comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coipus ardere q̃ animum de quo precedentes tue septem proxime
sunt querele / quid si ardor alterius salubris est alceri quid si hie
ador quãuis asper optabilis est  quãtum deniq boni est. presentis
ute mala/. breui gustu ꝑheuinis ad monere suplicii ut infinitas ama¬
muꝰ mes declinare studeant qui tam grauitet paucis horis amariuscu¬
la tollerant atq his angustiis Discant illas euadere quibus nec phu¬
sicus nec heiba medebitur nec dies creticus nec mors quiem/ .d. Se¬
bubus mror . Rõ. Uerraium cibus excoquitur fere aliis uri qt cui toci¬
ems alia ustu sunt. et de supplicio confilium cape/ ex quibusdam malis
remedia conflantur sepe paruus dolor piesets / ut uenturis ac grauibus
occureietur ad monuit fuit q utilis qui molestus erat felix incendium
bieue/. quod eterni refrigeui causa est/ .d. Febribus exeiceori. Rõ. Ers iã
bone ualitudinis extimatorydoneus/ uos enim homines dey dona nͥ

Expanded text:
corpus ardere quam animum, de quo precedentes tue septem proxime corpus ardere quam animum, de quo precedentes tue septem proxime sunt querele. Quid, si ardor alterius, salubris est alteri? Quid, si hic ardor quamvis asper optabilis est? Quantum denique boni est presentis vite mala, brevi gustu, perennis admonere supplicii, ut infinitas amaritudines declinare studeant, qui tam graviter paucis horis amariuscula tolerant, atque his angustiis discant illas evadere, quibus nec Physicus, nec herba medebitur, nec dies criticus nec mors quidem. Febribus uror. Vermium cibus excoquitur; fer te aliis uri, cui totiens alia usta sunt, et de supplicio consilium cape, ex quibusdam malis remedia conflantur. Sepe parvus dolor ac presens, ut venturis ac gravibus occurreretur admonuit, fitque utilis qui molests erat: felix incendium breve, quod eterni refrigerii causa est. Febribus exerceor. Eris iam bone valitudinis extimator ydoneus. Vos enim homines Dei dona nisi
Abbreviated transcription (Latin):
codem libro scriptum legis Rex hodie est et cras moueturi cum enim mori¬
etur homo hereditabit ẜ pences etbestias et uermes. Iui cium superbie hoĩs
apostotare adeo quoniam ab illo qui fecit illum recessit/ quoniam ini tium
omnis peccari est superbia nota sunt reliqua quibus acriter arcũspectis
monstrum est supbus honiũcio
IEb ribus estuo. Nõ. Estus hic aut repore fimendus aut
frigoie utrum uis fecerir bene err/. D. Febribus ingeor¬
.Rõ. Omnis hic contia naturam motus plus habet ĩpetus
qͣ dicitrnitatis et sepe duorum facit alterum aut corp¬
us oxpurgat aut animam absoluit .D. Febribus teneor. Nõ. Nõ lon¬
gum te neberis/ eepecta cito uelte sanum oportet esse uel libeum. utrũq
opcimum .d. Febribus laboro. Rõ. Illico reqiuesces natura cũ mor¬
re confligir/. opire eritum duelli piope est hora uel huic te morbo
uel omnibus oxemptura De Febribus ardeo . Rõ. Minus mali est

Expanded text:
eodem libro scriptum legis: “Rex hodie est, et cras morietur. Cum enim morieodem libro scriptum legis: “Rex hodie est, et cras morietur. Cum enim morietur homo, hereditabit serpentes et bestias et vermes. Initium superbie hominis apostatare a Deo, quoniam ab eo qui fecit illum recessit, quoniam initium omnis peccati superbia est.” Nota sunt reliqua, quibus acriter circumspectis, monstrum est superbus homuncio. ebribus estuo. Estus hic aut tempore finiendus aut frigore; utrumvis fecerit, bene erit. Febribus urgeor. Omnis hic contra naturam motus, plus habet impetus quam diuturnitatis, et sepe duorum facit alterum: aut corpus expurgat, aut animam absolvit. Febribus teneor. Non longum teneberis. Expecta: cito te vel sanum oportet esse vel liberum, utrunque optimum. Febribus laboro. Illico requiesces. Natura cum morte confligit: operire exitum duelli; prope est hora, vel huic te morbo, vel omnibus exemptura. Febribus ardeo. Minus mali est
Abbreviated transcription (Latin):
habent .d. doleo me supbum. Rõ. dt peccato dolere primus ad saluco
gradus est/ et sicut supeibia est extolli sic humilitas est dolere seq sbͥn¬
ttere quod quidem facile facru eut mox ut occulos in te ip̃m tota in¬
contione reflexeris/. Quod cum irasit Nolo tibi nec oportet libroum
partes scriptas ad uersus peccara congoiere/ hoc satis est cunta arbiri
rui esse desitura illico ut bona fide uolueris/ utq aiunt receprui ceaine¬
ris te q ad tua figna conuerteris Quod ad piesens malum actinet/ unum
illud adiecerim / superbiam esse egiitudinem miẜ orum ac stultorum tales
nempe sunt haui̾ dubie qui superbunt noq enim aliter suplonẽ
neq uero sine causa in libio sapientie seriptum est/ omnes in sipiẽs¬
S
er in felices supra modꝰum auime sue suꝑbi sunt / certe anime sue si sa¬
pecent modus erat humiliari co udictionis imbecilitate cognita/ sic eni

Expanded text:
habent. Doleo me superbum. De peccato dolere primus ad salutem habent. Doleo me superbum. De peccato dolere primus ad salutem gradus est; et sicut superbia est extolli, sic humilitas est dolere seque submittere, quod quidem facile factu erit, mox ut oculos in teipsum tota intentione reflexeris; quod cum ita sit, nolo tibi, nec oportet, librorum partes scriptas adversus peccata congerere; hoc satis est: cuncta arbitrii tui esse desitura illico, ut bona fide volueris, utque aiunt, receptui cecineris, teque ad tua signa converteris. Quod ad presens malum attinet, unum illud adiecerim, superbiam esse egritudinem miserorum ac stultorum; tales nempe sunt haud dubie qui superbiunt, neque enim aliter superbirent; neque vero sine causa in libro Sapientie scriptum est: “Omnes insipientes et infelices supra modum anime sue superbi sunt.” Certe anime sue si saperent modulos, essent humiliores conditionis imbecillitate cognita. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
arbitraris / malum sarcinis tuis cumulum superimposusti. D. Supe¬
bia euehor/ .Rõ. Cur queso Ar non te mortalem/ an non assidue fai¬
scentem an non peccatorem an uon nulle casibus expositum an non mor¬
ti ob noxium in certe an non deniq te miserum meministi/ et non famus¬
ssi mum illud homericum audiuisti: Nil mmiẜius ceria nutrit hominei Scie
uellim quid teborum potissimẽ ad suꝑbiam cohartatur. An fragilitas menl¬
rorum exeicitus q morboꝵ. an uite breuitas an cecitus animi inter spelu
nissimas menis q peipetuos fluctuantis an preteritorum obliuio. anignoit¬
cia futuroꝵ ac prosentium/. an hostium inrsidie/ an mortes amicorum an a¬
ueisitaps peiseuerans/ an fugitiua prosperitas be non alie uobis sunca
supeibiam scale. his ascenditis ad ruinam/ arqui cetera hominũ piacula
etsi iiustami camen aliquam escusationem supeibia et in uidia nułi

Expanded text:
arbitraris? Malum sarcinis tuis cumulum superimposuisti. Supearbitraris? Malum sarcinis tuis cumulum superimposuisti. Superbia evehor. Cur, queso? an non te mortalem, an non assidue fatiscentem, an non peccatorem, an non mille casibus expositum, an non morti obnoxium incerte, an non denique te miserum meministi? et non famosissimum illud Homericum audivisti: “Nichil miserius terra nutrit homine”? Scire velim, quid te horum potissime ad superbiam cohortatur, an fragilitas membrorum, exercitusque morborum, an vite brevitas, an cecitas animi inter spes vanissimas metusque perpetuos fluctuantis, an preteritorum oblivio, an ignorantia futurorum ac presentium, an hostium insidie, an mortes amicorum, an adversitas perseverans, an fugitiva prosperitas. He non alie vobis sunt ad superbiam scale, his ascenditis ad ruinam; atqui cetera hominum pericula, etsi iniustam, aliquam tamen excusationem, superbia et invidia nullam,
Abbreviated transcription (Latin):
masiuisse Dictum sibi quisquis hac peste laborabit accipiat l ince ĩq̃uit
aninum / caue deformes multa bona uno uitio. et tot mentorum gratiam
maiore culpa q̃ causa culpe est corrumpas/. idq facilius fiet siquis ac¬
ter rei uilitatem obscenitatem breuttatemi finem cogitet as longum dedecus
horeq fugatis forsitan aut momenti a uuius illeceliras multorum annos
penitentia/ uel eterno forrasse supplicio puniendas
uperbia excollor. .Rõ. Quid suꝑbis autem teria et cinis
Tu ne tantorum. malorum fasce obrutus atq opressu
extolleris: qui si te omnibus malis explicitus ui⁊tutis
omnium alis euectus attolleres hec uno bona omĩ
comupissos nichil est enim odiosius deo q supbia per hanc illep
cerumus creatus raptim corruit/ ꝑ q̃uam tu peccator uis ascendere si se
illi ob id̾ mniut accidit quid per hoc aliis culpis ad iutum tibi ouenturum

Expanded text:
Masinisse dictum, sibi quisquis hac peste laborabit accipiat. “Vince, inquit, Masinisse dictum, sibi quisquis hac peste laborabit accipiat. “Vince, inquit, animum, cave deformes multa bona uno vitio et tot meritorum gratiam maiore culpa quam causa culpe est corrumpas.” Idque facilius fiet, si quis acriter rei vilitatem, obscenitatem, brevitatem, finem cogitet, ac longum dedecus horeque fugacis forsitan, aut momenti unius illecebras, multorum annorum penitentia, vel eterno fortasse supplicio puniendas. uperbia extollor. Quid superbis autem, terra et cinis? Tu ne tantorum malorum fasce obrutus atque oppressus extolleris, qui si te omnibus malis explicitus, virtutum omnium alis evectus attolleres, hoc uno bona omnia corrupisses. Nichil est enim odiosius Deo quam superbia. Per hanc enim ille pulcherrimus creatus raptim corruit, per quam tu peccator vis ascendere; si sic illi ob id unum accidit, quid per hoc aliis culpis adiectum tibi eventurum
Abbreviated transcription (Latin):
iusum est ituq cum sint alia grauiora mala nullum uillius .d. libid me ia¬
pior. Rõ. Quonam uelo nisi ad mortem anime et corporis et in famem no¬
cum seram q penitentiam et fortassis in utilem q. nunc igitur et raptan¬
rem sequere. que te tales rapter ad exitus. cogita autem in numerabiliu
casus miserabiles ac famosos non modo singlarium hominum/ sed urbi¬
um ac regnorum / qui tibi partim uisu partim auditu et maxime lectioe
debent esse notissimi iaptanti neqͣqͣrut arbitror manum dabis/ Audi eiz
quid hinc doctissimi uiri senserint ac scripserut/ uoluptates ait cicero bl¬
andissime domine/. maiores partes animi auirture decorquent/ Inhoc inquit
soneca nos complectunrur ut strangulent Non aliter ergo q̃ latrunculi ui¬
atoribius insidiantes eosł sed ucentes acpimentes declinande sunt / Inquodt
ualde proderit si illud preclarissime apud liuium ascipione affricano dcm¬

Expanded text:
visum est; itaque cum sint alia graviora mala, nullum vilius. Libidine ravisum est; itaque cum sint alia graviora mala, nullum vilius. Libidine rapior. Quoniam, vero, nisi ad mortem anime et corporis et infamem notam, seramque penitentiam et fortasse inutilem? I nunc igitur, et raptantem sequere, que te tales raptet ad exitus. Cogita autem innumerabilium casus miserabiles ac famosos, non modo singularium hominum, sed urbium et regnorum, qui tibi partim visu, partim auditu, et maxime lectione debent esse notissimi: raptanti nequaquam, ut arbitror, manum dabis. Audi enim quid hinc doctissimi viri senserint ac scripserint. “Voluptates, ait Cicero, blandissime domine, maioris partis animos a virtute detorquent.” “In hoc, inquit Seneca, nos complectuntur ut strangulent”. Non aliter ergo quam latrunculi viatoribus insidiantes, eosque seducentes ac perimentes declinande sunt; in quod valde proderit, si illud preclarissime apud Livium a Scipione Africano
Abbreviated transcription (Latin):
hunic honestas allicit/ quis enim inter magna peri cula magnaq premia cõ¬
sopitur ubi ad ista respereris redibit uigor ad animum fugiet somnus
ahecculis. cogitantis quantum nunc eciam susperet impeifecti/ quantum
mnsieut ociosi/ quod quia non fit longas etares in utiles efluxisse cõ¬
spicimus. et senes attonitos ac stupentes dicere/ quid hic in tot annis egi¬
mus  comẽd imus bibimus. dormiuimus sero tandem experecti sumus cuius
mali precipua causa est/ rorpor iste quem quereus abigendus in tempore sti¬
mulis industrie freno prouidentie ne cuntando ad inglorium finem cũ
multitud me capiaris. :
Sstu quarior libidinum/. Rõ. Atqui libidinem torpor giguit/
gula autem illam parit quid miri igitur. filiam post parẽ¬
tes sequi / Gulam cerre et luxuriam comunes uobis esse
cum beluis maxime q bestialem uitam uram facere sapietib

Expanded text:
hinc honestas allicit. Quis enim inter magna pericula, magnaque premia conhinc honestas allicit. Quis enim inter magna pericula, magnaque premia consopitur? ubi ad ista respexeris, redibit vigor ad animum, fugiet somnus ab oculis, cogitantis quantum nunc etiam superet imperfecti, quantum transierit otiosi; quod quia non fit, longas etates inutiles effluxisse conspicimus et senes attonitos ac stupentes dicere: “quid hic in tot annis egimus? Comedimus, bibimus, dormivimus, sero tandem experrecti sumus.” Cuius mali precipua causa est torpor iste, quem quereris: abigendus in tempore, stimulis industrie, freno providentie, ne cunctando ad inglorium finem, cum multitudine, rapiaris. 110 Estu quatior libidinum. Atqui libidinem torpor gignit, gula autem illam parit. Quid miri igitur, filiam post parentes sequi? Gulam certe et luxuriam communes vobis esse cum beluis, maximeque bestialem vitam vestram facere, sapientibus
Abbreviated transcription (Latin):
um pregrauatum q corpusculum / animi torpor obrepat¬
.D. Animi agrauor torpore. Rõ. torpor hic̃ ex imperfecta
uoluntate oritur mox ut bonum bene uelle ceperis ardor
erit atq impetusd  qui cum ad multa sit pessinius est optimus ad uirtus¬
d. Eoipeo et ad bona opera lentus assurgo .Rõ. Est coipor quid am daĩmis
insitus nec minus ardor quidam generosa pars anime sed et hic ardor
accenditur/ et ille torpoi excutitur/ fuga temporis intellecta/ que tanta est
ut iux metiri eam quãuis cele animus. possit. et spẽ uir turis ad amata
que calis est ut si coipoieis ecculis cerni posset quod uult plato mirum sui ami¬
oiem paritura esset hiue te omor igitur Illm̃e metus excitet utraq res in¬
somnis/ neq qui amat enim neq qui metiuir torperesolet et tamen hec ĩpm
ie toipos soporq uos nox ius premar. ad diuinas laudes surgentes nocte
precamini Non est somno locus aut inhertie ubi uos hine mors territat

Expanded text:
um pregravatumque corpusculum, animi torpor obrepatum pregravatumque corpusculum, animi torpor obrepat? Animi aggravor torpore. Torpor hic ex imperfecta voluntate oritur; mox ut bonum velle ceperis, ardor erit atque impetus, qui cum ad multa sit pessimus, est optimus ad virtutem. Torpeo et ad bona opera lentus assurgo. Est torpor quidem animis insitus, nec minus ardor quidam generosa pars anime; sed et hic ardor accenditur, et ille torpor excutitur, fuga temporis intellecta que tanta est, ut vix metiri eam quamvis celer animus possit, et specie virtutis adamata que talis est, ut si corporeis oculis cerni posset, quod vult Plato, mirum sui amorem paritura esset. Hinc te amor igitur, illinc metus excitet, utraque res insomnis; neque qui amat enim, neque qui metuit torpere solet; et tamen hoc ipsum, ne torpor soporque vos noxius premat, ad divinas laudes surgentes nocte precamini. Non est somno locus aut inertie, ubi vos hinc mors territat,
Abbreviated transcription (Latin):
do cui aliquanto utilior fames esser/ utilissima ueio sobrieͬtas et fedo
illi ac misero saculo s imulq etsilus et nubibus: et fluctibus paco
linquens ita tamen eunt res bic est mos nolulium aute alios/
he sunt artes / que liberales fuerant mechanice euasere ip̃iq qui le¬
llorum duces acpħi / et recrores urbium ac patres patrie esse solent
uenatores atq aucupos facti sunt utq intelligas nullam eeͣ reliqua
spem salutis/ nobilitati tribuitur quod est gule aut procul d̾ubio uaĩ¬
ratis boc malum nullo melius modo/ qͣr generosa quadam indignatione
et rei ip̃us extimatione contunditur uel sensim ut ciceroni placuĩt ule¬
pente ut aristotili uisum est multum confert cogitatio exitus/ quod cum oi¬
bus uiciis sic comune cũ huic pioprun atq luxururie/ ⁊
de corpore animi. dolor.¬
Oipeo in agendis . Rõ. Quis miretur/ si post gule studi¬

Expanded text:
do, cui aliquanto utilior fames esset, utilissima vero sobrietas, et fedo do, cui aliquanto utilior fames esset, utilissima vero sobrietas, et fedo illi ac misero sacculo, simulque et silvis et nubibus et fluctibus, pacem linquens. Ita tamen eunt res, hic est mos nobilium, ante alios, he sunt artes, que liberales fuerant, mechanice evasere, ipsique qui bellorum duces ac philosophi et rectores urbium ac Patres Patrie esse solent, venatores atque aucupes facti sunt; utque intelligas nullam esse reliquam spem salutis, nobilitati tribuitur, quod est gule, aut proculdubio vanitatis. Hoc malum nullo melius modo, quam generosa quadam indignatione, et rei ipsius existimatione contunditur, vel sensim ut Ciceroni placuit, vel repente, ut Aristoteli visum est. Multum confert cogitatio exitus, quod, cum omnibus vitiis sit commune, tum huic proprium atque luxurie. 109 DE TORPORE ANIMI Torpeo in agendis. Quis miretur, si post gule studi
Abbreviated transcription (Latin):
eigo laudarur archite tarentini dictum et platonis amici sui factum. quo¬
rum primus dum se studiis dedito possessiones suas culpa uillici desti¬
uctas aspiceret in eum uersus/ sumerem inquit oxte debitas penas ni¬
si tibi uratus essem/ Alter uatus ẜuo non impunem dimisit ut architas
sed amico ut supplicium exigeret ueritus ne se ue impetus quo non decĩt
impelleret hec horum q similia frenare iram debent/ ne sequaces suos
⁊it solita est in infamiam cladem q precipitet
Ula uellicor. Rõ. dixiiam his medemur que in uitis accidut¬
nam quis sponte ogrotantibus medeaturi .d. Gula solicitor.¬
et maris abdita peretraris/ meditati estis retia et hamos et iuscum et
laqueos /. et iapaces uolucres imperio parere et predari uobis docurstis
ad nil aliui̾ nisi ut gule satisfiat quam nõ modo explendo sed ł onerad
fatigatis et angustum uentrem uaria arte laxatis ac premitis obsequẽ¬

Expanded text:
ergo laudatur Archite Tarentini dictum, et Platonis amici sui factum, quoergo laudatur Archite Tarentini dictum, et Platonis amici sui factum, quorum primus, dum se studiis dedito, possessiones suas culpa villici destructas aspiceret, in eum versus. “Sumerem, inquit ex te debitas penas, nisi tibi iratus essem”, alter iratus servo, non impunem dimisit ut Architas, sed amico commisit ut supplicium exigeret, veritus ne se ire impetus quo non deceret impelleret. Hoc horumque similia frenare iram debent, ne sequaces suos, ut solita est, in infamiam clademque precipitet. ula velicor. Dixi iam: his medemur que invitis acciduntNam quis sponte egrotantibus medeatur? Gula sollicioret maris abdita penetratis. Meditati estis retia et hamos, et viscum et laqueos, et rapaces volucres imperio parere, et predari vobis docuistis, ad nil aliud, nisi ut gule satisfiat, quam non modo explendo, sed onerando fatigatis; et angustum ventrem varia arte laxatis, ac premitis obsequen
Abbreviated transcription (Latin):
omnia confitenti iͥrasçens exclamauit die aliquid contra/ ut simꝰ
duo durum capud qualiter tullisset in iurias/ qui obsequium non fere¬
bat/ .d. Irascor quia offendor. Rõ. hac in parte uulgo plurimũ errat᷑
queruntur cause finguntur offense inq his ip̃is que uere sunt cae
ire modus exceditur / In omnibus peccatis / uellum aliquot̾ excus acionis
obtenditur/ et est excusatio ipa peccatum/ tu quia non tibi ut deo parõ¬
tatur irasceris/ et tamen deus ipe/ quotidie uerbis ac rebus offenditur
nec semp irascitur/ uos omne uerbulum caũ elapsum ad in uiriam capi¬
talem trahitis/ impaciens genus .d. Irascor sic meritis/.Rõ. Gi dete qde
male si dere publica/ modo non ira sediustitia illa sit optime. Et ad
sũmam mordicus ut dici solet ciceronianũ illud est tenendum ira
procul ut absit cum qua nichil recte fieri puchil considerate potest Iure

Expanded text:
omnia confitenti, irascens exclamavit: “Dic aliquid contra ut simus omnia confitenti, irascens exclamavit: “Dic aliquid contra ut simus duo”, durum caput: qualiter tulisset iniurias qui obsequium non ferebat? Irascor quia offendor. Hac in parte vulgo plurimum erratur, queruntur cause, finguntur offense, inque his ipsis que vere sunt cause ire, modus exceditur, in omnibus peccatis velum aliquod excusationis obtenditur, et est excusatio ipsa peccatum. Tu quia non tibi, ut Deo paretur irasceris, et tamen Deus ipse quotidie verbis ac rebus offenditur, nec semper irascitur. Vos omne verbulum casu elapsum, ad iniuriam capitalem trahitis, impatiens genus. Irascor sic meritis. Si de te quidem male, si de Republica, modo non ira sed iustitia illa sit, optime. Et, ad summam, mordicus, ut dici solet, Ciceronianum illud tenendum: “Ita procul ut absit cum qua nichil recte fieri, nichil considerare potest”; iure
Abbreviated transcription (Latin):
potestate/. quis teigitur cogit irasci/.D. Irascor offensus . Rõ.¬
Is fortasse qui offendisse te arguitur se offensum abste
queritur non tantum est offenssarum quantum in solentie .D. Ira estuo.¬
Ro. Furis eigo ira furoi breuis est inquit flaccus fit autem aplerisq
mala consuetudine et impacientia longus furor. Ennius autem iram
micium dieit in same cum plerisq illam sequentibus finis et in sanie sit et
uite si quidem hec eciam pestis ut superior et si sepe alios/ semꝑ tamen
ante alios possessorem suum torquet et cruciat ut mirer unde quibusda
uideri potuent/ huic nescio quid melle dulcuis in esse habet fortasse ul¬
rio dulce aliquid offerum in humanum. Ira nichil nisi amarum habet¬
.d. Irascor ob iniurias. Rõ. uir iracundus unq adeo ꝯsq fuit ut nul¬
la re lacessitus irasceretur nisi forte Celius senator iracud issimus
ille mortaluur/ qui clienti suo in omnibus sibi consencienti atq

Expanded text:
potestate. Quis te igitur cogit irasci? Irascor offensus. potestate. Quis te igitur cogit irasci? Irascor offensus. Is fortasse, qui offendisse te arguitur, se offensum absque te queritur: non tantum est offensarum, quantum insolentie. Ira estuo. Furis ergo. Ira furor brevis est, inquit Flaccus. Fit autem a plerisque mala consuetudine et impatientia longus furor. Ennius autem iram initium dixit insanie, cum plerisque nimis illam sequentibus finis et insanie sit et vite. Si quidem hec etiam pestis ut superior, etsi sepe alios, semper tamen, ante alios, possessorem suum torquet et cruciat, ut mirer unde quibusdam videri potuerit, huic nescio quid melle dulcius inesse: habet fortasse ultio dulce aliquid, efferum, inhumanum; ira nichil nisi amarum habet. Irascor ob iniurias. Vix iracundus unquam adeo quisquam fuit, ut nulla re lacessitus irascetur, nisi forte Celius Senator, iracundissimus ille mortalium, qui clienti suo in omnibus sibi consentienti, atque
Abbreviated transcription (Latin):
in ciuitatem faciebat imperii magnitudo. Sed an non satis est uris ma¬
lis propuis angi que tam multa sunt/ nisi et alieua bona uos crucient
undiq miseri et insani .d. uicinis in uideo. Rõ. tritus mos/ ĩuuꝰia
lippa est/ longinqua non uidet uicinitas atq prosperitas muidie sũt
parentes .d. Inuideo alienis bonis . Nõ. Si es mnurdus et pusila¬
nimis sis oportet omnibus ex uiciis nullum pigrius inurdia altos
in animos non ascendit nullum quoq miserus itaq reliqua omĩa
bonum aliq uod licet falsum presupponunt hec solis malis pascitur
et torqueturhonis et quod aliis optat iam sibi habet malum. Alexandu
eigo macedonis dictum placet in uuos hominos nil esse aliud q̃ tormẽta
seu cortoros suos proprios leuis adoloscentis ueibum graue ⁊
Ed irascor. Rõ. ego ad ueisis opem polliceor non uitiis
non fortuita enim illa sed uoluntaria sunt et in uestra

Expanded text:
ia vicinitatem faciebat Imperii magnitudo. Sed an non satis est vestris pria vicinitatem faciebat Imperii magnitudo. Sed an non satis est vestris propriis malis angi, que tam multa sunt, nisi et aliena bona vos crucient, undique miseri et insani? Vicinis invideo. Tritus mos: invidia lippa est, longinqua non videt. Vicinitas atque prosperitas invidie sunt parentes. Invideo alienis bonis. Si es invidus, et pusillanimis sis oportet; omnibus ex vitiis nullum pigrius invidia altos in animos non ascendit, nullum quoque miserius. Itaque reliqua omnia bonum aliquod licet falsum presupponunt, hec solis malis pascitur et torquetur bonis, et quod aliis optat, iam sibi habet malum. Alexandri ergo Macedonis dictum placet: “Invidos homines, nil esse aliud quam tormenta, seu tortores suos proprios”, levis adolescentis verbum grave. 107 ed irascor. Ego adversis opem polliceor, non vitiis; non fortuita enim illa, sed voluntaria sunt, et in vestra
Abbreviated transcription (Latin):
nec id cuco proficiens in animis auarorum / Idam rursus/ Auaro iuꝗt
nichil est scelestius. et nichil est ini quius q amare pecunias. Et ut sci¬
as/ quoniam uero omuia consonant ut ait aristotiles ecçe ut ecclesi¬
astico sapienti consonat secularis peccunie inquit cicero fugienda cu¬
piditas/ niclul est onim tam angusti animi tamq parui q̃r ama¬
re diuitias
Nuideo. Rõ. Superior affectus ut bene tibi esseroy¬
tabat. hic ut male sit aliis tanto hic illo et auarita
peior liuor bene ergo sapiens idem de quo modo dice¬
bam nequam inquit est ecculus lundi in saciabilire
culus cupidi/. .d. Inuidia torqueor. Nõ. Iniudia sicuculi non inuene̾
tyramni maus tormentum flaccus ait u qr ad uros tyraminos pestilen¬
ci austro impellente trauslarum est / .d. Inuidia crucior. Rõ. Si mul
muidet/ ne illi quidem nobis fuit quando uicissim murdebatis qa¬

Expanded text:
nec idcirco proficiens in animis avarorum! Idem rursus. “Avaro, inquit, nec idcirco proficiens in animis avarorum! Idem rursus. “Avaro, inquit, nichil est scelestius, et nichil est iniquius quam amare pecunias”, et ut scias quoniam vero omnia consonant, ut ait Aristoteles, ecce ut Ecclesiastico sapienti consonat secularis: “Pecunie, inquit Cicero, fugienda cupiditas; nichil est enim tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias.” Invideo. Superior affectus, ut bene tibi esset optabat, hic ut male sit aliis; tanto hic illo et avaritia peior livor. Bene ergo sapiens idem, de quo dicebam, “Nequam, inquit, est oculis lividi, insatiabilis oculus cupidi.” Invidia torqueor. Invidia Siculi non invenere tyranni maius tormentum, Flaccus ait, idque ad vestros tyrannos pestilenti austro impellente, translatum est. Invidia crucior. Simul videt, nec illi quidem vobis. Fuit quando vicissim invidebatis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nestit preclare uero diuitie que et querende toiqueant et quesite / Atsi
corpusculum si naturam si uite respicias breuitatem uidebis te frustia
suꝑuacius curis angi et paucorum egentem multa desiderare Insupor
õ.. Nee ad uertis ꝙ inter querendũ tompus et iuta cui illa querebãt
illabitur/. Sic mira puplexitas madit dum uita habundare indemins
diuitiis indigenis dum qr indigentia illa preteriit suꝑuenit alcera et
diuitiis habundantes indigenis uita non hoc ingnorabat ille sapo
ubi loquitur de eo ꝑsimonizante qui dicit Inueniam requiem mid
et nunc manducabo debonis meis solus et nescit ꝙ tempus preteat
et relinquet omuia aliis et morictur et idem alibi Qui aceiuat in¬
iuste aliio congregar et in bonis illius alius cengrebargabitur luxiru¬
abitur o terribile dictum sed comune quottidie seq occulis inge̾ies

Expanded text:
nescit. Preclare vero divitie, que et querende torqueant et quesite. At si nescit. Preclare vero divitie, que et querende torqueant et quesite. At si corpusculum, si naturam, si vite respicias brevitatem, videbis te frustra supervacuis curis angi, et paucorum egentem multa desiderare. Insuperque u. Nec advertis quod, inter querendum, tempus et vita, cui illa querebantur, elabitur. Sic mira perplexitas incidit: dum vita abundare videmini, divitiis indigetis, dumque indigentia illa preteriit, supervenit altera, et divitiis abundantes indigetis vita. Non hoc ignorabat ille sapiens, ubi loquitur de eo parsimonizante qui dicit: “Inveniam requiem michi, et nunc manducabo de bonis meis solus, et nescit quod tempus pretereat, et relinquet omnia aliis et morietur”, et idem alibi: “Qui acervat iniuste, aliis congregat, et in bonis illius alius luxuriabitur”, o terribile dictum, sed commune quotidieque se oculis ingerens,
Abbreviated transcription (Latin):
ist Siue autem gratuitum dey donum uirtus et profecto eam largitor
ille sidereus/ nisi constanter optantibus instanter q precantibus uix tri¬
buit siue tanta in re̾ ille sunt partes. humani ingemi et cum intentiõe
feruida res egeat/ tum et continua egerer diuturna/ nam quor scudio que¬
uitur repente non piouenit/ sic quocunq te uerteris/ perseueranti opus est
animo omissis eigo neglecrisq omnibus hic incumbe idq fiet alacrius
si memineris semꝑq descriptum ante occulos babueris Id hoc unum
atq ad nichil aliud te uenisse in hanc terrenam babitationẽ et loc
ate unum exigi. ut uirtutum gradibus celum petas itant quidquid
agis aliud uel superuacuum uel damnosum sit /
uaritie stimulis perurgeor. Rõ. Bene ais stimulis nã
et querendarum opum cupidirates stimuli quidam et
quesite opes spme sunt/ ita c̃nim illas uocat ꝗ menui¬

Expanded text:
est. Sive autem gratuitum Dei donum virtus et profecto eam largitor est. Sive autem gratuitum Dei donum virtus et profecto eam largitor ille sidereus, nisi constanter optantibus instanterque precantibus vix tribuit, sive in tanta re ulle sunt partes ingenii humani, et cum intentione fervida res egeat, tum et continua eget et diuturna nam quod studio queritur, repente non provenit, sic, quocunque te verteris, perseveranti opus est animo. Omissis ergo neglectisque omnibus, hic incumbe, idque fiat alacrius, si memineris semperque descriptum ante oculos habueris, ad hoc unum atque ad nichil aliud, te venisse ad hanc terrenam habitationem, et hoc a te unum exigi, ut virtutum gradibus celum petas, ita ut quicquid agis aliud, vel supervacuum vel damnosum sit. 105 varitie stimulis perurgeor. Bene ais stimulis, nam et querendarun opum cupiditates stimuli quidam, et quesite opes spine sunt. Ita enim illas vocat qui menti
Abbreviated transcription (Latin):
num magis efficaieq q comptum uerbum marci uarionis ex satyraru
eus libro si quantum opere sumfisti inquit ⁊ ait tiuis pistor lonum fa¬
cret panem eius duodecimam pħie dedisses ip̃e bonus iam pridem eẽs
factus quod siciaccipias uellim/ non ut t̾rene pħie que exfiequentaris
actibus hominum spondet/ cuius quanta sit pro missi fu̾es eeperti sci¬
unt. sed celesti sapientie sospitatrici optime / suis q consiliis atq auxi¬
liis ce uirrutis . que ueꝑh anc queritur salutis debitorem statuas sentias¬
qi pia confessione grato animo quod q est scriptum/ nemo potest esse
continens / nisi deus det/ et hoc ip̃m erat sapientie scite/ cuius esset hac
donum tibi nominatim dictum credas atq ad omnẽ uirtutem in te¬
lligas refferenduni.d. ualde quidem esse cupio nec sum bonus. Rõ.¬
in ualde cupias res docebit intense uoluntaris indicium perseuerantia

Expanded text:
num magisque efficax quam comptum verbum Marci Varronis, ex Satyrarum num magisque efficax quam comptum verbum Marci Varronis, ex Satyrarum eius libro. “Si, quantum opere sumpsisti, inquit, ut tuus pistor bonum faceret panem, eius duodecimam philosophie dedisses, ipse bonus imapridem esses factus;” quod sic accipias velim, non ut terrene philosphie, que ex frequentatis actibus habitum spondet cuius quanta sit promissi fides experti sciunt, sed celesti sapientie sospitatrici optime, suisque consiliis atque auxiliis te virtutis, queve per hanc queritur salutis, debitorem statuas, sentiasque, pia confessione, grato animo, quodque est scriptum: “Nemo potest esse continens nisi Deus det” et hoc ipsum erat sapientie, scire cuius esset hoc donum tibi nominatim dictum credas, atque ad omnem virtutem intelligas referendum. Valde quidem esse cupio, nec sum, bonus. An valde cupias, res docebit; intense voluntatis indicium, perseverantia
Abbreviated transcription (Latin):
le non sufficit desiderio opus est eoq non modico sed uebementi
Uos autem mala ur̃a feruentissime cupitis bona uultis tepidissime
unde fit ut diuites multi suit boni autem paucissimi nam qd miu
est si cicius ad optatum ardens intentio q̃ uolunturs lenta piouchit¬
.d. uellem bonus esse si possem. Rõ. Sicude nam poteris ersibona fueuis
esse iam incipis/ sed segnitiem uita si enim minima ierum non ba¬
bontur gratis quid de uirtute speres qua nil in iebus hominum ma¬
ius esti nil altius / non tu illam quasi diuerticulam curarum sedut
iectum atq unicum iter ad felicitatem cogita uaca illi et insiste sumo
nisu toto q animi pondere neq uero cemporis particulam / ut ait¬
iccumo cudam exercicio sed ut ordinario uite officio quod re beagũ
et nullius egentem rei faciet uniuersum tempus om̃e scudium ĩpẽde
quod rebus sepe uilissimis impendisti et ad memoriam refer illud sa¬

Expanded text:
le non sufficit: desiderio opus est, eoque non modico, sed vehementi. le non sufficit: desiderio opus est, eoque non modico, sed vehementi. Vos autem mala vestra ferventissime cupitis, bona vultis tepidissime, unde fit, ut divites multi sint, boni autem paucissimi; nam quid miri est, si citius ad optatum ardens intentio, quam voluntas lenta provehitur? Vellem bonus esse si possem. Stude; nam poteris; et, si bona fide vis esse, iam incipis, sed segnitiem vita. Si enim minima rerum non habentur gratis, quid de virtute speres, qua nil in rebus hominum maius est, nil altius? non tu illam quasi diverticulum curarum, sed ut rectum atque unicum iter ad felicitatem cogita; vaca illi et insiste summo nisu totoque animi pondere, neque vero temporis particulam, ut iucundo cuidam exercitio, sed ut ordinario vite officio, quod te beatum et nullius egentem rei faciet, universum tempus, omne studium impende, quod rebus sepe vilissimis impendisti; et ad memoriam refer illud sa
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas uobis hec aut illa sed huius aut illius ellectio ac libertas nast¬
tibus data est que in bonum fiexa bonos facit in diuersum malos
uti licet ac utlibet et si utbomꝰ uti libeat haud dubie dey donuimi ut
male autem peruersiras sit uolentis illu penitu non licet ut non ot
uoluntas bona uirtutis et mala uicii radix sit atq ita ũrtutis in opiã
non patitur/ nisi qui uult quin prima et maxima pars uirtutis est
uelle . D. Quid ꝙ urtutem uolo nec assequor. Rõ. M ulti se id pu̾t
uelle quod nollunt/ id nolle quod uolunt sic quisq se fallit seqi
boni auidum non inõ aliis sed sibi eciam ꝑsuadere nititur nec ciuq̃
facilius ꝑ suadet/ q delec tabilis uera uirtus/ falsa uirturis opinio sic
delectat ut et populum et amicos fallore et falli insuper dulcesit¬
.D. Scio me uelle nec posse ideo bonum fieri. Ro. Ut sit ita/ uel¬

Expanded text:
voluntas vobis hec aut illa, sed huius atque illius electio ac libertas nascenvoluntas vobis hec aut illa, sed huius atque illius electio ac libertas nascentibus data est, que in bonum flexa, bonos facit, in diversum, malos. Uti licet hac ut libet: etsi ut bene uti libeat haud dubie Dei donum, ut male autem perversitas sit volentis; illud penitus non licet, ut non et voluntas bona virtutis, et mala vitii radix sit. Atque ita virtutis inopiam non patitur, nisi qui vult, quoniam prima et maxima pars virtutis est velle. Quid, quod virtutem volo nec assequor? Multi se id putant velle quod nolunt, id nolle quod volunt; sic quisque se fallit, seque boni avidum non modo aliis, sed sibi etiam, persuadere nititur, nec cuiquam facilius persuadet, quam delectabilis vera virtus. Falsa virtutis opinio sic delectat, ut et populum et amicos fallere, et falli insuper dulce sit. Scio me velle, nec posse ideo bonum fieri. Ut sit ita, vel
Abbreviated transcription (Latin):
clamabat yno quide̾m loquebatur sed corde sicut autem qui deum
audit sur ddus non est sic quem deus audit non est mutus. ⁊
de iurtutis in opia. dolor.
Tuirtutis inops sum. Rõ. uerum damuum / iustus dolor
nisi ꝙ alie omnes inopie naturales aut fortuite uiolẽ¬
te esse possunt/ hec una procul dubio iuolentaria est ce¬
tere nanq uel in coipore/ uel in ingenio memoriaq
uel elloquio seũ externis in rebus sunt que quide
omnia non qualia exoptantur eueniunt/ sed qualia cuiusq sors
cullerit hec una autem in uoluntate consistit. quam pro arbitrio si¬
bi quisq moderatur atq efficit/ neq uero alia potest esse homini
uoluntas/ nisi quam uuit is cuiui illa est qua ot hoc ip̃m uult et q̃¬
cunq uult alia alioquin si ut uirium utq ingeniy s iue eloquiisi¬
ue opum deffectus in uito accidit sic accideiet uoluntatis nec premio
digna uirtus/ nec supplicio digna esset iniquitas / nunc autem non

Expanded text:
clamabat, immo quidem loquebatur, sed corde. Sicut autem qui Deum clamabat, immo quidem loquebatur, sed corde. Sicut autem qui Deum audit, surdus non est, sic quem Deus audit, non est mutus. 104 DE VIRTUTIS INOPIA At virtutis inops sum. Verum damnum iustus dolor, nisi quod alie omnes inopie naturales, aut fortuite, aut violete esse possunt, hec una proculdubio voluntaria est. Cetere namque vel in corpore, vel ingenio memoriaque vel eloquio, seu externis in rebus sunt, que quidem omnia, non qualia exoptantur obveniunt, sed qualia cuiusque sors tulerit; hec una autem in voluntate consistit, quam pro arbitrio sibi quisque moderatur atque efficit. Neque vero alia potest esse homini voluntas, nisi quam vult is, cuius illa est, qua et hoc ipsum vult, et quecunque vult alia. Alioquin, si ut virium, utque ingenii, sive eloquii, sive opum defectus invito accidit, sic accideret voluntatis, nec premio digna virtus, nec supplicio digna esset iniquitas. Nunc autem non
Abbreviated transcription (Latin):
fiti et nouo aucrus censu perdendo in uenit quod in ueniendo perdiderat
ꝙ si bonam perdidisti/ dico iterum cor serua. Amisisti quidem quo placeres
hominibus seiua quo placeas deo/ cui si lingua non pores/ corde loquere
Si oium de malis scriptum est/ labia dolosa in corde et corde locuti sunt/
cur non piorum in corde labia esse et ip̃i coide eciam loqui possint ubi
suit aures dey uerum q sit quod alibi scribit idem non est occultatũ os
meum a te quod fecisti in occulto / nulla enuim secretissimarum quoq cogita¬
cionum abscondita est dio/ nec tacitos minus q clamantes audit/ ymo¬
non est apud illum clamor altior uebementior ue q cordis clamanteille
silencio dellectatur/ hunc clamorem compiessis labiss promebat ille
gregis primũ postiuodum populi pastor famosissimus / qui audite me¬
riit uocem dey dicentis sibi quid clamas ad mei Non loquebatur et

Expanded text:
fit, et novo auctus censu, perdendo invenit, quod inveniendo perdiderat. fit, et novo auctus censu, perdendo invenit, quod inveniendo perdiderat. Quod si bonam perdidisti, dico iterum, cor conserva. Amisisti quidem quo placeres hominibus; serva quo placeas Deo, cui, si lingua non potes, corde loquere. Si enim de malis scriptum est: “Labia dolosa, in corde, et corde locuti sunt”, cur non piorum in corde, pia labia esse, et ipsi corde etiam loqui possint, ubi sint aures Dei? verumque sit quod alibi scribit idem: “Non est occultatum os meum a te, quod fecisti in occulto”; nulla enim secretissimarum quoque cogitationum abscondita est Deo, nec tacitos minus quam clamantes audit: imnon est apud illum clamor altior vehementiorque quam cordis: clamante ille silentio delectatur. Hunc clamorem compressis labiis promebat ille gregis primum, postmodum populi pastor famosissimus, qui audire meruit vocem Dei dicentis sibi: “quid clamas ad me?” Non loquebatur et
Abbreviated transcription (Latin):
tuna oblatum ne contempẜis libens q regendum piebe ne ue contͣmã
soitem calcities .d. linguam amisir Rõ. Nunc maxime quod sapiens iubet
omni custodia serua cortuum e duabus custodiis ad unam redactus/ et di¬
nuꝰia laboris parte liberatus/ facilius pauca custodies et pieciosa uigilatius.¬
d. l inguam perdidi. Rõ. In quibusdam paucis nobile et argurum m̃brũ
in magna autem̃ parte hominum / nocens atq pestiferum et quo multis
arausse sit meluis/ Sic non solum in ẜuo uerum cernitur quoc satiricꝰ
ait. lingua mali pais pessima serui sed in pleusq eciam libeuis quibus
nichil peus ded̾ it natura q lingua bella ⁊olli adulceria/ coruptelle oẽs
pene cessarent nisi lingua malum semen et spaigeret et foueret .d. lin¬
guam peididi .Rõ. Si malam lucratus es plurimũ. magne onim diuitie st̃
esse in opem malorum hec qui non habet diues nascitur/ atqui perdit diues

Expanded text:
tuna oblatum, ne contempseris, libensque te regendum prebe, neve contra tuam tuna oblatum, ne contempseris, libensque te regendum prebe, neve contra tuam sortem calcitres. Linguam amisi. Nunc maxime quod sapiens iubet, “omni custodia serva cor tuum”; e duabus custodiis ad unam redactus, et dimidia laboris parte liberatus, facilius pauca custodies, et pretiosa vigilantius. Linguam perdidi. In quibusdam paucis, nobile et argutum membrum, in magna autem parte hominum, nocens atque pestiferum, et quo multis caruisse sit melius. sic non solum in servo verum cernitur, quod Satyricus ait: Lingua mali pars pessima servi, sed in plerisque etiam liberis, quibus nichil peius dedit natura quam linguam. Bella, doli, adulteria, corruptele omnes pene cessarent, nisi lingua malum semen et spargeret et foveret. Linguam perdidi. Si malam, lucratus es plurimum, magne enim divitie sunt, esse inopem malorum: hec qui non habet dives nascitur, at qui perdit dives
Abbreviated transcription (Latin):
acero et demosthenes et dintius iuxissent et lemus obiissent .d. lii¬
gue usum omnem perdidi . Rõ. Et mentiendi consuetudinem et fallendi
arter et inimiciciarum querende q infamie instrum̃tum plures enm
lingua sunt q̃ factis in fames/ nulla pars corporis ad nocendum prũptior
ad frenandum difficilior meuto eigo quasi magnum aliquid ac rarum
piorulit ille qui dixit/ Custodiam uias meas et non delinquam ĩ ling¬
ua mea quod cum sanctus quidam uiri qui ad discendum sacras litteras
acesserar audiuisset abiisse dicitur nec amplius audire uoluisse cumq
post longgum tempus pieceptor illum suus ad mirans sciscitaretur quid
nurrtꝰ in absens ceptum opus omisisset/ respondisse ꝙ primum illud ei uer¬
bumt sar suꝑq negocii attullisset nec dum illud unum omni studio posser
implere banc tibi custo d̾iam ethoc frenum/ seu anatura quidem seu afor¬

Expanded text:
Cicero et Demosthenes, diutius vixissent et levius obiissent. LinCicero et Demosthenes, diutius vixissent et levius obiissent. Lingue usum omnem perdidi. Et mentiendi consuetudinem et fallendi artes, et inimicitiarum querendeque infamie instrumentum; plures enim lingua sunt quam factis infames: nulla pars corporis ad nocendum promptior, ad frenandum difficilior. Merito ergo quasi magnum aliquid ac rarum protulit ille qui dixit: “Custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea”, quod cum sanctus quidam vir, qui ad discendum sacras literas accesserat, audivisset, abiisse dicitur, nec amplius audire voluisse, cunque post longum tempus preceptor suus, illum admirans, sciscitaretur, quid tam diu absens ceptum opus omisisset, respondisse dicitur, quod primum illud ei verbum sat superque negotii attulisset, necdum illud unum omni studio posset implere. Hanc tibi custodiam et hoc frenum seu a natura quidem, seu a for
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter dicas / ꝙ̃q suauirer aerem ueiberes/ ita enim uocem ip̃a m diffim¬
unt/ qualiter quoq non linguam mõ sod ieliquum corpus moueas nan
et lyuc se porugit pars una rethorice/ qualiter medicabundus hinu fioñ¬
tem defigas/ quã quorsum ue manum porigas/ quo terram ferias pale
An non satis hec operosa concinitas et pierepta pene musicis opera/ ur
dalcitersones angi/ an non uere loqui labor et silentium quies .d. lul¬
latenus loqui possum. Rõ. Que deficiente dicebam eloquentia⁊ multo dͦ¬
guius perdita repetuntur lingua Quando igitur loqui nequis tace/ e
quod necessiras iubet uolens facito/ quod ip̃i qui loqui possunt. sepen
lius fecerent sepe dolent non fecisse tace inqͣ neu te dannum pati puces
racens cogita et quiescens tecum loquere que meliora esse q peiorare i
ne diserti quidem negent.d. m utus factus sum. Rõ. Si muri fuissẽt

Expanded text:
qualiter dicas, quanque suaviter aerem, verberes ita enim vocem ipsam diffinqualiter dicas, quanque suaviter aerem, verberes ita enim vocem ipsam diffiniunt, qualiter quoque non linguam modo, sed reliquum corpus, moveas nam et huc se porrigit pars una rethorice, qualiter meditabundus humi frontem defigas, quam quorsumve manum porrigas, quo terram ferias pede? an non satis hec operosa concinnitas, et prerepta pene musicis opera, ut dulciter sones, angi? an non vere loqui labor et silentium quies? Nullatenus loqui possum. Que deficiente eloquentia dicebam, multo dignius perdita repetuntur lingua. Quando igitur loqui nequis tace, et quod necessitas iubet, volens facito. Quod ipsi qui loqui possunt, sepe utilius facerent, sepe dolent non fecisse. Tace, inquam, neu te damnum pati putes; tacens cogita, et quiescens tecum loquere, que meliora esse quam perorare, ne diserti quidem negent. Mutus factus sum. Si muti fuissent
Abbreviated transcription (Latin):
non ad pompam uiuere non ad pompam loqui quo uix maius malua
uira hominum habet/ .d. Blesi oris sum. Rõ. Eles ne aliquid tibi comune
cum moyse tali uiro et tam deo amico. Acq seu antiqua repetis seu mod¬
erna circunspicis / ut multi occurent blesi uiri optimi multiq disertissimi
scelerari /. sic perrari quibus utrimq coutigerit/ singularis eloquentia et
zexcelons uirtus / ⁊ de amussa lingua. dolor.
uid ꝙ linguam ac loquelam perdidi. Rõ. Quid si securitaten¬
ꝑ ac requiem in uenisti /. quam multos manu in noxios liga
pessundedit: est uoluptas stulra quid̾em sed comunis uolen¬
rium uderi fecisse que nec faciunt nec possunt/ mentitus es
qui israelencum regem filium q eius/ occidisse sedixit et facti in nocens
me ndacii penam luit / ut periculum cesset quantus est labor loqui resp¬
deie fabulari finggere comere u̾ba/ sententias libitre cogitare queet

Expanded text:
non ad pompam vivere, non ad pompam loqui, quo vix maius malum non ad pompam vivere, non ad pompam loqui, quo vix maius malum vita hominum habet. Blexi oris sum. Fles ne aliquid tibi commune cum Moyse tali viro et tam Dei amico? atqui seu antiqua repetis, seu moderna circumspicis, ut multi occurrent blesi viri optimi, multique disertissimi scelerati, sic perrari quibus utrunque contigerit, singularis eloquentia et excellens virtus. 103 DE AMISSA LINGUA Quid, quod linguam ac loquelam perdidi? Quid, si securitatem et requiem invenisti? quam multos, manu innoxios, lingua pessumdedit! est voluptas stulta quidem, sed communis, volentium videri fecisse que nec faciunt, nec possunt. Mentitus est qui Israeliticum regem filiumque eius occidisse se dixit, et facti innocens, mendacii penam luit. Ut periculum cesset, quantus est labor loqui, respondere, fabulari, fingere, comere verba, sententias librare, cogitare quid et
Abbreviated transcription (Latin):
sse notum est frontis imbecilitate/ non uicio lingue uł ingenii ꝙ si cum
multis refugis at cum paucis at cum uno loquere ut clariores fareu
contiones dulciora colloquia non negabis/. Si ne id ip̃m potes ad ceredi
recum loquere/ quod iam supra monui tuum q domesticum colorutorez
excita/ semꝑ ille quidem piesto est/ non isi diarur non irudet non mui¬
det/ non fastidit non exactam arq laboriosam querit eloquentiam/ confa¬
bulationibus gaui̾e̾t familiaribus in terruptis q ẜmũculis / quin et multi
sepe loquente silentio acquiescit disce tu illo teste contentus esse quiñ
qualiter s od quid dicas seu quid dicere uelis potius attendit disce tibia
arrum honestissimu medio pectoris extruere/ disce non hominum sel
ueritans aplausum optare. et aliquando sine strepitu gaudere cõtemur¬
q modestia quem perfecta non nũq extinguit eloquentia disce deĩo

Expanded text:
sse notum est, frontis imbecillitate, non vitio lingue vel ingenii. Quod si cum sse notum est, frontis imbecillitate, non vitio lingue vel ingenii. Quod si cum multis refugis, at cum paucis et cum uno loquere, ut clariores, fatear, conciones, dulciora colloquia non negabis. Si ne id ipsum potes, ad te redi, tecum loquere, quod iam supra monui, tuumque domesticum collocutorem excita: semper ille quidem presto est, non insidiatur, non irridet, non invidet, non fastidit, non exactam atque laboriosam querit eloquentiam, confabulationibus gaudet, familiaribus interruptisque sermunculis, quin et multa sepe loquenti silentio acquiescit. Disce tu illo teste contentus esse, qui non qualiter sed quid dicas, seu potius quid dicere velis attendit. Disce tibi theatrum honestissimum medio pectoris extruere. Disce non hominum, sed veritatis applausum optare, et aliquando sine strepitu gaudere, contentaque modestia, quam perfecta nonnunquam extinguit eloquentia. Disce denique