comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& usq ad diẽ ĩ oratioñ ꝑsistẽs. mox
omnẽ qd possed̾rat substantiã ĩ tres
duusit porcioñs. E qͥbꝰ. unã cõuigi. al¬
terã filiis tradidit. Terciã sibi ipse re¬
tentãs. statĩ pauꝑibꝰ. distribuit. Et
multopꝰ scłi curis absolutꝰ. ad mona¬
steriũ mairos qd tudi fluminis cir¬
cũ flexu maxima ex paste claudit᷑
ꝑuenit. Acceptaq tonsura locum
secrete mãsionis qͣm p̃iudrat abbas
ĩ tauit. & ibi usq addiẽ mostis
ĩ tãta m̃tis & corporis cõtriccione
durauit. ut multa illũ q̃ alio late¬
rẽt uł orrẽda uł łsidrãda uidisse
ĩ qͥẽs aspectu. ⁊ clarꝰ. erat ĩdum̃to qui
mͣ ducebat. Inced̾bamꝰ. at tacẽtes
ut uid̾bat᷑ mͥ cõtra hostũ solis solsticialẽ
Cũq ambularemꝰ: deu̾nimꝰ. adualle
multȩ latitudinis ac ꝓsũditatis. ĩ fi¬
nĩt at̃ lõgitudinis. Que ad leuã nob̃
sita. Unũ latꝰ.flãmis feruẽtibꝰ. nimix̃
terribile. alterũ surẽti grãdiñ ac sri¬

Expanded text:
ox omnem quam possederat substantiam in tres divisit portiones. E quibus unam conjugi, alteram filiis tradidit, tertiam sibi ipse retentans statim pauperibus distribuit. Nec multo post saeculi curis absolutus ad monasterium Mailro, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit acceptaque tonsura locum secretae mansionis, quam praeviderat abbas, intravit, et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis contricione duravit, ut multa illum, quę alios laterent, vel horrenda vel desideranda vidisse, inquiens ' aspectu et clarus erat indumento, qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solsticialem. Cumque ambularemus, devenimus ad vallem multe latitudinis ac profunditatis, infinitę autem longitudinis. Que ad levam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine ac fri
Abbreviated transcription (Latin):
uo tp̃pt pͥma pars scottoꝵ i hibnia
nõ nulla xia debretonibꝰ. ĩ bri¬
tania rationabile & ȩcłęsiasticũ paschalis
obseruãtiȩ tẽpꝰ. dño donãt suscepit. Si qͥdẽ
adãnan pbr & abbas monachoꝵ qͥ erit
ĩ ĩ sula hii cũ legationibꝰ. gr̃a misso. afua

Expanded text:
 plurima pars Scottorum in Hibernia, et nonnulla etiam de Brittonibus in Brittania, rationabile et ecclesiasticum Paschalis observantiae tempus Domino donante suscepit. Siquidem Adamnan presbyter et abbas monachorum qui erant in insula Hii, cum legationis gratia missus a sua
Abbreviated transcription (Latin):
iuĩmis obnubilauit. Q si ecõtrario erporis
puericiȩ corrig̃r̃ inadolescẽcia ac beñ
faciẽdo adi oculis abscõde curtiss&:
poss&s eoꝵ num̃ro sociari. De qͥbꝰ. ait
psalmꝰ. Beati quoꝵ rerusse s̃ iniqͥtates:
& quoꝵp tecta s̃ peccata. Hac̃ historiã

Expanded text:
juvenis obnubilavit. Qui si e contrario errores pueritiae corrigere in adolescentia, ac bene faciendo a Dei oculis abscondere curasset, posset eorum numero sociari de quibus ait Psalmus: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Hanc historiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ne ĩ ꝓiuso mostis asficulo ꝓuẽti ĩ p̾ni¬
tẽteᷤ ꝑirẽt. Qd ãt codiceᷤ diusos ꝑbonos
siue malo sp̃s sibi uidit offerri: obid
suꝑna dispẽsacioñ factũ ẽ. ut m̃mi¬
nerimꝰ. sacta & cogitatioñs nr̃as ñ ui
uẽtũ defluere. sed ad exam̃ sumi udicis
cũcta fuari. & siue ꝑamicoᷤ angłos
ĩ sm̃ nb̃ ostẽdẽda. siue ꝑhosteᷤᷤ. Qd̃ uͦ¬

Expanded text:
so mortis articulo praeventi impoenitentes perirent. Quod autem codices diversos per bonos sive malos spiritus sibi vidit offerri, ob id superna dispensatione factum est, ut meminerimus facta et cogitationes nostras non in ventum diffluere, sed ad examen summi Judicis cuncta servari; et sive per amicos angelos in fine nobis ostendenda, sive per hostes. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ extĩorẽ. Erit enĩ fabrili aste siti¬
eularis. Seriuebat ãt multũ ebrietati.
& coceris uitȩ remissioris in lecebris. ma¬
gisq mofficina sua die noctuq resid̾re:
qͣm adpsallẽdũ atq orĩdũ ĩ eccl̃a audi¬
endũq cũ sr̃ibꝰ ũbũ uitȩ cõcurere con
suerat. Und̃ accidit illi: qd̾ solẽt dicere
qͥdã: qi qͥ ñ uult ecłȩ ianuã spõte hu¬
miliatꝰ. ĩ gredi: necesse hab& ianuam
ĩ ferni ñ spõt̃ dãpnatꝰ. introduci. ꝑcuss
eñi lãguor̃ atq ad extrema ꝑductꝰ:. uo¬
cauuit fr̃s. &̾ multũ merẽs acdapna similis
cepit narrar̃. qr uid̾rtit ĩ feros aꝑtoᷤᷤ. et
satanan dmersũ ĩ ꝓsũdis tasfari: caiphãq

Expanded text:
 exteriorum. Erat enim fabrili arte singularis. Serviebat autem / multum ebrietati et ceteris vitę remissioris inlecebris, magisque in officina sua die noctuque residere quam ad psallendum atque orandum in ecclesia, audiendumque cum fratribus verbum vite concurresuerat. Unde accidit illi, quod solent dicere quidam, quia qui non vult ecclesiae januam sponte humiliatus ingredi, necesse habet in januam inferni non sponte damnatus introduci. Percussus enim languore atque ad extrema perductus, vocavit fratres et multum tristis ac damnato similis cepit narrare, quia videret inferos apertos et Satanan demersum in profundis Tartari, Caiphanque
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ꝓferre. Nõ henĩ habẽt regẽ idem
antiqͥ saxoñs. sed satrapas plurimos
suȩ g̃nti p̃posito. qiͣgruẽte belli ar¬
ticulo mittũt eqͣlit̃ sosteᷤ. & qͣmcũq
sors ostẽch̃it hũc tp̃re belli ducẽ õs
secũt᷑. huic obtẽpͣrãt. Pacto at bello.
rursũ ȩqͣlis potẽtiȩ õs sũt satrap̃. Sus¬
cepit gͦ eos uillicꝰ. & ꝓmittẽs se mit¬
ter̃ eos ad satrapã qͥ suꝑ eũ erait ut pe¬
tebãt: aliqͦt diebꝰ. secũ retinuit. Eͥ cũ
cogniciẽter ab arbaris qd essẽt altius

Expanded text:
illum perferre. Non enim habent regem iidem antiqui Saxones, sed satrapas plurimos suae genti praepositos, qui ingruente belli articulo mittunt aequaliter sortes, et quemcumque sors ostenderit, hunc tempore belli ducem omnes sequuntur, huic obtemperant; peracto autem bello, rursum aequalis potentiae omnes fiunt satrapae. Suscepit ergo eos villicus, et promittens se mittere eos ad satrapam qui super se erat, ut petebant, aliquot diebus secum retinuit. Qui cum cogniti essent a barbaris quod e
Abbreviated transcription (Latin):
uu̾mñs. & resedr̃ circa m̃. unꝰ. ad caput.
& aliꝰ. ad ped̾s. cł tulitq unꝰ. libellũ
ꝑpulerũ sed uehem̃t modicũ: ac mͥ
ad legẽdũ dedit. In quo oĩa qͦ ui qͣm
codicẽ neq aliqͥd mͥ dicebãt. Tum
subito suꝑu̾nit exercitꝰ. malignorũ
& horridoꝵ uultu sp̃uũ domũq
hãc & exteriꝰ. obsedit. & intꝰ. maxi
ma & paste residẽs impłuit. Tũc ille
& qͥ obscuritat ten̾brose sticiei. & pͥ¬
matu sedis maior ẽẽ uid̾bat᷑ eoꝵ ꝓ
ferẽs codicẽ horred̃ uisionis & mag¬
nitudinis enormis. & põd̃ris pene in¬
postabilis. uissit uni ex satellitibꝰ. sius
ĩ ueni oĩa scelera. nõ solũ qͣ oꝑe uel
u̾bo. sed &iã qͣ tenuissima cogitaci¬
one peccaui. manifestie sim̃ in eo te¬
tricis descripta litteris. Dicebatq ad
claroᷤ. Quid hic sed̾tis sciẽteᷤᷤ cestissim̃
qr̃ nr̃ ẽ iste  Respõder̃. Uerũ dicis.
Accipite: & incumulũ dãpnationis ur̃e

Expanded text:
caput et unus ad pedes. Et protulit unus libellum pulchrum, sed vehementer modicum, ac mihi ad legendum dedit. In quo omnia, quę umqucodicem, nec aliquid mihi dicebant. Tum subito supervenit exercitus malignorum et horridorum vultu spirituum, domumque hanc et exterius obsedit et intus mma ex parte residens implevit. Tunc ille qui et obscuritate tenebrosae faciei et primatu sedis major esse videbatur eorum, proferens codicem horrendae visionis, et magnitudinis enormis, et ponderis pene importabilis, jussit uni ex satellitibus suis inveni omnia scelera, non solum quae opere vel verbo, sed etiam quae tenuissima cogitatione peccavi, manifestissime in eo tetris esse descripta litteris. Dicebatque ad claros: Quid hic sedetis, scientes certissime quia noster est iste? Responderunt: Verum dicitis. Accipite et in cumulum damnati
Abbreviated transcription (Latin):
sita ẽ angusto. & ex om̃ipaste uallibꝰ.
ciicũdata. ab occid̾nt̃ ĩ oriẽtẽ mille pas¬
sibꝰ. longa humili siñ turribꝰ. muro
ꝓextrema plani uesticis instructo. ln
cui. opiettili angulo. qͣsi qd̾ dã natu¬
stlẽ emiantrũ ẽ. Guiꝰ. extior pars¬
nadiuitatis dñicȩ suisse dicit᷑ locus.
nt̾rior p̃sep̃ dm̃ nominat᷑. Hec spe¬
lunca tota interiꝰ. p̃cioso marmore
tecta. supͣ locũ ubi dñs natꝰ. specialiꝰ
iradit᷑ scẽ mariȩ grãdẽ restat ȩcłam.
Seripsit itẽ ħ modo deloco passionis ac

Expanded text:
sita est angusto ex omni parte uallibus circumdato, ab occidente in orientem mille passibus longa, humili sine turribus muro per extrema plani uerticis instructo; in ius orientali angulo quasi quoddam naturale semiantrum est, cuius extnativitatis Dominicae fuisse dicitur locus; interior Praesepe Domini nominatur. Haec spelunca tota interius pretioso marmore tecta supra locum, ubi Dominus natus specialius traditur, Sanctae Mariae grandem gestat ecclesiam. Scripsit item hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestas h: subtraxit se illi ꝓfecci¬
oni & remanre domi passꝰ ẽ. At uͦ
unꝰ dsociis eiꝰ. uocabulo uietbereche.
cũ ess& & ipse cõtẽptu mũdi ac doc¬
trine sciẽcia ĩ signis nã multo annoᷤ
ĩhibnia ꝑegrinꝰ. anachoreticã in
magna ꝑfectioñ uitt̃ eg̃rat: ascẽdit
nauẽ: & sresiã ꝑũniẽs duobꝰ. annis
laboris fructũ apud barbaroᷤᷤ inũnit
auditoreᷤᷤ. Tum reũs ad dileet̃ locõ

Expanded text:
tempestas haec, subtraxit se illi profectioni, et remanere domi passus est. » At vero unus de sociis ejus, vocabulo Uictberct, cum esset et ipse contemptu mundi ac doctrinae scientia insignis, nam multos annos in Hibernia peregrinus anachoreticam in magna perfectione vitam egerat DCXC, ascendit navem, et Fresiam perveniens duobus annis laboris fructum apud barbaros invenit auditores. Tunc reversus ad dilectae locum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ fernꝰ. de cuiꝰ. torm̃tis intolerabilibꝰ.
nantir̃ sepiꝰ. audiui. Respõdit cogita¬
cioni meȩ ductor. qͥm̃ p̃ced̾bat. bori
hoc ĩqͥes suspiceris. Nõ eñi illic ĩ fernꝰe
ille qͣm putas. At cũ m̃ ħ spectaculo
tã horẽdo ꝑterritũ. paulatĩ ĩ ult̾riora
ꝓducer&e: uidi subito ant̃ noͦ obscu¬
rari incuꝑeloca tͣnbris oĩa repłri&s
cũ intraremꝰ. intãtũ paulisꝑ cõdnsat̃ s̃.
ut nichil pͣt̾ ipsas aspicerẽ. excepta¬
dũ taxat specie & ueste eiꝰ. qͥ m̃ du¬
cebat. A̾ cũ ꝓgred̾remꝰ. sola sub noct̃
ꝑumbras. ecce subito apparuer̃ ant̃
nos erebri flãmarũ. tetrarũ globi
oscẽt᷑ eᷤᷤ qͣsi d̾put̃o magno & rursum
dcid̾nts in eũ dẽ. Quo cũ ꝑductꝰ. essẽ:
repẽt ductor m̃s disparuit. ac me
siñ int missioñ alta peterẽt. modo
ia baratri rep̃terẽt: cerno oia qͣ
ascẽcibat fastigia flãmarũ płna eȩ̃
spritibꝰ. hominũ. Eͥ instar fauillar

Expanded text:
erabilibus narrari sepius audivi. Respondit cogitationi meę ductor, qui me precedebat: 'Non hoc' inquiens 'suspiceris, non enim hic infernus est ille, quem putas.' At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora perduceret, vidi subito ante nos / obscurari incipere loca et tenebris omnia repleri. Quas cum intrassemus, in tantum paulisper condensatę sunt, ut nihil pdumtaxat specie et veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit, ac me sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia quae ascendebant fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum
Abbreviated transcription (Latin):
nescio qͦ ordiñ rep̃nt̃ m̃ mñt homineᷤ ui¬
uere cerno. Hȩc & alia q̃ uið̾rat idem uir
dñi nõ õibꝰ. passim desidiosis ac uite suȩ
ĩcuriosis referre uolebat. sed illis solũmodo
qͥ uł torm̃toꝵ m̃tu ꝑterriti uł spe gaudioꝵ
ꝑenniũ delectati ꝓfectũ pietatis ex eius
ibis aurire uolebat. Deuiq inuemꝗ eel¬

Expanded text:
io quo ordine, repente me inter homines vivere cerno.' Hęc et alia, quę viderat, idem vir Domini non omnibus passim desidiosis ac vitę suę incuriosis referre volebat, sed illis solummodo, qui vel tormentorum metu perterriti vel spe gaudiorum perennium delectati profectum pietatis ex eius verbis haurire volebant. Qui usque
Abbreviated transcription (Latin):
Nã qͥcũq ĩ oi u̾bo & oꝑe. & cogitatione
ꝑfecti s. mox dcorpor̃ egressi ad regnũ
celeste ꝑuniũt. Ad cuiꝰ. uicina ꝑtinos
locus ille ubi sonũ cãtileñ dulcis cũ odo¬
re suauitatis ac splẽdor̃ lucis audisti.
Tuãt qͥ nc̃ ad corpꝰ reu̾ti. & rursũ inter
homineᷤ uiuer̃ debeꝰ. si actꝰ. tuoᷤ curiosi
discuter̃ & moreᷤ. f monesq tuo ĩ rectito¬

Expanded text:
Nam quicumque in omni verbo et opere et cogitatione perfecti sunt, mox de corpore egressi ad regnum celeste perveniunt. Ad cuius vicinia pertinet locus ille, ubi sonum cantilenę dulcis cum odore suavitatis ac splendore lucis audisti. Tu autem, quia nunc ad corpus reverti et rursum inter homines vivere debes, si actus tuos curiosius discutere
Abbreviated transcription (Latin):
ant̃ qͣm moreret᷑ penitẽtiã ag̃ro&s cõmis¬
soꝵ. Atille respõdit. nõ se tũc uelle c̃õ¬
sit̃ri pecrata sua. sed cũ ab infirmitate
resurg̃r&. ne ex ꝓbrarẽt sibi sodale̾ qd̵
timor̃ mostis saceroe. ea qͣ sospeᷤ faicere
noluerait. Fostiter qͥdẽ ut sibi uid̾bat᷑
locutꝰ: sed miserabilit̃ ut postea patuit¬

Expanded text:
tequam moreretur, penitentiam ageret commissorum. At ille respondit, non se tunc velle confiteri peccata sua, sed cum ab infirmitate resurgeret, ne exprobrarent sibi sodales, quod timore mortis faceret ea, quę sospes facere noluerat; fortiter quidem, ut sibi videbatur, locut
Abbreviated transcription (Latin):
multis utile & maxim̃ illis qͥ longiꝰ. ab
eis locis. inqͥbꝰ. patri arche uł apłi eranĩ
secreti ea tãtũ dehis qͣleccioñ didicerit
norĩt. Perrex̃ at librũ hũc ad aman
alsrido regi: ac ꝑ eiꝰ ẽ largitionẽ etiã
minoribꝰ. ad leg̃ndũ cõt̾raditꝰ. Scriptor.
quoq ipse multis ab eo muñribꝰ. donatꝰ.¬

Expanded text:
multis utile, et maxime illis qui longius ab eis locis in quibus patriarchae et apostoli erant, secreti, ea tantum de his quae lectione didicerint, norunt. Porrexit autem librum hunc Adamnan Aldfrido regi, ac per ejus est largitionem etiam minoribus ad legendum contraditus. Scriptor quoque ipse multis ab eo muneribus donat
Abbreviated transcription (Latin):
ieumia. & maxim̃ celebrationeᷤ mis¬
sarũ. ut xĩa ante diẽ iudicii lib̾entur
adiuuãt. Porro puteus ille flãmiuomꝰ
ac putidꝰ. qͣm uidisti ipsũ ẽ hos ghennę.
ĩ quo qͥ cũq semel ĩ cid̾rit. nũqͣm inde
lib̾abit᷑ meiũi. Locus uͦ iste florifer
ĩ qͦ pulcerrimã hãc uiuẽtutẽ iocũdari
ac sulg̃re cõspicis: ipse ẽ in quo rapuint᷑¬

Expanded text:
jejunia et maxime celebratio missarum, ut etiam ante diem judicii liberentur, adjuvant. Porro puteus ille flammivomus ac putidus quem vidisti, ipsum est os gehennae, in quo quicumque semel inciderit nunquam inde liberabitur in aevum. Locus vero iste florifer, in quo pulcherrimam hanc juventutem jocundari ac fulgere conspicis, ipse est in quo reci
Abbreviated transcription (Latin):
Narrabat aũt uisioñs suas ꝯiã regi alfrido.
iuro unde cũq doctissimo. Utam libẽt̃
tãq studiose ab illo auditꝰ. ẽ: ut eiꝰ po
ac monaquii sit tonsura coronatꝰ. atq
ad eũ audiendũ sepissim̃ cũ illas in pasteᷤᷤ
d̃uenissos accedros. Cui uidlic& mona¬
sterio tp̃rȩ illo religiose ac mod̾stȩ uitȩ

Expanded text:
Narrabat autem visiones suas etiam regi Aldfrido viro undecumque doctissimo; et tam libenter, tamque studiose ab illo auditus est, ut ejus rac monachica sit tonsura coronatus, atque ad eum audiendum saepissime cum illas in partes devenisset accederet. Cui videlicet monasteri
Abbreviated transcription (Latin):
& mibiua ĩ sula solitari. ultimã uitę
etate pane cibario & frigida aiqua sus¬
tentat. Hic sepiꝰ ad eũdẽ ulrũ ingrediẽs.
audiuit ab̾o repetita interogatione.
quȩ & qͣlia essent quȩ exutꝰ. corpore iudit.

Expanded text:
ia insula solitarius ultimam vitae aetatem pane cibario et frigida aqua sustentat. Hic saepius ad eumdem virum ingrediens, audivit ab eo repetita interrogatione, quae et qualia essent quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
N ãq ad excitacionẽ iugẽtiũ dmoste am̃e
qͥdã aliqͣndiu mostuos adutã resurex̃
corporis. ut multa m̃moratu digna
rẽs uitã. Qͥ infirmitat̃ sua corporis
tactꝰ.  haccrescẽte ꝑdieᷤ ad extrema
ꝑductꝰ. pͥmo tp̃rȩ noctis desũctꝰ. est
S ed diluculo reuioescẽs ac repẽt residẽs:
õs qͥ corpori flẽteᷤᷤ ad sid̾rãt timor̃ ra¬
m̃so ꝑculsos ĩ sugã cõu̾tit. Uxor tãtõ
quȩ ampliꝰ. amabat. qͣmuis multũ

Expanded text:
d excitationem viventium de morte animę quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis et / multa memoratu digna,rens vitam, qui infirmitate corporis tactus et hac crescente per dies ad extrema perductus. Primo tempore noctis defunctus est, sed diluculo reviviscens ac repente residens omnes, qui corpori flentes assederant, timore inmenso perculsos in fugam convertit. Uxor tantum, quę amplius amabat, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dios inducer&: cogitar̃ cepi qd̾ hoc
fostasse ess&e regnũ cȩloꝵ de qͦ predi¬
care sepiꝰ. audiui. Respõdit ille cogi¬
aspicio ante nos multo maiorẽ lumi¬
dulcissimã audiuii: sed odoris Nagra¬
tia miri tãta deloco effundbat᷑. ut his
qͣm antea degustãs qͣsi maximũ robar
lux illa c̃api florẽtis eximia ĩ compa¬
ratioñ eiꝰ q̃ nc̃ apparuit lucis tenu¬
issima ꝓrsus uidbat᷑. & parua. In
cuiꝰ. amenitatẽ loci cũ nos intraturos
sꝑarẽ: repẽte ductor substitit. nec
mora gressũ retorquẽs ipsa me qua
uenimꝰ uia redux̃. Cũq reu̾si ꝑue¬
niremꝰ. ad mãsioñs illas loxas sp̃uum
cãdidatoꝵ: Dix̃ mͥ. Scis quȩ sint
ista oĩa quȩ iudisti: Respõdi ego. tioti.
Wart. Uallis illa qͣm aspexisti flãmis
feruẽtibꝰ. & frigoribꝰ. horrẽdã rigidus
ipse ẽ locꝰ ĩ qͦ examinad & castigãde¬
s̃ame̾. illoꝵ qͥ differẽteᷤᷤ cositeri ⁊ em̃i¬
dare scelera quȩ fecer̃. In ipso tandẽ

Expanded text:
duceret, cogitare cepi, quod hoc fortasse esset regnum celorum, de quo predicari sepius audivi. Respondit ille cogi mansiones, aspicio ante nos multo maiorem lumidulcissimam audivi; sed et odoris fragantia miri tanta de loco effundebatur, ut is quem antea degustans quasi maximum rebar, lux illa campi florentis eximia, in comparatione ejus quae nunc apparuit lucis, tenuissima prorsus videbatur, et parva. In cujus amoenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor substitit; nec mora, gressum retorquens, ipsa me qua venimus via reduxit. « Cumque reversi niremus ad mansiones illas laetas spirituum candidatorum, dixit mihi: Scis quae sint ista omnia quae vidisti? Respondi ego. Non. Et ait: Vallis illa quam aspexisti flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus in quo examinandae et castigandme illorum, qui differentes confiteri et emendare scelera, quę fecerunt, in ipso tandem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diuciꝰ. ibi pauidꝰ. cõsisterẽ. utpõt
incestꝰ. qͥd ag̃rẽ. qͦ u̾terẽ gressũ qͥm̃
sinis man̾ite: audiui subito pꝰ tergͣ
sonitũ ĩ manissimi fletꝰ. ac miserrimi.
simul & cachinnũ crepitãtẽ qͣsi uulgi
indocti cap tis hostibꝰ ĩ sultãtis. Ut
at̃ sonitꝰ. idẽ clarior redditꝰ. ad me
usq ꝑũnit: cõsid̾ro turbã malig
mͣrẽtẽ eulãteᷤq ipsa multũ exultars
& cahcmnas m̃dias illas trahebat
ĩ teñbras. ẜ qͥbꝰ. udlic& hominibus
ut dinoscer̃ potui. qͥdã erat attonsus
ut ełs. qͥd̃a laicꝰ q̃dã femina. Trahent̃s
ãt̃ eoᷤ maligni sp̃s: descẽdr̃ im̃dium
baratri illiꝰ. ardentis. Factũq ẽ ut cũ
longius subeuntibꝰ. eis fletu hominũ
& risũ dmonioꝵ el are discerñre ne¬
qͥrẽ: Sonũ tam̃ adhuc ꝓmisciũ in
obseuroꝵ dehabisso illa flãmiuola
effłateᷤᷤ angbãt. Forcipibꝰ. quoq ignis
quõ t̃nbãt inmanibꝰ. minitabant᷑

Expanded text:
tpote incertus, quid agerem, quo verterem gressum, qui finis me maneret, audio subitum post terga sonitum inmanissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, considero turbam maligmerentes eiulantesque ipsa multum exultans et cachinnans / medias illas trahebat in tenebras. E quibus videlicet hominibus, ut dinoscere potui, quidam erat attonsus ut clericus, quidam laicus, quedam femina. Trahentes autem eos maligni spiritus descenderunt in medium baratri illius ardentis. Factumque est, ut cum longius subeuntibus eis fletum hominum et risum demoniorum clare discernere nequirem, sonum tamen adhuc permixtum in obscurorum de abysso illa flammivoma,efflantes angebaut. Forcipibus quoque igneis, quos tenebant in manibus, minitabantur
Abbreviated transcription (Latin):
garts admir̃idi huiꝰ suauitati odoris.
Tanta at lux cũcta ea loca ꝑfud̾rat. ut
om̃e spłndor̃ diei siue solis m̃ridiani
radiis iudret᷑ eẽ p̾clarioꝵ. Frãtq ĩ h
cãpo ĩ num̃ra hominũ albatoꝵ cor¬
uẽticula. sed̾sq plurim̃ agminuletan¬

Expanded text:
garet ammirandi huius suavitas odoris. garet ammirandi huius suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei sive solis meridiani radiis videretur esse preclarior. Erantque in hoc campo innumera hominum albatorum conventicula sedesque plurim
Abbreviated transcription (Latin):
alicunde qͥd auxilii qͦsaluarer ad¬
uenirer. apparuit retro uia qͣ uenrã
qͣsi sulgor stelle micãtis int̃ ten̾bras.
Qͥ paulatim crescẽs & ad m̃ ociꝰ. festinãs.
õs qͥ m̃ forcipibꝰ raꝑe qͣrebãt sp̃s ĩ sesti.
Ille at qͥ aduniẽs eos sugnuit erat ipse
qͥ m̃ ant̃ ducebat. Qͥ mor cõu̾s ad
d̃rtrũ iter: qͣsi cõtra hostũ solis bru¬
male m ducere cępit. nec mora exẽpto
teñbris mauras mñ serene lucis ad dux̃.
ilos mutũ ꝑmaximũ cuiꝰ. neq longi¬
tudini hinc uł ind̾ neqaltitudine ul¬
lus eẽ t̃minꝰ ud̾ret᷑. Cepi at̃ mirari
quare admurũ acced̾remꝰ cũ ĩ eo uol¬
lã ianiã uł feñstrã uł ascẽsũ alicubi
cospicerẽ. Cũ gͦ ꝑũnissemꝰ. ad murum
statĩ nescio quo ordiñ sumꝰ ĩ sumit᷑te
eiꝰ. Xecce ibi cãpus erat latissimꝰ. ac
locissimꝰ. tãtaq flagrantia uernãtiu
Nlosculoꝵ plenꝰ ut omnẽ mox fetorẽ
tenbrosi fornacis qͥ m̃ ꝑuaserat effu¬

Expanded text:
alicunde quid auxilii, quo salvarer, adveniret, apparuit retro via, qua veneram, quasi fulgor stellę micantis inter tenebras. Que paulatim crescens et ad me ocius festinomnes, qui me forcipibus rapere querebant spiritus infesti. Ille autem, qui adveniens eos fugavit, erat ipse, qui me ante ducebat. Qui mox conversus ad dextrum iter quasi contra ortum solis brumalem ducere cepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serene lucis eduxit. nos murum permaximum, cuius neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Cępi autem mirari, quomodo ad murum accederemus, cum in eo nullam ianuam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim – nescio quo ordine – fuimus in summitate eius. Et ecce ibi campus erat latissimus ac lętissimus, tantaque fraglantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox fetorem tenebrosi fornacis, qui me pervaserat, effu
Abbreviated transcription (Latin):
gressꝰ nõ multopꝰ. ad g̃ntẽ borurtuari¬
oꝵ secessit. ac multo eoꝵ p̾dicãdo ad
uiã ueritatis ꝑdux̃. Sed ⁊ pugnatis nõ
lõgo pꝰ. tpͣrȩ boruetuaris ag̃nt̃ anti¬
receꝑãt. Ipse antisteᷤᷤ cũ qͥbꝰ dã pipinũ

Expanded text:
gressus, non multo post ad gentem Boructuarogressus, non multo post ad gentem Boructuarorum secessit, ac multos eorum praedicando ad viam veritatis perduxit. Sed expugnatis non longo post tempore Boructuaris a gente antireceperant; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑoe. Ut dũ ĩ g̃nt̃ ci p̃dicaroe destruc¬
tis idolis ecłas institueros. habros ĩ ꝓptu
reliqͥas scõꝵ qͣs sibi introducer&. Qiubꝰ q
ibidẽ dpositis coseqͣnt̃ ĩ eorꝑ honorẽ qͦꝵ
Sed ⁊ alia ꝑplura q̃ tãti oꝑis negocium
qͣrebat. uł ibi discere. uł ind̃ acciꝑe cu¬
piebat. Inqͥbꝰ. õibꝰ. cũ sui uoti cõpossos
effectꝰ. adp̃dicãdũ rediit. Quo tp̃re fr̃s
qͥ erãt ĩ fresia u̾bi ministerio mancipati
elegr̃ ex suo num̃ro uirũ mod̾stũ mo¬
ribꝰ. & mãsuetũ cord̃ siubrectũ qͥ oͣrdi¬
narͣt᷑ antisteᷤᷤ. Quẽ britanĩa dstinatũ
ad peticionẽ eoꝵ ordiauit reuerẽtissi¬
mꝰ. iulfrid ep̃s. qͥ tũ foste patria pulsꝰ
inmrcioꝵ regionibꝰ. exulabat. Nõ enĩ
eo tp̃re hab̃bat ep̃m cantia. Desuncto
qͥdẽ theodoro sed nec dũ berecualdo
successor̃ eiꝰ. qͥ trasmar̃ ordinãdꝰ. ierat
ad sedẽ ep̃atꝰ. sui reũso. Qui uidlic& siuid¬
berech. accepto ep̃atu debritania re¬

Expanded text:
cipere, ut dum in gente cui praedicaret destructis idolis ecclesias institueret, haberet in promptu reliquias sanctorum quas ibi introduceret; quibusque ibidem depositis, consequenter in eorum honorem quorum Sed et alia perplura quae tanti operis negotium quaerebat, vel ibi discere, vel inde accipere cupiebat. In quibus omnibus cum sui voti compos esset effectus, ad praedicandum rediit. Quo tempore fratres qui erant in Fresia verbi ministerio mancipati, elegerunt ex suo numero virum modestum moribus et mansuetum corde Suidberctum qui eis ordinaretur antistes, quem Brittaniam destinatum ad petitionem eorum ordinavit reverentissimus Uilfrid episcopus, qui tunc forte patria pulsus in Merciorum regionibus exulabat. Non enim eo tempore habebat episcopum Cantia, defuncto quidem Theodoro, sed necdum Berctualdo successore ejus qui trans mare ordinandus ierat, ad sedem episcopatus sui reverso. Qui videlicet Suidberct accepto episcopatus de Brittania re
Abbreviated transcription (Latin):
& aliꝰ. ĩ p̾de. Qͥ udlicoe modo cum
dũ m̃ dmonibꝰ. ĩ ĩ ferni claustra per¬
trahar. Sic loquebat᷑ miser dsꝑãs. &
no multopꝰ. desuẽtꝰ. p̾nitẽtiã qͣm adbue
tẽpꝰ. eũ fructu uenie sticere suꝑ sedit.

Expanded text:
et alius in pede; qui videlicet modo cum dum me daemonibus in inferni claustra pertrahar. Sicque loquebatur miser desperans, et non multo post defunctus poenitentiam, quam ad breve tempus cum fructu veni
Abbreviated transcription (Latin):
D cõtra sulirtis fuit qͥdã ĩ ꝓuincia mer¬
u̾sacio plurimis sed nõ sibi medipsi ꝓ¬
suit. Fuit at̃ tẽporibꝰ. coenredi qͥ pꝰ.
aedilredũ regnauit: uir inlaico ha¬
bitu atq officio militari positꝰ. Sed
qͣntũ ꝓindustria exteriori regi placens.
tãtũ ꝓmt̃na siumos negligentia displi¬
cens. Ammonebat gͦ illũ sedule ut cõ¬
siteret᷑. & em̃daroe ac relinquers sce¬
lera sua: pͥꝰ qͣm subito mostis suꝑ uento
tẽpꝰ. om̃i penitẽdi & em̃dãdi ꝑdh̃oe. Uerũ
ille freq̃nt̃ lieos admonitꝰ. sꝑñbat uba¬

Expanded text:
 contra fuit quidam in provincia Mer contra fuit quidam in provincia Merersatio, plurimis, sed nec sibimetipsi profuit. Fuit autem temporibus Coenredi, qui post Edilredum regnavit, vir in laico habitu atque officio militari positus, sed quantum pro industria exteriori regi placens, tantum pro interna suimet neglegentia displicens. Ammonebat ergo illum sedulo, ut confiteretur et emendaret ac relinqueret scelera sua, priusquam subito mortis adventu tempus omne penitendi et emendandi perderet. Verum ille frequenter li
Abbreviated transcription (Latin):
Accepit ãt ĩ eodẽ monasterio locũ man¬
sionis secreciorẽ ubi lib̾ius cõtinius ora¬
tionibꝰ. famulatui cõditoris uacare.
N qr locus ipse suꝑ ripã fluminis erat sitꝰ
corporis effectũ ingredi. ac sepiꝰ in eo
suꝑ m̃antibꝰ. undis inmergi. Sicq ibidẽ
quãtlui su stimnr posse uidbat᷑ psalmis
qͥndo. & usq ad eollũ. atq ind̃ egredi
& suo eorpor̃ cale sierẽt & siccaret᷑. Cũq
tp̃no hemali defluẽtibꝰ. circa eũ semi¬
fraccarũ crustis glacierũ qͣs&e ipse ali¬
qͣndo cõtriuerat. qͦ habros locũ stãdi
debãt. Mirũ sr̃ drichtelme h enĩ erat
nom̃ uiro. qd tãtã frigoris asꝑitatem
ulla rtitioñ tolerar̃ p̃ualeᷤ. R espõdebat
ille simplicit᷑. Erat nãq homo simplicis
ing̃nĩ ac mod̾rat̃ natur. frigidiora ego
uidi. &cũ dicerẽt mirũ qd̾ tã austera
teñre cõtinentiã uelis: respõdebat.
Austeriora ego uidi. Sicq usq ad diẽ
suȩ uocationis infatigabile cȩlestium

Expanded text:
Accepit autem in eodem monasterio locum mansionis secretiorem, ubi liberius continuis in orationibus famulatui sui Conditoris vacaret. Et quia locus ipse super ripam fluminis erat situscorporis affectum ingredi, ac saepius in eo supermeantibus undis immergi; sicque ibidem quamdiu sustinere posse videbatur, psalmisquando usque ad collum; atque inde egredieex suo corpore calefierent et siccarentur. Cumque tempore hiemali defluentibus circa eum semifractarum crustis glacierum, quas et ipse aliquando contriverat quo haberet locum standi videbant: « Mirum, frater Drycthelme hoc enim erat viro nomen, quod tantam frigoris asperitatem ulla ratione tolerare praevales! » Respondebat ille simpliciter, erat namque homo simplicis ingenii ac moderatae naturae: « Frigidiora ego vidi. » Et cum dicerent: « Mirum quod tam austeram tenere continentiam velis! » Respondebat: « Austeriora ego vidi. » Sicque usque ad diem suae vocationis infatigabili caelestium
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ heuuald. Ea tam̃ distinctionẽ
ut ꝓdiũsa capilloꝵ speciȩ. unꝰ nig̃r
he̾uald. alt̃ albꝰ. heuuald diceretur.
Quoꝵ ut̃q pietat̃ religionis ĩbuti. sed
nig̃r heuuald magis sacrarꝓ litt̃rarũ

Expanded text:
batur Hewald; ea tamen distinctione, ut pro diversa capillorum specie unus Niger Hewald, alter Albus Hewald diceretur: quorum uterque pietate religionis imbutus, sed Niger Hewald magis sacrarum litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ qͥsibi eadẽ noc̃t̃ apparussoe. Cũ
expłtis inqͥẽs himnis matutinalibus
nus obrepsissos. appariuit magister
quõdã m̃s & nutritor amãtissimus
dñi saluatoris eegberechto ad feram.
qud te tam̃ referẽte oposto ad illũ
uenir̃. Dic gͦ illi: qr nõ ualos id qd̃
ꝓposuit impłre. Dei eñi uolũtatis ẽ:

Expanded text:
onem quae sibi eadem nocte apparuisset: « Cum onem quae sibi eadem nocte apparuisset: « Cum expletis, inquiens, hymnis matutinalibus nus obrepisset, apparuit magister quondam meus et nutritor amantissimus Domini Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamen referente oportet ad illum venire. Dic ergo illi quia non valet iter quod proposuit, implere: Dei
Abbreviated transcription (Latin):
d̃i aliqͥbꝰ. eoꝵ q̃ ñdũ audierãt g̃ntibus
plurimas nourat ẽȩ natioñs. aqͥbꝰ. angli
uł saxoñs qͥ ñc britaniã ĩ colũt genꝰ
& originẽ duxisse noscut᷑. Und̃ act̾̃nꝰ.
auicina g̃nt̃ britonũ corrupt̃ gͥrmani
tibꝰ. ppłi paganis adhuc ritibꝰ. fiuẽtes:
gata britania disposuit. si qͦs foste ex
illis ereptcᷤᷤ satañ ad ap̃m tras ferre ua¬
ler&. uł si ħ sieri nõ poss&e. romã ue¬
nir̃ adudẽda atq ad orĩda batorum¬
ac mr̃m ap̃i limina cogitauit. Sed ne
simul ⁊ oꝑͣ restiter̃. Siqͥdẽ helectis sociis
strenuissimis. ⁊ adp̃dicãdũ ubũ idoneis.
ut pot̃ accioñ simul & erudicioñ p̃claris.
p̃paratis õibꝰ. quȩ nauigatibꝰ. eẽ neces¬
saria uid̾bãt᷑: uenit die qͣdã mane
ĩ britania ⁊ minister d̃o dilecti saẽdotis
boisili. Cũ essoe idẽ boisil p̃positus
monasterii mailrossensis sub abbate
aecta ut supͣ nartuumꝰ. referẽs ei uisi¬

Expanded text:
Dei aliquibus earum quae nondum audierant, gentibus plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; unde hactenus a vicina gente Brittonum corrupte Garmanitibus populi paganis adhuc ritibus servientes, gata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad Christum transferre valeret, vel si hoc fieri non posset, Romam venire ad videnda atque adorChristi limina cogitavit. Sed ne simul et opera restiterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisque omnibus quae navigantibus esse necessaria videbantin Brittania, et minister Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum esset idem Boisil praepositus monasterii Mailrosensis sub abbate Eata, ut supra narravimus, referens ei visi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ mͥ multis dui scortoꝵ pictoꝵq
ppłis ueñitibile masit. Qͥ uidlicos co¬
lũba nc̃ año nullis cõposito acella.
& colũba nñe. colũ celli uocat᷑. Au¬
diẽs ãt u̾ba iuisionis ecgberecht: p̃¬
cepit sr̃i qͥ retulerit. ne ciuqͣm alti
referros. ne foste ĩ luxuria & uisio.
Ipse at tacitꝰ. rẽ cõsid̾rãs. uerticẽ ẽẽ
qd̃ adg̃nt̃s docẽteᷤᷤ iro cessar̃ uolebat.
A t pꝰ. dieᷤ paucos rursũ uenit ad eũ
pͣfatꝰ. sr̃ dicẽs. qi & ea nocte sibi
ac tepid̾ dixisti ecgbrechto quȩ tͥ
dicẽda p̃cepi : At nc̃ uad̾ dic illi:
qr uelit nolit debor admonasteria
colub̃ uenir̃ qi artitra eoꝵ nõ recte
dispositũ cũ sr̃ĩbꝰ. m̃moratis inciꝑe.
Cũq iã naui imposuisset̃. q̃ tãti iti¬
neris necessitts poscebat. atq opor¬

Expanded text:
 multis diu Scottorum Pictorumque populis venerabile mansit. Qui videlicet Columba nunc, a nonnullis composito a Cella et Columba nomine, Columcelli vocatur. Audiens autem verba visionis Ecgberct, praecepit fratri qui retulerat ne cuiquam haec alteri referret, ne forte inlusoria esset visio. Ipse autem tacquo ad gentes docendas iret, cessare volebat. At post dies paucos rursum venit ad eum praefatus frater, dicens quia et ea nocte sibi ac tepide dixisti Ecgbercto quae tibi dicenda praecepi? At nunc vade, et dic illi quia, velit nolit, debet ad monasteria Columbae venire, quia aratra eorum non recte dispositum cum fratribus memoratis incipere. Cumque jam navi imposuissent quae tanti itineris necessitas poscebat, atque oppor
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ex̾unꝰ. exeis ĩ uisioñ noct᷑na apparuit
ciuidã desociis sius cui nom̃ erat tilmori:
ĩ lustri & ad scłm qͦq nobili. qͥd̾milite
factꝰ. suerat monachus indic̃as qd̾ eoloci
corpora eoꝵ possec ĩuenir. ubi lucem
dcelo terris radiasse cõspiceroe. Qd̃ ita
cõpłtũ ẽ. Inuẽta nãq eoꝵp corpora
uixta honorẽ mastiribꝰ. c̃ dignũ recon

Expanded text:
nocturna apparuit cuidam de sociis suis, cui nomen erat Tilmon, viro illustri, et ad saeculum quoque nobili, qui de milite factus fuerat monachus; indicans quod eo loci corpora eorum posset invenire, ubi lucem de caelo terris radiasse conspiceret. Quod ita completum est. Inventa namque eorum corpora juxta honorem martyribus condignum recon
Abbreviated transcription (Latin):
spestis pͣdonibꝰ. dare manꝰ. alios
uero nũquã. Qum pociꝰ. cõsidnteᷤᷤ
ĩduunũ ubi humanũ cessabat
auxiliũ de ipsis mõtibꝰ speluncis
ac saltibꝰ. cõtinue rebellabant.
Utũ pͥmũ deinimicis qͥ ꝑmulto an¬
nos p̾das ĩ tr̃a agͥbãt. strags dare

Expanded text:
estis praedonibus dare manus, alios vero nunquam, quin potius confidentes in divinum ubi humanum cessabat auxilium, de ipsis montibus, speluncis ac saltibus continue rebellabant: et tum primum inimicis qui per multos annos praedas in terra agebant, strages dare
Abbreviated transcription (Latin):
odia telaq sui respectui coͬtor¬
querẽt᷑. S nõ solũ ħ seculareᷤᷤ uiri.
sed &iã ipse grex dñi eiꝰq pastoreᷤᷤ
eger̃. Ebrietati animositati litigio.
cõtencioni inuidiȩ cxerisq huiꝰ.¬
modi facmoribꝰ. sua colla: abiecto
leui uigo ap̃i subdenteᷤᷤ. Int̾ea subito
corupt᷑o m̃ntis homins acerua
pestis comipuit. qͣ inbui tanta eiꝰ.
multitudinẽ strauit. ut ne sepe¬
Ieridis qͥdẽ mostuis iuui sufficeren.
S ene moste qdaẽ suoꝵ nec timore
oterint. Unđ nõ multopꝰ. acrior.
ente peccatricẽ. ultio diri sceleris
secta ẽ. Initũ nãq ẽ eosilium
Qd agendũ. ubi querendũ dẽ p̃sidiõ
deuitãdas uł repellendas tã feras
quã creberrimas genciũ aqͥlona
esse cõstat: u iiuroe cõtri i ꝓbos

Expanded text:
tu contorquerentur. Et non solum haec saeculares viri, sed etiam ipse grex Domini ejusque pastores egerunt; ebrietati, animositati, litigio, contentioni, invidiae, caeterisque hujusmodi facinoribus sua colla, abjecto levi jugo Christi, subdentes. Interea subito corruptae mentis homines acerba pestis corripuit, quae in brevi tantam ejus multitudinem stravit ut ne sepeliendis quidem mortuis vivi sufficerent: sed ne morte quidem suorum nec timore poterant: unde non multo post acrior gentem peccatricem ultio diri sceleris secuta est. Initum namque est consilium quid agendum, ubi quaerendum esset praesidium ad evitandas vel repellendas tam feras tamque creberrimas gentium Aquilonaesse constat, ut veniret contra inprobos
Abbreviated transcription (Latin):
britaniã tribꝰ. longis nauibꝰ. adue¬
hitur. & ĩorientale paste ĩsulȩ ui¬
bent̃ eodẽ rege locũ manendi qͣsi
ꝓpatria pugnaturta re aũt uera
sere saxons. Sđ ubi done iu¬
segnicia britonũ mittit᷑ cõrent
illo classis ꝓlixior armatoꝵ fe

Expanded text:
 longis navibus advehitur, et in Orientali parte insulae jubente eodem rege locum manendi, quasi pro patria pugnatura, re autem vera sere Saxones. Quod ubi domi nusegnitia Brittonum: mittitur confestim illo class
Abbreviated transcription (Latin):
m̃morataꝵ cat̾ius. grandescere
ppłs cepit adu̾naꝵ. ita ut ipis
qͦq qͥ eos aduocau̾rãt: ĩ dig̃nis
essent erpori. Tũ subito inito
ad tẽpꝰ fed̾re cũ picts. quos lon¬
gius ĩa bellando pepulerint.
ĩ socio arma uestere ĩciplunti
& pͥmũ qͥdẽ : anmonas sib eos as¬

Expanded text:
grandescere populus coepit advenarum, ita ut ipsis quoque qui eos advocaverant indigenis essent terrori. Tum subito inito ad tempus foedere cum Pictis quos longius jam bellando pepulerant, in socios arma vertere incipiunt. Et primum quidem annonas sibi eos af
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemãdo ullat̾nꝰ uellen:
neq u̾suciã nefariȩ ꝑsuasionis
refuttire u̾bis cesfãdo sufficered.
ĩ u̾niunt salubre cõsiliũ. ut
agellicanis antistibꝰ. auxilium
bellis spͣalibꝰ. ĩ qͥrũt. Quã ob
dausã collecta sinodo: querebat᷑

Expanded text:
blasphemando ullatenus vellent, neque versutiam nefariae persuasionis refutare verbis certando sufficerent, inveniunt salubre consilium, ut a Gallicanis antistitibus auxilium belli spiritalis inquirant. Quam ob causam collecta magna synodo quaerebatur
Abbreviated transcription (Latin):
& eccł̃a addiẽ resurreccionis
dñice frondibꝰ cõtexta c̃ ponit᷑.
atq in expedicioñ campestri
ĩstar ciuitatis aptat᷑. Madidus
baptismate ꝓcedit exercitus
fide ᷤᷤ feruos ĩ ppło. & cõterrito ar¬
moꝵ pͣsidio. diuinitatis ex pecta¬

Expanded text:
ad diem resurrectionis Dominicae frondibus contexta componitur, atque in expeditione campestri instar civitatis aptatur. Madidus baptismate procedit exercitus, fides fervet in populo, et contempto armorum praesidio, divinitatis exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
citiaq de seuiẽs. & int̃ globos
flãmantis ĩcendiĩ ĩcolum̃ tab̾¬
naculũ qd habitator ĩclusus
seruabat emicuit. Exultat
turba miraiculo. & uietã se
diumnis iustutibꝰ. gratulatur.
Ex cubabat diebꝰ. ac noctibꝰ ant̃
tuguriũ pauꝑis. uulgus sine
num̃ro hi animas curare. hi¬
cupiẽts corpora. Refere ne¬
lo. qͥ ustut̃s faciebat isirmis.
Ucũ debilitati sue nichil rem̃dii
pat̾ret᷑ ad hib̾ri. quadã nocte
candentẽ nĩns u̾stibꝰ uidit sibi
ad ẽẽ ꝑsonã. quȩ manu extẽ¬
sa iacentẽ iud̾ret᷑ ad tollere eũq
c̃sistere sirmis ustigiis imꝑabat.
Post quã horã. ita fugatis do¬
loribꝰ. recepit p̾stinã sanitatẽ.
ut᷑ die reddito itiñris. laborem
pictiq bellũ adu̾sũ britones
iunctis uiribꝰ. susceper̃. quas
eadẽ necessitas ĩcastra c̃traxerat.
maximꝰ. cred̾ret᷑ exercitꝰ. Ittiq
apłicis ducibꝰ. ap̃s militabat in

Expanded text:
aque desaeviens, et inter globos flammantis incendii, incolume tabernaculum quod habitator inclusus servabat, emicuit. Exultat turba miraculo, et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis vulgus sine numero; hi animas curare cupientes, hi corpora. Referri nelo, qui virtutes faciebat infirmus; et cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam nocte candentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, quae manu extensa iacentem videretur adtollere eumque consistere firmis vestigiis imperabat. Post quam horam ita, fugatis doloribus, recepit pristinam sanitatem, ut, die reddito, itineris laborem Pictique bellum adversus Brittanos iunctis viribus susceperunt, quos eadem necessitas in castra contraxerat; maximus crederetur exercitus. Itaque apostolicis ducibus Christus militabat in
Abbreviated transcription (Latin):
affliccioñ corporis ꝓpaganda.
&dũ aliquandui uno loco in¬
sirmitatis necessittit̃ teneretur.
ĩ uieina qua man̾bat casula
ex arsit ĩcendium. Qd̃ cosũptis
domibꝰ. qͣ illic plaustri arundine
se sid̾i pͣsũptioñ nõ pass ẽ. At
multitudo om̃is desꝑatioñ per¬
territa obuiã cuirit ĩcendio.
Sed ut cdĩ potencia manisesta¬
cior apparos: qͥcqͥd custodire
tẽptau̾rit turba cõsumit᷑. Qd̾
uero tacẽs & ĩsirmꝰ. defendrat

Expanded text:
corporis propaganda: et dum aliquandiu uno in loco infirmitatis necessitate teneretur, in vicina qua manebat casula exarsit incendium: quod consumptis domibus quae illic palustri harundine se, fidei praesumptione non passus est. At multitudo omnis desperatione perterrita, obviam currit incendio. Sed ut Dei potentia manifestior appareret, quidquid custodire tentaverat turba, consumitur; quod vero jac
Abbreviated transcription (Latin):
habens. facta oratioñ. iussit
reuelli sepulerũ. p̃ciosa ibidẽ
muñti cõditurꝰ arbitras opor¬
tunũ ut m̃br scoꝵ exdiu̾sis
regionibꝰ. collecta. quos pares
m̃ritis receꝑat celũ. sepulcri
quoq uniꝰ. teneros ospicium.
Qiuibꝰ. depositis honorisice atq
sociatis. de loco ipso ubi mr̃is
rubuisse mr̃m ced̾m. ꝑsecu¬
tore pallent̃. Siubꝰ. utti gstis
ĩ num̃ra hominũ eodẽ die
ad dñm turba cõu̾sa est.

Expanded text:
habens, facta oratione, jussit revelli sepulcrum, pretiosa ibidem munera conditurus; arbitrans opportunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus collecta, quos pares meritis receperat caelum, sepulcri quoque unius teneret hospitium. Quibus depositis honorifice, atque sociatis, de loco ipso, ubi beatirubuisse martyrum caedem, persecutore pallente. Quibus ita gestis, innumera hominum eodem die ad Dominum turba conversa est.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩclinatoᷤ animo adusario ulocut̃s
reliquiis colla qualsanꝑ iarebs
coͣphendit. ẽãq. ĩcospecti egnũ
puelle oculis apliequt. S uos
statim euacuatos ten̾bris lum̃
uritatis impleuit. Exultant
parenteᷤᷤ miiticulũ. popłs con¬
trem̃scit. Post quã diẽ. ita ex
animũ om̃iũ suasio iniꝗͣ deletͣ᷑
ẽ ut sac̃dotũ doctrinã scientibꝰ.
desid̾riis sectarent᷑ dãpnabili.

Expanded text:
inclinatos animo adversarios intuentes, reliquiis collo avulsam manibus comprehendit, eamque in conspectu omnium puellae oculis adplicavit, quos statim evacuatos tenebris lumen veritatis implevit. Exultant parentes, miraculum populus contremiscit: post quam diem ita ex animis omnium suasio iniqua deleta est, ut sacerdotum doctrinam sitientibus desideriis sectarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ttis. sed gĩa ipsa cęli machi¬
na cõtrem̃scũt. Trepidacioniq
mexta: uix sufficere pedum
ꝑnicitas credbat᷑. Passim fugi¬
unt: arma ꝓiciũt. gaudenteᷤᷤ
uł nuda corpora eripuisse ꝑi¬
dscramniñ. Plureᷤᷤ ꝯiam
timore p̃cipiteᷤᷤ. flum quod
trausier deuoriuit. Ulcionẽ
suã in nocens exeritꝰ. intuetur:
& uictorię cõcesse gͥciosus. ex

Expanded text:
iam ipsam coeli machinam contremiscunt, trepidationique injectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur. Passim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini. Plures etiam timore praecipites flumen quod transierant devoravit. Ultionem suam innocens exercitus intuetur, et victoriae co
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾s ẽ. Ceper̃ ⁊ illi paulatim
iure ᷤᷤ animosq resum̃re. em̃rnt̃s
delapidibꝰ. qͥbꝰ. abditi suerant.
leste p̃cant̃s ne usq ad inter¬
necionẽ usquequaq delerent᷑.
U tebant᷑ eo tpr̃e duce ambro¬
sio aureliano uiro modesto
sis meadẽ parentibꝰ. regũ. nom̃ł
& ĩsigñ ferentibꝰ. Hoc gͦ duce
iureᷤᷤ capessũt britoñs ⁊ iuel¬

Expanded text:
reversus est, coeperunt et illi paulatim reversus est, coeperunt et illi paulatim vires animosque resumere, emergentes de latibulis quibus abditi fuerant, leste precantes ne usque ad internecionem usquequaque delerentur. Utebantur eo tempore duce Ambrosio Aureliano viro modesto sis in eadem parentibus regium nomen et insigne ferentibus. Hoc ergo duce vires capessunt Brittones, e
Abbreviated transcription (Latin):
imo edisicia cũc¬
tã cõsũpsit. Sic enĩ & hic agͣnte
impio uictore. immo disponent̃
iusto uidice. ꝓximas quoq ei¬
uitateᷤ agrosq de populãs ab
orientali mare usq ad occiden¬
tale. nullo ꝓhibent̃. suũ coti¬
nuauit incendiũ. Totãq ꝓpe
ĩ sulã ꝑeuntis suꝑsiciẽ obtexit.
R uebãt edisicia publica simul
& pͥuata passim sac̃dot̃s inter
altaria trucidabãt᷑. Presules
cũ ppłis sine ullo respectu honoris.
fent parit̃ & flãmis absum̃bãt᷑.
ec ertit qͥ crud̾liter interẽptꝰ. se¬
pulture trad̾ite. Itaq nõ nulli
demiserandis reliquiis inmõtibꝰ.
hostibꝰ dabãt ꝓaccipiendis
subituri. si tam̃ nõ cõtinuo tru¬
cid arent᷑. Alii qũs marinas re¬
gioñs dolent̃s petebãt. Aliĩ per¬
stant̃s in patria trepidi. pauꝑẽ
uitt̃ ĩ mõtibꝰ. silius uł rupibus
ardius suspecta sẽꝑ m̃te agbãt.
A thubi hostilis exercitꝰ. ext̾mina¬
tis disꝑsisq ĩsule ĩdig̃ns domum

Expanded text:
edificia cuncta consumpsit. Sic enim et hic agente impio victore, immo disponente justo Judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans, ab Orientali mari usque ad Occidentale, nullo prohibente, suum continuavit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem obtexit. Ruebant aedificia publica simul et privata, passim sacerdotes inter altaria trucidabantur, praesules cum populis, sine ullo respectu honoris ferro pariter et flammis absumebantur, nec erat qui crudeliter interemptos sepulturae traderet. Itaque nonnulli de miserandis reliquiis, in montibuhostibus dabant, pro accipiendis servitium, si tamen non continuo trucidarentur: alii transmarinas regiones dolentes petebant: alii perstantes in patria trepidi pauperem vitam in montibus, silvis, vel rupibus arduis suspecta semper mente agebant.At ubi hostilis exercitus, exterminatis dispersisque insulae indigenis, domum
Abbreviated transcription (Latin):
tenebat primo. Neq exeo tepͣre
quisquã regnũ scotoꝵ inbritaniã
aduersus gentẽ angloꝵ usq ad hãc
diem mpͣliũ uenire audebat:
Deobitu beati pape gregorii.
catholica etiã miraculo celesti co¬
ram eis facto monuerit que ue
illos sꝑnentes ultio secuta sit.

Expanded text:
 ex eo tempore quisquam regum Scottorum in Brittania adversus gentem Anglorum usque ad hanc diem in praelium venire audebat. De obitu beati papae Gregorii.catholica, etiam miraculo coelesti coram eis facto, monuerit; quaeve illos spernentes ultio secuta sit.
Abbreviated transcription (Latin):
pͣfuit rex fortissimꝰ. & gle cupidissimꝰ
edilphridꝰ. qui plus om̃ibꝰ angloꝵ pri¬
matibꝰ gentẽ uastauid britonũ. ita
ut sauli quondam regi isrłitice gen¬
tis cõparandus uideretur. Excepto dũ
narus. Nemo eniͣ intribunis nemo
inregibꝰ plures tͣris eoꝵ exterminati
uł subiugatis indigenis anͣt tribu¬
tarias genti angloꝵ. aut habitabi¬
les fecit. Cum merito poterat illut
min lupus rapar mane cõmedit
pͣdam & uesꝑe diuidit spolia. Unde
Siquidem iloco celeberrimo qui
drͣ degsastan idẽ degsa lapis. om̃i
pene eiꝰ est cesus exertitꝰ. In qua et¬
cũ om̃i illo quẽ ip̃se ducebat exercitũ
ꝑemptꝰ eͣ. Qd uidelicet bellũ edilph¬
rit anno abincarnatione dñi. dein.¬

Expanded text:
rtissimus et gloriae cupidissimus Aedilfrid, qui plus omnibus Anglorum primatibus gentem vastavit Brittonum; ita ut Sauli quondam regi Israeliticae gentis comparandus videretur, excepto dumtnarus. Nemo enim in tribunis, nemo in regibus plures eorum terras, exterminatis vel subjugatis indigenis, aut tributarias genti Anglorum, aut habitabiles fecit. Cui merito poterat illud min lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia. Unde Siquidem in loco celeberrimo qui dicitur Degsastan, id est, Degsa lapis, omnis pene ejus est caesus exercitus. In qua etcum omni illo quem ipse ducebat exercitu peremptus est. Quod videlicet bellum Aedilfrid anno ab Incarnatione Domin