comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gnou̾unt petuniã aurcã a fr̃e
suo eẽ subreptam cͦ nulla m̃tio in¬
instrim̃to diuisionis ꝯtinebat᷑.
Quero an pꝰ pactum diuisionis
de sub repta pocuma frĩb ad u̾¬
udem. aticioo missã ignorãtes
trauseg̾unt obiciatur dedolo uti¬
i liter replicari posse. Pauł. ł .u.

Expanded text:
niam auream a f‹r›atre suo esse subtractam, cuius nulla mentio instrumento diuisionis continebatur. quaero an post pactum diuisionis de subrepta pecunia fratribus aduerudem a Titio commissam ignorantes transegerunt, obiciatur, de dolo utiliter replicari posse. 36 Proculus
Abbreviated transcription (Latin):
pedliturm. Nã c̃ nerũ ẽ ꝙ iuliano
placet ⁊̃ simarune quisadmistͣ¬
tõem peculii ħ at concessã donãdi
uis eñ ñ hr̃e. sequitur ut si donãdi
cã de ñ petenda pecunia pactꝰ sit.

Expanded text:
 Iuliano placet, etiamsi maxime quis administrationem peculii habeat concessam, donandi ius eum non habere: sequitur ut, si donandi causa de non petenda pecunia pactus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
Si acceptilatõ ituitilis suit taci¬
ta pactione id actum iuidetur
pot̃. qr ñ dum is dñs sit s si
iuirem pactum ꝯuc̃tũ fc̃msit
ot iuris cuuł regulas pacta.ꝯ
te pactus sit ne adebitore suo
pet̾et. aut ne intͣ certũ tp̃s ue¬
Nã nec solui ei sine tutoris auc¬
t̾oritate pot̃. Ex diu̾so aut̃ si pu¬
pillus paciscatur. ne q debeat
a se pet̾ẽt᷑. ratũ habetur pactũ
ꝯuentũ. qr meliorẽ dicionẽ su¬
ã fac̾e᷑ ⁊̃ sine tutoris auctorita¬
te. ꝯcessimmi ẽ ¶ Sicurator furi¬
osi ant̃ ꝓdigi pactus sit ne a
furioso aut ꝓdigo pet̾etur. lõ¬
ge utile ẽ curatori recipi pactões
tus sit ne ip̃c pet̾et nͣutile ẽ pac¬
tuni.siuͦ in rempacti sunt .i.
ne ea pecunia pet̾etur ita pactõ
coꝵ. rata hñdaerit adu̾sus pit
dñm ue si lib̾am pecillii adm̃ĩst᷑¬

Expanded text:
Si acceptilatio inutilis fuit, taciSi acceptilatio inutilis fuit, tacita pactione id actum uidetur,potest, quia nondum is dominus sit: sed si in rem pactum conuentum factum sit,  iuris civilis regulas pacta cote pactus sit, ne a debitore suo peteret aut ne intra certum tempus, venam nec solui ei sine tutoris auctoritate potest. ex diuerso autem si pupillus paciscatur, ne quod debeat a se peteretur, ratum habetur pactum conuentum: quia meliorem condicionem suam facere ei etiam sine tutoris auctoritate concessum est. Si curator furiosi aut prodigi pactus sit, ne a furioso aut prodigo peteretur, longe utile est curatoris recipi pactiones: tus sit, ne ipse peteret, inutile est pactum. si uero in rem pacti sunt, id est ne ea pecunia peteretur, ita pactio eorum rata habenda erit aduersus patrem dominumue, si liberam peculii administ
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ.x. exig̃e debeam s si stipulat᷑
.x. aut stichum .x. pactus. sim. ⁊
petam stichũ. aux .x. exceptõen
pacti ꝯuenti intotã obstaturã
Nam ut solutõe ⁊ peticõe ⁊ accepti¬
latione unius rei tota obligatio
resolu̾etur. Ita pacto quoq ꝯuẽ¬
to de una re ñ petenda int̾põit o
totã obłigatõẽ submom̾. s sud
accum int̾uos sit. ne mͥ decẽ sed
stichus pr̃etur. p̾sum efficacit̾
de stico ag̾e. nulla exceptione
oppoñda. Ide ẽ ⁊ si destico ñ petẽ
doduen̾it s sign̾aliter mͥ hõi¬
nem debeas ⁊ paciscar ne stichũ
petam. stic̃ quidẽ petendo pacti
exceptio mnichi op̃ponetur. Aliũ ã
hominẽ sipetam recte agam.
It̃ si p̃actus ne heditatẽ pet̾em
singulas res ut heres petamex eo
ꝙ pactũ erit pactionenti exceptio
aptandaerit. Qmad̾m sĩc uen̾it
ne fundum petam. ⁊ nsũ fructũ
petã. aut ne naiuĩ edificium ue
pet̾em ⁊ dissolutis his singulas
res petã nͥ sp̃alit̾ aliudactumc̃

Expanded text:
debeam. Sed si stipulatus decem aut Stichum de decem pactus sim et petam Stichum aut decem: exceptionem pacti conuenti in totum obstaturam: nam ut solutione et petitione et acceptilatione ‹un›ius rei tota obligatio solueretur, ita pacto quoque conuento de una re non petenda interposito totam obligationem summoueri. sed si id actum inter nos sit, ne decem mihi, Stichus praestetur: possum efficaciter de Sticho agere, nulla exceptione opponenda. idem est et si de Sticho non petendo conuenerit. Sed si generaliter mihi hominem debeas et paciscar, ne Stichum petam: Stichum quidem petendo pacti exceptio mihi opponetur, alium autem hominem si petam, recte agam. Item si pactus, ne hereditatem peterem, singulas res ut heres petam: ex eo, quod pactum erit, pacti conuenti exceptio aptanda erit, quemadmodum si conuenerit ne fundum peterem et usum fructumue peterem et dissolutis his singulas res petam: nisi specialiter aliud actum est.
Abbreviated transcription (Latin):
la pͥaccce pot̾̃ effici ne dolus pͣret᷑
qͣmus siquis paciscatur ne depo¬
siti agãt. imp̃a id pactus iuidea¬
tur ne de dolomalo agat. quod
pactũ ꝓd̾it. ¶ Pacta que tur¬
pẽ cãm otinent. ñ sunt suãda.
ueluti si paciscar. ne furtiagam
ł iiuriaꝵ si fcc̾if expedit enĩ

Expanded text:
ne dolus praestetur: quamuis si quis paciscatur ne depositi agat, ui ipsa id pactus uideatur, ne de dolo agat: quod pactum proderit. Pacta, quae turpem causam continent, non sunt obseruanda: ueluti si paciscar ne furti agam uel iniuriarum, si feceris: expedit enim
Abbreviated transcription (Latin):
int̾cessit s ut m̃inũet. p̾t̾uis
pactũ pot̃ renouare pͥmũ ccͣctͣ.¬
q qͣuod ⁊ inspetie dotis accõnis ꝑ̃ce¬
dere pot̾ puta pactã m̾ulierẽ eẽ.
ut p̃senti lie dos redd̾etur. de mñ
pacisci ut temꝑe ei logib dato doͤ
reddatur. incipiet dos redire ad
uis suñ nẽc dicend̾ ẽ det̾iorẽ ꝯdicõ¬
nẽ dotis fĩ ꝑ pactum Quociens enĩ
adius ꝙ lex naturc eius tribuit

Expanded text:
intercessit, sed ut imminueret, posterius pactum potest renouare primum contractum. quod et in specie dotis actionis procedere potest. puta pactam mulierem, ut praesenti die dos redderetur, deinde pacisci, ut tempore ei legibus dato dos reddatur: incipiet dos redire ad ius suum. nec dicendum est deteriorem condicionem dotis fieri per pactum: quotiens enim ad ius, quod lex natur
Abbreviated transcription (Latin):
opetit Iuł quoq scb̾. si pater pac¬
tus sit. ne ase neue a filio peta¬
tmagis ẽ ut pacti except̃o filio
familias danda ñ sit s doli ꝓsit.
filia familias pacisci pot̾. ne de
dote agat. cum sui uiris oẽ ceꝑ¬
it. ¶It filius familias de eo ꝙ
sub ꝯdicõe legatum ẽ recte patis¬
pacti exceptõ querit᷑ ⁊ mrẽ pact̾a
omnib ꝓsunt. quoꝵ obligatõẽ
desolatã cẽ ens qui pas cisceba.¬
tur int̾fiũt. Itaq debitoris ꝯ¬
uentio fideiissorib ꝓficiẽt.

Expanded text:
ianus quoque scribit, si pater pactus sit ne a se neue a filio petatur, magis est ut pacti exceptio filio familias danda non sit, sed doli prosit. Filia familias pacisci potest, ne de dote agat, cum sui iuris esse coeperit. Item filius familias de eo, quod sub condicione legatum est, recte pacispacti exceptio, quaeritur. et in rem pacta omnibus prosunt, quorum obligationem dissolutam esse eius qui paciscebatur interfuit. itaque debitoris conuent
Abbreviated transcription (Latin):
ma actio sublãta ẽ. ⁊p̾t̾nis pac¬
tum adactiõem pr̃andam in ef¬
ficaꝵ ẽ. Non enum ex pacto in¬
tiempti. Non enĩ ex nouopacto
prior obli gatioresuscitat᷑. s
ꝓficiet pactum ad nonũ ccͣctum.

Expanded text:
ma actio sublata est et posterius pactum ad actionem parandam inefficax est: non enim ex pacto inti empti: non enim ex nouo pacto prior obligatio resuscitatur, sed proficiet pactum ad nouum contractum.
Abbreviated transcription (Latin):
el uniu̾soꝵ bonoꝵ ad m̃ĩstratõ
ei ꝑmissa ẽ ab eo qui sub pigñi¬
b solebat mutuas pecunias
ueñit int̾ ip̃m ⁊ emptorẽ u̾
si solu̾it debitor pocuuiã p̾tii
emptori lic̾et ei acciꝑe tẽ suã scͥp¬

Expanded text:
el universorum bonorum administratio ei permissa est ab eo, qui sub pignoribus solebat mutuas pecunias venerit inter ipsum et emptorem, ut, si solverit debitor pecuniam pretii emptori, liceret ei recipere rem suam, sc
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ feminaꝵ ñcalliditas auxi¬
lium sumit. ¶: Oĩsoñino
obligatõ senat᷑ ꝯsulto uelleião
alio ccͣctu int̃cessunt. ¶ s si
mulier defensor alic̾ extit̾it ꝓ¬
culdubio int̾cethit suscẽp̃ enim
ĩse aliã obligatõem quippe c̃
ex hac re subcat ꝯdempnatõe
patrẽ ꝑmittit᷑ mulieri deferi
nat᷑ regressum ad eam hãt ue¬
luti c̃ uenditoeͣm hr̃editatis ĩ
uendite s fideiuissorẽ defenda¬

Expanded text:
enim feminarum, non calliditas auxilium demeruit. Omnis omnino obligatio senatus consulto Uelleiano alio contractu intercesserint. Sed et si mulier defensor alicuius exstiterit, procul dubio intercedit: suscipit enim in se alienam obligationem, quippe cum ex hac re subeat condemnationem. patrem permittitur mulieri defendenatus regressum ad eam habeat, ueluti cum uenditorem hereditatis sibi uenditae uel fideiussorem suum defenda
Abbreviated transcription (Latin):
sane᷑ ex ceptõe doli mali tueri se p᷑¬
sit si ab accore ꝯueniatur. d̾ .ł.
Si p̃tor iuss̾it eũ aquo petebat᷑
to snuntiau̾it absentẽ ceb̾e ñ ntiq
soria erunt huiꝰ mͦi edicta ⁊ dec̃ta
ꝙ̃toꝵ. Marcellus norat. si ꝑ dolũ
Disciens falso aliquid alleganit. ⁊ hoc
do fu̾it approbatũ existime deb̾e i¬
dicẽ deb̾e q̃relam rei ad mitt̾e. Pauiꝰ
notat si aut morbo ĩpeditus aut rei

Expanded text:
sane exceptione doli mali tueri se posane exceptione doli mali tueri se possit, si ab actore conveniatur. Idem Si praetor iusserit eum a quo debitum to pronuntiauerit absentem debere, non utique soria erunt huiusmodi edicta et decreta praetorum. Marcellus notat: si per dolum sciens falso aliquid allegauit et hoc do fuerit adprobatum, existimo debere iudicem querellam rei admittere. Paulus notat: si autem morbo impeditus aut rei
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus ꝙ̃ impetratũ ẽ adsit: tc̃¬
coccircum ducend̃ erit edictum ꝑ ep̃¬
toriũ neq cã ꝯguoscetur neq se¬
ducto edicto uideamus an ampłi
reus ꝯueñi possit. anuero saluaͤ
lis c̃. uerum instantia tm̃ perietit
elicti. n ⁊ mag̃ ẽ ut instantia
tm̃ ꝑierit. ex integro aũ litigari
p̾sit. . Sciendumẽ experemp¬
torio ab sentem ꝯdempnatũ si appel/po¬
let ñ ẽẽ anͣdiendũ si modo ꝑ ꝯtuma¬
tiã defuit ssͣmiñ. audiet᷑. uł .ł.¬
e qͣ re ognou̾it mder ꝓnuntiare
quoq cogendusẽ. ¶Iudex qui
usq ad certam sũmã iudicare uis
sus ẽ ⁊̃ ce re maiori iudicare pot̾:
sunt̾ litigatores oueñit. ¶. Cũ
absentẽ defend̾e uellẽ iuliciũ iã¬
mortuo eo accepi dẽp̃nat᷑ solni.
michi adu̾sus eum o pet̾et. R. iiiii
ditium ꝙ iam mortuo debitore
ꝑ defensorẽ euis accipitur iuiũ
ẽẽ ⁊ ideo herede᷑ ñ lib̾ari. defeusorẽ
aũt si ex cã iudicati solu̾it repet̾e

Expanded text:
adversus quem impetratum est assit, tunc circumducendum erit edictum peremptorium, neque causa cognoscetur, neque seducto edicto uideamus an amplius reus conueniri possit, an uero salua quidem lis est, uerum instantia tantum edicti periit: et magis est ut instantia tantum perierit, ex integro autem litigari possit. Sciendum est ex peremptorio absentem condemnatum si appellet non esse audiendum, si modo per contumaciam defuit: si minus, audietur.e qua re cognouerit iudex, pronuntiare quoque cogendus erit. Iudex, qui usque ad certam summam iudicare iussus est, etiam de re maiori iudicare potest, si inter litigatores conueniat. Cum absentem defendere uellem, iudicium mortuo iam eo accepi emihi adversus eum competeret. respondi iudicium, quod iam mortuo debitore per defensorem eius accipitur, nullum esse et ideo heredem non liberari: defensorem autem, si ex causa iudicati solverit, repetere
Abbreviated transcription (Latin):
uit ꝑã. stcłe ciechior qui pigñi acce¬
pit pͥotioe ẽ tuͣtius tñ ẽ si debitor a
crelitore petat ut ei ꝑmittat᷑ pig¬
nus uendere quo magissatis faci¬
at ante cautionẽ accipere ab eo ꝙ
tem empturꝰ exit ut p̃tium rei uen¬
dite usq ad sũm ã debiti cclitori sol¬
uatur. ¶ uendi cõisaũ appellatẽe¬
gñałr acciꝑe debemus ⁊ ut ⁊ silega¬
ita intellegemꝰ ut ⁊ si legatũ repudi¬
atum fuit ꝯualestat pignus: Si
debitor uendidit rem net tradidit
anũ repellatur creditor cum adhuc
res inbonis sit debitoris anu̾o cum
teneaf erempeo pignus extinguat᷑ ⁊¬

Expanded text:
uit, tamen secundus creditor qui pignori acceuit, tamen secundus creditor qui pignori accepit potior est.Tutius tamen est, si debitor a creditore petat, ut ei permittat pignus uendere, quo magis satisfaciat, ante cautionem accipere ab eo, qui rem empturus erit, ut pretium rei uenditae usque ad summam debiti creditori soluatur.Uenditionis autem appellatr accipere debemus, ut et si legaita intellegemus, ut, si legatum repudiatum fuerit, conualescat pignus.Si debitor uendiderit rem ne tradiderit, an non repellatur creditor, quasi adhuc res in bonis sit debitoris, an uero, cum teneatur ex empto, pignus exstinguat
Abbreviated transcription (Latin):
pellend̾ creditorẽ ꝙ uoluit uenire.
si ꝙ potest fi̾ ut debitor ꝑmussu credĩ¬
toris uendid̾it de mñ pͦtea rona fide
redem̾nt ab cod̾ ł̃ ab alio adq̃m ꝑsuc¬
cessionen ea resꝑtin̾e cepiss aut
sup̃e debitor emptori hr̃s extit̾it ue¬
rũptũ c̃ pecunia solutañ sit doli ma¬
li suspicio mnerit tra islata adp̃sẽs
tempus ut possit creditor replicati¬
onẽ doli mali obit̾e. ¶ Inud iude¬
auius si ticius debitor uoluntate c̃¬
ditoris sui uendicd̾it meiuo us ei aqͦ
Meiĩ em̾̃it ⁊ p̾t̾ea meu̾iticius ticio
hr̃s extit̾it ⁊ creditor ab eopetat qͥd
uiris sit s iniquũ ẽ auferri ei rem
acreditore qui ñ successiõis uur s
alio mͦ rem nactus ẽ pot̾ tñ dici cũ
ticii dolus inre uersaret᷑ ne c̃tlitor
apossore petuniã retipiãt iniquis
S aimciuo alicui obligatus possidea¬
tum cui ñ dum satis factum erit.
concursus equũ erit excipi si n uo¬
lnntate credlitoris uenit licet dolus
malus debitoris inf̾ueuiat qui ñ sol¬

Expanded text:
pellendum creditorem, quod uoluit uenire.Ssi quod potest fieri, ut debitor permissu creditoris uendiderit, deinde postea bona fide redemerit ab eodem uel ab alio, ad quem per successionem ea res pertinere coepisset, aut si ipse debitor emptori heres exstiterit: uerumtamen cum pecunia soluta non sit, doli mali suspicio inerit translata ad praesens tempus, ut possit creditor replicationem doli mali obicere. Illud uideamus, si Titius debitor uoluntate creditoris sui uendiderit Maeuio uel ei, a quo Maeuius emerit, et postea Maeuius Titio heres exstiterit et creiuris sit. sed iniquum est auferri ei rem a creditore, qui non successionis iure sed alio modo rem nactus est. potest tamen dici, cum Titii dolus in re uersaretur, ne creditor a possessore pecuniam recipiat, iniquissfundus a Maeuio alicui obligatus possideatur, cui nondum satisfactum erit, tunc rursus aequum erit excipi 'si non uoluntate creditoris ueniit': licet enim dolus malus debitoris interueniat qui non sol
Abbreviated transcription (Latin):
añ domũ mati ĩ nuctã mollib
iactis pirã ostituit ⁊ uti domꝰ ab
eo possessa fuit gaio seio uendi¬
oit. Qro an pira q̃ ab actore do¬
ri cdictum ẽ: qͣnti insula locata
insulã totã imonomine locau̾isꝰ
⁊ amplioris oductor iocau̾it ⁊ in
uẽattã uẽdẽdã insulã m̃cedẽ emp¬
tori accessurã cẽ dixeris id accedet
ꝙ tibi totuis insule ꝯcluctor debe¬
bit. Si cum finid̾ uendidisti ĩ
quo sepulchꝵ hũisti nec nomĩa¬
tũ tibisepulchꝵ excepisti paꝵ ẽ
eo nomine cautũ. paus. minĩe
Isi mͦ insepulchꝵ it public̃ tłisit. Ry¬
Si habitatorib hĩtatio lege uen:¬
pauł ĩmo si cui in ea insula qͣmuẽ¬
dictis gratis hĩtacõe decłis ⁊ sic rece ꝑis

Expanded text:
Ante domum mari iunctam molibus iactis ‹rip›am constitu‹i›t et uti ab eo possessa domus fuit, Gaio Seio uendidit: quaero, an ripa, quae ab auctore dori dictum est, quanti insula locata insulam totam uno nomine locaueris et amplioris conductor locaverit et in vendenda insula mercedem emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepisti, parum habes eo nomine cautum. Paulus: minime, si modo in sepulchrum iter publicum transit. Si habitatoribus h.Paulus: immo si cui in ea insula, quam uendideris, gratis habitationem dederis et sic receperis:
Abbreviated transcription (Latin):
tem apr̃e filie sue noĩs uatũ ob¬
ligatũ c̃ditori dep̾hendit᷑ q̃sitũ ẽ
anfilius qui hereditatẽ pr̃is reti¬
net c̃ ab ea se filia abstinuiss dote
otenta accõne exempto teñetur
s alarini ꝙ debebat᷑ ab illa ꝑso¬
na emptori ced̾et q̃sitũ ẽ emptor
nulicie qͣm qͣntitatẽ a quo exig̾e
deb ⁊ quid ex ħmͦi pact̾o uenditor

Expanded text:
tem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta, actione ex empto teneatur, salarium, quod debeatur ab illa persona, emptori cederet: quaesitum est, emptor militiae quam quantitatem a quo exigere debet et quid ex eiusmodi pacto venditor
Abbreviated transcription (Latin):
tu michi ꝓmiseras alnn eccid̾it
de tolo malo accõnem meuindãdã
pleriq recte pntant qui a tu a
me liberatus sis. Ideoq legis a¬
quilie accio tibi denegabinur.
promissum aumnal ante morã oc¬
cid̾it de dolo accionẽ rrodi adũsus
eum oporterc neratuis priscus ⁊ uss̾
mutuam ame accepit ⁊ trbi sol¬
uit lab̾oait de dolo accionẽ intẽ
dendani quia noc depetulio ritił
sit cum inpeculio utilis nicħ̾¬
heres sũ et ob id uidicio ab¬
soluite passus sum dandam

Expanded text:
tu mihi promiseras, alius occiderit, de dolo malo actionem in eum dandam plerique recte putant, quia tu a me liberatus sis: ideoque legis Aquiliae actio tibi denegabitur.promissum animal ante moram occiderit, de dolo actionem reddi aduersus eum oportere Neratius Priscus et Iulimutuam a me accepit et tibi soluit: Labeo ait de dolo malo actionem in te dandam, quia nec de peculio utilis sit, cum in peculio nihil heres sum, et ob id iudicio absolui te passus sim: dandam
Abbreviated transcription (Latin):
tem exigit pretor ut compre¬
hendatur quio dolo malo fc̃m
sit. Scire enim deb acc̾or inqͣ
re circ umscriptus sit nec in
Itanto crimine uagari.  lp̃¬
i plures dolo feceruit ⁊ uaus
restituerit omnes lib̾antur q d̃¬
siuus quanti ea res est presti¬
hec accio iuberedem ⁊ incete¬
ros successores datur. Uum tax¬
tutio comphendit᷑ et nisi fiat re¬
stitutio sequitur condempnatios
certa qͦuantitas ũ adr ut possit
per continnatiam suam tanti re¬
us condempnari quanti antor
unlitem uirau̾it s offõ indicis de¬
bet de utraq actione taratione
indicis uisiurandum refrenari.
stitui ñ posse: ueluti si serms
dolo malo traditus defructus sit
Ideoq protinus condempnari de
legatus erat int̾end̾it ñ est de a¬
dolo accio qm̃ alie ex hoc oriuit᷑
acciones. ¶De eõ qui sciens cõ¬
mouas ondera ut uenditor
emptori m̃tes appencłit treba

Expanded text:
tem exigit praetor, ut comprehendatur, quid dolo malo factum sit: scire enim debet actor, in qua re circumscriptus sit, nec in tanto crimine uagari. 17 Ui plures dolo fecerint et unus restituerit, omnes libes est praestiHaec actio in heredem et ceteros successores datur dumtaxtutio comprehenditur: et nisi fiat restitutio, sequitur condemnatio qucerta quantitas non adicitur, ut possit per contumaciam suam tanti reus condemnari, quanti actor in litem iurauerit: sed officio iudicis debet in utraque actione taxatione iusiurandum refrenari.Nstitui non posse ueluti si seruus dolo malo traditus defunctus sit ideoque protinus condemnari debelegatus erat, incenderit, non est de dolo actio, quoniam aliae ex hoc oriuntur actiones.De eo qui sciens commodasset pondera, ut uenditor emptori merces adpenderet, Treba
Abbreviated transcription (Latin):
antiachã ht iut̾ios ẽ. ¶ Siuẽdi¬
tor nõiatĩ exceꝑit dealiqͦ morbo:
de cet̾o sanũ ẽe dũit aut ꝓmisit stã¬
dũ ẽ eo ꝙ ꝯuenit. Remittẽtiꝰu euĩ
accões suas ñ ẽ egͥssus dandꝰ nisisciens
uenclitor morbosũ ꝯsulto reticuit
tt̃ enĩ eẽ dandã de dolo nialo replica¬
tõe Si noĩatim morb exceptus ñ

Expanded text:
 Si uenditor nominatim exceperit de aliquo morbo et de cetero sanum esse dixerit aut promiserit, standum est eo quod conuenit remittentibus enim actiones suas non est regressus dandus, nisi sciens uenditor morbum consulto reticuit: tunc enim dandam esse de dolo malo replicationem. Si nominatim morbus exceptus non
Abbreviated transcription (Latin):
na faciende sunt ⁊ ideo si in a¬
licuuis ꝑsona omissa sit condẽp̃¬
natõ incet̾orum quoq ꝑsona o¬
ꝙ fecit uidex ñualebit quia ñ
potest ex uno iudicio res iudica¬
ceptõem legau̾it testator ofto ui
uicis continetur ut ex commum¬
soluatur eamq ferat is cui eo mͦ
dum ẽ infamilicrriscunde uidiciũ
uenires is cui adiuc̾icatur in fa¬
miliertiscunde uidicio ꝓ parte cohe

Expanded text:
t ideo si in alicuius persona omissa sit damnatio, in ceterorum quoque persona quod fecit iudex non ualebit, quia non potest ex uno iudicio res iudicaaeceptionem legauerit testator, officio iudicis continetur, ut ex commuluatur eamque ferat is cui eo moddum est in familiae erciscundae iudicium uenire: sed is cui adiudicabitur in familiae erciscun
Abbreviated transcription (Latin):
quis ⁊ inspecie de dolo actionẽ
ꝯpet᷑e dicat ubi doł aliquis ar
de agro tuo itaut eum locũ
unde exemissẽ replerem exenu
nec repleo. Quesitũ ẽ quã ħas
accõem serł certum ẽ cuulẽ acci¬
onem incerti ꝯpec̾e si auf̃ uen¬
didisti cretam ex uenditõ ages.
ꝙ si pͣt exemptõem c̃to repleu̾o¬
fossam nec patiaris me cretam
tolłe. tunc agam ad exhibend̃
qr mea facta ẽ. c̃ uoluntate tua
exempta sit Pmisisti michi ut
sererẽ infundo tuo ⁊ ut fruc̃tus tollem
sic nec pat̾is me fructꝰ tolse nul¬
lam uiris ciuił acc̃. ẽẽ aristo ait
an infactum dari debea delib̾ari
posse s erit de dolo. U lp̃.ł .xxx.¬
i gratuitam tibihĩ .uii¬
tatõem dedero an ꝯmodati agere
possim ⁊ iuł ait posse si ẽ utilius
p̃scͥptis u̾b̾ agere.: Si margari¬
tas tibi extimatis dedero ut cas
dẽ michi afferres aut p̃tiũ eaꝵ de¬
inde hee petierint añuenditõem
cius ꝑiculũ sit ⁊ait labeo quiz

Expanded text:
quis et in hac specie de dolo actionem competere dicat, ubi dolus aliquis argde agro tuo ita, ut eum locum, unde exemissem, replerem: exemi nec repleo: quaesitum est, quam habeas actionem. sed certum est ciuilem actionem incerti competere: si autem uendidisti cretam, ex uendito age‹s›. quod si post exemptionem cretae repleuero nec patieris me cretam tollere t‹u›, agam ad exhibendum, quia mea facta est, cum uoluntate tua exempta sit.Permisisti mihi, ut sererem in fundo tuo et fructus tollerem: seui nec pateris me fructus tollere. nullam iuris ciuilis actionem esse Aristo ait: an in factum dari debeat, deliberari posse: sed erit de dolo. 17 Ulpi gratuitam tibi habitationem dedero, an commodati agere possim? et Vivianus ait posse: sed est tutius praescriptis verbis agere. Si margarita tibi aestimata dedero, ut aut eadem mihi adferres aut pretium eorum, deinde haec perierint ante venditionem, cuius periculum sit? et ait Labeo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cas te ꝑdidisse ita demũ ĩ p̃scͥp¬
tis ĩib̾ accio ꝯpetit si ignorẽ ubi
sit. nam si michi liqueat ap̃ te
ẽẽ furti agere possum ł condic̾e
ł exhibend̾ agere sc̃m hec sicui
inspiciendũ dedi siue ip̃ius c̃a.
siũ ntͥusq ⁊ dolum ⁊ cuspam mͥꝑicłit
prandã eẽ dico ꝑꝑ utilitatẽ nõ¬

Expanded text:
cas te perdidisse, ita demum mihi praescriptis uerbis actio competit, si ignorem ubi sit: nam si mihi liqueat apud te esse, furti agere possum uel condicere uel ad exhibendum agere. secundum haec, si cui inspiciendum dedi siue ipsius causa siue utriusque, et dolum et culpam mihi andam esse dico propter utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
celentur que res ñ facit eos fu¬
retã. solent etiã mercedẽ huius
rei acciꝑe ⁊ sic indicare nec uideͦ¬
tur illicitũ ẽe hoc quod dat᷑ qͣre
qiui accepit quia obc̃am accep̃
nec in ꝓbam causam ñ timet cõ¬
dictõnem ꝙ si solutũ quid̾ nich
ẽ. s pactio int̾cessit obiudicium
hoc ẽ ut si indicass adp̾hensus

Expanded text:
celentur: quae res non facit eos fures. solent etiam mercedem huius rei accipere et sic indicare, nec uidetur illicitum esse hoc quod datur. quare qui accepit, quia ob causam accepit nec improbam causam, non timet condictionem. quod si solutum quidem nihil est, sed pactio intercessit ob incidium, hoc est ut, si ind
Abbreviated transcription (Latin):
inusuras ũ illatarũ pensionũ no¬
mine tencatur nec ꝓsint ei ostitu¬
tões quib cauet᷑ eos qui ꝓ aliis pe¬
cuniã exsoluunt sortis solumm
seobligauit eũ quoq exẽplo colo¬
ni tarchius illataꝵ ꝑ morã coloniͫ
pensionũ pr̃are deb̾e nsuras usure
enĩ ĩ bone fidei uidiciis ⁊ sinon tã
ex obligatõe ꝓficiscant᷑ qͣm ex offõ

Expanded text:
latarum pensionum nomine teneatur nec prosint ei constitutiones, quibus cauetur eos, qui pro aliis pecuniam exsoluunt, sortis solummose obligauit, eum quoque exemplo coloni tardius illatarum per moram coloni pensionum praestare debere usuras: usurae enim in bonae fidei iudiciis etsi non ta‹m› ex obligatione proficiscantur quam
Abbreviated transcription (Latin):
oni nũatõne ꝓhibeat p̾ses ꝓuincie.
It̃ nequis iniquũ lucrũ aut damp¬
num sẽtiat p̃ses ꝓunicie ꝓuincie
ꝓuideat. ¶ uerit᷑as rerui erro¬
uincie id seqͣtur ꝙ ouenit eum
ex fide cor q̃ꝓbabũtur. ¶ Ne potẽ¬
tiores uiri hũmiliores in iuriss as¬
aciant. neue defensores eor calũ¬
pruosis cͥminib inscctent᷑ inno¬
centes ad religiones p̾sidis ꝓuin¬
cie ꝑtin.  Illicita nuuiteria
sub p̃textu adiuuantiũ milita¬
resmiros adꝯcutiẽdos hõies ꝓcedẽ¬
tia ꝓhib̾e. ⁊ dep̃hensa coerc̃e p̃ses
ꝓiuĩciecuret. ⁊ sub sp̃e tributoꝵ il¬
licitas exactões fĩꝓhibeat. ¶ Neqa
licita negotiacõe aliquos ꝓhib̾i.
neq ꝓhibita exert̃ i noq inõcen¬
tib pͥenas irrogari ad sollicitudĩẽ
suã p̃sesꝓnincie renocet. Ne tenius
isite hommes subp̃textu ad uentus
oftõꝵ. ł militũ lumine unicoł bre¬
ui suppellettili ad alioꝵ usus tnͣs¬
latis iniuirus nexeñt p̃ses ꝓuinci

Expanded text:
etii numeratione prohibeat praeses prouinciae. item ne quis iniquum lucrum aut damnum sentiat, praeses prouinciae prouideat. Ueritas rerum erroouinciae id sequatur quod conuenit eum ex fide eorum quae probabuntur. Ne potentiores uiri humiliores iniuriis adficiant neue defensores eorum calumniosis criminibus insectentur innocentes, ad religionem praesidis prouinciae pertinet. Illicita ministeria sub praetextu adiuuantium militares uiros ad concutiendos homines procedentia prohibere et depraehensa coercere praeses prouinciae curet, et sub specie tributorum illicitas exactiones fieri prohibeat. Neque licita negotiatione aliquos prohiberi neque prohibita exerceri neque innocentibus poenas irrogari ad sollicitudinem suam praeses prouinciae reuocet. Ne tenuis uitae homines sub praetextu aduentus officiorum uel militum, lumine unico uel breui suppellectili ad aliorum usus translatis, iniuriis uexentur, praeses prouinciae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑaturus eras. Pauł minime. nã
si ꝑiculosã rẽ añ uendicõem fac̃e
sołitus ẽ. culpa tua id fc̃m ẽẽ uidebit᷑.
Puta enĩ eũ fuisse sernũ ꝙ ꝑcatra¬
comũ desdende aut incloarã dimit¬
tisolitus. Id̾ uiris erit si eam rem
ĩꝑare solius fuiss qͣm prudens ⁊ di¬
ligens pr̃ familias imꝑatur᷑ ei suo nꝰ
fiu̾t. qr si hoc eͣxceptũ fu̾it tñ pot̾
ei scruo nouã rem imꝑare ꝙͣ imꝑ¬
aturꝰ ñ fuiss si ñ ueniss ueluti si ei
unꝑasti ut ad emptorẽ iret ꝙ ꝑegͥ
eẽt. Nam certe ea res tuo ꝑicło ẽẽ
ñ deb. Itaq tota eares ad dolũ maͦ¬
lũ dum taxat ⁊ culpã uenditoris
gndirigenda ẽ. ¶: Si dolia octogĩta
toriex ominib q̃ uialt dñ integra
det si sola octoginta sunt qͣlia c̃q
ẽptorẽ scquẽt᷑. nec ꝓñ integris qͥc¬
hostium potestate sit occauenus
magis putabat ual̾e ẽptõnem

Expanded text:
aturus eras. Paulus: minime: nam si periculosam rem ante venditionem facere solitus est, culpa tua id factum esse videbitur: puta enim eum fuisse servum, qui per catadromum descendere aut in cloacam demitti solitus esset. idem iuris erit, si eam rem imperare solitus fueris, quam prudens et diligens pater familias imperaturus ei servo non fuerit. quid si hoc exei servo novam rem imperare, quam imperaturus non fuisset, si non venisset: veluti si ei imperasti, ut ad emptorem iret, qui peregre esset: nam certe ea res tuo periculo esse non debet. itaque tota ea res ad dolum malum dumtaxat et culpam venditoris dirigenda est. Si dolia octoginta tori ex omnibus quae vult, dum integra det: si sola octoginta sunt, qualiacumque emptorem sequentur nec pro non integris quichostium potestate sit, Octauenus magis putabat ualere emptionem
Abbreviated transcription (Latin):
teñi his accõib nec ñ fticerͣtũ ẽ sicge
ꝙ̃ lib alium qui in aliena re tale
quid ꝯmisit deniq ꝯ̃sultus ꝙ bonũ
fuit accõem polliceri p̃torẽ c̃ cõpe¬
fruatur. Nam qui agrum ñ p̾sciu¬
cdit qui uites si subserit it̃ qui aqͣꝵ
ductus corrumpi patitur lege aquili¬
a ñ tenet᷑ ead̾ ⁊ mnusurario dicenda
sũt. ¶S si unt̾ duos fructuarios sit
equissimũ ẽẽ qͣi omuni duudũdo
iudictum dari ł stĩpu̾latõire ĩt̃ se
eos caue qͣliter fruantur cur enim ÷
patiat᷑ p̾tor quos pot̃ nus dictiõe

Expanded text:
teneri his actionibus nec non furti certum est, sicut quemlibet alium, qui in aliena re tale quid commiserit. denique consultus, quo bonum fuit actionem polliceri praetorem, cum competratu utatur: nam qui agrum non proscindit, qui uites non subserit, item aquarum ductus conrumpi patitur, lege Aquilia non tenetur. eadem et in usuario dicenda sunt.Sed si inter duos fructuarios sitaequissimum esse quasi communi diuidundo iudicium dari uel stipulatione inter se eos cauere, qualiter fruantur: cur enim, patiatur praetor, quos potest iurisdictione
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e ñ deb. meliorẽ fac̾e ñpot̾. ⁊ aut
usus fructꝰ deb neq arbores fingife¬
ras excid̾e ueq ullã diru̾e nec quic¬
qͣm fac̾e in ꝑuitiẽ ꝓprietatis ⁊ si for¬
te uoluptatiũ fu̾it p̾dium uiridi¬
aria ł gestatõ ł de ãbulatões arbori¬
b infruttuosis õꝑatas atq amenas¬

Expanded text:
rem facere potest. et aut us, et non debet neque arbores frugiferas excidere neque uillam diruere nec quicquam facere in perniciem proprietatis. et si forte uoluptarium fuit praedium, uirdiaria uel gestationes uel deambulationes arboribus infructuosis opacas atque am
Abbreviated transcription (Latin):
n pecũniariis cãis õib dilatis ̃¬
singulis causis plusqͣm semelt¬
bui ñ pot̾. Incapitalib ã reo tres
dilationes accusatori duo dari
Ipossunt. s utrũq cã agnita.
Qua quisq actõeagere nult priꝰ
eã edẽ. deb. Nam equissimũ ui¬
detur cum qui acturus ẽ edẽre
actionẽ. ut ꝑ indesciatrens utr̃
çed̾e ancontendere ultra debcat.
Et si ꝯtendentt ꝑutat. ueni at reꝰ¬
instructus adagend. gnita acti¬
one qͣ ꝯueniatui Ed̾e ẽ ⁊ copiã de¬
scͥbendi facere uł in libello ꝯ plec¬
ti ⁊ dare ł dictare Cum quoq ede
lab̾o ait cri ꝓ duc̃ ad u̾sariũ su¬
umi ad aliu ⁊ demonstret quid
dicturꝰ e. ł id dicendo quo utiuelit.
Ediciones sine die ⁊o sule fieride¬
bent. ne quid ex togitetur edito
dĩe ⁊osule ⁊ p̾lato die fiat. Diẽ ã
ti smuma pars ẽ stipulatõnis. Ra

Expanded text:
n pecuniariis causis omnibus, dilatio singulis causis plus quam semel tribui non potest. In capitalibus autem reo tres dilationes, accusatori due, dari possunt, sed utrumque causa cognita.Qua quisque actione agere uolet, eam edere debet: nam aequissimum uidetur eum qui acturus est edere actionem, ut proinde sciat reus, utrum cedere an contendere ultra debeat, et, si contendendum putat, ueniat instructus ad agendum cognita actione qua conueniatur. Edere est etiam copiam describendi facere: uel in libello complecti et dare: uel dictare. eum quoque edere Labeo ait, qui producat aduersarium suum ad album et demonstret quod dictaturus e‹s›t uel id dicendo, quo uti uelit. Editiones sine die et consule fieri debent, ne quid excogi‹t›etur edito die et consule et praelato die fiat. diem autti summa pars est stipulationis. ra
Abbreviated transcription (Latin):
e pͣcio u̾o soluto nichil expͥmit᷑
um̃ pot̾ coniectura capi qͣi nec
sña p̃toris ea sit ut requiratur
ansolutũ sit p̾ciũ. lp̃. ł .xu.¬
iue aũt emptori res tradita ẽ sui
heredi emptori publiciaua opetit
actio. Siquis rem ap̃ se deposi¬
tam ł s̃ comodatã em̃it ł pigñi
sibi datã ꝓtradita erit accipiẽda
si p᷑ emptõem apud eũ remausit¬
s ⁊ si p̃cessit tradicio emptõem id̾
erit dicendum. ¶ It si herecdita¬

Expanded text:
e pretio uero soluto nihil exprimitur: unde potest coniectura capi, quasi nec sententia praetoris ea sit, ut requiratur, an solutum sit pretium. 9 Uiue autem emptori res tradita est siue heredi emptoris, Publiciana competit actio.Si quis rem apud se depositam uel sibi commodatam emerit uel pignori sibi datam, pro tradita erit accipienda, si post emptionem apud eum remansit.Sed et si praecessit traditio emptionem, idem erit dicendum.
Abbreviated transcription (Latin):
duci. pomponio nrͣ. ¶Bonã aut̃
fidem soluis emptoris continet ut
gͥ publiciana cõpetat ħ debent cõ¬
currere. ut ⁊ bona fide quis em̃it.
⁊ ei resemipta co nomine sit tradi¬
ta cet̾m ante t̾radic̃em qͣmuis bone
fidei quiᷤ. emptorsit exꝑiri publi¬
Tradicõem rei empte oport̾e bone
fidei ficri ideoq si sciens alienam
p̾sessõem app̃hendit publiciana

Expanded text:
Bonam autem fidem solius emptoris continet. Vt igitur Publiciana competat, haec debent concurrere, ut et bona fide quis emerit et ei res empta eo nomine sit tradita: ceterum ante traditionem, quamvis bonae fidei quis emptor sit, experiri Publitraditionem rei emptae oportere bona fide fieri: ideoque si sciens alienam possessionem adprehendit, Publiciana
Abbreviated transcription (Latin):
neq enĩ dolus uenclitoris michi
nocebit.: In hãc accõe ñ obier̃
mich̾ si successor sum ⁊ dolñ feci c̃ his
inciuꝰ locum fuccessi bona fide cinis¬
set. nec pderit si dolo careo c̃ ẽp̃tor

Expanded text:
neque enim dolus uenditoris mihi nocebit. In hac actione non oberit mihi, si successor sum et dolo feci, cum is, in cuius locum successi, bona fide emisset: nec proderit, si dolo careo, cum emptor
Abbreviated transcription (Latin):
Si obtulit reꝰ estimatõe litis publici
re eruit posse u su capere. gͦ ⁊ publi¬
ciauã hẽbit. S ⁊ siquis ex luctiusᷤ
cãis rẽ accepit ꝥublicianã que ⁊̃ ad
ũsus donatorẽ ꝯpetitiẽ enĩ iustus pꝰ¬
sessor ⁊ petitor qui lib̾autatẽ accep̃.¬
¶Si a minore quis em̃at ig̾norãs eũ
minorẽ ẽẽ ht̃ puͣblicianã. S ⁊
si ꝑmut acõ fc̃a sit ead̾ accõ cõpetit.¬
¶Publicĩana accõ adinstar propri¬
etatis ñ ad instar possõis respicit.
nĩ soli nõce deb usuirand̾ qui de¬
tuit. s ⁊si possõri delatum erit uis¬
adu̾sus eum solũmͦ petẽtẽ exteptõe
utẽtur ñ ut ⁊hãt acc̃c̃em.. In
publiciana acc̃oe oĩa ħ ead̾ erunt

Expanded text:
si optulit reus aestimationem litis, Publicire emit, posse usucapere: ergo et Publicianam habebit.Sed et si quis ex lucratiuis causis rem accepit, habet Publicianam, quae etiam aduersus donatorem competit: est enim iustus possessor et petitor, qui liberalitatem accepit.Si a minore quis emerit ignorans eum minorem esse, habet Publicianam.Sed et si permutatio facta sit, eadem actio competit.Publiciana actio ad instar proprietatis, non ad instar possessionis respicit.Snim soli nocere debet iusiurandum, qui detulit. sed si possessori delatum erit iusaduersus eum solum petentem exceptione utetur, non ut et habeat actionem.In Publiciana actione omnia eadem erunt,
Abbreviated transcription (Latin):
accid̾ c̃ pͥma facie quid alienã reue
suãra aũ obligatõem suscipiat ũ ecce u
ancilla ob pacc̃oẽ lib̾tatis ex ꝯꝓmis¬
sore dato p̾m anumissõe icdipm sus¬
tipi at ꝙ ex ꝓmissor debeat aut si hr̃¬
ditatẽ eiu̾it ⁊ es alienũ hr̃ditariũ ĩ
se tnͣsscͥhat aut si ꝓfide iussor e suoĩt¬
cedat.. De pigñib prioris debitoris
ana q̃ ⁊ lypotecaria uocatur ĩ his

Expanded text:
accidit, cum prima facie quidem alienam, re vera autem suam obligationem suscipiat. ut ecce si ancilla ob pactionem libertatis expromissore dato post manumissionem id ipsum suscipiat quod expromissor debeat, aut si hereditatem emerit et aes alienum hereditarium in se transcribat, aut si pro fideiussore suo intercedat. De pignoribus prioris debitoris ana quae et hypothecaria uocatur in his
Abbreviated transcription (Latin):
liariis uoluntate filii famił. ĩ cꝰ
peculio erat ł suꝰ uicariꝰ nauẽ ex̾cu¬
it p̃r clñs ue qui uoluntatẽ ñ acco¬
inodauit dũ taxat de peculio tene¬
bit᷑. s fcliꝰ ip̃e insolidũ plane si dñi¬
uoluntate ł pẽis exerceat ĩ solidũ

Expanded text:
liaris uolente filio familias in cuius peculio erat, uel seruo uicarius eiur dominusue, qui uoluntatem non accommodauit, dumtaxat de peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. plane si uolun
Abbreviated transcription (Latin):
ficientes. Si plures sint magr̃i
erit. obligauit excrtiorẽ si diuisis
ait̃o quid gerat qui cũ traxit c̃ uno
sibi imputabit. ¶ Exercitorẽ aut̃
om̃is ꝑueniunt. sine is dñs nauis sit
qui ex̃cet masculus sit. au mulier
Pupiũ aut̃ sinauẽ ex̃ceat ex̃ĩgemus
tutoris auttoritatẽ.: est ã nob̾ e¬
lectio utrũ exertitorẽ an magistrũ.
ꝯ̃uenire uelimus. ¶ S̃ extͣcrio exer¬
centi nauẽadũ̾s cosqui cũ magr̃o ccͣ¬
xerit accõ ñ poslicet᷑ qr ñ eod̾ auxilio
indigebat. s aut ex locato cũ magr̃o
si mñcede oꝑã ei exib. aut sigͣtuitã nd
agere pot̾. dolent plane p̃ft̾ĩ ꝑꝑ mͣi
nist̾ium annone. It̃ si ĩ ꝑninciis p̃si¬
des ꝓuinciaꝵ exͣ ordinẽ eos iurare ex
nauẽ exercuit iudicium daturr licet

Expanded text:
sint magistri erit, obligabit exercitorem: si diuisis, altero quid gerat, qui contraxit cum uno sibi imputabit.Exercitorem autem omnes perueniunt, siue is dominus nauis sit qui exercet masculus sit an mulier, pupillus autem si nauem exerceat, exigemus tutoris auctoritatem.Est autem nobis electio, utrum exercitorem an magistrum conuenire uelimus.Sed ex contrario exercenti nauem aduersus eos, qui cum magistro contraxerunt, actio non pollicetur, quia non eodem auxilio indigebat, sed aut ex locato cum magistro, si mercede operam ei exhibet, aut si gratuitam, mandati agere potest. solent plannisterium annonae, item in prouinciis praesides prouinciarum extra ordinem eos iuuare ex nauem exercuerit, iudicium datur.Licet
Abbreviated transcription (Latin):
cõe̾ ꝙͣ sũã puto uã quid enĩsiarmã¬
dam instruendã ue nauem ł nau¬
tas ex hibendos nͥiiͣtuat᷑ ẽ. Uñ qr
ofilus si ad reficiendã nauẽ mutua¬
tus nummos in suos usus ꝯũtit an
ĩ ex̾citorem detͣ actõ ait si hc lege acce¬
p̃. qͣi ut uinauẽ spensuꝵ mox imu¬
tauit uoluntatẽ ten̾i exertitorẽ

Expanded text:
entiam puto ueram: quid enim si ad armandam instruendamue nauem uel nautas exhibendos mutuatus est?Unde quaerit Ofilius, si ad reficiendam nauem mutuatus nummos in suos usus conuerterit, an in exercitorem detur actio. et ait, si hac lege accepit quasi in nauem impensurus, mox mutau
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate eĩ insolidum tenet᷑ qui
ht̃ in p̾tate exercitorẽ qr ad sũ mã
rem publicã nauiũ exercitiũ ꝑtinet.
dum taxat uocant᷑ qui contͣrerunt
c̃ eo qui ĩ m̃ce peculiari sciente dño
negotiat᷑ s si sciente dũ taxat ñ niuĩ
uolente c̃ magr̃o ccͣtum sit utrũ
qͣi uolẽtẽ damus accõem insolidum

Expanded text:
te in solidum tenentur qui habent in potestate exercitorem, quia ad summam rem publicam nauium exercitio pertinet.  tributum dumtaxat uocantur, qui contraxerunt cum eo, qui in merce peculiari sciente domino negotiatur. sed si sciente dumtaxat, non etiam uolente cum magistro contractum sit, utrum quasi in uolentem damus actionem in solidum
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit cͣc eẽ qͣm distinctionẽ pedĩ
ꝓbat s ⁊ si ĩp̾ciis rr̃ ẽptaꝵ se fefellit
magr̃ ox̾citoris erit dampnũ ñ c̃ cli¬
toris s si abalio mutuat᷑ lib̾auit
eũ qui in nauis refectionẽ c̾dicłat
puto ⁊̃ hruic dandã accõe qͣi ĩ uauẽ c̃¬
did̾at. Igit᷑ p̃positio c̾tan legẽ dat
cͣchentib quare sieũ p̃posuit naui
ad hoc solum ut uecturas exigat ñ
ut locet ꝙ forte ip̃e locau̾at ñ tenebi¬
x: cannale: ille marmorib ł alia nr̃¬
⁊ sic ut t̾ca regione ⁊ t̾to mari nego¬
tietur. ut ecce sunt ł brunctrisiũ¬

Expanded text:
accipit, contra esse: quam distinctionem Pedius probat.Sed et si in pretiis rerum emptarum fefellit magister, exercitoris erit damnum, non creditoris.Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, qui in nauis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actionem, quasi in nauem crediderit.Igitur praepositio certam legem da‹t› contrahentibus. quare si eum praeposuit naui ad hoc solum, ut uecturas exigat, non ut locet quod forte ipse locauerat, non tenebi, cannabae, ille marmoribus uel alia materet sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt nau
Abbreviated transcription (Latin):
norante ex̃citore respondit. Cetm
¶si scit ⁊ passus cum ẽ innauema¬
eũ ꝓposui alioquĩ cͣcͣhencdres de¬
cipient᷑ ⁊ facilius hoc in magr̃oꝙͣ
ꝑꝑ utilitatẽ. Q tñ si sit magistrũ
p̃posuit ne aliũ ei lic̾et p̃pone an
adhuc uiliani sũam admittim᷑
uidendũ ẽ. finge enĩ ⁊ noiatim.
eũ ꝓhibuisse. ne ticio magr̃o u¬
taris dicentdũ erit tũ eo usq ꝑdu¬
cendã utilitatẽ nͥanigantium.¬
Nauem acciꝑe debemus. suie ma¬
rinã suie fluutllẽ siue ĩ aliquo
stagno naui stet. siue siuecli.
sit. ¶Non aũ ex onimni cã p̃ter

Expanded text:
norante exercitore respondit: ceterum si scit et passus est eum in naue maeum praeposu‹i›, alioquin contrahentes decipientur: et facilius hoc in magistro propter utilitatem. quid tamen si sic magistrum praeposuit, ne alium ei liceret praeponere? an adhuc Iuliani sententiam admittimus, uidendum est: finge enim et nominatim eum prohibuisse, ne Titio magistro utaris. dicendum tamen erit eo usque producendam utilitatem nauigantium.Nauem accipere debemus siue marinam siue fluuiatilem siue in aliquo stagno nauiget siue schedia sit.Non autem ex omni causa pr
Abbreviated transcription (Latin):
domũ ꝯmunẽ ꝑmisit ñ donatio¬
nis cã creditorifilii obligare p᷑ea
meuio de functo relicta pupilla
tutores enis uidices adu̾sus titium
acceꝑunt:⁊ ticuis de mutuis peti¬
cõnib q̃ro an domus pars. qͣm ticiꝰ
obligandam filio suo accõmoda
ĩter cͣchentes actum cẽt acͦ tͥpr qͦ
res deqͣ q̃ retur obligata fuiss. ui¬
ñ absimił illi que freq̃ntissime a¬
gitari solet si fidenssor an ⁊ prius
qͣm soluat ag̃e possit ut lib̾etur
nec tñ semꝑ expectand̾ ẽ ut sol¬
uat. aut uidicio accepto c demp¬
netur. si duiͣsolutione reus ces¬
sauit. aut c̃te bona sua dispͥauit.
p̾sertun si domipectumã fide¬
uissor ñ hẽbit. qͣ nũata creditori
branar.
aristoni⁊ celso patri placuit
pꝰse rem hac conclitione deponi¬
⁊ mandatũ suscipiut res ꝑiculo
eius sit. quidepositum manda¬
tum suscepit. quͦ ⁊ michi u̾ũ

Expanded text:
domum communem permisit non donationis causa creditori filii obligare: postea Maeuio defuncto relicta pupilla tutores eius iudicem aduersus Titium acceperunt et Titius de mutuis petitionibus: ‹quaero, an domus pars, quam Titius› obligandam filio suo accommodauinter contrahentes actum esset ac tempore, quo res de qua quaereretur obligata fuisset, ‹inon absimilis illa, quae frequentissime agitari solet, fideiussor an et prius quam soluat agere possit, ut liberetur. nec tamen semper exspectandum est, ut soluat aut iudicio accepto condemnetur, si diu in solutione reus cessabit aut certe bona sua dissipabit, praesertim si domi pecuniam fideiussor non habebit, qua numerata creditori branarum.Et Aristoni et Celso patri placuit posse rem hac condicione deponi mandatumque suscipi, ut res periculo eius sit qui depositum uel mandatum suscepit: quod et mihi uerum
Abbreviated transcription (Latin):
qui pot̾it. ueluti si frũitum aut
iunum famille comꝑau̾it id ꝙ ca¬
su quodam int̾ier̃ forte incendio
ruina s ita. scił ħ dici pot̾. su p̃a
riuna ue incendium sine iucio
eius accid̾it. Nam cum propter
xp̃am ruiam uł incendium dã
uandus sit. absurdum ẽ enim
istarumrerum noĩe que ita cõ¬
eo autem quod in debitum soluit
magis ẽ ut sibi imp̃uta redełut.
dem. ut ea ip̃a creditoris fieret ꝓͥ¬
etas quidem ꝑ ꝓcuratorem ñ acqͥ¬
Iritur pot̃ tñ creditor eciam inui¬
to meratum hñdo pecuniã sũa
fac̃̾e qr ꝓcurator maccipiendo cre¬
ditoris uum taxat negm̃ gessit.
⁊idd c̾ditoris rati hĩtione lib̾or.
dẽbu̾it. Modest̃. ł .i.¬
um alic̾ui ciuitati per fidei com¬
missum restitui iussa c̃e. ħrclitas
magr̃at᷑ actͥores hoꝵ bonoꝵ titiũ
modũ hii actores int̾ se diuislnt
ad minist̾cõnem bonorum idq eg̃¬
unt sũ auctoritate ⁊ sinc ꝯsensu ma¬
gistratuum p̃ aliquodtempus testa¬

Expanded text:
qui: ueluti si frumentum aut uinum familiae parauerit idque casu quodam interierit, forte incendio ruina. sed ita scilicet hoc dici potest, si ipsa ruina uel incendium sine uitio eius acciderit: nam cum propter ipsam ruinam aut inandus sit, absurdum est eum istarum rerum nomine, quae ita coneo autem, quod indebitum solvit, magis est ut sibi imputare debeat. dem, ut ea ipsa creditoris fieret, proprietas quidem per procuratorem non adquiritur, potest tamen creditor etiam inuito me ratum habendo pecuniam suam facere, quia procurator in accipiendo creditoris dumtaxat negotium gessit: et ideo creditoris ratihabitione liberor.debuerit. 25 Modestinus lium alicui ciuitati per fideicommissum restitui iussa esset hereditas, magistratus actores horum bonorum Titium stmodum hi actores inter se diviserunt administrationem bonorum idque egerunt sine auctoritate et sine consensu magistratuum. post aliquod tempus testa
Abbreviated transcription (Latin):
petat. ut ⁊ michi rem. ⁊ tibi stipu¬
latõem euictionis omͣittat. nec
uideris dolum malum facere in
hac subiectione. Ideo enim hoc fãde
debes ne actõne negõr gõr tenearis.
Nontm̃ sortẽ uerum eciã usuras
ex pecuma aliena ꝑceptas negõr gõr
pr̃auĩmus ł qͣs ex nr̃a pecunia ꝑciꝑ¬
e potuimus qͣm in aliena negotia
iudicio. ¶ Dum apud hostes c̃ẽt ti¬
cius uegotia cius ad ministͣui. pꝰea

Expanded text:
e, ut et mihi rem et tibi stipulationem evictionis committat: nec videris dolum malum facere in hac subiectione: ideo enim hoc facere debes, ne actione negotiorum gestorum tenearis. Non tantum sortem, verum etiam usuras ex pecunia aliena perceptas negotiorum gpraestavimus vel quas ex nostra pecunia percipere potuimus quam in aliena negotia  gestorum iudicio. Dum apud hostes esset Titius, negotia eius administravi, postea
Abbreviated transcription (Latin):
um eciam siquis obligatione
lib̾atus sit pot ndi accepisse.
Idemq sigraturta pocunia utẽ¬
da dãta sit aut minoris locata
uendita ueressit. Nec refertan
ip̃e pecuniam acceperit analii
no compendii sensit ꝑꝑter hoc
siue ab ad u̾sario siue ab alio
quocumq ¶ sigͥ accepit ut
negõm faceret siue fecit siue ñ
fecit tenet᷑. Et qui accepit ne
facͥet. ⁊ si fec̾it tenetuis ħ edicto
tenetur eciam is qui depectusẽ.
ut calumpniaei fiat. Qr̃ si
quis z ate petumã accepit ut
mͥ negotium faceret ⁊ame ne
mͥ faceret duob uidiciis mͥte
ec᷑ accio hr̃ai quidem ñ compe¬
tit quia suffice ei deb. qd̵ eam
pecuniã ꝙͣ defunctus dedit repe

Expanded text:
 etiam si quis obligatione liberatus sit, potest uideri cepisse: idemque si gratuita pecunia utenda data sit, aut minoris locata uenditaue res sit. nec refert, ipse pecuniam acceperit an alii no compendii sensit propter hoc, siue ab aduersario siue ab alio quocumque.Si igitur accepit ut negotium faceret siue fecit siue non fecit, et qui accepit ne faceret etsi fecit, tenetur.Hoc edicto tenetur etiam is qui depectus est: ut calumnia ei fiat. quare si quis et a te pecuniam acc‹e›pit, ut mihi negotium faceret, et a me, ne mihi faceret, duobus iudiciis mihi ec actio heredi quidem non competit, quia sufficere ei debet, quod eam pecuniam quam defunctus dedit repe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊condictõem s ꝓuto sufficẽ al¬
t̾utram accõemł. Ubi aut̃ conlicz¬
tio competit ii ñ ẽ ueteẽ post
pecuniam ne se cum ageretur
ex eo tempore celit ex quo delit
simeo pͥtas ei fieret experuindi.
In illuis u̾o ꝑsona cum quo nt
agatur alius petuniã uedit du¬
bitari pot̾. utrum ex die date pe¬
cunie nũari oebeat an potius
ex quo cognouit uatam eẽ quia

Expanded text:
dictionem? sed puto sufficere alterutram actionem. ubi autem condictio competit, ibi non est necesse post pecuniam ne secum ageretur, ex eo tempore cedit, ex quo dedit, si modo potestas ei fieret experiundi. in illius uero personam, cum quo ut agatur alius pecuniam dedit, dubitari potest, utrum ex die datae pecuniae numerari debeat, an potius ex quo cognouit datam esse: quia
Abbreviated transcription (Latin):
licet mĩe causa detłit ne flat ne¬
q ratum hũ tunc ⁊ip̃m repet̾e
et me inquadruplum ag̃e posse.¬
Si ut filio familias negotium fi¬
eret acceptum ẽ eciam pri accio
danda est ¶tem si filiꝰ familias
petumã acceperit ut faceret ne
d̾it ne fiat tunc eciam ip̃m repe¬
t̾e ⁊ me in qͣdruplum agere posse.¬
¶Cum publicanus mancipia reti¬
neret uata q ei petrinia cẽt q̃
ũ deb̾etur et ip̃e ex hac ꝑte edicti
infactuni acc̃oe teuetur. U lp̃. b̾

Expanded text:
ricordiae causa dederit ne fiat neque ratum habui, tunc et ipsum repetere et me in quadruplum agere posse.Si ut filio familias ‹nego-› tium fieret acceptum est, etiam patri actio danda est. item si filius familias pecuniam acceperit, ut faceret negandatu ei dederit ne fiat, tunc etiam ipsum repetere et me in quadruplum agere posse.Cum publicanus mancipia retineret dataque ei pecunia esset quae non deberetur, et ipse ex hac parte edicti in factum actione tenetur. 8 Ulpianus