comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tullo iubere populum dicto audientem eẽ. eum iura redditurum obiturumque alia regis
munia cẽ seruius cõntnauea & lictoribus prodit ac sed eregia sedens alia decernit: de aliis
consulturum seregem eẽ simulat : Itaque peraliquot dies cumiam exspirass& tarquinius celata
morte ꝑspeciem alienȩ fungendȩ uicissuas opũs firm auit tum demum palam factum &conplonatione
in regia ortaseuius presidio firmo munitus primus iniussu populiuo luntate patrum regnauit : a no
liberi iamtum cumi conpressis sceleris ministris ut uiuere regem & tantas eẽ opus serui nuntiatum est
sessampometiam exulatumgͥenent : neciam publicis magis consilus seruiusquam priuatus munireopũs
& nequalis anciliberum animus aduersus tarquinium fuenit talis aduersus setarquini liberum ess&
duas filias iuuenibus regiis lucio atq arrunti tarquinis iungit necrupit tamen fatinecessitatem humanis

Expanded text:
Tullio iubere populum dicto audientem esse; eum iura redditurum obiturumque alia regis Tullio iubere populum dicto audientem esse; eum iura redditurum obiturumque alia regis munia esse. Servius cum trabea et lictoribus prodit ac sede regia sedens alia decernit, de aliis consulturum se regem emorte per speciem alienae fungendae uicis suas opes firmauit; tum demum palam factum est comploratione in regia orta. Seruius praesidio firmo munitus, primus iniussu populi, uoluntate patrum regnauit. Anci liberi iam tum comprensis sceleris ministris ut uiuere regem et tantas esse opes Serui nuntiatum est, Suessam Pometiam exsulatum ierant. nec iam publicis magis consiliis Seruius quam priuatis munire opes, et ne, qualis Anci liberum animus aduersus Tarquinium fuerat, talis aduersus se Tarquini liberum esset, duas filias iuuenibus regiis, Lucio atque Arrunti Tarquiniis iungit; nec rupit tamen fati necessitatem humanis
Abbreviated transcription (Latin):
regnum non eorum quialienis manibus pessimum facinus facere: erigete deosque duces sequere:
quiclarum hoc forecaput diuino quondam cirtum fuso ignoͥ porten derunt: nuncte illa caelestis
excit& flamma : nunc expergis cer&iere & nosperegrini regnauimus: quisis. nonunde natussis
reputa situa resubita consilia torpent. attu mea consilia sequere : cum clamor impetusq multi¬
tudinis uix sustineti poste utsunetiote parto edium oeeqoeisuauin ificr habita
tudinis uix sustineri poss&. ut superiore parte edium perfenes traes in nouam uiam uersus habita¬
bat enim rexad iouis statoris. populum tanaquil adloquitur: x iub& bono animo esses opitum
fuisseregem subito ictu ferrum haud alte in corpus descendisse iam adseredisse. inspectum
uulnus ab terso cruore omnia salubria eẽ confidere: ꝓpediem ipsum eos uisuros. interim seruio

Expanded text:
regnum, non eorum qui alienis manibus pessimum facinus fecere. erige te deosque duces sequere regnum, non eorum qui alienis manibus pessimum facinus fecere. erige te deosque duces sequere qui clarum hoc fore caput diuino quondam circumfuso igni portenderunt. nunc te illa caelestis excitet flamma; nunc expergiscere uere. et nos peregrini regnauimus; qui sis, non unde natus sis reputa. si tua re subita consilia torpent, at tu mea consilia sequere.' cum clamor impetusque multitudinis uix sustineri posset, ex superiore parte aedium per fenestras in Nouam uiatudinis uix sustineri posset, ex superiore parte aedium per fenestras in Nouam uiam uersas—habitabat enim rex ad Iouis Statoris—populum Tanaquil adloquitur. iubet bono animo esse; sopitum fuisse regem subito ictu; ferrum haud alte in corpus descendisse; iam ad se redisse; inspectum volnus absterso cruore; omnia salubria esse; confidere prope diem ipsum eos visuros; interim Ser.
Abbreviated transcription (Latin):
alteri obstrepere: coerciti ab lictore & iussi inuicem dicere . tandem obloqui desistunt : un usrem
ex conposito orditur: dumintentus in eum serex totus a uerter&. alterelatam securim in caput de¬
iecit: relictoque inuulnenere telo ambo sefonrs eiuunt: tarquinium moribundum cumquicirta
enant excepissent : illos fugientes lictores conproehendunt: clamor inde concursusque populi
minaendum quidrei ess& tanaquil intertumultum claudi regiam iub& arbitros eiect simulquȩ
cunando uulneri opussunt tamquam spes subess& sedulo conpanet. simul sidestituat spesalia
prpesidia molitur. seruio ppere accito cum paene &anguemi uirum ostediiet datora tenens
presidia molitur. seruio ꝓpere accito. cumpaene eanguem uirum ostendisset. dexteram tenens
orat nemn ultam mortem socerinesocrum inimicis ludibrio eẽ sinat: tuum est inquit serui siuipes

Expanded text:
alteri obstrepere; coerciti ab lictore et iussi in uicem dicere tandem obloqui desistunt; unus rem alteri obstrepere; coerciti ab lictore et iussi in uicem dicere tandem obloqui desistunt; unus rem ex composito orditur. cum intentus in eum se rex totus auerteret, alter elatam securim in caput deiecit, relictoque in uolnere telo ambo se foras eiciunt. Tarquinium moribundum cum qui circa erant excepissent, illos fugientes lictores comprehendunt. clamor inde concursusque populi, mirantium quid rei esset. Tanaquil inter tumultum claudi regiam iubet, arbitros eiecit. simul quae curando uolneri opus sunt, tamquam spes subesset, sedulo comparat, simul si destituat spes, alia praesidia molitur. Seruio propere accito cum paene exsanguem uirum ostendisset, dextram tenenspraesidia molitur. Seruio propere accito cum paene exsanguem uirum ostendisset, dextram tenens orat ne inultam mortem soceri, ne socrum inimicis ludibrio esse sinat. 'tuum est' inquit, 'Serui, si uir es,
Abbreviated transcription (Latin):
serua natus possideat : cum commune romani nominis: Tum p̃cipue id domussuae dedecus fore:
sianci regis uirili stirpe salua non modo aduenis s &d seruis &iam regnum romam pater& ferro igit᷑
eamarcere contumeliam statuunt: sed iniuriae dolor intar quinium ipsum magis quam inseruiũ
eos stimulabat : & quia gntuior ultor cedissi super e& rex futurus erat quam priuatus tum seruio
occiso quem cumque alium generum delegiss&. & eundem regni hȩredem facturus uidebatur: obhȩc
ipsi regi insidiȩ parantur. expastoribus duo fero cissimi delecti ad facinus quibus consueti erant
uterque a grestibus ferramentis in uestibulo regiȩ quam potuere tumultuosissimȩ speci ȩ reȩ
in seomnes apparitores regios conuertunt: indecum ambo regem appellarent clamor que eorum
penitus in regiam ꝑueniss& uocati ad regem pergunt: primo uterque uoci ferari & certatim alt̃

Expanded text:
serua natus possideat. cum commune Romani nominis tum praecipue id domus suae dedecus fore, serua natus possideat. cum commune Romani nominis tum praecipue id domus suae dedecus fore, si Anci regis uirili stirpe salua non modo aduenis sed seruis etiam regnum Romae pateret. ferro igitur eam arcere contumeliam statuunt; sed et iniuriae dolor in Tarquinium ipsum magis quam in Seruium eos stimulabat, et quia grauior ultor caedis, si superesset, rex futurus erat quam priuatus; tum Seruio occiso, quemcumque alium generum delegisset, eundem regni heredem facturus uidebatur; ob haec ipsi regi insidiae parantur. ex pastoribus duo ferocissimi delecti ad facinus, quibus consueti erant uterque agrestibus ferramentis, in uestibulo regiae quam potuere tumultuosissime specie rixae in se omnes apparitores regios conuertunt; inde, cum ambo regem appellarent clamorque eorum penitus in regiam peruenisset, uocati ad regem pergunt. primo uterque uociferari et certatim alter
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt seruitio partum romȩ edȩ disse priscitar quini domo. inde tanto beneficio & intermulieres
familiaritatem acta & puerum utindomo a paruo eductum in caritate atque honore fiuisse for¬
tunam matris quod capta patria in hostium manus uenerit ut seruonatus crederetur fecisse : duo¬
dequad ra gesimo ferme anno ex quoregnare coeperat tar quinius non apudregem modo sedapud
patres plebemque longemaximo honore seruius tullius erat : tumanci filu duo &siantea semper
proindignissimo habuenant sepatrio regno tutoris fraude pulsos regnare romae aduene ñ modo
uicinȩ sedneitalicae quidem instirpis tum in pensius is indignitas crescere sine abtar quinio quidem
adseredir& regnum sed pneceps inde porro adseruitia cader& utin eadem ciuitate post centesimum
ferre annum quamromulus deo ꝓgnatus deis ipse tenuerit regnum done. in terris fuerit : id seruius

Expanded text:
ferunt seruitio partum Romae edidisse Prisci Tarquini <in> domo; inde tanto beneficio et inter mulieres ferunt seruitio partum Romae edidisse Prisci Tarquini <in> domo; inde tanto beneficio et inter mulieres familiaritatem auctam et puerum, ut in domo a paruo eductum, in caritate atque honore fuisse; fortunam matris, quod capta patria in hostium manus uenerit, ut serua natus crederetur fecisse. duodequadragesimo ferme anno ex quo regnare coeperat Tarquinius, non apud regem modo sed apud patres plebemque longe maximo honore Ser. Tullius erat. tum Anci filii duo etsi antea semper pro indignissimo habuerant se patrio regno tutoris fraude pulsos, regnare Romae aduenam non modo e sed ne Italicae quidem stirpis, tum impensius iis indignitas crescere si ne ab Tarquinio quidem ad se rediret regnum, sed praeceps inde porro ad seruitia caderet, ut in eadem ciuitate post centesimum fere annum quam Romulus deo prognatus deus ipse tenuerit regnum donec in terris fuerit, id seruus
Abbreviated transcription (Latin):
ne puerum huncinquit quem tam humili cultu educamus scirelic& hunc lumen quondam rebus
nr̃is dubiis futurum presidiumque regiae adflictȩ : pro indemateriam ingentis publice priuatim que
decoris omni indulgentia nñt nutruamus. indepuerum liberum loco coeptum haberi erudirique
artibus quibus ingenia admagne fortunȩ cultum exutantur euenit facle quod dus cordiess&:
luuenis euasit uere in dolis regiae: nec cum quȩrere tur gener tar quinio. quis quam romanȩ iuiuen¬
tutis ulla arte conferripotuit : filiamque e suam rex despondet : hic quacumque decausa tantus
illi honos habitus credere prohib& seruanatum eum paruum que ipsum seruisse eorum magissen¬
tentiae sum qui corniculo capto serui tulli qui princeps in illa urbe fuerat grauidam uiro occiso
uxorem cum in terreliquas captiuas cognita ess& obunicam nobilitatem abregina romana ꝓhibitã

Expanded text:
tu puerum hunc' inquit, 'quem tam humili cultu educamus? scire licet hunc lumen quondam rebus tu puerum hunc' inquit, 'quem tam humili cultu educamus? scire licet hunc lumen quondam rebus nostris dubiis futurum praesidiumque regiae adflictae; proinde materiam ingentis publice priuatimque decoris omni indulgentia nostra nutriamus.' inde puerum liberum loco coeptum haberi erudirique artibus quibus ingenia ad magnae fortunae cultum excitantur. euenit facile quod dis cordi esset: iuuenis euasit uere indolis regiae nec, cum quaereretur gener Tarquinio, quisquam Romanae iuuentutis ulla arte conferri potuit, filiamque ei suam rex despondit. hic quacumque de causa tantus illi honos habitus credere prohibet serua natum eum paruumque ipsum seruisse. eorum magis sententiae sum qui Corniculo capto Ser. Tulli , qui princeps in illa urbe fuerat, grauidam uiro occiso uxorem, cum inter reliquas captiuas cognita esset, ob unicam nobilitatem ab regina Romana prohibitam
Abbreviated transcription (Latin):
pida paxinde est facta: maiore indeanimo pacis opent inchoata quam quanta mole gesserat bella ut
non quietior populus domiess& quam militiae fuiss&: nam & muro lapideo cuius exordium operis
sabino bello turbatũ erat urbem qua nondum munierat ungerepanat : & infima urbis loca circa
forum alias que interiatas collibus conualles quia explanis locis haud facle eueebant a qua seclo a cis
sastigio in tiberim ductis siccat. & areãt adaedem in capitolio iouis quam uouerat bello sabino iam
presagiente animo futuramollim amplitudinem lococcupat fundamentis : eotem pore in regia ꝓ¬
clamore inde ad tante rei miraculum orto exctas reges & cum quidam familiarium a quam a drestin¬
guendum ferr& abregina retentum : sedatoque iamtu multu moueri uetuisse puerum donec sua sponte
experrectus ess& : moxium somno & flammam abisse : tum abducto in secre tum uirotana quil uides

Expanded text:
pida. pax deinde est facta. maiore inde animo pacis opera incohata quam quanta mole gesserat bella, ut pida. pax deinde est facta. maiore inde animo pacis opera incohata quam quanta mole gesserat bella, ut non quietior populus domi esset quam militiae fuisset. nam et muro lapideo, cuius exordium operis Sabino bello turbatum erat, urbem qua nondum munierat cingere parat, et infima urbis loca circa forum aliasque interiectas collibus conualles, quia ex planis locis haud facile euehebant aquas, cloacis fastigio in Tiberim ductis siccat, et aream ad aedem in Capitolio Iouis quam uouerat bello Sabino, iam praesagiente animo futuram olim amplitudinem loci, occupat fundamentis. eo tempore in regia proclamore inde ad tantae rei miraculum orto excitos reges, et cum quidam familiarium aquam ad restinguendum ferret, ab regina retentum, sedatoque eam tumultu moueri uetuisse puerum donec sua sponte experrectus esset; mox cum somno et flammam abisse. tum abducto in secretum uiro Tanaquil 'uiden
Abbreviated transcription (Latin):
egerius fractris hicfilius erat regis collatiae in presidio relictus dedituis collatinos ita
accipio eamque deditionis formulam eẽrex interrogauit: estis neuos legatiora toresq
missia populo conlatino: ut uos populumque conlatinum dederitis sumus est nepopulus con¬
latinis insua potestate est : deditis neuos populumque conlatinum urbem agros aquam¬
terminos delubra ut ensilia diuina humanaque omnia in meam populique romani dicionem¬
dedimus ategorecipio bello sabino perfecto: tar quinius triumphans romam redit : indepriscis
latinis bellum feut: ubinus quam aduniuersȩ rei dimicationem uentum est. ad singula oppida
curcum ferendo arma omnenomen latimim domuit: corniculum fiuileam uetus cameria crustu¬
merium ameiola medulla nomentum : hȩc depris cis latinis aut quiadlatinis defecerant capta op¬

Expanded text:
Egerius—fratris hic filius erat regis—Collatiae in praesidio relictus. deditosque Collatinos ita Egerius—fratris hic filius erat regis—Collatiae in praesidio relictus. deditosque Collatinos ita accipio eamque deditionis formulam esse: rex interrogauit: 'estisne uos legati oratoresque missi a populo Collatino ut uos populumque Collatinum dederetis?'—'sumus.'—'estne populus Collatinus in sua potestate?'—'est.'—'deditisne uos populumque Collatinum, urbem, agros, aquamterminos, delubra, utensilia, diuina humanaque omnia, in meam populique Romani dicionem?'—'dedimus.'—'at ego recipio.' bello Sabino perfecto Tarquinius triumphans Romam redit. inde Priscis Latinis bellum fecit; ubi nusquam ad uniuersae rei dimicationem uentum est, ad singula oppida circumferendo arma omne nomen Latinum domuit. Corniculum, Ficulea uetus, Cameria, Crustumerium, Ameriola, Medullia, Nomentum, haec de Priscis Latinis aut qui ad Latinos defecerant, capta op
Abbreviated transcription (Latin):
quam nuntiari poss& insignem uictoriam facere: eoproelio pitecipua equitũ gloria fuit:
utrim que ab cornibus positos cumiam pelleretur media peditam suorum acies. ita incur¬
risse ablateribus ferunt ut nonsisterent modo sabinas legiones fero citer instantes ceden¬
tibus. sed subito infugam a ueterent: montes effuso cursus ab ini petebant : & paucitenuere
maxima pars ut ante dictum est. ab equitibus & in flumen acti sunt : tarquinius instandum
perterritis ratus preda captiuis que romam missis spoliis hostium iduotum uulcano
enaet ingenti comulo accensis ꝑgit porro in agrum sabinum exercitum inducere. & quãquã
male gesta res enet nec gesturos melius spenare potenant. tamenquia consulendi resnon
dabat spatium ire obuiam sabini tumultuario milite iterum que ibi fusi. ꝑditis iam ꝓpe
rebus pacem petiere: collocatia & quidquid citrac collatiam agrierat sabinis ademptum

Expanded text:
quam nuntiari posset insignem uictoriam fecere. eo proelio praecipua equitum gloria fuit; quam nuntiari posset insignem uictoriam fecere. eo proelio praecipua equitum gloria fuit; utrimque ab cornibus positos, cum iam pelleretur media peditum suorum acies, ita incurrisse ab lateribus ferunt, ut non sisterent modo Sabinas legiones ferociter instantes cedentibus, sed subito in fugam auerterent. montes effuso cursu Sabini petebant, et pauci tenuere: maxima pars, ut ante dictum est, ab equitibus in flumen acti sunt. Tarquinius, instandum perterritis ratus, praeda captiuisque Romam missis, spoliis hostium—id uotum Uolcano erat—ingenti cumulo accensis, pergit porro in agrum Sabinum exercitum inducere; et quamquam male gesta res erat nec gesturos melius sperare poterant, tamen, quia consulendi res non dabat spatium, ire obuiam Sabini tumultuario milite; iterumque ibi fusi, perditis iam prope rebus pacem petiere. Collatia et quidquid citra Collatiam agri erat Sabinis ademptum;
Abbreviated transcription (Latin):
dirimerentur: nequetum tarquinius deequitum ceturus quicquã mutauit numero tantum
alterum adiecit ut mille & ccc equites in tribus centurus essent posteriores modo subisdem
nominibus qui additienant appellati sunt quas nunc quia gemina
acparte copiarum aucta iterum cumsabinis confligitur : sed praeter quam quod uiribus creue¬
uaet romanus exercitus : ex oculto &iam additur dolus missis qui magnam uim lignorum in ani¬
enis ripa iacentem ardentem influmen conicerent. uentoque iuuante accensa ligna &pleraq
innaetibus in pacta subliciis cumhererent pontem incenduntea quoqueres inpugna terrorem
attulit sabinis effusis eadem fugam in pedit. multique mortales cum hostem effugissent in
flumine ipsoperiere : quorum fluitantia arma ab a durbem cognita intiberis prius paene

Expanded text:
dirimerentur. neque tum Tarquinius de equitum centuriis quicquam mutauit; numero alterum dirimerentur. neque tum Tarquinius de equitum centuriis quicquam mutauit; numero alterum tantum adiecit, ut mille et octingenti equites in tribus centuriis essent. posteriores modo sub iisdem nominibus qui additi erant appellati sunt; quas nunc quia geminatae sunt sex uocant centurias. hac parte copiarum aucta iterum cum Sabinis confligitur. sed praeterquam quod uiribus creuerat Romanus exercitus, ex occulto etiam additur dolus, missis qui magnam uim lignorum, in Anienis ripa iacentem, ardentem in flumen conicerent; uentoque iuuante accensa ligna et pleraque in ratibus impacta sublicis<que> cum haererent, pontem incendunt. ea quoque res in pugna terrorem attulit Sabinis, et fusis eadem fugam impedit; multique mortales cum hostem effugissent in flumine ipso periere, quorum fluitantia arma ad urbem cognita in Tiberi prius paene
Abbreviated transcription (Latin):
nauius inclitus ea tempestate augur. neque mutari neque nouum constitui nisiaues addixissent
posse exeo intregi mota ludensque artem ut ferunt agedum in quit diuine tu in augura fieri¬
nepossit quod nuncego mento concipio cum ille in augurio remexpertus ꝓfecto futunim dixist&
at quibocanimo agitaui in quitite nouacula cotem discissurum capehȩc & perage quod aues
tuȩ fieriposse portendunt : tumillum haud cunctanter discidisse cotemferunt statua atti
capite uelato quo in loco res acta est In comitio est ingradibus ipsis ad leuam curiae fuit cotẽ
quoque eodem loco sitam fuisse memonant utess& ut᷑posteros mineculieius monumentum: au¬
guniscerte sacerdotioque augurum tantus honos accessit : ut nihilbelli domique postea nisi
auspicato gereretur. concilia populi exercitus uocati summa rerum ubiaues non admississent

Expanded text:
Nauius , inclitus ea tempestate augur, neque mutari neque nouum constitui nisi aues addixissent Nauius , inclitus ea tempestate augur, neque mutari neque nouum constitui nisi aues addixissent posse. ex eo ira regi mota; eludensque artem ut ferunt, 'age dum' inquit, 'diuine tu, inaugura fieripossit quod nunc ego mente concipio.' cum ille augurio rem expertus profecto futuram dixisset, 'atqui hoc animo agitaui' inquit, 'te nouacula cotem discissurum. cape haec et perage quod aues tuae fieri posse portendunt.' tum illum haud cunctanter discidisse cotem ferunt. statua Atti capite uelato, quo in loco res acta est in comitio in gradibus ipsis ad laeuam curiae fuit; cotem quoque eodem loco sitam fuisse memorant ut esset ad posteros miraculi eius monumentum. auguriis certe sacerdotioque augurum tantus honos accessit ut nihil belli domique postea nisi auspicato gereretur, concilia populi, exercitus uocati, summa rerum, ubi aues non admisissent,
Abbreviated transcription (Latin):
altasus tinentibus pedes lucrum fuit equi pugilesque exetruria maxime acciti sollemnes deinde
annuimansere ludi romani magnique uarie appellatio ab eodem rege. & circa forum priuatis
Aedificanda diuisa sunt loca porticus tabernȩque factȩ muro quoque lapideo circumdare urbem
panibat : cum sabinum bellum coeptis interuenit : ad eoque ea subita resfuit : ut prius anienem
transirent hostes quam a obuiam ine acꝓhibere exercitus romanus poss&: Itaque trepidatũ roma ÷
& primo dubia uictoria magna utrum que caede pugnatum est: reductins deinde in castue hostiũ
copiis datoque spatioromanis ad conparandum deintegro bellum Tarquinius equitem maxime
suis deeẽ uiribus natus ad namnis. titienses luceres quas centurias romulus scripsert. ad dere alias
constituit suoque in signes relinquere nomine id quia in augunrto romulus fecerat negare attus

Expanded text:
alta sustinentibus pedes. ludicrum fuit equi pugilesque ex Etruria maxime acciti. sollemnes deinde alta sustinentibus pedes. ludicrum fuit equi pugilesque ex Etruria maxime acciti. sollemnes deinde annui mansere ludi, Romani magnique uarie appellati. ab eodem rege et circa forum priuatis aedificanda diuisa sunt loca; porticus tabernaeque factae. muro quoque lapideo circumdare urbem parabat cum Sabinum bellum coeptis interuenit. adeoque ea subita res fuit ut prius Anienem transirent hostes quam obuiam ire ac prohibere exercitus Romanus posset. itaque trepidatum Romae est; et primo dubia uictoria, magna utrimque caede pugnatum est. reductis deinde in castra hostium copiis datoque spatio Romanis ad comparandum de integro bellum, Tarquinius equitem maxime suis deesse uiribus ratus ad Ramnes, Titienses, Luceres, quas centurias Romulus scripserat, addere alias constituit suoque insignes relinquere nomine. id quia inaugurato Romulus fecerat, negare Attus
Abbreviated transcription (Latin):
rege romana seiunt roma nosritus didicisse obsequio & obseruantia in regem cum omnibus benig¬
nitate erga alios cumrege ipsocertasse: hec eum haud falsa memonaentem ingenti consensu populus
R regnare iussit ergouirum cȩtena egregium secuta quam in petendo habuerat &iam regnantẽ
ambitio est: nec minus regnisui firmandi quam augendȩ rc̃ip memor. centum in part̾es logit. quide¬
inde minorum gentium sunt appellati factio haud dubia regis cuius benefiuo incuriam uenerant :
bellum primum cumlatinis gessit: & oppidum ibi appiolas uicepit. praeda que in demaiont ͤ quã
quanta belli fama fuenat reuecta ludos opulentius instructius quequam priores reges fecit:
tumprimum circo quinunc maximus dictur designatus locus est. loca diuisa patribus equitib q
urbi spectacula sibi quisque facerent sori appellati spectauere furus duodenos abternt specta cula

Expanded text:
rege, Romana se iura, Romanos ritus didicisse; obsequio et obseruantia in regem cum omnibus, benigrege, Romana se iura, Romanos ritus didicisse; obsequio et obseruantia in regem cum omnibus, benignitate erga alios cum rege ipso certasse. haec eum haud falsa memorantem ingenti consensu populus Romanus regnare iussit. ergo uirum cetera egregium secuta, quam in petendo habuerat, etiam regnantem ambitio est; nec minus regni sui firmandi quam augendae rei publicae memor centum in patres legit qui deinde minorum gentium sunt appellati, factio haud dubia regis cuius beneficio in curiam uenerant. bellum primum cum Latinis gessit et oppidum ibi Apiolas ui cepit; praedaque inde maiore quam quanta belli fama fuerat reuecta ludos opulentius instructiusque quam priores reges fecit. tum primum circo qui nunc maximus dicitur designatus locus est. loca diuisa patribus equitibusque ubi spectacula sibi quisque facerent; fori appellati; spectauere furcis duodenos ab terra spectacula
Abbreviated transcription (Latin):
postremo &iamliberis regis testamento infer̃aeretur: regnauit ancus annos ii &xX cui
lib& superiorum regumbelli pacisque & artibus & gloria parsam filii ꝓpe puberemaetatem
erent eomagistarquinus instar& ut quam primum comitia regicreando fierent quibus indictis
subtonpus puerosuenatum ablegauit: isqueprimus & petis se ambitiose regnum sore tionemdict᷑
habuisse ad conciliandos plebis animos conpositam. cum se nonrẽ nouam petere quippe qui nom pti¬
mus quod quisquam indignari mirariue poss& sed tertius romae peregrinus regnum adfeto
&tatium non experegrino solum sed &iam ex ostes regem factum. & numam ignarum urbis non
petentem in regnd ultro accitum seex quo sui potens fuerit romam cum coniunge acfortum
omnibus commignisse maiorem partem aetatis eius quam ciui libus officiis fungantur homines
romȩ sequam inuetere patria uixisse domimilitiae quo s ub haud paenitendo magistro ipso anco

Expanded text:
or etiam liberis regis testamento institueretur. regnauit Ancus annos quattuor et uiginti, cuilibet superiorum regum belli pacisque et artibus et gloria par. iam filii prope puberem aetatem erant. eo magis Tarquinius instare ut quam primum comitia regi creando fierent. quibus indictis sub tempus pueros uenatum ablegauit. isque primus et petisse ambitiose regnum et orationem dicitur habuisse ad conciliandos plebis animos compositam: cum se non rem nouam petere, quippe qui non primus, quod quisquam indignari mirariue posset, sed tertius Romae peregrinus regnum adfectet; et Tatium non ex peregrino solum sed etiam ex hoste regem factum, et Numam ignarum urbis, non petentem, in regnum ultro accitum: se ex quo sui potens fuerit Romam cum coniuge ac fortunis omnibus commigrasse; maiorem partem aetatis eius qua ciuilibus officiis fungantur homines, Romae se quam in uetere patria uixisse; domi militiaeque sub haud paenitendo magistro, ipso Anco
Abbreviated transcription (Latin):
fuga quam proelium absumpsit: ad eo pertinaciter fusos insecuti sunt aequites castori sedes eodłm anno
idibus quintilibus dedicata est: uotaenit latinobello postumiodictatore : filius eius duumuir adidipsum
creatus dedicauit: sollictati &eo annosunt dulcedine agnariae legis animi plebis tribuni plebipcpula

Expanded text:
fuga quam proelium absumpsit; adeo pertinaciter fusos insecuti sunt equites. Castoris aedis eodem anno fuga quam proelium absumpsit; adeo pertinaciter fusos insecuti sunt equites. Castoris aedis eodem anno idibus Quintilibus dedicata est; uota erat Latino bello <a> Postumio dictatore; filius eius duumuir ad id ipsum creatus dedicauit. sollicitati et eo anno sunt dulcedine agrariae legis animi plebis. tribuni plebi popula
Abbreviated transcription (Latin):
populi iudicio dirutas public eȩdesȩstarea ante telluris edem cȩterum siueillud domesticum siue pub¬
licum fuit iudicium damnatur seruio cornelio q̃ fabio consulibus: haud diuturna ira populi in cassium
fuit: dulcedo agnariae legis ipsa persedempto auctores ubi bat animos: accensaque eacupiditas est milig¬
nitate patrum. quid euictis eo anno uolsus aequisque. militem prȩda fraudaue re: quid quid captum ex
hostibus est uendidit fabius cõs a credegit in publicum inuisumerat fabium nomen plebi propter nouis¬
simum consulem: tenuere tamen patres uttum .l. aemilio caeso fabius consulcre aretur: eo infestior facta
plebes seditione domestica bellum externum exciuit bello deindeciuiles discordiȩ intermissae : unoani¬
mo patres acplebs rebellantes uolscos & aequos duce emilio prospera pugnauicere : plustamen hostium

Expanded text:
populi iudicio, dirutas publice aedes. ea est area ante Telluris aedem. ceterum siue illud domesticum siue pubpopuli iudicio, dirutas publice aedes. ea est area ante Telluris aedem. ceterum siue illud domesticum siue publicum fuit iudicium, damnatur Seruio Cornelio Q. Fabio consulibus. haud diuturna ira populi in Cassium fuit. dulcedo agrariae legis ipsa per se, dempto auctore, subibat animos, accensaque ea cupiditas est malignitate patrum, qui deuictis eo anno Uolscis Aequisque, militem praeda fraudauere. quidquid captum ex hostibus est, uendidit Fabius consul ac redegit in publicum. inuisum erat Fabium nomen plebi propter nouissimum consulem; tenuere tamen patres ut cum L. Aemilio Caeso Fabius consul crearetur. eo infestior facta plebes seditione domestica bellum externum exciuit. bello deinde ciuiles discordiae intermissae; uno animo patres ac plebs rebellantes Uolscos et Aequos duce Aemilio prospera pugna uicere. plus tamen hostium
Abbreviated transcription (Latin):
dumne cuinisi ciui romano ad signentur. cassius quia magnaria largitione ambitiosus insocios
eoqueciuibus uilior erat ut alio munere si bire concliar& ciuium animos iubere ꝓsiculo frumento
pecuniam acceptam retribui populo: iduero haud setus quam prȩsentem mercedem regnias pernata ple¬
bes adeo propter suspitionem insitam regni uelut habundarent omnia munera eius inanimis homi¬
num res puebatur: quem ubi primum magis tratu ab iit damnatum necatum que constat : sunt quipatrẽ
auctorem eius supplici fenant : eum cognita domicausa uerbenis se agͥne casse peculium que filii cereri
consecntuis se : signum indefactumesse & inscriptum ex cassia familia datum inuenio apud quosdam idq
propius fidemest equestoribus caesone fabio & lualeriodiem dictam perduellionis. damnatum que

Expanded text:
dum ne cui nisi ciui Romano adsignentur: Cassius, quia in agraria largitione ambitiosus in socios dum ne cui nisi ciui Romano adsignentur: Cassius, quia in agraria largitione ambitiosus in socios eoque ciuibus uilior erat, ut alio munere sibi reconciliaret ciuium animos, iubere pro Siculo frumento pecuniam acceptam retribui populo. id uero haud secus quam praesentem mercedem regni aspernata plebes; adeo propter suspicionem insitam regni, uelut abundarent omnia, munera eius in animis hominum respuebantur. quem ubi primum magistratu abiit damnatum necatumque constat. sunt qui patrem auctorem eius supplicii ferant: eum cognita domi causa uerberasse ac necasse peculiumque filii Cereri consecrauisse; signum inde factum esse et inscriptum: 'ex Cassia familia datum.' inuenio apud quosdam, idque propius fidem est, a quaestoribus Caesone Fabio et L. Ualerio diem dictam perduellionis, damnatumque
Abbreviated transcription (Latin):
consulem periculosas libertati opes sttuere : tum primum lex agraria promulgata est : num quam dende
usque adhanc memoriam sine maximis motibus rerum agitata : cõs. alter largitioni resistebat auctorib:
patribus nec omni plebe aduersante. que primo coeperat fastidire munus uulgatum auuibus isse
in socios saepedein de & ueginium. cõs incontionibus uelut uati anantem audiebat. pestilens college
munus esse agrosillos seruitutem iis quiacceperant laturos regnouiam fieri : quidita enim ad sumisocios
& nomen latinum : quidat tinuiss& hernias paulo ante hostibus captiagri partem tertiam redidinisi
utͥegentes ꝓcoriolano ducẽ cassium habeant : popularis iam eẽ sedis suasor & intercessor legis agnariae
cocperat uter que deinde consulcertatim plebundul gere: uerginius dicere passurum se adsignaria gras¬

Expanded text:
consulem periculosas libertati opes struere. tum primum lex agraria promulgata est, nunquam deinde consulem periculosas libertati opes struere. tum primum lex agraria promulgata est, nunquam deinde usque ad hanc memoriam sine maximis motibus rerum agitata. consul alter largitioni resistebat auctoribus patribus nec omni plebe aduersante, quae primo coeperat fastidire munus uolgatum †a ciuibus isse in socios†; saepe deinde et Uerginium consulem in contionibus uelut uaticinantem audiebat pestilens collegae munus esse; agros illos seruitutem iis qui acceperint laturos; regno uiam fieri. quid ita enim adsumi socios et nomen Latinum, quid attinuisset Hernicis, paulo ante hostibus, capti agri partem tertiam reddi, nisi ut hae gentes pro Coriolano duce Cassium habeant? popularis iam esse dissuasor et intercessor legis agrariae coeperat. uterque deinde consul, ut certatim, plebi indulgere. Uerginius dicere passurum se adsignari agros
Abbreviated transcription (Latin):
pernicioso quam pertinau certamine confeit : coñs titius silcinius &c aquilius sicimo uulsci & quilio
hernici nam hii quoque in armiserant prouinciȩ ueniteo anno hernici deuicti : cum uolsus ae quomarte
discessum est : S. p. ccassius deinde & proculus uerginius cõs facti cumhernicis foedus ictum agripartes
duae ademptȩ inde dimidium latinis dimidium plebi diuisurds cõs cassius erat: adiciebat huic muneri
dude adenpte indedimidiu ietinis dimidium plebidiuisuros cos casnus trat acuuieoat hui mupe
agrialiquantum quempublicum possideri a priuatis criminabatur: idmultos quidem patrum ipsos
possessores periculo rerum suarum terrebat : sed & puplica patribus sollicitudo in erat. largitione

Expanded text:
pernicioso quam pertinaci certamine confecit. consules T. Sicinius et C. Aquilius . Sicinio Uolsci, Aquilio pernicioso quam pertinaci certamine confecit. consules T. Sicinius et C. Aquilius . Sicinio Uolsci, Aquilio Hernici—nam ii quoque in armis erant—prouincia euenit. eo anno Hernici deuicti: cum Uolscis aequo Marte discessum est. Sp. Cassius deinde et Proculus Uerginius consules facti. cum Hernicis foedus ictum; agri partes duae ademptae. inde dimidium Latinis, dimidium plebi diuisurus consul Cassius erat. adiciebat hic munehaud ultra tulere ducem. hinc ex certamine Uolsci Aequine imperatorem coniuncto exercitui darent, duae ademptae. inde dimidium Latinis, dimidium plebi diuisurus consul Cassius erat. adiciebat hic muneri agri aliquantum, quem publicum possideri a priuatis criminabatur. id multos quidem patrum, ipsos possessores, periculo rerum suarum terrebat; sed et publica patribus sollicitudo inerat largitione
Abbreviated transcription (Latin):
indesuos dimittit ipse retro ab urbe castramouit : abductis deinde legionibus ex agroromano. inui¬
diarei oppressum periss& tnadunt alia alio łeto apud fabium longeana quissimum auctorem usq
ad senec tutem uixisse eundem inuenio: refert certe hanc sepe eum exacta ȩtate usurpasse uocem: mul¬
tomiserius seni exilium eẽ : non inuiderunt laude sua muliebribus uiriromani : adeo sine obtrectatio¬
ne gloriae alienȩ uiuebatur: monumento quo que quodess& templum fortunȩ muliebri ȩdificatum
dedicatum est: rediere dande uolsu adiuinctis aequis in agrum romanum. sed ȩquiat trumtullium
haudultra tulere ducem: hincexcertamine uulsa aequine imperatorem coniuncto exercituidarent
seditio deinde atrox prelium ortum ibi fortuna populi romani. duos hostium exerctus haudminus

Expanded text:
inde suos dimittit: ipse retro ab urbe castra mouit. abductis deinde legionibus ex agro Romano, inuiinde suos dimittit: ipse retro ab urbe castra mouit. abductis deinde legionibus ex agro Romano, inuidia rei oppressum perisse tradunt, alii alio leto. apud Fabium, longe antiquissimum auctorem, usque ad senectutem uixisse eundem inuenio; refert certe hanc saepe eum exacta aetate usurpasse uocem multo miserius seni exsilium esse. non inuiderunt laude sua mulieribus uiri Romani—adeo sine obtrectatione gloriae alienae uiuebatur—; monumento quoque quod esset, templum Fortunae muliebri aedificatum dedicatumque est. rediere deinde Uolsci adiunctis Aequis in agrum Romanum; sed Aequi Attium Tullium haud ultra tulere ducem. hinc ex certamine Uolsci Aequine imperatorem coniuncto exercitui darent, seditio, deinde atrox proelium ortum. ibi fortuna populi Romani duos hostium exercitus haud minus
Abbreviated transcription (Latin):
ut amens consternatus absedesua cum ferr& matriobuiae conplexum mulier in inmex p̃cibus
uersasine priusquam conplexum accipio sciam inquit adhostem anadsilium uenerim: captiua
mater nem castristuis sim: in hocme longauita & infelix senecta tinxit ut exulem te deinde hostem
uiderem: potuisti populari haniternm quȩ tegenuit at que aluit nontibi quamuis infesto ani¬
mo &minaciperueneras ingredienti fines ira cecidit : noncum inconspectu roma fuit succurrit
intrailla moenia domos acpenates meisunt mater coniunx liberique ergo egosin on peperis sem
roma non oppugnaretur : nisi filium haberem libera in libera patria mortua essem: sed egonihiliam
pati ne ibiturpius quam mihimiserius possum nec ut sim miserrima diufutunt sum: delns uide¬
ris. quos sipergis autinmatur mors aut longa seruitus man& uxor deinde acliberi amplexi fle¬
tus que ab omni turba mulierum ortus & conplonatio suipatriaȩ quesreger&andem uirum complexus

Expanded text:
ut amens consternatus ab sede sua cum ferret matri obuiae complexum, mulier in iram ex precibus uersa 'sine, priusquam complexum accipio, sciam' inquit, 'ad hostem an ad filium uenerim, captiua materne in castris tuis sim. in hoc me longa uita et infelix senecta traxit ut exsulem te deinde hostem uiderem? potuisti populari hanc terram quae te genuit atque aluit? non tibi, quamuis infesto animo et minaci perueneras, ingredienti fines ira cecidit? non, cum in cons'Intra illa moenia domus ac penates mei sunt, mater coniunx liberique'? ergo ego nisi peperissem, Roma non oppugnaretur; nisi filium haberem, libera in libera patria mortua essem. sed ego nihil iam pati nec tibi turpius nec mihi miserius possum nec, ut sum miserrima, diu futura sum: de his videris, quos, si pergis, aut immatura mors aut longa servitus mantusque ob omni turba mulierum ortus et comploratio sui patriaeque fregere tandem uirum. complexus
Abbreviated transcription (Latin):
edomoꝓfugos sedem condendeque urbi locum querero & nobilitatem adminctũ gentis uirique & animũ
uelbelo uel paci panttum. dextent datafidem futurȩ amiqͥtiaȩ sanxisse foedus filia interduces: inter
exercitus salutationem factam: aeneam apud latinum fuisse in hospitio. ibilatinum apud penates deos

Expanded text:
o profugos, sedem condendaeque urbi locum quaerere, et nobilitatem admiratum gentis uirique et animum o profugos, sedem condendaeque urbi locum quaerere, et nobilitatem admiratum gentis uirique et animum uel bello uel paci paratum, dextra data fidem futurae amicitiae sanxisse. inde foedus ictum inter duces, inter exercitus salutationem factam; Aeneam apud Latinum fuisse in hospitio; ibi Latinum apud penates deos
Abbreviated transcription (Latin):
liam querentẽ sedesdelatum ab sicilia dasse adlaurentem agrum tenuisse : troia & huic loco nomen est : ibie¬
gessi troiani in quibus ab inmenso propeerrore nibil praeter arma & naues superessent cũ predam exa¬
gris a gerent latinus rexaboriginesq quitum eatenebat loca ad arcendamuim aduenarum armatiexur¬
be atque agris concurrunt : duplex in defama est : alii praclio uictum latinum pacem cum aenea deinde
ad finita tem iunxisse traedunt: ali cumins tructȩ acies constitissent prius quam signa canerent proces¬
sisse latinum interprimores ducemque aduenenerum euocasse ad conloquium. percunctatum dein¬
de qui mortales essent unde aut quo casu profecti domo. quid querentes in agrum laurentinum exisseNt :
post quã audierit multitudinem troianos cẽducem aeneam filium anchisae &ueneris cremata patria dȩ¬

Expanded text:
liam quaerentem sedes delatum, ab Sicilia classe ad Laurentem agrum tenuisse. Troia et huic loco nomen est. ibi eliam quaerentem sedes delatum, ab Sicilia classe ad Laurentem agrum tenuisse. Troia et huic loco nomen est. ibi egressi Troiani, ut quibus ab immenso prope errore nihil praeter arma et naues superesset, cum praedam ex agris agerent, Latinus rex Aboriginesque qui tum ea tenebant loca ad arcendam uim aduenarum armati ex urbe atque agris concurrunt. duplex inde fama est. alii proelio uictum Latinum pacem cum Aenea, deinde adfinitatem iunxisse tradunt: alii, cum instructae acies constitissent, priusquam signa canerent processisse Latinum inter primores ducemque aduenarum euocasse ad conloquium; percontatum deinde qui mortales essent, unde aut quo casu profecti domo quidue quaerentes in agrum Laurentinum exissent, postquam audierit multitudinem Troianos esse, ducem Aeneam filium Anchisae et Ueneris, cremata patria dom
Abbreviated transcription (Latin):
utorsis tantum operis successus prosperas darent: iã primum omnium nͭ omen constat troia capta inceteros
seuitũ eẽ troiancis. duobus aeneae antenorique &uetustiiure hospitii & quia pacis reddentȩ q helane semꝑaucto¬
res ferunt omneius belliachi uos abstinuessemꝰ casibus deindeuariis antenorem cummultitudine enetum qui sediti¬
one expaphlagonia pulsi & sedes &ducem rege prlemene ad troiam amisso querebant uenis se in intimummaris
hadriatici sinum euganes quȩ quunt̃ mare alpesque incolebant pulsis enetas troianosque eastenuis se terras
&in quem primo o gressi sunt locũttoia uocat᷑: pagoq indetro iano nom̃ ÷ gens uni uersa ueneti appellati: aeneam
ab simili dadedomo ꝓfugum sed ad maiont rerum initia dicentib: fatis primo in macedoniam uenis se indeinsici¬

Expanded text:
ut orsis tantum operis successus prosperos darent. iam primum omnium satis constat Troia capta in ceteros ut orsis tantum operis successus prosperos darent. iam primum omnium satis constat Troia capta in ceteros saeuitum esse Troianos, duobus, Aeneae Antenorique, et uetusti iure hospitii et quia pacis reddendaeque Helenae semper auctores fuerant, omne ius belli Achiuos abstinuisse; casibus deinde uariis Antenorem cum multitudine Enetum, qui seditione ex Paphlagonia pulsi et sedes et ducem rege Pylaemene ad Troiam amisso quaerebant, uenisse in intimum maris Hadriatici sinum, Euganeisque qui inter mare Alpesque incolebant pulsis Enetos Troianosque eas tenuisse terras. et in quem primo egressi sunt locum Troia uocatur pagoque inde Troiano nomen est: gens uniuersa Ueneti appellati. Aeneam ab simili clade domo profugum sed ad maiora rerum initia ducentibus fatis, primo in Macedoniam uenisse, inde in Sici
Abbreviated transcription (Latin):
frugiferum omnis te exempli documenta in in lustriposita monimento intueri. indetibituaeq rep quodimi¬
tere capias indefeduminceptufedum exitu quoduites: C&erum aut me amor negotis uscepti fallit. aut
nilla umquã resp̃ nec maior nec sanctior necbonis exemplis ditior fuit. necinquam ciuitatem tam sera
a uaritia luxuriaq in migrauerint. nec ubitantus actamdiu pauꝑtati ac parsi moniae honos fuerit: adeo
panto rerumminus tantominus cupiditatis eyoct : nuꝑ diuitiae auaritiam & abundantes uolu ptates
desideriũ pluxum atq libidinem ꝑeundiꝑdendiq: omnia in uexere : sed querellae petum quidem grate
futurae cum forsitan necessariae erunt : ab initiocerte tanta e ordiendae rerabsint cumbonis potius
ominib: uotisq & pricationib: deorum dearumque siut p&cis nobis quoque mos es s& libentius in ciperemus

Expanded text:
frugiferum. omnis te exempli documenta in inlustri posita monumento intueri; inde tibi tuaeque rei publicae quod imifrugiferum. omnis te exempli documenta in inlustri posita monumento intueri; inde tibi tuaeque rei publicae quod imitere capias, inde foedum inceptu foedum exitu quod uites. ceterum aut me amor negotii suscepti fallit, aut nulla unquam res publica nec maior nec sanctior nec bonis exemplis ditior fuit, nec in quam ciuitatem tam serae auaritia luxuriaque immigrauerint, nec ubi tantus ac tam diu paupertati ac parsimoniae honos fuerit. adeo quanto rerum minus, tanto minus cupiditatis erat: nuper diuitiae auaritiam et abundantes uoluptates desiderium per luxum atque libidinem pereundi perdendique omnia inuexere. sed querellae, ne tum quidem gratae futurae cum forsitan necessariae erunt, ab initio certe tantae ordiendae rei absint: cum bonis potius ominibus uotisque et precationibus deorum dearumque, si, ut poetis, nobis quoque mos esset, libentius inciperemus,
Abbreviated transcription (Latin):
morci a urbium augustiora faciat: & sicupopulo licere oposter consecrare origines suas & ad deos refer¬
re auctores eabelligloria ẽ populorom ano. ut cumsium conditoris q suiparentem mastem potissimũ ferat :
tam & hocgentes humane patiantur aequo animo quamim perium patiuntur: sed haec&ehis similia ut¬
cumq animaduersa autexistimata erunt haud inmagno e quidem ponam discrimine: ad illa mihi pro
sequi q acriter intendat animum. quac uita quimores fuerint ꝑ quos uiros quib que astib: domimilitiȩq
& patum & auctum imperium sit. labentedemnde paulatim disciplina uelut dissidentis primomores se¬
quatur asimo deinde ut magis magisque lapsisint tum ire coeperint p̃cipites donec ad haec tempora
quib: nec titia nr̃ac nec remedia patipossumꝰ ꝑuentum ẽ: hoc illud ẽ p̃cipue in cognitione rerum salubre ac

Expanded text:
mordia urbium augustiora faciat; et si cui populo licere oportet consecrare origines suas et ad deos refermordia urbium augustiora faciat; et si cui populo licere oportet consecrare origines suas et ad deos referre auctores, ea belli gloria est populo Romano ut cum suum conditorisque sui parentem Martem potissimum ferat, tam et hoc gentes humanae patiantur aequo animo quam imperium patiuntur. sed haec et his similia utcumque animaduersa aut existimata erunt haud in magno equidem ponam discrimine: ad illa mihi pro se quisque acriter intendat animum, quae uita, qui mores fuerint, per quos uiros quibusque artibus domi militiaeque et partum et auctum imperium sit; labente deinde paulatim disciplina uelut desidentes primo mores sequatur animo, deinde ut magis magisque lapsi sint, tum ire coeperint praecipites, donec ad haec tempora quibus nec uitia nostra nec remedia pati possumus peruentum est. hoc illud est praecipue in cognitione rerum salubre ac
Abbreviated transcription (Latin):
tis ba meifiana in obscuso sit nobilitate a cmagnitudine eorum me quin omini offiient meo consoler: ses ẽ
pri d smen sioperis ut quȩsũpra septingente sinum annum rep&atur. & quae ab exiguis profecta ini¬
tus io eeuerit ut iam magnitudine labor& sua, et legentum pleris que haud dabito quin primae origines
Pocona queori gnibiminus pbitus̃ec uoluptatis sint festinantib adhaec noua quib iam pridem pualentis
porabi uites se ipsaet conficunt : E go contrahoc quoque laboris p̃miump&am ut mesa eonspcetumalorũ quae
nra torꝑ annos uiditaas tantispercerte dumprisca tota illa mente rep&o auestan onnis experscura
que seribentis amnitam & sinflectere a uero sollicitum tamen efficere possar : Quae ante conditam condenda¬
ue urbem po&icis magis decora fabulis qua in corruptis rerumges tarum monuimentis traduntur : ẽa nec ad¬
frmare uec refellere in animo est : datur haec uenia antiquitati. ut miscendo humanadiums pri¬

Expanded text:
turba mea fama in obscuro sit, nobilitate ac magnitudine eorum me qui nomini officient meo consoler. res est praeterea et immensi operis, ut quae supra septingentesimum annum repetatur et quae ab exiguis profecta initiis eo creuerit ut iam magnitudine laboret sua; et legentium plerisque haud dubito quin primae origines proximaque originibus minus praebitura uoluptatis sint, festinantibus ad haec noua quibus iam pridem praeualentis populi uires se ipsae conficiunt: ego contra hoc quoque laboris praemium petam, ut me a conspectu malorum quae nostra tot per annos uidit aetas, tantisper certe dum prisca tota illa mente repeto, auertam, omnis expers curae quae scribentis animum, etsi non flectere a uero, sollicitum tamen efficere posset. quae ante conditam condendamue urbem poeticis magis decora fabulis quam incorruptis rerum gestarum monumentis traduntur, ea nec adfirmare nec refellere in animo est. datur haec uenia antiquitati ut miscendo humana diuinis pri
Abbreviated transcription (Latin):
quippe quȩ non consilio regenda sed ꝑmissa temeritati audauȩque essent : multum & consules abstinebant
neccui in conluuione rerum maiestatem suam contumeliae offarent : ceso erit quintius ferox iuuenis quia
nobilitate gentis qua corporis magnitudine & uiribus adeamunera data adiis &ipse ad diderat multa
belli decont. facundiam queinforo. utnemo non lingua non manu ꝓmptior inciuitate haberetur: hiccum
inmedio patrum agmine constitiss& minens interalios uelutomnes dictaturas consulatus que gerens in
uoce acuiribus suis unus impetus tribunicios. populares procellas sustinebat: hoc duce sȩpe pulsi foro

Expanded text:
quippe quae non consilio regenda sed permissa temeritati audaciaeque esset. multum et consules se abstinebant, quippe quae non consilio regenda sed permissa temeritati audaciaeque esset. multum et consules se abstinebant, ne cui in conluuione rerum maiestatem suam contumeliae offerrent. Caeso erat Quinctius, ferox iuuenis qua nobilitate gentis, qua corporis magnitudine et uiribus. ad ea munera data a dis et ipse addiderat multa belli decora facundiamque in foro, ut nemo, non lingua, non manu promptior in ciuitate haberetur. hic cum in medio patrum agmine constitisset, eminens inter alios, uelut omnes dictaturas consulatusque gerens in uoce ac uiribus suis, unus impetus tribunicios popularesque procellas sustinebat. hoc duce saepe pulsi foro