comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in his sacra celebrare ministeria hĩc fieri
quedã catholice atq apłice tradinoĩ extra¬
neã. ẜ siquidꝰ domd̾o ita sinpr aliquihabe
putant oportere insius sacris orratioĩs in¬
delie solius grãꝯ nullo celebrando penitus
hoꝵq̃ saeri sũt ministerũ. hoc eis ꝑmittioꝰ.
mu̾dia enm nullac̃. siuolunt eitra hec hech¬
abere habitacula quedam⁊ in eis tamqua
in sacris orare. aliis aũt oĩb ab̾tinere tm̃.
nisi ineis uoluerunt aliquos muitare cli¬
cos. hic quidem scissime maioris eccłe : sub
ea scĩss imarum dominum uoluntate⁊ ꝓb¬
atiõe scĩssimi archiep̃i ad hoc deputatos.
ouitate secli eius batiudinis exp̃sentinr̃a¬

Expanded text:
e mysteria, et hinc fieri quaedam catholicae et apostolicae traditioni extranea. Sed si quidem domos ita simpliciter aliqui habere putant oportere in sacris suis, orationis videlicet solius gratia, et nullo celebrando penitus horum, quae sacri sunt mysterii, hoc eis permittimus. Invidia enim nulla est, si volunt citra haec habere habitacula quaedam, et in eis tanquam in sacris orare, aliis autem omnibus abstinere. Nisi tamen in eis voluerint aliquos invitare clericos, hic quidem sanctissimae majoris ecclesiae et sub ea sanctissimarum domuum, voluntate ac probatione sanctissimi archiepiscopi ad hoc deputatos, ovitate sedi ejus beatitudinis ex praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
causa: ad iussuirandum hoc concurrunt.
ut in uno negotio frequenteruis uirand̃
p̃b̾atur. Sanctimus bãe ꝑimentes inui¬
riam: nolentes crebo inedem negotio ius¬
uirandum p̃beri. utraꝙ pars dum unaq
decalupnia sacram̃tum p̃buĩt alia uero qr
iustam putanͦs reluctatioẽm ẽẽ litis aditi¬
at. quia intotilite sic. uibi quesierit ꝓbatio¬
nes aduessariũ suum. non ꝑoccasioẽmdi¬
latioĩs hoc facit. s ꝓũitate necessariam sibi
ad suo adu̾sario exibendam putans pbatio¬
oẽmꝯ si hoc uirauerit sacram̃tum. nequa¬
quam penitus licet crebͥo relinqͥr ende sĩt
ꝓbatioes ab altrutra partoexpeti sacram̃tũ.
s turi ꝓbatioẽs: non crebro cogiquẽdã sac̃¬
mentum subire. gn̾aliter semel huiusm¬

Expanded text:
causa, ad iusiurandum hoc concurrunt, ut in uno negotio frequenter iusiurandum praebeatur: sancimus hanc perimentes iniuriam et nolentes crebro in eodem negotio iusiurandum praeberi, ut utraque pars, dum una quidem de calumnia sacramentum praebuerit, alia vero quia iustam putans reluctationem esse litis, adiciat quia in tota lite, sicubi quaesierit probationes adversarium suum, non per occasionem dilationis hoc facit, sed pro veritate necessariam sibi a suo adversario exhibendam putans probationem. Et si hoc iuraverit sacramentum, nequaquam penitus, licet crebro requirendae sint probationes, ab alterutra parte expeti sacramentum, sed dari probationes et non crebro cogi quendam sacramenta subire, generaliter semel huiusm
Abbreviated transcription (Latin):
docum̃tum manuᷤ ciuuscũꝙ⁊ scriptũ. Nõ
tur carta. ueluti desuscep̃to mensegiori
situm.⁊ ꝙ expublicis ꝓferũt : public̾̃
ht̃ testimonium ẽ hoc subseptibile ẽe ad
collat᷑ioẽs manuum pomimus. Ubiꝙ eñi
falsitatis peccatum hodio ħnteo uisunrã:¬
moxin principiolitis uirare litigantes au¬
ctores quidem quia non calumpniantesĩ.¬
ferãt litis. fugientes uõ quia credunt
satis factiõe conpetentem sefacere.⁊ non
causãꝯtentioĩs.⁊ baric cog̃m posuimus le¬
tes Illũ quoꝙ adicimus. ut siquis ꝓb¬
atioe pecĩt quoenquam suoꝵ ẜ moñaut
littaͣrum iuret prius qui᷑ ñ dillatioĩs cã
hagit. Multi namꝙ sola miurie c̃ã
⁊ maxime suꝑ nobilib mulierib siue lit¬
terarum ꝓbatio obitiatur. siue aliaq̃lib¬

Expanded text:
documentum manu cuiuscumque conscriptum. Non documentum manu cuiuscumque conscriptum. Non tur charta, veluti desusceptum mensae gloriquod ex publicis profertur et publicum habet testimonium etiam hoc susceptibile esse ad collationes manuum ponimus. Vbique enim falsitatis peccatum odio habentes et iusiuranmox in principio litis iurare litigantes, actores quidem quia non calumniantes inferant lites, fugientes vero quia credunt satisfactionem competenter se facere et non causa contentionis, et hanc communem posuimus letes; illud quoque adicimus, ut si quis probationem petierit quemquam suorum sermonum aut litterarum, iuret prius, quia non dilationis causa hoc agit multi namque sola iniuriae causa, et maxime super nobilibus mulieribus, sive litterarum probatio obiciatur sive alia
Abbreviated transcription (Latin):
¶uut ꝰ etiam uidicatumus huic opor.¬
tere adici legi. Qina enmdudum serp¬
simus leg̾em uolentem expprie man̾us sep¬
turam nullam fieri conꝑatioẽm s exsolisdo¬
cumentis publice celebratie. iuidemus aũ
causarum experimentum egere conpetẽti
carrptiõe in leg̾e hoc exip̃o litigantium in¬
uenimus exꝑimento: ementare eam sd
hoc uolumus scema. Crebonamq ꝓferẽs
qui damcuiusdam manus docum̃tum:
⁊ exea faciens conuentigẽm aut suarum
allegationum ꝓbatiõẽ. eum eusd̃e ma¬
nus aduersa pars ꝓtuuiss interas, le¬
gitimam ꝓbatioẽm exinde uellet fieri.
quibus ip̃e adũsarius illud obtułit. ille
utebatur lege. qui a oporteret expublice
confectis docum̃tis fieri conꝑatioẽm: nõ
exaliis. que aquoquam scribuntur san¬
ctimuasiquando tale aliquid ꝯtĩgerit.
rio plate sunt. litteras fieri examinatiõ
ñ aceuseutur hoc tamquam non reete sit
factum. eui enim ip̃e credidit ꝙ ꝓtulit ĩ
hoc non accus accus andum. neꝙ ꝓhiba

Expanded text:
ud etiam iudicavimus huic oportere adici legi. Quia enim dudum scripsimus legem volentem ex propriae manus scriptura nullam fieri comparationem, sed ex solis documentis publice celebratis, videmus autem causarum experimentum egere competenti correctione in lege, et hoc ex ipso litigantium invenimus experimento, emendare eam secundum hoc volumus schema. Crebro namque proferens quidam cuiusdam manus documentum et ex ea faciens aut conventionem aut suarum allegationum probationem, cum eiusdem manus adversa pars protulisset litteras et legitimam probationem exinde vellet fieri ex quibus ipse adversarius illud optulerat, ille utebatur lege quia oporteret ex publice confectis documentis fieri comparationem et non ex aliis quae a quoquam scribuntur. Sancimus, si quando aliquid tale rio prolatae sunt litteras fieri examinationem, non accusetur hoc tamquam non recte sit factum. Cui enim ipse credidit et quod prothoc non accuset accusandum neque prohibeat
Abbreviated transcription (Latin):
legem hãcuolumus: ilius obsuatioẽm.
ẜpsimi interpellauerunt nos dicentes se
quidem demntiasse appellantibe uolius
se litem examinari. non tm̃ abip̃is uiditib
mensitatẽ accisauerunt: quia fiauiga¬
quidam tempestatum acerbitatẽ ⁊ alii
languerem ineuitabilem que omnia ex
ip̃is agnoscimus rebus nob insinuats.
portebat. nisiad legem aliam respioert que ÷¬
reliqua p̃dicialegis nr̃e sicuti p̃diximus:
bile quitam euenĩt qui appellatioĩs li¬
sum ⁊ fatalem fecent non occurret ꝑme
licitur biennĩ conphendi ip̃s tunc uicto¬
riconfirman sententiam quod etiam pͥ
&r mradicit lex. s cum quadam subdiuisi

Expanded text:
legem hanc volumus et illius observationem. Sed plurimi interpellaverunt nos dicentes se quidem denuntiasse appellantibus em examinari, non tamen ab ipsis iudimensitatem accusaverunt et quia navigado anno, et quidam tempestatum acerbitatem, alii langorem inevitabilem: quae omnia ex ipsis agnoscimus rebus nobis insinuatisportebat nisi ad legem aliam respicere, quae reliqua praedictae legis nostrae, sicuti praediximus, bile, quiddam evensum et fatalem fecerit non occurrerit, et periclitetur biennii comprehendi tempus, tunc victori confirmari sententiam quod etiam prior nostra dicit lex, sed cum quadam subdivisi
Abbreviated transcription (Latin):
catcãm cccasicem exspensarum secundũ
hoc ip̃m quod etiam uintit. r̃ecte iustum
ẽ ctiam exspensas acciꝑe. siue minorin¬
ueniatur. eo quod omnino ille deẜuit. et
contigit eum etiam deẜrentẽumncere: ex¬
spensas quidem prestet. sententia uõ fru
dampnificanti quib non lex. s ip̃e absẽs
dampnificauit.¶ Siuo neunt᷑ occur
suꝑ appellatioĩb scriptis legib existenti
spãliter suꝑ his qui post ingresum fatał
ꝑ hanc ponentes legem ¶ Ilu qubͣ¬
ꝙ deĩminare optimum ẽ. siquidem ucto¬
res conigit iam sententiam ꝓmereri fir¬
mas declarantem eoꝵ uictorias: his tosͥ
frui. Nicħenim hoꝵ queiam det̾minata

Expanded text:
causam occasione expensarum, secundum hoc ipsum quod etiam vincit recte iustum est etiam expensas accipere, sive minor inveniatur, eo quod omnino ille deseruit et contigit eum etiam deserentem vincere, expensas quidem praestet, sententia vero frudamnificanti, quibus non lex, sed ipse se absens damnificavit. Si vero neuter occurrsuper appellationibus scriptis legibus fispecialiter super his qui post ingressum fatalis per hanc ponentes legem. Illud quoque determinare optimum est, si quidem victores contigit iam sententiam promereri firmas declarantem eorum victorias, his eos frui nihil enim eorum quae iam determinata
Abbreviated transcription (Latin):
tpnscis sanctum ẽ logib nullapen¬
itus eẽ licentiã domiq̃ sac̃tiss ima
Aagere. s publice sinere ꝓcedere mnere¬
dulitate ⁊ dciculturam secu̾ndũ sãctiõe
dchis sacratis actib traditas: Nos aũt ĩ¬

Expanded text:
priscis sancitum est legibus nulli penitus esse licentiam domi quae sacratissima sunt agere, sed publice sinere procedere incredulitatem et Dei culturam secundum sanctionem de his sacratis actibus traditam; et nos eti
Abbreviated transcription (Latin):
entes. his qui appellatiõe quidem⁊ ꝑfata
talẽ ingrediuntur. non tm̃ultĩus exmm¬
atiõẽ subire uolunt aut: in medus cen¬
taminib relinquunt eam ꝑpea ꝓparuo
quodam uictores munientes consid̾au¬
imus bene forte. ꝙ decet. uolumus renio
eum quiumcit causamiᷤsiuoluerit ꝓueri¬
tate firmari sententiam. non excireumũe¬
tioẽ. nec extp̃e quodam. s exip̃a rerum ue¬
ritate. ⁊ deserente coqui appellatioẽm ob¬
tulit. ingrediꝯ hoc ip̃m accusare.⁊ querere¬
ũ desertoreme siue eum inuenire ualuerit.
siue ille non appareat: suas ellegatioẽs d̃¬
duceret admedium quippe bienmno instã
sis. ⁊ siquidem suꝑior apparuit. firmamõe
señtiam siue inferior enca certamina co
etiam qui appellatioẽm opbͣulit. ⁊ fatalẽ
ingressus ẽ. non obsuante causa suscipi¬
at exiure decretum illo tm̃ modo adiecto:
ut siue optineat cãm is qui etiam prius

Expanded text:
entes his qui appellationem quidem et per fatalem ingrediuntur, non tamen ulterius examinationem subire volunt, aut etiam in mediis certaminibus relinquunt eam, propterea parvo quodam victores minuentes considerabimus bene forte quod decet. Volumus etenim eum qui vicit causam, si voluerit pro veritate firmari sententiam, non ex circumventione nec ex tempore quodam, sed ex ipsa rerum veritate etiam deserente eo qui appellationem optulit ingredi et hoc ipsum accusare et quaerere desertorem, et sive invenire eum valuerit sive ille non appareat, suas allegationes deducere ad medium, quippe biennio instantsis; et si quidem superior apparuerit, firmam esse sententiam, si vero inferior circa certamina, etiam eo qui appellationem optulit et fatalem ingressus est non observante causa suscipiat ex iure decretum: illo tantummodo adiecto ut, sive optineat causam is qui etiam prius
Abbreviated transcription (Latin):
manere in diem numquam ũalẽ.
s si quidem semꝑmãnens autem nun¬
quã s legis latioĩb introducit alique
tumultums que uidentur habere sireẽ
e firme posita uãdicantur. sea q̃ subti¬

Expanded text:
manere in idem numquam valens, sed fit quidem semper, manens autem numquam, et legislationibus introducit aliquem tumultum, et quae videntur habere se recte et firme posita iudicantur, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
Dluimi sepe clericiquib tam oratio¬
nes obẜuantes domib aut ⁊̃ forteab
aliquib prius instituti ministrantur.
eisis quib ab aliquib sollempnes exs¬
pense. deindẽ seꝑant semetipos dium¬
is ommi᷑no sacramentis ꝑꝑquas ip̃mo.
uerunt causas aut ꝓqualib occasiõe
recedunt omnino ad scissimam. inqu¬
a constituti sunt. eccłam Sanctimus¬

Expanded text:
lurimi saepe clerici quibusdam oratoriis observantes domibus aut etiam forte ab aliquibus prius instituti ministrantur eis ab aliquibus sollemnes expensae, deinde separant semet ipsos divinis omnino sacraoverunt causas, aut pro qualibet occasione recedant omnino a sanctissima in qua constituti sunt ecclesia. Capu
Abbreviated transcription (Latin):
lium obfuatiõẽ cauta sunt: plerumq tur¬
luiut emergentium uarietas c̃aurum S¬
eumisenim quadudum correximus quod
male ⁊ dolose circa appellatioẽs agebatuꝵ.
quia hoe solo ut cognitioẽm miroducerẽt
iniuditiumappellantes contempti: ꝑsoã
facientes firmamaut ꝑunam partͥem aut
etiam ꝑcõgnitioẽm. hoc enim indiffereneẽ.
reliquebant aũt cãmͣ uictori ommninoerat
in explicabił uictorianon ualenti. neqhi
nos dudum sanctientes ecrreximus anu
quidem deputantes appellatioẽm offerenti
siuc ip̃i secundum seingredienti. suie comͦ¬
muniter q̃uatinus intra hoc litem exequa¬
tur.⁊ mercatur que iusta sunt: non reliot
ea sinc uissiõẽ. deinde ꝑꝑ elementiam. siꝑ
occasioẽm uidicis appellano ꝓlongeturau
ꝑaliam quamlib causam meintabilẽ. ⁊̃ ali¬
um aditientos anuim. post quem nisi liteo
conpleuĩnt. ratam manere uictoris sentẽ¬
tiam sanctimus. hocitaq placucrunt no

Expanded text:
lium observatione cauta sunt, plerumque turbavit emergentium varietas causarum. Scimus enim, quia dudum correximus quod male et dolose circa appellationes agebatur, quia hoc solo, ut cognitionem introducerent in iudicium, appellantes contenti et personam facientes firmam aut per unam partem aut etiam per cognitionem hoc enim indifferens est, relinquebant causam, et victori omnino erat inexplicabilis victoria non valenti neque his nos dudum sancientes correximus, annum quidem deputantes appellationem offerenti, sive ipsi secundum se ingredienti sive communiter, quatenus intra hoc litem exequatur et mereatur quae iusta sunt et non relinquat ea sino provisione, deinde propter clementiam, si per occasionem iudicis appellatio prolongetur aut per aliam quamlibet causam inevitabilem, etiam alium adicientes annum, post quem nisi litem compleverint ratam manere victori sententiam sancimus. Haec itaque placuerunt no
Abbreviated transcription (Latin):
cesẜit. uł aliquid in fraudem hiꝰ¬
.l. inachinari temptai̾t. p̾cio ac
bñficio secariturum cognoscat.
tractu libellum uł aliud instru¬
mentum conscͥpẜit post amissi¬
onemofficii ip̃m infamne ꝑi¬
culum sustin̾e sanctimus. data.
ui. die m̃sis nouembris. an.M.¬

Expanded text:
cesserit vel aliquid in fraudem lecesserit vel aliquid in fraudem legis machinari temptaverit, pretio ac beneficio se cariturum agnoscat. tractu libellum vel aliud instrumentum conscripserit, post ammissionem officii infamie periculum sustinere sanctimus. Data sexto die mensis novembris in
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator pius felix inclitus
subiectorum inuestigare ⁊ eoꝵ
apud roncalias ẜm antiquoꝵ
impatoꝵ consuetudinem pro
iusticia ac pace regni compo¬
nenda conced̾emus om̃ia que¬
q̃ ad honorem romam imꝑii
spectare uidentur sollicite in¬
dagantes puitiosam pestem
inferentem resecare ꝓposiums.
piiltas⁊ enm interpellatões
ad nos fcãs didicinus mllites
beneficia suapass distrahere.
ac it a omnib ex austis suoru
semorum ẜuicia subterfugere
maxime cognouimus dum ꝓ¬
ceres nr̃i milites suos omnib
honis exutos ad felicem nostri
nominis expeditõnẽ nuillo mõ
transduce ualeant. Ortatu itaq
rum cet̾orq nobilium simul ⁊
iudicum. Hac edictali le¬
ge inouine enimi deo propitio
ualitura decernimus nemini
licere bñficia q̃ a suis semorib
habent absq ip̃orum ꝑ missu
distrahere uł aliꝙ comeresum
dominorum minuatur utilitas.
Si quis uero contra huiꝰ salu¬
berrima nr̃e legis p̃cepta adhi¬
modi illicitum comertium ac¬

Expanded text:
imperator plus felix inclitus subiectorum investigare et apud Roncalias secundum antiquorum imperatorum consuetudinem pro iusticia ac pace regni componenda consederemus, omnia que ad honorem imperii spectare videntur sollicite indagantes, pernitiosissimam pestem inferentem resecare proposuimus. Per multas etenim interpellationes ad nos factas 2 didicimus, milites beneficia sua passim distrahere ac ita omnibus exaustis suorum seniorum servitia subterfugere, uatas cognovimus, dum proceres nostri milites suos omnibus beneficiis exutos ad felicem nostri nominis expeditionem minime transducere valeant. Hortatu itaquerum ceterorumque nobilium simul etiam iudicum hae edictali lege in omne evum deo propitio valitura decernimus, nemini licere beneficia que a suis senioribus habent absque ipsorum permissu 2 distrahere vel aliquod commertium perii vel dominorum minuatur utilitas. Si quis vero contra saluberrime nostre legis precepta ad huiusmodi illicitum commertium ac
Abbreviated transcription (Latin):
solum frĩs filius ⁊ filia adsuctessionem patro
s ⁊̃ germane ꝯsanguinee: uel sororis uterme
filius ⁊ filia sou: mondeinceps ꝑsone una cr̃
his adiura auunculi siu pueniant. Et mor¬
tuo es quipatruus quidẽ e frĩs sui fuiis. anũ¬
culus aut sororis sue sorou: simili mõ abutq:
latere succedãt. tanquam siom̃s ex masculis

Expanded text:
solum fratris filius et filia secundum quosolum fratris filius et filia secundum quo germanae consanguineae vel sororis uterinae filius et filia soli et non deinceps personae una cum his ad iura avunculi sui perveniant, et mortuo eo, qui patruus quidem est fratris sui filiis, avunculus autem sororis suae suboli, simili modo ab utroque latere succedatur, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
legem.xii. ta. sequentes. ⁊ euis uestła in hac
parte ꝯfuantes. laidamus quidem⁊ p̃tores
sue humanitatis: min eos inplenum cause
mederi inuenu. Quare ⁊ Ñ uno eodemq
gradu naturali ꝯcurrente.⁊ agnationis titu¬
uas tam inmastuuis quam infeminis equa
lance ꝯstirutis: masculis quidẽ dabatur ad
successionem uenire om̃ium agnatoꝵ: ex
agnatis aũt mulierib nullis penitus. insi
sorori adagnatoꝵ successionem pateat adi¬
rus. Ideoq nos adplenum omĩa reducẽtes
quantes: nr̃a ꝯstitutione sancxim. om̃s ie¬
gitimas ꝑsonas. ioẽ. ꝑuinlem sexum descen¬
dentes. siue masculmi siue feminini gnĩs st̃
simui mõ aduira suctessionis legnime abi¬
testato uocari secundum g̃dus sui p̃rogati¬
tuiam. nec ideo exdludendas qr ꝯsangiunita¬
tis uira sicut germane ñhabeant Moc ⁊̃ ad
dendum nr̃e ꝯstitutiomi existimauime ut
trans feratur unus tantum mõg̃dus auire
cognationis inlegitimam successionem ut ñ

Expanded text:
 sequentes et eius vestigia in hac parte conservantes laudamus quidem praetores suae humanitatis, non tamen eos in plenum causae mederi invenimus: quare etenim, uno eodemque gradu naturali concurrente et adgnationis titulis tam in masculis quam in feminis aequa lance constitutis, masculis quidem dabatur ad successionem venire omnium adgnatorum, ex adgnatis autem mulieribus nullis penitus nisi soli sorori ad adgnatorum successionem patebat aditus? ideo in plenum omnia reducentes stitutione sanximus omnes legitimas personas, id est per virilem sexum descendentes, sive masculini sive feminini generis sunt, simili modo ad iura successionis legitimae ab intestato vocari secundum gradus sui praerogativam, nec ideo excludendas quia consanguinitatis iura sicuti germanae non habent. Hoc etiam addendum nostrae constitutioni existimavimus, ut transferatur unus tantummodo gradus a iure cognationis in legitimam successionem, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
c⁊tm̃pora ⁊ nunc sancaimus. Ita im ut quem¬
admodum inter filios. ⁊ nepotes exfiuo anti¬
quitas statuit ñincapita s incapita stupes di¬
uidi hẽclitatem. sinnuter nos inter fiuios et
nepotes exfilia distributionem fieri uibemus.
Uel inter om̃s nepotes: uel int ꝓnepotes et

Expanded text:
et tempora et nunc sancimus. ita tamen quemet tempora et nunc sancimus. ita tamen quemadmodum inter filios et nepotes ex filio antiquitas statuit non in capita sed in stirpes dividi hereditatem, similiter nos inter filios et nepotes ex filia distributionem fieri iubemus, vel inter omnes nepotes et neptes et
Abbreviated transcription (Latin):
mai̾̃nus. quando femina mortua sit deciuuꝰ
hẽditate aguur. Hisq licet sol sunt. adeun¬
tib. agnatos minime uocabant. Et quem
⁊ ad successionem au sui uocat: ita ⁊ princi¬
paus disposiuo inlocum matris fue uel ame
eos cumi amdesita partis t̃ne oiminutione
uocat. S⁊ nos cum ad huc dubitano mane.¬
bat inter agnatos ⁊ memoratos nepotes.pã¬
tem quartam defuncti sub̾e agnats abi nẽ
dicantibus excuiusdam ꝯstitutionis auctonta¬
te. memoratam quide ꝯstnutionem amroco.¬
dice seg̾gaum: neq insen eam extheodosia¬
nocodice ꝯ⁊ cessimus. Nostra aũt ꝯstitutione ꝓ¬
mulgata totium euis derogatum ẽ. ⁊ sanxio
talib neponb ex fiua uł ꝓnepoteio ex nepte
⁊ deinceps sirꝑstitib agnatos nullam par.
sem successionis subi uendicare. ne hiquiex
transũs a linea ueniunt. potiores his hantur.
quirecto iure descendunt. Quam ꝯstitutio¬
nem nostram optinere sccłm sui ugorem

Expanded text:
maternus, quando femina mortua sit cuius de maternus, quando femina mortua sit cuius de hereditate agitur, hisque, licet soli sint, adeuntibus adgnatos minime vocabant. et quema ad successionem avi vocat: ita et principalis dispositio in locum matris suae vel aviae eos cum iam designata partis tertiae deminutione vocat. Sed nos, cum adhuc dubitatio manebat inter adgnatos et memoratos nepotes, partem quartam defuncti substantiae adgnatis sibi vindicantibus ex cuiusdam constitutionis auctoritate, memoratam quidem constitutionem a nostro codice segregavimus neque inseri eam ex Theodosiano codice in eo concessimus. nostra autem constitutione promulgata toti iuri eius derogatum est et sanximus, talibus nepotibus ex filia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstitibus, adgnatos nullam partem mortui successionis sibi vindicare, ne hi qui ex transversa linea veniunt potiores his habeantur qui recto iure descendunt: quam constitutionem nostram obtinere secundum sui vigorem
Abbreviated transcription (Latin):
na iura tali adoptanone ẜ naimus: q̃¬
admodum sipat̃ famił se dedĩt marrogã¬
dum. Que spetialiter ⁊ singillatĩs expre¬
fate ꝯstitationis tenore possunt colugi.
Itemuetustas exmasculis ꝓgenitos pius
diugens solos nepotes ueineptes. quiexui¬
rili sexu descendunt: ad suoꝵ nocabat suc¬
cessionem. ⁊uin agnatoꝵ eins eos antepo¬
nebat. Nepotes añi qui exfiuliab natisut
⁊ ꝓnepotes exneptious cognatoꝵ loconu
naturam inuirlam sine ꝯpetenti em̃datiõe
relinquere.s ⁊ cumnepotis ⁊ꝓnepotis nom̃
cõe e uiriusq quitam exmasculis quamex fe¬
minis desceclunt: ideo eundem g̃clum ⁊ or¬
dinem sucesfionis eis conauirt. S⁊ ut ã¬
plius anquid sit eis quinsiolum nature. sa ĩ
neteris uins suffragio muniuntur: portionẽ
nepotum. uel neptum. nel demceps dequi¬
bus supra diximus paulominuaendam
ẽẽ exissimauerunt. ut minus inam partẽ
acciꝑent. quammat eoꝵ uelauia fuerat ac¬
ceptura. uł pater eoꝵ. uel auus paĩnus. siũ

Expanded text:
na iura tali adoptioni servavimus, quemadmodum si paterfamilias sese dederit adrogandum. quae specialiter et singillatim ex praefatae constitutionis tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, qui ex virili sexu descendunt, ad suorum vocabat successionem, et iuri adgnatorum eos anteponebat: nepotes autem qui ex filiabus nati sunt et pronepotes ex neptibus cognatorum loco numnaturam iniuriam sine competenti emendatione relinquere: sed cum nepotis et pronepotis nomen commune est utrisque qui tam ex masculis quam ex feminis descendunt, ideo eundem gradum et ordinem successionis eis donaverunt: sed ut aliquid amplius sit eis qui non solum naturae sed etiam veteris iuris suffragio muniuntur, portionem nepotum et neptium vel deinceps, de quibus supra diximus, paulo minuendam esse existimaverunt, ut minus tertiam partem acciperent quam mater eorum vel avia fuerat acceptura, vel pater eorum vel avus paternus sive
Abbreviated transcription (Latin):
as repelli: p̃tor eas ad bõꝵ .s. possessionem
admutuntur: sineq agnatus ullus. neq pro¬
om̃s agnatos. siue masculos siue feminas
cuiuscumq gradus ad similitudinem suoꝵ
inuicem adsuctessionem uocabat. Media
ant iurts prdentia que erat lege quidẽ. xii.
subtilitate quadam excogitata: p̾fatam di¬
feñtiam introclucebat: ⁊ penitus eas asucces¬
sione agnatoꝵ repellebat. om̃i alia succesione
incognita. Donec p̾tores paulatim aspitatẽ
uns cuulis corrigentes. sine quod deẽ. adim¬
plentes. unmanoꝓposito alium ordinem su-¬

Expanded text:
as repelli, praetor eas ad bonorum possessionem as repelli, praetor eas ad bonorum possessionem admittuntur, si neque adgnatus ullus nec proomnes adgnatos sive masculos sive feminas cuiuscumque gradus ad similitudinem suorum invicem ad successionem vocabat: media autem iurisprudentia quae erat lege quidem duodecsubtilitate quadam excogitata, praefatam differentiam inducebat et penitus eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec praetores, paulatim asperitatem iuris civilis corrigentes, sive quod deest adimplentes, humano proposito alium ordinem su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximion g̃c̃iusunt. cum c̾tum eẽ ceꝑit aliquẽ
intestatum decessisse. Padoptionem quoq
agnationis us ꝯsistit. ueluti inter fiuos na-¬
turales ⁊ eos quos pater eoꝵ ad optaũit. Nec
dubium ẽ. qumꝓprie ꝯ sanguinei appellentur.
Item siquis excetens agnatis ueluti frater. au̾
patruus aut deniq isqͥnuongiore g̃ctuest. an¬
que adoptauit: agnatos inter suos ee ñcdudita¬
tur. Cet̾rm inter mastulos quit̃ agnationis
q capitur. Quod ad feminas uero. ita place¬
bat: ut ipse ꝯsangunitatis ure tm̃ capiat̃
hẽditarem sisorores sint: ult̾uis ñcapiant.
Masculi uero adearum hẽctitates. ⁊̃ suongis.¬
simo g̃clu sunt. admitantur. Qua decaus a frĩs
tu aut parriu tui filie. uł anute tue hẽdi¬
tas adte ꝑtinebat. ta uero adillas ñꝑtine¬
bat. Quodideo ꝯstitutum erat. qr ꝯmodius
uidebatur. ita iura ꝯstitui. ut plerumq d
hẽditates ad mastulos ꝯfiuerent. S⁊ qr sane
iniquũ erat: mnuiũsum eas quasi extrane¬

Expanded text:
sunt cum certum esse coeperit aliquem intestatum decessisse. Per adoptionem quoque adgnationis ius consistit, veluti inter filios naturales et eos quos pater eorum adoptavit nec dubium est, quin proprie consanguinei appellentur: item si quis ex ceteris adgnatis tuis, veluti frater aut patruus aut denique is qui longiore gradu est, aliquem adoptaverit, adgnatio inter vos esse non dubitatur. Ceterum inter masculos quidem adgnationis ue capitur. quod ad feminas vero ita placebat ut ipsae consanguinitatis iure tantum capiant hereditatem si sorores sint, ulterius non capiant: masculi vero ad earum hereditates, etiam si longissimo gradu sint, admittantur. qua de causa fratris tui aut patrui tui filiae vel amitae tuae hereditas ad te pertinebat, tua vero ad illas non pertinebat. quod ideo ita constitutum erat, quia commodius videbatur, ita iura constitui ut plerumque hereditates ad masculos confluerent. sed quia sane iniquum erat in universum eas quasi extrane
Abbreviated transcription (Latin):
facto neq uire cuuli. neq p̃torio auquid ex
hẽtitate eurs ꝑsequi pot. neq contra tabu¬
las bonoꝵ possessione agnita: neq moffiti¬
osi querela istituta. cum nec necessitas patͥ
adoptino imponitur. uel hẽdem eum isi¬
tuere. uł ex hẽdatum facere. ut pote nulle
naturau uunculo copulatum. neq fiex sa
tatus. Nam ⁊m huius modo caũ. neq quar¬
ta eiẜ uatur. nec ulla actio adens ꝑsecun¬
onem. ei ꝯpent. Nr̃a aũt ꝯstitutione excep¬
tus ẽ is quemparens nauiralis adoptandi
suscepit. Utroq Nuire tamnaturali quam
legitimonihanc ꝑsonam ꝯcarrente. pͥsti

Expanded text:
neque iure civili neque praetorio aliquid ex hereditate eius persequi potest neque contra tabulas bonorum possessione agnita neque inofficiosi querela instituta, cum nec necessitas patri adoptivo imponitur vel heredem eum instituere vel exheredatum facere, utpote nullo naturali vinculo copulatum: neque si ex Status, nam et in huiusmodi casu neque quarta ei servatur nec ulla actio ad eius persecutionem ei competit. nostra autem constitutione exceptus est is quem parens naturalis adoptandum susceperit: utroque enim iure tam naturali quam legitimo in hanc personam concurrente, pristi
Abbreviated transcription (Latin):
mos hẽcles. Deinde ꝓennos cognatos ¶Sa
eaomĩa antiquitati placuerunt. Aliquando
aũt em̃dationem anr̃a ꝯftitutione acceput̃.
quamfuper his ꝑsonis posuimus: que apatͥ¬
bus sius naturaub madoptonem auis dãt.
Inuenimus N mmullos casus. inquib filui ⁊
naturauum parentum fuccessionem ꝓpdt̃
adoptonem amutebant. ⁊ adoptione faci
le ꝑemancipationem sonuta ad neuirius pa¬
tris successionem uocabantur. Hoc soutor
more corrigentes ꝯstitutionem scͥpsimus. per
quam clisfinuum. quando pares naturał
fiium suum adoptandum dedent ani

Expanded text:
mos heredes, deinde proximos cognatos. Sed mos heredes, deinde proximos cognatos. Sed ea omnia antiquitati quidem placuerunt: aliquam autem emendationem a nostra constitutione acceperunt, quam super his personis posuimus quae a patribus suis naturalibus in adoptionem aliis dantur. invenimus etenim nonnullos casus, in quibus filii et naturalium parentum successionem propter adoptionem amittebant et, adoptione facile per emancipationem soluta, ad neutrius patris successionem vocabantur. hoc solito more corrigentes, constitutionem scripsimus per quam definivimus, quando parens naturalis filium suu
Abbreviated transcription (Latin):
teritis. toẽ na hẽdib institutis. neq uto¬
portet. exhe̾datis. p̃tor pollicetur. Nameõs
quitem quim potestate parenus mortis tp̃re
fum̃t: ⁊emancipatos uocat p̃ior ateam boꝵ
possessionem. Eos ueroquim adoptiua famiua
fum̃t. ꝑ hoc tp̃s quona nirauis parens moreret᷑
repoiit. Item ad lopuuos uũos emancipa¬
tos ab adoptiuo pane. sicut abintestato. ita
longe minus contra tabulas testamti adbo¬
na eius aomitit. quia desinunt nũo liberoꝵ¬
optiua stnt famiua. quiue post mortem na¬
turaus parnis ab adoptiuo patre emancipati
fum̃t. incestato parente naturau mortuo: u¬
cet ea parte edicti qua libĩ adbõꝵ possessionẽ
uocantur. non admutantur: ana tm̃ parte
nocan. itẽ. qua cognati defuncti uocantur
Ex qua parte ita admitumur. fisui neq
sui hẽdes liĩ neq emancipati obstant.
neq agnatus quidem ullus int̾ueueniat.
ante i p̃ior liberos uocat tam suos liueros¬
heredes: quam emancipatos. Deinde legni¬

Expanded text:
teritis, id est neque heredibus institutis, neque ut oportet exheredatis, praetor pollicetur. nam eos quidem qui in potestate parentis mortis tempore fuerunt et emancipatos vocat praetor ad eam bonorum possessionem: eos vero qui in adoptiva familia fuerunt per hoc tempus quo naturalis parens moreretur, repellit. item adoptivos liberos emancipatos ab adoptivo patre, sicut ab intestato ita longe minus contra tabulas testamenti, ad bona eius admittit, quia desinunt in liberooptiva familia sunt quive post mortem naturalis parentis ab adoptivo patre emancipati fuerint, intestato parente naturali mortuo, licet ea parte edicti qua liberi ad bonorum possessionem vocantur non admittantur, alia tamen parte vocari, id est qua cognati defuncti vocantur. ex qua parte ita admittuntur si neque sui heredes liberi neque emancipati obstent neque adgnatus quidem ullus interveniat: ante enim praetor liberos vocat tam suos heredes quam emancipatos, deinde legiti
Abbreviated transcription (Latin):
neptes. uel ꝓneptes. ⁊ alias deinceps ꝑsõas.
Ut utraq ꝓgenies matris sue. uelpatris. a¬
luie. uł am. portionem sine ulla dimin¬
utione ꝯsequantur. ut si forte imus. uł
duo. ex una parte: ex alt̾a tres uł quattuor
extent: unus aut duo dimidiam. alñ tres
ant quartuor alt̾am cdimidiam hẽditatis
habeant Delegitima agnatoꝵ succeffioẽ
successionem quoquomodo amplectitur.
mo quoq ubro tradidimus: cognati ꝑuinł
ti sibi sunt. qui ⁊ ꝯsanguinei uocantur. Nec
quentur. an ⁊ eandem matrem nabuerũt.
Item patruus: fris fino. ⁊ inuicem is illi agna¬
tus ẽ. Eodem nũo sunt fr̃s patrueles: idẽ ꝗ¬

Expanded text:
nepotes et neptes et alias deinceps personas, ut utraque progenies matris suae vel patris, aviae vel avi portionem sine ulla deminutione consequantur, et, si forte unus vel duo ex una parte, ex altera tres aut quattuor extent, unus aut duo dimidiam, alteri tres aut quattuor alteram dimidiam hereditatis habeant. TIT. 2 DE LEGITIMA ADGNATORUM SUCCESSIONE successionem quoquo modo amplectatur: mo quoque libro tradidimus, cognati per viti sibi sunt, qui et consanguinei vocantur, nec requiritur an etiam eandem matrem habuerint. item patruus fratris filio et invicem is illi adgnatus est. eodem numero sunt fratres patrueles, id
Abbreviated transcription (Latin):
nullo ꝑmutendo hoe queiam a nobi
cum scĩssima eccła intalibus c̃ctib gestas.
tiam aliquid tale agere. ħ illas solas ualt
ꝑmuͣtioẽs quẽ imꝑialem domum in hoc
facte sunt: ut ꝑpetuoaput imꝑium ma¬
neant. non tranferãtur ad priuatum. ne¬
ꝙ illarum ius ꝑmedium imꝑuimad eos ꝓ¬
ficiscaturis: si quid tale fiat. licentiãm itue
rentissimis yconomis res ap̃pendere huius¬
modi⁊ trahere eas rursus ad scissimam ecc¬
lesiam. tamquã hec ab initio contigiss ꝑmu¬
ratis manentib eoquod illaquidem. ques
õe in hoc obitienda ¶ Iuud sanctim.¬

Expanded text:
nullo permutando horum quae jam a nobis cum sanctissima Ecclesia in talibus contractibus gesta sunt, tiam aliquid tale agere, sed illas solas valere permutationes quae in imperialem domum in hoc factae sunt, ut perpetuo apud imperium maneant et non transferantur ad privatum neque illarum ius per medium imperium ad eos proficiscatur. Sed si quireverendissimis oeconomis res apprehendere hujusmodi, et tradere eas rursus ad sanctissimam ecclesiam, tanquam si nec ab initio contigisset permusta sunt ratis manentibus, eo quod illa quidem quae sone in hoc objicienda. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
tiasit scĩssimis eccłiim: uenerabilib domib
omnino possit. ¶Tuaigitur batitudo.
que uisa sunt nobicustodiat.⁊ hisqui sub
ea metropolitas sedes habent. faciat mani
Erit enim uniũsis adõuiditium ẽxinde
pena. siquid p̃ter hec aut ip̃i egerint aut
agi ꝑmiserunt:

Expanded text:
tia sit sanctissimis ecclesiis et venerabilibus domibus omnino possit. Tua igitur beatitudo quae jussa sunt a nobis custodiat, et his qui sub ea metropolitanas sedes habent faciat manifeErit enim universis a Deo judicium, et exinde poena, si quid praeter hoc aut ipsi egerint, aut agi permiserint
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis ꝓficiscit. alia quoꝙ cansa sit
exequenda nonphiben. unum eundemꝙ
executorem uihac urbe regia ꝓfsiscentẽ
ouoꝵ fimul ñplurium negotiorum exe¬
cptionem suscipere dumip̃i quoq ĩtu
negoni nonfi iniungendi ant quansr.¬
causam passi fuiñt exequendam fussi

Expanded text:
aliquis proficiscitur, alia quoque causa sit exsequenda, non prohiberi unum eundemque exsecutorem ab hac urbe regia proficiscentem duorum simul, non plurium negotiorum exsecutionem suscipere, dum ipsi quoque tertii negotii non sit iniungendi, antequacausam passi fuerint exsequendam suscip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfligendam quis fuñ destinatus sciat¬
intra anni metas debere collects ratio¬
cimis ad ꝓpͥum iudicem remeare. ẽiq¬
suamesficatiam ostondere. ⁊ quoder¬
instantia exactum fut quidne inde¬

Expanded text:
ofligandam quis fuerit destinatus, sciaintra anni metas debere collectis rationiis ad proprium iudicem remeare eiqsuam efficaciam ostendere, quidinstantia exactum fuerit quidve in de
Abbreviated transcription (Latin):
Deꝑdĩsas ꝓuimiarum partes aut
palatmus exactor accecłet ant illustriũ
iuroꝵ apparitor uagaretur. ut militaris
tror inferet foridinem haclege sancci¬
mus. ut omnes memorati intentisint ad
ꝓumitie retͥnem ⁊ cumeoagant illoconsi¬
stente disponente agnoscente:. ⁊ suo ꝑicu¬
lib ⁊ ittuli ad pnintias cõmineanũ con¬
pulior exactor admonitor portitorue p̃¬
cepti agens inreb nelpalatinus. nel ap¬
paritio illustrum potestatum. hoc u
potestatis arrpiat. quodmandatum
re sue spetialiter appbetur.nequoo in¬
unctum alti fuĩt couegui alt̾i usurpare¬
p̃sumat nedum hoc sibi mnuicem mu¬
tiuoffitii licentia partiuntur agant cũ¬

Expanded text:
ersas provinciarum partes aut palatinus exactor accederet aut inlustrium virorum apparitor vagaretur vel militaris terror inferret formidinem, hac lege sancimus, ut omnis memoratis intentio ad provinciae rectorem sit, cum eo agant, illo insistente disponente adque agnoscente suo pericuslibet tituli ad provinciam conmearit conpulsor exactor admonitor portitorve praecepti, agens in rebus vel palatinus vel apparitor inlustrium potestatum, hoc tantum potestatis arripiat, quod mandatum curae suae specialiter adprobatur, nec, quod iniunctum alteri fuit, collegii iure praesumat, ne, dum hoc sibi invicem mui officii licentia partiuntur, agant cu
Abbreviated transcription (Latin):
nento ausu executor audebit. uellicebit
ꝓuinti. moderaton eundem correptum ad
sublimitatis tue iudinũ sub psecutione
diriger ucedit ꝓniimiari ⁊ sipbatur obno¬
xIꝰ executor contra uetitam exactionẽ
sibi uendicans temitate. legnime repetłe
orpe. ze̾no. P ancctmus ateum cui ex
indino ticulminis quoquoq modo siue
fli qui protpͣr amplissime tue secdis admĩ¬
liceat aliasn sollicuo mem gnͣdam. ante¬

Expanded text:
to ausu exsecutor audebit, licebit provinciae moderatori eundem correptum ad sublimitatis tuae iudicium sub prosecutione dirigere, licebit provinciali, etsi probatur obnoxius, exsecutoris contra vetitum exactionem sibi vindicantis temeritateo pp. Sancimus, ut eum, cui ex iudicio tui culminis quocumque modo sive su, qui pro tempore amplissimae tuae sedis adminliceat aliam sollicitudinem gerendam
Abbreviated transcription (Latin):
lictumu quõd siexacto spatio annienisre¬
gionis insctrib p̾dator insidiane dep̃nen¬
sus fuit᷑ rememoratituris absolutus cin¬
tum muutatur eximen ne eilidum sit n
hoc sepͥulegio aut occasione defencat.
quod sibi aliud negonum ł aliam neces
sitatem post uinctamẽe cansetur cumi
hadẽ licennam auseramus in eadem pro¬
uintia ⁊tinuare exactionem.

Expanded text:
lictum. Quod si exacto spatio anni eius regionis visceribus praedator insidens deprehensus fuerit remorari, tunc absolutus cintum mittatur examen nec ei liberum sit, ut hoc se privilegio aut occasione defendat, quod sibi aliud negotium sitatem post iniunctam esse causetur, cum isdem licentiam auferamus in eadem provincia iterare exactionem.
Abbreviated transcription (Latin):
neq ulla alia sollempni pena subicietur.
s⁊ msntus culleo cuncare: ⁊ gallo gallainati¬
o. iuiꝑa.⁊ simila: tinr eas ferales angũstias¬
cõp̃hens: scdm̃ quodregionis qualitas ilit᷑.
nelinuicinuĩ mare. łmamnẽ ꝓhiciat᷑. ut om̃u¬

Expanded text:
neque ulli alii solemni poenae subiugetur, sutus culleo cum cane et gallo gallinacra et simia et inter eius ferales angustiascomprehensus, secundum quod regionis qualitas tulerit, vel in vicinum mare vel in amnem proiciatur, ut om
Abbreviated transcription (Latin):
cogͣnosie. ł asfimtate iunctas ꝑsonas neca¬
uĩt: penã iegis cornene desicearus fustine¬
bit. ¶Item lex cornelia defalsis.q̃ ⁊ testam̃
taria uocatur. pena irrogat ei: quite stam̃tũ¬
łaliud instrum̃tũ falsũ scͥbͥsit᷑. Egnauit᷑. rai¬
tanit. subiecit᷑. quine signil adut̾inũ fecct.

Expanded text:
el adfinitate coniunctas personas necapoenam legis Corneliae de sicariis sustinebit. Item lex Cornelia de falsis, quae etiam taria vocatur, poenam irrogat ei qui testamaliud instrumentum falsum scripserit, signaverit, recitaverit, subiecerit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
snũ uigorẽ exrerdit. Cuiꝰ pena amme amis¬
sione sistinet. ⁊ mentoria reipost mortẽ dã¬
pnat᷑ ¶ Itẽ lex iulladeadulu̾s cohercendis.
queñ solũ temeratores auenaꝵ mipnaꝵ gla¬
dio punit. s ⁊ cos quicũmasculis nefandã u:¬
honeste nuẽtẽ strupranit̃. ¶ Pena ain ea¬
dẽ lex irrogat peccatorib sihonestis: puolica¬
tioe partis dmidie eoꝵ boꝵ: Sihumiles. ⁊ cor¬
poris cohercetonẽ cũrelegatione. ¶Iiẽ lex cor¬
nelia desiccaris: q̃ homicidas ultore ferro ꝑse

Expanded text:
 pena anime amissionem sustinet et memoria rei etiam post mortem damnatur. Item lex Iulia de adulteriis coercendis, que non solum temeratores alienarum nuptiarum gladio punit, sed etiam eos qui cum masculis nefandam lihoneste viventem stupraverit. poenam autem eadem lex irrogat peccatoribus, si honesti sunt, publicationem partis dimidiae, bonorum, si humiles, corporis coercitionem cum relegatione. Item lex Cornelia de sicariis, quae homicidas ultore ferro pe
Abbreviated transcription (Latin):
tuur. Sequitur ergout lapis ilignũ ⁊ ferrũhꝰ
noĩe ꝯuneat᷑. dictũꝙ ab eo quod inlonginquũ ⁊¬
mitatur. ag̾ca uoce figuratũ. an.yq
iappellantur a sica. quod significat ferieũ cultr̃
Eadẽ loge auenefici capie dapnat᷑ quiarti¬
b odiosis: tamuenis enis. quã susurris magi¬
cis. Hoĩes occidem̃t. uł mala medicamnta pu¬
blise uendiderunt. ¶Aliad emdetex. asꝑi-¬
mũ crim̃ noua pena perseꝗtur. quepõpeia

Expanded text:
tur: sequitur ergo ut et lapis et lignum et ferrum hoc nomine contineatur. dictumque ab eo quod in longinquum mittitur, a Graeca voce figuratum, ἀπὸ τοappellantur a sica, quod significat ferreum cultrum. eadem lege et venefici capite damnantur, qui artibus odiosis, tam venenis quam susurris magicis homines occiderunt vel mala medicamenta publice vendiderunt. Alia deinde lex asperrimum crimen nova poena persequitur, quae Pompeia
Abbreviated transcription (Latin):
libelloꝵ satntis iamꝯnuatis ab hac iuce
fuit subtractus adeoquicumq utpote na¬
cante locode substitutis instauitoꝵ cõ¬
sortiofiñt uliimus subrogatus: ꝓsola¬
tioł fliffragio ꝓximi diffinitam sacreq
ꝯstitutioĩ dine᷑ memorie theodofii ⁊ ualẽ¬
tinani intprincipum inẜtã quatitatẽ
defucti hẽdes ł successores ⁊ ubĩ eius sen

Expanded text:
libellorum, statutis iam connumeratus ab hac luce fuerit subtractus, ab eo, quicumque utpote vacante loco de substitutis in statutorum consortio fuerit ultimus subrogatus, pro solacio vel suffragio proximi definitam sacraeque constitutioni divae memoriae theodosii et valentiniani principum insertam quantitatem defuncti here
Abbreviated transcription (Latin):
tium staturoꝵ locum. ut miltimas soti¬
entur subure dec̾nimus: s. nt neminiᷤ
penitus liceat. cumfit postĩor tpr inlo.¬
cum p̃cedentis abire. nisi forte adeo qui
tpr̃ uinctur laborum comparatione sy
nio cum sactam̃ti religione subixus p̃¬
calentib cligmor udicetur. Hac quoꝙ o
custodiri. ⁊ enĩcuiq ꝓemo miũ desius fi¬
lũs quitpĩs dumtaxat suffragio niitiur.

Expanded text:
tium statutorum locum, ut tamen ultimis socientur, subire decernimus: scilicet ut nemini penitus liceat, cum sit posterior tempore, in locum praecedentis ambire, nisi forte adeo qui tempore vincitur laborum comparatione supnio cum sacramenti religione subnixus praecedentibus dignior iudicetur. Hanc quoque custodiri. Etenim cuique proximo unum de suis filiis, qui temporis dumtaxat suffragio nititur,
Abbreviated transcription (Latin):
rioris fa̾tis sententie: rectam ueramq
amplectentib fidẽ. hãc sẽꝑ ꝯten ptis
stabilib frui munĩb priuilegiis his in
oĩ dltiõe ualentib atq ẜuandis. princip¬
alit̃ quid dõ amabilib sacerdotib deĩd̾
zanr̃is amͣistratiõib ⁊ iuditib siue sint
maiores siũ minores.⁊ ĩ suꝑ atua celsitud¬
ine ap̃quã ⁊ p̃sentem facimus legẽ. un
conpetens ẽ uidices aput quos alique u
monentur c̃e mulieres caẽ. aut mulieri¬
tib respic̃e ad p̃sentis nr̃e legis subti¬
litatẽ.⁊ siñ ĩueni̾unt eas orthodoxe fide¬
i existentes: ꝑcipiẽtes sacͦ scãm ⁊ adora¬

Expanded text:
actis sententiae et rectam veramque amplectentibus fidem et hac semper contentas talibus frui muneribus et privilegiis. His in omni dicione valentibus atque servandis, principaliter quidem a deo amabilibus sacerdotibus, deinde et a nostris administratoribus et iudicibus, sive sint maiores seu minores, et insuper a tua celsitudine, apud quam et praesentem facimus legem. Vnde competens est iudices, apud quos aliquae moventur contra mulieres causae aut a mulieritibus, respicere ad praesentis nostrae legis subtilitatem, et si non invenerint eas orthodoxae fidei existentes et percipientes sacrosanctam et adora
Abbreviated transcription (Latin):
nus his fruantur. ⁊ utantur quidiligẽ¬
tenere. catholicaͤm dicim apłice eccłep
articipare ĩ eius salutaĩ ꝯmumõe.Que
ab eius dõ amabilib sacerdotib nolumuis
nerib ⁊a saccoĩdealienas faciunt. multo pocius
nos noneas dignas fieri priuigiis.
n exnr̃is legib frui ꝑmittim ⁊tinẽtia.
s sĩt eius mnagres sibilia oĩo ex legib be¬
nefitia⁊ õĩ priuilegio exm̃is ꝯstitutiõib

Expanded text:
nus his fruantur et utantur, quae diligentenere catholicae dicimus et aparticipari in eius salutari communione. Quae ab eius deo amabilibus sacerdotibus, nolumus ra communione alienas faciunt, multo potius et nos non eas, dignas fieri privilegiis neque ex nostris legibus frui permittimus continentia, sed sint eis inaggressibilia omnino ex legibus beneficia, et omni privilegio ex nostris constitutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
cant atq traclitioẽm. Igitur sacramꝯ mu¬
nioẽm incatholica eccła ñꝑcipientes ab
eius ͭ amabilib sacerdotib hereticos iuste
orthodoxam amplectentes fa  eã d fñdẽ¬
tes hãe aliꝙ amplius priuilegiũ his
qui alienant semet ip̃os dei ouili qm̃
hereticos dignos fieri pruuleginsi. ꝓpea¬

Expanded text:
atque traditionem. Igitur sacram communionem in catholica ecclesia non percipientes ab eius deo amabilibus sacerdotibus haereticos iuste orthodoxam amplectentes fidem et eam defendentes habere aliquod amplius privilegium his qui alienant semet ipsos dei ovili quohaereticos dignos fieri privilegiis, p
Abbreviated transcription (Latin):
linquitur neq dari. neq adum pot. Nam
ꝑ fidei comissum hẽcũtas codicillis uire re¬
linquitur. nec ꝯdit̾ionem hẽdȩ instituto co¬
diciłł adicere: neq sub siiuere directo pot.
Codĩcillos aũt etiam plures quis facere po¬
test. et nullam sollempnitatem orcdinati¬
oms desiterant.

Expanded text:
neque adimi potest: nam per fideicommissum hereditas codicillis iure relinquitur. nec condicionem heredi instituto codicillis adicere neque substituere directo potest. Codicillos autem etiam plures quis facere potest: et nullam sollemnitatem ordinationis desiderant.
Abbreviated transcription (Latin):
rursus aui totum. aut ꝓparte. uł ⁊̃ auut
aliquid restituat. Et qr prima fideiꝯmis¬
soꝵ cunabula afide neredum pendent: ⁊¬
tam nom̃en quã sub̾am acteꝑunt: ⁊ ideodi¬
uus angustus ad necessitatem uiris eadetra¬
xit. nuper ⁊nos eundem pͥncipem suꝑare
ꝯtendentes: exfacto quod inbunianus uir
excebnus questor sacri palani suggessit. cõ¬
stitutionem fecimus. ꝑ quam disposuimus.
sitestator fidei herecuĩs si cõmisit: ut uel hẽ¬
ditatem udł spetiale ficei ꝯmassum restinuat:¬

Expanded text:
rursus alii totum aut partem vel etiam aliud rursus alii totum aut partem vel etiam aliud aliquid restituat. Et quia prima fideicommissorum cunabula a fide heredum pendent et tam nomen quam substantiam acceperunt, et ideo divus Augustus ad necessitatem iuris ea detraxit: nuper et nos, eundem principem superare contendentes, ex facto quod Tribonianus vir excelsus quaestor sacri palatii suggessit, constitutionem fecimus, per quam disposuimus: si testator fidei heredis sui commisit, ut vel hereditatem vel speciale fideicommissum restituat
Abbreviated transcription (Latin):
quis hẽditatem roganis ẽ. inqua maxima
pars rẽcdiatis ꝯtineatur. eqne insououm.
trans feruntur actiones. Et secum deliba¬
re debet is cin restituitur rẽcutas. anexpe¬
diat sibi restitiu. Eadem .s. intueniunt. ⁊
siduobus piurib ue reb deductis ꝑceptis¬
ue restituere hẽditatem rogatus sit. S⁊ ⁊ si
c̾ta sũma declucta pecume ꝑceptaue que
quartam. ł ⁊ maximam partem hẽcutatis
ꝯtinet. rogatus sit aliquis hẽcutatem restitr¬
ere: item infus ẽ. Quecux inus ex eo qui
exasse ne̾s iititutus ẽ: eadem transser¬
rimus adeum. quiex parte hẽs scptus est
¶Preterea intestatus quoq monturus põt
rogare eum. ad quem bona sua ł legnimo
ture: uł honorano ꝑtinere intellegit: ut
hereditatem stiam totam partem ue eius.
aut rem aliquã. ueluti fundum. hoĩem
pecuniam ancui restituat. cum alioquin
legata nͥ extẽstamtonnaient. Eum quoꝙ
cui auiquid restituitur. pot rogare. ut it

Expanded text:
iquis hereditatem rogatus est, maxima iquis hereditatem rogatus est, maxima pars hereditatis contineatur, aeque in solidum transferuntur actiones et secum deliberare debet is cui restituitur hereditas an expediat sibi restitui. eadem scilicet interveniunt et si duabus pluribusve rebus deductis praeceptisve restituere hereditatem certa summa deducta praeceptave, quae quartam vel etiam maximam partem hereditatis continet, rogatus sit aliquis hereditatem restituere, idem iuris est. quae diximus de eo qui ex asse heres institutus est, eadem transferimus et ad eum qui ex parte heres scriptus est. Praeterea intestatus quoque moriturus potest rogare eum ad quem bona sua vel legitimo iure vel honorario pertinere intellegit, ut hereditatem suam totam partemve eius aut rem aliquam, veluti fundum, hominem, pecuniam, alicui restituat: cum alioquin legata nisi ex testamento non valeant. Eum quoque, cui aliquid restituitur, potest rogare, ut id