comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cigo illb qua huc usque tenumasort dcus etstules
suidiosius quum ego culturae deorũ nidirũ sesbbot¬
dudos nibil bominus multis̃ quiamolioro atebene¬
fitia quam eggo cimdiores accipunte ligen dt es ma
susque oro soerantur inomnibus quȩ ãgeqda uel
al quer ondocus ponunt ⁊ sicutẽ dui aliounduale¬
aet me potius iuuare uellent: quu illis mpensius ser¬
uire curaulinde restit ut siea quȩ nune nobn mu
pdicantur melioraeẽ & fostiort habita ex sus inoe¬
one pros pexeris absque ullo cundamps que pisciper
ala festinemus  cuius sueo sione uerbisque pruclon¬
aibis alius ortmatũ regis tribuens asser sciuatit cm
subdidits t elis inquiens mihiua de uienes. qd tabon¬

Expanded text:
igio quam hucusque tenuimus: nullus enim tuorum studiosius quam ego culturae deorum nostrorum se subdidit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et majores accipiungenda vel adquirenda disponunt. Si autem dii aliquid valerent, me potius juvare vellent, qui illis impensius servire curavi. Unde restat, ut si ea quae nunc nobis nova praedicantur, meliora esse et fortiora, habita examinatione, perspexeris, absque ullo cunctamine suscipere illa festinemus. Cujus suasioni verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuens assensum, continuo subdidit: « Talis, inquiens, mihi videtur, rex, vita
Abbreviated transcription (Latin):
reuensus atq ad suũ fratrẽ ꝑueniens replicauit
ex ordine cunctaq̃ sibi aduersa. quȩ ue in aduersis soli¬
tia prouenissent : cognouitq referente eo illis maxint
tẽporib sua fuisse uincula soluta. quib prose missarũ
fuerant caelebrata sollemnia: sed & alia quȩ periclitan
ei cõmoda contigissent & prospera. ꝑ bit̃ cessionẽ frai
& oblationẽ hostiae salutaris caelitus. sibifuisse donaa
intellex̃ multiq haec ap̃fato uiro audientes accensi sun
infide ac deuotione pi&atis. ad orandũ uelelͤ mosi¬
nas faciendas. ueladofferendas đo uictimas sacrȩ obla¬
tionẽ ualer& banimȩ & corporis sẽp̃it̾nã hanc mihi
hrstoriã &i ã qui dameorũ qui abipso uiro inquofacta ẽ au¬
diere narrarunt : unde eã quĩ aliquando conperiin dubi¬
tant̃ historiae nraẽ ecdȩsiasticȩ inserenđã credidi: XXN¬
terii quoddicitur strenaes halout supra r&ulmus. post mul¬

Expanded text:
reversus atque ad suum fratrem perveniens, replicavit reversus atque ad suum fratrem perveniens, replicavit ex ordine cuncta quae sibi adversa, quaeve in adversis solatia provenissent: cognovitque, referente illo, illis maxime temporibus sua fuisse vincula soluta quibus pro se missarum fuerant celebrata sollemnia. Sed et alia quae periclitanti ei commoda contigissent et prospera, per intercessionem fraternam et oblationem hostiae salutaris caelitus sibi fuisse donata intellexit. Multique haec a praefato viro audientes accensi sunt in fide ac devotione pietatis ad orandum, vel ad eleemosynas faciendas, vel ad offerendas Domino victimas sacrae oblationem valeret et animae et corporis sempiternam. Hanc mihi historiam etiam quidam eorum, qui ab ipso viro in quo facta est audiere, narrarunt: unde eam quia liquido comperi, indubitanter Historiae nostrae Ecclesiasticae inserendam credidi. terii quod dicitur Streaneshalch, ut supra retulimus, post mul
Abbreviated transcription (Latin):
eius. quia non erat de paupere uulgo ut dixerat sed
denobilibus: tunc secr&o aduocans eũ comes int̾ro¬
gauiteũ intentius unde e&: ꝓ mittens se nihilei ma¬
lifuturũ proeo sisim plicit̃ sibiquis fuiss& ꝓder&.:
quoddũ ille facer& : ministrum seregis fuisse mani¬
festans. Res pondit: &ego ꝑ singulatua responsa
cognouerã : quia rusticus ñ eras . & nunc dignus quidemes
nec ab illo cũ illuc ducer&ur. ullatenus potuit. alligari
cũq uidiss& quiemerat uinculis eũ non potuis se co hibei
hora quando misse fieri solebant sȩpissimȩ uincula sol¬
uebantur: Atilledato iure iurando ut redire uelcuniã
illiprose mitter& : uenit cantiã ad regem hlother quiert
filius sororis aedilthrydȩ reginȩ dequa supra dictũ ẽ
quia & ipse quondã eiusdem reginę minister fuera
p&iitq & accepit abeo. p̃tiũ suae redemptionis. aosuo
domino prose. ut promiserat misit: quipost baec patriã

Expanded text:
ejus, quia non erat de paupere vulgo, ut dixerat, sed ejus, quia non erat de paupere vulgo, ut dixerat, sed de nobilibus. Tunc secreto advocans eum comes, interrogavit eum intentius unde esset, promittens se nihil ei mali facturum pro eo, si simpliciter sibi quis fuisset, proderet. Quod dum illo faceret, ministrum se regis fuisse manifestans, respondit: « Et ego per singula tua responsa cognoveram quia rusticus non eras, et nunc dignus quidem esnec ab illo cum illuc duceretur ullatenus potuit alligaricumque vidisset qui emerat vinculis eum non potuisse cohiberi, tertia autem hora quando missae fieri solebant, saepissime vincula solvebantur. At ille dato jurejurando ut rediret, vel pecuniam illi pro se mitteret, venit Cantiam ad regem Hlotheri, qui erat filius sororis Aedilthrydae reginae de qua supra dictum est, quia  petiitque et accepit ab eo pretium suae redemptionis, ac suo domino pro se, ut promiserat, misit. Qui post haec patriam
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ eũ bipugna ꝑ emptũ audir&. uenit ꝙ̃ rere si forte
corpus eius inuenire poss&: Inuentũq aliũ illiꝑ om̃a
simillimũ putauit ipsũ eẽ: quẽ ad monasteriũ suum
deferens honorifice sepeliuit. & pro absolutione ani¬
mȩ eus. sȩpius missa facere curauit.⁊ quarũ celebrati¬
one factum est quod dixi : ut nullus eũ poss& uincdre
quin continuo soluer&ur : Interea comes qui eũ tenebat
mirari & interrogare coepit quareligare non poss&.
nfoste litteras solutorias de qualib: fabulȩ ferunt
apud se haber&. propt̃ quas ligari ñ poss&: atillere spondit
nil setaliũ artium nosse: sed: fratrẽ inquid
prȩs biterũ in mea prouintia. & scio quia ille me
in alia uita essem ibi animamea ꝑ int̾cessiones eius
soluer&ur apoenis: Dumq: ali quanto tempore apud
comitẽ tener&ur: anim aduerterunt qui eũ diligen¬
tius considerabant ex uultu & habitu & sermonib

Expanded text:
qui cum eum in pugna peremptum audiret, venit quaerere si forte qui cum eum in pugna peremptum audiret, venit quaerere si forte corpus ejus invenire posset, inventumque alium illi per omnia simillimum, putavit ipsum esse: quem ad monasterium suum deferens, honorifice sepelivit, et pro absolutione animae ejus saepius missas facere curavit. Quarum celebratione factum est quod dixi, ut nullus eum posset vincire, quin continuo solveretur. Interea comes qui eum tenebat, mirari et interrogare coepit quare ligari non posset, an forte literas solutorias de qualibus fabulae ferunt, apud se haberet, propter quas ligari non posset. At ille respondit nihil se talium artium nosse; « Sed habeo fratrem, inquit, presbyrum in mea provincia, et scio quia ille me in alia vita essem, ibi anima mea per intercessiones ejus solveretur a poenis. » Dumque aliquanto tempore apud comitem teneretur, animadverterunt qui eum diligentius considerabant, ex vultu et habitu et sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
iacer &t  tandem recepto spũ reuixit. ac residens su
uulnera prout potuit ipse alligauit.: de in modicum
re qui&us leuauit se &coepit abire: sicubi amicos
qui sui curã agerent poss& inuenire: quod dum fa¬
censu inuentus est & captus auiris hostilis exereru
& addomũ psorũ comitẽ uidelic& aedil redi regis
adductus aquo int̃rogatus qui eetimuit se militẽ
fuis se confiteri : Rusticũ sepotius & pauperẽ atque
uxor eo uinculo conligatũ fuisse respondit. & prosi
uictũ militib: adferendũ in expedicionẽ secũ su
similib uenisse testatus ẽ: Aalle suscipiens curã
neaufugeret uinciri p̃coepit  Nec pocuittam̃ uinciri ⁊
nã mox ut abire qui uinxerant: eadem eius s̃ uincula
soluta:: habebat enim germanũ fratrẽ cuierat nom̃
tunna prȩs biterũ & abbatẽ monasterii inciuitate
q̃i actenus ab eius nomine tonna caestir cognominat᷑.

Expanded text:
jaceret, tandem recepto spiritu revixit, ac residens sua jaceret, tandem recepto spiritu revixit, ac residens sua vulnera, prout potuit ipse alligavit: dein modicum requietus levavit se, et coepit abire sicubi amicos qui sui curam agerent, posset invenire. Quod dum faceret, inventus est, et captus a viris hostilis exercitus, et ad dominum ipsorum, comitem videlicet Aedilredi regis, adductus: a quo interrogatus quis esset, timuit se militem fuisse confiteri; rusticum se potius et pauperem, atque uxoreo vinculo conligatum fuisse respondit; et propter victum militibus adferendum in expeditionem se cum susimilibus venisse testatus est. At ille suscipiens eum, curam ne aufugeret, vinciri praecepit. Nec tamen vinciri potuit; nam mox ut abiere qui vinxerant, eadem ejus sunt vincula soluta. Habebat enim germanum fratrem cui nomen erat Tunna, presbyterum et abbatem monasterii in civitate quae hactenus ab ejus nomine Tunnacaestir cognominatur:
Abbreviated transcription (Latin):
multũ amabilis. nã & sororẽ eius q dicebatur
ostrhid rex aedil red habebat uxorem: Cuq matepopis
belli acrioris & inimicitiae langioris int̾ reges populosq
fero ces uider&ur ex ortatheodorus do dilectus an
tistes diuino functus auxilio salutifera ex hostatione con¬
tũ tantipericuli funditus extinguit incendiũ ad gouit
pRcatis alt᷑ utrum regib: ac populis. nullius aniiano
homines prolnĩ fecto regis fratre sed debita solũ moa
multa pecuniae regiultori dareur :cuius federa pacis
multo ex in de tempore inter eosdem reges corumq¬
prregna durarunt
np̃fato aũt prolio quo occisus ẽ rex ael fiuni memo¬
rabile quidđa factũ eẽ constat qđ nequaquã silentio
p̃ter eundu arbitror sed multorũ salut int̃ alios de¬
sireferatur fore proficuũ occisus ẽ ibi int̃ alioside
militiaius: iuuenis uocabulo imma: quicudie illo &
nocte sequenti int̃ cadauera occisorũ similis mostuo

Expanded text:
multum amabilis. Nam et sororem ejus quae dicebatur multum amabilis. Nam et sororem ejus quae dicebatur Osthryd, rex Aedilred habebat uxorem. Cumque materies belli acrioris et inimicitiae longioris inter reges populosque feroces videretur exorta, Theodorus Deo dtistes, divino functus auxilio, salutifera exhortatione coeptum tanti periculi funditus exstinguit incendium, adeo ut pacatis alterutrum regibus ac populis nullius anima hominis pro interfecto regis fratre, sed debita solummodo multa pecuniae regi ultori daretur. Cujus foedera pacis multo exinde tempore inter eosdem reges eorumqregna duraveruntfato autem praelio quo occisus est rex Aelfuini, memorabile quoddam factum esse constat, quod nequaquam silentio praetereundum arbitror, sed multorum saluti, si referatur, fore proficuum. Occisus est ibi inter alios, de militia ejus juvenis, vocabulo Imma, qui cum die illo et nocte sequenti inter cadavera occisorum similis mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
Sponsa dicata đõ bisex regnauerat annis: inq monasteriõe
sponsa dicata đo :
ota sacrata polo celsis ubi floruit actis: reddidit atq
animã: Tota sacrata polo
irgines alma caro est tumulatabis octo nouembres
nec put& tumulo iuirgines alma caro.
ꝓpẽ tiu est operis: quiauestis & ipsa sepulchro. Huio
dros & ater abit : sacre pro uestis honore: morbi
diffugiunt. y dros & ater habit
Ielus in hoste furit : quondam quiuicerat euam: uirgo
triumphat ouans. zelus in hoste furit.
Aspice nupta đo q̃: sit gloria t̃ris : q̃: maneat celis
aspice nupta đo.
N unera la&a capis. festiuis fulgida taedis ecceuenit
sponsus : munera la&ac capis
s tnoua dulcisono : modularis carmina plectro: spon¬
sa hrmno ex ultas & noua dulcisono
ullus ab alti throni comitatu. segregat cogni: quam
affectu tulerat nullus ab alti throni
treanta occisus ẽ aelfuni frat̃ regis ec gfridi

Expanded text:
Sponsa dicata Deo bis sex regnaverat annis, Inque monasterio est Sponsa dicata Deo bis sex regnaverat annis, Inque monasterio est sponsa dicata Deo. Tota sacrata polo celsis ubi floruit actis, Reddidit atque animam tota sacrata polo. Virginis alma caro est tumulata bis octo Novembres, Nec putet in tumulo virginis alma caro. Christe, tui est operis, quia vestis et ipsa sepulcro Inviolaeris. Hydros et ater abit sacrae pro vestis honore, Morbi diffugiunt, hydros et ater abit. Zelus in hoste furit quondam qui vicerat Evam: Virgo triumphat ovans, zelus in hoste furit. Aspice, nupta Deo, quae sit tibi gloria terris: Quae maneat caelis, aspice, nupta Deo. Munera laeta capis festivis fulgida taedis, Ecce venit sponsus, munera laeta capis. Et nova dulcisono modularis carmina plectro Sponsa hymno exultas et nova dulcisono. Nullus ab Altithroni comitatu segregat agni, Quam affectu tulerat nullus ab AltithroniTreanta, occisus est Aelfuini frater regis Ecgfridi,
Abbreviated transcription (Latin):
Caud& amica cohors. deuirgine tonantis : uirgitate mi¬
cans gaud& amica cohors .:
Huius honor genuit : casto de germine. plures: uirgi¬
neos flores. huius honor genuit.
gnibus husta feris. uirgo noncessit agatha: eulalia &
ꝑ fest ignibus husta feris .:
Nasta feras superat: mentis proculmine tec
eufemia sacra. Hasta feras superat.
Ta&a rid& gladios. ferro robustior. agnes: cactilia
infestos la&arid& gladios .
Multus in orbe uig& persobria corda trium phus:
sobri&atis amor multus in orbe iug&
Nostra quoq egregia: iamtem pora uirgo beauit
aediltrida nit&. nr̃a quoq egregia.
Osta patre eximio: regali & stem mate clara nobi¬
lior dñõ ẽ. orta patre eximio.
Percipit inde decus: reginȩ & sceptra subastris. plus
suꝑ astra manens: ꝑcipit inde decus.
Quid p&is almauirũ : sponso iam dedita sum mo¬
sponsus ad est xp̃s : quid p&is almauirum.
Reges ut a&herei. matrẽ iam credo sequaris tuquoque
sismater. regis uueut a&herei:

Expanded text:
audet amica cohors de Virgine matre Tonantis: Virginitate micans gaudet amica cohors. Hujus honor genuit casto de germine plures, Virgineos flores hujus honor genuit. Ignibus usta feris virgo non cessat Agatha, Eulalia et perfert ignibus usta feris. Casta feras superat mentis pro culmine Tecla, Euphemia sacra casta feras superat. Laeta ridet gladios ferro robustior Agnes, Caecilia infestos laeta ridet gladios. Multus in orbe viget per sobria corda triumphus, Sobrietatis amor multus in orbe viget. Nostra quoque egregia jam tempora virgo beavit Aedilthryda nitet nostra quoque egregia. Orta patre eximio, regali et stemmate clara: Nobilior domino est, orta patre eximio. Percipit inde decus reginae, et sceptra sub astris, Plus super astra manens, percipit inde decus. Quid petis, alma, virum, sponso jam dedita summoSponsus adest Christus, quid petis, alma, virum? Regis ut aetherei matrem jam credo sequaris Tu quoque sis mater regis ut aetherei.
Abbreviated transcription (Latin):
statumq: exsurgens nimio timora ꝑterrita cucurrit
aduirginẽ q tunc monasterio abbatissȩ uice p̃fuit.
Cui nomenerat frigid fl&uq ac lacrimis multum
ꝑfusa ac sus piria longatrahens. Nuntiauit matrẽ
illarũ omniũ hild abbatissẽ iam migrasse desđo.
& se aspectante cũ luce in mensa ducib angelis ad &n
lumin alucis & suꝑ norũ consortia ciuiũ ascendisse
quod cũ illa audiss& suscitauit cunctas sorores & in
ecclesiã conuocatas. orationib: ac psalmis proanimi
matris operã dare monuit: quod cum residuo
noctis tẽ pore diligent̃ agęrent: uenerunt primo
deluculo fratres quieius obitũ nuntiarent.adoa
ubi defuncta ẽ  At illȩ respondentes : dixerunt se
prius eadem cognouisse : &cũ exponerent ꝑori
dinẽ quomodo haec uel quando didicis sent huen¬
tum ẽ eadem hora transitũ eius illis ostensũ esse
ꝑ usionẽ. qua illam referebant exisse demundo

Expanded text:
Statimque exsurgens nimio timore perterrita cucurrit Statimque exsurgens nimio timore perterrita cucurrit ad virginem quae tunc monasterio abbatissae vice praefuit, cui nomen erat Frigyd, fletuque ac lacrymis multum perfusa, ac suspiria longa trahens nunciavit, matrem illarum omnium Hild abbatissam jam migrasse de saeculo, et se aspectante cum luce immensa ducibus angelis ad aeternae limina lucis et supernorum consortia civium ascendisse. Quod cum illa audisset, suscitavit cunctas sorores, et in ecclesiam convocatas, orationibus ac psalmis pro anima matris operam dare monuit. Quod cum residuo noctis tempore diligenter agerent, venerunt primo diluculo fratres qui ejus obitum nunciarent, a loco ubi defuncta est. At illae respondentes dixerunt se prius eadem cognovisse: et cum exponerent per ordinem quomodo haec vel quando didicissent, inventum est, eadem hora transitum ejus illis ostensum esse per visionem, qua illam referebant exisse de mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
la&a mostem uidit: immo & uerbis dñi loquar de
moste transiuit aduitã: qua uidelic& nocte : dñs om̃ps
obitũ ipsius in alio longius posito monasterio. quod
ip̃sa eodem anno construxerat &appellatur haca¬
nos mani festa uisione reuelare dignatus ẽ erat in ipso
mon asterio quȩ da scĩ monialis femine̾ nomine
begu quae xXx & amplius annos dedicata dño uir¬
ginitate. in monachica conuersatione seruiebat:¬
haectunc in dor mitorio sororũ pausans. audiuit subito
maere notũ cã panȩ sonũ. quo ad orationes excitariuel
conuocari solebant cũ quis eõrũ de scło fuiss& euoca¬
tus: aꝑtis que ut sibi uidebatur oculis. as pexit d&ecto
p̃fatae dĩ famulȩ in ipsa luce comitantibus acducendbo
angelis ad cȩlũ ferri : Cumq: somno excussa uider&
c&eras pausantes circase sorores: intellex̾ uel in sonio
uel in uisione mentis ostensũ sibi eẽ qđ uiderat.:

Expanded text:
laeta mortem vidit, immo, ut verbis Domini loquar, de laeta mortem vidit, immo, ut verbis Domini loquar, de morte transivit ad vitam. Qua videlicet nocte Dominus omnipotens obitum ipsius in alio longius posito monasterio quod ipsa eodem anno construxerat et appellatur Hacanos, manifesta visione revelare dignatus est. Erat in ipso monasterio quaedam sanctimonialis femina, nomine Begu, quae triginta et amplius annos dedicata Domino virginitate, in monachica conversatione serviebatHaec tunc in dormitorio sororum pausans, audivit subito in aere notum campanae sonum, quo ad orationes excitari vel convocari solebant, cum quis eorum de saeculo fuisset evocatus: apertisque, ut sibi videbatur, oculis aspexit, detecto praefatae Dei famulae in ipsa luce comitantibus ac ducentibus angelis ad caelum ferri. Cumque somno excussa videret caeteras pausantes circa se sorores, intellexit vel in somnio vel in visione mentis ostensum sibi esse quod viderat.
Abbreviated transcription (Latin):
tis bene
uiuere uolentib exempla operũ lucis p̃buit.
uerũ illa cum multis annis huic monasterio p̃ess&.
placuit pio prouisori salutis nr̃ae scãm eius ani
uxta exemplum a postoli uirtus eius in infirmita¬
te ꝑficer&ur : ꝑcussa & enĩ febrib acri coepit ar¬
dore fatigari : & ꝑsex continuos annos eadem
molestia laborare nonces sabat : in quo cototẽpore:
num quã ipsa uel conditorisuo gratics agere uel
cõmissũ sibi gregẽ &publice & priuatim. docere
or& mittebat : Nam suo prȩdocta exemplo mone¬
bat om̃s & insalute accepta corporis. dño obtempe¬
ranter seruiendũ : & in aduersis rerũ siue infir¬
mitatib membrorũ fidelit̃ dño esse gratias semꝑ
agendas: sooin ergo suae infirmita  anno conuerso
adinteranea dolore addiem ꝑuenit ultimũ: & circa
cum acersitis ancillis xpĩ q̃ erant in eodem monaste¬
rio deser uanda eas inuicẽ immo cum omnibus pace
euangelica am moner&: inter uerba ex hostationis

Expanded text:
tis bene vivere volentibus exempla operum lucis praebuit. Verum illa cum multis annis huic monasterio praeesset, placuit pio provisori salutis nostrae, sanctam ejusIV, ut, juxta exemplum Apostoli, virtus ejus in infirmitate perficeretur. Percussa etenim febribus, acri coepit ardore fatigari; et per sex continuos annos eadem molestia laborare non cessabat: in quo toto tempore nunquam ipsa vel conditori suo gratias agere, vel commissum sibi gregem et publice et privatim docere praetermittebat. Nam suo praedocta exemplo, monebat omnes, et in salute accepta corporis Domino obtemperanter serviendum, et in adversis rerum sive infirmitatibus membrorum fideliter Domino esse gratias semper agendas. Septimo ergo suae infirmitatis anno, converso ad interanea dolore, ad diem pervenit ultimum, et circacum accersitis ancillis Christi quae erant in eodem monasterio, de servanda eas invicem, immo cum omnibus pace evangelica admoneret; inter verba exhortationis
Abbreviated transcription (Latin):
ire curauit. qđ eo tẽpore magnȩ uistutis aestimabatur
fidei p̃dicans. simul & exemplũ uiuendi sese uidentib
atq audientib ex hibens. multo tempore mansit.
quotẽ pore antistes prouintiae illius uocabulo bosel.
tanta erat corporis infirmitate depressus : ut officiũ
episcopati prose implere non poss&.⁊ ꝑropt̃ qđ omniũ
iuditio p̃fatus iuir inepis copati
rue antistitẽ quitunc tẽ poris medic̃ raneorũ angdo¬
rũ ep is cõpas gerebat ordinatus ẽ pro eo qđ ar ehiep

Expanded text:
ire curavit, quod eo tempore magnae virtutis aestimabatur: ire curavit, quod eo tempore magnae virtutis aestimabatur: fidei praedicans, simul et exemplum vivendi sese videntibus atque audientibus exhibens, multo tempore mansit. Quo tempore antistes provinciae illius, vocabulo Bosel, tanta erat corporis infirmitate depressus, ut officium episcopatus per se implere non posset: propter quod omnium judicio praefatus vir in episcopatumriae antistitem qui tunc temporis mediterraneorum Anglorum episc
Abbreviated transcription (Latin):
abea consiliũ ꝙ̃ rerent & inuenirent: tantũ lectioni di¬
uinarũ scripturarũ suos uacare subditos. tantũ ope¬
rib iustitiae se exercere faciebat : ut facillime uide¬
rentur ibidẽ quieclȩs iasticũ gradũ hocẽ altaris of¬
ficiũ apte subirent. plurimi posse reperiri deniq
quinq: exeodem monasterio postea epõs uidimꝰ & hos
om̃s singularis meriti acscĩtatis uiros: quorũ haecs
nomina : bosa a&la ostfor iohannes & uilfrio : depri¬
mo supra diximꝰ quod ebdraci fuerit consecratus antis¬
tes. desecundo breuit̃ intimandũ. quod in episcopatũ
dũ ẽ : qđ eorũ primus hagustaldensis. secundus ebdra
censis ecclȩsiae sit ordinatus ep̃s: Demedio nunc dica¬
mus: quiacũ iñtroq hildȩ abbatissȩ monasteriolec¬
cioni & obseruationis scripturarũ operã dediss&.
candem ꝑ fectiora desiderans. uenit cantiã ad archi¬
epis copũ beatȩ recordationis theodorũ. Vbi post quã
aliquan diu lectionib sacris uacauit: &uc̃ tomã ad¬

Expanded text:
 consilium, et invenirent. Tantum lectioni divinarum Scripturarum suos vacare subditos, tantum operibus justitiae se exercere faciebat, ut facillime viderentur ibidem qui ecclesiasticum gradum, hoc est, altaris officium apte subirent plurimi posse reperiri. Denique quinque ex eodem monasterio postea episcopos vidimus, et hos omnes singularis meriti ac sanctitatis viros, quorum haec sunt nomina, Bosa, Aetla, Oftfor, Johannes et Uilfrid. De primo supra diximus, quod Eboraci fuerit consecratus antistes: de secundo breviter intimandum, quod in episcopatum dum est, quod eorum primus Hagustaldensis censis Ecclesiae sit ordinatus episcopus. De medio nunc dicamus, quia cum in utroque Hildae abbatissae monasterio lectioni et observationi Scripturarum operam dedisset, tandem perfectiora desiderans, venit Cantiam ad archiepiscopum beatae recordationis Theodorum: ubi postquam aliquandiu lectionibus sacris vacavit, etiam Romam ad
Abbreviated transcription (Latin):
halch : quodopus sibi in iunctũ : non segnit̃ impleuit.
Nicm eis dem quib: prius monasteriũ : &iũ hoc disci¬
plinis uitae regularis instituit. & quidem multã ibi
tutũ sed maxime pacis & caritatis custodiã dociuis
Itauti exemplũ primitiuȩ ecclȩsiae nullus ibidius
nullus e& egens. omnib eent omnia cõmunia ci
nihil cuius quã esse uider&ur propriũ. tant& a
erat ipsa prudentiae: ut ñsolũ mediocres qui que

Expanded text:
halch, quod opus sibi injunctum non segniter implevit. halch, quod opus sibi injunctum non segniter implevit. Nam eisdem quibus prius monasterium, etiam hoc disciplinis vitae regularis instituit: et quidem multam inibi tutum, sed maxime pacis et caritatis custodiam docuit: ita ut in exemplum primitivae Ecclesiae nullus ibi dives, nullus esset egens, omnibus essent omnia communia, cum nihil cujusquam esse videretur proprium. Tantae autem erat ipsa prudentiae, ut non solum mediocres quique
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur heruteu : quod uidelic& monasteriũ factũera
non multo antea relegiosa xp̃ĩ famula eu quȩopou
feminarũ festur in ꝓuintia nordan hr̃mbrorũꝑ poscã
ueste q scĩ monialis habitus consecrante adano
sus cepisse : sed illa post ñ multũ tẽpus factimonaster
secessit adciuitatẽ calcariã agente anglorũ helaa¬
caestir appellatur : ibiq mansionẽ institituit : plata¬
autẽ regimini monasterii illius famulaxp̃i hileden
hoc regulari uita ꝑ om̃a prout adoctis iuiris discer
poterat ordinare curabat: Naẽ &epis aidan & quiqu
nouerant eã religrosi ꝓinsitaei sapientia & amore di¬
uini famulatus sedulo eã uisitare. obnixe amare: dili¬
gent᷑ erudire solebant: cũ ergo aliquot annos huio
monasterio regularis uitae institutioni. multũ bitenta
p̃ess& : contigit eã suscipere &i ã construenđu si ue
ordinandũ monasteriũ in loco quiuocatur streanes¬

Expanded text:
vocatur Heruteu DCL; quod videlicet monasterium factum erat vocatur Heruteu DCL; quod videlicet monasterium factum erat non multo ante a religiosa Christi famula Heiu, quae prima feminarum fertur in provincia Nordanhymbrorum propositum vestemque sanctimonialis habitus, consecrante Aedano episcopo, suscepisse. Sed illa post non multum tempus facti monasterii, secessit ad civitatem Calcariam quae a gente Anglorum Kaelcacaestir autem regimini monasterii illius famula Christi Hild, mox hoc regulari vita per omnia, prout a doctis viris discere poterat, ordinare curabat: nam et episcopus Aidan, et quique noverant eam religiosi, pro insita ei sapientia et amore divini famulatus, sedulo eam visitare, obnixe amare, diligenter erudire solebant. Cum ergo aliquot annos huic monasterio, regularis vitae institutioni multum intenta contigit eam suscipere etiam construendum sive ordinandum monasterium in loco qui vocatur Streanes
Abbreviated transcription (Latin):
in scłarihabitu nobilissima conuersata conpleuit: & totidem
sequentes nobilius inmonachica uita dño consecrauit. Nã & no¬
bilis natuerat hoc ẽ filia nepotis eduini regis uocabulo hererici.
cũ quo &icõ rege ad p̃dicationẽ beate memoriae paulini primi
nordan hrmbrorũ epũ fiđẽ & sacram̃ta xp̃i suscepit. atq: haec
usq dum ad eius uisionẽ ꝑ uenire meruit. intemerata ser¬
uauit. quȩcũ relicto habitu scłari illisoliseriure decre¬
grina pro dnõ uitã ducere. quofacilius ꝑp&uã in
ȩlis patriã poss& mereri: Nam & in eodem monas¬
teriͦ soror ipsius here suio mat̾ ald uulfi regis
orientalis anglorũ regularib subdita disciplinis.
ipso tempore coronã expectabat a&nã cuius
aemulata exemplũ & ipsa proposito peregrinan
unius familiae ad septem trionalẽ plagã uiuri flu¬
minis ubieq anno uno monachicã cũ ꝑpaucis socus uitã
agebat ÷ post haec factaẽ abbatissa in monasterio qđ

Expanded text:
in saeculari habitu nobilissime conversata complevit, et totidem sequentes nobilius in monachica vita Domino consecravit. Nam et nobilis natu erat, hoc est, filia nepotis Aeduini regis, vocabulo Hererici: cum quo etiam rege, ad praedicationem beatae memoriae Paulini, primi Nordanhymbrorum episcopi, fidem et sacramenta Christi suscepit, atque haec usquedum ad ejus visionem pervenire meruit, intemerata servavit. Quae cum, relicto habitu saeculari, illi soli servire decreperegrinam pro Domino vitam ducere, quo facilius perpetuam in caelis patriam posset mereri. Nam et in eodem monasterio soror ipsius Heresuid, mater Alduulfi regis Orientalium Anglorum, regularibus subdita disciplinis, ipso tempore coronam exspectabat aeternam: cujus aemulata exemplum, et ipsa proposito peregrinandunius familiae ad septentrionalem plagam Uiuri fluminis, ubi aequo anno uno monachicam cum perpaucis sociis vitam agebat. Post haec facta est abbatissa in monasterio quod
Abbreviated transcription (Latin):
liuinitis
ut um illi exitum eius dehacuita uiderent tuncisti
ntroitũ eius inꝑ p&uc̃ animarũ uitã cognos cerent:
distant autẽ int̃se monasteria haecxiił ferme milib
passis ferunt autẽ quod eadem nocte in ipso quoque
mo nasterio ubi p̃fata dĩ famula obiit. cuidam uirgi¬
nũ do deuotarũ q̃ illã inm̃so amore diligebat obitus
illius inuisione apparuerit q̃ animã eius cũ angelis
hel caelũ ire conspexerit atq hocipsa qua factũ est hora
alesandsũ proanimacius &ic̃prius quã ceare conas¬
gatio eius obitũ cognouiss& excita uerit : quodita fuisse
factũ mox congregationi mane facto in notuit: erateni
hec ipabora cũ aliis ñnullis xpĩ ancillis in extremis
instutis a comsoci&atẽ congregationis susciperent̃¬

Expanded text:
divinitus, ut cum illi exitum ejus de hac vita viderent, tunc isti ntroitum ejus in perpetuam animarum vitam cognoscerent. Distant autem inter se monasteria haec tredecim ferme millibus passuum. Ferunt autem quod eadem nocte, in ipso quoque monasterio ubi praefata Dei famula obiit, cuidam virginum Deo devotarum quae illam immenso amore diligebat, obitus illius in visione apparuerit, quae animam ejus cum angelis ad caelum ire conspexerit, atque hoc ipsa qua factum est hora, ad orandum pro anima ejus, etiam priusquam caetera congregatio ejus obitum cognovisset, excitaverit. Quod ita fuisse factum mox congregationi mane facto innotuit. Erat enim haec, ipsa hora cum aliis nonnullis Christi ancillis in extremis institutae in societatem congregationis susciperent
Abbreviated transcription (Latin):
trat friddȩ eius dem abbatissȩ monasterieleons
est antistes : sedprius quã ordinari poss&. moste nn¬
tis &gratiae matrẽ uocare consuerant in suomons¬
mis longe manentibus ad quos felix industriae
ac uistutis eius rumor ꝑuenit. Occasionẽ salutis
& correctionis ministrauit: opostebat nãq implen
somnium : quod mat̃ eius bregus uĩd. in infantia eus
uidit  quȩcũ uir eius ereric exulare subrege
br&tonũ cerdice ubi & ueneno perut : uidit ꝑ son¬
niũ quasi subito sublatũ eũ q̃: cũ omni diu¬
gentia nullũq eius us piũ uestigĩ apparere
uerũ cũ solertissime illũ quererit: extemplo is
perire sub uestesua monile p̃tiosissimũ: quod
dũ attenłs considerar&: tanti fulgore luminis
refulgere uidebatur ut om̃s brictaniȩ fines
illius gratia splendoris impler&: quo dnim¬
rũ somniũ ueracit̃ infilia eius dequa loquimus¬

Expanded text:
e ejusdem abbatissae monasterio electus est antistes DCLXXX: sed priusquam ordinari posset, morte imetatis et gratiae matrem vocare consueverant, in suo monasam  Al. add. in plurimis longe manentibus, ad quos felix industriae ac virtutis ejus rumor pervenit, occasionem salutis et correctionis ministravit. Oportebat namque impleri somnium quod mater ejus Bregusuid in infantia ejus vidit: quae cum vir ejus Hereric exularet sub rege Brittonum Cerdice, ubi et veneno periit, vidit per somnium, quasi subito sublatum eum quaesierit cum omni diligentia, nullumque ejus uspiam vestigium apparuerit. Verum cum sollertissime illum quaesisset, extemplo se reperire sub veste sua monile pretiosissimum: quod dum attentius consideraret, tanti fulgore luminis refulgere videbatur, ut omnes Brittaniae fines illius gratia splendoris impleret. Quod nimirum somnium veraciter in filia ejus de qua loquimu
Abbreviated transcription (Latin):
unte nos multo muor emnluminis gratuã quã prius inquadua
degustans quasi maximũ rebar iam pͣdicus mibiodor

Expanded text:
ante nos multo maiorem luminis gratiam quam prius. In qua edegustans quasi maximum rebar, iam permodicus mihi odor
Abbreviated transcription (Latin):
indumꝰto quime ducebat : Incedebamus autẽ tacentes
in uuddebatuu mihi contra ortũ solis solestitialẽ cũq amba¬
larem deuenimꝰ aduallẽ multae latitudinis acꝑfunditaus
infinitȩ autẽ longitudinis ꝙ̃ aclleuã nobissua unũ latus fãen
feruentib: nimiũ t̃ribile altorũ feruenti grandine acfto
niuiũ omã ꝑflante atq uerrente. ñ minus intolerabile

Expanded text:
indumento qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, indumento qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solstitialem. Cumque ambularemus, devenimus ad vallem multae latitudinis ac profunditatis, infinitae autem longitudinis, quae ad laevam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine ac frigore nivium omnia perflante atque fervente non minus intolerabile
Abbreviated transcription (Latin):
bar & apud homines sũ iterũ uiuere ꝑmistasca ontamen
camihi qua ante consuerã conuersatione : sed multũ disim
ex hoctẽ pore iuiuendu ẽ : statimq sur gens abut aduiluli
oratoriũ &usq addiem in oratione ꝑ sistens mox omnẽ quin
possederat substantiũ intres diuisit postiones: equib uunaen¬
uigi alterã filis tradedit: tertiã sibuipse rsentanseat in
pauperib distribuit.: Nec multo post scłi curis absolutus an
monasteriũ mailros qđ tuidi fluminis curcũ flexũ maxine
en paste claudiur ꝑ uenit acceptiq tonsura locũ sedienas
mansionis quã p̃uiderat abbas intrauit: & ibiusq ad diemis¬
tis intanta mentis & corporis contritone durauit t que
illũ q̃ alios laterent uel horrenda uel desi deranda uidus
lluc̃ silingua siler& uita loq rłlur Naerrabat autẽ hocm¬
do quoduioerat : Lucidus inquiens as pectu & clarus era

Expanded text:
bar, et apud homines sum iterum vivere permissus. Non tamen bar, et apud homines sum iterum vivere permissus. Non tamen ea mihi, qua ante consueveram, conversatione, sed multum dissimili ex hoc tempore vivendum est. Statimque surgens abiit ad villulae oratorium et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem quam possederat substantiam in tres divisit portiones. E quibus unam conjugi, alteram filiis tradidit, tertiam sibi ipse retentans statim pauperibus distribuit. Nec multo post saeculi curis absolutus ad monasterium Mailro, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit acceptaque tonsura locum secretae mansionis, quam praeviderat abbas, intravit et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis contritione duravit ut multa illum, quae alios laterent, vel horrenda vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretur. Narrabat autem hoc modo quod viderat. Lucidus, inquit, aspectu et clarus erat
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̃dicandũ uenerant ex quib: aliquanti iam dormi¬
er indño : Ipse autẽ uilbrord cognom̃to clemens adhuo
nȩ totamente suspirans. XII
XII
Sis tẽporib: miraculũ memorabile &antiquorũ si¬
mile in britania factũ ẽ : nũ ad excitationẽ uiuentiũ
de mote animȩ quiđa aliquandiu mortuus aduitã
resurrex̃ corporis : & multa memoratu digriaq̃ ui de¬
rat narrauit : Squib: bic aliqua breuit̃ ꝑ stringenda
esse putaui: erat ergo pat̃ familias in regione
nordan hr̃m qͣ uocatur incumingũ religiosa cũ domor
gerens uitĩ qui in firmitate corporis tactus & accres¬
aente ꝓdies uo extrema ꝑductus. primo tẽporo noctid
functus ẽ sed deluculo reuiutscens acrepert in m̃idero
om̃s quicorpori flentes ad sederant timore mab so pus¬
sos infugã conuestit Vxor tantã qu ampliis llen ab asodua¬
noli inquid timere quia iamuere surrexi amoste quatene¬

Expanded text:
ad praedicandum venerant; ex quibus aliquanti jam dormiad praedicandum venerant; ex quibus aliquanti jam dormierunt in Domino. Ipse autem Uilbrord, cognomento Clemens, adhucsupernae tota mente suspirans. CAPUT XIIs DCXCVI miraculum memorabile, et antiquorum simile in Brittania factum est. Namque ad excitationem viventium de morte animae, quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis, et multa memoratu digna quae viderat, narravit; e quibus hic aliqua breviter perstringenda esse putavi. Erat ergo paterfamilias in regione Nordanhymbrorum quae vocatur Incuneningum, religiosam cum domo sua gerens vitam, qui infirmitate corporis tactus et hac crescente per dies ad extrema perductus. Primo tempore noctis defunctus est, sed diluculo reviviscens ac repente residens omnes, qui corpori flentes assederant, timore inmenso perculsos in fugam convertit. Uxor tantum, quę amplius amabat, quanoli, inquit, timere, quia jam vere surrexi a morte, qua tene
Abbreviated transcription (Latin):
contingere tam & si terrere p̃sumebant : quicũ undia¬
uersũ hostib & cecitate tenebrarũ conclusus. huc illa¬
q oculos circũ fertẽ. si foste ali unde quid auxilu qu
quasi fulgor stellȩ micantis inter tenebras: quipai¬
latim crescens & adme ocius festinans ubi ad propin
querebant sps̃ infesti ille autẽ qui a dueniens eos figi¬

Expanded text:
contingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqcontingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqueversum hostibus et caecitate tenebratum conclusus huc illucque oculos circumferrem, si forte alicunde quid auxilii qu, viam qua veneram quasi fulgor stellae meantis inter tenebras, qui paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi adpropinququaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fug
Abbreviated transcription (Latin):
si mul &ecachinnũ crepitantẽ quusi uulgi indoctiedutas
hostib in suliantis : Vt autẽ sonitus idem claror redditusad
me usq ꝑuenit : considero turbã malignorũ spsũ quac
quinq animas hominũ merentes heiulantes q ipsa multũ
exultans &i ca chinnaes medics illas trahebut intenebras
ẽ quib uidelic& hominib: ut dinoscere potui quida eratas
tonsus ut dericus : quidã laicus. qua eđã femina : trabente sutꝰ
factũ que ẽ ut cum longius sub euntibus eis flesũ homini
arisũ demoniorũ clare discernere nequirẽ sonũ tuem
adhuc promis cuũ in aurib haberẽ interere ascende ran
quidam spuũ obs dbrorũ deabrssoilla flamit uoni
et ad currentes circũ dederunt me atq oculis flam¬
mantib: & deore ac narib ignẽ putidũ efflantes
angebant. forcipib: quoq igneis quostenebant in mu¬
bus minitabanturme conp̃hendere nec cam̃ mȩ ullatt

Expanded text:
simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, considero turbam malignorum spirituum, quę quinque animas hominum merentes eiulantesque ipsa multum exultans et cachinnans / medias illas trahebat in tenebras. E quibus videlicet hominibus, ut dinoscertonsus ut clericus, quidam laicus, quaedam femina. Trahentes autem factumque est ut cum longius subeuntibus eis, fletum hominum, et risum daemoniorum clare discernere nequirem, sonum tamen adhuc promiscuum in auribus haberem. Interea ascenderunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et adcurrentes circumdederunt me, atque oculis flammantibus, et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebant, forcipibus quoque igneis quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
ueste eius quime ducebat : &i cc̃ ꝓgrederemur sola sub noc¬
te ꝑ umbtas ecce subito apparent ante nos crebriflãmarũ
tetrarũ globi ascendentes quasi deputeo magno . Rur sum¬
q decidentes in eundẽ: quocũ ꝑ ductus essẽ : repente ductor
ridȩ uisionis reliquit .: At cum idem globi igniũ sine int̃¬
misione modo alta peerent: modo imab aratri rep&eren
cerno omã q̃ ascen debant fastigia flammarũ. plena esse
spĩtib hominũ qui instar fauillarũ cũ fumo ascendentiã
nunc ad sublimiora proicerentur nunc r&ractis igniũ ua¬
porib: relaberentur in pro funda: sed & f&or in cõpccrabilis
cumeis dem uaporib ebulliens om̃a illa tenebraru locaro¬
plebat.: & cũ diutius ibi pauidus consisterẽ utt pore inceus
quid ager ẽ. quouesterẽ gressũ quime finis manei &t audo
subitũ post cerga sonitũ in manis simi fl&us aomisenetmi

Expanded text:
veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocveste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor rridae  Al., horrendae visionis reliquit. At cum iidem globi ignium sine intermissione modo alta pecerno omnia, quę ascendebant, fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora proicerentur, nunc retractis ignium vaporibus relaberentur in profunda. Sed et fetor incomparabilis cum eisdem vaporibus ebulliens omnia illa tenebrarum loca replebat. Et cum diutius ibi pavidus consisterem utpote incertus, quid agerem, quo verterem gressum, qui finis me maneret, audio subitum post terga sonitum inmanissimi fletus ac miserrimi,
Abbreviated transcription (Latin):
quae uicis sim huc inde uidebantur. quasitemp&atis im¬
peiu iactari: cũ enim uim feruoris inm̃sitolerare non
possent : prosiliebant misere in mediũ frigoris infestr ÷¬
el cum neq: ibi quippiã requiei inuenire ualerant: resili¬
ebant rursus urendae in mediũ flãmarũ in extinguibiliũ:
Sumq hac in felici uicisitudine longe lateq prout aspicere
poterã sine ulli qui&is int̃ capedine innumerabilis spuũ
deformiũ multitudo tor quer&ur : Cogitare coepi qđ hic
fostasse e& infernus decuius torm̃tis intolerabilibus
narrare sepius audiui : Respondit cogitationi meae duc
tor quime p̃cedebut: non hoc inquiens suspiceris : Ñ enim
hic infernus ẽ ille quẽ putas: atcũ mehoc spectaculotum
horrendo ꝑ t̾ritũ paulatim inulteriora producer&: uidi
subito ante nos obscurari incipere loca. & tenebris omã re¬
pleri : quas cũ intraremꝰ intantũ paulis ꝑ condensataesunt
ut nihil p̃ter ipsus aspicerẽ excepta dumtaxut specue &

Expanded text:
quae vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu jactari. Cum enim vim fervoris immensi tolerare non possent, prosiliebant miserae in medium frigoris infesti et, cum neque ibi quidpiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendae in medium flammarum inexstinguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare coepi quod hic fortasse esset infernus, de cujus tormentis intolerabilibus narrari saepius audivi. Respondit cogitor qui me praecedebat: Non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic infernus est ille quem putas. « At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari incipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem, excepta dumtaxat specie et
Abbreviated transcription (Latin):
rando itinere quo adgentes. docendas ire cẽssare ualebat
At post dies paucos rur sũ uenit ad eũ p̃fatus frat̃. dicens
apparuerit dicens : quare tam neglegent̃ actepide dixisti
et gbercto q̃ tibi dicenda p̃cepi : At nunc uade & dicilli: quia
uelit nolit deb& admonasteria colũbȩ uenire: quia aratra
eorũ non rectae incedunt O post& autẽ eũ: adrectũ haec
tramitẽ reuocare: qui haecaudiens : denuo p̃cepit fratri
deuisione nihi lominus temtauit. Iter dis positũ cum fta¬
trib: memoratis incipere : cumq iam naui in posuis sent
q̃: tanti ltineris neces sitas poscebat. Atque opostunos
saeu a tẽpestis. q̃ ꝑditis non nulla exparte his quae in
domi passus ẽ : at uero unus desocus eius uocabulo uictbera
cum e&t & ipse contemtu mundi acdoctrinae scientia
insignis. Nũ multos annos inhiberna peregrinus ana¬
chor&icã in magna ꝑfectione uitã egerat. ascendit nauẽ¬

Expanded text:
rando itinere, quo ad gentes docendas iret, cessare volebat. rando itinere, quo ad gentes docendas iret, cessare volebat. At post dies paucos rursum venit ad eum praefatus frater, dicens apparuerit, dicens: « Quare tam negligenter ac tepide dixisti Ecgbercto quae tibi dicenda praecepi? At nunc vade, et dic illi quia, velit nolit, debet ad monasteria Columbae venire, quia aratra eorum non recte incedunt: oportet autem eum ad rectum haec tramitem revocare. » Qui haec audiens denuo praecepit fratri,tsi certus est factus de visione, nihilominus tentavit iter dispositum cum fratribus memoratis incipere. Cumque jam navi imposuissent quae tanti itineris necessitas poscebat, atque opportunossaeva tempestas, quae perditis nonnulla ex parte his quae in domi passus est. » At vero unus de sociis ejus, vocabulo Uictberct, cum esset et ipse contemptu mundi ac doctrinae scientia insignis, nam multos annos in Hibernia peregrinus anachoreticam in magna perfectione vitam egerat DCXC, ascendit nave
Abbreviated transcription (Latin):
rens uisionẽ q̃ sibi eadem nocte apparuis s& : cũ expleus
quondã meus & nutritor amantissimus boisil Int̾rogauit¬
queme. aneũ cognoscere possẽ: aio: &iã. tues enĩ boisil
Atille: ad hoc inquit ueni : ut res ponsũ dñi saluatoris
egbercto ad ferã qđ tetam̃ referente opost& adillũ
uenire iDicergo illi quia ñ ual& iter qđ proposuit imple¬
redĩ enim uoluntatis est ut ad colũ bae monasteria magis
ꝑgat docenda: Erat autẽ columba primꝰ doctor fideixpianȩ
trans montanis pictis ad a quilonẽ primꝰq fundator monasteris
quod in insula multis diu scottorũ pictorũq populis uene¬
rabile mansit qui uidelic&ꝰ columbanunc a onnullis composito
acella & columba nomine: colum celli uocatur: Audiens aut̃
uerba uisionis egberit: p̃cepit fratri quir&ulerat. necui¬
quã haec alteri referr& neforte in lusoria e& uisio. Ipse

Expanded text:
rens ei visionem quae sibi eadem nocte apparuisset: « Cum expletis,rens ei visionem quae sibi eadem nocte apparuisset: « Cum expletis,quondam meus et nutritor amantissimus Boisil, interrogavitque me, an eum cognoscere possem. Aio: Etiam, tu es enim Boisil. At ille: Ad hoc inquit, veni, ut responsum Domini Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamen referente oportet ad illum venire. Dic ergo illi quia non valet iter quod proposuit, implere: Dei enim voluntatis est ut ad Columbae monasteria magis pergat docenda. » Erat autem Columba primus doctor fidei Christianae transmontanis Pictis ad aquilonem, primusque fundator monasterii quod in Hii insula multis diu Scottorum Pictorumque populis venerabile mansit. Qui videlicet Columba nunc, a nonnullis composito a Cella et Columba nomine, Columcelli vocatur. Audiens autem verba visionis Ecgberct, praecepit fratri qui retulerat ne cuiquam haec alteri referret, ne forte inlusoria esset visio. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ncbrit¬
taniã incolunt genus & originẽ duxisse noscuntur : Vnde
cupantur : sunt autẽ fresones rugini danai hunnianti
bus populi paganis adhucritib: seruientes ud quos uenire
p̃fatus xpĩmiles circũ nauigata brettãnia disposuit.
siquos forte exillis ereptos satanae adxp̃m transferro
ualer& : uel si hoc fieri non poss& romã uenire aduidenda
atque ad oranda beatorũ a postolorũ ac mastrrũ xp̃i limi¬
na cogitauit sedne aliquid horũ ꝓficer& : suꝑna illi oracula
simul & opera restiter̃ ⁊ siquidem electis sociis strenuissimis
e ud p̃dicandũ uerbũ idoneis ut pote actione simul &erudi¬
tione p̃claris p̃paratis omnib q̃ nauigantib eẽ necessa¬
ria uidebantur: uenit die quađa mane primo adeũ unus
de fratrib discipulus quonđa inbrittania &minist đo dilet¬
ti sacerdotis boisili : cum & idem boisil p̃positus monasteru
mail rosensis sub abbate eata ut supra narrauimꝰ : Refe¬

Expanded text:
nc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; unde cupantur. Sunt autem Fresones, Rugini, Danai, Hunni  Abus populi paganis adhuc ritibus servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad Christum transferre valeret, vel si hoc fieri non posset, Romam venire ad videnda atque adoranda beatorum apostolorum ac martyrum Christi limina cogitavit. Sed ne aliquid horum perficeret, superna illi oracula simul et opera restiterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisque omnibus quae navigantibus esse necessaria videbantur, venit die quadam mane primo ad eum unus de fratribus, discipulus quondam in Brittania, et minister Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum esset idem Boisil praepositus monasterii Mailrosensis sub abbate Eata, ut supra narravimus, refe