comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uolitasse. sed scire quid prodest. cum & liuius &
salustius taceant res leues de his quorum uitã arripuerũt.
non enim scimus quales mulos elodius habuerit aut t
mulas Titus amiuis millo aut utrum tusco equo sederit
catilina an sardo. uel quali clamude pompeius usus fuerit.
quare finem de firmo facienus uenientes ad saturninum
qui contra probum sibi met in orientis partibus uindicauit.
SATURNINES. oriundo fuit gallus ex gente hominum
inquietissima & auida semper uel faciendi principie
uel imperii. Huic inter exteros duces. ꝙ uere summus
uerisset certe uideretur. Aurelianus limitis orientalis
ducatum dedit. sapienter precipiens ne unq egyptuni
uideret. Cogitabat enim quantum uidemus uir prudẽ¬
tissimus galorum naturam.Uerebatur ne si ꝑ turbidã
ciuitatem uidisset quo cum natura ducebat e societate
quoq hominũ duceretur. Sunt enim egyptii ut satie

Expanded text:
quasi volitasse. sed haec scire quid prodest? cum et Livius et quasi volitasse. sed haec scire quid prodest? cum et Livius et Sallustius taceant res leves de iis quorum vitas arripuerunt. non enim scimus quales mulos Clodius habuerit aut mulas Titus Annius Milo, aut utrum Tusco equo sederit Catilina an Sardo, vel quali in chlamyde Pompeius usus fuerit purpura, quare finem de Firmo faciemus venientes ad Saturninum, qui contra Probum imperium sibimet in orientis partibus vindicavit. Saturninus oriundo fuit Gallus, ex gente hominum inquietissima et avida semper vel faciendi principis vel imperii, huic inter ceteros duces, quod vere summus vir esse certe videretur, Aurelianus limitis orientalis ducatum dedit, sapienter praecipiens ne umquam Aegyptum videret, cogitabat enim, quantum videmus, vir prudentissimus Gallorum naturam et verebatur ne, si perturbidam civitatem vidisset, quo eum natura ducebat, eo societate quoque hominum duceretur, sunt enim Aegyptii, ut satis
Abbreviated transcription (Latin):
late patet orbe terrarum. firmum &iam latronẽ egyp¬
tium barbaricis motibus extuantem & feminei propudii
reliquias colligentem ne plurinis loquar fugauinu .s.
obsedimus cruciauimus. & occidimus. Nihil ẽ romulei.
quirites quod tuuere possitis. canon egypti qui suspen¬
sus per latrouem improbum fuerat integer ueniet. sit
nobiscum senatu concordia cum equestri ordine amicitia
cum pretorianis affectio. Ego efficiam ne sit aliqua sol
teneant. Uos occupent uoluptates. Quare sanctissimi
quirites & reliqua. Hec nos de firmo cognouisse sciRe
debiusti. sed digna memoratu. Nam eã que de illo au¬
relius festiuus libertus aureliam sigillatim retulit. si uis
cognoscere. cundem oportet legas̾. maxine cum dicat.
firmum illum inter crocodillos unctum crocodilloꝵ adi¬
pibus natasse. & elephantuni rexisse. & hippotamos edis¬
se & sedentem ingentibus structionibus uectum esse: &

Expanded text:
late patet orbe terrarum, Firmum etiam latronem Aegyplate patet orbe terrarum, Firmum etiam latronem Aegyptium, barbaricis motibus aestuantem et feminei propudii reliquias colligentem, ne plurimum loquar, fugavimus, obsedimus, cruciavimus et occidimus. nihil est, Romulei Quirites, quod timere possitis, canon Aegypti, qui suspensus per latronem improbum fuerat, integer veniet, sit vobis cum senatu concordia, cum equestri ordine amicitia, cum praetorianis adfectio. ego efficiam ne sit aliqua sollteneant, vos occupent voluptates, quare sanctissimi Quirites, et reliqua. Haec nos de Firmo cognovisse scire debuisti, sed digna memoratu, nam ea quae de illo Aurelius Festivus, libertus Aureliani, singillatim rettulit si vis cognoscere, eundem oportet legas, maxime cum dicat Firmum eundem inter crocodillos, unctum crocodillorum adipibus, natasse et elephantum rexisse et hippopotamo sedisse et sedentem ingentibus struthionibus vectum esse et
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut tritanum uinceret: cuius uaro elius menuuit. na
& incudeni superpositun pectori constanter aliis tundẽ¬
tibus ꝑtulit. cum ipse recliuis ac resupinus & curuatus.
in manus penderet potius ꝙͣ iaceret. Fuit tamen ei cõ¬
tentio cum aureliani ducibus ad bibendum. si quando
eius temptare uoluisset. Nam quidam burburus nomie
de numero uexillarioꝵ notissimus potator cum ad bi¬
bendum eundem prouocasset. saitias duas plenas mero
duxit. & toto postea conuiuo sobrius fuit & cũ ei bur¬
burus diceret quare feces non bibisti respondit ille. stulte
terra non bibitur. Leuia persequinur cũ maiora dicẽda
suit. Hic ergo aurelianum contra sumpsit imperiũ ad
deferendas pͥartes que supererant zenobie. Sed aure¬
liano de thraciis redeunte superatus est. multi dicunt
uissit. Amantissimo sui populo. Ro. Aurelianus augu¬
stus salutem dicit. Pacato undiq gentium toto qua

Expanded text:
ita ut Tritannum vinceret, cuius Varro meminit. nam ita ut Tritannum vinceret, cuius Varro meminit. nam et incudem superpositam pectori constanter aliis tundentibus pertulit, cum ipse reclinis ac resupinus et curvatus in manus penderet potius quam iaceret, fuit tamen ei contentio cum Aureliani ducibus ad bibendum, si quando eum temptare voluissent, nam quidam Burburus nomine de numero vexillariorum, notissimus potator, cum ad bibendum eundem provocasset, situlas duas plenas mero duxit et toto postea convivio sobrius fuit; et cum ei Burburus diceret, Quare non faeces bibisti? respondit ille, Stulte, terra non bibitur. levia persequimur, cum maiora dicenda sint. Hic ergo contra Aurelianum sumpsit imperium ad defendendas partes quae supererant Zenobiae. sed Aureliano de Thraciis redeunte superatus est. multi dicunt iussit: Amantissimo sui populo Romano Aurelianus Augustus salutem dicit. Pacato undique gentium toto qua
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse duos dentes elephanti pedum denum e quib
aurelianus sellam constituerat facere. additis aliis duo¬
bus in qua iupiter aureus & gẽmatus sederet cũ specie
pretexte ponendus in templo solis appeniuis sortibue
aoditis quen appellari uoluerat. louem consulem uel
consulentem. sed eosdem dentes postea carinus mulieri
cuidam dono dedit. que lectum ex his fecisse narratur.
quia ex nunc scitur & sciri apud posteros nihil prodẽit
taceo. ita donum iudicum ioui optimo maximo consecra¬
tum per deterrimũ principeni & ministerium libidiuis
factum uidetur pretium. Fuit tamen firmus statura
ingenti. oculis foris emunentibus. capillo crispo fronte
uuluerata uultu nigriore reliqua parte corporis candi¬
dus sed pilosus atq hispidus ita ut cum pleriq cyclo¬
pem uocarent: carne multa uescebatur. strutionem ad
diem comedisse fertur. uini non multum bibit. aque
plurimum. mente firmissimus. neruis robustissimue

Expanded text:
hhAurelianus sellam constituerat facere additis aliis duobus, in qua Iuppiter aureus et gemmatus sederet cum specie praetextae, ponendus in Templo Solis, Appenninis sortibus aditis, quem appellari voluerat Iovem Consulem vel Consulentem. sed eosdem dentes postea Carinus mulieri cuidam dono dedit, quae lectum ex iis fecisse narratur. quam, quia et nunc scitur et sciri apud posteros nihil proderit, taceo. ita donum Indicum, Iovi Optimo Maximo consecratum, per deterrimum principem et ministerium libidinis factum videtur et pretium. Fuit tamen Firmus statura ingenti, oculis foris eminentibus, capillo crispo, fronte vulnerata, vultu nigri ore, reliqua parte corporis candidus sed pilosus atque hispidus, ita ut eum plerique Cyclopem vocarent, carne multa vescebatur, struthionem ad diem comedisse fertur. vini non multum bibit, aquae plurimum, mente firmissimus, nervis robustissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
contra cognoscerem. Firmum non inter purpurato
habui sed quendam latronem. quod idcirco dixi ne ꝗs
me oblitum estimaret mei. Sed ne uolumini quod bre¬
uissimum promisi multa connectam. Uenianius ad fir¬
num. Firmo patria seleucia fuit. tam & si pleriq greco¬
rum alteram tradunt: ignari eo tempore ipsos tres fuisse
firmos. quoꝵ unus prefectus egypti. alter dux luuitis
africani. Idemq proconsule: tertius iste ⁊enobie amicꝰ
ac socuis. qui alexandriam eoyptiorum incitatus fure
peruasit: & quem aurelianus solita uirtutum suarum
felicitate contriuit. De huius multa dicuntur. Nam
& uitreis quadraturis bitumine. aliisq medicamentis in¬
sertis domum introduxisse ꝑhibetur. & tantuni habuisse
de cartis: ut publice sepe dicer & exercitum se alere posse
papyra & glutine. Idem & cum bleminiis societatem ma¬
ximam tenuit. & cum saracenis: naues quoq ad iudoe
negociarias sepe misit: ipse quoq ut perhibetur. dicitur

Expanded text:
cuncta cognoscerem, Firmum non inter purpuratos cuncta cognoscerem, Firmum non inter purpuratos habui sed quasi quendam latronem; quod idcirco dixi ne quis me oblitum aestimaret mei. sed ne volumini, quod brevissimum promisi, multa conectam, veniamus ad Firmum. Firmo patria Seleucia fuit, tametsi plerique Graecorum alteram tradunt, ignari eo tempore ipso tres fuisse Firmos, quorum unus praefectus Aegypti, alter dux limitis Africani idemque pro consule, tertius iste Zenobiae amicus ac socius, qui Alexandriam Aegyptiorum incitatus furore pervasit, et quem Aurelianus solita virtutum suarum felicitate contrivit. De huius divitiis multa dicuntur, nam et vitreis quadraturis bitumine aliisque medicamentis insertis domum instruxisse perhibetur et tantum habuisse de chartis ut publice saepe diceret exercitum se alere posse papyro ximam tenuit et cum Saracenis. Naves quoque ad Indos negotiatorias saepe misit.Ipse quoque ipse perhibetur dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
qui sub aureliauo fuerant non taceremus. Scis enim mi
basse. quanta nobis contentio proxime fuerit cũ ama¬
tore historiarun Mlarco fronteio: cum ille diceret. firmũ
qui aureliani temporibus egyptum occupauerat. latrimi¬
culum fuisse non principem. contra ego mecumq Ru¬
fius celsus & ceionius iulianus & fabius sossianus con¬
tenderent. dicentes illum & purpura usum & ꝑcussa
moneta augustum esse uocatum. Cum &iam numoe
tiis conuicit illum auctocratora in edictis suis esse ⁊¬
uocatum. & illi quidem aduersum non contendenti hec
sola ratio fuit ꝙ dicebat. Aurelianum in edicto suo
non scripsisse ꝙ tyrannium occidisset. sed ꝙ latruncu¬
lum quendam a re. p. remouisset. Proude quasi di¬
gui tanti princeps nominis crediderit tyramiũ appellare
homuinem tenebrarium aut non semper latrones uocita¬
ueruit magni principes eos quos inuadentes purpurac
necauerunt. Ipse ego in aureliani uita priusqͣ de firmo

Expanded text:
qui sub Aureliano fuerat, non faceremus. Scis enim, mi qui sub Aureliano fuerat, non faceremus. Scis enim, mi Basse, quanta nobis contentio proxime fuerit cum amatore historiarum Marco Fonteio, cum ille diceret Firmum, qui Aureliani temporibus Aegyptum occupaverat, latrunculum fuisse non principem, contra ego mecumque Rufius Celsus et Ceionius Iulianus et Fabius Sossianus contenderet, dicentes illum et purpura usum et percussa moneta Augustum esse vocitatum, cum etiam nummos isque libris convicit illum autokra/tora in edictis suis esse vocatum, et illi quidem adversum nos contendenti haec sola ratio fuit, quod dicebat Aurelianum in edicto suo non scripsisse quod tyrannum occidisset, sed quod latrunculum quendam a re publica removisset; proinde quasi digne tanti princeps nominis debuerit tyrannum appellare hominem tenebrarum, aut non semper latrones vocitaverint magni principes eos quos invadentes purpuras necaverunt. ipse ego in Aureliani vita, priusquam de Firmo
Abbreviated transcription (Latin):
ELSETIOS TIRNOS SCO
plerosq tacuisse aut breuiter pre¬
terisse. Nam & suetonui  trau¬
quillus emendatissimus & candi¬
dissimus scriptor antoninum
uindicem tacuit contentus eo ꝙ
eos cursim ꝑstrinxerat. & marius
maximus qui auidium marci tem¬
poribus albinum. & nigrum scauri
non sius propriis libris sed alienis
mnexuit. & de suetonio non mi¬
ramur cui familiare fuit amaRe
breuitatem. Quid maruis maxi¬
mus homo oĩum uerbosissimus. qui
& in historicis se uoluminibus impli¬
cauit. num ad istam descriptionẽ
curanq descendit: atqui contra
trebellius pollio. ea fuit diligentia
ca cura in edendis bonis malisque
principibus: ut &iam triguita ty¬
rannos uno breuiter libro conelu¬
deret qui ualeriam & galliem
nec multo superioꝵ aut̃ inferioꝵ
principum fuere temporib. Quare
minima fuerit cura ut dictis au¬
reliano. tacito & floriauo probo
&iam magno ac singulari principe
cum diceñdi essentͦ. Carus Carinus
& numerians: de saturnino bonoso & proculo & firmo

Expanded text:
ulos tyrannos scio plerosque tacuisse aut breviter praeterisse. Nam et Suetonius Tranquillus, emendatissimus et candidissimus scriptor, Antoninum, Vindicem tacuit, contentus eo quod eos cursim perstrinxerat, et Marius Maximus, qui Aporibus, Albinum et Nigrum Severi non suis propriis libris sed alienis innexuit. et de Suetonio non miramur, cui familiare fuit amare brevitatem, quid Marius Maximus, homo omnium verbosissimus, qui et mythistoricis se voluminibus implicavit, num ad istam descriptionem curamque descendit? atque contra Trebellius Pollio ea fuit diligentia, ea cura in edendis bonis malisque principibus ut etiam triginta tyrannos uno breviter libro concluderet, qui Valeriani et Gallieni nec multo superiorum aut inferiorum principum fuere temporibus, quare minima fuerit cura, ut, dictis Aureliano, Tacito et Floriano, Probo etiam, magno ac singulari principe, cum dicendi essent Carus, Carinus et Numerianus, de Saturnino, Bonoso et Proculo et Firmo,
Abbreviated transcription (Latin):
timore romam refugerunt & in italia circa ueronam ac
benacum & larium atq in his regionibus larem locauerũt.
ane quod preterire non potui cum unago probi in uero¬
nensis territorii situ ita fulmine icta esset ut cius p̃texta
colores mutaret. haruspices responderunt huuis familie
posteros tante in senatu claritudinis fore ut om̃s summis
honoribus fungerentur. sed adhuc nenuinem uidimue
osteri autem c̾ternitatem uidentur habere non modum:
Senatus mortem probi grauissime accepit eque populus
& cum esset nunciatum carum imperare uirum bonun
quidem sed longe a moribus probi. carini causa filii eius
qui semper pessime uixerat tam senatus qͣ populus in¬
horruit. metuebant enim unus quisq tristiorem pͥncipeni
sed magis improbum metuebat heredem. Hec sunt que
de probo cognouimus uel que digna memoratu estimauimꝰ.
Iunc in alio libro & quidem breui de firmo & saturnino &

Expanded text:
timore Romanam rem fugerunt et in Italia circa Veronam ac timore Romanam rem fugerunt et in Italia circa Veronam ac Benacum et Larium atque in his regionibus larem locaverunt. sane quod praeterire non potui, cum imago Probi in Veronensi sita fulmine icta esset ita ut eius praetexta colores mutaret, haruspices responderunt huius familiae posteros tantae in senatu claritudinis fore ut omnes summis honoribus fungerentur. sed adhuc neminem vidimus, posteri autem aeternitatem videntur habere non modum. Senatus mortem Probi gravissime accepit, aeque populus, et cum esset nuntiatum Carum imperare, virum bonum quidem sed longe a moribus Probi, Carini causa filii eius, qui semper pessime vixerat, tam senatus quam populus inhorruit, metuebant enim unusquisque tristiorem principem, sed magis improbum metue- bant heredem. Haec sunt, quae de Probo cognovimus vel quae digna memoratu aestimavimus. nunc in alio libro, et quidem brevi, de Firmo et Saturnino et
Abbreviated transcription (Latin):
sub illo principe milites non fuissent. anuonam prouin¬
cialis daret. nullus stipendia de largitionibus. nulla ero¬
garentur. eternos thesauros haberet romana res.ꝑ. ni¬
hil expenderetur a principe. nihil a possessore regderet
aurum profecto seculum promittebat. nulla futura erãt
castra. nusꝗͣ lituus audiendus. aria nõ erãt fabricada:.
populus iste militantium qui nuinc bellis ciuilibus remi . P.
uexat araret. studiis incumberet. erudiretur artibus. naui¬
garet. atde ꝙ nullus occideretur in bello. Dii boni quid
tantum uos offendit romana res. p. cur talem pͥncipen
sustulistis : eant nunc qui ad ciuilia bella milites parãt.
in germanorum necem arment dexteras fratrum. horten¬
tur in patrum uulnera liberos. & diuinitatem probo de¬
rogent. que m imperatores nostri prudenter & conscerã¬
dũm uultibus & ornandum templis celebrandum ludic
circensibus iudicarunt. Posteri probi uel odio inuidie. ł¬

Expanded text:
sub illo principe milites non fuissent? an- nonam provinsub illo principe milites non fuissent? an- nonam provincialis daret nullus, stipendia de largitionibus nulla erogarentur, aeternos thesauros haberet Romana res publica, nihil expenderetur a principe, nihil a possessore redderetur ; aureum profecto saeculum promittebat, nulla futura erant castra, nusquam lituus audiendus, arma non erant fabricanda. populus iste militantium, qui nunc bellis civilibus rem publicam vexat, araret, studiis incumberet, erudiretur artibus, navigaret. adde quod nullus occideretur in bello. di boni, quid tantum vos offendit Romana res publica, cui talem principem sustulistis? eant nunc, qui ad civilia bella milites parant, in germanorum necem arment dexteras fratrum, hortentur in patrum vulnera liberos et divinitatem Probo derogent, quam imperatores nostri prudenter et consecrandam vultibus et ornandam templis et celebrandam ludis circensibus iudicarunt. Posteri Probi vel odio vel invidiae
Abbreviated transcription (Latin):
biles extiterunt. intelligo hunc uirum aut parem fuisse
aut si non repugnat inuidia furiosa melioren. Quĩquẽ¬
nio enim imperii sui per totum orbem terraꝵ tot bella
gessit. & quidem per se ut mirabile sit quẽ adiodum
omnnbus occurrerit preliis manu sua fecit. duces precla¬
rissimos instituit. nam ex eius disciplina carus diocletiã¬
nus. constantius ascle piodortus annibalianus leonide
cecropius pisonianus hereimianus gaudiosus ursinianus
herculeus maximianus. & ceteri quos patres nostri nura¬
ti sunt. & de quibus non nulli boni principes extiterunt.¬
prope totidem antoninoꝵ. Nam quid de augusto lo¬
quar. cuius imperii anni uix potestatui. ui malos autem
principes taceo: ip̃sa uox probi clarissina indicat. quid
se facere potuisse speraret. qui dixit breui necessarios m¬
lites non futuros. Ille uero conscius sui barbaros non ti¬
nuit. non tyrannos. que deuide felicitas emicuisset. si

Expanded text:
biles exstiterunt, intellego hunc virum aut parem fuisse biles exstiterunt, intellego hunc virum aut parem fuisse aut, si non repugnat invidia furiosa, meliorem, quinquennio enim imperii sui per totum orbem terrarum tot bella gessit, et quidem per se, ut mirabile sit quemadmodum omnibus occurrerit proeliis, multa manu sua fecit, duces praeclarissimos instituit, nam ex eius disciplina Carus, Diocletianus, Constantius, Asclepiodotus, Hannibalianus, Leonides, Cecropius, Pisonianus, Herennianus, Gaudiosus, UrsinianusGaudiosus, Ursinianus et ceteri, quos patres nostri mirati sunt et de quibus nonnulli boni principes extiterunt.prope totidem Antoninorum. Nam quid de Augusto loquar, cuius imperii annis vix potest advivi? Malos autem prse facere potuisse speraret, qui dixit brevi necessarios milites non futuros. ille vero conscius sui non barbaros timuit, non tyrannos. quae deinde felicitas emicuisset, si
Abbreviated transcription (Latin):
re imperatoris optimi progredior qͣ pedestris sermo de¬
siderat: quare addam illud precipue quod tanto uiro
fatalem properauit necessitatem. Nam cũ sirmium
uenisset ac solum patrium effecundari cuperet dilata¬
riq ad siccanduni quandani paludem multa simult
milia militum posuit ingentem parans fossam: qua de¬
iectis in saltum naribus loca sirmiensib profut᷑a siccaret.
hac ꝑmoti milites confugientem eum in turrem ferratani
quan ipse specule causa letissinã exedificauerat ĩterenierũt.
amio imperii sui quinto. postea tamen ingens ei sepulch
elatis aggeribus omnes pariter milites fecerunt cũ titulo
huiusmodi inciso mariori. Hic probus imperator &
uere probus situs est. uictor oum gentium barbaras
uictor &iam tyramioꝵ. Conferenti mihi cũ aliie
imperatorib principem probum om̃ib prope romanis
ducibus. qua fortes. clementes. qua prudentes qua nura¬

Expanded text:
re imperatoris optimi progredior quam pedestris sermo dere imperatoris optimi progredior quam pedestris sermo desiderat, quare addam illud quod praecipue tanto viro fatalem properavit necessitatem. nam cum Sirmium venisset ac solum patrium effecundari cuperet et dilatari, ad siccandam quandam paludem multa simul milia militum posuit, ingentem parans fossam, qua deiectis in Savum naribus loca Sirmiensibus profutura siccaret. hoc permoti milites confugientem eum in turrem ferratam, quam ipse speculae causa elatissimam exaedificaverat, interemerunt anno imperii sui quinto, postea tamen ingens ei sepulchrum elatis aggeribus omnes pariter milites fecerunt cum titulo huius modi inciso marmori: Hic Probus imperator et vere probus situs est, victor omnium gentium barbararum, victor etiam tyrannorum. Conferenti mihi cum aliis imperatoribus principem Probum omnibus prope Romanis ducibus, qua fortes, qua clementes, qua prudentes, qua mira
Abbreviated transcription (Latin):
tibus qui per triumphun erant ducti. plerisq germiauis
& sarnatis nõnullis &iam latronib isauris. Qͦ uibus
ꝑactis bellum ꝑsicum parans cum per illyricun iter facẽt
est. Si quidem multa opera militari manu perfecit. di¬
cens annonã gratuitam militem comedere non debere.
His addidit dictum eius graue si unqͣ eueniat salutare
rei .p. breui milites necessarios non futuros. Quid
ille conceperat animo qui hoc dicebat: non ne omnee
barbaras gentes subiecerat. pedibusq totum mundum
fecerat romanun: breui inquit milites necessarios non
habenius: quid est aliud dicere: romanus iam nuleserit
nullus: ubiq reguabit. onnia possidebimus. secura
res.p. orbis terrarũ non arma fabricabunt. non anno¬
uam prebebit uobis. habebunt arata: equus nascet᷑ ad
pacen. nulla erunt bella. nulla captiuitas. ubiq pax.
ubiq romane leges. ubiq iudices nostri. Longius amo¬

Expanded text:
tibus, qui per triumphum erant ducti, plerisque Germanis tibus, qui per triumphum erant ducti, plerisque Germanis et Sarmatis, nonnullis etiam latronibus Isauris. Quibus peractis bellum Persicum parans, cum per Illyricum iter faceretest, si quidem multa opera militari manu perfecit, dicens annonam gratuitam militem comedere non debere, his addidit dictum eis grave, si umquam eveniat, salutare rei publicae, brevi milites necessarios non futuros, quid ille conceperat animo qui hoc dicebat? nonne omnes barbaras gentes subegerat pedibus totumque mundum fecerat iam Romanum? Brevi, " inquit, " milites necessarios non habebimus. quid est aliud dicere : Romanus iam miles erit nullus? ubique regnabit, omnia possidebit secura res publica. orbis terrarum non arma fabricabitur, non annonam praebebit, boves habebuntur aratro, equus nascetur ad pacem, nulla erunt bella, nulla captivitas, ubique pax, ubique Romanae leges, ubique iudices nostri. Longius amo
Abbreviated transcription (Latin):
circus ad silue consitus speciem gratia noui uiroris effr¬
onduit. missi deinde ꝑ oñis aditus strutiones mille: ⁊¬
mille cerui. mille apri. iam dame. ibicos oues. fere et
cetera herbatica ammalia quanta uel ali potuerunt uel
inueniri: ĩmissi deinde populares. paruit quisq quod
uoluit. Edidit alia die in amphiteatro una missione cen¬
tum iubatos leones qui rugitibus suis tonitrus excitabant.
qui onnes porticis interempti sunt. non magnũ pbentes
spectaculum quo occidebantur. Neq enini erat bestiaru
impetus ille. qui esse hec ab eis egredientib solet. Ocisi sut
preterea multi qui dirigere uolebant sagiitis. Editi deuide
centũ leo pardi libici centum deinde syri. edite centũ laue
& ursi simul trecenti. quarum oĩum ferarum magnum
magis constat spectaculũ fuisse qͣ gratum. Edita pͥterea
gladiatoꝵ paria trecenta. ablemiuyis plerisq pugnã¬

Expanded text:
Circus ad silvae consitus speciem gratia novi viroris effrCircus ad silvae consitus speciem gratia novi viroris effronduit. missi deinde per omnes aditus struthiones mille, mille cervi, mille apri; iam damae, ibices, oves ferae et cetera herbatica animalia quanta vel ali potuerunt vel inveniri, inmissi deinde populares, rapuit quisque quod voluit, edidit alia die in Amphitheatro una missione centum iubatos leones, qui rugitibus suis tonitrus excitabant. qui omnes e posticis interempti sunt, non magnum praebentes spectaculum, quo occidebantur. neque enim erat bestiarum impetus ille qui esse e caveis egredientibus solet; occisi sunt praeterea multi, qui dirigere nolebant, sagittis, editi deinde centum leopardi Libyci, centum deinde Syri ; editae centum leaenae et ursi simul trecenti; quarum omnium ferarum magnum magis constat spectaculum fuisse quam gratum. edita praeterea gladiatorum paria trecenta Blemmyis plerisque pugnan
Abbreviated transcription (Latin):
perium arripussent: onnesq sibi iam britanias hispaniae
& brachate gallie prouincias uindicarent: barbaris se met
iuuantib uicit. ac ne requiras plura uel de saturnino uł
de proculo uel de bonoso suo cosdem inseram libro. Pauca
de hisdem ut decet imo ut poscit necessitas locuturus.
Unum sane sciendum q germam omnes cumi ad auxilium
niis hinc ꝑmisit ut uites haberent uinũq conficerent.
ipse almam montẽ in illirico circa sermiumi. nulitai fossa
lec tauit & conseruit & dedit: Romani &iam uoluptates
& quidem insignes delatis &iam congiariis triumphauit.
de germanis & blemiis oium gentium drungos usq ad
quinquagenos homines ante triumphum duxit. Uenatio¬
nem in circo amplissinam dedit ita ut populus cuncta
diriperet. Genus autem spectaculi fuit tale. arbores ua¬
lide per milites radicibus uulse connexis late longeq
trabibus affixe sunt: terra deinde suꝑiecta: totusque

Expanded text:
perium arripuissent omnesque sibi iam Britannias, Hispanias perium arripuissent omnesque sibi iam Britannias, Hispanias et bracatae Galliae provincias vindicarent, barbaris semet iuvantibus vicit. Ac ne requiras plura vel de Saturnino vel de Proculo vel de Bonoso, suo eosdem inseram libro, pauca de iisdem, ut decet, immo ut poscit necessitas, locuturus. unum sane sciendum est, quod Germani omnes, cum ad auxilium nis hinc permisit, ut vites haberent vinumque conficerent. ipse Almam montem in Illyrico circa Sirmium militari manu fossum lecta vite conseruit. Dedit Romanis etiam voluptates, et quidem insignes, delatis etiam congiariis. triumphavit de Germanis et Blemmyis, omnium gentium drungos usque ad quinquagenos homines ante triumphum duxit, venationem in Circo amplissimam dedit, ita ut populus cuncta diriperet. genus autem spectaculi fuit tale : arbores validae per milites radicitus vulsae conexis late longeque trabibus ad rixae sunt, terra deinde superiecta totusque
Abbreviated transcription (Latin):
terrori. Facta igitur pace cuni persis ad thracias redit.
& centũ muilia basternaꝵ in solo romano constituit. qui
omnes fidem seruarunt. Sed çum & ex aliis gentibus ple¬
rosq transtulisset. idest ex gypedis. grautungis & blan¬
dulis illi omnes fidem fregerunt. & occũpato bellis tyraniu¬
cis probo per totum pene orbem pedibus & nauigando ua¬
gati sunt. nec parum molestie romane glorie intulerunt.
quos quidem ie diuersis uicibus uariisq uictoriis oppressit.
paucis domũ cum gloria redeuntibus ꝙ probi euasissent
manus. Hec probus cum barbaris gessit. sed habuit &
non leues tyrannicos motus. Nam & saturninum qui
orientis imꝑu arripuerat: uariis preliorũ gm̃ibus & nota
uirtute superauit: que uict̾o tanta in oriente quies fuit: ut
que admedũ uulgo loquebant᷑ mures rebelles nullus audir&.
Deinde cum proculus & bonosus apud agrippam in gallia uu¬

Expanded text:
terrori. Facta igitur pace cum Persis ad Thracias rediit terrori. Facta igitur pace cum Persis ad Thracias rediit et centum milia Bastarnarum in solo Romano constituit, qui omnes fidem servarunt. sed cum et ex aliis gentibus plerosque pariter transtulisset, id est ex Gepedis, Greuthungis et Vandalis, illi omnes fidem fregerunt et occupato bellis tyrannicis Probo per totum paene orbem pedibus et navigando vagati sunt nec parum molestiae Romanae gloriae intulerunt. quos quidem ille diversis vicibus variisque victoriis oppressit, paucis domum cum gloria redeuntibus, quod Probi evasissent manus, haec Probus cum barbaris gessit. Sed habuit etiam non leves tyrannicos motus, nam et Saturninum, qui orientis imperium arripuerat, variis proeliorum generibus et nota virtute superavit, quo victo tanta in oriente quies fuit, ut, quemadmodum vulgo loquebantur, mures rebelles nullus audiret. deinde cum Proculus et Bonosus apud Agrippinam in Gallia im
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Facatis deniq om̃ib pamphilie partib ceterarũq
prouinciaꝵ que sunt is aurie uicina. ad orientẽ iter fecit.
blemineas &iam subegit. quorũ captiuos romã trasmisit.
copte p̾terea & ꝓtholomaide urbis creptas barbarico ẜuitio
romano reddidit uiri. Ex quo tantũ profecit ut parthi
legatos ad eum mitterent conficentes timorẽ paceniq poscẽ¬
tes. quos ille superbius acceptos magis timentes domumi
remisit. Fertur &iam epła illius repudiatis donis que
rex parthoꝵ miserat ad narscum talis fuisse. Miror
te de om̃ib que nr̃a futura sunt tam pauca misisse. Ha¬
beto interim omnia illa quib gaudes. que si nos hr̃e cupiamꝰ
scimus que ad modũ possidere debeamus. His acceptis liris
narseus maxime territus & eo precipue ꝙ coptem & ꝑtho¬
lomaidem comperit ablemiis qui eas tenuerant iundictas.
cesosq ad interemptionẽ eos qui gentibus fuerant ante

Expanded text:
rent. Pacatis denique omnibus Pamphyliae partibus ceterarumque rent. Pacatis denique omnibus Pamphyliae partibus ceterarumque provinciarum, quae sunt Isauriae vicinae, ad orientem iter flexit. Blemmyas etiam subegit, quorum captivos Romam transmisit Copten praeterea et Ptolemaidem urbis ereptas barbarico servitio Romano reddidit iuri. ex quo tantum profecit ut Parthi legatos ad eum mitterent confitentes timorem pacemque poscentes, quos ille superbius acceptos magis timentes domum remisit. fertur etiam epistula illius repudiatis donis, quae rex miserat, ad Narseum talis fuisse : Miror te de omnibus quae nostra futura sunt tam pauca misisse, habeto interim omnia illa quibus gaudes. quae si nos habere cupiamus, scimus quemadmodum possidere debeamus. his acceptis litteris Narseus maxime territus, et eo praecipue quod Copten et Ptolemaidem comperit a Blemmyis, qui eas tenuerant, vindicatas caesosque ad internecionem eos qui gentibus fuerant ante
Abbreviated transcription (Latin):
prius ꝗͣ ueniret: retias sic paratas reliquit. ut illic ne suspi¬
cioneni quidem ullius terroris reliuqueret. in illiricos ceteras¬
q gentes ita contudit ut prope sine bello cuncta reciperet
que illi diripuerant. tetendit deinde per thracias atq oes
gethicos populos fama rerum territos & antiqui nominis
potentia pressos. aut in deditionem aut in amicitiã recepit.
His gestis orientem petit. atq itinere potentissimo quodam
latrone palfuerio capto & interfecto omnẽ isuariam libe¬
rauit: populisq atq urbibus romanis legibus restitutis
barbaroruni qui apud isauros sunt uel per terrorem uel
urbanitatem loca ingressus est. que cum peragrasset. hoc
dixit. facilius est ab istis locis latrones arceri ꝙͣ tolli ⁊
ueteranis. Omnia illa que auguste adeuntur loca priuata
donauit. addens ut corum filii ab anno oetauodeaimo mares
duntaxat ad militiam mitterent᷑ ne latrocinari unqͣ disce¬

Expanded text:
priusquam veniret, Raetias sic pacatas reliquit ut illic ne suspipriusquam veniret, Raetias sic pacatas reliquit ut illic ne suspicionem quidem ullius terroris relinqueret, in Illyrico Sarmatos ceterasque gentes ita contudit ut prope sine bello cuncta reciperet quae illi diripuerant. tetendit deinde iter per Thracias atque omnes Geticos populos fama rerum territos et antiqui nominis potentia pressos aut in deditionem aut in amicitiam recepit. His gestis orientem petiit atque itinere potentissimo quodam latrone Palfuerio capto et interfecto omnem Isauriam liberavit, populis atque urbibus Romanis legibus restitutis. barbarorum, qui apud Isauros sunt, vel per terrorem vel urbanitatem loca ingressus est. quae cum peragrasset, hoc dixit, Facilius est ab istis locis latrones arceri quam tolli. veteranis omnia illa quae anguste adeuntur loca privata donavit, addens ut eorum filii ab anno octavo decimo, mares dumtaxat, ad militiam mitterentur, ne latrocinare umquam disce
Abbreviated transcription (Latin):
Nani & quadringenta milia hostium cesa sunt. & sexdeciui
nulia armatorum nobis oblata. & septuaginta urbes no¬
bilissime captiuate hostiun uindicate: & oniues penitus
gallie liberate. coronas quas mihi obtulerũt onnies gallie
ioui optimo maximo ceterisq diis deabusq ĩmiortalibus
uestris manibus consecrate: preda omnis recepta est:
capta &iam alia: & quideni maior qͣ fuerat añ direpta.
Arantur gallicana rura barbaris bubus & iuga geriuanie
captiua prebent nostris colla cultoribus: pascuntur ad⁊
nostrorum alimoniam gentiun pecora diuersarũ: eqnum
pecus nostro iam fecundatur equitatui. frumento barbarico
plena sint horrea: quid plura: illis sola relinquimꝰ solo.
nos eorum omnia possidenus. uolueramus. p.c. geria
quod quidem credimus conferre cũ diuina prouidentia
nostros uberus fecundarit exercitus. Post hec illiricũ petit

Expanded text:
nam et quadrigenta milia hostium caesa sunt, et sedecim nam et quadrigenta milia hostium caesa sunt, et sedecim milia armatorum nobis oblata, et septuaginta urbes nobilissimae a captivitate hostium vindicatae, et omnes penitus Galliae liberatae. coronas, quas mihi obtulerunt omnes Galliae  dedicavi. eas Iovi Optimo Maximo ceterisque dis deabusque inmortalibus vestris manibus consecrate. praeda omnis recepta est, capta etiam alia, et quidem maior quam fuerat ante direpta, arantur Gallicana rura barbaris bubus et iuga Germanica captiva praebent nostris colla cultoribus, pascuntur ad nostrorum alimoniam gentium pecora diversarum, equinum pecus nostro iam fecundatur equitatui, frumento barbarico plena sunt horrea, quid plura? illis sola relinquimus sola, nos eorum omnia possidemus. volueramus, patres consdistulimus. quod quidem credimus conferre, cum divina providentia nostros uberius secundarit exercitus. Post haec Illyricum petiit,
Abbreviated transcription (Latin):
defensionem: si essent ab aliquibus uindicandi. s uisũ
est id non posse fieri nisi si liues romanus extenderet¬
& fieret germiana tota prouincia. maxinie tamen ipsis
regibus consentientib. in eos uindicatum est qui predani
fideliter non reddiderunt. Accepit p̾terea sedecii mulia
tyronum: quos onines per diuersas prouincias sparsit. ita
ut numeris uel limitaneis militibus quinquagenos & sexi¬
genos interserer& dicens sentiendum esse nͦõ uincendũ
cum auxiliatoribus barbaris romanus iuuabatur. Compo¬
sitis igitur rebus in gallia tales ad senatum litteras dedit.
cia comprobarunt. subacta est onnis qua tenditur late
gerinania: noueni reges gentumm. diuersarũ ad nicos pedes
unnuo ad uestros sup̃plic̾es stratiq iacuerunt: onmnes iani
barbari uobis arant. uobis iam seruĩt. & contra interiores
gentes militant. supplicationes igitur uestro more decerinte.

Expanded text:
defensionem, si essent ab aliquibus vindicandi. sed visum defensionem, si essent ab aliquibus vindicandi. sed visum est id non posse fieri, nisi si limes Romanus extenderetur et fieret Germania tota provincia, maxime tamen ipsis regibus consentientibus in eos vindicatum est qui praedam fideliter non reddiderunt, accepit praeterea sedecim milia tironum, quos omnes per diversas provincias sparsit, ita ut numeris vel limitaneis militibus quinquagenos et sexagenos intersereret, dicens sentiendum esse non videndum cum auxiliaribus barbaris Romanus iuvatur. Compositis igitur rebus in Gallia tales ad senatum litteras dedit: cia comprobarunt. subacta est omnis qua tenditur late Germania, novem reges gentium diversarum ad meos pedes, immo ad vestros, supplices stratique iacuerunt. omnes iam barbari vobis arant, vobis iam serunt et contra interiores gentes militant. supplicationes igitur vestro more decernite,
Abbreviated transcription (Latin):
qua illi preter diiunas tanien efferebantur ad gloriam.
& cum iam in nostra ripa. ĩnio per oñis gallias securi
uagarentur cesis prope quadringentis militibus qui
Romanum occupauerant solum reliquas ultra nigrũ
fluuium & albam remouit: tantum his prede barbarice
tulit. quantum ipsi romanis abstulerant. contra urbes
romanas castra in solo barbarico posuit. atq illic milites
collocauit: agros & horrea & domos & amonam trans¬
renanis omnibus fecit. His uidelicet quos in excubiis
collocauit. nec cessatum est unqͣ pugnari: cum cottidie
ad eum barbaroꝵ capita deferrentur: iam ad siigulo
aureos singula. qͣrdui reguli nouem ex diuersis gentib
uenirent: atq ad pedes probi iacerent. quib uꝰle pͥmũ
obsides imperauit. qui statimn dati sunt. deiñ frumentũ.
postremo &iam uaccas atq oues dicitur iussisse. His
acrius ut gladiis non uterentur. rouianam expectaturi

Expanded text:
qua illi praeter divitias etiam efferebantur ad gloriam, qua illi praeter divitias etiam efferebantur ad gloriam, et cum iam in nostra ripa, immo per omnes Gallias, securi vagarentur, caesis prope quadringentis milibus, qui Romanum occupaverant solum, reliquos ultra Nicrum fluvium et Albam removit, tantum his praedae barbaricae tulit quantum ipsi Romanis abstulerant. contra urbes Romanas castra in solo barbarico posuit atque illic milites collocavit, agros et horrea et domos et annonam Transrhenanis omnibus fecit, iis videlicet quos in excubiis conlocavit, nec cessatum est umquam pugnari, cum cottidie ad eum barbarorum capita deferrentur, iam ad singulos aureos singula, quamdiu reguli novem ex diversis gentibus venirent atque ad pedes Probi iacerent, quibus ille primum obsides imperavit, qui statim dati sunt, deinde frumentum, postremo etiam vaccas atque oves. dicitur iussisse his acrius ut gladiis non uterentur, Romanam exspectaturi
Abbreviated transcription (Latin):
uidicum appellationib ipsi cognoscerent. proconsulẽs cre¬
arent. legatos consulib darent uis pretorium presidibus
darent. Leges quas probus ederet senatusconsultis proprii
consecrarent: statim deinde si qui ex interfectoribus aure¬
liani superfuerant uario genere undicauit. mollius tamen
moderatiusq qͣ prius exercitus & postea tacitus uindic aue¬
rant. Deinde animaduertit &iam in cos qui tacito ĩsidias
fecerant. Floriani sociis pepercit ꝙ non tyramiũ aliquem
uidebantur secuti sed siu fratrem principis. Recepit
deinde omines curopenses exercitus qui florianũ ĩperatorẽ
fecerant & occiderant. His gestis cum ingenti exercit
gallias petit que omnes occiso p̾ostumo turbãte fuerant: inter¬
fecto aureliano a germanis possesse. Tanta autem prelia
illic & tam feliciter gessit: ut abarbaris. lx. per galliae
nobilissimas reciperet ciuitates: predam deinde omneni

Expanded text:
iudicum appellationibus ipsi cognoscerent, proconsules creiudicum appellationibus ipsi cognoscerent, proconsules crearent, legatos proconsulibus darent, ius praetorium praesidibus darent, leges quas Probus ederet senatus consultis propriis consecrarent. Statim deinde, si quidam ex interfectoribus Aureliani superfuerant, vario genere vindicavit, mollius tamen moderatiusque quam prius exercitus et postea Tacitus vindicaverant. deinde animadvertit etiam in eos qui Tacito insidias fecerant. Floriani sociis pepercit, quod non tyrannum aliquem videbantur secuti, sed sui principis fratrem, recepit deinde omnes Europenses exercitus, qui Florianum et imperatorem fecerant et occiderant. His gestis cum ingenti exercitu Gallias petiit, quae omnes occiso Postumo turbatae fuerant, interfecto Aureliano a Germanis possessae. tanta autem illic proelia et tam feliciter gessit, ut a barbaris sexaginta per Gallias nobilissimas reciperet civitates, praedam deinde omnem,
Abbreviated transcription (Latin):
ac persas. atq onnem ponticum tractum. cũ ubiq iugeat
probi uirtutes insignia. Longum est dicere quot reges ma¬
guarum gentium fugarit. quot duces mani sua occiderit:
quantum armoꝵ sit que ipse cepit priuatus. Superiores
principes quas illi gratias egerint. testes sunt littere publi¬
cis inserte monumentis. dii boni quotiens ille donis milita¬
ribus est donatus: quas militum laudes emeruit: adulescẽs
tribunatus. non longe post adulescentiã regendas legiones
accepit. Iupiter op̾time maxime iuno regina. tuq uirtu¬
tum presul mineria. tu orbis concordia & tu romana uic̃¬
toria. date hoc senatui populoq ro. date militibus. date.
sociis atq exteris nationibus. Imperet que admodũ milita¬
consulare impium. patris patrie reuerentiã. pontificatum
maximũ. uis tertie relationis tribunitiam potestate m
ost hec acclamatum est. omnes. omnes. accepto igit᷑ hoc

Expanded text:
quid Parthos ac Persas atque omnem Ponticum tractum? ubique vigent quid Parthos ac Persas atque omnem Ponticum tractum? ubique vigent Probi virtutis insignia, longum est dicere quot reges magnarum gentium fugarit, quot duces manu sua occiderit, quantum armorum sit, quae ipse cepit privatus, superiores principes quas illi gratias egerint, testes sunt litterae publicis insertae monumentis, di boni, quotiens ille donis militaribus est donatus! quas militum laudes emeruit! adulescens tribunatus, non longe post adulescentiam regendas legiones accepit. Iuppiter Optime Maxime, Iuno Regina tuque virtutum praesul Minerva, tu orbis Concordia et tu Romana Victoria, date hoc senatui populoque Romano, date militibus, date sociis atque exteris nationibus 3: imperet quemadmodum militaconsulare imperium, patris patriae reverentiam, pontificatum maximum, ius tertiae relationis, tribuniciam potestatem. post haec adclamatum est, Omnes, omnes. Accepto igitur hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nos. rem.p. bene tibi cõmittimus quosͤ ante seru̾asti.
francicus. tu gothicus. tu sarmaticus. tu parthicus. tu om̃ia
& prius fuistiꝰ semper dignus imperio. dignus triumphis:
felix agas. felix imperes. Post hec mauluis statianue
qui prime sententie tunc erat ita locutus est. Diis ĩmorta
principem talem. qualem semꝑ optabanius dederunt. si
recte cogitemus non nobis aurelianus. non alexander nõ
anconimiꝰ non traianus aut claudius requirendi sunt.
ninia in uno principe constituta sunt: rei militaris scientia.
animus clemens. uita uenerabilis: exemplar agende rei
pu. atq oium prerogatiua uirtutum.. Enmuero que
niundi pars est quamͦ ille non uincendo didicerit: testes
sunt marinari in africe solo uicti: testes franci inuiis stra¬
ti paludibus. testes germani & alamami longe a rheni sũmoti
littoribus: iam ueroꝰ quid sarmatas loquorͦ. quid gothoe

Expanded text:
nos, tuere rem publicam. bene tibi committimus quos ante servasti, nos, tuere rem publicam. bene tibi committimus quos ante servasti, tu Francicus, tu Gothicus, tu Sarmaticus, tu Parthicus, tu omnia, et prius fuisti semper dignus imperio, dignus triumphis, felix agas, feliciter imperes. Post haec Manlius Statianus, qui primae sententiae tunc erat, ita locutus est: Dis inmortalprincipem talem qualem semper optabamus dederunt, si recte cogitemus, non nobis Aurelianus, non Alexander, non Antonini, non Traianus, non Claudius requirendi sunt. omnia in uno principe constituta sunt, rei militaris scientia, animus clemens, vita venerabilis, exemplar agendae rei publicae atque omnium praerogativa virtutum, enimvero quae mundi pars est, quam ille non vincendo didicerit? testes sunt Marmaridae, in Africae solo victi, testes Franci, in inviis strati paludibus, testes Germani et Alamanni, longe a Rheni summoti litoribus, iam vero quid Sarmatas loquor, quid Gothos,
Abbreviated transcription (Latin):
nec uelut hereditariu sibi uendicass& imperium: uel illum
uel alium quempiam maiestas uestra fecisset. Nunc qui
ille imperium arripuit: nobis amuilitibus delatum est
nomen augustum: uindicatum qu&iam in illum a pruden¬
tioribus militibus. quod fuerat usurpatum. queso ut de
meis meritis facturus quicquid iusserit uestra dementia.
tem senatus consultũ die tertia nonas februarii in ede concor¬
die inter cetera elius scorpianus consul dixit. Audistis .p.
c litteras aurelii ualerii probi de his quid uidetur: tum ac¬
clamatum est. Probe auguste dii te seruent: olim dignus
& fortis & iustus. bonus ductor bonus imperator exem̾plũ
militie exemplũ imperii. dii te seruent. adsertor rei. p.
felix imperes magister militie felix imperes: te cumi tuis
dii custodiant & senatus antea te delegit etate tacito poste¬
rior ceteris prior ꝙ imꝑui suscepisti. gratias agimus. tuere

Expanded text:
nec velut hereditarium sibi vindicasset imperium, vel illum nec velut hereditarium sibi vindicasset imperium, vel illum vel alium quempiam maiestas vestra fecisset, nunc quoniam ille imperium arripuit, nobis a militibus delatum est nomen Augustum, vindicatum quin etiam in illum a prudentioribus militibus, quod fuerat usurpatum. quaeso ut de meis meritis iudicetis facturus quicquid iusserit vestra clementia. Item senatus consultum : Die III nonas Feb. in Aede Concordiae inter cetera Aelius Scorpianus consul dixit: Audistis, patres conscripti, litteras Aurelii Valerii Probi; de his quid videtur? tunc adclamatum est: Probe August, di te servent. olim dignus et fortis et iustus, bonus ductor, bonus imperator, exemplum militiae, exemplum imperii. di te servent. adsertor rei publicae felix imperes, magister militiae felix imperes, te cum tuis di custodiant, et senatus antea te delegit, aetate Tacito posterior, ceteris prior, quod imperium suscepisti gratias agimus, tuere
Abbreviated transcription (Latin):
licet. agenda est persona. quani mihi miles imposuit. te
queso capito ita mecum salua re.p. per fruaris. annonani
& cõmeatus & quicquid necessarium est ubiq militibus
pares. Ego quantum in me est: si recte omnia gubernaius
prefectum alterum non habebo. Cognito itaq ꝙ impera¬
ret probus: milites florianum qui quasi hereditarium ini¬
perum acceperat interemerunt: scientes neminen digui
posse imperare. ꝙͣ probum. ita ei sine ulla molestia totius
orbis imperiũ & militum & senatus iudicio delatũ est. Et
qm mentionẽ seuatus fecimus: sciendum est enim quid ipe
ad senatum scripserit. quid item ad eum amplissimus ordo
rescripserit. Oratio probi prima ad senatum. Recte atq
clementia orbis terraꝵ principem daret: & quidẽ de uob̾
qui & estis mundi principes & semꝑ fuistis. & in uestris po¬
steris eritis: atq utinã id &iam florianus expectare uoluiss&

Expanded text:
licet, agenda est persona quam mihi miles imposuit, te licet, agenda est persona quam mihi miles imposuit, te quaeso, Capito, ita mecum salva re publica perfruaris, annonam et commeatus et quicquid necessarium est ubique militi pares, ego, quantum in me est, si recte omnia gubernaveris, praefectum alterum non habebo. Cognito itaque quod imperaret Probus milites Florianum, qui quasi hereditarium arripuerat imperium, interemerunt, scientes neminem dignius posse imperare quam Probum, ita ei sine ulla molestia totius orbis imperium et militum et senatus iudicio delatum est. Et quoniam mentionem senatus fecimus, sciendum est quid ipse ad senatum scripserit, quid item ad eum amplissimus ordo rescripserit : Oratio Probi prima ad senatum : Recte atqutum est ut vestra clementia orbi terrarum principem daret, et quidem de vobis, qui et estis mundi principes et semper fuistis et in vestris posteris eritis, atque utinam id etiam Florianus exspectare voluisset
Abbreviated transcription (Latin):
elegans fabula est. scire quemadinodũ imperiũ probus
sumpserit. Cum ad exercitus nuncius uenisset: tum pͥmũ
animus militibus fuit. preuenire italicos exercitus. ne iterũ
senatus principem daret. Sed cum inter milites sermo esset
quis fieri deberet: & manipulatim in campo tribuni eos allo¬
querentur. dicentes requirendum esse principem aliquem.
fortem. sanctum. uerecunduni. clementem. probum. idq ꝓ
multos circulos ut fieri ad solet diceretur. quasi diuino n¬
tu undiq ab hominibus acclamatum est. Probe auguste
dii te seruent. deinde concursus ad cespiticium. tribunal.
appellatusq imperator. ornatus & iam pallio purpureo qͦd
de statua templi oblatum est: atq inde ad palatium re¬
ductus. inuitus. & retractans. & sepe dicens. Non uobis
expedit milites: non mecum bene agitis: ego enini uobis
blandiri non possum. Prima eius epistola data ad capi
inuitus accepi: deponere mihi rem inuidiosissiniam non

Expanded text:
elegans fabula est scire quemadmodum imperium Probus elegans fabula est scire quemadmodum imperium Probus sumpserit. cum ad exercitus nuntius venisset, tum primum animus militibus fuit praevenire Italicos exercitus, ne iterum senatus principem daret, sed cum inter milites sermo esset quis fieri deberet, et manipulatim in campo tribuni eos adloquerentur, dicentes requirendum esse principem aliquem fortem, sanctum, verecundum, clementem, probum, idque per multos circulos, ut fieri adsolet, diceretur, quasi divino nutu undique ab omnibus adclamatum est, Probe Auguste, di te servent! deinde concursus et caespiticium tribunal, appellatusque imperator, ornatus etiam pallio purpureo, quod de statua templi oblatum est, atque inde ad palatium reductus, invitus et retractans et saepe dicens : Non vobis expedit, milites, non mecum bene agetis, ego enim vobis blandiri non possum. Prima eius epistula, data ad Capitet invitus accepi, deponere mihi rem invidiosissimam non