comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur adurbem uinctus
loro. ut truderetur
ergastulo. Cum que
ante basilicam sancti
petri apłi inpublicum
adductus aggerem de¬
uenissẽt : dissolutae suñ
manus eius : Dixitque
custodibus In hoc appa¬
ret me aculpa quam
dicitis esse immunem :
cum meae manus diui¬
nitus sunt solutae. Tunc
illi indignantes. arcti¬
us eum reuinxerunt :¬
& insuper ad huc alio
loro ligamini adiecto.
ut itadicam uincula
ipsã uinxerunt. Con¬
tigit autem eo tẽpore:
ut nos de basilica scĩ mar¬
tini per plateã uenire¬
mus Hii autem cum
nobis in obuiam uenientes
appropinquarent : ut
primum scĩ basilicam
homo uinctus aspexit :
statim solutae sunt manꝰ
eius. Exiliensq de cabal¬
lo in quo sedebat: pedes
nr̃os arripuit : exponens
se in iuste damnari. Sicq
nobis cum iudice collo¬
quentibus: absq fatiga¬
tione discessit XXXU
DONIUNX SERENA¬
EI HOMINIS NII
cum de cultura uiro
praemisso rediret : su.¬
bito intermanus dela¬
psa comitantium. terrȩ

Expanded text:
tur ad urbem vinctus tur ad urbem vinctus loro, ut truderetur ergastulo. Cumque ante basilicam sancti Petri apostoli in publicum adductus agerem devenisset, dissolutae sunt manus eius, dixitque custodibus: 'In hoc apparet me a culpa quam dicitis esse inmunem, cum meae manus divinitus sunt solutae'. Tunc illi indignantes artius cum revinxerunt, et insuper adhuc alio loro ligamini adiecto, ut ita dicam, vincula ipsa vinxerunt. Contigit autem eo tempore, ut nos de basilica sancti Martini per plateam veniremus. Hii autem cum nobis in obviam venientes adpropinquarent, ut primum sancti basilicam homo vinctus aspexit, statim solutae sunt manus eius, exiliensque de caballo in quo sedebat, pedes nostros arripuit, exponens, se iniuste damnari. Sicque, nobis cum iudice conloquentibus, absque fatigatione discessit. 36. Coniux Serenati hominis nostri, cum de cultura, viro praemisso, rediret, subito inter manus dilapsa comitantium terrae
Abbreviated transcription (Latin):
impellente cadebant
Sed ille de puluere be¬
ati sepulchri secum ha¬
bens : eleuatum chrisma¬
rium contra ignem :
ex ortus subito uentus
uento illi contrarius.
flammas a tecto ecclesi¬
astico defendens aliam
pepulit in partem do
mus: & sic domus eccłe
ne a cerbissima febris
exustus iaceret in le¬
ctulo & iam quasi ex¬
animis haberetur : ut
de hoc pul uere deluto
porrexit infirmo: pro¬
tinus fugata febre. pu¬
er conualuit de labore
Sed ad basilicam sc̃ĩ
HOS ANNOS TERRAS
motus magnus terram
contereret᷑ : cunctaq
ualde moue urentur.
quasi in uno momento
casura: leodulfus qui¬
dam uehementer abeo¬
excussus. non solum sen¬
sũ multatur : sed etiã
om̃ibus membris debi¬
lis est effectus. Qui
ueniens ad basilicam
scĩ turonus. & orationi
perpaucos dies incum¬
bens: & uoci redditur
& sensui : & membris
om̃ibus quasi rediuiuus
sospes est redditus¬
PRAETER MITTEN¬
dum puto: quod in¬
nocenter homo accu¬
satus percalumnias
malorum: ad duceba¬

Expanded text:
impellente vento, cadebant. impellente vento, cadebant. Sed ille de pulvere beati sepulcri secum habens, elevato chrismario contra ignem, exortus subito ventus vento illi contrarius, flammas a tecto ecclesiastico defendens, aliam pepulit in partem, et sic domus ecclesne acerbissima febre exustus jaceret in lectulo, et jam quasi exanimis haberetur; ut de hoc pulvere diluto porrexit infirmo, protinus fugata febre puer convaluit de labore. Sed ad basilicam Sanctihos annos terrae motus magnus terram concuteret, cunctaque valde moverentur, quasi 1134 in uno momento casura, Leodulfus quidam ab eo vehementer excussus, non solum sensu mulctatur, sed etiam omnibus membris debilis est effectus. Qui veniens ad basilicam Sancti Turonis, et orationi paucis diebus incumbens, et voci redditur et sensui, et membris omnibus quasi redivivus sospes est reddituspraetermittendum puto, quod innocenter homo accusatus per calumnias malorum adduceba
Abbreviated transcription (Latin):
mulier. & ipsa deferens
dam audiens nuncium
dĩ : & tibi prȩbeo ait.¬
& asino tuo potum: nec
michi labor. ẽ. ut iterũ
hauriam tantum uo¬
luntas tua fiat. qui iter
pergens necessitatem pa
dedit asino illi bibere
Quae iterum hausta
aqua. impleto uasculo :¬
reuertebatur ad uillã
Quam prosequens sc̃s :¬
ait Reddam tibi pro
mercede beneficium :
qui a ad aquasti asinũ
meum. Et positis geni¬
bus interram. orauit
ad dñm : ut in loco illo
fontis ostenderet uenã
Ac statim consum mata
oratione. disrupta t̾ra.
fontem immensum po.¬
pulis admirantibus pates¬
cit: qui usq hodie beneficiũ
praebet hominibus com¬
manentibus in agro illo
In huius enim fontis ore
est lapis intestimoniũ :
qui uestigium retinet
a selli illius. superquẽ
sc̃s sedit antistes
cum plato episcopatum
pictauae urbis ad eptus
est : uirtus scĩ fuit osten¬
sa. Domus adiuneta
ecclesi asticae domui.
incendio maximocre¬
mabatur : ac scintillae
cum carbonibus super

Expanded text:
mulier, et ipsa deferens mulier, et ipsa deferens dam audiens nuntium Dei : Et tibi praebeo, ait, et asino tuo potum; nec mihi labor est ut iterum hauriam. Tantum voluntas tua fiat, qui iter pergens necessitatem patdedit asino illius bibere. Quo facto, iterum hausta aqua, impletoque vasculo revertebatur ad villam. Quam prosequens Sanctus ait: Reddam tibi pro mercede beneficium, quia adaquasti asinum meum. Et positis genibus 1133 in terra oravit ad Dominum, ut in loco illo fontis ostenderet venam. Ac statim consummata oratione, disrupta terra fontem immensum populis admirantibus patefecit. Qui usque hodie beneficium praebet hominibus commanentibus in agro illo. In illius enim fontis ore est lapis in testimonium, qui vestigium retinet aselli hujus super quem sanctus sedit Antistes.cum Plato episcopatum Pictavae urbis adeptus est, virtus Sancti fuit ostensa. Domus adjuncta ecclesiasticae domui incendio maximo cremabatur, ac scintillae cum carbonibus super
Abbreviated transcription (Latin):
monasterium : ut uelũ
ipsius cancelli attigit.
a mota omni debilitate
sanus abscessit. Distat
autem aburbe pictaua:
quasi stadia quadra¬
XINDE EQRESSI.
SANCTONICUM
territorium ingressisu¬
mus Cumq in quodã
conuiuio de beati mar¬
tini uirtutibus fabula¬
remur : haec michi unus
ex ciuibus. affirmantib
aliis uera essẽ. fideliter
retulit. Naiogialo in l¬
la est : in hoc territorio
sita. Quam cum ser
martinus ad huc super¬
stes incorpore adiret
obuium habuit uirum
ex hibentem aquam
cum uasculo. Erat
enim puteus ille de quo
haec exhibebat situs
in ualle : quasi mille
passus auilla. Ex eo
in colȩ haustam defere¬
bant aquam. Tunc aie
uir dĩ homini aquã
ferenti. Quaeso dilectis¬
sime. contine manum
tuã : & hiic a sello cui
sedeo paululum aquae
ad bibendum indulge
Qui ait. Si necessariũ
ducis animaltuũ ad¬
aquare : accede ad pu¬
teum: & hauriens.
dabis ei Nam ego qđ
cum labore detuli. non
praebȩo. Et haec di¬
cens : praeteriit. Quo

Expanded text:
monasterium, ut velum monasterium, ut velum ipsius cancelli attigit, amota omni debilitate, sanus abscessit. Distat autem ab urbe Pectava quasi stadia quadrxinde egressi, Sancterritorium ingressi sumus. Cumque in quodam convivio de beati Martini virtutibus fabularemur, haec mihi unus ex civibus, affirmantibus aliis vera esse, fideliter retulit. Najogialo villa est in hoc territorio sita, ad quam cum sanctus Martinus adhuc superstes in corpore adiret, obvium habuit virum exhibentem aquam cum vasculo. Erat enim puteus ille, de quo hanc exhibebat, situs in valle quasi mille passus a villa, et ex eo incolae haustam deferebant aquam. Tunc ait Vir Dei homini aquam ferenti: Quaeso, dilectissime, contine manum tuam, et huic asello cui sedeo, paululum aquae ad bibendum indulge. Qui ait: Si necessarium ducis animal tuum adaquare, accede ad puteum, et hauriens dabis ei. Nam ego quod cum labore detuli non praebebo; et haec dicens praeteriit. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
grari. Quid tamen
nuper sit gestũ inquit
tibi domine quia sollicite¬
inquiris euoluam
ulier quaedam uicina
loci huius. paralysi hu.¬
more perculsa : officia
membrorũ om̃ium usque¬
quaq perdiderat quȩ
carrucae imposita : bũ¬
bus trahentibus ferebat᷑
circumiens domos diuitũ
ut in opiae suae ex¬
pleret necessitatẽ: Ergo
dum delata adhunc locũ
pauimento prosternit᷑:
lento conamine accedens:
uelum quod sc̃m̃ tegebat
cancellum deuote oscu¬
latur. dicens . Hic te
beate confessor ad essẽ
credo: hic te mortuum
suscitasse testificor
Confido enim. quod si uolu.¬
eris poteris me saluare
ac sanitati restituere
sicut quondam disruptis
infermi faucibus defuncti
animam reduxis se
Haec effata. genas la¬
erimis rigabat ubertim
Ac statim impleta ora¬
tione : quicquid aridũ
quicquid contractum.
quicquid dissolutũ fuit.
red integratum ẽ muli¬
eris incorpore. ab eati
antistitis uirtute. Simi¬
li sorte & alius paralr¬
ticus ad hoc accedens

Expanded text:
grari. Quid tamen grari. Quid tamen nuper sit gestum, inquit, tibi, dominquiris, evolvam. Mulier quaedam vicina loci huius, paralysi humore perculsa, officio membrorum omnium usquequaque perdiderat. Quae carrucae inposita, bubus trahentibus, ferebatur, circumiens domos divitum, ut inopiae suae expleret necessitatem. Ergo dum delata ad hunc locum pavimento prosternitur, lento conamine accedens, velum quod sanctum tegebat cancellum devote osculatur, dicens: „Hic te, beate confessor, adesse credo, hic te mortuum suscitasse testificor. Confido enim, quod, si volueris, poteris me salvare ac sanitati restituere, sicut quondam, disruptis inferni faucibus, defuncti animam reduxisti". Haec effata, genas lacrimis rigabat ubertim, ac statim impleta oratione, quicquid aridum, quicquid contractum, quicquid dissolutum fuit, redintegratum est mulieris in corpore a beati antistitis virtute'. Simili sorte et alius paralyticus ad hoc accedens
Abbreviated transcription (Latin):
habebã : inuenimus nos
ante portam treuericã.
nescientes quomodo ue¬
nissemus : qui nos ad huc
mectis credebamus con¬
sistere : qua ratione aut
nauigatum. ẽ. aut uola¬
tum. Sola cõmendati¬
one beati martini. nec
fluuium sensimus : &
undas naufragas euita¬
tempore praeteriuimus
in columes: non nauta
iigile: non uento flan¬
usq pictauam accessisse¬
mus urbem : libuit gr̃a
tantum orationis mo¬
nasterium loco tigiac¬
cense. adire: quod
congregata monachoꝵ
caterua locauerat uir
beatus. Ibi enim mor¬
tuum primũ suscitasse
legitur: & ex illo ad
episcopatum ductus seri¬
bitur. ¶Ergo desideratũ
ego expetens locũ: pro¬
sternor ad cancellos an¬
guli. in quo dicitur de¬
functi spm̃ reduxisse
Dost effusas uero cum
oratione lacrimas. ac
celebratas solemniter
missas : percunctor ab¬
batem. si aliquod ibi dñ
miraculum ostendisset
Asseruitq ille coram
qui aderant fratribus:
plerunq: ibi illuminari
caecos. ac debiles inte¬

Expanded text:
habebam, invenimus nos habebam, invenimus nos ante portam Trevericam, nescientes quomodo venissemus, qui nos adhuc Mettis credebamus consistere; qua ratione aut navigatum est, aut volatum; sola commendatione beati Martini, nec fluvium sensissemus, et undas naufragas evitassetempore praeteriissemus incolumes, non nauta vigilante, non vento flanusque Pictavam accessissemus urbem, libuit gratia tantum orationis monasterium Locociagense adire, quo congregatam monachorum catervam locaverat Vir beatus. Ibi enim mortuum primum suscitasse legitur, et ex illo ad episcopatum ductus scribitur. Ergo desideratum ego expetens locum, prosternor ad cancellos anguli, in quo dicitur defuncti spiritum reduxisse. Post effusas vero cum oratione lacrymas, ac celebratas solemniter missas, percunctor abbatem, si aliquod ibi Dominus miraculum ostendisset. Asseruitque ille coram qui aderant fratribus, plerumque ibi illuminari caecos, ac debiles redinte
Abbreviated transcription (Latin):
secum reduxit in colu¬
mem.
ORIS QUOGUS CUEN
REGE MORANTIBUS.
claudius quidam ex
cancellariis regalibus.
a febre corripitur
Eumq cibum potumq
nimia oppressus febre
ex horruisset : nobis
quae patiebatur quaest
est. Belutumq pul¬
uerem quem de scõ be¬
ati sepulchro pro sal¬
uatione leuauimus.
ut hausit : mox compres¬
sa febre sanatus est¬
IBILIS UERO AGNES
pictauarum scĩ monia¬
.lium abbatissa: rela¬
tam sibi abipso cui con¬
tigit treuerico negoci¬
atore. rem miraculi
prouenisse sic reculit¬
uis. Dicit michi : si
aliquando adbasilicã
beati martini turonus
occurrissem. Dixi: qđ
quomodo in austria am¬
bularem. sic ibi me prȩ¬
sentassem. Dicit michi :¬
quale beneficium domni
mnartini senserat. Dũ
mectis salem negocias¬
sec. & ad pontẽ mectis
applicuisset : dicit
Domne martine : me
& puricellos quos ha¬
beo & nauicellam meã
tibi commendo. Int̃ hec
recumbentes innaui
om̃s condormiuimus
Mane excitans me cum
puricellis quos mecum

Expanded text:
secum reduxit incolosecum reduxit incolomem. obis quoque cum rege morantibus, Claudius quidam ex cancellariis regalibus a febre corripitur. Cumque cibum potumque nimia oppressus febre exhorruisset, nobis quae patiebatur quaestus est, delutumque pulverem, quod de sancto beati sepulchro pro salvatione levavimus, ut hausit, mox conpressa febre, sanatus estabilis vero Agnes Pectavarum sanctimonialium abbatissa relatum sibi ab ipso cut contigit Treverico negotiatore, rem miraculi provenisse, sic revis. Dixit mihi si aliquando ad basilicam beati Martini Turonis occurrissem. Dixi quod quomodo in Austria ambularem, sic ibi me praesentassem. Dixit mihi quale beneficium domni Martini senserat. Dum enim Mettis salem negotiasset, et ad pontem Mettis applicuisset, dixit: Domne Martine, me et puericellos quos habeo, et naviculam meam tibi commendo. Inter haec recubantes in navi, omnes obdormivimus. 1131 Mane excitans me cum puericellis, quos mecum
Abbreviated transcription (Latin):
erant lapides collo cati
Michilminus & ostium
carceris : sera ferro
munita. obducto cla¬
ue pessulo. obserabat᷑
Sed uirtus antistitis
ut ipse relator asseru¬
it. lapides dimouit :¬
catenas confregit: et
trabem quae uinctor̃
coartabat pedes ape¬
ruit : ac nec reserato
ostio homines ꝑ aera
subleuatos. foris tecto pa¬
tente produxit. dicens
Ego sum martinus mi¬
Abscedite cum pace : &
abite securi. Sed cum
nos ad regem accedentes.
huius uirtutis diffama¬
remus miraculum :
affirmauit rex quosdã
ex his qui absoluti fu¬
erant ad se uenisse :
atq: compositionem fisco
debitam. quam illi fre¬
tum uocant. a se fuisse
reis indultam. HoC
autem factum ẽ. ante
quatuor festiuitatis
dies: in anno memora¬
ti regis sexto & decimo
LAUTEM FESTO BE¬
ati: non nic hius namne¬
ticorum pontifex ad ba¬
silicam scĩ aduenit: ex hi¬
bens secum puerum
membris debilem. nomi¬
ne baudegisilum. Gele¬
brata igitur solemnia scĩ.:
hunc artubus restitutis

Expanded text:
erant lapides collocati. erant lapides collocati. Nihil minus et ostium carceris, sera ferro munita, obducto clave pessulo obserabatur; sed virtus antistitis, ut ipse relator asseruit, lapides dimovet, dcatenas confregit et trabem, quae vinctorum coartabat pedes, aperuit ac, nec reserato ostio, homines per aera sublevatos foris tecto patente produxit, dicens: 'Ego sum Martinus, miAbscedite cum pace et abite securi!' Sed cum nos ad regem accedentes huius virtutis diffamaremus miraculum, adfirmavit rex, quosdam ex his qui absoluti fuerant ad se venisse, atque conpositionem fisco debitam, quam illi fretum vocant, a se fuisse reis indultam. Hoc autem factum est ante quattuor festivitatis dies in anno memorati regis sexto et decimo. autem festa beati, Nonnichius Namneticorum pontifex ad basilicam sancti advenit, exhibens secum puerum membris debilem nomine Baudegisillum. Celebrata igitur solemnia sancti, hunc, artubus restitutis,
Abbreviated transcription (Latin):
cessisset: ui febris op¬
primitur: & die ac
nocte ualde in morcis
discrimine cernitur
Quam uidens prbt ex¬
animari uiolentia mor¬
bi : nocte ascenso equo
ostium cellulae. in qua¬
ȩdituus quiescebat :
iirum suscitare nequi¬
uit. Cumq basilicam
scãm ingredi non uale¬
ret  coram absida se¬
pulchri fudit orationẽ
Collegitq parumper
de puluere terreno
quod secum fide plenus
euexit. Cumq dilutũ.
ut puellulae adbiben¬
dum ꝓtulit: protinus
febris abscessit FexuI
QUAEDAM chILDe¬
berti regis adire prae¬
sentiam Pergentib
quoq: nobis : iterper
pagum remensem ag¬
gressi sumus. Reppe¬
rimusq hominẽ quen¬
dam : qui nobis relati
carcerem huius urbis
in quo inter reliquos
uinctos huius famulus
tenebatur: martiNi
uirtute fuisse : uinctos
ab ergastulo absolutos
liberos abscessisse Gra
enim huius modi carcer
ut super struem tignoñ
axes ualidi super posit
pu ipitarentur : ac de¬
super qui eumdem op¬
primerent. Insignes fu¬

Expanded text:
cessisset, vi febris opcessisset, vi febris opprimitur, et die ac nocte valde commota in mortis discrimine cernitur. Quam videns presbyter exanimari violentia morbi, nocte ascenso equitostium cellulae, in qua aedituus quiescebat, virum suscitare nequivit. Cumque basilicam sanctam ingredi non valeret, coram absida sepulcri fudit orationem, collegitque parumper de pulvere terreno, quod secum fide plenus evexit, eumque dilutum, ut puellulae ad bibendum protulit, protinus febris abscessit. CAPUTquaedam Childeberti regis adire praesentiam. Pergentibus quoque nobis, iter per pagum Remensem adgressi sumus, repperimusque hominem quendam, qui nobis relatu carcerem huius orbis, in quo inter reliquos vinctos huius famulus tenebatur, Martini virtute fuisse, vinctosque ab ergastulo absolutes liberos abscessisse. Erat enim huiusmodi carcer, ut super struem tignorum axes validi superpositi pulpitarentur, ac desuper, qui eosdem obpremerent, insignes fu
Abbreviated transcription (Latin):
ac membris om̃ibus
destitui: uociferare
etiam: & sibi mortem
imminere testabatur
Interea concurrentib
uicinis ad spectaculũ
tale: ipse inter uoces
& ululatus contractis
neruis debilitatur ad
integre. Et non solũ
ei usus aurium denega¬
tur uerum etiã & ipso
lumine caruit oculor̃
Post quindecim uero
annos. dũ in hac infeli¬
citate degeret : ad
festiuitatem scĩ marti¬
ni ueniens. solidatis mem¬
bris oculisq receptis
Tute. MulieR ER¬
mengundis. andeca¬
uensis ciuis. uici in cola
crouiensis. contracta
& caeca: in hac festi¬
uitate directa illumi¬
nataq discessit. Sed
& charimundus ex
bricilonno debilis ueni¬
ens: uirtute beati antis¬
titis redintegratus. ẽ
tatis uirtutem : nonnul¬
li alii. cooperante xp̃i
gratia per senserunt
Nam leodomundus cae¬
inhac festiuitate uisum
per opem beati antisti¬
tis receperunt: iner¬
gumini plerique mun¬
GONIS PRESBITERI
NI UEINACULA
cum ad uillulam urbi
ꝓximam parentum¬
ulnis deportata se¬

Expanded text:
ac membris omnibus ac membris omnibus destitui, vociferari etiam, et sibi mortem imminere testabatur. Interea concurrentibus vicinis ad spectaculum tale, ipse inter voces et ululatus, contractis nervis, debilitatur ad integrum; et non solum ei usus aurium denegatur, verumetiam et ipso lumine caruit oculorum. Post quindecim vero annos dum in hac infelicitate degeret, ad festivitatem sancti Martini adveniens, solidatis membris, oculisque receptis,tute mulier Ermegundis, Andecavensis civis, vici incola Croviensis, contracta ac caeca, in hac festivitate directa, illuminataque discessit. Sed et Charimundus, ex Bricilonno debilis veniens, virtute beati Antistitis redintegratus est.tatis die virtutem nonnulli, cooperante Christi gratia, persenserunt. Nam Leodemundus caein hac festivitate visum per opem beati antistitis receperunt; inergumini plerique munLeonis presbiteri nostri vernacula, cum ad villulam urbi proximam parentulnis deportata se
Abbreviated transcription (Latin):
tistitis: XXI
UIDAM de ciuib
turonicis dum
ad regis occursum
properaret : uas cũ
uino. unumq panem.
ad sepulchrum una
mansurum nocte de¬
posuit : ut scilicet in
itinere positus. hoc
haberet salutis praesidi¬
um. Quae ex inde assu¬
pta: iter carpere
coepit . ẜactum est
autem: ut metatum
requirens hominis
cuiusdam ingredert᷑
hospitium. De positisq
sarcinis: milier quae
habebat spm immundũ
beati martini aduentũ
uocibus immensis annun¬
ciare coepit. ac dicere
Quid nos persequeris
sancte: Quid nos cru¬
cias serue dĩ Tune
hospes ille qui uene¬
rat. accepto calice pali¬
lulum uini deuase
illo auferens : frustũ
benedicti panis effra¬
ctum posuit in eo
Quod ubi mulier illa
quae debachabatur
accepit : mox cum
sangiine eiecto dae¬
monio saluata est
Alia in eoloco mu¬
lier quae diu di frigo¬
ribus aegrotabat : ac
cepto ab hac benedicti¬
one modico. ut sumpsit
baiocassinus cum in
rure positus. quiddã¬
uento pauore per¬
culsus tremere cȩpit.

Expanded text:
tistitis. 21. Quidam de civibus Turonicis, dum ad regis occursum properaret, vas cum vino unumque panem ad sepulchrum una mansurum nocte deposuit, ut scilicet in itinere positus hoc haberet salutis praesidium. Quae exinde adsumpta, iter carpere coepit. Factum est autem, ut metatum requirens, hominis cuiusdam ingrederetur hospitium, depositisque sarcinis, mulier, quae habebat spiritum inmundum, beati Martini adventum vocibus inmensis adnuntiare coepit ac dicere: 'Quid nos persequeris, sanctae? Quid nos crucias, serve Dei?' Tunc hospes ille qui venerat, accepto calice, paululum vini de vase illo auferens, frustram benedicti panis effractam posuit in eo. Quod ubi mulier illa quae debacchabat accepit, mox cum sanguine eiecto daemonio salvata est. Alia in eo loco mulier, quae diu a frigoris acepto ab hac benedictione modico, mox ut sumpsit,Bajocassinus cum in rure positus operarvento, pavore perculsus, tremere coepit,
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiae meae : sub¬
uenite obpresso & debili.
portate. Igitur cum
haec amultis praetere¬
untibus imploraret :
quidam plaustro suo suꝑ¬
positũ. usq ad scãm ba¬
silicam duxit. Vbi tri¬
duana oratione conti¬
nuans : red integratis
pedibis. in columis abs
tudinem heremitae
cuius bos quondam so¬
lacium fuit. bouem
unum habebat. Quem
plaustro coniunctum.
per domos trahebatur .
stipem postulans deuo¬
torum. Igitur cum
imminente festiuitate
pontificis turonis ad¬
uenisset : ꝓstratus corã
sepulchro. orationi in¬
cumbens deuotissime.
beati antistitis auxiliũ
flagitauit. Heportatꝰq
iterum a suis : ante scãm
absidam tumuli ponitur
Cumq expletis missis
populus cȩpisset sacro scm̃
cipere: ilico dissolutis
nodis qui genua nexa
tenebant. in pedes eri¬
gitur. Admirantibus
cunctis gratias agens:
atum altare nemine
sustentante ꝓcessit : sa

Expanded text:
ignorantiae meae, subignorantiae meae, subvenite oppresso et debili; portate. Igitur cum haec a multis praetereuntibus imploraret, quidam plaustro suo superpositum usque ad sanctam basilicam duxit. Ubi triduanam orationem continuans, redintegratis pedibus, incolumis absctudinem eremitae, cui bos quondam solatium fuit, bovem unum habebat. Quo bove plaustro conjuncto per domos tranebatur, stipem postulans devotorum. Igitur cum imminente festivitate Pontificis Turonis advenisset, prostratus coram sepulcro, et orationi incumbens, devotissime beati Antistitis auxilium flagitavit, deportatusque iterum a suis ante sanctam absidam tumuli ponitur. Cumque expletis missis, populus coepisset sacrosanctuccipere, illico dissolutis nodis qui genua nexa tenebant, in pedes erigitur. Admirantibus cunctis, gratias agens, atum altare, nemine sustentante, processit, sa
Abbreviated transcription (Latin):
ca uigiliae celebraren¬
tur. ÷ subito orante po¬
pulo sensit uirtutem
diuinam ad esse. Et
spectante plebe se per
terram trahens. contra
parietem erexit : in qo
fenestra retinetur. quȩ
fuit quondam beaticor¬
poris porta. Et orans
atq praegaudio lacri¬
mans : integrae sanita¬
ti restituitur: nec ulte¬
.rius ullam pertulit
de malis infirmitatib:
grauitatem. IXL UI¬
UERULUS QUIDÃ
LCODUL. FUS peoC
sinistro debilis : dum
cum reliquis petentib
stipendia quaerendo
circum iret: turonis
aduenit. Et parumꝑ
moratus : iter quod
agere cȩperat conatur
implere Progressusq
claudicando cum sa¬
tellitibus : decimo
aburbe miliario ui do.¬
loris opprimitur
Relictusq a sociis so¬
lus super ripam al uei
eiulabat: multis ad
festiuitatem concur¬
rentib ꝓclamans &
dicens: Ue michi.
quia solemnitatẽ uiri
gloriosi spectare nolus
Idõ me uirtus eius alli¬
dit: Qua dere rogo uos
fidelissimi xp̃iani qui
dm̃ timetis. subuenite¬

Expanded text:
ca vigiliae celebrarenca vigiliae celebrarentur, subito, orante populo, sensit virtutem divinam adesse. Et spectante plebe super terram trahens, contra parietem erexit, in quo fenestra retenetur, quae fuit quondam beati corporis porta. Et orans atque prae gaudio lacrimans, integrae sanitati restituitur, nec ulterius ullam pertulit de malis infirmitatibus gravitatem. 46. Puerulus quidam Leodulfus pede sinistro debilis, dum cum reliquis petentibus stipendia quaerendo circuiret, Turonus advenit. Et parumper moratus, iter quod agere coeperat conatur implere. Progressusque claudicando cum satellitibus, decimo ab urbe miliario vi doloris oppremitur. Relictusque a sociis, solus super ripam alvei heiulabat, multis ad festivitatem concurrentibus, proclamans et dicens: 'Vae mihi, quia solemnitatem viri gloriosi spectare nolui, ideo me virtus eius allidit. Qua de re rogo vos, fidelissimi christiani, qui Deum timetis, sub
Abbreviated transcription (Latin):
dens remeauit ad pr̃o¬
priam urbem .IXL.U
PUD UULTA CONNŨ
QUOOUE UICUM
pictauensim: dum
duo pueruli nocte do¬
minica in uno stratu
qui escerent: iuisum est
eis. quasi signum quod
matutinis cominoueri
solet sonantem audissens
Et surgentes de cubili
suo: direxerunt ad eccle¬
siam. Cumq: in atriũ
eccłae peruenissent :
inueniunt ibidem choros
mulierum canentium
Exterritiq ualde. cog¬
noscentes cateruam
esse dȩmoniorum : dum
ad terram corruunt.
nec se ut esset aetatis in¬
firmitas signo salutari
praemuniunt: nnus
lumine. alius & lumine
& gressu multatur.
Cumq: per multor
annorim curricula
in his infirmitatibus
grauarentur : unus
qui tantum lumine
caruerat ad beati mar¬
tini basilicam deuote
ueniens : ut orationẽ
expleuit: statim uisũ
recepit. Alius in
eodem scõ loco lumine
recepto ad ꝓpria re¬
diens: ad hue debilis
claudicabat. Meni¬
ensq: ad cellulam con¬
datensem in qua lectũ
uiri beati habetur : dũ
ibidem nocte domini¬

Expanded text:
dens remeavit ad prodens remeavit ad propriam urbem. 45. Apud Vultaconum quoque vicum Pictavinsem, dum duo pueruli nocte dominica in uno stratu quiescerent, visum est eis, quasi signum, quod matutinis commovi solet, sonantem audissent; et surgentes de cubili suo, direxerunt ad eclesiam. Cumque in atrium eclesiae pervenissent, inveniunt ibidem choros mulierum canentium. Exterritique valde, cognoscentes catervam esse daemoniorum, dum ad terram corruunt nec se, ut esset aetatis infirmitas, signo salutare praemuniunt, unus lumine, alius et lumine et gressu multatur. Cumque per multorum annorum curricula in his infirmitatibus gravarentur, unus, qui tantum lumen caruerat, ad beati Martini basilicam devote veniens, ut orationem explevit, statim visum recepit. Alius, in eodem sancto loco lumine recepto, ad propria rediens, adhuc debilis claudicabat. Veniensque ad cellulam Condatensim, in qua lectum viri beati habetur, dum ibidem nocte domini
Abbreviated transcription (Latin):
iam suffossis oculis : iã¬
pal pebris laxatis atq
demissis : iam nullum
flatum spiraminis ha¬
bens: super beatum se¬
pul chrum patre eiu¬
lante deponitur. Nec
defuit uirtus illa cae¬
lestis: quae quondam
paruulum inter manus
confessoris uiuificauit
At ubi primum huius
uestimenta cooperto¬
rium tumuli attigerunT.
ilico paruulus respira¬
uit. Mirum miraculũ.
Videres pallentes genas
gradatim uirtute diui¬
na insistente rubescere:
& sopitos oculos in lu¬
mine rediuiuo laxari
Tunc ascõ uiuificatus.
& a patre receptus :
sospes usq hodie in testi¬
monium uirtutis habe
QUIDAM COECUS
per sex annos lumine
uiduatus: triduana
ꝓstratione adbeatum
tumulum orans. lum̃
quo caruerat operante
solita uirtute recepit.
Actum . ẽ. autem per
festiuitatem scĩ patroni
Inqua maroueus picta¬
uis antistes ad erat : N
immerito plariibea¬
tissimi discipulus pre¬
conandus. Qui solem¬
nitate explicita : cũ
illuminato conciue gau¬

Expanded text:
jam suffossis oculis, jam suffossis oculis, palpebrisque laxatis atque demissis, nullum jam flatum spiraminis habens, super beatum sepulcrum, patre ejulante deponitur. Nec defuit virtus illa coelestis, quae quondam parvulum inter manus Confessoris beati vivificavit. At ubi primum ejus vestimentum coopertorium tumuli attigit, illico parvulus respiravit. Mirum miraculum! videres pallentes genas gradatim, virtute divina insistente, rubescere, et sopitos oculos in lumine redivivo laxari. Tunc a Sancto vivificatus, et a patre receptus, sospes usque hodie in testimonium virtutis habetquidam caecus, per sex annos lumine viduatus, triduana prostratione ad beatum tumulum orans, lumen quo diu caruerat, operante solita virtute, recepit. Actum est autem per festivitatem sancti patroni, in qua Maroveus Pictavis autistis aderat, non inmerito Helari beatissimi discipulus praeconandus. Qui, solemnitate explicita, cum inluminato concive gau
Abbreviated transcription (Latin):
Quid occultamus pauerꝰ
quod populi declamant
multi: Non diutius
in hac statione morem.
Proferamus nouum eli¬
saeum scło nr̃o: qui ca¬
dauer defuncti. uiuũ
remisit amonumento
Idq beatus confessor
nobis praesentibus ope¬
ratus est. Quae enim
causa fuerit : aditori¬
um indiuisae trinitatis
efflagitans. explicabo
Nuer genitus : lacte ma
Iterno deficiente. nu¬
trici ad alendum datꝰ.
Quae hoc liquore steri¬
lis : dum non copiose
ut illi aetatulae opor¬
tunum est. lactis ali¬
menta ministrat : cȩpit
qui ꝓficere debuerat.
die praetereunte decres¬
cere : & ita minui. ut
nichil in eo amplius
quam pellis tenuis quae
eius ossula contegeret
remaneret . Qui matre
mortua: unum ꝓpe
in hoc exitu duxerat
annum. Erat enim
unicum patri deuxoria
dilectione quod dam
memoriale. Cui ut di
deficienti : ex in aedia
febris accessit. Vt autẽ
eum hic feruor attigit :
cucurrit pater ad eccłam:
tatus. nec confortatus
corpore. praeter illud
spirituale remedium:

Expanded text:
Quid occultamus pauci, Quid occultamus pauci, quod populi declamant multi? Non diutius in hac statione moremur. Proferamus novum Heliseum saeculo nostro, qui cadaver defuncti vivum remisit a monumento; idque beatus confessor nobis praesentibus operatus est. Quae enim causa fuerit, adiutorium indivisae Trinitatis efflagitans, explicabo. Puer genitus, lacte materno deficiente, nutrici ad alendum datur. Quae hoc liquore sterilis dum non copiose, ut illi aetatulae opportunum est, lactis alimentum ministrat, coepit qui proficere debuerat, die praetereunte, decrescere, et ita minui, 1067 ut nihil in eo amplius quam pellis tenuis, quae ejus ossula sola contegeret, remaneret. Qui, matre mortua, unum prope in hoc exitu duxerat annum. Erat enim unicus patri, et de uxoria dilectione quoddam memoriale. Cui, victue, jam deficienti ex inedia febris accessit. Ut autem hic eum fervor attigit, concurrit pater ad ecclesiam, zatus, nec confortatus corpore praeter illud spiritale remedium,
Abbreviated transcription (Latin):
ualde caecatus est
Super quod malum ad¬
icitur & illud: quod a
fuste percussus. disrupto
uisu. unus ei crepuit ocu¬
lus. Iam enim uiginti
quinq: annos in hac cae¬
citate degebat. Ad mo¬
nitus ergo peruisum :
ad beatum tumulũ uenit
Vbi orationi incũbens.
die tertia unius oculi
lumen recepit. De hinc
animatus hoc medica¬
mine : attentius cȩpit
orare. Quarta autẽ
die: oculus qui crepu¬
erat. reformato a peri¬
tur uisu. Qui licet non
tam clarus cernitur
ut alter : tamen lumi¬
nis beneficiũ praebet
EBILIS QUIDÃ
CUIUS MANUS
contracta diriguerat.
dum in atrio qui ante
beati sepulchrum habet
oraret attente : in scã
eius uigilia uisitatus.
directis digitis manus
eius ad usum pristinum
restituta conualuit.
ENS HIC PROPHE¬
tarum & sublimium ui¬
rorum uirtutes. quas
olim gestas legimus.
renouari miramur.
Sed quid inquam : Qđ
multi fecerunt uiuentes
in scło : hic solus quotidie
renouat etiã post se.¬
pul chrum. Quid ergo
agimus: Quid filemus

Expanded text:
valde caecatus est. valde caecatus est. Super quod malum adjiciebatur et illud, quod a fuste percussus, disrupto visu, unus ei crepuit oculus. Iam enim viginti quinque annos in hac caecitate degebat. Admonitus ergo per visum, ad beatum tumulum venit, ubi orationi incumbens, die tertia unius oculi lumen recepit. Dehinc animatus hoc medicamine, attentius coepit orare. Quarta autem die oculus qui crepuerat reformato aperitur visu. Qui licet non tam clarus cernitur ut alter, tamen luminis beneficium praebet. 42. Debilis quidam, cuius manus contracta diriguerat, dum in atrium, qui ante beati sepulchrum habetur, oraret attente, in sancta eius vigilia visitatus, directis digitis, manus eius ad usum praestinum restituta convaluit. ens hic prophetarum et sublimium virorum virtutes, quas olim gestas legimus, renovari miramur! Sed quid inquam? Quod hi multi fecerunt viventes in saeculo, hic solus cotidie renovat etiam post sepulchrum. Quid ergo agimus? Quid silemus?
Abbreviated transcription (Latin):
ille. Dic michi quaeso
domine : quis es uel qđ
est nomentuũ. Cui uir
Ego sum inquit marti¬
nus turonorum sa¬
cerdos. In his scĩ uer¬
bis. pauper surrexit
a somno. Apprehen¬
soq bacello iter impe¬
ratum aggreditur
& quae sibi fuerant im¬
perata. populis nunor¬
auit Mense autem
septimo postquã haec
acta sunt: beatamba¬
silicam adiuit. Ibiq
ꝓstratus per triduum
quarta die ascĩ uirtute
iusitatus ẽ. Iam enim
computruerat caro pal¬
marum eius : quae clau¬
sa detinebatur. Et cũ
digiti eius directi fuis¬
sent : sanguis ab eisdem
erupit. Sed his om̃ib
medicatis : ore ꝓprio
quae reculimus enar
I MeCONFESSORAUO
more. Propitiaris ini¬
quitatibus populi: &
sanas languores om̃iũ :
cunctosq te fideliter
inuocantes. tuis medica¬
mentis illustras. Nec
fraudas extraneis : qͥod
ꝓpriis libenter indulges
Homo ergo in cola terri¬
torii turonici. annor̃
pitudinis grauaretur.
decidentibus cataractis
obstrictisq palpebris.

Expanded text:
ille: Dic, quaeso, ille: Dic, quaeso, domine, quis es, vel quod est nomen tuum? Cui vir: Ego sum, inquit, Martinus Turonorum sacerdos. In his Sancti verbis pauper surrexit a somno, apprehensoque bacello, iter imperatum aggreditur, et quae sibi fuerant imperata populis nuntiavit. Mense autem septimo postquam haec acta sunt, beatam basilicam adiit, ibique prostratus per triduum, quarta die a Sancti virtute visitatus est. Jam enim computruerat in eo caro palmarum ejus, quae clausa detinebatur. Et cum digiti ejus directi fuissent, sanguis ab eisdem erupit. Sed eis omnibus medicatis, ore proprio quae retulimus enarrime Confessor, tuo more, propitiaris iniquitatibus populi, et sanas languores omnium, cunctosque te fideliter invocantes tuis medicamentis illustras; nec fraudas extraneos, quod propriis libenter indulges. Homo ergo incola territorii Turonici, annorumpitudinis gravaretur, decidentibus cataractis, obstrictisque palpebris
Abbreviated transcription (Latin):
dum parumper obdor¬
miui. cum dolore ex¬
pergefactus opus ma¬
nuum mearũ perdidi:
& nescio quid sceleris
commisissem. Tunc
uir ille. tanquam dis¬
cipulis dñs de cȩco nato
quia neq ille peccaue¬
rat. neq parentes eius.
sed ut manifestetur opus
dĩ in illum : ait. Debili¬
tas tua : tormentum
indicat populi delinqen¬
tis. Uade ergo nune per
uicos & castella : & ad
ciuitatem usq pertende :¬
& praedica ut se om̃is ho¬
mo a periuriis & usuris
abstineat : & indiedo¬
minico nullum opus
absq solemnitatibi mys¬
acis agat. Ecce enim
coram dño in lacrimis
decumbimus ueniam ꝓs
populo de precantes.
& ad huc spes est obtinen¬
di si emendatio subse¬
quatur inplebe Nam
hostilitates & infirinita¬
tes & alia mala quae
tio dñi commouet. Et
idõ annuncia uelociter
liter inscelere suo depe¬
reant. Tu uero his per¬
actis quae imperaui :
turonis ad basilicam
meam propera. Ibiq
te uisitans : obtineo apud
dñm ut saneris. Cui

Expanded text:
dum parumper obdordum parumper obdormivi, cum dolore expergefactus opus manuum 1065 mearum perdidi, et nescio quid sceleris commisissem. Tunc vir ille, tanquam discipulis Dominus de caeco nato, quia neque ille peccaverat, neque parentes ejus, sed ut manifestaretur opus Dei in illo , ait: Debilitas tua tormentum indicat populi delinquentis. Vade ergo nunc per vicos et castella, et ad civitatem usque pertende; et praedica, ut se omnis homo a rapinis, perjuriis et usuris abstineat, et in die Dominico nullum opus, absque solemnitatibus mysticis, agat. Ecce enim coram Domino in lacrymis decumbemus veniam pro populo deprecantes, et adhuc spes est obtinendi, si emendatio subsequatur in plebe. Nam hostilitates, et infirmitates, et alia multa mala, quae o Domini commovet. Et ideo annuntia velociter,liter in scelere suo depereant. Tu vero his peractis quae imperavi, Turonis ad basilicam meam propera; ibique te visitans, obtinebo apud Dominum ut saneris. Cui
Abbreviated transcription (Latin):
UID AUTEM DEISTIS
MIRACULAS MEX
paruitas poterit enar¬
rare: cum assumptus
sc̃s dĩ de mundo. ad huc
prȩdicator habeatur
inmundo: & cum se
palam populis ostentare
nequeat. iugiter se pate¬
factis uirtutib manifes¬
tet: dum coecos illumi¬
nat. dum paralrticos
sanat. dum reliquos ae¬
grotos pristinae sospi¬
tati reformat : Sed ego
ut sepe testatus sum. in¬
dignum me censeo tan¬
ti iuirisigna de ꝓmere
Tam̃ quiã audax audeo:
ueniam peto a legente
Ui enim. me impellit
amorpatroni. Et quia
adhuc esse eum denunci¬
aui praedicatorem : dicã
quid contigerit nuper.
Sisulsus excinomannicis
pauperculꝰ . dum in ortu¬
lo suo meridie obdormis¬
set : nescio quid nequitiȩ
contractis in uolam digi¬
tis. cum magno dolore
manus debiles eleuauit
Ipso quoq dolore pre¬
mente : rursum sol¬
uitur in soporem
Et uidit peruisum: &
ecce uir stabat ante
eum nigris uestibus :
cano autem capite
Qui conuersus : quid
sic inquit tu fletu com¬
moueris: Et ille Ge¬
ce uenerabilis domine

Expanded text:
uid autem de istis miraculis mea parvitas poterit enarrare, cum assumptus Sanctus Dei de mundo adhuc praedicator habeatur in mundo? Et cum se palam populis ostentare nequeat, jugiter se patefactis virtutibus manifestat, dum caecos illuminat, dum paralyticos sanat, dumque et reliquos aegrotos pristinae sospitati reformat. Sed ego, ut saepe testatus sum, indignum me censeo tanti viri signa depromere. Tamen, quia audax audeo, veniam peto legenti. Vi enim me inpellit amor patroni, et quia adhuc esse eum denuntiavi praedicatorem, dicam, quid conSisulfus ex Cenomanicis pauperculus, dum in hortulo suo meridie obdormisset, nescio quid nequitiae contractis in volam digitis, cum magno dolore manus debiles elevavit, ipso quoque dolore premente, rursum solvitur in soporem: et vidit per visum, et ecce vir stabat ante eum nigris vestibus, cano autem capite. Qui conversus: Quid sic, inquit, tu fletibus commoveris? Et ille: Ecce, venerabilis domine,
Abbreviated transcription (Latin):
secessit ab eis: & scãe
eccłae limen ingressus
est. Sicq aiudice rela¬
xatur Ferebant enĩ
non nulli : his dieb &
apud pictauensem ur¬
bem uinctos ab ergastu¬
lo carcerali fuisse reso¬
lutos. Quod ambigi
non potest̃ : quia unius
confessoris uirtus ut ranq
urbem sacris potuit

Expanded text:
secessit ab eis et sanctae secessit ab eis et sanctae cclesiae limen ingressus est, sicque a iudice relaxatur. Ferebant enim nonnulli, his diebus et apud Pectavensim urbem vinctos ab ergastulo carcerali fuisse resolutos. Quod ambigeri non potest, quia utriusque confessoris virtus utramque urbem sacris potuit
Abbreviated transcription (Latin):
Et percutiens sarculo
terram : sonuit ossicu¬
lum renum eius. Et
statim om̃is dolor
ablatus est : & sic in co¬
lumis cum hac cera
beatae basilicae prae
IBIS TURONIEXE
iudici cul pabilis extitit
Quem inuincula con¬
iectum: custo diri prȩ¬
cepit. Aduenientibꝰ
autem diebus scĩs do¬
minicae resurrectionis:
iussit eum iudex ipse in
ulteriore ligeris fluuii
litore: in alia retrudi
custodia: Ducebatur
igitur non solum ca¬
tenis colla reuinctus
uerum etiã post ter¬
gum manib: colliga¬
tis. Cumq adripam
nominati amnis adue¬
nissent. & nauigiũ quo
transire deberent prȩ¬
stolarentur : atq: ille
scĩ martini auxilium
incessabiliter flagita¬
ret : uisum .ẽ. repente
custodibus. quasi ab
aliquo. capite uerbe¬
rati fuissent. Protinꝰq:
in terramruunt: ac
catenae quae uinctũ
tenebant hominẽ con¬
fractae sunt. laxatȩ
uero corrigiae de ma¬
nu soluuntur Ipse
autem liberũ sesenti¬
ens : decumbentibus
adhuc solo hominibus

Expanded text:
Et percutiens sarculo Et percutiens sarculo terram, sonuit ossiculum renum eius, et statim omnis dolor ablatus est; et sic inlumis cum hac cera beatae basilicae praesrbis Turonicae udici culpabilis exstitit, quem in vincula compactum custodire praccepit. Advenientibus autem diebus sanctis dominicae resurrectionis, iussit eum iudex ipse in ulteriorem Ligeris fluvii litus in alia retrudi custodia. Ducebatur igitur non solum catenis colla revinctus, verum etiam post tergum manibus conligatis; cumque ad ripam nominati amnis advenissent et navigium, quo transire deberent, praestolarentur, atque ille sancti Martini auxilium incessabiliter flagitaret, visum est repente custodibus, quasi ab aliquo capite verberati fuissent. Protinusque in terram ruunt, ac catenae, quae vinctum tenebant hominem, confractae sunt, laxatae vero corrigiae de manu solvuntur. Ipse autem liberum se sentiens, decumbentibus adhuc solo hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
caeram uero adlumina¬
ria basilicae tuae cum
omni soliditate dirigã
Haec effatus. cũ adhuc
terrae decumberet:
statim ex amen apiũ
super unam arbuscu¬
lam quae uiro erat
proxima decidit & in¬
sedit. Collectumq &
in alueari reconditũ:
domi detulit. De quo
multa congregauit.
Ex quibus cum iam am¬
plius quã ducentas cerȩ
libras aggregatas ha¬
beret : rumor hostilita¬
tis obortus est: At ille
ne uotum suũ perire
cerneret: ceram fossa
humo operuit. Pace qͦoq
reddita: diaconũ nr̃m
ut eam peteret accer¬
siuit. Erat tunc cum
eo puer : qui renum
grauissimũ perferebat
dolorem. Qui accedens
aduirum & cognoscens
ab ore eius quãe gesta
fuerant: ceram quae
terra latebat detegi iu¬
bet. Puer uero quido¬
lorem quẽ diximus pa¬
tiebatur : accepto sar¬
culo ut terram foderet.
ait. Si tu propitius es
sce martine adhoc
munus hominis huius
aspiciendum: contingat
uirtus tua renes meos :¬
& sis michi salus cum
hanc detexero ceram.

Expanded text:
ceram vero ad luminaceram vero ad luminaria basilicae tuae cum omni soliditate dirigam. Haec effatus, cum adhuc terrae decumberet, statim examen apum super unam arbusculam, quae viro erat proxima, decidit et insedit, collectumque et in alveare reconditum domi detulit: de quo multa congregavit. Ex quibus cum jam amplius quam ducentas cerae libras aggregatas haberet, rumor hostilitatis obortus est. At ille ne votum suum perire cerneret, ceram fossa humo operuit. Pace quoque reddita, diaconum nostrum, ut eam peteret, accersivit. Erat tunc cum eo puer, qui renum gravissimum perferebat dolorem. Qui accedens ad virum, et cognoscens ab ore ejus quae gesta fuerant, ceram quae in terra latebat detegi jubet. Puer vero qui dolorem, quem diximus, patiebatur, accepto sarculo ut terram foderet, ait: Si tu propitius es, e Martine, ad hoc munus hominis huius aspiciendum, contingat virtus tua renes meos, et sis mihi salus, cum hanc detexero ceram'.
Abbreviated transcription (Latin):
AUDEGISILUS QUI¬
DAM EA ANDECA¬
uensis urbis territorio.
baudulfi filius. uici ge¬
i mensis incola: dũ
humoris saeui iaculo
sauciatur : debilitatꝰ
occubuit. Isq cum
a patre paupere sine
operis beneficio pas¬
ceretur : ut basilicae
scĩ martini limina
oscularetur. patrem
lacrimis obortis effia¬
gitat. Qui nec mora
innaui positũ. quia uehi
altera euectione non
poterat: ante pedes
sc̃ĩ. id est foris sepulehĩ
filium deuotus exposuit
Qui perdies aliquot
orationi uacans. & scĩ
auxilium poscens :
amota debilitate. sa.¬
nitati restituitur : sicq
cum genitore. domi in¬
columis restitutus est
caelestis nomine: cui
multa erant ap um
aluearia. Ex quib:
cum examen egressum
alta conscendens pete
nullum prorsus capie¬
di. optineret effectũ:
prostratus solo scĩ mas¬
tiui in uocat nomen.
dicens. Si uirtꝰ tua bea¬
tissime c̃fessor hoe exam̃
retinere uoluerit : eũq
ditioni meae reddide¬
rit : quae in posterum
ex eo procreata fueriã.
mel usibus meis sumã:

Expanded text:
audegisilus quidam ex Andegavensis urbis territorio, Baudulfi filius, vici Geinensis incola, dum humoris saevi jaculo sauciatur, debilitatus occubuit. Isque cum a patre paupere sine operis beneficio pasceretur, ut basilicae sancti Martini limina oscularetur , patrem lacrymis obortis efflagitat. Qui nec mora in navi positum, quia vehi altera evectione non poterat, ante pedes Sancti, id est, foris sepulcrum, filium devotus exposuit. Qui per dies aliquot orationi vacans, et Sancti auxilium poscens, amota debilitate sanitati restituitur, sicque cum genitore domi incolumis restitutus est.Coelestis nomine, cui multa 1124 erant apum alvearia: ex quibus cum examen egressum alta conscendens longenullum prorsus suscipiendi obtineret effectum, prostratus solo sancti Martini invocat nomen, dicens: Si virtus tua, beatissime Confessor, hoc examen retinere voluerit, eumque ditioni meae reddiderit, quae in posterum ex eo procreata fuerint, mel usibus meis sumam,
Abbreviated transcription (Latin):
uero quae mense qͦm¬
to celebratur. adue¬
niens quidam cuius
digiti in palmam con¬
traxerant : oratione
facta. digitis directis
abiscessit Mulier
uero caeca. post octo
annos prostrata solo
coram scĩ sepulchro:
illuminatis oculis re¬
pedauit in locũ suũ
Tres tunc inergumi¬
ni: scĩ uirtute mun
DEBERTIREGIS
tertio decimo: uenit
adfestiuitatẽ quae
debeato eius transi¬
tu celebratur. seruus
theudulfi ciuis turo¬
nici: custos suillae¬
Quidum nocte circa
gregem creditum ex¬
cubaret. ne qdiddã
ex eo aut bestia rape¬
ret. aut fraus furis
auferret : oculis su¬
bita caligine ierst¬
fusis. lumen amisit.
Qui per sex annos in
caecitate durans : ad
hanc festiuitatem ad¬
uenit. Post tertium uer
diem. scĩ uirtute illu¬
minatus : a d omino
est dimissus ingenuis

Expanded text:
ero quae mense quinto celebratur, adveniens quidam, cujus digiti in palmam contraxerant, oratione facta digitis directis abscessit. Mulier vero caeca post octo annos, prostrata solo coram Sancti sepulcro, illuminatis oculis, repedavit in locum suum. Tres tunc energumeni Sancti virtute munddeberttertio decimo, ad festivitatem, quae de beato eius transitu celebratur, servus Theudulfi civis Turonici custus suillac, dum nocte circa gregem creditum excubaret, ne quiddam ex co aut bestia raperet, aut fraus furis auferret, oculis subita caligine interfusis, lumen amisit. Qui per sex annos in caecitate durans, ad hanc festivitatem advenit; post tertium vero diem sancti virtute inluminatus, a domino est dimissus ingenuus
Abbreviated transcription (Latin):
sum uero febris : ex¬
petiit aparentib ut
eum ad scãm basilicam
deportarent. Quo exhi¬
bito. deponentes eum
ad pedes scĩ. orationẽ
faciunt ut ei uirtus
solita subueniret
Tertia uero die cum
ille uel parentes eius
in oratione ac ieiu¬
nio per durarent.

Expanded text:
sum vero febris, exsum vero febris, expetiit a parentibus, ut eum ad sanctam basilicam deportarent. Quo exhibito, deponentes cum ad pedes sancti, orationem faciunt, ut ei virtus solita subveniret. Tertia vero die cum ille vel parentes eius in oratione ac ieiunio perdurarent