comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qa duunis ignis assumit. deitatis expers. ẽẽ. non potuit: qua
duplici maledicto succubuit. ut icũ uiro mortẽ incurreret. i ut
filios qͦs cũ carnis delectatione conperet. cũ dolore parturiret. Hu
maledictionis om̃s filiȩ euȩ heredes successert̃. omĩs filios suos sub
necossarie mortis condemnatione genuert᷑. Sola hȩc mater quȩ
non sibilo serpentis sed angłi uunci̾antis uerbis credidit. benedie¬
tionẽ quȩ ucrunq maledictũ excluderet audire ꝓmeruit. Bene¬
dictatu inmulieribꝰ quia nec ꝑ concupiscentiã carnis conapies. nec
filiũ indolore paries. ⁊ benedictꝰ fructꝰ uentris tui. ipse uidelicet
filiꝰ qͥ nec ex sanguinibꝰ nec ex uoluntate uiri natꝰ ñ necessitate
sed uoluntate temporalẽ mortẽ subiit. ⁊ abeterna nos morte libe.¬
rauit. In hac xp̃i natiuitate ds homo natꝰ. ẽ. ut homines renasce¬

Expanded text:
quod divinus ignis assumpsit, divinitatis expers esse non potuit, quatquod divinus ignis assumpsit, divinitatis expers esse non potuit, quatduplici maledicto succubuit, ut et cum viro mortem incurreret, et ut filios quos carnis delectatione conciperet, cum dolore parturiret. Hujus maledictionis omnes filiae Evae haeredes successerunt, et omnes filios suos sub necessariae mortis condemnatione genuerunt. Sola haec mater, quae non sibilo serpentis, sed angeli nuntiantis verbis credidit benedictionem, quae utrumque maledictum excluderet, audire promeruit: « Benedicta tu in mulieribus , » quia nec per concupiscentiam 288 carnis concipies, « nec filium in dolore paries: et benedictus fructus ventris tui , » ipse videlicet filius qui nec ex sanguinibus, neque ex voluntate viri natus, non necessitate, sed voluntate temporalem subiit, et ab aeterna nos morte liberavit. In hac Christi Nativitate Deus homo natus est, ut homines renasce
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa lauachro aq in uerbo xpĩanos popłos cotidie generat. ut
uirgo ꝑmaneat. In illa carnis integritas. in hac comdãtur fidei
puritas. Nudiamꝰ paulũ amicũ sponsi casto amore zelantem
sponsã non sibi s sponso. eccłȩ chorinthiorũ sic dicentẽ. Emu¬
lor uos dĩ emulatione. Despondi eñ uos uni uiro uirginem
gritate fidei immorũ honestate uirgo. ẽ. de spe adspeciem
perducenda. ut ibi plena iocũditate̾ in pleno sponsi amore
uat. Quomꝰ autẽ matrẽ carnis suę scĩficauerit. ueniceps audi¬
amꝰ. ut ide letetur catholicꝰ unmundus confutetur here¬
ticus. Omnẽ quippe neuũ tã originalis quã auedualis culpȩ
in ea deleuit. sicq carnẽ decarne eiꝰ assumens. eande idiui¬
uã mundiciã transformauit. Et eiũ sicut ait script᷑a. ds n̾a
ignis consumens. ẽ. Siout gͦ ignis materialis onnẽ materiã¬
quã assumit mundans inse conuertit. sic materiale carnis nr̃ȩ

Expanded text:
sponsa, lavacro aquae in verbo Christianos populos quotidie generat, ut virgo permaneat. In illa carnis integritas, in hac commendatur fidei puritas. Audiamus Paulum amicum sponsi casto amore zelantem sponsam non sibi, sed sponso Ecclesia Corinthiorum sic dicentem: « Aemulor enim vos Dei aemulatione, despondgritate fidei, in morum honestate virgo est de spe ad speciem pervat. Quomodo autem matrem carnis suae sanctificaverit, deinceps audiamus, ut inde laetetur catholicus, immundus confutetur haereticus. Omnem quippe naevum tam originalis, quam actualis culpae in ea delevit: sicque carnem ejus sumens, eamdem in divinam munditiam tranignis consumens est . » Sicut ergo ignis materialis omnem materiaquam assumit, mundans, in se convertit; sic materiale, carnis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
Non quęrat etiã aliqͥs ur̃̾m oportunitate uidendi mulierẽ quam
concupiscat. qͥa scđm script᷑ã qͥ uiderit mulierẽ ad concupiscendũ
eam iã mechatꝰ.ẽ. eã incorde suo. Fornicatio autẽ generali nomine
est om̃is uoluntaria carnis pollutio. que qualic̾q modo contbrabit᷑:
raptor.ẽẽ. desistat: ne̾ illud maledictũ incurrat quo dr̾. ue qui

Expanded text:
uam concupiscat: quia secundum Scripturam; « Qui viderit in mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . » Fornicatio autem generali nomine est omnis voluntaria carnis pollutio, quae qualicunque modo contrahitur, raptor esse desistat, ne illud maledictum incurrat, quod dicitur: «
Abbreviated transcription (Latin):
ame. Itẽ cor suũ corã do non effundit. qui culpã suã in confessione
defendit. qui se non humiliat cũ psalmista dicens. confitebor adu̾sũ nie
iniusticiã meã dño.itu remisisti ĩpietatẽ peccati mei. Adu̾sũ me qͥppe
confitet᷑ qͥ se ipsũ accusat. ⁊ horis ł fato ł stellis peccatũ suũ non ĩputat.
corde pellant᷑. quia tali confessione cuncta lauant᷑. Amanibꝰ gͦ ꝓcul
fint homicidia. ita ut acordibꝰ ꝓcul suit odia: qͥa seđm apłicã doctri¬

Expanded text:
a me . » Item, cor suum coram Deo non effundit, qui culpam suam in confessione a me . » Item, cor suum coram Deo non effundit, qui culpam suam in confessione defendit, qui se non humiliat cum Psalmista, dicente: « Confitebor adversum me injustitiam meam Domino, et tu remisisti impietatem peccati mei . » Adversum se quippe confitetur, qui seipsum accusat, et horis vel fato, vel stellis peccatum suum non imputat. corde pellantur, quia tali confessione cuncta lavantur. A manibus ergo procul sint homicidia, ita ut a cordibus procul sint odia, quia secundum apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
cunceis iniqͥtatibꝰ suis renuntient. ⁊ comu̾sionẽ suã do alit̃ placere
ñ ostiment: qͥa non potest fieri ut una pars cordis ur̃i mundet᷑ dõ.
naltera ĩinunda reseruet᷑ diabolo. Quomͦ aut̃ conu̾ti debeatis subinfert
cũ dicit᷑. Ineunio ifletu ⁊ planctu. ut exteriꝰ carnẽ castigetis ꝑ ieni¬
nia. intꝰ autẽ affiugatis mertẽ ꝑ gemitꝰ ilamenta. Subditur etum
scindite corda ur̃a ut intꝰ nichil clausũ remaneat. qđ cõpunctio cor¬
dis non expellat. & oris confessio ñ aperiat. Hoc . ẽ. qđ cauit᷑ iupsalmo.
Effundite corã illo corda ur̃a. Lid .ẽ. omnẽ immundiciã cordis ur̃i
ꝑ confessionẽ oris euomite. ne tanquã uasa fetidũ humorẽ continentia
renioto oꝑculo fetorẽ tantũ enittatis. uutꝰ ĩmunoitiã retineatis. Non
enĩ corã dõ corsuũ effundit qui aꝑ it os suũ uiconfessione. ⁊oonou
de huiusmodi. Popłs hic labiis me honorat. cor autẽ eoꝵ longe. ẽ.

Expanded text:
cunctis iniquitatibus suis renuntient, et conversionem suam Deo aliter placere non aestiment, quia non potest fieri ut una pars cordis vestri mundetur Deo, et altera immunda reservetur diabolo. Quomodo autem converti debeatis, subinfertur cum dicitur: « In jejunio et fletu et planctu, » ut exterius carnem castigetis per jejunia, intus autem affligatis mentem per gemitus et lamenta. Subditur: « scindite corda vestra » ut intus nihil clausum remaneat quod compunctio cordis non expellat, et oris confessio non aperiat. Hoc est quod canitur in psalmo: « Effundite coram illo corda vestra , » id est, omnem immunditiam cordis vestri per confessionem evomite, ne tanquam fetidum humorem continentia vasa, remoto operculo, fetorem tantum emittatis, et intus immunditiam retineatis. 292 Non enim coram Deo cor suum effundit qui aperit os sde hujusmodi: « Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli mors intrauit in orbẽ t̾rarũ. AQuaritia nec nominet᷑ in uob̾
quȩ cõparat᷑ idolorũ seruituti. Nã sic̃ in idolorũ cultura. amat᷑
ꝓ creatore creatura. sic auarus dm̃ negligit. ut possit retinere
ładipisci pecuniã quã diligit. Nonuenat uob̾ spes suꝑbiȩ qͦ ado
recedatis: quia ibi cecidert qui oꝑant᷑ inquitatẽ. expulsi sunt
nec potuert̾ stare. Non seminetis discordiã uit̾ fr̃s. quia sicut
concordit̾ uiuentib fr̃ibꝰ mandauit oñs benedictionẽ. sic amatoribꝰ
discordiȩ ȩt̾nã intentat maledictionẽ. Tollite de confuetudine lo-¬
quendi iuramenta non necessaria. ne frequent᷑ uirando incurradis
ꝑ uria. & ad condẽnationẽ urãm testẽ adducatis ueritatẽ. ad uram

Expanded text:
bem terrarum . Avaritia nec nominetur in vobis, quae comparatur idolorum servituti. Nam sicut in idolorum cultura, amatur pro Creatore creatura; sic avarus Deum negligit ut possit retinere vel adipisci pecuniam quam diligit. Non veniat vobis pes superbiae, quo a Deo recedatis, quia ibi ceciderunt qui operantur iniquitatem: expulsi sunt, nec potuerunt stare . Non seminetis discordiam inter fratres, quia sicut concorditer viventibus fratribus mandavit Dominus benedictionem, sic amatoribus discordiae aeternam intentat maledictionem. Tollite de consuetudine loquendi juramenta, non necessaria, ne frequenter jurando incurratis perjuria, et ad condemnationem vestram, testem adducatis veritatem ad vestram
Abbreviated transcription (Latin):
⁊septuagenarii numeri sumã implemꝰ. His gͦ diebꝰ qđ omĩtem¬
pore faciendũ . ẽ. specialiꝰ nꝓpensiꝰ gemitibꝰ iflecibꝰ opamdemꝰ.
ut ad patriã nr̃am aqua mortifera delectatione corruniꝰ. ꝑama¬
rtudieꝰ cordis ilamenta redeamꝰ. Ibi nunc int̾missũ alła recupe¬
rabimꝰ icũ suꝑnis enuibꝰ dm̃ sine fire laudabiosꝰ. Qđ quine¬
quaginta oiebꝰ dñicȩ resurrectionis significaasꝰ. dũ inuno qͦq

Expanded text:
et septuagenarii numeri summam implemus. His ergo diebus, quod omni temet septuagenarii numeri summam implemus. His ergo diebus, quod omni tempore faciendum est, specialius et propensius gemitibus et fletibus operam demus, ut ad patriam nostram, a qua mortifera delectatione corruimus, per amaritudinem cordis et lamenta redeamus. Ibi nunc intermissum « Alleluia » recuperabimus, et cum supernis civibus Deum sine fine laudabimus: quod quinquaginta diebus Dominicae resurrectionis signi
Abbreviated transcription (Latin):
qs insalitibꝰ organa nr̃a suspendimꝰ dũ in mundi cupiouatib
radicatus oppresioribꝰ scilicaȩ nr̃is ĩmo contẽptoribꝰ diuine
gre cȩlestis regni gaudia p̾dicare dissimulamꝰ: ne margaritas
spargere ante porcos iscm̃ dare canibꝰ iudeqd. Unde predict¬
captiuati suis captiuatoribꝰ dicunt. Quomͦꝰ calitapꝰ cantieũ dm̃i
intra aliena Terra aliena reꝓborẜ. ẽ. multitudo. ad suꝑliã
non ꝑtinens ciuitatẽ: quȩ more porcoꝵ margaritis lucidũ
uidelicet di uerbiĩ negligendo conculeat. aut̃ more camuode
nra captiuitate ex antiqua ⁊ moderna significatione ꝓlibatidi
cur septciagenariꝰ numerus sub trpo imuersi cẽporis ponatur
breuiter audiamꝰ. Septenario quippe dierũ cutulo scru
tẽpus uitȩ p̾sentis euoluit᷑. quibꝰ nob decalogi mandata seruan
mandantiul. Dũ gͥ decȩ legis precepta inhoe urt noe spatis
custodimꝰ. quasi oenariũ ꝑseptenariũ numerũ multiplctes

Expanded text:
tibus radicatis oppressoribus saeculi nostri, imo contemptoribus divinae gratiae coelestis regni gaudia praedicare dissimulamus, ne margaritas spargere ante porcos, et sanctum dare canibus videamur. Unde captivati suis captivatoribus dicunt: « Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? » Terra aliena, reproborum est multitudo, ad supernam non pertinens civitatem, quae more porcorum margaritas, lucidum videlicet Dei verbum, negligendo conculcat, aut more canum connostra captivitate ex antiqua et moderna significatione praelibatis, cur septuagenarius numerus sub typo universi temporis ponatur, breviter audiamus. Septenario quippe dierum circulo, totum tempus vitae praesentis evolvitur, quibus nobis decalogi mandata servanda mandantur. Dum ergo decem legis praecepta in hoc vitae nostrae spatio custodimus, quasi denarium per septenarium numerum multiplicamus,
Abbreviated transcription (Latin):
rex assiriorũ. rex suꝑborũ. idẽ rer babylomorũ. ide̾. ior¬
dinate uiuentiũ diabolus . ẽ. qͥ filios pacis popłm adsuꝑnam
uisionẽ suspirantẽ. duro premit iugo seruitutis. ⁊ qu̾ant ũ
prȩualet retardat a reditu ⁊ introitu suꝑnę qiuitias. De.
seruitute dicit script᷑a. Graue iugũ suꝑ filios adã adie ex itꝰ¬
deuentie matris eorũ. usq uidiẽ reuersionis inmatrẽ omĩũ. Nos gͦ

Expanded text:
rex Assyriorum, rex superborum, idem rex Babyloniorum, id est, inordinate viventium rex diabolus est, qui filios pacis, populum ad supernam visionem suspirantem, duro premit jugo servitutis, et quantum praevalet, retardat a reditu et introitu supernae civitatis, de qua servitute dicit Scriptura: « Grave jugum super filios Adam, a die exita ventre matris eorum, usque in diem reversion
Abbreviated transcription (Latin):
n ornamentis exornemꝰ domũ cordis nr̾i. ut di
habitatorẽ habere possimꝰ. Sic enĩ hodie sub tipo sponsę sc̃ã
Admonitio ista. ornamenta desiderat morũ. ñ palliata uestuñta
murorũ. ut ui scĩs moribꝰ castę mentis aniator requiescat dñs.
sic̃ in ornato chalamo delectabilit requiescit sponsus. Unde
etiã in euangłio iubem᷑ lũbos p̾cingere. id.ẽ. carnis fluxa frenare.
&e lucernas imanibꝰ hab̾e. idẽ proximis lucis exẽpla monstrare. ut
gaudere. Quod nob̃ misericordit̾ prestare uignet᷑ iħs xp̃s dñs nr̃.¬

Expanded text:
um cordis nostri, ut Deum inhabitatorem habere possimus. Sic enim hodie sub typo sponsae sancta  Christum. Admonitio ista, ornamenta desiderat morum, non palliata vestimenta murorum, ut in sanctis moribus castae mentis amator requiescat Dominus, sicut in ornato thalamo delectabiliter requiescit sponsus. Unde etiam in Evangelio , jubemur lumbos praecingere, id est carnis fluxa frenare, et lucernas in manibus tenere, id est, proximis lucis exempla monstrare, ut e gaudere. Quod nobis misericorditer praestare dignetur Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute deteuti. quo tẽpore dĩ laudes patrio more cȩlebrare
non poterant. s exilii sui mala deflebant. Hoc psalmista pre¬
uidens ꝓphetico more futurũ quasi iã pͣceritũ cauebat dicens.
Duꝑ flumina babylonis illic sedimꝰ ⁊ fleuimꝰ. dũ record anra¬

Expanded text:
servitute detenti: quo tempore Dei laudes 291 patrio more celebrare servitute detenti: quo tempore Dei laudes 291 patrio more celebrare non poterant, sed exsilii sui mala deflebant. Hoc Psalmista praevidens prophetico more futurum, quasi jam praeteritum canebat, dicens: « Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordar
Abbreviated transcription (Latin):
cifyles oil ec lios imi aua
quã tui sumꝰ inntundo ꝑegriuamt᷑ adño cotidianis
lamentis oportet nos huiꝰ exilii mala deflere
xadeterna patriã coto desiderio anhelare. Seꝗ
quia eccła multis ouerata sacramentis. hoc publi¬
cis conuentibꝰ cotidie frequentare non ualet sub
colamꝰ imiortalitatis nr̃ę dolores attendentes cotidie doleags
tis mortẽ sibi illatã. eẽ. de plorat. ⁊nooloribꝰ huiꝰ uitȩ dhec
inferiora detruse dolore seclamat. Sircundedert᷑ me genit
mortis. dolores inferni circundedert᷑ me. Ad hoc etiã signiti¬
candũ uocẽ usitatissimã inȩccła alleluia scilicet ab hodierna
die usq ad pascha int̾mittimꝰ ⁊ ꝑ hac hebraice uoce latina .i.¬
laus tͥ dnẽ rex ȩt̾nȩ głoriȩ frẽquentamꝰ. Sicut enĩ terrena
usalẽ gerit imagiiem patriȩ cęlestis. sic uox ista u
t̾icta ciuitate quono̾ã indei laudibꝰ freguentata. significat lau¬
des ciuiũ suꝑnę ierłmn matris nr̾ȩ. de quibꝰ cant᷑ inpsalmo.

Expanded text:
cientes, dilectissimi, quia quandiu sumus in mundo, peregrinamur a Domino , quotidianis lacrymis oportet nos hujus exsilii mala deflere, et ad aeternam patriam toto desiderio anhelare. Sed quia Ecclesia multis honorata sacramentis, hoc publicis conventibus quotidie frequentare non valet, sub colimus, et mortalitatis nostrae dolores attendentes, quotidie doleamus. tis mortem sibi illatam esse deplorat, et in doloribus hujus vitae ad haec inferiora detrusae, dolere se clamat: « Circumdederunt me gemitus mortis, dolores inferni circumdederunt me . » Ad hoc etiam significandum vocem usitatissimam in Ecclesia, « Alleluia » scilicet, ab hodierna die usque ad Pascha intermittimus, et pro hac Hebraica voce, LatinaLaus tibi, Domine, Rex aeternae gloriae, » frequentamus. Sicut enim terrena Jerusalem gerit imaginem patriae coelestis: sic vox ista, a supradicta civitate quondam in Dei laudibus frequentata, signat laudes civium supernae Jerusalem matris nostrae, de quibus canitur in psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
nebras interiores illustrantẽ. sic qͥsq fidelis hoc sacramnentũ repre¬
sentans cerã inmanibꝰ portat quasi carnẽ fragile. s suꝑferriꝰ
uidet lucẽ exteriores huiꝰ aeris tenebras illuminantẽ. Sic̃ etiam
caro xp̃i de munoissima ⁊i bono odore uirtutũ referta carne ꝓcessit.¬
& nec inconcipiendo nec inegrediendo matris integritatẽ uiolauit.
sic cera quȩ hodie gestatur fideliũ manibꝰ demindis iodoriferis
floribꝰ collecta fructus .ẽ. apis uirginis uidelicet animantis: cuiꝰ sicut
legit᷑ sexũ nec masculi uiolant. nȩc fetus qͣssant. Cũ gͦ eã subhac

Expanded text:
nebras interiores illustrantem: sic quisque fidelis hoc sacramentum repraenebras interiores illustrantem: sic quisque fidelis hoc sacramentum repraesentans, ceram in manibus portat, quasi carnem fragilem, sed superferri videt lucem, exteriores hujus aeris tenebras illuminantem . Sicut enim Christi de mundissimo et bono odore virtutum referta carne processit, et nec in concipiendo, nec in egrediendo matris integritatem violavit: sic cera quae hodie gestatur fidelium manibus, de mundis et odoriferis floribus collecta, fructus est apis, virginis videlicet animantis, cujus, sicut legitur, sexum nec masculi violant, nec fetus quassant. Cum ergo eam sub hac
Abbreviated transcription (Latin):
pissionis in eccła cruces erigimꝰ qđ tempore asscȩ ns uexillatituam¬
phũ xp̃i significantia in eminentiori loco ȩccłȩ tanquã inartũ trium¬
ꝓbali sullimamꝰ qđ scori miracula ł martyria pic ture unaginatio¬
ne recordam᷑. Exhuiꝰmodi etiã consuetudinie hoc inoleuit. ut ho¬
dierna festuutate fideles popłi cũ cereis luminaribꝰ ad ercłam ꝓcedar
⁊ eadem benegieta inmissarũ solenintatibꝰ sacero otibꝰ offerant. Noure
enĩ ur̃a frat̾̃tas. qđ scdm euangłicã hystoriã oñs iħs quoragesimo
die anatiuitate sua hoc ÷ hodie aparentibꝰ intẽplũ. ẽ. delatꝰ. ubi ascõ
sỹ meone susceptꝰ ibenedict:ꝰ intẽplo. ẽ. presentatꝰ. Hoc hodierna
festiuitate scã reprȩsentat ȩccła. Sicut eñi sc̃s symeon iumanibꝰ
accepit infirmitatẽ. s uitꝰ agnouit maiestatẽ: infidelitatis nĩe te¬

Expanded text:
passionis in Ecclesia cruces erigimus, quod tempore Ascensionis vexilla, triumpassionis in Ecclesia cruces erigimus, quod tempore Ascensionis vexilla, triumphum Christi significantia, in eminentiori loco ecclesiae, tanquam in arcu triumphali sublimamus, quod sanctorum miracula, vel martyria picturae imaginatione recordamur. Ex hujusmodi consuetudine hoc inolevit, ut hodierna festivitate fideles populi cum cereis luminaribus ad ecclesiam procedant. et eadem benedicta in missarum solemnitatibus sacerdotibus offerant. Novit enim vestra fraternitas, quod secundum evangelicam historiam Dominus Jesus quadragesima die a nativitate sua, hoc est, hodie a parentibus in templum est delatus, et ibi a sancto Simeone susceptus, et benedictus in templo est praesentatus . Hoc hodierna festivitate sancta repraesentat Ecclesia. Sicut enim sanctus Simeo in manibus accepit infirmitatem, sed intus agnovit majestatem, infidelitatis nostrae te
Abbreviated transcription (Latin):
uisa ꝑhanc x p̃ĩ et eecłe societatẽ. trauslati sumꝰ iufilioꝵ dia doptione
Possent quio e te his plura iplixiora dici. et scripturarũ tesdononuis
cepbari: seo ue ꝑ lititate sermonis ouerent᷑ auditores nimc iseruis¬
ficiant. Modostus em̃ cibꝰ tanco sumit᷑ utiliꝰ quanto auidius t sit
magis Ei fastidiosus. quanto magis eꝰ copiosus. His gͦ supradictis
pilatissimi scđłm recordationẽ gescorũ de xp̃i duunitate ihuma¬
intate. fidẽ nram̃ confirmemꝰ: ⁊ his solennitatibꝰ quas tẽporalitꝰ¬
celebramꝰ moribꝰ i conuersone congruamꝰ. ut ꝑ tẽporalia festa que
agimꝰ ꝑtingere ad gaudia ȩterna mereamur: SERMO IUBSAITI¬
cario ut Sc̃t marit.
BUSVETbo eccłastica mylias
erreb gestis retinet similitudines. quibꝰ ireruo
gestarũ reprȩsentat uoritatẽ ⁊ simpliciũ corda ex¬
c̃itat ad pietatẽ. ut ꝑ ea quȩ foris uenerant᷑ ad int̃no¬
rum amorẽ rapiant᷑. Hie ẽ. qđ ad recordatione oñicȩ

Expanded text:
hanc Christi et Ecclesiae societatem translati sumus in filiorum Dei adoptionem. Possent quidem de his plura et prolixiora dici, et Scripturarum testimoniis comprobari; sed ne prolixitate sermonis onerentur 290 auditores, nunc ista sufficiant. Modestus enim cibum tanto sumit utilius, quanto avidius: et tanto magis est fastidiosus, quanto magis est copiosus. His ergo supradictis, dilectissimi, secundum recordationem gestorum, de Christi divinitate et humanitate fidem ncelebramus, moribus et conversatione congruamus, ut per temporalia festa quae agimus, pertingere ad gaudia aeterna mereamur. SERMO XI. In Purificatione S. Mariae. Consuetudo ecclesiastica multas ex rebus gestis retinet similitudines, quibus et rerum gestarum repraesentat veritatem, et simplicium corda excitat ad pietatem, ut per ea quae foris venerantur, ad internorum amorem rapiantur. Hinc est quod ad recordationem Dominicae
Abbreviated transcription (Latin):
in do manet. ⁊ ds ieo. Sit inoꝑibꝰ uii̾s ignecentia. ut nemini quicquã
suũ auferatis. sit iusticia. ut cuiq qđ suũ.ẽ. tribuatis. ⁊ habebitis in
iusticia. Hano portat ueritas. hanc portat castitas. hanc portat
sobrietas. ⁊ om̃is honestas. Sicut eĩ portauimꝰ unagniẽ tr̾eni: por¬
temꝰ imaginẽ cȩlestis. Deponentes gͥ uet̾s hominis lutulenta
negotia. abiciamꝰ oꝑa tenebrarũ. ⁊ exerceamꝰ nos in oꝑibꝰ lucis. ut
uidentes oꝑa ur̾a bona. glorificeñ patrẽ nr̃m qui incelis est.

Expanded text:
in eo . » Sit in operibus vestris innocentia, ut nemini quidquam suum auferatis. Sit justitia, ut cuique quod suum est, tribuatis, et habebitis in justitia, hanc portat veritas, hanc portat castitas, hanc portat sobrietas, et omnis honestas. Sicut enim portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis . Deponentes ergo veteris hominis lutulenta negotia, abjiciamus opera tenebrarum, et exerceamus nos in operibus lucis, ut videntes opera nostra bona, glorificent pat
Abbreviated transcription (Latin):
actib deponimꝰ Dequa alibi dicit apłs. Non enĩ circunsio quȩ
fit in manifesto io .ẽ. in carne. sed circunsio cordis non littera sed
spũ uera circunsio. ẽ. Illa gͦ extĩor huiꝰ interioris figura .e: sicut
accepit signãculũ iusticiȩ fidei. Bene autẽ conuerat octauȩ nr̃e qđ
circuncisio carnis in ea parte fit corporis. ꝑ quã humana mortalitas
ꝓpagat᷑. Uera enĩ circuncisio in nr̃a octaua idẽ. in generali resurrec¬
tione conplebit᷑. eũ corriptibile hoc incorruptione. & mortale hoc
immortalitate uestiet᷑. Sicut aut̃ in hac parte carnis iussa est imple¬
ri earnalit̾ ut significaret᷑ implenda sp̃ualit᷑. sic in reliquis men¬
peccato. sed arma iusticiȩ deo. Circuncidamꝰ gͥ aures abilli¬
cito auditu. ocłos abillicito uisu nares abillicito olfatu. os abi¬
licito gustu. cor abillicita cogitatione. linguã abillicita locutione.
manꝰ ãbillicito cactu. pedes abillicito incessu ne scđm ꝓpħam

Expanded text:
actibus deponimus. De qua alibi dicit Apostolus: Non enim circumcisio, quae fit in manifesto, id est, in carne: sed circumcisio cordis, non littera, sed spiritu circumcisio vera . Illa ergo exterior, hujus interioris figura est, sicut umcisionis accepit signaculum justitiae fidei . » Bene autem convenit octavae nostrae, quod circumcisio carnis in ea parte fit corporis, per quam humana mortalitas propagatur. Vera enim circumcisio in nostra octava, id est, in generali resurrectione complebitur, cum corruptibile hoc incorruptione, et mortale hoc immortalitate vestietur. Sicut autem in hac parte carnis jussa est impleri carnaliter, ut significaretur implenda est spiritualiter, sic in reliquis mempeccato, sed arma justitiae Deo . » Circumcidimus igitur aures ab illicito auditu, oculos ab illicito visu; nares ab illicito olfactu, 289 os ab illicito gustu, cor ab illicita cogitatione, linguam ab illicita locutione, manus ab illicito tactu, pedes ab illicito incessu, ne, secundum prophetam,
Abbreviated transcription (Latin):
cipulis suis bonũ coniugale sua presentia i signorũ suorua
initio cõꝓbauit. ⁊eo qdđ irnuptiis aguã inuinũ mutauit.
magnũ nob̾ mrscerai comenoauit. Primo ꝑ miracłi ostensionẽ suap¬

Expanded text:
cipulis suis, bonum conjugale sua praesentia et signorum suorum cipulis suis, bonum conjugale sua praesentia et signorum suorum initio comprobavit, et eo quod in nuptiis aquam in vinum mutavit , magnum nob
Abbreviated transcription (Latin):
quisq xp̃m non solũ inse mundũ. sed etia scelerũ mundi irunda¬
torem uidet baptismi sacramentũ aseruo suscepifse. qua ratione
qualibet mundus. quãlibet sc̃s. ne idẽ sacramentũ acõseruo sus¬
cipiat se poterit excusare. : His enĩ onribꝰ necessaria & regenera.¬
tio quorũ uitiosa precessit generatio. Quod qͥa in ea ũ fuit deqͦ
lagit᷑ generationem eiꝰ qͥs en arabit. solũmodo ꝓpt̾ formã implende
iusticię posteris relinquendã. hoc sacramentũ accepit. Quod uͦ eo
descendente in aquas celi aꝑti sc̃ suꝑ eũ. ⁊ spũ sc̃o descendente meũ
filiꝰ tñ appellatꝰ. sulunitatem xp̃ianę gr̾ę ualde cõmendat. quia
in aquis baptismi. ⁊ flãmeus gladius paradisũ nobis inteludeis
extinguit᷑. ⁊ paradisi aditꝰ aꝑitur: iunis quisq baptiratꝰ pigius
sp̃s accipiens ꝑ adoptionẽ dĩ filiꝰ efficitur. Tercia buiꝰ festtuitatis
est causa. qđ oñs anniuersaria baptismi sui die corã positis dis.¬

Expanded text:
n solum in se mundum, sed etiam scelerum mundi mundatorem, videlicet baptismi sacramentum a servo suscepisse, qua ratione quilibet mundus, quilibet sanctus, ne idem sacramentum a conservo suscipiat, se poterit excusare? His enim omnibus necessaria est regeneratio, quorum vitiosa praecessit generatio. Quod quia in eo non fuit, de quo legitur: « Generationem ejus quis enarrabit ? » solummodo propter formam implendae justitiae posteris relinquendam hoc sacramentum accepit. Quod vero eo desi est appellatus , sublimitatem Christianae gratiae valde commendat, quia in aquis baptismi et flammeus gladius paradisum nobis intercludens exstinguitur, et paradisi aditus aperitur, et unusquisque baptizatus pignus Spiritus accipiens, per adoptionem Dei filius efficitur. Tertia hujus festivitatis est causa, quod Dominus anniversaria baptismi sui die, coram positis dis
Abbreviated transcription (Latin):
amortuis ꝑ głam patris. ita ⁊ nos in nouitate uitȩ ambulemus.
Hȩc mortis similitudo. ꝑfecta.ẽ. peccati abolitio: nouitas uitȩ. obser¬
uatio iꝰticie. Hȩc ipsa.ẽ. pͥma resurrecdio inanima. de qua dicit
ioħs. Heati qui habent partẽ in pͥma refurrectione. inhis scđa
mors id.ẽ. ȩt̾na ñ habebit potestatẽ. Hȩc eadẽ. ẽ. uera circun᷑sio.
ꝑ quã non cutẽ carnis petrinis cultris expoliamꝰ sed ueterẽ honai

Expanded text:
a mortuis per gloriam patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . a mortuis per gloriam patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus . » Haec mortis similitudo, perfecta est peccati abolitio, novitas vitae, observatio justitiae. Haec ipsa est prima resurrectio in anima, de qua dicit Joannes: « Beati qui habent partem in prima resurrectione, in his secunda mors, id est, aeterna, non habebit potestatem . » Haec eadem est vera circumcisio, per quam non cutem c
Abbreviated transcription (Latin):
cicuitu eireuitu rerũ tẽporaliũ uolutabilitas. ita ꝑ octauã que
septenario fuccedit congrue designat᷑ et̃nitas. Unde ñ incon¬
uement̃ colligit᷑ qͥa sic̃ pͥrecedenti septẽ dierũ spatio tẽporalẽ
xp̃i natiuitatẽ representauimꝰ. qua uenit int̾ homines huiꝰ
exilii mala ꝑferre. ⁊ languenti inundo sua bona conferre. ita
presenti octaua eã xp̃i natiuitatẽ infigura cęlebramꝰ. ꝗͣ in assũpto
homine transiᷝ ͭ de hoc mundo adpat̾rẽ. qua transformata.ẽ.
illiꝰ iã absorta.ẽ. mors inuictoria. quã sic̃ in ea cõpletã certa fide
iã credimꝰ. ita inn̾a cirne futurã certa spe ñ dubitamꝰ. Ita enĩ dicit
apłs. Si cõplantati sumꝰ similitudini mortis eiꝰ. simul refurrec¬
tionis erimꝰ. Quȩ autẽ sit illa mortis similitudo: audiamꝰ abipso.
Consepulti eni sumꝰ ei ꝑ baptifmũ inmortẽ. ut qͦmͦ xp̃s resurrexit

Expanded text:
circuitu rerum temporalium volubilitas, ita per octavam, quae circuitu rerum temporalium volubilitas, ita per octavam, quae septenario succedit, congrue designatur aeternitas. Unde non inconvenienter colligitur, quia sicut praecedenti septem dierum spatio temporalem isti Nativitatem repraesentavimus, qua venit inter homines hujus exsilii mala perferre, et languenti mundo sua bona conferre: ita praesenti octava, Christi Nativitatem in figura celebramus, qua in assumpto homine transivit de hoc mundo ad Patrem, qua transformata est illius jam absorpta est mors in victoria , quam sicut in ea completam certa fide jam credimus, ita in nApostolus: « Si complantati sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . » Quae autem sit illa mortis similitudo, audiamus ab ipso: « Consepulti enim sumus ei per baptismum in mortem, ut quomodo Christus surrexit
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs necesse erat ut fieret etiã igis translatio. Et hoc ert tem¬
pus correptionis. quando remouendȩ erant carnales tenebi sub
quibꝰ ntatus nisq ad iurilẽ ȩtatẽ educatꝰ ẽ xp̃s Unde dicit aplo
Post quã uenit plenitudo cẽp̃oris. misit đs filiũ suũ factũ exmu¬
enĩ aliquis obseruatione extraneus scientib legẽ sacramenta¬
legis exponeret. qͥs ei auditũ preberet: Recto igit᷑ oramo
magisterii pͥus uoluit auditor legis. ee.quã doctor. priꝰ eã seruare
quã esꝰ sacramentia reserare: ut ꝑuitã ⁊ doctrina suã ipse eẽ. cog¬
nosceret᷑ cui testimomiũ dabant lex ⁊ ꝓpħe. Punc gͥ qa quasoa¬
causas reddidiꝰ quare sublege natus sit dñs. decircũncisionis
sacramento quã inmanibꝰ habemꝰ que dñs dederit ꝑtracdem.
Octaua circunsio. uni conemunt sacrame̾nto. Octaua inscrip¬
turis. ꝓeternitate poni consueuit. Sic̃ erã septenarĩ numeri

Expanded text:
ait Apostolus, necesse erat ut fieret etiam legis translatio . » Et hoc erat tempus correctionis, quando renovandae erant carnales umbrae, sub quibus natus et usque ad virilem aetatem educatus est Christus. Unde dicit Apoit Deus Filium suum, natum ex muer aliquis observatione extraneus scientibus legem sacramenta exponeret, quis ei auditum praeberet. Recto igitur ordine magisterii, qui prius voluit auditor esse quam doctor, prius eam servare quam ejus sacramenta reserare, ut per vitam et doctrinam suam ipse esse cognosceretur cui testimonium dabant lex et prophetae. Hunc igitur quisionis sacramento, quam in manibus habemus, quae Dominus dederit, pertractemus. Octava et circumcisio uni concinunt sacramento. Octava in Scripturis, pro aeternitate poni consuevit. Sicut enim septenarii numeri
Abbreviated transcription (Latin):
intelleestũ eliquauit. ⁊ quedã ardua precepta moralia que iudas
ypter ufirmitatẽ sũa remissa fuerant : ineiangtio predes ueon
sup do didit uipsas obseruantias carnales usq adtẽ pus correscior
carnalit obseruauit. Inde e. qđ puer aparentibꝰ oct na die.: ccnos¬
cistus quo ragesuo die abeisdem cũ legalibꝰ hostus intẽplo re. preen¬
ratus. Iuuenis etũ aodiẽ fostũ dedicationis. ⁊ adcȩteros uies fesest¬

Expanded text:
pta moralia, quae Judaeis propter imbecillitatem suam remissa fuerant, in Evangelio praeceptis eorum supperaddidit, et ipsas observantias carnales usque ad tempus correctionis carnaliter observavit. Inde est, quod puer a parentibus octava die circumcisus, quadragesimo die ab eisdem cum legalibus hostiis in templo est praesentatus . Juvenis etiam ad diem dedicationis, et ad caeteros
Abbreviated transcription (Latin):
ae ieniginate.postea uͦ in anifesta uisione. hic sic̃ inuia. ibi sic̃
inpatria. Hȩc beneficia ꝑmedicũ nr̃ȩ saluas sapient᷑. fortit̃.
mirabilit ⁊misericorditer nob̾. ẽẽ. collata gaudeamꝰ. horua
racordatone pegrimnationis nr̃e labores releuemꝰ quat̾imnꝰ sic lon¬
eariueit̃ militemꝰ inuia ut ornatuũ recipiamꝰ inpatrua. Se Lon¬

Expanded text:
in via, ibi sicut in patria; hic beneficia per medicum nostrae salutis sapienter, fortiter, mirabiliter et misericorditer nobis esse collata gaudeamus. Horum recordatione peregrinationis nostrae labores relevemus, quatenus sic longanimiter militemus in via, ut donarium recipiamus in patria. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
Non ille cutꝰ sanguis sacerdotũ manbꝰ fundebat᷑. s qͥ aseipso sacer¬
dote uero ꝓsalute nr̃a offerendus pͣfigurabat᷑. Neq enĩ ȩque
digna hostia. ȩque munoa potuit inueniri.que ꝓ nob̾ emundandis
offerret᷑. ueque sacerdos ȩque dignꝰ. ȩque inundus. a quo tã digna
hostia digne offerret᷑. Ipse enĩ de se ipso sic ait. Nemo tollat
ame animã meã. s ego pono eã uterũ sumo eã. Iste agnꝰ sine ma¬
cula uruga uirginẽ sibi sponsã sotiauit. sic̃ ibi matre̾ uirgiiem

Expanded text:
non ille, cujus sanguis sacerdotum manibus fundebatur, sed qui a seipso sacernon ille, cujus sanguis sacerdotum manibus fundebatur, sed qui a seipso sacerdote vero pro salute nostra offerendus praefigurabatur. Neque enim aeque digna hostia, aeque munda potuit inveniri, quae pro nobis emundandis offerretur, neque sacerdos aeque dignus, aeque mundus, a quo tam digna hostia digne offerretur. Ipse enim de seipso sic ait: « Nemo tollit animam meam a me, sed ego pono eam, et iterum sumo eam . » Iste agnus sine macula et ruga virginem si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ suã obesientiã. nram sanauit in obedientiã. Hec omĩa ⁊ uerbo
docuit iexẽplo ꝓbauit. ut quȩ imitandoͣ ꝓposuit obedient᷑ imple¬
remꝰ. quę spanoa ꝓmisit. sine bȩsitatione speraremꝰ Quantũ autẽ
prȩciũ ꝓnobis iedimendis soluerit iste medicꝰ amontibꝰ audiamus
Deprofundo enĩ olamat ille mons altꝰ cui amonte montiũ cõmissos
laues regmi celorũ. Non enĩ corruptibilibus auro ⁊ argent rede
estis deuana ur̾a conuersatione. sed prȩcioso sanguine agni unedeꝵ¬
culati. Huic consonat aliꝰ mons asolȩ iusticiȩ illustratꝰ. docdor. gen.¬
aũ. Empti estis precio magno. glorificaite dm̃ incorpore ur̃o. Aguꝰ¬
isse immaculatꝰ. non ille ÷ qui inuet̾i sacrificio regͥrebat᷑. absq aya¬
culȩ uarietate depecorib natꝰ. s uerus ⁊ in nocens de ĩmac tato
uirginis ut̾o generatꝰ Non ille cuiꝰ sanguine postes tingedan.¬
tur. s in cuiꝰ fide fideliũ frontes cucis impressione signaitua

Expanded text:
ientiam nostram sanavit inobedientiam. Haec omnia et verbo docuit, et exemplo probavit, ut quae imitanda proposuit, obedienter impleremus; quae speranda promisit, sine haesitatione speraremus. Quantum autem pretium pro nobis redimendis solverit iste medicus, a montibus audiamus. De profundo enim clamat ille mons altus, cui a monte montium commissae sunt claves regni coelorum. Non enim corruptibilibus auro et argento redempti estis de vana vestra conversatione, sed pretioso sanguine agni immaculati . Huic consonat alius mons, a sole justitiae illustratus doctor gentium: « Empti estis pretio magno, glorificate Diste immaculatus non ille est, qui in veteri sacrificio requirebatur absque maculae varietate de pecoribus natus: sed verus et innocens, de immaculato virginis utero generatus; non ille, cujus sanguine postes tingebantur, sed in cujus fide fidelium frontes crucis impressione signantur;
Abbreviated transcription (Latin):
tareni. Ascendit. ut per suã ad dexterã patris sessionẽ. secũ traheret
deuoti gregis humilitatẽ. Si uͦ quib contrariis contrarios morbos
euacuauerit attendatur. uidemꝰ quia ꝑformã serui nram repa¬

Expanded text:
taremur; ascendit, ut per suam ad dexteram Patris sessionem secum traheret taremur; ascendit, ut per suam ad dexteram Patris sessionem secum traheret devoti gregis humilitatem. Si vero quibus contrariis contrarios morbos evacuaverit, attendatur, videmus quia per personam se
Abbreviated transcription (Latin):
uit quã p̾ciosũ. ẽẽt. anthidotũ qđ cõfecerat medicus suus ad euac̾u¬
andũ morbũ tã acutũ itã inueteratũ. ⁊iã ingratꝰ. ẽẽ. non potuit. qͥ
tot beneficia sui redẽptoris accepit. Humilitatẽ quippe agnouit.
quia ipse medicꝰ nr̃ in infirmitate carnis nr̃ȩ tanquã in leoto decubiui
infirmantiũ. ut exꝑirot᷑ qͥd sanandis infirmis suis. e̾ẽt. necessarium.¬
Sapientiã quoq huiꝰ medici nouit egrotꝰ. quiꝰ uixta rationẽ medicinę
inquibꝰoã sanitatẽ contulit egrotis ꝑsimilia. in quibtꝰã morbos eua¬
cuauit ꝑcontraria. Persimilia quidẽ quia natꝰ ÷ ut renasceremur
infirmatꝰ.ẽ. passibiliã nr̃ȩ miortalitatis ꝑferendo. ut nos ab om̃i pas¬
sibilitate sanarem᷑. Cruoifixus. ẽ. ne nos cruciatib ȩternis subicerem
Mortuus.ẽ. tẽporalit̾. ne nos in ȩternũ morerem᷑. Suscitatꝰ.e̾. ut eiꝰ susci.¬

Expanded text:
vit quod pretiosum esset antidotum, quod cum fecerat medicus suus ad evadvit quod pretiosum esset antidotum, quod cum fecerat medicus suus ad evadendum morbum tam acutum, tam inveteratum; etiam ingratus esse non potuit, qui tot beneficia sui Redemptoris accepit. Humilitatem quippe agnovit, quia ipse medicus noster infirmitate carnis nostrae tanquam in lecto discubuit infirmantium, ut experiretur quid sanandationem medicinae, in quibusdam sanitatem contulit aegrotis per similia, in quibusdam morbus evacuavit per contraria. Per similia quidem, quia natus est ut renasceremur; infirmatus est, passibilia nostrae mortalitatis perferendo, ut nos ab omni passibilitate servaremur; crucifixus est ne nos cruciatibus aeternis subjiceremur; mortuus est temporaliter, ne nos in aeternum moreremur; suscitatus est, ut ei consusci
Abbreviated transcription (Latin):
uerat in habitu serui cũ seruis apparuit. ut familiari colloquio in¬
sinuaret maiestatẽ. excitaret ad caritatẽ. Facto itaq collirio deterra
nsaliia cȩei nati ocłos aperuit. quia dĩ sapientia inunitate ꝑsonȩ
intellectũ quo dm̃ cognosceret ⁊amor̾em qͦ agnitũ diligeret re¬
formauit. ut iã multiplici beneficio obligatũ eũ non amore non-
posset. cuiꝰ tã multa beneficia inse p̾cessig se cognosceret. Inbene-¬
fitio enĩ pͥme conditionis sapientia ⁊ uirtꝰ conditoris enituit. in
beneficio aut̃ reconciliationis qͦ auersos ⁊ male meritos ad se reuo.¬
cauit. poenas remisit. premia reꝓiisit : quantũ qđ condidit amaret
euident̃ ostenoit. ⁊ sic in eis quos prior dilexerat ignẽ sui amori
accendit. Agnouit enĩ egrotꝰ medicũ sue salutis. affectuosũ &
ꝑitum: miratꝰ .i. humilitatẽ.miratꝰ .i. sapientiã. dilexit sanitatẽ. agno¬

Expanded text:
verat, in habitu servi conservis apparuit, ut familiari colloquio inverat, in habitu servi conservis apparuit, ut familiari colloquio insinuaret majestatem, excitaret ad charitatem. Facto itaque collyrio de terra saliva, caeci nati oculos aperuit, quia Dei sapientia, in unitate persointellectum, quo Deum cognosceret, et amorem quo agnitum diligeret, reformavit, ut jam multiplici beneficio obligatum eum non amare non posset, cujus tam multa beneficia in se praecessisse cognosceret. In beneficio enim primae conditionis, sapientia et virtus conditoris enituit: in beneficio autem reconciliationis, quo aversos et male meritos ad se revocavit, poenas remisit, praemia repromisit, quantum, quod condidit amaret, evidenter ostendit, et sic in iis quos prior dilexerat, ignem sui amoris accendit. Agnovit enim aegrotus medicum suae salutis affectuosum et peritum, miratus et humilitatem, miratus et sapientiam, dilexit sanitatem. Agno
Abbreviated transcription (Latin):
NDiihs Miseraĩionis masnion Em li¬
bet acieni mentis intendere. ⁊ quantũ rationalis creatura suo debeat re¬
dep̃tori exbeneficioꝵ cõmemoratione colligere. Primo quidẽ qͥa homuiẽ
cũ non. ẽẽt nurabilit̾ det̾ra plasmauit. de hinic cũ astucia serpentis ꝙr
fallatia mulieris ꝑditꝰ esset mirabiliꝰ reformauit. In plasmando mira
potestas. in reformando mirabilior potentis apparuit humilitas. Nec
enĩ adeo huniana nirat᷑ infirutas sipotens aliquis uinumeros seruos
sueditiomi seruituros potenter adquirat. quãsi eosdẽ fugitiuos interĩ
abscondita potestate muns remissis indebite humilitatis blanoimen¬
reuocatos apphendit. In pͥmo statu conditionis homo despͥiens. quia
timuit potestate non dilexit maiestatẽ. appetiuit libertatẽ. incurrit
seruitutẽ. iqui ꝑ oboedientiã potuit deificari. ex se hoc ambiens uani-¬
tati ineruit subiugari. Benignus gͥ conoitor nolens perire qđ crea-¬

Expanded text:
inae miserationis magnitudinem libet aciem mertis intendere, et quantum rationalis creatura suo debeat Redemptori, ex beneficiorum commemoratione colligere. Primo quidem quia hominem cum non esset, mirabiliter de terra plasmavit, dehinc cum astutia serpentis et fallacia mulieris perditus esset, mirabilius reformavit. In plasmando mira potestas, in reformando mirabilior potestatis apparuit humilitas. Nec enim adeo humana miratur infirmitas, si potens aliquis innumeros servos suae ditioni servituros potenter acquirat, quam si eosdem fugitivos interim abscondita potestate, minis remissis, indebitae humilitatis blandimenrevocatos apprehendat. In primo statu condittumuit potestate, non dilexit majestatem; appetivit libertatem, et incurrit servitutem: et qui per obedientiam potuit deificari, ex se hoc ambiens, vanitati meruit subjugari. Benignus ergo Con
Abbreviated transcription (Latin):
Odif mater sccł a filis sros
inguibꝰ detrimentũ se sensisse cognoscit pat̾na
corripit seueritate. ut possit eos medicinali par¬
simonia reformatos mat̾na pietate colligere. Inuitat
sautios adostendenda uulnera sua. ne ñ ostensa &
incurata putrescant: indicit ostendentibꝰ diu̾sa ge¬
uerea correctionũ. ut scđ̾m quantitatẽ uulnerũ ad habieant᷑ congrua
fomenta curationũ. Audite gͦ filii matrẽ urãm. iterũ uos parturien¬
temi nimagiiẽ dĩ iterũ ꝑpeccatũ deletã. iterũ refornare cupientẽ. audite.¬

Expanded text:
die mater Ecclesia filios suos, in quibus detrimentum se sensisse cognoscit, paterna corripit severitate, ut possit eos medicinali parcimonia reformatos materna pietate colligere: invitat saucios ad ostendenda vulnera sua, ne, non ostensa, incurata putrescant: indicit ostendentibus diversa genera correptionum, ut secundum quantitatem vulnerum, adhibeantur congrua fomenta curationum. Audite ergo, filii, matrem vestram, iterum vos parturientem, et imaginem Dei iterum per peccatum deleta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ posst̃ ẽẽ discͥti mediatores utrarũq parciũ.
ne forte pꝰ multas uexationes alienũ coga¬
mini subire iudiciũ uał¬
aliqͣ ⁊ stantie tue oꝑa paruitatt mee noti
te a cõmunione regis abstinuisti. q̃m ⁊ ĩ ħ in
famietue ⁊ legͣioni tͥ ꝯmisse sane ꝯ suluisti.
licet qͥda belgice ꝓ uintie ep̃i ĩpentecosten
ꝯtͣ int̃ dictũ bone menorie pp urbani eo¬
ronã ipsi regi in posuert̃ tã q̃ mortuo p̃co

Expanded text:
 possint esse discreti mediatores utrarumque partium, ne forte post multas vexationes alienum cogamini subire judicium. Vaaliqua constantiae tuae opera parvitati meae notifte a communione regis abstinuisti, quoniam in hoc et famae tuae et legationi tibi commissae sane consuluisti, licet quidam Belgicae provinciae episcopi in Pentecosten contra interdictum bonae memoriae papae Urbani coronam ipsi regi
Abbreviated transcription (Latin):
di uł minuendi. nec pͥor nͥ abbe. s nec suppͥor nͥ ab abbe uł pͥore. Lec¬
tione gͥ finita surgant om̃s & stantes u̾si adorientẽ. dicat abbas ad¬
uitoriũ nr̃m in noĩe d̾. & conuentꝰ respondeat qͥ fec̃ celũ ae t̾rã. ⁊ in¬
clinantes om̃s ing̾diant᷑ eccłam. Qd̃ siquis ad colłonẽ non occurre¬
rit ita ut añꝙͣ tu aũ dicat᷑ sedeat. cum incipiet᷑ ẏmnꝰ completorii
eat a ñ gͣdũ p̃sbitii. & u̾sus ad altare ibi ꝑmaneat. de cet̾o se habens
sic̃ illi qͥ st̃ inchoro. usq ad finẽ orationis pꝰ complecoriũ. Si uͦ alicus
deuia reu̾so bñdictio datur. ille qui huiꝰ modi fac̃ satisfactionẽ
in partẽ ꝑpe gͣdũ diu̾tat. & data bñdic̾tiõe ibid̾e solitã orõnẽ faciat.¬

Expanded text:
di vel minuendi, nec prior nisi ab abbate: sed nec subprior, nisi ab abbate vel priore. Lecdi vel minuendi, nec prior nisi ab abbate: sed nec subprior, nisi ab abbate vel priore. Lectione igitur finita surgant omnes, et stantes versi ad orientem dicat abbas, Adjutorium nostrum in nomine Domini: et conventus respondeat, Qui fecit coelum et terram; et inclinantes omnes ingrediantur ecclesiam. Quod si quis ad collationem non occurrerit, ita ut antequam Tu autem dicatur, sedeat: cum incipietur hymnus Completorii, eat ante gradum presbyterii, et versus ad altare ibi permaneat, de caetero se habens sicut illi qui sunt in choro usque ad finem orationis post Completorium. Si vero alicui de via reverso benedictio datur, ille qui hujusmodi facit satisfactionem in partem prope gradum divertat, et data benedictione ibidem solitam or
Abbreviated transcription (Latin):
& sic resideant. licet ñ dũ signũ pulset᷑. ft̃ aũ ibi lecturꝰ. exqͦ
uen̾it eat sessum ad analogium. & aꝑto codice usq ad abbis aduentũ
sub silentio ibi si uoluerit legat. Sabbatis quandiu pedes lauant᷑
qͣmuis unt̾im in illa sede sedeat. leg̾e tam̃ ibi ñ solet. Adueniente ab¬
b̾e assurgant om̃s. & ielinent illi. añ qͦs transierit. Priori uͦ assur
gant tantu. Quo residente resideant. Tunc lector accepta bñdicti¬
rio pot̾ bib̾e etiã inscapulari. Abbas aũ si expedire iudicau̾̃it ꝓui¬
deat maturũ aliquẽ frẽm qͥ tp̃r lectionis pꝰ pͣndiũ ꝓpe hostiũ
refectorii sedeat iugit̾. ut siqͥs bib̾e uoluerit signũ ei faciat. & ille
eat cũeo ad solacium eiꝰ. Si forte ille defuerit. qͦd tam̃ cau̾e debet.
sine signo aliqͦ eat bib̾e qui necesse habuerit. In ilł aũ abbatus
licentiam petat. & sic intt & bibat. Abbas non qͣrat licentiã biben¬

Expanded text:
 sic resideant, licet nondum signum pulsetur. Frater autem ibi lecturus ex quo venerit eat sessum ad analogium, et aperto codice usque ad abbatis adventum, ibi sub silentio si voluerit, legat. Sabbatis quandiu pedes lavantur, quamvis interim in illa sede sedeat, legere tamen ibi non solet. Adveniente abbate assurgant omnes et inclinent illi ante quos transierit: priori vero assunventum tenuerit, quo residente resideant. Tunc lector accepta benedictirio potest bibere, etiam in scapulari. Abbas autem si expedire judicaverit, provideat maturum aliquem fratrem, qui tempore lectionis post prandium prope ostium refectorii sedeat jugiter, ut si quis bibere voluerit, signum ei faciat, et ille eat cum eo ad solatium ejus: si forte ille defuerit quod tamen cavere debet sine signo aliquo eat bibere qui necesse habuerit. In illis autem abbalicentiam petat, et sic intret et bibat. Abbas non quaerat licentiam biben
Abbreviated transcription (Latin):
Malo ⁊ ꝑ petuo offiero ⁊ noĩe
ep̃i carere. quã pussillũ gre¬
gẽ dñi meilegis pͣuaricacione
scan dali zare.Sunt etiam la¬
tentes cause qͦs ĩteru. tace me

Expanded text:
Malo enim perpetuo officio et nomine episcopi carere, quam pusillum gregem Domini mei legis praevaricatione scandalizare. Sunt etiam latentes causae, quas interim tacere me
Abbreviated transcription (Latin):
cultura exercenda quantũ
ualeo me moueo.s tanꝗ. for
semine curã ꝓut grã diuina
sub ministrat:. ad hibeo: s qͥa
messis multa ÷ Iabĩimico ho¬
mine multũ ⁊ ĩ zanioꝵ Priꝰ
Paueos frustꝰ ex meo labore
cũ eradicare cũ lolio ⁊ tanꝗͣ
de discreciõe prudentis agͥ¬
cole mͥblandiens multa
toło: multa dissimulo. S rursuᷤᷤ

Expanded text:
c.  exercenda, quantum valeo, me moveo, sed tanquam formsemine, curam, prout divina gratia subministrat, adhibeo. Sed quia messis multa est, et ab inimico homine multum zizaniorum prius paucos fructus ex meo labore cum eradicare cum lolio, et tanquam de discretione prudentis agricolae mihi blandiens multa tolero, multa dissimulo. Sed rursus
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ dã maliuoloꝵ meoꝵ suggestioe
ob nixe me regauit. ut eẽm ei ad u¬
tor ĩcelebrandis nuptiis qͣs face dis¬
comitis an degauensis. ad qd̾ cũrẽ¬
spondissẽ ñ ita oportere fieri.
qm ñdũ eẽt causa ctiffinita iͣ¬
di me hoc ignorare. nec huiꝰ¬
ur̃e ex apostolica autoritate s
antiqͣ ꝯsuetudine. Qmͣ gͥ ꝯfido¬
de religio̾e ur̃a. nichil uos d̾ re¬
honestati tociꝰ regni tã ꝑnici¬
osa facturũ dicturũ ue. qd̾ ñ au¬
toritate uł rõne utat᷑: stu dio¬
sissime ⁊ deuotissime obseero cari¬
tatẽ uram. ut mͥ flutuanti u̾ita

Expanded text:
quorumdam malevolorum meorum suggestione obnixe me rogavit, ut essem ei adjutor in celebrandis nuptiis quas facere discomitis Andegavensis. Ad quod cum respondissem non ita oportere fieri, quoniam nondum esset causa diffinita indi me hoc ignorare, nec hujusclesiae vestrae ex apostolica auctoritate et antiqua consuetudine. Qde religione vestra, nihil vos de rehonestati totius regni tam perniciosa facturum dicturumve, quod non auctoritate vel ratione nitatur, studiosissime et devotissime obsecro charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quã duce̾ uultis. legitimũ uos posse¬
inire matͥmoniũ. Si aũ ĩuitatꝰ fuissẽ
ad ħꝰ rei discussionẽ ĩ eo loco ĩ qͦ c o epĩs
canonicas secure possẽ cõferre sen-¬
tentias. uͥ ñtemerariã timerem
multitudine̾. libentissime ad ħ ue¬

Expanded text:
posse matrimonium. Si autem invitatus fuissem ad hujus rei discussionem in eo loco in quo cum coepiscopis canonicas secure possem conferre sententias, ubi temerariam non timerem multitudinem, libentissime ad hoc ve