comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus ardui collem instructis copiis cepit.
esar incredibili euis uel temeritate: uel fiducia cõ.¬
motus: neq opinãs imꝑatusq oppressos eodem tp̃i
milites ab oꝑibus uocat᷑. arma caꝑe iub&. legiones
opponit: atiemq instruit. Cuius rei subita trepi¬
dacio magnũ terrorẽ attulit nr̃is. Non dum
sublato cofligit multũ adiuuãte natura loci plu¬
rimũ deoꝵ ĩmortaliu benignitate: qui cũ oĩb
casibus bellis intersunt: tu p̃cipue eis quibus ni¬
chil ratione potuit administrari. Magno atque acri
plio cominus facto: dextro cornu quo ueterana
sexta legio erat collocata initiu iuctorie natu ẽ
A bea parte cũ in procliui detruderent᷑ hostes multo
tardius. sed tñ eisdem diis aduuãtib sinistro cor¬
nu mediaq atie tote profligant᷑ copie regis: quȩ
ꝗͣ facile subierant iniquu locu. tam celeriter gͣa¬
clu pulse p̾mebant᷑ loci iniquitate. Itaq multis ꝑti

Expanded text:
adversus arduum collem instructis copiis coepit. § 75 adversus arduum collem instructis copiis coepit. § 75 Caesar incredibili eius vel temeritate vel fiducia commotus neque opinans imparatusque oppressus eodem tempore milites ab opere revocat, arma capere iubet, legiones opponit aciemque instruit; cuius rei subita trepidatio magnum terrorem attulit nostris. Nondum sublato confligitur multum adiuvante natura loci, plurimum deorum immortalium benignitate; qui cum omnibus casibus bellicis intersunt, tum praecipue eis quibus nihil ratione potuit administrari. § 76 Magno atque acri proelio comminus facto, dextro cornu, quo veterana legio sexta erat collocata, initium victoriae natum est. Ab ea parte cum in proclive detruderentur hostes, multo tardius, sed tamen isdem dis adiuvantibus sinistro cornu mediaque acie totae profligantur copiae regis. Quae quam facile subierant iniquum locum, tam celeriter gradu pulsae premebantur loci iniquitate. Itaque multis mili
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar uel ad opus suu tardandu: quo plures in ar-¬
mis tenerent᷑. uel ad ostentatione regie fiducie.
ne municione magis ꝗͣ manu defendere locumi
pharnaces uideret᷑. Itaq deterritus nõ ẽ qͦ minꝰ
prima acie pro uallo instructa: reliqua pars ex̾ci¬
tus opus fater&. At pharnates impulsus siue loci
felicitate. siue auspiciis & religionib inductus. ꝗb
ob temꝑasse eu postea audiebamus: siue paucitate
nrõꝵ qui in armis exant. comꝑta. caͣ̃ more oꝑis
quottidiani magnã seruoꝵ multitudĩe que agge¬
rem portabat militũ esse credidiss&: siue & fiducia
flixisse & uicisse legati eius gloriabant: simul cõ¬
tep̃tu exͥcitiis nr̃i quẽ pulsu ase domitio duce sci¬
ebat: inito consilio dimitandi descendere p̃rupta
ualle cepit. Cuius aliꝗͣdui Cesar irridebat in a¬
subiturus ess&. Cum interiz pharnates eo gradu
quo in p̃ruptam descenderat uallem ascendere

Expanded text:
Caesar vel ad opus suum tardandum, quo plures in arCaesar vel ad opus suum tardandum, quo plures in armis tenerentur, vel ad ostentationem regiae fiduciae, ne munitione magis quam manu defendere locum Pharnaces videretur. Itaque deterritus non est quo minus prima acie pro vallo instructa reliqua pars exercitus opus faceret. At Pharnaces impulsus sive loci felicitate sive auspiciis et religionibus inductus, quibus obtemperasse eum postea audiebamus, sive paucitate nostrorum qui in armis erant comperta, cum more operis cotidiani magnam illam servorum multitudinem quae aggerem portabat militum esse credidisset, sive etiam fiducia flixisse et vicisse legati eius gloriabantur, simul contemptu exercitus nostri, quem pulsum a se Domitio duce sciebat, inito consilio dimicandi descendere praerupta valle coepit. Cuius aliquamdiu Caesar irridebat inasubiturus esset: cum interim Pharnaces eodem gradu quo in praeruptam descenderat vallem ascendere
Abbreviated transcription (Latin):
E SRcũ ab hoste mił pas.U. castra posuisset.
uideretq eas ualles quibus regia castra munirent᷑.
eodem int̾uallo sua castra munitura si modo ea loca hos¬
tes priores nõ cepissent. que multo erãt propiora regis
castris aggerem comportari iub& intra municiones:
quo celeriter collato proxima nocte uigilia quarta.
oĩbiis legionib expeditis impedimẽtisq in castris relictis.
prima luce neq inopinãtib hostibus eu ip̃m locu
cepit. in quo mitridates scđm preliu ad uersus. tri¬
iariu fecerat. Huc om̃e comportarii aggerem
ex castris ẜuitia agerent᷑: iussit ne quis ab oꝑe miles
disceder&: cũ spacio nõ ampluis mił. passuꝰ int̾cisa
uallis castra hostiu diuider&. ab oꝑe incepto cesa¬
ris castroꝵ.Pharnates cũ id repente prima luce
aĩaduertisset. copias suas om̃ẽs pro castris instrux¬
it: quas int̾põĩta tanta locoꝵ iniquitate: cõsuetu¬
dine magis ꝑ uulgata militari credebat instrui.

Expanded text:
 cum ab hoste milia passuum V castra posuisset videretque eas vallis quibus regia castra munirentur eodem intervallo sua castra munituras, si modo ea loca hostes priores non cepissent, quae multo erant propiora regis castris, aggerem comportari iubet intra munitiones. Quo celeriter collato proxima nocte vigilia quarta legionibus omnibus expeditis impedimentisque in castris relictis prima luce neque opinantibus hostibus eum ipsum locum cepit, in quo Mithridates secundum proelium adversus Triarium fecerat. Huc omnem comportatum aggerem ex castris per servitia aggeri iussit, ne quis ab opere miles discederet, cum spatio non amplius passuum mille intercisa vallis castra hostium divideret ab opere incepto Caesaris castrorum. § 74 Pharnaces, cum id repente prima luce animadvertisset, copias suas omnis pro castris instruxit. Quas interposita tanta locorum iniquitate consuetudine magis pervulgata militari credebat instrui
Abbreviated transcription (Latin):
ripit. eis dextraq bis ferit pugione. clamore
sublato fit a cõuratis impetus uniũsis. minuaiꝰ
flacchus proximũ gladio traicit littorẽ. hoc ÷¬
terfecto quĩtu cassiu legatũ uultierat. ibi
tuasuis & L mergilio simili cõfidentia flaccu
municipem suu adiuuãt. Erant eĩ omes it ali¬
tenses. Ad ip̃m longinũ . L. licinius esquillus ĩ uo¬
lat: iatentemq leuibus sautiat plagis. Concurrit

Expanded text:
ripit aversum dextraque bis ferit pugione. Clamore ripit aversum dextraque bis ferit pugione. Clamore sublato fit a coniuratis impetus universis. Munatius Flaccus proximum gladio traicit lictorem; hoc interfecto Q. Cassium legatum vulnerat. Ibi T. Vasius et L. Mercello simili confidentia Flaccum, municipem suum, adiuvant: erant enim omnes Italicenses. Ad ipsum Longinum L. Licinius Squillus involat iace
Abbreviated transcription (Latin):
in solenti uolũtate efferebat᷑ quod sibi nouaꝵ pro¬
iuĩciaꝵ & fertilissimi regni tanta oblata esset
facultas. Itaq ip̃e in Lusitania proficiscit᷑ ad legi¬
ones arcessendas auxiliaq adducenda. Certis ho¬
minibus dat negociu ut frumẽtu naues centũ¬
ne qua res cũ redisset moraret᷑. Reditus euis
fuit celerior oĩu opinione: nõ eĩ labor aut
uigilantia cupiẽti preserti aliquid Cassio derat
&citu coacto in unũ locũ. castris ad cordubam põi¬
tis. pro concione militib exponit quas res cesa¬
tam fore in hispania legionẽ. ex contione ad
cordubã se recepit. Eoq ip̃o die tpr̃ẽ post me¬
ridiano cũ in basilicam iret: quida minutiuc
silo cliens .L racilii libellu quasi ab eo aliqiio pos¬
tular& ut miles ei tradit. Seinde post raciliu
nã is latus cassu tegebat. quasi responsu peter&
celeriter dato loco cũ se insinuass& sinistra cor¬

Expanded text:
insolenti voluptate efferebatur, quod sibi novarum proinsolenti voluptate efferebatur, quod sibi novarum provinciarum et fertilissimi regni tanta oblata esset facultas. Itaque ipse in Lusitaniam proficiscitur ad legiones arcessendas auxiliaque adducenda; certis hominibus dat negotium ut frumentum navesque C praene qua res cum redisset moraretur. Reditus eius fuit celerior omnium opinione: non enim labor aut vigilantia cupienti praesertim aliquid Cassio deerat. § 52 Exercitu coacto in unum locum castris ad Cordubam positis pro contione militibus exponit quas res Caesadaturum; quintam fore in Hispania legionem. Ex contione se Cordubam recepit eoque ipso die tempore postmeridiano, cum in basilicam iret, quidam Minucius Silo cliens L. Racili libellum, quasi aliquid ab eo postularet, ut miles ei tradit, deinde post Racilium — nam is latus Cassi tegebat —, quasi responsum peteret, celeriter dato loco cum se insinuasset, sinistra cor
Abbreviated transcription (Latin):
detrimẽta rei familiaris aduĩgebat. Quib de
causis accidit ut cũ longinus imꝑator eade face̾t
que fecerat questor. similia rursus de morte eiuis ꝓ¬
uĩtiales consilia inirent. hoꝵ odiu confirmabant
nõ nulli familiares eius: qui cũ in illa societate uer¬
sarent᷑ rapinaꝵ: nichiloi ⁊ oderat eu cuiꝰ noĩe pec. iamẽ¬
cabant. sibiq quod rapuerant acceptu referebant:
quod int̾ciderat aut erat int̾pellatũ cassio assigna¬
bant. quĩta legionem nouã conscribit. Auget
odiu & ip̃o dilectu & sup̃ni addite legionis. com¬
plentꝰ equitũ tria milia maximisq ornant᷑ impẽ¬
sis: nec proiũtie datꝰ ulla requies. Interim litt̾as
accepit a cesare ut in Affricam ex̾citu traiceret ꝑ¬
q mauritania ad fines nimidie ꝑueniret. quod
magna. Cti. pompeio iuba miserat auxilia ma¬
ioraq missurus existimabat᷑. Quib lr̃ĩs acceptis

Expanded text:
detrimenta rei familiaris adiungebatur. § 50 Quibus de detrimenta rei familiaris adiungebatur. § 50 Quibus de causis accidit ut, cum Longinus imperator eadem faceret quae fecerat quaestor, similia rursus de morte eius provinciales consilia inirent. Horum odium confirmabant non nulli familiares eius qui, cum in illa societate versarentur rapinarum, nihilo minus oderant eum cuius nomine peccabant, sibique quod rapuerant acceptum referebant, quod interciderat aut erat interpellatum Cassio assignabant. Quintam legionem novam conscribit. Augetur odium et ex ipso dilectu et sumptu additae legionis. Complentur equitum III milia maximisque ornantur impensis: nec provinciae datur ulla requies. § 51 Interim litteras accepit a Caesare, ut in Africam exercitum traiceret perque Mauretaniam ad finis Numidiae perveniret, quod magna Cn. Pompeio Iuba miserat auxilia maioraque missurus existimabatur. Quibus litteris acceptis
Abbreviated transcription (Latin):
singulis concedebat: que spetiosu reddebant p̃¬
sente ex̾citus amorẽ. paulati tñ & occulte mi¬
litarẽ disciplinã seueritatẽq minuebat Cas¬
sius legionib in hiberna dispoĩtis ad ius dicẽdũ
Cordubam se recepit. contractũq in ea es alie¬
nũ grauissimis oneribus proiĩtie cõstituit ex¬
soluere: & ut largitionis postulat cõsuetudo per
causa lib̾alitatis spetiosam: plura largitorũ q̃rebãt
Pecunie locupletibus imꝑabantꝰ quas longinus si¬
bi expensas ferri non tm̃ patiebat᷑. sed &̃ co¬
gebat ingregẽ locupletu simultatiu cause tenu¬
es cõi̾ciebant᷑. N eq ullu genus questus aut mag̾
aut euidentis. aut minimi & sordidi p̃tͥmitteba¬
tur. quo domus & tribunal imꝑatoris uacaret
nemo erat qui modo aliquã iacturã fatere poss&.
quĩ aut uadimonio tenẽt: aut inrcos referret᷑
ta magna & sollicitudo ꝑituloꝵ adiacturas et

Expanded text:
singulis concedebat; quae speciosum reddebant prsingulis concedebat; quae speciosum reddebant praesentem exercitus amorem, paulatim tamen et occulte militarem disciplinam severitatemque minuebant. § 49 Cassius legionibus in hiberna dispositis ad ius dicendum Cordubam se recepit contractumque in ea aes alienum gravissimis oneribus provinciae constituit exsolvere; et ut largitionis postulat consuetudo, per causam liberalitatis speciosam plura largitori quaerebantur. Pecuniae locupletibus imperabantur, quas Longinus sib expensas ferri non tantum patiebatur sed etiam cogebat, in gregem locupletium simultatium causa tenues coiciebantur, neque ullum genus quaestus aut magni et evidentis aut minimi et sordidi praetermittebatur quo domus et tribunal imperatoris vacaret. Nemo erat, qui modo aliquam iacturam facere posset, quin aut vadimonio teneretur aut in reos referretur. Ita magna etiam sollicitudo periculorum ad iacturas et
Abbreviated transcription (Latin):
illo toto sinu expulsa: uictor se brundusiu inco¬
lumi ex̃citu & classe recepit. His autẽ tempib
quibus Cesar ad dyrachiu pompeiu obsidebat
& palefarsali rem feliciter gerebat. Alex andrie¬
q cũ ꝑiculo magno tũ &ia maiore ꝑiculo fama
dimicabat. Q cassuis longius in hispania pro p̃tore
prouĩtie ulterioris obtinende cã relictus siue cõ¬
sue tudine nature sue. siue odio quod in illã proũ¬
cia susceꝑat questor: ex insidiis ibi uulneratus
magnas odii sui fecerat actessiones qud uel ex cõ¬
scientia sua: cũ de se mutuo sentire prouĩciam
creder&: uł mutius signis & testimoniis eoꝵ
qui difficulter odia dissimulant aĩaduertere po¬
terat & compensare offensionẽ prouĩcie esc̾citꝰ
amore cupiebat. Itaq cũ primũ in unũ locum
ex̾citu cõduxit. ses terc. militibus est pollititus
nec multo postꝗ̃ in lusitania medobregã oppidũ
mõtemq herminiu expugnasset. quo medo¬

Expanded text:
illo toto sinu expulsa victor se Brundisium incolumi exercitu et classe recepit. § 48 Eis autem temporibus quibus Caesar ad Dyrrachium Pompeium obsidebat et Palaepharsali rem feliciter gerebat Alexandreaeque cum periculo magno tum etiam maiore periculi fama dimicabat, Q. Cassius Longinus, in Hispania pro praetore provinciae ulterioris obtinendae causa relictus, sive consuetudine naturae suae sive odio quod in illam provinciam susceperat quaestor ex insidiis ibi vulneratus, magnas odi sui fecerat accessiones, quod vel ex conscientia sua, cum de se mutuo sentire provinciam crederet, vel multis signis et testimoniis eorum qui difficulter odia dissimulabant animum advertere poterat, et compensare offensionem provinciae exercitus amore cupiebat. Itaque, cum primum in unum locum exercitum conduxit, sestertios centenos militibus est pollicitus, nec multo post, cum in Lusitania Medobregam oppidum montemque Herminium expugnasset, quo Medo
Abbreviated transcription (Latin):
& serapion. qui ambo legati romȩ fuerant: meg¬
namq apud patrem ptͥolomeum auctoritatem
habuerant. ad achillam ꝑuenerũt. Quos ille cũ
in conspectum eius uenissent priusꝗͣ adiret: aut
cuius rei causa missi essent recognosceret corripi
atq interfici uissit: Quoꝵ alter accepto uulnere
occupatus. ꝑ suos pro occiso sublatus: alter int̾fectꝰ
est. Quo facto regẽ ut in sua potestate haberet
cȩsar efficit. Magnũq regiũ nomẽ apud suost
auctoritatem existimans. & ut priuato paucoꝵ¬

Expanded text:
et Serapion, qui ambo legati Romae fuerant maget Serapion, qui ambo legati Romae fuerant magnamque apud patrem Ptolomaeum auctoritatem habuerant, ad Achillan pervenerunt. quos ille, cum in conspectum eius venissent, priusquam audiret aut, cuius rei causa missi essent, cognosceret, corripi atque interfici iussit; quorum alter accepto vulnere occupatus per suos pro occiso sublatus, alter interfectus est. quo facto, regem ut in sua potestate haberet, Caesar effecit, magnam regium nomen apud suos auctoritatem habere existimans, et ut p
Abbreviated transcription (Latin):
& regis inflatum pollicitationibus. quȩ fieri
uellet licteris nũciisq edocuit. Intestõ ꝑtho
lomei patris heredes erant scripti. ex duobus
me erant allate: ut in errario ponerentur.
he cũ pꝑ publicas occupationes poni nõ po¬
tuissent apud pompeiu sunt depositę. Alterȩ
eodem exemplo relictę atq ob signate alex¬
andrię proferebant᷑. de his rebus cũ ageret᷑
apud Cesarem. isq maxĩe uell& pro cõmuni¬
amico atq arbitro controuersias regũ conponẽ.
Subito excitus regius equitatusq omĩs uenire
erant tante ut eis extra oppidum si esset dimitã¬
dum cõfiderẽ Relinq̃batur ut se sius lotis oppido te¬
nere : consiliumq Achille cognoscer&. milites tñ
omẽs in cirmis esse iussit: regẽq hortatus est. ut ex ꝑ¬
suis necessariis quos haber& maxĩe autoritatis legatos
ad achillam mitter&: & quid esset sue auetoritatis
uoluntatis ostender&. Aquo missi dyaschorides

Expanded text:
et regis inflatum pollicitationibus, quae fieri et regis inflatum pollicitationibus, quae fieri vellet, litteris nuntiisque edocuit. in testamento Ptolomaei patris heredes erant scripti ex duobus s eius Romam erant allatae, ut in aerario ponerentur — hae cum propter publicas occupationes poni non potuissent, apud Pompeium sunt depositae — , alterae eodem exemplo relictae atque obsignatae Alexandriae proferebantur. De his rebus cum ageretur apud Caesarem, isque maxime vellet pro communiamico atque arbitro controversias regum componere, subito exercitus regius equitatusque omnis venire erant tantae, ut eis, extra oppidum si esset dimicandum, confideret. relinquebatur, ut se suis locis oppido teneret consiliumque Achillae cognosceret. milites tamen omnes in armis esse iussit regemque hortatus est, ut ex suis necessariis, quos haberet maximae auctoritatis, legatos ad Achillam mitteret et, quid esset suae voluntatis, ostenderet. a quo missi Dioscorides
Abbreviated transcription (Latin):
Quibus rebus aĩaduersias. legiones sibi alias ex asia
adduci uissit: quas ex pompeianis militibus cõ¬
fecerat. Ipẽ eĩ necessario ethessiis tenebãtur:
qui nauigantibus Aexandria fiunt aduersis¬
simi uenti. Interim controuersias regũ ad
mans atq eo magis officio suo cõuenire. qđ
lege & .S.C ͦ societas erat facta. ostendit sibi
płacere regem ꝑtholomeum atq euis sororẽ
leopatram excitus quos haberent dimitte̾.
& de controuersiis uire apud se pocius ꝗͣ int̾
se armis disceptare. Erat in procuracione
regni propter ȩtate pueri mitricius eius
eunucus noie pothinus. Hic pͥmũinter suos
queri atq indignari cȩpit. regem ad causã
dicendam euocari. deinde aduitores quosdã
conscios sui nactus ex regis amicis. ex citũ
apurleͥsio clam alex andria euocauit. atq
eundem Achillam euius supra meminimus.
om̃ib copiis prefecit. Hũc incitatum suis

Expanded text:
Quibus rebus animadversis legiones sibi alias ex Asia Quibus rebus animadversis legiones sibi alias ex Asia adduci iussit, quas ex Pompeianis militibus confecerat. ipse enim necessario etesiis tenebatur, qui navigantibus Alexandria flant adversissimi venti. interim controversias regum ad mans, atque eo magis officio suo convenire, quod ge et senatus consulto societas erat facta, ostendit sibi placere regem Ptolomaeum atque eius sororem Cleopatram exercitus, quos haberent, dimittere et de controversiis iure apud se potius quam inter se armis disceptare. Erat in procuratione regni propter aetatem pueri nutricius eius, eunuchus nomine Pothinus. is primum inter suos queri atque indignari coepit regem ad causam dicendam evocari; deinde adiutores quosdam consilii sui nanctus ex regis amicis exercitum a Pelusio clam Alexandriam evocavit atque eundem Achillam, cuius supra meminimus, omnibus copiis praefecit. hunc incitatum suis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ legione una quã se ex thesalia sequi iusse¬
rat: & altera: quã exachaia atͦqͣ fusio legato
euocauerat: equitibusq . d ccc. & nauibus lon¬
gis rhodiis .x. & asiaticis pautis Alex andria
ꝑuenit. In his erant legionibiuis hõiu mił .iii.
.cc. Reliqui uulneribus expreliis & labore ac
magni tudine itineris confecti consequi non
potuerunt. Sed Cęsar confisus fama reru
gestaꝵ infirmis auxiliis proficisci non dubitaue¬
rat. atq ome sibi locu tutũ fore existimabat
Alexandrię de Pompei morte cognoscit. atq
ibi primũs e naue egrediens clamorẽ militũ
audit: quos rex in opͦpido p̃sidii causa reliq̃rat.
& concursum ad se fieri uidet: quod fasces añ¬
ferrent. In hoc omnis multitudo maiestate
regiam minui p̃dicabat. Hoc sedato tumul¬
tu crebre continuis diebus ex contursu mul¬
titudinis concitaciones fiebant. compluresꝙ
milites huius urbis omnibus ꝑtib interficiebant᷑

Expanded text:
cum legione una, quam se ex Thessalia sequi iussecum legione una, quam se ex Thessalia sequi iusserat, et altera, quam ex Achaia a Q. Fufio legato evocaverat, equitibusque dccc et navibus longis Rhodiis x et Asiaticis paucis Alexandriam pervenit. in his erant legionariorum milia tria cc; reliqui vulneribus ex proeliis et labore ac magnitudine itineris confecti consequi non potuerant. sed Caesar confisus fama rerum gestarum infirmis auxiliis proficisci non dubitaverat aeque omnem sibi locum tutum fore existimans. Alexandriae de Pompei morte cognoscit atque ibi primum e navi egrediens clamorem militum audit, quos rex in oppido praesidii causa reliquerat, et concursum ad se fieri videt, quod fasces anteferrentur. in hoc omnis multitudo maiestatem regiam minui praedicabat. hoc sedato tumultu crebrae continuis diebus ex concursu multitudinis concitationes fiebant conpluresque milites in viis urbis omnibus partibus interficiebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
poribus ephesiȩ petuniȩ Cęsar auxiliu tulit.
tem constabat elide in templo minerue repe¬
titis atq enumeratis diebus quo die pręliui secũ¬
dum Cȩsar fecisset simulatrum iuictorię quod
ante ip̃am mineruã collocatum ess&. diani ad
simulatrum minerue e. epectauisset ad ualuas
se templi limẽq conuertisse. Eodemiq die An¬
thiochie in spria bis tantus exertitus clamor
& signorũ sonus exauditus est: ut in muris ar¬
mata ciuitas discurreret. Hoc idem ptolomqi¬
de accidit: ꝑgamiq in occultis ac reconditis tẽ¬
plis. quo prȩter sacerdotes adire fas non est. que
greci adyta appellant. tympana sonuerunt.
consecrauerant palma per eos dies in tecto int̾
coagmenta lapidum ex pauimẽto extitisse
ostendebatur. Cęsar paucos dies in asia mo¬
ratus. cũ audisset pompeiu Cypri uisum cõ¬
iectans cu egiptum iter facere pꝑ necessitudi¬
nes regni resiquasq euis loci opportunitates.

Expanded text:
poribus Ephesiae pecuniae Caesar auxilium tulit. poribus Ephesiae pecuniae Caesar auxilium tulit. item constabat Elide in templo Minervae repetitis atque enumeratis diebus, quo die proelium secundum Caesar fecisset, simulacrum Victoriae, quod ante ipsam Minervam collocatum esset et ante ad simulacrum Minervae spectavisset, ad valvas se templi limenque convertisse. eodemque die Antiochiae in Syria bis tantus exercitus clamor et signorum sonus exauditus est, ut in muris armata civitas discurreret. hoc idem Ptolomaide accidit. Pergamique in occultis ac reconditis templi, quo praeter sacerdotes adire fas non est, quae Graeci adyta appellant, tympana sonuerunt. consecraverant, palma per eos dies in tecto inter coagmenta lapidum ex pavimento exstitisse ostendebatur. Caesar paucos dies in Asia moratus cum audisset Pompeium Cypri visum, coniectans eum Aegyptum iter habere propter necessitudines regni reliquasque eius loci opportunitates
Abbreviated transcription (Latin):
lomeum prẽm pueri reliquerat. His tune
cognitis rebus amiti regis qui ꝑꝑ ȩtatem eius
in procuracione erant᷑ regni. siue timore ad¬
ducti ut postea p̃dicabant ne sollicitato ex er¬
erant missi palam liberaliterq responderunt
cumq ad regem uenire uisserunt. Ipsi clã
consilio inito: achillam inprefectum regium
singulari hominem audatia. & Lseptimiũ
trib mułt. ad interficiendu pompeiu mise¬
runt. Ab his liberaliter ip̃e appellatur. et
quadam noticia Septimi productus quod ad
paruulam conscendit cu paucis suis ab achil¬
la et Septimo int̾ficitur. Item .L. lentulus cõ¬
prehenditur ab rege & in custodia netatur.
esar cum in asiam uenisset reꝑiebat titum
appium conatum esse pectunias tollere epheso
ex phano diane eiusq rei causa senatores
omes ex prouincia euocauisse: ut his testibus
ea sumam pecunię uteret᷑: sed interpellatum
aduentu Cesaris profugisse. Ita duobus tem¬

Expanded text:
lomaeum, patrem pueri, reliquerat. His tum lomaeum, patrem pueri, reliquerat. His tum cognitis rebus amici regis, qui propter aetatem eius in procuratione erant regni, sive timore adducti, ut postea praedicabant, sollicitato exererant ab eo missi, palam liberaliter responderunt eumque ad regem venire iusserunt; ipsi clam consilio inito Achillam, praefectum regium, singulari hominem audacia, et L. Septimium tribunum militum ad interficiendum Pompeium miserunt. ab his liberaliter ipse appellatus et quadam notitia Septimi perductus, quod beculam parvulam conscendit cum paucis suis; ibi ab Achilla et Septimio interficitur. item L. Lentulus comprehenditur ab rege et in custodia necatur. Caesar cum in Asiam venisset, reperiebat T. Ampium conatum esse pecunias tollere Epheso ex fano Dianae eiusque rei causa senatores omnes ex provincia evocavisse, ut his testibus in summam pecuniae uteretur, sed interpellatum adventu Caesaris profugisse. ita duobus tem
Abbreviated transcription (Latin):
q milibus hominu armatis partim quos ex
familiis societatum delegerat: partim a negoci¬
atoribus coegerat: quosq ex suis quisq ad hanc
rem idoneos existimabat pelusium ꝑ uenit.
bi casu rex erat ꝑtolomeus puer ȩ̨tate magͥs
copiis cum Sorore cleopatra bellum gerens:
quã paucis ante mensibus per suos propĩquos¬
q atq amicos regno expulerat. castraq cleo¬
patre nõ longo spatio ab eius castris distabant.
Ad eum pompeuis misit ut pro eius hospitio atq
amititia. patris Allexandria reciperet᷑. atq il¬
lius opibus in calamitate tegeretur. Sed qui ab
eo missi erant confecto legationis officio. liberlus
cũ militibus regis colloqui ceperũt cosq hortari
ut suum officium ꝑompeio prestarent: ne ue
euis fortunam despicerent. In hoc erant nuo
complures pompei milites: quos ex eus exer¬
citus acceptos in Syriam Gabinius Alexã¬
driam traduxerat. bello q confecto apud pto¬

Expanded text:
que milibus hominum armatis, partim quos ex que milibus hominum armatis, partim quos ex familiis societatum delegerat, partim a negotiatoribus coegerat, quosque ex suis quisque ad hanc rem idoneos existimabat, Pelusium pervenit. ibi casu rex erat Ptolomaeus, puer aetate, magnis copiis cum sorore Cleopatra bellum gerens, quam paucis ante mensibus per suos propinquos atque amicos regno expulerat; castraque Cleopatrae non longo spatio ab eius castris distabant. ad eum Pompeius misit, ut pro hospitio atque amicitia patris Alexandria reciperetur atque illius opibus in calamitate tegeretur. sed qui ab eo missi erant, confecto legationis officio liberius cum militibus regis colloqui coeperunt eosque hortari, ut suum officium Pompeio praestarent neve eius fortunam despicerent. in hoc erant numero complures Pompei milites, quos ex eius exercitu acceptos in Syria Gabinius Alexandriam traduxerat belloque confecto apud Pto
Abbreviated transcription (Latin):
nauibusq aliis additis actuariis in ciliciam: atq
in de ĩciprum ꝑuenit. Ibi cognoscit consensu oĩ¬
um anthioceñsium ciuium q romanoꝵ. qui il¬
lic negociarent᷑ arcem.am̃ captam esse exdu¬
dendi sui causa. nũciosq dimissos adeos qui se ex
chĩam adirent id si fecissent magno eoꝵ capitis
periculo futuꝵ. Idem hoc .L lentulo qui suꝑiore
anno cons fuerat. & .p. Lentulo consulari ac
non nullis aliis acciderat rhodi. quicũq ex fuga
pompeiu sequerent᷑ atq in insulam uenissentꝰ:
oppido ac portu recepti non erant. missisq ad cos
nũtiis ut ex his locis discederent. contra uolũ.¬
tatem suãs naues soluerunt. Iamq de cęsaris ad¬
uentu fama ad ciuitates ꝑferebatur. Quibus
cognitis rebus pompeius deposito ad eunde Sy¬
rie consilio. pecunia societatis sublata: & aꝗ
busdam priuatis sumpta. & eris magno põdere
ad militarem usum in naues impoĩto: duobus¬

Expanded text:
navibusque aliis additis actuariis in Ciliciam atque navibusque aliis additis actuariis in Ciliciam atque inde Cyprum pervenit. ibi cognoscit consensu omnium Antiochensium civiumque Romanorum, qui illic negotiarentur arcem captam esse excludendi sui causa nuntiosque dimissos ad eos, qui se ex chiam adirent; id si fecissent, magno eorum capitis periculo futurum. idem hoc L. Lentulo, qui superiore anno consul fuerat, et P. Lentulo consulari ac nonnullis aliis acciderat Rhodi; qui cum ex fuga Pompeium sequerentur atque in insulam venissent, oppido ac portu recepti non erant missisque ad eos nuntiis ut ex his locis discederent, contra voluntatem suam naves solverant. iamque de Caesaris adventu fama ad civitates perferebatur. Quibus cognitis rebus Pompeius deposito adeundae Syriae consilio pecunia societatibus sublata et a quibusdam privatis sumpta et aeris magno pondere ad militarem usum in naves imposito duobus
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar om̃ib rebus relictis persequendu sibi pom¬
peium existimauit quascũq in ꝑtes ex fuga rece¬
pisset: ne rursus copias comparare alias & bellu
renouare posset. & quantũcumq itineris eꝗta¬
tu efficere poterat/ quottidie progrediebatur. le¬
gionẽq unã minoribus itineribus subsequi iussit
Erat edictum pompei noĩe amphipoli propositu
uti omẽs eius prouincie iuniores gręci ciuiesq ro¬
mani iurandi causa conuenirent. Sed utrũ
auertende suspicionis causa pompeius proposu¬
isset: ut ꝗͣ duitusime longioris fuge consilium
occultaret. an noius dilectibus si nemo p̃mer&
matedoniã tenere conaretur: existimari non
poterat. Ip̃e ad anchoram una nocte cõstit̾it
Et uocatis ase amphipolis hospitibus. & pecuĩa
ad necessarios sup̃tus coͣrogata: cognitoq Cȩ¬
saris aduentu: exx eo loco discessit: & mithiler¬
paucis drebus uenit. Bidĩ tempestate retentus

Expanded text:
Caesar omnibus rebus relictis persequendum sibi PomCaesar omnibus rebus relictis persequendum sibi Pompeium existimavit, quascumque in partes se ex fuga recepisset, ne rursus copias comparare alias et bellum renovare posset, et quantumcumque itineris equitatu efficere poterat, cotidie progrediebatur legionemque unam minoribus itineribus subsequi iussit. erat edictum Pompei nomine Amphipoli propositum, uti omnes eius provinciae iuniores, Graeci civesque Romani, iurandi causa convenirent. sed utrum avertendae suspicionis causa Pompeius proposuisset, ut quam diutissime longioris fugae consilium occultaret, an novis dilectibus, si nemo premeret, Macedoniam tenere conaretur, existimari non poterat. ipse ad ancoram una nocte constitit et vocatis ad se Amphipoli hospitibus et pecunia ad necessarios sumptus conrogata cognitoque Caesaris adventu ex eo loco discessit et Mytilepaucis diebus venit. biduum tempestate retentus
Abbreviated transcription (Latin):
estqlibonem applicatisq nostris ad terram na¬
uibus ꝑꝑ eundem timorem: pari atq antea rati¬
one egerunt. Cassius secundu nactus uentum
onerarias naues circiter.xl. preparatas dd in¬
cendium inmisit. & flamma ab utroq cornu cõ¬
pressa naues sunt combuste quinq. Cumq ignis
magnitudines uenti latius serperet: milites qui
ex ueteribus legionibus erant relicti p̃sidio naui¬
bus ex nuo egroꝵ ignominia non tulerunt sed
sua sponte naues conscenderũt. & a terra soluer̃t
ipetuq facto in Cassin̾a classem quinq remes
duas. in quaꝵ altera exat Cassuis ceperũt. Sed
Cassius exceptus scapha refugit. p̃terea duęt
sunt depresse triremes. neq multo post de p̃lio
facto in Fesalia cognitũ est: ut ipĩs pompeiaĩs
fides fieret. Nam ante id tempus fingi a legatis
amicisq Cȩsaris arbitrabantur. Quibus rebus
cognitis ex his locis Cassius cũ dasse discesuit.

Expanded text:
est Vibonem, adplicatisque nostri ad terram naest Vibonem, adplicatisque nostri ad terram navibus propter eundem timorem pari atque antea ratione egerunt; Cassius secundum nanctus ventum onerarias naves circiter xl praeparatas ad incendium immisit, et flamma ab utroque cornu comprensa naves sunt conbustae quinque. cumque ignis magnitudine venti latius serperet, milites, qui ex veteribus legionibus erant relicti praesidio navibus ex numero aegrorum ignominiam non tulerunt, sed sua sponte naves conscenderunt et a terra solverunt impetuque facto in Cassianam classem quinqueremes duas, in quarum altera erat Cassius, ceperunt, sed Cassius exceptus scapha refugit; praeterea duae sunt depressae triremes. neque multo post de proelio facto in Thessalia cognitum est, ut ipsis Pompeianis fides fieret; nam ante id tempus fingi a legatis amicisque Caesaris arbitrabantur. quibus rebus cognitis ex his locis Cassius cum classe discessit.
Abbreviated transcription (Latin):
Hisdem fere temporibus Cassius cũ Classe syroꝵ
& phoenicũ & cilicũ in Siciliam uenit. Et
cũ esset Cȩsaris classis diuisa induas partes. di¬
midie parti preesset. P. Sulpitius prȩtor iliboq¬
nem ad fretum. dimidie M. pomponius ad
messanam. Prius cassius ad messanã nauib
aduolauit: quam pomponius de eius aduentu
cognosceret. Perturbatumq eum nactus nullis
custodiis neq ordinibus certis magno uento &
secundo completas onerarias naues teda &
pice stuppa reliquisq rebus quȩ sunt apte ad
incendia im pompeianam classem in misit.
atq omẽs naues incendit .xxxxx. equibus erãt
xxx.rostrate. tantusq eo timor incessit ut
cũ esset legio presidio messane uix oppidu de¬
fenderet᷑. Et nisi eo ip̃o tempore quidam nũ
mabant pleriq futuꝵ fuisse uti amitterent. Sed
opportunissime nũciis allatis oppidum fuit defensu
Cassiusq ad Sulpicianã inde dassem profectus

Expanded text:
Isdem fere temporibus Cassius cum classe Syrorum Isdem fere temporibus Cassius cum classe Syrorum et Phoenicum et Cilicum in Siciliam venit, et cum esset Caesaris classis divisa in duas partes, dimidiae parti praeesset P. Sulpicius praetor Vibone ad fretum, dimidiae M. Pomponius ad Messanam, prius Cassius ad Messanam navibus advolavit, quam Pomponius de eius adventu cognosceret, perturbatumque eum nactus nullis custodiis neque ordinibus certis, magno vento et secundo conpletas onerarias naves taeda et pice et stuppa reliquisque rebus, quae sunt ad incendia, in Pomponianam classem immisit atque omnes naves incendit xxxv, e quibus erant xx constratae. tantusque eo facto timor incessit, ut cum esset legio praesidio Messanae, vix oppidum defenderetur, et nisi eo ipso tempore quidam nuntmabant plerique futurum fuisse, uti amitteretur. sed opportunissime nuntiis allatis oppidum fuit defensum; Cassiusque ad Sulpicianam inde classem profectus
Abbreviated transcription (Latin):
pręlio ad Cęsarem sunt relata. Clxxx. Et dqle
.uiiii. L. domituis ex castris in montẽ refugiens.
cum uires eum lassitudine defecissent ab equiti¬
bus est interfectus. Eodem tempore .d. leluis
cũ classe ad brundusium uenit. Eademq ra¬
cione qua factum a libone antea de monstrauims:
insulam obiectan portui brundusino tenuit. Si¬
militer uatinius qui brundio p̃erat. tectis stuc¬
tisq scaphis elicuit. Naues lelianas ex his long¬
us productam unã quinq remẽ & minores iͦ.
in angustiis portus cępit. Itemq per equites
dispositos aqua prohibere classiarios instituit. S
Lelius tempore anni cõmodiore usus ad nauigã¬
dum. onerarips nauibus Corcyra dyrachioq aͦ¬
quam suis supportabat. neq apposito detendebat
N eq ante preliu in thesalia factum cognitũ aut
ignominia amissaꝵ nauium. aut necessariaꝵ
rerum in opia exportu insulaq expelli potuit.

Expanded text:
proelio ad Caesarem sunt relata clxxx et aquilae proelio ad Caesarem sunt relata clxxx et aquilae viiii. L. Domitius ex castris in montem refugiens, cum vires eum lassitudine defecissent, ab equitibus est interfectus. Eodem tempore D. Laelius cum classe ad Brundisium venit eademque ratione, qua factum a Libone antea demonstravimus, insulam obiectam portui Brundisino tenuit. similiter Vatinius, qui Brundisio praeerat, tectis instructisque scaphis elicuit naves Laelianas atque ex his longius productam unam quinqueremem et minores duas in angustiis portus cepit, itemque per equites dispositos aqua prohibere classiarios instituit. sed Laelius tempore anni commodiore usus ad navigandum onerariis navibus Corcyra Dyrrachioque aquam suis subportabat neque a proposito deterrebatur neque ante proelium in Thessalia factum cognitum aut ignominia amissarum navium aut necessariarum rerum inopia ex portu insulaque expelli potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uila retur. nequid sui desiderarent. Hac adhibita
diligentia ex castris sibi legiones alias occurrere &
cas quas secum duxerat inuite coͣn quiescere atq
in castra reuerti iussit. Eodemq die larissam
ꝑuenit. In eo pręlio non amplius ducentos mi¬
lites desiderauit: sed tenturiones fortes uiros tir¬
citer .xxx. amisit. Interfectus est &ia fortissime
pugnãs Crastinus. cuius mentionem supra fe¬
cimus: gladio in os aduersum coniecto. Neque
id fuit falsum. quod ille in pugnã proficiscens dix¬
erat Sic eni cęsar existimabat eo p̃lio excellen¬
tissimã uirtutem Crastini fuisse: optimeq eu
de se meritu iudicabat. Ex pompeiano excitu
tutiter milia. Xu. cetidisse uidebant᷑. sed in de¬
dicionem uenerũt ampluis mił. xxiiii. Namq
&iam cohortes quȩ presidio in castellis fuerant
sese silla dediderunt. Multi prȩterea infiniti¬
mas ciuitates refugerunt: signaq militaria ex

Expanded text:
violaretur, neuquid sui desiderarent. hac adhibita violaretur, neuquid sui desiderarent. hac adhibita diligentia ex castris sibi legiones alias occurrere et eas quas secum duxerat, invicem requiescere atque in castra reverti iussit eodemque die Larisam pervenit. In eo proelio non amplius ducentos milites desideravit, sed centuriones fortes viros circiter xxx amisit. interfectus est etiam fortissime pugnans Crastinus, cuius mentionem supra fecimus, gladio in os adversum coniecto. neque id fuit falsum, quod ille in pugnam proficiscens dixerat. sic enim Caesar existimabat eo proelio excellentissimam virtutem Crastini fuisse optimeque eum de se meritum iudicabat. ex Pompeiano exercitu circiter milia xv cecidisse videbantur, sed in deditionem venerunt amplius milia xxiiii — namque etiam cohortes, quae praesidio in castellis fuerant, sese Sullae dediderunt — multi praeterea in finitimas civitates refugerunt, signaque militaria ex
Abbreviated transcription (Latin):
copias suas diuisit. Partemq legionũ in castris
pompei remanere uissit. partem in sua castra
remisit. Quatuor secum legiones duxit. cõmo¬
dioreq itinere pompeianis occurrere cępit. Et
progressus mił. pass. ui. aciem instruxit. Qua
re aĩaduersa pompeiani in quodam monte con¬
stiterunt. Hunc montem flumẽ subluebat:
csar milites cohortatus est. & si tocius diei con¬
tinenti labore erant confecti: noxq iam subeãt
tamĩe monicione flumẽ amõte sedusit: ne noc¬
tu aquari pompeiani possent. Quo ꝑfecto oꝑe
illi de dedicione missis legatis agere ceperunt.
Pauci ordinis senatorii qui se cũ his cõiunxerant.
nocte fuga salute petiuerũt. Cęsar prima lu¬
ce om̃es eos qui in monte consederant ex suꝑio¬
ribus locis in planitiem descendere atq arma
picere iussit Et pauca apud eos dcͥnitate sua
locutus. quo minore essent timore omnes con¬
seruauit. Militibusq suis cõmẽdauit: ne quis eoꝵ

Expanded text:
copias suas divisit partemque legionum in castris copias suas divisit partemque legionum in castris Pompei remanere iussit, partem in sua castra remisit, iiii secum legiones duxit commodioreque itinere Pompeianis occurrere coepit et progressus milia passuum vi aciem instruxit. qua re animadversa Pompeiani in quodam monte constiterunt. hunc montem flumen subluebat. Caesar milites cohortatus, etsi totius diei continenti labore erant confecti noxque iam suberat, tamen munitione flumen a monte seclusit, ne noctu aquari Pompeiani possent. quo perfecto opere illi de deditione missis legatis agere coeperunt. pauci ordinis senatorii, qui se cum iis coniunxerant, nocte fuga salutem petiverunt. Caesar prima luce omnes eos, qui in monte consederant, ex superioribus locis in planitiem descendere atque arma proicerlocutus, quo minore essent timore, omnes conservavit militibusque suis commendavit, nequi eorum
Abbreviated transcription (Latin):
excitui cȩsaris luxuriem obiciebant cui semper
omnia ad necessarium usum defuissent. Pompe¬
ius iam cum intra uallum nrĩ uersarentur: equũ
nactus. detractis in signiis imꝑatoriis. decuma¬
na porta se ex castris ciecit. ꝑrotinusq equo
titato Larissam contendit. Neq ibi constitit
sed eadem celeritate paucos suos ex fuga nactus.
nocturno itinere non intermisso. comitatu eꝗtũ
.xxx. ad mare ꝑuenit. nauem q frumentariam
censcendit. sȩpe ut dicebatur querens su am ͤ opi¬
nionem fefellisse. ut aquo genere hoĩu uictoriã
sperais&. ab eo inicio fuge fatto pene proditus uide¬
retur. Cȩsar potitus castris a militibus cõten¬
dit ne in preda occupati reliqui negotii gerendi
facultatem dimiterent. Qua re imperata mõ¬
tem opere circũmunire instituit. Pompeiani
quod is mons erat sine aqua. diffisi ed loco relic¬
to monte uniuersi uiris eius larissam uersus
recipere cxperunt. Qua spe aĩaduersa Cȩsar

Expanded text:
exercitu Caesaris luxuriem obiciebant, cui semper exercitu Caesaris luxuriem obiciebant, cui semper omnia ad necessarium usum defuissent. Pompeius, iam cum intra vallum nostri versarentur, equum nactus detractis insignibus imperatoriis decumana porta se ex castris eiecit protinusque equo citato Larisam contendit. neque ibi constitit, sed eadem celeritate paucos suos ex fuga nactus nocturno itinere non intermisso comitatu equitum xxx ad mare pervenit navemque frumentariam conscendit, saepe, ut dicebatur, querens tantum se opinionem fefellisse, ut a quo genere hominum victoriam sperasset, ab eo initio fugae facto paene proditus videretur. Caesar castris potitus a militibus contendit, ne in praeda occupati reliqui negotii gerendi facultatem dimitterent. qua re impetrata montem opere circummunire instituit. Pompeiani, quod is mons erat sine aqua, diffisi ei loco relicto monte universi iugis eius Larisam versus recipere coeperunt. qua re animadversa Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
risq auxiliis. Nam qui acie refugerant mili¬
tes & animo ꝑterriti ac lassitudine confecti
missis pleriq armis signisq militaribus magis
de reliqua fuga ꝗͣ de castroꝵ defensione cogita¬
bant. Neq uero diucius qui in uallo constite¬
rant multitudĩe teloꝵ sustinere potuerũt. sed
confecti uulneribus locũ reliquerunt. protinus¬
q omnes ducibus usi tenturionibus tribunisq
militum in altissimos montes. qui ad castra per¬
tinebant confugerunt. In castris pompei ui¬
dere licuit trichilas stratas. magnum argẽti¬
pondus expositum: recentibus cespitibus tab̾nacula
constrata. Lucii &iam Lentuli & nõ nulloꝵ taber¬
nacula protecta edera. multa prȩterea. quȩ ni¬
miam luxuriam & uictorię fiduciam designarẽ
ut fatile existimari posset nichil eos de euentu
eius diei timuisse: quĩ non necessarias conquire¬
rent uoluptates. At hi miserrimo ac potentissio

Expanded text:
risque auxiliis. nam qui acie refugerant milirisque auxiliis. nam qui acie refugerant milites, et animo perterriti et lassitudine confecti, missis plerique armis signisque militaribus magis de reliqua fuga quam de castrorum defensione cogitabant. neque vero diutius, qui in vallo constiterant, multitudinem telorum sustinere potuerunt, sed confecti vulneribus locum reliquerunt, protinusque omnes ducibus usi centurionibus tribunisque militum in altissimos montis, qui ad castra pertinebant, confugerunt. In castris Pompei videre licuit trichilas structas, magnum argentipondus expositum, recentibus caespitibus tabernacula constrata, Luci etiam Lentuli et nonnullorum tabernacula protecta hedera multaque praeterea, quae nimiam luxuriem et victoriae fiduciam designarent, ut facile existimari posset nihil eos de eventu eius diei timuisse, qui non necessarias conquirerent voluptates. at hi miserrimo ac patientissimo
Abbreviated transcription (Latin):
inicium fuge factum. Sed Pompeius ut equi¬
tatum siuu pulsum uidit. atque eam partem
cui maxime confidebat perterritam aĩu aduer¬
tit: aliisq ꝗͣ maxĩe diffisus acie excessit. proti¬
nusq se in castra equo contulit. et his tenturi¬
onibus quos in statione ad p̃toriam portam po¬
suerat. clare ut milites exaudirent tuemini in¬
quit castra & defendite diligenter si quiedl durius
acciderit. Ego reliquas portas circũeo castroꝵ
tulit sume rei diffidens. & tamen euentũ ex¬
pectans. Cȩsar pompeianis exfuga interat
Uallum compulsis nullum spaciu ꝑterritis dare
oportere existimans: milites cohortatus esticut
beneficio fortunȩ uterentur. castraq oppugna¬
rent. Qui & si magno estu fatigati. nam ad
meridie res erat ꝑ ducta. tñ ad omẽ laborem
animo parati imꝑio paruerũt. Castra a cohorti¬
bus quȩ ibi presidio exant relictę industriȩ defen¬
debantur. multo &iam acrius athracibus barba¬

Expanded text:
initium fugae factum. sed Pompeius ut equiinitium fugae factum. sed Pompeius ut equitatum suum pulsum vidit atque eam partem, cui maxime confidebat, perterritam animum advertit, aliis diffisus acie excessit protinusque se in castra equo contulit, et iis centurionibus, quos in statione ad praetoriam portam posuerat, clare, ut milites exaudirent, tuemini, inquit castra et defendite diligenter, siquid durius acciderit. ego reliquas portas circumeo et castrtulit summae rei diffidens et tamen eventum expectans. Caesar Pompeianis ex fuga intra vallum conpulsis nullum spatium perterritis dari oportere existimans milites cohortatus est, ut beneficio fortunae uterentur castraque oppugnarent. qui etsi magno aestu fatigati — nam ad meridiem res erat perducta — tamen ad omnem laborem animo parati imperio paruerunt. castra a cohortibus, quae ibi praesidio erant relictae, industrie defendebantur, multo etiam acrius a Thracibus barba
Abbreviated transcription (Latin):
poii equites impetũ fecerunt. Ut eoꝵ nemo cõ¬
sisteret. omẽsq conuersi non solum loco exceder&̃.
sed protimis incitati fuga montes altissimos pete¬
rent. Quibus sub motis omnes sagutarii fundi¬
toresq destituti mermes sine p̃sidio interfecti sũt.
Codem impetu cohortes sinistrum cornu oppugna¬
tes: & iam tum . ae resistentibus in acie pompei¬
anascircũierunt / eosq a tergo sunt adorti. Eo¬
dem tempore tercia atiem Cęsar quȩ quieta
fuerat. & se ad id tempus loco tenuerat p̃currẽ
iussit. Ita cum recentes atq integri defessis suc¬
cessissent. Alii aute a tergo adorirent̾ susti nẽ
pompeiani non potuerut atq uniuersi terga
uerterunt. Neq uero Cȩsarem fefellit quin
ab his cohortibus quę contra equitatu ĩ quarta
acie collocate essent iniciu uictoris oriret᷑. u
p̃e in cohortandis militibus pronũtiauerat. Abhis
pompeiana a sinistra parte erat circũĩta. atq

Expanded text:
pei equites impetum fecerunt, ut eorum nemo conpei equites impetum fecerunt, ut eorum nemo consisteret, omnesque conversi non solum loco excederent, sed protinus incitati fuga montes altissimos peterent. quibus submotis omnes sagittarii funditoresque destituti inermes sine praesidio interfecti sunt. eodem impetu cohortes sinistrum cornu pugnantibus etiamtum ac resistentibus in acie Pompeianis circumierunt eosque a tergo sunt adorti. Eodem tempore tertiam aciem Caesar quae quieta fuerat et se ad id tempus loco tenuerat, procurrere iussit. ita cum recentes atque integri defessis successissent, alii autem a tergo adorirentur, sustinere Pompeiani non potuerunt atque universi terga verterunt. neque vero Caesarem fefellit quin ab iis cohortibus, quae contra equitatum in quarta acie collocatae essent, initium victoriae oriretur, ut ipse in cohortandis militibus pronuntiaverat. ab his Pompeiana a sinistra parte erat circumita atque
Abbreviated transcription (Latin):
aĩaduertissent non curri apompeianis. usu
periti ac superioribus pugnis excitati: sua sp̃o¬
te cursum represserunt: et ad medium fere
spacium constiterunt. ut non consumptis ui¬
ribus appropinquarent. paruoq intermisso tẽ.¬
poris spacio ac rursus reuocato tursu pila misc
strinxerunt. Neq uoͣ pompeiani huic rei defu¬
erunt. nam & tela missa exceperunt. & im
petum legionũ tulerunt. & ordines conserua.¬
runt. pilisq missis ad gladios redierunt. Eo¬
dem tempore equites ab sinistro pompei ut.
erat imperatum uniuersi procurrerunt: oĩs¬
q multitudo sagittarioꝵ se profudit. quorum
impetum noster equitatus non tulit. sed pau¬
lum loco motus cessit. Equitesq pompei hoc a¬
crius instare & se turmatim explicare atiem¬
q nostram a latere aperto circumire cęperunt.
Qued ubi Cęsar aiaduertit: quarte aciei quã insti¬
tuerat ex cohortium nuo dedit signum. Illi cele¬
riter procurru̾nt. infestisq signis: tanta ui in põ¬

Expanded text:
ri a Pompeianis, usu periti ac superioribus pugnis exercitati sua sponte cursum represserunt et ad medium fere spatium constiterunt, ne consumptis viribus adpropinquarent, parvoque intermisso temporis spatio ac rursus renovato cursu pila miserre, gladios strinxerunt. neque vero Pompeiani huic rei defuerunt. nam et tela missa exceperunpetum legionum tulerunt et ordines conservaverunt pilisque missis ad gladios redierunt. eodem tempore equites ab sinistro Pompei cornu, ut erat imperatum, universi procucurrerunt, omnisque multitudo sagittariorum se profudit. quorum impetum noster equitatus non tulit, sed paulum loco motus cessit, equitesque Pompei hoc acrius instare et se turmatim explicare aciemque nostram a latere aperto circumire coeperunt. quod ubi Caesar animum advertit, quartae aciei, quam instituerat sex cohortium numero, dedit signum. illae celeriter procucurrerunt infestisque signis tanta vi in Pom