comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fitiosi q̃rela excludii nsi forte hic filius si nõfu̾it in
pot̾ate a patre ħres institutꝰ m̾ito obiniititꝰ hrẽditate¬
⁊ ad sb̃stitntũ trãsuitẽs: q̃relã inofficõsi instituet.i
abintestato citra edicti ꝓenã hẽat hrẽditate. ¶ Si õ¬
picõui parere testatorꝰ hrede uissit: inꝑsona ͤuii ułal¬
filio ieo
Tt̾ius qui eand̾ q̃rela mouere pot̃. ⁊ sciens iaccepit.ui¬
⁊ deud̾ ne ab moffõsi q̃rela excudatur. agnoint em̃ iu
diciu. Idem est ⁊ silegatariꝰ ẽi ułstatu ub ded̾it. Et¬
pot̃ dici excluoi enm max ͤ si hr̃ede ei usẜat dare. ¶Ce¬
terum si legatarium nũcꝗd semel natã mofficiosi
q̃relam nõ ꝑimat legatarii oblacõ. Cur gͦ ĩ hĩdẽ ab¬
solute diximꝰ quĩ aute ad itã hrẽditatẽ n ͨ nascit᷑
q̃rela. Ego euentũ puto seꝙ̃dũ mbac re. ut siforte añ¬
ꝙͣniditiu moueatar oblacõ ei fiat eiꝯ ꝙ relitũ est. qĩ
ex uoluntate testatoris oblato eo satfactũ eimdeatur

Expanded text:
ficiosi querellam excludat: nisi forte hic filius, si non fuit in tate, a patre heres institutus merito omittit hereditatet ad substitutum transmittens querellam inofficiosi instituet, intestato citra edicti poenam habeat hereditatem. Si concioni parere testator heredem iussit in personafilii uel alterius qui eandem querellam mouere potest et sciens is accepit, uidendum, ne ab inofficiosi querella excludatur: adgnouit enim dicium. idem est et si legatarius ei uel statuliber dedit. etst dici excludi eum, maxime si heredem ei iusserat dare: ceterum si legatarium, numquid semel natam inofficiosi querellam non peremat legatarii oblatio? cur ergo in herede absolute diximus? quoniam ante aditam hereditatem nec nascitur querella. ego euentum puto sequendum in hac re, ut, si forte antequam iudicium moueatur oblatio ei fiat eius quod relictum est, quasi ex uoluntate testatoris oblato eo satis ei factum uideatur.
Abbreviated transcription (Latin):
au̾ dubitet. au hr̾editas ꝑtineat ad eum. qui ꝑe¬
it ħrditate ñ tenet᷑ hr̃ditatu pencone. Panłꝯ
DOst ꝙͣlegatũ a teaccepi hrditate peto atuiqi¬
erit. reddi ei legatuseͤ sit unquũ eo cãn possõrẽ hr̃¬
ditatis legatũ ꝙ soluer retiuere.¶Et maxime si

Expanded text:
aut dubitet, an hereditas pertineat ad eum qui petit hereditatem, n legatum a te accepi, hereditatem peto. Atilicierit, reddi ei legatum: cum sit iniquum eo casu possessorem hereditatis legatum, quod soluerit, retinere, et maxime si
Abbreviated transcription (Latin):
b̾restitm nccẽ ẽ. Paulꝰ. ¶ Direpudiãtis aĩo nõ
uent ad accusacõnẽ mofficõsi testĩ partẽ uõ facit
hus qui eand̾ q̃rela mouere uolurt. unde si de ĩ¬
officõso tesfo patris alt̾ ex lib̾is exhr̃datis ag̾et.qr re¬
cisso testam̃to alt̾ quoq ad successionẽ ab ĩtestato
uocatur. ⁊ idõ uiniisã hreditatẽ uõrecte rendacass
sum nudicatur: testamĩti faccõne hñisse definteta
nõ creditin: nõidem ꝓbandũ est. si hr̃ede nõ kendẽ ͣ.¬
te ẜm p̾sentẽ iudicatũ sit. Hc eĩ cãu nõ creditur

Expanded text:
animo non uenit ad accusationem inofficiosi testamenti, partem non facit his qui eandem querellam mouere uolunt. unde si de inofficioso testamento patris alter ex liberis exheredatis ageret, quia rescisso testamento alter quoque ad successionem ab intestato uocatur, et ideo uniuersam hereditatem non recte uindicasset: sum iudicatur, testamenti factionem habuisse defunctus non creditur. non idem probandum est, si herede non respondente
Abbreviated transcription (Latin):
de ĩaruit. filio legatũ dedit eod̾ testõ ita canit. Ea
oĩa q̃ sup̃ dari fiꝰ issi. ea dari fi̾ uolo ab omi hrẽde bo¬
noꝵ ueposẜore qui mͥ er̃ ⁊̃ iure intestat᷑o. It̃ ꝙ cari
sitũ ẽ si soror centit uirali iudico optinnt an fideico¬
missa excapite sup̃scpto debenit᷑. Rudi si ł q̃ratar

Expanded text:
dem instituit, filio legatum dedit: eodem testamento ita cauit: 'Ea omnia quae supra dari fieri iussi, ea dari fieri uolo ab omni herede bonorumue possessore qui mihi erit etiam iure intestato: item quae dari situm est, si soror centumvirali iudicio optinuerit, an fideicommissa ex capite supra scripto debeantur. respondi: si hoc quaer
Abbreviated transcription (Latin):
uit adue̾na.uł ei uendidit. quẽ scit inde ꝯfestim ꝑ¬
feccurũ nõ oꝑt ibi bõ possidi s domiciliũ sequi enis
at diquis ab eo qui tab̾nas uł officinas certo lo
oductat nĩnt. ĩ ea cã est: ut illic cõueniat̾. Qd̃
magis hr̃racõne NNam uͥ sic uenit ut cõtestim ds¬
cetat qiͣ amatore emit. uł eo qͥ t᷑usuelxbã ł qͥmapana eĩit
ẽ. tot locis sedefẽdoit si quo cõstiit uõ dico iure domi

Expanded text:
i uendidit quem scit inde confestim profecturum, non oportet ibi bona possideri, sed domicilium sequi eius? at si quis ab eo qui tabernam uel officinam certo loci conductam habuit, in ea causa est ut illic conueniatur: quod magis habet rationem. nam ubi sic uenit ut confestim discedat, quasi a uiatore emptis, uel eo est, tot locis se defendi. at si quo constitit, non dico iure domic
Abbreviated transcription (Latin):
giine suũ ĩferẽtes idicĩ nou̾talib delimentis
maigaconib nẽ corrupti. Marcellꝰ. ¶ Amns
qui nõ exmascuiu descendut. facultat est agenoi
cum ⁊ dematris testo ꝯgant ⁊ optin̾e assidue soleai̾t
¶Huiꝯ ant᷑ u̾bi deloffõso. uis illa ut dixi est dcce mi

Expanded text:
guinem suum inferentes iudicium, novercalibus delenimentis instigationibusve corrupti. Marcellus qui non ex masculis descendunt, facultas est agendi, cum et de matris testamento agant et optinere adsidue soleant. huius autem uerbi 'de inofficioso' uis illa ut dixi est docere i
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ cã uł alia nsta exc̃ã agat. Ram siei nõ ded̾imiꝰ
acconẽ: futurũ sit: ut ĩpime fraude paciat᷑. Et ege¬
stote rome laboret. uit ticuio suo nõ recepto qd
adsumptiᷤpr̃ ei destinau̾it. Et finge̾ senͣͣtorẽ e e fiti¬
unfamiliat qͣm pr̃e ht̃ in ꝓũcia. nõne augetr be¬
lias ꝑ dignitatem:. Idem. ¶ Eres ab sens i defẽdeo

Expanded text:
a agat: ne, si ei non dederimus actionem, futurum sit, ut impune fraudem patiatur et egestate Romae laboret uiaticulo suo non recepto, quod ad sumptum pater ei destinauerat. et finge senatorem esse filium familias qui patrem habet in prouincia, nonne augetur utilitas per dignitatem? 19 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ut c̾ti hõis fcl arg uiꝯͬ. s ⁊ una ꝯtenti eẽ de¬
beniꝰ ¶Et si ẽ ex̾citore eg̾m  . pst re ei debemꝯ ͥ ͣ t¬
cõnes nr̃as ꝙͣuis ex conducto accõ adu̾sꝰ eos cõpetit
ex̾citori¶S si ab solutꝰ sit ex̾citor ħc acrõe: deinde a¬
gatur ẽ nauta excepcõ dabitur. Net sepiꝰ de enisdẽ
hõis admisso querat᷑. Et cõtra si de adunisso uimꝰ hõĩs
actũ sit. denĩ inft̃m accone agatur exceptõ dabi᷑¬

Expanded text:
 sed una contenti esse debebimus, et si cum exercitore egerimus, praestare ei debemus actiones nostras, quamuis ex conducto actio aduersus eos competat exercitori. sed si absolutus sit exercitor hac actione, deinde agatur cum nauta, exceptio dabitur, ne saepius de eiusdem hominis admisso quaeratur. et contra, si de admisso unius hominis actum sit, deinde in factum actione agatur, exceptio dabi
Abbreviated transcription (Latin):
ulp̃ ¶Elsus ait. Si arbit̾ intra kłas septembris
cari mssĩt nec datum erit licet postea offeratur at
ant̃ oblatu acceꝑit penã pet̾e nõ pot. coli exterõoe
remonẽdꝰ  contra uͭ dntarat᷑ dire mssꝯ et ¶Ie
ait sinus it me t̾ dare ⁊ ualuudine sis impedito
qͦ minꝰ accipias aut alia iusta excã: ꝓtulũ exi¬
stimare pena nõ cõitti. nec sipost klas tepa¬
rato aͤcciꝑe nõ airer S ⁊ ipẽ recte putat duo ẽẽ
arbitri p̾cepta  . unu peccunia ami. Alid mira ca¬
tentie. ¶d̾ celsꝰ ait. Si arbit̾ metͥ cͥca die pe¬
ille pnt ꝯst acciꝑe nõ ĩpue me nõ dati ⁊ Ion

Expanded text:
um Celsus ait, si arbiter intra kalendas Septembres dari iusserit nec datum erit, licet postea offeratur, attautem oblatum accepit, poenam petere non potest doli exceptione remouendus. contra, ubi dumtaxat dare iussus est. Idem ait, si iusserit me tibi dare et ualetudine sis impeditus, quo minus accipias, aut alia iusta ex causa, Proculum existimare poenam non committi, nec si post kalendas te parato accipere non dem. sed ipse recte putat duo esse arbitri praecepta, unum pecuniam dari, aliud intra katentiae. Idem Celsus ait, si arbiter me tibi certa die peille paratus sit accipere, non impune me non daturum: non
Abbreviated transcription (Latin):
cetiꝙ romẽ mãgͣratus ¶ ¶onantẽ om̃es iudices diripost
ab huc qui iudicis caudi nis hãt Qͥdã ei lege ĩpediũtmi
furiosa ⁊ ĩ rubes ꝙ udico carent.¶ Lege ĩpeditur quise
s ꝙr receptũ est ut quib libet officuis nõ fungantur
¶Qui ꝑost e̾e iudices nicħ int̾est ĩptate an si iuris sint.

Expanded text:
s. Non autem omnes iudices dari possunt ab his qui iudicis dandi ius habent: quidam enim lege impediuntur furiosus et impubes, quia iudicio carent. lege impeditur, qui sed quia receptum est, ut civilibus officiis non fungantur. Qui possunt esse iudices, nihil interest in potestate an sui iuris sint.
Abbreviated transcription (Latin):
dampnũ ꝙ nu̾e passi st̃. alioqum ut ⁊ iulianꝯ elegãt
ait aut ĩpine ꝯtumeliis et dãpnis afficiant̾: aut
erit iupot̾ate tmiꝰq pulsando eos sbic̾e̾ ip̃os mrͣdcõmꝰ
onni se m̃dicãt. ¶ S ⁊ si dubitetur utr̃ ĩea quis cã
re ĩ ꝙ oiem xmitat. ES urͤ mida cantõe ansat̃¬
dadane marcellꝰ oubitat. Michi indetur sola peori¬
siones q ⁊ m ela scbit alioui. cõpellet᷑ iudiciũ accita¬

Expanded text:
damnum quod nunc passi sunt: alioquin, ut et Iulianus eleganter ait, aut impune contumeliis et damnis adficientur aut erit in potestate cuiusque pulsando eos subicere ipsos iurisdictioni, dum se uindicant. Sed si dubitetur, utrum in ea quis causa re in quem diem promittat. sed utrum nuda cautione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi uidetur sola promissione, quod et Mela scribit: alioquin compelletur iudicium acci
Abbreviated transcription (Latin):
est licet non dũ ꝓuincia excesẜit. Sr ⁊is qui exces¬
sit donecĩurbẽ reu̾tatin s⁊ ħ a d ptousules legatoᷤ:
eoꝵi. ⁊ ad eos qui ꝓuinciis p̃st̃. ꝓturatores ue pͥnti¬
litu ⁊ p̾fectos ⁊ cõmites legatoꝵ qui ad eratnĩ
delati aut ĩꝯmẽtariũ pͥncipis delati sunt. Idem.

Expanded text:
est, licet nondum prouinciam excesserit: sed ‹et› is qui excessit, donec in urbem reuertatur. et hoc ad proconsules legatosque eorum et ad eos, qui prouinciis praesunt, procuratoresue princilitum et praefectos et comites legatorum, qui ad aerarium delati aut in commentarium principis delati sunt. 33 Ide
Abbreviated transcription (Latin):
pecłio tenet᷑. ex quo apparet fet̾os cognatos uł affĩes
alteriꝰ eẽ cõdicõma nec alr̾ audiri oꝑt᷑ete᷑ ꝙͣ si ex .¬
uolinitate adholescemtis postulẽt aut e i a ᷤ uite sitꝰ¬
iste adholescẽs ut mercto  ⁊̃ boms eiͦ debeat int̾diciꝰ¬
¶ Si peccuma ꝙͣ unituã mĩer accepit oisspauit: de¬
negare d ꝓconsul editori adu̾sꝰ eũ acõne ¶Q d̾
ea pettina płris ꝙͣ oꝑt̾et emet᷑ it: ita ip̃anda res erit
ut inbeatur uenditor reddito p̾cõ: recuꝑate p̾dixrtd
ita ut sme alt̾us dãpno ⁊̃ treditor a iuuene: suiͣ cõ¬
quas ex ea peciña ꝑcep̾ aut ꝑciꝑe potunt reddat It̃
fructus quib locuplecõe fꝙ̃ ẽ iuen̾is rec i nͥt¶ It̃
ex dũso sͥĩ iore p̾cõ ꝙͣ oꝑti̾t᷑ nẽdidit ad holescẽ.

Expanded text:
cognatos uel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex uoluntate adulescentis postulent aut eius uitae siste adulescens, ut merito etiam bonis ei debeat interdici. Si pecuniam, quam mutuam minor accepit, dissipauit, denegare debet proconsul creditori aduersus eum actionem. quod ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum conquas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex
Abbreviated transcription (Latin):
TIlianꝯ scͥbit nõ solu adn̾sꝰ possõres ħreditatit
succurrend̾ milti ueꝵ adu̾sꝯ eos qͦr qui a possõre e¬
merunt ut uendicari res possint ¶Si miles here¬
ditare agnou̾it. Qd̾ si nõ agnou̾it expost fcõ
usucapione ꝓtessisse mãifestat᷑ ¶ Eũ qͦ cui sic le

Expanded text:
to scribit non solum aduersus possessorem hereditatis succurrend‹um› militi, uerum aduersus eos quoque, qui a possessore, emerunt, ut uindicari res possint, si miles hereditatem adgnouerit: quod si non adgnouerit, ex post facto usucapionem processisse manifestatur. Eum qu
Abbreviated transcription (Latin):
dictauerat. Mox factũ ut uõ iucsfinito iam eo maiore
facile hunc quonos mĩorez mint̾᷑ restitn. s si ei ꝓ¬
baretur calliditate adu̾sarii id actu ut maiore eo
facto liberaret᷑. ueꝙ eĩ extremo iuquid iudicii aie
uioetar solũ deceptꝰ ħ mĩor s tot᷑ ħ srucet ut maio̾¬
re eofcõ hb̾aretur. Ndem tñ conficent᷑. ⁊ silem¬
or sit suspicõ aou̾sarii qiͣ dolose u̾sati ñ debere ht̃
ĩit᷑ restitui. ¶ Scio ⁊̃ illum aliqñ muidisse nĩor
xxu. ãnis iiscuatur se pr̃ne hereoitati maiorꝙ
ft̃s exeg̾it aͥd a debitorib paternis mox desid̾abit
restitin ĩint᷑. quo mag̃ abstineret pat̾na hrẽditͤ

Expanded text:
dictauerat: mox factum ut non finito iudicio iam eo maiore facile hunc quondam minorem in integrum restitui, sed si ei probaretur calliditate aduersarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur: neque enim extremo, inquit, iudicii die uidetur solum deceptus hic minor, sed totum hoc structum, ut maiore eo facto liberaretur. idem tamen confitetur, si leuior sit suspicio aduersarii quasi dolose uersati, non debere hunc in integrum restitui. Scio etiam illud aliquando incidisse. minorue annis miscuerat se paternae hereditati maiorque factus exegerat aliquid a debitoribus paternis, mox desiderabat restitui in integrum, quo magis abstineret paterna hereditate:
Abbreviated transcription (Latin):
Et placet ĩdeltis mmĩorib nõ sb̾uẽiti. nec ł. nqq
sbueniatur.uã ⁊ sifutũ fecit uł dãpnuĩ m̃iria de¬
dit: nõ sb̾uemet᷑ ei. ¶Sii sicũ exdapno oito con¬
sin̾ possit ne dupħ teneatur malunt negare in hac ͥ¬
solum sestituẽdꝰ sit: in ꝓcõfesso noͣ habontur.
Ergo ⁊ si potint ꝓfure dãpnu detide mag̃ ꝙͣ accõe¬

Expanded text:
t placet in delictis minoribus non subueniri. nec hic itaque subuenietur. nam et si furtum fecit uel damnum iniuria dedit, non ei subuenietur. sed si, cum ex damno dato confiteri possit ne dupli teneatur, maluit negare: in hoc solum restituendus sit, ut pro confesso habeatur. ergo et si pot
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuo meo aut ꝓcuratori soluisses eoq modo cõse¬
qutus eẽs ut cõsenciente me ab solu̾eris. q̃rẽcis
nob̾ an inte  doli indicinz dari debeat ꝑlatit dedolo
acc̃õne nõ cari. qr alio modo mͥ fuccurri ps̃ nã ex
ĩ tegro ag̾e  poisim. ⁊ si obitiat᷑ excepcõ reinudi

Expanded text:
seruo meo aut procuratori soluisses, eoque modo consecutus e‹s›, ut consentiente me absoluereris: quaerentibus nobis, an in te doli iudicium dari debeat, placuit de dolo actionem non dari, quia alio modo mihi succurri potest: nam ex integ
Abbreviated transcription (Latin):
nor ãnis xxu. cõsilio ẜui circũscͥptꝰ eũ uenoioit
c̃ pecculio ẽptorq eũ mãnimsit. dãdã ĩ ina̾umis¬
cũ cedolo accõneIoc eni sic accipimꝰ carere
dolo ẽptore ut exẽpto teneri nõ possit: aut ulła
ed uendicõne si mħ ipõ ut uenderet cͥcũscptꝰ ẽ¬
¶ Et qui mĩoꝵ ꝓponitur nõ inoucit mint᷑ restõe¬

Expanded text:
idit cum peculio emptorque eum manumisit, dandam in manumissum de dolo actionem hoc enim sic accipimus carere dolo emptorem, ut ex empto teneri non possit aut nullam esse uenditionem, si in hoc ipso ut uenderet circumscriptus est. et quod minor proponitur, non inducit in inte
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ⁊eq is alieuat qm diꝰ darat᷑ obmiittit poi¬
sessione. ¶iõ tũ ens factũ inꝓpbat p̾tor qui tãti hat
re carere ne ꝓp̾ eã sepiꝰ utigaret. ħ eĩ u̾etundato¬
gitatõ eius qui lites ex seett᷑ non ẽ intuꝑanda s
ferat umuolestũ adu̾sariu se sb̃itiat. Paula ¶Pedi

Expanded text:
enim alienat, qui dumtaxat omittit possessionem. non tamen eius factum improbat praetor, qui tanti habuit re carere, ne propter eam saepius litigaret haec enim uerecunda cogitatio eius, qui lites exsecratur, non est uituperanda, sed fert, ut molestum a
Abbreviated transcription (Latin):
ut puta di de doĩo malo stipłatꝯ sit quis ¶ Idẽ põpoꝰ
eit ⁊ siagcõne in nos dari nõ oꝑteat ułut di stipłatõ
tã tmpis dolo. malo fc̃i sit: ut nẽo ditumꝰ sit exea
accõnẽ nõ debe laborre nt hẽam dedolo malo accõ¬
no cũ nemo sit adũsꝯme datum accõne ¶ Iem
ic iordꝰ tefert labeone extimare ⁊̃ siquis ĩmt̾ resti
marm ñ õice li hun sconez compet̾e ⁊ si alia
ũste tr̃e finita sit ħnc ꝯper̾e non debere sibi ĩputa¬

Expanded text:
ut puta si de dolo stipulatum sit. Idem Pomponius ait et si actionem in nos dari non oporteat, ueluti si stipulatio tam turpis dolo malo facta sit, ut nemo daturus sit ex ea actionem, non debere laborare, ut habeam de dolo malo actionem, cum nemo sit aduersus me daturus actionem. Idem Pomponius refert Labeonem existimare, etiam si quis in ire ei hanc actionem competere: et si alia actio tempore finita sit, hanc competere non debere, sibi imputa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fidenissor lib̾atur disolꝯ ficenissor metu accessit. ñ
⁊ reut sois tidenissor libabitur. ¶ Quaoruplabit᷑
aut̃ id ꝙͣti eares erit. idest c̃̾fruccibꝰ ⁊ omicã. ¶ Siͦ
quic ꝑ uim sistipinittendo postea fidenissorẽ adhibe¬
at is quo lib̾atur. ¶ S ⁊ siꝗs ꝑ uimi stipłata c̃ ac¬
ceptam ns fac̾et fu̾it ĩ quadruplũ cõ dẽpuatꝰ: ex¬

Expanded text:
et fideiussor liberatur: si solus fideiussor metu accessit, non etiam reus, solus fideiussor liberabitur. Quadruplatur autem id quanti ea res erit, id est cum fructibus et omni causa. Si quis per uim sisti promittendo postea fideiussorem adhibeat, is quoque liberatur. Sed et si quis per uim stipulatus, cum acceptum non faceret, fuerit in quadruplum condemnat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siquic tͥ nõ restituat: inqͣdraplũ meũ ind̾m pol¬
cẽnir. Quadruplabi᷑ aut̃ õme ꝙ cumq restitui opor¬
nut᷑. Sats c̃ ieo cleme̾t᷑ p̾toregit ut daret ei restitu¬
endifacuitate l uit penã enitare ¶ Post anu
u̾o insimpliã accõne bollcetur. s nõ semꝑ s cã co¬
gnita.In cãe aut̃ cognicõe u̾satur. ut si alia accõ ñ
sit: tunt ħ denu ⁊ sane c̃ ꝑmetũ fc̃a ĩiuria anno qd̾
dori debeat . alia aute accs̃ ẽẽ sit potest sus cau uis

Expanded text:
Si quis autem non restituat, in quadruplum in eum iudicium pollicetur: Quadruplabitur autem omne, quodcunque restitui oportuit. Satis clementer cum reo pretor egit, ut daret ei restituendi facultatem, si vult penam evitare. Post annum vero in simplum actionem pollicetur, sed non semper, sed causa cognita. In cause autem cognitione versatur, ut si alia actio non sit, tunc hec detur. Et sane cum per metum facta iniuria, anno et quidem dari debeat. alia autem actio esse sic potest: si is cui uis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ꝓoͣmpoꝰ ⁊ enz qui inẜuitute pecculiaria mãcipia ꝓ¬
aituta hũit: notari. post lib̾tatẽ ait. ¶ Calũpna¬
torita demu notatur. si fu̾it calupine tã uetatus.
dãpłiatꝰ. ueq eĩ sufficit calumpmiatũ. It̃ p̾uarica¬
ꝓditacã sua. ꝙ uonĩ labeo a uaria certatõe tractũ
Eẽait. Nam qui p̾uaricatur ex ntraq ꝑte cõliait qͥn¬
infesti sit. suie nec mãifĩ. S si funiti uł aliis famo¬
sis accõnib quis cõdẽpuata ꝓuocamt᷑ pendentẽ iudd̾
nõ dum int̾ famosos ħetur. si aut̃ oĩa temꝑa. ꝓ¬

Expanded text:
 Pomponius et eum, qui in seruitute peculiaria mancipia p Pomponius et eum, qui in seruitute peculiaria mancipia prostituta habuit, notari post libertatem ait. Calumniator ita demum notatur, si fuerit calumniae causa damnatus: neque enim sufficit calumniatum: item praeuaricaodita causa sua. Quod nomen Labeo a varia certatione tractum ait. Nam qui praevaricatur ex utraque parte constitit, quinnifesti siue nec manifesti. Sed si furti uel aliis famosis actionibus quis condemnatus prouoca‹u›it, pendente iudicio nondum inter famosos habetur: si autem omnia tem
Abbreviated transcription (Latin):
& oꝑas suas locquit ut ꝓdiret actis ludicre cã ueq
sabuꝰ ⁊ cassiꝰ exnd̾unt. Om̃ntõ aũtẽ artẽ ludi¬
cram nõ fac̾e.Uirtutis enĩ grã ħfac̾e̾.¶ Et gu̾alr̃ ões
ita opinat᷑. ⁊ utileudetur. ut neqꝙ tumelici. neq
sexustchi neq agitatores. nec qu aꝙͣ equis spar¬
gunt Cet̾aq eoꝵ mĩsteria qui t̾tamĩb sacͥs deser¬
uiũt: ignonnosi heantur designatores aut̃ qͦs¬
g̾ci uͣrabeytat. arte ludictã uõ facete celsꝰ ꝓbat
Quia uaĩsteniũ nõ arper ludricã ex̾ceant ⁊ sauelo¬
eusiste hodie apͥncipe nõ ꝓmodico bñficõ datur.
¶Ait ptor qui lenotimũ fet̾it. Le nocimũ facit qͥ
qͥstuatia mãcipia hu̾it s ⁊ qliimlib̾is hũc q̃stũ
ex̾ta ĩ eade cã est. ¶ siuie aut̃ pͥncipalr̃ ħ negoñ ge¬
rat sn̾ altetiꝰ negociacpotus accessioneutatur ut᷑
puta sicatpo fint uł stabłariꝯ ⁊ mãcipia talia ha
obẜuancia ñ in officina. leͥnocini pena tenebitur.¬

Expanded text:
as suas locauit, ut prodiret artis ludicrae causa neque Sabinus et Cassius responderunt omnino artem ludicram non facere: uirtutis enim ‹g›ratia hoc facere. et generaliter ita omnes opinantur et utile uidetur, ut neque thymelici neque ‹xy›stici neque agitatores nec qui aquam equis spargunt ceteraque eorum ministeria, qui certaminibus sacris deseruiunt, ignominiosi habeantur. Designatores autant, artem ludicram non facere Celsus probat, quia ministerium, non artem ludicram exerceant. et sane locus iste hodie a principe non pro modico beneficio datur. Ait praetor: 'qui lenocinium fecerit'. lenocinium facit qui quaestuaria mancipia habuerit: sed et qui in liberis hunc qexercet, in eadem causa est. siue autem principaliter hoc negotium gerat siue alterius negotiationis ‹ac›cessione utatur ut puta si caupo fuit uel stabularius et mancipia talia habobseruant‹i›a in officina, lenocinii poena tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sue etatis alio u̾o mĩore a̾nis cũ hr̃ent coĩa p̃dia
rustica maior fr̃ ĩsaltu cõĩ hnͣti hĩtacõnes pr̾uas
ampla edifficia edesficauerat. Cumq eñd̾ saltũ
cum fr̃e dimio̾et sũptꝰ s ͥ qiͣ re meliore ab eo fc̃i
desid̾abat fre mĩore iã lie etatis ꝯftinto.¬

Expanded text:
suae aetatis, alio uero minore annis, cum haberent communia praedia rustica, maior frater in saltu communi habenti habitationes paternas ampla aedificia aedificauerat: cumque eundem saltum cum fratre diuideret, sumptus sibi quasi re meliore ab eo facta desiderabat fratre minore iam legitimae aetat
Abbreviated transcription (Latin):
accõ locum ht̃ Ide: Squis tabłas testĩ apud se
depositas post mortẽ testatoris deleuerit uł alio
modo corruꝑit heres sc̃pta hẽbit adu̾sꝯ eũ accd̃
si nero decipiendi ẽprotu cã dc̃m ẽ eqͤ sic hũdũ
est ut nõ nascatur adu̾sꝯ dem̃i ꝓmissit ueͣ actõ sed

Expanded text:
ctum Si quis tabulas testamenti apud se depositas post mortem testatoris delevit vel alio modo corruperit, heres scriptus habebit adversus eum actionem si uero decipiendi emptoris causa dictum est, aeque sic habendum est, ut non nascatur aduersus dictum promissumue actio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iecit ignonñe ca ie eiite ut płmq facit: nõ du¬
bitatur ex edicto p̾toris enm ĩfamia ee uotatum.
nõ tͥñ sicit᷑ ĩdigroe pͥncipis succes Ei ditu est ᷑
¶ Excmuim aut̃ non unam cohorte n unã alar
dicimꝰ s nu̾os multos militu. Nam excitu p̾eẽ
dicimꝰ eñ qui legionez uł legiones cũ sius ꝯuxi
qui ab aliqͦ nu̾o militũ missꝰ ẽ. qiͣ ab ex̾citu mis¬
sum. sic accipiemꝰ ¶ Ignoĩe caͣ iissu i ideo ꝗdi¬
tum est qm̃ multa gn̾a sẜ nussionũ. Est honesta
qͣ em̃itis stipenduis uł ante abimꝑatore indulge
uit. Est igimiosa.  gͦim̃osa at̾missio tociẽs ẽ qͦciẽs
is qui mittit addioit noĩ atim ignonñe cã se mitte᷑
semꝑ euĩ d add̾e.cur miles imiitat᷑ s ⁊ ai eũ extu¬
ctorauit idest insignia militaria. detrax̾it inter
ĩ fames efficit. l nõ addidiss igͦmĩe c̾a se eũ exau¬
ctorasse.¶ Est ⁊ ꝯrͣtũ geno nanonis siquis ei̾nta¬

Expanded text:
mque facit, non dubitabis et ex edicto praetoris eum infamia esse notatum: non tamen si citra indignationem principis successor ei datus est. Exercitum autem non unam cohortem neque unam alam dicimus, sed numeros multos militum: nam exercitui praeesse dicimus eum, qui legionem uel legiones cum suis auxilqui ab aliquo numero militum missus est, quasi ab exercitu missum sic accipiemus. 'Ignominiae causa missum': hoc ideo adiectum est, quoniam multa genera sunt missionum. est honesta, quae emeritis stipendiis uel ante ab imperatore indulgetuit: est ignominiosa. ignominiosa autem missio totiens est, quotiens is qui mittit addidit nominatim ignominiae causa se mittere: semper enim debet addere, cur miles mittatur. sed et si eum exauctorauerit, id est insignia militaria detraxerit, inter infames efficit, licet non addidisset ignominiae causa se eum exauctorasse. est et quartum genus missionis, si quis euita
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uoꝙ siligine emenda curatore decreto ordi¬
ins cõstitutũ ⁊ eide alu sb̾curatore ꝯtitutu
siligie mscendo corrupisse. atq ita ut p̃ciũ si¬
ligis q̃ ĩpublicũ empta erat curatorẽ asflic¬
tum ẽẽ. q̃ accõe eurator cũ b̾turatore exꝑiripo¬

Expanded text:
 siliginem emendam curatorem decreto ordinis constitutum: eidem alium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse atque ita pretium siliginis, quae in publicum empta erat, curatori adflictum esse: quaque actione curator cum subcuratore experiri po
Abbreviated transcription (Latin):
ulp̃ ¶ Ni absente eptore eunde: qi possõrẽ fũdi
defendebat ⁊ iudiciũ nore eiꝰ accipiebat. postulabat
auenditore fundi ut ab eo defenderet᷑. uenditor de¬
sid̾abat caͣᷠ ᷤ ᷤͥ rata re emptore hĩturũ. spnto eũ
uenditori derato sat̾dare debere.Qͥa si fimd̾ agẽti¬

Expanded text:
um Qui absentem emptorem eundemque possessorem fundi defendebat et iudicium nomine eius accipiebat, postulabat a venditore fundi, ut ab eo defenderetur: venditor desiderabat caveri sibi ratam rem emptorem habiturum: puto eum venditori de rato satisdare debere, quia si f
Abbreviated transcription (Latin):
lecam̃t ut feras uenet᷑ uelut depugnaret ferar
q̃ regiom nocet exma arend no est notatꝰ. ¶ hiis
lare eisphiis ꝓ huis quoꝵ cura g̾unt ꝯcedi.¶Qd̾
adu̾sus eafecisse monstret᷑ ⁊ ꝓ alus ĩt̾dcã postułoe
repellit᷑ ⁊ ꝓ extimicõe iudicis ex̃ oidine pecrĩnat᷑
pena młctabr᷑ ¶ Ut iuntõ ħ tituli dixꝰ tres oroĩes¬

Expanded text:
s suas locauerit, ut feras uenetur, uel ut depugnaret feram s suas locauerit, ut feras uenetur, uel ut depugnaret feram quae regioni nocet, extra harenam: non est notatus. his lare eis pro his, quorum curam gerunt, concedi. qui aduersus ea fecisse monstretur, et pro aliis interdicta postulatione repellitur et pro aestimatione iudicis extra ordinem pecuniaria poena
Abbreviated transcription (Latin):
agi siꝰ ꝙ oporteat. agatur ⁊ fiat. ¶ Qd̾ si nemo eos
defendat᷑. qd̾ eoꝵ cõe erit possidi t si admoniti ͤxͥ n¬
tentur ad sin defensionez uemire. seuissuru ꝓcõsul
ait. ¶ Et quid̾ ꝙndm nõ ẽẽ actore uł syuditũ tuuc
quo intlłigimiꝰ cumis ab sit. aut ualitudĩe ĩpeditur
aut nhił sit ad agend̾ ¶ Et si exͣneꝯ defendere ue¬

Expanded text:
ierique oporteat, agatur fiat. Quod si nemo eos defendat, quod eorum commune erit possideri et, si admoniti non excitentur ad sui defensionem, uenire se iussurum proconsul ait. et quidem non esse actorem uel syndicum tunc quoque intellegimus, cum is absit aut ualetudine impedietur aut inhabilis sit ad agendum. Et si extraneus defendere ue
Abbreviated transcription (Latin):
me est põstitutũ ¶ie gͥ ẜtessit᷑ siue is cui hr̃edi¬
tas restrnta ẽ oiie filiifamił militis successor in
integr restum pot̾it ¶ Proinde ⁊ oi mĩor ĩẜm¬
into redigatur. uł mci la fiat᷑. dm  eoꝵ dibit᷑
is mĩor erat capͥtus ĩ hreditate ꝙͣ adierit᷑. Iulanꝰ

Expanded text:
me est constitutum. siue igitur heres sit siue is cui hereditas restituta est siue filii familias militis successor, in integrum restitui poterit. proinde et si minor in seruitutem redigatur uel ancilla fiat, domihic minor erat captus in hereditate quam adierit, Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
uim fatentis choħeteat. s adiꝰ omes reftitui
uelit: ꝙ metꝰ cã factũ ẽ. nõ ĩmnto iulianꝰ amar¬
cẽllo notqͣtm est sc̾tẽs sifidenistor. uiii intulit ut
accepto hb̾aretu. ĩ reñ nõ cẽ restimendã accõnẽ
s ficenissore isiadu̾sꝰ ren quo accõe restitu

Expanded text:
uim facientis coerceat, sed aduersus omnes restitui uelit quod metus causa factum est: non inmerito Iulianus a Marcello notatus est scribens, si fideiussor uim intulit, ut accepto liberetur, in reum non esse restituendam actionem, sed fideiussorem, nisi aduersus reum quoque actionem rest
Abbreviated transcription (Latin):
atonmꝰ constituit ¶ Igitmr mre łta facibus pͥnta¬
br ama uł ħredes eiꝯ auoiendos si reputare ueliit̾
alimenta maxꝑne ⁊̃ si ĩ rõe expensaꝵ ea retulisse
ama aꝑꝑebit ¶ Ittd quo nequaꝙͣ admittẽd̾ puto
ut dentroꝙ patrimomo erogata uideantur. Ceuola.¬

Expanded text:
Antoninus constituit. igitur in re facti facilius putabo auiam uel heredes eius audiendos, si reputare uelint ali menta, maxime si etiam in ratione impensarum ea rettulisse auiam apparebit. illud nequaquam admittendum puto, ut de utro
Abbreviated transcription (Latin):
retent. Siue expossõe ẜuitntis. Siuelib̾tatis desnosta¬
tu litigat. Econtrario qͦ eumꝓturatorei dam posse
mãifestum est. ¶ Publice utile est absentes a
quib cumꝙ cefendi. Nam ⁊̃ incapitalib iudicus. de¬
fensio catin: ubicũq ita ab sens ꝗs cãpnani pos ibi

Expanded text:
e siue seruitutis siue libertatis de suo statu litigat. ex contrario quoque eum procuratorem dari posse manifestum est. Publice utile est absentes a quibuscumque defendi: nam et in capitalibus iudiciis defensio datur. ubicumque itaque absens quis damnari po
Abbreviated transcription (Latin):
p̾toris eẽ partes ad compellend̾ defendẽ s exstiplani
ob rem nõ defensa agi posse. ac si iustas cãs hẽat.
cur iudiciu accipe nolit: fideuissores nõ ten̾i. Qͥaat̃
uir bonus arbitrat̾ꝰ nõ f̾u̾it ut qui iusta extusacõnẽ
afferret defendere cogetur ¶S ⁊ si sat̾uõ de dit s repro¬
uutenti ei credis est:ide statuend est. ¶ Qͥita depu¬
blico agunt ut ⁊ p̾uatu cõmod̾ defendãt: cã coguita
ꝑmttutin. ꝓcuratorez dare ⁊ postea aliꝯ agẽs ex¬
cepõe repeliatur. ¶ Si ꝓcuratori opꝯnouũ nũciat̃
sit. isq it̾dcõ utatur ne ei uis fiat edifficanti defen¬
soris ꝑtes eũ sustiuere nec cõpelli cauere ratã rẽ do¬
nunũ hĩurũ uilianꝯ ait. Et si sat̃ded̾it nõ aĩadu̾to

Expanded text:
toris partes esse ad compellendum defendere, sed ex stipulatu ob rem non defensam agi posse: a‹t› si iustas causas habeat, cur iudicium accipere nolit, fideiussores non teneri, quia uir bonus arbitraturus non fuerit, ut qui iustam excusationem adferret, defendere cogeretur. sed et si satis non dedit, sed repromittenti ei creditum est, idem statuendum est. Qui ita de publico agunt, ut priuatum commodum defendant, causa cognita permittuntur procuratorem dare, et postea alius agens exceptione rsit isque interdicto utatur "ne ei vis fiat aedificanti", defensoris partes eum sustinere nec compelli cavere ratam rem dominum habiturum Iulianus ait, et si satisdederit, non animadverto,
Abbreviated transcription (Latin):
ħ furi o. ¶ Iec t̾endꝰ ẽ ꝓcurator quisͥ asẜit pro¬
curacõne. Nam l ip̃o suspecmꝰ est quiꝰ oꝑd suõ ĩgit
ĩuito insiforte purgare mag̃ cõnitiũ ꝙ ꝓcuracõe
exsequi maluit. Et hacteuꝰ erit audiendꝰ sidi¬
cat beꝓcuracõne quid̾ car̾e uelle. sa id illesa exi¬
stimacõe sui fiat. Cete ferendꝰ est pudore suũ
te ncõe aliq̃ͣ ꝓcurator uti uelit: nõ facile ab eo lis

Expanded text:
est procurator qui sibi adserit procurationem: nam hoc ipso suspectus est qui operam suam ingerit inuito. nisi forte purgare magis conuicium quam procurationem exsequi maluit. et hactenus erit audiendus, si dicat se procuratione quidem carere uelle, sed si id inlaesa existimatione sua fiat: ceterum ferendus erit pudorem suum tentione aliqua procurator uti uelit, non facile ab eo lis
Abbreviated transcription (Latin):
tuo t̾ em mortuu ẽe sciret.int᷑ io tẽpꝯ quo lug̾e ui¬
pra comp̾hensũ est uxorẽ duce pałꝯ tuit sq̃ui ue
suo noĩe nõ iussueins incm ꝯ pot̾̃ate eẽt. ¶Enisie
noĩe.ꝙͣ quaue ĩpot̾ate hr̃et bina sposalia biuas¬
ue mpcias ⁊̃ eode tempͥe ͭ ꝯͣstifiltas hu̾it. ulp̃.¬
¶ Nod ait p̾cor qui ab excitu dimissꝰ ent. dimis¬
sum: acciꝑe debemꝰ milite caligatu uł siꝗs aliic
us ad cemurione uł pfectum cohortis uł ale. uł
legionis uł t̾buũ. sũ cohortis sũ legionis di¬
mssꝰ est. ħ amplius pompoꝰ ait ⁊ eu qui excitui

Expanded text:
tuo, cum eum mortuum esse sciret, intra id tempus, quo elugere uipra comprehensum est, uxorem ducere passus fuerit: quiue suo nomine non iussu eius in cuius potestate esset, eiusue nomine quem quamue in potestate haberet bina sponsalia binasue nuptias in eodem tempore constitutas habuerit.' 2 Ulpod ait praetor: 'qui ab exercitu dimissus erit': dimissum accipere debemus militem caligatum, uel si quis alius usque ad centurionem, uel praefectum cohortis uel alae uel legionis, uel tribunum siue cohortis siue legionis dimissus est. hoc amplius Pomponius ait etiam eum, qui exercitui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcedr̃. Nam ⁊ legib ⁊ senatꝰ consul brica.¬
tis ⁊ principalib cõstõnib ea res coħcerur Pau.
im publicoꝵ socus: ꝑmissũ est corpꝰ hr̃e. Uelud
auritodinaꝵ uł argẽtifodinaꝵ. Et salmarum.
¶tem rome c̾ta st̃ collegia quoꝵ corpꝰ senatus con

Expanded text:
nceditur: nam et legibus et senatus consultis et principalibus constitutionibus ea res coercetur. pauclium publicorum sociis permissum est corpus habere uel aurifodinarum uel argentifodinarum et salinarum. item
Abbreviated transcription (Latin):
debita.ꝙͣtum ditũ est au minꝰ au plꝰ.¶ Naur ⁊ si mi¬
nꝯ sit ad huc tamẽ id ꝙ insolutũ datũ ẽ ĩpt̾ita alim̃ta
ĩputabr̃. Sane si is qui de alim̃tir transegit locuple¬
cior fc̃s sit ea solucõne ĩ idꝙ factus sit locuplecõr. E¬
quissimũ erit ĩ eũ diri reꝑeticõne Nec eĩ d exalie¬
no dãpno ẽẽ locuplecõr. ¶ Si uͦ ãuos singłos c̾m ꝙͣ
terit. Cet̾m si usꝯfrͤtꝯ modicꝰ. aluatoꝵ uice sit re¬
lictꝰ: dico trãsaciõne citra p̾torẽ fc̃am: nulliꝯ ẽe io¬
menti. ¶ Si cui nõ nĩmꝯ ad alm̃ta s frĩtũ at
oleñ ⁊ cera q̃ ad uictũ nccͣria st̃ fu̾nt relicta: nõ ponre᷑¬
rit de hus trantig̾e suie ãma. su̾ mẽstua ei ren¬
ꝙͣtur.¶Si tñ ita sñ p̾tore trauseg̾it ut ĩ uice eoru

Expanded text:
 an minus, an plus: nam et si minus sit, adhuc tamen id quod in solutum datum est in praeterita alimenta imputabitur. sane si is, qui de alimentis transegit, locupletior factus sit ea solutione: ‹in› quod factus sit locupletior aequissimum erit in eum dari repeti‹ti›onem: nec debet ex alienterit: ceterum si usus fructus modicus alimentorum vice sit relictus, dico transactionem citra praetorem factam nullius esse momenti. Si cui non nummus ad alimenta, sed frumentum atque oleum et cetera, quae ad victum necessaria sunt, fuerint relicta: non poterit de his transigere, sive annua sive menstrua ei relinquantur. si tamen ita sine praetore transeg
Abbreviated transcription (Latin):
deberet᷑. fundꝰ debitori restitet᷑. ⁊̃ hees pacto ꝙ de¬
functꝯ fecit fide p̃stare o ¶ Pactu ut siq̃s suin¬
mas ꝓp̾ tribriciones p̾dii pignori nexi fc̃as creditor
soluis adebitore reciꝑet ⁊̃ ut tributa eiꝰdẽ p̃dii debi¬
torpend̾et. Iustum ido ꝙ ẜuend̾ est. ¶ De ĩofficõso
patris testẽ acturꝰ ut ei ẽta ꝙ̃ntas quo adunu̾̃et heͤ¬
res fictaret᷑ p᷑acto ẽ spduci ad ꝑpetua  p̾statõne id pac¬

Expanded text:
etiam heres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare debet. Pactum, ut si quas summas propter tributiones praedii pignori nexi factas creditor soluisset, debitore reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor penderet, iustum ideoque seruandum est. De inofficioso patris testamento acturis, ut eis certa quantitas, quoad uiueret heres, praestaretur, pactus est: produci ad perpetuam praestationem id pac
Abbreviated transcription (Latin):
effic̾e pot᷑ ne sibilocium suũ dedicare liceatiant sibi
pactus sit ut a sepeti liceat. anutilitas pͥoris pacti
tam fideuissori pacti excepcõnez ult̾iꝯ ei ũnto ex¬
corqueri nõ posse. ulp̃. De transaccõnibus   u¬
Ni minsigit. q̃i dere dubia ⁊ lite inc̾ti nͤ finita
transigit. Qui u̾o pascisat᷑. donacõnis cã rez
c̾tam ⁊ ĩ dubitatã lib̾alitate reuntuit. Id̾ ¶ Rans

Expanded text:
potest, ne sibi locum suum dedicare liceat aut ne sipactus sit ut a se peti liceat: an utilitas prioris pacti tam fideiussori pacti exceptionem ulterius ei invito extorqueri non posse. XV DE TRANSACTIONIBVS i transigit, quasi de re dubia et lite incerta neque finita transigit. qui uero paciscitur, donationis causa rem certam et indubitatam liberalitate remittit. 2 Idem libro
Abbreviated transcription (Latin):
de alimẽtis q̃ nõ mo rtis ca douata st̃ licebit ⁊ sine
auctore pͥtore transigi. ¶ Sũ gͥ ĩmẽses singłos
ꝯmeindies siue ĩ ãnos fuennt᷑ relicta: qro latmn¬
id̾ est ¶Si incegra ꝙ̃lrat ͤ alicuii fuit legata. ut
exusuris eius se alata mortis tpẽ peccũia restituar
uõ cessabit or̃õ lic nõ ĩanot singłos uideat̾ id relic¬
tum. S ⁊ sisit cͥta ꝙͣtitas relicta ticõ uł ĩ e d ĩta ub
inde ⁊ ircenta seio p̾stent᷑ mag est ut it ansig̾e titi
possit.n÷ tii transatode ticii umnusit̾ alim̃ta sen

Expanded text:
de alimentis, quae non mortis causa donata sunt, licebit et sine praetore aucto‹re› transigi. Siue igitur in menses singulos siue in dies siue in annos fuerint relicta, oratidem est. Si integra quantitas alicui fuerit legata, ut ex usuris eius se alat et mortis tempore pecunias restituat: non cessabit oratio, licet non in annos singulos uideatur id relictum. Sed et si sit certa quantitas relicta Titio uel res ita, ut inde alimenta Seio praestentur: magis est ut transigere Titius possit, nec enim transa
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ri ĩprimic deca tranaccõis denide de modo ¶Terr̃õ de
ꝑpsona t̃nsigẽciu ¶In cã ħ erit requitẽd̾. Que as
sit transigendi sine cã eĩnẽiem tranagẽte andi¬
et p̾tor. Cante fere hiꝰ sclent allegari Si alibi do¬
uuciliu ħres alibi aluãtat. ꝯ hẽat. saut si gestinet

Expanded text:
causa transactionis, dein de modo, tertio de persona transigentium. In causa hoc erit requirendum, quae causa sit transigendi: sine causa enim neminem transigentem audiet praetor. causae fere huiusmodi solent allegari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet
Abbreviated transcription (Latin):
lemsnez pfectu/ nez p̾tore /neꝙ ꝓconsulez do.¬
neꝙ cet̾os magrãtus qui ĩꝑu habent qui
pontiffice dum sacra facit nec eos qui ꝓploci teli¬
gionez mde se mouere nõ post᷑. S nes eũ qui cu¬
equo publico ĩca publita tnsuebat ¶Pret̾ea in

Expanded text:
consulem neque ceteros magistratus, qui imperium habent, qui pontificem dum sacra facit: nec eos qui propter loci religionem inde se movere non possunt: sed nec eum qui equo publico in causa publica transvehatur. praeterea in
Abbreviated transcription (Latin):
dicatũ: lege cautũ est ne hiis dicbꝰ iudicas̃ sit
nis ex uolmitute parciu ⁊ ꝙ olit̾ ad u̾sꝯ ea nidi¬
catu orit ne qu  iuditat᷑ face ueue solu̾ere de¬
beat ꝓͣr ue quis adꝙ de ea re ĩ nisaditum erit:
dilaoñnẽ comphens est s utilitatis htigñtur
grã cã cognita im  dilaco tã ex eodẽ ꝙͣ ex alia

Expanded text:
 iudicium sit nisi ex uoluntate partium, et quod aliter aduersus ea iudicatum erit ne quis iudicatum facere neue soluere debeat, neue quis ad quem de ea re in ius aditum erit idilationem expressum est: sed utilitatis litigantium gratia causa cogni
Abbreviated transcription (Latin):
pacta ꝯuenta rata nõ hĩttͥ  ueluti si pupillꝯ ane tuto¬
ris auc̃te pactꝰ sit: ne a debitore suopeteret aut neĩtͣ
c̾tu tp̃c. ueluti ne muira ꝗnꝙ̃mũ pet̾et. nã nec soluiei
sñ tutoris auͣte pot̃. ¶ Ex diũso autez si pupubis ꝑa¬
longe utile est curatoris recipi ꝑactõnes s nõ eꝯͣ.¬
¶ Si filiꝰ aut enꝯ pactꝰ sit ue ipe pet̾et: iutile̾ ẽ pact᷑

Expanded text:
pacta conuenta rata non habentur: ueluti si pupillus sine tutoris auctoritate pactus sit ne a debitore suo peteret, aut ne intra certum tempus ueluti quinquennium peteret: nam nec solui ei sine tutoris auctoritate potest. ex diuerso autem si pupillus palonge utile est curatoris recipi pactiones: sed non contra. Si filius aut seruus pactus sit, ne ipse peteret, inutile est pac
Abbreviated transcription (Latin):
petam stichũ aut dece exceptõne pacti ꝯuent ĩtoͫ.
obstatura. Nam ut solucõne ⁊ petude ⁊ acteptula¬
cõne uuiꝰ rei tota obligõ resoluit᷑. Ita pacto ꝙ᷑ cõ¬
uento de iuia ͥenõ petenda int̾põito. totam obli¬
gacõn᷑e sb̃mou̾i. S si id actum int̾ nos sit ne
x. unichi. s stichꝰ p̾stetur. possim efficatit᷑̾ desticho a¬
g̃e ulła excepcõne opponenda.Idem ẽ ⁊ si dẽsti¬
tendo pacti exceptõ michi opponitur. aliuz aut̃ ho¬
mme sipeta recte agam ¶ It̃ si pactꝯ ne ħredita¬
te pet̾em singłas res ut ħres peta. ex eo ꝙ pactũ
erit pacti ꝯnenti exteptõ apͥtaͣnda erit. Quẽad̾i¬
uem edifficiũ ue petere ⁊ dissolutis hus singłas
utił fuit tacita pictõne id actũ uide̾ no petoretur

Expanded text:
t decem: exceptionem pacti conventi in totum obstaturam: nam ut solutione et petitione et acceptilatione unius rei tota obligatio solveretur, ita pacto quoque convento de una re non petenda interpogationem summoueri. sed si id actum inter nos sit, ne decem mihi, sed Stichus praestetur: possum efficaciter de Sticho agere, nulla exceptione opponenda. idem est et si de Stitendo pacti exceptio mihi opponetur, alium autem hominem si petam, recte agam. Item si pactus, ne hereditatem peterem, singulas res ut heres petam: ex eo, quod pactum erit, pacti conuenti exuem aedificiumue peterem et dissolutis his singulas inutilis fuit, tacita pactione id actum uidetur, ne peteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulꝰ ait ꝙ ita recte dr̃. si ipasciscendo id actuu sit
Ceteꝵ sipatistarne qͥ ocõ petas: deinde accõnez ad¬
u̾sumi me uoĩe enis instituas nõ ẽ dnidi pacti ꝯuẽ¬
ti exceptõ. Nã ꝙ ip̃i mutile est. nec defensori coͣpẽ¬
tit. ¶Iulianꝯ quo sc̃bit. sipat̾ pactꝰ sit ne a sene¬
ue afilio petatur: mag̃ eẽnt patti ex ceptõ filiofa.
cada nõ nt. s doli ꝓsit᷑. ¶ Filiat᷑. pascisci potͣ ne de do
peccm̃ne exaccõne hñt ĩsolidũ. uł qui eiꝰde᷑ pecciñe de¬
b̾itores st̃: quatenꝯ ałn quoꝙ ꝓsit uł noceat. pacti

Expanded text:
t: quod ita recte dicitur, si in paciscendo id actum sit. ceterum si paciscar, ne a Titio petas, deinde actionem aduersus me nomine eius instituas, non est danda pacti conuenti exceptio: nam quod ipsi inutile est, nec defensori competit. Iulianus quoque scribit, si pater pactus sit ne a se neue a filio petatur, magis est ut pacti exceptio filio familias danda non sit, sed doli prosit. Filia familias pacisci potest, ne de dotpecuniae exactionem habent in solidum uel qui eiusdem pecuniae debitor
Abbreviated transcription (Latin):
eiñ pacta in sunt q̃ legẽ cõtractui dãt. idest q̃ ĩ ingͥstu
ꝯtractus fcã st. ¶ Idem pensũ scio apapimano ⁊⁊ si
post ẽpcõne exmeuallo aliquid exͣ natinñ ꝯtractns
solent ⁊ ea pacta q̃ postea m̾ponũt᷑ parere excepcõ¬
nes. ¶Adeo ante^ bõe fidei idiens ꝯnẽcõnes  postea
fr̃e ꝯue ex eos st̃ contract ĩst ut constat ĩempõe ce

Expanded text:
i dant, id est quae in ingressu contractus facta sunt. idem responsum scio a Papiniano, et si post emptionem ex interuallo aliquid extra naturam contractus solent et ea pacta, quae postea interponuntur, parere exceptiones. Adeo autem bonae fidei iudiciis exceptiones postea factae, quae ex eodem sunt contractu, insunt, ut cons
Abbreviated transcription (Latin):
accõ nõ ꝑnnit rem iudicatã tñ ĩeo ꝙ datũ est releuari
rem nidicatã o. ¶ Usq adeo aut̃ ꝙ datũ est. ⁊̃ si nõ
ꝓficit ad transaccõne extenuat tñ re indicatã ut m̃
sit ⁊edictum ⁊ ixptum cͥca almẽtoꝵ transaccõne
citra p̾toris auͣcte tactam ut ꝙ catũ est ꝓficiat ad¬
alim̃ta ita ut siquid ãpliꝯ excã alimẽtoꝵ debi potest.
id p̾stetur. ꝙ aut̃ datũ est. imputetur. Idem. ¶ Im
tenti modico p̃senti. diuꝰ mr̃.ꝯ orõne ilenatu ue¬

Expanded text:
‹n›on peremit rem iudicatam, tamen eo quod datum est releuari rem iudicatam oportet. Usque adeo autem quod datum est etiamsi non proficit ad transactionem, extenuat tamen rem iudicatam, ut inde sit et dictum et rescriptum circa alimentorum transactionem citra palimenta: ita ut, si quid amplius ex causa alimentorum deberi potest, id praestetur, quod autem datum est, imputetur. Idem libro tenti modico presenti divus Marcus, oratione in senatu re
Abbreviated transcription (Latin):
Nami i p̃i argentiio excã rõ edenda est. Si n autra¬
gio ułruma uł ĩcendio uł alia siłi cã. rõnes ꝑdidisse
ꝓbat aut ilongniqs hr̃e. ueluti transmare ¶ Ner ree¬
ci debeat: ex integro edimbebit ¶ Hec uoxiteꝵ duais
res signifficat. alt̾a est qua demõstͣtur tempꝰ. sod̾s¬

Expanded text:
edenda est: si naufragio uel ruina uel incendio uel alio simili casu rationes perdidisse probet aut in longinquo habere, ueluti trans mare. Nec iteci debeat, ex integro edi iubebit. Haec uox iterum duas res significat: alteram, qua demonstraretur tempus s
Abbreviated transcription (Latin):
exceptone ꝯueconis rectentet᷑. appe ħredi cõsulics¬
cessu est. piet᷑ qmcꝙͣ obstat uni tant ex hr̃edib
ꝓuide̾. si ħres factus sit. Cet̾is aut̃ non consuli.
nõ magis ꝙͣ ut siquis dicat. nolle suũ liłeͣ ꝵ ͣ ee. Iui¬
⁊ seia qui absentes em̃t ipe mortu ntis one cogͦ¬

Expanded text:
suli concessum est nec quicquam obstat uni tantum ex heredibus providere si heres factus sit, ceteris autem non consuli. non magis quam ut quis dicat nolle suum esse, Iuet Seia, qui absentes erant tempore mortis
Abbreviated transcription (Latin):
tulosa fecit ex lruo ⁊ equo ⁊ ħ excepco ei accomo¬
danda est ¶ Sumili modo exceptõ dat̾ ei qui cͣ ad
iudicinz uẽire uolebat: a magraturetentuae
⁊ retentꝰ sine doͥ o malo tp̃ia. Nam si pp̃e ħ affec¬
taiit us cãi p̾stitit: nõ ei ꝓderit exceptõ. S ip̃iꝯ
quid̾ dolus ei oberit. Cet̾oꝵ nõ oberit qui dolo
malo fecerint ut retineretur. ¶S si pͥuatꝯ eũ de¬

Expanded text:
ulosam fecit; ex bono et aequo et hic exceptio ei accommodanda est. Simili modo exceptio datur ei, qui cum ad judicium venire volebat, a magistratu retentus est, et retentus sine dolo malo ipsius. Nam si ipse hoc affectavit, vel causam praestiterit, non ei proderit exceptio, sed ipsi quidem dolus ejus oberit, caeterorum non oberit qui malo dolo fecerunt ut retineretur, sed si privatus eum de
Abbreviated transcription (Latin):
tiñ nsumfrͤtu ht̃: possõre ui nõ ẽẽ ulpianꝰ scribit.
¶Creditor qui pignꝰ accepit possõr nõ est. tam ⁊̃¬
si possõne leͣ at aut sͥ craditã aut p̾cario debitori
concessa ¶Sĩfid̾ indorer dimsit tam uxor ꝙͣ ma¬
ritus pp̾ possõne eis fundi possõres intlliginit᷑. Di¬
u̾sa cã est enis qui fmid ͥ peticõne ꝑsonalẽ hõ. ¶ Tn¬
tores. Sñ pupilli eoꝵ sũ ipĩ possideant. possessoꝵ leco ica¬
hñt᷑. s si uuut extutonb̾ possõr fu̾it idem dicend̾
erit. ¶ Si fund̾ ꝙͣ possidebã a me pecieris. deñ c̃ scd̾m
te ẽẽt iudicat᷑ appllartam an posẜor eiusdez fundi sĩ
enĩ ad remꝑtinet ꝙ einti nͣchi ea possõ possit.
¶Possõr as quis nec ne fu̾it tompꝰ cancõnis expectad̾
est. Nam sicuti ei qui postͣ caucõn possõnẽ uendidit
nichil obest ĩta uec ꝓdest ei qui caucone possidere cepͭ¬

Expanded text:
it. Creditor, qui pignus accepit, possessor non est, tametsi possessionem habeat aut sibi traditam aut precario debitori concessam. Si fundus in dotem datus sit, tam uxor quam maritus propter possessionem eius fundi possessores intelleguntur. Diuersa causa est eius, qui fundi petitionem personalem habet. Tutores, siue pupilli eorum siue ipsi possideant, possessorum loco habentur: sed et si unus ex tutoribus possessor fuit, idem dicendum erit. Si fundum, quem possidebam, a me petieris, deinde cum secundum te esset iudicatum, appellauerim: an  ad rem pertinet, quod euinci mihi ea possessio possit. Possessor autem quis nec ne fuerit, tempus cautionis spectandum est: nam sicuti ei, qui post cautionem possessionem uendidit, nihil obest, ita nec prodest ei, qui post cautionem possidere coep