comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genum sperm possit possem eo¬
demin gener plur mios mmera¬
re/ et si cunctos amplecti uelmꝰ
minimerabiles fient unde qino
uobis formidandum sit ut lique¬
at dumidia ip̃iꝰ adrian morien¬
tis oro xepetenda est. Intendute
queso fr̃es optimi quid ait anmu¬
layagula blandula hospes comes¬
q corporis heu quot sinit miserie
pudenq blandicie ꝙ celestũ hospiau
hͣ nepharius comitatus inter cor
corpus et aĩam iusti mllo tales¬
amor talis Quis empostarna¬
de diligit ꝙ prestitim sibi datorda¬
dilem ualde norit sic profectoer
Sapiens quid sibi picun raxended
au nospite et ouidiam illud nido
hospes ab hospite cutus he preti¬
pue uer sentit nam quidoroali¬
pio senciebat apostolo ad xomaos
tdibens Condelettor eñi inquit
fegi eeipm interiorem horriner
uies aũt ałia lecon in mẽbris m̃is
repugñatẽ legi metis m̃e et capuũa

Expanded text:
genium sperni possit: possem eogenium sperni possit: possem eodem in genere plurimos numerare et si cuntos amplecti velim innumerabiles fient. Unde quid vobis formidandum sit ut liqueat, dimidia ipsius Hadriani morientis oratio repetenda est. Intendite, queso, fratres optimi, quid ait: Animula vagula blandula hospes comesque corporis. Heu quot sunt miserie pudendeque blanditie, quam scelestum hospitium, quam nefarius comitatus inter corpcorpus et animam iusti nulleamor talis; quis enim hostem valde diligit, quem presertim sibi formidabilem valde norit? Scit profecto vir sapiens quid sibi periculi impendeat ab hospite suo et ovidianum illud «Non hospes ab hospite tutus» hic precipue verum sentit; nam quid, oro, aliud sentiebat Apostolus ad Romanos scribens: «Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Video autem aliam legem in membris meis repugnantem l
Abbreviated transcription (Latin):
ta secinitas s quidem uanitates
qulbus adolostenaq uel noudes
olm remisi mnierit se pe feuo os¬
cuosant ⁊ recusant ⁊ mcistet¬
⁊ blando mur miue querule
subi nos inqimint ditttioras
quias decetero millꝯ est reditus
fuduitin perdite qd cum ꝑ bre¬
uesit in uelo cissime labiruus
hant quoq suggestiõne miis
inise mreabitii quisquis cnses¬
tu sulenter fluctuatũ in confes¬
siombus eiꝰ aduerterit et reper
nimu in heremo solum cedente
amarisꝙ cũ laciiis ob uolutu
sacco sono fame et iedia confet¬
timi atq ethiopico squalore de¬
formem illa ip̃a solitudine ho¬
minũ ẜpentũq ⁊ ferarũ socie¬
tate terribili milla reru aspita¬
te cauere potinsse quin sub cor¬
pore pallido ⁊ extrema macie
lastnia mens ioams cupidita¬
tibus extuaret et euoluntarie
carcere/ que ad eteri carceris e¬
uitanda supplicia ip̃e sibi fecat
aiꝰ uagus interdu choreis
puellarũ ut ip̃e ait ⁊ xomais
deliciis interesset duos norrrrso
quoru nec uita nec fides nec in¬

Expanded text:
m vanitates, quibus adolescentia vel iuventus olim renuntiaverit, sepe senio occursant et recursant et blando murmure querule: ubi nos, inquiunt, dimittitis, ad quas de cetero nullus est reditus?indultum perdite, quod, cum perbreve sit, tamen velocissime labitur. Et hanc quoque suggestionem minus in se mirabitur quisquis Augustinum similiter fluctuatum in Confess in heremo sedentem amarisque cum lacrimis obvolutum sacco, somno, fame et inedia confectum atque ethiopico squalore deformem, in illa ipsa solitudine hominum, serpentumque et ferarum sotietate terribili, nulla rerum asperitate cavere potuisse quin sub corpore pallido et extrema macie lasciva mens vanis cupiditatibus estuaret, et e voluntario carcere, quem ad eterni carceris evitanda supplitia ipse sibi fecerat, animus vagus interdum coreis puellarum, ut ipse ait, et romanis delitiis interesset. Duos nomino, quorum nec vita nec fides nec in
Abbreviated transcription (Latin):
carbones desolatoriidicam a¬
liquid ne xes careat exemplo
in pemus meditare tu quis¬
quis in hoc statues que dolosa
ingua crocuniscreꝑit q̃uã po¬
tens est qui tibi hũc amiu
dedit ꝙͣ facile illi sit q̃d inspiꝰ¬
rauit fouere porficere qd In¬
cepit audis illam ueris fut̃¬
sa mistentem/ nesi falsa stut
onna pariter uespuanturdi¬
cet. Caue ne quem ameas
ne cui te submiccas inl liberta¬
te melius liber esto/ Suud ya¬
no terrore /quid humilisdr¬
uitute deiceris. Respondebit
primũ ope mosaxco deinde
aũt por se ip̃am unia ueritas
ut dñm deum cira adores ⁊ ilii
soli ẜmas ⁊ iterũ alterdei a¬
micus ait timete qñm ⁊ ẜ̾ui¬
te ei corde ꝑfecco ac uerissio.
Et uitrsus alter, auferte deos
asienos de medio uri et pre¬
parate corda ur̃a dño ⁊ ẜuite

Expanded text:
carbones desolatorii. Dicam acarbones desolatorii. Dicam aliquid, ne res careat exemplo. In primis meditare tu quisquis in hoc statu es, quem dolosa lingua circumstrepit, quam potens est qui tibi hunc animum dedit, quam facile illi sit quod inspiravit fovere, perficere quod incepit. Audis illam veris falsa miscentem, ne si falsa sint omnia pariter respuantur. Dicet: cave nequem timeas, necui te submittas, nil libertate melius, liber esto; quid vano terrore, quid humili servitute deiceris? Respondebit primum ore mosaico, deinde autem per seipsam viva veritas ut «Dominum deum tuum adores et illi soli servias»; et iterum alter Dei amicus ait: «Timete Dominum et servite ei corde perfecto atque verissimo»; et rursus alter: «Auferte deos alienos de medio vestrum et preparate corda vestra Domino
Abbreviated transcription (Latin):
seu uerba uite ⁊ testimonia e¬
uangelii late sparsa et smne ꝑ
illos̃ siue per se ip̃m regu ac
pploro infixa petcoribo/ nõ do¬
loris asꝑi predulcis amoris
causatino uulnere de quibus
ip̃e non semel s itexũ ⁊ iteru
gliãbandus exultans /dicit ĩ
nonnie dñi / quia ultus sum in
eos.ilere igitur potens qͥ pan¬
cis sagittĩs orbem domuit se¬
q de tot aduersarus ulaisdes
tot aĩas duci hostiũ exipuit.
uere acute sagitte que facili
Iactu drcrissimis adhesere p̃¬
cordiis Carbones uero desola¬
torios seu uastatores utrumq
em antiquis codicibus lecuum
est / quid aliud pucemainsi ar¬
sepe cui uerba non proderũt
exempla profuere /puduitq
nõ sequi cui non ciedere non
pridebat tanco uehementer
aculeus est accuũ ꝙͣ uerborũ
aduersus ligũa igitur dolo¬
sam ne ancipiti cuspide tener
cor transfigat/ duo hec mostra¬
ta uemedia sunt. sagitte poten¬
tis acute si ille forte nõ sufficiat

Expanded text:
seu verba vite et testimonia Eseu verba vite et testimonia Evangelii late sparsa et sive per illos, sive per seipsum regum ac populorum infixa sunt pectoribus, non doloris asperi, sed predulcis amoris causativo vulnere, de quibus ipse non semel sed iterum et iterum gloriabundus et exultans dicit: «In nomine Domini quia ultus sum in eos»? Vere igitur potens, qui paucis sagittis orbem domuit seque de tot adversariis ulciscens tot animas duci hostium eripuit: vere acute sagitte, que facili iactu durissimis adhesere precordiis: carbones vero desolatorios seu vastatores, utrunque enim in antiquis codicibus lectum est, quid aliud putem, nisi arSepe cui verba non proderant, exempla profuere puduitque non sequi cui non credere non pudebat; tanto vehementior aculeus est actuum quam verborum. Adversus linguam igitur dolosam, ne ancipiti cuspide tenerum cor transfigat, duo hec monstrata remedia sunt: sagitte potentis acute; si forte ille non sufficiant,
Abbreviated transcription (Latin):
potens /nam quis queso aliꝯ
potens aut ꝙcula hec nr̃a po¬
tençia est seu ueriꝯ nr̃a fragi¬
litas in hoc pangusto terre
habitabilis angulo siue aut
ꝓprie dicam puncto qui si tra
ad uiuersa puncti ronezob¬
tinet pinicti punug ẽe depre¬
hendituiIn quo quidem om̃es
degimo mortales genꝯ laboro¬
sũ anxñu solucitũ tanto mari
totq paludibus obruto tot de¬
sertis in hospito et inculto tot
Aumibꝰ montibusq distircto
tot regins atq inipiis scisso
tot bellis ac discordiis Inqui¬
eto quo tam iugibus crxis / tã
longo labore brerq tempore
possidendo non secus ac ꝓꝑetu¬
o suꝑbimꝯ Cinꝯ fugitiua fe¬
licitas ꝙͣuis in sanõ fulgore
ꝑstringente occulos essẽ ali¬
quid uideatur quid tamen
uere sit / multis expimentis
s mulo clarius ꝙ morte cog̃¬
nostitur/ Sagitas uero / quas
alias opinẽmur iisi apostu¬
los ac minçios/ quos potens
ille/ de quo loquiinur si medi¬
u suoru hostiũ Iaculatus e

Expanded text:
potens. Nam quis, queso, alius potens, aut quantula hec nostra potentia est, seu verius nostra fragilitas in hoc perangusto terre habitabilis angulo sive, ut proprie dicam, puncto, qui, si terra ad universum puncti rationem obtinet, puncti punctus esse deprehenditur, in quo quidem omnes degimus mortales, genus laboriosum, anxium, solicitum, tanto mari totque paludibus obruto, tot desertis inhospito et inculto, tot amnibus montibusque distincto, tot regnis atque imperiis scisso, tot bellis ac discordiis inquieto, quo tam iugibus curis, tam longo labore brevique tempore possidendo non secus ac perpetuo superbimus, cuius fugitiva felicitas, quamvis insano fulgore perstringente oculos aliquid esse videatur, quid tamen vere sit multis experimentis, sed nullo clarius quam morte agnoscitur? Sagittas vero quas alias opinemur, nisi apostolos ac nuntios, quos potens ille de quo loquimur in medium suorum hostium iaculatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
bilia ⁊ terribiliũ extremu ala¬
cres pro xp̃i nõie sũt ꝑpesseego
in becillior gregor io delicauior
arsemo uoluptuosior suꝑbior¬
q sum regibus ⁊ filiis regu
ut Ieronimꝰ ait uñ quodq
ppositum prmapes suos roma¬
iii pͥncipes inuttentur Camillos
fabricios regulos saipiones phi
ꝓponant sibi piccagora socratẽ
platonem aristotilem poete e¬
nulentur homerũ uirgilium
menandrũ terenciũ historiti
tuchidide salustnũ / lerodisum
lunum oratores lisianigrac¬
cos demostene tulliũ et ut ad
hẽant in exeraplũ apostolos
et aplicos uiros quoro homo¬
rem possidentes here nitantur
⁊ meritu. Nos aut habenius
ppositi nr̃i prmapes paulur
machariũ ⁊ ut ad scxipturar
ueritatem redeamꝰ ñr pͥnceps

Expanded text:
bilia et terribilium extremum alabilia et terribilium extremum alacres pro Cristi nomine sunt perpesse? Ego imbecillior Gregorio, delicatior Arsenio, voluptuosior superbiorque sum regibus et filiis regum,ut Ieronimus ait «unumquodque propositum principes suos: Romani principes imitentur Camillos, Fabritios, Regulos, Scipiones; philosophi proponant sibi Pithagoram, Socratem, Platonem, Aristotilem; poete emulentur Homerum, Virgilium, Menandrum, Terrentium; historici Tuchididem, Salustium, Herodotum, Livium; oratores Lisiam, Graccos, Demosthenem, Tullium et, ut ad habeant in exemplum apostolos et apostolicos viros, quorum honorem possidentes habere nitantur et meritum. Nos autem habeamus propositi nostri principes, Paulum, Macharium. Et ut ad Scripturarum auctoritatem redeam, noster princeps
Abbreviated transcription (Latin):
emlb̃ illo promũciatas hirius
uite molescias et fabores ⁊ ꝑi¬
alla ⁊ standala ⁊ quitquis n
hos cursu tempoꝵ ꝑaciendum¬
tibi est/ Audies ab aduerso me¬
liosis uite premia atq solaçia
m fine promissa labõrantibꝰ.
hos tiõi datur et apponitur ad
lingua dolosam.si ne hoc qui¬
dem sat est s penetiabitior ad¬
uersaru cuspis urgere nõ desi¬
nit ⁊ peccatoro cumlos et fra¬
gititatem condicionis ingerere.
ut icer duxũ tp̃us asperd In¬
gens carcina tu delicatus mol¬
lis infirmo ⁊ ger adoloscens se¬
nex.hiiem̃ om̃es sibili sũt lin¬
gue dolose quid laboras seuqͦ
ꝑgis. qund uel tami mgne poc¬
tupas/ nel tam sero aggderis.
gtnude pociꝰ duticet. Se fuciro
Soiderit fortima. Quociens istis
urgenim fies/ neq ad defensio¬
ne uerba /neq acute sufficiunt
sagute dũ demũ carbones deso¬
latorii In mediũ ꝓferant/ Ego
ne feminis ac puellis infir¬
mior que sepe nõ exigini labo¬
re ut ego.s tam multa crxri¬

Expanded text:
huius vite molestias et labores et pericula et scandala et quicquid in hoc cursu temporum tibi patiendum est. Audies ab adverso melioris vite premia atque solatia in finem promissa laborantibus. Hoc tibi datur et apponitur ad linguam dolosam. Si ne hoc quidem sat est, sed penetrabilior adversarii cuspis urgere non desinit et peccatorum cumulos et fragilitatem conditionis ingerere ut iter durum, tempus asperum, ingens sarcina, tu delicatus, mollis, infirmus, eger, adolescens, senex – hi enim omnes sibili sunt lingue dolose –, quid laboras, seu quo pergis, quid vel tam mane preoccupas vel tam sero aggrederis, gaude potius dum licet, de futuro viderit fortuna; quotiens istis urgemini, fratres, neque ad defensionem verba neque acute sufficiunt sagitte, tum demum carbones desolatorii in medium proferantur: ego ne feminis ac puellis infirmior, que sepe non exiguum laborem ut ego, sed tam multa terri
Abbreviated transcription (Latin):
mic in timore demiuat. Illi
igitur ⁊ ego ẜmã leius ac me¬
tuens. cin sic ẜuens liberero.
parũ est imo uero ei ẜineno
regnabo dicet ille ẜũitꝰ asꝑa¬
⁊ iugũ graue respondebiq at
dax/ contrariũ clamat Iugũ
suũ suane ⁊ omis suui leue. di¬
cet illetu peccator fragilis
faciger, illi herebo illiꝯ Ingre¬
miõ conquiestam habet ⁊̃ fa¬
tigacio uoluptũte suã ⁊ graciore
efficit quietem Sunt qui fati¬
gacionem exercicio querant.
si quid sane me impulerit in
Illuz ibo. ille inmobilis fixus
infatigabilis et mei am̃as nõ
fidam no exus estam neq ne uo¬
ridebant sprnci mei ad diuma

Expanded text:
nunc in timore, denuntiat. Illi igitur et ego serviam letus ac metuens, cui sic serviens liber ero: parum est, imo vero serviens regnabo. Dicet ille: Servitus aspera, iugum grave. Respondebis: At dax, contrarium clamat: «iugum suum suave et onus suum leve». Dicet ille: Tu peccator fragilis fatiger, illi herebo, illius in gremio conquiescam; habet et fatigatio voluptatem suam et gratiorem efficit quietem. Sunt qui fatigationem exercitio querant. Siquid sane me impulerit, in illum ibo; ille immobilis, fixus, infatigabilis et mei amans; non fidam, non erubescam neque me irridebunt inimici mei. Ad d
Abbreviated transcription (Latin):
ta suspiciomi mibes tanta uer¬
tigo mentru tanta diffidencie
torpor mest nõ qr de potençia
dei quises̃ oĩo insi ameusdu¬
bitet s quia de suo merito di/¬
intudinem beneficii celestis cũ
in dignitate sua conferens he-¬
sitarẽ incipit /secumq disquirẽ
uera ne felicitas sua sit an.
pstigio ⁊ uehuit beato quoda
omnio ehudatur / qͣi ulle prsus
n hoc humai meriti partes
sintr nõ totu imificordie dei
sit no modo ꝙ felices sumas
non gra s supplicio dignisua¬
peccauimꝰ cum pribus nr̃is
inruste egimno miquitateni.
fuerit oblitos esse oper dei
preusse consitru eras temp¬
casse dermi Ieritasse moysen
familiarem eno/ ꝯflasse uitu¬
los adorasse sculptitia mur¬
murasse n cabernaculis/ co¬
medisse sacrificia mor tuoru
iminolasre demomis filios su¬
os /et efudisse anguine ino/¬
centem.idem ꝑsalmꝰ instnuet.
Quilicet in misicordias de¬
sinat que in geo semꝑ infi/¬
inte in fatigabiles in exhans¬

Expanded text:
ta suspitionum nubes, tanta verta suspitionum nubes, tanta vertigo mentium, tantus diffidentie torpor inest; non quia de potentia Dei quisquam omnino, nisi amens, dubitet, sed quia de suo merito difnitudinem beneficii celestis cum indignitate sua conferens hesitare incipit secumque disquirere vera ne felicitas sua sit, an prestigio et velut beato quodam somnio eludatur, quasi ulle prorsus in hoc humani meriti partes sint et non totum misericordie Dei sit, non modo quod felices sumus, non gratia sed supplitio videbimu«peccavimus cum patribus nostris; iniuste egimus; iniquitatem fuerit oblitos esse operum Dei, sprevisse consilium eius, tentasse Deum, irritasse Moysen familiarem eius, conflasse vitulos, adorasse sculptilia, murmurasse in tabernaculis, comedisse sacrificia mortuorum, immolasse demoniis filios suos et effudisse sanguinem innocentem idem psalmus insinuet, qui licet in misericordias desinat, que in Deo semper infinite, infatigabiles, inexhaus
Abbreviated transcription (Latin):
denion animose mina s ꝓcul.¬
dubio magis uere i sustreras¬
se uidetur cultori cuda ⁊ ai¬
co suo nam quid aliud sibi uult
illa tam flebitis cu astlepio
qrimoma trimegisti ꝑ que ut
augustimi dictũ usur̾pem do¬
lor demonu loquebatur. Ille
quide egiptu qua ymaginem
Que non ystm modo ⁊ osirin
s tainos ⁊ cruentũ aĩal tocodu¬
lnt colat/ illa ludibria adorat
de quibꝰ nũc dicere longu sit
deplorat aliqũ ydolis caritu¬
ram qi inetiꝰ aliquidsit hom̃i
ꝙͣ er rore et falsa opimone
terrarũ. Et licet angustinus
stritpuli suborat. luc qm̃ ia
non semei s paulornꝰ quat
tredenti ⁊ seuagnita q̃nq flu¬
uerut anĩ stante semper et
multis in locis aucta tractu
tpris xp̃i fide/quis nõ men/¬
titum intelligat / ꝑ hũc anor
numeꝵ euo ñre religiois ast̃p/¬
serit ⁊ ul nestisse quid diceret
uel fallere nolusse. Que licet
ita sint ut diximꝰ multis tn
diut res indubnũ redit tan¬

Expanded text:
demon animose minus, sed proculdemon animose minus, sed proculdubio magis vere, insusurasse videtur cultori cuidam et amico suo; nam quid aliud sibi vult illa tam flebilis cum Asclepio querimonia Trimegisti, per quem, ut Augustini dictum usurpem, «dolor demonum loquebatur»? Ille quidem Egiptum, quam imaginem que non Ysim modo et Osirim, sed tauros et cruentum animal cocodrillum colat et illa ludibria adoret, de quibus nunc dicere longum sit, deplorat aliquando idolis carituram, quasi melius aliquid sit homini, quam errore et falsa opinioneterrarum, et licet Augustinus scrupuli suberat. Nunc, quoniam iam non semel, sed paulominus quater trecenti et sexaginta quinque fluxerunt anni stante semper et multis in locis aucta tractu temporis Cristi fide, quis non mentitum intelligat, qui hunc annorum numerum evo nostre religionis ascripserit et vel nescisse quid diceret, vel fallere voluisse? Que licet ita sint ut diximus, multis tamen adhuc res in dubium redit, tan
Abbreviated transcription (Latin):
sua carere Iaccantes ꝙͣ delphi¬
ta sors ꝙ silit / nosses aũt lu¬
cane rei cam equide nõ qrelis
s gratulaciombus utere ꝙuete¬
rator ille sp̃us qui se diuinacio¬
nis deimi cuncaisq ut sic dixe¬
xi durmorem atq ut lactantii
uerbo utar q̃i deor affrican
esse falsa ꝑsuasione uulganãt
up̃i confusus aduentu obitutu¬
isset et ueritatis añ occulos
mentrei timiniss ⁊ fallere /⁊ hoc
quidem abimicio ut dixi post¬
modũ uero fugati demones qd
euangelice hystorie ⁊ sanccorur
gesta testantur ip̃is horrenda
hem lacione clamantibus ihu
torquere nos ꝙiͣ anto tempo be¬
nisi qui anteꝙͣ ab illis expecta¬
retii hoc est ante indictu uene¬
rat denni ⁊ templa obrutardis¬
iecte statue donet eo ꝑuentiom
est ut iam dudũ nec deoꝵ tem/¬
pla uspiam neq ydola que obo¬
puantur / aut franganturatp¬
pareant. Itaq nuc ⁊ iani p̾dem
Berissimu plenissimũq tepq
illud aduenisse dix erim ꝙ alt

Expanded text:
sua carere» iactantes «quam delphisua carere» iactantes «quam delphica sedes quod siluit». Nosses autem, Lucane, rei causam, equidem non querelis sed gratulationibus uterere, quod veterator ille spiritus qui se divinationis deum cuntisque, ut sic dixerim, diviniorem atque, ut Lactantii verbo utar, «quasi deorum Africanum» esse falsa persuasione vulgaverat, Cristi confusus adventu obmutuisset et veritatis ante oculos mentiri timuisset ac fallere. Et hec quidem ab initio, ut dixi; postmodum vero fugati demones, quod evangelice historie et sanctorum gesta testantur, ipsis horrenda heiulatione clamantibus: «Iesu, torquere nos?», quasi ante tempus venisset, qui antequam ab illis expectaretur, hoc est ante iudicium, venerat: demum et templa obruta et disiecte statue, donec eo perventum est, ut iandudum neque deorum templa uspiam neque idola que obruantur aut frangantur appareant. Itaque nunc et iampridem verissimum plenissimumque tempus illud advenisse dixerim, quod alter
Abbreviated transcription (Latin):
toribus martires enasisse non.
quoq diuine munꝯ gracie pue¬
insse indeo /eodem ip̃õ largiente
qui dat om̃bꝯ afluenter/ nec
Inꝓperat. Ouiq oꝑarios hore
undecime /nõ prioribꝯ tantum
equat s in exhibiçione diuine¬
diuimne merçedis/ ab eis incipies
de nouissimis primoᷤ facit. certe
completur in nobis eo prestante
qd idem aĩt thome qr uidist
credidisti beati qui no uiderut
⁊ crediderut illis datum ẽ pñte
atq uiugata fidem calcatos er/¬
rores mc̃tas heresos calupmas¬
q om̃es uel Iinquorũ hortimi
uł spiritur impuroꝵ uadicita
speccare ꝯmilsas. nec Iam amplio
euerti ydola s enersa undiq ⁊ cõ¬
fracta et quasi ꝑ morte e corpiba
miãs sic per fidem ex ydolis pũs
impios atq malificos abiisse.
Sd eam ab ip̃is fidei p̾mordiis
in appoline del phico magni te¬
poris illiꝯ fatentiir aũctores
ꝙͣis cause ignar seu grauissi¬
mã hanc iactura defleat no
maiore ullo deoꝵ dono secula

Expanded text:
toribus martires evasisse. Non toribus martires evasisse. Non quoque divine munus gratie pervenisse video, eodem ipso largiente «qui dat omnibus affluenter nec improperat», quique operarios hore undecime non prioribus tantum equat, sed in exhibitione divine mercedis ab eis incipiens de «novissimis primos» facit. Certe completur in nobis, eo prestante, quod idem ait Thome: «Quia vidisti, credidisti: beati qui non viderunt et crediderunt». Illis datum est presenatque vulgatam fidem, calcatos errores, victas hereses, calumniasque omnes vel iniquorum hominum vel spirituum impurorum radicitus spectare convulsas, nec iam amplius everti idola, sed eversa undique et confracta et quasi per mortem e corporibus animas, sic per fidem ex idolis spiritus impios atque maleficos abiisse: quod iam ab ipsis fidei primordiis in Apolline delphico magni temporis illius fatentur auctores, quamvis, cause ignari, ceu gravissimam hanc iacturam defleant, «non maiore ullo deorum dono secula
Abbreviated transcription (Latin):
Ceter niniis forsitan exiliter
probãtu uideri potinit ais ad
tredendum cardioribossugie¬
uente tũc ẽcia demone/ non ĩdeo
falsin oĩo uaticirni uideri ꝙ
par perratũ ess i tempore
ħoc est gͥ qd dicebam in quofe¬
licio nobiscum agi uere uncyn
uidcor asserturꝯ̃.xpmn carne
no uidimo/eo modo quo apłis
dimus assidue uideamꝰ/. Sed
uidemꝰ utiq radicatam atq
firmata fidem/ qua illi sepetre¬
mila uiderunt / uidemus lon¬
ge lateq inilgãtu xp̃i cultũ. et
nichul nobis multa decreuerit
multo tamen adhuc lacnis ꝙ
Imꝑia regesqͦ ꝑsecutores olim
nomine ⁊ i cruas oppbrio glo¬
riantes.rusticos cernimꝰ / Iam
thomas nec locum clamorit
nec uulnera requrrentes. Mul¬
tuos ⁊ paratos mori /⁊ nõ solur
uinꝰ ancille hostiarie uocibus s
ormm tyranorũ inritis atq torꝰ¬
mencis inmobiles paciencia uic¬
tam impiorũ rabiem carinficũ
duriciem fatigatam Imiectu pu/¬
dorem iudicibus ⁊ repente de tor¬

Expanded text:
Ceterum nimis forsitan exiliter Ceterum nimis forsitan exiliter probatum videri potuit animis ad credendum tardioribus, suggerente tunc etiam demone non ideo falsum omnino vaticinium videri, quod parumper erratum esset in tempore. Hoc est igitur quod dicebam, in quo felicius nobiscum agi vere michi videor asserturus. Cristum in carne non vidimus eo modo quo apostodimus, assidue videamus. Sed videmus utique radicatam atque firmatam fidem, quam illi sepe tremulam viderunt; videmus longe lateque vulgatum Cristi cultum et nichil, nobis multa decreverint, multo tamen adhuc latius quam imperia regesque, persecutores olim nomine et in crucis obbrobrio gloriantes. Rusticos cernimus iam apostolus Thomas, nec locum clavorum nec vulnera requirentes: multuos et paratos mori et non solum unius ancille hostiarie vocibus, sed omnium tyrannorum minis atque tormentis immobiles; patientia victam impiorum rabiem, carnificum duritiam fatigatam, iniectum pudorem iudicibus et repente de tor
Abbreviated transcription (Latin):
oris hec ait sepe consiliis sins
exeratũ hostiũ terruisse / eoruq
conatus impios/a menbris re¬
pulisse ecciẽ ꝑaçe uel reddita
uel feruata qd cum sepe asi¬
bi tu precipie in hac hostili
calumpina notum fecit ubi
demomãcu ꝯmẽtur quo Inc¬
minalibus xp̃i fides ad tam
exigin tempͥoris metam redi¬
g̾i indebatur infregit supputa¬
dione tempoꝵ falsum docens
ꝙ ille predixerat ⁊ sua etate qͣ
fibru seu maxis socum illiz
scriberet prederusse iͥam ꝑfi¬
uum xpiane duraciois tmi¬
nũ Et si rite recolo q̇nq pre¬
terea ⁊ trigita anor spaciũ
efluxisse / eoq potissimũ tpre
quo casur penito xp̃i nomen
credebatin /ydola ꝓpter xp̃ni
u. nomen apud caput africe
Carthaginem fuisse subuer¬
sa atq ita dum maxie rui /¬
na spermretur cum ⁊ solidatu
fidei fundamentu et culme ec¬
clesiesponiis hostilibus exorna¬
tuni. Et ille quide pie argute
fidenter more suo sacrilegni de¬
prehendit/ mendaciũq detexit.

Expanded text:
bris hec agit, sepe consiliis suis bris hec agit, sepe consiliis suis exercitum hostium terruisse eorumque conatus impios a menibus repulisse, Ecclesie pace vel reddita vel servata. Quod cum sepe alibi, tum precipue in hac hostili calumnia notum fecit, ubi demoniacum commentum quo interminabilis Cristi fides ad tam exigui temporis metam redigi videbatur infregit, supputatione temporum falsum docens quod ille predixerat et sua etate, qua librum seu maxime locum illum scriberet, preterisse iam prefixum cristiane durationis terminum, et si rite recolo quinque preterea et triginta annorum spatium effluxisse eoque potissimum tempore, quo casurum penitus Cristi nomen credebatur, idola propter ipsum Cristi nomen apud caput Africe Carthaginem fuisse subversa, atque ita dum maxime ruina speraretur tum et solidatum fidei fundamentum et culmen Ecclesie spoliis hostilibus exornatum. Et ille quidem pie, argute, fideliter more suo sacrilegium deprehendit mendaciumque detexit.
Abbreviated transcription (Latin):
stirisse fama alteritantoq sudio
efecisse qd̾iam sup̃diximo no ut
ip̃e s ut xp̃us atq nõ insi tã bre¬
i tpre hretr doris.aibi eficacis¬
sima michi indetur augustin
pametatio si em̃ inꝯuid petrus
maleficus fent ut xp̃isic dili¬
Annex a responsio est. Responde¬
arit inqͥt gͥ ip̃i sibi et si possũt In¬
telligant illa suꝑna gͥrã fcm̃ ẽẽ
ut ꝓpter eternam uĩta xp̃m dili¬
geiet imunda qua gra ftm̃ est / ut
ꝑpter eterna uitam ab illo accpi¬
enda ⁊ usq ad temporale mortem
pro illo paciendam up̃m diliget
petrus Me uero nota reliqua
tacitu sequi iuuat / ꝙͣ suꝑ hiis ip̃is
exclamare o nobias anima/ d
riuina uis ingemi cui neq trx
ad deregendas hostrũ frandes
Ineq robur ad firmandas ami¬
coro mentes. desit. Cuio ⁊ Introga¬
cio ⁊ responsio talis est / qualis ⁊
fidei pugilem ⁊ ueritatis athle¬
tam decẽt.itaq satis reor/illumm
signifeꝵ cuntatis deiim cuiꝰ li¬

Expanded text:
sivisse famam alteri, tantoque studio sivisse famam alteri, tantoque studio effecisse quod iam supra diximus, non ut ipse, sed ut Cristus, idque nonnisi tam brevi tempore, haberetur Deus, ubi efficacissima michi videtur Augustini percuntatio: «Si» enim, inquit «Petrus maleficus fecit ut Cristum sic diliannexa responsio est: «Respondeant» inquit «igitur ipsi sibi et si possunt inteligant illa superna gratia factum esse, ut propter eternam vitam Cristum diligeret mundus, qua gratia factum est, ut propter eternam vitam ab illo accipiendam et usque ad temporariam mortem pro illo patiendam Cristum diligeret Petrus». Me vero non tam reliqua tacitum sequi iuvat, quam super ipsis exclamare: O nobilis anima, o divina vis ingenii, cui neque lux ad detegendas hostium fraudes, neque robur ad firmandas amicorum mentes desit, cuius et interrogatio et responsio talis est, qualis et fidei pugilem et veritatis athletam decet! Itaque satis reor illum signiferum Civitatis Dei, in cuius li
Abbreviated transcription (Latin):
nome dolore atq tormentani
siui in orbe terraꝵ añ expectatu
coli et uera fide martir suppli¬
de futuro uaticinatr miris ce¬
isse artnõ tn nsi trecentis ⁊ sexa¬
gintũ duratur anis/ atqr illis ex¬
actis enestigio rintur quo men¬
Saçio quid sibi uoluerit /no uideo
insi ul menciedi more nõ deẜere
uł in quod magis icsinor miẜoro
aĩas ĩdubmu adducerer abexorre
lucs radiis auersas/m preteritaꝵ
tenebraꝵ renocare caligme / ator
ita /qm de reliquo desparet medu
salte tpris luceũ facore Quarire
contra spem sua omia euenere plo
inceps seculis funit aut futirrũ
cedima usq ad iudicii diem. Ita
uero migator ⁊ falsus ille spus
taneo s coacta reuerentia eycu¬
sans peccuigrũ innocentisstrũ
ac simpliaem piscatorẽ magre
reu facit. et infert ꝙ millo cõdr¬
guente falsũ pateat diccis eu
magicio artioꝰ laboribus ac ꝑi¬
culis multis atq adulermũ igno¬
minosa ⁊ crudes et morte sua que¬

Expanded text:
nomen, dolorem atque tormentum suum in orbe terrarum ante expectatum coli et veram fidem martirum supplide futuro vaticinari miris ceisse ait, non tamen nisi trecentis et sexaginta duraturum annis atque illis exactis e vestigio ruiturum. Quo mendacio quid sibi voluerit non video, nisi mentiendi morem non deserere, vel, in quod magis inclinor, miserorum animas in dubium adducere et, ab exorte lucis radiis aversas, in preteritarum tenebrarum revocare caliginem atque ita, quoniam de reliquo desperaret, medii saltem temporis lucrum facere. Qua in re contra spem suam omnia evenere: plus inceps seculis fuit, aut futurum credimus usque ad diem iudicii. Ita vero nugator et falsus ille spiritaneo sed coacta reverentia excusans, Petrum virum innocentissimum ac simplicem piscatorem magie reum facit et infert, quod nullo coarguente falsum pateat dictis, eum magicis artibus, laboribus ac periculis multis atque ad ultimum ignominiosa et crudeli etiam morte sua que
Abbreviated transcription (Latin):
mixennir up̃o ad cetum onde
uenerat/iam regiesso et ab ot¬
culis hõm amotõ illas ta mł¬
tas blasfernias/ quibus anris
prcapue ab aucustino studiose
grauiterq responsum estita
ut acuti uir ingenii porphiris
pstringente occulos prira ueri¬
tatis luce ꝯuictꝰ sit. Quid de co

Expanded text:
miremur Cristo ad celum unde miremur Cristo ad celum unde venerat iam regresso et ab oculis hominum amoto illas tam multas blasphemias, quibus a nostris, precipue ab Augustino, studiose graviterque responsum est, ita ut acuti vir ingenii Porphirius, perstringente oculos pura veritatis luce, convictus sit? Quid de eo
Abbreviated transcription (Latin):
maymie. celum et terras et
maria suo regẽt / ac suscẽta¬
ret imꝑio. usq ad eo ut t̾ras
tre mor quateret ⁊ celum
tenebrosq̃ pallor Inuoluet
Ad nuitũ sui edatoris orbe turba¬
to. Eaq oñia pro nr̃a salute fie¬
ri ceetere magna hec et deuotis
nmiidiosa m̃e. s est aliquidqd ub
lic. extremnis mortaliũ contigis¬
miretur se familiaritate ꝯtep¬
nalut quis Imquo fexat aĩo
idem sibi accidere quod xp̃oalle
equidẽ amuitis scupendu dictu
acratissima familiaritate con¬
cẽpto fuit / quia inter eos natus
atq uersatus erat/ quos salua¬
re poterat ⁊ uolebat ab eide
fabri filio ⁊ comestor caeniũ
sine honore insi in patria uer
hec ab infidelibus est passus.
dicat aliquis fatebor ẜr fideli¬
u fidem titubasse /⁊ ipa etia a¬
postolorum corda saluatoris
morte turbata comperimꝰ ⁊¬
t home duriçie proflituram
posteris legimnꝯ. Quesi adirut
uno ul rediuino ia up̃o fideli/¬
bus contnigere potuerunt / qd

Expanded text:
maxime celum ac terras ac maxime celum ac terras ac maria suo regeret ac sustentaret imperio, usqueadeo ut et terras tremor quateret et celum tenebrosus pallor involveret, ad nutum sui Creatoris orbe turbato, eaque omnia pro nostra salute fieri credere: magna hec et devotis invidiosa animis. Sed est aliquid quod nobis, licet extremis mortalium, contigismiretur se familiaritate contemni, aut quis iniquo ferat animo idem sibi accidere quod Cristo? Ille equidem a multis, stupendum dictu, sacratissima familiaritate contemptus fuit, quia inter eos natus atque versatus erat quos salvare poterat et volebat. Ab eisdem fabri filius et comestor carnium sine honore nisi in patria». Verum hec ab infidelibus est passus, dicat aliquis. Fatebor: sed et fidelium fidem titubasse et ipsa apostolorum corda Salvatoris morte turbata comperimus et Thome duritiem profuturam posteris legimus. Que si adhuc vivo vel redivivo iam Cristo fidelibus contingere potuerunt, quid
Abbreviated transcription (Latin):
uisiom quadã ex ꝑte non inpar̃e
qui difateor Nain quis neget
selices occlos quibus in carne.
speciaculum. iudr̃e nr̃a carne
nrãq al̃a uestitũ deum. audire
uerba incessum aspic̾e notare
actus int̾ hõmes qu̾santes
que seu pent angeli quem
adorant cueꝰ pascunt᷑ intuitu
cuiꝰ imꝑio gliant᷑ Orande.
prossꝰ et mirficũ expectacłin
possem dice̾ Ecce hic homo est
que audio qm̃ tango quem
⁊ cui p̾ter pccm̃ ortusq in¬
mũdiciam de nr̃a humaita¬
te nichil desit ⁊ rurso ecce¬
hic idem. deꝯ nõ terras in hĩ¬
tans. et terrenas paciẽs erup¬
nas. pauꝑtate in famẽ fugus
estumn dolores amini et corpis
tandem passurus. et crucem
Sed in illa mortem moriẽdo
uicturus. Ecte ut carneis
pedibꝰ terrain premit, qui
homo natus est mea ⁊ yp̃e
fundauit eam altissimus
uidere ad suppliciũ duci qui
solem lunãq et scellas fuis
inreiram niis. ageret et
expectare. in patibulo pen¬
dentem ⁊ languidũ iux
ferentem. caput qui tamen

Expanded text:
i quadam ex parte non imparem m fateor – nam quis neget? – felices oculos quibus in carne spectaculum videre nostra carne nostraque anima vestitum Deum, audire verba, incessum aspicere, notare actus inter homines versantis, quem stupent angeli, quem adorant, cuius pascuntur intuitu, cuius imperio gloriantur! Grande prorsus ac mirificum spectaculum posse dicere: Ecce hic homo est, quem audio, quem tango, quem m ortusque immunditiam de nostra humanitate nichil desit; et rursus: Ecce idem Deus nunc terras inhabitans et terrenas patiens erumnas, paupertatem, famem, frigus, estum, dolores animi et corporis, tandem passurus et crucem sed in illa mortem moriendo victurus; ecce ut carneis pedibus terram premit qui homo natus est in ea et ipse fundavit eam Altissimus»; videre ad supplitium duci qui solem lunamque et stellas suis interim viis ageret, spectare in patibulo pendentem, languidum, vix ferentem caput, qui tum
Abbreviated transcription (Latin):
et puis lector qͣuis de cesare
orbe signa p̾cesẜant Que
audiens poeda neq alcuis
aspirans / ad imꝑatone rõam
quo nil maiꝯ non̾at reflex
aduẽtũ eiuꝰ si uã lux occlis
gracias illi qui usq ad em¬
nutos nos dilexit hec onna
Ime ullis ext̾ns iestibꝰ clara
sunt. et ita se occłis fidelium
die luus radni infundunt
ut nemotã ceco sit qui non
dic̾cum sir /bti occłĩ qui uidet
q̃ uos nidetis Ego tñ hant
r̃am int̾ui lumimis clantate
qua post y reditum adceios
et mic usq ad fine se lideuote

Expanded text:
et pius lector, quamvis de Cesare et pius lector, quamvis de Cesare orbe signa precesserant, que audiens poeta neque altius aspirans ad imperatoris romani, quo nil maius noverat, reflexit adventum, cuius si vera lux oculis gratias illi qui usqueadeo immeritos nos dilexit, hec omnia sine ullis externis testibus clara sunt et ita se oculis fidelium divine lucis radii infundunt, ut nemo tam cecus sit qui non dictum sit «Beati oculi qui vident que vos videtis», ego tamen hanc ipsam interni luminis claritatem, qua post Cristi reditum ad celos et nunc et usque in finem seculi devote
Abbreviated transcription (Latin):
locunt᷑ romulo regnante circa
urbis condite etatem alii autem
multo añ troiani belle naticina/¬
tã fuisse tp̃rbus tradant/ qua
etate ip̃am tymeam sibillam
peoruisse. nulla uidetur ẽẽ dubi¬
tacio. hec si quis acrit̾ animum
intendat non miꝗ enãgelica
ut qͣi de pc̾ito dici putes / Qi
um̃ĩ ñbũ sibillum̃ dauitico.
locuti iudeant᷑ qui hand dubie
unospũ. loquebantur. Et hec
carnalem. eius ongine ditta
repetita sunt quiba uero.
⁊ etͤ no dei filio temporãl
fi̾des hoĩnũ. q̃nt q̃retur qͦs
non mͦ per ꝓphetas ⁊ electos
suos ẜ ꝑ alieingenas siue
q̃ uirgilius in bucaliet de alio
loquẽs ait Iam redit et uirgo
uodemit saturmia regna iam¬
⁊ noua piemies celo duccitur
Ialto Et In Eneyde de angusci
imiꝑio apens sus quo xp̃m
natum sup̃ diximꝰ ait huiꝰ
in aduentu. iã mĩt et caspia
regna Responsis horrent da¬
uũ et meotida. teleꝰ/ Et gͣł
mim turbant tepida hostia
Npli. Que quidm̃ religiosus

Expanded text:
locant Romulo regnante circa locant Romulo regnante circa urbis condite etatem, alii autem multo ante troiani belli vaticinatam fuisse temporibus tradant, qua etate ipsam Cumeam Sibillam floruisse nulla videtur esse dubitatio. Hec siquis acriter animum intendat, non minus evangelica ut quasi de preterito dici putes, qui unum verbum sibillinum davitico locuti videantur, qui hauddubie uno spiritu loquebantur. Et hec o diu ante carnalem eius originem dicta repetita sunt, quibus vero et eterno Dei filio temporalis fides hominum quereretur; quod non modo per prophetas et electos suos, sed per alienigenas, sive que Virgilius in Bucolicis de alio loquens ait: Iam redit et Virgo, redeunt saturnia regna, iam nova progenies celo demittitur alto. Et in Eneyde de Augusti imperio agens, sub quo Cristum natum supra diximus, ait: Huius in adventum iam nunc et Caspia regna responsis horrent divum et Meotida tellus et septem gemini turbant trepida hostia Nili. Que quidem religiosus
Abbreviated transcription (Latin):
ut sibille fuisse conueit sic a¬
cuiq int̾tũ est cũ sibillas dece
ciosꝑsim posita institutõnũ
eus libro pͦ ab augustino
postea uerẽt dabũt eĩ deo
ala pas mãib q incestis. et
inpurato ore expuent
uenenatos sputos dabit
em̃ ad u̾bã simplex sanctũ¬
q dorsum. ⁊ colaphos accipi¬
ens tacebit ne qͥs agnostat
infers loquatur ⁊ corona
spͥmea coronet᷑ / ad cibũ aut̃
pre ad stitim acetũ dederunt
in hospitalitate hãt most
bunt mensam pa eum
iusipiens deũ tuũ nõ intel¬
rexisti ludentes mortalium
mentib& ẜ sꝑis coronasti
et horudũ mistiusti templi
uero uelum scindit᷑ ⁊ medio
die nox erit tenebrosa tri¬
bꝯ hons mius Et morte
moriet᷑ tribus dieba sõp̃no suscepto
⁊ tunt ab inferis egressꝰ ad luce
ueniet pͥmꝰ resuirecõis p̾ncipio
reuocatus oñso. hec uaticima sibi¬
hua/ cuiꝰius sibille sinc antiqua
eẽ comꝑtũ ẽsine fuerut eritree
longe antiquissima ẽẽ quis du¬
bitat. Qiippe cum eam qui seris

Expanded text:
ut Sibille fuisse convenit, sic cuius incertum est, cum Sibillas decem tio sparsim posita Institutionum eius libro primo, ab Augustino postea veniet; dabunt autem alapas Deo manibus incestis et impurato ore expuent venenatos sputos. Dabit vero ad verbera simplex sanctum dorsum, & colaphos accipiens tacebit: ne quis agnoscat inferis loquatur, & corona spinea coronetur. Ad cibum autem fel, & ad sitim acetum dederunt. Inhospitalitatis hanc monstbunt mensam. Ipsa enim insipiens tuum Deum non intellexisti, ludentem mortalium mentibus, sed spinis coronasti et horridum fel miscuisti. Templi vero velum scinditur et medio diei nox erit tenebrosa tribus horis nimis. Et morte morietur, tribus diebus somno suscepto, et tunc ab inferis egressus ad lucem veniet primus resurrectionis principio revocatus ostenso». Hec vaticinia sibillina: cuiusvis Sibille sint, antiqua esse compertum est. Sin fuerint Erithree, longe antiquissima esse quis dubitet? quippe cum eam qui serius
Abbreviated transcription (Latin):
et humiliabit᷑ proles diuina iu¬
get᷑ huai̾tati. deitas / iacebit ĩ
feno. agnꝰ in ꝑuellari officio
apud appeeras. mulier uetustis¬
dm̃ ꝓgressũ atꝙ exitũ sc̃om¬
plexa est. Eliget sibi inꝙͣ ex
Suodenariũ unũ ꝙ diabolum
nõ in gladii bello / nec eneadũ
urbes / reges ꝙ subiciet ẜ in hamo
suscitabit Et cũ mactabr et
iuet ⁊ regnabit ⁊ consuã¬
bunt᷑ hec omnã fientq rege¬
uacõ uetĩo bonos iudicabit¬
sequitur quãtum dat᷑ melłig
michi ad presens q̃ ad ip̃iꝯxͥ¬
ꝑsonã accinet acting̾e̾ sufficeret
que omña eo ordĩe q̃ p̾dicta erãt
dubn expectania Et hec
quidin uaticinia qr nõ ad eo a¬
nulgata iudebãt᷑ curosiꝯ inẜui¬

Expanded text:
et humiliabitur proles divina. Iungetur humanitati deitas, iacebit in feno agnus et puellari officio apud apellas: mulier vetustiss progressum atque exitum sic complexa est: «Eliget sibi ex duodenarium unumque dyabolum. Non in gladio bello ve Eneadum urbem regesque subiciet, sed in hamo suscitabit, et cum mactabitur vivet et regnabit et consummabuntur hec omnia fietque regeneratio; ultimo bonos iudicabit etxequitur quantum datur intellMichi ad presens que ad ipsisonam attinent attigisse suffecerit, que omnia eo ordine quo predicta erant dubii, expectamus. Et hec quidem vaticinia quia non adeo vulgata videbantur curiosius in
Abbreviated transcription (Latin):
pet innus mlta et niis
omĩbus noca sũt dibilla
audiãꝙ Siquid̃. de cesare.
augusco. loques sub cuius
imꝑio nasciturꝯ de uirgnie.
leui aiugitu mũdi chinata
sub tributa cõcludet ecce iã
ut euãgelisce cõcordat hiscorie
ubi creditur exisse edictũ a cesare
augusco ut describẽtur uinũsus
orbis de aduetu aut̃ Breuiter¬

Expanded text:
et nimis multa et nimis omnibus nota sunt. Sibilla audiamus, siquidem de Cesare Augusto loquens sub cuius imperio nasciturus de virgine leni mugitu mundi climata sub tributa concludet». Ecce iam ut evangelice concordat historie, ubi traditur «exisse edictum a Cesare Augusto ut describeretur universus orbis»; de adventu aute
Abbreviated transcription (Latin):
sut bella. ut sm̃ inturiis in paceui¬
uamꝰ et loqͣ de hac uita. Quam¬
idem alibi morte uocat ꝙͥ de illiꝯ
ue et Inmuortalis uite pacecenfedũ
est
n hoc sane tprali bello sempitne pacl
uos armato mͣchl erit ab adu̾sario
bitret ille ñs in fide scrupulos qͥl pedes ad
salũte ꝓpẽratẽ ułneret tardet imꝑediat.
opibiꝰ credite nã ꝓ õs siqua ẽ fids sqͣ mor¬
t̃ en ad credẽd frugidi / cũtat᷑ ar̃a ẜalut
acripe ⁊Inaniũ uisto suspiconũ illiti fidei
alas quibꝰ mole cor poroa fessa mes ad celu
tollitur explicare nequent an nichil pẽĩtꝰ
ede/ adam̃atina duritie / an qͥs crede ꝓpo¬
fitũ sit. Atq ⁊ si forte aliqͥs tã insipres fit
qui dicat in corde suo nõ ẽ dõ nulła iñ ado
fera et inhuanã gente fuisse q̃ deũ gẽ nõ¬

Expanded text:
sunt bella ut sine iniuriis in pace vivamus», et loquitur de hac vita, quam alibi mortem vocat, quid de illius vere et immortalis vite pace censendum est? In hoc sane temporali bello sempiterneque vos armate; nichil erit ab adversario biciet ille vobis in fide scrupulos, quibus pedes ad salutem properantes vulneret, tardet, impediat. operibus credite». Nam per omnem, siqua est fides, siqua mornunc etiam ad credendum frigidi cuntantur arram salutis arripere et, inanium visco suspicionum illiti fidei alas, quibus mole corporea fessa mens ad celum tollitur, explicare nequeunt an nichil penitus credere adamantina duritie, an quid credere propositum sit. Atqui, et si forte aliquis tam insipiens sit qui «dicat in corde suo: Non est Deus», nullam tamen adeo feram et inhumanam gentem fuisse, que Deum esse no
Abbreviated transcription (Latin):
infidm oͣnlia plana sut uenisse
deum Iut̾ homñies partu uirgi¬
neo edicũ/ et hĩcasse. in nobis
dociusse mam uite crupifixum
passum mortuũ descendisse
ad inferrs tartarũ spoliasse¬
disse ad celos aduidicium.
expectan magna sunt friteor
ẜ. quid hore om̃ium ml impos¬
sĩbile deo ẽ / E si onniã pociut
quid est quod nolu̾it om̃ũ
q̃ ad creciture sue salutẽ ꝑtinẽ
agnost̾et / aut quid nõ potuit
implere quod prestire et p̾nĩ¬
ciare. potuit ꝓsapars dẽi Rann¬
iudei cogitant/ qͥd expeccãt
auror hec legentes pudet
miseꝵ librã uoce denũtio.
impletũ. ꝓsase oraculum

Expanded text:
is omnia plana sunt: venisse Deum inter homines partu virgineo editum et habitasse in nobis, docuisse viam vite, crucifixum, passum, mortuum, descendisse ad inferos, Tartarum spoliasdisse ad celos, ad iudicium expectari. Magna sunt, fateor, sed quid horum omnium impossibile Deo est? Quod si omnia potuit, quid est quod noluerit omnium, que ad creature sue salutem pertinere cognosceret? Aut quid non potuit implere quod prescire et prenuntiare potuit Ysaias Dei famuIudei cogitent, quid expectent miror hec legentes: pudet, miseris libera voce denuntio impletum Ysaie oraculum
Abbreviated transcription (French):
uirtute urbs eusa fuditꝰ.
ac deleta gens hͤ deuideis
quid hattena quid deinceps.
An dolosas mahometi sa bu¬
las an phoro dissonas ac
mextͥcabiles ambages at
ac uenenata ꝯuigia ai spu/¬
ta adcelũ putredo ore
transmissa an forte pocis
Sillo ul sacrilgia. photini Del.
mainchei migas nl arrn
blasfennias audiamꝰ q̃ si
omiã ꝓcul absunt a pecã

Expanded text:
rtur, urbs eversa funditus ac deleta gens est. Et de Iudeis quidem hactenus. Quid deinceps? An dolosas Maometi fabulas, an philosophorum dissonas et inextricabiles ambages ac ac venenata convitia et sputa ad celum putido ore transmissa, an forte potius de illo vel sacrilegia Photini, vel Manichei nugas, vel Arii blasphemias audiamus? Que si omnia procul
Abbreviated transcription (Latin):
Inoigm ⁊ utrobiꝙ no falli¬
miu. nrm em̃ erat᷑ afligi illiq¬
ut idignitatẽ nr̃a dignitas
eis absorbeat/ quod yfeuo no
fieret si pitm hois posẜ dei
mniẜicordiã impedire Esto to
ut nos odio. digni sinꝯ ille
mã suetudine ⁊ misncordia
dignus / nullũ ꝑdẽ omiuim

Expanded text:
allimur: nostrum enim erat affligi, illiuut indignitatem nostram dignitas eius absorbeat, quod profecto non fieret, si peccatum hominis posset Dei misericordiam impedire. Esto igitur ut nos odio digni simus: ille mansuetudine et misericordia dignus nullum perdere omnium
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝙ aguur nisꝙͣ portus qͦ
spes diregebat / niꝙͣ celũ qͦ
urait maro undiꝙ. naufia¬
Spem tenete /nemo illã nob
eptorqueat ⁊ si magna sit
ualde q̃ sꝑanus magna sũt
nobie deo nicħ magnũ ante

Expanded text:
tibus agitur, nusquam portus quo spes dirigebat, nusquam celum quod ut ait Maro, unde naufraspem tenete, nemo illam vobis extorqueat; et si magna sint valde que speramus, magna sunt nobis; Deo nichil est magnum, ante
Abbreviated transcription (Latin):
Roꝵsecuritas secũ uehat nã
quis dimuneret / quot non
dicam hoieeẜ potẽtissmios
pplos/ ita pessundedit uinco
argumento/ eod/ ꝙ. elarissimo
contentgero si uite reuocem
uos. parumꝑ ad. exempla chẽ¬
tiliũ. Romanos Certe gentiũ
dñõs et trene ciuitatis abso¬
e miulo/ pncipes carthaginefiũ
motus uirͣtib semꝑ elaros
ppetuoq decersos extticio ẜua

Expanded text:
securitas secum vehat; nam quis dinumeret quot, non dicam homines, sed potentissimos populos illa pessumdedit? Unico argumento eodemque clarissimo contentus ero. Sinite revocem vos parumper ad exempla gentilium. Romanos certe gentium dominos et terrene civitatis absque emulo principes Carthaginiensium metus virtutibus semper claros perpetuoq
Abbreviated transcription (Latin):
quãta fuis ⁊uina sut omuta
fodam fram̃e ⁊ obtentustrniõ
meredibilia ⁊ horrenda faci¬
nora que lotꝰ iste no capit
Ipe cesorũ numd iudicio est
qui qm om̃em. uĩ silitudinem
excedit / a pud ielio tẽpons
histoncos et p̾cipue iosephũ
uirũ nõ mediocuis auecorita¬
aliud cause fuit ꝙ istagẽte
imipietas ⁊ ingratitudo/ In
abhae scultalet Indigna
expectatõe ꝓfectũ ẽ /Qaod
xp̃s ip̃e flens ꝑicurãꝙ ur¬
bem miẜatꝰ. p̾dixisse le¬
gieͣ adiecta causa / eoqnas

Expanded text:
quanta fuerit ruina, ut omittam fedam famem et obtentu famis incredibilia et horrenda facinora, que locus iste non capit, ipse cesorum numerus indicio est, qui, quoniam omnem similitudinem veri excedit, apud illius temporis historicos et precipue Iosephum, virum non mediocris autoritaaliud cause fuit quam illa gentis impietas et ingratitudo in ab hac stulta et indigna expectatione profectum est, quod Cristus ipse flens perituram urbem miseratus predixisse legitur, adiecta causa eo quod «non
Abbreviated transcription (Latin):
a piens tocã rei ẜiem quid
fuerit quid egerit qͥ mores
q̃ uita q exitꝰ q sepultura
oꝑiosissim̃a disputacõs com¬
plectitur / in eo libro qͦ institu¬
ciones nr̃e fidei tractare
resistendi aĩo / nõ ut dus
obfequedi pposito exp̾tanda
e messias em̃ uerus dñs¬

Expanded text:
eriem, qui fuerint, quid egerint, qui mores, que vita, quis exitus, que sepulcra, operosissima disputatione complectitur in eo libro, quo institutiones vere fidei tractare resistendi animo, non ut dominus obsequendi proposito expectandus est? Messias enim verus d
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝙͣ ocui dicebat. Alt uicta Car¬
tagine dr̃e In Senatu ausus est
ignotu s unlior ue an delñosibi
quieti adderet tatũ eẽt denacta
glia quas metꝰ et negeriũ et la¬
bor in suo uigore tenuerat eñ¬
terunt securitas occĩ et
quies ne illud p̾gͣuit̾ a poeta
sacurico dictum diciĩ sit Nsune
pacimur longe pacis. mala. se¬
pace limires seciurtas ĩcõsulta
et delicati ac molles a fectus
deniq luxꝰ ai uicia ren̾dãtur
nec est nob optandũ ꝙͣ hec
fragilis iite militia protendr̃
carnis sue Angelꝯ sachane colaphizes
eũ respõsum ẽ ab illo qͥ solus nouit
Utadiecta raçio Nam uͥtus iuifie¬
initate ꝑficit hãc et uos gr̃a petite

Expanded text:
est quam otium» dicebat, alter victa Carthagine dicere in senatu ausus est ignotum sibi utilior ne an damnosior quieti adderet, tantum esset detractura gloriam, quas metus et negotium et labor in suo vigore tenuerant, everterunt securitas, otium et quies, ut illud pergraviter a poeta satyrico dictum sit: Nunc patimur longe pacis mala; sepace pacis comites securitas inconsulta et delicati ac molles affectus, denique luxus et vitia revertantur. Nec est vobis optandum quandiu hec fragilis vite militia protenditur carnis sue angelus Sathane colaphizans eum, responsum est ab illo qui solus novit et adiecta ratio: «Nam virtus in infirmitate perficitur». Hanc et vos gratiam petite