comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acquiritur nobis possõ. ⁊ hec ratto
ẽ qͣre uideamꝰ fu̾gitiuum possidere
ꝙ is cx̃ admodũ aliarũ rerũ possõnẽ
int̾ũtere non pot̾. ita uͨ suam quidꝰ
pot̃ꝰ.
tus sit ꝑ iãm hr̃i debet. ac si possi¬
deret cum int̾clicto uñ ui recuꝑan¬
de possõnis facultatẽ hãt. ¶ Siffi¬
rentia int̾ dnĩum ⁊ possõne. hec
ẽ ꝙ dñm nͥominꝰ eiꝰ manet ꝙꝑ dñi ẽẽ
non uult. possõ aũ receclit ut qͥiq
ꝯbadu̾it nolle se possid̾e si qͥs igit᷑
uã mente possõnẽ tradidit ut pta
deo possum alieno noĩe possidere
nec enĩ muto mͥ cam̃ possõnis. s
desino possid̾e.⁊ aliũ possõre mĩs

Expanded text:
adquiritur nobis possessio. et haec ratio est, quare uideamur fugitiuum possidere, quod is, quemadmodum aliarum rerum possessionem interuertere non potest, ita ne suam quidem potest. tus sit, perinde haberi debet ac si possideret, cum interdicto de ui reciperandae possessionis facultatem habeat.Differentia inter dominium et possessionem haec ecedit, ut quisque constituit nolle possidere. si quis igitur ea mente possessionem tradidit, ut postea deo, possum alieno nomine possidere: nec enim muto mihi causam possessionis, sed desino possidere et alium posses
Abbreviated transcription (Latin):
i seruus uł filius .s̾. uendid̾it
dabit᷑ accessio enis ꝙ penes me fuit.
.s. si uolente me. aut de peculio cuiꝰ
lib̾am petulii admĩstratõne̾ hũer̃. ut̃¬
did̾it. ¶ Tutore quot uł curatore
uendite. dabr̃ accessio eiꝰ tpr̃is quo
pupillus uł furiosus possedit.
ꝑ inde intelligimur posside̾ desiden̾e
si is qui in pot̾are nr̃a eso surripũit

Expanded text:
i seruus uel filius familias uendiderit, dabitur accessio eius, quod penes me fuit, scilicet si uolente me aut de peculio, cuius liberam peculii administrationem habuerunt, uendiderunt.Tutore quoque uel curatore uendente dabitur accessio eius temporis, quo pupillus uel furiosus possedit. perinde intellegimur desinere possidere si is, qui in potestate n
Abbreviated transcription (Latin):
dem. łn omnib negotiis cõtͣ¬
hendis siue. bone fid̾i sinit sũ ñ sint
si error alicinis int̾̃ueniet. aut aliud
sentiat puta ꝙ emit. aut ꝙ cõducit
aliud qui cũ hus cͣcͣhit nicħ ualet ꝙ
actũ sit. et idem ĩ societate quoq cohe¬
unda. Rndũ est ut si dissentiant ali¬
ud ꝓ alio estimantes nicħ .u. ea so

Expanded text:
m.In omnibus negotiis contrahendis, siue bona fide sint siue non sint, si error aliquis interuenit, ut aliud sentiat puta qui emit aut qui conducit, aliud qui cum his contrahit, nihil ualet quod acti sit. et idem in societate quoque coeunda respondendum est, ut, si dissentiant aliud alio existimante, nihil ualet ea so
Abbreviated transcription (Latin):
bligamur̾ aut re. aũ u̾b̾. aũ simul
litioq. aũ consensu. aut lege. aut̃
iure honorario. Ant ex neccĩtate. aut
ex fcõ. ¶ Re obligamur cũ res ip̃a
int̾cedit u̾bis. cum p̃cedit ipt̾roga¬
u̾b̃. parit̾ obligamur. cũ ⁊ res et¬
int̾rogatõ int̾ceclit. ¶Consentien¬
tes ĩ aliqͣm reꝰ ex cõsensũ obligari ne¬
cessauo ex uoluntate nr̃a uidemurᷤ¬
¶lege obligamur cũ obtemperantes
legib aliquid scd̃m p̃ceptũ legis
ã ccͣ facimꝰ. ¶Iure honorario obli¬
gamur ex hiis q̃ ecluto ꝑpetuo ur
magr̃atu fieri p̃cipiũt᷑ uł fĩ ꝓhur.¬

Expanded text:
bligamur aut re aut uerbis aut simul utroque aut consensu aut lege aut iure honorario aut necessitate aut ex peccato.Re obligamur, cum res ipsa intercedit.Uerbis, cum praecedit interrogaerbis pariter obligamur, cum et res interrogationi intercedit, consentientes in aliquam rem.Ex consensu obligari necessario ex uoluntate nostra uidemur.Lege obligamur, cum obtemperantes legibus aliquid secundum praeceptum legis aut contra facimus.Iure honorario obligamur ex his, quae edicto perpetuo uel magistratu fieri praecipiuntur uel fier
Abbreviated transcription (Latin):
actionib fisco locus erit obligationes
quas adeundo confudit ñ restituũt᷑.
Nam ⁊ ĩ eoqͥ post aditam hr̃ditatẽ
defuc̃ti mortẽ nõ defendit. Impr̃ nr̃

Expanded text:
actionibus fisco locus erit. Et obligationes, quas adeundo confudit, non restituuntur: nam et in eo, qui post aditam hereditatem defuncti mortem non defendit, imper
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. recce Hic pater .ẜ: factus eo
noĩe aget. sS et si res ei locata
subrepta fuerit. et pat̃.s. factꝰ¬
sit Idem agere potit.
ti cũ eo agi non potest. qrua᷑
recepiss. ⁊ ille comodat lib̾atus
ec̃t. hoc tũ ita accipiendũ est
si nullas retinendi causas is cui
comodata res erat. hũit. siã si ĩ¬
pensas necc̃ias in rẽ cõmodatã
fecerat. int̾ fuit eus potiꝰ ꝑ re¬
tentionẽ eas seruare. qmͣ ultͣ

Expanded text:
et, recte is pater familias factus eo nomine aget. sed et si res ei locata subrepta fuerit, pater familias factus itidem agere poteritti cum eo agi non potest, quia suum recepisset et ille commodati liberatus esset. hoc tamen ita accipiendum est, si nullas retinendi causas is cui commodata res erat habuit: nam si impensas necessarias in rem commodatam fecerat, interfuit eius potius per retentionem e
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣti ea res sit pot᷑ ꝓmitt̾e. s qͣte¬
nus hr̃e lic̾e uidebit᷑ si neõ otrou̾¬
siam faciat. hoc ẽ n ip̃e reus neqr
heres eius heredũ ue succ̃õres ¶ Si
quis forte non de ꝓpͥetate. s de possõ

Expanded text:
quanti ea res sit potest promittere. sed quatenus habere licere uidebitur? si nemo controuersiam faciat, hoc est neque ipse reus, neque heredes eius heredumue successores.Si quis forte non de proprietate, sed de pos
Abbreviated transcription (Latin):
snĩam. et Iuł. probat ⁊ hoc iure utim᷑.
nam et qd̾ a statu libero adicionis
implende cã capitur uł a legatario
mortis cã accipitur. et ꝙ pat̾ declit

Expanded text:
am et Iulianus probat et hoc iure utimur. nam et quod a statulibero condicionis implendae causa capitur uel a legatario, mortis causa accipitur: et quod pater dedit
Abbreviated transcription (Latin):
admittant aqmͣ nͥ estate dicend̾
erit recte estiuam dici.¶ Qaũ
scriptũ est inint̾dicto uti hoc ãno
aqm᷑ duxisti. hoc ẽ ñ cotidie. set
ħ ãno.uł una die. uł nocte gͦ coti¬
dĩana qͥdẽ aqua ea ẽ q̃ cotidie duci
possit: uł hyeme uł estate.⁊ si a

Expanded text:
admittant aquam nisi aestate, dicendum admittant aquam nisi aestate, dicendum erit recte aestiuam dici.Quod autem scriptum est in interdicto: 'uti hoc anno aquam duxisti' hoc est: non cottidie, sed hoc anno uel una die uel nocte. ergo cottidiana quidem aqua alia est, quae cottidie duci pos
Abbreviated transcription (Latin):
tilictum ꝓhibitoriũ. ⁊ int̾dũ restitu¬
toriũ est. ⁊ ꝑtinad agm cotidianam.
¶Totidiana as̃i aqua ñ illa ẽ q̃ coti¬
diẽ ducit᷑. s ea qua quis cotidie pꝰ¬
s uti si uellet qmͣtꝙͣ cotidianam
int̾cdum hyeme duc̾e nõ expediat
⁊ si poss duci. ¶ Duo aũ sunt gu̾a
aquarum. Est cotidiana ⁊ estiuã dif¬
duci assidue solet uł estiuo tp̃r uł
hẏberno. ⁊̃ si aliqũ ducta non est.
eã quoc ducitur cotidiana cuiꝰ serui¬
tus int̾missione tp̃ris diuisa est.
¶ Estiua aũ ea est qͣ estate sola
utĩ expedit sic̃ dicimus uestinita
rumꝙ autẽ estate utimurꝰ ego ꝓ
bandũ puto ex ꝓposito utentes. ⁊
ex natura locoꝵ aꝙͣ estiuam ab aqͣ¬
cotidiana discerni. nam si sit etd aqͣ
q̃ ꝑpetuo duci possit. ego tñ estate
sola ea utar. dicendum ẽ hnͣc acꝓͣ
eẽ estiuam. ¶ Rursus si ẽa sit aqͣ
q̃ ñ nisi estate duci possit. estiua di¬
cetur. ⁊ si ea sint loca q̃ natura ñ

Expanded text:
stitutorium est et pertinet ad aquam cottidianam. Cottidiana autem aqua non illa est, quae cottidie ducitur, sed ea, qua quis cottidie uti, si vellet: quamquam cottidianam interdum hieme ducere non expediat, etsi possit duci. Duo autem genera sunt aquarum: est cottidiana, estduci adsidue solet uel aestiuo tempore uel hiberno, etiamsi aliquando ducta non est: ea quoque dicitur cottidiana, cuius seruitus intermissione temporis diuisa est. aestiua autem ea est, qua aestate sola uti expedit, sicuti dicimus uestimentarumque autem aestate utamur. ego puto probandum ex proposito utentis et ex natura locorum aquam aestiuam a cottidiana discerni: nam si sit ea aqua, quae perpetuo duci possit, ego tamen aestate sola ea utar, dicendum est hanc aquam esse aestiuam: rursum si ea sit aqua, quae non nisi aestate duci possit, aestiua dicetur: et si ea sint loca, quae natura non
Abbreviated transcription (Latin):
blicã suscipit castellũ accipe. si ex
ex riuo uł ex quo alio loco publico
duc̾e. id ꝙ a pͥncipe ꝯceditur. ruii¬
aũ uulli competit ius aq̃ dande. ⁊
datur int̾tlm p̾diis int̾tlũ ꝑsonis
ꝙ datur ꝑsonis cũ ꝑsonis amittitur:
ad heredem. uł qualescũ succõreᷤ
teransiit plane ei ad quẽ dnm̃
transit impetrabile ẽ. Nam si do¬
cuerit p̃dus suis aqm debitam
⁊ si noĩe eius fluxisse aquo do¬
minũ ad se transit. indubitate
debemus in hoc int̾clicto totam
q̃onem finiri assignationis. sõ
enĩ sꝑat hoc intesictũ cam ut
suꝑiora interdicta. nec ad possõnẽ tem
rnarum horarũ aq̃ ductũ hãm.
non possum alia hora duc̾e acimͣ

Expanded text:
blicam suscipit. castellum accipe. Si ex blicam suscipit. castellum accipe. Si ex ex riuo uel ex quo alio loco publico ducere.Idque a principe conceditur: alii nulli competit ius aquae dandae.Et datur interdum praediis, interdum personis. quod datur personis, cum personis amittitur ad heredem vel qualemcumque successorem transit. plane ei, ad quem dominium transit, impetrabile est: nam si docuerit praediis suis aquam debitam, etsi nomine eius fluxisse, a quo dominium ad se transiit, indubitate nisse autem debemus in hoc interdicto totam quaestionem finiri adsignationis: non enim praeparat hoc interdictum causam, ut superiora interdicta, nec ad possessionem trnarum horarum aquae ductum habeam, non possum alia hora duce
Abbreviated transcription (Latin):
duarũ estatũ accipe pp̃ hoc si
estate interdicaturꝰ ñ mĩꝙꝙͣ annũ
⁊ sex menses continere ꝙꝑ ita con¬
tingit si initõ uerni equi noccii
ducta sit aqua.⁊ seq̃nti estate
pͥdie ecui noctii auttũ ꝑualis
interdicaturꝰ. ⁊ ꝓinde si hẏeme
infelicatur ⁊̃ in bienniũ hecres
extenditurꝰ. ¶ Siquis hẏeme tñtum
aqmͣ solitus fuerit duc̾e̾ estate. ñ fuit
solitus hoc utile int̾clcm̃ ei cõpetitꝰ
¶Qui hac estate duxit si suꝑiors
heredes.⁊ emptores ⁊ bonoꝵ possões
int̾dicam ħ u̾ba ñ solũ ad estiuam a
quam u̾m ⁊̃ ad cotidianã acim᷑ qͦ ref̾¬
enda eẽ sciendũ est. Nara sicuti de it¬
⁊ emptori ita hec quosy danda pu¬
castello illi aqmͣ duc̾e̾ ab eo cui eius rei
ius fuit ꝑmissũ est. quomirꝰ ita uti
ꝑmissũ est ducat. usinfieri ueto. qñ
te oꝑe faciendo int̾clamn er̃. dampni¬
dicta ad eos ꝑtinent qui a capite du
ri .i. ex eo receptaculo ꝙ aqmͣ pu¬

Expanded text:
duarum aestatium accipi. Propter hoc, si aestate interdicatur, nonnumquam annum et sex menses continere: quod ita contingit, si initio verni aequinoctii ducta sit aqua et sequenti aestate pridie aequinoctium autumnale interdicatur: et proinde, si hieme interdicatur, extendetur. Si quis hieme tantum aquam solitus fuit ducere, aestate non fuit solitus, utile interdictum ei competit. Qui hac aestate duxit, non superiore, heredes et emptores et bonorum possessores interdicam". quam, uerum etiam ad cottidianam quoque referenda esse sciendum est: nam sicuti de itet emptori, ita haec quoque danda prcastello illi aquam ducere ab eo, cui eius rei ius fuit, permissum est, quo minus ita uti permissum est ducat, uim fieri ueto. quandoque de opere faciendo interdicta ad eos pertinent, qui a capite ducid est ex eo receptaculo, quod aquam pu
Abbreviated transcription (Latin):
Si int̾riuales .i. qui ꝑ eundem
riuũ acmͣ cducut sit contẽtio
de aque usu ut roꝙ suum usũ eẽ cõden¬
dere. Suꝑlex inĩ lictum utriq ope¬
tit. ¶labo ꝑutat ꝑ hoc inf̾clictum
fodiat. serat. succidat. putet. edifi¬
cet ꝙͣ ex ere ãqua qmͣ uie hoc anto
ꝑ fundum tuũ siue uicio duxit inqͥne¬
tur. iucietur corrũpatur. det̾ior ue
fiat. ⁊ similit̾ de estiua aqua deb̾e
intclici ait. ¶ Siquis hoci conces¬
serit. ne liceat sibi acmͣ in p̃diosu¬
o q̃rere. ea cõcessio ualet. ¶ Sesñ
ait p̃tor uti pͥore estate aqmͣ qua
de agitur. nec ui. nec clam nec p̃¬
cario ab illo duxisti quominꝰ ita du

Expanded text:
eundem riuum aquam ducunt, sit contentio de aquae usu, utroque suum usum esse contendente, duplex interdictum utrique competit.Labeo putat per hoc interdictum fodiat serat succidat putet aedificet, quare ex re ea aqua, quam ille hoc anno per fundum tuum sine uitio duxit, inquinetur uitietur corrumpatur deteriorue fiat: et similiter de aestiua aqua debere interdici ait.Si quis hoc cesserit, ne liceat sibi aquam quaerere, ea cessio ualet.Deinde ait praetor: 'Uti priore aestate aquam, qua de agitur, nec ui nec clam nec precario ab illo duxi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere unr᷑ q̃ a capite ducitur
non aliũde. harum enĩ aquarũ
⁊̃ seruttus iure ciuili cõstitui
pot̾. ¶ Capud aque illud ẽ unde¬
ea aqua nascitur. Si ex fonte n¬
nascatur ipẽ fons si ex flumine
uł lacu pͥmauicilia uł pͥncipia
fossaꝵ quib aque ex fluĩe. ł ex
lacu ⁊̃ pͥmũ riuũ opelli solet p
plane si aqua sudorib mananã¬
do in alique̾ primũ locũ efflue¬
re atq ibi apparere incipit. hoc
euis caput dicemus nͥ primum
em̾isit. ⁊ qualit̾cũ cõstitutũ sit un¬
ius aq̃ducendũ est hoc int̃clictũ
locum hr̃ẽ. s et si iure aqͣ ñ deb̾e¬
tur alicui si tñ iure duce se pu¬
tauit. cũ ñ in iure. s ĩ fcõ erra¬
uit. dicendũ est eoq iure utim. ut
ut int̾clcs hoc uti possit sufficit
enĩ se iure ie duc̾e̾ putauit nec
ui. nec clam. nͭ p̾cario duxit ⁊¬

Expanded text:
pertinere uidentur, quae a capite ducitur, non aliunde: harum enim aquarum etiam seruitus iure ciuili constitui potest. Caput aquae illud est, unde aqua nascitur: si ex fonte nascatur, ipse fons: si ex flumine uel lacu, prima incilia uel principia fossarum, quibus ‹a›quae ex flumine uel ex lacu in primum riuum compelli solent. plane si aqua sudoribus manando in aliquem primum locum effluere atque ibi apparere incipit, eius hoc caput dicemus, ubi primum emergit. Et qualiter sit constitutum iuaquae, dicendum est hoc interdictum locum habere.Sed etsi iure aqua non debetur alicui, si tamen iure ducere se putauit, cum non in iure, sed in facto errauit, dicendum est eoque iure utimur, ut interdicto hoc uti possit: sufficit enim, si iure se ducere putauit nec ui nec clam nec precario duxit
Abbreviated transcription (Latin):
Sicͥis aũ cũ poss cõpendiaria aꝑta¬
re q̃ refectioni necc̃a sũt̃ longiori i¬
tinere uelit asportare ut defiorem
quis ꝑficiat. plane siquis cũ poss
alia ꝑte agͥ. sine ĩcõmodo dni fundi
ĩpensam asportare id eg̃it ut alia ꝑte
asportaret imꝑune ei uĩ fieri rec¬
ex eo ꝙ du usus est seruitute hoc
int̾clcõ uti pot̃.¶ Qui hoc int̾ci¬
uto usurꝰ ẽ deuitio dꝑis cau̾e adu̾¬
sario d.¬
eiqui sine uicõ usus ẽ ꝙ eodẽ ãno
uicisose usus est. tta emptori hr̃di¬
q̃ nõ nocebit. qͥ ipĩ uiciose usi funt.
si cestator uenditor ue recte usi
id suo iure facet᷑. s si ꝓhibe̾tur ñ hoc
facturꝰ mutile ẽ ei int̾dcm̃ de
itin̾e accuc. nam ut hoc int̾dcm̃¬

Expanded text:
Si quis autem, cum posset compendiaria adportare, quae refectioni necessaria sunt longiori itinere uelit adportare, ut deteriorem quis perficiat.Plane si quis, cum posset alia parte agri sine incommodo domini fundi impensam adportare, id egit, ut alia parte adportet, impune ei uim fieri recex eo, quod diu usus est seruitute, interdicto hoc uti potest.Qui hoc interdicto usurus est, de uitio operis cauere aduersario dei, qui sine uitio usus est, quod eodem anno uitiose usus est, ita emptori heredique non nocebit, quod ipsi uitiose usi sunt, si testator uenditorue recte usi id suo iure faceret, sed, si prohiberetur, non facturus, inutile est ei interdictum de itin
Abbreviated transcription (Latin):
rait ꝑmittendũ qͣsi pars sit refectõ
pessit.
ut ea quoq q̃ ad refectõnẽ utilia es¬
sent asportandi ius nõ fieret qͥ suꝑ¬
uacuũ est. qm̃ qui asportari non

Expanded text:
ait permittendum, quasi pars sit refectionpossit. ut ea quoque, quae ad refectionem utilia essent, adportanti vis non fieret: quod supervacuum est, quoniam qui adportari
Abbreviated transcription (Latin):
die eiꝰ hoc anno aqmͣ duxisse nicħ
refert qualẽ atĩ ductũ hñs dux̃it᷑.
¶Dũ siquis cũ qͥnto qͦ die ut̾ẽtur
lud sciendũ ẽ. sicũ aqmͣ duxisses
adu̾sarius te ꝓhibu̾it. Dem̃ tu in¬
terim ius aque ducende amiseris
ĩ restititõnem hoc uenire ut tibi
p̃stetur ꝑ hoc int̾clcmꝰ qamisisti
⁊ hoc uerum puto. ¶Si fundũ
ad quem aꝙͣ ducebas uend̾is et

Expanded text:
die hoc anno aquam duxisse, nihil die hoc anno aquam duxisse, nihil refert, qualem aquae ductum habens duxerit: dum, si quis, cum quinto quoque die uteretur, lud sciendum est, si, cum aquam duxisses, adversarius te prohibuerit, deinde tu interim ius aquae ducendin restitutionem hoc uenire, ut tibi praestetur per hoc interdictum quod amisisti: et hoc uerum puto.Si fundum, ad quem aquam ducebas, uendideris et
Abbreviated transcription (Latin):
lñ se uis hr̃e ⁊ utiturꝰ. ¶ Idẽ ant̃
eum qͥ hoc anno aqmͣ cluxenit nͨ ui.
nec cdam. nec p̾cario. et eode̾ anno ui¬
ciose usus ẽ. recte tñ ħ int̾dicto usu¬
rũ. ꝙ referri ad id tp̃s pot̾. quo sñ
uicio fuerit. ¶ Esse. N um ħanno
non ii. ñ clam. non p̾cario usum
Quesitũ ẽ sictus añ anniũ acrnͣi
duxerit. dem̃ seq̃nti temꝑe hoc est
intͣ annũ aqua influxerit̃. ip̃a sibi
met ñ eo ducente. an huic int̾clcõ
locus sit. ⁊ refert se uerus ualeriꝰ
atur. licet penitus ꝓspicientibus
ñ ur iste duxisse. ¶ Itẽ q̃sitũ ẽ. si
quis dũ putat t̾cie᷑ quocẜ die hr̃e
se uis aque lucende duxerit. Una
die an recce. ⁊ sñ exceptõne possõro
recte duxisse uideatur. ut hoc int̾¬
dictũ locũ ht̃. ait enĩ p̃tor uti ħ
apno acpͣ duxisti .i. alt̾nis dieli.
die aqua debeatur. an alt̾nis di¬
ebus. an cotidie ei qͥ hoc int̾clicto
uti uelit. Nam cũ sufficiat. uł uno

Expanded text:
lum ius habere et utitur. Idem ait lum ius habere et utitur. Idem ait eum, qui hoc anno aquam duxerit nec vi nec clam nec precario et eodem anno vitiose usus est, recte tamen hoc interdicto usurum: quod referri ad id tempus, quod sine vitio fuerit: esse enim verum hoc anno non vi non clam non precario usum. Quaesitum est, si quis ante annum aquam duxit, deinde sequenti tempore, hoc est intra annum, aqua influxerit ipsa sibi me non ducente, an hoc interdicto locus siatur, licet penitus prospicientibus non uidetur iste duxisse.Item quaesitum est, si quis, dum putat tertio quoque die habere se ius aquae ducendae, duxerit una die, an recte et sine captione possessoris recte duxisse videatur, ut hoc interdictum habeat: ait enim praetor: "uti hoc anno aquam duxisti" id est alternis diebus. die aqua debeatur an alternis diebus an cottidie ei, qui hoc interdicto uti uelit: nam cum sufficiat uel uno
Abbreviated transcription (Latin):
dcõ. ut de itinere. actuq uti pu¬
tant ut semel usũ ingressus inde
egͣdi quo uelit possitꝰ nisi ei no¬
cebat. alian aꝙͣ admiscu̾it. an ĩ¬
pune ꝓhibeatur. ⁊ extat offici
lii sña estimantis recte eũ ꝓhrĩ
s eo loco in quo pͥmũ aliam acħͣ
in riuũ admitit ⁊ offiliꝰ ĩ totã
aqmͣ᷑ recte eũ ꝓhrĩ ait. ego of¬
filio assentõ non posse diuidi. qr
non pot̾ ita in ꝑtẽ ius fieriut᷑
non in tota aqua fiat. ¶ Treba¬
tur cũ amplior nũs peto̾ris ad
aqmͣ applłatur ꝙͣ d appelli posse
uniu̾sũ pecus inpime ꝓhib̾i. qr¬
inuinctum pecus ei pecori cui ad.¬
pulsus debxatur totũ corrũpit
pecoris adpusũ: mart᷑ aũ alt.
siquis uis hñs pecoris ad aqmͣ ꝯpelsen.¬
di plura pecora apulerit. non s omibꝰ
cora seꝑari possunt. ¶Aristo putat
eũ deũde int̾lictũ hoc ħt̃e qui se pu¬
tat suo iure uti. non eũ dͥ scit nul¬

Expanded text:
dicto ut de itinere actuque uti pudicto ut de itinere actuque uti putant, ut semel in suum ingressus inde egredi qua uelit possit, nisi ei nocebat, aliam aquam admiscuerit, an impune prohibeatur. et extat Ofilii sententia existimantis recte eum prohiberi, sed eo loci, in quo primum aquam aliam in riuum admittit: et Ofilius in tota aqua recte eum prohiberi ait. ego Ofilio adsentio non posse diuidi, quia non potest ita in parte uis fieri, ut non in tota aqua fiat.Trebatius, cum amplior numerus pecoris ad aquam appelletur, quam debet appelli, posse uniuersum pecus impune prohiberi, quia iunctum pecus ei pecori, cui adpulsus debeatur, totum corrumpat pecoris adpulsum.Marcellus autem ait, si quis ius habens pecoris ad aquam appellendi plura pecora adpulserit, non in omnibus ari possunt. Aristo putat eum demum interdictum hoc habere, qui se putat suo iure uti, non eum, qui scit se nul
Abbreviated transcription (Latin):
quib dam locis ⁊ cũ calide sit̃ uti¬
gandis tñ agͥs neccĩe sunt ut ieta¬
polim. cõstat enĩ apud ierapolita¬
nos in asia agrũ aqua calida irri¬
gari ⁊ qmͣuis ea sit aqͣ q̃ ad irrigã¬
dos agros ñ sit neccͣia. tã nemo
ambiget hiis int̾clictis locũ fore¬
¶ Siue aũ intͣ urbem aqͣ sit sũ
exfra urbem ħ int̾dicõ locus erit¬
¶ Illud ts̃ ilic intelligendũ est eo¬
dem mͦ p̾̃torẽ duci aqmͣ uississe
quo ducta ẽ hoc anno. ꝓinde neq
amplioris modi. n alias ꝑmisisse
p᷑ inderi qͣre si alia aquã sto qmͣ
qnus uelit dicẽ duce̾ ꝙͣ hoc an no
duxit uł eadem ꝑ auam cũ regio¬
nẽ uelit duce̾. Impune ei iusfiet.¬
¶ Illud lab̾o dicit om̃s ꝑtes auꝰ
fundi ĩ quẽ loci aqͣ ducitur eiꝰ¬
dem̃ miͦi ẽẽ. Ergo ⁊ si forte actor
confinẽ agrũ emerit. ⁊ ex agro
ĩ quẽ hoc anno aꝙͣ duxerit. post¬
ea fundi empti noĩe uelit aqmͣ d
ducẽ. ita demũ eũ recte hoc uiter¬

Expanded text:
ibusdam locis et cum calidae sunt, irrigandis tamen agris necessariae sunt, ut Hierapoli: constat enim apud Hierapolitanos in Asia agrum aqua calida rigari. et quamuis ea sit aqua, quae ad rigandos non sit necessaria, tamen nemo ambiget his interdictis locum fore.Siue autem intra urbem sit aqua siue extra urbem, hoc interdicto locus erit.Illud tamen hic intellegendum est eodem modo praetorem duci aquam iussisse, quo ducta est hoc anno. proinde neque amplioris modi, neque alia permississe potest uideri. quare si alia aqua sit, quam quis uelit ducere, quam hoc anno duxit, uel eadem, per aliam tamen regionem uelit ducere, impune ei uis fiet.Illud Labeo dicit omnes partes illius fundi, in quem loci aqua ducitur, eiusdem numero esse. ergo et si forte actor confinem agrum emerit et ex agro, in quem hoc anno aquam duxerit, postea fundi empti nomine uelit aquam ducere, ita demum eum recte hoc inter
Abbreviated transcription (Latin):
tam. ¶ Hoc int̾clictũ de aq estiua
ꝓponitur ꝙ autẽ diximus estiuã
atmͣ aliqiud distare ab aqua coti¬
diana sciendũ est. ⁊̃ lirt̃dictismo
distare ꝙ quide aqua cotidiana
uit̃ dicit. Int̾cdicit ita uti hoc ano
aqmͣ duxisti atqui de estiua siciti
pͥore estate nͤ in m̾ito. Nam qr ñ

Expanded text:
cam". Hoc interdictum de aqua aestiva proponitur. Quia autem diximus aestivam aquam aliquo distare ab aqua cottidiana, sciendum est etiam interdictis distare, quod qui de aqua cottidiana interdicit, ita interdicit: "uti hoc anno aquam duxisti", at qui de aestiva, sic: "uti priore aestate",
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ agendi ⁊ reficiendi ius ñ hãt᷑
qr in seruitute ostituenda cautũ
sit ei. ne reficiendi ius sit. aut sic
ut si uelit refic̾e usq ad ctũ modũ
reficiendi iussit. ¶ Mertto ergo
ad refectõnẽ se p̃tor retulit. ut
tibi inquid ius est reficias. uti ius
est. hoc ẽ reficias sicuti ꝑ serui¬
tutẽ impositam licet. Refic̾e sic
accipimus in pͥstiã formã it̾ et
accum reduc̾e hoc est nequis di¬
latet. aut ꝑducat aut depͥmat aũ
longe facere. ¶Ap̃. lab̾o. q̃ritur
si spontẽ quis nouũ uelit fac̾e

Expanded text:
 agendi, reficiendi ius non habeat,  agendi, reficiendi ius non habeat, quia in seruitute constituenda cautum sit, ne ei reficiendi ius sit, aut sic, ut, si uelit reficere, usque ad certum modum reficiendi ius sit: merito ergo ad refectionem se praetor rettulit: 'ut tibi', inquit, 'ius est, reficias'. 'uti ius est' hoc est sic uti per seruitutem accipimus ad pristinam formam iter et actum reducere, hoc est ne quis dilatet aut producat aut deprimat aut aliud facere.Apud Labeonem quaeritur, si pontem qui
Abbreviated transcription (Latin):
tͥius ẽ. peficias. uim fieti ueto.¬
¶ Qui hoc int̃clito uti uõlet᷑. is
adu̾sario dampni infecti ꝙ ꝑ eris
uicinũ datũ sit caueat. ¶ utilitaᷤ
sua sit. hoc quoq int̾clictũ ꝓpon̾e.
Nam consequens erat eũ qui iiñe
itineresẜactu cõmode qmͣ si fec̾it.
Corrupto enĩ itin̾ẽ minꝰ cõmode
frui. aut agi potꝰ. Hoc aũ a suꝑio¬
re distat ꝙ illo qͥdem int̾tlicto õt
uti possunt qui hoc annousi st̃
Noc autẽ int̾tdutõ eũ demũ uti
posse qui hoc anno usus ẽ. ⁊ ius
sibi ep̃ reficiendi oꝑteat. Ius aut̃
q qui hoc int̾clicto utit᷑. duas res
d docere.⁊ hoc anno se usum. ⁊ er
seruitutẽ ꝯpet̾e. cet̾m si desit alt̾u¬
trum deficit int̾clictũ. nec ĩ me¬
rito. Qui enĩ uult ire ag̾e̾. tantis¬
ꝑ quo ad de seruitute ostet. ñ deb
de suo iure doc̾e̾. Quid enĩ ꝑdit qͥ
enã patitur hoc facere ꝙ hoc ãno
fec̾it. Enĩ nõ qui uult refic̾e alicpͥ
fieri aũ pot᷑. ut qui uis eundiht̃¬

Expanded text:
set, reficias, uim fieri ueto. qui hoc interdicto uti uolet, is aduersario damni infecti, quod per eius uitium datum sit, caueat'. Utilitas suasit hoc quoque interdictum proponere: namque consequens erat eum qui itineritinere uel actu commode, quam si refecerit? corrupto enim itinere minus commode frui aut agi potest. Hoc autem a superiori distat, quod illo quidem interdicto omnes uti possunt, qui hoc anno usi sunt: hoc autem interdicto eum demum uti posse, qui hoc anno usus est et ius sibi esse reficiendi oporteat. ius autemque qui hoc interdicto utitur, duas res debet docere, et hoc anno se usum et ei seruitutem competere: ceterum si des‹i›t alterutrum, deficit interdictum, nec immerito. qui enim uult ire agere, tantisper, quoad de seruitute constet, non de‹bet de› iure suo docere: quid enim perdit, qui eum patitur hoc facere, qui hoc anno fecit? enimuero qui uult reficere, aliquid Fieri autem potest, ut qui ius eundi habeat et
Abbreviated transcription (Latin):
uł p̃cario possid̾e̾. qr ab auctore meo
uiciose possedit. Nam ⁊ peclius scri¬
bit. si ui aut cłam. aut p̃tario ab
eo usus sit. ĩ cuiꝰ locum hereditate
uł emptione. alio ue quo iure suc¬
cessi. idem ẽẽ dicendũ. cũ enĩ suites¬
serunus nos in locũ eoꝵ. equũ ñ ẽ
eum ñ nocuit ĩ cuiꝰ locũ successimus¬
¶ In hoc int̾clicto ẽstimat᷑ qnͣti eẽ
interẽet. uia non ꝓhiberi. siue iti¬
nere. ¶Uti uidemur seruituti¬
bus etiam̃ ꝑ seruos uł colonos. ꝑ
amicos. uł ⁊̃ hospites ⁊ fere per
eos om̃s qui nobis retinent ser¬
uitutes. S enĩ ꝑ fructuariũ no¬
bis quidem serustus retinetur
ꝑ fructuariũ aũ int̾tłctũ ħ dnõ ñ

Expanded text:
uel precario possidere, qui ab auctore meo uitiose possidet. nam et Pedius scribit, si ui aut clam aut precario ab eo sit usus, in cuius locum hereditate uel emptione alioue quo iure successi, idem esse dicendum: cum enim successerit quis in locum eorum, aequum non eum non nocuit, in cuius locum successimus.In hoc interdicto examinatur, quanti eius interesset uia non prohiberi siue itinere.Uti uidemur seruitutibus etiam per seruos uel colonos uel amicos uel etiam hospites et fere per eos omnes, qui nobis retinent seruitutes: sed enim per fructuarium quidem seruitus retinetur, per fructuarium autem interdictum ho
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. ł. nde ⁊̃ illud lab̾ scri¬
bit. si cũ a me recte uta utebã¬
ris fundũ uendid̾o ꝑquẽ uteba¬
ris. Deinde emptor te ꝓhibu̾it
licet clam uidearis ab eo uti.
Nam qui ꝓhibitus utitur. clã
utitur. tñ int̾tlictũ tibi opet̾e
intra annũ. qr hoc anno ũ ui
ñ clam. non p̃cario usus est.

Expanded text:
ictum.Inde etiam illud Labeo scribit: si, cum a me recte uia utebaris, fundum uendidero, per quem utebaris, deinde emptor te prohibuit: licet clam uidearis a‹b› eo uti nam qui prohibitus utitur, clam utitur, tamen interdictum tibi competere intra annum, quia hoc anno non ui non cla
Abbreviated transcription (Latin):
subire. S et si detem petieris a
ticio menius non erit solutus nͥ
iudicatũ ticius fec̾it. paulans no¬
tat ñ enim st̃ duo rei meniꝰ et
ticł eiusoem obligationis. Set
meniꝰ sub condicione d si aticõ
exigi non potĩt. Igitur nec ticõ
conuento meniꝰ liberabit᷑. qr an
debiturus sit incertũ est ⁊ colue̾¬
te ticio ñ liberatur ment quĩ pͤ
tenebatur cũ condicõ stipulatio¬
nis defecit. Nec meniꝰ pendente

Expanded text:
subire. sed et si decem petieris a Titio, Maeuius non erit solutus, nisi iudicatum Titius fecerit. Paulus notat: non enim sunt duo rei Maeuius et Titius eiusdem obligationis, sMaevius sub condicione debet, si a Titio exigi non poterit: igitur nec Titio convento Maevius liberatur qui an debiturus sit, incertum est et solvente Titio non liberatur Maevius  qui nec tenebatur, cum condicio stipulationis
Abbreviated transcription (Latin):
rescripsit eandem̃ forre debere
si cicatus ad edcm̃ ñ respond̾it¬
quẽ ten̾ent᷑ si cãm non ꝓbass senat᷑
adriani temꝑib censuit cum quis
se ad errarium detulerit ꝙ caꝑe
non pot̾uit. ut totũ in errarium pꝰde¬
colligatur. ⁊ ex eo ꝑs dimidia sibi
scd̃m bñfitiũ diui adriani restitu¬
atur ꝙ si trib edictisa p̃fcct̃o erra¬
rid adẽẽ delator iussus uenire uo¬
s ab eo qui ita ade̾e iussus R̾den¬
te possõre ñ affu̾it tm̃ exigendum
qnͣtũ ipẽ ap̃ errariũ ex ea cã qmͣ
detulerat remaneret si ꝓfessionẽ
he̾ditas fisco euicta est uł uniu̾sa
legata atq is deferre deberet a qͦ
pars hr̃ditatis uł legati euicta
sit. ¶ Siquis arguet᷑ falsas
rõnes detulisse de eo. p̃fectus erra¬
rii cognoscat qnͣtam fraudẽ ĩue s a¬
n̾it ut tantam pecuniam ĩ errano
iubeat inferri.

Expanded text:
re, si citatus ad edictum non responderqua teneretur, si causam non probasset. Senatus Hadriani temporibus censuit, cum quis se ad aerarium detulerit, quod capere non potuerit, ut totum in aerarium colligatur et ex eo pars dimidia sibi secundum beneficium diui Traiani restituatur. Quod si tribus edictis a praefecto aerario adesse delator iussus uenire nosed ab eo, qui ita adesse iussus respondente possessore non adfuerit, tantum exigendum, quantum apud aerarium ex ea causa quam detulerit remaneret, si professionem hereditas fisco euicta est uel uniuersa legata, atque is deferre deberet, a quo pars hereditatis uel legati euicta sit. Si quis arguetur falsas rationes detulisse, de eo praefectus aerarii cognoscat, quantam fraudem inuenerit, ut ‹t›antam pecuniam in aerario iubeat inferri.
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃b̾ defunctũ eiꝰ animi fuisse ut se.
ueliet deferre. Si u̾o icuro dissimula¬
uerit dũ rem occultari sperat hr̃dem
euis ultra uulgare p̃miũ nicħ osecutu¬
rum Itẽ diui frẽs rescripserunt hr̃des
eoꝵ quib tacite fid̾i cõmissum relutũ
est ita demũ ex bñficõ traiani des̾
ri posse si is cui datũ fuerat morte
p̃uentꝰ eẽt. ⁊ Id̾o ꝑ angustias tẽꝑis
defeferre se non potu̾it. ¶ Cũ ante
aꝑtũ testm̃ tacitũ fid̾i cõmissũ nũ¬
ciatũ ẽet ab hiis qui fidem tacitam
susceꝑunt deinde post aꝑtas fid̾i cõ¬
missario delatũ ẽc̃t. diuns adrianꝰ ⁊¬
ant᷑ recipi ꝓfessionẽ eiꝰ iussit. n enĩ
dignã ẽẽ p̃mo tam p̃cipitẽ festina¬
tionẽ pͥoris ⁊ cũ se quis nũciet nõ
caꝑe potiꝰ confit̾i de suo qmͣ aliũ res̾¬
re uidetur. ¶Ad eos beneficiũ tra¬
iani ꝑtinet qͥ ex defũti uolũtate re¬
lictum sibi capere ñ possift̃. gͦ nͨ illd
ꝙ seruo meo relictũ est deferre poto¬

Expanded text:
it defunctum eius animi fuisse, ut se uellet deferre': si uero idcirco dissimulauerit, dum rem occultari sperat, heredem eius ultra uulgare praemium nihil consecuturum. Item diui fratres rescripserunt heredes eorum, quibus tacitum fideicommissum relictum est, ita demum ex beneficio Traiani deferre se posse, si is, cui datum fuerat, morte praeuentus esset et ideo per angustias temporis deferre se non potuerit. Cum ante apertum testamentum tacitum fideicommissum nuntiatum esset ab his, qui fidem tacitam susceperunt, deinde post apertas a fideicommissario delatum esset, diuus Antoninus recipi professionem eius iussit: neque enim dignam esse praemio tam praecipitem festinationem prioris, et cum quis se nuntiet non capere, potius confiteri de suo iure quam aliud deferre uidetur. Ad eos beneficium Traiani pertinet, qui ex defuncti uoluntate relictum sibi capere non possunt. ergo nec illud, quod seruo meo relictum est, deferre pot
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres post sexus infirmitatem
⁊ ita sacris constitutõib cautũ ẽ.
Itẽ clarissimi uiri deferre ñ posst̃.
itẽ damprati deferre ñ possunt

Expanded text:
mulieres propter sexus infirmitatem, et ita sacris constitutionibus cautum est. Item clarissimi uiri deferre non possunt. Item damnati deferre non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhñtur. tm̃ ex bñficio traiam de¬
ferre se ꝑmissũ est. nec ñ iłtud eq̃
nec int̾erit cuiꝰ etatis sit isqͥ se
defert utrũ iuste an pupillaris
Nam pupillus ⁊̃ ꝑmittitur defer¬
re ea ex quib non capiunt.

Expanded text:
entur, tamen ex beneficio Traiani deferre se permissum est. nec non illud aeque non intererit, cuius aetatis sit is qui se defert, utrum iustae an pupillaris: nam pupillis etiam permittitur deferre se, ex quibus non capiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad fiscũ ꝑtin̾e. ⁊ si id ñ possid̾et ex eo
impediat ius capiendi. ¶ Id aũ defer¬
des eiꝰ cui se deculerat ñ uideuat᷑ p̃¬
ut licẽt añ decessiss is qͥ se detulerat
añse qmͣ id ꝙ detulerat fisco adic̾e̾tur.
hr̃di eiꝰ p̃miũ dareturꝰ. extat eiꝰdem.
pot̾at morte p̃uẽctus fu̾at heres eiꝰ¬

Expanded text:
ad fiscum pertinere: etiamsi id non possideret, ex eo, impediat ius capiendi. Id autem deferredes eius, qui se detulerat, non uidebatur prut, licet ante decessisset is qui se detulerat, antequam id quod detulerat fisco addiceretur, heredi eius praemium daretur. Exstat eiusdem pot
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰ. ł Dicitur ex asse hereditatẽ ex
siliuano eã fiscus uinditass. uł nͨ li¬
b̾tates nec legata tueatur ꝙ aꝑte
nullam ht̃ rõnẽ cũ ex quib libet
aliis cãis fisco uindicatis hr̃ditatibꝰ
⁊ libertates ⁊ legata maneant.
abolicionẽ potat ꝙ errasse se dicat
ut sudex cognoscat. an iusta causa
abolicionis sit. ⁊ sic errasse uidebitur.
det imprudentie ueniam si aũ calũ¬
pnie hoc ip̃m iudicet. eaꝙ cã actusa¬
tori ꝑinde cedat. ac si cãm egisset
⁊ ꝑdidiss siquis delatorem sub¬
iecerit tm̃ in errariũ deferat qͣnt̃
p̃mis noĩe delator ipẽ consecutier

Expanded text:
am. Dicitur, ex asse hereditates ex Silaniano cum fiscus uindicasset, ut nec libertates nec legata tueatur. quod aperte nullam habet rationem, cum ex quibuslibet aliis causis fisco uindicatis hereditatibus et libertates abolitionem petat, quod errasse se dicat, ut idem iudex cognoscat, an iusta causa abolitionis sit, et si errasse videbitur, det inprudentiae veniam, si autem calumniae, hoc ipsum iudicet eaque causa accusatori perinde cedat, ac si causam egisset et prodidisset. Si quis delatorem subiecerit, tantum in aerarium deferat, quantum praemii nomine del
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ eoꝵ q̃stui erũit. plerũq enĩ eiꝰ
generis seruoꝵ furtis petulia eoꝵ¬
dem augentur. ¶ Si colonꝰ pꝰ lust¬
nũ ꝯductionis anno ampliꝰ fructꝰ
ĩuito dño ꝑceꝑit. uidendũ est. ne
messis ⁊ uindemie furti cũ eo agi
possĩt. S mͥ dubiũ non uideturꝰ

Expanded text:
estui erunt: plerumque enim eius generis seruorum furtis peculia eorundem augentur. Si colonus post lustrum conductionis anno amplius fructus inuito domino perceperit, uidendum, ne messis et uindemiae furti cum eo agi possit. et mihi du
Abbreviated transcription (Latin):
ret. et ꝙͥ tam ridiculũ est ꝙͣ meli¬
orem furis cõdicõne̾ ẽẽ pp̃ cõtinua¬
tionẽ furti existuare. ¶Cũ ser¬
uus inemptus factꝰ sit ñ posse em¬
ptorẽ furti agere cũ uenditore ob
redd̾etur surripuiss. ¶ Qe furi ip¬
si furcũ fec̾it furtiuus seruus eo
noĩe actionẽ cũ dño furẽ hĩturũ
placet. ne facinora taliũ seruoꝵ

Expanded text:
ret. et quid tam ridiculum est quam meliret. et quid tam ridiculum est quam meliorem furis condicionem esse propter continuationem furti existimare? Cum seruus inemptus factus sit, non posse emptorem furti agere cum uenditore ob redderetur, subripuisset. Quod furi ipsi furtum fecerit furtiuus seruus, eo nomine actionem cum domino furem habiturum placet, ne facinora talium s
Abbreviated transcription (Latin):
elsus .ł. nficiendo depositũ ne¬
mo fac̃ furtũ. nec. N furtũ ẽ ip̃a
inficiatio. licet ꝓpe furtũ sit. s si
possõnẽ eius adipiscaturꝰ int̾u̾te̾¬
di cũ facit furtum. nec refeit an
in digito hãt anulũ an datus sit¬
ỹpothece quẽ tũ in deposito te¬
neret hrẽt ꝓ suo destinauerit
¶Si tibi subreptũ est. ꝙ nisi die
certa dedisses penã ꝓmisisti ꝗd̾o¬
ꝙ sufferre eam necesse fuit. fur¬
ti actio in hoc ꝙͦ ne estimabitur.
Infans ap̃ furem adoleuit. tã
ad olescentis furtũ facit ille qmͣ
infantis. et unũ tñ furtũ est. id̾o¬
q dupli tenetur. qnͣti in aqmͣ
ap̃ eum płimi fuit. Nam ꝙ semł
dũ taxat furti agi cũ eo potest
quid refertur ꝓpoĩte q̃stioni e
quippe si subreptus furiꝰ foret
et Parsus a fure altero eum
recuꝑass ⁊̃ si duo furta feciss
non amplius qmͣ semel cũ eo
furti agit posse̾. ⁊ nec dubita¬
uerim quin adolescentis potiꝰ¬
amͣ infantis estunatõnẽ fieri oꝑte¬

Expanded text:
estorum. Infitiando depositum nemo facit furtum nec enim furtum est ipsa infitiatio, licet prope furtum est: sed si possessionem eius apiscatur interuertendi causa, facit furtum. nec refert, in digito habeat anulum an dactyliotheca quem, cum deposito teneret, habere pro suo destinauerit. Si tibi subreptum est, quod nisi die certa dedisses, poenam promisisti, ideoque sufferre eam necesse fuit, furti actione hoc quoque coaestimabitur. Infans apud furem adoleuit: tam adulescentis furtum fecit ille quam infantis, et unum tamen furtum est: ideoque dupli tenetur, quanti umquam apud eum plurimi fuit. nam quod semel dumtaxat furti agi cum eo potest, quid refert propositae quaestioni? quippe, si subreptus furi foret ac rursus a fure altero eum recuperasset, etiam si duo furta fecisset, non amplius quam semel cum eo furti agi posse‹t›. nec dubitauerim, quin adulescentis potiam infantis aestimationem fieri oporte
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ⁊ ñ iuire fcm̃ testm̃ id appellat᷑
in quo si oĩa rite fcã fuissent uire
fcm̃ diceretur ¶Si institutus
heres ex hereditatione noĩatim
et maxie cui a se legata uł fidei¬
abstinere a legato iussus ẽ ne emo
se. nec tñ huic consequens est. ut¬
⁊ si uxor doteꝰ. uł creditor id ꝙ in
diem sibi debe̾tur sibi adscripser̃
similit᷑ uenia impetruta abstiñe
se a legato iubeantur aut muli¬
erl dos aut cceditori accio sua de

Expanded text:
et non iure factum testamentum id appellatur, in quo si omnia rite facta essent, iure factum diceretur. Si institutus heres exheredationem nominatim et maxime cui a se legata uel fideiabstinere legato iussus est, an emse. nec tamen huic consequens est, ut et, si uxor dotem uel creditor id, quod in diem sibi debsimiliter venia impetrata abstinere se legato iubeantur, aut mulieri dotis aut creditori actio sua de
Abbreviated transcription (Latin):
nu sua scriptis adomerat. S qͥ ⁊ uis¬
su patris id fecerat. ⁊ annoꝵ .xxu.
permissum est.
inutile legatum. Nam ⁊ eũ tenĩ
constat qui eo testamento ꝙ post
fieret legatũ sibi adscripserit hoc

Expanded text:
nu scriptis ademerat, sed quia et iussu patris id fecerat et annorum uigipermissum est. inutile legatum sit: nam et eum teneri constat, qui eo testamento, quod postefieret, legatum sibi adscripserit. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
obitꝰ turͦ. uidendũ ẽ qr ad instituẽdos
cũ tutores datur. s cũ tutor sit ñ
ꝓhibitũ sit ei solui. puto liberatio¬
nẽ conting̾e. ¶ Curatori quoc fu¬
nosi rectẽ soluitur. It̃ curatori sibi.
iustam cãm. s ⁊ pupilli curatori
recte solui cõstat. ¶ Pupillũ sine
tutoris aut ͤ nec soluere posse palã
est. S si ded̾it nũmos non fient sta¬
tim accipientis uendicariq poter̃it.
plane si siunt cõsũpti lib̾abit᷑.¬
soluerit ei debitor. ⁊ nĩmi salui sit
petentẽ pupillũ doli mali exceptõ.¬
ne debitor sũmorebit.
õp .ł. Sub condicõne debitor¬
n ei accepto feratur postea condicio¬
ne existente intelligitur iam olumn
lib̾atus. ⁊ hoc ⁊̃ si solutio reficiat acci¬
de aristo dicebat. scripsit enĩ siqͥs

Expanded text:
tur, uidendum est, quia ad instruendos tur, uidendum est, quia ad instruendos contutores datur. sed cum tutor sit, nisi prohibitum fuerit ei solui, puto liberationem contingere. Curatori quoque furiosi recte soluitur, item curatori sibi iustam causam. sed et pupilli curatori recte solvi constat. Pupillum sine tutoris auctoritate nec solvere posse palam est: sed si dederit nummos, non fient accipientis vindicarique poterunt. plane si fuerint consumpti, liberabitsoluerit ei debitor et nummi salui sint, patentem pupillum doli mali exceptione debitor summouebit. Sub condicione debitori si acceptum feratur, postea condicione existente intellegitur iam olim liberatus. et hoc etiam si solutio re fiat, accidere Aristo dicebat. scripsit enim, si quis,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ł Quod si forte qͥs ita sol¬
dicat si dñs solutõnẽ ratam non
habuerit condicio ei qui soluat
appetit. ¶ Sunt quidam tutores
qui honerarii appellant᷑. sũt qui
rei noticie grã dantur. sunt qui
ad hoc dantur ut gerant.⁊ hoc pr̃
uł adicit ut unus puta gerat. ł
q ex tutorib fuit solutũ ⁊ si ho¬
nerariis. nam ⁊ ad hos ꝑiculũ ꝑ¬
tinet recte solui nisi interclicta eis
dico ⁊ siquis sciens suspectis postu¬
latis soluat. Nam huis int̾im uide¬
atur int̾tlicta administratio. cꝑ¬
ũ si remoto es soluit quitutor ẽe desi¬
erat. ⁊ Id̾o non liberabit᷑. ꝙͥ ergo
si ei solui in cusꝰ locũ curator erat
ꝯstituendus. ut puta relegato in
ꝑpetuũ. uł ad tempus. dico si aute
solũit ꝙͣ substitũetur curator oꝑtẽ
si mͦ non est aliꝰ in locũ eiꝰ sub¬
stitutus. siũ aũ legittimi sunt:
siue testam̃tarii. siue ex inqͥsitõe
dati. recte uł uni soluitur.ei qͥ no¬
resticie gr̃a datus est. an recte solua¬

Expanded text:
uod si forte quis ita soldicat: si dominus solutionem ratam non habuerit, condictio ei qui soluit competit.Sunt quidam tutores, qui honorarii appellantur: sunt qui rei notitiae gratia dantur: sunt qui ad hoc dantur, ut gerant, et hoc uel pater adicit, ut unus puta gerat, ueue ex tutoribus fuerat solutum etsi honorariis nam et ad hos periculum pertinet, recte solui, nisi interdicta eis idem dico et si quis sciens suspectis postulatis soluat: nam iis interim uidetur interdicta administratio.Quod si remoto soluit, ei soluit, qui tutor esse desierat, et ideo non liberabitur.Quid ergo, si ei soluit, in cuius locum curator erat constituendus, ut puta relegato in perpetuum uel ad tempus? dico, si ante soluit, quam substitueretur curator; oportsi modo non est alius in locum eius substitutus. Siue autem legitimi sunt siue testamentarii siue ex inquisitione dati, recte uel uni soluitur. Ei, qui notitiae gratia datus est an recte solua
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Cassiꝰ ait. si cui pecuniã
dedi. ut eam creditori meo solu̾et
si suo noĩe ded̾it neutrũ liberarlire.
qr non meo noĩe data sit illã qͥ ali¬
enam ded̾it. cet̾m mandati eũ ten̾i
s si creditor eos nũmos sine dolo
malo cõsũpsiss. is qui sub noĩe sol

Expanded text:
m Cassius ait, si cui pecuniam dedi, ut eam creditori meo solveret, si suo nomine dederit, neutrum liberari, me, quia non meo nomine data sit, illum, quia alienam dederit: ceterum mandati eum teneri. sed si creditor eos nummos sine dolo malo consumpsis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ignorant manumissũ. Qd̾ si ex̃
cã peculari ꝙͣuis scient manum¬
issum s tñ ignorau̾it ad emptũ.ꝯͥ.
peculiũ liberatus erit. ut roꝙ autẽ
tasu manumissus si int̾uertendi cã
id fecerit furtũ dño facto. nam ⁊
si debitori meo mandau̾o ut ticiope¬
ciniam solu̾et. deinde uetuero tici¬
um accipere. idc ignorans debite
ticio simulanti se ꝓcuratorẽ solue¬
riti ⁊ debitor liberabit᷑. ⁊ ticiꝰ furti
actione tenebitur.

Expanded text:
ssum: quod si ex causa peculiari, quamvis scierit manumissum, si tamen ignoraverit ademptum ei peculium, liberatus erit. utroque autem casu manumissus si intervertendi causa id fecerit, furtum domino facit: nam et si debitori meo mandavero, ut Titio pecuniam solveret, deinde Titium vetuero accipere idque ignorans debitor Titio simulanti se procuratorem solveet debitor liberabitur et Titius furti actione tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
arc. ł Siquis aliam rem. ꝓ alia
uolenti solu̾it.⁊ euicta fuĩtꝰ res.
manet pͥstina obligõ. ⁊ si pro parte
fuit euict̃a tñ pro solido obligatõ
durat. nam nõ accepiss rẽ integͣm
creditor. nisi ꝓ solido eius fieret.
S ⁊ si duos fundos u̾bi grã ꝓ debi¬
to ded̾it. euicto altõ fundo reman
integra obligõ. tũt ergo res ꝓ re
soluta lib̾ationẽ p̃stat. cũ ꝓ solido
fc̃a ẽ suscipientis. b ⁊ siquis ꝑ dolũ
płis estimatũ fundũ ĩsolutũ ded̾it

Expanded text:
arum Si quis aliam rem pro alia volenti solverit et evicta fuerit res, manet pristina obligatio. etsi pro parte fuerit evicta, tamen pro solido obligatio durat: nam non accepisset re integra creditor, nisi pro solido eius fieret. Sed et si duos fundos verbi gratia pro debito dederit, evicto altero fundo remanet integra obligatio. tunc ergo res pro re soluta liberationem praestat, cum pro solido facta est suscipientis. Sed et si quis per dolum pluris aestimatum fundum in so
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł n pupillo cui sine tu¬
toris auc. solutũ est si q̃ratur quo
temꝑe fu̾it locupletior tempꝰ¬
in q̃lio agitur inspicitur. ⁊ ut
exceptio doli mali opposita ei no¬
ceat. tp̃s quo agitur spectatur.¬
plane ut sceuola aiebat. ⁊̃ si ꝑie¬
rit res añ litẽ ꝯtestatã int̾dum
qͣi locupletior factus sit ĩtelligit᷑¬

Expanded text:
m.In pupillo, cui sine tutoris auctoritate solutum est, si quaeratur, quo tempore sit locupletior, tempus quo agitur inspicitur: et ut exceptio doli mali posita ei noceat, tempus quo agitur spectatur.Plane, ut Scaeuola aiebat, etiamsi perierit res ante litem contestatam, interdum quasi locupletior factus intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
sorib suam ꝑtẽ soluiss tamꝙͣ
negotiũ reogessiss ꝑinde hñdũ
est. ac si reus ip̃e unius fideiusso
sorte̾ decedat. S is fideiussor solꝰ
liberatur. cuiꝰ noĩe solutõ facta

Expanded text:
soribus suam partem soluisset, tamquam negotium reo gessisset, perinde habendum est, ac si reus ipse unius fideiussorsorte decedat, sed is fideiussor solus liberatur, cuius nomine solutio facta
Abbreviated transcription (Latin):
od̾ .ł. Obligamur aut rei aut
subis. aũ simul utroq. aũ consensu
aut lege. aut iure honorarlo. aut
nect̃itate. aut ex fr̃o. ¶ Re obli¬
gamur cum res ip̃a intcebit u̾bis cũ
precelit int̾rogatõ ⁊ secuit᷑ cõgrua res¬
ponsio. ¶ Re⁊ u̾bis parit̾ obligam᷑.
cum ⁊ res et int̾rogatio int̾cedit. co¬
¶Consentientes ĩ alicͣ rem ex con¬
sensu obligari neccĩo ex uolũtate nr̃a
uidemur. ¶Lege obligamur cum
obtẽꝑantes legib alicxͥ scd̾m p̃cep¬
tũ legis. aut contͣfatimus ¶Iure
honerario obligamur ex hũi que
edcõ ꝑpetuo uł magr̃atu fieri p̃cipi¬
untur uł fieri ꝓhibent᷑ neccĩtate
obliganturꝰ quib non licet aliud
facere qmͣꝙ p̃ceptũ est ꝙ euenit̾¬

Expanded text:
.Obligamur aut re aut uerbis aut simul utroque aut consensu aut lege aut iure honorario aut necessitate aut ex peccato.Re obligamur, cum res ipsa intercedit.Uerbis, cum praecedit interrogatio et sequitur congruens responsio. Re et verbis pariter obligamur, cum et res interrogationi intercedit, consentientes in aliquam rem. Ex consensu obligari necessario ex voluntate nostra videmur. Lege obligamur, cum obtemperantes legibus aliquid secundum praeceptum legis aut contra facimus. Iure honorario obligamur ex his, quae edicto perpetuo vel magistratu fieri praecipiuntur vel fieri prohibentur. Necessitate obligantur, quibus non licet aliud facere quam quod praeceptum est: qu
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Euriosus ⁊ pupillus il
ex re accõ uenit obligantur. ⁊̃ sñ
curatore uł tutoris aucͭ ͤ ueluti si
cõmunẽ fundum habeo cũ hiis ⁊ a
aliquid ĩ eũ impendeo uł damp¬
nũ in eo pupillus ded̾it. nã udi¬
cio cõi diuidundo obligabuntur:
int̾ẽe queras. utrs̃i aliquis obli¬
getur. an aliquis ub̾etur il de obli
si hãmus occõnẽ ad negand̾. il
deliberando. qr̃ ex diu̾so ut faci¬
lior sis ad liberationẽ.

Expanded text:
m.Furiosus et pupillus, ubi ex actio uenit, obligantur etiam sine curatore uel tutoris auctoritate, ueluti si communem fundum habeo cum his et aliquid in eum impendero uel damnum in eo pupillus dederit: nam iudicio communi diuidundo obligabuntur. interesse, quaeras, utrum aliquis obligetur an aliquis liberetur: ubi de obligsi habeamus occasionem, ad negandum: ubi de liberando, ex diuerso, ut facilior sis ad libe
Abbreviated transcription (Latin):
ea que ꝓponerentur teneri. Item
quero si calimacho pꝰ diem supͣscͥp¬
tam nauigante. heros supͣscriptus
seruus cõsenserit. akactione dño su¬
o semel adquisitã adim̾e potust:¬

Expanded text:
ea quae proponerentur teneri. item quaero, si Callimacho post diem supra scriptam nauigant‹i› Eros supra scriptus seruus consenserit, an actionem domino suo semel adquisitam adimere potu