comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cio. post.c. annos dato. si satio
abherede nõ exegerit:̃ ticius in¬
tra.x. annum decesẜit.adheredẽ
suum transmittat legatum. qa
stamentum deportatus ⁊ restitr¬
tatem romanam recipiat.
alii pendente xlitõe legauit pe̾a
cristentem conditõem. que pͥoĩ
testamento p̾põĩta fuerat.neq
proprietas apriore legatanio re¬
cedit. nec locum religiosum in
eo fundo heres facere. nec suitu¬
tem inponcre poterit. S ⁊ ĩpoĩ¬
ta ẜuitus finietur. existente cõ
cio nõ nupsit.pinde habendũ
t̃. ac si post mortem tici legatr̾
datione int̾põita. caꝑe legatu
cõndicione legatum datu. pu¬
rum intelligatur. ueluti quod
sub condicione eadem relictu
est. sub quam etiam heres alius
anstitutus ẽ Item ꝙ sub hac ꝯ¬
dicione relictum est. si heredi¬
tatem adierit. Exdiu̾so quo¬
q pure datũ legatũ xlitõale ur¬

Expanded text:
 annos dato, si satis ad herede non exegerit' et Titius intra decimum annum decesserit, ad heredem suum transmittat legatum, quistamentum deportatus et restituitatem Romanam recipiat. alii pendente condicione legavit, post existentem condicionem, quae priori testamento praeposita fuerat, neque proprietas a priore legatario recedit nec locum religiosum in eo fundo heres facere nec servitutem imponere poterit: sed et imposita servitus finietur exsistente condtio non nubserit" perinde habendum est, ac si post mortem Titii legatum datione interposita capere legatum condicione datum legatum purum intellegatur, ueluti quod sub eadem condicione relictum est, sub qua etiam heres alius institutus est, item quod sub hac condicione relictum est 'si hereditatem adierit'. ex diuerso quoque purum datum legatum condicionale u
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatem diu̾sa cã ẽ legatariimn
cuns ꝑsona placuit odicionem
deficere. si ante quam dederit le¬
gatanus peccumam.ticius mo¬
riatur. ¶Exhis uerbis si hr̃¬
di. uel si heredi ticio.x. dederit. li¬
ber esto.nõ tin hrdi s etiam b̾rdis
heredi dando puenit adliberta¬
tem. At si nullus heredi successe¬
rit.iure constituto. nulli dando
ad libertatem perueniret.

Expanded text:
libertatem. diuersa causa est legatarii, in libertatem. diuersa causa est legatarii, in cuius persona placuit. condicionem deficere, si, antequam dederit legatarius pecuniam, Titius moriatur. Ex his uerbis 'si heredi' uel 'si heredi Titio decem dederit, liber esto', non tantum heredi, sed etiam heredis heredi dando peruenit ad libertatem: at si nullus heredi successerit, iure constituto nulli dando ad libertatem perueniet.
Abbreviated transcription (Latin):
R̾. Nam q̃dam mulier ne potes
suos cum beredes instituiss et
ip̃m filium cobr̃dem filiis suis
dediss. Cosq inuicem substituiᷤ¬
s. rogasseq filiumut filios eman¬
ciparet.no aũt rogass ut heredi¬
tatẽeis restitueret. ex auctorita¬
te diui seuen. emancipare eos s¬
pulsus est. eisꝙ restitueret here¬
ditatem ⁊̃ adiectum ẽ. ut si tar¬
dius faceret qĩ exmora usuras
prãturum. Uidi enim eum qui
moram faceret emancipatõmi
moram restitutioni fidei.cõ.eaz
sine ulla condicione filias ip̃ius
dedit ac petit ut filias suas emã¬
ciparet.itaut curatores ap̃tore
acciperent. filii uideri fidei cõmi¬
sisse placuit.ut eas sui iuns con¬
stitutas. abhereditatem auie. ꝑ¬
uenire pateretur: nec adrem pẽ¬
tinere si porcionem filiarum iu
tas.siticio qui non est heres.x. de¬
derit. certa psona demonstratur.
dies. peccuniam condicioni con¬
phensam statu lib̾ habuerit. iuẽ
constituto. nulli dando. osequet᷑

Expanded text:
quaedam mulier nepotes suos heredes instituisset et ipsum filium coheredem filiis suis dedisset eosque inuicem substituisset rogassetque filium, ut filios emanciparet, non autem rogasset, ut hereditatem eis restitueret: ex auctoritate diui Seueri emancipare eos compulsus est hisque restituere hereditatem. et adiectum est, ut, si tardius id faceret, quasi ex mora usuras praestaturum: uideri enim eum, qui moram faceret emancipationi, moram restitutioni fideicommissi sine ulla condicione filias ipsius dedit ac petit, ut filias suas emanciparet, ita ut curatores a praetore acciperent. filii uideri fidei commississe placuit, ut eas sui iuris constitutas ad hereditatem auiae peruenire pateretur, nec ad rem pertinere, si portionem filiarum iurtas: si 'Titio' qui non est heres 'decem dederit', certa persona demonstratur dies pecuniam condicioni comprehensam statuliber habuerit, iure constituto nulli dando consequitur
Abbreviated transcription (Latin):
Onp̾. Si inuitis heredi¬
b. expeculio statu lib̾ peccumã
ticio det. liber quidem fit. s ticiuᷤᷤ
qui inintis heredib sciens ac¬
⁊ eam peccuniam possidere. ut ad¬
uocare cam hii qui inuiti funt.¬
onc ratonum reddendarum li¬
ber ẽe iussus. docere d constare
fidem.omĩb que ab co gesta st̃.
ut neq subtrarent quid exhis
que accepit. n expensum ratõi¬
b prescripsat quod non dederat.
setet quod reliquum per quod¬
contextum scͥptum est. remane
apud cum. solucre d.neq eniz
aliter lib̃ eẽ pot.quam si hoc mo
conditioni sub qua data ẽ libẽ¬
tas. satisfecent. Ceterum debito¬
res cum quib tempore cẽxit. ñ
utiq ĩdiem oortis domini sui
fuisse idoneos prare cogendus
ẽ. S eo tempore quo his c̃ditu
ẽ. eius conditõnis fuisse. ut di
monumtum puta fec̾it. plibqͦ¬

Expanded text:
Etiamsi inuitis heredibus ex peculio statuliber pecuniam Titio det, liber quidem fit: sed Titius, qui inuitis heredibus sciens ac eam pecuniam possidere, ut auocare eam hi, qui inuiti fuone rationum reddendarum liber esse iussus est, docere debet constare fidem omnibus, quae ab eo gesta sunt, ut neque subtraxerit quid ex his quae acceperit neque expensum rationibus praescripser‹i›t quod non dederat: sed et quod reliquum per contextum scriptum est remanere apud eum, soluere debet: neque enim aliter liber esse potest, quam si hoc modo condicioni, sub quam data est libertas, satisfecerit. ceterum debitores, cum quibus ipse contraxit, non utique in diem mortis domini sui fuisse idoneos praestare cogendus est, sed eo tempore, quo his creditum est, eius condicionis fuisse, ut dilmonumentum' puta 'fecerint' pl
Abbreviated transcription (Latin):
locum hr̃e nõ potuit. qm uiuo
sit. peto post mortem tuam res¬
tituas hrditatetane sat̾dacio
fidei. cõ.petatur. ne ue ratõ exiga¬
tur. sine dubio ꝑ huiusmodi
u̾ba no interponende quidẽ ca¬
utionis conditio. uidebitur a¬
scripta rationiꝰ uero ñ exigẽde
medus adhibitus scił. ut culpa
no etiam dolus remissus intl¬
ligatur idemq incius ꝑsona

Expanded text:
locum habere non potuit, quoniam uiuo locum habere non potuit, quoniam uiuo sit: 'peto, post mortem tuam restituas hereditatem ita, ne satis fideicommissi petatur neue ratio exigatur'. sine dubio per huiusmodi uerba non interponendae quidem cautionis condicio uidebitur adscripta, rationi uere non exigendae modus adhibitus, scilicet ut culpa, non etiam dolus remissus intellegatur: idque in eius persona
Abbreviated transcription (Latin):
legatum. peti pot. cautõ mulri
pecc̃am redli. necc̃aria erit. Qd̾ si
maritus uiciosuo cã cecrd̃it n
soluendo sit. numquid adustiᷤ
hroem mulri que nich̃ deliquit
succurn debeat. ob eam peccam
que doci fuãt destinata: Sz qṁ
ambo legati peticionem hunt
saluam hẽbit. nõ soluta pecciñ¬
a uiro. mulier acconem.
Ium ita legatum ẽẽt
relictum.ticie si aliberis nõ dis¬
esẜit. negauerunt eam recte cͤa.¬
uere. quia ul mõtuis libens le¬
gati condicio possit existere. s
displicinit sententia. non enim
uoto matris oppoĩtam honero¬
sam nõ int̃ponede cautõnis in¬
terpretacio debuit ⁊ cum patro¬
nus lib̾to certam peccuniam
enim piculosum aꝯtriste. liber¬
tum coniunctum patroni libe¬
ris corũdẽ mortẽ expectare. ¶Ti¬
cius heredem institutum roga¬
uit post mõtem suam b̃rdita¬
tem restituere. Si fidei ꝯmissi
cautio nõ fuiss petita. muciare
cautionis exemplum anͣte con¬
stitucionem remisse cautonis:

Expanded text:
 peti potest, cautio 'mulieri pecuniam reddi' necessaria erit. quod si maritus uitio suo causa ceciderit neque soluendo sit, numquid aduersus heredem mulieri, quae nihil deliquit, succurri debeat ob eam pecuniam, quae doti fuerat destinata? sed quoniam ambo legati petitionem habuerunt, saluam habebit, non soluta pecunia uiro, mulier actionem.Cum tale legatum esset relictum Titiae 'si a liberis non discesserit', negauerunt eam recte cauere, quia uel mortuis liberis legati condicio possit exsistere. sed displicuit sententia: non enim uoto matris opponi tam ominosa non interponendae cautionis interpretatio debuit. Et cum patronus liberto certam pecuniam enim periculosum ac triste libertum coniunctum patroni liberis eorundem mortem exspectare. Titius heredem institutum rogauit post mortem suam hereditatem restituere, si fideicommissi cautio non fuisset petita. Mucianae cautionis exemplum ante constitutionem remissae cautionis
Abbreviated transcription (Latin):
gatus ẽasi ad eum ꝑtinere de¬
siss. libertas que seruo data est.
ticius uiuo testatore decessit.
libertas nõualet. quia conditi¬
o nec initium accepit. Paulus
ergo ⁊ siuiuerit ticius ⁊ capere
noͣ pot. idem dicendum est. desi¬
sse enim nõ uidetur. quod nec
incipit. Serui usus . f. mulieri
quod aduidua eet. legatus est.
idem ẜuus si ea nupsisset lib̾ ee ĩs
est. si mulier nuprit. liber ent

Expanded text:
gatus est et, si ad eum pertinere desisset, libertas seruo data est. Titius uiuo testatore decessit. libertas non ualet, quia condicio nec initium accepit. Paulus. ergo et si uiueret Titius et capere non potest, idem dicendum est: desisse eni‹m› non uidetur, quod nec incipit. Serui usus fructus mulieri, quoad uidua esset, legatus, idem seruus, si ea nubsisset, liber esse iussus ‹est›. si mulier
Abbreviated transcription (Latin):
iussus sit. eiꝙ fundum heres¬
dare dampnatus sit.uideam
utrum condicio lib̾taͬti p̾posi¬
ta sit. an uõ ⁊ legato.⁊ quidem
silib̾tati p̃poĩtam soli accipia
plius super ẽ. Nam ⁊ legatum
purum inuenitur.⁊ ideo nõ¬
inutile sit. Qd̾ si condicio eti¬
am legato insita sit. ꝙ quidã
recte putantisimul cum libẽ¬
tate. dies qq̃ legati uriliter ce¬
dit. Quid ergo continetur
his ũbis si ratões redclide̾it.¬

Expanded text:
iussus sit 'si iussus sit 'si dare damnas sit, videamus, utrum condicio libertati praeposita sit an vero et legato. et quidem si libertati soli accipiamplius superest: nam legatpurum inuenitur et ideo inutile fit: quod si condicio etiam legato insita sit, quod quidam recte putant, simul cum libertate dies quoque legati utiliter cedit. quid ergo continetur his uerbis 'si rationes reddiderit
Abbreviated transcription (Latin):
si rationes redlident. cum con¬
tub̾nali sua lib̃ esto. eisꝙ heres.
x. dato. an sistic ho mortuo ant̃¬
quam rationes redderet. ulpa¬
ritore. uł reliqua h̃ñte.liba eẽt
mulr. ⁊ andelegato idem acci¬
piamus lib̾tate data si ratioẽs
reddiderit. hac conditoẽ ratio¬
n in reddendarum ut iussus
uideatur reliqua redde siqua
ht. cum fide actũs sui. q̃ si nł¬
la sunt.pure accepisse libtatẽ
uidebuntur ⁊ si post aditam he¬
reditatem decessit. libtate cõ
petente.etiam legatum eos se¬
cutum ẽ Quod si cum abhis
reliquam hrẽt decessit.sub ea¬
dem conditione ⁊ contubna¬
lis eius. lib̾tatem accepisse ui¬
debitur eĩ defecta indebitur ꝯ¬
dicione. S nõ mneleganter il¬
lud dicetur.stichum quidem
sub cõdicione manumissum
contubnalem autem eiꝰpure
⁊ illam coniunctõem nõ adiũ¬
gendam condicionem. set ad
neccessitudinem demonstran¬
dam ꝑtinere.tunc demum ꝑ ĩ¬
pleta hẽatur condicio. cum p
cum stat. ꝗsi impleta ẽẽt. debi

Expanded text:
si rationes reddiderit, cum contubernali sua liber esto eisque decem heres dato', an Sticho mortuo antequam rationes redderet, uel pariatore uel reliqua habente, libera esset mulier? et an de legato idem accipiamus. libertate data, si rationes reddiderit, hanc condicionem rationum reddendarum, ut iussus uideatur reliqua reddere, si qua habet, cum fide actus sui. quae si nulla sunt, pure accepisse libertatem uidebuntur: et si post aditam hereditatem decessit, competente libertate etiam legatum eos secutum est. quod si, cum adhuc reliqua haberet, decessit, sub eadem condicione et contubernalis eius libertatem accepisse uidetur et defecta uidebitur condicione. sed non ineleganter illud dicetur Stichum quidem sub condicione manumissum, contubernalem autem eius pure et illam coniunctionem non ad coniungendam condicionem, sed ad necessitudinem demonstrandam pertinere. Tunc demum pro impleta habetur condicio, cum per eum stat, qui, si impleta esset, debit
Abbreviated transcription (Latin):
nistrare.tamen uoluntatem
filia mutãtẽ. conditionem re¬
sumunt. quoniam plura sũt.
dem instituisset. anepote petiit
ut si intra annum .xxx. more¬
retur. hereditatem patruo suo
restitueret. nepos liberis relic¬
tis intra etatem suprascripta
uita decessit. fideiꝯ. xlitione.¬

Expanded text:
nistrari, tamen voluntatem nistrari, tamen voluntatem filia mutante condicionem resumunt, quoniam plura sunt. des instituisset, a nepote petit, ut, si intra annum trigesimum moreretur, hereditatem patruo suo restitueret: nepos liberis relictis intra aetatem supra scriptam uita decessit. fideico
Abbreviated transcription (Latin):
testatorum. uoluntatem potuiᷤ
quam u̾ba consideran oporteat.
eliophylippo fidei cõ.ita datum
uideri. si ea ꝓcula defuncti filia.
nubere noluiss. Qrcum ea p̾ꝰ
quam uin potens fieret uita
decesẜit. oditionem extitisse ñ
uideri. ¶Ita fidei o.dato. uolo
restituas si sine libens decedas.
conditio defecit. exuoluntate
ul uno filio superstite pelicto.
¶Conditionum uerba que te¬
stamento prescribuntur ꝓuo
luntatẽ considerantur. et toeo
niam inter ea puer adoleucãt.
idegerunt. ut curatores ip̃i cõ¬
stituerentur. condicio fidei. cõ.
tał prescripta. si tutelam in an¬
meo ĩ matrimomo pserauerit¬
diuortio sine culpa uiri. post
mortem socrus facto. defecisse
fideio cedere. quam mori cepit
nupta.uł maritus.⁊ ideo nͣ mu¬
tianam cautionem locum hr̃e.
quia morte uir. conditio p̾set
existere. ¶Etdei con. mẽstru
a aannua. subea conditioneli¬
berto relicta. quam diu res pa¬
troni filiegesẜit ⁊ si pr̃ari neccẽ
ẽ.filia ꝓhibente res suas adim¬

Expanded text:
testamentorum uoluntatem potius quam uerba considerari oporteat, Aelio Philippo fideicommissum ita datum uideri, si ei Procula defuncti filia nubere noluisset: quare cum ea prius, quam uiripotens fieret, uita decesserit, condicionem exstitisse non uideri. Ita fideicommisso dato: 'uolo restituas, si sine liberis decedas' condicio deficit ex uoluntate uel uno filio superstite relicto. Condicionum uerba, quae testamento praescribuntur, pro uoluntate considerantur: et ideo oniam interea puer adoleuerat, id egerint, ut curatores ipsi constituerentur, condicio fideicommissi talis praescripta: 'si tutelam in anmeo in matrimonio perseverdivortio sine culpa viri post mortem socrus facto defecisse cedere, quam mori coeperit nupta vel maritus, et ideo nec Mucianam cautionem locum habere, quia morte viri condicio possit exsistere. Fideicommissa menstrua et annua sub ea condicione liberto relicta "quamdiu res patroni filiae gesserit" etsi praestari necesse est filia prohibente res suas admi
Abbreviated transcription (Latin):
extit̾it᷑. lẽgatum accipe iussus ẽ.
inlegato repetitam uideri liber
ana cautio locum nõ h̃t. si pali¬
am conditĩonem acc̃o legati d¬
fferri potuiͣt. ¶Ticio si mu¬
peccuniam eidem mulier ticiꝰ
restituere rogatus ẽ. si nupserit
mulier die legati cedente. fidei.¬
cõ. petet. Remoto aut fidei cõ.le
gatarius exemplum mutiane
cautionis nõ hẽbit. ¶Pater
exheredate filie tutores dedit. e
osq si mat̾ eius impubere filia
constituta uita decessiss. adrẽ
g̾endam accedere iussit. cum u¬
xori mandatum ẽet. ut morĩẽ.
filie comuni decies restituera.
no sub condictõne tutores in¬
debuntur dati. nec siquid aliũ
iudicio uoluntatis. cautio le¬
gatorum uł fidei ꝯmissorum
remitti põt. Itaq si cautionis
non petende condicio.legato
uł fideiꝯ. prescribatur. conditi¬
onem ea res nõ faciet. ñ enim
de ficiet set siquis caueri desida¬
uit. honere cautionis nõsecu¬
to. quod aduersus inuitum. ho¬
remittiposse cautionem placu

Expanded text:
exstiterit, legatum accipere iussus est, in legato repetitam videri libert Muciana cautio locum non habet, si per aliam condicionem actio legati differri possit. "Titio, si mupecuniam eidem mulieri Titius restituere rogatus est. si nubserit mulier die legati cedente, fideicommissum petet: remoto autem fideicommisso legatarius exemplum Mucianae cautionis non habebit. Pater exheredatae filiae tutosque, si mater eius, impubere filia constituta, vita decessisset, ad rem gerendam accedere iussit, cum uxori mandatum esset, ut moriens filiae communi decies restitueret. non sub condicione tutores videbuntur dati nec, si quid aliud indicio voluntatis cautio legatorum vel fideicommissorum remitti potest. itaque si cautionis non petendae condicio legato vel fideicommisso praescribatur, condicionem ea res non faciet: non enim deficiet, si quis caveri desideraverit, onere cautionis non secuto, quod adversus invitum hoostquam remitti posse cautionem placui
Abbreviated transcription (Latin):
D̾ Municipib si iurasset.
legatum ẽ. hec condicio non ẽ
mpossibilis. Paulus quemad¬
modum ergo pareri potest con¬
dicioni per eos. itaq iurabũt.
ꝑquos municipii res gerũtũ.
legan michi põt. quia in huius¬
modi legati. non testamenti fa.¬
cti tempus ⁊ conditionis exple¬
te expetan oportet.

Expanded text:
 Municipibus, si iurassent, legatum est. haec condicio non est impossibilis. Paulus. quemadmodum ergo pareri potest per eos? itaque iurabunt, per quos municipii res geruntur. legari mihi potest, quia in huiusmodi le‹g›atis non testamenti facti tempus, sed condicionis expletae spectari oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
us. TDon adea dumtarit
ptinet. que fepius sub diuersis
conditionib.sei etiam que pri¬
mo pure. deinde sub conditiõe
dantur.Itaq quocl heres pure
dare iussus ẽ quod ue pute lega¬
tum ẽ.cum id exinter uallo sb̾
condicione legatu ẽ. posterᷤ
ualet. si prius subconditõẽ dem̃
pure legatum ẽ. Quod si pure¬
legatum ẽ. excontinenti hrs
subcondicione dampnatus ẽ¬
aut rogatus ẽ dare. pinde est ac
si iunctã subiecta seriptura.ad̾
legatum eẽtiul ut presens uen¬
dican. si hoc uoluent legatariu.
ułcum conditõ extit̾it. ab hrd̃
peti possit nisi commemoratõ¬
nem supioris leͬgati posterius
scriptum fuĩt. ueluti stichus
quem illi legaui. heres meus
si illud factum erit dato. Tũc
enim in reuccandi animo p̃¬
sens legatum ⁊ sub conditõe
dandiata scripsisse uidebitur.
⁊ si ante condicionem rem uẽ

Expanded text:
um. non ad ea dumtaxat pertinet, quae saepius sub diuersis condicionibus, sed etiam quae primo pure, deinde sub condicione dantur. itaque quod heres pure dare iussus est quodue pure legatum est, cum id ex interuallo sub condicione legatum est, posterius ualet: si prius sub condicione, deinde pure legatum elegatum ex continenti heres sub condicione damnatus aut rogatus est dare, perinde est, ac si iuncta subiecta scriptura idem legatum esset, uel ut praesens uindicari, si hoc uoluerit legatarius, uel, cum condicio peti possit, nisi commemoratione superioris legati posterius scriptum fuerit, velut: "Stichum, quem illi legavi, heres meus ei, si illud factum erit, dato": tunc enim revocandi animo praesens legatum et sub condicione dandi ita scribsisse videbitur: et si an
Abbreviated transcription (Latin):
fuit accipientis conditiones.
gatumest. quia no conditioe
s in mora suspenditur. nõ põt
enim condicio nõ existerehe¬
res meus cum ip̃e morietur .c.
ticio dato legatum sub conditi¬
one relictum ẽ. Quamuis eĩ
heredem monturum certũ sit
tam̃ in c̾tum ẽ an legataiõ ui¬
uo. dies legati nõ cedat ⁊ nõ ẽ
ctum ad eum legatum puen¬
turum. ¶Qui post mutia¬
nam cautõem interpoitã lega¬
tum accepit. si cc̃ cautionem
aliquid fecent. stipulatione
cominissa. etiam fructus re
stituet hr̃di. ħ enim legatari
⁊ in exordio cauere cogitur.
legatarius inuitilit̃ legetur.
tam̃ cautõnis mutiane renx¬
ne alicuius no faciendi lega¬
to.locum hãt. ¶Quod ĩfrau¬
dem leg̃. ad ĩpediendas nupti¬
as scͥptum ẽ. nullam uĩ habet.
ueluti ticio patri.c. si filia q̃ in¬

Expanded text:
t accipientis condiciones gatum est, quia non condicione, sed mora suspenditur: non potest enim condicio non existere. "Heres meus, cum ipse morietur, centum Titio dato". legatum sub condicione relictum est: quamuis enim heredem moriturum certum sit, tamen incertum est, an legatario uiuo. dies legati non cedit et non est certum ad eum legatum peruenturum. Qui post Mucianam cautionem interpositam legatum accepit, si contra cautionem aliquid fecerit, stipulatione corestituet: hoc enim legatarius et in exordio cavere cogitur. rietur legatarius, inutiliter legetur, tamen cautionis Mucianae remenem alicuius non faciendi legato locum habet. Quod in fraudem legis ad impediendas nuptias scriptum est, nullam uim habet, ueluti: 'Titio patri centum, si filia,
Abbreviated transcription (Latin):
netiã.cc. residua petet. Ridicu¬
lum ẽ enim. eandem ⁊ ut uidu
amautnuptam admitti.
eliophylippo cognato nupciis
testamentosignauit. erdem
filie predium. si eliophilippo nr¬
psisset. uerbis fidei. con. reliꝗt.
Quod si nõ nupsiss. idem predi¬
um phylippo dan uoluit. non¬
dum ui potens puella. diez

Expanded text:
ntum residua petat: ridiculum est enim eandem et ut uiduam et ut nuptam admitti. Aelio Philippo cognato nuptiis testamento designauit: eidem filiae praedium, si Aelio Philippo nubsisset, uerbis fideicommissi reliquit: quod si non nubsisset, idem praedium Philippo dari uoluit: nondum uiripotens p
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to remissa. ¶Aptu
ẽ si arbitro ticii seia nupserit.
beres meus ei fundum dato.ui¬
uo testatore. etiam sine arbito
ticii eam nubentem. legatu ac¬
cipere.ixdendum ẽ. eamꝙ legis
impedim̃tum inferatur. S si
ticius uiuo testatore decedat.
licet condicio deficit. quia taṁ
ret. muliens succurretur. ¶ ox¬
uie si nõ nupẜit. fundum cum
morietur lego. põt dici ⁊ si non¬
nupsit. eam confestim ad lega¬
tum admitti nõ idem ꝓbatũ
sic̾tus dies. inctus sue auusle¬
gato fun̾t ascriptus.¶¬

Expanded text:
to remissa, rescriptum est. "Si arbitratu Titii Seia nubserit, heres meus ei fundum dato". vivo Titio etiam sine arbitrio Titii eam nubentem legatum accipere respondendum est eamque legis impedimentum inferatur. sed si Titius vivo testatore decedat, licet condicio deficit, quia tamen ret, mulieri succurretur. "Maeviae, si non nubserit, fundum cum morietur lego". potest dici et si serit, eam confestim ad legatum admitti. non idem probatur, si certus dies incertusue alius legato fuerit adscriptus.
Abbreviated transcription (Latin):
D Si ita legatum ẽẽt. cum
nuprit. si nupta fuĩt ⁊ h testatõ
sciss. alt̾um matrimoniũ eĩt ex¬
spectandum. Nicͥꝙ intererit. u¬
trum uiuo testatore. an pꝰ mor
si uoluit.do. lego. ap̃ labeonem
proculꝰ notat. nõ alr ad herede
legatarii ꝑtinere quã si ip̃c lega¬
tari uoluit adse ꝑcinẽ. quia cõ¬
dicio ꝑsone in iuncta uidetur.
tib heredes instituit. ersq pluri¬
um rerum ꝑcepciones pure ded̾.
hroitatem adierunt. patrem a
legator ꝯmodo illa quoq ratõ
lios. obsecutus uoluntati. supp̃¬
mum iudiciũ uroris sue cꝰtodi¬
no ẽẽ cogend̾ ticium cauẽ. sext᷑
cecilius existimat. qm̃ ad ip̃m
dumtaxat.emolumẽtum lega¬
ti redĩet. S si filio frĩ alũpno.
minus industrio. ꝓspectum ẽẽ
uoluit. int̾ eẽ hr̃dis credendu
ẽ. atq ideo cautionem ĩt̾poendã.
ut ⁊ fundꝰ ꝯꝑaretur. ac p̾ea ñ ali¬

Expanded text:
 Si ita legatum esset 'cum nubserit', si nupta fuerit et hoc testator scisset, alterum matrimonium erit exspectandum nihilque intererit, utrum uiuo tesi voluerit, do lego", apud Labeonem Proculus notat non aliter ad heredem legatarii pertinere, quam si ipse legatarius uoluerit ad se pertinere, quia condicio personae iniuncta uidetur. tibus heredes instituit eisque plurium rerum praeceptiones pure dedit: hereditatem adierunt. patrem a legatorum commodo illa quoque ratiolios obsecutus uoluntati supremum iudicium uxoris suae custodnon esse cogendum Titium cauere Sextus Caecilius existimat, quoniam ad ipsum dumtaxat emolumentum legati rediret. sed si filio fratri alumno minus industrio prospectum esse uoluit, interesse heredis credendum est atque ideo cautionem interponendam, ut et fund
Abbreviated transcription (Latin):
solueret. lib̃ esto. si mõ nichil ti¬
cio fuit debitum. Qd si post te a¬
stam̃tum testator facta pecc̃a
exsoluit. defecisse condicioem ĩ¬
telligi. ¶Falsam legati demõ
io dato. idq suͣmpͣsit exd̾fucti
uoluntate.quia nõ animo le¬
gandi.si et diminẽdi legatr̃.¬

Expanded text:
rit, liber esto', si modo nihil Titio fuit debitum: quod si post testamentum factum testator pecuniam exsoluit, defecisse condicionem intellegi. Falsam legati demonsio dato' idque sumpsit ex defuncti uoluntate, quia non animo legandi, sed deminuendi legat
Abbreviated transcription (Latin):
collocantur. aut iporum quibo
quid relinquit. aut aliorutcia.
spẽs ineuentu ponet᷑. ¶Fiscus
sic̾ hisdem oditionib parẽ deb.
quib ꝑsona aqua ad ip̃m ꝙ re¬
lictum ẽ ꝑuenit. sic etiam cu
tuo hone hoc ipsum uendicat.
Ap̃. Si uir uxori adtempus
liberoꝵ legauit.dubitan potet
andehis dumtaxat filiis sensi̾¬
s testator. qui post mõtem eiꝰ
nati fuissẽt.an ⁊ dehis q uiuoeo.¬
⁊ abeo suscepti fuissẽt. pͥ testm̃ fẽ¬

Expanded text:
collocantur aut ipsorum, quibus collocantur aut ipsorum, quibus quid relinquitur, aut aliorum: terti‹a› species in euentu ponetur. Fiscus iisdem condicionibus parere debet, quibus persona, a qua ad ipsum quod relictum est peruenit, sicut etiam cum suo onere hoc ipsum uindicat.am Si vir uxori ad tempus liberorum legaverit, dubitari potest, an de his dumtaxat filiis sensisset testator qui post mortem eius nati fuissent an et de his, qui vivo eo ab eo suscepti fuissent post te
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̾ca prãtiõem oparum dicamũ.
S hoc iureutimur ut q̃ ad̃m di¬
ctum ẽ si pecc̃am expecculio suo
det ex̃neo. admitti eum adlibẽ¬
tatem. ita ⁊ si opam p̃stitit. nec¬
cesse sit cum admitti ad liberta¬
tem. Itaq ⁊ ĩꝓppoĩto sapient̾ fa¬
ciet hr̃s si impedient eum quo
minus pret opas. hac enĩ ratõ¬
Dem. Siancille aliene cum
ea nupsiss legatum sit. ꝓculꝰ ait
Qutile legatum eẽ. quia po̾sit ma¬
gatum si ea ꝑsona decesẜit. cui
legatum ẽ sub alictõe. Qurd gͦ
si nõ decesẜit. s in ciuitate eẽ de¬
sierit. puta alicui legatum si ꝯ¬
sul fint.⁊ is in insulam deportat
est. miquid nõ intim extĩguit᷑
legatum. quia restitui ĩcunta
Non idem erit dicẽdum.si ea pe¬
na ĩ eum statuta fini̾t. q̃ ĩrogatẜ
uitutem. qr ẜuitꝰ mõti assimilaᷤ
ditiones uarietatem hñt. ⁊ qit̾
ut quid detur. uł quid fiat. ut
quod obtingat. uł retro nedet̃
ne fiat. neobtigaterbus dandu
faciendiq conditiones ĩpsõas

Expanded text:
 circa praestationem operarum dicamus. sed hoc iure utimur, ut, quemadmodum dictum est, si pecuniam ex peculio suo det extraneo, admitti eum ad libertatem, ita et, si operam praestiterit, necesse sit eum admitti ad libertatem. itaque et in proposito sapienter faciet heres, si impedierit eum, quo minus praest‹et› operas: hac enim ratioalienae, cum ea nubsisset, legatum sit, Proculus ait utile legatum esse, quia possit magatum, si ea persona decesserit, cui legatum est sub condicione. Quid ergo, si non decesserit, sed in ciuitate esse desierit? puta alicui legatum 'si consul fuerit' et is in insulam deportatus est: numquid non interim exstinguitur legatum, quia restitui in ciuitnon idem erit dicendum, si ea poena in eum statuta fuerit, quae irrogat seruitutem, quia seruitus morti adsimuladiciones uarietatem habent et quasionem, ut quid detur, ut quid fiat, ut quid optingat, uel retro ne detur, ne fiat, ne optingat. ex his dandi faciendique condiciones in personas
Abbreviated transcription (Latin):
pro sua parte.⁊ condictioni pa¬
rere.⁊ legatum cape possunt.
Nam quamuis summa uniũ¬
se condictionis sit ascripta. e¬
numeracione ꝑsõarum. põt yi¬
deri ẽẽ diuisa. In eo uõ ꝙ uni sb
odictione legatum ẽ. scindiex
accidenti condictõ nõ debet.⁊
omis nũs eorum ꝗ in locum eiꝰ
substituuntur ꝓsingłri ꝑsona¬

Expanded text:
pro sua parte et condicioni papro sua parte et condicioni parere et legatum capere possunt: nam quamuis summa uniuerse condicionis sit adscripta, enumeratione personarum potest uideri esse diuisa. in eo uero, quod uni sub condicione legatum est, scindi ex accidenti condicio non debet, et omnis numerus eorum, qui in locum eius substituuntur, pro sin
Abbreviated transcription (Latin):
dies pomtur adproganda ea qre
ad presens tempus. nõ etiam que
ĩfuturum legata sunt. diesq pu¬
bertatis h̃t aliquam tp̃is demo¬
strationem. ¶Ouob eadem
sequetur.⁊ pãs eiꝰ qui nõ dederit.
alten cum sua condictione acc̾s¬
legatus ẽ.si calimacho cum quo
testamenti factionem no hẽbat
ducenta dediss. condictõi parẽ
debet ⁊ cc. dare ut ad eum legatũ
fundus ꝑtineat. licet nummoᷤ
no faciat accipiẽtis. Quid int̾ė¬
ẽ utrum tali ꝑsone dare iubeat.
an aliqͦ loco ponẽ. uł in mare de¬
icere.neq ẽĩm illud ꝙ adtalem
ꝑsoam pue̾turum est. testam̃ti
nomine. set mõtis cã capitur
D̾. Cum fundus legatus ẽ
si .x. dederit.partem fundi oseq
nõ põt. nisi totam pecc̃am nu¬
merass. Dissimilis ẽ cã cum
duob eadem res sub cõdictiõeꝰ.
legata ẽ. In hac eĩ q̃cẽ. statim a
testamento quo pluribꝰ cõclicꝰ¬
cio appoĩta ẽ. diuisa qq̃ ĩsĩglas
ꝑsonas uidei põt ⁊ iteo siguli

Expanded text:
dies ponitur ad proroganda ea, quae ad praesens tempus, non etiam quae in futurum legata sunt, diesque pubertatis habet aliquam temporis demonstrationem. Duobus eadem sequetur et pars eius, qui non dederit, alteri cum sua condicione adclegatus est, si Callimacho, cum quo testamenti factionem non habebat, ducenta dedisset: condicioni parere debet et ducenta dare, ut ad eum legatus fundus pertineat, licet nummos non faciat accipientis: quid enim interest, utrum tali personae dare iubeatur an aliquo loco ponere uel in mare deicere? neque enim illud, quod ad talem personam peruenturum est, testamenti nomine, sed mortis causa capitur. Cui fundus legatus est, si decem dederit, partem fundi consequi non potest, nisi totam pecuniam numerasset. dissimilis est causa, cum duobus eadem res sub condicione legata est: in hac enim quaestione statim a testamento, quo pluribus condicio adposita est, diuisa quoque in singulas personas uideri potest, et ideo singuli
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. S indiem exẽpli grã
centesimum impatum est statr¬
libero ut pecẽam solueret. neq
initium temporis eius qd̾ fu¬
turum ẽẽt. ascriptum ẽẽt. adita
hr̃ditate.cedere dies incipit. qr
absurdum uisum ẽ. ante die
preterire quã is existeret.quem
oportet accipere⁊ hoc inomib
qui dare heredi iussi sunt. dicẽ¬
dumẽ. Igitur ⁊ legatario exadi¬
le si m̃s erit liber esto legatu.
uł hr̃ditatem sine condietõe
ei ded. dem̃ cum alienauit. de¬
bebitur domin cius legatu
uł hereditas. uł uissu cius adi¬
n potent. Nam id expressit. si
m̃s erit ul mnlib̾tatem dãdam.
quo futurum erat ut ĩpedirẽt
libtas etiam si expressum ñ ẽet.
Sepe nũmero tamẽ. mutatur
rei affectus.quamquam io exp̃c¬
serit testator. quod ⁊ si ñ fecisset.¬
diem fideicominissi uenisse. c̃
et cui erat relictum cum ad.
pellatio. exgermania iudicauit
nissus est. nouissimo eius tem¬
poris dic legatum debebitur.
et libertas obtigerit.
to subhac condictione si rati¬

Expanded text:
m Si in diem exempli gratia centensimum imperatum est statulibero, ut pecuniam solveret, neque initium temporis eius quod futurum esset, adscriptum est, adita hereditate cedere dies incipit, quia absurdum visum est ante diem praeterire, quam is existeret, quem oportet accipere. et hoc in omnibus, qui heredi dare iussi sunt, dicendum est: igitur et legatario ex adile, si meus erit, liber esto": legatum uel hereditatem sine condicione ei dedit: deinde eum alienauit. debebitur domino eius legatum uel hereditas et iussu eius adiri poterit: nam id expressit 'si meus erit' in libertate danda, quo futurum erat ut impediretur libertas, etiamsi expressum non esset. saepenumero tamen mutatur rei effectus, quamquam id expresserit testator, quod et si non fecissetdiem fideicommissi uenisse, cumet, cui erat relictum, cum ad pellationeiussus est, novissimo eius temporis die legatum debebitur et libertas optingit. Vto sub hac condicione "si rati
Abbreviated transcription (Latin):
neo dare iusserit. quia ꝯputati¬
one facta. que semꝑ inꝑsõa eni
introducitur. ñ amplius legio
cesse porciomis ad eu subsidẽt.
¶Cum uir uxori si alibis ne nuͬ¬
psent. in annos singłos aliquid.
legaint Qurd iuris sit.Iul. i.¬

Expanded text:
putatione facta, quae semper in persona eius introduceretur, non amplius leg‹e› concessae portionis ad eum subsideret. Cum uir uxori 'si a liberis ne nubserit' in annos singulos aliquid legauit, quid iuris sit? Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nerat. scribit. exduob scrip¬
tis hrdib. si unus regatus sit.
tibi hrditatem restituẽ.tu ti¬
tio ctam summam dare. ⁊ bñ¬
fitio legis falcidie. in restituen¬
do hr̃s utatur.qͣntominus p̃
dare debet.nam ⁊ sialiohr̃de in¬
stituto iussus est. seruo titiida¬
re. ip̃i seruodatur. quia q̃ facti
sunt.non traseunt ad dñm̃
q̃madinodum si michiant
seruotitii stipulatus sum ñ ti¬
tio. s seruo enis dan pot̃. ⁊ hec
u̾ba sunt s cum hrdi dare ius¬
sus ẽ.in deanns ne domino
dadum sit.⁊ ꝯsequens ẽ. ⁊ hic
seruo daricte statulib. qn dṅo
dare deb̾eat. ñ ẽ dubium/ ccͣ q
domino debet dare. ñ implet
conditoem dando seruo enis.
meuł nolentemplere potest.
¶Cum brditas extrebelliano
senatus.con.restituta ẽ. hr̃di
dandum ẽ. ut inpleatur ꝯdi¬

Expanded text:
rum scribit, ex duobus scriptis heredibus si unus rogatus sit tibi hereditatem restituere, tu Titio certam summam dare, et beneficio legis Falcidiae in restituendo heres utatur, quanto minus tibi dare debet. nam et si alio herede instituto iussus est seruo Titii dare, ipsi seruo datur, quia quae facti sunt, non transeunt ad dominum, quemadmodum, si mihi aut seruo Titii stipulatus sim, non Titio, sed seruo eius dari potest: et haec uera sunt. Sed cum heredi dare iussus est, uideamus, ne domino dandum sit: et consequens est et hic seruo dari. Certe statuliber quin domino dare debeat, non est dubium. Contra qui domino debet dare, non implet condicionem dando seruo eius, me uel nolente implere potest. Cum hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituta est, heredi dandum est, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. SIquis ẜuum liberum
ẽe iusserit si hereditaciones red¬
didisset. posteaq cum rationes
reddere uetuerit. qĩ puram fac¬
quib dies appoĩta nõ eẽt ãnua.
bima.trima. die.dare iusꝰ ẽ. et a¬
licui cum pubes ẽẽt pecc̃am le¬
gauit. id qͦq̃ legatum annua.
bima trima die post pubtatez
prandum eẽ. in cõmentariis ga¬
ii scriptum ẽ. quia magis ꝯdic¬
cio. quam dies legato adiecta
ẽ. Ego contra sentio. quia fere

Expanded text:
. Si quis seruum liberum esse iusserit, si heredi rationes reddidisset, posteaque eum rationes reddere uetuerit quasi puram facquibus dies adposita non esset, annua bima trima die dari iussit et alicui, cum pubes esset, pecuniam legauit, id quoque legatum annua bima trima die post pubertatem praestandum esse in commentariis Gaii scriptum est, quia magis condicio quam dies legato adiecta esset. contra ego sentio, quia fere
Abbreviated transcription (Latin):
porpito. qr fr̃ ei pecũia exarcha
tile tam̃ legatum ẽ at si cõdi¬
tionałr cepta sit cã. ueluti h̃
m̃o.titio. si negãmea curauit
fundum do.titius m̃s filius.¬

Expanded text:
pito, quia frater eius ipse ex arca tile legatum est. At si condicionaliter concepta sit causa, ueluti hoc modo: 'Titio, si negotia mea curauit, fundum do': 'Titius filius
Abbreviated transcription (Latin):
titio no nupẜit. uelita si neq
ticio. neq seio. neq meino nu¬
pserit ⁊ deniq si plures ꝑsone
comp̃hense fui̾nt. magis placu¬
it cuilibet eorum si nupẜit: a¬
missuram legatum. nec iudẽi
tali condictione uiduitatem
inductam. cum alii cuilibet sa¬
tis commode possit nubẽ. yrȯ¬
amus ⁊ si ita legatum sit. si titio
nupsit.⁊ ꝗdem si honeste ticio pꝰ¬
sit nubere. dubium nõ erit. qn¬

Expanded text:
it' uel ita 'si neque Titio neque Seio neque Maeuio nubserit' et denique si plures personae comprehensae fuerint, magis placuit, cuilibet eorum si nubserit, amissuram legatum, nec uideri tali condicione uiduitatem iniunctam, cum alii cuilibet satis commode possit nubere. Uideamus et si ita legatum sit 'si Titio nubserit'. et quidem si honeste Titio possit nubere, dubium non erit, q
Abbreviated transcription (Latin):
subꝯditõe dandiñ posse ꝑꝑ
s semel dãdam pecumam. s
ego cc̃ puto. ¶Si pzrei le¬
gate usucaptasit.an insolid
toris. ¶Plautius uni ex
brdib fundum legaũ. si.c.
lordib dediss de ducet suam
ptem hrditariam.⁊ reliquam
summã.hr̃dib ꝓportõe eorũ
dabit/at si hr̃s exꝑte ita insti¬
tutus eẽt. si hrdib.x. dediss.¬

Expanded text:
n posse per sed semel dandam pecuniam: sed ego contra puto. Si pars rei legatae usucapta sit, an in solidum toris. Plautius. Uni ex heredibus fundum legaui, si centum heredibus dedisset: deducet suam partem hereditariam et reliquam summam heredibus pro portione eorum dabit. at si heres ex parte ita institutus esset, si heredibus decem dedisse
Abbreviated transcription (Latin):
D̾.Lon numqua conting̾
ut quedam nõatim exp̃ssa offi¬
ciant quamuis omissa. tacite ĩ¬
celligi potuissent. nec eẽnt obfi¬
tura. ꝙ euenit si alicui ita legat.
ticio .x.do. lego si meuius capito¬
lium ascendenit. Nam quamui
inarbitrio meuii sit an capito¬
lium ascendat. ⁊ uelit id efficẽ
ut ticio legatum debeatur. ñ tñ
poterit. alus u̾bis utilit lega

Expanded text:
onnumquam contingit, ut quaedam nominatim expressa officiant, quamuis omissa tacite intellegi potuissent nec essent offutura. quod euenit, si alicui ita legatur: 'Titio decem do lego, si Maeuius Capitolium ascenderit'. nam quamuis in arbitrio Maeuii sit, an Capitolium ascendat et uelit efficere, ut Titio legatum debeatur, non tamen poterit aliis uerbis utiliter lega
Abbreviated transcription (Latin):
A
epafroditi constituent. Uerum
etiam quas rationes. q̃q instru¬
menta tradere aut erhibere dnis
suis debeat. cuius sine̾ cum fĩt
sat̾factumi. nõ ĩpedietur epafro¬
eligere põt. que sibi leuior eẽ ui¬
detur.legato uero eo mo relicto.
legatarium nouissime condic¬
cioni parere oportet. ¶Hrdi dãc
x. iussus ⁊ liber eẽ ⁊ hrois heredi
dando puemet adlib̾tatem ꝙ̃

Expanded text:
a Epaphroditi constituent, uerum etiam quas rationes quaeque instrumenta tradere aut exhibere dominis suis debeat: cuius sententiae cum fuerit satisfactum, non impedietur Epaphreligere potest, quae sibi levior esse videbitur: legato vero eo modo relicto legatarium novissimae condicioni parere oportet. Heredi decem dare iussus et liber esse et heredis heredi dando
Abbreviated transcription (Latin):
nus tuus te uia publica cuz
ad parẽdum ꝯditõi ire uelles.
ire ꝓhibĩt nec ꝑte staret. qͦ
minus agẽdo obcalũpniam
eum submoueashiidies ꝯdi¬
tõi ñ inputabuntur.
¶Quidam ita legauãt. si publiꝰ
cornelius inp̃esam qͣm infũ¬
dum seianum feci.Hrdimeo
dedit. tuiiii hr̃s m̃spublio cõ¬
nelio fundum seianum dato.
cassellius aiebat.⁊̃ p̃tium fũ¬
didari debe.offilius inpense
u̾bonegat p̃tium significari.
s eos dum taxat. sumptusqͦs
in eum pa quam ẽp̃tus eẽt fec̃.
deductis fructib inpẽsarum
rõ hr̃i deb̾at. ⁊ hoc magis ueru
pecumas cuiq legaui. eas hr̃s
m̃s. si mat̾ meamoritur dato.
mortuo patre.f. titius uixerat¬
⁊ uiua matre.f. decesẜat. mortu¬
amatre.hr̃dib titii legatum
soluẽdi di es adiecta. uideamꝰ
inꝗdlabeo. ne id fłm sit. qr in
cħ̾ intersit. utrum ita scribat᷑.
q̃s pecumas cͣm legaui.eas he¬
res nĩs. nͥ mat̾ meamoritur. da¬
to an ita.simat̾ mea moritumr.

Expanded text:
nus tuus te uia publica, cum ad parendum condicioni ire uelles, ire prohibuerit nec per te staret, quo minus agendo ob calumnias eum summoueas, hi dies condicioni non imputabuntur. Quidam ita legauerat: 'si Publius Cornelius impensam, quam in fundum Seianum feci, heredi meo dederit, tum heres meus Publio Cornelio fundum Seianum dato'. Cascellius aiebat etiam pretium fundi dari debere, Ofilius impensae uerbo negat pretium significari, sed eos dumtaxat sumptus, quos in eum posteaquam emptus esset fecit. deductis fructibus impensarum ratio haberi debeat: et hoc magis uerum pecunias cuique legaui, eas heres meus, si mater mea moritur, dato': mortuo patre familias Titius uixerat et uiua matre familias decesserat. mortua matre heredibus Titii legatum soluendi adiecta. uideamus, inquit Labeo, ne id falsum sit, quia nihil intersit, utrum ita scribatur: 'quas pecunias cuique legaui, eas heres meus, si mater mea moritur, dato' an ita: 'nisi mater mea moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
um ñ ascenderit.si stichumñ
manumiserit.⁊ insimilib.et
ita aristoni. ⁊neratio ⁊ iulia
⁊ in legatis placint. um in hr̃¬
ditatib q̃ ademremedium
admissum ẽ sim̃ si uxor mari¬
tum suum cui dotem ꝓmiẜit
ita brdem scripserit exꝑte. si
dotem qͣm ei ꝓmisi. neq peti¬
erit. n exegerit. denuntiare ep̃
face̾ dotem. uł cmere ⁊ ita poᷤᷤ¬
se adire hr̃ditatem s si exas¬
se sit institutus maritus sub
adeat hrditatem nam ipõ iy
rit.dumuxor mea cum filio
erit. hr̃s meus ei tm̃dato.siea
latitãs patronum demedio
si decesserit.ut tam̃ ꝯscilium
retine̾t hñdi secum libos. deb̾i
ei legatum. trebatius ⁊ la beo
aiunt.qr ñ omne mom̃tu
exigẽdum sit. ut cum lib̾is
hãt. ne filium ase dimittat.
ne ue ꝑeam stet quominu

Expanded text:
um non ascenderit' 'si Stichum non manumiserit' et in similibus: et ita Aristoni et Neratio et Iulian in legatis placuit, uerum in hereditatibus quoque idem remedium admissum est. Unde si uxor maritum suum, cui dotem promiserat, ita heredem scribserit ex parte: 'si dotem, quam ei promisi, neque petierit neque exegerit', denuntiare eum facere dotem uel cauere et ita adire posse hereditatem. sed si ex asse sit institutus maritus sub adeat hereditatem: nam iure ipso rit: 'dum uxor mea cum filio erit, heres meus ei tantum dato', si ea latitans patronum de medio discessit, ut tamen consilium retineret habendi secum liberos, deberi ei legatum Trebatius et Labeo aiunt, quia non omne momentum exigendum sit ut cum liberis habeat, ne filium a semet dimittat neue per eam stet, quo minu
Abbreviated transcription (Latin):
legatum.s ⁊ ille negã curaue¬
rit.⁊ huius frat̃.c. exarca sũp¬
sit qd̾ si cuimh̃ legatum sitaĩ
exeo aliqd facẽt. ueluti mony¬
m̃tum testatori.
u el opus ant epuluz
mumcipib face̾t. uł exeo ut
ꝑtem alii restituẽt. subino łga¬
tũm uidetur.
uẽ debet mutiana cautõem ad
q̃m iure cunli defitiẽte ꝯditõe.
in ea ꝯditõe si filiamea cũ titõ
nipta eritiplacint ñ semperta
mortis tpẽ obseruari. s uolũ¬
tate patrocinãte. tarchus ꝓdu¬

Expanded text:
 ille negotia curauit et huius frater centum ex arca sumpsit. Quod si cui in hoc legatum sit, ut ex eo aliquid faceret, ueluti monumentum testatori uel opus aut epulum municipibus faceret, uel ex eo ut partem alii restitueret: sub modo legatum uidetur. uere debet Muciana cautione, ad uem iure ciuili, deficiente condicione, in ea condicione 'si filia mea cum Titio nupta erit' placuit non semper mortis tempus obseruari, sed uoluntate patrocinante tardius
Abbreviated transcription (Latin):
toĩs ⁊ si ei ꝯuucta sit. cuius
nptiis ei int̃dictum sit.⁊dẽ
dicemus an taṁ nubendo.
p̾a parere ꝯditioni possit. qͣi ñ
nupserit. dubitari pot̃. ⁊ si te¬
stator deprimo nuptiali ꝯiu¬
gio senserit. puto defectamꝯ̃¬
ditoem benigne tam̃ dicend
ẽ. non dum mnpletam ꝯditoẽ
defectam. ¶Sisic legatuz
sit. si nauis exasiauenerit.te¬
stĩ ⁊ ignorãte testatore namᷤ¬
exasia uenerit. testĩ facti tp̃r.
sic legatum ẽ.cum pubes erit
testator q̃ it̾um fieri possunt.
expectẽt ut fiant si uõ nesciat
p̃senti debeantur. ¶Item sci¬
endum ẽ ꝓmiscuas ꝯditoẽs
post morteminple oꝑteresi
in hoc fiãt. ut testõ pareatim.
ueluti si capitolium asçende¬
uo testatore existere posse.ue¬
luti si titius ꝯsul fẽs fuerit.¬

Expanded text:
ioni. sed et si ei coniuncta sit, cuius nuptiis ei interdictum sit, idem dicemus. an tamen nubendo postea parere condicioni possit, quasi non nubserit, dubitari potest: et si testator de primo nuptiali iugo sensit, puto defectam condicione: benigne tamen dicendum est nondum impletam condicionem defectam. Si sic legatum sit 'si nauis ex Asia uenerit' et ignorante testatore nauis uenerit testamenti facti tempore, sic legatum est 'cum pubes erit', testator, quae iterum fieri possunt exspectentur ut fiant: si uero nesciat, praesenti debeantur. Item sciendum est promiscuas condiciones post mortem impleri oportere, si in hoc fiant, ut testamento pareatur, ueluti 'si Capitolium ascendeuo testatore existere posse, ueluti 'si Titius consul factus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
D̾.Demõstratio fła ẽ. uelx¬
ti si ita scriptum sit. ẜuum sti¬
chum q̃matitio emi. fundũ
tusculanm.quim̾ aseio doã¬
tus ẽ. nam si ꝯstat dequo hoĩe.
dequo fundo. senserit testato.
adremñ ꝑtinet. si is q̃m emiᷤᷤ¬
se significaũ. donatus eẽt añ
quem donatum ẽẽ. sibi signi¬
ficauĩt. emerit ergo ⁊ siita ser¬
uus legatussit.stichum coc̾.
stichum sutorem.titio lego.
licet. n cocus neq sutor sit.
adlegatarium ꝑtineb̾.si deeo
sensisse testatorem ꝯuemat.
Nam ⁊ simꝑsonã legatarii

Expanded text:
Demonstratio falsa est, ueluti si ita scriptum sit: 'seruum Stichum, quem de Titio emi' 'fundum Tusculanum, qui mihi a Seio donatus est'. nam si constat, de quo homine, de quo fundo senserit testator, ad rem non pertinet, si is, quem emisse significauit, donatus esset, aut quem donatum sibi esse significauerat, emerit. Igitur et si ita seruus legatus sit: 'Stichum cocum', 'Stichum sutorem Titio lego', licet neque cocus neque sutor sit, ad legatarium pertinebit, si de eo sensisse testatorem conueniat: nam et si in persona legatarii
Abbreviated transcription (Latin):
le mag̾quam cuale debituz
spectãdum eẽ eͥo ure utimur.
Qui dotalem fundum.nul¬
lum hẽbatata legauãt. fund̾
cornelianum q̃milla doti mͣ
dederit.ei hr̃s dato. labeo offi¬
lus trebatius. nderũt. fund̾
nicħominus legatum eẽ. qr
cum fundus cornelianis in
rerum nã sit.demostratio fłale¬
gatum nõ ꝑimit. ¶Terminꝰ
minor quorum arbitratu mo
tiispubliis corneliis ad mo¬
num̃tum meum edifficãdu.
meretur. idem ⁊ ego et ꝓculus
probamus.
relictañ statim s cum ꝯditio
extifit. deberi incipint. iõq
ĩt̾im legari ñ potuerunt.

Expanded text:
le magis quam ciuile debitum spectandum esse, et eo iure utimur. Qui dotalem fundum nullum habebat, ita legauerat: 'fundum Cornelianum, quem illa mihi doti dedit, ei heres dato'. Labeo Ofilius Trebatius responderunt fundum nihilo minus legatum esse, quia, cum fundus Cornelianus in rerum natura sit, demonstratio falsa legatum non peremit. Thermus minor quorum arbitratu monauerat: 'Luciis Publiis Corneliis ad monumentum meum aedificandum meretur: idem et ego et Proculus probamus. relicta non statim, sed cum condicio exstiterit deberi incipiunt, ideoque interim delegari non potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
designãda aliqd erratum fu¬
erit.ꝯstat aute cin legare uo¬
luĩt.piñ ualet legatum ac
si nullus errorintuemret qd̾
au̾t iuris ẽ in fła demostratoe
hoc uł mag̾ est infła cã. uelu¬

Expanded text:
designanda aliquid erratum fuerit, constat autem, cui legare uoluerit, perinde ualet legatum ac si nullus error interueniret. Quod autem iuris est in falsa demonstratione, hoc uel magis est in falsa causa, uelu
Abbreviated transcription (Latin):
drc̃. Publius menius
testõsuoita cauit. quisꝗs
michi hr̃s hrdes ue erunt.
do lego. fideiq eorum ꝯmit¬
gaio seio.sororis mee fi lioã
honorem ꝯsulatus q̃dragm¬
taamio menio. seis ꝯsul de¬
signatus ẽ.⁊ mynus edidit.
deinde exkalẽdis iamiarii cõ¬
sulatum ingressus ẽ.atq ita
meinus decessit. q̃ro an. xl. se¬
io debeãtur. marcellus.i. de¬
beri. ¶itia codicilł depͬdiiᷤ
q̃ testator septitie reliq̃rat.⁊
ta camit.ate petoseptitia.q̃ ũ
filio meo cum annorũ.xxi.
eẽteadem p̾cdia restitue̾s ꝙ si
filius m̃s. xii. annos ñmple¬
iñt. petoutireddas ea publi

Expanded text:
rum Publius Maevius testamento suo ita cavit: "quisquis mihi heres heredesve erunt, do lego fideique eorum commitGaio Seio sororis meae filio in honorem consulatus quadringenta": vivo Maevio Seius consul designatus est et munus edidit: deinde ex calendis Ianuariis consulatum ingressus est atque ita Maevius decessit: quaero, an io debeantur. Marcellus respondit deberi. Titia codicillis de praediis, quae testamento Septiciae reliquerat, ita cauit: 'a te peto, Septicia, ut filio meo, cum annorum sedecim esset, eadem praedia restitueres: quod si filius meus sedecim annos non impleuerit, peto uti reddas ea resti