comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solis ad exortus intenderent iter. Nlunc postꝙͣ maiore partem itineris
emensam cernant pirencum saltum inter ferccissimas gentes suꝑatu
rodanu tantu arine tot millib galloꝵ ꝓhitentib domita ẽt ipuis
fluminis ui traiectum: inconspectu alpes habeant quaꝵ alterũ latus
italie sit ĩ ip̃ĩs portis hostium fatigatos subsistẽ. Quid alpes aliud ẽt̃
credentes ꝙ montiu altitudines: fingerent altiores pireneis uigis
Nullas ꝓfecto terras celum contingere/ nec ĩ exuperabłes humano g̃ni
ẽẽ. Alpes quidem habitari coli gingere atq alere animantes periuas
alpes transgressos nec maiores quide eoꝵ indiganas sed aduenas italie
culctores has ip̃as alpes ingentib sepe agmĩnib cum liberis ac ꝯiuigib
migrantium modo tuto transmisisse. Militi quide armato nichil señ
p̃ter instrumẽta belli portanti quid inuiu aut ĩ exuꝑabłe est: Sagũtu

Expanded text:
solis ad exortus intenderent iter: nunc, postquam multo maiorem partem itineris solis ad exortus intenderent iter: nunc, postquam multo maiorem partem itineris emensam cernant, Pyrenaeum saltum inter ferocissimas gentes superatum, Rhodanum, tantum amnem, tot milibus Gallorum prohibentibus, domita etiam ipsius fluminis ui traiectum, in conspectu Alpes habeant quarum alterum latus Italiae sit, in ipsis portis hostium fatigatos subsistere, quid Alpes aliud esse credentes quam montium altitudines? fingerent altiores Pyrenaei iugis: nullas profecto terras caelum contingere nec inexsuperabiles humano generi esse. Alpes quidem habitari, coli, gignere atque alere animantes; peruiasAlpes transgressos. ne maiores quidem eorum indigenas sed aduenas Italiae cultores has ipsas Alpes ingentibus saepe agminibus cum liberis ac coniugibus migrantium modo tuto transmisisse. militi quidem armato nihil secum praeter instrumenta belli portanti quid inuium aut inexsuperabile esse? Saguntum
Abbreviated transcription (Latin):
affrem antes nitegro bello nusꝙͣ antelibatis uirib italiã aggrediẽdã
sent. Multitudo tunebat quide hostem nondu obliterata mẽo.
superioris belli. sed magis iter ĩ mensu alpesq rem fama utiq ĩ exꝑtis
horrendam metuebat. Itaq hanubal postꝙ ip̃i sinuĩe stetit pergere
tq italiam petere adugrata contione uarie militũ u̾sat anima
castigando adhortandoq mirari se qui nam pectora semꝑ in pauida
repens terror inuaserit. ꝑ tot annos uincentes eos stipendia facere
neq ante hispania excessisse ꝙͣ om̃s gentesq et terras eas quas duo¬
diuers a maria amplectunt᷑ cartaginensium e̾e̾nt. Indignatos demde
ꝙ quicumq saguntum obsedissent uelud ob noxam sibi dedi postulae̾t
ppłus romanus᷑ hiberum traietisse ad delendum nomen romanoꝵ libe¬
randumq orbe terraꝵ tum nenini uisum id longum cum ab atasu

Expanded text:
adfirmantes, integro bello nusquam ante libatis uiribus Italiam adgrediendam adfirmantes, integro bello nusquam ante libatis uiribus Italiam adgrediendam censent. multitudo timebat quidem hostem nondum oblitterata memoria superioris belli; sed magis iter immensum Alpesque, rem fama utique inexpertis horrendam, metuebat. itaque Hannibal, postquam ipsi sententia stetit pergere ire atque Italiam petere, aduocata contione uarie militum uersat animos castigando adhortandoque: mirari se quinam pectora semper impauida repens terror inuaserit. per tot annos uincentes eos stipendia facere neque ante Hispania excessisse quam omnes gentesque et terrae quas duodiuersa maria amplectantur Carthaginiensium essent. indignatos deinde quod quicumque Saguntum obsedissent uelut ob noxam sibi dedi postularet populus Romanus, Hiberum traiecisse ad delendum nomen Romanorum liberandumque orbem terrarum. tum nemini uisum id longum, cum ab occasu
Abbreviated transcription (Latin):
hostio rodam ecͥc romanoꝵ milites arirunt. p̃lium atroiu
ꝓ nũo pugnantiũ edit᷑. Nam p̃ter multa uulnera cedes ctiã ꝓre par
utrimq fuit fugaq ⁊ pauor numidaꝵ romanis iam admodũ fessis
ictoria dedit. Uictores ad centum sexaginta nec om̃s toctiani
pars galloꝵ uicti amplius ceciderunt. Ha pͥncipoiũ simulq omen belli
ut sum̃e roꝵ ꝓsperum euentu ita haud sane in cruenta ancipitisq
certaminis uictoriã romanis portendit. Reita gesta ad utrumq ducẽ
sui rediere. Nec Scipionis stare sententia pot̾at insi ut ex ꝯsiliis ceptisq
pitis et ip̃e conatus caperet. et haimibalẽ incertu utru cepti
ĩ italia tenderet iter an cum eo qui primus se obtulisset romanus
ex̾citus manus conserẽt. Auertit ap̃senti certamine boioꝵ legatio
Reguliq matali aduentus qui se duces itineꝵ sttiosq ꝑiculi fore

Expanded text:
ab ostio Rhodani trecenti Romanorum equites occurrunt. proelium atrociuab ostio Rhodani trecenti Romanorum equites occurrunt. proelium atrociu numero pugnantium editur; nam praeter multa uolnera caedes etiam prope par utrimque fuit, fugaque et pauor Numidarum Romanis iam admodum fessis uictoriam dedit. uictores ad centum sexaginta, nec omnes Romani sed pars Gallorum, uicti amplius ducenti ceciderunt. hoc principium simul omenque belli ut summae rerum prosperum euentum, ita haud sane incruentam ancipitisque certaminis uictoriam Romanis portendit. ut re ita gesta ad utrumque ducem sui redierunt, nec Scipioni stare sententia poterat nisi ut ex consiliis coeptisque hostis et ipse conatus caperet, et Hannibalem, incertum utrum coeptum in Italiam intenderet iter an cum eo qui primus se obtulisset Romanus exercitus manus consereret, auertit a praesenti certamine Boiorum legatorum regulique Magali aduentus, qui se duces itinerum, socios periculi fore
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝙ̃s uiam p̃gredientib feminis acti ubi ĩ minore applicatã trãsgress
sunt᷑ extemplo resolutis quib lemter annȩxa erat uinculis abactuaiis
aliquot nauib ad altera ripam ꝑtrahitur. Ita pͥmis expositis
demde repetitĩ ac teaiecti sunt. Nichil sant trepidabant donec ꝯt̾incti
uelut ponte agerentur. Primus erat pauor cum resoluta aceteris
rate ĩ altum rãperentur ibi urgentes inter se cedentib extremis ad
aqua trepidatione aliquantu edebant. donec quiete ip̃e tinior cirtũspi¬
cientib aqu̾ã fecisset. Excidere etia seuientes quida ĩ flumen sed
pondere ip̃o stabiles deiectis rectorib querendis pedetenti uadis ĩ t̾ra
euasere. Dum elcfanti trauiciunt᷑ int̾im hannibal numidas equites
quingentos ad castra romana miẜat speculatum ubi et quante copie
essent. et quid pararẽt. Huic ale cquitu missi ut antedictum est

Expanded text:
tamquam uiam praegredientibus feminis acti ubi in minorem adplicatam transgressi tamquam uiam praegredientibus feminis acti ubi in minorem adplicatam transgressi sunt, extemplo resolutis quibus leuiter adnexa erat uinculis, ab actuariis aliquot nauibus ad alteram ripam pertrahitur; ita primis expositis, alii deinde repetiti ac traiecti sunt. nihil sane trepidabant, donec continenti uelut ponte agerentur; primus erat pauor cum soluta ab ceteris rate in altum raperentur. ibi urgentes inter se, cedentibus extremis ab aqua, trepidationis aliquantum edebant donec quietem ipse timor circumspectantibus aquam fecisset. excidere etiam saeuientes quidam in flumen; sed pondere ipso stabiles, deiectis rectoribus, quaerendis pedetemptim uadis in terram euasere. dum elephanti traiciuntur, interim Hannibal Numidas equites quingentos ad castra Romana miserat speculatum ubi et quantae copiae essent et quid pararent. huic alae equitum missi, ut ante dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ocium traiectis spernens iam gallios tumultus castra locat. E
trauciendoꝵ uaria consilia fuisse. credo certe uariata memoria acte rei
Quidam ad ripam elephantos tradunt fercissimu exiis itritatur aretõe
suo cumi refugiente ĩ aquam nante sequeret᷑ traxisse grege. ut quẽq
timente altitudine destitue̾t uado impetu ip̃o fluminis ĩ alterã ripch
rapiente. Cetoꝵ magis constat ratib traiectos. Id ut tutiꝰ consiliũ aute
rem foret / ita acta re. Ad fidem ꝓniꝰ est ratem una ducentos longã
pedes quinqueginta latam aterra ĩ amne porrexerunt. Quã ne secuda
aqua defereretar. plurib ualidis retinaculis parte superiore ripe religata
tontis ⁊̃ modum humo ĩ iecta constraue̾rt: ut belue audacter uelud ntd
oluni ingrederent᷑. Altera ratis eque lata longa pedes centũ ad trauciedũ
flumen acta huic coppulata est/. Ut cum elephanti ꝑ stabile ratem

Expanded text:
per otium traiectis spernens iam Gallicos tumultus castra locat. elper otium traiectis spernens iam Gallicos tumultus castra locat. elephantorum traiciendorum uaria consilia fuisse credo; certe uariata memoria actae rei. quidam congregatis ad ripam elephantis tradunt ferocissimum ex iis inritatum ab rectore suo, cum refugientem in aquam nantem sequeretur, traxisse gregem, ut quemque timentem altitudinem destitueret uadum, impetu ipso fluminis in alteram ripam rapiente. ceterum magis constat ratibus traiectos; id ut tutius consilium ante rem foret, ita acta re ad fidem pronius est. ratem unam ducentos longam pedes, quinquaginta latam a terra in amnem porrexerunt, quam, ne secunda aqua deferretur, pluribus ualidis retinaculis parte superiore ripae religatam pontis in modum humo iniecta constrauerunt ut beluae audacter uelut per solum ingrederentur. altera ratis aeque lata, longa pedes centum, ad traiciendum flumen apta, huic copulata est; tres tum elephanti per stabilem ratem
Abbreviated transcription (Latin):
lintribus p̃bebat. Equoꝵ pars magna nantes loris apuppib t᷑ hebãt᷑
p̃ter eos quos instructos frenatosq ut extemplo egresso ĩ rip̃ã equiti
usui essẽt imposuerunt ĩ naues. Galli acursant ĩ ripam cũ uarus
ululatib cantaq moris sui quatientes scuta suꝑ capita iubrãtesq
dextris tela : quamꝙͣ et ex aduerso terrebat tanta us nauiu cum
menti sono fluminis et clamore uario nautaꝵ militu ⁊ ꝗ ni
prumpere impetu fluminis/ et qui ex altera ripa traiicientes suos
hortabantur. Iam satis pauentes aduerso tumultu terribilior atergo
tus clamor castris abhannone captis. mox et ip̃e aderat an.
terror ciraĩstabat et nauib tanta uis armatoꝵ ĩ terram euadens̃
a tergo inprouisa p̾mebat acie. Galli postꝙͣ uim facere conati suit¬
pellebantur . qua parte reuisum in aximeiter ꝑrumpunt
trepidiq in uicos passim suss diffugiunt. Hanuibal ceteris copiis

Expanded text:
lintribus praebebat; equorum pars magna nantes loris a puppibus trahebantur, lintribus praebebat; equorum pars magna nantes loris a puppibus trahebantur, praeter eos quos instratos frenatosque ut extemplo egresso in ripam equiti usui essent imposuerant in naues. Galli occursant in ripa cum uariis ululatibus cantuque moris sui, quatientes scuta super capita uibrantesque dextris tela, quamquam et ex aduerso terrebat tanta uis nauium cum ingenti sono fluminis et clamore uario nautarum militumque, et qui nitebantur perrumpere impetum fluminis et qui ex altera ripa traicientes suos hortabantur. iam satis pauentes aduerso tumultu terribilior ab tergo adortus clamor, castris ab Hannone captis. mox et ipse aderat ancepsque terror circumstabat, et e nauibus tanta ui armatorum in terram euadente et ab tergo improuisa premente acie. Galli postquam utroque uim facere conati pellebantur, qua patere uisum maxime iter perrumpunt trepidique in uicos passim suos diffugiunt. Hannibal ceteris copiis
Abbreviated transcription (Latin):
circuduõe agmens ut cum facto opus sit adoriat᷑ atergo hostem.
Ad id dati duces galli. educunt iude nullia quinq ⁊ iuiginti ferme
supͣ parue insule circum fusum amne latiorem ubi diuidebat᷑ eoq
ninus alto alueo transitu ostendere.Ibi raptim cesa materia
mole ĩ utres uestu entis coniectis ip̃i ceteris suꝑpositis incub antes
i transnatauere et alius ex̾citus ratib ĩctis traiectꝰ. cast̾s
ꝓre flumen põĩtis nocturno itinere atq operis labore fessus quiete
umꝰ diei reficit᷑: intento duce ad consiliui oportune ex equendũ. Postero
die ꝓfecti ex loco ꝓdito fumo signĩficante transisse et haud pracul
abesse. Qd̃ ubi accepit hannbal ne tꝑ̃i deesset dat signum ad
aiciendum. Iam paratas aptatasq habebat pedes lintres/ eqi
ferre ꝑꝑ equos nantes nauiu agmen ad excipiendum aduersi impetũ
flumiuis parte superiore transmictens tranquillitate infra traiciẽtib

Expanded text:
circumducere agmen ut cum opus facto sit adoriatur ab tergo hostes. circumducere agmen ut cum opus facto sit adoriatur ab tergo hostes. ad id dati duces Galli edocent inde milia quinque et uiginti ferme supra paruae insulae circumfusum amnem latiore ubi diuidebatur eoque minus alto alueo transitum ostendere. ibi raptim caesa materia mole in utres uestimentis coniectis ipsi caetris superpositis incubantes flumen tranauere. et alius exercitus ratibus iunctis traiectus, castris prope flumen positis, nocturno itinere atque operis labore fessus quiete unius diei reficitur, intento duce ad consilium opportune exsequendum. postero die profecti, ex loco edito fumo significant transisse et haud procul abesse; quod ubi accepit Hannibal, ne tempori deesset dat signum ad traiciendum. iam paratas aptatasque habebat pedes lintres, eques fere propter equos nantes † . . . †. nauium agmen ad excipiendum aduersi impetum fluminis parte superiore transmittens tranquillitatem infra traicientibus
Abbreviated transcription (Latin):
colunt aute circa ripa Rodani et diffisi citeriore agro arceri penum
posse ut flumen ꝓ muniinẽto haberent om̃ib ferme suis trans ⁊ odanũ
traiectiş ulteriore ripam amnis obtinebat. Ceteros accolas fluminis¬
hamib. il et eos ip̃os qui eas sedes tenuerant simul ꝑliait donis adnaues
undiq contrahendas fabricandasq simul et ip̃i traiici excitum leuariq
nouasq alias primu galli incohantes cauabant ext singlis arboribus.
einde et ip̃i milites simul copia materie simul facilitate operis
alueos informes nichł dũmodo ĩnare aque et capẽ onera possent curãtes
ad traiiciendu terrebant ex aduerso hostes om̃e ripam equites uiriq̃
obtinentes quos ut auerteret hannone amilcaris filium uigilia pͥma
iactis cum parte copiaꝵ maxime hispanis aduerso flumine
iter uniꝰ dici iubet et ubi primo passit ꝙͣ aniltissimo traiecto amni

Expanded text:
colunt autem circa utramque ripam Rhodani; sed diffisi citeriore agro arceri Poenum colunt autem circa utramque ripam Rhodani; sed diffisi citeriore agro arceri Poenum posse, ut flumen pro munimento haberent, omnibus ferme suis trans Rhodanum traiectis ulteriorem ripam amnis armis obtinebant. ceteros accolas fluminisHannibal et eorum ipsorum quos sedes suae tenuerant simul perlicit donis ad naues undique contrahendas fabricandasque; simul et ipsi traici exercitum leuarique alias primum Galli incohantes cauabant ex singulis arboribus, deinde et ipsi milites simul copia materiae, simul facilitate operis inducti, alueos informes, nihil dummodo innare aquae et capere onera possent curantes, ad traiciendum terrebant ex aduerso hostes omnem ripam equites uirique obtinentes. quos ut auerteret, Hannonem Bomilcaris filium uigilia prima noctis cum parte copiarum, maxime Hispanis, aduerso flumine ire iter unius diei iubet et, ubi primum possit quam occultissime traiecto amni,
Abbreviated transcription (Latin):
scioꝵ de lectu nouo et consule conscriptis auxiliũ ferre manlio iubẽt.
qui sine ullo certamine abscesẜant eni metu hostes: tanetu ꝑuenit.
et .p. cornelius ĩ loum eius que missa cum p̃tore fuerat transcrppta
ione noua ꝓfectus ab urbe .lx. longis nauib p̃t̾ oram etrurie
ligurumq ⁊ mensaliuũ montis ꝑuenit Massiliam. et ad proximu
hostium rodaui plurib eni diuisus amnis ĩ mare decũrit/ castra
uixdu satis credens hanuibalei superasse pireneos montes:
Quem ut de rodami quoq transitu agitare aĩaduertit. incertus quonã
ei laco cacũreret. nec dum satis refectis aiactatioe maritima militib
ccͣc interim delectos equites ducib massiliensib ⁊ auxiliãib gałłis ad
exploranda omĩa uisendosq ex tuto hostes p̃mictit. Hanuib al ceteris
at p̃tio pacatis iam ĩ uulgaru ꝑuenerat agrumꝰ gentis ua

Expanded text:
sociorum, dilectu nouo a consule conscriptis, auxilium ferre Manlio iubent; sociorum, dilectu nouo a consule conscriptis, auxilium ferre Manlio iubent; qui sine ullo certamine—abscesserant enim metu hostes—Tannetum peruenit. et P. Cornelius , in locum eius quae missa cum praetore erat scripta legione noua, profectus ab urbe sexaginta longis nauibus praeter oram Etruriae Ligurumque et inde Saluum montes peruenit Massiliam et ad proximum ostium Rhodani—pluribus enim diuisus amnis in mare decurrit— castra locat, uixdum satis credens Hannibalem superasse Pyrenaeos montes. quem ut de Rhodani quoque transitu agitare animaduertit, incertus quonam ei loco occurreret necdum satis refectis ab iactatione maritima militibus trecentos interim delectos equites ducibus Massiliensibus et auxiliaribus Gallis ad exploranda omnia uisendosque ex tuto hostes praemittit. Hannibal ceteris metu aut pretio pacatis iam in Uolcarum peruenerat agrum, gentis ualidae.
Abbreviated transcription (Latin):
mutina duat. Silue tunc circã uiam erant plerisq incultis. Ibi ĩ exple¬
rato ꝓfectus ĩ insidias p̃cipitatus multa cum cede suoꝵ egre in apertos
campos cmersit. Ibi castra cõmunta et quia gallis adtemptanda ea
Iter demde de integro ceptum. Necdum ꝑ inpatentia loca ducebatur
agnien cum apparuit hostis. Ubi rursus silue intrate tum postremas
sex signa ademere.Fmis et gallis terĩtandi ⁊ pauendi romanis fuit¬
ut ex saltu m̃uio atq ĩ expedito euasere. Inde apertis locis facile tutãtes
agm̾en romani Tanctum uicum ꝓpinquu pado contendere. Ibi se munim̃
ad tp̃s cõmeatib q flumĩs et brixianoꝵ etiã galloꝵ auxilio aduersus
crescente ĩ dies multitudine hostium tutabant. Qui tumultꝰ repens
qͣ est romam ꝑlatus et punitu insuꝑ gallico bello auctum pat
acceperunt. C. Atiliumn p̃tore cum una legione romana ⁊ quĩque millib

Expanded text:
Mutinam ducit. siluae tunc circa uiam erant, plerisque incultis. ibi inexploMutinam ducit. siluae tunc circa uiam erant, plerisque incultis. ibi inexplorato profectus in insidias praecipitat multaque cum caede suorum aegre in apertos campos emersit. ibi castra communita et, quia Gallis ad temptanda ea iter deinde de integro coeptum nec, dum per patentia loca ducebatur agmen, apparuit hostis; ubi rursus siluae intratae, tum postremos sex signa ademere. finis et Gallis territandi et pauendi fuit Romanis ut ex saltu inuio atque impedito euasere. inde apertis locis facile tutantes agmen Romani Tannetum, uicum propinquum Pado, contendere. ibi se munimento ad tempus commeatibusque fluminis et Brixianorum etiam Gallorum auxilio aduersus crescentem in dies multitudinem hostium tutabantur. qui tumultus repens postquam est Romam perlatus et Punicum insuper Gallico bellum auctum patres acceperunt, C. Atilium praetorem cum una legione Romana et quinque milibus
Abbreviated transcription (Latin):
mutinam confugerint. G. lutatius A. seruilius. N. Anuius. lutatii
nom̃ haud dubium est. Pro aulo serulio et.M. annio. Q. Acilium
et . G. herenniu hũt quidam annales. Alii.p. Cornelus asina et
.G. papiriu nasone id quoq dubium ẽ. Legati ad expostulandu missi
boiss uolati sint incertum an ĩ triumiuros agrum metantes
sit factus. MLutine cum obsiderent᷑ et gens ad oppugnandaꝵ urbiũ
arces rudis pigerrima eade ad militaria opera segnis ĩtactis asside̾t
mur̾is simulari ceptum de pace agi eucatiq agalloꝵ pͥncipib legati
ad collaquiu non contra ius modo gentiu s uolata etĩa que data ĩ id
tps erat fide comp̃hendunt᷑ negantib gallis nisi obsides sibiredde̾ut᷑
eas se dunissuros. Cum hec de legatis nuntiata eẽnt ⁊ mutina p̃sidiũq
t̃ ꝑiculo esset . L. Manluis imꝑator ira accensus effusum agmen add

Expanded text:
Mutinam confugerint, C. Lutatius , C. Seruilius , M. Annius . —Lutati Mutinam confugerint, C. Lutatius , C. Seruilius , M. Annius . —Lutati nomen haud dubium est; pro Annio Seruilioque M'. Acilium et C. Herennium habent quidam annales, alii P. Cornelium Asinam et C. Papirium Masonem . id quoque dubium est legati ad expostulandum missi ad Boios uiolati sint incertum an in triumuiros agrum metantes impetus sit factus. Mutinae cum obsiderentur et gens ad oppugnandarum urbium artes rudis, pigerrima eadem ad militaria opera, segnis intactis adsideret muris, simulari coeptum de pace agi; euocatique ab Gallorum principibus legati ad conloquium non contra ius modo gentium sed uiolata etiam quae data in id tempus erat fide comprehenduntur, negantibus Gallis, nisi obsides sibi redderentur, eos dimissuros. cum haec de legatis nuntiata essent et Mutina praesidiumque in periculo esset, L. Manlius praetor ira accensus effusum agmen ad
Abbreviated transcription (Latin):
sua se letam / nec cuuetanter se ip̃m ad eos uenturp. hyspitem eĩ se
gallie nõ hostem aduenisse. Nec stricturu ante gladium si ꝑ gaallos liceat
ꝙ ĩ italiam uenissot. et ꝑ nuntios quidem hec. Ut uõ reguli galloru
castris ad Illiberrum ex templo motis haud grauati ad penu uenoruat
capti donis cũ bona pace ex̾citum ꝑ fines suss p̃t̾ Ruscinone oppidũ
transmisere ĩ italiam. Interi nichil ultra ꝙ̃ hiberũ transisse ha¬
niibale a massiliensiu legatis romã ꝑlatum erat : cum ꝑ m̃de ac si
alpes iam transisset. Bori solicitatis insubrib defecerunt. Neq tam
colomias ĩ agrum gallicu deductas egre patiebant᷑. Itaq armis repete
arreptis ĩ eu̾m ip̃m agrum impetu facto tantum terroris ac tumłtuos
fecerunt/ ut nõ agrestis modo multitudo s ip̃i triũ uiri romani qui
ad agrum uenerant ad agrum assignandium diffisi placentie menib

Expanded text:
sua se laetum nec cunctanter se ipsum ad eos uenturum; hospitem enim se sua se laetum nec cunctanter se ipsum ad eos uenturum; hospitem enim se Galliae non hostem aduenisse, nec stricturum ante gladium, si per Gallos liceat, quam in Italiam uenisset. et per nuntios quidem haec; ut uero reguli Gallorum castris ad Iliberrim extemplo motis haud grauate ad Poenum uenerunt, capti donis cum bona pace exercitum per fines suos praeter Ruscinonem oppidum transmiserunt. in Italiam interim nihil ultra quam Hiberum transisse Hannibalem a Massiliensium legatis Romam perlatum erat, cum, perinde ac si Alpes iam transisset, Boii sollicitatis Insubribus defecerunt, nec tam colonias in agrum Gallicum deductas aegre patiebantur. itaque armis repente arreptis, in eum ipsum agrum impetu facto tantum terroris ac tumultus fecerunt ut non agrestis modo multitudo sed ipsi triumuiri Romani, qui ad agrum uenerant adsignandum, diffisi Placentiae moenibus
Abbreviated transcription (Latin):
transitu . Hamubal quia reuanre aut ui retinere ect anceps erat ne cet̾oꝵ
etiã ferares anmi irritarent᷑ supͣ septẽmillia hominu domos remisit. qͦs
et ip̃e graua̾i militia senserat. Carpetanos qua a se dimisses simulans
ne mora atq ccium animos solicitarent cum reliquis copiis p̾ie
transgredit᷑: et ad oppidum Illiberrum castra locat. Galli quamꝙͣ italie
bellum inferri audiebant tamen quia ui subactos transpireneu hispãos
fama erat p̃sidiaq ualida imposita metu seruitutis ad arma ꝯst̾nati
ruscinone aliquot ppłi conueniũt. Qd̾ ubi hamnuibali nũtiatu t̃ morã
magis ꝙͣ bellum metuens oratores ad regulos eoꝵ misit collaqui se metii
uelle cũ iis et uel illi propus illiberri accederent uł se ruscinonẽ ꝓcessuꝵ
ut ex ꝓpmquo facilioꝵ congressus esset. Nam et acceptuꝵi eos ĩ castra

Expanded text:
transitu. Hannibal quia reuocare aut ui retinere eos anceps erat, ne ceterorum transitu. Hannibal quia reuocare aut ui retinere eos anceps erat, ne ceterorum etiam feroces animi inritarentur, supra septem milia hominum domos remisit, quos et ipse grauari militia senserat, Carpetanos quoque ab se dimissos simulans. inde, ne mora atque otium animos sollicitaret, cum reliquis copiis Pyrenaeum transgreditur et ad oppidum Iliberrim castra locat. Galli quamquam Italiae bellum inferri audiebant, tamen, quia ui subactos trans Pyrenaeum Hispanos fama erat praesidiaque ualida imposita, metu seruitutis ad arma consternati Ruscinonem aliquot populi conueniunt. quod ubi Hannibali nuntiatum est, moram magis quam bellum metuens, oratores ad regulos eorum misit, conloqui semet ipsum cum iis uelle; et uel illi propius Iliberrim accederent uel se Ruscinonem processurum, ut ex propinquo congressus facilior esset; nam et accepturum eos in castra
Abbreviated transcription (Latin):
pergeret poero ire nec ultra in quireret sineretq fata ĩ atulto ẽe. ħoc ͤ¬
iuisu letus teipartito hiberum copias traiecit pͥmissis qui galioꝵ dios
qua traducendus ex̃citus erat donis conciliarent. Alpiumq feansitus
sperularent᷑. Nonagnita millia peditum xii millia equitu hiberi tradutit
Uergetes inde B argutosq ⁊ ausetanos et aquitania que subiecta pirenei
mõtib est subegit. oreq huicꝰ om̃i p̃fecit hamione ut faucet quren
hispanias gallis uingunt in potestate. essent decem millia peditut q̃¬
harnoui ad p̃sidium obtinende regionis data ⁊ mille equites. Postꝙͣ
ꝑ pireneum saltum traduci ex̃citus ceptus est rumorq ꝑ barbares man auit
certior de bello romano tria milliã inde cãpetanoꝵ peditum iter auertat
Constabat nõ taui bello enotas ꝙ longinquitate iue insuper ibiliq alpui

Expanded text:
pergeret porro ire nec ultra inquireret sineretque fata in occulto esse. hoc pergeret porro ire nec ultra inquireret sineretque fata in occulto esse. hoc uisu laetus tripertito Hiberum copias traiecit, praemissis qui Gallorum animos, qua traducendus exercitus erat, donis conciliarent Alpiumque transitus specularentur. nonaginta milia peditum, duodecim milia equitum Hiberum traduxit. Ilergetes inde Bargusiosque et Ausetanos et Lacetaniam, quae subiecta Pyrenaeis montibus est, subegit oraeque huic omni praefecit Hannonem, ut fauces quae Hispanias Galliis iungunt in potestate essent. decem milia peditum Hannoni ad praesidium obtinendae regionis data et mille equites. postquam per Pyrenaeum saltum traduci exercitus est coeptus rumorque per barbaros manauit certior de bello Romano, tria milia inde Carpetanorum peditum iter auerterunt. constabat non tam bello motos quam longinquitate uiae insuperabilique Alpium
Abbreviated transcription (Latin):
Uegetum manus ex hispania Ec equites. Et ne qd̾ terrestris deesset
auxilii genus elephanti xiiii. classis p̃tea data ad tuendã maritime
qr qua parte belli uicerant ea tunc quai ⁊em gesturos roma
Agadib Cartagine ad hilerna gxercitꝰ icdiit / atq iuide ꝓfectus p t omissa¬
urte ad hiberum maritima oram ducit. Ibi fama ẽ ĩ quiete iusuin ab eo
uuiene diuina spetie qui se a Ioue diceret ducem ĩ itasia hannibali missi.
pinde sequeret neq usꝙͫ ast deflecet auloo. Pauidum primo nas ꝓcit¬
cum spiciente aut cespitiente sequutu. deide cura humani ingens cu
quid nam idesset ꝙ respitere uetitus ẽẽt agitaret aĩo tempare Młis
nequisse eum iudisse post se serpente mira maguitudie cum ignẽti arbor
ac i̾urgultoꝵ strage ferri ac post insequi cum fragore. celi nimbiu. Cum
que moles ea quidue ꝓdigii esset querente audiuisse uastitate it alis ẽe

Expanded text:
getum manus ex Hispania, ducenti equites, et, ne quod terrestris deesset auxilii genus, elephanti uiginti unus. classis praeterea data tuendae maritimae orae, quia qua parte belli uicerant ea tum quoque rem gesturos Romanab Gadibus Carthaginem ad hiberna exercitus rediit; atque inde profectus praeturbem ad Hiberum maritima ora ducit. ibi fama est in quiete uisum ab eo iuuenem diuina specie qui se ab Ioue diceret ducem in Italiam Hannibali missum; proinde sequeretur neque usquam a se deflecteret oculos. pauidum primo, nusquam circumspicientem aut respicientem, secutum; deinde cura ingenii humani cum, quidnam id esset quod respicere uetitus esset, agitaret animo, temperare oculis nequiuisse; tum uidisse post sese serpentem mira magnitudine cum ingenti arborum ac uirgultorum strage ferri ac post insequi cum fragore caeli nimbum. tum quae moles ea quidue prodigii esset quaerentem, audisse uastitatem Italiae esse;
Abbreviated transcription (Latin):
Ex millib septe armatoꝵi sexcenti extiteẽt qui ecũpere audent ꝗ ĩ pat̾a
liberi ac armati redirent. Neq iis sexcenta millia hoius obstitere. Ꝙ
tutum iter duaꝵ ꝓpe legionum agmini futaꝵ censetis fuisse. habe̾tis
quis credere põt fuisse ut erumpentib quin crumperẽt obsistẽ ronati st̃
aut nõ inuidere eos tum ĩcolumtati tum glorie illoꝵ ꝑ uirtutem parte.
cum sibi timorem ignauiamq seriututis ignomumose causam ẽẽ sciant
maluerunt in temptoriis latentes simuł lucem atq hostem expectare
cum silentio natis crumpendi acasio ẽc̃t. Ad erumpendum e castͥs de fuit animꝰ.¬

Expanded text:
ex milibus septem armatorum sescenti exstiterunt qui erumpere auderent, qui in patriam ex milibus septem armatorum sescenti exstiterunt qui erumpere auderent, qui in patriam liberi atque armati redirent, neque his sescentis hostes obstitere; quam tutum iter duarum prope legionum agmini futurum censetis fuisse? haberetis quis credere potest aut adfuisse erumpentibus qui, ne erumperent, obsistere conati sunt, aut non inuidere eos cum incolumitati, tum gloriae illorum per uirtutem partae, cum sibi timorem ignauiamque seruitutis ignominiosae causam esse sciant. maluerunt in tentoriis latentes simul lucem atque hostem exspectare, cum silentio noctis erumpendi occasio esset. <at> ad erumpendum e castris defuit anim
Abbreviated transcription (Latin):
nulla fatiet. et liberi atq incolumes desiderate patria. ymo desiderate
diun patria est dum cares cius estis sero nũc desideratis deminuti capite
ab alienati uire ciuiu serui cartaginensium facti. p̃tio reditũi estis.
eo unde ignauia at ncquitia abiistis: P. semproniu ciue ur̃ui nom
uidistis arina capere ac sequi seuibente. hainibale post paulo audistis
castra ꝓdi et arma tradi iubentez. Quam ego ignauia istor accuso
in sc̾elus possim̃ accusare. N lon enim̃ modo sequi rcus xecusarunt
ħmonentem. s resistere ac retine conati sunt: in strictis gladiis uiri
fortissimi mhertes sumouissent. Prius inꝙ̃.p. sempronio ꝑ cuiu agmen
ꝙ ꝑ hostium fuit crumpendu. hos cuies patria dsideret: quoꝵ si cct̾i similes
fuissent neminez hodie ex iis qui ad cannas pugnauerunt cuem haberet.

Expanded text:
nulla faciet. liberi atque incolumes desiderate patriam; immo desiderate, nulla faciet. liberi atque incolumes desiderate patriam; immo desiderate, dum patria est, dum ciues eius estis. sero nunc desideratis, deminuti capite, abalienati iure ciuium serui Carthaginiensium facti. pretio redituri estis eo unde ignauia ac nequitia abistis? P. Sempronium ciuem uestrum non audistis arma capere ac sequi se iubentem; Hannibalem post paulo audistis castra prodi et arma tradi iubentem. quam<quam quid> ego ignauiam istorum accuso, cum scelus possim accusare? non modo enim sequi recusarunt bene monentem sed obsistere ac retinere conati sunt, ni strictis gladiis uiri fortissimi inertes summouissent. prius, inquam, P. Sempronio per ciuium agmen quam per hostium fuit erumpendum. hos ciues patria desideret, quorum si ceteri similes fuissent, neminem hodie ex iis qui ad Cannas pugnauerunt ciuem haberet?
Abbreviated transcription (Latin):
se ducem. sequerent: ante lucem ꝑuenire ĩ tuta lita ĩ sccioꝵ urbes posses
Sic̃ auoꝵ memeria .P. decius tribunus militum ⁊̃ s amnio sic nob̾ adolescẽtil
priore punico bello Caphurniꝰ flãma trecentis uoluntariis cum ad tumlus
ees taspiendium situm int̾ medics hostes ducet dixit moriamur militeoset
morte nra erpiamus ex obsidione circumuentas legiones. Si hic.isc̃peomi
diceret nec uiros uec romanis ues duceret. si nemo tante uirtutis xistẽt
comes ⁊ uiam non ad gloriam magis ꝙ̃ ad salutem ferenfez demostaret
duces ĩ patriam ad parentes ac coniuges ac liberos facit. ut seruemini
drest uob̾ animus. Quid si moriendu ꝓpatria ẽẽt facẽtis: ꝗtiquag ĩtamilliũ
ciuu scciori ¶ circa uos eo ip̃o die cesa iacent. Si tot exempla iurtutis
non mouent: nichil umꝙ mouebit. si tanta dades uile uitam nõ fecit

Expanded text:
se ducem sequerentur: ante lucem peruenire in tuta loca, in sociorum urbes posse. se ducem sequerentur: ante lucem peruenire in tuta loca, in sociorum urbes posse. si ut auorum memoria P. Decius tribunus militum in Samnio, si ut nobis adulescentibus priore Punico bello Calpurnius Flamma trecentis uoluntariis, cum ad tumulum eos capiendum situm inter medios duceret hostes, dixit "moriamur, milites, et morte nostra eripiamus ex obsidione circumuentas legiones", si hoc P. Sempronius diceret, nec uiros quidem nec Romanos uos duceret, si nemo tantae uirtutis exstitisset comes. uiam non ad gloriam magis quam ad salutem ferentem demonstrat; reduces in patriam ad parentes, ad coniuges ac liberos facit. ut seruemini, deest uobis animus: quid, si moriendum pro patria esset, faceretis? quinquaginta milia ciuium sociorumque circa uos eo ipso die caesa iacent. si tot exempla uirtutis non mouent, nihil unquam mouebit; si tanta clades uilem uitam non fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
peruenerunt atq ip̃i.C. Terentio consuli equu censuerint. Nichł uos coꝵ
pc. que illic acta sunt ignorare patiar. Atq utinam hec que apud uos actur
sum canusii apud ipm̃ ex̾citum agẽm. optimũ testem ignare culuis ꝓo
et nirtatis. aut unus saltem adesset.ꝑ .c. Sempronius quem si isti drice
sequuti essent milites hodie ĩ castris romanis nõ captiui ĩ hostiu potate
essent: et cum fessis pugnando hostib tunc uictoria letis et ip̃is ple̾risꝙ
regressis ĩ castra sua/ nectem ad crumpendum liberam habuissent/ et
septa armatoꝵ hominu erumpẽ ctiam int̾ confertos hostes possent. Nec
ꝑ se ip̃i hac facere conati sunt neq alium sequi uoluerunt. Nate ꝓre tota
P. Sempromiꝰ tuditanus nõ destitit admonẽ ad hortaĩ eos dum paucitas
hostumm cirta castra dum quies ac silentiũ esset dum nox iñceptu tegẽt

Expanded text:
peruenerunt atque ipsi C. Terentio consuli aequum censuerint, nihil uos eoruperuenerunt atque ipsi C. Terentio consuli aequum censuerint, nihil uos eorum, patres conscripti, quae illic acta sunt ignorare patiar. atque utinam haec, quae apud uos acturus sum, Canusii apud ipsum exercitum agerem, optimum testem ignauiae cuiusque et uirtutis, aut unus hic saltem adesset P. Sempronius , quem si isti ducem secuti essent, milites hodie in castris Romanis non captiui in hostium potestate essent. sed cum fessis pugnando hostibus, tum uictoria laetis et ipsis plerique regressis in castra sua, noctem ad erumpendum liberam habuissent et septem milia armatorum hominum erumpere etiam <per> confertos hostes possent, neque per se ipsi id facere conati sunt neque alium sequi uoluerunt. nocte prope tota P. Sempronius Tuditanus non destitit monere, adhortari eos, dum paucitas hostium circa castra, dum quies ac silentium esset, dum nox inceptum tegere posset,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmiscuerat. Senatus sumotis arbitris consuli ceptus: Ibr cum sententiis
uariarctur/. et alii redimendos depublico alii nullam publioc npensam
friciendam/. nec ꝓhibendos ex priuato rednm. si quib argentũ ĩ p̃sentia
deesset. dandam ex crario pecuniam mutuam. p̃dib ac p̃diis cauendu
ppło censerent. Tum. Manlius tor quatus pͥsce ac ninus dure ut plerisq
idebatur seueritatis int̾ragatꝰ sim̃a ita loquutꝰ fert̃. Si tantũ mo
postulassent legati ꝓ iis qui ĩ hostium potate sunt ut redimẽntur ulliꝰ
insectatione coꝵ breui sententia ꝑrgissem. Quid eni aliud admonondi
essctis ut inorem traditum apatrib nccno adrem militare extemplo
scruaretis: Nunc autem cum ꝓpe gloriati sint qui se hostib dederuit. p̃fcr̾iq
non captis modo in aciẽ ab hostib sed etiam ab iis qui uenusia Canusiũq

Expanded text:
orum immiscuerat. senatus summotis arbitris consuli coeptus. ibi cum sententiis orum immiscuerat. senatus summotis arbitris consuli coeptus. ibi cum sententiis uariaretur et alii redimendos de publico, alii nullam publice impensam faciendam nec prohibendos ex priuato redimi; si quibus argentum in praesentia deesset, dandam ex aerario pecuniam mutuam praedibusque ac praediis cauendum populo censerent, tum T. Manlius Torquatus , priscae ac nimis durae, ut plerisque uidebatur, seueritatis, interrogatus sententiam ita locutus fertur: 'si tantummodo postulassent legati pro iis qui in hostium potestate sunt ut redimerentur, sine ullius insectatione eorum breui sententiam peregissem; quid enim aliud quam admonendi essetis ut morem traditum a patribus necessario ad rem militarem exemplo seruaretis? nunc autem, cum prope gloriati sint quod se hostibus dediderint, praeferrique non captis modo in acie ab hostibus sed etiam iis qui Uenusiam Canusiumque
Abbreviated transcription (Latin):
qi responsum ur̃u cum ii ꝓ nobis ꝓq iis qui absunt ita sustensi ac soliciti
sunt : quem censetis aũi ipoꝵ esse quoꝵ ĩ discriminc uita libertasq ẽ. Siͥ
medius fidius ip̃e ĩ nos mitis h ariuibal  cont̃ naturam sua c̃ẽ uelit.: nichs
tam̃ nob̾ uta esse opus censcanus cum in digni ut redimẽmur auobis
uisi sumꝰ redire romam ꝙͣ renussi apirro siñe p̃tio capti. S redire cum
legatis primõib cuutatis ad redimendos sese missis/ redeam ego ĩ patria
ẽẽ uitam corpus meum mag̃ mc fama ꝑiculum mouet/ ne auob̾ damati
ac repulsi abeamus: neq eni uos p̃tio pepertisse homines crederent. Ubi
is finem fecit ex templo ab ea turba que ĩ comitio erat cdamor flebłis
ẽ sublatus: manusq ad curia teundebant orantes ut sibi liberos fratres
cagnatis redderent. femin as qua metus ac necessitas turbe ac ĩ foro uiroꝵ

Expanded text:
 responsum uestrum. cum ii pro nobis proque iis qui absunt ita suspensi ac solliciti  responsum uestrum. cum ii pro nobis proque iis qui absunt ita suspensi ac solliciti sint, quem censetis animum ipsorum esse quorum in discrimine uita libertasque est? si, mediusfidius, ipse in nos mitis Hannibal contra naturam suam esse uelit, nihil tamen nobis uita opus esse censeamus cum indigni ut redimeremur a uobis uisi simus. rediere Romam quondam remissi a Pyrrho sine pretio captiui; sed rediere cum legatis, primoribus ciuitatis, ad redimendos sese missis. redeam ego in patriam scio in discrimine esse uitam corpusque meum; magis me famae periculum mouet, ne a uobis damnati ac repulsi abeamus; neque enim uos pretio pepercisse homines credent.' ubi is finem fecit, extemplo ab ea turba, quae in comitio erat, clamor flebilis est sublatus manusque ad curiam tendebant orantes ut sibi liberos, fratres, cognatos redderent. feminas quoque metus ac necessitas in foro ac turbae uir
Abbreviated transcription (Latin):
extulisse uidear ne illis quidem nisi ꝑnicitatis pedum ⁊ ciresus aliqd̾ p̃miũ
est qui pleriq inermes ex acie fugientes non prius ꝙ̃ uenusie aut canusi
constiteruat. se nõb merito p̃tulorunt gloriatiq sunt ĩ se plusꝙ̃ ĩ nobis
p̃sidii rei publice eẽ. scd illis ut bonis ac fortib iuris militibq uteriuni
restituti fuerimꝰ. Delectum ex om̃i etate ⁊ fortuna habetis. atonullias armãi
qͣ us emunt. Nam si conferam nos cum illis iniuria nomini rõano faciã.
Nlud ctiam ĩ tali consilio aĩ aduertendum uob̾is censeam. Pc. si tam duriães̃
auarior an crudelior sit uix existimari põt. Si uideatis catenas squalorem
deformitatemq ciuiu ur̃oꝵ / nõ minus ꝓfecto ea spẽs moneat ꝙͣ si exalt̾a
parte ternatis stratas camiensib campis legiones ur̃as. Intuor potestis
icitudmem et lacrimas ĩ uestibło curie stantium ognatoꝵ nr̃oꝵ.¬

Expanded text:
extulisse uelim: ne illi quidem, nisi pernicitatis pedum et cursus aliquod praemium extulisse uelim: ne illi quidem, nisi pernicitatis pedum et cursus aliquod praemium est, qui plerique inermes ex acie fugientes non prius quam Uenusiae aut Canusii constiterunt, se nobis merito praetulerint gloriatique sint in se plus quam in nobis praesidii rei publicae esse. sed illis et bonis ac fortibus militibus utemini et nobrestituti fuerimus. dilectum ex omni aetate et fortuna habetis; octo milia seruoruquam ii emuntur; nam si conferam nos cum illis, iniuriam nomini Romano faciam. illud etiam in tali consilio animaduertendum uobis censeam, patres conscripti, siauarior an crudelior sit uix existimari potest? si uideatis catenas, squalorem, deformitatem ciuium uestrorum, non minus profecto uos ea species moueat quam si ex altera parte cernatis stratas Cannensibus campis legiones uestras. intueri potestis sollicitudinem et lacrimas in uestibulo curiae stantium cognator
Abbreviated transcription (Latin):
Ioĩu ex atie trutidatis nr̃a alique ex cannẽsi pugna romanũ militẽ ⁊ estãt.
Tunc demu pacti sumus p̃tiu quo redempti dimicteremur: Arma ĩ quib
nil iam auxilu erat hosti tradidimꝰ. Maiores quaꝵ acceperamꝰ se agallis aui
redenusse/. et patres nr̃os asperrimos illos ad conditiono patis legatos tam̃ ad
captiuoꝵ redimendoꝵ grã tarentum misisse. atq ĩ ĩtalia cũ gallis/ et ad
eracleam cum piero uteaq nõ tam̃ clade ĩ famis ꝙ̃ pauore ⁊ ꝑfuga pugna
Cannenses cumpos acerui romanoꝵ corpoꝵ tegunt. nec suꝑsumꝰ pug
nisi ĩ quib trucidandis et ferrum et uires hosti defecerunt. Sunt etiam
stris quidam qui nec ĩ aciẽ quidem refugerunt sed p̃sidio castris ri
cum castra traderentur ĩ potestate hostium uenerunt. Haud equide ulliũs
ciuis aut cõmilitonis fortune aut conditiouis inuideo ne ẜ̃mendo alium aie

Expanded text:
hominum ex acie nostra trucidatis aliquem ex Cannensi pugna Romanum militem restare, hominum ex acie nostra trucidatis aliquem ex Cannensi pugna Romanum militem restare, tunc demum pacti sumus pretium quo redempti dimitteremur, arma in quibus nihil iam auxilii erat hosti tradidimus. maiores quoque acceperamus se a Gallis auro redemisse et patres uestros, asperrimos illos ad condiciones pacis, legatos tamen ad captiuorum redimendorum gratia Tarentum misisse. atqui et <ad> Alliam cum Gallis et ad Heracleam cum Pyrrho utraque non tam clade infamis quam pauore et fuga pugna fuit: Cannenses campos acerui Romanorum corporum tegunt, nec supersumus pugnae nisi in quibus trucidandis et ferrum et uires hostem defecerunt. sunt etiam de nostris quidam qui ne in acie quidem fuerunt sed praesidio castris relicti, cum castra traderentur, in potestatem hostium uenerunt. haud equidem ullius ciuis et commilitonis fortunae aut condicioni inuideo, nec premendo alium me
Abbreviated transcription (Latin):
noctem comites assequit. Abi eos romã uenire nũtiatu est. Carthaloni
obuam lictor missus qui dictatoris uorbis nũctiaret ut ante natẽ eycedẽt
finib romanis. legatis captiuoꝵ senatus adictatore datꝰ est. quoꝵ pͥnceps
iuliores fuisse captiuos ꝙͣ nostrẽ. Ceteꝵ nisi nob̾ plus iusto nr̃a placet cã
nõ alii umꝙͣ minus negligendi uob̾ ꝙ nos ĩ hostuim potãte uenerunt
Nõ om ĩ aciẽ ꝑ timorem arma tradidimus⁊ s cura ꝓpe nocte suꝑstantes
cumulis cesoꝵ corpoꝵ ẜ̃lium extraxissemus ĩ castra ⁊ ecepimꝰ nos: diei ⁊eliquã
ac noctem m̃sequentem fessi labore ac uulnerib uallum sumꝰ tutati. postero
die ciramisessi ab ex̾titu uictore aqua arcemur/ cuti nec ulla iam ꝑ cõfertos
hostes erumpendi spes esset. Nec esse nephas duceremus ꝗn quaginta millib

Expanded text:
noctem comites adsequitur. ubi Romam uenire eos nuntiatum est, Carthaloni noctem comites adsequitur. ubi Romam uenire eos nuntiatum est, Carthaloni obuiam lictor missus, qui dictatoris uerbis nuntiaret ut ante noctem excederet finibus Romanis. legatis captiuorum senatus ab dictatore datus est, quorum princuiliores fuisse captiuos quam nostrae; ceterum, nisi nobis plus iusto nostra placet causa, non alii unquam minus neglegendi uobis quam nos in hostium potestatem uenerunt. non enim in acie per timorem arma tradidimus sed cum prope ad noctem superstantes cumulis caesorum corporum proelium extraxissemus, in castra recepimus nos; diei reliquum ac noctem insequentem, fessi labore ac uolneribus, uallum sumus tutati; postero die, cum circumsessi ab exercitu uictore aqua arceremur nec ulla iam per confertos hostes erumpendi spes esset nec esse nefas duceremus quinquaginta milibus
Abbreviated transcription (Latin):
alloquit᷑ Non int̾nitione cuuũ sib esse cum romanis bellu d dignitate
atq iperio certare. et patres uirtuti romane tessisse. et se ad idmitiut suc
micem felicitati et iurtuti cedat᷑. Itaq redimendi se captius copiam facẽ
p̃tium fore ĩ capita equiti quingenos quadrigatos numos teecenco pediti
Seruo centum. Quamꝙͣ aliquantu adiiciebatur equitib ad id p̃tiu quo
pepigerant dedentes se leti tam̃ quã hatũq conditione patiscendi acceꝑ ũt
placuit suffragio ipoꝵ decom delegi qui romam ad senatũ rrent. Nec pigͥnꝰ
aliud fidei ꝙͣ ut urarent se ⁊edituros acceptum. Missus cum iis Carthali
nobilis cartaginensium / qui si forte ad pacem inclinarent aĩas. ꝯditiones
eret. Cum egressi castris essent unus exiis minime romani in genu
uelut aliquid oblitus Iurisiutandi soluendi caua cum ĩ castra redisset añ

Expanded text:
adloquitur: non interneciuum sibi esse cum Romanis bellum; de dignitate adloquitur: non interneciuum sibi esse cum Romanis bellum; de dignitate atque imperio certare. et patres uirtuti Romanae cessisse et se id adniti ut suae in uicem simul felicitati et uirtuti cedatur. itaque redimendi se captiuis copiam facere; pretium fore in capita equiti quingenos quadrigatos nummos, trecenos pediti, seruo centenos. quamquam aliquantum adiciebatur equitibus ad id pretium quo pepigerant dedentes se, laeti tamen quamcumque condicionem paciscendi acceperunt. placuit suffragio ipsorum decem deligi qui Romam ad senatum irent, nec pignus aliud fidei quam ut iurarent se redituros acceptum. missus cum his Carthalo, nobilis Carthaginiensis, qui, si forte ad pacem inclinaret animus, condiciones ferret. cum egressi castris essent, unus ex iis, minime Romani ingenii homo uelut aliquid oblitus, iuris iurandi soluendi causa cum in castra redisset, ante
Abbreviated transcription (Latin):
essent mictit. Ipe legione classis ea legio tertia eratꝰ cum tribuno militum
p̃textatos scͥbunt. Quatuor exiis legiones et mille equites effecti. Item ado
sitics latinũq nomen ad milites exformula accipiendes mictũ. arma tecła
alia parari iubent: et uetera spolia hostium detrahunt templis porticibusq
Et aliam formã noui delectus. iopra liberoꝵ capitum ac uesuitas dedit. Stb
illia nuienũ ualidoꝵ ex seriutus prius sciscitantes singlos uellent ene
empta publice armauert. hic miles magis platuit cum ptio minore redimi
captiuos copia fieret. Namq hannibal secundũ tam ꝓsperã ad canmas pug̃na
iuictoris magis ꝙ̃ hellum gerentis intentꝰ curis cum captuus ꝓductis segregatisq
strus sicut ante ad trebiam transimenũꝙ latum benigne allcquitꝰ sinc ptio
misiss. romanos quaꝵ uctatos qd̾ numꝙͣ alias antea miti satis serme

Expanded text:
essent, mittit; ipse legione classica—ea legio tertia erat—cum tribunis militum essent, mittit; ipse legione classica—ea legio tertia erat—cum tribunis militum sdam praetextatos scribunt; quattuor ex his legiones et mille equites effecti. item ad socios Latinumque nomen ad milites ex formula accipiendos mittunt. arma, tela, alia parari iubent et uetera spolia hostium detrahunt templis porticibusque. et aliam formam noui dilectus inopia liberorum capitum ac necessitas dedit: octo milia iuuenum ualidorum ex seruitiis, prius sciscitantes singulos uellentne militare, empta publice armauerunt. hic miles magis placuit, cum pretio minore redimcaptiuos copia fieret. namque Hannibal secundum tam prosperam ad Cannas pugnam uictoris magis quam bellum gerentis intentus curis, cum captiuis productis segregatisque socios, sicut ante ad Trebiam Trasumennumque lacum, benigne adlocutus sine pretio dimisisset, Romanos quoque uocatos, quod nunquam alias antea, satis miti sermone
Abbreviated transcription (Latin):
quas qp quantura ꝑcimodum rci publice fieri postetronã uengies a terĩ
etioni suꝑtantas clades tum cet̾is ꝓdigiis tum ꝙ due uestales eo armo
Opimia atq floronia strupi comperte et altera sub terra ut mae est
a dportam Posina necata fuerat. altera sib met ip̃a morte asciuerat.
lontiliu scriba pontifitis quos nõ minores no tsire appale it omdu
cum floronia strupum fetetat apontifie maximo eonisꝙ uirgis i aomulio
cisus erat ut int uerbent expiraret. Ht nefas cum it tet ut fit clades
c̃ prodigum suersum cẽt : decem uiri libras adire iussi sunt et .N. fabiꝰ
pitos selphis ad oracułum missus est: sciscitatum quib pab suplicips q
deos possent platare/ et quena futura finis tantis cladib foret. Interim
cxfatalib libris sacrificia aliquot extraordinaĩa facta Int̾ que gallus
et gallina gretus et greta ĩ foro bouario sib terra uĩui demissi sunt m
litum saxo consectum ubi ante hostiis humanis minime romano saceo

Expanded text:
quantum per commodum rei publicae fieri posset, Romam ueniret. territi etiam super tantas clades cum ceteris prodigiis, tum quod duae Uestales eo anno, Opimia atque Floronia, stupri compertae et altera sub terra, uti mos est, ad portam Collinam necata fuerat, altera sibimet ipsa mortem consciuerat; L. Cantilius scriba pontificius, quos nunc minores pontifices appellant, qui cum Floronia stuprum fecerat, a pontifice maximo eo usque uirgis in comitio caesus erat ut inter uerbera exspiraret. hoc nefas cum inter tot, ut fit, clades in prodigium uersum esset, decemuiri libros adire iussi sunt et Q. Fabius Pictor Delphos ad oraculum missus est sciscitatum quibus precibus suppliciisque deos possent placare et quaenam futura finis tantis cladibus foret. interim ex fatalibus libris sacrificia aliquot extraordinaria facta, inter quae Gallus et Galla, Graecus et Graeca in foro bouario sub terram uiui demissi sunt in locum saxo consaeptum, iam ante hostiis humanis, minime Romano sacro,