comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessarium abscisã indigentib distribuer et.
taq gestum ẽ ut frequenter ꝓtalib gestis pa¬
rentes illius hoc grauiter ferentes im ꝓpera¬
rent. & magnis minis sepissime eum terrerent.
sed nichilominus sẽs puer instantius ac si illũ
potius ad hoc opus instigarent. quã uetarent
elemosinarũ segetẽ uberius seminabat. reti¬
cens incorde sun testirioniunt euangelicȩ lec¬
ionis ciate elemosinẽ et ecce omnia munda
sunt uobis. & egregii doctoris gentiũ quo ait
fr̃s qui parce seminat parce et metet. et qui
seminat in benedictionib debenedictionib &
metet. Intellexit gͥ beatus puer nichil aliud
hoc uerbo innuere quã scđm elemosinarũ
quantitatẽ etiã retributionis erescere augm̃tũ.
Hinc ille despiciens parentum minas. cotidie
pauꝑib largius elemosinas erogabat.
gitur dum beati pueri mens cęlestib anhelar&
desiderus & aterrenoꝵ cura ad eccłasticas ex¬

Expanded text:
necessarium abscisam indigentibus distribueret. necessarium abscisam indigentibus distribueret. Itaque gestum est, ut frequenter pro talibus gestis parentes illius hoc graviter ferentes inproperarent ei et magnis minis sepissime eum terrerent; sed nihilominus sanctus puer instantius, acsi illum potius ad hoc opus instigarent quam vetarent, elemosinarum segetem uberius seminabat, retinens in corde suo testimonium euangelicae lectionis: Date elemosinam, et ecce! omnia munda sFratres, qui parce seminat, parce et metet, et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet. Intellexit igitur beatus puer nihil aliud hoc verbo innuere, quam secundum elemosinarum quantitatem etiam retributionis crescere augmentum. Hinc ille dispiciens parentum minas, cotidie pauperibus largius elemosinas erogabat. 3. Igitur dum beati pueri mens caelestibus anhelaret desideriis et a terrenorum cura ad ęcclesiasticas ex
Abbreviated transcription (Latin):
EAERABILISISITUR
trudo. in hasbaniȩ finib nobilissima
franeoꝵ ꝓsapia ortus fuit. Erant aut̃
parentes ilius locupletes ualde. tam in pecu
branus trudo elegans et pulcherrimus int̾
omnes sue. pubertatis coetaneos sapiens uer¬
bis praces morib consilio firmus. ingeno¬
uigens. decorus aspectu. blandus alloquio. & qđ
his mauis ẽ aprimo ętatis suȩ tẏrocinio in amo¬
re suꝑnȩ patriȩ ita exarsit. ut cuncta quibus
mortaliam fruitur uita despiceret. atq immor¬
talis uitae appetitu magnoꝑe desudaret. Cunc¬
tis eniii uirtutib quib celeste regnum adinisctt᷑.
scĩ pueri nuriebatur infantia. N il deterre¬
nis fastib ambiens. mentis aciẽ increatoris om̃iũ
timore simul et amorẽ fixxam tenebat. Erat aũt
in eo tanta largitatis industria. ut omna quȩ
pret̃ simplex indumentum habere poterat.
pauꝑib & egenis erogaret. ita ut sepe accidiss&
qđd etiã singularis tegminis particulã aut in¬
tegrã siue etiã obꝓprii corpusculi tutamen

Expanded text:
enerabilis igitur Trudo in Hasbaniae finibus nobilissima Francorum prosapia ortus fuit. Erant autem parentes illius locupletes valde tam in pecune. Erat vero beatus Trudo elegans et pulcherrimus inter omnes suae pubertatis coaetaneos, sapiens verbis, prudens moribus, consilio firmus, ingenvigens, decorus aspectu, blandus alloquio et, quod his maius est, a primo aetatis suae tyrocinio in amore supernae patriae ita exarsit, ut cuncta, quibus mortalium fovetur vita, dispiceret atque inmortalis vitae appetitu magnopere desudaret. Cunctis enim virtutibus, quibus caeleste regnum adipiscitur, sancti pueri nutriebatur infantia. Nil de terrenis fastibus ambiens, mentis aciem in creatoris omnium timore simul et amore fixam tenebat. Erat autem in eo tanta largitatis industria, ut omnia, quae praeter simplex indumentum habere poterat, pauperibus et egenis erogaret, ita ut sepe accidisset, quod etiam singularis tegminis particulam aut integram sive etiam ob proprii corpusculi tutamen
Abbreviated transcription (Latin):
etiã retributionẽ consequentur. Ast ego par¬
uitatis meȩ munusculo. ab immortali retributo¬
re mercedẽ dignã susciꝑe non diffido. et ne
dutius his longis uerboꝵ anfractib in herere
uidear. ad cepti itineris callẽ uestigia uertã.
EX PLICIT PRE FACIUNCUIA:
Ia ȩc gͥ pauca ex innumerabilib scĩ patris
miraculis rustico quidẽ sermone sed fideli
narratione tibi beatissime pater angelramne
congessi. Parce itaq obseero in sipientiȩ mes
alme p̃ceptor. et quȩ obtunsi ingenii mei scru¬
pulo in hac succin.ta relatione obfuscata
uelantur. splendidissimȩ sapientiȩ tu: fulgo¬
re irradiata refulgeant. Oramusq dnm̃ iħn.
obmultoꝵ hominum ꝓfectus sanũ et in colomẽ
absq peccati macula custodire dignet᷑. quatinꝰ
post longeuã huius uitȩ felicitatẽ int̾ angłoꝵ
agmuna una cum eodem confessore xp̃i per¬
henni gaudio exultare merearis. prestante

Expanded text:
etiam retributionem consequentur. Ast ego paretiam retributionem consequentur. Ast ego parvitatis meae munusculo ab inmortali retributore mercedem dignam suscipere non diffido, et ne diutius his longis verborum anfractibus inherere videar, ad coepti itineris callem vestigia vertam. EXPLICIT PRAEFATIU igitur pauca ex innumerabilibus sancti patris miraculis rustico quidem sermone, sed fideli narratione tibi, beatissime pater Angilramne, congessi. Parce itaque, obsecro, insipientiae meae, alme praeceptor, et, quae obtunsi ingenii mei scrupulo in hac succincta relatione offuscata velantur, splendidissime sapientiae tuae fulgore inradiata refulgeant. Oramusque dominum Iob multorum hominum profectus sanum et incolomem absque peccati macula custodire dignetur, quatinus post longevam huius vitae felicitatem inter angelorum agmina una cum eodem confessore Christi perhenni gaudio exultare merearis, praestante
Abbreviated transcription (Latin):
angelramno archiep̃o. donatus exigiuis
sime cogor compendiosa breuitate quȩ¬
dam deuita ac con uersatione felicissimi patris
trudonis prb̃i meȩ paruitatis stilo subnectere.
Qua in re in becillitas ingenii mei mentisq conscia
facultans ad tam dignum opus asserendi par¬
uitas. uelut cuiusdã gracilis cimbe prora fluc¬
tib undosi gurgits spumantibq salsi equoris
estib austro urguente iliditur. et quasi contra
quendã p̃cipiti amnis impetum Zephiro tu¬
mentia rates impellunt uela reꝑcussaq cedit
fabricata ẽ. Cuius etiã uasculi normã intra
scam̃ ȩccłam minime contigisse me fateor. ob¬
tuli aut̃ indomo dñi quȩ potiu. Illi aut̃ non
meȩ exigiutatis dicta despiciant dũ manifestũ
sit illis me dño detulisse quod ualui. quã¬
quã digne non rependi quȩ quod debui. Sup¬
plicatur itaq illoꝵ larga scientia ome arcuis
relatum opusculũ ad cumulim uidelieet laudis
dni. et ut dignum ẽ eoꝵ p̃cioso labore p̃tiosã

Expanded text:
ANGILRAMNO ARCHIEPISCOPO DONATUS EXIGUUS Usime, cogor conpendiosa brevitate quaedam de vita ac sancta conversatione felicissimi patris Trudonis presbiteri meae parvitatis stilo subnectere. Qua in re inbecillitas ingenii mei mentisque conscia facultatis ad tam dignum opus asserendi parvitas, velut cuiusdam gracylis cymbae prora, fluctibus undosi gurgitis spumantibusque salsi aequoris hestibus , austro urguente, inliditur, et quasi contra quendam praecipiti amnis impetum zefiro tumentia rates inpellunt vela, repercussaque ceditfabricata est; cuius etiam vasculi normam intra sanctam aecclesiam minime contingisse me fateor: obtuli autem in domum Domini quae potui. Illi igitur non meae exiguitatis dicta dispiciant, dum manifestum sit illis, me Domino detulisse quod valui, quamquam digne non rependi quod debui. Suppleatur itaque illorum larga scientia a me artius relatum opusculum, ad cumulum videlicet laudis Domini, et, ut dignum est, eorum praetiosa labore praetiosam
Abbreviated transcription (Latin):
monstrandam pontificis głam odorẽ suauitatis
ostendit. Flagrauit de illo odor nectareus.
tamquã si fuisset amultis aromatib delibutus.
Corpus impositum feretro. diunis canticis cir¬
cumdatum. caterua sequebatur plangentium.
atq uicxta p̃ceptũ ipsus uiri scĩ instillicidium
basilicȩ ad pedes sẽȩ columbȩ tradiderunt
corpusculum claustra sepulchri. uerentes trans¬
cendere uissa magistri. ubi manus dñi uirtutũ
multiplicauit congeriem. Nam quȩdã mulier
triginta annorum curiculo lumen ꝑditum
oculoꝵ dum ibidem aduenisset. exfide. sanata
recessit ex lumine. Sed et alia contracta membriᷤ.
recepit ibidem premia sanitatis. Mulier nãq
ualde dentium torquente dolore. cũ expuluere
sepulchri sputo mixtũ loco misisset doloris.
confestim recepit gaudium sospitatis. Lector
gͥ qͥ ibidẽ seruiens desperatus amedicis in cõ¬
inodo tenebatur languoris. ita ut septẽ dierũ

Expanded text:
monstrandam pontificis gloriam odorem suavitatis monstrandam pontificis gloriam odorem suavitatis ostendit; flagrabat de illo odor nectarius, tamquam si fuisset multis aromatibus delibutus. Corpus inpositum feretro, divinis canticis circumdatum, caterva sequebatur plangentium; atque iuxta praeceptum ipsius viri sancti in stillicidio basilicae ad pedes sanctae Columbae tradiderunt corpusculum claustra sepulchri, verentes transcendere iussa magistri: ubi manus Domini virtutum multiplicavit congeriem. 27. Nam quaedam mulier, triginta annorum curriculo lumen perditum oculorum, dum ibidem advenisset ex fide, sana recessit cum lumine. Sed et alia contracta membris recepit ibidem praemia sanitatis. Mulier namqueet acri dentium torqueretur dolore, cum ex pulvere sepulchri sputo mixto locum livisset doloris, confestim recepit gaudium sospitatis. Lector igitur, qui ibi deserviens, desperatus a medicis, incommodo tenebatur languoris, ita ut, VII dierum
Abbreviated transcription (Latin):
uico. audito incęlo sonitu restitit equo. Et sedens
orationẽ dominicã decantare audiuit inter
angelos. Merito namq ei patebant suꝑna
mysteria. cuius mens assidue erat incelo intenta.
Sufficere itaq sibi eredidit qđ sub p̃sentia cxep̃i
introisset. Iunc relicto prandio a lacer obiuã
pergit nemine nuntiante. Scm̃ uiunebaudũ
intra ȩccłam sc̃ȩ mariȩ. & scĩ stephani euntẽ
inuenit. atq oratione completa prolato pa¬
cis osculo adyprium ꝑduxit conuiuium.
Multum ostendit corpore. quod longum
ẽ paginis intimare. Plures a languore morbi
curauit. cecis lumina reddidit. surdis auditũ
restituit. infirmantib gram sanitatis impen¬
dit. Sentiens igitur se corpore resolui pridie
noñ tactus in commodo euocato sacerdotali
conuentu. scĩs ex ortationib exortatum. flente
choro circumstantium. scm̃ ad dnm̃ transmisit
spm̃. Statim diuina uirtus affuit. quȩ ad de¬

Expanded text:
vico, audito in caelum sonitu, adstetit equo insidens vico, audito in caelum sonitu, adstetit equo insidens orationem dominicam decantari audivit inter angelicos choros. Merito namque ei patebant superna misteria, cuius mens assidue erat caelo intenta. Sufficere itaque sibi credidit, quod sub praesentia Christi introisset. Tunc, relicto prandio, alacer obviam pergit, nemine nuntiante, sanctum Winebaudum inter ecclesiam sanctae Mariae et sancti Stephani euntem invenit, atque oratione completa, praelato pacis osculo, ad proprium perduxit convivium. Multa ostendit in corpore, que longum est paginis intimare. Plures a languoris morbo curavit. Caecis lumen reddidit, surdis auditum restituit, infirmantibus gratiam sanitatis inpendit. 26. Sentiens igitur se corpore iam resolvi, Briennone praedio tactus incommodo, evocato sacerdotali conventu sanctis praedicationibus exortato, flente choro circumstantium, sanctum ad Dominum transmisit spiritum. Statim divina virtus adfuit, quae ad de
Abbreviated transcription (Latin):
ut ora qua clero agere matutinas sollempnia
competeret. ipse ꝓpria manu signum a eccłe
tangeret. Quadam nocte dumbasilica sc̃ĩ
remigii ad domũ ꝑ geret a eccłȩ. duos inter
se clericos rixantes audiit. qui ad ulterari
cum mulierib uellent. Fadẽ hora se p̃sentem
noluit eis ostendere. ne iterũ in eiꝰ absentia
ad destinatum uolutabrũ festinarent. Melius
uaret. Contitus a eccłam pergit. breuiatim
ꝓillis orationẽ fudit. max signum scĩ stephani
cordib stimulus ardoris recessit. Tunc ad
aeccłam currunt. debita offitia soluunt. E de¬
pleta psalmodia. a quo correpti fuerant ueniã
petunt. melioris uitȩ ex ordium sumunt. Sic
diuina uirtus ꝑ pacientiã scĩ. eripuit iam
casuros de fouea inimici. Adduntur stilo quȩ
crescunt uirtutes incumulum. Dum quidã uir
nobilis arlefridus nomine eũ causa prandis
tyciaca uilla inutass & dominica die. et ipse
offerret sacrifitiũ. ea uero hora dũ ꝑgeret

Expanded text:
ut hora, qua clerum agere matutina sollemnia ut hora, qua clerum agere matutina sollemnia competeret, ipse propria manu signum ecclesiae tangeret. 23. Quadam nocte, dum de basilica sancti Remigii ad domum. ecclesiae pergeret, duos inter se clericos rixantes audivit, adulterare cum mulieribus volentes. Eadem hora praesens noluit eis se ostendere, ne iterum in eius absentia ad destinatum volutabrum festinarent. Melius varet. Concitus ecclesiam pergit, breviatam pro illis orationem effudit. Mox signum sancti Stephani cordibus Stimulus ardoris recessit; tunc ad ecclesiam currunt, debita officia solvunt. Expleta psalmodia, ab eo correpti, veniam petunt, melioris vitae exordia sumunt. Sic divina virtus per patientiam sancti eripuit iam casuros de fovea inimici. 24. Addantur stilo, quae crescunt virtutes in cumulum. Dum quidam vir nobilis Herlefredus nomine eum causa prandii Titiaco villa invitasset dominica die et ipse devotus offerre sacrificium aurora pergeret
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ponte syriaco. reddito sono ad nõ inuir¬
tute scĩ lupi insonuit miliario uii. Uir ses̃
cũ sederet inurbe illico ꝑrexit obuiã cũpsal¬
lentium dignitate. & quod dolens ꝑdiderat.¬
sic gaudendo receptum dño gratias referebat.
locte quadã dũ sẽs iugilans psalleret antiquus
hostis affuit. & ei ualidã sitim inflixit. Iussit sacerdos
ministro aquã frigidã deportare. Et dolos intel¬
legens inimici. signato plumatio suo & subserrato
hostem in clusit. Qui nocte tota usq quo sol ra¬
dians clara se lampade terris infunderet. uariis
uocib ululans. quid fuiss& ostendit. & qui tẽp¬
tare uenerat confusus abscessit. Erat consue¬
tudo sc̃i ugilandi dono adño sibi collato.
ut uno cum comite basilicas circiuret exmore.
Et pene noctib singulis non solum in fra muroꝵ
menia. sed etiã circũ quaq uicinia scõꝵ lustrar &
oracula. Et hoc ita animo agebat strenuo.

Expanded text:
venit Ponte Siriaca , reddito sono a Domino, in virvenit Ponte Siriaca , reddito sono a Domino, in virtute sancti Lupi insonuit miliario septimo. Vir sanctus cum sederet in urbe, ilico perrexit obviam cum psallentium dignitate, et quod dolens perdiderat gaudendo receptum, Domino gratias referebat. 21. Nocte quadam, dum sanctus vigilans psalleret, antiquus hostis adfuit et ei validam sitim inflixit. Iussit sacer ministro aquam frigidam deportare, et dolos intellegens inimici, signato, plumatio suo substrato, cahostem inclusit, qui nocte tota, usquequo sol radians claro se lampade terris infudit, variis vocibus ululans, quis fuisset, ostendit, et qui temptare venerat, confusus abscessit. 22. Erat consuetudo sancti, vigilandi donum a Domino sibi conlatum, ut uno cum comite basilicas circumiret ex more et pene noctibus singulis non solum infra murorum moenia, sed etiam circumquaque vicina sanctorum lustraret oracula. Et hoc ita animo agebat strenuo,
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ. requirebat infirmum. subleuabat mise¬
ogurdone p̃dium eucharistiȩ sacraret mysterio.
corã sacerdotali uel leuitico choro. gemma
de cęlo in calice descendit ad ño intermanus
pontificis. cõmixtione corporis & sanguinis
dñi cȩlebrantis. Quȩ licet gemina radio fulgente
pulcherima dutius senonas conseruata. regia
uibente potentia. int̃ reliqua scõꝵ pignora.
palatio ẽ deportata. Hinc namq apparet.
quantũ cep̃c ipsũ dilexcerit. inter cuius manus
tam p̃clarũ miraculũ demonstrauit. Add ant᷑
paginȩ quȩ fuerunt subsecuta miracula. Au¬
dito rea chlothariꝰ de signo scĩ stephani qđ
mirã haberet sonitus dulcedinẽ. uissit eum
parisios deportari. ubi eũ sepius deberet au¬
dire.Sed dũ hoc scõ ñ placuisset pontifici more
ut sublatum ẽ signum asenonica urbe. ꝑdidit
dulcedinẽ sonitus sui. Quo rea agnito. ilico
ussit loco pristino restitui signum. At ubi per¬

Expanded text:
iustum, requirebat infirmum, sublevenat miseiustum, requirebat infirmum, sublevenat miseob Ordone praedio eucharistiae sacraret misterium, coram sacerdotali vel levitico choro gemma de caelo in calice descendit a Domino inter manus pontificis, commixtionem corporis et sanguinis Domini celebrantis; quae scilicet gemma radio fulgente pulcherrima diutius Senonas conservata, regia iubente potentia, inter reliqua sanctorum pignora palatio est deportata. Hinc namque apparet, quantum Christus ipsum dilexerit, inter cuius manus tam praeclarum miraculum demonstravit. 20. Addantur paginae, quae fuerunt subsecuta miracula. Audito rex Chlotharius de signo sancti Stephani, quod miram haberet dulcedinem, iussit eum Parisius deportare, ubi ipsum saepius debuisset audire; sed dum hoc sancto non placuisset pontifici, mox ut sublatum est signum a Senonica urbe, perdidit dulcedinem sonitus sui. Quo rex agnito ilico iussit loco pristino restituere signum; at ubi per
Abbreviated transcription (Latin):
dĩs sononas pergeret. andesacenũ locũ
in eo fulgeat loco. Uale dicentes igtt inclyti
sacerdotes lupis atq uinebaudus regi & ꝓceribꝰ
illiꝰ dũ uincti sc̃itatis uinculo pertransirent
parisios multa reorum turba catenarũ uinculis
scõ ad ꝓpria. dũ miclidones castrũ inuenisset
mansione oportuna. repente in mane orreũ
usq ad summum plenũ. ignis uallauit incendiũ.
nec poterat quispiam p̾stare auxiliũ. Tunc
uir dñi in oratione ꝓsternitur. fulmen emissum
suꝑ incendium cernitur. Illa flamma extinguit᷑.
in lesa a potheca reseruatur. xp̃c ꝑ pontificem
collaudatur. meritũ sacerdotis agnoscitur.
Obiuã de inde pontifici & scõ uinebaudo plebs
senonicȩ urbis egredit᷑ cũ hẏmnis & canticis
flentib p̃gaudio plurimis. intra edem ꝓpriã
desideratus introiuit antistes. Erat enĩ hylaris
in confabulatione. seuerus in correptione. fortis
in exoratione ꝓuidus indiscretione. Condole¬
bat merenti. fouebat egentẽ. confortabat

Expanded text:
s Senonas pergeret, Andesagina locum ein eodem fulgeat loco. Valedicentes igitur incliti sacerdotes Lupus atque Winebaudus regi et proceribus illius, dum iuncti sanctitatis vinculo pertransirent Parisius, multa reorum turba catenarum vinculis sancto ad propria, dum Milidone castro evenisset mansio oportuna, repente inmanem horreum usque ad summum plenum ignis vallavit incendium, nec poterat quispiam praestare auxilium. Tunc vir Domini in oratione prosternitur; fulmen emissum super incendium cernitur. Ilico flamma extinguitur; inlesa apotheca reservatur, Christus per pontificem conlaudatur, meritum sacerdotis agnoscitur. Obviam deinde pontifici et sancto Winebaudo plebs Senonicae urbis egreditur cum hymnis et canticis, flentibus prae gaudio plurimis, intra edem propriam desideratus introivit antistes. Erat enim hilaris in confabulatione, severus in correptione, fortis in exortatione, providus in discretione. Condolebat merenti, fovebat egentem, confortabat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmouetur. ante pontificis pedes interrã ꝓfternit᷑.
ueniã & indulgentiã illiuis postulans. Uidens etiã
rec beatũ ep̃m afflictum. & corpus illius tabe¬
mouet᷑. et pietatis more lacrimis irrigat᷑. reũ
se ẽẽ dicens huius penuriȩ. irritationis iacula
inscĩ accusatorib imprecatur. Tunc uissit eũ
cum magno decore reparare. et seruitiũ impen¬
dere. comã & barbã cum more pristino deton
dere. Recepto itaq decore. a ecclesiasticos suos
rex precepit inter eẽ conuiuio. Fit xp̃i ope
repente conuersio effiritur rex exꝑsecutore
prius afflictionis penuriam ingessisset. Petens
gͦ iterum ueniam ꝓscelere. ascõ leuatur de
puluere. offerens ei munerũ muitorũ congeriẽ.
ministeriis ꝓfiurã aeccłȩ. arq eum uissit ad

Expanded text:
promovetur. Ante pontificis pedes se in terra prosternit, promovetur. Ante pontificis pedes se in terra prosternit, veniam et indulgentiam illius postulat; videns etiam rex beatum afflictum et corpus illius tabemovetur et pietatis more lacrimis irrigatur, reum se esse huius penuriae, irritationis iacula in sancti accusatoribus inprecatur. Iussit eum cum magno decore reparare et servitium inpendere, comam et barbam cum honore pristino detondi. 17. Recepto itaque decore ecclesiastico, suo rex praecepit interesse convivio. Fit Christi ope repente conversio; efficitur rex ex persecutore prius afflictionis penuriam ingessisset. Petens ergo iterum veniam pro scelere, a sancto levatur de pulvere, offerens munerum multorum congeriem mini
Abbreviated transcription (Latin):
gbissius nomine incitatus p̃cibꝰ populi quin
potius amore nominis xxp̃i. scm̃ iune baudum
p̃cib flagnauit ut adregẽ chlotariũ ꝑgret¬
ꝑcepta p̃ce deposceret. quatenus scm̃ lupum
de exilio reuocaret & ad pristinã dignitatem
remttterei. ne plebs sine pastor⁊ posita lupinis
faucib deperiret. Qua suggestione inpensa.
sedata tyranni ferocitate. rex pietate flectitur.
odium in amorẽ conuertitur. Missus elatere
regis uir dĩ unebadus. deuotus ad heatum
pergit antistitẽ. Uidentes etiã se inuicẽ pre
iã dicti antistinis exilii penuriã. ad ea beatus
lupus respondit diuini sermonis eloquio. qͥa
hic patimur adꝑpetuã głam. quȩ ds̃ electis suis
reuelare dignatus ẽ. Tunc uinebaudus cum
beato lupo ep̃o lȩtus ad palanũ remeans. regis
obtib ipsum antistitẽ rep̃sentat. Rex aũt seu
turba ꝓcerum gratulans sacerdotis p̃sentiã.
contemplatusq ẽ eum. & eiꝰ duritia adpietatẽ

Expanded text:
gisilus nomine, incitatus precibus populi, quin gisilus nomine, incitatus precibus populi, quin potius amore nominis Christi, sanctum Winebaudum precibus flagitavit, ut ad regem Chlotharium pergeretntenta prece deposceret, quatinus sanctum Lupum de exilio revocaret et ad pristinam dignitatem remitteret, ne plebs sine pastore posita a lupinis faucibus deperiret. 15. Qua suggestione inpensa, sedata tyranni ferocia, rex humilitate flectitur, odium in amorem convertitur; missus e latere regis vir Dei Winebaudus, devotus ad beatum pergens antistitem. Videntes se invicem, prae  huius exilii penuriam. Ad ea beatus Lupus respondit divini sermonis eloquia: quiahic patimur ad perpetuam gloriam, quam Deus electis suis revelare dignatus est. Quibeato Lupo episcopo laetus ad palatium remeans, regis obtutibus antistitem praesentat. Rex seu turba procerum gratulans sacerdotis praesentiae', contemplatusque est eum et eius duricia ad pietatem
Abbreviated transcription (Latin):
ens inuidus inuadere locum. Is itaq nefaria¬
in pago quodam neustriȩ nuncupato. cuidam
traditum duci pagano nomine bosoni. Quẽ
ille direxit inuilla quȩ dicitur andesagina
suꝑ fluuium auua. ubi erant templa fanatica
parriarcharum priorum. exempla recordans
scĩ ioseph exegypto. cuius seruierunt manus
incophino. Gaudebat quipƿe in dño. sentiens
se adõ missum. populũ incredulũ instruendum.
Ibiq quendã illuminans cęcum. predictum
ducẽ suꝑbum sc̃ȩ̃ crucis humiliauit signaculo
atq uitali undeit lauachro. plurimumq
francorum exercitum qui adhuc erroris de¬
senonici Helo dĩ ꝓmoti. dolentes sibi ademptũ
gistri acerba trucidauerunt morte. Sicq
infelix negato sibi spatio pęnitendi. incloacham
descendit inferm. Pollebat eo tempare i .tr. ga¬
sna urbe ses uinebaudue abbas aabas. litã scĩ¬
euinatẽ abbatis fungens offitio mirabili sc̃itam
Tunc archidiaconus aeccłȩ scĩ stephani ragne¬

Expanded text:
ebat invidus invadere locum. His itaqebat invidus invadere locum. His itaqin pago quodam Neustriae nuncupante Vinemago traditum duci pagano nomine Bosoni Landegisilo, quem ille direxit in villa quae dicitur Andesagina super fluvium Aucia, ubi erant templa fanatica patriarcharum priorum exemplo, recordans sancti Ioseph ex Egipto, cuius servierunt manus in officio. Gaudebat quippe in Domino, sentiens se a Deo missum ad populum incredulum instruendum, ibique quendam inluminans caecum, praedictum ducem superbum sub sanctae crucis humiliavit signaculo atque vitali tinxit in lavacro, plurimumque Francorum exercitum, qui adhuc erroris deSenonici zelo Dei permoti, dolentes abreptum gistri acerba trucidaverunt morte, sicque infelix, negato sibi spatio penitendi, in cloacam descendit inferni. 14. Pollebat eo tempore in Tricasina urbe sanctus Winebaudus ad basilicam antiitatem, abbatis fungens officium mirabili sanctitate. Tunc archidiaconus ecclesiae Senonicae Ragne
Abbreviated transcription (Latin):
lotharius regno burgundiȩ prȩcȩp euidã uiro
potenti. dignitate seculi in magna: gła ꝙ̃pollente
farulfo nomine duci regalia negotiꝙ explicare.
Qui ꝓgressus latere regio cũ ineo specie decreta
regis studeret accelerare. ꝓpe fenonis ueniens
exarsit iracundiȩ flammis. indigne nimium
ferens quod sibi cũ munerib obuiã predictus
non ꝓcessiset antistes. Inciuitate namq suscept
cum contra dĩ scm̃ uultu incederet turbido.
hoc ab eo accepit responsum MAgi quam
hominib semꝑ obȩdire conuenit dõ. sacerdo
tem plebẽ regere. & principes seculi oportet
diuina precepta docere. illos aut̃ ad ipsum
condecet conuenire. Regressus gͥ frendens
farulfus cur ascõ non fuisset ꝑlenus muneratus.
plura falsilocus contra iurum dĩ principalibꝰ
intulit aurib. maxime instante uiro nequissi¬
mo nomine medegiselo. qui sci remigu in sub¬
urbio tenens monasterium. scĩ pontificis cupi¬

Expanded text:
Chlotharius regno Burgundiae praecepit cuidam viro Chlotharius regno Burgundiae praecepit cuidam viro potenti, dignitate saeculi in magna gloria praepollenti, Farulfo nomine duci, regalia negotia explicare. Qui progressus a latere regio, cum in eius specie decreta regis studeret, prope Senonas veniens, exarsit iracundiae flammis, indigne ferens nimium, quod sibi cum muneribus obviam praedictus non processisset antistes. In civitate namque susceptus, cum contra sanctum Dei vultu incederet torvido, hoc ab eo accepit responsum: 'Magis quam hominibus oboedire semper convenit Deo. Sacerdotem enim plebem regere et principes saeculi oportet divina praecepta docere; illos autem ad ipsum condecet convenire'. 11. Regressus igitur frendens Farulfus, cur a sancto non fuisset plenius inuneratus, plura falsilocus contra virum Dei principalibus intulit auribus, maxime instante viro nequissimo nomine Medegisilo, qui sancti Remigii in suburbio tenens monasterium, sancti pontificis cupi
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo usus pauli apłi qui ait. Si hominib
placerẽ. xp̃i seruus ñ eẽm. Idõ enĩ erubescere
non potest. quẽ testis inuiolata con scientia
defendit. De functo gͥ theoderico principe
dum rex francorum lotharius burgundiam
cȩpisset intrare. armatũ manu hostili blidebod ẽ
direxit ducem ad senonicã urbẽ. Cumq eum
cepissent crudelit᷑ iaculis infestare. sc̃s fidens in
dño aulã petut matris eccłȩ in honorẽ ꝓthomar¬
tẏris stephani constitutȩ. Et dũ ad euocandum.
popłm signum p̃dictȩ eccl̃ȩ tangeret. omnis for¬
titudo sensus ab hostium caterua recessit. tantusq
terror supͣ eos irruit. ut nullatenus sȩ enadere
crederent. nisi fugȩ p̃sidiun exx pet̾issent Hiurũ
clarissimum qui exemplo mosayco dũ adcęlũ
porrexit brachium. hostem fugauit. proteruũ
danda potentia. qui inte confidentab: sola saluas
clementia. absq clippeo et hasta Obtento itaq

Expanded text:
exemplo usus Pauli apostoli, qui ait: Si hominibus exemplo usus Pauli apostoli, qui ait: Si hominibus placerem, Christi servus non essem. Ideo enim erubescere non poterat, quem testis inviolatae consci. Defuncto igitur Theoderico principe, dum rex Francorum Chlotharius Burgundiam coepisset intrare, armatum manu hostili Blidebodem direxit ducem ad Senonicam urbem. Cumque eam coepissent crudeliter iaculis infestare, sanctus fidens in Domino aulam petiit matris ecclesiae in honore protomartiris Stephani constitutae, et dum ad evocandum populum signum praedictae ecclesiae tangeret, omnis fortitudo sensus ab hostium caterva recessit, tantusque terror super eos irruit, ut nullatenus evadere se crederent, nisi fugae praesidium expetissent. O virum clarissimum, qui exemplo Mosaico, dum ad caelum porrexit brachium, hostein fugavit protervum!danda potentia, qui in te confidentes sola salvas clementia absque clipeo aut hasta. 10. Obtento itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius de sacris eum susceperat fontib ad uirũ dei
ueniens indicasset. quod eum inpalatio detrahi aqͥdã
audisset. quasi ancillã dĩ quandã uolusiã nomine
filiã ante cessoris sui arthemii in moderate dilige¬
ret. sc̃s ad euangelica arma recurrens. contra
detrahentium impetum xep̃i tubã insonuit. Beati
inquit estis cũ malediderint uobis homines. et
dixerint omne malum aduersum uos mentientes.
Gaudete et exultate. qm̃ merces ur̃a copiosa ẽ
incȩlis. Tunc coram p̃dicto uiro ipsã dĩ ancillã
Karitatis amore osculans ait. Nichil nocent ho¬
mini aliena uerba. quẽ ꝓpria non maculat con¬
scientia. Nam si ego ꝓamore regis ȩterni istam
in xp̃o ueracit̃ diligo. terrenum ex hoc pͥncipem
non pauesco. Nã quia ipsã dĩ uirginẽ cep̃m amare
ardent̃ agnouerat. ipsã mente purissima ante
dĩ oculos diligebat. nec placere exinde hominib
studebat. quia placere dõ intrinsecus satagebat.

Expanded text:
ipsius de sacris eum susceperat fontibus, ad virum Dei ipsius de sacris eum susceperat fontibus, ad virum Dei veniens indicasset, quod eum in palatio detrahi a quibusdam audisset, quasi ancillam Dei quandam Verosiam nomine, filiam antecessoris sui Artemii, inmoderate diligeret, sanctus ad euangelica arma recurrens, contra detrahentium impetum Christi tuba insonuit: 'Beati', inquid, 'estis, cum maledixerint vobis homines et dixerint omne malum adversum vos, mentientes; gaudete et exultate, quoniam merces vestra copiosa est in caelis'. Tunc coram praedicto viro ipsam Dei ancillulam caritatis amore osculans, ait: 'Nihil nocent homini aliena verba, quem propria non maculat conscientia; nam si ego pro amore regis aeterni istam in Christo veraciter diligo, terrenum ex hoc principem non pavesco'. Nam quia ipsam Dei virginem Christum amare ardenter agnoverat, ipsam mente purissima ante Dei oculos diligebat nec placere hominibus exinde studebat, quia placere Domino intrinsecus satagebat;
Abbreviated transcription (Latin):
casset. & ceteris expensis pauperib ampliꝰ uni
quã modiũ non haberet. cũ crebro succedentib
poculis falernũ defecisse ꝑ pincernã ꝓprium
agnouisset. fidens in dño corã omnib dixit.
p̃monuit. considerate uolatilia cęli quia non
serunt neq congregant inhorrea. & ds̃ pascit
illa. ad nr̃am implendã caritatẽ citius tribuat
consolationẽ. Mirũ modũ. Moxe ut uerba
compleuit. missus genuricis illius asstitit. qui
quingentos uini modios uiginti plaustris impo¬
sitos. ꝓxcimos iã dictȩ urbis forib nuntiauit.
Tunc ille ꝓphetiȩ munere apꝓbatus. robore fidei
confortatus. lacrimis compunctus. p̃dicationis
uerba deꝓmpsit ad sotios. & sperare eos in dño
cula mandauit frequentius. Illo itaq tempore
rex theodericus cũ brunichilde auia. regnũ
burgundiȩ gubernabat. Cum igit᷑ quid am
aulicus fulcharius dictus illustrib natalibus
ortus. comes aurelianensib datus. qui maxime
ob hoc scĩ uiri erat amicus. quia betto pateꝵ

Expanded text:
casset, et cetera expensa pauperibus, amplius vini modio non haberet, cum, crebris succedentibus populis, Falernum deficere per pincernam proprium agnovisset, fidens in Domino coram omnibus dixit: s sancto euangelio praemonuit considerare volatilia caeli, quia non serunt neque congregant in horrea, et Deus pascit illa, ad nostram inplendam caritatem citius tribuet consolationem'. Mirum in modum, mox ut verba complevit, missus genitricis illius astitit, qui quingentos vini modios viginti plaustris inpositos proximos iam dictae urbis foribus nuntiavit. Tunc ille prophetiae munere approbatus, robore fidei confortatus, lacrimis conpunctus, praedicationis verba deprompsit ad socios et sperare eos in Domino ecula mandavit frequentius. 8. Illo itaque tempore rex Theodericus cum Brunechilde avia regnum Burgundiae gubernabat. Cum igitur quidam regius aulicus Fulcarius dictus, inlustribus natalibus ortus, comes Aurelianensibus datus, qui maxime ob hoc sancto viro erat amicus, quia Betto pater
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝵ gesta calamo pandere ꝑ raphael
docem᷑ archangłm. ad tobiã loquentem.
Consiliũ regis bonũ ẽ abscondere. opera aũt̃
dĩ p̃clarũ ẽ enarrare. Sed & lucerna mundi
hieronimus ad istud nos ꝓuocauit excemplũ.
qui post quã testamentũ uetus & nouũ pre¬
claro transtulit eloquio etiaAitas anacho¬
ritarũ. hilarionis. pauli. malchi. & aliorũ
florentissimo depinxit stilo. in memoriam
ñ egeat quẽ p̾sentia xxp̃i clarificat & aula:
gratias cuncti diunȩ clementiȩ. qui talẽ senonicis
dedisset pontificẽ. uirtinib egregium. amatum
clero uel popło. iustitia indutũ. uirginitate prȩ¬
clarum. ieuinus deditũ. elemosynis largũ. uigiliis
indeffessum. doctrina scã eruditũ. licet corpore

Expanded text:
 gesta calamo pandere per Raphahel docemur archangelum ad Tobiam loquentem: Consilium, inquid, regis bonum est abscondere; opera autem Dei praeclarum est enarrare. Sed et lucerna mundi Hieronimus ad istud nos provocavit exemplum, qui postquam testamentum vetus et novum praeclaro transtulit eloquio, etiam vitas anachoritarum Hylarionis, Pauli, Malchi et aliorum florentissimo depinxit stilo in memoriam pnon egeat, quem praesentia Christi clarificat et aula gratias cuncti divinae clementiae, qui talem Senonicis dedisset pontificem, virtutibus egregium, amatum clero vel populo, iusticia indutum, virginitate praeclarum, ieiuniis deditum, elemosinis largum, vigiliis indefessum, doctrinae sanctae tubicinem; qui corpore
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ȩ columbȩ. quȩ duplicatã axp̃o meruit coro¬
nã accipere. Unã uirginitatẽ seruando. alterã
ꝓamore fidei palmã martyrii obtinendo. Fulge¬
bat in eo scã benignitas. ñ solum in beniuolis. sed
inipsis etã inimicis. Et quia dicente paulo apło.
om̃s qui uolunt pie uiuere in xp̃o ꝑsequtionem
patiuntur. quoscumq sibi senserat inuidiȩ peste
suis usib incybis uel poculis. meliora eoꝵ inferret
obtutib exemplum ueritatis subsequens. quȩ
diligere inimicos suos mandauit discipulis.

Expanded text:
sanctae Columbae, quae duplicem a Christo meruit coronam accipere, unam virginitatem servando, alteram pro amore fidei palmam martirii obtinendo, – fulgebat in eo sancta benignitas non solum in benivolos, sed in ipsos etiam inimicos. Et quia, dicente Paulo apostolo, omnes qui volunt pie vivere in Christo persecutionem patiuntur, quoscumque sibi senserat invidiae peste suis usibus in cibis vel poculis, meliora eorum inferret obtutibus, exemplum veritatis subsequens, qui diligere inimicos suis mandavit discipulis.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret. Ceterũ cũ aliquot annis in heremo
angelis ꝓximã uitã egisset. & dignus ad esset
finis tantis laboribus regnum spondens cęlorum
atq illis iam exctremis scẽ animȩ commigrantis.
flens & consternatus mente utat᷑ astaret dicens.
Cui me dñe derelinquis: Respondisse dicitur.
ne conturbaretur quasi destitutus solatio. qͥa post
breue se illo quoq sequeretur. Quã utiq ꝓphetiã
ac reuelationem cito transitu sanctissimi uiuenis

Expanded text:
ui cum aliquot annis in eremo Angelicam egisset vitam, et dignus adesset finis, tantis laboribus regnum spondens coelorum atque illis jam extremis sanctae commigrantis animae, flens et consternatus mente Viator astaret dicens: Cur me, Domine, derelinquis? respondisse dicitur, ne conturbaretur quasi destitutus solatio, quia brevi se illo quoque ipse sequeretur. Quam utique prophetiam ac revelationem cito transitu sanctissimi invenis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is indulgere corporib non luxuriȩ causa.
sed caritatis. Nequa quã uos celassem si aliquid
plus habuissem in hoc monasterio quam hane
solam flasconẽ. quȩ nobis hora prandii resta¬
bat. Potens ẽ tamen d s̃ ꝑ p̃ces scõꝵ suoꝵ hanc
eandem uobis habundare facere. illos honori¬
ficare et nos lȩtificare. & ostendere nobis licet
indignis suȩ pietatis miracula. qui ꝑbenedic¬
tionem quondã scĩ uiullebrordi patris nr̃i ex
habemus. Primo & scđo die ex eadem flascone
omnes biberunt fratres. & inuenta ẽ aministro
tta plena ut ante. Hoc audito abbas cũ fr̃ib
sobrietate & letitia. quantum uoluerunt.
felix pat̾ qui tale generat filiũ. qui tali hero¬
de adeo dignus habebatur. inquo benedictio
illa impletur quȩ indeuteronomio legitur.
Denedictus tu & benedictus fructus uentris

Expanded text:
nostris indulgere corporibus, non luxuriae causa, nostris indulgere corporibus, non luxuriae causa, sed caritatis. Nequaquam uobis celassem si aliquid plus habuissem in hoc monasterio quam hanc solam flasconem quae nobis hora prandii restabat. Potens est tamen Deus per preces sanctorum suorum hanc eandem nobis abundare facere, illos honorifindignis, suae pietatis miracula; qui per benedictionem quondam sancti Willibrordi Patris nostri, habemus. Primo et secundo de eodem flascone omnes biberunt fratres, et inventus est a ministro ita plenus ut ante. Hoc audito, abbas cum fratribus sobrietate et laetitia, quantum voluerunt. O felicem Patrem, qui talem generavit filium, qui tali haerede a Deo dignus habitus est. In quo benedictio illa impletur, quae in Deuteronomio legitur: Benedictus tu, et benedictus fructus ventris
Abbreviated transcription (Latin):
clementia p̃stabilis ẽ adignoscendum si nos
tardi nonerimus ad dep̃candum. cui laus &
Sestat gͥ debeato uuilgiso qui fuit huius scĩ
Quiri ut ante diximus pater. ut aquo huius
hẏstoriȩ pͥmũ incipit capitulum. de eo no¬
uissimum finiatur. Redit ignur annuus eiꝰdẽ
beati Wilgisi sc̃ẽ migranonis dies. inqua pius
abbas albrectus successor uenerandi archi¬
ep̃i pꝰ sacratissimarũ sollempnia. & honorẽ
dõ debitum cum fr̃ib epulari & gaudere
aggessus ẽ. Sedineo monasterio nil plus
uini inuentũ ẽ. quã duȩ tantũ modo flasco¬
nes. quarum una prandii hora epotata ẽ.
altera in horã cęnȩ reseruata ẽ. Igit᷑ post
ues pertinã melodiã ꝓreuerentia eiꝰ dẽ diei
fr̃s refectoriũ reuersi sunt. & post sacras
lectiones p̃fatus abbas fr̃s alloquutus est.
Decet nos ouenerandi patres cum gaudio
spũali uenerabiliũ patrum nr̃oꝵ festiuos cele¬
brare dies. & aliquanto relaxius solito rigore

Expanded text:
clementia praestabilis est ad ignoscendum si nos tardi non erimus ad depraecandum. Cui laus et Restat igitur de beato Wilgilso qui fuit huius sancti uiri, ut ante diximus, pater, ut a quo huius historiae primus incipit capitulus de eo nouissimus finiatur. Redit igitur annuus eiusdem beati Wilgilsi sanctae migrationis dies in qua pius abba Alberctus, successor uenerandi archiepiscopi, post sacratissimarum solemnia et honorem Deo debitum, cum fratribus epulari et gaudere aggressus sed in eo monasterio nil plus uini inuentum est quam duae tantummodo flascones quarum una prandii hora epotata est, altera in horam cenae reseruata est. Igitur post uespertinam melodiam pro reuerentia eius diei fratres refectorium reuersi sunt et post sacras lectiones praefatus abbas fratres allocutus est: «Decet enim nos, o uenerandi patres, cum gaudio spiritali uenerabilium patrum nostrorum festiuos celebrare dies et aliquanto relaxius solito rigore
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑdere cupientes. Ille uͦ qui hoc crimen cõ¬
misit. obdurato corde salutẽ suã contempsit. sic̃
impius dicente salomone. cum in ꝓfundũ maloꝵ
uenerit contempnit.cogitauit infelix fatere
posse quoddam absq oculis alioꝵ se fecisse sci¬
ebat sed dei oculum cui omnia aꝑta sunt latere
non potuit. qui seruoꝵ suoꝵ inuirias sepius uin¬
dicare non tardat. Nam miser ille qui hoc
ꝑ petrare crimen non ab horruit. misera subito
morte arreptus interiit. & in ipso uitȩ excitu
aliquib fr̃m reatus sui crimen ostendit. &¬
ubi abscondisset qđ furto rapuit indicauit.
Uidetis fr̃s quã terribili dampnatus fuit ui¬
ditio. qui scĩ dĩ ȩccłam furto uiolare ñ timuit.
d circo obsecro ut castã in hac domo habea¬
tis conuersationem. quatinus diuina clem̃tia
ꝑ scĩ clementis uiri apostolici p̾ces in omni
petitione honesta uoa exaudiri dignet᷑ sic̃
ante diximus illũ exaudire p̃ces infirmantiũ
in hac eadem eccła. eosq cum dui desiderata

Expanded text:
non perdere cupientes; ille uero qui hoc crimen commisit, obdurato corde salutem suam contempsit sicut «impius» dicente Salomone, «cum in profundum malorum uenerit contemnit». Cogitauit infelix latere posse quod clam absque oculis aliorum se fecisse sciebat; sed Dei oculum cui omnia aperta sunt latere non potuit qui seruorum suorum iniurias saepius uindicare non tardat. Nam miser ille qui hoc perpetrare crimen non abhorruit misera subito morte arreptus interiit et in ipso uitae exitu aliquibus fratrum reatus sui crimen ostendit et ubi abscondisset quod furtu rapuit indicauit. Videtis, fratres, quam terribili damnatus iudicio qui sancti Dei ecclesiam furtu uiolasse non timuit. Idcirco obsecro ut castam in hac domo habeatis conuersationem quatinus diuina clementia per sancti Clementis uiri apostolici praeces in omni petitione honesta uos exaudire dignetur sicut ante diximus illum exaudire praeces infirmantium in hac eadem ecclesia eosque cum diu desiderata
Abbreviated transcription (Latin):
meũ dño michi innotescente cognoni. et qͥa
non ẽ alter qui regimen sc̃ẽ eccłe suscipi¬
at nisi illustrissimus germanus sicut dns
celsitudinẽ tuã ut licentiã tribuas michi
roganti eundẽ germanum tonsorare. Cui
prefectus. Licet necessarius sit atq utilis
rei publice nr̃ȩ. tamen quia ds̃ sibi illũ
elegit sicut tua beatitudo attestatur. contra

Expanded text:
meum, Domino mihi innotescente, cognovi, et quia non est alter qui regimen sanctae Ecclesiae suscipiat, nisi illustrissimus Germanus sicut mihcelsitudinem tuam, ut licentiam tribuas mihi roganti eumdem Germanum tonsorari. Cui praefectus: Licet necessarius sit atque utilissimus reipublicae nostrae, tamen quia Deus sibi illum elegit sicut tua beatitudo testatur contra
Abbreviated transcription (Latin):
GIT UR G ER MA H US autisiodo¬
rensis oppidi indigena fuit. parentibus
splendidissimis ꝓereatus et ab ipsis in fanio
rudimentis studus liberalib institutus. In
quo doctrinę collatio cum ingenii ubertate
consentiens. eruditissimũ duplicato bono.
idẽ naturę et industriȩ reddiderunt. atq
ut ineum ꝓfectio litterarũ plena conflueret
post auditoria gallicana. intra urbẽ rom
iuris scientiã plenitudini ꝑ fectionis adieem
deinde tribunalia p̃fecturę ꝓfessione ad¬
uocationis ornauit. In quo actu dũ multi¬
plici laudis luce resplenderet. sublimem
genere. dutus. morib sortitur uxorẽ. Quẽ
quidẽ toge preconiis p̃minentẽ ꝓtinis res
publica adhonoꝵ presumpsit insignia. du¬
catus culmen. et regimen ꝑ prouiriae con¬
culto iuditio. nequid perfectionis de esset
apłico pontifici mox futuro. Parabatus
eloquentia p̃dicationib. uiris doctrina iusti¬
tię. uxoris sotietas ad testimoniũ castitatis.

Expanded text:
gitur Germanus Autesioderensis oppidi indigena fuit, parentibus splendidissimis procreatus et ab ipsis infantiae rudimentis studiis liberalibus institutus; in quo doctrinae conlatio cum ingenii ubertate consentiens, eruditissimum duplicato bono, id est naturae et industriae, reddiderunt. Atque ut in eum perfectio litterarum plena conflueret, post auditoria Gallicana intra urbem Romam iuris scientiam plenitudini perfectionis adiecit. Deinde tribunalia praefecturae professione advocationis ornavit. In quo actu dum multiplici laudis luce resplendet, sublimem genere, divitiis, moribus sortitur uxorem. Quem quidem togae praeconiis praeminentem protinus res publica ad honorum praesumpsit insignia ducatus culmen et regimen per provincias conitatis iudicio, ne quid perfectionis deesset apostolico pontifici mox futuro. Parabatur eloquentia praedicationibus, iuris doctrina iustitiae, uxoris societas ad testimonium castitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
rastris auulsa purgantur. inueniunt᷑ corpora
fusa fup sine ordine. ossa ferreis ad huc
nexcib illigata. Ad legẽ sepulturȩ fossa
dirigitur. membra eocuta uinculis. linteis
ambiuntur. hunus suꝑiecta componitur.
oratio intercessionis impenditur Obtinetꝰ
defunctis requies. uiuentib quies. ita post
eandẽ diẽ sine ullo terroris inditio. domici¬
lium frequento habitatore floruerit.

Expanded text:
rastris avulsa purgantur; inveniuntur corpora rastris avulsa purgantur; inveniuntur corpora fusa sine ordine, ossa ferreis adhuc nexibus inligata. Ad legem sepulturae fossa dirigitur, membra exuta vinculis linteis ambiuntur, humus superiecta conponitur, oratio intercessionis inpenditur; obtinetur defunctis requies, viventibus quies, ita ut post eandem diem sine ullo terroris indicio domicilium frequentato habitatore floruerit.
Abbreviated transcription (Latin):
umbra terribilis. et paulatim sub oculis in¬
tuemtis erigitur. Parietes etiã saxoꝵ imbrib
colliduntur. Tum uero de territus lector.
p̃sidium sacerdotis implorat. Qui statĩ ꝓsiliens.
effigiẽ terribilis imaginis intuetur et p̃missa
ob secratione nominis xp̃i imperat ut quis
esset quid ue illic ageret fateretur. Qui
ꝓtinus terrifica uanitate deposita. uoce
humili more supplicantis eloquitͤ se uel
comparẽ suũ auctores criminum fuisse multoꝵ
in sepultos iacere et obhoc inquietare homi¬
nes. quia ipsi quieti cẽ ñ possent. rogat ut
mererentur. Adhȩc uir sc̃s indoluit. impe¬
ratq ut locũ ostenderet quo. iacerent.
Tum uero cereo precedente dux umbra
ꝓgreditur. et inter difficultates maxximas
riunarũ. in tempesta nocte locum in quo
ꝓiecti fuerant indicauit. Ut uero mundo
Eredditus dies. circum iectos in colas inuitat
hortatur ipse operis maturator assistens.
rudera tumularię suꝑ iecta pertemptans

Expanded text:
umbra terribilis et paulatim sub oculis inumbra terribilis et paulatim sub oculis intuentis erigitur, parietes etiam saxorum imbribus conliduntur. Tum vero deterritus lector praesidium sacerdotis implorat. Qui statim prosiliens, effigiem terribilis imaginis intuetur et, praemissa obsecratione nominis Christi, imperat, ut, quis esset quidve illic ageret, fateretur. Qui protinus, terrifica vanitate deposita, voce humili more supplicantis eloquitur, se vel conparem suum auctores criminum fuisse multorum, insepultos iacere et ob hoc inquietare homines, quia ipsi quieti esse non possent; rogare, umererentur. Ad haec vir sanctus indoluit imperatque, ut locum ostenderet, quo iacerent. Tum vero, cereo praecedente, dux umbra progreditur et inter difficultates maximas ruinarum intempesta nocte locum, in quo proiecti fuerant, indicavit. Ut vero mundo est redditus dies, circumiectos incolas invitat, hortatur, ipse operis maturator adsistens. Rudera tumultuarie superiecta per tempus
Abbreviated transcription (Latin):
uodo tempore cũ iter hieme ageret ae
cde totã ieunio ac fatigatione dixiss&.
cõ monet᷑ ut cogente uespera quo cumq
se cederet. Frat eminus domiciliũ tectis
iã pridẽ sine habitatore semirinis qđ̵ etiã
ꝑ incuriã uulgariũ arbusta contexerant ut
pene esset melius noctem subnudi aeris rigo¬
rẽ durare. quã illo impericulo & horrore
succedere. presertim cum duo senes ꝓpt̃ habi¬
tantes. infestatione terribili hanc ipsã domũ
inhabitabile predixissent. Quod ubi uir
beatissimus comperit horrentes riunas quasi
amoenitates expetut. ibiq inter multiplices
quę quondã fuerant mansiones. inuenta
uitx una ẽ que instar haberet habitaculi.
llic leues sarcinule et paucissimi comites
locantur. quib breuis cęnula esui fuit. ep̃o
penitus abstinente. Deinde alta iam nocte
cũ unus exclericis legendi suscepisset osfinũ
ille ieuinio t fatigatione confectus. sopore
sõperatus ẽ. Cum subito ante os legentis astin

Expanded text:
uodam tempore, cum iter hieme ageret ac diem totam in ieiunio ac fatigatione duxisset, commonetur, ut, cogente vespera, quocumque succederet. Erat eminus domicilium, tectis iam pridem sine habitatore semirutis, quod etiam per incuriam vulgariam arbusta contexerant, ut paene esset melius, noctem sub nudi aeris rigore durare, quam in illo periculo et horrore succedere, praesertim cum duo senes propter habitantes infestatione terribili hanc ipsam domum inhabitabilem praedixissent. Quod ubi vir beatissimus conperit, horrentes ruinas quasi amoenitates expetiit, ibique inter multiplices quae quondam fuerant mansiones inventa vix una est, quae instar haberet habitaculi. Illic leves sarcinulae et paucissimi comites conlocantur, quibus brevis cenula esui fuit, episcopo penitus abstinente. Deinde alta iam nocte, cum unus ex clericis legendi suscepisset officium, ille, ieiunio et fatigatione confectus, sopore superatus est: cum subito ante ora legentis adstetit