comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deducendiq erant milites si continere ad signa manipulos ualent ut
instituta rõ ce consuetudo exercitus. Ro. postulabãt. Iocus ipẽ erat pre¬
sidio barbaris. neq ex occulto insidiandi ce dispãsos cĩcũ ueniendi sin¬
gulis deerat audatia. Et in eiusmodi difficultatibus q̃tũ diligentia po¬
uideri poterat prouidebat᷑ ut potiꝰ in nocendo aliquid pretẽmicteretũ
Et si omnium animi adulciscendum ardebant: q cum aliqͦ militu
detrimento noceret᷑. Dimictit adfinittimas ciuitates nuntios cesa
ad se omnes uocat spe praed&e ad diripiendos eburones ut potiꝰ ĩ silu
gallorum uita q̃ legionarius miles periclitet᷑: simul ut magna muli¬
tudine circum fusa protali facinore st̾rps ac nomen ciuitatis tolat
Magnus undiq nũs celeriter conuenit. Hec in omĩb eburonum
ꝑtibus gerebant᷑ diesq appetebat septimus. quem addiem Cȩsar

Expanded text:
diducendique erant milites; si continere ad signa manipulos vellet, ut diducendique erant milites; si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etsi omnium animi ad ulciscendum ardebant, quam cum aliquo militum detrimento noceretur. Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numerus celeriter convenit. Haec in omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat septimus, quem ad diem Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
mũsus coĩcato consilio ex ploratis q hostium rõnibus aliud initi¬
um belli capere possint. Erat ut sup̃ demõstrauimꝰ manus cẽta
nulla nõ oppidum. non presidiũ quod seãmis deffendẽt. Sed
nom nes ꝑtes dispersa multitudo ubicumq aut uallis abdita ãt
locus siluestris aut palus impedita spem presidii aut salutis aliquã oft¬
rebat consederat. Hec loca inciuitatibus erant nota: magnam q resdi¬
ligentiam requi rebat non insumma exercitus tuenda. Nullũ .N. pore
uniuersis perte̾ritis ac disꝑsis periculum accidere. sed in singulis milib
conseruandis. que tñ exꝑte res ad salutem exercitus ꝑtinebat. Nã et
prede cupiditas multos longius euocabat: & silue incertis occultis q
itineribus confertos adire prohibe̾ãt. Si negotium confici: stĩpem q ho¬
minum sceleratorum interfici uellent dimitende plures manus ent¬

Expanded text:
rursus communicato consilio exploratisque hostium rationibus aliud initirursus communicato consilio exploratisque hostium rationibus aliud initium belli capere possint. Erat, ut supra demonstravimus, manus certa nulla, non oppidum, non praesidium, quod se armis defenderet, sed in omnes partes dispersa multitudo. Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat. Haec loca vicinitatibus erant nota, magnamque res diligentiam requirebat non in summa exercitus tuenda nullum enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere, sed in singulis militibus conservandis; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat. Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat, et silvae incertis occultisque itineribus confertos adire prohibebant. Si negotium confici stirpemque hominum sceleratorum interfici vellet, dimittendae plures manus
Abbreviated transcription (Latin):
ut militum laborem subleuaret p̃sidio impedimentis legionem quã¬
tam decimam reliquit unam exhis tribus quas proxime conscripts
exstalia traduxerat. Ei legioni castrisq.Q. tullium ciceronem p̃fe¬
cit. ducentosq equites aitribuit. Partito exercitu. T. labienum cũ
legionibus tribus ad occeanum uẽsus ineas ꝑtes quȩ meͬpios attĩgũt
proficisci iubet.C. Trebonium cum pari legionum nuõ adeam regio¬
nem que rem aduaticos adiacet depopulandam mictit. Ipẽ cum
teliquis tribus legionibus ad flumen scaldem quod influit ĩ mossa
extremas q arduẽne ꝑtes ire constituit. Quo cum paucis equitib
profertum ambio rigem audiebat. discedens postdiem .uii. sepe re¬
uersurum confirmat quam addiem ei legioni quȩ in p̃sidio relĩ¬
quebatur deberi frumentum sciebat labienum. treboniũ q hor¬
tat᷑ si rer p. comodo facere possint adeum diem reuertant᷑: ut

Expanded text:
ut militum laborem sublevaret. Praesidio impedimentis legionem quarut militum laborem sublevaret. Praesidio impedimentis legionem quartamdecimam reliquit, unam ex eis tribus, quas proxime conscriptas ex Italia traduxerat. Ei legioni castrisque Quintum Tullium Ciceronem praeficit ducentosque equites attribuit. Partito exercitu Titum Labienum cum legionibus tribus ad Oceanum versus in eas partes quae Menapios attingunt proficisci iubet; Gaium Trebonium cum pari legionum numero ad eam regionem quae ad Aduatucos adiacet depopulandam mittit; ipse cum reliquis tribus ad flumen Scaldem, quod influit in Mosam, extremasque Arduennae partis ire constituit, quo cum paucis equitibus profectum Ambiorigem audiebat. Discedens post diem septimum sese reversurum confirmat; quam ad diem ei legioni quae in praesidio relinquebatur deberi frumentum sciebat. Labienum Treboniumque hortatur, si rei publicae commodo facere possint, ad eum diem revertantur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
non posset omnibus precibus detestatus ambiorigem qui eiꝰ cõsilii
autor fuisset. Taxo cuius magna ingallia germaniaq copia est le exa¬
minauit segni condrusi exgente: nũoq germanoꝵ. qui st̃ intẽ ebu¬
rones treuerosq legatos ad cesarem miserunt oratum: ne se in hostiũ
nuõ ducẽt. ne ue omnium germanorum qui essent citra rhenam
unam esse cam̃ iudicaret: nł sedebello cogitauisse nulla ambiorigi
auxilia misisse. Cesar ex plotatere questione captiuorum si qui adeoᷤ
eburones ex fuga cõuenissent. ad se ut reducẽnt᷑ imꝑauit si ita fecissẽt
sines eorum se uiolaturum negauit. tum copiis intres ꝑtes distributis
impedimenta omnium legionum aduatucam contulit. Id castelli
nomen est. hoc fere est inmediis eburonum finibus ubi titunꝰ atq
aruunculeius hyemandi causa consederant.Hunc cum reliꝗ reb
locum probarat. tam̃ ꝙ suꝑioris anni munitiones integre manebãt

Expanded text:
non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, qui eius consilii non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, qui eius consilii auctor fuisset, taxo, cuius magna in Gallia Germaniaque copia est, se exanimavit. Segni Condrusique, ex gente et numero Germanorum, qui sunt inter Eburones Treverosque, legatos ad Caesarem miserunt oratum, ne se in hostium numero duceret neve omnium Germanorum, qui essent citra Rhenum, unam esse causam iudicaret: nihil se de bello cogitavisse, nulla Ambiorigi auxilia misisse. Caesar explorata re quaestione captivorum, si qui ad eos Eburones ex fuga convenissent, ad se ut reducerentur, imperavit; si ita fecissent, fines eorum se violaturum negavit. Tum copiis in tres partes distributis impedimenta omnium legionum Aduatucam contulit. Id castelli nomen est. Hoc fere est in mediis Eburonum finibus, ubi Titurius atque Aurunculeius hiemandi causa consederant. Hunc cum reliquis rebus locum probabat, tum quod superioris anni munitiones integrae manebant,
Abbreviated transcription (Latin):
tates. comites familiares q eiꝰ angusto in loco paulisꝑ equitũ noꝰ
uim substinũnt. His pugnantibus illum inequum quidam
ex suis intulit fugientem silue texerunt: sic et ad subeundum
periculum & aduitandum multum fortuna ualuit. &e ambio¬
rix ancopias suas uiditio ne non conduxĩt. quod prcelio dimi¬
candum non existimarit an tempore elusus & repentino eꝗtũ
aduentu prohibitus fiuĩt cum reliquum exercitum subsequi
crederet. dubium est. Sed certe dimissis ꝑ agros nuntiis sidi
quemq consulẽ iussit. Quorum ꝑs in arduãnã siluam ꝑs iu
continentes paludes confugit qui proximi occeano fuerũt. Nlis
insiluus sese occultarunt quas estus efficẽ consueũnt. multie
suis finibus egressĩ se suaq omnia alienissimis crediderunt.
Cantu uoleus rex dimidie ꝑtis eburonum: qui una cũ ambioig
consilium merat erate iam confectꝰ. cũ labẽm belli aut fuge sen

Expanded text:
tates, comites familiaresque eius angusto in loco paulisper equitum nostrorum tates, comites familiaresque eius angusto in loco paulisper equitum nostrorum vim sustinuerunt. His pugnantibus illum in equum quidam ex suis intulit: fugientem silvae texerunt. Sic et ad subeundum periculum et ad vitandum multum fortuna valuit. Ambiorix copias suas iudicione non conduxerit, quod proelio dimicandum non existimarit, an tempore exclusus et repentino equitum adventu prohibitus, cum reliquum exercitum subsequi crederet, dubium est. Sed certe dimissis per agros nuntiis sibi quemque consulere iussit. Quorum pars in Arduennam silvam, pars in continentes paludes profugit; qui proximi Oceano fuerunt, his insulis sese occultaverunt, quas aestus efficere consuerunt; multi ex suis finibus egressi se suaque omnia alienissimis crediderunt. Catuvolcus, rex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Ambiorige consilium inierat, aetate iam confectus, cum laborem aut belli aut fugae ferre
Abbreviated transcription (Latin):
oppoͣtunitate temporis perficere possit monet ut ignes incastus
fieri prohibeatur: nequa eius aduentus procul significatio fiat sese
confestim subsequi dicit. Bassilius ut imꝑatum erat facit celerit
cont̃ q omnium opinionem confecto itinere multos inagris in¬
opinantes dep̃hendit eorum iuiditio ad ipm ambiorigem cõtendit
quo in loco cum paucis equitatibus essedicebat᷑. Multum .ti. ĩoĩb
rebus illud in re militari p̃t fortuna. Nam sicut magno accidit
casu ut in ip̃m incautum ẽt atq inꝑatum incideret: pͥusqͣ eiꝰ ad¬
uentus ab hõibus uidẽt᷑ aut fama ãt nũtiis affegͣt. Sic magne fuit
fortunȩ oĩ militari ĩstrõ quod circum se hẽbat eiecto rhedis eqd
comprehensis ip̃m effugere mõtem. Sed hoc qͦ fct̃m est ꝙ edifi¬
to cirtumdato silua ut sunt fere domicilia galloꝵ: qui uitadi
estus causa plerumq siluarum atq fluminum petũt propĩqui¬

Expanded text:
opportunitate temporis proficere possit; monet, ut ignes in castris opportunitate temporis proficere possit; monet, ut ignes in castris fieri prohibeat, ne qua eius adventus procul significatio fiat: sese confestim subsequi dicit. Basilus, ut imperatum est, facit. Celeriter contraque omnium opinionem confecto itinere multos in agris inopinantes deprehendit: eorum indicio ad ipsum Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis equitibus esse dicebatur. Multum cum in omnibus rebus tum in re militari potest fortuna. Nam sicut magno accidit casu ut in ipsum incautum etiam atque imparatum incideret, priusque eius adventus ab omnibus videretur, quam fama ac nuntius adferretur: sic magnae fuit fortunae omni militari instrumento, quod circum se habebat, erepto, raedis equisque comprehensis ipsum effugere mortem. Sed hoc quoque factum est, quod aedificio circumdato silva, ut sunt fere domicilia Gallorum, qui vitandi aestus causa plerumque silvarum atque fluminum petunt propinqui
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrauimus minime om̃s germani agriculture student cõstituit
non progredi longius. Sed ne omnino metum sui reditus barbaris tollẽt
auxilia retardaret reducto exercitu ꝑtem ultimam pontis que npam ubio¬
rum contingebat inlongitudinem pedum.Cc. rescindit:atq in extre-¬
mo ponte turrim tabulatorum quatuor constituit: presidium q cohõ¬
tium .xii. pontis tuendi causa ponit: magnis q eum locum munitio¬
nibus firmat. Ei loco presidioq. G. uulcatium. Tullum adolescẽtez
prefecit. lp̃ẽ cum maturescere frumenta incipeñt adbellũ ambioĩgis
profectus ꝑarduẽnam siluam: que est totius gallie mariã. atque
ab ripis rheni finibusq treuerorum ad neruios ꝑtinet: millitibusq
amplius quingentis in longitudinem patet.L. Murutium Basi¬
lium cum omni equitatu premictit. Si quid celeritate itine̾is alq

Expanded text:
, ut supra demonstravimus, minime omnes Germani agriculturae student, constituit , ut supra demonstravimus, minime omnes Germani agriculturae student, constituit non progredi longius; sed, ne omnino metum reditus sui barbaris tolleret atque ut eorum auxilia tardaret, reducto exercitu partem ultimam pontis, quae ripas Vbiorum contingebat, in longitudinem pedum ducentorum rescindit atque in extremo ponte turrim tabulatorum quattuor constituit praesidiumque cohortium duodecim pontis tuendi causa ponit magnisque eum locum munitionibus firmat. Ei loco praesidioque Gaium Volcatium Tullum adulescentem praefecit. Ipse, cum maturescere frumenta inciperent, ad bellum Ambiorigis profectus per Arduennam silvam, quae est totius Galliae maxima atque ab ripis Rheni finibusque Treverorum ad Nervios pertinet milibusque amplius quingentis in longitudinem patet, Lucium Minucium Basilum cum omni equitatu praemittit, si quid celeritate itineris atque
Abbreviated transcription (Latin):
relinquatur.Huc cum se aconsuetudine aclinarunt infirmas ar¬
hores pondere affligunt. atq una ip̃e concidunt. Tertium est genus
eorum qui uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elephã¬
res spẽ et colore &e figura thauri magni ius eorum est & magna uelo¬
citas neq homini: neq ferae quam conspexerunt ꝑcunt. Nos studio¬
se foueis captos interfitiunt. Hoc se labore durant adolescentes. atq
hoc gñẽ uenationis exercent: et qui plurimos exhis interfitiũt relats
inpublicum cornibus. que sunt testimonio magnam ferunt laudem: sed assue¬
scere adhomines et mansueti fieri ne ꝑuuli quidem excepti posstꝰ amplitu-
do cõnuum et firgura ce spẽs multum nostroꝵ boum cornibus differt.
Hec studiose conquisita ablabris argento circumdudunt:atq inam¬
plissimis epulis propoculis utunt᷑. Cesar postq̃ ꝑ ubios ex plotatotes

Expanded text:
relinquatur. Huc cum se consuetudine reclinaverint, infirmas arrelinquatur. Huc cum se consuetudine reclinaverint, infirmas arbores pondere affligunt, atque una ipsae concidunt. Tertium est genus earum quae uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie et colore et figura tauri. Magna vis eorum est, et magna velocitas; neque homini neque ferae quam conspexerint parcunt. Hos studiose captos foveis interficiunt. Hoc se labore durant adolescentes, atque hoc genere venationis se exercent. Et qui plurimos ex his interfecerint, relatis in publicum cornibus quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed assuescere ad homines et mansueti fieri ne parvuli quidem excepti, possunt. Ado cornuum et figura et species multum a nostrorum boum cornibus differt. Haec studiose conquisita ab labris argento circumcludunt atque in amplissimis epulis pro poculis utuntur. Caesar, postquam per Vbios exploratores
Abbreviated transcription (Latin):
runt ab ceteris & memoriae prodenda uideant̃ hec sunt. Est bos cẽ¬
ui figura: cuiꝰ amedia fronte interaures unum cõnu existit excelli
magis q directum hisq nobis nota sunt cotnibus ab eis summosis
palme ramiq late diffunduntur. Eadem est femine maris q nal
eadem q forma magnitudoq cõnuum. Sunt item q̃ appellant¬
iltes. harum est consimilis corporis figura et uarietas pellium. s mag¬
tudine paulo ante cedunt mituleq sunt cornibus et crura sine nodis
articulis q hñt. neque quietis causa procumbunt. neq siquo aflictȩ
casu conciderunt erigere sese aut subleuare possunt. his sunt ãbotes
procubilibus: adeas se applicant atq ita paululum modo aclinate¬
quietem capiunt. quarum et uestigiis ut est animaduersũ auenato¬
ribus quo se recipere consuerint omnes eo loco aut abradicibus sub¬
niunt aut incidunt arbores tm̃ ut summa spẽs earum stantium

Expanded text:
rant ab ceteris et memoriae prodenda videantur haec sunt. Est bos cerrant ab ceteris et memoriae prodenda videantur haec sunt. Est bos cervi figura, cuius a media fronte inter aures unum cornu exsistit excelsius magisque directum his, quae nobis nota sunt, cornibus: ab eius summo sicut palmae ramique late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura, eadem forma magnitudoque cornuum. Sunt item, quae appellantalces. Harum est consimilis capris figura et varietas pellium, sed magnitudine paulo antecedunt mutilaeque sunt cornibus et crura sine nodis articulisque habent neque quietis causa procumbunt neque, si quo adflictae casu conciderunt, erigere sese aut sublevare possunt. His sunt arbores pro cubilibus: ad eas se applicant atqquietem capiunt. Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus quo se recipere consueverint, omnes eo loco aut ab radicibus subruunt aut abscindunt arbores, tantum ut summa species earum stantium
Abbreviated transcription (Latin):
et bellice uirtutis opinionem. Nunc q in eadem inopia egestate pa¬
tͥentia. qua Sẽmani ꝑmanent eodem uictu et cultu corĩs utuntur.
Sallis aũt prouintiarum propinquitas ae itansmarinatum terum
notĩa multa ad copiam atq usum largitur paulatim assuefcĩ supã
multisq prceliis uicti: ne seꝗdem ip̃i cum illis uirtute compãt. Hui
abheluetiorum & nemetuum &e thaunacoꝵ finibus rectaq flumi¬
nis danubii regione ꝑtinet adfines dacorum &e ãnatium. Ni se flid
sinistrorsum diuersis aflumine regionibus: multarum q gentium
fines ꝑꝑ multitudinem aitingit. Neq quis q̃ est huiꝰ germaniȩ qui
se ãt adisse ãt adisse mnitium huiꝰ siluȩ dicat cum dierum iter. lxꝓ.¬
cesserit. aut quo ex loco oriat acceꝑit. Multa in ea gnã ferarum nasi
constat: quȩ reliquis in locis uisa non sunt: ex quibus q̃ maxiẽ disse¬

Expanded text:
et bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadem inopia, egestate, paet bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadem inopia, egestate, patientia qua Germani permanent, eodem victu et cultu corporis utuntur; Gallis autem provinciarum propinquitas et transmarinarum rerum notitia multa ad copiam atque usus largitur, paulatim adsuefacti superari multisque victi proeliis ne se quidem ipsi cum illis virtute comparant. Huius ab Helvetiorum et Nemetum et Rauracorum finibus rectaque fluminis Danubi regione pertinet ad fines Dacorum et Anartium; hinc se flectit sinistrorsus diversis ab flumine regionibus multarumque gentium fines propter magnitudinem adtingit; neque quisquam est huius Germaniae, qui se aut adisse ad initium eius silvae dicat, cum dierum iter LX processerit, aut, quo ex loco oriatur, acceperit. Multaque in ea genera ferarum nasci constat, quae reliquis in locis visa non sint; ex quibus quae maxime diffe
Abbreviated transcription (Latin):
grã fieri predicant. Atq ubi quis ex principibus in consilio di¬
xit se ducem fore qui sequi uelint profiteantur. consurgunt
ir et causam et hominem probant. qui suũ auxiliũ pollicet᷑
atq amultitudine collaudantur.Qui es his secuti non gunt indese¬
torum ac proditorum numero dicuntur omnium q his rebus p̾a
fides derogatur.Hospitem uiolare phas non putant.qui qua d cã
patent uictus q coĩcat᷑. Ac fuit antea tempus cum germanos galli
uirtute suparent: ultro bella inferrent ꝑꝑ hominum multitudiẽ
agriq inopiam trans thenum collonias micterent.Itaq ea q̃ ferti¬
lissima sunt germaniȩ loca circum hereniam siluam quam homco¬
teste et quibusdam grecis fama notam esse uideo: q illi orciniam
appellant uolge tecto sages occuparunt atq ibi consederunt.Qua
zens adhoc tempus his sedibus sese continet summamq ht̃ iustiuȩ

Expanded text:
causa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in concilio dicausa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in concilio dixit se ducem fore, qui sequi velint, profiteantur, consurgunt ei qui et causam et hominem probant suumque auxilium pollicentur atque ab multitudine collaudantur: qui ex his secuti non sunt, in desertorum ac proditorum numero ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. Hospitem violare fas non putant; qui quacumquepatent victusque communicatur. Ac fuit antea tempus, cum Germanos Galli virtute superarent, ultro bella inferrent, propter hominum multitudinem agrique inopiam trans Rhenum colonias mitterent. Itaque ea quae fertilissima Germaniae sunt loca circum Hercyniam silvam, quam Eratostheni et quibusdam Graecis fama notam esse video, quam illi Orcyniam appellant, Volcae Tectosages occupaverunt atque ibi consederunt; quae gens ad hoc tempus his sedibus sese continet summamque habet iustitiae
Abbreviated transcription (Latin):
tentiores ꝙ humiliores posessionibus ex pellant ne acuratĩ ad
frigora atq estus uitandos edificent: nequa oriat᷑ pecuniae cup¬
ditas. qua ex re factiones.: discensionesq nascunt᷑: ce animi equi¬
tatem pletem contineant. cum suasquisq opes cum potentissimis
equari posse uideat. Ciuitatibus maxima laus est q latissimas
urcum se nastis finibus solitudines hr̃e. Noc ꝓͥum uittutis exi¬
consistere simł hoc se fore tutiores arbitrant᷑ repentinȩ incutsi¬
onis timore sublato. Cum bellum ciuitas aut illatum deffendit
at infert. Magisitatus qui ei bello presint. ut uitȩ necisq hent
ptãtem deliguntur. in pace nullus est cõĩs magisttatꝰ. s pncipes
regionum atq pagorum inter suos ius dicuntꝰ contto uerlias q
minuunt. Latrocinia nullam hñt infamiam quȩ ex fines cuĩq
ciuitatis fiunt atq ea uiuentutis exercendȩ ac desidie minuẽde

Expanded text:
tentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad tentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent; ne qua oriatur pecuniae cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntur; ut animi aequitate plebem contineant, cum suas quisque opes cum potentissimis aequari videat. Civitatibus maxima laus est quam latissime circum se vastatis finibus solitudines habere. Hoc proprium virtutis exidere consistere: simul hoc se fore tutiores arbitrantur repentinae incursionis timore sublato. Cum bellum civitas aut inlatum defendit aut infert, magistratus, qui ei bello praesint, ut vitae necisque habeant potestatem, deliguntur. In pace nullus est communis magistratus, sed principes regionum atque pagorum inter suos ius dicunt controversiasque minuunt. Latrocinia nullam habent infamiam, quae extra fines cuiusque civitatis fiunt, atque ea iuventutis exercendae ac desidiae minuendae
Abbreviated transcription (Latin):
&e uulcanum & lunam. Reliquos ne fama quidem acceperũt.
uita omnis inuenationibus atq insidiĩs rei militaris consistit
ab ꝓuulis laboribus. ac duriaci student. qui diutissime in puberesꝑ
mnauserunt maximam inter suos ferunt laudem. Hloc alii statuã
alii uites: neruos q confirmari putant. Intraannũ uõ uigesi¬
mum feminae noticia habuisse inturpissimis hñt rebus. cuius rei
nulla est occultatio ꝙ et promiscue influminibus ptofluunt̃ et pel¬
se consistit. Neq quis ꝗ̃ agi modum certum aut fines ht̃ ptopos.
Sed magistratus ac pͥncipes inannos singulos gentibus. cognatioibẜ
hommum qui una coniicerunt quantum ei et quo loco uisũ est
apri tribuunt: atq anno post alio transire cogunt. Cuiꝰ rei mul¬
tas asserunt causas ne assidua consuetudine capti studiũ belli
gerendi agnicultuta cõmudent ne latos fines patare studeant po¬

Expanded text:
et Vulcanum et Lunam, reliquos ne fama quidem acceperunt. et Vulcanum et Lunam, reliquos ne fama quidem acceperunt. Vita omnis in venationibus atque in studiis rei militaris consistit: ab parvulis labori ac duritiae student. Qui diutissime impuberes permanserunt, maximam inter suos ferunt laudem: hoc ali staturam, ali vires nervosque confirmari putant. Intra annum vero vicesimum feminae notitiam habuisse in turpissimis habent rebus; cuius rei nulla est occultatio, quod et promiscue in fluminibus perluuntur et pelo, carne consistit. Neque quisquam agri modum certum aut fines habet proprios; sed magistratus ac principes in annos singulos gentibus cognationibusque hominum, qui una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt atque anno post alio transire cogunt. Eius rei multas adferunt causas: ne adsidua consuetudine capti studium belli gerendi agricultura commutent; ne latos fines parare studeant, po
Abbreviated transcription (Latin):
in ignem inferunt etiam animalia ac paulo supͣ hanc memotiã
ẜui et clientes quos abhis dilectos ẽẽ constabat ustis funeribus cõ¬
fectis una concremabantur: Quȩ Ciuitates commodius suã remp
ad ministrare existimantur hñt legibus sancitum siquis ꝗ dere¬
publica afinitimis rumore at̃ sama acceꝑit uti add magistratum
defferat: neue cum quo alio comunicet ꝙ sepe homines temera¬
rios atq inꝑitos falsis rumoribus terreri et ad facinus impellice
desummis rebus consiliũ capẽ cognitum est magr̃ãtus q uisa st̃
occultant: queq ex usu esse uidicaunt multitudini produnt.
de re .p.ni. ꝑ concilium loqui non concedit᷑. Sermani ab hac
multum consuetudine differunt: Nam neq druides hñt qui
rebus diuinis presint. neq sacrifitiis student. deorum nũo solos
eos ducunt quos cernunt &e quorum opibus appte iuuant᷑. S olẽ

Expanded text:
in ignem inferunt, etiam animalia; ac, paulo supra hanc memoriam, in ignem inferunt, etiam animalia; ac, paulo supra hanc memoriam, servi et clientes, quos ab his dilectos esse constabat, justis funeribus confectis, una cremabantur. Quae civitates commodius suam rempublicam administrare existimantur, habent legibus sanctum, si quis quid de republica a finitimis rumore aut fama acceperit, uti ad magistratum deferat, neve cum quo alio communicet; quod saepe homines temerarios atque impeditos falsis rumoribus terreri, et ad facinus impelli, et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa sunt occultant quaeque esse ex usu iudicaverunt multitudini produnt. De re publica nisi per concilium loqui non conceditur. Germani multum ab hac consuetudine differunt. Nam neque druides habent, qui rebus divinis praesint, neque sacrificiis student. Deorum numero eos solos ducunt, quos cernunt et quorum aperte opibus iuvantur, Solem
Abbreviated transcription (Latin):
fere ab reliquis differunt ꝙ suos liberos nisi cum adoleuint ut miniꝰ
militiȩ substinere possint. pallam ad se adire non patiunt filiũ q
puerili etate inpublico conspectu pr̃is absistẽ turpe dicunt. Uiti
quantas pecunias abuxoribus dotis nomine acceperint tantas ex
suis bonis extimatione sc̃a cum dotibus comunicant. Huiꝰ omĩs
pecumae coniunctim rõ hẽtur: fructusq seruantur. Uter eorũ
uita superit ad eum ꝑs utriusq cum fructibus suꝑioꝵ temporu
aduenit. Uiri inuxores sicuti in liberos uitȩ necis q hñt pt̃atem. Et
cum p̃r familias illustriore loco natus decesserit eiꝰ propinqui con¬
ueniunt: et demorte si res insuspitionem uenit deuxoribus in yui¬
lem modum questionem hñt: et si cõꝑtum est igni atq omnibus
crutiatibus excrutiatas interfitiunt. funera sunt procultu galloꝵ¬
magnifica et sumptuosa. Omnia quȩ uiuis cordi fuisse ãbitrant᷑

Expanded text:
fere ab reliquis differunt, quod suos liberos, nisi cum adoleverunt, ut munus fere ab reliquis differunt, quod suos liberos, nisi cum adoleverunt, ut munus militiae sustinere possint, palam ad se adire non patiuntur filiumque puerili aetate in publico in conspectu patris adsistere turpe ducunt. Viri, quantas pecunias ab uxoribus dotis nomine acceperunt, tantas ex suis bonis aestimatione facta cum dotibus communicant. Huius omnis pecuniae coniunctim ratio habetur fructusque servantur: uter eorum vita superarit, ad eum pars utriusque cum fructibus superiorum temporum pervenit. Viri in uxores, sicuti in liberos, vitae necisque habent potestatem; et cum paterfamiliae illustriore loco natus decessit, eius propinqui conveniunt et, de morte si res in suspicionem venit, de uxoribus in servilem modum quaestionem habent et, si compertum est, igni atque omnibus tormentis excruciatas interfimagnifica et sumptuosa, et omnia quae vivis cordi fuisse arbitrantur,
Abbreviated transcription (Latin):
eandem fere. quam relique gentes hñt oppinionem. Apollinẽ mor¬
bos depellere dicunt. Mineruam opum atq artifitiorum initia iradẽ.
louem celestium imperium tenere.Martem bella gerere.Nuic cum
proelio dimicate constitũnt: ea que bello coeperint plerumq: deuouã
Quȩ suꝑ aunt animalia capta imolant: reliquasq res inunũ locum
conferunt: multis ciuitatibus:. neq ut harum rerum extructos iumu¬
los locis consecratis conspicari licet: atq sere accidit ut neglecta qs piaz
religione aut capta apud se occultare aut possita tollere audẽt gra¬
uissimum q rei supplitium cum crutiatu constitutum est. Salli se
omines abdite pr̃e progratos predicant. Idq ab druidibus proditũ
dicunt. obeam cam spatia omnis temporis non nũo dierum. Sed
noctius finiunt. dies natales mensium et annorum initia sic obseruãt¬
ut finiunt. noctem dies subsequatur. in reliquis uitae institutis hoc

Expanded text:
eamdem fere quam reliquae gentes habent opinionem, Apollinem moreamdem fere quam reliquae gentes habent opinionem, Apollinem morbos depellere, Minervam operum atque artificiorum initia tradere, Jovem imperium coeleste tenere, Martem bella gerere. Huic, cum praelio dimicare constituerunt, ea quae bello ceperint plerumque devovent; quae superaverint animalia capta immolant, reliquasque res in unum locum conferunt. Multis in civitatibus harum rerum exstructos tumulos locis consecratis conspicari licet. Neque saepe accidit ut neglecta quispiam religione, aut capta apud se occultare, aut posita tollere auderet; gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutum est. De Gallorum origine. VII. Galli se omnes ab Dite patre prognatos praedicant, idque ab druidibus proditum dicunt. Ob hanc causam spatia omnis temporis non numero dierum, sed noctium finiunt. Dies natales, et mensium et annorum initia sic observant, ut noctem dies subs
Abbreviated transcription (Latin):
nculis q uorsantur:aut prouictimis homines imolant.aut se imo¬
laturos uouent:ac miniscusq adea sacrifitia driudibus utunt᷑ ꝙ pro
uita hoĩs non usi uita hoĩs reddatur non posse deorum ĩmõtalium
numen placari arbitrantur:publiceq eiusdem gnĩs hñt instituta
sacrifitia alii ĩmani magnitudine simulacra hñt quotum ꝯtexta
uiminibus membra uiuis hominibus complent quibus succensis circũuẽ¬
n flamma exaĩmant̃ homines.Supplitta eorum qui infurto at laitinio
aut aliqua noxa sint deprehensi gratiora diis ĩmortalibus esse existimãt
sed cum eius gm̃s copia deficit etiam adĩnocentum supplitia Rescẽdũt.
Deum maxime mercurium colunt. huiꝰ sunt plurima simulacta. hc̃
omnem inuentorem artium ferunt.Hunc uiatumatq: ilinerũ duce.
hc̃ adquestus pecuniȩ mertaturas q hr̃e uim maximam ãbitrantur.
post haunc appollinem et mãtem et louem et Mineruam.Dehis de¬

Expanded text:
riculisque versantur, aut pro victimis homines immolant, aut se immoriculisque versantur, aut pro victimis homines immolant, aut se immolaturos vovent. Administrisque ad ea sacrificia druidibus utuntur, quod pro vita hominis, nisi vita hominis reddatur, non posse deorum immortalium numen placari arbitrantur, publiceque ejusdem generis habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine simulacra habent, quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent. Quibus succensis, circumventi flamma exanimantur homines. Supplicia eorum qui in furto aut in latrocinio aut aliqua noxa sunt comprehensi, gratiora diis immortalibus esse arbitrantur. Sed cum ejus generis copia deficit, etiam ad innocentium supplicia descendunt. Deum maxime Mercurium colunt. Hujus sunt plurima simulacra. Hunc omnium inventorem artium ferunt, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaestus pecuniae mercaturasque habere vim maximam arbitrantur. Post hunc Apollinem, et Martem, et Jovem, et Minervam. De his
Abbreviated transcription (Latin):
uelint: neq eos qui discunt lr̃is confisos minus memorie studẽ
ꝙ fere plerisq accidit: ut presidio lrarũm diligentiam in prodiscẽ¬
do ac memoriam remictant. In pͥmis hoc uolunt psuadere nõ
interire animas: sed abaliis post mortem transire adalios:atq: hoc
maxime aduirtutem excitari putant metu mortis neglecto mul¬
ia preterea dsyderibus:atq eorum motu demundi ac terrarũ
magnitudine. dererum natura: de deorum ĩmõtalium ui ac
ptate dispurant: & iuuentuti tradunt.Alterum gñs ẽ eꝗtum
Nii cum est usus atq aliquod bellum. incidit quod fere ane¬
Cesaris aduentum quot annis accidere solebat uti aut ip̃i inuirias in¬
ferrent aut illatas propulsarent omnes inbello uorsant:atq eorum
ut quisq est genere copiisq amplissimis ita plurimos circum se
obeam causam qui sunt efecti grauioribus morbis:quiq inproeliis pe¬

Expanded text:
velint, neque eos qui discunt, litteris confisos, minus memoriae studere. velint, neque eos qui discunt, litteris confisos, minus memoriae studere. Quod fere plerisque accidit, ut praesidio litterarum diligentiam in praediscendo ac memoriam remittant. In primis hoc volunt persuadere non interire animas, sed ab aliis post mortem transire ad alios, atque hoc maxime ad virtutem excitari putant, metu mortis exstincto. Multa praeterea de sideribus ac eorum motu, de mundi ac terrarum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant, et juventuti tradunt. Alterum genus est equitum. Hi, cum est usus, atque aliquod bellum incidit, quod fere anCaesaris adventum quotannis accidere solebat, ut aut ipsi injurias inferrent, aut illatas propulsarent, omnes in bello versantur; atque, eorum ut quisque genere copiisque amplissimus, ita plurimos circum se ob eam causam, qui sunt affecti gravioribus morbis, quique in praeliis pe
Abbreviated transcription (Latin):
te succedit. Aut si sunt plures pares suffragio druidum non nunqͣ
finibus carmitum: quȩ regio totius galliae media hẽf considũt ĩloco
consecrato. Huc omnes undiq qui controuersians hñt cõueniunt
eorumq decretis iuditiisq parent. disciplina inbrittania reperta
atq inde ingalliam translata esse ȩxistimabat᷑. Et nunc qui diligẽn
eam rem cognoscere uolunt:plerumq: illo discendi causa proficis
cuntur. Druide abello abesse consũnt:neq tributa una cum reliq
pdunt: militiȩ uacaticẽm omnium q rerum hñt ĩmunitatem. tan¬
iis ex citati p̃miis et sua sponte multi indisciplinam conueniunt a
aparentibus propinquis mictunt̃. Magnum ibi num uersuũ ediss
neq phas esse existimant ea lr̃is mandar̃ cum in relignis fere rebus
publicis pͥuatis q rõnibus grecis lr̃is utant̃. id mihi duabus decau¬
sis instituisse uidentur quod neq inuulgum indisciplinã essẽn

Expanded text:
tate succedit, aut, si sunt plures pares, suffragio druidum, nonnumquatate succedit, aut, si sunt plures pares, suffragio druidum, nonnumquafinibus Carnutum, quae regio totius Galliae media habetur, considunt in loco consecrato. Huc omnes undique, qui controversias habent, conveniunt eorumque decretis iudiciisque parent. Disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur, et nunc, qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi ccuntur. Druides a bello abesse consueverunt, neque tributa una cum reliquis pendunt. Militiae vacationem omniumque rerum habent immunitatem. Tantis excitati praemiis, et sua sponte multi in disciplinam conveniunt, et a parentibus propinquisque mittuntur. Magnum ibi numerum versuum edrmanent, neque fas esse existimant ea litteris mandare, cum in reliquis fere rebus publicis privatisque rationibus Graecis litteris utantur. Id mihi duabus de causis instituisse videntur, quod neque in vulgum disciplinam efferri
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dnis inseruos. Sed dehis duobus gñibus alterum est drui¬
dum. Alterum equitum. Illi tebus diuinis intergunt: sacrifiꝰ
publica ac pͥuata procurant. religiones interpretant᷑. Ad hos
magnus adolescentium nũs disciplinȩ cã concũnt: magnoq
insunt apud eos honore: Nam fere deomnibus controuersiis
publicis pͥuatisq constituunt. Et si quod ad missum est facinꝰ
sicedes fca. si dehr̃ditate si definibus non controuersia est ĩdẽ
discernunt: p̃mia: penasq consuituunt. Siquis at prinatus
aut publicus eorum decreto non steterit sacrifitiis interdi¬
cunt. hȩc poena apud eos grauissima est: quibus ita est interdcim
tum sermonemq defugiunt: nequid ex contagione in cõmodi
accipiant. hiq his petentibus ius redditur: neq honos ullus comu¬
nicatur. his aut omnibus druidibus preest unus qui summam int̾
eos ht̃ auctoritatem. Hoc mortuo aut siquis exreliquis excellit digͥn¬

Expanded text:
quae dominis in servos. Sed de his duobus generibus alterum est druiquae dominis in servos. Sed de his duobus generibus alterum est druidum, alterum equitum. Illi rebus divinis intersunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur: ad hos magnus adulescentium numerus disciplinae causa concurrit, magnoque hi sunt apud eos honore. Nam fere de omnibus controversiis publicis privatisque constituunt, et, si quod est admissum facinus, si caedes facta, si de hereditate, de finibus controversia est, idem decernunt, praemia poenasque constituunt; si qui aut privatus aut populus eorum decreto non stetit, sacrificiis interdicunt. Haec poena apud eos est gravissima. Quibus ita est interdictutum sermonemque defugiunt, ne quid ex contagione incommodi accipiant, neque his petentibus ius redditur neque honos ullus communicatur. His autem omnibus druidibus praeest unus, qui summam inter eos habet auctoritatem. Hoc mortuo aut si qui ex reliquis excellit digni
Abbreviated transcription (Latin):
uentum Cȩsaris facta cõmutatione rerum obsidibus heduis redac¬
tis neteribus q clientelis restitutis: & nouis ꝑ cȩsarem comparatis
ꝙ hi qui se adeorum amicitiam aggregarunt meliore conditione
atq equiore imperio se uti uidebant. reliquis rebus eoꝵ grã digni¬
tateq amplificata sequanni pͥncipatum dimiserant: et in eorũ
locum rhemi successerant: quosq altquare apud cesarẽ giãm
iungi poterant: et se rhemis inclientelam dederant.hos illi di¬
ligenter tuebant᷑. ita &e nouam ce repente collatam auctoritatẽ
tenebant. Eo tum statu res erat ut longe principes haberentur
hedui. secundum locum dignitatis rhemi obtinẽnt. In omni
gallia eorum hominum q qui aliquo sunt nũõ atq honore
ꝑse nullo adhibetur consilio.pleriq cum at ere alieno aut
magnitudine tributorum aut in iuria potentioꝵ p̃munt sese
inseruitutem dicant nobilibus.Inhos eadem omnia sunt iura

Expanded text:
ventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Aeduis reddiventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Aeduis redditis, veteribus clientelis restitutis, novis per Caesarem comparatis, quod hi, qui se ad eorum amicitiam adgregaverant, meliore condicione atque aequiore imperio se uti videbant, reliquis rebus eorum gratia dignitateque amplificata Sequani principatum dimiserant. In eorum locum Remi successerant: quos quod adaequare apud Caesarem gratiiungi poterant, se Remis in clientelam dicabant. Hos illi diligenter tuebantur: ita et novam et repente collectam auctoritatem tenebant. Eo tum statu res erat, ut longe principes haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent. In omni Gallia eorum hominum, qui aliquo sunt numero atque honore, hil audet per se, nullo adhibetur consilio. Plerique, cum aut aere alieno aut magnitudine tributorum aut iniuria potentiorum premuntur, sese in servitutem dicant nobilibus: in hos eadem omnia sunt iura,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ̃ potentiorem auxiliĩ egeret suos. n quisq opprimi et circum¬
ꝑtes diuisae sunt duas. Cum cȩsar ingalliam uenit altenꝰ factoĩs
principes erant edui: alterius sequanni. Ni cum ꝑ se minꝰ uale¬
rent & sũma auctoritas antiquitus erat heduis: magnȩ q eorum
erant clientelȩ germanos atq Ariouistum sibi aduinxerãt: eosq
ad se magnis iacturis pollicitationibus q ꝑduxerant. Pliis uõ
com plunibus factis secundis: atq omni nobilitate heduorum
interfecta tm̃ potentia antecesserant ut magnam ꝑtem cliẽtum
ab heduis ad se traducerent: obsidesq abhis principum filios accipe¬
rent: et publice iurate cogerent. Uł se ꝯͣ sequannos consilii inituos.
et ꝑtem finitimi agri ꝑuim occupatam possideñt gallieq totius
pͥncipatum obtinẽnt. qua necessitate adductus duaticꝰ auxiliĩ pe¬
tendi causa romam ad senatum profectus in ꝑfecta re redierat. Ad¬

Expanded text:
contra potentiorem auxili egeret: suos enim quisque opprimi et circumcontra potentiorem auxili egeret: suos enim quisque opprimi et circumpartes divisae sunt duas. Cum Caesar in Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, alterius Sequani. Hi cum per se minus valerent, quod summa auctoritas antiquitus erat in Aeduis magnaeque eorum erant clientelae, Germanos atque Ariovistum sibi adiunxerant eosque ad se magnis iacturis pollicitationibusque perduxerant. Proeliis vero compluribus factis secundis atque omni nobilitate Aeduorum interfecta tantum potentia antecesserant, ut magnam partem clientium ab Aeduis ad se traducerent obsidesque ab eis principum filios acciperent et publice iurare cogerent nihil se contra Sequanos consili inituros et partem finitimi agri per vim occupatam possiderent Galliaeque totius principatum obtinerent. Qua necessitate adductus Diviciacus auxili petendi causa Romam ad senatum profectus infecta re redierat. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
sotiorum q copiis quas cogissent penitus adẽxmos fines se se rece¬
pisse siluam esse ibi infinitima magnitudine que appellãt bãre¬
nis ac longe introrsus ꝑtinere et prqnatiuo muro obiectam che¬
rustos asueuis sueuosq acherustis inuiriis incursionibq prohi¬
bere. Adeius initium siluȩ sueuos aduentum romanoꝵ expectaẽ
constituisse: qm̃ adhunc locum ꝑuentum est non alienum esse
uidẽt degalliae germaniȩq moribus. Et quomodo differant hȩ
nationes inter se proponere. Ingallia nõ solum inoĩbus ciuitatib
atq in omnibus pagis: ꝑtibusq: sed ẽt peneĩsingulis domib fac¬
tiones sunt. Earum aũt factionum pͥncipes sunt: qui summam
auctoritatem eorum iuditio habere existimant᷑. quorum adãbi¬
trium iudicumq summa omnium rerum: consilioꝵq redeat.
ltaq eius rei causa antiquitus institutum uidet nequis explete

Expanded text:
sociorumque copiis, quas coegissent, penitus ad extremos fines se recesociorumque copiis, quas coegissent, penitus ad extremos fines se recepisse: silvam esse ibi infinita magnitudine, quae appellatur Bacenis; hanc longe introrsus pertinere et pro nativo muro obiectam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis incursionibusque prohibere: ad eius initium silvae Suebos adventum Romanorum exspectare constituisse. Quoniam ad hunc locum perventum est, non alienum esse videtur de Galliae Germaniaeque moribus et quo differant hae nationes inter sese proponere. In Gallia non solum in omnibus civitatibus atque in omnibus pagis partibusque, sed paene etiam in singulis domibus factiones sunt, earumque factionum principes sunt qui summam auctoritatem eorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe
Abbreviated transcription (Latin):
penas pendant. Si amplius obsidum uell dari pollicent᷑. Cognita cõ
cesar reꝑĩt a sueius auxilia missa ẽẽ: ubi eorum satisfaticẽm accepͭ
aditus uiasq insueuos perquirit. Interim paucis postdieb fit ab
ubiis certior sueuos omnes inunum locum copias cogere:atq his
nationibus que sub eorum sint imꝑio denumptiare ut auxilia pe-¬
ditatus equitatus q mictant. His cognitis rebus rẽ frumentariam
prouidet. castris ydoneum locum deligit. Ubũ imperant pecora ut¬
deducant: sua q omĩa exagris inopida conferant sperans bãbaras
atq inperitos homines inopia cibariorum adductos adiniquam
pugnandi conditionem posse deduci.Mandat ut crebros ex plo¬
ratores insueuos mictant: queq apud eos gerant᷑ agnoscant. Illũ
ꝑata faciunt. paucis diebus intermissis refert̃ sueuos om̃s postq̃
certiores nuntii deexercitu romanorũ ueneĩnt cum omnibus suis

Expanded text:
poenas pendant; si amplius obsidum vellet, dare pollicentur. Cognita Caesar poenas pendant; si amplius obsidum vellet, dare pollicentur. Cognita Caesar causa reperit ab Suebis auxilia missa esse; Vbiorum satisfactionem accipit, aditus viasque in Suebos perquirit. Interim paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes in unum locum copias cogere atque eis nationibus quae sub eorum sint imperio denuntiare, ut auxilia peditatus equitatusque mittant. His cognitis rebus rem frumentariam providet, castris idoneum locum deligit; Vbiis imperat ut pecora deducant suaque omnia ex agris in oppida conferant, sperans barbaros atque imperitos homines inopia cibariorum adductos ad iniquam pugnandi condicionem posse deduci; mandat, ut crebros exploratores in Suebos mittant quaeque apud eos gerantur cognoscant. Illi imperata faciunt et paucis diebus intermissis referunt: Suebos omnes, posteaquam certiores nuntii de exercitu Romanorum venerint, cum omnibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio ueniebant ꝓcepta treuerorum fugi sese domum recepernt.
cum his propinqui inductionari qui defectioni sanctiones fuerant
comitati eos exciuitate excesserant Cinthorigi quem ab initio per
sire constituit. quarum una erat ꝙ auxilia cont̃ se treueris miẜãt.
Altera ne adeos Ambiorre receptum hrẽt. his constitutis rebus pau-¬
lulum sup̃ eum locum quo ante exercitum ẽx duxãt facẽ põtẽ ĩsti¬
tuit. Nota atq instituta or̃one magno militum studio paucis di¬
ebus opus ꝑficitur. Hr̃mo intreueris adpontem presidio relicto ne
quis abhis subito motus oriret᷑ reliquas copias equitatum q tradu-¬
cit. Ubii quiante obsides dederant atq indedicticẽm uenerant put-¬
gandi sui causa adeum legatos mictunt: qui doceãt n auxilia exsira
ciuitate intreueros missa: neq abse fidem lesam:petũt atq orant.
ut sibi ꝑcat ne comii odio germanorum ĩnocentes pro nocẽtibus

Expanded text:
auxilio veniebant percepta Treverorum fuga sese domum receperunt. auxilio veniebant percepta Treverorum fuga sese domum receperunt. Cum his propinqui Indutiomari, qui defectionis auctores fuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cingetorigi, quem ab initio permsire constituit; quarum una erat, quod auxilia contra se Treveris miserant, altera, ne ad eos Ambiorix receptum haberet. His constitutis rebus paulum supra eum locum quo ante exercitum traduxerat facere pontem instituit. Nota atque instituta ratione magno militum studio paucis diebus opus efficitur. Firmo in Treveris ad pontem praesidio relicto, ne quis ab his subito motus oreretur, reliquas copias equitatumque traducit. Vbii, qui ante obsides dederant atque in deditionem venerant, purgandi sui causa ad eum legatos mittunt, qui doceant neque auxilia ex sua civitate in Treveros missa neque ab se fidem laesam: petunt atque orant ut sibi parcat, ne communi odio Germanorum innocentes pro nocentibus
Abbreviated transcription (Latin):
bitant.Que fore suspicatus labienus ũ om̃s citra flum̃ elicẽt eadẽ
usus simulatione itineris placide progradiebat. Turri p̃missis pa¬
ululum impedimentis atq intumulo quodam collatis. habetis
inquit milites quam petistis facultatem hostem impedito atq
iniquo loco tenetis. prestate nobis eandem ducibus uirtutem quam sepe
numero imꝑatori prestatis: atq illumadesse et hec coram cernere exi¬
stimate. simł signa adhostem conuerti aciemq adire iubet et paucis
turmis presidio adimpedimenta reliquos dimissis equites ad latera dis¬
ponit. Celeriter nostri aclamore sublato pila inhostes mictunt. illi
preter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire uiderunt impe¬
tum mõ ferre non potũnt. At pͥmo concursu infugam coniecti proximas
nbus q captis. paucis postdiebus ciuitatem recipit. Nam germani qui

Expanded text:
bitant. Quae fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem bitant. Quae fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatione itineris placide progrediebatur. Tum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis: praestate eandem nobis ducibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque illum adesse et haec coram cernere existimate." Simul signa ad hostem converti aciemque dirigi iubet, et paucis turmis praesidio ad impedimenta dimissis reliquos equites ad latera disponit. Celeriter nostri clamore sublato pila in hostes immittunt. Illi, ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire viderunt, impetum modo ferre non potuerunt ac primo concursu in fugam coniecti proximas rfecto, compluribus captis, paucis post diebus civitatem recepit. Nam Germani qui