comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõiraicões putande sunt Loquor aut̾
de cõuib amicituis ⁊ iam in saprentib
uiris ꝑfectisq nichil potest esse tale.
Damonem ⁊ pinchiam ꝑ hitagoreos
ferunt hoc arb int̾ se fuisse/ ut cũ eor
alceri dyonisus tyrannius dr̃em ne-¬
ois destinauisset. et is qui morti. ddrcꝰ
eẽt. paucos e. dres cõmendandoꝵ suoro
causa postulauisset/ uas fcũs est alt̾
eius fistendi. ut si ille non reu̾tisset mo¬
riend ẽẽt ip̃r. Qui .s. uas ad diem se
recepisset / adimicitus eoꝵ fidem tyrã¬
nus petiuit ut se ad amicitiam teium
ad scriberent. Cum igit᷑ qd utile uidet᷑
in amicitia cũ eo ꝙ honestũ est ꝯꝑatur
naceat u̾tilitatis spẽs ualeat honestatꝭ
Tũ aut̃ in amicitia que honesta nõst
postulabunt/ religio et fides ancepd̃it
amicitie sic habebit᷑ is quem exqͥrimꝰ
qui classe ualebant pollices precide̾nᷤ
nature quã sequi debemus maxrme
inimica crudelitas male eciam dicũt

Expanded text:
coniurationes putandae sint. Loquor autem coniurationes putandae sint. Loquor autem de communibus amicitiis; nam in sapientibus viris perfectisque nihil potest esse tale. Damonem et Phintiam Pythagoreos ferunt hoc animo inter se fuisse, ut, cum eorum alteri Dionysius tyrannus diem necis destinavisset et is, qui morti addictus esset, paucos sibi dies commendandorum suorum causa postulavisset, vas factus sit alter eius sistendi, ut, si ille non revertisset, moriendum esset ipsi. Qui cum ad diem se recepisset, admiratus eorum fidem tyrannus petivit, ut se ad amicitiam tertium ascriberent. Cum igitur id, quod utile videtur in amicitia, cum eo, quod honestum est, comparatur, iaceat utilitatis species, valeat honestas; cum autem in amicitia, quae honesta non sunt, postulabuntur, religio et fides anteponatur amicitiae. Sic habebitur is, quem exquirimus, qui classe valebant, pollices praeciderentur. naturae, quam sequi debemus, maxime inimica crudelitas. Male etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
iũs non est maxime autem ꝑtiitbã¬
tur officia in amncituis quib et nõ tri¬
eñ uident ᷑ ntilia honores diuicie uo¬
luptates/ cetera genis eiusd hec amui¬
atie nũꝙͣ antepõnenda funt: Ati neq
contra Rem ꝑ. neq contia infiuraind
ac fidem / annai cã uir bonꝰ faciet ne
si quid iudex erit de ip̃o anneo Pouit
eium ꝑsonam amiei cũ induit uedi¬
cis. Tancũ dabit amieicie ut ucem
amici cãm esse malic ut̃ orande litio tp̃s
quo ad ꝑ leges liceat accõmodet. Cũ Ro
iurato sententia dicenda sit memuerit
deum se adhibe̾ testem. Idem ut ego arbi¬
tror mentem suam qua nicħ hoĩ dedit
deus ip̃e diuinius Itaq p̾clarũ a maio¬
rib acceprinꝰ morem regandi iudicis si
eum tenemus .s. que salua fide face̾ pos¬
ses/ Hec Rogacõ ad ea ꝑtinet que paulo
ante dixi honeste antico a iudice posse
concedi Nam si oĩa facienda fint/ que
amici uelins non amicitis tales sed

Expanded text:
ius non est. Maxime autem perturbanius non est. Maxime autem perturbantur officia in amicitiis, quibus et non trienim videntur utilia, honores, divitiae, voluptates, cetera generis eiusdem, haec amicitiae numquam anteponenda sunt. At neque contra rem publicam neque contra ius iurandum ac rit de ipso amico; ponit enim personam amici, cum induit iudicis. Tantum dabit amicitiae, ut veram amici causam esse malit, ut orandae litis tempus, quoad per leges liceat, accommodet. Cum vero iurato sententia dicenda erit, meminerit deum se adhibere testem, id est, ut ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit deus ipse divinius. Itaque praeclarum a maioribus accepimus morem rogandi iudicis, si eum teneremus, quae salva fide facere possit. Haec rogatio ad ea pertinet, quae paulo ante dixi honeste amico a iudice posse concedi; nam si omnia facienda sint, quae amici velint, non amicitiae tales, sed
Abbreviated transcription (Latin):
pes cepissent/ cognacõem suꝑbi nom̃õ
tauquinioꝵ. et memoriam Regniesse
tollendam quod erat utile pate cõ su¬
lere as erat ita honestũ ut etiam ip̃i
coblacino place̾ deberet Itaq utilicaᷤᷤ
ualuit ꝓpter honestatem sine qua ne
utilitas quid esse potuisset ac in eol
Regequi urbem condidie non ita Epẽs
em̃ ntilitatis cñm pepulit euis euicũ
uisum eẽc utilis solum ꝙ̃ cum altero
Regnare frem int̾ent Omifit huc
pietatem et hũanitatem ed quod utibe
bidbat / neq erat assequi posset et tñ
nuri cc̃i apposuit spem honestatis nec
ꝓbablem nec sane ꝓdoneam peccauit
Nec tñ nr̃e nob utilitates omittende
us mlta qui stadiũ inquit curtit eniti
et contendere debet ꝙͣ maxime possie
ut uincat. Supplentare eum qui eum
certet aut manu depellere ulłoͦ de bet
sic inuita sibi quẽq pete̾ qd ꝑtineat
ad usum non iuiquum s alc̾ĩ dirꝑe

Expanded text:
pes cepissent, cognationem Superbi nomenque pes cepissent, cognationem Superbi nomenque Tarquiniorum et memoriam regni esse tollendam, quod erat utile, patriae consulere, id erat ita honestum, ut etiam ipsi Collatino placere deberet. Itaque utilitas valuit propter honestatem, sine qua ne utilitas quidem esse potuisset. At in eo rege, qui urbem condidit, non item; species enim utilitatis animum pepulit eius; cui cum visum esset utilius solum quam cum altero regnare, fratrem interemit. Omisit hic et pietatem et humanitatem, ut id, quod utile videbatur neque erat, assequi posset, et tamen muri causamopposuit, speciem honestatis nec probabilem nec sane idoneam. Peccavit Nec tamen nostrae nobis utilitates omittendaeut multa: Qui stadium, inquit, currit, eniti et contendere debet, quam maxime possit, ut vincat, supplantare eum, quicum certet, aut manu depellere nullo modo debet; sic in vita sibi quemque petere, quod pertineat ad usum, non iniquum est, alteri deripere
Abbreviated transcription (Latin):
Es quero qd negant posse io si possent
q̃s nam faceut Urgent Rustice sane.¬
degant/ n egant ẽnĩ posse et ideo in eo¬
ꝑstant hac uerbũ quid ualeat nõ uĩdet
Lum emĩ querimꝰ si celare possint quid
facturi sint non querimꝰ possint nece¬
lare s  canꝙͣ tormenta quedã ad hibe¬
mꝰ ut si responderino se impunitate
ꝓposita facturos qd expediat facinoroses
se esse fateantur. Si negent oĩã turpia
per seip̃a fugienda esse concedant S iã
ad ꝓpositum reu̾tamur Incidũt młte se¬
pe cause que conturbent aĩos ucilitatis
sp̃e nõ cum hoc deliberet᷑ relinquenda¬
ne sit honestas ꝓptꝰ utilitatis magnita¬
dic̃m nam id quidem imꝓbũ est sed
illus possit ne id quod utile uideatur
fieri non turpiter/ Cum collatino colle¬
ge brutus imꝑium abrogasset pot̾at
uideri face̾ id miuste fuerat emĩ inłe¬
gib expellendis sotius bruci confilioꝵ
adutor. Cum autem consiliũ hoc pͥnci¬

Expanded text:
sed quaero, quod negant posse, id si posset, sed quaero, quod negant posse, id si posset, quidnam facerent. Urguent rustice sane; negant enim posse et in eo perstant; hoc verbum quid valeat, non vident. Cum enim quaerimus, si celare possint, quid facturi sint, non quaerimus, possintne celare, sed tamquam tormenta quaedam adhibemus, ut, si responderint se impunitate proposita facturos, quod expediat, facinorosos se esse fateantur, si negent, omnia turpia per se ipsa fugienda esse concedant. Sed iam ad propositum revertamur. Incidunt multae saepe causae, quae conturbent animos utilitatis specie, non cum hoc deliberetur, relinquendane sit honestas propter utilitatis magnitudinem nam id quidem improbum est, sed illud, possitne id, quod utile videatur, fieri non turpiter. Cum Collatino collegae Brutus imperium abrogabat, poterat videri facere id iniuste; fuerat enim in regibus expellendis socius Bruti consiliorum et adiutor. Cum autem consilium hoc princi
Abbreviated transcription (Latin):
citur a placone qui cũ tĩa discẽssisset mag
tu dine enusitata anulumq aureũm in
digito quẽ ut detraxit ip̃e induit Erat
Ibi cum palam eius anuli ad palmã ꝯri¬
terat a nusso udelat᷑. Ipẽ aut̃ or̃a uidebat
Idem rursus uidebat᷑ cũ in locũ anulum
mu̾terat / Itaq hac oportunitate anuli
usus Regine stuprum intulit. Eaq adiu¬
trice dñm regem int̾e̾mit sustulit qͦs
obstare abitrabat᷑ Nec in his eũ facino
Atq hoc loco pħi quidam mĩme mali
illi quidem s non satie acuti ficcam ⁊
cõmticiam fabulam ꝓlatã dicunt a
platorie quasi uero ille aut faccũ ideẽ
auꝯ fieri potiꝰ se defendat hec est uis
huiꝰ amili ⁊ huiꝰ exempli si nemo sci¬
turus nemo ne fuspicaturꝰ quidẽ fit
cũ aliquid diuiciaꝵ potentie dñacõis
lib̾i sinis cã feceris si id dñs hõibq
futurum sie semꝑ ignotũ sis ne scũtus
negane id fieri posse ꝙͣꝙͣ potest id quid

Expanded text:
citur a Platone, qui, cum terra discessisset magncitur a Platone, qui, cum terra discessisset magntudine invisitata anulumque aureum in digito; quem ut detraxit, ipse induit erat Ibi cum palam eius anuli ad palmam converterat, a nullo videbatur, ipse autem omnia videbat; idem rursus videbatur, cum in locum anulum inverterat. Itaque hac opportunitate anuli usus reginae stuprum intulit eaque adiutrice regem dominum interemit, sustulit, quos obstare arbitrabatur, nec in his eum facinorloco philosoplis quidam, minime mali illi quidem, sed non satis acuti, fictam et commenticiam fabulam prolatam dicunt a Platone; quasi vero ille aut factum id esse aut fieri potuisse defendat! Ilaec est vis huius anuli et huius exempli: si nemo sciturus, nemo ne suspicaturus quidemn sit, cum aliquid divitiarum, potentiae, dominationis, libidinis causa feceris, si id dis hominibusque futurum sit semper ignotuml, sisne facturus. Negant id fieri posse. Nequaquam potest id quidem;
Abbreviated transcription (Latin):
uitatib regilandi existũt cupiditates.
Quib nicħil nͨ det̾ius nec fediꝰ excogita¬
ri potest/ Emolumenca enim rex falacr¬
b iudicñs uident Penam non dico legũ
quam sepe prumpunt s ipĩꝰ turpitũdis
que acorbissuma est non uident Cobrẽ
hoe quidei de lihanciũ genus pellatur e
mẽdio est eium totum sceleratum ⁊ empiũ
Qui deliberant utrũ is seꝙ̃tur qd honestũ
esse uideant an se scientes stelere cõtan¬
nent in ip̃a ouim dubitacõe facimus
Inest etiã si ad id non ꝑuen̾ine Rigo in
desideranda oĩo non sunt in quib est tp̃is
ip̃a deliberac̃o atq etiam ex õi delibercicõe
celandi et occultandi spes opinio q remone¬
da est. Satis enm nob si modo in pħia aͥs
ꝓfecimꝰ ꝑsuasum esse a let Ei oẽs deos ly¬
minesq celare possimꝰ nichil tam̃ auare
nicħ iniuste nchil libidinose nicħ ĩcõue¬
menter esse faciend hinc ille giges andu¬

Expanded text:
vitatibus regnandi exsistunt cupiditates, vitatibus regnandi exsistunt cupiditates, quibus nihil nec taetrius nec foedius excogitari potest. Emolumenta enim rerum fallacibus iudiciis vident, poenam non dico legum, quam saepe perrumpunt, sed ipsius turpitudinis, quae acerbissima est, non vident. Quam ob rem hoc quidem deliberantium genus pellatur e medio est enim totum sceleratum et impium, qui deliberant, utrum id sequantur, quod honestum esse videant, an se scientes scelere contaminent; in ipsa enim dubitatione facinus inest, etiamsi ad id non pervenerint. Ergo ea deliberanda omnlino non sunt, in quibus est turpis ipsa deliberatio. Atque etiam ex omni deliberatione celandi et occultandi spes opinioque removenda est. Satis enim nobis, si modo in philosfecimus, persuasum esse debet, si omnes deos hominesque celare possimus, nihil tamen avare, nihil iniuste, nihil libidinose, nihil incontinenter esse faciendum. Hinc ille Gyges indu
Abbreviated transcription (Latin):
iecta est cõmouĩ ncc̃e est s si cũ aĩm
accendens turpitudĩem uideas adiũctã
ei Renque spẽm utilitatis acculerit tũ
non utilitas relinquenda est s intel¬
ligend ubi turpitu do fiti ibi utilita¬
tem esse non posse. Qͦd si nicħ est tam
contra natura ꝙ turpitudo. Recta eĩ
cõuenientia ⁊ constantia nat᷑a deside¬
rati asꝑnat q contiaria nicħłq tam
scdm̃ naturam ꝙͣ utilitas ct̾e in eadẽ
Re utili turprtudo esse non pt̃. Itemq
si ad honestatẽ nati fumꝰ ea que aut
sola expetenda est ut zenom uĩsũ est
aut certe oĩ pon dere grauior ħenda ꝙͣ
reliqua dĩa qd Aristotili placet nccẽ
est ꝙ honestum ficu d ẽẽ aut solũ aut
sũmum bonũ. Quos aut̾ bonũ ⁊dc̾tei
sum est arripuit id cõtinuo secerint ab
honesto hinc sice hinc uenena hinc fal¬
sa testionia nascunt᷑. hinc furta pecu¬
latus exprlacões direpeoes q sociorũ
et ciuiem/ huic opum nimiarũ poten ͤ
non ferende postremo etiam in libetis ci¬

Expanded text:
 si, cum animum attenderis, turpitudinem videas adiunctam ei rei, quae speciem utilitatis attulerit, tum non utilitas relinquenda est, sed intellegendum, ubi turpitude sit, ibi utilitatem esse non posse. Quodsi nihil est tam contra naturam quam turpitudo recta enim et convenientia et constantia natura desiderat aspernaturque contraria nihilque tam secundum naturam quam utilitas, certe in eadem re utilitas et turpitudo esse non potest. Itemque, si ad honestatem nati sumus eaque aut sola expetenda est, ut Zenoni visum est, aut certe omni pondere gravior habenda quam reliqua omnia, quod Aristoteli placet, necesse est, quod honestum sit, id esse aut solum aut summum bonum; quod autem bonum, id certe sum est, arripuit, id continuo secernit ab honesto. Hinc sicae, hinc venena, hinc falsa testamenta nascuntur, hinc furta, peculatus, expilationes dir-ptionesque sociorum et civium, hinc opum nimiarum, potentiae non ferendae, postremo etiam in liberis ci
Abbreviated transcription (Latin):
tamen tris genib. quoquoͦ possunt no in¬
callide diu̾sant᷑ prudentiam introducunt
Eaam suppeditantẽ uoluptates depellẽtẽ
dolores, ffortitudinem quoq aliquomi ex pe¬
diunt cũ tradunt rõem negligẽde morti
ꝑpetiende doloris etiam tempẽranciã ĩ du¬
cunt, non facillime illi quidem s tamen
quoquo ꝰ possint Dicũt eñ uoluptatis
magnitadine doloris decitctacõem fi̾ iustĩa
uacillat uł iacet potiꝰ oẽs q hee uirtutes
que in cõitate c̾nunt᷑ et in societate gen̾is¬

Expanded text:
tamen tribus generibus, quoquo modo possunt, non intamen tribus generibus, quoquo modo possunt, non incallide tergiversantur; prudentiam introducunt scientiam suppeditantem voluptates. depellentem dolores; fortitudinem quoque aliquo modo expediunt, cum tradunt rationem neglegendae mortis, perpetiendi doloris; etiam temperantiam inducunt non facillime illi quidem, sed tamen quoquo modo possunt; dicunt enim voluptatis magnitudinem doloris detractione finiri. Iustitia vacillat vel iacet potius omnesque eae virtutes, quae in co
Abbreviated transcription (Latin):
nere siña est, decertand est, nam si non
mͦ uerlitas s uita oĩs beata corꝑis firma
constitucõe eiusq constitucors spe expłora¬
ta ut a metrodoro scriptũ est ꝯtinet᷑. c̾te
hec utilitas et quidem sũma sic enĩ cen¬
sent cũ honestate prignabit. nam ubr
pͥmũ prudentie locus dabit᷑. an ut cõqͣrat
undiq suauitates ꝙͣ miser uirtutis fa¬
mlatus ẜuientis uoluptati. Quod aut̃
munus prudentie an lege̾ intelligent̾
uoluptates fac nich isto esse iocundius qͥd
cogitari potest curprꝰ/ Iam qui dolorem
sũmum malum ucdicat apd cum quem
hes locum forcieudo que est doloꝵ laboꝵap
contemptio ꝙͣiuis enĩ młtis locis dicat
Epicurus sicdit hic dĩcit satiffortit̾ de do̾¬
mlta młtis locis sed aqͥheret utalunt
Namn qui potest temꝑentiam laicdare is
qui ponat sũuium bonũ in uoluptate. Est
enm temꝑantia libidinũ mimica. libidiẽs
autem consectatrices doluptatis. atq in huis

Expanded text:
nere sententia est, decertandum est. Nam si non nere sententia est, decertandum est. Nam si non modo utilitas, sed vita omnis beata corporis firma constitutione eiusque constitutionis spe explorata, ut a Metrodoro scriptum est, continetur, certe haec utilitas, et quidem summa sic enim censent, cum honestate pugnabit. Nam ubi primum prudentiae locus dabitur? an ut conquirat undique suavitates? Quam miser virtutis famulatus servientis voluptati! Quod autem munus prudentiae? an legere intellegenter voluptates? Fac nihil isto esse iucundius, quid cogitari potest turpius? Iam, qui dolorem summum malum dicat, apud eum quem habet locum fortitudo, quae est dolorum laborumque contemptio? Quamvis enim multis locis dicat Epicurus, sicuti dicit, satis fortiter de domulta multis locis, sed aqua haeret, ut aiunt; nam qui potest temperantiam laudare is, qui ponat summum bonum in voluptate? est enim temperantia libidinum inimica, libidines autem consectatrices voluptatis. Atque in his
Abbreviated transcription (Latin):
a Paulo et a Barsone consulibz. Cos se na¬
cus non censuit redimendos cũ is parua
pccĩuia fieri possit ut esset insitũ nulitib
nris aut uincere aut emori. Quaquid
reaudita fractũ añ hannibalis scribis id
ait fuisse qui in casati reuertissent eas
ficuide ut iureiurando libertirent᷑. eosq
a censorib oĩb ignominuis notatos. Sici
iam huiꝰ loci fi̾ns ꝑ spreuũ est emm ea
que timido aĩo huili demisso fractoq fiãt
quale fuisset reguli fc̃m̃ si aut de captiuis
set, aut domi reman̾e uoluisset non eẽ
utilia qr sint flagiciosa feda ⁊ tupia
restat quarta ꝑs q̃ de decore moderacõne
Modẽstia. continentia temꝑentia cõtine¬
tur. Potest gͥ quitꝙ̃ utile essẽ ꝙ sit huic
talium uirtueũ choro contiarium/ At qui
dandam ꝙ efficiens esset uoluptatis qͥb
obsoletis floret epirurus eiuss fere ad¬
uitor auctorq sententie. Cum his ueris
equisq ut dr̃ si honestatem tueri ac reti¬

Expanded text:
a Paulo et a Varrone consulibus. Eos senaa Paulo et a Varrone consulibus. Eos senatus non censuit redimendos, cum id parva pecunia fieri posset, ut esset insitum militibus nostris aut vincere aut emori. Qua quidem re audita fractum animum Hannibalis scribit ideait fuisse, qui in castra revertissent eadem fraude, ut iure iurando liberarentur, eosque a censoribus omnibus ignominiis notatos. Sit iam huius loci finis. Perspicuum est enim ea, quae timido animo, humili, demisso fractoque fiant, quale fuisset Reguli factum, si aut de captivis,set aut domi remanere voluisset, non esse utilia, quia sint flagitiosa, foeda, turpia. Restat quarta pars, quae decore, moderatione, modestia, continentia, temperantia continetur. Potest igitur quicquam utile esse, quod sit huic talium virtutum choro contrarium? Atqui adandam, quod efficiens esset voluptatis. Quibus obsoletis floret Epicurus, eiusdem fere adiutor auctorque sententiae. Cum his viris equisque, ut dicitur, si honestatem tueri ac reti
Abbreviated transcription (Latin):
nomen inuenit. Cuiꝰ c̾cio consulatu lãtim
ad ueserim fusi ⁊ fugati sunt. Magnus uir
in pͥmis. et qui ꝑindulgens in pactem Id
acerbe sererus in filiũm S uc laudandꝰ
Regulus in ꝯẜuando iurenirandõ sic dẽcẽ
illi quos post canensem pugnam iucitos¬
is impetrauissent si non redierũt uitu¬
perandi dẽ quib non om̃es unoͦ ⁊ lã poli¬
brus bonus auctor in pͥmis ex dẽcem nobilis¬
simis qui tum etane missi egressus egressꝰ¬
oblicus Rome aemansisse redĩcu enm in
castia liberatũ se esse uireiurando int̾pre¬
tabatur non recte / fioius enĩ distrinxit nõ
dissoluit pruriũ fuit Igit stulta callidi¬
tas ꝑu̾se imitata prudentiam Icaq decre¬
ut senatus / ut alle ueterator et callidus
uincus ad harnibalem drice̾t: S illus
maximũ octo horm nilia tenebat hãnilul
Non quos in atie cepisset, aut qui ꝓrelo mores
diffugissent sz qui reliti in castris fuissent

Expanded text:
nomen invenit, cuius tertio consulatu Latini nomen invenit, cuius tertio consulatu Latini ad Veserim fusi et fugati, magnus vir in primis et, qui perindulgens in patrem, idem acerbe severus in filium. Sed, ut laudandus Regulus in conservando iure iurando, sic decem illi, quos post Cannensem pugnam iuvis impetravissent, si non redierunt, vituperandi. De quibus non omnes uno modo; nam Polybius, bonus auctor in primis, ex decem nobilissimis, qui tum erant missi, novem revoblitus, Romae remansisse; reditu enim in castra liberatum se esse iure iurando interpretabatur, non recte; fraus enim astringit, non dissolvit periurium. Fuit igitur stulta calliditas perverse imitata prudentiam. Itaque decrevit senatus, ut ille veterator et callidus vinctus ad Hannibalem duceretur. Sed illud maximum: octo hominum milia tenebat Hannibal, non quos in acie cepisset, aut qui periculo mortis diffugissent, sed qui relicti in castris fuissent
Abbreviated transcription (Latin):
iureuirandõ maiores artius esse uoluerunt
idem indicant leges in duodecim tabulis ĩ¬
dicant sacrate indicant federa quib etiã
cũ hoste deuinat᷑ fides in dicant notiones
aĩadu sionesq censar qr nulla de re diligẽ
drem indixit ꝙ si paucos sͥ gies ad dictatam
ge̾ndum addcdissee. Crimĩabat᷑ etiam ꝙ titũ
filium qui postea est torqͣtus appellatus
ab hoib relegasset et rure habitaire iusfissec
Q cũ aucdiuisset ado lestens filuis negoci
ex hiberi pacri accurrisse Romam et cũ pͥma
luce Pomponis donrũ uenisse dr᷑. Cui cũ eẽt
nũciatũ ꝙ ellũ irtaitũ allatitrum ad se aͥs
concra Patrem arbitiaret᷑ surrexit e lectu¬
lo Remotisq arbieris ado lestencem iussit ue¬
nre At alle ut ingressus est. confestrmn gla
sum ẽẽ facturũ Quiauis hoc terrore coactus
domponius Rem ad ppłm detulis. Docuit
ab eo ꝓuocatꝰ occiderat torquẽ dẽ tralto cog¬

Expanded text:
iure iurando maiores artius esse voluerunt. iure iurando maiores artius esse voluerunt. Id indicant leges in duodecim tabulis, indicant sacratae, indicant foedera, quibus etiam cum hoste devincitur fides, indicant notiones animadversionesque censorum, qui nulla de re diligentdiem dixit, quod is paucos sibi dies ad dictaturam gerendam addidisset; criminabatur etiam, quod Titum filium, qui postea est Torquatus appellatus, ab hominibus relegasset et ruri habitare iussisset. Quod cum audivisset adulescens filius, negotium exhiberi patri, accurrisse Romam et cum primo luci Pomponi domum venisse dicitur. Cui cum esset nuntiatum, qui illum iratum allaturum ad se aliquid contra patrem arbitraretur, surrexit e lectulo remotisque arbitris ad se adulescentem iussit venire. At ille, ut ingressus est, confestim gladsum esse facturum. Iuravit hoc terrore coactus Pomponius; rem ad populum detulit, docuit,ab eo provocatus occiderat, torque detracto cog
Abbreviated transcription (Latin):
aucc̃e suꝑata est at contia non debuit ititũ
esse qd ercit accũ ꝑ uim quasi u̾o forti uiro
is possit adhiberi. Cur igit ad senatum
ꝓfiscebatur cũ p̾ẜtim de cãptuus Sissuasurꝰ
esset/ Quid maxi ͫ in eo est id it pre ħẽdicis
Non enim suo iudicio stecit s suscepit cam
ut ẽẽt indicium senatꝰ cui innsi ip̃e auctor
fuisset captiui ꝓfecco penis rediti essetit
Ita incolums in patria regulus restitis¬
set qd quia pat̾e non utile̾ putaiuit. Idcco
sibi honestum et sentire illa et paci credi¬
die nam ꝙ auint qd̃ ualde utile sit idfl
honescũ iniuio nõ esse non fieri Est eni
nchil utile ꝙ idem non honestũ nͨ qr ueile
honestũ s quia honestũ utile. Quare ex
mleis mirribilib exemplis. haut facile qͥs
dixerit hoc exemplo aut laudabili ꝰ aul
prestantius s ex tota hac Lande reguli unũ
illud est admucicoe dignũ ꝙ captiuos retinẽ¬
nullum enĩ uinłm ad scngenaem fidem

Expanded text:
auctoritate superata est. At non debuit ratum auctoritate superata est. At non debuit ratum esse, quod erat actum per vim.—Quasi vero forti viro vis possit adhiberi. Cur igitur ad senatum proficiscebatur, cum praesertim de captivis dissuasurus esset? Quod maximum in eo est, id reprehenditis. Non enim suo iudicio stetit, sed suscepit causam, ut esset iudicium senatus; cui nisi ipse auctor fuisset, captivi profecto Poenis redditi essent; ita incolumis in patria Regulus restitisset. Quod quia patriae non utile putavit, idcirco sibi honestum et sentire illa et pati credidit. Nam quod aiunt, quod valde utile sit, id fieri honestum, immo vero esse, non fieri. Est enim nihil utile, quod idem non honestum, nec, quia utile, honestum, sed, quia honestum, utile. Quare ex multis mirabilibus exemplis haud facile quis dixerit hoc exemplo aut laudabilius aut praestantius. Sed ex tota hac laude Reguli unum illud est admiratione dignum, quod captivos retinenNullum enim vinculum ad astringendam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
Tnetururiꝰ et spurius postumꝰ cũ reetum
consules ẽẽnt qr cũ male prignatũ apd clau¬
dium esset legionib nr̃is sũb iugum missĩs
pacem cũ sanitib fecerant de dici sunt his
in iussu enim ppłi senatusq fecertant eodq
tempore tib̃ius municius et .Q. enulius
qui cũ t̾buni .p. E. erant ꝙ eoꝵͤ auctoritate
paxerat facca/ de dĩti sunt ut pax sãnitium
repudiaret᷑ Atq huiꝰ de dicõis ip̃e postunꝰ
qui debebat ᷑ suasor et auctor fuit. qdid̃ młte
annis pꝰ. Q. mantinus qui ut numãtimt
quib cũ sine senatꝰ aucc̃e fedus fec̾at dede̾t̾ ͦ
Rogacõem suasit eamq .l. furius sextꝰ ati¬
luis ex senatꝰ consulto ferebant qua accepta
est hostib deditus honestiꝰ hic qͣm . Q. pon¬
perꝰ quo cũ in ead causa ẽẽt deprecante
accepta lex non est/ hic ea qui uidebat᷑ uti¬
litrs plus ualuitꝙͣ honestas ñ prid suꝑi¬
ores utilitatis specres falsa ab./ hõe statis

Expanded text:
T. Veturius et Sp. Postumius cum iterum T. Veturius et Sp. Postumius cum iterum consules essent, quia, cum male pugnatum apud Caudium esset, legionibus nostris sub iugum missis pacem cum Samnitibus fecerant, dediti sunt iis; iniussu enim populi senatusque fecerant. Eodemque tempore Ti. Nurnicius, Q. Maelius, qui tum tribuni pl. erant, quod eorum auctoritate pax erat facta, dediti sunt, ut pax Samnitium repudiaretur; atque huius deditionis ipse Postumius, qui dedebatur, suasor et auctor fuit. Quod idem multis annis post C. Mancinus, qui, ut Numantinis, quibuscum sine senatus auctoritate foedus fecerat, dederetur, rogationem suasit ear, quam L. Furius, Sex. Atilius ex senatus consulto ferebant; qua accepta est hostibus deditus. Honestius hic quam Q. Pompeius, quo, cum in eadem causa esset, deprecante accepta lex non est. Hic ea, quae videbatur utilitas, plus valuit quam honestas, apud superiores utilitatis species falsa ab honestatis
Abbreviated transcription (Latin):
deant ne querant la tebras ꝑiurio/. Est eĩ
Ius etiam bellicum fides irisiurandisex
cũ hoste fuanda. Quod enim ita iuritum
qd alit̾. Id si non fecerit nulłum ẽ ꝑuiriũ
ut si predonib captũ ꝓ capite p̾eium non
acculeris nulla fiaius est ne si iuratus qͥd
id non feceris nam pirrta non est ex ꝑ¬
duellium numo defiuitꝰ s cõĩs hostis oim̃
Cum hoc n ͨ fides debet nec iusurand essẽꝯ ͤ
Non enim falsum iurare ꝑuirare est Ees
qd ex aĩ eui sm̃a iuraris sicut ubis cõci¬
pitͭ in ore nr̃o id non face̾ ꝑiurrum ẽ. Scite̾
enĩ Euripides iuraui singua mẽtem ĩurea¬
tamgero. Regulus uonon debuit condicoes
passionesq bellicas et hostiles turbare ꝑiu¬
rio. Cũ iusto enĩ ⁊ legitimo hoste res gereba¬
tur adu̾sus quem ⁊ totũ ius faciale̾ et młta
sunt iurri cõmunia ꝙ insi ita esset nũꝙ̃ cla¬
ros uiros senatꝰ ñctos hostib dedisset/ cit u̾o

Expanded text:
deant, ne quaeratur latebra periurio. Est autem deant, ne quaeratur latebra periurio. Est autem ius etiam bellicum fidesque iuris iurandi saepe cum hoste servanda. Quod enim ita iuratum quod aliter, id si non fecerit, nullum est periurium. Ut, si praedonibus pactum pro capite pretium non attuleris, nulla fraus sit, ne si iuratus quidem id non feceris; nam pirata non est ex perduellium nurnero definitus, sed communis hostis omnium; cum hoc nec fides debet nec ius iurandum esse commune. Non enim falsum iurare periurare est, sed, quod EX ANIMI TUI SENTENTIA iuraris, sicut verbis concipitur more nostro, id non facere periurium est. Scite enim Euripides: Iurávi lingua, méntem iniuratám gero. Regulus vero non debuit condiciones pactionesque bellicas et hostiles perturbare periurio. Cum iusto enim et legitimo hoste res gerebatur, adversus quem et totum ius fetiale et multa sunt iura communia. Quod ni ita esset, numquam claros viros senatus vinctos hostibus dedidisset. At vero
Abbreviated transcription (Latin):
iurand iouis quisquis igitur, iusiurand¬
uiolat ĩs fidem urolat᷑ quã in capitalio
uicinam ioius optimi, et maxima ue in
Catonis orõne est, marores nr̃i ẽẽ uolu¬
erint /⁊it enim ne iratꝰ quid iupiter
plus Regulo nocuisset ꝙͣ sibr nocuit ip̃e
Regulus certe si nicħ malum esset nisi do¬
lere Id autem non mͦ non sũmũ malum
s ne malum quidem ẽẽ maxĩa auccori ͭ ͤ
pħi. affirmant quoꝵ quid̃ testem noni
medioccem s haut scio an grauissimũ
minima de malis ⁊d est ut curpit᷑ potiꝰ
ꝙͣ calamitose an est ullam maius malũ
curpitudine. Que si in de formitate cor¬
poris ħẽat aͥd offensionis qñea illa depͣ¬
uacõ et feditas curpificati animi debet
uideri. Itaq neruo suis qui ⁊ sta disserũt
solum audent malũ dice̾ ed qd curpe sit
Nam illus quid neq dedi/ neo do ĩfideli
atieus ꝑ sone ẜuiend fuit s si hoc sͥ sumt
nullam̃ esse fidem que anfideli datta siei di¬

Expanded text:
iurandum Iovis”. Cum igitur iusiurandiurandum Iovis”. Cum igitur iusiurandviolat, is Fidem violat, quam in Capitolio vicinam Iovis optimi maximi, ut in Catonis oratione est, maiores nostri esse voluerunt. At enim ne iratus quidem Iuppiter plus Regulo nocuisset, quam sibi nocuit ipse Regulus. Certe, si nihil malum esset nisi dolere. Id autem non modo non summum malum, sed ne malum quidem esse maxima auctoritate philosophi affirmant. Quorum quidem testem non mediocrem, sed haud scio an gravisminima de malis, id est ut turpiter potius quam calamitose, an est ullum maius malum turpitudine? quae si in deformitate corporis habet aliquid offensionis, quanta illa depravatio et foeditas turpificati animi debet videri! Itaque nervosius qui ista disserunt, solum audent malum dicere id, quod turpe sitNam illud quidem: Néque dedi neque do ínfideli Atreus, personae serviendum fuit. Sed si hoc sibi sument, nullam esse fidem, quae infideli data sit, vi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ uiehul haleue ipi negaeñ dicut nichil
ligionis que tantã utilitatem ꝑuerteret
an ne curpiter face̾t pmũ minima dẽ
malis Non igitut tantũ mali turpitudo
asta habebit᷑ ꝙͣtũ ille cruciatus deinde
pio Rege dicit ᷑ luculente tñ dicitur ad¬
honesta q̃ non sunt. ut hoc rp̃m uidet ho¬
nestum confuandi iurisiurandi causa ad cru¬
ciatũ reu̾tisse s fit non honestũ qqr quod
ꝑ uim hostium eẽt accũ Ratũ esse nõ de buit
adiuit etiam quitquid ualde utile sit id fi̾
honestũ etiam si antea non uideret᷑ hee
qui neq ritisei solet nͨ noce̾ hec quid rac̃o
non magł concia reguli ꝙͣ conera oõii sui¬
randum ualet. S in iureuirando nõ qui
metus s quenis sit debet incelligi. Est ẽi
iusuran di affirmac̃o religiosa qd autẽ
affirmate qͣi deo teste ꝓmiẜis id tenend̾ ẽ
Iam enĩ non ad iram deoꝵ que nulla est ẜ
ad iusticiam et ad fidem ꝑtinet / Nã p̾clar
Enuius o. fides alma apca piius. et ius¬

Expanded text:
deum nihil habere ipsum negotii dicunt, nihil ligionis, quae tantam utilitatem perverteret. An ne turpiter faceret? Primum minima de malis. Num igitur tantum mali turpitude ista habebat, quantum ille cruciatus? Deinde b impio rege dicitur, luculente tamen dicitur. Adhonesta, quae non sint. ut hoc ipsum videtur honestum, conservandi iris iurandi causa ad cruciatum revertisse; sed fit non honestum, quia, quod per vim hostium esset actum, ratum esse non debuit. Addunt etiam, quicquid valde utile sit, id fieri honestum, etiamsi antea non videretur. Haec qui neque irasci solet nec nocere. Haec quidem ratio non magis contra Reguli quam contra omne ius iurandum valet. Sed in iure iurando non qui metus, sed quae vis sit, debet intellegi; est enim ius iurandum affirmatio religiosa; quod autem affirmate quasi deo teste promiseris, id tenendum est. Iam enim non ad iram deorum, quae nulla est, sed ad iustitiam et ad fidem pertinet. Nam praeclare En
Abbreviated transcription (Latin):
tare/ Itaq quid fecit In senatũ uenit
Mandata expo suit sententiã ne drceret
recusauit ꝙ̃dui iureiurando hostiũ ten̾et
non esse se senatorem atq allud etiã ostul¬
tum hõiem dixit quispram et repugnã¬
tem utilitati sue Reᵈcciꝑtiuos negauit
nos duces se iam ꝯfectũ senectute. Cuius
cũ ualusset aucc̃as acciui retenti funt Ipẽ
Cartaginam redut neq eũ caritas pat̾e
retinuit nec suoꝵ/ neq uo tũ ignorabat
sead crudelissum hostem et ad exqͥsita sup
eirit in meliore ct̃ ꝙ̃ si dõmi senex captiuꝰ¬
ꝑiurus consulans remansisset, at sculte
qui non mͦ non censuerit captiuos remit¬
tendeõs d̃m etram dissua serit. Quomorbi
stulce etiam ne si rei . p. conducebat Po
le esse Puertũt hores ea que sune fundͭͤ
natuie cũ utilitatem ab honestate se iun¬
gũt. Omes enim ex petimꝰ utilitatẽ ad
eamq rapimͦ nec face̾ alicer ulloͦ possu¬
mus /nam quis est qui utilia fugiat aut

Expanded text:
tare. Itaque quid fecit? In senatum venit, tare. Itaque quid fecit? In senatum venit, mandata exposuit, sententiam ne diceret recusavit, quam diu iure iurando hostium teneretur, non esse se senatorem. Atque illud etiam O stultum hominem, dixerit quispiam, et repugnantem utilitati suae!, reddi captivos negavit nos duces, se iam confectum esse senectute. Cuius cum valuisset auctoritas, captivi retenti sunt. Ipse Kartaginem redit, neque eum caritas patriae retinuit nec suorum. Neque vero tum ignorabat se ad crudelissimum hostem et ad exquisita superat in meliore causa, quam si domi senex captiiurus consularis remansisset. At stulte, qui non modo non censuerit captivos remittendos, verum etiam dissuaserit. Quo modo stulte? etiamne, si rei publicae conducebat? pole esse? Pervertunt homines ea, quae sunt fundamenta naturae, cum utilitatem ab honestate seiungunt. Omnes enim expetimus utilitatem ad eamque rapimur nec facere aliter ullo modo possumus. Nam quis est, qui utilia fugiat? aut
Abbreviated transcription (Latin):
maliciosam fide sacrata ius ꝓpetuo fallẽt
Illi uo non modo cũ hostib umii etiã ꝯ fluctib
id qd fecit dimicare meliꝰ fuit ꝙͣ deẜe̾ ꝯsen¬
tientem greciam ad bellum barbaris infe¬
rendum Si omictamꝰ fabrilas et ex t̾uar
ds rem fc̃am mamq ueniamꝰ.m. aciliꝰ
regulus cũ consul iterũ in affricci ex in¬
sidñs captus esset duce ranceppo lage dẽme¬
mor imꝑatore auit̃ patre hannibalis ha¬
nulgare iurritus missus est a senatum ut
nisi redditi ẽẽnt penis captiui nobiles
quidam rediret ip̃e cartaginam is cũ ro¬
mam uenisset. ualitatis spẽm uidebat s
eam ut res declarat falsam iudicauit qͥ
erat ta lis man̾e̾ in pat̾am/ esse domi sue
dignitatis gradum. Quis hec neget essẽ
utilia Que censes magnitudoamini et for¬
titudõ negant/ nam locupletiores queris
auctores harum est eium uirtutũ ꝓpͥiomn
nichil ex timescẽ̾ oĩa hũana despicere ni¬
chil ꝙ hõr accidẽre possit intolerand pri¬

Expanded text:
ciam, Fidé sacratae iús perpetuo fálleret. Illi vero non modo cum hostibus, verum etiam cum fluctibus, id quod fecit, dimicare melius fuit quam deserere consentientem Graeciam ad bellum barbaris inferendum. Sed omittamus et fabulas et externa; ad rem factam nostramque veniamus. M. Atilius Regulus cum consul iterum in Africa ex insidiis captus esset duce Xanthippo Lacedaemonio, imperatore autem patre Hannibalis Hamilcare, iuratus missus est ad senatum, ut, nisi redditi essent Poenis captivi nobiles quidam, rediret ipse Carthaginem. Is cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat, sed eam, ut res declarat, falsam iudicavit; quae erat talis: manere in patria, esse domui suadignitatis gradum. Quis haec negat esse utilia? quem censes? Magnitudo animi et fortitudo negat. Num locupletiores quaeris auctores? Harum enim est virtutum proprium nihil extimescere, omnia humana despicere, nihil, quod homini accidere possit, intolerandum pu
Abbreviated transcription (Latin):
magnum uidet᷑ ut mario p̾riꝑe colle¬
gis et cribunis plebis pplarem gram
non ⁊ta turpo consulem obeam rem fieri
qd sͥ tunc ꝓposuerat ualde utile uide bat
Sioñn una Regula estiquam tͥ cupio
esse notissimam, aut illud qd utile ui¬
detur turpe ne sit, aut si curpe est ne ui¬
deatur esse ucile. Quid gͥ possumꝰ ne
aut illum mariũ uirũ bonũ iudicare
Atq huc explica atq excute intelligẽ
tuam. ut uideas que sit in ea regila¬
epẽs/ forma et notio uiri boni. Ta dit gͦ
in uirum boͫ mentiri emolumenti sui
causa crimĩari. preciꝑe fallert / nicħ.
ꝓfecto minꝰ/ Est ergo ulla Res tanti aut
cõmodũ ullum cam expetend ut uĩri
bom splendorẽ ⁊ nomen amittas. Quid
est ꝙ afferre tantũ utilitas ista que
dicit᷑ possit ꝙͣcũ auferre si bomi uiri nͥ
eri piut fcde̾m iusticiamq detrax̾it. Qͥs
enim int̾est utrũ se ex hoie ꝯu̾tat quis¬
in beluam aut hõĩs figura ĩmanitatem
geiat belue/ Qs qui om̃ia tecta ⁊ ho¬

Expanded text:
magnum videtur, ut Mario praeripere collegis et tribunis plebi popularem gratiam non ita turpe, consulem ob eam rem fieri, quod sibi tum proposuerat, valde utile videbatur. Sed omnium una regula est, quam tibi cupio esse notissimam, aut illud, quod utile videtur, turpe ne sit aut, si turpe est, ne videatur esse utile. Quod igitur? possumusne aut ilium Marium virum bonum iudicare aut hunc? Explica atque excute intellegentiam tuam, ut videas, quae sit in ea species forma et notio viri boni. Cadit ergo in virum bonum mentiri emolumenti sui causa, criminari, praeripere, fallere? Nihil profecto minus. Est ergo ulla res tanti aut commodum ullum tam expetendum, ut viri boni et splendorem et nomen amittas? Quid est, quod afferre tantum utilitas ista, quae dicitur, possit, quantum auferre, si boni viri nomen eripuerit, fidem iustitiamque detraxerit? Quid enim interest, utrum ex homine in belluam, an in hominis figuta immanitatem gerat belluae? Quid? qui omnia recta et ho
Abbreviated transcription (Latin):
um ẽẽ concupiu̾it ⁊ dq ꝑfec̾it/ hauc cupi¬
ditatem si honestã quis eẽ dicit amens
ist ꝙꝓbat eñi legũ ⁊ lib̾tatis it̾itũ eaxꝙ
oppressionem teteam et detestabsem gło sa
sutas Qui aut̃ fateat᷑ honestũ nõn esse
Inea ciuĩtate que liberti fuit queq ẽe de
de beat Regnare s ei qui face̾ possit ẽẽ uti¬
le qua hunc abuugacõe, aut quo potius
quitio a tanto errore conor auelle̾ potest
eiũ dii rmortales cuuꝙͣ ẽẽ utile fedissimũ
es teterrimũ pacricidiũm patrie ꝙuis is

Expanded text:
um esse concupiverit idque perfecerit! Hanc cupiditatem si honestam quis esse dicit, amens est; probat enim legum et libertatis interitum earumque oppressionem taetram et detestabilem gloriosam putat. Qui autem fatetur honestum non esse in ea civitate, quae libera fuerit quaeque esse debeat, regnare, sed ei, qui id facere possit, esse utile, qua hunc obiurgatione aut quo potius convicio a tanto errore coner avellere? Potest enim, di immortales! cuiquam esse utile foedissimum et taeterrimum parricidium patr
Abbreviated transcription (Latin):
in coplocũ ip̃e succe daic Non igit᷑ faciat
dixĩt quis ꝙ utde sic qñ uero expediatiy ͦ¬
aio incelligat nichil nec expedit nec
tile esse qd sit iniustũ hoc qui nõ didic̾it
bonꝰ uir esse non poterit fimbriam q¬
sularem audieram de pacr̃e m̃o puer
iudicem . M. lutatio pinchie fuisse egͥti
Romano sane honesto cũ quidam sponsi¬
onem feasset insi uir bonus esset/ Itaq
ei dixisse fimbriam se illam rem nũqͣ
iudĩcaturum ne aut spoliaret fama ꝓ¬
batũ ħoiem si contia iu dicasset nut sta¬

Expanded text:
cum ipse succedat? Non igitur faciat, dixerit quis, quod utile sit, quod expediat? Immo intellegat nihil nec expedire nec utile esse, quod sit iniustum; hoc qui non didicerit, bonus vir esse non poterit. C. Fimbriam consularem audiebam de patre nostro puer iudicem M. Lutatio Pinthiae fuisse, equiti Romano sane honesto, cum is sponsionem fecisset. NI VIR BONUS ESSET. Itaque ei dixisse Fimbriam se illam rem numquam iudicaturum, ne aut spoliaret fama probatum hominem, si contra iudicavisset, aut sta
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt/ neq petiturus umꝙͣ consulatũ uide¬
retur. Q. metellũ cui  legatꝰ erat sũ¬
mum uirum ⁊ aiuem cũ ab eo imꝑatore
consulem fecissent, breui tempore aut
uiulim aut morturim iugurtam sẽ in
potestatem ppłi.⁊. redacturum Itaq
scũs est ille quidem consul s a fide ius¬
ticiaq di scessit qui optimũ et grauis¬
simũ cuiem cuius legatus et aqͦ missꝰ
esset in inuidram falso cͥmĩe adduxit
Nec nr̃ quidem gratidianꝰ offõ iuiria
bomi functus est tũ cũ pretor eẽt colle¬
giũq p̾corum cribum plebis adhibu¬
issee uẽ res mĩmaria de cõi sentẽcia
constitueret᷑. Iaccabat᷑ enim tẽporib
illis nũmus sic ut nemo posset scire
quid haberet. consctipserunt cõiter edic¬
tum cum pena atq indic̃o constitue¬
runtq aic oẽs siuł in rostra post medi¬
em conscendent et cet̾iquidem. alius,
alio marius absellus in rostra recca

Expanded text:
ceret, neque petiturus umquam consulatum videceret, neque petiturus umquam consulatum videretur, Q. Metellum, cuius legatus erat, summum virum et civem, cum ab eo, imperatore consulem fecissent, brevi tempore aut vivum aut mortuum Iugurtham se in potestatem populi Romani redacturum. Itaque factus est ille quidem consul, sed a fide iustitiaque discessit, qui optimum et gravissimum civem, cuius legatus et a quo missus esset, in invidiam falso crimine adduxerit. Ne noster quidem Gratidianus officio viri boni functus est tum, cum praetor esset collegiumque praetorium tribuni plebi adhibuissent, ut res nummaria de communi sententia constitueretur; iactabatur enim temporibus illis nummus sic, ut nemo posset scire, quid haberet. Conscripserunt communiter edictum cum poena atque iudicio constitueruntque, ut omnes simul in rostra post meridiem escenderent. Et ceteri quidem alius alio, Marius ab subselliis in rostra recta
Abbreviated transcription (Latin):
utile qd non honestũ sic. Itaq talos dit
non modo face̾ s ne cogitare quid̃ qͥꝙͣ
au deb̾it qd non audeat prediccre. Hec
mĩquid carpe est dubitare p hõs que nõ
rusticiquidem Subitant. Ai quib natũ
est id qͦ ram ꝯt̾tũ est uetustate ꝓribium
Cum enim fidem alicuiꝰ bonitatemq
laudant dignũ esse dicunt qui crmn in
tenebris mĩces. hoc ꝙͣ habet uim insullã
nichil expedire ꝙ non deceat etiam si
ad possis nullo reffellente obtinẽ uido¬
ne hoc ꝓubio neq gigi alli posse ueniã
dari nec huic quem paulo aute finge¬
bam digitoꝵ ꝑcussione heditates oũn
posse comu̾tere ut enim qd curpo estrid
qͣnas occultet᷑ tañ honestũ fieti nullo
potest/ sic qd honestum non est id ucile
uit sic effici non potest adu̾sante ⁊ re¬
pugnante natura/ uc enĩ cũ ꝑ magna
premia sunt/ est causa peccandi .G. ma¬
riꝰ cũ aspe consulatus longe abesseti
etiam sepciurũ anim ꝑost p̾curam ia¬

Expanded text:
utile, quod non honestum sit. Itaque talis vir non modo facere, sed ne cogitare quidem quicquam audebit, quod non audeat praedicare. Haec non turpe est dubitare philosophos, quae ne rustici quidem dubitent? a quibus natum est id, quod iam contritum est vetustate, proverbium. Cum enim fidem alicuius bonitatemque laudant, dignum esse dicunt, quicum in tenebris mices. Hoc quam habet vim nisi illam, nihil expedire, quod non deceat, etiamsi id possis nullo refellente optinere? Videsne hoc proverbio neque Gygi illi posse veniam dari neque huic, quem paulo ante fingebam digitorum percussione hereditates omnium posse converrere? Ut enim, quod turpe est, id, quamvis occultetur, tamen honestum fieri nullo modo potest, sic, quod honestum non est, id utile ut sit, effici non potest adversante et repugnante natura. At enim, cum permagna praemia sunt, est causa peccandi. C. Marius cum a spe consulatus longe abesset et iam septimum annum post praeturam ia
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ de ip̃is scriptis non ea que nunc s accõe
ñtis mandaremꝰ ut sepe fecimꝰ. Cum aut̃
runt forenses et senatorie. Nichil age̾ aut̃
cũ ammꝰ non posset in hñs studus abruitio
usatus etatis. Exrstimaui honestissime posse¬

Expanded text:
deinde ipsis scriptis non ea, quae nunc, sed actiones deinde ipsis scriptis non ea, quae nunc, sed actiones nostras mandaremus, ut saepe fecimus. Cum autem runt forenses et senatoriae. Nihil agere autem cum animus non posset, in his studiis ab initio versatus aetatis existimavi honestissime mole
Abbreviated transcription (Latin):
ab honestate. Marte fili ueq ab
omni gen̾e uirtutis sacis expli¬
catum arbictor libro suꝑiore.
Sequit᷑ ut hec officoꝵo genera
ꝑsequar que ꝑtinent ad uiteel¬
tum et ad ẽaꝵ Rers quib utũt᷑ homines
facltatem As opes ad copras in quo tunc
di studium excitauẽrũt. tamen int̾ dũ uereor
ne quibusd bonis uiris pħre nomen sit inui¬
sum Mirentq in eatmñ me opere et temꝑis
tur quib se ip̃a cõmisserat oes meas cuitis
cogitacõesq in eam conferebam. Cum autẽ
dñatu unius omñia tenerent᷑ neq eet usꝙͣ
confilio aut auc̃ti locus socios demq tuẽde
rei publice sũmos uiros amisissem Necine
angorib dedi/ quib eem confectus nͥ his res¬
titissem nec rursum in digius hore docto uo¬
luptatib ltq utinam res. p. stetisset qͦ
ceperat statu nec in hores non tam cõmu
pͥmum eim ut stante re .ꝑ. face̾ solebamꝰ
in agendo plus ꝙͣ in scribendo ope poneremꝰ

Expanded text:
ab honestate, Marce fili, atque ab ab honestate, Marce fili, atque ab omni genere virtutis, satis explicatum arbitror libro superiore. Sequitur, ut haec officiorum genera persequar, quae pertinent ad vitae cultum et ad earum rerum, quibus utuntur homines, facultatem, ad opes, ad copias ; in quo tur di studium excitaverunt, tamen interdum vereor, ne quibusdam bonis viris philosophiae nomen sit invisum mirenturque in ea tantum me operae et temporis tur, quibus se ipsa commiserat, omnis meas curas cogitationesque in eam conferebam; cum autem dominatu unius omnia tenerentur neque esset usquam consilio aut auctoritati locus, socios denique tuendae rei publicae, summos viros, amisissem, nec me angoribus dedidi, quibus essem confectus, nisi iis restitissem, nec rursum indignis homine docto voluptatibus. Atque utinam res publica stetisset, quo coeperat, statu nec in homines non tam commutPrimum enim, ut stante re publica facere solebamus, in agendo plus quam in scribendo operae poneremus,
Abbreviated transcription (Latin):
uideantur eurpra. Ea possidonius collegit
ca nͨ res. p. quidem ꝓse suscipr uolet sed
hec ꝯmodicis se res habet qd non pt̃ accide̾
sit in officiis diligendis ilꝯoe genꝰ officãꝵ
excelle qd teneat᷑ hom̃ societate. Et enm
cognicõem prudentiam q sequet᷑ cõsiai̾ta
actio Ita fit ut age̾ consi derare pluris sit
ꝙͣ cogitate prudentet iatq hec quid hacte¬
nis pate factus enim locus est ipẽ ut nõ
difficile sit in exquirendo officõ qued cuiq
sit ꝓponend uidere In ip̃a autem cõitate
sunt gicedus officõꝵ ex quib quid cuq pͤ¬
stet intelligi possit ut pͥma dñs ĩmorta¬
lib secunda patrie. c̾cui pentib Deĩceps
gradatim. que reliquis debeant᷑ quib ex
teb breuiter disputatis intelligi pt̃ non
solum ad hores solere dubrtare Ronestum¬
neun turpe sit s etiam duob ꝓpositis hõẽstis
utrũ honestius sit hio locus a panetio est
ut supra dixr pretermissus S ad Reliqua
secundus.
uemadinodum officia ducẽnt᷑

Expanded text:
t ca quidem pro se suscipi volet. Sed hoc commodius se res habet, quod non potest accidere tsit, in officiis deligendis id genus officiorum excellere, quod teneatur hominum societate. Etenim cognitionem prudentiamque sequetur considerata actio; ita fit, ut agere considerate pluris sit quam cogitare prudenter. Atque haec quidem hactenus. Patefactus enim locus est ipse, ut non difficile sit in exquirendo officio, quid cuique sit praeponendum, videre. In ipsa autem communitate sunt gradus officiorum, ex quibus, quid cuique praestet, intellegi possit, ut prima dis immortalibus, secunda patriae, tertia parentibus, deinceps gradatim reliquis debeantur. Quibus ex rebus breviter disputatis intellegi potest non solum id homines solere dubitare, honestumne an turpe sit, sed etiam duobus propositis honestis utrum honestius sit. Hie locus a Panaetio est, ut supra dixi, praetermissus. Sed iam ad reliqua Secundus Quem ad modum officia ducerentur
Abbreviated transcription (Latin):
teltio de hac ꝑte pollicet᷑ si dernceps esse
dicturũ Accedit eodem testis locuplex
possidomus qui etiam scribit in quadtcm
Epłã . p. rutilium rufum dicc̾ sole̾ qui
cricudo ae liqui corꝑis imiitandi sp̃e aufe¬
nemiem ꝓsecuturũ. Qͣobrem de iudicio
Panetii Subrtari non potest. Recte ne aut̃
hanc t̾ciam ꝑtem ad exquirend officium
adiunx̾it. an secus de eo fortasse dubicari
pt̃ Nam siue honestũ solum bonũ esti ut
Storcs placet sue qd honestũ est dita

Expanded text:
tertio de hac parte pollicetur se deinceps esse tertio de hac parte pollicetur se deinceps esse dicturum. Accedit eodem testis locuples Posidonius, qui etiam scribit in quadam epistula P. Rutilium Rufum dicere solere, qui chritudo reliqui corporis imitandi spem aufeneminem persecutum. Quam ob rem de iudicio Panaeti dubitari non potest; rectene autem hanc tertiam partem ad exquirendum officium adiunxerit an secus, de eo fortasse disputari potest. Nam, sive honestum solum bonum est, ut Sto