comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re inpeculio sit adu̾sꝯ ꝑentes ⁊ patro¬
nos repeticio enis ꝙ ui alca uisum ẽ
utł ex hec ecco dauda eit. Si messor¬
ꝑposuit. aquo falli nos no oportet. sa
renunciatione si forte de finsb ꝯtencio
sit. uł erptor scire uelit ur uenditor
cuuismẽi ager ueneat. Io anͣt hanc
acc̾oem ꝓposuit. qr ne credid̾unt uet̾¬
esint̾ tales ꝑsonas locat̾oem ⁊ oduccio¬
ne esse si mag̃ eꝑam enficii loco pb̾i

Expanded text:
re in peculio sit. Adversus parentes et patronos repetitio eius quod in alea lusum est utilis ex hoc edicto danda est. VIoposuit. a quo falli nos non oportet: nam renuntiatione, si forte uel de finibus contentio sit uel emptor scire uelit uel uenditor, cuius modi ager ueneat. ideo autem hanc actionem proposuit, quia non crediderunt ueteres inter talem personam locationem et conductionem ess
Abbreviated transcription (Latin):
it hec accio ei cuius int̾fint falsum
med̾ renu̾ciatũ noͥ esse ħ est uł ẽp̃to¬
ꝙ plus dedit agi cum m̃sore nõ posse. E¬
Nichil eĩ emptoris ut̾esse cum pessit ꝯ¬
dico̾ nisi soluento uenditor noͦ flut. Tc̃¬

Expanded text:
 haec actio ei, cuius interfuit falsum modum renuntiatum non esse, hoc est vel emptocere potest quod plus dedit, agi cum mensore non posse: nihil enim emptoris interesse, cum possit condicere: nisi solvendo venditor non fu
Abbreviated transcription (Latin):
ci atq si muic intra etatẽ essent. ¶Uen¬
dentib curatocib minocis fundũ emp¬
tor extitit. luci ꝯ cici ꝯ⁊ sex fere annus pos¬
sedit.⁊ longe lateq rem meliore̾ fecit. Qro
cum sinc ydonei curatores anminor adu̾
tuend̾.nisi mnaluit om̃s expensas qͣs bona
fide emptor fecisse se ꝓbau̾it ei pr̃are. ma¬
xime cum sit ei ꝑatum ꝓitẽ auxiliu̾
curatotib eiꝯydoneis ꝯstitutis.

Expanded text:
ci atque si nunc intra aetatem essent. Uendentibus curatoribus minoris fundum emptor extitit Lucius Titius et sex fere annis possedit et longe longeque rem meliorem fecit: quaero, cum sint idonei curatores, an minor aduetuendum, nisi si maluerit omnes expensas, quas bona fide emptor fecisse adprobauerit, ei praestare, maxime cum sit ei paratum promptum auxilium curatoribus eius idoneis constitutis.
Abbreviated transcription (Latin):
earõne restitiueam. ꝙ uenditor denu̾¬
ciando post diem quo placu̾at esse ꝯmis¬
sum. ⁊ preciũ petento recessisse alege iudeᷤ.
mag̾ qͣmᷤᷤ creditor pignꝰ distraxisset.
post mort̾e̾ tebitoris die selut̾ͥois finita.
Qͥa tñ lex ꝯmissoria displicebat ei. ꝓnu̾¬
ciauit eam unt̾. restituendam. Meuit
⁊ illud ĩꝑatore̾ ꝙ pricres tutores nõ res¬
que ominisissent manentes inpt̃ate. t̾c

Expanded text:
ea ratione restitui eam, quod uenditor denunea ratione restitui eam, quod uenditor denuntiando post diem, quo placuerat esse commissum, et pretium petendo recessisse a lege sua uimagis quam si creditor pignus distraxisset, post mortem debitoris die solutionis finita. quia tamen lex commissoria displicebat ei, pronuntiauit in integrum restituendam. mouit etiam illud imperatorem, quod priores tutores, qui non resquae omississent manentes in potestate, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
fuccurrere oꝑt̾e.certi iiris sit. cessabit
miẜatio etatis ad medioerem pena iudi¬
cem ꝓdux̾it S ut ad leg̾. inlie te adult̾¬
iis chociendis p̃cepta ueniamꝯ. utiq n¬
uula tep̾catio adult̾ii pene est.si se mĩor
annis ad ult̾um fateatur. dixi ⁊ nec si ꝗd
p̃cunniie ꝓꝯꝑto strupe acceꝑit. aũ do¬
mũ prebi̾nt ad id strupũ adult̾iuue
ineam ꝯmitend̾.⁊ nõ sit etatis excasat᷑o
adu̾sꝰ p̾cepta legum ei ꝗ dum loges ĩ¬
nocat. contra eas commitat.
ut si intra duos m̃ses ab empt̾oe. reliꝗ
p̾cu ꝑtem dimidiam n̾o̾ soluiss anẽp¬
tus ess. It̾ si intra alies duos menses re
defincto. rutiliana pupillaris etatis suc¬
cesfat. cui9 tutores in solone cessau̾ant
uenditor denũciatõib tutorib sepe da¬
tis. post annu̾ eand̾ posso̾em claudiot
hele macho uendid̾at. pupilla inint̾.
restitui desid̾abat. uicta tam ap̾ pretorẽ
ꝙͣ ap̾prefectũ urb̃ ꝓuecau̾at ꝑutabam

Expanded text:
uccurrere oportere certi iuris sit, cessabit miseratio aetatis ad mediocrem poenam iudicem produxerit. sed ut ad legis Iuliae de adulteriis coercendis praecepta ueniamus, utique nulla deprecatio adulterii poenae est, si se minor annis adulterum fateatur. dixi, nec si quidit, aut domum praebuerit ad stuprum adulteriumue in eam committendum: et non sit aetatis excusatio aduersus praecepta legum ei, qui dum leges inuocat, contra eas committit.ut si intra duos menses ab emptione reliqui pretii partem dimidiam non soluisset, inemptus esset, item si intra alios duos menses reldefuncto Rutiliana pupillaris aetatis success‹e›rat, cuius tutores in solutione cessauerunt. uenditor denuntiationibus tutoribus saepe datis post annum eandem possessionem Claudio Telemacho uendiderat. pupilla in integrum restitui desiderabat: uicta tam apud praetorem quam apud praefectum urbi prouocauerat. putabam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ intestata matre hicura ess. Itaq diqi
potest. eam q̃ omissa est ⁊̃ si tetam hrdita¬
tem ab intestato petat.⁊ obtinuit solã
habita̾m uniu̾sam successione̾ ꝙ̃ ad̾ si
alt̾a omifiss legit̾ĩam ħrditatem s nõ
est ad mittend̾. ut adn̾sꝯ sororem audia¬
turagñdo de inoffe̾. Pret̾ea dicend̾ est. ñͥ
esse sisem omitenti eam q̃ extestam̃to
adit.⁊ites ab ex tranco semisse esse au
testam̃tum infirman dicend̾ est ⁊ͥ insti¬
tutam ab intestato posse a dire hrdicatẽ.
nec cĩ q̃ extestam̃to adiit. ꝙ putat uałẽ
repudiare legicima hĩ ditatem uicetur.
ꝙͣ ꝗdemnescit sͥ defcrri. cum hn ꝗsciant
nis suu̾ eligentes id ꝙ putant sͥ ꝯpet̾e. nͥ
amictant. ꝙ euenis in patrono ꝗuidici¬
um defuncti falsa opinione motꝰ amp¬
tam hr̃ditatem p̾teritam uenticare cũ
recisso testam̃te ⁊ institute silnum iꝰ
sit. ad ennde in heredicatis

Expanded text:
estata matre habitura esset: itaque dici potest eam quae omissa est etiam, si totam hereditatem ab intestato petat et optineat, solam habituram uniuersam successionem, quemadmodum si altera omisisset legitimam hereditatem. sed non est admittendum, ut aduersus sororem audiatur agendo de inofficioso: praeterea dicendum est non esse similem omittenti eam, quae ex testamento adiit: et ideo ab extraneo semistestamentum infirmari, dicendum est etiam institutam ab intestato posse adire hereditatem: nec enim quae ex testamento adiit, quod putat valere, repudiare legitimam hereditatem videtur, quam quidem nescit sibi deferri: cum et hi qui sciant ius suum, eligentes id quod putant sibi competere, non amittant. quod euenit in patrono, qui iudicium defuncti falsa opinione motus amptam hereditatem praeteritam uindicare, cum rescisso testamento etiam institutae saluum ius sit adeundae heredi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẜuum neccͣium pure scriptos paciscẽ¬
tes priusꝙͣ se inmisceant putat recte pa¬
cisci. ꝙ et u̾m est. d̾ ⁊ in extumeo hr̃ede.
qui si mandato creditoꝵ adierit. ⁊ ma
dati putat eũ hẽc acc̾oem. s siqͥs ut supͣ
retulimꝰ inẜ̃uitute pactus sit. negat. i¬
si quid inẜuiture egit post hb̾tatem ꝙ¬

Expanded text:
uum necessarium pure scriptos, paciscentes priusquam se immisceant putat recte pacisci, quod uerum est. idem et in extraneo herede: qui si mandatu creditorum adierit, etiam mandati putat eum habere actionem. sed si quis, ut supra rettulimus, in seruitute pactus est, negat Msi quid in seruitute egit, post libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾ałr quociens pactum auire cõi re¬
motum est. ẜuari ħ nõ eportet. nec le¬
gati. nec iꝯuirand̾ de ħ exactum. ne
pacisci no licet ẜuanda nõ est.s om̃i¬
medo rescindenda ¶Si ante aditam hr¬
ditaten paciscat᷑. quis cum creditoribus
ut minꝯ soluatur pactum uabtm est¬
S ⁊ si ẜuus sit qui paciscit᷑ priusꝙͣ nb̃ta¬
tem ⁊ h̾rditatem.ad ipiscatin:qr sub¬

Expanded text:
r quotiens pactum a iure communi remotum est, seruari hoc non oportet: nec legari, nec iusiurandum de hoc adactum ne pacisci non licet, seruanda non est, sed omnimodo rescindenda.Si ante aditam hereditatem paciscatur quis cum creditoribus ut minus soluatur, pactum ualiturum est.Sed si seruus sit, qui pa‹ci›scitur, priusquam libertatem et hereditatem apiscatur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tractu paciscendo. alt̾ ex hrdib acqͥ¬
rere sibi potuit ercept̾dem.airrũq ita re
pacta ꝯuenta que neq dolo malo.n.
adu̾sa leges. pleb̾cita. senatꝯ ꝯfulta de¬
creta uł edc̃a principum n quo fraus

Expanded text:
tractu paciscendo alter ex heredibus adquirere sibi potuit exceptionem. utrumque itaquePacta conventaque, que neque dolo malo neque adversus leges, plebiscita, senatusconsulta, decreta, edicta principum neque quo fraus
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ani acc̾oem ait inbone fidei udicus.
zolema ei dic̾e pacta ꝯuenta messe bõe
fidei iudicus. S ħ̾sic accipiendum est.
ut siquidem ex ꝯtinenti pacta si secu¬
ta sunc et̾ ex ꝑte accoris insunt. si erint̾¬
uallo. u̾o merit. nec ualebunt si agat᷑
ne erpacto accio nascat᷑. ut puca post.¬

Expanded text:
s: solemus enim dicere pacta conuenta inesse bonae fidei iudiciis. sed hoc sic accipiendum est, ut si quidem ex continenti pacta subsecuta sunt, etiam ex parte actoris insint: si ex interuallo, non inerunt, nec ualebunt, si agat, ne ex pacto actio nascatur. ut puta post
Abbreviated transcription (Latin):
ooffm orige manau̾it. ad iticem
ingr̾i equitũ prest̃os pretorio antiqͥto
asticutos e̾e̾ a quib dam scͥptoͣib tradi¬
tum est. Nam cũ apͥ ueteres dictatoͣib
ãd pos simima potestas crede̾t᷑.⁊ ingr̾os
equicũ sibi ebge̾nt. qui asociati pͥtici¬
ꝑali cure milicie gr̾a. scd̾am post eor

Expanded text:
 origo manauerit. ad uicem magistri equitum praefectos praetorio antiquitus institutos esse a quibusdam scriptoribus traditum est. nam cum apud ueteres dictatoribus ad tempus summa potestas crederetur et magistros equitum sibi eligerent, qui adsociati participales curae ad militiae gratia secundam post eos
Abbreviated transcription (French):
numussiones. Sane siqͣer ca collega i¬
aliꝗͣ insta ea̾ impedita collegam posse
manumissionẽ ẽpedut. gnata cen¬
suit. Cõnͥlules ar ẜuos suos manum¬
itte posse. nłła duritatio est .S. si eue

Expanded text:
numissiones. sane si qua ex causa collega aliqua iusta causa impeditus, collegam posse manumissionem expedire senatus censuit. Consules apud se seruos suos manumittere posse nulla dubitatio est. sed si eue
Abbreviated transcription (Latin):
tcem enisq fructꝰ medio tr̃r cegere.
¶Siꝗs ⁊ irricum dicat oe cestamentũ
uł ruptũ. ⁊ in offõm. ꝯditid ei deferri
debeat utrura peiꝰ mou̾e uol ¶Si
filiꝯ ex hr̃ datus inposso̾e sit ħ̾rditatis
s. rirro ꝯdem hrs petet ħ̾rditatem. fi¬
Meminisse au̾c oportebie. cum ꝗ testa¬
mentum inoffõni imꝓce dixit. ⁊ no
õbrinuitid ꝙ intestame̾to acceꝑis. ꝑ¬
dere ⁊ id fisco uendicari qͣi indigno ab

Expanded text:
sque fructus medio tempore cogere.Si quis et irritum dicat testamentum uel ruptum et inofficiosum, condicio ei deferri debet, utrum prius mouere uolet.Si filius exheredatus in possessione sit hereditatis, scriptus quidem heres petet hereditatem, fiMeminisse autem oportebit eum, qui testamentum inofficiosum improbe dixit et non optinuit, id quod in testamento accepit perdere et id fisco uindicari quasi indigno
Abbreviated transcription (Latin):
cend̾ est nlłm uidicũi mou̾e cim debi¬
tam portionẽ ⁊ eiꝯ fructꝰ hr̃e possit.
fructꝰ ei sołe in falcidiam ĩputarine
est in cognitum. ergo et si ab inicio
ex semis ᷑ e hĩs institutꝰ iget᷑ post de¬
cennium restitu̾e. ħrditatem nich

Expanded text:
 cum debitam portionem et eius fructus habere possit: fructus enim solere in Falcidiam imputari non est incognitum. ergo et si ab initio ex semisse heres institutus rogetur post decennium restituere hereditatem, nih
Abbreviated transcription (Latin):
reꝯ fu̾at. lib̾at̾re ticio legata ꝑ accep¬
tilat̾oem ticii lił̾tus ab actione. in
tam̃te.ita caui. ea omĩa q̃ supͣ darifĩ
uissi ea danfi uolo ab eĩ hr de bonoꝵ¬
ue posso̾re ꝯmͥerit. ⁊̃ iire intestari¬

Expanded text:
reus fuerat, liberatione Titio legata per acceptilationem Titii liberatus ab actione inoftamento ita cauit: 'Ea omnia quae supra dari fieri iussi, ea dari fieri uolo ab omni herede bonorumue poss
Abbreviated transcription (Latin):
ego quero quid si putauit se utiłi fa¬
cere s patu fam̃. no cepediebat dico
Incgatia ab scntis ⁊ ignorãtis gãs. ⁊
culpã ⁊ dolũ p̾stare debes. s ꝓculꝯ ait
int̾clũ ⁊ casũ pͥstare debere ueluti si no¬
uũ negotiũ ꝙ nõ sit solitꝰ absẽs face
tu noĩe eiꝯ geras. ueluti uenales nom¬
cio em̃do uł aliqua negociatõm in¬
cũdo nã si quid dãpnũ ex ea re secutũ
fũit te sequit: lucrũ u̾o absẽtem. ꝙ

Expanded text:
ego quaero: quid si putauit se utiliter facere, sed patri familias non expediebat? dico bsentis et ignorantis geras, et culpam et dolum praestare debes. sed Proculus interdum etiam casum praestare debere, ueluti si nouum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras: ueluti uenales nouicios coemendo uel aliquam negotiationem ineundo. nam si quid damnum ex ea re secutum fuerit, te sequetur, lucrum uero absentem: quod
Abbreviated transcription (Latin):
ciruerunt. accionem ꝑ eum mouẽdã
quẽ diũi uui cleg̾nnt.is uidet᷑ ab or¬
dine cłctus. ⁊ ideo exꝑm potest. Parui
cĩ reffert. ipse ordo elegerit. an is cun
ordo negocium tedit si ita decreu̾int

Expanded text:
uerunt actionem per eum mouendam quem duumuiri elegerint, is uidetur ab ordine electus et ideo experiri potest: parui enim refert, ipse ordo elegerit an is cui ordo negotium dedit. sed si ita decreuerint
Abbreviated transcription (Latin):
nem.⁊ ad stipłones inc̾ponendas. ułti
legatoꝵ. dampni infecti. iudicatum
solui. ꝙͣuis ẜuo pttius anitatis caucri
cebeit. S ⁊ si actori cantum su̾it. uesẜ
actio ammnistratori reꝵ ciuitatis da¬
bitur. de slegotus gestis.a¬

Expanded text:
onem et ad stipulationes interponendas, veluti legatorum, damni infecti, iudicatum solvi, quamvis servo potius civitatis caveri debeat: sed et si actori cautum fuerit, utilis actio administratori rerum civitatis dabitur. V DE NEGOTIIS GESTIS
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ⁊ si uir cliligẽs. ꝙ ab eo exigimꝰ ⁊̃
ea gesturꝯ fiñt an dici debeat. negõꝵ¬
sit ꝙ puto uĩꝯ. c̾it si quid a se crigtit d̾¬
buit pculdubio ħ ei imputabitur. E¬
quã eĩ ħ ei imputari nõ possit cur ali
eos iudicio facultatẽ n hũit. qui nsla
actre intẽd̾e potuit tn a se met ip̃o cur

Expanded text:
sit, et si vir diligens quod ab eo exigimus etiam ea gesturus fuit: an dici debeat negotisit? quod puto verius. certe si quid a se exigere debuit, procul dubio hoc ei imputabitur. quamquam enim hoc ei imputari non possit, cur alioeos iudicio facultatem non habuit, qui nullam actionem intendere potuit: tamen a semet ipso cur
Abbreviated transcription (Latin):
onponiꝰ. scbit si negociũ ate ꝙͣuis ma¬
le gestũ ꝓbauero. negõꝵ tn gestoꝵ te
iti nõteneri. ¶ Dide̾dũ eigo indub¬
at. nam quomõ cum semel ceperit nuda
uoliltate tollet. ¶E ÷ supiꝰ ita uerũ
se putare. si dolꝯ malꝯate absit. ¶ Ece¬
uola ĩmo puto ⁊ si ꝯpbẽ ad huc neg̃oꝵ¬

Expanded text:
omponius scribit, si negotium a te quamuis male gestum probauero, negotiorum tamen gestorum te mihi non teneri. uidendum ergo ne in dubat: nam quomodo, cum semel coeperit, nuda uoluntate tolletur? sed superius ita uerum se putare, si dolus malus a te absit. Scaeuola: immo puto et si comprobem, adhuc nego
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ.qr ex habuntantihane stipłoneni
int̾posi. ¶ Siꝗs pecu̾iam uł aliam qͣndam
rem adme pioferentam acceꝑit.qr meu̾
sfisse. Qui eĩ depredandi causa accedit. suo
lucro no meo comodo stuces.S nichõĩꝰ¬
qn si cirea res meas aliꝗd impendit. nẽ ĩ id.
Urei abest.qr impte as necocia mea accessit.
hoc patitur. Qͥ si et meu̾ ⁊ suu̾ qͣi meum
gesẜit. anmeu̾ teneb̾r. Nam si cui mandau̾o.
ut nicũ nego̾m gerat.q micħ tecu erat.¬

Expanded text:
tionem, quia ex abundanti hanc stipulationem interposui. Si quis pecuniam vel aliam quandam rem ad me perferendam acceperit: quia meum ssisse qui enim depraedandi causa accedit, suo lucro, non meo commodo studet: sed nihitamen si circa res meas aliquid impenderit, non in id quod ei abest, quia improbe ad negotia mea accessit, hoc patitur. quod si et suum et meum quasi meum gesserit, in meum tenebitur: nam et si cui mandauero, ut meum negotium gerat
Abbreviated transcription (Latin):
Ia̾uit is fuit qui negocia admĩstiauit
aquo mãdatũ nõ exigelat᷑ posse ei im¬
putari cur oblata de rato cautõe eum
nõ cõuemĩt si modo facile ei fuit satis¬
si ex cã fuit obligatꝰ que c̾to tẽpore fi

Expanded text:
autem is fuit qui negotia administrauit a quo mandatum non exigebatur, posse e‹i i›mputari, cur oblata de rato cautione eum non conuenit: si modo facile ei fuerit satissi
Abbreviated transcription (Latin):
c̾oe late scribis delum selum modo u̾sari.
smi si affectione coactas ne bonaniea sb¬
trahant᷑. negotus te meis obtusis. eꝗssim̃
gesfit. uͥiii ⁊ is ꝗaliqͣ neccͣitate irgente
uł neccͣitatis suspicione gessit. ¶ aput
is ut geram. anuctaq acc̾one uci pessim
⁊ eg̃o puco utramq acc̾oem locum hre¬

Expanded text:
tione Labeo scribit dolum solummodo versari: nam si affectione coactus, ne bona mea distrahantur, negotiis te meis optuleris, aequissimum gessit, verum et is qui aliqua necessitate urguente vel necessitatis suspicione gessit. Apud Mais ut geram, an utraque actione uti possim? et ego puto utramque locum h
Abbreviated transcription (Latin):
ut quecumq incidis ꝯtrou̾sia ẽĩꝯ pen¬
dente negocium ticius hat. ipso uire
datꝰ postea decreto tecimonum ꝓhib¬
tus sit anexceptio ei noceat᷑. ⁊ pnto sic
hoc accipiendum ut ei ꝑmissa uideat᷑
cui ⁊ ꝑmissa durat. ¶ actor innu̾si¬
decreto dubitetin. puto int̾ponendam
⁊ de rato cautionem. ¶actor itaq iste
ꝓcuratoris ꝑtib fung̾. ⁊ indicati accio
ei ex edc̾o nõ datm. nisi inrem suam
datus sit ⁊ ꝯsticui ei potest. ¶Ex hus¬
dẽ causis mutandi actoris pt̾as erit.

Expanded text:
ut quaecumque incidisset controuersia, eius petendae negotium Titius haberet, ipso iure datus postea decreto decurionum prohibitus sit, an exceptio ei noceat? et puto sic hoc accipiendum, ut ei permissa uideatur, cui et permissa durat. Actor uniuersidecreto dubitetur, puto interponendam et de rato cautioprocuratoris partibus fungitur et iudicati actio ei ex edicto non datur nisi in rem suam datus sit. et constitui ei potest. ex isdem causis mutandi actoris potestas erit,
Abbreviated transcription (Latin):
tenporali accec tenebit ⁊̃ post tenpus
ccactũ negõꝵ gestoꝵ actoe id p̾stare co¬
gitur. ¶Tceuola tn aat putait se ꝙ
sabmꝯ scribit. debere acapite iatõnẽ
reddendam sic intelligi ut appareat qd̃
teliquĩ fuerit tunc cum primũ liber
ẽẽ ceperit ut nõ dolum aut culpam ĩ
seruitutem admissam inobligatoe
reuocat. itaq si inueniatur uł malo
mors peccunia in seruitute erogata li¬
berabitur. ¶Si uero libero homini
qui micħ bona fide seruiebat man¬
det ut aliquid agat non fore cumeo
mandati actõnem labeo aat qr non
libera uolũtate excquit rem sibi mã¬
datam. s quasi ex netessitate ẜuili
negocii mei huit affectõnem. ⁊ is
fuit q̃m obligare possem. ¶Cum
me absente negocia mea gercits.
inprudens ieni meam eunsti ⁊ igno¬
tituas obligato non es.E si añ¬
quam usucapias cognoscis iem me¬
am esse subitere debos aliqueni qͥ

Expanded text:
 post tempus exactum negotiorum gestorum actione id praestare cogitur. Scaeuola noster ait putare se, quod Sabinus scribit debere a capite rationem reddendum sic intellegi, ut appareat, quid reliquum fuerit tunc, ‹c›um primum liber esse coeperit, non ut dolum aut culpam in seruitute admissam in obligationem reuocet: itaque si inueniatur uel malo more pecunia in seruitute erogata, liberabitur. Si libero homini, qui bona fide mihi seruiebat, mandem, ut aliquid agat, non fore cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera uoluntate exsequitur rem sibi mandatam, sed quasi ex necessitate seruili: negotii mei habuerit affectionem et is fuit, quem obligare possem. Cum me absente negotia mea gereres, imprudens rem meam emisti et ignotituas obligatus non es. sed si, antequam usucapias, cognoscas rem meam esse, subicere debes aliquem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dere. is qui actorem frustaͣndo efficiat.
ne ad eyitum ꝯtrou̾sia deducatur ¶
ad duas respetendas ꝓcuracor datus si
unam rem petat exceptõne no ex¬
cludicur. ⁊ rem in uidicium deducit.

Expanded text:
dere is, qui actorem frustrando efficiat, ne ad exitum controversia deducatur. Ad duas res petendas procurator datus si unam rem petat, exceptione non excluditur et rem in iudicium deducit.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾mittere mortuo eo non debeo
noua tn inchoare. n. tesse mich̃
non est. uetera explicait ac cõ¬
sumait necessanum est. ut acci¬
dit. cum alt̾ ex socus mortuus cit
nam quecumq prioris negctui
explicandi que causa geruntur
nich̾ refcit quo tenpore consum̃¬
tur s quo tempore ieoantur.
¶Mandato tuo negotia mea luciꝰ
ticiꝰ gessit.ꝙ is non rectegessit:
non inhoc tr̃a ut actoes quas mã¬
S ⁊̃ q in prudenter cum clegeris
ut quidquid detumenti neglige̾¬
cia ciuis fecit tu mich̾ prestares.
cia fiue ca que ali cuio essent ge¬
rens aliquis necessaiiã itm cine¬
milie conparauit idq casu quo
ruma uł incendium sinc uicio
cuis acciderit nam cum ꝓpt̃ ip̃a
uunam aut intendium domp¬
nando sit absurtlum est cum is¬
tarum idium nomine que ita
indebitum eecgent restituere co

Expanded text:
intermittere mortuo eo non debeo: noua tamen inchoare necesse mihi non est, uetera explicare ac conseruare necessarium est. ut accidit cum alter ex sociis mortuus est: nam quaecumque prioris negotii explicandi causa nihilum refert, quo tempore consummentur, sed quo tempore inchoarentur. Mandatu tuo negotia mea Lucius Titius gessit: quod is non recte gessit, non in hoc tantum, ut actiones tuas m quod imprudenter eum elegeris, ut quidquid detrimenti neglegentia eius fecit, tu mihi praestes.tia siue ea, quae alicuius essent, gerens aliquis necessario rem ememiliae parauerit idque casu quodruina uel incendium sine uitio eius acciderit: nam cum propter ipsam ruinam aut incendium damnandus sit, absurdum est eum istarum rerum nomine, quindebitum exegerit, restituere co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯptulit pecin̾am qsi timc tucłtatem
pecune no h̾uit nũꝗd cegi debeat uidi¬
cium acciꝑe. ꝗd ei si ⁊ famosa sit accios s ͭ
ede sacra pecuniam de poni. ħ eĩ fit ⁊ in usͨ¬
pupillarib pecimus.q. silis at̾ est hoc¬

Expanded text:
optulit pecuniam? quid si tunc facultatem pecuniae non habuit, numquid cogi debeat iudicium accipere? quid enim si et famosa sit actio? sed ede sacra pecuniam deponi: hoc enim fit et in pupillaribus pecuniis. quod si lis contest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra quoq usuras quas prestam.¬
mus. uł quas exnostra peccunia
percipcit potũmus quam malic¬
na negocia inpendimꝰ scruabimꝰ
negotioꝵ.g̃. uidicio. ¶ Dum
apud hostet esset cicius negocia
cius admistiam postea iruerso

Expanded text:
contra quoque usuras, quas praestavimus vel quas ex nostra pecunia percipere potuimus quam in aliena negotia impendimus, servabimus negotiorum gestorum iudicio. Dum apud hostes esset Titius, negotia eius administravi, postea reversus
Abbreviated transcription (Latin):
postula sbat auenditore fundi. nt ab
eo deffenderetur. uenditor desid̾ abat
cau̾i sibi racam rem emptorem habit᷑¬
um puto eum uenditori de rato satis¬
dare deb̾e. qr si fundum agenti resti¬
tuerit. nichil ꝓhibet dñm rem pet̾e
⁊ cogi nenditorem ruysꝰ ceffendere.
sentem deffent̾et. satisdedit.⁊ priusꝙͣ
udicium acciꝑet. desut reꝯ soluendo
esse. qͣm obcam defensor recus auit ui¬
dicium inse reddi oportere. Q io anei
cum satistedi᷑ dñi loco habendꝰ est. nͨ
młtum ei pr̃aturꝰ est pretor sicum noͥ
cogerit iudicium acciꝑt. cum ad fideiꝰ¬
sores euis iri possit. ⁊ hn qͥcꝗd prestic̾int
adesfensore ꝯsetuturi sunt.

Expanded text:
postulabat a uenditore fundi, ut ab eo defenderetur: uenditor desider‹a›bat caueri sibi ratam rem emptorem habiturum: puto eum uenditori de rato satisdare debere, quia si fundum agenti restituerit, nihil prohibet dominum rem petere et cogi uenditorem rursus defendere. sentem defenderet, satisdedit et prius quam iudicium acciperet desiit reus soluendo esse: quam ob causam defensor recusabat iudicium in se reddi oportere. quaero, ancum satisdedit, domini loco habendus est. nec multum ei praestaturus est praetor, si eum non coegerit iudicium accipere, cum ad fideiussores eius iri possit et hi quidquid praestiteri‹n›t a defensore consecuturi sint.
Abbreviated transcription (Latin):
ti sint. s si uniu̾sitas ad unum reddit
magis admatitur posse eum ꝯuenire.
⁊ ꝯueniri. cum ius om̃ium inunumre¬
ad̾it. ⁊ stet nomen uniu̾sitatis.
eos ꝗres eaꝵ amministrant. no deffen
agentib satis fieri oportet.

Expanded text:
ti sint. sed si universitas ad unum redit, magis admittitur posse eum convenire et conveniri, cum ius omnium in unum recciderit et stet nomen universitatis. eos qui res earum administrant non defendagentibus satisfieri oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .i. manualium. Per peuratorem nͥ
semꝑ acquirimnꝰ acc̾des. s retinem uł
uti sireum ꝯueniat intra legitimum
int̾d̾cm nob utile sit ꝙ ui aut clam.
Nam ⁊ hic pristinũ uis nł ꝯẜuat.¬
curatore agente ꝗd fĩ oꝑtet. sidnͣ ini u¬
quinest cogieum iudicium acciꝑe p̃pl¬

Expanded text:
 manualium Per procuratorem non semper adquirimus actiones, sed retinemus: veluti si reum conveniat intra legitimum interdictum nobis utile sit quod vi aut clam, nam et hic pristinum ius nprocuratore agente quid fieri oportet? nam iniquum est cogi eum iudicium accip
Abbreviated transcription (Latin):
nõie ꝓprimi est ad exemplum rei.pii.h
abere res ꝯu̾es. archam cõuem.⁊ actorẽ
possideri.⁊ si ammoniti no᷑ extitent᷑ ad
sui deffensionem uenire se uissurum
pꝯsul ait. ⁊̾t ꝗdem nd̾ esse actorem. uł
sindicum. tunc queq intlłigimꝰ. simi
is ab sit. aut ualitudine impedietur. aut
ushabilis sit ad agend̾. Et si extraneꝯ de¬
fendere uelit umu̾sitatem ꝑmitit ꝓꝯ¬

Expanded text:
oprium est ad exemplum rei publicae habere res communes, arcam communem et actorem ossideri et, si admoniti non excitentur ad sui defensionem, uenire se iussurum proconsul ait. et quidem non esse actorem uel syndicum tunc quoque intellegimus, cum is absit aut ualetudine impedietur aut inhabilis sit ad agendum. Et si extraneus defendere uelit uniuersitatem, permittit
Abbreviated transcription (Latin):
errore ꝑseu̾assent. ut putarent maiorẽ
esse abstiauissent se ab ammuistrat̾one
curat̾cem ÷ restituissent. an ꝑicłm tp̃tis¬
tineat. respondi.hii ꝗdebita ex solucrũt
lib̾ati uire ip̾o nõ delent it̾m ꝯueniri.

Expanded text:
errore perseuerassent, ut putarent maiorem esse et abstinuissent se ab administratione, curationem etiam restituissent, an periculum temporispertineat? respondi: hi, qui debita exsoluerunt, liberati iure ipso non debent iterum conueniri.
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝗd legatis exp̃nsum est. uł precia eoꝵ¬
nor restituit᷑ ad adeundam hrdicatẽ¬
que ante gesta erant. ꝑcuratorẽ bone¬
ꝵ tecreto pretoris ad distiahenda tona:
ẜ iuiis formã ꝯsticutũ rata esse hnda¬

Expanded text:
id legatis expensum est, uel pretia eonor restituitur ad adeundam hereditatequae antea gesta erant per curatorem bonom decreto praetoris ad distrahenda bona m iuris formam constitutum, rata esse h
Abbreviated transcription (Latin):
b̾nficio mint̾. restitutꝰ ab stinuiss. nemĩe
de creditorib pat̾nis presente. urad agen¬
tissi lici remumaasse uidctur. cũ ⁊si tono
ꝵ pessõis tp̃s largiret᷑. electo iuudicis defũc¬
⁊ rerudiatũ bñficium p̾toris existim ne

Expanded text:
icio in integrum restitutus abstinuit se nemine de creditoribus paternis praesente uel ad agentisset, liti renuntiare uidetur, cum et si bonorum possessionis tempus largiretur, electo iudicio defuncti repudi
Abbreviated transcription (Latin):
annuis fil famił minori peciiiam credid̾it
¶Minores si inuidic̾e̾ ꝯꝓmiser̾t. ⁊ tatore
actore stipłati sunt.i ninteg̾.ad u̾sus¬
collatam minor adieccione ab alio suꝑe¬
tui. implorans in int̾. restitut̾oem audie¬
cur. si ciꝯ int̾ esse empt̾aiem ab eo fuisse

Expanded text:
annis filio familias minori pecuniam credidit, Minores si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stipulati sunt, integri rescollatam minor adiectione ab alio superetur, implorans in integrum restitutionem audietur, si eius interesse emptam ab eo rem fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
g̃oꝵ .g̃. adu̾sꝯ hanc accͥcem nõrestituit᷑:
s ꝯplłndꝰ est sic ei cede̾ auxilũ inint̾.
restitut̾ois. ut ꝓcuratore̾ inrem suam¬
eũ faciat. ut possit ꝑhunc mod̾ dampñ
sibi ppminorẽ ꝯtingens resarcre. ¶ Nõ
semꝑ an̾t ea que cum minorib gerũ¬
tur. resciudenda st̃. s ad bonũ ⁊ equum
redigenda st̃. ne magno in amodo etatis¬
hꝰ hõies affic̾ent᷑. nemine cum his ꝯͣhẽ¬
ant manifesta circumiscͥrtio sit. aus cã
necligñter mea c̾a uersati sint. preter¬

Expanded text:
restituitur: sed compellendus est sic ei cedere auxilio in integrum restitutionis, ut procuratorem eum in rem suam faciat, ut possit per hunc modum damnum sibi propter minorem contingens resarcire. Non semper autem ea, quae cum minoribus geruntur, rescindenda sunt, sed ad bonum et aequum redigenda sunt, ne magno incommodo huius aetatis homines adficiantur nemine cum his contrahenaut manifesta circumscriptio sit aut tam ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑanda res erit. ut iultat᷑ uendicor red¬
dut p̾cio p̾cium recuꝑare p̃dium. ⁊ta ut
sine alt̾iꝰ tampno ÷ creditor auniene
suũ ꝯseqͣtum. ex quo scil simł inelligĩsꝰ
quid ebfuari oꝑteat. si sua pec̾iua plꝰ qͣm
oꝵtet em̾it. ut tñ hic ⁊ suꝑiore casu uen¬
ditor ꝗ p̾dium uendidit. ⁊ usuras qͣsexea
pecĩna ꝑceꝑit. aut ꝑciꝑe potuit reddat.¬
It et fructo ꝗb locuplecior fc̃s est iuue¬
nis recipiat. It᷑ ex diu̾so siminore precio ꝙͣ
oꝑt̾u̾it uendid̾it adolescens. emptor quid̾
iubi debebis. p̾dia cũ fructib restitile. In¬
uenis au̾t eatenꝰ exp̾cio redd̾e qͣtenꝯ ex
ea peci̾ia incuplecior est. ¶Simmor an

Expanded text:
peranda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequatur. ex quo scilicet simul intellegimus, quid obseruari oporteat, si sua pecunia pluris quam oportet emerit, ut tamen hoc e‹t› superiore casu uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuuenis autem eatenus ex pretio reddere, quatenus ex ea p
Abbreviated transcription (Latin):
statutũ qr affuit᷑ cum potu̾at adire p̾¬
torem ꝑꝓcuratorem. Nec dixit. uł p̾sid̾.
ubi erat. s ꝙ id̾ dicit. et indignũ ẽẽ pp
maior .xxx. annis intra tps restitut̃tis
stacutũ lite̾ ꝯtestatꝰ postea dest̾it. nicħ
ei ꝓficit ad inint̾ restitut̾eem. ꝯtestat̾o
ut est sepissime rescriptum.

Expanded text:
statutum, quia afuit, cum potuerit adire praetorem per procuratorem, nec dixit, vel praesidem ubi erat. sed quod idem dicit et indignum esse propter quinque annis intra tempus restitutionis statutum contestatus postea destiterit, nihil ei proficit ad in integrum restitutionem contestatio, ut est saepissime rescriptum.
Abbreviated transcription (Latin):
puto ꝓfitͣm. Si gͥ filiꝯ oueniat᷑ postulat
anxilium. Si patrem ꝯueniat creditor
ainiliũ cessat. excepta mutui datõne
In bac e̾i si ficiꝰ iussu patris mutuã pe¬
cumã accep̾.nõ adiuuat᷑. ꝑinde. ⁊ si sñ
uissu patris ꝯͣxit. et captus est. Si ꝗde̾¬
e pat̾ de peculio ꝯueniat᷑ filiꝰ nõ erit
restituendꝰ. si filiꝯ ꝯueniat᷑ pot̾it resti¬
tui. nec eo mouem᷑ qͣi int̾sit filium
peculu̾i hẽe.Mag̾ ⁊ cĩ patris ꝙͣ filii int̾¬
est. licet aliquo casu ad filium peculiũ
spectet. ut puta siꝑatris eiꝰ bona afisa
pp̾debita occupata sunt. Nam poculiũ
eis exꝯsticut̾oe diui claudii seꝑat᷑. srgo
⁊ fiłam famł. in dote capt̾a dum patͥ
Ssentit stipłanci dotẽ. no statim aun
dedit uł adhibenti aliꝙ̃ ꝗ dotẽ stipulã¬
ret᷑. puto restituendã. qͣm dos ip̃iꝯ filie

Expanded text:
puto profuturum. si igitur filius conveniatur, postulet auxilium: si patrem conveniat creditor, auxilium cessat: excepta mutui datione: in hanc enim si iussu patris mutuam pecuniam accepit, non adiuvatur. proinde et si sine iussu patris contraxit et captus est, si quidem pater dtitui. nec eo movemur, quasi intersit filii peculium habere: magis enim patris quam filii interest, licet aliquo casu ad filium peculium spectet: ut puta si patris eius bona a fisco propter debitum occupata sunt: nam peculium ei ex constitutione Claudii separatur. Ergo etiam filiam familias in dote captam, dum patri consentit stipulanti dotem non statim quam dedit, vel adhibenti aliquem qui dotem stipularetur, puto restituendam, quoniam dos ipsius filiae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inhis iudicas sbuenit᷑. siue dum ag̾ sũ
dum ꝯueni.at᷑. captu sit ¶S ⁊ si hiditatẽ
minor adut minꝯ lucrosam. succurri¬
tur ei ut se possit abstin̾e. slam ⁊ hic cap¬
tus est. idẽq in bonoꝵ possoe uł alia sucdes¬
nor annis. sili modo restitutdem ĩ petbit.
ułti siẜuꝯ sit cũ lib̾tate insticutꝰ oicend̾
ẽi ent si semiscuit. posse ei sẜuentri etatis
bnficio. ut ħat bonoꝵ suoꝵ seꝑat̾oem. pla¬
ne ꝗ post aditam hiditatẽ restituit᷑. ceb¬

Expanded text:
n iudiciis subvenitur, sive dum agit sive dum convenitur captus sit. Sed et si hereditatem minor adiit minus lucrosam, succurritur ei ut se possit abstinere: nam et hic captus est. idem et in bonorum possessione vel alia succesnor annis, simili modo restitutionem impetrabit, ueluti si seruus sit cum libertate institutus: dicendum enim erit, si se miscuit, posse ei subueniri aetatis beneficio, ut habeat bonorum suorum separationem. plane qui post aditam hereditatem restituit
Abbreviated transcription (Latin):
siduasres ꝓmisit. illam aũ illam. ⁊ p̃ci¬
osiorẽ dederit. d ei sbueniri. ⁊ sẜuenie̾¬
dum est. ¶ Q situm est ex eo ꝙ mluc
nierit. et existat aliꝰ ꝗplꝰ liceat᷑ an ĩ
inceg̾. pp lucrum restituendꝰ sit. ⁊ co¬
tidie p̃tores eos restiti̾t. ut rursꝯ ad¬
mutatur licitacio. id̾ faciu̾it et ĩ hisre
faciend̾. Ect̾m nemo acced ad ẽp̃t̾dem
reꝵ pupillariũ nec si bona fige distra¬
bant᷑. et districte ꝓband̾ esti irebi q̃
fornuitis casib sbiecte sunt nẽ esse mi¬
nori adu̾sꝰ emptorẽ sucdurrend̾ ñͥ aut
sordes aut enucens gra tutoꝵ sine cara¬

Expanded text:
si duas res promiserit illam aut illam et pretiosiorem dederit, debere subveniri: et subveniendum est. Quaesitum est ex eo, quod inierit et existat qui plus liceatur, an in integrum propter lucrum restituendus sit? et cottidie praetores eos restituunt, ut rursum admittatur licitatio. idem faciunt et in his refaciendum: ceterum nemo accedet ad emptionem rerum pupillarium, nec si bona fide distrahantur. et destricte probandum est in rebus, quae fortuitis casibusnoribus adversus emptorem succurendum, nisi aut sordes aut evidens gratia tutorum sive cura
Abbreviated transcription (Latin):
ita gͥit. uoluntate dñi gerere intlligñ¬
dus est. ⁊ mag̾ hoc apparebit si aũ deĩs¬
titoria accione q̃ratur. aut siꝓponatur
sens. ⁊ fuit captuscuminrem ei mora
sit. potit dici pretorem ei succurrere᷑ ꝑt̾e

Expanded text:
ita gerit, voluntate domini gerere intellegendus est. et magis hoc apparebit, si aut de institoria actione quaeratur, aut si proponatur sens, et fuit captus, cum re mora ei fit, poterit dici praetorem ei
Abbreviated transcription (Latin):
tes ad petendos sibi curatores. Qd tñ si
p̾tor dee̾nat soluendã petuma minori.
sine anratorib ⁊ soluit. anpossit ẽẽ seaai¬
rꝰ dubicari pot̾. puto au̾t si allegans mi¬
nor̾e esse. ꝯpulsꝯ sit ad sołonẽ nichil ei ĩ¬

Expanded text:
dulescentem ad petendos sibi curatores. quid tamen: si praetor decernat solvendam pecuniam minori sine curatoribus et solverit, an possit esse securus? dubitari potest: puto autem, si allegans minorem esse
Abbreviated transcription (Latin):
se restituentẽ. ¶Siꝗd minori fu̾it si¬
lio famł legatũ post mortẽ patris. uł
fidei ꝯmissũ relictũ ⁊ captus est.forte
dũ ꝯsentit patͥ pasciscenti ne legatũ
pet̾et᷑ porest dici uunt̾. restituend̾. q̃m

Expanded text:
estituentem. Si quid minori fuerit filio familias legatum post mortem patris vel fideicommissum relictum et captus est, forte dum consentit patri paciscenti, ne legatum peteretur: potest dici in integrum restituendum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝑsone eiꝯ coheret. puta iꝰ milicie
dicend̾ est posse eũ restitui inint̾. Int̾¬
fuit᷑ ẽi elꝯ noͥ capi cum hanc pat̾ non
acꝗreret. s ip̾e h. ⁊ si hr̃s sit iustitutꝰ
siapatre in dieb cencu̾ sit ema̾cipatꝰ.
mex patrẽ debuit c̾ciorare nec fec̾it c̾
poss ꝗeum emancipass si cognouiss

Expanded text:
personae eius cohaeret, puta ius militiae, dicendum est posse eum restitui in integrum: interfuit enim eius non capi, cum hanc patri non adquireret, sed ipse haberet. Et si heres sit institutus, si a patre in diebus centum sit emancipatus: mox patrem debuerit certiorare nec fecerit cum posset: qui eum emancipasset, si cogno
Abbreviated transcription (Latin):
uidicu dic uidet᷑ solum cecepto mc mi¬
nor s.te tum ħ instrutũ est. ut maio¬
re eo ft̃o libaretur. Id̾ t̾n afitet᷑ si leui¬
er sit suspicio adu̾saru qͣi delose u̾sati
ns̃ deb̾e. hunc inint̾ restitui ¶ Scio ÷
fc̾s exeg̾at aliꝗd.aie bitorib pat̾nis. mox
desid̾abat restituu nunt᷑. quo mag̾ atsti¬

Expanded text:
deceptus hic minor, sed totum hoc structum, ut maiore eo facto liberaretur. idem tamen confitetur, si levior sit suspicio adversarii quasi dolose versati, non debere hunc in integrum restitui. Scio etiam factus exegerat aliquid a debitoribus paternis, mox desiderabat restitui in integrum, quo magis absti
Abbreviated transcription (Latin):
et ita sabino placet.
am adiret. de dolo tenebit᷑. nisi fortas¬
se ipse credito erat. et soĩꝰ erat. ẽ nnc
enĩ sufficit ã eũ doli mah exceptio. de mi
Enatinaalem eꝗtatẽ secut pposuit. quo ãni¬
tutelam minoꝵ suscep̾. Ilam cũ int̾
onĩs ꝯitet. fragile esse ⁊ infirmũ hiꝰ¬

Expanded text:
et ita Sabino placet. am adiret, de dolo tenebitur, nisi fortasse ipse creditor erat et solus erat: tunc enim sufficit contra eum doli mali exceptio. DE MInaturalem aequitatem secutus proposuit, quo tutelam minorum suscepit. nam cum inter omnes constet fragile esse et infirmum h
Abbreviated transcription (Latin):
famiam ꝑtinet. młtũ int̾est inc̾a que
agebatur causa cogniti aliqꝗ ꝓnũciat᷑
sit. an q̃dam ex tͥnsecꝯ sunt elocuta. Nã
exbiis infamia nõ irrogatur. ¶ Denagͣ¬
uor ultra legem impesita exubinac̾tẽ
ut puca si eum aparte bonoꝵ młcta
ncebuit preses relegaiit dicend est
duriori snĩa cum eo transactum de ex¬
utimat̾re eus id cͥcap nõ esse infamem
¶S si in cã furti nec manifesti. inqͣdru¬
plum iucd̾r ꝯdẽpnabit. hon̾atũ quid̾
reum pena aucta. Nam ⁊ ex furto aie
manitẽsto induplum ꝯueniri cebuit.
uer hanc rem extimatcem ei no ꝯẜuas

Expanded text:
famiam pertinet, multum interest, in causa quae agebatur causa cognita aliquid pronuntiatum sit an quaedam extrinsecus sunt elocuta: nam ex his infamia non inrogatur. Poena grauior ultra legem imposita existimationeut puta si eum, qui parte bonorum multari debuit, praeses relegauerit: dicendum erit duriori sententia cum eo transactum de existimatione eius idcircoque non esse infamem. sed si in causa furti nec manifesti in quadruplum iudex condemnauit, oneratum quidem reum poena auct‹a›, nam ex furto non manifesto in duplum conueniri debuit: uerum hanc rem existimationem ei non cons
Abbreviated transcription (Latin):
famł.⁊ adagenduni dare ꝓcuracorem
pocest.si qua ei sit accio qua ipse exꝑiri
potest. Non solum si castrense ꝑeculium
ħ̾at. s ⁊ quiuis filiꝯ famł. ut puca inuiri¬
am passꝰ. dabit ad iuriaꝵ acc̾oem. Si for
re n pat̾ presens fit. nec patris ꝓcurator

Expanded text:
as et ad agendum dare procuratorem potest, si qua sit actio, qua ipse experiri potest: non solum si castrense peculium habeat, sed et quiuis filius familias: ut puta iniuriam passus dabit ad iniuriarum actionem, si forte neque pater praesens sit nec patris
Abbreviated transcription (Latin):
cobemꝰ nõ cum t̾r qui q̃dicit. uerum
cum quoꝵ qui ꝯsensisse no ꝓbacur. ¶ Ue¬
tani ꝓcuracores tari possunt san lites at
nec siuelit adusariꝰ ꝓcuratores daripꝰ¬
suncinsi hoc q̃pr ntis ꝯtestate quocũq
casn pret̾imissum est. excepro eo qui ĩ rem
b cał ꝓcuratio ꝯcessa est. ¶ procuratorẽ s¬
ad litem suscipiendam datum ꝓ quo ꝯsẽ¬
tiente dñs uidicatum solui exposuis. p̾¬
tor ait uidiciu̾ acciꝑe cogam. u̾m ex ca

Expanded text:
dicit, uerum eum quoque qui consensisse non probatur. Ueterani procuratores fieri possunt: milites autem nec si uelit aduersarius procuratores dari possunt, nisi hoc tempore litis contestatae quocumque casu praetermissum est: excepto eo qui in rem ibus talis procuratio concessa est. 'Procuratorem ad litem suscipiendam datum, pro quo consentiente dominus iudicatum solui exposuit' praetor ait 'iudicium accipere cogam'. Uerum ex ca
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾uenerunt. int̾ iꝑsum ꝓcuratorem et
acc̾dem. It̾ si dignitas accesẜit ꝓcuratori.
uł re .p. causa ab fucurꝰ sit.

Expanded text:
ervenerint inter ipsum procuratorem et actionem. Item si dignitas accesserit procuratori vel rei publice causa abfuturus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it tare ꝓcuratorem ad iuiriaꝵ accces.
siam qd̾ ad cotis exaccione̾ aimi patre dare
ꝓcuracorem. suꝑuacium esse ualerius
seuera scribit. cum sufficiat patrem dare
ex filie uoluntate ss puto forte. Si pater
abseris sit. uł suspocte uite. quo casu sol
filie ꝯpetere de dote accio. posseeam ꝓcina

Expanded text:
dare procuratorem ad iniuriarum actionem. nam quod ad dotis exactionem cum patre dat procu- ratorem, superuacuum esse Ualerius Seuerus scribit, cum sufficiat patrem dare ex filiae uoluntate. sed puto, si forte pater absens ‹s›it uel suspectae uitae, quo casu solet filiae competere de
Abbreviated transcription (Latin):
peoiuntie callido ꝯmento uideris ac¬
ensat̾eis instigator fuisse. pudor pocia
honeratur. qͣm ignomuma uidetui
irregari. Non enum qui exoriatur.
mandateris oꝑa sungitur.
intñdit gaio seie qͣi inuiriam passus
atq inea re testationem ap prefectũ
pretorium recitauit. prefecta fide no̾
habita testacionis nllam uuuriam
lucium ticium passum agaie seio.
ꝓnunciauit. Qro antestes quoꝵ testi¬
monium regbatum est. ꝙͣi ex fłecesti¬
mõio int̾ infames habeantur. pauł.¬

Expanded text:
prouinciae 'callido commento uideris accusationis instigator fuisse' pudor potius oneratur, quam ignominia uidetur irrogari: non enim qui exhortatur mandatoris opera fungitur. intendit Gaio Seio quasi iniuriam passus atque in eam rem testationem apud praefectum praetorio recitauit: praefectus fide non habita testationis nullam iniuriam Lucium Titium passum esse a Gaio Seio pronuntia‹ui›t. quaero, an testes, quorum testimonium reprobatum est, quasi ex falso testimonio inter infames habentur. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
aĩp. ł .ii. q̃st. Ephrdatum quaꝙ filiũ
luctum hre pacris memorie placuit.
Idp ⁊ in matre nirisest. cuiꝯ h̾rditas ad
filium nõ ꝑtin Siquis inbello cecid̾it.
⁊ si corpꝰ eiꝯ nõ ꝯꝑuit lugebitur. De

Expanded text:
. Exheredatum quoque filium luc‹t›um habere patris memoriae placuit, idemque et in matre iuris est, cuius hereditas ad filium non pertinet. Si quis in bello ceciderit, etsi corpus eius non conpareat, lugebitur. DE
Abbreviated transcription (Latin):
tuntatẽ ꝑꝑ patroni reu̾entiamꝰ certe sĩ
aliam ẜuitut̾e̾ parronꝰ sit ceductꝰ ꝓcł
dubio dissolutũ esse mimi.

Expanded text:
ter patroni reuerentiam. certe si in aliam seruitutem patronus sit deductus, procul dubio dissolutum esset m
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo ꝙ int̾ cͣcͣhentes actum ess ac tpͥre̾
mił ali qͣstionꝰ freq̃ntissime agitari:
sol¶fidemssor an ⁊ priaꝗͣ soluat age̾
possit ut nbetur. nec t̾m semꝑ eypecta¬
dum est ut soluat aut udicio accep¬
to ꝯdepnetur si dui insosone rens
cessauit auc c̾te bona sua dissipauit.
p̃ẜtim si domi pecu̾iam sideuissor non
hebat. qua miata creditori mandati
craẽ Et aristoni ⁊ celso patri placu¬
it posso rem hac ꝯdic̾re teponi manda¬
tumq snscipi ut res ꝑiculo eiꝯ sit. qui
tepositũ uł mantatum suscepit.ꝙ ⁊¬
mͥ ⁊ põꝑ uerum esse uidetur.
auł. Siꝑte presente uetante fideiꝰ¬

Expanded text:
ex eo quod inter contrahentes actum esset ac tempore, milis illa, quae frequentissime agitari solet, fideiussor an et prius quam soluat agere possit, ut liberetur. nec tamen semper exspectandum est, ut soluat aut iudicio accepto condemnetur, si diu in solutione reus cessabit aut certe bona sua dissipabit, praesertim si domi pecuniam fideiussor non habebit, qua numerata creditori mandati  Et Aristoni et Celso patri placuit posse rem hac condicione deponi mandatumque suscipi, ut res periculo eius sit qui depositum uel mandatum suscepit: mihi uerum esse uidetur. te praesente et uetante fideiu
Abbreviated transcription (Latin):
ains. Potest et ab una dim taxit ꝑ¬
te mandati iudiciũ dari. siam siis ꝗ
mantatũ suscepit. egressꝰ fu̾it man̾¬
datñ ipsi ꝗt̾ mandati indiciu̾ nc̃ ape¬
lp. Simantauero tibi ut ex cutes
inrei hrditatis ⁊ tu qͣi minor sit eam
caueris enm yconeumesse.
t̾. Quimandatũ fuscerit peciu̾as
indiem colloca ret isq hoc fecit man¬
tati quemendꝰ est ut cum dilatõne
tp̃ris acc̾eib cedat.

Expanded text:
ale. Potest et ab una dumtaxat parte mandati iudicium dari: nam si is qui mandatum suscepit egressus fuerit mandatum, ipsi quidem mandati iudicium non compe. Si mandauero tibi, ut excuteres uires hereditatis, et tu, quasi minor sit, eamtiaueris eum idoneum esse.. Qui mandatum sus‹c›epit, ut pecunias in diem collocaret, isque hoc fecerit, mandati conueniendus est, ut cum dilatione temporis actionibus cedat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓp̃. Ob que uicia negat redibit̾d̾em esse
ex empto dat act̃. S siuicu̾i corꝑis ułq
ad aĩm penetrat. forte si ꝑꝑ febrem loqͣnt᷑
aliena uł ꝗ ꝑuicoos more insanoꝵ derriden¬
da loqͣntu. in qͥ ᷑. aĩ uicium ex corꝑis uicio
accidit reddib̾i pesse. It̾ alcatorẽ ⁊iunari¬
os nẽ ꝯtini eccc̾ quostam rndisse.pop ait¬

Expanded text:
 ob quae vitia negat redhibitionem esse, ex empto dat actionem. Sed si vitium corporis usque ad animum penetrat, forte si propter febrem loquantur aliena vel qui per vicos more insanorum deridenda loquantur, in quos id animi vitium ex corporis vitio accidit, redhiberi posse. Item aleatores et vinarios non contineri edicto quosdam respondisse Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
que ediles ꝑa uibent tn ten̾i defe. nec est
hec iniqn̾u. potint ei caneta hẽc ueditor
sieq eĩ int̾ est emptoris cur faliatur igno¬
rantia uenditoris ancalliditate. ¶ Inud
sciend̾ est edc̾m hot no ꝑtin̾e aduendit̾des
fiscales. Si t̾a res .p. aliqua faciat nendi¬
t̾cem. edc̾m het locum habebit. ¶ Inpitil¬
larib q̃a uenditorb erit edc̾s locus. ¶ It
si intlłigatin uiciũ morbq mancipn.
nt psinq signis ꝗb dam solent demostra¬
ni incia potest dici ed̾e̾m cessare. ħ e̾i tancũ
incuend̾ est ne emptor decipiatur. ¶ Set
sciend̾ est. morłͥ apud sał. sic definitu̾ esse.
habitum cuiocũq corꝑis ce naturani qui
usum eia adio facit det̾iore̾ cums ca nata¬

Expanded text:
i iubent, tamen teneri debere. nec est hoc iniquum: potuit enim ea nota habere uenditor: neque enim interest emptoris, cur fallatur, ignorantia uenditoris an calliditate. Illud sciendum est edictum hoc non pertinere ad uenditiones fiscales. Si tamen res publica aliqua faciat uenditionem, edictum hoc locum habebit. In pupillaribus quoque uenditionibus eriSi intellegatur vitium morbusve mancipii ut plerumque signis quibusdam solent demonstrare vitia, potest dici edictum cessare: hoc enim tantum intuendum est, ne emptor decipiatur. Sed sciendum est morbum apud Sabinum sic definitum esse habitum cuiusque corporis contra naturam, qui usum eius ad id facit deteriorem, cuius causa
Abbreviated transcription (Latin):
ceuola. Ptimi creditoris ꝗpignor predia
acceꝑat et postioris cui quicam exhisdem
fundis dati erant ad eand̾ ꝑsonam hrditas
geuen̾at. debitor offerebas qͣnc̃ apostĩore
treditore mutuatus fu̾at. R. sogendum
acciꝑe salue uire pignoris prioris c̃ctus.¬

Expanded text:
nori praedia acceperat, et posterioris, cui quidam ex isdem fundis dati erant, ad eandem personam hereditas devenerat: debitor offerebat, quantum a posteriore creditore mutuatus fuerat. respondit cogendum accipere salvo iure pignoris prioris cont
Abbreviated transcription (Latin):
dictum
edilium cur¬
rulium de
uendic̾oib
caꝵ que seli
q̃ mobiles
aut se mouentes. ¶Canit ediles. Q man¬
cipia uentunt eciores faciant emptores
ꝗd morbi icune cuiq sit. Es fugicunis
erroue sit noiaue soluta nõ sit. eademq
omĩacum ea mãcipia ueneuns pallamac
recto ꝓminciando. Ꝙ si mancipiũ adu̾sus

Expanded text:
dictum aedilium curulium de uenditionibus earum quae soli quae mobiles aut se mouentes. Aiunt aediles: 'Qui mancipia uendunt certiores faciant emptores, quid morbi uitiiue cuique sit, quis fugitiuus erroue sit noxaue solutus non sit: eademque omnia, cum ea mancipia uenibunt, palam recte pronuntianto. quodsi mancipiu