comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum fides domini & saluatoris nostri Ihesu
christi per omnium cresceret mentes. & per dies singulos
religionis propagarentur augmenta. nequaꝗͣ quiescit ho¬
stis salutis humane. sed urbem maximam quae est caput Ø¬
omnium preuenit: & Symonem illuc de quo in superiori¬
bus diximus euocat: cuius nefariis artibus amminicula
ipse maiora supgeditans olurimos urbis illius ciues in er¬
bus nobilis non multo post apostolorum temous exortue¬

Expanded text:
cum fides Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi per omnium cresceret mentes, et per dies singulos religionis propagarentur augmenta, nequaquam quiescit hostis salutis humanae, sed ad urbem maximam, quae est caput omnium, praevenit, et Simonem illum, de quo in superioribus diximus, evocat. Cujus nefariis artibus adminicula ipse majora suppeditans, plurimos urbis illius cives in ernus, non multo post apostolorum tempus exortu
Abbreviated transcription (Latin):
nusꝗͣ sibi uitam nisi in fuge subsidio sperans. Isigitur urbem
romam ingressus utens adminiculo adsistenteͥs sibi & adherẽ¬
re in tantum malorum uenit profectum: ut etiam simulachri
a ciuibus romanis tanꝗͣ deus honore gotiretur.Cap̃. xiiii.¬
E O non in longum permanet fraude quaesita diuinitas: con¬
tinuonanq: in iosis Claudii temporibus clementia diuin&
orouidentiae grobatissimum omnium apostolorum. & maxi¬
mum fidei magnificentia & uirtutis merito primorum prin¬
cipem Petrum ad urbem romam uelut aduersum humani ge¬
neris communem oernitiem repugnaturum: deducit: ducem
quendam & magistrum militi&e suae scientem diuina prelia
gerere & uirtutum castra ductare. Iste adueniens ex orien¬
tis partibus ut caelestis quidam negotiator mercimonia diui¬
ni luminis siquis uelit comparare garatus aduexit: & saluta¬
ris predicationis uerbo orimus in urbe roma euangelii sui cla¬

Expanded text:
m, nusquam sibi vitam, nisi in fugae subsidio, sperans. Is igitur urbem m, nusquam sibi vitam, nisi in fugae subsidio, sperans. Is igitur urbem Romam ingressus, utens adminiculo assistentis sibi meres, in tantum malorum venit profectum, ut etiam simulacri a civibus Romanis tanquam deus honore potiretur. Sed non in longum permanet fraude quaesita divinitas. Continuo namque in ipsis Claudii temporibus, clementia divinae providentiae probatissimum omnium et apostolorum maximum, fidei magnificentia et virtutis merito, primorum principem Petrum ad urbem Romam, velut adversum humani generis communem perniciem repugnaturum, deducit ducem quemdam et magistrum militiae suae, scientem divina praelia gerere et virtutum castra ductare. Iste adveniens ex Orientis partibus, ut coelestis quidam negotiator, mercimoniam divini luminis, si quis sit comparare paratus, adduxit, et salutaribus praedicationis verb
Abbreviated transcription (Latin):
talium malorum pairem & auctorem ger idem temques
Symonem ex aogaritorum suorum numero diabolus susci¬
tans ad urbem maximam ire comoulit romam: ut ibi potẽ¬
tssimis athletis domini ac saluatoris nostri lhesuchristi apo¬¬
stolis in haxr ipsum ab eosubrogatus obsisteret. Sed diuina uir¬
tus & gratia in maximo precipue certamine nunꝗͣ deserit
suos: quae incensam maligni flammam tota celeritate restin¬
ꝯuit & omnem altitudinem destruit extollentem se aduer¬
sum scientiam dei. Progter quod neq Symon neq alius ꝯs
congressus tunc aduersus apostolos domim potuit obtinere̾
hominum nuper obfulserat per agostolos suos totius menda¬
cii discussa caligine de humanis mentibus ingnorantiae te¬
nebras effugabat. Deniq suoradictus magus ueri luminiss
fulgore perculsus caecitatem continuo male sanae mentis in¬
currit. Quiope qui iam prius in iuidaea per apostolum Petrum
de his quae gerebat sceleribus confutatus transmarinam a¬

Expanded text:
talium malorum patrem et auctorem per idem tempus Simeonem ex apparitorum suorum numero diabolus suscitans, ad urbem maximam ire compulit Romam, ut ibi potentissimis athletis Domini ac Salvatoris nostri Jesu Christi apostolis, in hoc ipsum ab eo subrogatis, resisteret. Sed divina virtus et gratia in maximo praecipuoque certamine nunquam deserit suos: quae incensam maligni flammam tota celeritate restinguit, et omnem altitudinem destruit, extollentem se adversum scientiam Dei. Propter quod neque Simon, neque alius quis congressus tunc adversum apostolos Domini, potuit obtinerehominum nuper obfulserat, per apostolos suos totius mendacii discussa caligine, de humanis mentibus ignorantiae tenebras effugabat. Denique supradictus magus, veri luminis fulgore percussus, caecitatem continuo malesanae mentis incurrit. Quippe qui jam et prius in Judaea per apostolum Petrum de his quae gerebat sceleribus confutatus, transmarinam a
Abbreviated transcription (Latin):
Nic igitur in agologetico quem oro fide nostra ad imperato.¬
remꝰ Antonium scriosit de his hoc modorefert. Et post a¬
scensionem inquit domini ad caelum instigabant daemones
quosdam homĩnum qui dicerent se esse deos. quos nos fuga¬
uimus.Symon deniq quidam samaritanus de uico qui xͦ¬
dicitur gyttho sub Claudio Caesare magicis artibus & oce
mine tyberis inter duos gontes collocat. Habetis etiam titu¬
lum latinis luteris scriotum. Symoni deo sancto: quem &
omnes gene samaritae nonnuili etiam ex caeteris gẽntibus
quae prius in orostibulo steterat apud tyrum urbem fenicis
cum ipso uelut orimam quandam mentem consecrauerunt.
laec quidem lustinus.Consona uero huic etiam Ireneus seri¬
bit in primo aduersus hereses libro: in quo uel quis ipse e¬
fuerit Symon uel ꝗͣ impura eius ocera atq doctrina ple
uolentibus ea scire per singula ex ipsis sugradicti Irenei Ø¬
libris uel de haoc uel de caeteris auctoribus diuersarum

Expanded text:
is vir, in Apologetico, quem pro fide nostra ad imperatorem Antonium scribit, de eo ita hoc modo refert: Et post ascensionem, inquit, Domini ad coelum, instigabant daemones quosdam hominum qui dicerent se deos esse, quos nos fugavimus. Simon denique quidam Samaritanus, de vico qui dicitur Gittho, sub Claudio Caesare magicis artibus et ope mine Tyberis inter duos pontes collocati, habentis etiam titulum Latinis litteris scriptum: Simoni deo sancto; quem et omnes pene Samaritae, nonnulli etiam ex caeteris gentibus, quae prius prostibulo steterat, apud Tyrum urbem Phoenicis, cum ipso velut primam quamdam mentem consecraverunt. Haec quidem Justinus. Consona vere huic etiam Irenaeus scribit in primo Adversus haereses libro. In quo vel quis ipse fuerit Simon, vel quam impura ejus opera atque doctrina, plenvolentibus ea scire per singula ex ipsius supradicti Irenaei libris vel de hoc, vel de caeteris auctoribus diversarum
Abbreviated transcription (Latin):
stros illic reperietis primum quoq Neronem in hance
sectam cum maxime rom&e orientem Caesariano gladio
ferocissime tali dedicatore damnationis nostre etiam glo-¬
riamur. Qui enim scit illum intelligere potest non nisi grã¬
de aliquid bonum a Nerone damnatum. Tentauerat & o
Domitianus portio Neronis de crudelitate: sed quasi homo
facile ceptum repressit restitutis etiam quos religauerat.
Tales nobis semper insecutores iniusti impii turpes quos
& ipsi damnare consueuistis & a quibus damnati restitue

Expanded text:
stros, illic reperietis primum Neronem in hanc sectam cum maxime Romae orientem Caesariano gladio ferocisse. Sed tali dedicatore damnationis nostrae etiam gloriamur. Qui enim scit illum, intellegere potest non nisi grande aliquod bonum a Nerone damnatum. Temptaverat et Domitianus, portio Neronis de crudelitate, sed qua et homo, facile coeptum repressit, restitutis etiam quos relegaverat. Tales semper nobis insecutores, iniusti, impii, turpes, quos et ipsi damnare consuestis, a quibus damnatos restitue
Abbreviated transcription (Latin):
cobus ad eos ingenti uoce respondit.Quid me interrogatis
de filio hominis: ecce ipse sedet in caelo a dextris summae
uirtutis & iose uenturus est in nubibus caeli. Cumq hac re¬
sponsione & testimonio lacobi multis satisfactum esset. & li¬
benter audissent qu&e lacobus contestatus est ceperunt glo¬
rificare deum & dicere osanna filio dauid. Tunc rursums¬
scrib&e & pharisei ceperunt ad inuicem dicere male fecimꝰ¬
tale testimonium prestare de lhesu: sed ascendamus & preci¬
pitemus eum deorsum ut caeteri terreantur & non credant

Expanded text:
cobus ingenti voce ad eos respondit: Quid me interrogatis cobus ingenti voce ad eos respondit: Quid me interrogatis de Filio hominis? Et ecce ipse sedet in coelis a dextris summae virtutis, et ipse venturus est in nubibus coeli. Cumque responsione et testimonio Jacobi multis satisfactum esset, et libenter audissent quae Jacobus protestatus est, coeperunt glorificare Deum et dicere: Osanna filio David. Tunc Scribe et pharisei dixerunt: «Male fecimus dare tale testimonium Ihesu. Sed ascendamus et precipitemus eum deorsum ut ceteri territi reuocentur».
Abbreviated transcription (Latin):
scribarum ac iudaorũm aicentium nihil iam superest ꝗn
omnis populus credat in lhesum quod ipse sit Christurs.
Conuenientes igitur ad lacobum dicebant ei oramus te
ut reuoces pogulum quia ecce errat in lhe sum putans Ø¬
quod ipsẽ sit Christus: deprecamurꝰ ergote ut suadeas om¬
nibus conuenientibus in die paschae de lhesu: tibi enim om¬
nes obtemperamus. & de te tam nos ꝗͣ populus testimoniums
ferimus. quia iustus es & personam nullius accipis: tuergo
suade populo de lhesu ne erret quia omnes tibi obedimus.
Ascende itaq in excelsum locum pinna&e templi ut in edito po¬
situs apoareas omnibus & uerba tua audiantur a cunctis.Ø
quia in die paschae conuenit non solum iudaeorum sed &Ø
gentilium multitudo. Statuerunt igitur supradicti scrib&e
& pharisei la cobum supra pinnam templi: & uoce magna
clamantes ad eum dicunt.Uirorum iustissime cui omnes ob
temperare debemus: quoniam populus errat post Ihesum ꝗ
crucifixus est enuntia nobis quod sit hostium Lhesu. Tum la¬

Expanded text:
Scribarum et Pharisaeorum, dicentium: « Nihil superest quin omnis populus credat in Jesum, quod ipse sit Christus.conuenerunt ad eum et dixerunt ei: «Oramus te ut reuoces populum, quia ipse errat in Ihesu putans quod ipse sit deus. Precamur ergo te ut suadeas omnibus conuenientibus in die pasche. nes obtemperamus, et de te tam nos quam populus testimonium perhibemus, quia justus es, et personam nullius accipis. Tu ergo suade populo de Jesu ne erret, quia omnes tibi obedimus. Ascende itaque in excelsum locum pinnae templi, ut in edito positus appareas omnibus, et verba tua audiantur a cunctis. Igitur quia in diebus Paschae conveniunt, non solum Judaeorum, sed et gentilium multitudo, statuerunt eum supradicti Scribae et Pharisaei super pinnam templi, et voce magna clamantes ad eum dicunt: Virorum justissime, cui omnes nos obtemperare debemus, quoniam populus errat post Jesum, qui crucifixus est, enuntia nobis quod sit ostium Jesu. Tum Ja
Abbreviated transcription (Latin):
genua sua procumbens dicebat. Rogo te domine deus pater
remuite eis peccatum non enim sciuntꝰ quid faciunt. Cumq
eum talia orantem desuper lapidibus perurgerent unus ex
so quid facitis: Pro uobis orat iustus hic quem lapidatis
solent cerebro eius illisit: & tali martyrio consumatus est
ac sepultus in eodem loco prope templum. Hic est qui ex

Expanded text:
genua sua procubuit, et orans dixit: « Rogo te, Domine Deus Pater, remitte illis; non enim sciunt quid faciunt. » Cumque cum talia orantem desuper lapidibus perurgerent, unus de eso. Quid facitis? Pro vobis orat hic justus quem lapidatis. » xtorqueri solent, cerebra ejus illisit et tali martyrio consummatus est, ac sepultus in eodem loco prope templum. Scriptum in
Abbreviated transcription (Latin):
xploratius tamen de eo Egesippus qui post iosas statim gri-¬
mas apostolorum successiones fuit. in cõmmentariorum su¬
orum libro his uerbis refert. Suscepit inquit ecclesiam cũ
acostolis frater aomimi lacobus qui ab omnibus cognomina¬
tus est iustus. ab iosis domini temooribus perdurans usq ad
nos: & multi quidem lacobi uocati sunt: sed hic ex uteroͥma¬
tris suae sanctus fuit:uinum & siceram non bibit. sed neq
animal manducauit: ferrum incaout eius non ascendit: õ¬
leo non est perunctus:balneis non est usus.Huic soli lice¬
bat intrare in sancta sanctorum:neq: enim laneo utebatur
indumento sed tantum sindone: solus ingrediebatur tem¬
olum & iacehat super genua sua orans propoouli indulgen¬
tia ita ut orando callos faceret in genibus ad modum came¬
li. semoer genua flectendo nec unꝗͣ ab oratione cessando
Itaq pro incredibili hac conunentia & summa iustitia ap¬

Expanded text:
raphus de eo Aegesippus, qui post ipsas statim primas apostolorum successiones fuit, in quinto Commentariorum suorum libro, his verbis: Suscepit, inquit, Ecclesiam cum apostolis frater Domini Jacobus, qui ab omnibus cognominatus est Justus, ab ipsis Domini temporibus perdurans usque ad nos. Et multi quidem Jacobi vocati sunt, sed hic ex utero matris suae sanctus fuit, vinum et siceram non bibit, sed neque animal manducavit, ferrum in caput ejus non ascendit, oleo enim est perunctus, balneis non est usus, huic soli licebat introire in sancta sanctorum. Neque enim laneo utebatur indumento, sed tantum sindone. Solus ingrediebatur in templum, et jacebat super genua sua, orans pro populi indulgentia, ita ut orando callos faceret in genibus ad modum cameli, semper genua flectendo, nec unquam ab oratione cessando. Itaque pro incredibili hac continentia et summa justitia ap
Abbreviated transcription (Latin):
libiae certraxerunt: ibiq eos in loco squalidissimo & omni Ø¬
usu humanitatis carente a paretonio trium dierum itinere e¬
in desertum protento. nexos uinculis reliquerunt.Haec inØ
Demetriumq & Lucium nec non & Faustinum atq aꝗlam
satis claros & insignes titulo confessionis effectos. sed ex dya¬

Expanded text:
Libyae pertraxerunt, ibique eos in loco squallidissimo, et omni Libyae pertraxerunt, ibique eos in loco squallidissimo, et omni usu humanitatis carente, a Paraetonio trium dierum itinere in desertum protento, nexos vinculis reliquerunt. Tunc e et Lucius, necnon Faustinus atque Aquila, satis clari et insignes titulo confessionis effecti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
diceret adorandum caeteros autem neq: esse deosneq adora¬
ri debere in castrum quoddam deserti quod cefro apgellat᷑
in exilium truditur: obhoc precioue electum. quod loci inco¬
l& gentiles erant. & idolorum sugerstitionibus sats dediti: Ø¬
quiq exulem Dyonisium primo hostili animo & satis aduer¬
sa mente suscigiunt. Post uero cum gaulatim per domini gra¬
tiam uerbum dei his seminare cepisset. pars maxima trucis
& barbari populi relictis idolis conuersa est ad deum uerũ
Christoq subiecta. Quo comperto rursus eum ad alium locũ
uicinum quidem alexandri&e sed incolis desertum ac pene
habitatoribus uacuum transtulerunt. Sed & ibi cum pro ur¬
bis uicinitate nostrorum populi eum frequentarent. & tanꝗͣ¬
oiore pastoris recepto grex laetior & constantior agonib
redderetur rursum missis cum centurione militaribus uiris
iosum Dyonisium & cum eo Gaium & Petrum cathenis cõ¬
strictos & diuersis cruciatibus afflictos in desertum quoddã

Expanded text:
m, huncque diceret adorandum, caeteros autem neque esse deos, neque adorari debere; in castrum quoddam deserti, quod Cefro appellatur, in exsilium truditur, ob hoc praecipue electum quod loci incolae gentiles erant, et idolorum superstitionibus satis dediti. Qui exsulem Dionysium primo hostili animo et satis adversa mente suscipiunt; post vero cum paulatim per Domini gratiam verbum Dei his seminare coepisset, pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, conversa est ad Deum verum, Christoque subjecta. Quo comperto, rursus eum ad alium locum, vicinum quidem Alexandriae, sed incolis desertum, ac pene habitatoribus vacuum transtulerunt. Sed et ibi cum pro urbis vicinitate nostrorum populus eum frequentaret, et tanquam pastore recepto grex laetior et constantior agonibus redderetur, rursum missis cum centurione militaribus viris, ipsum Dionysium, et cum eo Gaium et Petrum catenis constrictos, et diversis cruciatibus afflictos, in desertum quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
etiam refert tantum siduci& & magnanimitatis per dei gra-¬
tiam datum ut cum ad eos qui in carcere tenebantur fratres
nemo grorsus humanitatis & mysterii causa permiteretur
sceret iugulandos alios alios supoliciis & diuersis cruciatuũ
generibus affligendo. squalore carceris & cathenarum ponde¬
ribus enecando & sugeromnia prȩcigiendo nequis ad eosØ
prorsus accederet. ut ex inedia quasi aliud tormenti genus
adhiberetur. Concessit tamen deus sugradictis dyaconibus

Expanded text:
is. Huic tantum fiduciae et magnanimitatis per Dei gratiam datum est, ut cum ad eos qui in carcere tenebantur fratres nemo prorsus humanitatis et ministerii causa permitteretursceret, jugulando alios, alios suppliciis et diversis cruciatuum generibus affligendo, squalore carceris et catenarum ponderibus enecando, et super omnia praecipiendo ne quis ad eos prorsus accederet, ut et inedia quasi aliud tormenti genus adhiberetur; concessit tamen Deus huic diacono,
Abbreviated transcription (Latin):
garum toparcham:
ptum est enim de me quia hii qui me uident non credent Ø¬
in me & qui non uident me ipsi credent & uiuent.De eo Ø¬
autem quod scripsisti mibi ut ueniam ad te. oportet me om¬
nia propter qua missus sum hic explere. & postea ꝗͣ imple¬
uero recipi me ab eo a quo missus sum. Cum ergo fũero e¬
assumptus minam aq re aliquem ex discipulis meis ut
curet egritudinem iuam & uitam tihi atq: hiis qui tecu

Expanded text:
garum toparcham, ptum est enim de me, quia hii qui vident me non credent in me, et qui non vident me ipsi credent et vivent. De eo autem, quod scripsisti michi, ut veniam ad te: oportet me omnia, propter que missus sum, hic explere, et posteaquam complevero, recipi me ad eum, a quo missus sum. Cum ergo fuero assumptus, mittam tibi aliquem ex discipulis meis, ut curet egritudinem tuam et vitam tibi atque hiis qui tecum
Abbreviated transcription (Latin):
missa hyerosolimam per Ananiam cursorem :
no qui apparuit in locis hyerosolimorum. salutem. Auditum
mihi est & de te & de sanitatibus quas facis. quod sine me¬
dicamentis aut herbis fiant ista per te. & quod uerbo tantum
facis cacos uidere. claudos ambulare & leprosos mundas. &
immundos spiritus ac dęmonia eicis. & eos qui longis aegritu¬
dinibus afflictantur curas & sanas:mortuos quoq suscitas.Ø
Quibus omnibus auditis. id statui in animo meo unum esse de Ø¬
duobus: aut quia tusis deus & descenderis de caelo ut haec
facias. aut quod filius dei sis qui haec facis: propterea ego scri¬
bens rogauerim te ut digneris usq ad me fatigari & aegritu¬
dinemmeam qua iam dui laboro curare. Nam & illudd com¬
peri quod iudaei murmurant aduersum te & uolunt tibi in¬
sidiari: est autem mihi ciuitas parua quidem sed honestaØ
qu& sufficiat utrisq:
Exemplum reseripͥti ab lesu per Ananiam cursorem ad Aba

Expanded text:
misse Iherosolimam per Ananiam cursorem: Ano, qui apparuit in locis Iherosolimorum, salutem. Auditum michi est de te et de sanitatibus, quas facis, quod sine medicamentis aut herbis fiant ista per te, et quod verbis tantum facis cecos videre, claudos ambulare et leprosos mundas et inmundos spiritus ac demones eicis et eos qui longis egritudinibus afflictantur curas et sanas, mortuos quoque suscitas. Quibus omnibus auditis de te, statui in animo meo unum esse e duobus: aut quia tu sis deus et descenderis de celo, ut hec facias; aut quod filius dei sis, qui hec facis. Propterea ergo scribens rogavi te, ut digneris usque ad me fatigari et egritudinem meam, qua iam diu laboro, curare. Nam illud comperi, quod Iudei murmurant adversum te et volunt tibi insidiari. Est autem michi civitas quidem parva, sed honesta, que sufficiat utrisque. Exemplar rescripti ab Iesu Christo per Ananiam cursorem ad Aba
Abbreviated transcription (Latin):
dem se patiebantur: sed ultro uel flamnis irruere. uel cedẽ¬
tibus gladiis certatim obiectare ceruices. Cumq iam illis Ø¬
ipsis spectatoribus nimietas crudelitatis horresceret ministri
scelerum gartem poguli nauiculis imectam in medium pela¬
gi abducunt. ibiq in sententia fidei persistentes precipitant
in profundum. In tantum uero agud eosrabies crudelitatis
exarsit ut regios pueros martyres effectos cum secundum hu-¬
manitatis ordinem fuissent sepulture mandati effoderent de¬
nuo & corpora eorum proiicerent in mare:hoc dicentes ne

Expanded text:
dem patiebantur, sed ultro vel flammis irruere, vel caedendem patiebantur, sed ultro vel flammis irruere, vel caedentibus gladiis certatim objectare cervices. Cumque jam illis ipsis spectatoribus nimietas crudelitatis horresceret, ministri scelerum partem populi naviculis injectam in medium pelagus abducunt, ibique in sententia fidei persistentes praecipitant in profundum. In tantum vero rabies crudelitatis apud eos exarsit, ut regios pueros martyres effectos, cum secundum humanitatis ordinem fuissent sepulturae mandati, effoderent denuo, et corpora eorum projicerent in mare, dicentes: Ne
Abbreviated transcription (Latin):
imgerator oums in Petro mentis sententiam qua& in nobis om¬
nibus inget:Utquia in illo crimen ducitur quod a nobies
omnibus confitetur: Haec nobis fides. hic cultus & unanimis
eademq: sententia. Quos ille cum in medio nihilominus ueni¬
re iussisset similibus pene ut priores suopliciis affectos ad ul¬
timum laqueo aggensos necari iussit. Tunc & Anthimus ipsi
urbis eoiscopus in domini nostri lhesuChristi confessione Ø¬
perdurans martyrii gloriam cagitis obtruncatione suscepit.
Hunc autem tanꝗͣ uere bonum pastorem uiam martyrii greeũ¬
tem uniuersa gene gregis sui multitudo prosaequitur. Acci
palatii incendio conflagrare: hoc imgerator a nostris factum
falsa suspitione gresumpsit: ex quo in extimabili furore suc¬
census iubet omnes nostros aceruatim collectos alios quide
gladio obtruncari alios ignibus conflagrari. Sed in illis per
sistentes ministri interrogarent singulos siqui forte sacrifica¬
turi uellent dimitti tam uiri ꝗͣ mulieres ne interrogari qui¬

Expanded text:
imperator punis in Petro mentis sententiam, quae in nobis omnibus viget? Ut quid in illo crimen ducitur, quod a nobis omnibus confitetur? Haec nobis fides, hic cultus, et unanimis eademque sententia. Quos ille cum in medio nihilominus venire jussisset, similibus poenae, ut priores, suppliciis affectos, ad ultimam laqueo appensos necari jussit. Tunc et Anthymus ipsius urbis episcopus, in Domini nostri Jesu Christi confessione perdurans, martyrii gloriam capitis obtruncatione suscepit. Hunc autem tanquam vere bonum pastorem, viam martyrii praeeuntem, universa pene gregis sui multitudo prosequitur. Ipalatii incendio conflagrari. Hoc imperator a Christianis factum falsa suspicione praesumpsit. Ex quo inaestimabili furore succensus, jubet omnes Christianos acervatim collectos alios quidem gladio obtruncari, alios ignibus conflagrari. Horum prsistentes ministri rogarent singulos, si forte sacrificaturi vellent dimitti, tam viri quam mulieres ne interrogari se qui
Abbreviated transcription (Latin):
iose iubxtur in medium atq immolare compellitur: abnuens
imgeratur appendi & flagris toto corgore laniari indelic&
ut doloris necessitate faceret quod precigiebatur inuitus.At
ille cum maneret immobilis. uisceribus iam pelle nudatis iu¬
betur aceto & sale cerfundi. Cumq etiam hoc tormenti genꝰ¬
constanter ac fortiter tolerasset craticula grunis substrata'
poni iubetur in medio. ibiq: quod reliquum fuerat in uerbe¬
ribus absumoti corporis sugergoni: & non ad subitum sed Ø¬
sensim gaulatimq succendi: quo scilicet gena protelaretur
in longum. Cumq ministri scelerum in hunc modum corpus
modo inde uersantes per membra singula penas inciperent
& suoolicia renouarent sperantes se ab eo elicere posse con¬
sensum: ille firmus in fide & ouans inspe consumotis iams
& igni resolutis carnibus suis ultimum spiritum infide laetꝰ
exalat. Tali Petrus hoc enim ei nomen est martyrio decora¬
tus uere Petri extitit & fidei heres & nominis. Huius insti

Expanded text:
ium educitur, atque immolare compellitur. Abnuens, imperatur appendi et flagris toto corpore laniari: videlicet ut doloris necessitate faceret, quod praecipiebatur invitus. At ille cum maneret immobilis, visceribus jam pelle nudatis, jubetur aceto et sale perfundi. Cumque etiam constanter ac fortiter tolerasset, craticula prunis subterstratis poni jubetur in medio, ibique quod reliquum fuerat verberibus absumpti corporis superponi, et non ad subitum sed sensum paulatimque succendi; quo scilicet poena protelaretur in longum. Cumque ministri scelerum, hinc modo corpus, modo inde versantes, per membra singula poenas inciperent, et supplicia renovarent, sperantes ab eo elicere se posse consensum, ille firmus in fide, et quasi in spe consumptis jam et igne resolutis carnibus suis, ultimum spiritum in fide laetus exhalat. Tali Petrus hoc enim et nomen ejus martyrio decoratus, vere Petri exstitit et fidei haeres et nominis. Item Ni
Abbreviated transcription (Latin):
le malum temporibus Uesoasiam eos obsidione inclusit. Capͣ.u.¬
GITU Riudaeos pro commisso scelere ultio diuina damna¬
bat. Sea & ipse fylatus qui in saluatorem iniqui iudicis functꝰ¬
est officio hisciem temporibus Gaii tantis ac talibus malorum Ø¬
cladibus cruciatus est ut propria se manu transuerberans ne
fariam uitam ui abiecisse referatur.Nec enim poterat tanti
piaculi minister impunitus euadere: sicut in hystoriis greco¬
rum reperimus eorum dumtaxat qui olim giadas scribunt
& annales rerum gestarum libros ad posteritatis memori¬
am condunt

Expanded text:
le malum, temporibus Vespasiani eos obsidione inclusit. Primugitur Judaeos pro commisso scelere ultio divina damnabat: sed et ipse Pilatus, qui in Salvatorem iniqui judicis functus officio est, iisdem temporibus Gaii tantis ac talibus malorum cladibus cruciatus est, ut propria se manu transverberasse et nefariam vitam vi abjecisse referatur. Nec enim poterat tanti piaculi minister impunitus evadere, sicut in historiis Graecorum invenimus, eorum duntaxat qui olympiadas scribunt, et annuales rerum gestarum libros ad posteritatis memoriam condunt
Abbreviated transcription (Latin):
lus pro contumelia&e inuidia quam falso conflauerat mater s
accensus armatorum globum ad ecclesiam mutit. confringi
ianuas: ogpugnare sancta sacerdotem protrahi. atq in exi¬
lium agi protinus iubet. Sed tanta fuit perseuerantia fideli¬
um pogulorum ut animas prius amittere ꝗͣ episcopum mal¬
lentꝰ.

Expanded text:
lus pro contumeliae invidia, quam falso conflaverat mater, lus pro contumeliae invidia, quam falso conflaverat mater, accensus, armatorum globum ad Ecclesiam mittit: confringi januas, oppugnari sancta, Sacerdotem pertrahi, atque in exilium agi, protinus jubet. Sed tanta fuit perseverantia fidelium populorum, ut animas prius amittere, quam Episcopum mallent.
Abbreviated transcription (Latin):
AT UALENTINIANUS initalia degens. fratris necȩ
atq hostis metu perterritus simulatione oblatam pacem A
Maximo simulans ipse quoq libenter amplectitur. Cum in¬
terim lustina mater eiusdem arrianae hereseos alumna im¬
pietatis suae uenena quae uiuente uiro suopresserat filio faci¬
le decepto fidenter aperuit. Igitur apud mediolanum posi¬
ta conturbare ecclesiarum statum comminari sacerdotib
depulsionis exilia nisi ariminensis concilii decreta quibus
fides patrum temerata fuerat reuocarent.Quo bello ecclesi¬
e murum & turrem ualidissimam pulsabat Ambrosium: Ø
fatigans primum sibi aditum debellandae rimabatur ecclesi&
Sed ꝗͣuis illa lezabel spiritu pugnaret armata resistebat tam̃
Ambrosius Helya uirtute repletus & gratia. lpsa autem in
ecclesiis garrire strepere animare & inflamare ad discordiaz
populos: sed quod minus res ex sententia cederet: iniuriam
putare: & prohoc apud filium conquaeri: unde adolescentu¬

Expanded text:
At Valentinianus in Italia degens, fratris nece, atque hostis metu perterritus, simulatione oblatam pacem a Maximo, simulans ipse quoque libenter amplectitur. Cum interim Justina mater ejusdem, Arianae haereseos alumna, impietatis suae venena, quae, vivente viro, suppresserat, filio facile decepto fidenter  Al. libenter aperuit. Igitur apud Mediolanum posita, conturbare Ecclesiarum statum, comminari sacerdotibus depulsiones, exilia, nisi Ariminensis concilii decreta, quibus fides patrum temerata fuerat, revocarent. Quo bello Ecclesiae murum et turrim validissimam pulsabat Ambrosium. Eufatigans, primum sibi aditum debellandae rimabatur Ecclesiae. Sed quamvis illa Jezabel spiritu pugnaret armata, resistebat tamen Ambrosius, Eliae virtute repletus et gratia. Ipsa autem in Ecclesiis garrire, strepere, animare, et inflammare ad discordiam populos  Al. add. coepit: sed quod minus res ex sententia cederet. injuriam putare, et pro hoc  Al. hac apud filium conqueri. Unde adolescentu
Abbreviated transcription (Latin):
lestiam non ferens. simul & secretam ac phylosophicam uitã
semper habere desyderans subterfugit ecclesi& multitudinẽ
& in desertis locis atq agellis secretioribus delitescit annic:
ꝗͣ plurimis. At non ille ᷤ magnus diuin&e grouidenti&e oculus
quiescit in longum: sed in impios ultionem per ea ipsa quae
sibi in periuriis statuerant maledicta molitur.Primus nanq
ille testis parua ignis scintilla noctis tempore domo sua succẽ¬
sa cum omni genere omniq familia flammis ultricibus con¬
flagrauit. Alius repente ab imispedibus usq ad summumca.¬
pitis uerticem morbo regio quod fuerat imprecatus. replet᷑
atq: consumitur. Tertius autem priorum exitum uidens. &
oculum diuinum non se latuisse perspiciens prorumpit in me¬
dium. & audientibus cunctis sera penitentia uniuersum con¬
cinnati sceleris ordinem pandit. Tantis autem lachrymis im¬
manis commissi facinus deflet & intantum die noctuq per¬¬

Expanded text:
lestiam non ferens, simul et secretam ac philosophicam vitam lestiam non ferens, simul et secretam ac philosophicam vitam semper habere desiderans, subterfugit ecclesiae multitudinem, et in desertis locis atque agellis secretioribus delitescit annis quam plurimis. At non ille magnus divinae providentiae oculus quiescit in longum, sed in impios ultionem per ea ipsa quae sibi in perjuriis statuerant maledicta molitur. Primus namque ille testis, parva ignis scintilla noctis tempore domo sua succensa, cum omni genere et omni familia flammis ultricibus conflagratur. Alius repente ab imis pedibus usque ad summum capitis verticem, morbo regio, quo fuerat imprecatus, repletur atque consumitur. Tertius autem priorum exitium videns, et oculum divinum non latuisse perspiciens, prorupit in medium, et audientibus cunctis, sera poenitentia, universum concinnati sceleris ordinem pandit. Tantis autem lacrymis immanis commissi facinus deflet, et in tantum die noctuque per
Abbreviated transcription (Latin):
olum. Animi uero uirtus quanta in eo fuerit alionihilominꝰ
uno de eius gestis opere declarabitur.Is nanq: cum inter caetera
uirtutum suarum bona esset ualde constantis animi & iusti
rectiq in declinabiliter tenax. quidam homunculi neꝗͣ male
sibi conscii. metuentes ne criminum suorum si arguerentur Ø
non possent effugere uindictam preueniunt factionibus &
circumuenire parant eum cuius iudicium uerebantur. Onei¬
nauerunt igitur aduersum eum infame satis & noxium crim.
conueniuntꝰ auditores testes ex semetipsis producunt qui Ø¬
sub sacramento iuramenti qu&e obiciebantur confirmarent
Quorum unus testis ita si non igni consumereturꝰ uera se dice¬
re testabatur. alius ita. ne regio morbo corrumpereturꝰ terꝰ¬
tius. ita ne luminibus orbaretur. Et ꝗͣuis ne iuramentis qui
dem istis quisꝗͣ fidelium & deum timentium crederet. eo quod
uita Narcissi & institutio ac pudicitia ab omnibus noscerẽ.¬
tur iose tamen eorum qu&e mota sunt indignitatem ac mo¬

Expanded text:
um. Animi vero virtus quanta in eo fuerit, alio nihilominus uno ex ejus gestis opere declarabitur. Is namque cum inter caetera virtutum suarum bona esset valde constantis animi, et justi rectique indeclinabiliter tenax, quidam homunculi nequam male sibi conscii, metuentes ne criminum suorum, si arguerentur, non possent effugere vindictam, praeveniunt factionibus, et circumvenire parant cujus judicium verebantur. Concinnant igitur adversum eum infame satis et noxium crimen. Conveniunt aditores, testes ex semetipsis producunt, qui sub sacramento juramenti quae objiciebantur confirmarent. Quorum unus testis ita si non igni consumeretur, vera se dicere testabatur; alius ita, ne regio morbo corrumperetur; tertius ita, ne luminibus dem istis quisquam fidelium et Dominum timentium crederet, eo quod vita Narcissi et institutio, ac pudicitia, ab omnibus nosceretur; ipse tamen eorum quae mota sunt indignitatem ac mo
Abbreviated transcription (Latin):
qui docuit nuptias solui & qui ieiuniorum leges primus impo¬
suit:qui pepuzam & Timium opida frigiae hyerusalem nomi¬
nauit atq in haec omnes congregandos discernit. Qui exacto¬
res pecumi& statuit.Qui sub nomine oblationum munera artifi¬
ciosius accigit. Qui salaria prestat predicantibus uerbum suum
ut per hoc inuitati enixius doctrine eius operam prebeant. Ø¬

Expanded text:
pie docet nuptias solvi, et jejuniorum leges primus imponit. Hic Pepusam et Thymium, oppida Phrygiae, Hierusalem appellat, atque in haec omnes congregandos decernit. Hic exactores pecuniae statuit, et, sub nomine oblationum, munera artificiosus accipit. Hic salaria praestat praedicantibus verbum suum, ut, per hoc vincti, enixius ejus doctrinae praebeant
Abbreviated transcription (Latin):
GITUR Nero ut apertum se hostem diuinitatis pieta
tisq orofessus est ipsorum prius apostolorum qui oge qui
duces & signiferi erant in populo dei expetit neces: & s
Paulum quidem capite in ipsa urbe romae Petrum uero e¬
crucis patibulo condemnat. Horum testimonium quaere¬

Expanded text:
imus, ut apertum se hostem divinitatis ostenderet et pietatis, ipsorum prius apostolorum, quippe qui duces et signiferi erant in populo Dei, expetit neces; et Paulum quidem capite in ipsa urbe roma, Petrum vero crucis patibulo condemnat. Attamen divinae
Abbreviated transcription (Latin):
Is nanq cum rem cuiusdam potentis sub mercede procuraret'
persistens rursum blanditiis mulcebatur:cum uero utrumq o
contemoneret. preacuta sude ualidissime transuerberatus per
frigore. languore. latronibus bestiisq consumptae sunt: qui om¬
nes imitatoͥ electos dei proghetas gloria martyrii coronati sunt.
Deniq & uenerandus senex Ceremon episcopus hic erat urbis
aegypti quae dicitur nylogolis: cum ad arabicum montem grã
daeua cum coniuge una discessisset nulli ultra apparuit: & o¬

Expanded text:
Is namque cum rem cujusdam potentis sub mercede procuraret, persistens rursum blanditiis mulcebatur. Cum vero utrumque contemneret, praeacuta sude validissime transverberatus per frigore, languore, latronibus, bestiisque consumpti sunt; qui omnes imitati electos Dei prophetas, gloria martyrii coronati sunt. Inter quos et venerandus senex Chaeremon episcopus hic erat urbis Aegypti quae dicitur Nilopolis cum ad Arabicum montem una cum grandaeva conjuge discessisset, nulli ultra apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut neq incedere neq stare posset cumꝰ his qui eum in
sellula portabant offertur.Quorum unus quidem sta¬
tim negauit: alius uero nomine Funus. cum luliano sene
in domini nostri Ihesuchristi confessione perdurat: quiq
militaris cum assisteret. & quosdam uolentes etiam mor¬
tuis illudere cadaueribus orohiberet. clamor repente ad
tissimus milesiam domini & nusꝗͣ se inferior factus in
confessione persistens:capitis progrictate damnatur. Aliꝰ¬
multis uerbis a iudice ad negandum suaderetur. & eo Ø¬
maiore constantia fidem suam profiteretur uiuum ad ulti¬

Expanded text:
esset, ut neque incedere neque stare posset, cum his qui eum in sellula portabant judici offertur. Quorum unus quidem statim negavit, alter nomine Eum Eunus cum Juliano sene in Domini confessione perdurat. Quiqueminibus praebuerunt, et quosdam volentes etiam mortuis illudere cadaveribus martyrum prohiberet, clamor repente tottissimus miles jam Domini, et nusquam se inferior factus, in confessione persistens, capite pro pietate damnatur. multis verbis ad negandum suaderetur, et eo majori constantia fidem suam profiteretur, vivus ad ulti
Abbreviated transcription (Latin):
sceperunt. Sed & admirandam uirginem longeue etatis¬
Apolloniam nomine cum corriguissent. dentes ei primo om¬
nes effoderunt: congestis deinde lignis extruxerunt rogum
comminantes uiuam se eam incensuros nsi cum ipsis pariter¬
unoia uerba proferret. At illa ut rogum uidit accensum &
paululum quid in semetipsa molitur repente uerose e mani¬
bus erupit impiorum atq in ignem quem minabantur spon¬
te prosiliuit ita ut perterrerentur etiam ipsi crudelitatis au¬
ctores quod promptior inuenta est ad mortem femina ꝗͣ
tum. crudelissimis affecere suppliciis: ita ut omnes ei iunctu¬
ras membrorum prius soluentes de superioribus prȩcipitarẽt.¬

Expanded text:
cap. XXXI: Sed et admirandam virginem longaevae aetatisApolloniam nomine, cum corripuissent, dentes ei primo effoderunt; congestis deinde lignis exstruxerunt rogum, comminantes se vivam eam incensuros, nisi cum ipsis impia verba proferret. At illa ut rogum vidit esse succensum, paululum quid intra semetipsam deliberans, repente de manibus impiorum prorupit, et in ignem quem paraverant, sponte prosilivit; ita ut perterrerentur etiam ipsi crudelitatis auctores, quod promptior inventa est ad mortem femina, quam tum, crudelissimis affecerunt suppliciis, ita ut omnes ei juncturas membrorum prius solventes, de superioribus eum praecipitarent
Abbreviated transcription (Latin):
persistente & immensis eam atq exquisits cruciatibus af¬
fligente eo maxime quod eius sententiam uincere cupie¬
batꝰ quam laudabili uoce decreuerat nihil se grorsus eoꝵ¬
quae sibi contra fas imgerabantur acturam. Qu&e statuti sui
tenax ad ultimum capite puniturꝰ. Secunda uero fuit uir¬
go Mercuria nomine. Anus uenerabilis & fecundissima s
monaria: quae dumnimia utuntur constantia apud iudice
& ille uinci erubesceret a feminis inauditis tormentorum
generibus toleratis. finem omnium ferro caedente suscipiũt.

Expanded text:
batur, et immensis eam atque exquisitis cruciatibus affligebat, et maxime, quod ejus sententiam vincere cupiebat, quia laudabili voce decreverat nihil se prorsus eoquae sibi contra fas imperabatur, acturam; quae statuti sui tenax ad ultimum capite punitur. Secunda vero, Mercuria, anus venerabilis et fecundissima in ysia, et alia Ammonaria, quarta; dum nimia utuntur constantia apud judicem, et ille vinci erubescit a feminis, igeneribus toleratis et superatis, finem omnium, ferro caedente, suscipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tus est: qui crimine abluto post hoc quod christianus esset Ø¬
defertur. In hor ueronulla a iudice moderatio reseruatur:
sed geminatis suogliciis excruciatum. cum latronibus iussit e¬
incendi: ignorans quod crudelitate sua optimo martyri e¬
saluatoris similitudinem detulit: qui pro salute humanie
generis una cum latronibus pertulit crucem. Turma autez¬
ohilus: qui tribunalibus adstantes cum quidam christianus
a iudice torqueretur: & iam gene ad negandum declinaret
dirumoebantur intra semetipsos. & uultu oculis ac nutibus
uelut erigere conabantur illum qui in supoliciis gositus tre¬
pidabat. Interdum etiam manus grotendere ac totius reliqui
corporis motibus & habitu diuerse inclinati tanꝗͣ subleuare
lapsantes animos gestiebant. onuersi uero ad eos omnes &: Ø
quid de semetiosis profiterentur ex eorum motibus agnoscẽ¬
tes prius pene ꝗͣ in eos uulgus clamoribus insiliret. ipsi in me¬
dium prorumount ac sese christianos esse testantur. Tunc Ø¬

Expanded text:
 Quo crimine absolutus, post hoc Christianus esse defertur. In hoc vero nulla a judice moderatio reservatur; sed geminatis suppliciis excruciatum cum latronibus jussit incendi, ignorans quod crudelitate sua optimo martyri Salvatoris similitudinem detulit, qui pro salute humani generis una cum latronibus pertulit crucem . Aurephili, qui tribunalibus apud Alexandriam astantes, cum quidam Christianus a judice torqueretur, et jam pene ad negandum suaderetur, disrumpebantur intra semetipsos, et vultu, oculis ac nutibus velut erigere conabantur illum qui in suppliciis positus trepidabat. Interdum etiam manus protendere, ac totius reliqui corporis motibus et habitu diverse inclinati, tanquam sublevare lapsantis animos gestiebant. Conversi vero ad eos omnes, et quid de semetipsis profiterentur, ex eorum motibus agnoscentes, prius pene quam in eos vulgus clamoribus insiliret, ipsi in medium prorumpunt, ac se Christianos esse testantur. Per
Abbreviated transcription (Latin):
omnium querulum Dioscorum tanꝗͣ gro aetate facile flecti
lo sibi cedere uideret ferocius eum cruciare contendit. o¬
Tunc de inde caeteros uariis tormentis dilaniatos. cum pario
modo constantia fidei uideret armatos tradi ignibus iubet
Dioscorum uero puerum quod sibi constanter & sapienter in
omnibus respondisset admiratus. differri precigit: sperans
eum oro etate penitudinem geresturum: quod non tam ty¬

Expanded text:
omnium puerulum Dioscorum, tanquam pro aetate facilem flectilo sibi cedere videret, ferocius eum cruciare contendit. Tum deinde caeteros variis tormentis dilanians, cum pari modo constantia fidei videret armatos, tradi ignibus jubet. Dioscorum vero puerum, quod sibi constanter et sapienter in omnibus respondisset, admiratus judex, differri praecepit, sperans eum pro aetate poenitudinem acturum. Sed ille
Abbreviated transcription (Latin):
peratoris apud nos persaequutio sumpsit exordium: sed anno
integro principalia preuenit edicta minister daemonum qui
dicebatur in ciuitate nostra diuinus superstitiosum contra Ø¬
dam senem Metranum nomine corrigientes iubent impia uer¬
ba proferre. Quod ille cum facere recusaret omne corpus eius¬
membratim fustibus colliserunt: uultumq & oculos acutis cala¬
mis terebrantes: extra urbem cum cruciatibus eiecerunt: ibiq
qui in eo supererant spiritus. lapidibus eiecerunt. Post haec
execrantem uincula pedibus innectentes. & per plateass
totius ciuitatis trahentes fedo horrendoq suoplicii genere¬
discerpunt.De hinc omnes simul irruerunt per domos ser

Expanded text:
peratoris sumpsit exordium, sed anno, inquit, integro principalia praevenit edicta minister daemonum qui dicebatur in civitate nostra Divinus, superstitiosum contra rreptum, jubent impia verba proferre; quod illo recusante, omne corpus ejus fustibus colliserunt, vultumque et oculos acutis calamis terebrantes, extra urbem cum cruciatibus expulerunt, ibique quod in eo supererat spiritus lapidibus ejecerunt. Item sancrecusaret, vincula pedibus ejus innectentes, et per plateas totius civitatis eam trahentes, horrendo supplicio discerp
Abbreviated transcription (Latin):
cessimus demon artibus cum uniuerso exercitu suo & quan¬
ia contentione gugnarit. utq super omnes caeteros qui per
noua penarum genera ac seculis omnibus in audita tormenta
tibus uexatus sit ne tamen una ei quam exoptabat acciae¬
dio iđ gẽrente ut nec interitus grestaretur nec pena ces

Expanded text:
pessimus daemon artibus cum universo exercitu suo intentione pugnaverit, atque super omnes caeteros qui per nova poenarum genera ac saeculis omnibus inaudita tormenta ibus, inquit Eusebius, vexatus sit ne tantum una ei quam exoptabat accidedio hoc agente ut nec interitus presta
Abbreviated transcription (Latin):
se poscendam in quibus dolorem interitus superauerit glo¬
ria meritorum: de caetero uero malorum causam radicesq
discordiae que pro simula chrorum defensione ueniebant
penitus debere succidi: quibus exterminatis etiam bellorum
causa pariter conquiesceret. Cumq haec scripta uenissent
& uelut post indutias parui temporis ad audiendum uterq
populus conuenisset ad templum statim ut prima epistolae
pagina reserata est in cuius exordio uana gentilium super¬
stitio culpabatur. clamor a nostris immensus attollitur stu¬
por & pauor gentilium pogulos inuadit: latebras unusquisq
quaerere angustos fuge calles rimari. aut nostris se latenter
immergere ut ab omnibus qui aderant nosceretur dei pre¬
sentia populo suo audaciam tribuente. furorem daemonis qui
in illis prius debacchatus fuerat effugatum.
Cap. xxiii.

Expanded text:
se poscendam, in quibus dolorem interitus superaverit glose poscendam, in quibus dolorem interitus superaverit gloria meritorum. De caetero vero malorum caussam radicesque discordiae, quae pro simulachrorum defensione veniebant, penitus debere succidi: quibus exterminatis, etiam bellorum caussa pariter conquiesceret. Cumque haec scripta venissent, et velut post inducias parvi temporis ad audiendum uterque populus convenisset ad templum, statim ut prima Epistolae pagina reserata est, in cujus exordio vana Gentilium superstitio culpabatur, clamor a nostris immensus attollitur, stupor ac pavor Gentilium populos invadit. Latebras unusquisque quaerere, angustos fugae calles rimari, aut nostris se latenter immergere: ut ab omnibus qui aderant nosceretur, praesentia Dei populo audaciam tribuente, furorem daemonis qui in illis prius debacchatus fuerat, effugatum. CAPUT XXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
ne & habitu solo phylosophum. quo antesignano arcem &¬
defenderent & tyramnidem tenerent.At hii quiꝰ romano¬
rum legum custodia iurisq dicendi cura permissa est cogni¬
tis quae gesta fuerant turbati atq perterriti ad templum e¬
conuolant causas audaciae percontantur. & quid sibi uellet
ille concursus in quo cum tanto scelere ante aras sanguisci¬
uium funderetur inquirunt. Sed illi obfirmato aditu con¬
fusis & dissonis uocibus rationem facti nullam sed clamorez
reddebant. Missis tamen ad eos nuntiis de romani imperii po¬
testate. de uindicta legum & de his quae talia solerent sub¬
sequi commonebant.Cumq loci munitio nihil aduersum
uesana molientes agi nisi ui maiore sineret. res gestas ad im¬
peratorem referunt. Ille qui in genita mentis clementia er¬
rantes mallet emendare ꝗͣ perdere: rescribit illorum quid
uindictam quos ante aras sanguis fusus martyres fecit non es¬

Expanded text:
ne et habitu philosophum, quo antesignano arcem ne et habitu philosophum, quo antesignano arcem defenderent, et tyrannidem tenerent. At hi quibus Romanarum legum custodia, jurisque dicendi cura permissa est, cognitis quae gesta fuerant, turbati atque perterriti ad templum convolant, caussas audaciae perconctantur, et quid sibi vellet ille concursus, in quo cum tanto scelere ante aras sanguis civium funderetur, inquirunt. Sed illi obfirmato aditu confusis et dissonis vocibus 293 rationem facti nullam, sed clamorem reddebant. Missis tamen ad eos nuntiis, de Romani Imperii potestate, de vindicta legum, et de his quae talia solerent subsequi, commonebant. Cumque loci munitio nihil adversum vesana molientes agi, nisi vi majore, sineret, res gesta ad Imperatorem refertur. Ille qui ingenita mentis clementia errantes mallet emendare quam perdere, rescribit, illorum quidem vindictam, quos ante aras sanguis effusus Martyres effecit, non es
Abbreviated transcription (Latin):
in plateis belloq aperto uterq populus inter se coire: ac e¬
nostri numero & potentia multo plures sed modestia reli¬
gionis minus feroces erant. Ex quo frequenter nostrorum
plurmis uulneratis aliquantis etiam interfectis. ad tem¬
plum quasi ad arcem quandam confugiebant. Quo non e¬
nullos ex christianis captos secum adducentes accensis a-¬
ris immolare cogebant: renitentes. nouis & exquisitis sup¬
pliciis excruciatos necabant: alios patibulis affligentes alio
confractis cruribus in speluncas prȩcipitantes: quas obsacri¬
ficiorum sanguinem caeterasq impuritates delubri recipi¬
endas uetustas curiosa construxerat. Uerum hoc per singu
los dies primo cum metu deinde cum fiducia & desgeratio¬
ne gerere atq: intra templum clausi raptu & preda uiue¬
re: ad postremum crassantes in sanguinem ciuium ducem
sceleris & audaciae sua& delegunt Olimpum quendam nomi¬

Expanded text:
in plateis, belloque aperto uterque populus inter se coire. At in plateis, belloque aperto uterque populus inter se coire. At nostri numero et potentia multo plures, sed modestia religionis minus feroces erant. Ex quo frequenter nostrorum plurimis vulneratis, aliquantis etiam interfectis, ad templum quasi ad arcem quandam refugiebant. Quo nonnullos ex Christianis captos secum abducentes  Al. adducentes, accensis aris immolare cogebant: renitentes novis et exquisitis suppliciis excruciatos necabant, alios patibulis affigentes, alios confractis cruribus in speluncas praecipitantes, quas ob sacrificiorum sanguinem, caeterasque impuritates delubri recipiendas, vetustas curiosa construxerat. Verum haec per dies singulos primo cum metu, deinde cum fiducia et desperatione gerere, atque intra templum clausi rapto et praeda vivere. Ad postremum grassantes in sanguinem civium, ducem sceleris et audaciae suae deligunt Olympium quendam, nomi