comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
senserint cum preserum hãe sentẽ¬
tiam nõ modo uercor ẜ ne nih.¬
or quidem uuite hõiu repiri ulla
possit. Quenis est m̃ quẽ magu
arceat hoĩes ad improbitate oĩquã
si senserit nullum ĩ delictis esse dis¬
erimẽ e que peccare so si priuans
ac si magnis reaubui manus esfe¬
nã hoc dicar aliquis patrẽ ꝗs ne¬
cer m seruũ nuda ista si ponas
iudicare qualia sinr facile nõ possũ
parrem uita priuare per se scelui
est. Saguntini qui parẽtos suol
liberos e mori. quã sernos ĩnuere
potest. & scruo sȩpe sine ĩ iuria ui¬
ta cripi nõ potest Causã igit᷑ hec
nõ nẽ disungit que quonias
propensius si utrpo cõiũcta est
parcia fiant necesse est: illuol tamẽ
s̃ terest ꝙ ĩscruo necando. si id sir¬
s ĩ iuria semel peccatur in parris
uita iuolanda multa poccantur
aliut te / is qui crudiuutte is ꝙ ĩ sẽ¬
de ac domo ato ĩ rep. collodui¬
te. multitudme ergo peccatorum
prȩstar coo pena inmiore aignus

Expanded text:
senserint? praesertim cum hac sententia non modo verior, sed ne utilior quidem hominum vitae reperiri ulla possit. quae vis est enim quae magis arceat homines ab inprobitate omni, quam si senserint nullum in delictis esse discrimen? aeque peccare se, si privatis ac si magistratibus manus adfenam hoc dicet aliquis—patrem quis necet anne servum? nuda ista si ponas, iudicare qualia sint non facile possim. patrem vita privare si per se scelus est, Saguntini, qui parentes suos liberos emori quam servos vivere potest et servo saepe sine iniuria non potest. causa igitur haec, non natura distinguit, quae quoniam propensius, si utroque adiuncta est, paria fiant necesse est. illud tamen interest, quod in servo necando, si id fit iniuria, semel peccatur, in patris vita violanda multa peccantur: aluit, is qui erudivit, is qui in sede ac domo atque in re publica conlocavit; multitudine peccatorum praestat eoque poena maiore dignus
Abbreviated transcription (Latin):
ut cuus optimi cõmedabat. en
forte idem hosas esse põt simul
an loco nõ ami factis ne distm¬
gius. cedem: foro fecisti cũ aema¬
tis la tronibui templa tenuisti: pri¬
natorum domos. edes sacras ĩ cen¬
disti. Cur tostis diceris sparticus :
ꝑ qquẽ aliquando ciuitas nõ fuit.
et me tuo nomine exulẽ appellas
cum om̃ẽs ĩ eo discessu exulassẽ
rem publicam putant. Nũ ꝙpͣ ne te
esse penã meũq illud iter ꝓꝑ ap̃¬
clarissimas res.  me ante gostas
esse susceptum. Om̃os scelerar alc
ipii quorũ te ducem esse profue¬
rii. quai leges exilo affici uolũt
exules sunt ẽ si solim nõ mu¬
tauermit. An tum om̃es te exu

Expanded text:
ut civis optumi, commendabat, tu ut civis optumi, commendabat, tu forte idem hostis esse et civis ac loco, non animo factisque distinguis? caedem in foro fecisti, armatis latronibus templa tenuisti, privatorum domos, aedis sacras incendisti: cur hostis Spartacus,  quem aliquando civitas non fuit? et me tuo nomine appellas, cum omnes meo discessu exsulasse rem publicam putent? numquamne, esse poenam, meum illud iter ob praeclarissimas res a me gestas esse susceptum? omnes scelerati atque inpii, quorum tu te ducem esse profiteris, quos leges exsilio adfici volunt, exsules sunt, etiam si solum non mutarunt. an cum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq pulsus ege e ciuitate nõ sum
quę nulla erat. s acursitus ĩ ciuita¬
te nã sum ut essem ĩ ce.p. cõsul
qui tum nullus fuerat cũ esset sẽ¬
natus qui tu occiderat: cõsensus
papłi liber osset iuris  equitans
quę uineula sunt ciuitatis repetiui
memoria. At uide quã ista tui la¬
teocinii tella cõtempserim lactata
⁊ ĩmissam ad te nephariam ĩ me
ĩ iuriam semper duxi peruenisse
ad me nũcꝙͣ putaui. nisi forte pa
rictos disturbabas: aut cũ rectis
sceleratas fasces ̃ ferebas mcorũ¬
tũe aliquid aut deflagare. aut¬
euore arbitrabare. Nihil eĩ neoo
meũ est neq cuiꝰq̃ quod auferi
qd cripi qđ ãmuti potest. Si mihi¬
hoo crripuisses diuinã animi
doliusses multo ẽ magis si illã
mẽtem unde hec cõsilia mana¬
rent mihi cripiusses tuẽ ego acce
hec fecisti nec lacere potiusti red¬
ditum mhi gloriosum tua dedir
⁊̃ iuria. nõ exitum calamitosum.
t tũo maxime eram cum mã
salutem senatus externis nanonibꝰ

Expanded text:
lsus ego civitate non sum, quae nulla erat: accersitus in civitatem sum, cum esset in re publica consul, qui tum nullus fuerat, esset senatus, qui tum occiderat, esset consensus populi liber, esset iuris et aequitatis, quae vincla sunt civitatis, repetita memoria. ac vide quam ista tui latrocinii tela contempserim: iactam et inmissam a te nefariam in me iniuriam semper duxi; pervenisse ad me numquam putavi, nisi forte, cum parietes disturbabas aut cum tectis sceleratas faces inferebas, meorum aliquid ruere aut deflagrare arbitrabare: nihil neque meum est neque cuiusquam, quod auferri, quod eripi, quod amitti potest. si mihi eripuisses divinam animi mei delevisses, multo etiam magis, si illam mentem, unde haec consilia manarunt, mihi eripuisses, tum ego accepaec nec fecisti nec facere potuisti, reditum mihi gloriosum iniuria tua dedit, non exitum calamitosum. et tum maxime, cum meam salutem senatus exteris nationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tñ arcete tenentur accurateo
defendinit noluptatẽ esse sum¬
mũ bonũ que quid nox peccu¬
dum iuletur esse nõ hominũ.
tu cum tibi siue diui siue mari
ur ita dicam rerum oiũi natura
dedit animũ quo mhil est
prestantius neop diutuis sicte abi
ciens atqy prosternes ut nihil¬
ĩ teresse ĩ ter te et quadrupedom. pu¬

Expanded text:
ccurateque defendunt, voluptatem esse summum bonum, quae quidem mihi vox pecudum videtur esse, non hominum. Tu cum tibi sive Deus sive mater ut ita dicam omnium rerum natura dederit animum, quo nihil est praestantius neque divinius, sic te ipse abjicies atque prosternes, ut nihil inter te et quadrupedem pu
Abbreviated transcription (Latin):
qui tot nirtutum pręsidio mu¬
peretur. capi terte ip̃o nõ potuit.
ĩ secundis rebut ex fortunanssinis
hominibus & ĩ ad uersit unus qx
nihil esse mortali homini potest.
pas: quid ipsa ualeat ignoras: ne¬
mo potost .n. beanis esse qui est
aptus ex se se ꝗq ĩ se uno ponit
omĩa suo cuo spes oĩs. et ratio
⁊ cogitatio poidet q fort una. huit
nihil potest cextum nihil habet¬
ꝙ exploratum habeat ꝑ mãsurum
sibi unũ oliem. Eim tu hominem

Expanded text:
qui tot virtutum praesidio peretur, capi certe ipse non potuit. i secundis rebus unus ex fortunatis hominibus, adversis unus ex tius esse mortali nihil potest. pas, quid ipsa valeat ignoras: nemo potest non beatissimus esse, qui est totus aptus ex sese quique in se uno sua ponit omnia. cui spes omnis et ratio et cogitatio pendet ex fortuna, huic nihil potest esse certi, nihil quod exploratum habeat permansurum sibi unum diem; eum tu hominem
Abbreviated transcription (Latin):
cõsocies quid expectauerint: qd¬
cori se cun sint nũquid cistet
eni uoluptas: cui diuitie cuique
deriq preter officium torni et
magni iuri quidõ aliud propo¬
situm fuisse uideatur. que res
ad necem porsone Q mutium
impulit smne salunt spe sue q̃uis

Expanded text:
socios, quid spectaverint, quid secuti sint: num quis existat, cui voluptas, cui divitiae, cui denique, praeter officium fortis, et magni viri, quidquam aliud propositum videatur? Quae res ad necem Porsennae Q. Muclum impulit, sine ulla spe salutis
Abbreviated transcription (Latin):
aut qd egi aut ĩqquo euigilan
cure a cogitanons mee. Si qquides
nihil tale poperi nihil q cõsẽcritus
sum ut eo statu esson. qquẽ necq
fortune temeritas. neq inimicoꝵ
labefactaret ĩ iuria. mortẽ ne mihi
minitaris ut omĩo al onubꝰ in
exilium ut ab improbii de migrã¬
oluni sit. mors teribilis est his ÷̃uo¬
rum cum uita omĩa extinguntur.
nõ his quorum laut emori nõ põt.
Qi circũscriptus est habitandi locul.
urbem esse putant: te misẽrie te

Expanded text:
ut quid egi aut in quo evigilarunt curae et cogitationes meae, si quidem nihil peperi tale, nihil consecutus sum, ut eo statu essem, quem neque fortunae temeritas neque inimicorum labefactaret iniuria? mortemne mihi minitaris, ut omnino ab hominibus, an exsilium, ut ab inprobis demigrandum sit? mors terribilis iis, quorum cum vita omnia exstinguuntur, non iis, quorum laus emori non potest; si circumscriptus est habitandi locus, urbem esse ducunt. te miseriae, te
Abbreviated transcription (Latin):
quid affricanui maior ꝗd mi¬
nar. quid ĩter horum xtares ĩn¬
tericetus caro qui&d alii ĩ nume¬
rabiles. Nam domesticis exẽplis
cogitasse quicos̃ . hac uita sibi
esse xpectendum nͥ ꝙ laulabile
Peniant igitur istĩs irrisoros
iudeantur utrum se horũ alicuiꝰ
qui marmoreis intexns croo
auro fulgennbui qui signis
qui tabulis. qui cellato aur̃o e
argento qui corĩtiis opibus ha¬
bundant in .C. fabricii qui cõ¬

Expanded text:
Africanus maior? quid minor? quid inter horum aetates interiectus Cato? quid innumerabiles alii? - nam domesticis exemplis cogitassene quicquam in vita sibi esse expetendum nisi quod laudabile veniant igitur isti inrisores iudicent, utrum se horum alicuius, qui marmoreis tectis ebore et auro fulgentibus, qui signis, qui tabulis, qui caelato auro et argento, qui Corinthiis operibus abundant, an C. Fabricii, qui
Abbreviated transcription (Latin):
putauit que nas et̃ appellauimꝰ
bona. Queret igitur aliqus qd¬
sir bonũ sed quod recte fir ꝙ ho¬
neste et cũ uirtute est id bene
exemplorum cũ lenius disputãtur
uita atoy factis illustrata sũmoꝵ
subtilius ꝙ̃ sãtis est disputari ui¬
dentur. quero .n. a uobis nũ ilb
cogitarionẽ habuisse uidetur. hi ꝗ
ban̾e rem tam prȩ̨clare funolatam
nobis relinquerunt auri autar.¬
gonti ad auarieiam aut ameni¬
tatum ad deloetationẽ aut supellee¬
tilii ad delicias aut opnlarum
ad uol uptatus. Ponite ante occulos
anũ quẽq regum. uultis aro¬
mulo uulns post liberam ciuita¬
tem. ab hu ip̃is qui liberauerirat
quibus ta gindibus romulus
ascendit÷ celum : his neop isti bo¬
na appellant. aut rebus gestis at¬
lius minus ne gratas diis ĩ mor¬
talibus capedmos ãc fic̃nlos ĩurnas
fuisse quã delicatas aliorum pateras

Expanded text:
putavit, quae nos etiam appellamus putavit, quae nos etiam appellamus bona. Quid est igitur qus, bonum? si quid recte sit, et honeste, et cum virtute, id bene exemplorum lentius disputantur. Vita atque factis illustranda sunt ssubtilius, quam satis est, disputari videntur. Quaero enim a vobis, num ullam cogitationem habuisse videantur ii, qui am tam praeclare fundatam nobis reliquerunt, aut argenti ad avaritiam aut amoenitatum ad delectationem aut supellectilis ad delicias aut epularum ad voluptates? ponite ante oculos unum quemque regum. voltis a Romulo? voltis post liberam civitatem ab iis ipsis, qui liberaverunt? quibus tanascendit in caelum: iisne, quae isti bona appellant? an rebus gestis, atlius ? minusne gratas diis immortalibus capedines, ae fictiles urnulas fuisse quam delicatas aliorum pateras
Abbreviated transcription (Latin):
eoctendis esse diri ꝗp¬
pe cur uiderem homines his re¬
bus circũ fluentibus. e tñ dosidera¬
re maxime quibus habunalarent:
cupidiias sini: neq solum ea q̃ hñt
libi dine augendi cruciantur. ħ e
amittendi metu ĩ quo quidem
cõtinẽtissimorum hoĩu maioru
nostroru sempor ĩ quiro prudẽ
re ae fãtis longe alit̾ uidicassor̃.
Potest ne bonũ ciuoꝵ esse malo.
norum ipsẽ esse nõ bonui. Atq
ista talia omĩa udemus ut ciam
ĩ probi hañt: g ur obsint probis.
irridear si quis uuit: s plusa
gi oppinio. Neq ego unqͣ dica
illum bona ꝑdidissẽ si quii poccu¬
niam aut supelectiles ãmisẽrit:
nec nõ sẽpe laudabo illum lapiẽtẽ
biantem ut opinor ꝗ numera¬
tur inter sẽptem sapientes cuiꝰ
cum pariam plenam cepisset
hostii ceteriq ita fugerentrent¬
multa de suit rebus asportarent
cnin esset amonitui a quodam
ur ipsẽ faceret. Ego nõ iquit
facio nã omĩa mecũ porto. ille
hoc iudibria fortunȩ nec sua ꝗde

Expanded text:
etendis esse duxi, quippe cum viderem rebus his circumfluentis ea tamen desiderare maxime, quibus abundarent; cupiditatis sitis, neque solum ea qui habent libidine augendi cruciantur, sed etiam amittendi metu. in quo equidem continentissimorum hominum, maiorum nostrorum, saepe requiro prudentactis longe aliter iudicavissent. potestne bonum cuiquam malo esse norum ipse esse non bonus? atqui ista omnia talia videmus, ut et inprobi habeant et absint probis. inrideat si qui volt, gi opinio. Neque ego unquam dicam illum bona perdidisse, si quis pecus aut suppellectilem amiserit. Nec non saepe laudabo illum sapientem Biantem; ut opinor, qui enumeratur inter septem Sapientes: cuius cum patriam Prienem cepisset hostis, ceteriqmulta de suis rebus secum asportarent, cum esset admonitus a quodam ut ipse idem faceret: Ego vero, inquit, facio. Nam omnia mea mecum porto. Ille haec ludibria fortunae nec sua quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tum illa ciuitas cum legel ĩ ca ni¬
hil ualebunt cum iudicia iacebãt
cũ mos parriui occiderar cũ foro
pulsił magistranbut  senatus nomẽ
s re .p. nõ crat. prędonũ ille cõcur¬
sui et te dute latronũ i tero cõsti¬
tutum e relique tõiuranonis ac

Expanded text:
illa tum civitas, cum leges in ea niilla tum civitas, cum leges in ea nihil valebant, cum iudicia iacebant, cum mos patrius occiderat, cum ferro pulsis magistratibus senatus nomen in re publica non erat; praedonum ille concursus et te duce latrocinium in foro constitutum et reliquiae co
Abbreviated transcription (Latin):
rerum tingere nõ passimui: ani¬
marũ molum tenere possimui
histric si paululũ se moueat extra
numerum est. aut si uersus pronũ¬
tiat est sillaba una breuior aur lon¬
gior r sibilatur: et  ploditur ĩ uta
tu ꝗ om̃i gestu mederatior omni
uorfu aptior osse debes : ut ⁊̃ silaba te
peccasse dices. Poetani nõ audio
ĩ nugis ĩ iute societate. Dudiã cui¬
est cdigini poccata demẽtiente sua
ea esͣ possint uideri cũ quiꝗqd pec¬
cetur perturbatione peccetur rõnis
atꝙ ordmis perturbata aut semel
ratione uel oroline nihil possit addi
quo magis peccare posse udoatur.
om̃es stultos ĩsinire. ego uoͣ te nõ
stultum ut sȩpe nõ improbum
silii tollerantia rerum humanarii
cõtẽplacione fortimȩ uirtutibus
lenique om̃ibui ut menibus seprui
iuncrtur. et expugnabitur : qui nec
ciuitatem quidem pelti potest que
ne cõuentus furum t ĩmanium.
it om̃is fugitiuorũ ac latronum
cõoregata unũ ĩ locum multitu¬
do cer̃te negabit nũ igitur erat

Expanded text:
modum figere non possumus, animorum modum tenere possumus. histrio si paulum se movit extra numerum aut si versus pronuntiatus est syllaba una brevior aut longior, exsibilatur, exploditur: in vita tu, quae omni gestu moderatior, omni versu aptior esse debet, in syllaba te peccasse dices? poetam non audio in nugis: in vitae societate audiam civem digitis peccata dimetientem sua? ra qui possunt videri? cum quicquid peccatur perturbatione peccetur rationis atque ordinis, perturbata autem semel ratione et ordine nihil possit addi, quo magis peccari posse videatur.Omnis stultos insanire. ego vero te non stultum, ut saepe, non inprobum,silii, tolerantia rerum humanarum, contemptione fortunae, virtutibus denique omnibus ut moenibus saeptus vincetur et expugnabitur, qui ne civitate quidem pelli potest? ne conventus etiamomnisne etiam fugitivorum ac latronum congregata unum in locum multitude? certe negabis. non igitur erat
Abbreviated transcription (Latin):
similibut et diuersis pp̃icipa sinũtux
hoo mod. Uobis istud atribisedum est
Uobii grana .st habenda. Pobis ĩsta res
erit honori. Item scipio numantia
substulit. Scipic̾ cartaginẽ delenit. Sci¬
pio pacem poporit. Scipio ciuitarẽ ser¬
nauit. Item tu ĩ forum prodire᷑ tu
lurem cõspitere : tu ĩ horũ cõspectum
uenire conaris : audes uerbiiis facere.
mides quitõ ad istis petere. audes
supplicium de prccari: qqiuiel est quad
possis de tendere quid est quod au¬
deas postulare: quid est quadd nbi
cõ cedi putes õtertiro nã iusturadũ
reliquisti : nũ amitos prodidisti. nũ
onsi declecore noluptatus es: Hec
exornatio tum multum uenusta¬
tis habet tum grauitatis et aerio¬
nie plurimũ ꝙͣ uidetur sse adhi¬
benolã et epornanolam et od ex¬
augendam orationem.

Expanded text:
libus et diversis principia sumuntur, hoc modo: «Vobis istuc adtribuendum est, vobis gratia est habenda, vobis ista res erit honori.» Item: «Scipio Numantiam sustulit, Scipio Kartaginem delevit, Scipio pacem peperit, Scipio civitatem ‹servavit.»› Item: «Tu in forum prodire, tu lucem conspicere, tu in horum conspectum venire conaris? Audes verbum facere? Audes quicquam ab istis petere? Audes supplicium deprecari? Quid est, quod possis defendere? Quid est, quod ‹audeas postulare? Quid est, quod› tibi concedi putes oportere? Non ius iurandum reliquisti? Non amicos prodidisti? Non omni dedecore volutatus es?» Haec exornatio cum multum venustatis habet tum gravitatis et acriniae plurimum. Quare videtur esse adhibenda et ad ornandam et ad exaugendam orationem.
Abbreviated transcription (Latin):
tum curiam. ad dendis luteris hoc mõ.
hic si posset temperare n amori ma¬
let obtemperare. De medis literii¬
nũc sic. si lenones uitasset tãq leoẽs
uite se tradidisset. Trãsferendis lutẽis
hoc modo. deligere oportet quẽ uelis
diligere. He sunt agnominationes
que ĩ litterarum brerii cõmutatiõe
aut productione. aut trãsioctione aur
aliquo huiꝰmodi genere uersantur.
propinqram ĩnerb similitudinem:

Expanded text:
tum Curiam?» Addendis litteris hoc pacto: tum Curiam?» Addendis litteris hoc pacto: «Hic sibi posset temperare, nisi amorei mallet obtemperare.» Demendis nunc litteris sic: ‹»Si› lenones ‹vitasset tamquam leones,› vitae tradidisset se.» Transferendis litterishoc modo: «Dilegere oportet, quem velis diligere.» Hae sunt adnominationes, quae in litterarum brevi commutatione aut productione aut transiectione aut aliquo huiusmodi genere versantur. p
Abbreviated transcription (Latin):
ooliose. ¶ Item nidacter territas
humiliter placas: hec duo gęnera quo¬
rum alterum ĩ exitus alterũm ĩ casas
similitudine uersatur ĩter se uehe¬
menter cõueniuntur. Et ca re ꝗ his
bene utuntur plerũo simul ca col¬
locant ĩ ciusdem partibus orationis.
In si mõ tacere oportet. Perditissima
ratio est amorẽ petere / pudorõ fuge̾
diligere formã. negli gere famã. hic
et ca uerba que casũs habent aol
casns iuniles. et ista que nõ habenr
ad similes exitui ueniunt plerñ¬
Bno minatio est cum ad idem uẽ¬
bum et idem nomẽ acceditur co¬
res similes similia uerba accõmodant᷑.
ea multit.  uariis intionibus cõficitur
attenuatione int cõplexione ciuidem
gnifice iactat atos ostentat uemiit a
ferro nĩcit. Produetione ciuile litere
hoc modo. hũc alium dulce deducit
ad anumi aurum. Breuitatẽ ciꝰdem
littere. hic tam t si uidetire honoris cu¬
pidus: tñ nõ tantũ cunã diligit quã¬

Expanded text:
odiose.» Item: «Audaciter territas, odiose.» Item: «Audaciter territas, humiliter placas.» Haec duo genera, quorum alterum in exitum, alterum in casus similitudine versatur, inter se vehementer conveniunt; et ea re, qui his bene utuntur, plerumque simul ea conlocant in isdem partibus orationis. Id hoc modo facere oportet: «Perditissima ratio est amorem petere, pudorem fugere, diligere formam, neglegere famam.» Hic et ea verba, quae casus habent ad casus similes, et illa, quae non habent, ad similes exitus veniuntdnominatio est, cum ad idem verbum et nomen acceditur coissimiles similt variis rationibus conficitur. Adtenuatione aut conplexione eiusdem gnifice iactat atque ostentat, venit anstatim vincit.» Productione eiusdem litterae ‹hoc modo: Hinc avium dulcedo ducit ad avium.» Brevitate eiusdem litterae›: «Hic, tametsi videtur esse honoris cupidus, tantum tamen curiam diligit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
potest ut nõ plie par nuͣs sit sillaba¬
rum. et tñ esse nuleatur. Si una aut
ctiam altera sillaba est alterutrũ bre¬
uius: aut sicut ĩ altero plures sũt in
altero longior. aut longiores plenior
aut pleniores sillabe eriit. ut longi¬
tudo aut plenitudo haxũ muln tudi¬
Inem alterius asseqruatur et exequet:
Imiliter cadens exornanio appel¬
latur cum ĩ eadem cõstruetiõe
duerum uerborum aut plura st uer¬
ba que similiter isdem casibus efferũ¬
tur hoc modo. hominõ lauolas egen¬
tem uirtutis habundantẽ felicitãns.
stcm hiuic om̃us ĩ peccumia speł est a
sapientia animus remotui est. Diligẽ¬
tia cõparat diuitias negligentia cor¬
rumpit animũ et tñ cum ita uinit
nemine pre se ducit hominem:
Imiliter desment est cum taetsi
casus nõ ĩsunt uerbis: tñ similes
nitus sunt hoc pacto. Turpiter auds
facere ne quiter studes diçere. uius
s̃ iudiose delinquis studiose: loqueris

Expanded text:
potest, ut non plane par numerus sit syllabapotest, ut non plane par numerus sit syllabarum et tamen esse videatur, si una aut etiam altera syllaba est alterum brevius, aut si, cum in altero plures sunt, in altero longior aut longiores, plenior aut pleniores syllabae erunt, ut longitudo aut plenitudo harum multitudinem alterius adsequatur et exaequet. Similiter cadens exornatio appellatur, cum in eadem constructione verborum duo aut plura sunt verba, quae similiter isdem casibus efferantur, hoc modo: «Hominem laudem egentem virtutis, abundantem felicitatis?» Item: «Huic omnis in pecunia spes est, a sapientia est animus remotus: diligentia conparat divitias, neglegentia corrumpit animum, et tamen, cum ita vivit, neminem prae se ducit hominem.» imiliter desinens est, cum, tametsi casus non insunt in verbis, tamen similes exitus sunt, hoc pacto: «Turpiter audes facere, nequiter studes dicere; vivis invidiose, delinquis studiose, loqueris
Abbreviated transcription (Latin):
nõ multum potest obessẽ fortuna: qui
sibi ferimus ĩ uirture ꝙ̃ ĩ casu prȩsidi¬
um collocauit. In tõtrario hoc modo.
nam si quis spei nõ multũ colloca
nit. quid est quod ei magnoꝑe casnᷤ
obesse possir. In cõcdusione hoc pacto.
ꝓ si ĩ eos plurimũ fortuna potest.
qui suas rationes omẽs ĩ casum ĩ tu¬
lerunt nõ sunt onũa cõmitfeda for¬
tine: ne magnam ĩ nos habeat do¬
minationẽ. En his tribus ge¬
noribus ad cõtinuationis ium ãdeo
froquẽtacio neceslaria est ut ̃firma¬
alienũ est tam et si necessi nõ est
clequi res aliquas ꝑ huiꝰmodi con¬
tinuationes.
Enpar appellatur quod: se hãt
mẽbra orationis de quibꝰ in¬
te dixmus que costẽt y pari fere
nũo sillibarum. hoc nõ de enume¬
ratiane nostra fiet. Nam id quiolẽ
possimus ho modo. ĩ prelio mortẽ
pater ab petebat. domi filius nupti¬
as cõ pabat. ħ omia graue casus mi¬
forturia dedit huic uirtutẽ ĩ du

Expanded text:
non multum potest obesse fortuna, qui non multum potest obesse fortuna, qui sibi firmius in virtute, quam in casu praesidium conlocavit.» In contrario hoc modo: «Nam si qui spei non multum conlocarit in casu, quid est quod ei magnopere casus obesse possit?» In conclusione hoc pacto: «Quodsi in eos plurimum fortuna potest, qui suas rationes omnes in casum contulerunt, non sunt omnia committenda fortunae ne magnam nimis in nos habeat dominationem.» In his tribus generibus ad continuationis vim adeo frequentatio necessaria est, ut infirmauam non alienum est, tametsi necesse non est, eloqui res aliquas per huiusmodi continuationes. onpar appellatur, quod habet in se membra orationis, de quibus ante diximus, quae constent ex pari fere numero syllabarum. Hoc non denumeratione nostra fiet - nam id quidem possimus, hoc modo: «In proelio mortem parens obpetebat, domi filius nuptias conparabat: haec omnia gravis casus admifortuna dedit felici
Abbreviated transcription (Latin):
menbris sius ixornatio hoc potest
cõstare: s ct̃madissima e absoluns¬
sima est que ex tribus cõstat noc
pacto. Et mimico praderas. etami¬
cum ledebas: et ribi ipsi nã cõsule¬
bas. Itam nec pei publice cõ fului¬
sti ncc mricis profiusti nec ini¬
micis restitisti.
Rticulus dicitur cum singula
uerba ĩ ter uallis distinguentur
pola oratiane hac modo. acrionia
uoce nultu ad uersarios pertoruisti.
stem inimicas nudia ĩ uiris potẽ¬
ciam porfidiara subsculisti. ¶In¬
ter huiꝰ generis et illiui srreriõis
uchemennam hoc ĩtorese. ꝙ illia ol¬
tardius et rarius uenit . hoc ere¬
briui e celeriui peruenir. Staq
s illa genere ex remotione brachu.
et corarcione dexttro gladius ad cõp
affirri. ĩ hoc autẽ crebro et crleri cor
frequentacie uerborum cũ abso¬
lutione sentẽciarum. ei utemir cõmo¬
dissime tripartito insentẽcia ĩ cõtraĩo
ĩ conclusione In sentẽtia hoc pacto. Ei

Expanded text:
membris suis haec exornatio potest membris suis haec exornatio potest constare; sed commodissima et absolutissima est, quae ex tribus constat, hoc pacto: «Et inimico proderas et amicum laedebas et tibi non consulebas.» Item: «Nec rei publicae consuluisti nec amicis profuisti nec inimicis restitisti.» Articulus dicitur, cum singula verba intervallis distinguentur caesa oratione, hoc modo: «Acrimonia, voce, voltu ‹adversarios› perterruisti.» Item: «Inimicos invidia, iniuriis, potentia, perfidia sustulisti.» Inter huius generis et illius superioris vehementiam hoc interest: illud tardius et rarius venit, hoc crebrius et celerius pervenit. Itaque in illo genere ex remotione brachii et contortione dexterae gladius ad corpus adferri, in hoc autem crebro et celeri corpfrequentatio verborum cum absolutione sententiarum. Ea utemur commodissime tripertito: in sententia, in contrario, in conclusione. In sententia hoc pacto: «Ei
Abbreviated transcription (Latin):
ueris: eum qsrͣ putiĩ inimicicĩas
cum fide habere posseꝰ xut qrin pri¬
uatus ĩtollerabili suparbia fuci̾t cũ
comedum t cognos centẽ sui foru
spotestate qui spores: Et qui ĩ ser¬
monibui et tõuentu amicorũ uerũ¬
tencionibui a mendator tr̃ꝑaturũ.
¶Item quos exquolib dciecimis
cum his ĩ caminm metuemus
dimicare: Qui cũ plures erant pa¬
ucis nobis exequari nõ reterant
genus breuibus t cõtinuatis nẽbis
porfectum debet esse: ut cum como¬
olum est auditu ꝑꝑ breuẽ et abso¬
lutam cõclusignem: tum uerbi ue¬
hementir id orud est opus oratori¬
cõprobat cõtrarias res. Et ex eo qđ
dubium nõ est xpodit id quod du
aut difficilume possit:.
Embrum oranonis appella¬
tur ros hreuiter ab soluta sine
tacuis sentẽcie demõstracione. que
de uno alio menbro oraniõis excipi¬
tur hoc modo. Et ini mico prodiras.
ebest unũ quad appellatur mẽbrũ
altero t amicum ledebas. Ex duobꝰ

Expanded text:
veris, eum quare putes inimicitias veris, eum quare putes inimicitias cum fide gerere posse? Aut qui privatus intolerabili superbia fuerit, eum commodum et cognoscentem sui fore in potestate ‹qui speres› et qui in sermonibus et conventu amicorum verutionibus a mendacio temperaturum?» Item: «Quos ex collibus deiecimus, cum his in campo metuimus dimicare? Qui cum plures erant, paris nobis esse non poterant,genus breviter et continuatis verbis perfectum debet esse, ut  cum commodum est auditu propter brevem et absolutam conclusionem tum vero vehementer, id quod opus conprobat contraria re et ex eo, quod dubium non est, expedit illud, quod est aut multo difficillime possit. Membrum orationis appellatur res breviter absoluta sine totius sententiae demonstratione, quae denuo alio membro orationis excipitur, hoc pacto: «Et inimico proderas» Id est unum, quod appellamus membrum; altero: «Et amicum laedebas.» Ex duobus
Abbreviated transcription (Latin):
quo fuit cõsuetudinu ausãs nͥ suꝑ¬
est oqͣr posiur ĩ amiciciam teneri.
Sunt item sentencie que duplici¬
ter cstermitur. hoc mordo sine ranioe
Errant qui ĩ prosperis rebus omeneᷤ
ĩpetus forturȩ se putant fugisse. sa¬
pientr cogiut̃ar qui ĩ temporibusẜis
cãus aduer̃sus fermidant: cũ ranio¬
tis putant ignesci oy portere fallũtur.
unt qui adel oscentes maxime ca¬
stigant: ut quibus uirtunbus ome
turissima ulint cõparare. Sentẽtiaᷤ
itrponi raro cõuenit: ut nei actores
nõ iuuendi pryceptores iudeamue
osse. Cum ita ĩ terponentur multũ
afferent ornaminti. ncelle est cũs¬
aĩo proh eam tacitus auditor cũ
ad cam iudet accomodari rẽ cor¬
tam cruita et moribus sumiptã.
Ontrariũ idem tere est ꝙ cõ
tencio Cantrariũ est opiod ex
xcbiis diuersis duabus alteram bre¬
uitor et facile õfirmat toc paeto.
bur amicum fore spens Ittui nã
quẽ ĩ amicicn persidiesum cogno¬

Expanded text:
quae fuit consuetudinis causa, nihil supquae fuit consuetudinis causa, nihil superest, quare possint in amicitia teneri.» Sunt item sententiae, quae dupliciter efferuntur. Hoc modo sine ratione: «Errant, qui in prosperis rebus omnis impetus fortunae se putant fugisse; sapienter cogitant, qui temporibus secundis casus adversos reformidant.» Cum ratiotis ignosci cogitant oportere falluntur, unt, qui adulescentes maxime castigant, ut, quibus virtutibus omnem turissima velint conparare.» Sententias interponi raro convenit, ut rei actores, non vivendi praeceptores videamur esse: cum ita interponentur, multum adferent ornamenti.  necesse est animi conprobet eam tacitus auditor, cum ad causam videat adcommodari rem certam, ex vita et moribus sumptam. Contrarium idem fere est, quod ontentio. Contrarium est, quod ex rebus diversis duabus alteram breviter et facile  confirmat, hoc pacto: bus amicum fore speres?» Item: «Nam, quem in amicitia perfidiosum cogno
Abbreviated transcription (Latin):
cum uenustate termõit tũ rationum
sumpta de uita que aut oruud
sit aut quid esse oporteat ĩ uita bre¬
niter otendit hoc pacto. ifficile est
primũ nirtates eum reuereri. qui
semꝑ sn fortima sit usus Item lib̾
is est existimandus qui nulli turpi¬
tudii seruit. stem egens eoque estis
qui nõ sans habet: Et it ciu nihil sans
potest esse. Itrm optinia ratio uinen¬
di est cligenda. cam iocũda con¬
suctudo reddet. huiꝰ modi sentencie
suplices nõ sunt inprobande: ꝓpta
nullius indiget magnã delectatio¬
nem. S illud quaq probandum
genus sentẽcies quod cõfirmatur
subiectiane rationit hoc pacto. om̃es
beneuiuendi rationes ĩ uirture sũt
collocande propterea ꝙ solum solai
nirtus isua potestate est. om̃ia pretẽ¬
eam subiecta sunt fortune donuna¬
tione. CIttin cqui fortunis alicuiꝰ
ĩ ducti amiciciam cius secun sũt. hi
simulae fortuna est de lapsa de uo¬
lant omnes. Cum cĩ recessit cares

Expanded text:
cum venustate sermonis tum rationum cum venustate sermonis tum rationum sumpta de vita, quae aut quid sit aut quid esse oporteat in vita, breviter ostendit, hoc pacto: «Difficile est primum  virtutes revereri, qui semper secunda fortuna sit usus.» Item: «Liber is est existimandus, qui nulli turpitudini servit.» Item: «Egens aeque est is, qui non satis habet, et is, cui satis nihil potest esse.» Item: «Optima vivendi ratio est eligenda; eam iucundam consuetudo reddet.» Huiusmodi sententiae simplices non sunt inprobandae, propnullius indiget, magnam delectationem. Sed illud quoque probandum est genus sententiae, quod confirmatur subiectione rationis, hoc pacto: «Omnes bene vivendi rationes in virtute sunt conlocandae, propterea quod sola virtus in sua potestate est, omnia praeterea subiecta sunt sub fortunae dominationem.» Item: «Qui fortunis alicuius inducti amicitiam eius secuti sunt, hi, simul ac fortuna dilapsa est, devolant omnes. Cum enim recessit ea res,
Abbreviated transcription (Latin):
Quare: quia nulla faciliui ad maleti¬
cium caula q ntẽporanis amor
et turpis libido cõmonere potuit:
cum cuiꝰ mulieris aimus esset cor¬
tauerunt. quid ĩ uirii : idem ne obser¬
uabant: niinimie quia ita quia iuiros
ad unũ quodq malesicium iiigule cu¬
picutates impellant mulieres ad omia
maleficia cupiditas una ledicit. Itẽ bñ
maiores hoc cõparauerunt at nemi¬
nẽ regem quę armis aepissut uita
priuarent. quid ita: quia quã nobis
fortima facultatem dicasst iniquus
ceat ĩ corum supplicio consinnẽ quos
endem fortuna cauleante iplissimo
statu collocarar. Quidl qued gcercitu
ua uia uiri fortis est qui de ruieto¬
ria cotendant cos hostes purre
nicti sunt cos homines uindicare
ut possit bellum fortituolo minuore
pacem nuanitas augęre et ille si ui¬
cisset nõ iaem fecisset: nõ profecto tã
sipiens esset. Cur igitur ei parcis: Quia
talem stulticiam cõtẽgnere nõ imun
mimiũ auditoris retinet attentum

Expanded text:
Quare? Quia nulla facilius ad id malefiQuare? Quia nulla facilius ad id maleficium causa, quam turpis amor et intemperans libido commovere potuit; tum cuius mulieris animus esset cortaverunt. Quid? In viris idemne hoc observabant? Minime. Quid ita? Quia viros ad unum quodque maleficium singulae cupiditates inpellunt, mulieris ad omnia maleficia cupiditas una ducit.» Item: «Bene maiores hoc conparaverunt, ut neminem regem, quem armis cepissent, vita privarent. Quid ita? Quia, quam nobis fortuna facultatem dedisset, inicum erat in eorum supplicium consumere, quos eadem fortuna paulo ante in amplissimo statu conlocarat. Quid, quod exercitum ita? Quia viri fortis est, qui de victoria contendant, eos hostes putare; qui victi sunt, eos homines iudicare, ut possit bellum fortitudo minuere, pacem humanitas augere. Et ille, si vicisset, non idem fecisset? Non profecto tam sapiens fuisset. Cur igitur ei parcis? Quia talem stultitiam contemnere, non imitat et animum auditoris retineat attentum
Abbreviated transcription (Latin):
eaque ol sunt esse aduersariorũ con¬
firmat superiorem orationẽ ħ pieto.
Cum igitur ħ omĩa face̾s dice̾s aoli¬
ministraros: Itrum mimos socioru
are publica remorebas: et alienabas
in nõ : Utrum alioruẽ exorari opor¬
tuir. qui ista prohiberet ac fieri nõ
sineret: an non::
ꝙ dicninis: Et crebro nos met a nob
petimni unicuioꝵ rropositiõis aapli¬
mnonem. ea est huimooli Q Eeluio¬
res nostri si quam unus pecem mu¬
lierem odminibant simplici uidicio
multorum malifactorum cõuĩctam
putabant. quo pacto: Qm̃ qua ĩpu¬
dicam iudicaranit. cam uenetien quͦq
damnatam existimabant: Quiod ita.
quia necesse est cam que snui corpus
ad olix̾it turpissime enpiditan timero
pormultos. Quos: istos iurumi parẽ¬
tes eeteros ad quos iudet sui dede¬
cori ĩfamiã pertinere. quid postea.
quos tantopere timeat coi necesse
petat. Quare: quia nulla potest hone¬
stiratio retinere eam quã magnitu¬
do peccani facit timidam ĩ tẽperatam

Expanded text:
ea, quae obsunt causae adversariorum, confirmat superiorem orationem, hoc pacto: «Cum igitur haec omnia faceres, diceres, administrares, utrum ‹animos sociorum ab re publica removebas et abalienabas, an non? Et utrum› aliquem exornarei oportuit, qui istaec prohiberet ac fieri non sineret, an non?» uicque dicamus, et crebro nosmet a nobis petimus unius cuiusque propositionis explanationem. Ea est huiusmodi: «Maiores nostri si quam unius peccati mulierem damnabant, simplici iudicio multorum maleficiorum convictam putabant. Quo pacto? Quam inpudicam iudicarant, ea veneficii quoque damnata exeistimabatur. Quid ita? Quia necesse est eam, quae suum corpus addixerit turpissimae cupiditati, timere multos. Quos istos? Virum, parentes, ceteros, ad quos videt sui dedecoris infamiam pertinere. Quid postea? Quos tantopere timeat, eos necesse est?› Quia nulla potest honesta ratio retinere eam, quam magnitudo peccati facit timidam, intemperantia
Abbreviated transcription (Latin):
modi intendisse orationẽ quere¬
darguatur:
Isuĩctio est cum corum di oꝑbꝰ¬
dicimus: aut utrũque aut imũ
romanus numãtiam deleuit carta¬
ginẽ sb̾stulit. Corintum de iecit. fre¬
gellas enertit. Nihil numãtinis ui¬
res corporis anxiliare sunt. nihil
cartaginẽsibus scientia rei militaris
ad iimento fuit. nihil corinti er uodi¬
ti caliditai presidii tulit. nihil fre¬
gelliamis morum  sermõis scci¬
ctas opitulata est. Item forme di¬
gnitai. aut ĩ orto de florescit aut
uetustare extingnitur. hie uixaoi¬
et ĩ superiori ꝙemplo imãquamꝙ

Expanded text:
modi intendisse orationem, quae remodi intendisse orationem, quae redarguatur. isiunctum est, cum eorum, de quibudicimus, aut utrumque aut unum  «Populus Romanus Numantiam delevit, Kartaginem sustulit, Corinthum disiecit, Fregellas evertit. Nihil Numantinis vires corporis auxiliatae sunt, nihil Kartaginiensibus scientia rei militaris adiumento fuit, nihil Corinthis erudita calliditas praesidii tulit, nihil Fregellanis morum et sermonis societas opitulata est.» Item: «Formae dignitas aut morbo deflorescit aut vetustate extinguitur.» Hic utrumque, in superior
Abbreviated transcription (Latin):
bum accedai ĩ signiorem facias ron¬
ꝙ si cõtinuo uenĩsses ad id uerbam
nce rei nec uerbi gr̃a anĩaduersa esset.
proterire aut nõ serre aut uol¬
le dicere id quod tuẽ maxime di¬
cimus hoc modo Nam de puierina
quiolem tua quã tu om̃i ĩ temperã¬
tia adixisti dicerem: si hoo tempus ido¬
nenm putarem. nũc tõsulto reliquo
et illud preterco ꝙ te tribimi rci
militaris ĩ firquẽtem tradidisti. Olem¬
de quad ĩ uiriam satis fecisti labeoni
nil ad ad hano rem ꝑtinere puto.
horum nil dito. reuertor ad idd de
quo iudicunn est. strra nõ dico te
ĩ eo occupatus ꝙ eiuitates regna de¬
mos omĩui depeculatus es. furta ra¬
pmas tuas om̃ẽs omitto. hec usilis est
cxornatis. si aut rem quã nõ perti¬
neat. aliis ostendere occulte admo¬
nuisse prodest. aut si longũ ẽ: aut
ignobile aut planũ nõ potest fieri
aut facile potest reprehendi. ut utiliꝰ
sit ccculte fecisse suspicionẽ q ciꝰ¬

Expanded text:
bum accedas, insigniorem rem facias. Qubum accedas, insigniorem rem facias. Quodsi continuo venisses ad id verbum, nec rei nec verbi gratia animadversa esset. praeterire aut non scire aut nolle dicere id, quod nunc maxime dicimus, hoc modo: «Nam de pueritia quidem tua, quam tu omnium intemperantiae addixisti, dicerem, si hoc tempus idoneum putarem: nunc consulto relinquo; et illud praetereo, quod te ‹tribuni› rei militaris infrequentem tradiderunt; deinde quod iniuriarum satis fecisti L. Labeoni, nihil ad hanc rem pertinere puto. Horum nihil dico: revertor ad illud, de quo iudicium est.» Item: «Non dico te in eo occupatus, quod civitates, regna, domos omnium depeculatus es; furta, rapinas omnes tuas omitto.» Haec utilis est exornatio, si aut ad rem quam non pertineat aliis ostendere, quod occulte admonuisse prodest aut longum est aut ignobile aut planum non potest fieri aut facile potest reprehendi, ‹ut› utilius sit occulte fecisse suspicionem, quam eius
Abbreviated transcription (Latin):
lum cpornatio ad duas res. nã et
quid dixerit cõmonet. et ad reli
Orectio est que tolit id oriod
dictum est. et pro eo id quoel
magis uidetire idoneum reponit hoc
pacte. Quod si iste suos hospites ro¬
zasset inme. uiuisiet mõ hoc fa¬
cilo persiei potuisset. Item nã post¬
quã isti uicexunt atoq adeo uicti
sunt cã quomedo uictoriã appellẽ
que nictoribus populus calaita¬
tis cħ̃ boni dederint. O uirtutis co¬
mes ĩ uidia que bonos ĩ se queris
tur hoc gnẽ tmñ modo animus an¬
ditoris: res eñ romũi ucobo elata tã¬
tũmodo uidetur dieta ea post ipius
orationis ccrrectionẽ magis idonca
sit pronũcianome. nõ igitut satus es¬
set dicet aliquis abinitĩo presertim
cum scribas ad optiniũ et cletissimũ
uerbum douenire. Et cum nõ salin
si cõmutatio uerbi id erit demon¬
stratura eiusmodi rem esse. ut cum
cã romuni uerbo appellaris leuiui
dixisse uidiaris cum ad electus uer¬

Expanded text:
um exornatio ad duas res: nam et um exornatio ad duas res: nam et quid dixerit commonet et ad reliqPUT 36 Correctio est, quae tollit id, quod dictum est, et pro eo id, quod magis idoneum videtur, reponit, hoc pacto: «Quodsi iste suos hospites rogasset, immo innuisset modo, facile hoc perfici posset.» ‹Item:› «Nam postquam isti vicerunt atque adeo victi sunt -, eam quomodo victoriam appellem, quae victoribus plus calamitatis quam boni dederit?» Item: «O virtutis comes invidia, quae bonos sequeris tur hoc genere animus auditoris. Res enim communi verbo elata  tantummodo dicta videtur; ea post ipsius oratoris correctionem magis idonea fit pronuntiatione. «Non igitur satius esset», dicet aliquis, «ab initio, praesertim cum scribas, ad optimum et lectissimum verbum devenire?» Est, cum non est satius, si commutatio verbi id erit demonstratura, eiusmodi rem esse, ut, cum eam communi verbo appellaris, levius dixisse videaris, cum ad electius ver
Abbreviated transcription (Latin):
ista dignitas. s auaritia. idecq diligẽ¬
tia est acci rata conseruatio suoru
Auaritia est ĩ iuriose appotitio ilie¬
norum Itẽ nẽ ese ilta fartiture sed
temoritas. praptirea ꝙ fortitudo
est cõtẽptio iabetis. et periculi cũ
rationo unlitatis et cõpensãtione
cẽmodorum. Temiritas est eũ ĩ cõ¬
siderata perpesione gladiatorio pori¬
culorum susceptio hee ieo cõme¬
la putatur exornanio ꝙ mie rci
cuipiam iu et potestatem ita dilu¬
cide proponit t explicat. breuiter
ut neq pluribus uerbis eportuisse
dici uideatur. noq lucidius potu¬
isse diei puittur.
Ransino uecatur que cum
ostendit breuiter quid dictũ
sit: proponit breuiter quid cõseqͣ¬
tur. hoc pacto. Mede ĩ patrĩa ciuꝰ¬
modi fuerit habetis. nũc ĩparẽtes
qualii anterit cõsidarate. Itẽ mea
ĩistum benticia cog oscitis: nuẽ
quomodo iste mihi gratiã retule¬
rit cõsilerate. profieit hec aliquãtu¬

Expanded text:
 avaritia, ideo quod diligen avaritia, ideo quod diligentia est accurata conservatio suorum, avaritia iniuriosa adpetitio alienorum.» Item: «Non est ista fortitudo, sed temeritas, propterea quod fortitudo est contemptio laboris et periculi cum ratione utilitatis et conpensatione commodorum, temeritas est cum inconsiderata dolorum perpessione gladiatoria periculorum susceptio.» Haec ideo commoda putatur exornatio, quod omnem rei cuiuspiam vim et potestatem ita dilucide proponit et ‹explicat› breviter, ut neque pluribus verbis oportuisse dici videatur neque brevius potuisse dici putetur. Transitio vocatur, quae cum ostendit breviter, quid dictum sit, proponit item brevi, quid consequatur, hoc pacto: «Modo in patriam cuiusmodi fuerit, habetis: nunc ‹in› parentes qualis extiterit, considerate.» Item: «Mea in istum beneficia cognoscitis; nunc, quomodo iste mihi gratiam retulerit, accipite.» Proficit haec aliquant
Abbreviated transcription (Latin):
sit faciendum fuisse:
Riditio est ĩ qua nõ mite aol
cõsequens uerbũ descẽditim oñ
ad superiui ascensum est hoc modo.
nam que reliqua spes manet liber¬
tatis si llis quoellibet licet. quod et¬
licet possiꝰ. et quod possunt audẽt. et
quod audent facuit. et quod faciũt
nebis molestum nẽ est. ¶Item nõ
nõ probaui. Item atricano ĩ dustria:¬
uirtutem nirtus gloria. gloria emu¬
los cõparauit. stem ĩperiũ gręciȩ
fuit pones atteriõses. atteniẽsĩum pe¬
titi sunt sparciati:. Sparciatas suꝑa
bet ĩ se ouẽdam leporem supctioris.
culloꝵ rebra repeti cie rerbi que
propria huiꝰ exornations. st¬
Ifinitio est que ret mlieni pro¬
priai amplectitur patestates bre¬
iuiter et absolute tire m̃e. Maiestas
rei publice est ĩ qua continet ur
dignitai et amplitudo ciuitatis. Itẽ
ĩ uirie sunt que aut pulsatiõe corpus
aut cõuitio nipes. aut aliqua turpitu¬
dine uita ciuipiam uiolant. Itẽ nõ est
aldiliģẽtu¬

Expanded text:
st, faciundum fuisse. Gradatio est, in qua non ante ad consequens verbum descenditur, quam ad superius ascensum est, hoc modo: «Nam quae reliqua spes manet libertatis, si illis et quod libet, licet; et quod licet, possunt; et quod possunt, audent; et quod audent, faciunt; et quod faciunt, vobis molestum non est?» Item: «Non non probavi.» Item: «Africano virtutem industria, virtus gloriam, gloria aemulos conparafuit penes Athenienses, Atheniensium potiti sunt Sparciatae, Sparciatas superbet in se quendam leporem superioris cuiusque crebra repetitio verbi, quae propria est huius exornationis. Definitio est, quae rei alicuius proprias amplectitur potestates breviter et absolute, hoc modo: «Maiestas rei publicae est, in qua continetur dignitas et amplitudo civitatis.» Item: «Iniuriae sunt, quae aut pulsatione corpus ‹aut› convicio auris aut aliqua turpitudine vitam cuiuspiam violant.» Item: «Non est ista diligent
Abbreviated transcription (Latin):
sti legei que hoc facere phibẽt ueritꝰ¬
es: at̾ ne scriptas quidem ĩdicasti: eui
ipse te ueteris amicitie cõmonefacẽt
cõmotus es : at nihilomiinus ħ ã studi¬
osuis occidisti. quid cum pueri tibi ad
podes uodutirentir milcricordia motꝰ
es: ad corumm patrin crudelissime se¬
pulture cͦ prohibuisti. Ii lultũ ĩ est a¬
crimonie et grauitatis thae exornatio¬
ne. ꝑꝑ qquod cuni quelitum est quid
cparteat subicitur id nõ esse factũ.
Quare facillime fit: ut exaugeatur in¬
dignitas negotii. Ex codem genere ad
nõsiram qͦ prsonam neferãnius sub¬
icctionẽ faciemus. Nam quid me fa¬
cere cõuenit cum a tanta gallorũ mul¬
titudme circũledert an dinucaremus:
it cum parua manu eram. tũ prodire¬
mus: locum qͦ inimicissimũ habebamus.
sederem ĩ castris: at neq subsidiũ quod
xpectarem habebamuis: neq erat ꝗ uita
producerem. Castra irimquerẽ: at obside¬

Expanded text:
sti. Leges, quae id facere prohibent, veritusti. Leges, quae id facere prohibent, veritus? At ne scriptas quidem iudicasti. Cum ipse te veteris amicitiae commonefaceret, commotus es? At nihilominus, sed etiam studiosius occidisti. Quid? Cum tibi pueri ad pedes volutarentur, misericordia motus es? At eorum patrem crudelissime sepultura quoque prohibuisti.» CAPUT 34 Multum inest acrimoniae et gravitatis in hac exornatione, propterea quod, cum quaesitum est, quid oporteat, subicitur id non esse factum. Quare facillime fit, ut exaugeatur indignitas negotii. Ex eodem genere, ut ad nostram quoque personam referamus subiectionem, sic: «Nam quid me facere convenit, cum a tanta Gallorum multitudine circumsederer? Dimicarem? At cum parva manu tum prodeiremus: ‹locum quoque inimicissimum habebamus. Sederem in castris? At neque subsidium, quod expectarem, habebamus, neque erat, qui vitam produceremus.› Castra relinquerem? At obside
Abbreviated transcription (Latin):
est: aut patris hona uenierũt. heredi¬
tas aliqua euenit᷑: nõ potet dici. col
etiam i necessariis om̃ibni exheredatus
est. premiũ aliqnod ex lite aut iudicio
cxpit. nõ modo id nõ fecit. s et ĩ suꝑ
iudetis aut isti domi nascitur auram
aut unde nõ est licitum pecermiai
accepit. ¶ Item epe uidices annna
duerti t multo aliqua ex houesta re¬
quã ne mumies quidem criminairi
possint sibi presidium petere. quorum
nihil poteit aduersarius face̾. Nmi utrũ
ad patris cius uirtutem confugiet:
at cum uos iurati capite dãnastis. an
ad siuam reuertetur antiquã uitam ali
cubi honeste tractatam: Nan hie ante
occulos uestros om̃o iuxerit scitis omẽs.
an cognatos suos enumerabit: quibu noᷤ
cõneniat comoueri at hi quidem nal¬
lisunt muco prefertur: at nemo est
onii sibi nõ turpo puitet istiꝰ amicimi
nominari. ¶ Item credo inimicui
quẽ ĩ notentem putabai ĩ iuoliciũ ad¬

Expanded text:
est? At patris bona venierunt. Herediest? At patris bona venierunt. Hereditas aliqua venit? Non potest dici; sed etiam a necessariis omnibus exhereditatus est. Praemium aliquod ex lite aut iudicio cepit? Non modo id non fecit, sed etiam insvidetis, aut isti domi nascitur aurum, aut, unde non est licitum, pecunias cepit.» Item: «Saepe, iudices, animum advorti multos aliqua ex honesta requam ne inimici quidem criminari possint, sibi praesidium petere. Quorum nihil potest adversarius facere. Nam utrum ad patris eius virtutem confugiet? At eum vos iurati capite damnastis. An ad suam vitam revertetur? Quam vitam aut ubi honeste tractatam? Nam hic quidem ante oculos vestros quomodo vixerit, scitis omnes. At cognatos suos enumerabit, quibus vos conveniat commoveri. At hi quidem nulli sunt. Amicos proferet. At nemo est, qui sibi non turpe putet istius amicum nominari.» Item: «Credo, inimicum, quem nocentem putabas, in iudicium ad