comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cure usus apud luum refer¬
cui dignus qui unũ deum co¬
tam multa extra ordinẽ dix¬
imi quia ⁊ in uita hominum
hec et his similia bello ac pa¬
ce crebro mimis oceur sancia
et ad exemplũ ucilia uisa sũt¬
¶ Ad hec cũ de Rebus gesels
sab hoc uiro pauca sẽ se offer¬
Irent ꝑmisi michi ut deipius
morib de scudio uirtutis de
cõcempcu fame de cosilio acq
cõstancia plura dicem ¶Duo
ad historie seriem Reuertori
¶Tum eigo munitius hoc canto
ppli fauore exinsolenti insanus
effc̃ũs dictatorẽ iam/ Genatus
consulto de equato sibi magr̃o
eqͥtum ĩitine cerciorem anĩmo¬
rias ꝙͣ adu̾sus hosciũ fallatias
ĩ domito Redemice continno ag¬
gͦdicui. ¶ Cumq se illi in imꝑio
ag᷑e incepit ut uel uniꝰ aut plu¬
riũ dierũ spacio altͤm excitiu
p̃essent Remq suo qͥsq die suo
ageret arbitrio/ Sic em ĩminu¬
tas cuiꝙͣ uires et equatũ parib
tempoꝵ ĩceruallis imꝑiũ fo
re fabius quod bñ uerteret se

Expanded text:
ture usus apud Livium referture usus apud Livium refertur, dignus qui unum Deum cotam multa extra ordinem dixerim, quia et in vita hominum hec et his similia bello ac pace crebro nimis occursantia et ad exemplum utilia visa sunt; ad hec, cum de rebus gestis ab hoc viro pauca se se offerrent, permisi michi ut de ipsius moribus, de studio virtutis, de contemptu fame, de consilio atque constantia plura dicerem. Nunc ad historie seriem revertor. 25 Tum ergo Minutius, hoc tanto populi favore ex insolenti insanus effectus, dictatorem iam senatus consulto de equato sibi magistro equitum in itinere certiorem animorias quam adversus hostium fallacias indomito redeuntem continuo aggreditur, cumque se illi in imperio agere incipit ut vel unius vel plurium dierum spatio alternis exercitui preessent remque suo quisque die suo ageret arbitrio: sic enim nec imminutas cuiquam vires et equatum paribus temporum intervallis imperium fore. 26 Fabius, quod bene verteret, se
Abbreviated transcription (Latin):
sso põneçiaco bello quod Tũ¬
chrides historias gͣuis scͥp¬
sit mlta fortiter felicit᷑ ꝙ ges¬
sisset a suis tandem ad moni¬
cus ut e portu in quo erat cla¬
ssem deducẽt neu cũ Anche¬
mensib p̃lui nauale susci¬
pet lacedemones inquit si
hanc classem amiẜint facile
aliam reꝑabũt non sit ego
famã meam si eam sugiendo
cũ declinare pugna posẜ et de¬
beret in consulte cũ Epaminũ¬
da thebano du ce pugnauit uie¬
tus ucqͣ et subillo lacedemon
ĩ pulsa ꝑ grauit᷑ sub hoc strata
penitus acq eu̾sa est ¶ Quid
hic dicam insi honnes no pulxa
bom sz honores pͥuate sue glie
amades greca nimu leuitate
¶ At hic nr̃ neq suam famã
a liud ꝙͣ saluce pat̾e sibiq de¬
trahenciũ ciuiũ cogitabat ut
penitus uerũ essẽt quod p̃mis¬
sum seq̃nti uersiculo ait/ En¬
mus INon ponebat eni Rumo
obsistẽt lue illa cerimomar
uotor q sedulitas et deorꝓ cõ¬
sultacio qua ĩ pͥmordio dicta¬

Expanded text:
loponnesiaco bello, quod Tuloponnesiaco bello, quod Tuchidides historicus graius scripsit, multa fortiter feliciterque gessisset, a suis tandem admonitus ut e portu in quo erat classem deduceret neu cum Atheniensibus prelium navale susciperet, ‘Lacedemones’ inquit ‘si hanc classem amiserint, facile aliam reparabunt; non sic ego famam meam, si eam fugiendo eum declinare pugnam posset et deberet, inconsulte cum Epaminonda thebano duce pugnavit. Victus uterque et sub illo Lacedemon impulsa pergraviter, sub hoc strata penitus atque eversa est. Quid hic dicam nisi: homines non publici boni, sed private sue glorie amantes greca nimium levitate! 22 At hic noster neque suam famam aliud quam salutem patrie sibique detrahentium civium cogitabat, ut penitus verum esset, quod premissum sequenti versiculo ait Ennius: non ponebat enim rumoobsisteret, hinc illa cerimoniarum votorumque sedulitas et deorum consultatio, qua in primordio dicta
Abbreviated transcription (Latin):
uento facili mouebat᷑ Eciebat
se suãꝙ dilacõnem Rome ꝑit
et in sast̾s infama sed nec il¬
lud igno rabat, eandem et prie
sue ualem et hambali odiosam¬
¶ Sic ut spe p̾lii pͥnatus iam
sub autunm exicũ hibnacu¬
cumspicent᷑/ Incelligebat q
neq dissimłabat uir prudẽ¬
tissimꝰ sat magnu uictorie
genus esse uina solitis non
uinçi ¶Exp̃cationẽ quoq Rei¬
pub ͤ trcã esse que uni hom¬
i ançeps esset atq ꝑicłosa
que uł mors sepe uł casuum
huanoro ĩfunta uarietas Repẽ¬
te distraheret/ ab incepto his
armatus curis et hac fretꝰ
conscia quid de se a lii loq̃ren¬
tur nõ curabat/ Ip̃e secum
assidue bona et salutaria lo¬
et patrũ uulgaria loq̃nciũ
ex alto despities głiosum sibi
extiabat pro salute oñnum
suã gliam neglexisse ¶Ron
enim Calitratidis aut elebroti
lacedemonũ ducum exempla
seq̃batur quoꝵ  simł ⁊ fabii
est apud cicerone mencio¬
¶ Si quidem hoꝵ pͥmus cũ pe¬

Expanded text:
vento facili movebatur. 18 Sciebat vento facili movebatur. 18 Sciebat se suamque dilationem Rome pariter et in castris infamem, sed nec illud ignorabat eandem et patrie sue utilem et Hanibali odiosam sic ut, spe prelii privatus, iam sub autumni exitum hiberna circumspiceret; intelligebatque neque dissimulabat vir providentissimus sat magnum victorie genus esse vinci solitis non vinci, exspectationem quoque reipublice tutam esse, que uni homini anceps esset atque periculosa, quem vel mors sepe vel casuum humanorum infinita varietas repente distraheret ab incepto. 19 His armatus curis et hac fretus conscientia, quid de se alii loquerentur non curabat, ipse secum assidue bona et salutaria loet patrum vulgaria loquentium ex alto despiciens, gloriosum sibi extimabat pro salute omnium suam gloriam neglexisse. 20 Non enim Callicratidis aut Elebroti Lacedemonum ducum exempla sequebatur, quorum simul et Fabii est apud Ciceronem mentio. Siquidem horum primus, cum pe
Abbreviated transcription (Latin):
rum quid apud hostes agere¬
cur Iussusq neq in cõspectũ
hostium uenire neq ulterius ꝓ¬
hoscum quos effusos casus ol¬
cu lerat int̾emptis concepta su¬
bito magna spe sculce bietorie
dc̃atoris oblicus ⁊ cõtionatoris
magriq sui memor. de explora¬
torẽ bellator effcũs et equitatu
hostiũ arcuuentus occimberet
fabii odmu et mmncii fauorem
ꝙ sacroꝵ causa reu̾tente roma¬
mõ pro iure imꝑii sed pac̾nemo¬
intus oratus q ne qua spem
ductus manũ cũ hoste consere¬
ut de abrogando dc̃atoris ꝑn¬
pio in cõsilio agitatu sit ¶Cd
quod q nec antea ꝓfecto nec
postra nisi falor umꝙͣ accidit
Mag̃r eqͥtum dcatoris imꝑio e¬
quarecur. ¶ Que decreta nt e¬
rant acria om̃es ad dcatorisig¬
nomimam ip̃e solus ad suam
gliam Referebat illa se cogita¬
cione consolans ꝙ Senatus ac
pplus equare potest digͥtates.
et imꝑia nõ uirentes neq
magis ingẽs animus his oĩ¬
bũs ꝙͣ rupes solida ⁊ ĩmesa

Expanded text:
um quid apud hostes agereum quid apud hostes ageretur, iussusque neque in conspectum hostium venire, neque ulterius phostium quos effusos casus obtulerat interemptis, concepta subito magne spe stulta victorie, dictatoris oblitus et contionatoris magistrique sui memor, de exploratore bellator effectus et equitatu hostium circumventus occumberet Fabii odium et Minutii favorem quod, sacrorum causa revertente Romamodo pro iure imperii sed paterne monitus oratusque nequa spe inductus manum cum hoste consereut de abrogando dictatoris imperio in consilio agitatum sit. 1quodque nec antea profecto nec postea nisi fallor unquam accidit, magister equitum dictatoris imperio equaretur. 17 Que decreta, ut erant acria, omnes ad dictatoris ignominiam, ipse solus ad suam gloriam referebat, illa se cogitatione consolans quod senatus ac populus equare potest dignitates et imperia non virtutes; neque magis ingens animus his omnibus quam rupes solida et immensa
Abbreviated transcription (Latin):
et ad huc recencĩi cladui ob¬
lici plium obtabant / Ante oms
pubͨ. se furoris duce magr̃e eqͦ¬
cum exhibebat nõ iam conctato¬
rem illũ sed inhertẽ nõ cautũ
sed pauidũ ac pusillaminẽ ap¬
pellas pͥmo quidem sufuris int̾
notos hunic inde cladestinis po¬
st ubi amens liuoy uerecundie
frenũ rupit in pub ͨ ͦ cora mlt̃is
cora om̃ib clara uoce ad extremũ
longis oroibus et cõtionatus.
in mor̃e de p̾clari et sui ducis
infanna sibi głiam querẽs pug¬
ne qua omibus exoptatã no¬
rat hortator arddentissimꝰ et
ĩueĩt scultus ĩ sipientẽ loꝙ̃ris
ue nos ẽ nõ audicores mõ sed
credulos ¶ Itaꝙ om̃s et ĩ castͥo
et rdine pugnã frem̾e dcãtoris
inherciã accusare magrĩ eqͥtũ
indust̾am fortem q amium
accollere ¶Ita ut hostilius mã¬
ciius unus Iuuenũ qui mimi¬
en contioibus assueuerat uen¬
cosissimaꝵ plems opimonũ
missus a dictatore cum qua¬
dringentis eqͥtibus exploratu¬

Expanded text:
et adhuc recentium cladium obet adhuc recentium cladium obliti, prelium optabant. 13 Ante omnes publici se furoris ducem magister equitum exhibebat, non iam cuntatorem illum sed inertem, non cautum sed pavidum ac pusillanimem appellans, primo quidem susurris inter notos hinc inde clandestinis, post, ubi amens livor verecundie frenum rupit, in publico coram multis coram omnibus clara voce, ad extremum longis orationibus et contionantis in morem, de preclari et sui ducis infamia sibi gloriam querens, pugne quam omnibus exoptatam norat hortator ardentissimus. Et invenit stultus in sapientem loquens, ut mos est, non auditores modo sed credulos. 14 Itaque omnes et in castris et Rome pugnam fremere, dictatoris inertiam accusare, magistri equitum industriam fortemque animum attollere, ita ut Hostilius Mancinus, unus invenum qui Minutii contionibus assueverant, ventosissimarum plenus opinionum, missus a dictatore cum quadringentis equitibus explorat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ita nec bellũ omittebat nec
preliũ ¶ Comittebat ex̾citumq
amimũq cõtinue ĩtentum hũs
et ad om̃es promptũ ac ꝑatũ
caus ut is qui salutem in mo
diens reb tuc pñtibus indi¬
caret quida ĩ dubio posuere
q̃ michi nõ tam iusta dubita¬
cio uidetur ꝙͣ inuriosa suspi¬
cio cũ et si multa cũctanter
nil abeo cam ignaue gestu seg¬
certe ꝙ ait luuius caucior ꝙ
ꝓmptior hic hicus no nege¬
cur ¶Et cautus eñ semꝑ et
ꝓmptus fuit ubi res poposat
¶Ceteꝵ his moribus et hac
tanta macuritate cõsilioꝵ pu¬
gne auidu hambalem offe¬
ndebat sentientem suis arti¬
bus seclm agi seq ad iisa
dispedia dilatõis muitũ cogi
et fatẽtem ĩa sibi cũ magr̃o
milicie bellu eẽ qui ratione
nõ casib regetur ¶ Illud lon¬
ge mirable ꝙ dcator his ipis
consiliis acq artib qͥbus ho¬
saibus metuendus simł et
siuis milicibus in casto ⁊ suis
erat Ita om̃es quasi p̾c̾itarum

Expanded text:
t. Ita nec bellum omittebat nec t. Ita nec bellum omittebat nec prelium committebat, exercitumque animumque continue intentum habens et ad omnes promptum ac paratum casus, ut is qui salutem in mordiens rebus tunc presentibus iudicaret quidam in dubio posuere; que michi non tam iusta dubitatio videtur quam iniuriosa suspitio cum, etsi multa cuntanter, nil ab eo tamen ignave gestum segcerte, quod ait Livius, «cautior quam promptior hic habitus», non negetur, et cautus tamen semper et promptus fuit ubi res poposcit. 11 Ceterum his moribus et hac tanta maturitate consiliorum pugne avidum Hanibalem offendebat, sentientem “suis artibus” secum agi seque ad invise dispendia dilationis invitum cogi, et fatentem iam sibi cum “magistro militie” bellum esse, qui “ratione non casibus regeretur”. 12 Illud longe mirabile, quod dictator his ipsis consiliis atque artibus, quibus hostibus metuendus, simul et suis militibus in castris et suis erat; ita omnes quasi preteritarum
Abbreviated transcription (Latin):
negociũ cum maturo il tem̾e
mł q p̃cipitant᷑ actuuo uiro Tu
ne de pundentia hostis certus
de constantia dubius nuris illa
mõis exꝑiri insticit ¶ Nunc
Romanis castͥs obequitado expro¬
bandoq segnitiem degen̾antes¬
q a maioꝵo morib aĩos mic sua
casera sepius mouẽdo uastads¬
ꝙ int̾m amicoꝵ ppłi Rõmami
fies nõ nũꝙͣ fuge ĩmorẽ abs¬
cedena ¶ Rpoitis ꝙ in locis sub¬
sistendo si forte spe uictorie ca¬
tris educcum sit in campum
posset elice fabiuis nulla Re
motus uno q semꝑ in ꝓpoĩto
fixus erat rre res afflictas
in extremũ discͥmen abduc̾et
sed trahendo cuetado ꝙ hostem
fatigaret CRecolens ꝑ id tempo
nichil magis ꝙͣ temeritatẽ ar¬
dentes q ducum aios romano
Impio nocuisse ¶ More igitur
seques prudencium medicoꝵ
contraria morbis pub ͭ ͥ ᷤ reme¬
quocũq se hambal moulsset
fabius castra ꝓximo nicole me¬
cabatur cuto semꝑ in loco ubi
nec ledi nec in aciem cogi poss¬

Expanded text:
negotium sed cum maturo nil temere nilque precipitanter acturo viro. 7 Sane de prudentia hostis certus de constantia dubius, miris illam modis experiri institit, nunc romanis castris obequitando exprobrandoque segnitiem degenerantesque a maiorum moribus animos, nunc sua castra sepius movendo vastandoque interim amicorum populi romani fines, nonnunquam fuge in morem abscedendo repostisque in locis subsistendo, si forte spe victorie castris eductum sic in campum posset elicere. 8 Fabius nulla re motus unoque semper in proposito fixus erat, ne res afflictas in extremum discrimen adduceret, sed trahendo cuntandoque hostem fatigaret; recolens per id tempus nichil magis quam temeritatem ardentesque ducum animos romano imperio nocuisse, morem igitur sequens prudentium medicorum contraria morbis publicis remequocunque se Hanibal movisset, Fabius castra proximo in colle metabatur tuto semper in loco, ubi nec ledi nec in aciem cogi posse
Abbreviated transcription (Latin):
quod qͥdem pace dixim contͣ¬
dicenciũ fc̃mq culpãtiũ uin¬
cere dignꝰ erat eo nobis ars
demonũ nota ẽ qͣ libius int̾
illos claros utiq et ĩgentes
uiros sed ue̾ religioĩs inscios
ucebãtur. ut quoties a liquid
⁊ na et etate calentes si scdm
eoru fauore atq aupilio ene¬
sum ideo ꝙ eorp moĩta ac sacͣ
neglecta sint hac spͥe scilioet
in hoc metu imẜas aĩas obsẽ¬
q̃ntiores sibĩ efficiãt ꝑunt¬
tente deo bero atq ita errores
hominũ castigãte qͥ neglecto
se colũt deos gẽtiũ demonia¬
¶ Eed Rde̾o ad pͥmũ ĩceptũ¬

Expanded text:
quod quidem, pace dixerim contrquod quidem, pace dixerim contradicentium factumque culpantium, vincere dignus erat. 29 Ea nobis ars demonum nota est, qua liberius inter illos claros utique et ingentes viros sed vere religionis inscios utebantur, ut quotiens eventurum et natura et etate callentes, si secundum, eorum favore atque auxilio evesum, ideo quod eorum monita ac sacra neglecta sint, ut hac spe scilicet et hoc metu miseras animas obsequentiores sibi efficiant, permittente Deo vero atque ita errores hominum castigante, qui neglecto se colunt deos gentium, demonia. Sed redeo ad primum inceptu
Abbreviated transcription (Latin):
segnius animũ incendebat
Iam noui Rome ꝯsules erant
quoꝵ alcer flaminius cuiĩ
sortem Gen̾ane legiones que
psacrae hibermarat ¶ Iani
cum dĩbus copiis añ mutos
Atreci in Castris erat drden¬
tus ꝑcibutͤ samaq nõ igno¬
tus hambali qui rapidum
duas ingemu smuriis ñi¬
pellendum Ratus totam illa
regionẽ que int̾ fesulas atꝙ
dreciũ secus arui fipas sita ẽ
ꝙͣ inter pͥmas Italle uberri¬
m̃a ⁊ preclari scͥptores asẜ̾ũt
et Res probat cedib atq ĩcen¬
diiset Rapmis uastat ¶Que oĩa
e ppinquo c̾nens dux Roma¬
nũs ammosior ꝙͣ caucior ꝙͣ¬
ꝙ selicior non publice magis
ꝙͣ sue ꝓprie ignomume tͥbuẽs
hec ab hostib ca ꝯtempt̃i sub
ocłis suis agi ꝙͣ ꝙͣ toto consilio
dissuadente ad frenadam p̃me¬
ndamq hostis audatia meluc¬
cabili impetu ĩ aciem ꝓcessit
sptis ut ꝑhiberat auspiciis at¬
q omibus et deor̃ minis ab
ĩenudo p̃lio de hortantib ꝓpt

Expanded text:
segnius animum intendebat. segnius animum intendebat. 27 Iam novi Rome consules erant. Quorum alter Flaminius, cui in sortem venerant legiones que Placentie hibernarant, iam cum omnibus copiis ante muros Aretii in castris erat, ardenctus patribus famaque non ignotus Hanibali; qui rapidum ducis ingenium iniuriis impellendum ratus, totam illam regionem que inter Fesulas atque Aretium secus Arni ripas sita est, quam inter primas Italie uberrimam et preclari scriptores asserunt et res probat, cedibus atque incendiis et rapinis vastat. 28 Que omnia e propinquo cernens dux romanus, animosior quam cautior quamque felicior, non publice magis quam sue proprie ignominie tribuens hec ab hostibus tam contemptim sub oculis suis agi, quanquam toto concilio dissuadente, ad frenandam puniendamque hostis audaciam ineluctabili impetu in aciem processit, spretis ut perhibent auspiciis atque ominibus et deorum minis ab ineundo prelio dehortantibus; propter
Abbreviated transcription (Latin):
occuirit pugnatuq est cãto
utͣnq impetu ut raro bmꝙͣ pͥu¬
gna acrior et ꝑaũ sangiuẽ cͥla¬
mor futura fuerit insi magnis
raru estubus inflamatos aiõs op¬
p̃ssisset nox fmisset ꝙ certamen
haud facile ꝑ se ance excͤmã ꝑui¬
ciem desituꝵ ¶hoc cõgressu Ro¬
mani pͥmũ uictores fuisis hosti¬
bus castra oppugnare agggressi
Qui frustra laborantes ac def¬
fessi erupcõne hambalis ĩ ꝓui¬
sa cũ iam sua castra pepẽterẽt
dec̾tare iceꝵ ꝯpulsi usq sub
noctem pare cladem ⁊ anapi
tem fecere uictoriã post hoc
bal ꝑrexit ĩligiure ¶ Indeĩ
E truriam ꝓfectus ¶Imidatis
dere aui gurgitibus late effu¬
sus młcos dies fessus ⁊ qͥetia
mops ⁊ia ante ocłoꝵ egͥtudie
uaretate t̃prum ac Gigisus
aiffectus ꝓpe fesulas non dum
emm ance erat ibi florẽcia
castra socat ocło alco ĩa amis¬
so et quasi leui imꝑt̾rituas
sactiua pllisq isso ũno uidẽt
oeulo ꝙ duobus alii ad bel¬
b peliquũ haud ꝙͣ ꝙͣ solito

Expanded text:
occurrit pugnatumque est tanto utrinque impetu, ut raro unquam pugna acrior et partium sanguine clarior futura fuerit, nisi magnis irarum estibus inflammatos animos oppressisset nox finissetque certamen haud facile per se ante extremam perniciem desiturum. 25 Hoc congressu Romani, primum victores fusis hostibus castra oppugnare aggressi, diu frustra laborantes ac defessi, eruptione Hanibalis improvisa cum iam sua castra repeterent decertare iterum compulsi, usque sub nPost hoc ibal perrexit in Ligures; inde in Etruriam profectus, inundantis vere Arni gurgitibus late effusis, multos dies fessus et quietis inops et iam ante oculorum egritudine varietate temporum ac vigiliis affectus, prope Fesulas – nondum enim erat ibi Florentia – castra locat. Oculo altero iam amisso et quasi levi imperterritus iactura, plusque ilio uno videns oculo quam duobus alii, ad belli reliquum haudquaquam solito
Abbreviated transcription (Latin):
oratus dono acciꝑe iussu eus añ
pedes expoitum in augmẽtũ docis¬
sp̃oso dedit ¶Quo mito uietus ille
plens ꝙ omña dignissmus laudi¬
bus et fama uiri apparuisse defo¬
rmem Iuuenem Romanũ cũeta¬

Expanded text:
ccipere, iussu eius ante pedes expositum Luteio in augmentum dotis dedit. Quo merito victus ille implensque omnia dignissimis laudibus et fama viri: apparuisse deiformem iuvenem romanu
Abbreviated transcription (Latin):
manu iactii Caput Regis Antigo
memor oblitus Iniurie cũ reli¬
quo corꝑe filio helenoꝰ Restituit
que captuitate libatum in qua
morte pr̃is maderat cũ aliis
epirocis remisit in prĩam / hic
pirro uice suns sic nõ Italia mõ
⁊ greti et alsiatici Regni spe sed
sicuiũ simul ⁊ macedonicũ In¬
suꝑ et pac̾num Epirri Regnũ
⁊ laboriosum sp̃m una hora ꝑ¬
didit / Ite nunc mortales et
de gente barchina magna belli
głla fuit̃ Sed uircutibus aliis
nõ itãi niempe cuiꝰ ⁊ crudelitas
Et ꝑfidia nota sit Romentli¬
uius ait ut pliiꝰ undecim pu¬
er ãnor a pr̃e qͥ Romanũ Iugũ
ferebat egerrime aris appłi¬
citus ac sacramẽto asc̾ctus se
rñ ⁊ futurũ rebus ẽẽ ubi pri
mũ facultae asfuiss̾ ferox.
In suorandũ ꝑtinacrt̾ ad ulti¬
mu uies diem cenuie ¶tant
nullũ ex om̃ib ĩfestiorẽ ho¬
stem ppłus Romanus hũerit
¶ Hic de fucto pr̃e ꝑ ecatemño¬
dum aptrs Imꝑio sub hasdr.¬

Expanded text:
manu iacti: caput regis Antigonmanu iacti: caput regis Antigonmemor oblitus iniurie, cum reliquo corpore filio Heleno restituit, quem captivitate liberatum, in quam morte patrie inciderat, cum aliis Epyrotis remisit in patriam. 33 Hic Pyrro vite finis; sic non italici modo et greci et asiatici regni spem, sed siculum simul et macedonicum insuper et paternum Epyri regnum et laboriosum spiritum una hora perdidit. Ite nunc, mortales, etde gente Barchina magna belli gloria fuit sed virtutibus aliis non ita, nempe cuius ut crudelitas et perfidia nota sit. Novem ut Livius ait, ut Plinius undecim puer annorum, a patre, qui Romanorum iugum ferebat egerrime, aris applicitus et sacramento obstrictus esse rum et futurum, rebus ubi prix iusiurandum pertinaciter ad ultimum vite diem tenuit, ita ut nullum ex omnibus infestiorem hostem populus romanus habuerit. 2 Hic, defuncto patre, per etatem nondum aptus imperio, sub Hasdr
Abbreviated transcription (Latin):
Regis filio ultĩa strage deuit¬
cus om̃i spe p̃repta cũ septẽ nõ
ãplius comitib solitudinũ late¬
bris uitam cegens argis tandem
se se abdidit ¶Pirrus E ꝑirro
et macedoma nõ contẽtus ¶ Ged
greçie asieq in hians ⁊ queredis
ut dixi ꝙͣ ẜuãdis regnis fortuna¬
cior apciorq lacedemonia Inua¬
dit bellicosissimũ fid̾m Romanã
Gentem ubi ingenti nõ mulieꝵ
minus ꝙͣ uiroꝵ ip̃e cu exceptus
nõ daminosꝰ ꝙͣ pudendius uinci¬
cur uno filioꝵ ꝑtolomeo qui ip̃o
eciã p̃re pugnatior adolescens erat
eqͦ urbem in mediam miuente
atq ab armatis obuiis int̾ fecto cu¬
ius ad se cadau̾e̾ reportato dixis¬
se ł Rex craditur seruis illu ꝑiisse
ꝙͣ aut pr̃is auguriũ fuisẜ aut
filii audatia meruisset neq his
tritus argos ¶Inuasit ut Antigo¬
nũ a se uictũ ibiq ad itu oppͥmẽt
Illic feruide potius ꝙͣ caute pug¬
nas cecidit saxi e muris ietu
et qd erũmam p̃grauat feminea

Expanded text:
regis filio ultima strage devicregis filio ultima strage devictus, omni spe prerepta cum septem non amplius comitibus, solitudinum latebris vitam tegens, Argis tandem se se abdidit. 29 Pyrrus Epyro ac Macedonia non contentus, sed Grecie Asieque inhians et querendis, ut dixi, quam servandis regnis fortunatior aptiorque, Lacedemonas invadit, bellicosissimam secundum Romanos gentem. 30 Ubi ingenti non mulierum minus quam virorum impetu exceptus, non damnosius quam pudendius vincitur, uno filiorum Ptholomeo, qui ipso etiam patre pugnacior adolescens erat, equo urbem in mediam irruente atque ab armatis obviis interfecto. Cuius ad se cadavere reportato, dixisse rex traditur: serius illum periisse quam aut patris augurium fuisset, aut filii audacia meruisset. 31 Neque his territus, Argos invasit ut Antigonum a se victum ibique abditum opprimeret. Illic fervide potius quam caute pugnans, cecidit saxi e muris ictu et, quod erumnam pregravat, feminea
Abbreviated transcription (Latin):
om extmo metu liberata ĩ sula
int̾na nõ ꝓuides ĩ italiã sestina¬
uit ¶O forcuna res hũanas lo¬
ge a cõsillis hominũ u̾ sat/ Sicu¬
li p̃lio uĩctorem discessu uictũ
Raci de fece̾ regnũq Sicilie que¬
sicu facile amissu facilius de¬
fecere. Sibi autem inde digsso
nausragiũ gͣue et in Italia Res
aduerse Quibus coactus ĩ Reg
me ꝓpͥum Redire ceu nõ dũ la¬
bore saciatus Regemi macedoine
aggͤditui. ꝙ ille sibi cũ Cartha¬
gniesib bellante petitĩt auxiłũ
nõ misiss. hic bello p̃tendebat᷑
color beri aute regnoꝵ ⁊ encẽ¬
di cupiditas cã erat mitẽ atq
innoxiũ inuadendi Regem quem
sibi obuiũ p̃lio uicit et Regnu
illuis occupauit et quasi macede¬
me locris Italie Sicilieq dap̃na
ꝯpensans relictaꝵ a tͬgio rerũ
curis oĩbus post põitis filiũ quẽ
custodem in carentina ante relin¬
querat ad se reuocauit/ fui sus
Antigonus macedũ Rex in bel¬
lum rediens ab alcers purri

Expanded text:
sula, interna non providens, in Italiam festinavit. Sed fortuna res humanas longe a consiliis hominum versat. Siculi, prelio victorem discessu victum rati, defecere regnumque Sicilie, quesitu facile, amissu facilius effecere; sibi autem inde digresso naufragium grave et in Italia res adverse. 26 Quibus coactus in regnum proprium redire, ceu nondum labore satiatus, regem Macedonie aggreditur, quod ille sibi cum Carthaginensibus bellanti petitum auxilium non misisset. 27 Hic bello pretendebatur color; vera autem regnorum et vincendi cupiditas causa erat mitem atque innoxium invadendi regem. Quem sibi obvium prelio vicit regnumque illius occupavit et, quasi Macedonie lucris Italie Sicilieque damna compensans, relictarum a tergo rerum curis omnibus postpositis, filium quem custodem in Tarentina arce reliquerat ad se revocavit. 28 Rursus Antigonus Macedum rex in bellum rediens, ab altero Pyrri
Abbreviated transcription (Latin):
set hortari uirginem int̾ cũctas
formosissima lucͥo celtiberorũ
pͥncipi desponsatã ue̾cundius qͥ¬
dem sic res pose̾ uisa est asẜua¬
ri iussam sponso ad se ac ꝑenti¬
bus enocatis ingens donũi mitib
uerbis ac cumulans gratis reddi¬
dit / il aliud pactus cũ lutrio ꝙͣ
ut in animũ induce̾t ẽẽ amicitm

Expanded text:
as formosissimam, Luteio Celtiberorum principi desponsatam, verecundius – sic res poscere visa est – asservari iussam, sponso ad se ac parentibus evocatis, ingens donum mitibus verbis accumulans, gratis reddidit, nil aliud pactus cum Luteio quam ut in animum induceret esse amicus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlixiore acq inde ĩ castra et ad
cẽtoriũ ducis adduxit dices se
ĩ illis pueris quoꝵ pr̃es p̾mi
in ppło eẽñt urbẽ ip̃am cradere
Romanis ¶ Quo iustꝰ ac magͣni¬
iꝰ dux audito asꝑnata ẽ do¬
mũ et ħere se cũ phalistis ar¬
matũ bellũ ait iustis de causis
ꝙ ppłm Rõmanũ mł de eis cale
meritũ ad ueios offendisset eos
se sũaq urbẽ ut ueios armis

Expanded text:
iones atque inde in castra et ad tentorium ducis adduxit, dicens se in illis pueris, quorum patres primi in populo essent, urbem ipsam tradere Romanis. 14 Quo iustus ac magnanimus dux audito, aspernatus est donum et habere se cum Faliscis armatum bellum ait iustis de causis, quod populum romanum nil de eis tale meritum ad Veios offendissent: eos se suamque urbem, ut Veios, ar
Abbreviated transcription (Latin):
adeũ diem Romanis incog̾te
epaes iealos spe informi et
nisolico scridore atq odore tur¬
brisse mutasset q foruina
Ca subita Romanoꝵ ost̃nacio
et frena spnecium fuga equoꝵ ab¬
eũtem regez reduxit in preluus
et uictore fecit famo siorem ꝙͣ le¬
ciore uictoria ¶ Nam et ip̃e ꝑex
santius ⁊ magna Regn ꝑo ex̾citꝰ
cesa est/ Ipe quidem passim scra¬
cos contemplatus hosces quosdt
suis uiuis incũbẽtes mortuos.
onia ĩ pͣcorib nulla in tergis
uuln̾a om̃iu ĩ maibus gladios
oiim iras in uultib nec excine¬
cam mor̃tẽ cu uidisset audaciã
scupuit notoꝙ suspirio ¶Oꝙͣ
facile erat inquit orbis Imꝑiũ
occupare aut michi Romanis
militib aut me Rege Romaiis¬
¶ Quo dc̃o dubiũ an plus hosti¬
bus an sibi t̾bueuit quado non
crederet ẽẽ Romanis ulłos sibi
pares duces hinc cruenta quoq
uietoria aĩose usus Rapto agmi¬
ne p̃nesciña usꝙ ad ariem totas
Campaniã ppłando ꝑueie atq ex

Expanded text:
ad eum diem Romanis incognite, ad eum diem Romanis incognite, equos italos specie informi et insolito stridore atque odore turbassent mutassentque fortunam. 8 Ea subita Romanorum consternatio et frena spernentium fuga equorum abeuntem regem reduxit in prelium et victorem fecit, famosiore tamen quam letiore victoria; nam et ipse rex saucius, et magna regii pars exercitus cesa est. 9 Ipse quidem, passim stratos contemplatus hostes, quosdam suis vivis incumbentes mortuos, omnia in pectoribus nulla in tergis vulnera, omnium in manibus gladios, omnium iras in vultibus nec extinctam morte cum vidisset audaciam, stupuit notoque suspirio ‘O quam facile erat’ inquit ‘orbis imperium occupare, aut michi romanis militibus aut me rege Romanis!’. Quo dicto dubium an plus hostibus an sibi tribuerit, quando non crederet esse Romanis ullos sibi pares duces. 10 Hinc cruenta quoque victoria animose usus, rapto agmine Prenestinam usque ad arcem totam Campaniam populando pervenit, atque ex
Abbreviated transcription (Latin):
ris solus hic dignꝰ acꝙ yde¬
neus uisus sit qui in auxiliũ
bocaret᷑ ¶ Quib ille ãmut fre¬
cumq illud Angustu qd Fepi¬
rum atq salabria int᷑ iaces
trasuectus aliem in ꝑtem bel¬
li ueit no ta uel respectu ori¬
gnis ul amore uocanciũ ꝙͣ ut
hoc p̃cextu Regnu Italie quod
opulentissimũ audiebat᷑ In¬
uaderet ¶Inflamabãt p̃terea
ardentẽ ammum exempla uome¬
stica nõ uetustũ modo grchillis
ses Rececia illa duo allexan¬
de. scis piensio patrui sui
et consobrum sui ⁊lexandih
liam quoꝙ cransierat licet ĩ¬
sausto euitu alcer in a siam tra¬
sgssus felicit᷑ in oriente res
gesẜat ¶ uenĩt aut nõ suis¬
sulie e mace dome totius ꝙ g̃¬
cie uirib ¶ Prima illi cum
romanis ꝯcressio adheracle¬
am unbem et Camꝑanie flu¬
uum lirm fuit ¶ It̃n baleris
leuinis Romanꝰ consul hoste
puerilam nign abiectis ĩ sigͥ¬
iuis fugientẽ insie trasũsõ
missim̃ atiem elephates bellue

Expanded text:
ris solus hic dignus atque ydoris solus hic dignus atque ydoneus visus sit, qui in auxilium vocaretur. 4 Quibus ille annuit, fretumque illud angustum quod Epyrum atque Calabriam interiacet transvectus, alieni in partem belli venit, non tam vel respectu originis vel amore vocantium quam ut hoc pretextu regnum Italie, quod opulentissimum audiebat, invaderet. 5 Inflammabant preterea ardentem animum exempla domestica, non vetustum modo Achillis sed recentia illa duo: Alexandri scilicet Epyrensis patrui sui et consobrini sui Alexandri liam quoque transierat licet infausto exitu, alter in Asiam transgressus feliciter in Oriente res gesserat. 6 Venit autem non suissalie ac Macedonie totiusque Grecie viribus. 7 Prima illi cum Romanis congressio ad Heracleam urbem et Campanie fluvium Lirim fuit. Ibi Valerius Levinus romanus consul, hostiPyrro iam regiis abiectis insignibus fugiente, nisi e transverso missi in aciem elephantes, belue
Abbreviated transcription (Latin):
Irus Epiri Rex Ea¬
lidarum genus / apir¬
io Achillis filio deriuatum
nome bellatissimꝰ Regũ fuit
usq adeo ut cũ cet̾i mortales
pro głia proq imꝑio ꝓ salu¬
te ꝓͣꝙ Iniuriis pũgnate sole¬
añt ħic ꝓ uoluptatẽ pugnaret
neq enim illi ut qustinus ait
maior ex Imꝑio ꝙͣ ex bello uo¬
luptas erat i militarib artib
instructissimis ductandi ex¬
citum orbmãdi acies eligen¬
di locum castris contiliandi
hõm aĩos rei ꝑace bello ꝙ
efficatissie ¶ Cecum ad bel¬
landi querendas q uietorias
dir melioris Itaq cum młta
Regna bello ꝑta possederit
breui omib amissis uix pa¬
crium Reẜuaiit Ihic puer
pͥmũ uariis iactatus casib
et Regno pulsus nõ multo
post nec dum puericiã egres¬
sub in Regnũ rediit magis ełi
suoꝵ imẜicordia ad iuuãte
ꝙͣ suis uiribus ¶ Mũlta inde
adolescens bella gessit es ꝙ
glie ꝑueit ut tarentis un¬
bi situ/ Italie sed graie ori¬
gmis ĩ Romanes arma moti¬

Expanded text:
rus Epyri rex, Eacidarum genus – a Pyrro Achillis filio derivatum nomen –, bellacissimus regum fuit usque adeo ut, cum ceteri mortales pro gloria proque imperio pro salute proque iniuriis pugnare soleant, hic pro voluptate pugnaret; «neque» enim «illi», ut Iustinus ait, «maior ex imperio quam ex bello voluptas erat»: militaribus artibus instructissimus, ductandi exercitum, ordinandi acies, eligendi locum castris, conciliandi hominum animos, rei pace belloque efficacissime; ceterum ad bellandum querendasque victorias vir melior. 2 Itaque, cum multa regna bello parta possederit, brevi omnibus amissis vix patrium reservavit. 3 Hic puer primum variis iactatus casibus et regno pulsus, non multo post, necdum pueritiam egressus, in regnum rediit, magis eum suorum misericordia adiuvante quam suis viribus. Multa inde adolescens bella gessit eoque glorie pervenit ut Tarentinis, urbi situ Italie sed graie originis, in Romanos arma motu
Abbreviated transcription (Latin):
suis omibus in extinctu suis
maibus piecit incẽdiu. pars
usq ad int̾itum ĩ domita uirtu¬
te certauit ¶ Gic assumpti pene
oms pauci capti diuisi ꝙ inter
miliees quod reliquũ prede fit¬
it aut uendicũ aut Carthagi¬
nẽ ad oscentationẽ uictorie Reis¬
sum/ hoc hambalis pͥmũ opus

Expanded text:
in extructum suis manibus proiecit incendium, pars usque ad interitum indomita virtute certavit; sic absumpti pene omnes, pauci capti divisique inter milites, quod reliquum prede fuit aut venditum aut Carthaginem ad ostentationem victorie remissum. 11 Hoc Hanibalis p
Abbreviated transcription (Latin):
dicis noua credo aliqua uolupta¬
ce decinut. Ibi porrecto a suis
periit ueneno ¶Quo hausto cum
quai ferro ietus clamasset aston¬
ces ebrĩ dixẽ nec mẽciti sunt ne
incredibłis rumor fuit ¶Tiuis qͥ¬
dem uenem nã ne id silencio ob¬
ruendu Reor. tãtam uun fuisse
cradũt ut ferrũ quoq ꝯ sumet
rreq aliter e macedoma ubiori¬
tur aduehi pocuisse nͥ equi siue
ut alii dicũt. Iumẽti ungula. Cer¬
te plimiꝰ secudus septon eggus
no equi s̾ mule ungula fuisse id¬
q magna Aristotilis infamia ex¬
cogitatũ refert libio nͣalis ystorie
tͥgesimo ꝙ pociusne p̾teream scri¬
bo ꝙͣ quia credam cantũ philoso¬
pħu cõtra Rege ac discipulie suũ
tasia cogricasse ¶ Illud plane mi¬
rable quonam̃o si tam pestilendui
ist benenu Gex diebi dileranders
cuia certam morte adee ꝓpende
dignissimu ait genosa uox exo
ir ũ ẜcum filiũ ac frem ⁊ uxore
gͣuidam relinq̃ntis nobłis inꝙͣ box

Expanded text:
dicis nova, credo, aliqua voluptadicis nova, credo, aliqua voluptate detinuit. Ibi porrecto a suis periit veneno. Quo hausto cum quasi ferro ictus exclamasset, astantes ebrium dixere, nec mentiti sunt nec incredibilis rumor fuit. 34 Eius quidem veneni, nam nec id silentio obruendum reor, tantam vim fuisse tradunt ut ferrum quoque consumeret, neque aliter e Macedonia, ubi oritur, advehi potuisse nisi equi sive, ut alii dicunt, iumenti ungula. 35 Certe Plinius Secundus, scriptor egregius, non equi sed mule ungulam fuisse, idque «magna Aristotilis infamia excogitatum» refert libro Naturalis Historie trigesimo; quod potius ne preteream scribo, quam quia credam tantum philosophum contra regem ac discipulum suum talia cogitasse. 36 Illud plane mirabile quonam modo, si tam pestilens est venenum, sex diebus Alexander cum iam certam mortem adesse perpe‘Dignissimum’ ait: generosa vox ex ore presertim filium ac fratrem et uxorem gravidam relinquentis, nobilis inquam vox
Abbreviated transcription (Latin):
nõ paciẽs mo s appecentissimꝰ
laborp nũc ignaui otii secta¬
tor. uinose ĩ modico et incẽpe¬
scuus cõmuiis o bruebat. Que
res illi macurãd mortis occa¬
sio fuit ¶Cũ eni mltis iam
suoꝵ formidabłis omib odio¬
sus eet ⁊ babilone redies que¬
da crudelit̾ in p̾sc̃os suos alia
petulant̾ in se gessit uña ex
darii filiab a pud se captiuã
in comugium sibi aduinges
Tempore. haud sane nuptiis oportu¬
no nrec puella pͥmu ꝯspͨta inchil
ammu regis inflexãt sed ꝑ tp̃us
caꝑtuitatis auc ip̃a formosior aue
ĩpe lascuuor scus erat. Silia ibi
quoq sediciose in eu ab ex̾cituat¬
ta sunt ¶Quem tumltum qui a
uerbis non pot̾ãt manis ꝯpͥmere
adortus ẽ mermis iuruens in
armatos p̾ͥnceps ꝙ seditõis ad sup¬
plicũ trahens. Rem curbata mira
omib de poĩcis int̾missũ morem
Renouãs ꝓfusissimũ quiuiu cele¬
brauit ¶ In quo cu ꝑdius et ꝑ nox
in sainsset abenuetem unus exme¬

Expanded text:
non patiens modo sed appetentissimus non patiens modo sed appetentissimus laborum nunc ignavi otii sectator vino se immodico et intempestivis conviviis obruebat. Que res illi maturande mortis occasio fuit. 31 Cum enim multis iam suorum formidabilis, omnibus odiosus esset, Babilonem rediens quedam crudeliter in prefectos suos, alia petulanter in se gessit, unam ex Darii filiabus apud se captivam in coniugium sibi adiungens, tempore haud sane nuptiis oportuno. Hec puella primum conspecta nichil animum regis inflexerat, sed per tempus captivitatis aut ipsa formosior aut ipse lascivior factus erat. 32 Alia ibi quoque seditiose in eum ab exercitu acta sunt; quem tumultum, quia verbis non poterat, manu comprimere adortus et inermis irruens in armatos principesque seditionis ad supplicium trahens, rem turbatam mira aliis depositis, intermissum morem renovans profusissimum convivium celebravit, in quo cum perdius ac pernox insanisset, abeuntem unus ex me
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ atq ecati ĩa debitã mis¬
ci orõo flagitatib cũ rer glie
Cupidꝰ nũs deiectos erigeret
mĩe q̃rulos solaretur nũt dif¬
fidences et miliciã decͣctãtes
argu̾et ĩuictos traħes ꝑ apta
ꝑicla seq ultro morti obiciẽs
ut constaret fortũa pocius q
quibusdã suũ nomẽ imposuit¬
¶ Celeberior int̾ cũctas fuit ulle¬
uandria Egipti uoluit et occe¬
anui nauigare ⁊ ꝑauit classem
centauitqz Rem nõ tam ĩ ulilem
ꝙͣ famosam ngẽti discͥmĩe. Indi
anms agismnis a lueo descen¬
ds ac repulsus tẽpestacibus
hec int̾im dies ĩtractabłior res
fiebat mardescente ira atq seuitia
incumescence suꝑbia enanescẽte¬
¶ Post fortuna aĩo et uiciiscũ
ꝓsꝑitate crescentib ¶ Quod in
malis suis pessimũ dixmi ins¬
cablitas fuit et sui ip̃iꝰ Imꝑi¬
tas nũc supͣ hoiem mitis mĩc
ĩmainsnt bellua ruine pusi¬
issimo ¶ Rũc ꝓfusus ĩ uen̾em
nuc famis sitis ꝙ ꝯcẽptor et

Expanded text:
 etati debitam misci oratione flagitantibus, cum rex glorie cupidus nunc deiectos erigeret, nunc querulos solaretur, nunc diffidentes et militiam detrectantes argueret, invitos trahens per aperta pericula seque ultro morti obiciens, ut constaret fortuna potius quaquibusdam suum nomen imposuit; celebrior inter cuntas fuit Alexandria Egipti. Voluit et occeanum navigare et paravit classem tentavitque rem non tam utilem quam famosam, ingenti discrimine indi amnis Agisinis alveo descendens ac repulsus tempestatibus. 30 Hec inter in dies intractabilior rex fiebat, inardescente ira atque sevitia, intumescente superbia, evanescente post fortunam animo et vitiis cum prosperitate crescentibus; quod in malis suis pessimum dixerim, instabilitas fuit et sui ipsius imparitas: nunc supra hominem mitis nunc immanis ut belua, nunc pudicissimus nunc profusus in Venerem, nunc famis sitisque contemptor et
Abbreviated transcription (Latin):
lamitatũ publicaꝵ recordatiotã
nichil spei ad eutella Imꝑii su¬
ꝑesse cerneciũ Ecipio quatuor
et uigniti ãnos natus mira seai¬
ritate se obtulit ad pub ͭͣ siil
et domestica ultionẽ ¶Qui ceu
fauscũ sidus aliquod post quam
cõspectus ĩ ꝯmicio ppłi oculos
in se u̾cit Ineffabili consensu
ad imꝑium in hispania geren

Expanded text:
publicarum recordatio tam nichil spei ad tutelam imperii superesse cernentium, Scipio quattuor et viginti annos natus mira securitate se obtulit ad publicam simul et domesticam ultionem. 13 Qui ceu faustum sidus aliquid ubi conspectus in comitio populi oculos in se vertit, ineffabili consensu ad im
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcem ¶ Quod sepe alibi scͥptor
idem ait et ut Quinti carcii
hanc eñdem reg̃e stilo nõblitã¬
tis uerba ponam ab helespõto
usꝙ ad occeanũ om̃s gentes
gmi infensus se ꝯfecta Asiai
affricam transicurs minarecur
et forsitan cogitaret /Inde adga¬
des herculeas ĩ hispaniam tra¬
sicurꝭ ac uide ꝑ gallias secus
alpes ⁊ Icaliam in Epirumat¬
q in macedonia reu̾suro ¶Et
in mirũ in hoc ãbitu occidẽtis
Ged p̃ẜcim si Italiã actigisset
quod sine Romano bello uix ẽẽ
pot̾at quid futurũ fuerit dubi¬
tari potest ⁊ ueritatem deus solꝯ
se erigũt cõiecturẽ/ Tĩtus liuiꝰ
pͥnceps historicoꝵ hoc ambignũ
oꝑosa disputatõe discutiens
et ducuni ⁊ militum moꝵ et
Uirium ⁊ armoꝵ et ꝑitie militais
pca collacõne elici ihand eabios
bictores funuos fiusse Romanos
ormones illam rdenone a¬

Expanded text:
partem, quod sepe alibi scriptor partem, quod sepe alibi scriptor idem ait; et, ut Quinti Curtii hunc eundem regem stilo nobilitantis verba ponam, «ab Hellesponto usque ad occeanum omnes gentes gini infensus, se confecta Asia in Africam transiturum minaretur et forsitan cogitaret inde ad Gades Herculeas et Hispaniam transiturum, ac inde per Gallias secus Alpes et Italiam in Epyrum atque in Macedoniam reversurum. 48 Et nimirum in hoc ambitu Occidentis, sed presertim si Italiam attigisset, quod sine romano bello esse vix poterat, quid futurum fuerit dubitari potest; et veritatem Deus solusse erigunt coniecture, Titus Livius princeps historicorum, hoc ambiguum operosa disputatione discutiens, et ducum et militum et morum et virium et armorum et peritie militaris facta collatione, elicit hauddubie victores futuros fuisse Romanos, opinionem illam ridens,
Abbreviated transcription (Latin):
hactenus / de Reliquo autem
scio ꝑ suasum uulgo ⁊ lexan¬
drum mũdi dñm fuisse que
oprino extirpanda est Gñt¬
ꝓsto fateor sc̾ptores aliqui
pͥma fronce in hac sentenciã
ꝓm ĩa pͥmũ illud notissimũ
pͥncipium libri macabeorum
¶ Billuit in quit t̾ra in ꝯspͨcu
eius siluit inꝙͣ terra quam
domuit usitatum ẽ enim ut
uietus sileat in ꝯspͨtu uicto¬
ris at non oĩs cra siluit qͥa
nõ om̃em uicit ¶Cum nullo
hostium in quit iustinꝰ uin¬
ꝙͣ tong̾ssus est que nõ uice¬
t IAullam urbem obse¬
dit qua non expugnau̾ĩt
¶Aullain gente adiit quã
nõ calcau̾it ut fit ita ac nõ
Romã que florere iam ceꝑat neq
italis ꝑtem ullam nõ germam¬
am nec uicna gͣmanie nõ ⁊bri¬
camam nõ Gallias/ nõ hispani¬
as nõ affricam nͨ ꝑ se ip̃m aut
ꝑ legatos uiꝙͣ adiit neq cum
aliqua ꝓrsus har genciũ bel¬
la gessitiQuid ergo orientẽ
adiit .¶Orientem uicit unam
ex omib uinici facilimã mũdi

Expanded text:
hactenus; de reliquo autem scio persuasum vulgo Alexandrum mundi dominum fuisse, que opinio extirpanda est. Sunt, fateor, scriptores aliqui prima fronte in hanc sententiam proni. Iam primum illud notissimum principium libri Machabeorum «siluit» inquit «terra in conspectu eius». Siluit, inquam, terra quam domuit, usitatum est enim ut victus sileat in conspectu victoris; at non omnis terra siluit quia non omnem vicit. 46 «Cum nullo hostium» inquit Iustinus «unquam congressus est quem non vicerit, nullam urbem obsedit quam non expugnaverit, nullam gentem adiit quam non calcaverit». Ut sit ita, at non Romam que florere iam ceperat neque Italie partem ullam, non Germaniam nec vicina Germanie, non Britanniam, non Gallias, non Hispanias, non Africam aut per se ipsum aut per legatos unquam adiit, neque cum aliqua prorsus harum gentium bella gessit. 47 Quid ergo? Orientem adiit, Orientem vicit, unam ex omnibus vinci facillimam mundi
Abbreviated transcription (Latin):
fraonam meruit Turoba mhers
Et uosuptatib atq opibus mõ
armis ydonea. liinis tñ harce
quod ille nesciuit leuissimoꝵ
quopdam similit est challaro
quos nõ uen studium ño fiden
pez non demo Alexandri amor
ullus. S ed romanoꝵ ꝑurdia
atꝙ odium impellit ¶ Ego ne
rem dicam censeo de qua bnqͣ
fuñt ab̾ aliquo dubitatũ ¶qua
lies Alexandei huius auleela
Alexander epiren rex dissimla¬
uit qui nepote ad orientem ꝓ¬
fecto ip̃e ad occasum uersusad
Italiam uenit ubi nõ quidem
cu Romains sed cũ lucanis ac

Expanded text:
famam meruit: turba iners et voluptatibus atque opibus non armis ydonea. Livius tamen hancquod ille nescivit, levissimorum quorundam similiter est Gallorum, quos non veri studium non fides rerum non denique Alexandri amor ullus sed Romanorum invidia atque odium impellit. 51 Ego nec rem dignam censeo de qua unquam fuerit ab aliquo dubitatum. Quod nec Alexandri huius avunculus Alexander epyrensis rex dissimulavit qui, nepote ad Orientem profecto, ipse ad Occasum versus in Italiam venit, ubi non quidem cum Romanis sed cum Lucanis ac
Abbreviated transcription (Latin):
ti exemplo p̃fcoꝵ a Rege crude¬
liter pemptoꝵ nichil melius
de se spans p̃ueiendum Ratus
es medic cõsilio dirigendos
cibo unoq obrucũ et obid
mortuo Alexandio ñõ Regnnz
mo macedome sed grecie tocius
auripiit ⁊ ad filios post se seu
magni impetuosi  Regis exi¬
tus fuit quo sul illum prs¬
duxunt mores armis ĩuictũ
uict ebrietas que muoi. scp¬
tores quosdam nõbles et quod
emurabilius lacinos sui oꝑis
amore deceptos ⁊ qual sorte
iuners miẜatos nõ tãtibmex¬
cusare ses laudare eciam uo¬
suisse ¶Qui Indolem illã ma¬
gustudiem q aĩ laborib m¬
deffenssã Inuictam ꝙ ꝑiculis
et bibalicatem caetas ꝙ uirtutes
quas altñas in eo fuisse no ne¬
gaium nacure sue bicia uero
uirtutib uł paria uel maiora
Iram seuitiam ebrietatẽ libidi¬
nem suꝑbiam uanitatẽ fortue
ut fortune mgẽtis / Sic et uite

Expanded text:
ti exemplo prefectorum a rege crudeti exemplo prefectorum a rege crudeliter peremptorum nichil melius de se sperans, preveniendum ratus et medici consilio dirigendos, cibo vinoque obrutum et ob id mortuo Alexandro, non regnum modo Macedonie sed Grecie totius arripuit et ad filios post se ceu magni impetuosique regis exitus fuit, quo sui illum perduxerunt mores: armis invictum vicit ebrietas. Quem miror scriptores quosdam nobiles et – quod est mirabilius – latinos, sui operis amore deceptos et quasi sortem iuvenis miseratos, non tantum excusare sed laudare etiam voluisse; qui indolem illam, magnitudinemque animi laboribus indefessam invictamque periculis, et liberalitatem ceterasque virtutes, quas alternas in eo fuisse non negaverim, nature sue, vitia vero virtutibus vel paria vel maiora, iram sevitiam ebrietatem libidinem superbiam vanitatem, fortune ut fortune ingentis sic
Abbreviated transcription (Latin):
uoce ia ꝑdicti ꝑdice eductũ digi¬
to suo amilũ daret ꝙ hendis nis¬
tiulendi spes olim fuit discordia
tn uoce qua señat ¶ gestu cacica
extirꝑe non ualuit quoniꝰ ĩnuͣ
sa et ut uere dica Ridicula bellacõ¬
mtt̾ent que infinitoꝵ radir extitit
maloꝵ ¶ Et hoc forte ẽ quod et sa¬
core locũtiur. lr̃e quia cognostes ꝙ mo¬
reretur uocauit pueros suos nõbles
qui seci er̃ãt mitriti a inuẽtute sua
et siuisit illis fegnu cum ad huc
uiu̾et ¶ Et seclares itidem Poete
nullo herede relicto totiꝰ fati lece¬
randas urbes successoribus p̾buis¬
se ¶Non em̃ tam ip̃e id fecit ꝙͣ di¬
uit unde id fieret haz sane auc¬
tor insidiaꝵ fuit antipat᷑ ut iusti¬
mus ait neq alii dissentiunt
¶ns magnis bellie ꝓsꝑe ggestis
ingrecia ammu sui regis agno¬
scens alienã gliam sue infanne
Asebencis uirtute sua nõcm̃ pre¬
mii exortẽ s uix supplicio cari¬
niram exciabat uixq impune
tu et amicoꝵ memoria et recen¬

Expanded text:
oce iam perdita, Perdicce eductum digito suo anulum daret, que heredis instituendi species olim fuit, discordiam tamen voce quam severat gestu tacito extirpare non valuit, quominus innumeri sa et, ut vere dicam, ridicula bella committerent; que infinitorum radix extitit malorum. 39 Et hoc forte est quod et Sacre locuntur Litere, quia «cognoscens quod moreretur, vocavit pueros suos nobiles, qui secum erant nutriti a iuventute sua, et divisit illis regnum suum cum adhuc viveret»; et seculares itidem poete “nullo herede relicto totius fati lacerandas urbes” successoribus “prebuisse”; non enim tam ipse id fecit, quam dixit unde id fieret. 40 Harum sane «auctor insidiarum fuit Antipater», ut Iustinus ait, neque alli dissentiunt. Is, magnis bellis prospere gestis in Grecia, animum sui regis agnoscens alienam gloriam sue infamie ascribentis, virtutem suam non tantum premii exortem sed vix supplicio carituram extimabat vixque impune tu et amicorum memoria et recen
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua gessit et locoro difficul¬
catib ee celi seuitia magis
asꝑa ꝙͣ famosa ¶hĩs saie
in locis ꝯnigiuĩ illud cuius
supͣ mẽtio ẽ hĩca media int̾
arma ꝯtraxit Roxanis bau¬
bare ui guñcłe subito amo¬
re correpeus que melius m¬
ferioris fortune npcias in¬
uẽisset ¶ Bi quidem post eiꝰ
mctum a cassandre qui Regẽ
ocaiderat cũ filio quẽ ex ip̃o
gemerat int̾st̃a est / Post
scichas et bactra ꝑ domitos it
in Indiam duexit ubi et gen¬
tes ⁊ Regulos aliquot sine
ullo quosdam sñ in signi labo¬
re sibi subdidit ¶ Phorus
Regũ unus Rescitit prelio ꝙ
captꝰ in pcatem ueĩt qui se
uictũ tam iniquo culit cũo ut
cibũ uulu̾um ꝙ Rmedia res¬
pueret mori uoles ¶Qua mag̾¬
cudine ammi de lectatꝰ A le¬
xander ĩ amcũ hũit eum q

Expanded text:
aliqua gessit et locorum difficulaliqua gessit et locorum difficultatibus et celi sevitia magis aspera quam famosa. His sane in locis coniugium illud, cuius supra mentio est habita, media inter arma contraxit, Roxanis barbare virguncule subito amore correptus, que melius inferioris fortune nuptias invenisset; siquidem post eius interitum a Cassandro, qui regem occiderat, cum filio quem ex ipso genuerat interfecta est. 27 Post Scithas et Bactra perdomitos iter in Indiam direxit, ubi et gentes et regulos aliquot sine ullo, quosdam sine insigni labore sibi subdidit. Porus regum unus restitit prelioque captus in potestatem venit, qui se victum tam iniquo tulit animo ut cibum vulnerumque remedia respueret, mori volens; qua magnitudine animi delectatus Alexander in amicis habuit eumque et