comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rito ꝯ sulenda erit pͥncipał aucto¬
ritas. ¶ niros aut̃ illustres ĩ
hac inclita urbe degentes qui si ñ
ãministratioẽ honorariis decorari
fue̾i̾nt codicillis. licet talez p̃roga¬
tiuam iam nr̃e uissionis meruint.
ut ꝙ nõ egerint uideantur egisse.
incriminalib causis magnificẽtie
tue selis. ⁊ illustrissime urbicar¬
ie p̃fecture. nec nõ etiã uiri magͥ¬
fici magistri officioꝵ quotiẽs tam̃
ad eiꝰ iudiciu spetiał nr̃e pietatis
emanauerit iussio. sententiis respõ¬
dere decernimꝰ: ita ut hui moĩ uitĩ
seclendi quidẽ incognitiõib dicẽdĩ
minime sibi indicent facultatem.
sciant aũt ipi quoq nec de se nec d̾¬
suis facultatib urdicaturos aliꝗd
nec ꝓbatis criminib nͥ prĩ ad nost¬
ram pietatẽ retulerint posse statu¬
ere. ¶Quotiens aut uiri illust¬
res ĩ ꝓunciis ꝯstituti. nõ hii tam̃
quoꝵ cognitio ad nrãm maiestatẽ¬

Expanded text:
rito consulenda erit principalis auctorito consulenda erit principalis auctoritas. Viros autem illustres in hac inclita urbe degentes, qui sine administratione honorariis decorati fuerint codicillis, licet talem praerogativam nostrae iussionis meruerint, ut quod non egerint videantur egisse, in criminalibus causis magnificae tuae sedis et illustrissimae urbicariae praefecturae nec non etiam viri magnifici magistri offiad eius iudicium specialis nostrae pietatis emanaverit iussio sententiis respondere decernimus, ita ut huiusmodi viri sedendi quidem in cognitionibus dicendis minime sibi vindicent facultatem. Sciant autem ipsi quoque nec de se vel suis facultatibus iudicaturos aliquid nec probatis criminibus, nisi prius ad nostram pietatem rettulerint, posse statuere. Quotiens autem viri illustres in provinciis constituti non hi tamen, quorum cognitio ad nostram maiestate
Abbreviated transcription (Latin):
in iurias. sedendi quoꝙ ĩ aliqua se¬
cretarii parte que iudicib ĩ feriõ
altertantib uero suꝑior eẽ uite¬
atur. habituro licentia a dõ aũt
tantaꝵ honores dignitatũ duximꝰ
augendos ut nec sacro quidẽ cogͥ¬
tori ur̃õ. nec post quã crim̃ fuerit
pate factu ꝯtra huĩ moĩ uiros łeoꝵ
substantiam statuendi aliꝗd ꝯce¬
dim̃ facultatem s hoc solu modo
in hiũ moĩ uiros uice quoq pͥnci¬
pis auditori licebit. ut ĩ tenta apd̃
se crm̃ si pactu fuisset ad pͥncipa¬
lem referat notionẽ. ultionis aũ
tantis inferende dignitatib mo¬
dus nõ nisi inpͥncipis residebit ar¬
bitrio. cum sit certu oportere ac¬
cusatoris calũpnia reo uidelicet
ꝓtinꝰ absoluendo in ꝯsulta quoq
nrã serenitate ꝓut leges sanciũt
coerceri. nͥ forte accusator quoq
nõ minoris quã reus sit dignitatis.
ĩ hoc nãq casu sr̃ cohertenta huius¬
moĩ accusatoris calũpnia nõ in me¬

Expanded text:
ur, sedendi quoque in aliqua secretarii parte, quae iudicibus inferior, altercantibus vero superior esse videatur, habituro licentiam. Adeo autem tantarum honores dignitatum duximus augendos, ut nec sacro quidem cognitori, nec postquam crimen fuerit patefactum, contra huiusmodi viros vel eorum substantias statuendi aliquid concedamus facultatem, sed hoc solummodo in huiusmodi viros vice quoque principis audituro licebit, ut intentatum apud se crimen , si patefactum fuisset, ad principalem referat notionem. 1a . Ultionis autem tantis inferendae dignitatibus modus non nisi in principis residebit arbitrio, cum sit certum oportere accusatoris calumniam  reo videlicet protinus absolvendo inconsulta quoque nostra serenitate prout leges sanciunt coerceri, nisi forte accusator quoque non minoris quam reus sit dignitatis: in hoc namque casu super coercenda huiusmodi accusatoris calumnia non imme
Abbreviated transcription (Latin):
d Dominicis colonis ⁊ patri mo¬
nialib grauitatem tuia censuim
disceptatͥorẽtẽ eẽ debere duces eͥ
⁊ p̃positos militum ⁊ castroꝵ et
rectores ꝓuinciaꝵ reuocandis ares¬
uus rei pͥuate nr̃e ꝯtra disciplina¬
adseratur ꝑ petrare ad urdicium
rectoris ꝓuincie uenire cogentꝰ
est. sic iutelicet ut p̃sente rationali
ł ꝓcuratore domꝰ nr̃e int̃ eum ⁊ ac¬
cusatorem causa tractetur ⁊ fsi fa¬
cinꝰ fuiͣt approbatum uiris se ueri

Expanded text:
 Dominicis colonis et patrimonialibus gravitatem tuam censuimus disceptatricem esse debere. duces enim et praepositos limitum et castrorum et rectores provinciarum evocandis et arcesvus rei privatae nostrae contra disciplinaadseratur perpetrare, ad iudicium rectoris provinciae venire cogendus est, sic videlicet, ut praesente rationali vel procuratore domus nostrae inter eum et accusatorem causa tractetur et, si facinus fuerit adprobatum, iuris severi
Abbreviated transcription (Latin):
cat. in querimoniam fuerint cͥ¬
minalem uocati ⁊ secdendi cum
celebratur cognitio in secretaruꝰ
iudicantiu uis ꝯsequantur ⁊
iudices pate factis quoq cri¬
minib ferondis ꝯtra huiꝰ moĩ
uiros ł facultates eoꝵ sentẽtiis.
abstineant. dum nr̃e pietatis
ad suas meruerint relatões. re¬
sponsu supplicio uidelicet ꝙ ac¬
cusatorib patefacta eoꝵ calũp¬
nia in gerendum ẽ. nec apd̾ ꝓiĩ¬
ciales uidices siñ sicut suꝑiꝰ dictũ
est similem indignitate habeãt.

Expanded text:
eat in querimoniam fuerint criminalem vocati, et sedendi, cum celebratur cognitio, in secretariis iudicantium ius consequantur et iudices patefactis quoque criminibus ferendis contra huiusmodi viros vel facultates eorum sententiis abstineant, dum nostrae pietatis ad suas meruerint relationes responsum: supplicio videlicet, quod accusatoribus patefacta eorum calumnia ingerendum est, nec apud provinciales iudices, si non, sicut superius dictum est, similem dig
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tenduntur milicia ł dignitate ñ p̃¬
tionib publicis respondere nulla
fora p̃scriptiõe ualitura sancsim:
si hac qui exiguntur publica de¬
bita uti tẽptaui̾nt immo ⁊ in alũ
pͥuatis actionib occupatos uolumꝰ
responde̾ ꝗ uͦ ꝑ ꝓuincias sotiantur.

Expanded text:
aetenditur militia vel dignitas tionibus publicis respondere nulla fori praescriptione valitura sancimus, si hac qui exiguntur publica debita uti temptaverint. Immo et in aliis privatis actionibus occupatos volumus respondere, qui per provincias negotiantur
Abbreviated transcription (Latin):
nrã serenitas huiꝰ moĩ negotii au¬
dientiam uice sua sacris apicib
mittendas mandaui̾t. ita tam̃ u̾
apd̾ talem urdicem nullus officuᷤ
ł scole in t̃cedente ministerio more
atq habitu sacraꝵ ꝯsultationum
absq ulla uidelicet obseruatioẽ
dieꝵ fataliu introducte cause ui¬
ris deuotissimis sacri nr̃i scrinii
libellensib sollempnib ĩ plentib
audiantur. eo ꝙ ĩcrimine uocatꝰ¬

Expanded text:
nostra serenitas huiusmodi negotii aunostra serenitas huiusmodi negotii audientiam vice sua sacris apicibus mittendis mandaverit, ita tamen, ut apud talem iudicem, nullius officii vel scholae intercedente ministerio, more atque habitu sacrarum consultationum absque ulla videlicet observatione dierum fatalium introductae causae, viris devotissimis sacri nostri scrinii libellensibus sollemnia implentibus, audiantur: eo qui in crimen vocat
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃ Quotiens uiro forte patricio
ł expatricio uł ei quẽ p̃toriane ł
urbicarie nec amplissime seclis ã¬
ministratio illustraũ. uł ꝯsulari ui¬
ro quem tã orͣdinaria ꝓcessio qua
sacre nr̃e pietatis parit᷑ sublimauit
oratio qui ue magisterie potestatis su¬
dorib clarus factus est . ł ei qui magi¬
stri officioꝵ. ł q̃storis officio fũctus.
aut sacre nr̃e pietatis cubili p̃poĩtꝰ.
post depoĩtam ãministratioe senato¬
rio ordini sotiatus est. aut cui nr̃ã:
serenitas domesticoꝵ scolam regentã
thes auros aut res pͥuatas nr̃e par¬
tis.ł serenissime auguste nr̃e ꝯu¬
gis gubernandas in iũcxit post d̾¬
bitam udelicet ãministratiõe cri¬
m̃ publicum pͥuatu ue cui tam̃ ñ ꝑ
ꝓͥcuratorẽ respondere liceat. ĩ alma
urbe uł in ꝓuinciis ꝯmoranti ĩ ge¬
ratur. nulliũ alteriꝰ iudicis nisi no¬
stre pietatis huiꝰ moĩ ẽẽ cognitioe.
ł sacri tantũ mõ cognitoris cum

Expanded text:
tiens viro forte patricio vel ex patricio vel ei, quem praetorianae vel urbicariae amplissimae sedis administratio illustravit, vel consulari viro, quem tam ordinaria processio quam sacra nostrae pietatis pariter sublimavit oratio, quive magisteriae potestatis sudoribus clarus factus est, vel ei, qui magistri officiorum vel quaestoris officio functus aut sacri nostrae pietatis cubiculi praepositus post depositam administrationem senatorio ordini sociatus est, aut cui nostra serenitas domesticorum scholam regendam thesauros aut res privatas nostrae pietatis vel serenissimae augustae nostrae coniugis gubernandas iniunxit, post depositam videlicet administrationem cr imen publicum privatumve, cui tamen non per procuratorem respondere liceat, in hac alma urbe vel in provinciis commoranti ingeratur, nullius alterius iudicis nisi nostrae pietatis huiusmodi esse cognitionem vel sacri tantummodo cognitoris , cui
Abbreviated transcription (Latin):
Don anĩ ad u̾timꝰ cur causam ad
nam cum hoc queratur an pater
tuus mortẽ sibi ꝯsci uerit. metu a¬
alicuiꝰ pene ac ꝓptea bona afiscode̾¬
beant uindicari. iam nõ de crimi¬
ne aut pena mortui s de bonis que¬
rendum est
oxp̃ Procurator m̃s qui uice p̃si¬
dis ꝓuincie nõ fungitur. sicut exig¬
ere penã deserte accusatoĩsñ pͭ  ita
idicare ut ea in feratur. sententia
sua nõ potest.
op̃ Cum uendente ꝓcuratore n¬
mõ eniissa te p̃dia dicas p̃tiu eoꝵ
necessario soluere debes cumhis ꝗb
mantãtib eandem p̃dia enussete
⁊ tradidisse dicas agente te. ꝓcura¬
tor m̃s si eiꝰ audientiam elegerisi
cognoscet ut petuniam que p̃tii
noĩe tibidebet᷑ ⁊ usuras que fisco
soluende sint ꝯ sequi possis.

Expanded text:
Non animadvertimus, cur causam ad Nam cum hoc quaeratur, an pater tuus mortem sibi consciverit metu alicuius poenae ac propterea bona fisco debeant vindicari, iam non de crimine aut poena mortui, sed de bonis quaerendum est. Procurator meus, qui vice praesidis provinciae non fungitur, sicut exigere poenam desertae accusationis potest, ita iudicare, ut ea inferatur sententia sua, non potest. Cum vendente procuratore meo emisse te praedia dicas, pretium eorum necessario solvere debes. Cum his, quibus mandantibus eadem praedia emisse te et tradidisse dicas, agente te procurator meus, si eius audientiam elegeris, cognoscet, ut pecuniam quae pretii nomine tibi debetur et usuras quae fisco solvendae sunt consequi possis.
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ potentium siue ciuĩlibet cõ¬
ditioĩs sũt ꝯductores nͥ forte c̾ome¬
atum adrem ꝓͥam ꝯponendam
uniꝰ anm indutias ostenderint
se accepisse eantẽ forma seruãda
ĩ his etia qui mertandi ⁊ militã¬
di sacra bñficia meruerũt ut etũ
ip̃is rectorib ꝓuinciaꝵ respõde
nõ oportere tractari quis ignorat ꝙ
nec bona fisco peti posse ꝗͣ diu. de eiꝰ
crumne ꝯstiterit apd̃ eum eiudiua¬

Expanded text:
rum potentium seu cuiuslibet condicionis sunt conductores, nisi forte commeatum ad rem propriam componendam unius anni indutias ostenderint se accepisse. Eadem forma servanda in his etiam, qui mercandi et militandi sacra beneficia meruerunt, ut etiam ipsi rectoribus provinciarum respondenon oportere tractari quis ignorat, nec bona fisco peti posse, quam si de crimine constiterit apud eum , cu
Abbreviated transcription (Latin):
luerit. tamquã lite que ei ĩ ge¬
ritur. ex die quo possessor ad iu¬
dicium uocatus est. ad ĩ terrupendã
longi temporis p̃scͥpnonẽ ꝯtestata
iudex nt pote driõ possessioĩs nec
post huĩmoĩ humanitatẽ sui faci¬
entem p̃sentia: eclictis legitimis
ꝓponendis. eu citare curabit se¬

Expanded text:
luerit, tamquam lite quae ei ingeritur ex die, quo possessor ad iudicium vocatus est, ad interrumpendam longi temporis praescriptionem contestata iudex, utpote domino possessionis nec post huiusmodi humanitatem sui praesentiam faciente, edictis legitimis proponendis eum citare curabit e
Abbreviated transcription (Latin):
opp̃ Pemo post depositu cͣingu¬
lum pͥuate ute redoitus: obneg¬
otium ꝙ militie causa ẽ ei exõtũ.
p̃standi ratiocinii grã eiꝰ numeri
in quo militauit. ł quẽ ipẽ gessit.
aquotũq pulsatus p̃scriptionib¬
fori utatur. um̃i quẽꝙ enĩ sr̃ huiꝰ¬
moĩ causis idẽ publicis quas dum
militaret exeuit. sr̃ ratiocirus
militarib ꝑque suos ꝯtuberna¬
les affusisse asseritur. ĩ militari o¬
portet iudicio respondere. ĩ quo
⁊ ĩ structio su̾ffĩciens : nota testi¬
monia e uerissima possũt docu¬

Expanded text:
 Nemo post depositum cingulum privatae vitae redditus ob negotium, quod militiae causa est ei exortum praestandi ratiocinii gratia eius numeri, in quo militavit vel quem ipse gessit a quocumque pulsatus fori praescriptionibus utatur. Unumquemque enim super huiuscemodi causis, id est publicis, quas dum militaret exercuit, super ratiociniis militaribus, per quae suos contubernales adflixisse adseritur, in militari oportet iudicio respondere, in quo et instructio sufficiens et nota testimonia et verissima possunt docu
Abbreviated transcription (Latin):
ͣe nẽ eiꝰ ꝓducendo.uł ipẽ in locis ĩ
quib p̃dium situ ẽ ꝑueniens.¬
łꝓcuratorem mutens actorisł
tentioes excipiet. sin uero post
huiꝰ moĩ indultum tempꝰ minime
hoc ꝙ dispositum est. facere ma

Expanded text:
nem eius perducendo, vel ipse in locis in nem eius perducendo, vel ipse in locis in quibus praedium situm est pervenienscuratorem mittens, actoris intentiones excipiat.+ Si vero post hujusmodi indultum tempus minime hoc, quod dispositum est, facere ma
Abbreviated transcription (Latin):
loco se soluturu pecuniã ri ꝓmuẜ it¬
obligat si solutioni sans nõ fecit.
arbitraria actioñ ⁊ inalio loco ⁊¬
pot̃ ꝯueniti. in qua uenit esti¬
matio. ꝙ alter utriꝰ inter fuit
suo loco potius quã in eo ĩ quo pe¬
nõ ꝯtra uenditorẽ. s ꝯtra possit̾¬
ntem ꝯpetit. frustra itaq desi¬
deras. nõ tetum ꝯ gͣredi. s cum
auctore tuo dĩu undicantem
cum te possidere ꝯtentas. nã si
tenuntiasti ei qui tibi uendidit
intellegit euictioĩs ꝑiculu. nep
enĩ iuri dictionis foria ĩ eadẽ
ꝓuincia ꝯstituris tã petitore quã
possessore ob auctoris ꝑsonã quẽ
in alia ꝓuincia dicis ꝯsistere de¬
bet inmutari.¬
m̃p Siquis alteriꝰ noĩe quolib
modo possidens mnmobilem rẽ. li¬
tem ab aliquo ꝑ inrẽ actioem su¬
aineat. debet statĩ inuidicio do¬
minũ noĩare. ut siue ĩ eadẽ cuu¬
tare degat: siue ĩ agro siũ ĩ alia
uncia sit. certo dieꝵ spatio
⁊ a iudice finiendo: eoq ad notio¬

Expanded text:
loco se soluturum pecuniam obligat, si solutioni satis non fecerit, arbitraria actione et in alio loco potest conveniri: in qua venit aestimatio, quod alterutrius interfuit suo loco potius quam in eo in quo pecontra venditorem, sed contra possidentem competit. Frustra itaque desideras non tecum congredi, sed cum auctore tuo dominium vindicantem, cum te possidere contendas. Nam si denuntiasti ei qui tibi vendidit, intellegit evictionis periculum. Nec enim iurisdictionis forma in eadem provincia constitutis tam petitore quam possessore ob auctoris personam, quem in alia provincia dicis consistere, debet immutaSi quis alterius nomine quolibet modo possidens immobilem rem litem ab aliquo per in rem actionem sustineat, debet statim in iudicio dominum nominare, ut, sive in eadem civitate degat sive in agro sive in alia provincia sit, certo dierum spatio ab iudice finiendo eoque ad notio
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ Hac ꝑpetua lege sãcsim
ꝓuincialib iudiciis nõ posse fo¬
ri p̃scriptiõem opponere eos qui
ad curiam uocantur. ł curialib
deberi dicantur officiis. ł corpo¬
rib obnoxii sũt ẽtia  qui sr̃ ex¬
actioẽs uł ꝯ cuslioes ꝑpetrassei
firmentur. exceptis uidelicet
his quiꝰ armata militia p̃ditĩs.
tor ꝓuincie sr̃ eiꝰ noĩe tam ad sedẽ
tue magnisicentie quã admagi¬
steriam ł ꝯpetentem referat pote¬
statem. ut hi ꝯui uelud debiti pos¬
tulentur ꝓuinciali iudicio desti¬
nati. ibi eientum urdicii expec¬
tent ubi iura moueri p̃cipuũ
huiꝰ moĩ questioẽs suꝑ publicas ẽ
functiõib ⁊ debitis nemĩlicrat fo¬
ri p̾scͥptiõem opponere. p̃ter eos
qui etia spetialit̃ excẽpti sũt. ce¬
are minime posse uidiciu d̾cer.¬
nimꝰ. ita ut quitã saluberrumã
legẽ ꝑtinacit᷑ uiolaie tempta¬
uerint. sciant amoderatorib pro¬
iunciaꝵ ad u̾sus se tamquã in con¬
tumates sententiã ꝓferendã.

Expanded text:
 Hac perpetua lege sancimus provincialibus iudiciis non posse fori praescriptionem opponere eos, qui ad curiam vocantur vel cohortalibus deberi dicuntur officiis vel aliis corporibus obnoxii sunt, eos etiam, qui superexactiones vel concussiones perpetrasse firmentur: exceptis videlicet his qui armata militia praediti sunt, tor provinciae super eius nomine tam ad sedem tuae magnificentiae quam ad magisteriam vel ad competentem referat potestatem, ut hi, qui velut debiti postulentur, provinciali iudicio destinati ibi eventum iudicii expectent, ubi iura moveri praecipiunt huiusmodi quaestiones. Super publicis autem functionibus et debitis nemini liceat fori praescriptionem opponere praeter eos qui specialiter excepti sunt. Ceare minime posse iudicium decernimus, ita ut, qui tam saluberrimam legem pertinaciter violare temptaverint, sciant a moderatoribus provinciarum adversus se tamquam in contumaces sententiam proferendam.
Abbreviated transcription (Latin):
mp Si ĩ possessioẽm libertatis
ꝯstitutũ ẽ cum ĩ status etiã q̃sti¬
one. actor rei foꝵ seꝗ debeat. ibi
causa liberale agi oportet ubi ꝯ¬
sistit que ancilla dr̃ ⁊ si senatori¬
a dignitate actor dec ret᷑.¬
d̾ Si expossessiõe seruitutis in
libertatem quis ꝓclamat: ibi a¬
gi oportere status causa ubi dom¬
icilium ꝯstitutũ ht̃. qui se dnm
dicit nõ est ambigui iuris.
ut sique cause libertinitatis et:
seruitutis uppunciis int̾ fiscũ
⁊ pͥuatos exorientur. ad ratiõã
motaᷤ est questio renuitterẽtur
Si que uero ingenuitatis ẽẽnt
a rectore ꝓuincie examinarent᷑.¬
mp̃. Inlitib in quib utrum
ingenuis: an libertinꝰ sit aliꝗs
queritur. quĩquẽnũ diuisioe
post ꝙ diuino auditario op̾ eẽ ue¬
teres leges p̃cͣipiebãt. inposteꝵ:
cessare sancsimꝰ. ⁊ huiꝰ moĩ lites
etia post memoratũ tẽpꝰ ad exẽ¬
plum ceteraꝵ. ł in ꝓuincus a¬
pud eaꝵ moderatores ł inhac

Expanded text:
 Si in possessione libertatis constituta es, cum in status etiam quaestione actor rei forum sequi debeat, ibi causam liberalem agi oportet, ubi consistit quae ancilla dicitur, licet senatoria dignitate actor decoret Si ex possessione servitutis in libertatem quis proclamat, ibi agi oportere status causam, ubi domicilium constitutum habet qui se dominum dicit, non est ambigui iuris. ut, si quae causae libertinitatis est servitutis in provinciis inter fiscum et privatos exorerentur, ad rationalemota est quaestio, remitterentur, si quae vero ingenuitatis essent, a rectore provinciae examinarent. In litibus, in quibus utrum ingenuus an libertinus sit aliquis quaeritur, quinquennii divisionem, post quod divino auditorio opus esse veteres leges praecipiebant, in posterum cessare sancimus et huiusmodi lites etiam post memoratum tempus ad exemplum ceterarum vel in provinciis apud earum moderatores vel in hac
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Expulsos uos de fundo ꝑuiolen¬
uan anerone. quẽ hr̃e nus u eo ne¬
gatis ꝓfitentes. nullã uob̾ adu̾sus eũ
excinus uriditiõe fundu passidetis
actoẽm ꝯpetere ꝓbanͤs. igitur ad in¬
star᷑ int̃ dicti seu actioĩs ꝓmisse expe¬
riendum ẽẽ ꝑspicitis. Siquis alteri¬
matris tue noĩe fcãs ẽẽ ꝓ pecuma¬
ponis. ignorare nõ debes. t̃ eme R¬
ditione matrẽ tuã dnãm fuisse rit¬
effectã. Plane si petiu̾e petitiõe ꝯpe¬
tere tibi. ꝑp numeratõe p̃tii existim

Expanded text:
 Expulsos vos de fundo per violentiam a Nerone, quem habere ius in eo negatis, profitentes nullam vobis adversus eum, ex cuius venditione fundum possidetis, actionem competere probatis. igitur ad instar interdicti seu actionis promissae experiendum esse perspicitis. SI QVIS ALTERmatris tuae nomine factas esse proponis, ignorare non debes traditione matrem tuam dominam fuisse constitutam. plane si pecuniae petitionem competere tibi propter numerationem pretii e
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ rogatiua. ł diuturni silẽture ⁊ alien¬
p̃scͥptio emptorẽ poͣssessiõĩs quã atiõe.
acoherelib pͥaͣtrui tui distractã sugge¬
ris ꝓportiõe tua inunit uirẽ actio ĩ co¬
linis ꝑseueret. ait si receptum uis sec¬
uritatẽ ꝓponi ẽptori p̃stitit. est ab itrium
possessioẽ ꝯmimẽ distraxerũt an uõ fisc̾
cum ꝑtis dñs eẽt soliditate iuxta pͥum
pͥuilegium ũndidiͣt. Et enĩ si afisco ftã
derũt licet ẽptor abhis de legatus partem
p̃tui fisco solũitur altãꝙ in cantiõe decł¬
upxĩt tm̃ portioni tue ea uenditio nõ pẽt
obsistere
F also tibi ꝑsuasum ẽ cõis p̃dii por¬
tioẽm ꝓ indiuiso an quã cõi diuidiurdo
iudiciu dictetur. tm̃ socio nõ ⁊̃ extraneo
posse distrahi
to ft̃ enus nõ potuit. eiꝰ ant partẽ p̃tio so¬
luto tibi restitui postul ire nec militari
gͣrauitan ꝯuenit.

Expanded text:
rogativa vel diuturni silentii praescriptio emptorem possessionis, quam a coheredibus patrui tui distractam suggeris, pro portione tua munit, in rem actio incolumis perseverat: aut si receptum ius securitatem emptori praestitit, est arbitrium possessionem communem distraxerunt, an vero fiscus, cum partis dominus esset, soliditatem iuxta proprium privilegium vendiderunt, licet emptor ab his delegatus partem pretii fisco solverit alteramque in cautionem deduxit, tamen portioni tuae ea venditio non potest obsistereum est communis praedii portionem pro indiviso, antequam communi dividundo iudicium dictetur, tantum socio, non etiam extraneo posse distrahi.re frater tuus non potuit. eius autem partem pretio soluto tibi restitui postulare nec militari gravitati convenit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ aditus ꝯ petens iutex fundũ cuius
m̃tioẽm facis. restitui tibi cũ fructib
tuis ime ulla ludificatõe. sua auctorita¬
te ꝑficiet. precipue cũ ⁊ duu̾sa pars re¬
ceptis nũmis suis. nullã passa uiteri
possit ĩ iuriam.

Expanded text:
et ideo aditus competens iudex fundum cuius et ideo aditus competens iudex fundum cuius mentionem facis restitui tibi cum fructibus suis sine ulla ludificatione sua auctoritate perficiet, praecipue cum diversa pars receptis nummis suis nullam passa videri possit iniuriam.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Qui ea loge p̃diũ uñdidit ut nͥ reli¬
quũ p̾tiu in tra certũ tp̃c restitutũ ẽẽt.
adse reuerteretur. siñs p̃cariã possesfio¬
nẽ t᷑radidit. rei uendicatioẽ nõ ut̃ set
actiõem ex uendito.
d̾ Cominissorie unditioĩs legẽ exertẽ
nõ põt qui post p̃stiñ pretii ioluendi diẽ
nõ uñdicatioẽ rei eligere s nsuraꝵ p̃tii
petitiõe sequi maluit.
cui ũndidisti possessiõe.p̃tũ tarclĩ ex sol¬
uti tibi usuras pensitaret nõ ĩ merito exi¬
stimas ⁊ eas tibi adito p̃site ab ẽptore p̃¬
stari debe̾. Nam si initio ꝯtractus ñes.
pactus. si cepis exꝑiri. ex mora dũ taxit
usuras tã ab ip̃o debitore quã ab eo qui
poẽm cãm ẽpti suã ficẽ. ad strinx̃ de iu¬
re postulabis.
platiõe int̾ uos habita exigno p̃tio ĩ ali¬
um trãstulisse ꝯ memores. poterit ea res
tibi nõ eẽ frants qn nõ ĩpleta ꝓmissi fi¬
de dñnitui ius in suã cãm reu̾ti ꝯueĩat.

Expanded text:
 Qui ea lege praedium vendidit, ut, nisi reliquum pretium intra certum tempus restitutum esset, ad se reverteretur, si non precariam possessionem tradidit, rei vindicationem non habet, sed actionem ex vendito.issoriae venditionis legem exercere non potest, qui post praestitutum pretii solvendi diem non vindicationem rei eligere, sed usurarum pretii petitionem sequi maluit. cui vendidisti possessionem pretii tardius exsoluti tibi usuras pensitaret, non immerito existimas etiam eas tibi adito praeside ab emptore praestari debere. nam si initio contractus non es pactus, si coeperis experiri, ex mora dumtaxat usuras tam ab ipso debitore quam ab eo, qui in omnem causam empti suam fidem adstrinxit, de iure postulabis. contemplatione inter vos habita exiguo pretio in alium transtulisse commemoras, poterit ea res tibi non esse fraudi, quando non impleta promissi fide dominii tui ius in suam causam reverti conveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ Si funtũ parentes tui
ea lege undiderũt ut siue ip̃i siue hr̃cles
eoꝵ emptori p̃tiu qñti ł intra certa tp̃a
obtulissent. restitueretur. teq parato satĩ¬
t̾acẽ ꝯditioĩ dicte. hr̃s ẽptoris nõ paret.
ut ꝯ tractus firdes seruetur. actio p̾scͥptis

Expanded text:
 Si fundum parentes tui ea lege vendiderunt, ut, sive ipsi sive heredes eorum emptori pretium quandoque vel intra certa tempora obtulissent, restitueretur, teque parato satisfacere condicioni dictae heres emptoris non paret, ut contractus fides servetur, actio praescriptis
Abbreviated transcription (Latin):
rebant. olei materiã te ꝯꝑasse. ꝯtrat¬
tusq fidẽ p̃tio suscepto rupisse uen¬
ditorẽ ꝓponͣas. siquitẽ exẽpto his ꝗ
uiri tuo subiecti fua̾nt ꝯtrabenͣtib.
tibi q̃sita est actõ. ꝑte ł cii mantauĩs
si uoͣ sui uiris ꝯstituti. sccłm manta¬
tum tuũ hũc ꝯtractu habuint. ac sͥ

Expanded text:
rebant olei materiam te comparasse contracrebant olei materiam te comparasse contractusque fidem pretio suscepto rupisse venditorem proponas, si quidem ex empto his qui iuri tuo subiecti fuerint contrahentibus tibi quaesita est actio, per te vel cui mandaveris, si vero sui iuris constituti secundum mandatum tuum hunc contractum habuerunt ac
Abbreviated transcription (Latin):
tam: nullũ p̃iudicium dnĩo tuo ⁊¬
attulisse. docenti tibi ueritatẽ p̃cibus
tuis. ad sistere. restituere possessionez
curabit.
ultũ int̾ est utrũne uxore ꝯ pa¬
rante. pecuniam numerasti eiq po¬
ssessio tradita est. an ꝯtractu ẽptoĩs
ate noiẽ tuo habͤito. tm̃ uxoris nom̃
post instrum̃tis scribi feceris. Ham
si quidẽ uxor tua noĩe suo emit. ei¬
q res tradite sũt. nec inte quicquã
de his ꝓcessit. nõ uisi de p̃t̾io ad u̾sus
eam in quãtũ tu pauꝑior ⁊ illa locu¬
pletior fcã est. habes actioẽ. Ꝙ siem¬
isti ꝗdẽtu. ⁊ tibi tratita possessio est.
tm̃ aũt nom̃ instrum̃to uxoris quõ¬
dam tue scͥptũ est. res gesta potior quã
scͥptura habebitur. si uꝑͣ ab initio ne¬
gotiũ uxoris gerens ꝯꝑasti noĩe ipsiꝰ:
empti actioẽm nec illi nec tibi q̃si¬
sti. dumtibi nõ uis. nec illi potes. Qr̃
in dm̃r q̃stioẽm ille potior habetur cui
d̾ Cum ꝑ eos qui negotia tua ge¬

Expanded text:
tam nullum praeiudicium dominio tuo attulisse, docenti tibi veritatem precibus tuis adsistere restituere eandem possessionem curabit.ultum interest, utrumne uxore tua comparante pecuniam numerasti eique possessio tradita est, an contractu emptionis a te nomine tuo habito tantum uxoris nomen post instrumentis scribi feceris. Nam si quidem uxor tua nomine suo emit eique res traditae sunt nec in te quicquam de his processit, non nisi de pretio adversus eam, in quantum tu pauperior et illa locupletior facta est, habes actionem. Quod si emisti quidem tu et tibi tradita possessio est, tantum autem nomen instrumento uxoris quondam tuae scriptum est, res gesta potior quam scriptura habetur. Sin vero ab initio negotium uxoris gerens comparasti nomine ipsius, empti actionem nec illi nec tibi adquisisti, dum tibi non vis nec illi potes: quare in dominii quaestione ille potior habetur, cui  Cum per eos qui negotia tua ge
Abbreviated transcription (Latin):
oỹp Si mãcipatis nob̾ fundos quos
noĩe ur̃õ cum ĩ potãte ageretis pat̾ em̃¬
erat. tradidit. ł ĩpossessioẽ eoꝵ uolũ¬
tat̾e patris fiustis dm̃u acqsistis.
ꝓpoĩs noĩe tuo. itẽa: frĩs tui cui fucce¬
ssisti e m pt᷑a nob̾ tradita suͣt. licet ĩ stru¬
m̃to ẽptioĩs matrẽ tuã pecuniã num¬
erasse ꝯtineatur. ꝑsequi ea more iu¬
dicioꝵ nõ ꝓhiberis.

Expanded text:
 Si emancipatis vobis fundos, quos nomine vestro, cum in potestate ageretis, pater emerat, tradidit vel in possessione eorum voluntate patris fuistis, dominium adquisistis. proponis, nomine tuo itemque fratris tui cui successisti empta vobis tradita sunt, licet instrumento emptionis matrem tuam pecuniam numerasse contineatur, persequi ea more iudiciorum non prohiberis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatu f̾uit uilianu nullo iure mu¬
tibiempter̃e seruos iubebit. Qruignio¬
õp Distrabente marito rẽ iuris tui si
ꝯ sensu nõ eiꝰ accomtiodasti licet sigillo ⁊¬
tuo ũñditiõĩs instrum̃tu fraute ꝯͦꝗsita
signauĩs. eiꝰmoĩ tm̃ com̃tu emptori usu¬
capione nõ subsetuta. Uongi tp̃is p̃scͥpti¬
one nõ munito. nullã p̾stitisse pot secu
re ꝑfectai rete unditiõe rescinte. ac
drũum reuotare nõlicet. S ⁊ si hoc ex
ꝑsõa sua m̃idicet. ł exceptoe te doli ma¬
li. si hãc uiã elegeris tueri ł eiuicta re si
defensiõe monstrata noluit uti quãti
ppo ꝯduxerat. successioe tͥ q̃sita dño
fundi ꝓͣdebitis in solutu mat̾ tuai
negõ. gͥ. nõ fetisti ratũ oblato debi¬
to siñ hec locator uire pignoris obligã¬
ta sibi ur̃ididit petere poteris.
s Si fundũ tiũ pat̃ post eͣmãcipatõe
te nõ ꝯsentiente uenũdelit n ei fucte¬
ssisti. ni possidens longi tp̃is p̃scͥptiõe

Expanded text:
batum fuerit Iulianum nullo iure mutibi emptores servos iubebit. quo Distrahente marito rem iuris tui, si consensum non accommodasti, licet sigillo tuo venditionis instrumentum fraude conquisita signaveris, eiusmodi tamen commentum emptori usucapione non subsecuta vel longi temporis praescriptione non munito nullam praestitisse potest sere perfectam recte venditionem rescindere ac dominium revocare non licet: sed et si hoc ex persona sua vindicet, vel exceptione te doli mali, si hanc viam elegeris, tueri vel evicta re, etsi defensione monstrata nolueris uti, quanti ppo conduxerat, successione tibi quaesita domino fundi pro debitis in solutum mater tua negotium gestum non fecisti ratum, oblato debito, si non haec locator iure pignoris obligata sibi vendidit, petere poteris. Si fundum tuum pater post emancipationem te non consentiente venumdedit neque ei successisti neque possidens longi temporis praescriptione
Abbreviated transcription (Latin):
aũt aliiꝰ. usq adirᷤ tantũ mͦ aure¬
os. ⁊ ad udices quoꝵ in ter ẽ. re¬
ferri quatenꝰ militia exuti peãs¬
sluant corporales nr̃is aũt ãpͥli¬
ssimis uroicib licentiã sit. ⁊ ma¬
iores penas ⁊ corporales maculas
ex secutorib ĩ ponere. si male fu¬
erint cirta lites u̾sati. ut sciant
nõ ẽẽ cãs ase eluderidas. nec lucri
gt̃a aliꝙ eͣnͣs uitiu ĩponendum.

Expanded text:
ii, usque ad tres tantummodo aureos, et ad iudices quorum interest referre, quatenus militia exuti poenas luant corporales. Nostris autem amplissimis iudicibus licentia sit et maiores poenas et corporales maculas exsecutoribus imponere, si male fuerint circa lites versati, ut sciant non esse causas a se deludendas nec lucri gratia aliquod eis vitium imponendum.
Abbreviated transcription (Latin):
uł ĩpectabilib. ł clarissimis. uł
togatis fori cuiꝰ cũq p̃fecture. uł
aliis quĩb dam. ł his qui ex nr̃is
iudicib d̾ legandas litos accipiũt:
ex secutores si cessauut causas eis
instructas oͥfferre. ⁊ remouere ab
executiõe eos ⁊ alios ydoneos suꝑ¬
ponere. s etiam mułtis afficere.

Expanded text:
 spectabilibus vel clarissimis vel togatis fori cuiusque praefecturae vel aliis quibusdam, vel his, qui ex nostris iudicibus delegandas lites accipiunt, exsecutores si cessaverint causas eis instructas offerre, et removere ab exsecutione eos et alios idoneos supponere vel etiam multis adficere,
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ pͥuatas ꝑsonas. no ꝯpetere fab¬
cultatem manifestum ẽ.⁊ iõ si u¬
t. allegatis int̾ pͥuatas ꝑsonas is
cuiꝰ memnistis arbitros dantos
putauit. sententia ab eis ꝓlata
nullo iure subsistito
usũ in quib q: ipi nõ pͥossent cognꝰ¬
oscere ant̃ hac peclaneos urdices ᷤ¬
dabant. nõcoĩs sui exam̃ ad: ib̃e. ⁊¬
tñ ut ui uł ꝑ occupatioẽs publicas.
uł ꝓpt̃ causaꝵ multitudinẽ omĩa
huiꝰ moi negotia nõ potuerĩt cog¬
noscere. uidices dandi habeant po¬
testatem : ꝙ nõ ita accipi ꝯuenit
ut etiam inhis causis inquib sole¬
bant ex officio suo cognoscere dãdi
iudices licentia ꝑmissa creclatur.
ꝙ usq adõ inp̃sidu cognitiõe re¬
tinendu ẽ ut eoꝵ iudicia nõ di¬
minuta uideamtur. dũ tñ de in¬
genuitate sr̃ qua poterant ⁊ ant
cognoscere. ⁊ d̾libertinitate p̃sides

Expanded text:
inter privatas personas non competere facultatem manifestum est: et ideo si, ut adlegatis, inter privatas personas is cuius meministis arbitros dandos putavit, sententia ab eis prolata nullo iure subsistit. usis, in quibus, quod ipsi non possent cognoscere, antehac pedaneos iudices dabant, notionis suae examen adhiben ut, si vel per occupationes publicas vel propter causarum multitudinem omnia huiusmodi negotia non potuerint cognoscere, iudices dandi habeant potestatem. Quod non ita accipi convenit, ut etiam in his causis, in quibus solebant ex officio suo cognoscere, dandi iudices licentia permissa credatur: quod usque adeo in praesidum cognitione retinendum est, ut eorum iudicia non deminuta videantur: dum tamen de ingenuitate, super qua poterant et ante cognoscere, et de libertinitate praesides
Abbreviated transcription (Latin):
orp̃ Si pat̃ tuus nñ qĩ film̃ sũ
herede in stituit. quẽ falsa or in¬
ione ductꝰ. siũi eẽ credebat. nõ ĩ¬
stiͣtuturꝰ s alienũ nosset. nꝙ po¬
stea subditiciꝰ eẽ ostensus ẽ. ause¬
rendã ei successioe diuiẜeri ⁊ an¬
t i placitis ꝯtinetur.

Expanded text:
o. Si pater tuus eum quasi filium heredem instituit, quem falsa opinione ductus suum esse credebat, non instituturus, si alienum nosset, isque postea subditicius esse ostensus est, auferendam ei successionem divi Severi et Antonini placitis continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentib nom̃ ł noĩa hereclis uł he¬
redu. ab eo nũcuꝑari. ut oĩ mõ
sciãt testes. si nõ ipe subscribẽ põt.
qui st̃ scͥpti heredes. ⁊ ita certo he¬
redis noĩe successio ꝓcẽclat¶ Si enĩ q¬
ał est testator qui neq scribe̾. n ar¬
ticulare loꝗ pot̾. mortuo simił est
⁊ falsitas melogiis comitit. qua uͥ
exulfiat ar̃e publica nr̃a maxime
ĩ restam̃toꝵ ꝯfectioe cupientes. hã
edi tale lege in orbẽ t̃raꝵ ponimꝰ
ꝙ si nõ fuerit obseruatu. ⁊ nom̃
heredis. ł heredu nõ fuerit. ma¬
nu testatoris scͥptu. ł uoce corã te¬
stib nuncupatu. hoc testam̃tusta¬
re minime patimur. uł ĩ totũ si

Expanded text:
aesentibus nomen vel nomina heredis vel heredum ab eo nuncupari, ut omnimodo sciant testes, si non ipse subscribere potest, qui sunt scripti heredes, et ita certo heredis nomine successio procedat. Si enim talis est testator, qui neque scribere neque articulate loqui potest, mortuo similis est et falsitas in elogiis committitur, quam, ut exul fiat a re publica nostra, maxime in testamentorum confectione cupientes hanc edictalem legem in orbem terrarum ponimus. Quod si non fuerit observatum et nomen heredis vel heredum non fuerit manu testatoris scriptum vel voce coram testibus nuncupatum, hoc testamentum stare minime patimur vel in totum, si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissis. ⁊ ĩ libertatib optinẽdu.
ẽẽ censemꝰ. ne dũ nimia utimur
circahuꝰ moĩ sensus subtilitate ui¬
diçia testantiu de fraudẽtur.
d̾ Si testam̃turta dicͥptũ inuen¬
iatur. ille heres esto. Em ꝯditioẽs
ĩ fra scͥptas. siquidẽ nicħ ẽ ad iectũ.
n aliqua ꝯditio in testam̃to adiec¬
ta ẽ. sr̃ uacuã ẽẽ ꝯditionũ pollici¬
tatioe sancimꝰ. ⁊ testam̃t̃u pͥnra
habere ĩ stitutioe.⁊ argum̃to uti¬
minis for mã quã celebrari sĩgu¬
lis annis uoluit alia scͥptura se d̾
claratũ ꝓmisit. ac postea mõte p̃¬
uentus nõ fecit. Sin aũ ꝯditiones
quas dã. in quauis parte testam̃ti
posuit tc̃ uideri ab mitio ꝯdition¬
alẽ eẽ institutionẽ. ⁊ sic oĩa ꝯplei̾
tanquã si testator ipãs instirutioes

Expanded text:
ommissis et in libertatibus obtinendum esse censemus, ne, dum nimia utimur circa huiusmodi sensus subtilitate, iudicia testantium defraudentur. Si testamentum ita scriptum inveniatur: " ille heres esto secundum condiciones infra scriptas", si quidem nihil est adiectum neque aliqua condicio in testamento posita est, supervacuam esse condicionum pollicitationem sancimus et testamentum puram habere iminis formam, quam celebrari singulis annis uoclaraturum promisit ac postea morte praeventus non fecit. Sin autem condiciones quasdam in quavis parte testamenti posuit, tum videri ab initio condicionalem esse institutionem et sic omnia compleri, tamquam si test
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hic ĩ telligi euanescere sub¬
stcitutioe. liberis eã excludẽtib ĩ
tellectu optimo hiiꝰ qui ad substi¬
tutioem uocantur obsistente. e
ñ ꝯcedẽce ad eos eã parte
uenire. s ad filios ł filias. ne¬
potes. ł neptes. ꝓ nepotes .ł ꝓ¬

Expanded text:
 hic intellegi evanescere substitutionem, liberis eam excludentibus et intellectu optimo his qui ad substitutionem vocantur obsistente et non concedente ad eos eam partem venire, sed ad filios vel filias, nepotes vel neptes, pronepotes
Abbreviated transcription (Latin):
m̃p Heptentendatu magͣ es ꝗͣ
mat̃ tua. illa enĩ si hereclẽ te si¬
bi eẽ uelit. id ꝙ ẽ mnutile. matͥ¬
monui te diruere cũ uiro. ñ
niberet. tu porro uoluntatẽ eł
diuortio ꝯͣ ꝓbasti. oportuerat aũ
⁊ si ꝯditio huiꝰ moĩ ãmitteretur.
p̃ferre lucro ꝯ cordiã maritalẽ.
enĩuero cũ boni mores ħ obser¬
uari uetẽt: sine ullo dãpno cõ¬
uentionẽ seruare potiusti. re¬

Expanded text:
prehendenda tu magis es quam mater tua. illa enim si heredem te sibi esse vellet, id quod est inutile, matrimonium te dirimere cum viro non iuberet. Tu porro voluntatem eius divortio comprobasti: oportuerat autem, etsi condicio huiusmodi admitteretur, praeferre lucro concordiam maritalem. enimvero cum boni mores haec observari vetent, sine ullo damno coniunctionem
Abbreviated transcription (Latin):
ex his fuerit subsecutu te uale¬
stam̃ti rͥestitu quictꝰ successiõiꝰ mori¬
entis exit᷑uidea᷑ c̃to su bstitutio¬
nis uł restitutioĩs fine ꝯcludi
cui enĩ ferendus ẽ ĩ tellectus

Expanded text:
fuerit subsecutum, tunc valestamenti restitui, ut incertus successionis morientis exitus videatur certo substitutionis vel restitutionis fine concludi. cui enim ferendus est intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
Si pat̾ flliu quẽ in pote¬
state habebat sub ꝯtatiõe que ĩ
ip̃iꝰ potestate nõ e̾rat hereclem
scͥpsit. nec in defectu ex here¬
ditauit. iure testatꝰ nõ u̾det᷑.
acũ ãut̃ trãs mare ⁊ longe te a¬
gente sub hac ꝯditioe herecdem
scͥptũ eẽ dicas. si ĩpatriã que ĩ
ꝓiuncia mauritanea erat re¬
gressus fuisses. nec ex hereclita¬
tũ te aleges. si in eũ locũ nõ re¬
disses. manifestũ ẽ multis casi¬
d nõ uoluntariis. s fortuitisi
euenire potuisse. utͥ eã implẽ

Expanded text:
Si pater filium quem in potestate habebat sub condicione, quae in ipsius potestate non erat, heredem scripsit nec in defectum eius exheredavit, iure testatus non videtur. Cum autem trans mare et longe te agentem sub hac condicione heredem scriptum esse dicas, si in patriam, quae in provincia Mauritaniae erat, regressus fuisses, nec exheredatum te adleges, si in eum locum non redisses, manifestum est multis casibus non voluntariis sed fortuitis evenire potuisse, ut eam implere
Abbreviated transcription (Latin):
tuã heredem instituisse tiõib sub¬
psisset. nõ priꝰ eã herecle facta.¬
existere qua ꝯditioni paru¬
erit : aut antilli filio recusãte.
matͥmoniu inpeclitu fuerit.
manifestum ẽ.
to matris tue heres ĩ stituta es. si
nõ parriusti substitutio locũ ht̃.
nec enĩ uideri põt sub sp̃e tur¬
piu nuptiaꝵ uiduitatẽ tibi in¬
dixisse cũ te filio sororis sue cõso¬
brino tuo ꝓbabili ꝯ scilio matri¬
momio uinge̾ uoluit. nec extra¬
ar diario auxilio indiges. cũ ex
his q̃ libello amplexa es. declare¬
tur nõ ꝑ eu̾ stetisse quominꝰ su¬
pp̃me uoluntati matris tue te¬
xtaxticis satis fieret s.d¬

Expanded text:
tuam heredem instituisse propsisset, non prius eam heredem existere, quam condicioni paruerit aut Anthylli filio recusante matrimonium impeditum fuerit, manifestum est. nto matris tuae heres instituta es, si non paruisti, substitutio locum habet. nec enim videri potest sub specie turpium nuptiarum viduitatem tibi indixisse, cum te filio sororis suae consobrino tuo probabili consilio matrimonio iungere voluerit. Nec extraordinario auxilio indiges, cum ex his quae libello complexa es declaretur non per eum stetisse, quominus supremae voluntati matris tuae testatricis satisfieret.
Abbreviated transcription (Latin):
M̃p Quotiens certi quidẽ ex
certare scͥpti sũt heredes. uł cer¬
tis reb ꝓ sua institutioe ꝯtenti ẽẽ
uissi sũt. quos legatorioꝵ loco ha¬
beri: certu ẽ. alii uero excerta
parte. uł sine pãte  qui ꝓue t̃u
legu tenore ad certã untiaꝵ in¬
stitutionẽ teferuntur: eos tm̃
ex certa parte. uł sine parte. scͥp¬
ni fuerit. nec aliquã diminutio¬
nẽ eaꝵdẽ actionũ octasioe hr̃clũ
ex certa parte scͥptoꝵ fieri.¬

Expanded text:
 Quotiens certi quidem ex certa re scripti sunt heredes vel certis rebus pro sua institutione contenti esse iussi sunt, quos legatariorum loco haberi certum est, alii vero ex certa parte vel sine parte, qui pro veterum legum tenore ad certam unciarum institutionem referuntur, eos tantex certa parte vel sine parte scripti fuerint, nec aliquam deminutionem earundem actionum occasione heredum ex certa re scripto
Abbreviated transcription (Latin):
ssertis ĩmis uolũtatis ẽẽ questioẽ.
scribentib. cũ oppinabatur papi¬
manꝰ id̃o testatorẽ uoluisse pustu¬
mo nato. ⁊ ĩ pubẽ defuncto. matͤ
mag̃ ad eiꝰ uenire successiõe. qͣm¬

Expanded text:
sertissimis voluntatis esse quaestionem scribentibus, cum opinabatur Papinianus ideo testatorem voluisse postumo nato et impubere defuncto matrem magis ad eius venire successionem q
Abbreviated transcription (Latin):
si forsitan tegam̃tũ quidẽ nõ fe¬
cerit. posteritatẽ quitẽ habuei̾t.
apt̃ huiꝰ moĩ u̾boꝵ anͣgustias. li¬
b̾os eĩ oĩ pene fructu pat̃no
defraudari. uiã it̾aq ĩ piã obstͦ¬
entes. ut neꝗs aliꝰ teuiauerit.
huiꝰ moĩ facimꝰ sanctioẽ ⁊ ꝑlaĩc
lege in ꝑpetun ualitura in du¬
ximus. tã patͥb quã liberis gra¬
tã. cñ quo exemplo etiã aliis ꝑ¬
sonis. licet ex tͣnee sũt. u̾quib
huiꝰ aliquod scͥptũ fuerit mede¬
mur. ¶ Cnͣm aũt in uenim̃
excelsi ĩ genii papiniani ĩ huiꝰ¬
moi̾ casu ĩ quo pat̾ filio substi¬
tuit nulla liboͣꝵ . exhis ꝓcrean¬
⁊ doꝵ ad iectioe ad dita/ ex obtimo
ĩ tellectu disposuisse euanescẽ
substitutioe. si is qui substitu
uerisimile patrẽ si d̾ nepotib
cogitauerit. talẽ fecisse substitu¬
nioẽ humaĩtatis intuitu hocͥ la¬
didimus. ⁊ siquis naturales ya¬
buiͣt filios. ⁊ partẽ eis reliq̃rit

Expanded text:
si forsitan testamentum quidem non fecerit, posteritatem autem habuerit, propter huiusmodi verborum angustias liberos eius omni paene fructu paterno defraudari? viam itaque impiam obstruentes, ut ne quis et alius deviaverit, huiusmodi facimus sanctionem et hanc legem in perpetuum valituram inducimus tam patribus quam liberis gratam: quo exemplo etiam aliis personis, licet extraneae sunt, de quibus huiusmodi aliquod scriptum fuerit, medemur. Cum autem invenimus excelsi ingenii Papinianum in huiusmodi casu, in quo pater filio suo substituit nulla liberorum ex his procreandorum adiectione habita, ex optimo intellectu disposuisse evanescere substitutionem, si is qui substitutn esse verisimile patrem, si de nepotibus cogitaverit, talem fecisse substitutionem: humanitatis intuitu hoc et ladidimus. Et si quis naturales habuerit filios et partem eis
Abbreviated transcription (Latin):
maĩfetissũ ẽẽ u̾oi senꝓniu hr̃dẽ
nã plotii heres efficiatur. ⁊ hoc
argum̃tam᷑ ex antiqua regła. q̃
uoluit heredẽ hereclis testatoris
c̃e heredẽ. Sin aũt nicħ tale fa¬
sibi instituto. sic adiecit. senꝓ¬
niꝰ ꝓtio hr̃s esto. tc̃ enĩ exstiman¬
du ẽ eu dixisse. si nõ ꝓtiꝰ heres
sibi fuerit. tc̃ senꝓniu ĩ locũ pa¬
tem ue plotii ex substitutiõe uoca¬
ri: ut ita ex ꝯseq̃ntia uerboꝵ plo¬
tius quidẽ institutus. senpniꝰ aũt
substitutus inueniatur. Sin au
n ipẽ testator plotio heres exstitit.
n plotiu heredẽ antea scͥpsit. ꝯ
sic senꝓniu plotio hereclẽ uoluit

Expanded text:
nium heredem nam Plotii heres efficiatur: et hoc argumentamur ex antiqua regula, quae voluit heredem heredis testatoris esse heredem. Sin autem nihil tale fasibi instituto sic adiecit:" Sempronius Plotii heres esto". tunc etenim existimandum est eum dixisse, si non Plotius heres sibi fuerit, tunc Sempronium in locum partemve Plotii ex substitutione vocari, ut ita ex consequentia verborum Plotius quidem institutus, Sempronius autem substitutus inveniatur. Sin autem neque ipse testator Plotio heres extitit neque Plotium heredem antea scripsit et sic Sempronium Plotio heredem voluit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dc̃m ẽ ꝓ suis reb disposuerit.
hoc oĩ moto legu subtilitate rem¬
issa. firmũ ualidũq ꝯ sistat .
scribant᷑ tãquã ꝑegrini ciꝑe nõ
pͣossũt. s hereclitas in ea cã est in
qua eẽt si sc̾pti nõ fu̾issẽt i dħrlib¬

Expanded text:
pro suis rebus disposuerit, hoc omnimodo legum subtilitate remissa firmum validumque consistat. scribantur, tamquam peregrini capere non possunt, sed hereditas in ea causa est, in qua esset, si scripti non fuissent. Si
Abbreviated transcription (Latin):
iuris int̃pretatioĩb exortas.
ꝓpt̃ testam̃tu ꝙ legitimo moto
ꝯditu ẽ. septeq testiu signa
hñs postea fortuito casu. uł
ꝓ ip̃iꝰ testatoris oꝑa lino toto. uł
plurima eĩ parte incisa. ĩ abig¬
uitate in ciderit. solid̃u ei p̃be¬
mus remediu. Sanciẽtes. Siꝗ
de restator linu uł signacła in¬
citerit. uł abstulit. ut pote uol¬
untate eiꝰ mutata. testam̃tu nõ
ualere. Sin aut̃ ex alia quacũq
causa hoc ꝯtingit. durante te¬
stam̃to scͥptos ad hereditatẽ uoca¬
ri. maxime cũ nrã ꝯstitutio quã
sr̃ tuitiõe testam̃toꝵ ꝓ mulgani¬
m̾. testatorẽ disposuerit. uł sua
manu nom̃ heredis scribe. ł si ĩ
ꝑitia litteraꝵ. uł ad u̾sa ualitu¬
dine. uł alio mͦ hoc facere ñ põt.
testes ip̃os audito noĩe hereclis
sub p̃sentia testatoris. nom̃ he¬
reclis suis sub scͥptioĩb declarare.

Expanded text:
iuris interpretatoribus exortas propter testamentum, quod legitimo modo conditum est septemque testium signa habens, postea fortuito casu vel per ipsius testatoris operam lino toto vel plurima eius parte incisa in ambiguitatem inciderit, solitum ei praebemus remedium sancientes, si quidem testator linum vel signacula inciderit vel abstulerit utpote voluntate eius mutata, testamentum non valere: sin autem ex alia quacumque causa hoc contigerit, durante testamento scriptos ad hereditatem vocari, maxime cum nostra constitutio, quam super tuitione testamentorum promulgavimus, testatorem disposuit vel sua manperitia litterarum vel adversa valitudine seu alio modo hoc facere non potest, testes ipsos audito nomine heredis sub praesentia ipsius testatoris nomen heredis suis subscriptionibus declarare.
Abbreviated transcription (Latin):
entia oĩaq̃ in libris nrõꝵ dige¬
stoꝵ. seu institutionũ. ⁊ imꝑia¬
lib sanctioĩb nrĩsq dispoĩtiõĩbꝰ
ĩ ꝯdendis testam̃tis cauta sũt. ob¬
seruari. nullãq exp̃senti lege fi¬
er̃i ĩ nouatioẽm.¶In silis noͣ lo¬
cis in quib raro ĩ ueniunt᷑ hoĩeᷤ
litterati ꝑ p̾sentẽ legẽ. rusticaĩs
ꝯcedimꝰ antiquã eoꝵ ꝯ suetudiẽ.
legis uice obtinere. ita tñ ut uͥ
scientes littaͣs inuẽti fuerĩt sep¬
tem testes quos ad testimonium
uocari necesse ẽ adhibeant᷑. s u¬
nus ꝗsq ꝓ sua ꝑsona subscͥ̾bat.
uͥ aut̃ no inueniuntur littaͣti.
UII. testes. ⁊ sine scͥptura testiõ¬
nium adhibentes amitti ssĩ ã
in illo loco minime inuenti fue¬
rint. septẽ testes usq ad ꝗnq mo

Expanded text:
libris nostrorum digestorum seu institutionum et imperialibus sanctionibus nostrisque dispositionibus in condendis testamentis cauta sunt, observari nullamque ex praesenti lege fieri innovationem. In illis vero locis, in quibus raro inveniuntur homines litterati, per praesentem legem rusticanis concedimus antiquam eorum consuetudinem legis vicem obtinere, ita tamen, ut, ubi scientes litteras inventi fuerint, septem testes, quos ad testimonium vocari necesse est, adhibeantur et unusquisque pro sua persona subscribat: ubi autem non inveniuntur litterati, septem testes et sine scriptura testimonium adhibentes admitti. Si autem in illo loco minime inventi fuerint septem testes, usque ad quinque mo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i noĩs legẽ ꝯficiuntur. hoc cũ
tali obseruatiõe ꝓcecdant. quid cͥ
antiquitas pͥeccauit que p̃sentis
legis inscia pͥstinã secuta ẽ obser¬
uatiõe scituris ⁊ tabelliõib ⁊ biꝰ
qui ꝯficienda testam̃ta ꝓcurant.
ꝙ si ałr facere ausi fuerĩt. peria
falsitatis nõ euitabũt. qr dolose
intã necessaria causa u̾sati.

Expanded text:
inis legem conficiuntur, haec cum tali observatione procedant: quid enim antiquitas peccavit, quae praesentis legis inscia pristinam secuta est observationem? scituris et tabellionibus et his qui conficienda testamenta procurant, quod, si aliter facere ausi fuerint, poenam falsitatis non evitabunt, quasi dolose in tam necessaria causa versati.