comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro cu termissima ualitudĩe ẽẽt nocturriũ quidẽ sibi tp̾s ad quiete rełiquebat. ut ultro mni¬
litum ꝯcursu ac uocib sibi parcere cogeret. Gñc duces pͥncipesq nerioꝵ qui aliquem
sermonris editũ camq amicicie cu cicerone hebãt colloqui sese uelledicũt. fc̃a potestate e¬
deniq Ambiorie cu cituno egerat cõmemorãt om̃e ẽe ĩ arnus gallia gerianos thenũ
transisse. Cesatis reliquoꝵq hyb̾na oppũgnan. addunt etiã desabim morte. ambiorigẽ
obstentãt fid̃i faciende causa. errare eos dicũt siqay abhiis p̾sidi sperẽt qui suis reb diffi¬
dãt. sese tam̃ hoc ẽẽ inciceronẽ ppłmq romanu aĩo. ut nichil nisi hyb̾na recusẽt. atq hãc
ĩueterascere cõsuctudĩe nolĩt. licere illis ĩcolũmib ꝑse exhyb̾uis discedere ⁊ quascũq

Expanded text:
ro, cum tenuissima valetudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat, ut ultro miro, cum tenuissima valetudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat, ut ultro militum concursu ac vocibus sibi parcere cogeretur. Tunc duces principesque Nerviorum qui aliquem sermonis aditum causamque amicitiae cum Cicerone habebant colloqui sese velle dicunt. Facta potestate eadem quae Ambiorix cum Titurio egerat commemorant: omnem esse in armis Galliam; Germanos Rhenum transisse; Caesaris reliquorumque hiberna oppugnari. Addunt etiam de Sabini morte: Ambiorigem ostentant fidei faciendae causa. Errare eos dicunt, si quidquam ab his praesidi sperent, qui suis rebus diffidant; sese tamen hoc esse in Ciceronem populumque Romanum animo, ut nihil nisi hiberna recusent atque hanc inveterascere consuetudinem nolint: licere illis incolumibus per se ex hibernis discedere et quascumque in
Abbreviated transcription (Latin):
pentino equitũ aduenti int̾ciperẽtur. Hiis cucũnentis magnanianu heburones nerui ad¬
uatuci atq hoꝵ omĩu socu et clientes legione oppũgnare ĩcipiũt. nr̃i celerit adarma cõcur¬
rũt: uallu cõscendũt egre hiis dies sb̾steritat᷑. ꝙ om̃e spe om̃s hostes ĩceleritate poriehant¬
atq hãc adepti uictoria: imppetuũ se fore nictores ꝯfidehãt. Mictunt᷑ ad sesare ꝯfestim
teria ꝙͣ nunitoĩs cã cõportauerãt turres admodu centũ .xx. excitant᷑ incredibili celeritate. ̃
de esse oꝑi udebant᷑ ꝑ fitiunt᷑. Hostes postero die młto meliorib coactis copiis castra oppũg
nãt fossan cõplent eade rõne qua pͥdic a nr̃is resistit᷑. hoc ide reliquis de ĩceps fit diebꝰ nulla
pars nocturni tp̃is adlabore int̾rnictit᷑. nõ egris nõ nulieratis facultas quietis dat᷑. que¬

Expanded text:
pentino equitum adventu interciperentur. His circumventis magna manu Eburones, Nervii, Adpentino equitum adventu interciperentur. His circumventis magna manu Eburones, Nervii, Aduatuci atque horum omnium socii et clientes legionem oppugnare incipiunt. Nostri celeriter ad arma concurrunt, vallum conscendunt. Aegre is dies susteatque hanc adepti victoriam in perpetuum se fore victores confidebant. Mittuntur ad Caesarem confestim teria, quam munitionis causa comportaverant, turres admodum CXX excitantur incredibili celeritate; quae deesse operi videbantur, perficiuntur. Hostes postero dnant, fossam complent. Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur: hoc idem reliquis deinceps fit diebus. Nulla pars nocturni temporis ad laborem intermittitur; non aegris, non vulneratis facultas quietis datur. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
neq diem int̾ mictit. peditatu se sequi iubet: re demostrata adnatucisq cõcitatis po¬
stero ĩ neruios ꝑuenit. Hortaturq ne sui imꝑꝑetuu lib̾andi atq ulcscendi romanos ꝓ
hiis quas acceperĩt ĩ iuriis occasionẽ dimictãt. int̾fectos ẽẽ legatos duos magnãq ꝑ¬
tem excitus int̾isse demostrat. nichil ẽẽ negotu subito opp̾ssa legione. que cu cicero¬
ne hiemet int̾ficise ea rem ꝓfitetur adiutorẽ. Eacile hac or̾one ueruius ꝑ suadet.
taq cõfestim dimissis nũtiis adcentrones grudios. leuacos. pleuinaximos. geidũ¬
nos quion̾is subeoꝵ imꝑio sũt. quã maximas manus. possũt.cogũt. ⁊de mꝑinso
ad ciceronis hib̾na ad uoluãt: nõ du adeu fama uetiturii morte plãta huic quõq ac¬
cidit qd̾ fuit uegesse. ut nõ mlli milites: quilignatõnis nuntõnis cã insiluas discessissẽt re¬

Expanded text:
neque diem intermittit peditatumque se subsequi iubet. Re demonstrata Aduatucisque concitatis poneque diem intermittit peditatumque se subsequi iubet. Re demonstrata Aduatucisque concitatis postero die in Nervios pervenit hortaturque, ne sui in perpetuum liberandi atque ulciscendi Romanos pro eis quas acceperint iniuriis occasionem dimittant: interfectos esse legatos duos magnamque partem exercitus interisse demonstrat; nihil esse negoti subito oppressam legionem quae cum Cicerone hiemet interfici; se ad eam rem profitetur adiutorem. Facile hac oratione Nerviis persuadet. Itaque confestim dimissis nuntiis ad Ceutrones, Grudios, Levacos, Pleumoxios, Geidumnos, qui omnes sub eorum imperio sunt, quam maximas manus possunt cogunt et de improviso ad Ciceronis hiberna advolant nondum ad eum fama de Tituri morte perlata. Huic quoque accidit, quod fuit necesse, ut nonnulli milites, qui lignationis munitionisque causa in silvas discessissent, re
Abbreviated transcription (Latin):
cõditionib int̾se agu̾t longiorq cosulto ab Ambiorige ĩstituit᷑ ẜ mo. paulatim cir¬
cu uentus int̾ficitur. Gum uo suo more uictoriã ꝯclamãt. atq ullatu tollũt. impe¬
reliqui se se ĩcastra recipiũt unbe exãt egressi. Ex quib lutius petrosioiꝰ aquilifer
cu multitudĩe hostium p̾meret. Aquila int uallu ꝓiecit. Ip̾e ꝓcastris fortissime
pũgnãs occiditur illi egre. Ac nocte oppugnatõe sustinẽt. noctu adiniũ ões desꝑata
salute se ip̾i int̾fitiũt. pͥanci ͤ p̾lio lapsi inctis itinerib ꝑsiluas adtitu labienũ lega¬
tum in hib̾ria ꝑueniũt atq eu dereb gestis certiore fatiũt/ cuictoria sb̾latus Am¬
biorix statimcu equitatu mãtuaticos qui erãt eiꝰ regni finitimi ꝓficiscit᷑. neq noctẽ

Expanded text:
condicionibus inter se agunt longiorque consulto ab Ambiorige instituitur sermo, paulatim circondicionibus inter se agunt longiorque consulto ab Ambiorige instituitur sermo, paulatim circumventus interficitur. Tum vero suo more victoriam conclamant atque ululatum tollunt impeReliqui se in castra recipiunt unde erant egressi; ex quibus Lucius Petrosidius aquilifer, cum magna multitudine hostium premeretur, aquilam intra vallum proiecit; ipse pro castris fortissime pugnans occiditur. Illi aegre ad noctem oppugnationem sustinent; noctu ad unum omnes desperata salute se ipsi interficiunt. Pauci ex proelio lapsi incertis itineribus per silvas ad Titum Labienum legatum in hiberna perveniunt atque eum de rebus gestis certiorem faciunt. Hac victoria sublatus Ambiorix statim cum equitatu in Aduatucos, qui erant eius regno finitimi, proficiscitur; neque noctem
Abbreviated transcription (Latin):
suos cohortantẽ ꝯspexisset. int̾ pretẽ suũ gneũ põpeiuĩ adeu mictit rogatu. ut sibi militi¬
boq parrat. Ille appellatus resp̾odit. siuelit secu colloqui licere sperare aͥmultitudine
impetrari posse qd̾ ad militu salutẽ ꝑtineat. Nũo nichil nocitu un. ĩq eaz rez se sua
fide int̾ponere. ille cu cocta santio comunicat siuideat᷑ pũgna ut excedãt. ⁊ cu ambiori¬
ge una collocant᷑ sperare ab eo de seac militu salute impetran posse. cota se adarinatu
hostem. ituꝵ nogat atq ineo ꝑseuerat. Sabinus quos ĩp̾sentia rribimos militũ arꝰ
habebat. ⁊ pͥmoꝵ ordinũ centuriones se sequi iubet. ⁊cu ꝓpius ad Ambiorigẽ accessis¬
set iussit  arma abicere imꝑatũ facit. suisq ut idem fatiãt imꝑat. Interiz du de

Expanded text:
suos cohortantem conspexisset, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad eum mittit rogatum ut sibi militisuos cohortantem conspexisset, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad eum mittit rogatum ut sibi militibusque parcat. Ille appellatus respondit: si velit secum colloqui, licere; sperare a multitudine impetrari posse, quod ad militum salutem pertineat; ipsi vero nihil nocitum iri, inque eam rem se suam fidem interponere. Ille cum Cotta saucio communicat, si videatur, pugna ut excedant et cum Ambiorige una colloquantur: sperare ab eo de sua ac militum salute impetrari posse. Cotta se ad armatum hostem iturum negat atque in eo perseverat. Sabinus quos in praesentia tribunos militum circum se habebat et primorum ordinum centuriones se sequi iubet et, cum propius Ambiorigem accessisset, iussus arma abicere imperatum facit suisque ut idem faciant imperat. Interim, dum de
Abbreviated transcription (Latin):
qui cesserãt et abhiis qui proxuni flecterãt cutũ ueniebãtur. Sin au̾t locum tenere
uellẽt. nec uirtuti locus uelinq̃bat᷑ neq abtanta multitudĩe ꝯiecta tela ꝯferti uitare pote¬
rãt. tam̃ tot ĩcomodis cõflicti młtis uulierib acceptis resistebãt. Et magna ꝑte diei ꝯ
sũpta cu apͥma luce adhorã octana pũgnaret᷑. nichil qd̃ ip̃is e̾et ĩdignu cõmictebant.
Oum tito baluẽtio qui suꝑiore anno pͥmu pilu duxerat uiro forti ⁊ magne auctoritatiᷤᷤ
utrũq femur tragula traicit᷑. Q uĩtus lucaniꝰ eide ordins fortissime pũgnãs. dumi
cicũuento filio sbuenit int̾ficit᷑. Lutius cocta legatus om̃s cohortes ordinesq ab hortãs
inadusu os funda uultierat᷑. His reb ꝑmotus. Quintꝰ titurius cu ꝓcul ambiorigẽ

Expanded text:
qui cesserant et ab eis qui proximi steterant circumveniebantur; sin autem locum tenere qui cesserant et ab eis qui proximi steterant circumveniebantur; sin autem locum tenere vellent, nec virtuti locus relinquebatur, neque ab tanta multitudine coniecta tela conferti vitare poterant. Tamen tot incommodis conflictati, multis vulneribus acceptis t. Tum Tito Balventio, qui superiore anno primum pilum duxerat, viro forti et magnae auctoritatis, utrumque femur tragula traicitur; Quintus Lucanius, eiusdem ordinis, fortissime pugnans, dum circumvento filio subvenit, interficitur; Lucius Cotta legatus omnes cohortes ordinesque adhortans in adversum os funda vulneratur. His rebus permotus Quintus Titurius, cum procul Ambiorigem
Abbreviated transcription (Latin):
lacrrores efficit. qd̃ nõsine sũmotimore ⁊ desꝑatione id fci̾ iudebat᷑. ¶ Ptea accidit ꝙ
defuit. Nam duces eoꝵ tota atie ꝓnuntiare iusserũt. nequis abloco discederet. Illoꝵ
esse p̾dam atq illis reẜuari quetũq romani reliquissẽt. ꝓindeonũa ĩuictoriã existĩa¬
re. Srãt et uirtute ⁊nũo pũgnãdi pares nũ tam̃ si abduce ⁊ afortuna deferebantͣ.
taĩ om̃e spẽ salutis irtute ponebãt ⁊ quotiẽs queq cohors ꝓcurrerat ab ea ꝑte ma¬
gnus nũs hostiu cadebat. Qus re animadu̾sa Ambiorix ꝓnũtiari iubet. ut ꝓculte¬
moꝵ. excotidiana exercitatõe nichil his noceri posse. rursus adsigna recipiẽtes in sequã¬
tut. Quo precepto abhis diligẽtissime obẜnato cu que pia cohors exorbe excesserat
atq upetu fecerat. hostes uelocissime refugebãt. Interi eã ꝑte nudari necc̃e erat. et
ablatere aꝑto tela recipi. Rursus cu ĩeu locu ude erãt egressi deu̾ti ceꝑant ⁊ abhii

Expanded text:
non sine summo timore et desperatione id factum videbatur. Praeterea accidit, quod defuit. Nam duces eorum tota acie pronuntiare iusserunt, ne quis ab loco discederet: illorum esse praedam atque illis reservari quaecumque Romani reliquissent: proinde omnia in victoria posita existimarent. Erant et virtute et studio pugnandi pares; nostri, tametsi ab duce et a fortuna deserebantur, tamen omnem spem salutis in virtute ponebant, et quotiens quaeque cohors procurrerat, ab ea parte magnus numerus hostium cadebat. Qua re animadversa Ambiorix pronuntiari iubet, ut procul te rursus se ad signa recipientes insequantur. Quo praecepto ab eis diligentissime observato, cum quaepiam cohors ex orbe excesserat atque impetum fecerat, hostes velocissime refugiebant. Interim eam partem nudari necesse erat et ab latere aperto tela recipi. Rursus cum in eum locum unde erant egressi reverti coeperant, et ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
salutis cã rei familiatis comoda negligẽda. uicos atq hedifitia incẽdi oportere. Noc spatio ab
hxra quoq n̾sus quo pabulãdica adue posse uidcant᷑. Har ip̃is reꝵ copia suppetere. ⁊ꝑ quoꝵ
ĩfinib bellu geratur coꝵ opib. Romianos aut ĩopiami nõ latiros autiragno penculo lor¬
gius abcastris pocessitos neq int̾ esse i p̃os ne unitfitãt impedifis necxuãt quib amissis bel
igeri nopossit. P retea oppida ĩcendi oportere. que no mimitõne et loci nacira abonũ sĩt pe¬
nauotuta. neu sus sint ad detractãda imnlitiã receptacula neu romanis ꝓpoi̾ta ad copia comer¬
tus ydamq tollendã. Nec sigrama aut acerba indeant᷑ multa illagranius estunare leberos
couiges ĩ semtutẽ abstrabi ip̃os int̾fici que sit nocc̃e accidẽ uictis. Diniu ꝯsensu ac sinĩa ꝓbata

Expanded text:
salutis causa rei familiaris commoda neglegenda: vicos atque aedificia incendi oportere hoc spatio ab salutis causa rei familiaris commoda neglegenda: vicos atque aedificia incendi oportere hoc spatio ab via quoque versus, quo pabulandi causa adire posse videantur. Harum ipsis rerum copiam suppetere, quod, quorum in finibus bellum geratur, eorum opgius ab castris processuros; neque interesse, ipsosne interficiant, impedimentisne exuant, quibus amissis bellum geri non possit. Praeterea oppida incendi oportere, quae non munitione et loci natura ab omni sint periculo tuta, neu suis sint ad detractandam militiam receptacula neu Romanis proposita ad copiam commeatus praedamque tollendam. haec si gravia aut acerba videantur, multo illa gravius aestimare, liberos, c
Abbreviated transcription (Latin):
rũt atq ĩfugam cõiocti młtis a̾missis se adagnii receperũt. P. iibꝰ profligatis rursus op¬
pioam ꝑternticõprehẽsos eos quoꝵ oꝑa plebe cõcitata existimaba̾t adc esare ꝑduxerimi
Reseq ei deoidenĩt. Q uib cõfectis Cesar adoppidum auanacũ qd̃ erat maximũ miutissi
mũq ĩ finib bituricum. Ac agn fertilissima irgione ꝓfectus est. ꝙ eo oppido recepto cuuta¬
te bituricũ se ĩpotestate redactuꝵ cõfidehat. Uercingetorix tot cõtinius incomodis uellano¬
dum genabi nouiodii acceptis suos adcosiliũ ꝯnocat docet longe. alia rõne c̾e̾ bellu gerendu
atꝙ autea gestumsit. Om̃ib modis huic rei stude̾du. ut pabulatõe aut ꝯmeatu toniani ꝓ
necessario disꝑsos hostes ex hedifitiis petere. hos oines otidic abequitib ditipͥposse. Preterea

Expanded text:
runt atque in fugam coniecti multis amissis se ad agmen receperunt. Quibus profligatis rursus oprunt atque in fugam coniecti multis amissis se ad agmen receperunt. Quibus profligatis rursus oppidani perterriti comprehensos eos, quorum opera plebem concitatam existimabant, ad Caesarem perduxerunt seseque eimumque in finibus Biturigum atque agri fertilissima regione, profectus est, quod eo oppido recepto civitatem Biturigum se in potestatem redacturum confidebat. Vercingetorix tot continuis incommodis Vellaunoduni, Cenabi, Novioduni acceptis suos ad concilium convocat. Docet longe alia ratione esse bellum gerendum atque antea gestum sit. Omnibus modis huic rei studendum, ut pabulatione et commeatu Romani pecari non posse; necessario dispersos hostes ex aedificiis petere: hos omnes cotidie ab equitibus deligi posse. Praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
iubet. Pte iam obsidum tradita cu reliqua ad ministtarẽtur. cẽturionib ⁊ paucis mi¬
litib ĩtro missis qui arma iumẽtaq cõquirerẽt. equitatus hostiũ ꝓcul uisus est. qui
agm̃ u̾tingetorigis añcesserat. Que simul atq oppidani cõspexerũt atq ĩspe auxi¬
lii uenerunt. clainore sblato arina capere portas claudere murũ compłe ceperũt cẽtu¬
riones moppido cum ersignificat᷑one galloꝵ nom aliqd abhiis iricõsili. ĩtellerisset. gl¬
dus distrctis portas occup auerũt. suosq om̃es ĩ columes recepenĩt. Cesar ex castris equa¬
tatu ednci nibet. pͣliu equestre cõmictit. laborãtib iam sins germnanos equites crciter
cece. sẜmictit quos abiitio hr̃e secum ĩstituerat. E oꝵ impetu galli sbstinẽ no potre¬

Expanded text:
iubet. Parte iam obsidum tradita, cum reliqua administrarentur, centurionibus et paucis miiubet. Parte iam obsidum tradita, cum reliqua administrarentur, centurionibus et paucis militibus intromissis, qui arma iumentaque conquirerent, equitatus hostium procul visus est, qui agmen Vercingetorigis antecesserat. Quem simul atque oppidani conspexerunt atque in spem auxili venerunt, clamore sublato arma capere, portas claudere, murum complere coeperunt. Centuriones in oppido, cum ex significatione Gallorum novi aliquid ab eis iniri consili intellexissent, gladiis destrictis portas occupaverunt suosque omnes incolumes receperunt. Caesar ex castris equitatum educi iubet, proelium equestre committit: laborantibus iam suis Germanos equites circiter CCCC summittit, quos ab initio habere secum instituerat. Eorum impetum Galli sustinere non potue
Abbreviated transcription (Latin):
noctu exoppido ꝓfugerẽt. duas legiones ĩ armis excubare iubet. genabẽses paulo añ me¬
dia noctẽ silentio exoppido egressi flum̃ trãsire ceperũt. Qua re ꝑ exploratores nunciata
Cesar legiones quas expeditas ẽẽ usserat. portis ince̾̃sis ĩtromictit. at oppido potit̃. per¬
paucis exhostiu nũo desideratis quĩ cuncti caꝑent᷑ ꝙ pontis atq itineꝵ multitudĩs fu
ga int̾ cluserãt. oppidum diripit atq ĩcendit p̾da militib donat. excitu ligerĩ trãdu¬
cit atq ĩbiturigũ fines ꝑuenit. Uercĩgetorix ubi de Cesaris aduentu cõgnouit oppũgna¬
pido cu legati adeu uenissẽt oratu ut sibi ignoscẽt. sueq inte cosuleret. ut celeritate
teliquas res cõficẽt qua pleraq erat ꝯsecutus. arma cõferri. equos ꝓduci. obsides dari

Expanded text:
noctu ex oppido profugerent, duas legiones in armis excubare iubet. Cenabenses paulo ante menoctu ex oppido profugerent, duas legiones in armis excubare iubet. Cenabenses paulo ante mediam noctem silentio ex oppido egressi flumen transire coeperunt. Qua re per exploratores nuntiata Caesar legiones quas expeditas esse iusserat portis incensis intromittit atque oppido potitur, perpaucis ex hostium numero desideratis quin cuncti caperentur, quod pontis atque itinerum angustiae muatque incendit, praedam militibus donat, exercitum Ligerem traducit atque in Biturigum fines pervenit. Vercingetorix, ubi de Caesaris adventu cognovit, oppugnapido cum legati ad eum venissent oratum ut sibi ignosceret suaeque vitae consuleret, ut celeritate reliquas res conficeret, qua pleraque erat consecutus, arma conferri, equos produci, obsides dari
Abbreviated transcription (Latin):
ciscit᷑. Altero die cu adoppidum senonu uł launodimũ uenisset. nequẽ hostez post se
rełiquẽt quo expediore re frum̃itaria utẽt ͥ oppũgnate ĩstituit. iq biduo carcũuallart.
t̾cio die muissis exoppido legatis dededictõe arma cõferri ium̃ita ꝓduci sexcẽtos obsides dari
iubet. ea qui cõficẽt .C. trebonũ legatu reliqd. ip̃e ut ꝙͣ płimu it facet griabu carnutũ
ꝓficiscit᷑. Qui tũ pͥmũ collato nũtio de oppũgnatõe uellan dumi cu lo̾gius eã ductu
inexistimarẽt p̾sidiũ genabi tuẽdi c̾ã qd̃ eo micterẽt cõꝑabãt. huc hrono ꝑuenit castris
ante oppidu positis diei tp̃e exclusus ĩposteꝵ oppũgnatõe differt queq adea re irsu
sint militib imꝑat. Et qd̃ oppidu genabu pons fluminis ligeris ꝯtinebat. ue̾tus ne

Expanded text:
ciscitur. Altero die cum ad oppidum Senonum Vellaunodunum venisset, ne quem post se hostem ciscitur. Altero die cum ad oppidum Senonum Vellaunodunum venisset, ne quem post se hostem relinqueret, quo expeditiore re frumentaria uteretur, oppugnare instituit idque biduo circumvallavit; tertio die missis ex oppido legatis de deditione arma conferri, iumenta produci, sescentos obsides dari iubet. Ea qui conficeret, C. Trebonium legatum relinquit. Ipse, ut quam primum iter faceret, Cenabum Carnutum proficiscitur; quiiri existimarent, praesidium Cenabi tuendi causa, quod eo mitterent, comparabant. Huc biduo pervenit. Castris ante oppidum positis diei tempore exclusus in posterum oppugnationem differt quaeque ad eam rem usui sint militibus imperat et, quod oppidum Cenabum pons fluminis Ligeris contingebat, veritus ne
Abbreviated transcription (Latin):
qdꝰ ibi helbetico p̾lio uictos C esar collocauerat oppũgnare ĩstituit. Magniã hec ues Cesari
difficultatẽ ad ꝯsiltu capiẽdu affecebat. si reliꝙͣ ꝑte hiemis unoloco legiones ꝯtinẽt. ne
stipendiariis heduoꝵ expugnatis cu̾̃cta gallia deficeret. qd̃ nullu amicis iriẽe̾ p̾sidiu uide¬
ret positũ ẽẽ. simaturius exhibius educeret. ne abre frum̃taria duris sb̾uentoĩb labo¬
raret. p̃stare iisu tam̾om̾s difficultates ppeti quã tanta ꝯtumelia accepta omĩu suoꝵ
uoluntates alienare. Itaq cohartatus heduos de supportãdo cõmcatu. p̾mictit ad Boyos
de suo aduẽtu doceãt. hortent᷑q ut ĩ fide maneãt. atq hostiu impetũ magno aĩmo sub¬
stineãt. Duab agendũ legionib atq impedim̃tis totius ex̾citus relictis aͦboios profi¬

Expanded text:
quos ibi Helvetico proelio victos Caesar collocaverat Aeduisque attribuerat, oppugnare instituit. Magnam haec res Caesari quos ibi Helvetico proelio victos Caesar collocaverat Aeduisque attribuerat, oppugnare instituit. Magnam haec res Caesari difficultatem ad consilium capiendum adferebat, si reliquam partem hiemis uno loco legiones contineret, ne stipendiariis Aeduorum expugnatis cuncta Gallia deficeret, quod nullum amicis in eo praesidium videretur positum esse; si maturius ex hibernis educeret, ne ab re frumentaria duris subvectionibus laboraret. Praestare visum est tamen omnis difficultates perpeti, quam tanta contumelia accepta omnium suorum voluntates alienare. Itaque cohortatus Aeduos de supportando commeatu praemittit ad Boios qui de suo adventu doceant hortenturque ut in fide maneant atque hostium impetum magno animo sustineant. Duabus Agedinci legionibus atque impedimentis totius exercitus relictis ad Boios profi
Abbreviated transcription (Latin):
rit̾ hec famaͣ nĩti ad u̾gĩgetorigẽ ꝑferũtur. que ꝑt̾riti om̃s arue̾ni circũsistũt: atq obse¬
crant. ut suis fortutus ꝯsulat. neue abhostib dicipiant᷑. p̃ẜtim cu uiderãt om̃e ad se bellũ
equitatus q cogẽdi abex̾citu discedit. Brutum adulescente hiis copiis p̾ficit. hũc mo¬
ret ĩ om̃s ꝑtes equites ꝙͣ latissime ꝑuagẽtur. daturu se oꝑam. ne lõgniꝰ triduo abcastris
absit. Hiis cõstitutis reb suis ĩopinãtib quã maximis post itinerib uienna ꝑuenit
misso ꝑfines heduoꝵ inligõnes ꝯtẽdit. ubi due legiones hiemabãt.utsiqd̃ etiã desua sa¬
lute abhedius iniret᷑ ꝯcili celeritate p̾currẽt. Eo ꝯuenisset ad reliquas legiones mictit.
pusq om̃s ĩunũ locum cogit quã de eiꝰ aduẽtu aru̾nis m̃tiari posset. Hac recognita.
U̾gigetorix rursus ĩbituriges ex̾citum reducit. atq ĩde ꝓfectus gorgobinã boioꝵ opidũ

Expanded text:
riter haec fama ac nuntiis ad Vercingetorigem perferuntur; quem perterriti omnes Arverni circumsistunt atque obsecrant, ut suis fortunis consulat, neve ab hostibus diripiantur, praesertim cum videat omne ad se bellum equitatusque cogendi ab exercitu discedit; Brutum adulescentem his copiis praeficit; hunc monet, ut in omnes partes equites quam latissime pervagentur: daturum se operam, ne longius triduo ab castris absit. His constitutis rebus suis inopinantibus quam maximis potest itineribus Viennam pervenit. misso per fines Aeduorum in Lingones contendit, ubi duae legiones hiemabant, ut, si quid etiam de sua salute ab Aeduis iniretur consili, celeritate praecurreret. Eo cum pervenisset, ad reliquas legiones mittit priusque omnes in unum locum cogit quam de eius adventu Arvernis nuntiari posset. Hac re cognita Vercingetorix rursus in Bituriges exercitum reducit atque inde profectus Gorgobinam, Boiorum oppidum,
Abbreviated transcription (Latin):
periore cõgnosce̾t. ⁊ uirtutez despicẽ potuerĩt qui dimicare nõ ausi turpit̾ se ĩcastra rece¬
petĩt. imꝑiu se ac esare ꝑ proditio̾e nullu desiderare ꝙhr̃e uictoria posset. que iam c̃ẽt
sibi atq onũb gallis explorata quĩ etiã ip̃is remictẽt. Si sibi inagis honore tribuẽ qua
abse salutẽ accipere indeant᷑. Hec ut ĩtelligatis ĩꝗo ame sincere ꝓnũtian audite roma¬
nos milites ꝓducitꝰ ẜuos quos ĩ pabulatone paucis ante dieb exceperat. ⁊ fame iũculis¬
q excrutiauerat. hii iam ante edoctiq int̾rogati ꝓnũtiarẽt se milites ẽẽ legionanios di¬
cũt. fatrie ⁊ ĩopia adductos clam excastus exisse sigo fru̾iti aut pecoris ĩ agris repenre
possẽt. simili om̃e exercitu ĩopia p̾mi. nec ia uires sufficẽ cuiꝰꝙͣ. nec ferre oꝑis labore

Expanded text:
periore cognoscere et virtutem despicere potuerint, qui dimicare non ausi turpiter se in castra receperiore cognoscere et virtutem despicere potuerint, qui dimicare non ausi turpiter se in castra receperint. Imperium se ab Caesare per proditionem nullum desiderare, quod habere victoria posset, quae iam esset sibi atque omnibus Gallis explorata: quin etiam ipsis remittere, si sibi magis honorem tribuere, quam ab se salutem accipere videantur. "Haec ut intellegatis," inquit, "a me sincere pronuntiari, audite Romanos milites." Producit servos, quos in pabulatione paucis ante diebus exceperat et fame vinculisque excruciaverat. Hi iam ante edocti quae interrogati pronuntiarent, milites se esse legionarios dicunt; fame et inopia adductos clam ex castris exisse, si quid frumenti aut pecoris in agris reperire possent: simili omnem exercitum inopia premi, nec iam vires sufficere cuiusquam nec fe
Abbreviated transcription (Latin):
solatus eodez die reducit incastra. reliqua que ad oppũgnatõe ꝑtinebãt oppidi admĩstea¬
re ĩstituit. Dercingetorix cu adsuos redisset ꝓditioĩs insiłatur ꝙ castra ꝓpĩ romanosi
iuouisset. ꝙ cuonũ equitatu discessisset. ꝙ siue imꝑio tantas copias reliquisset. ꝙ eiuo
dere potuisse regnũ illu gallie malle Cesaris ꝯcessu. q̃m ip̃oꝵ hr̃e benefitio. Dali mõ accu¬
nos accessissẽt. ꝑ suasu loci oportunitate qui se ip̾m monito̾e defendẽt equitu nõ oꝑam
neq ĩ loco palustri desideran debuisse et illis funssentile quo sĩt ꝓfecti sũma imporii se
ꝯsulto nulli descendẽte tradidisse rie is młtitudĩs studio addimicãdu ĩ pellexet᷑. Cuĩ rei
ꝑꝑ ãnm mollicie studere om̃es uidẽt ꝙ diutĩ ferre labore nõ possent. Ronam sicasu ĩ

Expanded text:
solatus eodem die reducit in castra reliquaque quae ad oppugnationem pertinebant oppidi administrasolatus eodem die reducit in castra reliquaque quae ad oppugnationem pertinebant oppidi administrare instituit. Vercingetorix, cum ad suos redisset, proditionis insimulatus, quod castra propius Romanos movisset, quod cum omni equitatu discessisset, quod sine imperio tantas copias reliquisset, quod eius dere potuisse; regnum illum Galliae malle Caesaris concessu quam ipsorum habere beneficio—: tali modo accunos accessisset, persuasum loci opportunitate, qui se ipsum munitione defenderet: equitum vero operam neque in loco palustri desiderari debuisse et illic fuisse utilem, quo sint profecti. Summam imperi se consulto nulli discedentem tradidisse, ne is multitudinis studio ad dimicandum impelleretur; cui rei propter animi mollitiem studere omnes videret, quod diutius laborem ferre non posse
Abbreviated transcription (Latin):
pontib galli fidutia loci cõtinebãt gregriti q distribut ĩciuidates omĩa uada ac saltus
eius paludis obtinebãt. Sic aĩo parati ut sieã palude. Romani p̾rũpẽ conarẽtur. He¬
sitantes p̾merẽt ex loco suꝑiore. ut qui ꝓpĩquitate loci uidecẽt ꝑatos ꝓpe equo marte ad
ducãdu existimarẽt. qui iniquitate cõditonis ꝑspicẽt. ĩam simulatoe sese ostẽtare
cõgnoscẽt. Indignãtes milites Cesar qd̃ cospectu suu hostes ꝑfecre posset tãtulo spatio ĩ¬
t̾iecto ⁊ signũ prelu exposcentes edocet ꝙͣ̃to detrim̃to. ⁊ quot uiroꝵ forti morte neccẽ sit
costare uictoria. Quos cu sicaĩo ꝑatos uideret ut nullu ꝓ sua laude ꝑicrlu recusarẽt.
sũme se iniquitatis ꝯdẽpnari debere nisi eoꝵ iutã sua salute h̾ebat catiore. Sic milites ꝯ¬

Expanded text:
pontibus Galli fiducia loci continebant generatimque distributi in civitates omnia vada ac saltus pontibus Galli fiducia loci continebant generatimque distributi in civitates omnia vada ac saltus eius paludis obtinebant, sic animo parati, ut, si eam paludem Romani perrumpere conarentur, haesitantes premerent ex loco superiore; ut qui propinquitatem loci videret paratos prope aequo Marte ad dimicandum existicognosceret. Indignantes milites Gaesar, quod conspectum suum hostes perferre possent tantulo spatio interiecto, et signum proeli exposcentes edocet, quanto detrimento et quot virorum fortium morte necesse sit constare victoriam; quos cum sic animo paratos videat, ut nullum pro sua laude periculum recusent, summae se iniquitatis condemnari debere, nisi eorum vitam sua salute habeat cariorem. Sic milites con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑferre acerbitates qua nõ ciuib romarus qui genabi ꝑfidia galloꝵ intẽtissẽt parẽtarẽt.
Hec eade centurionib tribuusq militu mãdabãt. ut ꝑeos ad cesare deferent᷑. Cum
ia inuro turres appĩquassẽt excaptuus Cesar cognouit uercingetorigẽ cõsũpto pabulo
castra mouisse ꝓpius auaricu. atq ip̃m cu equitatu expeditisq inter equites p̾liar ꝯ
iub reb agnitis media nocte silentio ꝓfectus. ad hostiũ castramane ꝓuenit. illic celerit᷑
ꝑ exploratõres aduentu Cesaris cognito carros ĩpedm̃taq sua ĩartiores siluas abdide¬
rũt copias om̃es ĩ loco edito atq aꝑto ĩstruxerũt. Qua xe nũtiata Cesar celerit̾ sarcinas
cõferri arina expediri iussit. Collis erat leuit̾ ab ĩfimio acnus. Hũc exom̃ib fere ꝑtib
palus difficilis atq ĩpedita cingehat. nõ latior pedib ꝗriquagĩta. Hoc se colle int̾ruptis

Expanded text:
ferre acerbitates, quam non civibus Romanis, qui Cenabi perfidia Gallorum interissent, parentarent. Haec eadem centurionibus tribunisque militum mandabant, ut per eos ad Caesarem deferrentur. Cum iam muro turres appropinquassent, ex captivis Caesar cognovit Vercingetorigem consumpto pabulo castra movisse propius Avaricum atque ipsum cum equitatu expeditisque, qui inter equites proeliariuibus rebus cognitis media nocte silentio profectus ad hostium castra mane pervenit. Illi celeriter per exploratores adventu Caesaris cognito carros impedimentaque sua in artiores silvas abdiderunt, copias omnes in loco edito atque aperto instruxerunt. Qua re nuntiata Caesar celeriter sarcinas conferri, arma expediri iussit. Collis erat leniter ab infimo acclivis. Hunc ex omnibus fere partibus palus difficilis atque impedita cingebat non latior pedibus quinquaginta. Hoc se colle interruptis
Abbreviated transcription (Latin):
una ĩ morinos ducenda. Galo fabio legato deoit. alta ĩ niuos qnto ciceroni. tt̾ia ĩessuos
lucio rostio. Q. uãta ĩ temis cutito labieno ĩ ꝯstiuo t̾uenoꝵ hieniare iussit. Ores ĩbelgis col

Expanded text:
unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios Lucio Roscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confinio Treverorum hiemare iussit. Tres in Belgis col
Abbreviated transcription (Latin):
magnu nũm habebat. q nõ nulletem pestate deperierãt nanes. duoh cõmeatib ex̾citu re
portare ĩstituit. ac si accioit uti extãto nauiu nũo tot nauigatoĩb uoq hoc tieq suꝑiore
rent᷑ ꝯ poris cõmeatus ex positis militib: ⁊ quas postea lauienus facie̾das curauerat nũo.
lx. ꝑ pance locum caꝑent. relique fere om̃s reficerent᷑. Quas cum aliquãdui cesar frust
expectasset. neann tp̃e ananigatõe excluheret. qp̃ equi noctiu sb̾erat. necessario angustui
mlites collocauit. ac sũma trãquillitate ꝯsecuta. secũda nta cu soluisset uigilia. pͥma luce
t̾ra actigit om̃sq ĩ columes naues ꝑduxit. ¶ Subdũctis nauib ꝯcilioq galloꝵ samaro¬
ac suꝑiorib antus ex̾citu inhibis collocare legionesꝙ inples ciuitates distribuẽ exquib

Expanded text:
magnum numerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant naves, duobus commeatibus exercimagnum numerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant naves, duobus commeatibus exercic sic accidit, uti ex tanto navium numero tot navigationibus neque hoc neque superiore  ad eum remitterentur et prioris commeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram attigit omnesque incolumes naves perduxit. Subductis navibus concilioque Gallorum Samaroac superioribus annis exercitum in hibernis collocare legionesque in plures civitates distribuere; ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
cãtium qd ẽe admare sup̃ demostramm̃ quib regionib quatuor reges p̾erãt. cingeto¬
tis cariulius taximagulus sego uax nrũtios mictit. atq hiis imꝑat uti cohacti onũb
copus castra nauialia de inꝓuiso adoriautͣatq oppũgnẽt. Hiicu ad castra uenisse̾t nr̃i e¬
ruptione fc̃a młtis coꝵ nt̾fectis. capto etiã nobiliduce lugotorie suos ĩcolũmes reduxer̾t.
Casiuellan hoc p̃lio nuntiato tot detrimitis acceptis. uastatis finib marime etia ꝑmio¬
tus defectione ciuitatu. legatos ꝑ atrebace conitiu deditione ad Cesare mictit. Cesar cum
cõstituisset hyͣmare ĩꝯtinẽti ꝑꝑ repentinos gallie motus neq młtu estatis suꝑẽet. atq id fa¬
obsidib acceptis ex̾citu reducitadmare. naues ĩuenit refectas. Hiis deductis qd̃ acaptiuoꝵ

Expanded text:
Cantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant, CingetoCantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant, Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso adoriantur atque oppugnent. Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos incolumes reduxerunt. Cassivellaunus hoc proelio nuntiato tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatum legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit. Caesar, cum constituisset hiemare in continenti propter repentinos Galliae motus, neque multum aestatis superesset, atque id faObsidibus acceptis exercitum reducit ad mare, naves invenit refectas. His deductis, quod et captivorum
Abbreviated transcription (Latin):
obsides ad nu̾moꝵ frum̃tuq miserũt. Trmouãtib defensis atq abonũ militum
ĩuina ꝓhibitis cem magni sengonaci ancalites libroci crassi legationib mnissis dede
q nunitu: quo satis magnus hoĩu pecorisq ñis ꝯuenegͣt. Oppidumau̾t britam
nocant: cu siluas ĩ peditas uallo atq fossa munierũt: quo ĩcursionis hostiu uitande.
cã ꝯuenire ꝯsuerũt. Eo ꝓficiscitur cu legionib locu reperit egregie nã atq oꝑe mu¬
nitu. tr̃ hũc duab exꝑtib oppũgnare ꝯtendit. Hostes paulisꝑ morati militu nr̾oꝵ
impetu nõtulerũt. se sẽq auxilia exꝑte oppidi eiecerũt. Magnus ibinũs pocoris reꝑtus
multiq ĩfuga sũt cõprehe̾si atq int̾fecti. ¶ Lumhec ĩhiis locis gerunt᷑. casiuellañ ad

Expanded text:
obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus defensis atque ab omni militum obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus defensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimagni, Segontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese sque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa munierunt, quo incursionis hostium vitandae causa convenire consuerunt. Eo proficiscitur cum legionibus: locum reperit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex partibus oppugnare contendit. Hostes paulisper morati militum nostrorum impetum non tulerunt seseque alia ex parte oppidi eiecerunt. Magnus ibi numerus pecoris repertus, multique in fuga sunt comprehensi atque interfecti. Dum haec in his locis geruntur, Cassivellaunus ad
Abbreviated transcription (Latin):
gionu Cesar discedi pateret᷑. Et tantu ĩ agris uastãdis ĩcenduisq faciẽdis hostibus
noceret᷑ ꝙͣtu labore atq itinere legionarii milites efficere poterãt. Interĩ trinobantes
ꝓpe firmissima caꝵ regionu ciuitas exqua madubratiꝰ adulescens Cesaris fioe secur
aden ĩꝯtinẽte gallia uenerat cuiꝰ pater ĩ ea ciuitate regnu optinuerat int̾fectus¬
q erat acasiuellano ip̃e fuga morte uitauerat. legatos adcesare mictũt. pollicent᷑¬
q sese ei dedituros. atq imꝑata facturos. petũt ut mãdubrachiu abĩuiria casiuellau¬
in defendat. atq ĩciuitate mictat qui p̾sit impiu optineat. Hiis Cesar ĩꝑat obsides
.xl. frum̃tu q ex̾citin mãdritrrachiu q ad cos imctit. Illi imꝑata celerit fecerunt.

Expanded text:
gionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus gionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtineat. His Caesar imperat obsides frumentumque exercitui Mandubraciumque ad eos mittit. Illi imperata celeriter fecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tarent. ut hostes impetũ legionu atq equitu sb̾stinere nõ possẽt ripas q dimicterẽt
ac se fuge mãdarẽt. Casiuellañ ut sup̃ demostranimꝰ omĩ deposita spe ꝯtẽtionis di¬
missis ampliorib copiis milib curit quatuor essedanoꝵ relictis. itinera nr̃a ẜ uaba
paulũq exuia excedebat locis q ĩ peditis ac siluestrib se se occultabat. atq hiis regio¬
nib quib nos it̾ facturos cõgnouerat pecora atq hoĩes exagris ĩsiluas cõpellebat.
Et cuzequitatus nr̃ lib̾inꝰ p̃dandi uastãdiq causa se ĩagros eiecerat. oñb uiis semitis
qr essedarios ex silius emictebat. ⁊miagno cu periculo nr̃oꝵ equitatu cu hiis cõflige¬
bat. atq hoc metu latius uagari ꝓhibebat. elirquebat᷑. ut noq longuis abagmine le¬

Expanded text:
tarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent tarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis amplioribus copiis milibus circiter quattuor essedariorum relictis itinera nostra servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos iter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et, cum equitatus noster liberius praedandi vastandique causa se in agros eiecerat, omnibus viis semitis essedarios ex silvis emittebat et magno cum periculo nostrorum equitum cum eis confligebat atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinquebatur ut neque longius ab agmine le
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. Q. uo sb̾sidio cofisi equites cu post legiones uderẽt p̾cipites hostes egerunt magͥ¬
q eoꝵ nũo int̾fecto neq sucolligẽdi neq ꝯsistẽdi. aut exessedis desiliendi facultate de¬
nobiscum copiis hostes ꝯtenderũt. Cesar cõgnito ꝯsilio eoꝵ. adflum̃ tam̃sim ĩfines casi¬
uellam excitu duxit. qd̾flum̾ uno omĩno loco pedib atq ħ egre trãsire põt. So cu
uenisset anim adu̾tit alram fluminis ripa. magnas ẽe copias hostiu ĩstructas. Ri¬
ꝑa au̾t erat acutis sb̾dib p̾fixis munita eiꝰde gñis sb̾aqua defixe sudes flumine tege¬
barit᷑. Hiis reb cognitis acaptiuis ꝑ fugisq cesar p̾misso equitatu ꝯfestim legiones
sb̾sequi iussit. S adea celeritate atq eo impetu milites gerũt cu capite solo exaqua ex¬

Expanded text:
runt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnrunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desiliendi facultatem denobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exs
Abbreviated transcription (Latin):
uissetit exessedis desilirẽt ⁊ pedib dispari p̾lio ꝯtenderẽt. Equestris au̾t p̾lii u̾o ⁊ cedẽ¬
tibꝰ et ĩseq̃ritib ⁊ par atq ioem ꝑiculu ĩ ferebat. Accedehat hoc. ut nũꝙͣ cõferti s rari
magnisq int̾uallis p̾liarent. statones dispositas haberẽt: atq alii alios deĩceps exci¬
perent ĩ tegrs q ⁊ recentes defatigatis succederẽt. Postero die ꝓculaͣcastris hostes it
collib cõstitissẽt tazi. q se ostendere ⁊ lenius ꝙͣ p̾die nr̃os equites p̾lio lacescere cepetũt
S metidie cu Cesar pabulãdi c̾a tres legiones atq om̃e equitatu cu gallo trebrinio
legato mississet. repente exomĩb ad pabulatores aduolauerũt: sic uti absignis legioni¬
bus que nõ absisterẽt. Nñ accit̾ mcos impetu facto repulerũt: neq fine seq̃ndi fece¬

Expanded text:
lio contenderent. Equestris autem proeli ratio et cedenlio contenderent. Equestris autem proeli ratio et cedentibus et insequentibus par atque idem periculum inferebat. Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se ostendere et lenius quam pridie nostros equites proelio lacessere coeperunt. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fece
Abbreviated transcription (Latin):
cõflixerũt tam̃ nõ ut omib ꝑtib suꝑiores fuerĩt atq om̃s ĩsiluas collesq cõpulerĩt
s cõpłib int̾fectis cupidius ĩ secuti nõ nullos exsius ãmiserũt. At illi int̾iisso spatio ĩ¬
prudetib nostris atq occupatis ĩmmitõe castroꝵ subito se exsilius eiecerũt. Impetu¬
q ineos fc̃o qui erãt ĩstatione ꝓcastris collocati acrit̾ pu̾gnauerũt. Duaboq missis sb̾¬
sidio cohortib acesare atq hiis pͥmis legionu duaꝵ cu he ꝑexiguo int̾iisso loci spa
płib sb̾missis cohortib repellunt᷑. Goto hoc ĩgne pugne sb̾ocłis omĩu ꝓcastris om̃iũ¬
duncaretur. ĩtellectu ẽ nr̃os ꝑꝑ grauitate armoꝵ ꝙ neq ĩsequi cedentes possent
neq absignis discedere audex̾et minus aptos ẽẽ ad huiꝰ gñis hoste. E quites au̾t ma¬
grio cu ꝑiculo p̾lio dimicarẽt. ꝑꝑea ꝙ illi etiã plerũq cederẽt: q cu paulu nr̃os renio¬

Expanded text:
t nostri omnibus partibus superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint. Sed compluribus interfectis cupidius insecuti nonnullos ex suis amiserunt. At illi intermisso spatio imprudentibus nostris atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto qui erant in statione pro castris collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spatpluribus submissis cohortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis omniuctum est nostros propter gravitatem armorum, quod neque insequi cedentes possent neque ab signis discedere auderent, minus aptos esse ad huius generis hostem, equites autem magno cum periculo proelio dimicare, propterea quod illi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ab oppũgnatõe reduxerũt. Dum suo more ꝯclamauerũt uti aliqui ex nr̃is adcollequiu pro¬
derẽt. Habere sese que dere conũ dicete uellẽt quib reb ꝯtrou̾sias ninm posse sperarẽt micti¬
hispania quida qui iam añ missu cesaris adambiorige uentitare cõsueuerat a pd̃ quos
ambiorix ad hũc modu locutus est. Se se ꝓcesaris ĩse bñfitiis plimu ei cõfiter debere: qd̾ euis
oꝑa stipendio lib̾atus ẽẽt: ꝙ aduatucis finitinis sus pendẽ ꝯsuesset. D. noq eia filius. et
patris filius abcesare remissiẽent. qd̾ ad naduci obsidu nũo muissos apd̃se ĩẜuitute ⁊cato¬
nis tenuissẽt. Neq id ꝙ fecerit de oppũgnatone castroꝵ. aut inditio aut noluntate sua fecis

Expanded text:
ab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium proab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. MittiHispania quidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit d
Abbreviated transcription (Latin):
plãtu cu legione exbelgio celerit incãmites ꝓficisci iubet. ibiq hyemare quoꝵq oꝑa ꝯgno¬
uerat tasgetiu int̾fectu. hos ꝯprehensos adse mictẽ. Interi abonũb legatis questorib qnib
legiones tradiderat certior ĩ hybma ꝑuenitu locuq in hyb̾nis ẽe muritu. dieb circit᷑ qudeci¬
quib in hyb̾ma ueritu ẽ mitin repẽtim tumltus ac defectõnis ortuẽ abambiorige ⁊ catu¬
uulco quicu ad fines regni sui sabino cotreq p̾sto fuisse̾t. Sum̃toq in hyb̾ma cõportauissẽt.
indutiomar treueri nũtiis ĩ pulsi. suos ꝯcitauerũt subitoq oppressis lĩgnatorib magna ma¬
nuadcastra oppũgnatu uenerũt. Cu celerit̾ nũ arma cepissẽt: ualluzq ascendissent: atq
una exꝑte yspanis equitib emissis equestri p̾lio suꝑiores fuissẽt. Desperatares hostes suos

Expanded text:
Plancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnutes proficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoPlancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnutes proficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoverat Tasgetium interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus legatis quaestoreque, quibus legiones tradiderat, certior factus quibus in hiberna ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco; qui, cum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ int̾iosa ac thenu qui sbimꝑio ambiorigis ⁊ catuolti erãt misit. Hiis militib quintu
tituriu sabinu ⁊lutiu aurũculeru cocta legatos p̾esse nissit. Adhũc modu distrihutis
legionib facillime ĩopie frumẽtane se se mederi posse existimauit: atq haꝵ tam̃ omĩu legi
bus passuuiz centu ꝯtinebant᷑. ip̃e int̾ea quo adlegiones collocatas nimitaq hybernia cõ¬
gnouisset. ĩgallia morari ꝯstituit. ¶Erat incarnatis sũmo loco natus tasgetius. huiꝰ
maiores ĩ sua cuntate regnu optinuerãt. Huic Cesar ꝓeius nirtute atq ĩse beniuolentia
ꝙ ĩ om̾ib bellis singłari eiꝰ oꝑa fuit usus. maioꝵ locum restituerat. tc̾iu hũc iam annu
regnãte inunicis ia multis palam excinitate ⁊ hiis auctorib eu int̾fecerũt. Defertur
cã tes ad cesare. ille ueritꝰ ꝙ ad plures ꝑtinebat neciuitas eoꝵ impulsi deͤficeret. Lutium

Expanded text:
ibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit. Ad hunc modum distributis legionibus facillime inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit. Atque harum tamen omnium lbus passuum centum continebantur. Ipse interea, quoad legiones collocatas munitaque hiberna cognovisset, in Gallia morari constituit. Erat in Carnutibus summo loco natus Tasgetius, cuius maiores in sua civitate regnum obtinuerant. Huic Caesar pro eius virtute atque in se benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius opera fuerat usus, maiorum locum restituerat. Tertium iam hunc annum regnantem inimici, multis palam ex civitate eius auctoribus, eum interfecerunt. Defertur ea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures pertinebat, ne civitas eorum impulsu deficeret, Lucium