comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stius sit libtĩtẽ patno concubinãquam
natrẽ famĩ is haberescũ atilicio sẽtio. ⁊ pu¬
tosolas eas inc̃cubinatuhab̾e p̾sse sine
metucͥminis inquastrupum non c̃mit¬
titur. Qui aũt clãpnatam ad uiterum
ic̾cubinatu habũt ñputo lege uibas
adulteũ teneri quãius suixorẽ eam obe¬
iss teneretur siqua in patroni fuit con¬
tis. ⁊ cõtra non puto camrecte ficẽcia¬

Expanded text:
stius sit patrono libertam concubinam quam matrem familias habere.Cum Atilicino sentio et puto solas eas in concubinatu habere posse sine metu criminis, in quas stuprum non committitur.Qui autem damnatam adulterii in concubinatu habuit, non puto lege Iulia de adulteriis teneri, quamuis, si uxorem eam duxisset, teneretur.Si qua in patroni fuit contis, uel contra, non puto eam recte face
Abbreviated transcription (Latin):
cularꝰ tenebr᷑. ¶dex̾citorib tatiũ.
Itẽlytriis nicͥ caue̾t. s idẽ ꝯstitiu oportẽ
lab̾o scrid̾ ⁊ ħiure utimur. ¶ caupo¬
nes ãt ⁊ stabularios eque eos accipieoꝰ.
qui cauponã ł stabulũ excẽt. ĩstitores¬
ne eoꝵ. Cet̾m si quis oꝑimed uastii fũ¬
gitur. nõ ꝯtinetur. Ut puta atr̃aru ⁊
q saluũ fore receꝑ᷑iut. n et quãcũque
rẽ siue m̃tẽ receꝑint. Iñ ap̃ uilianim

Expanded text:
 tenebitur.De exercitoribus ratium, item lyntrariis nihil cauetur: sed idem constitui oportere Labeo scribit, et hoc iure utimur.Caupones autem et stabularios aeque eos accipiemus, qui cauponam uel stabulum exercent, institoresue eorum. ceterum si qui opera mediastini fungitur, non continetur, ut puta atriarii et sque saluum fore ‹re›ceperint': hoc est quamcumque rem siue
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓ hibere qusquã põt.¬
d̾. Siquit unlus ab arbitro excõpro¬
misso ceb solu̾e pecumã mora fecerit.
renã exꝯpromissodeb s pa soluento pe¬
na lib̾etur. Naute cnͣupone stubula¬
rii ut recepta restituant. R¬

Expanded text:
se prohibere quisquam pot iussus est ‹ab› arbitro ex compromisso soluere pecuniam moram fecerit, poenam ex compromisso debet, sed postea soluendo poena liberatur. NAUTAE CAUPONES STABULARII UT RECEPTA RESTITUANT
Abbreviated transcription (Latin):
lios usus ꝯu̾terẽt. escientes prudẽ¬
resq passi sũt eã pecuniã iopꝰ aque
ductus impẽdi. frustra postulant red¬
di sibi are .p. cyrcensium. quasi plus
debito dederint. cũ sit utnꝙ imquũ
sui impendere. in id opus qd̾ totuo
iõ repetitoem eiꝰ peciie hr̃e c̾dunt.
ꝙ inꝑitia lapsi legis falcidie bñfitio
usu nõ sũt. sciant ignorantiã fcĩ ñ
uns ꝓdẽẽ. nec stultis solere succur¬
n s errantibus. ¶Et licet muni¬
cipium m̃cio in hac epła fiat mã

Expanded text:
lios usus conuerteretur et scientes prudenlios usus conuerteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi. sibi a re publica Cirtensium, quasi plus debito dederint, cum sit utrumque iniqsui impendere in id opus, quod totum ideo repetitionem eius pecuniae habere credunt, quod imperitia lapsi legis Falcidiae beneficio usi non sunt, sciant ignorantiam facti, non iuris prodesse nec stultis solere succurri, sed errantibus'. Et licet municipum mentio in hac epistula
Abbreviated transcription (Latin):
rem diligent̃ inquirendo notã hrẽ
possit. ¶ S iuris igͦrantiã nõ ꝓͥdeẽ. la¬
ixo ita accipiendũ estimat. Si iuris cõ¬
sũiti copiã hrẽt. uł sua prudentia in¬
structus sit. ut cui facile sit. scire ei de¬
trim̃tũ sit uiris igrantia. qd̾ rnͣto icci¬
piendũ est. ¶ Qui igrauit dnm̃ ẽẽ rei
uẽditorẽ plus ĩ uire ẽ q̃ inestimatioẽ
m̃tis c iõ tamaisi existimet se ñ a dño
emere tñ si adnõ ei tradatur dñt efficit᷑.
¶Siꝗsius igrans lege falcidia usus nõ
sit. nocere ei dicit e̾pła diui pii s inp̃¬
cã fid̾i ꝯmissi indebitũ datũ est. sinõ ꝑ
errorẽ fcĩ solutũ est. repeti nõ potest.
quã obr̃e cargiliam hr̃des quicũ ex
testõ eiꝰ peciniã adopus aque ductus
rei .p. cyrtensiũ relictã soluer̃t. ñ solũ
cautões ñ exigerũt. q̃ int̾ poni solent.
ut qd̾ ampliꝰ cepissent municipes qmͣ
ꝑ legem falcidiam licuiss redderent.
Um̃ q̃ stipulanti sũt ne ea sũma ina¬

Expanded text:
 diligenter inquirendo notam habere possit. Sed iuris ignorantiam non prodesse Labeo ita accipiendum existimat, si iuris consulti copiam haberet uel sua prudentia instructus sit, ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod raro accipiendum est. Qui ignorauit dominum esse rei uenditorem, plus in re est, quam in existimatione mentis: et ideo, tametsi existimet se non a domino emere, tamen, si a domino ei tradatur, dominus efficitur. Si quis ius ignorans lege Falcidia usus non sit, nocere ei dicit epistula diui Pii. causa fideicommissi indebitum datum est, si non per errorem solutum est, repeti non potest. quamobrem Gargiliani heredes, qui, cum ex testamento eius pecuniam ad opus aquae ductus rei publicae cirtensium relictam solverint, non solum cautiones non exegerunt, quae interponi solent, ut quod amplius cepissent municipes quam per legem Falcidiam licuisset redderent, verum etiam stipulati sunt, ne ea summa in a
Abbreviated transcription (Latin):
rantia ferenda est factũ igrantis nec
scrũpulosa inquisitio exigñda. Scien¬
tia enĩ hec ħmͦ estimanda est. ut neq
negligentia crassa. aut nimia securi¬
tas satis expedita sit. neꝙ delatoria
curiositas exigatur.

Expanded text:
rantia ferenda est factum ignorantis, ut nec scrupulosa inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aestimanda est, ut neque neglegentia crassa aut nimia securitas satis expedita sit neque delatoria curiositas exigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
.p. ꝓponitur inhũc solũ calũ cessare
repetitonẽ dicendũ est. Qam mitium
ꝯstitutoĩs gnͣale est. demonitrat enĩ
sinõ ꝑeriorẽ fcĩ solutũ sit fidĩ ꝯmis¬
sũ qd̾ indebitũ fuit. nõ posse repeti.
It̃ q⁊ illa pars eque gnͣalis est. ut qui
iuris ignorantia legis falcidie bñfi¬
tio. insi nõ sũt. nõ possũt repetere. ut

Expanded text:
proponitur, in hunc solum casum cessare repetitionem dicendum est. nam initium constitutionis generale est: demonstrat enim, si non per errorem solutum sit fideicommissum, quod indebitum fuit, non posse repeti: item et illa pars aeque generalis est, ut qui iuris ignorantia legis Falcidiae beneficio usi non sunt, ‹non› possint repetere: ut
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. nõ ced̾it ei ip̃s. s si sciat ꝗdẽ d̃¬
functũ eẽ cognatũ. nessciat aũt ꝓxi¬
mitatis nõie bõꝵ⁊ possessionẽ s de¬
e̾rat. Id̾ est si fr̃ ꝯsanguineus def¬
uncti ẽdat matrẽ potiorem eẽ.¬
¶ Siquis nesciat se cognatũ eẽ int̃oi
inure. int̃dũ infacto errat. Nã qsi
lib̾m se ẽẽ ciex quib natus sit. sc̃i¬
at iura aũt cognatioĩs hr̃e se ne¬
sciat. in iure errat. At si quis forte
expõitus. quoꝵ parentũ eẽt. igͦret
forrasse qi ẜuiat. alic̾ putans se ẜuũ
eẽ. infacto mag̃ quam iniure er¬
rat. Itẽ siꝗs sciat ꝗd̾ alii d̾latã eẽ
bor̃s possessionẽ. nesciat aũt ei tp̃s
p̃tĩsse bonoꝵ possoĩs. infacio errit.
Id̾ ⁊⁊ si putet ineum bõꝵ possionẽ
accepisse.S sisciat eum hõꝵ possoẽo¬
nõ petisse. tp̃s quoꝙ ei p̃t̾erisse igno¬
ret aũt sibi ex successorio capite ꝯpe¬
tere bõꝵ possionẽ. cedet ei tp̃s. qr ĩ
iure errat. Id̾ dicemus siexasse ñs

Expanded text:
 si sciat quidem defunctum esse cognatum, nesciat autem proximitatis nomine bonorum possessionem sibi deerrat. idem est, si frater consanguineus defuncti credat matrem potiorem esse. Si quis nesciat se cognatum esse, interdum in iure, interdum in facto errat. nam si et liberum se esse et ex quibus natus sit sciat, iura autem cognationis habere se nesciat, in iure errat: at si quis forte expositus quorum parentium esset ignoret, fortasse et seruiat alicui putans se seruum esse, in facto magis quam in iure errat. Item si qui‹s› sciat quidem alii delatam esse bonorum possessionem, nesciat autem ei tempus praeterisse bonorum possessionis, in facto errat. idem est, si putet eum bonorum possessionem accepisse. sed si sciat eum non petisse tempusque ei praeterisse, ignoret autem sibi ex successorio capite competere bonorum possessionem, cedet ei tempus, quia in iure errat. Idem dicemus, si ex asse heres
Abbreviated transcription (Latin):
.f. mues acõmilitone hr̃s inititutus
nesciat sibi q̃ sine patre licere adire
ꝑ ꝯstitutiones pͥncipales uis igrare põt
⁊ id̾o ei dies aditionis ceom d fcĩ igno¬
rantia ita demũ cuiq ñ nocet. si nõ
ei sũma negligñtia obitatur. ꝗd enĩ
sioẽs inciitate sciant. ꝙ ile̾ solus
igrat. ⁊ recte labeo diffiuit scĩam. ne

Expanded text:
es a commilitone heres institutus nesciat sibi etiam sine patre licere adire per constitutiones principales, ius ignorare potest et ideo ei dies aditionis cedit. Sed facti ignorantia ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim si omnes in ciuitate sciant, quod ille solus ignorat? et recte L
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ .ł. uns ignor̾antiã nõ ꝓdest
icquirere uolentib. suũ uero peten
tib non nocet.
indãpnis uł ꝯpendus obest. Iuris aũt
error nec femirus inꝯpendus ꝓdẽ.
cet̃õ om̃ib iuris error indampnis
rantiã cũꝙ nocere. facti u̾o igrantiã
nõ nocere. iudeamꝰ igͥ inquib spetie¬
b locũ hr̃e possit. eo ante p̃misso qd̾
minorib xxu. anñis ius ignorare
ymissũ est. qd̾ i infeminis inquib¬
dam caĩs ꝓp̃t sexus ĩfirmitatẽ dr᷑ ⁊ ĩo
sicubi nõ est delictũ. S uiris igrãtia
nõ ieduntut. hac rõe. siminor .xxu.

Expanded text:
ionum. Iuris ignorantia non prodest adquirere uolentibus, suum uero petentibus non nocet. in damnis uel compendiis obest, iuris autem error nec feminis in compendiis prodest: ceterum omnibus iuris error in damnis rantiam cuique nocere, facti uero ignorantiam non nocere. uideamus igitur, in quibus speciebus locinque annis ius ignorare permissum est. quod et in feminis in quibusdam causis propter sexus infirmitatem dicitur: et ideo sicubi non est delictum, sed iuris ignorantia, non laedu
Abbreviated transcription (Latin):
que ignorabut facile asseuerare. int̃
p̃monẽ d̾buit furẽ ẽẽ. hͥñdebuit faci¬
lis esse adtemerariã iudicãtionẽ.¬
¶ Si uenditor dolo fecĩt ut rẽ płis uẽ¬
deret. puta de artifitio m̃titus est

Expanded text:
quae ignorabat adseuerare. inter onere debuit furem esse, hic non debuit facilis esse ad temera‹ria›m indicationem.Si uenditor dolo fecerit, ut rem pluris uenderet, puta de artificio mentitus
Abbreviated transcription (Latin):
quas dam de hr̃ditate ⁊ ustrum̃ta
⁊ mancipia uilicus quidam subt̃¬
xiss quib subtracus facile qua¬
siminimo ualeret hr̃oitas. ut si¬
bi ea uenderetur ꝑsuauit. anuẽditi
t̃cte ñ fuissẽt. ¶Itẽ uilianꝰ colũ
sciret fundũ płib muicipus le¬
gata debere. intabula quid̾ ꝯscpͥsit
uni municipio deb̾i. ueꝵ p̾a legẽ
ꝯsignauent siqua trbutoꝵ aut uec¬
tigalis inditionis ue ꝗd noĩe aut
adiue collationẽ pr̃are oportet. id
emptorẽ dare facere oportere pr̃are
q . R̵. exẽpto eum teneri. qiͣ decepͣns

Expanded text:
quasdam ex hereditate et instrumenta et mancipia Bellicus quidam subtraxisset, quibus subtractis facile, quasi minimo ualeret hereditas, ut sibi ea uenderetur persuasit: an uenditi tractae non fuissent.Idem Iulianus dolum sciret fundum pluribus municipiis legata debere, in tabula quidem conscripserit uni municipio deberi, uerum postea legem consignauerit, si qua tributorum aut uectigalis indictionisue quid nomine aut ad uiae collationem praestare oportet, id emptorem dare facere praestareque oportere, ex empto eum teneri, quasi decepisset
Abbreviated transcription (Latin):
sudita ẽẽ scii Sił sciens roticuit q
ep̃torẽ decepit. oiã decrim̃ta q̃ exea ep̃¬
uitio tigni corruent. ediũ estima¬
nonẽ. siue pecora ꝯtagiõe morbo.¬
si pecoris ꝑierint. ꝙ int̾fuit ydonee
uenisse. erit p̃standũ. ¶It ꝗ furẽ
uendidit aut fugitiuũ siquidem
sciens pr̃are debebit. ꝗͣti empton
int̃ fuit ñ decipi  diuͦ igrans uẽti¬
noris ep̃turus eẽt si eũ eẽ sugitiuũ
scis cͥca furẽ ñ tenẽtur. differentie
ei̾ctõis noĩe tenetur uenditor. fu
tinet. qsi alios secũ sollicitnũ ut
fugẽnt. uł res q̃idam abstulit.¶ ꝙd
uideamꝰ an exẽpto teneat ⁊iputo

Expanded text:
reticuit et emptorem decepit, omnia detrimenta, quae ex ea empuitio tigni corruerunt, aedium aestimationem, siue pecora contagione morbosi pecoris perierunt, quod interfuit idone‹a› uenisse erit praestandum.Item qui furem uendidit aut fugitiuum, si quidem sciens, praestare debebit, quanti emptoris interfuit non decipi: si uero ignorans uendinoris empturus esset, si eum esse fugitivum scisset, circa furem non tenetur: differentiae evictionis nomine tenetur venditor, furontinet, et si alios secum sollicitavit ut fugerent, vel res quasdam abstulit. Quid videamus, an
Abbreviated transcription (Latin):
rem p̃tu offerat. ñ dum ẽ exẽpto
acrõ. uenditor eͥ qiͣ pignꝰ retinere ᷤ¬
põt. eam rẽ quã uendidit unde q̃r
si pars sit p̃tu soluta qres tͣdita pꝰa
eicta sit. utrũ eiꝰ reĩ ꝯsequetur p̃ti¬
um integrũ exempto agens anu̾¬

Expanded text:
tem offerat, nondum est ex empto actio: uenditor enim quasi pignus retinere potes‹t› eam rem quam uendidit.Unde quaeritur, si pars sit pretii soluta et res tradita postea euicta sit, utrum eius rei consequetur pretium integrum ex empto agens an
Abbreviated transcription (Latin):
puto iroitẽ iustum. nõ merã ne¬
gotioꝵ gestoꝵ actõnẽ ĩnũtari si sol¬
natura indulgeat. diuus aũt mar¬
cus rescpͥsit eum nr̃dẽ qui ꝓhibet
fimerari ab eo quẽ restator elegĩt.
nõ recte facere penã tñ ineũ statutã
ñ eẽ. ¶ Qui mandato alteriꝰ fime¬
mãdauit fimerand̾ siue soliũtei
cui mandauit. suĩ deb qõsipupuiꝰ
impendit. lucrarie eum hr̃dem
iniqũ ẽ si aut pupillus fimꝰ adse
ꝑtinens sine tutoris auctoritate
mandauit. dandã meũ act̃õñe ar

Expanded text:
 non meram negotiorum gestorum actionem imitari, sed solnatura indulget. Divus autem Marcus rescripsit eum heredem, qui prohibet funerari ab eo quem testator elegit, non recte facere: poenam tamen in eum statutam non esse. Qui mandatu alterius funemandauit funerandum, siue soluit ei cui mandauit siue debet. quod si pupillus impendit: lucrari enim heredem iniquum est. si autem pupillus funus ad se pertinens sine tutoris auctoritate mandauit, dandam
Abbreviated transcription (Latin):
sepelliret. ne insepultus iaceret.
irdiciliqueat nõ debet eñ quicõ¬
uenitur absoluere. quis e̾ sine
pietatis intentõe. alienũ cadau̾
fimerat õportet gͣ testari. que qͦ
aĩo fimerat. ne pꝰa patiãt q̃stionẽ.
¶płiq filii cũ parentes suos fu¬
nerant uł alii qui hr̃des fieri pꝰsũt.
licet ex hoc ip̃o neq phĩde gestio
neq aditio p̃sumĩt. tñ ne uł mi¬
scuisse se neccessam uł ceteri pro
hr̃degessisse uid̾antur. solẽt ꝓ te¬
stari pietatis grã fac̾e sepulturam
qd̾̃ si suꝑnacuo fult factum ad il¬
lud semunire uident. ne ĩmiscu¬
isse se c̾dantur nõ adillud ut scptũ
ꝯsequant᷑. quippe ꝓtestantur pie¬
tats grãid se facere. pleniꝰ gͥ eos te¬
stari oporret ut ⁊ lumptꝰ possint ser¬
nare. ¶ Fortassis quii possit dice̾
int̾dum ꝑt̾e sũptus facti posse re¬
cuꝑari. ut siquis. ꝓparte qͣi negoti¬
um geres ꝓparre pietatis gr̃a id fa¬

Expanded text:
sepeliret, ne insepultus iaceret, iudici liqueat, non debet eum qui conuenitur absoluere: quis enim sine pietatis intentione alienum cadauer funerat? oportebit igitur testari, quem quo animo funerat, ne postea patiatur quaestionem. Plerique filii cum parentes suos funerant, uel alii qui heredes fieri possunt, licet ex hoc ipso neque pro herede ge‹s›tio neque aditio praesumitur, tamen ne uel miscuisse se necessarii uel ceteri pro herede gessisse uideantur, solent testari pietatis gratia facere se sepulturam. quod si superuacuo fuerit factum, ad illud se munire uidentur, ne miscuisse se credantur, ad illud non, ut sumptum consequantur: quippe protestantur pietatis gratia id se facere. plenius igitur eos testari oportet, ut et sumptum possint seruare. Fortassis quis possit dicere interdum partem sumptus facti posse reciperari, ut quis pro parte quasi negotium gerens, pro parte pietatis gratia id fa
Abbreviated transcription (Latin):
iñdũ sũptuom̃ino nõ deb̾ ad mit¬
tere modicũ factum si forte in con¬
tumelia defuncti hoĩs locuplectiᷤᷤ
modicus factus sit. nã nõ debet
huiꝰ mõi rõẽ habere c̃ ꝯtumeliã
defuncti fecisse ind̾atur. ita eum
fimerando. ¶Siquis dũ se hĩdem
putat. patrem . f. funerauit. fim e¬
raria actõe uti nõ potiͣt. qr nõ hoc
ammo fecit qi alienũ negotium
gerens. cuta trebatiꝰ. ⁊ procuł putãt

Expanded text:
umptum omnino non debere admittere modicum factum, si forte in contumeliam defuncti hominis locupletis modicus factus sit: nam non debet huius rationem habere, cum contumeliam defuncto fecisse uideatur ita eum funerando. Si quis, dum se heredem putat, patrem familias funerauerit, funeraria actione uti non poterit, quia non hoc animo fecit, quasi alienum negotium geren
Abbreviated transcription (Latin):
eͦ si exuoluntate quid̃ intestatõis¬
quid inpeniũ est. sciendũ ẽ nec
notuntatẽ qurom sequendam
sires egͥdiatur iustam sũptꝰ rati¬
onẽs ꝓmodo aut̃ facultatũ sup̃tꝰ
grã fecit nͥ hoc animo quasi recep¬
turus sũptum q̃ fecit. qita imꝑa¬
tor nr̃ rescpͥsit. Igitur eestimãdũ
erit arbitro ⁊ ꝑpendendũ. quo aĩo
sũptꝰ factus sit. urrũ negotiũ ꝗ d̃
functi uł hr̃dis ge̾rit. uł ip̃iꝰ hum

Expanded text:
ergo si ex uoluntate testatoris impensum est? sciendum est nec uoluntatem sequendam, si res egrediatur iustam sumptus rationem, pro modo autem facultatium sumptum gratia fecit, non hoc animo quasi recepturus sumptum quem fecit: et ita imperator noster rescripsit. igitur aestimandum erit arbitro et perpendendum, quo animo sumptus factus sit, utrum negotium quis uel defuncti uel heredis gerit uel ipsius hu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Et siquis inpẽdiat cũ qui
emit quomuinꝰ res ei tradant. p̃torẽ
iutuenire oport̾e. tueriq hunꝰ moi
factum siquid̾ quis impeonat. qͥuo
minꝰ ei res uendite tradant. ¶ Si
colonꝰ uł inquilmꝰ sit. is qui mortũ
est nec sit uñ fim̾etur. exinuecris¬
⁊ illatis eum fim̾antũ põꝑ scubit.
cisiquid suꝑfluũ remãserit hoc pro
debita pẽsitatõe detineri s ꝯ sires
legate sunt atestatore. decuiꝰ fimere
manut mittẽ oportet. satiꝰ est e̾ de
suo restatoẽm fimerari quã aliquo
legata ꝯsequi. s si addita fiuͣt pͥa
hĩditas res emptori auferenda nõ ẽ
qr bone fid̃i possessor ẽ. cr oñiu hãt ꝗ
actore iudice ꝯꝑauit. legatariũ tm̃
tap̃no affici. ¶ Si cui fimeris su
culpa testator mandaui̾t. cille ac¬
cepta petimnia fimꝰ nõ duxĩt detolo
aetõne ineũ tantũ mela scpsit. c̃co¬

Expanded text:
Et si quis impediat eum qui emit, quo minus ei res tradantur, praetorem intervenire oportere tuerique huiusmodi factum si quid impediat quo minus ei res venditae tradantur. Si colonus vel inquilinus sit is qui mortuus est nec sit unde funeretur, ex invectis illatis eum funerandum Pomponius scribit et si quid superfluum remanserit, hoc pro debita pensione teneri. sed et si res legatae sint a testatore de cuius funere manus mittere oportet: satius est enim de suo testatorem funerari, quam aliquos legata consequi. sed si adita fuerit postea hereditas, res emptori auferend‹a› non est, quia bonae fidei possessor est et dominium habet, qui auctore iudice comparauit. legatarium tamedamno adfici. Si cui funeris sui curam testator mandauerit et ille accepta pecunia funus non duxerit, de dolo actionem in
Abbreviated transcription (Latin):
neum adquẽ dotis noĩe quit
ꝑuenĩt. dat p̃tor funerariã act̃onem.
equissimũ ẽ isũ ẽ ueterib mulicres
qͣi epatmonus suis. ita dedotibus
fimerari. q eũ qui morte mułis dotẽ
lucratur. infumus ꝯferre deb̾e. siue
pat᷑ mułis ẽ siue maritus.

Expanded text:
eum, ad quem dotis nomine quid peruenerit, dat praetor funerariam actionem: aequissimum enim uisum est ueteribus mulieres quasi de patrimoniis suis ita de dotibus funerari et eum, qui morte mulieris dotem lucratur, in funus conferre debere, siue pater mulieris est siue maritus.
Abbreviated transcription (Latin):
undetur is demũ qui id̾o fint. ut fu¬
mis ducatut sineq̃uo fimꝰ duci ñ
possit. ut putasiquid impensum ẽ
melationem mortui. s ⁊⁊ quid in
locũ fuit errogatũ inquẽ mornius
inferetur. sun̾is cã urd̃i impensum
labeo scribit. qi necͣtͣio locus ꝑatur.
inquo corpus ꝯditur. ¶Impensa
neretur. Ioẽq est ⁊ siquid ad corpꝰ
collocãdã nõ aũt oportet orͣnam̃ta
cũ corporib ꝯdi. nec quid aluid n¬
uiꝰ modi qd̃ homines simplitiores
fatiunt. ¶hec actõ qui funerari¬
a dicitur. exbono q equo orĩt. con¬
tinet. ãt fim̾is causa tantũ m̃pẽ¬
sam nõ q̃ cẽtorum sumptuum.
Equũ aũt accipitur. exdignitate
eius qui fim̾atus ẽ exͥcã extͥp̃r ex

Expanded text:
uidetur is demum, qui ideo fuit ut funus ducatur, sine quo funus duci non possit, ut puta si quid impensum est in elationem mortui: sed et si quid in locum fuerit erogatum, in quem mortuus infer‹r›etur, funeris causa uideri impensum Labeo scribit, quia necessario locus paratur, in quo corpus conditur. Impensa neretur: idemque et si quid ad corpuscollocandam. Non autem oportet ornamenta cum corporibus condi, nec quid aliud huiusmodi, quod homines simpliciores faciunt. Haec actio quae funeraria dicitur ex bono et aequo oritur: continet autem funeris causa tantum impensam, non etiam ceterorum sumptuum. aequum autem accipitur ex dignitate eius qui funeratus est, ex causa, ex
Abbreviated transcription (Latin):
mantato hr̃ois fimerauit. nõ posse
eum fimeraria agere. labeo scribit.
quia mandati actõne̾nt. si m̃ quasi
negotiũ hr̃dͥis gerens fimerauit. li¬
cet ratum nõ nt̃. tñ fimeraria eum
igere posse labeo scribit. ¶datur
m̃t hec actõ adu̾sus cos ad quos simꝰ
ꝑtinet. ut puta adu̾sus hĩdẽ bõꝵ ue
possessorem cetõsq successores. ⁊:¬

Expanded text:
uit, non posse eum funeraria agere Labeo scribit, quia habet mandati actionem. Si tamen quasi negotium heredis gerens funerauit, licet ratum non habeat, tamen funeraria eum agere posse Labeo scribit. Datur autem haec actio aduersus eos ad quos funus pertinet, ut puta aduersus heredem bonorumue possessorem ceterosque successores.
Abbreviated transcription (Latin):
iure nõ ꝑiut usũ fructũ. Nõ mag̃
quã usucapio ꝓetãtis que pꝰ ꝯstitutũ
usũ fructũ ꝯtingit. debebit planere¬
negariusus fruct᷑ ꝑ secutõ. si ei qui
noxe accepitlitis estimatõ ñ offe¬
tatur a fructuario. ¶ Siqui ẜuñ

Expanded text:
usum fructum, non magis quam usucapio proprietatis, quae post constitutum usum fructum contingit. debebit plane denegari usus fructus persecutio, si ei qui noxae accepit litis aestimatio non offeratur a fructuario. Si quis seruum
Abbreviated transcription (Latin):
ad illã ꝯtrou̾siam ꝑmet arbit̃ eẽde¬
sigerat. ¶Si arbit eta prom̃tiass
nic̾ utd̃i titiũ tebere seio. tam ⁊ siseĩ
nõ uetiuiss petere. tñ siquit petiss ui
d̃i cẽ snãm arbitti fecisse. Eridofiliꝰ
⁊ trebmnꝰ responder̃t. ¶ Solutioĩ diẽ
posse arbitru starue̾re puto. Et itaci
Ut puta quãtu ei debes retde. di iussõi

Expanded text:
ad illam controuersiam pertinet, arbiter esse desierat. Si arbiter ita pronuntiasset nihil uideri Titium debere Seio: tametsi Seium non uetuisset petere, tamen si quid petisset, uiiam arbitri fecisse: et id Ofilius et Trebatius responderunt. Solutioni diem posse arbitrum statuere puto: et ita etut puta: 'quantum ei debes redde': 'diuisioni
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Sicum dies apromissi firẽt
plato die litigatorec denuo ineũ ꝯpͣro¬
missiũt ñ scõi ꝯprontiissi arbitriũ roce¬
ꝑit. nõ eẽ cogñtũ teciꝑe. si ip̃e ĩ mora
nõ fuit quominꝰ partib suis fungerẽt.¬

Expanded text:
si cum dies compromissi finiretur, prolato die litigatores denuo in eum compromiserint nec secundi compromissi arbitrium receperit; non esse cogendum recipere, si ipse in mora non fuit, quo minus partibus suis fungeret
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯproiilo ĩ oẽtequo acͦtũsit ut con¬
ꝓ mitretur. Inpune gͥ ei ñ parebitur
si uio loco id̾eẽ iussit. Auit g̾sino ap¬
parent dequo loco actũsit. meli̾dicet᷑
eũ locũ ꝯtineri uͥ ꝯͣpromnssũ ẽ.¶ Quid
tñ sr in eoloco qui sit cͥca uroẽ atẽẽ ni¬
tores fatile eo loco uenire pꝰiũt. S si
in aliquẽ locũ ĩhonestũ ateẽ uisserit.
puta ut inpopina uł ĩ lupanai̾out ui¬
uimꝰ ait. sine dubio ĩpune ei ñ pirebñ.¬

Expanded text:
promisso inesse, de quo actum sit ut promitteretur: impune igitur ei non parebitur, si alio loci adesse iusserit. quid ergo, si non appareat, de quo loco actum sit? melius dicetur eum locum contineri, ubi compromissum est. quid tamen si in eo loco, qui sit circa urbem, adesse iutores facile eo loci uenire possint. Sed si in aliquem locum inhonestum adesse iusserit, puta in popina‹m› uel in lupanarium, ut Uiuianus ait, sine dubio impune ei non pareb
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ dnm̃ suũ arbitrabatur lib̾tate
accepta sidecem ãnis exdie mortic
p̃finitam qͣtitatem ut iussus erat
dedit. pꝰmodum se ingenuũ ꝯꝑit.
nec reliquoꝵ ãnoꝵ dedit ⁊ ꝓnĩti¬
atus ẽ ingenuus. q̃sitũ est. in pecunĩ
qͣ m̃dib deoit. ut indebitam tatam
repetere. ⁊ qua accoẽ possit. respõdit
si eam pecimiam dedit. que neque
exoꝑib sus neq exre eiꝰ cui brã fid̾
ẜuiebat. q̃sita sit. posse repẽti. ¶ tũ¬
tor c̾oitori pupilli sin plusquã debe¬
batur exsolu̾it. ĩ tutele iuditõ pup¬
illo nõ inputanit. q̃roan repetitõẽ
rou̾sus c̾ditorem hab̾et. respondi ha¬
be̾re. ¶ titius cũmultos c̾ditores hi¬
beret. inquib ⁊ senĩ. bona sn̾a pͥua¬
tim facta uẽditõe meuio ꝯcessit. ut
sans c̾ditorib facẽt. s meuiꝰ soluit
pecuniã seio tãquã debitam q̃ iam¬

Expanded text:
quem dominum suum arbitrabatur, libertate accepta, si decem annis ex die mortis praefinitam quantitatem ut iussus erat dedit, postmodum se ingenuum comperit nec reliquorum annorum dedit et pronuntiatus est ingenuus: quaesitum est, an pecuniam, quam heredibus dedit, ut indebitam ssit. respondit, si eam pecuniam dedit, quae neque ex operis suis neque ex re eius, cui bona fide seruiebat, quaesita sit, posse repeti. Tutor creditori pupilli sui plus quam debebatur exsoluit et tutelae iudicio pupillo non imputauit: quaero an repetitionem aduersus credi torem haberet. respondit habere. Titius cum multos creditores haberet, in quibus et Seium, bona sua priuatim facta uenditione Maeuio concessit, ut satis creditoribus faceret: sed Maeuius soluit pecuniam Seio tamquam debitam, q
Abbreviated transcription (Latin):
quo posseoit p̃stet. Ꝙ siñdũ eũ usuce¬
ꝑit absoluẽoũ eũ siñ cautionib ut
nicͥ caueat petitorideꝑseqñta eare quo
mmnꝰ enĩ petitor entirẽ ꝑsequi pot q̃
uis e interĩdũ infuga sit. usucipiat.

Expanded text:
quo possedit praestet. quod si nondum eum usucepit, absoluendum eum sine cautionibus, ut nihil caueat petitori de persequenda ea re: quo minus enim petitor eam rem persequi potest, quamuis interim, dum in fuga sit, usucapiat?
Abbreviated transcription (Latin):
lo ip̃e possessor tesier̾t possid̾e. ⁊ aliꝗs
noĩnẽ iniuria occid̾it aut p̃tiũ hoĩs
aut actões suas p̃stare cogetur. utrum
eoꝵ uolui̾t actõ S ⁊ifructꝰ quõ ab alio
possessore ꝑcepit restiniere eũ oportet.
lucrũ enĩ exeo hoĩe quilite ẽẽ ceperit.
facere nõ deb S fructꝰ eiꝰ p̃is quo tp̃r
possessus ẽ abeo qui eiuc̾it restituere¬

Expanded text:
ossessor desierit possidere et aliquis hominem iniuria occiderit, aut pretium hominis aut actiones suas praestare cogetur, utrum eorum voluerit actor. sed et fructus, quos ab alio possessore percepit, restituere eum oportet: lucrum enim ex eo homine, qui in lite esse coeperit, facere non debet. sed fructus eius temporis, quo tempore possessus e
Abbreviated transcription (Latin):
snffic̃ corpꝰ ap̃m restitui s opꝰ est. ut ꝯcã
rei restituatur. idẽ ut õe nãt peritor
ꝙ habitutus foret. si eo tp̃t quo iuditiũ
accipiebãt. testinit᷑ illi hõ fuiil ¶ Itaq
partus ancille restramdeb q̃uis pꝰ e
ditus sit quã matrẽ enis pꝰ acceptum.
Scilicet iuoitiũ possessor uslceꝑit quo
tio tetolo necessaria est.
diri debuĩt. Nã si integre oppiõis uide¬
batur ut si debuĩt custodiri. absoluẽtꝰ

Expanded text:
sufficit corpus ipsum restitui, sed opus est, ut et causa rei restituatur, id est ut omne habeat petitor, quod habiturus foret, si eo tempore, quo iudicium accipiebatur, restitutus illi homo fuisset. itaque partus ancillae restitui ceptum scilicet iudicium, possessor usuceperit: quo tio de dolo necessaria est. diri debuerit. nam si integrae opinionis videbatur, ut non debuerit custodiri,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdep̃ñdus est. ¶ possid̾e at iliquis de¬
bet utiq ⁊litic ꝯtestate tp̃re ⁊ quo res
iudicatur. ꝙͥ litis ꝯtestatõnis tp̃r pose¬
dit.cũ ãt res iudicatur sine dolo malo
amisit possessionẽ ibsoluẽdut ẽ rossec¬
sor. ¶Itẽ silitis ꝯtestate ip̃t m̃posserit
quo ãt iudicatur possitet. probantaest

Expanded text:
demnandus est. Possidere autem aliquis debet utique et litis contestatae tempore et quo res iudicatur. quod si litis contestationis tempore possedit, cum autem res iudicatur sine dolo malo amisit possessionem, absolvendus est possessor. item si litis contestatae tempore non possedit, quo autem iudicatur possidet, probanda est
Abbreviated transcription (Latin):
iutiaꝵ ꝯpetere accõnẽ petitori. ¶ Si
quis rẽ exnẽcessitate distraxit. fortas¬
sis hinc offo̾ iudicis succuxrẽt ut p̃ti¬
umdũtaxit debeat restit̾iere. Nã cisi fr¬
uct ꝑceptos oistrax̾ ne cõrũpant. eque
nõ ampli ꝗ ytiũ p̃stabit. ¶ Itẽ sifer
te agͥ fuit qui petitus ẽ. ⁊militib adsigͣ¬
tus est. modico hõnois gr̃a possessori
tato mnoc resttiuere debeat. ⁊puto pte¬
demorĩnũ sit sinedolo ci culya possessois.

Expanded text:
um competere actionem petitori. Si quis rem ex necessitate distraxit, fortassis huic officio iudicis succurretur, ut pretium dumtaxat debeat restituere. nam et si fructus perceptos distraxit, ne corrumpantur, aeque nte ager fuit qui petitus est et militibus adsignatus est modico honoris gratia possessori dato, an hoc restituere debeat? et puto praedemor
Abbreviated transcription (Latin):
restitui tebeat. scilicet sip̃sens ñ sit.
⁊ ñ malũẽ sibone fid̃i possessor s. is
c̃quo agaut ibi restitui ubi res sit. aũ
ubi ad s sũptib uetetoĩ. qui extra
sis. ꝑiculo ibiubi iudicat᷑. rẽ restitui.
ic̃ e terestitutõe cũ satisdat õe cauebĩt.¬

Expanded text:
restitui debeat, scilicet si praesens non sit? et non malum est, si bonae fidei possessor sit is cum quo agitur, aut ibi restitui ubi res sit: aut ubi agitur: sed sumptibus petitoris, qui extra sis et periculo ibi, ubi iudicatur, rem restitui: tunc enim de restitutione cum satisdatione cavebit
Abbreviated transcription (Latin):
¶Loca sacia itẽ religiosa qͣi nr̃a uirẽ ac¬
tione peri ñ possũt. ¶ Si quis reisue
alienĩ rẽ ita adiecitut pars eiꝰ fieret. ue¬
minũeiꝰ totiꝰ rei effici. uereu antuan
suĩuictũ ⁊ sipnũ. pleriq recte dicunt.

Expanded text:
sacra, item religiosa quasi nostra in rem actione peti non possunt. Si quis rei suae alienam rem ita adiecerit, ut pars eius fieret, ueminum eius totius rei effici uereque statuam suam dicturum et scyphum plerique recte dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃. Qffitiũãt uidicis in hac actõe
hoc eit. ut iudex inspĩtiat anxeus u̾¬
sid̾at. nec adrẽ ꝑtinet ex quata possi¬
deat. Ubi enĩprobaui rẽ meãoẽ. ne¬
cesse habebit possessor restiruere qui
ñ obitiet aliquã excẽptõe. Qudã tñ
ut pegasus ait. eam solã possessionẽ
putauert᷑ hac actõe ꝯplecti q̃ locũ
lit̃ ĩ int̃oicto uti possidetis ł utbi ẽ

Expanded text:
tum. Officium autem iudicis in hac actione in hoc erit, ut iudex inspiciat, an reus possideat: nec ad rem pertinebit, ex qua causa possideat: ubi enim probaui rem meam esse, necesse habebit possessor restituere, qui non obiecit aliquam exceptionem. quidam tamen, ut Pegasus, eam solam possessionem putauerunt hanc actionem complecti, quae locum habet in interdicto uti possidet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat᷑. siexequis partib funtũ mͥ te¬
cũ ꝯmunẽ tu ⁊ lutiꝰ titiꝰ possidͥeatis.
ñ abutrisq q̃ d̾rãtẽ petẽ me deb̾e. set
atitio qui nõ sitons totũ semissẽsalit
atꝙ sic̾tis regionib possideatis eũ fũ¬
dum. Nãtẽ sinedubio ciate ⁊antio
partes fudi petẽ me deb̾e. Quotiẽs
enĩ c̾taloca possidebunt᷑. necessario
inhis aliqũa partẽ meãee̾. Et iõ ate
ꝙ qatitio quadrãtẽ me petẽ debere.
que ditsctõ neꝙ inre mobili neq

Expanded text:
fundum mihi tecum communem tu et Lucius Titius possideatis, non ab utrisque quadrantes petere me debere, sed a Titio, qui non sit dominus, totum semissem. aliter atque si certis regionibus possideatis eum fundum: nam tunc sine dubio et a te et a Titio partes fundi petere me debere: quotiens enim certa loca possidebuntur, necessario in his aliquam partem meam esse: et ideo te quoque a Titio quadrantem petere debere. quae distinctio neque in re
Abbreviated transcription (Latin):
omp. Sed si cõn ca res emptori
cũ alio sit. dici debet scisso p̃tio ꝓpaͬte
agri uenditi. uł ertore uł dolo plus
demõstrauit to tñ demõstratũ acci¬
nus scribit. de uacua possõe ꝑ fuuor¬

Expanded text:
m. Sed si communis ea res emptori cum alio sit, dici debet scisso pretio pro poagri uenditi uel errore uel dolo plus demon‹s›trauerit, id tamen demonstratum accinus scripsit de uacua possessio
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ⁊̃ ĩ hc̃ casũ prospicere. ut siquis
mins partib edium ꝑiculost posi¬
tum cet̾ nocẽt. ¶Ait p̃tor nequis
insuggrũda ꝓtecto ue. hec uba ne
minos ediũ siue in habitent. si

Expanded text:
etiam in hunc casum prospicere, ut, si quid in his partibus aedium periculose positum esset, non noceret. Ait praetor: 'ne quis in suggr‹u›nda protectoue.' haec uerba 'ne minos aedium, siue inhabitent
Abbreviated transcription (Latin):
tor ait cuscasus nocẽ possst. ex hic
u̾bis manifestat. nõ eẽ quicqruo
uõitũ est. S quicquid ita põitum
est ut nocere possit. hoc solũ ꝓspi¬
cere p̃torẽ ne possit noce̾. llec spẽc¬
tamꝰ ut noceat s oiõ si noc̾e possit
edicto locus fit. cohercetur at̃qui
põitu habuit siue nocuit siue nõ¬
ci cũ pictor inꝑgula clipeũ uł tabu¬
lam exp̃oit̾a habuiss eaq excidiss
ci trãseunti tũpnũ quid dediss ẜuus
resp̃odit. adexemplũ huiꝰ actõis dai
oportere actõñe hãc eñi ñ ꝯpete
pstam eẽ. quia neq insuggrũda
neꝙ in protecto tabula fuerat põi¬
ta. Iõ ẜuandum respondit aisiam¬
xhora exreticło suspẽsa d̾cidiss. ⁊ dipnũ
d̾diss. qr ⁊ legitima ⁊ honoraria.
acrõ deficit. ¶Ista at̾ acrõ popu

Expanded text:
casus nocere posset'. ex his uerbis manifestatur non omne quidquid positum est, sed quidquid sic positum est, ut nocere possit, hoc solum prospicere praetorem, ne possit nocere: nec spectamus ut noceat, sed omnino si nocere possit, edicto locus sit. coercetur autem, qui positum habuit, siue nocuit id et cum pictor in pergula clipeum uel tabulam expositam habuisset eaque excidisset et transeunti damni quid dedisset, Seruius respondit ad exemplum huius actionis dari oportere actionem: hanc enim non competere palam esse, quia neque in suggrunda neque in protecto tabula fuerat posita. idem seruandum respondit et si amphora ex reticulo suspensa decidisset et damni dedisset, quia et legitima et honoraria actio deficit. Ista autem actio
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt. siforte uestim̃ta eiꝰ ł quid
alius scissũ corrũptũ u̾e est s ad
a que incorpus eus admittunt.¬
¶ Sitilĩ familias cenaculũ ꝯduc¬
tum nabuĩt ꝯinde deiectũ ł effusũ
ꝗd sit. depeculio inpatrẽ ñ datur.
qr nõ ex ꝯtrͣactu uł qi uenit. in
ipm̃ itaq filiũ hec accõ ꝯpetit.
¶Cũ ẜuus habitator est utrũ no¬
xał actõ tanta sit. qr nõ est exnegõ
g̃esto an depeculio. qi nõ exdelicto
ẜui uenit. neꝙ eñi recte ẜui t̃r.
noxa cũ ẜuus mc nociñt. S ego
puto inpunitũ ẜĩ &ẽ ñ õportẽ¬

Expanded text:
estimenta eius uel quid aliud scissum corruptumue est, sed ‹ad› ea, quae in corpus eius admittuntur. Si filius familias cenaculum conductum habuit et inde deiectum uel effusum quid sit, de peculio in patrem non datur, quia non ex contractu uenit: in ipsum itaque filium haec actio competit. Cum seruus habitator est, utrum noxalis actio danda sit, quia non est e‹x› negotio gesto? an de peculio, quia non ex delicto serui uenit? neque enim recte serui dicitur noxa, cum seruus nihil nocuerit. sed ego puto i
Abbreviated transcription (Latin):
lp. N mo plures diunso int̾ se
cenaciuo habitẽt actõ meũ solũ
datur qui inhabitat eam partem
nnĩ effusum est. ¶ Sĩquis gͣruitas
h abitationes ded̾it lib̾tis ⁊⁊ cliẽti¬
b uł suis uł uxoris. ip̃m eoꝵ nõie
teñeri trebatius ait qd̾ uerum es᷑
Id̾ erit dicendum siquis amicis
sius modica ospitiola distribuit¬
slłam ci siquis cenaculariã ex̾cẽns.
np̃e maximã partẽ ceniculi he̾lut.
sol̾ tenebitur E  si hospitalia ha¬
si quis cenaculariã ex̾cens modicũ
scbi hospitiũ retimuͣt resituum
locauĩt plurib oẽs tenebiit᷑ qĩ
inhoc cenaculo habitantes uñ te
p̃torem equitate motir ineum
potiꝰ pare actõnẽ excuiꝰ cubiculo
uł exet̾ra deiectũ est. licet plures

Expanded text:
uero plures diuiso inter se cenaculo habitent, actio in eum solum datur, qui inhabitabat eam partem, unde effusum est. Si quis gratuitas habitationes dederit libertis et clientibus uel suis uel uxoris, ipsum eorum nomine teneri Trebatius ait: quod uerum est. idem erit dicendum et si quis amicis suis modica hospitiola distribuerit. nam et si quis cenaculariam exercens ipse maximam partem cenaculi habeat, ‹solus tenebitur›: si quis cenaculariam exercens modicum sibi hospitium retinuerit, residuum locauerit pluribus, omnes tenebuntur quasi in hoc cenaculo habitantes, unde dpraetorem aequitate motum in eum potius dare actionem, ex cuius cubiculo uel exedra deiectum est, licet
Abbreviated transcription (Latin):
locum hr̃e hoc edict̾um si inter¬
d̾ui deiectũ sit. ñ nocte s quib dã
locis ⁊ nocte fit ĩ. ¶ habitator
ex eo qd̾ deiectũ effusum ue quid
erit. lesũ fin̾t uidex ꝯputat m̾ce¬
des medicis p̃stitas cerãq inpen¬
dia que ĩ curatiõe facta sũt p̃t̾ea

Expanded text:
locum habere hoc edictum, si interdiu deiectum sit, non nocte: sed quibusdam locis et nocte iter fit. Habitator ex eo, quod deiectum effusumue quid erit, laesum fuerit, iudex computat mercedes medicis praestitas ceteraque impendia, quae in curatione facta sunt, pra
Abbreviated transcription (Latin):
¶Sũma cũ utilitate id p̃torẽ eoi¬
uisse nemo est qui neget. publice
enĩ utile est sine metũ ⁊ ꝑiculo
ꝑttinera comeari parui aũt ĩnt¬
oẽ debet utiũ publicus lotus sit
anũo pͥuatus dũmodo ꝑeũ ma

Expanded text:
Summa cum utilitate id praetorem edixisse nemo est qui neget: publice enim utile est sine metu et periculo per itinera commeari. Parui autem interesse debet, utrum publicus locus sit an uero priuatus, dummodo per eum
Abbreviated transcription (Latin):
irruit. ineqũ teẜ deiecit ⁊ hoc caũ
ceura eqͣu fracta sũt. labeo nogat
tocũ ullã actõne eẽ. S si equitis cul¬
pa factũ oẽt cũ equnte sane nõ cũ qqui
dnd̃ agi põsse uerum puto. De his
uł effudent. Uñ meũ locũ quo inilgo
it̃ fiet. uł in quo ꝯsistetur. deioctũ uł
esfusũ quid eg̃t. quãtũ exeate ropnu
datum factũ ue eit. ineũꝗ.bi habita¬
uiͣt. ind̾uplũ inditiũ dabo. ¶ Si e
ei eẽ dice̾t ꝗͣtũ obeam rẽ eqnũ uidici
uidebĩtur. eum cũ quo aget ꝯdẽp¬
nati tanti iuditiũd.abo. ¶ Sis n
insciente dño focisse dicetir in u¬
ditõ toitiam aut noxm tẽteie.

Expanded text:
irruit in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt. Labeo negat tecum ullam actionem esse, sed si equitis culpa factum esset, cum equite: sane non cum equi domino agi posse. uerum puto. DE HIS,uel effuderint: 'Unde in eum locum, quo uolgo iter fiet uel in quo consistetur, deiectum uel effusum quid erit, quantum ex ea re damnum datum factumue erit, in eum, qui ibi habitauerit, in duplum iudicium dabo. si eo ei esse dicetur, quantum ob eam rem aequum iudici uidebitur eum cum quo agetur condemnari, tanti iudicium dabo. si seruus insciente domino fecisse dicetur, in iudicio adiciam: aut noxam dedere.
Abbreviated transcription (Latin):
ictõ locus est. q̃siquis oꝑantiũ
deieciͣt uł esffud̾it uł siquis discen¬
tiũ. ¶ cũ at̾ legn aquilie acrõe
ꝓp̃t hoc quis ꝯdẽpnãdus ẽ mĩto
eiqui obhoc qd̃ ospes ułquis aliꝰ
fãctũ dandam eẽ labeo dicit adu̾¬
sus deiecrorẽ qd̾ uerũ est. planesi
locaua̾t teiẽc̾tori q̃ exlocato ha¬
bebit acc̃onẽ. ¶hecat᷑ actõque
ꝯpetit de estusis ꝯ deiectis. ꝑ̃pẽtua ẽ.¬

Expanded text:
i locus est, etiam si quis operantium deiecerit uel effuderit uel si quis discentium. Cum autem legis Aquiliae actione propter hoc quis condemnatus est, merito ei, qui ob hoc, quod hospes uel quis alius factum dandam esse Labeo dicit aduersus deiectorem, quod uerum est. plane si locauerat deiectori, etiam ex locato habebit actionem. Haec autem actio, quae competit de effusis et deiectis, pe
Abbreviated transcription (Latin):
eĩrnec aoicitur ueñt. culpe m̃tio
uł infiatoĩs ut indũplum detur
actõ qũaius dãpni minrie utrũ¬
que exiget. ¶ S cu nomo lib̾ꝑiit
tãpni cxstimatio nõ fit ĩ duplũ.
quia inhoĩe lib̾o milla corporis esti

Expanded text:
est. nec adicitur culpae mentio uel infitiationis, ut in duplum detur actio, quamuis damni iniuriae utrumque exiget. Sed cum homo liber periit, damni aestimatio non fit in duplum, quia in homine libero nulla corporis aesti
Abbreviated transcription (Latin):
.R̾. cũ ꝯuanisse de pisnonbus
pignor ceslare ad̾ dies ciꝯsules
additi ⁊ tabule signate ñ sunt.
¶Cieditor pignon accepit adebi¬
tore quicqd̾ inbonis ht̃. habiturꝰ¬
ue cẽt. Quesitum est ancorpora
pecĩe quam idẽ debitor abalio
mittuam accepit. cũ in boĩc eiꝰ
facta sunt. obligata c̾ditori pig¬

Expanded text:
 convenisse de pignoribus pignorum cessare, quod dies et consules additi vel tabulae signatae non sint. Creditor pignori accepit a debitore quidquid in bonis habet habiturusve esset: quaesitum est, an corpora pecuniae, quam idem debitor ab alio mutuam accepit, cum in bonis eius facta sint, obligata creditori pig
Abbreviated transcription (Latin):
uo debuit mamimũlo solũ. ꝗͣuis
estimͣs ei aliqua teneri actõe. tñ
bitum. ut eͥ lib̾tas nͣli iure ꝯtinẽt᷑.
⁊dominatõ exgentiũ uire intro¬
ducta est. Ita debiti uł nõ debiti
iatio inꝯdictõe naturalit̃ intelli¬
gñta est.
dum est dari aut obtrans accõnem
aut obͣcãm aut ꝓp̃t ꝯdĩ tõnẽ aut
obrem aut indebitũm. Inquibus
oĩb q̃ritur cerepetitõe. ⁊ quidẽ qd̾
tñsictoĩs noĩe datur licet res nulla
media fuĩt nõ repetitur. Nam si lis
fuit. obħ ip̃m qd̾ alite disceoitur. cã
iutetur ẽẽ. Sin at̃ euidens calũp¬
nra detegitur ⁊ tnsactõ inꝑfecta est¬
⁊ repetitio dabitur. ¶Id quoque
qd̾ obcãm datur puta qd̾ negona
mea aduita abeo putaui. licet ñ
sit factum qr donare uolui ꝗͣius
faiso mͥ ꝑsuaserĩ repeti nõ posse.
legati uł hĩditatie siue nõ sit legi
tum mͥ siue adẽpium legatum pos¬
dedi nõ est secuta. Itꝰ est iiĩdititẽ
adire nolũ̃ uł non potui. ¶ nõ

Expanded text:
uo debuit, manumisso soluit, quamuis existimans ei aliqua teneri actione, tamen rbitum: ut enim libertas naturali iure continetur et dominatio ex gentium iure introducta est, ita debiti uel non debiti ratio in condictione naturaliter intellegenda est.temus, sciendum est dari aut ob transactionem aut ob causam aut propter condicionem aut ob rem aut indebitum: in quibus omnibus quaeritur de repetitione. Et quidem quod transactionis nomine datur, licet res nulla media fuerit, non repetitur: nam si lis fuit, hoc ipsum, quod a lite disceditur, causa uidetur esse. sin autem euidens calumnia detegitur et transactio imperfecta est, repetitio dabitur. Id quoque, quod ob causam datur, puta quod negotia mea adiuta ab eo putaui, licet non sit factum, quia donari uolui, quamuis falso mihi persuaserim, repeti non posse. legati uel hereditatis, siue non sit mihi legatum siue ademptum legatum, posdedi, non est secuta. idem et si hereditatem adire nolui uel non potui. non
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s intitut᷑ sit. qego dedẽro dem̃
manumissus adierit. nã hoc caũ¬
res secũta est. ¶Ꝙ obrem datur
exbono ⁊ equo ht̃ repetitõne. uelu¬
ti sidẽ ribi. ut aliquid fatias noc
feceris. ¶Ei qui indebitũ repenit
⁊ fructus ⁊ partus restitui debet
deductã inpensa. ¶Infrumẽto
indebito soluto ⁊ bonitas ẽ. ⁊ si
ꝯsũpsit frum̃tum p̃tiũ repetet. ⁊ sic
habitatõe data pecuniq̃ ꝯdicam ñ
turus fuisses. ¶Si ẜuũ indebi¬
num nbi dedi eũq manumisisti si
sciens ħ fecisti tetebris aͦdp̃tiũ eius

Expanded text:
res institutus sit et ego dedero, deinde manumissus adierit: nam hoc casu secuta res est. Quod ob rem datur, ex bono et aequo habet repetitionem: ueluti si dem tibi, ut aliquid facias, nec feceris. Ei, qui indebitum repetit, et fructus et partus restitui debet deducta impensa. In frumento indebito soluto et bonitas est et, si consumpsit frumentum, pretium repetet. Sic habitatione data pecuniam condicam, turus fuisses. Si seruum indebitum tibi dedi eumque manumisisti, si sciens hoc fecisti, teneberis ad pretium eius,
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Quin immo ⁊̃ exuendito posse
ꝯueniri eptorẽ ut reciput totum.
Solũ illuo specrandũ erit. ñforte
fraus aliquauenditõn int̃uenir.
s ⁊si distracta parte cestit᷑. uttus
licitatioe uẽditor. cqueͥ p̃tiũ resti¬
tuat. exep̃to tenẽbit hec eadẽ qui

Expanded text:
sit: quin immo etiam ex vendito posse conveniri emptorem, ut recipiat totum: solum illud spectandum erit, num forte fraus aliqua venditoris intervenit. sed et si distracta parte cesserit victus licitatione venditor, aeque, pretium ut restituat, ex empto tenebitur. haec eadem et in
Abbreviated transcription (Latin):
Iił .ł. Post niptias pat nõ põt
te tiorem cam̃ filie facere qr nec reden
ei dos ininta filia põt.
mittit. ⁊̃ dotem legat. si quid̾ marito
legauit. Uidendum est anlegatũ na¬
leat. qinõ puto ualere. nã cũ c̾ditori
debitor legat id qd̾ debeat. nullũ le¬
gtãtum esti qd̾ sifilie legauĩt ualet
legatum. dos enĩ expromissõe mari¬
to debenit. legatũ filie ⁊ siquid̃ ixx
nõ testatorem ẽẽ filia hostend̾it ut
duplicaret ei legatũ. habebit imũ

Expanded text:
inum. Post nuptias pater non potest deteriorem causam filiae facere, quia nec reddi ei dos inuita filia potestmittit et dotem legat, si quidem marito legauit, uidendum est, an legatum ualeat, et non puto ualere: nam cum creditori debitor legat id quod debet, nullum legatum est. quod si filiae legauit, ualet legatum: dos enim ex promissione marito debetur, legatum filiae. et si quidem hoc animo testatorem esse filia ostenderit, ut duplicaret ei legatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Aiõ. Sunt ꝑsone que quã q̃ religi¬
osum locũ facere ñ possunt. intdic¬
to tñ demortuo inferendo utilit
cuiꝰ usus fructus ilienus est mortu¬
um inferat. aut inferre uelit nã
si intulit nõ fatiet iustũ sepulcrũ s.
si ꝓhib̾atur utilit̃ int̃ dicto qͦ d̾iure

Expanded text:
.Sunt personae, quae, quamquam religiosum locum facere non possunt, interdicto tamen de mortuo inferendo utilitecuius fructus alienus est, mortuum inferat aut inferre uelit: nam si intulerit, non faciet iustum sepulchrum, sed si prohibeatur, utiliter interdicto, qui de iure
Abbreviated transcription (Latin):
cuniã hĩs c̾did̾it. deinde legatariꝰ
eam noluit adse ꝑtinere qr hr̃dis
exdie adoite hr̃ditatis uitentur nũ¬
mi fuisse. ut c̾oita pecunia petipꝰsit.
nam iuł ait. ⁊ tͣraditiones ab hr̃te
factas ad idip̃s redigi. quo hr̃ditas
addita fiit. cũ repudiatũ sit legat.
ant aꝑõttuͣm.

Expanded text:
cuniam heres crediderit, deinde legatarius eam noluit ad se pertinere, quia heredis ex die aditae hereditatis uidentur nummi fuisse, ut credita pecunia peti possit. nam Iulianus ait et traditiones ab herede factas ad id tempus redigi, quo hereditas adita fuerit, cum repudiatum sit legatum aut adpositum.
Abbreviated transcription (Latin):
filie impẽoit. aut alio agente sicũ
fime raria pr̃itit ip̃e actõe dedote a
marito recepit: s siemãcipata in
matmonio decedat cõlaino ñte̾
bonoꝵ ne possessores ⁊parrẽ ꝙ pot¬
tiõe dotis quãlucrat᷑ est.¬
hp̃. Sifilius familias miles sit
ci nabeat castrense peculliũ puto
successores ciꝰ añ tenẽr sic dem̃ ad
patr̃e uenire. ¶ Aui ẜuũ alie¬
nũ uł ancillam sepelliuit. nt̃ aou̾¬
ñ est aninia s ꝑpetua . ht̃oi ꝯcet̾̃is¬
que successorib ⁊ insuctessẽes dãt.

Expanded text:
‹fi›liae inpendit aut alio agente secum funeraticia praestitit, ipse actione de dote a marito recipit.Sed si emancipata in matrimonio decedat, collaturos heredes bonorumue possessores et patrem pro portione dotis quam recipit et.Si filius familias miles sit et habeat castrense peculium, puto successores eius ante teneri, sic deinde ad patrem uenire.Qui seruum alienum uel ancillam sepeliuit, habet aduenon est annua, sed perpetua, et heredi ceterisque s