comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
detente in aliud de casu ignis nemo solli¬
citus affuit. Tandem flamma uelociteR
deuorat tecta iamq resꝑsa ceperunt qua¬
ti uniuersa: et minante ruina ualidas
repperiunt flammas. Copiosus ignis in
pauiore reddiderat uniuersos. ob difficul¬
tatem miniam: cum nemo auderet ascendere
tecta. Presidio desperati. fugam arripiuñt
uniuersi: cum crucis uexillo manu sacerdos
resistere nititur flammis. et mirantiby om¬
nib ita flammarum globi extimplo restin-¬
cti sunt. antequam manum suam dei ser¬
uus retraheret: ac si aquarum magni flu-¬
minis impetu undiq fuissent uallati. Re-
feramus nempe huic simile gestum. Infra
menia urbis quedam de illustriby femina
spicis segetum horreum repleuerat magnũ.
Intempesta nocte furtim scelestus ingredi¬
tur: igne comiecto. mox flamme undiq
circundant. Nec latere quiuit : quod lu¬
ctus omnium manifestat. Tumultus in-¬
crepuit. ubi uir beatus sopore deprimit᷑

Expanded text:
detentae erant in aliud, de casu ignis nemo sollidetentae erant in aliud, de casu ignis nemo sollicitus fuit. Tandem flamma velociter devorat tecta, jamque ea respersa coeperunt quati universa, et minante ruina validas reperiunt flammas: copiosus ignis in pavorem reddiderat universos. Ob difficultatem nimiam cum nemo auderet ascendere tecta, praesidio desperati fugam arripiunt universi. Cum crucis vexillo manu sacerdos resistere nititur flammis, et mirantibus omnibus ita flammarum globi extemplo restincti sunt, antequam manum suam Dei servus retraheret, ac si aquarum magni fluminis impetu undique fuissent vallati. 21. Referamus huic simile gestum. Infra moenia urbis quaedam de illustribus femina spicis segetum horreum repleverat magnum. Intempesta nocte furtim scelestus ingreditur, ignique conjecto mox flammae circumdant. Nec latere quivit, quod luctus omnium manifestat: tumultus increpuit, ubi vir beatus sopore deprimitur
Abbreviated transcription (Latin):
ctari inititur. Et dum uentum esset ad lo-¬
cum: indicat mulier quendam in ima de¬
mersum sp̃u caruisse. Tunc socios euocat:
pontifici nuntiat. Qui iubet abstractum
corpus ad nonam usq seruare. Et refectis
omnib: orationis adit locum. Et quidem
statim ut poposcerat. uiuificationem ex a¬
nimis elicuerat. Sed ideo a sexta tribus cre¬
didit intercedere horis: ut nulli dubium
esset uere fuisse defunctum. Tandem ab
oratione surgit. et suo conspectui ex animẽ
precepit sistere. Eleuataq manu crucis im¬
pressit imaginem. Resumpto sp̃u passim᷑
defuncti menbra mouentur. ad uocem an¬
tistitis uelociter surgit incolumis: recepto
tugore propriis remeat gressibus. Quo¬
dam tempore quidam de optimatib no¬
mine theochisilus. uisendi gr̃a ad beatum
uenit antistitem. dilectionem adhibet.
quam nouerat omnib imꝑtire. Et cum
esset hyemps numia congeruntur pabula
igni: ministrorum autem mentes fortasse

Expanded text:
ctari nituntur, et dum ventum est ad loctari nituntur, et dum ventum est ad locum, indicat mulier quemdam in ima demersum spiritu caruisse. Tum socios evocat, et pontifici nuntiat qui jubet abstractum corpus ad Nonam usque servari. Et refectis omnibus, orationis adiit locum. Et quidem statim ut poposcerat, vivificationem ex animis elicuerat; sed ideo a Sexta tres credidit intercedere horas, ut nulli dubium esset vere fuisse defunctum. Tandem ab oratione surgit, et suo conspectui exanimem praecepit sisti, elevataque manu crucis impressit imaginem, resumptoque spiritu passim defuncti membra moventur: et sic ad vocem antistitis velociter surgit incolumis, et recepto vigore propriis remeat gressibus. 20. Quodam tempore quidam de optimatibus, nomine Theodegisilus, visendi gratia ad beatum venit antistitem. Dilectionem adhibet quam noverat omnibus impertiri; et cum esset hiems, nimia congeruntur pabula igni. Ministrorum mentes fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
precipiens ut ad instar helisei prophete
diceret. Hec dicit dominus. Sanaui aqͥs
has: et non erit in eis ultra mors. neq:
sterilitas. Quod cum factum fuisset. su¬
bito pessimus hostis ex eodem loco ita
fugatus est: ut sub felicitate ex tunc uniuer¬
si transeant. et piscium copiam littore trahañ:
et nemo periculum sentiat. Reddita est gͥ
populi salus: ablata est infirmitas aquȩ.
Non longum post tempus: sequitur longe
clarior uirtus. Cum unus ex rusticis obmi-¬
tigandum estiui feruorem caumatis uterio¬
nem se ꝓiecisset in flumen: ilico sathane la¬
queis uinctus. uitam uiolenter abrupit.
Hic locus non longe abasilice se ponitur do¬
mo: ubi dei sc̃s in cuiusdam exedre loco.
refectionis gr̃a cum fr̃ib discumbebat. In¬
terea anus quedam eminus que consistebat
hoc reperto: innuit manu ministris qui in¬
conspectu beati antistitis consistebant. At
ille ꝑ unum ex conseruis indicium rei ꝑcun¬

Expanded text:
praecipiens, ut ad instar Elisaei prophetae praecipiens, ut ad instar Elisaei prophetae diceret: Haec dicit Dominus: Sanavi aquas has, et non erit in eis ultra mors, neque sterilitas. . Quod cum factum fuisset, subito pessimus hostis ita fugatus est, ut sub felicitate ex tunc universi transeant, et piscium copiam in littore trahant, et nemo periculum sentiat. Reddita est igitur populo salus, ablata est infirmitas aquae. 19. Non longum post tempus sequitur longe clarior virtus. Cum unus ex rusticis ob mitigandum aestivum fervorem ultroneus se projecisset in flumen, illico Satanae laqueis vinctus, vitam violenter abrupit. Hic locus non longe a basilicae ponitur domo, ubi Dei sanctus in cujusdam exedrae loco refectionis gratia cum fratribus discumbebat. Interea anus quaedam eminus consistebat, et repente innuit manu ministris qui conspectu antistitis sistebant. At illi per unum ex conservis indicium rei percun
Abbreviated transcription (Latin):
ossa redire. Et licet tenuis in oratione ta¬
men durante beato. post pedes eius euol¬
uitur. et tactis uestigiis. pristinum colli¬
git robur. ac famis ꝑnitie totus hodie cre¬
ditur suꝑesse. Etenim tempore multo:
apud nos commoratus est deinceps. Non¬
dum post tempora multa emissa: memo¬
ratur etiam ab eo aliud diuinitus gestum.
Gurges quidam in uirisionensium situs
agello. aquarum ita mole copiosus. et ut¬
pote demonib erat consecratus. ut qui ꝓ
causa qualibet ingrederetur eundem re¬
pente funib demoniacis circumplexus:
amittebat crudeliter uitam. Sed dei auxi¬
lium affuit aliquando in aduentu beati
sulpicii. Tum indigene loci. genib adhe¬
rent scĩs : exorant ut suis sacerdos subue¬
niat: quia multos ꝓpinquos famulosq
ibidem se amisisse plangebant. At ille ut
semꝑ in toto affectu miseratus. chrisma
cum oleo et aqua commisceri modicum
iubet. et benedicens discipulo tradidit:

Expanded text:
ossa redire. Et licet tenuis, in oratione ossa redire. Et licet tenuis, in oratione durante beato, post ad pedes ejus evolvitur, et tacto vestigio pristinum collegit robur. Sic a famis pernicie hodie creditur superesse: etenim tempore multo apud nos commoratus est deinceps. 18. Nondum temporibus multis emensis, memoratur etiam ab eo aliud divinitus gestum. Gurges quidam erat in Virisionensium situs agello, aqua rum mole copiosus, utpote daemonibus consecratus: et si aliquis causa qualibet ingrederetur eumdem, repente funibus daemonicis circumplexus amittebat crudeliter vitam. Sed Dei auxilium adfuit aliquando adventu B. Sulpicii. Tum indigenae loci genibus adhaerentes sanctis exorant, ut suis sacerdos subveniat, quia multos propinquos famulosque ibidem se amisisse plangebant. At ille, ut semper, ita toto affectu miseratus, chrisma cum oleo et aqua commisceri modica  Al., modicum jubet: et benedicens, discipulo tradidit,
Abbreviated transcription (Latin):
ministro reposcit commendatum. At il¬
le eius genib obuolutus: eum se ꝑdidis¬
se fatetur. Protinus uir beatus in gredi-¬
tur cellam: ꝓsternitur terre. fundit u¬
beres fletus. geminat alta suspiria: dñm
supplicat sħin. ut tandem suis obtutibus
redderetur. Intantum enim dure accepat
que audierat. talesq fletus cum uocibus
emittebat. quasi ꝓprium facinus lugens:
ac si iam ante tribunal eterni iudicis anima
defuncti de eius maniby requireretur.
Interea cui officium erat: ad fornacem pro¬
perat succendendam. Et reꝑto cadauere:
rigida menbra retrahere nitebatur. Ag-¬
nitoq ex anime: beato pontifici nuntiat.
Rursum ille terre prostratus ingemuit.
fundit preces diu. in suspiriis permanet.
Eleuato autem capite: suꝑ exanimis ossa
calidam iubet ꝑfundere aquam. Interea
dei sacerdos. sine intermissione ꝓ eodem
tonso pectore dñm postulabat. Ceperuis
defuncti menbra moueri paulatim: et
famulantia usib in officium pristinum

Expanded text:
ministro reposcit commendatum. At ilministro reposcit commendatum. At ille ejus genibus obvolutus, eum se perdidisse fatetur. Protinus vir beatus ingreditur cellulam, prosternitur terrae, fundit uberes fletus, geminat alta suspiria, Dominum supplicat Jesum, ut suis obtutibus redderetur. Intantum enim dure acceperat quae audierat, talesque fletus cum vocibus emittebat, quasi proprium facinus lugens, ac si jam ante tribunal aeterni Judicis anima defuncti de ejus manibus requireretur. Interea is cujus officium erat, ad fornacem properat succendendam et reperto cadavere rigida membra retrahere nititur agnitoque exanimi beato pontifici nuntiat. Rursum ille terrae prostratus ingemuit, fundit preces, diu in suspiriis permanet, elevatoque capite super exanimis ossa, calidam jubet perfundi aquam. Interea Dei sacerdos sine intermissione pro eodem, tunso pectore, Dominum postulabat. Coeperunt defuncti membra se movere paulatim, et famulantia usibus in officium pristinum
Abbreviated transcription (Latin):
crimis inuocat. et oratione premissa. lin¬
guam pueri contrectauit: et signum ei
crucis impressit. Ilico lingua resoluitu&.
et uariis sermonum responsis usq hodie
mirabiliter loquitur. Preclaris gloriosis¬
re quo mortifera fames inualuerat ut pote¬
que omnes ꝓuintias populata essec: pu¬
er quidam a fame premortuus. genibus
sci sp̃u tenui uoluitur: et ut sui misereret᷑
exorat. Cui miseratus uir pietate plenus:
respiciens ad eum qui prterat domui. hunc
inquit summo studio sub testimonio xp̃i
tibi commendo. Tunc ille: sicut precipie¬
bat adhibiturum diligentiam se pollicet᷑.
Et dum huc atq illuc occupationib uariis
teneretur: paulo neglegentius habere ino¬
pem cepit. Qui frigore inediaq simul
consumptus: in fornacem se balnearum
inecit. Et cum sp̃u tenui menbra iam fes¬
sa trahere nequiuisset: tandem exanima¬
tus interiit. ꝑcunctatis omnib aliquan¬
de puero repperiens: antistes beatus a

Expanded text:
crymis invocans, et, oratione praemissa, lincrymis invocans, et, oratione praemissa, linguam pueri contrectavit, et signum ei crucis impressit. Illico lingua resolvitur, et variis sermonum responsis usque hodie mirabiliter loquitur. Praeclaris gloriosisre quo mortifera fames, ut pote omnes provincias populata est, puer quidam fame praemortuus, genibus sancti spiritu tenui provolvitur, et ut sui misereretur, exorat. Cujus misertus vir pietate plenus, respiciens ad eum qui praeerat domui: Hunc, inquit, summo studio sub testimonio Christi tibi commendo. Tum ille sicut praecipiebat adhibiturum se diligentiam pollicetur: et dum huc atque illuc occupationibus variis teneretur, paulo indiligentius habere inopem coepit. Qui frigore inediaque consumptus, in fornacem se balnearum injecit, et cum spiritu tenui membra jam fessa trahere nequivisset, tandem exanimatus interiit. Percunctatisque omnibus aliquan indicia de puero reperit. Sed antistes beatus a
Abbreviated transcription (Latin):
ligione hodie degunt. Breue etenim pꝰ
tempus tanta in eum uirtutum gr̃a au-¬
gebatur: ut non minus per eum signa.
quam dudum per apłos fierent. Nam
ut paulo superius diximus quod demoneᷤᷤ
uerbo fugaret. et egros in instantia ora¬
tionum curaret : addidit d̾s nr̃ magnifi¬
cari in sc̃o suo. ita ut in processu temporis
cecis uisum. surdis auditum. locutionẽ
rederet mutis: uitam mortis. manus dex¬
et alia quam plura. quod longum est enar¬
rare ꝑ singula: de quib si dei fauor adiuue¬
rit. optamus ꝑstringere pauca. Eya age ser¬
mone quod spondes gunthoaldus quidam
filium suum annon circiter decem. cuius
gutturi ita adhereat lingua. ut sermo for¬
matus nunquam de ore eius fuisset ꝓlatus.
ante pedes beati uiri exposuit: causam in¬
notuit omnem: At ille humano miseratꝰ
affectu. cum gemitu et suspiriis oculos
ad celum simul tetendit et palmas. Ap̃m
qui est suꝑ omnia deus tota fide fusis la¬

Expanded text:
ligione hodie degunt. 15. Breve etenim post ligione hodie degunt. 15. Breve etenim post tempus tanta in eo virtutum gratia augebatur, ut non minus per eum signa quam dudum per apostolos fierent. Nam cum paulo superius dixerimus quod daemones verbo fugaret et aegros oratione curaret, addidit Deus noster magnificari in sancto suo, ita ut in processu temporis caecis visum, surdis auditum, locutionem redderet mutis, vitam mortuis, mancis dexet alia quamplura, quae longum est narrare per singula, de quibus, si Dei favor adjuverit, optamus perstringere pauca. Eia age, sermo, quod spondes. 16. Gunthoaldus quidam filium suum annorum circiter decem, cujus gutturi ita adhaeserat lingua, ut sermo formatus nunquam de ore ejus fuisset prolatus, ante pedes beati viri exposuit, causam innotuit omnem. At ille, humano miseratus affectu, cum gemitu et suspiriis oculos ad coelum simul tetendit et palmas, Christum qui est super omnia Deus, tota fide fusis la
Abbreviated transcription (Latin):
dandum populum iudeorum uetustis infe¬
ctum ueniens ꝓfecit: ut quasi nouellam
lucem ueritatis sibi aspicere uiderentur
Et cum religionis doctor multa quidem
uerbis plura tamen doceret exemplis. nec
uiderent ab eo discipuli imperari quod ñ
prius ipse fecisset: nullum sine mora absq
baptismi gr̃a in urbe sibi celitus tradita.
iudeum habitare ꝑmisit. Nam cum pro
eorum conuersione dñm iugiter precaret᷑.
ac doceret eos ꝑ baptismum habere pecca¬
torum remissionem. et non aliter posse eos
intrare in regnum dei: quasi ueri solis in
eorum corda resplenduissent radii obstu¬
pentes. ac reuelata facie dei głam intuenteᷤ.
antiquos penitentes errores fideli cum
confessione uenientes ab ipso pontifice ba¬
ptirati sunt. Diuino igitur munere bel-¬
lator egregius predam inimico abstraxit.
auctori restituit. de penetralib cordis
xp̃i amore infidelitatis maculam expulit.
Non nulli enim ex ipsis: sub nr̃a fidei re¬

Expanded text:
dandum populum Judaeorum vetustis infedandum populum Judaeorum vetustis infectum venenis profecit, ut quasi novellam lucem veritatis sibi aspicere viderentur. Et cum religionis doctor multa quidem verbis, plura tamen doceret exemplis, nec viderent ab eo discipulis imperari quod non prius ipse fecerit, nullum sine mora absque baptismi gratia in urbe sibi coelitus tradita Judaeum habitare permisit. Nam cum pro eorum conversione Dominum jugiter precaretur, ac doceret eos per baptismum habere peccatorum remissionem, et non aliter eos posse intrare in regnum Dei; quasi veri solis in eorum corda resplenduissent radii, obstupescentes, ac revelata facie Dei gloriam contuentes, antiquos poenitentes errores, fideli cum confessione venientes, ab ipso pontifice baptizati sunt. Divino igitur munere bellator egregius praedam inimico abstraxit, Auctori restituit, de penetralibus cordis Christi amore infidelitatis maculam expulit. Nonnulli ex ipsis sub nostrae fidei re
Abbreviated transcription (Latin):
Decus igitur pontificale nactus. oneri
succubuit non honori. factus est deniq
omnib omnia. non querens que sibi utilia
essent. sed quod multis ut salui fierent:
et subito uelut lampadem quandam sa-¬
cerdotem suum dominus accendere prope¬
rat. Integre etenim uir beatus tradidit se¬
met ipsum in abstinentia plurima: in ieiu¬
niis in desinentib. in uigiliis pene iugibus:
ita ut si quando parum aliquid somni¬
necessitas naturalis exigeret. hunc non supi.
stratus molliciem qua nunquam uti consu¬
euerat: sed super solius mattule ciliciiq
deo dignus. eum esset in omnib puritate
uite. et anime uirtutib clarus. non mag¬
ni pendebat sermonis ornatum. scilicet qͥa
in eo erat anima diuinis ornata uirtutib.
simul et signorum gr̃a: que ei a domino
iħu xp̃o fuerat concessa. Agens igitur coti¬
die predicationẽ uerbi dei. et salutaria se-¬
mina regni celorum ꝑ omnem terram laciꝰ¬
disserens. mox quidem in tantum ademen¬

Expanded text:
13. Decus igitur pontificale nactus B. Sulpicius, oneri 13. Decus igitur pontificale nactus B. Sulpicius, oneri succubuit non honori; factus est denique omnia omnibus, non quaerens quae sibi utilia essent, sed quae multis, ut salvi fierent. Et subito velut lampadem quamdam sacerdotem suum Dominus accendere properat. Integre etenim vir beatus tradidit semetipsum in abstinentia plurima, jejuniis indesinentibus, in vigiliis pene jugibus; ita ut si quando parum aliquid somninecessitas naturalis exigeret, hunc non supra strati mollitiem, qua nunquam uti consueverat, sed super solius matulae  Id est, Deo dignus, cum esset in omnibus puritate vitae et animae virtutibus clarus, non magnipendebat sermonis ornatum, scilicet quia in eo erat anima divinis ornata virtutibus, simul et signorum gratia, quae ei a Domino Jesu Christo fuerat concessa, augens quotidie praedicationem verbi Dei, et salutaria semina regni coelorum per omnem terram latius serens. 14. Mox quidem intantum ad emen
Abbreviated transcription (Latin):
legationis formulam mittunt. et ꝑ unum
de quibus dicitur beati pauperes spiritu
q̃m ipsorum est regnum celorum regis auri¬
bus patefaciunt. Cumq is ut solet plerumq
humanitas cupiditatis ueneno infectus. ad
copiosam illatam pecuniam animum habe¬
rec inflexum: uxor eius amore succensa di¬
uino. uirum suum monebat dignum iu¬
stumq clamitans fore post talis tantiq ui¬
ri excessum hunc sue premittere sedi: qui
par merito ac miraculorum signis ex uir¬
tutum gr̃a esset decore simili fultus. Et il¬
lud mulier gloriosa ad uiri memoriam re-¬
uocabat quo labore oratione sua pauloan¬
dem celesti indulgentia princeps altius tra¬
xit consilium: cupiditatisq represso ueneno
spretis malorum suasionib. sine dilatione
apicis meruit primam equitanice sedem.
Dei enim affuit uoluntati. ut diuersantes
inter se populos et animos dissidentes ad a-¬
morem pontificis uelox conuersio reuoca¬
ret: et subito in uno consensu federaret.

Expanded text:
legationis formulam mittunt et per unum legationis formulam mittunt et per unum de quibus dicitur: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsum est regnum coelorum , regis auribus patefaciunt. Cumque is ut solet plerumque humanae cupiditatis veneno infectus, ad copiosam illatam pecuniam animum haberet inflexum, uxor ejus, amore succensa divino, virum suum monebat, dignum justumque clamitans fore, post talis tantique viri excessum hunc suae permittere sedi, qui pari merito ac miraculorum signis et virtutum gratia, esset decore simili fultus. Et illud mulier gloriosa ad viri memoriam revocabat, quo labore, oratione sua eum paulo andem coelesti indulgentia princeps altius ore traxit consilium, cupiditatisque represso veneno, spretis malorum suasionibus, sine dilatione apicis meruit primam Aquitaniae sedem. Dei enim fuit voluntatis, ut diversantes inter se populos et animos dissidentes ad amorem pontificis velox conversio revocaret, et subito in uno consensu foederaret.
Abbreviated transcription (Latin):
geminis aula regis pulchro decore uer¬
naret. et uelut splendor quidam luminiᷤᷤ
mundo huic effulsisset. et odoris sui
fraglantia longe lateq complesset. factũ
est ut ep̃c sc̃s cuius paulo suꝑius fecimus
mentionem. glorioso excessu migraret
ad dñm. Et cum uniuersus eccłe populuᷤ
pro ep̃o eligendo conuenisset in unum.
atq aliis de alio ut fieri solet cum talib
uulgi clienti fauore in quilydam de pri¬
morib consensum preberet. et per mor¬
talem ꝓteruumq p̾fectum cũ infinitis
ponderib auri argentiq relationes intulisset. ac
rex consensum preberet ut secundum illam
sacrilegam nefandi simeonis sectam celestem
gr̃am contra ius fasq preriperent. nr̃i uero
quib saluator loquitur. noli timere pusillus
grex. quia complacuit patri ur̃o dare uobis
regnum ab immortali xp̃o deoq perfecto
beatum uirum sibi poscerent sacerdotem fo¬
re nichilominus tenuem cum paucis uerbis

Expanded text:
atque gemmis aula regis pulchro decore veratque gemmis aula regis pulchro decore vernaret, et velut splendor quidam luminis mundo huic effulsisset et odoris sui fragrantiam longe lateque complesset, factum est ut episcopus sacer cujus paulo superius fecimus mentionem glorioso excessu migraret ad Dominum. Et cum universus Ecclesiae populus pro episcopo eligendo convenisset in unum, atque alius de alio ut fieri solet cum talibusvulgi clientis favore in quibusdam de primoribus consensum praeberent, et per mortalem protervumque praefectum cum infinitis ponderibus auri argentique relationes intulissent regis ad consensum, ut, secundum illam sacrilegam infandi Simonis sectam, coelestem gratiam contra jus fasque praeriperent; nostri vero, quibus Salvator loquitur: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum ab immortali Christo Deoque perfecto, beatum virum sibi poscerent sacerdotem fore; nihilominus tenuem cum paucis verbis
Abbreviated transcription (Latin):
principis obtinere queam a xp̃o domino
cui seruio. Hii uͦ cum uidentes principem¬
iam iamq spiritu deficientem. et pene exa¬
nunem longeue in edie frustra corpus in¬
sontem clamiterent affligere: ille cuius
salus in deo fortiter ꝑdurabat. pollicetur
dieb septem expletis. principem pristino
recepto uigore cum eodem ceterisq sodali¬
b cybum esse sumpturum. Itaq dies ad¬
est. uotis omnium expectata: sacerdotis
uota complentur: principi uelox medela
tribuitur. Omniũ manib glorioso trium¬
pho sacerdos attollitur. et regali conuiuio
magnis honorib euocatur. Erat quippe
per hec carus omnib et acceptus. Et qͣm
que a maiorib nr̃is coeuis beati uiri didi¬
cimus gestorum ordinem ea fide ut ad
nos ꝑuenit stilo digessimus: nunc a nr̃i
temporis parte quam inspeximus. partĩ
uero et condiscipulis nr̃is nobis tradita
sumamus exordium: et ad posteritatis me¬
moriam relinquamus. Cum igitur de

Expanded text:
principis obtinere queam a Christo Domino, principis obtinere queam a Christo Domino, cui servio. Hi vero cum eum principe jam spiritu deficiente et pene exanimi, longaeva inedia frustra corpus insons clamitarent affligere, ille cujus salus in Deo fortiter perdurabat, pollicetur, diebus septem expletis, principem, pristino recepto vigore, cum eodem caeterisque sodalibus cibum esse sumpturum. Itaque dies adest votis omnium exspectata: sacerdotis promissa complentur, principi velox medela tribuitur, omnium manibus glorioso triumpho sacerdos attollitur, et regali convivio magnis honoribus evocatur. Erat quippe per hoc charus omnibus et acceptus. 11. Et quoniam quae a majoribus nostris coaevis beati viri gesta didicimus ea fide ut ad nos pervenerunt, stylo digessimus, nunc a nostri temporis parte quam inspeximus, parte vero a condiscipulis nostris nobis tradita sumamus exordium, et ad posteritatis memoriam relinquamus. 12. Cum igitur de
Abbreviated transcription (Latin):
fenore quod suis discipulis retributor fide¬
us ꝓmiserat. absq humana gła se accepisse
gauderet. Tandem euolutis dieb paucis
rex crudeli afficitur morbo: et uirus dif
nat. Interea regina repentino luctu per¬
ꝓicit. uestimenta disrumpit. crines genas¬
ꝙ dilacerat : etiam amissum quasi conui-¬
gem deflet. Turbatur domus iunguntur
planctib domine lacrime famularum.
Ad beatissimum et enim uirũ concurrunt.
genib adhẽrent scis. lacrimis pedes rigans.
ut regis pro salute pius sacerdos oratio¬
nem domino funderet. Is autem cuius
spes in omnipotente deo existebat. irri¬
gat fletib uultum. ac pectore tunso egra
suspiria protrahit: Uigiliis ieiunuisq con-¬
tinuat: et iugiter fundit preces pro egro.
Peractis dieb quinq rex magis magis ꝓ
cliuis ad mortem dilabitur. Cunc a consoda¬
lib sacerdos rogatur. ut nimiam obtempe¬
randam in ediam ciborum capiat parcitatẽ.
Non comedam inquit: donec sospitatem

Expanded text:
fenus quod suis discipulis Retributor fidefenus quod suis discipulis Retributor fidelis promiserat absque humana gloria se accepisse gauderet. 10. Tandem, evolutis diebus paucis, rex crudeli afficitur morbo, et virus diffnat. Interea regina, repentino luctu percit, vestimenta dirupit, crines genasque dilacerat, et jam amissum quasi conjugem deflet. Turbatur domus, junguntur planctibus dominae lacrymae famularum. Ad beatissimum etenim virum concurrunt, genibus adhaerent, sanctis lacrymis pedes rigant, ut regia pro salute pius sacerdos orationem Domino funderet. Is autem, cujus spes in omnipotente Deo consistebat, irrigat fletibus vultum, ac, pectore tunso, aegra suspiria protrahit, vigilias jejuniaque continuat, jugiter fundit preces pro aegro. Peractis diebus quinque rex magis magisque proclivius ad mortem dilabitur. Tum a consodalibus sacerdos rogatur, ut nimiam ob temperandam inediam ciborum capiat parcitatem. Non comedam, inquit, donec sospitatem
Abbreviated transcription (Latin):
doctrine gr̃a multitudines conuolarent.
Honora regia defertur auctoritas: uit decisa
cesarie. cdericatus susciperet onus. Et succe¬
dentib gradib: anno et eo amplius p̃positꝰ
nistraut. Interea magis magisq signorũ
gr̃a cingebatuꝵ. Et cum a fidelib de eo¬
dothario principi fuisset suasum: ilico ab
ep̃o poscit ut pro salute sua ac exercitus
sui licentia daretur: ut uir beatus in suis
castris abbatis officio potiretur. Deniꝙ
cum in suis suorumq omniũ sumptibus
ministratio fieret triduana. sufficientia
unius diei seruata reliqua indigentib ero¬
gabat. Cumq sui metu necessitatis musita¬
rent: orulum inquit mentis ur̃e ofilii
in domino figite saluatore. Regnum eiꝰ
primum querite et iusticiam: et omnia
apponentur uobis. Recordamini illud ꝓ¬
phecicum: inquirentes autem dñm non
minuentur omni bono. Nimirum tanta ei
subito a fidelib cyborum opulentia mitte¬
batur. ut non absurde illud centuplicato

Expanded text:
doctrinae gratia multitudines convolarent; doctrinae gratia multitudines convolarent; nec mora, regia defertur auctoritas ut, decisa caesarie, clericatus susciperet onus. Et succedentibus gradibus, anno et eo amplius praepositnistravit. 9. Interea magis magisque signorum gratia cingebatur; et cum a fidelibus Clotario principi fuisset suasum, illico ab episcopo poscit ut pro salute sua ac exercitus sui licentia daretur, ut vir beatus in suis castris abbatis officio fungeretur. Denique cum in suis suorumque omnium sumptibus ministratio fieret triduana, sufficientia unius diei servata, reliqua indigentibus erogabat. Cumque sui metu necessitatis mussitarent: Oculos, inquit, mentis vestrae, o filii, in Domino figite Salvatore. Regnum ejus primum quaerite et justitiam ejus, et omnia apponentur vobis. Recordamini illud propheticum: Inquirentes autem Dominum non deficient omni bono . Nimirum tanta ei subito a fidelibus ciborum opulentia mittebatur, ut non absurde illud centuplicarum
Abbreviated transcription (Latin):
tu oratione curabat et demones uerbo
huius aura fauoris irrumperet: et aures
suas arrogantie pollucione macularet.
Igitur cum hec ab eodem agerentur. et
ꝑ gestorum bonitatem tacita quedam
predicatione dei nr̃i ueritas nosceretuꝵ.
cumq plerumq ut assolet. alios pie cre¬
dentes splendor lucis afrenderet alios
impie derogantes ꝑfidie nebulose tetra
caligo suffunderet: ita ut completum
uideretur quod scriptum est ingenesi.
quia egiptiis erant tenebre crasse et pal¬
pabiles filiis autem isrł erat lux in om¬
nib suis: ꝑgit nichilominus deus nã
magnificari in scõ suo. et cepte uirtutis
opus ꝓsperiorib successib ꝓpagare. Cũꝙ
repente fama de eo longe lateq resꝑsa.
cipue in parte que fubaxe ponitur occi¬
oentis pagrans euolasset: poscente austrigisi¬
bo biturice urbis ep̃o. theodoricum principẽ
ut sibi licentia daretur participationem do¬
cendi ei in eccła tradere. eo quod ad ipsum

Expanded text:
tu oratione curabat, et daemones verbo tu oratione curabat, et daemones verbo hujus aura favoris erumperet, et aures suas arrogantiae pollutione macularet. Igitur cum haec ab eodem gererentur, et per gestorum bonitatem tacita quadam praedicatione Dei nostri veritas nosceretur; cumque plerumque ut assolet alios pie credentes splendor lucis accenderet, alios impie derogantes perfidiae nebulosae tetra caligo suffunderet, ita ut completum videretur quod scriptum est in Genesi, quia Aegyptiis erant tenebrae crassae et palpabiles, filiis autem Israel erat lux in omnibus suis , pergit nihilominus Deus noster magnificari in sancto suo, et coeptae virtutis opus prosperioribus successibus propagare. 8. Cumque repente fama de eo longe lateque respersa, et praecipue in partem quae sub axe ponitur Occidentis peragrans evolasset, poscente Austregisilo Bituricae urbis episcopo a Theoderico principe, ut sibi licentia daretur participationem docendi ei in ecclesia tradere, eo quod ad ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
lebat erga dm affectus. Nocte quadam
in eccła de qua diximus cum duob prb̃is
uigilanti atq in oratione prono incumben¬
t cum mentis in ꝓfundiorib tota depen¬
deret. delectatio sp̃c: duo teterrimi unma¬
nes ethiopum uliltui similes: app̃hensos
singuli pueros ab eccła uiolenter trahere
nitebantue. Tandem uir dei post tergum
magnis clamorib eulantes repperiens
suos. intuetur tetros: manum eleuat cos¬
tra aduersarios. iamq pueros ui abstra¬
hentes cum foras egressum preriperent.
dei sacer uexillum deprimit crucis. Ilico
tetris cruentisq elapsis: pueri sospites
remanserunt. Ex eo gͥ tempore ille totius
bonitatis emulus. et ueritatis inimicus.
salutisq hostis. omnia molimina contra
tur deterrere. De quo siquis exploratius
discere uult. breuiter spaululum in suis
ostendemus locis. Clarescere interea sig¬
nis et uirtutum cepit miraculis adorna¬
ri. nam et egros in seculari positus habi¬

Expanded text:
dolevit erga Dominum affectus. 6. Nocte quadam dolevit erga Dominum affectus. 6. Nocte quadam in Ecclesia de qua diximus, eo cum duobus pueris vigilante atque in oratione pronius incumbente, cum mentis in profundioribus tota dependeret delectatio, spiritus duo teterrimi immanes, Aethiopum vultui similes, apprehensos singuli pueros ab ecclesia violenter trahere nitebantur. Tandem vir Dei post tergum magnis clamoribus ejulantes reperit suos. Intuetur tetros, manum elevat contra adversarios, jamque pueros vi abstrahentes cum foras egressum praeriperent, Dei sacer vexillum depromit crucis. Illico tetris cruentisque elapsis, pueri sospites remanserunt. Ex eo igitur tempore ille totius bonitatis aemulus et veritatis inimicus, salutisque humanae hostis, omnia molimina contra tur deterrere. De quo si quis exploratius discere vult, breviter post pauca in suis ostendemus locis. 7. Clarescere interea signis et virtutum coepit miraculis adornari. Nam et aegros in saeculari adhuc positus habi
Abbreviated transcription (Latin):
tollere: opere nouo eccłas restaurare diru¬
tas. miseris auxilium ferre. pauperily egen¬
tibq e suis opib necessaria ministrare: ꝓ¬
afflictis non solum sermone et cohortatione
ꝑfecte et spiritalis doctrine. uerum suis
officiis ac ministeriis multos euinculorum
penis et squalorib liberare. E ccła erat que¬
dam aparentum haud longe posita domo.
ut pote ab hostib pene diruta: ubi clerico¬
rum et populi nulla erat frequentia. Ibi
cum beati uiri crebra fierent orationum lu
silentia noctium profunda cum fierent.
clam uestimentis indutus quib moris est
uti penitentib: in ermis sacris orationibus
ꝓnoctare. pergebat. Et labore scõ somnis
spretis inertib. dulci meditatione transacta.
cum roseȩ lucis splendor mundum irradi¬
aret. rursum secularium tegminib orna¬
batur: et ita sc̃m elaborabat ꝓpositum oc¬
cultare. Hec prima puerilia rudimenta hic
ludus erat eius infantie: talis in eo coa¬

Expanded text:
tollere, opere novo ecclesias restaurare dirutollere, opere novo ecclesias restaurare dirutas, miseris auxilium ferre, pauperibus egentibusque e suis opibus necessaria ministrare, profligatis non solum sermone et exhortatione perfectae et spiritualis doctrinae, verum suis officiis ac ministeriis multos e vinculis, poenis et squaloribus, liberare. 5. Ecclesia erat quaedam a parentum haud longe posita domo, ut pote ab hostibus pene diruta, ubi clericorum et populorum nulla erat frequentia. Ibi cum beati viri crebra fierent orationum lucsilentia noctium profunda cum fierent, clam vestimentis indutus quibus moris est uti poenitentibus, armatus sacris orationibus, pernoctare pergebat, et labore sancto somnis spretis inertibus, dulci meditatione transacta, cum roseae lucis splendor mundum irradiaret, rursum saecularium tegminibus ornabatur, et ita sanctum elaborabat propositum occultare. Haec prima puerilia rudimenta, hic ludus ejus infantiae, talis in eo coa
Abbreviated transcription (Latin):
perfecte uite institutionib informaret. Ma
nifeste autem aderat diuina gr̃a: ꝑ quam
innumerabiles ad imitationem sui in fidde dei
ꝓuocabat. Ante omnia: p̃cepta euuangelica.
et uocem saluatoris. summo amore et stu¬
dio implenda esse censebat. Nam et si iuue¬
nilis quidem et minus perfecti sensus for¬
tasse uideretur: de ꝑfectissime castitatis in¬
dicio continens. uelut fundamentum quod¬
dam primum in anima continentiam colloca¬
uit. Et ita demum reliquas suꝑ hec perre¬
xit edificare uirtutes. et scđ̾m euuangłorum
scilicet fidem. qua uoce saluatoris depmit᷑
exhortatio. quia sunt eunuchi qui se castra¬
uerunt pro regno dei: spreta coniugii co¬
pula. ꝓpositum obtinuit castitatis. Certe
quantum eorum relatione cognouimus qui
ei a puericia usq in tempora nr̃a comites
ministri ue fuerunt: nichil aliud in secula¬
ri adhuc positus habitu uisus est agere
quam monasteria construere. basilicas ex¬

Expanded text:
perfectae vitae institutionibus informaret. 3. perfectae vitae institutionibus informaret. 3. Manifeste autem ei aderat divina gratia, per quam innumerabiles ad imitationem sui in fide Dei provocabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amore et studio implenda esse censebat. Nam etsi juvenilis quidem et minus perfecti sensus fortasse videretur, sed perfectissimae castitatis indicium continens, velut fundamentum quoddam primum in anima collocavit. Et ita demum reliquas super hoc perrexit aedificare virtutes, et secundum Evangeliorum scilicet fidem, qua voce Salvatoris depromitur exhortatio, quia sunt eunuchi qui se castraverunt pro regno Dei , spreta conjugii copula, propositum obtinuit castitatis. 4. Certe quantum eorum relatione cognovimus, qui ei a pueritia usque in tempora nostra comites ministrive fuerunt, nihil aliud in saeculari adhuc positus habitu visus est agere, quam monasteria construere, basilicas ex
Abbreviated transcription (Latin):
eatus igiturꝰ sulpicius ortus a¬
claris parentib ciuium pene pri¬
morib castris regalib nutritus.
biturice fuit urbis egregius pa¬
stor: et nunc glorioso excessu intercessor
patrociniis effectus. Qui in flore etatis pri¬
mitie xp̃i militiam laqueis seculi ruptis ꝑ¬
seuerantie diffinitione suscepit. Et in tan¬
tum capessende religionis ꝓpositum adhuc
puerulus uir beatus exarserat. quod ut ita
dicam si ꝑsecutionis tempus non defuisset.
periculis se sponte ingereret. Hinc tam le¬
ctionib cepit diuinorum uoluminũ man¬
cipari: et in erudicionib fidei semet ipsum
non segniter exercere. Deniq ꝓ iuuenilib
reprimendis cupiditatib et sapientie pro¬
fectib adipiscendis orationid se et absti¬
nentie frenis constringebat. Et ita ei ab
ipsis cunabulis eccłastica regula in obser¬
uantia honorabilis fuit: ut multorum iu¬
uenum ac senum ad eum confluentium
turbas de fidei nr̃e religione sciscitantes
non solum ad fidem conuerteret: uerum etiam

Expanded text:
eatus igitur Sulpicius ortus claris parentibus, civium pene primoribus castrisque regalibus altus, Bituricae fuit urbis egregius pastor, et nunc glorioso excessu patronus est effectus. Qui in flore aetatis primaevae Christi militiam laqueis saeculi ruptis perseveranti definitione suscepit, et in tantum capessendae religionis proposito adhuc puerulus vir beatus exarserat, ut ita dicam si persecutionis tempus non defuisset, periculis se sponte praeceps ingereret. Hinc jam lectionibus coepit divinorum voluminum mancipari, et in eruditionibus fidei semetipsum insegniter exercere. Denique pro juvenilibus reprimendis cupiditatibus et sapientiae profectibus adipiscendis, orationibus se et abstinentiae frenis constringebat; et ita ei ab ipsis cunabulis ecclesiastica regula in observantia honorabilis fuit, ut multorum juvenum ac senum ad eum confluentium turbas de fidei nostrae religione sciscitantes, non solum ad fidem converteret, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
inblasphemiã apud dm̃. spem sibi uctorie
ademerunt. Causa aut̃ commotionis hȩc fut.
quia munera imperatoris. qui se sacrilegio
miscuerat ab aeccła respuebantur. nec orandi
illi cum aeccła societas tribuebat᷑. Sed dns
qui aeccłam suam tueri consueuit. de celo
iaculatiis ẽ iudicium atq omnẽ uictoriam
ad religiosum imperatorem transtulit theo¬
dosium. Extincto itaq eugenio satellitibꝙ.
eiꝰ. cũ seripta acciperet im̃ꝑatoris. nulla ill
quos reatus inuenerat. Obsecratus ẽ primo
seriptis imperatorẽ misso diacono. posteauͦ
quã directus ẽ iohannes tune rribunus &
notarius qui nunc p̃fectus ẽ ad tuicione ieꝵ
qui ad aeccłam confugerant. etiã ipse aquilea
perrexit. p̃candũ ꝓeis. quib facile uen in¬
petrata ẽ. quia se xxpianus imperator pro¬
uolutus ad pedes sacerdotis testabat᷑ merno
& orationib eiꝰ se eẽ seruatum.
euertens itaq de urbe aquileiense. unodie

Expanded text:
in blasphemiam apud Deum, spem sibi victoriae in blasphemiam apud Deum, spem sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, quia munera imperatoris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respuebatur, nec orandi illi cum Ecclesia societas tribuebatur. Sed Dominus qui Ecclesiam suam tueri consuevit, de coelo jaculatus est judicium, atque omnem victoriam ad religiosum imperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet imperatoris, non illi quos reatus invenerat. Obsecratus est primo scriptis imperatorem misso diacono : post ea vero quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, qui nunc praefectus est, ad tuitionem eorum qui ad Ecclesiam confugerant, etiam ipse Aquileiam perrexit precaturus pro eis, quibus facile venia impetrata est; quia ipse christianus imperator provolutus pedibus Sacerdotis testabatur meritis et orationibus ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die
Abbreviated transcription (Latin):
comes quia abillo uiro diligeris qui dicit
soli sta. &stat. Quod ego ideo posui. ut cuiꝰ
famȩ fuerit uir satctuss etiã apud barbaras
quodam iuuene arbogastes addomum religio¬
sum cognouimus. qui tunc inter fuit. Erat
enim intempore quo hec loquebant᷑ uini mi¬
nister. ꝓ fectus itaq sacerdos de tusciȩ par¬
tib mediolanum reuertitur
am inde egresso eugenio contra theo dosiũ.
ibi depĩani imperatoris prestolabat᷑ aduentũ.
securus dedĩ potentia. quod non traderer cr¬
dentem in se hominib in iustis. nec relinque¬
ret uirgam peccatorum suꝑ sortẽ ustorũ.
ne extenderent iusti adiniquitatẽ manussuas.
Piniserat enim arbogastes tune comes et flauian
p̃fectus mediolano egredientes. cum uictores
reuersi fuissent. stabulum se eẽ facturos inba¬
silica a eccłȩ mediolanensis. atq clericos sub ar¬
mis ꝓbaturos. Sed miserandi homines eũ demo¬
nib suis male creduli sunt et aperiunt os suũ

Expanded text:
Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego ideo posui, ut cujus famae fuerit vir sanctus etiam apud barbaras juvene quodam Arbogastis admodum religioso, cognovimus, qui tunc interfuit; erat enim in tempore, quo haec loquebantur, vini minister. 31. Profectus itaque Sacerdos de Tusciae partibus Mediolanum revertitur, jam inde egresso Eugenio contra Theodosium; ibi christiani imperatoris praestolabatur adventum, securus de Dei potentia quod non traderet credentem in se hominibus injustis, nec relinqueret virgam peccatorum super sortem justorum, ne extenderent justi ad iniquitates manus suas . Promiserat enim Arbogastes tunc comes, et Flavianus praefectus Mediolano egredientes, cum victores reversi essent, stabulum se esse facturos in basilica ecclesiae Mediolanensis atque clericos sub armis probaturos: sed miserandi homines cum daemonibus suis male creduli sunt, et aperiunt os suum
Abbreviated transcription (Latin):
tam factũ scriptis suis non commemorauit.
sed quo affectu declinauerit commemorare.
N eadẽ etrã ciuitate basilicã constituit. in
qua deposuit reliquias martyrum. uitalis
& agricole. quoꝵ corpora in bononiensi ciuitate
leuauerat. Posita enim erant corpora marty¬
rum inter corpora iudeoꝵ. nec erat cognitum
populo xp̃iano. nisi scĩ se martyres sacerdo¬
ti ipsius deccłe reuelassent. Que cum de¬
ponerentur sub altari quod ẽ in eade basilica
constitutum. magna illie totius plebis scã lȩ¬
titia atq exultatio fuit. poena doemonum
confitentium martyrum merita.
Ieridem tempus arbogastes cõmes aduersus
gentem suam hoc ẽ francoꝵ bellũ parauit.
atq pugnando. non paruã multitudinẽ manu
fudit. cum residius uero pacẽ firmauit. Sed
cũ in conuiuio aregib gentis suȩ interroga¬
ret᷑ utrũ sciret ambrosiũ. & respondisset
abillo conuiuari solitũ. audiuit ideo uincis

Expanded text:
mtamen factum scriptis suis non commemoravit: mtamen factum scriptis suis non commemoravit: sed quo affectu declinaverit commemorare, In eadem etiam civitate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: nec erat cognitum populo christiano, nisi se sancti martyres sacerdoti ipsius Ecclesiae revelassent. Quae cum deponerentur sub altari, quod est in eadem basilica constitutum, magna illic totius plebis sanctae laetitia atque exsultatio fuit, poena daemonum confitentium martyrum merita. 30. Per idem tempus Arbogastes comes adversum gentem suam, hoc est, Francorum, bellum paravit, atque pugnando non parvam multitudinem manu fudit, cum residuis vero pacem firmavit. Sed cum in convivio a regibus gentis suae interrogaretur, utrum sciret Ambrosium; et respondisset cum illo convivari solitum, audivit: Ideo vincis,
Abbreviated transcription (Latin):
quia non potui tibi.
n supͣ dicta itaq cuitate florentinoꝵ cum
indomo clarissimi quondam uiri dicenti &
qud ẽ amplius xp̃iani manerent. filius ipstꝰ
pansofius nomine ad modum paruulus cum
inmundo spu laboraret. frequenti oratione
& impositione manus sacerdons ẽ sanatus.
Sed post aliquantos dies subita infirmitate
eorreptiis infantulus. ex alauit sp̃m. Cuius
mat᷑ ualde religiosa. & plena fide ꝗc timore
di ablato illo desuꝑiori parte domus adinfe¬
riora descendit atq in lecto sacerdotis ipso
absente composuit. Quẽ cum reuertens sa¬
cerdos in lecto inuenisset. erat enim illo in
tempore extra domum positus. miseratus ma¬
trem & fidem ipsius contemplatus. heliseo si¬
milis supͣ corpus infantis se ipse composuit.
atq orando meruit ut uiũ redderet mat̾ri.
que mortuũ inuenerat Adque etiã infantulũ
libellũ conseripsit. ut quod ꝑ etatis infantiã
scire non poterat. legendo cognosceret. Ueru¬

Expanded text:
quia non potui tibi. 28. quia non potui tibi. 28. In supradicta itaque civitate Florentinorum, cum in domo clarissimi quondam viri Decentis, et quod est amplius, christiani, maneret, filius ipsius, Pansophius nomine, admodum parvulus, cum spiritu immundo laboraret, frequenti oratione et impositione manus Sacerdotis ipsius est sanatus: sed post aliquantos dies subita infirmitate correptus infantulus exhalavit spiritum. Cujus mater valde religiosa, et plena fide ac timore Dei, ablato illo de superiore parte domus, ad inferiora descendit, ac in lecto Sacerdotis, ipso absente, composuit. Quem cum revertens Sacerdos in lectulo invenisset, erat enim illo in tempore extra domum positus, miseratus matrem et fidem ipsius contemplatus, Elisaeo similis supra corpus infantis se ipse composuit, atque orando meruit ut vivum redderet matri, quem mortuum invenerat: ad quem etiam infantulum libellum conscripsit, ut quod per aetatis infantiam scire non poterat, legendo cognosceret. Veru
Abbreviated transcription (Latin):
inuiiorib annis conflitutus petentib denega¬
uerat. oblitus fidei suȩ concessit. Hoc ubi ag¬
nouit sacerdos. derelicta ciuitate mediolanensi
ad quã ille festinato ueniebat ad bononiensẽ
ciuitatẽ migrauit. atq inde fauentiã usq
ꝑrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus.
inuitatus aflorentinis adtusciam usq descendit.
formidans imperantis iniuriam. Nã & epłam
adeundem dedit. inqua conuenit conscientiã
illiꝰ. dequa pauca exmultis exponenda duxi.
Et si imperatoria potestas magnasit. considera
imperator quantus sit ds̃ qui corda hominũ
uidet. conscientiã interriorẽ interrogat. no¬
uit omnia ante quam fiant. nouit interna
pectoris tui. Ipsi falli uos non patimini. &
dm̃ uultis celare : non cecidit in animum:
tuum quicquam. Si illi agebant tã ꝑ seueran¬
tes. nonne tuum fuit imꝑator ꝓdĩ summi
& ueri et uiui ueneratione ꝑseuerantius ob
alud non oportere. nisi ut consuleres michi

Expanded text:
in junioribus annis constitutus, petentibus denegain junioribus annis constitutus, petentibus denegaverat, oblitus fidei suae concessit. 27. Hoc ubi cognovit Sacerdos, derelicta civitate Mediolanensi, ad quam ille festinato veniebat, ad Bononiensem civitatem emigravit, atque inde Faventiam usque perrexit. Ubi cum aliquantis degeret diebus, invitatus a Florentinis, ad Tusciam usque descendit,  formidans imperantis injuriam; nam et epistolam ad eumdem dedit , in qua convenit conscientiam illius, de qua pauca de multis ponenda duxi. Et si imperatoria potestas magna sit, tamen considera, Imperator, quantus sit Deus, Corda hominum videt, conscientiam interiorem interrogat, novit omnia antequam fiant, novit interna pectoris tui. Ipsi falli vos non patimini, et Deum vultis celare? Non cecidit in animum tuum quidquam? Si illi agebant tam perseveranter, nonne tuum fuit, Imperator, pro Dei summi et veri et vivi veneratione perseverantius obsaliud non oportere, nisi ut consulerem mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes cognoscere potentiam illustris uiri
probi. Qua eognita. ad ꝓpria remearunt.
Sed egresso theodosio de italia & constantinopo¬
lim conftituto. ualentinano augusto intra gal¬
lias posito. dirrecta leganio ẽ sub nomine se¬
natus ad simmachum tunc p̃fectum urbis de
repetenda ara uictoriȩ. et sumptib cerimoniarũ.
dedubi comperit sacerdos misso libello adimpe¬
ratorem postulauit ut ad se relationis exempla¬
ra dirigerentur quib ipse ꝓpartib sus respon¬
surus cẽt. Qua relatione accepta. p̃clarissimũ
libellũ conseripsit. ut contra nichil umquam
auderet simmachus uir eloquentissimus respon¬
dere Ded postquam auguste memoriȩ ualemi¬
nianus inuennensi cuutate quȩ galliarum ei¬
uitas uitã finuit. eugenius suscepit imperiũ.
Qui ubi imperium coepit. non multum post pe¬
tentail flauiano tunc p̃fecto et arbogaste eo¬
mite. aram uictoriȩ et sumptus cerimoniarũ
qđ ualentinanus auguste memoriȩ ad huc

Expanded text:
volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non multo post, petentibus Flaviano tunc praefecto et Arbogaste comite, aram Victoriae et sumptus caeremoniarum, quod Valentinianus augustae memoriae adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
& diaconib. ubi diuinȩ maiestati debita laus
redditur. & glorificatur ds̃ ammirabilis in scĩs
suis. usq inp̃sentẽ diẽ. In eo uero ubi primũ
adueniens comminus in suburbio ciuitatis ut
diximus hospitiũ p̃parauerat. diurnis quidem
inciuitate diuini pabulum uerbi gregi sibi
commisso sollicite ministrabat. nocturnis aut̃
temporib ut liberius orationi instaret. adidem
tamquã conscium sibi habitaculum reuertebat᷑.
ubi scilieet lacrimarũ affluentia deluebat. si

Expanded text:
et diaconibus, ubi divinae majestati debita laus et diaconibus, ubi divinae majestati debita laus redditur, et glorificatur Deus admirabilis in sanctis suis, usque in praesentem diem. In eo vero loco ubi primum adveniens, eo minus in suburbio civitatis sibi, ut diximus, hospitium praeparaverat, diurnis quidem in civitate divini pabulum verbi gregi sibi commisso sollicite ministrabat; nocturnis autem temporibus, ut liberius orationi instaret, ad idem tanquam conscium sibi habitaculum revertebatur. Ubi scilicet lacrymarum affluentia diluebat, si