comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł ciuitatis. uł celi. uł illie quod edueatus
sir. uł parentes sepulti andebeat audiri no¬
lens reuocare: s nullo pacto erit audiendu:
sraus enim indampno accipitur pecunia¬
rio.s: si forte ⁊ res uilius distracta sic. ⁊ p̾¬
eum alii donacum ẽ. ut̾q faui. ano iudicio
conuenietur. ⁊ qui uilius emit ⁊ qui pecum¬
am accepit mum̃i. stam̃ qui enut si ma¬
lit rem restituere. nõ alias restituer. quam
si precium quod num̃auit recipiat oͥ dg
si delegatus emptor soluit ei cudonabat lib̾¬
cuꝑare debeat. licz p̾cium ad eum ꝑuenit.
qui soluendo nonẽ. nam ⁊ si acceptum p̾ci
um lib̾tus ꝓdigiss. dic̾emus. nichominus
quieum delit recipe debe si uelit abemptioẽ
disced̾e. ¶ Simucuam peccumam lib̾tus
in fraudem patroni accepit: an fauiana lo¬
cum hãt: uideanius. ⁊ qd̃ remedium in ħ ẽ
cepit: donauit. C onuenir eum pacronus
cuidõauit lib̾cus. s accepit. ⁊ ꝓd. egit. non

Expanded text:
uel uicinitatis uel caeli uel quod illic educatus uel uicinitatis uel caeli uel quod illic educatus sit uel parentes sepulti, an debeat audiri uolens reuocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim in damno accipitur pecuniario.Sed si forte et res uilius distracta sit et pretium alii donatum, uterque Fauiano iudicio conuenietur et qui uili emit et qui pecuniam accepit muneri. is tamen qui emit si malit rem restituere, non alias restituet, quam si pretium quod numerauit recipiat. quid ergo, si delegatus emptor soluit ei cui donabat libeciperare debeat, licet pretium ad alium peruenit, qui soluendo non est: nam et sum libertus prodegisset, diceremus nihilo minus eum qui dedit recipere debere, si uelit ab emptione discedere. Si mutuam pecuniam libertus in fraudem patroni acceperit, an Fauiana locum habeat, uideamus. et quod remedium in hoc cepit donauit, conuenit eum patronus cui donauit libertus: sed accepit et prodegit: non
Abbreviated transcription (Latin):
exist̾ẽt uł si sub conditione scipulatus fu¬
erit. maluit de flẽe condicionem dicendũ
ẽ fauianancessare. ¶Qd si inlite uin¬
ci uoluit. si quidem condempnatus ẽ. dara
oꝑa uł in iure confessus ẽ. dicendume¬
rit faui anam locum hĩe ouod si noluit
optine cum per̾et: hic uidendum. ⁊ puto
hunc deminuisse patrimonio. accõnem
enim de ei de bonis deminuit. quemadmo¬
dum passus eẽt accionis diem abire.  si
pura querelam in offieiosi quam pocuit.
uł quan aliam forte iniuriarumur si¬
nulem instituere noluit. nd̃ pot̾ pacronꝰ
obeam rem faui ana expiri. Si transegit
infraudem patronioporur patronus faui
ananti. ¶ S si lib̾tus filiam docauit. ħ
ip̃o quod dotauit non uidetur fraudare
patronum. qi pietas pacris non ẽ rephẽ¬
denda. ¶ Si płib infrandem lib̾tus dõa¬
u̾it. uł plurib in mortis ẽa equalit pat᷑
nus adususom̃s in partem sibi debitam
siue fauianam siue caluisiana expiet᷑.¬
¶ Siquis in fraudem patronorum rem uẽ¬

Expanded text:
existeret, uel, si sub condicione stipulatus fuerit, maluit deficere condicionem, dicendum est Fauianam cessare.Quid si in lite uinci uoluit? si quidem condemnatus est data opera uel in iure confessus, dicendum erit Fauianam locum habere: quod si noluit optinere, cum peteret, hic uidendum. et puto hunc deminuisse de patrimonio: actionem enim de bonis deminuit, quemadmodum si passus esset actionis diem abire.Sed si puta querellam inofficiosi, quam potuit, uel quam aliam, forte iniuriarum uel similem instituere noluit, non potest patronus ob eam rem Fauiana experiri.At si transegit in fraudem patroni, pana uti. Sed si libertus filiam dotauit, hoc ipso, quod dotauit, non uidetur fraudare patronum, quia pietas patris non est reprehendenda. Si pluribus in fraudem libertus donauerit uel pluribus mortisonus aduersus omnes in partem sibi debitam siue Fauiana siue Caluisiana experietur.Si quis in fraudem patronorum rem uen
Abbreviated transcription (Latin):
ł.xiiii. q̃st̃. compet̾e ei fauianam. Suffic̃e
enim quod infraudem patronatus factum
sit. magisenim fraudem rei nõ pͥscẽ accip¬
iius. ¶In hanc acconem etiam fructꝰ¬
ueniunt quisunt post litem contestatam
percepti.
uenire. quatenus p̃torom̃em fraudem
lib̾torum uult rescind̾e.
ta parte adierit hereditatem dum ignora:¬
ret. aliqua lib̾tum infraudem suam alien¬
asse: iudeamus. an succurri engnorantisꝰ
debeat. nec decipiatur lib̃ti fraudib. ⁊ pãp.¬

Expanded text:
ionum, competere ei Fauianam: sufficere enim, quod in fraudem patronatus factum sit: magis enim fraudem rei, non personae accimus. In hanc actionem etiam fructueniunt, qui sunt post litem contestatam percepti. 2 uenire, quatenus praetor omnem fraudem libertorum uult rescindere.ta parte adierit hereditatem, dum ignorat aliqua libertum in fraudem suam alienasse, uideamus, an succurri ignorantiae eius debeat, ne decipiatur liberti fraudibus. et Pap
Abbreviated transcription (Latin):
xuis singulos rogauit. ut qui sineliberis de¬
cecłit partem suam hereditaus sororis fr̃i:¬
uerestitueret. aut si frat̾ sororue non suꝑ¬
eẽt matrisue.⁊ hec uerba adiecit. uosq li
lo. donec binos liberos educau̾itis. Quesi¬
tum. siquis exlibens duos filios ꝓcreaũ¬

Expanded text:
xus singulos rogauit, ut qui sine liberis deeret partem suam hereditatis sorori frestitueret aut, si frater sororue non eet haec uerba adiecit: 'uosque, lo, donec binos liberos educaueritis'. qut, si quis ex liberis duos filios procreau
Abbreviated transcription (Latin):
uror parata sit in commune bona su¬
a conferi. ¶ Meuia duos fiuos herece
reliquerat. ⁊ eodem testamento ira uo¬
cauit. fidei autem heredum eorum cõ¬
co sineusuris. apud gatum seium ⁊ lu¬
hũ restituant ne potib meis. ꝓut quise
anficei cõmissum pr̃ari ascͥptis heredibꝰ
tuere. ademquesunt. ansialiquam contͦ
uersiam seuis deuncia hac. ex quasticus
institutus ẽ. face uelit. ⁊ meuius unciã.
Sexcã fideicõmissi aseiosiũt consecuius.:
ditrum hanc solam unciam ex qua stus¬
heres institutus est. anuero ⁊ dodrantẽ¬
ex quo ipẽ meuius instituisiẽ. eidemsti¬
chorestituere debeat.R. de omĩ eo restituen¬

Expanded text:
uxor parata sit in commune bona sua conferr‹e›.Maeuia duos filios heredes reliquerat et eodem testamento ita cauit: 'fidei autem heredum meorum comto sine usuris apud Gaium Seium et Luhi restituant nepotibus meis, prout quis an fideicommissum praestari a scriptis heredibus tuere. Idem quaesiit, ouersiam Seius de uncia hac, ex qua Stichus institutus est, facere uelit et Maeuius unciam ex causa fideicommissi a Seio fuerit consecutus, utrum hanc solam unciam, ex qua Stichus institutus est, an uero et dodranteex quo ipse Maeuius institutus est, eidem Sticho restituere debeat. respondit de omni restituen
Abbreviated transcription (Latin):
utiꝙ cumut̾ qradierit. hereditatem.⁊ po¬
steaganisseius de sumetus sit: iutia citia he¬
redem instituta. an hoc lutia titia partem:
dimudiam semissis quam rogatus erat ga¬
ius scius restituere: ꝓtinuis debeat: anuero¬
post suam mortem demum uniu̾sum fider¬
conimissum tamex sua ꝑsona: quam ex
gaũ sendatum restituere debrat. It. lutiam
draam statim itm̃. ut partemdimidiam se¬
nussis ex ꝑsona seũ restituat. ¶ Filiam
suam heredem scripsit ⁊ nepotem quemex
ea haberat ei substrnt. ⁊ itacauit. lutiotiͥ¬
cio fr̃ĩs mei filio. genero meo. cc. aureos relĩ¬
quo quolegato: scio illum contentumeẽ.
qm̃ ꝯscripsiuniũsam rem meam eo qd̾¬

Expanded text:
t, cum utrique adierint hereditatem et postea Gaius Seius defunctus sit Lucia Titia herede instituta, an haec Lucia Titia partem dimidiam semissis, quam rogatus erat Gaius Seius restituere, protinupost suam demum mortem uniuersum fideicommissum tam ex sua persona quam ex Gaii Seii datum restituere debeat? respondit Luciam Titiam statim teneri, ut partem dimidiam semissis ex persona Seii restituat. Filiam suam heredem scripsit et nepotem, quem ex ea habebat, ei substituit et ita cavit: "Lucio Titio fratris mei filio genero meo ducentos aureos relinquo. quo legato scio illum contentum esse, quoniam scripsi universam rem meam, eo q
Abbreviated transcription (Latin):
mo collocauit.⁊ nixaẽ filiam post mor¬
rempairis quesitumẽ. defucta furiosa
suꝑstite ex huius modi conunctione pa¬
⁊rfa filia anfitłi cõmissum ad cohereios
ponenetur fidei cõminissum non deberi.
claudius. Nan ⁊ simatrunoniumcũ
fuiosa ñ fuit. satis tamenfactum ẽ eiuᷤ¬

Expanded text:
o collocavit et enixa est filiam post mortem patris. quaesitum est, defuncta furiosa superstite ex eiusmodi coniunctione parta filia, an fideicommissum ad coheredes poneretur, fideicommissum non deberi. Claudius: nam etsi matrimonium cum furiosa non fuit, satis tamen factum est eiu
Abbreviated transcription (Latin):
filiammneam et neptem meãm heredos scni¬
si. uniuersam subameis comunicasse.
quosinuicem commendo. filia adita pai̾s
hereditate cdiuertet amarito. Quesitumẽ.
an tuius quõdam cius maritus suo uł fi¬
lii sui nomine ex fidei cõmisso cõionem bo¬
norum consequi possit. uiua quondam u¬
rore sua uł post mortem euis. R nichil fid̾i¬
cõmissum dacum geno ꝓponi. p̾t̾ oucentos
aurros. idemquestit candem uxorem ma

Expanded text:
filiam meam et nepotem meum heredes scri‹ps›i, ‹uni›uersam substantiam eis communicasse. quos inuicem commendo'. filia adita patris hereditate diuertit a marito: quaesitum est, an Titius quondam eius maritus suo uel filii sui nomine ex fideicommisso communionem bonorum consequi possit uiua quondam uxore sua uel post mortem eius. respondit nihil fideicommissi datum genero proponi praeter ducentos a
Abbreviated transcription (Latin):
tantum ei auferatur emolumentum. an
u̾otriens totuis detrahidebeat a puro siqui¬
dem ꝑcontumaciam nõ eaueat. totius tri¬
entiseins denegandas acc̃ones. nec eumui¬
piam sextantis tantum denegandandas:
sic iñur pofsit sipłe cautionem. uł colla¬
tionem. uł cet̾is modis quib supradiemur.
aur curator constituatur rem ei saluam
facturus. habieñ debr rõ eus. qui nonꝑ
contumaciam collationem nõ implet.
¶squoꝙ quim adoptiua familia ẽ ꝯferre
cogitur. hoc nonipẽ. s is quieum ħt si malu
mancipau̾it eum non cogetur. ad collatiõẽ.
⁊ta rescripto diuorum frm exp̃ssum ẽ. S
ita demũ adoptuus emancipatus collatiõẽ
srs̃ pͥuabit. sisie staude ħ factum sit.¬
¶Niec castrense. nec qĩ castrense peculium fri¬
b confertur. hoc enim p̃cipuum eẽ opntẽ
multis constitutionib cominetur. S an
idꝙ dignitatis nomine apatre datumest᷑.
uł deletur conferre quis mooẽ cogatur iu¬

Expanded text:
tantum ei auferatur emolumentum an tantum ei auferatur emolumentum an uero trientis totius detrahi debeat. et puto, si quidem per contumaciam non caueat, totius trientis ei denegandas actiones nec enim uipiam, sextantis tantum denegandas, sic tamen, ut possit supplere cautionem uel collatione uel ceteris modis quibus supra diximus, aut curator constituatur rem ei saluam facturus: haberi enim debet ratio eius, qui non per contumaciam collationem non implet.Is quoque, qui in adoptiua familia est, conferre cogitur, hoc est non ipse, sed is qui ‹e›ummancipauerit eum, non cogetur ad collationem, et ita rescripto diuorum fratrum expressum est: sed ita demum adoptiuus emancipatus collatione fratres priuabit, si sine fraude hoc factum sit.Nec castrense nec quasi castrense peculium fratribus confertur: hoc enim praecipuum esse oportere multis constitutionibus continetur.Sed an id, quod dignitatis nomine a patre datum est uel debetur, conferre quis in commune cogatur, u
Abbreviated transcription (Latin):
lata postea cautione recipit pͥstinum ius.¬
quanus auremedictum p̃toris de cautioẽ
tione faciendacollatio ẽ. Igitur siduudat
inquid boã sua cum frĩb quaniuis nonca¬
ueat satis fec̃ edicto. S si quedam diuidat de
quib dam caueat. qque dicimus eum satis¬
fecisse. s cum possunt eẽ quedam in occulto.
satis confert. qui non cauit quamuis di¬
uidat. Sigͥ constet int̾partos quid sit inbo¬
nis emancipati sufficiens collatiõe diuidsi¬
o. si nõconstet. s dicantur quedam nõ eẽ
in cõmune redacta tue ꝓpt̾ inc̾tum eau¬
tio eĩt int̾ponenda. S ⁊ si tantum forte in bo¬
nis pat̾nis emancipatus: remiitat: quãtũ
excollatione filius hr̃e debr. dicendumẽ
emancipatum satis contulisse uid̾i. idem
⁊ si nomen pat̾nidebitoris delegau̾it. ł fũ¬
dum. uł rem aliam decdit ꝓportione bonoꝵ
que conferre debuit. ¶ Sicum dub ꝯferre
debr. alt̾i contułit. altĩ nd. uł cumcauet.ł
cum diuidit. uidendumẽ. utrum sextãtis.

Expanded text:
lata postea cautione recipit pristinum ius.Quamuis autem edictum praetoris de cautione tione facienda collatio est. igitur diuidat, inquit, bona sua cum fratribus et quamuis non caueat, satisfacit edicto. sed et si quaedam diuidat, de quibusdam caueat, aeque dicimus eum satisfecisse. sed cum possint esse quaedam in occulto, non satis confert qui non cauit, quamuis diuidat. si igitur constet inter partes, quid sit in bonis emancipati, sufficiens collatio est diuisio: si non constet, sed dicantur quaedam non esse in commune redacta, tunc propter incertum cautio erit interponenda.Sed et si tantum forte in bonis paternis emancipatus remittat, quantum ex collatione suus habere debet, dicendum est emancipatum satis contulisse uideri: idem et si nomen paterni debitoris delegauerit uel fundum remue aliam dederit pro portione bonorum, quae conferre debuit.Si, cum duobus conferre deberet, alteri contulerit, alteri non, uel cum cauet uel cum diuidit: uidendum est, utrum sextantis
Abbreviated transcription (Latin):
dequarta etiam ꝯferenda cauere eum.
oportebit s horitatemũ su amdataẽ qͣr¬
tepetuo. cet̾m si adhue pat̾ad optiuns:
uiuat qui einemancipauit. dicendum
ẽ cautionem quoꝙꝙ cefsare. p̃matura cũ
ẽ spẽs collationis. cum ad huc uiuat is
cuius detoĩs quarta debetur. ¶ Sinsqui
boãcollaturus ẽ hãt filium peculium ca¬
strense habentem: noncogetur. unq pe¬
culium cius confẽre. s siiam cum mor¬
tiuiserat filuis euis ⁊ castrense peculium
habiut. cummorieum. isciuus bonorum
possõ petenda ent. anconferre cogatur: c̃
autem uendicari id patri nõ sit nocesse
dicioportebit conferenełm. nõ enĩ nũc
acquiritur s nõ amiititur. ãplius dico
ctiam sunstitutus fũit afilio ħrs.⁊ nee
dumadierit hãt qr substitutum. qr nõ
magis nunc queritur peculium qm̃ ñ
alienatur. ꝯferridebe. ¶Conferturaũt
uetiam siquideuis non fũit. dolomalo añ¬
factum factum sit quominus sicẽt.s

Expanded text:
de quarta conferenda cauere eum oportebit, sed hoc ita demum, si iam nata est quartae petitio. ceterum si adhuc pater adoptiuus uiuat, qui eum emancipauit, dicendum est cautionem quoque cessare: praematura est enim spes collaticuius de bonis quarta debetur. Si is qui bona collaturus est habeat filium peculium castrense habentem, non cogetur utique peculium eius conferre. sed si iam tunc mortuus erat filius eius et castrense peculium habebit, cum morietur is cuius bonorum possessio petenda est: an conferre cogatur? cum autem vindicari id patri non sit necesse, dici oportebit conferendum: non enim nunc adquiritur, sed non adimitur. amplius dico, et si institutus fuerit a filio heres nec dum adierit habeatque substitutum, quia non magis nunc quaeritur peculium quam nunc non alienatur, conferri debere. Confertur autem etiam si quid eius non fuerit, dolo malo autem factum sit, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
sud egerit. nequid acquirered. non ueñ
incollationem. nam hic ⁊ sibi insidiatus
ẽ ¶Portiones collationum itaerunt fa¬
ciende ut puta duosunt silii in pocestate
unusemancipatus habens trecenta. ducẽ

Expanded text:
d egit, ne adquireret, non venit in collationem: nam hic et sibi insidiatus est. Portiones collationum ita erunt faciendae: ut puta duo sunt filii in potestate, unus emancipatus habens trecenta: duce
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ¶ Quesitum. an rõnes defũcti ⁊ õium mn¬
strum̃toꝵ hrditarioꝵ ⁊ pupillarum rõnum
legatariis desid̾antib heros describendi potesta¬
tem facẽ cełrat. ne in potestate eius sit ꝓferre
milicie tp̃r codicilloslex falc̃. incodicillis loc̃
nõ ht̃. intestõ locum habebit. sicui plusqũ¬

Expanded text:
. quaesitum est, an rationes defuncti et omnium instrumentorum hereditariorum et pupillarium rationum legatariis desiderantibus heres describendi potestatem facere debeat, ne in potestate eius sit proferre militiae tempore codicillos, lex Falcidia in codicillis locum non habet, in testamento locum habebit. III S
Abbreviated transcription (Latin):
quotestm̃ eius ad benesicium pncipale pͥtne
desiẽrat. ¶ Siuo mira amium missioũ deceᷤ¬
sĩt. solus titius deductionem partisqͣrte parie¬
tur. qr eo tp̃r sid̃ifid cõmissum ẽ relictum eiqͦ
testatoriure militar testari nõ pot̾it.dar
orestuuere: pecumamq post mortem suam
tenuoĩ locus erit. Cunc em̃ ex constitutioẽ di¬
ui adriam falcidie satis facit ẽa q̃ntitascum
nꝰiͦs apd̾ heredẽ remansĩt. s falcidiam pacietur so¬
ne. siquis ita scrib̾. acceptis. c. peto restuuas he¬
duatem. neq ꝑsoãm dantis demonstrau̾it qͣi¬

Expanded text:
quo testamentum eius ad beneficium principale pertinere desierat: si uero intra annum missionis decesserit, solus Titius deductionem partis quartae patietur, quia eo tempore fideicommissum ei relictum est, quo testator iure militari testari non potrestituere pecuniamque post mortem suam tentioni locus erit: tunc enim ex constitutione diui Hadriani Falcidiae satisfacit ea quantitas, cum apud heredem remanet. sed Falcidiam patietur sone si quis ita scribsit: 'acceptis centum peto restituas hereditatem' neq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposita spetie computationem ita miriopor¬
tet. urex .uii. partib egõ quatuor tutros ꝯ fe:¬
ramus qm̃quid quarta pars amplius ĩme¬
alim̃ta pueroꝵ falciore subiectam ce. ⁊utido¬
neis hoĩb. ł nõib collocetur pecunia ad c̃am
suam reuocaturum p̃sidẽ ꝓiuntie: ¶ duus¬

Expanded text:
specie computationem ita iniri oportet, ut ex septem partibus ego quattuor, tu tres conferamus, quoniam quidem quarta pars amplius in mealimenta puerorum Falcidiae subiectam esse et ut idoneis nominibus collocetur pecunia, ad curam suam reuocaturum praesidem prouinciae. Diu
Abbreviated transcription (Latin):
coħrcli suo substiᷤtuus. ⁊ delib̾ant᷑ coħerde
legata habita rõne legis falc̾. soluit. deinde
ex substiturione. alt̾am quoqꝙ partem ħr¬
ditatis acqͣuirat.
ffriẽ̾.i.. Quiquadringenta habebat. ccr
legaint. deinde fundum tͥ dignum. ci aureis ci¬
suhacconditioẽ legauit. silegis falc̃ intest̾õ su rͦ¬
c olocus noneẽt. ¶ Queritur. ꝗd iurisẽ. dixi d¬

Expanded text:
coheredi suo substitutus deliberante coherede coheredi suo substitutus deliberante coherede legata, habita ratione legis Falcidiae, soluit, deinde ex substitutione alteram quoque partem hereditatis adquirat.estionum. Qui quadringenta habebat, trecenta legauit: deinde fundum tibi dignum centum aureis sub hac condicione legauit, si legi Falcidiae in testamento suo locus non esset: quaeritur, quid iuris est. dixi
Abbreviated transcription (Latin):
ploreñ .ł. Siħrs cui fid̾icõmisumẽ ut⁊
accepta peccuma c̾ta ħrlitatem restituat. a
uoluntate eius qui testm̃i fecit discelar. et
postea legis faĩc beneficiouti uol.⁊ sincetur
eiqͣuo accepto: heroditatem restitue rogatus
.eͣ: tñfidi cõmisũ restituere cogitebit debet.
om̃quod ei pat̾ fam̃. dañuosinͣt legis faltid̃¬

Expanded text:
onum. Si heres, cuius fidei commissum est, ut accepta certa pecunia hereditatem restituat, a uoluntate eius qui testamentum fecit discedat et postea legis Falcidiae beneficio uti uolet: etsi non detur ei, quo accepto hereditatem restituere rogatus est, tamen fideicommissum restituere cogi debet, quoniam quod ei pater familiae dari uoluit legis Falcid
Abbreviated transcription (Latin):
conditiodeficiat. legatum ualiturum nõsir.
legi falcidie. locus nõ erit᷑. pͥorro silegilocus
non sit. existente eonditiõe legatum tͥ debebit᷑
cum autemuoluntatem testatoris eam fu¬
isse appareat. ut ꝓpt᷑ cuumlegatumcet̾oꝵ
segataminiunoll. oagis ẽ. ut statuere d̾lr¬
amus tui legͥat conditonem defecisse. ouid
gͦ dicemus: si. ccͦ. legaut. itͥ similit̾ subead̾
conditionem.cc. legataeẽ ꝓponantur.Niã
aut extistitisse. aut defecisse legatitiu con¬
ditionem. ut aut tõtum aut nicħ tͥ debeatur.
et iniquũ .⁊ cc̃ uoluntatem testãtis existima¬
quando necẽe ẽ totius. legaticonditionem.ł
exstitisse uł defecisse. Ergo ꝑ excepͥuonem
dolimalitota eares tempandaerit. Quarec.
quis tale ꝗd consequi uelit. sit consequetur. d¬
siquoᷤ amplius legaui uł legaũo. ꝙͣ ꝑlegem
falẽ. licidit. tumiquantum ad supplendumq̃.¬
drantẽ delucioport⁊ ex eolegato ꝙ nnodecliꝰ. he¬
res mĩs dampnãsestotare. ¶ Qui ce. in boĩs

Expanded text:
condicio deficiat, legatum ualiturum non sit, legi Falcidiae locus non erit: porro si legi locus non sit, exsistente condicione legatum tibi debebitur. cum autem uoluntatem testatoris eam fuisse appareat, ut propter tuum legatum ceterorum legata minui nollet, magis est, ut statuere debeamus tui legati condicionem defecisse. Quid ergo dicemus, si ducenta legauit et tibi similiter sub eadem condicione ducenta legata esse proponantur? nam aut exstitisse aut defecisse legati tui condicionem, ut aut totum aut nihil tibi debeatur, et iniquum et contra uoluntatem testatoris existimaquando necesse est totius legati condicionem uel exstitisse uel defecisse. ergo per exceptionem doli mali tota ea res temperanda erit. Quare cum quis tale quid consequi uelit, si‹c› consequetur: 'si quo amplius legaui uel legauero, quam per legem Falcidiam licebit, tum quantum ad supplendum quadrantem deduci oportet, ex eo legato quod Titio dedi heres meus damnas esto dare'. Qui ducenta in bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ceuola.ł. Hilio ⁊ filie scriptus heredib singx¬
ulisc̾ta p̃legauit. s longeminus filie. ciuetis¬
amdomũ obligatam p̃legauit. cum instru s¬
m̃tis. ⁊ quicquid ibi fu̾it. ⁊ adiecit hec uba s
conditioẽ ea lego. ut quicqͥd eris aliem mea¬

Expanded text:
um. Filio et filia scriptis heredibus singulis certa praelegauit, sed longe minus filiae, cui etiam domum obligatam praelegauit cum instrumentis et quicquid ibi fuerit et adiecit haec uerba: 'sed ea condicione lego, ut quidquid aeris alie
Abbreviated transcription (Latin):
exstitiss. dotem confestim in computatiõnẽ
hereditatis. ⁊ falcidie legis rationem inere aliẽ¬
ͥ no deducet. altuidel enim uidebitur indora¬
tamuxorem habe. Quod si filius extraneum
⁊coheredem hãt ip̃e quidem semꝑ ꝓqua parte
ex parte t̾cia heredem instituit. fid̃iꝙ eius
commisit. ut hereitatem retenta quarta.
parte scce ⁊ pcule restuuat: eadem friq̃dam
um legata integraretine debe. s inpartem
quartam imputarioport̾e .xii. partem p̃di¬
oium. s sinoneẽt adiectum ut pars quarta
familieis lex falcidia molicetim¬
d̾ e. Qui fundum solum in bõĩs centum:
relinquebat. si hrdem suum dampnauit.
ut eumquinquagnita tulouenderr: nõẽ
estimandus mampliusquam quinquagĩta
legasse. id̾oq lex falc̃. locum non babr. Item si¬
fundum cornelianum quinquagita uen

Expanded text:
exstitisset, dotem confestim in computatione hereditatis et Falcidiae ration‹e› in aere alieno deducet: aliter enim uidebitur indotatam uxorem habere. quod si filius extraneum coheredem habeat, ipse quidem semper pro qua parte ex parte tertia heredem instituit fideique eius commisit, ut hereditatem retenta quarta parte Secundae et Proculae restituat: eadem fratri quum legata integra retinere debere, sed in partem quartam imputari oportere duodecimam partem praediorum. sed si non esset adiectum, ut pars quarta familiae lex Falcidia induce. Qui fundum solum in bonis centum relinquebat, si heredem suum damnauerit, ut eum quinquaginta Titio uenderet, non est existimandus amplius quam quinquaginta legasse, ideoque lex Falcidia locum non habet. Item ‹ifundum Cornelianum quinquaginta uen
Abbreviated transcription (Latin):
cã accep̃: nam hec inquartam᷑ nõ imputã¬
tur.S in fid̾icommissaria heroditate restitu¬
enda. siue legatum uł fid̾i cõmissum datũ
sit herecli. siue ꝑcipe. uł deduc̃e uł retiñeius¬
suse. inquartam d .s. extrebelliano cõpetẽte

Expanded text:
a accipit: nam haec in quartam non imputantur. sed in fideicommissaria hereditate restituenda siue legatum uel fideicommissum datum sit heredi siue praecipere uel deducere uel retinere iussus est, in quarta
Abbreviated transcription (Latin):
ius testatõr ag̾e nonpot̾it. ueluti si tutor cum
solu̾et legata non int̃ posuerit scipulatioe
quanto plusquam ꝑlegem faleidie. licuiͣt a¬
capi solutum fui̾t. reddi. P upillus quidẽ co
nomine tutele non agit. s heredieius ħquo¬
ꝙͣ nomine tutorobligatus erit. E e¬

Expanded text:
is testator agere non potuerit: ueluti si tutor, cum solueret legata, non interposuerit stipulationem, quanto plus quam per legem Falcidiam capi licuerit solutum fuerit, reddi: pupillus quidem eo nomine tutelae non agit, sed heredi eius hoc quoque nomine tutor obligatus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
cipatum conferre nõ oportet. setiam iudici¬
um patris meruit nec quicquam ampluis
cepta decessĩt. isqͦuim pocestateẽ ad collatioe¬
ͣ bonorum cogendum emancipatum ut cm̃
hrdieus conferat quantum conferret ip̃i
si uiũet. ꝙ̃. si añ acceptambo. possõnem de¬
inquid ꝓ ea ꝑte qua ħmo scriptus fuit isꝗ
inpotestate erat. nõ cũ utexa uirilem. ad col¬
lationem autem nõ admutit eum in hũe.
autem p̃ocor tra fien collationem. ut recte
caueatur. Cat̾̃ aurem ꝑsatis dationemo¬
portere. ait põp. anpignorib eau̾i possit̃

Expanded text:
cipatum conferre non oportet, si etiam iudicicipatum conferre non oportet, si etiam iudicium patris meruit nec quicquam amplius cepta decesserit is qui in potestate est, ad collationem bonorum cogendum emancipatum, ut tantum heredi eius conferat, quantum conferret ipsi, si viveret. quod si ante acceptam bonorum possessionem deinquit, pro ea parte, qua heres scriptus fuit is qui in potestate erat, non tamen ultra uirilem: ad collationem autem non admittit eum in hunc cautem praetor ita fieri collationem, ut recte caueatur: caueri autem per satisdationem oportere Pomponius ait. an pignoribus caueri possit,
Abbreviated transcription (Latin):
tos ad mittat participosq faciat cumbis
qui sunt in potestate bonorum pat̾norum
consequens ẽẽ credidit. ut sua quo   ioa m
medium conferant qui appetunt paĩna.
Int̾ eos dabitur collatio quib possd̾data est.
plane siminorem uł alium quem restuuẽ¬
collatioñs commodumei restitueret. ¶ Siex
dodrante fui̾t institutus filius quierat in
potestate extraneits ex quadrante emancipa
quadrantem frĩ abstulit. argumentum ꝓ
potib ex senatis solus conferre cogitur. ¶pa¬
t̾ filium quem inpotestate habebat. ⁊ extrane¬
ferre fr̃ĩ suo deb̾e. si aliquidei exc̃ã hereditaria
abstułit. ⁊iam si Minore quam ex parte di
midia is quim potestate erat ħrs scriptus fũit.
inique uidebitur collationem postulare ab eo.
ꝓpt̾ quem amplius ex ħrditate pat̾na habi¬
timis. Cotiens gͥ collatoĩlocus ẽquotiensa¬
liquo in cõmmodo assecutus is quiin potes¬
fate ẽ. Int̾uentu emancipati. ceĩm si nonẽ:
collatio cessabit. uł maxĩe autem tuncemã¬

Expanded text:
tos admittat participesque faciat cum his, qui sunt in potestate, bonorum paternorum: consequens esse credit, ut sua quoque bona in medium conferant, qui appetant paterna. Inter eos dabitur collatio, quibus possessio data est. Plane si minorem uel alium, quem restituecollationis commodum ei restituit. Si ex dodrante fuit institutus filius qui erat in potestate, extraneus ex quadrante, emancipaquadrantem fratri abstulit: argumentum prpotibus ex se natis solis conferre cogitur. Pater filium quem in potestate habebat et extraneonferre fratri suo debere, si aliquid ei ex causa hereditaria abstulerit: nam si minore ex parte midia is qui in potestate erat heres scriptus fuerit, inique uidebitur collationem postulare ab eo, propter quem amplius hereditate paterna habiturus est.Totiens igitur collationi locus est, quotiens aliquo incommodo adfectus est is qui in potestate est interuentu emancipati: ceterum si non est, collatio cessabit.Uel maxime autem tunc eman
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnepor̃ habeis mortins utrisq ꝓnepos ĩ¬
stitutũ succedens in suishr̃dis locũ. norũpat.
⁊bene uba sehabẽt. Siꝗs exsurs hr̃dib suus
̃ hĩs eẽ desierit. ad om̃s casus ꝑtinentu aͦs fup¬
plendos ĩ galli. aliqui s ententia diximꝰ. Nec¬
⁊ ͣ solũ sinepͥis uuuo patre decetat. nec succeo¬
ens ꝓnepos. auomortuo rũpati S si suꝑupie¬
rit pati ac dece tat. dũisͦi hĩs institutus sit¬
u aut exhr datus sindendũ. Nũ bac posterron
ꝑirit̃ p̃titionẽ. ĩdrici. utsifiliũ aput ho¬
ae rabens. neptr ex hedhedẽ insutuas. nõ
taniũ siuino tefilius decedet. s ĩ pꝰmortẽ
añt qrã abhostib reu̾sus siũt suc crdendo ñ¬

Expanded text:
pronepotem habeas, mortuis utrisque pronepos institutus succedens in sui heredis locum non rumpat. et bene uerba se habent 'si quis ex suis heredibus suus heres esse desierit' ad omnes casus pertinentia, quos supplendos in Galli Aquili sententia diximus: nec solum, si nepos uiuo patre decedat, nec succedens pronepos auo mortuo rumpat, sed et si superuixit patri ac decedat, dummodo heres institutus sit aut exheredatus. Uidendum, ninterpretatione induci, ut, si filium apud hostes habens nepotem ex eo heredem instituas, non tantum si vivo te filius decedat, sed etiam post mortem, antequam ab hostibus reversus fuerit, succedendo n
Abbreviated transcription (Latin):
dente ⁊ tẽ ꝯuitiõe tã in srtutiois quã exbr¬
tatioĩs. dixi hraẽ eũ abintestato mortuũ eẽ
ꝗa dũuiant. neq extestat̃to heres. neq exhĩ¬
ditus fuit ħrde aũt scpͥto expartefilio cobertᷤ
sĩ pecnlio fec̃ testam̃tũ raberis filiũ ĩ enrstẽ

Expanded text:
institutionis quam exheredationis. dixi heredem eum ab intestato mortuum esse, quia dum vivit, neque ex testamento heres neque exheredatus fuit. herede autem scripto ex parte filio coheres si peculi
Abbreviated transcription (Latin):
iapinĩ ͦ Plurib tabuł. eodẽ exẽplosop¬
tis unius testam̃ti uolũtatẽ eodẽ tp̃roñs
solẽpint̃ cõpleuit. si quas dã tabulas. inpu
lis. ⁊ haoplauetĩt hii qͥab ĩtestato uenire
dsicerãt. sc̃ptis auocabit᷑ hĩditas d̾ ħidibꝰ ĩll¬

Expanded text:
 Pluribus tabulis eodem exemplo scriptis unius testamenti uoluntatem eodem tempore dominus sollemniter compleuit. si quasdam tabulas in publas et hoc adprobauerint hi qui ab intestato uenire desiderant, scriptis auocabitur hereditas. DE HEREDIBUS I
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ ⁊ filius subeiꝰ recidit. potestite. rũpe¬
datus. iste eiꝰ filius. nõrũpitur quianullo
cirea eũ nouo facto. s ortine ꝯdã nauurali
nactꝰ ẽ potestatẽ. ¶Si ꝗs ex certa uxc̃e natũ
sebit. hr̃dẽ inpiculũ rũpendi testam̃tũ deł¬
duc̃. exalia susceptis lib̃is ¶Siqseo¬
sit hrde anposea ꝯtrcto litito iatrimoĩo.
natus hr̃s extestam̃to eẽ possit. Quent᷑. uelu¬
tisisc̾bas hodie hr̃de. qͥt extitia natuserit.

Expanded text:
factus est et filius sub eius reccidit potestate: rumpedatus iste eius filius, non rumpitur, quia nullo circa eum novo facto, sed ordine quodam naturali nactus est potestatem. Si quis ex certa uxore natum scribit heredem, in periculum rumpendi testamentum deducit ex alia susceptis liberis. Sisit heredem, an postea contracto licito matrimonio natus heres ex testamento esse possit, quaeritur: ueluti si scribas hodie heredem, qui tibi ex Titia natus erit,
Abbreviated transcription (Latin):
pat tums tutela admimstiauit.łtutor tus
ipetiusti. postea titia uxor iusta tͥfuent. ł lib̾¬
tatẽ adepta. aut tp̃rarnoꝵ iuguiti quinꝙ ⁊  ͣ
utilis anni. ⁊ ritionũ allegnice annatush̃it cͦ
tũ fiebat. na cũ postea u xord̾ueta hrde eẽ posseꝰ⁊
Etgeneralit̃. nato postefam̃tũ hrde icͥpto adiͥ¬

Expanded text:
pater tuus tutelam administravit aut tutor tu ipse fuisti, postea Titia uxor iusta tibi fuerit vel libertatem adepta aut tempore annorum viginti quinque et utilis anni et rationum allegatione, an natus heres tum fiebat, natum postea ea uxore ducta heredem esse posse. et generalit
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ q̃rendũ e. si ũ mortuo filio ꝓnepotẽ ĩ fti¬
⁊tuat. redcĩtq mortuo eo. tͣstam̃tũ abeonõ
rũpit᷑. Nicħ refĩt. utrũ eriuit antiquo. an
exlege ullea excludat᷑. ¶Forsiti io dubiter qs
anistis casib sineposp̾testam̃tũ rascrt᷑ uiuo
patre suo d̾ iñ e eo ꝯciput᷑. isq mortuo patie

Expanded text:
onepotem instituat redeatque mortuo. sed cum testamentum ab eo non rumpitur, nihil refert, utrum ex iure antiquo an ex lege Vellaea excludatur. Forsitan addubitet quis, an istis casibus si nepos post testamentum nascatur vivo patre suo, deinde ex eo concipiatur, isque vivo patre
Abbreviated transcription (Latin):
tad ñ milititoiẽm moriis ceti csus dimi¬
itendiint uto siꝯfiliũ aput hostes habe¬
bat. testaret᷑. quare nõ induxet. utsiant̃ qͣ
silius ab hostib reduet. qũius p̾mortẽ pa¬
łs decederet. tũc teñ nepos. łĩ aohuc illis ui¬
nis p̾mortẽ silici auinascẽt᷑: nõ rũꝑet.
nã hiccasus adlegẽ ueleã nõ ꝑtixiet. oxelius

Expanded text:
ut ad similitudinem mortis ceteri casus admittendi sint. Quid si qui filium apud hostes habebat testaretur? quare non induxere, ut, si antea quam filius ab hostibus rediret quamuis post mortem patris decederet, tunc deinde nepos uel etiam adhuc illis uiuis post mortem scilicet aui nasceretur, non rumperet? nam hic casus ad legem Uelleam non pertinet. m‹e›lius
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpotestare ipͣius pot. dehoceñ int̾om̃s ꝯ pͥ¬
star S utrĩ  demũ ĩ ftifutio effectũ ha¬
beat si paruerit ꝯtitioi an ⁊ si nõ paruert.
rdecessit iulianꝰ putat filiũ fubeiꝰ nrõi ꝯ¬
ditiõẽ ĩstitutũ ⁊ si ꝯditiõi nõ. pparuerit.
sumotũ ẽẽ Et ido sicohr̃dẽ habeat. ita ĩstiti¬
tus. nõ deb̾e eũerpectare. donec ꝯditiõi pare¬
at filiuscũ ⁊ siꝑat rẽ ĩ testatũ faceret. sĩpti¬
rendo ꝯdiniõi. ꝓculdubio expectari db̾e q̃
sententia ꝓbabilis mͥidet᷑. ut sub ͣdinoe

Expanded text:
potestate ipsius, potest: de hoc enim inter omnes constat. sed utrum ita demum institutio effectum habeat, si paruerit condicioni, an et si non paruerit et decessit? Iulianus putat filium sub eiusmodi condicione institutum etiam, si condicioni non paruerit, summotum esse, et ideo si coheredem habeat ita institutus, non debere eum exspectare, donec condicioni pareat filius, cum et si patrem intestatum faceret non parendo condicioni, procul dubio exspectare deberet. quae sententia
Abbreviated transcription (Latin):
Warcesl. P notime ĩ cognitione pͥntipis cũ
it maxime dehislegatis q̃ toscͥpta erãt. his iͥ
qnoꝵ institutio fuerit mdueta pbaiq ⁊̃
legatarios extludendes enturabãt ꝙ sane
seq̃ndũ agebãt. si om̃ẽ scͥpnir᷑ restam̃ti. can¬
cellass millos opinar idiuire ip̃o pixni ⁊

Expanded text:
um bitatum est et maxime de his legatis, quae adscripta erant his, quorum institutio fuerat inducta. plerique etiam legatarios exclud‹e›ndos existimabant. quod sane sequendum aiebam, si omnem scripturam testamenti cancellasset: nonnullos opina
Abbreviated transcription (Latin):
expartib qͥs adscͥpsero. Nõputat marccelł eosħ
tredes nullis ad scͥptis partib quẽ admodũ
sitaeẽt᷑ hr̃des instituti. sieis partes adscͥpsoͣ
smagisẽ. ut sicutra ꝙ instituno accipiat᷑
si uolutas defũcti ñ refagat᷑. ex ꝗbe partib ad.¬

Expanded text:
ex partibus quas adscripsero", non putat Marcellus eos heredes nullis adscriptis partibus, quemadmodum si ita essent heredes instituti: "si eis partes adscripsero". sed magis est, ut sic utraque institutio accipiatur, si voluntas defuncti non refragatur: "ex quibus partib
Abbreviated transcription (Latin):
morit᷑. fllius postumo nõnato. neporẽ tãpat
quã auo suũ hr̃d̃efutuꝵ. Quod sinemo filio
ip̃e silims inte stam̃to pati bis existet. Sicuteue¬
nire solet. cũ subea ꝯditiõe q̃ ĩ ip̃ius potestate
erit. filius eres ĩstiturus. pͥusquã ei pareret.
moriatur

Expanded text:
moriatur filius, postumo non nato nepotem tam patri quam avo suum heredem futurum. quod si nemo filio ipse filius intestato patri heres existet: sicut euenire solet, cum sub ea condicione, quae in ipsius potestate erit, filius heres institutus, prius quam ei pareret, moriatur
Abbreviated transcription (Latin):
sid̃ihidis cõmittẽ. ut pͥos tibule ualerent. om̃i
idualeret deberet. ⁊ cũ hiłba sint fid̃i cõmissi sine
dubio unui̾si q̃ illit scͥptast. ĩ ciisa frõi cõmissicr̃¬
cederido qi aorascendo fiart paretinb suihrdes. ut
issolus uira siui hrois ht quãuis nepos quoq ⁊
neptis ereo ĩ eadẽ potestate sint: s sifilus nĩs me
uino moriat᷑. it qualibet aliaratiõe exeat. d̾pote¬
staremei. incip̃nepꝰ neptis ue meiꝰloco succed̾e

Expanded text:
fidei heredis committere, ut priores tabulae ualerent, omnimid ualere deberet. et cum haec uerba sint fideicommissi, et sine dubio uniuersa, quae illic scripta sunt, in ccedendo quasi adgnascendo fiunt parentibus sui heredes: ut is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint; sed si filius meus me uiuo moriatur aut qualibet alia ratione exeat de potestate mea, incipit nepos neptisue in eius locum succede
Abbreviated transcription (Latin):
apiniaꝰ: F ihioquẽ pat̾ pͥemantipatioerĩe a
sefactã. iteꝵ adrogauit. exhr̃datioem ant᷑a sq̃p¬
ginocẽ. dix.nã ĩ oĩfere uire sicobsaari c̃ue¬
mt utueri pats. dobtiuus filius nũ quã ĩ¬
ͦ tesligat᷑. neimagine. natine uentas adũbre¬
Nlec multũ putoreferre. ꝙ ad ꝓpõitũ atinet.

Expanded text:
num. filio, quem pater post emancipationem a se factam iterum adrogauit, exheredationem antea scriptam nocere dixi: nam in omni fere iure sic obseruari conuenit, ut ueri patris adoptiuus filius numquam intellegatur, ne imagine naturae ueritas adumbrenec multum puto referre,
Abbreviated transcription (Latin):
tilegato. siue fidei cõmissd cau̾e deleat¬
in suoar butrio habeat neꝑdat id quod
sibi relictum ẽ quamuis siquis inspe¬
xerit. quod sub conditioe relictum est
dicere debeat satisdationemerigendã
certe siue exasse. siue ex partequis loga¬
tum debeat: cau̾edeleat. sue institutus
sit. siue substitutus. ¶Bellissimeq̃ri¬
tur. an hec stipulatio incrementum ex
fructib ułusuris sentiat. ⁊ recte placu¬
it exmora incrementum habituram i¬
stipulationem. ut idꝙͦ oportebit com¬
p̃hendat. ¶ Siquis subconditione de¬
ee legatum scipulatus pendente condit¬
one decefẜit. stipulatio euanescit. qui¬
anet legatum trans mittitur. ⁊ huic
tio quepetemi legatum opponi solet

Expanded text:
ti legato sive fideicommisso cavere debeatti legato sive fideicommisso cavere debeatin suo arbitrio habeat, ne perdat id quod sibi relictum est, quamvis si quis inspexerit, quod sub condicione relictum est, dicere debeat satisdationem exigendam. Certe sive ex asse sive ex parte quis legatum debeat, cavere debet, sive institutus sit heres sive substitutus. Bellissime quaeritur, an haec stipulatio incrementum ex fructibus vel usuris sentiat. et recte placuit ex mora incrementum habituram stipulationem, ‹ut› id quod oportebit conprehendat. Si quis sub condicione legatum stipulatus pendente condicione decesserit, stipulatio euanescit, quia ne‹c› legat‹um› transmittitur. huic tio, quae ‹pet›enti legatum opponi solet
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siquidita sit legatumuł fideicõ¬
missum relictum.⁊ sus id ꝑdidiss nuy
relictum uideamus ansatis sequents.¬
ͦ legati siue fidei cõmissipete poss mouet᷑
questionem. anfidei comissum hoc suie
legatum debeatur. ⁊ quotiens debeatur. ⁊¬
uere debeat se non ꝑditurum. ¶ de his
missa cetestatõ claudii felicis pr̃are de¬
bent. citranec̃itatem cauendi nicħ eis de¬
miniuurum se. Nam quod fideiheredi
ab codem testatore cõmissumẽ ut fructu¬
sus heros endrestitueret non eo ꝑtinet.i
ut autem fructulo pͥorum legatorum ⁊¬
nomme sats dauo muingenda aut ho¬
norandus sit heros minfinito. ut quo¬
tiensis ꝑdid̾it restituere ei tantumteni
debeatis: ut fidei cõminlim postius dupꝰ¬
licata legata eius indeantinner am¬
pluis adꝑicłm heredis ꝑuineat. Siꝗd
postea is consumꝑsit ex soluto ei postĩ¬
ore fidei cõmisso. rescripto gͦ ostensum¬
ẽ legatanum heredi nondele rau̾e se nõ¬
ꝑditurumu̾es auice an heres de seqn¬

Expanded text:
Si cui ita sit legatum uel fideicommissum relictum et si id perdidisset, rursus relictum, uideamus, an satis sequentis legati siue fideicommissi petere possit. mouet quaestionem, an fideicommissum hoc siue legatum debeatur et quotiens debeatur uere debeat se non perditurum. de his ommissa ex testamento Clodii Felicis praestari debent citra necessitatem cauendi nihil ex is deminuturum se. nam quod fidei heredis ab eodem testatore commissum est, ut, si Fructusus heres ei id rest‹it›ueret, non eo pertinet, ut aut Fructulo priorum legatorum nomine satisdatio iniungenda aut onerandus sit heres in infinito, ut, quotiens is perdiderit, restituere ei tantumdem debeat, sed ut per fideicommissum posterius duplicata legata eius uideantur nec amplius ad periculum heredis pertineat, si quid postea is consumpsit exsoluto ei posteriore fideicommisso'. rescripto ergo ostensum legataperditurum. versa vice an heres de sequen
Abbreviated transcription (Latin):
indigno de neganda fuit ħrlitas. ¶Si
quis libtam siciure uirando ad eg̾it.i¬
ne illicite nubat. non deb̾e meid̾e inle¬
gemeliesentiam. S si intra certum ip̃
neducat. neuealiam quam dequa pa¬
tronus consenẜit. uł nõ nisi collib̾tam
aut patronicognatam. dicendumest
mcidẽ eum in legemeliesentiam. nec
ad legitimam hereditatem ad mutti
Simuncipes seruum manumis int:
admittentur ad legitimam hereditatem
mbonis lib̾tiuł lib̾te intestatorum:¬
¶ Miles manumittendo suum pecculiarẽ
suum faciet lib̾tum ⁊ adlegitimam ħ itli¬
tatem eius admititur. ¶ Principem ad
bona lib̃torum suorum admutiplu
quam manifestum ẽ. ¶Utq ex lege

Expanded text:
indigno deneganda fuerit hereditas. Si quis libertam sic iureiurando adegit 'ne illicite nubat', non debere incidere in legem Aeliam Sentiam. sed si 'intra certum tempus ne ducat' 'neue aliam, quam de qua patronus consenserit' uel 'non nisi conlibertam' aut 'patroni cognatam', dicendum est incidere eum in legem Aeliam Sentiam nec ad legitimam hereditatem admitti. Si municipes seruum manumiserint, admittentur ad legitimam hereditatem in bonis liberti uel libertae intestatorum. Miles manumittendo seruum peculiarem suum faciet libertum et ad legitimam hereditatem eius admittitur. Principem ad bona libertorum suorum admitti plus quam manifestum est. Utique et ex lege
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł. Si sub conditione heros institutus
bulas conditio de fecĩt. int̾dictumeuenit.
ut respossessorio coneedenda sit. ut puta
si filius emancipatus sub conditione he¬
res sit institutus. nam si de fẽcit conditio
at tamen secundum tabulas bonorumpoᷤ¬
sõnem eum acciꝑe. Iuł stribit. s ⁊ siis fuĩt
qui ab intestato bonorum possõr futuru
eẽt tuendum ẽẽ scripsit.⁊ iure utimur
iudendum ẽ. anlegata abeis debeantur.⁊
filiusquidem qi contra tabulas bonorum
possõne accepta rem hr̃e uidetu.cet̾i uero
qĩ abintestato r ideo filius liberis parentib¬
ꝙ legata relicta solis pr̃are cogetur cet̾isñ.
planeeicͥ ab intestato fidei cõmissum reli̾c¬
tumẽ erit pr̃andum. qiͣ uidetur hoc ip̃o fra¬
pendente conditione. nec dum impleta pe¬
uł .x.. Cum tabule testamenti płium si¬
gnis significate eẽnt quedam ex his non
comparent. Septem tam̃ signa maneãt.
sufficit ad bonorum possõnem dandami
uenit: exparte t̾cia ħrs esto. Idem titius si

Expanded text:
 Si sub condicione heres quis institutus bulas condicio defecerit, interdum evenit, ut res possessori concedenda sit, ut puta si filius sit emancipatus sub condicione heres institutus: nam si defecerit condicio, attamen secundum tabulas bonorum possessionem eum accipere Iulianus scribit. sed et si is fuerit, qui ab intestato bonorum possessor futurus esset, tuendum esse scripsit, et hoc iure utimur. Uidendum, an legata ab eis debeantur. et filius quidem quasi contra tabulas bonorum possessione accepta rem habere uidetur, ceteri uero quasi ab intestato: et ideo filius liberis parentibusque legata relicta solis praestare cogetur, ceteris non. plane ei, cui ab intestato fideicommissum relictum est, erit praestandum, quasi uideatur hoc ipso frapendente condicione necdum impleta peum Cum tabulae testamenti plurium signis signatae essent et quaedam ex his non parent, septem tamen signa maneant, sufficit ad bonorum possessionem dandavenerit, ex parte tertia heres esto. idem Titius, si
Abbreviated transcription (Latin):
suit. Nĩ ꝗapleꝵ incertũẽ. utrũ ꝗs tutor. an
nõ quasi tutor ꝓtutõe ammmistiauiͣt. tũ¬
telĩ. roc̾co ĩ unũꝙ eisũ acciõem scͥpsit. ut si¬
uetutorẽ. siue nõsit. ꝗgessit. accõe tñtene¬
tur solẽt i magni errors int̃ ced̾e. ut dis¬

Expanded text:
uia plerumque incertum est, utrum quis tutor an uero quasi tutor pro tutore administrauerit tutelam, idcirco in utrumque casum actionem scripsit, ut siue tutor est siue non sit qui gessit, actione tamen teneretur. solent enim magni errores intercedere, ut dis
Abbreviated transcription (Latin):
op̃.i. Heres cum debuerat quartam reti¬
ñe: totam hereditatem restituit. nec ca¬
uit sibi stipulatione ꝓposita. similemeũ
eẽ. aristoait. illis quiretentesiones quas
solashabent omitunt. s posse eum rerũ
hereclitariaꝵ possõnes. uł repet̾e uł nanciꝰ¬
sti. ⁊ adu̾sus agentem dolimali excepticẽ.
ut possecum ẽt creditorib denumtiare nẽ
ate patris relictis alii nupsat. postĩoreor
maritum heredem instituit. eumq ro¬
gauit libis sius postinortem patris eorũ
hereditatem suam restutuere. uł eiquieo¬
rum suꝑ eẽt. eis dememancipatis apatre
suo uictricus restitiusse hrditatemdiceᷤ¬
batur. mox alter ex flliis uiuo patre decos¬
sise querebatin: anis qui suꝑerat exflliĩs
partem patri suo restitutam pet̾e possit.i
qͣuasi premature datam. Sceuoladiuũ
marcum mauditorio dehuiusmoĩ specie:
indicasse refert. Beasidas quidam lacede iͥ¬
monius uir p̃torius cum fuif siuis ab uxoie

Expanded text:
.Heres cum debuerat quartam retinere, totam hereditatem restituit nec cauit sibi stipulatione proposita. similem eum esse Aristo ait illis, qui retentiones, quas solas habent, omittunt: sed posse eum rerum hereditariarum possessionem uel repetere uel n‹a›ncisci et aduersus agentem doli mali exceptione uti posate patris relictis alii nupserat, poster‹i›orem maritum heredem instituit eumque rogauit liberis suis post mortem patris eorum hereditatem suam restituere uel ei qui eorum superesset: eisdem emancipatis a patre suo uitricus restituisse hereditatem dicebatur, mox alter ex filiis uiuo patre decessisse: quaerebatur, an is, qui supererat ex filiis, partem fratri suo restitutam petere possit quasi praemature datam. Scaevola divum Marcum in auditorio de huiusmodi specie iudicasse refert: Brasidas quidam Lacedaemonius vir praetorius, cum filiis suis ab uxore
Abbreviated transcription (Latin):
quam corꝑis possd̃. deniq ⁊ sinichil corp¬
̃ orale sit in hereditate. at tamen recte eius
bonorum possessic̃an agnitam. labeoait.¬
¶Bonorum ignur possõnem ita recte diffi¬
Iumus. iuis ꝑsequendi retmendiq patri¬
monii siue reique ciuusq cum moritur
fuit. ¶ Inuito autem nemmi bonorum
possõ acquiritur. ¶amunicipib ⁊ soci¬
etatib ⁊ curiis et corporib bonorum possõ
agnosci pot̾. ꝓinde siueactor eorum no¬
mine amutat. siue quis alius recte com¬
petet bonorum possõ. s ⁊ si nemopetat. ul¬
ͦ agnou̾it bonorum possõnem nomme mu¬
s icipii: habebit municipium bonorũ
milias. simõus testandi habuit. depecu¬
lio castrensi. uł qĩcastrensi. s ⁊ euis quia¬
pd̾ hostes decessit bonoꝵ possõnem admit¬
ti posse. quamuis inẜuitute decedat nul¬
la dubitatioẽ. ¶Acquirere quis bonoꝵ
petita sita sit uirecõpetet cum ratum ha¬
li. qr neqi decretum deplanomt̃poni. neq
cãcognta bonoꝵ possõ alibi ꝓ tribuisa

Expanded text:
quam corporis possessio. denique etsi nihil corporale est in hereditate, attamen recte eius bonorum possessionem adgnitam Labeo ait.Bonorum igitur possessionem ita recte definiemus ius persequendi retinendique patrimonii siue rei, quae cuiusque cum moritur fuit.Inuito autem nemini bonorum possessio adquiritur.A municipibus et societatibus et decuriis et corporibus bonorum possessio adgnosci potest. proinde siue actor eorum nomine admittat siue quis alius, recte competet bonorum possessio: sed et si nemo petat uel adgnouerit bonorum possessionem nomine municipii, habebit municipium bonorum quam filii familias, si modo ius testandi habuit de peculio castrensi uel quasi castrensi.Sed et eius, qui apud hostes decessit, bonorum possessionem admitti posse, quamuis in seruitute decedat, nulla dubitatio est.Adquirere quis bonorupetita sit, tunc competet, cum ratum hali, quia neque decretum de plano interponi neque causa cognita bonorum possessio alibi qua