comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
officium. De uicinis autẽ urbib: strages
nob̾ mortalitatis cotidie nuntiant᷑. Affrica
autẽ qualiter mortalitate & languoribus
uastetur: quanto uicimores estis. tanto credo
quod subtilius cognouistis. De oriente uͦ qui
ueniunt: graues desolationes nuntiant. In
his itaq omnib. quia appropinquante fi¬
ne mundi gñalem ꝓcussionem ẽẽ cognosci¬
mus: affligi nimis de ꝓpriis molestiis non de
tem eulogio patriarche alexan ¶ bemus.¬
drino. Eransacto anno suauissima sc̾itatis
ur̃e scͥpta suscepi: quib ꝓ egͥcudinis mce ni¬
mietate respondere nunc usq ñ ualui. Ecce
eium iam biennium plene expletur. qͦd lectu¬
lo teneor : tantisq podagre dolorib affli¬
gor: ut uix in dieb festis usq ad horarum
trium spacium surgere ualeam. missarum
sollempnia celebrare. Mox autem cũ graui
depellor dolore decumbere: ut cruciatum
meum ñ possim gemitu int̾rumpente tole¬

Expanded text:
m possit. De vicinis autem urbibus strages m possit. De vicinis autem urbibus strages nobis mortalitatis quotidie nuntiantur. Africa autem qualiter mortalitate et languoribus vastetur, quanto viciniores estis tanto credo quod subtilius cognovistis. De Oriente vero qui veniunt, graviores desolationes nuntiant. In his itaque omnibus, quia, appropinquante fine mundi, generalem percussionem esse cognoscimus, affligi nimis de propriis molestiis non debemus. » Item Eulogio, patriarchae Alexandrino: « Transacto anno suavissima sanctitatis vestrae scripta suscepi, quibus pro aegritudinis meae nimietate respondere nunc usque non valui. Ecce enim jam biennium pene expletur quo lectulo teneor, tantisque podagrae doloribus affligor, ut vix in diebus festis usque ad horarum trium spatium surgere valeam missarum solemnia celebrare. Mox autem cum gravi compellor dolore decumbere, ut cruciatum meum non possim, gemitu interrumpente, tole
Abbreviated transcription (Latin):
uit anima mea pre tedio. Iam minꝰ lectio
amimo dulcis ẽ: quia oblitus sum mandu¬
care panem meum. a uoce gemitꝰ mei. Cui
autem unuere ñ licet ÷ de scripture sacrȩ sen¬
sib loqͥ mystica qualit̾ libet: Et qui cogor
cotidie amara bibere: quando possum dul
sicilia uenientes affectu quo debui de sos¬
pitate excellentiȩ ur̃ȩ requirere curami: sec̃
de assiduitate egritudinum. m tristia res¬
ponderunt. Hec autem ddicens. nec ego uob̃
de meip̃o inuenio aliud qͦd debcam nuntia¬
re: nͥ quod pectatis meis facientib ecce iam
undetim menses sunt. qͦd ualde rarum est.
si de lecto surgere aliquando potui. Tantis
enim podagre dolorib. tantisq molestiarũ
premor angorib: ut uita mea michi grauis¬
sima pena sit. Cotidie enim in dolore defi¬
tio: & mortis remedium expectando suspi¬
ro. In clero uͦ huius urbis & ppło. tanti febri¬
um languores irruerunt. ut pene nullus
liber. nullus seruus remanserit: qui idone

Expanded text:
vit anima mea prae taedio . Jam minus lectio vit anima mea prae taedio . Jam minus lectio animo dulcis est, quia oblitus sum manducare panem meum a voce gemitus mei . Cui autem vivere non licet, de Scripturae sacrae sensibus loqui mystica qualiter libet? Et qui cogor quotidie amara bibere, quando possum dulcSicilia venientes affectu quo debui de sospitate excellentiae vestrae requirere curavi, sed de assiduitate aegritudinum mihi tristia responderunt. Haec autem dicens, nec ego vobis de meipso invenio aliud quod debeam nuntiare, nisi quod, peccatis meis facientibus, ecce jam undecim menses sunt quod valde rarum est si de lecto surgere aliquando potui. Tantis enim podagrae doloribus, tantisque molestiarum premor angoribus, ut vita mihi gravissima poena sit. Quotidie enim in dolore deficio, et mortis remedium expectando suspiro. In clero vero 167 hujus urbis et populo tanti febrium languores irruerunt, ut pene nullus liber, nullus servus remanserit, qui idoneu
Abbreviated transcription (Latin):
ad⁊ minus amare creditur filios. in quoꝵ
guudio ñ exultat: precipue cum paulus
lictilotum indeo qͣm rigorem intis com¬
patiendo flectere: & cum ꝑsonis suꝑuenien¬
tib animum mutare. Et tamen hoc ualcle
est necessarium. Nam quando ex p̃dicati¬
one eius ad bom oꝑis gratiam pͥeccator re¬
ducitur: si ip̃e qui p̃dicat uidetur ingrauꝰ:
tem in fine eiusdem uoluminis. Etce hec
rimati sumus. Nemo autẽ me reprehendat.
si post hanc allocutionẽ cessauero: quia sicat
omnes cernitis. nr̃e tribulationes excreuerunt.
Undiq gladus cirtumfusi sumus: undiq
imminens mortis ꝑicłm timemꝰ. Alii detrun¬
catis ad nos manib redeunt: alii capti. alii
int̾empti nuntiantur. Iam cogor linguã ab
eppositione retinere: quia tedet animam
meam uite meẽ. Iam nullus in me sacri elo¬
qui studium requirat: quia uersa ẽ in lu¬
ctum cythara mea: & organum meum in
uoces flentium. Iam cordis oculus in misteri¬
oꝵ discussione non uigilat: quia dormita¬

Expanded text:
 congaudet, minus amare creditur filios in quorum gaudio non exsultat, praecipue cum Paulus sacerdotum video quam rigorem mentis compatiendo flectere, et cum personis supervenientibus animum mutare; et tamen hoc valde est necessarium. Nam quando ex praedicatione ejus ad boni operis gratiam peccator reducitur, si ipse praedicator videtur ingratus? tem in fine ejusdem voluminis: « Ecce haec, rimati sumus. Nemo autem me reprehendat si post hanc locutionem cessavero, quia, sicut omnes cernitis, nostrae tribulationes excreverunt. Undique gladiis circumfusi sumus, undique imminens mortis periculum timemus. Alii detruncatis ad nos manibus redeunt; alii capti, alii interempti nunciantur. Jam cogor linguam ab expositione retinere, quia taedet animam meam vitae meae . Jam nullus in me sacri eloquii studium requirat, quia versa est in luctum cithara mea, et organum meum in vocem flentium . Jam cordis oculus in mysteriorum discussione non vigilat, quia dormita
Abbreviated transcription (Latin):
poneretur. Et ita dum intra urbem nichil
posset implere: egressus adtraciam. aꝑte
hostilem monstrauit intentionem.
pus: diu meditatã tirannidem gar¬
nas patefecit. Collecto namq erercitu: ꝑ
tracias uniũsa uastabat. Hoc̃ audientẽs
& iudices & ppłi t̾rebantur: & neq repug¬
nare illi quislibet p̃sumebat: ncq apud
eum legatione fungi. dum asꝑitatem
barbaricam formidarent. Tunc gͦ tanqͣ̃
sc̃issimo onꝰ legationis imposuit. At ille
neq illius resultationis memor. neq mni¬
micitiaꝵ que hinc exorte uidebantur:
alacrit̾ ẽ ꝓfectus ad tracias. Ad ille cognos¬
cens legatum. eiusq fiduciã ꝓ pietate sua
licent̃ assumptã : accurrit ei longo itinere.
eiꝰq derteram suis ocłis circũposuit: insuꝑ
etiam suos filios sacra eius genua osculari
ualde tribiles humiliari cogeret et timere.

Expanded text:
poneretur. Et ita, dum intra urbem nihil posset implere, egressus ad Thraciam, aperte hostilem monstravit intentionem. pus, diu meditatam tyrannidem Gainas patefecit. Collecto 356 namque exercitu, per Thracias universa vastabat. Hoc agnoscentes et judices et populi terrebantur; et neque repugnare illi quilibet praesumebat, neque apud eum legatione fungi, dum asperitatem barbaricam formidarent. Tunc ergo aliossanctissimo onus legationis imposuit. At ille neque illius resultationis memor, neque inimicitiarum quae hinc exortae videbantur, alacriter est profectus ad Thracias. At ille cognoscens legatum, ejusque fiduciam pro pietate sic licenter assumptam, occurrit ei longo itinere, ejusque dexteram suis oculis circumposuit; insuper etiam suos filios sacra ejus genua osculari valde terribiles humiliari cogeret et timere.
Abbreviated transcription (Latin):
uidam uir grauissima adũsari sui
cmulatiõe laborabat. Cuiꝰ ad hoc usq
odium ꝓrupit: ut ei nescienti in potu uene¬
num cdaret. Qd̃ qmͣuis uitã auferre ñ ua¬
luit : cutis tñ colorẽ mutauit: ita ut diffu¬
sa i corpore eiꝰ uarietas. lepre morẽ imita¬
riuiderct᷑. S ad dei hoĩcm deductus: salu¬
tem pͥstinam citiꝰ recepit. Nam mox ut eum
contigit: omnẽ cutis illiꝰ uarietatẽ fugauit.

Expanded text:
uidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem fugavit.
Abbreviated transcription (Latin):
cia uite colloquia. is qui aducucrat p̃sbit̃
dic̃. Surge. et sumamus cibum: quia ho¬
die pascha ẽ. Qui uir dei respondit diccns.
Scio qͦd pascha ẽ: quia iudere te mcrin.
Longe quippe ab hominib positꝰ: quia die
eodem paschalis eẽt sollempnitas ignora¬
bat. H encrabilis autẽ p̾sbiter rursus asse¬
ruit dicens. Ueraciter hodie resurrectionis
dnice paschalis dies ẽ. abstincre tͥ minime
conuenit: quia et ego ad hoc missus sum.
ut dona ommpotentis dñi parit sumamꝰ.
Bñdicentes gͥ deum: sumpserunt cibum.
Expleta itaq refectione & colloquio: ad ec¬
clesiam p̃sbiter recessit. Fodem quoq tem¬
pore hunc in specu latitantẽ etiam pastores
inuenerunt. Quem dum uestitum pellib
int̾ frutecta cernerent: aliquam ẽẽ bestiam
crediderunt. Sed cognoscentes di famulum:
eoꝵ multi ad pietatis grãm. a bestiali m̃te
mutati st̃. Nomen itaq eꝰ. ꝑ uicina loca
iam tempore a multis frequentari cepisset

Expanded text:
cia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter cia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca jam tempore a multis frequentari coepisset,
Abbreviated transcription (Latin):
resti parium tintinnabłm inscrint: ut
ad sonitum tintinnabuli uir dei cognosce¬
ret. quando sibi romanus panem preberet:
quem criens acciꝑet. Sed antiquus hostis
umus caritati inuidens. alterius refectioni:
cum quadam die submitti panẽ conspice¬
ret: iactauit lapidem. et tintuabulum
bñoicti uitã in exempla hominib demon¬
strare ⁊ ut posita suꝑ candelabrum lucerna
claresceret. quatinus om̃ib qui in domo
dei sunt luceret: cuidam presbitero longiꝰ
manenti. qui refectionẽ sͥ in paschali festi¬
uitate parauerat. ꝑ insum dñs apparcre
dignatus ẽ dicens. Tu tͥ delitias p̃paras ÷ &
seruus icus illo in loco fame cruciat᷑: Qui
ꝓtinus surrerit : atq in ip̃a sollempnitate
paschali cum alimentis que sͥ p̃parauerat
ad locum tetendit: et uirum dei ꝑ abruta
montium. ꝑ concaua uallium. ꝑ defossa
repperit. Cumq oratione facta. & bñdicen¬
tes om̃ipotentẽ dñm consedissent: post dul¬

Expanded text:
resti parvum tintinnabulum inseruit, ut resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dul
Abbreviated transcription (Latin):
bundantia. in extenso lacu prius colligit᷑:
ad extremum uero in amincm diriuatur.
Quo dum fugicns ꝑgeret: monachus qui¬
clam romanꝰ nõie. hunc euntẽ repperit: qͦ
tenderet requisut. Cuius cum desiderium
cognouissẽt: & seccetum tenuit. & adiutori¬
umꝰ impendit: ciq sc̃e conu̾sationis habi¬
tum tradidit: & in quantũ licuit iministra¬
uit. Nir autẽ dei ad eundem locum ꝑueni¬
ens. in artissimo specu sc tradidit: trib q
annis excepto romano monacho hominib
incognitus mansit. Qui uidelicet romanus :¬
ñ longe in monasterio sub acodati patris re¬
gula degebat. Sed pic eiusclem patris sui
oculis furabatur horas: & qͣms ad mandu¬
candum subriꝑe poterat. dieb certis bene¬
dicto panẽ ferebat. Ad cundem uͦ specum
a romam cella iter ñ erat: quia excelsa cde¬
suꝑ rupis eminebat: sed ex eadem rupe in
longissimo fune religatum romanus cde¬
ponere panem consueuerat. In qua etiam

Expanded text:
bundantia in extenso prius lacu colligitur, bundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam
Abbreviated transcription (Latin):
am fiere conspiceret: eiꝰ dolori compassus
alatis letu uttisq trati cupnstini partib.
sese cũ lacͥmis in orationẽ dedit. Qui ab orati¬
one surgens. ita iuita sc uas sanum repperit:
solatus: ei sanum capisterium reddidit. quod
fractum fuerat. Que res in eodem loco a cun¬
ctis ẽ agnita : atq in tanta admiratione
habita. ut hoc ip̃m capisterium eiꝰ loci in¬
cole in ecclie ingressu suspenderent: quatinꝰ
& p̾sentes & secuturi om̃s agnoscerent. bene¬
dictus puer conũsatiõis gr̃am a quanta ꝑ¬
fectione cepisset. Qd̃ annis multis illic ante
bardoꝵ tempora. suꝑ fores eccł̃ie pependit᷑.
Sed bñdictus plus appetens mala mundi
ꝑpeti qͣm laudes: & plus ꝓ deo laborib fati¬
gari. quam uite huis fauorib excolli: nu¬
tricem suam occulte fugiens: desciti loci seces¬
sum petiit. cui sublacus uocabłm ẽ. Q ui
a romana urbe quadraginta fere milib
distans: frigidas atq ꝑspicuas emanat
aquas. Que illic indelicet aquarum ha¬

Expanded text:
 dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit utsolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante bardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeti quam laudes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum a
Abbreviated transcription (Latin):
crtrui cepta sunt: huic quasi ꝑegͥno cotidie
hinc transituro ꝓ nichilo iuluerunt. Non
cnim hic ut apłs dicit cuntatẽ manentẽ

Expanded text:
trui coepta sunt, huic quasi peregrino, cotidie hinc transituro, pro nihilo viluerunt. Non enim hic, ut apostolus dicit, civitatem manente
Abbreviated transcription (Latin):
cta in curope partib barbaroꝵ uiri sunt
tradita. Destructȩ sunt urbes. euersa sunt¬
castra: depopulatȩ ꝓuintiȩ. Nullus t̾ram
cultor inhabitat ÷ seuiunt & dominantur
cotidie in necem fidelium. cultores ydoloꝵ
et tamen sacerdotes qui in paimento &
cinere flentes iacere debuerunt. uanitatis
sibi nomina expetunt. & nouis ac ꝓphanis
uocabulis gloriant᷑. Nunqͥd ego hãc in re
pussime domine causam ꝓpͥam defendo:
Nunqͥd specialem iniuriam uindico: Cau¬
sam ommipotentis dei ago: causam uniu̾la¬
lis eccł̃ie quero. Quis iste est. qui contra
statuta cuangłica. contra canonũ decreta.
appctit uniu̾sus. Et certe multos constan¬
tinopolitanȩ eccl̃iȩ. in hereseos uoraginẽ
cecidisse nouimus sacerdotes: & ñ solum
hercticos. s etiam hcresiarchas factos. Inde¬

Expanded text:
cta in Europae partibus barbarorum juri sunt cta in Europae partibus barbarorum juri sunt tradita, destructae urbes, eversa castra, depopulatae provinciae, nullus terram cultor inhabitat, saeviunt et dominantur quotidie in necem fidelium cultores idolorum, et tamen sacerdotes, qui in pavimento et cinere flentes jacere debuerunt, vanitatis sibi nomina expetunt, et novis ac profanis vocabulis gloriantur. Nunquid ego hac in re, piissime domine, propriam causam defendo? Nunquid specialem injuriam vindico? causam omnipotentis Dei, causam universalis Ecclesiae? Quis est iste, qui contra statuta evangelica, contra canonum decreta, appetit universalis. Et certe multos Constantinopolitanae Ecclesiae in haereseos voraginem incidisse novimus sacerdotes, et non solum haereticos
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in raucnne partib dñoꝵ pictas apd̃
pͥmi exercitum italiȩ sacellarium habet.
qui causis suꝑuenientib cotidianas expen¬
sas faciat: ita & in hac urbe in causis talib
eoꝵ sacellariꝰ ego sum. Et tamen hec eccl̃ia
quȩ uno codcmq tempore clericis. mona¬
steriis. pauꝑib. ppło. atq insuꝑ longobir¬
dis. tam multa indesmenter expendit. ecce
adhuc ex omnium eccliarum afflictione
premitur ÷ quia de uniꝰ hominis suꝑbia
multi gemunt: et si dicere nil presumunt:
harissimo quoq pͥncipi. gregoriꝰ
uoce libcra contradicit: post aliqua scͥ¬
bens. Ecce claues regni celestis haut dubi
um quin petrus acccpit. Potestas ei ligan¬
di atq solucndi tribuitur: cura ei tocius
ȩccłiȩ & pͥncipatus committitur: et tamen
uniuersalis apls non uocatur: & uir scis¬
simus consacerdos meus iohs. uocari umi¬
uersalis ep̃c conatur. Exclamare compel
lor ac dicere. O tempora. o mores. Ecce cun¬

Expanded text:
sicut in Ravennae partibus Dominorum Pietas apud sicut in Ravennae partibus Dominorum Pietas apud primum exercitum Italiae saccellarium habet, qui, causis supervenientibus, quotidianas expensas faciat; ita et in hac urbe in causis talibus eorum saccellarius ego sum. Et tamen haec ecclesia, quae uno eodemque tempore clericis, monasteriis, pauperibus, populo atque insuper Langobardis tam multa indesinenter expendit, ecce adhuc ex omnium ecclesiarum afflictione premitur, quia de unius hominis superbia multi gemunt, etsi dicere nil praesumunt. » 53. Avarissimo quoque principi Gregorius voce libera contradicit, post aliqua scribens: « Ecce claves regni coelestis haud dubium est quin Petrus accepit, potestas ei ligandi atque solvendi tribuitur, cura ei totius Ecclesiae et principatus committitur, et tamen universalis apostolus non vocatur; et visimus consacerdos meus Joannes vocari universalis episcopus conatur. Exclamare clor ac dicere: O tempora, o mores! Ecce cun
Abbreviated transcription (Latin):
minum rogo. ne pietatis ur̃e tempora per¬
mittatis unius hominis elatione macula¬
ri: neq tam ꝑuerso uocabulo ullum quo¬
quo modo prebeatis assensum : atq in hac
causa nequaquam mc pictas ur̃a despici¬
at: quia et si peccata gregorii tanta sunt
ut pati talia debeat ÷ petri apłi peccata nul¬
la sunt. ut ur̃is temporib pati talia mere¬
antur. Unde iterum atq iterum ꝑ omni¬
potentem dñm rogo: ut sicut pͥores pͥnci¬
pes sancti petͥ apli gratiam quesiucrunt.
uos quoq hanc uobis & querere et scruare
curctis: et propter peccata nr̃a qui ei indig¬
nc seruimus. eius apud nos honor nullate¬
nus minuatur: qui et mͦ uob̃ adiutor ẽe in
omnib. & postinodum ur̃a ualeat peccata
dimittere. Uiginti autem iam et septem an¬
nos ducimus: quod in hac urbe inter lon¬
gobardoꝵ gladios uiuimus. Quib quam
multa ab hac eccłia cotidianis dicb cro¬
gantur. ut int̾ cos uiucre possimus: sugge¬
renda non sunt. Sed breuiter indico. quia

Expanded text:
minum rogo, ne pietatis vestrae tempora permittatis unius hominis elatione maculari: neque tam 113 perverso vocabulo ullum quoquo modo praebeatis assensum, atque in hac causa nequaquam me pietas vestra despiciat; quia et si peccata Gregorii tanta sunt ut pati talia debeat, Petri tamen apostoli peccata nulla sunt, ut vestris temporibus pati talia mereatur. Unde iterum atque iterum per omnipotentem Dominum rogo, ut sicut priores principes sancti Petri apostoli gratiam quaesiverunt, vos quoque hanc vobis et quaerere et conservare curetis, et propter peccata nostra, qui ei indigne servimus, ejus apud vos honor nullatenus minuatur, qui et modo vobis adjutor esse in omnibus, et postmodum vestra valeat peccata dimittere. Viginti autem jam et septem annos ducimus, quod in hac urbe inter Langobardorum gladios vivimus: quibus quam multa ab Ecclesia quotidianis diebus erogantur, ut inter eos vivere possimus, suggerenda non sunt. Sed breviter indico quia,
Abbreviated transcription (Latin):
sancte & uniu̾salis eccłie est. Paulus. andre¬
as. ioħ̃s. quid aliud qͣm singularum sunt
plebium capita: Et tamen sub uno capite
Cocutionis astringam. sc̃i ante legem. sancti
sub lege. sancti sub gra. om̃s hui ꝑficien¬
tes corpus domini in menbris sunt ecclie
constituti: & nemo se unꝗͣ uniu̾salem
uocari uoluit. Hestra gͦ sanctitas agnos¬
cat. quantum apud sẽ tumeat: quȩ illo
nomine uocari appetit. quo uocari nulluᷤ
p̾sumpsit qui ueraciter sanctus fuit. Item
post pauca. Certe olim clamatur ꝑ apłm
filioli nouissima hora ẽ. Et scđm quod
ueritas predixit. pestilentia & gladius ꝑ
mundum seuit ÷ gͣs insurgunt᷑ gentib :
terrȩ concutit᷑ orbi cum habitatorib suis:
terre dehiscentes soluuntur: omma quȩ
predicta sunt fuint. Rex suꝑbie ꝓpe est.
& qͦd dici nephas est sacerdotum ei prepa¬
ratur exercitus: quia ceruici militant elati

Expanded text:
sanctae et universalis Ecclesiae est; Paulus, Andresanctae et universalis Ecclesiae est; Paulus, Andreas, Joannes, quid aliud, quam singularum sunt plebium capita? Et tamen sub uno capite locutionis adstringam, sancti ante legem, sancti sub lege, sancti sub gratia, omnes hi perficientes corpus Domini, in membris sunt Ecclesiae constituti, et nemo se unquam universalem vocari voluit. Vestra ergo sanctitas agnoscat, quantum apud se tumeat, quae illo nomine vocari appetit, quo vocari nullus praesumpsit, qui veraciter sanctus fuit. » Item post pauca: « Certe olim clamatur per apostolum: Filioli, novissima hora est . Et secundum quod Veritas praedixit, pestilentia et gladius per mundum saevit; gentes insurgunt gentibus; terrae concutitur orbis, cum habitatoribus suis terra deficiente, solvuntur omnia, quae predicta sunt, fiunt, rex superbiae prope est, et quod dici nefas est, sacerdotum ei preparatur exercitus, quia cervice militant elati
Abbreviated transcription (Latin):
similis ero altissimo. Siid enim frater.
Quoꝵ uita simul & lingua int̾ peccata er¬
roresq hominum: quasi int̾ noctis tenebraᷤ
lucent. Quib dum cupis temctip̃m uoca¬
bulo elato preponere. eorumq nom̃ tui
comparatione calcare: quid aliud dicis.
nisi in celum conscendam. suꝑ astra celi ex¬
altabo solium meum: An non uniu̾si ep̃i
nubes sunt. qui et uerbis pluunt ÷ & bono
ur̃a frãternitas despitiens. sub se premere
conatur: quid aliud dicit. nisi hoc quod
ab antiquo hoste dicitur: ascendam suꝑ
altitudinem nubium: Quȩ cuncta ego
uix in meo corde capiunt: quod ille uir
sanctissimus domnus ioħs tante abstinen¬
tiȩ atq humilitatis. familiarium seductiõe
linguaꝵ ad tantam suꝑbiam erupit: ut
in appetitu ꝑu̾si nominis illi ẽe conet᷑ sum¬
lis. qui dum suꝑbe c̃ẽ deo similis uoluit. etiã
ddonatȩ similitudinis grãm amisit : & uerã
beatitudinẽ ꝑdidit. quia falsam głam que¬
siuit. Eerte petrus pͥnceps apłoꝵ menbrum

Expanded text:
id enim fratres quorum vita simul et lingua inter peccata erroresque hominum quasi inter noctis tenebras lucent? Quibus dum cupis temetipsum vocabulo elato praeponere, eorumque nomen tui comparatione calcare, quid aliud dicis, nisi: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum? Annon universi episcopi nubes sunt, qui 115 et verbis pluunt praedicatvestra fraternitas despiciens sub se premere conatur, quid aliud dicit, nisi hoc quod ab antiquo hoste dicitur: Ascendam super altitudinem nubium? Quae cuncta ego  in meo corde non capiunt: quod ille vir sanctissimus domnus Joannes, tantae abstinentiae atque humilitatis, familiarium seductione linguarum ad tantam superbiam erupit, ut in appetitu perversi nominis, illi esse conetur similis, qui dum superbe esse Deo similis voluit, etiam donatae similitudinis gratiam amisit, et ideo veram beatitudinem perdidit, quia falsam gloriam quaesivit. Certe Petrus, princeps apostolorum, membrum
Abbreviated transcription (Latin):
Qua in re uehement̃ admiror: quia ne ad
epatum uenire potuisses. fugisse te uelle
memim. Quem tamen adeptum ita exer¬
cere desideras: ac si acd eum ambitioso de¬
liderio decurisses. Qui enim indignum
toẽe fatebaris ut ep̃c dici ddebuisses: acl
hoc quandoq ꝑductus es. ut despectis
ratrib ep̃c appetas solus uocari. Et pau¬
o post. Uere enim flens dico. atq ex inti¬
Mo uiscerum dolore peccatis meis reputo:
Io ile meus frater numc usq reduci ad
humilitatem ñ ualuit. qui ad hoc i
panis gradu constitutus est. ut alioꝵs
ninias ad humilitatẽ reducat: qd ille
qͥui iuitatem docet alis. scmecip̃m doce¬
re. nec me quoq deprecantẽ consensit.
Item post aliqua. Quis rogo in hoc tam
ꝑuerso uocabulo msi ille ad imitandum
ꝓponitur. qui despectis angłorum legionib
Secum socialiter constitutis. ad culmen co¬
natus est singularitatis erumꝑe: ut nulli

Expanded text:
Qua in re vehementer admiror, quia, ne ad Qua in re vehementer admiror, quia, ne ad episcopatum venire potuisses, fugisse te velle memini: quem tamen adeptum ita exercere desideras, ac si ad eum ambitioso desiderio concurrisses. Qui enim indignum te esse fatebaris, ut episcopus dici debuisses, ad hoc quandoque perductus es, ut, despectis fratribus, episcopus appetas solus appellari. » Et paulo post: « Vere enim flens dico, atque ex intimo viscerum dolore peccatis meis reputo, quod ille meus frater, nunc usque reduci ad humilitatem non valuit, qui ad hoc in episcopatus gradu constitutus est, ut aliorum animas ad humilitatem reducat: quod ille qui veritatem docet alios, semetipsum docere, nec, me quoque deprecante, consensit. » Item post aliqua: « Quis, rogo, in hoc tam perverso vocabulo, nisi ille ad imitandum proponitur, qui despectis angelorum legionibus secum socialiter constitutis, ad culmen conatus est singularitatis erumpere, ut et nulli
Abbreviated transcription (Latin):
canonicis obedientiam prebere contempnit
Ille cohertendus est. qui sanctȩ uniũsali
eccł̃ie inuriam facit. qui corde tumet. qui
gaudere de nomine singłaritatis appetit:
re scandalum patimur. Ad inam igitur
rectam reũtatur auctor scandali: & om̃ia
sacerdotum urgia cessabunt. Ego enim
cunctoꝵ sacerdotum scruus sum: in qͣntũ
ip̃i sacerdotalit̾ inunt. Nam qui contra
ommipotentẽ deum ꝑ manis głe tumorẽ
atq contra statuta pͥatrum suam ceruicẽ
erigit: in ommipotente dño confido. quia
meam sibi nec cum gladiis flectet. Euicd
autẽ nuꝑ in hac urbe ex hinus uocabuli
auditu gestum sit: sabiniano diacono
at responsali meo subtilius indicam. Lui
te quo fraternitas ur̃a in sacerdotali hono¬
it ꝓuecta est: quantam eccłiarum pacem
auy concordiam inuenerit recolit. Sel quo
ausu quo ue tumore nescio. nouum sͥ cona¬
ta est nomen arriꝑe: unde omnium fratrũ
corda potussent ad scandalum ꝑuenirs.

Expanded text:
canonicis obedientiam praebere contemnit. canonicis obedientiam praebere contemnit. Ille coercendus est, qui sanctae universali Ecclesiae injuriam facit, qui corde tumet, qui gaudere de nomine singularitatis appetit, re scandalum patimur. Ad viam igitur rectam revertatur auctor scandali, et omnia sacerdotum jurgia cessabunt. Ego enim cunctorum sacerdotum servus sum, inquantum ipsi sacerdotaliter vivunt. Nam qui contra omnipotentem Deum per inanis gloriae tumorem, atque contra statuta Patrum, suam cervicem erigit, in omnipotente Domino confido, quia meam sibi, nec cum gladiis, flectet. Quid autem nuper in hac urbe ex hujus vocabuli auditu gestum sit, Sabiniano diacono ac responsali meo subtilius indicavi. » 5re quo fraternitas vestra in sacerdotalem honorem provecta est, quantam ecclesiarum pacem atque concordiam invenerit, recolit: sed quo ausu, quove tumore, nescio, novum sibi conata est nomen arripere, unde omnium fratrum corda potuissent ad scandalum pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
quia d̾m hominẽ fieri potiusse ñ credidi.
usq ad iudaicam ꝑfidiam erupit. Inde
filio sp̃m sanctum. dm ẽẽ denegauit. S
igitur illud nomen in ea ecclia sibi qͥsq
arripuit. unde tot heresiarche ꝓdisse nos¬
cuntur: uniu̾sa gͦ eccłia qͦd ab̾sit ab stati
suo corruit. quando is qui appellat᷑ uniũ¬
salis cadit. Sed absit a xp̃ians cordibus
nomen istud blasphemiȩ: in quo omniuu
sacerdotum honor aduintur ⁊ dum ab uns
sibi dement̃ arrogatur. Certe ꝓ beati pce
apłorum pͥncipis honore. ꝑ uencrauaali
calcedonensem synodum romano pouti¬
ci oblatum est: sed nullus eorum unqͥl
hoc singłaritatis nomine uti consenis:
ne dumꝰ priuatum aliqͥd cdaretur umi:
honore lebito sacerdotes pͥuarent᷑ imii
Quia est gͦ quod nos huuis uocabil
głam. & oblatam ñ querimus ÷ et alter
Sibi hanc arriꝑe etiam ñ oblatam presu¬
mit: Ille gͦ magis est pussimoꝵ domino¬
rum precep̾tione flectendus: qui preceptis

Expanded text:
quia Deum hominem fieri potuisse non credidit, usque ad Judaicam perfidiam erupit. Inde Filio, Spiritum sanctum, Deum esse denegavit. Si igitur illud nomen in ea ecclesia sibi quisquam arripuit, unde tot haeresiarchae prodiisse noscuntur: universa ergo Ecclesia, quod absit, a statu suo corruit, quando is qui appellatur universalis, cadit. Sed absit a Christianorum 114 cordibus nomen illud blasphemiae, in quo omnium sacerdotum honor adimitur, dum ab uno sibi dementer arrogatur. Certe pro beati Petri apostolorum principis honore, per venerandam Chalcedonensem synodum Romano pontifici oblatum est; sed nullus eorum unquam hoc singularitatis nomine uti consensit, ne dum privatim aliquid daretur uni, honore debito sacerdotes privarentur universi. Quid est ergo quod nos hujus vocabuli gloriam, et oblatam, non quaerimus, et alter sibi hanc arripere etiam non oblatam praesumit? Ille ergo magis est piissimorum dominorum praeceptione flectendus, qui praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autẽ reliquiarum philacteria. tenui
argento fabricata. uiliq pallio suspensa
de collo fuisse uidentur: habitꝰ eiꝰ mecdioctas
demonistrat. Port in exilitate balthei que
unius pollicis mensuram nunqͣm excedit. spe¬
ciem ꝓpositi regularis olim a sancto bñdicto
statuti. cuius ipse uitam describens in dialo¬
go regulam quoq laudauerat. eum seruas¬
se luce clarius manifestat: presertim cũ idem
uencrabilis doctor gregorius grecam linguã
nescierit ÷ et sui monasterii monachos benedi¬
cti utiq regłis mancipatos. in saroniã desti

Expanded text:
Quod autem reliquiarum phylacteria tenui Quod autem reliquiarum phylacteria tenui argento fabricata, vilique pallio, de collo suspensa fuisse videntur, habitus ejus mediocritate demonstratur. Porro in exilitate baltei, quae unius pollicis mensuram numquam excedit, speciem propositi regularis olim a sancto Benedicto statuti, cujus ipse vitam describens, in dialogo regulam quoque laudaverat, eum servasse luce clarius manifestat, praesertim cum idem venerabilis doctor Gregorius Graecam linguam nescierit, et sui monasterii monachos Benedicti utique regulis mancipatos in Saxoniam desti
Abbreviated transcription (Latin):
luat. Orationis autem atq expositionis uir¬
tute collecta. lector m̃s in recompensatione
me suꝑat: si cum ꝑ me uerba accipit. pro
me. lacrimas reddit. Lpitu lu. lr¬
uius beatissum gregorũ uenerabile cor¬
pus. a gregorio quarto sedis aplice pre¬
sule. post annos circiter qͥnquaginta trans¬
latum: ante nouellum sccretarium constru¬
ctis absidib sicuti mͦ cernit᷑. sub altare sui no¬
nuius collocatur: qͦ eiꝰ anniũsaria sollempni¬
tas cunctis certatim ꝑnoctantib. uenatione¬
gratissima celebratur: in qua pallium eius
& phulacteria s & baltheus consuetudinalit̃
osculant᷑. Que singillatim considerata: &
antiqͥtatẽ uiri. et mediocͥtatẽ habitus. et spe¬
ciem regularis ꝓpositi. signis ꝑspicuis rep̃sen¬
tant. Nam in eo quod pallium eꝰ bisiso can¬
dente contertum. nullis fuisse cernit᷑ acub
ꝑforatum: sic ip̃m circa scapulas obuolutũ
fuisse. ñ autem confixum dinoscitur sicut
uetustissimis musiuis uł picturis ostendit.

Expanded text:
luat. Orationis autem atque expositionis virtute collata, lector meus in recompensatione me superat, si, cum per me verba accipit, pro me lacrymas reddit. » 80. Hujus beatissimi Gregorii venerabile corpus, a Gregorio quarto sedis apostolicae praesule post annos circiter quinquaginta translatum, ante novellum secretarium constructis absidibus, sicuti modo cernitur, sub altari sui nominis collocatur: quo ejus anniversarie solemnitas cunctis certatim gratissima celebratur. In qua pallium eius phylacteria, sed et balteus ejus consuetudinaliter osculantur. Quae sigillatim 175 considerata, et antiquitatem viri, et mediocritatem habitus, et speciem regularis propositi signis perspicuis repraesentant. Nam in eo quod pallium ejus bysso candente contextum nullis fuisse cernitur acubus perforatum, sic ipsum circa scapulas obvolutum fuisse, non autem confixum dignoscitur, sicuti vetustissimis musivis vel picturis ostenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
beatiis crm̃landꝰ. uerbo actuq tradebat: usq
dum magnus uͥtutib atq numero grex ibi
xp̃i auctus ẽ. Qui ita ꝑfecte sub tanto dege¬
bant patre: ut fama sanctitatis eoꝵ longe
lateq ꝑuolaret : et in eorum oꝑib omnes
quicunq audiere. patrem corum magni

Expanded text:
beatus Aermenlandus verbo actuque tradebat, usque beatus Aermenlandus verbo actuque tradebat, usque dum magnus virtutibus atque numero grex ibi Christi auctus est. Qui ita perfecte sub tanto degebant patre, ut fama sanctitatis eorum longe lateque pervolaret et in eorum operibus omnes quicumque audiere patrem eorum magni
Abbreviated transcription (Latin):
subsidiaue fratrũ ibidem tradiderant.
aliqͥd sub dñationis occasione usurpare
temptaret. Et tunc demũ ad aulam regiã
sicũ beatũ erm̃ landum ducens: tegis childe¬
berti eum cũ monasterio et monachis ex co
tuendũ tradidit manib. Eterne uͦ retribu¬
tionis intuitu isdem francoꝵ rex suũ tunc
pceptum beato erm̃lando de eodem mona¬
sterio & reb cius fecit: ut nulla dñatio ali¬
tuiꝰ potestatis. monachis in eo constitutis ali¬
quam inquietudinẽ ingerere p̃sumeret : s
inali ꝑpetua freti defensione. absq alicuniꝰ
impedim̃to libere ꝓ eo. dotiusq regni eius
pace xp̃i depirecatrentur clem̃tiam. Eunc
uir dñi amicitiis regis honoratus: reũsus
est ad monasterium. Cepunt iam ex eo tẽ¬
pore multi e scł̃o conũsi. in eius se cenobio
regularib tradere disciplinis: aliiq suas
soboles ibidem deo offerre festinabant. Quibꝰ
om̃ib disciplinã celestis uite laudabiliter

Expanded text:
subsidiave fratrum ibidem tradiderant, subsidiave fratrum ibidem tradiderant, aliquid sub dominationis occansione usurpare temptaret. Et tunc demum ad aulam regiam secum beatum Aermenlandum ducens, regis Childeberti eum, cum monasterio et monachis ex eo tuendum, tradidit manibus. Aeternae vero retributionis intuitu hisdem Francorum rex suum tunc praeceptum beato Aermenlando de eodem monasterio et rebus eius fecit, ut nulla dominatio alicuius potestatis monachis in eo constitutis aliquam inquietudinem ingerere praesumeret, sed sub regali perpetua freti defensione absque alicuius inpedimento libere pro se totiusque regni sui pace Christi deprecarentur clementiam. Tunc vir Domini, amiciciis regis honoratus, reversus est ad monasterium. Coeperunt iam ex eo tempore multi e saeculo conversi in eius se coenobio regularibus tradere disciplinis, aliique suas soboles ibidem Deo offerre festinabant. Quibus omnibus disciplinam contemplativae vitae laudabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
seris ꝑficient. Mutuis demum amplerib
se constringentes. oscłm sͥ iuicẽ dederunt
pacis: et sic beatꝰ erm̃landꝰ ad dilectam re-¬
uersus ẽ insulam. Quam ingressus cũ fuisset:
eligens locum in quo conuementiꝰ monaste¬
rium construi deberet: cepit fundamenta
domoꝵ ad necessaria sufficientia fratrũ iace¬
re ⁊ et duarum eccliarũ. quarum unã in ho¬
nore beati pctͥ apł̃i. aliam uͦ in honore be¬
ati pauli apłi. cum om̃ib claustris mona¬
sterii dño se ꝓtegente breu expleuit tẽpore.
Cũq opus suum plurimoꝵ illiꝰ t̾re incola¬
rum actus iuuamine uelocius consummas¬
sed: ueniens illic idem ep̃c ad dedicationẽ
cũ suis canonicis ⁊ ꝑ consensum om̃ium pri¬
uilegium beato ermenlando. et monachis
sius. ex codem monasterio fecit. sicut spopon¬
derat pͥmum: ut nullus de successorib suis.
de ip̃o monasterio ułreb quas ip̃c uł alii
diuino amore compuncti.ad lummnaria

Expanded text:
seris perficient'. Mutuis demum amplexibus seris perficient'. Mutuis demum amplexibus se constringentes, osculum sibi invicem dederunt pacis, et sic beatus Aermenlandus ad dilectam reversus est insulam. Quam cum ingressus fuisset, eligens locum, in quo convenientius monasterium construi deberet, coepit fundamenta domorum, ad necessaria sufficientia fratrum, iacere et duarum ecclesiarum, quarum unam in honore beati Petri apostoli, aliam vero in honore beati Pauli apostoli cum omnibus claustris monasterii, Domino se protegente, brevi explevit tempore. Cumque opus suum, plurimorum illius terrae incolarum auctus iuvamine, velocius consummasset, veniens illic idem episcopus ad dedicationem cum suis canonicis, per consensum omnium privilegium beato Aermenlando et monachis suis ex eodem monasterio fecit, sicut spoponderat primum, ut nullus de successoribus suis de ipso monasterio vel rebus, quas ipse vel alii, divino amore conpuncti, ad luminaria
Abbreviated transcription (Latin):
conferentes qͦ tenore dispositum ꝑficerent op̃.
mutuisq spiritualib se cohortantes eloquis.
post dulcia et̾ne uite colloquia. fragilitati cõ¬
sulentes humane. sumpserunt cibum. Qunc
demũ post hẏmnoꝵ laudes. cũ bñdictione
dñi ad lectuli quietẽ sececdentes: parum sop¬
n indulgentes. reliquum noctis spacium il¬
sompne in dei duxerunt laudibus.
atꝰ erm̃landꝰ uen̾abili pasquario ep̃o.
Iam quia mͥ dñs locum pulcherrimũ ostei¬
cdere est dignatus. in qͦ ea que desiderauil.
ꝑficiantur÷ nolo moras innectere. s cũ fll¬
bñdictione otiꝰ illuc regredi uolo: quatinus
tiuis alioꝵq munitꝰ uiuamine. fabricã xp̃o
creator qui salomoni prudens cor ad edifican¬
dam dignam nõi suo domum largiri dig¬
natus ẽ. det tͥ gr̃am & bñdictionem: & se¬
cundum suam uoluntatẽ om̃ia oꝑa tua
poscerit. quia in ꝓmptu sunt ministrare ñ
neggligam: tecumq oꝑarii nr̃i ea que ius¬

Expanded text:
conferentes, quo tenore dispositum perficerent opus, conferentes, quo tenore dispositum perficerent opus, mutuisque spiritalibus se cohortantes eloquiis, post dulcia aeternae vitae conloquia, fragilitati consulentes humanae, sumpserunt cibum. Tunc demum post ymnorum laudes cum benedictione Domini ad lectuli quietem secedentes, parum sopori indulgentes, reliquum noctis spatium insomne in Dei duxerunt laudibus. atus Aermenlandus venerabili Pasquario episcopo: 'Iam quia mihi Dominus locum pulcherrimum ostendere est dignatus, in quo ea quae desideravimus perficiantur, nolo moras innectere, sed enedictione ocius illuc regredi volo, quatenus, tuo aliorumque munitus iuvamine, fabricam monascreator, qui Salomoni prudens cor ad edificandum dignam nomini suo domum largiri dignatus est, det tibi gratiam et benedictionem et secundum suam voluntatem omnia opera tua poscerit, quia in promptu sunt, ministrare non neglegam, tecumque operarii nostri ea quae ius
Abbreviated transcription (Latin):
perisset relatu: cxultans in dño ait. Bñdic¬
tum nom̃ tuum sc̃a & glosa tͥnitas in scł̃a:
qui mͥ famulo tuo p̾tiosiorem locum. apti¬
orcmq om̃ib cenobiis in quib meã fuisse
paruitatẽ contigit. ostendere dignatus es.
Et nunc dñe queso. ut ẽẽ digneris huiꝰ loci
constructionis edificator: et custos ꝑpetuus
in scł̃a scl̃oꝵ. Tunc ad antistitem pasquan¬
um otius rcũtens dix̃. Fateor in ueritate.
nunꝗͣ me tam speciosum uidisse locum:
tamq monastice uite congruentẽ: sicuti
hodie in duab insulis quas ꝑsperi. mͥ con¬
tigit repperisse. Qumq ei cuncta que muc¬
nerat ꝑ ordinẽ retulisset: gaudens in dño
isdem p̾resul ait. Bñdictus tu dño: & be¬
nedictus dñs qui misit te. qui tͥ propter
magnã miscd̃iam suam dignum locum
ostendit: in qͦ uoti mei effectum inueniã adͥ
ꝑpetuã aĩarum salutẽ. Tota gͥ die illa minẽ

Expanded text:
perisset relatu, exultans in Domino ait: 'Benedicperisset relatu, exultans in Domino ait: 'Benedictum nomen tuum, sancta et gloriosa trinitas, in saecula, qui mihi famulo tuo preciosiorem locum aptioremque omnibus coenobiis, in quibus meam fuisse parvitatem contigit, ostendere dignatus es! Et nunc, Domine, quaeso, ut esse digneris huius loci constructionis aedificator et custos perpetuus in saecula saeculorum'. Tunc ad antestitem Pasquarium ocius revertens, dixit: 'Fateor in veritate, numquam me tam speciosum vidisse locum tamque monasticae vitae congruentem, sicuti hodie in duabus insulis quas perspexi mihi contigit repperisse'. Cumque ei cuncta quae invenerat per ordinem retulisset, gaudens in Domino isdem praesul ait: 'Benedictus tu Domino et benedictus Dominus, qui misit te, qui tibi propter magnam misericordiam suam dignum locum ostendit, in quo voti mei effectum inveniam ad perpetuam animarum salutem!' Tota igitur die illa invicem
Abbreviated transcription (Latin):
hac discrepans: uocauit antͥginũ. Repperit
enim in ea oratorium: in paruissima basili¬
ca beatissimi confessoris marti. Sed & pa¬
stores armentoꝵs erant in ip̃a insula pluri¬
mi: ub̾tate eius largissime pascue alentes
pecora sua. Piscatorib audem crita se tam
plurimam copiam p̾bet piscium. aligere
& mari ubertim ibi ꝑ disposita tempora
uicissim plurimi gñis munera sua funcden¬
tib: ut piscatorib alioꝵ fluminũ ꝓfunda
rimantib. nisi usu didicerint. incre libile
auditu indeat᷑. Non itaq uulgi in ea ꝑstre¬
punt uoces: s solum auium diũsarũ circa
eam audiuntur melodie ÷ int̾ quas cicha¬
redi olores dulcia fundunt modulamine
cantꝰ. Tantum namq quietis silentium in
se retinet: ut om̃e desiderium heremi ana¬
choreticam uitã desiderantib penitꝰ aufer¬
re indeatur. Cumq hec om̃ia uir dñi crm̃¬
landꝰ partim uisu. partimq uicinoꝵ com¬

Expanded text:
hac discrepans, vocavit Antriginum. Repperit hac discrepans, vocavit Antriginum. Repperit enim in ea oratorium in parvissima basilica beatissimi confessoris Martini. Sed et pastores armentorum erant in ipsa insula plurimi, ubertate eius largissimae pascuae alentes peccora sua. Piscatoribus autem circa se tam plurimam copiam emanat piscium a Ligere et mari, ubertim ibi per disposita tempora ordinatim plurimi generis munera sua fundentibus, ut piscatoribus, aliorum fluminum profunda rimantibus, nisi visu didicerint, incredibile auditu videatur. Non itaque vulgi in ea perstrepunt voces, sed solum avium diversarum circa eam audiuntur melodiae, inter quas cithareti olores dulcia fundunt modolamina cantus; tantum namque quietis silentium in se retinet, ut omne desiderium heremi anachoreticam vitam desiderantibus penitus auferre videatur. Cumque haec omnia vir Domini Aermenlandus partim visu partimque vicinorum com
Abbreviated transcription (Latin):
dantium. alto sublimatur uertice: ꝑ mediã
sui longitudinẽ montuosa. om̃s mundatio¬
nes ligeris ab oriente aliquotiens ubertim
effluentes. et occeani maris ab occidente bis
ꝑ singulos menses cructantes despicit malinaᷤ.
Que maline reliquas insulas in oriente occi¬
denteq & aquilone sitas. aliquotiens ad mo-¬
mentum cooꝑiunt: solam in meridie hanc
sitam uerentes insulam. propt̃ sublimitatẽ
sui montis÷ et iccirco tuta in se loca exhibet
habitationis: amplissimũq uinearum. necñ
ortoꝵ. atq ꝑ gẏrum pratoꝵ prebet spaciũ.
Non enim in ca aliquis mole corporee fragi¬
litatis grauatus homo absq nauali subue¬
ctione ingredi potest: sed neq in aliquam
earum undiq eam ambientium. Est enim
opacitate densata siluarum: quã ideo & ꝓpt̃
ñnulla abdita in ea loca. uir dm̃ antrum
uocauit. Sed & meridianam que spacio li¬
cet sit minor in specie ÷ tamen in nullo ab

Expanded text:
dantium, alto subliniatur vertice, per mediam dantium, alto subliniatur vertice, per mediam sui longitudinem montuosa, omnes inundationes Ligeris ab oriente aliquotiens ubertim effluentes et Oceani maris ab occidente bis per duodenos menses eructantes dispicit malinas. Quae malinae reliquas insulas in oriente occidenteque et aquilone sitas aliquotiens ad momentum operiunt, solam in meridie ab hac sitam verentes insulam propter sublimitatem sui montis, et idcirco tuta in se loca exhibet habitationis amplissimumque vinearum necnon ortorum atque per girum pratorum praebet spatium. Non enim in ea aliquis mole corporeae fragilitatis gravatus homo absque navali subvectione ingredi potest, sed neque in aliquam earum, undique eam ambientium. Est enim opacitate densata silvarum, quam ideo et propter nonnulla abdita in ea loca vir Domini Antrum vocavit. Sed et meridianam, quae spatio licet sit minor, in specie tamen in nullo ab
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt laborem: qui orbitatẽ suã de patͥs
maurontii obitu nuntiaũunt. fratres autẽ
magna cis sicuti in merore positis affectiõe
animi cõpatientes. consolationis ferebant
hortamina: ac denuo de hora exitus su
patris ꝑcunctari ceꝑunt. Et eadem hora
at᷑. Et hec dicens: nauẽ uelociꝰ preparare ius¬
sit. Quam uir dm̃ ermenlandꝰ ingressus dixit.
Om̃ium bonoꝵ largitor. qui popło tuo uiã
in mari rubro p̃parasti. ꝑ quam ad terram re¬
ꝓmissionis uenirend: da mͥ dñe famulo tuo
ꝑ rectam incedere uiam: ut ad locum quem
fueris. de quo ñ ad t̾renam sed ad celestem pro¬
missionẽ eterne felicitatis ꝑuenire mereantur :
recto ꝑueniam itiñe. Naute uͦ concito naui¬
gantes: ꝑuenerunt ad unam insularũ. que
magnitudine sui cettras circa se suꝑat. Tunc
de naui egressus. cepit de spacio insule ꝑcun¬
tari: cuns inuiginti quattuor stadiis. longitu
sita. se undiq ã quattuor celi plagis circun¬

Expanded text:
lerunt laborem, qui orbitatem suam de patris lerunt laborem, qui orbitatem suam de patris Mauronti obitu nunciaverunt. Fratres autem magna eis, sicuti in merore positis, affectione animi conpatientes, consolationis ferebant ortamina ac denuo de hora exitus sui patris percontari coeperunt. Nam et eadem horaatur'. Haec dicens, et navem velocius praeparare iussit. Quam vir Domini Aermenlandus ingressus, dixit: 'Oinnium bonorum largitor, qui populo tuo viam in mari Rubro praeparasti, per quam ad terram repromissionis venirent, da mihi, Domine, famulo tuo per rectam incedere viam, ut ad locum, quemtus fueris, de quo non ad terrenam, sed ad caelestera promissionem aeternae felicitatis pervenire mereantur, recto perveniam itenere. Nautae vero concite navigantes pervenerunt ad unam insularum, quae magnitudine sui ceteras circa se superat. Tunc de navi egressus coepit de spacio percontari, sed viginti quattuor stadiis eius longsita, se undique a quattuor caeli plagis circum