comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gna cum auctoritate. et magna cum hominum multitudiẽ
bellum gerere conantur. Duces uero hi deliguntur. qui
una cum ouinto sertoro omnes annos fuerant. summamq
scientiam rei militaris habere existimabantur. hi consuety¬
dine populi ro. Loca capere. castra munire. commeatibus
costros intercludere instituunt. Quod ubi crassus animad¬
uertit suas copias propter exiguitatem non facile deduci ho¬
stem uagari. et uias obsidere ex castris satis praesidu relin¬
quere. ob eamq causam minus commodum frumentum cõ¬
meatumq sibi supportari in dies. hostium numerum augeri
non cunctandum existimauit quin pugna decertaret. hac
re ad consilium delata ubi omnes idem sentire intellexit.
posterum diem pugn&e constituit. prima luce productis õi¬
bus copiis duplici acie instrueta auxiliis in mediam aciem
collectis. quid hostes consilii caperent expectabat. Illi et si
propter multitudinem et ueteris belli gloriam. paucitatẽq

Expanded text:
gna cum auctoritate et magna cum hominum multitudine gna cum auctoritate et magna cum hominum multitudine bellum gerere conantur. Duces vero ii deliguntur qui una cum Q. Sertorio omnes annos fuerant summamque scientiam rei militaris habere existimabantur. Hi consuetudine populi Romani loca capere, castra munire, commeatibus nostros intercludere instituunt. Quod ubi Crassus animadvertit, suas copias propter exiguitatem non facile diduci, hostem et vagari et vias obsidere et castris satis praesidii relinquere, ob eam causam minus commode frumentum commeatumque sibi supportari, in dies hostium numerum augeri, non cunctandum existimavit quin pugna decertaret. Hac re ad consilium delata, ubi omnes idem sentire intellexit, posterum diem pugnae constituit. Prima luce productis omnibus copiis duplici acie instituta, auxiliis in mediam aciem coniectis, quid hostes consilii caperent expectabat. Illi, etsi propter multitudinem et veterem belli gloriam paucitatemque
Abbreviated transcription (Latin):
ium accidat aut eundem casum una ferant. aut sibi mortẽ
consciscant neq adhuc hominum memoria repertus est ꝗsqͣ
qui eo interfecto cuius se amiciciae deuouisset mori recusa¬
ret. Cum his Adiantonius eruptionem facere conatus clamo¬
re ab ea parte munitionis sublato cum ad arma milites con¬
currissent. uehementerq ibi pugnatum ẽẽt repulsus in oppi¬
dum est. tamen uti eadem deditionis conditione uteret᷑ a
crasso impetrauit. Armis obsidibusq acceptis crassus infi¬
nes uocaturum et tarusatium profectus est.
bari commotiq oppidum et natura Loci et manu munitỹ
Paucis diebus quibus eo uentum exat expugnatum cognoue¬
rant. Legatos quos uersum dimitteret coniurare obsides in¬
er se dare copias parare coeꝑunt. Mittuntur etiam ad e
ciuitates Legati quȩ sunt citerioris hispaniae finitimae aqui¬
taniae inde auxilia ducesq arcessunt. quorum aduentu ma¬

Expanded text:
vim accidat, aut eundem casum una ferant aut sibi mortem vim accidat, aut eundem casum una ferant aut sibi mortem consciscant; neque adhuc hominum memoria repertus est quisquam qui, eo interfecto cuius se amicitiae devovisset, mortem recusaret— cum his Adiatunnus eruptionem facere conatus clamore ab ea parte munitionis sublato cum ad arma milites concurrissent vehementerque ibi pugnatum esset, repulsus in oppidum tamen uti eadem deditionis condicione uteretur a Crasso impetravit. Armis obsidibusque acceptis, Crassus in fines Vocatium et Tarusatium profectus est. Tum vero barbari commoti, quod oppidum et natura loci et manu munitum paucis diebus quibus eo ventum erat expugnatum cognoverant, legatos quoque versus dimittere, coniurare, obsides inter se dare, copias parare coeperunt. Mittuntur etiam ad eas civitates legati quae sunt citerioris Hispaniae finitimae Aquitaniae: inde auxilia ducesque arcessuntur. Quorum adventu ma
Abbreviated transcription (Latin):
gionibus adulescentulo duce efficere possent perspici cupe¬
rent. tamen confecti uulneribus hostes terga uertere. Quoꝵ
magno numero interfecto crassus ex itinere oppidum sontia¬
tum oppugnare coepit. quibus fortiter resistentibus uineas
turresq egit. illi alias eruptione tentata. alias cuniculis ad
aggerem uineasq actis. cuius rei longe sunt peritissimi aq¬
tani. propterea quod multis locis apud eos aexariae sectureq
sunt. ubi diligentia nostrorum nihil his rebus posse intel¬
Lexerunt legatos ad crassum mittunt. seq in deditionem
ut recipiat petunt. qua re impetrata arma tradere iussi fa¬
ciunt. atq in ea re omnium nostrorum intenti animi alia
ex parte oppidi adiantonius qui sũmam imperii tenebat.
cum sexcentis deuotis quos illi soldurios appellant. quoꝵ
haec conditio est ut omnibus in uita commodis una cum
his fruant᷑. quorum se amiciciis dedidere si quid his per

Expanded text:
gionibus adulescentulo duce efficere possent perspici cupegionibus adulescentulo duce efficere possent perspici cuperent; tandem confecti vulneribus hostes terga verterunt. Quorum magno numero interfecto Crassus ex itinere oppidum Sotiatium oppugnare coepit. Quibus fortiter resistentibus vineas turresque egit. Illi alias eruptione temptata, alias cuniculis ad aggerem vineasque actis cuius rei sunt longe peritissimi Aquitani, propterea quod multis locis apud eos aerariae secturaeque sunt, ubi diligentia nostrorum nihil his rebus profici posse intellexerunt, legatos ad Crassum mittunt seque in deditionem ut recipiat petunt. Qua re impetrata arma tradere iussi faciunt. Atque in eam rem omnium nostrorum intentis animis alia ex parte oppidi Adiatunnus, qui summam imperii tenebat, cum DC devotis, quos illi soldurios appellant, quorum haec est condicio, ut omnibus in vita commodis una cum iis fruantur quorum se amicitiae dediderint, si quid his per
Abbreviated transcription (Latin):
comitius Legatus exexcitu pulso interfectus ẽẽt. Atque
unde L. manlius proconsul impedimentis amissis pro¬
fugisset non mediocrem sibi diligentiam adhibendam in¬
telligebat. itaq re frumentaria prouisa auxiliis equitatuq
comparato multis. praeterea uiris fortibus tolosa et nar
regionibus nominatim euocatis in sontiacum fines exercity
traducit. Cuius aduentu cognito. Sontiates magnis copus cõ¬
actis equitatuq quo plurimum ualebãt in itinere agmen no¬
strum adorti primum equestre praelium commiserunt. De¬
inde equitatu suo pulso ex in sequentibꝰ nostris sibito pede¬
stres copias quas in conualle in insidus collocauerant osten¬
dere. Hi nostros disiectos adorti praelium renouarunt. pu¬
ꝯnatum est diu atq acriter cum sontiates superioribꝰ uicto¬
is fretum in sua uirtute totius aquitaniae. salutem positã
putarent. nostri autem qui sine imꝑatore et sine reliquas le¬

Expanded text:
coninus legatus exercitu pulso interfectus esset atque coninus legatus exercitu pulso interfectus esset atque unde L. Manlius proconsul impedimentis amissis profugisset, non mediocrem sibi diligentiam adhibendam intellegebat. Itaque re frumentaria provisa, auxiliis equitatuque comparato, multis praeterea viris fortibus Tolosa et Carcregionibus nominatim evocatis, in Sotiatium fines exercitum introduxit. Cuius adventu cognito Sotiates magnis copiis coactis, equitatuque, quo plurimum valebant, in itinere agmen nostrum adorti primum equestre proelium commiserunt, deinde equitatu suo pulso atque insequentibus nostris subito pedestres copias, quas in convalle in insidiis conlocaverant, ostenderunt. Hi nostros disiectos adorti proelium renovarunt. Pugnatum est diu atque acriter, cum Sotiates superioribus victoriis freti in sua virtute totius Aquitaniae salutem positam putarent, nostri autem quid sine imperatore et sine reliquis le
Abbreviated transcription (Latin):
tum est opportunitate Loci hostium iusticia ac defatiga¬
tione urtute militum et supiorum pugnarum exercita¬
tionem ut ne unum quidem impetum nostrorum ferrent
ac statim terga uerterent Quos impeditos integris uiribꝰ
milites nr̃i consecuti magnum numerum eorum occider̃
reliquos equites consectati paucos qui ex fuga euaserant. re¬
liquerunt. Sic uno tempore et de nauali pugna sabinus
et de sabini uictoria caesar certior factus est. ciuitatesq
omnes statim se timore dediderunt. Nam ut ad bella su¬
scipienda gallorum alecer et promptus est aĩus sic mollis
ac minime resistens ad calamitates ꝑferendas mens eor
est. Eodem fere tempore p. crassus cum in aquitaniam ꝑ¬
uenisset. quae pars ut ante dictum est et regionum lati¬
tudinem et multitudine hominum ex tertia parte gal¬
liae est existimanda cum intelligeret in his Locis sibi bel¬
lum gexendum ubi paucis ante annis. L ualerius prȩ¬

Expanded text:
tum est oportunitate loci, hostium inscientia ac defatigatum est oportunitate loci, hostium inscientia ac defatigatione, virtute militum et superiorum pugnarum exercitatione, ut ne unum quidem nostrorum impetum ferrent ac statim terga verterent. Quos impeditos integris viribus milites nostri consecuti magnum numerum eorum occiderunt; reliquos equites consectati paucos, qui ex fuga evaserant, reliquerunt. Sic uno tempore et de navali pugna Sabinus et de Sabini victoria Caesar est certior factus, civitatesque omnes se statim Titurio dediderunt. Nam ut ad bella suscipienda Gallorum alacer ac promptus est animus, sic mollis ac minime resistens ad calamitates ferendas mens eorum est. Eodem fere tempore P. Crassus., cum in Aquitaniam pervenisset, quae pars, ut ante dictum est, et regionum latitudine et multitudine hominum tertia pars Galliae est aestimanda, cum intellegeret in iis locis sibi bellum gerendum ubi paucis ante annis L. Valerius Prae
Abbreviated transcription (Latin):
stra iri oportere multae res ad hoc consilium gallos horta¬
bantur. suꝑiorum dierum sabini cunctatio perfugae con¬
firmatio in opia cibariorum cui rei parum diligenter
ab his erat prouisum. spes uenetici belli et quod fere li¬
benter homines id quod uolunt credunt. His rebus adduc¬
ti non prius uiridonicem reliquosq duces ex concilio di¬
mittunt. ꝗͣ ab his sit concessum arma uti capiant et
ad castra contendant. Quare concessu Laeti ut explorata
uictoria sarmentis uirgultisq collectis quibus fossas ro¬
manorum compleant ad castra pergunt. Locus erat ca¬
strorum editus et paulatim ab imo acliuis circiter passus
mille huc magno cursu contendere. ut quod minimum spa¬
tu ad se colligendos armandosq daretur romanis exani¬
matiq peruenerunt. Sabinus suos hortatus cupientibus
signum dat. impeditis hostibus propter ea quae ferebant
onera Subito duabus portis eruptionem fieri uibet. fac¬

Expanded text:
stra iri oportere. Multae res ad hoc consilium Gallos hortastra iri oportere. Multae res ad hoc consilium Gallos hortabantur: superiorum dierum Sabini cunctatio, perfugae confirmatio, inopia cibariorum, cui rei parum diligenter ab iis erat provisum, spes Venetici belli, et quod fere libenter homines id quod volunt credunt. His rebus adducti non prius Viridovicem reliquosque duces ex concilio dimittunt quam ab iis sit concessum arma uti capiant et ad castra contendant. Qua re concessa laeti, ut explorata victoria, sarmentis virgultisque collectis, quibus fossas Romanorum compleant, ad castra pergunt. Locus erat castrorum editus et paulatim ab imo acclivis circiter passus mille. Huc magno cursu contenderunt, ut quam minimum spatii ad se colligendos armandosque Romanis daretur, exanimatique pervenerunt. Sabinus suos hortatus cupientibus signum dat. Impeditis hostibus propter ea quae ferebant onera subito duabus portis eruptionem fieri iubet. Fac
Abbreviated transcription (Latin):
tur. tantamq opinionem timoris prȩbuit ut iam ad uallỹ
castrorum hostes accedere auderent. Id ea de cã faciebat
quod cum tanta multitudine hostium praesertim eo absen¬
te qui summam imꝑii teneret. nisi aequo loco. aut oppõtu¬
nitate aliqua data Legato dimicandum. non existimabat
At confirmata opinione timoris idoneum quendam hoĩem
et callidum delegit gallum ex us quos auxilui causa sec̃¬
habebat huic magnis praemiis pollicitationibusq persua¬
dent utiq ad hostes transeat. et quid fiexi uelit edocet. ꝙ
ubi pro fuga ad eos uenit timorem romanore proponit ꝗ¬¬
bus angustiis caesar ip̃e a uenetis praematur docet neque
Longius abesse quin proxima nocte sabinus elam e casts
exercitum educat et ad caesarem auxilii causa referendi
roficiscat᷑ quod ubi auditum est conclamant omnes oc¬
casionem negocii bene gerendi amittendam nõ esse ad ca¬

Expanded text:
tur; tantamque opinionem timoris praebuit ut iam ad vallum tur; tantamque opinionem timoris praebuit ut iam ad vallum castrorum hostes accedere auderent. Id ea de causa faciebat quod cum tanta multitudine hostium, praesertim eo absente qui summam imperii teneret, nisi aequo loco aut oportunitate aliqua data legato dimicandum non existimabat. Hac confirmata opinione timoris idoneum quendam hominem et callidum deligit, Gallum, ex iis quos auxilii causa sechabebat. Huic magnis praemiis pollicitationibusque persuadet uti ad hostes transeat, et quid fieri velit edocet. Qui ubi pro perfuga ad eos venit, timorem Romanorum proponit, quibus angustiis ipse Caesar a Venetis prematur docet, neque longius abesse quin proxima nocte Sabinus clam ex castris exercitum educat et ad Caesarem auxilii ferendi causa proficiscatur. Quod ubi auditum est, conclamant omnes occasionem negotii bene gerendi amittendam non esse: ad ca
Abbreviated transcription (Latin):
liquos sub corona uendidit. Dum haec in uenetis geruntur
Quintus titurius sabinus cum iis copiis quas a caesare acce¬
perat in fines unellorum ꝑuenit.His praeerat uiridorux.
ac summa imperii tenebat. earum omnium ciuitatũ quȩ
defecerant. ex quibus exercitum magnasq copias coegerat
Atq his paucis diebus aulurci eburonices Lexoniiq senaty
suo interfecto quod auctores belli ẽẽ nolebant. portas clay¬
serunt. seq cum uiridonice coniunxerunt. Magnaq prae¬
terea multitudo undiq in gallia perditorum hominum
Latronumq conuenerat quos spes praedandi studiumq bel¬
landi ad agricultura et quondiano labore reuocabat. Sa¬
binus idoneo omnibus rebus loco castris sese tenebat. Cum
uiriodonix contra cum duum milium spatio consedisset.
quotidieq productis copiis pugnandi potestatem faceret.
ut iam non solum hostibus in contemtionem sabinus ueni¬
ret. sed enam nostrorum militum uocibus non niħ carpere¬

Expanded text:
liquos sub corona vendidit. Dum haec in Venetis geruntur, liquos sub corona vendidit. Dum haec in Venetis geruntur, Q. Titurius Sabinus cum iis copiis quas a Caesare acceperat in fines Venellorum pervenit. His praeerat Viridovix ac summam imperii tenebat earum omnium civitatum quae defecerant, ex quibus exercitum magnasque copias coegerat; atque his paucis diebus Aulerci Eburovices Lexoviique, senatu suo interfecto quod auctores belli esse nolebant, portas clauserunt seque cum Viridovice coniunxerunt; magnaque praeterea multitudo undique ex Gallia perditorum hominum latronumque convenerat, quos spes praedandi studiumque bellandi ab agri cultura et cotidiano labore revocabat. Sabinus idoneo omnibus rebus loco castris sese tenebat, cum Viridovix contra eum duorum milium spatio consedisset cotidieque productis copiis pugnandi potestatem faceret, ut iam non solum hostibus in contemptionem Sabinus veniret, sed etiam nostrorum militum vocibus non nihil carpere
Abbreviated transcription (Latin):
nauibus quo uentus Loco conuenere subito mollitia ac
tranquillitas. extitit. ut se ex loco commouere non
possent. quae quidem res ad negocium conficiendum
maxime fuit opportuna nam singulas nostri consecun
expugnauerunt. ut perpauci ex omni nuoꝰ noctis inter¬
uentu ad terram ꝑuenerint. cum ab hora fere quarta
usq ad solis occasum pugnaret᷑. Quo praelio bellum ue¬
netorum totiusq orae maritimȩ conscium est. nam cũ
omnis iuuentus omnes etiã grauioris aetatis in quibus
aliquid consilii aut dignitatis fuit eo conuenerant. tu
nauium quod ubiq fuerat in unum Locum coegerãt
quibus amissis. reliq neq quo se reciꝑent. neq quemad
modum oppida defenderent habebant. Itaq se suaq om¬
nia caesari dediderunt. in quos eo caesar grauius iudi¬
candum statuit quo diligentius in reliquum tempus a bar¬
baris ius Legatorum conseruaret᷑. Itaq omĩ senatu necato re¬

Expanded text:
navibus quo ventus ferebat, tanta subito malacia ac navibus quo ventus ferebat, tanta subito malacia ac tranquillitas extitit ut se ex loco movere non possent. Quae quidem res ad negotium conficiendum maximae fuit oportunitati: nam singulas nostri consectati expugnaverunt, ut perpaucae ex omni numero noctis interventu ad terram per venirent, cum ab hora fere IIII usque ad solis occasum pugnaretur. Quo proelio bellum Venetorum totiusque orae maritimae confectum est. Nam cum omnis iuventus, omnes etiam gravioris aetatis in quibus aliquid consilii aut dignitatis fuit eo convenerant, tum navium quod ubique fuerat in unum locum coegerant; quibus amissis reliqui neque quo se reciperent neque quem ad modum oppida defenderent habebant. Itaque se suaque omnia Caesari dediderunt. In quos eo gravius Caesar vindicandum statuit quo diligentius in reliquum tempus a barbaris ius legatorum conservaretur. Itaque omni senatu necato re
Abbreviated transcription (Latin):
ad malos detinebant compraehensi adductiq erant na¬
uigio rhemis incitato prerumpebantur. quibus abscissis
antennae necessario concidebant ut cum omnis gallicis na¬
uibus spes in uelis armamentisq consisteret. his ereptis omĩs
usus nauium uno tempore eriperetur. Reliquum positum
erat certamen in uirtute qua nostri milites facile suꝑabant
atq eo magis quod in conspectu caesaris atq omnis exercitus
res gerebatur. ut nullum paulo fortius factum latere poss
omnes n colles ac loca superiora propinquus despectus in
mare ab exexcitu tenebatur. Disiectis ut diximus antennis
cum singulis binae ac ternae naues circumsteterant milites
summa ui transcendere in hostium naues contendebant. qđ
postꝗͣ barbari fieri animaduerterunt expugnatis compluri¬
bus nauibus cum eis nullum repiret᷑ auxilium salutem¬
iga petere contendere ac iam conuersis in eam parte

Expanded text:
ad malos destinabant comprehensi adductique erant, naad malos destinabant comprehensi adductique erant, navigio remis incitato praerumpebantur. Quibus abscisis antemnae necessario concidebant, ut, cum omnis Gallicis navibus spes in velis armamentisque consisteret, his ereptis omnis usus navium uno tempore eriperetur. Reliquum erat certamen positum in virtute, qua nostri milites facile superabant, atque eo magis quod in conspectu Caesaris atque omnis exercitus res gerebatur, ut nullum paulo fortius factum latere posset; omnes enim colles ac loca superiora, unde erat propinquus despectus in mare, ab exercitu tenebantur. Deiectis, ut diximus, antemnis, cum singulas binae ac ternae naves circumsteterant, milites summa vi transcendere in hostium naves contendebant. Quod postquam barbari fieri animadverterunt, expugnatis compluribus navibus, cum ei rei nullum reperiretur auxilium, fuga salutem petere contenderunt. Ac iam conversis in eam partem
Abbreviated transcription (Latin):
dis ccesar ubi intellexit frustra tantum laborem sumi n
hostium fugam captis oppidis reprimi. neq his noceri pos¬
se statuit expectandam classem. Quae ubi conuenit ac p¬
mum ab hostibus uisa est. circiter ducentas uiginti naues eo¬
rum paratissimae. atq omni genere armorum ornatissimȩ
ꝓfectae ex portu nostris aduersis consistere neq satis bruto
qui classi praeerat uel tribunis militum centurionibusque
quibus singulae naues erant. attributae constabat quid age¬
rent. aut qua ratione pugnae insisterent. rostro enim posse
non noceri cognouerant turribus excitatis in has altitudo
pulpium ex barbaris nauibus suꝑabat . ut neq ex inferioĩ
Loco satis tela commode adiici possent. et missa a gallis gra¬
uius acciderent una erat magno usui res p̃parata a nosts
faltes prae acutae insertae affixaeq Longurus nõ ab simili
forma muralium falcium his cum funes qui antennas

Expanded text:
dis Caesar, ubi intellexit frustra tantum laborem sumi neque dis Caesar, ubi intellexit frustra tantum laborem sumi neque hostium fugam captis oppidis reprimi neque iis noceri posse, statuit expectandam classem. Quae ubi convenit ac primum ab hostibus visa est, circiter CCXX naves eorum paratissimae atque omni genere armorum ornatissimae profectae ex portu nostris adversae constiterunt; neque satis Bruto, qui classi praeerat, vel tribunis militum centurionibusque, quibus singulae naves erant attributae, constabat quid agerent aut quam rationem pugnae insisterent. Rostro enim noceri non posse cognoverant; turribus autem excitatis tamen has altitudo puppium ex barbaris navibus superabat, ut neque ex inferiore loco satis commode tela adigi possent et missa a Gallis gravius acciderent. Una erat magno usui res praeparata a nostris, falces praeacutae insertae adfixaeque longuriis, non absimili forma muralium falcium. His cum funes qui antemnas
Abbreviated transcription (Latin):
faciebant siue propter Limi inopiam ex eius usus inscitia
siue eo quod est magis uerisimile quod in tantas tempesta
tes tantosq impetus uentorum sustinere. ac tanta onera na¬
uium regi uelis si non satis commode posse arbitrabantus
um his nauibus nostrae classi eiusmodi congressus erat. ut¬
cum una celeritate et pulsu rhemorum prȩstaret Reli¬
qua pro Loci natura pro ui tempestatum illis eẽnt aptiora
et accominodatiora neq enim his nostrae rostro nocere po¬
terant. tanta in his exat firmitudo. neq propter altitudinẽ
facile telum adiiciebat᷑. et eadem de causa munus sco¬
pulis continebantur. Accedebat ut cum seuire uentus coe¬
pisser. se uento dedissent. et tempestatem ferrent facilius
et in uadis consisterent tutius et ab aestu relictae nihil saxa
et cautes timerent. quarum rerum omnium nostris nauibꝰ
casus erat extimescendus compluribus expugnatis oppi¬

Expanded text:
hae sive propter inopiam lini atque eius usus inscientiam, hae sive propter inopiam lini atque eius usus inscientiam, sive eo, quod est magis veri simile, quod tantas tempestates Oceani tantosque impetus ventorum sustineri ac tanta onera navium regi velis non satis commode posse arbitrabantur. Cum his navibus nostrae classi eius modi congressus erat ut una celeritate et pulsu remorum praestaret, reliqua pro loci natura, pro vi tempestatum illis essent aptiora et accommodatiora. Neque enim iis nostrae rostro nocere poterant tanta in iis erat firmitudo, neque propter altitudinem facile telum adigebatur, et eadem de causa minus commode copulis continebantur. Accedebat ut, cum saevire ventus coepisset et se vento dedissent, et tempestatem ferrent facilius et in vadis consisterent tutius et ab aestu relictae nihil saxa et cotes timerent; quarum rerum omnium nostris navibus casus erat extimescendus. Compluribus expugnatis oppi
Abbreviated transcription (Latin):
perant. magno numero nauium appulso. cuius rei summa
facultatem habebant. sua deportabant om̃ia. seq in proxĩa
oppida recipiebant ibi se rursus usdem opportunitatibus lo¬
ci defendebant haec eo facilius magna parte aestatis faciebãt
quod nostrae naues tempestatibus detinebantur. summaq
erat uasto atq aperto mari magnis aestibus raris ac prope
nullis portibus difficultas nauigandi. Nanq ipsorum na¬
ues ad hunc modum factae armataeq erant. Carinae aliq
planiores ꝗͣ nostrarum nauium quo facilius uada ad deces¬
sum aestus excipe possent prorae ad modum exeptae. atq
item puppes ad magnitudinem fluctuum tempestatumq
accommodatae. N aues totae factae ex robore ad quamuis
uim et contumeliam ꝑferendam. Ranstra pedalibus in
altitudinem trabibus confixa. clauis ferreis digiti pol¬
licis crassitudine. Ancorae pro funibus ferreis catenis re¬
uinctae. pelles pro uelis alutȩq tenuiter confect&. haec

Expanded text:
perant, magno numero navium adpulso, cuius rei summam perant, magno numero navium adpulso, cuius rei summam facultatem habebant, omnia sua deportabant seque in proxima oppida recipiebant: ibi se rursus isdem oportunitatibus loci defendebant. Haec eo facilius magnam partem aestatis faciebant quod nostrae naves tempestatibus detinebantur summaque erat vasto atque aperto mari, magnis aestibus, raris ac prope nullis portibus difficultas navigandi. Namque ipsorum naves ad hunc modum factae armataeque erant: carinae aliquanto planiores quam nostrarum navium, quo facilius vada ac decessum aestus excipere possent; prorae admodum erectae atque item puppes, ad magnitudinem fluctuum tempestatumque accommodatae; naves totae factae ex robore ad quamvis vim et contumeliam perferendam; transtra ex pedalibus in altitudinem trabibus, confixa clavis ferreis digiti pollicis crassitudine; ancorae pro funibus ferreis catenis revinctae; pelles pro velis alutaeque tenuiter confectae,
Abbreviated transcription (Latin):
bus auxcilia in galliam mittantur ac tantae nationes con¬
iungantur. Quintum titurium Leganim sabinum cum le¬
gionibus tribus in unellos coriosolitos Lesobiosq mittit qui
eam manum detinendam curet. Decium brutum adole¬
scentem classi gallicisq nauibus quas ex pictonibus er san¬
tonis reliquisq pacatis regionibus conuenire uisserat. praefe¬
cit et cum primum posset in ueneros proficisci iubet ipse eo
ped estribus copus contendit. Erant eiusmodi fere situs op¬
pidorum ut positam extremis Lingulis promontorusq n
pedibus aditum haberent cum ex alto se aestus incitauisset
quod his accidit semꝑ horarum .xii. spatio neq nauibus ꝙq
rursus imminente aestu naues in uadis afflictarentur. Ita
utraq re oppidorum impugnatio impediebatur. at si quando
magnitudine operis forte suꝑati extruso mari aggere ac molibꝰ
atq id oppidi moenibus adequatis suis fortums desꝑare coe¬

Expanded text:
bus auxilia in Galliam mittantur ac tantae nationes conbus auxilia in Galliam mittantur ac tantae nationes coniungantur. Q. Titurium Sabinum legatum cum legionibus tribus in Venellos, Coriosolites Lexoviosque mittit, qui eam manum distinendam curet. D. Brutum adulescentem classi Gallicisque navibus, quas ex Pictonibus et Santonis reliquisque pacatis regionibus convenire iusserat, praeficit et, cum primum possit, in Venetos proficisci iubet. Ipse eo pedestribus copiis contendit. Erant eius modi fere situs oppidorum ut posita in extremis lingulis promunturiisque neque pedibus aditum haberent, cum ex alto se aestus incitavisset, quod bis accidit semper horarum XII spatio, neque navibus, quod rursus minuente aestu naves in vadis adflictarentur. Ita utraque re oppidorum oppugnatio impediebatur. Ac si quando magnitudine operis forte superati, extruso mari aggere ac molibus atque his oppidi moenibus adaequatis, suis fortunis desperare coe
Abbreviated transcription (Latin):
rum equitum romanorum rebellio facta post deditiones
defectio datis obsidibus tot ciuitatum coniuratio et im
primis ne hac parte neglecta reliqu& nationes sibi idem
Licere arbitrarentur. itaq cum intelligeret omnes fere gal¬
Los nouis rebus studere et ad bellum mobiliter celeriterq
excitari. omnes autem homines natura libertati studere
et conditionem seruitutis odisse. priusꝗͣ plures ciuitates c̃õ¬
spernarent. partiendum sibi ac latius distribuendum exẽ¬
citum putauit. Itaq titum labienum legatum intreueros
qui proximi flumini rheno sunt cum equitatu misit. huic
mandat rhemos reliquosq belgas arceat. atq in officio cõ¬
tineat. germanosq qui auxilio a belgis accersiti dicebafit᷑
si per uim nauibus flumen transire conentur prohibeat . ꝑ.
crassum cum cohortibus Legionaruis xii. et magno numero
equitatus in aquitaniam proficisci iubet. ne ex his nationi¬

Expanded text:
rum equitum Romanorum, rebellio facta post deditionem, rum equitum Romanorum, rebellio facta post deditionem, defectio datis obsidibus, tot civitatum coniuratio, in primis ne hac parte neglecta reliquae nationes sibi idem licere arbitrarentur. Itaque cum intellegeret omnes fere Gallos novis rebus studere et ad bellum mobiliter celeriterque excitari, omnes autem homines natura libertati studere et condicionem servitutis odisse, prius quam plures civitates conspirarent, partiendum sibi ac latius distribuendum exercitum putavit. Itaque T. Labienum legatum in Treveros, qui proximi flumini Rheno sunt, cum equitatu mittit. Huic mandat, Remos reliquosque Belgas adeat atque in officio contineat Germanosque, qui auxilio a Belgis arcessiti dicebantur, si per vim navibus flumen transire conentur, prohibeat. P. Crassum cum cohortibus legionariis XII et magno numero equitatus in Aquitaniam proficisci iubet, ne ex his nationi
Abbreviated transcription (Latin):
portuum sciebant. Neq nostros exercitus propter frumẽti
in opiam diutius apud se morari posse confidebant. ac iã
t omnia contra opinionem acciderant tamen plurimu:¬
se nauibus posse ꝗͣ romanos. neq ullam facultatem hr̃e
nauium. neq eorum Locorum ubi bellum gestura ẽẽnt
uada portas insulas nouisse. ac Longe aliam ẽẽ nauiga¬
tionem in concluso mari atq inuastissimo et apertissimo
oceano ꝑspiciebant. His initis consiliis oppicla muniunt
frumenta ex agris in oppida comportant. Naues in ue¬
nenam ubi caesarem primum ẽẽ bellum gesturum con¬
stabat. ꝗͣ plurimas possunt cogunt. socios sibi ad id bel¬
lum eximios. Lexobios et nannetes ambliates morinos
diablintes menapios assiscunt. Auxilia ex britannia q̃
contra eas regiones posita est accesserunt. Erant hae diffi¬
cultates belli gexendi quas supra ostẽdimus multa cae¬
sarem tamen ad id bellum incitabant inuiria retento¬

Expanded text:
portuum sciebant, neque nostros exercitus propter inopiam portuum sciebant, neque nostros exercitus propter inopiam frumenti diutius apud se morari posse confidebant; ac iam ut omnia contra opinionem acciderent, tamen se plurimum navibus posse, quam Romanos neque ullam facultatem habere navium, neque eorum locorum ubi bellum gesturi essent vada, portus, insulas novisse; ac longe aliam esse navigationem in concluso mari atque in vastissimo atque apertissimo Oceano perspiciebant. His initis consiliis oppida muniunt, frumenta ex agris in oppida comportant, naves in Venetiam, ubi Caesarem primum bellum gesturum constabat, quam plurimas possunt cogunt. Socios sibi ad id bellum Osismos, Lexovios, Namnetes, Ambiliatos, Morinos, Diablintes, Menapios adsciscunt; auxilia ex Britannia, quae contra eas regiones posita est, arcessunt. Erant hae difficultates belli gerendi quas supra ostendimus, sed tamen multa Caesarem ad id bellum incitabant: iniuria retento
Abbreviated transcription (Latin):
sides. sibi remittat. Quibus de rebus caesar a Crasso cer¬
tior factus quod ipse aberat Longius naues interim lõ¬
gas aedificari in flumine Ligeri quod influit in oceanũ
remiges ex prouincia institui. nautas gubernatoresq cõ¬
parari iubet. His rebus celexiter administratis ipse cum
primum per anni tempus potuit ad exercitum contendit
Ueneti reliquaeq item ciuitates cognito caesaris aduentu cer¬
tiores facti simul quod quantum in se facinus admisissent
intelligebant. Legatos quod nomen ad omnes nationes sanc¬
tum inuiolatumq semꝑ fuisset. retentos a se et inuincula
coniectos pro magnitudine periculi bellum parare. et ma¬
xime ea quae ad usum nauium ꝑtinent. prouidere institu¬
unt. hoc maiore spe quod multum natura loci confidebãt
pedestria ẽẽ itinera concisa aestuarus nauigationem in con¬
cluso impeditam propter inscitiam Locorum paucitatemq

Expanded text:
sides sibi remittat. Quibus de rebus Caesar a Crasso cersides sibi remittat. Quibus de rebus Caesar a Crasso certior factus, quod ipse aberat longius, naves interim longas aedificari in flumine Ligeri, quod influit in Oceanum, remiges ex provincia institui, nautas gubernatoresque comparari iubet. His rebus celeriter administratis ipse, cum primum per anni tempus potuit, ad exercitum contendit. Veneti reliquaeque item civitates cognito Caesaris adventu certiores facti, simul quod quantum in se facinus admisissent intellegebant, legatos, quod nomen ad omnes nationes sanctum inviolatumque semper fuisset, retentos ab se et in vincula coniectos, pro magnitudine periculi bellum parare et maxime ea quae ad usum navium pertinent providere instituunt, hoc maiore spe quod multum natura loci confidebant. Pedestria esse itinera concisa aestuariis, navigationem impeditam propter inscientiam locorum paucitatemque
Abbreviated transcription (Latin):
tia atq usu nauticarum rerum reliquos antecedunt et ĩ
magno imperu maris atq aperto paucis portubus interiec¬
tis quos tenent ip̃i omnes fere qui in eo mari uti cõsuerỹt
habent uectigales. ab his fuit initium retinendi syllii atq
uellanii quod ꝑ eos suos sese obsides quos crasso dedisse
recuꝑaturos existimabant. horum auctoritate finitimi ad¬
ducti ut sunt gallorum subita et repentina consilia eadẽ
de cã trebium tran sidiumq retinent et celeriter missis
Legatis ꝑ suos principes inter se coniurant nihil nisi cõi
consilio acturos. eundemq omnis fortuna&e exitum esse
Laturos reliquasq ciuitates solicitant ut in ea liberta¬
te quam a maioribus acceperant ꝑmanere ꝗͣ romano¬
rum seruitutem pexferre mallent. omni ora maritima
celeriter ad sententiam suam ꝑducta. communem Le¬
gationem ad .p. crassum mittunt. si uelit suos recipe ob¬

Expanded text:
tia atque usu rerum nauticarum ceteros antecedunt et in tia atque usu rerum nauticarum ceteros antecedunt et in magno impetu maris atque aperto paucis portibus interiectis, quos tenent ipsi, omnes fere qui eo mari uti consuerunt habent vectigales. Ab his fit initium retinendi Silii atque Velanii, quod per eos suos se obsides, quos Crasso dedissent, recuperaturos existimabant. Horum auctoritate finitimi adducti, ut sunt Gallorum subita et repentina consilia, eadem de causa Trebium Terrasidiumque retinent et celeriter missis legatis per suos principes inter se coniurant nihil nisi communi consilio acturos eundemque omnes fortunae exitum esse laturos, reliquasque civitates sollicitant, ut in ea libertate quam a maioribus acceperint permanere quam Romanorum servitutem perferre malint. Omni ora maritima celeriter ad suam sententiam perducta communem legationem ad P. Crassum mittunt, si velit suos recuperare, ob
Abbreviated transcription (Latin):
aut iter commorante incolumem Legionem in nantuates
inde in allobroges perduxit ibiq hiemauit. is rebus
gestis cum om̃ibus de causis caesar pacatam galliam exi¬
stimaret. suꝑatis belgis. expulsis germanis uictis in alpibꝰ
sedunis atq ita inita hieme in illiricum profectus ẽ. qđ
eas quoq nationes adire et regiones recognoscere uolebat
subitum bellum in gallia coortum est. Cius belli cã haec
fuit .P. crassus adolescens Legione septima proximus maĩ
oceano in andibus hiemauerat. is quod in his Locis inopia
frumenti erat praefectos tribunosq militum complures ĩ fi¬
nitimas ciuitates frumenti causa dimisit. quo in numero
est titus transidius missus. in usubios. M. trebius gallus ĩ
curiosolitas.O. uelanius cuntito silio in uenetos. Nuius est
ciuitatis Longe amplissima auctoritas. omnis or&e mariti¬
mae regionum earum quod et naues habent ueneti pluri¬
mas. quibus in britanniam nauigare consuerunt et scien¬

Expanded text:
aut iter demorante incolumem legionem in Nantuates, aut iter demorante incolumem legionem in Nantuates, inde in Allobroges perduxit ibique hiemavit. His rebus gestis cum omnibus de causis Caesar pacatam Galliam existimaret, superatis Belgis, expulsis Germanis, victis in Alpibus Sedunis, atque ita inita hieme in Illyricum profectus esset, quod eas quoque nationes adire et regiones cognoscere volebat, subitum bellum in Gallia coortum est. Eius belli haec fuit causa. P. Crassus adulescens cum legione VII. proximus mare Oceanum in Andibus hiemabat. Is, quod in his locis inopia frumenti erat, praefectos tribunosque militum complures in finitimas civitates frumenti causa dimisit; quo in numero est T. Terrasidius missus in Esuvios, M. Trebius Gallus in Coriosolites, Q. Velanius eum T. Silio in Venetos. Huius est civitatis longe amplissima auctoritas omnis orae maritimae regionum earum, quod et naves habent Veneti plurimas, quibus in Britanniam navigare consuerunt, et scien
Abbreviated transcription (Latin):
ponerent. quod iussi sunt faciunt. atq subito omnibus portis
eruptione facta. neq cognoscendi quid fieret. neq sui colligen¬
i hostibus. facultatem relinquunt. ltaq comutata fortuna
rum qui in spem potiendorum castrorum uenerant. undic
circumuentos interficiunt. et ex hominum milibus ampliꝰ
xxx. quem numerum barbarorum ad castra uenisse con¬
stabat. plus tertia parte interfecta reliquos pertẽritos in fu¬
gam coneiiciunt ac ne in Locis quidem superioribus cõsi¬
stere patiuntur. sic omnibus hostium copiis fusis armisq
exutis se in castra munitionesq suas recipiunt. Quo praelio
facto quod saepius fortunã tentare galba uolebat. atq alio
sese in hiberna consilio uenisse meminerat. aliis occurrisse
rebus uiderat. maxime frumenti commeatusq in opia per¬
motus postridie omnibus eius uicis aedificiisq incensis in
prouinciam reuerti contendit. aut nullo hoste prohibente

Expanded text:
ponerent. Quod iussi sunt faciunt, ac subito omnibus portis ponerent. Quod iussi sunt faciunt, ac subito omnibus portis eruptione facta neque cognoscendi quid fieret neque sui colligendi hostibus facultatem relinquunt. Ita commutata fortuna eos qui in spem potiundorum castrorum venerant undique circumventos intercipiunt, et ex hominum milibus amplius XXX, quem numerum barbarorum ad castra venisse constabat, plus tertia parte interfecta reliquos perterritos in fugam coiciunt ac ne in locis quidem superioribus consistere patiuntur. Sic omnibus hostium copiis fusis armisque exutis se intra munitiones suas recipiunt. Quo proelio facto, quod saepius fortunam temptare Galba nolebat atque alio se in hiberna consilio venisse meminerat, aliis occurrisse rebus videbat, maxime frumenti commeatusque inopia permotus postero die omnibus eius vici aedificiis incensis in provinciam reverti contendit, ac nullo hoste prohibente
Abbreviated transcription (Latin):
defesso ex pugna excedendi sed nec saucio quidem eius loci
ubi constiterat relinquendi. ac sui recipiendi facultas dabat᷑
cum iam amplius horis sex pugnaretur continenter. ac non
solum uires sed enam tela nostris deficerẽt: atq hostes acrius
instarent. Languidioribusq nostris uallum scindere et fossas
complere coepissent. resq iam ẽẽt ad eerremus perducra ca¬
sum .P. sextius baculus primi pili centurio quem neruico
praelio compluribus confectum uulneribus diximus. et itẽ
.C. uolusenus tribunus militum. uir ex consilii magni et uĩ¬
tutis ad galbam accurrunt. atq unam ẽẽ spem salutis do¬
cent. si eruptione facta extremum auxilium experirentur
itaq conuocatis centurionibus cel eriter milites certiores
facit. paulisper intermitterent praelium ac tantummodo
tela missa exciperent. set ex labore reficerent. Post dato signo
e castris erumperent. atq omnem spem salutis in uirtute

Expanded text:
defesso ex pugna excedendi, sed ne saucio quidem eius loci defesso ex pugna excedendi, sed ne saucio quidem eius loci ubi constiterat relinquendi ac sui recipiendi facultas dabatur. Cum iam amplius horis sex continenter pugnaretur, ac non solum vires sed etiam tela nostros deficerent, atque hostes acrius instarent languidioribusque nostris vallum scindere et fossas complere coepissent, resque esset iam ad extremum perducta casum, P. Sextius Baculus, primi pili centurio, quem Nervico proelio compluribus confectum vulneribus diximus, et item C. Volusenus, tribunus militum, vir et consilii magni et virtutis, ad Galbam accurrunt atque unam esse spem salutis docent, si eruptione facta extremum auxilium experirentur. Itaque convocatis centurionibus celeriter milites certiores facit, paulisper intermitterent proelium ac tantum modo tela missa exciperent seque ex labore reficerent, post dato signo x castris erumperent, atque omnem spem salutis in virtute
Abbreviated transcription (Latin):
ueniri. neq commeatus supportari interclusis itineribus pos¬
sent. prope iam desperata salute nonnullae huiusmodi sen¬
tentiae dicebantur. ut impedimentis relictis eruptione facta
usdem itineribus quibus eo puenissent ad salutem conten¬
lium extremo. Interim rei euentum experiri et castra defen¬
dere. Breui spatio interiecto uix ut iis rebus quas constituis¬
sent collocandis atq administrandis tempus daretur. hostes
ex omnibus partibus signo dato decurrere in pedes lapides¬
laq in uallum coniicere. Nostri primo integris mentibu
fortiter expugnare neq ullum frustra telum ex Loco supe¬
riore mittere. ut quaeq pars castrorum nudata defensoribꝰ
premi uidebatur eo occurrere et auxilium ferre. sed hoc su¬
parare quod diuturnitate pugnae hostes defessi praelio exce¬
debant. alii integris uiribus succedebant. quarum rerum
a nostris propter paucitatem fieri nihil potuerat. ac non modo

Expanded text:
veniri neque commeatus supportari interclusis itineribus posveniri neque commeatus supportari interclusis itineribus possent, prope iam desperata salute non nullae eius modi sententiae dicebantur, ut impedimentis relictis eruptione facta isdem itineribus quibus eo pervenissent ad salutem contenmum casum consilio interim rei eventum experiri et castra defendere. Brevi spatio interiecto, vix ut iis rebus quas constituissent conlocandis atque administrandis tempus daretur, hostes ex omnibus partibus signo dato decurrere, lapides gaesaque in vallum coicere. Nostri primo integris viribus fortiter propugnare neque ullum flustra telum ex loco superiore mittere, et quaecumque pars castrorum nudata defensoribus premi videbatur, eo occurrere et auxilium ferre, sed hoc superari quod diuturnitate pugnae hostes defessi proelio excedebant, alii integris viribus succedebant; quarum rerum a nostris propter paucitatem fieri nihil poterat, ac non modo
Abbreviated transcription (Latin):
despiciebant tum etiam propter iniquitatem Loci ip̃i ex mõ¬
tibus in uallem decurrerent et tela coniicerent. ne pͥmu
quidem posse impetum suum sustinere existimabant. Ac¬
cedebat qđ suos a se liberos abstractos obsidium nomine
dolebant. et romanos non solum itinerum cã sed etiam
perpetuae possessionis culmina ẽt alpium occupare conari
et ea Loca finitimȩ ꝓuinciae adiungere sibi ꝑsuasum ha¬
bebant. His nunciis acceptis Galba cum neq opus hiberno¬
rum munitionesq plenae ẽe ꝑfectae. neq de frumento reli¬
ioq commeatu satis eẽt prouisum quod deditione facta
obsidibusq acceptis nihil de bello timendum existimaue¬
t concilio celeriter conuocato sententias exquirere coepit
io in concilio cum tantum repentini periculi propter opi¬
nionem accidisset ac iam omnia fere superiora Loca mul¬
titudine armatorum completa conspicerent᷑. neq subsidio

Expanded text:
despiciebant; tum etiam, quod propter iniquitatem loci, cum ipsi ex mondespiciebant; tum etiam, quod propter iniquitatem loci, cum ipsi ex montibus in vallem decurrerent et tela coicerent, ne primum quidem impetum suum posse sustineri existimabant. Accedebat quod suos ab se liberos abstractos obsidum nomine dolebant, et Romanos non solum itinerum causa sed etiam perpetuae possessionis culmina Alpium occupare conari et ea loca finitimae provinciae adiungere sibi persuasum habebant. His nuntiis acceptis Galba, cum neque opus hibernorum munitionesque plene essent perfectae neque de frumento reliquoque commeatu satis esset provisum quod deditione facta obsidibusque acceptis nihil de bello timendum existimaverat, consilio celeriter convocato sententias exquirere coepit. Quo in consilio, cum tantum repentini periculi praeter opinionem accidisset ac iam omnia fere superiora loca multitudine armatorum completa conspicerentur neque subsidio
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur octodorus hyemare. Qui uicus possitus in ualle
non magna adiecta planicie altissimis montibus undiq
continetur. cum hic in duas partes flumine diuideretur
Alteram partem eius uici gallis ad hyemandum concessit.
Alteram uacuam ab illis relictam cohortibꝰ attribuit. eũq
Locum fossa ualloq muniuit. cum dies hybernorum cõ¬
plures transissent frumentumq eo comportari iussisset. su¬
bito ꝑ exploratores certior factus est cesar ete ea ꝑte uici
quam gallis concesserat omnes noctu discessisse montesq im
penderant a maxima multitudine sedunorum et ueragro¬
rum teneri id aliquibus de causis acciderat ut subito galli
belli renouandi Legionisq opprimendae consilium caperent
primum quod Legionem neq tam plenissimam detractis co¬
hortibus duabus. et compluribus singillatim qui commeatꝰ
petendi causa missi erant: absentibus propter paucitatem

Expanded text:
pellatur Octodurus hiemare; qui vicus positus in valle pellatur Octodurus hiemare; qui vicus positus in valle non magna adiecta planitie altissimis montibus undique continetur. Cum hic in duas partes flumine divideretur, alteram partem eius vici Gallis ad hiemandum concessit, alteram vacuam ab his relictam cohortibus attribuit. Eum locum vallo fossaque munivit. Cum dies hibernorum complures transissent frumentumque eo comportari iussisset, subito per exploratores certior factus est ex ea parte vici, quam Gallis concesserat, omnes noctu discessisse montesque qui impenderent a maxima multitudine Sedunorum et Veragrorum teneri. Id aliquot de causis acciderat, ut subito Galli belli renovandi legionisque opprimendae consilium caperent: primum, quod legionem neque eam plenissimam detractis cohortibus duabus et compluribus singillatim, qui commeatus petendi causa missi erant, absentibus propter paucitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Locis exant ubi bellum gesserat. Legionibus in hiberna
deductis. in italiam profectus est. obeasq res ex Litteris
caesaris dies .xu. supplicatio decreta est quod ante id tp̃s
accidit nulli.
ficisceretur caesar seruium galbam
cum Legione duodecima et parte et¬
tatus. in nantuates. ueragros sedinosq
misit. qui a finibus allobrogum et a¬
lacu lemanno et Flumine rhodano
ad summas alpes pertinent causa mittendi fuit quod
iter per alpes quo magno cum ꝑiculo magnisq cum porto¬
riis mercatores ire consueuerant. patefieri nolebat. hui
permisit si opus ẽẽ arbitraretur uti in his Locis Legionem
hyemandi cã collocaret. Galba secundis aliquot praeliis
factis Castellisq compluribus eorum expugnatis. missis ad
eum undiq Legatis obsidibusq datis. et pace facta consti¬
tuit cohortes duas in nantuatibus collocare. et ip̃e cum re¬
Li quis eius Legionis cohortibus in uico ueragrorum qui ap¬

Expanded text:
locis erant ubi bellum gesserat, legionibus in hiberna locis erant ubi bellum gesserat, legionibus in hiberna deductis, in Italiam profectus est. Ob easque res ex litteris Caesaris dierum XV supplicatio decreta est, quod ante id tempus accidit nulli. ficisceretur Caesar, Ser. Galbam cum legione XII. et parte equitatus in Nantuates, Veragros Sedunosque misit, qui a finibus Allobrogum et lacu Lemanno et flumine Rhodano ad summas Alpes pertinent. Causa mittendi fuit quod iter per Alpes, quo magno cum periculo magnisque cum portoriis mercatores ire consuerant, patefieri volebat. Huic permisit, si opus esse arbitraretur, uti in his locis legionem hiemandi causa conlocaret. Galba secundis aliquot proeliis factis castellisque compluribus eorum expugnatis, missis ad eum undique legatis obsidibusque datis et pace facta, constituit cohortes duas in Nantuatibus conlocare et ipse cum reliquis eius legionis cohortibus in vico Veragrorum, qui ap
Abbreviated transcription (Latin):
tuor. reliqui in oppidum sunt reiecti. Postridie eius diei
refractis portis cum iam defenderer captum oppidum¬
nemo atque intromissis militibus nostris sectionem eis
oppidi uniuersam caesar uendidit. ab iis qui emerãt
capitum numerus ad eum relatus est milium Liii. Fo¬
dem tempore a p crasso quem cum Legione una mise¬
rat ad uenetos unellos osissimos Curiosolitas. sesuuios Au¬
Lexcos rhedones quae sunt maritimae ciuitates oceanuq
attingunt. certior factus est omnes eas ciuitates in dedi¬
tionem potestateq populi Ro. esse redactas. His rebus
gestis omniq gallia pacata tantam huius belli ad bar¬
baros opibus perlata est uti ab his nationibus quae ⁊
quae se obsides daturas. imꝑata facturas pollicerentur
Quas legationes cesar quod in italiam illiricunq propera¬
bat inita proxima aestate ad se reuerti uissit. Ipse in car¬
notes. Andes turonesque quae ciuitates propinquae his

Expanded text:
IIII reliqui in oppidum reiecti sunt. Postridie eius diei IIII reliqui in oppidum reiecti sunt. Postridie eius diei refractis portis, cum iam defenderet nemo, atque intromissis militibus nostris, sectionem eius oppidi universa Caesar vendidit. Ab iis qui emerant capitum numerus ad eum relatus est milium LIII. Eodem tempore a P. Crasso, quem cum legione una miserat ad Venetos, Venellos, Osismos, Coriosolitas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt maritimae civitates Oceanumque attingunt, certior factus est omnes eas civitates in dicionem potestatemque populi Romani esse redactas. His rebus gestis omni Gallia pacata, tanta huius belli ad barbaros opinio perlata est uti ab iis nationibus quae trtur, quae se obsides daturas, imperata facturas pollicerentur. Quas legationes Caesar, quod in Italiam Illyricumque properabat, inita proxima aestate ad se reverti iussit. Ipse in Carnutes, Andes, Turonos quaeque civitates propinquae iis