comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ciaudius imꝑator ab augusto quar¬
undecũq quesiuit. Itaq expeditionem
inbrictaniuam mouit: que excitata in
tumultũ ꝓpter non redhibitos tnͣsfu
est: quãneq ante iuliũ cesarem neq pꝰc
eum quisquã adire ausus fuerat. Ibiq
sine ullo p̃lio ac sanguine intra paucis¬
simos dies plurimã insule partẽ incde¬
dicionem recepit. Orchadas etiam insulas
ultra buttanniã in occeano positas roma¬
no ad iecit imꝑto. ac sexto quo ꝓfectus erat
mense romam redut. filioq suo brittannt¬
pleuit. qui ẽ annus ab incarnatione dñi
quadragesimus sextus. Quo etiã anno
fames grauissima ꝑsyriam facta est.que
esse memoratur. Ab eodem claudio ues¬
pasianus qui pꝰt neronẽ imꝑauit inbrit¬
taniiã missus. etiã uectã insulã brittan¬
nie pximã a meridie. romanoꝵ ditioni sub¬
iuigauit: que habet ab oriente inocciden
tem .xxͣx. circiter milia passuũ. ab austro
inboream duodecim. in orientalib suis

Expanded text:
Claudius imperator, ab Augusto quarundecunque quaesivit. Itaque expeditionem in Brittaniam movit, quae excitata in tumultum propter non redhibitos  Al., est, quam neque ante Julium Caesarem. neque post eum quisquam adire ausus fuerat, ibique sine ullo praelio ac sanguine intra paucissimos dies plurimam insulae partem in deditionem recepit. Orcadas etiam insulas ultra Brittaniam in Oceano positas Romano adjecit imperio, ac sexto quam profectus erat mense Romam rediit, filioque suo Brittaniplevit, qui est annus ab Incarnatione Domini quadragesimus sextus, quo etiam anno fames gravissima per Syriam facta est, quaesse memoratur. Ab eodem Claudio Vespasianus, qui post Neronem imperavit, in Brittaniam missus, etiam Vectam insulam Brittaniae proximam a Meridie, Romanorum ditioni subjugavit; quae habet ab Oriente in Occasum triginta circiter milia passuum, ab Austro in Boream duodecim, in Orientalibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
idem peada ꝓximo uere. multũ nefarie
ꝑemptus est. ꝓditione ut dicunt con¬
terfectionem pendan regis. rebellarũt
aduersus regem osuui. duces gen¬
tis mertioꝵ immiri. et eafa. et cad¬
berech: leuato inregẽ uulfhero filio
euisdem pendan adolescente. quem
occultũ seruauerant. Et eiectis pͥn¬
cipib regis non pprii:fines suos for¬
titer simul et libertatem receperunt.
Sicq cũ suo rege liberi. xp̃o uerore¬
gi ꝓsempit̾no incelis regno seruire
diximus. scd̃m lauranã. tertium
ceaddan. quartũ uiunfridũ. Om̃s
hii ꝑordinẽ sibimet succedentes. sub
rege uulfhero gentis mertioꝵ ep̃a¬
tu sunt functi. .xxiiii.¬

Expanded text:
idem Peada proximo vere multum nefarie idem Peada proximo vere multum nefarie peremptus est, proditione, ut dicunt, conterfectionem Pendan regis, rebellarunt adversus regem Osuiu duces gentis Merciorum Immin, et Eafha  Aberct., levato in regem Wlfhere, filio ejusdem Pendan adolescente, quem occultum servaverant, et electis principibus regis non proprii, fines suos fortiter simul et libertatem receperunt: sicque cum suo rege liberi, Christo vero regi pro sempiterno in caelis regno servire diximus , secundum Jaruman, tertium Ceaddan, quartum Uynfridum. Omnes hi per ordinem sibimet succedentes sub rege Uulfhere, gentis Merciorum episcopatu sunt functi.
Abbreviated transcription (Latin):
inpuintia mertioꝵ simul et lindisfaroꝵ
ac medit̾raneoꝵ angloꝵ factus est ep̃s
diuma ut supra diximus: qui apud
medit̾raneos anglos defunctus ac sepul
tus ẽ. Scd̾s cellach: qui relicto ep̃atus
officio. uiuens adscottiam redut. ut̾q
et ordinatus a scotis: qui erat abb̃s
inmonasterio qd̾ d̾r ingethlingũ. Ipse
est locus ubi occisus est rex osuinus.
ut supra meminimꝰ. Nam regina ean¬
trũbere. quia ꝓpinquus et ipse erat
regis occisi. In quo uidelicet monas¬
terio orationes assidue ꝓutriusq
regis idẽ occisi et eius qui occidere
iussit. salute et̾na fierent. Idemaũt
rex osuui trib annis pꝰt occisionem
pendan regis. mertioꝵ genti nec non
et ceteris australiũ ꝓiuntiarum
ppłis p̃fuit: qui eciã gentem pictoꝵ
maxima ex parte regno angloꝵ sub¬
cognatus suus. regnũ australium
mertioꝵ. qui sunt ut dicunt fami¬
liarũ .u. miliũ. discreti fluuio tre¬

Expanded text:
in provincia Merciorum, simul et Lindisfarorum in provincia Merciorum, simul et Lindisfarorum ac Mediterraneorum Anglorum, factus est episcopus Diuma, ut supra diximus , qui apud Mediterraneos Anglos defunctus  Alsecundus Cellach, qui relicto episcopatus officio vivens ad Scottiam rediit, uterqet ordinatus a Scottis, qui erat abbas in monasterio quod dicitur Ingetlingum. Ipse est locus in quo occisus est rex Osuini, ut supra meminimus . Nam regina AeanTrumheri, quia propinquus et ipse erat regis occisi: in quo videlicet monasterio orationes assiduae pro utriusque regis, id est, et occisi, et ejus qui occidere jussit, salute aeterna fierent. Idem autem rex Osuiu tribus annis post occisionem Pendan regis, Merciorum genti, necnon et caeteris Australium provinciarum populis praefuit: qui etiam gentem Pictorum maxima ex parte regno Anglorum subcognatus suus, regnum Australium Merciorum, qui sunt, ut dicunt, familiarum quinque millium, discreti fluvio Tre
Abbreviated transcription (Latin):
canda monasteriũ qd̃ nuncupat᷑ beru¬
cheu: idẽ insula ceruicui tunc hilda
abbatissa p̃fuit. Que post biennium
comꝑata possessione decẽ familiarũ.
in loco qui d̾r strunwesbalch ibi mo¬
nasteriũ construxit. In quo memora¬
ta regis filia. primo discipula uite
regularis deinde magistra extitit:
donec completo septuaginta annoꝵ
numero ad complexũ et nuptias spor¬
si celestis uirgo beata intraret. Inquo
monasterio et ipsa et pater eius osuui
et mater eius eanfleda. et mat̾ matͥs
eius eduina et multi alii nobiles
in eccłia sc̃i petri apł̃i. sepulci sunt.
hoc autem bellum rex osuii inregio¬
ne loidis terciodecimo regni sui an¬
no septimadecuna die kalendarum
septembriũ: cũ magna utriusq ppłi̾
utilitate confecit. Nam et suam gen¬
tem ab hostili paganoꝵ depopulatio¬
ipsam gentem mertioꝵ fuitimarũq ꝓ¬
uintiarũ desecto capite ꝑfido ad fidei
xp̃iane grãm conuertit. Primus autẽ

Expanded text:
canda monasterium quod nuncupatur Herucanda monasterium quod nuncupatur Heruteu, id est, insula cervi, cui tunc Hild abbatissa praefuit : quae post biennium comparata possessione decem familiarum in loco qui dicitur Streanaeshalch, ibi monasterium construxit; in quo memorata regis filia, primo discipula vitae regularis, deinde etiam magistra exstitit, donec completo undesexaginta annorum numero, ad complexum et nuptias Sponsi caelestis virgo beata intraret. In quo monasterio et ipsa, et pater ejus Osuiu, et mater ejus Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et multi alii nobiles in ecclesia sancti apostoli Petri sepulti sunt. Hoc autem bellum rex Osuiu in regione Loidis , tertio decimo regni sui anno, decimo septimo die Kalendarum Decembrium cum magna utriusque populi utilitate confecit. Nam et suam gentem ab hostili paganorum depopulatioipsam gentem Merciorum finitimarumque provinciarum, desecto capite perfido, ad fidei Christianae gratiam convertit. Primus autem
Abbreviated transcription (Latin):
liũ uenerant. pene om̃s sunt incer¬
fecti. Inquib edilhere fr̃ anne regis
orcentaliũ angloꝵ qui post eũ regna¬
uit. auctor ipse belli ꝑditis militib
siuie auxiliis est interemptus. Et qꝑ
ꝓpe fluuiũ uinued pugnatũ est. qui
tunc p̃inundantia pluuiarũ. late
alueũ suũ unmo omnes ripas suas
tͣnsierat: contigit ut multo plures
aqua fugientes. quã bellantis ꝑderet
ensis. Tunc rex osuui iuxta qd dño
uouerat. ꝓcollata sibi uictoria grãs
deo referens. dedit filiã suã edilfre¬
dam que uix ad huc uniꝰ anni etatẽ
impleuãt. ꝑpetua ei uͥginitate con¬
culis terrarum. inquib ablato studio
milicie terrestris. adexercendã mili¬
ciam celestẽ supplicandũq ꝓpace gen
choꝵ locus facultasq suppeteret. Eqͥb
uidelicet possessiuncłis. sex inpuintia
deiroꝵ. sex inbernitioꝵ dedit. Single
uero possessiones decem erant familia¬
rũ. id ẽ simul om̃s centũ uiginti. Intra¬

Expanded text:
lium venerant pene omnes interlium venerant pene omnes interfecti: in quibus Aedilheri frater Annae regis Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse belli, perditis militibus sive auxiliis interemptus: et quia prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc prae inundantia pluviarium late alveum suum immo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes, quam bellantes perderet ensis. Tunc rex Osuiu, juxta quod Domino voverat, pro conlata sibi victoria gratias Deo referens, dedit filiam suam Aelfledam quae vix dum unius anni aetatem impleverat, perpetua ei virginitate conculis terrarum, in quibus ablato studio militiae terrestris, ad exercendam militiam caelestem, supplicandumque pro pace gentchorum locus facultasque suppeteret. E quibus videlicet possessiunculis, sex in provincia Deirorum, sex in Berniciorum dedit. Singulae vero possessiones, decem erant familiarum, id est, simul omnes centum viginti. Intra
Abbreviated transcription (Latin):
donaria: offeramus ei qui nouit
isteret. filiam suam dño sacra uirgi¬
nitate dicandam offerret: simul et
xxͥ duas possessiones p̃dioꝵ. ad con¬
struenda monasteria donaret. Et sic
cũ paucissimo exercitu se certamint
dedit.Deniq fertur qd̾ tricies ma¬
iorem pagani habuerunt exercitũ:
Siquidẽ ipsi legiones ducib nobilis¬
sunis instructas in bello habuere.
Quib osuui rex cum aluchfrido
filio. ꝑ paruũ ut dixi habens exer¬
cicum. s xp̃o duce confisus occurrit.
Nam alius filius eius acfridus
eo temꝑe ipuntia mertioꝵ apud
reginam cynuise obses tenebatur.
filius autem osualdi regis ordiwal¬
dus. qui eis auxilio ẽẽ debuerat. iu
parte erat aduersarioꝵ. eisdemq
contra patriam et patruũ suũ pug¬
naturus ductor extiterat. quãius
ipso temꝑe pugnandi se se pugna sub¬
traxerit. euentũq discriminis tuto
ui loco expectabat. Inito gͦ certamine.
fugati sunt et cesi pagani. duces

Expanded text:
donaria, offeramus ei qui novit,donaria, offeramus ei qui novit,isteret, filiam suam Domino sacra virginitate dicduodecim possessiones praediorum ad construenda monasteria donaret: et sic cum paucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur quia tricies majorem pagani habuerint exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu rex cum Alchfrido filio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, sed Christo duce confisus, occurrit. Nam alius filius ejus Ecgfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cynuise obses tenebatur. Filius autem Osualdi regis Oidilvald, qui eis auxilio esse debuerat, in parte erat adversariorum, eisdemque contra patriam et patruum suum pugnaturis  Al., pugnaturus ductor exstiterat, quamvis ipso tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine fugati sunt et caesi pagani. Duces
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. De quo dubitandũ non credide¬
rim. quin int̾cessionib ut dixi sui
patris. ad cuiꝰ corpus dilectionis
ipsius gr̃a uenerat. sit ab articło
mortis retentus. ut et ipse sic mor¬
tem euaderet eternam: et alus qͦq
fr̃ib ministeriũ uite ac salutis do¬
cendo exhiberet. .xxiii.¬
is temꝑib rex osuui. cũ acerbas
atq incolerabiles pateret᷑ irrup¬
tiones. sepe dicti regis mertioꝵ qui
frẽm eius occiderat. adultinum
necessitate cogente ꝓmisit se ei in¬
numera et maiora quã credi potest
ornam̃ta regia uel donaria. inp̃¬
ciũ pacis largiturũ. dũ modo
ille domũ rediret. et puintias
regni eius usq ad internicionem
uastare desineret. Cũq rex ꝑfidus mil¬
latenus p̃cib illius assensum p̃beret. qͥn
totam eius gentem a paruo usq ad
magnum delere atq exterminare
decreuãt: respexit ille addiuine aux¬
iliũ pietatis. quo abimpietate barba¬
rica posset eripi. Uotoq se obligans.

Expanded text:
fuit: de quo dubitandum non credidefuit: de quo dubitandum non crediderim, quin intercessionibus, ut dixi, sui patris, ad cujus corpus dilectionis ipsius gratia venerat, sit ab articulo mortis retentus, ut et ipse sic mortem evaderet aeternam, et aliis quoque fratribus ministerium vitae ac salutis docendo exhiberet. s DCLV rex Osuiu cum acerbas atque intolerabiles pateretur irruptiones saepe dicti regis Merciorum, qui fratrem ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogente promisit se ei innumera et majora quam credi potest ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, dummodo ille domum rediret, et provincias regni ejus usque ad internecionem vastare desineret. Cumque rex perfidus nullatenus precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus gentem a parvo usque ad magnum delere atque exterminare decreverat, respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi: votoque se obligans:
Abbreviated transcription (Latin):
la corpus ipsius ad dexteram altaris
reconditũ. Dedit autẽ ep̃c regendũ
post se monasteriũ fr̃i sito ceadda. qui
postea ep̃s factus ẽ. ut insequentib
dicemus. Quatuor siquidẽ hii quos
nitur omnes sacerdotes dñi fuere
p̃clari. et duo ex eis etiã sũmi sacer¬
dotii gradu functi sunt. Cũ gͥ ep̃m
monasterio homines circiter .xxͣx. cu¬
pientes ad corpus sui pacris aut ui¬
uere sisic deo placeret. aut morien¬
tes ibi sepelire. Qui libent̾ asuis
fratrib et cõmilitonib suscepti.
om̃s ibidem suꝑueniente p̃fate pesti¬
lentie clade defuncti sunt. excepto
uno puerulo quem orationib pacͥs
sui a morte constat ẽẽ saluatum
Nam cũ multopost hec temꝑe uiue¬
ret. et scͥpturis legendis oꝑam da¬
ret. tandem didicit se aqua bap¬
tismatis non ẽẽ regeneratũ. Et mox
fonte lauachri salutaris ablutus.
et tam post modũ ad ordinẽ p̾sbiterii
ꝓmotus ẽ. multisq in eccłia utilis

Expanded text:
la corpus ipsius ad dexteram altaris la corpus ipsius ad dexteram altaris reconditum. Dedit autem episcopus regendum post se monasterium fratri suo Ceadda, qui postea episcopus factus est, ut in sequentibus dicemus. Quatuor siquidem hi quos nitur, omnes sacerdotes Domini fuere praeclari, et duo ex eis etiam summi sacerdotii gradu functi sunt. Cum ergo epimonasterio homines circiter triginta, cupientes ad corpus sui Patris, aut vivere si sic Deo placeret, aut morientes ibi sepeliri: qui libenter a suis fratribus et commilitonibus suscepti, omnes ibidem superveniente praefatae pestilentiae clade defuncti sunt, excepto uno puerulo, quem orationibus patris sui a morte constat esse servatum. Nam cum multo post haec tempore viveret, et Scripturis legendis operam daret, tandem didicit se aqua baptismatis non esse regeneratum, et mox fonte lavacri salutaris ablutus, etiam postmodum ad ordinem presbyterii promotus est, multisque in Ecclesia utilis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtelans: ne tunc quidem nisi pa¬
nis per modicũ et unũ ouum gal¬
linatiũcũ paruo lacte aqua mixto
percipiebat. Dicebat enum hanc eẽ
consuetudinem eoꝵ aquib normam
discipline regularis didicerat. ut ac¬
cepta nuper loca adfaciendũ monas¬
teriũ uel eccłiam prius orationibus
ac ieiuiniis dño consecrarent᷑. Cumq
decem dies quadragesime restarent:
uenit qui clamaret eum ad regem.
At ille ne opus reliosũ negocioꝵ rega¬
lium causa intermitteretur: pecut
presbiterũ suũ cynibillũ. qui etiam
frat̾ germanus erat ipsius.pia cepta
complere. Cui cũ ille libent̾ adqui¬
esceret: expleto studio ieunioꝵ et ora¬
tionũ fecit ibi monasteriũ. quod nunc
lestingeu uocat᷑. et religiosis morib
iuxta ritũ lindisfarnensiũ ubi educa
cus erat instituit. Qui cũ annis mul¬
tis et inp̃fata ꝓuntia episcopatum
contigit ut ad ipsum monasteruum
temꝑe mortalitatis adueniens. tactꝰ
Temꝑe autem ꝓcedente. in eodẽ mo

Expanded text:
l., nec tunc quidem nisi panis permodicum, et unum ovum gallinaceum cum parvo lacte aqua mixto percipiebat. Dicebat enim hanc esse consuetudinem eorum, a quibus normam disciplinae regularis didicerat, ut accepta nuper loca ad faciendum monasterium vel ecclesiam, prius orationibus ac jejuniis Domino consecrent. Cumque decem dies Quadragesimae restarent, venit qui clamaret eum ad regem. At ille, ne opus religiosum negotiorum regalium causa intermitteretur, petiit presbyterum suum Cynibillum, qui etiam frater germanus erat ipsius, pia coepta complere. Cui eum ille libenter adquiesceret, expleto studio jejuniorum et orationis, fecit ibi monasterium, quod nunc Laestingaeu vocatur, et religiosis moribus, juxttus erat, instituit. Qui cum annis multis et in praefata provincia episcopatum contigit ut ad ipsum monasterium tempore mortalitatis adveniens, factus tempore autem procedente, in eodem  A
Abbreviated transcription (Latin):
rationi habitus ẽ. Defuncto uero
finiario qͥ post illũ fuit. cũ colma
sus ascotia. graior de obseruatio¬
ne pasche. nec non et de aliis eccłias¬
tice uite disciplinis controuersia
nata est. Unde merico mouit hec
questio sensus et corda multoꝵ.
timentiũ. ne forte accepto xp̃iani¬
tatis uocabulo inuacuũ currerẽt
aut cucurrissent. ꝑuenit et ad ip¬
sas pͥncipũ aures osuui udelicet
regis et filii eius aluchfridi. quia
nuntrũ osuui ascotis edoctus ac
baptizatus. illoꝵ etiam lingua op¬
cune imbucus. nichil melius quã
quod illi docussent autumabat.
Porro aluchfridꝰ magistrũ habens
erudicionis xp̃iane. uulfridũ iurũ
doctissimũ. nã et romã prius ꝓpter
doctrinã eccliasticã adierat. et apud
alfinũ archiep̃m galliarũ. lug¬
duni multũ temporis egerat. aquo
etiam tonsure eccłiastice coronã ac¬
ceperat. huius doctrinam omnibus

Expanded text:
rationi habitus est. Defuncto autem rationi habitus est. Defuncto autem Finano qui post illum fuit, cum Colmansus a Scottia, gravior de observatione Paschae necnon et de aliis ecclesiasticae vitae disciplinis controversia nata est: unde movit haec quaestio sensus et corda multorum, timentium ne forte accepto Christianitatis vocabulo, in vacuum currerent, aut cucurrissent. Pervenit et ad ipsas principum aures, Osuiu, videlicet, regis, et filii ejus Alchfridi; qui nimirum Osuiu a Scottis edoctus ac baptizatus, illorum etiam lingua optime imbutus, nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Porro Alchfrid magistrum habens eruditionis Christianae Uilfridum virum doctissimum: nam et Romam prius propter doctrinam ecclesiasticam adierat, et apud Dalfinum archiepiscopum Galliarum Lugduni multum temporis egerat, a quo etiam tonsurae ecclesiasticae coronam susceperat, hujus doctrinam omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
adcorreptionis uiam emendare po¬
terat.Obseruabat et regina eanfre¬
da cũ sius iuxta qd̃ infrantia fieri
uiderat: habens secũ de cantia p̃s¬
biterũ catholice obseruationis
nomine romanũ. Unde non nũqͣm
contigisse fertur illis temporibus
ut bis in anno uno pascha celebra¬
retur. Et cũ rex pascha dñicum
solutis ieuinus faceret. cũ regina
cũ siuis ꝑsistens. ad huc ieuinium
diem palmarũ celebraret. hec aũt
dissonancia pascbalis obseruantie
uiuente aidano patient̾ abom̃ib
colerabat᷑. qui patent̃ intellexerãt
quia et si pascha contͣ morẽ eoꝵ qui
ipsum miserant facere non potuit:
oꝑa tamen fidei pietatis et dilectio¬
nis. iuxta morẽ om̃ib sc̃is consuetũ
diligent̾ exequi curauit. Unde ab
omnib eciam his qui de pascha alit̾
senciebant merito diligebatur. nec
solum amediocrib. uerũ abipsis
quoq ep̃is honorio cantuanriorũ.
et felice orientaliũ angloꝵ uene¬

Expanded text:
correptiorem viam erudire pocorreptiorem viam erudire poterat. Observabat et regina Eanfled cum suis, juxta quod in Cantia fieri viderat, habens secum de Cantia presbyterum catholicae observationis, nomine Romanum: unde nonnunquam contigisse fertur illis temporibus, ut bis in anno uno Pascha celebraretur. Et cum rex Pascha dominicum solutis jejuniis faceret, tunc regina cum suis persistens adhuc in jejunio diem Palmarum celebraret. Haec autem dissonantia paschalis observantiae vivente Aedano patienter ab omnibus tolerabatur, qui patenter intellexerant, quia etsi Pascha contra morem eorum qui ipsum miserant facere non potuit, opera tamen fidei, pietatis et dilectionis, juxta morem omnibus sanctis consuetum, diligenter exsequi curavit: unde ab omnibus etiam his qui de Pascha aliter sentiebant, merito diligebatur: nec solum a mediocribus, verum ab ipsis quoque episcopis, Honorio Cantuariorum, et Felice Orientalium Anglorum, vene
Abbreviated transcription (Latin):
Qui et in insula lindisfarnoꝵ fe¬
cit eccliam ep̃ali sede congruam:
quã tamen more scotoꝵ non lapi¬
de.s. de robore secto cotam compo¬
suit. atq harundinib contexit. Quam
temꝑe sequenti reuerentissimus archie¬
bilaminis eam totã hoc ẽ et tectum.
et ipsos quoq parietes eius cooꝑire¬
is temporil questio facta est. fre¬
quens et magna. de obseruatio¬
ne pasche: confirmantib eis qui de
cantia uel de galliis aduenerant.
qd̃ scoti dñicũ pasche diem contͣ unuĩ¬
salis ecclie morẽ celebrarent. Erat in
his acerrimus ueri pasche defensor no
niano confligens. multos quidem
correxit. uel adsollertiorẽ ueritatis
inquisitionem accendit. ne quaquã
tamen finianũ emendare potuit.
quinpotius quod eẽt homo ferocis
animi. acerbiorem castigando et aꝑ¬
tum ueritatis adu̾sariũ reddidit.
Obseruabat autem iacob diaconꝰ
quondam ut supra docuimꝰ uenera¬
bilis archiep̃i paulini. uerũ et
catholicũ pascha. cũ omnib quos¬

Expanded text:
qui in insula Lindisfarnensi fecit ecclesiam episcopali sedi congruam; quam tamen more Scottorum, non de lapide, sed de robore secto totam composuit, atque harundine texit, quam tempore sequenti reverentissimus archiebi laminis eam totam, hoc est, et tectum et ipsos quoque parietes ejus coopeis temporibus quaestio facta est frequens et magna, de observatione Paschae , confirmantibus eis qui de Cantia, vel de Galliis advenerant, quod Scotti Dominicum Paschae diem contra universalis Ecclesiae morem celebrarent. Erat in his acerrimus veri Paschae defensor, nomnano confligens, multos quidem correxit, vel ad sollertiorem veritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen Finanum emendare potuit; quin potius, quod esset homo ferocis animi, acerbiorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddidit. Observabat autem Jacob diaconus quondam, ut supra docuimus, venerabilis archiepiscopi Paulini, verum et catholicum Pascha, cum omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ubi prius uel bestie commorari. uel
hõies bestialit̾ uiuere consueuerãt.
Studens autẽ uir dñi acceptũ mo¬
nasterii locũ pͥmo p̃cib ac ieiunus
A pͥstina flagitioꝵ sorde purgare.
et sic in eo monasti̾ fundam̃ta iace¬
re: postulauit a rege ut sibi totũ
quadragesime tempꝰ qd̾ instabat fa¬
cultatẽ ac licentiã ibidem oratio¬
nis causademorandi concederet.
Quib dieb cunctis excepta dñica¬

Expanded text:
ubi prius vel bestiae commorari, vel ubi prius vel bestiae commorari, vel homines bestialiter vivere consueverant. Studens autem vir Domini acceptum monasterii locum primo precibus ac jejuniis a pristina flagitiorum sorde purgare, et sic in eo monasterii fundamenta jacere, postulavit a rege, ut sibi totum Quadragesimae tempus quod instabat, facultatem ac licentiam ibidem orationis causa demorandi concederet. Quibus diebus cunctis, excepta Domi
Abbreviated transcription (Latin):
morib uideret. postulauit eum¬
ut possessionem t̾re aliquã ase
ad construendũ monasteriũ acci¬
peret. inquo et ipse rex frequen¬
tius ad dep̃candũ dñm uerbũq au¬
diendũ adueniret. et defunctus
sepeliri deberet. Nam et se ipsum
fidelit̾ credidit multũ uiuari ora
tionib eoꝵ cotidianis. qui illo in
loco dño seruirent. Habuerat autẽ
idem rex secũ frem germanũ eiusdẽ
ep̃i uocabulo celin: uirũ eque deo
deuocũ. qui ipsi ac familie ipsuis
uerbũ et sacramenta fidei. erat enĩ
presbiter. ministrare solebat. Per cu¬
ius noticiã maxime addiligendum
noscendũq ep̃m peruenit. Fauens
gͦ uotis regis antistes. elegit sibi lo¬
cũ monasterii construendi in montib
ardius ac remotis. Inquib latronũ
magis latibula ac lustra ferarum.
quã habitacła fuisse uidebant̃ hõmũ.
ut iuxta ꝓphetiam ysaie incubilib
inquib prius dracones habitabant.
oriret᷑ uiror calami et iunci. idest
fructus bonoꝵ operũ ibi nascerent᷑.

Expanded text:
eum possessionem terrae aliquam a se ad construendum monasterium accipere, in quo ipse rex et frequentius ad deprecandum Dominum verbumque audiendum advenire, et defunctus sepliri deberet. Nam et seipsum fideliter credidit multum juvari eorum orationibus quotidianis, qui illo in loco Domino servirent. Habuerat autem idem rex secum fratrem germanum ejusdem episcopi, vocabulo Caelin, virum aeque Deo devotum, qui ipsi ac familiae ipsius verbum et sacramenta fidei, erat enim presbyter, ministrare solebat, per cujus notitiam maxime ad diligendum noscendumque episcopum pervenit. Favens ergo votis regis antistes, elegit sibi locum monasterii construendi in montibus arduis ac remotis; in quibus latronum magis latibula ac lustra ferarum, quam habitacula fuisse videbantur hominum: ut, juxta prophetiam Isaiae, iu cubilibus, in quibus prius dracones habitabant, oriretur viror calami et junci, id est, fructus bonorum operum ibi nascerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i contigit. Successit autem sic¬
berechto inregnũ suidhlen filius
sexbaldi. qui baptiratus est. ab ip̃o
cedda inꝓuintia orientaliũ angloꝵ.
inuico regio qui dicit᷑ rendlesham.
id est mansio rendili. Suscepit autẽ
eũ ascendentem de fonte sc̃o idilluid¬
dac rex ipsuis gentis orientaliũ an¬
glor.¬
officio fungeret᷑. sepius etiã
suam id est nordanhimbroꝵ ꝓuintiã
exhortandi gr̃a reuisere. Quẽ cũ
orduiualdus filius osualdi regis.¬

Expanded text:
Christi contigit. Successit autem SigChristi contigit. Successit autem Sigbercto in regnum Suidhelm, filius Sexbaldi DCLX, qui baptizatus est ab ipso Cedde in provincia Orientalium Anglorum, in vico regio qui dicitur Rendlaesham, id est, Mansio Rendili; suscepitque eum ascendentem de fonte sancto Aedilvald rex ipsius gentis Orientalium Anglorofficio fungeretur, saepius etiam suam, id est, Nordanhymbrorum provinciam exhortandi gratia revisere: quem cum Oidilvald filius Osualdi regis
Abbreviated transcription (Latin):
ta deuoto corde seruaret. Inqua
tam̃ eius morte innoxia: iuxta p̃¬
dictũ uiri dei. uera eius culpa ẽ¬
puuita. Habuerat enim unus
ex his qui eũ occiderunt comiti¬
bus ilicitũ coniugiũ. Quod cũ
ep̃s ꝓhibere et corrigere non pos¬
set. excommunicauit eũ. atq om¬
nilbz qui se audire uellent p̃cepit.
ne domũ eius intrarent. neq de
cibis illius acciperent. Contẽp¬
a comice intrauit epulacurus
domũ eius. Qui cũ abisset: obiua¬
uit ei antistes. Ac rex intuens eum
ceciditq ance pedes eius ueniã reat᷑
postulans. Nam et ep̃s parit desili¬
uit. sederat et enim ipse uequo. Iratꝰ
autem tetigit regem iacentem ur¬
tibi inquit quia noluisti te contine¬
re a domo ꝑditi et dampnati illiuis.
cu inipsa domo mori habes.S cre¬
dendũ ẽ quia talis mors uiri reli¬
giosi non solũ calẽ culpamdilue¬
rit. s etiam meritũ eius auxerit.
quia nimirum obcausam pietatis
et ꝓpt̾ obseruantiam mandacoꝵ

Expanded text:
ta devoto corde servaret: in qua ta devoto corde servaret: in qua tamen ejus morte innoxia, juxta praedictum viri Dei, vera est ejus culpa punita. Habuerat enim unus ex his qui eum occiderunt comitibus, inlicitum conjugium, quod cum episcopus prohibere et corrigere non posset, excommunicavit eum, atque omnibus qui se audire vellent praecepit ne domum ejus intrarent neque de cibis illius acciperent. Contempa comite, intravit epulaturus domum ejus: qui cum abiisset, obviavit ei antistes. At rex intuens eum, ceciditque ante pedes ejus, veniam reatus postulans. Nam et episcopus pariter desiluit: sederat enim et ipse in equo. Iratus autem tetigit regem jacentem virtibi, inquit, quia noluisti te continere a domo perditi et damnati illius, tu in ipsa domo mori habes. » Sed credendum est quia talis mors viri religiosi non solum talem culpam diluerit, sed etiam meritum ejus auxerit: quai  Al., quae nimirum ob causam pietatis, quia propter observantiam mandatorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ loca eccłias. p̃sbiteros et diaconos
ordinauit. qui se inuerbo fidei et
ministerio baptirandi ad iuuarent.
maxime inciuitate que lingua sax¬
onum ytancestir appellat᷑. s et in illa
que tillaburg cognominat᷑. quorum
prior locus est in ripapente annis.
scds inripata mensis. Inquib collec¬
to examine famuloꝵ xͥ disciplinã
uite regularis inquantu rudes ad¬
huc cape poterant. custodiri docuit
Cũq temꝑe non pauco inp̃fata pro¬
uintia gaudente rege. congauden¬
ce uniuerso ppło uite celestis insti¬
cutio cotidianũ sumeret aigm̃tũ.
contigit ipsũ regem instigante om¬
nium bonoꝵ inumnico. ꝓpinquoꝵ suoꝵ
manu interfici. Erant autem duo
germani fr̃s. qui hoc facinus patra¬
runt. Qui cũ interrogarentur qua
se et inimicos effectos regi. quod il
cis: et factas ab eis inuirias. mox
obsecrantib placida mente dimitte¬
ret. Talis erat culpa regis ꝓqua
occideretur. quod euangłicaᷤ p̃cep¬

Expanded text:
per loca ecclesias, presbyteros et diaconos per loca ecclesias, presbyteros et diaconos ordinavit, qui se in verbo fidei et ministerio baptizandi adjuvarent, maxime in civitate quae lingua Saxonum Ythancaestir appellatur. Sed et in illa quae Tilaburg cognominatur: quorum prior locus est in ripa Pentae amnis, secundus in ripa Tamensis: in quibus, collecto examine famulorum Christi, disciplinam vitae regularis, in quantum rudes adhuc capere poterant, custodire docuit. Cumque tempore non pauco in praefata provincia, gaudente rege, congaudente universo populo, vitae caelestis institutio quotidianum sumeret augmentum, contigit ipsum regem instigante omnium honorum inimico, propinquorum suorum manu interfici DCLX. Etant autem duo germani fratres qui hoc facinus patrarunt; qui cum interrogarentur quarse et inimicos regi, quod illcis, et factas ab eis injurias mox obsecrantibus placida mente demitteret. Talis erat culpa regis pro qua occideretur, quod evangelica praecep
Abbreviated transcription (Latin):
est cũ eis a finiano ep̃o. in
uilla regia cuius suprame¬
mini. que cognominatur
admurũ. Est aũ uixta murũ qͦ olĩ romani
b̾tanniã insulam p̾cinxere: duodecim
milib passuũ a mari orientali secre¬
ta. Igicur rex siberectus et̾ni regni iã
cus effectus. temꝑalis sui regni se
ut aliquos sibi doc̾tores daret. qui
gentem suam ad fidem xp̃i conuer¬
terent. ac fonte salutari abluerẽt.
Ad ille mictens ad ꝓuintiam medi¬
t̾raneor angloꝵ. mandauit ad se ui¬
rum dei cedda: et dato illi socio al¬
tero quondã p̃sbitero misit p̃dicare
uerbũ dei genti orientaliũ saxonũ.
Ubi cũ omĩa ꝑ ambulantes multã
domino eccłiam congregassent. conti¬
re domũ. ac ꝑuenire ad eccliam lu¬
disfarnensium ꝓpt̾ colloquiũ finiani
ep̃i. Qui ubi ꝓsꝑatum ei opus euan
se inministeriũ ordinationis aliis
dutob epĩs. Qui accepto gradu ep̃atꝰ
redut ad ꝓiuntiã et maiori aucto¬
ritate ceptũ opus explens. fecit

Expanded text:
est cum eis a Finano episcopo in villa regia cujus supra meminimus , quae cognominatur Ad murum. Est enim juxta murum, quo olim Romani Brittaniam insulam praecinxere, duodecim millibus passuum a mari Orientali secreta. Igitur rex Sigberct aeterni regni jam civis effectus, temporalis sui regni sedut aliquos sibi doctores daret, qui gentem suam ad fidem Christi converterent ac fonte salutari abluerent. At ille mittens ad provinciam Mediterraneorum Anglorum, clamavit ad se virum Dei Cedd, et dato illi socio altero quodam presbytero, misit praedicare verbum genti Orientalium Saxonum. Ubi cum omnia perambulantes multam Domino Ecclesiam congregassent, contire domum, ac pervenire ad ecclesiam Lindisfaronensem, propter conloquium Finani episcopi; qui ubi prosperatum ei opus Evangse in ministerium ordinationis aliis duobus episcopis: qui accepto gradu episcopatus, rediit ad provinciam, et majore auctoritate coeptum opus explens, fecit
Abbreviated transcription (Latin):
pore illo. ex eodẽ ẽ monasterio
raptus de mundo. Ex qua nuni¬
rũ uisione. multi qui hanc au¬
dire potuerunt: ad exorandam
in aduersis diuinam clem̃tiã
ad salutaria ieiunioꝵ remedia
subeunda sunt mirabilit̾ accen¬
si. Et ex eo temꝑe ñ solũ in eodẽ
monasterio. s et in plerisq locis
aliis cepit annuatu eiusdẽ regis
ac militis xp̃i natalicius dies mis

Expanded text:
pore illo ex eodem est monasterio pore illo ex eodem est monasterio raptus de mundo; ex qua nimirum visione multi qui haec audire potuerunt, ad exorandam in adversis divinam clementiam, et ad salutaria jejuniorum remedia subeunda sunt mirabiliter accensi; et ex eo tempore non solum in eodem monasterio, sed et in plerisque locis aliis, coepit annuatim ejusdem regis ac militis Christi natalitius dies mis
Abbreviated transcription (Latin):
quales eẽnt habitu. uel specie iuri.
qui sibi apparuissent. Respondit.
Preclari om̃ino habitus. et uultꝰ
tea uideram. neq aliquos hominũ
tanti decoris ac uenustatis ẽẽ pos¬
se credebam. Unus quidẽ acconsus
erat ut clericus. alius barbam ha¬
bebat plixam. dicebantq quodunꝰ
eoꝵ petrus alius uocaretur paulꝰ:
et ipsi ẽẽnt ministri dñi et saluato¬
nasterii missi ab ipso de celis. Cre¬
didit ergo uerbis pueri prb̃r. ac sta¬
tim egressus requisiuit in annali
suo. et inuenit eadem ipsa die os¬
ualdũ regẽ fuisse ꝑempcũ. uoca¬
tisq fr̃ib parari prandiũ. missasq
fieri. atq õs muunicare more solito p̾cep̃.
simul ⁊ infirmanti puero. de eodẽ sacͥficio dñice
oblatiõis pͣrticłam defrimandauit. Qͥb
ita gestis. non multopꝰt eadem ip̃¬
sa die puer defunctus ẽ.suaq
morte ꝓbauit uera fuisse uerba.
que ab apłis xp̃i audierat. S̃ et
hoc eius uerbis testimoniũ per¬
hibuit: quod nemo p̃t̾ ipsũ tem¬

Expanded text:
quales essent habitu vel specie viri qui sibi apparuissent. Respondit: « Praeclari omnino habitus et vultus te videram, neque aliquos hominum tanti decoris ac venustatis esse posse credebam. Unus quidem attonsus erat ut clericus, alius barbam habebat prolixam: dicebantque quod unus eorum Petrus, alius vocaretur Paulus: et ipsi essent ministri Domini et Salvatonasterii missi ab ipso de caelis. » Credidit ergo verbis pueri presbyter, ac statim egressus requisivit  Al., quaesivit in annali suo, et invenit eadem ipsa die Osualdum regem fuisse peremptum: vocatisque fratribus, parari prandium, missas fieri, atque omnes communicare more solito praecepit: simul et infirmanti puero, de eodem sacrificio dominicae oblationis particulam deferri mandavit. Quibus ita gestis, non multo post, eadem ipsa die puer defunctus est, suaque morte probavit vera fuisse verba quae ab apostolis Christi audierat. Sed et hoc ejus verbis testimonium perhibuit, quod nemo praeter ipsum tem
Abbreviated transcription (Latin):
tem reduxit cacholicam: ac legituũ
pasche tempꝰ obseritare ꝑdocuit. Qͥ
cũ celebraco in hybernia canonico
obseruantiã instantissime p̃dicaret.
nec tam̃ ꝑficere qd̾ conabat᷑ posset.
contigit eũ ante expletũ anni circu
ac pacis studiosissimꝰ. ante ad uitã
capet᷑ et̾nã. quã redeunte tẽpore
paschali. grauiorẽ cũ eis qui eũ
ad iũtatẽ seqͥ nolebant. cogeret᷑ hab̃ẽ
discordiam. Scͥpsit idem uir de locis

Expanded text:
tem reduxit catholicam, ac legitimum tem reduxit catholicam, ac legitimum Paschae tempus observare perdocuit. Qui cum celebrato in Hibernia canonico observantiam instantissime praedicaret, nec tamen perficere quod conabatur posset, contigit eum ante expletum anni circulac pacis studiosissimus ante ad vitam raperetur aeternam, quam, redeunte tempore Paschali, graviorem cum eis qui eum ad veritatem sequi nolebant, cogeretur habere discordiam. Scripsit idem vir de Locis
Abbreviated transcription (Latin):
choꝵ qͥ erant in insula bii. cũ legaci¬
onis gr̃a misso asua gente uenisset
ad aulfridũ regẽ angloꝵ. ⁊ aliquãdiu
iea ꝓuincia moratus. uideret ritꝰ
eccłie canonicos. s ⁊ aplurib qͥ erant
erudiciores. eẽt sollert̾ ammonitus.
ne cont᷑ unũsalẽ eccłie morẽ. uł in
obseruantia festi paschał: uł in aluis
qͣbq decretis. cũ suis paucissimis.
et inextremo mundi angło positis.
uiuere p̃sumeret. mutatꝰ ẽ m̃te. ita
ut ea que uid̾at et audierat in eccłus
ni libentissime p̃ferret. Erat enun
uir bonꝰ ⁊ sapiens. ⁊ scientia sc̃ptura¬
rarũ nobilit̾ instructꝰ. Qͥ cũ domũ
redisset. curauit suos qͥ erant inhii.¬
et qui eidem erant subdici monasterio.
ad eũ quẽ cognouerat. quẽq ipse exto
to corde susceꝑat. ueritatis callem ꝑ
exhortatione declarans legicuum
pasche tẽpꝰ. plurimos eoꝵ ⁊ pene om̃s
qui ab huensiũ dominio erant liberi.
aberrore auito correp̃tos. adunita¬

Expanded text:
a Hii, cum legationis gratia missus a sua gente, venisset ad Aldfridum regem Anglorum, et aliquandiu in ea provincia moratus, videret ritus Ecclesiae canonicos; sed et a pluribus qui erant eruditiores esset sollerter admonitus, ne contra universalem Ecclesiae morem, vel in observantia Paschali, vel in aliis quibusque decretis cum suis paucissimis, et in extremo mundi angulo positis vivere praesumeret, mutatus mente est; ita ut ea quae viderat et audierat in Ecclesiis ni libentissime praeferret. Erat enim vir bonus et sapiens, et scientia Scripturarum nobilissime instructus. Qui cum domum rediisset, curavit suos qui erant in Hii, quive eidem erant subditi monasterio, ad eum quem cognoverat, quemque ipse toto ex corde susceperat, veritatis callem peexhortatione declarans legitimum Paschae tempus, plurimos eorum, et pene omnes qui ab Hiiensium dominio erant liberi, ab errore avito correctos ad unita
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵ uenerat iherosolimã. ⁊ lustrata
om̃i t̾ra repmissionis. damascũ quoq
constantinopolim. alexandriã mul
nauigio reu̾tens. ui tẽpestatis inoc¬
cidentalia brctannie litora delatꝰ
est: ac post multa ad memoratũ xp̃i
famulũ ad annanũ ꝑueniens. ubi
doctꝰ inscͥpturis scoꝵq locoꝵ gnarꝰ
ẽẽ cõꝑtꝰ ẽ. libentissime ẽ ab illosus¬
se in locis scĩs memoratu digna ui¬
disse testabat᷑. cuncta mox iste lict̾is
eis locis inquib patriarche uł apłi e¬
rant secreti. ea tantũ de his que lectio¬
ne didicerint norunt. Porrexit autẽ hc̃¬
librũ adamnanꝰ alfrido regi: ac ꝑerꝰ
ẽ largitionẽ etiã minorib ad legendũ
contradit᷑. Scͥptor quoq ipse multis
fore legentib reor. .xui.¬

Expanded text:
 venerat Hierosolymam, et lustrata omni terra repromissionis, Damascum quoque, Constantinopolim, Alexandriam, mulnavigio revertens, vi tempestatis in occidentalia Brittaniae littora delatus est: ac post multa, ad memoratum Christi famulum Adamnanum perveniens, ubi doctus in Scripturis sanctorumque locorum gnarus esse compertus est, libentissime est ab illo susille se in Locis sanctis memoratu digna vidisse testabatur, cuncta mox iste litteriseis locis in quibus patriarchae et apostoli erant, secreti, ea tantum de his quae lectione didicerint, norunt. Porrexit autem librum hunc Adamnan Aldfrido regi, ac per ejus est largitionem etiam minoribus ad legendum contraditus. Scriptor quoque ipse multis fore legentibus reor.
Abbreviated transcription (Latin):
tas dauid indorso sita ẽ angusto. ex
omni parte uallib circũdata. aboc¬
cidente morientẽ. mille passib lon¬
ga. humił sine turrib muro ꝑ ex¬
trema plani u̾ticis instructo. incuiꝰ
orientali angu lo quasi qddã natu¬
rale semi antrũ ẽ. Cuiꝰ ext̾ĩor pars. na¬
tiuicatis dñice fuisse dr̃ locus. int̾ior

Expanded text:
ta in dorso sita est angusto ex omni parte uallibus circumdato, ab occidente in orientem mille passibus longa, humili sine turribus muro per extrema plani uerticis instructo; in cuius orientali angulo quasi quoddam naturale semiantrum est, cuius exterior pars natiuitatis dominicae fuisse dicitur locus, interior
Abbreviated transcription (Latin):
iciens quia tempus hyemis fuerit
acerrimũ et glacie constrictũ. cum
morati timoris uel suauitatis qͣsi
inmedie estatis caumate sudauerit.
Cũ ergo ut ad superiora redeamꝰ.
multis enim inscotia uerbũ di im
tus irruentiũ turbarũ non facile
ferret. relictis omnib que habere
uidebaritur. ab ipsa quoq insula¬
ut prius patria discessit. et paucis
deuenit. ibiq p̃dicans u̾bũ ut diximꝰ
monasteriũ nobile construxit. Quib
rite gestis cupiensse ab om̃ib scli huiꝰ
et ipsius quoq monastũ negotus a¬
lienare. reliquit monasterium. et
animarũ curam fr̃i suo fullano et
de monasterii ꝓbatione cdiutͣna ad
ergo solus petens: ani nũ totum
cũ ro incontinentia et orationibus
incotidianisq manuũ uixit laborib.
De in curbatam incursione gentili¬
um ꝓuntiam uidens. et monast̾ĩo
quoq periculũ imminere p̃uidens:
dimissis ordinate omnib nauigauit
susceptus. monasteriũ construxit.

Expanded text:
jiciens quia tempus hiemis fuerit jiciens quia tempus hiemis fuerit acerrimum, et glacie constrictum, cum morati timoris vel suavitatis, quasi in media aestatis caumate sudaverit Cum ergo, ut ad superiora redeamus, multis annis in Scotia verbum Dei ltus inruentium turbarum non facile ferret, relictis omnibus quae habere videbatur, ab ipsa quoque insula patria discessit: et paucis devenit, ibique praedicans verbum, ut diximus, monasterium nobile construxit. Quibus rite gestis, cupiens se ab omnibus saeculi hujus, et ipsius quoque monasterii negotiis alienare, reliquit monasterii  Al., monasterium, et animarum curam fratri suo Fullano, et de monasterii probatione diuturna, ad ergo solus petens, annum totum cum eo in continentia et orationibus, in quotidianis manuum vixit laboribus. Dein turbatam incursione gentilium provinciam videns, et monasteriis quoque periculum imminere praevidens, dimissis ordinate omnibus, navigavit susceptus, monasterium construxit
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. Et conuers ad eũ angelus
quod incendisti inquit. hoc arsit inte.
Si enun huius uiri in peccatis suis
mortui pecuniam non accepisses.
nec pena eius in te arderet. Et plu¬
ra locutus quid erga salutẽ eorũ
gendũ salubri sermone docuit. Qi
post modũ incorpe restitutus. omni
uite sue temꝑe signũ incendii ꝗd in
anima ꝑtulit. uisibile cunctis inhu¬
mero maxinaillaq portauit. Mirũ
inmodũ qd̃ anuma in occulto passa
autem semꝑ sicut et ance ferre
consueuerat. om̃ib opus uirtutũ
et exemplis ostend̾e. et p̃dicare ser¬
monib. Ordinem autem uisronũ
suarum illis solummnodo qui ꝓpt̾
desideriũ compunctionis interro¬
gabant. exponere uolebat Super¬
est ad huc frat̾ quidã senior monastĩi
nr̃i. qui narrare solet dixisse sibiquẽ¬
dam multũ ueracem ac religiosũ
hominẽ. qd̃ ipsũ furseũ uiderit in
puncia orientalium angloꝵ. illasq
uisiones exipsius ore audierit. ad¬

Expanded text:
ignis. Et conversus ad eum angelus: ignis. Et conversus ad eum angelus: « Quod incendisti, inquit, hoc arsit in te. Si enim hujus viri in peccatis suis mortui pecuniam non accepisses, nec poena ejus in te arderet. » Et plura locutus, quid erga salutem eorum gendum, salubri sermone docuit. Qui postmodum in corpore restitutus, omni vitae suae tempore signum incendii quod in anima pertulit, visibile cunctis in humero maxillaque portavit: mirumque in modum quod anima in occulto passa autem semper, sicut et antea facere consuerat, omnibus opus virtutum et exemplis ostendere et praedicare sermonibus. Ordinem autem visionum suarum, illis solummodo qui propter desiderium compunctionis interrogabant, exponere volebat. Superest adhuc frater quidam senior monasterii nostri qui narrare solet, dixisse sibi quemdam multum veracem ac religiosum hominem, quod ipsum Furseum viderit in provincia Orientalium Anglorum, illasque visiones ex ipsius ore audierit: ad
Abbreviated transcription (Latin):
siones spirituũ bonoꝵ copiosior ce¬
lestiũ agminũ uisio. S et uroꝵ
cerdotii gradu non ignobilit̾ pocitos
fama iam uulgãte iam comꝑerat. aqͥ¬
bus non pauca que uel ipsi uel om̃ib:
qui audire uellent mulcũ salubria
eent audiuit. Qui cũ u̾ba finssent
et cũ angelicis spiritib ipsi quoq
ad celos redirent. remanserunt
cum beato furseo tres angeli. deqͥb
diximus qui eũ adcorpus referrent.
ignemflamine. s uir dei ubi ad pate¬
factam usq int̾flammas ianuam per¬
uenit. arripientes inmundi sp̃s unũ
de eis quos inignib torrebant. iac¬
tauerunt ineum. et contingentes
humerũ maxillamq eius incende
uestimentũ eius morientis acce
angelus sc̃s statim app̃hendens in
ignem reiecit. Dicebatq hostis ma¬
lignus. Nolite repellere: quem
antea suscepistis. Nam sicut bona
eius peccatoris suscepistis. ita et de
penis eius participes esse debetis.
Contradicens angelus. non inqͥt

Expanded text:
siones spirituum bonorum, copiosior caesiones spirituum bonorum, copiosior caelestium agminum visio; sed et virorum cerdotii gradu non ignobiliter potitos, fama jam vulgante, compererat; a quibus non pauca, quae vel ipsi, vel omnibus qui audire vellent, multum salubria essent, audivit. Qui cum verba finissent, et cum angelicis spiritibus ipsi quoque ad coelos redirent, remanserunt cum beato Furseo tres angeli, de quibus diximus, qui eum ad corpus referrent. ignem flammae. Sed vir Dei ubi ad patefactam usque inter flammas januam pervenit, arripientes inmundi spiritus unum de eis, quos in ignibus torrebant, jactaverunt in eum, et contingentes humerum maxi lamque ejus incendervestimentum ejus morientes accepangelus sanctus statim adprehendens, in ignem rejecit. Dicebatque hostis malignus: « Nolite repellere quem ante suscepistis: nam sicut bona ejus peccatoris suscepistis, ita et de poenis ejus participes esse debetis. » Contradicens angelus: « Non, inq
Abbreviated transcription (Latin):
cũ animos pximoꝵ etiã insuꝑuacus
reb offendere non formidamus. Quar¬
tum impietatis cũ infirmiores spolia¬
re. et eis fraudem facere. ꝓnichilo ducunꝰ.
Crescentes ueropau.: latumn ig nes
usq ad celos ad inuicem se se extende¬
runt: atq in inmensam adunati st̃
flaminam. Cũq appropinquassent ꝑ¬
timescens ille dicit angelo. Dñe ecce
ignis michi approy inquauit. Ac ille.
grandis ẽẽ rogus uidetur. tamen
iuxta meritũ oꝑm singulos exami¬
nat. quia. cuiusq cupidicas
inhoc igne ardebit. Sicut enun
quis ardet in corꝑe per illicitam
uoluptatem. ita solutus corꝑe ar¬
debit per debitam penam. Tunc iu¬
dit unum de trib angelis qui sibi
intota utraq uisione ductores affue¬
dere. et duos ab utroq latere cirtũ¬
uolantes ab igniũ se ꝑicło defend̾e.
uidit autem et demones ꝑ ignem
uolantes: incendia belloꝵ contra
iustos struere. Secunt᷑ aduersus ip¬
sum accusationes malignoꝵ. defen¬

Expanded text:
cum animos proximorum, etiam in supervacuis cum animos proximorum, etiam in supervacuis rebus offendere non formidamus: quartum impietatis, cum infirmiores spoliare, et eis fraudem facere pro nihilo ducimus. Crescentes vero paulatim ignes usque ad invicem sese extenderunt, atque in inmensam adunati sunt flammam. Cumque adpropinquassent, pertimescens ille dicit angelo: « Domine, ecce ignis mihi adpropinquat. At ille: grandis esse rogus videtur, tamen juxta merita operum singulos examinat; quia uniuscujusque cupiditas in hoc igne ardebit. Sicut enim quis ardet in corpore per inlicitam voluptatem, ita solutus corpore ardebit per debitam poenam. » Tunc vidit unum de tribus angelis, qui sibi in tota utraque visione ductores adfuedere, et duos ab utroque latere circumvolantes, ab ignium se periculo defendere. Vidit autem et daemones per ignem volantes, incendia bellorum contra justos struere. Sequuntur adversus ipsum accusationes malignorum, defen
Abbreviated transcription (Latin):
omnib siquis plenius scire uult. idẽ
quanta fraudis sollercia demones et
actus et uerba suꝑflua et ipsas etiã
cogitationes quasi in libro rescrip¬
los apparentib leta uel tristia cogno¬
uerit. Legat ipsum de quo dixi libes¬
lum uite eus: et multum exillout
reor. ꝓfectus sp̃alis accipiet. Inquib
tamen unũ est. qd̃ et nos in hac histo¬
ria ponere multis commodũ duximꝰ.
Cum ergo in altum esset elatus: uissꝰ
re inmundũ. At ille oculos ininferiora
deflectens. iudit quasi uallem tenebro¬
sam subt̾ se inimo positam. uidit et
quatuor ignes in aere: non mulco
abinuicem spacio distantes. Et inter¬
rogans angelos qui eẽnt hii ignes: au¬
diuit hos ignes qui mundũ sucẽdentes
eẽnt consũpturi. Unũ mendatii. cum
hoc qd̾ inbaptismo abrenuntiare nos
sathane et omnib operib eius ꝓmisi¬
mus. minime implemus. Alterũ cu¬
piditatis: cũ mundi diuitias amori
celestiũ p̃ponimꝰ. Terciũ dissensionis.

Expanded text:
omnibus si quis plenius scire vult, id est, omnibus si quis plenius scire vult, id est, quanta fraudis sollertia daemones et actus ejus et verba superflua, et ipsas etiam cogitationes, quasi in libro descriplos apparentibus laeta vel tristia cognoverit, legat ipsum, de quo dixi, libellum Vitae ejus, et multum ex illo, ut reor, profectus spiritalis accipiet. In quibus tamen unum est, quod et nos in hac historia ponere multis commodum duximus. Cum ergo in altum esset elatus  Al., re in mundum. At ille oculos in inferiora deflectens, vidit quasi vallem tenebrosam subtus se in imo positam. Vidit et quatuor ignes in aere, non multo ab invicem spatio distantes. Et interrogans angelos, qui essent hi ignes, audivit hos esse ignes qui mundum succendentes essent consumpturi. Unum mendacii, cum hoc quod in baptismo abrenunciare nos Satanae et omnibus operibus ejus promisimus, minime implemus: alterum cupiditatis, cum mundi divitias amori caelestium praeponimus: tertium dissensionis,