comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprium uobis atq insitũ
bonum. ut in exterhis
ã se positis rebus bona
uestra queratis. Sis
rerum uersa condicio
Est ut diuinum merito
racionis animal nõ ali¬
ter sibi splendere nisi ĩ¬
animante supellectilis
possessione uideatur.
Et alla quidem suls
sontenta sunt. uos autẽ
deo mente consimiles
arebus infimis excellẽ¬
tis nature ornamenta
taptatis. nec intellixa gn
ꝙͣ tam conditori uestro
faciatis iniuriam. Ille
terrenis omnibus pres¬
tare uoluit. uos digni¬
tatem uestram ima¬
infra ꝙ̃ detruditis nã
si omne cuiꝯq bonum
eo cuiꝯ est constat esse
prẽciosius. cumuutassi¬
ma rerum uestra bona
esse iudicatis eis dem
uos met ip̃os uestra

Expanded text:
prium uobis atque insitum bonum ut in externis ac sepositis rebus bona uestra quaeratis? Sic rerum uersa condicio est ut diuinum merito rationis animal non aliter sibi splendere nisi inanimatae supellectilis possessione uideatur? t alia quidem suis contenta sunt; uos autem deo mente consimiles ab rebus infimis excellente naturae ornamenta captatis nec intellegitis quantam conditori uestro faciatis iniuriam. Ille terrenis omnibus praestare uoluit; uos dignitatem uestram iquaeque detruditis. Nam si omne cuiusque bonum eo cuius est constat esse pretiosius, cum uilissima rerum uestra bona esse iudicatis, eisdem uosmet ipsos uestra
Abbreviated transcription (Latin):
expẽtibilis ac preclara
potenta. Nõne o ter¬
rena animalta. confide¬
ratis dlubus presidere
uideamini. Nunc si
inter mures uideres
unum aliquem ius sibi
ac potestatem p̾ceteris
uendicantem quanto
moueris chachino. Qd
uero si corpus spectes
in besillius homine re¬
perire queas. quos sepe
muscularum quoq uel
morsus uel in secreta
queq repͣtancium necat
introitus. Quo uero
quistͣ ius aliquod ĩ
quẽpiam nisi in solum
fortunam loquor possit
exercere. Nuͣm qllisꝙͣ
libero imperiab ie ani¬
mo. Num mentem frr

Expanded text:
expetibilis ac praeclara potentia? Nonne, o terrena animalia, consideratis quibus qui praesidere uideamini? Nunc si inter mures uideres unum aliquem ius sibi ac potestatem prae ceteris uindicantem, quanto mouereris cachinno! Quid uero, si corpus spectes, inbecillius homine reperire queas quos saepe muscularum quoque uel morsus uel in secreta quaeque reptantium necat introitus? Quo uero quisquam ius aliquod in quempiam nisi in solum fortunam loquor, possit exserere? Num quidquam libero imperabis animo? Num mentem fir
Abbreviated transcription (Latin):
dei ħ̃ĩteq beatitudinis
diuersam cogites hre
bãm. Nam si extrinse¬
cus acceptum putes pres¬
tançius id  quod dederit
ab eoͦ ꝙ accepit extima¬
re possis. Sz hunͣc eẽ
rerum om̃ium p̾cellen¬
tissimũ. dignissime con¬
fitemur. Quod si naͣtura
quidem inest s est rõne
diuersum. cum de reru
pͥncipe loquamur deo. fĩ¬
gat qui potest quis hec
diuersa con unceerit. Pos¬
tremo ꝙ a qualibet re
diuersum est. id non est
illud a quo intelligitur
esse diuersum. Quare
ꝙ a sũmo hono diuersũ
est sui natura. id sumum
bonũ non est. Quod
ne fas est de eo cogitare
quo nichil constat esse
prestanciꝰ. Omnino enĩ
nullius rei natura suo pͥn¬
cipio melior poterit exis¬
tere. Quare ꝙ om̃ium
principium sit deus. id
etiam sui substancia sum¬
mum esse bonũ. uerissi¬
ma rõne concluserim bo
num rectissime inꝙͣ. Sz
sũmum bonum beatitu¬
dmem esse. concessum
est. Ita est in quam. Igit᷑

Expanded text:
dei habitaeque beatitudinis dei habitaeque beatitudinis diuersam cogites esse substantiam. Nam si extrinsecus acceptum putes, praestantius id quod dederit ab eo quod acceperit existimare possis. Sed hunc esse rerum omnium praecellentissimum dignissime confitemur. Quod si natura quidem inest, sed est ratione diuersum, cum de rerum principe loquamur deo, fingat qui potest: quis haec diuersa coniunxerit? Postremo quod a qualibet re diuersum est, id non est illud a quo intellegitur esse diuersum. Quare quod a. summo bono diuersum est sui natura., id summum bonum non est—quod nefas est de eo cogitare quo nihil constat esse praestantius. Omnino enim nullius rei natura suo principio melior poterit exsistere, quare, quod omnium principium sit, id etiam sui substantia summum esse bonum verissima ratione concluserim. — Rectissime, inquam. — Sed summum bonum beatitudinem esse concessum est. — Ita est, inquam. — Igit
Abbreviated transcription (Latin):
bat animorũ. Namr
cum nichil deo melius
ex cogitari queat. id quo me¬
lius nichil est bonum eẽ
quis dubit᷑et. Ita uero
bonũ esse deum rõ demõs¬
trat. ut ꝑfectum quoq ĩ
eo bonũ esse conuincat
Nam ni tale sit. rerum
om̃ium princeps esse nõ
poterit. Erit enim eo
dens bonũ ꝙ hoc prius
atq antiquiꝰ esse uide¬
atur. Omnia namq per¬
fecta. minus integris pͥ¬
ora esse claruerũt. Qua¬
re ne in infinitũ racio
ꝓdeat. confitendum est
sũmum deum sũmi per¬
fectiq boni esse plenissi¬
mum. Se d ꝑfectũ bo¬
num ueram esse beati¬
tu dinem constituimus
ueram ig̃r̃ beatitudinẽ
ĩ sũmo deo sitam eẽ ne¬
cesse est. acipio inquaz
nec est ꝙ contradici ullomͦ
uide ꝙͣ id sante ac inuio¬
labiliter probes ꝙ boni
sumi sũmum deum dixi¬
mus esse plenissimũ. Quo¬
nam mꝙͣ modo. Nec hũc
rerum omniũ patrem il¬
lud sũmum honũ quo ple¬
uel ex trinsecus acrepisse.
uel ita naturalr̃ habere
presumas. quasi hñtis

Expanded text:
bat animorum. Nam cum nihil deo melius excogitari queat, id quo melius nihil est bonum esse quis dubitet? Ita uero bonum esse deum ratio demonstrat, ut perfectum quoque in eo bonum esse conuincat. Nam ni tale sit, rerum omnium princeps esse non poterit. Erit enim eo dens bonum, quod hoc prius atque antiquius esse uideatur; omnia namque perfecta minus integris priora esse claruerunt. Quare ne in infinitum ratio prodeat, confitendum est summum deum summi perfectique boni esse plenissimum. Sed perfectum bonum ueram esse beatitudinem constituimus; ueram igitur beatitudinem in summo deo sitam esse necesse est. .Accipio, inquam, nec est quod contradici ullo modo uide quam id sancte atque inuiolabiliter probes quod boni summi summum deum diximus esse plenissimum. Quonam, inquam, modo? Ne hunc rerum omnium patrem illud summum bonum quo pleuel extrinsecus accepisse uel ita naturaliter habere praesumas, quasi habentis
Abbreviated transcription (Latin):
Es pablint or quo regitur¬
curas aĩe ruinas Hãc
qͥsqͥsᷤ poterit notare su¬
cem Candidos phe¬
bi radios negabit./

Expanded text:
Splendor, quo regiturcuras animae ruinas. Hanc quisquis poterit notare lucem, Candidos Phbi radios negabit.
Abbreviated transcription (Latin):
quin om̃e mortaliũ genꝯ¬
tes in miseriam mortis
fine labatur. Q si mul¬
tos scimus beatitudinis
fructum nõ morte solũ
u̾uam eciam doloribus
suplitiisq quesisse. quo¬
nam presens facere po¬
test beatos. que miseros
transacta nõ efficit.a

Expanded text:
quin omne mortalium genus in miseriam mortis fine labatur. Quodsi multos scimus beatitudinis fructum non morte solum, verum etiam doloribus suppliciisque quaesisse, quonam modo praesens facere beatos potest, quae miseros transacta non efficit
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ qua m̃is texuerã ma¬
niba disciderũt a reptisi
ab ea pãniculis totam
me sibi cescisse credentes
nr̃i ħitus uestigia uide

Expanded text:
tem quam meis texueram manibus disciderunt abreptisque ab ea panniculis totam me sibi cessisse credentes i habitus uestigia uide
Abbreviated transcription (Latin):
Quis dedit ut pleno fer¬
tilis año. Autũpnꝰ gra¬
uidis influat uuis Ri¬
mari solitus atq latẽtis
⁊iature uarias reddere
causas

Expanded text:
Quis dedit ut pleno fertilis anno Autumnus grauidis influat uuis Rimari solitus atque latentis Naturae uarias reddere causas
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ppe tuo nixus solio
Rapido celũ turbine u̾sas
legẽq pati sidera cogis
Ot nunc pleno lucida¬
Totis fratris obuia fla¬
mis.
Condat stellas luna
minores.
Nunçobscuro palida cor¬
Phebo ꝓp̾or lũa perdat

Expanded text:
qui perpetuo nixus solio rapido caelum turbine uersas legemque pati sidera cogis, ut nunc pleno lucidatotis fratris obuia flammis condat stellas luna minores, nunc obscuro pallida corPhoebo propior lumina perdat
Abbreviated transcription (Latin):
Si mare uolẽs turbidꝯ
auster.
Misceat estũ uitrea
dudũ
Parq ẜenis unda diebꝰ
Moxs resoluto sordi¬
da ceno.
Uisibꝯ obstat quiq ua
gatur.
Mõtibꝯ altis defluꝯ ara¬
nis.
Eepe resistit rupe solu
Obice saxi tu qͦ si uis
lumĩe claro cern̾e uerũ
Tramite recto carꝑe calẽ

Expanded text:
Si mare volvens turbidus Auster misceat aestum, vitrea dudum parque serenis unda diebus mox resoluto sordida caeno visibus obstat quique gatur montibus altis defluus amnis, saepe resistit rupe soluti obice saxi. Tu quoque si vis lumine claro cernere verum, tramite recto carpere cal
Abbreviated transcription (Latin):
quisq desiderat. hẽs
igr̃ ante otrulos ꝓpo¬
sitam fere formam fe¬
licitatis humane scilicet
opes honores. potenci¬
am. gloriam. uolupta¬
tes. Que quidem sola¬
considerans epi curus
con sequenter sibi sũ¬
mum bonum uolupta¬
tem esse constituit. Q
setera omnia iotundita¬
tem animo uideantur
Es et ad hominum

Expanded text:
quisque desiderat. Habes quisque desiderat. Habes igitur ante oculos propositam fere 20 formam felicitatis humanae, opes, honores, potentiam, gloriam, voluptates. 179 Quae quidem solconsiderans Epicurus, consequenter sibi summum bonum voluptatem esse constituit; quod caetera omnia jucunditatem animo videantur Sed ad hominum
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt eciam qui h otu¬
fines causasq alterutro
ꝑmutent. ut qui diuicias
ob potenciam uoluptatesq
desiderant. uel qui po¬
tenciam seu pettuinie cau¬
sa seu proferendi nomi¬
nis petunt. In hiis igr̃¬
ceterisq talibus huma¬
norum actuũ uotoꝵq
uersatur intencio. ueluti¬
est nobilitas. fa uorq po¬
pularis que uidentur
quãdam claritudiñe cõ¬
parare. uxor at liberi
que iocunditatis gra¬
cia petuntur. amico¬
rum uero ꝙ santissimũ
infortuna s in uirtute
numeratur. Reliquu
uero potencie causa
uel delectacionis asiumi¬
tur. iam uero corporis
bona promptum est. ut
ad superiora referant᷑¬
robur enim magnitudo¬
ꝙ uidentur prestare ua¬
lenciam pulcritudo atip¬
uelotitas celebritatem
salubritas uoluptatem.
Quibus omnibus so¬
lam beatitudinem desi¬
derari liquet. Nam ꝙ
quisq preceteris pe¬
tit id sũmum ẽẽ iudi¬
cat bonum. s sumum
bonum beatitudinem eẽ
diffiniuimus. Quare
beatum esse iadicat sta¬
tum quem preceteris

Expanded text:
Sunt etiam qui horufines causasque alterutro permutent, ut qui diuitias ob potentiam uoluptatesque desiderant uel qui potentiam seu pecuniae causa seu proferendi nominis petunt. In his igceterisque talibus humanorum actuum uotorumque uersatur intentio ueluti nobilitas fauorqpularis, quae uidentur quaparare; uxor ac liberi, qui 10 jucunditatis gratia petuntur. Amicorum vero, quod sanctissimum in fortuna, sed in virtute numeratur. Reliquum vero vei potentiae causa, vel delectationis assumitur. Jam vero corporis bona promptum est, ut ad superiora referantRobur enim magnitudo videntur praestare valentiam; pulchritudo atvelocitas celebritatem; salubritas, voluptatem. Quibus omnibus solam beatitudinem desiderari liquet. Nam quod quisque prae caeteris petit, id summum esse judicat bonum. Sed summum bonum beatitudinem esse definivimus. Quare beatum esse judicat statum, quem prae caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
fortune tue censu pre¬
nosissimum possidebas
id tibi diuinitus ille¬
sum adhuc iuiolatũ¬
q seruatur. poteris¬
ne meliora queq reti

Expanded text:
fortunae tuae censu pretiosissimum possidebas, id tibi diuinitus illaesum adhuc inuiolatumque seruatur, poterisne meliora queque reti
Abbreviated transcription (Latin):
Illustrãt aciem magis
cecos Mͣq suas cõdut
aiõs tenebras hoc qͥtqͥd
placet excitatq mẽtes
Infimis tellus aluit ca¬
uernis.

Expanded text:
inlustrent aciem magisque caecos in suas condunt animos tenebras. Hoc, quicquid placet excitatque mentes, infimis tellus aluit cauernis
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc eĩ pͥmũ censes
apud imꝓbos mores
lacessitam perisulis eẽ
sapĩam. Nõne apud ue¬
teres quoq ante nostri
platonis etatẽ magnũ
certamẽ cũ stulticiẽ teme¬
ritate certauĩq Eodẽq¬
platone suꝑstite p̾ceptor
eig socrates ĩiuste uic¬
toriã mortis me astãte
ꝓmeruit. Cuis h̾edita¬
tẽ cũ deĩceps epicurreũ
uulga ac stoicũ ceteriq

Expanded text:
Nunc enim primum censes apud improbos mores lacessitam periculis esse sapientiam? Nonne apud ueteres quoque ante nostri Platonis aetatem magnum saepe certamen cum stultitiae temeritate certauimus eodemque superstite praeceptor eius Socrates iniustae uictoriam mortis me astante promeruit? Cuius hereditatem cum deinceps Epicureum uulgus ac Stoicum ceteriq
Abbreviated transcription (Latin):
nrõs meror ebetauit ut
impios scelerata contra
uirtutẽ querar molitos
ẜ que sperauerĩt efecis¬
se uehementer admiror
Nam deteriora uelle
nir̃i fuerit fortasse defes¬
tus. Nosse contra ĩnocẽ¬
siam que sceleratus q̃st
conceꝑit ĩspectãte deo
monstri simile ẽ unde
aut ĩiuria tuoꝵ quidã
familiariũ quesiuit.
unde mala. Bona uero
unde si nõ ẽ. s fas fuerit
nefarios homines qui
senatus sanguinẽ petũt
Nos eciã quos ꝓpugna¬
re bonis senatiuq uide¬
rant perditum ire uo¬
luisse z. nopdem
de patribus quoq me¬
rebamur.

Expanded text:
ros maeror hebetauit ut impios scelerata contra uirtutem querar molitos, sed quae sperauerint effecisse uehementer ammiror. Nam deteriora uelle nostri fuerit fortasse defectus, posse contra innocentiam quae sceleratus quisque conceperit inspectante deo monstri simile est. Vnde haud iniuria tuorum quidam familiarium quaesiuit: , “est, unde mala? Bona uero unde, si non est?” Sed fas fuerit nefarios homines, qui senatus sanguinem petunt, nos etiam, quos propugnare bonis senatuique uiderant, perditum ire uoluisse. Sed num idem de patribus quoque merebamur?
Abbreviated transcription (Latin):
men induerat adiectissetq
iam se stiturum an ille ⁊¬
phus esset si quidem illa¬
tas miurias leniter pa¬
cienterq tollerasset. ille
pacienciam paulisper as¬
sumpsit. ac ceptaq contu¬
melia uelud insultans iã
tandem in quid intelligis
roe esse phibosostm. Tũ

Expanded text:
men induerat, adiecissetque iam se sciturum an ille philosophus esset si quidem inlatas iniurias leniter patienterque tolerasset, ille patientiam paulisper assumpsit acceptaque contumelia uelut insultans: “Iam tandem,” inquit, “intellegis me esse philosophum?” Tu
Abbreviated transcription (Latin):
cernit. Nequaꝙͣ. uerum
uti est ita quoq esse opti¬
mã censet. Quid reliqua
que cum sit aspera ⁊ ius¬
to supplicio malos coercet.
num bonã ppłus ꝓutat.
Imo om̃ium inꝙͣ que exco¬
gitari possunt indicat esse
miẜ rimã. uide igr̃ ne oppi¬
nionẽ ppłi sequẽtes quidã¬
ualde ĩoppinabile confeceri¬
mus. Quid mꝙͣ. Ex his
enĩ ait que concessa sunt
in improbitate uero manẽ¬
tibus omẽm pessimã esse
fortunã. Hoc mꝙͣ uerum
est.tam ⁊ si nemo audeat
confiteri. Quare mqͣuit
et uir sapiens ita moleste
ferre nõ debet. quociens¬
infortune certamẽ addut¬
ri nõ decet quociens incce
puit bellicus tumultus.
utriq enim huit quidem
glorie ꝓpagande illi uero
confor mãde sapiẽ diffucłtas
ip̃a materia est. Ex quo
et̾ uirtus uocatur ꝙ suis
uiribus nitens nõ suꝑetꝰ
aduensis. Neq enĩ uos ĩ¬
ꝓ ͣuectu poĩti uirtutis dif

Expanded text:
cernit? – Nequaquam, uerum cernit? – Nequaquam, uerum uti est ita quoque esse optimam censet. – Quid reliqua, quae cum sit aspera iusto supplicio malos cohercet, num bonam populus putat? – Immo omnium, inquam, quae excogitari possunt iudicat esse miserrimam. – Vide igitur ne opinionem populi sequentes quidualde inopinabile confecerimus. – Quid? inquam. – Ex his enim, ait, quae concessa sunt in improbitate uero manentibus omnem pessimam esse fortunam. – Hoc, inquam, uerum est, tametsi nemo audeat confiteri. – Quare, inquit, ita uir sapiens moleste ferre non debet quotiensfortunae certamen adducm non decpuit bellicus tumultus; utrique enim, huic quidem opagandae illi uero conformandae sapientiae, difficultas ipsa materia est. Ex quo etiam uirtus uocatur quod suis uiribus nitens non superetur aduersis. Neque enim uos uectu positi uirtutis dif
Abbreviated transcription (Latin):
am ne igr̃ uides qͥd
hec omĩa que dixi¬
mus con sequãt. Quid¬
nam inꝙͣ. Omẽm inquit
bonam ꝓrsus esse fortunã
Et qui id inꝙͣ fieri põt
Attende inquit. Cum oĩs
fortuna uł iosunda uł aspe¬
ra. tum remunerandi exer¬
cendi ue bonos. tum puni¬
endi corrigendi ue imꝑbos
causa differatur. om̃is bona
quã uł iustam constat esse
uł utilem. Nimis quidẽ
ante dociusti ꝓuidenciã. fa¬
tũ ue considerẽ. firmis ui¬
ribus nexa est snĩa. E
eam si placet int̾ eas q̃s
inoppinabiles paulo ante¬
posuisti cõnumeremus.
Qui inq̃t. Q id hõĩum
ẜmo coĩs usurpet et qui¬
dã crebo quoꝵdã malam
paulisꝑ uulgi ẜmonibus
accedamꝯ. ne nimiũ abhu¬
maritatis ułut usu reces¬
sisse uideamur. Ut placet
inꝙͣ nõne ig̃r̃ bonũ cẽses
Que u̾o aut exercet ait.¬
bellũ gerũt uł a uicis deli¬
nãtes uirtutis iter arripi¬
unt. Negare inꝙͣ nequeo
Quid uero iocund am que
in p̾miũ tribuitur bonis.
nũ uulgus malam eẽ de¬

Expanded text:
amne igitur vides, quid haec omnia, quae diximus, consequatur? Quidnam? inquam. Omnem, inquit, bonam prorsus esse fortunam. Et qui, inquam, fieri potest? Attende, inquit, cum omnis fortuna vel jucunda, vel aspera, tum remunerandi exercendive 5 bonos, tum puniendi corrigendive improbos causa deferatur; omnis bona est, quam vel justam constat esse, vel utilem. Nimis quidem,ante docuisti Providentiam fatumve considerem, firmis viribus nixa sententia. Sed eam, si placet, inter eas quas inopinabiles paulo anteposuisti, 10 numeremus. Qui? inquit. Quia id hominum sermo communis usurpat, et quidem crebro, quorumdam malam paulisper uulgi sermonibus accedamus ne nimium uelut ab humanitatis usu recessisse uideamur? – Vt placet, inquam. – Nonne igitur bonum censes – Quae uero aut exercet bellum gerunt uel a uitiis declinantes uirtutis iter arripiunt. – Negare, inquam, nequeo. – Quid uero iucunda, quae in praemium tribuitur bonis, num uulgus malam esse de
Abbreviated transcription (Latin):
mas. Semꝑq uicibus
temporis equis. Sesꝑ
seras nũtiat umbras.
Reue hitq diẽ lucifere¬
almũ. Sic eternos
reficit cursus. Alter
horis. hec discordia
temperat equis. Ele¬
menta modis. tit pugnã¬
cia. Uiribus cedant
humida sictis. iungãtip
fidem frigora flãmis.
Pendulus ignis surgat
in altum. Terreq gra¬
ues pondere sidant.
Husdẽ causis uere tepe¬
ti. Spirat florifer
annus odores. Estas
cererẽ feruida sicrat.
Remeat pomis grauis
autũpnus. yemẽ de¬
fluus irrigat ymber
Hec temperies. alit atq¬
ꝓfert. Quitq̃d uitam
spirat in orbe. Eadẽ
rapiens. condit ⁊ aufert.
Obitu mergens ex tu
suppremo. Eedet inte¬
rea conditor altus. Re¬
rumq regens flectit ha¬
benas. Rex et dnũs
fons ⁊ origo. lex ⁊ sa¬
piens arbiter equi.
Et que motu concitant
ire.Sistit retrahẽs
ac uaga firmat. Nam
nisi rectos reuocãs itus
fflexos iterũ cogat ior¬
bes/. Que nec stabilis
continet ordo. Disepta
suo fonte fatistãt hic
est cunctis comũis amor.

Expanded text:
mas; semper uicibus temporis aequis Vesper seras nuntiat umbras reuehitque diem Luciferalmum. Sic aeternos reficit cursus alternus oris. Haec concordia temperat aequis elementa modis, ut pugnantia uicibus cedant humida siccis iungantque fidem frigora flammis, pendulus ignis surgat in altum terraeque graues pondere sidant. de causis uere tepenti spirat florifer annus odores, aestas cererem feruida siccat, remeat pomis grauis autumnus, hiemem defluus inrigat imber. Haec temperies alit ac profert quicquid uitam spirat in orbe; eadem rapiens condit et aufert obitu mergens orta supremo. Sedet interea conditor altus rerumque regens flectit habenas, rex et dominus, fons et origo, lex et sapiens arbiter aequi, et quae motu concitat ire sistit retrahens ac uaga firmat; nam nisi rectos reuocans itus flexos iterum cogat bes, quae nunc stabilis continet ordo dissaepta suo fonte fatiscant. Hic est cunctis communis amor
Abbreviated transcription (Latin):
fluere deliciis et marcesse¬
re uoluptate uenistis. P¬
liũ cum omni fortuna ni¬
mis acre conseritis. nec uos¬
aut trutis opprimat aut
meĩum uiribus occupate
Quitquid autẽ aut infra
subsistit aut ultra ꝓgredi¬
tur habet contemptum
felicitatis non habet p̾mi¬
um laboris. In uestra enĩ
situm est manu  qualem uo¬
bis fortunã formare mali¬
tis. Omnis enĩ que uidet᷑
aspera nisi aut exerceret

Expanded text:
fluere deliciis et emarcescere uoluptate uenistis. Proelium cum omni fortuna nimis 1 acre conseritis, ne uostristis opprimat aut medium viribus occupate. Quidquid autem 25 infra subsistit, aut ultra progreditur, habet contemptum felicitatis, non habet praemium laboris. 306 In vestra enim situm manu, qualem vobis fortunam formare malitis. Omnis enim, quae videtur aspera, nisi aut exercet
Abbreviated transcription (Latin):
sũmiͣ sulmina celi. illis
iusto federe rerũ Se¬
terem ẜuant sidera pacẽ
Nõ sol rutilo concitꝰ
igne. Gelidũ phebe
impedit axem. Nec q̃
sũmo uertice mũdi.
fflectit rapidos ursa mẽ¬
ca ꝓfundo. Ceta cer¬
nens sydera mergi./. Cu¬
pit ofceano tingere flã¬

Expanded text:
summi culmina cȩli; illic iusto federe rerum ueterem seruant sydera pacem. Non Sol rutilo concitus igne gelidum Phebes impedit axem nec, que summo uertice mundi flectit rapidos Vrsa meta profundo cetera cernens sydera mergi cupit Occeano tinguere fla
Abbreviated transcription (Latin):
Num enim possumꝯ
ob honores reuerencia¬
dignos iudicare quos¬
ipĩs honoribus iudicãs
indignos. at si quem
sapiencia preditum ui

Expanded text:
Non enim possumus ob honores reverentidignos iudicare, quosis honoribus iudicamus indignos. At si quem sapientia praeditum vi
Abbreviated transcription (Latin):
inquid mudũ tem̾ariis
agi fortuitisq casibus
putas an ullum cre¬
dis ei regimen in esse
timauerim modo ut
fortuita temeritate tã
certa moueantur. Ue¬
rum operisuo condito¬
rem presidere deum ⁊¬
scio Nec unꝙͣ fuerit

Expanded text:
inquit, mundum temerariis agi fortuitisque casibus putas an ullum credis ei regimen inesse rtimauerim modo ut fortuita temeritate tam certa moueantur, uerum operi suo conditorem praesidere deum scio nec umquam fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
eu quam precipiti
mersa ꝓfimdo/ Mens
ebet/ et ꝓpria luce uelicta
Ten̾dit in exteynas. ree
tenebras Terrems quo¬
cie̾ns flatibus actaͫ

Expanded text:
eu quam praecipiti mersa profundo Mens hebet et propria luce relicta, Tendit in externas ire tenebras? Terrenis quoties flatibus acta
Abbreviated transcription (Latin):
nouitate se restitunt fic mens
dit in ĩfia nc̃ se se refe̾n̾s sibi
in̾s falsa redargint moͦ. ⁊ ad cor¬
poralia regenda deflectit᷑ modo
et̾nis ratĩoĩlꝰ inspiciendis adhe̾t

Expanded text:
novitate se restituit: sic mensdit in infima, nunc sese referens sibi, veris falsa redarguit; modo ad corporalia regenda deflectitur, modo aeternis rationibus inspiciendis vel
Abbreviated transcription (Latin):
It ego tuiꝯ acies lacri¬
mis mersa caligtrat ne
dignoscere possemq naz
hẽc eẽt mulier tam impe¬
riosse auctoritatis obstu¬
pui uisuq in terram defi¬
xo quid nam deinceps es¬
tare cepi Tunc illa pro¬
prius accedens in extre¬
ma lectuli mei parte con¬
fedit meumiq intuens
niltum luctu grauem atq
in humuz merore derectu
hiis uerb̾is de nr̃e mẽtis
pertrrbacione conquesta

Expanded text:
t ego, cuius acies lacrimis mersa caligaret nec dinoscere possem quaenam haec esset mulier tam imperiosae auctoritatis, obstupui uisuque in terram defixo quidnam deinceps esitus coepi. Tum illa propius accedens in extrema lectuli mei parte consedit meumque intuens uultum luctu grauem atque in humum maerore deiectum his uersibus de nostrae mentis perturbatione conquesta
Abbreviated transcription (Latin):
cuubus. ꝓpter quos eciam
constituta sũt debeantur.
cur hec igr uersa uise mu¬
tentur. stelerũq supplicia
bonos p̾mant. p̾mia uir¬
tutũ mali rapiant. uehemẽ¬
ter ãmiror. quecũq tam in¬
iuste confussionis racio ui¬
deatur ex te  phĩa stire de¬
sidero minus ⁊ enĩ mira¬
rer si misceri omĩa fortu¬
itis casibus crederem. nũc
stuporẽ meũ deus rector
lis aspera. contraq bonis
tribuat dura malis optã¬
ta concedat nisi tausa com¬
prehendatur. Quid ẽ ꝙ
afortuitis casibus differ
rre uideat᷑. Nec mirum
inquit si quit ordinis ig¬
norata cõẽ temerariũ cõ¬
fusũq creda̾tur. S tu qui¬
ignores tamẽ qm̃ bonus
mũdũ rector temperat
recte fieri cũcta nõ dubites

Expanded text:
bus, propter quos etiam constituta sunt, debeantur. Cur haec igitur versa vice mutentur, scelerumque supplicia bonos premant, praemia virtutum mali rapiant, vehementer admiror, quaeque tam injustae confusionis ratio videatur, ex te scire desidero. 288 Minus etenim mirarer, si misceri omnia fortuitis casibus crederem. Nunc stuporem meum Deus rector lis aspera, contraque bonis dura tribuat, malis optata concedat, nisi causa deprehendatur, quid est quod a fortuitis casibus differre 5 videatur? Nec mirum, inquit, si quid ordinis igratione, temerarium confusumque credatur. Sed tu quaignores, tamen quia bonus inde rector temperat, recte fieri cuncta, ne dubites
Abbreviated transcription (Latin):
Nestio qͥd abeẽ cõiec¬
to. E dic michi qm̃¬
a deo mũdũ regi non
ambigis quibus eciã
gubernaculis regatur
aduertis uix inꝙͣ ro¬
gacionis tue sentena¬
am nõsco ne dium ad
inquisita respondere

Expanded text:
nescio quid abesse coniecto. Sed dic mihi, quoniam deo mundum regi non ambigis, quibus etiam gubernaculis regatur aduertis? – Vix, inquam, rogationis tuae sententiam nosco, nedum ad inquisita respondere
Abbreviated transcription (Latin):
Dum leuibus malefi¬
da bonis fortuna faue¬
ret Pene capud t̾s¬
tis merserat hora me¬
um Nñc quis falla¬
tem mutauit nubilai
moras
Quid me

Expanded text:
Dum leuibus male fida bonis fortuna faueret paene caput tristis merserat hora meum; nunc quia fallacem mutauit nubila umoras. Quid me
Abbreviated transcription (Latin):
quemq ceciderint. que¬
exuctuantibus ꝙ diluui¬
un tantas strages de¬
derit. Certe uti memi¬
nisse te arbitror consu¬
lare impium quod liber¬
tatis principium fuerat

Expanded text:
quemque ceciderunt, queructantibus, quod diluvium tantas strages dederint? Certe, uti meminisse te arbitror, consulare imperium, quod libertatis principium fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
in hec uerba. nam dionisiꝯ aule si¬
cule in clementissimis incubator famt
familiari quodam suo solam beata
uitam extimanti tyranni uolens ꝙͣ
uagina raptum ⁊ a capulo de filio
tenui pendentem mutrone demisso
iussit familiari illiꝯ capiti inter epu¬
las minere, cumqz ille ⁊ siculas et
tirancas copiosas p̾sentis mortis
ꝑiculo asꝑnaretur/ talis est inquit di¬
onisius uitam quam beatam putabas
sic semꝑ mortem nobis inminentem ui¬
demus/ Extima quando felix esse po¬
terit, qui timere nõ desinit, et hanc¬

Expanded text:
i sunt. Nam et Dionysius, aulae Siculae inclementissimus incubator, familiari quondam suo solam beatam existimanti uitam tyranni uolens quauagina raptum et a capulo de filo tenui pendentem mucrone demisso iussit familiaris illius capiti inter epulas imminere; cumque ille et Siculas et tyrannicas copias praesentis mortis periculo grauaretur, «talis est,» inquit Dionysius, «uita quam beatam putabas: sic semper mortem nobis imminentem uidemus. Aestima quando esse felix poterit qui timere non desinit.» Sec
Abbreviated transcription (Latin):
testas beatitudinis auc¬
toͬr est. non ne si qua par¬
te defuerit felicitatem
minuat miseriam im¬
portet. E et ꝙ̃us late

Expanded text:
testas beatitudinis auctor est, nonne si qua parte defuerit, felicitatem minuat, miseriam importet? Sed quamvis late
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ꝙ diuersarum gẽ¬
cium nores inter se atq
insuituta discordant. ut
quod apud alios laude.
apud alios supplicio dig¬
num iudicetur. Quo fit
ut si quem fame pre di¬
cacio delectat. huic in
plurimos populos no¬
men ꝓferre nullo modo
sonducat. Erit igitur
ꝑuagata inter suos glo¬
ria quisis contentus et
intra uniꝰ gentis ter¬
minos preclara illa fame
in mortalitas soartabi¬
tur. S ꝙͣ multos cla¬
rissimos suis temporibꝯ
uiros striptorum inops
deleuit obliuio. Qũaꝙͣ
quid ip̃a scripta profici¬
anb. que cum suis auc¬
toribus premit longi¬
or atq obscura uetus¬
tas.

Expanded text:
quod diuersarum gentium mores inter se atque instituta discordant, ut quod apud alios laude apud alios supplicio dignum iudicetur? Quo fit ut si quem famae praedicatio delectat huic in plurimos populos nomen proferre nullo modo conducat. Erit igitur peruagata inter suos gloria quisque contentus et intra unius gentis teminos praeclara illa famae immortalitas coartabitur. Sed quam multos clarissimos suis temporibus uiros scriptorum inops deleuit obliuio! Quamquam quid ipsa scripta proficiant, quae cum suis auctoribus premit longior atque obscura uetustas
Abbreviated transcription (Latin):
lingua moribus tociusq
uite racione distantes
ad quas tamr. diffitul¬
tate itinerũ. tum loquẽ¬
di diuersitate. tum com¬
ci insolencia non modo
fama hominum singulo¬
rum. set nec urbium᷑ i¬
quidem peruenire queat
Etate deniꝙ marcu tul¬
lii sicut ip̃e quodam loco
significat nondum tau¬
casum montem romane
rei publice fama. transen¬
dat. et erat tunc adulta
Parthis eciam ceteriss
iᵈ locorum gentibus for¬
midolosa. uides ne igr̃
ꝙͣ sit angusta ꝯ som pressa
gloria. ꝙͣ dilatare as
ꝓpagare laboratis. an
uir romani nominis tr̃a¬
sire fama nequit. roma¬
ni hominis gloria pro¬
gredietur.

Expanded text:
lingua, moribus, totius uitae ratione distantes, ad quas tum difficultate itinerum tum loquendi diuersitate tum commercii insolentia non modo fama hominum singulorum sed ne urbium quidem peruenire queat. Aetate denique Marci Tullii, sicut ipse quodam loco significat, nondum Caucasum montem Romanae rei publicae fama transcenderat, et erat tunc adulta Parthis etiam ceterisque id locorum gentibus formidolosa. Videsne igitur quam sit angusta, quam compressa gloria quam dilatare ac propagare laboratis? An ubi Romani nominis transire fama nequit, Romani hominis gloria progredietur?
Abbreviated transcription (Latin):
ni elicit effectũ. sune pudeire
ta. ut quod ab assignata
ordinis rõne decesserit.
hes licet inͣ aliui tamen
ordinem relabat᷑. Ne qͥd
ĩ regno ꝓuidẽcie liceat

Expanded text:
ni elicit effectum. Ordo ur, ut quod ab assignata ordinis ratione discesserit, hoc licet in alium, tamen in ordinem relabatur, ne quid in regno Providentiae liceat
Abbreviated transcription (Latin):
Eyfin. Neq enim fax ẽ
hom̃i cunctas diuini oꝑis
marhinas uel ingenio cõ¬
prehẽde uł explicare ser¬
mone hoc tamẽ ꝑspexisse
sufficiat. qd̾ naturarũ oĩ¬
um ꝓditor dus. idẽ ad bo¬
nũ dirigens cuncta dispo¬
nit. dumq ea que protu¬
lit in sui si militudinem
retinere festinat malũ oẽ
de rei publice sue terris
eliminat. Quo fit ut que
in terris habundare credũ¬
tur. si disponẽtẽ ꝓuidẽciã
spectes. nichil usquã mali
esse ppendas. Ez uideo
te iam dudũ ⁊ pondere
questionis oneratũ. et
or̃onis ꝓlixitate fatiga¬
tũ. aliquã carminis ex¬
pectare dulcedinẽ. Accipꝑ
igr̃ haustum quo refecto
firmior in ulteriora con¬
tendas.

Expanded text:
. Neque enim fas est homini cunctas diuinae operae machinas uel ingenio comprehendere uel explicare sermone. Hoc tantum perspexisse sufficiat quod naturarum omnium proditor deus idem ad bonum dirigens cuncta disponat, dumque ea quae protulit in sui similitudinem retinere festinat, malum omne de rei publicae suae terminis eliminet. Quo fit ut quae in terris abundare creduntur, si disponentem prouidentiam spectes, nihil usquam mali esse perpendas. Sed uideo te iam dudum et pondere quaestionis oneratum et rationis prolixitate fatigatum aliquam carminis exspectare dulcedinem; accipe igitur haustum quo refectus firmior in ulteriora contendas.
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Hͣinc iam fit illd̾
fatalis ordinis insigͣne
miraculũ tum a scienͣte
geritur ꝙ stupeant ig¬
nouantes. Nã ut pauca¬
que rõ ualet humana
de diuina ꝓfunditate ꝑs¬
tringam. de hoc qũe tu
iustissimũ et equi ẜuatis¬
simũ putas. omĩa scienti
ꝓuidencie diuersum uidẽ¬
.Et euictricẽ quidem
causam dus. uitã uero
cͣatoni placuisse. famili¬
aris noster lucanꝯ ãmo¬
nuit. Hic igr̃ quit quid
atra sꝑem iudeas geri rẽ¬
bus quidem rectus ordo ẽ
oppinioni u̾o tue ꝑuersa
confusio. Ez sit aliquis
ita bene moratus. ut de ẽoͣ
duunũ iudiciũ parit̾ hu¬
manũq consẽciat. s ẽ ani¬
mi uiribus infirmus. cui
si quid eueniat aduersi
cẽtiam ꝑ qua nõ potuit
retinere fortunã. Parcit
itaq sapiens dispensacio
ei quẽ de teriorẽ facere
possit aduersitas. ne tui
nõ cõueniat laborare pa¬
ciatur. Est alius cũctis
uitutibus absoltus.
santusq ac deo ꝓximus.
hunc confingi quibꝯlibt

Expanded text:
dat. Hic iam fit illud dat. Hic iam fit illud fatalis ordinis insigne miraculum, cum ab sciente geritur quod stupeant ignorantes. Nam ut paucaatio ualet humana, de diuina profunditate perstringam, de hoc quem tu iustissimum et aequi seruantissimum putas omnia scienti prouidentiae diuersum uidetur. Et uictricem quidem causam dis, uictam uero Catoni placuisse familiaris noster Lucanus ammonuit. Hic igitur quicquid citra spem uideas geri rebus quidem rectus ordo est, opinioni uero tuae peruersa confusio. Sed sit aliquis ita bene moratus ut de eo diuinum iudicium pariter humanumque consentiat, sed est animi uiribus infirmus, cui si quid eueniat aduersi centiam per quam non potuit retinere fortunam. Parcit itaque sapiens dispensatio ei quem deteriorem facere possit aduersitas, ne cui non con- uenit laborare patiatur. Est alius cunctis uirtutibus absolutus sanctusque ac deo proximus; hunc contingi quibuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
lis eciã tum optata tum
odiosa contingat. Num
igr̃ ea mentis ĩfstegrita¬
te homines degunt. ut
quos ꝓbos imꝓbos ue
censuerũt. eos quoq un
extimant. esse ncͣcͣe sit.
At qͣui in hoc hominum
iudicia dep ugnãt. ut qͥͦs
alii p̾mio. alii supplicio
dignos arbitrant᷑. Ez
concedamus. ut aliquis
possit bonos malos ue
discerñe. Nũ igr̃ pot̾it
intueri illã intimã tempe¬
riem uelut ĩ corporibus
dici solet aĩoꝵ. Num ẽ
dissimile ẽ miratulũ nes¬
cienti cur sanis corpori¬
quidẽ dulcia. illis uero
amara conueniant.i
quidã uero atribꝰ adiu¬
uantur. At hoc me disꝰ
qui sanatis ip̃iꝯ atq eg̾¬
tudinis modũ temꝑamẽ¬
tũq dignosat minĩe nii¬
uaflreo Quid uero ad
aĩorũ salus uidet᷑ eẽ ꝙͣ
ꝓbitas. Quid egritudo
ꝙͣ uicia. Quis autem
alius uł ẜuator bonoꝵ
uł maloꝵ depulsor. qͣm
rector ac medicator mẽ¬
cium deus. Qui tum
exaltata ꝓuidencia spe¬
conueniat agnoscit. ⁊ ꝙ
cõuenire nouit acomo¬

Expanded text:
lis etiam tum optata. tum odiosa. contingant? Num igitur ea mentis integritate homines degunt, ut, quos probos improbosve censuerunt, eos quoque, uti existimant, esse necesse sit. Atqui in hoc hominum iudicia, depugnant et, quos alii praemio, alii supplicio dignos arbitrantur. oed concedamus, ut aliquis possit bonos malosque discernere; num igitur poterit intueri illam intimam temperiem, velut in corporibus dici solet, animorum? Non enim dissimile est miraculum nescienti, cur sanis corporiquidem dulcia, illis vero amara conveniant, quidam vero acribus adiuvantur. At hoc medicus, qui sanitatis ipsius atque aegritudinis modum temperamentumque dinoscit, minime miratur. Quid veranimorum salus uidetur esse quam probitas, quid aegritudo quam uitia? Quis autem alius uel seruator bonorum uel malorum depulsor quam rector ac medicator mentium deus? Qui cum ex alta prouidentiae speconueniat agnoscit et quod conuenire nouit accommo
Abbreviated transcription (Latin):
sepe imꝓbis cer nãt. in
qua re illud et dispen¬
alicuiꝯ tam preces tãq¬
mportuna natura. ut eũ
inscelera pocius exatba¬
re possit rei familiaris ĩ¬
opia. huiꝯ morbo ꝓuidẽ¬
cia collate peccunie reme¬
dio medetur. hic fedatã
ꝓbris constiãm spectans
et se tum fortuna sua
comparans forsi tam ꝑ¬
cundus usus ẽ. sit t̾stis
ãmisio. Mutabit ig̃r
moresac dum fortunã
metuit ãmitt̾e nequicia
derelĩquit. Alios ĩ cladẽ
m̾ita p̾cipitauit indigne
aucta felicitas. Quibꝯ¬
dam ꝑmissũ est puniẽdi
ius ut exertu bonis et
malis eẽt causa supplicu
nullũ fedus est. ita ip̃i
inter se imꝓbi nequeũt
cõuenire. Quid m. Cũ
a semet ip̃is distpetibꝰ
quicũq discenciãt. faci¬
antqz sepe que cõgesẜint.
nõ fuisse gen̾anda de cer¬
nãt. ex quo sepe sũma
illa ꝓuidencia ꝓtulit in¬
signe miraculum ut ma¬
los mali. bonos facerẽt.
Nam dũ mmiqua sibi a
uident noxioꝵ odio fla¬

Expanded text:
saepe improbis cernant. In saepe improbis cernant. In qua re illud etiam dispenalicuius tam praeceps atqmportuna natura, ut eum in scelera potius exacerbare possit rei familiaris inopia: hujus morbo Providentia collatae pecuniae remedio medetur. Hic foedatam probris conscientiam spectans, et se cum fortuna sua comparans, forsitan pcundus usus est, sit tristis amissio. Mutabit igitur 25 mores, ac, dum fortunam metuit amittere, nequitiam derelinquit. 299 Alios in cladem meritam praecipitavit indigne acta felicitas. Quibusdam permissum puniendi jus, ut exercitii bonis, et malis esset causa supplicii. nullum foedus est, ita ipsi inter se improbi nequeunt conuenire. Quidni, cum a semet ipsis discerpentibus quisque dissentiat faciantque saepe, quae cum gesserint non fuisse gerenda decernant? Ex quo saepe summa illa prouidentia protulit insigne miraculum, ut malos mali bonos facerent. Nam dum iniqua sibi a entur, noxiorum odio fla
Abbreviated transcription (Latin):
iE cani. fit autẽ sepe uti
bonis sũma rer regenda
defferatur. ut ex uberãs
retundant᷑ imꝓbitas ali¬
is mista quedã ꝓ aĩorum
qualitate distͥbuit quos¬
dam remordet/ ne longa
felicitate. luxuriẽt. alios
duris agittari. ut u̾tutes
animi patĩe usu atii exer¬
citacione confirmẽt. Alui
pł equo metiũt qd̾ ferre
possũt. Alii plus equo des¬
piciunt qd̃ ferreñt non
possunt. Hos ĩ exꝑimen¬
tũ sui tristibus ducit.i
Nõ nulli uen̾andũ no¬
tis emerũt. Quidã ĩ ex¬
ceteris pretulerũt. q̃ ꝙͣ¬
in uictã malis eẽ uirtutẽ
q̃ꝙͣ recte atq disposite et
ex eoꝵ bono ͤ quibus aca¬
dere uidentur fiant nul¬
la dubitacio est. Nam
tristibus quidẽ nemo mi¬
rat᷑ ꝙ eos male meritos
existimãt. quoꝵ quidem
supplicia tum cetos asce¬
leribus deterent. tum¬
ipõs quibꝯ inuehuntur
emendant leta uero m̃g¬
nũ bonis argumẽtum
locũt᷑ quid de huiꝯ fe¬
licitate debeant iudi¬
care. ꝙͣ uera famulari

Expanded text:
 Fit autem saepe, uti bonis summa rerum regenda deferatur, ut exuberans retundatur improbitas. Aliis mixta quaedam pro animorum qualitate distribuit; quosdam remordet ne longa felicitate luxurient, alios duris 1 agitari ut uirtutes animi patientiae usu atque exercitatione confirment. Alii plus aequo metuunt quod ferre possunt, alii plus aequo despiciunt quod ferre non possunt; hos in experimentum sui tristibus ducit. Nonnulli uenerandum satis emerunt: quidam ceteris praetulerunt inuictam malis esse uirtutem. Quae quam recte atque disposite et ex eorum bono quibus accedere uidentur fiant, nulla dubitatio est. Nam tristibus quidem nemo miratur, quod eos male meritos omnes existimant. Quorum quidem supplicia tum ceteros ab sceleribus deterrent, tums quibus inuehuntur emendant; laeta uero magnum bonis argumentum loquuntur, quid de huiusmodi felicitate debeant iudicare quam famulari
Abbreviated transcription (Latin):
tenus paucuł. mãne no¬
men litteris. Ez ꝙ de¬
cora noui mus uocabula
Num stire sonsũptos
datur. iacetis ergo ꝓr

Expanded text:
tenuis pauculis Inane nomen litteris. Sed quod decora nouimus uocabula, Num scire consumptos datur? Iacetis ergo pr
Abbreviated transcription (Latin):
bonum quod eripi ullo
modo potest. quonia
precellit id qd̃ neque¬
at auferri manifestũ
est. quin ad beatitudi

Expanded text:
bonum quod eripi ullo modo potest, quoniam praecellit id quod nequeat auferri, manifestum est quin ad beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sale dicẽtes ꝙ sese in¬
tueri racio putet. Ꝙ aliũ
sensibłe uł ymaginabile ẽ
id uniu̾sale ẽẽ nõ posse.
ciũ nec qͥtꝙͣ eẽ sensibile
aut qm̃ sibi ͦ notũ fit płra
sensibꝰ ⁊ ymaginacõi esse
rbiecta. inanẽ concepcionẽ
ẽẽ rõnis. que ꝙ sensibile
sit ac singulare qͣi qd̃da
uniu̾sale considerat. ad hec
et ꝙ sensibłe ẽ ⁊ qͥd ymagi¬
nabile sit uniu̾sitatis rõne
conspic̾e. illa u̾o ad uniuer¬
Litatis cognicionẽ aspira¬
corporales figuras nõ pos¬
se exced̾e. de reꝵ uero dicat¬
cognicione firmiori pocius

Expanded text:
uniuersale dicentes quod sese inuniuersale dicentes quod sese intueri ratio putet? Quod enim sensibile uel imaginabile est, id uniuersum esse non posse; cium nec quidquam esse sensibile, aut quoniam sibi notum sit plura sensibus et imaginationi esse subiecta, inanem conceptionem esse rationis quae quod sensibile sit ac singulare quasi quiddam uniuersale consideret. Ad haecet quod sensibile et quod imaginabile sit in uniuersitatis ratione conspicere, illa uero ad uniuersitatis cognitionem adspiracorporales figuras non possit excedere, de rerum uero cognitione firmiori potius
Abbreviated transcription (Latin):
instrumenta sensuũ forĩse¬
cus obiecte qualitates aĩq
agentis uigorẽ passio cor¬
poris antecedat que passio
in se actũ mentis ꝓuocet
excitetq interĩ quiestẽtes
intrĩsecus formas. si ĩsen¬
mus nõ passione insignit᷑.¬
s ex sua ui subiecta cor poͦ¬
rͣi indicat passionẽ. ꝙͣto
magꝰ ea q̃ sũctis corporum
affeccionibꝰ absoluta sũt.
indisternẽoo nõ obiecta ex¬
trĩsecus secũt᷑ s ac ͭͣ sue
mẽtis expediuĩt. Hac igr̃
rõne mͣltiplices cognicoẽs
diuersis ac differẽtibꝰ ces¬
sere sb̾stãciis. Sensꝰ enĩ
solus cũctis aluis cognicõ¬
nibus destitutꝰ ĩmobilibꝯ
aĩantibꝰ cessit. Quales
sũt conche maris queq a
alia saxis herẽcia nutunt᷑.
imaginacio uero cessit mo¬
bilibus beluis. quib iam
ieẽ fugiendi appetendine
aliquis uidet᷑ affectus. Rõ
u̾o hũani tm̃ gen̾is ẽ. sicut
inflligẽtia sola diuini. Qͦ
fit ut ea noticia ceteris
prẽt. que suapte natura

Expanded text:
instrumenta sensuum forinsecus obiectae qualitates animique agentis uigorem passio corporis antecedat, quae in se actum mentis prouocet excitetque interim quiescentes intrinsecus formas, si in senmus non passione insignitex sua ui subiectam corpori iudicat passionem, quanto magis ea quae cunctis corporum affectionibus absoluta sunt, in discernendo non obiecta extrinsecus sequuntur, sed actum suae mentis expediunt? Hac itaque ratione multiplices cognitiones diuersis ac differentibus cessere substantiis. Sensus enim solus cunctis aliis cognitionibus destitutus immobilibus animantibus cessit quales sunt conchae maris quaeque alia saxis haerentia nutriuntur, imaginatio uero mobilibus beluis quibus iam inesse fugiendi appetendiue aliquis uidetur affectus, ratio uero humani tantum generis est sicut intellegentia sola diuini. Quo fit ut ea notitia ceteris praestet quae suapte natura
Abbreviated transcription (Latin):
ginãdi ⁊ senciendiq uis ĩ¬
est. Nõne rõnis pocius
causã ꝓbaremꝰ. simile est
ꝙ humana rõ diuinã intł¬
ligẽciã futura nisi ut ipa
cognoscit nõ putat mtueri
Nam ita disseris si qua
certos ac ncc̃arios hr̃e nõ
uideãt᷑ euentus. Ea certo
euẽtura p̾stiri nequeunt.
.Quã si et̃ ĩ his eẽ creda¬
mus nichił erit ꝙ ex ne¬
cessitate ꝓueniat. Si igr̃

Expanded text:
ique uis inest nonne rationis potius causam probaremus? Simile est quod humana ratio diuinam intellegentiam futura, nisi ut ipsa cognoscit, non putat intueri. Nam ita disseris: Si qua certos ac necessarios habere non uideantur euentus, ea certo euentura praesciri nequeunt. quam si etiam in his esse credamus, nihil erit quod non ex necessitate pro-ueni
Abbreviated transcription (Latin):
rales ordines ducit. ita
deus ꝓuidencia qd̃ singu¬
larit̾ stabilr̃q facienda
disponit. Fato uero ħ
ip̃a que disposuit multi¬
pliciterq ac temporalr̃
ãmĩstrat. Siue igitur
famulantibus quibusdã
ꝓuidẽcie diuinisq sp̃ibꝰ
fatum ex̾ceat᷑. seu anima
seu tota ĩ ẜuiente natura¬
. seu celestibus siderum
motibus. seu angelica
uir tute. seu demonũ ua¬
ria solençia. seu abus
horum seu om̃ibus. fata¬
ł series texit᷑. illud t̾te
manifestũ est ĩmobilem
simplicẽq gerendarum
posuit. mobilem nexũ
atq ordĩẽm temꝑalem

Expanded text:
rales ordines ducit, ita rales ordines ducit, ita deus prouidentia quidem singulariter stabiliterque facienda disponit, fato uero haec ipsa quae disposuit multipliciter ac temporaliter amministrat. Siue igitur famulantibus quibusdam prouidentiae diuinis spiritibus fatum exercetur seu anima seu tota inseruiente natura seu caelestibus siderum motibus seu angelica uirtute seu daemonum uaria sollertia seu aliquibus horum seu omnibus fatalis series texitur, illud certe manifestum est immobilem simplicemque gerendarum posuit mobilem nexum atque ordinem temporalem
Abbreviated transcription (Latin):
diuine mentis stabilita¬
te sortitur. hecͤ in sue
simplicitatis arce compo¬
sita multiplicẽ gerẽdis
modũ statuit. Qui mo¬
dus cũ in ip̃a diuine in¬
telligencie puritate cons¬
picitur. ꝓuidencia noĩatur
Cum uero ad ea q̃ mo¬
uet atq dĩsfonit refert᷑.
ribus appellatũ est. Que
diuersa esse facile lique¬
bit si quis utriusq uim
mente conspexerit. Nam
ꝓuidencia est ip̃a illa dĩna
racio in sũmo om̃ium pr̃i¬
cipe constituta. que cũcta
disponit. fatũ uero mnhe¬
rens rebus mobilibus dis¬
põ. ꝑ quã ꝓuidencia suis
queq nectit ordinibus
motũ lotis. forĩs ac tẽpo¬
ribus distributa. ut h̾
temporalis ordĩs explica¬
sio. in dĩne mẽtis ad una¬
ta ꝓspectu ꝓuidẽtia sit.
E adẽ u̾o adunacio difre¬
ta atq explicata tempori¬
bus. fatum uoͣcetur. Que
tñ pendet ex altero. ordo
nãq fatał ex ꝓuidẽcie si¬
plicitate ꝓcedit. Sĩc enĩ
artifex faciende rei forͣm
mente ꝑcipiens mouet¬

Expanded text:
diuinae mentis stabilitate sortitur. Haec in suae simplicitatis arce compositamultiplicem rebus regendis modum statuit. Qui modus cum in ipsa diuinae intellegentiae puritate conspicitur, prouidentia nominatur; cum uero ad ea quae mouet atque disponit refertur, ribus appellatum est. Quae diuersa esse facile liquebit, si quis utriusque uim mente conprovidentia. est ipsa illa divina ratio in summo omnium principe constituta. quae cuncta disponit. fatum vero inhaerens rebus mobilibus disper Quam providentia suis quaeque nectit ordinibus.motum locis, formis ac temporibus distributa,, ut haec tem- 25 poralis ordinis explicatio in divinae mentis adunata. prospectum providentia sit, eadem vero adunatio digesta atque explicata temporibus fatum vocetur. Quae tamen pendet ex altero; ordo namque fatalis ex providentiae simplicitate procedit. Sicut enim artifex faciendae rei formam mente
Abbreviated transcription (Latin):
specimen. elucet ingenu
Cum igr̃ precipua sit
mor talibus uite tura
retinende. ote si fua bo¬
na coͣgnossas felicem.
cui suppetunt eciam nc̃
que uita nemo dubitat
esse cariora. Quare
sicca iam latrimas
ad unum. omnis exosa
fortuna nec tibi nimiũ
ualida tempestas incu¬
buit. quando tenaces
presentis solamen nec
futuri spem temporis
abesse paçiantur. Et
hereant inquam p̾cor
illis namq manentibus
ut cumq res se habl¬
ant enatabimus.

Expanded text:
specimen elucet ingenii? Cum igitur praecipua sit mortalibus vitae cura retinendae, o te si tua bona cognoscas, felicem, cui suppetunt etiam nunc quae vita nemo dubitat esse cariora? Quare sicca jam lacrymas. ad unum omnes exosa fortuna, 120 nec tibi nimium valida tempestas incubuit, quando tenaces praesentis solamen, nec futuri spem temporis abesse patiantur. Et haereant, inquam, precor; illis namque manentibus, utrumque res se habeant, enatabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Hic quondam celo liber
aperto Suetus ĩ ete¬
reos ire meatꝯ cernebat
roser lumina solis uis¬
cebat gelide sidera lune

Expanded text:
Hic quondam caelo liber aperto suetus in aetherios ire meatus cernebat rosei lumina solis, uisebat gelidae sidera ic quondam caelo liber
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hec si ipis dignita¬
tibus ac potestatibus ĩ¬
esset aliquid naturalis
at ꝓpru boni numquã
pessimis ꝓuenirent. neq

Expanded text:
Ad haec, si ipsis dignitatibus ac potestatibus inesset aliquid naturalis ac proprii boni, numquam pessimis prouenirent. Neq