comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inpalatio diruendas bona se monisango
censuerunt consecranda. Quodq eris ex
eis redactum ẽ: ex eo enei factiorbes positi ĩ
sacello sangus adũsus edem quirini. De se¬
natu priuernate ita decretum. ut qui sena-¬
tor priuerni post defectionem ab romanis
mansiss tͣnscyb̃im lege eadem qua uelit̃¬
ni habitaret. his ita decretis usq ad trium¬
phum plaucii. silentium de priuernatib
fuit. Post triumphum cõs. necato uitru¬
bio sotiisq eins noxe apud satiatos iam
supplitiis nocentium tutam mentionem
depriuernatib ratus. qm̃ auctores defec¬
noxia multitudĩe fieri: Equidem ⁊ si meȩ
partes ⁊ querende magis sententiȩ qmͣ dan¬
de sunt. tam̃cum uideam priuernates uici¬
nos samnitib eẽ. Unde nunc nob̃ incertissi¬
ma pax ẽ: quamminimum irarum int̃ nos
illosq relinqui uelim. Cumip̃a ꝑse res ancepᷤ
ẽẽt. ꝓut cuiusq ingenium erat atrotiꝰ mitiꝰ ue

Expanded text:
in Palatio, diruendas, bona Semoni Sango in Palatio, diruendas, bona Semoni Sango censuerunt consecranda. quodque aeris ex eis redactum est, ex eo aenei orbes facti positi in sacello Sangus aduersus aedem Quirini. de senatu Priuernate ita decretum, ut qui senator Priuerni post defectionem ab Romanis mansisset trans Tiberim lege eadem qua Ueliterni habitaret. his ita decretis usque ad triumphum Plauti silentium de Priuernatibus fuit; post triumphum consul necato Uitruuio sociisque eius noxae apud satiatos iam suppliciis nocentium tutam mentionem de Priuernatibus ratus, 'quoniam auctores defecnoxia multitudine fieri? equidem, etsi meae partes exquirendae magis sententiae quam dandae sunt, tamen, cum uideam Priuernates uicinos Samnitibus esse, unde nunc nobis incertissima pax est, quam minimum irarum inter nos illosque relinqui uelim'. cum ipsa per se res anceps esset, prout cuiusque ingenium erat atrocius mitiusue
Abbreviated transcription (Latin):
mertinus cui gallicum bellum eueñat scͥb̃e
exercitum. sine ulla uacationis uenia. quin
opificum qͦ uulgꝰ. ⁊ sellularii minime mili¬
tiȩ. ydoneum genus ȩxciti dicuntur. Ueiosq
ingens exercitus contractus. ut iñ oburam
gallis iretur. Longius discedi ne alio itinere
hostis falleret adurbem incedens ñ placuit.
Paucos deinde post dies satis explorata tem¬
poriseius quiete a gallis. priuernum omnis
conu̾sa uis. Dupplex inde fama ẽ. Alii uicap¬
tamurbem uitrubiumq uiuum in potesta¬
te uenisse. alii priusquam ultima adhib̃et᷑
uis ip̃m se indeditionem cõs. caduceum
p̃ferentis p̃misse auctores sunt. uitrubiũq
ab sius traditum. Senatus de uitrubio pri-¬
ũnatibꝰq consultus. consulem plautium di¬
rutis priuerni muris. p̃sidioq ualido inpo¬
sito ad triumphum accersit. Uitrubiũ in
carcerem adseruari iussit. quo ad cõs. redis¬
s. cum uerbatum necari. Edes eiꝰ que ẽẽnt

Expanded text:
mercinus, cui Gallicum bellum euenerat, scribere mercinus, cui Gallicum bellum euenerat, scribere exercitum sine ulla uacationis uenia; quin opificum quoque uolgus et sellularii, minime militiae idoneum genus, exciti dicuntur; Ueiosque ingens exercitus contractus, ut inde obuiam Gallis iretur; longius discedi, ne alio itinere hostis falleret ad urbem incedens, non placuit. paucos deinde post dies satis explorata temporis eius quiete a Gallis Priuernum omnis conuersa uis. duplex inde fama est: alii ui captam urbem Uitruuiumque uiuum in potestatem uenisse: alii priusquam ultima adhiberetur uis, ipsos se in deditionem consuli caduceum praeferentes permisisse auctores sunt Uitruuiumque ab suis traditum. senatus de Uitruuio Priuernatibusque consultus consulem Plautium dirutis Priuerni muris praesidioque ualido imposito ad triumphum accersit: Uitruuium in carcere adseruari iussit quoad consul redisset, tum uerberatum necari: aedes eius, quae essent
Abbreviated transcription (Latin):
res defecerint. fundis pacem ẽẽ.⁊ animos ro¬
manos ⁊ gratam memoriam accepte cuui-¬
tatis. Orare se cõss. ut bellum ab innoxio
ppło abstineat. Agros urbem. corpora ip̃oꝵ
cõns. luterisq romam missis in offitio fun-¬
danos eẽ ad priuernum flexit it̾. Priꝰ aĩaduer¬
sum ineos qui capita coniurationis fuerãt.
iunctos romam missos. eamq deditionẽ
ab senatu ñ acceptam. qd̃ egentium atq
humilium pena defungiuelle. fundanũ
ppłm censuerint. Priuernum duob con¬
sularib exercitib cum obsicdentur. alter
cõs comitioꝵ causa romam reuocatꝰ. sar¬
ceres eo anno iclcirco pͥmum statuti ñ dũ
ꝑfunctos cura priuernatis belli. tumultꝰ
gallici fama atrox inuasit. haud ferme
unqͣm neglecta patrib. Extimplo gͥ cõss.
noui .i. emilius. mamertinꝰ. ig. plautiꝰ eo
ipso dic. kł. quintilibꝰ quomagistrat me¬
runt comparare inter se ꝓuintias iussi ⁊ ma-¬

Expanded text:
res defecerint: Fundis pacem esse et animos Rores defecerint: Fundis pacem esse et animos Romanos et gratam memoriam acceptae ciuitatis. orare se consulem ut bellum ab innoxio populo abstineat; agros, urbem, corpora ipsoruconsul litterisque Romam missis in officio Fundanos esse ad Priuernum flexit iter. prius animaduersum in eos qui capita coniurationis fuerant uinctos Romam missos eamque deditionem ab senatu non acceptam, quod egentium atque humilium poena defungi uelle Fundanum populum censuerint. Priuernum duobus consularibus exercitibus cum obsideretur, alter consul comitiorum causa Romam reuocatus. carceres eo anno in circo primum statuti. nondum perfunctos cura Priuernatis belli tumultus Gallici fama atrox inuasit, haud ferme unquam neglecta patribus. extemplo igitur consules noui, L. Aemilius Mamercinus et C. Plautius , ipso die, Kalendis Quinctilibus, quo magistratum inierunt, comparare inter se prouincias iussi, Ma
Abbreviated transcription (Latin):
tante milite sine consilio. sine audatia de¬
pugnat. ut ⁊ leui mom̃to nec ambigue est
uictus. ita breuitate ipsa loci. faciliq re-¬
ceptuin tam ꝓpinqua castra haud egre
militem multa cede ẽ. tutatus. Nec fere
quisqmͣ in ip̃o certamine pauci in turba¬
fuge etreme cum in castraruerent esi pa¬
misq tenebris priuernum inpetitum ag-¬
mine trepido. ut muris potius qm uallo se¬
se tutarentur. Apriũno plautius alt̾ con-¬
sul ꝑuastatispassimagris. p̃daq abacta ĩ
agrum fundanum er̃citum inducit. Ingre¬
diente fines. senatus fundanoꝵ occurrit.
Negant se ꝓ uitrubio. sectamq eius secutis
p̃catum uenisse. s ꝓfundano ppło quemeit᷑
culpam belli eẽ ipsum uitrubrium iudicas¬
se. cum receptatulum fuge priũnum habue-¬
rit: ñ patriam fundanos. Priuerni gͥ hostes
ppłi.R. querendos ꝑsequendosq eẽ. qui sut
a fundanis ac romanis ut᷑q patriȩ ĩ memo-¬

Expanded text:
tante milite, sine consilio, sine audacia detante milite, sine consilio, sine audacia depugnat. ut et leui momento nec ambigue est uictus, ita breuitate ipsa loci facilique receptu in tam propinqua castra haud aegre militem a multa caede est tutatus; nec fere quisquam in ipso certamine, pauci in turbafugae extremae, cum in castra ruerent, caesi; primisque tenebris Priuernum inde petitum agmine trepido, ut muris potius quam uallo sese tutarentur. a Priuerno Plautius alter consul peruastatis passim agris praedaque abacta in agrum Fundanum exercitum inducit. ingredienti fines senatus Fundanorum occurrit; negant se pro Uitruuio sectamque eius secutis precatum uenisse sed pro Fundano populo; quem extra culpam belli esse ipsum Uitruuium iudicasse, cum receptaculum fugae Priuernum habuerit non patriam Fundanos. Priuerni igitur hostes populi Romani quaerendos persequendosque esse, qui simul a Fundanis ac Romanis utriusque patriae immemo
Abbreviated transcription (Latin):
romam uenerunt orantesut in fidem reciꝑe¬
ntur. Sia samnitium armis defensieẽnt se
ros. Missi tum ab senatu legati. denuntiatũq
samnitib. ut eoꝵ populoꝵ finib uim absti¬
nerent. Ualuitq ea legatio. Non tam quia
pacemuolebant samnites. quam quia non¬
dumꝑatierant ad bellum. Eodem anno pri-¬
uernas bellum initum. cuius sotii fundani
dux etiam fuit fundanus. uitrubius baccꝰ.
uir ñ domi solum. s etiam romȩ clarꝰ. Edes
fuere in palatio euis. quȩ uacci prata diru¬
to edifitio publicatoq solo appellata. Adũ¬
sus hunc uastantem effuse setinum. norba¬
numq ⁊ coranum agrum .i. papiriꝰ ꝓfectꝰ
haud procul castris eius consedit. Uitrubio
nec ut uallo se teneret adũsus ualidiorem
hostem sana constare mens. nec ut longiꝰ
a castris dimicare animꝰ subpet̾e. Uix tota
extra portam castroꝵ explicata acie fugã
magis retro qm prelium aut hostem spec-¬

Expanded text:
Romam uenerunt, orantes ut in fidem recipereRomam uenerunt, orantes ut in fidem reciperentur: si a Samnitium armis defensi essent, se ros. missi tum ab senatu legati denuntiatumque Samnitibus, ut eorum populorum finibus uim abstinerent; ualuitque ea legatio, non tam quia pacem uolebant Samnites quam quia nondum parati erant ad bellum. eodem anno Priuernas bellum initum, cuius socii Fundani, dux etiam fuit Fundanus, Uitruuius Uaccus, uir non domi solum sed etiam Romae clarus; aedes fuere in Palatio eius, qua Uacci prata diruto aedificio publicatoque solo appellata. aduersus hunc uastantem effuse Setinum Norbanumque et Coranum agrum L. Papirius profectus haud procul castris eius consedit. Uitruuio nec ut uallo se teneret aduersus ualidiorem hostem sana constare mens, nec ut longius a castris dimicaret animus suppetere; uix tota extra portam castrorum explicata acie, fugam magis retro quam proelium aut hostem spec
Abbreviated transcription (Latin):
eis cornelia sergia ac patricie utraq gentis
cum ea medicam̃ta salubria eẽ contendẽnt.
ab confutante indice bibere iusse. ut se falsũ
com̃tam arguerent spatio ad colloquendũ
sumpto cum summoto ppło in conspectum om-¬
nium rem ad ceteras retulissent. haud abnu-¬
matronarum indicauerunt. Ex quib ad
diem romȩ quesitum ẽ. ꝓdigii ea res locoha-¬
bita. Captisq magis m̃tib qmͣ cum sceleratiᷤᷤ
simił uisa. Itaq memoria ex annalib repe-¬
tita in secessionib quondam plebis clauũ
ab ditatore fixum alienatasq cdiscordia m̃¬
tes hominum eopiaculo compotes sui fecisse.
Dictatorem claui figendi causa creari placu¬
it. Creatus cñ. quintilius magistr̃ equitum
.m. ualerium dixit. Qui fixo clauo magistra¬
tu se abdicauert̃. Iñ creati cõss .l. papirius
crassꝰ. it̃m .l. plautiꝰ uenox. Cuius princi-¬
pio anni legati exuolscis fabraterni ⁊ lucani

Expanded text:
eis, Cornelia ac Sergia, patriciae utraque gentis, eis, Cornelia ac Sergia, patriciae utraque gentis, cum ea medicamenta salubria esse contenderent, ab confutante indice bibere iussae ut se falsum commentam arguerent, spatio ad conloquendum sumpto, cum submoto populo in conspectu omnium rem ad ceteras rettulissent, haud abnumatronarum indicauerunt; ex quibus addiem Romae quaesitum est. prodigii ea res loco habita captisque magis mentibus quam consceleratis similis uisa; itaque memoria ex annalibus repetita in secessionibus quondam plebis clauum ab dictatore fixum alienatasque discordia mentes hominum eo piaculo compotes sui fecisse, dictatorem claui figendi causa creari placuit. creatus Cn. Quinctilius magistrum equitum L. Ualerium dixit, qui fixo clauo magistratu se abdicauerunt. creati consules L. Papirius Crassus iterum L. Plautius Uenox ; cuius principio anni legati ex Uolscis Fabraterni et Lucani
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ cõs. inuenio: ceterum in eo parui refert
quid ueri sit. illudꝑuelim nec omnes auctores
sunt ꝓditum falso eẽ. uenenis absumptũ. qͦꝵ
mors infam̃ annum pestilentia fecerit. sic̃ pro¬
ditur. tam̃ resnecui auctorum fidem abroga¬
uerim. exponenda ẽ. Cumpͥmores ciuitatis
similib morbis eodemq ferme om̃s euentu
morerentur. ancilla quedam ad .q. fabium
maximum edilem curulem indicaturã se
causam publice pestis ꝓfessa ẽ. si ab eo fides
sibi data eẽt. haud futurum noxe inditium.
fabius confestim rem ad cõss. consules ad sena¬
tum referunt. consensuq ordinis fides indici
data. Tum patefactum muliebri fraude ci-¬
uitatem p̃mi. matronasq ea uenena coq̃re.
⁊ si sequi extimplo uelint: manifesto dep̃hen-¬
diposse. Secuti indicem ⁊ coquentis quasdam
medicam̃ta:⁊ recondita alia iNuenerunt. Qͥb
inforum delatis.⁊ ad .xx. matronis apud qͦs
deprehensa erant ꝑ uiatorem accitis. due ex

Expanded text:
consulis inuenio; ceterum in eo parui refert consulis inuenio; ceterum in eo parui refert quid ueri sit—. illud peruelim—nec omnes auctores sunt—proditum falso esse uenenis absumptos quorum mors infamem annum pestilentia fecerit; sicut proditur tamen res, ne cui auctorum fidem abrogauerim, exponenda est. cum primores ciuitatis similibus morbis eodemque ferme omnes euentu morerentur, ancilla quaedam ad Q. Fabium Maximum aedilem curulem indicaturam se causam publicae pestis professa est, si ab eo fides sibi data esset haud futurum noxae indicium. Fabius confestim rem ad consules, consules ad senatum referunt consensusque ordinis fides indici data. tum patefactum muliebri fraude ciuitatem premi matronasque ea uenena coquere et, si sequi extemplo uelint, manifesto deprehendi posse. secuti indicem et coquentes quasdam medicamenta et recondita alia inuenerunt; quibus in forum delatis et ad uiginti matronis, apud quas deprehensa erant, per uiatorem accitis duae ex
Abbreviated transcription (Latin):
ũsus funitima bella haberetur. exploratores
missi attulerunt quieta omnia apud gallo ᷤᷤ¬
eẽ. Samnium qͦ iam alt̾m annum turbari.
nouis consiliis suspectum erat. Eo exagro si¬
dicino exercitus romanus ñ deductus. seter̃
samnites bellum alexandri epyrensis in lu¬
canos traxit. qui duoppłi aduersus regem
escensione apesto facientem signis collauda-¬
tis pugnauerunt. Eo certamine suꝑior alex¬
ander. incertum qua fide culturus siꝑdemn
cetera ꝓcessissent: pacemcum romanis fecit.
Eodem anno census actus nouiq cuies censi.
Trib ꝓpter eos addita emitia ⁊ scaptia. sen¬
sores addiderunt. q .p. phylo. sp̃. postumiꝰ
romani fc̃i. Accerram lege. ab .l. papirio. p̾¬
tore lata. qͣ ciuitas sine suffragio data. ħ
eo anno domi militieq gesta. fẽdus inseqñs
annꝰ seuintemꝑie cęli. seu humana fraude
fuit . m. claudio marcello.t. ualerio. cõss.
flaccum putitumq uariȩ mannalib cog¬

Expanded text:
uersus finitima bella haberetur, exploratores uersus finitima bella haberetur, exploratores missi attulerunt quieta omnia apud Gallos esse. Samnium quoque iam alterum annum turbari nouis consiliis suspectum erat; eo ex agro Sidicino exercitus Romanus non deductus. ceterum Samnites bellum Alexandri Epirensis in Lucanos traxit; qui duo populi aduersus regem escensionem a Paesto facientem signis conlatis pugnauerunt. eo certamine superior Alexander—incertum qua fide culturus, si perinde cetera processissent—pacem cum Romanis fecit. eodem anno census actus nouique ciues censi. tribus propter eos additae Maecia et Scaptia; censores addiderunt Q. Publilius Philo Sp. Postumius . Romani facti Acerrani lege ab L. Papirio praetore lata, qua ciuitas sine suffragio data. haec eo anno domi militiaeque gesta. foedus insequens annus seu intemperie caeli seu humana fraude fuit, M. Claudio Marcello C. Ualerio consulibus.— Flaccum Potitumque uarie in annalibus cog
Abbreviated transcription (Latin):
.i. fabiũ. Nomi dem̃ cõss. a uet̾ib exercitu
accepto. ing̃ssi hostium fines ppłando usq
admenia atq urbem ꝑuenerunt. Ibi quia
ingenti exercitu comꝑato sidicini ⁊ ip̃i ꝓ extrema
spe dimicaturi enixe uidebantur. ⁊ samniũ
fama erat conciri adbellum. Dictator ab cõss.
ex auctoritate senatus dictus .p. cornelius ruffi¬
nus. mag̃. equitum .m. antoniꝰ religio deinde
ancessit uitio eos creatos. magistratuq se ab¬
dicauerunt. Et quia pestilentia insecuta est.
uelut oĩb eo uitio contactis auspitiis resadint̃¬
regnum rediit. ab int̾regno inito ꝑ quintum
demum int̾regem. in. ualerium coruũ. crea¬
ti cõss. cornelius. it̾m. ⁊ cñ. domitiꝰ tranquilł
reb fama gallici belli ꝓ tumultu ualuit ut
dictatorem dici placeret. Dictus im. papiriꝰ
crassus. ⁊ magister equitum publiꝰ. ualeriꝰ pu-¬
blicola. Aquib cum delectus intentiꝰ qͣm ad¬

Expanded text:
M. Fabium . noui deinde consules a ueteribus exercitu M. Fabium . noui deinde consules a ueteribus exercitu accepto ingressi hostium fines populando usque ad moenia atque urbem peruenerunt. ibi quia ingenti exercitu comparato Sidicini et ipsi pro extrema spe dimicaturi enixe uidebantur et Samnium fama erat conciri ad bellum, dictator ab consulibus ex auctoritate senatus dictus P. Cornelius Rufinus , magister equitum M. Antonius . religio deinde incessit uitio eos creatos magistratuque se abdicauerunt; et quia pestilentia insecuta est, uelut omnibus eo uitio contactis auspiciis res ad interregnum rediit. ab interregno inito per quintum demum interregem, M. Ualerium Coruum , creati consules A. Cornelius iterum et Cn. Domitius . tranquillis rebus fama Gallici belli pro tumultu ualuit ut dictatorem dici placeret; dictus M. Papirius Crassus et magister equitum P. Ualerius Publicola . a quibus cum dilectus intentius quam ad
Abbreviated transcription (Latin):
oportunitas preuertet. Namq m. fabius. cap¬
tuius romanus. cum ꝑ negligentiam custodũ
festo die uinculis ruptis ꝑ murum int̾ oꝑa ro-¬
manorum religata adpinnam muri reste sus¬
pensus manib se demisiss ꝑpulit imꝑatorẽ
ut uino epulisq sopitos hostes ad grederetur.
Nec maiore certamine capticumurbe ausones
sunt. quam acie fusierant. Preda capta ingens
ẽ. p̃sidioq inposito calib reducte romam legi-
exꝑsgłiȩ esset: uissi ambo cõss. adũsus sidicinoᷤᷤ
tiorum habendorum cã dixerunt . l. emiliũ
mamertinum. Is magistrum equitum.q. pu-¬
blium phylonem dixit. Dictatore comitia ha-¬
bente cõs. creati sunt .t. ueturiꝰ. sp̃. postumiꝰ
Et̃ sibelli parscum sidicinis restabat: tñ ut be¬
nefitio p̾uenirent desicł̃ium plebis. de colonia
deducenda cales retulerunt. fãctoq.s .c. ut
.iii. uiros coloniȩ deducende agroq diuidũ¬
do creauerunt. Cesonem dullium .t. qͥntiũ.

Expanded text:
opportunitas praeuertit. namque M. Fabius , capopportunitas praeuertit. namque M. Fabius , captiuus Romanus, cum per neglegentiam custodum festo die uinculis ruptis per murum inter opera Romanorum, religata ad pinnam muri reste suspensus, manibus se demisisset, perpulit imperatorem ut uino epulisque sopitos hostes adgrederetur; nec maiore certamine capti cum urbe Ausones sunt quam acie fusi erant. praeda capta ingens est praesidioque imposito Calibus reductae Romam legionexpers gloriae esset, iussi ambo consules aduersus Sidicinos tiorum habendorum causa dixerunt L. Aemilium Mamercinum ; is magistrum equitum Q. Publilium Philonem dixit. dictatore comitia habente consules creati sunt T. Ueturius Sp. Postumius . <ei> etsi belli pars cum Sidicinis restabat, tamen, ut beneficio praeuenirent desiderium plebis, de colonia deducenda Cales rettulerunt; factoque senatus ctres uiros coloniae deducendae agroque diuidundo creauerunt K. Duillium T. Quinctium
Abbreviated transcription (Latin):
omissa eius belli cura patrib quia tociens iam
sidicini aut ip̃i mouerant bellum: aut mo¬
uentib auxilium tulerant. aut cã armorũ
fuerant. Itaq omni ope adnisi sunt. ut max¬
imum ea tempestate imꝑatorem . in. ualeriũ
coruũ. cõs. quartom facerent. Collega addli¬
tuscoruo.i: attiliꝰ. regulꝰ. Et ne forte casu er¬
raretur. petitum ab consulib ut extra sortẽ
corui ea ꝓuntia eẽt. Is ex̾citu uictore: a suꝑio¬
tib cõns. atepto adealesunde bellumortum
erat ꝓfectus. cum hostes absuꝑioris etiam certa-¬
minis memoria pauido clamore atq impetu pͥ¬
mo fudiss. meniaipsa oppugnare ẽ. adgressus: ⁊
militum quidem ẽrat is ardor. ut iamiñ cũ scał
succedere admurosuellent. euasurosq conten¬
dent. Coruus quia id arduum factum erat. labo-¬
re militum potiusqmꝑiculo ꝑagere inceptum
uoluit. ltaq aggerem ⁊ uineasegit. turresq
muro admouit. quarum usum forte oblata

Expanded text:
omissa eius belli cura patribus, quia totiens iam omissa eius belli cura patribus, quia totiens iam Sidicini aut ipsi mouerant bellum aut mouentibus auxilium tulerant aut causa armorum fuerant. itaque omni ope adnisi sunt, ut maximum ea tempestate imperatorem M. Ualerium Coruum consulem quartum facerent; collega additus Coruo M. Atilius Regulus ; et ne forte casu erraretur, petitum ab consulibus ut extra sortem Corui ea prouincia esset. exercitu uictore a superlibus accepto ad Cales, unde bellum ortum erat, profectus, cum hostes ab superioris etiam certaminis memoria pauidos clamore atque impetu primo fudisset, moenia ipsa oppugnare est adgressus. et militum quidem is erat ardor ut iam inde cum scalis succedere ad muros uellent euasurosque contenderent; Coruus, quia id arduum factu erat, labore militum potius quam periculo peragere inceptum uoluit. itaque aggerem et uineas egit turresque muro admouit, quarum usum forte oblata
Abbreviated transcription (Latin):
gistratu abdicarunt. Eo annomin̾tia uesta-¬
lis suspecta pͥmo ꝓpt̾ mundiorem iusto cultõ
insimulata deinde apud pontifices ab indi¬
ce seruo cum decreto eorum iussa ẽẽt sacris ab¬
stiñe. familiamq inpotestate hr̃e. facto uidi¬
tio uiua sub t̾ram ad portam collinam dextra
ua stratam de fossascelerato campo credo ab
incestuid ei loco nom̃ factum. Eodem anno ..
publiꝰ phylo. pr̃..Orimus de plebe adũsan¬
te sulpitio coñs. quinegabat rationem eius se
habiturum ẽ. factus. Senatu cum in summis
imꝑiis id non obtinuiss minus p̃tura inten¬
dente. Insequens annus .l. papyrio. crasso. ceso¬
ne diullio. coñs. auso num magisnono quã
magno bello fuit insignis. Cagens cales urbẽ
incolebat. sidicinis finitimis arma conuinxe¬
rat. unoq presio haud sane memorabili duoꝵ
pploꝵ ex̃citus fusus ꝓpiquitate urbium ⁊ ad fu¬
gam ꝓnior ⁊ in fuga ipsatutior fuit. Nec tam̃

Expanded text:
gistratu abdicarunt. eo anno Minucia Uestagistratu abdicarunt. eo anno Minucia Uestalis, suspecta primo propter mundiorem iusto cultum, insimulata deinde apud pontifices ab indice seruo, cum decreto eorum iussa esset sacris abstinere familiamque in potestate habere, facto iudicio uiua sub terram ad portam Collinam dextra uiam stratam defossa Scelerato campo; credo ab incesto id ei loco nomen factum. eodem anno Q. Publilius Philo praetor primum de plebe aduersante Sulpicio consule, qui negabat rationem eius se habiturum, est factus senatu, cum in summis imperiis id non obtinuisset, minus in praetura tendente. insequens annus, L. Papirio Crasso K. Duillio consulibus, Ausonum magis nouo quam magno bello fuit insignis. ea gens Cales urbem incolebat; Sidicinis finitimis arma coniunxerat; unoque proelio haud sane memorabili duorum populorum exercitus fusus, propinquitate urbium et ad fugam pronior et in fuga ipsa tutior fuit. nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
suggestum inforo exstructum adornari pla-¬
cuit. rostraq id templum appellatum sc. sul
magis romane qͣm benefitiis partagr̃a bo¬
na pace obtineret:. inter sidicinos aurũcosq
bellum ortum. Aurunci a .t. manlio coñs. ĩ
deditionem accepti. Nicħ dem̃ mouerant. Cõ
petendi auxilii abromanis causa iustior fu-¬
it. S pꝰ quam coñs. ab urbe usserat enĩ senatꝰ
defendendi auruncos ex̃citum edũc̃ent. fama
adfertur auruncos metu oppidum deseruisse.
ꝓfugosq cum conugib ac lib̃is suessam cõ-¬
munisse q̃ nunc aurunca appellata menia
antiqͣ corum urbemq ab sidicinis deletam
Obea infensus consulib senatus quoꝵ cuncta¬
tione ꝓditi sotii eẽnt: dictatorem dici uissit.
dictꝰ.s. laudi regilensiꝰmagr̃m equitum .c. clay¬
dium hortatorem dixit. Religio inde miecta de
dictatore. Icum augures uitio creatum uideri
dixissent. dictator magisterq equitum se ma¬

Expanded text:
suggestum in foro exstructum adornari plasuggestum in foro exstructum adornari placuit, Rostraque id templum appellatum. C. Sulpmagis Romanae quam beneficiis parta gratia bona pace obtineret, inter Sidicinos Auruncosque bellum ortum. Aurunci, T. Manlio consule in deditionem accepti, nihil deinde mouerant; eo petendi auxilii ab Romanis causa iustior fuit. sed priusquam consules ab urbe—iusserat enim senatus defendi Auruncos—exercitum educerent, fama adfertur Auruncos metu oppidum deseruisse profugosque cum coniugibus ac liberis Suessam communisse, quae nunc Aurunca appellatur, moenia antiqua eorum urbemque ab Sidicinis deletam. ob ea infensus consulibus senatus, quorum cunctatione proditi socii essent, dictatorem dici iussit. dictus C. Claudius Inregillensis magistrum equitum C. Claudium Hortatorem dixit. religio inde iniecta de dictatore et, cum augures uitio creatum uideri dixissent, dictator magisterque equitum se ma
Abbreviated transcription (Latin):
captum hr̃et. In agrum senatorum coloni mis¬
si. Quib ascͥptis: speciem antique frequentiȩ
uelitre receꝑunt. Iantium noua colonia mis¬
sa cumeo ut antiatib ꝑmitteretur. sr⁊ ip̃i as¬
cribi coloniuellent. Nauesinde longe abacte
int̾dictumq mari. Antiatippłõ ẽ. ciuitas data.
liburtes prenestiniq agro multati. neq ob
recens tantum rebellionis cõmune cum aliis
latiniscrim̃. s quod tedio imꝑii romani cum
gallis gente efferata arma quondam consoti-¬
assent. Cet̾is latinisppłis conubia cõmertiaq ⁊
consilia int̾ se ademerunt. Campanis equitũ
honoris causa quia cũ latinis rebellare noluis¬
sent: fundanisq ⁊ formianis quod ꝑfines eoꝵ
tuta pacataq semꝑfuiss uia: cuutas sine suf¬
fragio data. Cum anoᷤ suessulanosq eiusdem
uiris conditionisq cuiꝰ capuam eẽ. placuit.
Naues antiatium partim innaualia romȩ
subducte. partimincensȩ. Rostrisq earum.

Expanded text:
captum haberet. in agrum senatorum coloni miscaptum haberet. in agrum senatorum coloni missi, quibus adscriptis speciem antiquae frequentiae Uelitrae receperunt. et Antium noua colonia missa, cum eo ut Antiatibus permitteretur, si et ipsi adscribi coloni uellent; naues inde longae abactae interdictumque mari Antiati populo est et ciuitas data. Tiburtes Praenestinique agro multati neque ob recens tantum rebellionis commune cum aliis Latinis crimen sed quod taedio imperii Romani cum Gallis, gente efferata, arma quondam consociassent. ceteris Latinis populis conubia commerciaque et concilia inter se ademerunt. Campanis equitum honoris causa, quia cum Latinis rebellare noluissent, Fundanisque et Formianis, quod per fines eorum tuta pacataque semper fuisset uia, ciuitas sine suffragio data. Cumanos Suessulanosque eiusdem iuris condicionisque cuius Capuam esse placuit. naues Antiatium partim in naualia Romae subductae, partim incensae, rostrisque earum
Abbreviated transcription (Latin):
de eis curam quam pͥmum absolui. ⁊ illoꝵ aui-¬
mos dum expectatione stupent. seupena seu
benefitio preoccupari oportet. Nr̃m fuit effi¬
cere ut omnium rerum e uob̃ adconsulendũ
potestas ẽẽt. ur̃m ẽ. decernere. qd̾ optimũ uob̃
reiq publice sit. Principes senatus relationẽ
consulis de summa rerum laudare S cum
lis decretumq. lanuiunis ciuitas data. sacra¬
q sua reddita cum eo. ut edes lucusq sospite
uinonis cõmunis lanuuinis municipib cũ
iure quo lanuiuni inciuitatem accepti. Tus¬
culanis seruata ciuitas qmͣ habebant. crim̃q
rebellionis a publica fraude. in paucos aucto¬
res uersum. Inuelit̾nos uet̾es ciuies .r. quod to¬
ciens rebellassent grauit seuitum. ⁊ muti de¬
iecti ⁊ senatus inde ab ductus iussiq transty¬
berimn habitare ut euisquicis cy bm dephen¬
sus ẽẽt usq ad mille passus. clarigatio eẽt. nͦ
priqm ere ꝑsoluto is quicepiss. extra uincła

Expanded text:
de eis curam quam primum absolui et illorum anide eis curam quam primum absolui et illorum animos, dum exspectatione stupent, seu poena seu beneficio praeoccupari oportet. nostrum fuit efficere ut omnium rerum uobis ad consulendum potestas esset; uestrum est decernere quod optimum uobis reique publicae sit.' principes senatus relationem consulis de summa rerum laudare sed, cum lis decretumque. Lanuuinis ciuitas data sacraque sua reddita, cum eo ut aedes lucusque Sospitae Iunonis communis Lanuuinis municipibus cumani eodem iure quo Lanuuini in ciuitatem accepti. Tusculanis seruata ciuitas quam habebant crimenque rebellionis a publica fraude in paucos auctores uersum. in Ueliternos, ueteres ciues Romanos, quod totiens rebellassent, grauiter saeuitum: et muri deiecti et senatus inde abductus iussique trans Tiberim habitare, ut eius qui cis Tiberim deprehensus esset usque ad mille pondo assium clarigatio esset nec priusquam aere persoluto is qui cepisset extra uincula
Abbreviated transcription (Latin):
um. oppida latina omnia i antium ex uol¬
scis aut ui capta aut recepta indeditionem
p̃sidiis tenentur ur̃is. reliqua consusatio ẽ.
qm̃ rebellando sepius nos sollicitant. qͦnã
mꝰ ꝑpetua pace quietos optineamꝰ. Dii ĩmor-¬
talesita uospotentes huiusconsili fecerĩt.
ut sit latium. dem̃ annon sit inur̃a manu
posuerint. Itaq pacem uobis quod ad latinoᷤ
attinet parare inꝑpetuum uł seuendo ułig¬
noscendo potestis. Uultiscrudeliter consulere
indeditos uictosq: licet delere omne latium.
uastas indesolitudines facere. unde sotiali
egregio exercitu ꝑ multa bella magnaq sepe
usi estis: Uultis exemplo maiorum aug̃e rem
romanam iuictos in ciuitatem accipiendo. ma-¬
teria crescendiꝑ sũmam głam subpeditat.
Certe id firmissimum longe imꝑium ẽ. qͦ
obedientes gaudent. S maturato opꝰ ẽ. Quic¬
quid statuere placet. tot ppsos inter spemme¬
tumq suspensos animi habetis. Et ur̃am itaq

Expanded text:
um; oppida Latina omnia et Antium ex Uolum; oppida Latina omnia et Antium ex Uolscis aut ui capta aut recepta in deditionem praesidiis tenentur uestris. reliqua consultatio est, quoniam rebellando saepius nos sollicitant, quonam modo perpetua pace quietos obtineamus. di immortales ita uos potentes huius consilii fecerunt ut, sit Latium deinde an non sit, in uestra manu posuerint; itaque pacem uobis, quod ad Latinos attinet, parare in perpetuum uel saeuiendo uel ignoscendo potestis. uoltis crudeliter consulere in deditos uictosque? licet delere omne Latium, uastas inde solitudines facere, unde sociali egregio exercitu per multa bella magnaque saepe usi estis. uoltis exemplo maiorum augere rem Romanam uictos in ciuitatem accipiendo? materia crescendi per summam gloriam suppeditat. certe id firmissimum longe imperium est quo oboedientes gaudent. sed maturato opus est quidquid statuere placet; tot populos inter spem metumque suspensos animi habetis; et uestram itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ualido exercitu maiore mole quamqͣm eque
ꝓsꝑoeuentu pugnat. Tumultum maxime re-¬
pentina int̾ prelium eruptio oppidanoꝵ fecit.
In quos parte exercitus conũsa camillus ñ com-¬
pulit solum eosintramenia. s eodem etiam
die cum ipsos auxiliaq eoꝵ ꝑtuliss oppidũ
scalis cepit. placuit inde iam maiore conatu
animoq abunius expugnatione urbis ad
ꝑdomandum latium uictorem circum duc̃e
exercitum. Nlec quieuere anteqͣm expugnãdo.
aut in deditionem accipiendo singulas ur-¬
bes. latium omne subegere. Presidiis in dis-¬
positis ꝑ recepta oppida romam ad destinatõ
omnium consensu triumphum decessere.
Additus triumpho honos. ut statue eq̃stres
eisrara illa etate resinforo ponerentur. Priꝰꝗͣ
comitiis in insequentem annum cõs. roga¬
rent. camillus de latinis ppłis ad senatum
in latio agendum fuit. idiam dm̃ benigni-¬
tate acuirtute militum ad finem uenit. Ce¬
si adpedum asturamq sunt ex̃citus hosti¬

Expanded text:
ualido exercitu, maiore mole quamquam aeque ualido exercitu, maiore mole quamquam aeque prospero euentu pugnat. tumultum maxime repentina inter proelium eruptio oppidanorum fecit; in quos parte exercitus conuersa Camillus non compulit solum eos intra moenia sed eodem etiam die, cum ipsos auxiliaque eorum perculisset, oppidum scalis cepit. placuit inde iam maiore conatu animoque ab unius expugnatione urbis ad perdomandum Latium uictorem circumducere exercitum; nec quieuere antequam expugnando aut in deditionem accipiendo singulas urbes Latium omne subegere. praesidiis inde dispositis per recepta oppida Romam ad destinatum omnium consensu triumphum decessere. additus triumpho honos ut statuae equestres eis, rara illa aetate res, in foro ponerentur. priusquam comitiis in insequentem annum consules rogarent, Camillus de Latinis populis ad senatum in Latio agendum fuit, id iam deum benignitate ac uirtute militum ad finem uenit. caesi ad Pedum Asturamque sunt exercitus hosti
Abbreviated transcription (Latin):
bant.¶ Anno insequenti. lucio. furio. camillo.
c. menio cõs. quo insignitiꝰ omissares emilio
suꝑioris anni consuli exprobraretur pedũ
armis uirisq lomni ui expugnandũ ad de-¬
lendum senatus fremit. Coactiq noui coñs.
omnib eam rem preuerti ꝓficiscuntur. Iam
latio is statuserat rerum. ut neq bellum
neq pacem pati possent. Adbellum opes
deerant. pacem ob agri adempti dolorem
asꝑnabantur. Mediis consiliis standũ ui¬
debatur. ut oppidis se tenerent. ne lacessitiᷤ
romanis causam belli haberent ⁊ si cuius
oppidi obsidio nuntiata eet unciq erõb
populis auxilium obsessis ferretur. Neq ta¬
men nisi ad mod̾ a paucis ppłis pedani adiut
sunt. Tiburtes p̾nestiniq quorum ager ꝓpior
erat. pedumꝑuenere. Aricinos lanuuinosq
⁊ uelit̾nos antiatib uolscisse coniungentes
ad sature flum̃ meniꝰ inꝓuiso adortus fudit.
samillus ad pedum cum tiburtib max̃sq

Expanded text:
bant. anno insequenti, L. Furio Camillo bant. anno insequenti, L. Furio Camillo C. Maenio consulibus, quo insignitius omissa res Aemilio, superioris anni consuli, exprobraretur, Pedum armis uirisque et omni ui expugnandum ac delendum senatus fremit coactique noui consules omnibus eam rem praeuerti proficiscuntur. iam Latio is status erat rerum ut neque bellum neque pacem pati possent; ad bellum opes deerant; pacem ob agri adempti dolorem aspernabantur. mediis consiliis standum uidebatur ut oppidis se tenerent—ne lacessitus Romanus causam belli haberet—et, si cuius oppidi obsidio nuntiata esset, undique ex omnibus populis auxilium obsessis ferretur. neque tamen nisi admodum a paucis populis Pedani adiuti sunt. Tiburtes Praenestinique, quorum ager propior erat, Pedum peruenere; Aricinos Lanuuinosque et Ueliternos Antiatibus Uolscis se coniungentes ad Asturae flumen Maenius improuiso adortus fudit. Camillus ad Pedum cum Tiburtibus, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
Collega a haud quamqͣm adu̾sante qr & ipse
de plebe erat. materiam autem prebebat crimi-¬
nib ager. in latino falernoq agro maligne ple-¬
bei diuisus. Et postquam senatus finire imꝑi-¬
rm consulib cupiens dictatorem adũsus re-¬
bellantes latinos dici iussit. emiliustum cuiꝰ
fasces erant collegam dictatorem dixit. Abeo
magister equitum iuniꝰ brutus dictus. Dicta¬
tura ppłaris. ⁊ orationib inpatres crimmosis
fuit. ⁊ quod tres leges scelissimas plebei aduer-¬
sas nobilitati tulit. Unamut plebiscita om¬
niͦs quirites tenerent. alteram ut legum q̃ co¬
mitiis centuriatis ferrentur ante initum
suffragium patres auctores fierent. Terciã
ut alt̃ utiq explebe cumeouentum sit. ut
utrumq plebeium fieri liceret. censor creare¬
tur: plus eo anno domi acceptum cladisacon-¬
sulib ac dictatore quam ex uictoria eoꝵ belli-¬
cisq reb foris auctum imꝑium patres crecde-¬

Expanded text:
collega haudquaquam aduersante quia et ipse collega haudquaquam aduersante quia et ipse de plebe erat—materiam autem praebebat criminibus ager in Latino Falernoque agro maligne plebei diuisus—et postquam senatus finire imperium consulibus cupiens dictatorem aduersus rebellantes Latinos dici iussit, Aemilius, tum cuius fasces erant, collegam dictatorem dixit; ab eo magister equitum Iunius Brutus dictus. dictatura popularis et orationibus in patres criminosis fuit, et quod tres leges secundissimas plebei, aduersas nobilitati tulit: unam, ut plebi scita omnes Quirites tenerent; alteram, ut legum quae comitiis centuriatis ferrentur ante initum suffragium patres auctores fierent; tertiam, ut alter utique ex plebe—cum eo uentum sit ut utrumque plebeium fieri liceret —censor crearetur. plus eo anno domi acceptum cladis ab consulibus ac dictatore quam ex uictoria eorum bellicisque rebus foris auctum imperium patres crede
Abbreviated transcription (Latin):
patriȩ memores. latinos obiram agri amis¬
si rebellantes incampis ferentanis fudunt.
castrisq exuerunt. Ibi publilio cuius ducty
auspitioq resgeste erant in deditione acci¬
piente latinos ppłos. quoꝵ ibi uiuentus cesa
erat.: emilius ad pedum exercitum duxit.
Pedanos tuebatur tiburs p̃nestinꝰ uelit̾nꝰq
ppłs. Uenerant ⁊ ab lanuiuo antioq auxi¬
lia uͥ cum p̃lus quidem suꝑior romanꝰ eẽt
adurbem ipsam pedum castraq sotioꝵ po¬
pulorum que urbi aduincta erant. integer
labor restaret: bello infecto repente omisso
coñs. quia college decretum triumphum au¬
diuit apse qͦ truimphi añ uictoriam flagi¬
tator romam rediit. Qua cupiditate offen¬
sispatrib negantib q nisi pedo capto aut
dedito triumpbum. Hinc alienatus ab sena-¬
tu emilius seditiosis tribunatib similem de-¬
inde consulatumgessit. Nam neq quod affu-¬
it consul criminat᷑i apudppłm patres destitit.

Expanded text:
patriae memores. Latinos ob iram agri amispatriae memores. Latinos ob iram agri amissi rebellantes in campis Fenectanis fuderunt castrisque exuerunt. ibi Publilio, cuius ductu auspicioque res gestae erant, in deditionem accipiente Latinos populos, quorum ibi iuuentus caesa erat, Aemilius ad Pedum exercitum duxit. Pedanos tuebatur Tiburs Praenestinus Ueliternusque populus; uenerant et ab Lanuuio Antioque auxilia. ubi cum proeliis quidem superior Romanus esset, ad urbem ipsam Pedum castraque sociorum populorum, quae urbi adiuncta erant, integer labor restaret, bello infecto repente omisso consul, quia collegae decretum triumphum audiuit, ipse quoque triumphi ante uictoriam flagitator Romam rediit. qua cupiditate offensis patribus negantibusque nisi Pedo capto aut dedito triumphum, hinc alienatus ab senatu Aemilius seditiosis tribunatibus similem deinde consulatum gessit. nam neque, quoad fuit consul, criminari apud populum patres destitit,
Abbreviated transcription (Latin):
bello gesto p̃miis penaq pro cuiꝰq m̃ito ꝑso¬
lutis .t. manlius romamrediit. Cuiuenienti
seniores tantum obuiam exisse constat: uuen¬
tutem ⁊ tunc & omni uita deinde aũsatam
eum exetratumq. Antiates in agrum ostien¬
sem ardeatem solonium incursiones fecerũt.
Manlius coñs quia ipse ꝑualitudinem id
bellum exequi nequiuerat: dictatorem .i. pa¬
pirium. crassum. quitum forte erat pretor
dixit. Ab eo magister equitum luciꝰ papirius
cursor dictus. Nichil memorabile ad u̾sus anti¬
ates ab dictatore gestum ẽ. Cum aliquot m̃ses
statiua inagro antiati habuiss anno insigni
uictorie de cot actam pẽcentib ppłis adhoccon¬
sulum alteriꝰ nobilis morte alterius sicut tru¬
ci ita claro admemoriam imꝑio successere
coñs. titꝰ emiliꝰ. mamertinꝰ. publiliꝰ. phylo.
Neq insimilem materiam rerum ⁊ ipsi aut
suaꝵ rerum. aut partium in re .p. magisqm

Expanded text:
bello gesto, praemiis poenaque pro cuiusque merito persobello gesto, praemiis poenaque pro cuiusque merito persolutis T. Manlius Romam rediit; cui uenienti seniores tantum obuiam exisse constat, iuuentutem et tunc et omni uita deinde auersatam eum exsecratamque. Antiates in agrum Ostiensem Ardeatem Solonium incursiones fecerunt. Manlius consul quia ipse per ualetudinem id bellum exsequi nequierat, dictatorem L. Papirium Crassum , qui tum forte erat praetor, dixit; ab eo magister equitum L. Papirius Cursor dictus. nihil memorabile aduersus Antiates ab dictatore gestum est, cum aliquot menses statiua in agro Antiati habuisset. anno insigni uictoria de tot ac tam potentibus populis, ad hoc consulum alterius nobili morte, alterius sicut truci ita claro ad memoriam imperio, successere consules Ti. Aemilius Mamercinus <Q.> Publilius Philo, neque in similem materiam rerum, et ipsi aut suarum rerum aut partium in re publica magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
comectis pugnatum debellatumq ẽ. Adeo
enim accise ressunt: ut consuli uictorẽ exer¬
citum ad deppłandos agros eorum ducenti
ded̾ent se omnes latini: deditionemq eã
campani sequerentur. latum capuaq agͦ
multati latinus ager priuernati addito
ppłi campani fuerat. usq ad uulturnum
flum̃ plebi romanȩ diuiditur. ẜina in lati-¬
no iugera itaut dodrantem expͥuernati cõ¬
plerent. Data terna infalerno quadrantib
etiam ꝓ longinquitate adiectis. Extra penã
fuere latinorum laurentes. campanoꝵq
equites qr ñ desciuerant. cum laurentib
renouari fedus iussum. renouaturq exeo
quot annis post diem decimum latinarũ.
equitib campanis ciuitas data: monim̃-¬
toq ut eẽt eneam Cabulam inede casto¬
ris romȩ fixerunt. Uectigal qͦ eis campanꝰ
ppłs uissus pendere. in singulos quot an¬
nis. fuere autem mille ⁊ sexcenti. denarioᷤ
nũmos quadrigenos quinquagenos. lta¬

Expanded text:
coniectis pugnatum debellatumque est; adeo coniectis pugnatum debellatumque est; adeo enim accisae res sunt ut consuli uictorem exercitum ad depopulandos agros eorum ducenti dederent se omnes Latini deditionemque eam Campani sequerentur. Latium Capuaque agro multati. Latinus ager Priuernati addito populi Campani fuerat, usque ad Uolturnum flumen plebi Romanae diuiditur. bina in Latino iugera ita ut dodrante ex Priuernati complerent data, terna in Falerno quadrantibus etiam pro longinquitate adiectis. extra poenam fuere Latinorum Laurentes Campanorumque equites, quia non desciuerant; cum Laurentibus renouari foedus iussum renouaturque ex eo quotannis post diem decimum Latinarum. equitibus Campanis ciuitas Romana data, monumentoque ut esset, aeneam tabulam in aede Castoris Romae fixerunt. uectigal quoque eis Campanus populos iussus pendere in singulos quotannis—fuere autem mille et sexcenti—denarios nummos quadringenos quinquagenos. ita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuictis fortunam ⁊ illos gerere funesta duo
consulum p̃toria. alterum parricidio filii:
alt̾i consulis deuoti cede trucidatum exer-¬
citum omnem cesos hastatos. principesq
stragem ⁊ añ signa ⁊ post signa factam. tri¬
arios postremo rem restituisse. latinoꝵ ⁊ si
pariter adcisȩ copiosȩ sint. tñ supplem̃to
uel latium ꝓpuis ẽe ł uolscos qͣmtomam.
itaq si uideatur eis se ex latus ⁊ ex uolscis
ppłis iuuentute ꝓpe excita rediturum ĩfesto
exercitu capuameẽ. romanosq nich tum mi¬
nus qmprelium expectantes. nec oppinato
aduentu ꝑculsurum: fallacib luteris circa
latium nom̃q uolscum missis. qr qui ñ iit̾¬
fuerunt pugne ad credendum tem̃e facilio¬
reserant tumultuariꝰ undiq exercitus raptĩ
conscͥptus conuenit. huic agmini torquatus
coñs. ad trifanum inter sinumessam mint᷑¬
nasq is locus ẽ. occurrit. Priusqͣm castris lo¬
cus capetur. sarcinis utriq in aceruum

Expanded text:
pro uictis fortunam et illos gerere; funesta duo pro uictis fortunam et illos gerere; funesta duo consulum praetoria, alterum parricidio filii, alterum consulis deuoti caede; trucidatum exercitum omnem, caesos hastatos principesque, stragem et ante signa et post signa factam; triarios postremo rem restituisse. Latinorum etsi pariter accisae copiae sint, tamen supplemento uel Latium propius esse uel Uolscos quam Romam; itaque si uideatur eis, se ex Latinis et ex Uolscis populis iuuentute propere excita rediturum infesto exercitu Capuam esse Romanosque nihil tum minus quam proelium exspectantes necopinato aduentu perculsurum. fallacibus litteris circa Latium nomenque Uolscum missis, quia qui non interfuerant pugnae ad credendum temere faciliores erant, tumultuarius undique exercitus raptim conscriptus conuenit. huic agmini Torquatus consul ad Trifanum—inter Sinuessam Minturnasque is locus est—occurrit. priusquam castris locus caperetur, sarcinis utrimque in aceruum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinaq omnia priscis ac patriis: p̾feren¬
do haud abreduxi. uerbis qͦ ip̃is ut tradita
nuncupataq sunt referre. Romanis post
p̃lium demum factum samnites lienisse
subsidio. expectato euentu pugne apud qͦsdã
auctores inuenio. Latinis quoq ab lauinio
auxilium dum deliberando terunt tempꝰ.
uictis demum ferriceptum. Et cum iã por-¬
tis pͥma signa ⁊ pars agminis eẽt. egressa:
nuntio adlato de clade latinoꝵ cum conũ-¬
sis signis retro in urbem rediretur. pretorem
eoꝵ nomine milionium dixisse ferunt. pro
paulula uia magnam mercedem eẽ. roma-¬
nis soluendam. Qui latinoꝵ pugne suꝑfue-¬
rant. multis itinerib dissipati cum se inunp̃
conglobassent: uescia urbs eis receptacłm
fuit. Ibi in conciliis numisuis imꝑator eoꝵ
affirmando cõmunem uere martẽ belli
utramq aciem pari cede ꝓstrauisse. uc-¬
torieq t̃m ñom̃ penes romanos ẽẽ. ceterũ

Expanded text:
peregrinaque omnia priscis ac patriis praeferenperegrinaque omnia priscis ac patriis praeferendo, haud ab re duxi uerbis quoque ipsis, ut tradita nuncupataque sunt, referre. Romanis post proelium demum factum Samnites uenisse subsidio exspectato euentu pugnae apud quosdam auctores inuenio. Latinis quoque ab Lauinio auxilium, dum deliberando terunt tempus, uictis demum ferri coeptum; et, cum iam portis prima signa et pars agminis esset egressa, nuntio allato de clade Latinorum cum conuersis signis retro in urbem rediretur, praetorem eorum nomine Milionium dixisse ferunt pro paulula uia magnam mercedem esse Romanis soluendam. qui Latinorum pugnae superfuerant, multis itineribus dissipati cum se in unum conglobassent, Uescia urbs eis receptaculum fuit. ibi in conciliis Numisius imperator eorum, adfirmando communem uere Martem belli utramque aciem pari caede prostrauisse uictoriaeque nomen tantum penes Romanos esse, ceteram
Abbreviated transcription (Latin):
campani. Decii corpꝰ ne eo die inueniretur
nox querentes oppressit. Postero die inuen¬
tum inter maximam hostium stragem co¬
oꝑtum telis. funusq eiꝰ par morti celebnͣte
collega factumẽ. Illud aditiendum uidr
licere consuli dictatoriq ⁊ p̃tori. cum legio¬
nes hostium deuoueat. nonitiq se s quẽ
uelit ex legione romana scͥpta deuouere.
Si is homo qui deuotus ẽ. morietur: ꝓbe
factum uideri. Nimoritur. tum signum
.uii. pedes altum aut maius interram de¬
fodi.⁊ piaculum hostia cedi. Uͥ illud sigñ
defossum erit: eo magistratũ romanũ
ascencde fas non eẽ. Sin autẽ se se deuoũe¬
uolet si cun de cins dleuoint nimorit neq su¬
um neq publicum diuinum pure faciet. Qͥ
ius ẽ. suꝑ telo qd̾̃ stans coñs. precatus ẽ. hostem
potiri fas non ẽ. Si potiatur marti suoue tar¬
rilib piaculum fieri. Hec ⁊ si omnis diuini
humaniq moris memoria aboleuit: noua

Expanded text:
Campani. Decii corpus ne eo die inueniretur, Campani. Decii corpus ne eo die inueniretur, nox quaerentes oppressit; postero die inuentum inter maximum hostium stragem, coopertum telis, funusque ei par morti celebrante collega factum est. illud adiciendum uidetur licere consuli dictatorique et praetori, cum legiones hostium deuoueat, non utique se sed quem uelit ex legione Romana scripta ciuem deuouere; si is homo qui deuotus est moritur, probe factum uideri; ni moritur, tum signum septem pedes altum aut maius in terram defodi et piaculum hostia caedi; ubi illud signum defossum erit, eo magistratum Romanum escendere fas non esse. sin autem sese deuoueuolet, sicuti Decius deuouit, ni moritur, neque suum neque publicum diuinum pure faciet, siusuper quod stans consul precatus est, hostem potiri fas non est; si potiatur, Marti suouetaurilibus piaculum fieri. haec, etsi omnis diuini humanique moris memoria aboleuit noua
Abbreviated transcription (Latin):
ex in ꝓuiso exorta acies receptis in int̾ualla or¬
dinum ante pilanis. clamore sublato prin-¬
cipia satinorum ꝑturbant hastisq hora fo¬
dientes primo robore uiroꝵ ceso. ꝑ alios ma-¬
nipulos uelut inermes ꝓpe intacti euasere.
tantaq cede ꝑruꝑe cuneos. ut uix quartã
partem relinquerent hostium. Samnites
quoq sub radicib montis ꝓcul instructi. p̃¬
buere terrorem latinis. Ceterum int̾ omnes
cuies sotiosq precipua laus eius belli peneᷤ
consules fuit. quorum alter. omnisminas
ꝑiculosaq a deis suꝑis inferisq in se unũ
uertit. alter ea uirtute eoq consilio inp̃lio
fuit. ut facile conueñit int̾ romanos lati¬
nosq qui eius pugne memoriam posteris
tradiderunt. utriꝰ partis .t. manliꝰ dux
fuss eius partis futuram haud dubiȩ fu-¬
isse uictoriam latini ex fuga sementurnaᷤᷤ
contulerunt. sastra sccłm p̃lium capta
multiq mortales ibi uiui opp̃ssi maxime

Expanded text:
ex improuiso exorta acies, receptis in interualla orex improuiso exorta acies, receptis in interualla ordinum antepilanis, clamore sublato principia Latinorum perturbant hastisque ora fodientes primo robore uirorum caeso per alios manipulos uelut inermes prope intacti euasere tantaque caede perrupere cuneos ut uix quartam partem relinquerent hostium. Samnites quoque sub radicibus montis procul instructi praebuere terrorem Latinis. ceterum inter omnes ciues sociosque praecipua laus eius belli penes consules fuit, quorum alter omnes minas periculaque ab deis superis inferisque in se unum uertit, alter ea uirtute eoque consilio in proelio fuit ut facile conuenerit inter Romanos Latinosque, qui eius pugnae memoriam posteris tradiderunt, utrius partis T. Manlius dux fuisset, eius futuram haud dubie fuisse uictoriam. Latini ex fuga se Minturnas contulerunt. castra secundum proelium capta multique mortales ibi uiui oppressi, maxime