comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
breni. rebꝰ ip̃is impleuit᷑ ⁊ ip̃e nouissimꝰ fratrũ iter gradis
⁊ tellure dimista ꝑ rolitudinẽ celũ petens Ita nullꝰ oĩumre¬
nitꝰ terris hesit quorũ ꝑfeccũ piã mat᷑ haud dubiẽ ꝑticeꝵs iile¬
Ni deb q̃ ab infancra sic natos instituit ut ment uictu tenuiss
mo ⁊ solitarie religiorse q uite ꝙͣ erbanis uoluptatibꝰ aꝑcores
iurilis etas exciꝑet hiis moribꝰ hiis domestitis institutis c̾uit᷑ sum¬
lima mat̾ ꝓles uere nobilis atq tanta fumilia ⁊ fecũdes uiris

Expanded text:
brevi rebus ipsis implevit, et ipse novissimus fratrum iter gradiens, brevi rebus ipsis implevit, et ipse novissimus fratrum iter gradiens, et tellure dimissa per solitudinem celum petens. Ita nullus omnium penitus terris hesit. Quorum profectuum pia mater hauddubie particeps videri debet, que ab infantia sic natos instituit, ut victu tenuissimo contentos et solitarie religioseque vite quam urbanis voluptatibus aptiores virilis etas exciperet. His moribus, his domesticis institutis crevit simillima matri proles, vere nobilis ac sancta famil
Abbreviated transcription (Latin):
sue cogitãs solitudinẽ adiit ẜ nõ solꝰ siquidm̃ quĩq g̃ mãos ĩ eio¬
dm̃ ꝓpom̃t uĩa traxit ubi illa relatu digna narr̃atur nã ⁊ cũgi¬
rard̃ꝰ unꝰ fratͣm s ãmate studio milieie a frat̾nis ꝯsiliis aborens
melioribꝰ ceptis ⁊ illuderet ⁊ obstaret ille celesti delo ꝯcitꝰ pꝰdixit
fore ut nõ post longũ ip̃s ꝑ durũ itło ⁊ diuinis monitis in ꝑuiu
latꝯ hostilis hasta ꝑfrĩgeret ad moto ĩ suꝑ ad locũ digito ubi unlta
in stare hic hic inquiens ferieris ⁊ cũ dolore faltẽ corporis il¬
intradit̾ talꝰ aĩe Qd ut uaticinatꝰ ẽ accidit ⁊ in celectu malis
ex̃cito militart᷑ aꝑꝑitas in monacale mã suecudinẽ flexa est
ut mox ultro / qd̾ antea irridebat / appeteret/ ⁊ frarrum alt̾ mi
nimꝰ cũ fratres om̃s ĩ politudinẽ ꝑgentes cerneret forte tuc pu¬
erilibꝰ ĩtentꝰ ludis eiq pͥmogenitꝰ uale faciens int blandicias

Expanded text:
sue cogitans, solitudinem adiit; sed non solus, siquidem quinque germanos in eiusdem propositi viam traxit. Ubi illa relatu digna narrantur. Nam et cum Gerardus, unus fratrum sed armate studio militie a fraternis consiliis abhorrens, melioribus ceptis et illuderet et obstaret, ille celesti zelo concitus predixit fore ut, post non longum tempus, predurum illud et divinis monitis impervium latus hostilis hasta perfringeret, admoto insuper ad locum digito ubi vulnus instaret, «Hic, hic» inquiens «ferieris, et cum dolore saltem corporis subintrabit salus anime». Quod ut vaticinatus est accidit et, intellectu malis exercito, militaris asperitas in monachalem mansuetudinem flexa est, ut mox ultro quod antea irridebat appeteret. Et fratrum alter natu minimus, cum fratres omnes in solitudinem pergentes cerneret forte tunc puerilibus intentus ludis, eique primogenitus valefaciens inter blanditias
Abbreviated transcription (Latin):
creta ⁊ dalmaçiis cõstitutas ẜ i capadoçia ⁊ ⁊ onisia ⁊ oxaçedoma
⁊ uniu̾ssa simul helladia insuꝑ ⁊ uniũsa helladia africa paẽpa¬
lia licia ysau̾ĩa ⁊ ĩ oĩ egipto ⁊ libia ⁊ ponto totoq orĩẽte pͥt̾
paucos arrii fectatores adionianũ augustũ misa fidelisa¬
chanasii cestatͣ epła nõ fam̃ã seq̃uẽtis s compta reserẽtis

Expanded text:
Creta et Dalmatiis constitutas, sed in Cappadotia etiam, in Misia et Macedonia, Creta et Dalmatiis constitutas, sed in Cappadotia etiam, in Misia et Macedonia, et universa simul Helladia; insuper et universa Africa, Pamphilia, Licia, Isauria, et in omni Egipto et Lybia et Ponto totoque oriente, preter paucos Arrii sectatores, ad Iovianum Augustum missa fidelis Athanasii testatur epystola, non famam sequentis sed comperta referentis
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptuq ẽ. Atqui nũcafrica metiri ⁊ anili alueo ad athlnticũ ocer¬
nũ uolucri meditacione ꝑambula puto nullã ibi reꝑies qui lit̾as
nr̃as norit audiliiaut diligat nisi ꝑ egͥnꝰ forte ũl mercator uel
captiuꝯ sit Ieronimꝰ ad euadrũ se̾bens post galłias atq b̾taꝵ¬
ciq̃ cestimõiu nr̃i doctoris accĩgam Nomnie Gregꝰ quedã locogͣ¬
tulatur ⁊ exultat ꝙ sua ecate asia tota ram ẽderet. Nũc heu ut
aleua Ganais urq ad dext̾am nili ripa ꝑeoilitoris amplisimos
nr̃iq maris equor int̾iace siue t̾rarũ siue hõinũ fit̾ excucias
merce uł carcere teneatur nullꝰ ut arbitror ibi est szut
notisime u̾i̾tati quartꝰ nũc ⁊ testis accedat Certe ĩ hãt uerã xp̃i et¬
ligionẽ sus tp̃oribꝰ cõcordarre om̃s ecc̃as nõ solũ in yrrama ⁊ bri¬
rãnia ut ĩcipiamꝰ ĩ ultimis nec nõ galliis ytalia sardiniã cypro

Expanded text:
scriptus est. Atqui nunc Africam metire, et a Nili alveo ad Atlanticum occeascriptus est. Atqui nunc Africam metire, et a Nili alveo ad Atlanticum occeanum volucri meditatione perambula, puto nullum ibi reperies qui literas nostras norit aut diligat, nisi peregrinus forte vel mercator vel captivus sit. Ieronimus ad Evandrum stius testimonium nostri dedecoris attingam, nonne Gregorius quodam loco gratulatur et exultat quod sua etate Asia tota iam crederet? Nunc, heu, ut a leva Tanais usque ad dexteram Nili ripam per Eoi litoris amplissimos nostrique maris equor interiacet sive terrarum sive hominum excutias, merce vel carcere teneantur, nullus ut arbitror est ibi. Sed ut notissime veritati quartus nunc etiam testis accedat, certe in hanc veram Cristi religionem suis temporibus concordasse omnes ecclesias, non solum in Hispania et Britannia, ut incipiamus ab ultimis, nec non Galliis, Italia, Sardinia, Cypro,
Abbreviated transcription (Latin):
loquor nestio ⁊ si stire taçere ꝯsisiũ ẽ.unũ ẽ qd me paco res loq¬
dior qm̃ qui habitatorem urbi cripit aratore si posse inducies iac
ꝙͣ uuste uelit uiderit Germania nil aliud suder q̃ infediarios latꝰ¬
nes mn roi iui. exitũ armare ⁊ esuis nubibꝰ in nr̃as teras in geii
ferroñ inbr̃e pluit᷑ dignũ nõ inficiõr qr. nolentibꝯ acerder rali¬
a sius ip̃a se iuribꝰ cõficit ⁊ siqño respirat aurianior xͥ amore pea¬
tencior animos occupat ⁊ ꝑ om̃s terras ac mariã distͣhit srecia
cõtemuit᷑. Iam d̾regibꝰ aliis ac terrarũ dñs deq põtificibꝰ rãca lo¬
qui suꝑuacus labor uulgata sũt oĩa Et hic quidẽ Quropestato
capite ⁊ uitalibꝰ mẽbris situ tñ ⁊ longa regniciẽ putruerunt
Augustinꝰ quidem oriũdꝰ ex astica in cõfersioibo suis hom̃r libru
s difialem dicit᷑ ꝙ ext̾is uirgilii facilẽ ꝙ sus hoc est latm̃is lit̾i

Expanded text:
loquar nescio, et, si scirem, tacere consilium est. Unum est quod me tacito res loquatur: quoniam qui habitatorem urbi eripit, aratorem si posset induceret; quod quam iuste velit viderit. Germania nil aliud studet quam stipendiarios latrones in reipublice exitium armare, et e suis nubibus in nostras terras iugem ferreum imbrem pluit, dignum, non infitior, quia volentibus accidit. Italia suis ipsa se viribus conficit, et siquando respirat, auri amor Cristi amore potentior animos occupat et per omnes terras ac maria distrahit. Grecia, contemnit. Iam de regibus aliis ac terrarum dominis, deque pontificibus nostris loqui supervacuus labor, vulgata sunt omnia. Et hic quidem Europe status. capite et vitalibus membris, situ tamen et longa segnitie putruerunt. Augustinus quidem oriundus ex Africa in Confessionibus suis Homeri librum sibi difficilem dicit quod externis, Virgilii facilem quod suis, hoc est latinis literis,
Abbreviated transcription (Latin):
Exemplis ad moitꝰ nõ humãis tantũ s diuinis Cum em̃
ualida oĩa tam̃e ilła in expugnabile ꝙ ip̃e raluator frns ouͣ
salutariũ exomplorũ ꝙꝙͣ nec egens solitudinis nͨ frequẽciẽra¬
tuens ut doctũa tamen sũa fuctis astrueret ĩ montẽ oratroꝵ
ascendit solus erauit in solttudine repinauit ĩ rolitudine ten¬

Expanded text:
exemplis admonitus non humanis tantum sed divinis? Cum enim exemplis admonitus non humanis tantum sed divinis? Cum enim valida omnia, tum illud inexpugnabile quod ipse Salvator, fons omnium salutarium exemplorum, quanquam nec egens solitudinis nec frequentie metuens, ut doctrinam tamen suam factis astrueret, in montem oraturus ascendit. Solus oravit, in solitudine ieiunavit, i
Abbreviated transcription (Latin):
dam honore uen̾abilis ac uisitari ⁊̾e de longĩquo ecĩa ad ĩdis¬
uꝰ uoi ⁊ fepe me fuirre / ⁊ tres olim noctes tondm̃ꝙ diẽs nõsi¬
ne uoluptate alia ꝙͣ q̃ in u̾bibꝰ capi solet ex egisse menimi
Illit fe dultis at felix xͥ hospita nõ ornatͥcũ ẜuicio puellarũ
ꝑ obrequẽtiũ ministeriõ angelorũ uiuens at morlens usaẽ
At mltale fecit marcha soror dicat aliquis ⁊ tamẽ sacco
e nõ inficior id quidm s certe multo sancior mariã q̃ id
fecit iũr ig᷑ ab illo sumo ⁊ in estibil rerũ extimatore de
opñe ꝑtis eleccione laudata ẽ ut si uerũ est ꝙ doccorũ ho¬
minũ hab asercio sł duarũ forõrũ integninẽto pt̾ hystorie
qñi cõtemplatĩa solicite accuose ꝙ uite ⁊ xͥ iudicio p̾latãsit ⁊ ẽlt¬
cione p̾sertĩ xͥ fideliũ ꝙferẽda
ius ergo miret᷑ si pc̃cor tot cͥcũse ssꝰ ab hostibꝰ tutas cu¬
pide fugit ĩ lacebras ⁊ mbecillitatis sue memor u ror

Expanded text:
dam horrore venerabilis, ac visitari de longinquo etiam non indignus; ubi et sepe me fuisse et tres olim noctes totidemque dies non sine voluptate, alia quam que in urbibus capi solet, exegisse memini. Illic dulcis ac felix Cristi hospita non ornatarum servitio puellarum, sed obsequentium ministerio angelorum vivens ac moriens usa est. At nil tale fecit Martha soror, dicat aliquis, et tamen sancta est. Non infitior id quidem, sed certe multo sanctior Maria que id fecit. Iure igitur, ab illo summo et infallibili rerum extimatore, de optime partis electione laudata est, ut si verum est quod doctorum hominum habet assertio, sub duarum sororum quin contemplativa solicite actuoseque vite et Cristi iudicio prelata sit, et electione presertim Cristi fidelium preferenda. Quis ergo miretur si peccator, tot circumsessus ab hostibus, tutas cupide fugit in latebras, et imbecillitatis sue memor, et tot
Abbreviated transcription (Latin):
ad ussante ĩ positudine at reluncis bis mn manus suas oradiq la
missi tam manifestis indicis minocenciẽ sue ut ora clamdiconq̃łł
pegia ꝓcus ostensis mnmitẽ lic aĩmũ bñficio incmũ plłere cea phe¬
ret irepurabat ide secũ ut bis in solitudine magni hostidre cues
nulla clarior nictoria bis animi sui uiccor/ in ihelm uͣsae ns
libidine indignũ marestate regis scelus rurpi adult̾io dego̾s
fraude ⁊ homicidiũ crudele conumxat Conferebat cũ pod¬
t solitudine suam fortẽ urbaña cogitans ut illi post diei ltedis
meditãhi gr̃a in agr̃ũ egrerro ⁊ ꝑuiã de ambulantifelie c
gdlario regie doma aliena ꝯiugia fedadi uolũtatẽ impar e
suꝑbam ⁊ occassionẽ penitẽdam ac miẜani cõtigiste ꝙ doc¬

Expanded text:
adversantem in solitudine ac speluncis bis in manus suas traditum ac dimissum, tam manifestis indiciis innocentie sue, ut ora chlamidis hastaque regia procul ostensis, immitem licet animum beneficio victum flere compelleret. Reputabat inde secum, ut bis in solitudine magni hostis et, qua nulla clarior victoria, bis animi sui victor, in Ierusalem vero victus libidine, indignum maiestate regis scelus, turpi adulterio degenerem fraudem et homicidium crudele coniunxerat. Conferebat cum Isaac solitudine suam sortem urbanam, cogitans ut illi post diei medium meditandi gratia in agrum egresso et per viam deambulanti felix cse deambulanti in solario regie domus aliena coniugia fedandi voluntatem impiam ac superbam et occasionem penitendam ac miseram contigisse.
Abbreviated transcription (Latin):
lulũ distuliret ad alarici manꝰ illico rom̃a italiãꝙ uastã tis uẽ¬
turũ om̃i fuerit quod illa iam tũc in meliores usus magns opũ
pond̾̃ibꝰ expeditã ꝯũterat qiͣ se ip̃am suasq reo p̾reptas lupi fau¬
cibꝰ xp̃o libens sħ multiplia fenore largiret᷑ Gu aũt feliy anus
dibꝯ tandem q̃ iter ad celũ pandut nõ feminea leuitate trãsacti
⁊ qi iam tpͣris cin cursu ait ac laborũ agone plarisibilit cõ suma¬
to nuł interris agẽdũ suꝑeẽt añt duos mẽres ex quo peroso lumna
redieras relica ib monast̾io fiñe rerũ tr̃arreñciũ ⁊ beatũ uitẽ
laudabilis exĩtũ inuenisti eũq tͥ honorẽ xp̃o exhibuit ut ꝓot

Expanded text:
lulum distulisset, ad Alarici manus ilico Romam Italiamque vastantis venlulum distulisset, ad Alarici manus ilico Romam Italiamque vastantis venturum omne fuerit quod illa iam tunc in meliores usus magnis opum ponderibus expedita converterat, quasi seipsam suasque res prereptas lupi faucibus, Cristo libens sub multiplici fenore largiretur. Tu autem felix anus, omnibus tandem, que iter ad celum pandunt, non feminea levitate transactis, et quasi iam temporis tui cursu ac laborum agone plausibiliter consumato nil in terris agendum superesset, ante duos menses ex quo Ierosolimam redieras, relicto ibi monasterio, finem rerum transeuntium et beatum vite laudabilis exitum invenisti. Eumque tibi hono
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ toto orbedifuderit quot ꝓ xͥ seruĩcio suorũ miliã feruorũ liber¬
tate donau̾it quas poeones nõ mͦ rome ẜ in aquitaniã ir ⁊ galli¬
yrraniis q uẽdiderit᷑ p̾cio ĩ meficordĩa u̾s̃o ⁊ huis t̾atũ agris quõ
inrra cãpamĩa ciciliã acq a frica possidebat tam late se fortũã mu¬
liebris extẽderat nõ ad aliud ꝙ ad usũ pauꝑu ⁊ iuge pietatꝭꝰ ex̃¬
citiũ reẜiuatis qua pͥterea etate ͥec ageret cũ xxͦ rilic etatis apn¬
tus acc̃ẽ rra moitis ⁊ exomplo reculoq renũcias ip̃m ut ita dic̃a pur¬
pureũ uite florẽ ⁊ p̃clarũ ꝯugiũ ⁊ cantas delicias ac diuicias nec¬
lexisset quarũ pantas intẽciones a̾nitas celitꝰ uł hinc pat ꝙ illa
iimor melania ita clło ing̃es p̾ciũ e tantis posessiõibo redactũ che¬
saurũq suũ omñe oportũo tpe disꝑssit ded̾itq pauꝑibꝰ / ut si pat¬

Expanded text:
tibus toto orbe diffuderit; quot pro Cristi servitio suorum milia servorum libertibus toto orbe diffuderit; quot pro Cristi servitio suorum milia servorum libertate donaverit, quas possessiones non modo Rome, sed in Aquitaniaderit, precio in misericordiam verso, et his tantum agris, quos intra Campaniam, Siciliam atque Africam possidebat tam late se fortuna muliebris extenderat, non ad aliud quam ad usum pauperum et iuge pietatis exercitium reservatis; qua preterea etate hec ageret: cum vigesians, ipsum ut ita dicam purpureum vite florem, et preclarum coniugium, et tantas divitias ac delitias neglexisset. Quarum sanctas intentiones adiutas celitus vel hinc patet, quod illa iunior Melania ita illud ingens precium e tantis possessionibus redactum thesaurumque suum omnem oportuno tempore dispersit deditque pauperibus, ut, si pau
Abbreviated transcription (Latin):
tũ illis obrequiu d̾ facultatibꝰ pia alimoniã p̾buisti honoratͥo ã¬
tͥx cũ ingentes enĩ opeo ĩ mensũq patͥmd̃ium ĩ egẽciũ aliẽta
felicissima liberalitate disꝑgeres ⁊ quasi qͥdã pi ex haustꝰ bonorũ
nulla largiciõnũ exundacione deficeres inq a luid nichil pntẽta
septẽ ⁊ xx̃x annos indeficiẽte rerũ facultate ⁊ ĩ deferra caritate
animi ꝑegitres iam sexagenaria tuorũ reuisedorũ nõ carnale
s diuinũ ⁊ spiritale defiderĩr cepit itaq romã reddiens natũ
marũ neptẽ ut nõis h̾edem sic̃ anrii ꝓpdĩti q tui ac ne longũ fa¬
cia cuos om̃s tua ꝑ uestigia distractis patmoniis ĩ uiã xp̃i ⁊ amns¬
rẽ uite folitarie direxisti Scupor ẽ meminisse quod anrũ quodul
argẽtũ quas sericas uertes q̃ntas pecciuarũ sumas cua quoq ne¬
pñs eg̾gia ⁊ sedula tuarũ uiarũ ab fruat̾ ꝙe ecc̃is ac religiosio eg̃e¬

Expanded text:
uisti: honoratrix santrix. Cum ingentes enim opes immensumque patrimonium in egentium alimenta felicissima liberalitate dispergeres, et quasi quidam inexhaustus fons bonorum nulla largitionum exundatione deficeres, inque aliud nichil intenta, septem et triginta annos indeficiente rerum facultate et indefessa caritate animi peregisses, iam sexagenariam tuorum revisendorum non carnale sed divinum et spiritale desiderium cepit. Itaque Romam rediens, natum, nurum, neptem, ut nominis heredem sic animi propositique tui, ac, ne longum faciam, tuos omnes tua per vestigia, distractis patrimoniis, in viam Cristi et amorem vite solitarie direxisti. Stupor est meminisse quod aurum quod ve argentum, quas sericas vestes, quantas pecuniarum summas, tua illa quoque neptis egregia et sedula, tuarum viarum observatrix, ecclesiis ac religiosis egen
Abbreviated transcription (Latin):
abdidit ubi aliquot annis adu̾sꝰ in domite carns ĩfulta ⁊ ꝯspiratis
acuit ibpᷤpaula sc̃a ⁊ piã ⁊ illustͥs ⁊ ut multa breuit᷑ dicã
uere romãa mulier sumum ꝙ sui conporis fominee specimoꝵ
epig̃ mace ut post eũ mͥ modestiꝰ sit tacere: Quid̾ enĩ dignũ sum
dicturꝰ ĩ trãsitu iuq angusta opusculi mei ꝑte clausurꝯ ubi ille
tanto uir ingenio hesit ⁊ amore ac dolore diccãtibꝰ modũ iustiuo¬
luniiis impleuit ꝙiuis nõ defiurre sc̃ia / qd̾ soĩq̃ nr̃e nͨ ignorat
nͨ disiulat qui ut̾ꝯq ociũ liuido dence momorderit n mor¬
sũ st̾ͥytis mãdare timuerĩt. Ita uix ulla uirtꝰ tam uel alta uel
abdita ẽ ut in uidie iaculis nõ rangat᷑ s solidã u̾itãte uulgaris
aura nõ ꝯcutit Sane qͥd qͥd d sua aliis iuisũ sit sapiens̃ idm̃ ip̃e

Expanded text:
abdidit. Ubi aliquot annis adversus indomite carnis insultus et conspirabdidit. Ubi aliquot annis adversus indomite carnis insultus et conspiratuit ibidem Paula sancta et pia et illustris et, ut multa breviter dicam, vere romana mulier summumque sui temporis feminee specimen epygrammate, ut post eum michi modestius sit tacere. Quid enim dignum sim dicturus in transitu inque angusta opusculi mei parte clausurus, ubi ille tanto vir ingenio hesit, et amore ac dolore dictantibus modum iusti voluminis implevit? Quamvis non defuisse sciam, quod Ieronimus ipse nec ignorat nec dissimulat, qui utriusque otium livido dente momorderint, nec morsum scriptis mandare timuerint; ita vix ulla virtus tam vel alta vel abdita est, ut invidie iaculis non tangatur! Sed solidam veritatem vulgaris aura non concutit. Sane quicquid de sua aliis visum sit, solitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Ieus turba strepitũ hab uisio ista sec̾tũ desiderat. Audis ut canteni¬
dendo deo nestestiam nõ quãl p politudine dixit pntẽcionis intelig uo¬
lens dũ suas intꝰ turbas tumultꝰ q suos hũa mens hab eat acuendis
ac tantũ lum̃e purgãdis ꝙ occulis solitudinẽ corporem̃ uil ꝓdẽe iam
u̾o ꝓximis t̾bꝰ eppłicitis nõ mediolano tãtũ s ytaliã dig̾di stilũ sinã
ileo nũc pͥconẽ uite huiꝰ basiliũ. Sileo magnũ gͣgorium
naingenũ p̾clarũ huiꝯ uiri dicipulũ nõ sileo Ieronimꝰ ur¬
be roma dimissa romus q opibꝰ ꝯtemptis eterne pat̾e spe ac
esiderio illectꝰ ⁊ ut ip̃e facet᷑ ob gehone metũ ĩ illã pͥmo uastã solicu¬
dine horridũ monachis habita cũlid p̾statem quã dͥ pirginitate ad Cu¬
stochiũ seͥbens salustião uerbo uiꝯ rolis ab ardoribꝰ exustã dicit rese

Expanded text:
Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat». Audis ut caute viDeus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat». Audis ut caute videndo Deo necessariam non quamlibet sed solitudinem dixit intentionis, intelligi volens, dum suas intus turbas tumultusque suos humana mens habeat, acuendis ad tantum lumen purgandisque oculis solitudinem corpoream nil prodesse. Iam vero, proximis tribus explicitis, non Mediolano tantum, sed Italia digredi stilum sinam. 5 Sileo nunc preconem vite huius Basilium; sileo magnum virum Gregorium Nazanzenum; preclarum huius viri discipulum non silebo. Ieronimus, urbe Roma dimissa romanisque opibus contemptis, eterne patrie spe ac desiderio illectus et, ut ipse fatetur, ob gehenne metum, in illam primo vastam solitudinem, horridum monachis habitaculum prestantem, quam, de virginitate ad Eustochium scribens, salustiano verbo usus «solis ab ardoribus exustam» dicit, se se
Abbreviated transcription (Latin):
iꝰ certe nõ ꝓcessit ĩ publieũ neq populi caucionẽ clasico aduoca
qd agurꝰ ẽẽt exposuit s dinsto sacio fidissimo ꝯsurgẽs eo ꝙ
ut ip̃eait golitudo sͥ ad negoeiũ flendi apcior suggereretur
angulũ ꝑ solitudine habuit/ nbi amarissime fecũ loquers
⁊ ꝯsertis digitis amplexũ genu ⁊ q̃qũq magnꝰ at sc̃o dolor elicit tandem
semel d̾ te sranut uñ in ꝑpetiũ exultaret demq ꝑ om̃es uitã solitariis
⁊ quiens locis atq int̃cet̾a pisani mõtis ociõ delectatꝰ ⁊ illit hemi¬
tico habitũ trarirre moras credit᷑ ⁊ ad loci illiꝯ hemitas liber suoqͥdm̃
p̾sc̾pmꝰ ẽ noĩe Teterũ ze hac re quia nõ uacat pifinita nũc hõid illis scͥrta
beuoluere unico eiꝰ quod occurit breui utiq ẜ aꝑto cestĩõ contẽtꝰ ero. Is
gͦ euuageliũ iohanis exponẽs dificile ẽ iniqͥt in turba uidere xp̃eꝵ
politudo queda nesteẜia ẽ mẽti nre quadã solitudine ptẽçiois luder

Expanded text:
e non processit in publicum, neque populi contionem classico advocans, quid acturus esset exposuit, sed dimisso sotio fidissimo, consurgens, eo quod ut ipse ait solitudo sibi ad negotium flendi aptior suggereretur, angulum pro solitudine habuit. Ubi amarissime secum loquens, et consertis digitis amplexum genu, et quecunque magnus ac sanctus dolor elicit, tandem semel de se statuit unde in perpetuum exultaret. Denique per omnem vitam solitariis et quietis locis atque inter cetera pisani montis otio delectatus, et illic heremitico habitu traxisse moras creditur, et ad loci illius heremitas liber suo quidem prescriptus est nomine. Ceterum de hac re, quia non vacat infinita nunc hominis illius scripta revolvere, unico eius, quod occurrit, brevi utique sed aperto testimonio contentus ero. Is ergo evangelium Iohannis exponens: «Difficilsolitudo quedam necessaria est menti nostre, quadam solitudine intentionis videtur
Abbreviated transcription (Latin):
uatter ħec socutꝰ iudear int illos quibꝯ libertas aĩ temitas ⁊
ueritas furor ⁊ ad moniciõ oĩs iniuiria ẽ ut cumq res accepte
exit ego inis rerbis ⁊ dig̾ssione hac leuatꝰ gͣui ⁊ molesto faste
querellarũ as sucerte narratõis irer alacͥor redea eo musicrũ ma¬
iud ũo mĩt minorib mmmorer Ille int natos mullerũ ma¬
xiins ioh amñs saccꝰ abntero que e sumo celo fastigio nõ¬

Expanded text:
dacter hec locutus videar inter illos, quibus libertas animi temeritas, eritas furor, et admonitio omnis iniuria est. Utcunque res accepta erit, ego his verbis et digressione hac levatus gravi et molesto fasce querelarum, ad suscepte narrationis iter alacrior redeo. 10 Quid vero nunc minoribus immorer? Ille inter natos mulierum maximus Iohannes sanctus ab utero, quem e summo celi fastigio
Abbreviated transcription (Latin):
macip̃iũ rapenir Qui locꝯ abaugꝰ ĩ sue cesestis Rei pibr libͤ
excusus curiossiꝯ ꝙ teactatus ẽ. Q induo siquis nasdẽdera¬
trĩa nacmꝰ ĩ iustã malis moribꝰ quales fere nũc om̃s uides
nũ ꝓ tali fanguinẽ fudisre laudabit᷑. Nichil minꝯ quipe qͥ ma¬
lio uiris mipbis ciuibꝰ imyunitãtẽ publicã facinorũ ꝓpis m os tẽ¬

Expanded text:
ium raperetur. Qui locus ab Augustino in sue Celestis reipublice libris excussus curioseque tractatus est. Quid vero siquis nascendo patriam nactus iniustam malis moribus, quales fere nunc omnes vides? num pro tali sanguinem fudisse laudabitur? Nichil minus; quippe qui malis viris, improbis ci
Abbreviated transcription (Latin):
mosiꝯ⁊ nõb or spei minoris illis q ad maporis aduͦsũ nos custo¬
die inposterũ uel crudelitatis occasio ẽ nũc uõ qͥd defleam̃. p̃ie¬
pe caluariã / busti gapũ/ oliuẽti monite.Uallem q iudicii ⁊ re¬
liga dilecta singularit᷑ xp̃o loca/ ubi hõ factꝰ est ⁊⁊ in lucẽed¬
tꝰ ubi natꝰ nagit᷑ ubi infans reptauit᷑ ubi ꝓuer lusit ubitur
docuit / ubi uiuificũ nõbͣ e p̃m exalauit ubi exanimis iacub
surexit qr unde ad inferos descẽdit unde cõscendit ad suꝑos ubi
post̾mo iiues ac mortuos iret̃ccabili sentẽcia iudicabit / terrã
maporibꝰ nr̃is ꝓmissam / nõb erepta nõb debitã se u̾iri ẽẽmꝰ spei
nr̃e redem arram pat̾e eterne Nũc egiptiatꝰ canis tenet. Heu¬

Expanded text:
rmosius, et nobis spei minoris illisque maioris adversum nos vel custodie in posterum vel crudelitatis occasio est. Nunc vero quid defleam, pe, Calvariam, busti saxum, Oliveti montem, vallemque iudicii, et reliqua dilecta singulariter Cristo loca, ubi homo factus est et in lucem editus, ubi natus vagiit, ubi infans reptavit, ubi puer lusit, ubi vir docuit, ubi vivificum nobis spiritum exhalavit, ubi exanimis iacuit surrexitque, unde ad inferos descendit, unde conscendit ad superos, ubi postremo vivos ac mortuos irretractabili sententia iudicabit; terram maioribus nostris promissam, nobis ereptam, nobis debitam si viri essemus, spei nostre sedem, arram patrie eterne, nunc egiptia
Abbreviated transcription (Latin):
puluere puluere sustitauit Occuret folitariꝰ menas tante uir ĩno¬
cencie tanteq fiduciẽ ut nõ solũ barbaros tũt uicina uex antes reũ¬
ençia sui nõis fama q cõpesceret ẜ maximos atq inmanes ursos
e silua ꝓxima sci uiri aluearibꝰ ĩ sultãtes ferula quã d̾ more gesta¬
bat qͣi domesticos catulos castigare trepidãtes ꝙ depelleret
perossĩ fateor cũcta compliti nec ea mͥ nũc cura est neq
eñĩ septurꝰ ystoriã ad calamũ ueni ẜ. undiq de cerpturꝰ illusta
nͨ ea quidm̃ oĩa ẜ que ẜuato cepti oꝑis calle p̃t̾iens porrem An u ol ho¬
rũ aliq̃ue in pat̾a sua uł benedc̃m Nursie unꝙ̃ ad id glorie uẽturũ
uł fr̃a ciscũ sen uolucrũ audiẽciã seu seraphicũ rapte mẽtis ardore
stu pẽdũq itto isigne fac᷑rũ xͥ stigiatũ/ ⁊ uuluꝰ anpni mẽbractest

Expanded text:
pulverem pulvere suscitavit. Occurret solitarius Menas, tante vir innopulverem pulvere suscitavit. Occurret solitarius Menas, tante vir innocentie tanteque fiducie, ut non solum barbaros, tunc vicinia vexantes, reverentia sui nominis famaque compesceret; sed maximos atque immanes ursos, e silva proxima sancti viri alvearibus insultantes, ferula, quam de more gestabat, quasi domesticos catulos castigaret trepidantesque depelleret. Operosum, fateor, cunta complecti, nec ea michi nunc cura est; neque enim scripturus historiam ad calamum veni, sed undique decerpturus illustria, nec ea quidem omnia, sed que rum aliquem in patria sua, vel Benedictum Nursie unquam ad id glorie venturum, vel Franciscum seu volucrum audientiam, seu seraphicum rapte mentis ardorem, stupendumque illud insigne sacrorum Cristi stigmatum et vulnus animi membra test
Abbreviated transcription (Latin):
ir̃ati dicto aiciꝯ ad celũ uenit ut illis mox horedo supliciõ affeccis obstoel¬
enit seq ꝑpemo fontẽ nocans ⁊ tam celerit᷑ ex auditũ genens oĩ xel¬
qͣ uita sine lamẽtes ac dolore nõ fuerit Rogo que legiõnes aut quire¬
ges ad hãc potẽciam labõrabo ꝑueniũt ad quã politaria humilitas qui¬
estendo Occuret pnde martiq̃ ille marsis mõtis accola Cuide rupe
olida fluens ꝑheminis aq̃ tenius stilla/ dure rupis olim̃ stillantis
ołm in deẜto ꝓdigiũ renouauit Quiq cũ serpẽte trifico sb cuꝰ spẽ
uetꝰ serp̃es reribilior latebat uno eodm̃ q srecu cõtĩue sine offentra
toto tenmio u̾ssatꝰ illo dem̃u mira paciẽciã ꝑcul pulso ir̃e nictor solh
b̾stitit Ccuret alit̾ sine noie s cuiꝰ nome in celo ẽ argẽtarii mõtis
habitator qui cũ defuc̃ti faciẽ pulu̾e fricinsse ĩ c̾dibile ac stupẽdũ
nisi qr. c̾denti nichil ẽ imposibile exangue cadauer ⁊ mox futurn

Expanded text:
plicio affectis, obstupuerit, seque perpetuo sontem vocans et tam celeriter exauditum gemens, omni reliqua vita sine lamentis et dolore non fuerit. Rogo: que legiones aut qui reges ad hanc potentiam laborando perveniunt, ad quam solitaria humilitas quiescendo? Occurret inde Martinus ille, Massici montis accola; cui de rupe solida fluens perennis aque tenuis stilla, dure rupis stillantis olim in deserto prodigium renovavit; quique cum serpente terrifico, sub cuius specie vetus serpens terribilior latebat, uno eodemque specu continue sine offensa toto triennio versatus, illo demum mira patientia procul pulso, ipse victor solus substitit. Occurret alter sine nomine, sed cuius nomen in celo est, Argentarii montis habitator, qui cum defuncti faciem pulvere fricuisset, incredibile ac stupendum, nisi quia credenti nichil impossibile est, exangue cadaver et mox futurum
Abbreviated transcription (Latin):
seu ꝑiisũ supliciũ distulisre iuderet᷑ siquidm̃ mox ut pat̾a
⁊ rebꝰ humais exceẜas urbẽ roma irupcio illa barbaricã ⁊ hore¬
da uastacõ ꝯsecuta ẽ O ingens ⁊ pio mulier insignis exilio ⁊
teo marmoreo taciures multoq gloriosiꝯ edes xͥ tuis m̃aiba fiẽ¬
baricis flamis aesieũ aut sem̾io ruitũrũ. s diu faeor me tue
uietutis admirato in hoc sermõe decinut ⁊ iam multa de femi¬
nis d̾ ꝙ trãsmariius reb̾ꝰ ad uiros ⁊ ad pat̾am redeat stilꝰ c.ui.
ficas ⁊ frequetes domas ĩ politaria templa ꝯu̾tit anciquas
porsesiones gͥ petripiens xp̃o dedit Iras qũatũ licuit / in maxia
plenissiã ꝙ oi urbe politudine fecit ut ibi auos atauos q suos
treber obrequẽtis populi cõcurrꝰ oenau̾at illic ip̃e suo sño rolgob¬
requeret᷑ ⁊ si fame illũ splendor aductũ latebris magno curarũ
in pelago sup̃maq tãdem dignitatis arce locauit Quẽ suũ

Expanded text:
issum supplicium distulisse videretur. Siquidem mox ut patria et rebus humanis excesseras, urbem Romam irruptio illa barbarica et horrenda vastatio consecuta est. O ingens et pio mulier insignis exilio, et lcro marmoreo iacuisses; multoque ibi gloriosius edes Cristi tuis mbaricis flammis arsurum, aut senio ruiturum. Sed diu, fateor, me tue virtutis admiratio in hoc sermone detinuit, et iam satis multa de feminis deque transmarinis rebus; ad viros et ad patriam redeat stilus. 6 Quficas ac frequentes domos in solitaria templa convertit, antiquasque possessiones sibi preripiens Cristo dedit? Ita sibi, quantum licuit, in maxima plenissimaque omnium urbe solitudinem fecit, ut ubi avos atavosque suos creber obsequentis populi concursus ornaverat, illic ipse suo Domino solus obsequeretur; etsi fame illum splendor eductum latebris magno curarum in pelago supremaque tandem dignitatis arce locaverit. Quem suum
Abbreviated transcription (Latin):
ergo facũdie abstinẽcieq laudib omisis qm̃ õib̾ꝰ noce fũt Illa
eg giũ ac p̾clarũ dictũ/ ⁊ hiis q̃ pnt᷑ manꝰ hãbo ualde ꝯren¬
tanẽũ nõ gileo solebat enĩ dicere om̃is se quas sciret litera
quarũ nestio an aliꝯ sua etate copiosior fuerit / ĩsiluis ⁊ inag
didicisse nõ hõmũ disciplinis s meditãdo ⁊ horado/ne re ulls
ũꝙͣ magisto habuisse p̾t᷑ quercꝰ ⁊ fagos qd ideo libent refero
qr siqͥd ⁊ mͥ nosse datũ eẽt idm̃ de me uere dicere ⁊ uellem
nisi fallor posrem
fure ut apbitror hũc locũ occupau̾it Arnulsꝰ t̾ritorii
mẽtẽsis̃ huncola nobilis atq eiꝯdm urbis ip̃s Nec
minꝰ Tucherꝰ qui pͥmũ claricate sanguinis ⁊ sena¬
rii ordinis dignitate ꝯspicuus multũ postea roligione ⁊ soħ¬
indine clarior spelunte horĩde ꝑ renemã tissimꝰ ĩ cola fuit iteritoris
lugonne s ad ciuisꝰ urbis eriscopatũ ⁊ hic demie cic̃o sus mobã ⁊ encep

Expanded text:
bus note sunt, illud egregium ac preclarum dictum, et his que inter manus habeo valde consentaneum, non silebo. Solebat enim dicere: omnes se quas sciret literas, quarum nescio an alius sua etate copiosior fuerit, in silvis et in agris didicisse, non hominum disciplinis sed meditando et orando, nec se ullos unquam magistros habuisse preter quercus et fagos. Quod ideo libenter refero, quia siquid et michi nosse datum esset, idem de me vere dicere vellem, et nisi fallor possem. Iure, ut arbitror, hunc locum occupaverit Arnulphus, territorii Metensis heremicola nobilis atque eiusdem urbis epyscopus. Nec minus Eucherius, qui primum claritate sanguinis et senatorii ordinis dignitate conspicuus, multum postea religione ac solitudine clarior, spelunce horride perseverantissimus incola fuit, in territorio Lugdunensi, ad cuius urbis epyscopatum et hic de
Abbreviated transcription (Latin):
qui cogebãt᷑ expediret cogi ⁊ unũ id ꝙ nõ inisi optimũ ⁊ ex¬
cellens xerũ caput eẽ mũdo lic gustu asꝑum certe nesce ẜiũ ẜors
nisi quod dica huit fentẽciẽ uehemet᷑ ołstare ꝙ siliss ⁊ si int hõ¬
mines iuisticia ẜuarent cuiq ius suũ t̾buẽdo ⁊ illio uom̃anarci¬
biapoera destͥptis paçi mõre pnpõnedo ꝓcendo sbreccio ⁊ seploo
debeslando ꝙuis ut p̃clare ait Dicers ĩdem alibi imꝑit p pi
⁊ereretur axitꝯ bellorũ eent aut mites aut nesdessoris ee gͣum¬
derentist ꝑm̃ciãs si focios equitate ⁊ fide. defendistẽt eẽt ꝙ de

Expanded text:
qui cogebantur, expediret cogi et unum idque nonnisi optimum et excellens verum caput esse mundo, licet gusto aspersum, certe necessarium foret, nisi, quod dicam, huic sentencie vehementer obstaret. Quod scimines iusticiam servarent, cuique ius suum tribuendo et illis Romanis artibus a poeta descriptis paci morem imponendo, parcendo subiectis et superbos debellando, quamvis, ut preclare ait Cicero idem alibi: Imperium pgenerentur, exitus bellorum essent aut mites aut necessariderent, si provincias, si sotios equitate et fide defendissent», e
Abbreviated transcription (Latin):
posꝙ̃ destẽdit aut dñ sedit quid miri aũt si uncꝰ oꝑuiy nõ dͥe fui
ciuiꝰ ⁊ aĩ cenor unꝰ ⁊ qua licuit uite mutatõ nulla fuit s quidm ĩsu¬
pͥmo rerũ culiitie ⁊ intra augustissimũ ac papałe chalannu aͥngio¬
tã sͥ Remitic̃õq camullaꝰ medicato iñ alto humilps pãt tibaos
litarris int᷑ dĩuicias pauꝑ iuxit᷑. adde ꝙ stañ abinicio tertaus
fuga qui cũ discipulo quodã suo robro gabłntino tua draueoreosi

Expanded text:
efuit, cuius et animi tenor unus et qua licuit vite mutatio nulla fuit? Siquidem in supremo rerum culmine et intra augustissimum ac papalem thalamum, angustam sibi heremiticamque camerulam meditatus, in alto humilis, inter turbas solitarius, inter divitias pauper vixit. Adde quod et statim ab initio tentavit fugam cum di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ renelatõe celitꝰ acceptata ꝓ salure multotũ int uite hoĩm bella
ꝑiculoras nõ tain s̾ ꝙ militibꝰ sins excubias elegiss ip̃etanẽ piag¬
nꝯ amator golitudinis heremi q sectator fuit bripla ese ꝓfo es¬
cs płctor golitudo ẽ loci silic de qua maxie mͥ nũc ẜimo susteꝵ hrsti
demporis qualis ẽ ncetiũ qño t̾e ĩ rostris politudo silenciã q ẽ anrm
q̃lis est eorũ qͥ in ꝑfundissime cõtemplatõis abstͣcti luce media ⁊
frequeti foro qd̾ illic gerat᷑ nesciũt / qui quociens ⁊ ubiquoꝵ us
luerint Ioli fũt has quidm̃ simul gũis olitudinũ sp̃es nullꝙ
frãciseo magis frequẽtatas ideo. Lustͣbat heremas ĩ templis
ceye semirutis ꝑ noctabat seye ꝑdiẽ pt turbas a̾sericiũ reru
tensu rapiebat᷑ ⁊ pulto huc illut curpustolo collisione hiamim
stũ nullis tumultibꝰ a xp̃o peꝑari porerat qd̵ in re expiebat i
uł multo faciliꝰ ĩ aliis p̾sumetat sic illũ in iuedicoceretorũ ꝓpͥ

Expanded text:
one celitus accepta, pro salute multorum inter vite hominum bella periculosas non tam sibi quam militibus suis excubias elegisset, ipse tamen, magnus amator solitudinis heremique sectator fuit. Triplex neloci scilicet, de qua maxime michi nunc sermo susceptus est; temporis, qualis est noctium, quando etiam in rostris solitudo silentiumque est: animi, qualis est eorum qui vi profundissime contemplationis abstracti luce media et frequenti foro quid illic geratur nesciunt, qui quotiens et ubicunque voluerint soli sunt. Has quidem simul omnes solitudinum species nulli quam Francisco magis frequentatas video: lustrabat heremos, in templis sepe semirutis pernoctabat, sepe per diem inter turbas a presentium rerum sensu rapiebatur et, pulso huc illuc corpuscolo collisione hominum, strium, nullis tumultibus a Cristo separari poterat, quod in se experiebatur id vel multo facilius in aliis presumebat; sic illum in iudicio ceterorum propria
Abbreviated transcription (Latin):
quo iusꝯ ffuera ꝑuenisse ⁊ gr̃meonis qui m̃t patarchs
Ierosolomicãq erat cererorũq fidelium mi ẜando ẜuicio ac racrorũ
tristi ludibrio locorũ concussaat geniens ⁊ oratõnes ugifias ꝙ ho¬
turnas agens / tandẽ ꝯupͣ nudũ ecc̃e pauimĩẽtum sormo succiibue¬
ist consopito iterũ xp̃s aꝑꝑuit iubens ut aduindicta sui noĩs re¬
tores ac pͥncipes cacholicos excitaret. Tantã uo legatoes tamꝙ tan¬
litꝰ exsecum sit /ap̃o ꝙ piis conanibꝰ aspirate ꝙͣ nociue sianieti

Expanded text:
 Simeonis qui tunc patriarcha ierosolimitanus erat ceterorumque fidelium miserando servitio ac sacrorum tristi ludibrio locorum concussus ac gemens, et orationes vigiliasque nocturnas agens, tandem supra nudum ecclesie pavimentum somno succubuisset, consopito iterum Cristus apparuit, iubens ut ad vindictam sui nominis pastores ac principes catholicos excitaret. Tantam vero legationem tamlite
Abbreviated transcription (Latin):
ssis tande ⁊ cenobiũ ꝯsilio eiꝰ extruerẽt illis ĩ locis orqrm
colebre / ⁊ deinceres ad̾ eum iusirãdũ sepe stͥmisso fastu regio ne¬
nret Qũe s honorẽ nõ originis splendor ac paritas ẜ folita¬
rie uite decor at canctitas pererere
uid remigĩa soc̃r qui ad illa pame claritate que ra mana¬
ro aui pontificale põdꝰ imposuit qd ampliꝯ̃ ꝙͣ sepagĩta arne
suma utute ⁊ indust̾a gessise craditꝰ qua frãcxrũ ⁊ reg̃e

Expanded text:
ussis, tandem et cenobium consilio eius extrueret illis in locis usque ussis, tandem et cenobium consilio eius extrueret illis in locis usque nunc celebre, et deinceps ad eum visitandum sepe, submisso fastu regio, veniret. Quem sibi honorem non originis splendor ac paritas, sed solitarie vite decor ac sanctitas peperere. Quid Remigium loquar? qui ad illam fame claritatem, que immaturo evi pontificale pondus imposuit, quod amplius quam septuaginta annos summa virtute et industria gessisse traditur, qua Francorum et reg
Abbreviated transcription (Latin):
martir que espeluuncis ab dicũ ⁊ iusiratũ aferis ⁊ ab an¬
bꝯ pastũ ferũt.uec leonardo ⁊ lifardo fratres ambo mõachi amboso¬
litarii nec ueridimiꝰ hemita clarissimꝰinec comes eiꝰ p̃t̾ eũdꝰ egi¬
dia qui athenis regio gene ortꝰ ut ꝑibent ⁊ genus ⁊ patͥaniu
opes ⁊ lit̾as g̾cas quibꝰ ab̾ude pollebat gallicane posthabuit᷑ paui¬
ptati studio solitudims uniu̾rra ꝯtẽnes ubi miraculis eruiorit e
pnt᷑ cetera blandiens cerue lacte nutͥto alumiña sua enatonũ e¬
mbꝰ in ucdabile psticit ita ut miraculo rei tactꝰ galliaru Rex ade
spesimc̃a uiri sentibꝰ obsirã ꝓenẽt᷑r̾et nõ siñs multo mibitũ labore
ferro adicũ pandẽciũm uen̾anda demꝙ iusi senis efigie ⁊ iux̃ se¬
nem accubatis spccaculo ꝑmotꝰ alt̾cis submotis oĩbꝰ ad eñ polo
quodã cũ pͣsułe Rex accessit ⁊ talem iurũ reꝑit ut maguis ei
muñibꝰ oblatis magnfice q dõtentis inq usus alios uertupt¬

Expanded text:
martir, quem speluncis abditum et visitatum a feris et ab avibus pastum ferunt, nec Leonardus et Liffardus fratres, ambo monaci, ambo solitarii, nec Veridimius heremita clarissimus. Nec comes eius pretereundus Egidius, qui Athenis regio genere ortus, ut perhibent, et genus et patriam, et opes et literas grecas, quibus abunde pollebat, gallicane posthabuit paupertati, studio solitudinis universa contemnens. Ubi et miraculis emicuit et inter cetera, blandientis cerve lacte nutritus, alumnam suam venatorum canibus inviolabilem prestitit; ita ut miraculo rei tactus Galliarum rex ad speluncam viri sentibus obsitam penetraret, non sine multo militum labore ferro aditum pandentium. Veneranda denique visi senis effigie et iuxta senem accubantis spectaculo permotus altricis, submotis omnibus ad eum solo quodam cum presule rex accessit, et talem virum repperit ut, magnis ei muneribus oblatis magnificeque contemptis inque usus alios verti i
Abbreviated transcription (Latin):
N pħi summũ munꝰ ĩpleuit᷑ Quid uiułrmũ deniq uirũ for¬
tem ⁊ uetuste ꝓsapie qui etatis florẽ ip̃m cũ terrene miliciede¬
dicaẜ in deẜto renescere maluit / ⁊ mori ultimis uitẽ frucaibꝰ
celesti milicie ꝯrecͣtis̃ Quid aliũ eiꝯdm ⁊ ꝓpoĩtĩ ⁊ statꝰ ⁊ noĩs
uuilemu seculari pͥmũ fastu post aũt monastica humilitate
cõspiciuꝵ qui derelicto spretoq opũluto opido solitudinẽ pan¬
ꝑtarẽ ⁊ silenciũ exͦpcauit Montis oñi Pesulam dñs cũ eẽt
grãdis sibue monacsꝯ ftictꝰ ẽ inq illo cenobio tãꝙͣ portu iecit

Expanded text:
phi summum munus implevit? Quid Guillelmum denique virum fortem et vetuste prosapie, qui etatis florem ipsum cum terrene militie dedicasset, in deserto senescere maluit et mori, ultimis vite fructibus celesti militie consecratis? Quid alium eiusdem et propositi et status et nominis Guillelmum, seculari primum fastu post autem monastica humilitate conspicuum, qui derelicto spretoque opulento oppido, solitudinem, paupertatem et silentium exoptavit? Montis enim Pessulani dominus cum esset, Grandis Silve monachus fact
Abbreviated transcription (Latin):
habitu manet nome ambrosi nemꝰ uulgo dicit᷑ sinistrorsꝰ ad ar¬
thoum latꝰ Qicod mnus hic mag̾ͥs mtiq motibꝰ ⁊ multarerũ
collisione memorabilis pit᷑ urbs̃ ip̃m ⁊ ext̾ma rapto molimine
aucci ambitꝰ pepta cõclusit Illic̃ ut audiõ ⁊ auguror libroram in¬
ellifłuos flores srarsit quorũ hodie ꝑ om̃s reactꝰ ec̃cẽ gustꝰ suau¬
issimꝰ ⁊ frãga tissimꝰ ẽ odor ut nͦ. nõ actum m ẜ uerborũ unũ¬

Expanded text:
habitu manet nomen: «Ambrosii nemus» vulgo dicitur, sinistrorsus ad arhabitu manet nomen: «Ambrosii nemus» vulgo dicitur, sinistrorsus ad arthoum latus, quod annus hic, magnis undique motibus et multa rerum collisione memorabilis, intra urbem ipsam et extrema rapto molimine aucti ambitus septa conclusit. Illic, ut audio et ut auguror, librorum mellifluos flores sparsit, quorum hodie per omnes tractus ecclesie gustus suavissimus et fragrantissimus est odor. Ut vero non actuum modo se
Abbreviated transcription (Latin):
ciens cam̃e ⁊ quibꝰ potuit mis qͥd̾ optaret astẽdit habitauit ut
nũt ẽ habitꝰ murorũ in excremo euutatꝭ angulo / ubi adhuc ta¬
dout eorpꝰ habitat ⁊ abeodm̃ fundata sat̃ domꝰ extat suma deuõtõẽ
ꝑ celebris ⁊ magnis poruli frequẽtata õs cursibꝰ cũc ꝙͣtũ certis
indiciis inceligi dat᷑ longe remorus penitꝰ q coliariꝰ locus eraio
ad hoc quociens eriscopalibꝰ curis liber ac laboribꝰ relaxatꝰ quos
in pellendis arrianis abecca graues diuturnos ꝙ ꝑtiilit aliquanieꝑ¬
ꝑ te negociis sħthere furari q poterat/ in sec̾ciorẽ solitudinẽ re ꝯfere
sautifsimnꝯ nie polebat silua erat ꝙ̃uis urbi ꝓxima cõtẽplaciom
tamẽ ydonea. In medio parua domꝰ ingẽtis cerce ẜ hmilia ur¬
ricapar/ que multo digniꝰ ꝙ̃. demꝰ alim mechapo tina pichagore
in templi licz exigui spẽm u̾ra ẽ / nũc silua ꝯuulta ẽ mutato q loci

Expanded text:
tiens tamen et quibus potuit modis quid optaret ostendit. Habitavit, ut tiens tamen et quibus potuit modis quid optaret ostendit. Habitavit, ut nunc est ambitus murorum, in extremo civitatis angulo, ubi adhuc sacrum corpus habitat et ab eodem fundata sacra domus stat, summa devotione percelebris et magnis populi frequentata concursibus; tunc quantum certis indiciis intelligi datur longe semotus penitusque solitarius locus erat. Ad hec quotiens epyscopalibus curis liber ac laboribus relaxatus, quos in pellendis Arrianis ab ecclesia graves diuturnosque pertulit, aliquantisper se negotiis subtrahere furarique poterat, in secretiorem solitudinem se conferre sanctissimus vir solebat. Silva erat, quamvis urbi proxima, contemplationi tamen ydonea; in medio parva domus, ingentis certe sed humilis viri capax, que multo dignius quam domus olim methapontina Pithagore in templi licet exigui speciem versa est. Nunc silva convulsa est, mutatoque loci
Abbreviated transcription (Latin):
ille pͥmꝯ̃ pontificũ ⁊ locũ moribꝰ ⁊ loco ꝯsonũ habens no¬
men acq insi audire uerũ pudet e solitudine huimili ⁊ ĩ culta ores
iste bone utiña / quas modo uix urbes capiũt flux̃e / hĩc calceꝯ au¬
ram hĩt oburneꝯ scipio pastoralis ĩ mor̃e bacusi recuruꝰ ist
urbano cultu rustice memor originis hĩc clamis coloribꝰ par¬
decens huic stellatũ diadema: carbũculis hĩc nueus compes
teonꝰ aureus purpureũ q uerẽd capitis umbraculũ hĩc de¬
niq toto habitus tͥh ũphał totꝰ hit̃ ut dicit᷑ militãtis ẜ ⁊late idoi
regnãtis ecc̃e statꝰ quẽ e siłipꝰ egͣssũ stupẽt reges ⁊ quẽ quid.¬
ligẽtꝰ inspexit nestio an solitudinẽ tance uen̾atõis inicium ueñ¬
abilem negaturꝯ sit ẜ ꝓgͦdior
ambrosiꝯ apud mediolanũ magni populi curã aeo uolerẽ
ac cogente sortitꝰ ⁊ si tam nescesarii debiti tantiq sibiꝰ
tiꝯ afficii ꝯtinuesolitariã uitã degere nõ auderet qui¬

Expanded text:
ille pontificum, et locum moribus et loco consonum nomen habens. Atqui, nisi audire verum pudet, e solitudine humili et inculta opes iste, bone utinam, quas modo vix urbes capiunt, fluxere. Hinc calceus auratus, hinc eburneus scipio pastoralis in morem baculi recurvus, sub urbano cultu rustice memor originis, hinc clamis coloribus inardescens, hinc stellatum dyadema carbunculis, hinc niveus sonipes, tronus aureus purpureumque verendi capitis umbraculum; hinc denique totus habitus triumphalis, totus hic, ut dicitur, militantis sed et late iam regnantis ecclesie status, quem e silvis egressum stupent reges, et quem qui diligenter inspexerit, nescio an solitudinem tante venerationis initium venerabilem negaturus sit. Sed progredior. Ambrosius, apud Mediolanum, magni populi curam Deo volente ac cogente sortitus, etsi, tam necessarii debiti tantique sibi conscius officii, continue solitariam vitam degere non auderet, quo
Abbreviated transcription (Latin):
neclex̾it norit̃ se nõ aliã ob cam̃ e ꝑadio politudinis pellẽdum
ꝙͣ eparadiso uoluptatis pͥmꝰ hõmũ pulsꝰ fuit / hec int̾fatꝰ ad am¬
brossũ reu̾tor Oui illã ad gabmũ epłam concludens liquet ĩ qͥt
ex hiis E nia poli cũ simꝯ rũc nos ofsermĩꝰ deo tũc metẽ eiuror¬

Expanded text:
neglexerit, norit se non aliam ob causam e paradiso solitudinis pellendum, neglexerit, norit se non aliam ob causam e paradiso solitudinis pellendum, quam e paradiso voluptatis primus hominum pulsus fuit. Hec interfatus ad Ambrosium revertor, qui illam ad Sabinum epystolam concludens: «Liquet» inquit «ex his quia soli cum sumus tunc nos offerimus Deo, tunc mentem ei no
Abbreviated transcription (Latin):
Qius qͥs gͦ litẽfugis ⁊ feminã fuge uix̃ alt̾ am sine alt̾as altao¬
fugies. femine ⁊ si quod rarũ ẽ mitissimi mores sint ip̃a ps̃¬
ia utq ita dix̃im imbra nocẽs ẽ Cuiꝰ siqd fidei merecriuiltꝰ
ginq̃ mat̾ia uere ne magis an ꝓpie ait maro Coxpit em̃ orees
mulatĩ urit ꝙ uidendo femin̾a nec nemorũ pant᷑ meriiist ã
herbe. snne ꝙ iusu golo corporis atq animi uites carpãt᷑ ur̃at᷑ di
angere poterat uniu̾ros quos quos ea pestis extenuat ⁊ accẽdil
atꝙ nemorũ her beq memorĩa cadm̃ pestis eripiat si ut decos
acbobꝰ dixit sic de hoĩb̃ꝰ̃ dixisse quos alios ꝙ̃ nos intelle uisteu
deretur quibꝰ p̾cipua nemorũ ⁊ hbarũ oblectãtõ ẽ ꝓrde muł¬
ebres illecebras cũ oĩba quibꝰ suũ uas sancre ⁊ honorisicẽ custod¬
re ꝓpotũ ẽ tũ nobis maxiẽ fugiẽdas intãdas ꝙ denũçiõ qud qui

Expanded text:
Quisquis ergo litem fugis et feminam fuge; vix alteram sine altera efQuisquis ergo litem fugis et feminam fuge; vix alteram sine altera effugies. Femine, etsi, quod rarum est, mitissimi mores sint, ipsa presentia utque ita dixerim umbra nocens est. Cuius, siquid fidei mereor, vultuginqua materia, vere ne magis an proprie, ait Maro: Carpit enim vires paulatim, uritque videndo femina; nec nemorum patitur meminisse nec herbe? Sane quod visu solo corporis atque animi vires carpantur uranturque, tangere poterat universos quos ea pestis extenuat et accendit; at quod nemorum herbeque memoriam eadem pestis eripiat, si ut de equis ac bobus dixit sic de hominibus dixisset, quos alios quam nos intellexisse videretur, quibus precipua nemorum et herbarum oblectatio est? Proinde muliebres illecebras, cum omnibus quibus suum vas sancte et honorifice custodire propositum est, tum nobis maxime fugiendas vitandasque denuntio; quod qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓarbito arçerro quos uolo latq auingro michn quos magr o dili perte
quos apciores arbitror nemo int̾pellat nemo int᷑polat bũt org
⁊ oꝑata ẽ mũdi ralutẽ ⁊ cõcepit redentorẽ uinu̾rsorũ solus
ut me ambrosii dicto parũꝑ ĩ nustẽa ilłe nõ silueri qd̾ oib̃ꝯ notũ
multi dissimulãt nullũ uirꝰ adeo pestiferũ iuta hãt reccãnida
ut muliebre ꝯsortiũ fẽmineꝰ oñ decor eo forundolosibe sun¬
estiorq quo blandior ut sileam mores / quibꝯͣ nichil ĩrrabiliq
nichil studio quieris ĩfestiq̃ Aius quis requĩe q̃ris fernea caes
ꝑpetũa officinã litiũ ac laborũ xaro sb eodm̃ recto habitãt quies
⁊mulier sanrici uerbũ ẽ. semꝑ hab lites alt̾naq puegiales
In quo nupta iae miuine dormit᷑ in illo Nisi forte trãquilior
e concubie accubitꝰ / ciuiꝰ ⁊ fides minor ⁊ maior ĩfamia ⁊ lisi¬
liciꝰ Nil ergo feliciꝰ celibatu/ ml uero celibatui apciõ ꝙ politudo

Expanded text:
arbitrio arcesso quos volo, atque adiungo michi quos magis diligo et quos aptiores arbitror; nemo interpellat, nemo interpolat; tunc ergo et operata est mundi salutem, et concepit Redemptorem universorum. Solus ut me Ambrosii dicto parumper immisceam, illud non siluerim quod, omnibus notum, multi dissimulant. Nullum virus adeo pestiferum vitam hanc sectantibus, ut muliebre consortium; femineus enim decor eo formidolosior funestiorque quo blandior, ut sileam mores quibus omnino nichil instabilius, nichil studio quietis infestius. Quisquis requiem queris feminam cave, perpetuam officinam litium ac laborum; raro sub eodem tecto habitant quies et mulier. Satyrici verbum est: Semper habet lites alternaque iurgia lectus in quo nupta iacet; minimum dormitur in illo. Nisi forte tranquillior est concubine accubitus, cuius et fides minor, et maior infamia, et litilicius? Nichil ergo felicius celibatu, nil vero celibatui aptius quam solitudo.