comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
li natus ẽes. Nunc cum om̃ium salute ciunim. cunctamq rem .p. res
tue geste ꝯplexe sunt. tñi abes. aꝑfectione maximoꝵ oꝑini. ut fun¬
dim̃ta nõ dum que cogitas ieceris. hic tu modum uite tue nõ sa
satis ẽ. cuiꝰ te ẽẽ auidissimũ quantius sis sapiers nõ negabis. Par¬
ne igitur inquiens głam magnam relinquemus. Immo uõ aliis
quam nis multum fatis. tibi uni patum. Quicquid ẽ enim quã¬
uis amplum sit.io c̾te ẽ parum. tum cum ẽ aliquid amplius. ⁊¬
Qd si rerum tuarum in mortalium.S. cesar hic exitus futurus
nũc ẽ. uide queso ne tua diuina untus admitatoĩs plus sit hĩtura
reliqua pars ẽ. hic rest at actus. in hec elaborandum ẽ. ut tem.p. ꝯsti¬
tuas. Ea q tu inprimis cum summa tranquilitate ocio ꝑsiuare.
Tum te si uoles cum ⁊ patrie ꝙ debes solius. ⁊ naturam ip̃am ex¬
pleueris sacietate iuuendi. satis diu uixisse dicito. Quid enim ẽ

Expanded text:
li natus esses. omnium salutem civium cunctamque rem publicam res li natus esses. omnium salutem civium cunctamque rem publicam res tuae gestae complexae sunt; tantum abes a perfectione maximorum operum ut fundamenta nondum quae cogitas ieceris. hic tu modum vitae tuae non ssatis est? cuius te esse avidissimum, quamvis sis sapiens, non negabis. parumne, inquies, magna relinquemus? immo vero aliis quamvis multis satis, tibi uni parum. quicquid est enim, quamvis amplum sit, id est parum tum cum est aliquid amplius. quod si rerum tuarum immortalium, C. Caesar, hic exitus futurus nunc est, vide, quaeso, ne tua divina virtus admirationis plus sit habitura reliqua pars est; hic restat actus, in hoc elaborandum est ut rem publicam constituas, eaque tu in primis summa tranquillitate et otio perfruare: tum te, si voles, cum et patriae quod debes solveris et naturam ipsam expleveris satietate vivendi, satis diu vixisse dicito. quid enim est
Abbreviated transcription (Latin):
da iudiçia. tencanda fides. ꝯpͥmende libidines. ꝓpaganda soboles.
Omĩa que dilapsa iam defluxetunt. seneris legib iuncienda sr̃.
nõ fuit recusandum intanto cuuli bello. tantoq animoꝵ ardore
⁊ armorum. quiñ quassata te .p. quicũq belli euentus fuiss.
multa ꝑderet ornam̃ta dignitatis. ⁊ p̃sidia stabilitatis sue.mł
q ut̾q dux faceret armatus. que idem togatus fieri ꝓhibuiss.
Itaq illam tuam p̃clarissimã ⁊ sapientissimama uocem in ui¬
tus audiui.satis te om uł nature uirisse uł głe.Satis si ita ui.
fortasse nature. addo ẽ si placet głe atq tibi maximũ ẽ. pat̾e certe piꝵ.
Quare omitte quesso istam doctoꝵ hominum in ꝯtennenda a
morte prudenciam. noli nco ẽẽ piculo sapiens sexe enim uenit
ad meas aures. te idem istud nimis dicere crebro tibi satius te
nixisse. Credo. s cum illud auditem. si tibi soli iuueres. aut si tibi ⁊̃ so¬

Expanded text:
da iudicia, revocanda fides, comprimendae libidines, propaganda suboles, da iudicia, revocanda fides, comprimendae libidines, propaganda suboles, omnia quae dilapsa iam diffluxerunt severis legibus vincienda sunt. non fuit recusandum in tanto civili bello, tanto animorum ardore et armorum quin quassata res publica, quicumque belli eventus fuisset, multa perderet et ornamenta dignitatis et praesidia stabilitatis suae, multaque uterque dux faceret armatus quae idem togatus fieri prohibuisseitaque illam tuam praeclarissimam et sapientissimam vocem invitus audivi: satis diu vel naturae vixi vel gloriae. satis, si ita vis, fortasse naturae, addam etiam, si placet, gloriae: at, quod maximum est, patriae certe parum. qua re omitte, quaeso, istam doctorum hominum in contemnenda morte prudentiam: noli nostro periculo esse sapiens. saepe enim venit ad meas auris te idem istud nimis crebro dicere, satis te tibi vixisse. credo, sed tum id audirem, si tibi soli viveres aut si tibi etiam so
Abbreviated transcription (Latin):
sunt amicissimi. S tñ cum in animis hominũ tante lace¬
bre sine. ⁊ tanti recessus. augeamus sane suspitionem tuam.
Simul enim iugebimus diligenciam. Nam quis ẽ orm¬
terum tam ignatus. tam rudis in tem .ꝑ. tam nich uinquã
nec de sua. nec de coĩ salute cogitans. qui nõ nitesligat tua
salute ꝯtineri suam: rexunius tua uita pendete omium. Et qui¬
dem de te dies noctesq ut debeo cogitans. casus dum taxat
humanos. nõ certos euentus ualitudinis.⁊ nature comunis
fragilitatem extimesco. Doleoq cum. res.p. in mortalis eẽ de¬
leat. eam u unius mortał anima ꝯsistere. Si uõ adhumanoᷤ
caus. incertosq motus ualitudims. sceleris ⁊ accedat insidia¬
rumq ꝯsensio. quem deum ⁊ si cupiat posse opitulari tem.p.
credanius: Omĩa sunt excitanda tibi .s.cesar. uniq iacere sen¬
tis belli ip̃ius impetu ꝙ necc̃e fuit. ꝑculsa atq ꝓstrata ꝯstituen¬

Expanded text:
sint amicissimi. sed tamen cum in animis hominum tantae latesint amicissimi. sed tamen cum in animis hominum tantae latebrae sint et tanti recessus, augeamus sane suspicionem tuam: simul enim augebimus diligentiam. nam quis est omnium tam ignarus rerum, tam rudis in re publica, tam nihil umquam nec de sua nec de communi salute cogitans, qui non intellegat tua salute contineri suam et ex unius tua vita pendere omnium? equidem de te dies noctesque, ut debeo, cogitans casus dumtaxat humanos et incertos eventus valetudinis et naturae communis fragilitatem extimesco, doleoque, cum res publica immortalis esse debeat, eam in unius mortalis anima consistere. si vero ad humanos casus incertosque motus valetudinis sceleris etiam accedit insidiarumque consensio, quem deum, si cupiat, posse opitulari rei publicae credimus? omnia sunt excitanda tibi, C. Caesar, uni quae iacere sentis belli ipsius impetu, quod necesse fuit, perculsa atque prostrata: constituen
Abbreviated transcription (Latin):
autute donata. cer̾a afortima ꝯmodata eẽ iudeantut. Noli
igitur inconẜuandis uiris bonis defatigari. nõ cupiditate
pftim aliqua. aut prauitate lapsis. S oppinione officũ stul¬
pa ulla ẽ. si te aliqui timuetunt. Conitaq suma laus. ꝙ mini¬
me tim̃dum fuisse sensetunt. ¶Nunc uenio adgrauissi¬
niam querelam. ⁊ attocissimam suspitionem tuam. que nõ
tibi ip̃i mag̾ quam cum om̃ib cib. tum maxime nob q
ate conẜ uati sumus ꝓuidenda ẽ. Quam ⁊ si sꝑa eẽ falsam.
nũquam tñ extenuabo urbis. Tua enim cauuo nr̃a ħ cauuo ẽ.
ut si in alt̾utto peccandum sit. malim uideri magis tumdus.
quam parum prudens. S quis nam ẽ iste tam dem̃s. de tius¬
ne. Et tñ si qui mag̾ sunt tui. quam quib tu salurem insꝑan¬
tib reddidisti. In exeo nũo qui una tecum fuerunt. Nonẽ
credibilis tantus inullo furor. ut quo duce mĩam sũmarn

Expanded text:
a virtute donata, cetera a fortuna commodata esse videantur. noli a virtute donata, cetera a fortuna commodata esse videantur. noli igitur in conservandis viris bonis defetigari, non cupiditate praesertim aliqua aut pravitate lapsis, sed opinione offici stulla culpa est, si te aliqui timuerunt, contraque summa laus, quod minime timendum fuisse senserunt. nunc venio ad gravissimam querelam et atrocissimam suspicionem tuam, quae non tibi ipsi magis quam cum omnibus civibus, tum maxime nobis qui a te conservati sumus providenda est: quam etsi spero falsam esse, numquam tamen extenuabo, tua enim cautio nostra cautio est. quod si in alterutro peccandum sit, malim videri nimis timidus quam parum prudens. sed quisnam est iste tam demens? de tuisne?—tametsi qui magis sunt tui quam quibus tu salutem insperantibus reddidisti?—anne ex eo numero qui una tecum fuerunt? non est credibilis tantus in ullo furor ut quo duce omnia summa
Abbreviated transcription (Latin):
quidam enim nõ mõ irmati. s int̾dum ⁊̃ ociosi minabantur.
nec quid quisq sensiss. s ubi fuissi cogitand̾ ẽe dicebant. ut
uł placati iam uł saciati aliqũ om̃em spem salutis adclenici¬
mi uictoris ⁊ sapienciam ꝯtulisse. Quare gaude tuo isto i¬
tam excellenti bono ⁊ fruere cum fortuna ⁊gła. tum ⁊̃ cum
natura ⁊ morib tuis ex quib quidem maximus ẽ fructus. io¬
cunditasq sapienti. Cet̾a cum tua recordabere. ⁊ si ꝑsepe untu¬
.ti.tñ pletumq felicitati tue gratulabete. De noħ quos ui re .p.
tecum saluos ẽe uolusti. quociens cꝯgitabis. tociens de ma¬
ximis tuis bñficus. tociens de incredibili lib̾tate. totiens
de singulati sapientia tua cogitabis que nõ mõ suma bona.
s nimirũ audebo uł soladicere. Tantus enim splendor in laude
uera. tanta in magnitudine animi ⁊ consilu dignitas. utħ

Expanded text:
quidam enim non modo armatis sed interdum etiam otiosis minabantur, quidam enim non modo armatis sed interdum etiam otiosis minabantur, nec quid quisque sensisset, sed ubi fuisset cogitandum esse dicebant; ut vel placati iam vel satiati aliquando omnem spem salutis ad clementiam victoris et sapientiam contulisse. qua re gaude tuo isto tam excellenti bono et fruere cum fortuna et gloria tum etiam natura et moribus tuis; ex quo quidem maximus est fructus iucunditasque sapienti. cetera cum tua recordabere, etsi persaepe virtuti, tamen plerumque felicitati tuae gratulabere: de nobis quos in re publica tecum simul esse voluisti quotiens cogitabis, totiens de maximis tuis beneficiis, totiens de incredibili liberalitate, totiens de singulari sapientia cogitabis: quae non modo summa bona sed nimirum audebo vel sola dicere. tantus est enim splendor in laude vera, tanta in magnitudine animi et consili dignitas ut haec
Abbreviated transcription (Latin):
cum eẽt incrrtus exitus inceps fortuna belli. Qui uero
uictor pacis uctores diligit. is ꝑfecto declarat. malursse
se nõ dimicare quam uincere. Atq huiꝰ quidem rei.m.
mãcello sum testis. Nri enim sensus ut in pace semꝑ. sic tũ
⁊ in bello ꝯgruebant. Quociens ego eum. ⁊ quanto cum dolore
iudi. tum insolenciam cectoꝵ hominũ. tum ⁊̃ ip̃ius inctorie
ferocitatem extimescentem. Quo gracior tua libabtas. G. te¬
sat nob qui illa uidimus debet eẽ. Non enim iam cae̾ sunt
int̾ se. s uictone ꝯꝑande. Uidimus tuam uictoriam. plioꝵ
exitu t̾minatam. gladium uacuum uagina in uibe nõ
uidiinus. Quos amisimus anes. eos matis us ꝑcolit. nõ
ira uictorie. ut dubitare debe it nemo. quin multos si fien
poss .o. cesat ib inferis excitaret. qm̃ ex eadem acie ꝯẜuat
quos pot. alt̾ius uõ partis nicħ implius dico. quam id qd̾
om̃o uerebanur. minis iracundam fututam ẽẽ uctoriam

Expanded text:
cum esset incertus exitus et anceps fortuna belli: qui vero cum esset incertus exitus et anceps fortuna belli: qui vero victor pacis auctores diligit, is profecto declarat maluisse se non dimicare quam vincere. atque huius quidem rei M. Marcello sum testis. nostri enim sensus ut in pace semper, sic tum etiam in bello congruebant. quotiens ego eum et quanto cum dolore vidi, cum insolentiam certorum hominum tum etiam ipsius victoriae ferocitatem extimescentem! quo gratior tua liberalitas, C. Caesar, nobis qui illa vidimus debet esse. non enim iam causae sunt inter se, sed victoriae comparandae. vidimus tuam victoriam proeliorum exitu terminatam: gladium vagina vacuum in urbe non vidimus. quos amisimus civis, eos vis Martis perculit, non ira victoriae, ut dubitare debeat nemo quin multos, si posset, C. Caesar ab inferis excitaret, quoniam ex eadem acie conservat quos potest. alterius vero partis nihil amplius dico quam id quod omnes verebamur, nimis iracundam futuram fuisse victoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
ignoratõe potius ⁊ falso atq in ani metu. quam cupidita¬
te aut ctudelitate bellum eẽ susceptum. Quo quidem in bello
pudiari. Neꝙ enim ego ilła. nec ulla uinquam secutus sũ
arma ciisia. semꝑq mea ysilia pacis ⁊ toge socia. no bello at¬
q armorum fuctint. Homimem sum secutus. prinato officio.
nõ publico.tm̃q ap̃ me grati animi.fidelis memoria ualuit.
ut nulla nõ mõ cupiditate. s ne spe quidem pridens ⁊ sciens.
canquam adint̾itum ruerem uoluntarium. Quod quide
meum ꝯsilium minime obscurum fuit. Nam ⁊ in hoc ordi¬
ne integra.re .p. multa de pace dixi.⁊ in ip̃o bello eccem ⁊̃ cũ
capitis mei ꝑiculo señsi. Ex quo nemo eĩt tam iustus reꝵ
examitator. qui dubitet que cesaris.o. de bello uoluntas
fu̾it.cum auctores pacis ꝯfuandos statim censuerit. eet̾is
fuerit itatiõ itq idminus minũ uideretut fortasse. tirm

Expanded text:
ignoratione potius et falso atque inani metu quam cupiditaignoratione potius et falso atque inani metu quam cupiditate aut crudelitate bellum esse susceptum. quo quidem in bello pudiari. neque enim ego illa nec ulla umquam secutus sum arma civilia semperque mea consilia pacis et togae socia, non belli atque armorum fuerunt. hominem sum secutus privato officio, non publico, tantumque apud me grati animi fidelis memoria valuit ut nulla non modo cupiditate sed ne spe quidem prudens et sciens tamquam ad interitum ruerem voluntarium. quod quidem meum consilium minime obscurum fuit. nam et in hoc ordine integra re multa de pace dixi et in ipso bello eadem etiam cum capitis mei periculo sensi. ex quo nemo erit tam iniustus rerum existimator qui dubitet quae Caesaris de bello voluntas fuerit, cum pacis auctores conservandos statim censuerit, ceteris fuerit iratior. atque id minus mirum fortasse tum
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. ut milla tropheis ⁊ monim̃tis tuis allatura sit finem etas. m
uetustas. Ar uõ ħ tua iusticia lenitas animi florescit co¬
tidie magis. ita ut quantum oꝑib tus uiutitrnitas detra het
m̃i affetat laudib. Et çeteros quidem om̃s uictores bellor
iuditu. atq ego ip̃e cogitans sentio ip̃am uctoriam uicisse
uidis. cum ea que illa erat idepta iuctis pemisisti. Nam
cum ip̃ius uctorie ꝯdicione inte om̃s uigi occidisseiis.
clem̃cie tue uidicie ꝯẜuati sumus. Recte igiait unus inuict
es. aquo ⁊̃ ip̃ius uictarit ꝯdictio. uisq deuicta ẽ aiq ħ.c. ce¬
ꝯpulsi.⁊si ali qua cĩpa renemur ertoris humani. ibscclete
certe lib̾ati sumus. Nam cum .m. marcellum depcintib nob̾
liquos amplissimos uiros ⁊ sibi ip̃is ⁊ patcie rectlidit. Quo¬
tum infrequenciam ⁊ dignitarem hoc ip̃o inconsessu uide¬
tis. Nlon ille hostes induxit incuriam. s iudicauit apletisq

Expanded text:
ta est ut tropaeis et monumentis tuis adlata est ut tropaeis et monumentis tuis adlavetustas— at haec tua iustitia et lenitas florescet cotidie magis. ita quantum operibus tuis diuturnitas detrahet, tantum adferet laudibus. et ceteros quidem omnis victores bellorum auditu atque ipse cogitans sentio: ipsam victoriam vicisse videris, cum ea quae erant adempta victis remisisti. nam cum ipsius victoriae iure omnes victi occidissemus, clementiae tuae iudicio conservati sumus. recte igitur unus invictus es a quo etiam ipsius victoriae condicio visque devicta est. atque hoc C. Caecompulsi, etsi aliqua culpa tenemur erroris humani, ab scelere certe liberati sumus. nam cum M. Marcellum deprecantibus voliquos amplissimos viros et sibi ipsos et patriae reddidit, quorum et frequentiam et dignitatem hoc ipso in consessu videtis, non ille hostis induxit in curiam, sed iudicavit a plerisque
Abbreviated transcription (Latin):
belli fortima reliquũ. R.p. fecerit. id ẽẽ saluum uelis. quib landi¬
b efferimur. quib studus psequemur. qua beniuolencia ꝯplecte¬
mur. parietes medius fioius. ut mͥ indetur huiꝰ curie tibi gracias
agere gestiunt. ꝙ nõ breui tp̃re illa fututa sit auctoritas. inhis ma¬
iorum suoꝵ ⁊ suis sedib. Equidem cum .m. martelli uiri optimi.
⁊ ꝯmemorabili pietate p̃diti. lactimas mõ uiderem uołcum⁊
om̃ium martelloꝵ meum pectus memoria obfudit. Quibus
tu ⁊̃ mortius .mr. marcello ꝯẜuatodignitatẽ suã reddidisti.
nobilissimamq familiam iam ad paucos redactam pene ab in¬
t̾itu uendicasti. Hunc tu igitur diem. tius maximis ⁊ in nũabi¬
lib gratulatõib uire ante pones. Hec enim res unus ẽ pͥa .G. ce¬
saris. Cetete te duce geste. magne ille quidem. s tñ multo inagͦq
comitatu. Huiꝰ aũt rei. tu idem. ⁊ dux es ⁊ comes. Que quid tan¬

Expanded text:
belli fortuna reliquum rei publicae fecerit, id esse salvum velis, quibus laudibelli fortuna reliquum rei publicae fecerit, id esse salvum velis, quibus laudibus efferemus, quibus studiis prosequemur, qua benevolentia complectemur? parietes, me dius fidius, ut mihi videtur, huius curiae tibi gratias agere gestiunt, quod brevi tempore futura sit illa auctoritas in his maiorum suorum et suis sedibus. equidem cum C. Marcelli, viri optimi et commemorabili pietate praediti lacrimas modo vobiscum viderem, omnium Marcellorum meum pectus memoria offudit, quibus tu etiam mortuis M. Marcello conservato dignitatem suam reddidisti nobilissimamque familiam iam ad paucos redactam paene ab interitu vindicasti. hunc tu diem tuis maximis et innumerabilibus gratulationibus iure anteponis. haec enim res unius est propria C. Caesaris; ceterae duce te gestae magnae illae quidem, sed tamen multo magnoque comitatu. huius autem rei tu idem dux es et comes: quae quidem tan
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ amplificare eiꝰ pͥstinam dignitatem. Hec qui faciat. nõ ego
cũ sũmis uiris ꝯparo. s similimũ deo iudico. Itaq .o. cesat᷑
bellice tue laudes celebrabuntur. ille quid. neq solum nrĩs. s
pe ne omĩum gentium lingius atq litteris. nec ulla umquã
etas detius landibus conticescent. S tamen eius modi res
nescio quõ etiam cum leguntur obstrepa clamore militum ui¬
centur. ⁊ tubatum sono. At uõ cum aliquid clem̃t̾. mansuete. i¬
ste. moderate. sapient̾ factum. in iracinidia p̃ẜtim que ẽ inmica
ẽsilio. ⁊ inuictoria. que uentura in solens. ⁊ suꝑba ẽ. aut andimꝰ
aut legimus. quo studio incendimur. nõ mõ ingestis reb. s ⁊̃ in
fictis. ut eos sepe. quos nũquam uidimus. diligamus. Te nõ quẽ
p̃sentem intuenuit. cuiꝰ m̃tem sensusq ⁊os cerimus. ut quicꝗd

Expanded text:
sed etiam amplificare eius pristinam dignitatem, haec qui faciat, non ego eum sed etiam amplificare eius pristinam dignitatem, haec qui faciat, non ego eum cum summis viris comparo, sed simillimum deo iudico. itaque, C. Caesar, bellicae tuae laudes celebrabuntur illae quidem non solum nostris sed paene omnium gentium litteris atque linguis, neque ulla umquam aetas de tuis laudibus conticescet; sed tamen eius modi res nescio quo modo, etiam cum leguntur, obstrepi clamore militum videntur et tubarum sono. at vero cum aliquid clementer, mansuete, iuste, moderate, sapienter factum, in iracundia praesertim quae est inimica consilio, et in victoria quae natura insolens et superba est, audimus aut legimus, quo studio incendimur, non modo in gestis rebus sed etiam in fictis ut eos saepe quos numquam vidimus diligamus! te vero quem praesentem intuemur, cuius mentem sensusque et os cernimus, ut, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
es paulo ante ad eptus.socium habes neminem. Totum hoc quã¬
tumcumq ẽ. ꝙ certe maximũ ẽ. totum ẽ inquam tuum. Nichil
sibi ex ista laude centurio. nicħ p̃fectus. nicħ cohors. nich̾ tur¬
ma decerpit. Quin ⁊ illa ip̃a rerum humananum dña fortuna.
in istius se societatem głe nõ offert. tibi cedit. tuam ẽẽ totam.
⁊ꝓpriam fatetur. Nũquam enu temeritas cum sapiencia comi¬
scetur. nec ad ꝯsilium caũs admittitur. Domiunsti gentes in ma¬
nitate barbaras. multitudine in numerabiles locis infinitas.
om̃i copiarum gñre habundantes. ea tñ uicisti. que enaturã
⁊ ꝯditionem ut iunci possent hãnt. Nulla enim ẽ tanta ius. tã¬
ta copia. que nõ ferto ac uirib debilitari. frangiq possit. Animũ
uincere. racundiam cohibere. uictum tempare ad u̾sarium. no¬
bilita e. ingenio urtute p̃stantem nõ mõ extollere iacentem.

Expanded text:
r, quam es paulo ante adeptus socium habes neminem: totum hoc quanr, quam es paulo ante adeptus socium habes neminem: totum hoc quantumcumque est, quod certe maximum est, totum est, inquam, tuum. nihil sibi ex ista laude centurio, nihil praefectus, nihil cohors, nihil turma decerpit; quin etiam illa ipsa rerum humanarum domina, Fortuna, in istius se societatem gloriae non offert: tibi cedit, tuam esse totam et propriam fatetur. numquam enim temeritas cum sapientia commiscetur nec ad consilium casus admittitur. domuisti gentis immanitate barbaras, multitudine innumerabilis, locis infinitas, omni copiarum genere abundantis: ea tamen vicisti quae et naturam et condicionem ut vinci possent habebant. nulla est enim tanta vis quae non ferro et viribus debilitari frangique possit. animum vincere, iracundiam cohibere, victo temperare, adversarium nobilitate, ingenio, virtute praestantem non modo extollere iacentem
Abbreviated transcription (Latin):
rum. imꝑatoꝵ. om̃s ext̾raꝵ gentium. potentissimoꝵq pplorũ.
om̃s regum clatissimoꝵ res gestas. cum tis nec ꝯtentionum
magnitudine. nec nuõ preliorum. nec uarietate regioniun.
nec celeritate ꝯficdendi. ne dissimilitudine belloꝵ posse conferri.
Nec uero disiunctissimas tertas citius passib cuiusquam po¬
tuisse pagari. quam tuis nõ dicam cursib s uictoriis illusttate
sunt. Que quidem ego. nisi ita magna ẽẽ fateat. ut ea uix cuiꝰꝗͣ
m̃s. aut cogitatio cape possit. amens sim. s tt̃ sunt alia maiora.
nam bellicas landes solent quidam extimare extenuare urbis.
easq detrahere ducib. ꝯmunicare cum multis. nec ꝓprie sunt
imꝑatoꝵ. Et certe in armis militum uirtus. lotoꝵ oportunitas
auxilia socioꝵ. classes. ꝯmeatus. multum uiuant. maximam uoͣ.
partem quãi suo iure fortuna sibi uendicat. ⁊ quicquid ẽ ꝓsꝑe

Expanded text:
rum imperatorum, omnis exterarum gentium potentissimorumque populorum, rum imperatorum, omnis exterarum gentium potentissimorumque populorum, omnis regum clarissimorum res gestas cum tuis nec contentionum magnitudine nec numero proeliorum nec varietate regionum nec celeritate conficiendi nec dissimilitudine bellorum posse conferri, nec vero disiunctissimas terras citius passibus cuiusquam potuisse peragrari quam tuis non dicam cursibus, sed victoriis lustratae sunt. quae quidem ego nisi ita magna esse fatear ut ea vix cuiusquam mens aut cogitatio capere possit, amens sim; sed tamen sunt alia maiora. nam bellicas laudes solent quidam extenuare verbis easque detrahere ducibus, communicare cum multis, ne propriae sint imperatorum. et certe in armis militum virtus, locorum opportunitas, auxilia sociorum, classes, commeatus multum iuvant, maximam vero partem quasi suo iure Fortuna sibi vindicat et, quicquid est prospere
Abbreviated transcription (Latin):
fetre. Ille ꝗdẽ fructũ oĩs añ acte ite hodierno die maximũ cepit. cũi
sũmo ꝯsensu senatus. tum p̃t̾ea iudicio tuo grauissimo ⁊ maximo.
Ex quo ꝓfecto incelligis. quanta indato bñficio sir laus. cum in ac¬
cepto tanta sit gła. Est uõ fortunatus ille cuĩ exsalute nõ minoꝵ
pene ad om̃is. quam ad illum uentura leticia ꝑuenent. Quod ꝙ¬
dem ei mnĩto atq optimo iure ꝯtig̃. Quis eĩ ẽ illo aut nobilita¬
te. aut ꝓbitate. aut optimanini aitium studio. aut in nocencia.
aut ullo laudis gñre p̾stantior. Nullius tm̃ flum̃ ingenii. nul¬
la dicendi. ant scribendi tanta uis. tanta copia. que nõ dicam ex¬
ornare. s enartare .G. cesat res tuas gestas possit. Tañ hoc affurmo.¬
⁊ hoc pace dicam tua. nullam ingestis reb tus ẽe laudem am¬
pliorem. quam eam quam hodierno die ꝯsecutus es. Soleo sepe
ante cculos ponere ioq libent̾ crebris usurpare ẜmonib. om̃s nr̃o¬

Expanded text:
eferre. ille quidem fructum omnis ante actae vitae hodierno die maximum cepit, cum summo consensu senatus tum iudicio tuo gravissimo et maximo. ex quo profecto intellegis quanta in dato beneficio sit laus, cum in accepto sit tanta gloria. est vero fortunatus cuius ex salute non minor paene ad omnis quam ad illum ventura sit laetitia pervenerit: quod quidem merito atque optimo iure contigit. quis enim est illo aut nobilitate aut probitate aut optimarum artium studio aut innocentia aut ullo in laudis genere praestantior? nullius tantum flumen est ingeni, nulla dicendi aut scribendi tanta vis, tantaque copia quae non dicam exornare, sed enarrare, C. Caesar, res tuas gestas possit. tamen hoc adfirmo et pace dicam tua, nullam in his esse laudem ampliorem quam eam quam hodierno die consecutus es. soleo saepe ante oculos ponere idque libenter crebris usurpare sermonibus, omnis nostro
Abbreviated transcription (Latin):
damus. s ⁊ om̃s inꝓbos ultro semꝑ lacessamus. Quod si om̃o im¬
petus domesticor hostium depulsus niob̾ se in me imũ ꝯurterit uob e
quicquam uideam. altius quo liteat asceadere. Illud ꝓficiam ꝓfecto. q.t. ur
ea que gessi inꝯfulatu pͥuatuo tuear atq ornem. ut si qua ẽ inuidia¬
niꝯẜuanda.t.p. suscepta. ledat mindos. mͥ ualeat ad głiam. Demq
ita me. in .x.p. tracrabo. ut meminerim semꝑ que gesẜim. curemꝙ. ut

Expanded text:
am omnis improbos ultro semper lacessamus. quod si omnis impetus domesticorum hostium depulsus a vobis se in me unum converterit, vobis quicquam videam altius quo mihi libeat ascendere? illud perficiam profecto, Quirites, ut ea quae gessi in consulatu privatus tuear atque ornemnservanda republ. suscepta, laedatinvidos, mihi valeat adgloriam. Denique ita me in republ. tractabo, utmeminerim semper quae ges. serim, curemque ut
Abbreviated transcription (Latin):
cia tua ꝯmemorem. quen minerua otãs attes edocuit. iupit̾
optimus. maximus incon silio dorum admisit. ytalia exulem
humis siuis reportauit. oro te ronul irpinas. qui egͥgia tua ui¬
tute om̃s paulos. fabios. scipiones suꝑasti. quem tandem lo¬
cum. quem inimicum habes. Cui mouitate insidias secsti an¬
cillares. Quo uite cum de exilia tua duratio reddisti. eum seque¬
baris. quos tyramnos appellib.is. eoꝵ nñe potencie faues. Qui
cͥ añ oprimates iudrhineut. eo den cem̃tes ac furiosos uctas.
Uacini cam̃ agio. de sestio male exntie. bubulum petulantisfimiᷤᷤ
u̾b ledis. lindas cesatm quemi inocie odisti. ei maxime ob¬
sequerie. aliud stans. ꝯluid secgao sentis. de .x.p. bis im aledicis
illos odisti leuissime transfuga. neque inhac neque in illa

Expanded text:
tia commemorem? quem Minerva omnis artis edocuit, Iuppiter tia commemorem? quem Minerva omnis artis edocuit, Iuppiter Optumus Maxumus in concilio deorum admisit, Italia exsulem humeris suis reportavit. Oro te, Romule Arpinas, qui egregia tua virtute omnis Paulos, Fabios, Scipiones superasti, quem tandem locum, quem inimicum habes? Cui in civitate insidias fecisti, ancillaris. Quo auctore de exsilio tuo Dyrrhachio redisti, eum sequeris. Quos tyrannos appellabas, eorum potentiae faves! Qui tibi ante optimates videbantur, eosdem dementes ac furiosos vocas! Vatini causam agis, de Sestio male existimas. Bibulum petulantissimis verbis laedis, laudas Caesarem. Quem maxime odisti, ei maxime obsequeris. Aliud stans, aliud sedens sentis de re publica. His male dicis, illos odisti, levissime transfuga, neque in hac neque in illa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtiui. sidu netium. leuissimue senate merceniatius
patronus. tuiꝰ nulla ꝑas corporis atupicudine uacat. lingua
uana. manus rapacissime.gula in m̃sa pedes fugaces. que ho¬
neste noĩari nõ possunt in honestissima atq is cum eiꝰ moĩ sit
ꝑclusos om̃s bonos parẽ crudelitati tue cogebas. cum omĩa iudi¬
cia. om̃s leges intua libidine etant.cum tu sublata lege pornia. e¬
repta lib̾tate omĩum nr̃m. uite necisq potestatem. Adte unum
reuocabas. Atq parum ẽ ꝙ inpune fecisti. Uerum ⁊̃ ꝯmemorã¬
do exꝓbras. Neq licet obliuisci ẜuitutis me. Egeris errore cice¬
ro. ꝑfeceris ꝙ libet. satis ẽ ꝑpessos eẽ. ⁊ ne ures nras odio tno¬
uł nũc honerabis.⁊̃ ne molestissimus u̾b in sectabere. Cedant
arina toge. ꝯcedat lautea lingue. qi uõ rogatus. ⁊ nõ arenatus.¬
ea q̃ głaris ꝯfecens. atq int̾ te sillamq dictatorem p̃t̾ nom̃¬
officui imꝑii nõ quicquam int̾fuit. s quid ego plura de insolẽ¬

Expanded text:
partium, fidus nemini, levissimus senator, mercennarius patronus, cuius nulla pars corporis a turpitudine vacat, lingua vana, manus rapacissimae, gula immensa, pedes fugaces; quae honeste nominari non possunt, inhonestissima. Atque is cum eius modi sit, tamen perculsos omnes bonos parere crudelitati tuae cogebas, cum omnia iudicia, omnes leges in tua libidine erant, cum tu sublata lege Porcia, erepta libertate omnium nostrum vitae necisque potestatem ad te unum revocaveras. Atque parum quod impune fecisti, verum etiam commemorando exprobras neque licet oblivisci his servitutis suae. Egeris, oro te, Cicero, perfeceris quidlibet; satis est perpessos esse; etiamne aures nostras odio tuo onerabis, etiamne molestissimis verbis insectabere? "Cedant arma togae, concedat laurea linguae." Quasi vero togatus et non armatuse gloriaris, confeceris, atque inter te Sullamque dictatorem praeter nomen imperii quicquam interfuerit. Sed quid ego plura de tua insolen
Abbreviated transcription (Latin):
ciuium dem̃cia aliqua de prauati hostes patrie semel eẽ ceꝑunt.
possis. Quare mͥ cum ꝑditis ciuib et̾mim bellum susceptum eẽ
uideo. ꝙ ego ur̃o bonoꝵq omĩum auxilio. memoriaq tantoꝵ picu¬
lorum. que nõ mͦ in ħ ppło qui ẜuatus ẽ. s ⁊ omĩum gentium ẜmo¬
nib icm̃tib semꝑ hẽbit ame atq meis facile ppulsari ꝯfido Neq

Expanded text:
civium dementia aliqua depravati hostes patriae semel esse coeperunt, civium dementia aliqua depravati hostes patriae semel esse coeperunt, possis. qua re mihi cum perditis civibus aeternum bellum susceptum esse video. id ego vestro bonorumque omnium auxilio memoriaque tantorum periculorum, quae non modo in hoc populo qui servatus est sed in omnium gentium sermonibus ac mentibus sem
Abbreviated transcription (Latin):
dem quanta uos me ur̃is decretis honestatis nemo ẽ afsecutus. Ce
uistis. Scit scipio. clarus ille cuns ꝯsilio atq uirtute. anibal in
afticam. redire atq. ex utalia decedere coactus ẽ. Ornetut ale exi¬
mia laude affricans. qui duas urbes huit impio in festissimas car¬
taginem iuimantiaq deleuit. hãtur. Sit egͥgius .l. panlus ille
cui curtinn rex poientissimus ꝯdam ⁊ nobilissimus ꝑses hone¬
huscem quib solis cursus regionib act̾minus ꝯtinetur. Ent ꝓfecto
int̃ horum laudes aliquio loci nr̃e głe. Hisi forte maiuo ẽ patefaçere
nob̾ ꝓuncias quo exire possimus: quam curare. ut ⁊ illi qui ab sunr
hẽat quo uictores reu̾tantur. Quamquam ẽ uno loco ꝯdicio melior
ext̾ne uictorie quam domestice. hostes quidem alienigene aut oppssi
ẜuiunt. aut recepti bñficio se obligatos putant. Qui aũt ex mĩo

Expanded text:
dem quanta vos me vestris decretis honestastis nemo est adsecutus; cetdem quanta vos me vestris decretis honestastis nemo est adsecutus; cetlationem decrevistis. sit Scipio clarus ille cuius consilio atque virtute Hannibal in Africam redire atque Italia decedere coactus est, ornetur alter eximia laude Africanus qui duas urbis huic imperio infestissimas Karthaginem Numantiamque delevit, habeatur vir egregius Paulus ille cuius currum rex potentissimus quondam et nobilissimus Perses honeisdem quibus solis cursus regionibus ac terminis continentur: erit profecto inter horum laudes aliquid loci nostrae gloriae, nisi forte maius est patefacere nobis provincias quo exire possimus quam curare ut etiam illi qui absunt habeant quo victores revertantur. quamquam est uno loco condicio melior externae victoriae quam domesticae, quod hostes alienigenae aut oppressi serviunt aut recepti beneficio se obligatos putant, qui autem ex numero
Abbreviated transcription (Latin):
studio. iurtute. uoce ꝯsentiunt. Obsessa fancib ⁊ templis impie ꝯiu¬
fitois. nob supples manus tendit patria coĩs. nob̾ se. uob uitam
om̃ium ciuium nob̾ atem ⁊ capitolium. uob̾ atas penatum. uob̾
alum ignem ueste ppetuum ac sempit̾num. uob̾ omium deoꝵ tem¬
pła anqͥs celubea uob muros ⁊ urb recta ꝯm̃dat. Pret̾e̾a de nr̃a uita.
de ꝯiugum ur̃ar. Atq liłoꝵ aĩa de fortunis om̃ium. de sedib.
oblitum sui. que nõ semꝑ ficultas datur. hẽtis om̃s ordines. om̃s
mus uuũ nq idem sentientem. Cogitate quantis laborib funda¬
tum impim. uł qua nã inrtute stabilitam libtatem. quanta deo¬
rum benignitare. anctas ex ageratas q fortunas. una nor pene de
utittinemꝰ suscepisse uideo. s eim eẽ turpem iudico ⁊ infirmam ꝯ¬
temptam ⁊ abiectam. Quod si aliqñ alicuiꝰ furore ⁊ scelete ꝯcitata
quam illi fortasse miuantur illis om̃ib ẽ ꝑata. uite tantam lau¬

Expanded text:
voce consentiunt. obsessa facibus et telis impiae coniurationis vobis supplex manus tendit patria communis, vobis se, vobis vitam omnium civium, vobis arcem et Capitolium, vobis aras Penatium, vobis illum ignem  delubra, vobis muros atque urbis tecta commendat. praeterea de vestra vita, de coniugum vestrarum atque liberorum anima, de fortunis omnium, de sedibus,oblitum sui, quae non semper facultas datur; habetis omnis ordines, omnismus, unum atque idem sentientem. cogitate quantis laboribus fundatum imperium, quanta virtute stabilitam libertatem, quanta deorum benignitate auctas exaggeratasque fortunas una nox paene deltitudinem suscepisse video; sed eam turpem iudico et infirmam et abiectam. quod si aliquando alicuius furore et scelere concitata quam illi fortasse minitantur, omnibus est parata: vitae tantam lau
Abbreviated transcription (Latin):
rux qi unius reliquus et familia urriscipionis afftican: ac nõ
tulli facti cua ut dicta obscura sunt. In nõ ita apuenicia ui¬
uisti nt moł fugitiosum corpori tuoputares ꝙ alicui collibuiss
splendo tomesticus cibi nõs atitllit. Utor saccilega ac ꝑurus
debilitata. filia macris pesse tibi iocunor atq obsequentior.
quam parerin pare. dotũ ipim tuam ui ⁊ rapanis funestan
sit cut in enuno hĩtati hõ flagiciosissime. que.p. ctassium
latissimi. U.c. fue. atq cum ħ ita sint ta se ticero dic̃ inꝯsi

Expanded text:
simi, Scipionis Africani, ac non Tulli, facta tua ac dicta obscura sunt? An non ita a pueritia vixisti, ut nihil flagitiosum corpori tuo putares quod alicui collibuissetsplendor domesticus tibi animos tollit, uxor sacrilega ac periuriis delibuta, filia matris paelex, tibi iucundior atque obsequentior quam parenti par est. Domum ipsam tuam vi et rapinis funestam sit, cum in ea domo habites, homo flagitiosissime, quae P. Crassi, viri clarissimi, fuit. At
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰ urb̾. possessio lib̾tatis. lux deniq ħ ip̃a. ⁊ ħ cõe pattie solum. cũ
sit carum. tum uõ dulce atq iocundum. Oꝑe p̾cium ẽ patres
scripti lib̾tinoꝵ hominũ studium cognoscere qui sua untute for¬
tunam huiꝰ ciuitatis ꝯsecuti. uere hanc suani patriam iubieaut: eẽ.
quam qui hic nati.⁊ sũmo iriti loco. nõ patriam snam s utbeni
hostium eẽ iudicau̾ũt. S quid ego b̾sce ordinis hoĩes ꝯmemoro.
cissima ẽ ad salutem pattie defendendam excitauit. Seruus ẽ qui
mõ telletabili ad ditõe sit ẜuitutis. qui nõ audatiam ciuium ꝑ¬
horrescat. qui nõ ħ stare cupiat. qui nõ quantum audet ⁊ in quãn¬
tum põt ꝯferat adsalutem cceñ. uoluntatis. Quare si quem ut̃m
forte comouet ħ ꝙ iuditum ẽ. lenonem q̃dam lentili ꝯcursate cͥcũ
tab̾nas. p̃cio spare solicitari posse aiõs egentium atq imꝑitoꝵ. ẽ

Expanded text:
 urbis, possessio libertatis, lux denique haec ipsa et commune patriae solum cum  urbis, possessio libertatis, lux denique haec ipsa et commune patriae solum cum sit carum tum vero dulce atque iucundum? operae pretium est, patres conscripti, libertinorum hominum studia cognoscere qui, sua virtute fortunam huius civitatis consecuti, vere hanc suam patriam esse iudicant quam quidam hic nati, et summo nati loco, non patriam suam sed urbem hostiumcissima est ad salutem patriae defendendam excitavit? servus est nemo, qui modo tolerabili condicione sit servitutis, qui non audaciam civium perhorrescat, qui non haec stare cupiat, qui non quantum audet et quantum potest conferat ad salutem voluntatis. qua re si quem vestrum forte commovet hoc quod auditum est, lenonem quendam Lentuli concursare circum tabernas, pretio sperare sollicitari posse animos egentium atque imperitorum, est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maiore .p.r. ad sũmũ imꝑium tetinendum. ⁊ toconnines fortunas
ꝯẜuandas. uoluntate. om̃s assunt om̃ĩum ordinum. hoĩes omĩum
aditus huiꝰ temꝑli e loci. Causa ẽ eͥ pr᷑ urbeni ꝯditam. ħ in uenta sola
⁊̃ qua om̃s sentirent unũ arqr idema pt eos qui cum sibi uiderunt ẽẽ
ꝑeundum cum om̃ib pocius quam soli ꝑite uoluenint. hosce ego ho¬
miines excipio ⁊ sec̾no libent᷑. neq eͥ in inꝑboꝵ ciuium. s in ac̾bissimo¬
tun hostium nũo hudos puto. Ceteri uõ dii in mortales quani fte¬
quentia. quo studio. qu a uirtute ⁊ ad coem salutem dignititerq
ꝯsentiũt. Quid ego hic equites romani ꝯmemorem: qui uob ita sũ¬
mam ordinis. ꝯsiluq ꝯcedunt. ut uobtum d̾ amore .x .p̃. c̾tent qͦs¬
ex mulroꝵ annoꝵ dissessione huiꝰ ordinis ad societatem ⁊ ꝯcordiãq
deo tribunos eranos fortissimos uiros. seribas item uniu̾sos. quos
cum caũ ħ dies. ad erarium frequentes adacauit. Uideo ab expecta¬

Expanded text:
i Romani ad summum imperium retinendum et ad communis fortunas conservandas voluntate. omnes adsunt omnium ordinum homines, omniumaditus huius templi ac loci. causa est enim post urbem conditam haec inventa sola in qua omnes sentirent unum atque idem praeter eos qui, cum sibi viderent esse pereundum, cum omnibus potius quam soli perire voluerunt. hosce ego homines excipio et secerno libenter, neque in improborum civium sed in acerbissimorum hostium numero habendos puto. ceteri vero, di immortales! qua frequentia, quo studio, qua virtute ad communem salutem dignitatemque consentiunt! quid ego hic equites Romanos commemorem? qui vobis ita summam ordinis consilique concedunt ut vobiscum de amore rei publicae ex multorum annorum dissensione huius ordinis ad societatem concordiamque deo tribunos aerarios, fortissimos viros; scribas item universos quos, cum casu hic dies ad aerarium frequentasset, video ab exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ꝯmtatis alios porcuiꝰ ꝯdem prebas. Cum tibi alii tuscu¬
linam. Alu ponꝑennmi uillam exedissicabuit. Ilii domũ¬
emebant. Qui uoͣ uicb pot̾at is etit cilumpme ꝓxunus. is
uit domũ cuam oppugtum uet̾iat. aui insidias senatui fe¬
cerat. teniq de eo tͥ ꝯpatum etat que si tͥ falsa obitio. redde
rationem quantum pattimoni accepis. Quid tͥ litib acctẽ¬
u̾it. qua ex peccuma comũ ꝑ uienis. tusculanum. ⁊ potpcia¬
num infinito sumptu hedificaius. Aut si retices ci dubiũ
pͣ eẽ. quin oppulentiam istim exsangiune ⁊ inisus cium̃
ꝑasti. uerira ut oppinor hõ nonus arpitas. exo gassi f¬

Expanded text:
ex coniuratis aliquos pecunia condemnabas, cum tibi alius Tusculanam, alius Poemebat; qui vero nihil poterat, is erat calumniae proximus, is aut domum tuam oppugnatum venerat aut insidias senatui fecerat, denique de eo tibi compertum erat. Quae si tibi falsa obicio, redde rationem quantum patrimonii acceperis, quid tibi litibus accreverit, qua ex pecunia domum paraveris, Tusculanum et Pompeianum infinito sumptu aedificaveris, aut si retices, cui dubium potest esse, quin opulentiam istam ex sanguine et miseriis civium pararis? Verum, ut opinor, homo no
Abbreviated transcription (Latin):
romanoꝵ ⁊ tantam ꝯspiratiõem bonorum omĩum ꝯfringere ⁊ labe¬
factate possit. Que cum ita sint.p.c. ꝑ impio. ꝑ ex̾citu. poiligentia.¬
hospicio officii ꝓ ꝓuincialib que tã urbanis opib. nõ ninore la¬
dum erit inuris fira m̃tib firmissimo me septum ẽẽ arbitror. Qd̾
meum filium cui ꝑfecto satis erit p̃sidi. nõ solum ad salutem ue
tm ⁊̃ ad dignitatem si eius qui ħ omia suo solus ꝑiculo ꝯẜuarit.
illum filium ẽe memineritis. Qua ꝑꝑ de summa salute ut̾a p.c .p.
de totius urb̃ rectis ac sedib de imꝑio ac lib̾tate. de salute ytalie.
de uniu̾sa te .p. dec̾nite diligent̾. ut institustis ac fortit̾. habetis.¬
u. eum ꝯsulem qui ⁊ parẽ urĩs dec̾tis nõ dubitet. Sea que statue¬
ritis quo aduniet defendere. ⁊ ꝑ se ip̃m pstare possit...cͥ¬

Expanded text:
abefactare possit. quae cum ita sint, pro imperio, pro exercitu, pro provihospitiisque provincialibus quae tamen urbanis opibus non minore ladum erit in vestris fixa mentibus, tutissimo me muro saeptum esse arbitrabor. quod is parvum meum filium, cui profecto satis erit praesidi non solum ad salutem verum etiam ad dignitatem, si eius qui haec omnia suo solius periculo conservarit illum filium esse memineritis. quapropter de summa salute vestra populide totius urbis tectis ac sedibus, de imperio ac libertate, de salute Italiae, de universa re publica decernite diligenter, ut instituistis, ac fortiter. habetis eum consulem qui et parere vestris decretis non dubitet et ea quae statueritis, quoad vi
Abbreviated transcription (Latin):
ata iale pͥmo quitem negauir. pꝰ aũt aliquõ toto iam uidiciõ expbico.
arip edito surexit. Quesim agallis quid sibi eẽt cum his. quam
obrem do mũ suam uenissent. itemq auilturno. Qui cum

Expanded text:
atque ille primo quidem negavit; post autem aliquanto, toto iam indicio exposito atque ille primo quidem negavit; post autem aliquanto, toto iam indicio exposito atque edito, surrexit, quaesivit a Gallis quid sibi esset cum eis, quam ob rem domum suam venissent, itemque a Volturcio. qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alus cedem saturnalib fieri atq urbem incendi placẽt. cetego ni¬
uit. nos linũ incidinius. legĩmus. etat sciptum ip̃ius mami. alo¬
broguni senatui.⁊ pplo se se que eoꝵ legatus afirmass facturum ẽẽ
orire. ut ⁊̃ itidem illi facerent que sibi coꝵ legati p̃cepissent. Cũ
cetegus qui paulo aũt aliquid tam de gladus ac de sicis q̃ aput
studiosum fuisse. recitans litt̾is debilitatus. atq abiectus. ꝯsciã ꝯ¬
uictus repente ꝯticuit. Iniro ductus ẽ statilius. cognouit manũ ⁊
signũ suũ. recitate sunt tabelle ineandem fere sentenciam ꝯfessus ẽ.
Tum ostendi tabulas lentulo quesiui cognosceret nec signum
annuit. Est uõ inquam notum signũ ymago aui tũi clatissimi
uiti. qui amanit unice pacriam ⁊ ciues suos. que quidem attantõ
scelere ⁊̃ muta reuotate debuit. legiuitur eadem ite ad senatum al¬
lobrogum ipłmq lut̾e. Si quid de hiis reb dre ueliet seci potestatẽ.

Expanded text:
us caedem fieri atque urbem incendi placeret, Cethego niovit. nos linum incidimus; legimus. erat scriptum ipsius manu Allobrogum senatui et populo sese quae eorum legatis confirmasset facturum esse; orare ut item illi facerent quae sibi eorum legati recepissent. tum Cethegus, qui paulo ante aliquid tamen de gladiis ac sicis quae apud ramentorum studiosum fuisse, recitatis litteris debilitatus atque abiectus conscientia repente conticuit. introductus Statilius cognovit et signum et manum suam. recitatae sunt tabellae in eandem fere sententiam; confessus est. tum ostendi tabellas Lentulo et quaesivi cognosceretne signum. adnuit. ‘est vero’ inquam ‘notum quidem signum, imago avi tui, clarissimi viri, qui amavit unice patriam et civis suos; quae quidem te a tanto scelere etiam muta revocare debuit.’ leguntur eadem ratione ad senatum Allobrogum populumque litterae. si quid de his rebus dicere vellet, feci potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
damꝙ catiline. Uere enim censeo ne inhoc scelere tam in mani ac nefar¬
do nimis aliquid seueriꝰ statuisse uideamini. cum multo mag̃ sit uerẽ¬
dum ne remissione pene ctudeł in patriam quam ne seu̾itite animad¬
u̾sionis nimis uehem̃tes. in atͥbissimos hostes fuisse uideamur. s ea que
ueniunt ad aures meas eoꝵ qui uereri uidentut ut habeam satis p̃si¬
du ad ea que uos statueritis hodierno die transeunda. omĩa ꝓuisa e

Expanded text:
damque Catilinae. vereamini minus censeo ne in hoc scelere tam immani ac nefandamque Catilinae. vereamini minus censeo ne in hoc scelere tam immani ac nefando aliquid severius statuisse videamini: multo magis est verendum ne remissione poenae crudeles in patriam quam ne severitate animadversionis nimis vehementes in acerbissimos hostis fuisse videamur. sed ea quaerveniunt ad auris meas eorum qui vereri videntur ut habeam satis praesidi ad ea quae vos statueritis hodierno die transigenda. omnia e
Abbreviated transcription (Latin):
Qnam obrem siũ ħ statueritis. tederitis mͥ comitem ad ꝯuio¬
nem ppło carum itq iccundum. siue sillam sentenciam sequi
liceat ut ego ꝙ inhac cã uehem̃cior sum. nõ attocitate aĩ mouear.
Quis enim me mitior. s insingłi q̃dam humanitate ⁊ mĩa. Ui
tollere conati sunt. Qui id egerint ut gentem allobrogum in
nestigus huiꝰ urb̾ atq incinete deflagrati imꝑii collocatent.
si uchem̃tissimi fuerimus. miẜicordes hẽbimũt. Sin remissio¬
tes ẽẽ uoluerimus. Summe nob ctudelitatis inpatri cummq
sue. femine electissime uirum p̃sentem. audientem uita pͥnã¬
dum ẽẽ dixit. cum auũ ussu ꝯsulis int̾fectum filiumq ents
inpuberem legatum apatre missum incicete necatum ẽẽ di¬
ne quid de sũma .t.p. minuetetur. hͥ lentulus adu̾tenda fun
cribuit nos trucidandos cethego. ⁊ cet̾os ciues intficiendos. gab¬
nio urbem inflamandam. cassio. totani ytaliam uastandam diripien¬

Expanded text:
 sive hoc statueritis, dederitis mihi comitem ad contionem populo carum atque iucundum, sive Silani sententiam sequi um perfrui liceat ut ego, quod in hac causa vehementior sum, non atrocitate animi moveor — quis enim est me mitior? — sed singulari quadam humdelere conati sunt, qui id egerunt ut gentem Allobrogum in vestigiis huius urbis atque in cinere deflagrati imperi conlocarent, si vehementissimi fuerimus, misericordes habebimur; sin remissiores esse voluerimus, summae nobis crudelitatis in patriae civiumque suae, feminae lectissimae, virum praesentem et audientem vita privandum esse dixit, cum avum suum iussu consulis interfectum filiumque eius impuberem legatum a patre missum in carcere necatum esse dine quid de summa rei publicae minueretur; hic ad evertenda fundtribuit nos trucidandos Cethego et ceteros civis interficiendos Gabinio, urbem inflammandam Cassio, totam Italiam vastandam diripien
Abbreviated transcription (Latin):
sum sit de meo ꝑiculo ẽe solicitos. Est mͥ iocunda in malis.
igiata iudolore urã etga me uobantas. S eam ꝑdeos in mortales¬
queso cepoĩte. atꝙ obliti salutis mee de uob̾ ac de utĩs libis cogitate.
tu̾sq ꝑferte. feram nõ solum fortit̾ mĩs uerum ⁊̃ libent̾. dum mõ
laborib uob̾ ppłoq romano.p.c. dignitas salusq panatut. Ego
campus ꝯsularib aspitus ⁊secratus nõ curi sũmũ anxilium om̃i¬
um gentium. nõ donius. cc̃e ꝑ suguim. Nõ leciuo adquietem datus.
latus mei. duĩ inmortales eẽ uoluer̃. ut uos .p.q.t. excede miẜa.¬
ꝯiuges. lib̾osq nrõs. uirginesq nestales. exac̾bissima uexatione. tẽ¬
pla atq delubra hanc pulc̾cimã patriam. omĩum utm ex fedissi¬
ma fama. totam ytaliam exbello ⁊ uastitate ertꝑẽ. quecũq mͥ u
ni pponetur fortima subeatur. Et eͥ. si .p. lentulus suũ nom̃ in¬

Expanded text:
sum sit, de meo periculo esse sollicitos. est mihi iucunda in malis et grata in dolore vestra erga me voluntas, sed eam per deos immortalis! deponite atque obliti salutis meae de vobis ac de vestris liberis cogitate. tusque perferrem, feram non solum fortiter verum etiam libenter, dum modo meis laboribus vobis populoque Romano dignitas salusque pariatur. ego spiciis consecratus, non curia, summum auxilium omnium gentium, non domus, commune perfugium, non lectus ad quietem datus, latus mei di immortales esse voluerunt ut vos populumque Romaiuges liberosque vestros virginesque Vestalis ex acerbissima vexatione, templa atque delubra, hanc pulcherrimam patriam omnium nostrum ex foedissima flamma, totam Italiam ex bello et vastitate eriperem, quaecumque mihi uni proponetur fortuna subeatur. etenim si P. Publius Lentulus suum nomen in
Abbreviated transcription (Latin):
ut neq asuꝑiorib ꝯsulib. neq anob̾ ante hodiernum diem collo¬
carctur. hic quis põt eẽ.q.r. tam au̾sus auero. tam p̃ceps. tara m̃te
captus. qui neget ħ omĩa que uidinnus. p̃cipueq hanc urbem deoꝵ
ne ita p̃sens ẽ. ut nuti iouis optimi maxime factum ẽe uideat᷑.
Ut cum hodierna die mane ꝑfoꝵ ĩeo die uissi ⁊ ꝯiurati. ⁊ corũ
indices inedem ꝯcordie ducetentur. ⁊ eo ip̃o tp̃r signũ statueret.
Quo collato atq aduos senatumq ꝯu̾so omĩa ⁊ senatus ⁊uos q̃
erant ꝯͣ salutem om̃ium cogitata illustrata ⁊ patefacta indistis.
nos ignes inferre conati. Quib ego sime restitisse dicam. niniũ
m sumã ⁊ nõ sim ferendus. Ille iupit̾ restitit. ille capitolium. ille
ħ templa. ille hanc urbem ducib. ille uos om̃s saluos ẽẽ uoluit.

Expanded text:
ut neque superioribus consulibus neque nobis ante hodiernum diem conlout neque superioribus consulibus neque nobis ante hodiernum diem conlocaretur. hic quis potest esse tam aversus a vero, tam praeceps, tam mente captus qui neget haec omnia quae videmus praecipueque hanc urbem deorune ita praesens est ut nutu Iovis optimi maximi factum esse videatur, ut, cum hodierno die mane per forum meo iussu et coniurati et eorum indices in aedem Concordiae ducerentur, eo ipso tempore signum statueretur? quo conlocato atque ad vos senatumque converso omnia et senatus et vos quae erant contra salutem omnium cogitata inlustrata et patefacta vidistis. rios ignis inferre conati. quibus ego si me restimihi fumam, et non sim ferendus. Ille, ille Iupiter restitit, ille Capitolium, ille haec templa, ille hanc urbem, ille vos omnes salvos esse voluit.