comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dumtur Rom anis minus quadringentis. Solis fere errasu Nero diemde
nattem q nequicꝙ fatigatis equis homĩb q ne uiso quide hoste rediens / adec
ias rodderetur hosti clades. Postero die romanus ĩ aciem descendit.
tacita cłia confessione iuictus castris se tenuit. Tertio die silentio nactis
omissa spe nole potiunde rei nũꝙͣ ꝓspere temptate. Tarentu ad certiorem
spem ꝓditionis ꝓficistĩt. Nec minore aĩo res romane domĩ ꝙͣ militie gerebat
Censbres uacui ab oꝑum locandoꝵ cura ꝑꝑt̾ inopiam crarii/ admores hõiu
dos. ani aduerterunt castigandaq iutia que uelut diutinis morb
egra corpora ex se se gingunt/ nata bello erant. Primũ eos citauerunt ꝗ post
Princeps eoꝵ M. Cecilius Metellus qui questor tum forte erat. Iusso deinde
eo crterisq cius dem noxe reis / causam dicẽ dur purgari nequissent ꝓnũtiart

Expanded text:
duntur, Romani minus quadringenti. solis fere occasu Nero diem duntur, Romani minus quadringenti. solis fere occasu Nero diem noctemque nequiquam fatigatis equis hominibusque, ne uiso quidem hoste rediens, adeo Cannas redderetur hosti clades. postero die Romanus in aciem descendit, Poenus tacita etiam confessione uictus castris se tenuit. tertio die silentio noctis omissa spe Nolae potiundae, rei nunquam prospere temptatae, Tarentum ad certiorem spem proditionis proficiscitur. nec minore animo res Romana domi quam militiae gerebatur. censores, uacui ab operum locandorum cura propter inopiam aerarii, ad mores hominum regendos animum aduerterunt castigandaque uitia quae, uelut diutinis morbis aegra princeps eorum M. Caecilius Metellus quaestor tum forte erat. iusso deinde eo ceterisque eiusdem noxae reis causam dicere, cum purgari nequissent, pronuntiarunt
Abbreviated transcription (Latin):
petuma fatiendam aurauit dedicauitꝙ. Cum hec ad beneuentũ geruntar
hanibal depopulatus agrum neapolitanum/ ad nolam castra mouet. Queni
nbi aduentare consul sensit Pomponio ꝓp̃tore cum eo ẽxcitu ꝗ d̃ sessulan⁊
⁊bastris erat accito ire obuiam hosti parat. et ne moram dimicandi facet
laudium nerone cum robore equitum silentio natis ꝑ auersam ma
ab hoste portam emictit. circumuctũq atulte subsequi agmen hostiu iubet.
t cium ceptum p̃liam uideret. atergo se obicẽt. Id errore uaꝵ an exiquitati
tp̃is nero exequi nõ potũit incertum ẽ. Absente eo cum p̃lium cõmissu eet.
suꝑior quide hand dubie romanus erat. s qr equites nõ affuere ĩ tꝑõ ratuo
mposite rei turbata ẽ. Non ansus inst qui çedentes mãcellus iuinceni
suis signum receptui dedit. Plus tamen duob millib hostũi co die cesa tra¬

Expanded text:
pecunia faciendam curauit dedicauitque. dum haec ad Beneuentum geruntur, pecunia faciendam curauit dedicauitque. dum haec ad Beneuentum geruntur, Hannibal depopulatus agrum Neapolitanum ad Nolam castra mouet. quem ubi aduentare consul sensit, Pomponio propraetore cum eo exercitu qui super Suessulam in castris erat accito ire obuiam hosti parat nec moram dimicandi facere. C. Claudium Neronem cum robore equitum silentio noctis per auersam maxime ab hoste portam emittit circumuectumque occulte subsequi sensim agmen hostium iubet et, cum coortum proelium uideret, ab tergo se obicere. id errore uiarum an exiguitate temporis Nero exsequi non potuerit incertum est. absente eo cum proelium commissum esset, superior quidem haud dubie Romanus erat; sed quia equites non adfuere in tempore, ratio compositae rei turbata est. non ausus insequi cedentes Marcellus uincentibus suis signum receptui dedit. plus tamen duo milia hostium eo die caesa tra
Abbreviated transcription (Latin):
nota ues designari potusse. Signum deinde coligendi uasa dedit. milites q p̃da
rtantes agentesq ꝑ lasciuiam ac iaum ita ludibundi beneuentu r
ut ab cpulis celeb̾re festum q diem actis nõ ex acie reuerti iuderentur. Be¬
neuentam om̃s turba esfusa cum obuam ad portas exissent. ꝯspecti milites
gratulari ictare in hospitium apparata conuiuia omĩb ĩ ꝓpatulo edium
fuerant. ad ea m̃iutãbant. Eracchumq orabant / ut epulari ꝑmicteret
militib : et Gracchus ita ꝑmisit inpublico epularentur om̃s. ante suas
quisq fores prolata om̃ia pilleati aut lana alba uelatis capitib uolones
epulati sunt alii acrabantes alii stantes/ qui simul uistrabent uesceb anm ã¬
que digna res iuisu ad simulacrum eius celebrati diei. Oracchꝰ postꝙo romã
redit pigniꝰ iubet ĩ ede libertatis quam pater eius ĩ auentino exmulctatibi

Expanded text:
nota leuiore uos designari potuisse.' signum deinde colligendi uasa dedit; militesque praedam nota leuiore uos designari potuisse.' signum deinde colligendi uasa dedit; militesque praedam portantes agentesque per lasciuiam ac iocum ita ludibundi Beneuentum rediere ut ab epulis per celebrem festumque diem actis non ex acie reuerti uiderentur. Beneuentani omnes turba effusa cum obuiam ad portas exissent, complecti milites, gratulari, uocare in hospitium. apparata conuiuia omnibus in propatulo aedium fuerant; ad ea inuitabant Gracchumque orabant ut epulari permitteret militibus; et Gracchus ita permisit in publico epularentur omnes ante suas quisque fores. prolata omnia. pilleati aut lana alba uelatis capitibus uolones epulati sunt, alii accubantes, alii stantes qui simul ministrabant uescebanturque. digna res uisa ut simulacrum celebrati eius diei Gracchus, postquam Romam rediit, pingi iuberet in aede Libertatis quam pater eius in Auentino ex multaticia
Abbreviated transcription (Latin):
aduccata  Graccho superueniunt. ubi cum ꝓconsul ueteres milites pͥmũ
ꝓut cuiꝰq uirtus atq opera ĩ ea pugna fucrat militarib donis douasset
tanc qd̾ ad uolones actineret: om̃es haud male laudatos ase dignaos ĩ dig ꝓ
alacritate sublatus esset : ac nunc complexi gratulantesq nũc manus
ad celum tollentes bona om̃ia ꝓpͥ Rͦ. Graccho q p̃carentur ip̃i tũ Graccħ
priusꝙ̃ om̃s iuire libertatis equassem inquit neminẽ nota strenui aut ignaui
nulitem notasse uolui. Nunc exoluta fide publica ne discrunen om̃e uittut
iguauieq pereat. nomiña eoꝵ qui detractate pigne memores. secessionem
paulo ante fecerunt/ referri ad me iubeo/ citatosq singłoss iure uirando adiq̃n
nis quis morb cauã erit/ nõ ałr ꝙͣ stantes cibum potamq quo ad stipẽ dia
facient capturos ẽẽ. Hanc mulctam ita equo aĩo feretis si reputabitis nulla ignauie

Expanded text:
aduocata a Graccho superueniunt. ubi cum proconsul ueteres milites primum, aduocata a Graccho superueniunt. ubi cum proconsul ueteres milites primum, prout cuiusque uirtus atque opera in ea pugna fuerat, militaribus donis donasset, tunc quod ad uolones attineret omnes ait malle laudatos a se, dignos indignosalacritate sublatus esset ac nunc complexi inter se gratulantesque, nunc manus ad caelum tollentes bona omnia populo Romano Gracchoque ipsi precarentur, tum Gracchus 'priusquam omnes iure libertatis aequassem' inquit, 'neminem nota strenui aut ignaui militis notasse uolui; nunc exsoluta iam fide publica, ne discrimen omne uirtutis ignauiaeque pereat, nomina eorum qui detractatae pugnae memores secessionem paulo ante fecerunt referri ad me iubebo citatosque singulos iure iurando adigam, nisi quis morbus causa erit, non aliter quam stantes cibum potionemque quoad stipendia facient capturos esse. hanc multam ita aequo animo feretis, si reputabitis nulla ignauiae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbata ruũtq fugientes ĩ castra adeo pauidi trepidiq ut ne ĩ portis
quidem aut uallo quisꝙͣ restiterit. ac ꝓpe ꝯtmẽti agmine romani ĩ sequuti
nouu de integro p̃liu inclusi hostrum uallo ediderunt. Ibi sic̃ pugna
in expeditior in angustiis ita cedes atraior fuit. Et adiuuere captau
qui rapto int̾ tumultu ferro conglobati et atergo cetiderunt peno. et
fugam impediuerunt. Itaq minus duomillia hominu ex tanto ẽxcitu
et ea maior pars cquitum cum ip̃o duce effageriut: aliĩ om̃s cesi aut
captii capta signa duo dequatraginta: exnictorib duomillia ferme
cecidere. Preda omĩs p̃ter ꝙͣ hominu captoꝵ militi concessa E ⁊ penst
exceptua ẽ qd̾ intra dies xxx domini oggnotussent. Cum p̃da onusti
in castra redissent/ quatuor millia ferme uolonum militu ꝗ pugnauerãt
egiuus nec ĩ castra irruperant. simul nictu pene collem haud ꝓ

Expanded text:
data ruuntque fugientes in castra adeo pauidi trepidique ut ne in portis data ruuntque fugientes in castra adeo pauidi trepidique ut ne in portis quidem aut uallo quisquam restiterit ac prope continenti agmine Romani insecuti nouum de integro proelium inclusi hostium uallo ediderint. ibi sicut pugna impeditior in angustiis, ita caedes atrocior fuit; et adiuuere captiui, qui rapto inter tumultum ferro conglobati et ab tergo ceciderunt Poenos et fugam impedierunt. itaque minus duo milia hominum ex tanto exercitu, et ea maior pars equitum, cum ipso duce effugerunt; alii omnes caesi aut capti; capta et signa duodequadraginta. ex uictoribus duo milia ferme cecidere. praeda omnis, praeterquam hominum captorum, militi concessa est; et pecus exceptum est quod intra dies triginta domini cognouissent. cum praeda onusti in castra redissent, quattuor milia ferme uolonum militum, quae pugnauerant segnius nec in castra inruperant simul, metu poenae collem haud pr
Abbreviated transcription (Latin):
nerari hostem/ carnificari iacentes/ et ĩ dextris militum ꝓ gladu
humana capita eẽ. Signum dari ꝓerc issit : ꝓuerent capita inuadercnt
ꝙ hostem. claram satis et ĩsignem uirtutem ecͣ. nec dubiam libertatem
futuram strenuis uiris. Tum teitegrata pugna est et tequeseehan
in hostes emissus: quib cum iupigre iumude concurrissent ne seguior
equitũ ꝙ̃ peditum pugna esset iteꝵ ĩ dubium ad ducta res. cũ utrinq
duces . Romanus brutium lucanũq totiens amaiorib suis uictos sb̾ actosq
penus mançipia romana et ex ergastulo militem uerbis obtereret. Po¬
strems ꝓnunctiat Gracchus esse nichil ꝙ de libertate sperarent. uisi
co die fusi fugatiq hostes essent. Ea demu uox ita cũsos accendit re¬
nouato clamore uelut alii repente facti tanta ui se ĩ hoste iutuler̃t
ut substineri ultra nõ possent. Primo ante signa penoꝵ deuide signa

Expanded text:
vulnerari hostem, carnificari iacentes, et in dextris militum pro gladiis vulnerari hostem, carnificari iacentes, et in dextris militum pro gladiis humana capita eque hostem: claram satis et insignem uirtutem esse nec dubiam libertatem futuram strenuis uiris. tum redintegrata pugna est et eques etiam in hostes emissus; quibus cum impigre Numidae concurrissent nec segnior equitum quam peditum pugna esset, iterum in dubium adducta res. cum utrimque duces, Romanus Bruttium Lucanumque totiens a maioribus suis uictos subactosque, Poenus mancipia Romana et ex ergastulo militem uerbis obtereret, postremo pronuntiat Gracchus esse nihil quod de libertate sperarent, nisi eo die fusi fugatique hostes essent. ea demum uox ita animos accendit ut renouato clamore uelut alii repente facti tanta ui se in hostem intulerint, ut sustineri ultra non possent. primo antesignani Poenorum, dein signa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmisissent. litteras inde consulis ac senatus recctauit: atq clam
extemplo feraciter instabant. Gracchus ẜlio ĩ posterum die ꝓuutiato
contione dimisit. Milites leti p̃cipue quib merces gnauate ĩ unum
diem opere libertatis futura erat. armis expediendis qd̾ tcliquũ die¬
fuit consupserunt. Postero die ubi signa ceperunt cane primi ouim
parati instrutiq ad p̃torium conueniunt. Sole orto gracchus ĩ acie
educit  nec hostes moram dnnicandi fecerunt : decem ⁊ septem mulliae
peditum erant. maxana ex parte brutii ac lucani equites milli lũcẽ
inter quos pauci admadum italiti ceteri mimide fere om̃s maueiq
Pugnatum est acriter et dũ quatuor horis. ncutro inclinata ẽ pugnia
tumultumq absandendo terebat tp̃s/ deude caupata dextta tenendo caput
fortissimus quisq pugnator ẽe desierat. S egnib ac timidis tradita pugͣ
erat. Qd̾ ubi tribun militu graccho nuntiauerunt /nemine stantem iam

Expanded text:
misisse. litteras inde consulis ac senatus consultum recitavit; extemplo ferociter instabant. Gracchus proelio in posterum diem pronuntiato contionem dimisit. milites laeti, praecipue quibus merces navatae in unum diem operae libertas futura erat, armis expediendis diei relicum consumunt. postero die ubi signa coeperunt canere, primi omnium parati instructique ad praetorium conveniunt. sole orto Gracchus in aciem copias educit; nec hostes moram dimicandi fecerunt. decem septem milia peditum erant, maxima ex parte Bruttii ac Lucani, equites mille ducenti, inter quos pauci admodum Italici, ceteri Numidae fere omnes Maurique. pugnatum est et acriter et diu; quattuor horis neutro inclinata est pugna. tumultumque abscidendo terebat tempus; deinde occupata dextra tenendo caput fortissimus quisque pugnator esse desierat, segnibus ac timidis tradita pugna erat. quod ubi tribuni militum Graccho nuntiaverunt, neminem stantem iam
Abbreviated transcription (Latin):
abherdonea tarentum duxerat legiones spe aut ui aut dolo artis tarẽtine
potuinde. Qd̾ ubi parum ꝓcessit. ad Brundusiũ flexit iter: ꝓdi id opidũ
bi qua cum frustra tereret᷑ tp̃s . legati campaui ad eum uenerunt
querentes sinul orantesq. quib hannibal maguifice respondit. et antea
soliusse obsidione. et uunc aduentu suũ consules nõ laturos. Cum hat
spe dimissi legati uix regredi capuam iam duplici fossa ualloq cintam
potuerunt. Cum maxine capua ercamuallaretur. siracusaꝵ oppugͣtio
ad fiuem uenit. p̃ter ꝙͣ ui ac uirtute ducis ex ercitusq intestua ctiam
ꝓditione aduita. Namq Marcellus intio ueris. incertus utrũ agͥgentũ
ad himilcone ⁊ Iipocratem uerteret bellum: an obsidione siratus as p̃meret

Expanded text:
ab Herdonea Tarentum duxerat legiones, spe aut ui aut dolo arcis Tarentinae potiundae; quod ubi parum processit, ad Brundisium flexit iter, prodi id oppidum ratus. ibi quoque cum frustra tereret tempus, legati Campani ad eum uenerunt querentes simul orantesque; quibus Hannibal magnifice respondit et antea se soluisse obsidionem et nunc aduentum suum consules non laturos. cum hac spe dimissi legati uix regredi Capuam iam duplici fossa ualloque cinctam potuerunt. cum maxime Capua circumuallaretur, Syracusarum oppugnatio ad finem uenit, praeterquam ui ac uirtute ducis exercitusque, intestina etiam proditione adiuta. namque Marcellus initio ueris incertus utrum Agrigentum ad Himilconem et Hippocraten uerteret bellum an obsidione Syracusas premeret,
Abbreviated transcription (Latin):
erat cohors peligna cuius p̃fcctus uibius erectum uexillum trans uallur
hostiũn traietit. execratus inde seq ⁊ cohortem si cius uexilli hostes potiti
.princeps ip̃e ꝑ fossam uallumq ĩ castra ir̃upit. Iam intta ualli
peligni pugnabant cum altera parte ualerio flacco tribuno militũ tertie
ex probrante romanis ignauia qui scaiis captoꝵ concederent decus .T. pi
pͥnceps primus centurio cum signifero signun ademisset. Iam hor signũ et hic
centurio inquit intra uallum hostium erit. sequantur qui hoc signum capĩ ab
hoste ꝓhibuturi sunt. Mampulares sui pͥmum transcenderunt fossam. demi
legio tota sequuta ẽ. Iam et consul ad conspectum transgredientiũ ua llum
itato consilio arcuocandis ad m̃citandos hortandosq uersus milites os
ini quanto discrimine et periculo fortissima cohors sccioꝵ/ ⁊ ciuiu legio esset/

Expanded text:
erat cohors Paeligna, cuius praefectus Uibius Accaus arreptum uexillum trans uallum erat cohors Paeligna, cuius praefectus Uibius Accaus arreptum uexillum trans uallum hostium traiecit. exsecratus inde seque et cohortem si eius uexilli hostes potiti essent, princeps ipse per fossam uallumque in castra inrupit. iamque intra uallum Paeligni pugnabant, cum altera parte, Ualerio Flacco tribuno militum tertiae legionis exprobrante Romanis ignauiam qui sociis captorum castrorum concederent decus, T. Pedanius princeps primus centurio, cum signifero signum ademisset, 'iam hoc signum et hic centurio' inquit 'intra uallum hostium erit; sequantur qui capi signum ab hoste prohibituri sunt.' manipulares sui primum transcendentem fossam, dein legio tota secuta est. iam et consul ad conspectum transgredientium uallum mutato consilio ab reuocandoque ad incitandos hortandosque uersus milites, ostendere in quanto discrimine ac periculo fortissima cohors sociorum et ciuium legio esset.
Abbreviated transcription (Latin):
et munimenta defenderunt. que uulla exparte adiri uisi arduo ⁊ difficili¬
iditu sĩt ascensu poterant. luce pͥma p̃lium iñgens acc̃ẽsu ẽ. nec uallum
modo tutant᷑ peui. sed ut quib laus equior esset deturbant uitenters per
arduia hostes uicit tamen onũa ꝑtinax uirtus et aliquot simul partibus
ad uallum ac fossas ꝑuentum est sed rum multis uulnerib et militũ ꝑnitie
Itaq conuaatis tribunis militum consul absistendu temerario incepto ait
tutuis sib uideri reduci eo die. exercitum beneuentum. deinde postero se
castris hostumi iungi ne exire inde campani neue haino regredi possetia
Io ꝙ faciluis obtincatur collegani quas et ex̾cctum se cius accituꝵ: totũ ꝙ
eo uersu bellum. hec consilia ducis cum iam ecceptui caneret: elauioꝵ
militum asternantiũ tam segne imꝑiũ disiecit. Proxima parte hostium

Expanded text:
et munimenta defendere, quae nulla ex parte adiri nisi arduo ac difficilet munimenta defendere, quae nulla ex parte adiri nisi arduo ac difficili ascensu poterant. luce prima proelium ingens accensum est. nec vallum modo tutantur Poeni, sed, ut quibus locus aequior esset, deturbant nitentis per ardua hostes. vincit tamen omnia pertinax virtus, et aliquot simul partibus ad vallum ac fossas perventum est, sed cum multis vulneribus ac militum pernicie. tis <legatis> tribunisque militum consul absistendum temerario incepto ait; tutius sibi uideri reduci eo die exercitum Beneuentum, dein postero <castra> castris hostium iungi, ne exire inde Campani neue Hanno regredi posset; id quo facilius obtineatur, collegam quoque et exercitum eius se acciturum totumque eo uersuros bellum. haec consilia ducis, cum iam receptui caneret, clamor militum aspernantium tam segne imperium disiecit. proxima forte hostium
Abbreviated transcription (Latin):
curam coꝵ stimulare posset. Alia ꝓdita dies ad fruinentus maiore ⁊ pparatu
petendum. Ea om̃ia sic̃ acta erant cum enũtiata ẽcut beneuentanis essenent
Qui cum auditis que ad capuam agerent int̾ se comparasset. ut alt̾ iͤ cũpaniũ
excitum duceret. fuluius aũ ea ꝓuiñcia obuenerat ꝓfectus natebeneuẽtus
Smenia ẽ ingressus. Ex ꝓpiuquo cognoscit hannone cum excitus ꝑte ꝓfectis
tuimultum ac tecpidatione om̃ia agi castroꝵ q formam ⁊ militarẽ ordine
ĩmixtis agrestib iis terris sublatum. hiis satis comꝑtis consul militib edicit¬
signa tantum armaq ĩ ꝓximam expedirent natem. castra punica eapuig̾nda
es. Quarta uigilia ꝓfecti sarcinis om̃ib impdim̃tisd beneuenti ⁊elictis
uilo ante lucem cũm ad castra ꝑuenissent. tantum pauoris iniecerunt
Nĩ plano castra porta essent haud pͥmo empetu capi potuerint. altitudo loi

Expanded text:
curam eorum stimulare posset alia prodicta dies ad frumentum maiore apparatu curam eorum stimulare posset alia prodicta dies ad frumentum maiore apparatu petendum. ea omnia, sicut acta erant, cum enuntiata Beneuentanis essent, erunt. qui cum auditis quae ad Capuam agerentur inter se comparassent ut alter in Campaniam exercitum duceret, Fuluius, cui ea prouincia obuenerat, profectus nocte Beneuenti moenia est ingressus. ex propinquo cognoscit Hannonem cum exercitus parte proftumultum ac trepidationem omnia agi, castrorumque formam et militarem ordinem immixtis agrestibus iis externis sublatum. his satis comsigna tantum armaque in proximam noctem expedirent; castra Punica oppugnanda esse. quarta vigilia profecti sarcinis omnibus impedimentisque Beneventi relictis, paulo ante lucem cum ad castra pervenissent, tantum pavoris iniecerunt ut, si in plano piano castra posita essent, haud dubie primo impetu capi potuerint. altitudo loci
Abbreviated transcription (Latin):
expropinquis lacis conuchi iuberet capuam. hannibal hannone ex
brutiis cu ex̾citu ĩ campaniam transire / et dare operam ut frumenti
copia fieret campanis uissit. Hanno exbrutiis ꝓfectus cum exercitu¬
itabundus castra hostium consulesq qui ĩ samnio erant: cum beneuen
appropinquaret. xxx passuu milia ab ip̃a ur̃be leco edito castra posuit. Inde
ex striis circha populis quo ex tante comportatu erat deuchi frumentũ ĩ castra
uissit. p̃sidiis datis que cõmeatus eos ꝓsequerentur. Capuam i̾ide nũtu iriscto
qua die ĩ castris ad accipiendum frurentu psto essent. Om̃i deuide genere uchi¬
culoꝵ iumentoꝵ ꝙ ex agris contracto id ꝓactera secordia negligentiaq cãpanio
actum ꝑ aulo plis quadringenta uehiclla missa et pauca pfea nimenta esb
d astigati sunt ab hannone. quia ne framos quide que mutas accendẽhlestias

Expanded text:
ex propinquis locis conuehi iuberet Capuam. Hannibal Hannonem ex ex propinquis locis conuehi iuberet Capuam. Hannibal Hannonem ex Bruttiis cum exercitu in Campaniam transire et dare operam ut frumenti copia fieret Campanis iussit. Hanno ex Bruttiis profectus cum exercitu, uitabundus castra hostium consulesque qui in Samnio erant, cum Beneuento iam appropinquaret, tria milia passuum ab ipsa urbe loco edito castra posuit; inde ex sociis circa populis quo aestate comportatum erat deuehi frumentum in castra iussit praesidiis datis quae commeatus eos prosequerentur. Capuam inde nuntium misit qua die in castris ad accipiendum frumentum praesto essent omni undique genere uehiculorum iumentorumque ex agris contracto. id pro cetera socordia neglegentiaque a Campanis actum; paulo plus quadringenta uehicula missa et pauca praeterea iumenta. ob id castigatis ab Hannone quod ne fames quidem, quae mutas accenderet bestias,
Abbreviated transcription (Latin):
censeo ludos. qui quot amis comiter apolliui fiant cum ppłus dederit ex
ndos fatiendosq. et quando ludi facti essent duodetim millia eri
p̃tori ad rem diuinam et duas hostias maiores dandas. Alterum sen¬
atus consultum factum ẽ. ut decemuri sacra greco ritu facẽnt. Hiis q¬
s apollim boue aurato ⁊ capris duab albis auratis. Latone bo
femina aurata. ludos p̃tor ĩ circomaximo cum facturꝰ esset edixit.
ut ppłus ꝑ ecs ludos scipem apollin quãtu comodũ esset ꝯfer̃ẽt. Hec
est origo ludoꝵ apollin ariũ uictorie nõ ualitudis gr̃a ut pleriq rent
Cum hanubal circa tarentum. Consules anrbo ĩ samnio ei
sed tircũsessuri capuã iuderent᷑. qd̾ malum diuturne obsidioĩs esse sol.
ram famem camp ani senticbat/. quia semente facẽ ꝓhibuerat ees rõanus
ex̾citus. Itaq legatos ad haniubałe miẜunt/ oranter ut pͥus ẽ¬
ĩ agros suos edicent legiones uicq om̃s hostiu ỹsidiis insiderent᷑ fruitͭ 

Expanded text:
censeo ludos, qui quotannis comiter Apollini fiant; cum populus dederit ndos faciendosque et quando ludi facti essent, duodecim milia aeris praetori ad rem diuinam et duas hostias maiores dandas. alterum senatus consultum factum est ut decemuiri sacrum Graeco ritu facerent hisce hostiis, Apollini boue aurato et capris duabus albis auratis, Latonae boue femina aurata. ludos praetor in circo maximo cum facturus esset, edixit ut populus per eos ludos stipem Apollini quantam commodum esset conferret. haec est origo ludorum Apollinarium, uictoriae, non ualetudinis ergo ut plerique rentere fuit. cum Hannibal circa Tarentum, consules ambo in Samnio essent sed circumsessuri Capuam uiderentur, quod malum diuturnae obsidionis esse solet, iam famem Campani sentiebant, quia sementem facere prohibuerant eos Romani exercitus. itaque legatos ad Hannibalem miserunt orantes ut priusin agros suos educerent legiones uiaeque omnes hostium praesidiis insiderentur, frumentum
Abbreviated transcription (Latin):
brutiõ iusti ducis spẽm nactus tumultuariõ ẽxcitu coacto
cum hannone conflixisset. Magna ibi uis hominu s incondite turbe agrestũ
captus. et tum temerarie pugne auctor. et ante publicanus om̃ib malis artib

Expanded text:
agro Bruttio iusti ducis speciem nactus, tumultuario exercitu coacto agro Bruttio iusti ducis speciem nactus, tumultuario exercitu coacto cum Hannone conflixisset. magna ibi uis hominum sed inconditae turbae agrestium captus, et tum temerariae pugnae auctor et ante publicanus omnibus malis artib
Abbreviated transcription (Latin):
sine ułlis cartagnensiu opib gessit bellu.In hispania nichil memorabile
gestum p̃t̾ ꝙ ꝙ celtiberum  iuuentute eadem mercede qua facta cũ cartagi
erat imꝑatores romani ad se ꝑdux̾unt. et nobilissimos hispanos
supra ceͬc milites inde ĩ italiam ad solicitandos ppłares qui int̾ auxilia
annibalis erantꝰ miẜ̾unt. Id modo eius anni ĩ hispaniã admemo
insigne est: ꝙ mercennariũ milite ĩ cast̾s neĩe añ ꝙͣtu celtiberos romani
habuerunt:¬
Um hec ĩ africa atq hispania gerunt᷑. hamubal
ĩ agro tarentino estatem consumpsit: spe ꝑ preditiõe
urbis tarentinoꝵ potiunde. Ipoꝵ interim salentinori
ignobiles urbes ad eum defecerunt. Eodem tꝑx ĩ brutiis
ex duoderim populis qui anno priore ad penos desciuerãt.
Compsentiui et Taurim ĩ fidem ppłi. R. redierunt.
et plures redissent .ni. Ti. pomponius ueientanus.

Expanded text:
sine ullis Carthaginiensium opibus gessit bellum. in Hispania nihil memorabile sine ullis Carthaginiensium opibus gessit bellum. in Hispania nihil memorabile gestum praeterquam quod Celtiberum iuuentutem eadem mercede qua pacta cum Carthaginiensibus erat imperatores Romani ad se perduxerunt, et nobilissimos Hispanos supra trecentos in Italiam ad sollicitandos populares qui inter auxilia Hannibalis erant miserunt. id modo eius anni in Hispania ad memoriam insigne est quod mercennarium militem in castris neminem antequam tum Celtiberos Romani habueruntum haec in Africa atque in Hispania geruntur, Hannibal in agro Sallentino aestatem consumpsit spe per proditionem urbis Tarentinorum potiundae. ipsorum interim Sallentinorum ignobiles urbes ad eum defecerunt. eodem tempore in Bruttiis ex duodecim populis, qui anno priore ad Poenos desciuerant, Consentini et Tauriani in fidem populi Romani redierunt et plures redissent, ni T. Pomponius Ueientanus ,
Abbreviated transcription (Latin):
Siphax se romanis iunxisset ut potentior strietate coꝵ aduersus reges ppłas
afriae cẽt donec melus foret. Gale quos cartaginẽsib iungi ꝙ̃ pͥmu
anteꝵ Siphax ĩ hispamam aut remani ĩ africam transtant opprimi
Siphacem nichil dum p̃ter nom exfedere romano habentem posse. Facil
ꝑsuasum Gale filio deposcente id bellum ut micteret excitam. Qui
cartaginensib legionib coniũctis magio p̃lio siphace deuicit. Triginta
millia eo p̃lio hominu cesa dicant᷑. Siphax cum paucis equitibs in
maurusios exacie numidas extremi ype ateanum aduersus gades colunt¬
refugit. Affluentibq ad famã cius undiq barbaris ingentes breui copias
armauit. utrum quib ĩ hisẜamã angusto dirẽptam freto trauuiceret. Ma¬
sinissa cum uictore excitu aduenit. Iq ibi cum siphace ingenti gloĩa ꝑ se

Expanded text:
Syphax se Romanis iunxisset ut potentior societate eorum aduersus reges populosque Syphax se Romanis iunxisset ut potentior societate eorum aduersus reges populosque Africae esset, docent melius fore Galae quoque Carthaginiensibus iungi quam primum antequam Syphax in Hispaniam aut Romani in Africam transeant; opprimi Syphacem nihildum praeter nomen ex foedere Romano habentem posse. facile persuasum Galae filio deposcente id bellum ut mitteret exercitum; qui Carthaginiensibus legionibus coniunctus magno proelio Syphacem deuicit. triginta milia eo proelio hominum caesa dicuntur. Syphax cum paucis equitibus in Maurusios ex acie Numidas—extremi prope Oceanum aduersus Gades colunt—refugit, adfluentibusque ad famam eius undique barbaris ingentes breui copias armauit, cum quibus in Hispaniam angusto diremptam freto traiceret. <eo> Masinissa cum uictore exercitu aduenit; isque ibi cum Syphace ingenti gloria per se
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ab imperatorib romanis. Iisdem mandauit/ ut ꝓtinus numi das qui
rãtra portas seu p̃sidia cartagin ensium auxiliares ad transitioe perlicerent.
t Statorius ex multa inuentute regi pedites conscͥpsit ordinatosa
eri atq aliisq institutis militarib ita assuefecit. ut breui rex no
equiti magis fideret ꝙͣ pediti. collatisq equo campo signis iusto p̃lio cartagi-¬
em hostem superaret. Romanus quaꝵ ĩ hissama legatoꝵ regis
aduentus magno emolum̃to fuit. Namq ad faima eoꝵ transitioẽs crebre
anumidis cepte fieri. Ita cum Siphace romanis uincta amicitia ẽ. Qd̾
ubi cartaginenses acceꝑunt extemplo ad Galam ĩ parte altera numidis¬
Messulia ea gens uocatur regnante legatos mictunt. Filiu Gala masiuissa
hebat septem et decem annos natum. ceteꝵ iuiuene ea indole ut ia
appareret eius regnum opulentius ꝙ̃ ꝙ accepisset factuꝵ. Legati qm̃

Expanded text:
fidem ab imperatoribus Romanis. iisdem mandauit ut protinus Numidas qui fidem ab imperatoribus Romanis. iisdem mandauit ut protinus Numidas qui intra praesidia Carthaginiensium auxiliares essent ad transitionem perlicerent. et Statorius ex multa iuuentute regi pedites conscripsit ordinatosquet operi aliisque iustis militaribus ita adsuefecit ut breui rex non equiti magis fideret quam pediti conlatisque aequo campo signis iusto proelio Carthaginiensem hostem superaret. Romanis quoque in Hispania legatorum regis aduentus magno emolumento fuit; namque ad famam eorum transitiones crebrae ab Numidis coeptae fieri. ita cum Syphace Romanis coepta amicitia est. quod ubi Carthaginienses acceperunt, extemplo ad Galam in parte altera Numidiae—Maesuli ea gens uocatur—regnantem legatos mittunt. filium Gala Masinissam habebat septem decem annos natum, ceterum iuuenem ea indole ut iam tum appareret maius regnum opulentiusque quam quod accepisset facturum. legati, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
n ordiñate discipline aium aduertit. Tũmprimu ut ꝓbonis a
striis facerent orauit. ut duo legationem referrent ad imꝑatores suos
unus apud se se magister rci militaris ⁊ esideret. rudem ac pedestria
nimidaꝵ gente ẽẽ equis tantum habilem. Ita iam inde aprincis
gentis maiores suo bella gessisse. Ita se apueris insuetum. sed hr̃e hostẽ¬
destri fidente ĩ arte cui se cquari robore uiriu ucdit: et sibi pedi
ꝯparandos cẽ et ad id multitudine hominu regnum habundare.s armãdi
ordiuandiq et instruendi eos artem ignorare. Omĩa uelut forte congregata
ba sua inscia ac temeraria ẽc. Facturos se ĩ p̃sentia qd̾ uelleti
respondent. fide accepta ut remictẽt extemplo cum si imꝑatores non
comprobassent factum. Q statorio nom̃ fuit/ qui apud regem remansit.
Cum duob romanis relata numidas legatos ĩ hispamã misit ad acripiẽdã

Expanded text:
tam ordinatae disciplinae animum aduertit. tum primum ut pro bonistam ordinatae disciplinae animum aduertit. tum primum ut pro bonis ac fidelibus sociis facerent, orauit ut duo legationem referrent ad imperatores suos, unus apud sese magister rei militaris restaret: rudem ad pedestria bella Numidarum gentem esse, equis tantum habilem; ita iam inde a principiis gentis maiores suos bella gessisse, ita se a pueris insuetos; sed habere hostem pedestri fidentem Marte, cui si aequari robore uirium uelit, et sibi pedites comparandos esse. et ad id multitudine hominum regnum abundare sed armandi ornandique et instruendi eos artem ignorare. omnia uelut forte congregata turba uasta ac temeraria esse. facturos se in praesentia quod uellet legati respondent, fide accepta ut remitteret extemplo eum, si imperatores sui non comprobassent factum. Q. Statorio nomen fuit, qui ad regem remansit. cum duobus Romanis rex tres a Numidis legatos in Hispaniam misit ad accipiendam
Abbreviated transcription (Latin):
incendiu ꝑ duas nates ac diem unu tenuit. Solo cquata omĩa inter
saluias ac portam carmentalez cum equimclio uigularioq uico ĩ templis
fortune ac matris matute et extra portam late uagatus ignis sacra ꝓfan¬
q multa absumpsit. Eodem anno. P. et Gñ. cornelii cum ĩ hispamã
res ꝓspere essent. multos q et ueteres reciperẽt sicios et nouq adiicerẽt.
icam quoq spem extenderunt. Syphax erat rex numidaꝵ subito c¬
taginensib hostis factus. Ad eum centuriones tres legatos miẜunt qui
cum eo amicitiam strietatemq facerẽt. et pollicerent᷑ si ꝑseueraret urgẽ
bello cartaginenses gratam rem eam fore senatui ppłoq romano. et
annissures ut ĩ tp̃e ⁊ bene cumulatam gratiam referant: Grata ca legatro
barbaro fuit. cõlloqutusq cum legatis de ratione belli gerendi / ut ueter
mili tum uerba audiuit ꝙ multaꝵ ⁊eꝵ ip̃e ignarus esset/ ex comparataẽ

Expanded text:
incendium per duas noctes ac diem unum tenuit. solo aequata omnia inter incendium per duas noctes ac diem unum tenuit. solo aequata omnia inter Salinas ac portam Carmentalem cum Aequimaelio Iugarioque uico et templis Fortunae ac matris Matutae; et extra portam late uagatus ignis sacra profanaque multa absumpsit. eodem anno P. et Cn. Cornelii , cum in Hispania res prosperae essent multosque et ueteres reciperent socios et nouos adicerent, in Africam quoque spem extenderunt. Syphax erat rex Numidarum, subito Carthaginiensibus hostis factus; ad eum centuriones tres legatos miserunt qui cum eo amicitiam societatemque facerent et pollicerentur, si perseueraret urgere bello Carthaginienses, gratam eam rem fore senatui populoque Romano et adnisuros ut in tempore et bene cumulatam gratiam referant. grata ea legatio barbaro fuit; conlocutusque cum legatis de ratione belli gerundi, ut ueterum militum uerba audiuit, quam multarum rerum ipse ignarus esset ex comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
eroui ad consulem transtulerũt signa. Cartaginẽsib porte patefacte:
emissiq cum fide ĩ columes ad hãuibale salapiam uenẽrt. Arpiisine clade
ullius p̃t̾ ꝙ̃ uniꝰ ueteris ꝓ dĩtoĩa noui ꝑfuge restituti aromanis. hispanis
atia cibaria dari iussa. Opera eoꝵ forti ac fideli ꝑsepe res publica i
est. Cum consulum alter ĩ apulia alter ĩ lucanis esset. Equites centum
duodcim nobiles campani ꝑ spẽm p̃dandi ex hostium agro ꝑmissu magistratuũ
a Capua ꝓfecti ad castra romana que suꝑ suessula erant uenerunt. statiõi
militum qui essent dixerunt. colloqui sese cum p̃tore uelle. Gñ. fuluiꝰ
istris p̃erat. cui ubi nuntiatu est. decem ex eouissis ĩ ermib de
recepta bona sibi restituerent᷑ ĩ fidem om̃s accepit. Et ab altero pretore
Sempronio tuditano opidun atrinum expugnatum. Amplius septuagĩta
hominũ capta/ et eris argentiq signati aliquantum. Rome fedum

Expanded text:
 ad consulem transtulerunt signa. Carthaginiensibus portae patefactae emissique cum fide incolumes ad Hannibalem Salapiam uenerunt: Arpi sine clade ullius praeterquam unius ueteris proditoris, noui perfugae, restituti ad Romanos. Hispanis duplicia cibaria dari iussa operaque eorum forti ac fideli persaepe res publica usa est. cum consul alter in Apulia, alter in Lucanis esset, equites centum duodecim nobiles Campani, per speciem praedandi ex hostium agro permissu magistratuum ab Capua profecti, ad castra Romana, quae super Suessulam erant, uenerunt; stationi militum qui essent dixerunt: conloqui sese cum praetore uelle. Cn. Fuluius castris praeerat; cui ubi nuntiatum est, decem ex eo numero iussis inermrecepta bona sibi restituerentur—, in fidem omnes accepti. et ab altero praetore Sempronio Tuditano oppidum Atrinum expugnatum; amplius septem milia hominum capta et aeris argentique signati aliquantum. Romae foedum
Abbreviated transcription (Latin):
iurgas ac seiures dictatoris tremere atq horr̃e soliti sunt ĩ tantum suam fclicitat  ixonis:¬
uirtutemq enituisse. Ergo secutuꝵ se fortunam suam si dictatoris cunctationi segnitie deoꝵ
hominumq iudicio damnate p̃staret. Itaq quo die primum congressus ẽ cum .M. fabio
ducere aut dieb alt̾nis aut si maiora int̾ualla placerent partitis tp̃ib alternis¬

Expanded text:
uirgas ac secures dictatoris tremere atque horrere soliti sint; tantum suam felicitatem uirgas ac secures dictatoris tremere atque horrere soliti sint; tantum suam felicitatem uirtutemque enituisse. ergo secuturum se fortunam suam, si dictator in cunctatione ac segnitie deorum hominumque iudicio damnata perstaret. itaque quo die primum congressus est cum Q. Fabio ducere aut diebus alternis aut, si maiora interualla placerent, partitis temporibus alteri
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia petiit. scĩtiq plebis unus gratiam tulit. Om̃s cam gratiam siue ⁊ogationem
quiq rome quiq ĩ exercitu erant equi atq iniqui p̃ter ip̃m dictatõem ĩ ꝯtumelia
eus latam acceperunt. ip̃e qua grauitate animi criminantes se ad multitudinen.¬
s tulerat . eadem et ppłi ĩ se seuentem iniuriam tulit. acceptisq ĩ ip̃o itine
litteris senatus consulti de equato imperio satis fidens haud quaꝙͣ cum imꝑii ure
ni imꝑandi equatam. cum in uicto aciuib hostibq aĩo ad excitum rediit. M
uõ cum iam ante uix tallerabilis fuisset secundis reb ac fauore uulgi. tum utq
inmodice ĩnode steq nõ hamubale magis uicto ase ꝙ̃ fabio gloriai. Illum ĩ ⁊ch asꝑis
qd̾ nulla memoria heãt ante alium uissu ppłi equatum ĩ eadem cuutate ĩ qua mag̃ri cgtũo⁊

Expanded text:
inuidia petit scitique plebis unus gratiam tulit. omnes eam rogationem, inuidia petit scitique plebis unus gratiam tulit. omnes eam rogationem, quique Romae quique in exercitu erant, aequi atque iniqui, praeter ipsum dictatorem in contumeliam eius latam acceperunt. ipse, qua grauitate animi criminantes se ad multitudinem inimicos tulerat, eadem et populi in se saeuientis iniuriam tulit; acceptisque in ipso itinere litteris s. c. de aequato imperio, satis fidens haudquaquam cum imperii iure artem imperandi aequatam, cum inuicto a ciuibus hostibusque animo ad exercitum rediit. Minucius uero cum iam ante uix tolerabilis fuisset rebus secundis ac fauore uolgi, tum utique immodice immodesteque non Hannibale magis uicto ab se quam Q. Fabio gloriari: illum in rebus asperis quitum, quod nulla memoria habeat annalium, iussu populi aequatum in eadem ciuitate, in qua magistri
Abbreviated transcription (Latin):
magis tatita muidia dictatoris fauorq magr̃i equitum aĩos uersabat. quẽ satis audiebãt
ines ad suadendum q uulgo placebat ꝓdire : et friuore superante auctõitas ta¬
deerat rogationi. Unus inuentus est suasor legis Claudius terrentius uarro qui
priore anno pretor fuerat. loco nõ humili solum s sordido ortus. patrem lauiu fuisse
ferunt. ip̃m istitorem mertis filiaq hoc ipo ĩ seriuili eius artis minsterio usum.Is uiueĩs
utrum ex eo genere questus penuã a patre relicta: aium ad spem liberalioris fortune ient.
q ⁊ forum placuere. prolamando ꝓ sordidis homũb causisq aduersus rem
famam bonor primu ĩ notitia ppłi deinde ad honorem ꝑuenit. Questura qua ⁊¬
n edilitatib plebeia et curuli postremo ⁊ p̃tura ꝑfunctus. Iam ad consulatus
cum attolleret aĩos. haud parum callide auram fauorabilis populi et dictatoris

Expanded text:
magis tacita inuidia dictatoris fauorque magistri equitum animos uersabat quam satis audebant magis tacita inuidia dictatoris fauorque magistri equitum animos uersabat quam satis audebant homines ad suadendum quod uolgo placebat prodire, et fauore superante auctoritas tamen rogationi deerat. unus inuentus est suasor legis C. Terentius Uarro , qui priore anno praetor fuerat, loco non humili solum sed etiam sordido ortus. patrem lanium fuisse ferunt, ipsum institorem mercis, filioque hoc ipso in seruilia eius artis ministeria usum. is iuuenis, ut primum ex eo genere quaestus pecunia a patre relicta animos ad spem liberalioris fortunae fecit, togaque et forum placuere, proclamando pro sordidis hominibus causisque aduersus rem et famam bonorum primum in notitiam populi, deinde ad honores peruenit, quaesturaque et duabus aedilitatibus, plebeia et curuli, postremo et praetura, perfunctus, iam ad consulatus spem cum attolleret animos, haud parum callide auram fauoris popularis ex dictatoria
Abbreviated transcription (Latin):
Dictator ꝯtionib se abscinuit. ĩ actione minime popularis ne ĩ senatu quide satis
is aurib audiebatur. Hunc cum hostem ex tolleret uerbis bienniiq clades per
temeritatem atq iñscitiam ducum acceptas esse referret/ magr̃o equitu ꝙ ꝯ̃t dcim
suum pugnasset rationem dicẽt reddendã esse si penes se sum̃a imperii consiliiq sit
pre diem effecturum ut sciant homĩes bono imꝑatori haud magni fortumã momẽti
esse: mentem rationemq dominari. se in tempore et sinẽ ignomuna seruasse oxcitum
ꝙ̃ͣ multa millia hostium atidisse: in aiorem gloĩam esse. Huius gñis orationib frustra
hĩtis et consule acato. M. attilio regulo. ne p̃sens de iure nuꝑĩi dimicaret: pridie ꝙͣ dies¬
tionis ferende adesset : nate ad ex̾citum abiit. luce orta cum plebis consiliu ess

Expanded text:
dictator contionibus se abstinuit in actione minime populari. ne in senatu quidem satis dictator contionibus se abstinuit in actione minime populari. ne in senatu quidem satis aequis auribus audiebatur tunc, cum hostem uerbis extolleret bienniique clades per temeritatem atque inscientiam ducum acceptas referret, magistro equitum, quod contra dictum suum pugnasset, rationem diceret reddendam esse. si penes se summa imperii consiliique sit, propediem effecturum ut sciant homines bono imperatore haud magni fortunam momenti esse, mentem rationemque dominari, et in tempore et sine ignominia seruasse exercitum quam multa milia hostium occidisse maiorem gloriam esse. huius generis orationibus frustra habitis et consule creato M. Atilio Regulo ne praesens de iure imperii dimicaret, pridie quam rogationis ferendae dies adesset, nocte ad exercitum abiit. luce orta cum plebis concilium esset,
Abbreviated transcription (Latin):
abutalia ab legatum. Duos pretores sicilia atq sardina omipatas quoꝵ neutra hd toe
peouincia p̃tore egeat. M. mũnutium magrin equitum ne hostem iuderet nequid reu
teꝵ agro penis ꝯtessum sit s cumpanum Calenumq ⁊ falernum agrum ꝓua
esse. Sedenti Casilim dictatore et legionib ppłi romani agrum suũ tutante uerũ etia¬
ex̾citum cupiente pugnare / et magrm̃ equitũ clausos ꝓpe intra uallu retentos terce
hostib captuus arma adempta. Tande ut abscesẜie iude dictator ut obsidione liberatus
ex̃ uallum egressos fudisse ac fugasse hostes. Quas ob res si antiquus animus plebi
ꝓmulgatur de equando magrĩ equitum et dictatoris iure/ nec tamen ne ita quidem
prius mictendum ad ex̾citum Q. fabium ꝙ consulem ĩ locum . G. flaminii suffecisse.

Expanded text:
ab Italia ablegatum; duos praetores Sicilia atque Sardinia occupatos, quarum neutra hoc tempore ab Italia ablegatum; duos praetores Sicilia atque Sardinia occupatos, quarum neutra hoc tempore prouincia praetore egeat; M. Minucium magistrum equitum, ne hostem uideret, ne quid reHiberum agro Poenis concessum sit, sed et Campanum Calenumque et Falernum agrum peruastatos esse sedente Casilini dictatore et legionibus populi Romani agrum suum tutante. exercitum cupientem pugnare et magistrum equitum clausos prope intra uallum retentos; tamquam hostibus captiuis arma adempta. tandem, ut abscesserit inde dictator, ut obsidione liberatos, extra uallum egressos fudisse ac fugasse hostes. quas ob res, si antiquus animus plebei am rogationem promulgaturum de aequando magistri equitum et dictatoris iure. nec tamen ne ita quidem prius mittendum ad exercitum Q. Fabium quam consulem in locum C. Flamini suffecisset.
Abbreviated transcription (Latin):
hannibali spetiem parti utriusq p̃buisse noui psidii. Cumq fabio a Roma ueniẽti
hamubale insidiaꝵ qua aliquid tumente recepisse suos romanũ Inasequutum
aduuiante sam uite/ duo castella eo die expuguasse/ sex millia hostiu cesa
uaniorib literis magrĩ equitum y romã ꝑlata. De his reb ꝑsepe et ĩ senatu et
contione actũ est. Cum leta ciutate dictõr uiu nichil nec fame ñ lati
crederet et ut uera omĩa essent serenda se magis ꝙ̃ aduersa timere diceret.
Tum.M. metellus tribunus plebis id enim ferendum esse negat. nõ p̃sente solunt
dutatorem obstitisse re bene gerende. sed absentez etiam obstare. et ĩ ducendo bello
ac sedulo tp̃s gerere. qd̾ iustius ĩ magrãtu sit. solusq ⁊ rome et ĩ excitu imꝑium heãt
Qiuppe consuilum altum ĩ atiẽ cetidisse alterum spetie classis punice ꝑsequende pailo

Expanded text:
 cum apparuisset Hannibali, speciem parti utrique praebuisse noui praesidii cum Q. Fabio ab Roma uenientis.  cum apparuisset Hannibali, speciem parti utrique praebuisse noui praesidii cum Q. Fabio ab Roma uenientis. Hannibalem, insidiarum quoque aliquid timentem, recepisse suos; Romanum insecutum adiuuante Samnite duo castella eo die expugnasse. sex milia hostium caesa, uanioribus litteris magistri equitum Romam perlatam. de iis rebus persaepe et in senatu et in contione actum est. cum laeta civitate dictator unus nihil nec famae nec litteris crederet, et ut vera omnia essent, secunda se magis quam adversa timere diceret, tum M. Metilius tribudictatorem obstitisse rei bene gerendae sed absentem etiam gestae obstare et in ducendo bello ac sedulo tempus terere quo diutius in magistratu sit solusque et Romae et in exercitu imperium habeat. quippe consulum alterum in acie cecidisse, alterum specie classis Punicae persequendae procul
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit. Ad quem capiendum si luce palam iretur haud qr dubie hostib b
uia p̃uentus erat. nate clam missi numide ceperunt. Quos tenentes laum ꝯtẽpta
paucitate / Romani postero die cum iecissent. ip̃i eo transferunt castra. Tum ut
ꝙ exiguu pati uallu a uallo aberat/ et id ipm̃ tota ꝓpe compleuerat roman
simul et ꝑ aduersa castra ecastris hannuibalis equitatus cũ leui armatura ẽ missus
ĩ frumentatoes late cedem fugamq hostium fecit. Nec acie certare hamuibal ausus
iñ priora castra que ꝓ gerionis menib erant. Iusta quaꝵ acie et collatis signis
dimicatũ quidam autores sunt. Prim̃o concursu usq ad castra fusura / inde ecuptõe
ta repente uersum terrore ĩ romanos numeris deciri saninitis deinde uc̃tu
restitutum. hunc p̾ncipem gnẽ ac diuitiis nõ bouiani modo unde erat s toto samnio

Expanded text:
apparuit; ad quem capiendum si luce palam iretur quia haud dubie hostis breapparuit; ad quem capiendum si luce palam iretur quia haud dubie hostis breuiore uia praeuenturus erat, nocte clam missi Numidae ceperunt. quos tenentes locum contempta paucitate Romani postero die cum deiecissent, ipsi eo transferunt castra. tum ut itaque exiguum spatii uallum a uallo aberat et id ipsum totum ut prope compleuerat Romana acies, simul et per auersa castra e castris Hannibalis equitatus cum leui armatura emissus in frumentatores late caedem fugamque hostium palatorum fecit. nec acie certare Hannibal ausus,in priora castra, quae pro Gereoni moenibus erant. iusta quoque acie et conlatis signis dimicatum quidam auctores sunt; primo concursu Poenum usque ad castra fusum; inde eruptione facta repente uersum terrorem in Romanos; Numeri Decimi Samnitis deinde aduentu proelium restitutum. hunc, principem genere ac diuitiis, non Bouiani modo—unde erat— sed toto Samnio,
Abbreviated transcription (Latin):
senatu re qm̃ nõ consuluisset patres tardius ragaretur inuolatum ab hoste agrũ
nisso romã filio uendidit. fidemq publicam inpendio priuato exoluit: Hanmi
ꝓgerioni montib cuius urbis capte atq incense a se ĩ usam hõrẽoꝵ pauca reliq̃rat
Mluuitius magr equitum profecto sicut antedcũ ad urbe dictatore. Ceterum cast᷑
que ĩmonte alto ac tuto loco postta fuerant/ iam ĩ planum deferunt᷑. Agitabant̃q
ngenio ducis consilia callidiora ut impetus aut ĩ frumentatores palatos
ĩ castra relicta cum leui manu p̃sidioq fieret. Nec hanubale fefellit: cm duce.
ta esse belli rationem. et feracus ꝙ̃ consultus rem hostes gesturos. Ip̃e auter¬
Duab ĩ castris retentis dimisit. deiĩde castra ip̃a ꝓpius hostem mouit. Duo ferme
siqua uis fieret tutandos. Propior inde ei atq ip̃is imĩnẽs romanoꝵ castris tumłs

Expanded text:
in senatu re, quoniam non consuluisset patres, tardius erogaretur, inuiolatum ab hoste agrum in senatu re, quoniam non consuluisset patres, tardius erogaretur, inuiolatum ab hoste agrum misso Romam Quinto filio uendidit, fidemque publicam impendio priuato exsoluit. Hannibal pro Gereoni moenibus, cuius urbis captae atque incensae ab se in usum horreorum pauca reliquerat quitum profecto, sicut ante dictum est, ad urbem dictatore. ceterum castra, quae in monte alto ac tuto loco posita fuerant, iam in planum deferuntur; agitabanturque pro ingenio ducis consilia calidiora, ut impetus aut in frumentatores palatos aut in castra relicta cum leui praesidio fieret. nec Hannibalem fefellit cum duce tam esse belli rationem et ferocius quam consultius rem hostes gesturos; ipse auteduabus in castris retentis dimisit; dein castra ipsa propius hostem mouit, duo ferme rumentatores, si qua uis fieret, tutandos. propior inde ei atque ipsis imminens Romanorum castris tumulus