comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rentis imperator autominus sb¬
scripsit posse eumuti dolimau ex¬
ceͣptione nd cum auiclice consu¬
leretur. aput qͣm pena pete b̾a¬
tur. rescripsit ⁊ iamsi applłari nõ
poss doli mali except̃e m ĩ pene pe¬
titionem ob staturam ꝑ hancer¬
go exceptoẽm q̃dam applłendi
sp̃es ẽ cumuceat retractaree de¬
sente ntia arbitri. ¶ de officio arͭ¬
bitri tractantib sciendum ẽ om¬
nemtractatum ex ip̃o cõimpͥro
misso sumendurinec enim ali¬
ud illi ucebit quam qd̃ ibi ut ef¬
ficere possit cautũẽ ñ ergo ꝙ libet
libet nisi de qua ir comꝓmissũẽ
da. ⁊ dictumẽ non quanilibẽt licet
de quibͣdam uariatum sit ⁊ pu¬
to uue noncommitti sidicat ad
iudicem de ħ eumd̾ul in seub ĩ
alilimͣ compiiittendum suam
⁊ uͣuliamis impune non pareri
ait siubeat ad alium arbitrumᷤ
ire nefuus non sit quod si ħ mo ᷤ¬
m ͤ doclix̾it ut arbitrio publii meuii
sundus trade̾tur. aut satis datio

Expanded text:
rentis imperator Antoninus subrentis imperator Antoninus subscribsit posse eum uti doli mali exceptione. et idem, cum a iudice consuleretur, apud quem poena petebatur, rescripsit, etiamsi appellari non potest, doli mali exceptionem in poenae petitione obstaturam. per hanc ‹er›go exceptionem quaedam appellandi species est, cum liceat retra‹cta›re desententia arbitri. De officio arbitri tr‹a›ctantibus sciendum est omnem tractatum ex ipso comprmisso sumendum: nec enim aliud illi licebit, quam quod ibi ut efficere possit cautum est: non ergo quod libet libet nisi de qua re compromissum da, et dictum non quamlibet, licet de quibusdam uariatum sit. et puto uere non committi, si dicat ad iudicem de hoc eundum uel ‹in› se uel in alium compromittendum. nam et Iulianus impune non pareri, si iubeat ad alium arbitrum ire, ne finis non sit: quod si ho‹c› modo dixerit, ut arbitrio Publii Maeuii fundus traderetur aut satisdatio
Abbreviated transcription (Latin):
tefendat. ¶ Sinis faciat contr¬
ouersiambr ditatis qnicum
te functo comprounserat futur̃
ẽ preuiditium bẽditati si arbit
senttntiam dicat ergo intea ĩ¬
hibendus ẽ arbit. ¶ dies compro¬
missi proferri potest. ñ cum᷑ e. co¬
uention᷑e s cumuissu arbitri:
eaͣm proferri necc̃e ẽ ne pena cõs¬
mittatur.. ¶ Si arbit̾ se secelare¬
taemptau̾it. pretor cuminuestiꝰ.¬
gare debeti si diu non paru̾it:
mulcta adu̾sus eum dicenda
c̃. ¶ cuminplures compromissi
ea condictione. ut si quilib uł¬
imus dixiss sententiam. eastare̾¬
tur ab sentib cͣeͣtis uicrominus
qui presens ẽ coͣgetur at si ea con¬
dĩctione ut omnes dicͣant. uł ꝙ.¬
de maioris ꝑtis sententia placu̾it¬
non cebet singulos separatuco¬
gere quia singilogrum sñia pe
nam non facit. ¶ cum quidam
arbit ex aliis causis mnimicus.
manifeste appariuss cestatioib
ctiamconuentus ne sũiam dicẽt. S
nich̾ominus nullo cogente licẽ
pͣseuass ubello cuius dam id que¬

Expanded text:
defendat.Si is faciat controuersiam hereditatis, qui cum defuncto compromiserat, futurum est praeiudicium hereditati, si arbiter sententiam dicat: ergo intehibendus est arbiter. Dies compromissi proferri potest, non cum ex conuentione, sed cum iussu arbitri eam proferri necesse est, ne poena committatur. Si arbiter sese celaretemptauer‹i›t, praetor eum inuestigare debet, et si diu non paruerit, multa aduersus eum dicenda est. Cum in plures compromissum est ea condicione, ut quilibeunus dixisset sententiam, eo staretur, absenqui praesens est cogetur: at si ea codicione, ut omnes dicant, uede maioris partis sententia placuenon debet singulos separatim cogere, quia singulorum sententia nam non facit.Cum quidam arbiter ex aliis causis ‹i›nimicus manifeste apparuisset, testationibus etiam conuentus, ne sententiam diceret, nihilo minus nullo cogente dicere perseuerasset, libello cuiusdam id que
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Don clistingũcimus
ĩ compromisso minor an ma¬
ior sit pena. quamres de qua¬
ẜ agitur. ¶ non cogetur qͥbit̾ sen¬
p̾ tentiam dicere. insipena com¬
promissa sit. ¶ Si mulier aliẽ.¬
no nomine compromittat ñ
gerit pecuia con i pmissa ip̃ in¬
t̾tessionem ¶ Summarei ẽ ut
pretor se nouinterponat. suicui.
imitio nullum sit compromis¬
sumsine sitͣ s pendeat an ex eoͦ¬
pena exigi pot siue postea deficis¬
at pena. ¶compromisso soluto gati¬
dic. morte a cceptilatione uiditõ.
pacto ¶Sacerdotio obucniente.
uidebimus au cogatur arbiter
sententiam dicete id enim nõ
tantum honori ꝑ sonarum s a
maiestati deimn dulgeatur. cuiuᷤ
sacris uacare sac̃dotes oportet.
cet̾um sipostea suscepit. iste qͦq
omminodo sententiam ferre
debet. ¶ itemnonẽ cogendus si
de negetio transactum ẽ ut homo
mortuus est de quo erat comꝑ¬
ntissumnsi si post̾i̾ore casu ali¬
quo utigantium intersit¶ ili¬
anus in distincte scͥbit. si ꝑ erro¬

Expanded text:
ictum. Non distinguemus in compromissis, minor an maior sit poena quam res de qua agitur. Non cogetur arbiter sententiam dicere, si poena commissa sit. Si mulier alieno nomine compromittat, non erit pecunia compromissa propter intercessionem. Summa rei est, ut praetor se non interponat, siue initio nullum sit compromissum: siue sit, spoena exigi potest: siue postea deficiat poena compromisso soluto die morte acceptilatione iudicio pacto.Sacerdotio obueniente uidebimus an cogatur arbiter sententiam dicere: id enim non tantum honori personarum, sed et maiestati dei indulgetur, cuius sacris uacare sacerdotes oportet. ceterum si postea suscepit, iste quoque omnimodo sententiam ferre debet.Item non est cogendus, si de negotio transactum est, uel homo mortuus est de quo erat compromissum: nisi si posteriore casu aliquid litigantium intersit.Iulianus indistincte scribit: si per ‹er›ro
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ulꝑ¶ Donderet darisi quib dam
ꝓsonis ñ dabitur. ut putalib̾is
urub̾tis adu̾sus parentes patro¬
nos ue. cum sit famosass nec hu¬
mili adu̾sus eum qui dignita¬
te exceller. debet dari.puta plebe¬
stio adu̾sus consularẽ p̃cepte au¬
ctoritatis uł uxũrioso atq pro¬
ct digoͦ aut alias iuli: adu̾sus hõi¬
nem iute emendatioris ̃ ita la.¬
beo quid ergo ẽ in horum agcio¬
ꝑsona dicendumẽ infactum ũ¬
bis temꝑandam accõnem dan¬
daniut bone fdei mtiofiat¬
de tolo acco erit danda. ¶itẽ in

Expanded text:
um. non debet dari. Et quibusdam personis non dabitur, ut puta liberis uel libertis aduersus parentes patronosue, cum sit famosa. sed nec humili aduersus eum qui dignitate excellet debe‹t› dari: puta plebeio aduersus consularem receptae auctoritatis, uel luxurioso atque prodigo aut alias uili aduersus hominem uitae emendatioris. et ita Labeo. quid ergo est? in horum persona dicendum est in factum uerbis temperandam actionem dandam, ut bonae fidei mentiode dolo actio erit danda. Item in
Abbreviated transcription (Latin):
am hrditatemnita eam ab hr̃¬
d ennͣt nion est te dolo acc̃o cũ
ex uentto iufficia¶sin autem
michi ꝑ suasi̾t ut repudiem hr̃¬
ditatem quasiminus soluendo
sit uł ut optem seriuim quasi
melior co infamilia nonnt. dico
tedolodandam si callide ħ fecĩt.¬
¶ item sitabiue tastam̃ti ne de

Expanded text:
t ita eam ab herede emit, non est de dolo actio, cum ex uendito sufficiat. Si autem mihi persuaseris, ut repudiem hereditatem, quasi minus soluendo sit, uel ut optem seruum, quasi melior eo in familia non sit: dico de dolo dandam, si callide hoc feceris. Item si tabulae testa
Abbreviated transcription (Latin):
qim titius hałet. ip̃o mir idͭ̃
decretum mulius momenti᷑
cĩ quia non possit uid̃i eus res
que ad huc ĩ controu̾sia non sit
decreto datam ꝑsecutrẽm s hoꝰ¬
die ħ oimni᷑a ꝑ syndicos solent᷑¬

Expanded text:
et, ipso iure id decretum nullius momenti esse, quia non possit uideri de ea re, quae adhuc in controuersia non sit, decreto datam persecutionem. sed hodie haec omnia per syndicos solent
Abbreviated transcription (Latin):
ffricanus. Et ĩdeo ñ potest iud̾ĩ¬
pomuiri arbitratu litem defẽ¬
tere. is qui de actorem frustran¬
do efficiat ne ad exitum cõtro¬
u̾sia delucatuu. ad duao res pe.¬
tendas ꝓturator datua sumã
rem petat: exceptõne ñ exclu.¬
ditu᷑ et rem ĩ uiditium dedũ¬
cit. quod cum cuiusq uniũsr⁊¬

Expanded text:
ionum. Et ideo non potest ui‹uiri› arbitratu litem defere is, qui actorem frustrando efficiat, ne ad exitum contro deducatur. Ad duas res petendas procurator datus si unam rem petat, exceptione non excluditur et rem in iudicium deducit. QUOD CUIUSCUMQUE UNIUER
Abbreviated transcription (Latin):
ceuola Patei filiosuo pupilo.
tutorem dedit sympbronium
ẽditorem sium is aministrata
tntela reliquit frẽm siuim ħrte
qui ⁊ ip̃e cecessit ⁊ ꝑfitei comiss.¬
umi nomen debitoris titio reliqͣt
eiq mandate sunt actõnes ab
qͣm p̾ecue cͥclite ee hr̃itate sẽp

Expanded text:
um.Pater filio suo pupillo tutorem dedit Sempronium creditorem suum: is administrata tutela reliquit fratrem suum heredem, qui et ipse decessit et per fideicommissum nomen debitoris Titio reliquit eique mandatae sunt actiones ab quam pecuniae creditae ex hereditate S
Abbreviated transcription (Latin):
oportet q̃ritur namũiquum
ẽ cogieum᷑ indmum accipe
pp̃ qd̾ suspectus uid̾i potest ꝙ
pscnte domino ⁊ ñ obtulit ꝑe¬
liͦmiam quid situmꝰ facuita¬
tempecume non habuit. ni¬
quid cogi debeat inditumt ãc¬
tipere. quid enim si a fampsas
sit aͣcco s ħ coustat ut añlitẽ
contestatam p̃sens iubeat ĩ
ede sacra pecumam deponi ħ
quim fit ⁊ ĩ pupilarib pecu¬
niis ꝙ silis conͣtestatese ha
omme officio uidicis dirimt

Expanded text:
iquum est cogi eum iudicium accipere. propter quod suspectus uideri potest, qui praesente domino non optulit pecuniam? quid si tunc facultatem pecuniae non habuit, numquid cogi debeat iudicium accipere? quid enim si et famosa sit actio? sed hoc constat, ut ante litem contestatam praeses iubeat in aede sacra pecuniam deponi: hoc enim fit et in pupillaribus pecuniis. quod si lis contestata est, hoc omne officio iudicis dir
Abbreviated transcription (Latin):
d¶I ab sentẽre p̃torem eũ ÷¬
temq possorem fundi defendebꝰ¬
at᷑ ⁊ iuditu nomine ceius
accipiebat postulabat aueclio¬
re fundi ut ab coͣ defendetur
uenditor de sid̾ ab at cau̾i sibi
ratam rẽ. ep̃torem hĩturu
puto euni uenditori de rato
satis dare tebe̾  quia si fundũ
agenti restitũt nil prohibet
dommum rem pet̾e et cogiͭ
uenditorem rursus desenteie
iuditium acͥciperet desiit irus E d̃ sccietat¬

Expanded text:
i absentem emptorem eundemque possessorem fundi defendebat et iudicium nomine eius accipiebat, postulabat a uenditore fundi, ut ab eo defenderetur: uenditor desider‹a›bat caueri sibi ratam rem emptorem habiturum: puto eum uenditori de rato satisdare debere, quia si fundum agenti restituerit, nihil prohibet dominum rem petere et cogi uenditorem rursus defendere.iudicium acciperet desiit reus solue
Abbreviated transcription (Latin):
ulp̃. P ͦ rccuratore ĩ rem suam
Dato. p̾fẽndus non ẽ dominũ¬
¶prccuratori ĩ litem mouendã
specumam suscipiendam qui
enimsuo nomine utiles actõ¬
nes hat. rite eas intendit.
Datus ꝓcurator ad exhibendui
erlecte aget. .¬

Expanded text:
um.Procuratore in rem suam dato praeferendus non est dominuprocuratori in litem mouendam uel pecuniam suscipiendam: qui enim suo nomine utiles actiones habet, rite eas intendit. datus procurator ad exhibendum recte aget.
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾dictis ⁊ ĩ stipulatõnib debet
tominm defent̾e̾u̾um ĩ mñter¬
ogatõnib quoq ut ĩure int̾r¬
ogatus ex ominb causis respõ¬
teat ex quib dominus anigr̃
hr̃s sit ab sens responte̾ debebit
asi respond̃it uł tacu̾it. tenebi¬
tur qui alieno nomine agit
quaricumq accõne idra¬
cum hiturum eum q̃m ad ea
res ꝑtinebit cau̾e debet s inter¬
dum licet suo nomine precur¬
ator exꝑiatur canten de rato

Expanded text:
nterdictis et in stipulationibus debet dominum defendere, uerum in interrogationibus quoque, ut in iure interrogatus ex omnibus causis respondeat, ex quibus dominus. an igitur heres sit absens, respondere debebit et si responderit uel tacuerit, tenebitur.Qui alieno nomine agit quamcumque actionem, id ratum habiturum eum ad quem ea res pertinebit cauere debet. sed interdum licet suo nomine procurator experiatur, tamen de rato
Abbreviated transcription (Latin):
temt¶antius ait ꝓturarore
dampnatum ñ debẽ coͣmeiri¬
nisi aut ĩ rem suam datus cc̃t
aut optuliss secum sciret cãu¬
tͣumi non eẽ omnib placuit¬
atẽm erit obscruandum a si dͥia¬
tͣsensoris loco cumsatis datio¬

Expanded text:
autius ait: procuratorem damnatum non debere conuenirinisi in rem suam datus esset aut optulisset se, cum sciret cautum non esse, omnibus placudem erit obseruandum et si defensoris loco cum satisdatio
Abbreviated transcription (Latin):
isi publica utilitate ex cerceturͥ
priuata tamemi ẽ ea obligatio
que inf dominuma ꝓcuratorẽ
consistẽ solet. iandati acc̃ẽm
parit ¶ aliq̃n tament ñ con¬
trabitur obligatio mandati si¬
rcut euenit cumĩ rem suam ꝓ¬
curatorem pstamuo eoq no¬
mine iudicatu soliu ꝓmitti¬
mus nam si ex ea ꝓͦmissõne a¬
liquid p̾stamus ñ mandati s
ex uendito si hr̃ditatem uendi¬
dimus uł ex pristina causa mã¬
dati age cebeuius ut fit cum
fi ceuiisor r lim prccuratorem
num pignoris creditor recte
dabit ꝓcuratorem adẜiuana
¶porro sumi ex iri credendi ꝙ̃¬
re s exͣ duob reis promtten¬
di alt̃ alt̾um ad defendendũ
ꝓturatorem dͦ abit. ¶ Si plures
hr̃des sint ⁊ familie hr̃tis cũ de
aut communi duudundoiu¬
ditio agatim plurib eundem

Expanded text:
 publica utilitate exercetur, priuata tamen est.Ea obligatio, quae inter dominum et procuratorem consistere solet, mandati actionem parit. aliquando tamen non contrahitur obligatio mandati: sicut euenit, cum in rem suam procuratorem praestamus eoque nomine iudicatum solui promittimus: nam si ex ea promissione aliquid praestiterimus, non ma‹n›dati, sed ex uendito si hereditatem uendidimus, uel ex pristina causa mandati agere debemus: ut fit cum fideiussor reum procuratorem num pignoris creditor recte dabit procuratorem ad Porro si uni ex reis credendi core. sed et ex duobus reis promittendi alter alterum defendendum procuratorem dabit. Si plures heredes sint et familiae erciscundae aut communi diuidundo agatur, pluribus eunde
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. siue ex trinsecus ob eã
remderet mandati iuditõ resti¬
tueresusq adeout. si ꝑerrorem
aut ĩ iuriam iulicis non debi¬
rum consequutus filit. id quo¬
q redt̾e tͥeet item contra quot
ob rem iudicatam procurator
solu̾it: contrario mandatiui¬
quam ex suo deucto prestitit.¬
non recuperare debet. ¶uͦtis im¬
pend̾a bona fide facta uł ab ac¬
toris ꝓcuratore .uł rer deb̾e ei resti¬
tui equitas suatet. ¶ Si duob
mat dͣ ata sit anmistratõ ne¬
gͣmiorum quorum asr duditor
sit mandatoeis anat uiii co
recte acturus sit a utiq recte .¬
ñ enim ob id minus ꝓcurator̾ꝵ¬
⁊ ĩ telligitur qd is quoq cũ quõ
agitur ꝓcuratoꝵ fit.
um rereum suarum reliquit.
nisi nomiͥnatim p̾cepit ut aif̾
ab alt̾o pecuniam petat ñ iud¬
sur mandatum utrilibet Se
ce eo cum quo agitur siñ michi᷑
mandatum ẽ ut ate pet̾em.¬

Expanded text:
extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere usque adeo, ut et si per errorem aut iniuriam iudicis non debitum consecutus fuerit, id quoque reddere debeat.Item contra quod ob rem iudicatam procurator soluerit, contrario mandati iquam ex suo delicto praestitit, reciperare non debet. Litis impendia bona fide facta uel ab actoris procuratore uel a rei debere ei restitui aequitas suadet. Si duobus mandata sit admigotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus procurator intellegitur, quod is quoque cum quo agitur procurator sit. um rerum suarum reliquit, nisi nominatim praecepit ut alter ab altero pecuniam petat, non videtur mandatum utrilibet eorte eo cum quo agitur "si non mihi mandatum sit, ut a de
Abbreviated transcription (Latin):
titutõnem succuriitur. ¶q̃mͣ
tñ tefendẽ est camd̾ uicem qm
reus subire defensor mariti ĩ
ampuus quam maritus face̾
possit. non est condempnãdus¬
¶ is qui suscepit defensionen.
⁊ nlctuplectissimus sit

Expanded text:
titutionem succurritur. Quoniam tamen defendere est ea‹n›dem uicem quam reus subire, defensor mariti in amplius quam maritus facere possit non est condemnandus. Is qui suscepit defensionem, etsi locupletissimus sit
Abbreviated transcription (Latin):
agere intdum ꝑ mutitur carr¬
sa cognita si forte pentes. mor¬
br aut etas impecliat. nec q̃m¬
quam qui agat habeant
dictuni ẽ merito eum qui deuia
publica agͣit. ⁊ priuato damp¬
no ex ꝓhibitõne afficitur: qnͣ
priuate accionis dair posse ꝓ¬
turatorem m̃ulto magis da¬
bit᷑ ad sepulchri uiolati ãcc̃o¬
nẽnis ad qmi eares ꝑfinet adi¬

Expanded text:
agere interdum permittetur causa cognita, si ‹f›orte parentes morbus aut aetas impediat, nec quemquam qui agat habeant.dictum est merito eum qui de uia publica agit et priuato damno ex pro‹hi›bitione adficitur, quasi priuatae actionis dare posse procuratorem. multo magis dabit ad sepulc‹h›ri uiolati actionem is ad quem ea res pertinet.Ad
Abbreviated transcription (Latin):
etiam earum que ĩ hrdem nõ
dantur unte ẽ quositum si ad¬
u̾sarius plures incendat acc̃o¬
nes ⁊ insinguias singul ex¬
stant defensores suscipere pat¬
eum uidi recte defendi iuliamiꝰ
dendum erit. ut si decem petant᷑¬

Expanded text:
etiam earum quae in heredem non dantur.Unde est quaesitum: si aduersarius plures intendat actiones et in singulas singuli existant defensores suscipere peum recte defendi Iulianus dendum erit, ut, si decem petant
Abbreviated transcription (Latin):
aius Qu ꝓprionomine udi¬
tumi accẽpiss siuellet ꝓcura¬
torem dare ĩ qui actor transte¬
rat uiditium audiri debet sol¬
lempnit̾q ꝓidicatũ solui sat̾¬
datione cau̾e. ¶ ei qͣui defendit
eũ cͣuus nomine ip̃e ñ agat.
lib̾umẽẽ uͦł ĩ unam rẽ defer̾e¬
¶qͣui alium defendit. sat̾ dͣare
cogetur nemo enim aliene
litis ydoneus defensor sine satp̃¬
datione ĩtesligitur. ¶ item q̃¬
uuritur si uiditium accepit defẽ¬
¶ esor ⁊ actor ĩ integrum restitut᷑¬
tur sit ant cogẽdus sit restitutoriũ
iuditiũ accipereri mag̾ placet
cogedum. ¶ ꝓcuratorũt ĩcec̾is
quoos negciis gendisita⁊¬

Expanded text:
i proprio nomine iudicium accepisset, si uellet procuratorem dare, in quem actor transferat iudicium, audiri debet sollemniterque pro iudicatum solui satisdatione cauere.Ei qui defendit eum, cuius nomine ipse non agat, liberum est uel in unam rem defendere.Qui alium defendit, satisdare cogitur: nemo enim alienae litis idoneus defensor sine satisdatione intellegitur.Item quaeritur, si iudicum acceperit defensor et actor in integrum restitutus sit, an cogendus sit restitutorium iudicium accipere: et magis placet cogendum.Procurator ut in ceteris quoque negotiis gerendis, ita
Abbreviated transcription (Latin):
bitraturus nonfu̾it ut quiin¬
stam excusatõecni afferret de¬
fendẽ coge̾tur s isatis ñ dedit.
s repromittenti ei creditum
ta ꝑmittũtur ꝓcuratorẽ dare.
a postea alius agens exceptõne
repelletur. ¶ Gipturatoriopus
nouum mĩt᷑iatum nt aio sat¬

Expanded text:
aturus non fuerit, ut qui iustam excusationem adferret, defendere cogeretur. sed et si satis non dedit, sed repromittenti ei creditum ta permittuntur procuratorem dare, et postea alius agens exceptione repelletur.Si procuratori opus nouum nuntiatum sit is
Abbreviated transcription (Latin):
dum prccuratori retulit iurauits
absenti darioportẽ ħ agit iudi¬
randum neq enim ħ actio do¬
gat᷑ dubitandim non ẽ quin
iccus sit de rato cantiõi id q pom¬
ponius scribit. ¶ queritur aput
iulianumuttum dim solum
ratam rem hr̃e debet satis dare
an etiam cer̾̃os creditores a ait dũ¬

Expanded text:
dum procuratori rettulit, iurauit absenti dari oportere: agit hoc iudirandum neque enim haec actio dogat: dubitandum non est, quin locus sit de rato cautioni, idque Pomponius scribit. Quaeritur apud Iulianum: utrum dominum solum ratam rem habere debet satisdare an etiam ceteros creditores? et ait du
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Si quis is stichum uł da¬
mam utrum eorum siuellere
stipuatus est ratum habeat᷑
sd̾ alt̾m ꝓcuratorio nomine
titius petit facit ut res ĩ iuditi¬
um teducta uideat᷑ et stipula
s. Pͣrccurato oui peuictõnẽ
predu qd̾ uendiclit fidemila
astrixit q ntiegicia gere desi¬
erit obligatõnis tantenu ho:¬
nere ptoris auxilio ñ releuabit᷑
nam ꝓcurator qui pro dñou
gulum obligatõis suscepit. ho¬
nuis eius frustra recusat.

Expanded text:
.Si is qui Stichum uel Damam, utrum eorum ipse uellet, stipulatus est et ratum habeat, quod alterum procuratorio nomine Titius petit: facit, ut res in iudicium deducta uideatur, et stipula Procurator, qui pro evictione praediorum quae vendidit fidem suam adstrinxit, etsi negotia gerere desierit, obligationis tamen onere praetoris auxilio non levabitur: nam procurator, qui pro domino vinculum obligationis suscepit, onus eius frustra recusat.
Abbreviated transcription (Latin):
terum cogieum etiam in pro¬
iuntiam de roma abire. uł ecõ¬
trario ue a proiuntia ĩ aliam
ẽ. ¶ defent̾e autem est id facẽ¬
quod dominus ĩ sit e m facẽret
rior condictio procuratoris fieri:
quam est domim qͣuam ĩ sat̃.¬
dandos pret satis dationem
prccuratorita defende̾ uidetur
si iuditium accipiat unde que¬
situm ẽ aput uilianum an cõ¬
pellatur. anu̾o sufficiat ob rez
non defensam stipulatoẽm cõ
iuditium nsia agendum cã
cognita recusau̾it. ur ex instacã
remotus fulit. ¶ defende̾ iudetin᷑
prcc  Iator ⁊ si ĩ possõnem ueñea
patiatur. cum quis dampni
ĩfecti satis uł iegatorũ desid̾et:¬

Expanded text:
terum cogi eum etiam in prouincia de Roma abire uel e contrario uel a prouincia in aliam est.Defendere autem est id facequod dominus in litem faceret, rior condicio procuratoris fieri quam est domini, praeterquam in satisdando. praeter satisdationem procurator ita defendere uidetur, si iudicium accipiat. unde qusitum est apud Iulianum, an copellatur, an uero sufficiat ob rem non defensam stipulationem comiudicium: nisi et agendum causa cognita recusauerit uel ex iusta causa remotus fuerit. defendere uidetur procurator et si in possessionem uenire patiatur, cum quis damni infecti satis uel legatorum deside
Abbreviated transcription (Latin):
ex stipuatu accc̃oem a pricur¬
atore ĩ dũm transferi¶ Sra si
aͣ dommo iił apcuratore ĩ ꝓ¬
curatorem uditium transfe¬
ratur ñ dubitat m arcellus
quin commmittatur stipulats̃
domino erit danda utilis exꝰ

Expanded text:
procuratore in dominum transferri. sed et si a domino uel a procuratore in procuratorem iudicium transferatur, non dubitat Marcellus, quin committatur stipulatio.o, tamen domino erit danda utilis ex
Abbreviated transcription (Latin):
.l. dig̾.scribit nam cum iudica¬
uidicatur illius non ec̃srati¬
habitionis aũt satis datio añ
litis contestatõem a procurato¬
re ex igitur cet̾u semei lite
contestata ñ compllitur ad c¬
autionem. ¶mhiis aũt ꝑ so¬
nis ĩ quib mandatum ñ ex¬
igimus: dicendumẽ si forte e¬
ł uidens sit contra uolutatem
eos exꝑiri eorũ ꝓ quib int̾ est¬
aueniunt en debe repellis ergo
non exigimus an hant uolũ¬
tatem uł mantͣ atiii. set nez

Expanded text:
 scribit: nam cum iudicaiudicatur illius non esse.Ratihabitionis autem satisdatio ante litis contestationem a procuratore exigitur: ceterum semel lite contestata non compelletur ad cautionem.In his autem personis, in quibus mandatum non exigimus, dicendum est, si forte euidens sit contra uoluntatem eos experiri eorum pro quibus interueniunt, debere eos repelli. ergo non exigimus ut habeant uoluntatem uel man
Abbreviated transcription (Latin):
uenditore. adũsus eum petente
p̾tium ex ceptione utpotĩt. si ea᷑
pecuma qua de agitur. ũ peare pe¬
titur que uenit. neqͣ traͣdita q̃ ce¬
terum post traditionem: sue
lectaiuuiam calcare. siue mustũ
euehere ꝓhibeatur. ati exhibendũ
uł ĩiuiriaruim age̾ potĩt. qm̃ ad¬
modum si aliamqual ppet rem
Lderet. dolia centũ que ĩ fudo esse
affirmaue accessura ddixiss: qua¬
dolia emptori debebit.

Expanded text:
uenditore, aduersus eum pe‹t›entem uenditore, aduersus eum pe‹t›entem pretium exceptione uti poterit 'si ea pecunia, qua de agitur, non pro ea re petitur, quae uenit neque tradita est.' ceterum post traditionem siue lectam uuam calcare siue mustum euehere prohibeatur, ad exhibendum uel iniuriarum agere poterit, quemadmodum si aliam quamlibet rem deret, dolia centum, quae in fundo esse adfirmabat, accessura dixisset, quamdolia emptori debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
empto non balebio pp  talem cͣapi¬
tis dimuitione s indebiti actio¬
nem abũsus uenditoremhabe¬
bis.¶ante capitis autem dimui¬
tione. nicħ̾ intẽs ͣtu soluas anẜ
uus ex eo peculio quod ad teꝑti¬
net namutroq cãu actionem
ercmpto habebis. ¶ Seruuum
tuum imiprutcno a fure bona
fid̾e eii. is ex peculio quod ad
te ꝑtinebat homine comparaui
quimichi traditus Ẽ posse tͥeͫ
eum hominem miͣchi condicẽ
Sabinus clixit s et si quid micl
abe᷑ ex negirio quod sus gessiss
ĩ uicem me terumacturum depe¬
culio: cassius ueram ꝯpinionem
sabim retulit. ĩ quaego quoq sum.¬
¶ Serͣuouendente hominẽ. sideuiꝰ¬
sor uenditionis. omnia prestare
deber. ĩ qua obligaretur. si ꝓ libero
fiteiussiss nam et ĩ domino acc̃o
sic datur.ait emptor ead̾ conse¬
quatur que lib̾o uendente conse¬
qui debuiss set uitra peculu caxa¬
tionem dominus ñ cõdempnabi¬
d̾. Pendentem uindemia stur.¬
ennͣit siuuam iegd p̃robibeatur a

Expanded text:
empto non habebis propter talem capitis deminutionem, sed indebiti actionem aduersus uenditorem habebis. ante capitis autem minutionem nihil interest, tu soluas an seruus ex eo peculio quod ad te pertinet: nam utroque casu actionem ex empto habebis. Seruum tuum imprudens a fure bona fide emi: is ex peculio quod ad te pertinebat hominem parauit, quimihi condicere Sabinus dixit, sed si quid mihi abesset ex negotio quod is gessisset, inuicem me tecum acturum de peculio. Cassius ueram opinionem Sabini rettulit, in qua ego quoque sum. Seruo uendente hominem fideiussor uenditionis omnia praestare debet, in quae obligaretur, si pro libero fideiussisset: nam et in dominum actio sic datur, ut emptor eadem consequatur, quae libero uendente consequi debuisset, sed ultra peculii taxationem dominus non condemna pendentem uindemiam emit si uuam legere prohibeatur a
Abbreviated transcription (Latin):
let uiue eẽ. eaqũoq quẽ ex edifitos
d̾etrͣacta sunt ut reponatuu edincũ
sint: a̾tqͣue parata sunt ut impon¬
antur. ñ sunt edificii. palique uiꝰ¬
.nee causa parati sunt. ante quã
coliocentur fundi non sunt. set
qui exempti sunt. hac mente ut
bulis ficri solent. ita edium sunt.
sistipites saat eorum intra de fos¬
si sunt quod si supra t̾ram siit.
rutis a cesis cedunt. tegule que¬

Expanded text:
‹l›et, uillae esse. Ea, quae ex aedificio ‹l›et, uillae esse. Ea, quae ex aedificio detracta sunt ut reponantur, aedificii sunt: at quae parata sunt ut imponantur, non sunt aedificii. Pali, qui uineae causa parati sunt, antequam collocentur, fundi non sunt, sed qui exempti sunt h‹a›c mente ut bulis fieri solent, ita aedium sunt, si stipites eorum in terra defossi sunt: quod si supra terram sunt, rutis et caesis cedunt. Tegulae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
incdum ꝑ fectum ẽ quannus poa¬
cum in edisitio sit. ñ tm̃ uidetur
edumieẽ. ¶ Siruta cessa excipiã¬
tur ĩuenditionẽ. ea pͣlacuit eẽ ru¬
ta que exuta sunt ut arena creta:
et similia cesa ea ẽẽ ut arbores ce¬
sas: et carbones qhis similiafgai¬
ude autem aquilius cuius mela
refert opimonem: necte ait frustra
ĩ lege uenditionis terutis ⁊ oesis
neq enim magis de materis cesa
aut decementis; aut de arena cau¬
enduẽ ucnditori: quam de cenĩs
que sumt preciosiora ¶labeo gn̾alitͣ
scribit. ea que ꝑpetui usus cã in ede¬
q̃ fitiis sunt eclificii es queuͦ ad p̾sens
ñ eẽ edifitii: ut puta fistiue tempo¬
ris quid̾ causa poĩte ñ sunt edium
u̾umptamẽ siꝑpetuo fu̾nt posite.
edium sunt. ¶castella plumbea
putea optuia puteorum epitonea
fistulis ad plumbata: aut queter¬
racontinentur. quannus nsint
ad fixa edium eẽ constatitemcon¬
stat sigula columnias queq aꝑsoͣ¬
nas quarum rostris aqua salire so¬

Expanded text:
fectum est, quamuis positum in aedificio sit, non tamen uidetur aedium esse. Si ruta et caesa excipiantur in uenditione, ea placuit esse ruta, quae eruta sunt, ut harena creta et similia: caesa ea esse, ut arbores caesas et carbones et his similia. Gallus autem Aquilius, cuius Mela refert opinionem, recte ait frustra in lege uenditionis de rutis et caesis neque enim magis de materia caesa aut de caementis aut de harena cauendum est uenditori quam de ceteris quae sunt pretiosiora. Labeo generaliter scribit ea, quae perpetui usus causa in aedificiis sunt, aedificii esse, quae uero ad praesens, non esse aedificii, ut put‹a fistul›ae temporis quidem causa positae non sunt aedium, uerum tamen si perpetuo fuerint positae, aedium sunt. Castella plumbea, putea, opercula puteorum, epitonia fistulis adplumbata aut quae terra continentur quamuis non sint adfixa aedium esse constat. Item constat sigilla, columnas quoe so
Abbreviated transcription (Latin):
ciuus partus uenitur maior q̃¬
nis quinquaginta cumid ẽp̃tor
ignorau̾it. exemptotenetur uen¬
⁊ ditor. ¶Si predii uenditor non cli¬
cat de tributo scienscentur ex ep̃¬
forte hrditarium predium erat.
nontenetur. ¶ quamuis supra ae a¬
diximus cumincorpore consens¬
tiamus te qualitate autem disͭͤ¬

Expanded text:
artus uenit, uel maior annis quinquaginta, cum id emptor ignorauerit, ex empto tenetur uenditor. Si praedii uenditor non cat de tributo sciens, tenetur ex eforte hereditarium praedium erat, non tenetur. Quamuis supraiximus, cum in corpore consetiamus, de qualitate autem dis
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ Sires quam a titio cini: ie¬
gata sitame. non pot̾ legatarius cõ¬
ue̾tus a dominorer uenditori ñ¬
meo denuntiare. nisi ei cesse fue¬
rintactões ur quodam casu ypo
cum non sit. quantum uendito¬
rem ꝓ eiuictione pr̃are oporteat.
nich uenditor prãbit. p̾t̾ simplam
euictiõis nomine ⁊ ex natura ex
nendidi uoluntate meatitio tra¬
did̾ia. de cuctione te nͥ teneri
sicuti si acceptam rem tr adidissẽ
cur. eiuctionis nomine me pͣlacet.¬
¶ Siei qui michiuendidit plures
hr̃des extit̾int. una de euictione ob¬
ligatioe. omnib de nuntiari:t cẽs
tefendẽ debentissi de ĩ dustria nõue¬
nerint ĩ uiditium unus tamen
ex hiis liti subscitit. pp̃ denuntiati
onis uigorem et p̾dictam ab sen¬
tiam: om̃ib iuncit aut iuncitur:
recteq cumcet̾is agam qd eiuctio¬
nis nomine ucci sunt. ¶ Si fũdũ
ĩ quo usus fructus citii erat qui ei
relictus c̃ quo ad uiueret de tracto
usu fructu ignoranti michi uen¬
did̾is et titius capite demiuitus ñ¬

Expanded text:
 Si res quam a Titio emi legata sit a me, non potest legatarius conventus a domino rei venditori meo denuntiare, nisi cessae ei fuerint actiones. vel quodam casu hypotum non sit, quan tum uenditorem pro euictione praestare oporteat, nihil uenditor praestabit praeter simplam euictionis nomine et ex natura ex uendidi, uoluntate mea Titio tradideris, de euictione te mihi teneri, sicuti si acceptam rem tradidissem, tur, euictionis nomine me obligari placet. Si ei qui mihi uendidit plures heredes exstiterunt, una de euictione obligatio est omnibusque denuntiari et omnes defendere debent: si de industria non uenerint in iudicium, unus tamen ex ionis vigorem et praedictam absentiam omnibus vincit aut vincitur, recteque cum ceteris agam, quod evictionis nomine victi sint. Si fundum, in quo usus fructus Titii erat, qui ei relictus est quoad vivet, detracto usu fructu ignoranti mihi vendideris et Titius capite deminutus
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃q hr̃diiconueniri possit ida¬
q placebat pp̃ ĩ cliuisam pigno¬
ris cãm nec remediolocus eẽui¬
debaturut ꝑdoli exceptionẽ aca¬
ones ei qui pecumã creditori de¬
dit prarentur. quia ñ duo rei
facti ꝓpon̾entiu s familie hersis¬
cunde iuditiũ eo nomine utile
ẽ. ¶ namquid inte anunus ex
hr̃diboꝵi cotumi lib̾au̾it pignus

Expanded text:
uterque heredum conueniri possit? idquterque heredum conueniri possit? idque placebat propter indiuisam pignoris causam. nec remedio locus esse uidebatur, ut per doli exceptionem actiones ei qui pecuniam creditori dedit praestarentur, quia non duo rei facti proponerentur. sed familiae herciscundae iudicium eo nomine utile est: nam qu‹i›d interest, unus ex heredibus in totum liberauerit pignus
Abbreviated transcription (Latin):
mox asiuiuo ꝑ aliam partemñ
fundi ducenta acculisset ac post¬
ea ꝓ induuso quinta pars eẽt
eiuta: proqua parte auctor te¬
nͣerrtur dixi consequens eẽ su¬
piorib ut neq pars quinta uõ¬
nulle iugerum: neq quartade¬
beatur. euctionis nomine / s ꝑ
indeteneatur auctoꝵ ac side at¬
tingentis ulis residuis: sola. s.
sexaginta fulissent euctasna
reliqua quadraginta que ĩ im¬
ierso sundodecessm̾nt ꝓrata noꝵ¬
ue regionis eẽ intelligis cettrũ
cumꝓ duuso pars aliquafũdi
cuinciturtamet si seruus cet̾¬
numerus iugerum traditus p̾en̾e¬
gionis prãtur eiuctio: ¶ qui um¬
uniugerum pro ĩ diuso solum
babiut et tradidit. secundumoĩ¬
um seutentias ñ totum domini¬
Qum cranstunt. s ꝑtem dimidi¬
amiugeri qm admodũ silcrũ
certum aut fundum similiter
tradidisset.
d̾. Remherennus hr̃ditariã
pignori obuigatam hr̃des uendi¬
hr̃ditariis spoponderunt ⁊ cum
ait̃ pignus ꝓ ꝑte sua lib̾ass irm
gͥeditor euincit. querebaturan

Expanded text:
mox alluvio per aliam partem fundi ducenta attulisset ac postea pro indiviso quinta pars evicta esset: pro qua parte auctor teneretur. dixi consequens esse superioribus, ut neque pars quinta mille iugerum neque quarta debeatur evictionis nomine, sed perinde teneatur auctor, ac si de octingentis illis residuis sola centum sexaginta fuissent evicta: nam reliqua quadraginta, quae universo fundo decesserunt, pro rata novae regionis esse intellegi. Ceterum cum pro diviso pars aliqua fundi evincitur, tametsi certus numerus iugerum traditus gionis praestatur euictio. Qui unum iugerum pro indiuiso solum ha buit, tradidit, secundum omnium sententias non totum dominium transtulit, sed partem dimidiam iugeri, quemadmodum si locum certum aut fundum similiter tradidisset.. Rem hereditariam pignori obligatam heredes uendieditariis spoponderunt: cum alter pignus pro parte sua liberasset, rem creditor euicit: quaerebatur an
Abbreviated transcription (Latin):
sus dares cui conseq̃us ẽ. ut si mi¬
nus quamcentum in reliquis
habu̾it ueluti si sola quinqua¬
ginta et cumeam pecuniam de¬
derit ad lib̾tatem ꝑuen̾it. de reli¬
quis quinquaginta actio exep̃¬
tocompetat. ¶S ⁊ siquis ĩ uen¬
ditione statulib̾um ⁊ ꝑ fusorie

Expanded text:
us dare: cui consequens est, ut, si minus quam centum in reliquis habuerit, veluti sola quinquaginta, ut, cum eam pecuniam dederit, ad libertatem pervenerit, de reliquis quinquaginta actio ex empto competat. Sed et si quis in venditione statuliberum perfusorie
Abbreviated transcription (Latin):
D̾ Siduos seruos quinis ate ñ
emam⁊ eorum alt̾ eiuncatur
ncħ̾ dubii fore. quin recte eo
nomine exempto acturus sĩ
quannius alt̾ decem clignus sit
nonͭ referre seꝑatim singulõ
ansimulutrumq emerim.
eratius Cumfundus uti
optimus maximusq ẽ. ep̃tus
et alicuius seruitutis euicte¬

Expanded text:
 Si duos seruos quinis a te emam et eorum alter euincatur, nihil dubii fore, quin recte eo nomine ex empto acturus sim, quamuis alter decem dignus sit, nec referre, separatim singulos an sirum. Cum fundus 'uti optimus maximusque est' emptus est et alicuius seruitutis euict
Abbreviated transcription (Latin):
appellauit. a bonam cãm uito suo¬
ex prescriptione ꝑdidit. ad auctor
deducenta flum̃ a ab stulit. si p᷑¬
ea ꝓindiuiso ducenta euincana¬
cur duple stipusõ ꝓparte quinta¬
non quarta prãbitur: nam quod¬
ditori actulit. ¶ Si totus fũdu̾
tus sit. iure non dimunuetur ñ¬
euictionis nomine obligatto ñ
magis: quam si ĩ curla fundus¬
aut seruus traditus det̾ior fr̃o sĩt¬
nam et econtrario non augeturs¬
quãtitas euictionis si res melior
fu̾it esferta. quod si modo ttrre¬
utegro quifu̾at craditus du¬
centa ugera ꝑ aliuuionem ac¬
cesserint. acpostea ꝓĩ diuiso ꝑs¬
quinta cotns euicta sit ꝑuide¬
pars quinta ꝓr̃abitur. ac si sola
ta sunt fuissẽt eiucta: qui a allu¬
toꝵ ¶quesitumẽ si milie iuge

Expanded text:
appellauit et bonam causam uitio suoex praescriptione perdidit, ad auctoreditis ducenta flumen abstulit. si ro indiuiso ducenta euincduplae stipulatio pro parte quintnon quarta praestabitur: nam quodditori attulit. si totus fundus tus sit, iure non deminuetur uictionis obligatio, non magis quam si incuria funduaut seruus traditus deterior factnam et e contrario non augetuquantitas euictionis, si res melior fuerit effecta. Quod si modo tetegro qui fuerat traditus ducenta iugera per alluuionem accesserunt ac postea pro indiuiso quinta totius euicta sit, pepars quinta praestabitur, ac si sola ta sunt fuissent euicta, quia allutor. Quaesitum est, si mille iuge
Abbreviated transcription (Latin):
ceret quodcuitae᷑ uideamus ñ
numquã et si abeo quiuicit tõ¬
nata legataue res fu̾it emptori:
eque dicendumẽ ex stipuiatu
accõem non nãicir scilicet siante¬
quam abcludẽt ur auferret don¬
aũit. aut legau̾it auoquin semel
cõmissa stipulo irsolui non pot̾.¬

Expanded text:
licet. Quod cum ita est, videamus, licet. Quod cum ita est, videamus, num et si ab eo qui vicerit donata legatave res fuerit emptori, aeque dicendum sit ex stipulatu actionem non nasci, scilicet si antequam abduceret uel auferret donauerit aut legauerit: alioquin semel commissa stipulatio resolui non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ditur partis adiectio necessaria: ñ¬
cunpẽ. quia non pot̃ uidĩ homo euic¬
tus: cum pars eius ciuicta e. ¶ Si
cumposs usucapere emptor: ñ usu
cepit. culpa sua h fecisse uidetur:
unde sicuictus ẽ seruus: non tene¬
tur uenditor. ¶ Si p̾sente promi¬
sore que de euictione ꝓmisit. et
ñignorante ꝓtisratori de minti¬
atuim sit ꝓmisor nicħominus te¬
netur. simili modo tenetur⁊ qui
curauit. ne sibi demintiarepos¬
sit s et si nicħ uenditore faciente.
emptor cognosce̾ ubi eẽt non po¬
t̾un nichominus commnictitur
scipulõ. ¶ pupillo etiam sine tu¬
toris auctoritate posse denuntia¬
risitutor non apparet ex cluple st¬
pulatione benignius receptumñ
eẽ trebatius ait.
iudetur emptori ⁊ sus quipiezẽ
ĩ euictioneri nicĩtꝰ aute ab latar
uł ab ductam rem sine sucdesso¬
re decessĩt itaut noq ad fiscum
bona puenire possint noq priua¬
cinĩ acreditorib distrahi cunc ñ¬
enimnulla competit emptoriex
stipillatu actio quia remerhr̃eli

Expanded text:
ditur partis adiectio necessaria est, quia non potest videri homo evictus, cum pars eius evicta est. Si, cum possit usu capere emptor, non cepit, culpa sua hoc fecisse videtur: unde si evictus est servus, non tenetur venditor. Si praesente promissore qui de evictione promisit et non ignorante procuratori denuntiatum sit, promissor nihilo minus tenetur. Simili modo tenetur et qui curauit, ne sibi denuntiari possit. Sed et si nihil uenditore faciente emptor cognoscere ubi esset non potuit, nihilo minus committitur stipulatio. Pupillo etiam sine tutoris auctoritate posse denuntiari, si tutor non apparet, ex duplae stipulatione benignius receptum esse Trebatius ait. idetur emptor et si is, qui emptorem in euictione rei uicerit, ante ablatam uel abductam rem sine successore decesserit, ita ut neque ad fiscum bona peruenire possint neque priuatim a creditoribus distrahi: tunc enim nulla competit emptori ex stipul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit ĩuenditione. sie ianitunc
cum crade̾tur liber homo fu̾it:
siue conditione que testamento
ꝓpoĩta fu̾it impleta ad lib̾tate
ꝑuen̾it. ñ cenebitur euictionis
nomine. ¶ qui autemintraden¬
tur hanc spem dumi taxat liber¬
tatis excipere. que ex testamento
impleta conlitione ex pretĩto
possit obtinge̾ udeo si pres̃s ce¬
stamencolib̾tas data fu̾it q ue
ditor statulib̾um ꝓnuntiauit.
eiuctionis nomine tenetur.
¶rursus qui eructoĩs statu libe¬
rum tradid̃it. sicertam conditi¬
onemꝓnutiauit sub quadlis
eiub̾tatemdatam: detiorencõ
condicionẽ suam fecisse existi¬
matur. quia ñ omẽm cam statit

Expanded text:
uenditione, siue iam tunc cum traderetur liber homo fuerit, siue condicione quae testamento proposita fuerit impleta ad libertatem peruenerit, non tenebitur euictionis nomine. Qui autem in tradentur hanc speciem dumtaxat libertatis excipere, quae ex testamento impleta condicione ex praeterito possit optingere: et ideo si praesens testamento libertas data fuerit et ueditor statuliberum pronuntiavit, evictionis nomine tenetur. Rursus qui statuliberum tradit, si certam condicionem pronuntiaverit, sub qua dicit ei libertatem datam, deteriorem condicionem suam fecisse existimabitur, quia non omnem causam statut
Abbreviated transcription (Latin):
p̾acto ei remissa cõt. denuntiandi
auctoreml audau̾at et euictione¬
secuta: findus ablatus et fisco
adiudicatus ẽ uenditore p̾sente¬
queritur cum emptrpe non pro¬
uocau̾at. quuenditorem potĩt cõ
uenires herennius modest᷑ .R. siue¬
quod alienus fuit cumueniret¬
siue quod tunc obligatus euic¬
u̾sus uenditorem actio ñ cõpetat¬

Expanded text:
pacto ei remissa esset denuntiandi auctorem laudaverat et evictionecuta fundus ablatus et fisco dicatus est venditore praesequaeritur, cum emptrix non prouocauerat, an uenditorem poterit uenire. Herennius Modestinus requod alienus fuit cum ueniretsiue quod tunc obligatus, euicersus uenditorem actio non competat
Abbreviated transcription (Latin):
nomine auquid emptor auẽcli¬
core consecutus ẽ. de in de rotus
finidus eiuncatur: obeam eiu¬
ncationem id pr̃are delet. qd̃ ex
duplo reliquu ẽ. nam si aliuo
obseruabimus seruitutibus
alĩqͣuib a mox ꝓprietate euic¬
ta amplius dupla emptor quã
ti emit consequeretur.
petatur ꝑinde is uenditori de¬
nuintiare debet. atq is a quo par̾
petituꝵ.
ritores pretoris extra ordinem
sententiam ex sequentes: nemo
uiquam dixit dandamineos
aut errorem emptorieiiuctus
ẽ. negamus auccoris dampn¬
um eẽ debẽ at quid refert sordi¬
pus iudicis an stutitia res per¬
ierit. iuuiria enim que fit emp¬
tori auctorem ñ debet contingẽ¬
¶ Si titius stichum post mor¬
tem suamlib̾um eẽ uissumee
uendid̾it mortuo demĩ eo stichꝰ
de euinctione int̾poĩta teneat:
fiait uilianus committi scipu¬
Iationem: quamiius enimtitõ
ħ cãu denuntiari ꝓ euctione
non potuis s. hr̃di tamen eius
denuntiari potuiss. ¶ Siquis lo¬
cum uendid̾it. et id̃ uenditor ab

Expanded text:
nomine aliquid emptor a uenditore consecutus est, deinde totus fundus euincitur, ob eam euictionem id praestari debet quod ex duplo reliquum est: nam si aliud obseruabimus, seruitutibus aliquibus et mox proprietate euicta amplius duplo emptor quam quanti emit consequeretur. petatur, proinde is uenditori denuntiare debet atque is a quo pars petitur. ritores praetoris extra ordinem sententias sequentes, nemo umquam dixit dandam in eos aut errorem emptor rei uictus est, negamus auctoris damnum esse debere: aut quid refert, sordibus iudicis an stultitia res perierit? iniuria enim, quae fit emptori, auctorem non debet contingere. Si Titius Stichum post mortem suam liberum esse iussum uendiderit, mortuo deinde eo Stichus de euictione interposita teneat? et ait Iulianus committi stipulationem: quamuis enim Titius hoc casu denuntiari pro euictione non potuisset, heredi tamen eius denuntiari potuisset. Si quis locum uendiderit et idem uenditor ab
Abbreviated transcription (Latin):
ix uissus e seruus: nam si aliida
iussus ẽ quanius ueram pe¬
cunie quantitatem dix̾it. tñ
sinon ammonu̾it aui dare
iussum: euictionis nomine
cenebitur.
iudicatumẽ. quod de fuit. no
cõmititur stipulõ magis eñ
pp̃ ab sentiam cuctus uidet᷑.
quam qd malam cãm habuit
quidergo si ille quid̾ contra
q̃m urdicatum ẽ adiudicatũ
non affuit. s alius affuit et
cãm egĩt᷑ quid dicemus . utͣ
puta acceptum quid̃ cum
pupillo tutore auctore fuit
iudicium s ab sente pupillo
tutor cãm egĩt. ⁊uidicatum
ẽ contra cutorem quare non
dicemius commtti stipulacio¬
neͣm q enim accam eẽ causã
palam ẽ. ⁊ satis ͤ ab ͦui ius agẽ¬
di fuit causam eẽ actam. ¶ pre¬
sẽnti autem uenditori denim¬
nandume suie autem ab sit.
siue p̾sentis sit. et ꝑ eum fiat
quo minus denucietur com
mittetur stipiuatio.
do ut simpla ꝓmittatur. et quĩq¬
uł criplum. aut quadruplum
ꝓmittẽtur exempto ppetua accõe
agi potit ñ tamenut uulgus ñ¬

Expanded text:
iussus est seruus: nam si alii dare iussus, quamuis ueram pecuniae quantitatem dixerit, tamen, si non admonuerit alii dare iussum, euictionis nomine tenebitur. iudicatum est, quod defuit, non committitur stipulatio: magis enim propter absentiam uictus uidetur quam quod malam causam habuit. quid ergo, si ille quidem contra quem iudicatum est ad iudicium non adfuit, alius autem adfuit et causam egit: quid dicemus? ut puta acceptum quidem cpupillo tutore auctore fuit iudicium, sed absente pupillo tutor causam egit et iudicatum est contra tutorem: quare non dicemus committi stipulationem? etenim actam esse causam palam est. et satis est ab eo cui ius agendi fuit causam esse actam. Praesenti autem venditori denuntiandum est: sive autem absit, sive praesens sit et per eum fiat quo minus denuntietur, committetur stipulatio. do, ut simpla promittatur, vel triplel triplum aut quadruplum promitteretur, ex empto perpetua actione agi poterit. non tamen, ut uulgus
Abbreviated transcription (Latin):
euictiõis ad ꝑsonam ꝑtinuit
emͣꝑtoris quia mandati iudi¬
ad ꝑcipiendam litis estimatio¬
nem agͣet ex uendito. ¶di¬
usione int̾ cobr̃des facta siꝓ
curtor absentis it̾fuit᷑ et doͣ¬
miusratam habuit euctis
pͣrasiis ĩ dñm acciodabitur q̃
daretur meum qui negiciu
ab sentis gessit ut quanti sua
int̾ est actor consequatur: scib¬
ut melioris aut det̾ĩoris agrifrĩ
causa: finem pretii quo fu̾at tenis¬
pore diuisionis estimatus dimi
D̾ Emꝑtors pꝰ eiuctioneuiser¬
ui quem dominus ab clipcit ue̾¬
cditoreund̾ seruum post tempuᷤ
offendo quominus pr̃et qd̾ ep̃¬
distrahitur. nequit eiuctione se¬
cura creditor pr̃et. quanus pre¬
tumemptor non solu̾it s ueudi¬
tori cau̾it eiuctione secuta nul¬
lam emptor exceptionem hale¬
bit. quominus pretium ex soul¬
uat. ¶ ceditor qui pro pecuuia
nomen debitoris ꝑ delegationẽ

Expanded text:
euictionis ad personam pertinuit emptoris, qui mandati iudiad percipiendam litis aestimationem agetur ex uendito. Diuisione inter coheredes facta si procurator absentis interfuit et dominus ratam habuit, euictis praediis in dominum actio dabitur, quae daretur in eum qui negotium absentis gessit, ut quanti sua interest actor consequatur, sciut melioris aut deterioris agri facti causa finem pretii, quo fuerat tempore divisionis aestimatus, demi Emptori post euictionem serui quem dominus abduxit uenditor eundem seruum post tempus offerendo, quo minus praestet quod empdistrahitur, ne quid euictione secuta creditor praestet: quamuis pretium emptor non soluerit, sed uenditori cauerit, euictione secuta nullam emptor exceptionem habebit, quo minus pretium soluat. Creditor, qui pro pecunia nomen debitoris
Abbreviated transcription (Latin):
quia equum sit eamd̾ cãm eẽ
meam: que futura eẽt. si tuc nͣ
usus fructus alienus ñ fuisset.
Sꝑ alienum fundum michi
inam consfitius eiuictiõis no¬
mine te obligari ait. et enim ĩ¬
quo cãu si ꝑ ꝓprium consticuẽtĩ
fudum concessa eẽt. iuarecte
constitueretur. eocau si ꝑ alie¬
num concedẽtur eictionis
obligationem contrahit. ¶ cũ
tibi stichum uend̾em: clixi
cum statu lib̾umeẽ subhac
conditione mnanimissũ: si
nauis ex asia uen̾it. io autez
sititius consul factus fu̾it. ma
numissus erat querebatur. si
prius nauis ex asia uen̾it. ac pꝰ
titius fiat consul atqrita ĩ lib̾ta¬
tem euictus sit. an euictionis
eum: et enim dolo malo emp¬
torem facẽ. cum prius extitĩt
conditio ẽar quam euictiõis
si post bieniuumilib̾umm fore di¬
xi qui post annunlib̾tatem ñ¬
acceperit. a post biennium ĩ lb̾

Expanded text:
quia aequum sit eandem causam meam esse, quae futura esset, si tunc usus fructus alienus non fuisset. Si per alienum fundum mihi uiam constitueris, euictionis nomine te obligari ait: etenim quo casu, si per proprium constituentis fundum concessa esset uia, recte constitueretur, eo casu, si per alienum concederetur, euictionis obligationem contrahit. Cum tibi Stichum uenderem, dixi eum statuliberum esse sub hac condicione manumissum 'si nauis ex Asia uenerit', is autem 'si Tinumissus erat: quaerebatur, si prius nauis ex Asia uenerit ac post Titius consul fiat atque ita in libertatem euictus sit, an euictionis  teneri eum: etenim dolo malo emptorem facere, cum prius exstiterit ea condicio, quam euictionis si post biennium liberum fore dixi, qui post annum libertatem acceperit, et p