comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si saltm parum uini suꝑcẽt. ex quo ad ii¬
rum dei ꝓ benedictione aliquid mitti ua¬
leret. Que cum predc̃m uas diligentius
fuiss intuita reꝑit nichil dimunitionis
uerum augmentationis plenitudinem
accessisse. Qd̾ et iuiro suo nuntiare studu¬
it. Tunc prodõs launus cum oblanionib
ex eodem uino benedictionem sc̃o uiro obu¬
lit. et qnͣtum ei dñs ꝑ metita ip̃iꝰ gr̃am red¬
didiss iundicauit. Quo audito iur dm̃ si¬
lentio hoc abscondere adulationib uacunᷤ
iussit dicens. Noliqueso meis mecctis ħ
deputare miraculum. qd̾ ꝓ erogatione
pauꝑum tue dñs largitati conferre digna¬
me fuiss conscium fatebatur. Orta est ĩ¬
t̾ eos namq muine humilitatis amica
contentio. S om̃ib fidelib liquido patet
quia sci sacerdotis merito hoc gestum estmi¬
racalum: quia illi toto corde adheserat qͥ
in chana galilee aqmͣ conu̾tit ĩ inim
Unoꝵ omniũ frandulencia doli

Expanded text:
si saltim parum vini superesset, ex quo ad visi saltim parum vini superesset, ex quo ad virum Dei pro benedictione aliquid mitti valeret. Quae cum praedictum vas diligentius fuisset intuita, repperit nihil diminutionis, verum augmentationis plenitudinem accessisse; quod et viro suo nuntiare studuit. Tunc praedictus Launus cum oblationibus ex eodem vino benedictionem sancto viro obtulit, et quantam ei Dominus per merita ipsius gratiam reddidisset, indicavit. Quo audito, vir Domini silentio hoc abscondere adolationibus vacuus iussit, dicens: 'Noli, quaeso, meis meritis hoc deputare miraculum, quod pro erogatione pauperum tuae Dominus largitati conferre digname fuisse conscium fatebatur. Orta est inter eos namque mutuae humilitatis amica contentio; sed omnibus fidelibus liquido patet, quia sancti sacerdotis merito hoc gestum est miraculum, quia illi toto corde adheserat, qui in Chana Galileae aquam convertit in vinumum omnium fraudulentia doli
Abbreviated transcription (Latin):
habebat uim. Ip̃e uero gaudens. quia dei
uirum in domum suam suscipere merai¬
it conuocatis amicoꝵ turb̃ hẏlarit̾ om̃i¬
b iussit cum pauꝑib et ꝑegrinis super¬
uemientib ex eodem uno abundanter
distribui. Mira om̃ipotentis dispensatio¬
ne om̃ib abunde potantib uinum tta
creuit in eodem uasculo: ut peo sui dimi¬
nutione redundans eundem repleret iã
pene exhaustum uasculum. S ħ res ea
die silentio contecta. crastina ita ꝑomnẽ
illam regionem diuulgata est ut om̃s
illuc cõmorantes cognoscerent. quia
tante sc̃itatis uiriste fu̾it ⁊ ut siquis ei
de facultatib sis aliquid benedictiõis
gr̃a largiretur. nullius dimunitionis
dampna inturreret ̃ quin potiꝰ augnien¬
tationis lucra. salua et̾na merrede. hic enã
in p̃senti ad quireret. Uir itaq dñi post
refectionem. ad ꝓpͥmi domum que est in
iuilla que dr̃ oglanda reu̾sus est. Launus
autem in cinstinum uxorem requisiuit:

Expanded text:
habebat vini. Ipse vero gaudens, quia Dei habebat vini. Ipse vero gaudens, quia Dei virum in domum suam suscipere meruit, convocatis amicorum turbis, hilariter omnibus iussit cum pauperibus et peregrinis supervenientibus ex eodem vino ubertim distribui. Mira omnipotentis dispensatione, omnibus habunde potantibus, vinum ita crevit in eodem vasculo, ut pro sui diminutione redundans eundem repleret iam poene exaustum vasculum. Sed haec res ea die silentio contecta, crastina ita per omnem illam regionem divulgata est, ut omnes illuc commorantes cognoscerent, quia tantae sanctitatis vir iste fuerit, ut, si quis ei de facultatibus suis aliquid benedictionis gratia largiretur, nihil diminutionis damna incurreret, quin etiam augmentationis lucra salva aeterna mercede hic etiam in praesenti adquireret. Vir itaque Domini post refectionem ad propriam domum, quae est in villa quae dicitur Oglanda, reversus est. Launus autem in crastinum uxorem requisivit,
Abbreviated transcription (Latin):
semita ꝑ qmͣ incedebat reliquo pauintẽ¬
to candidior subito effesta est. Et locuz in
quo constant̾ orare consueuerat tali
est respeisus candore. ut nunc usq cũc¬
tis illuc introeuntib liquido appareat
qnͣta mundicia or̃ois pectus scĩssimi cõ¬
fessoris clarificatu sit
N partib axidius fama eiꝰ scĩtatiz lon¬
ge lateq se dilatans excreuerat. aquilo¬
nales etiam partes inuisere non abnint
Nam quodam dre cum in pago constanti¬
no res monast̾ii obtentu necessitatis per¬
uideret quidam nob. lis illius peouin¬
cie uir launus noĩe iurum dñi cum
discipulis ad prandium uocauit. Ip̃e u̾o
ut erat aĩo mitis. eloquio affabilis uul¬
tu serenus eiꝰ petitõnem non renuit. s da¬
ta benedictione domim illuis ingrestus
est. In regione quippe eadem uinum mi¬
nime nascitur Et ideo prodõ uir launꝰ
non plusqmͣ in uno nasculo capiente
ut reor metretas quat̾nas parumper

Expanded text:
semita, per quam incedebat, reliquo pavimensemita, per quam incedebat, reliquo pavimento candidior subito effecta est, et locus, in quo constanter orare consueverat, tali est respersus candore, ut nunc usque cunctis illuc introeuntibus liquido appareat, qua mundicia orationis pectus sanctissimi confessoris clarificatum sitn partibus occiduis fama eius sanctitatis longe lateque se dilatans excreverat, aquilonis etiam partes invisere non abnuit. Nam quodam die, cum in pago Constantino res monasterii obtentu necessitudinis pervideret, quidam nobilis illius provinciae vir Launus nomine virum Domini cum discipulis ad prandium vocavit. Sed ipse, ut erat animo mitis, eloquio affabilis, vultu serenus, eius petitionem non rennuens, sed, data benedictione, domum illius ingressus est. In regione quippe eadem vinum minime nascitur, et ideo praedictus vir Launus non plus quam in uno vasculo, capiente, ut reor, metretas quaternas, parumper
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ex amore uel modice requiei. reliquũ
noctis spatium in adquisitionem uercens
contemplationis toto mentis ad insu ce¬
lestia orando et psallendo specnlabatur.
Quadam nocte dum soliite or̃ois gr̃a basi¬
licas sui cenobii circiuret. inuna earum
extinctum cuidam fr̃i recuꝑare iussit lum
Quo secum deferente in manu fr̃ĩs fiante
ꝓcella uenti lampas extincta est. Cumq isdẽ
fr̃ ut eam iterum accenderet festinato tre
cepisset uir dñi ut subsisteret innuitͥ
et extenta manu signum edidit crucis at¬
q extenebraꝵ caligine amissum xp̃o in
tiante restaurauit lumen. Nam postea
attrociꝰ ingruente ꝓcella uenti: lumen
diuinitus datum nulliꝰ defensionis mu¬
nimine tectum inexcunctum usq ad loc̃
ens cotidianis profectib mundiciam puti¬
tatis adquirere intebatur: Cum quadã
nocte in antͥgio. tibi rigore abstinencie
quadragesimali macerari soluus erat tẽ¬
pore deambulacet in oratorio scĩ aniani:

Expanded text:
quam ex amore vel modicae requiei, reliquum quam ex amore vel modicae requiei, reliquum noctis spacium in adquisitionem vertens contemplationis, toto mentis adnisu caelestia orando et psallendo speculabatur. Quadam nocte, dum sollicite orationis gratia basilicas sui coenobii circuiret, in una earum extinctum cuidam fratri recuperare iussit lumen; quo secum deferente, in manu fratris, flante procella venti, lampas extincta est. Cumque isdem frater, ut eam iterum accenderet, festinanter ire coepisset, vir Domini, ut subsisteret, annuit, et extenta manu, signum edidit crucis atque ex tenebrarum caligine amissum, Christo iuvante, restauravit lumen. Nam postea, atrocius ingruente procella venti, lumen divinitus datum, nullius defensionis munimine tectum, inextinctum usque ad locum ens, cotidianis profectibus mundiciam puritatis adquirere nitebatur. Cum quadam nocte in Antrigino, ubi rigore abstinentiae quadragesimali se macerari solitus erat tempore, ambulans in oratorio sancti Anniani,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quod cum fc̃m fuiss ues subsecuta
estistatim mirabilis. Nam tanti uiri me¬
rito. ita om̃s fr̃s tam qui cum eo aderant
qmͣ et illi qui in monast̾io remanserant
quoꝵ non paruus erat numerus. ita fue¬
runt ex tam modico saciati cybo. ac si mul¬
titudo piscium eis fuiss distributa. Nempe
pat᷑ cułꝰ dilectionis plenus iste uit fu̾it. i¬
lius nimirum qui de quinq panib et du¬
ob piscib quinq nilia hominum in de¬
serto pauit loco. Cuiꝰ iste ꝓtestione uallatꝰ
de paruulo pisce sanctam satiaut sui mo¬
nasterii congregationem.
ita ꝓpendebat libramine: ut nec pro cu¬
stodia sui necessaria frm funditus mi¬
nistrare negligeret ⁊ nec rursus ꝓ terre¬
uis stipendiis quib fb̃ sustentabantur.
sui custodiam circunspiciendo reten¬
tare negligeret. Nam diumis horis ne¬
cessaria fr̃m ꝓuide ad miiustrans noct᷑¬
nis iterum horis parumꝑ indulgens som¬
no magis ex debito humane necessitatis

Expanded text:
tur'. Quod cum factum fuisset, res subsecuta tur'. Quod cum factum fuisset, res subsecuta est statim mirabilis. Nam tanti viri merito ita omnes fratres, tam qui cum eo aderant, quam et illi qui in monasterio remanserant, quorum non modicus erat numerus, ita fuerunt ex tam modico satiati pisce, acsi multitudo piscium eis fuisset distributa. Nempe patet, cuius dilectionis plenus iste vir fuerit, illius nimirum, qui de quinque panibus et duobus piscibus quinque milia hominum in deserto pavit loco; cuius iste protectione vallatus, de parvulo pisce sanctam saciavit sui monasterii congregationem. ita perpendebat libramine, ut nec pro custodia sui necessaria fratrum funditus ministrare neglegeret nec rursus pro terrenis stipendiis, quibus fratres sustentabantur, sui custodiam circumspiciendo retentare neglegeret. Nam diurnis horis necessaria fratrum provide amininistrans, nocturnis iterum horis parumper indulgens somno magis ex debito humanae necessitatis
Abbreviated transcription (Latin):
lempnitate. hostia deo gratissima exhiberi
mereretur. Contigit autem quodam die
ut fessus uigiliaꝵ or̃onumq instantia cũ
ad auram exhilarationis gr̃a deambula¬
ret.et suꝑ litus parumꝑ resediss. diceret
quidnam nannetensem ep̃m habuisse
quenidam piscem qui uulgo naupreda
dicitur. Cui sacerdos dei ermenlandus
dyxit. Quid hoc ad tem ꝑtinet fr̃: Num¬
quid inualida est om̃ipotentis manus
huiꝰ ce generis piscem nob̾ situti et illicũ
uolu̾it largiri: Nec dum iur dñi ħ uerbi
complenerat. et ecce diuina iurtute huiꝰ¬
modi piscis exfundo ligeris eductus in me¬
dio fiuuuo se subrigens atq suꝑ undas aqͣ¬
rum rapido cursu natans ante pedo scĩ
tuiri sicco iacuit in sabulo. Tunc murnus
diuinitus sibi collatum sciens. cum gr̃aꝵ
actione iussit leuari: dicens uni efrata¬
b. Tolle hoc fili et intres partes diuide.
quaꝵ una ad nr̃am retenta refectionem.
telique due ad monast̾ium frĩb mutã¬

Expanded text:
lempnitate hostia Deo gratissima exhiberi lempnitate hostia Deo gratissima exhiberi mereretur. Contigit autem quodam die, ut fessus vigiliarum orationumque instantia, cum ad auram exhilarationis gratia dearabularet et super litus parumper residisset, dixit quidam, Namnetensem episcopum abuisse quendam piscem, qui vulgo naupreda dicitur. Cui sacerdos Dei Aermenlandus dixit: 'Quid hoc ad rem pertinet, frater ? Numquid invalida est omnipotentis manus, huiusce generis piscem nobis, sicuti et illi, cum voluerit, largiri?' Necdum vir Domini haec verba compleverat, et ecce! divina virtute huiusmodi piscis ex fundo Ligeris eductus, in medio fluvio se subrigens atque super undas aquarum rapido cursu tranans, ante pedes sancti viri sicco iacuit in sabulo. Tunc munus divinitus sibi conlatum sciens, cum gratiarum actione iussit levari, dicens uni ex fratribus: 'Tolle hoc, fili, et in tres partes divide, quarum una ad nostram retenta refectionem, reliquae duae ad monasterium fratribus mittan
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ip̃e ut erat imitissimus patientissi¬
me tolerabat. Cernens itaq hoc quidam
fr̃ cepit eas pedib conculcare. s ip̃e ꝓ hibetat
eum dicens. Ne queso fr̃ que diuino infe¬
runtur iuditõ: auferre temptetis. Untꝰ
quoq diuina eiꝰ panentiam remun̾ari dig¬
nata est auferens eas que duitina cortup¬
tione p̃dc̃am uorauerant atborem nocte
sequenti: ut nulla quidem ex eis suꝑesset
siam et in hoc uirtut moysi coniunctus
uidetur: quia sicut ꝑ eiꝰ p̃ces sacͥlegam
egỹptioꝵ gentem ab huiꝰcemodi pestis ua¬
statione dñs eripuit: sic ꝑ istus meritũ
p̃dc̃a lib̾ata est arbor¬
simali tempore ꝓpt̾ frequentiam plu¬
timoꝵ ciuium uitandam. qui ob eius fra¬
trumq iusitationem undiq ad eiꝰ mo¬
nasterium cum oblationib confluebant
antͥginum expetere. ibiq cum paucies fra¬
trib nimia comiͥtione abstinentie corpus
suum macerare quatinus in paschali sol¬

Expanded text:
quod ipse, ut erat mitissimus, patientissiquod ipse, ut erat mitissimus, patientissime tolerabat. Cernens itaque hoc quidam frater, coepit eas pedibus conculcare. Sed ipse prohibebat eum, dicens: 'Ne, quaeso, frater, quae divino inferuntur iudicio, auferre tempteris'. Virtus quoque divina eius patientiam remunerari dignata est, auferens eas, quae diutina corruptione praedictam voraverant arborem, nocte sequenti, ut nulla quidem ex eis superesset. Nam et in hoc virtuti Moysi coniunctus videtur, quia, sicut per eius preces sacrilegam Egiptiorum gentem ab huiusce pestis vastatione Dominus eruit, sic per istius meritum praedicta liberata est arbsimali tempore ob frequentiam plurimorum civium vitandam, qui ob eius fratrumque Visitationen! undique ad eius monasteriuin cum oblationibus confluebant, Antriginum expetere ibique cum paucis fratribus nimia contritione abstinentiae corpus suum macerare, quatenus in paschali sol
Abbreviated transcription (Latin):
pondus inturbas. Imp̃sso editoq signo ctu¬
tis uir dñ p̃dc̃o arnaldo cum om̃i comitati
suo iussit distribui. Qui cum om̃ib dist̾¬
buiss. om̃sq cum grãꝵ actione ip̃o distri¬
buente singulos calices bibissent plenos
uinum tamen sc̃i sacerdotis merito disper¬
tiendo creuit. ex tam paruissimo uasculo
Ip̃m quoq uasculum in testimonium huiꝰ
miratuli in eiꝰ seruatur monasterio. Nullus
ut reor fidel ambigit in hoc miraculo uir¬
tutem helye eum uratatum fuisse. quia sic̃
ille inuocato maiestatis noĩe oleum ⁊ ita
iste uinum crescere cepit fecit ĩuase per
iurcutem crutis xp̃i.¬
edens gͥaliqͣndo bs̃ ermenlandus scib
quadam arbore iuxta oratoriim bĩ
leodegarii martyris in suo cenobio legebat
solito attentiꝰ. Eruce uero que folia stuc¬
tuumq eiusdem uastabant arboris super
librum in quo legebat frequent̾ decidebãt.
eiq lectionis ingerebant impedimentum.

Expanded text:
pondus in turbas. Inpresso editoque signo crupondus in turbas. Inpresso editoque signo crucis, vir Domini praedicto Arnaldo cum omni comitatu suo iussit distribui. Qui cum omnibus distribuisset omnesque cum gratiarum actione, ipso distribuente, singulos biberent calices plenos, vinum tamen tanti sacerdotis merito dispertiendo crevit ex tam parvissimo vasculo. Ipsum quoque vasculum in testimonium huius miraculi in eius servatur monasterio. Nullus, ut reor, fidelis ambigit in hoc miraculo virtutem Eliae eum imitatum fuisse; quia, sicut ille, invocato maiestatis nomine, oleum, ita iste vinum crescere fecit in vase per virtutem crucis Chri aliquando beatus Aermenlandus sub quodam arbore iuxta oratorium beati Leodegarii martiris in suo coenobio, legebat solito adtentius. Erucae vero, quae folia fructumque eiusdem vastabant arboris, super librum, in quo legebat, frequenter decidebant eique lectionis ingerebant inpedimentum,
Abbreviated transcription (Latin):
rum relatione didicerunt eum migrasse
sc ꝑ pagum namneticum cum frĩ¬
b aliquib it̾ necessarium carpendo con¬
ficeret. contigit arnaldum uixta digni¬
tatem seculi p̃diuitem clientuloꝵ stipu¬
tum cum eo. ei deuenisse obinam. Uir qͦ
dñi diutiꝰ eum sp̃ualib ex auctoritate di¬
uinaꝵ sc̃pturaꝵ instiuens eloquiis. post
uerbi documentum dixit cuidam fti. Qura
gro captu nr̃i intellectus hiue illustri uiro
sp̃uaiem nunistrauimus potum caritate
suggetente etiam corporalem nchilomi¬
nus simł sumamus. Qui respondensi ait
non plus ibi uiniadesse nͥ in ꝑnissimo pẽ¬
dente ad sellam uasculo qd̾ parum plus qm̃
eminam capet uini. S ip̃m tussit affer¬
uꝰ confidens uu dei plemis illius fide qui
int̾quinq nulia hominum panes quinq
distribuens augmentauit slam potestate
diuina postqm onĩs ub̾tim sunt refecti
plus reliquiaꝵ multosuꝑfuit: qmͣ integͥ¬
tatis ante distributionem apłoꝵ fuisset

Expanded text:
rum relatione didicerunt eum migrasse, rum relatione didicerunt eum migrasse, s per pagum Namneticum cum fratribus aliquibus iter necessarium carpendo conficeret, contigit Arnaldum iuxta dignitatem saeculi praedivitem, clientulorum stipatum cuneo, ei devenisse obviam. Vir quoque Domini, diutius eum spiritalibus ex auctoritate divinarum scripturarum instruens eloquiis, post verbi documentum dixit cuidam fratri: 'Quia pro captu nostri intellectus huic inlustri viro spiritalem ministravimus potum, caritate suggerente, etiam corporalem nihilhominus simul sumamus'. Qui respondens ait, non plus ibi vini adesse, nisi in parvissimo pendente ad sellam vasculo, quod parum plus quam eminam caperet vini. Sed ipsum iussit afferri, confidens vir Dei plenus illius fide, qui inter quinque milia hominum panes quinque distribuens augmentavit; nam potestate divina, postquam omnes ubertim sunt refecti, plus reliquiarum multo superfuit, quam integritatis ante fractionem apostolorum fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
signum dedit atq in unum fr̃ib collec¬
tis cum sũmo caritatis affectu p̃cepitut
illius exitum orando dño comendarent.
Ip̃i uero iussa sc̃i patris alacͥ implentes
rontii. ad deum fuder̃t p̃ces. Ceper̃t̃ tam̃
om̃s mirari: cum tanta terraꝵ int̾ capedi¬
ne monasri̾a ab inuicem dirempta eẽnt
quomodo uir domini aĩam eiꝰ corporis
resolutam nexu uidere potuiss. S ne
quid dubietatis meoꝵ resideret menti¬
b sequenti die. ꝑscrutatorem illuc diri¬
gere disponebant:qui huiꝰ rei causam
diligentius ꝑquireret. fr̃s aut̃ de predc̃o
monast̾io sc̃i florentii p̃ueniendo eoꝵ di¬
rectionis abstulerunt laborem. qui orbi¬
tatem suam de parris mauronit obitu nũ¬
tiauerunt. fr̃s aut̃ magna eis sicuti in
merore positis affectione ãi compacientes.
consolationis ferebant hortamina: ac de¬
nuo de hora exitꝰ sui prĩs ꝑcunctari cepe¬
tunt. Et eadem hora ip̃oq momento eo¬

Expanded text:
signum dedit atque, in unum fratribus collecsignum dedit atque, in unum fratribus collectis, cum summo karitatis affectu praecepit, ut illius exitum orando Domino commendarent. Ipsi vero iussa sancti patris alacri implentes ronti ad Deum fuderunt preces. Coeperunt tamen omnes mirari, cum tanta terrarum intercapedine monasteria ab invicem diremta essent, quomodo vir Domini animam eius corporis resolutam nexu videre potuisset. Sed ne quid dubietatis in eorum resideret mentibus, sequenti die perscrutatorem illuc dirigere disponebant, qui huius rei causam diligentius perquireret. Fratres autem de praedicto monasterio sancti Florentii praeveniendo eorum directionis abstulerunt laborem, qui orbitatem suam de patris Mauronti obitu nunciaverunt. Fratres autem magna eis, sicuti in merore positis, affectione animi conpatientes, consolationis ferebant ortamina ac denuo de hora exitus sui patris percontari coeperunt. Nam et eadem hora ipsoque momento eo
Abbreviated transcription (Latin):
tua freti defensione. absq alicuiꝰ impedi¬
p̃carent᷑ clomentiam. Tunc uir dm̃ a
micitiis regis honorat᷑: reu̾sus est. ad mo¬
nasterium. Ceper̃t iam exeo tempore mł¬
ti e sccło conu̾si in eiꝰ se cenobio regularib
tradere disciplinis: aliiq suas soboles ĩbidẽ
deo efferre festinabant. Quib om̃ib dis¬
ciplinam celestis uite laudabilit b̃ er¬
menlandu. u̾bo actuq tradelut. usq dũ
magnus uirttib atq numero grex ibi
xp̃i auctus est. Qui ita ꝑfecte subtanto
degebant patre. ut fama sc̃itatis coꝵ lon¬
ge lateq ꝑuolaret: et in eoꝵ oꝑib om̃s
quicumq audiere patrẽ eoꝵ magnifica
ermenlandus moratorio solito maneret
insompnis. atq in contemplatione ce¬
batis ex monastio sc̃i fiorentii qđ uocat᷑
glonina. tͥginta a suo cenobro sequestra¬
to passuum milib uinculo resolutam
num. Qmͣ cum duitius fuiss intuitus

Expanded text:
tua freti defensione absque alicuius inpeditua freti defensione absque alicuius inpediprecarentur clementiam. Tunc vir Domini, amiciciis regis honoratus, reversus est ad monasterium. Coeperunt iam ex eo tempore multi e saeculo conversi in eius se coenobio regularibus tradere disciplinis, aliique suas soboles ibidem Deo offerre festinabant. Quibus omnibus disciplinam contemplativae vitae laudabiliter beatus Aermenlandus verbo actuque tradebat, usque dum magnus virtutibus atque numero grex ibi Christi auctus est. Qui ita perfecte sub tanto degebant patre, ut fama sanctitatis eorum longe lateque pervolaret et in eorum operibus omnes quicumque audiere patrem eorum magnificAermenlandus in oratorio solito maneret insomnis atque contemplationis caebatis ex monasterio sancti Florentii, quod vocatur Glanna, triginta a suo coenobio sequestrato passuum milibus, vinculo resolutam ronum. Quam cum diutius fuisset intuitus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq opus suũ plurimoꝵ illiꝰ terre in¬
colaꝵ actus iuuamine uelotiꝰ consũmass.
ueniens illic idem ep̃c ad edificationem
cum suis canonieis ⁊ ꝑ consensum oĩm
pͥuilegium bõ ermenlando et monachis
sius. exeodem monast̾io fecit sic̃ spoponde¬
rat primum ut nullus de successoribus
suis. de ip̃o monast̾io uel reb quas ip̃e uel
alii diuino amore compuncti ad lumina¬
ria subsidia nefrm ibidem tradiderant a¬
liquid sub dñationis occasione usurpare tẽptaret.
Et nunc demum ad regiam aulam secũ
beatum ermenlandum ducens regis chil¬
deberti eum cum monast̾io et monachis
ex eo tuendum tradidit manib. Ecerne
uero retͥbutionis intuitu isdem francoꝵ
rex suum tunc p̃ceptum bõ ermenlan¬
do de codem monast̾io. et reb eiusfent.
ut nulla dominatio alicuiꝰ potestatis mo¬
nachis in eo tonstitutis aliqͣm in quietu¬
dinem ingerere p̃sumeret : s regali ꝑpe¬

Expanded text:
Cumque opus suum, plurimorum illius terrae inCumque opus suum, plurimorum illius terrae incolarum auctus iuvamine, velocius consummasset, veniens illic idem episcopus ad dedicationem cum suis canonicis, per consensum omnium privilegium beato Aermenlando et monachis suis ex eodem monasterio fecit, sicut spoponderat primum, ut nullus de successoribus suis de ipso monasterio vel rebus, quas ipse vel alii, divino amore conpuncti, ad luminaria subsidiave fratrum ibidem tradiderant, aliquid sub dominationis occansione usurpare temptaret. Et tunc demum ad aulam regiam secum beatum Aermenlandum ducens, regis Childeberti eum, cum monasterio et monachis ex eo tuendum, tradidit manibus. Aeternae vero retributionis intuitu hisdem Francorum rex suum tunc praeceptum beato Aermenlando de eodem monasterio et rebus eius fecit, ut nulla dominatio alicuius potestatis monachis in eo constitutis aliquam inquietudinem ingerere praesumeret, sed sub regali perpe
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere est dignatus. in quo ea que desi¬
derauinꝰ ꝑfitiant᷑: nolo moras innecte¬
re. s cum tua benedictione otius illuc re¬
gredi uolo quatmꝰ tuns alioꝵq munitꝰ
salomoni prudens cor ad edificandam
dignam noĩ suo domũ largimi dignatus
est det tͥ gr̃am et benedc̃onem et scd̃m suã
uoluntatem omĩa oꝑa tua dirigere digne¬
tur. Sumptus gͥ ꝓut necessitas poposcerit
quia inꝓmptu sunt ministrare non neg¬
ligam tecumq oꝑarii nr̃i ea que uisseris
ꝑfitient. Mutuis demum amplexib se con¬
stringentes osculum sibi inuicem deder̃t
pacis et sic bs̃ ermenlandus ad dilectam re¬
uersus est insulam. Qmͣ cum ingressus fu¬
iss fuiss ⁊ eligens locum in quo conuenien¬
tiꝰ monast̾ium construi deberet: cepit fun¬
damenta domoꝵ ad necessaria sufficienca
b̃i pecriapui. aliam uero in honore bĩ pau¬
li apłi cum om̃ib claustris monasterii
dño se protegente breui expleuit tempore.

Expanded text:
ostendere est dignatus, in quo ea quae desiostendere est dignatus, in quo ea quae desideravimus perficiantur, nolo moras innectere, sed cum tua benedictione ocius illuc regredi volo, quatenus, tuo aliorumque munitus Salomoni prudens cor ad edificandum dignam nomini suo domum largiri dignatus est, det tibi gratiam et benedictionem et secundum suam voluntatem omnia opera tua dirigere dignetur! Sumptus igitur, prout necessitas poposcerit, quia in promptu sunt, ministrare non neglegam, tecumque operarii nostri ea quae iusseris perficient'. Mutuis demum amplexibus se constringentes, osculum sibi invicem dederunt pacis, et sic beatus Aermenlandus ad dilectam reversus est insulam. Quam cum ingressus fuisset, eligens locum, in quo convenientius monasterium construi deberet, coepit fundamenta domorum, ad necessaria sufficientia li, aliam vero in honore beati Pauli apostoli cum omnibus claustris monasterii, Domino se protegente, brevi explevit tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
pasquari otins ren̾tens dyxiti fãteor in
ueritate. nuniqmͣ metam spetiosimm
iudisse locum: tamq monastice uite
congruentem: sicuti hodie induabus
insulis quas prospexi mͥ contigit reꝑisse
Oumq ei cuncta que inuenerat ꝑ ordi¬
nem retuliss gaudens in dño isdem pre¬
qui misit te qui tͥ ꝓpt̾ magnara miseri¬
cordiam suam dignum locam ostendit
in quo uoti mei effc̃m inueniam ad ꝑ¬
petuam animaꝵ salutem. Tota gͥ die
illa inuicem conferentes quo tenore dis¬
positum ꝑficerent opus mutuisq sp̃u¬
alib se cohortantes eloquiis post dultia et̾¬
ne uite colloquia fragilitati consulentes
humane sumpser̃t cybum. Tunc demũ
post hymnoꝵ laudes cum benedictione
dñ ad lectuli quietem secedentes parum
sopori indulgentes reliquũ noctis spatiũ
in somne in dei duxer̃t laudib.
bs̃ ermeniandus uen̾abili pasquariꝯ
ep̃o. Iam quia mͥ dñs locum pulchertimũ

Expanded text:
Pasquarium ocius revertens, dixit: 'Fateor in Pasquarium ocius revertens, dixit: 'Fateor in veritate, numquam me tam speciosum vidisse locum tamque monasticae vitae congruentem, sicuti hodie in duabus insulis quas perspexi mihi contigit repperisse'. Cumque ei cuncta quae invenerat per ordinem retulisset, gaudens in Domino isdem praequi misit te, qui tibi propter magnam misericordiam suam dignum locum ostendit, in quo voti mei effectum inveniam ad perpetuam animarum salutem!' Tota igitur die illa invicem conferentes, quo tenore dispositum perficerent opus, mutuisque spiritalibus se cohortantes eloquiis, post dulcia aeternae vitae conloquia, fragilitati consulentes humanae, sumpserunt cibum. Tunc demum post ymnorum laudes cum benedictione Domini ad lectuli quietem secedentes, parum sopori indulgentes, reliquum noctis spatium insomne in Dei duxerunt laudibusbeatus Aermenlandus venerabili Pasquario episcopo: 'Iam quia mihi Dominus locum pulcherrimum
Abbreviated transcription (Latin):
tempora uicissim plurimi generis mu¬
nera sua fundentib ut piscatorib alioꝵ
fluminum profunda rimantib nisim
su didicerĩt mcredibile auditu uideat᷑.
Non itaq uulgi mea ꝑstrepunt noces:
s solum auium dinersaꝵ cirra eam aude¬
untur melodie ⁊ int̾ quas cytharedi olo¬
res dulua fundunt modulamine cantꝰ.
Tantum namq qiietis silentium in se
retinet ut om̃e desiderium heremi ancho¬
reticam uitam desiderantib pecitꝰ auferre
uideatur. Cumq hec om̃a tur dra ermẽ¬
landus ꝑtim uisu. partimq uitinoꝵ com¬
ꝑisset relam exultans in dño ait. Benedc̃m
nomen tuum sc̃a et głosa t̾nitas in secła:
qui mͥ famulo tuo p̃tiosiorem locum. apti¬
oremq om̃ib cenobiis in quib meam fu¬
isse paruitatem contigit ostendere dignatꝰ
es. Et nunc dñe queso ut ẽẽ digneris huiꝰ
loci constructioras edificator et custos perpe¬
tius in secula soculoꝵ. Tunc ad antistitem

Expanded text:
tempora ordinatim plurimi generis mutempora ordinatim plurimi generis munera sua fundentibus, ut piscatoribus, aliorum fluminum profunda rimantibus, nisi visu didicerint, incredibile auditu videatur. Non itaque vulgi in ea perstrepunt voces, sed solum avium diversarum circa eam audiuntur melodiae, inter quas cithareti olores dulcia fundunt modolamina cantus; tantum namque quietis silentium in se retinet, ut omne desiderium heremi anachoreticam vitam desiderantibus penitus auferre videatur. Cumque haec omnia vir Domini Aermenlandus partim visu partimque vicinorum comperisset relatu, exultans in Domino ait: 'Benedictum nomen tuum, sancta et gloriosa trinitas, in saecula, qui mihi famulo tuo preciosiorem locum aptioremque omnibus coenobiis, in quibus meam fuisse parvitatem contigit, ostendere dignatus es! Et nunc, Domine, quaeso, ut esse digneris huius loci constructionis aedificator et custos perpetuus in saecula saeculorum'. Tunc ad antestitem
Abbreviated transcription (Latin):
mentum oꝑiunt. solam in merdie hanc
sitam ⁊ uerentes insulam ꝓpt̾ suiblumitatẽ
sui montis ⁊ et idcuro tuta inse loca exhi¬
bet habitationis amplissimumq iuneaꝵ
nec non ortoꝵ atq ꝑ girum pratoꝵ p̃bet
spatium. Non enim in ea aliquis mole cor¬
poree fragilitatis gratiatꝰ᷑ homo absq na¬
uali subuectione ingredi pot̃is neq in a¬
liqm eaꝵ undiq eam ambientium. Est
enim opacitate densata siluaꝵ qmͣ ideo ⁊
ꝓpt̾ non nulla abdita in ea loca iur dñi
antrum uocauit. S et meridianam que
spatio licet sit minor in sp̃eͥ taraen in nlło
ab hac discrepans uocauit antͥginum. Rep¬
perit enim mea oratorium ꝑuissima ba¬
silica beatissimi confessoris martini. S et
pastores armentoꝵ erant in ip̃a insuila
plurimi: ub̾tate eiꝰ laigissime pascue
alentes peccora sua. Piseatorib autem eͥ¬
ca se tam plurimam copiam p̃bet pisciũ
aligere. et mari ub̃tim ibi per disposita

Expanded text:
mentum operiunt, solam in meridie ab hac mentum operiunt, solam in meridie ab hac sitam verentes insulam propter sublimitatem sui montis, et idcirco tuta in se loca exhibet habitationis amplissimumque vinearum necnon ortorum atque per girum pratorum praebet spatium. Non enim in ea aliquis mole corporeae fragilitatis gravatus homo absque navali subvectione ingredi potest, sed neque in aliquam earum, undique eam ambientium. Est enim opacitate densata silvarum, quam ideo et propter nonnulla abdita in ea loca vir Domini Antrum vocavit. Sed et meridianam, quae spatio licet sit minor, in specie tamen in nullo ab hac discrepans, vocavit Antriginum. Repperit enim in ea oratorium in parvissima basilica beatissimi confessoris Martini. Sed et pastores armentorum erant in ipsa insula plurimi, ubertate eius largissimae pascuae alentes peccora sua. Piscatoribus autem circa se tam plurimam copiam emanat piscium a Ligere et mari, ubertim ibi per disposita
Abbreviated transcription (Latin):
sterii reꝑiatur. Et hec dicenꝰ: naueniue¬
locinꝰ pparare issit. Quem uir dñi ermẽ¬
landus ingressus dixit. Om̃iũ bonoꝵ lar¬
gitor. qui ppłotuo uiam in mari rubro
p̃parasti. ꝑ qmͣ ad tetram repromissionis
uenirent. da mͥ domine famulo tuo per
rectam incedere uiam ÷ ut ad locum quẽ
tus fueris: de quo non ad t̾renam. s ad cele¬
stem ꝓmissionem et̾ne felicitans ꝑuenire
mercantur recto ꝑueniam itinere. Naute
uero concito nauigantes ꝑuenerunt ad
unam insulam que magnitudure sui cete¬
ras circa se suꝑat. Tunc de naui egressus :¬
diq a .iiiiͦ. celi plagis circumdantium al¬
to sublimanir uertite. per medram sui lon¬
gitudine mõtuosa om̃s inundattones lige¬
ris ab oriente aliquotienꝰ ubectim effluen¬
tes. et occeani maris ab occidentebis ꝑ singłos
menses. eructantes despicit malinas. Que
malirie reliquas insulas in oriente occiden¬
tec et aquione sitas : aliquottent ad mo¬

Expanded text:
sterii repperiatur'. Haec dicens, et navem vesterii repperiatur'. Haec dicens, et navem velocius praeparare iussit. Quam vir Domini Aermenlandus ingressus, dixit: 'Oinnium bonorum largitor, qui populo tuo viam in mari Rubro praeparasti, per quam ad terram repromissionis venirent, da mihi, Domine, famulo tuo per rectam incedere viam, ut ad locum, quemnatus fueris, de quo non ad terrenam, sed ad caelestera promissionem aeternae felicitatis pervenire mereantur, recto perveniam itenere. Nautae vero concite navigantes pervenerunt ad unam insularum, quae magnitudine sui ceteras circa se superat. Tunc de navi egressus cdique a quattuor caeli plagis circumdantium, alto subliniatur vertice, per mediam sui longitudinem montuosa, omnes inundationes Ligeris ab oriente aliquotiens ubertim effluentes et Oceani maris ab occidente bis per duodenos menses eructantes dispicit malinas. Quae malinae reliquas insulas in oriente occidenteque et aquilone sitas aliquotiens ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
rit ubi cenobium edificetur tunc ad dexce¬
ram leuamq in om̃i tua circmbimus
dñationem. usq dum incongruũ reꝑia¬
mus situm monast̾ii constiuctionis. Non
nob̾ ut oppinor ait isdem pontifex usq
ad maritima necesse erit fatigari loca qr
sunt non nulle insule trib ab hac urbe
distantes milib huiꝰ amnis ualiatis lim¬
phis ÷ quas etiam bis uelter. ꝑ reuolutis¬
nẽ diei ac noctis unda marina undiq am¬
biendo inuisere non negligit. Quetanto
sui uigoris impetu agitatur. ut ultra hãc
urbem ad orientalem plagam septem mi-¬
lib ictum retrorsum conu̾tens ligeris uim
mundationis sue ubertim diffundat. Ciiꝰ
autem ip̃e insule fercilitans interiꝰ. uel
cuiꝰ magratudinis sint. pastoralis cure oc¬
cupatiõ ꝑscrutari me non ꝑmisit. Quas
cum diligentins tua sagax prudentia ꝑ¬
uiderit.: qualiter se habeant mͥ renu¬
tiare non differat si mn aliqua esꝵ con¬
gruuis locus ad constructionem mona¬

Expanded text:
rit, ubi coenobium edificetur, tunc ad dexterit, ubi coenobium edificetur, tunc ad dexteram levamque in omni tua circuibimus dominatione, usque dum congruum repperiamus situm monasterii constructionis'. 'Non vobis, ut opinor', ait isdem pontifex, 'usque ad maritima necesse erit fatigari loca, quia sunt nonnullae insulae, tribus ab hac urbe distantes milibus, huius ainnis vallatae limphis, quas etiam ter per revolutionem diei ac noctis unda marina undique ambiendo invisere non neglegit. Quae tanto sui vigoris impetu agitatur, ut ultra hanc urbem ad orientalem plagam septem milibus, ictum retrorsum convertens Ligeris, vim inundationis suae ubertim diffundat. Cuius autem ipsae insulae fertilitatis interius vel cuius magnitudinis sint, pastoralis curae occupatio perscrutari me non permisit. Quas cum diligentius tua sagax prudentia perviderit, qualiter se habeant mihi renuntiare non differat, si in aliqua earum congruus locus ad constructionem mona
Abbreviated transcription (Latin):
mittam donationienisq nob̃ habere ꝑfitiã
p̃ceptum: quin etiam quicqͥd cõmodum
atq utile. ad ꝑpetuam quietem illuis lo¬
ci tecum ꝑtractare potuero. libentissime
implere curabo. Tn u̾o ea que desidero. quo¬
modo rite ꝑficiantur: prudenti ꝑpende cõ¬
silio. Bs̃ uero ermenlandus cognoscens
animum pontificis auarine est uatuũ.
humilit̾ eum alloquens dixit. Dñs qui
inspirator huiꝰ exstitit uoti tͥbuat eum ꝑ¬
fici scd̾m cortnum: consiliumq tnum
confirmet in bonum. Ego u̾o accepta nr̃e
benedictionis inducia. quicquid exhoc cũ
dm̃i uoluntate pertractare potuero. crasti¬
na die ur̃is sacranssinis aurib ĩtimare
nouo ꝑfunderet lumine terras: beatꝰ
ermenlandus expleto manitine laudis of¬
fitio. uenit ad pasquarium ep̃m: eiq dix̃
sociis ꝑ alueum ligeris remigantes usq ad
loca maritima omĩa liitora eiꝰ ꝑuidere pos¬
simus. Et si locus aptus reꝑtus non fue¬

Expanded text:
mittam dominationi eiusque vobis habere faciam mittam dominationi eiusque vobis habere faciam praeceptum; quin etiam quicquid commodum atque utile ad perpetuam quietem illius loci tecum pertractare potuero, libentissime implere curabo. Tu vero, ea quae desidero quomodo rite perficiantur, prudenti perpende consilio'. Beatus vero Aermenlandus cognoscens animum pontificis avaritiae estu vacuum, humiliter eum adloquens dixit: 'Dominus, qui inspirator huius extitit voti, tribuat eum perfici secundum cor tuum consiliumque tuum confirmet in bonum. Ego vero, accepta vestrae benedictionis inducia, quicquid ex hoc cum Domini voluntate pertractare potuero, crastina vestris sacratissimis auribus intimarenovo perfunderet lumine terras, beatus Aermenlandus, expleto matutinae laudis officio, venit ad Pasquarium episcopum eique sociis per alveum Ligeris remigantes usque ad loca maritima omnia litora eius pervidere possimus. Et si locus aptus repertus non fue
Abbreviated transcription (Latin):
bonum et iocundum esse ꝑ os bĩ dd̾ dixit.
hodie est complere dignatus. faciens ha¬
bitare fb̃s in unum. Cumq ei suisq om¬
nib quos ueluti angłos suscipiens alac̾t̾
prandium exhibuiss om̃eq desiderium
suũ eiꝰ exposuiss aurib b̃s ermenlandus
eaq pat̾ euis nuntiis ip̃iꝰ opposuerat. eoꝵq
responsionem coram eo recitauit. ac de¬
mum subiunxit. Et nunc si consilio pa¬
tris mei tua scĩtas parere uolu̾it. ꝓut dñs
exiguitati nr̃e donauerit quodcumq uisse¬
ris ꝑficere conabimur. Sin aut̃ aliud pla
tremnr̃m iuxͣ eiꝰ p̃ceptum reu̾temur. sulłꝰ
sirmitate: qui auctor fundatorq eiꝰ uideor
eẽ. Et ideo scd̃m tuam patrisq tui suogestio¬
nem nr̃oꝵq nuntioꝵ sponsionem. non
solum te cum cella qmͣ edificare disponimꝰ
cum omib reb quas ibi confirmauero.
ad subsidium fr̃m inibi comorantium
sod̾m auctoritatem canonicam regie com¬

Expanded text:
bonum et iocundum esse per os beati David dixit, bonum et iocundum esse per os beati David dixit, hodie est complere dignatus, faciens habitare fratres in unum'. Cumque ei suisque omnibus, quos veluti angelos suscipiens, alacriter prandium exhibuisset omnemque desiderium suum eius exposuisset auribus, beatus Aermenlandus ea quae pater eius nunciis ipsius opposuerat eorumque responsionem coram eo recitavit ac demum subiuncxit: 'Et nunc, si consilio patris mei tua sanctitas parere voluerit, prout Dominus exiguitati nostrae tribuerit, quodcumque iusseris, perficere conabimur. Sin autem aliud pattrem nostrum iuxta eius praeceptum revertemur'. 'Nullus firmitate, qui auctor fundatorque eius videor esse, et ideo secundum tuam patrisque tui suggestionem nostrorumque nunciorum sponsionem non solum te cum cella, quam edificare disponimus, cum omnibusque rebus, quas ibi confirmavero ad subsidium fratrum inibi commorantium secundum auctoritatem canonicam, regiae com
Abbreviated transcription (Latin):
bat hortaretur eloquiis maximeq ut re¬
gulam sc̃ãm uirili tenerent eustodia:
ruentes ip̃iq om̃s fr̃s cum lacinis im
mutuos amplexus osculum inuicem
sibi patis dantes dimiser̃t eos ⁊ imp̃rantes
gat locumq ur̃e habitationis. ad mul¬
taꝵ salutem aĩaꝵ ꝑhenni custodia tu¬
eri et conseruare dignetur. Qui bene¬
dictione postulata: plenit̾q accepta c̃
legatis iam dc̃i ep̃i. iter carpentes. eius faci¬
ei se p̃sentare festinabant orantes ut xp̃e
solatium sibi ꝑficiendi tͥbueret iniunc¬
duce ꝑuenerunt. Tunc basilicam b̃oꝵ a
posioloꝵ petͥ et pauli b̃s ermenlandus cũ
sociis orõis gr̃a ingressus est. Audiens u̾o
uenerandus ep̃c eos aduenisse ineffabili
exultans gaudio dixit. Recordatus est mei
dñs. ut uotum desiderii mei implere digne¬
tur. Atq in p̾fate eccłie forib occurrens
eis dixit bõ ermenlando. Penedõ dñs qui
nusit me ad introitum tuu: qui quod

Expanded text:
bat ortaretur eloquiis maximeque, ut rebat ortaretur eloquiis maximeque, ut regulam sanctam virili tenerent custodia, ruentes ipsi omnesque fratres cum lacrimis in mutuos amplexus, osculum invicem sibi pacis dantes, dimiserunt eos, inprecantes gat locumque vestrae habitationis ad multarum salutem animarum perenni custodia tuere et conservare dignetur'. Qui, benedictione postulata atque ubertim accepta, cum missis iam dicti episcopi iter carpentes, eius faciei se praesentare festinabant, orantes, ut Christus solatium sibi perficiendi tribueret iniuncduce pervenerunt. Tunc basilicam beatorum apostolorum Petri et Pauli beatus Aermenlandus cum sociis orationis obtentu ingressus est. Audiens vero venerandus episcopus eos advenisse, ineffabili exultans gaudio, dixit: 'Recordatus est mei Dominus, ut votum desiderii mei implere dignetur'. Atque in praefatae ecclesiae foribus occurrens eis, dixit beato Aermenlando: 'Benedictus Dominus, qui misit te, ad introitum tuum, qui, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sone firmatus dixit beato ermenlando
ius tua corporali absentia maximum dis¬
pendium michi euenire non ambigam
te ad uenerabilem pasquarium cũ duode¬
cim fr̃ib quoꝵ auxilio in mea iucissitudĩe
patrem constituam mittere uolo. ut tuo
dictante magist̾io monasterium sicuti op¬
tat construat. Nichil tamen ex hoc sine tra
diffinitione agere temptabo. s omnem hu¬
ius negocii causam tuo prudenti cõmitto
iuditio. Nie queso inquit uir sõs mi pat̾
digneris super hoc nr̃am elicere uolunta¬
tem qmͣ pro xp̃o tuo tradidi arbitrio. s
quocumq me miseris libentissime acsi
diuinitus mͥ imꝑetur ire conabor. tm̃ do¬
mini fiat uoluntas et tua. Tunt isdem
pat̾ gaudio repletus: eiꝰ p̃clare congra¬
tulans obedientie dixit. Eia filimi arripe
ut miles xp̃i ꝓsperum it̾ ⁊ sume lauda¬
bile opus: ꝑ quod tu aliiq multi ad reg¬
na ingredi celoꝵ mereamini. Quicum
talib illum alios q quo cum eo mitte¬

Expanded text:
sionibus firmatus dixit beato Aermenlando:sionibus firmatus dixit beato Aermenlando:vis tua corporali absentia maximum dispendium mihi evenire non ambigam, te ad venerabilem Pasquarium cum duodecim fratribus, quorum te in mea vicissitudine patrem constituam, mittere volo, ut, tuo dictante magisterio, monasterium, sicuti obtat, construat. Nihil tamen ex hoc sine tua definitione agere temptabo, sed onmem huius negotii causam tuo prudenti committo iudicio'. 'Ne, quaeso', inquit, 'mi pater, digneris super hoc nostram elicere voluntatem, quam pro Christo tuo tradidi arbitrio, sed, quocumque me miseris, libentissime, hacsi divinitus mihi imperetur, ire conabor; tantum Domini voluntas et tua fiat'. Tunc isdem pater gaudio repletus, eius praeclarae congratulans oboedientiae, dixit: 'Eia, fili mi, arripe ut miles Christi prosperum iter, sume laudabile opus, per quot tu aliique multi ad regna ingredi caelorum mereantur !' Qui cum talibus illum aliosque quos cum eo mitte
Abbreviated transcription (Latin):
liquerit magnis sicutiin non nullis ce¬
nobiis actum esse. comꝑimus. cupiditatis
instinctu. prauoꝵ turbabuntur. inquie¬
tuclinib ⁊ ita ut necessitas eos inde exire
compellat. et errabundos circũqͣq naga¬
ri cogat. Michi uero. si ita euenent qui con¬
missos illuc dirigo monachos multum in¬
cumbet ꝑiculi: illiq nichil augetur mer¬
cedis. Si autem ꝑpetue retributionis intui¬
tu monast̾ium edificare dessderat. ortor ut
regalib eum manib tuendum cõmit¬
tat: et ut regisclementia talem p̃ceptio¬
nem facere dignetur: ut nulla alia pote¬
stas maligno instigata sp̃u om̃i dñatio¬
nis occasione sublata molestiam habitã¬
tib in eo ingerere audeat. quatinus rega¬
tua pace libere remota prauoꝵ impuilsio¬
ne xp̃i int̾pellent clementiam. Noli inqͥ¬
unt noli cunctari talib suspitionibus
pat̾. Nam certissime de bonitate patris no¬
stri pasquarii confidere potes ⁊̃ quia iuxca

Expanded text:
liquerit, magnis, sicuti in nonnullis coeliquerit, magnis, sicuti in nonnullis coenobiis actum esse conperimus, cupiditatis instinctu pravorum turbabuntur inquietudinibus, ita ut necessitas eos inde exire conpellat et errabundos circumquaque vagare cogat. Mihi vero, si ita evenerit, qui commissos illuc dirigo monachos, multum incumbet periculi, illique nihil augetur mercedis. Si autem perpetuae retributionis intuitu monasterium edificare desiderat, ortor, ut regalibus eum manibus tuendum committat, et ut regis clementia talem praeceptionem facere dignetur, ut nulla alia potestas, maligno instigata spiritu, omni dominationis occasione sublata, molestiam habitantibus in eo ingerere audeat; quatenus, regatua pace libere, remota pravorum inpulsione, Christi interpellent clementiam'. 'Noli', inquiunt, noli cunctare talibus suspitionibus, pater. Nam certissime de bonitate patris nostri Pasquarii confidere potes, quia iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
bilis pascharii iterum coram eo exponi ius¬
sit ac demumi responsum in hunc mod̃
dedit. Uota quidem filii km̃i pasquarii
ep̃i eiusq sc̃i gregis constat sicuti diuinitꝰ
inspurrta scĩssima redolere deuotione atq
ideo ut ꝑceps tanti uoti esse. merear. licet
magno destituar solatio petitionem a nr̃a
paruitate postulatam ꝑ karissimum
michi hunc frẽm ermenlandum. aliis
cum eo fr̃ib missis ꝑficere studerem: si cer¬
tissime nossem. ab co ita cenobium con¬
stitui. ut futuris temporib fr̃s in eo cõ¬
stituti qͣnͣtum ab eo uitari potest nulliꝰ
infestatione turbarentur. Uita si quidẽ
nr̃i ordinis sũmam expetit quietudinem.
et nichilominus magnum patitur dis¬
mittimiꝰ. aliiq diuinitꝰ inspirati. eoꝵq
ꝓuocati exemplo conu̾si esecło habitent.
temporib quidem eiꝰ fortassis obtata uti¬
pace ualebunt. post obitum uero eiꝰ si p¬
sum cenobium sub dm̃io sui successoris re¬

Expanded text:
bilis Pasquarii iterum coram eo exponi iusbilis Pasquarii iterum coram eo exponi iussit ac demum responsum in hunc modum dedit: 'Vota quidem, filii karissimi, Pasquarii episcopi eiusque sancti gregis constat, sicuti divinitus inspirata, sanctissima redolere devotione; atque ideo, ut particeps tanti voti esse merear, licet magno destituar solatio, petitionem a nostra parvitate postulatam per carissimum mihi hunc fratrem Aermenlandum, aliis cum eo fratribus missis, perficere studerem, si certissime nossem ab eo ita coenobium constitui, ut futuris temporibus fratres in eo constituti, quantum ab eo vitari potest, nullius infestatione turbarentur. Vita igitur nostri habitus summam expetit quietudinem et nihilominus magnum patitur dismittimus aliique divinitus inspirati eorumque provocati exemplo conversi e saeculo habitent, temporibus quidem eius fortassis optata utentur pace; post obitum vero eius, si ipsum coenobium sub dominio sui successoris re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenerunt. Cumq a fr̃ib benigne
suscepti atq uenerabili lamb̾to fuis¬
sent exibiti ex p̃cepto sui patris talibus
eumallocuti sunt dictis. Ur̃e scĩtati in¬
mium amator pasquariꝰ pontisex deuo¬
tione flagrans sacra p̃cibq uniu̾se ple¬
uoto. quatinꝰ in eiꝰ ꝑroechia monachi se
eis locum p̃parante uitam regularem ex¬
empli gr̃a ad ꝓfectum sc̃e eccl̃ie ꝑpetuam¬
q laudem teneant dei. Ediscens autem
famam ur̃e scĩtatis longe lateq ꝑuola¬
re : ur̃am congregationem uenustate hu¬
ius religionis plus cet̾is clarescere. p̃catur
ut ur̃a ei sc̃a largitas religiosimo mittat
monachos. qui hanc uitam optime ten̾e
aliis q tradere sciant ut ea que deside¬
rat ꝑ eos implere ualeat. Quicum tali
deuotione sacerdotem dei cum plebe sibi
comissa feruere cognosceret. primum
om̃ipotentissime indiuidueq tͥnitati
sũmas retulit gr̃as. Demde nocato bõ er¬
menlando monacho petitionem uentra¬

Expanded text:
pervenerunt. Cumque a fratribus benigne pervenerunt. Cumque a fratribus benigne suscepti atque venerabili Lanberto fuissent exhibiti, ex praecepto sui patris talibus eum adlocuti sunt dictis: 'Vestrae sanctitatis nimium amator Pasquarius pontifex, devotione flagrans sacra precibusque universae plevoto, quatenus in eius parochia monachi, se eis locum praeparante, vitam regularem exempli gratia ad profectum sanctae ecclesiae perpetuamque laudem teneant Dei. Ediscens autem, fama vestrae sanctitatis longe lateque pervolante, vestram congregationem venustate huius religionis plus ceteris clarescere, precatur, ut vestra ei sancta largitas religiosissimos mittat monachos, qui hanc vitam obtime tenere aliisque tradere norunt, ut ea quae desiderat per eos implere valeat'. Qui cum tali devotione sacerdotem Dei cum plebe sibi commissa fervere cognosceret, primum omnipotentissimae individuaeque trinitati summas retulit gratias; deinde, vocato beato Aermenlando monacho, petitionem venera
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis qͣqͣ uersum dignaretur uiros perqͥ¬
rere ⁊ qui in eoꝵ predio si congriuis reꝑire¬
tur locus. huius petfectionis excrcerent ui¬
tam. fatebant᷑ enini se dñi pietate tantũ
confidere qr si huiꝰ uite uiri int̾ eos cõmora¬
retur: esto ad mutandum paucis ad inter¬
cedendum tamen om̃ib indigenis illiuis
terre eos prodesse posse. Considerans uero
idem antiste suum ppłiq cor aspirante
dño huiꝰ rei noto unius uoluntatis affer¬
tum. eos audire non distulit: quin potiꝰ
eoꝵ gratulabunde anmens p̃cib matu¬
rius ad uenerabilem lamb̾tum alb̾em
qui tunc fontanesle cenobium sub sacro
habitu uite monastice gub̾nabat. stremi¬
os direxit nuntios. exorans ꝑ eos eiꝰ sc̃ĩtatẽ
quatinus eiꝰ largitate suum ppłiq desi¬
derium uotoꝵ obtineret effectum. Qui
benedictione sui pontificis muniti atq ab
eo egressi it̾ carpendo sactum ad fonta¬
nelle monasterium dño duce agiliter

Expanded text:
ordinis quaquaversum dignaretur viros perquiordinis quaquaversum dignaretur viros perquirere, qui in eorum praedio, si congruus repperiretur locus, huius perfectionis exercerent vitam. Fatebantur enim se de Domini pietate tantum confidere, quia, si huius vitae viri inter eos commorarentur, esto ad imitandum paucis, ad intercedendum tamen omnibus indigenis illius terrae eos prodesse posse. Considerans vero idem antestis suum populique cor, adspirante Domino, huius rei voto unius voluntatis effectum, eos audire non distulit; quin potius eorum gratulabunde annuens precibus, maturius ad venerabilem Lanbertum abbatem, qui tunc Funtanellae coenobium sub sacro habitu vitae monasticae gubernabat, strenuos direxit nuncios, exorans per eos eius sanctitatem, quatenus eius largitate suum populique desiderium votorum obtineret effectum. Qui benedictione sui pontificis muniti atque ab eo egressi, iter carpendo sacrum ad Fontanellae monasterium Domino duce agiliter