comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit et nutunt et at seũt ꝑ uegetatiua et
de uegotatiua. et ꝑ elem̃tatuã et de elem̃¬
tatina. et iste ꝗde passus est utilis medico.
Adhuc cognoscit ĩtellectꝰ ꝙ arbor ẽ mediũ
et sbiectũ siue inst̾im in quo et cũ quo ue¬
getatina ht̃ suũ actũ. et siłr sua pͥncipia hñt
actus suos sic̃ aqua intrans aliqd̾ uas ꝑ ali¬
aliud foram̃ ciusde uasis. et hoc ꝑ modũ
gn̾atioĩs et cõruptioĩs.et pͥuatioĩs. ¶ In
uegetatiua finis ht̃ suas spẽs in ẜa figura
ĩ angulo de fine designatas. finis pͥnatio¬
nis est i uegetatĩa cã cõruptioĩs. et sensi¬
tiua et elem̃tatina sũt t̾mini negetatiue¬
ĩ ꝗbus ip̃a uegetatiua t̾inĩat᷑. finis ꝑfectio¬
nis ẽ obiectũ et sb̃m ip̃ins uegetatiue.
In uegetatiua plancaꝵ una plãta est
maior alt̾a siue alia. silit̾ in negetatiua
anmaliũ unũ aĩal ẽ maiꝰ alt̾o sine alio.
uã aliquis leo õ maior alto leone uł alio

Expanded text:
ur et crescunt per uegetatiuam et de uegetatiua, et per elementatiuam et de elementatiua; et iste quidem passus est utilis medico. Adhuc cognoscit intellectus, quod arbor est medium et subiectum siue instrumentum, in quo et cum quo uegetatiua habet suum actum; et similiter | sua principia habet actus suos. Sicut aqua, intrans aliquod uas per alialiud foramen eiusdem uasis; et hoc per modum generationis et corruptionis | et priuationis. 15. In uegetatiua finis habet suas species, in secunda figura in angulo de fine designatas. Finis priuationis est in uegetatiua causa corruptionis, et sensitiua et elementatiua sunt termini uegetatiuibus ipsa uegetatiua terminatur. Finis perfectionis est obiectum et subiectum ipsius uegetatiuae. 16. In uegetatiua plantarum una planta est maior altera siue alia. Similiter in uegetatiua animalium unum animal est maius altero siue alio; nam aliquis leo est maior altero leone uel alio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in oĩb sp̃ẽbus sic̃ in sua pͥmitiuitate et in
sins corolatĩs. et c̃ habit᷑ ꝑu̾sus ĩ pͥuatione
it in iuria. et ẽ habitus rectus ĩ trm̃o et iusti¬
tia. et hoc patet sb̾tiłr ĩ uestiganti. ꝑ om̃s
spẽs modalitatis querit᷑ finis quõ ẽ. et nñdẽ¬

Expanded text:
ibus speciebus; sicut in sua primitiuitate et in suis correlatiuis. Et est habitus peruersus in priuatione et iniuria; et est habitus rectus in termino et iustitia. et hoc patet subtiliter inuestiganti. Per omnes species modalitatis quaeritur: Finis quo modo e
Abbreviated transcription (Latin):
corelatĩs. et in se ipã nã pͥmitiua ẽ. et est
ĩ suo habitu ex quo habituata ẽ.et ẽ ĩ mo¬
do ꝗa modalis est. et est ni ĩstrum̃tulitate
cũ sit instr̃m. et ẽ in boĩtate qa bona est.
et in magnitudĩe nã magna ẽ. et ẽ in
oĩb sb̃iectis cũ ꝗbi appotitꝰ et quies est.
glians in suo gliabili ĩtriuseco bone et
mague e pouit alia pͥnçipia in quiete delectã¬
do et dando eis suas siłitudĩos.et hoc ꝑ ẜam spẽs¬

Expanded text:
correlatiuis, et in se ipsa; nam primitiua est. Et est in suo habitu, ex quo habituata est. Et est in modo, quia modalis est. Et est in instrumentalitate, cum sit instrumentum. Et est in bonitate, quia bona est. Et in magnitudine; nam magna est. Et est in omnibus subiectis; cum quibus appetitus et quies est. glorians in suo gloriabili intrinseco bene et | magna, etc., ponit alia principia in quiete, delectando et dando eis suas similitudines. Et hoc per se
Abbreviated transcription (Latin):
maiora ꝯõdando. et ẽ ꝑ modũ regłe.g.
rõne maioꝵ app̾ationũ et huiꝰ mõi istis
cũ maioritatib exñtib sub maiontate.
q̃ est gouꝰ ad istas maioritates sup̃dcãs.
sic̃ ꝑticulares albedĩẽs sũt sb̾ uinu̾sali
maiori hĩtu. cũ quo sũt habituate maiori¬
tates sb̾alt̾nato. siuue maiores actus ĩ bus
relucẽt sue silitudiẽs. De equalitate ꝑ reglas

Expanded text:
maiora concordando. Et est per modum regulae G ratione maiorum appropriationum, et huiusmodi, istis tamen maioritatibus existentibus sub maioritate. Quae est genus ad istas maioritates supra dictas, sicut particulares albedines sunt sub uniuersali | maiori habitu, cum quo sunt habituatae maioritates subalternatae siue maiores actus, in quibus relucent suae similitudines. 17 De aequalitate, per
Abbreviated transcription (Latin):
mõi. Pham uõ spẽm querit᷑ mediũ qñ¬
tũ est. et rũdendũ est ꝙ ẽ tantũ quãta
ẽ ꝑ totiꝰ medii. sic̃ in elem̃tato ignire. et¬
aenficare. et a quificare. et t̾rificare. ex ꝗ
buc unũ cõe est elem̃tare. et sic de aliis
suo mõ. et hoc clar ẽ. ꝑ pͥmã spẽ re¬
głe.g. querit᷑ modiũ quale ẽ. et rũdend̃¬

Expanded text:
em quaeritur: Medium quantum est? Et respondendum est, quod est tantum, quanta est pars totius medii. Sicut in elementato ignire, aerificare, aqueificare et terreificare, ex quibus est unum commune elementare; et sic de aliis suo modo. Et hoc clarum est. Per primam speciem regulae G quaeritur: Medium quale est? Et respond
Abbreviated transcription (Latin):
spondendũ est ꝙ ẽ habit sb̾ quo maiorita¬
tes sb̾alt̾nate sũt assituate. sic̃ maioritas
boĩtatis sb̾alis. et accidentis. Iteꝵ ẽ ens
distinctũ ab oĩb aliis pͥncipiis in sb̃o ĩ quo
est. sinc qua distinctioẽ oĩa pͥncipia eeñt ide
mĩo. et ee̾ equalitatẽ et mĩoritatẽ. et re la

Expanded text:
ndendum est, quod est habitus, sub quo maioritates subalternatae sunt assituatae; sicut maioritas bonitatis substantialis et accidentalis. Item est ens, distinctum ab omnibus aliis principiis in subiecto, in quo est. Sine qua distinctione omnia principia essent idem numero, et extra aequalitatem, minorit
Abbreviated transcription (Latin):
to dicunꝰ. nõ aut̃ de ĩcreato. cũ sit ĩfunt.
rõne cuiꝰ sua corelatia quãtitatõ hr̃e nõ pos¬
sunt. Ad huc ẽ finis pͥnatioĩs a quo oriunt᷑
om̃s habit pͥuatĩ. sit̃ sũt ẜditas. malitia.
ĩ iuria. et huiꝰmõi. Iteꝵ ẽ alius finis t̾miina¬
tioĩs cũ quo finis ultimꝰ est differẽs ab õib
aliis pͥncipiis.sic̃ a boĩtate. et mag̾rudĩe crea¬
tis. et sic de aliis pͥncipiis suo mõ. alioquin
oĩa pͥncipia eent idem nũo. et niñdus cõt
euacuat de fine t̾mĩatioĩs. et ꝑ ꝯsequens¬

Expanded text:
ato, cum sit infinitus; ratione cuius sua correlatiua quantitatem habere non possunt. Adhuc: Est finis priuationis, a quo oriuntur omnes habitus priuatiui, sicut sunt surditas, malitia et iniuria, et huiusmodi. Item: Est alius finis terminationis, cum quo finis ultimus est differens ab omnibus aliis principiis; sicut a bonitate et magnitudine creatis; et sic de aliis principiis suo modo. Alioquin omnia principia essent idem numero, et mundus esset euacuatus de fine terminationis, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
xõdantia. et sũt idem ꝑ eẽntia. et hoc por
regłam .b. ꝓbatũ est. et de hoc exꝑiẽtian
habeniꝰ de hoĩe in quo elom̃tatiã ẽ unũ pͥn¬
cipiũ. uegetatĩa aliud. sensitiua aliud. uma¬
ginatiua aliud. et rõnatiua aliud. et om̃s
ꝗuq sõ quinario nũo sũt unꝰ hõ. P pri¬
mã spẽm regłe.g. querit᷑ pͥncipiũ quale ẽ
et ẽ dd̾ ꝙ pͥncipiũ ꝓp̾um ẽ gu̾alissimũ qd̾

Expanded text:
concordata; et sunt idem per essentiam. Et hoc per regulam B probatum est. Et de hoc experientiam habemus de homine. In quo elementatiua est unum principium, uegetatiua aliud, sensitiua aliud, imaginatiua aliud, et rationatiua aliud; et omnes quinque sub quinario numero, sunt unus homo. Per primam speciem regulae G quaeritur: Principium quale est? Et e
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ est agens et p̾ncipiabile ẽ in pͥncipiã¬
te patiens. et ambo sũt ꝯiuncta in pͥncipia¬
re. et pͥncipiũ qd̾ est habitꝭ ẽ in pͥncipio
sb̾ali habituato de ip̃o. et in pͥncipiabili
ẽ motus. Itoꝵ ꝑ quãta spẽm quorit᷑ ꝗd

Expanded text:
abili agens, et principiabile est in principiante patiens, et ambo sunt | coniuncta in principiare. Et principium, quod est habitus, est in principio substantiali, habituato de ipso, et in | principiabili est motus. Item per quartam speciem quaeritur:
Abbreviated transcription (Latin):
lissimo sbali. et ⁊ cũ pͥnçipio habituali gn̾alis¬
simo cũ quo sũt habituata. et cũ pͥncipio
neralissimũ. et m̃dendũ est ꝙ sic. alio¬
qn nõ eẽnt media sbalt̾nata. et sic mũdus
eẽt euacuatus de medio ꝯtimiatĩo. m̃ẜatĩo
cipiũ hẽret sb̾iectũ ꝑ qd̾ trãsiret ad finẽ. in¬

Expanded text:
li. Et etiam cum principio habituali et generalissimo, cum quo sint habituata. Et cum principio neralissimum? Et respondendum est, quod sic. Alioquin non essent media subalternata. Et sic mundus esset euacuatus de medio continuatiuo, mensuratiuo cipium haberet subiectu
Abbreviated transcription (Latin):
.b. claꝵ ẽ. De fiue ꝑ reglas deducto.
Derit᷑ ꝑ regła .b. utꝵ sit finis ultimꝰ.
et m̃dendũ est ꝙ sic. ꝗa si nõ mediu
eẽt det̾im̃atu aꝑte pͥncipii. et nõ aꝑte fi¬
uis. et sic eẽt mot et ꝓcessus aꝑte post in
ĩfinitũ. et nũꝙͣ pͥncipiũ attinget᷑ finẽ atq

Expanded text:
. 15 De fine, per regulas deducto Quaeritur per regulam B: Vtrum sit finis ultimus? Et respondendum est, quod sic. Quia si non, medium esset | determinatum a parte principii, et non a parte finis; et sic esset motus et processus a parte post in infinitum, et | numquam principium attingeret fi
Abbreviated transcription (Latin):
suis corelatĩs ex qbus ẽ. et ẽ cũ oĩb spẽb
regłar. et ẽ cũ boĩtate bona. et cũ magͥ¬
tudĩe magna. ot sic de aliis. et hoc ꝑ se
ostensibile est. ¶Dcm̃ ẽ de gõdantia. et
scdm hoc qd̾ de ip̃a dcm ẽ hõ cũ xõdantia

Expanded text:
suis correlatiuis, ex quibus est. Et est cum omnibus speciebus regularum. Et est cum bonitate bona. Et cum magnitudine magna; et sic de aliis. Et hoc per se ostensibile est. Dictum est de concordantia. Et secundum hoc, quod de ipsa dictum est, homo cum concordantia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑagrafo. s hĩc querit᷑ uolũtat cũ quo ob¬
ioctat obiectũ. et rñdendũ est ꝙ cã sua li¬
b̾tate. q̃ quidẽ est sibi habit ĩnat. Adhuc
obiectat cũ sus relatĩs. eo ꝗa uolenş ꝯuin¬
ctus cũ sensitiuo. et umagĩatiuo ex̃it et de¬
ducit spẽs ꝑeg̾nas de sensibilib et ymagĩa¬
bilib. et in suo ꝓpͥo uolubili ip̃as ĩpͥmt et
ip̃is imp̃ssis generant᷑ et oriunt᷑ uolibi¬
les ꝑ cõcupiscentiã. et odibiles ꝑ irri. et
hoc cũ intrĩseco uelle a quo orit᷑ nelle aut
nollo pegiinũ ꝑ accidens. et ĩ isto passu ap¬
pet ꝙ nolle nõ est de cẽntia noluntatis.

Expanded text:
 hic quaeritur: Voluntas cum quo obiectat obiectum? Et respondendum est, quod cum sua libertate, quae quidem est sibi habitus innatus. Adhuc: Obiectat cum suis relatiuis, eo quia uolens, coniunctus cum sensitiuo et imaginatiuo, extrahit et deducit species peregrinas de sensibilibus et imaginabilibus. Et in suo proprio uolibili ipsas imprimit, et ipsis impressis generantur | et oriuntur uolibiles per concupiscentiam, et odibiles per iram. Et hoc cum intrinseco uelle; a quo oritur uelle aut nolle peregrinum per accidens. Et in isto passu apparet, quod nolle non est de essentia uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
et rñdendũ est ꝙ ẽ de obiectiõe et obuia¬
tioẽ qualitatũ. sic̃ sũt caliditas et frigidi¬
tas. sictitas et hũiditas. leuitas et põde¬
rositas. luciditas et tenebrositas. sanitas
et ĩfirmitas. mors et uita. iustitia et in¬
iuria. affirmatio et negatio. gen̾atio et
cõruptio. et huiꝰmoĩ. ꝑ t̾tiam spẽm regłe

Expanded text:
Et respondendum est, quod est de obiectione et obuiatione qualitatum; sicut sunt caliditas et frigiditas, siccitas et humiditas, leuitas et ponderositas, luciditas et tenebrositas, sanitas et infirmitas, mors et uita, iustitia et iniuria, affirmatio et negatio, generatio et corruptio, et huiusmodi. Per tertiam speciem regulae
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ ꝙ est ꝑ illũ modũ quẽ ht̃ in sus coie¬
latĩs. et ⁊̃ ꝑ illũ modũ quẽ ht̃ in habituãdo
de seipã alia pͥncipia.nã sic hõ ht̃ modu
scribendi mouẽdo manũ.et cũ manu mo¬
uẽdo penã. et cũ pena mouẽdo ĩ crinstrũ. et
cũ motu ĩ caustri mouẽdo et figando litt̾as.

Expanded text:
d est per illum modum, quem habet in suis correlatiuis. Et etiam per illum, quem habet in habituando de se ipsa alia principia. Nam sicut homo habet modum scribendi, mouendo | manum, et cum manu mouendo pennam, et cum penna mouendo incaustum, et cum motu incausti moue
Abbreviated transcription (Latin):
trare. cũ suis diffinitiõib et spẽb affir¬
mãdo uł negãdo. et si nõ ĩpossibile ẽ ꝙ.
ip̃a auct᷑as sit uera. nulla eim̃ auctͣat cõ
Arg ista in duas ꝑtes did̾r .u. ĩ mi
stioẽm pͥncipioꝵ deductoꝵ uno deducto
glas. In parte ista dat doct̾na qũo unũ¬

Expanded text:
re cum suis definitionibus et speciebus, affirmando uel negando. Et si non, impossibile est, quod ipsa auctoritas sit uera; nulla enim auctoritas cPars ista in duas partes diuiditionem principiorum, uno deducto gulas. In parte ista datur doctrina, quo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicam̃ta. et ⁊̃ tũc qñ cursus ẽ sub quo sũt
monẽs. mobile. et moue̾ habituati. et suc
trãseuntes de uno nũc in aliud successiue
ꝑ unũ locũ. et de alio nũc in aliud ꝑ aliũ locũ
gn̾ando motũ cũ cursu ꝯu̾sum. et hoc planũ
querit᷑ ubi est pͥncipiũ. et m̃dendũ est ꝙ ẽ¬

Expanded text:
tiam est tunc, quando cursus est, sub quo sunt mouens, mobile et mouere habituati. Et tunc transeuntes de uno nunc in aliud successiue per unum locum, et de alio nunc in aliud per alium locum, generando motum cum cursu conuersum. Et hoc planum quaeritur: Vbi est principium? Et respondendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
modũ corelatiuoꝵ ex quib ẽ. et pͥncipiũ habi¬
tuale ẽ ꝑ modũ quẽ ht̃ pͥncipiũ cale in habi¬
tuando alia pͥnçipia ꝑeg̾na cũ suo habituppͥo
ut sint pͥncipia multipli cãdo in ip̃is suas
siłĩtudiẽs. et hoc ꝑ se uisum ẽ. P om̃s spẽs¬
regłe instr̃alitatis quent᷑ pͥncipiũ cũ quo est¬

Expanded text:
modum correlatiuorum, ex quibus est. Et principium habituale est per modum, quem habet principium causale in habituando alia principia peregrina cum habitu proprio, ut sint principia, multiplicando in ipsis suas similitudines. Et hoc per se uisum est. Per omnes species instrumentalitatis qu
Abbreviated transcription (Latin):
rentiantẽ. differẽtiatũ. et differẽtiare. siue
quib nõ põt ẽẽ. cũ ꝗbus cõtinet ĩse oñs
suas spẽs differẽtes int̾ se. Adhuc per
t̾tiam spẽm querit᷑ ꝗd ẽ diffria in alio.
et ẽ dicendũ ꝙ est ens differẽtiãs ĩ suo
coeentiali differẽtiabili. diftrĩas peg̾¬
nas. cũ quib cãt plalitatẽ de ip̃a diffrĩa
habituatã. Ampliꝰ ꝑ quartã spẽm querit᷑
de caliditate sũt habituati. et hoc ꝑre
głam .b. manifestũ est. ¶ꝑpͥmã spẽ
regłe.d. querit᷑ de quo ẽ diffria pͥmitiue

Expanded text:
et differentiare. Sine quibus non potest esse; cum quibus continet in se omnes suas species differentes inter se. Adhuc per tertiam speciem quaeritur: Quid est differentia in alio? Et est dicendum, quod est ens, differentians in suo essentiali differentiabili | differentias peregrinas, cum quibus causat pluralitatem, de ipsa differentia habituata. Amplius per quartam speciem quaeritur: de caliditate sunt habituati. Et hoc per regulam B manifestum est. Per primam speciem regulae D quaeritur: De quo est differentia primitiue?
Abbreviated transcription (Latin):
ñdendũ est ꝙ ẽ in oĩb sb̾iectis in quibus ẽ
sic̃ homo qui ẽ in aĩa et corpe et igiure in
igne. et mouẽ in motu. et madificare ĩ modo.
et instrum̃tare in rast̾ro et huimõi. hoc ꝗdẽ
manifestũ est bñ incuẽci istã artẽ. ¶Pregu¬
lam modalitatis querit᷑ mediũ quõ ẽ. et m̃

Expanded text:
ndendum est, quod est in omnibus subiectis, in quibus est. Sicut homo, qui est in anima et corpore, et ignire in | igne, et mouere in motu, et moderare in modo, et instrumentare in instrumento, et huiusmodi. Hoc quidem manifestum est bene intuenti istam Artem. Per regulam modalit
Abbreviated transcription (Latin):
gnãtioẽ et cõruptiõe. et ẽ int̾ uelle et nol¬
le. et ẽ int̾ bonũ et malũ. et in oĩb habi¬
tibus pͥuatĩs. et hoc ꝑ se patet. P regła
modalẽ querit᷑ ꝯͣretas quõ est. et mñdend̾ ẽ¬
ꝙ qͣrietas habet modũ in ponẽdo unũ ꝯͣriũ
in alio. ut de sb̾o in quo ẽ expellat ꝯcõdãtiã
et habcat modũ pͥnatm̃ pͥuando ꝯcõdare cũ

Expanded text:
generatione et corruptione. Et est inter uelle et nolle. Et est inter bonum et malum. Et in omnibus habitibus priuatiuis. Et hoc per se patet. Per regulam modalem quetas habet modum in ponendo unum contrarium in alio, ut de subiecto, in quo est, expellat concordantiam, et habeat modum priuatiuum, priuando concordare cum
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ uͥtus qualis ẽ. et rñdendũ ẽ ꝙ u̾tus
accidentalis ẽ ens aꝓpͥatũ cũ quo sb̃m est
habituatũ. sic̃ iustus de iustitia. et u̾tus in¬
siua de abstractioẽ spẽr coloris. et racti¬
ua de spẽb caloris et frigiditatis. et huiꝰ¬
mõĩ. et sic de potẽtiis suꝑ iorib suo mõ. et hoc
ꝑ regłam .b. sigͥficatũ ẽ. et ꝑ pͥmã spẽ regle

Expanded text:
tus accidentalis est ens appropriatum, cum quo subiectum est habituatum; sicut iustus de iustitia, et uirtus uisiua de abstractione specierum coloris, et tactiua de speciebus caloris et frigiditatis, et huiusmodi. Et sic de potentiis superioribus suo modo. Et hoc per regulam B significatum est, et per primam speciem regulae
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑ uͥtus quo ẽ. et m̃dendũ est ꝙ ẽ per
modũ quõ habet uͥtus sb̾alis habituãdo se
de u̾tute accidentali. cũ qua trãsit ad habẽ¬
dum actus pegͥnos ĩfluẽdo suas silitudĩes
sbiectiue. et obiectiue. refluẽdo silĩ tudines
obioctor ad suã ꝓp̾am possicẽm.ĩ quo ip̃as
siłitudĩes ĩpͥmit et caractherizat ut sint
u̾tuose. et in isto passu ĩtellectus est ualde altꝭ

Expanded text:
 per modum, quem habet uirtus substantialis, habituando se de uirtute accidentali. | Cum qua transit | ad habendum actus peregrinos, influendo suas similitudines subiectiue et obiectiue, | refluendo similitudines obiectorum ad suam propriam passionem, in qua ipsas | similitudines imprimit et characterizat, ut sint uirtuosae. Et
Abbreviated transcription (French):
ma et mat̾ia. et fine. et pͥncipiũ accidẽi al
ẽ de silitudĩẽ sb̾ali. et ĩuicẽ cõponũt pͥncipi¬
um corporale. ꝑ quãtitatẽ quantũ. et per
qualitatẽ quale. et hi moĩ. Ampliꝰ ꝑ t̾tia
spẽm querit᷑ pͥncipiũ cuiꝰ est. et rũdendũ

Expanded text:
ma, materia et fine. Et principium accidentale est de similitudine substantiali; et inuicem componunt principium corporale per quantitatem quantum, et per qualitatem quale, et huiusmodi. Amplius per tertiam speciem quaeritur: Princ
Abbreviated transcription (Latin):
plius ꝑ ẜam spẽm querit᷑ ꝯͣnietas quautu
est. et est dicendũ ꝙ ẽ tanta quantũ sb̃ie¬
cta de ip̃a habituata sũt discretiue sic̃ igni¬
ens. ignitũ et ignire. sũt de ip̃a habituata
et hoc ꝑ regłam .b. uidendũ est. ¶ꝑ pͥ¬

Expanded text:
m quaeritur: Contrarietas quanta est? Et est dicendum, quod est tanta, quanta subiecta de ipsa habituata sunt discretiue; sicut igniens, ignitum et ignire sunt de ipsa habituata. Et hoc per regulam B uidendum est. Per pr
Abbreviated transcription (Latin):
spem regłe .c. querit᷑ uolũtus ꝗd ht̃ in se
teni. amatũ. et amare. ꝯstitutos ex sua re¬
latiõe. et hoc sb̾alit̾. cũ quib se habituat de
bono habitu. aut de malo. et de magno
aut de puo. et hoc morałr et hoc ꝑ reglas
b.pbatũ est. P t̾tiam spẽ querit᷑ uolũtas
ꝗd est u alio. et rñdendũ est ꝙ est in sbo¬

Expanded text:
eritur: Voluntas quid habet in se tem, amatum et amare, | constitutos ex sua relatione, et hoc substantialiter. Cum quibus se habituat de bono habitu aut de malo, et de magno aut de paruo; et hoc moraliter. | Et hoc per regulam B probatum est. Per tertiam speciem quaeritur: Voluntas quid est in alio
Abbreviated transcription (Latin):
ta est. et rũdendũ est ꝙ c̃ tanta quanta sũt
sua corelatiua. et suns habit cũ quo mł¬
tiplicat spẽs quietatas.sic̃ itellect cũ suo
habitu poĩt spẽs ĩtollectas. et in isto passu
appet quõ unũ pͥncipiũ se adiunat cum
alio. ad multiplicandũ spẽs. ¶ P pͥmar
spẽm regłe .g. querit᷑ głia qualis est ꝓpͥe¬

Expanded text:
 est, quod est tanta, quanta sunt sua correlatiua et suus habitus, cum quo multiplicat species quietatas; sicut intellectus cum | suo habitu ponit species intellectas. Et in isto passu apparet, quo modo | unum principium se adiuuat cum alio ad multiplicandum species. Per primam speciem regulae G quaeritur: Gloria qualis est p
Abbreviated transcription (Latin):
tia iusti. ¶ P om̃s spẽs regłe .h. q̃rit᷑
bonitas quãdo ẽ. et est respondendũ ꝙ ẽ
tũc tẽporis qñ tempus bonũ est. tp̃re exi¬
stence in motu bono et ꝯtinuo successiue
ꝑ scalas scd̾e figẽ. In hac ꝗdo respõsiõe

Expanded text:
usti. Per omnes species regulae H quaeritur: Bonitas quando est? Et est respondendum, quod est tunc temporis, quando tempus bonum est, tempore existente in motu bono et continuo successiue per scalas secundae figurae. In hac quidem responsione
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓpata ẽ talis qualis de ip̃a pͥncipia sũt
habituata. et quietata. P onĩs spẽs re
spẽ. et in alio nũc in alia. et hoc ĩ suo in¬
trinseco gliabili. in multiplicãdo głiari.
ꝑegnũ cũ quo poĩt suũ głian ĩnatũ in
p̾tico. et hoc ꝑ om̃s spẽs regłe. h. ꝓbabi

Expanded text:
ata est talis, qualis de ipsa principia sunt habituata et quietata. Per omnes speciesspecie, et in alio nunc in alia. Et hoc in suo intrinseco gloriabili, in multiplicando gloriari peregrinum; cum quo ponit suum gloriari innatum in practica. Et hoc per omnes species regulae H
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝗa mĩoritatẽ nõ põt nitrare cũ sua ma¬
gnitudĩe. ¶Mmoritas cũ qͣrietate est
contra maioritatẽ. et maiotitas cũ ꝯͣrie¬
tate cõtra mĩoritatẽ. et ĩ isto passu appet
quo mĩoritas de facili põt uĩci. Mĩo¬
ritas ꝑ pͥncipiũ est de rõne pͥncipii. et
sic est pͥncipiũ sb̾ quo sũt oĩa agẽtia mi¬
nora. et parin ualoris. ¶Mmoricas
ꝑ mediũ est mediabilis. Uidelicet est
mediũ e qualitatis et maiontatis por
q̃d tendũt ad nõ esse in quo nõ sũt qͣusq¬
suam naͣm recipiãt. et ad nichil eue¬
mãt. ¶Mmoritas quo ad se uũꝙͣ est
m quiete. rõ huiꝰ est. ꝗa est cõtra nõ ẽẽ.
et maioritas nõ possũt ẽẽ idem. co qa
maiortas dĩc ec̃. et mĩoritas nõ esse.
s bñ ꝯuenuit quo ad unũ finẽ sic̃ dña

Expanded text:
eo quia minoritatem non potest intrare cum magnitudine. Minoritas cum contrarietate est contra maioritatem, et maioritas cum contrarietate contra minoritatem. | Et in isto passu apparet, quo modo minoritas de facili potest uinci. Minoritas per principium est de ratione principii. Et sic est principium, sub quo sunt omnia agentia minora et parui ualoris. Minoritas per medium est mediabilis, uidelicet est medium aequalitatis et maioritatis. Per quod tendunt ad non esse; in quo non sunt, quousqsuam naturam recipiant, et ad nihil eueniant. Minoritas quo ad se numquam est in quiete. Ratio huius est, quia est circa non esse. et maioritas non possunt esse idem, eo quia maioritas dicit esse, et minoritas non esse. Sed bene conueniunt quo ad u
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ꝑ quẽ est discursa in sb̾iic ĩ quibus ẽ
indolicet in oĩb spẽbus. sic̃ c̾stalus posit
supͣ sb̃m uiride recipit ĩde colorẽ uiridem
et supͣ rubeũ recipit colorẽ rubeũ. sic xor¬
dantia poĩta in boĩtate recipit ab ea iunim
modum. et in magͥtudĩe aliũ modũ. ⁊c.¬

Expanded text:
uem est discursa in substantiis, in quibus est, uidelicet in omnibus speciebus. Sicut crystallus, positus supra subiectum uiride recipit inde colorem uiridem, et supra rubeum recipit colorem rubeum, sic concordantia, posita in bonitate, recipit ab ea unum modum, et in magnitudine alium modum,
Abbreviated transcription (Latin):
oriunt᷑ quãtitates cũ ꝗbus mc̃surat se ip̃m.
et alia pͥncipia ĩ sbo corporali in quo ẽ. in
sp̃uali uero magno cãt actus magnos uide¬
licet maguũ incelligẽ. rocolẽ. et amare.
ex magͥtudĩe spũali habituatos. ip̃a mag̾¬
tudĩe ex̃nte spñali pͥncipio. et hoc ide est
de magno spũali bõĩficare. durare. indicare

Expanded text:
oriuntur quantitates; cum quibus mensurat se ipsam et alia principia in subiecto corporali, in quo est. In spirituali magno uero causat actus magnos, uidelicet magnum intelligere, recolere et amare, ex magnitudine spirituali habituatos, ipsa magnitudine existente spirituali principio. Et hoc idem est de magno spirituali bonificare, durare, iudicare
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipia realia. que ꝗde sũt uere ĩtelligi¬
bilia. recolibilia. et amabilia. et uere sinit
ꝗdem et spẽs eius uere uequaqͣ ẽẽ possẽt.
¶P omĩs spẽs regłe .i. querit᷑ u̾itas ubi ẽ
et rñdendũ est ꝙ est ex̾ falsitatẽ. et ẽ per¬

Expanded text:
principia realia. Quae quidem sunt uere intelligibilia, recolibilia et amabilia; et uere sunt. quidem | et species eius uere nequaquam esse possent. Per omnes species regulae I quaeritur: Veritas ubi est? Et respondendum est, quod est ex
Abbreviated transcription (Latin):
Qualitas bona ẽ tõ bono ꝙ equaliter
agat bonũ. et ista diffinitio ẽ fons
a quo orit᷑ iustĩa natãlis et moralis. ¶¬
E qualitas ẽ magna ꝑ mag̾tudĩez. et ma¬
gtudo rõne equalitatis ht̃ res equales si

Expanded text:
qualitas bona est ratio bono, quod aequaliter agat bonum. Et ista definitio est fons, a quo oritur iustitia naturalis et moralis. Aequalitas est magna per magnitudinem, et magnitudo ratione aequalitati
Abbreviated transcription (Latin):
si sapiã est infuuita et et̾na et ẽ idẽ cũ
pͥncipio cũ ip̃o pͥncipio ẽ scibile ĩfinire. et
et̾nare et scire. et hoc de neccͣitate. Prĩ¬
cipiũ ꝑ uolũtatẽ ẽ amabile. et si ẽ idẽ cũ ma¬
gnitudĩo et et̾nitate. et cũ uolũtate. ĩ ip̃o
pͥncipio ẽ amabile pͥncipiare magficare
et et̾uate. et amare et alit nõ pot se hr̃e.
piũ uͥ̾tus ẽ pͥncipiabilis. et si in sb̾o ĩ quo
sũt pͥncipiare et u̾tuificare sint ĩpedita.
Pñcipiũ ꝑ diffrĩam ẽ claꝵ et ĩcõfusu
et si pͥncipiũ est ĩtellige̾ pͥncipiare et
ĩtellige̾ ꝯũtunt᷑. et diffria poĩt ꝙ uius sic
ĩtelligens. alius ĩtelligibilis. muis pͥnci¬
pians. alius pͥncipiabilis. alioqu pͥncipiũ
et ĩtellectꝭ nõ posset distare a cõfusidẽ

Expanded text:
ientia est infinita et aeterna, et est idem cum principio. Cum ipso principio est scibile infinire et aeternare et scire; et hoc de necessitate. Principium per uoluntatem est amabile. Et si est idem cum magnitudine et aeternitate et cum uoluntate, in ipso principio est amabile principiare, m et amare; et aliter non potest se habere. pium uirtus est principiabilis. Et si in subiecto, in quo sunt, principiare et uirtuificare sint impedita, Principium per differentiam est clarum et inconfusum. Et si principium est intellectus, principiare et intelligere conuertuntur. Et differentia ponit, quod unus sit intelligens, alius intelligibilis, unus principians, alius principiabilis; alioquin principium et intellectus non possent distare a confusione.
Abbreviated transcription (Latin):
.b. affirinabile ẽ. P om̃s spẽs regłe .h.
querit᷑ et̾ntas quãdo ẽ. suic quãdo fuit. et
quãdo erit. ad qd̾ dicendũ est ꝑ spẽs regłe
c.d. k. uidelicet fuit añ ꝙ̃ tp̃s fuiss. ut sic
p̃cedẽt ad tp̃s quo ad suã duratioẽ etnã. sic̃
sua mag infinita p̃cedit ad quãtitatẽ niũ

Expanded text:
B affirmabile est. Per omnes species regulae H quaeritur: Aeternitas quando est, siue quando fuit? Et: Quando erit? Ad quod dicendum est per speciem regulae C D K, uidelicet fuit ante, quam tempus fuisset; et sic praecedit ad tempus quo ad suam durationem aeternam, sicut sua magnitudo infinita prae
Abbreviated transcription (Latin):
inficãs ĩ suo bonificabili gn̾at bõitates pe¬
grinas siue accidẽtales. de ip̃a habituatas.
sic̃. dulcedo ĩ melle que bona est. et iusticia
ĩ iusto. Querit᷑ ꝑ om̃s spẽs regłe h. bo¬
nitas cũ quo ẽ. Ad qd respondendũ est ꝙ¬

Expanded text:
nificans in suo bonificabili generat bonitates peregrinas siue accidentales, de ipsa habituatas; sicut dulcedo in melle, quae bona est, et iustitia in iusto. Quaeritur per omnes species regulae K: Bonitas cu
Abbreviated transcription (Latin):
alia pͥncipia. qm̃ diffrĩa poĩt in creatis q
u̾itas sit uniũ pͥnapiũ. et boĩtas aliud. et¬
magꝰ alud. et sic de cet̾is. Et ꝙ in ec̃ntia
uitatis unus sit iunficans. aliuc uficatus.
et aliuc u̾ificare. et ꝙ ina sit u̾itas sbalis
et alia habitualis. ꝓpͥetas aũt poĩt ꝙ u̾itas
sb̾alis habeat ꝓpͥum habitũ. indolicet u̾ita¬
tem accidentalẽ. cũ qua poĩt alia entia
ĩ uero. et ad hoc ẽ coadiuuatĩa gõdantia.
ut u̾itas multiplicet suas sili̾tudĩes. et hoc
ꝑ regłam .b. uisum ẽ. ¶ꝑ om̃s spẽs u
strum̃talitatis querit᷑ cũ quo ẽ. et imñden
dum ẽ ꝙ ẽ cum suis corelatĩs. et u̾itas q̃
ẽ habitus cũ suo fundam̃to qd̾ est u̾itas
sbalis. et u̾itas q̃ est moralis est cũ bõĩta¬
te et u̾tute. nã cũ malitia et uitiis c̃ẽ nõ
põt. cũ sint habitus pͥuatĩ. cũ ꝗbus falsi¬
tas ẽ. in qua falsitate nulla silitudo uerita¬
tis existẽ põt. ꝗa si sic iam cẽt ꝯpõĩta ee

Expanded text:
ia principia. Quoniam differentia ponit in creatis, quod ueritas sit unum principium, bonitas aliud, magnitudo aliud; et sic de ceteris. Et quod in essentia ueritatis unus sit uerificans, alius uerificatus, | et alius uerificare; et quod una sit ueritas substantialis, et alia habitualis. Proprietas autem ponit, quod ueritasntialis habeat proprium habitum, uidelicet ueritatem accidentalem, cum qua ponit alia entia in uero. Et ad hoc est coadiuuatiua concordantia, ut ueritas multiplicet | suas similitudines. Et hoc per regulam B uisum est. Per omnes species instrumentalitatis quaeritur: Veri suis correlatiuis. Et ueritas, quae est habitus, cum suo fundamento, quod est ueritas substantialis. Et ueritas, quae est moralis, est cum bonitate et uirtute. Nam cum malitia et uitiis esse non potest, cum sint habitus priuatiui, cum quibus falsitas est. In qua falsitate nulla similitudo ueritatis existere potest. Quia si sic, iam esset composita ex
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ hoc qd̾ est. s nõ ult hoc qd̾ nõ est. et sic
de sua agẽtia. aꝯmoritas rõne sapĩe ẽ
scibilis. et sapĩa rõne nũoritatis est minor
minor dico qñ est ĩ potẽtia. ant otiosa.
eo ꝗa ĩpotẽtia et otiositas cũ minorita¬
te ꝯuenũt. actus uõ et agẽtia cũ ma¬
ioritate. ¶Minoritas ꝑ uolũtatẽ est ama¬
bilis. nõ ut nolũtas diligat mĩoritate
ĩse. s ut diligat in aliquo obiecto mi¬
noritatẽ. ut poss dilige̾ maioritatẽ. sic̃
in aqua ĩ qua diligit caliditatẽ que cãt
ioritatẽ in aqna. ut hõ ꝑ aquã sit ca¬
lefact et balncat. Mmoritas ꝑ uͥtutẽ

Expanded text:
se hoc, quod est. Sed non ultra hoc, quod non est. Et sic de sua agentia. Minoritas ratione sapientiae est scibilis, et sapientia ratione minoritatis est minor. Minor dico, quando est in potentia, aut otiosa, eo quia impotentia et otiositas cum minoritate conueniunt, actus uero et agentia cum maioritate. Minoritas per uoluntatem est amabilis. Non, ut uoluntas diligat minoritatem in se, sed ut diligat in aliquo obiecto minoritatem, ut possit diligere maioritatem. Sicut in aqua, in qua diligit caliditatem, quae causat minoritatem in aqua, ut homo per aquam sit calefactus et balneatus. Minoritas per uirtutem
Abbreviated transcription (Latin):
rũdondũ est ꝙ ht̃ in sb̾o in quo ẽ actioẽs
et possioes delectando et quietando. et ĩ
isto passu appetͭ quẽ modũ se delectat in
agendo forma et in patiõdo matia. et hac
patet ꝑ masculũ et femellã. et ꝑ ẜami¬

Expanded text:
uod habet in subiecto, in quo est, actiones et passiones, delectando et quietando. | Et in isto passu apparet, per quem modum se delectat in agendo forma et in patiendo materia. Et hoc patet per masculum et feminam, et
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuatuus ĩ cliuãs eẽ ad nõ eẽ. et durat qa
entia sũt qͣria. sic̃ iustus et ĩ iustus. uis
et cecitas. ĩtelligẽ et ignorare. calefacõ
et frigeface̾. letitia et t̾stitia et sic de ali¬
5. Contrarictus ꝑ potãtẽ põt existere
et age̾. qũi una qͣrietus ẽ ĩnata et alia
moralis. ĩnata sic ꝑ caliditatẽ et frigidi¬
tatẽ. ioralis sic̃ poᷝ ͤ est pectare. cũ ꝯͣrietus
ĩ peccando ꝑse nõ ht̃ pt̃atẽ ꝯͣriandi. s est
lubitus aquisitus ꝑ hoĩes cũ quo hõ pectat.
¶Contrarieras õ scibilis rõne sapĩe obie
tra scire ꝑ ignorãtiã. Contrarietus uno
nõ ẽ desiderabilis. alio mõ nõ. desidera¬

Expanded text:
ad non esse. Et durat, quia entia sunt contraria. Sicut iustus et iniustus, uisus et caecitas, intelligere et ignorare, calefacere et frigefacere, laetitia et tristitia; et sic de aliis. Contrarietas per potestatem potest existere et agere, quoniam una contrarietas est innata, et alia moralis. Innata, sicut per caliditatem et frigiditatem. Moralis, sicut possibile est peccare. Tamen contrarietas in habitus acquisitus per hominem, cum quo homo peccat. Contrarietas est scibilis | ratione sapientiae obiectra scire per ignorantiam. Contrarietas uno modo est desiderabilis, alio modo non desidera
Abbreviated transcription (Latin):
ne equalitatis ht̃ in se res equales sibi coes.¬
sentiales. et si ꝯu̾tunt᷑ semꝑ siit ꝑ manõtes
ꝑ pͥncipiare et coequare. ¶Equalitas ꝑ me¬
diũ ht̃ mediatiuã naͣm. et mediũ ꝑ equali¬
tatẽ cocquatiuã. et sic ꝯiũgũt se ꝑ cocqua¬
re et mediare. Equalitas ẽ sb̾iectũ ĩ quo

Expanded text:
ne aequalitatis habet in se res aequales, sibi coessentiales. Et si conuertuntur, semper sunt permanentes per principiare et coaequare. Aequalitas per medium habet mediatiuam naturam, et medium per aequalitatem coaequatiuam. Et sic coniungunt se per coaequare | et mediare. Aequalitas
Abbreviated transcription (Latin):
Inoritas ꝑ bõitatẽ nõ est cͥca nchil. eo ꝗa
boĩtas seinꝑ ẽ c̾ca aliꝗd. s bonitas per
mĩon est cͥca nichil. et ideo q̃n bonꝰ nõ agit
et est otiosus de boĩtate. boĩtas ẽ nunor et cͥca
uichil. s hoc ꝑ accidens. Minoritas non
est de rõne mag̾tudĩs respectu maioritatis
que est suũ ꝯͣrium. tũ est magna ĩ quantu

Expanded text:
noritas per bonitatem non est circa nihil, eo quia bonitas semper est circa aliquid; sed bonitas per minoritatem est circa nihil. Et ideo, quando bonus non agit et est otiosus de bonitate, bonitas est minor et circa nihil; sed hoc per accidens. Minoritas non est de ratione magnitudinis respectu maioritatis, quae est suum contrarium. Tamen est magna, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ est de gũe quienis. ¶ Equalitas ꝑ maio¬
ritatẽ est maior. et maioritas quo ad sua
ẽẽntiam et naͣni requirit res equales sibi co¬
essentiales. ut oĩmode sit dispata a nũorita¬
te sua mimica. et in isto passu appet qũo ma¬
ioritas ex̾ aĩam est eus reale et uale. Eͣ¬
litus et nũoritas sũt iinuce. rõ huiꝰ est. qa
ubi ẽ equalitas nõ põt ẽẽ nũoritas. eo qa si

Expanded text:
de genere quietis. Aequalitas per maioritatem est maior, et | maioritas quo ad suam essentiam et naturam requirit res aequales, sibi coessentiales, ut omnimode sit disparata a minoritate, sua inimica. Et in isto passu apparet, quo modo maioritas extra animam est ens reale et naturale. Aequalitas et minoritas sunt inimicae. Ratio huius est, | quia ubi est aequalita
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Equalitas ẽ potens ꝑ potãtẽ. et potãs
ꝑ equalitatẽ ht̃ in se res coequales sibi co¬
ceñtiales. et sic in sbo in quo sũt causant
cocquare. et posse. et si ceñt idẽ in ĩferio¬
rib eeñt coequare et posse de nec̃itate. in
possibilitas odit aliam. Equalitas est
te q equalitas sit actu ꝑ cocẽntiales coeqͣn¬

Expanded text:
Aequalitas est potens per potestatem, et potestas per aequalitatem habet in se res coaequales sibi coessentiales. Et sic in subiecto, in quo sunt, causant coaequare et posse. Et si essent idem in inferioribus, essent coaequare et posse de necessitate int, quo modo una impossibilitas odit aliam. Aequalitas est te, quod aequalitas sit actu per coessentiales coaequan
Abbreviated transcription (Latin):
set ẽẽ magna ꝑ mag̾tudĩez sine nata co¬
equatina. ꝑ cocquãtẽ.coequabilẽ.et cocqͣre.
sibi cocentiales et nãles. E qualitas
durat ꝑ durõnẽ. eo ꝗa duratm̃ et durabi¬
le sufficit cocquatĩo. co ꝗa facit durare co¬
equalule. et cocquare. et si equalitas et
et̾uitas eent idem in ĩferiorib in et̾no et
ab et̾no durarẽt in ip̃is corquare et et̾na

Expanded text:
tudinem sine natura coaequatiua per coaequantem, coaequabile et coaequare sibi coessentiales et naturales. Aequalitas | durat per durationem, eo quia duratiuum de durabili sufficit coaequatiuo, eo quia facit durare coaequabile et coaequare. Et si aequalitas et aeternitas essent idem in inferioribus, in aeterno et ab aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃ fieri. rõne cuiꝰ est ĩ labore sine quie¬
te. ¶ guus ẽ uͥtuosus ꝑ uͥtutẽ. et sic cũ
nͥtute ẽ quies. Eiis cũ u̾itate ẽ uerus.
et sic ucre aquirt᷑ quies. et nõ uere labor et
tͥstina ¶ Fins ultra gliam nõ põt ẽo quies.
neq głia ex finẽ est in delectatiõe. Finis cu
diffr̃a est ens ĩconfusum et clazo. hoc c̃ꝙ

Expanded text:
labore sine quiete. Finis est uirtuosus per uirtutem; et sic cum uirtute est quies. Finis cum ueritate est uerus; et sic uere acquiritur quies, et non uere labor et tristitia. Finis ultra gloriam non potest esse quies, nec gloria extra finem est in delectatione. Finis cum di
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝑ se existẽ poss. et hoc ꝑ om̃s spẽs re
regłe .e. querit᷑ et̾intas quare ẽ. et iñden¬
dũ est ut sua bõĩtas. magꝰ tudo. potãs. suit
pͥmitina. et añ oĩa inchoatiua. et pͣ regła.
.b. manifestũ est. et ꝑ pͥmã spẽi regłe.d.¬

Expanded text:
e regulae E quaeritur: Aeternitas quare est? Et respondendum est, ut sua bonitas, magnitudo, potestas sint primitiua et ante omnia inchoatiua. Et hoc per regulam B manifestum est. Et per primam speciem reg
Abbreviated transcription (Latin):
bono ꝙ agat honũ. ¶ Mediũ ꝑ magni¬
tudiõr ẽ magnũ . et ꝗa ẽ magna distãtia
mẽ pͥncipiũ et finẽ oportet mediũ esse
magnñ. tñ multũ magnũ nõ ẽ. iusi sit
de ẽe pͥncipii et finis. Mediũ durrit
ꝑ duratioe et ĩfluõtiã finis. ex ifluẽtia
pͥncipii. et si mediũ et duro ꝯu̾tunt᷑ et
sũt etutas. ab et̾uo durat ĩfluẽtia. et
refluẽtia. mediare. et et̾nate. ¶ Mediu
medii ht̃ possẽ. Mediũ ẽ scibile ꝑsapĩa

Expanded text:
agat bonum. Medium per magnitudinem est magnum. Et quia est magna distantia inter principium et finem, oportet medium esse magnum. Tamen multum magnum non est, nisi sit de essentia principii et finis. Medium durat per durationem, et influentia finis ex refluentia principii. Et si medium et duratio conuertuntur et sunt aeternitas, ab aeterno durant influentia et refluentia, mediare et aeternare. Medium medii habet posse. Medium est sc
Abbreviated transcription (Latin):
et motũ. et sic̃ est cũ sua boĩtate ĩfinita exͣ bo¬
ntatẽ finitã. Ueꝵ tñ diuina et̾nitus ẽ in
mundo. et in õib ꝑtibus euis nõ ꝙ sit collo¬
cata. eo ꝗa ĩfinita et ĩdinisibilis est. ut pa
siguat est in scda spẽ regłe .c.d.e. sine ꝗb
et̾nitas nõ hẽret modũ ex̃ndi atq agẽdi in
sua natã. et hoc ꝗdem om̃s regle asserunt.
et sic cũ sua ĩfinita singulan bõĩtate. mag̾tu
p̃hendit finitũ. et ad hoc om̃s regle testan¬
tur.et cõsentiũt. Dictũ est de et̾nitate
discursa ꝑ regłas. rõno cuiꝰ ipãm artificialit᷑
ĩueniniꝰ et cognoscimꝰ ad inuãte sna gratia.

Expanded text:
et motum; et sicut est cum sua bonitate | infinita extra bonitatem finitam. Verumtamen diuina aeternitas est in mundo et in omnibus partibus suis. Non, quod sit collocata, eo quia infinita et indiuisibilis est, ut patsignatus est in secunda specie regulae C D E; sine quibus aeternitas non haberet modum existendi atque agendi in sua natura. Et hoc quidem omnes regulae asserunt. Et sic cum sua infinita singulari bonitate, magnituprehendit finitum. Et ad hoc omnes regulae testantur et consentiunt. Dictum est de aeternitate, discursa per regulas. Ratione cuius ipsam artificialiter inuenimus e
Abbreviated transcription (Latin):
Icet pͥncipia discursa sunt ꝑ regu¬
las in t̾tia figa ꝑ canias. hic uõ
discursus erit ꝯtimius ꝑ regłas.
ut ĩtellectꝭ ꝑ rectã lineã de quolib ꝑ
reglas notitiã habeat. Ult̾uis in ꝑte
ista ĩtendinꝰ ꝓbare qdlib pͥncipiũ ẽẽ
guale. ut coguoscat᷑ꝙ ars ista sit ge

Expanded text:
icet principia discursa sint in tertia figura per cameras, hic uero discursus erit continuus per regulas, ut intellectus per rectam lineam de quolibet per regulas notitiam habeat. Vlterius in parte ista intendimus probare quodlibet principium esse generale, ut cognoscatur, quod Ars ista
Abbreviated transcription (Latin):
¶Diffnia ꝑ pͥncipiũ ht̃ rõnẽ pͥoritatis. ut sit
pͥncipiũ gnͣale ad om̃s diftrĩas et hoc cũ suo
ẽẽ in ista alta altitudĩe. neq hr̃e rõnõ pͥncipii.
olio. et ip̃i differre. existit int̾ differẽtiatiũ
et differẽtiabile. ¶Diffriã ꝑ finẽ est in ꝗete
et sua quies ẽ distingue̾ int̾ unũ et aliud. ut
hãt sb̾a in quib sit. et agentiã hr̃e possit. Dif¬
ferẽtia rõue maioritatis ẽ maior ĩ uno sb̃o qͣ.
in alio. qͣm in eentiis sb̾alib maior ẽ ꝙͣ in ac¬

Expanded text:
Differentia per principium habet rationem prioritatis, ut sit principium generale ad omnes differentias. Et hoc cum suo esse in ista alta altitudine, neque habere rationem principii. alio, et ipsum differre existit inter differentiatiuum et differentiabile. Differentia per finem est in quiete, et sua quies est distinguere inter unum et aliud, ut habeat subiecta, in quibus sit et agentiam habere possit. | Differentia ratione maioritatis est maior in uno subiecto, quam in alio; quoniam in essentiis substantialibus maior e
Abbreviated transcription (Latin):
spẽs. init̾ s̃pẽm et ĩdiuduũ. int̾ udiui¬
duũ et ĩ diuiduũ. ĩ t̾ indiuduũ et sun
actũ. et sic diffrĩa est ita magna ꝙ ĩ se
cta co ꝗa poĩt eam in suo ꝓpͥo nũo siue ge¬
nẽ. et in ip̃a poĩt distinctioẽ int̾ mag̾fi

Expanded text:
iem et indiuiduum, et inter indiuiduum et indiuiduum, et inter indiuiduum et suum actum. Et sic differentia est ita magna, quod in se cta, eo quia ponit eam in suo proprio numero siue genere; et in ipsa ponit distinctionem inter magni
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtellectiuũ. bile. et ĩtelligẽ̾. ut sit̃ ĩtelligi¬
bilia. qui sine diffrĩa nõ posset̃ eẽ obiecta¬
bilia. siue ĩ telligibilia. ¶Diffrĩa ꝑ uolũta¬
tẽ est desiderabilis. ut uolũtas possit ĩ se
hr̃e naͣm amãdi. et existẽ clara rõ inter
amãte. amabilẽ. et amare. siue qua di¬
stiuetioẽ eẽt rõ cõfusa et ĩpotẽs ad aniã¬

Expanded text:
intelligere, ut sint intelligibilia; quoniam sine differentia non possent esse obiectibilia siue intelligibilia. Differentia per uoluntatem est desiderabilis, ut uoluntas possit in se habere naturam amandi, et existere clara ratio inter amantem, amabilem et amare; sine qua distinctione esset ratio confusa, et impote
Abbreviated transcription (Latin):
rians et pͥncipiãs de so ip̃o pͥncipiat głia¬
tũ et unitũ. et formalt̾ głificãt et pͥnci¬
piãt głiari et pͥncipiare. spirando et am̃a¬
do ut appet ĩ duunis. ¶ Glia ꝑ mediũ est
ifluxiua et refluxiua. et modiũ ꝑ głiam
ẽ in delectatioe et głificatioẽ. Glia per
finẽ ẽ in quiete. et finis ꝑ głian ĩgłifi¬

Expanded text:
ncipians, de se ipso principiat gloriatum et unitum; et formaliter glorificant et principiant gloriari et principiare spirando et amando, ut apparet in diuinis. Gloria per medium est influxiua et refluxiua, et medium per gloriam est in delectatione et glorificatione. Gloria per finem est in quiete, et finis per gloriam i
Abbreviated transcription (Latin):
alio mõ nõ ꝯueuit cũ equalitate sic̃ appet ĩ qua¬
tuor elem̃tis. absolute nõ ꝯueĩt cũ equalitate
sic̃ in uͥtute et peccato. q̃ nullam ꝯueniẽtia
hũt ¶Contrarietas semp ꝯuoĩt cũ mĩon¬
tate rõne sui gnĩs. rõ huiꝰ est ꝗa ĩclinat eẽ
ad nõ ẽc̃. et ideo qui magis pũgit ꝑ ip̃as
ẽ magis pũctus. et in piculo et tͥbulatiã
põĩtus. et a patĩa ꝓlongatꝰ. et a tali qͣrietate
uoluit nos omp̃s deus liberare. De pͥnapio¬
ficatiuũ est ꝑ rõnei boĩtatis. et ideo pͥncipia¬
re bonũ est bonũ. et boĩtas ẽ rõ et pͥncipiũ
bono ꝙ agat bonũ. et sibonꝰ nõ agit bonũ
agit malũ. eo qa ẽ q̃ suã rõnẽ. et cõtra rõnõ¬

Expanded text:
uenit cum aequalitate; sicut apparet in quattuor elementis. Absolute non conuenit cum aequalitate; sicut | in uirtute et peccato, quae nullam conuenientiam habent. Contrarietas semper conuenit cum minoritate ratione sui generis. Ratio huius est, quia inclinat esse ad non esse. Et ideo qui magis pungit, per ipsam est magis punctus, et in periculo et tribulatione positus, et a patientia prolongatus. Et a tali contrarietate uelit nos omnipotens Deus liberare. 13 De pificatum, est per rationem bonitatis. Et ideo principiare bonum est bonum. Et bonitas est ratio et principium bono, quod agat bonum. Et si bonus non agit bonum, | agit malu
Abbreviated transcription (Latin):
cõtineat ĩse. tam̃ ꝯͣrietas moralis ẽhĩt
qui male agit ꝑ qͣrietatẽ quoda modo cõ¬
trariant᷑. Contrarietas nũꝙͣ ꝑ se est
in quiete. ꝗa si eõt ꝑ se ĩ quiete sua qes
eẽt pfcã. et sic qͣrietas cũ ꝑfectioẽ con¬

Expanded text:
contineat in se. Tamen contrarietas moralis est habqui male agit, per contrarietatem quodammodo contrariantur. Contrarietas numquam per se est in quiete. Quia si per se esset in quiete, sua quies esset perfecta. Et sic contrarietas cum perfectione con
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Uñ sequit᷑ ꝙ. pͥncipiũ quo ad rõuem
uolũtatis ẽ amabile. et ĩ isto passu appet q
mõ unũ ens cãt aliꝗd ex se ut ab ip̃o aliquã
uolũtatẽ acciꝑe possit ¶Uolũtas idne me¬
dii ht̃ ĩ se mediũ uidelicet amare. et mediũ
rõne uolũtatis ẽ amabile. Uolũtas rõne
finis ẽ ꝑfc̃a et in ꝗete cũ indigot hr̃e in
ip̃a quiete bonũ. magnũ. durãs et potẽs ama¬
re. sine quo finis nõ põt sibi sufficẽ. Qolũ¬
tas cũ maioritate ẽ in maiori actu amãdi.
et ut maiorẽ actũ hr̃e possit maioritas ẽ
amabilis.Uolũtas quo ad rõnẽ equalita¬
tis ht̃ nam cocquãdi. ꝑ amãte. amabilẽ
et arare. et equalitas ꝑ uolũtatẽ ẽ amabił.

Expanded text:
 principium quo ad rationem uoluntatis est amabile. Et in isto passu apparet, quo modo unum ens causat aliquid ex se, ut ab ipso aliquam uoluntatem accipere possit. Voluntas ratione medii habet in se medium, | uidelicet amare, et medium ratione uoluntatis est amabile. Voluntas ratione finis est perfecta et in quiete, cum indigeat habere in ipsa quietem bonam et magnam, et durans et potens amare; sine quo finis non posset sibi sufficere. Voluntas cum maioritate est in maiori actu amandi. Et ut maiorem actum habere possit, maioritas est amabilis. Voluntas quo ad rationem aequalitatis habet naturam coaequandi per amantem, amabilem et amare.
Abbreviated transcription (Latin):
et u̾itas ꝑ uolũtatõ ẽ amabilis. s si uolũtas
et u̾itas nõ ꝯũtunt᷑. u̾itas pot eẽ odibilis.
et uoluntas falsa. Uolũtas ꝑ głia est
de lectabilis. et sic uolũtas ꝑ gliam distat
a pena. et głia ꝑ uolũtatẽ distat ab odio.
¶Uolũtas ꝑ diffrĩa ꝯtinet ĩ se distĩctiõe
int̾ amãte. amabilẽ et amare. et sũt in
ip̃a clare et nõ ꝯfuse. et diffrĩa ꝑ uolũta¬
tẽ est amabilis.Uoluntas ꝑ ꝯcõdantia
ht̃ in se res ꝯcõdantes. indelicet aniãtem

Expanded text:
itas per uirtutem est amabilis. Sed ubi uoluntas et ueritas non conuertuntur, ueritas potest esse odibilis, et uoluntas falsa. Voluntas per gloriam est delectabilis. Et sic uoluntas per gloriam distat a poena, et gloria per uoluntatem distat ab odio. Voluntas per differentiam continet in se distinctionem inter amantem, amabilem | et amare; et sunt in ipsa clare et non confuse. Et differentia per uoluntatem est amabilis. Voluntas per concordantiam habet in se res concordantes, uidelicet amant
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ coequabilis. et ideo in głia glorias
siua et clara. rõ hiuꝰ est ꝗa diffrĩa pouit ꝙ
uuns sit cocquãs. alius coequabilis. aliꝰtoea¬
re. s remota diffrĩa ab equalitate eẽt equa¬
litas euacuata a claritate. et eẽt tenebri ob¬
umbrata et replota. Equalitas ꝑ aõdia¬

Expanded text:
gloriatusiua et clara. Ratio huius est, quia differentia ponit, quod unus sit coaequans, alius coaequabilis, alius coaequare. Sed remota differentia ab aequalitate esset aequalitas euacuata a claritate, et esset tenebris obumbrata et repleta. Aequalitas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uolũtatẽ. ut uolũtas uero possit hẽre
suũ amatũ. Uitas ꝑ uͥ̾tutẽ ẽ u̾tuosa.
ot uͥtus ꝑ u̾itatẽ ẽ uera. et ideo pticipãt
ꝑ u̾ificare ꝯͣ falsificare. et peccaro. ¶Uitas
ꝑ gliam ẽ delectabilis. et glia ꝑ u̾itatẽ
ẽuera. et sic iusti uere et głiose tẽdiuit
ad gliani sempit̾nã. Uitas ꝑ diffria
ẽ claia. et a cõfusioe dispata. et diffrĩa po¬

Expanded text:
tem, ut uoluntas uere possit habere suum amatum. Veritas per uirtutem est uirtuosa, et uirtus per ueritatem est uera. Et ideo participant per uerificare contra falsificare et peccare. Veritas per gloriam est delectabilis, et gloria per ueritatem est uera. | Et sic iusti uere et gloriose tendunt ad gloriam sempiternam. Veritas per differentiam est clara et a confusione disparata. Et diff