comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisa plebesde sius commocis sustragiũ
ferret. Sextiꝰ. licinius. qui cum parte collegarũ ⁊
uno extribums mił̃. fabio artifices iam tot an¬
norumusu tractandi animos plebis primores
patrum ꝓductos int̾rogando de singulis que
ferebantur. ad popłm fatigabant. andent ne
postulare ut cum bina iugera agri plebi diui-¬
derentur: ip̃is plus quinquaginta ingera hr̃e
lic̾et. ut singuliꝓpe trecentoꝵ cuuum possidẽnt
agros: plebeio homini uix ad tectum necessari-¬
um. aut locum sepulturȩ suuspat̾et ager. an
placeret fenore cirtumuentam plebem npotiꝰ
qmͣ sortera creditum soluat corpus inneruum
ac supplicia dare. igregatim cotidie deforo ad¬
dictos duci: & repleriuinctis nobiles domꝰ ⁊ uͥ¬
cumq patriciꝰ habitet. ibi carcerem pͥuatũ eẽ.
ħ indigna miserancdaq auditu cum apud
tim̃tes sibimet ipsos maiore audientium in-¬
dignatione. quam sua increpuissent. at qͥ nec
agros occupandi modum nec fenore trucidan-¬

Expanded text:
uniuersa plebes de suis commodis suffragium uniuersa plebes de suis commodis suffragium ferret. Sextius Liciniusque cum parte collegarum et uno ex tribunis militum Fabio, artifices iam tot annorum usu tractandi animos plebis, primores patrum productos interrogando de singulis, quae ferebantur ad populum, fatigabant: auderentne postulare ut, cum bina iugera agri plebi diuiderentur, ipsis plus quingenta iugera habere liceret ut singuli prope trecentorum ciuium possiderent agros, plebeio homini uix ad tectum necessarium aut locum sepulturae suus pateret ager? an placeret fenore circumuentam plebem, ni potius quam sortem creditum soluat, corpus in neruum ac supplicia dare et gregatim cottidie de foro addictos duci et repleri uinctis nobiles domus et, ubicumque patricius habitet, ibi carcerem priuatum esse? haec indigna miserandaque auditu cum apud timentes sibimet ipsos maiore audientium indignatione quam sua increpuissent, atqui nec agros occupandi modum nec fenore trucidan
Abbreviated transcription (Latin):
trib̾.milit̾. l. furius. aulus. manlius. seruiꝰ. sul¬
pitius seruius cornelius. auł.is. ualerii. Harto¬
quaqm tam obedientem in delectu. qͣm in co-¬
mitiis plebemhabuere. Ingentiq contentione
exercitu scͥpto ꝑfecti. non abtusculo mͦ submo¬
uere hostem. s intra suamet ip̃m menia cõpu¬
lere. Obsidebanturq haud paulo ui maiore ue-¬
litrȩ qͣmtusculum obsessum fuerat. Nec ta¬
m̃ ab eis a quib obsideri cepte erant expugna¬
ri potuere. Ante noui creati sunt tr̃. mił. ꝙ. ser¬
nelii.⁊.a. quintuis .mn. fabiꝰ. Nichil ne abhis
quidem tr̃ aduelitras memorabile factum:
Inmaiore discrimine domi resuertebantur.
stolonis socer. quar̃ legum auctor fuerat eaꝵ
suasorem se haud dubium ferebat. Et cum
octo ex collegio tribunoꝵ plebiᷤ pͥmo int̾ces¬
sores legum fuissent. quinq soli erant. ⁊¬
litris ingxercitu plebis magnam partẽ eẽ. in
aduentummilitum comitia differri deb̾e. ut

Expanded text:
tribuni militum L. Furius A. Manlius Ser. Sultribuni militum L. Furius A. Manlius Ser. Sulpicius Ser. Cornelius P. et C. Ualerii . haudquaquam tam oboedientem in dilectu quam in comitiis plebem habuere; ingentique contentione exercitu scripto profecti non ab Tusculo modo summouere hostem sed intra suamet ipsum moenia compulere; obsidebanturque haud paulo ui maiore Uelitrae quam Tusculum obsessum fuerat. nec tamen ab eis, a quibus obsideri coeptae erant, expugnari potuere; ante noui creati sunt tribuni militum, Q. Sernelii Q. Quinctius M. Fabius . nihil ne ab his quidem tribunis ad Uelitras memorabile factum. in maiore discrimine domi res uertebantur. us militum, Stolonis socer, quarum legum auctor fuerat, earum suasorem se haud dubium ferebat; et cum octo ex collegio tribunorum plebi primo intercessores legum fuissent, quinque soli erant, et, litris in exercitu plebis magnam partem abesse; in aduentum militum comitia differri debere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fieri passi sunt. Iamq frustra sepe concilio
aduocato. cum ꝓ antiquatis rogationes eẽnt.
bñ habent inquit sextius qñquid̾ tantũ int̾¬
cessionem pollere placet. isto ipso telo tutabi¬
mur plebem. Agite dum comitia indicite
patres. tr̃. mił. creandis faxone uiuet uox
ista ueto. qua nunc concinentes collegas nr̃os
tam leti auditis. haud irrita cecidere. ne co¬
mitia pret̃ edilium tribunoꝵq plebis ulla
sunt habita. Licinius sextiusq tr̃. pł. refecti.
nullos curules magistratꝰ creari passi sũt. saq¬
solitudo magistratiuꝰ ⁊ plebe refitente dnoᷤ
q̃nnium urbem tenuit. Alia bella oportune qͥ e¬
uere. Uelit̾ni colomi gestientes otio quod nullꝰ ex¬
ertitus romanus eẽt:⁊ agrum romanum aliquo-¬
tiens incursauere:⁊ tusculum inpugnare ad or¬
tisunt. Eaq res tusculanis uetĩb sociis nouis
cuub opem orantib u̾ecundia maxioe ñ pa¬
tres mͦ. s etiam plebem mouit. Remittentib

Expanded text:
fieri passi sunt. iamque frustra saepe concilio fieri passi sunt. iamque frustra saepe concilio aduocato, cum pro antiquatis rogationes essent, 'bene habet' inquit Sextius; 'quando quidem tantum intercessionem pollere placet, isto ipso telo tutabimur plebem. agitedum comitia indicite, patres, tribunis militum creandis; faxo ne iuuet uox ista ueto, qua nunc concinentes collegas nostros tam laeti auditis.' haud inritae cecidere minae: comitia praeter aedilium tribunorumque plebi nulla sunt habita. Licinius Sextiusque tribuni plebis refecti nullos curules magistratus creari passi sunt; eaqsolitudo magistratuum et plebe reficiente duos us per quinquennium urbem tenuit. alia bella opportune quieuere: Ueliterni coloni gestientes otio quod nullus exercitus Romanus esset, et agrum Romanum aliquotiens incursauere et Tusculum oppugnare adorti sunt; eaque res Tusculanis, ueteribus sociis, nouis ciuibus, opem orantibus uerecundia maxime non patres modo sed etiam plebem mouit. remittentibus
Abbreviated transcription (Latin):
plebis. Unam de ere alieno ut deducto eo deca-¬
pite. qͦd usuris ꝑnumeratũ esset. id quod suꝑ¬
eẽt trienno equis portionib ꝑsolueretur: alte¬
ramde domo agroꝵ nequis plus quingenta
iugera agripossid̾ẽt. Tertiam ne tribunoꝵ mi¬
litum comitia fierent: consulumq utiq alt̃
ex plebe crearetur. Cuncta ingentia ⁊ique sine
certamine maximo obtiñi non possent. Om¬
nium gͥ simul rerum quar̃ inmodica cupi¬
do int̾ mortales ẽ. agripecuniȩ honoꝵ discri-¬
mine ꝓposito cont̾riti patres cum trepidassẽt
publicis priuatisq consiliis nullo remedio
alio preter exꝑtam multiiã añ certaminib
int̾cessionem inuento: collegas adũsus tribu¬
nitias rogationes comꝑauerunt. Qui ubi
trib ad suffragium ineundum citari alici¬
nio sextioq uiderunt. stipati patrum p̃sidiis
nec recitari rogationes comparauerunt nec
sollemne quiqmͣ aluid adsciscendum plebi

Expanded text:
plebis: unam de aere alieno, ut deducto eo de caplebis: unam de aere alieno, ut deducto eo de capite quod usuris pernumeratum esset id quod superesset triennio aequis portionibus persolueretur; alteram de modo agrorum, ne quis plus quingenta iugera agri possideret; tertiam, ne tribunorum militum comitia fierent consulumque utique alter ex plebe crearetur; cuncta ingentia et quae sine certamine maximo obtineri non possent. omnium igitur simul rerum, quarum immodica cupido inter mortales est, agri, pecuniae, honorum discrimine proposito conterriti patres, cum trepidassent publicis priuatisque consiliis, nullo remedio alio praeter expertam multis iam ante certaminibus intercessionem inuento collegas aduersus tribunicias rogationes comparauerunt. qui ubi tribus ad suffragium ineundum citari a Licinio Sextioque uiderunt, stipati patrum praesidiis nec recitari rogationes nec sollemne quicquam aliud ad sciscendum plebi
Abbreviated transcription (Latin):
honorificam: elicuit comit̾ sciscitando ut fat̾et᷑
eam eẽ cãm doloris. quodiuncta imparieẽt
nuptamdomo. qm nec honos nec gr̃a intͣre
poss. Consolans iñ filiam ambustus. bonũ
animum hr̃e iussit. eosdem ꝓpe diem domi
insuram honores. quos apud sororem uideat.
Inde concilia mire cum genero cepit. adhibito
.l. sextio. strenuo adolescente.⁊ cuius spei nich
pret̾ genus patritium deeẽt. Occasio uidebat᷑
rer̃ nouandarum ꝑꝑ ingentem uim eris alieni
cuiꝰ leuamen mali plebes nisi suis in sũmo im¬
ꝑio locatis. nullum sꝑaret accingendum ad eã
cogitationem eẽ. conando. agendoq iam eo
gradum fecisse plebeios. uñ si porro admitan-¬
tur ꝑuenire ad summa ⁊ patrib equari tam
fieri placuit. Quo in magistratu sibimet ipsi
uam ad ceteros honores aꝑirent. Creatiq tri¬
buni .c. lucimꝰ. ⁊ .l. sextius ꝓmulgau̾e leges
om̃s adũsus opespatricioꝵ. ⁊ pro commodis

Expanded text:
honorificam, elicuit comiter sciscitando, ut fateretur honorificam, elicuit comiter sciscitando, ut fateretur eam esse causam doloris, quod iuncta impari esset, nupta in domo quam nec honos nec gratia intrare posset. consolans inde filiam Ambustus bonum animum habere iussit: eosdem propediem domi uisuram honores quos apud sororem uideat. inde consilia inire cum genero coepit, adhibito L. Sextio , strenuo adulescente et cuius spei nihil praeter genus patricium deesset. occasio uidebatur rerum nouandarum propter ingentem uim aeris alieni, cuius leuamen mali plebes nisi suis in summo imperio locatis nullum speraret: accingendum ad eam cogitationem esse; conando agendoque iam eo gradum fecisse plebeios unde, si porro adnitantur, peruenire ad summa et patribus aequari tam ibunos plebis fieri placuit, quo in magistratu sibimet ipsi uiam ad ceteros honores aperirent; creatique tribuni C. Licinius et L. Sextius promulgauere leges omnes aduersus opes patriciorum et pro commodis
Abbreviated transcription (Latin):
maior. minor .c. licinio. stolonierat. illustriqͥd̃
uiro. tam̃plebeio. Eaq ip̃a affinitas haud sp̃ta
grãm fabio aduulgum quesierat. forte ita inci-¬
dit. ut in serui sulpicii. tr̃. mil. domosorores fa-¬
biȩ cum int̾ se ut fit sermonib tempust̾rerent.
lictor sulpici cum his de foro se domum reciꝑet
forem ut mos ẽ. uirga ꝑcut̾et. Cum ad id moris
eius insueta expauiss minor fabia: risui soro¬
ri fuit. miranti ignorare id sororem. Cet̃m is risꝰ
stimulos parius moliri reb animo muliebri
subdidit. frequentia qͦ psequentium roganti-¬
umq nunquid uellet credo fortunatum matͥ¬
monium ei sororis uisum suiq ip̃a malo ar-¬
bitrio quo a proximis quisq minime añ iri
uult penituisse. Confusam eam ex recenti mor-¬
su animi. cum pr forte uidiss ꝑcunctatus satin
salue aũtentem causam doloris. quippe nec cau-¬
satis piam adũsus sororem. nec ad mod̾ in uirum

Expanded text:
maior, minor C. Licinio Stoloni erat, illustri quidem maior, minor C. Licinio Stoloni erat, illustri quidem uiro tamen plebeio; eaque ipsa adfinitas haud spreta gratiam Fabio ad uolgum quaesierat. forte ita incidit ut in Ser. Sulpici tribuni militum domo sorores Fabiae cum inter se, ut fit, sermonibus tempus tererent, lictor Sulpici, cum is de foro se domum reciperet, forem, ut mos est, uirga percuteret. cum ad id moris eius insueta expauisset minor Fabia, risui sorori fuit miranti ignorare id sororem; ceterum is risus stimulos paruis mobili rebus animo muliebri subdidit. frequentia quoque prosequentium rogantiumque num quid uellet credo fortunatum matrimonium ei sororis uisum suique ipsam malo arbitrio, quo a proximis quisque minime anteiri uolt, paenituisse. confusam eam ex recenti morsu animi cum pater forte uidisset, percontatus 'satin salue?' auertentem causam doloris, quippe nec satis piam aduersus sororem nec admodum in uirum
Abbreviated transcription (Latin):
necesse erat solui facultas soluendi impediret᷑.
Itaq cum iam ex re nichil daripossit. fama &
corꝑe iudicati atq edicti creditorib satisfacie-¬
bant. penaq inuicem fidei cesserat. Adeo gͦ
obnoxios summniserant animos. non infimi
solum. s principes etiam plebis ut ñ mͦ ad tri-¬
bunatum militum int̾ patricios petendum
qd̃ tanta ui ut liceret tetenderant. s ne ad ple-¬
beios quidem magistratus capessendos peten-¬
dosq ulli uiro acri exꝑientiq animꝰ ẽẽt. Pos-¬
sessionemq honoris ufurpatimͦ a plebe ꝑ pau-¬
cosannos recuꝑasse in ꝑpetuum patres uide-¬
rentur. Ne id nimius letum parti alt̃i eẽt: par¬
uaut plerumq solet remingentem moluindi
cã int̾uenit .m. fabii ambustipotentis uiri cũ
int̃ sui corꝑis homines tumetiam ad plebem.¬
quod haud quaqͣmint iageius contemptor
eius habebatur filiȩ duȩ nupte: ser. sulpitio

Expanded text:
necesse erat solui, facultas soluendi impediretur. necesse erat solui, facultas soluendi impediretur. itaque cum iam ex re nihil dari posset, fama et corpore iudicati atque addicti creditoribus satisfaciebant poenaque in uicem fidei cesserat. adeo ergo obnoxios summiserant animos non infimi solum sed principes etiam plebis, ut non modo ad tribunatum militum inter patricios petendum, quod tanta ui ut liceret tetenderant, sed ne ad plebeios quidem magistratus capessendos petendosque ulli uiro acri experientique animus esset, possessionemque honoris usurpati modo a plebe per paucos annos reciperasse in perpetuum patres uiderentur. ne id nimis laetum parti alteri esset, parua, ut plerumque solet, rem ingentem moliundi causa interuenit. M. Fabi Ambusti , potentis uiri cum inter sui corporis homines tum etiam ad plebem,quod haudquaquam inter id genus contemptor eius habebatur, filiae duae nuptae, Ser. Sulpicio
Abbreviated transcription (Latin):
ilinc aitem oppignare. lecrere una ac pau̾e
aduentus romanorum mutau̾at utriq partis
animos. Tusculanos ex ingenti metu insũmam
alacritatem. latinos exꝓpe certa fidutia mox ca-¬
piende arcis. q̃m oppido potirentur. inexiguã
de se ip̃isspem uerterat. Tollitur ex arce clamor
abtusculanis excipitur aliqͣnto maior abexer¬
citu romano. Utrimq urgentur latini. nec ĩpe-¬
tus tusculanoꝵ decurrentium ex suꝑiore loco su¬
stinent. nec romanos subeuntes menia. moli¬
entesq obicesportar̃ arcere possunt. Scalis pꝰ
menia capta: inde effracta clanstraportarũ.
Icum anceps hostis ⁊ a fronte ⁊ atergo urgeret.
nec ad pugnam ulla uis. nec ad fugam loci qͥc-¬
qͣm suꝑeẽt. in medio cesi ad unum om̃s recuꝑato
abhostib tusculo. exercitus romam ẽ. reductꝰ.
Quantomagis ꝓsꝑis eo anno bellis tͣnquilla
omnia foris erant. tanto inurbe iuspatr̃ indi¬
es miserieq plebis crescebant. cum eo ipso qͦd

Expanded text:
illinc arcem oppugnare, terrere una ac pauere. illinc arcem oppugnare, terrere una ac pauere. aduentus Romanorum mutauerat utriusque partis animos: Tusculanos ex ingenti metu in summam alacritatem, Latinos ex prope certa fiducia mox capiendae arcis, quoniam oppido potirentur, in exiguam de se ipsis spem uerterat. tollitur ex arce clamor ab Tusculanis; excipit aliquanto maior ab exercitu Romano. utrimque urgentur Latini: nec impetus Tusculanorum decurrentium ex superiore loco sustinent nec Romanos subeuntes moenia molientesque obices portarum arcere possunt. scalis prius moenia capta, inde effracta claustra portarum; et cum anceps hostis et a fronte et a tergo urgeret nec ad pugnam ulla uis nec ad fugam loci quicquam superesset, in medio caesi ad unum omnes. reciperato ab hostibus Tusculo exercitus Romam est reductus. quanto magis prosperis eo anno bellis tranquilla omnia foris erant, tanto in urbe uis patrum in dies miseriaeque plebis crescebant, cum eo ipso, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut satricum urbẽ que receptaculum pͥmũ eis
adiise pugne fuerat igni concremarent. qͣmͣ¬
suꝑfuit urbis cum faces pariter sacris ꝓfaniꝰq
inicerent. qm matrismatutȩ templum. Iñ eos
non sua religio nec ũecundia dm arciisse dr.
s uox horrenda edita templo. cum tristib mi-¬
nis ninefandos ignes ꝓcul delubris amouis¬
sent. Incensoᷤ earabie impetus tusculum tulit.
obiram quod deserto communi concilio lati¬
norum. ñ insocietatem mͦ romanam. s etiam
inciuitatem se cdedissent. Patentib portis cũ
inꝑuiso incidissent: pͥmo clamore oppid ũ
pret̃ arcem captum ẽ. In arcem oppidan refu¬
gere cum comugib ac liberis. nuntiosq ro¬
mam quicertiorem de suo casusenatum fa-¬
fuit ex̃citus tusculũ ductus .l. quintuis. ser
uilius sulpitius. tr̃. mił. duxere. slausaspor¬
tas tusculi latinosq simul obsidentium atq
obsessoꝵ animo. Hinc menia tusculi iudẽt.

Expanded text:
ut Satricum urbem, quae receptaculum primum eis ut Satricum urbem, quae receptaculum primum eis aduersae pugnae fuerat, igni concremarent.superfuit urbis, cum faces pariter sacris profanisque inicerent, quam Matris Matutae templum; inde eos nec sua religio nec uerecundia deum arcuisse dicitur sed uox horrenda edita templo cum tristibus minis ni nefandos ignes procul delubris amouissent. incensos ea rabie impetus Tusculum tulit ob iram, quod deserto communi concilio Latinorum non in societatem modo Romanam sed etiam in ciuitatem se dedissent. patentibus portis cum improuiso incidissent, primo clamore oppidum praeter arcem captum est. in arcem oppidani refugere cum coniugibus ac liberis nuntiosque Romam, qui certiorem de suo casu senatum facfuit exercitus Tusculum ductus; L. Quinctius et Ser. Sulpicius tribuni militum duxere. clausas portas Tusculi Latinosque simul obsidentium atque obsessorum animo hinc moenia Tusculi tueri uident,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq menia intraũe hostes. qm romanꝰ extre¬
ma agminis carꝑe aut morari poss. Inde
aliquot dies uastando agro absumpti. nec
romanis satis instructis apparatu bellico
ad menia aggredienda. nec ilł ad subeun¬
dum pugnȩ calum. deditio int̾ antiates lati¬
nosq cohortã. cum antiates uicti malis subac¬
tiq bello in quo ⁊ natierant ⁊ consenuerant de¬
ditionem expectarent. latinos ex diutina pace
noua defectio recentib adhuc animis ferotio¬
res adꝑseũandum in bello fac̃ent. finiscerta¬
minis fuit. postqm utrisq apparuit. nich̃ ꝑ al¬
teros stare quo minus incepta ꝑsequerent᷑: lati
n ꝓfecti a societate pacis ut rebantur inhone¬
state se se uindicauert̾. antiates incõmodis ar-¬
bitris salutarium consilioꝵ remotis urbem
agrosq romanis de dunt. Ira i rabies lati¬
noꝵ quia nec roma nos bello ledere. nec
uolscos mnarmis retin̾e potuerant eo erupit.

Expanded text:
itaque moenia intrauere hostes quam Romanus extreitaque moenia intrauere hostes quam Romanus extrema agminis carpere aut morari posset. inde aliquot dies uastando agro absumpti nec Romanis satis instructis apparatu bellico ad moenia adgredienda nec illis ad subeundum pugnae casum. seditio tum inter Antiates Latinosque coorta, cum Antiates uicti malis subactique bello in quo et nati erant et consenuerant deditionem spectarent, Latinos ex diutina pace noua defectio recentibus adhuc animis ferociores ad perseuerandum in bello faceret. finis certaminis fuit postquam utrisque apparuit nihil per alteros stare quo minus incepta persequerentur. Latini profecti, ab societate pacis, ut rebantur, inhonestae sese uindicauerunt; Antiates incommodis arbitris salutarium consiliorum remotis urbem agrosque Romanis dedunt. ira et rabies Latinorum, quia nec Romanos bello laedere nec Uolscos in armis retinere potuerant, eo erupit
Abbreviated transcription (Latin):
tiposs. Tertium longe ualidissimũ. publiꝰ. ua¬
lerius ⁊ .i. emiliꝰ. ad satricum duxere. U̾ cũ aciẽ
instructam hostium loco equo inuenissent ex¬
timplo pugnatum. Et ut ñ dum satis cla¬
ram uictoriam sic ꝓspere spei pugnã im¬
ber ingentib ꝓcellis fusys diremit. Postõ
die it̾ata pugna.:⁊ aliqmdiu equa uirtute for¬
tunaq latine maxime legiones longa socie¬
tate militiam romanam edocte restabant.
Eques inmissꝰ ordines turbauit. Turbatiꝰ sig¬
ua peditum illata. Quantumq romana se
inuexit acies. tantũ hostes gradu demoti. Et
ut semel inclinauit pugna: iam intołabił¬
hõ romana uis erat. Fusi hostes cum satric̃
qd̾ .ii. mił. inde aberat non castra petent. ab
equite maxime cesi castra capta direptaq
ab satriconocte que p̃lio proxima fuit suge
simili agmine petunt antium. Et cum roma¬
nus exercitus ꝓpe uestigiis sequeretur. plus
tam̃ timor quanira celeritatis habuit. Priꝰ

Expanded text:
ti posset: tertium longe ualidissimum P. Uati posset: tertium longe ualidissimum P. Ualerius et L. Aemilius ad Satricum duxere. ubi cum aciem instructam hostium loco aequo inuenissent, extemplo pugnatum; et ut nondum satis claram uictoriam, sic prosperae spei pugnam imber ingentibus procellis fusus diremit. postero die iterata pugna; et aliquamdiu aequa uirtute fortunaque Latinae maxime legiones longa societate militiam Romanam edoctae restabant. sed eques immissus ordines turbauit; turbatis signa peditum inlata, quantumque Romana se inuexit acies, tantum hostes gradu demoti; et ut semel inclinauit pugna, iam intolerabilis Romana uis erat. fusi hostes cum Satricum, quod duo milia inde aberat, non castra peterent, ab equite maxime caesi: castra capta direptaque. ab Satrico nocte quae proelio proxima fuit, fugae simili agmine petunt Antium; et cum Romanus exercitus prope uestigiis sequeretur, plus tamen timor quam ira celeritatis habuit. prius
Abbreviated transcription (Latin):
omni queq extra menia fuit hominum pe¬
cudumq preda abacta. romam utͥmq ex̃citꝰ
reducti: paruo interuallo ad respirandum de-¬
bitorib dato: postqmquiete res abhostibꝰ erãt
celebrari de integro uirisdictio. ⁊ tantum abeẽ
spes net̾is leuandẽ fenoris. ut tributo nouũ
fenus contrahetur in murum censorib loca¬
tum saxo quadrato faciundum. Cui succũb̾e
oneri coasta plebes. quia quem delectum ĩpe¬
dirent non habebant at. pł. tribunos etiam
militares patritios omnes coacta pͥncipum opi¬
b fecit. Lucium emilium. publium. ualeriũ
.iiii.c. ueturium. ser. sulpitium.l.⁊ .c. quintioᷤ
cincinnatos hiscdem opib obtinuere. ut adũsꝰ
latinos uolscosq qui coniunctis legionib ad
satricum castra habebant. nullo impediente.
omnib iuniorib sacram̃to ad actis. treseĩcitꝰ
scrib̾ent. Unum adp̃sidium urbis. alt̾m qui
si qui alibi motus extitiss ad subdita belli mit¬

Expanded text:
omni quae extra moenia fuit hominum peomni quae extra moenia fuit hominum pecudumque praeda abacta Romam utrimque exercitus reducti. paruo interuallo ad respirandum debitoribus dato, postquam quietae res ab hostibus erant, celebrari de integro iuris dictio et tantum abesse spes ueteris leuandi fenoris, ut tributo nouum fenus contraheretur in murum a censoribus locatum saxo quadrato faciundum; cui succumbere oneri coacta plebes, quia quem dilectum impedirent non habebant tribuni plebis. tribunos etiam militares patricios omnes coacta principum opibus fecit, L. Aemilium P. Ualerium quartum C. Ueturium Ser. Sulpicium L. et C. Quinctios Cincinnatos . iisdem opibus obtinuere ut aduersus Latinos Uolscosque, qui coniunctis legionibus ad Satricum castra habebant, nullo impediente omnibus iunioribus sacramento adactis tres exercitus scriberent: unum ad praesidium urbis: alterum qui, si qui alibi motus exstitisset, ad subita belli mit
Abbreviated transcription (Latin):
ius de pecunia credita diceret. Co laxamento
plebs sumpto: mora delectui ñ ẽ. facta. legio¬
nib nonis scͥptis. placuit duos ex̾titus in agrũ
uolscum legionib diuisis duci. Sp̃. furiꝰ. in. ho¬
ratius dextrorsus maritumam oram atq an¬
tium: &. seruilius ⁊. m. geganius leua ad mon-
tes ecetram ꝑgunt. Neutra parte hostis fuit ob-¬
uiꝰ. Populatio itaq non illi uage similis qmͣ
uolscus latrocinii more discordiȩ hostiũ fretꝰ.
⁊ uirtutem metuens ꝑtrepidationem raptim
fecerat. s abiusto exercitu iustaira fc̃a. spatio
qͦ temꝑis graiuor. Quippe a uolscis tim̃tib ne
int̾im exercitus ab roma exiret. incursiones
inextrema finium facte erant. romano contͣ
etiam in hostico morandi erat cã: ut hostem
ad certamen elic̾et. Itaq omnib passim tectiᷤ
agroꝵ. uicisq etiam quib dam exustis ñ arbo¬
re frugifera. ñ satis in spem frugum relictis

Expanded text:
ius de pecunia credita diceret. eo laxamento ius de pecunia credita diceret. eo laxamento plebi sumpto mora dilectui non est facta. legionibus nouis scriptis placuit duos exercitus in agrum Uolscum legionibus diuisis duci. Sp. Furius M. Horatius dextrorsus <in> maritimam oram atque Antium, Q. Seruilius et L. Geganius laeua ad montes <et> Ecetram pergunt. neutra parte hostis obuius fuit. populatio itaque non illi uagae similis quam Uolscus latrocinii more, discordiae hostium fretus et uirtutem metuens, per trepidationem raptim fecerat sed ab iusto exercitu iusta ira facta, spatio quoque temporis grauior. quippe a Uolscis timentibus ne interim exercitus ab Roma exiret incursiones in extrema finium factae erant; Romano contra etiam in hostico morandi causa erat, ut hostem ad certamen eliceret. itaque omnibus passim tectis agrorum uicisque etiam quibusdam exustis, non arbore frugifera, non satis in spem frugum relictis,
Abbreviated transcription (Latin):
coloni ascͥpti. rebq aud ꝓsꝑis bello domestica
quies qm tribunoꝵ militum ex plebe gr̃ama
iestasq int̾ suos obtinuit solatium fuit. In¬
sequentis anni principia. statim seditione in-¬
genti arsere. Tribu̾nis militum consularipo¬
testate sp̃. furio.&. seruilio.ii. licinio. mene¬
nio .iii. publio cloelio.m. horatio.l. geganio.
Prat autẽ ⁊ mat̾ia ⁊ causa seditionis es alienũ.
suiꝰ noscendigr̃a. sp̃. seruiliꝰ priscꝰ .q. cloetius
sicubꝰ censores facti nerem ag̾ent bello ĩpedi¬
tisunt slamꝙ trepidiminti pmo fuga. de¬
inde exagris legiones uolscorum ingressas fi¬
nesppłariq passim romanum agrumattulẽ.
In qua trepidatione tantum affiit. ut cuulia
certamina terror ext̃nus cohib̃et. ut contra eo
iuolentior potestas tribunitia impediendo de-¬
lectu ẽet. donec conditiones inposite patrib ne
quis quo adbellatum eẽt tributum daret. aut

Expanded text:
coloni adscripti; rebusque haud prosperis bello domestica coloni adscripti; rebusque haud prosperis bello domestica quies, quam tribunorum militum ex plebe gratia maiestasque inter suos obtinuit, solacium fuit. insequentis anni principia statim seditione ingenti arsere tribunis militum consulari potestate Sp. Furio Q. Seruilio iterum Licinio† Menenio tertium P. Cloelio M. Horatio L. Geganio . erat autem et materia et causa seditionis aes alienum; cuius noscendi gratia Sp. Seruilius Priscus Q. Cloelius Siculus censores facti ne rem agerent bello impediti sunt; namque trepidi nuntii primo, fuga deinde ex agris legiones Uolscorum ingressas fines popularique passim Romanum agrum attulere. in qua trepidatione tantum afuit ut ciuilia certamina terror externus cohiberet, ut contra eo uiolentior potestas tribunicia impediendo dilectu esset, donec condiciones impositae patribus ne quis, quoad bellatum esset, tributum daret aut
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. In explorato pabulatum cohortes misere.
Quib uelut circumuentis cum id falso nuntia-¬
tum ẽẽt dum p̾̃sidio ut eẽnt citati ferunt᷑. ne auc¬
tore quidem adsernato qui eos hostis latinꝰ pro
milite romano frustratus erat. ip̃immsidias
p̃cipitauere. Ibi dum iniquo loco sola uirtute
terim romana iacentia in campo ab altera par-¬
te hostes inuasere. ab dĩcib utrobiq ꝓdite te¬
m̃itate atq ĩscitia res. Quicquid suꝑfuit for¬
tunȩ ppli .r. id militum etiã sine rectore stabił¬
iuitus tuta ẽ. Que uͥromam sunt relata: pͥmũ
dictatorem dici placebat. Dem̃ postqmͣ quiece
res ex uolscis afferebantur. ⁊ apparuit nescire eoᷤ
uictoria ⁊ temꝑe uti. reuocati etiam in ex̃citus
ac duces. otiumq iñ quantum auolscis fuiss
id mͦ extremo anno tumultuatum. qd̾ p̃nestini
concitatis latinoꝵ ppłis rebellarunt. Cod̾ anno
etiam ip̃is querentib penuriam hoĩum noui

Expanded text:
tuit. inexplorato pabulatum cohortes misere; tuit. inexplorato pabulatum cohortes misere; quibus uelut circumuentis, cum id falso nuntiatum esset, dum praesidio ut essent citati feruntur, ne auctore quidem adseruato qui eos hostis Latinus pro milite Romano frustratus erat ipsi in insidias praecipitauere. ibi dum iniquo loco sola uirtute terim Romana iacentia in campo ab altera parte hostes inuasere. ab ducibus utrobique proditae temeritate atque inscitia res; quidquid superfuit Fortunae populi Romani, id militum etiam sine rectore stabilis uirtus tutata est. quae ubi Romam sunt relata, primum dictatorem dici placebat; deinde, postquam quietae res ex Uolscis adferebantur et apparuit nescire eos uictoria et tempore uti, reuocati etiam inde exercitus ac duces; otiumque inde, quantum a Uolscis, fuisset; id modo extremo anno tumultuatum quod Praenestini concitatis Latinorum populis rebellarunt. eodem anno Setiam ipsis querentibus penuriam hominum noui
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum ẽ.T̃itus quintiꝰ semel acie uictor. bimi̾ castͥs
hostium nouem oppidis ui captis p̃neste in dedi¬
tionem accepta: romam reu̾tit᷑. tumphansq
signum p̃neste deuectum iouis imꝑatoris in
capitolium tulit. Dedicatum ẽ. inter cellam
iouis ac minerue. tabulaq sub eo fixa moni¬
m̃tum rerum gestar̃. his ferme incisa litt̃is fu¬
it. Iuppit̾ atq diui õs hoc dederunt. ut .t. qͥn¬
tius dictator oppida nouem caꝑet. Die uicesi¬
mo quam creatuserat. dictatura se abdica¬
uit Comitia inde habita tribunoꝵ militũ
consulari potestate quib equatus patricioꝵ
plebriorumq numerꝰ Ex patrib cratipzo
manliscum.m. uilio. Plebes.s. sextilium .in. albi¬
nium .l. antistium dedit. Maniliis quod genere
plebeios grãm ulium anteibant. uolsci ꝓuintia
sine sorte sine comparatione extra ordinem data.
cuius⁊ ip̃os postmͦ ⁊ patres qui dederant peni¬

Expanded text:
ceptum est. T. Quinctius , semel acie uictor, binis castris ceptum est. T. Quinctius , semel acie uictor, binis castris hostium, nouem oppidis ui captis, Praeneste in deditionem accepto Romam reuertit triumphansque signum Praeneste deuectum Iouis Imperatoris in Capitolium tulit. dedicatum est inter cellam Iouis ac Mineruae tabulaque sub eo fixa, monumentum rerum gestarum, his ferme incisa litteris fuit: 'Iuppiter atque diui omnes hoc dederunt ut T. Quinctius dictator oppida nouem caperet'. die uicesimo quam creatus erat dictatura se abdicauit. comitia inde habita tribunorum militum consulari potestate, quibus aequatus patriciorum plebeiorumque numerus. ex patribus creati P. et C. Manlii cum L. Iulio ; plebes C. Sextilium M. Albinium L. Antistium dedit. Manliis, quod genere plebeios, gratia Iulium anteibant, Uolsci prouincia sine sorte, sine comparatione, extra ordinem data; cuius et ipsos postmodo et patres qui dederant paeni
Abbreviated transcription (Latin):
mul uobis uolatis. nobisq ꝑ ur̃m num̃ decep¬
tis. Nonequitem non peditem sustinuere p̃nesti¬
ni. Primo impetu ã clamore dissipati ordines st̃.
Dem̃ postqmͣ nullo loco constabat acies: t̾ga uer¬
tunt. const̾natiq i precer castra etiam sua pauo-¬
re prelati. non prius se abeffuso cursu sistunt.
quam inconspectu p̃neste fuit. Ibi ex fuga dissi¬
pati locum quem tumultuario oꝑe cõmunirẽt
capiunt. ne si ntra menia se recepissent: extĩplo
ureretur ager. deppłatisq omnib obsidio urbi
inferret᷑. s postqmͣ direptis ad alliam castris uic¬
tor romanus aderat. idquoq munim̃tum relic¬
tum ⁊ uix summa menia tutati. oppido se pre¬
neste includunt. Octo pretea oppida erãt sub ditiõe
p̃nestinoꝵ. Adea cutumlatum bellum deincepꝰq
haud magno certamine captis: uelitras ex̾citus
ductus. Hee qͦ expugnate. Tum ad caput belli
preneste uentum. Id ñ ui. s ꝑ deditionem re¬

Expanded text:
mul uobis uiolatis nobisque per uestrum numen decepmul uobis uiolatis nobisque per uestrum numen deceptis.' non equitem, non peditem sustinuere Praenestini. primo impetu ac clamore dissipati ordines sunt dein, postquam nullo loco constabat acies, terga uertunt consternatique et praeter castra etiam sua pauore praelati non prius se ab effuso cursu sistunt quam in conspectu Praeneste fuit. ibi ex fuga dissipati locum quem tumultuario opere communirent capiunt, ne, si intra moenia se recepissent, extemplo ureretur ager depopulatisque omnibus obsidio urbi inferretur. sed postquam direptis ad Alliam castris uictor Romanus aderat, id quoque munimentum relictum; et uix moenia tuta rati oppido se Praeneste includunt. octo praeterea oppida erant sub dicione Praenestinorum. ad ea circumlatum bellum deincepsque haud magno certamine captis Uelitras exercitus ductus; eae quoque expugnatae. tum ad caput belli Praeneste uentum. id non ui sed per deditionem re
Abbreviated transcription (Latin):
lum lacum deuictum. cͣ. annoꝵ pace obnoxia
tenũnt. locum insignem memoria cladis
irritaturũ se potiuis ad delendam memoriã¬
cladis dedecoris. qm ut timorem faciat. ne qͣ
t̾ra sit ne fasta uictoriȩ suȩ quin ip̃igalli si
offerantur illo loco se ita pugnaturos ut ro¬
mȩ pugnau̾int in repetenda patria. ut po¬
stero die ad gabios. tum cum effecerint. neqͥs
hostis qui menia romana intrass nuntiũ
scdẽ auerseq fortunȩ domũ ꝑferret. his utrĩ¬
q animis ad alliam uentum ẽ. Dictator ro-¬
manꝰ postqͣm in conspecti erant instructi in¬
tentiq uides ne tu inquit. a. semꝑni loci for¬
tuna illos fretos ad alliam constitisse. ñilł dii¬
imortales certioris quicq̃m fidutie maious¬
ue qd̾ sit auxilii decłint. At tu fretus armis aĩsq
concitatis equis inuade mediam aciem. ego cũ
legionib inturbatos trepidantesq inferã signa.
Adeste dii testes fedis. ⁊ expetite penas debitas si¬

Expanded text:
lum lacum deuictum centum annorum pace obnoxia lum lacum deuictum centum annorum pace obnoxia tenuerint: locum insignem memoria cladis inritaturum se potius ad delendam memoriam dedecoris quam ut timorem faciat, ne qua terra sit nefasta uictoriae suae; quin ipsi sibi Galli si offerantur illo loco, se ita pugnaturos ut Romae pugnauerint in repetenda patria ut postero die ad Gabios, tunc cum effecerint ne quis hostis qui moenia Romana intrasset nuntium secundae aduersaeque fortunae domum perferret. his utrimque animis ad Alliam uentum est. dictator Romanus, postquam in conspectu hostes erant instructi intentique, 'uidesne tu' inquit, ' A. Semproni , loci fortuna illos fretos ad Alliam constitisse? nec immortales certioris quicquam fiduciae maiorisue quod sit auxilii dederint. at tu, fretus armis animisque, concitatis equis inuade mediam aciem; ego cum legionibus in turbatos trepidantesque inferam signa. adeste, di testes foederis, et expetite poenas debitas si
Abbreviated transcription (Latin):
tatorem.t. quintium cincuinatum creauere.
Is magistrum equitum. aulum semꝑniũ
attratinum dixit. Quod uͥ auditum ẽ. tantꝰ
eius magistratus terror erat. simulhostes a
menib recessere. ⁊ iuniores romrani ad edictũ
sine retractatione conueñe. Dum conscribit᷑
romȩ exercitus castra int̾im hostium haud
ꝓcul allia flumine posita. inde agrum late
populantes. fatalem se urbi romane locum
cepisse inter se iactabant similem pauorem
m̃ ac fugam fore acbello gallicofũit. Et enĩ
sidiem contactum religione insignemq no-¬
mine ei loci timeant romani. qͣntomagis alli-¬
enis die alliam ipsam monu̾m̃tum tante cla-¬
dis reformidaturos: Sp̃es ꝓfecto his sibi tru¬
ces gallorum son umq uocis mocuł atq
aurib fore. Has in aniumrer manes ipsas
uoluentes cogitationes fortume loci delegaue¬
rant spes suas. Romani contͣ ubicumq eẽt
latinus hostis. satis scire eum eẽ. quẽ ad regil¬

Expanded text:
tatorem T. Quinctium Cincinnatum creauere. tatorem T. Quinctium Cincinnatum creauere. is magistrum equitum A. Sempronium Atratinum dixit. quod ubi auditum est— tantus eius magistratus terror erat—simul hostes a moenibus recessere et iuniores Romani ad edictum sine retractatione conuenere. dum conscribitur Romae exercitus, castra interim hostium haud procul Allia flumine posita; inde agrum late populantes, fatalem se urbi Romanae locum cepisse inter se iactabant; similem pauorem inde ac fugam fore ac bello Gallico fuerit; etenim si diem contactum religione insignemque nomine eius loci timeant Romani, quanto magis Alliensi die Alliam ipsam, monumentum tantae cladis, reformidaturos? species profecto iis ibi truces Gallorum sonumque uocis in oculis atque auribus fore. has inanium rerum inanes ipsas uoluentes cogitationes fortunae loci delegauerant spes suas. Romani contra, ubicumque esset Latinus hostis, satis scire eum esse quem ad Regil
Abbreviated transcription (Latin):
uas legiones scribendas patres censuerant. Q
utraq simul auxilio tribunitio ⁊ consensu
plebis impediri cepta. Nam neq duci addic-¬
tos tribuni sinebant. neq iumores noĩa da-¬
bant. cum patrib minor p̃sens cura credite
pecunȩ uiris exequendi qmͣ delectus ẽẽt. Qppe
iam a preneste ꝓfectos hostes inagro sabino
consedisse nuntiabatur. Int̾im tr̃. pt. fama ea
ipsa irritauerat. magis ad susceptũ certamen
quam deterruerat. Neq alud ad seditionem
extinguendam inurbe qm ꝓpe illatum meni-¬
b ip̃is bellum ualuit. Nam cumeẽt p̃nestimᷤ
nuntiatum nullũ ex̃citum conscͥptum romȩ.
nullum ducem certum ẽẽ. patres ac plebem
in semet ipsos ũsos. occasionem ratiduces eoꝵ
raptim duces agmine facto ꝑuastatis ꝓtinꝰ
agris ad portam collinam signa intułe. In-¬
gens inurbe trepidatio fuit. Conclamatũ ad
arma. concursumq inmuros atq portas ẽ.
tandem ob sedimonemad bellum uli dic¬

Expanded text:
uas legiones scribendas patres censuerant; quae uas legiones scribendas patres censuerant; quae utraque simul auxilio tribunicio et consensu plebis impediri coepta; nam neque duci addictos tribuni sinebant neque iuniores nomina dabant. cum patribus minor <in> praesens cura creditae pecuniae iuris exsequendi quam dilectus esset —quippe iam a Praeneste profectos hostes in agro Gabino consedisse nuntiabatur—interim tribunos plebis fama ea ipsa inritauerat magis ad susceptum certamen quam deterruerat neque aliud ad seditionem exstinguendam in urbe quam prope inlatum moenibus ipsis bellum ualuit. nam cum esset Praenestinis nuntiatum nullum exercitum conscriptum Romae, nullum ducem certum esse, patres ac plebem in semet ipsos uersos, occasionem rati duces eorum raptim agmine facto, peruastatis protinus agris ad portam Collinam signa intulere. ingens in urbe trepidatio fuit. conclamatum 'ad arma', concursumque in muros adque portas est; tandemque ab seditione ad bellum uersi dic
Abbreviated transcription (Latin):
era tam plebem obiectari aliis atq aliis ho¬
stib passim iam sine ullo discrimine bella
queri ab antio satricum ab satrico uelitras¬
ĩtuseulanum legone cintas. Latiuꝰ hce¬
nicis prenestinis iamintentari arma ciuium
magisqmͣ hostium odio. ut in armis terant
plebem. nec respirare inurbe. aut ꝑ otiũ lib̃ta¬
tis meminisse sinant. aut consistere incontioẽ
ubi aliqñ audiant uocem tribunitiam de leuan-¬
do feñore ⁊ finem aliarum iniuriarum agentẽ.
Quod sisit aninꝰ plebimemor patrum lib̃tatis.
s nec addici quemqmciuem romanum ob cre-¬
ditam pecuniam passuros. neq delectum ha-¬
beri. donec inspecto ere alieno. mnitaq ratione
minuendieius sciat unꝰquisq quid sui quid ali¬
em sit. si suꝑsit sibi liberum corpus. an id qͦ
neruo debeatur. Merces seditionis pposita: con-¬
festim seditionem excitaiit. Nam ⁊ addice-¬
bantur multi ⁊ adp̃nestini famam bellino-¬

Expanded text:
eratam plebem obiectari aliis atque aliis hoeratam plebem obiectari aliis atque aliis hostibus; passim iam sine ullo discrimine bella quaeri: ab Antio Satricum, ab Satrico UelitrasTusculum legiones ductas; Latinis Hernicis Praenestinis iam intentari arma ciuium magis quam hostium odio, ut in armis terant plebem nec respirare in urbe aut per otium libertatis meminisse sinant aut consistere in contione, ubi aliquando audiant uocem tribuniciam de leuando fenore et finem aliarum iniuriarum agentem. quod si sit animus plebi memor patrum libertatis, se nec addici quemquam ciuem Romanum ob creditam pecuniam passuros neque dilectum haberi, donec inspecto aere alieno initaque ratione minuendi eius sciat unus quisque quid sui, quid alieni sit, supersit sibi liberum corpus an id quoque neruo debeatur. merces seditionis proposita confestim seditionem excitauit. nam et addicebantur multi, et ad Praenestini famam belli no
Abbreviated transcription (Latin):
rib in insequentem annum .l.ip. ualeriis. lu-
nelio maluginense. Censorib qͦ eguit annus.
maxime ꝓpter incertam famam eris alieniad¬
grauantib summam etiam inuidiȩ eiꝰ tri-¬
bunisplebis cum abhis eleuaretur quib fide
magis qm fortuna debentium laborare creden-¬
tium uideri expediebat. Creati censores .c. sul¬
pitius camerinus. sp̃. postumius regilensis.
Ceptaq iam res morte postumii. quia collegã
suffici censori religio erat int̾pellata ẽ. Igitur
cum sulpitius abdicass se magistratu. censo¬
res alii uitio creati non gesserunt magistratỹ.
Tercios creari uelut diis non accipientib in eũ
annum censuram religiosum fuit. Eam uͦ
ludificationem plebis tribuniferendam ne-¬
gabant. fugere senatum testes. tabulas pu-¬
blicas census cuiꝰq. qui a noluat conspici sum¬
mam eris alieni. que indicatura sit demer-¬
sam partem a parte ciuitatis. Cum int̾im ob-¬

Expanded text:
ribus in insequentem annum L. et P. Ualeriis —Luciribus in insequentem annum L. et P. Ualeriis —Lucinelio Maluginense . censoribus quoque eguit annus, maxime propter incertam famam aeris alieni, adgrauantibus summam etiam inuidiae eius tribunis plebis, cum ab iis eleuaretur quibus fide magis quam fortuna debentium laborare creditum uideri expediebat. creati censores C. Sulpicius Camerinus Sp. Postumius Regillensis , coeptaque iam res morte Postumi, quia collegam suffici censori religio erat, interpellata est. igitur cum Sulpicius abdicasset se magistratu, censores alii uitio creati non gesserunt magistratum; tertios creari uelut dis non accipientibus in eum annum censuram religiosum fuit. eam uero ludificationem plebis tribuni ferendam negabant: fugere senatum testes tabulas publicas census cuiusque, quia nolint conspici summam aeris alieni, quae indicatura sit demersam partem a parte ciuitatis, cum interim oba
Abbreviated transcription (Latin):
magis quam aurib crediderunt. ⁊ubi nichil
hostile erat. ne ipsi quidem fecerunt. Pacem qͣm
nosp̃stitimꝰ eam auobis petimꝰ. Bellum eg̃o sic-¬
ubi ẽ. auertatis precamur. In nos quid arma
polleant ur̃a. si patiendo exꝑiundũ ẽ. inermes
exꝑiem᷑. Hec mens nr̃a ẽ. dii imortales faciãt.¬
tam felix qmpia. Quod ad crimina attinet qͥb
moti bellum indixistis ⁊ si reiucta reb ũbis con¬
futare mchil atanet cam̃ cuam siuera int
uel fateri nobis ea cum tam euidenter penitue¬
rit tutum censemus. Peccet᷑ in uosdum digni
sitis. quib itatiat satis. Tantum fere uerboꝵ
ab tusculanis factum. pacem in p̃sentia. nec
ita multo post: ciuitatem etiamimpetraue-¬
runt. Ab tusculo legiones reducte. camillus
consilio⁊ uirtute in uolscobello felicitate in
tusculana expeditione utrobiq singłari ad¬
u̾sus collegam patientia ⁊ moderatione insig¬
nis. magistratu abiit creatis tribunis milita¬

Expanded text:
magis quam auribus crediderunt et ubi nihil magis quam auribus crediderunt et ubi nihil hostile erat ne ipsi quidem fecerunt. pacem, quam nos praestitimus, eam a uobis petimus; bellum eo, sicubi est, auertatis precamur; in nos quid arma polleant uestra, si patiendo experiundum est, inermes experiemur. haec mens nostra est—di immortales faciant—tam felix quam pia. quod ad crimina attinet quibus moti bellum indixistis, etsi reuicta rebus uerbis confutare nihil attinet, tamen, etiamsi uera sint, uel fateri nobis ea, cum tam euidenter paenituerit, tutum censemus. peccetur in uos, dum digni sitis quibus ita satisfiat'. tantum fere uerborum ab Tusculanis factum. pacem in praesentia nec ita multo post ciuitatem etiam impetrauerunt. ab Tusculo legiones reductae. Camillus, consilio et uirtute in Uolsco bello, felicitate in Tusculana expeditione, utrobique singulari aduersus collegam patientia et moderatione insignis, magistratu abiit creatis tribunis milita
Abbreviated transcription (Latin):
eorum uocariuissit. Soli adhuc inquit tuscu¬
lani uera arma uerasq uires quib abira ro¬
manorum ur̃a tut aremini inuenistis. Ite ro¬
mam adsenatum. estimabunt patres. utrũ
plus anpenȩ. annunc ueniȩ meritisitis. Nõ
precipiam grãm publici beneficii dep̃candi
potestatem ame habu̾itis precib euentũ ur̃is
senatus quẽ uidebit᷑ dabit. Postqm romãtus¬
culani uenerũt. senatusq paulo añ fidelium
sotioꝵ mestus inuestibulo curia ẽ conspectus.
moti extimplo patres uocarieos iamtum hos¬
pitalit̾ magisquam hostiliter iussere. Dictator
tusculanus ita uerba fecit. Quib bellum indix-¬
istis intulistisq .p.c. sicut nunc uidetis nos stan¬
tes inuestibulo curiȩ ur̃e. ita armati paratiq:
obiuam imꝑatorib legionibq ur̃is ꝓcessimꝰ.
hic nr̃. hic plebis nr̃e habitus fuit. eritq semꝑ.
Gr̃as agimus & ducib ur̃is ⁊ ex̃citib. quod ocłis

Expanded text:
eorum uocari iussit. 'soli adhuc' inquit, 'Tuscueorum uocari iussit. 'soli adhuc' inquit, 'Tusculani, uera arma uerasque uires quibus ab ira Romanorum uestra tutaremini inuenistis. ite Romam ad senatum; aestimabunt patres utrum plus ante poenae an nunc ueniae meriti sitis. non praecipiam gratiam publici beneficii; deprecandi potestatem a me habueritis; precibus euentum uestris senatus quem uidebitur dabit.' postquam Romam Tusculani uenerunt senatusque paulo ante fidelium sociorum maestus in uestibulo curiae est conspectus, moti extemplo patres uocari eos iam tum hospitaliter magis quam hostiliter iussere. dictator Tusculanus ita uerba fecit: 'quibus bellum indixistis intulistisque, patres conscripti, sicut nunc uidetis nos stantes in uestibulo curiae uestrae, ita armati paratique obuiam imperatoribus legionibusque uestris processimus. hic noster, hic plebis nostrae habitus fuit eritque sempergratias agimus et ducibus uestris et exercitibus, quod oculis
Abbreviated transcription (Latin):
cultus agroꝵ int̾missꝰ. patentib portis urb̃.
togati obuiam frequentes imꝑatoribꝰ ꝓces¬
sere. Commeatus exercitui comit in castra exur¬
be ⁊ exagris deuehitur. samillus castris añpor¬
tas positis eadem neforma pacis que in agris
ostentaretur etiam intͣmenia eẽt. scire cupiẽs
ingressus urbem ubi parentes ianuas ⁊ tab̾nis
aꝑtisꝓposita omnia in medio uidit. intentoᷤ¬
q opifices suo quemq oꝑi ⁊ ludos litterarũ
streꝑe discentium uocib. ac repletas semitas
int̾ uulgus aliud pueroꝵ ⁊ mulierum huc
atqilluc euntium qua quemq suoꝵ usuum
cause ferrent. nichil usquam non pauidis mͦ. s
ne mirantib quidem simile circum spiciebat
omnia. inquirens oculis ubi nam bellum fuis-¬
s. adeo nec amote reiusqm nec oblate ad tẽpꝰ
uestigium ullum erat. s ita omĩa constanti
tranquilla pace ut eo uix famabelli ꝑlata ui¬
deriposs. Uictus gͥ patientia hostium: senatũ

Expanded text:
cultus agrorum intermissus; patentibus portis urbis cultus agrorum intermissus; patentibus portis urbis togati obuiam frequentes imperatoribus processere; commeatus exercitui comiter in castra ex urbe et ex agris deuehitur. Camillus castris ante portas positis, eademne forma pacis quae in agris ostentaretur etiam intra moenia esset scire cupiens, ingressus urbem ubi patentes ianuas et tabernis apertis proposita omnia in medio uidit intentosque opifices suo quemque operi et ludos litterarum strepere discentium uocibus ac repletas semitas inter uolgus aliud puerorum et mulierum huc illuc euntium qua quemque suorum usuum causae ferrent, nihil usquam non pauidis modo sed ne mirantibus quidem simile, circumspiciebat omnia, inquirens oculis ubinam bellum fuisset; adeo nec amotae rei usquam nec oblatae ad tempus uestigium ullum erat sed ita omnia constanti tranquilla pace ut eo uix fama belli perlata uideri posset. uictus igitur patientia hostium senatum
Abbreviated transcription (Latin):
cum̃to unus dies fuerat. ne sua consilia melio-¬
rib preferret. Nec tñ aut ip̃i aut in ex̃citu.
cuiqm satisplacato animo camillus laturꝰ
culpam eius uidebatur. qua data itã p̃cipi¬
tem casum res .p. ẽet. Eit tum mex̃citu tũ ro¬
me constans omnium famaerat dũuaria
fortuna in uolscis gestares eẽt. adu̾se pugnȩ
fugeq in .l. furio culpam: scdẽ decus omne
penes. m. furium ẽẽ. Introductis in senatũ
captiuiscum bello ꝑsequendos tusculanos
patres censuissent. camilloq id bellum man-¬
dassent: adiutorem sͥ ad eam remunum pe-¬
tit. ꝑmissoq ut ex collegis optaret quẽ uel¬
let: contra spem omnium .l. furium opta¬
uit. Qua mod̾atione animicum college le-¬
uauit infamiam. tum sͥ głam ingentem pe-¬
ꝑit. Nec fuit cum tusculanis bellum. Pace
constanti ium romanam arcuerant. qmͣ
armis ñ poterant. Intrantib fines romanis
ñ demigratum ex ꝓpinquis itiñis locis. non

Expanded text:
cumento unus dies fuerat, ne sua consilia meliocumento unus dies fuerat, ne sua consilia melioribus praeferret; nec tamen aut ipsi aut in exercitu cuiquam satis placato animo Camillus laturus culpam eius uidebatur, qua data in tam praecipitem casum res publica esset; et cum in exercitu tum Romae constans omnium fama erat, cum uaria fortuna in Uolscis gesta res esset, aduersae pugnae fugaeque in L. Furio culpam, secundae decus omne penes M. Furium esse. introductis in senatum captiuis cum bello persequendos Tusculanos patres censuissent Camilloque id bellum mandassent, adiutorem sibi ad eam rem unum petit, permissoque ut ex collegis optaret quem uellet contra spem omnium L. Furium optauit; qua moderatione animi cum collegae leuauit infamiam tum sibi gloriam ingentem peperit. nec fuit cum Tusculanis bellum: pace constanti uim Romanam arcuerunt quam armis non poterant. intrantibus fines Romanis non demigratum ex propinquis itineri locis, non