comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
positionẽ quȩ pure ł̃ indicm certũ relic¬
tasuerint. ¶ Sinaut aliquid sub cõditi¬
one relinquatin. ł casuali ł potestatiua
emixta. quarum euentus exfortuna uł
exonorate ꝑsone uoluntate ł in utroꝙ
pent̾ut : ł sub incertat ie: expectare oꝑti cõ
ditionis euentũ. sub qua suerit d̾elictũ. ł
diẽ ũ tc̃cetat. ł cum conditio inplȩatur
pores incertus extitit. quod si ĩmẽd io is
naluit manẽ disponiinus simili mõ ap̃
cos a quib relictumẽ: nisi ⁊ hic ł substi¬
tutin relictum accipiat i conuictus. siue
hr̃s siũ legatarius hoc sibi ad quirat. cum
cer iuris sit. ininstitutionib ⁊ legatis
⁊ fidi ꝯmissis ⁊ mortis cã donationib pꝰse
substitui. or ut manifestetur ꝓqua
ꝑte manere opt hoc quod suerit defet¬
tum. ap̃cos aquil sit d̾elictũ sãctimus.
si quidẽ ad bĩdes lucrum pueniat ꝓ par¬
te br̃aitaria fieri eiꝰdistributiõc. cum xipͥi

Expanded text:
spositionem, quae pure vel in diem certum relicta fuerint. Sin autem aliquid sub condicione relinquatur vel casuali vel potestativa vel mixta, quarum eventus ex fortuna vel ex honoratae personae voluntate vel ex utroque pendeat, vel sub incerta die, expectare odicionis eventum, sub qua fuerit derelictum, vel diem, ut tunc cedat, cum vel condicio impleatur vel dies incertus extiterit. quod si in medio is,aevaluit, manere disponimus simili modo apud eos, a quibus relictum est, nisi et hic vel substitutus relictum accipiat vel coniunctus sive heres sive legatarius hoc sibi adquirat, cum certi iuris sit et in institutionibus et legatis et fideicommissis et mortis causa donationibus posse substitui. Sed ut manifestetur, pro qua parte manere oportet hoc, quod fuerit defectum, apud eos, ex quibus sit derelictum, sancimus, si quidem ad heredes lucrum perveniat, pro parte hereditaria fieri eius distributionem, cum et ab ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ disumaiuo. in his ita si quidẽ cõ¬
uinctim. ⁊ ł instituti ẽ substituti.
ħ quod suerit quo quo mõ uacua¬
sistat. aliis cotãdib cum sno gͣna¬
defuncti sunt a quiratur. ⁊ hoc nolentib ip̃o
iuit adcrescat si suas portiones iam agno¬
uerint. Cum sit absuidum eiꝰd hr̃ditãti
ꝑtem quidẽ agnostere partẽ quid̾ respui¬

Expanded text:
si quidem cohiunctim et vel instituti vel substituti, hoc, quod fuerit quoquo modo vacuasistat, aliis coheredibus cum suo gravadefuncti sunt, adquiratur. Et hoc et nolentibus ipso iure adcrescat, si suas portiones iam agnoverint, cum sit absurdum eiusdem hereditatis partem quidem agnoscere, partem vero respu
Abbreviated transcription (Latin):
mis. risiq ꝰ moi macuiam imꝑiale
bñsitium ⁊ reatiat. sin aũt ei sili
erum. seu fie⁊ inpetrauerint radrã¬
gentiam in famie ab ouuona por¬
mittimus : cetaꝵ penamim antiquati¬
one si facuitatum oĩum que suerĩt
e intestata obierit seraꝵ ad itr̃atti sĩ¬

Expanded text:
modi maculam imperiale beneficium ei remittat. Sin autem ei filii erunt seu filiae et impetraverit indulgentiam, infamiae abolitionem permittimus et ceterarum poenarum antiquationem, si facultatum omnium, quae fuerint vel intestata obierit, semper ad superstite
Abbreviated transcription (Latin):
is qui aliquid extestam̃to kabuit: pos
testam̃tum ab hac luct subtrahxbatur
ł ip̃m relictum expirabat. forit quadã
conditione sub qua rtuctum erat d̾ sici¬
ente: quod uet̾es appellabant in cãcͤat᷑¬
uti. ł mortuo iam testatoit ħ quod r̾e¬
ucum nuuncupalutur. ¶Inprimo itaz
orcline ubi ꝓnõ scriptis efficiabantur
ea que psonis iam añquam testamẽ¬
tum mortuit testatõ donass statutũ
fuerat. ut ea omnia maneant ap̃cos ꝙ:
stititus ł suppositus ł conimc̃tus fu¬
erat aggregatns tt̃ enĩndesicielunt.
s ad illos ꝑuenielunt. nullo grauami
ne nasi praro. in hoc ꝓ nõ scripto supue¬
niente: quod⁊ nr̃a maiestas quas anti¬
q beniuolentit consentaneum.⁊ nat̾¬
ali ratiõe sub nixum. intactũ at illi¬
ricontingelunt uetus ius corrigentes
sãctimus eaque itaeuemĩnt. simiuꝗ¬

Expanded text:
is, qui aliquid ex testamento habuit, post testamentum ab hac luce subtrahebatur, vel ipsum relictum expirabat, forte quadam condicione, sub qua relictum erat, deficiente, quod veteres appellabant in causa caduci: vel mortuo iam testatore hoc quod relucum nuncupabatur. In primo itaque ordine, ubi pro non scriptis efficiebantur ea, quae personis iam ante testamentum mortuis testator donasset, statutum fuerat, ut ea omnia maneant apud eos, stitutus suppositus vel coniunctus fuerat adgregatus: tunc enim non deficiebant, sed ad  scripto superveniente. Quod et nostra maiestas quasi antiquae benevolentiae consentaneum et naturali ratione subnixum intactum atque illiri contingebat, vetus ius corrigentes sancimus ea, quae ita evenerint, simi
Abbreviated transcription (Latin):
c̾atur s ap̃ ip̃m quilz̃ solita res maneat muil¬
iun concunli diminuta ⁊ iõ si homis tuerit
inꝑsonameiꝰ ap̃ quẽ reman⁊ legatum asctip¬
tum. hoc omnimõ ad impleat. ut uolunta¬
titestatoris partaturss in aũt ad desitientis
ꝑsonã: honus fuerit collatum. ħ nõ sentiat
isquiñ alienum s suum legatum imimutũ
hr̃ s ut uarietatis non in occulto sit ratio.
cum iõ uitetur testator disuictim bocre¬
uquisse: nt quisquis suum honins nõ alie¬
numagnoscat. nam si contrarium. milla
erat difficuitas comuctim eat isponere:
que aũt antiquis legib dicta sunt. dekiꝰ q̃
utindignis anferuntur.⁊ nos simili moco

Expanded text:
res maneat nullius concursu deminuta. Et ideo si onus fuerit in personam eius, apud quem remanet legatum, adscriptum, hoc omnimodo adimpleat, ut voluntati testatoris pareatur. Sin autem ad deficientis personam onus fuerit collatum, hoc non sentiat is, qui non alienum, sed suum legatum imminutum habet. Et varietatis non in occulto sit ratio, cum ideo videtur testator disiunctim haec reliquisse, ut unusquisque suum onus, non alienum agnoscat. nam scultas coniunctim ea disponere. Quae autem antiquis legibus dicta sunt de his quae ut indignis auferuntur, et nos simili modo
Abbreviated transcription (Latin):
siẜ uandigrã in possessionẽ inductus es.
pignons obligatio: aut uenditio abhr̃¬
p̃torio ueuit pignus habrusti: manife¬
stum est.
Sic innartumetoram patri pupilloꝵ
tuoꝵ hĩtẽ extitisse ꝓponas. quamuis per
sidio missum hĩtlitatt̃ his cum moreret᷑
restituere petita sit: nullam tñ ad uerais
s̾bitoris hr̃ditarios yr̃ pupillitui actõe
pianc ut sat̃ siũicomissoꝵ nõe artinicto¬
radr. si mõ testato  sieriñꝑ hiduerit a¬
p̃suum̃ iudicem conueni.

Expanded text:
si gratia in possessionem inductus es, pignoris obligatio aut venditio ab herepraetorio velut pignus habuisti, manifestum est. Artemidoram patri pupillorum tuorum heredem extitisse proponas, quamvis, ut fideicommissam hereditatem his cum moreretur restitueret, petita sit, nullam tamen adversus debitores hereditarios habent pupilli tui actionem. Plane ut satis fideicommissorum Artemidora det, si modo testator id fieri non prohibuerit, apud suum iu
Abbreviated transcription (Latin):
legata quãuis in oꝑib publens ꝯ ficiẽois
statiusq ponent it data sunti ad cõmn¬
butiõe dodrantis ꝓratasue cuiꝰcũ ⁊ quã¬
titatis reuocatur: nec siquid ultro solid̾
hĩs p̃stĩit aut ꝑfecerit: legittime con¬
ƿutationi preinditãtur.¬
.I

Expanded text:
s statuisque ponendis data sint, ad contributionem dodrantis pro rata suae cuiusque quantitatis revocantur. Nec si quid ultro solidum heres praestiterit aut perfecerit, legitimae computationi praeiudicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ciyiunt. ⁊ ħ inh̃dils tm̃ statuenta sũt.
obiaũt legatarii ł sit iꝯminsarii duo for
ce ł płes sunt. quib aliquit reuctum sit.
si quid̃ ꝯ unctĩ hoc reunquatur. ⁊ os ueĩ¬
ant adlegatum. ꝓsua portiõe quisq¬

Expanded text:
 statuenda sunt. Vbi autem legatarii vel fideicommissarii duo forte vel plures sunt, quibus aliquid relictum sit, si quidem coniunctim hoc relinquatur et omnes veniant ad legatum, pro sua portione quisq
Abbreviated transcription (Latin):
ad eosꝑuenit omn aũt ex his quidrtuctĩ
scripti sunt. aliquiꝰ euanescat noc nõ
ad solos disumctos. s ad oĩ tam cõiunc¬
tos quã disiunctos simiłr cum suo ho¬
nie ꝓportiot̃ hr̃ditatis pueniat. ħita tã
narie: quia coniuntti quit̃ pꝑ unita¬
tẽ ẜmonis quasi iminum corpus reca¬
ctisunt. ⁊ ꝑtẽ coniunctoꝵ sib̾ hĩdum
quasi suam p̃occurant. disiunctiuõ abi¬
p̃o testatoris ẜ mone aꝑtissĩme sunt oi¬
screti ⁊ suũ quidẽ ẜr̃. auenũ aũt soli nõ

Expanded text:
ad eos pervenit. Sin autem ex his, qui disiunctim scripti sunt, aliquis evanescat, hoc non ad solos disiunctos, sed ad omnes tam coniunctos quam disiunctos similiter cum suo onere pro portione hereditatis perveniat. Haec ita tam varie, quia coniuncti quidem propter unitatem sermonis quasi in unum corpus redacti sunt et partem coniunctorum sibi heredum quasi suam praeoccupant, disiuncti vero ab ipso testatoris sermone apertissime sunt discreti et suum quidem habe
Abbreviated transcription (Latin):
iucrantes ꝓmõ uicri agnosceressmñ aũt
infaciento aliquid ipossitũ ẽ. siquidẽ
hoc ⁊ ꝑalium inpłi possit simili moco
⁊aluicrante agnosci. putasi honorata
legatario. łaui forit quẽ testatia uoui¬
ĩt. ł iẽ ad br̃cẽ testatoris emere. ł loca¬
tionẽ ł sidiꝰsionẽ subiret ⁊ siquid hu¬
tum ẽ abalio ad impuĩ ꝓͥossit. tẽ ⁊ silu¬
crum adaliquẽ ꝑuenerit nõ tm̃ ⁊gra¬
uam sequi.quia hoc n ip̃a natura cõ¬
codit.n testator noluit. quid enĩ si iꝰ¬

Expanded text:
cere. Sin autem in faciendo aliquid impositum est, si quidem hoc et per alium impleri possit, simili modo et a lucrante agnosci, puta si honorata legatario vel alii forte, quem testator voluerit, vel rem ab herede testatoris emere vel locationem vel fideiussionem subire, et si quid hutum est ab alio adimpleri non possit, tunc, etsi lucrum ad aliquem pervenerit, non tamen et gravamen sequi, quia hoc neque ipsa natura concedit neque testator voluerit. quid eni
Abbreviated transcription (Latin):
manimoniis iuncxeriti necesse ẽ: ut
eadẽ satiscatio ꝓ iegum ordine᷑ pb̾atur.
¶Sm̃ aũt is qui sit̾ iꝯmissana restitutioe
grauatus ẽ. uno filio suꝑstite. ł nepote
exfiuo. seu ex fiua nata. ł ꝓnepote. ꝑ pꝰ¬
cumo relci. decesẜit. nõ uidetur exti¬
tisse contlitio ⁊ iõ deficit fid̾iꝯ missipe¬
titio. Illud ⁊ꝰ inmonemus eaque def¬
alcidie portiõe nõ ꝑ raditus. s ꝑ ip̃as
res hr̃ditarias retinerda ⁊ d̾ satisdatioe
fid̾i ꝯmissoꝵ sic̃ supͣdictum ẽ concetẽ¬

Expanded text:
matrimoniis iunxerint, necesse est, ut eadem satisdatio pro legum ordine praebeatur. Sin autem is, qui fideicommissaria restitutione gravatus est, uno filio superstite vel nepote ex filio seu ex filia nato, vel pronepote vel postumo relicto decesserit, non videtur extitisse condicio et ideo deficit fideicommissi petitio. Illud etiam admonemus ea, quae de Falcidiae portione non per reditus, sed per ipsas res hereditarias retinenda et de satisdatione fideicommissorum sic
Abbreviated transcription (Latin):
misso grauari posfunt: nis ⁊ in hunc
casum. ł substitutus ł coniunctin eos
ordinẽ defertur eas ⁊̃ granam̃ quod abi¬
nitio fuerit complexum omnimõ sen
tum. nerm ferendumẽ is qui lucrũ
quit̾ amplectitur honi aũt ei adñe¬
xuiꝯtẽpnit ¶Innouissimo aũt ar
morte desucti cedere. hr̃ditatẽ ⁊ enĩ
nisi fuent ad ita: transmitti. nec ue¬
tes concecebant: nec nos patimur excep
⁊ kis nicbilomimns que suꝑbis qui deli¬
bantes abbac luce migrant a nobis cõ¬

Expanded text:
in hunc casum vel substitutus vel coniunctus eos ordinem defertur, eas etiam gravamen quod ab initio fuerat complexum omnimodo sentum. neque enim ferendus est is, qui lucrum quidem amplectitur, onus autem ei adnexum contemnit. In novissimo autem artmorte defuncti cedere: hereditatem etenim, nisi fuerit adita, transmitti nec veteres concedebant nec nos patimur, excepr: his nihilo minus, quae super his, qui deliberantes ab hac luce migrant, a nobis co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissariam ub̾tatẽ ei teliquisse. ⁊ li
consetuta ẽ. au restituentã fid̾ iꝯ misa¬
riam uitat̃ nõ ĩ merito obnoxia cõ¬
stituͬa deb ingueri. Ñam sid̾i ꝯmis¬
imicei relictum usq ad eũ mot ũp̃t
petere. quẽ tetucto p̃tis ẜu̾oꝵ quos
fuerat rogata manumntere. rucop¬

Expanded text:
issariam libertatem ei reliquisse, aliquid consecuta est, ad restituendam fideicommissariam libertatem non immerito obnoxia constituta debet urgueri. Nam fideicommissum ei relictum usque ad eum modum potest petere, quod deducto pretio servorum, quos fuerat rogata manumittere, r
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. Legatum siũ fit̾ ĩꝯmissum apatruo
tus reuitum tibi sub conditiõe si filio eiꝰ
nupsisses cum mortuo fiuo piiusquam
matrimõniũ cum eocontraleres cõditõ
defecent. nulla iaticẽ deberi tibi ex istimaᷤ
orꝑr. s iuxor tua tp̃i miptiarimumn pa¬
tria potestate suisse monstretur. sid̾iꝯmi¬
si commod̾ errelicti cum nupẜit. nullo
auodiẽ eiꝰcetere ꝓhibñte. patri eẽ quei¬
tum nõ ambigitin: Q si apatre añ nup¬
cias emancipata suerit. ac posteã decęẜit.
sid̾iomissi sib̾ competentẽ. ad yr̃des suos
transnuttit
orꝑ. Cum quidam testam̃to ꝯ dito
lib̃tatẽ ẜno suo dereliquit. sub ꝯuitione
si suo hĩtli certum nũm soliooꝵ pr̃r. ła¬

Expanded text:
. Legatum sive fideicommissum a patruo tuo relictum tibi sub condicione, si filio eius nupsisses, cum mortuo filio, priusquam matrimonium cum eo contraheres, condicio defecerit, nulla ratione tibi deberi existimao. Si uxorem tuam tempore nuptiarum in patria potestate fuisse monstretur, fideicommissi commodum ei relicti, cum nupserit, nullo alio diem eius cedere prohibente patri quaesitum non ambigitur. Quod si a patre ante nuptias emancipata fuerit ac postea decesserit, fideicommissi sibi competentem ad heredes suos trapp. Cum quidam testamento condito libertatem suo servo dereliquit sub condicione, si suo heredi certum numerum solidorum
Abbreviated transcription (Latin):
ue ad conditionẽ siũ ad modum respi¬
tiunt siũ ad tandũ ł faciendum aliꝗd
fid̾iꝯ nnsĩ accõ oĩfariam nastatur: uid̃¬
ucr incõditionib post exitum caꝵ. sĩ
uoͣ ilegato aut sid̾i ꝯmisso relicto. testa¬
tor legatarium seu fit̾iꝯnissarium ꝓ¬
hibuerit hĩdem sim̾m. ẜauũ quẽdam
debitum exigere ht̃ debitor aduersus
iegatarium seusid̾iꝯmisarium agẽtẽ.
us ad quantitatẽ relicti sid̾iꝯ missi se

Expanded text:
ve ad condicionem sive ad modum respiciunt, sive ad dandum vel faciendum aliquid, fideicommissi actio omnifariam nascatur, videlicet in condicionibus post exitum earum. Sin vero legato aut fideicommisso relicto testator legatarium seu fideicommissarium prohibuerit heredem suum vel alium quendam debitum exigere, habet debitor adversus legatarium seu fideicommissarium agentem usque ad quantitatem relicti fideicommissi
Abbreviated transcription (Latin):
orꝵ. Error factiquaite excã fid̾ iomi¬
si nõ retenti.: repetitionẽ nõ inpedit. ⁊s
aũt qui sciens seposse retinere. imiuer¬
sum restituit conditionẽ nõ hãt. Q iñ
⁊ sius ignorauit cessat repetitio.
T̾ uamquam pat̾tuts frẽm tuũ
rogauerit: ut sism̃ ub̾is dic̃ suum fung
intestato eod̾ diẽ suũfimcto. id quod
bnͣsitio legii falcitie hr̃t potuit at suc¬
cessoiẽ intestatiꝑtinẽ. iõ nõ ĩ merito
soroit̃ tuamque simł tecum ab intt¬
stato ei successit: emis lum̃ti quod po¬
tuit retineri portionẽ sib̾ uendicare
manifegtũest.

Expanded text:
o. Error facti quartae ex causa fideicommissi non retentae repetitionem non impedit. is autem, qui sciens se posse retinere universum restituit, condictionem non habet: quin etiam, si ius ignoraverit, cessat repetitio.Quamquam pater tuus fratrem tuum rogaverit, ut, si sine liberis diem suum funget, tamen intestato eodem diem suum functo id, quod beneficio legis Falcidiae habere potuit, ad successorem intestati pertinere ideoque non immerito sororem tuam, quae simul tecum ab intestato ei successit, emolumenti quod retineri potuit portionem sibi vindicare manifestum est.
Abbreviated transcription (Latin):
papia abaditionib que tirta desuctoꝵ
it testatons. s ab aꝑtura tabubularũ
diesceccit legatoꝵ senatns consulta que
cita legem papiam introtucta sunt cõ¬
cesserunt ut quod ĩ medio desitiat. Koc
caducum fiat. primũ hoc corrigentes ⁊
anticum statum renouantes sactimus
õs hĩt licrnnam amorte testatoris adi
eaq̃ inuitimis logiis relinquuntur

Expanded text:
Papia ab aditionibus, quae circa defunctorum Papia ab aditionibus, quae circa defunctorum te testatoris, sed ab apertura tabularum dies cedere legatorum senatus consulta, quae circa legem Papiam introducta sunt, concesserunt, ut, quod in medio deficiat, hoc caducum fiat, primum hoc corrigentes et antiquum statum renovantes sancimus omnes habere licentiam a morte testatoris adirea, quae in ultimis elogiis relinquuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
trodue ħ pacis lenitas sopnr. ⁊ quẽad mos
ĩmuitis capitulis lex papia abañriorib pͥ
taz a nobis circa caducoꝵ obẜnationẽ in¬
uit iosum suum ammittat uigore᷑ ꝙz
ip̃i prudentissimis uiris duplicuit: mł¬
cas in uenientib uias ꝑ quas cadutum¬
ne fieit. s ip̃iꝰ testam̃toꝵ cõ ditorib sic
grauissima catucoꝵ obỹnatio uisa est
i substitutiones introducerz. ne fiant
caduca. ⁊ sifcã sunt ap̃ certas ꝑsõnas recur¬
rẽ dnponer̃. uias reclutentes. q̃ł lex
papia posuit incadutis: qd̾ ⁊ nos fiei̾
coñcedimus. ⁊ cum lex papi ius antiq¬
uum quod aña inomnib simpliciter
uensabatur suis machinationib ⁊ an¬
guniis cutumcludens. sous parentib ⁊
ub̃is testatons. usq ad t̾cium gradum
si scripti fuerant hr̃des suum in ponere
uigum erubuit. iuianticum intactũ eiꝰ
eyuaris. Nos omnib nr̃is subiectis si¬
ñ differentia ꝑ sonaxconcebimus. ¶ cũ
igitur matĩam ⁊ exort ium caducoꝵ lex

Expanded text:
troduxit, hoc pacis lenitas sopiret. Et quemadmodum in multis capitulis lex Papia ab anterioribus ta et a nobis circa caducorum observationem invidiosum suum amittat vigorem, qui et ipsis prudentissimis viris displicuit, multas inis testamentorum conditoribus sic gravissima caducorum observatio visa est, ut et substitutiones introducerent, ne fiant caduca et, si facta sint, apud certas personas recurrere disponerent, vias recludentes, quas lex Papia posuit in caducis: quod et nos fieri concedimus. Et cum lex Papia ius antiquum, quod ante eam in omnibus simpliciter versabatur, suis machinationibus et angustiis circumcludens solis parentibus et liberis testatoris usque ad tertium gradum, si scripti fuerant heredes, suum imponere iugum erubuit antiquum intactum eis conservans, nos omnibus nostris subiectis sine differentia personarum concedimus. Cum igitur materiam et exordium caducorum lex
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. Et sine scriptura ꝑfid̾iꝯinissũ
hĩditas rette reunquitur ⁊ gitur site
uxor tua ⁊ priuignum suũ indridrma¬
ne mortis ꝯstituta: designaun. uelle
succesionẽ optinere: uss ad eohrãtẽ
eius uoluntate ratãẜ uariconuenit.
cura intestato ei succedentes d̾ restituẽ¬
co frõiꝯraissoꝯuentos uitra quartaor
ereahenotet ucto quantũ penes eo̾sẽ¬

Expanded text:
o. Et sine scriptura per fideicommissum hereditas recte relinquitur. Igitur si te uxor tua et privignum suum in discrimine mortis constituta designavit velle successionem obtinere, usque ad dodrantem eius voluntatem ratam servari convenit, cum intestato ei succedentes de restituendo fideicommisso conventos ultra quartam aere alieno deducto, quam penes eos s
Abbreviated transcription (Latin):
is expte scnpta pr̃.⁊ tibi rogata resti¬
nicre caliditatt ac ftaute repũdiauit
utatauum nepotẽ. cumdeq co hered et
deuoiuatur portio. a quo tibi noãtir
nõ suerat fidci cõmissum relictũ. ⁊ caat¬
ta sinpectã hr̃tlitatẽ ad ire priusquã ꝓ
diuo antonino parentinĩo deberi ⁊̾asub¬
stituiñ fid̾ iomissum comtemplatioẽ
inditii testatons. quail tacite abtns re

Expanded text:
i rogata restituere calliditate ac fraude repudiavit, ut ad alium nepotem eundemque coheredem devolvatur portio, a quo tibi nominatim non fuerat fideicommissum relictum, et coacta suspectam hereditatem adire, priusquam prdivo Antonino parenti nostro deberi etiam a substitutis fideicommissum contemplatione iudicii testatoris quasi tacite ab his re
Abbreviated transcription (Latin):
orm. a duersaseos qui suboptãtu
iegis falcibie legata morantur. notisi¬
mum ẽ iuris auxilum. si igitur ꝓpo¬
sitastipulatiõe cauere cumsati daticẽ
potestis nos restituturos. quanto ãp¬

Expanded text:
. Adversus eos, qui sub obtentu legis Falcidiae legata morantur, notissimum est iuris auxilium. Si igitur proposita stipulatione cavere cum satisdatione potestis vos restituturos, quanto amp
Abbreviated transcription (Latin):
erattare hr̃tli. s⁊ ĩmed io iatronũ ħ̾hest¬
tium incursicẽ ꝑemptum ẽ quot porta¬
rat. querebatur int̾antiquos. si p̃pedit᷑.
moratum fortuitum casum. Ita uet̃¬
um dubietate quiescente. nobis pla¬
cuit ut lib̾tas omninio ꝯ petat. ⁊ ꝯmo¬
dum quod hr̃di ł extraneo relinquit᷑
nõ abstrahatur. Ex quacũq igitur cã
cuidare alquid iinsin ẽ siue ꝑ fortn¬
itoi casin inub̃tatt̃ quidẽ ip̃e om̃inio

Expanded text:
are heredi, sed in medio latronum vel hostium incursione peremptum est quod portabat: quaerebatur inter antiquos, si praepeditumoratum fortuitum casum. Itaque veterum dubietate quiescente nobis placuit, ut et libertas omnimodo competat et commodum, quod heredi vel extraneo relinquitur, non abstrahatur. Ex quacumque igitur causa cui dare aliquid iussus est, sive per fortuitos c
Abbreviated transcription (Latin):
aut uounitatẽ eiꝰ ułure uolentimisso.
tebitorẽ: manifeste hostendũt. ⁊ iõ
aut petiquod so uitũẽ nõ pt. aut erxc̃i
fid̾i ꝯm̾issi. ut debitor lib̾etur agendii t̃.
nin liquido ꝓbari possit. eiim nõ ułu¬
idebitorẽ uoluisse. s erroit lapsum so
opi.e tiam si ueritas debitinõ subẽ.
falsa temõstratio ñ ꝑimit legatũ.⁊ extesti¬
m̃to eiꝰ quoq noe ꝯ petitaccõ.
dotẽ tib̾ legauit maritus. s quodcũꝙ
ne ec̃t. ⁊ id extestam̃to petis. necessaria
ꝓłatio ẽ numerate petunie. Ꝙ. siqͣti¬
tatẽ exp̃ssit. debetur ⁊ sumdotẽ cutũ ñ
ẽ quasi alid iegatum. ñ eo iure quo
dosfungitur.
manimorio uxore tua patrieiꝰ noidi¬
pissẽ totẽ uniueriam quondam socer
tuus significauit. nehoc nõe conueni¬
an solicite agere ñ debes. cumaut
souita tote nulla st̾iit. accõ. aut nõ
ldita ad u̾sis petentẽ iuxtadesuncti
uoluntatẽ parata sit exceptio.

Expanded text:
aut voluntatem eius liberare volentis debitorem manifeste ostendunt. et ideo aut peti quod solutum est non potest aut ex causa fideicommissi, ut debitor liberaretur, agendum est, nisi liquido probari possit eum non liberari debitorem voluisse, sed errore lapsum sEtiam si veritas debiti non subest, falsa demonstratio non perimit legatum et ex testamento eius quoque nomine competit actio. dotem tibi legavit maritus, sed quodcumque turumve esset, et id ex testamento petis, necessaria probatio est numeratae pecuniae. Quod si quantitatem expressit, debetur et si in dotem datum non est, quasi aliud legatum, non eo iure, quo dos fungitur. Maximopisse dotem universam quondam socer tuus significavit, ne hoc nomine conveniaris, sollicite agere non debes, cum aut soluta dote nulla supersit actio aut non reddita adversus petentem iuxta defuncti voluntatem parata sit exceptio.
Abbreviated transcription (Latin):
orre
tumsi tacitum sidiꝯ misũi
hr̃tẽ ad minitrasse appariit. legata tñ¬
seu sid̾ iꝯmissa que restam̃to iercta sũt.
ut modum quẽ lex faicitia patitm: cũ
quartã qut aufertur hãtdi qui comtraie¬
falcidiam: locumpĩt: merito diuo adri¬
ano placuit.

Expanded text:
orae. Etiamsi tacitum fideicommissum heredem administrasse apparuerit, legata tseu fideicommissa, quae testamento relicta sunt, alcidia patiatur, cum quartam, quae aufertur heredi, qui contraFalcidiam locum habere merito divo Hadriano placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽ ł ypotueta: ne se grauiorib ko¬
nenb euictionis nõe si pponat. oĩ aũ
auaritie cupidine ꝑꝑ spẽ conditionis
minime inplente aduenditiõẽ : ły¬
pothetam ꝓsiluĩ̾t. sciat ꝙ conditiõe ĩ¬
die certo suie subincerta die relicta
dĩgmissario. om̃is ucentia pateat iẽ
uenꝰticare. ⁊ sib̾ assignare: nullo obsta¬
cuio ei adetentatorib opponẽto.
stitutionẽ p̃tii. n dupli stipulatiõe. nme
uoratioẽ locũ hñte: cum sussitiat ei saitẽ
ꝓptio quod sciens dedit. ꝓauenare siu̾ sat¬
fiericrediton nichilominus pignorati¬
tia contraria acc̃oẽ aduenut d̾b itorem
conpetãte. ut exomni ꝑte omniq stu¬
dio id quot semp ꝓꝑamus ad effectum
ꝑducatur ut ultima eiogia defincto
ꝑlegittimum finẽ sortiantui: Rone
fiõi ꝓcuitub io emptoril integrainra
⁊ nullo mõ exbat contitutioe diminu

Expanded text:
eca, ne se gravioribus oneribus evictionis nomine supponat. Sin autem avaritiae cupidine propter spem condicionis minime implendae ad venditionem vel hypothecam prosiluerit, sciat, quod condicione imdie certo sive sub condicione sive sub incerta die relicta deicommissario omnis licentia pateat rem vindicare et sibi adsignare, nullo obstaculo ei a detentatoribus opponendo.stitutionem pretii, neque dupli stipulatione neque melioratione locum habente, cum sufficiat ei saltem pro pretio, quod sciens dedit pro aliena re, sibi satisfieri: creditori nihilo minus pigneraticia contraria actione adversus debitorem competente, ut ex omni parte omnique studio id, quod semper properamus, ad effectum perducatur, ut ultima elogia defunctorum legitimum finem sortiantur : bonae fidei procul dubio emptoribus integra iura et nullo
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ hr̃ditatẽ quam ei d̾euquit aliur¬
stituere: spãle aũ fid̾iꝯmissum altĩ asqͥ¬
sit. ⁊ queretatur sp̃alis fid̾iꝯmissarius id
quod eid̾elictum ẽ: a quo consequi der̾̃t.
utrũ ne abirr̃de ut post retentionẽ elꝰ
auas res uniu̾sitatis sid̃i ꝯmissarius acci¬
niat. an uria cum aliis reb oꝑteat ⁊ hoc
gn̾ali sit̾ iꝯmissario aggregari. ut ip̃e sp̃a¬
li frõiꝯmissario hoc tratat. siũ in reb siue
inecunins sit sid̾i ꝯmissum. sãctimus i¬

Expanded text:
uam ei dereliquit alii restituere, speciale autem fideicommissum alteri adscripsit. et quaerebatur, specialis fideicommissarius id quod ei derelictum est a quo consequi debeat, utrumne ab herede, ut post retentionem eius alias res universitatis fideicommissarius accipiat, an una cum aliis rebus oporteat et hoc generali fideicommissario adgregari, ut ipse speciali fideicommissario hoc tradat, sive in rebus sive in pecuniis sit fideicommissum. Sancimus i
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. ⁊ init̃ misionis tenebronsi¬
musero ab olitus ẽ. c̃ad hanclegt̃ per¬
uenimus. Nemo ita ea que ꝑlegatũ. ł
pure ł subcent die relicta sunt ł qͣre
tituio assignanda. ł mancipia manumit
cere ut pote sui patrimonii existens
alieno iuri applicare: quia sat̃ ab suroᷤ
ẽ. ⁊ ĩ raticãbile. it̃ quam insius bonis
ł ypotiete pignorisue nõe obugare
i manumittere. ⁊ alienam sp̃e d̾cipe.
sm aũt sub ꝯdititiõe. ł sub incertadi¬
e suerit itlictum legatum. łfid̾ iꝯmi¬
sum. uniuenitatis. ł spetiale. ł substi¬
tutioẽ. ł restitutioẽ. melius quid̾ faciat

Expanded text:
dimus et in rem missionis tenebrosissimus error abolitus est, et ad hanc legem pervenimus. Nemo itaque ea, quae per legatum vel pure vel sub certo die relicta sunt vel quae titulo adsignanda vel mancipia manumitt non ei liceat utpote sui patrimonii existens alieno iuri applicare, quia satis absurdum est et inrationabile rem, quam in suis bonis ypothecae pignorisve nomine obligare vel manumittere et alienam spem decipere. Sin autem sub condicione vel sub incerta die fuerit relictum legatum vel fideicommissum universitatis vel speciale vel substitutione vel restitutione, melius quidem facia
Abbreviated transcription (Latin):
um patrẽ familias sid̃iꝯmis:ͥ hr̃.¬
si nõc quod indiem certã reliquit ita
cauere p̃cẽpisse ꝓponas si amarito ñ driꝰ¬
tiss iurndictionis formam. ꝑ in ẜ uaĩ¬
equũ ẽ ac si nictil suꝑ ea re scriptũ fui¬
R.s. nec exemplum legati.ł hr̃ditatis. s̃ꝗ
b oditio diuortii. nõ numquã rẽmit¬
ti solz. huic rei comꝑandum ẽ. eumab¬
furdum sit. iõ ꝑpetueclicti negiẽgi
formam qui a patris sui uolu̾ntati ñ
sua matreq eius moraretur ⁊ ꝑeũ ste¬
tit quoninus uoluntati testatoris
niren. cum sponte scriptuit testam̃ti nõ par¬

Expanded text:
um patrem familias fideicommissi nomine, quod in diem certam reliquit, ita cavere praecepisse proponas, si a marito non divertisset, iurisdictionis originem equum est, ac si nihil super ea re scriptum fuisset. Nec exemplum legati vel hereditatis, in quibus condicio divortii nonnumquam remitti solet, huic rei comparandum est, cum absurdum sit ideo perpetui edicti neglegi formam, quia patris sui voluntati non sua matreque eius moraretur, et per eum stetit, quominus voluntati testatoris pareret, cum sponte scripturae testamenti non
Abbreviated transcription (Latin):
equn hĩdib institutis. inuice̾ seusĩ¬
pucit᷑ quosdam exhii aut quendãro¬
gauerit. quiprior si ñ ub̃i decessit.
pornione hĩclitatis sue st̃ stni ser st̃¬
stituꝵ restituere: ut moris oitoub
is dodrans renituatut idẽq in retinẽ¬
cu legis falcidie portiõe opunẽ ius¬
mus.⁊ si pat̾ ł mat̃ filio seu filia ĩsti¬
tuns sicut supͣdictũ ẽ hr̃dib rega:¬
restituere hrtiitatẽ. In sup̃o utis ã
tionẽ cessare iub̾mus. si ñ spenalit̃

Expanded text:
equis heredibus institutis, invicem seu simpliciter quosdam ex his aut quendam rogaverit, qui prior sine liberis decesserit, portionem hereditatis suae superstiti seu superstitibus restituere, ut modis omnibus is, dodrans restituatur. Idemque in retinenda legis Falcidiae portione obtinere iubemus, et si pater vel mater filio seu filia institutis sicut supra dictum est heredibus rogavrestituere hereditatem. In supra dictis autem tionem cessare iu
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit d issouitum. nullo ⁊ enim moto
possit gener ł nurus fiuis ui uentib
adtale fid̾iꝯmissum uocari. Cumiii ꝓ¬
cuidubio eos ancetant. ⁊ hoc uiteut gͣ¬
datim fieri. ut post eos ub̾ti ꝑueniant
noceodem ualenteᷤ siquis tẽ ñ obilẽ
amq alienari ꝓhibuerit. ad itiens. ut si
hoc fidei cõmissarum p̃tierit. samiliesue
orꝑr. si infrautem legatoꝵ transmis¬
sam hĩditatẽ ad substitutũ ꝓdatura es.
utilis accõ ad uerims eum cum quo fraũ¬
disconscilum participatum ẽ ꝯpetit p¬
iane sipecimia accepta omisit ad mõe.
iegata ⁊ fĩd̃i ꝯmissa pr̃e cogłur
cꝑr. Eum qui cum testam̃to possit
optmẽ hĩtlitatẽ. si ab intestato ius sucitꝰ¬
n adiri extestam̃to hĩtlitas. nbonoꝵ
possessio petipossit iuditumd efuncti ñ
usurpatur. s at irritum iuris ratione
usas pͥetitio relictoꝵ nullo uite pĩ¬

Expanded text:
um. nullo etenim modo possint gener vel nurus filiis viventibus ad tale fideicommissum vocari, cum hi procul dubio eos antecedant: et hoc videlicet gradatim fieri, ut post eos liberti veniant. Hoc eodem valente, et si quis rem immobilem amque alienari prohibuerit adiciens, ut, si hoc fideicommissarius praeterierit, familiae suae ae. Si in fraudem legatorum transmissam hereditatem ad substitutum probatura es, utilis actio adversus eum, cum quo fraudis consilium participatum est, competit. plane si pecunia accepta omisit aditionem, legata et fideicommissa praestar. Eum, qui, cum testamento posset obtinere hereditatem, ab intestato ius succesadiri ex testamento hereditas neque bonorum possessio peti possit, iudicium defuncti non usurpabitur, sed ad irritum iuris ratione vocatum est, petitio relictorum nullo iure p
Abbreviated transcription (Latin):
siũ mascinli siũ semine sint. excqrtis
notariis ⁊ mes icis utriꝰq sexus. cũn̾o¬
tarios quinquaginta solidos existima¬
ri uolumnas. medicos aũt ⁊ obstemi¬
ces sexaginta ennuchis minorib xi.¬
annis usq ad trigĩta soł. manẽtib.
maiorib us ad quin qͣginta. si aũ
aitifices sint usq a septuagita R
legerit. titius aũt ł nolucrit eliger
ł morte fuerit p̃uentins. ⁊ inhac spẽ
dubitabatur ap̃ uet̾es quit statuendũ¬

Expanded text:
sive masculi sive feminae sunt, exceptis notariis et medicis utriusque sexus, cum notarios quinquaginta solidis aestimari volumus, medicos autem et obstetrices sexaginta: eunuchis minoribannis usque ad triginta solidos valentibus, maioribus vero usque ad quinquaginta, sin autem artifices sint, usque ad septuaginta. Sed legerit, Titius autem vel noluerit eligere vel morte fuerit praeventus, et in hac specie dubitabatur apud veteres, quid statuendu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt n ꝯqrud eyuountate desuncti iũ¬
cratur.⁊ max̃ ip̃e hĩs. cui summa aut¬
torias totius cãe ꝑ missaẽ: dicere cõ pel¬
utur ueritatt̃ ꝑsacram̃ti reuigionem
qualis iccus ieitib relinquitur ł quem¬
admodum a dextranei sir̃ decuratur.
ꝓria tindubitata rẽucta. Cum in iege
respeximus que iustis d ispositionib ce¬
ninti ⁊ sic strictius cam̃ exignatuit ⁊¬
ad mittert intrum hĩditatis sanciãt
cos qui testatorib sius nimime paru¬
erint. Comiramia d̾ legatis ⁊ fid̾ i ꝯmuĩ¬

Expanded text:
ui quid ex voluntate defuncti lucratur, et maxime ipse heres, cui summa auctoritas totius causae commissa est, dicere compellitur veritatem per sacramenti religionem, qualis locus testibus relinquatur vel quemadmodum ad extraneam fidem decurratur, propria et indubitata relicta? cum et in leges respeximus, quae iustis dispositionibus telunt et sic strictius causam exigunt, ut etiam amittere lucrum hereditatis sanciant eos, qui testatoribus suis minime paruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Omne uerbum signisicans testa¬
coris iegitimum sensum legare ł fi¬
diꝯmitterr uolentis utue at ualid̾ ẽ
siũ directis uerbisquale ẽ iub̾o fertit
siũ p̃cariis utitur testator. quale est
rogo. uoio. mando. sid̃i tue ꝯmitto si¬
ue iuram̃tum inposuit cum ⁊ hoc
nob̾ audientib uentilatũ ẽ: testatoe
quidẽ dicente. enopsin. partibz aũt
huiꝰmoĩ uerbum huc atq uluc lace
tis tomnia que naturałi insunt ie¬
gans ea ⁊ fiõs ꝯmissis in nr̃ere intei¬
ĩig atur. ⁊ etontrario quicquid fid̾i¬
ꝯmiittitur. hoc intelligatur eẽ lega¬
timi. ⁊ siquid tale ẽ quod nõ kãt na¬
turã legatoꝵ hoc ei acsid̾iꝯ missis accomo¬
detur: ⁊ sit omnib ꝑfectus euectus. ex oĩ¬

Expanded text:
. Omne verbum significans testatoris legitimum sensum legare vel fideicommittere volentis utile atque validum est, sive directis verbis, quale est "iubeo" forte, sive precariis utetur testator, quale est " rogo" "volo" "mando" "fideicommitto", sive iuramentum posuerit, cum et hoc nobis audientibus ventilatum est, testatore quidem dicente " enorkw", partibus autem huiusmodi verbum huc atqutis et omnia, quae naturaliter insunt legatis, ea et fideicommissis inhaerere intellegantur et e contrario, quidquid fideicommittitur, hoc intellegatur esse legatum, et si quid tale est, quod non habet natura legatorum, hoc ei ex fideicommissis accommodetur, et sit omnibus perfectus eventus, ex omn
Abbreviated transcription (Latin):
Si mꝑsona patns tuicui te successis¬
se ꝓronis. fid̾i cominissi dies utur cesit
uic⁊ tp̃r quo suerit datum. net dum te
natum ꝓbetur. uxorẽ patrin que̾ cõtẽ¬
dis. patri tuo rogatum. si sine lib̾is d̾ces¬
ẜit ab ano reucta restituere: sic ei sucets¬
siti defidei commisso conuenire t̾res
nam si patrui tui ÷ hr̃oitas tibi q̃nta

Expanded text:
sona patris tui, cui te successisse proponis, fideicommissi dies utiliter cessit, licet tempore quo fuerat datum necdum te natum probetur, uxorem patrui, quem contendis patri tuo rogatum, si sine liberis decesserit, ab avo relicta restituere, si ei successit, de fideicommisso convenire debes. nam
Abbreviated transcription (Latin):
erant cerelicta iures moitui pĩe. Cumenĩ
hoc iam iure nr̃o increbuit. ucere testato¬
riy pothetam rerum suaꝵ intestamento
quib uoluent dare. ⁊ it̃um nouelle ꝯ¬
stitutiones ĩmultis casib ⁊ tacitas y pote
tente possit ab ip̃a iege induci. sienim
testator iõ legata ł sid̾ iꝯmissa dereliquit
ut omnimõ ꝑsone abeo honorate ea ꝑ¬
cipiant. appan eiꝰ uoluntate: : p̃fatas ac¬

Expanded text:
erint derelicta in res mortui praestare. Cum enim hoc iam iure nostro increbuit licere testatori hypothecam rerum suarum in testamento quibus voluerit dare, et iterum novellae constitutiones in multis casibus et tacitas hypothecdente possit ab ipsa lege induci. Si enim testator ideo legata vel fideicommissa dereliquit, ut omnimodo personae ab eo honoratae ea percipiant, apparet ex eius voluntate etia
Abbreviated transcription (Latin):
quietudme sese reiaxare. ⁊ si retusant̾
existimauerit uiram̃tũ. aut certã qͣn¬
titatt̃ manifestare. sid̾iꝯmissario d̾e
sactionẽ compelli cum ip̃e sibi iudee ⁊
cestis inuenitur. cuiꝰ reugio ⁊ fides a sid̾i¬
cõmissario electa ẽ. nuuis testib nulli¬
ꝙ aliis aduentitiis ꝓnationib requisi¬
tn. s siue quinq sint testete minores

Expanded text:
e sese relaxare vel, si recusandum existimaverit sacramentum aut certam quantitatem manifestare fideicommissario derefacti onem compelli, cum ipse sibi iudex et testis invenitur, cuius religio et fides a fideicommissario electa est, nullis testibus nullisque aliis adventiciis probationibus requisitis, sed sive quinque sint testes vel mino
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃t noscuntur. quis ł uñdicationis
btiutatẽ ꝓrio aĩo admittr. quamꝰ postĩ¬
tas optimis rationib maꝰ nec facue su¬
sceꝑitinet in extricabiles cutuitus ia¬
utinut quib inrẽ missionis scru¬
prilosis utãtur ambagib Rectirs &
eẽ censenis. in it̃ ꝗuidẽ m̃issione
penitus aboleri ꝯĩb nõ tam legatan¬
is quam sid̾i ꝯmnsariis unã nat̾uã
inponere ⁊̾o solum ꝑsonale̾ accõnẽ

Expanded text:
ur, quis vel vindicationis btilitatem prono animo admittet, quam posteritas optimis rationibus usa nec facile suscepit nec inextricabiles circuitus laudavit? quis in rem missionis scrupulosis utatur ambagibus? Rectius igitur esse censemus in rem quidem missionem penitus aboleri, omnibus vero tam legatariis quam fideicommissariis unam naturam imponere et non solum personalem actionem
Abbreviated transcription (Latin):
insuns statuit responsis. ut siquis filiũ
suum hr̃dem institint ⁊ restitutionis post
mortẽ honen subeg̃. non ałr hoc uiden
disposuisse. nisi cum filius cins sineso¬
boleuitam suam reuquent. nos huius¬
moi sensum merito mirati. plenininũ
sueriti no tãmũ suium hĩteminitituẽs

Expanded text:
si quis filium suum heredem instituit et restitutionis post mortem oneri subegit, non aliter hoc videri disposuisse, nisi cum filius eius sine subole vitam reliquerit: nos huiusmodi sensum merito mirati plenissimum suerit, non tantum filium heredem instituens,
Abbreviated transcription (Latin):
orpi.p ᷑ ost mortẽ suam rogatam resti¬
tuere hĩtlitatẽ de functi iuditio⁊ añ quã
satimunos ĩmincat posse satri facere:
hde ititituere hĩtlitatẽ. ⁊̃ quarta ꝑ te re
cuuuis cestatori suecedit. legata seufid̾i¬
ꝯmissa a substituto cãta posciiure nõ
possuat.

Expanded text:
o. Post mortem suam rogatam restituere hereditatem defuncti iudicio et antequam fati munus impleat posse satisfacere id est restituere hereditatem quarta parte vel tutus testatori succedit, legata seu fideicommissa a substituto data posci iure non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
it enĩ locumb̃t quod reg̾ularit᷑ traditur
ca que intestam̃ to relinquuntur. si
iẽre cum uerbis relictad irettis admpo
tutiitditas. Noñ cum illa ip̃a sic post
u̾sanda ẽ ut eẽt r̾ ab intestato successo¬
rib postusañta. quod rescripsimus seq̃¬
tes adieuerationẽ tuam. quaii scripta:
hr̃s non fuerit iure ad optata. Auoquin
si in familia relicta hr̃s st̃a decesẜit. ⁊ ꝯ¬
sequenter ip̃iꝰ þrees penitioni fidĩ cõ¬

Expanded text:
Tunc enim locum habet, quod regulariter traditur ea quae in testamento relinquuntur, si lere, cum verbis relicta directis adiri potuit hereditas, non cum illa ipsa sic data est, ut esset etiam ab intestato successoribus postulanda. Quod rescripsimus sequentes adseverationem tuam, quasi scripta heres non fuerit iure adoptata. alioquin si in familia relicta heres facta decessit, et consequenter ipsius heredes petitioni fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑr. Sicreditoris nõuntas iurest̃¬
bnira. lib̾arite. debito uolñtis docen
a successore pretur: exemptionẽ tibi
exuoluntate descendẽtẽ competere
manifestum est¬

Expanded text:
o. Si creditoris voluntas iure subnixa liberari te debito volentis doceri a successore praestetur, exceptionem tibi ex voluntate descendentem competere manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
redia obligata. ꝑlegatum ant i ̾i¬
commissum reucta his lacie debr. ma¬
ꝓime cum testator cõoitionẽ eoꝵ non
ignorinitaut si sciss iegat̾us tibi aliũ
quod nõ minus eẽt suiss. sin uõ acͣ¬
ditore distracta sunt p̃tium hĩs ex soluẽ
cogeti: nisi contraria destrai ñ ouintas

Expanded text:
edia obligata per legatum vel fideicommissum relicta heres luere debet, maxime cum testator condicionem eorum non ignoravit aut, si scisset, legaturus tibi aliud, quod non minus esset, fuisset. Sin vero a creditore distracta sunt, pretium heres exsolvere cogetur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
scã sunti net nõ minianam. cartioneor
que suptuib nptiis introducta ẽ.
no̾ soum inseminis s ⁊̃ ĩmascalis ces¬
sared quia ap̃ iuuianũ inubi sabi¬
nianis inuenimus quetam ũla quers¬
fugiunt iegis miscelle obȩuatio neor:
nequis ⁊ ea sublata ẽẽ putauennt. sãcti¬
mus. Cum huiꝰ moĩ uerbis mulierib. ai¬
quid reunquatur: si uituaerit. ł quoti¬

Expanded text:
a sunt, nec non Mucianam cautionem, quae super talibus nuptiis introducta est, non solum in feminis, sed etiam in masculis cessare. Sed quia apud Ulpianum in libris Sabinianis invenimus quaedam verba, quae effugiunt legis miscellae observationem, ne quis et ea sublata esse putaverit, sancimus, cum huiusmodi verbis mulieribus aliquid relinquatur: " si vidua erit" vel "
Abbreviated transcription (Latin):
ex necessitate legis: sacram̃to colorato per¬
iuriũ committatur. Cum emĩmulieres
xima eis cupititas in hec constituta ẽ. qr̃
scientes prucentesq ꝑ iurum comitti
patimnir tale igitur iuxam̃tum cõꝗe¬
scati ⁊ lex iulia mi̾cella cetat cũmmntia
cautiõe sr̃ hoc introducta art puplica
sepata augeri⁊ enim magis nrãm reor
b ꝓgenitis frequentari quam ĩpiis ꝑ¬
iuriis affici uolumus. Cum sat̃ eẽ in¬
mnanum uidetur: pleges q̃ ꝓuiria pu¬

Expanded text:
ex necessitate legis et sacramento colorato periurium committatur. Cum enim mulieres xima eis cupiditas in hoc constituta est, quare scientes prudentesque periurium committi patimur ? Tale igitur iuramentum conquiescat et lex Iulia miscella cedat cum Muciana cautione super hoc introducta, a re publica separata. augeri etenim magis nostram rem bus progenitis frequentari quam impiis periuriis adfici volumus, cum satis esse inhumanum videtur per leges, quae periuria pu
Abbreviated transcription (Latin):
mõ summere q̃ eis redicta sunt. nenrã
ut ꝓmaneant. ł semine inuid̾uitate
ctum. ut locum ⁊ añ nrãra legt᷑ zãt iex
inua miscellaque iã ꝑempta ẽ &. um̃
primum poc euenerit. ienco comptat
taub ꝑsonis eiꝰ quod relictum ẽ ꝑsecitõ¬

Expanded text:
modo sumere, quae eis derelicta sunt. neque enim ut permaneant vel feminae in viduitate etur, ut locum vel ante nostram legem habeat lex Iulia miscella, quae iam perempta est: sed cum primum hoc evenerit, ilico competat talibus personis eius quod relictum est
Abbreviated transcription (Latin):
mortem mariti non ⁊⁊ ilocauent: terle
contiactis nuptiis ꝯditiodefecit. Iõ ge
peti legatum nequaquam p̃t. uilia mi¬
orꝑra mbiguitates legis iu lie misc¬
elle gñali iege tollentes: millum conce
q̃uit uitatr̃ eis intucit. ⁊ non tuto sac̃¬
grartt penahuiꝰ moĩ cessante: siue hãnt¬

Expanded text:
mortem mariti non collocaverit, contractis nuptiis condicione deficit ideoque peti legatum nequaquam potest. pp. Ambiguitates legis Iuliae miscellae generali lege tollentes nullum concedquae viduitatem eis indicit, et non dato sacrgrar
Abbreviated transcription (Latin):
ussus ẽ hoc facert sr̃ seterit. ł miniine
potuerit. ł qñtumq d̾ces it. ip̃i legario
uid̾i eẽ datam electionẽ. ita tm̃ ut nõ
optimũl. exẜuis łaliis reb quicquam
eligat. s medie extimationis. ned uni
iegatariũ sat̃ eẽ fouendum exitimamꝰ
prdũ ꝯmoda t̃ frandentur s quia nr̃a
maiestas ꝑmultos casus ⁊ legatanis ⁊

Expanded text:
ussus est hoc facere supersederit vel minime potuerit vel quandocumque decesserit, ipsi legatario videri esse datam electionem, ita tamen, ut non optimum ex servis vel aliis rebus quicquam eligat, sed mediae aestimationis, ne, dum legatarium satis esse fovendum existimamus, heredis commoda defraudentur. Sed quia nostra maiestas per multos
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuos ꝑkanc apellation̾e̾ significari.⁊ si
quis ꝑ suum elogium fid̾i cõmissum fa¬
milie sue reliquerit. nulla spãli ad iet¬
tioẽ sr̃ quib dã cẽtis ꝑsonis st̃a. nõ solũ
ꝓpinquos s ⁊̾ deficientib his gnͣm ⁊ nu

Expanded text:
servos per hanc appellationem significari. Et si quis per suum elogium fideicommissum familiae suae reliquerit, nulla speciali adiectione super quibusdam certis personis facta, non solum propinquos, s
Abbreviated transcription (Latin):
quodom rumõ inkibñtum eẽ censemq
ut nõ accipiat frintum sue calliiat
qui br̃dem uouit expĩtutate deffauela¬
re s kuiꝰmoĩ legatum illi quioem auit¬
ratur.orancat añt quasi ꝓnõ scipto ap̃d
hĩtrm. ut qui alii nocendum existi¬
mauit: ip̃e si iã sentiat iacturam. ꝗr¬
adniorum si legatarius cui ꝑꝑ tittetã
germcam aliquid relactum sit. nõ sũ¬
bierit tuteum. ei quiden legatuma¬
usertur pupulo aut assigneturcuns
ie utilis ẽẽ nouut¬

Expanded text:
e censemus, ut non accipiat fructum suae calliditatis, qui heredem voluit hereditate defraudare: sed huiusmodi legatum illi quidem auferatur, maneat autem quasi pro non scripto apud heredem, ut, qui alii nocendum esse existimavit, ipse suam sentiat iacturam, quemadmodum, si legatarius, cui propter tutelam gerendam aliquid derelictum sit, non subierit tutelam, ei quidem legatum aufertur, pupillo autem adsignatur, cui ille utilis esse nolu
Abbreviated transcription (Latin):
R Qum ẜ uoluriatẽ defuencto cri¬
missam. eamꝙ prius quam ei restiteretur
nĩtlitas intestatam utam uita sunc¬
tamcẽ ꝓponas. ad maniminsores eius fuc¬
cessio ꝑtinͣr. ꝗ si adierint eiꝰ hr̃ditatem
confusis accõmb sibi ꝯmaisso sunt uibãti

Expanded text:
um voluntatem defunctae Chrysimissam eamque, priusquam ei restitueretur hereditas, intestatam vita functam proponas, ad manumissores eius successio pertinet. qui si adierint eius hereditatem, confusis actionibus fideicommisso sunt liberati
Abbreviated transcription (Latin):
tur ammtamus p̃cipientes millum uisie¬
ualer oicendo pene nõe quetam relic¬
ta eẽ ładẽptam suymis testantiũ uolũ¬
tatib ea infirmare sr ucere tẽstanti ꝓin
plentu sua uouintate pecunias dari m̃¬
pere:łaliam petuiariam penã inferit
quib uoluñt tam inadimĩ lis hĩdita

Expanded text:
tur, amputamus praecipientes nullum valere, dicendo poenae nomine quaedam esse relicta vel adempta in supremis testantium voluntatibus, ea infirmare, sed licere testanti pro implenda sua voluntate vel pecunias dari praecipere vel aliam pecuniariam poenam inferre quibus voluerit, tam in adimendis heredita
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t ium ꝯ mune eẽ ceꝑit communid iui¬
dunto iuditio cs̃ste. ea accõne:aut ĩnu¬
niuersum p̃d umi si licitatiõe uiceris ex¬
souita sotio ꝑtt p̃tii optines̾. aut p̃tii poͬr¬
tionem si alius meuorẽ conditionem
ad tulit co nsequeris. quod si diuisio p̃¬
dii sinc cuiꝰtam iniua ꝯmode fieri po¬
ũt portione̾ suis sinib tibi adietã possi¬
obit. ¶ boc uidelc⁊ custodiendo ut post
utis contestatione̾ nemo nec partẽ suam
ceũs eiuscrm iti dominis nõ ꝯsentiẽtib
auenare ꝑossit.
orpr. Siꝓbatum fucrit p̃sidi ꝓuintie
frẽm tuũ uineas conmunes pignori
deonse cum ꝑtẽ cuãquam in uineisba¬
bes: creditori obligare ñ potuerat. p̃¬
ses ꝓuincie restitui tͥ eã iubebit cum
fructib qͦs creditor d̾ parte tua ꝑcep̃.

Expanded text:
ium commune esse coepit, communi dividundo iudicio consiste: ea actione aut universum praedium, si licitatione viceris, exsoluta socio parte pretii obtinebis aut pretii portionem, si alius meliorem condicionem attulerit, consequeris. Quod si divisio praedii sine cuiusquam iniuria commode fieri poterit, portionem suis finibus tibi adiudicatam possidebis: hoc videlicet custodiendo, ut post litis contestationem nemo nec partem suam ceteris eiusdem rei dominis non consentientibus alienare possit.probatum fuerit praesidi provinciae fratrem tuum vineas communes pignori dedisse, cum partem tuam, quam in vineis habes, creditori obligare non potuerit, praeses provinciae restitui tibi eam iubebit cum fructibus, quos creditor de parte
Abbreviated transcription (Latin):
o̾. Si constit̃it eum qui finalem dẽtulit
q̃stione: ꝑ riusquam aliquit sententia
t̾mmetur. rem sib̾ aucnam u surpaieu
oiusse: nõ solum it ꝙ male peteuat a¬
mittat. ¶ sr quo mag̃ unusquisq
qui ir reptor agroꝵ fuerit inute sup¬
tui. tm̃agrimod̾ quantũ adimere¬
temptauit ad mittat

Expanded text:
. Si constiterit, eum, qui finalem detulerit quaestionem, priusquam aliquid sententia determinetur rem sibi alienam usurpare voluisse, non solum id, quod male petebat, amittat, sed quo magis unusquisque qui irreptor agrorum fuerit in lite suptum agri modum, quantum dirtentavit, amittat