comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶quia cuuł ro̾ ciuilia quid̾ uir̃
corrumꝑe pot̾ naturalia u̾o ñ¬
st autem capitie diminucio
prioris statꝯ comucatõ prioris
eaq cribꝰ modis accidit. Nã
aut maxima ẽ capitis diminu¬
cio aut mior. quam quidam
mediam uocantaut mĩma.
¶Marima ẽ capitis dumnu¬
to cũ aliquie simul citatẽ ⁊¬

Expanded text:
quia ciuilis ratio ciuilia quidem iura corrumpere potest, naturalia Est autem capitis diminutio prioris status permutatio. eaque tribus modis accidit; nam aut maxima est kapitis deminutio, aut minor, quam quidam 'mediam' uocant, aut minima. Maxima est capitis deminutio, cum aliquis simul et
Abbreviated transcription (Latin):
circa patronos ꝯdẽpnatie. ui
qui se ad p̾cium ꝑticipãdum
uenundari passi sũt. ¶Mi¬
nor siue media ẽ capitis dimin¬
utõ. cum ciuitas quid amitti

Expanded text:
circa patronos condemnati, vel qui ad pretium participandum se venumdari passi sunor siue media est kapitis deminutio, cum ciuitas amitti
Abbreviated transcription (Latin):
ct̃is. ¶ĩ ed uł siquis iudic̃
pͥam despicientes salutẽ
ex aliquo cali p̃sũpseriti
sencenciam ꝓferre. hãc ita
infirmam ẽẽ uolumꝰ. ut
neq appeilacione indige¬
at. neq ercomꝓmissis in¬
feratur pena. No em̃ om̃s
ieges ec examinatões: eti
sencencias fieri uolumꝰ.¬
¶sec illud quo indubitat᷑
est quia neq iudicialis q̃¬
lib ualebit iussio. extra
qd ordinatum est hac nr̃
iudices nossce opꝰ ẽ. qr com¬
potens est eos ec que ad
ges. uł siquis iam p̃cessit
in pctͣnssictonẽ disponẽ¬
cem indicantis examina¬
tionẽ aut sentenciam. ei
em̃ qui tale aliquid ĩ pe¬
trauit iam sentenciã qͦ

Expanded text:
ed vel si quis iudicum propriam despiciens salutem ex aliquo tali praesumpserit sententiam proferre, hanc ita infirmam esse volumus, ut neque appellatione indigeat neque ex compromissis inferatur poena: nos enim omnes leges et examinationes et sententias facere volumus. Illud quoque indubitatum est, quia neque iudicialis quaelibet valebit iussio extra quod ordinatum est hac nostiudices nosse opus est, quia competens est eos et quae adges, vel si quis iam praecessit impetrans sanctionem disponentem iudicantis examinationem aut sententiam. Ei enim, qui tale aliquid impetravit iam sententiamque
Abbreviated transcription (Latin):
xiii.ł.basilidi magis
xp̃m et eius auxiliu
semꝑ inuocances ctudemꝰ oñ
nr̃os. subiectos quor ix¬
sos et sine calumpma cus

Expanded text:
Aug. Basilidi magistm Christum et eius auxilium semper invocantes studemus omnes nostros subiectos, quorum resos et sine calumnia cus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ħ ea su. qui qͥstione mouit
s ĩ in his qui postea futu¬
n sunc. quo cirea pora si
Aut iuidicis sentencia. aut
paccionũ expeditu sunt
formis. ħant ꝓpam decen¬

Expanded text:
in hoc casu qui quaestionum movit, sed etiam in his qui postea futuri sunt. Quocirca priora, si aut iudicis sententia aut pactionum expedita sunt formis, habeant propriam dec
Abbreviated transcription (Latin):
m̾a etad huc amplins
calealiquid fier. et sic in
huiꝰ modi casib ubi ea¬
les incroducutur ordineᷤᷤ
tem: et exclud.ant dupli¬
ci utentes iuire eos qui uno

Expanded text:
a et adhuc amplius tale aliquid fieri: et sic in huiusmodi casibus ubi tales quidam introducuntur ordines tem, et excludant duplici utentes iure eos qui uno
Abbreviated transcription (Latin):
In aliud ullum negocium
recregestum postea furor ĩter¬
ueniens periit. ¶ Item ꝓ¬
digus cui bonorũ suorum ãmi̾s¬
tratõ incerdc̃a ẽ cestam̃tũ fac̾e
non pot̾. s idꝙ ante fecerat ꝙͣ ĩ

Expanded text:
 aliud ullum negotium recte gestum postea furor interveniens peremit. Item prodigus, cui bonorum suorum administratio interdicta est, testamentum facere non potest, sed id quod ante fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdidit. Ciuilia aute iura cunc
ceperunt ẽẽ cumciuitates ꝯdi.
⁊ magr̃atus creari. ⁊ leges scribi
ceperunt. ¶Eere igitur bestie ⁊
uolucres ⁊ pisces .i. omĩa anima¬
lia q̃ inceraque in mariceloq n¬
ascuntur. simuiatq ab aliquo
cͣapta fiunt iure genciũ stacum
allius ẽe incipiunt. Q enĩ an̾ ull¬
iꝯc̃ id naturali rõne occupãti cõ¬
ceditur/ nec int̾ẽ feras bestias et
uolucres utx in fundo suo quis
uenandi aut aucupandi grã p̃t
a dominosus p̾uidit iure ꝓhiberi
ne ingrediaturio icquid autẽ¬

Expanded text:
odidit: civilia enim iura tunc coeperunt esse, cum et civitates condi et magistratus creari et leges scribi coeperunt. Ferae igitur bestiae et volucres et pisces, id est omnia animalia quae in terra mari caelo nascuntur, simulatque ab aliquo capta fuerint, iure gentium statim illius esse incipiunt: quod enim ante nullius est id naturali ratione occupanti conceditur. nec interest, feras bestias et volucres utrum in suo fundo quisque venandi aut aucupandi gratia, potest a domino, si is providerit, prohiberi, ne ingrediatur. quidquid aute
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ⁊ si enꝰ res nõ sit qui possid. si
modo actor non pocuer suã eẽ
ꝓbare. reman suo loco possõ. pp̃
S interdc̃o quid̾ uti possid̾tis
d fundi uł ediũ pessõne ꝯten¬

Expanded text:
si eius res non sit qui possidet, si modo actor non potuerit suam esse probare, remanet suo loco possessio: pSed interdicto quidem uti possidetis de fundi vel aedium poss
Abbreviated transcription (Latin):
ptalem qͣdam fortune
circumuecõnẽ ledunt
dãe ỹsidium possibue
dipientes ꝗuid ergo agi¬
e oportebat msi a diege
aliam respicere que
digne cam iunaretsob¬

Expanded text:
talem quandam fortunae circumventionem laeduntur dare praesidium possibile cupientes. Quid ergo agere oportebat nisi ad legem aliam respicere, quae digne causam iuvaret
Abbreviated transcription (Latin):
inas qͣtosq subdiaconos.⁊
rursus eantores atq lecto¬
res atq lectores et hostia¬
rios constitin er sr̃ hoc eciã
oratorii expensas difiuiert.¬

Expanded text:
ntos subdiaconos, et rursus cantores atque lectores et ostiarios constitui: et super haec etiam oratorii expensas definier
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ualẽrem fac̃e singulas
erogatõnes reu̾entisimis
dicisante quam aurũ nõ
paruũ mutuũ sumat faciẽs
ta ypotecas quam pigͦrũ¬

Expanded text:
liter valentem facere singulas erogationes reverentissimis clericis, antequam aurum non parvum mutuum sumat, faciens tam hypothecas quam pignoru
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾abilem locũ ꝓuen̾ũt
aut postea ꝑuen̾int ulło
modo uendiant pigno¬
ri suppomi aut ꝓ mutari.
aut oĩo alienarl cõcedi¬
mus. n si ad alt̾as uen̾¬
abiles domos tale aliꝙͥ
cra figura in priuatoꝵ cõ¬

Expanded text:
venerabilem locum pervenerunt aut postea pervenerint, nullo modo vendi aut supponi pignori aut permutari aut omnino alienari concedimus, neque si ad alteras venerabiles domos tale aliquicra figura in privatorum con
Abbreviated transcription (Latin):
axime quecumq ĩ ordĩa¬
cõnib curialium et offiti¬
alium intͦducta sunt nũ¬
ciet aũ eciam nobis. ut di¬
cẽs sr̃ eis ĩponatur correc¬
cio. itatur quo p̾ceptis
ad clarissimos ꝓuinciar
iudices ut ip̃i qui fuĩt ĩ¬
sipientes nõ ꝑmittant
aliquid extra hoc quod

Expanded text:
maxime quaecumque in ordinationibus curialium et officialium interdicta sunt. Nuntiet autem etiam nobis, ut decens super eis imponatur correctio. Vtatur quoque praeceptis ad clarissimos provinciarum iudices, ut et ipsi quae fiunt inspicientes non permittant aliquid extra hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
consules sãctimn⁊ ex solo
cuo foro exemplar descͥp¬
scͥptõnẽ namq ĩoasede
tura dari uolumꝰ.ut nec
ip̃iᷤ liceat p̾uarieari. nec
hus qui abreuiacores ad

Expanded text:
consules sancimus ex solo tuo foro exemplar descripscriptionem namque ideo a sede tua dari volumus, ut nec ipsis liceat praevaricari nec his qui vocantur breviatores
Abbreviated transcription (Latin):
dari exemplar euis c̃ sub¬
scripcõne cingulum hñiti
hoc cui nc̃ ip̃e p̃sides
ant que a nobis disposi¬
ta sunt dificultatem u̾o
quiad consulatus ueiũt
honorem c̾ si mediotrem
ita faciẽs expensam no¬
men tp̃ri fiet. et em̃om̃e
quicquid hactenus cõsul

Expanded text:
dari exemplar eius cum subscriptione cingulum habentis hoc cui nunc ipse praesides, ant quae a nobis disposita sunt. Difficultatem vero qui ad consulatus veniunt honorem, si mediocrem ita faciens expensam nomen tempori fiet. Etenim omne quicquid hactenus consul
Abbreviated transcription (Latin):
ferandarior. aualt̾iꝰ alieꝰ iuꝰ
disponentes cosquomo¬
do dec inchoatũ eraminae.
aut indicare negocul ĩsi
minari et incidi ¶qd̃ eiꝰ
ĩlegum positũ potestate:
nõ egebit aliqua extryr¬
secus disposicõne.siquiͦd

Expanded text:
ferendariorum aut alterius alicuius disponentem eos, quomodo decet incohatum examinare aut iudicare negotium, insminari et decidi: quod enim in legum positum est potentate, non egebit aliqua extrinsecus dispositione. Si quod
Abbreviated transcription (Latin):
alie nassiue cua ⁊ auena Fat si
tuati gra cibi mandatũ sic.
supuacuumẽ mandatũ. ⁊ ob
id nulla er ea obligoenet mani¬
datiint uos acto nascitur.¶M¬
andatũ uluti siquis cibi mad
ut negocia eius gereres uiut¬
fundum eiemeres ulut ꝓ oo
sponderes. ¶Eua gra ⁊ man¬
dantis uluci si mand cibi ut
peccuniam sub usuris credres
ei quim rem ipiꝯ mucuaret᷑.
Aut si uolente ce ag̾e cum eo ex
cibideleget in id qd̾ tibi d̾bue¬
rat. ¶ Auena autem ca incer¬
uenit mandatũ uluti si cibi
mand ut ticii negocia g̾eres
uluc cicio fundum emeresi
ut procicio sponderes. ¶Su¬
a ⁊ auena iuuti sid̾ comunip
mandeculut sibi ⁊ ticio fũdũ

Expanded text:
aliena, sive tua et aliena. at si tua tantum gratia tibi mandatum sit, supervacuum est mandatum et ob id nulla ex eo obligatio nec mandati inter vos actio nascitur. Mandatum, veluti si quis tibi mandet, ut negotia eius gereresfundum ei emeres, vel ut pro eo sponderes. Tua et mandantis, veluti si mandet tibi, ut pecuniam sub usuris crederes ei, qui in rem ipsius mutuaretur, aut si volente te agere cum eo ex tibi deleget in id quod tibi debuerat. Aliena autem causa intervenit mandatum, veluti si tibi mandet, ut Titii negotia gereres, vel ut Titio fundum emeres, vel ut pro Titio sponderes. Sua et aliena, veluti si de communibus mandet, vel ut sibi et Titio fundu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊ ip̃is qqdati uidancur. si mͦ
lib̾os dixitͥ Ceterum si filios. nõ
ꝯcinebuntur. alr eĩ filii alr ne¬
poces appllantins plane si pos¬
cumis ded̾it.tam filii postumi
ꝙͣ cet̾i lib̾i ꝯcinebuntur. d̾ le¬

Expanded text:
ut ipsis quoque dati videantur, si modo ‘ liberos ’ dixit. ceterum si ‘ filios, ’ non continebuntur: aliter enim filii, aliter nepotes appellantur. plane si ‘ postumis ’ dederit, tam filii postumi quam ceteri liberi continebuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
cõm ꝯuicti quasi apatre cog¬
natiuluti fr eod pacre natue.
fris filius. nepos ue ex eo ¶ It̾ pat¬
ruꝯa patrin filiꝯ. neposue ex
eosatqui ꝑ feminini serꝯ paᷤ¬

Expanded text:
ione iuncti, quasi a patre cognati, ueluti frater eodem patre natus, fratris filius neposue ex eo, item patruus et patrui filius et nepos ex eo. at hi, qui per feminini sexus p
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniam ul instipulatum deduct᷑a
petit actor. ¶temq: comodati dpo¬
siti mandatipro socõ exempto uendico
locaco conducto. ꝑlane si dpõiti agetur.
eo nomine ꝙ cumultꝰ incendi ruine
naufragiicausa dpoitum sic. induplũ
accom p̾cor reddit si modo cum ipo ap ꝙ
dpoĩtum sit aut cum hrde eius ex dolo iꝑ¬
sius agetur quocasu mixta ẽ accio. ¶Er
male ficus uero prodite sunt actõnes alie
sunt alie rei cam pene quam rei ꝑsequẽde
⁊ ob id mixte sunc. Penã c̾m ꝑsequitur.
quis actone furti siue enimmanifesti
agatur quadruplisiue nec manifesti du

Expanded text:
pecuniam vel in stipulatum deductam petit actor, item commodati, depositi, mandati, pro socio, ex empto vendito, locato conducto. plane si depositi agetur, eo nomine quod tumultus, incendii, ruinae, naufragii causa depositum sit, in duplum actionem praetor reddit, si modo cum ipso apud quem depositum sit aut cum herede eius ex dolo ipsius agitur: quo casu mixta est actio. Ex maleficiis vero proditae actiones aliae sunt, aliae tam poenae quam rei persequendae et ob id mixtae sunt. poenam tantum persequitur quis actione furti; sive enim manifesti agatur quadrupli sive nec manifesti du
Abbreviated transcription (Latin):
lum inficiantem adũsꝯ duplum agat᷑
s interdum. ⁊ si in simplum quisq agit
uluci siquis hominem claudũ auc luscũ
occidit qui eoanno inceger ⁊ magni p̃cii
fint. cĩ enim dampnatur quanti is h̾o
ẜm iam traditam diuisionẽ. ¶cẽ
mirta ẽ actõ contra cos qui relicta sac¬
rosanctis ecclus uł aliis uenerabilibus
locis legati ul fidei comissi nomie. dare

Expanded text:
us infitiantem in duplum agatur, sed interdum et si in simplum quisque agit. veluti si quis hominem claudum aut luscum occiderit, qui in eo anno integer et magni pretii fuerit; tanti enim damnatur, quanti is homo um iam traditam divisionem. item mixta est actio contra eos qui relicta sacrosanctis ecclesiis vel aliis venerabilibus locis legati vel fideicommissi nomine dare
Abbreviated transcription (Latin):
tebat muliel: scd̃m pactũ
dotalib inscrum̃tis in ser¬
tũ. siũo mułt fuerit ĩmo¬
nast̾io ing̾fsa sutlli modo
retineit nir mpcialem
donationẽ et casũ dotis er
morte mulieris. placitu
reliqũ uo docis mulien
quid.⁊ luid exreb mulieriᷤ
ap̃ eũ ĩueniatur. ambob

Expanded text:
at mulieri secundum pactum dotalibus instrumentis insertum. Si vero mulier fuerit in monasterio ingressa, simili modo retineat vir nuptialem donationem et casum dotis ex morte mulieris placitum, reliquum vero dotis mulieri quid aliud ex rebus mulieris apud eum inveniatur
Abbreviated transcription (Latin):
mulierẽ ꝓͥam accrpe docẽ.
et quisquis aliut̃ uiros dedis¬
se ꝓbetur. ut nꝰ quisq cicͣ
d̃ ⁊pm̃ sis fruati rebus:
insi forte sponsꝰ spõ se. aũ
sponsa añ maritus uxori añ
uyor marico donare aliꝗd

Expanded text:
re dotem et quicquid aliud viro dedisse probetur, ut unusquisque citra damnum suis fruatur rebus; nisi forte sponsus sponsae aut sponsa sponso aut maritus uxori aut uxor marito donare aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
s si quid neceamum res r̃¬
manentes monasteruis. si
monach reliquerit mo¬
nasteriũ ecad scłarẽ uitã
locoꝵ. et ꝓuinciae iudice
ĩmonast̾io mitti. et rem e
nast̾ium: tunc eũ uidex ꝓ¬
teneat et subdiro offõ cõnume¬

Expanded text:
 si quod necessarium resin suis manentes monasteriis. Si monachus reliquerit monasterium et ad saecularem vitam locorum et provinciae iudice in monasterio mitti, et res, qnasterium, tunc eum iudex pteneat et subdito sibi officio connume
Abbreviated transcription (Latin):
ceodosu pie memorie cõ¬
stitutõe ualũit musr os¬
tend̾e uir̾ auͭ ad ult̾io delĩ¬
q̃tem aut reu̾ hoĩcidu
aut ueneficusaut sedi¬
tioĩb occupatumaut ꝙ
pessim̃ oĩum peccoꝵ est
coĩc̾atẽ delicto dicimus
aũt machinatum aliqͥd¬

Expanded text:
e constitutionem valuerit mulier ostendere maritum aut adulterio delinquentem, aut reum homicidii, aut veneficiis aut seditionibus occupatum, aut quod pessimum omnium peccatorum est communicantem delicto, dicimus autem machinatum aliq
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ¶et nos nõ latiit
quia eciam ad optõnis
modus erat anciquitus
ab aliquib ante nos ĩ¬
patorib sr̃ nac᷑iles ad
legitim os cranfferẽdos

Expanded text:
 Et nos non latuit quia etiam adoptionis modus erat antiquitus ab aliquibus ante nos imperatoribus super naturales ad legitimos transferendos
Abbreviated transcription (Latin):
lege agimꝰ erubescim Io¬
q sause eciam legem ad¬
icientes ip̃i quid̃ ppłos re¬
mouemus .dabimus at
om̃ib hab̾e exlege reme¬
dium quia em̃ cestari na¬
talium filiorũ patͥb eciã
ip̃is dedimus legicima qͥ
bunt unam c̃ matre qd̾
eciam priꝰ fuit filiis aũt
non existentib legitim¬
iset usq ad mediecatem

Expanded text:
lege agimus, erubescimus. Ideoque causae etiam legem adicientes ipsi quidem populos removebimus, dabimus autem omnibus habere ex lege remedium. Quia enim testari naturalium filiorum patribus etiam ipsis dedimus legitima quibunt una cum matre hoc quod etiam prius fuit, filiis autem non existentibus legitimis et usque ad medietatem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑium ad eos ꝓ ficisea¬
tut s aquid tale frae
licenciam reu̾entissim¬
is ycononus res ap̃hẽ¬
ḋe huimodi et trare
eas rursus ad scĩssimã
ecc̃am tanꝙͣ sinec ab
micio contigiss ꝑ mu¬
ratones harum adni¬
hoc scema in ppetiu
erẜsenti die in coatum
om̃ib que dudum si
ratis manentib eo qd
illorum exemplo iuitẽ¬
ces et anobis ee mole¬
sti et scissimam maio¬

Expanded text:
os proficiscatur. Sed si quid tale fiat, licentiam damus reverendissimis oeconomis res apprehendere hujusmodi, et tradere eas rursus ad sanctissimam ecclesiam, tanquam si nec ab initio contigisset permutationes harum ad ihoc schema in perpetuum ex praesenti die inchoatum. Omnibus quae dudum siratis manentibus, eo qillorum exemplo utentes, et nobis esse molesti, et sanctissimam majo
Abbreviated transcription (Latin):
dis eciam aduersus eos
qui sancta uasa contra
nr̃am legemaut pigno
ri dantaut uendunt aut
eciam circa sc̃as res et d̾odi

Expanded text:
dis etiam adversus eos, qui sacrata vasa contra nostram legem aut pignori dant aut vendunt aut etiam circa sacras res et deo di
Abbreviated transcription (Latin):
frustra et ꝑemfiteosim
cdate sũt ¶ ħ gͥ om̃ia custo¬
diantur p̃̾dictis subiecta
mencib ĩstrumentis tali
at forma neq iudicibus
ur dictare talia in str̃a pre¬
gestis monum entor ea fir¬
mare ne ⁊̃ ip̃i  cigłi ⁊ dig¬

Expanded text:
frustra per emphyteusin datae sunt. Haec igitur omnia custodiantur praedictis subjecta mentibus instrumentis talibat forma, neque judicibus vel dictare talia instrumenta praegestis monumentorum ea firmare, ne etiam ipsi et cinguli ac dig
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ fi ssi n̾o testaci
nichil licences d̾ers loc̃
hab̾e ꝑ dotem forte aut
alio modo datas ecq̃ st̃
relicta defende nos sãc

Expanded text:
irtutem fieri, si vero testati, nihil dicentes de eis, locum habere per dotem forte aut alio modo datas et quae sunt relicta defendere: nos sanc
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inf̾ior liborum ex cransũso fr¬
atrum sororũue eorũ qui q̃ ue
ex hus ꝓgenerant᷑ ⁊ ꝯuenient̃
patrui amitte auũculĩ mr̃te¬
re ⁊ srĩor quid̾ ⁊ inf̾ior cognacio
a primo gradu incip. at ea q̃ex

Expanded text:
 inferior liberorum, ex transverso fratrum sororumve eorumque, qui ex his progenerantur, et convenienter patrui amitae avunculi materterae. et superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit: at ea, q
Abbreviated transcription (Latin):
iniq noceat ꝙ cum accidit. al¬
ia allegatõne opꝯ ẽ adiuuadi
rei gr̃a que duplicatõ uocat᷑ ⁊ si
rursꝯea prima facie iusta ind̾a¬
cur si p̃p aliquam cam ĩiq actori
noceat. rursꝯ allegatõne alia op
ẽ qua actor adiuuetur qͥ d̾i crip¬
licatõ. Quarĩ om̃ium exceptõ¬
num usum int̾dum ultĩꝯ ꝙͣ di¬
rumꝯ uarietas negõrum ĩtrod¬
uẽ q̃s om̃s aꝑciꝯ ex latõre digesto¬
rum uolumine facile ẽ cognos¬
ce. ¶ Eeceptõnes aut̃ quibus
d̾bicor deffendicur płmq acco¬
modari solent ⁊ fid̾uissoribus
eiꝯ ⁊̃ recte. qr ꝙ ab eis petitur id
ab ip̃o d̾bitore peti uid̾cur. quia
mandati uiditõ redditurꝰ ẽ eis
qr hii pro eo soluerint. Qua rõ¬
ne ⁊ si d̾ nõ petenda peccuma p¬
actꝰ quis cũ reo funit placuit ꝓ

Expanded text:
 noceat. quod cum accidit, alia allegatione opus est adiuvandi rei gratia, quae duplicatio vocatur. Et si rursus ea prima facie iusta videatur, sed propter aliquam causam inique actori noceat, rursus allegatione alia opus est, qua actor adiuvetur, quae dicitur triplicatio. Quarum omnium exceptionum usum interdum ulterius quam diximus varietas negotiorum introducit: quas omnes apertius ex latiore digestorum volumine facile est cognoscere. Exceptiones autem, quibus debitor defenditur, plerumque accommodari solent etiam fideiussoribus eius: et recte, quia, quod ab his petitur, id ab ipso debitore peti videtur, quia mandati iudicio redditurus est eis quod hi pro eo solverint. qua ratione et si de non petenda pecunia pactus quis cum reo fuerit, placuit
Abbreviated transcription (Latin):
quarta eis dari possit ut ꝓrata
cuntur aut sui ⁊ necessaru au
cus siue uelit siue nolit om̃m
pomorcem cestatoris ub ꝓtii¬
Facultates suas suspectas hab
sol uł ẜuum suũ primoaũ s.¬
uł ⁊ ult̾iore gradu ħrd institũe.
ut si creditoribꝯ eius satis non
fiat pocius euis ħrdis bona ꝙ̃ ip¬
sius cestatoris a creditoribꝰ poss

Expanded text:
quarta eis dari possit, ut pro rata cuntur aut sui et necessarii aut ia siue uelit siue nolit, omni modo post mortem testatoris protinfacultates suas suspectas habet, solet seruum suum primo aut s ulteriore gradu heredem instituere, ut, si creditoribus satis non fiat, potius eius heredis bona quam ipsius testatoris a creditoribus poss
Abbreviated transcription (Latin):
aut filios nõ hũit lucr̃
fi marito mulierẽ ũo pi¬
culo iudicis negociũ audi¬
entis tradi ep̃o ciuitatis.

Expanded text:
autem filios non habuerit, lucrum fieri marito, mulierem vero periculo iudicis negotium audientis tradi episcopo civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
isłor.⁊ socius eius ⁊ qui lib̾tatẽ ac¬
ceperit. nr̃o fruacur bnfitõ. liber¬
tate cum effectuꝓced̾nte. cuiuc
fauo: antiquos legis latores mltͣ
⁊ ꝯtra comunos regulas statuisse
manifestissimũ e. ⁊ eo qui eam
imposuit libalitatis stablitate

Expanded text:
issor et socius eius et qui libertatem accepit nostro fruantur beneficio, libertate cum effectu procedente cuius favore et antiquos legislatores multa et contra communes regulas statuisse manifestissimum est et eo qui eam imposuit suae liberalitatis stabilitate
Abbreviated transcription (Latin):
suum hne solus lib̾tacẽ imposu¬
erit. ul uindictaui cestam̃to eo
casupars eius amittebatrur.
⁊ socio acrescebat. S cum pessi¬
mum fuat exemplũ. ⁊ libtate
suum dfraudari. ⁊ exa eahuma¬
nioribꝰ quid dominie dampnu
ꝯinferri seuiorib aute dni̾e luce
accrescẽ ħ quasi inuidia plenuor

Expanded text:
o, solus libertatem ei imposuit vel vindicta vel testamento, eo casu pars eius amittebatur et socio adcrescebat. sed cum pessimum fuerat exemplo, et libertate servum defraudari et ex ea humanioribus quidem dominis damnum inferri, severioribus autem lucrum adcrescere: hoc quasi invidiae plenum
Abbreviated transcription (Latin):
auie successionẽ legitio upei
ñ uocabantur postea ħ aosticu
cõnilꝰ em̃datum ẽ ut ad siłi¬
cudinẽ filiorũ filiaruq ⁊ neꝑ¬
ces ac neptes uocentur. ¶S¬
ciendii ẽ autẽ huiꝯmodi succe¬
ssiones q̃ ex t̾tuliano ⁊ orficia¬
no dferuntur capitis dimin¬

Expanded text:
aviae successionem legitimo iure non vocabantur, postea hoc constitu emendatum est, ut ad similitudinem filioram filiarumque et nepotes et neptes vocentur. Sciendum autem est huiusmodi successiones, quae a Tertulliano et Orphitiano deferuntur, capitis demin
Abbreviated transcription (Latin):
se illos auam uam
ad ĩpieratem ducente
maiorem. iusiurand
em̃ eas erig̾e quia nũiꝙͣ
ab ĩ pͥa illa et turpi
opais cessabunt. mułr¬
es aũt existentes mise¬
ras. et sic malesedue

Expanded text:
se illos aliam viam ad impietatem deducentem maiorem: iusiurandum enim eas exigere, quia numquam ab impia illa et turpi operatione cessabunt, mulieres autem existentes miseras et sic male sedu
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m̃ dep̾hendatur licenci¬
am p̃bemꝰ scĩssimao lo¬
ci ep̃o. hoc monastus uẽ
dicante et in antiꝙͣ figu
cributis grauatum ex q
usłus infertur redditꝰ
uen̾ abili domun licenci¬
ami p̃bemꝰ eiꝰ dem ueñ

Expanded text:
m deprehendatur, licentiam praebemus sanctissimo loci episcopo hoc monasterium. vindicare et in antiquam figurtributis gravatum, ex quo nullus infertur reditus venerabili domui, licentiam praebemus eiusdem ven
Abbreviated transcription (Latin):
stipulaco fint am cunc por
ꝑ inde obligatus mani ac si ꝑo¬
stea nullo stipulato fuist. ¶S
si cadem ꝑa sit a qua posteasti¬
pulerisita dmum nouatõ fic
siquid in postiore stipulone no¬
in sit forte si cõditꝰ̃ aut dies aut

Expanded text:
stipulatus fuerit: nam tunc prior proinde obligatus manet ac si postea nullus stipulatus fuisset. sed si eadem persona sit a qua postea stipuleris, ita demum novatio fit, si quid in posteriore stipulatione novi sit, forte si condicio aut dies aut
Abbreviated transcription (Latin):
non eed̾e res. s alie eisd natu¬
re ⁊ qualitatis reddancur. uñ
um fiat ex eoq ꝯͣctu nascitur
accõ que nocatur condicio: c̃t
Isq̃ qui non dbicum accepit
ab eo qui ꝑ errorem soluit re
repeticom condicticia actõ. sia
eum dare oportere ac si mutu¬
um accepissꝰ. Unde pupillo si
ei sine tutoris auctoricate nõ
dbitum ꝑ errorem datum ẽ
non tenetur indebiti ꝯditõe
¶Icem hus cui res aliq̃ uten¬
da datur.i. comodatur. re obli¬
gatur. ⁊ cenetur comodati ac¬
cõne. S is qui ab eo mutuum
accepit longe distat namq
non ita res datur ut euis fiat.
s ob id d ip̃a resticuenda cene¬
cur ⁊ is quid qui mutuũ accep
si quollz fortuito cau q accep̃

Expanded text:
non eaedem res, sed aliae eiusdem naturae et qualitatis reddantur. undeum fiat. ex eo contractu nascitur actio quae vocatur condictio. Is quoque, qui non debitum accepit ab eo qui per errorem solvit, rerepetitionem condicticia actio; nam eum dare oportere ’ ac si mutuum accepisset. unde pupillus, si ei sine tutoris auctoritate non debitum per errorem datum est, non tenetur indebiti condictione, Item is cui res aliqua utenda datur, id est commodatur, re obligatur et tenetur commodati actione. sed is ab eo qui mutuum accepit longe distat: namque non ita res datur ut eius fiat, et ob id de ea re ipsa restituenda tenetur. et is quidem qui mutuum accepit, si quolibet fortuito casu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a ueñabilia monast̃i¬
auend̾e. aut ꝑ mueare aut
donare. in quib et alcare
collscũ ẽ ec sacr̃ exhibicu
inimst̾ium quale moris
celebrarl.sacris quipe les
tis scripturis. et sacrosc̃a
et ĩ e fabili tradicta coĩõe¬

Expanded text:
ipsa venerabilia monasteria vendere, aut permutare, aut donare, in quibus et altare collocatum est, et sacrum exhibitum ministerium, quale moris celebrari, quippe sacris lectis Scripturis, et sacrosancta et ineffabili
Abbreviated transcription (Latin):
dis domib p̾sumãt ĩ tali¬
b se misceri scelenb⁊ ibi
de peccatis cractare / ubi cõ¬
suerunt dm̃ timẽtes pec¬
aitor ueniam postulare
ĩubemꝰ ut siquis tałis in¬
ueniatur ĩ locis ĩuen̾abi¬
lib aliene uxorĩ de qua

Expanded text:
dis domibus praesumant in talibus se misceri sceleribus et ibi de peccatis tractare ubi consueverunt deum timentes peccatorum veniam postulare, iubemus, ut si quis talis inveniatur in locis venerabilibus alienae uxori, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
s diticiorum quid nus. pessĩa
condico. iam ex multis temꝑi
g̾e ⁊ in meliore statum reduce
desiderans duabꝰ ꝯstitutõnibꝰ ħ
em̃dauit. ⁊ in pristinum stacũ

Expanded text:
diticiorum quidem pessima condicio iam ex multis temporgere et in meliorem statum reducere desiderans, in duabus constitutionibus hoc emendavit et in pristinum st
Abbreviated transcription (Latin):
quam adoptiuis in petenda bõꝵ
dicto pollicetur ac si his qui ptede¬
bat ex eo nunio non eẽt. Siquis
itaq diatam sibi bonorũ possõm
repudiau̾it non quousq cempi
bonoru possonis prefinitũ exces¬
ser expectatur. s statim ceteriee
es utiles singłi consid̾rantur. S¬

Expanded text:
quam adoptivis in petenda bonorum dicto pollicetur ac si is qui praecedebat ex eo numero non esset. si quis itaque delatam sibi bonorum possessionem repudiaverit, non quousque tempus bonorum possessioni praefinitum excesserit, expectatur, sed statim ceteri exes utiles singuli considerantur.
Abbreviated transcription (Latin):
resticuere rogatꝰ sit. iocus er¬
at pegasiano senatꝯ ꝯsulto et
heres qui semł adier it ħ̾rdita¬
tem si modo sua noluntate a¬
dierit siue retinint quartã ꝑ

Expanded text:
restituere rogatus sit, locus erat Pegasiano senatus consulto, et heres qui semel adierit hereditatem si modo sua voluntate adierit, sive retinuerit quartam
Abbreviated transcription (Latin):
uiditũ officii nec nõ Rita¬
ip̃is rectorib ꝓuĩciaꝵ actores
siue ꝯductores dñcos ꝯueni¬
endi licenciã damꝰ. ita tũ ut
tõnalib pͥuate rei adexigenda
fiscalia debita mimineant¶S
omiti reꝵ pͥnataꝵ cũ publiciᷤᷤ
litt̾is destinant᷑ ad ꝯmonitõnẽ
uidicis quo fatiliꝰ &x p̾diis rei
nr̃e ꝯferant debite pensionis
cũ suma deg̾e p̾cipimꝰ discipli¬
nas de quoꝵ noĩb si tem̾e ñsa¬
ti fu̾int ad sublimitatẽ tuã re¬
ferri ꝑ ordinarios indices oꝑte¬
bit ut in eos seuerissime uin¬
dicetur. ¶dem.

Expanded text:
udicum officiis nec non ipsis rectoribus provinciarum actores seu conductores dominicos conveniendi licentiam damus, ita tamen, ut rationalibus privatae rei ad exigenda fiscalia debita immineant. comite rerum privatarum cum publicis litteris destinantur ad commonitionem iudicis, quo facilius ex praediis rei nostrae conferantur debitae pensiones, cum summa degere praecipimus disciplina. De quorum nominibus, si temere versati fuerint, ad sublimitatem tuam referri per ordinarios iudices oportebit, ut in eos severissime vindicetur. D.
Abbreviated transcription (Latin):
ministrantib ut ĩ una¬
pocius qͣ de fensor ẽẽ uide¬
at᷑. ¶ decretõ quid ẽ iur̃¬
uirando fc̃o oũnum pos¬
sessoꝵ ĩ illa ciuitate con¬
non in hãc urbe degen¬
tium. iusutand ũo p̃bẽs
quia om̃na scd̾ legẽ. et ius

Expanded text:
ministrantibus: ut in unapotius quam defensor esse videatur, decreto quidem cum iureiurando factus omnium possessorum in illa civitate connon in hac urbe degentium; iusiurandum vero praebens, quia omnia secundum legem et ius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbari fi delia docum̃ta ¶si
mutuãs aut alias contra¬
hẽs ꝯtentꝰ sit scͥpcura sola
eus cum quo ꝯͣ hit ĩ ipso
erit ut sciant qr inp̃iꝰ fide
totum ⁊pe suspendit ec qͥd̃
qͣtũ exͣ scͥpturã nõ futiciẽs

Expanded text:
bari fidelia documenta. Camutuans aut aliter contrahens contentus sit scriptura sola eius cum quo contrahit, in ipso erit ut sciat, quia in illius fide totum ipse suspendit. Et quidem quantum ex scriptura non sufficiens
Abbreviated transcription (Latin):
sul hoc uolint. namnz
filia. neq soror forte nec
utor filii et multo mag̾
sinec ꝑtines ad genꝰ sit
hoc enĩ et ꝑure illicitum
consulem melius nos
designaminꝰ sic̃ mari¬
amdine in emorie con¬
sticutõ aic̃. illa quid̾ ab

Expanded text:
sul hoc voluerit; nam neque filia neque soror forte, non uxor filii, et multo magis si nec pertinens ad genus sit: hoc enim et pure illicitum consulem melius nos designavimus, sicut Marciani divae memoriae constitutio dicit. Illa quidem ab
Abbreviated transcription (Latin):
uł donis nr̃is fuu̾nt ꝯsecuti. ut castrense pecu¬
liũ hr̃e p̾cipimꝰ. quid u tam ex castris ẽ ꝙͣ qd̾¬
alieni funt apulu̾e ⁊ labore castroꝵ ꝗ signa
tõnũ difficultas ex̾cet iõq palatini nr̃i qͥ pͥui¬
l̾iis edc̃i uti pͥoterũt peculia sua p̾cipua retine¬
ant. q̃ dũ ĩ palatio nr̃o ꝯstituti st̃. aut labore

Expanded text:
ostris fuerint consecuti, ut castrense peculium habere praecipimus. Quid enim tam ex castris est, qalieni sunt a pulvere et labore castrorum, qui stionum difficultas exercet. Ideoque palatini nostri, qui privilegiis edicti uti potuerunt, peculia sua praecipua retineant, quae, dum in palatio constituti sunt, aut labore,
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m ẽ hñde cognitõis euentu si det̾iorẽ calcu¬
lũ reportau̾int sportulaꝵ noĩe unũ tm̃medo
solidũ executõm p̾stabũt. Sin ũocãe qualitas
in scͥptis hñdã ꝯgnitõm flagitau̾it. in ħnc̃ce
est cãu int̾ iocutione in scͥptis ꝓferendã ea q̃
suꝑiꝰ de qͣntitate sportulaꝵ decidẽdaꝵq ꝯgni¬

Expanded text:
habendae cognitionis eventu, si deteriorem calculum reportaverint, sportularum nomine unum tantummodo solidum exsecutori praestabunt. Sin vero causae qualitas in scriptis habendam cognitionem flagitaverit, in hoc necesse est casu interlocutione in scriptis proferenda ea, quae superius de quantitate sportularum decidendarumque cogni
Abbreviated transcription (Latin):
¶ilites qui are publica armant᷑. ⁊ alũtur solũ
debent publicis utilitatib occupari nec agroꝵ
cultui ⁊ custodie aĩaliũ. uł m̾cimonioꝵ q̃stui. s
ꝓpͥie miniis insudare milicic nullũ p̾c̾ea exmili¬
tib post hac p̾dc̃is obseqͥis uacare. ł eare magnitu¬
do tua paciat᷑. S freq̃utes ẽẽ nũo suo iubeatat
armoꝵ cotidiano ex̾citio adbella se p̃parẽt. q̃d̾
si quis ex militarib iudicib ullos militũ tã diui¬
nis ꝙͣ regiis. uł pͥnatis domib. ac posẜorib diu̾sĩ¬
q aliis obsequiis ꝯtra iut̾dictũ serenitatis nr̃e
credid̾it deputãdos. ¶ Sciat se abeo ꝙ ꝯͣ uetitũ

Expanded text:
ilites, qui a re publica armantur et aluntur, solis debent publicis utilitatibus occupari nec agrorum cultui et custodiae animalium vel mercimoniorum quaestui, sed propriae muniis insudare militiae. Nullam praeterea ex militibus posthac praedictis obsequiis vacare magnitudo tua patiatur, sed frequentes esse in numero suo iubeat, ut armorum quotidiano exercitio ad bella se praeparent. Quod si quis ex militaribus iudicibus ullos militum tam divinis quam regiis vel privatis domibus ac possessionibus diversisque aliis obsequiis contra interdictum serenitatis nostrae crediderit deputandos, sciat ab eo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
domestici officiũ ꝑ milicie gradũ. uł qͥnq̃miui tp̃c int̾¬
dici cẽsumiꝰ famiharitate comitis. simulata tẽ pħi¬
tam alio noĩe ualeat n surpaie. Imp̃r.¬
ac lege dec̾minꝰ ut qͥ in singuł scolis militant
quiq pꝰ em̃sa stipendioꝵ curricula ad pͥmic̾iũ gͣdũ
ꝑuen̾int ⁊ adorata nr̃e diuinitatis purpura uiroꝵ
clarissimoꝵ comitũ meru̾int dig̾tatẽ. tã singło ꝙͣ¬

Expanded text:
domestici officium per militiae gradum vel quinquennii tempus interdici censuimus, familiaritate comitis simulata rem prohibitam alio nomine valeat usurpare. ac lege decernimus, ut, qui in singulis scholis militant quique post emensa stipendiorum curricula ad primiceriorum gradum pervenerint et adorata nostrae divinitatis purpura virorum clarissimorum comitum meruerint dignitatem, tam cingulo
Abbreviated transcription (Latin):
CUm supͣ uirantes fluminũ ripas om̃is legi
ꝯẽ poculũ pollulat. nene abluat abluẽdo eqͦꝵ
sudores de ꝓꝑans publicos ocłos nudatꝰ incestet.
s ꝓcul acunctoꝵ obtutib ininfi̾orib ꝑtib
LEmo miles ex hiis qui p̾sentes diuino ob¬
sequio nr̃e clem̃tie deputati sũt. ⁊ qui ĩ hac al¬
ma urbe p̾sentes eẽ comitatui ꝯcessi sunt
qui ue de aliis mu̾ib uł legionib sũt. uł ibi
uacent aliena obseqͥa sine mitu pͥncipali ꝑ¬
ag̾eaudeant. q̃ui aũt inhiꝰ facinore fu̾int ꝯuic¬
ti milicia exuti penas ꝯsentaneas hĩe ꝯplłũt᷑.¬

Expanded text:
Cum supra virentes fluminum ripas omnis legiocommune poculum polluat, neve abluendo equorum sudore deproperus publicos oculos nudatus incestet, sed procul a cunctorum obtutibus in inferioribus partibus emo miles ex his, qui praesentes divino obsequio nostrae clementiae deputati sunt et qui in hac esse urbe praesente comitatu concessi sunt quive de aliis numeris vel legionibus sunt, vel sibi vacet vel aliena obsequia sine nutu principali peragere audeat. Qui autem in huiusmodi facinore fuerint convicti, militia exuti poenas
Abbreviated transcription (Latin):
ĩappellata egipso seruitꝰ
quid̃ erat. ecabatiquis
legrilatorib sãcita  exsu¬
dampnatum sibiq ser¬
mus et mullum ab ĩicio
bñ natoꝵ ex suplicio per¬
mitimus fieri seruũ n
em̃ mutamꝰ nos fortunã
lib̾am in ẜuilẽ statũ qui
eciam dudum ẜuienciũ
ma numissores ẽẽ festi¬
ut poteint̾ ꝑsonas libe¬
cã aut hoꝵ filios ĩ ẜuitu¬
tem redigat. conscat qͥd̾
quata qm̃ p̃cedentes nos
cum u̾o solum qd̃ ex mor¬
te ẽ libis aquiratur.reli¬
qua u̾o ueniãt ad eum
qui redigitur ĩ ẜuitute¬

Expanded text:
appellata Gypso, servitus quidem erat ab antiquis legislatoribus sancita ex supdamnatum sibi sermus, et nullum ab initio bene natorum ex supplicio permittimus fieri servum. Neque enim mutamus nos fortunam liberam in servilem statum, qui etiam dudum servientium manumissores esse festiutpote inter personas libertam aut horum filios in servitutem redigat, constat quidequoniam praecedentes nos tum vero solum quod ex morte est liberis adquiratur, reliqua vero veniant ad eum qui redigit in servitute
Abbreviated transcription (Latin):
cris quam pat cuo adoptauit.
filiam nõ iundis impediri uxorẽ
roris iungi possunt¶ It̾ amittalic
adoptiua. uxore ducere nõ lic ¶ Itẽ
mat̾tera qr parentũ locoħntur.

Expanded text:
ris quam pater tuus adoptavit filiam non videris impediri uxorem roris iungi possunt. Item amitam licet adoptivam uxorem ducere non licet, item materteram, quia parentum loco habentur.
Abbreviated transcription (Latin):
racos aliquos ĩ sins bñt
domib: aut possessiouib
auc qualit̾cutq obeula¬
tes et quasdam en ꝓͥadi
ones computacos ib ĩsi¬
nuatõe ꝑ loca p̃sentis nr̃e
dis pensatõis eos expule¬
aut retinenciũ publica¬
tõi subiecte fisco ampli¬
cabuntur ip̃i ũo et dign¬
ratib ec mincirs quas hñt
expellentur. ¶mlites
u̾o coͣnfed̾. iti qui eis post
solum milicia spoliabũ¬
tur. s ec ultim.a sustinebt̃
supplicia scientib et iniꝰ¬
qr si aniqui ĩuemãtur in
locis que abhis exactoĩbꝰ.
aut c̃ ic̃tionib aut ꝑ soĩs
aliquib. au dñns aut pos¬
sessionib. auͭ quib lib pͥiᷤᷤ
utilitatib ꝑ manẽces ¶et

Expanded text:
ratos aliquos in suis habent domibus aut possessionibus aut qualitercumque observantes et quasdam eis propronem computatorum ab insinuatione per loca praesentis nostrae dispositionis eos expuleaut retinentium publicationi subiectae fisco applicabuntur, ipsi vero et dignitatibus et militiis quas habent expellentur, milites vero et foederati qui eis post solum militia spoliabuntur, sed etiam ultima sustinebunt supplicia. Scientibus et uniuquia si aliqui inveniantur in locis quae ab his exactionibus aut convictoribus aut personis aliquibus aut dominiis aut possessionibus aut quibuslibet propriis ut
Abbreviated transcription (Latin):
ros suos cũsmittunt in
quib militant fed̃atos
nero ad ꝓpͥas obtioes ⁊ ip̃i
.x. librqr aurrpena erigẽ¬
tur. insr̃ exilio tradentur.
ut pote nr̃s inf̃io nes
psimiẽtes neglige nemo
igitur neq duimo quo¬
damcipo de hoc forsan fas¬
to m p̃ceptis indicũ utitur
lmꝰ modi anquos cipos
ant p̃ceptiones uidicu

Expanded text:
smittant in quibus militant, foederatos vero ad proprios optiones, et ipsi X. librarum auri poenam exigentur, et insuper exilio tradentur utpote nostras iussiones praesumentes negligere. Nemo igitur neque divino quodam typo de hoc forsan facto neque praeceptis iudicum utatur, huiusmodi aliquos typos aut praeceptiones iudi
Abbreviated transcription (Latin):
sioue quoꝵ libet defensare in¬
dentes q̃uib qr personis ius
suum conseruare uolunnus
et patem diu desid̾atam ⁊ an̾a
toti t̾re ncͣciam per uniu̾sas
regni partes hñdam regia
in subsequentib euidenter
declarabit᷑. ¶Si quis hoĩeni
infra pateni constitutam oc¬
ciderit capitalem occiderit
subeat sĩam / nsi per duellũ
ħ ꝓbare possit quod uitam su¬
am defendendo illum occidenit
tunc neqz per duellum neqz¬
u quolz alio modo se excusabit
mobiles aiudice in ppło pu¬
pensentur ħ̾rdes aũ sui h̾rdi¬
tatem qͣm ille tenebat reci¬
piant: ¶ Si quis alium in
fra patis edc̃m uuluera uer̾t
insi induello ꝙ uitam suã
defendendo hoc fecerit ꝓbaũt
manus ei amputetur et sic̃
superius diffinitur iudice¬
tur udex incã ip̃m ⁊ res cius

Expanded text:
sione quorumlibet defensare intendentes quibuscumque personis ius suum conservare volumus et pacem diu desideratam et antea toti terre necessariam per universas regni partes habendam regia in subsequentibus evidenter declarabitur. 1. Si quis hominem infra pacem constitutam occiderit, capitalem subeat senten tiam, nisi per duellum hoc probare possit, quod vitam suam defendendo illum occide rittunc neque per duellum neque quolibet alio modo se excusabit,mobiles a iudice in populo pupensentur, heredes autem eius hereditatem, quam ille tenebat, recipiant tali fra pacis edictum vulneraverit, nisi duello, quod vitam suam defendendo hoc fecerit, probaverit, manus ei amputetur et, sicut superius dictum est, iudicet iudex in causa ipsum et res eius
Abbreviated transcription (Latin):
osata aliqua capitan causa du¬
dlum cõmitte̾ uolu̾it facultas
pugnandi ei non concedatur
nisi probare possit ꝙ antiqui¬
tus ip̃e cũm ꝑentib suis natio¬
ne limus miles existat. ¶ post
natale sancte marie. unusqͥsq
comes .uii. uiros boni testimo
mi sibi eligat. et de quanbet
rusticus arma. uł lancẽam por¬
potestate repertus fu̾it. uel
arustico accipiat. ¶Mercator¬

Expanded text:
t aliqua capitali causa duellum committere voluerit, facultas pugnandi ei non concedatur, nisi probare pos sit, quod antiquitus ipse cum parentibus suis natione legitimus miles existat. 11. Post natale sancte Marie unusquisque comes septem bonitestim onii viros sibi eligat et de qualibet rusticus arma vel lanceam porpotestate repertus fuerit, vel a rustico accipiat. 25. o
Abbreviated transcription (Latin):
regie potestati consignet pro¬
clamatori ⁊̃ dampnũ restituat
et precium a rege beneficiali
iure optineat. ¶Si cł̾icus de
pace molata ꝑuisatus fu̾it .i.¬
cis uiolatorem in contubernio
suo hũit. ⁊ de hiis in p̾sentia
sui ep̃i ⁊ sufficienti testimo¬
no cõuictus fuerit conaͣtis
in cuiꝰ comitatu /idem cł̾icus
statuta canonũ ep̃o satiffati¬
at.Si aũt idem cł̾icus in obe
alicuius dñi secutus fu̾it
noscitur. ad fatiendũ iusti¬
ciam illum ꝓdutat q̃n odsi
de sua diffisus fu̾it innocen¬
cia et ante conspectũ iudicis
mento iudici representet ⁊¬

Expanded text:
regie potestati consignet, proclamatori etiam damnum restituat et predium a rege beneficiali iure obtineat. 6. Si clericus de pace violata pulsatus fucis violatorem in contubernio suo habuerit et de his in presentia sui episcopi sufficiente testimonio convictus fuerit, comiti, in cuius comitatu idem clericus statuta canonum episcopo satisfaciat. Si autem idem clericus inobedialicuius domini secutus fuerit, dignoscitur, ad faciendam iustitiam illum producat. Quodsi de sua diffisus fuerit innocentia et ante conspec tum iudicis mento iudici representet
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ absq rapina eius bene¬
ficii possor extrtit ⁊ cognita
ex ip̃oꝵ testio rei ũitate pos¬
sõr bñficiũ suum quiete ep¬
cio ⁊ iusticia dc̃antẽ alt̾ de
manu sua illud cripiat.
¶Si rusticus militͤm demo¬
lata pace pulsans manu sua

Expanded text:
illorum absque rapina eius beneficii possessor extiterit, et cognita ex ipsorum testimonio rei veritate possessor beneficium suum quiete obcio et iustitia dictante alter de manu sua illud eripiat. 10. Si rusticus militem de violata pace pulsans manu sua
Abbreviated transcription (Latin):
ecur ⁊ toudatur. ¶Si mĩstr¬
ales a licuiꝰ dñi int̾se guerrã
hu̾int comes sueͤ uidex in
ciius regiine eam fecerĩt
leges ⁊ uidicia exmͦde ꝓsequa¬
tur. ¶Quicunqz per terrain¬
exieus transiens equũ suũ
plecti potuerit ad refectionẽ
et respirationẽ equi sui mi¬
pue ip̃i equo pͦrigat. ncitũ¬

Expanded text:
etur et tundatur. 19. Si ministeriales alicuius domini inter se guerram habuerint, comes sive iudex, in cuius regimine eam fecerint, leges et iudicia exinde prosequatur. 20. Quicumque per terram transiens equum suum m stans amplecti potuerit ad refectionem et respirationem equi sui, impune ipsi equo porrigat. Licitu
Abbreviated transcription (Latin):
ut se ap̾done defendat. ¶Nẽo
recia sua seu laqueos. aut q̃lib
instrum̃ta ad capiendas uena¬
tiones tendat nͥ adursos. aproᷤ.
luposcapiendos. ¶Ad palati¬
nũ ꝯmitis nullus miles arma

Expanded text:
ut a predone se defendat. 14. Nemo retia sua seu laqueos aut alia quelibet instrumenta ad capiendas venationes tendat nisi ad ursos, apros vel lupos capiendos. 15. Ad palatium comitis nullus miles arma
Abbreviated transcription (Latin):
dño suo fidelitatem iurat. ista
dampno suo decorpore suo tu¬
tum. ne sit ei in dampno de se¬
treto suo uel de munitionib¬
suis per quas tutus ẽẽ potest.
honestu: ne sit ei in dampno
de suã iusticia. uel de aliis cãisꝰ
que ad honestatem ens ꝑtin̾e

Expanded text:
domino suo fidelitatem jurat, ista damnum domino suo de corpore suo. Tutum, ne sit ei in damnum de secreto suo, vel de munitionibsuis per quas esse tutus potest; honestum, ne sit ei in damnum de justitia sua, vel de aliis causis quae ad honestatem ejus pertine
Abbreviated transcription (Latin):
eum decet̾o in domo sua tã¬
quam ꝓscriptũ nõ recipiat.
¶Si u̾o mensionem in castͦ
non habuit dominꝰ eius se¬
cure eum addut̾e facit hac mmo¬
possonum uidex cum ppło eũ
tanꝙͣ patis uiolatorem per¬
sequi non desistat. ¶Si duo
nestitorem ꝓducit illius tes¬
timoniũ cum in uestitor
donũ ĩuestiture recognoscit
comes pͥmo recipiat et si id̾
ꝓbare pot̾it ydoneis testib
cdicoabsq rapina hoc idem bene¬
daofitiũ hñit remota controu̾¬
ci  ͦsia sine mat̾ia illud optine¬
at ꝙ̃ si de rapmͣa p̾sente in¬
dite cõuictus fu̾i̾t rapinam
duplicit̾ soluat bñficio ca
reat msi iusticia ⁊ iudicio
dictande illud impostetũ
requirat. ¶Si tres uł płes
condendunt de eodem bñfi¬
cio producentes utriq diu̾¬
sos in nestitores /index incmꝰ
p̾sencia causa uentilatur
ui dnob requirat bomi testi¬
monii hom̃ib in ꝓuincia

Expanded text:
eum de cetero in domo sua tamquam proscriptum non recipiat. Si vero mansionem in Castro non habuerit, dominus eius secure eum adducere faciat. Ac postmodum iudex cum populo eum tamquam pacis violatorem persequi non desistat. 8. Si duo investitorem producit, illius testimonium, cum investitor donum investiture recognoscit, comes primo recipiat. Et si idem probare poterit idoneis testibus, quod absque rapina hoc idem beneficium habuit, remota controversie materia illud obtineat. Quodsi de rapina presente iudice convictus fuerit, rapinam dupliciter solvat, beneficio vero careat, nisi iustitia et iudicio dictante illud in posterum requirat. 9. Si tres vel plures contendunt de eodem beneficio producentes uterque diversos investitores, iudex, in cuius presentia causa ventilatur, a duobus requirat boni testimonii hominibus in provincia
Abbreviated transcription (Latin):
o redd̾e debet quod si non fe¬
cerit merito censebit᷑ male¬
fid̾iꝰ sicut ille qui ineoꝵ pre¬
uaricatõro. uel faciendo. uł
consenciendo dep̾hensus fu̾it
ꝑfidus et per iurus. De noua
uenta et utentiũ approbata.

Expanded text:
reddere debet. Quod si non fecerit, merito censebitur malefidus, sicut ille, qui in eorum praevaricatione vel faciendo, vel consentiendo deprehensus fuerit perfidus et perjurus. C. XIX. ment
Abbreviated transcription (Latin):
nature cõseq̃s eo ꝗd̾ possi ͭ
prioria corrigere. ¶Freꝙ̃t̃
igͥ et alia uice mirati sum
filus. quib agunt grãs
parentes. quibq qd rełi¬
quitur iam eclam debit̃

Expanded text:
naturae consequens et quod possit priora corrigere. Frequenter igitur et alia vice mirati sumus, filiis, quibus agunt gratias parentes quibusque quod relinquitur iam etiam debitum
Abbreviated transcription (Latin):
Cuin uero maiores cetena¬
prus sint si ħrdes ulborioru pos¬
sessores libos heant sinc unil
ul serus ul grato ad eos sucessi¬
onem parentum deduximus¬
oniro patronis una cu sua pre¬
ieme semocis. Sin autem sine¬
liberis tresserint siquid ĩtestat¬
ad omnem hrditatem patron

Expanded text:
cum vero maiores centenais sint, si heredes vel bonorum posessores liberos habeant sive unum sexus vel gradus, ad eos successionem parentum deduximumnibus patronis una cum sua prie semotis. sin autem sinliberis decesserint, si quidem intestatad omnem hereditatem patron
Abbreviated transcription (Latin):
os patronasq: uocamꝯ. Si uero
cestam̃tum quid fecerint pa¬
cronos aũt ul patronas p̾cierit¬
cum nullos liboe herent ⁊ hn¬
ter eos exhrdauerint. ul mr su
auus mat̾nus eos p̾cierint ita¬

Expanded text:
os patronasque vocavimus: si vero estamentum quidem fecerint, paronos autem vel patronas praetericum nullos liberos haberent vtes eos exheredaverint, vel mater avus maternus eos p
Abbreviated transcription (Latin):
pferimꝰ
tit indicii puri¬
tas appa¬
reat.ec nõ
ualeat litiga¬
cium suffragi¬
um circũ ueni
lites. añ appellationes
examinantur. p̃ oĩb pn¬
cipales litigantiũ ꝑsonis.
aũ illos adquos ĩmediũ
ciũ iudicũ tangñtes sca e¬
uãgłia iurare. quia ichil
penitꝰ iudicib aut patro¬
q ꝑsone ꝓ hac cã quolib
modo dederunt aut ꝓmm
posuerunt. ħ aũ fuari p̃¬
cipimꝰ et in sacro nr̃o cõ¬
siscorio qñ consultationeᷤᷤ
int̾mittuntur. ubi sub p̃¬

Expanded text:
ferimus, ut et iudicum puritas appareat et non valeat litigantium suffragium circumvenirlites aut appellationes examinantur, prae omnibus principales litigantium personas, aut illos ad quos in medio tia iudicum tangentes sancta evangelia iurare, quia nihil penitus iudicibus aut patroque personae pro hac causa quolibet modo dederunt aut promposuerunt. Hoc autem servari praecipimus et in sacro nostro consistorio, quando consultationes intromittuntur, u
Abbreviated transcription (Latin):
unt. ¶sanctimus igͥ sacras
peroñna sequentes regulas
dum quispiam sequẽti om̃i
tp̃re adordinatõnẽ ep̃atus¬

Expanded text:
ut I Sancimus igitur sacras per omnia sequentes regulas, dum quispiam sequenti omni tempore ad ordinationem epis