comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de oyplicib nefande. me. Marcualdi ħ ĩ digͤ ferẽtes se ĩ ꝑtẽ altera
statuerũt. Cancellarius aũt oportunũ sͥ tp̃s extimãs adueĩsse iterato
exhibẽs uiratoriã caucionẽ ꝙ mãdatis apłicis ꝑ oĩa obediret absolõis
bñfitiũ ĩ petrauit regressusq ĩ sitiliã ⁊ adiũgẽs se alt̾i ꝑti adu̾sus cap¬
paronẽ agebat misitq nuntios ⁊ litt̾as ad dimi pp̃. ut legatũ ĩ sitiłia
destinaret. qui misit Gerardũ scĩ adriani diaconũ card̃. ꝑ quẽ. Wlls¬

Expanded text:
indigne ferentes, se in partem alteram statuerunt. Cancellarius autem, opportunum sibi tempus aestimans advenisse, iterato exhibens juratoriam cautionem, quod mandatis apostolicis per omnia obediret, absolutionis beneficium impetravit; regressusque in Siciliam, et adjungens se alteri parti, adversus Capparonem agebat; misitque nuntios et litteras ad dominum papam, ut legatum in Siciliam destinaret. Qui misit Gerardum, Sancti Adriani diaconum cardinalem,
Abbreviated transcription (Latin):
Ep̃m Imꝑialis aule Cancellariu urũ utiq nobile diuitẽ ⁊ potentẽ
sũpsit temeritate trãsire monitꝰq ꝯtẽpsit resipisce̾ aberrore. p̾tẽ¬
dens qd̾ a celestino. ppõ. sͥ fuerat indulttũ ut ĩuitatus maiorẽ pos¬
set assumere dignitatẽ: sed ħ ĩdulgẽtia tũ nõ poterat excusare ꝗ
qm̃ herbipołen eccͣ. quãus dictior nõ tam̃ dignior quã Il desemeñ
existit. Et maioris ẽ indulgetie ut traseat ꝗs ad parẽ ꝙͣ admaiorẽ
dignitatẽ ascendat. Et ideo cũ post admoniticẽ ꝯtẽpta p̃cepisset
eidẽ qͣtiñ cceͣ. utrãq dimictẽt qr cautũ ẽ in canonib ut ꝗ ad maice
se pleb̾e tnͣstulerit ⁊ acathreda pelli debeat aliẽa ⁊ care̾ ꝓpͥa ne ilł¬

Expanded text:
aulae cancellarium, virum utique nobilem, divitem et potentem, sua praesumpsit temeritate transire, monitusque contempsit resipiscere ab errore, praetendens quod a Coelestino papa sibi fuerat indultum, ut invitatus majorem posset assumere dignitatem. Sed haec indulgentia eum non poterat excusare, quoniam Herbipolensis Ecclesia quamvis ditior, non tamen dignior quam Hildesheimensis, existit, et majoris est indulgentiae, ut transeat quis ad parem, quam ad majorem dignitatem ascendat. Et ideo, cum, post admonitionem contemptam, praecepisset eidem quatenus Ecclesiam utramque dimitteret, quia cautum est in canonibus ut qui ad majorem se plebem transtulerit,
Abbreviated transcription (Latin):
totã britaniã int̾ Turoneñ ⁊ Boleñ eccłias uertebat᷑ tam. prudenter
extuãuit tãq sb̾tilit᷑ diffimuit ut lic ꝑ p̃decessores suos młtocies
fuerĩt diffinite nũꝙͣ tam̃ nisi ꝑ eũ fine fuit sortita finałe ¶Litẽ ⁊̃
lanehe quã idẽ archiep̃s eodẽ capitło ꝯtͣdicente ꝯstruxerat ⁊ dota¬
uerat młtis ⁊ magnis redditib ĩstituẽs ĩ ea cCanoĩtos regłares uiros¬
nobiles potẽtes ⁊ littͣatos nõ sine młta difficultate sedauit nã Rex
⁊ Archiep̃s ĩ illo facto se mutuo adiuuabãt. Capitłm aũt nõ ħebar
pt deũ nisi solũ Romanũ pontificẽ adiuitorẽ asẜẽs ꝓ cõstãti qd̃ nisił

Expanded text:
ias vertebatur, tam prudenter examinavit, tamque subtiliter diffinivit, ut, licet per praedecessores suos multoties fuerit diffinita, nunquam tamen, nisi per eum, finem fuerit sortita finalem. Litem etLamehe, quam idem archiepiscopus, eodem capitulo contradicente, construxerat et dotaverat multis et manobiles, potentes et litteratos, non sine multa difficultate sedavit. Nam rex et archiepiscopus in illo facto se mutuo adjuvabant. Capitulum autem non habebat, post Deum, nisi solum Romanum pontificem adjutorem, asserens pro const
Abbreviated transcription (Latin):
ad uẽ d̾ndũ uł cambiandũ ꝙͣ idẽ sollertissimꝰ põtifex illiꝰ zelo succesẜ
ꝗm̃sas nũmularioꝵ sb̾ u̾tit de toto palatio fecit penitus amoueri.
pu. celebrabat in quo auditis q̃rimoniis singłoꝵ minores cãs exaĩ¬
nabat ꝑ alios maiores aũt uẽtilabat ꝑ se tã sb̾tiłr ⁊ prudent᷑ ut õs
suꝑ ip̃ius sb̾tilitate ac prudẽtia mirarent᷑ młtiq litt᷑atissimi uiri⁊¬
uiris ꝑiti Romañ ecc᷑ freq̃ntabãt ut ipm̃ dũ tã taxat audirẽt ma¬
gisq discebãt ĩ eiꝰ ꝯsistoriis ꝙ didicissent ĩ scolis. p̃ẜtĩ cũ ꝓmulgãte
ciõe snĩas audiebãt. qm̃ adeo sb̾tilit̾ ⁊ efficacit᷑ allegabat̾ ut utraq
ꝑs se uictura sꝑaret dũ cũ ꝓ se allegantẽ audiret.nlłsq tã ꝑit̾ corã
eo ꝯparuit aduocatus. ꝗ opposiciões ip̃ius uehenĩtissime nõ timeret.
it aũt in ferendis sententiis ita iustus ut nũꝙͣ ꝑsc

Expanded text:
endendum vel cambiandum; quam idem solertissimus pontifex, illius zelo succensus qui mensas nummulariorum subvertit, de toto palatio fecit penitus amoveri. evenerat, publice celebrabat in quo, auditis querimoniis singulorum, minores causas examinabat per alios; majores autem ventilabat per se, tam subtiliter et prudenter, ut omnes suaudirent, magisque discebant in ejus consistoriis, quam didicissent in scholis. praesertim cum promulgantem sententias audiebant; quoniam adeo subtiliter et efficaciter allegabat, ut utraque pars se victuram speraret, dum eum pro se allegantem audiret: nullusque tam peritus coram eo comparuit advocatus, qui oppositiones ipsius vehementissime non timeret. Fuit autem in ferendis sententiis ita justus, ut nunquam p
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ t̾ram laboris qui publioc secdm p̃scriptũ tenorẽ uiram̃to recepto⁊
inscriptis redacto absoluerũt diupuldũ ⁊ suos. Siłr Marcualdus
de lauiano cũ suis ac de inde Conradũ Sorelle cũ suis ⁊ sic oẽs Theu¬
tonici tam ultͣ pharũ ꝗͣ citra ad mandatu sũmi põtificis rediert.
ipuldus aũt panormũ accedẽs ap̃ .W̾. Capparonẽ¬
borauit qd̾ Regẽ reddidit ĩ manib legati ⁊ Eancellarii securitate
abeis accepta. ꝓmittẽs qd̃ ⁊ palatiũ eis redderet ut de ceto Rex ⁊
Regnũ pacẽ haberẽt. Cũq de palatio Regẽ educẽs ꝑduxisset in
Cuutate ad cancellariũ ⁊ legatũ fco ꝯiuuo epulabat᷑ tum eis.
Inte᷑a rumor ĩ sonuit qd̾ hec oꝑat̾ ĩ fraudẽ ut cũ illos reduce̾t ĩ pa¬
latiũ paratis insidiis caperet uniu̾sos qd̾ a młtis credit᷑ falso fuisse
et t̾ram laboris ꝯmictens eidc̃ in tpͣalib uices suas ut int̾ Theutoĩcoᷤ

Expanded text:
in Terram-Laboris, qui publice, secundum praescriptum tenorem juramento recepto, et in scriptis redacto, absolverunt Diupuldum et suos, similiter Marcualdum de Laviano cum suis, ac deinde Conradum Sorellae cum suis. Et sic omnes Theutonici, tam ultra Pharum quam citra, ad mandatum summi pontificis redierunt. Diupuldus autem, Panormum accedens, apud Willeboravit, quod regem reddidit in manibus legati et cancellarii, securitate ab illis accepta, promittens, quod et palatium eis redderet, ut de caetero rex et regnum pacem haberent. Cumque, de palatio regem adducens, perduxisset in civitatem ad cancellarium et legatum, facto convivio, epulabatur cum illis. Interea rumor insonuit, quod hoc operaretur in fraudem, ut, cum illos reduceret in palatium, paratis insidiis caperet universos. Quod a multis creditur falso fuisse et Terram-Laboris, committens eidem in temporalibus vices suas, ut inter Theutonicos
Abbreviated transcription (Latin):
dẽs qd̾ Rex illud fieri nõ sinebat. ip̃e suocẽsus zelo iusticie p̃cepit
districte in uirtute obedientie archiep̃o nemorato ut illd̃ ult̾iꝰ excq
nõ differret. Alioqn sciret se ab officio põtificali suspẽsũ ⁊ suffragã¬
tes suo ab eius obedientia ẽẽ sb̾tractos. Et sic demũ qͣtũcũ Rex
⁊ archiep̃s reniteret̃ ⁊ muirmurarẽt ĩpletũ ẽ penitꝰ qd̾ mãdauit.
¶Cõtrou̾siã qͦ q̃ u̾tebat᷑ int̾ mediolancũ archiep̃m ⁊ abbatẽ de sco¬
ac lisia mirabłr t̾minauit. Nã cũ dui młtũq suꝑ hiis corã diu̾s
uidicib delegatis fuisset a ꝑtib diligatũ ⁊ testes ac instr̃a ꝑduc¬
ri ꝑte uetustissima eẽt cera q̃ posita erat ab ext̾ion ꝑte qiͣ adꝯẜ

Expanded text:
dens, quod rex illud fieri non sinebat, ipse, succensus zelo justitiae, praecepit districte in virtute obedientiae archiepiscopo memorato, ut illud exsequi ulterius non differret; alioquin, sciret se ab officio pontificali suspensum, et suffraganeos suos ab ejus obedientia esse substractos. Et sic demum, quantumcunque rex et archiepiscopus reniterentur et murmurarent, impletum est penitus quod mandavit. Controversiam quoque quae vertebatur inter Mediolanensem archiepiscopum et abbatem de Scoac Lisia, mirabiliter terminavit. Nam, cum diu multumque super iis, coram diversis judicibus delegatis, fuisset a partibus litigatum, et testes ac instrumenri parte vetustissima esset, cera quae posita erat ab exteriori parte, quas
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fatũ soffridũ pb̾rm cardinałe ad ducẽ ⁊ ppłm uenetoꝵ ad
cuiꝰ exortationẽ ip̃e dux ⁊ mułti de pplło trucis caracterẽ accepert.
tiq alii nobiles de ꝓuntia lombardie cũ młtitudĩt plebis ĩmu¬
nera deuouerũt sẽ adobsequiũ truciẜifi qd ut pleniꝰ ⁊ liberiꝰ p̾set
ĩ pleri duos alios Cardinales iudelicet petrũ pb̃rm t̾t̾ sc̃e cecilie
filii pacis nõ er̾ant u̾bum pacis miniẽ receperut gnaͣłe gͥ indul¬

Expanded text:
 ad ducem et populum Venetorum; ad cujus exhortationem ipse dux et multi de populo crucis characterem assumpserunt. tique alii nobiles de provincia Lombardiae, cum multitudine plebis innumera, devoverunt se ad obsequium Crucifixi. Quod ut plenius et liberius posset impleri, duos alios cardinales, videlicet Petrum, presbyterum tituli filii pacis non erant, verbum pacis minime receperunt. Gen
Abbreviated transcription (Latin):
Castrũ ipm̃ ut ãpne trãmisso adu̾sus ipm castrũ face̾ possẽt ĩ sultũ.
S frusta laboratũ ẽ in utroq ĩmo nõ sine dãpno fuit attẽptatũ utꝵq
ueꝵ tam̃ ita ꝑ fidũ actauerũt qd̾ recepta pecuĩa quã eisdẽ nobilib̾ drĩs.
.p̃p. miẜicordit᷑ mutuauit reddidit eis castrũ ⁊ pacẽ sb̾ certo tenore
firmauit ꝙͣ tam̃ ĩ framoditũ tp̃s̃ nõ crubuit uiolare. Nã ⁊ qͦsdã ueru¬
lanos fideles ⁊ uassallos dñi. pp̃. cã iusitacioĩs uẽiẽtes adiꝑm̃ cͥca festũ

Expanded text:
sso, adversus ipsum castrum facere possent insultum. Sed frustra laboratum est in utroque; imo, non sine damno fuit attentatum utrumque. Verumtamen ita perfidum arctaverunt, quod, recepta pecunia, quam eisdem nobilibus dominus papa misericorditer mutuavit, reddidit eis castrum, et pacem sub certo tenore firmavit; quam tamen infra modicum tempus non erubuit violare. Nam et quosdam Verulanos, fideles et vassallos domini papae, causa visitationis ad ipsum circa festum
Abbreviated transcription (Latin):
rã habetis ordinationẽ ꝗͣ fecimꝰ suꝑ Regis adiutorio ⁊ suocursu defẽ¬
sicẽ ac pace Regͥ ad exẽplar alioꝵ comitũ ⁊ Baronũ ac ⁊̃ Cuuͫ. recipi
atis ylarit᷑ ⁊ efficacit̾ obẜuetis. ꝓut ip̃a ordinacõ ĩ capitłari ꝯtinet᷑
exp̃ssa bulla nr̃a munito. Magr̃is capitaneis hũiłr ĩtẽdẽtes q ad exe¬
cucioe ip̃iꝰ de mãdato nr̃o fuerit ꝯstituti. ne si forte qd̾ absit ꝗs ꝙͣ
p̃sumet᷑ refragari. penã ĩ ip̃a ordinacõe statutã ĩcurrat ⁊ nos manus

Expanded text:
ram habetis, ordinationem quam fecimus super regis adjutorio et succursu, defensione ac pace regni, ad exemplar aliorum comitum et baronum ac etiam civiatis hilariter et efficaciter observetis, prout ipsa ordinatio in capitulari continetur expressa bulla nostra munito, magistris Capitaneis humiliter intendentes qui ad exsecutionem ipsius de mandato nostro fuerint constituti; ne si forte, quod absit! quisquam praesumeret refragari, poenam in ipsa ordinatione statutam incurrat, et nos manus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiẽs conutib ⁊ Baronib Castellanis ⁊ Ciuib ut admãdatũ
legati cũ dcõ comut ꝯtͣ dupuldũ ⁊ cancellariũ exurge̾nt iũu̾si.
Qui cũ apuliã ꝑuenisset miser illȩ solo noĩe Cancellariꝰ ad p̃sentiã
eiꝰ accessit recõciliari postułas eccͤ unitati ⁊ p̃stito corꝑałr uiram̃¬
to qd pare̾t uniu̾sis mãdatis dnĩ.pp̃. absolutus ẽ alegato. Sed cũ

Expanded text:
ad mandatum legati, cum dicto comite contra Diupuldum et cancellarium exsurgerent universi. Qui cum in Apuliam pervenisset, miser ille, solo nomine cancellarius, ad praesentiam ejus accessit, reconciliari postulans ecclesiasticae unitaod pareret universis mandatis domini papae, absolutus est a legato. Sed, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Cancellarꝰ aũt cꝯͣt ꝙ martu aldꝰ moliebat usurpare s̾ regiũ di adema
epiti martualdus resiẽ uires ⁊ trudeliꝰ solito debachari. Cancellariꝰ
uo ꝗ iã ĩ sicilia dissi pauerat unuĩsa ñ ĩuẽiebat uñ face̾ poss ex pẽsas¬
dimisso rege ĩ custodia fr̃is sui trãs fecauit ĩ calabriã ⁊ Apuliã ut sĩ ꝓ
ex actiões ⁊ extorsiões sitiliã spoliauat ita calabriã ⁊ apłiã spoliaret. Di¬
ripuit pene om̃s eccłiaꝵ Thesauros cruces calices ⁊ turibula qn ĩ capsa
⁊ yconas aureas ⁊ argẽteas excrustabat nem̃ĩ ꝑcẽs qn a qͦ poss aut bła¬
ditiis aut t̾rorib aut fraudib aut uirib pecuniã extorq̃ret. S qͣuis
talitꝰ extorsiss ĩnuĩam ꝯsũpsit tam̃ ĩutiłr uniu̾sam ĩ acgredo cupidꝰ¬
sed ꝓdigꝰ ĩ donando. Hic gͥ in repbũ sensũ datus nõ cessabat sũmũ
pon̾tifice̾ ꝓplunis uocib diffamãre. Suꝑ fc̃o Coĩtis Drene quẽ hebat

Expanded text:
 quod Marcualdus moliebatur usurpare sibi regium diadema. Coepitque Marcualdus resumere vires, et crudelius solito debacchari. Cancellarius vero, quia jam in Sicilia dissipaverat universa, nec inveniebat unde facere posset expensasdimisso rege in custodia fratris sui, transfretavit in Calabriam et Apuliam, ut, sicut per exactiones et extorsiones Siciliam spoliaverat, ita Calabriam et Apuliam spoliaret. Diripuit pene omnes Ecclesiarum thesauros, cruces, calices et thuribula; quinetiam capsas et iconas aureas et argenteas excrustabat, nemini parcens, quin, a quo posset, aut blanditiis aut terroribus, aut fraudibus, aut verberibus pecuniam extorqueret. Sed, quamvis taliter extorsisset innumeram, consumpsit tamen inutiliter uni Hic igitur, in reprobum sensum datus, non cessabat summum pontificem profanis vocibus diffamare super facto comitis Brennae, quem habebat
Abbreviated transcription (Latin):
pace gaudeat exoptata sed eiꝰ turbatio ãpliꝰ augeat᷑ Gualterꝰ Cancel¬
laruis cũ deuicto ⁊ fugato ꝯposuit ⁊ cadentẽ nititur sustine̾. Sed cũ
manꝰ dñi sit ĩ ei̾dem .d. ultionẽ extenta Cancellariꝰ ip̃m sustinere
nõ poterit nec cũ ip̃o susistet sed corruet cũ ruente ꝗiã ex duplici
nos in hostiũ tuoꝵ uigilemꝰ excidiũ ⁊ utroq gͥladio altoͣ ꝑ nos altero

Expanded text:
tata, sed ejus turbatio amplius augeatur, Gualterus, cancellarius, cum devicto et fugato composuit, et cadentem nititur sustinere. Sed, cum manus Domini sit in ejusdem D. ultionem extenta, cancellarius ipsum sustinere non poterit, nec cum ipso subsistet, sed corruet cum ruente, qui jam ex duplnos in hostium tuorum vigilemus excidium, et utroque gladio, altero
Abbreviated transcription (Latin):
coronã nͥ p̃fatũ comit̾e timusset ad quẽ Rege defũcto Regnũ hẽdi¬
exiret. qd̾ c̃ obtinere nõ poss tr̃o oportunꝰ obẜuabat. Ueꝵ ille ꝗ non
dimittit uirgã pecc̃oꝵ suꝑ sortẽ ustoꝵ ceꝑit ꝑse ipm̃ ne daret ałła
suã alt̾i ꝑfidum grauitẽr flagellare qr cũ iam dudũ calculosus fiuss
t tunc de uito lapidis tam uehem̃t affligi ut p̃nimis dolorib
ĩgẽtes clamores enuttẽs irremediabilib cruciatib torq̃ret᷑ ⁊ cũ non
poss ultecius uehem̃tia egritudĩs sustine̾ secari uł incidi se fec̃ sed

Expanded text:
oronam, nisi praefatum comitem timuisset, ad quem, rege defuncto, regnum haerediexiret. Quod cum obtinere non posset, tempus opportunius observabat. Verum ille, qui non dimittitriam alteri, perfidum graviter flagellare. Quia, cum jam dudum calculosus fuisset, coepit tunc de vitio lapidis tam vehementer affligi, ut, prae nimiis doloribus ingentes clamores emittens, irremediabilibus cruciatibus torqueretur; et, cum non posset ul
Abbreviated transcription (Latin):
radicẽ pestifere arboris nisa fuit ãputare. ut uencosi rui pocłm exsic¬
deseiuiẽs nõ Regͥ Baliũ ut adulatores tibi aliꝗ m̃tuint᷑. S Reg̾ dñiu
nitebat̾ sibi ꝑ uolentiã cctupare. te. H. qͦndã Imꝑatoĩs ⁊ Inclite recor¬
datõis .C. Imꝑatritis matris tue filiũ eẽ negãs ut hac eccasiõe tã nos q̃
obiuaremꝰ ĩ ptib tismarinis sollicitudĩes sb̾ierimꝰ płimas ⁊ expẽsas an¬
gustias ⁊ labores nõ solũ ĩ nr̃a s frũ nr̃oꝵ qn ⁊̃ ꝯsaguineoꝵ ⁊ fidelur¬

Expanded text:
radicem pestiferae arboris nisa fuerit amputare, ut venenosi rivi poculum exsicdesaeviens, non regni balium, ut adulatores tibi aliqui mentiuntur, sed regni dominium nitebatur sibi per violentiam occupare, te Henrici quondam Imperatoris, et inclyttiae imperatricis, matris tuae, filium esse negans, ut hac occasione tam nos quam obviaremus in partibus cismarinis, sollicitudines subierimus quamplurimas et expensas, angustias et labores, non solum in nostra, sed fratrum n
Abbreviated transcription (Latin):
Ona q̃ ur̃aꝵ orationũ ĩt̾ucientib meritis oꝑatus ẽ dñs hiis dieb uob̾
dño meo sic̃ uidi ꝓpͥiis ocłis studui declarare. Nouerit itaq scĩtas urã
to Regio parit̾ ꝑuene̾ Panormũ. factũ ẽ aũt gaudiũ magnũ ĩ ciuitate
sũma iã uidebat᷑ ĩ opia laborare. die gͦ codẽ excitus Regis ext̃ Ciuitatẽ
ĩ uiridario scil Regis qd̾ dicit̾ Ianuardũ Castra st̃ põita ut statĩ die seq̃ti
lis fieret cũ inimico ꝯgressio. Sed hõ uersutus ⁊ cal
applituisse ꝑsensit ex̾citũ ꝑ Raneriũ de Manẽte u̾ba pafitica trãmisit
ĩ dolũ ut ꝑtis nr̃e si posset ĩ firmiora cognosce̾t ⁊ quas de hoa p̃stola¬
hatur in horã uires interĩ recipiẽs cumulae silouertr peciũe nr̃e
dafertu: qd ꝓpter ĩ portumã murmurationẽ stipendiarioꝵ dẽ r staritĩo
besserit nob ꝑiculos a dilatio ⁊ ideo uerbis detinedo suie decipiendo
n ouicib illaq̃are credebat fecissetq uotis satis p̃st̾i tũiã dudicis¬

Expanded text:
um orationum intervenientibus meritis, operatus est Dominus his diebus, vobis, domino meo, sicut vidi propriis oculis, studui declarare. Noverit itaque sanctitas vestra, tu regio pariter praevenere Panormum. Factum est autem gaudium in civitate, summa jam videbatur inopia laborare. Die ergo eodem, exercitus regis extra civitatem, in viridario scilicet regis, quod dicitur Januardum, castra sunt posita, ut statim die sequenti campalis fieret cum inimico congressio. Sed homo versutus et calesensit exercitum, per Rainerium de Manente verba pacifica transmisit in dolum, ut partis nostrae, si posset, infirmiora cognosceret, et quas de hora praestolabatur in horam, vires interim recipiens, cumularet. Noverat etiam pet quod, propter importunam murmurationem stipendiariorum, et instantiam belli, erat nobis periculosa dilatio; et ideo, verbis detinendo sive decipiendo nos dulcibus, illaqueare credebat, fecissetque votis satis, praesertim, c
Abbreviated transcription (Latin):
tui eũ fidełe inuenies ⁊ deuotũ ⁊ Regni tui post deũ ⁊ nos potẽtis
⁊ Regͥ salute dicamus cõsidera gͦ prudent̾ ĩmo familiares tͥui di¬
ligent̾ actẽdãt ne occasione uł ꝯp̃hẽsioẽ correctioĩs himoĩ ad
eos ꝗ aĩatuã situit ꝯu̾tant᷑ qm̃ si sẽꝑ accepĩt potestatẽ ĩ eos¬
ip̃inos de eis diuino iuditio undicabt qd si ad cor redire nolu¬
erit ⁊ nũc tandẽ mãdatis nrĩs humłr ⁊ deuote parere nos ꝓtut
serenitatis honore ꝗete Regni ac eoꝵ salute ⁊ p̃os adhuc ad ap ͤ.
sedis gr̃am admittemus. Dat̃ laterañ .u. noñ Iulii põtificat᷑
nr̃i anno quarto.

Expanded text:
tui! eum fidelem invenies et devotum, et regni tui, post Deum et nos, potentissimum  quam pro tua et regni salute, dicamus. Considera ergo prudenter, immo familiares tui diligenter attendant, ne occasi ne vel reprehensione correctionis hujusmodi ad eos, qui animam tuam sitiuntipsi nos de eis divino judicio judicabunt. Quod si ad cor redire voluerint, et nunc tandem mandatis nostris humiliter et devote parere, nos pro tuae serenitatis honore, quiete regni, ac eorum salute, ipsos adhuc ad apostolicae sedis gratiam admittemus. Datum Laterani, V Non. Julii, pontificatus nostri anno quarto.
Abbreviated transcription (Latin):
eriq crucẽ aureã spłedidissimã añ comitẽ miracłose deferri
fuitq tãta uictoria ut pͥma qͣi nlła uideret᷑ respectu secd̾e. Nã int̾ alios
captus ẽ Si fredus fr̃ dupuldi ⁊ odo de lauiañ ꝗ sc̃e memorie alb̾tũ
leodieñ ep̃m int̾fecerat. Petrus de uene sororiꝰ Cancellarii ⁊ Magr̃
Gerardus Salernitanus ĩtrusus młtiq alii nobłes ⁊ potentes. Magni¬
ficatus ẽ gͦ Comes ⁊ clarificatus ĩ Regno hostes aũt humaliati st̃ ⁊ ꝯpͥsi

Expanded text:
erique crucem auream splendidissimam ante comitem miraculose deferri. Fuitque tanta victoria, ut prima quasi nulla videretur respectu secundae. Nam, inter alios, captus est Sifredus, frater Diupuldi, et Odo de Laviano, qui sanctae memoriae Albertum, Leodiensem episcopum interfecerat, Petrus de Venere, sororius cancellarii, et magister Girardus, Salernitanus intrusus, multique alii nobiles et potentes. Magnificatus est ergo comes, et clarificatus in regno; hostes autem humiliati sunt et
Abbreviated transcription (Latin):
usq in uiolabłr obẜuet̾. Potuerat cͥ si uoluisset hostib tus addi ⁊cũ
eis nõ solũ ius suũ sed alia ⁊̃ usurpare fiussctq nouissimꝰ error: peior
priore sed nos maliumꝰ ipm ad Regni defensioe induce̾ ac ĩ fidelitate
upuldo ꝗ hattenus ꝑ totũ Regnũ Sitilie citra pharũ ĩpune discurrẽs
formidabãt secure colligãt messta suas ⁊ ea q̃ hostes seminauerãt ip̃i
metãt ⁊ abcis płimu metuant̾ quos plus ꝗͣ expediret hactenus
metuebãt qui ⁊̃ om̃es quos de manu inimicoꝵ tuoꝵ pot̃ eriꝑe tͥ fac̃¬

Expanded text:
set, hostibus tuis addi, et cum eis non solum jus suum, sed alia etiam usurpare, fuissetque novissimus error pejor priore: sed nos maluimus ipsum ad regni defensionem inducere, ac in fidelitate regia upuldo, qui, hactenus per totum regnum Siciliae citra pharum impune discurrens, formidabant, secure colligant messes suas, et ea, quae hostes seminaverant, ipsi metant, et ab eis plurimum metuantur, quos, plus quam expediret, hactenus metuebant; qui etiam omnes, quos de manu inimicorum tuorum potest eripere,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝗ de ip̃o faciete dño cũ excitu tuo mirabiłr tͥũphauit ita qd̾ nͥ quida
de familiarib tius milites nr̃os a ꝑsecuciõe reuocassẽt ip̃ius hodie plena
t ipar cet ⁊ optata Regno trãquillitas restituta. Eoce ĩ hoc tutoris debitũ
excetc̃tes ⁊ nõ tã balii ꝑsonã gerentes ꝙͣ tuã cũ nemo cogat̾ suis sũptł
mrilitare ⁊ ex disposicione Imꝑatritis p̃dcõe sũptꝰ nob̾ eẽnt ꝓ Regͥ neces

Expanded text:
mirabiliter triumphavit; ita, quod, nisi quidam de familiaribus tuis milites nostros a persecutione revocassent ipsius, hodie plena tibi pax esset et optata regno tranquillitas restituta. Ecce, in hoc tutoris debitum extendentes, et non tam balii personam gerentes quam tuam, cum nemo cogatur suis sumptibus militare, et, ex d
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩs duxuꝰ fatiendã. Quidã aũt ex cisdẽ familiarib ꝗ ꝗetẽ Regͥ nõ appe¬
tũt sedĩ eiꝰ turbatioẽ comoda sua ponũt. ĩ aqͥ t̾pida piscari meli̾ se credẽ¬
tes ne turbatio Regͦ desit eodẽ Marescalco ad nos sine remuãciõe re¬
pacis q̃ sic̃ effectꝰ iudicat ꝑnities pociꝰ ẽ dicẽda ĩ cap tuũ derexe̾ deiectũ
ex cãu reẜgeret ⁊ ĩ excidiũ tuũ ãplius p̃ualeret uniu̾sis captius qͦs
ĩ fuga eĩ receꝑãt restitutis ⁊̃ hõiu Regni ei uoluerũt ꝙꝑare fauore

Expanded text:
us faciendam. Quidam autem ex eisdem familiaribus, qui quietem regni non appetunt, sed in ejus turbatione commoda sua ponunt, in aqua turbida piscari melius se credentes, ne turbatio regno desit, eodem Marescalco ad nos sine remuneratione re sicut effectus indicat, pernicies potius est dicenda, in caput tuum erexere dejectum, et ex casu resurgeret, et in excidium tuum amplius praevaleret, universis captivis, quos in fug
Abbreviated transcription (Latin):
ĩut̃q aliũ p̾sułe ordĩari mandas uͥq ꝑ Regnũ ut ei nulłs ĩtenderet
neq ꝑ litta̾s sb regio noĩe destinatas ad ĩtendendũ eis ꝗspiã teneret᷑
eiꝰ ut cũ eis ꝯtͣ sũmũ pontificẽ ⁊ p̃fatũ comitẽ Brene mala q̃ poterat
ex̾ceret. Quo audito familiares Regis ꝗ erant ꝯ plices cancellarii &epert̃
Regio sũmo põtifici p̾sentari. ꝗ Regi rescripsit hoc modo.
dinã ꝑuerilib ãnis uirile ãii dñs inspiraret ⁊ etati adhuc tenẽ ilła
sesus ĩ funderet grauitatẽ ꝑ quã int̾ fas ⁊ nephas discernẽs int̾ fidẽ
et ꝑfidiã uidicares ne fideles dãpnares ꝓ ꝑfidis ne ꝑfidos ꝓ fidelib

Expanded text:
 alium praesulem ordinari; mandans ubique per Regnum, ut ei nullus intenderet, neque per litteras sub regio nomine destinatas, ad intendendum ei quispiam teneretur. ejus, ut cum eis contra summum pontificem et praefatum comitem Brennae mala, quae poterat, exerceret. Quo audito, familiares regis, qui erant complices cancellarii, coeperunt regio summo pontifici praesentari, qui regi rescripsit hoc modo:  Utinam puerilibus annis virilem animum Dominus inspiraret, et aetati adhuc tenerae illam sensus infunderet gravitatem, per quam inter fas et nefas discerneres, inter fidem et perfidiam jud
Abbreviated transcription (Latin):
reg ꝯt᷑ nr̃i formã mãdati pacẽ cũ ip̃o face̾ moliunt̾ ut ꝗ udicio iacet
diuio ꝓstratus hac dolosa pace resũptis uirib reẜgat ꝯcitus ad noc̃ẽd̾.
Ne gͥ tã fraduleta pax q̃ ꝑnities deberet pocius noĩari ꝑueĩat adeffec
de Clero uł de ppło pacẽ ħimõi cũ codẽ ꝑfido face̾ uł inire p̃suãt. S ut
si sarraceni suffitiẽt p̃stiterit cautioe qd̾ inimicis Regis deceto nõ ad heͣãt
⁊ ĩ eiꝰ fidelitate ac obsequiis firmi ⁊ stabiles ꝑseuerẽt pace cũ ipĩs ĩtegͦ
reformata eos ĩ gr̃a pietatis regie reuocetis eisdẽq sarracẽis aliisq ꝓdi¬
torib Regͥ sinc dubitaciõe scituris ꝙ si forsan hiis ⁊ aliis mãdatis nr̃is qͣ ꝓ
Regis honoe̾ Regniq salute trãsmictimꝰ ꝯtraire p̃sũpẜĩt nos adcoꝵ rebelliõe¬

Expanded text:
ra nostri formam mandati, pacem cum eo facere moliuntur, ut qui judicio jacet divino prostratus, hac dolosa pace resumptis viribus, resurgat concitus ad nocendum. Ne igitur tam fraudulenta pax, quae pernicies deberet potius nominari, perveniat ad effecde clero vel populo, pacem hujusmodi cum eodem perfido facere vel inire praesumat; sed, ut si Saraceni sufficientem praestiterint cautionem, quod inimicis regis de caetero non adhaereant, et in ejus fidelitate ac obsequio firmi et stabiles perseverent, pace cum ipsis integre reformata, eos in gratiam pietatis regiae revocetis, eisdemque Saracenis aliisque proditoribus regni sine dubitatione scituris, quod, si forsan his et aliis mandatis nostris, quae pro regis honore regnique salute transmittimus, contraire praesumpserint, nos ad
Abbreviated transcription (Latin):
guit ualde legatũ qd̾ ĩtanto negõ cuca tałe ꝑsona ꝓoesẜat añ ꝗͣ
suũ bñplacitũ ꝑ quisiss. ut tam illi deferret de multa benigͥtatẽ¬

Expanded text:
guit valde legatum, quod in tanto negotio circa talem personam processerat, antequam guit valde legatum, quod in tanto negotio circa talem personam processerat, antequam suum beneplacitum perquisisset. Ut tamen illi defer
Abbreviated transcription (Latin):
Ancono chedisina ⁊ angellata cũ suis ꝑtinẽtiy ⁊ domanio eoc hoam¬
le nag ⁊ familiarib eus uer etiam imiusis comitib ⁊ Baronilp
et om̃ib tã indigenis ꝙͣ extraneis grata extitit ⁊ accepta ut ei cõi
om̃iu ꝯsilio ⁊ fauore Comitatus andrie donaret᷑ Regali pruulegio
aurea bulla munito suꝑ ipius sͥ ꝯcessione collato. Qͥa uõ famili¬
ares Regiis ne cessarus sibi ⁊ sius denegabãt expẽsas ⁊ ꝓptꝰ nim¬
u estatis ardorẽ milites sui iã m̃ceꝑãt grauit̾ ĩ firmari ꝯpuls ẽ
ad ꝓpria remeare multãq ꝑetuniã dñs. pp̃. fecit militib elargiri
tp̃is defuncto panormi tañ archiep̃o matropoł. Panormitañ u¬
cabat ad quã pͥfatus Cancellarius uehem̃t̾ aspirãs usq adeo labora¬
uit qd̾ fec̃ se ĩ archiep̃m postulari. eã dẽq postulatiõe ꝑ p̃fatũ le¬
gatũ admicti sumo põtifice penitus ĩ ꝯsulto ⁊ ꝗͣuis nõ dũ palleũ

Expanded text:
Anconae, Medisina, et Argelata, cum suis pertinentiis, in Dominio Rolum regi et familiaribus ejus, verum etiam universis comitibus et baronibus, et omnibus, tam indigenis quam extraneis, grata exstitit et accepta, ut ei, communi omnium consilio et favore, comitatus Andriae donaretur, regali privilegio, aurea bulla munito, super ipsius sibi concessione collato. Quia vero familiares regis necessarias sibi et suis denegabant expensas, et propter nimium aestatis ardorem milites sui jam inceperant graviter infirmari, compulsus est ad propria remeare ; multamque pecuniam dominus papa fecit militibus elargiri, temporis defuncto Panormitanensi archiepiscopo, metropolis Panormitana vacabat; ad quam praefatus cancellarius vehementer aspirans, usque adeo laboravit, quod fecit se in archiepiscopum postulari, eamdemque postulationem per praefatum legatum admitti, summo Pontifice penitus inconsulto. Et, quamvis nondum pallium
Abbreviated transcription (Latin):
stellũ Eapũa c̃ ꝓfectus sed a Capuanis nõ c̃ infra Ciuitate admist
Duipuldus igĩtur ⁊ ꝯplices eiꝰ colłeta młtititoine copiosa circa
Capuã ei obiia ꝓcesserunt putãtes eũ ⁊ suos uno ĩpetu deglus
Cũq hĩc inde acies fuissẽt instructe pugnatũ ĩ
ꝯu̾si ex q̾uib aliq cesi aliiq st̃ capti Tũc egressi cxpuã Ciues
dirupuerũt spolia derelicta Comite cũ sius ꝑsequẽtib fugiẽte
sicq data ẽ illi adeo uictoria insperata. ¶Petrus gͦ Comes Ce
i ꝯfederatus illi retinuit eũ plusqͣ ꝑ mensẽ ad

Expanded text:
stellum, Capuam est profectus; sed a Capuanis non est infra civitatem admissus. Diupuldus igitur, et complices ejus, collecta multudine copiosa circa Capuam, ei obviam processerunt, putantes eum et suos uno impetu deglutire. Cumque hinc inde acies fuissent instructae, pugnatum econversi; ex quibus aliqui caesi, aliique sunt capti. Tunc egressi Capuani cives diripuerunt spolia multa derelicta, comite cum suis persequentibus fugiente; sicque data est illi a Deo victoria insperata. Petrus ergo, comes Celani, confoederatus illi, retinuit illum plusquam per mensem ad
Abbreviated transcription (Latin):
abiitq ad diupuldũ ⁊ ꝯgregatis unuisis quos poterãt ꝯgregare ad
pugnandũ ꝯtͣ Breneñ comitẽ iuxͣ Barolu ꝓcesserũt. Ip̃e uo comes
erat ibi cũ paucis. nã de fidelib regis pene ulłos ibi sccũ ħebat Baro¬
litañ quoq licet p̃cedẽti die legato iurassent cũ aspicerẽt młtitudĩe
ẽẽ cũ illis ⁊ paucitatẽ cũ istis nõ ꝑmiserũt istos intrare. Uidẽs itaq

Expanded text:
abiitque ad Diupuldum. Et, congregatis universis quos poterant congregare, ad pugnandum contra Brennensem comitem juxta Barolum processerunt. Ipse vero comes erat ibi cum paucis; nam de fidelibus regis pene nullos ibi secum habebat Barolitanenses quoque, licet praecedenti die legato jurassent, cum aspicerint multitudinem esse cum illis, et paucitatem cum istis, non permiserunt ipsos intrare. Videns
Abbreviated transcription (Latin):
tuebat Iusticiarios ⁊ Camerarios Secretarios ⁊ stratigotos uẽde
bat ⁊̃ ĩpignorabat dohanas ⁊ bauilatiões accipiebat ⁊ expẽ debat
redditus ⁊ ꝓuẽtus quin ⁊̃ familiares instituebat regios qͦs uole
ĩmenior apłioc iusionis quã ip̃e cũ aliis sibi fier
nec titulo quolibet obligetur nisi eiudentissiã urgẽte necessitate ut¬
pote si ex̾citum tr̃a uł mari oporteat ꝯgregrari ⁊ tuc redditib ꝓpt̾ hoc
pignorari obligatis accepta peciũa in obseꝗo regio ꝑ manꝰ secretoꝵ utili
liarũ adheͣtis nͥ excõi oũi uołutate uł ex maiori saltĩ ꝑte ꝯsilii sanioris

Expanded text:
tuebat justitiarios et Camerarios, secretarios et stratigotos: vendebat et expendebat, et impignorabat dohanas. et bajulationes accipiebat, et expendebat redditus et proventus; quin etiam familiares instituebat regios quos volebat, immemor apostolicae jussionis, quam ipse cum aliis sibi fierinec titulo quolibet obligetur, nisi evidentissima urgente necessitate, utpote si exercitum terra vel mari oporteat congregari; et tunc, redditibus propter hoc pignori obligatis, accepta pecunia in obsequio regio per manus secretariorum utiliter liariter adhaeretis, nisi ex communi omnium voluntate vel ex majori saltem morte consilii sanioris
Abbreviated transcription (Latin):
riũ tuaꝵ ĩ firmatioẽ in sua mmiꝗtate ꝯfirmãt. Sane si ueꝵ ĩspitias
flacteria sua ⁊ magnificãt frĩbrias ꝓfuerint dũ luxerũt. Ne gͥ audi¬
eris eos nec eoꝵ oblocuciõib fidẽ p̃stes qm̃ nõ honorẽ tuu sed
ꝓpͥa utilitatẽ affectant ⁊ nõ ꝓpt̾ te sed ꝓpt᷑ se ip̃os nrĩs dispoĩcio
nib ꝯtͣdicunt. Qd̾ si forsan illd̾ obiciant ꝯtͣ Comitẽ memoratũ
pot̾is de ip̃oꝵ aliqͦ dubitare quẽ p̃dcã Imꝑatrix nõ sine cã forsitã
aliꝗͣdui tenuit ut captuui ⁊ nisi fuisset morte p̃uẽta uł nrm̃ ei
uincłis detineret. Certũ ẽ aũt qd̾ facilĩ ꝗs ĩuiriã negligit alienã¬

Expanded text:
rium tuarum infirmatione, in sua iniquitate confirmant. Sane, si verum inspicias, phylacteria sua, et magnificant fimbrias, » profuerint, dum vixerunt. Ne igitur audieris eos, nec eorum oblocutionibus fidem praestes, quoniam non honorem tuum, sed propriam utilitatem affectant, et, non propter tenibus contradicunt. Quod si forsan illud objiciunt contra comitem memoratum, poteris de ipsorum aliquo dubitare, quem praedicta imperatrix non sine causa forsitan aliquandiu tenuit ut captivum, et, nisi fuisset morte praeventa, vel nostvinculis detineret. Certum est autem, quod facilius quis injuriam negligit aliena
Abbreviated transcription (Latin):
spũ elatioĩs inflatus himõi grãm dedignatus acceptare ꝗn pociꝰ
ad ĩfamandũ sũmũ pontificẽ de facto Breneñ comitis nec ling
nec Calamũ uoluit cohibere. Sepefatus aũt Comes Gualterꝰ Bre¬
neñ ꝯgregatis militib nõ młtis ꝗdẽ sed strenus Romã cũ illis
cõcito cursu ꝑuẽit nõ nullis eius audatiã sb̾ sãnantib qd̾ cũ tã mo

Expanded text:
u elationis inflatus, hujusmodi gratiam dedignatus est acceptare; quin potius, ad infamandum summum pontificem, de facto Brenensis comitis nec linguam, nec calamum voluit cohibere. XXX. Saepefatus autem comes Gualterus Brenensis, congregatis militibus, non multis quidem, sed strenuis, Romam cum illis concito cursu pervenit; non
Abbreviated transcription (Latin):
nałe ⁊ Otrouianũ sb̃diaconũ ꝯsobrinũ suũ cũ untiis auri mille qͥn
buit illd̾ militib sus ꝓpriã mag̃ ytilitatẽ quã obsessoꝵ nectͣitatẽ
ta penuria ⁊ timore eẽnt refisterũt tam̃ uirilit᷑ ⁊ ꝯ¬

Expanded text:
nalem, et Octavianum, subdiaconum, consobrinum suum, cum unciis auri mille quinnalem, et Octavianum, subdiaconum, consobrinum suum, cum unciis auri mille quinbuit illud militibus suis, propriam magis utita penuria et timore essent, restiterunt tamen viriliter
Abbreviated transcription (Latin):
post nõ młtũ tempis ad sedem apłicam. ẽ reu̾sus nuntiis cũ litteris
Regis ꝑ Regnũ transmissis ut ab om̃ib dno. pp̃. Iuramentũ balii pre¬
staret᷑. In t̾ram uo laboris dñs pp̃. direxit Ioħem t̾t̾ sctĩ stepħi in
e pb̾rm ⁊ Girardũ sct̃ adriani diaconũ Cardinale
uitates comites ⁊ Barones inducerẽt adresistendũ ꝑfido Marcualdo.
litib ⁊ centũ archariis ꝯductis ad solidos qui cũ p̃fatis Cardinalib
receꝑunt se inulla sancti pebͥermani ut eã defenderẽt ꝯtͣ ĩpetum Mar¬
cualdi hoiẽs aũt. ⁊ pĩus uille tãqͣ pusillamimes ⁊ ĩbelles illo ueĩente fu¬
gerũt ad mõtẽcassinũ cũ filiis ⁊ uxorib suis ⁊ post eos cardinales et
milites discesserũt. Cardinales uero cũ hĩtatorib uille in fra Moñ st̃
uilla ⁊ spoliata Marcuald̃ obsedit estimãs eos ad de dictiõe posse ꝯ pellẽ.
ilehem̃ter doluit. statĩq misit Iordanũ t̾t̾ sc̃e pudẽtiane pb̾rm Cardi¬

Expanded text:
post non multum temporis ad sedem apostolicam est reversus nuntiis cum litteris regis per regnum transmissis, ut ab omnibus domino papae juramentum balii praestaretur. In terram vero Laboris dominus papa direxit Joannem, tet Girardum, Sancti Adriani diaconum, cardinales, ut civitates, comites et barones inducerent ad resistendum perfido Marcualdo, litibus et centum archariis conductis ad solidos, qui cum praefatis cardinalibus receperunt se in villa Sancti Germani, ut eam defenderent contra impetum Marcualdi. Homines autem ipsius villae, tanquam pussillanimes et imbelles, illo veniente fugerunt ad Montem Cassinum cum filiis et uxoribus suis; et post eos cardinales et milites discesserunt. Cardinales vero cum habitatoribus mille infra monasteriuvilla et spoliata, Marcualdus obsedit, aestimans eos ad deditionem posse compellere vehementer doluit, statimque misit Jordanum, tituli Sanctae Pudentianae presbyterum cardi
Abbreviated transcription (Latin):
erũt nõ uałctes substine̾ bis erga dedisse coacti sunt ⁊ bñdocũs
adño Marescalcus bis eos recepit ⁊ defendit incolumes ⁊ dum
nimis urgeret ac p̃meret Theutonicoꝵ ⁊ agerenoꝵ pars alia
oñdecũs a dnõ Marescalcus ⁊ sui unamit ⁊ aiõse ꝯgressi ĩ hora
una in puncto uno castra uerterunt. fugauerũt ceperũt cecider̃t
et occtdeniũt seq̃ntes ⁊ ꝑ seq̃ntes donec illi qui gladiũ euaserũt lori

Expanded text:
erunt, non valentes sustinere, bis terga dedisse coacti sunt, et benedictus a Domino marescalcus bis eos recepit et defendit incolumes; et dum nimis urgeret ac premeret Theutonicorum et Agarenorum pars alia, benedictus a Domino Marescalcus et sui, unanimiter et animose congressi, in hora una, in puncto uno, castra verterunt, fugaverunt, receperunt, ceciderunt et occiderunt sequentes et persequentes, donec illi qui gladium evaserant, loca
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq pararẽt ligna lapides ⁊ tementũ ut añ p̃fatũ Castrũ Rispãpini ad
capiendũ ipm̃ turrim edificarent excelsã p̃drtti nobiles ꝓtinus despe¬
antes admandatũ eius humiłr redierũt sine aliqͥ cõdictione uirante
stare mandatis dnĩ. pp̃. suꝑ fc̃o uetralle petrognani strate securitate
maltollectis ⁊ eccłiaꝵ indẽpnitate ac insuꝑ pacẽ ei uniuersis fidelib
sius peregrinis ⁊ om̃ib uiatorib fidełr obseruare. Insiꝑ bñ mu¬
nitum restituere Castrũ marthe dantes fideuissoriã caucionem

Expanded text:
Cumque pararent ligna, lapides et caementum, ut ante praefatum castrum Rispampini ad Cumque pararent ligna, lapides et caementum, ut ante praefatum castrum Rispampini ad capiendum ipsum turrim aedificarent excelsam, praedicti nobiles, protinus desperantes, ad mandatum ejus humiliter redierunt, sine aliqua conditione, jurantes stare mandatis domini papae super facto Vetrallae, Petrognani, stratae securitate, mattolectis, et ecclesiarum indemnitate, ac insuper pacem ei, universis fidelibus suis peregrinis et omnibus viatoribus fideliter observare, insuper bene munit
Abbreviated transcription (Latin):
nis fec̃ fieri Capellam ⁊ moueri domos post palatium usq a
Castri. cõstruẽs hinc inde parietes apalacio usq ad muros illos ⁊ ĩ
muro faciens largam portam ut haberet ipã municio ingressũ non
Radecofano fecit ex altari ueteres muras ⁊ nouos ꝯstrui cauari fossati
⁊ locũ bñ muniri. Roccã uõ Ciccergii redemit a rolando Giudoĩs de
leculo.ciu oddo ⁊ Rob̾to fraiapanis in feudum ꝯcesserãt quãius eam
abeca ꝵ omañ tenerẽt solius custodie ratione. ¶Patrimoniũ aut̃
apłicẽ. sedis in Tuscia diuersis tpͣib dimisit regendã diu̾sis ꝑsoĩs
colaus tpͣib suis ⁊ p̃decessoꝵ suoꝵ grauit᷑ Rom̃ eccłia offenderũt
patrimonii btĩ Petͥ ut ꝓcedentes intusciã eos si moniti sponte ꝯtẽp̃
Rispanpini obsederunt uastantes segetes ⁊ arbores incidentes
cẽtes grege ip̃õꝵ dãpnumq ipĩs driuĩ miliũ libraꝵ ⁊ ãplius ĩferẽtes.

Expanded text:
nis fecit fieri capellam, et removeri domos post palatium usque ad nis fecit fieri capellam, et removeri domos post palatium usque ad muros castri, construens hinc inde parietes a palatio usque ad muros illos, et in muro faciens largam portam, ut haberet ipsa mutatio ingressum, non Radicofano fecit exaltari veteres muros, et novos construi, cavari fossatum, et locum bene muniri. Roccam vero Cicergii redemit a Rolando Guidonis de Leculo, cui Oddo et Robertus Frajapanis in feudum concesserant, quamvis eam ab Ecclesia Romana tenerent solius custodiae ratione. Patrimonium autem apostolicae sedis in Tuscia diversis temporibus commisit regendum diversis personis, colaus, temporibus suis, et praedecessorum suorum, graviter Romanam Ecclesiam offenderunt, Patrimonii beati Petri, ut, procedentes in Tusciam, eos, si moniti sponte contemnRispamini obsederunt, vastantes segetes, et arbores incidentes, abducentes greges ipsorum, damnumque ipsis trium millium librarum et amplius inferentes.
Abbreviated transcription (Latin):
beuetanis qui eam acrit̾ impugnabãt. nusit p̃terea nuntios ⁊
atos ad recuꝑandum ex archatum Rauẽne. Bric
fuisse ꝯcessu a Romanis pontificib eccłie Rauennati ⁊ priuilegia ostende¬
bat. Brictonoriũ quoq ꝯcessum fuisse de nouo ab alexandro. pͣo. dũ
magis ꝙͣ suꝑ hoc uellet aliquid expiri. Permisit tam̃ ut archieps̃
Matildis a e uuitatib detinentib eã licet ip̃e Euutates uelłet candẽ
ꝑ Romañ eccłiam sub certis pactionib recognosce̾ ac tenere ꝗa tñ pac¬
tiones ille ꝯueniẽtes nõ erãt noluit ex ipã terra quicqͣ ꝯceder̃ p̃ter
id qd̾ ꝯcessit ep̃o matuañ differẽs in aliud tp̃s ydoneũ. quia fẽ ei sol¬
licitudo grauior sirꝑuenit. ex diuisione Impii ⁊ turbatione Regni
manus suas dñs Innoc̃. detinebat ⁊ custodiri faciebat ꝑ ꝓpͥos Castel
letañ Gualdum ⁊ cese. In Sabinia Rocchã anticuli. In Cãpania saria¬
nũ ⁊ castrũ. In maritimã Rocchã Cicergii. apud palaciũ mõtisflasco¬

Expanded text:
bevetanis, qui eam acriter impugnabant. Misit praeterea nuntios et legatos ad recuperandum Exarchatum Ravennae, Bricfuisse concessum a Romanis pontificibus Ecclesiae Ravennati, et privilegia ostendebat; Brictonorium quoque concessum fuisse de novo ab Alexandro papa, dum magis quam super hoc vellet aliquid experiri. Permisit tamen ut archiepiscopus Mathildis a civitatibus detinentibus eam, licet ipsae civitates vellent eamdem per Romanam Ecclesiam sub certis pactionibus recognoscere ac tenere, quia tamen pactiones illae convenientes non erant, noluit ex ipsa terra quidquam concedere, praeter id quod concessit episcopo Mantuano, differens in aliud tempus idoneum, quia tunc ei sollicitudo gravior supervenit ex divisione imperii et turbatione regni manus suas dominus Innocentius detinebat, et custodiri faciebat per proprios castellletano, Vualdum et Cese; in Sabinia, Roccam Anticuli, in Campania, Sarianum et Castrum; in maritima, Roccam Cicergii. Apud palatium Montis-Flasco
Abbreviated transcription (Latin):
nõ dũ duoꝵ annoꝵ nec dũ ⁊̃ batizatum in Regẽ Romanoꝵ eligerent.
ap̃ Messanã p̃sente Impatrice diẽ claudit extremũ. post ciũ obitũ
quidã familiares eius exeuntes de Rgno Marchualdus accessit ĩ Mar
u̾sum. Remanserũt in Regno aliꝗ de Theotonicis. In sicilia Gulllus
Capparonus. In Calabria frederitus. In apulia ⁊ tr̃alaboris Drirpuldus
tores ⁊ pius młtas municioes tenentes. ¶Post morte
infra tres m̃ses obiit Celestinus ⁊ sħstitutus ẽ Innoc̃. reb talit̾ ⁊ aliter
uariatis. Imꝑatrix uoͣ Cõstantia reuersa panormũ misit ad Ducissa
Spoleti que filiũ suũ in Marchia nutriebat ⁊ ꝑductũ ad se coronari

Expanded text:
nondum duorum annorum, necdum etiam baptizatum, in regem Romanorum eligerent, nondum duorum annorum, necdum etiam baptizatum, in regem Romanorum eligerent, apud Messanam, praesente imperatrice, diem clausit extremum. Post cujus obitum, quidam familiares ejus, exeuntes de regno, Marchualdus accessit in Marchiam; versum. Remanserunt autem in regno aliqui de Theutonicis, in Sicilia Guillelmus Capparonus, in Calabria Federicus, in Apulia et Terra-Laboris Diupuldus, et fautores ipsius, multas munitiones tenentes. XXI. Post morteobiit Coelestinus, et substitutus est Innocentius, rebus taliter et aliter variatis. Imperatrix vero Constantia, reversa Panormum, misit ad ducissam Spoleti, quae filium suum in Marchia nutriebat, et perductum ad se coronari
Abbreviated transcription (Latin):
Castello sicilie. cũ qua Impator fecit de pace tractari ⁊ ꝯcordauerunt
parit̾ in hũc modiĩ qd̾ Impator int̾ poĩto iuramẽto ꝯcessit̾ Giusso filio
regnum ⁊ addidit ei principatũ Taranti pmittẽs saluare ꝑsoãs et
res. Mor aut̃ postqͣ eos ĩ sua potestate huĩt occasiõe captata cepit
illos ⁊ quosdã alios nobiles Regni eoscaptiuos in ghentoniã destiãuit
fatiẽs frẽs p̃fati archicp̃i aliosq nõ nullos pͥuari luminib oculoꝵ. Archi¬
ep̃m uero Reginã ⁊ filiũ ac filias in artacustodia detineri. Erat̾ autem
Imꝑatoris philippͦ relictã p̃fati Rogerii filiã Imꝑatoris constantino polit̾
dux̃ uxorẽ quẽ fr̃ eius alexius luminib orbãs cõstantinopolitanũ Im
nuit spoliãs illud auro argento ⁊ lapidib p̃ciosis rediit ĩ Theutõia¬
cum ingenti triumpho efficiens apud pͥnceps ut filiũ fredericũ infantẽ

Expanded text:
ecepit se in quodam castello Siciliae; cum qua imperator fecit de pace tractari, et concordaverunt ecepit se in quodam castello Siciliae; cum qua imperator fecit de pace tractari, et concordaverunt pariter in hunc modum: quod imperator, interposito juramento, concessit Guillelmo filio ncipatum Tarenti, promittens salvare personas et res. Mox autem, postquam eos in sua potestate habuit, occasione captata, cepit illos et quosdam alios nobiles regni, eosque captivos in Teutoniam destinavit, faciens fratres praefati archiepiscopi aliosque nonnullos privari luminibus oculorum, archiepiscopum vero, reginam, et filium ac filias, in arcta custodia detineri. Frater autem imperatoris, Philippus, relictam praefati Rogerii filiam imperatoris Constantinopolitani, duxit uxorem; quem frater ejus Alexius luminibus orbans, Constantinopolitanum imargento, et lapidibus pretiosis, rediit in Teutocum ingenti triumpho, efficiens apud principes, ut filium suum Federicum, infantem
Abbreviated transcription (Latin):
asecłarib negociis expediri eo magis ẽ mundanis curis impleyͦ.
Defũcto nãq rogerio filio Tancredi Reg̃ sicilie quẽ pat ĩuita sua
Regẽ ꝯstituẽs fccerat coronari. eiq filiã ysachii Cõstantinopilat
Impatoris duxerat inuxorẽ. ꝯsequent̾ ⁊̃ pͣater eus p̃nimio si c̃
dicebat᷑ dolore defunctus ẽ. relinques Tres filias ⁊ unitũ filiu
ꝑuulum noĩe Guilłm quẽ mat̾ eius Sibilia coronari fec̃ ĩ Rege
Regno gͥ talit̾ destituto henricus Imꝑator aspirãs ad illud oc¬
casione Constantie ꝯiuigis sue filie quondã Rogerii pͥmi Regis
Sicilie aui predicti Tancredi ꝯgregauit exercitũ maxĩe de pecunia
quã extorsit proredẽptiõe Ricciardi regis angloꝵ nequitͥ capti dum re¬
diret de terra ꝓmissionis ab obsequio crucifixi. Hic gͦ Regnũ ĩgressus
sine pugna illud obtiniut nemine resistẽte. Prefata uo Sibilia cu

Expanded text:
a saecularibus negotiis expediri, eo magis est mundanis curis implexus. Defuncto namque Rogerio, filio Tancredi, regis Siciliae, quem pater in vita sua regem constituens, fecerat coronari, eique filiam Isacii, Constantinopolitani imperatoris, duxerat in uxorem, consequenter etiam pater ejus prae nimio, sicut dicebatur, dolore defunctus est, relinquens tres filias, et unicum filium parvulum, nomine Guillelmum, quem mater ejus Sibilia coronari fecit in regem. Regno igitur taliter destituto, Henricus imperator, aspirans ad illud occasione Constantiae, conjugis suae, filiae quondam Rogerii primi, regis Siciliae, avi praedicti Tancredi, congregavit exercitum maximum de pecunia quam extorsit pro redemptione Richardi, regis Anglorum, nequiter capti, dum rediret de terra promissionis ab obsequio Crucifixi. Hic ergo regnum ingressus, sine pugna illud obtinuit, nemine resistente. Praefata vero Sibilia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ Regi ⁊ Regͦ cauere id ꝑ urãs nob̾ littas intimetis ut de ꝯsilio ur̃o cau¬
tionẽ ꝗͣ expedire uideritis exigamꝰ ab ip̃o ⁊ recipiamꝰ ex actã. ¶ Cũ autẽ
Qualterus Groianꝰ Ep̃s Regͥ sicilie Cancellariꝰ ap̃ messanã has litteras
ĩpetu sp̃s modis ꝗbypotuit studuit deprauare mag̃ sͥ timẽs ꝙͣ Regi. ꝗa
cũ ip̃e cũ oĩb suis semꝑ opposuiss se Regi Tancredo uerebat᷑ ne p̃fatus
Comes ꝗ filiã eiꝰ duxerat ĩ uxorẽ si potẽs efficeret᷑ ĩ Regͦ ĩ eũ ⁊ suos seacͥtᷤᷤ
uindicaret. Memoratus u̾o comes uxore ac socru dimissis ĩ frantiã ẽ reu̾
ut ex̾citu ꝯgregato ueniret ad obtinendũ tr̃am p̃scͥptã ⁊ ad hostes Regios
expugnãdos. Interea Marcualdus actractis sibi saracenis sicilie multisq
ueĩt usq panormũ ⁊ Ciitatẽ ip̃am fortit̾ ĩpugnabat. Unde oportuit
legatũ ⁊ Marescalcũ sũmi pontificis qui messañ cũ p̃fato Cancellario

Expanded text:
simus regi et regno cavere, id per vestras nobis litteras intimetis, ut, de consilio vestro, cautionem, quam expedire videritis, exigamus ab ipso, et recipiamus exactam. Cum autem Gualterus, Trojanus episcopus, regni Siciliae cancellarius, apud Mesimpetu spiritus modis quibus potuit, studuit depravare, magis sibi timens quam regi, quia, cum ipse cum omnibus suis semper opposuisset se regi Tancredo, verebatur ne praefatus comes, qui filiam ejus duxerat in uxorem, si potens efficeretur in regno, in eum et suos se acriter vindicaret. Memoratus vero comes, uxore ac socru dimissis, in Franciam est reversus, ut, exercitu congregato, veniret ad obtinendam terram praescriptam, et ad hostes regios expugnandos. XXVI. Interea Marcualdus, attractis sibi Saracenis Siciliae, multisque venit usque Panormum, et civitatem ipsam fortiter impugnabat. Unde, oportuit legatum et Marescalcum summi pontificis, qui Messanae cum praefato cancellario