comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilium patrum uentran¬
da mͥ auctoritas innuit. ut in¬
tam magnisici patris pustam
litterarum monimentis crad̾t
atq ad dei laudem hominũq
utilitatem ȩccłiȩ deberem auti¬
bus insinuare. Quibus dũ ego
ꝓ facienda excusatione illud
et uerũ obtenderem esse plura
ã plerisq non ignobilis usquenͣ¬
q scientie uiris de hac re conscͥp¬
tã. uereriq ine hominũ rep̃hen¬
siones. qui forte mims nos aut
cecet temerarios uocare pessent
dum ñ tam nichil nos sans ba¬
bere. quã nichil nobis satis esse
posse contenderent: contra illi
magis nichil satis se habere. quã
nichil satis esse posse itmlerũt.
⁊ hoc ꝓbabilibꝰ rationum fir¬
mamentis uelle se astauepe di¬
xcrunt. Nam eoꝵ inquiunt qͦ¬
rũ p̃cipuam interfint huiꝰ rei
diligentiam habere: alii & si sa

Expanded text:
randa mihi auctoritas imminuit, ut vitam magnifici Patris Dunstani litterarum monimentis tradere, atque ad Dei laudem hominumque utilitatem Ecclesiae deberem auribus insinuare. Quibus dum ego pro facienda excusatione illud et verum obtenderem esse, plura a plerisque non ignobilis usquequaque scientiae viris de hac re conscripta, vererique me hominum reprehensiones, qui forte mimos nos aut certe temerarios vocare possent, dum non tam nihil satis nos habere, quam nihil nobis satis esse posse contenderent: contra illi magis nihil satis se habere, quam nihil satis esse posse retulerunt, et hoc probabilibus rationum firmamentis velle se astruere dixerunt. Nam eorum, inquiunt, quorum praecipuam interfuit hujus rei diligentia
Abbreviated transcription (Latin):
Quod faciliꝰ tedium. legentibꝰ
quã aliquod audientibus e¬
moltimentum gignere consu¬
eint. Qui uͦ inutraq parte di¬
cendi claborauerunt: ut essẽt
festiui patiter. atq sccłm res
gestas bene ordinati: hoꝵ scͥꝑ

Expanded text:
quod facilius taedium legentibus quam aliquod audientibus emolumentum gignere consuevit. Qui vero in utraque parte dicendi elaboraverunt, ut essent festivi pariter atque secundum gest
Abbreviated transcription (Latin):
tinam denuo poteris lingnã
tionum auctorib ad scriben¬
dum traduetus. malcbã alie¬
nȩ uoluntau benedict decb¬
luntati abenedicendo ipm
Uerum ad hoc audiendum n
sine quadam pudons suss su¬
ne acceclo. ꝓpt̃ea quod omum
ora in me esse gristimo. ueluti
in hominẽ more leliinonas di¬
cendi iictorias pollicentem. et
quasi ea quȩ ab aliis cõiodedi¬
cta sunt cominuꝰ se crieturum
prȩsumentẽ. Seo egoneq illis

Expanded text:
tinam denuo poteris linguam, tionum auctoribus ad scribendum traductus, malebam aliee voluntati bene dicendo oboluntati a bene dicendo temperare. Verum ad hoc audiendum non sine quadam pudoris suffusione accedo, propterea quod omnium ora in me esse existimo, veluti in hominem more Laelii novas dicendi victorias pollicentem, et quasi ea quae ab aliis commode dicta sunt commodius se dicturum praesumentem. Sed ego neque illos
Abbreviated transcription (Latin):
festum hoꝵ appositione cõpri¬
mere ac mollire curabat. Quo
facco reliquias ut nissus erat sua
incheca recondidit. credens fuũ
oculum capillis uiri dei qͥbus
Neque eum sua fides sefellit.
erat enim ut referre est solitus
alia quȩque dies illa exigebat
cogitaret & faceret immmente
hora ipsus diei sexta repente cõ¬
tingens oculum ita sanum cũ
paspebra inuenit ac si nichilũ
qm meodem formitatis ac cumo¬

Expanded text:
festum horum adpositione comprifestum horum adpositione comprimere ac mollire curabat. Quo facto, reliquias, ut jussus erat, sua in theca recondidit, credens suum oculum capillis viri Dei quibusNeque  Al., add. enim eum sua fides fefellit. Erat enim, ut referre erat solitus, alia, quaeque dies illa exigebat, cogitaret et faceret, imminente hora ipsius diei sexta, repente contingens oculum, ita sanum cum palpebra invenit, ac si nil unquam in eo deformitatis ac tumo
Abbreviated transcription (Latin):
eui cumar di fieis palpebũ
tur. ci trabane medici hunc ap¬
positis piguitutmꝵ somentis e¬
modo labort neq unminens
oculo grictum humana manꝰ
ceret. contingit eũ subito diui¬
ne piciatis grã ꝑscĩssimi patriᷤᷤ
cuchberti nliquias sanari.
runt parcem de capillis qmͣ
more uliquiarũ rogantibus
amei Dare nel ostendere i
signum miraculiꝰ possent.
harum particulam reliqͥarũ
co tempore habebat penes se
quidam de presbiteris eiꝰdẽ
monasterii nomine drydres
qui nunc ipsius monasterii
abbas est. Qui cum die qua¬
dam ingressus eccłiam aꝑri¬
isset checam reliquiarum. ut
portionem earum roganti a¬
mico prestaret. contigit & iꝑ¬
sum ad olescentem em oculus
languebat in eadem cunc eccłia
adesse. sumiq prb̃t portionem
quantã uoluit amico d adisset.
residuum decit ado lescenti. ut
in suo loco reponeret. At ille sa¬
lubri instinctu admonitꝰ cũ ac-¬
cepisset capillos sci capiti ap¬
posuit palpebre languenti. &
aliquandiu cumorẽ illum in¬

Expanded text:
i tumor deformis palpebram etur, curabant medici hunc adpositis pigmentorum fomentis emodo laboraret, neque imminens oculo exitium humana manusceret, contigit eum subito divinae pietatis gratia per sanctissimi Patris Cudbercti reliquias sanari. runt partem de capillis quam more reliquiarum rogantibus amicis dare, vel ostendere in signum miraculi possent. Harum particulam reliquiarum eo tempore habebat penes se quidam de presbyteris ejusdem monasterii, nomine Thruidred, qui nunc ipsius monasterii abbas est. Qui cum die quadam ingressus ecclesiam, aperuisset thecam reliquiarum, ut portionem earum roganti amico praestaret, contigit et ipsum adolescentem cui oculus languebat, in eadem ecclesia tunc adesse. Cumque presbyter portionem quantam voluit, amico dedisset, residuum dedit adolescenti, ut suo in loco reponeret. At ille salubri instinctu admonitus, cum accepisset capillos sancti capitis, adposuit palpebrae languenti, et aliquandiu tumorem illum in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticincas intraret ad cumbã
nam pietatem rogaret. ut uel
abhindem di langliore si hoe
sibi utile cisit liberane uel si
mente sustineret in lacum. Fe¬
cit igitur ut animo dispostie¬
rat & inbecilles artus baculo
sustentans intrauit ȩccłiam
ac ꝓsternens se ad corpꝰ uiridĩ
pia incentione ꝑ eiꝰ auxilium
dñm sibi propiciũ sieri p̃caba¬
tur. atq inter p̃ces uelut in
soporem solucus. sensit ut ipse
postea restrre erat solitꝰ quasi
magnam latamq manũ caput
sibi in parce qua dolebat teti¬
gisse. codc̃q cactu cocã illã quȩ
languore piessi suerat corꝑis
sun paitẽ paulatim fugiente
dolore ac sanitate subsente ad
rexit. acꝑsua sanitate dño gr̃a
denno restrem. qͥd erga sẽ accũ
essec su̾ib indicauit. Cumctis

Expanded text:
rveniens, intraret ad tumbam ernam pietatem rogaret, ut vel ab hujuscemodi languore, si hoc sibi utile esset, liberaretur; vel si mente sustineret inlatum. Fecit igitur ut animo disposuerat, et imbecilles artus baculo sustentans intravit ecclesiam; ac prosternens se ad corpus viri Dei pia intentione, per ejus auxilium Dominum sibi propitium fieri precabatur: atque inter preces velut in soporem solutus sensit, ut ipse postea referre erat solitus quasi magnam latamque manum caput sibi in parte qua dolebat, tetigisse, eodemque tactu totam illam quae languore pressa fuerat corporis sui partem, paulatim fugiente dolore, ac sanitate subsequente, adrexit, ac pro sua sanitate Domino gratias denuo referens, quid erga se actum esset fratribus indicavit: cu
Abbreviated transcription (Latin):
minisse iuuat. quia hec ẽ. ĩnui¬
tatio dexĩe excelsi: Cuiꝰ memorã¬
da abinicio mirabilia mundo
fulgere non cessant:¬
ec precercundũ arbitror.
quid miraculicelestis etã
ꝑ reliquias scĩssimi oratorii. m
quo pater uenerabilis solitarius
dño militare consueutrat: diui¬
a pras eslenderit. Quod tam̃

Expanded text:
minisse juvat, quia haec est immuminisse juvat, quia haec est immutatio dexterae Excelsi, cujus memoranda ab initio mirabilia mundo fulgere non cessantec praetereundum arbitror quid miraculi coelestis etiam per reliquias sanctissimi oratorii in quo Pater venerabilis solitarius Domino militare consueverat, divina pietas ostenderit. Quod tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedente in tempeste noeus sileu¬
tio: cepit alt̾nis palpitae pedi¬
b. ut palam qui ingilabant a
debant ministri anre naduertriti
tute medicandi. sanitas optata
ã planta pedum incȩcera esset m̃¬
bra transit᷑a. at ubi consuctum
inmonasterio nocturnȩ orationis
signum insonuit: ercit: t̾ somitu
resedit. ipse. Nec mora solidatis ĩ¬
cerna uirtuce nenus artuũq cõ¬
pagib unuiersis ac dolore suga¬
to sanatum se. ẽe. intelligens sur¬
rexit: & ingrarũ actione dño om̃e
nocturnȩ siie macutinȩ psalmo¬
diȩ mun̾ stando ꝑsoluit. Mane
autẽ iam facto ꝓcessit adȩccłiam:
uidentibꝰq & congratulantib um¬
uersis cireuiit loca sc̃a orando et
suo saluatori sacͥficiũ laudis os¬
ferendo. factumq ẽ. ut pulcher¬
rima rerũ conuetsione is quidis¬
solucus coto corpore illuc muehi¬
culo ꝑ latꝰ erat: in destrictis fir¬
matisq menbris om̃ib. domũ
ꝑ se rediret incolumi. Unde me¬

Expanded text:
procedente intempestae noctis silenprocedente intempestae noctis silentio, coepit alternis palpitare pedibus, ut palam qui vigilabant et videbant ministri animadverterent, cti virtute medicandi, sanitas optata a planta pedum per caetera membra esset transitura. At ubi consuetum in monasterio nocturnae orationis signum insonuit, excitatus sonitu resedit ipse. Nec mora, solidatis interna virtute nervis, artuumque compagibus universis, ac dolore fugato, sanatum se esse intelligens surrexit, et in gratiarum actione Domino omne nocturnae sive matutinae psalmodiae tempus stando persolvit. Mane autem jam facto processit ad ecclesiam, videntibusque et congratulantibus universis, circuit loca sancta orando, et suo Salvatori sacrificium laudis offerendo. Factumque est ut pulcherrima rerum conversione, is qui dissolutus toto corpore illuc in vehiculo perlatus fuerat, inde strictis firmatisque membris omnibus domum per se rediret incolumis. Unde me
Abbreviated transcription (Latin):
diligent qliꝑsterent: ꝙ quieqͥs
nossent eiglc̃ttm industriȩ medi¬
cinalis impcaderent: inlomĩno
ꝓficere ualebant. Qum pociꝰ cres¬
cebat cotidie morb. & paulatĩ
indeceriora uergebat: ad eout
excepto ore nullũ pene menbrũ
posset loco mouere. Cumq acar¬
nalibus medicis dui frustra labo¬
rantib desꝑatus ac desertus iace¬
ret: confugit ad auxilium medi¬
ci celestis. Qr iueritate petitus.
qui sanat om̃s languores nrõs. Ro¬
gauit nanq ministrũ suũ uea¬
liquã sibi portonem de incormup¬
tibilib sacri corꝑis afferret exiiiii.
quia cͥederet ꝑ huiiꝰ se urtutẽ ad
grãm sanitaas dño largiente reũ¬
surum. Qui consulco abbate at¬
culit calciamenta quȩ uiri dei
insepulchro pedes induerant:
&e ea pedibus dissolutis egroticir¬
cũdedit. Siqͥdẽ pͥmo apetibus
eũ paralysis app̃henderat: fecit
autẽ hoc noctis mitio cũ tempus
reqͥescendi ad eẽt: statimq ille
placidum dimissus insoporem.

Expanded text:
diligenter illi assisterent, et quidquid nossent erga eum industriae medicinalis impenderent, nihil omnino proficere valebant: quin potius crescebat quotidie morbus, et paulatim in deteriora vergebat, adeo ut excepto ore nullum pene membrum posset loco movere. Cumque a carnalibus medicis diu frustra laborantibus desperatus ac desertus jaceret, confugit ad auxilium medici coelestis: qui in veritate petitus, qui sanat omnes languores nostros. Rogavit namque ministrum suum, ut aliquam sibi portionem de incorruptibilibus sacri corporis afferret exuviis, quia crederet per hujus se virtutem, ad gratiam sanitatis Domino largiente reversurum. Qui consulto abbate attulit calceamenta, quae viri Dei in sepulcro pedes induerant, et ea pedibus dissolutis aegroti circumdedit: siquidem primo a pedibus eum paralysis adprehenderat. Fecit autem hoc noctis initio, cum tempus requiescendi adesset; statimque ille placidum dimissus in soporem,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥui sũ acdro dilecti paitis cud¬
illi druis m patienls memo¬
ratam pellici pitinib dan¬
dam: si datus um aliis pͥus nse
ipse quio hec uittuas haberti
exꝑtus ist. habebet nanq uul¬
tum de iormi rubore sintl &e
tumore ꝑsusũ: cuiꝰ qͥdẽ fut᷑a in
eo langnoris &e pͥus cũ ad huc
cõmuni mt̃ fu̾s uita degeret.

Expanded text:
i Patris Cudilli divisam particulatim memoratam pelliculam petentibus dandam. Sed daturus eam aliis, prius in se ipse quid haec virtutis haberet expertus est. Habebat namque vultum deformi rubore simul et tumore perfusum: cujus quidem futuri in eo languoris et prius, cum adhuc communi inter fratres vita de
Abbreviated transcription (Latin):
cepissit. Qui et ips multos an¬
tea ꝑ annos inmorachica conu̾¬
nachorete sullimmiatis ascen¬
debat. Reppit quia paricates
dem decos̃e querebat: sumpto
seno ulargilla uel qͥcqͥd huiꝰ¬
modi materiȩ reꝑiret. stipasset
rimulas. necotidanis imbͥum
aue uencoꝵ miuriis aborandi

Expanded text:
ipse multos antea per annos in monachica convenachoreticae sublimitatis ascendebat; reperit quia parietes pterreni decorem quaerebat, sumpto feno vel argilla, vel quidquid hujusmodi materiae reperisset, stipaverat rimulas, ne quotidianis imbrium sive ventorum injuriis ab orandi
Abbreviated transcription (Latin):
fenestram manti palsse¬
rebat: Et ipse pua sulgꝰ
ta. Et quod ex e gpae cum
munẽ ab huiͦm  moles n
ultum semꝑheat. ate

Expanded text:
fenestram manu palpasse referebat; et ipse postmodum ta, et quod ex eo tempore, cum munem ab hujusmodi molestia vultum semper habe
Abbreviated transcription (Latin):
ille desperans. Non est michi modo
tempꝰ uitam mutandi. cũ ipse uide¬
¶rim
indicium meum iam esse completum:
Talia dicens: sine uiatico salutis obist. et
corpus eius in ultimis est monasterũ lo¬
cis humatum. neq aliquis ꝓ eo uł missa
factre. uł psalmos cantare. uł saltem
orare presumebat: Qquam grandi
tenebras. Beatus ꝓthomartir stepha¬
nus. passurus mortem pro ueritate:
uidit cȩlos aꝑertos. uidit głam dei ce
iħm stantem adextris dĩ. orubi erat¬
ipse futurus post mortem: ibi ocłos
mentl . ante mortem quo letior occũ¬
beret misit. At contra faber iste tene¬
brosȩ mentis &e accionis imminen¬
te morte: udit aꝑta tartara. uidit
dãpnationem diaboli &e sequatiũ
eiuĩ. Uidit oẽ suũ infelix int̾ tales car¬
cerem. quo miserabilius ipse despe¬
rata salute ꝑiret. s uiuentib qui
hec cognouissent causam salutis
sua ꝑditione relinqueret: Debe¬

Expanded text:
ille desperans: « Non est mihi modo ille desperans: « Non est mihi modo tempus vitam mutandi, cum ipse viderim judicium meum jam esse completum. » Talia dicens, sine viatico salutis obiit, et corpus ejus in ultimis est monasterii locis humatum, neque aliquis pro eo vel missas facere, vel psalmos cantare, vel saltem orare praesumebat. O quam grandi tenebras! Beatus protomartyr Stephanus passurus mortem pro veritate, vidit caelos apertos, vidit gloriam Dei, et Jesum stantem a dextris Dei; et ubi erat futurus ipse post mortem, ibi oculos mentis ante mortem, quo laetior occumberet, misit. At contra, faber iste tenebrosae mentis et actionis, imminente morte, vidit aperta tartara, vidit damnationem diaboli et sequacium ejus; vidit etiam suum infelix inter tales carcerem, quo miserabilius ipse desperata salute periret, sed viventibus qui haec cognovissent causam salutis sua perditione relinqueret.
Abbreviated transcription (Latin):
preclarus habitu. dicens se micha.¬
elem esse archangelum. &e ob hoc
inquit missus sum ut te a morte
reuocem. Donauit enĩ tibi dñs
uitam ꝑ orationes ac lacͥmas dis.
bac sanaberis. s paratus esto qͥa
post quadriennium reuertens
uisitabote. Patriam uͦ ꝑuenieis
tibi ablatȩ sunt portionem recipies.
atq in pace tranquilla uitam te̾mi.
dentibus ac d̾o grãs agentib. ceptoq
itinere britanniam uenit. sicq qua.¬
tuor annis. idẽ. usq ad diem obitus
sui uitam duxit in pace. Defunctꝰẽ.

Expanded text:
praeclarus habitu, dicens se Michapraeclarus habitu, dicens se Michaelem esse archangelum: et ob hoc, inquit, missus sum ut te a morte revocem: donavit enim tibi Dominus vitam per orationes ac lacrymas dischac sanaberis; sed paratus esto, quia post quadriennium revertens, visitabo te; patriam vero perveniens, tibi ablatae sunt, portionem recipies, atque in pace tranquilla vitam terminadentibus, ac Deo gratias agentibus, coeptoque itinere Brittaniam venit. Lectis autsui, vitam duxit in pace. Defunctus es
Abbreviated transcription (Latin):
de roma remeans in gal¬
liarum partes deuenisset: tactus
est infirmitate repentina. &e ea cre¬
scente adeo pressus: ut neq equo
uehi posset. sed manibus ministro¬
rum portaretur in grabãto. Sic
quasi mortuus iacebat. halitu tm̃
pertenui. quia uiueret de monstrais
Cumq ita sine cibo &e potu. sineuo¬
ue o auditu quadriduo ꝑseuera¬
ret: quinta demum illucescente die
quasi de graui exꝑgifactus somno
exurgens resedit. apertis ocłis uidit
cuta se choros psallentium simł
ce flentium fr̾m. acmodicum su¬
spirans int̾rogauit ubi ẽẽt acca
prb̃r. Qui statim uocatus intra¬
uit. &e uidens eum melius haben.¬
tem acloqui iam ualentem: fieris
genibus grãs egit dõ cumoĩib
qui aderant fr̃ib. Et cum parũ
cansedissent. ac de suꝑnis uidici
egredi. & ad accam prb̃m italo.¬
qui exorsus est. Uisio mͥ mͦ trem̃¬
da apparuit. quam te audire ac
silentio tegere uolo. donec sciam
quid de me fieri uelit deus. As.¬
titit enun mͥ quidam candido

Expanded text:
Brittaniam remeans in Galliarum partes devenisset, tactus est infirmitate repentina, et ea crescente adeo pressus, ut neque equo vehi posset, sed manibus ministrorum portaretur in grabato DCCV. Sic quasi mortuus jacebat, halitu tantum pertenui quia viveret demonstrans. Cumque ita sine cibo et potu, sine voce et auditu quatriduo perseveraret, quinta demum inlucescente  Al., influente die, quasi de gravi experrectus somno exsurgens resedit; apertisque oculis, vidit circa se choros psallentium simul et flentium fratrum; ac modicum suspirans interrogavit, ubi esse Acca presbyter; qui statim vocatus intravit, et videns eum melius habentem ac loqui jam valentem, flexis genibus gratias egit Deo cum omnibus qui aderant fratribus. Et cum parum consedissent, ac de supernis judicegredi, et ad Accan presbyterum ita loqui exorsus est: « Visio mihi modo tremenda apparuit, quam te audire ac silentio tegere volo, donec sciam quid de me fieri velit Deus. Adstitit enim mihi quidam candido
Abbreviated transcription (Latin):
cantilenam optime a teugario magistͤ
in sc̃ dyonisyi monasfio didicit. ad eru¬
diendos dericos suos obtinriit. cui aba
culos ualde cont̾ctos. & que meis scͥpta¬
fuerant. fuerant pene deleta. de uita &
actib beati sanctini repꝑit. quos ob fami¬
liaritatis noticiam. quia me sciolũ puta¬
bat ad exhauriandam ea que in eiscł qua¬
terciunculis contineri uidebant᷑. & ad
tͣnscbendum aꝑte innoua pargamena mͥ
cõmisit: qđ & studiose ꝑegi: & mͥ cõm̃data
cõmendanti restitui. S quia chu ẽ. quod
idem wandelinarus etiã ante obitum
hucb̾ti defunctus fuit. &sic̃ auhui idem
locus neglectꝰ extitit: ac demũ in ead urbe
normanni fuerant. & q̃dam incendio con¬
cremauerant. quedam uͦ p̃dantes diripue¬
rant: nescio si ip̃i qͣt̾riunculi. uł eoꝵ exem¬
plaria in eadem urbe ualeant reꝑiri. S
sique sunt illoꝵ reliqine qui negabant
sum esse ariopagiten. & a beato paulo a¬
catio. & romane sedis assertio. & gallica¬

Expanded text:
cantilenam optime a Teugario magistro cantilenam optime a Teugario magistro in sancti Dionysii monasterio didicit, ad erudiendos clericos suos obtinuit; cui abbatculos valde contritos, et quae in eis scripta fuerant pene deleta, de Vita et actibus beati Sanctini reperit, quos ob familiaritatis notitiam, et quia mesciolum putabat, ad exhaurienda ea quae in eisdem quaterniunculis contineri videbantur, et ad transcribendum aperte in nova pergamena mihi commisit. Quod et studiose peregi, et mihi emendata emendanti restitui. Sed quia diu est quod idem Wandelmarus etiam ante obitum Hucberti defunctus fuit, et sicut audivi, idem locus neglectus exstitit, ac demum in eadem urbe Nortmanni fuerant, et quaedam incendio concremaverant, quaedam vero praedantes diripuerant, nescio si ipsi quaterniunculi vel eorum exemplaria in eadem urbe valeant reperiri. si quae sunt illorum reliquiae, qui negabant ysium esse Areopagiten, et a beato Paulo acatio et Romanae sedis assertio et Gallica
Abbreviated transcription (Latin):
rus noĩe ñ merito remoꝵ ep̃c. ac plebis dei
famulus. Tecta beati dyonisii passione a
methodio constantinopolim roma direc¬
to grece dictata: & ab anastasio utriusq
lingue ꝑito. & undeciunq doctissimo.
apłice sedis bibliothecario latine conscͥp¬
ta: sicut in p̾fatione sua narrat. recogno¬
ui his que ibi scͥpta st̃. eaq in adolescentia
legeram consonare: uidelic& ꝑ quoᷤ ac qͣ¬
liter gesta martyrii beati dyonisii socioꝵ¬
q eius ad romanoꝵ noticiam. indeq ad
g̃c̃oꝵ ꝑuenerint. Nam qͣndo deo disponen¬
te infranco nofurthpalatio nati estis. hub̃¬
to precentori palatii episcopiũ meldensis
urbis commissum est. ubi ꝓpter hildrici
quedã ad scientiam & religionẽ ꝑtinen¬
tia. necnon & edificia. ac cetera queq ne¬
cessaria neglecta inueiit. Quappt̃ a fami¬
liari suo bodone clerico. domni & nutͥto¬
ris mei hilduim abb̃is sacri palacii cleri¬
coꝵ summi: q̃nidam clericum ipsius bo¬
donis ꝓpinquũ. noĩe Wandelinarũ qui

Expanded text:
rus nomine, non merito, Remorum episcopus ac plebis Dei famulus. Lecta beati Dionysii Passione a Methodio Constantinopolim Roma directo Graece dictata, et ab Anastasio utriusque linguae perito et undecunque doctissimo, apostolicae sedis bibliothecario, Latine conscripta, sicut in praefatione sua narrat, recognovi his quae ibi scripta sunt ea quae in adolescentia legeram consonare, videlicet per quos et qualiter gesta martyrii beati Dionysii sociorumque ejus ad Romanorum notitiam indeque ad Graecorum pervenerint. Nam quando Deo disponente in Franconofurth palatio nati estis, Hucberto praecentori palatii episcopium Meldensis urbis commissum est, ubi propter Hilderici quaedam ad scientiam et religionem pertinentia, necnon et aedificia et caetera quaeque necessaria neglecta invenit. Quapropter a familiari suo Bodone clerico domni et nutritoris mei Hilduini abbatis sacri palatii clericorum summi, quemdam clericum ipsius Bodonis propinquum, nomine Wandelmarum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o: acceptis ab eo insuꝑ obsidib mul¬
tis. Is post regis exitum nichilominꝰ
ciuitatem ingressus: consiliũ habuit
cum ꝓpinquis & amicis: quomodo sc̃m
dolo tenerent & occiderent. Timebats
uero plebem. E conuirantes in necẽ
malachie constituere locum & diem:
& traditor dedit eis signum. Ipso die
cum uesꝑtina iam sollennia in eccłia
celebraret antistes. cum uniuerso
dero. & multitudine ppłi: mittit ad
ipsum nequam ille in uerbis pacifi

Expanded text:
Episcopo, acceptis ab eo insuper obsidibus mulEpiscopo, acceptis ab eo insuper obsidibus multis. Is post Regis exitum nihilominus civitatem ingressus, consilium habuit cum propinquis et amicis, quomodo sanctum dolo tenerent, et occiderent: timebant vero plebem. Et conjurantes in necem Malachiae, constituere locum et diem, et traditor dedit eis signum. Ipso die cum vespertina jam solemnia in ecclesia celebraret Antistes cum universo clero et multitudine populi, mittit ad ipsum nequam ille in verbis pacifi
Abbreviated transcription (Latin):
uidens sibi imminere fugam tulit
secum insignia quedam sedis illius.
textum scilic& euangłioꝵ. qui fuit
beati patricii: baculum q auro tex¬
tum. & gemins preciosissimis adorna¬
tum. quem nominant baculum iħo
eo qd ipse dñs ut fert opinio. eum
suis manib tenuerit atq formaue¬
rit & hec summe dignitatis sue¬
nerationis ingente illa. Nempe no¬
tissima sunt. celeberrimaq in popu¬
lis: atq in ea reuerentia apud om̃s:
ut qui illa uisus habere fuerit. ip¬
sum habeat epm̃ popłs stultus & in¬
sipiens. Ibat homo gyrouagus. & alt̾
sathanas circibat t̾ram. & ꝑambula¬
bat eam: insignia sacra circinferens.
Que ubiq ostentans. ubiq eoꝵ gratia
receptabantur: concilians sibi ꝑ hec
animos omniũ. &a malachia quousq
potuisset auertens. Hec ille. Erat aut̃
princeps qͥdã de potñtioribꝰ inique ꝓ¬
geniei: quem rex priusꝗͣ ciuitatem
exiret uirare coegerat pacem tenere

Expanded text:
videns sibi imminere fugam, tulit videns sibi imminere fugam, tulit secum insignia quaedam Sedis illius, textum scilicet Evangeliorum, qui fuit beati Patricii, baculumque auro tectum, et gemmis pretiosissimis adornatum, quem nominant baculum Jesu, eo quod ipse Dominus ut fert opinio eum suis manibus tenuerit, atque formaverit. Et haec summae dignitatis et venerationis in gente illa. Nempe notissima sunt celeberrimaque in populis, atque in ea reverentia apud omnes, ut qui illa habere visus fuerit, ipsum habeat episcopum populus stultus et insipiens. Ibat homo gyrovagus, et alter satanas circuibat terram, et perambulabat eam, insignia sacra circumferens: quae ubique ostentans, ubique eorum gratia receptabatur, concilians sibi per haec animos omnium, et a Malachia, quosque potuisset, avertens. Haec ille. 25. Erat autem princeps quidam de potentioribus iniquae progeniei, quem Rex priusquam civitatem 670 exiret, jurare coegerat pacem tenere
Abbreviated transcription (Latin):
tem qui cum malachia erant.quã¬
uis ꝓrimos loco tempestas omnino
non tetigit: nec quicquam molestie
intulit In facto isto recens capimus
quia oratio iusti penetrat celos: Sa
ꝓnouũ antiqui exemplũ miraculi.
quod tota olim egypto uersante in
tenebris. solus israhelin lu mine mas¬
sit: dicente scriptura. Ubicũq isrbł
erat: lux erat. Huc michi accurrat
& factum sc̃i helie. nunc quidem ab
extremis terre nubes & pluuias edu¬
centis: nunc uero suꝑ blaffemos euo¬
cantis ignem de celo. Et modo de si¬
mili clarificatus est ds: in seruo suo
batore intrauit ardinacha: pontifex
a metropolicanus totius hibernie.
Rege uero ceterisq qui introdureras
cum. ad ꝓpria remeantib. ipse re¬
manet in manu dĩ: & remanent il¬
li foris pugne. intus timores. Nam
ecce uiperea soboles frendens. & uoci¬
ferans se exberedari: tota se intus
s foris suscitat aduersus dniñ. ꝙ ad¬
uersus. xp̃m eius. Porro ingellus

Expanded text:
tem qui cum Malachia erant, quamtem qui cum Malachia erant, quamvis proximos loco, tempestas omnino non tetigit, nec quidquam molestiae intulit. In facto isto recens capimus quia oratio justi penetrat coelos . Sed et novum antiqui exemplum miraculi, quo olim tota Aegypto versante in tenebris, solus Israel in lumine mansit, dicente Scriptura: Ubicunque Israel erat, lux erat . Huc mihi occurrit et factum sancti Eliae, nunc quidem ab extremis terrae nubes et pluvias educentis , nunc vero super blasphemos evocantis ignem de coelo . Et modo de simili clarificatus est Deus in servo suo batore, intravit Ardmacha, pontifex et metropolitanus totius Hiberniae. Rege vero caeterisque, qui introduxerant eum, ad propria remeantibus, ipse remanet in manu Dei, et remanent illi foris pugnae, intus timores. Nam ecce viperea soboles, frendens et vociferans se exhaeredari, tota se intus et foris suscitat adversus Dominum, et adversus Christum ejus. Porro Nigellus
Abbreviated transcription (Latin):
dare: ut non esset qui uindicares
sanguinem iustum. Res innocu¬
it malachie: & intrans eccłiam. e¬
rat enim ꝓpt̾. eleuatis manib ora¬
uit ad dnm̃. Et ecce nubes & caligo
s & tenebrosa aqua in nubib aeru:
diem uertunt in noctem. Fulg᷑a
quoq & tomitrua. & horribilis sp̃c
ꝓcellarum diẽ ultimũ minitant᷑.
uicinamq elementa intentant
omnia mortem. ꝙ ut scias lector qd̾
oratio malachie concusserit eleme¬
ta: solos int̾cepit tempestas. qui que¬
rebant animam eius: solos turbo te¬
nebrosus inuoluit. qui parauerant
oꝑa tenebrarum. Deniq ipse qui
ptinceps exciterat tanti mali. fulmi¬
ne pertussus interiit cum trib aliis:
& fuere consortes mortis. qui suerant
paiticipes sceleris. Quoꝵ sequenti
dic inuenta sunt oͣꝑa semuista. & pui¬
cida: herentia ramis arboreis. ubi
quemq sp̃c eleuans allisiss&. Alii qͦ¬
q tres semiuiui inuenti sunt: cete¬
ri omnes circũquaq disꝑsi. Illos au¬

Expanded text:
dare, ut non esset qui vindicaret dare, ut non esset qui vindicaret sanguinem justum. Res innotuit Malachiae, et intrans ecclesiam erat enim prope elevatis manibus oravit ad Dominum, et ecce nubes et caligo, sed et tenebrosa aqua in nubibus aeris, diem verterunt in noctem. Fulgura quoque et tornitrua et horribiles spiritus procellarum, diem ultimum minitantur, vicinamque elementa intentant omnia mortem. 23. Et ut scias, lector, quod oratio Malachiae concusserit elementa; solos intercepit tempestas, qui quaerebant animam ejus; solos turbo tenebrosus involvit, qui paraverant opera tenebrarum. Denique ipse, qui princeps exstiterat tanti mali, fulmine percussus interiit cum tribus aliis: et fuere consortes mortis, qui fuerant participes sceleris. Quorum sequenti die inventa sunt corpora semiusta, et putrida, haerentia ramis arborum, ubi quemque spiritus elevans allisisset. Alii quoque tres semivivi inventi sunt: caeteri omnes circumquaque dispersi. Illos au
Abbreviated transcription (Latin):
incubator uixit: ne hac occasione con¬
tingeret mori quẽquam ex bis quib
uitam magis ministraturus uenie¬
bat. Ita per biennium. nam id tempo¬
ris suꝑuixit ille: agens extra urbem.
strenue in uniuersa ꝓuincia opus
te facto de medio. rursum nigellus qͥ¬
dam. immo uere nigerrimus sedem
preripuit. Q in hoc anme sue mau¬
haberet heredem: in quoqui damp¬
uandus exibat. oꝑib adicere damp¬
nationis ꝑsisteret. Erat enim & ip̃e
ex dampnata ꝓgenie: cognatus mau¬
ricii. Ceterum rex & ep̃i. & fideles ter¬
re. nichilominus conuenerut: ut
introducerent malachiam. C ecce
concilium malignantiũ ex aduerso.
Quidam de filiis belial. ꝓmptus ad
maliciam. potens in iniquitate: sci¬
decreuissent. multis aggregatis si¬
bi. latenter uicinũ occupat collẽ.
eminentem ẽ regione: unde illis
tractantib alia. repentino impe¬
tu suꝑ incautos irruerent. & int̾¬
ficerent in nocentes. Condixerant
enim &iam regem cum ep̃o truci¬

Expanded text:
incubator vixit, ne hac occasione conincubator vixit, ne hac occasione contingeret mori quemquam ex his, quibus vitam magis ministraturus veniebat. Ita per biennium nam id temporis supervixit ille agens extra urbem, strenue in universa provincia opus te facto de medio, rursum Nigellus quidam, imo vere nigerrimus, sedem praeripuit. Et in hoc animae suae Mauhaberet haeredem: in quo qui damnandus exibat, operibus adjicere damnationis persisteret. Erat enim et ipse ex damnata progenie, cognatus Mauricii. Caeterum Rex, et episcopi, et fideles terrae nihilominus convenerunt, ut introducerent Malachiam. Et ecce consilium malignantium ex adverso. Quidam de filiis Belial promptus ad malitiam, potens in iniquitate, scidecrevissent, multis aggregatis sibi, latenter vicinum occupat collem eminentem e regione: unde illis tractantibus alia, repentino impetu super incautos irruerent, et interficerent innocentes. Condixerant enim etiam Regem cum episcopo truci
Abbreviated transcription (Latin):
fructum cedat ipsam in loco principa¬
tus securitatem & pacem: Facit hoc cũ
liberum sibi ex pacto reditum retinet
ad pauꝑtatem: pace & libertate eccłie
restituta. Spondentib illis. demum
adquieuit uoluntati eoꝵ. uel potius
di: a quo sibi iam olim preostensum re¬
cordabatur quod de se modo dolebat
fieri. Nempe iam egrotante celso appa¬
ruit malachie ꝙ quid longe posito. &
nescienti: mulier procere stature & re¬
uerendi uultus. Peunctanti quenã
esset: responsum est esse uxorem celsi.
Que ei tradens uirgam pastoralem qͣm
mani tenebat: disparuit. Paucis de¬
cursis dieb. celsus moriens mis it bacu¬
lum suũ malachie tanquam sibi suc¬
cessuro: quem ut uidit agnouit. ip̃m
esse quemuiderat. Huiꝰ precipue re¬
cordatio uisionis terruit malachiaur:
ne si quod diu satis dissimularat ul¬
tra renueret. diuine iam resistere ui
deretur uoluntati. Meruntamen ci¬
uitatem non intrauit. quam diu ille

Expanded text:
fructum cedat, ipsam in loco principafructum cedat, ipsam in loco principatus securitatem et pacem? Facit hoc, cum liberum sibi ex pacto retinet reditum ad paupertatem; pace et libertate Ecclesiae restituta. Spondentibus illis, demum acquievit voluntati eorum, vel potius Dei, a quo sibi jam olim praeostensum recordabatur, quod de se modo dolebat  al. volebat fieri. Nempe jam aegrotante Celso, apparuit Malachiae, et quidem longe posito et nescienti, mulier procerae staturae et reverendi vultus. Percontanti quaenam esset, responsum est esse uxorem Celsi. Quae tradens ei virgam pastoralem, quam manu tenebat, disparuit. Paucis decursis diebus, Celsus moriens misit baculum suum Malachiae, tanquam sibi successuro: quem ut vidit, agnovit ipsum esse, quem viderat. Hujus praecipue recordatio visionis terruit Malachiam: ne, si quod diu satis dissimularat ultra renueret, divinae jam videretur resistere voluntati. Verumtamen civitatem non intravit, quandiu ille
Abbreviated transcription (Latin):
mortib hominũ quidem: suum non in¬
teresse fundi humanũ sanguinem. oc¬
casione sui: postremo iunctum se spon¬
se alteri: quam dimictere non licẽret.
Uerum illis e contra instantib. & clamas¬
tib quia a dño sermo egressus est. s &
tota actoritate iubentib subire onus.
& intentantib anathema: ad mortem
inquit ducitis me. s obedio spe mar¬
tirii. Hac tamen conditione: ut si iux¬
ta fidem urãm res in melius cedat. &
uendicet sibi ds suam hereditatem a
diripientib eam: tunc demũ omnib
consũmatis. ꝙ eccł̃ia pacem hñte. liceat
redire ad priorem. sponsam meam. &
amicam de qua rapior pauꝑtatem: & ꝓ
me illic alium substituere qui tunc for¬
te repertus idoneus fuerit. Nota lec¬
tor uirtutem uiri. & animi puritatẽ:
nec honorem scilicet asfectantis. nec
formidantis mortem pro. xp̃i nomine.
Quid hoc animo puruuis. quid ue fortiꝰ:
ut se exponens ꝑiculo & labori alteri

Expanded text:
mortibus hominum quidem: sua non inmortibus hominum quidem: sua non interesse, fundi humanum sanguinem occasione sui: postremo junctum se sponsae alteri, quam dimittere non liceret. 21. Verum illis e contrario instantibus, et clamantibus, quia a Domino sermo egressus est; sed et tota auctoritate jubentibus subire onus, atque intentantibus anathema: « Ad mortem, » inquit, « ducitis me: sed obedio spe martyrii, hac tamen conditione, ut si juxta fidem vestram res in melius cedat, et vindicet sibi Deus suam haereditatem a diripientibus eam, tunc demum omnibus consummatis, et Ecclesia pacem habente, liceat redire ad priorem sponsam meam, et amicam, de qua rapior, paupertatem; et pro me illic alium substituere, qui tunc forte repertus idoneus fuerit. » Nota, lector, virtutem viri, et animi puritatem, nec honorem scilicet affectantis, nec formidantis mortem pro Christi nomine. Quid hoc animo purius, quidve fortius, ut se exponens periculo et labori, alteri
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑ id temporis introitus eius pacifi¬
cus esse non posset. Instabant tamen sc̃o
oꝑĩ & sollicitabant om̃s duo potissimũ
ep̃i: malchus &gislebertus. Quoꝵ prior
ipse est senior lesmorensis: de quo supra
mentio facta est. allter quem aiunt pͥma
functum legatione apłice sedis.per uni¬
uersam hiberniam. Qͥ triennio iam de¬
curso in hac presumptione mauritii.
& malachie dissimulatione. non ferenteᷤ
ultra eccłie adulterium. dedecus xp̃i.
conuocatis ep̃is & principib terre uno
spũ adeunt malachiam parati uim fa¬
cere. at ille renuere pͥmum. Pretendere
siquidem diffi. cultatem rei: nobilis illiꝰ
ꝓsapie multitudinem. forcitudinem.
ambitionem: multum esse ad se pauꝑ¬
culum. opponere se tot. tantis. talib.
caliter radicatis: qui iam annos ferme
diicentos quasi hereditate possedissent
scũarium dei. ꝙ nũc quoq id preocu¬
passent: non posse illos extirpari. nec cũ

Expanded text:
quod per id temporis introitus ejus pacifiquod per id temporis introitus ejus pacificus esse non posset. Instabant tam sancto operi, et sollicitabant omnes; duo potissimum episcopi, Malchus et Gillebertus: quorum prior ipse est senior Lesmorensis, de quo supra mentio facta est ; alter, quem aiunt prima functum legatione apostolicae Sedis per universam Hiberniam. Qui triennio jam decurso in hac praesumptione Mauricii, et Malachiae dissimulatione, non ferentes ultra ecclesiae adulterium, dedecusque Christi, convocatis episcopis et principibus terrae, uno spiritu adeunt Malachiam, parati vim facere. At ille renuere primum; praetendere siquidem difficultatem rei, nobilis illius prosapiae multitudinem, fortitudinem, ambitionem: multum esse ad se pauperculum opponere se tot, tantis, talibus, taliter radicatis, qui jam annos ferme ducentos, quasi haereditate possedissent sanctuarium Dei, et nunc quoque id praeoccupassent: non posse illos extirpari, nec cum
Abbreviated transcription (Latin):
&multiplicabant᷑ epi. pro libitu metro¬
politani: ita ut unus episcopatus u¬
no non esset contentꝰ: s singule pene
eccłie singłos haberent epos Nec mirũ:
Nam quomͦ tam morbidi capitis men¬
bra ualerent: Pro his celsus atq hu¬
iusmodi malis ppłi sui. uehement̾ do¬
lens. erat enim uir bonus & timoratus:
curauit omĩmodo habere successorẽ
malachiam: quod ꝑ ipsum confider&s
posse explantari male radicatam suc-¬
cessionem: qui carus esset omĩb. & quẽ
om̃s emularentur: o dñs erat cum eo.
Nec frustratꝰ ẽ a spe sua. Nam illo mor¬
tuo substitutus est malachias: non
camen mox. neq id facile. Ecce enim
de semine nequam qui occupet locũ:
mauricius nomine. Is ꝑquinquen¬
nium fretus potentia scłari. incuba
rant. Deniq suadebant eum subire
onus. iuxta constitutionem celsi: s ille
qui omne sublime haut secusquam su¬
um precipłum declinabat. bonam sibi ui¬
debatur nactus occasionem excusandi:

Expanded text:
et multiplicabantur episcopi pro libitu metroet multiplicabantur episcopi pro libitu metropolitani, ita ut unus episcopatus uno non esset contentus, sed singulae pene ecclesiae singulos haberent episcopos. Nec mirum: nam quomodo tam morbidi capitis membra valerent? 20. Pro his Celsus, atque hujusmodi malis populi sui vehementer dolens erat enim vir bonus et timoratus, curavit omni modo habere sibi successorem Malachiam, quod per ipsum confideret posse explantari male radicatam successionem: qui charus esset omnibus, et quem omnes aemularentur, et Dominus erat 668 cum eo. Nec frustratus est a spe sua. Nam illo mortuo, substitutus est Malachias, non tamen mox, neque id facile. Ecce enim de semine nequam qui occupet locum, Mauricius nomine. Is per quinquennium, fretus potentia saeculari, incurant. Denique suadebant eum subire onus juxta constitutionem Celsi: sed ille, qui omne sublime haud secus quam suum praecipitium declinabat, bonam sibi videbatur nactus occasionem excusandi,
Abbreviated transcription (Latin):
rundam diabolica ambitione potes¬
tum: sedem scãm obtentum iri. he¬
reditaria successione. Nec enim pa¬
ciebantur episcopari: nisi qui essent
detribu & familia sua. Nec parũ
processerat execranda successio: de¬
cursis iam in bac malicia. quasi
generationib quindecim. Et eous¬
q firmauerat sibi ius prauum. im¬
mo omni morte pu niendam iniuriã
generatio mala & adultera: ut te si in¬
terdum defecissent clerici de sangui¬
ne illo. s epĩ nuumquam. Deniq iam
octo extiterant ante celsum. uiri uxo¬
rati & absq ordinib: licterati camen.
Inde tota illa ꝑ uniuersam hiberniã.
de qua multa suꝑius diximus. disso¬
lutio eccłiastice discipline: censure e¬
neruatio. religionis euacuatio. Inde
illa ubiq pro mansuetudine. xpĩana.
seua subintroducta barbaries: im¬
mo paganismus quidam inductus
sub nomine. xp̃iano. Nam quod in¬
auditum est ab ipso xp̃ĩanitatis in¬
tio: sine ordine: sine ratione mucaba᷑

Expanded text:
rumdam diabolica ambitione potenrumdam diabolica ambitione potentum, sedem sanctam obtentum iri haereditaria successione. Nec enim patiebantur episcopari, nisi qui essent de tribu et familia sua. Nec parum processerat exsecranda successio, decursis jam in hac malitia quasi generationibus quindecim. Et eousque firmaverat sibi jus pravum, imo omni morte puniendam injuriam, generatio mala et adultera, ut etsi interdum defecissent clerici de sanguine illo, sed episcopi nunquam. Denique jam octo extiterant ante Celsum viri uxorati, et absque ordinibus, litterati tamen. Inde tota illa per universam Hiberniam, de qua superius diximus, dissolutio ecclesiasticae disciplinae, censurae enervatio, religionis evacuatio: inde illa ubique, pro mansuetudine christiana, saeva subintroducta barbaries, imo paganismus quidam inductus sub nomine christiano. Nam quod inauditum est ab ipso Christianitatis initio sine ordine, sine ratione mutabantur
Abbreviated transcription (Latin):
exhibebat: ipsius precipue suꝑ om̃s
abundantius emulator existens.
Dum hec ita aguntur. contigit in¬
firmari archiepm̃ celsum: ipse est
qui malachiam indiaconu̾m. pres¬
biterum ep̃mq ordinauit. Et cog¬
noscens quia moreretur: fecit qua¬
si testamentũ. quathenus malachi¬
as deberet succełe sibi: quod nullũ
uideretur dignior. qui episcoparet᷑
in sede prima. Hoc presentib indi¬
xit̾. hoc mandauit absentib. Hoc
specialiter ambob mumunie regi
b maiorib terre: scĩ patricii actori¬
tate precepit. Cuius reuerentia &
honore tanquam apłi illiꝰ gentis.
qui totam patriam conuertisset
ad fidem: sedes illa in qua & uiueis
prefuit. & mortuus requiescit. in tai¬
ta ab initio cunctis ueneratione
habetur: lit non modo ep̃i & sacerdo¬
tes & qui de clero sunt. s etiã regum
ac principum uniuersitas. subiecta
sit metropolicano. in om̃i obedien¬
tia: Gunus ipse omnib presit. He¬
rum mos pessimus inoleuerat. quo¬

Expanded text:
exhibebat, ipsius praecipue super omnes exhibebat, ipsius praecipue super omnes abundantius aemulator existens.Dum haec ita aguntur, contigit infirmari archiepiscopum Celsum: et ipse est qui Malachiam in diaconem, presbyterum, episcopumque ordinavit: et cognoscens quia moreretur, fecit quasi testamentum, quatenus Malachias deberet succedere sibi, quod nullus alius videretur dignior, qui episcoparetur in sede prima. Hoc praesentibus indixit, hoc mandavit absentibus, hoc specialiter ambobus Mumoniae regibus, et majoribus terrae, sancti Patricii auctoritate praecepit. Cujus reverentia et honore, tanquam apostoli illius gentis, qui totam patriam convertisset ad fidem, sedes illa, in qua et vivens praefuit, et mortuus requiescit, in tanta ab initio cunctis veneratione habetur, ut non modo episcopi, et sacerdotes, et qui de clero sunt, sed etiam regum ac principum universitas subjecta sit metropolitano in omni obedientia, et unus ipse omnibus praesit. Verum mos pessimus inoleverat quo
Abbreviated transcription (Latin):
uisus est rex uiso malachia: se & sua
omĩa exponens ei. O his qui cum eo
erant: ut pote non ingratus. nec im¬
memor beneficii. Adducta in conti¬
nenti animalia multa. ad usum fra¬
trum: multa insuꝑ in auro & argen¬
T ad sumptus edificioꝵ. pro regia
liberalitate collata. Ipse quoq erat
intrans & exiens cum eis. sedulus & of¬
ficiosus: habitu qͥdẽ rex. s aĩo discipu¬
lus malachie: & bñdixit loco illi dñs
ꝓpter inalachiam: O in breui factus
est magnus reb & possessionib. & per¬
sonis. Ubi uelut de nouo iuchoans.
legem & disciplinam quam aliis im¬
ponebat: magis ipse portabat episcopꝰ
& magister. Ipse in ordine uicis sue co¬
quine minist̾io inseruiebat: ipse fra¬
trib cum recumberent ministrabat.
Inter succer dentes sibi inuicem fratreᷤ
ad cantandum legendum ue in eccle¬
nue implens & ipse officium loco suo
tanꝗͣ unus ex illis. Sc̃e pauꝑtatis noq
modo participem. s & principem se

Expanded text:
visus est Rex viso Malachia, se et omnia visus est Rex viso Malachia, se et omnia sua exponens ei, et his qui cum eo erant, utpote non ingratus nec immemor beneficii. Adducta incontinenti animalia multa ad usus fratrum, multa insuper in auro et argento ad sumptus aedificiorum pro regia liberalitate collata. Ipse quoque erat intrans et exiens cum eis sedulus et officiosus, habitu quidem rex, sed animo discipulus Malachiae. Et benedixit loco illi Dominus propter Malachiam. Et in brevi factus est magnus rebus, possessionibus, et personis. Ubi velut de novo inchoans, legem et disciplinam, quam aliis imponebat, magis ipse portabat episcopus et magister. Ipse in ordine vicis suae, coquinae ministerio inserviebat; ipse fratribus, cum recumberent, ministrabat. Inter succedentes sibi invicem fratres ad cantandum, legendumve in ecclenue implens et ipse officium loco suo, tanquam unus ex illis. Sanctae paupertatis non modo participem, sed et principem se
Abbreviated transcription (Latin):
in illis: sacramentoꝵ rite sollemnia
celebrant᷑. Confessiones fiunt: ad ec-¬
clesiam conueniunt plebes: concu¬
binatus honestat cclebritas nuptia¬
rum. Postremo sic mutata in me¬
lius omnia: ut hodie illi genti conut¬
niat. quod dñs per ꝓpħam dicit. Qi
ante non ppłs meus: nunc populus
destrui ciuitatem arege aquilona¬
ris partis hiberuie: quia ab aquilo¬
ne pandit᷑ omne malum. Et forte
malum illud bene utentib bonũ
fuit. Quis scit enim si tali flagello.
ds delere uoluit mala antiqua po¬
puli sui: Istiꝰmodi malachias neces¬
sitate compulsus: & ipse exiit cum
turba discipuloꝵ suoꝵ. Nec ociosus
exitus eius. Hac occasione monasti¬
um ibracense constructum est: eun¬
te illo malachia cũ suis numero
centũ uiginti fratrib. Ibi occurrit
eis cormareus rex: ipse est qui olim
regno pulsus. sub cura malachie de
misccłia dei consolationem accepit.
Et locus ille situs in regno eius. Ga¬

Expanded text:
in illis. Sacramentorum rite solemnia in illis. Sacramentorum rite solemnia celebrantur, confessiones fiunt, ad ecclesiam conveniunt plebes, concubinatus honestat celebritas nuptiarum; postremo sic mutata in melius omnia; ut hodie illi genti conveniat, quod Dominus per prophetam dicit: Qui ante non populus meus, nunc populus destrui civitatem a rege aquilonaris partis Hiberniae, quia ab aquilone panditur omne malum . Et forte malum illud bene utentibus bonum fuit. Quis scit enim, si tali flagello Deus delere voluit mala antiqua populi sui? Istiusmodi Malachias necessitate compulsus, et ipse exiit cum turba discipulorum suorum. Nec otiosus 667 exitus ejus. Hac occasione monasterium Ibracense constructum est, eunte illo Malachia cum suis numero centum triginta  al. viginti fratribus. Ibi occurrit ei Cormarcus rex. Ipse est qui olim regno pulsus, sub cura Malachiae de misericordia Dei consolationem accepit. Et locus ille situs in regno ejus. Ga
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur bona tibi: Quis digne ex¬
pͥmat in quantis ueratus. quib af¬
fectus sit contumeliis. quib iniuiriis
lacessitus: quociens lassatus inedia.
quotiens asflictus in frigore & nudi¬
tate: ottamen cum his qui oderant
pacem erat pacificus: instans nichi¬
lominus oportune importune. Blaf¬
fematus obsecrabat: in uiriatus op¬
ponebat scutũ pacientie: ouincebat
in bono malum. Quid ni uicisset:
Pseuerauit pulsans. & scdm ꝓmissio¬
nem tandẽ aliquando pulsanti aper-¬
tum est. Quomodo non poterat seqͥ.
quod ueritas prenunciauerat sequ¬
turum: Dextera dñi fecit uirtutẽ:
quia os dñi loquutum est ueritatem.
Cessit duricia: quieuit barbaries:
& domus exasperans leniri cepit: pau¬
latim correctionem admittere: reci¬
pere disciplinam. Fiunt de medio
barbarice leges: romane introducu᷑:
Recipiunt᷑ ubiq eccłiastice consuetu¬
dines: contrarie reiciunt᷑. Reedifi¬
cantur basilice: ordinatur clerus

Expanded text:
quebatur bona tibi! Quis digne exquebatur bona tibi! Quis digne exprimat, in quantis vexatus, quibus affectus sit contumeliis, quibus injuriis lacessitus, quoties lassatus inedia, quoties afflictus in frigore et nuditate? Attamen cum his qui oderunt pacem, erat pacificus, instans nihilominus opportune, importune. Blasphematus obsecrabat; injuriatus opponebat scutum patientiae, et vincebat in bono malum. Quidni vicisset? Perseveravit pulsans, et secundum promissionem tandem aliquando pulsanti apertum est . Quomodo poterat non sequi, quod veritas praenuntiaverat secuturum? Dextera Domini fecit virtutem, quia os Domini locutum est veritatem. Cessit duritia, quievit barbaries; et domus exasperans paulatim leniri coepit, paulatim correptionem admittere, recipere disciplinam. Fiunt de medio barbaricae leges, Romanae introducuntur; recipiuntur ubique ecclesiasticae consuetudines, contrariae rejiciuntur; reaedificantur basilicae, ordinatur clerus