comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmatrimonio collocauiͣt. ennuesciẽc
quiᷤ uxorẽ duxiͣt nõ uissu eiꝰ inciiꝰ po¬
testate oẽt ⁊ qui eum quẽ inpotestate n¬
b̾et eam dequa sippͣ ꝯp̃ hñsum est uxorẽ
ducere passus fuĩt ꝗue suo nõe ñ iussu
eiꝰ incuiꝰ potestate oẽt ciꝰ ue noĩe quẽq̃¬
ue inpotestate haberet. bini spõs ilia
missuc eit Dimissũ. acciꝑe debemꝰ mulitẽ
calistatũ uł squic alius mq adçentu¬

Expanded text:
eamue sciens quis uxorem duxerit non iussu eius, in cuius potestate est: et qui eum, quem in potestate haberet, eam, de qua supra comprehensum est, uxorem ducere passus fuerit: quiue suo nomine non iussu eius in cuius potestate esset, eiusue nomine quem quamue in potestamissus erit": dimissum accipere debemus militem caligatum, vel si quis alius usque ad centu
Abbreviated transcription (Latin):
riphoniꝰ r A pͥncipe nõ rescpͥtum
ẽ. nõ ꝓhiberi tũtorẽ adeẽ pupillo ĩne¬
gotio in quo ad uocatus cc̃ patrẽ eius
fuiss S ⁊ illud ꝑmissum abeo ẽ agere
tutore pupilli cam̃ adu̾sus fiscũ. in qu̾a
rou̾sus patr̃e pupilli añ aduocat᷑ fisci
fi̾iss Aui aũt uĩt infamec sũt. seq̃nti
attulo explanabitur. De hisqui notant
tu ignominie cã. abinꝑatore. abeo¬
ue cui or eare statuendi potestas fuei̾t
dimissus erit qui artͣis ludicre ꝓm̃ti¬
andi uecã inscenã ꝓd̾ei̾t quilenõciniũ
feciͣt ¶qui ĩniuditõ publico calũpnie p̃¬
uaricationic ue cã quid fecisse iudica᷑ ĩt
malo ⁊ fr̾ante suo noĩe tap̃nat᷑ pict̾ue¬

Expanded text:
ionum. A principe nostro rescriptum est non prohiberi tutorem adesse pupillo in negotio, in quo aduocatus contra patrem eius fuisset. sed et illud permissum ab eo est agere tutorem pupilli caus‹am› aduersus fiscum, in qua aduersus patrem pupilli antea aduocatus fisci fuisset. Qui autem inter infames sunt, sequenti titulo explanabitur. DE HIS QUI NOTANTtu ignominiae causa ab imperatore eoue, cui de ea re statuendi potestas fueritdimissus erit, qui artis ludicre provinciandive causa in scenam prodierit, qui lenocinium fecerit, qui in iudicio publico, calumnie prevaricationisve causa, quid fecisse iudicatus erit, malo et fraude, suo nomine damnatus, pactu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siquid ex pecul. nu uł exs acrlegio
q̃sitũ eĩt uł ui aut latrocinio aut
iggressura noc nõ diuidẽt. ¶ Set
qi rabulas testam̃ti debebit aut aput
eum qui exmaiore parte hr̃s est. iu¬
bere manere. aut medẽ d̾pom. nã ⁊
labeo scribit uẽdita hiditate tabulas
testam̃ti tescͥptas. depõĩ oportẽ. hr̃¬
dem eͥ exẽplũ debere dare. tabulas uõ
autẽticas ip̃m retinere aut mete te¬

Expanded text:
acrilegio quaesitum erit vel vi aut latrocinio aut adgressura, hoc non dividetur. Sed et tabulas testamenti debebit aut apud eum, qui ex maiore parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit vendita hereditate tabulas testamenti descriptas deponi oportere: heredem enim exemplum debere dare, tabulas vero authenticas ip
Abbreviated transcription (Latin):
nͦ. Sique sunt cautoẽs hr̃cdi ta¬
rie. eas uidex curare debet. ut ap̃eũ
maneãt. qui maiore exparte hr̃s sit.
cetis de scͥptũ ⁊ recognitũ fatiat. cau¬
tione int̃põita ut cũres exegĩt ip̃e ex¬
ibemt. ¶Si.⁊t oẽs hisdem expaiͥb
nr̃des sĩt. nec int̾ eos ꝯueniat aput
qũe potiꝰ eẽ debeant. sortiri eos opõ¬
tet. aut exconsensu uł suffragio

Expanded text:
 Si quae sunt cautiones hereditariae, eas iudex curare debet ut apud eum maneant, qui maiore ex parte heres sit, ceteri descriptum et recognitum faciant, cautione interposita, ut, cum res exegerit, ipsae exhibeantur. si omnes isdem ex partibus heredes sint nec inter eos conveniat, apud quem potius esse debeant, sortiri eos oportet: aut ex consensu vel suffragio
Abbreviated transcription (Latin):
agere. tp̃s fiusttatũ ẽ. nõ ei subueni¬
eniris eisi dũdec̾to p̃toris ñ obtem¬
ꝑar. iuris dictionẽ suã. ei denegaue¬
rit. nõ eẽ eũ restiuendũ labeo ĩcbit.
Ioẽq siex ilia iusta cã nõ fuit abeo
auditus. ¶Siterie ex̾orͣom̃ẽ sit
indicte obres piita ꝓsꝑe gestas. ł
ĩhonorẽ pͥncipis. ⁊ ꝓptea magistra¬
tus ius nõ dixĩt. gauis cassius no
p̃torẽ uidebãt factũ. Sollep̃niũ eͥ
feraꝵ ratõẽ haberi ñ debẽ. qr ꝑro¬
spicere eas potuͣt ⁊ debueit actõ. ne
in eas incidat qd̾ uetiꝰ est. Et itacels
ubro sct̃o digestoꝵ scribit ed. cũ ferie¬
repentine tp̃s eximũt. restitutõ dũ

Expanded text:
frustratus est, non ei subuenietur. sed et si, dum decreto praetoris non obtemperat, iurisdictionem ei denegauerit, non esse eum restituendum Labeo scribit. idemque si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas uel in honorem principis, et propterea magistratupraetorem uidebatur factum: sollemnium enim feriarum rationem haberi non debere, quia prospicere eas potuerit et debuerit actor, ne in eas incidat. quod uerius est, et ita Celsus libro secundo digestorum scribit. sed cum feriae tempus eximunt, restit
Abbreviated transcription (Latin):
accepit pecimias ostent̾e. bene
eas accepisse. ⁊ debitas ei fuisse so¬
luias. ⁊ si nõ ostendit eas redibẽ
S hoc ita si totam sũmã ĩ cebitã
finsse solutã is quidedit ꝯtendat.
nitio quid̾ debitũ finit. S disso¬
luto debito pꝰa ignar itm̃ soluit
uł exceptõe tutus ertore eaᷤ pecu¬
nias cependit. ip̃m oĩ modo hoc

Expanded text:
ias ostendere bene eas accepisse et debitas ei fuisse solutas et, si non ostenderit, eas redhibere. Sed haec ita, si totam summam indebitam fuisse solutam is qui dedit contendat. nitio quidem debitum fuit, sed vel dissoluto debito postea ignarus iterum solvit vel exceptione tutus errore eius pecunias dependit: ipsum omnimodo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
screte loquat᷑. tc̃ eum inqu̾e caurõ
expõita est ꝯpelli debitũ eẽ osfẽd̾e.
qd̃ incantõñe deduxit. nͥ ip̃e speci¬
alit qui cautõnẽ exposunt. cansas
explanauit. ꝓ quib eandẽ ꝯscͥpsit.
rẽ enĩ cũ stare oportet sue ꝯfessioĩ
nͥ euitentissimic ꝓ batiõib inscͥpͥ¬

Expanded text:
screte loquitur, tunc eum, in quem cautio exposita est, compelli debitum esse ostendere, quod in cautionem deduxit, nisi ipse specialiter qui cautionem exposuit causas explanauit, pro quibus eandem conscripsit: tunc enim stare eum oportet suae confessioni, nisi euidentissimis probationib
Abbreviated transcription (Latin):
indelicet ꝓeo eẽ qui accepit ne¬
mo dubitat. qui enĩ soluit mĩqͣ
ita resupmꝰ ẽ. ut facile suã pecu¬
niã iacraret c indebitas esfũdet.
ci maxime si ip̃e qui indebitas
d̾disse se dic̃. hõ diligẽs est q stu

Expanded text:
idelicet pro eo esse qui accepit nemo dubitat: qui enim solvit numquam ita resupinus est, ut facile suas pecunias iactet et indebitas effundat, et maxime si ipse qui indebitas dedisse dicit homo diligens est et stud
Abbreviated transcription (Latin):
epłe que uxorib misse alegantur
si defid̃ eaꝵ ꝯsistit. nõ nullam uicẽ
lier grauita repudiata filiũ enixi
absente manto ut spuriũ in ictis¬
ꝓfessa est. Quesitũ est anis in pote¬
state panic sit. ꝯmatre intestanta
mortua. uissu eiꝰ hr̃ditatẽ matris
adire possit. nec obsit ꝓfessio ama¬
tre irata facta .R. uentati locum
suꝑ fõre. De fide instrĩsm̃torũ.¬

Expanded text:
 quae uxoribus missae allegarentur, si de fide e‹a›rum con‹stet›, nonnullam uicem lier grauida repudiata, filium enixa, absente maprofessa est. quaesitum est an is in potestate patris sit et matre intestata mortua iussu eius hereditatem matris adire possit nec obsit professio a matre irata facta. respondit, ueritati locum superfore. DE FIDE INSTRUMENTORU
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tenen int̃ annũ yuta faciũ cum
int̃im nemo sit eoꝵ qui memi neiͣt
quib ꝯsulib id uid̾it ¶ s cũ oĩũ hec
est opimo. nec audisse. nec idnle
nite similit̃ sursũ u̾sũ accidet. cũ
memoria oꝑis facti ñ exstraret.

Expanded text:
non teneri: intra annum puta factum, cum interim nemo sit eorum, qui meminerit, quibus consulibus id viderit, sed cum omnium haec est opinio nec audisse nec vidissenite similiter susum versum accidet, cum memoria operis facti non exstaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Qs ꝗ opponẽtus ẽẽ exceptoẽs adfiniãt.
łsoluisse ĩ d̾bita contendt̃. ħ ostẽtẽ
ꝯigit. ¶ In om̃ib aũt ussiõib
quas p̃posuimꝰ licentia ꝯcedẽda
est ei cui honꝰ ꝓbatioĩs incũbit.
adu̾sario suo derei uentate ins¬
utandũ infẽrre. pͥus ip̃o ꝓcalũ¬
ma uirãnte ut iutexumm̃ti fidẽ se¬
cut᷑. ita suã sñam p̾sit formare. iure re

Expanded text:
qui opponendas esse exceptiones adfirmant uel soluisse debita contendunt, haec ostendere exigit. In omnibus autem uisionibus quas praeposuimus licentia concedenda est ei, cui onus probationis incumbit, aduersario suo de rei ueritate iusiurandum ferre, prius ipso pro calumnia iurante, ut iudex iuramenti fidem secutus ita suam s
Abbreviated transcription (Latin):
simi meo hiuĩ sine ulla cautione.
itẽ eidẽ titio redoi ⁊solui uolo de
ciditraxi¶Itẽte Ralendario siqua
amatie receꝑat nciꝰ ĩ tẽ meam cõ¬
u̾tit. Quero anticiꝰ ea exigere põt
statorẽ suũ ꝑuenisse ꝓbare potuit.
beat. anopn facti menioria exstet
ei qͣuernou est. an alquis me¬
minent id opus factũ eẽ. paulus
inmo cũ marbitrio q̃ritur meino

Expanded text:
sinu meo habui sine ulla cautione. item eidem Titio reddi et solui uolo de et distraxi, item de calendario si qua a matre receperat Titius in rem meam conuerti'. quaero, an Titius ea exigere potesstatorem peruenisse probare potuerit, beat, an operis facti memoria exstet, hoc ei quaerendum est, an aliquis meminerit id opus factum esse. Paulus: immo cum
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ampliꝰ si iu̾d̾icate rei uł ums¬
iurandi ꝯditõ delata dicatur de eo
ꝙ ñc petitur. siue inaiea gestũ eẽ
ꝯ tendatuir eum implere probatio¬
nes oportet.

Expanded text:
Hoc amplius, si iudicatae rei uel iurisiurandi condicio delata dicatur de eo quod nunc petitur, siue in alea gestum esse contendatur, eum implere probationes oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑabsurdũ ẽ ẽ: eũ qui abinitio.
negauit pecimiã accepisse pꝰquã
fuent ꝯuictus eam accepisie: ꝓba¬
tionẽ ñ deb̾iti ab adu̾sario exigere
sun uo̾ abiitio ꝯfiteatur. quidem
suscepisse pecuma. dicat aũt nõ in¬
debitas ei fuisse solintas p̃suptione

Expanded text:
absurdum est eum, qui ab initio negavit pecuniam suscepisse, postquam fuerit convictus eam accepisse, probationem non debiti ab adversario exigere. sin vero ab initio confiteatur quidem suscepisse pecunias, dicat autem non indebitas ei fuisse solutas, praesumptione
Abbreviated transcription (Latin):
fuit licet p̃suptõe debnor lib̾atus
ẽẽ uidet̾. ineã tñ quãtitatẽ quã maĩ¬
festis ꝓbatioĩb c̃ditor sii ad huc de¬
ꝓbare debet nõ fuisse debitũ. res
ita tẽpanda ẽ. ut siquid̾ n qui acce¬
pisse dr̃ rem uł pecumam ĩcebitã
hoc negauit. Et ipẽ qui dedit legi¬
timis ꝓbatioĩb solutionẽ appro¬
bai̾ũt sine ulla distinciõe. ipm̃ ꝗ
negauit sese pecuniã accepisse. si
uult audni ꝯpellendum ẽe. ad ꝓ¬

Expanded text:
tus esse videtur, in eam tamen quantitatem, quam manifestis probationibus creditor sibi adhuc deprobare debet non fuisse debitum? res ita temperanda est, ut, si quidem is, qui accepisse dicitur rem uel pecuniam indebitam, hoc negauerit et ipse qui dedit legitimis probationibus solutionem adprobauerit, sine ulla distinctione ipsum, qui negauit sese pecuniam accepisse, si uult audiri, compellendum esse ad
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. nexceptõib dicẽdũ est reũ par¬
tib ictoris fungi oportere ip̃mꝙ ex¬
ceptõñe uelud mtentõnẽ implere
ut puta sipacti ꝯuenti exceptõe utat
docere debet pactũ ꝯuentũ factũ eẽ.
¶Cum quis ꝓmisus se iuiditõ ststi ⁊

Expanded text:
 In exceptionibus dicendum est reum partibus actoris fungi oportere ipsumque exceptionem velut intentionem implere: ut puta si pacti conventi exceptione utatur, docere debet pactum conventum factum esse. Cum quis promisisset iudicio se sisti
Abbreviated transcription (Latin):
lhr̃dis ꝓͣbatio est. locum hr̃e legẽ falci¬
diã qd̾ dum ꝓbare nõ potest. merito
ditio possõt patronus eẽ iude̾tur. U̾o.
pattib actoris nõ lib̾tũ fungi debere
s eũ qui se yatronũeẽ ꝯtẽdit. ¶ qui
tolo fec̃ dic̃ fcm̃ aliꝗd.lic ĩ cxceptione.
docere dolũ admissũ debet. ¶ Int̃o¬
gatioĩs facte ꝓbationẽ actori inpõi
debere .i. ei qui in iure intogatũ drẽ.
respõdisse se solum hĩdẽ eẽ. uł sitticius¬
se dicatur int̾ogatus. eque tm̃dẽ erit

Expanded text:
redis probatio est locum habere legem Falcidiam: quod dum probare non potest, merito dicio possessor patronus esse videtur, verum partibus actoris non libertum fungi debere, sed eum qui se patronum esse contendit. Qui dolo dicit factum aliquid, licet in exceptione, docere dolum admissum debet. Interrogationis factae probationem actori imponi debere, id est ei, qui in iure interrogatum dixit respondisse se solum heredem esse. vel si tacuisse dicatur interrogatus, aeque tantundem erit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ignorisse alienam rẽ uł obłi¬
gatim qr semꝑ necessitas aꝓbandi
incũbit illi qui agit.
tam dicit ꝓbare hoc debere.
nc .ł. nte oiã ꝓbandũ est. qd̾
Lunt̃ ag̾ent᷑ a debitorem ꝯuenit ut
pigri ypothete ue sit ss ⁊ si hoc ꝙ¬
bet actor. illud qͦ implere debet
rẽ ꝑtinere ad debitorẽ eo tp̃r quo
ꝯuenit depignore. aut eiꝰ cuiꝰ uo¬
lũtate ypotheca data sit.

Expanded text:
 ignorasse alienam vel obligatam, quia semper necessitas probandi incumbit illi qui agit. tam dicit, probare hoc debere.nte omnia probandum est, quod inter agentem et debitorem convenit, ut pignori hypothecaeve sit: sed et si hoc probet actor, illud quoque implere debet rem pertinere ad debitorem eo tempore quo convenit de pignore, aut cuius voluntate hypotheca data sit.
Abbreviated transcription (Latin):
io si simproniꝰ ꝯuenie̾t actores hox
bonoꝵ picuis̃ mopis defũcti adq
uno ex actõib obea soliuis que gessit
neg̾oꝵ gestoꝵ actioe̾ .s. uari nõ pr̃.

Expanded text:
 si Sempronius conueniet actores horum bonorum, periculum inopis defuncti ad quos uno ex actoribus ob ea quae solus gessit negotiorum gesto- rum actione seruari non p
Abbreviated transcription (Latin):
nuł. Siduo rei sũt aut cͥdendi aut
pete. aut ne abeoͥpetatur. uitendumẽ.
an sialius petat. ł ibalio petãt. pena cõ¬
mitiãt. Id̾ induob argñtarne quoꝵ no¬
mina simulert̃. ⁊ fortasse pot̾imꝰ ita fi¬
teiissorib ꝯiunge̾. si sõtu sũt. ilias
nec ate petq̃tur. nec eg̃o pero. nec meo
nõe pert̃. licet ate petatur. ¶ Semel
ꝯñĩisa pena solui ꝯpromissũ rectius
puto dici noc ampliꝰ posse ꝯmitti nͥ it
actũ sit ut insingulas cãs totiẽms cõ¬
mittatur.

Expanded text:
um.Si duo rei sunt aut ‹c›redendi aut petere aut ne ab eo petatur: uidendum est, an si alius petat uel ab alio petatur, poena committatur: idem in duobus argentariis quorum nomina simul eunt. et fortasse poterimus ita fideiussoribus coniungere, si socii sunt: alias nec a te petitur, nec ego peto, nec meo nomine petitur, licet a te petatur.Semel commissa poena solui compromissum rectius puto dici nec amplius posse committi, nisi id actum sit ut ‹in› singulas causas totiens committatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Irocuł .ẜ. Siuir ueori sue. fũdos
uendidit. fii uenditõe ꝯp̃hensuor
est ꝯuenisse int̃ eos si ea impta ei
eẽ tesiss. ut eos fundos si ip̃e uel¬
let. codem p̃tio mulier tñscnbet

Expanded text:
rum.Si uir uxori suae fundos uendidit et in uenditione comprehensum est conuenisse inter eos, si ea nupta ei esse de‹s›isset, ut eos fundos, si ipse uellet, eodem pretio mulier transcribe
Abbreviated transcription (Latin):
excuãdosꝗquũt᷑ nũmsut./ Urbiꝰ aũ.
pistoẽs accollegarũ ꝙͦ filioꝵ tutelis
excuãntut. S ħ genus excuãtioĩs est
pupillus educaĩ ułmoraĩ deb̾at. ⁊ de
alim̃tis ei p̃standis. R¬

Expanded text:
t.Urbici autem pistores a collegarum quoque filiorum tutelis excusantur.Sed et hoc genus excusationis est, PUPILLUS EDUCARI UEL MORARI DEBEAT ET DE ALIMENTIS EI PRAESTANDIS
Abbreviated transcription (Latin):
net &x cuationẽ conpetent.ei. net agitu¬
tele obpͥuᷤ. tp̃s posse. S suta sqͥptum ĩ
.ab eit. tutor. ne esto cum. redierit. tutõ
stam̃to exdic.ł subcͣoͣnditioẽ tutorẽ
datian se excuãre añ diẽ conditioẽm¬
ue necesse hãt ⁊ inmpͥmĩ añ iãdies ꝗ¬
quaginta cĩ coclant int̃ qͦs necesse ẽ qa

Expanded text:
xcusationem ei competere nec agi tutelae ob prius tempus posse. Sed si ita scriptum in causa aberit, tutor ne esto: cum redierit, tutor stamento ex die vel sub condicione tutores dati an se excusare ante diem condicionemve necesse habeant et in primis an iam dies quinquaginta eis cedant, intra quos n
Abbreviated transcription (Latin):
silogatitiꝰ ł hrs educatioẽ retus. testa¬
m̃to sibi inuictam. t̃ nogart el acciõẽ
dbc̃ ꝙx emplo tutoĩs testam̃to datiꝙ
itad̃mum placuit. fudcͥco sit relic¬
tum Cec̃m sicẽt relictũ.⁊̃. si educatio¬
ẽs retuãturũ. sciret ñ õñgabit ẽi acci

Expanded text:
recuset testamento sibi iniunctam, denegari ei actiones debere exemplo tutoris testamento dati: quod ita demum placuit, si idcirco sit relictum: ceterum si esset relicturus, etiamsi educationem recusaturum sciret, non denegabitur ei actio,
Abbreviated transcription (Latin):
pupillis p̃to ĩ conpetit ũ in p̃modẽ¬
tur quã summã tutore. ł cuãtore̾
d̾beant. modum aut̃ patmonii spec¬
taẽ debet cũ alm̃tadecñit: deb sta¬
tuere tammodrate ut non umũ sum
reditiꝰ patͥmoĩ i. in alim̃tad cnat ẜ sẽꝑ¬

Expanded text:
etit, ut ipse moderetur, quam summam tutores vel curatores debeant. Modum autem patrimonii spectare debet, cum alimenta decernit: et debet statuere tam moderate, ut non universum reditum patrimonii in alimenta decernat, se
Abbreviated transcription (Latin):
de suo eo̾ alere tutor ñ ꝯpellitur.
Et si forte pꝰt decreta alim̃taadage¬
statem fuit pupillus ꝑductus di¬
minind̃bere que dccta. sunt. Qũe¬
ad modũ solent. augeri. siqͥ pãm. acce̾

Expanded text:
de suo eos alere tutor non compellitur. et si forte post decreta alimenta ad egestatem fuerit pupillus perductus, deminui debent quae decreta sunt, quemadmodum solent augeri
Abbreviated transcription (Latin):
fucãt addito p̃toẽ dix̃ se tres ub̃os
abere. ad iecit p̃t̃a. hñti patruũ le¬
gutimum tutorẽ scuitio se tutorem
datum p̃tõ ita detreuit si legitimũ tu¬
torẽ hñti tutor datus esnonẽ t̾ nete̾¬
saria excuãtio. Ero cũ nemo patruus
inpuberi tutor eẽt. annichitom mnꝰ

Expanded text:
fuerat, adito praetore dixit se tres liberos habere, adiecit praeterea habenti patruum legitimum tutorem se vitiose tutorem datum. praetor ita decrevit: "si legitimum tutorem habenti tutor datus es, non est tibi necessaria excusatio". quaero, cum nemo patruus impuberi tutor esset, an nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. Dominis oreoꝵ effrac¬
tis ⁊ conpilatis horreis ñ tenẽt
nisi custodiam eoꝵ recepit. ser¬
ui rñ eius cũ quo ꝯtractũ est. ꝓp̃t
edifitioꝵ notitiam in ꝯõe peti
possunt. ¶ In ꝯducto fundo si

Expanded text:
. Dominus horreorum effractis compilatis horreis non tenetur, nisi custodiam eorum recepit: serui tamen eius cum quo contractum est propter aedificiorum notitiam in quaestionem peti possunt. In
Abbreviated transcription (Latin):
rem. ut sisolu̾it debitor pecumiam
p̃tu ẽptoti. lice̾t ei rociꝑe rem suã.
scpͥsit. iulianꝰ ⁊ est obrescpͥtum. ob
hanc ꝯuentõne pigrãticus actõi¬
bus teneri e̾diorem ut debitori
mander exuendito accõnẽ. adu̾sꝰ
ep̃forẽ. S ip̃e debitor aut uẽdicare
rem poñt. aut infactũ actõe ad ilsus¬
ẽptorem age̾. ¶uenit at inhac
actõẽ ⁊ dolus ⁊ cułpͥa ut inꝯmõda¬
to uenit ⁊ custodia. uis maior ñueĩt.
stare solet ac̾onore exigunt᷑.
⁊ de mite eiꝰ repromt cendũ est. ne
forte ẜuitutes cessante uti credi

Expanded text:
ut, si solverit debitor pecuniam pretii emptori, liceret ei recipere rem suam, scripsit Iulianus et est rescriptum ob hanc conventionem pigneraticiis actionibus teneri creditorem, ut debitori mandet ex vendito actionem adversus emptorem. sed et ipse debitor aut vindicare rem poemptorem agere.Uenit autem in hac actione et dolus et culpa, ut in commodato: uenit et custodia: uis maior non uenitaestare solet, a creditore exiguntur.et de iure eius repromittendum est, ne forte seruitutes
Abbreviated transcription (Latin):
cͤuerit. pigncerit eadem cã est al¬
lu ĩõnis. ¶Sifimdꝰ pigrat᷑ ueĩ¬
erit. manẽ cam pignis. qr cũ sua
cã fundꝰ tr̃nseat. sicut ĩ partu an¬
cille qui pꝰuenditõne natꝰ sit. ¶ Si
quis cau̾it ut silua sibi pigri cẽt. na¬
ue exea mat̾ia factã nõ ẽẽ pignoĩ.
cassius ait. qr aliud s̃ mat̾ia aliud
nauis. Et iõ nõiat̃i indando pig̾re
aiditiendũ eẽ ant. queq exsilua fac¬
ta. nata ue sint. ¶Seruus rẽ pecu¬
liarẽ sipigri ded̾it. nuentꝰ est. silibã
peculu aoministratõnẽ habuit.¬

Expanded text:
eadem causa est alluuionis.Si fundus pigneratus uenierit, manere causam pignoris, quia cum sua causa fundus transeat, sicut in partu ancillae, qui post uenditionem natus sit.Si quis cauerit, ut silua sibi pignori esset, nauem ex ea materia factam non esse pignor‹i› Cassius ait, quia aliud sit materia, aliud nauis: et ideo nominatim in dando pignore adiciendum esse ait: 'quaeque ex silua facta nataue sint'.Seruus rem peculiarem si pignori dederit, tuendum est, si liberam peculii administrationem habuit
Abbreviated transcription (Latin):
Cum domĩ honeonio¬
insulaꝵ q tesiderãt. dui ñ aparẽ¬
tib nec eiꝰ ip̃is pensiones cxsol¬
uentib ꝯductorib aꝑ̃ire. ⁊ ei
q ibi sunt describere apublicis
ꝑsonis quoꝵ iͣnt̃ est audienoi
sut. tempꝰ nut ħuiꝰ modi re biẽnͣ¬

Expanded text:
Cum domini horreoinsularumque desiderant diu non apparentibus nec eius temporis pensiones exsoluentibus conductoribus aperire et ea quae ibi sunt describere, a publicis personis quorum interest audiendi sunt. tempus autem in huiusmodi re bienn
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Sicut aliud est uendere.
aliud ẽmere. alius ẽ emptor aliꝰ
ud est mexr:. at ꝑ ĩꝑmutatõnẽ
discerni nõ põt. ut̃ ep̃tor uł ut̃
uenditor sit᷑.multũ q diferũt
pr̃ationes. Emptor enũ nisi
nũmos accipientis feciͣt. renẽt
exuẽdito. Uenditori ñ sufficit
obeuictõnẽ se obligare. possõnẽ¬

Expanded text:
.Sicut aliud est uendere, aliud emere, alius emptor, alius ud merx. at in permutatione discerni non potest, uter emptor uel uter uenditor sit, multumque differunt praestationes. emptor enim, nisi nummos accipientis fecerit, tenetur ex uendito, uenditori sufficit ob euictionem se obligare posse
Abbreviated transcription (Latin):
pensionũ debitaꝵ noĩe ꝯueniat
an somptus utilit̾ factos inui¬
neis instituendis reputare pꝰsit.
oppõita doli .m. exceptõe. R uł ex¬
tent olei metretris trib militib
impõitis ⁊ fium̃ti modus octo mi¬
lib terta mercete s euenit ut
nouẽ mẽsib retinerentur cͥ onꝰ
inpõitũ ꝯmisso tolleretur. Que¬
situm est an uecturas quas ꝯue¬
nit acõductore secondũ locati¬
ꝯduxeras ⁊ feceras ant quam
eũ ꝓbares. labes corrupit nũ
ꝑiculum est. paulus immo. si
soli uicio id accidit. locatoris
erit ꝑiculũ. Si oꝑis uit᷑io id ac¬
cidit. tuum ent tetrim̃tũ. De
lỹ.P. Ictio de estimato ꝓpoĩ¬
tur toliende dubitatioĩs gr̃a fuit
enĩ mãg dubitatum. cum res
estimatã uendenda datur. utrũ
exuendito sit actõ ꝓp̃t estimati¬
onẽ an exlocato q̃i rem uenden¬
dam locasse uideat an ex ꝯducto
qi oꝑas ꝯduxissem. an mãdan
melius itaq uisum est. hancac¬

Expanded text:
pensionum debitarum nomine conueniat, pensionum debitarum nomine conueniat, an sumptus utiliter factos in uineis instituendis reputare possit opposita doli mali exceptione. reret olei metretis tribus milibus impositis et frumenti modiis octo milibus certa mercede: sed evenit, ut nouem mensibus retineretur et onus impositum commisso tolleretur. quaesitum est, an uecturas quas conuenit a conductore secundum locaticonduxeras et feceras, antequam eum probares, labes corrumpit, tuum periculum est. Paulus: immo si soli vitio id accidit, locatoris erit periculum, si operis vitio accidit, tuum erit detrimentum. III DE .Actio de aestimato proponitur tollendae dubitationis gratia: fuit enim magis dubitatum, cum res aestimata uendenda datur, utrum ex uendito sit actio propter aestimationem, an ex locato, quasi rem uendendam locasse uideor, an ex conducto, quasi operas conduxissem, an mandati. melius itaque uisum est hanc ac
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑm̃ eũ futurũ tibi obligatuo
¶Seruũ meum mullionẽ ꝯduxi¬
sti. negligentia eiꝰ mulus nius
ꝑut. sup̃e se locass expeculio dum¬
nirum iuditõ. Sim aut̃ ip̃e locassẽ.
nõ ultͣ metͥ pr̃atuꝵ quã dolũ .m.
c⁊ culpam meã abc̃e. qd̾ sine diffi¬
nitõe ꝑ sone mulione ame ꝯdu¬
xisti. ciego eum tibi dedissem. cuiꝰ
negligentia iumentũ ꝑuit. illã
qͦ culpam me tibi pr̃atuꝵ aio qd̾
eum tibi elegissem. qui eiꝰ modi
dãpno te afficerer ¶ueniculum ꝯ¬
duxisti ut honus nuũ portaret
secum ĩt faceres ⁊ cũ p̃otem tnͣsi¬
res. retẽptor eiꝰ pontis portoriuo
abe̾o exigebat. Querebatur an q̃
ꝓ ip̃a sola ret᷑a portoriũ mulio
lio nõ ignorauit. tise transituruo
cũ uenicuiũ locaret. mulionẽ prẽ
debe̾it. ¶rerum custodiam qua
prẽ ñ deb̾e puto. nisi si ut inlocãdo a¬
liter ꝯuenerit.
cationis nõ eẽt ꝯp̃hensũ. ut ui¬
cari ceꝑat. Quesitum est si domi¬
nus istum colonũ fũdo eiectum

Expanded text:
e eum futurum tibi obligatum Servum meum mulionem conduxisti: neglegentia eius mulus tuus perit. si ipse se locasset, ex peculio dumturum dico: sin autem ipse eum locassem, non ulet culpam meam abesse: quod si sine definitione personae mulionem a me conduxisti et ego eum tibi dedissem, cuius neglegentia iumentum perierit, illam quoque culpam me tibi praestaturum aio, quod eum elegissem, qui eiusmodi damno te adficeret. Vehiculum conduxisti, ut onus tuum portaret et secum iter faceret: id cum pontem transiret, redemptor eius pontis portorium ab eo exigebat: quaerebatur, an etiam pro ipsa sola reda portorium lio non ignoravit ea se transiturum, cum vehiculum locaret, mulionem praestare debere. Rerum custodiam, quapraestare non debere puto, nisi si in locando aliter convenerit. cationis non esset comprehensum, ut uicari coeperat. quaesitum est, si dominus istum colonum fundi eiectum
Abbreviated transcription (Latin):
ut excutẽs quanti iuillam edificare
uelies. renũtiasti mn ducentoꝵ in¬
tibi erant .c. ex quib cum partem
inpendisses uetuite opus facere.
dixi si opus facere ꝑ seuemueris. ee
locato tecum agere. ut ꝑecunie
mͥ reliquñ restituas. ¶ Messes
inspitiente colono cũ alienam ẽẽ
nõ ignorates. sustulisti ꝯdicere iͥ
fiumentum dñm posse. lab̾o ait
cuit id fatiat colonũ emꝯducto cũ
dnõ accurum. ¶Locatot norrei

Expanded text:
ut excuteres, quanti uillam aedif‹ica›re ut excuteres, quanti uillam aedif‹ica›re uelles: renuntiasti mihi ducentorum imtibi erant centum, ex quibus cum partem impendisses, uetui te opus facere. dixi, si opus facere perseueraueris, ex locato tecum agere, ut pecuniae mihi reliquum restituas. Messem inspicient‹e› colono, cum alienam esse non ignorares, sust‹u›listi. condicere ‹tibi› frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. L
Abbreviated transcription (Latin):
care iliis habitator si uelit suo ip̃r
sisset. ita ut nec habitare quisquã
nec ostentere alicũ poss nicͥ loca¬
tori ꝯductorem pr̃aturum. adõ ut
nec cogiq̃uitẽ poss exlłis iulus
refecta tomo habitare nisi ꝑatus
fuiss locator bomũ ꝯmõdam ei
ad habitandum dare. ¶heredem
coloni ꝗͣuis colonus nõ est. nicͥo
minus d̃o ͦ possidere existimo.
¶uestim̃ta tua fullo ꝑdioit ⁊ habes
mĩ petas. nec repetere ius: agis nił¬
ominꝰ exlocato cũ fullone. s iudi¬
cem estimaturum. anpossis adu̾¬
sus furem mag̾ agere. ⁊ abeo tu¬
as res ꝯsoqui. fullonis uldelicer
sũptib s ⁊si hoc tibi inpossibile
ẽẽ ꝑspexĩt. tunc fullonẽ quidẽ tibi
ꝯdempnabit tuas aũt actõnes te ei
pr̃e ꝯpellet. ¶ Lege dicta domus
fatienda locata erat. ita ut ꝓbatõ
aut inprobatõ locatons. aut hr̃dis
der factum. s qm̃ exuolũtate loca¬
toris ꝑ mutatum eẽt. redẽp̃torem
aibsolu debe̾re. ¶Mandaui tibi

Expanded text:
care habitatori si uelit suo tempore Iuniis permansisset, ita ut nec habitare quisquam nec ostendere alicui posset, nihil locatori conductorem praestaturum, adeo ut nec cogi quidem posset ex kalendis Iuliis refecta domu habitare, nisi si paratus fuisset locator commodam domum ei ad habitandum dare. Heredem coloni, quamuis colonus non est, nihilo minus domino possidere existimo. Uestimenta tua f‹u›llo perdidit et habes unde petas nec repetere uis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis uidelicet sumptibus: sed si hoc tibi impossibile esse perspexerit, tunc fullonem quidem tibi condemnabit, ‹t›uas autem actiones te ei praestare compellet. Lege dicta domus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbatio locatoris aut heredis deri factum, sed quoniam ex uoluntate locatoris permutatum esset, redemptorem absolui debere. Mandaui tibi
Abbreviated transcription (Latin):
sti totamq locasti cieam uẽdidisti
ita ut emptori mercedemĩquilinoꝵ
accederent. quis eam ꝯductor ma¬
iore p̃tio locaret. tñ id emptoriac¬
cedit qd̾ tibi ꝯductor debeaͣt. ¶ In
oꝑis locatõe erat dictum añt quã
diem effici deberet. dem̃ si ita factũ
nõ eẽt quãti locatoris int̃ fuisset.
tantã pecuniã ꝯductor ꝓmiserat.
eatenus eam obligationẽ ccͣmi pu¬
to quatenꝰ uir bonus de spatio tẽ¬
pons estimass qr id actum apparet
eẽ ut eo spatio absolueretr. sine
quo fieri nõ possit. ¶ Quidim. in
numnicipio balneum prañdum ã¬
nis .xx. nũmus ꝯduxerat ad refec¬
tionem foracis fistulaꝵ similiũ¬
q rerũ centũ m̃imi ut prãrentur
eĩ ꝯuenerat. ꝯductor centũ mĩmo
petebat. ita ei deberi dico si mearũ
reꝵ refectõe se cam pecuniã inpẽ¬
Inu .ł. ¶artiꝰ domũ fatiendam
nt̃laco ꝯduxerat. dem̃ oꝑis par¬
re effecta. t̃ remotu ꝯcussum erat
edifitiũ. Massurius sab̾. ait. Si ui

Expanded text:
o totam locasti et eam vendidisti ita, ut emptori mercedes inquilinorum accederent. quamvis eam conductor maiore pretio locaret, tamen id emptori accedit, quod tibi conductor debeat. In operis locatione non erat dictum, ante quam diem effici deberet: deinde, si ita factum non esset, quanti locatoris interfuisset, tantam pecuniam conductor promiserat. eatenus eam obligationem contrahi puto, quatenus vir bonus de spatio temporis aestimasset, quia id actum apparet esse, ut eo spatio absolveretur, sine quo fieri non possit. Quidam in municipio balineum praestandum annuis viginti nummis conduxerat et ad refectionem fornacis fistularum similiumque rerum centum nummi ut praestarentur ei, convenerat: conductor centum nummos petebat. ita ei deberi dico, si in earum rerum refectionem eam pecuniam impennis Marcius domum faciendam a Flacco conduxerat: deinde operis parte effecta terrae motu concussum erat aedificium. Massurius Sabinus, si vi
Abbreviated transcription (Latin):
que tradere ⁊ purgari dolo .m.
Iraq si eiuicta res nõ sit. mcͥ de¬
bẽt. Inꝑmutationẽ uõ siutrũ¬
q p̃tium est. ũtriꝰq rem fierio

Expanded text:
 tradere et purgari dolo malo, itaque, si euicta res non sit, nihil debet: in permutatione uero si utrumque pretium est, utriusque rem fieri
Abbreviated transcription (Latin):
aream inu̾ictã ei domui uicino
pximo locauer̃at. si uicinis cum
hedificaret in suo. t̃ram ineam are¬
am ampliꝰ quã fundam̃ta cem̃ticia
locatoris erant ꝯgessit. ⁊ ea terra as¬
sidius pluuus mũdata. parieti
eiꝰ quo locau̾at humore p̃stituto

Expanded text:
aream iniunctam ei domui vicino proximo locaverat: is vicinus cum aedificaret in suo, terram in eam aream amplius quam fundamenta caementicia locatoris erant congessit, et ea terra adsiduis pluviis inundata, ita parieti eius qui locaverat umore praestituto
Abbreviated transcription (Latin):
nulla necessitate cogente ĩ misci̾it se
negotus. ilienis ⁊ ei gessit. uerũ anꝗ
aliqua necesitate cogenͣte. uł necessi¬
ram. anutraq actione uti possim. ⁊ ego
puto utrãiq locũ habere quẽ romotũ¬

Expanded text:
cuit s‹e› negotiis alienis et ea gessit, uerum et is qui aliqua necessitate urguente uel necessiram, an utraque actione uti possim? et ego puto utramque locum habere. quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł.Ait p̃tõr siquis negotia alt̾u̾c
siue quis negotia que ciuiꝰq cũ is mori¬
tur fuit gesẜit. iuditiũ eo nõe tabofhẽc
uba siquis. sic s̾ accipienda siuieq̾u̾e. nã
ci mulieres negõꝵ gestoꝵ agere posse ⁊
ꝯueniri nõ dubĩt᷑atur. ¶ negoͣt̾ia sic
inꝰqͥuid. ⁊ hoc adittrũq sexũ refertur.
eiꝰ qd̾ gessit iłt̾itur. ¶ Et si fur i os nego¬

Expanded text:
otia alterius, siue quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit: iudicium eo nomine dabo.' Haec uerba 'si quis' sic sunt accipienda 'siue quae': nam et mulieres negotiorum gestorum agere posse et conueniri non dubitatur. 'Negotia' sic inquit: et hoc ad utrumque sexum refertur. eius quod gessit patitur. Et si furiosi nego
Abbreviated transcription (Latin):
adsponiã nõ ꝑtinet. qõ inuito
pationo nũtiũ spõsata lib̾ta sim¬
iserit. cũ alio conubiũ ht̃. ¶ dem̃¬
ut lex inuito patrono inuitum
acciꝑe debemus eũ. qui ñ ꝯsenẜit
ad diuortium id cͥto nec afurioso

Expanded text:
ad sponsam non pertinet: et ideo inuito patrono nuntium sponsa liberta si miserit, cum alio conubium habet.Deinde ait lex 'inuito patrono': inuitum accipere debemus eum, qui non consentit ad diuortium: idcirco nec a furioso
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾tendo se soluit huiꝰ legis ne¬
cessitate. nec si abignorante diu̾tiͣt.
Rectius enĩ hĩc inuiti dr̃. qmͣ qui
dnĩensit. ¶Si ab hostib patronꝰ
captus ẽẽ ꝓponatur. uereor ne pos¬
sit iuste connubiũ hãe nubendo. qͣ¬
admodũ nrẽt. si mortius eẽt. et
qui iuliani snãm ꝓbant. dicentis
nõ habituram comibiũ. putant

Expanded text:
diuertendo soluit se huius legis necessitate nec si ab ignorante diuorterit: rectius enim hic inuitus dicitur quam qui dissensit.Si ab hostibus patronus captus esse proponatur, uereor ne possit ista conubium habere nubendo, quemadmodum haberet, si mortuus esset. et qui Iuliani sententiam probant, dicerent non habituram conubium: putat
Abbreviated transcription (Latin):
patrono lib̾tã que ei npta est ali
nubere nõ posse patronũ accipioꝰ
ut rescͥpto imꝑatoi̾s nr̃i ⁊ diui pa¬
tris eiꝰ ꝯtinetur. cieum qui hac le¬
ge emit. ut manumittat. qr ma¬
mimissa lib̾ta ep̃toris habet᷑. Q
aũt iurauit se pattonũ. hoc idem
nõ hab̃ebit. nec is quid̾ debet hr̃e
qui nõ suis mĩmis ꝯꝑauit. pla¬

Expanded text:
st, alii nubere non posse, patronum accipimus ut rescripto imperatoris nostri et diui patris eius continetur et eum qui hac lege emit, ut manumittat, quia manumissa liberta emptoris habetur.Qui autem iurauit se patronum, hoc idem non habebit.Ne si quidem debet habere, qui non suis nummis comparauit.Pla
Abbreviated transcription (Latin):
aiꝰ.ł. Illud dubitatioĩs est an ⁊ ꝗ
coẽm lib̾tam uxorem duxĩt ad hoc
iuis admittatur.Iabolenꝰ negnut.
qr nõ ꝓpͥe uidetur ens lib̾ta que
q̃ alt̾ius sit. aliis ccͣ uisũ est. qr li¬
b̾tam eiꝰ eẽ negari nõ põt. licet al¬
t̃iꝰ quoꝙ sit liberta quã snam ple¬
riꝙ recte ꝓbauerũt.¬

Expanded text:
am.Illud dubitationis est, an et qui communem libertam uxorem duxerit ad hoc ius admittatur.Iauolenus negauit, quia non proprie uidetur eius liberta, quae etiam alterius sit: aliis contra uisum est, quia libertam eius esse negari non potest, licet alterius quoque sit liberta: quam sententiam plerique recte probauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Arborib eiuasis .ł.ui. uen¬
toꝗ deiectis usq idusũ suũ. quille pse
usuftuctuariũ ferre. labeo ait. nͨ m̃i¬
ti eũ ꝓligno usurũ suãt uñ ut itur
ligno. q̃ sitim puto uerã. Alioqn ⁊ si
totus ager sit hũc casĩ rassus õs ar
legato. n aiũgandũ mitẽdũ putolic
naufragu ꝑiculũ ĩmineit. Nuus eͥ
aohoc ꝑatur ut nauiget᷑. ¶ usuftuctu¬

Expanded text:
Arboribus euolsis uel ui uentorum deiectis usque ad usum suum et uillae posse usufructuarium ferre Labeo ait: nec materia eum pro ligno usurum, si habeat unde utatur ligno. quam sententiam puto ueram: alioquin et si totus ager sit hunc casum passus, omnes arblegato nauigandum mittendam puto, licet naufragii periculum immineat: nauis etenim ad hoc paratur, ut nauiget. Usufructu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ iufructulegato õs frictꝰ rei
aidfuictuariũ ꝑtmnẽt. ¶ Aut rei soli
aut rei mobilis usus fnictꝰ legĩt arei
soli ut puta ediũ usufructu legaro.
quic̾q rei redditꝰ ẽ. iousufructuarium

Expanded text:
 fructu legato omnis fructus rei ad fructuarium pertinet. et aut rei soli aut rei mobilis usus fructus legatur. Rei soli, ut puta aedium, usu fructu legato quicumque reditus est, ad usufructuarium
Abbreviated transcription (Latin):
uenta cũ totiꝰ agri relmnquĩt uau. finc¬
tus. ꝯnõ partaim ꝯtinent inlegato.
¶Ic ucinꝰ tetat eit quisolet ineo qd
accesuit retati. ⁊placuit alluuionis ꝙ
sit eius usũ .f. ad fructuariũ ñ ꝑtinẽ
pegasus scribit. licet ꝓͥetati accetat

Expanded text:
uenta, cum totius agri relinquatur usus fructus, non partium, contin‹e›ntur legato. Huic uicinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit tractari: et placuit alluuionis qusit, eius usum fructum ad fructuarium non pertinere Pegasus scribit, licet proprietati accedat:
Abbreviated transcription (Latin):
tem mela scribit. sicũ uila ꝗ¬
dam suderent uehem̃tius quis pa¬
la ꝑcinsa intonsoris manꝰ deieceĩt
⁊ sic ẜui quẽ tonsor nabebat gula fit
p̃cia adiecto cultello in quocũque
eoꝵ culpa sit. eum lege aquilia tem¬
ꝓculus ait intonsore ẽẽ culpã ⁊ sa¬
ne si ibi tondebateũ uͥ exꝯsuetudiẽ
ludebat᷑. ił ubi transitus fiequens
erat. est qd̃ inputẽt᷑ quãuis nec illud
maledicatur. si in loco ꝑiculoso sei¬
lam hñti tonsori segnis comisent
ip̃m dese queri debere. ¶ Si alius
renunt. alius int̾emit. isqui temi¬
it qͣiͣ cam̃ mortis p̃biat. infactum
actoẽ tenetur. ¶ S isi plures ẜm̃i
ꝑcuisserĩt uttũ oee. qĩ occideñt rene¬

Expanded text:
tem Mela scribit, si, cum pila quidam luderent, uehementius quis pila percussa in tonsoris manus eam deiecerit et sic serui, quem tonsor habebat, gula sit praecisa ‹a›diecto cultello: in quocumque eorum culpa sit, eum lege Aquilia teProculus in tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamuis nec illu‹d› male dicatur, si in loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere. Si alius tenuit, alius interemit, is qui tenuit, quasi causam mortis praebuit, in factum actione tenetur. Sed si plures seruum percusserint, utrum o
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰa exmimauit.porem quidẽ nõ re¬
Dexalio uulne̾ ꝑierit postĩorẽ tenĩ
qr occidĩt qd̾ ⁊marcello uidetur. ⁊ et
ꝓbabilius. ¶ Siplntes ĩ bẽdeiecĩt
⁊ hõm̃ẽ opp̃sserit eque uet̾ib placet
oẽs lege aquilia teneri.¶ Ite qcũ eo
qui canẽ irritau̾at. ⁊ effacãt ut aliq̃
mõt̃tͣeret. ⁊ qũans eũ nõ tenuit. pro¬
culus respondit aquilie  actõnẽ s ui
lianꝰ eũ demũ a quilia tener att. qui

Expanded text:
postea exanimauerit, priorem quidem non teex alio uulnere periit, posteriorem teneri, quia occidit. quod et Marcello uidetur et est probabilius.Si plures trabem deiecerint et hominem oppresserint, aeque ueteribus placet omnes lege Aquilia teneri.Item cum eo, qui canem irritauerat et effecerat, ut aliquem morderet, quamuis eum non tenuit, Proculus respondit Aquiliae actionem esse: sed Iulianus eum demum Aquilia teneri ait, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quas hrẽt prãre debere. ¶Ante
domũ mari iniũctam molibus
iactis piram ꝯftitint. ⁊ ii ab eo
possessa domus fint. gaio seio
uendidit. quero anpira que ab
actore domui ꝯiũcta erat. ad
ep̃torem qͦ uire ep̃tioĩs ꝑtineat¬
aboł.ł.. Si mercetem insule
accessuram ẽẽ emptor dictũ est.
quãtie insula locata est. tm̃ emp¬
tori p̃stetur. pauł m̃mo. Si insu¬
da insula m̾cetẽ emptori accessu¬
ram ẽẽ dixenis. id accedet qd̾ tibi
totiꝰ insule ꝯductor debebi¶Si
enm fundum uendidisti ĩquo se¬
pulchtũ habunti. nec nominatĩ
tibi sepulchtũ excepisti. parũ esttͥ
eo noĩe cantũ. pauł̾ miniͣme. si
mõ insepulchrũ iter publicum
mͣsit. ¶ Si habitatorib habĩt᷑atõ
lege uenditionis recepta est. õĩb
inea habitantib p̃t̃ domi mini
recte recepta habitatõ est. paulus

Expanded text:
quas haberet praestare debere. Ante quas haberet praestare debere. Ante domum mari iunctam molibus iactis ‹rip›am constitu‹i›t et uti ab eo possessa domus fuit, Gaio Seio uendidit: quaero, an ripa, quae ab auctore dom‹u›i coniuncta erat, ad emptorem quoque iure emptionis pertineatanon Si mercedem insulae accessuram esse emptori dictum est, quanti insula locata est, tantum emptori praestetur. Paulus: immo si insuda insula mercedem emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepisti, parum habes eo nomine cautum. Paulus: minime, si modo in sepulchrum iter publicum transit. Si habitatoribus habitatio lege venditionis recepta est, omnibus in ea habitantibus praeter dominum recte recepta habitatio est. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
reditor fundum sibi
obligat᷑um cuiꝰ cyrographa tri¬
butoꝵ adebitore ietro solutoru
aput se depõita habebat. uẽdioit
meuio. ea lege. ut siquid tributoꝵ
noĩe debitum eẽt ẽptor solueret.¬
rẽ so Idem funtus obcãm eorum
tributoꝵ que iã soluta erãt acõ¬
dũctore saltus. inͣquo idem fundꝰ
est. quenit. eumq idẽ meuius emit.
⁊ p̃tiũ soluit. Quesitũ est an ep̃¬
ti iuditõ uł aliqua actõe emptor
auenditore ꝯsequi possit. ut solu¬
tionũ supͣscpͥtaꝵ cyrographa ei
dentur .R. posse emptorẽ empti¬
qm iuditõ ꝯsequi. ut instrimũ¬
ta dequib quereretur exibeant.
¶ꝓdumi estimatum indotẽ apa¬
tre filie sue noĩe dam̃ obligatũ
c̾ditor tep̃henditur. Questum
est. an filius qui hr̃ditatẽ patris
retinet. cũ abea se filia sua ab¬
stimuss dote ꝯtenta. actione ex
empto reneatur. acreditore lue
Quesnum est. an emptoi muitie
quã quãtitatẽ a quo exigere deb̾et.
actiones extra ordinanas eo nõie

Expanded text:
reditor fundum sibi obligatum, cuius chirographa tributorum a debitore retro solutorum apud se deposita habebat, vendidit Maevio ea lege, ut, si quid tributorum nomine debitum esset, emptor solveret: idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam soluta erant, a conductore saltus, in quo idem fundus est, uenit eumque idem Maeuius emit et pretium soluit: quaesitum est, an empti iudicio uel aliqua actione emptor a uenditore consequi possit, ut solutionum supra scriptarum chirographa ei dentur. respondit posse emptorem empti iudicio consequi, ut instrumenta de quibus quaereretur exhibeantur. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligacreditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta, actione ex empto teneatur, ut a creditore luerquaesitum est, emptor militiae quam quantitatem a quo ones extraordinarias eo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Merito añ adictũ est ita de¬
lo malo amoint. Qui eͥ sine dolo
fecit. furti nõ tenetur. ⁊sane płmq
e̾dendũ est eũ qui partis dominꝰ est
giũ fec̃. uł supp̃ssit fania tencri.

Expanded text:
o autem adiectum est ita delo malo amouit, quia, cum sine dolo malo fecit, furti non tenetur: et sane plerumque credendum est eum, qui partis dominus est,gium fecit uel suppressit, Fabia teneri.
Abbreviated transcription (Latin):
estimatũ pecus acceꝑit ꝙ̃ si afimibus
surrept̃ sit. ꝓͥum eius detͥm̃tũ est.
qr custodiã prãre debint. ꝗ estimatum
societatis ꝯͣ hñde causa pascẽta data sc̃
ꝗͣus estimata. ¶ Quitã sagariãm
negotutõne coiert̃. alt̃ ex̃hus adm̾¬

Expanded text:
 pecus acceperit: quod si a furibus subreptum sit, proprium eius detrimentum est, quia custodiam praestare debuit, qui aestimatum societatis contrahendae causa pascenda data sunt quamuis aestimata.Quidam sagariam negotiationem coierunt: alter ex his ad me
Abbreviated transcription (Latin):
tenebor. ut tibi dedũcta parte q̃ ma¬
tũiuam relquas partes p̃sem ¶uenit
aũt inhoc iuditul ꝓsotio boni fioes¬
sep̾sit. sotios int̃se dolũ ⁊̃ culpã pr̃are
oportet. ¶Si incoeu̾ta sotietate in¬
quid. ãrtẽ oꝑãm ue pollicitꝰ est ilt̃. ułim
cũ pecus incõe pascentꝰ. aut igrum
sireicõi sotiꝰ nocuit. mag̾ admittit᷑
culpam qͦ uenire. ¶ dãpna q̃ in
inptũdentib iccrõt hoc est dãpna

Expanded text:
tenebor, ut tibi deducta part‹e› quam mandaueram reliquas partes praestem.Uenit autem in hoc iudicium pro socio bona fidespsit: socios inter se dolum et culpam praestare oportet. si in coeunda societate, inquit, artem operamue pollicitus est alter, ueluti cum pecus in commune pascendum aut agrum si rei communi socius nocuit, magis admittit culpam quoque uenire.Damna quae imprudentibus accidunt, hoc est damna
Abbreviated transcription (Latin):
hercistunde iuditõ adu̾sus eos exꝑ¬
ietur .¶m̃ nox ale sane iuditiũ accep¬
tũ. potĩt suã ꝓartẽ cedendo. socuri¬
tatem ꝯseq ni neceũe ht̃. susciꝑe
iuditiũ. quãnis quis posuit dicere
euenire. ut dum pars ei c̃ẽtãt amit¬
i nõ põt cũ sotio noxili exꝑͣm fortaᷤᷤ¬

Expanded text:
erciscundae iudicio aduersus eos experietur. ante noxale sane iudicium acceptum poterit sua parte cedendo securitatem consequi, ne necesse habeat suscipere iudicium: quamquam quis possit dicere euenire, ut, dum pars eiue data amitus non potest cum socio noxali experiri. forta
Abbreviated transcription (Latin):
mulierẽ ducentẽ. cur patrẽ qui
de suo dotẽ ꝓmisit. nõ ursit adee¬
solitionẽ. multo minꝰ cur ipam̃
ñ ꝯuenit. recte itaq sabinꝰ disposuit.
ꝓmisit. uiri ꝑicuio nõ eẽ. qd̾ de¬

Expanded text:
mulierem dicentem, cur patrem, qui de suo dotem promisit, non urserit ad exsolutionem, multo minus, cur ipsam non conuenerit. recte itaque Sabinus disposuit, promisit uiri periculo non esse, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
d .i.Debitor mulieris unsu eiꝰ
peciiã uiro expromisit deĩ uir
acceptã eam iussu mulieris fecit.
res mulien ꝑit. noc quomͦꝰ accipi¬
emus uttũ totis noĩe. an cisi alia
excã id ud̾t̃ d̾eo debĩtore dictũ
qui dotis noĩe ex promisit: illud ad¬
huc subest. nest. utiũ añ imptias
an pꝰmiptias rofactũ sit. Multũ eͥ
int̃ eẽ utetur. Nam si seciitis nup

Expanded text:
.Debitor mulieris iussu eius pecuniam uiro expromisit, deinde uir acceptam eam iussu mulieris fecit. res mulieri perit. hoc quomodo accipimus? utrum dotis nomine an et si alia ex causa? et uidetur de eo debitore dictum, qui dotis nomine promisit. illud adhuc subest, utrum ante nuptias an post nuptias id factum sit: multum enim interesse uidetur. nam si secutis nu
Abbreviated transcription (Latin):
res mod̾etur ut siqua exreb corꝑ¬
datis exstitĩnt. uid̾antut ea tacite ĩ
npserit dnstingñcoũ arbitior cãstr¬
atus fuit. nec ne ut incastiato di¬
cas dote nõ eẽ. meo qui castratus.
põitõ lutiano inixc u̾ba. Si muli¬
er que dotẽ ded̃at. pꝰdiuortiũ rur¬
sus in m̾m̾ redut. nõ reuocatis ĩ¬
strum̃tis. nõ dubitabit is ap̃ quẽ
res agenur. scõm uolũtatẽ mulie¬
ns. que utiꝙ nõ indotata rediere
in mm̾ uoluit partib suis fũgi
qiͣ renouata dote.

Expanded text:
res mode‹re›tur, ut, si quae ex rebus corptutis datis exstiterint, uideantur ea tacite in ubserit, distinguendum arbitror, castratus fuerit necne, ut in castrato dicas dotem non esse: in eo qui castratus a: 'Si mulier, quae dotem dederat, post diuortium rursus in matrimonium redit non reuocatis instrumentis, non dubitabit is, apud quem res agetur, secundum uoluntatem mulieris, quae utique non indotata redire in matrimonium uoluit, partibus suis fungi quasi renouata dote
Abbreviated transcription (Latin):
hãc qq ꝓfectitiã ẽẽ uidet᷑. ¶ Si pat
repudiau̾it it̃ditatẽ dotis ꝯstituen¬
te cã. forte qd̾ maritus erit substi¬
nitus. at qui potuit ab intestato
hr̃ditatẽ uendicare. dotem ꝓfectici¬
am nõ eẽ. iuł ait. S ⁊ si legatum
Inhoc repudi auerit pat̾ut ap̃ cene¬
pat̃ s nõ ad quisut. ¶ Sĩ pat nõ
qĩ pat̃ s alio dotẽ. ꝓmittẽte fideius¬
sit. ci qr fidenssor solin̾t. nemit ait
nõ eẽ ꝓfecticiam dotẽ. qu̾aun pat̃
ẜuare areo id qd̃ soluit nõ possit.
s si pĩt dotẽ ꝓmiserit ⁊ sideiussorẽ
uł reũ ꝓse dedit ego puro ꝓfectici¬
am ẽẽ dotem sufficit enĩ qd̾ pat᷑ sit
obliganis. siue reo siue frdenissori.
difilius. f. mũtuatus c̾oitorem
ip̃e accepit qdeoit uid̾i dotẽ ab auo¬
ꝓfectam nerat᷑ ait. ħactenꝰ quatenꝰ
ainis eẽt dotaturus neptem suã

Expanded text:
. Si pater repudiaverit hereditatem dotis constituendae causa forte quod maritus erat substitutus aut qui potuit ab intestato hereditatem vindicare, dotem profecticiam non esse Iulianus ait. sed et si legatum in hoc repudiaverit pater, ut apud genepater, sed non adquisivit. Si pater non quasi pater, sed alio dotem promittente fideiussit et quasi fideiussor soluerit, Neratius ait non esse profecticiam dotem, quamuis pater seruare a reo id quod soluit non possit. Sed si pater dotem promisit et fideiussorem uel reum pro se dedit, ego puto profecticiam esse dotem: sufficit enim, quod pater sit obligatus siue reo siue fideiussori. Si filius familias mutuatus creditorem ipse accepit profectam Neratius ait hactenus, quatenus avus esset dotaturus neptem suam: