comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex fc̃õ suo unus ex quo e coħ̾edibꝰ
ex stipulatõe hereditaria pr̃at
acoherede s̃ repetet. ueluti se a
se herede q suo dolum inalum
affutuꝵ defunctus spopondit ł
fore quo minus quis agat. Ĩmo
⁊ si reliqui pp̃ fcm̃ unuis teneri ce¬
ꝑint. qͣi condicio stipulationis he¬
reditarie extit̾it hẽbunt familier
ciscunde iucdicium cuni eo pp̃ quẽ¬

Expanded text:
facto suo unus ex coheredibus ex stipulatione hereditaria praestat, a coherede non repetet: ueluti si a se heredeque suo dolum malum afuturum defunctus spopondit uefore, quo minus quis eat agat. immo et si reliqui propter factum unius teneri coeperint, quasi condicio stipulationis hereditariae exstiterit, habebunt familiae erciscundae iudicium cum eo propte
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ condempnationib fc̃is solu̾it
pecuniã qm̃ ex causa uidicari
soluit. repet̾e ñ pot̾. s tri utłis
eo moueri qd ñ ẽ iudicium fa¬
miliertiscunle nisi int̃ cohere¬
des accegitum si qͣm uis ñ sit in¬
dicium: tñ sufficit ad impecli¬
end̾am repeticionẽ quod quis
se putat condempuatum qd̾
sinent̃ eoꝵ heres ñ fuit s qͣsi
heredes eẽnt acceꝑint familier
ciscunde udicium. de repeticõe
idem inutriusq dicenduun ẽ
ꝙ diximus in altero plane̾ si
sine iudice diuiserint res etiã
seruit queni coheredẽ eẽ puta¬

Expanded text:
 condemnationibus factis soluerit pecuniam, quoniam ex causa iudicati soluit, repetere non potest sed tu uideris eo moueri, quod non est iudicium familiae erciscundae nisi inter coheredes acceptum: sed quamuis non sit iudicium, tamen sufficit ad impediendam repetitionem, quod quis se putat condemnatum. quod si neuter eorum heres fuit, sed quasi heredes essent acceperint familiae erciscundae iudicium, de repetitione idem in utrisque dicendum est, quod diximus in altero. plane si sine iudice diuiserint res, etiam serunt, quem coheredem esse puta
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ utile heres qui p̃stiterat acobe¬
rede repetere possit apul quem
morabatur .R. ũ quidem debi¬
ta fuisse. s siid ꝙ. datum ẽ in ali¬
nĩta consumptum sit repeti nõ
posse. filius rer: filius rei publi
ce debita que p᷑ mortem pr̃is cõtͣr¬
it fr̃i suo ꝓ parte herectitaria re¬
putare ñ potest. si ñ in omnib so¬
cĩ cẽnt licet hereclitatẽ paternam
cominunẽ hr̃ent ⁊ pat̾ ꝑ alt̾o fi¬
lio in patria magr̃atu t̾uuctus¬
uita decessit. ¶ Duos filios sẽp¬
sit heredes ⁊ certos homines uni¬
cuiq eor p̃legai̾it inquib uni
iteph̾m cum peculio is uiuo testã¬
tore inanum issut decessit. de inde

Expanded text:
est utile, heres qui praestiterat a coheest utile, heres qui praestiterat a coherede repetere possit, apud quem morabatur. respondi non quidem debita fuisse, sed si id, quod datum est, in alimenta consumptum sit, repeti non posse. Filius rei cae debita, quae post mortem patris contraxit, fratri suo pro parte hereditaria reputare non potest, si non in omnibus socii essent, licet hereditatem paternam communem haberent et pater pro altero filio in patria magistratu functus decessit. Duos filios scripsit heredes et certos homines unicuique eorum praelegavit, in quibus uni Stephanum cum peculio: is vivo testatore manumissus decessit, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
mortam suscepit ⁊ optinuit
coheres ab eo ꝑtem suam pete¬
bat. nec ꝑtem sumptiutm fac¬
turum mutem pr̃are uolebat
q̃situm ẽ andoli exceptio noce¬
ret Rdi. si id circo ampluis e¬
rogatum eẽt ꝙ ip̃ius q̃q causa
defñsa eẽt hũdam rationem sũp¬
tuum s ⁊si omiserit doli excepci¬
onem agere potest de retiꝑien¬
da portione sumptuum. ¶ In¬
testato moriens codicilł p̃dia
sua omnia ⁊ patͥmonium int̾
lib̾os diuisit ita ut longe am¬
pluis filio ꝙͣ filie reliquerit
q̃situm ẽ an soror fr̃i dotem cõ¬
ferre deberet respondit scclmea¬
q̃ ꝓponerentur si nichil iniu̾sũ
reliquiss rectius diti ex uolunta¬
te defuncti collationẽ dotis ces¬
sare. ¶ Seruo lib̾tatem detit
uorum triguita eid̃ ex die mor¬
tis suc ꝙ adiu̾ueret cuariorum
nonune denarios denos uestiarii
nificauit q̃situm est an nou¬
utile ẽẽt cibariorun uestiarioꝵ
legatum cumi stichus antem lib̾¬
tatis tempus decesserit ⁊ an sine

Expanded text:
mortem, suscepit et optinuit: coheres ab eo partem suam petebat nec partem sumptuum fact‹o›rum in litem praestare uolebat: quaesitum est, an doli exceptio noceret. respondi, si idcirco amplius erogatum esset, quod ipsius quoque causa defensa esset, habendam rationem sumptuum. sed et si omiserit doli exceptionem, agere potest de recipienda portione sumptuum. Intestato moriens codicillis praedia sua omnia et patrimonium inter liberos diuisit ita, ut longe amplius filio quam filiae relinqueret: quaesitum est, an soror fratri dotem conferre deberet. respondi seponerentur, si nihil indiuisum reliquisset, rectius dici ex uoluntate defuncti collationem dotis cessare. Seruo libertatem dedit norum triginta', eidem ex die mortis suae quoad uiueret cibariorum nomine denarios denos, uestiarii nificauit: quaesitum est, an utile esset cibariorum et uestiariorum legatum, cum Stichus ante libertatis tempus decesserit, et an, si non
Abbreviated transcription (Latin):
X. q uod ĩtliẽ debet᷑ ñ cõpẽsabit᷑ añqͣm
dief ueniat qͣmqͣm darioporteat:
Si rõem cõpensatõis uicex ñ hũit
salua manet peticio euĩ rei uidica¬
te exeptõ obici pot̃ aluid dicã si re¬
ꝓbauit᷑ cũ p̾ensatõe qͣi ñ existente

Expanded text:
. Quod in diem debetur, non compensabitur, antequam dies uenit, quamquam dari oporteat. Si rationem compensationis iudex non habuerit, salua manet petitio: nec enim rei iudicatae exceptio obici potest. aliud dicam, si reprobauit pensationem quasi non existent
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾atus solu̾it errore pocuniã repe¬
tenti ñ oberit᷑. Si uͦ res ꝓmittẽdi
ꝑerrorẽ ⁊ ip̃ postea prcuniã solu̾it
ñ repetit. Cum pͥor solutio que fu¬
it irrita naturale uinculũ ñ dis¬
soluit nec cuule si reꝰ ꝓmittẽtli
uł u̾um debitorẽ p̾ litẽ contestuta
mante adhuc idicionegabat sol¬
uentẽ repet̃e posse quia nec absolu¬
tus nec cõdempnat᷑ repet̾e poss. lic
enĩ absolutus sit᷑ natura tñdebitor
ꝑ manet simmilẽq ẽẽ ei dic̃ qui ita
ꝓmisit suic uaius ex assia uen̾it
t̾ius solutiõis origo ꝓficiscitur.¬
ubi aut̃ quis pnͣre deb sub conli¬
cõe nouandi animo ꝓmisit płiq
puͣtant pendẽte nouatide solutũ
pet̾e posse qr ex qua obligatie soluat
⁊ sub ꝯdicõe nouandi aĩo ꝓ misis

Expanded text:
repetenti non oberit: si uero reus promittendi per errorem et ipse postea pecuniam soluerit, non repetet, cum prior solutio, quae fuit irrita, naturale uinculum non dissoluit, nec ciuile, si reus promittendi us verum debitorem post litem contestatam manente adhuc iudicio negabat solventem repetere posse, quia nec absolutus nec condemnatus repetere posset: licet enim absolutus sit, natura tamen debitor permanet: similemque esse ei dicit, qui ita promisit, sive navis ex Asia venerit terius solutionis origo proficiscitur.Ubi autem quis quod pure debet sub condicione nouandi animo promisit, plerique putant pendente nouatione solutum repetere posse, quia ex qua obligatione soluat,et sub condicione nouandi animo promisis
Abbreviated transcription (Latin):
cum ante alios ip̃e adiss here¬
ditatem snitutes p̃diis heredi¬
tariis debitas passus ẽ ñrutẽndo
auutti. ¶ S filus cum pr̃em¬
amitti defend̾et condempnatus
pot̾ equius dicr hr̃e repetitionẽ
acoherede infanuliea ciscunde
uidicio. ¶ Iudex infamilierris¬
diuisum relinq̃re. It curare de¬
b ut de iuctione caueat᷑. his qͥ¬
b adiudicat. : Si pocuuia q̃
domi relict̾a ñ ẽ. ꝑ p̃ceptionẽ
relicta sit utrum unuisa pr̃an

Expanded text:
cum ante alios ipse adisset hereditatem, seruitutes praediis hereditariis debitas passus est non utendo amitti.Si filius cum patrem defenderet condemnatus potest aequius dici habere petitionem a coherede in familiae erciscundae iudicio. Iudex familiae ercisdiuisum relinquere. Item curare debet, ut de euictione caueatur his quibus adiudicat. Si pecunia, quae domi relicta non est, per praeceptionem relicta sit, utrum uniuersa
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ꝓut res incidit in alboł incarta
ł inalia mat̾ia ꝓpositũ erit delo ma¬
lo corruꝑit. datur in ennqͥuingẽto¬
ui quocy ⁊ filii familias ub edicti
continent᷑. s utrumq sexum p̾¬

Expanded text:
ut res incidit, in albo uel in charta uel in alia materia propositum erit, dolo malo corruperit: datur in eum quingentoui quoque et filii familias uerbis edicti continent
Abbreviated transcription (Latin):
suras attinet ũ tm̃dẽ possit offm̃
axhitrii qͣntũ stipuiatio s ct bo-¬
nã fidẽ ⁊ depoĩti natãmẽ us uras
ab eo desiderare tẽꝑisante morã
qui bñfitiũ suscipienda pec̃. dedit
si tñ ab initio de usuris pr̃andis

Expanded text:
s attinet ut tantundem possit officium arbitri quantum stipulatio: sed contra bonam fidem et depositi naturam est usuras ab eo desiderare temporis ante moram, qui beneficium in suscipienda pecunia dedit. si tamen ab initio de usuris praestandis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uendicare ñ pot̾ s hypothecariã
ag̾e pot̃. ut si exceptõ obiciatur
a possessore uidicate rei replicet
pluris condempnatus sit debitor i¬
ñ restituendo pignus qͣm compu¬
tacio sortis ⁊ usuraꝵ faciebat an
si tm̃ solu̾it qͣntum debeat ex ho¬
uetur hipotheta ꝙ ego qͣntũ qͥd̃
ad subtilitatẽ ⁊ auctoritatẽ sũe¬

Expanded text:
 vidcicare non potest. sed hypothecaria agere potest, et si exceptio obicietur a possessore rei iudicatae, replicet: pluris condemnatus sit debitor non restituendo pignus, quam computatio sortis et usurarum faciebat, an, si tantum solverit, quantum debebat, exoneretur hypotheca? quod ego quantum quidem ad suptilitatem legis et auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrati deb uidex ũ exqͦlis ĩ choa¬
ta sit ex co tp̃r ⁊̃ defructib odemp¬
net. Qͥdenĩ si minoris sit p̾diũ
ꝙͣ debetur. nam de añt cedentib frnc¶¬
tib nicħ pot̾ ꝓñtiare nsi extent
t̃ res ñ sufficicit. Ereditor hi¬
pothecã subi ꝑsũa aduidicatã ꝙ̃e

Expanded text:
arbitrari debet iudex, ut, ex quo lis inchoata sit, ex eo tempore etiam fructibus condemnet. quid enim si minoris sit praedium, quam debetur? nam de antecedentibus fructibus nihil potest pronuntiare, nisi exstent et res non sufficit. Creditor hypothecam
Abbreviated transcription (Latin):
Nffic̃ ad cãm iudebiti inc̃tum ẽẽ
temꝑalis sit an ꝑpetua exceptiõis
tio q̃ ad tempꝰ ẽ ticiocõ solatũ in¬
eunte. sũma rõne dicet᷑ ꝙ int̾im

Expanded text:
fficit ad causam indebiti incertum esse, temporaria sit an perpetua exceptionis tio, quae ad tempus est Titio consulatum ineunte, summa ratione dicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
f. qui post ea adcreuit pigñi erit
cad̾ cã ẽ alliũionis.: Si fund̾
pigñatus uenierit manere
cãm pign̾is qui eũ suac̃a fũddus
tãscat. Sic̃ in partu aucillequid
p̾ uendicõem uat᷑ sit. ¶: Sĩquis
cau̾it ut silua sibi pigñi eẽt na¬
ut̃ ex ea m̃ria fc̃a ñ eẽ pigñi cas¬
sius ait quia aliud sit mr̃ia. a¬
luid nains ⁊ idõ nõiatim ĩdãdo
pignore adiciend̾ eẽ ait q̃q ex
silua fc̃a nata ue sint. S̾ius
rem pecusliarẽ si pigñi ded̾it tuẽs̾
ẽ. si lib̾am petulii admistratõe m
hũit. Nam ⁊ alienare eas res pot᷑.

Expanded text:
s, qui postea adcreverit, pignori erit: eandem causa est alluvionis. Si fundus pigneratus venierit, manere causam pignoris, quia cum sua causa fundus transeat: sicut in partu ancillae, qui post venditionem natus sit. Sicauerit, ut silua sibi pignori esset, nauem ex ea materia factam non esse pignor‹i› Cassius ait, quia aliud sit materia, aliud nauis: et ideo nominatim in dando pignore adiciendum esse ait: 'quaeque ex silua facta nataue sint'.Seruus rem peculiarem si pignori dederit, tuendum est, si liberam peculii administrationem habuit: nam et alienare eas res potest
Abbreviated transcription (Latin):
sunt si ne dimmitõe m̃cedis soli
nori tͥ sit tuenda ap̾tore hec con¬
uentiõ ut ⁊ te mexigenda pecu¬
ua ⁊ debitorẽ adnͣsusme si cũ
co exꝑiar tueat᷑ ego si id nom̃ pe¬
cuniãxĩ fu̾it ex actam peciunã¬

Expanded text:
ut sine deminutione mercedis soli nori tibi sit, tuenda est a praetore haec conuentio, ut et te in exigenda pecunia et debitorem aduersus me, si cum eo experiar, tueatur. ergo si id nomen pecuniari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑagat ad huius iudicii ugorẽ¬
uił. scrib̾.  Si alter possõr ꝓno¬
caret alt̾ dicat eum uic pͥosside
ñ deb̾e hoc iudicium dari net pꝰ
dictum reddi. s ⁊ si p̃cario inquid
clicat eum possid̾e ad huc cessa¬
bit hoc uidicium ⁊ de p̃cario in¬
t̾dictum. datur. s ⁊ siclam dica¬
tur possid̾e. qui ꝓnocat dicen¬
ouin ẽẽ ait. cessare uidicium ħ.
Nam de clani destina possõe cõ¬
pet̾e intdictum inquit. ¶ Si
duo sint qui rem pigñi acceꝑũt
Equissunum eẽ utilem cominu¬
ni diuidendo iudicium dare. s
si usus fructus uit̾ duos controu̾¬

Expanded text:
gat ad iudicii uigorem.Iulianus scribit, si alter possessor prouocet, alter dicat eum ui possidere, non debere hoc iudicium dari nec post dictum reddi. et si precario, inquit, dicat eum possidere, adhuc cessabit hoc iudicium, quia et de precario interdictum datur. sed et si clam dicatur possidere qui provocat, dicendum esse ait cessare hoc iudicium: nam de clandestina possessione competere interdictum inquit. Si duo sint qui rem pignori acceperunt, aequissimum esse utile communi dividundo iudicium dari. Sed et si de usu fructu sit
Abbreviated transcription (Latin):
plane si iam dampni infecti
inissus iussus sit possidere ñ er̃
huic utili iutlicio locus cruu ut̃¬
dicationem hr̃e possit. ¶. Cũ
de usu fructu cominuni de diui¬
dendo iudicium agitur. Iudex
offm̃ suum ita diriget utł re¬
gionib eis uti frui ꝑmittat uel
locet usumf᷑. uni ex illis ł tercie
ꝑsone ut hii ꝑ pensiones suie
ulla condicontrou̾isia ꝑcipiant
ł si res mobił sit ⁊̃ sic pot̾it ł int̾¬
cos conueniat caueautq ꝑtem¬
pora se usuros ⁊ fruituros hoc ẽ
apud singulos murua uice c̃to t̃¬
pore sit ususfructus.. Neq
colonis neq eis qui depositum sus¬
ceꝑunt hoc iudiciũ competit. ꝙͣ¬
uis naturaliter possidant. ¶ In¬
t̃ cos qui pigñi acceꝑunt talis di¬
uisio fĩ deb ut ñ inuero precio ex¬
timetur p̃ars s intm̃ dumi tamꝙ̃¬
taxat qͣntum ꝑea ꝑte debetur. ⁊¬
si assignetur qͦuidem pignusuni

Expanded text:
Plane si iam damni infecti missus iussus sit possidere, non erit huic utili iudicio locus, cum uindicationem habere possit. Cum de usu fructu communi diuidundo iudicium agitur, iudex officium suum ita diriget, ut uel regionibus eis uti frui permittat: uel locet usum fructum uni ex illis: uel tertiae personae, ut hi pensiones sine ulla controuersia percipiant: uel si res mobiles sieos conueniat caueantque per tempora se usuros et fruituros, hoc est ut apud singulos mutua uice certo tempore sit usus fructus.Neque colonis neque eis qui depositum susceperunt hoc iudicium competit, quamuis naturaliter possideant.Inter eos, qui pignori acceperunt, talis diuisio fieri debet, ut non uero pretio aestimetur pars, sed in tantum dumtaxat, quantum pro ea parte debetur, et adsignetur quidem pignus uni
Abbreviated transcription (Latin):
ex crolitorib licentia tñ ñ de¬
negetur debitori debitum offer¬
re ⁊pignus sium luere. idemq
d̾r. ⁊ si possor pignorum litis e

Expanded text:
ex creditoribus, licentia tamen non denegetur debitori debitum offer‹r›e et pignus suum luere. idemque dicitur et si possessor pignoris litis
Abbreviated transcription (Latin):
iquis putans s̃ cum ticio fun¬
dum ꝯmunem ẽe. fructus ꝑ ce¬
ꝑ it ł sumptum fecerit cum ẽẽt
cum alio commnunis agi pot̾it
utui cominum diuidundo iudi¬
cio qr ⁊ si funcdum ticis aliena¬
u̾it licet hic cominuni diuidẽ¬
do iudicio locus nsit. qr acõio
b quociens communis ẽẽ desũt.¬
Siueant̃ locando fundum com¬
munem siue colendum defũdo
comum quid socius consecut
sĩ cõi druidundoiudicio tenebi¬
tur ⁊ si quidem communi nõie
id fecit neq lucrum neq damp¬
num sentire eum oꝑtet ⁊ si u̾o
ũ communi nomine s ut lucre¬
tur solius in ag̃. ee oꝑtet ut dãp¬

Expanded text:
quis putans sibi cum Titio fundum communem esse fructus perceperit uel sumptum fecerit, cum esset cum alio communis, agi poterit utili communi diuidundo iudicio.Quare et si fundum Titius alienauerit, licet hic communi diuidundo iudicio locus non sit, quia a bus, quotiens communis esse desiit.Siue autem locando fundum communem siue colendo de fundo communi quid socius consecutus sit, communi diuidundo iudicio tenebitur, et si quidem communi nomine id fecit, neque lucrum neque damnum sentire eum oportet, si uero non communi nomine, sed ut lucretur solus, magis esse oportet, ‹ut› da
Abbreviated transcription (Latin):
pars socio tradita fuiss ĩtegꝵ
maneret arbitrium autẽ com¬
num diuidendo hoc muioris ꝑ¬
tem existimare deb̾e ꝙ ex pacto
uendere eam rem creditor pot̃.¬
Si is cum quo seruum ꝯmunẽ
hẽbam ꝑtem suam michi pigñu
ded̾it ⁊ comnumi diuidendo agͥe

Expanded text:
radita fuisset, integrum maneret. arbitrum autem communi diuidundo hoc minoris partem aestimare debere, quod ex pacto uendere eam rem creditor potesi is, cum quo seruum communem habebam, partem suam mihi pignori dederit et communi diuidundo age
Abbreviated transcription (Latin):
potit alio qui si potuit h̃t
tenctur.: Siquis post accepf
ꝯmuni duudundo iudicum
fu̾it impensum nerua recte
existimat ⁊ hoc uenisse. S ⁊
ꝑ tum uenire sabinus ⁊ attilli¬
tinus responderunt. s ⁊ acces¬
sionem ⁊ decessiouem hoc ir¬
dicuim acciꝑe id existimau̾ĩt.¬
Si quis incomunẽ locum mor¬
ferendi insepulchrum uncui¬
q in solidum competit locũ
aut̃ purum alter ñ pot̾ fac̾e
religiosum. Trebatius aut̃ ⁊
labeo qͣm qͣm putant ũ ẽẽ lo¬
cum religiosum fcm̃ tñ putãt¬

Expanded text:
si potuit, habet tenetur.Si quid post acceptum communi diuidundo iudicium fuerit impensum, Nerua recte existimat etiam hoc uenire.Sed et partum uenire Sabinus et Atilicinus responderunt.Sed et accessionem et decessionem hoc iudicium accipere idem existimauerunt.Si quis in communem locum morferendi in sepulchrum unicuique in solidum competit, locum autem purum alter non potest facere religiosum.Trebatius autem et Labeo quamquam putant non esse locum religiosum fact
Abbreviated transcription (Latin):
uendicatio cessat. si tñ usta causa
ẽ possidentli utileni comnum di¬
uidendo competit ut puta si ex
causa indebiti solũti respossidea¬
tur.Inter p̾dones aut̃ hoc
iudicium loctm ñ habet. nec si
p̃cario possideant locum hẽbit
nec si ui aut clam quia inuista

Expanded text:
vindicatio cessat, si tamen iusta causa vindicatio cessat, si tamen iusta causa est possidendi, utile communi dividundo competit, ut puta si ex causa indebiti soluti res possideatur. Inter praedones autem hoc iudicium locum non habet, nec si precario possideant locum habebit nec si clam, quia iniusta
Abbreviated transcription (Latin):
competit pignorantia extep¬
exceptioneusus ñ fũo offm̃ iudi¬
cis erit ⁊ cum debitori totum ho¬
minẽ ad iudicau̾it ⁊ ꝑtis extima¬
tione eum condempnet mañe
enim integrum uis pigñis ꝙ
si adiudicau̾it udex michi tan¬
ti dum taxat me condempuet
qͣnto pluris pignus sit qͣm pecu¬
nia creclita ⁊ debitorem ane
iubcat lib̾ari.: Offõ iudicis
⁊̃ talis ad iudicatio fĩ pot̃. ut al¬
t̃i fundum alt̾i ususfructꝰ ad iu¬
dicet. cei̾i cadem sunt que in
familierciscunde uidicio tr̃ac
tauimus. ¶urseus ait. Cũ
in cominum edificio uicnus
nuntiauit nequid operis fieret
si unus ex sociis ex hac cã dampna¬
tus fuiss ⁊ posse cam penam a
autem ret̾te notat. itadem iun
hoc uerum ẽẽ si int̾fuit elium
um locum ħt inuestigali agͦ
uectigał ager an regionib di¬
uidi possit ẽ uidendum magis
autem deb uidex abstinere hui
b functum ñ uectigalem diuisũ
¶ Qui inrem publicianã hñt eciã
cxercere. Ex quibdam aut̃ cãis

Expanded text:
it, pigneraticia excepexceptione usus non fuero, officium iudicis erit, ut, cum debitori totum hominem adiudicauerit, partis aestimatione eum condemnet, manere enim integrum ius pignoris: quod si adiudicauerit iudex mihi, tanti dumtaxat me condemnet, quanto pluris pignus sit quam pecunia credita, et debitorem a me iubeat liberari. Officio iudicis etiam talis adiudicatio fieri potest, ut alteri fundum, alteri usum fructum adiudicet. Cetera eadem sunt, quae in familiae erciscundae itauimus.Urseius ait, cum in communi aedificio uicinus nuntiauit ne quid operis fieret, si unus ex sociis ex hac causa damnatus fuisset, posse eam poenam a autem recte notat ita demum hoc uerum esse, si interfuit aedium um locum habet et in vectigali agro. vectigalis ager an regionibus dividi possit, videndum: magis autem debet iudex abstinere huiubus fundum non vectigalem divisum  Qui in rem Publicianam habent, etiam exercere. Ex quibusdam autem causis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ pr̃ationes ueniunt ⁊ ideo si
quis impensas fecerit conseqͣ¬
tur s si ñ cum ip̃o socio agit.
s cum herede socii labeo recte
existimat impensas ⁊ fructus
a defuncto p̾ceptos uenire.
Dlane fructus ante p̾ceptos ꝙͣ
res omunis eẽt ł sumptus añ
facti in commum diuidundo
iudicium ñueniunt ea que p̃p
scribit tuł. si missi in possõe dãp¬
ni infecti simus. ⁊ ante qͣm pos¬
sidere uib̾eamur. ego insulã
fulsero sumptum istum ꝯmũi
diuidundo iudicio consequi

Expanded text:
ationes ueniunt: et ideo si quis impensas fecerit, consequatur. sed si non cum ipso socio agat, sed cum herede socii, Labeo recte existimat impensas et fructus a defuncto perceptos uenire. plane fructus ante percept‹i›, quam res communis esset, uel sumptus ante facti in communi diuidundo iudicium non ueniunt.Eapropter scribit Iulianus, si missi in possessionem damni infecti simus et ante, quam possidere iuberemur, ego insulam fulsero, sumptum istum communi diuidundo iudicio consequi
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ adfidenissores ꝓbandos osti¬
tutus eum elegent: anuero ĩpe
adũsarnis michiaut̃ semꝑsuc¬
currendum uidetire si inmor
sit.⁊ secircumuentũ doccat.
S eciã in iudiciis subuenitur
siuie diuĩ agat. siue dum cõue¬
niatur captussit. : S eciam¬
si hr̃ditatẽ minor adiit minꝰ
lucros am succurritur ei ut se
possit abstincre. Nam ⁊ hic ca¬
pus est. Idẽ ⁊ in bonorum pos¬
si aliquis sit exͣ necessariis mi¬
nor anns simili modo restitu¬
tionẽ impetrabit. ueluti si ser¬
uus sit cum lib̾tate hr̃s insti¬
tutus dicendum enĩerit. si se
miscuit posseei subueniri eͣ¬

Expanded text:
biter ad fideiussores probandos constitutus eum probauit an uero ipse aduersarius? mihi autem semper succurrendum uidetur, si minor sit et se cir‹cum›uentum doceat. Sed et in iudiciis subuenitur, siue dum agit siue dum conuenisi hereditatem minor adiit minus lucrosam, succurritur ei ut se possit abstinere: nam et hic captus est. idem et in bonorum posed et si aliquis sit ex necessariis minor annis, simili modo restitutionem impetrabit, ueluti si seruus sit cum libertate institutus: dicendum enim erit, si se miscuit, posse ei subueniri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone eius coheret: puta uis
militie dicend̃ ẽ posse eum ĩ ite
non capi cum hnͣc patri ñ ad¬
quireret sed ip̃e hr̃et ⁊ si hr̃s
sit institnitus si parre indieb .c. q
sit emancipatus mox patrẽ debu¬
it certiorare nec fecerit cum pꝰ¬
s qui eum emancipass si cogno¬
uiss dicendum erit pꝰ se eum
restitui mintegrum parato pa¬
tre eum emancipare. ¶Pomp̃¬
adicit ex his causis ex quib inn
re pecułari filii familias resti¬
nomine filii p᷑ mortẽ eius impe¬
trare cognitõeni. Si ã filius fa¬
milias sit qui castrense peculi¬
uni h̃at. ꝓculdubio ex his que
ad castrense peculium spectant
mm̃t restituenduserit q̃i inꝑ
prio pr̃imonio captus.: Seru

Expanded text:
ersonae eius cohaeret, puta ius militiae, dicendum est posse eum restitui non capi, cum hanc patri non adquireret, sed ipse haberet. Et si heres sit institutus, si a patre in diebus centum sit emancipatus: mox patrem debuerit certiorare nec fecerit cum posset: qui eum emancipasset, si cognovisset: dicendum erit posse eum restitui in integrum parato patre eum emancipare. Pompadicit ex his causis, ex quibus re peculiari filii familias renomine filii post obitum eius impetrare cognitionem. Si autem filius familias sit, qui castrense peculium habeat, procul dubio ex his, quae ad castrense peculium spectant, in integrum restituendus erit quasi in proprio patrimonio captus. Servus
Abbreviated transcription (Latin):
antem si allegans minorem ẽẽ
opulsus sit ad solutionem. n i¬
chil ei imputandum. nͥ forte
q̃i aduersus inuriam applłan¬
dum quis ei putet. s credo p̾to¬
tegẽ uolentẽ auditurum ñ ẽẽ.
Non solum autẽ inhis ei succ᷑¬

Expanded text:
autem, si allegans minorem esse compulsus sit ad solutionem, nihil ei imputandum: nisi forte quasi adversus iniuriam appellandum quis ei putet. sed credo praetostitui volentem auditurum non esse. Non solum autem in his ei succu
Abbreviated transcription (Latin):
puta sisit obligatus ꝓinde sinssuqͥ
pr̃is obligat᷑ sit. pr̃ utiq pot̾it ĩso¬
niri auxilium impetrare tebeb̾¬
x si ip̃e ꝯueniat᷑. s an hoc auxiliũ
pr̃i quoq prosit ut solet inter¬
dum fide iuissori eus prodẽe ui¬
deamus ñ puto pro futurum.
Si filius igit᷑ oueniat᷑ postulat
auxilium. si patẽ queniat crecli
tor auxiliun cessat. excepta
mutui datione. In hac en im fi¬
lius iussu patris pecuniam as¬
cepit non adiuuatur. proin¬
de et si sine patris contraxit et
captus ẽ siquidem pater depetu¬
lio ⁊ueniatur filius nerit resti¬
tuendus si filius conueniatur¬
xo poterit restitui. Nec eo mo¬
uenuir quasi int̾sit filii peculi¬
um hr̃e. Magis enim pr̃is qͣm fi¬
lii int̃ ẽ licet aliquo casu ad filiũ
ꝑeculium spectet. ut puta sipris ei
bona afisco pp̃ debita occupata st̃.
pr̃iconsensit stipłanti docem ñ
st̃atim cͣn dedit uł adhibenti ali¬
quem qui ĩ dotem stipularetur

Expanded text:
puta si sit obligatus. proinde si iussu patris obligatus sit, pater utique poterit in soniri: auxilium impetrare debebit, si ipse conueniatur. sed an hoc auxilium patri quoque prosit, ut solet interdum fideiussori eius prodesse, uideamus: et non puto profuturum. si igitur filius conueniatur, postulet ator, auxilium cessat: excepta mutui datione: in hanc enim si iussu patris mutuam pecuniam accepit, non adiuuatur. proinde et si sine iussu patris contraxit et captus est, si quidem pater de peculio conueniatur, filius non erit restituendus: si filius conueniatur, poterit restitui. nec eo mouemur, quasi intersit filii peculium habere: magis enim patris quam filii interest, licet alpeculium spectet: ut puta si patris eius bona a fisco propter debitum occupata sunt: patri consentit stipulanti dotem non statim quam dedit, vel adhibenti aliquem qui dotem stipularetur
Abbreviated transcription (Latin):
lutasit ł ꝓprio ⁊ hauc ꝑdidit. di¬
c̃endum ẽ subueniri: q̃i gestũ
sit cum eo. ⁊ id̃osiminor euẽniat
debitorem adhibere debẽt cura¬
toreni. ut ei soluatur pecunia.
Ceteruiii ñ ei compelletur solu̾e.
s hodiesolet pecuna ĩnetedẽ¬
poni. ut pomp̃. lib̾. iuic esimmo oc¬
tauo scͥbit. ne uł debitor ultra in¬
aisuras honeretur. ł cretlitor mi¬
nor ꝑdat pecumi ã. aut curatorib
solui si s. ¶ ꝑuttitur etiam ex¬
ostintione principum debitorio¬
pelłe adolescentẽ: ad petendos sͥ
nat soluendam pecuniã minori

Expanded text:
 proprio et hanc perdidit, dicendum est ei subueniri, quasi gestum sit cum eo. et ideo si minor conueniat debitorem, adhibere debet curatores, ut ei soluatur pecunia: ceterum non ei compelletur soluere. sed hodie solet pecunia in aedem deponi, ut Pomponius libro uicensimo octauo scribit, ne uel debitor ultra usuris oneretur uel creditor minor perdat pecuniam, aut curatoribus solui, si sunt. permittitur etiam eitutione principum debitori compellere adulescentem ad petendos sibnat soluendam pecuniam minori
Abbreviated transcription (Latin):
it ut ei oculus effod̾etur ex locato
leuis castigatio ꝯcessa sit tñ hunc
mod̾ ñ tenuisse. S ⁊ lege aquilia
ut c̃dixinuis. Iniuiriaꝵ aũ accõeꝰ
ꝯpet̃e uliamis negat. qr ñ inuirie
faciende cã ħ fec̃it. si ⁊ p̃cipiencti.
¶Si gem includenda ⁊ iniculpenda
data sit. eaq fracta sit. siquid̃ ui¬
cio mat̾ie factũ sit ñ erit ex locato
artifex receꝑit. tũc enĩ ⁊ si uicio ma¬
terie ideuenit erit ex locato actio.
Si fullo uestim̃ta polienda acceꝑit.
ea q mures ros̾int ex locato tenet᷑
qr debuit ab hac reͣ cau̾i. Et si pal¬
liũ fułlo ꝑmutau̾it: alii alt̾uis de¬
d̾it ex locato accõne tenebit᷑. ⁊̃ suig¬
narus eẽc̃it. ¶ Exercitu ueniẽte
muigͣuit ⁊ dductor. deuide abhospicõ
milites feuestras ⁊ cet̾a sustułunt.
si cdño ñ tenũtiauit ⁊ migrauit ex
locato tencbit᷑ lab̾o aut̃ si resistere
poruit ⁊ resistit tencri ait. q̃ sña u̾a

Expanded text:
rit, ut ei oculus effunderetur, ex locato leuis ca‹s›tigatio concessa sit, tamen hunc modum non tenuisse: sed et de Aquilia supra diximus. iniuriarum autem actionem competere Iulianus negat, quia non iniuriae faciendae causa hoc fecerit, sed praecipiendi. Si gemma includenda aut insculpenda data sit eaque fracta sit, si quidem uitio materiae factum sit, non erit ex locato artifex receperat: tunc enim etsi uitio materiae id euenit, erit ex locato actio. Si fullo uestimenta polienda acceperit eaque mures roserint, ex locato tenetur, quia debuit ab hac re cauere. et si pallium fullo permutauerit et alii alterius dederit, ex locato actione tenebitur, etiamsi ignarus fecerit. Exercitu ueniente migrauit conductor, dein de hospitio milites fenestras et cetera sustulerunt. si domino non denuntiauit et migrauit, ex locato tenebitur: Labeo autem, si resistere potuit et non resistit, teneri ait, qua
Abbreviated transcription (Latin):
poss ĩ aliam nauẽ m̃ces traustułit
ea q̃ nauis ĩ hostio flumuns ꝑit
tenctur pruꝰ nauicłaruis lab̾o si
culpa caret ñ ten̾i ait. Cct̾m sił ĩ ui¬
to dño fec̃ ł quo ñ debuit tp̃r. aut
siminus idoncẽ naui: ⁊t̃ ex locato
gub̾natore influm̃ nauẽ inis it
⁊ tempestate orta temꝑare ũ potu̾it
⁊ nauẽ ꝑdid̾it uectores hẽbunt adͥ¬
ũsus cũ ex locato actionẽ. ¶: Siqͥs
seruũ decend̾ condux̾it. enuiq du¬

Expanded text:
posset, in aliam nauem merces transtulerit eaque nauis in ostio fluminis perierit, tenetur primus nauicularius? Labeo, si culpa caret, non teneri ait: ceterum si uel inuito domino fecit uel quo non debuit tempore aut si minus idoneae naui, tunc ex lgubernatore in flumen nauem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersus eum ex locato actionem. Si quis seruum docendum conduxerit eumque du
Abbreviated transcription (Latin):
duob simui pigñi obligau̾it
ita ut utriq ĩ solid̾ obligate ẽẽt
singuli ĩ solidum adu̾sus ex̃¬
neos scruiana utent᷑. Int̃ ip̃os
aũ si q̃d̃ moueat᷑ possidentis me¬
liorẽ cĩ concdicõem dabitur enĩ ⁊¬
possidenti h̾exteptio si ñ ouenit
ut ead̾ res mͥ quoq pigñi ec̃t. si
aut̃ id auctũ fu̾it. ut ꝓ partio rec

Expanded text:
imul pignori obligauerit ita, ‹ut› utrique in solidum obligatae essent, singuli in solidum aduersus extraneos Seruiana utentur: inter ipsos autem si quaestio moueatur, possidentis meliorem esse condicionem: dabitur enim possidenti haec exceptio: 'si non conuenit, ut eadem res mihi quoque pignori esset.' si autem id actum fuerit, ut pro partibus res
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si uelit cum treditore ꝓprie tarius
ag̾e ñ ẽẽ eiuis uti fruiꝰ inuitose
tali exceptõe eum p̃tor tuebitur

Expanded text:
et si uelit cum creditore proprietarius agere 'non esse ei ius uti frui inuito se', tali exceptione eum praetor tuebitur
Abbreviated transcription (Latin):
ł .i. iuris epit᷑.
refectieciam p̃corio ex sua sña m̾
prii uenie petitionẽ ładu̾sarii
circuuentionis allegationẽ cõ
iorum ñ restituet. ¶ Si ant̃ prin¬
ceps sñam dixit. ꝑ raro solet ꝑmit¬
tere restitutionẽ. ⁊ induci ĩ audito

Expanded text:
 iuris epitomarum. Praefecti etiam praetorio ex sua sententiroprii ueniae petitionem uel aduersarii circumuentionis allegationem contiorum non restituet. Si autem princeps sententiam dixit, perraro solet permittere restitutionem et induci in audito
Abbreviated transcription (Latin):
quidam hr̃s rogatiiseẽt fr̃is fili¬
e complures res dare ea condicõe
ut si sinc libis decessisset: restitu̾¬
et eas hr̃di. ⁊ hec defuncto hr̃de
hrdi euis cͤauit se restitururã.
aristonẽ pͥut᷑asse m̾int̾ restitnẽ¬
dam. S ⁊ illud pomp̃ adicit ꝙ po¬

Expanded text:
quidam heres rogatus esset f‹r›atris filiae complures res dare ea condicione, ut, si sine liberis decessisset, restitueret eas heredi et haec defuncto herede heredi eius cauisset se restituturam, Aristonem putasse in integrum restituendam. sed et illud Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
detur ꝙ cũ poss restitui. intratp̃s
sstatutũ ex ꝑsona de fuctihñ fec̃.
plane side functiis ad m̾iñt resti¬
tutõem modic̃ tempꝰexanno uti¬
li h̾uit huic h̾ediminori p᷑ ãnũ
uic esimũ qͥntũ ꝯpletũ ñ totũ
statutũ tp̃s dabimꝰ ad in̾iñt re
stitutiõẽ. s idͤ dum taxat tempꝰ

Expanded text:
quod, cum posset restitui intra tempus statutum ex persona defuncti, hoc non fecit. plane si defunctus ad in integrum restitutionem modicum tempus ex anno utili habuit, huic heredi minori post annum uicensimum quintum completum non totum statutum tempus dabimus ad in integrum restitutionem, sed id d
Abbreviated transcription (Latin):
debere ꝓ rogari tempꝰ m̾iñt resti¬
tutionis statntum quia abfuit.
cumpocu̾it ad ire p̾torem ꝑ ꝓcura¬
torem nͥec dixit. ł p̃sidem ubierat.
s quod idem dicit ⁊ indiguum eẽ

Expanded text:
debere prorogari tempus in integrum restitutionis statutum, quia afuit, cum potuerit adire praetorem per procuratorem, nec dixit, uel praesidem ubi erat. sed quod idem dicit et indignum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmiserunt mnauditorio suo ex¬
aminari Idem imp̃r licinnio
frontoni rescripsit insolitũ eẽ
nisi solum principẽ. s si ab imꝑ¬
atore uidex datus cognoscat ix¬
stitutio ab alio. nisi a principe
qui iudicẽ destinanit᷑ ñfiet.
¶Nonsolũ ã minorib uerii suc¬
cessorib quoq minoꝵ m̾m̃t re¬

Expanded text:
miserunt in auditorio suo examinari. Idem imperator Licinnio Frontoni rescripsit insolitum essenisi solum principem. Sed et si ab imperatore iudex datus cognoscat, restitutio ab alio nisi a principe, qui iudicem destinauit, non fiet. Non solum autem ‹m›inoribus, uerum successoribus quoque minor
Abbreviated transcription (Latin):
tribui extra ordinariũ auxiliũ
ut puta cum pupillo ccͣstum ẽ si¬
ne tutoris auctoritate locuplec¬
t̾ior factus est. ¶Item relatumẽ
ap̃ labeonẽ. si inmor circiunscͥp¬
tus societatẽ coierit ł ⁊̃ donatẽ¬
is causa nullam ẽẽ societatẽ uecꝰ
inter maiores quidẽ ⁊ ideo cessare
partes p̃toris. Idẽ zoffilus R̾. sa¬

Expanded text:
tribui extraordinarium auxilium: ut puta cum pupillo contractum est sine tutoris auctoritate nec locupletior factus est. Item relatum est apud Labeonem, si minor circumscriptus societatem coierit vel etiam donationis causa, nullam esse societatem nec inter maiores quidem et ideo cessare partes praetoris: idem et Ofilius res
Abbreviated transcription (Latin):
andi hu̾it. ⁊ tu empt̾us p̃dia de¬
sidera̾uis mutuã pecuniã uͦ uo¬
lñis ẽditi nomine añ qͣm emis¬
ses susciꝑe atq ita c̃ditor qr ne¬
cossitatẽ forte ꝓficiscendi hẽbat
deposu̾it ap̃ te hant eand̾ pecu¬
niam ut si emisses cͤcliti noĩe o¬
Uligatꝰ ẽẽs hoc depositum ꝑiculo
ẽ ẽi qui suscepit. Nã qui rẽ uẽ¬
dendã acceꝑit nt p̾tio ut̾etiir ꝑ¬
iculo suo rem hebit ¶Res pigñi
data pecunia soluta condicipot̃ ⁊
di st̃. Nãm ⁊ si colonus pꝰ lustrĩ
completũ fructus ꝑceꝑit coͣndi¬
ci eos constat ita demũ siñ ex uo¬
luntate dom̃i ꝑceptis̃. Nã si ex¬
Q uoluntate ꝓculdubio cessat cõ¬
dicio. et Eã q̃ ifluminũ ĩporta¬

Expanded text:
andi habuerit et tu empturus praedia desideraueris mutuam pecuniam nec uolueris creditae nomine antequam emisses suscipere atque ita creditor, quia necessitatem forte proficiscendi habebat, deposuerit apud te hanc eandem pecuniam, ut, si emisses, crediti nomine obligatus esses, hoc depositum periculo est eius qui suscepit. nam et qui rem uendendam acceperit, ut pretio uteretur, periculo suo rem habebit. Res pignori data pecunia soluta condici potestdi sunt: nam et si colonus post lustrum completum fructus perceperit, condici eos constat ita demum, si non ex uoluntate domini percepti sunt: nam si ex uoluntate, procul dubio cessat condictio. Ea, quae ui fluminum importa
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ut coheres soluat effici posse
cassius ait ⁊ nerum ẽ. ¶. Si duo
coheredes dampnati sunt statu¬
am ponere ⁊ alt̾o cess ante alter
cam fẽcit non ẽẽ iniquun iuł.
ait. Familiertiscunde iudicium
ex hereditate mͥtecum cõmime
ẽẽ ⁊ ex aua cã ego meũ ꝓprium eẽ
dico. ifamilierciscunde uidicium
ñuenit. Dolus quẽ seruus
heredis admisit in iudicium fa¬
nulierciscunde ñ uenit nisi dñi
culpa in hoc erat. ꝙ ñ idoneũ ser¬
uum rei cominum applicu̾it.
sub condicõe a pr̃e heres institut᷑
sit int̾imuxoris de dote accõẽ
pendere plane si p̾mortem soce¬
ri diuortium fc̃m sit qͣmius pẽ¬
dente condicione institucõ inf di¬
cendum ẽ p̾ceptõni dotis locum
ẽe quia mortuo patre q̃dam filios
secunt᷑ ⁊̃ añ qͣm fiant heredes ut
lmatrimoniun. ut lib̾i. ut tũ¬
tele. Igitur ⁊ dotem p̃ciꝑe deb̾⁊ ꝙͣ
uis matrimoniũ post mortem

Expanded text:
m ut coheres solvat effici posse Cassius ait: et verum est. Si duo coheredes damnati sint statuam ponere et altero cessante alter eam fecerit, non esse iniquum Iulianus ait familiae erciscundae iudicium ex hereditate mihi tecum commune ego ex alia causa meum proprium esse dico, id in familiae erciscundae iudicium non uenit. Dolus, quem seruus heredis admisit, in iudicium familiae erciscundae non uenit, nisi si domini culpa in hoc erat, quod non idoneum seruum rei communi applicuerit. sub condicione a patre heres institutus sit, interim uxoris de dote actionem pendere. plane si post mortem soceri diuortium factum sit, quamuis pe‹nd›ente condicione institutionis dicendum est praeceptioni dotis locum esse, quia mortuo patre quaedam filios sequuntur etiam antequam fiant heredes, ut matrimonium, ut liberi, ut tutela. igitur et dotem praecipere debet qui onus matrimonii post mo
Abbreviated transcription (Latin):
leg̾e ꝓhibeatur a uenditore ad u̾tꝰ
eum petentẽ p̾ciũ exceptõe uti pot̾it
titur q̃ uenit neq tradita ẽ. Cet̾m
p̃ traditõem siũ lectam uuã calca¬
re siue nustũ eueħe ꝓhibeaturad
exhibendũ ł inuiriaꝵ ag̾e pot̾it.
quẽadm si aliam qͣmilib rem suã

Expanded text:
legere prohibeatur a uenditore, aduersus eum pe‹t›entem pretium exceptione uti poterit titur, quae uenit neque tradita est.' ceterum post traditionem siue lectam uuam calcare siue mustum euehere prohibeatur, ad exhibendum uel iniuriarum agere poterit, quemadmodum si aliam quamlibet rem suam
Abbreviated transcription (Latin):
simp̃ris o̾b̾tentũ c̃ nec hoc ualebit:
enum pupillare ualet. ¶: Siquis
mortis cͤa filio donau̾it qͣrtã ꝑtẽ eĩ
ꝙ ad eũ eẽt ꝑuent᷑m si intestatus
stari. ¶ Siquis inpub̾i filio substi¬
tũit sccłas tabulas testĩ faciendo¬
ñ ob hoc admĩttimuis uõm inpub̾ẽ
debite portionis sufficit ad excludẽ¬
dam querelã. uidend̾ erit au ex h̾e¬
datus partẽ faciat qui ũ q̃ritur.
ut puta sumus filii duo ex heredati.
ficiosum nõ totã heditatẽ debco
s dimidiã ꝑtẽ pet̾e ꝓ̃inde si sunit ex
duob filiis nepotes ex uno plures.¬

Expanded text:
si in patris obtentum est, nec hoc ualebit: enim pupillare ualet. Si quis mortis causa filio donauerit quartam partem eius quod ad eum esset peruenturum, si intestatus stari. Si quis impuberi filio substituit secundas tabulas faciendo, non ob hoc admittemus ipsum impuberem debitae portionis sufficit ad excludendam querellam, videndum erit an exheredatus partem faciat qui non queritur: ut puta sumus duo filii exheredati. ficiosum, non totam hereditatem debeo, sed dimidiam petere. proinde si sint ex duobus filiis nepotes, ex uno plures
Abbreviated transcription (Latin):
si fili pꝰ agnitam litis ordinande
gr̃a bonoꝵ possessõnẽ decessit. fimꝰ¬
tam ẽẽ in offõsi q̃relam que ñ
pr̃is s nomine dabatur filii. . Si
quis post pomi in offõsi ordinat am
litẽ reliq̃rit postea ñ audietur.¬
¶ Si imꝑator sit heres institut᷑ pꝰse ĩ¬
osfõsum dici testm̃ sepissse rescͥptẽ.¬

Expanded text:
litis ordinandae gratia bonorum possessionem decesserit, finitam esse inofficiosi querellam, quae non patri, sed nomine dabatur filii. Si quis post rem inofficiosi ordinatam litem dereliquerit, postea non audietur. Si imperator sit heres institutus, posse inofficiosum dici testamentum saepissime rescript
Abbreviated transcription (Latin):
i ambo socii parẽ negligẽtiã societa¬
ti adhibuimus dicendũ ẽ desrñe
nos inuicẽ oẽ obligatos ip̃o uire ꝯ¬
pensatõe negligentie fc̃a simili
m ꝓbatur sialt̃ ex re ꝯmuni aliqͥd¬
ꝑceꝑit alt̃ tũm negligentiã exhibu¬
erit q̃ cad̃ qͣntitate existimat᷑ cõ¬
pensationẽ fc̃am uidi ⁊ ĩp̃o iure
inuicẽ lib̾atõem siquis igit᷑ cõpẽ¬
sare potens soluit condice pot̾it
qͣi indebito soluto. ¶. Qtiens ex
maleficio oritur accio ut puta
ex causa furtiua cet̾orq male¬
ficioꝵ si deca pecini auter agatur
cã furtiua. ¶ Siquiꝰ noxali uidi

Expanded text:
i ambo socii parem neglegentiam societati adhibuimus, dicendum est desinere nos inuicem esse obligatos ipso iure compensatione neglegentiae facta. simili modo probatur, si alter ex re communi aliqam exhibuerit, quae eadem quantitate aestimatur, compensationem factam videri et ipso iure invicem liberationem. Si quis igitur compensare potens solverit, condicere poterit quasi indebito soluto. Qmaleficio oritur actio, ut puta ex causa furtiua ceterorumque maleficiorum, si de ea pecuniarie agitur, causa furti
Abbreviated transcription (Latin):
niat᷑ equitate ꝯpensatõis uter.¬
c̃ cditor ꝯpensare ñ cogitur ꝙ alii
ꝙͣ. debitori suo det᷑ qͣmius cͥtlitor
smeius ꝓ eo qui quenitur ob debitũ
co citra uoluntatẽ eoꝵ soluit qͥli
debitũ recte solui potuit. obliga¬
tõ pͥstina manebit s dabitur ei

Expanded text:
s utetur.Creditor compensare non cogitur quod alii quam debitori suo debet, quamuis creditor eius pro eo, qui conuenitur ob debitum co citra uoluntatem eorum soluit, quibus debitum recte solui potuit: obligatio pristina manebit, sed dabitur ei
Abbreviated transcription (Latin):
it̃ maliti castrensium bonoꝵ a
luis cetorũ alius hrͣsextitit. ⁊ debi¬
tor alt̾i hredũ obligatus uult
ꝯpensare ꝙ ab alio debet᷑ ñ audi¬
ad iudicati executõe datũ iudica¬
tus ticio agit c̃ eod̾ ticio qui ⁊ ip̃e
pridem illi uidicatus ẽ. ꝯpẽsatp̃
ad mittet᷑ quud ẽ enĩ diẽ obli¬

Expanded text:
 militi castrensium bonorum alius, ceterorum alius heres exstitit et debitor alteri heredum obligatus uult compensare quod ab alio debetur, non audiad iudicati exsecutionem datum iudicatus Titio agit cum eodem Titio, qui et ipse pridem illi iudicatus est, compensatio admittetur: aliud est enim die
Abbreviated transcription (Latin):
lanc ad officium udicis ñ unz¬
qͣm ꝑtinet ut debita ⁊ credita ꝓ¬
singulis solido aliis alia attͥbuat.
& sepe ⁊ solutio. ⁊ exaccio ꝑtiũ
ñ m᷑mima incomoda hadet. Nec
tũ scilicet᷑ attributio islud effit̃.
inquid solus totum debeat ł tot̃¬
debesat alicui soli debeatur. S
siue agendum sit ꝑtim suo ꝑtĩ
ꝓcuratorio nomine agãtur. sũ
cum eo agatur ꝑtim suo ꝑtim
ꝓcuratorio nomine conuenia¬
tur. Nam licet lib̾a potestas
maneat crelitorib cum singu¬
lis exꝑuindi. tũ ⁊ his libera po¬
testas ẽ suo loͬco substituendi
eos inquos houera accõis
officio iudicis traslata sint.

Expanded text:
lane ad officium iudicis nonnumquam pertinet, ut debita et credita singulis pro solido aliis alia adtribuat, quia saepe et solutio et exactio partium non minima incommoda habet. nec tamen scilicet haec adtributio illud efficit, ut quis solus totum debeat uel totum alicui soli debeatur, sed ut, siue agendum sit, partim suo partim procuratorio nomine agat, siue cum eo agatur, partim suo partim procuratorio nomine conueniatur. nam licet libera potestas esse maneat creditoribus cum singulis experiundi, tamen et his libera potestas est suo loco substituendi eos, in quos onera actionis officio iudicis translata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sit uidicio familie herciscunde¬
Mala medicam̃ta ⁊ uenena ne᷑¬
iuunt quidem ĩ idicium s iu¬
dex omnino int̾ponere se inhis
ñ deb. Boni enum ⁊ innocentis
uiri officio eum fungi oportet.
Tautum dem debebit face ut ⁊ ĩ
libris inplere lectionis magicis
forte łhis suilib hec enim oĩa
ꝑtinus corrumpenda sunt.
S ⁊ siquid ex peculatu łex sacͥ¬
legio quesitum erit uel ui aut
latrociuio aut agressura hoc
ñ diu̾idetur. S ⁊ rabulas testa¬
m̃ti debeb̾ aut apud eum quiex
maiore ꝑte heres ẽ irib̾e mañe
aut incoem deponi nam ⁊ lab̾o
scb̃. uendita heretlitate tabulas
tostim̃ti de scriptas depomopor

Expanded text:
erciscundMala medicamenta et uenena ueniunt quidem in iudicium, sed iudex omnino interponere se in his non debet: boni enim et innocentis uiri officio eum fungi oportet: tantundlibris improbatae lectionis, magicis forte vel his similibus. haec enim omnia protinus corrumpenda sunt. Sed et si quid ex peculatu vel ex sacrilegio quaesitum erit vel vi aut latrocinio aut adgressura, hoc non dividetur. Sed et tabulas testamenti debebit aut apud eum, qui ex maiore parte heres est, iubere manere aut in aede deponi. nam et Labeo scribit vendita hereditate tabulas testamenti descriptas deponi opor
Abbreviated transcription (Latin):
tum temp᷑ ad ãmittendã suitutẽ
ignoraũis cami legatam ẽẽ am¬
mites uiam ñ urendo. ꝙͥ si intra id̾
tp̃s aũ qͣm stires tibi legatam
seruitutẽ tiuim fundum uencli¬
d̃is ademptorem uia ꝑtinebit si
debet᷑ utiꝙͣͣ ue inpossõnẽ eius no¬
minis aut m̃tenariꝰ aũ hospes

Expanded text:
uitutem ignoraueris eam tibi legatam esse, amittes uiam non utendo. quod si intra idem tempus, antequam rescires tibi legatam seruitutem, tuum fundum uendideris, ad emptorem uia pertinebit, si debetur utitur quiue in possessionem eius est aut mercennarius aut hospes
Abbreviated transcription (Latin):
set usurpari potuissg It siquis eo¬
ꝵ quib aq̃ ductꝰ seruitus debeba¬
tur ⁊ ꝑcund̾ riuum aqͣm dnceba¬
tur iuis aque ducende ũ ducendo
eam amisit nichil uiris eo noĩe
cet̾is qui rino ntebant᷑ ad creũ id¬
q comod̾ eius ẽ ꝑcuiꝰ fundum id
iter aque quid̃ nõ ut utendo ꝓ ꝑ
te uuius amissum lib̾tate enin
hꝰs ꝑtis c̃uitutis fruitur. Dõp̃.
tempus quo s̃ uitus amittat᷑ ñ
ierit ad fontẽ noc aqͣm haus̾it it̃
aq̃ eum amisisse. auł.ł .xu.¬

Expanded text:
quis eorum, quibus aquae ductus seruitus debebatur et per eundem riuum aquam ducebant, ius aquae ducendae non ducendo eam amisit, nihil iuris eo nomine ceteris, qui riuo utebantur, adcreuit idque commodum eius est, per cuius fundum id iter aquae, quod non utendo pro parte unius amissum est: libertate enim huius partis seruitutis fruitur. 17 Pomptempus, quo seruitus amittitur, ierit ad fontem nec aquam hauserit, iter quoque eum amississe. 18 Pau
Abbreviated transcription (Latin):
suosponte ꝑflux̃ uis aq̃ ducende re¬
tinetur. ꝙ ⁊ sabmo recte placet. ut
b̾z uendidiss locum pximũ sermẽ¬
ti fundo ñ imposita sermtute et intͣ
legitimũ tp̃s quo seruitutes ꝑeunt

Expanded text:
sua sponte perfluxit, ius aquae ducendae retinetur, quod et Sabino recte placet, ut beret, uendidisset locum proximum seruienti fundo non imposita seruitute et intra legitimum tempus, quo ser
Abbreviated transcription (Latin):
i stillicicdii imitendi ius hãt in a¬
reã tuam ⁊ ꝑmisit uis tibi inea
area eclificandi stillicidii immi¬
tuum fundũ michi uia deb̾etur
⁊ ꝑ misero tibi in eo loco ꝑquẽ m

Expanded text:
i stillicidii immittendi ius habeam in aream tuam et permisero ius tibi in ea area aedificandi, stillicidii immituum fundum uia mihi debeatur et permisero tibi in eo loc
Abbreviated transcription (Latin):
Si cum c̾uitus michi ꝑ plures fundu̾s
deb̾etur met̾ium fũdum ad quisi¬
ui manere s̾uitutẽ pirto quia
tociens sintus cõ funditur quoti¬
ens uti ea is ad quem ꝑtineat ñ po¬
t metlio ã fundo ad quisito pot̃
consist̾e ut ꝑ pͥmũ ⁊ ultimum it
qͣm q̃ oriebatur ĩ fundo uicini pł
res ꝑennd̾ riuum nire ilute solu¬
ti sunt ita ut suo cusq die a ca¬
pite duc̾et primo ꝑ eund̃ riuum
eum ꝙ comiminẽ dciũ utquisq
inferior erat suoquisq ꝓpͥo riuo
⁊ unus statuto tempore quo ser¬
uitus ammirtitur nõ dux̃ existi¬
mo eum insducende a misse aq̃ a

Expanded text:
Si, cum seruitus mihi per plures fundos deberetur, medium fundum adquisiui, manere seruitutem puto, quia totiens seruitus confunditur, quotiens uti ea is ad quem pertineat non potest: medio autem fundo adquisito potest consistere, ut per primum et ultimum iter quae oriebatur in fundo uicini, per eundem riuum iure ducere soliti sunt, ita ut suo quisque die a capite duceret, primo per eundem riuum eumque communem, deinde ut quisque inferior erat, suo quisque proprio riuo, et unus statuto tempore, quo seruitus amittitur, non duxit. existimo eum ius ducendae aqua