comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ERUN cum agud alex andriam populos & urbem nebulo¬
si ductoris tetra perfidi&e caligo suffunderet uelut lampalas
quandam diuina luce fulgentem Didimum dominus accendit.
De cuius uita atq institutis quoniam ad ecclesiae gloriam dei e¬
munere concessuts creditur licet in transcursu necessario. tamͣ
commemoranda nobis pauca uidentur.Isnanq: in parua aeta¬¬
te cum etiam adhuc prima literarum ignoraret elementa'
luminibus orbatus. maiore desyderio scientiae ueri luminis
inflammatur: nec desperationem cupita discendi gassus est
cum audisset scriptum in euangelio. quod apud homines im¬
gossibile est. possibile est agud deum.Hac igitur diuina pol¬
licitatione confisus. indesinenter dominum grȩcabatur non
ut oculorum carnalium uisum. sed ut illuminationem cor¬
dis acciperet. Miscebat tamen precibus studia ac labores. &
iuges continuatasq uigilias non ad legendum sed ad audi¬
endum adhibebat ut quod aliis uisus hoc illi conferret audi¬

Expanded text:
erum cum apud Alexandriam populos et urbem nebulosi doctoris tetra perfidiae caligo suffunderet, velut lampadem quandam divina luce fulgentem 277 Didymum Dominus accendit. De cujus vita atque institutis, quoniam ad Ecclesiae gloriam Dei munere concessus creditur, licet in transcursu, necessario tamen commemoranda nobis pauca videntur. Is namque in parva aetate, cum adhuc etiam prima litterarum ignoraret elementa, luminibus orbatus, majore desiderio scientiae veri luminis inflammatur: nec desperationem cupita adipiscendi passus est, cum audisset scriptum in Evangelio: Quod apud homines impossibile est, possibile est apud Deum . Hac igitur divina pollicitatione confisus indesinenter Dominum deprecabatur, non ut oculorum carnalium visum, sed ut illuminationem cordis acciperet. Miscebat tamen precibus studia ac laborem, et juges continuatasque vigilias, non ad legendum, sed ad audiendum adhibebat, ut quod aliis visus, hoc illi conferret audi
Abbreviated transcription (Latin):
I OREB ATigiturꝰ egẏptus ea tempestatẽ non solum eru¬
ditis in christiana phylosophia uiris uerum etiam his qui e
cer uastam heremum commanentes. signa & prodigia apo¬
stolica simplicitate uit&e & cordis sinceritate faciebant: Ø¬
ex quibus interim quos ipsi uidimus & quorum benedici ma¬
nibus meruimus hii sunt. Macharius de superiori heremo
aliusq Macharius de inferiori: Hysidorus in scithiis Pam¬
bus in cellulis. Moyses & Beniamin in nitria. Sybrion & Ø
Nelias & Paulus in aeteliote: alius Paulus in focis: Pemen Ø¬
& loseph in pispiri qui appellabatur mons Antonii. Sed & Ø
alios ꝗͣ plures huiusmodi uiros in aegypti partibus habitare
fideli comperimus auditu: ut uere compleretur apostoli da¬
ctum quia ubi habundauit peccatum superhabundauit &¬
gratia. Habuit autem per idem tempus etiam mesopotamia
uiros nobiles eisdem studiis pollentes: quorum aliquantos Ø¬
ipsi per nos apud edessam & in carrarum partibus uidimus
plures autem auditione didicimue

Expanded text:
orebat igitur Aegyptus ea tempestate, non solum eruditis in Christiana philosophia viris, verum etiam his qui per  Al. super vastam eremum commanentes, signa et prodigia Apostolica simplicitate vitae, et cordis sinceritate faciebant. Ex quibus interim quos ipsi vidimus et quorum benedici manibus meruimus, hi sunt, Macarius de superiori eremo, alius Macarius de inferiori, Isidorus in Scyti, Pambus in Cellulis, Moyses et Beniamin in Nitria, Scyrion et Helias et Paulus in Apeliote, alius Paulus in Focis, Poemen et Joseph 279 in Pispiri, qui appellabatur mons Antonii. Sed et alios quamplures hujuscemodi viros in Aegypti partibus habitare, fideli comperimus auditu, ut vere compleretur Apostoli dictum: Quia ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Habuit autem per idem tempus etiam Mesopotamia viros nobiles, iisdem studiis pollentes. Quorum aliquantos ipsi per nos apud Edessam  Al. Edissam et in Carrarum partibus vidimus, plures autem auditione didicimus.
Abbreviated transcription (Latin):
UPUT iosum uero Domitianum cum iussisset omnes perimi
qui de genere Dauid & regia stirpe descenderent uetus
traditio tenet quod delati sint quidam quasi essent de po¬
steritate lud& quem fratrem fuisse saluatoris secundumØ
carnem tradunt᷑: quiq duplici urgebantur inuidia uelut
qui ex Dauid genere & ex isius Christi propinquitate
descenderent: quae Egesiopus per ordinem his uerbis re¬
fert.

Expanded text:
pud ipsum vero Domitianum cum jussisset omnes perimi, qui de genere David, et regia stirpe descenderant, sicut vetus habet traditio, delati sunt quidam quasi essent de posteritate Judae, quem fratrem fuisse Salvatoris secundum carnem tradunt. Duplicique urgebantur invidia, veluti qui ex genere David, et ex ipsius Christi propinquitate descenderant. Quae Hegesippus per ordinem his verbis refert.
Abbreviated transcription (Latin):
re. datis luiteris impium protestatur inceptum fidem dei imn¬
pugnari & statuta catholicẽ ecclesie subrui & inter hec ap¬
propinquare it aliam cepit. Quo lustina comperto hoste simł
atq impietatis conscientia perurguente: in fugam uersa cumo
filio exilia quae dei sacerdotibus parabat prima sortitur.
ac beneficiorum Giratiam memor & inuindictam totis uirib
orientis insurgens ultus est sanguinem iustum. Ualentima
noq impia inter haec matre defuncta fidem catholicam quã
ipsa uiolauerat & regnum tyramnide depulsa restituit: o¬
atq ipse posteaꝗͣ romam illustri triumoho inuectus est. ad
propria rursum regna reme auit

Expanded text:
re, datis litteris impium protestatur incoeptum, fidem Dei imre, datis litteris impium protestatur incoeptum, fidem Dei impugnari, et statuta catholicae Ecclesiae subrui, et inter haec appropinquare Italiae coepit. Quo Justina comperto, hoste simul atque impietatis conscientia perurgente, in fugam versa cum filio, exilia quae Dei sacerdotibus praeparabat, prima sortitur. ac beneficiorum Gratiani memor, et in vindictam, totis viribus Orientis insurgens, ultus est sanguinem justum. Valentiniani quoque impia inter haec mater defuncta, fidem catholicam, quam ipsa violaverat, et regnum tyrannide depulsa, restituit. Atque ipse posteaquam Romam illustri triumpho invectus est, ad propria rursus regna remeavit.
Abbreviated transcription (Latin):
NTERIMdictanda aduersum fidem patrum imperialia
decreta mandantur beniuolo tunc memoriae scriniis presidẽ¬
ti. Sed ille cui ab incunabilis sacra fides & uenerabilis fuit
abnegat se impia posse uerba proferre & contra deum loꝗ.
Cum uero ne inceptum reginae frustrari uideretur. celsior e¬
ei honor prominitur si impleret iniuncta. Ille qui nobili¬
or in fide esse ꝗͣ in honoribus cugeret. quid mihi ait pro o¬
impietatis mercede altiorem promittis gradum: Hunc ip̃m
quem habeo tollite tantum mihi conscientia fidei duret ille¬
sa. Haec dicens ante pedes prȩcipientium cingulum iecit.o
Ambrosius uero aduersum regin&e furorem nonse manu de feͬ¬
debat aut telo: sed ieiuniis continuisq uigiliis sub altari posi¬
tus per obsecrationes defensorem sibi atq ecclesi & deum para¬
bant. Cumq hoc in longum diuersis machinis & ogpugna¬
tionibus nequam lustina moliretur. Maximus qui se ex ue¬
tere tyramni infamia legitimum grincipem gestiret ostende¬

Expanded text:
nterim dictanda adversum fidem patrum Imperialia decreta mandantur Benevolo, tunc memoriae scriniis praesidenti. Sed ille cui ab incunabulis sacra fides, et venerabilis fuit, abnegat se impia verba posse proferre, et contra Deum loqui. Tum vero ne incoeptum reginae frustrari videretur, celsior ei honor promittitur, si impleret injuncta. Illo qui nobilior in fide esse quam in honoribus cuperet: Quid mihi, ait, pro impietatis mercede altiorem promittitis gradum? Hunc ipsum, quem habeo tollite: tantum mihi conscientia fidei duret illaesa. Haec dicens, ante pedes impia praecipientium cingulum jecit. Ambrosius vero adversum Reginae furorem, non se manu defensabat, aut telo, sed jejuniis continuatisque vigiliis sub altari positus: per obsecrationes defensorem sibi atque Ecclesiae Deum parabat. Dumque haec in longum diversis machinis et oppugnationibus nequam Justina moliretur, Maximus, qui se exuere tyranni infamia, et legitimum principem gestiret ostende
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nihil omnino uirium gerens si ante ꝗ ereȩ fimbriae
summitatem crescendo contigerit. decerpãtur. Hanc sta'¬
tuam ad similitudinem uultus Lhesu formatam tradebant
quae permansit ad nostra usq tempora sicut iosi oculis no¬
stris inspeximus. Et nihil mirum si hii qui ex gentibus cre¬
diderant probeneficiis quae a saluatore fuerant consaequuti
huiusmodi uelut munus uidebantur offerre: cum uideamus
etiam nunc & apostolorum Petri & Pauli & iosius saluatoris
imagines designari tabulasq depingi:sed & antiquas ipsor
imagines a quibusdam conseruatas nos uidimus: quod mihi Ø¬
uidetur ex gentili consuetudine in differenter obseruatum Ø
quod ita soleant honorare quos honore dignos duxerint. Ø¬
Insignia enim ueterum reseruari ad costerorum memoriam
illorum honoris. horum uero amoris inditium est.Cag.xU

Expanded text:
tur, nihil omnino virium gerens, si antequam aereae fimbriae tur, nihil omnino virium gerens, si antequam aereae fimbriae summitatem crescendo contigerit decerpatur. Hanc statuam ad similitudinem vultus Jesus formatam tradebant, quae permansit ad nostra usque tempora, sicuti ipsi oculis nostris inspeximus, et nihil mirum si hi, qui ex gentibus crediderunt, pro beneficiis quae a Salvatore fuerant consecuti, hujusmodi velut munus videbantur offerre. Cum videamus etiam nunc et apostolorum Petri et Pauli vel ipsius Salvatoris imagines designari, tabulisque depingi, sed et antiquas ipsorum imagines a quibusdam conservatas nos vidimus. Quod mihi videtur ex gentili consuetudine indifferenter observatum, quod ita soleant honorare quos honore dignos duxerunt: insignia etenim veterum reservari ad posterorum memoriam, illorum honoris, horum vero amoris indicium est. » In
Abbreviated transcription (Latin):
E RUM quia urbis huius fecimus mentionem. iuftum
uidetur commemorare etiam illua in ea quod hystoria
dignum duximus.Mulierem quam sanguinis grofluuio
laborantem a saluatore curatam euangelia tradiderũt
huius urbis ciuem constat fuisse domusq: eius in ea etiam
nunc ostenditur.Pro foribus uero domus ipsius basis quae¬
dam in loco editiore collocata monstratur in qua mulieris
ipsius uelut genibus prouolut &e palmasq suooliciter ten¬
dentis imago aere uidetur expressa: adstat uero alia aere
nihilominus fusa statua habitu uiri stola comota circun¬
dati & dexteram mulieri porrigentis.Huius ad gedem
statuae ebasi herba quaedam noua soene nascitur: quae cu
exorta fuerit. excrescere usq ad stole illius aerei indum¬
ti fimbriam solet:quam cum summouertice crescens herba
contigerit uires inde ad depellendos omnes morbos languo¬
resq conquirit: ita ut quaecunq fuerit ex illa infirmitas cor¬
poris haustu exiguo madefacti salutaris graminis depella¬

Expanded text:
erum quia urbis hujus fecimus mentionem, justum videtur commemorare etiam illud in ea gestum quod historia dignum duximus, mulierem quam sanguinis profluvio laborantem a Salvatore curatam Evangelia tradiderunt, hujus urbis civem constat fuisse, domusque ejus in ea etiam nunc ostenditur. Pro foribus vero domus ipsius basis quaedam in loco editiore collocata monstratur, in qua mulieris ipsius velut genibus provolutae palmasque simpliciter tendentis imago aere videtur expressa. Astat vero alia aere nihilominus fusa statua habitu virili, stola compta circumdata, et dexteram mulieri porrigens; hujus ad pedem statuae, e basi herba quaedam nova specie nascitur, quae cum exorta fuerit, excrescere usque ad stolae illius aerei indumenti fimbriam solet, quam cum summo vertice crescere herba contigerit, vires inde ad depellendos omnes morbos languoresque conquirit, ita ut quaecunque illa fuerit infirmitas corporis, haustu exiguo madefacti salutaris graminis depella
Abbreviated transcription (Latin):
rentur in saequenti nocte in uestimentis omnium signaculum
crucis ita euidens apparuit ut etiam qui diluere pro sui infi¬
delitate uoluisset nullo genere ualeret abolere. Sic deter¬
riti iudaei atq gentiles. locum simul & inaniter cepta reli¬
quere.

Expanded text:
rentur, in sequenti nocte in vestimentis omnium signaculum rentur, in sequenti nocte in vestimentis omnium signaculum Crucis ita evidens apparuit, ut etiam qui diluere pro sui infidelitate voluisset, nullo genere valeret abolere. Sic deterriti Judaei atque Gentiles, locum simul et inaniter coepta reliquere.
Abbreviated transcription (Latin):
bat terremotus ingens oboritur. & nonsolum fun& amento¬
rum saxa longe lateq iactantur uerum etiam totius pene Ø¬
loci aecuficia comolanantur.Porticus quoq publicae in quib
iudaeorum multitudo qua operi uidebatur insistere comma¬
nebat. ad solum deduct& omnes iudaei qui reperti sunt op¬
pressere. Luce uero orta cum se mala crederent effugissẽ.
ad requirendos qui ogpressi fuerant. reliqua multitudo Ø¬
concurrit. Cap̃ XXXUiiii
ditum inter duas porticus qu&e fuerant complanat& in qua
to globus quidam ignis emicuit & per medium olatee per¬
currens adustis & exterminatis qui aderant uideis ultra
citraq ferebatur: hoc iterum saepiusq & frequentissime per to
tam diem repetens pertinacis populi temeritatem flamis ul¬
tricibus cohercebat: cum interim pauore ingenti & trepida-¬
tione omnes qui aderant deterrit solum uerum deum Cri¬
stum confiteri cogebantur inuiti. Et ne haec fieri casucrede¬

Expanded text:
bat, terraemotus ingens oboritur, et non solum fundamentobat, terraemotus ingens oboritur, et non solum fundamentorum saxa longe lateque jactantur, verum etiam totius loci pene 264 aedificia complanantur. Porticus quoque publicae, in quibus Judaeorum multitudo, quae operi videbatur insistere, commanebat, ad solum deductae, omnes Judaeos qui reperti sunt oppressere. Luce vero orta, cum se mala crederent effugisse, ad requirendos eos qui oppressi fuerant, reliqua multitudo concurrit. CAPUT XXXIX. Daditus inter duas porticus, quae fuerant complanatae, in qua to globus quidam ignis emicuit, et per medium plateae percurrens, adustis et exanimatis qui aderant Judaeis, ultro citroque ferebatur. Hoc iterum saepiusque et frequentissime per totam illam diem repetens, pertinacis populi temeritatem flammis ultricibus coercebat. Cum interim pavore ingenti et trepidatione omnes qui aderant deterriti, solum verum Deum Jesum Christum confiteri cogebantur inviti. Et ne haec casu fieri crede
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt. ut aliquis eis proghetarum reꝯditus uideretur.
gitur ex omnibus locis atq: prouinciis conuenere iudaei:Ø
locum templi olim igne consumgti aggredi cepere. comite
grogerandi operis ab imperatore concesso: sumgtu gubli¬
co & priuato res omni instantia gerebatur. Interea insul¬
tare nostris & uelut regaratis sibi regni temgoribus commi¬
nari acrius ac saeuitiam ostentare prorsus in magno tumo¬
re & superbia agere. Cyrillus post Maximum confesso¬
rem hyerosolimis habebatur egiscopus.Apertis igitur fũ¬
damentis. calces cementaq adhibita nihil omnino deerat
quin die postera ueteribus deturbatis noua iacerent fun¬
damenta: cum tamen episcopus diligenti consyderationeØ
habita uel ex his quae in Damelis prophetia de temporibus
legerat. uel quod in euangeliis dominus oredixerat persiste¬
ret nullo genere fieri posse ut ibi a iudaeis lapis super lapi¬
dem poneretur reserat in expectatione.Cap. xxxuiii.

Expanded text:
venerunt, ut aliquis eis prophetarum redditus videretur. venerunt, ut aliquis eis prophetarum redditus videretur. Igitur ex omnibus locis atque provinciis convenere Judaei, locum templi olim igne consumti aggredi caepere, Comite properandi operis ab Imperatore concesso: sumtu publico et privato res omni instantia gerebatur. Interea insultare nostris, et velut reparatis sibi regni temporibus, comminari acrius, ac saevitiam ostentare, prorsus in magno tumore et superbia agere. Cyrillus post Maximum Confessorem Jerosolymis Episcopus habebatur. Apertis igitur fundamentis, calces cementaque adhibita, nihil omnino deerat, quin die postera, veteribus deturbatis, nova jacerent fundamenta: cum tamen Episcopus diligenti consideratione habita, vel ex illis Al. his quae in Danielis prophetia de temporibus legerat, vel quae in Evangeliis Dominus praedixerat, persisteret, nullo genere fieri posse, ut ibi a Judaeis lapis super lapidem poneretur. Res erat in exspectatione. CAPUT XXXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
dam iuuenem qui sudanti sibi linteo candidissimo & sudores¬
extergeret & aquam frigidam frequenter infunderet & ita se
esse delectatum ut tunc mestior factus sit quando deponi de
eculeo iussus est. Comminatus igitur imperator post uictoriã
persicam melius se christianos debellaturum profectus qui¬
dem est. sed nullus reditus: ibi nanq incertum a suis an ab ho¬
stibus confossus. post annum & octo menses prȩsumpti augu¬
stalis imperii finem fecit:¬
ANT A uero eius ad decigiendum subti Cap̃.xxxxuii.¬
litas & calliditas fuit ut etiam infelices iudaeos uanis sebo
illectos ut ipse agitabatur illuderet. Quos primo omniũ
conuocatos ad se interrogat. cur non sacrificarent cum
eis lex sua de sacrificiis imperaret. At illi ocasionem se
inuenisse temporis rati. non possumus inquiunt nisi in solo
hyerosolimorum temolo:ita nanq: orecigit lex. Et acceota
ab eo reparandi templi licentia in tantum insolenti&e ger¬¬

Expanded text:
dam juvenem, qui sudanti sibi, linteo candidissimo et sudores dam juvenem, qui sudanti sibi, linteo candidissimo et sudores Al. sudorem abstergeret, et aquam frigidam frequenter infunderet, et ita se esse delectatum, ut tunc moestior factus sit, quando deponi de eculeo jussus est. Comminatus igitur Imperator, post victoriam Persicam melius se Christianos debellaturum, profectus quidem est, sed nullus redit. Ibi namque, incertum a suis, an ab hostibus confossus, post annum et octo menses praesumti Augustalis imperii, finem vitanta vero ejus ad decipiendum subtilitas et calliditas fuit, ut etiam infelices Judaeos vanis spebus illectos, ut ipse agitabatur, illuderet. Quos primo omnium convocatos ad se interrogat, cur non sacrificarent, cum eis lex sua de sacrificiis imperaret? At illi occasionem se invenisse temporis 263 rati: Non possumus, inquiunt, nisi in solo Jerosolymorum templo. Ita namque praecipit lex. Et accepta ab eo reparandi templi licentia, in tantum insolentiae per
Abbreviated transcription (Latin):
NO D Salustius prefectus eius non probans. licet esset genti¬
lis tamen iussus exequitur. & apgrehensum quendam aiole¬
scentem qui primus occurrit Theodorum nomine a prima lu
ce usq ad horam undecimam tanta crudelitate & tot mutatis
carnificibus torsit ut nulla aetas simile factum meminerit.
Cum tamen ille in eculeo sublimis & hinc inde lateribus instan¬
te tortore nihil aliua fecerit nisi uultu securo & laeto psal¬
mum quem pridem omnis ecclesia cecinerat iteraret.Cumq
se omni expensa crudelitate Salustius nihil egisse perspiceret
recepto in carcere iuuene abisse fertur ad iperatorem & ꝗd
egerit nuntiasse: ac monuisse ne tale aliquid tentaret de caete¬
ro alioquin & illis gloriam & sibi ignominiam quaereret. Ø¬
Hunc Theodorum ipsi nos postmodum agud antyochiam uidimus:
& cum requireremus ab eo si sensum doloris habuisset ex integro
dicebat dolores se quidem parum sensisse: adstitisse autem quen¬

Expanded text:
od Sallustius Praefectus ejus non probans, licet esset Gentilis, tamen jussus exequitur, et apprehensum unum quendam adolescentem qui primus occurrit, Theodorum nomine, a prima luce usque ad Al. in horam decimam tanta crudelitate, et tot mutatis carnificibus torsit, ut nulla aetas simile factum meminerit. Cum tamen ille in eculeo sublimis, et hinc inde lateribus instante tortore, nihil aliud faceret, nisi quod vultu securo et laeto psalmum, quem pridie omnis Ecclesia cecinerat, iteraret: cumque se, omni expensa crudelitate, Sallustius nihil egisse perspiceret, recepto in carcerem juvene, abiisse fertur ad Imperatorem, 262 et quid egerit nunciasse, ac monuisse ne tale aliquid tentare vellet de caetero, alioquin et illis gloriam et sibi ignominiam quaereret. Hunc Theodorum ipsi nos postmodum apud Antiochiam vidimus. Et cum requireremus ab eo si sensum doloris habuisset ex integro, dicebat se quidem dolores parum sensisse, adstitisse autem quen
Abbreviated transcription (Latin):
NURBE uero roma Cornelio episcopatu gerente. & apud
carthaginem Cypriano ambobus fide & uirtute ac gieta¬
te prestantes ibus. quaestio exorta est in affricae magis par¬
tibus si ogorteret hereticos rebaotizari.Cumq id a Cygri¬¬
ano & caeteris pene omnibus per affricam sacerdotibus opor¬
tere fieri decerneretur Cornelius & caeteri omnes per ita¬
liam sacerdotes huiusmodi decretum manente sacerdotali
concordia refutarunt: statuentes antiquitus a patribus su¬
per hoc traditam regulam debere seruari: quae continebat
post abiectionem praui & confessionem recti dogmatis sola
eos manus impositione gurgando

Expanded text:
urbe vere Romae, Cornelio episcopo tunc regente et apud Carthaginem Cypriano, ambobus fide virtute praestantibus, quaestio exorta est in Africae majoris partibus, si oporteat haereticos rebaptizari. Cumque id a Cypriani et caeteris pene omnibus per Africam sacerdotibus oportere fieri detineretur, Cornelius et caeteri omnes per Italiam sacerdotes hujusmodi decretum manente sacerdotali concordia refutaverunt. Hieronymus aper hoc traditam regulam debere servari: quae continebat, post abjectionem pravi et confessionem recti dogmatis, sola eos manus impositione purgando
Abbreviated transcription (Latin):
bat. multitudine interemptorum permotus. referret ad
imgeratorem quod innumera hominum milia quotidie
obtruncarentur in quibus nihil omnino sceleris depre¬
henderetur admissum:aut aliquid contrarium romanis
legibus gestum nisi hoc solum. quod antelucanos hymnoᷤ
Christo cuidam canerent deo. Adulteria uero uel cae¬
tera huiusmodi crimina aoud eos illicita haberi & peni¬
tus arceri. Caetera uero secundum leges eos agere commu¬
nes:
DOUEM tunc Traianus rescripti sui auctoritate decer¬
nit. ut christiani non quidem requirantur:siqui tamen
inciderint. puniantur:per quod ex parte aliqua perse¬
cutionis sedatum putabatur incendium. Sed ħis qui ne¬

Expanded text:
bat, multitudine interemptorum permotus, referret ad bat, multitudine interemptorum permotus, referret ad imperatorem, quod innumera hominum millia quotidie obtruncarentur, in quibus nihil omnino sceleris deprehenderetur admissum, aut aliquid contrarium humanis legibus gestum, nisi hoc solum, quod antelucanos hymnos Christo cuidam canerent Deo: adulteria vero, vel caetera hujusmodi crimina apud eos ut illicita haberi, et penitus arceri; caetera vero secundum leges eos agere communes. quae tunc Trajanus rescripti sui auctoritate decernit ut Christiani quidem non requirantur; si qui tamen inciderint, puniantur, Per quod ex parte aliqua persecutionis sedatum putabatur incendium. CHRIS
Abbreviated transcription (Latin):
latus. Cumq multo tempore supoliciis fuisset affectus. Ø¬
martyrio consumatus est. omnibus qui aderant & ipso Ø¬
iudice mirantibus ut centum uiginti annorum senex o¬
crucis sugolicium pertulisset. Post haec idem scriptors¬
& immaculata permansit ecclesia: corrugtoribus uerita¬
tis & diuim uerbi temeratoribus aut nunꝗͣ omnino extan¬
tibus. aut etiam siqui forte fuerant in occults & abditis hi¬
atibus terre delitescentibus. Ut uero & apostolorum cho¬
rus & omnis illa aetas quae a domino susceperat uiuae uocis
auditum dde hac luce discessit tum uelut in uacuam domũ
fals& doctrinae illius se error immersit. & tanꝗͣ nullus iã
diuini census defensor existeret. nudato ut aiunt capite
corrigientes arma mendacii. oppugnare apostolicam ueri.¬
tatem nituntur. Sed istud bellum intrinsecus gerebatur.
Persecutionum uero extrinsecus pondus urgebat ecclesi am
& tam immens&e cateruae martyrum quotidie iugulabã¬
turꝰ ut Plinius secundus qui tunc prouinciam administra¬

Expanded text:
ani multo tempore suppliciis affectus, martyrio consummatus est, omnibus qui adherant, et ipso judice mirantibus, ut centum vigenti annorum senex crucis supplicium pertulisset. F. VI KAL. MARTet immaculata permansit Ecclesia, corruptoribus veritatis et divini verbi temeratoribus, aut nusquam omnino extantibus, aut etiam, si qui forte fuerant, in occultis et ab ditis hiatibus terrae delitescentibus. Ut vero et Apostolorum chorus et omnis illa aetas, quae a Domino susceperat vivae vocis auditum, de hac luce difalsae doctrinae impius se error immersit, et tanquam ubi nullus jam divini census defensor existeret, nudato, ut aiunt, capite, corripientes arma mendacii, oppugnare apostolicam veritatem nituntur. Sed istud bellum intrinsecus gerebatur, Persecutionum vero extrinsecus pondus urgebat Ecclesiam, et tam immensae catervae martyrum quotidie jugulabantur, ut Plinius secundus, qui tunc provinciam administra
Abbreviated transcription (Latin):
re etiam Symeon Cleophe filius quem secundum hyero¬
solinis ordinatum episcopum supra edocuimus per marꝰ¬
tyrium carnis uinculis resolutus est. Horum adstigulator
ipse ille est Egesiopus quem in pluribus iam prodũximus
testem. Is ergo refert quod a quibusdam hereticis accusa¬
tus sit supradictus uir tanꝗͣ christianus & multis suppli¬
ciis afflictus per multos dies ita ut etiam iudex ipse cum
amicis suis de eius patientia miraretur: & ad ultimum iu¬
beret simili eum qua dominus pertulit passione uitam fi¬

Expanded text:
re etiam Simeon Cleophae filius, quem secundum Hierosolymis ordinatum episcopum supra docuimus, per martyrium carnis vinculis resolutus est. Horum astipulator ipse ille est Egesippus, quem jam produximus testem. Is ergo refert quod a quibusdam haereticis accusatus sit supradictus vir tanquam Christianus, et multis suppliciis afflictatus per multos dies, ita ut etiam judex ipse cum amicis suis de ejus patientia miraretur, et ad ultimum juberet simili eum quam Dominus pertulit passione vitam fi
Abbreviated transcription (Latin):
TENLM apũd nichomediam uir quidam de nobilibus Ø
honore & dignitate seculi illustrissimus. simul ut uidit aduer¬¬
sum cultores dei inforo crudelia edicta pendere calore fidei
nmio ignitus gublice pogulo inscectante imecta manu librũ
inquae legis detrahit ac minutatim discerpit. Augusto in ea¬
dem urbe simul cum Caesare constituto. Ad quos cum relatũ
esset religiosi & illustris uiri factum continuo omni in eum Ø¬
crudelitatis genere desaeuientes ne hoc solum quidem effice¬
re quiuerunt ut eum mestum aliquis uideret in genis: sed
laeto atq hylari uultu. cum iam uiscera in suopliciis defecis¬
sent. soiritus tamen laetabatur in uultu: ex quo tortores
sui grauius cruciabantur quod omnia supoliciorum genera
consumebant in eum: quemne tristem quidem ex his red¬
dere goteranT.

Expanded text:
atore. Qui de nobilibus ortus honore et dignitate illustris, ut vidit adversus cultores Dei in foro crudelia edicta pendere, calore nimis fidei ignitus, publice populo inspectante injecta manu, librum iniquae legis detraxit, ac minutatim discerpsit, Augusto Diocletiano in eadem urbe simul cum Maximiano Caesare constituto. Ad quos cum relatum esset religiosi et illustris viri factum, continuo omni in eum crudelitatis genere desaevientes, ne hoc quidem solum efficere quiverunt, ut eum moestum aliquis videret in poenis: sed laeto atque hilari vultu, cum jam viscera in suppliciis defecissent, spiritus tamen laetabatur in vultu. Ex quo tortores sui gravius cruciabantur, quod omnia suppliciorum genera consumebant in eum, quem ne tristem quidem ex his reddere poterant.
Abbreviated transcription (Latin):
gubernante. pax ecclesiis per omnem terram propagaba¬¬
tur & sermo dei & ex omni genere hominum ad agnitio¬
nem & gietatem dei summi animas congregabat. Senꝗ
& in urbe roma multos ex illis illustribus & orediuitib
uiris cum liberis & coniugibus ac groginquis ato. omni pa¬¬
riter familia sotiauit ad fidem. Sed hoc non aq̃uis oculis
ille antiquus humanae salutis hostis aspexit: continuo deniq
aggreditur uariis nostros machinis imgugnare. Primo in

Expanded text:
Sub quo pax ecclesiis per omnem terram propagatur; sermo Domini ex omni genere hominum ad agnitionem ac pietatem Dei summi animas congregabat. Denique et in urbe Roma multos ex illis illustribus et praedivitibus viris, cum liberis et conjugibus ac propinquis, atque omni pariter familia sociavit ad fidem. Sed hoc non aequis oculis ille antiquus salutis humanae hostis aspexit. Continuo denique aggreditur variis nostros machinis impugnare, un
Abbreviated transcription (Latin):
tum est sortitus est oarthos. Mattheus etyopiam: Bartho¬
lomeus indiam citeriorem:Andreas scythiam:Lohannes
functus. Petrus pontum galatiam bithiniam capadociam
ceterasq confines prouincias. ludais dumtao at oreducãs
circumisse degrehenditar: & ad ultimum in urbe roma Ø¬

Expanded text:
homas sortitus est Parthos, Matthaeus Aethiopes, Bartholomaeus citeriorem Indiam, Andreas Scythiam, Joannes cavit Pontum, Galatiam, Bithyniam, Cappadociam, caeterasque confines provincias. Judaeis duntaxat praedicans circuisse deprehenditur, qui ad ultimum propter
Abbreviated transcription (Latin):
tur oastoris. cuius Paulus inegistolis suis meminit a pluri¬
mis non est recegtiis: ab aliis autem necessarius iudicatus
est progter eos qui orimis ad fidem institutionibus imbuu̾¬
turꝰ. Unde & in nonnulls ecclesiis legitur & multi ueterum
scriptorum usi sunt testimoniis eius. Haec interun nobie¬

Expanded text:
tur Pastoris, cuius Paulus in epistolis suis meminit, a plurimis non est receptus, ab aliis autem necessarius indicatus est propter eos qui primi ad fidem institutionis imbuuntur. Unde et in nonnullis ecclesiis legitur et multi ueterum scriptorum usi sunt testimonio eius. Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
quoi excedant atq emineant quae in eoscripta sunt. huma¬
nae auditionis modum: & sit in eo archanus quidam & re¬
conditus atq admirandus omnibus sensus:quem & ego al¬
miror ac ueneror etiam si non intelligo: & ita sentio quod
diuina aliqua sacramenta sermonibus contegantur huma¬
nis: non tam iudicio meo discernens ꝗͣ fide credens: & ideo
non regrobo quae non intelligo:sed tanto magis admiror
quanto minus assaequor. Post haec uero totius libelli disse¬
rens corpus & singula quaeq discutiens atq euidenter ostẽ¬
dens nullo modo fieri posse ut secundum litteram dignus
in eo intellectus aggareat. addit etiam hoc dicens. Consu¬
mata igitur omni groghetia beatos dicit orogheta eos qui
hoc custodiunt: sed & semetiosum beatum dicit. Ait enim
Beatus qui seruat uerbum proghetiae huius: & ego Iohannes

Expanded text:
quod excedant atque emineant quae in eo scripta sunt, humanae auditionis modum, et sit in eo arcanus quidam et reconditus atque admirandus omnibus sensus, quem et ego admiror ac veneror, etiam si non intelligo, et ita sentio, quod divina aliqua sacramenta sermonibus contegantur humanis, non tam judicio meo discernens quam fide credens. Et ideo non reprobo quae non intelligo, sed tanto magis admiror, quanto minus assequor. Post haec vero totius libelli disserens corpus, et singula quaeque discutiens atque evidenter ostendens, nullo modo fieri posse, ut secundum litteram dignus in eo intellectus appareat. Addit etiam haec dicens: « Consummata igitur omni prophetia, beatos dicit eos qui haec custodiunt. Sed et semetipsum beatum dicit. » Ait enim: « Beatus qui servat verbum prophetiae libri hujus
Abbreviated transcription (Latin):
lum hunc refutandum a canone scrigturarum atq abiciendũ
putarunt. singula quaeq eius capitula arguentes: & dixerũt
oretitulationem libri non esse ueram sed alien& scrioturȩ.Io¬
hannis tantum nomen impositum: unde neq: lohannis hunc esse
librum nec reuelationem uideri posse. quae crasso quodam ue¬
lamine ignorantiae contegatur. Addiderunt etiam haec quod¬

Expanded text:
refutandum a canone Scripturarum atque abjiciendum putarunt, singula quaeque ejus capitula arguentes, et dixerunt, praetitulationem libri non esse veram, sed alienae scripturae Joannis tantum nomen impositum, unde neque Joannis hunc esse librum, nec revelationem videri posse, quae crasso quodam velamine ignorantiae contegatur. Inter hos Dio
Abbreviated transcription (Latin):
nus quidam eiusdem ecclesie dyaconus in tantum furoris
erugit ut persuaso quodam satis imperito & agresti episcopo s¬
collecta turbulentorum & seditiosorum manu in basilica quȩ
sauiniana appellatur. episcopum se fieri extorqueret: legibus
& ortune & tracutionẽ ceruersio. Quo ex facto tanta secitio
immo uero tanta bella orta sunt alterutrum descendentibus
populis ut replerentur humano sanguine orationum loca.Ø
Quae res factione Maximini praefectiꝰ saeui hominis ad inui¬
diam boni & innocentis uersa est sacerdotis: ita ut causa ad
clericorum usq tormenta duceretur. Sed assertor innocẽ

Expanded text:
nus quidam ejusdem Ecclesiae diaconus in tantum furoris nus quidam ejusdem Ecclesiae diaconus in tantum furoris erupit, ut persuaso quodam satis imperito et agresti episcopo collecta turbulentorum et seditiosorum manu in basilica, quae Sicinina appellatur, episcopum se fieri extorqueret, legibus, et ordine, et traditione perversis. Quo ex facto tanta seditio, imo vero tanta bella orta sunt, alterutrum defendentibus populis, ut replerentur humano sanguine orationum loca. Quae res factione Maximini praefecti, saevi hominis, ad invidiam boni et innocentis versa est sacerdotis, ita ut causa ad clericorum usque to
Abbreviated transcription (Latin):
uit& tempus exegit: & quoniam fessus iam aetate & corpore
inualidus erat successorem sibi ipse delegit: quo ecclesiam
gubernante debilitatis & senectutis otio frueretur. Extant Ø¬
quoq utriusq ingenii monimenta magnifica tractatuum quoᷤᷤ
ex tempore in ecclesiis declamabant: ex quibus nos denas fer¬
me singulorum oratiunculas transfudimus in latinum. Basilii
preterea instituta monachorum optantes si potuerimus & dei
fauor adiuuerit eorum plura transferre. Fuerunt preterea
fratres duo Basilio Gregorius & petrus: quorum alter inuer¬
bo doctrinae alter in operibus fidei fratrem ita ex aequabat ut
uterq uel Basilium uel Cregorium redderet. Extant etiam Ø¬
iosius Gregorii iunioris aliqua opuscula luculenta. Sed de his
satis dictum. In occiduis uero partibus Ualentinianus religio¬
nis fide illaesus uetere romani imperii censura rempublicam
gubernabat.
in urbe roma susceperat: quem prelatum sibi non ferens Ursi¬

Expanded text:
vitae tempus exegit. Et quoniam fessa jam aetate et corpore vitae tempus exegit. Et quoniam fessa jam aetate et corpore invalidus erat, succesgubernante, debilitatis et senectutis otio frueretur. Exstant quoque utriusque ingenii monimenta magnifica Tractatuum, quos ex tempore in Ecclesiis declamabant. Ex quibus nos denas ferme singulorum Oratiunculas transfudimus in Latinum. Basilii praeterea Instituta monachorum, optantes, si poterimus, et Dei favor adjuverit, eorum plura transferre. Fuerunt praeterea fratres duo Basilio, Gregorius et Petrus. Quorum alter in verbo doctrinae, alter in operibus fidei fratrem ita exaequabat, ut uterque vel Basilium, vel Gregorium redderet. Exstant etiam ipsius Gregorii junioris aliqua Opuscula luculenta. Sed de his satis dictum. In Occiduis vero partibus Valentinianus fide religionis illaesus, veteri Romani imperii censura rempublicam gubernabat. in urbe Roma susceperat, quem praelatum sibi non ferens Ursi
Abbreviated transcription (Latin):
constantinopolim ad ecclesiam docendam uenire exoratus n
abnuit: ubi breui tempore tantum ad emendandum gopulũ
uetustis hereticorum infectum uenenis profecit. ut tunc pri¬
mum christiani sibi fieri uiderentur. & nouellam lucem ue¬
ritatis aspicere cum religionis doctor multa quidem uer¬
bis. plura tamen doceret exemplis: nec uiderent ab eo disci¬
puli aliquid imperari quod non prius ipse fecisser. Sed ubi
gloriam subsaquuta inuidiã est. obniti quidam & prescri¬
p̾tionibus minus sanis uti cepere ut ipso ad propria remean
te alius ordinaretur episcopus sanctus. Quod ille susurrari
tantum & sub dente sentiens ruminari ipse profert quae di¬
cere ei nullus audebat. Absit inquit ut mei causa aliqua si¬
multas in dei sacerdotibus oriatur. si propter me est istas
tempestas tollite me & mutite me in mare & desinet a uo¬
bis quassatio. Tunc regressus in ecclesia sua quod superfuit Ø¬

Expanded text:
Constantinopolim ad Ecclesiam docendam venire exoratus, non Constantinopolim ad Ecclesiam docendam venire exoratus, non abnuit. Ubi brevi tempore tantum ad emendandum populum vetustis haereticorum infectum venenis proficit, ut tunc primum Christiani sibi fieri viderentur, et novellam lucem veritatis aspicere, cum religionis doctor multa 282 quidem verbis, plura tamen doceret exemplis: nec viderent ab eo discipulis aliquid imperari, quod non prius ipse fecisset. Sed ubi gloriam subsecuta invidia est, obniti quidam, et proscriptionibus minus sanis uti coepere, ut ipso ad proprite, alius ordinaretur episcopus. Quod ille susurrari tantum et sub dente sentiens ruminari, ipse profert, quia dicere ei nullus audebat. Absit, inquit, ut mei causa, aliqua simultas in Dei sacerdotibus oriatur. Si propter me est ista tempestas, tollite, et mittite me in mare, et desinet a vobis quassatio. Tum regressus, in ecclesia sua quod superfuit
Abbreviated transcription (Latin):
ti prȩfecto respondisse fertur:atq: utinam aliquid mihi Ø¬
esset digni muneris quod offerrem huic qui maturius Basi¬
lium de nodo follis huius absolueret.Cumq daretur ei nox
quae erat media ad spatium deliberandi respondisse denuo
gerhibetur. Ego crastino ipse ero qui nunc tu te utinam non
mutares. Et illa quidem nocte uxor imperatoris uelut torto
ribus tradita cruciatur: filius uero qui erat eis unicus exti¬
ctus paternae impietatis creditur ex soluisse supplicia. Ita Ø¬
ante lucem missi qui rogarent Basilium ut precibus suis inter¬
cederet pro eis ne etiam ipsi &: quidem multo iustius similiter
interirent. sic accioit ut cum omnes cathoucos expulerit Ø
Ualens.Basilius usq: ad uite exitum intemerato communio¬
nis sacramento in ecclesia perduraret.Gregorius uero agud
nazanzon opidum in locum patris episcopus subrogatus. he¬
reticorum turbidinem fideliter tulit. Reddita uero pace

Expanded text:
ti praefecto respondisse fertur: Atque utinam aliquid mihi ti praefecto respondisse fertur: Atque utinam aliquid mihi esset digni muneris quod offerrem huic, qui maturius Basilium de nodo follis hujus absolveret. Cumque daretur ei nox, quae erat media, ad spatium deliberandi: respondisse denuo perhibetur: Ego crastino ipse ero qui nunc, tu te utinam non mutares. Et illribus tradita cruciatur: filius vero qui eis erat unicus, extinctus paternae impietatis creditur exsolvisse supplicia. Ita ante lucem missi, qui rogarent Basilium, ut precibus suis intercederet pro eis, ne etiam ipsi, et quidem multo justius similiter interirent. Sic accidit, ut cum omnes catholicos expulerit  Al. expelleret Valens, Basilius usque ad vitae exitum intemerato communionis sacramento in Ecclesia perduraret. Gregorius vero apud Nazianzon oppidum in locum patris Episcopus subrogatus haereticorum turbinem fideliter tulit. Reddita vero pace,
Abbreviated transcription (Latin):
nus in grocxim̾o est. nibil soliciti sitis. sed tanq̃ serui cbri¬
sti hoc solum estote soliciti quando redeat dominus de
nuptiis: ille delinquentibus misericorditer condolere &
a delicto reuocare. hic per diuini eloquii gratiam delin¬
quendi incitamenta preuenire nec sinere labi eum qui
difficulter erigeretur elisus: ille in fide purus hic in greda¬
catione liberior: ille deo humilis hic etiam hominibus erat:
ille arrogantes contemotu hic ratione uincebat:sic in utro¬
q diuina gratia unum opus perfectionis explebat. Igitur
non multo post Basilium caesareȩ capadociae episcopus cũ
aUalente in exilium profide cogeretur: exhibitus est ad
tribunal pręfecti terroribusq ut illi moris est potestati &¬
minis maximis agi cepit ut nisi preceptis princigis obeda-¬
ret. interitum sibi iam iamq speraret impendi. Tum ille in¬
tregidus & absq ulla animi perturbatione. hoc sibi minan¬

Expanded text:
nus in proximo est: nihil solliciti sitis, sed tanquam servi Chrinus in proximo est: nihil solliciti sitis, sed tanquam servi Christi, hoc solum estote solliciti, quando redeat Dominus de  Al. a nuptiis. Ille delinquentibus misericorditer condolere, et a delicto revocare: hic per divini eloquii gratiam delinquendi incitamenta praevenire, nec sinere labi eum, qui difficulter erigeretur elisus. Ille in fide purus, hic in praedicatione liberior. 281 Ille Deo humilis, hic etiam hominibus erat. Ille arrogantes contemtu, hic ratione vincebat. Sic in utroque diversa gratia unum opus perfectionis explebat. Igitur Basilius non multo post Caesareae Cappadociae Episcopus, cum a Valente in exilium pro fide cogeretur, exhibitus est ad tribunal Praefecti, terroribusqminis maximis agi coepit: et nisi praeceptis principis obediret, interitum sibi lamiamque speraret impendere. Tunc ille intrepidus et absque ulla animi perturbatione haec sibi minitan
Abbreviated transcription (Latin):
castamq uitam omnibus pene desyderabilem facere:ita Ø¬
breui permutata est totius prouinciae facies. ut in arido &
squalente campo uideretur seges fecunda & laeta uinea
surrexisse.Gregorius uero bonum semen non patiebatur
aut super spinas iacere aut inter saxa dispergere: sed s¬
bonam terram cordis sui uigi cultu exercitiis indesinentib
excolebat: & multo ampliu̾s hic in semetipso ꝗͣ ille incaete¬
ris proficiebat: suscipere ille quae renuntiantes seculo defe¬
rebant ad pedes suos. & diudere ut quisq: eguisset curam
gerebat. Iste nihil habendi & omnia possidendi contentus
sacramento erga solas sapientiae diuitias auarus & multũ
cugidus inherebat. Ille coire plures in unum & sui inuicez
in necessariis habere solicitudinem docebat.Hic sui exem¬
plo quo erat absolutus & liber cunctis sermone apostolico
oredicabat. Ego autem uolo uossine solicitudine esse: domi¬

Expanded text:
castamque vitam omnibus pene desiderabilem facere. Ita castamque vitam omnibus pene desiderabilem facere. Ita brevi permutata est totius provinciae facies, ut in arido et squalenti campo videretur seges foecunda, ac laeta vinea surrexisse. Gregorius vero bonum semen non patiebatur, aut super spinas jacere, aut inter saxa dispergere, sed bonam terram cordis sui jugi cultu et exercitiis indesinentibus excolebat. Et multo amplius hic in semetipso, quam ille in caeteris proficiebat. Suscipere ille, quae renuntiantes seculo deferebant ad pedes suos, et dividere ut quisque eguisset, curam gerebat. Iste nihil habendi, et omnia possidendi contentus sacramento, erga solas sapientiae divitias avarus et multum cupidus inhaerebat. Ille coire plures in unum, et sui invicem in necessariis habere sollicitudinem docebat. Hic sui exemplo quod erat absolutus et liber, cunctis sermone Apostolico praedicabat: Ego autem volo vos sine sollicitudine esse ; et Domi
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluminibus operam dabant: eorumq intelligentiam nõ
ex progria presumotione. sed ex maiorum scriptis & aucto
intelligendi regulam suscepisse constabat: quorum precipu
tiae reconditos in uasis fictilibus requirebant.Uerum cum
iam ipsi sufficienter instructi diuina disgensatione ad im¬
buendos populos uocarentur. & alius alio itinere ad idem s¬
tamen opus uterq traheretur. Basilius ponti urbes & rura
circumiens desides gents illius animos & oarum de spe Ø¬
futura solicitos. stimulare uerbis & predicatione succen¬
dere callumq ab his longe negligentiae cegit abolere: su¬
begitq abiectis in anium rerum & secularium curis suimet
notitiam recigere in unum coire monasteria construere.
psalmis & hymnis & orationibus uacare: docuit pauperũ
curam gerere eisq habitacula honesta & quaecunq ad ui¬
ctum necessaria sunt prebere: uirgines instituere pudicã

Expanded text:
rae voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam, non rae voluminibus operam dabant, earumque intelligentiam, non ex propria praesumtione, sed ex majorum scriptis et auctointelligendi regulam suscepisse constabat. Quorum praecipuetiae et scientiae reconditos in vasis fictilibus perquirebant. 280 Verum cum jam ipsi sufficienter instructi Divina dispensatione ad imbuendos populos vocarentur, et alius alio itinere, ad idem tamen opus uterque traheretur, Basilius Ponti urbes et rura circumiens, desides gentis illius animos et parum de spe futura sollicitos stimulare verbis, et praedicatione succendere, callumque ab his longae negligentiae caepit abolere, subegitque, abjectis inanium rerum et secularium curis, suimet notitiam recipere, in unum coire, monasteria construere, psalmis, et hymnis, et orationibus docuit vacare, pauperum coram gerere, eisque habitacula honesta, et quae ad victum necessaria sunt, praebere, virgines instituere, pudicam
Abbreviated transcription (Latin):
EOnec ultra harum infecundior capadocia fuit: immo a¬
liquid latius Gregorium cum Basilio germinauit. Tulit Ø¬
igitur & ipsa multorum sanctorum segetem satis laetam:
produxit copiosam piorum uineam: oliuarum quoq domi¬
ni germinauit nouellam.Sed isti precigue uelut duo filii s¬
pinguedinis assistentes dextera laeuaq candelabro instar du¬
orum caeli luminarium refulgebant: unde dignum guto de
his pauca supra repetere. Ambo nobiles ambo athenis eru¬
diti ambo college ambo de auditorio digressi ad profiten¬
dam rethoricam rogabantur.Quod opus magnifice quide
implebat Basilius.Uregorius uero magnificentius contem¬
pnebat: quiq cum se totum dei seruitio mancipasset tantum
de college amore presumpsit ut sedentem Basilium de do-¬
ctoris cathedra deponeret ac secum ad monasterium manu
imiecta cerduceret: ibiq per annos ut aunt tredecim omni¬
bus grecorum secularium libris remotis. solis diuin&e scrigtu¬

Expanded text:
neutra harum infoecundior Cappadocia fuit, imo aliquid laetius Gregorium nobis cum Basilio germinavit. Tulit igitur et ipsa multorum Sanctorum segetem satis  Al. satisque laetam, produxit copiosam piorum vineam, olivarum quoque Domini germinavit novellam. Sed isti praecipue velut duo filii pinguedinis, assistentes dextera laevaque candelabro, instar  Al. adinstar duorum coeli luminarium refulgebant. Unde dignum puto de his pauca supra repetere. Ambo nobiles, ambo Athenis eruditi, ambo collegae, ambo de auditorio digressi ad profitendam Rhetoricam rogabantur. Quod opus magnifice quidem implebat Basilius, Gregorius vero magnificentius contemnebat. Quique cum se totum Dei servitio mancipasset, tantum de collegae amore praesumsit, ut sedentem Basilium, de doctoris cathedra deponeret, ac secum ad monasterium manu injecta perduceret, ibique per annos ut aiunt tredecim, omnibus Graecorum saecularium libris remotis, solis divinae Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
exortus est ut tela hostium in eos qui iecerant retorqueret.
Cumq magna ui persistente uento omne iaculum missum ab ho¬
stibus frustraretur fracto aduersariorum animo seu potius
diuinitus depulso. Arbogaste duce nequaꝗͣ deo aduerso for¬
titer faciente. Eugenius ante Theodosii pedes uinctis post
terga manibus adducitur: ibiq uit& eius & certaminis finis
fuit. Tum uero religioso principi gloriosior uictoria de fru-¬
stratis opinionibus paganorum ꝗͣ de tyramni interitu fuit e
quibus soes uana & falsa diuinatio minus in interitu contulit
pen& ꝗͣ pudoris seruauit in uita. Capitulum. xxxiiii.

Expanded text:
exortus est, ut tela hostium in eos qui jecerant, retorqueret. exortus est, ut tela hostium in eos qui jecerant, retorqueret. Cumque magna vi persistente vento, omne jaculum missum ab hostibus frustraretur  Al. perfrustaretur, fracto adversariorum animo, seu potius divinitus repulso, Arbogasto duce nequicquam, Deo adverso, fortiter faciente, Eugenius ante Theodosii pedes, vinctis  Al. vinctus post terga manibus, adducitur. Ibique vitae ejus et certaminis finis fuit. Tum vero religioso Principi gloriosior victoria de frustratis opinionibus Paganorum, quam de Tyranni interitu fuit: quibus spes vana et falsa divinatio minus in interitu contulit poenae, quam pudoris servavit in vita. CAPUT XXXIV.