comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubiam̃tum. sc̃imus ita si quid̾ ab egy¬
ꝓtiaco. ł libico limite. ł orientau trac¬
tu. us ad utrasq cilicias numerando.
łarmeniis ł gentib romni illicico cansa
suerit more appellallationũ tran misa
primum semestre spatium in antiqua
diffinitioẽ ꝑmanere. ⁊ nicbil penitus
tie. siue ĩtie diocesio uisꝓuocatioe sus¬
pensa mbanc regiam uriẽ ꝑueniat ꝓ
semestri spatio. trium tminõ m̃sium
spatium eis indulg̾̃. aliis trim mẽsi¬
um spatiis .i. nonaginta trib dieb si¬
mii mõ sequentib siue semestit tp̃s
in suo robore ouraturis. ⁊ priorib acce¬
dentib ut ꝑtim annale numeretur.
partim nou̾e m̃sium spatium cõscqͣtꝰ.
i sepe euenierat. cum multe sunt et¬
casiones mortales appellationum ł
egritut me. ł spatui ꝓ lixitate. ł ꝑ alias
cãs quas nec diti nec enumetari faci¬
ie. sit: eumdem diem fatalem nõ ob¬
ẜuart ⁊ utes expirare.. hiuꝰmoĩ luctu¬
osis infelicitatib patrimonia o m̃iũ

Expanded text:
ancimus itaque, si quidem ab Aegyptiaco vel Libyco limite vel Orientali tractu usque ad utrasque Cilicias numerando vel Armeniis et gentibus et omni Illyrico causa fuerit more appellationum transmissa, primum semestre spatium in antiqua definitione permanere et a nihil penitus ticae sive Thraciae dioeceseos lis provocatione suspensa in hanc regiam urbem perveniat, pro semestri spatio trium tantummodo mensum spatium eis indulgeri: aliis trium mensum spatiis, id est nonaginta tribus diebus simili modo sequentibus sive semestre tempus in suo robore duraturis et prioribus accedentibus, ut partim annale numeretur, partim novem mensum spatium consequaturet saepe eveniebat  cum multae sunt occasiones mortales appellationum vel aegritudine vel spatii prolixitate vel per alias causas, quas nec dici nec enumerari facile sit, eundem diem fatalem non observari et lites expirare et huiusmodi luctuosis infelicitatibus patrimonia hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓuccationis auxilium cuturreĩt
excodie int̃ponente ꝓuocationis du¬
oꝵ iñsui spatia ei computanda sũt
ex quo ct̃ra se celepratam nommati¬
on̾e didicisse monstrauerit. nam
p̃senti quod factã nominatione
cogno uenti ⁊appellare noluit stati
m ꝑr. t empora fatalum dierunt
ꝓsetuli nr̃ibeatitudine credimus
emendanta. ubiq duationũ mati¬
as amputantes..Et primi quidem
fataus diei tpa post appellationem
siue airo ciarissimo rectoit ꝓnĩtie
siũ aspectabili indict fuerit appellat
sex m̃sium eẽ iub̾ius: &ꝵ si primo fa¬
t̾ali dic iapsus ẽ appellator. tricesimũ
primum diem aft̾um uo uimus eẽ

Expanded text:
ad provocationis auxilium cucurrerit, ex eo die interponendae appellationis duorum mensium tempora ei computanda sunt, ex quo contra se celebratam nominationem didicisse monstraverit. Nam praesenti, qui factam nominationem cognovit, et appellare voluerit, statim  . Tempora fatalium dierum pro saeculi nostri beatitudine credidimus emendanda ubique dilationum materias amputantes. Et primi quidem fatalis diei tempora post appellationem, sive a viro clarissimo rectore provinciae sive a spectabili iudice fuerit appellatum, sex mensuum esse iubemus. Quod si primo fatali die lapsus est appellator, tricesimum primum diem alterum volumus esse
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta sino ꝓferat. inutẽ ius uirandũ
ad uersuns se p̃t ad mittere. at enim
br̃s cuis itademum si reꝑta in hr̃di¬
tate dolo malo non exhiłãt s cum
adueisus ip̃m cutorẽ utem contesta¬
tam eẽ dicatis. tranfferentib uobiꝰ
instrum̃ta. quatenin uixta formã
contestationum ꝑtes suas debãt i¬
oderaꝵ.
inuentarum iusiurandum macrõẽ
tũtele p̃t̾mitti placuerit iudicemtm̃
uelut exdolo cutoris. auis inditus
initructum. ad uersus eos ferre ferre¬

Expanded text:
menta si non proferat, in litem iusiurandum menta si non proferat, in litem iusiurandum adversus se potest admittere: at enim heres eius ita demum, si reperta in hereditate dolo malo non exhibeat. Sed cum adversus ipsum tutorem litem contestatam esse dicatis, transferentibus in heinstrumenta, quatenus iuxta formam constitutionum partes suas debeat moderari. inventarium iusiurandum in actione tutelae praetermitti placuerit, iudicem tamen velut ex dolo tutoris aliis indiciis instructum adversus eos ferre
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑr.i it⁊ tutoꝵ conuentione mutu¬
um ꝑiculum uimume finiatur. tñ
eum qui ad mmistrauit. si soluendo sit
primo in loco eius sucessores eẽ cõnueni¬
endos nõ ambigitur demilitem ui¬
orꝑr. Aduersus hreẽ tutoris rando
adtransferendam iutelam uidicem ac¬
cipiens tp̃r utis ad pub̾em iustrumĩta
ꝑtinentia restitui desst̾alĩ. quod si
bolo non exiłantur militt̃ uirãdinb̾
facuitas erti mõ si qu̾ontam pupu¬
lo debitam affectionem ad uintulaꝙ̃ re
reposcit inuitus utẽ uirare ⁊ pelli ñ pt̃.
s uolens ita denu̾m audiendus ẽ. si
hĩt ꝑlongam successionem tutoris in¬
stium̃ta pupillana dolo circum ueni¬
sacultate: uidex̾ deuentate cõgnos ⁊ca
que ⁊ argum̃tis iquidi inuestigari
potest
o̾.Summa sententia comprehensa
quam cessantib curatorib quõdam
nus uidex secutus uiris uirandi ateꝓ
iati reugionẽ. in comdempnationẽ de¬
duxit minui pacto non potuit.
tutor enim in uentarium cet̾aq ĩstru¬

Expanded text:
o. Licet tutorum conventione mutuum periculum minime finiatur, tamen eum qui administravit, si solvendo sit, in primo loco eiusque successores conveniendos esse non ambigitur. S. Io. Adversus heredem tutoris ad transferendam tutelam iudicem accipiens tempore litis ad puberem instrumenta pertinentia restitui desiderabis. quod si dolo non exhibeantur, in litem iurandi tibi facultas erit, modo si quondam pupillo debitam adfectionem ad vincula quoque reposcit, invitus in litem iurare compelli non potest. sed volens ita demum audiendus est, si heres per longam successionem tutoris instrumenta pupillaria dolo circumvenifacultate iudex de veritate cognoscet, quae etiam argumentis liquidis investigari potestSumma sententia comprehensa, quam cessantibus curatoribus quondam tuis iudex secutus iurisiurandi a te prolati religionem in condemnationem deduxit, minui pacto non potuit. tutor enim inventarium ceteraque instru
Abbreviated transcription (Latin):
reb humanis nõ ẽ uillano restitin
more nepote. ⁊̃ stipulationẽ at ui¬
uanum stãm obab sentiam ens nõ
ualuisse signisices. ac ꝓpt̾ta ex ꝑsona
ac stip̃ulatiõt tua. qua restitui cunc¬
ta uixta pactoꝵ tenorẽ ꝓuidus rrdi
tibi desid̾as suꝑstipulatu tuo ad ip̃
allegationib quantum constitit in¬
tee tua uixtaplaciti fitẽ dotis porti¬
onc̃ uliano restitutam fuisse: ob ĩc̾

Expanded text:
Iuliano restitui morte nepote etiam stipulationem ad Iulianum factam ob absentiam eius non valuisse significes, ac propterea ex persona ac stipulatione tua, qua restitui cuncta iuxta pactorum tenorem provideras, reddi tibi desideres: super stipulatu tuo adi praadlegationibus, quantum constituerit interesse tua, iuxta placiti fidem dotis portionem Iuliano restitutam fuisse, ob inc
Abbreviated transcription (Latin):
eum quimo ritur. talẽ hr̃e sensum
quod ip̃e sufficir. ad eiꝰmoi oꝑis con¬
pletionẽ. sanctimus ita ut si quis
tale euencrit. hr̃tes teneri. ut fc̃or
quod mortis tꝑa facere ꝓmisit bor
hr̃des eiuis adimpleant. quasi sp̃alihr̃¬
dis m̃tiõe habita uic⁊ ħ manime sue¬
rit ex p̃ssum. quẽad modum enim si
indunto concepta fuerit stipulatio.
⁊ contrahrces transmitetatur: ita ⁊
si infaciendo ẽ. lic⁊ ĩmoris tꝑscolli

Expanded text:
nsum, quod ipse sufficiet ad huiusmodi operis completionem. Sancimus itaque, si quid tale evenerit, heredes teneri, ut factum, quod mortis tempore facere promisit, hoc heredes eius adimpleant quasi speciali heredis mentione habita, licet hoc minime fuerit expressum. quemadmodum enim, si in dando fuerit stipulatio, et contra heredes transmittebatur, ita et si in faciendo est, licet in mor
Abbreviated transcription (Latin):
cum̃ moriebatur: edisficare stipula¬
ton inpossibuis uẽtib uidebatureꝰ¬
moĩ stipulatio s nob̾ sensum cõtͣ¬
hñtium discutientib uerisimile
cẽ uidetur. hocint̃ eos actum. ut ĩ¬
cipiat quidẽ contra morientẽ obli¬
gatio. imuineat hr̃dib euis. donec
ad effectum ꝑ ducatir: nemo enĩ
itagtuitus ĩneratin ut taliamõ
facei stipulationẽ ut putar posse tn¬

Expanded text:
cum moriebatur, aedificare stipulatori, impossibilis veteribus videbatur huiusmodi stipulatio. sed nobis sensum contrahentium discutientibus veri simile esse videtur hoc inter eos actum, ut incipiat quidem contra morientem obligatio, immineat autem heredibus eius, donec ad effectum perducatur. nemo enim ita stultus invenitur, ut tali animo faceret stipulationem, ut putaret posse t
Abbreviated transcription (Latin):
orpr.iLiła matrimonia et̃ antiꝗ¬
tuis piacuit. iõ pacta nelicen duite
non ualere. ⁊ st ipulatioẽs quib peñ
irrogarentur ei qui diuortium fe¬
ciss ratas nõ yr̃i cõstat

Expanded text:
o. Libera matrimonia esse antiquitus placuit. ideoque pacta, ne liceret divertere, non valere et stipulationes, quibus poenae inrogarentur ei qui divortium fecisset, ratas non haberi constat
Abbreviated transcription (Latin):
S̾.C igandentius in matrẽ tuamtitu¬
io uent iton̾is sine quatam fraude dñi¬
um mancipii transtulit non id circo ꝙ
pꝰt int̾ eos matrimonium ⁊ diuortiuo
secutum dr̃. uiri euis quicquam deroga¬
tum ẽ. qꝵ uendicare te matri tue suc¬
cessisse ꝓbans mirame ꝓbib̾res.

Expanded text:
Si Gaudentius in matrem tuam titulo venditionis sine quadam fraude dominium mancipii transtulit, non idcirco, quod post inter eos matrimonium et divortium secutum dicitur, iuri eius quicquam derogatum est: quod vindicare, te matri tuae successisse probans, minime prohiberis.
Abbreviated transcription (Latin):
unires tibidonatas. aber̃de tonatͥ¬
cis dutractas ꝓponas. inteiligere depueãs
duplicari cibi titulum possessionis nõ
potiusse: s exdonaticẽ. ⁊ irat itiõe. domi¬
num fõo. srustra emisse. cum rei ꝓprie
ep̃tio nõ p̃sit ꝯsisteret actamdemum
tib ꝓfuit. si exdonatioẽ te nõ furse do¬
minũ demonstretur: sane quoniam o¬
mnia bona abeatib̾ conata. ⁊ traditadi¬
cis adh̃ fiuo st̃a uenditio rerũ mat̾narũ
a ffcur ꝑfecta ÷ conatiõe poti̾t defennio¬
n̾e: ne ł exempio mosfinosi testamẽti

Expanded text:
um res tibi donatas ab herede donatricis distractas esse proponas, intellegere debueras duplicari tibi titulum possessionis non potuisse, sed ex donatione et traditione dominum factum frustra emisse, cum rei propriae emptio non possit consistere, ac tunc demum tibi profuit, si ex donatione te non fuisse dominum demonstretur. sane quoniam omnia bona tibi ab ea donata et tradita dicis, ad hoc a filio facta venditio rerum maternarum adferre perfecta etiam donatione poterit defensionem, ne vel exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.i ancillam exep̃tioẽ sibi quesitam
mat tua doaticẽ ascco marito. postea se
simulauit accepisse: tituli falsi figm̃tũ
dominium ei duplicare. ł auferre ñ
potuit.
asoxxtraxisti. nec p̃tiũ numeratum ẽ
accõ tib̃ p̃tii. non eoꝵ que oeoisti tibi¬
repetitio ꝯ petit.
s. gs inpti fites. ac uenoiti. siñc q̃n¬
ntatiꝰ nuuła ẽ. placito aũt p̃tio non
numerato. s solum tradita possessioẽ
istun moĩ contractus nõ bab̾tur u̾ritꝰ
nec idcuro is qui conꝑauit minusrec¬
te possidr. quod soluta summa quã
tanconuenerat nega tim. s ⁊ donatiõi
gra p̃dii stã u̾erioitioe si trat itio seq̃tur
accõne p̃tii nilla ꝯpetente ꝑficitur

Expanded text:
i ancillam ex emptione sibi quaesitam mater tua donatione a secundo marito postea se simulavit accepisse, tituli falsi figmentum dominium ei duplicare vel auferre non potuit. traxisti nec pretium numeratum est, actio tibi pretii, non eorum quae dedisti repetitio competit.. Empti fides ac venditi sine quantitate nulla est. placito autem pretio non numerato, sed solum tradita possessione istiusmodi contractus non habetur irritus, nec idcirco is qui comparavit minus recte possidet, quod soluta summa quam dari convenerat negatur. sed et donationis gratia praedii facta venditione si traditio sequatur, actione p
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑ. Etiam si contririam sentẽti am
repontanlerunt. qui te ad ex̃cendas cãs ay¬
pellationis ꝓcuratorem conslituerunt.
uit ꝓbabiliratione feceras. contrarra
mantati accõne petere potes.
petẽ lo noꝵ possessi onem noluit: cum
ip̃o cibi congredierbum ẽ quam q̃rriã
ita cum effectu abes si mandasse trũ
xteretur bon᷑oꝵ possessio: eumq ne¬
eyisse argua

Expanded text:
o. Etiamsi contrariam sententiam reportaverunt, qui te ad exercendas causas appellationis procuratorem constituerunt, lite probabili ratione feceras, contraria mandati actione petere potes. petere bonorum possessionem noluit, cum ipso tibi congrediendum est. quam querellam ita cum effectu habes, si mandasse te, ut peteretur bonorum possessio, eumque neglexisse argua
Abbreviated transcription (Latin):
orpra duersus eum cuius negotia gesta
sunt. depecunia quam ꝓpris opib ł ah alus
mutuo acceptam errogast: mandati accõe
ꝓsorteusuris potes exꝑiri. ce
salario ꝙ ꝓmisit ap̃ p̃sidem ꝓuintie cõgni¬
cio p̃bebitur.
orp um excã fideiꝰsionis peciuã patit̾
tuum ex soluisse ꝓponas: habes mantati
accõnc̃. qua non soĩum petiiniam sr̃ pi¬
gnͣora inobugationẽ eam det ucta potes

Expanded text:
Adversus eum, cuius negotia gesta sunt, de pecunia, quam de propriis opibus vel ab aliis mutuo acceptam erogasti, mandati actione pro sorte et usuris potes experiri: de salario quod promisit a praeside provinciae cognitio praebebitur.o. Cum ex causa fideiussionis pecuniam patrem tuum exsolvisse proponas, habes mandati actionem, qua non solum pecuniam, sed etiam pignora in obligationem eam deducta potes
Abbreviated transcription (Latin):
uenit irdubium. i ñ eum. accepisse ꝑteꝙ
suam ⁊ non debere ꝑtem aliam attingẽ:
nobis aũt non uidctur eẽ hõ obnoxius
n ĩmassa n inspẽm. n in petunia nume¬
rata ꝗ suam ꝑtt̃ susccp̃. ne industria penas
desidit souat. si enĩ ⁊ alius br̃s tp̃a oꝑtuna
quemad modum conĩs eiꝰ obeuass.⁊ suũ¬

Expanded text:
dubium bene eum accepisse partem suam et non debere aliam partem attingere. nobis etenim non videtur esse homo obnoxius neque in massa neque in specie neque in pecunia numerata qui suam partem suscepit, ne industria poenas desidiae solvat. si enim et alius heres tempora opportuna quemadmodum coheres eius observasset,
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶ꝯ racietitie quid pecunie q̃ ꝑi¬
culo creclitoris mutuo dantur. casuꝰ.
añquam abestinatum locum nauis
ꝑuciuati ad debitore non ꝑtinzsine
buꝰmoi uõ conuentioe intortugtio
naufragii non liłuhitur. depositi

Expanded text:
. Traiecticiae quidem pecuniae, quae periculo creditoris mutuo datur, casus, antequam ad destinatum locum navis perveniat, ad debitorem non pertinet, sine huiusmodi vero conventione infortunio naufragii non liberabitur. D. VIII
Abbreviated transcription (Latin):
oeor. o esterium tuum cum ratioĩ¬
b uins nonogͥruit nam si custodiã
petunie suscepisti. quam auis a teta¬
tam instrum̃tum qͦ hãc tui ndicõ¬
scriptum ꝓfitis arguit. id uitionẽ eł
competentt̃ in ꝓbe retusas.
s. Si i qui depontimate pecuniã
iccep. eam suo noĩe ł ciuiꝰsile ait̾ius
nutuo deoit tam ip̃m de inplẽtu
iscepta fide: quam eiꝰ succrndẽs teneĩ
tib̾ certissimume. ad uersus eum aũt
qui accepit. nulla accõ tibi ꝯpetit
nisi nummni extanti tt̃ enim ccͣ pos¬
sidenit uti uendicatut potes.

Expanded text:
. Desiderium tuum cum rationibus iuris non congruit. nam si custodiam pecuniae suscepisti, quam aliis a te datam instrumentum, quo hanc tibi reddi conscriptum profiteris, arguit, solutionem eius competentem improbe recusas.ui depositam a te pecuniam accepit, eam suo nomine vel cuiuslibet alterius mutuo dedit, tam ipsum de implenda suscepta fide quam eius successores teneri tibi certissimum est. adversus eum autem qui accepit nulla actio tibi competit, nisi nummi extant: tunc enim contra possidentem uti vindicatione potes.
Abbreviated transcription (Latin):
ciałr comienit. pr̃e debuit. nõ ꝑtin:.
quoo si p̾tcstn latrocimi commissi. uł
ait̾ius fortuiti casus res que in potestate br̃¬
dis sunti ł quas doio desiit possidere: nõ re¬
stitumitur. tam depositi quam ad exibẽ¬
oum accõ. s ⁊̃ inrem uendicatio cõpe̾titi
deo.  ideposin exꝑiris. non in merito
⁊̃ usluas tibi restit̾iũ flagitabis. cum tibi
debãt gͣtulari. quod furti acide̾ eũ nc̃ faci¬
as obnox ium. si quidem qui rem depositã
inuito domino. sciens prutensq in usus
suos conueritrit⁊ furti delicto suc̾tet̾.
usurasexꝑin. non enim duc sunt accõ¬

Expanded text:
cialiter convenit, praestare debuit, non pertinet. quod si praetextu latrocinii commissi vel alterius fortuiti casus res, quae in potestate heredis sunt vel quas dolo desiit possidere, non restituuntur, tam depositi quam ad exhibendum actio, sed etiam in rem vindicatio competit. Si depositi experiris, non immerito etiam usuras tibi restitui flagitabis, cum tibi debeat gratulari, quod furti eum actione non facias obnoxium, si quidem qui rem depositam invito domino sciens prudensque in usus suos converterit, etiam furti delicto succedit. usuras experiri: non enim du
Abbreviated transcription (Latin):
orpr. raiectitiam petuniam que ꝑidõ
croditons datur. tamdiu lib̾am eẽ. ab obẜ¬
uatiõe cõmunium iuiurinn. quamdui
nau̾is ad portum appulent manifestũ ẽ¬
um dicas petiiam te ca lege te¬
dissc. ut in sacͥra urle tibi restitueretur
nec incertum ꝑiculum quod exnauiga¬
siñs. nõ dubumi ẽ. petunie cret ite: ult
ucitum te usuras exigere non posse.

Expanded text:
o. Traiecticiam pecuniam, quae periculo creditoris datur, tamdiu liberam esse ab observatione communium usurarum, quamdiu navis ad portum appulerit, manifestum eum dicas pecuniam te ea lege dedisse, ut in sacra urbe tibi restitueretur, nec incertum periculum, quod ex navigaofitearis, non dubium est pecuniae creditae ultra licitum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat concessum. ⁊ totius summe usurã
stipulan. que uifferentia erat. debitorib
qui reuerera usuras usurarum exigebantur.
hoc certe erat. nõ reb s uerbis tñmo do
ieges ponere: Qrua pp̃ bat aꝑtissima iege
onsimmus. nullo mõ uccre cuitam um¬

Expanded text:
um et totius summae usuras stipulari, quae differentia erat debitoribus, qui re vera usurarum usuras exigebantur? hoc certe erat non rebus sed verbis tantummodo leges ponere. Quapropter hac apertissima lege definimus nullo modo licere cuidam u
Abbreviated transcription (Latin):
cͣossatio nib obligabit suicatiõe gand
tionis iniura.⁊ iniq exaccionis repella¬
tur in ꝓbitas. nullaq conuentio sit cͥca
eos munerum sordidoꝵ. ⁊ cum negonattẽ
ad aliquam p̃ratione̾ conpetentẽ prant᷑̃.¬
uocantur. ab łis uniu̾si  histius mõi strtpi

Expanded text:
collationibus obligabit, sed vacatione gaudtionis iniuria et iniquae exactionis repellatur improbitas nullaque conventio sit circa eos munerum sordidorum. et cum negotiatores ad aliquam praestationem competentem vocantur, ab his universis istiusmo
Abbreviated transcription (Latin):
deõ De isclericis qui p̃dia pꝰsid sublimi¬
auctoritas tua nõ solum eos aliena uigane
li ꝑurgere uniuersos añt cli̾cos possessoẽs
dumtaxat ꝓ uinciales pensitatice̾s futaliũ.
translanoẽsq faciendas recogͦscc̃ iubemus.

Expanded text:
De his clericis, qui praedia possident, sublimiauctoritas tua non solum eos aliena iuga nelia perurgueri. universos namque clericos possessores dumtaxat provinciales pensitationes fiscalium translationesque faciendas recognoscere iubemus.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾¶reditori qui ꝓeodẽ cebito. ⁊ pigno¬
ra ⁊ sidcussorẽ accep̃. lic⁊ si mal fidiꝰso¬
rem conuenire in eam pecuniam inqua
re obligauent. quod cum fecit d̾b̾⁊ iꝰpi¬
gnoꝵ meum tranfferre: s cum in ali¬
a quoq cãeadẽ pignorał ypothetas
ht obligatas. nõ prius conpellendusẽ
transfent pignora quam ome debit̃
exsoluatur
d̾.nPonrett ꝓcuratores nr̃i si alle¬
gationitut sides adeẽt audut ie no¬
iuerunt exbonis fideuissoris que ad fis¬
cum puenerunt pecuniam repetentẽ
s reum principal e comienire uisse¬
runt. cum electionis potestas ꝑmit¬
tatur creditori. s cumtuduos fid̾iꝰsoq̃¬
idon eos accepisse ꝓponas. si ait̃ idone¬
us ẽ. intelligis te onunsa quantitate. ꝑ¬
tt̃ competentẽ aꝓ curatoie pet̾e derẽt
aduersus alium fideusorẽ exꝑui.nã
utt signisices ad iectum inobugationeor
ut singuli insoudum cenerentur. tõ
nicbii p̃ res mutat conditionẽ uiris
singubtñ insolidumꝰ tenerentur. S ubi

Expanded text:
Creditori, qui pro eodem debito et pignora et fideiussorem accepit, licet, si malit, fideiussorem convenire in eam pecuniam, in qua se obligaverit. quod cum facit, debet ius pignorum in eum transferre. Sed cum in alia quoque causa eadem pignora vel hypothecas habet obligatas, non prius compellendus est transferre pignora, quam omne debitum exsolvatur. Non recte procuratores nostri, si adlegationi tuae fides adesset, audire te noluerunt ex bonis fideiussoris quae ad fiscum pervenerunt pecuniam repetentem, sed reum principalem convenire iusserunt, cum electionis potestas permittatur creditori. Sed cum tu duos fideiussores accepisse te proponas, si et alter idoneus est, intellegis te divisa quantitate partem competentem a procuratore petere debere et adversus alium fideiussorem experiri. Nam licet significes adiectum in obligatione, ut singuli in solidum tenerentur, tamen nihil haec res mutat condicionem iuris singuli tamen in solidum tenentur: sed ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ii.negoniis cansidicoꝵ fungantur ossi¬
tii:: inciuitatib ꝓtiis subeant munia.
uitatis inqua bonorẽ huncꝯsecuti sunt.
orꝑi. Nequis excorpore togatoꝵ mĩniẽ
curialib nexib illigatins ꝓuinciał susci
.dat᷑ur ingressus ⁊ iniutis necessitas af¬
feratur.

Expanded text:
in negotiis causidicorum fungantur officiis et in civitatibus propriis subeant munia vitatis, in qua honorem hunc consecuti sunt, pu. Ne quis ex corpore togatorum, minime curialibus nexibus illigatus, provinciales suscipdatur ingressus et invitis necessitas auferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eclicium ucrum pactos eos denum
qui ullos adũ sariis mñios ꝓmalas
scientia extransactiõc̃ mimerass:. ĩhic
cã pia cuit intelligi. cet̾m simplex eiiñ
cisa contentio ẽ. nemo dubitam̃t qu

Expanded text:
actos eos demum, qui ullos adversariis nummos pro mala conscientia ex transactione numerassent, in hac causa placuit intellegi. ceterum simplex eius rcisa contentio est, nemo dubitaverit, quin
Abbreviated transcription (Latin):
tñ cum ꝓc̃sul uirdarssimus :tis rati¬
on̾ib moius. miniorẽ sententi:̃ d ix̃.
roraine decanonu it biennio abi¬
tincie iussit. transacto tp̃ nõ ẽẽ te ĩ
numcro infamium palã ẽ eo quod
hitionẽ d̾ canio natus index uid̾ cur

Expanded text:
issimus certis rationibus motus mitiorem sententiam dixerit et ordine decurionum te biennio abstinere iussit, transacto tempore non esse te in numero infamium palam est eo, quohibitionem decurionatus iudex videtur
Abbreviated transcription (Latin):
reat foro: sciat ⁊ mũquã sib̾ agendi copu
pꝰse restitn. oiquis aũt̾ cxlitigatorib d̾¬
rectus fuĩt se patim retractasse cum. pu̾¬
mis ⁊̃ aduersario suo talifrande subt̃x¬
snsc puris defensionis coyiã ostẽdꝰ ꝓcuidii¬
bio iniquam asc ltt̃ foiuĩ ⁊ auctoritatẽ
iudicis a selusam cxpietur.

Expanded text:
am numquam sibi ad agendum copiam posse restitui. Si quis autem ex litigatoribus detectus fuerit separatim tractasse cum pluribus et adversario suo tali fraude subtraxisse paris defensionis copiam, ostendet procul dubio iniquam a se litem foveri et auctoritatem iudicis a se lusam experietur.
Abbreviated transcription (Latin):
np̃ P rouidendũ ẽ nebi quos in soma
ut merim nobiusimos fecit aut ue¬
tͣustas. muna ꝑte ꝯsisistant. aliã arndi¬
b atꝙ tironib necese sit sustineri. atq
iõ si inuno auditorio duo tͦn ycet̾i suc¬

Expanded text:
dum est, ne hi, quos in foro ut meritum nobilissimos fecerit aut tustas, in una parte consistant, aliam a rudibus atque tironibus necesse sit sustineri. Atque ideo si in uno auditorio duo tantu
Abbreviated transcription (Latin):
uiui. Cautio rati habitionis tunc
exigitin aycũratore: quotiens ĩcer ci¬
tũm ẽ anei negotiũ mãdatũ sit.
cas. potes ꝑmaritum tuum solẽpni¬
b mpletis. appellãtiomi aduersarie

Expanded text:
. Cautio ratihabitionis tunc exigitur a procuratore, quotiens incertum est, an ei negotium mandatum est.cas, potes per maritum tuum sollemnibus impletis appellationi adversariae
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. Sanctimu ut ad nocatis qui ap̃d
tnam magnincentiam cãs acti sunt. a
nullo iudict nec abiĩu eminentissĩa
p̃ fectura sollicitudo ulla penitui mĩu¬
gatur. sr net ad uocaus ꝓ unntiarũ ł spec¬
tabilium iudicum quisquis ex istum a
liquid aduingendum. nulla igit᷑ rogi¬
tis inspẽctio nulla ingernur ꝑequ̾atio.
niula opis instructio. nulla outissio. nł¬
lum raciotimũ inponitur. nullũ deniq¬

Expanded text:
. Sancimus, ut advocatis, qui apud tuam magnificentiam causas acturi sunt, a nullo iudice, nec ab ipsa eminentissima praefectura, sollicitudo ulla penitus iniungatur: sed nec advocatis provinciarum vel spectabilium iudicum quisquis existimet aliquid iniungendum. nulla igitur togatis inspectio, nulla ingeratur peraequatio, nulla operis instructio, nulla discussio, nullum ratiocinium imponatur, nullum deniqu
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. Apostatarum sacriegum nomensin¬
guloyuoce continue acusationis incess et nł¬
lis fimtatemponb huinictinodicrimines
arccatur intugo quib tum uis preterita int¬
dicta sussiciant. tñ: illut iteramus ne post¬
quam aside deiuauennt testandi. aut oo¬
nandi quippiam bãnt facultatem. s net
uenditionis spetie facere legi fraudes sanãt
tumq ab intestatu xp̃ianitatẽ sectantib
ꝓpinquis potissimum deferatur: Intantĩ
autem cẽpuiuscemodi sacrilegia ppetran
uolumus accoñem ut uniuersis ab inte¬
stato uenientib ⁊̃ post mortem pecantus
ab solutam uocem simu̾lationis congrae.
non negamus. nec illud patientur obstaẽ
sinichii incontestatiõe ꝓfano dicatur uie¬
uente ꝓductum. s nehuius intp̃tatio cri¬
minis iacius in incerto uagetur errort: co
p̃sentil insectamur oraculis qui nomine
xp̃ianitatis induti. sacrificia ł fecerunt ꝑ
facienda mandauerunt. quoꝵ: post mõtẽ
conpbata presidia bac ratiõe plectenda ẽ n

Expanded text:
: Apostatarum sacrilegum nomen singulorum vox continuae accusationis incesset et nullis finita temporibus huiuscemodi criminis arceatur indago. Quibus quamvis praeterita interdicta sufficiant, tamen etiam illud iteramus, ne quam, postquam a fide deviaverint, testandi aut donandi quippiam habeant facultatem, sed nec venditionis specie facere legi fraudem sinantur totumque ab intestato Christianitatem sectantibus propinquis potissimum deferatur. In tantum autem contra huiusmodi sacrilegia perpetuari volumus actionem, ut universis ab intestato venientibus etiam post mortem peccantis absolutam vocem insimulationis congruae non negemus. Nec illud patiemur obstare, si nihil in contestatione profano dicatur vivente perductum. Sed ne huius interpretatio criminis latius incerto vagetur errore, eos praesentibus insectamur oraculis, qui nomen Christianitatis induti sacrificia vel fecerint vel facienda mandaverint, quorum etiam post mortem comprobata perfidia hac ratione plectenda
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑ. Siquis definictum uiola te atq de¬
ser̾it xp̃iane religionis accusat cumq ł
ad sacrilegia temploꝵ ł mritus iudaicos
transisse contendit. ea que pia testari m¬
nime potuisse confirmat intraquĩꝗ̃m¬
um iuge quod demoffitiosis accõnib cõ¬
stitutumẽ ꝓprias exegent accõn̾e̾ s⁊ fu¬
dum uitissma hĩtica suꝑstitiõe ꝓfana¬
uerunt a consortio ominum segrega¬
ti sunt testimoniis alieni testam̃ti ut
aũt iamxanximus non bãnt faccõnẽ.
nulli in br̃ditate subcetunt. a neminesc̃
aclongius mandar nisi pene uistm fui̾s
ẽẽ maioris uersan int̃ homines ⁊ hoñũ
caie̾re suffraguii. s nec umquam ĩ sta¬
tum pristimum reuertantur nõ flagi¬
tum moꝵ obliterab penitentia nũ
bra aliqua exquntta defensionis aut
minimraris ab ducctur. quoniam ꝗdẽ
eosqui fidẽ quam deo dicauerunt pollu¬
erunt ⁊ ꝓdentes diuinum misterium
in ꝓfana migrauereunt tueneaq sũt.
conuentiom⁊ contĩnata non possunt.

Expanded text:
. Si quis defunctum violatae atque desertae christianae religionis accusat eumque in sacrilegia templorum vel in ritus iudaicos transisse contendit eaque gratia testari minime potuisse confirmat, intra quinquennium iuge, quod inofficiosis actionibus constitutum est, proprias exserat actiones futum baptisma haeretica superstitione profanaverint, a consortio omnium segregati sint, a testimoniis alieni, testamenti, ut ante iam sanximus, non habeant factionem, nulli in hereditate succedant, a nemine scrac longius amandari, nisi poenae visum fuisset esse maioris versari inter homines et hominum carere suffragiis. Sed nec umquam in statum pristinum revertentur, non flagitium morum oblitterabitur paenitentia neque umbra aliqua exquisitae defensionis aut muniminis obducetur, quoniam quidem eos, qui fidem quam deo dicaverant polluerunt et prodentes divinum mysterium in profana migraverunt, tueri ea quae sunt commenticia et concinnata non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dem.o uunam nr̃am sanctionẽ ꝑquam
uissimus neminẽ erroit constrictum hr̃¬
ticoꝵ hr̃ditatt̃ ł legatum. siue fidei cõmi¬
sum accipere ⁊̾ inultimis militum uolũ¬
tatib locum bĩt p̃cipimus sine cõimini
orꝑ. Antistitẽ qui sanctitatẽ batismatĩ
illicta usur patice gemmauerit. sacercoti¬
Soindignum eẽ censemus. eoꝵ enĩ cõdẽp¬
nainus errorẽ qui apostoloꝵ ỹcepta calcã¬
tes xp̃iani nominis sacram̃ta sortitos. a¬
ũo runsum bãt̾ismate no̾ purisicant. s
incestant lauacu nomine poluentes.

Expanded text:
m nostram sanctionem, per quam jussimus neminem errore constrictum haereticorum, haereditatem, vel legatum, vel fideicommissum accipere, etiam in ultimis militum voluntatibus locum habere praecipimus, sive communi . Antistitem, qui sanctitatem baptismatis illicita usurpatione geminaverit, sacerdotio indignum esse censemus. Eorum enim condemnamus errorem, qui apostolorum praecepta calcantes christiani nominis sacramenta sortitos alio rursus baptismate non purificant, sed incestant, lavacri nomine polluentes.
Abbreviated transcription (Latin):
os łẜnos ꝓprios quiorthodoxoꝵ sunt initͥ¬
timmisteriis. ad suũ riusus batissinat u¬
cendi: nec uõ illos qui emerint ł quałr¬
cumq hue̾rint nec dum sue si ꝑstitioni
conuntos ꝓhibñdi catholice sequi reli¬
gione eccłe. quod qui feccrint łcum sit
ingemius inse fien passus sitł factũ nõd̾¬
tusit. Ex ilio ad cetẽ librarum auri mule¬
ta dampn̾atr̃: testamenti ⁊ donatioras fa¬
ciende utriq deneganta licentia. que oĩa
ita custodm decerminus. at nulu uidic̃
uceat delatuma se crimen. minori. aut
nulle coertiomi mantare: nisi ip̃e id pati
uent quod aliis dissimnlanto concest̾it.

Expanded text:
os proprios, qui Orthodoxorum sunt initiati mysteriis, ad suum rursus baptisma deducendi: nec vero illos quos emerint, vel qualitercumque habuerint, necdum suae superstitioni conjunctos, prohibendi catholicae sequi religionem Ecclesiae. Quod qui fecerit, vel cum sit ingenuus, in se fieri passus sit, vel factum non detulerit, exilio ac decem librarum auri mulcta damnabitur, testamenti et donationis faciendae utrique deneganda licentia. Quae omnia ita custodiri decernimus, ut nulli judicum liceat delatum ad se crimen minori, aut nulli coercitioni mandare, nisi ipse id pati velit, quod aliis dissimulando concesserit.
Abbreviated transcription (Latin):
eges sacratusime que comtringt̃
omnium uitas. intelligi ab omnib
debr̃. ut uniuerii rescripto eaꝵ mani¬
teitus cognito. ł inbibita dectiñ. ł pcr¬
misa sectentu. si quid nõ inbndeor
legib latum fonassis obscuruis fueĩt.
ritiamq legum humanitati congruã
ementari.
Ium denouo iure quod inuet̾a¬
to nin no ad ꝑuc stabilitumẽ dubita¬
tio emergat. neccssaria ẽ. tam subgestio
iudicaniis quam sententie principalis
auccontas.

Expanded text:
eges sacratissimae, quae constringunt omnium vitas, intellegi ab omnibus debent , ut universi praescripto earum manifestius cognito vel inhibita declinent vel permissa sectentur. Si quid vero in isdem legibus latum fortassis obscurius fuerit, ritiamque legum nostrae humanitati incongruam emendari.Cum de novo iure, quod inveterato usu non adhuc stabilitum est, dubitatio emergat, necessaria est tam suggestio iudicantis quam sententiae principalis auctoritas.
Abbreviated transcription (Latin):
deceto inp̾ublica. ł inpriuata cã emer¬
sent nccessarium. quod formam gene¬
ralem ⁊ antiquis legib non ĩstã expos¬
cat. id ab ominib aña tam ꝓcerib
nr̃i palatii. quam aglonosisimo ceni
ũd pattes conscripti tractari.⁊ siuniũ¬
sis tam iudicib quam uobis placuerit
tunc legãta dictari.⁊ sic eam demio col¬
lectis omnib recenseri. ut ⁊ cum om̃s
metur. scitote igitur patres conscripti
non air inp̃osterum legẽ am̃a clementia
ꝓmulgantam. nisi preditta forma sue¬
rit obsuata. bn enim cognostimiis. ꝙ

Expanded text:
de cetero in publica vel in privata causa emerserit necessarium, quod formam generalem et antiquis legibus non insertam exposcat, id ab omnibus antea tam proceribus nostri palatii quam gloriosissimo coetu vestro, patres conscripti, tractari et, si universis tam iudicibus quam vobis placuerit, tunc allegata dictari et sic ea denuo collectis omnibus recenseri et, cum omnes metur. Scitote igitur, patres conscripti, non aliter in posterum legem a nostra clementia promulgandam, nisi supra dicta forma fuerit observata. Bene enim cogno
Abbreviated transcription (Latin):
eo. quił astute cã intptari uoluerit.
ł inpetrãto inpugnare rescripto. nec
abituro f̃ructum ꝑ subrection̾e etici¬
ti. ⁊ iudice: d̾isimulauer̃t. ł uiteriusu
tigantem audierit. lauquid
allegandum ad misĩt. ł sub quotam ã¬
bignitatis colcre ad nos rerulerĩt. tri

Expanded text:
eo, qui vel astute ea interpretari voluerit vel impetrato impugnare rescripto, nec habituro fructum per subreptionem eliciti: et iudices, si dissimulaverint vel ulterius litigantem audierint vel aliquid allegandum admiserint vel sub quodam ambiguitatis colore ad nos rettulerint, tri
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Digna uoxẽ maicstate regnãti.
legib alligat᷑um se ꝓimicipẽ ꝓfiter. ad¬
eo deauctoritate uim nr̃a pendr auc¬
tontas. ⁊ reuera mãim inꝑio ẽ submit¬
tere legib principatum.⁊ oraculo p̃se¬
tisedictiꝙ̃ nõb licẽ nõ patim iudicaoꝰ.¬

Expanded text:
. Digna vox maiestate regnantis legibus alligatum se principem profiteri: adeo de auctoritate iuris nostra pendet auctoritas. Et re vera maius imperio est submittere legibus principatum. Et oraculo praesentis edicti quod nobis licere non patimur indica
Abbreviated transcription (Latin):
legis mtut uouintatẽ. nec penas ĩ¬
ꝓtas legib euitabit. quisc contia le¬
gn sententiam sena p̃rogatiua uerbo¬
rum. franonlenter excuiat᷑ nuiium
en᷑m pactum. nullam conuentio¬
nc mulum contractu. int̾cosui.¬
den uolumus subsetutum̃. qui cõ¬
stibunt. sc̃ge contrabere ꝓhibenit.
quod ad om̃s ⁊̃ legum inp̃tatione̾
tam uetes quam nouellas trabige¬
neraut inꝑamius. ut legis latorꝙ
liceat uouiiate coiligeit. ẜ̃ ẽut
caque legrsien ꝓhibentur. si fucnt
ibuent tm̃ nec spetiałr dixetit i̾u¬
le eẽ debeit quod fc̾m ẽ. sr si quid fu¬
erit subsequutum exco. ł̃ obit᷑. quoo
in ĩtlicente lege st̾m ẽ. illut quoq cas¬
sum atꝙ inutile eẽ precipimus sco̾
p̃dictam itaꝙ regulam qua ubiꝙ ñ ẜ¬

Expanded text:
tur voluntatem: nec poenas insertas legibus evitabit, qui se contra iuris sententiam scaeva praerogativa verborum fraudulenter excusat. Nullum enim pactum, nullam conventionem, nullum contractum inter eos videri volumus subsecutum, qui contrahunt lege contrahere prohibente. Quod ad omnes etiam legum interpretationes tam veteres quam novellas trahi generaliter imperamus, ut legis latori,liceat voluntate colligere: hoc est ut ea quae lege fieri prohibentur, si fuerinhibuerit tantum nec specialiter dixerit inutile esse debere quod factum est. Sed et si quid fuerit subsecutum ex eo vel ob id, quod interdicente lege factum est, illud quoque cassum atque inutile esse praecipimus. Secundum praedictam itaque regulam, quam ubique
Abbreviated transcription (Latin):
us motus ingesẜit. suic pretacio. łitda.¬
tio. uellu mota legis octasione postu¬
lauerit. nam satis ẽ edictĩ eas numcu¬
patione censeri. ł ꝑ om̃s populos ut.¬
contineri qͣuos principes censuerñt.
ea que incertis negotus statuta sunt
similium quoꝙq causarum st̃a cõpo¬
nere. s si generaus lex uocata ẽ. łado
mines u̾sa ẽ ꝑtinere ium obtine¬
at edicti. Interlocutionib quas imi
no negouo iudicantes ꝓtulimins. ł pos¬
tea ꝓferemus non incommune prein¬
dicantib nec hisque spetiałr quibdã

Expanded text:
us motus ingesserit sive precatio vel relatio vel lis mota legis occasionem postulaverit. Nam satis est edicti eas nuncupatione censeri vel per omnes populos iudcontineri, quod principes censuerunt ea, quae in certis negotiis statuta sunt similium quoque causarum fata componere. Sed et si generalis lex vocata est vel ad omnes iussa est pertinere, vim obtineat edicti; interlocutionibus, quas in uno negotio iudicantes protulimus vel postea proferemus, non in commune praeiudicantibus, nec his, quae specialiter quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Qui religiosa mente ineccłe gͣmi
candem eo iurc conasse uideantur. qͦci¬
uitas romana sollẽpnitatib detursis daĩ
consuenit. s⁊ ħ dum taxat hisqui subi
aspettu antistitum dederint placuit ir¬
laxan. clicis aũt amplius concedimus.
ut cum suis famuin tribuerint lib̾taatt̃
non solum inconspectu eccłe ac religiosi
populi plemim fructum ub̃tatis cõcessi¬
se dicãtu. uerum: cum postremo iudi¬

Expanded text:
. Qui religiosa mente in ecclesiae eandem eodem iure donasse videantur, quo civitas Romana sollemnitatibus decursis dari consuevit. Sed hoc dumtaxat his, qui sub adspectu antistitum dederint, placuit relaxari. Clericis autem amplius concedimus, ut, cum suis famulis tribuunt libertatem, non solum in conspectu ecclesiae ac religiosi populi plenum fructum libertatis concessisse dicantur, verum etiam cum postremo iudi
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑi.. Illam subtilẽ obẜuatio nẽ am¬
putamus. ꝓ quamdonationis citulo cessi¬
ones actionũ accipientes nõ ałr cas suis
transmittere hĩtlib pot̾ant nͥ utẽ exhiꝰ
contesiati ceñt. ł iꝰ contestationis d̾uino
rescripto accepiss̃. nam sicut uenditiois
tituio cessas accõnes ⁊̃ añ utis cõtestatioc
ad hr̃des transnutti ꝑ m̾ittitur. simil mõ
⁊ donatas ad eos transserri uolumus. uici
nulla contestatio. ł stã ł petita sit. ꝙ inꝓ¬

Expanded text:
pp. Illam subtilem observationem amputamus, per quam donationis titulo cessiones actionum accipientes non aliter eas suis transmittere heredibus poterant, nisi litem ex his contestati essent vel ius contestationis divino rescripto meruissent. natitulo cessas actiones etiam ante litis contestationem ad heredes transmitti permittitur, simili modo et donatas ad eos transferri volumus, licet nulla contestatio vel facta vel petita sit.
Abbreviated transcription (Latin):
quam. ł ap̃ defensorẽ. seumagrãtũ abaꝵ
cuutatum ł in alisquib libr locis p̃t me¬
moratum iuditium insinuare sciẽti
nec nõ tabellionib quib cũq testimo¬
mum suũ. nõ inconpetenti ut dictũ:

Expanded text:
am vel apud defensores seu magistratus aliarum civitatum vel in aliis quibuslibet locis praeter memoratum iudicium insinuare: scientinec non tabellionibus, quicumque testimonium suum non in competenti ut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. quas uẽtes ⁊ pꝰ huiꝰmoĩ actus ẜ ua¬
ri. in lb̾coꝵ bonis decreuerunt. a nobis
patronis integris seruandis s quẽ ad i¬
odum in natalum restitutiõe. oẽ iꝰ toui¬
posita inulumis uoluntatib cõcessio
data suerit patronatus ita tm̃ ut in oĩb
natauum restitutiones ex quib pe̾ne so¬
lius ingenuitas mera lib̾tis competit. sã
optineant. quam innr̃a re publca polle¬
anti cum nobis cordi ẽ ingenus mag̃
omin l quam ub̃tis eam frequentari
natus suent amissum. Cum ⁊̃ ẜͣ ingenuita¬
tis p̃mio touuntur quam p̾ene sola nata¬
lium restitutio inducit. his uidelic⁊ casi

Expanded text:
dunt, quas veteres et post huiusmodi actus servadunt, quas veteres et post huiusmodi actus servari in libertorum bonis decreverunt, a nobis patronis integris reservandis. Sed quemadmodum in natalium restitutione omne ius tollinumissione imposita in ultimis voluntatibus concessio data fuerit patronatus: ita tamen, ut in omnibus natalium restitutiones, ex quibus paene solis ingenuitas mera libertis competit, tam obtineant quam in nostra re publica polleant, cum nobis cordi est ingenuis magis hominibus quam libertis eam frequentari.natus fuerit amissum, cum etiam haec ingenuitatis praemio tolluntur, quam paene sola natalium restitutio inducit. His videlicet casi
Abbreviated transcription (Latin):
orꝑr. or uitum intẽ utrumquis suis nũ¬
nus emptus. ac manumisus sit ab ẽpto¬
re an adomino suo data pecunia mereat᷑
ub̾tatem.: priore enim casu ad bona eiꝰ ꝯͣ¬
tabuas ad mitti patronum no̾ plac pꝰte¬
ric̃e uõomnia iura patronatus retina. ⁊ iõ
cum sabiniani patroni fuii quiplenũ iꝰ
babuit ut hostis pubucibona fiscou̾en¬
dicata sunt scõm ea que diuo ꝑtinacipla¬
cuerunt ⁊ nos secuti sumus iniur auber
orr. Mirti sicõniue ntib patronis c̃¬
sortium cumancilis: colonis ue nr̃is
elegerĩt. sciãt illisideinceps comodapa¬
tronatus ammissuros.
int̾ iuuos actitantur. ł inhis que extesta¬
m̃to. ł codicilus scm̃ptis. ł sin scriptis habi¬
tis ꝓficisscuntur. ut ũti eoꝵ ⁊aiurt patͦ¬
natus liłuntur. antiqua intp̃tatioẽ semo¬
ta: nõ dubitt ⁊ patronatus ius a sola taliũ
uerboꝵ concepticẽ. lib̾tis et̃ remittendũ.
net successionib eoꝵ que ab intestato descẽ¬

Expanded text:
. Multum interest, utrum quis suis nummis emptus ac manumissus sit ab emptore, an a domino suo data pecunia mereatur libertatem. priore enim casu ad contra tabulas admitti patronum non placet, posteriore omnia iura patronatus retinet. Et ideo cum Sabiniani patroni filii, qui plenum ius habuit, ut hostis publici bona fisco vindicata sunt, secundum ea, quae divo pertinaci placuerunt et nos secuti sumus, in iura liberSi liberti coniventibus patronis consortium cum ancillis colonisve nostris elegerint, sciant illi se deinceps commoda patronatus amissuros. inter vivos actitantur, vel in his, quae ex testamento vel codicillis scriptis vel sine scriptis habitis proficiscuntur, ut liberti eorum a iure patronatus liberentur, antiqua interpretatione semota non dubitet etiam patronatus ius ex sola tali verborum conceptione libertis esse remittendum nec successionibus quae ab intestato descen
Abbreviated transcription (Latin):
ad optionis ⁊ incetraneã ꝑsonam stẽ si¬
ñ lege reunquamus. ucentiam damus
tali adoptiuo patri. adẽ extraneo si uolu¬
ent einichis testam̃to suo relinquere.s
quicquid eireuquerit hoc ub̾tatis sit ñ
iegitimo uinculo astrutum cum
onim ꝑoninia nature sue suium aggͣ¬
gauimus manifestissimum ẽ quodr ad¬
quistioẽs omnium retum. que ad fili
uusq ad modum ususfructus ꝑ ueni¬
unt. ⁊ ꝑmaneit in sactis patris inturał
uemente rmancipatioẽ. inꝑoc tñmoco

Expanded text:
adoptionis et in extraneam personam factae sine lege relinquamus, licentiam damus tali adoptivo patri, id est extraneo, si voluerit, nihil ei testamento suo relinquere, sed quidquid ei reliquerit, hoc libertatis sit, non legitimo vinculo adstrictum: cum enim per omnia naturae suae filium adgregavimus, manifestissimum est, quod et adquisitiones omnium rerum, quae ad filiuusque ad modum usus fructus perveniunt, et remaneat in sacris patris naturalis, rveniente emancipatione, in hoc tantummo
Abbreviated transcription (Latin):
simii mõ pat̾no. ł mat̃nosiuum suũ
d̾dent madoptronẽ: in boc casu quia ĩ
umampsonam concurrunt. ⁊ naturau
a ⁊adoptiua uira. maneat stabile uis
patris adoptiui⁊ naturau uiculo co¬
pulatum ⁊ legitimo. ad optionis mõ ꝯ¬
strictum. ⁊ adcum solum respitiat fuui
cui eum⁊ natura aggregauitt ⁊iex ꝑ adop¬
tionẽ assignauit ⁊ papiniani sentẽtia

Expanded text:
simili modo paterno vel materno filium suum dederit in adoptionem, in hoc casu, quia in unam personam concurrunt et naturalia et adoptiva iura, maneat stabile ius patris adoptivi et naturali vinculo copulatum et legitimo adoptionis modo constrictum: et ad eum solum respiciat filius, cui eum et natura adgregavit et lex per adoptionem adsignavit, et papiniani sententia
Abbreviated transcription (Latin):
iuire cognatiõnis ncxũs naturalis pa¬
tris ꝑadoptionẽ filii disoluctatur. s
accecerant uisa ad optiua c̃tis reli¬
quis ex ure naturali remanentib
⁊ qui legntimu erat familie ad op¬
tiue is natiualis fuerat cognatus
quis enim mat̾na̾ iura posit ab¬
olere cum uidelutur exantiquo iu¬
re patrẽ quidẽ hr̃e atoptiuum. ma¬
trẽ aũt cam quam natura cogno¬

Expanded text:
uralis patris per adoptionem filio dissolvebatur, sed accedebant iura adoptiva certis reliquiis ex iure naturali remanentibus, et qui legitimus erat familiae adoptivae, is naturalis fuerat cognatus. Quis enim materna iura possit abolere, cum videbatur et antiquo iure patrem quidem habere adoptivum, matrem autem eam, quam natura cogno
Abbreviated transcription (Latin):
t̾. on rudo consensu patria ubi po¬
tẽstate: s actisolẽpni.ł casu libantur
nec cause motus quib pat̃ emancira¬
uit silium s actus soiempnitas qr̃.¬
te uu̾are cogitur nec incuiꝰquã in iu¬
riam bñsitia tribuere moris ẽ nr̃i.¬

Expanded text:
. Non nudo consensu patria liberi potestate, sed actu sollemni vel casu liberantur , nec causae, quibus metus pater emancipavit filium, sed actus sollemnitas qpotestate cogitur nec in cuiusquam iniuriam beneficia tribuere moris est n
Abbreviated transcription (Latin):
si ambo parentes incuutatẽ nrãm re¬
dissr. quam quã uire ꝓprio post umi¬
numi nĩt nõ possi t. que capta nõ
ẽ tm̃ parentum restitutio i⁊d patu fui¬
am. quicum ab hostiu int̾fectus sit. ⁊¬
matrii dum taxat conuitionẽ que
sctum fuiam dux̃ uidetur nẽcessario
secuta. nam fictio legiscornelie que
iegntimos ap̃ hostes cefuncto cõstitu¬
it hr̃des. ad eamque ulic suscepta c̃. ñ¬

Expanded text:
si ambo parentes in civitatem nostram redissent. Quamquam enim iure proprio postliminium habere non possit quae capta non est, tamen parentum restitutio reddet patri filiam Qui cum ab hostibus interemptus sit, matris dumtaxat condicionem, quae secum filiam duxit, videtur necessario secuta. Nam fictio legis Corneliae, quae legitimos apud hostes defuncto constituit heredes, ad eam quae illic suscepta est n
Abbreviated transcription (Latin):
auis dandtur antique sanpientie in¬
cidit quedam questio si oꝑt talẽ siuiũ
sip̃t̾itus anaturau patre fuerat: hr̃ ccͣ
eius tertam̃tum d̾ mõsfitioso accõnẽ:
quam paipiniamis quitẽ negat pauł
aut si n e eittuquit. orartianus aut disti¬
gnit. neex hac cã utriusq partͥis ꝑdeiz
suctenionẽ naturaus quitẽ: uolunta
te euis ato ptu pegestatẽ quam forte
hab̃uat. ⁊ it̾ium auud uitium erat exor¬
tum. sienim post patiis naturał obit̃.
pat̃ adoptiuus. ꝑ emancipationis mod̾
is ad optionis disolurss nulla ei spes
tutus aliena. n contra ad optiuũ patiẽ
quia ꝑ emancipationẽ euis familia ex¬
emptuse. Iõ talẽ dubitationẽ resetãte¬
⁊ taie uitium corrigentes. sanctim̾ꝑ
adoptionẽ quide ad extraneam ꝑ sonã
stãm uira natiualis patris minime
dt̾solui. s⁊ ita eum ꝑ manere quasi nõ
suiss malienam fanuliam trans latus.
cumenĩ tanta fraguitas ad optionis ẽ
ut possit in ip̃odie ⁊ silius fieri ⁊ extrane¬

Expanded text:
aliis dantur, antiquae sapientiae incidit quaedam dubitatio, si oportet talem filium, si praeteritus a naturali patre fuerat, habere contra eius testamentum de inofficioso actionem  quam papinianus quidem negat, paulus autem sine etriusque patris perderet successionem, naturalis quidem voluntate adoptivi propter egestatem, quam forte habebat, et iterum aliud vitium erat exortum: si enim post patris naturalis obitum pater adoptivus per emancipationis modum iura adoptionis dissolvisset, nullatutus, neque cont ra adoptivum patrem, quia per emancipationem eius familia exemptus est: ideo talem dubitationem et tale vitium corrigentes sancimus per adoptionem quidem ad extraneam personam factam iura naturalis patris minime dissolvi, sed ita eum permanere, quasi non fuisset in alienam familiam translatus. Cum enim tanta fragilitas est adoptionis, ut possit in ipso die et filius fieri et extrane