comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuit. fraus senatusꝯultoi
fc̃a udebitim et ĩo exceptõ dab¬
itur. Quociens ꝓ debitore
int̾cesẜit mulierdatur ĩ esi
pristina acco et sille priusac¬
ceptilatone lib̾atus sit quam
mulier int̾cessit. ¶ Siuen̾¬
it cum debitore ut expmisso

Expanded text:
n fuit, fraus senatus consulto facta videbitur et ideo exceptio datur. Quotiens pro debitore intercesserit mulier, datur in eum pristina actio, etsi ille prius acceptilatione liberatus sit quam mulier intercesserit. Si convenerit cum debitore, ut expromisso
Abbreviated transcription (Latin):
cr. et io et primo restitui obl
mulier in alt̾ius locũ sb̾datur.
et hon᷑ debitoris aquo oblig¬
atonem tranfferre creditorno¬
luit suscipiat anu̾o qͣi debitrt
Ehancsuãdistinccõm ĩ prim̃a
fideuissione cũ qͣi debitrix dele¬
gata ẽ exceptom ei senatus co
utiq ei aquo delegata ẽ p̃ot̾it
uł ꝙ ei abest uł si ndum ab est
lib̾atomi Int̾cedentidumin¬
tͥcedentimuilieri et condictio
competit ut puta sicont̾ sena¬
tus ꝯsultum obligata debito¬
rem suum delegau̾it ¶ Nam
si mulier int̾cessura debitorẽ
suũ deleg.auit. senatus ꝯsuit̃
cessat qre si pecuniam̃ m̾ias¬
set cͣellaret lenatus ꝯsultum
Mulier enim ꝑ senatus cõ

Expanded text:
eius, et ideo et Primo restitui oblimulier in alterius locum subdatur et onus debitoris, a quo obligationem transferre creditor voluit, suscipiat, an vero quasi debitrix hanc suam distinctionem in prima visione, ubi quasi debitrix delegata est, exceptionem ei senatus conutique ei a quo delegata est poterit vel quod ei abest vel, si nondum abest, liberationem. Interdum intercedenti mulieri et condictio competit, ut puta si contra senatus consultum obligata debitorem suum delegaverit: nam hsi mulier intercessura debitorem suum delegaverit, senatus consultum cessat, quia et si pecuniam numerasset, cessaret senatus consultum: mul
Abbreviated transcription (Latin):
dum uult ap̃ sequentem p̾to¬
rem agẽ̾ tempus frustratũ ẽ.
ñ ei subuemetinss et si dũ decrete
precoris n obtempar iur̃dcõm¬
suam ei denegau̾it. ñ ec̃ cũ resti¬
tuend labõ scribitsidq ẽ siexalia
iista cã ñ fu̾it. ab eo auditus.
Si ferie ex̃ ordinem sint indicte
obres puta ꝓsꝑe gestas uł in ho¬
norem principis. et pp̾ea magi¬
stratus uis ñ dix̾it. gaus cassius

Expanded text:
dum uult apud sequentem praetorem agere, tempus frustratus est, non ei subuenietur. sed et si, dum decreto praetoris non obtemperat, iurisdictionem ei denegauerit, non esse eum restituendum Labeo scribit. idemque si ex alia iusta causa non fuerit ab eo auditus. Si feriae extra ordinem sint indictae, ob res puta prospere gestas uel in honorem principis, et propterea magistratus ius non dixerit, Gaius Cassius
Abbreviated transcription (Latin):
test. ut diuus pius claudius.
saturnino rescripsit.Quod
ergo sip̃dium ꝗs litigiosũpig¬
nori accẽpit an exceptõne sũm¬
ouendꝰ sit et octauenus pu¬
tat.⁊ inpignorib locũ hr̃e ex¬

Expanded text:
test, ut diuus Pius Claudio Saturnino rescripsit. quid ergo, si praedium quis litigiosum pignori acceperit, an exceptione summouendus sit? et Octauenus putabat etiam in pignoribus locum habere ex
Abbreviated transcription (Latin):
custodire debũim. tñ ꝓrius ẽ
ut nicħ amplius qm acco¬
nes ꝑseqñde eius pr̃ariame
emptori oporteat qr custodia i¬
adu̾sus ium̃ parum ꝓficitac¬
tõnes tñ eas ñ solum arbitrio
s ⁊̃ piculo tuo cibi prãre debeo¬
ꝙ ip̃e peum acquisiui p̾stare
debeo. S et id ꝙ emptor iam
tus tradito sibi suo acquisitu¬
rus fiuss. ¶Ut̾q nr̃m eandem
rem emit añ domino. cũ ẽpt̃o
uenditõq sine dolo malofie
ẽ qui prior ius eius app̃hen¬
dit. ħ est cui iprimũ tradita
sit/s si alt̾ e nob̾ a domino e¬
missrus om̃ino tuendus est.

Expanded text:
custodire debuerim, tamen propius est, ut nihil amplius quam actiones persequendae eius praestari a me emptori oporteat, quia custodia adversus vim parum proficit. actiones autem eas non solum arbitrio, sed etiam periculo tuo tibi praestare debebe per eum adquisii praestare debeo, sed et id, quod emptor iam tunc sibi tradito servo adquisiturus fuisset. Vterque nostrum eandem rem emit a non domino, cum emptio venditioque sine dolo malo fieest, qui prior ius eius adprehendit, hoc est, cui primum tradita est. si alter ex nobis a domino emisset, is omnimodo tuendus est
Abbreviated transcription (Latin):
tius qm̃ in emptones p̾dio¬
rum colloces. Cuius gen̾s
mandatum magis ꝯsiuũ est
ꝙͣ mandatũ. et obid ñ ẽ obli¬
gatoriũ qr nemo ex consilio
obligatur.⁊ siñ expediat eu
cui dabitur qr lib̾m ẽ cuiq ip̃
se explorare. in expediat sibi
consilum.

Expanded text:
tius quam in emptiones praediorum colloces: cuius generis mandatum magis consilium est quam mandatum et ob id non est obligatorium, quia nemo ex consilio obligatur, etiamsi non expediat ei cui dabatur, quia liberum est cuique apud se explorare, an expediat sibi consilium.
Abbreviated transcription (Latin):
ribit. Si quis iudex sit ar¬
bitriuni recipe eius rei dequa
iudex ẽ ue ĩse ꝯpm̃rti iubere
am dix̾it ñ est dandã pene ꝑ¬
cogũtur sm̃am dice̾.utputa
si sordes aut turp̾itudo arbi¬
cri manifesta sit. Qul ait si
eum infamaiunt littigato¬
res. ñ omĩmo p̾torem debe
eum excusare s cã cognita.¬
id̾ ait et si spreta auctoritate
eius ad iudicium.
ad cundem arbitrum redier¬
int. p̾torem ñ debe eum cog̾e
in eos disceptare qui ei contu¬
meliam hanc fecerunt. ut
cum spnent et ad aliũ irẽt.¬
Arbitrũ aũt cogend̃ no ẽẽ
int̾uen̾it¶Quod. ait p̾tor pec¬
cuniam ꝓpmissam accipere
nos deb̾e ñ si utrũq pena pec¬
rõs uice pene siquis arbitri
pomp̃.scribit. ¶Quid ergosi
res ap̃ arbitrum depoĩte sũt.
eo pacto ut eidar qui nincit
ul ita ⁊̃ remdarisi ñ pareatur
dic̾ẽ. et puto cogend tmd̾ erit
et si qnͣtitas cc̾aad ħ ap̾ eum
deponatur. ¶Prom̃ et si alter

Expanded text:
t. Si quis vero iudex sit, arbitrium accipere eiusdem rei de qua iudex est et in se compromitti iubere am dixerit non est danda pene pcoguntur sententiam dicere, ut puta si sordes aut turpitudo arbitri manifesta sit.Iulianus ait, si eum infamauerunt litigatores, non omnimodo praetorem debere eum excusare, sed causa cognita.Idem et si spreta auctoritate eius ad iudicium ad eundem arbitrum redierint, praetorem non debere eum cogere inter eos disceptare, qui ei contumeliam hanc fecerunt, ut eum spernerent et ad alium irent.Arbitrum autem cogendum non esse interuenerit.Quod ait praetor: 'pecuniam compromissam', accipere nos debere, non si utrimque poena res uice poen‹ae›, si quis arbitri Pomponius scribit. quid ergo, si res apud arbitrum depositae sunt eo pacto, ut ei daret qui uicerit, uel ut eam rem daret, si non pareatur dicere? et puto cogendum. tantundem et si quantitas certa ad hoc apud eum deponatur. proinde et si alter
Abbreviated transcription (Latin):
fmniriu̾̃m ꝙ ñ deb̾ent decipi.
ꝗcum qͣi urum bonũ discep¬
tatorẽ int̾se eleg̾int. finge enĩ
post cãm iam semel atq it̾m
tractatam. post nudata utrius
intima. et secreta negocii aꝑta.
arbitriu ilł gra. deditum uel
offitiũ ꝙ inse recepit ĩpleret.
et quid arbitrum cinusq dig̃¬
nitatis coͣget offit̾o ꝙ susceꝑ¬

Expanded text:
niam ‹non› debere‹n›t decipi, qui eum quasi uirum bonum disceptatorem inter se elegerunt. finge enim post causam iam semel atque iterum tractatam, post nudata utriusque intima et secreta negotii aperta, arbitrum uel gratiae dantem uel officium quod in se recepit impleret?Aet quidem arbitrum cuiuscumque dignitatis coget officio quod suscep
Abbreviated transcription (Latin):
ut pomp̾ scribit. recte nudo p¬
pacto fiet compromissũ ut
puta si ambo debitores fu̾int
et pacti sunt. ne petaturꝙ sibi
debxtur. qui sñe arbitri non
paruerit.

Expanded text:
ut Pomponius scribit, recte nudo pacto fiet compromissum, ut puta si ambo debitores fuerunt et pacti sunt, ne petat quod sibi debetur qui sententiae arbitri non paruit.
Abbreviated transcription (Latin):
annis ius ignorart ꝓmissuest.
ꝙ et infeminis ĩnqbdam cais
pp̃ sexus infirmitatẽ dr. et ideo
iudratur filiofamił credidisse.
Si filiuffamil miles a comilito¬
nehr̃s institutus nesciat sibi ⁊̃
in pr̃e lice adire ꝑ constitutões
principales insignõrnt potest
ignorancia itademum cuiq ñ
nocet. siñ eisinna negligentia
obitiatur. ꝗd enimsioms ma
uitate sciant. ꝙ ille solus ig̃no¬
rat. et recte latõ diffimuit.Sciẽ¬
tiam n cunosissimi in negug¬
entissimi hõis accipienda uͥm

Expanded text:
annis ius ignorare permissum est. quod et in feminis in quibusdam causis propter sexus infirmitatem dicitur: et ideo uideatur filio familias credidisse. Si filius familias miles a commilitone heres institutus nesciat sibi etiam sine patre licere adire per constitutiones principales, ius ignorare potest ignorantia ita demum cuique non nocet, si non ei summa neglegentia obiciatur: quid enim si omnes in civitate sciant, quod ille solus ignorat? et recte Labeo definit scientiam neque curiosissimi neque neglegentissimi hominis accipiendam, verum
Abbreviated transcription (Latin):
LCi tibi ꝓprictas fundile¬
gata fu̾it micħ aut et meuio
et tibi eiusdem fundi ususfruc¬
tus. hc mus ego et menius tri¬
entes musum fructupo unustres
ꝓprietati miscebitiussineaut ego
sine menius capite minuti fu̾i¬
diuidetur itaut semissem ĩusu
fructu hat is ꝗ ex nob̾ capite mi¬
nutus ñ fu̾at. ad te ñ fu̾at ꝓprie

Expanded text:
i tibi proprietas fundi legata fuerit, mihi autem et Maeuio et tibi eiusdem fundi usus fructus, habebimus ego et Maeuius trientes in usu fructu, unus triens proprietate miscebitur. siue autem ego siue Maeuius capite minuti fueridiuidetur, ita ut semissem in usu fructu habeat is, qui ex nobis capite minutus non fuerat, ad te proprie
Abbreviated transcription (Latin):
ue enim sius natuxałr ĩsuũ
corpus ẜuire. s si a le uuln̾at
umfuum dñs curau̾it sup¬
tuum nomine debitorẽ eu
dño puto effectum qmͣꝙͣ sie¬
grum eum curassr rem̃sua
potius egiss ¶ Itẽ deducenr
de peculio siquid̃ dominꝰ fui
nomine obligatus ẽ aut p̾sti¬
tit obligatus Ita et si quidei
creditum ẽ nissudñi nam ħ

Expanded text:
 etiam seruis naturaliter in suum corpus saeuire. sed si a se uulneratum seruum dominus curauerit, sumptuum nomine debitorem eum domino puto effectum, quamquam, si aegrum eum curasset, rem suam potius egisset. Item deducetur de peculio, si quid dominus serui nomine obligatus est aut praestitit obligatus: ita si quid ei creditum est iussu domini: nam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑit minus dubitat iuł.¬
enm eod̃ libro scribit H̾rde
deduc̾e. tominus enim fc̃s e
mortem ẜui uł fili int̾ ami¬
num potuit conuenin de pe¬
culio hrs extit̾im ꝓculdubi¬
o deducamꝙ michi debetur.
Siue aũt ex contͣctu quid do¬
mino debeatur siue ex rõnu
reliquis deducet dominuss
et si ex delicto ei debeatur puta
obfintum ꝙ fecit eque dedũ
furti extimato idẽ idsolum
q dño ab est an u̾o tantũ qnͣ¬
tum si alienus suus ꝯmilis¬
set id ẽcum funrti penis s pri¬

Expanded text:
erit, minus dubitanter Iulianus eodem loco scribit heredem deducere: dominus enim factus mortem serui uel filii intra annum potuit conueniri de peculio, heres exstitero, procul dubio deducam quod mihi debetur. Siue autem ex contractu quid domino debeat siue ex rationum reliquis, deducet dominus. sed et si ex delicto ei debeat, ut puta ob furtum quod fecit, aeque deducefurti aestimatio, id est id solum quod domino abest, an uero tantum, quantum, si alienus seruus commississet, id est cum furti poenis? sed pri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmp̃. Si fuus societatem
choierit. ñ sufficiet siiubeat᷑
adomino fuus abire a societ
ate. s socio renuntiandum ẽ.
ei tantum socus e̾ ꝗ ad mifit
et recte. ¶Tum enim societas
consensu conthitur socius mͥ
Q ergo fit si socius meus eu
admisit. ei soli socius est.

Expanded text:
m.Si seruus societatem coierit, non sufficiet, si iubeatur a domino seruus abire a societate, sed socio renuntiandum est.ei tantum socius est qui admisit, ‹e›t recte: cum enim societas consensu contrahatur, socius mihi quid ergo si socius meus eum admisit? ei soli socius est
Abbreviated transcription (Latin):
de fin̾ib ꝯtrou̾sia orta ẽ. et arbit̾
electus ẽ. ut arbitͣtu eius res ter¬
minetur. ip̃ẽ snĩam dixit p̾sen¬
cib ꝑtib et t̾minos posuit. q̾it̃
cẽt penam commissam.

Expanded text:
de finibus orta est et arbiter electus est, ut arbitratu eius res terminetur: ipse sententiam dixit praesentibus partibus et terminos posuit: quaesiesset, poena‹m› commissam.
Abbreviated transcription (Latin):
fiet que impensa furis fc̃a est.
Qnẽ. rõm si infans subrept
atoieit extimatõ sit. adoles¬
centis qmius cura et sump

Expanded text:
fiet, quae impensa furis facta est, quemadmodum si infans subreptus adoleuerit, aestimatio fit adulescentis, quamuis cura et sump
Abbreviated transcription (Latin):
ciuilit̾ agi posse. lic aliquo cãu
ẜuum retenturus eẽt ꝙ tͣditu
accepiss. Pot̾ .n. dñs retinere
ẜuum. siue dominus peciũam
ꝓco elegiss sĩue in admisso dep̾¬
hensus fuiss cunc enim et datã
extunatõm reddi adno oportere.
dominus elegiss peti poss. dixi

Expanded text:
ciuiliter agi posse, licet aliquo casu seruum retenturus esset, qui traditum accepisset. potest enim retinere seruum, siue dominus pro eo pecuniam elegisset siue in admisso deprehensus fuisset: tunc enim et datam aestimationem reddi a domino oportere. dominus elegisset, peti poss
Abbreviated transcription (Latin):
ex reb ex uolũtate ex. ict̃one.
tas siue. ucto int̾ierit distrahi
ꝑitis dimmͣutone. aut morte
ades u̾o cumaut nulle reliqũ¬
tur.uit condcom mutau̾nt.
untate distrahitur. societasre¬
nuñtiatone.

Expanded text:
ex rebus, ex uoluntate, ex actione. tas siue actio interierit, distrahi pitis deminutione aut morte: res euro, cum aut nullae relinquantur aut condicionem mutauerint, untate distrahitur societas renuntiatione.
Abbreviated transcription (Latin):
et damꝑnum agnoscat ꝙ cõ
tingit siuc. adhuc uno socio¬
uectigali. siue postea qñ siłr
inuoluntaria societate obs¬
sinelib̾tate unus ex cominis¬
reliquit ħ. ad solum soc̾iũ pni¬

Expanded text:
damnum adgnoscat quod tingit, siue adhuc uiuo socuectigalis siue postea: quod in uoluntaria societate obssine libertate unus ex dominiseliquit, hoc ad solum socium perti
Abbreviated transcription (Latin):
defendit. satisdare cogetur.
Nemo enmaliene litis ydon¬
Ieus defensor sine satudatõne
incelligitur. Item queritur
si iuditium accepit defensor⁊
actor mintegrum restitutus
sit. ancogendus sit restitutor¬
iuii iuditium acciꝑe et mag̾
plac cogendum. ¶Procura¬
tor ut incetĩs quo negoci¬
ꝯsecutus erit siue principalit̾
ip̃ius reinomme siueextrin¬
secus obeam rem de mandati
iudito restitũe ns adeo ut t
si ꝑ errorem aut iniũnam iu¬
dicis n debitum ꝑsecutus fue

Expanded text:
defendit, satisdare cogitur: nemo enim alienae litis idoneus defensor sine satisdatione intellegitur. Item quaeritur, si iudicum acceperit defensor et actor in integrum restitutus sit, an cogendus sit restitutorium iudicium accipere: et magis placet cogendum. Procurator ut in ceteris quoque negoticonsecutus erit siue principaliter ipsius rei nomine siue extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere usque adeo, ut et si per errorem aut iniuriam iudicis non debitum c
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ de suo delicco p̾stit̾it. recuꝑ¬
are ñd. ¶ Litis impendia uo.¬
na fide fcã uł. abactoris ꝓcura¬
tore uł arei debx ei restitui eqt¬
as suãdet.¶Si duobomand¬
ata sit administrat̾o negorũ
quorimialt̾ debitor sit mãda¬
toris an alt̾ cumeo rec̃te auctu¬
rus sit et utiq recte ñ enimob
id ininus ꝓcurator intelugr᷑.
ꝙ is quo cum quo agitur ꝓ¬
num rerum suarum relĩquit
nisi nominatim p̾cepit. utalt̾
ab alt̾o pecuniam petat. ñ uidet᷑
mandatum utrl eoꝵ dedisse.
datum ẽ. tunc excipiẽte eo cũ
quoagitur si m̃ichi ñanda¬
tum sit ut adebitorib pet̾em
actorem ita debe replicareaut

Expanded text:
m ex suo delicto praestitit, reciperare non debet. Litis impendia bona fide facta uel ab actoris procuratore uel a rei debere ei restitui aequitas suadet. Si duobus mandata sit administratio negotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus procurator intellegitur, quod is quoque cum quo agitur um rerum suarum rel‹i›quit, nisi nominatim praecepit ut alter ab altero pecuniam petat, non uidetur mandatum utrilibet eorum dedisse.datum est, tunc excipiente eo cum quo agitur 'si non mihi mandatum sit, ut a debitoribus peterem' actorem ita debere replicare 'au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatus ẽ pr restitũe hr̃ditatem
bĩta rõne eorum que in enme¬
mali exceptõne sub mou̾i pos
offitium iudicis consuli debe

Expanded text:
ater restituere hereditatem habita ratione eorum quae in eum emali exceptione summoueri possofficium iudicis consuli
Abbreviated transcription (Latin):
ei fu̾it.qͣ. idu̾sus alium cãdẽ
hrditatem defendit. s meliꝰ
ẽ offit̾o iudicis cutone uł sa¬
tidatonẽ uicto medi. Tũ ⁊
res salua sit ei qui mexetutõe
tardiorueniat. idu̾sus prio¬
rem uictorem.

Expanded text:
ei fuerit, quod aduersus alium eandem hereditatem defendit. sed melius est officio iudicis cautione uel satisdatione uicto mederi, cum et res salua sit ei, qui in exsecutione tardior uenit aduersus priorem uictorem.
Abbreviated transcription (Latin):
quin br̃ditatem petendo ⁊se¬
qui possit. dubuumñẽ. ¶ Cũ
predia urbana et rustica neg¬
ugentia possõrĩi pciora sut̃.
facta: ułutiq uinee pomaria.
orti extra consuetudinem pa

Expanded text:
quin hereditatem petendo consequi possit, dubium non est. Cum praedia urbana et rustica neglegentia possessorum peiora sint facta, ueluti quia uineae pomaria horti extra consuetudinem pa
Abbreviated transcription (Latin):
Sires distͣcta fuit sic nisi ĩ¬
tra ctum diem melioremꝯ dco¬
nem mueniss fuit q tͣdita: et
melior ꝯdito offeratur hanc rẽ¬

Expanded text:
Si res distracta fuerit sic, nisi intra certum diem meliorem condicionem invenisset, fueritque tradita et melior condicio offeretur, hanc re
Abbreviated transcription (Latin):
tenentius utruis solus qui
possidet fructus prabit. in ⁊
is qui dolo fecit quominus
possid̾e̾t. et dicendum ent po¬
sse senatus consulto ambo̾te¬
t̾u. ¶ Det u̾ba scnatus cõsuti
⁊. adu̾sus eum quin possitet
uirandum inducumt et tãad¬
u̾sus cuꝑ qui dolo fecit quom¬
inus posłit eit. qmͣ adu̾sus pos¬
sidentemmltem iuratur¶ Co¬
sulnit senatus bone fidi pono¬
ribnc intotum dampnoafti¬
crantur s mid dumtaxat tene¬
antur in quolocupletiores sc̃i
sunt. ¶ Quem ꝯz igitur sump
uitnec sidonau̾int. locipleti¬
ores fc̃ĩ iidebuntur qmuis
ad remumandum sibialiqm̃
naturalit̾ obligaũmm pia¬
ẽ eatenus locupletores scos
quatenus acceꝑunt et uclut
genus quoddam ħẽc ꝓmuta¬
tionis. ¶Si quis re sua latus
usus sit contemplatione dela¬
git ¶ Dinili modo et simutu¬
a peciliam accepit. qĩ diues
eẽ cepit ssi tñpignori res hroi¬
turias dedit udendum. an ũr
sic.utingatur hrditas qd est
difficue cum ipẽ sit obuigatus

Expanded text:
tenebuntur.Sed utrum is solus qui possidet fructus praestabit an etiam is qui dolo fecit quo minus possideret? et dicendum erit post senatus consultum ambo teneri.Haec uerba senatus consulti etiam aduersus eum qui non possidet iusiurandum inducunt: tam enim aduersus eum qui dolo fecit quo minus possideat quam aduersus possidentem in litem iuratur.Consuluit senatus bonae fidei possessoin totum damno adficiantur, sed in id dumtaxat teneantur, in quo locupletiores facti sunt. quemcumque igitur sumptnec si donauerint, locupletiores facti uidebuntur, quamuis ad remunerandum sibi aliquem naturaliter obligauerunt. plaest eatenus locupletiores factos, quatenus acceperunt: uelut genus quoddam hoc esset permutationis. Si quis re sua lautius usus sit contemplatione delagit. Simili modo et si mutuam pecuniam accepit, quasi diues se deceperit. Si tamen pignori res hereditarias dedit, uidendum, an uel sic attingatur hereditas: quod est difficile, cum ipse sit obligatus.
Abbreviated transcription (Latin):
quos ꝑciꝑe debuerunt eos p̾s¬
taturos decoaut̃ loquitur sen¬
atus qui ab inito m̃ce predonis
res brditarias app̾hendit Qr
si ab initõ quid instam causam
huit ad impiscẽde possõnis: poꝰ¬
eauo conscius ad se nich hrdita¬
tem ꝑtin̾e p̃donio more u̾sance¬
pitincħ senatus loqui uidetui
ad eum m̃tem senatus ꝯsulti
ꝑtinere Parui et enimrefert
abinitio quĩ dolose mn hr̃ditate
situ̾satus. anpostea s fac̾ecepit.¬
¶ Scire ad se ñ ꝑtiñeutrumis tm̃¬
mõ uidetur ꝙ fc̃mscit᷑ in et is q
in iure errauit putauit enimre¬
cte fc̃m test̾m cum inuͣtile erat
urcum. alius preced̾et. ignatus
sibi potius deferrĩ. et ñ pũto hc̃
ẽc p̃tonem: qui dolo caret qm̃¬
uis in iure errauit. ¶Si ante
litem ꝯtestatam inquit fec̾it.
ꝯtestatam om̃s incipuit male
post controu̾siam motã ꝙ̃. uis

Expanded text:
quos percipere debuerunt, eos praestaturos.De eo autem loquitur senatus, qui ab initio mente praedonis res hereditarias adprehendit. quod si ab initio quidem iustam causam habuit adipiscendae possessionis, postea uero conscius ad se nihil hereditatem pertinere praedonio more uersari coepit, nihil senatus loqui uidetur: ad eum mentem senatus consulti pertinere: parui etenim refert, ab initio quis dolose in hereditate sit uersatus an postea hoc facere coepit.Scire ad se non pertinere utrum is tantummodo uidetur, qui factum scit, an et is qui in iure errauit? putauit enim recte factum testamentum, cum inutile erat: uel cum eum alius praecederet adgnatus, sibi potius deferri. et non puto hunc esse praedonem qui dolo caret, quamuis in iure erret. 'Si ante litem contestatam', inquit, 'fecerit': testatam omnes incipiunt malae post controuersiam mo
Abbreviated transcription (Latin):
insenatus consulco tñ. et post
motam controu̾siam om̃s po¬
ssõres pares fiunt et qͣi predo¬
nes cenentur. et ħiure hodie
utummur. cepit enim scire rem
ad se si ꝑtinẽtem possid̾e is ꝙ¬

Expanded text:
in senatus consulto, tamen et post motam controuersiam omnes possessores pares fiunt et quasi praedones tenentur. et hoc iure hodie utimur: coepit enim scire rem ad se non pertinentem possidere
Abbreviated transcription (Latin):
slamis qui dolo fecit quominꝰ¬
pnatur accipies siue dolo del¬
ierit possid̾e. siue dolo possõm
extet locum hẽbit ħ causula¬
sim̃ si sit alius possõr. ab utro¬

Expanded text:
nam is qui dolo fecit quo minmnatur. accipies, siue dolo desierit possidere siue dolo possessiextet, locum habebit haec clausulasi sit alius possessor, ab utro
Abbreviated transcription (Latin):
uendid̃it. idem erit dicendũ
lucrumq sensit lege ꝯmisso¬
ria pr̃aturum. ¶Item sirem
distrax̾it. et ex p̾cio aliam rem
comꝑauit:ueniet p̃cium ĩpe¬
titone hr̃ditatis ñ ros qͣs ĩ prĩ¬
monium suumconũti
sirẽs minoris ualz qm̃ ꝯꝑatac̃.¬

Expanded text:
uendidit, idem erit dicendum lucrum, quod sensit lege commissoria, praestaturum. Item si rem distraxit et ex pretio aliam rem comparauit, ueniet pretium in petitionem hereditatis, non res quam in patrimonium suum conuertit. sed si res minoris ualet quam c
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis sic solint ut si ap¬
parinss eẽ indebitũ uł falci¬
dia em̾ẜit reddatur. repecitõ
locum hẽb̾it. Negotium eni
ꝯtͣctumẽ int̾ eos ¶ Si ꝗd ex
testõ solutum sit. ꝙ postea fa¬

Expanded text:
Si quis sic solverit, ut, si apparuisset esse indebitum vel Falcidia emerserit, reddatur, repetitio locum habebit: negotium enim contractum est inter eos. Si quid ex testamento solutum sit, quod postea fa
Abbreviated transcription (Latin):
atis in integrũ restitinturno
ñ ip̃i repetitõm compet̾e. s ei
ad quẽ bona ꝑtin̾ent.abancie
ticiano rescriptum est.
ñ posse repeti celsus. ntIto

Expanded text:
atis in integrum restituitur, non ipsi repetitionem competere, sed ei, ad quem bona pertinent, Arrio Titiano rescnon posse repeti Celsus: ideo
Abbreviated transcription (Latin):
lo p̃dm̃ creditori pignori d. a¬
tum susciꝑet. Nichominus alti̾
creditori ꝗ postea sub eod̾ pign¬
ore ꝯͣxit offe̾nde peciue ꝙͣ fidius¬
sor dependit. cũ ususis medutc̃¬
poris facuitas erit. Nam huius¬
mõĩ uẽdit̾o tnͣfferendi pigno
uire ꝯũctionis uendidit scdõ
creditori ñ srec̃ is offe̾nde pec¬
unie ꝯuenit si tñ debitor ñm

Expanded text:
lo praedium creditori pignori datum susciperet: nihilo minus alteri creditori, qui postea sub eodem pignore contraxit, offerendae pecuniae, quam fideiussor dependit, cum usuris medii temporis facultas erit: nam huiusmodi venditio transferendi pignoriure conventionis vendidit, secundo creditori non superesse ius offerendae pecuniae convenit. Si tamen deb
Abbreviated transcription (Latin):
creditorẽ. ¶Smis pecunia ex¬
soluta ẽẽ daut eonõie satiff̃¬
actum eẽut nalcatur pignor¬
aticiaactõ Satisst̾m aũi accep¬

Expanded text:
creditorem. Omnis pecunia exsoluta esse debet aut eo nomine satisfactum esse, ut nascatur pigneraticia actio. satisfactum autem accip
Abbreviated transcription (Latin):
et fructus quo medio tẽpore
ab. ano ex usufructu ꝓceptosde¬
be captino restitin eqũ pũtͣat.
Hu p̾sane ꝗ fumnt in potesta¬
te captiui su rem. ad quirere
possunt. ex repeculiari et cquũ
ent ex hac clausula p̾sentib
ueniri. sicũ ñ defendentur.
usucaptum ꝗd siss et sidies
accõnis que aduisus captinũ
competebat exierit. succuiret᷑
adũsus eum. ¶Denq. ⁊dicit
p̾tor secum ue agendi potest¬
atem ñ fac̾et. ut si s faciat. et ꝑ
nsum acquis itoimpleta sit. ł¬
ꝗd ex sup̃scriptis ꝯtngitaresti

Expanded text:
et fructus quoque medio tempore ab alio ex usu fructu perceptos debere captiuo restitui aequum putat. Hi plane, qui fuerunt in potestate captiui, usu rem adquirere possunt ex re pecul‹i›ari: et aequum erit ex hac clausula praesentibueniri, si cum non defenderentur usucaptum quid sit. sed et si dies actionis, quae aduersus captiuum competebat, exierit, succurretur aduersus eum. Deinde adicit praetor: 'secumue agendi potestatem non faceret', ut si dum hoc faciat, per usum adquisitio impleta uel quid ex supra scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ut inronis latitantis m itͣti
npossit᷑ aut ñ iatie̾tis finge
enim duns abutitõneᷤ̾ põstui¬
at diem exisselur dimn asiaͦ i¬
mora idicii contingits

Expanded text:
ut in bonis latitantis mitti non possit aut non latitet: finge enim, dum aduocationes postulat, diem exisse, uel dum alia mora iudicii contingit.
Abbreviated transcription (Latin):
eet secum ueagendipocestatẽ
nfac̾et. ¶ Hec ꝑsoa mito. adiec¬
ta qͥfĩ enim potat ut quis ĩ iũ¬
culis p̾sens eet. uł inpublica
uł in priuata uincula deduct:
Nam et eum quiin uinculis e̾.
Is aut qui ap̃ hostes c̃ nicħ per
usũ sibi acquirerẽ poͣtineccep¬

Expanded text:
esset, secumue agendi potestatem non faceret'. haec persona merito adiecta est: fieri enim poterat, ut quis in uinculis praesens esset, uel in publica uel in priuata uincula ductus: nam et eum qui in uinculis est, Is autem, qui apud hostes est, nihil per usum sibi adquirere potest, nec ‹c›oep
Abbreviated transcription (Latin):
forte hrditariũ p̾ͥdium erat.
ñ tenctur.¶Maamius supͣ
dixim cum incorpore consen¬
tiamus. de q̃litate autẽ dissẽ¬
tiamus emptõm ñ c̃ẽ. tar tñ
uenditor tem̾i d qnͣti int̾est¬
si uenditor quo nescat uel¬
uti si mensas qͣi citreis eͣmat
quen sunt ¶Tum ꝑ uẽdi¬
torem stec̾it quominꝰ rem
tradat. omĩs utilitas emꝑt
tiari. et lucrum fac̾c̾id extim¬
andums ẽ ñ magis qm si cri¬
ticum em̾it. et ob eam rem
ꝙ ñ sit tͣditum. familia eius
some laborau̾it. Nam pre¬

Expanded text:
forte hereditarium praedium erat, non tenetur. Quamuis supra diximus, cum in corpore consentiamus, de qualitate autem dissentiamus, emptionem esse, tamen uenditor teneri debet, quanti intersi uenditor quoque nesciet: ueluti si mensas quasi citreas emat, quae non sunt. Cum per uenditorem steterit, quo minus rem tradat, omnis utilitas emptotiari et lucrum facere, id aestimandum est, non magis quam si triticum emerit et ob eam rem, quod non sit traditum, familia eius fame laborauerit: nam pre
Abbreviated transcription (Latin):
dendi. uenditorẽ/nisi aluid
actũ ẽ/ nec int̾est in stabulo ia¬
ceat. an acc̾enus sit. ¶Que
tabule picte ꝓtẽctorio inclu¬
duntur.Itẽ tͥruste marmoree
edium sũt reticuli cirea colũ¬
pnas plut᷑ei circa parietes.
¶ cem cilicia uela. ediũ ñ sũt.

Expanded text:
dendi, uenditorem, nisi si aliud actum est: nec interest, in stabulo iaceat an aceruus sit. Quae tabulae pictae pro tectorio includuntur itemque crustae marmoreae aedium sunt. Reticuli circa columnas, plutei circa parietes, item cilicia uela aedium non sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
insulam edificandam iocasses.
us tradetur pubuc.atus funit te¬
nis ex em̃pto ꝙ hacten uerum
erit. uitͣ p̃ciũ restituas. ñ ut ctĩa
p̾stes si quid pluris mea int̾sit
cumuatuum mich tradiss iłr
igitur et cuta conduccom fuã¬
dum puto ut m̃cedem qm̃ p̾st¬
it̾im restituas. eius. s. temporis
quo fruitus ñ fu̾umnec ultra
actone ex conducto pr̃are cogt¬
ris ¶Nam et si colonus tuns
fundo fruiate.nuit. ib eo ꝓhibe¬
tur. q̃ tu prohib̾e ne id faciat
int̾peuabitur ꝙ tu prohib̾e pp̾
ium maiorem. aut ptũtiã er¬

Expanded text:
insulam aedificandam locasses us traderetur publicatus fuerit, tenearis ex empto: quod hactenus uerum erit, ut pretium restituas, non ut etiam id praestes, si quid pluris mea intersit eum uacuum mihi tradi. similiter igitur et circa conductionem seruandum puto, ut mercedem quam praestiterim restituas, eius scilicet temporis, quo fruitus non fuerim, nec ultra actione ex conducto praestare cogeris. nam et si colonus tuus fundo frui a te ‹a›ut ab eo prohibetur, quem tu prohibere ne id faciat interpellabitur, quem tu prohibere propter uim maiorem aut potentiam e
Abbreviated transcription (Latin):
scrmpulosa inquisito exigenda.
Scientia enim ħ mo extimada
cͦ. ut in negligentia crassa. aut
ninia securitas satis expedita
sit. in delatoria cunositas exigã.

Expanded text:
scrupulosa inquisitio exigenda: scientia enim hoc modo aestimanda est, ut neque neglegentia crassa aut nimia securitas satis expedita sit neque delatoria curiositas exiga
Abbreviated transcription (Latin):
uenuntur. si i alto.x. desiit.
et de hus ita ap̃ labotm relatũ
es an except̃o doli mali uẽdu¬
ori ꝓ fũtura sit. pot̃ dubitari
utĩq siexignus modus siluc¬

Expanded text:
ueniuntur, si in altero decem desint. et de his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali uenditori profutura sit, potest dubitari, utique si exiguus modus silu
Abbreviated transcription (Latin):
ta emptum᷑ suũ uedidisseta¬
liũ emiss postiore ꝑiculo mili¬
Siuir uporilanam conauit ex
ealana uẽstim̃ta sibi confecit:

Expanded text:
ta emptum seruum uendidisset et alium emisset, posteriorem periculo muliSi uir uxori lanam donauit et ex ea lana uestimenta sibi confecit
Abbreviated transcription (Latin):
petenai exce ꝑcõne sub mouet᷑
nisi forte offerat ei debitor qd̃
pro eosoluitum essi ẜuus pro
peculian nominẽ pignus ac¬
çepitaccõ pĩgnoraticiaadũ¬
sus dnm᷑ debitori compecit.

Expanded text:
petens exceptione summovetur, nisi offerat ei debitor, quod pro eo solutum est. Si servus pro peculiari nomine pignus acceperit, actio pigneraticia adversus dominum debitori competit.
Abbreviated transcription (Latin):
netẽm̃ eius tigna ĩmitt̾e mich̾
liceat. supͣq̃ eatigna u̾bigra por¬
ticum ambulatoria micħ face
suꝑ q̃ eum paricte columpnas
estuctiles impon̾e qͥ et cectũ porti¬
cus ambulatorie sustineant.

Expanded text:
etem eius tigna inmittere mihi liceat supraque ea tigna verbi gratia porticum ambulatoriam facere superque eum parietem columnas structiles imponere, quae tectum porticus ambulatoriae sustineant.
Abbreviated transcription (Latin):
soluto ꝙ supest. ¶ Ridenissor
cum pasciscitur. ne. ab eopetu¬
na petatur. et ꝑ imprudẽtiã
solu̾it. condic̾e stipulatori po¬
tit et io quid̃ reus qd̃. man
obłigatus ipẽ ant̃ sua excep¬
conetutus est¶ Nuantem

Expanded text:
soluto quod superest. Fideiussor cum paciscitur, ne ab eo pecunia petatur, et per imprudentiam solverit, condicere stipulatori poterit et ideo reus quidem manet obligatus, ipse autem sua exceptione tutus est. n
Abbreviated transcription (Latin):
sit. eaꝙ nũdum recepta rõnei
decessit. filia uo hrde de̾licta. qrͣ
an eam filio suo poss citius col
h̾rditaria eẽt. et sit sim̃plex de¬
bicum alioquin omĩs debitore¬
S et is qui pupiliam abstin¬
uit bonis prĩs sui rõm enis rei
prare d et sic fi pot̾ ut suncon¬

Expanded text:
sit eaque nondum recepta ratione decessit filia herede relicta, quaerenti, an eam filio suo posset Titius collhereditaria esset et sit simplex debitum: alioquin omnis debitor eSed et is, qui pupillam abstinet bonis patris sui, rationem eius rei praestare debet et fi
Abbreviated transcription (Latin):
s post mortem eius tutoris fi¬
lius duce uxorẽ prohibetur ux¬
eam cuius cutele rõm obstric¬
tus pr fuit. nec puto int̾ee. an
extitit eibrs filius an abstinu¬
ent se prna br̃dicate. annec hr̾
fu̾it forte exhrdatus anp̾c̾itus
anemancipatus. Nam et fi pot̃.
ut ꝑ fraudem in eum couatam
rona pr̃is pp̾cutelam reuocari
oporteat. ¶ Demuo dubitan po¬
test si auus cutelam gessit nep¬
tis ex filio emancipatonate. ane
am nepoti ex alto filio eam collo¬
care possit siue ei emancipatosi
uemanentimpotestate.ꝙa par
affectõis ca suspicom fraudis.ĩ¬
mon S et si senatus⁊ sultu
strictoiure ꝯtͣ om̃s cutores nitit᷑
at tñ sũme affeccõnis auite intu¬
itu huiusmõĩ mptieꝯ cedende
sunt. ¶ S si filius famir tutor
pueue urcurator fuit puto uel
magis pri eius ñ oport̾e nubere¬
cam nũquid nec fr̃i qui est me
iusdem potate s iudeamus siticũ
fuius duxit uxore eam que tua

Expanded text:
t post mortem eius filius tutoris ducere uxorem prohibetur eam, cuius tutelae rationi obstrictus pater fuit: nec puto interesse, exstiterit ei heres filius an abstinuerit paterna hereditate an nec heres fuit forte exheredatus aut praeteritus emancipatus: nam et fieri potest, ut per fraudem in eum collocata bona patris propter tutelam reuocari oporteat. De uno dubitari potest, si auus tutelam gessit neptis ex filio emancipato natae, an nepoti ex altero filio eam collocare possit siue emancue manenti in potestate, quia par affectionis causa suspicionem fraudis amouet. sed etsi senatus consultum stricto iure contra omnes tutores nititur, attamen summae affectionis auitae intuitu huiusmodi nuptiae concedendae sunt.Sed et si filius familias tutor puellae uel curator fuit, puto uel magis patri eius non oportere eam nubere: numquid nec fratri, qui est in eiusdem potestate?Sed uideamus, si Titii filius
Abbreviated transcription (Latin):
D. onẽ mrimoniũ situtorł
cutator pupillam suam intͣ.xx.
nxore ur eam filio suo iungat
quo fco ut̾q infamatur. et ꝓ
dignitate pupille ex̃ ordinem
coh̾cetur nec int̾est filii suiiu¬
ris aninpris sit potestate tuto¬
ris curatoris ue. ¶ Lib̾tum ea
pupiliam cuius promis resad¬
ministrat uxorem ducẽ satis

Expanded text:
. Non est matrimonium, si tutor uel curatur pupillam suam intra uicuxorem uel eam filio suo iungat: quo facto uterque infamatur et pro dignitate pupillae extra ordinem coercetur: nec interest, filius sui iuris an in patris potestate sit. Curatoris libertum eam pupillam, cuius patronus res administrat, uxorem ducere satis
Abbreviated transcription (Latin):
nuptie ut ingẽno adoptiuodi¬
ctum ẽ an aͣcopto mrediata
ꝙ mãgĩs dicendu ẽ. Sisicur¬
ator dum gi̾t curam adoptau̾it
maritum er pueue cuius cur¬
ator ẽ.nam iam finita cutela et
mipta puela aliiuereor neion¬
gum sit adoptom mariti eius
ꝯtrahendanui oro diuimani co¬
tmet. Et siquis curator uẽtri
uonis ꝙ datus sit ꝓhibitõem
eisdem senatus ꝯ sulti iducit.
N.am ethic d. rõm redd̾e nec sp¬
atium. administratois mon̾e
nos d qr nec in tutore ne ĩ cur¬
atore discrim̃ maioris aut mi

Expanded text:
nuptiae ut in genero adoptato dictum est an adoptio impeditur? quod magis dicendum est et si curator, dum gerit curam, adoptaverit maritum eius puellae, cuius curator est. nam finita iam tutela et nupta puella alii vereor, ne longum sit adoptionem mariti eius contrahendarum oratio diui Marci continet.Et si quis curator uentri bonis que datus sit, prohibitionem eiusdem senatus consulti inducit: nam et hic debet rationem reddere. nec spatium administrationis mouere nos debet, quia nec in tutore nec curatore discrimen maioris aut mi
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝑferendã ue ea lociubi accũ
sic pascẽ plane ẜuũ uestirecur¬
art possõrem oport̾e atͥego. iũt
arbitror int̾clum ⁊̃ ħ actorem
agnosce̾ oportẽ. si forceipẽ ẜiuiᷤ
ex opis uł artifitosuo solebat
se exit̾e. nũc u̾o cogitur uaca
respm̃ et si. ip̃ offitm̃ sit depoi¬
tus exibend cibania debebit
ag̾nosce̾ qui exibi desid̾auit. si
ñ solebat possor ẜuupasc̾e. Na
si solebat sicuti pascit. ita et ciba¬
eoloci exibe d siuis sumptib
si forte ꝓponas data oꝑa eñ mio
cũ abditũ res ꝯtulisse ut accori
incõmodior ẽẽt exibitõ. Nã in
ulo debebit exiłr meum loca
ubi agitur ne eicaluiditas sua
niatur et litis ꝯtestate tpr̃ om̃s
possid lic poste⁊ qͣsdam defit
qmͣuis sine dolo malo posside

Expanded text:
rducendamue eo loci ubi actum sit. pascere plane seruum uestire curare possessorem oportere ait. ego autem arbitror interdum etiam haec actorem agnoscere oportere, si forte ipse seruus ex operis uel artificio suo solebat se exhibere, nunc uero cogitur uacare. e et si apud officium fuerit depositus exhibendus, cibaria debebit adgnoscere qui exhiberi desideravit, si non solebat possessor servum pascere: nam si solebat, sicuti pascit, ita et cibaeo loci exhibere debet suis sumptibus, si forte proponas data opera eum in locum abditum res contulisse, ut actori incommodior esset exhibitio: nam in ulo debebit exhibere in eum locum ubi agatur, ne ei calliditas sua niatur et litis contestatae tempore omnes possedit, licet postea quasdam desierit quamvis sine dolo malo possidere,
Abbreviated transcription (Latin):
Gitius mułris nõie docẽ dedit
et stipulatus ẽ.incasum mort.¬
is et diuortii diuorto secuco: ñ
repetita dote citius decessit mu¬
lier uolũtate hr̃dis enis redi¬
dem ticii si conueniss ut ea qñ¬
citas qm̃ ex stipulatuꝯsequi
potuat: dotis reconciliato mr̃i¬
monio fiet posse pacci except¬
ione sumoiu. ¶Qułr dedo¬
te qm dedit pacta e̾.ut si imñ¬
monio decessiss frĩ eius reddẽ¬
tur is q ineum casum scipu¬
latus ẽ. ¶¶Aułr decedens i¬
quasdam res dotales marito
legauit. et alios quosdam de
ẜuis dotalib manimusit. qͥsi¬
tum ẽ an maritus eoꝵ nõie¬
que legauit mułr. et suorum
gatanis qm̃ lib̾tatib obno¬
xii sint.

Expanded text:
itius mulieris nomine dotem dedit et stipulatus est in casum mortis et diuortii: diuortio secuto non repetita dote Titius decessit: mulier ex uoluntate heredis eius redidem Titii, si consensisset, ut ea quantitas, quam ex stipulatu consequi potuerat, dotis reconciliato matrimonio fieret, posse pacti exceptione summoueri. Mulier de dote quam dedit pacta est, ut, si in matrimonio decessisset, fratri eius redderetur isque in eum casum stipulatus est: mulier decedens quasdam res dotales marito legauit et aliis, quosdam ex seruis dotalibus manumisit. quaesitum equas legavit mulier, et servorum, gatariis quam libertatibus obnoxii sint.
Abbreviated transcription (Latin):
ci ad remĩandum darietin
honõrarium appelari. ¶Si
aũt exlõcato et conducco fu̾it ac¬
timildicendum erit. necͣtenere
intentõm. ¶Dec acto dolũma¬
iui dunitaxat exigit. uisunẽ
cere m̃soremsi dolus malus cõ
ueniatur eius hominis ꝗ ciui¬
lit̾ obuigatus ñ est spm̃ si im¬
pite u̾satus ẽ sibimp̃pũtared
qui eum adhibuit s et si neg¬
ligent᷑ eque m̃sor securus erit.
lata culpa ꝑlane. dolo comꝑabr
Q et si niced̾em accepit. ñ om¬
nebitur hac accõneq̃ renuntia¬
debemus qui palum renunti¬
auit
cum eẽs m̃sor mandau̾imutm̃¬
suramagriage̾s. et tiud tito de¬
iegan̾is. et ille dolo maloquid
ineare fec̾it. cu teneb̾is mea qr
dolomalo u̾satus es qui tali
homini credidisti.

Expanded text:
ei, ad remunerandum dari et inde honorarium appellari: si autem ex locato conducto fuerit actum, dicendum erit nec tenere intentionem. Haec actio dolum malum dumtaxat exigit: uisum est rceri mensorem, si dolus malus solus conueniatur eius hominis, qui ciuiliter obligatus non est. proinde si imperite uersatus est, sibi imputare debet qui eum adhibuit: sed et si neglegenter, aeque mensor securus erit: lata culpa plane dolo comparabitur. sed et si mercedem accepit, non omnetur hac actione qui renuntiadebemus, qui per alium renuntiauit cum esses mensor, mandauerim, ut mensuram agri ageres et tu id Titio delegaueris et ille dolo malo quid in ea re fecerit, tu teneberis, quia dolo malo uersatus es, qui tali homini credidisti.
Abbreviated transcription (Latin):
agrorum precor in fc̃m accõm
ꝓposuit a quo falli nos ñ opori.
Nam int̾est nr̃a ne faliamurin
modi renunciatõne si forir de
finib contentõsit. uł emptor
scire uelit. uruenditor cuius

Expanded text:
agrorum praetor in factum actionem proposuit. a quo falli nos non oportet: nam interest nostra, ne fallamur in modi renuntiatione, si forte uel de finibus contentio sit uel emptor scire uelit uel uenditor, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
micilio nͣ acciꝑe debe ctum est.
Q aũt p̾cor negat se furtiac¬
conem daturum uideamus
utrum ad penalem accõm solũ
ꝑtineat. an et siad exibendũ ue¬
ut age̾. ur uendicare uł condic̾e
et ẽ relatum apͥ pomp solũmo
penaiem accõm denegandam.
ꝙ nputo um p̃tor enim simpl¬
itit᷑ ait si ꝗd subtractum eritiu¬
ditium ñ dabo. ¶ neuinquit
qui alec ludende cãitulit inde¬
onem er ꝯcompulit lude ut ã
mulcta mictetur. aut in iatu¬
mias uł iuncła publica ducat᷑.
ci dumretmentu ¶Senatus
publicia et cornelia etiam sp̃oñ¬
sionem fac̾e liciss ex aliis ubiꝓ
uirtute c̾tamen nfit. ñ licet.

Expanded text:
micilio nos accipere debere certum est. Quod autem praetor negat se furti actionem daturum, uideamus utrum ad poenalem actionem solam pertineat an et si ad exhibendum uelit agere uel uindicare uel condicere. et est relatum apud Pomponium solummodo poenalem actionem denega puto uerum: praetor enim simpliciter ait 'si quid subtractum erit, iudicium non dabo.' 'In eum', inquit, 'qui aleae ludendae causa uim inonem eius qui conpulit ludere, ut aut multa multetur aut in lautumias vel in vincula publica ducatur:ti dum retinent. Senatus Publicia et Cornelia etiam sponsionem facere licet: sed ex aliis, ubi pro virtute certamen non fit, non licet.
Abbreviated transcription (Latin):
siemptor plus dẽdit ueditori
pp̃ renuntiatom qr condicere
pot̃ ꝙ plus dedit agi cũ m̃sore
ñ posse. Nicħ .n. emptoris int̾ee
cum possit condice nisi soluẽ¬
do uenditor ñ fu̾it. tunc enim
mensor tenebitur. S sui̾e

Expanded text:
si emptor plus dederit uenditori propter renuntiationem, quia condicere potest quod plus dedit, agi cum mensore non posse: nihil enim emptoris interesse, cum possit condicere: nisi soluendo uenditor non fuit: tunc enim mensor tenebitur. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
ignorau̾ĩt excusata ignorã¬
tia c̾siscierunt incom̾behat
eis necͣcitas ꝓuõcandi. ¶Cet¬
erum dolo u̾sati sunt si nͥ pro¬
uocau̾it. Quid tñ si pauꝑ¬
tas eis ñ pmisit excusata est
eorum mõpͣia. S et si cẽstãto
conuemerunt debitorẽ ut si
qui ioꝙ pot̾ restitu̾e. ñ restit¬
uit / ꝓm̃ sitibi mandaui ut
hoĩem em̾es. tuꝙ emistiten¬
eb̃is micħ ut restituas.¶ s et si
dolo em̾e neglexisti. forte enĩ
peciña accepta alii cessisti ut
em̃et aut si lata culpa forte si
gra ductus pasẜꝰ es aliũ em̾e.¬
emisti fugit si quid̾ dolotuo
ceneb̾is. si dol n int̾uen̾rt. nec
culpa ñ ceneb̾is /nisi ad ħut
caueas si in potestatẽ tuam

Expanded text:
ignoraverunt, excusata ignorantia est: si scierunt, incumbebat eis necessitas provocandi, ceterum dolo versati sunt, si non provocaverunt. quid tamen, si paupertas eis non permisit? excusata est eorum inopia. sed et si testato convenerunt debitorem, ut si e non restituit: proinde si tibi mandaui, ut hominem emeres, tuque emisti, teneberis mihi, ut restituas. sed et si dolo emere neglexisti forte enim pecunia accepta alii cessisti ut emeret aut si lata culpa forte si gratia ductus passus es alium emeemisti fugit, si quidem dolo tuo, teneberis, si dolus non interuenit nec culpa, non teneberis nisi ad hoc, ut caueas, si in p
Abbreviated transcription (Latin):
ut hiisd̃ dieb dos soluto mñ¬
monio reodetur. ħ enĩ pactum
itauałe̾t si prifilia ut hr̃s exstiti¬
ss. et int̾uemente ea pactum
ꝯueñtum fieret.

Expanded text:
ut isdem diebus dos soluto matrimonio redderetur: hoc enim pactum ita ualet, si patri filia heres exstitisset et interueniente ea pactum conuentum fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
extimauit se hrdem et eo nõie
decepta respondit. meam accõ¬
nem quid̃ dari płiq existim¬
au̾nt. s exceptõne senatus
sulti adiuuari.

Expanded text:
existimauit se heredem et eo nomine decepta responderit, in eam actionem quidem dari plerique existimauerunt, sed exceptione senatus consulti adiuuari.
Abbreviated transcription (Latin):
emiss smẽdolo malo eius ħ
siissu mandatoris enm do¬
cũit. contra fore. tuncenim ⁊
m̃cedem et cibaria consecutu¬
rum. nisi ut gͣtis doceret roga¬
tus sit.

Expanded text:
emisset, sine dolo malo eius hoc si iussu mandatoris eum docuerit, contra fore: tunc enim et mercedem et cibaria consecuturum, nisi si ut gratis doceret rogatus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
epłe uba ħ sunt quantum.ad
exennia ꝑtin.audi quid senti¬
cipe. s passim uillissimũ est ⁊
ꝑomia. uiarissimum et quo¬
o mandatis continetur nedo¬
num uł minus ipẽ ꝓconsul.
uł quimn aliquo offit̾o erit ac¬
cipiat emat uenisi uictus co¬
N Simaliqm̃ cele brem ciui¬
tatem ur ꝓuintie cap̃ut. adue¬
nerit. patid commendari sibi¬
ciuitatem . laudes q suas ñ cũ
gͣuitate. audire cum honorei
suo ꝓunitiales id uendicent.
et ferias ẜm mores et consue¬
tudinem q̃ retro optinuitda¬
reset edes sacras et opa publi¬
cacircuire inspiciendi graan
sarta tecta que sint . uł. an aliqͣ
refectone indigeant et si qua
cepta sunt et consũmentur
prout uires eius rei publice
permittunt. curare d curato¬
res quo opim diligentes sol¬
lempiit̾ ꝓponere ministeria
quor militariasiopus fu̾itad
curatores adiuuados. dare.
Tũ plenissimã. aũt iur̃dc̾om¬

Expanded text:
erba haec sunt: 'quantum ad xenia pertinet, audi quid senticipere, sed passim uilissimum est et omnia auarissimum.' et quod mandatis continetur, ne donum uel munus ipse proconsul uel qui in alio officio erit accipiat ematue quid nisi uictus co quam celebrem ciuitatem uel prouinciae caput aduenerit, pati ciuitatem laudesque suas non grauate audire, cum honori suo prouinciales id uindicent: et ferias secundum mores et consuetudinem quae retro optinuit dare. Aedes sacras et opera publica circumire inspiciendi gratia, an sarta tectaque sint uel an aliqua refectione indigeant, et si qua coepta sunt ut consummentur, prout uires eius rei publicae permittunt, curare debet curatoresque operum diligentes sollemniter praeponere, ministeria quoque militaria, si opus fuerit, ad curatores adiuuandos dare. Cum plenissimam autem iur
Abbreviated transcription (Latin):
ulare si quos carinconcina¬
tores uł redemptores dep̾hen¬
datscos qr solos ꝑati postulare
quib ꝑ eius edictum postula¬
tem ꝓconsulpot᷑ expedire hoc
ut obsequium parẽtib et pr̃o
apre oblatumq ñ ut oport̾et
u̾saridicatur. ¶Dot̾it d̾ pla¬
no similit et lib̾tum ñ obseqñ¬
temem̃dare.aut ũbisaut fu¬
stiũ castigatõne. ¶Ubẜuare
ita eum oport ut sit orͣdo.ali
honori postulantii datur. up
imꝓbitati ceditur. mediocres
desidia suañ ꝓferant.qr aut
onimoñ adhibunt. auit minꝰ
freqñtes n inaliqͣ dignitate
poĩtos aduocatos sibiꝓspex¬
erunt. ¶Aduocatos quoq
petentib debebit indulgere.
mosit quipetat. ultro eidare
debebit. ¶S et siquis ꝑ poten¬
tiam adu̾sarii simuenire se
aduocatum dicat eque seopo¬
itebit ei aduocatum dare.

Expanded text:
ulare, si quos causarum concinnatores vel redemptores depraehendat, eosque solos pati postulare, quibus per edictum eius postulatem proconsul potest expedire haec: ut obsequium parentibus et patra patre oblatum, qui non ut ‹o›portet conuersari dicatur, poterit de plano: similiter et libertum non obsequentem emendare aut uerbis aut fustium castigatione.Obseruare itaque eum oportet, ut sit ordo aliquhonori postulantium datur uel improbitati ceditur, mediocres desideria sua non proferant, qui aut omnino non adhibuerunt, aut minus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos sibi prospexerunt.Aduocatos quoque petentibus debebit indulgere pmo sit qui petat, ultro eis dare debebit. Si quis per potentiam adversarii non invenire se advocatum dicat, eque oportebit ei advocatum dare.
Abbreviated transcription (Latin):
oportebit. ui adaduentũ iuc¬
cessorisomĩa deb̾e ꝓconsulem
agẽ. cñ sit unus ꝓconsulatus
et utilitas ꝓuintie exigat. ẽe. in¬
quem ꝑquem negotia sua pro¬
uintiales explicẽt ergo et iꝑadi¬

Expanded text:
oportebit usque ad adventum successoris omnia debere proconsulem agere, cum sit unus proconsulatus et utilitas provinciae exigat esse aliquem, per quem negotia sua provinciales explicent: ergo in ad
Abbreviated transcription (Latin):
Reñ. tutore᷑ pupillidom¬
ummercatus. ad eius refcito¬
nem fabrum induxisti si petu¬
niainuenitur qritur ad quẽ
ꝑtincat Rendi siñ thesaur

Expanded text:
rum.A tutore pupilli domum mercatus ad eius refectionem fabrum induxit: is pecuinuenit: quaeritur ad quem pertineat. respondi, si non thensaur