comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runt. denuo legatos ad Cesarem mictunt: ut sibi legiones subsidio ĩt¬
micteret. hoc cum animaduerterent homines fugitiui oppidum ĩcentẽ
coeperunt: qui suꝑati a nostus sunt et interfecti hoĩu millia .xxiii p̃tẽqͣ
qui ex murum perierunt. Ita Cesar oppido potitus dum hic detinetũ
ex proelio quos c̃icummunitos supius demonstrauimus. eruptioes¬
fecerunt: et bñ multis interfectis inoppidum sunt reducti. Cesar hyspalĩ
cum contendisset legati deprecatum uenerunt. Ita cum ad oppidum sese¬
tueri dixisset Cãninium cum subsidio legatum initio mictit: ip̃e castra ad
sor accerimus. Is tota lusitania nouissimus erat.Hiedam p̃sidio lu¬
sitaniam proficiscit᷑ ut cecilium nigrum noĩe bãba ad lõniũ conuenit.
qui bñ magnam manum lusitanoꝵ hr̃ẽt. Reuẽsus hyspalim oppidũ
denuo noctu ꝑmuꝵ recipitur presidium: iugilesq uigulant. portas

Expanded text:
runt. Denuo legatos ad Caesarem mittunt, ut sibi legiones subsidio intrunt. Denuo legatos ad Caesarem mittunt, ut sibi legiones subsidio intromitteret. Hoc cum animadverterent homines fugitivi, oppidum incendere coeperunt. Qui superati a nostris sunt interfecti hominum milia XXII, praeter quam extra murum qui perierunt. Ita Caesar oppido potitur. Dum hic detinetur, ex proelio quos circummunitos superius demonstravimus, eruptionfecerunt et bene multis interfectis in oppidum sunt redacti. § 35 Caesar Hispalim cum contendisset, legati deprecatum venerunt. Ita cum ad oppidum esset ventum, Caninium cum praesidio legatum intromittit: ipse castra ad sor acerrimus — is tota Lusitania notissimus erat —: hic clam praesidia Lusitaniam proficiscitur et Caecilium Nigrum, hominem barbarum, ad Lennium convenit, qui bene magnam manum Lusitanorum haberet. Reversus Hispalim in oppidum denuo noctu per murum recipitur: praesidium, vigiles iugulant, portas
Abbreviated transcription (Latin):
quo fugeremus: ita pugnare ceperunt deponte Cesar flum̃ traie¬
cit: et castra posuit. Scapula totius seditionis familiȩ seditio. et libẽ¬
tinorum caput exp̃lio cordubam tum uenisset familias et libȩros
conuocauit: piram sibi extruxit: coenam afferri qͣ optimã ĩꝑauit
infundit. ita nouissimo tp̃r ẜuũ sibi uissit: & libertum qui fuiss eiꝰ
concubinus. alteram se cito iuigulare:altam piram incendẽ. Oppidani
aũt simul ac Cesar castra. ꝯ̃. id oppidum posuit discodare ceperũt
usq eo ut clamõ incastra nostra ꝑueniret. que fere inter cesariaõs
et inter pompeianos erant. hinc legiones que ex ꝑfugis cõscripte
ꝑtim oppidanoꝵ serui: qui erant. a. Sex. pompeio manumissi tc̃
in cesaus aduentum descendere coeperunt. Legio. xiiiĩ. oppidũ defen-¬
dere coepit: Nam tum iam repugnarent turres exꝑte ae murum occupa¬

Expanded text:
quo fugeremus? Ita pugnare coeperunt de ponte. Caesar flumen traiequo fugeremus? Ita pugnare coeperunt de ponte. Caesar flumen traiecit et castra posuit. Scapula, totius seditionis, familiae ac libertinorum caput, ex proelio Cordubam cum venisset, familiam et libertos convocavit, pyram sibi exstruxit, cenam adferri quam optimam imperavit, infundit. Ita novissimo tempore servum iussit et libertum, qui fuisset eius concubinus, alterum se iugulare, alterum pyram incendere. § 34 Oppidani autem, simul Caesar castra contra ad oppidum posuit, discordare coeperunt usque eo ut clamor in castra nostra perveniret rixae inter Caesarianos et inter Pompeianos. Erant hic legiones duae ex perfugis conscriptae, partim oppidanorum servi, qui erant a Sex. Pompeio manu missi; qui in Caesaris adventum discedere coeperunt. Legio XIII. oppidum defendere coepit, nonani cum iam depugnarent,106 turres ex parte et murum occupa
Abbreviated transcription (Latin):
petunie secum huit. eis distribuit: et oppidanis dixit se depace
ad cesatem proficisci et secunda uigilia aboppido discessit .cn.
pompeius cum equitibus paucis non nullis q peditibus ad na
millia passuum .clxx: quo cum ad.uiii. milliarium uenisset P. Cal¬
uitius: qui castris antea pompeii propositus esset eius uerbis nũtiũ
mictit tum munus belli hr̃et ut micterent lecticam: qua in oppidũ
deferri posset. Lr̃is missis Pompeius cartellam defert̃: qui illaru
ꝑtium fautões essent conueniunt indomum: quo erat delatus: qui
arbitrati sunt clanculum uenisse: ut abeo que uellet: debello re¬
quirerent. Cum frequentia conuenisset. delectica pompeius ĩeoꝵ
fidem tonfugit. Cesar exprtelio munitione circumdata cõdubã
uenit: qui excede eoꝵ refugerant pontem occuparunt. Cum eo
uentum esset conuitia receperunt. Hos ex proelio paucos suꝑeẽ

Expanded text:
 habuit, quod pecuniae secum habuit eis distribuit et oppidanis dixit se de pace  habuit, quod pecuniae secum habuit eis distribuit et oppidanis dixit se de pace ad Caesarem proficisci et secunda vigilia ab oppido discessit. Cn. Pompeius cum equitibus paucis non nullisque peditibus ad navmilia passuum CLXX. Quo cum ad octavum miliarium venisset, P. Caucilius,98 qui castris antea Pompei praepositus esset, eius verbis nuntium mittit eum minus belle habere: ut mitterent lecticam qua in oppidum deferri posset. Lecticariis missis Pompeius Carteiam defertur. Qui illarum partium fautores essent conveniunt in domum quo erat delatus — qui arbitrati sunt clanculum venisse —, ut ab eo quae vellet de bello requirerent. Cum frequentia convenisset, de lectica Pompeius in eorum fidem confugit. § 33 Caesar ex proelio Munda munitione circumdata Cordubam venit. Qui ex caede eo refugerunt, pontem occuparunt. Cum eo ventum esset, conviciari coeperunt: nos ex proelio paucos superesse;
Abbreviated transcription (Latin):
sent: ex quo erant egressi. In quo prcelio ceciderunt millia hoiu
utus q funus est factum. Item q equites. No. ꝑtim ex ũbe. pñ
ex prouintia admillia tua. Nostri desiderati ad hominũ mile
ꝑtim equitum. peditumq sauciĩ: ad .d. aduersarioꝵ aquile st̃
ablate.xiii. et signa et fasces. Preterea et duces belli xuii. sũt
capti: exfuga hac in oppidum mundam sibi constituissent p̃¬
sidium nostri cogebant᷑ necessario eos circum uallare. Ex hostꝰ
insuꝑ occisis et gladii et munitiones et capita hominũ õdinata
signia proposita uiderent: et uallo circumcludẽnt᷑ aduersarii
ita galli tragulis iaculisq oppidum exhostium cadauerib c̃i cũ¬
plexi oppugnare coeperunt.Ex hoc p̃lio falleri fabius adolescẽs
cõdubam cum paucis equitibus fugit. Sexto pompeio ꝗ Cõdu¬
be suisset tem gestam refert. Cognito hoc negotio quos equites: quod

Expanded text:
sent ex quo erant egressi. In quo proelio ceciderunt milia hominumsent ex quo erant egressi. In quo proelio ceciderunt milia hominumutrisque funus est factum, itemque equites Romani partim ex urbe partim ex provincia ad milia III. Nostri desiderati ad hominum mille partim equitum partim peditum; saucii ad D. Adversariorum aquilae sunt ablatae XIII et signa et fasces praeterea hos habuit . . . § 32 . . . ex fuga hac qui oppidum Mundam sibi constituissent praesidium, nostrique cogebantur necessario eos circumvallare. Ex hostiubscisa in gladiorum mucrone capita hominum ordinata signia proposita viderent et vallo circumcluderentur adversarii.96 Ita Galli tragulis iaculisque oppidum ex hostium cadaveribus circumplexi oppugnare coeperunt. Ex hoc proelio Valerius adulescens Cordubam cum paucis equitibus fugit; Sex. Pompeio, qui Cordubae fuisset, rem gestam refert. Cognito hoc negotio, quos equites secum
Abbreviated transcription (Latin):
damor. quibus rebus maxime hoctis conterrẽt᷑ incouatu pari erant
conditione. itaq ex utroq genere pugne cum parem iu̾tutem ad
bellandum contulissent. piloꝵ missu fixa cumulat᷑ ce cõcidit adu̾¬
sariorum multitudo. Dextrum demonstrauimus decuma nos
timore eorum oꝑa efficiebant et aquo suo loco hostes uehementẽ pre¬
mere coeperunt ut ad subsidium ne ablatere nostri occuparentur.
legio aduersariorum traduti cepta sit ad dextrumq simul est
mota equitatus Cesaris sinistrum cõnu premere coepit. At hii
eximia uirtute proelium facere incipiunt: utq locus inacie
ad subsidium ueniendi non daretur in celum clamõ ĩtẽmix:¬
tus gemitus. gladioꝵ q Crepitus auribus oblatus: ĩperitoꝵ
mentes timore impediebat. Hic ut ait Emnius.pes pede pmr̃
ãmis terunt᷑ ara. Aduersarios q uehementissime pugnãtes
nostu agere coeperunt. Quibus oppidum subsidio fuit. Ita

Expanded text:
clamor, quibus rebus maxime hostis conterretur, in collatu pari erat clamor, quibus rebus maxime hostis conterretur, in collatu pari erat condicione. Ita ex utroque genere pugnae cum parem virtutem ad bellandum contulissent, pilorum missu fixa cumulatur et concidit adversariorum multitudo. Dextrum ut demonstravimus decumanos timore eorum opera adficiebant, quod a suo loco hostes vehementer premere coeperunt, ut ad subsidium, ne ab latere nostri occuparent, legio adversariorum traduci coepta sit a dextro.94 Quae simul est mota, equitatus Caesaris sinistrum cornum premere coepit ita uti eximia virtute proelium facere possent,95 locus in aciem ad subsidium veniendi non daretur. Ita cum clamor esset intermixtus gemitu gladiorumque crepitus auribus oblatus, inperitorum mentes timore praepediebat. Hic, ut ait Ennius, pes pede premitur, armis teruntur arma, adversariosque vehementissime pugnantes nostri agere coeperunt; quibus oppidum fuit subsidio. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
appropinquassent paratus hostis erat suꝑiõ ut transeundi su¬
pius iter uehementer esset peritulosum: quod cum ã Cesare
esset animaduersum nequid temere culpa sua ad micteretur
eum locum destinare coepit: quod cum hominum auibus ẽẽt ob¬
iectum moleste et acerbe accipiebant se impediri quominus proe¬
lium conficere possent. Hec mora aduersarios alacuoes eficieba ͭ
Cesaris copias timore impediti ad cõmictendum proeliũ. Itaq
se eferentes iniquo loco sui potestatem eficiebant ut magno tamẽ
ꝑiculo accessus eorum haberet᷑. Hic decumani dextrum cõnu
suum locum tenebant. Sinistrum .iii. & u̾. legio. Itemq cetera
auxilia et equitatus proelium clamore fct̃o comictit᷑. Hic et si ui̾¬
tute nt̃i antecedebant aduersarii loco suꝑiore defendebant. Accẽ¬
rime et uelemens fiebat abutusq cdamor thelorumq missu ꝯ¬
gressus sit ut prope nostri difiderent uictorie. Congressus .n. et

Expanded text:
appropinquassent, paratus hostis erat superior, ut transeundum suappropinquassent, paratus hostis erat superior, ut transeundum superius iter vehementer esset periculosum. Quod cum a Caesare esset animadversum, ne quid temere culpa secus admitteretur, eum locum definire coepit. Quod cum hominum auribus esset obiectum, moleste et acerbe accipiebant se impediri quo minus proelium conficere possent. Haec mora adversarios alacriores efficiebat: Caesaris copias timore impediri ad committendum proelium. Ita se efferentes iniquo loco sui potestatem faciebant, ut magno tamen periculo accessus eorum haberetur. Hic decumani suum locum, cornum dextrum, tenebant, sinistrum III. et V., itemque cetera auxilia et equitatus.91 Proelium clamore facto committitur. § 31 Hic etsi virtute nostri antecedebant, adversarii loco superiore se defendebant acerrime, et vehemens fiebat ab utrisque clamor telorumque missu concursus, sic ut prope nostri diffiderent victoriae. Congressus enim et
Abbreviated transcription (Latin):
omnium deducerentur: ut quicquid post horam castis fieret idubiũ
poneretur. itaq nosti addimicandum procedunt. Ia quorl aduesñios
yistimabumus esse facturos. qui tamen miie pasibus ã munitione¬
oppidi longius non audebant procedere. In quo sibi propemodũ
ałs prope murum aduersarii constituebant. Itaq nt̃i proce¬
dunt. ut dum equitas loci aduersarios eflagitabat: ne tali
conditione contenderent ad uictoriam: neq tamen illi ã sua
consuetudine discedebant: ut aut ab excelso loco ãt oppido
discederẽt: nostri pede presso propius riuum cũ appropĩ¬
quassent aduẽsarii patrocinari loco iniquo non defecerunt.
Erat acies .xiii. aquilis constituta que lateribus equitatu tegebat᷑
cum leui ãmatura millibus.ui. preterea auxiliares accedebãt
prope totidem tm̃. nostra presidiã. Lxxx. cohõtes. ce uiii. equi¬
tum millia. Iam cum in extrema planitie iniquum locum nui

Expanded text:
omnium deducerentur ut, quidquid post horam casus tribuisset, in dubio omnium deducerentur ut, quidquid post horam casus tribuisset, in dubio poneretur. Itaque nostri ad dimicandum procedunt, id quod adversarios existimabamus esse facturos; qui tamen a munitioneoppidi longius non audebant procedere, immo se ibi prope murum adversarii constituebant. Itaque nostri procedunt. Interdum aequitas loci adversarios efflagitabat ut tali condicione contenderent ad victoriam; neque tamen illi a sua consuetudine discedebant, ut aut ab excelso loco aut ab oppido discederent. Nostri pede presso propius rivum cum appropinquassent, adversarii patrocinari loco iniquo non desinunt. § 30 Erat acies XIII aquilis constituta, quae lateribus equitatu tegebatur cum levi armatura milibus sex, praeterea auxiliares accedebant prope alterum tantum; nostra praesidia LXXX cohortibus, octo milibus equitum. Ita cum in extrema planitie iniquum in locum nostri
Abbreviated transcription (Latin):
op̃pidi munitione ubi castra hũit constituta: Namq ut sup demõstra¬
uimus loca excelentia tumulus continet: interim nulla planitie diuidr̃.¬
castra intercedebat circiter passuum millia .u. ut auxilia pompeii duabus
deffenderent̃ rebus. oppidi excelsi et loci nã. huic ditigens proxima plani¬
tie sequebat᷑: cuius decursum antecedebat ruus. qui ad eoꝵ accesum
summam esficiebat iori iniquitatem: Nam palusti et uotaginoso solo c̃init
bat adẽxmam ꝑtem. Et cesar cum aciem directam uidisset non hũit du¬
bium. quin media planitiȩ inequum addimicandum ad uersarii picede¬
rent. hoc erat in omnium conspectu: huc accedebat ut locus ea planite tq¬
tatum ornaret &e diei solis q strenuitas u mirificum. ut optandum pp̃o
prope ab dis ĩ moitalibus.: ad aliud mbutum esset proelium comicten¬
dum. Nr̃i letari non nulii etãm timere ꝙ in eum locum res fortune qr

Expanded text:
oppidi munitione, ubi castra habuit constituta. Namque ut superius demonstraoppidi munitione, ubi castra habuit constituta. Namque ut superius demonstravimus, loca excellentia tumulis contineri intervallo planitiei dividcastra intercedebat circiter milia passuum V, ut auxilia Pompei duabus defenderentur rebus, oppido et excelsi loci natura. Hinc derigens proxima planities aequabatur. Cuius decursum antecedebat rivus, qui ad eorum accessum summam efficiebat loci iniquitatem: nam palustri et voraginoso solo currens erat ad dextram. Itaque Caesar cum aciem derectam vidisset, non habuit dubium quin media planitie in aequum ad dimicandum adversarii procederent. Hoc erat in omnium conspectu. Huc accedebat ut locus illa planitie equitatum evocaret et diei solisque serenitate,89 ut mirificum et optandum tempus prope ab dis immortalibus illud tributum esset ad proelium committendum. Nostri laetari, non nulli etiam timere, quod in eum locum res fortunaeque
Abbreviated transcription (Latin):
interfecit carutham: contraq pompeium castra posuit. pompeius oppi¬
dum quod cont̃ sua p̃sidia portas clausisset: incendit miles q qui st̃ẽ suu
in castris iugulasset interceptus est anostis et fuste ꝑcussus. hinc itinẽ
facto in campum mundensem cum esset uentum castra cont̃ pompeiu
constituit. Sequenti die cum iter facere Cesar cum copuis uellet renũ tatũ
est a speculatoribus pompeium de zꝰ uigilia inacie stetisse. hoc nũtio
allato uexila preposuit. Idcirtho .ii. copias adduxerat ꝙ Uersaonẽsium
ciuitati fautores fuissent. fausto antea hãs miserat cesarem nolle ĩ ꝯualiẽ
descendere ꝙ maiorem ꝑtem exercitus tironum hr̃et. hȩ lr̃ȩ uehementer
confirmabant mentes oppidanoꝵ. Ita hac oppinione fretus totum se fa¬
cere posse existimabat. Et .ii. ex nostra ał ña loci defendebant᷑. et ipsius

Expanded text:
iter fecit in Carrucam, contra Pompeium castra posuit. Pompeius oppiiter fecit in Carrucam, contra Pompeium castra posuit. Pompeius oppidum, quod contra sua praesidia portas clausisset, incendit; milesque, qui fratrem suum in castris iugulasset, interceptus est a nostris et fustibus percussus. Hinc itinere facto in campum Mundensem cum esset ventum, castra contra Pompeium constituit. § 28 Sequenti die cum iter facere Caesar cum copiis vellet, renuntiatum est a speculatoribus Pompeium de tertia vigilia in acie stetisse. Hoc nuntio allato vexillum proposuit. Idcirco enim copias eduxerat, quod Ursaonensium civitati, qui sui fuissent fautores, antea litteras miserat Caesarem nolle in convallem descendere, quod maiorem partem exercitus tironem haberet. Hae litterae vehementer confirmabant mentis oppidanorum. Ita hac opinione fretus totum se facere posse existimabat: etenim et natura loci defendebantur et ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
incampum deducere: nr̃sq adhuc freti presidii bellum ducũt: Nam
singulas ciuitates circum sedent: iñ sibi cõmeatus capiũt. qr et ciuitates
ad uos mictere. Profecto nostro cõmeatu pͥuati: necessario addimicãduz
descendent. In sequenti tpr̃e cum nostri temẽ inoꝑe distenti essent eꝗtes
inoliueto dum lignant᷑ interfecti sunt aliquot yui transfugerũt: qui
nuntiarunt ad.iii. non. mãcias proelium affore adsoritiam: quod fac¬
tum est. Eodem tp̃r metum esse magnum et accium uãrum cĩca castella
p̃esse. Eo die pompeius castra mouet: et ciͣr hyspalim in oliueto cõstitit.
Cesar pusq̃ eodem est profectus. Luna hora circiter .ui. quidẽ uisa ẽ¬
Ita castris motis ac Uccubim pompeius presidium quod reliquit. iusit¬
ut incenderent: ut exusto oppido incastra maiora se reciperent. Inseq̃ñti
tempore uentisponte oppidum cum oppugnare ecepisset: deditione fcã

Expanded text:
in campum deducere nostrisque adhuc fixi praesidiis bellum ducunt. Nam in campum deducere nostrisque adhuc fixi praesidiis bellum ducunt. Nam singulas civitates circumsederunt: inde sibi commeatus capiant. Quare et civitates . animo habeo ad vos mittere. Profectu nostro commeatu privati necessario ad dimicandum descendent.' § 27 Insequenti tempore cum nostri in opere distenti essent, equites in oliveto, dum lignantur, interfecti sunt aliquot. Servi transfugerunt, qui nuntiaverunt, a. d. III. Non. Mart. proelium ad Soricariam quod factum est, ex eo tempore metum esse magnum, et Attium Varum circum castella praeesse. Eo die Pompeius castra movit et contra Spalim in oliveto constituit. Caesar prius quam eodem est profectus, luna hora circiter sexta visa eIta castris motis Ucubim Pompeius praesidium quod reliquit iussit incendere, ut deusto oppido in castra maiora se reciperent. Insequenti tempore Ventiponem oppidum cum oppugnare coepisset, deditione facta
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃ sup̃ demõsitauimus leuem ãmaturam presidii causa non lõge ahope¬
castrorum constitisset ut nrõs equites in receptu dum ad castra redeunt ad¬
uersarii sunt insequuti cupidius uniuersi clamore. fcõ impetũ dederũt
lta metu ꝑteriti cum infuga essent multis missis incastra se recipiũt. Cȩsã
obiũtutem fuͣmȩ Cassianȩ donauit millia .xiii. & p̃fecto torques aureas
eꝗtes. Ro. conuirasse om̃s qui in castris pompeii essent ut transationem
facerent. Sui inditio om̃s incustodiã esse coniectos equites occaxiõe cap¬
ta se transfugisse. Item hoc die lre sunt dep̃hense: quas mictebat Saone.
CN.Pompeius .S.u. 4.E.u. Et si prout nr̃a felicitas ex sm̃a adu̾sarios
hinc propulsos hẽmus: tñ si equo loco sui potestatem facẽnt celerius q
nostra opinio est bellum confecissem. Sed exẽcitum tironũ nõ audent

Expanded text:
ut supra demonstravimus . . . levem armaturam praesidi causa non longe ab opeut supra demonstravimus . . . levem armaturam praesidi causa non longe ab opere constituit.73 Ut, nostri equites in receptu dum ad castra redeunt, adversarii cupidius sunt insecuti, universi clamore facto impetum dederunt. Ita metu perterriti, cum in fuga essent multis amissis in castra se recipiunt. § 26 Caesar ob virtutem turmae Cassianae donavit milia ·X·III74 et praefecto torques aureos equites Romanos coniurasse omnis qui in castris Pompei essent ut transitionem facerent; servi indicio omnis in custodiam esse coniectos, e quibus occasione capta se transfugisse. Item hoc die litterae sunt deprensae, quas mittebat Ursaonem Cn. Pompeius: 'S. V. G. E. V. Etsi prout nostra felicitas, ex sententia adversarios adhuc propulsos habemus, si aequo loco sui potestatem facerent, celerius quam vestra opinio fert bellum confecissem; sed exercitum tironem non audent
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i in oꝑe essent: equitum copie concũsus facere coeperũt: simł¬
q uociferantibus legionariĩs cum locum eflagitarent inconsueti
insequi existimare possent paratissimos se esse ad di micãdum
nr̃i ex humili conualle bñ longe sunt egressi: et planitie in equo
loco constiterunt. Illi procul dubio a congradiendum in eqũ locũ
non sunt ausi. defendere p̃ter unum anthistium turpiorem ꝗ
fidens uiribus ex aduersariis sibi parem ẽẽ neminem cogitare oce¬
pit. Hic ut fert̃ achyllis. Menonisq congressus. q. pompeius
Quoniam ferotitas anthistii omnium mentes conuertebat aboꝑe ad spectã¬
dum. acies sunt disposite: Nam inter bellatores: pͥncipes q dubia posita
erat uictoria: ut prope uiderẽt finem bellandi duorum dirimere pugna
bat᷑ uolumptas quorum uirtute alacri cum addimicandum in planitie
se contulissent: scutorum q laudis insignis prefugens opus celatũ oppo

Expanded text:
nostri in opere essent, equitum copiae concursus facere coeperunt, simunostri in opere essent, equitum copiae concursus facere coeperunt, simulque vociferantibus legionariis, cum locum efflagitarent, ut consueti insequi — existimare posses paratissimos esse ad dimicandum — nostri ex humili convalle bene longe sunt egressi et planitie in aequiore loco constiterunt. Illi tamen procul dubio ad congrediendum in aequum locum non sunt ausi descendere praeter unum Antistium Turpionem, qui fidens viribus ex adversariis sibi parem esse neminem agitare coepit. Hic, ut fertur Achillis Memnonisque congressus, Q. Pompeius ogressus est. Quoniam ferocitas Antisti omnium mentes converterat ab opere ad spectandum, acies sunt dispositae: nam inter bellatores principesque dubia erat posita victoria, ut prope videretur finem bellandi duorum dirimere pugna.untate habebatur. Quorum virtute alacri, cum ad dimicandum in planitiem se contulissent, scutorumque laudis insignia praefulgens opus caelatum .
Abbreviated transcription (Latin):
.U. distat. hec res necessano uocabat ut ad dimicandum deffendẽt:
Neq tñ equo loco sui potestatem faciebant Sed exgruma excelsũ
tumulum capiebat us eo ut necio cogeret᷑ iniquum locum sb̾ire
quo facto cum uttorumq copiȩ tumulum excellentem petissent:
prohibiti a nostis sunt. deiectiq planitie. Quȩ res scdm nostris
eficiebant prcelium. Undiq aũt cedentibus aduersariis. nostri
magna cede uorsabantur. quibus mons non uĩtus saluti fuit:
pͥuati essent. Nam ceciderunt ex leui ãmatura. cccxxiiii. ex le¬
gionariĩ.cxxxuiii. preter qͣ quoꝵ ãma et spolia sunt ablata. Ita
pridem duorum centurionum internitiõ hac aduersariorum pe¬
na est lictata. Insequenti die pari consuetudine cum adeumdez
locum eius presidium uenisset pristino ille suo utebat᷑ instituto:
riam preter equites nullo loco equo se cõmictere audebant: cum

Expanded text:
um V, haec res necessario devocabat ut ad dimicandum descenderet; um V, haec res necessario devocabat ut ad dimicandum descenderet; neque tamen aequo loco sui potestatem faciebat, sed ex grumo . . .67 excelsum tumulum capiebant, usque eo ut necessario cogeretur iniquum locum subire. Quo de facto cum utrorumque copiae tumulum excellentem petissent, prohibiti a nostris sunt deiecti in planitiem.68 Quae res secundum nostris efficiebat proelium. Undique cedentibus adversariis non parum magna in caede versabantur. Quibus mons, non virtus, saluti fuit. privati essent. Nam ceciderunt ex levi armatura CCCXXIIII, ex legionariis CXXXVIII, praeterquam quorum arma et spolia sunt ablata. Ita pridie duorum centurionum interitio hac adversariorum poena est litata. § 25 Insequenti die pari consuetudine cum ad eundem locum eius praesidium venisset, pristino illo suo utebantur instituto: nam praeter equites nullo loco aequo se committere audebant. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is animaduersum est tedere centurioes ex ligione.u.flum̃ tr̃ãs¬
gressi duo restiterunt acnter aciem q eximia uĩtute plures cu
agerent ex suꝑiore loco multitudine theloꝵ. alter etꝵ concidit.
uallum agere coepenint. Ita cupidius dum inter presidiã illoꝵ
student tedem facere a turtus et leui armatura sunt intẽlusi
quorum summa uirtus fuisset uiui capti essent. Nam et mu¬
nitione presidii ita coangustabant᷑: ut eques spatio intercluso uix se
defendere possent.Ex utroq genere pugne complures sunt uul-¬
neribus affecti. inquibus ẽt Mlodius Arquitius interquos ita comi¬
nus est pugnatum ut et nostris preter duos centutiones sit nemo
desideratus. głia se eferentes. Postero die absoricariã uireq cõue¬
nere copiȩ. nostri brachia ducere coeperunt. Pompeius cum anĩã¬
duerteret castello se excludi aspania: quod ab uttubi millia passuꝰ¬

Expanded text:
nostris animadversum esset cedere, centuriones ex legione V. flumen transnostris animadversum esset cedere, centuriones ex legione V. flumen transgressi duo restituerunt aciem, acriterque eximia virtute pluris cum agerent, ex superiore loco multitudine telorum alter eorum concidit. vallum agere coeperunt. Ita cupidius dum intra praesidia illorum student caedem facere, a turmis et levi armatura sunt interclusi. Quorum nisi summa virtus fuisset, vivi capti essent: nam et munitione praesidi ita coangustabantur ut eques spatio intercluso vix se defendere posset. Ex utroque genere pugnae complures sunt vulneribus adfecti, in quis etiam Clodius Arquitius; inter quos ita comminus est pugnatum ut ex nostris praeter duos centuriones sit nemo desideratus gloria se efferentis. § 24 Postero die ad Soricariam utrorumque convenere copiae. Nostri bracchia ducere coeperunt. Pompeius cum animadverteret castello se excludi Aspavia, quod est ab Ucubi milia passu
Abbreviated transcription (Latin):
et noctũno tp̃r ꝑ fallatiam in oppidum esset profectus. uigulatio¬
nem magnam fecit. Principibus qui sibi contrarii fuissent intẽ¬
fectis oppidum insuam potestatem reccepit. Hoc preterito tẽpõt
serui fuge nuntiarunt oppidanorum bona uendere: ne cui ex uallũ
liceret exire nisi distinctum. ldcirco ꝙ ex quo die oppidũ atteguam
esset taptum mitu conteritos complures ꝑfugere inbituria: neq sͥ
ullam spem uictone propositam hr̃e: ut si qui ex nr̃is transfugerent
in leuem ãmaturam coniitii eisq non amplius .xuii. accipere. Inse¬
quenti tempore Cesar castris castra contulit: et brathium ad flum en
salsum ducere ccepit. Hic dum inopere nostri distenti essent cõpłres
ex suꝑiore loco aduẽsariorum decũrerent: net detinentibus nostris
multis telis in iectis complures uulneribus affecere. Hic dum ut
ait Eminus nostri cessere parumper. ltaq p̃ter cõsuetudinẽ cũ a

Expanded text:
et nocturno tempore per fallaciam in oppidum esset receptus, iugulatioet nocturno tempore per fallaciam in oppidum esset receptus, iugulationem magnam facit principibusque qui sibi contrarii fuissent interfectis oppidum in suam potestatem recepit. — Hoc praeterito tempore servi transfugae nuntiaverunt oppidanorum bona venire neque extra vallum licere exire nisi discinctum, idcirco quod ex quo die oppidum Ategua esset captum metu conterritos compluris profugere Baeturiam; neque sibi ullam spem victoriae propositam habere et, si qui ex nostris transfugerent, in levem armaturam coici eumque non amplius XVII accipere. § 23 Insequenti tempore Caesar castris castra contulit et bracchium ad flumen Salsum ducere coepit. Hic dum in opere nostri distenti essent, complures ex superiore loco adversariorum decucurrerunt nec desinentibus nostris multis telis iniectis compluris vulneribus adfecere. Hic tum, ut ait Ennius, 'nostri cessere parumper'. Itaque praeter consuetudinem cum a
Abbreviated transcription (Latin):
hospites iugulari preterea multa scelera abhis fieri: qui presidii cã abhis
retiperentur qui ad oppidum uenissent nr̃i qui fuissent equites .R. et
issent. quorum responsis ultro citroq acceptis et redditis cum ad no¬
stros se reciperent qui ex oppidum fuissent illi p̃sidio insequuti ex
aduersatione legatos iugularunt duo. reliqui ex eio fugerunt ce ce¬
sari rem gestam detulerunt: et speculatores ad oppidum aiteguam
miserunt: qui cum certum comperissent legatorum rñsa ita tẽ gests
q̃ admodum illi retulissent aboppidanis concu̾su facto eum ꝗlegatos
iugulasset lapidare et ei manus intẽtare cceperunt: illius oꝑa se pe¬
risse. Ita uix ꝑiculo liberatus petiit aboppidanis ut eis licẽt legatu
ad cesarem proficisci. illi se satisfaturum potestate data: cum iñ
esset profectus presidĩo comꝑato cum bñ magnam manũ feciss

Expanded text:
hospites iugulari, praeterea multa scelera ab eis fieri qui praesidi causa ab eis hospites iugulari, praeterea multa scelera ab eis fieri qui praesidi causa ab eis reciperentur. Qui cum ad oppidum venissent, nostri, qui fuissent equites Romani civitatis fuissent. Quorum responsis ultro citroque acceptis et redditis cum ad nostros se reciperent qui extra oppidum fuissent, illi praesidio insecuti ex aversione legatos iugularunt. Duo reliqui ex eis fugerunt et Caesari rem gestam detulerunt . . .57 et speculatores ad oppidum Ateguam miserunt. Qui cum certum comperissent legatorum responsa ita esse gesta quemadmodum illi rettulissent, ab oppidanis concursu facto eum qui legatos iugulasset lapidare et ei manus intentare coeperunt: illius opera se perisse. Ita vix periculo liberatus petiit ab oppidanis ut ei liceret legatum ad Caesarem proficisci: illi se satisfacturum. Potestate data cum inde esset profectus, praesidio comparato, cum bene magnam manum fecisset
Abbreviated transcription (Latin):
nacula et equites nostri cum aduersarioꝵ equitibus congressi sũt. & sau¬
tii aliquot cetiderunt᷑. Leui ãmatura ea nocte speculatões prehensi.iii.
et unus exlegione uernacula: serui sunt incrucem sublati: militi cerui¬
ces abscisse. postero die equites cum leui ãmatura exad uersariorum
castris adnos transfugerunt: et eo tp̃r circiter .xi. equites adaquatores
nostros excñterunt: non nullos interfecerunt. Item alios uiuos addu¬
xerunt. exequitibus capti sunt equites.uiii. Insequenti die pompeius
securi ꝑcussit homines. Lxxiiii. qui dicebantũ esse fautores uictorae
cesaris reliquos uersus oppidum uissit deduci ex quibus efugennt
C.xx. ad cesaremq uenerunt. Hoc p̃terito tempore. qui inoppido ãticła
Bursanolenses capti sunt legati: et profecti sunt cum nr̃ĩs uti rem gesta
Busanolẽsibus referent. quid desperarent de CR. pompeio cum uiderent

Expanded text:
nacula, et equites nostri cum adversariorum equitibus congressi sunt, et saunacula, et equites nostri cum adversariorum equitibus congressi sunt, et saucii aliquot occiderunt levi armatura. Ea nocte speculatores prensi servi III et unus ex legione vernacula. Servi sunt in crucem sublati, militi cervices abscisae. § 21 Postero die equites cum levi armatura ex adversariorum castris ad nos transfugerunt. Et eo tempore circiter XL equites ad aquatores nostros excucurrerunt, non nullos interfecerunt, item alios vivos abduxerunt; e quibus capti sunt equites VIII. Insequenti die Pompeius securi percussit homines LXXIIII, qui dicebantur esse fautores Caesaris victoriae, reliquos rursus in oppidum iussit deduci; ex quibus effugerunt CXX et ad Caesarem venerunt. § 22 Hoc praeterito tempore, qui in oppido Ategua Ursaonenses capti sunt legati profecti sunt cum nostris uti rem gestam Ursaonensibus referrent; quid sperarent de Cn. Pompeio, cum viderent
Abbreviated transcription (Latin):
dum esse dedituros: quibus respondit se uitam: fidem q prestituꝵs: ita
ante diem .xi. Rł. Mãtii oppido potitus imꝑatõ esset appellatus. Et põpey
ex ꝑfugis cum dedictionem oppidi factam ẽẽ scisset castra mouit ueccubim uͥsꝰ
se circum ea loca castella disposuit et munitionibus se continere ccepit.Cȩsã
mouit et propius castra castris contulit. Eodem tp̃r mane loricatus unꝰ exle¬
gione uernacula ad nos transfugit et nuntiauit pompeium oppidanos
Ueccubenses conuocasse: eisq ita imꝑauisse ut diligentia adhibita ꝑquire¬
rent: qui essent suarum ꝑtium. Itemq aduersarioꝵ uitorie fautoẽs. hoc
preterea tempore inoppido quod fuit captum Puꝰ est positꝰ inpatibulo qͣ
supͣ demõstrauimus dominum uigulasse. Is uiuus est conbustꝰ: Ideq
temporis centuriones loricati.uiii.adcȩsarem transfugerunt exlegioñ uẽ¬

Expanded text:
dum esse dedituros. Quibus respondit se Caesarem esse fidemque praestaturum. Ita dum esse dedituros. Quibus respondit se Caesarem esse fidemque praestaturum. Ita ante diem XI. Kalendas Martias oppido potitus imperator est appellatus. § 20 Quod Pompeius ex perfugis cum deditionem oppidi factam esse scisset, castra movit Ucubim versus et circum ea loca castella disposuit et munitionibus se continere coepit: Caesar movit et propius castra castris contulit. Eodem tempore mane loricatus unus ex legione vernacula ad nos transfugit et nuntiavit Pompeium oppidanos Ucubensis convocasse eisque ita imperavisse, ut diligentia adhibita perquirerent qui essent suarum partium itemque adversariorum victoriae fautores. Hoc praeterito tempore in oppido quod fuit captum servus est prensus in cuniculo quem supra demonstravimus dominum iugulasse; is vivus est combustus. Idemque temporis centuriones loricati VIII ad Caesarem transfugerunt ex legione ver
Abbreviated transcription (Latin):
quod facile erat factu ut eam turem sine ꝑiculo quis incencderet ita
nocte transfuga nuntiauit pompeium et labienum deuigulatiõe oppi¬
lignea que nostra fuisset abymo initium fecit us adtabulatum scđm
et tertium. Eodem tp̃e pro muro pugnarunt accẽrime furim nostra
ut suꝑioẽm incenderent. Id circo ꝙ uentum oppidani secũdũ ha¬
buerunt. Insequenti luce mater famł demuro se deiecit &e ad nos
transtulit: dixitq sercum familia constitutum habuisse ut una inͣs¬
fugeñt ad cesarem illam opp̃ssam et ugulatam. hoc preterea tẽ-¬
pore tabellȩ demuro sunt deiectȩ: inquibus scriptum ẽ ĩuentum
.l. Minutius cȩsarisi mihi uitam tribues: qm̃:a.cN. pompeiost᷑
sum desertus: qualem me illi prestiti. tali uĩtute et constantiã fut᷑s
me esse inte prestabo. Eodem tpr̃e oppidanoꝵ& legati qui antea exie¬
rant. Cesarem adierunt. si sibi uitam concederet se se insequenti luce oppi¬

Expanded text:
Quod difficile erat factu, ut eam turrem sine periculo quis incenderet. Ita Quod difficile erat factu, ut eam turrem sine periculo quis incenderet. Ita nocte transfuga nuntiavit Pompeium et Labienum de iugulatione oppilignea, quae nostra fuisset, ab imo vitium fecit usque ad tabulatum secundum et tertium. Eodem tempore pro muro pugnarunt acerrime et turrim nostram ut superiorem incenderunt, idcirco quod ventum oppidani secundum habuerunt. Insequenti luce materfamilias de muro se deiecit et ad nos transsiliit dixitque se cum familia constitutum habuisse ut una transfugerent ad Caesarem; illam oppressam et iugulatam. Hoc praeterea tempore tabellae de muro sunt deiectae, in quibus scriptum est inventum: 'L. Munatius Caesari. Si mihi vitam tribues, quoniam ab Cn. Pompeio sum desertus, qualem me illi praestiti tali virtute et constantia futurum me in te esse praestabo'. Eodem tempore oppidani legati qui antea exierant Caesarem adierunt: si sibi vitam concederet, sese insequenti luce oppi
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem et filium in oppido reliquerat dominum iugulauit: et ita cla
a Cesaris presidiis in pompeii castra discessit: et inditium glande scrip¬
tum misit ꝑ quod certior fieret cesar que in oppido addeffendendum
comparerentur. Ita lr̃is acceptis cum inoppidum reuertissent qui mic¬
tere glandem inscriptam solebant. Insequenti tempore duo lusitani fra¬
tres transfuge nuntiarunt. CNi. pompeium conctionem hũisse: qm̃ oppi¬
do subsidio non posset uenire noctu ex aduersarioꝵ conspectu se deduce¬
tent ad mare uersum unum respondisse ut potius ad dimicandum dscẽ¬
derent. ꝙ̃ signum fuge ostenderent tum qui ita locus esset iugulatum
Eodem tempore tabellaris eius dephensi qui adoppidum ueniebãt. qͦr
litteras oppidanis Cesar obiecit: et qui uitam sidi peteret. iussit tũre
ligneam oppidanoꝵ incendere: Id si fecisset ei se promisit oĩa cõcessuꝵ

Expanded text:
uxorem et filios in oppido reliquerat — dominum iugulavit et ita clam uxorem et filios in oppido reliquerat — dominum iugulavit et ita clam a Caesaris praesidiis in Pompei castra discessit . . . et indicium glande scriptum misit, per quod certior fieret Caesar quae in oppido ad defendendum compararentur. Ita litteris acceptis, cum in oppidum revertisse qui mittere glandem inscriptam solebat.51 . . . Insequenti tempore duo Lusitani fratres transfugae nuntiarunt quam Pompeius contionem habuisset: quoniam oppido subsidio non posset venire, noctu ex adversariorum conspectu se deducerent ad mare versum; unum respondisse ut potius ad dimicandum descenderet quam signum fugae ostenderet; eum qui ita locutus esset iugulatum. Eodem tempore tabellarii eius deprensi qui ad oppidum veniebant: quorum litteras Caesar oppidanis obiecit et, qui vitam sibi peteret, iussit turrem ligneam oppidanorum incendere; id si fecisset, ei se promisit omnia concessurum.
Abbreviated transcription (Latin):
potius miles q̃. cri. pompeii factus essem et hanc uĩtutis cõstan¬
tiam in tua uictoia non in illius calamitate prestarem cuiꝰ fune¬
ste laudes quando adhanc fortunam reciderunt ut cum Ciues
mur hostium numero: qui neq in illius prosꝑa acie pͥmã fõtu¬
nam: neq inaduersa secundam optinuimus uictoriã: qui legio¬
num tot impetus substinentes noctũnis diuniꝰq oꝑibus gladi¬
atorum ictus. teloꝵq ĩ missus expectantes uicti et deserti apõ¬
peio: tua uirtute suꝑati salutem ãtua clementia deposcimus.
non esset. reuertit adportam et hominem apprehendit. Quod
Tiberius cum fieri animaduertit. simulq pugionem eduxit
manum eius incidit. ita refugerunt ad cȩsarem. Eodem q tempoẽ signifer
delegione pͥma transfugit et nuntiauit quo die equestre proelium fctm̃
esset suo signo perisse homines.xxxu. neq licere castris.CN. pompei nũtia¬

Expanded text:
potius miles quam Cn. Pompei factus essem et hanc virtutis constanpotius miles quam Cn. Pompei factus essem et hanc virtutis constantiam in tua victoria, non in illius calamitate praestarem. Cuius funestae laudes quoniam ad hanc fortunam reciderunt ut cives mur hostium numero, qui neque in illius prospera acie primam fortunam neque in adversa secundam obtinuimus,45 qui legionum tot impetus sustentantes, nocturnis diurnisque operibus gladiorum ictus telorumque missus exceptantes, relicti et deserti a Pompeio, tua virtute superati salutem a tua clementia deposcimus pnon esset, revertit ad portam et hominem apprehendit. Quod Tiberius cum fieri animadvertit, simul pugionem eduxit et manum eius incidit. Ita refugerunt ad Caesarem. Eodemque tempore signifer de legione prima transfugit, et innotuit, quo die equestre proelium factum esset, suo signo perisse homines XXXV, neque licere castris Cn. Pompei nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
ii cede fc̃a ad pompeii presidiia se receperunt. Nam quod existi¬
mabat eos posse conatum eficere nocte tota ultra ad flumẽ salsu
in acie quid fctm̃ licet nec opinantibus nostiis esset gestum: tam̃
uĩtute freti repulsos multis q uulneribus affectos oppido rep̃s¬
serunt p̃da ãmisq eorum sunt potiti: uiuos q aliquos ceperũt
qui postero die sunt interfecti. Eodemq tempore transfuga nun-¬
tiauit ex oppido Iunium qui incuniculo fuisset uigilatione opi¬
danorum scã damasse facinus se nephandum et scelus fecisse: nã
cos nihil meruisse ꝙ tali poena afficerent̃: qui eos ad aras et focos
suos recepissent: eosq hospitium scelere contaminasse multa p̃¬
terea dixisse: qua orõne deteritus amplius iugulatioẽm nõ fecisse.
ita postero die tulius legatus cum catheẽ lusitano uenit et apud
cesarem uerba fecit. Utinam quidem ĩ mõtales dii fecissent uͭ tuꝰ

Expanded text:
illi caede facta ad praesidia Pompei se reciperent: nam quod existiilli caede facta ad praesidia Pompei se reciperent: nam quod existimabat eos posse conatum efficere, nocte tota ultra ibat flumen Salsum in acie. Quod factum licet nec opinantibus nostris esset gestum, tamen virtute freti repulsos multisque vulneribus adfectos oppido represserunt, praedam armaque eorum sunt potiti vivosque aliquos ceperunt, qui postero die sunt interfecti. Eodemque tempore transfuga nuntiavit ex oppido Iunium, qui in cuniculo fuisset, iugulatione oppidanorum facta clamasse facinus se nefandum et scelus fecisse; nam eos nihil meruisse quare tali poena adficerentur qui eos ad aras et focos suos recepissent, eosque hospitium scelere contaminasse; multa praeterea dixisse: qua oratione deterritos amplius iugulationem non fecisse. § 17 Ita postero die Tullius legatus cum Catone at Antonio venit et apud Caesarem verba fecit: 'Utinam quidem di immortales fecissent ut tuus
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Cum bñ magnã multitudinem teloꝵ ignem q nostris
defendentibus iniecissent nephandum crudelissimum q facinꝰ sunt
agressi. in conspectu q nostro hostes qui in oppido erant uigilate et
demuro p̃cipites mictere ocepenint sicuti apud bãbaros q pꝰ hoĩ
memoriam nunq̃ est fctm̃. hirus diei extremo tempore apompe.¬
ianis clam ad nostros tabellarius est missus ut ea nocte tũres agge¬
rem q incenderent. et .i. uigilia eruptionem facerent. Ita igne te¬
lorum q multitudine iacta cum bñ magnam ꝑtem muri consũpsis.¬
sent. põtamq e regione et in conspectu pompeii castitue fuerat ap¬
parũnt copię ꝙ totę eruptionem fecerunt. secum q extulerunt
cultatas ad fossas complendas et arpagones adcasas castramentate a
nostris hibẽnorum causa edificate erant diruendas et incendẽd as.
preterea argentum et uestimenta ut dum nr̃i in p̃da detinerentũ

Expanded text:
tum est. Cum bene magnam multitudinem telorum ignemque nostris tum est. Cum bene magnam multitudinem telorum ignemque nostris defendentibus iniecissent, nefandum crudelissimumque facinus sunt aggressi in conspectuque nostro hospites qui in oppido erant iugulare et de muro praecipites mittere coeperunt, sicuti apud barbaros; quod post hominum memoriam numquam est factum. § 16 Huius diei extremo tempore a Pompeianis clam nostros tabellarius est missus, ut ea nocte turres aggeremque incenderent et tertia vigilia eruptionem facerent. Ita igne telorumque multitudine iacta cum bene magnam partem noctis consumpsissent, portam quae e regione et in conspectu Pompei castrorum fuerat aperuerunt copiaeque totae eruptionem fecerunt secumque extulerunt virgulta, cratis ad fossas complendas et harpagones ad casas, quae stramenticiae ab nostris hibernorum causa aedificatae erant, diruendas et incendendas, praeterea argentum, vestimenta, ut dum nostri in praeda detinentur,
Abbreviated transcription (Latin):
giusq nostris cedentibus prosequi coepissent: qui cum aliqͦ loco
a nostris recepti essent ut consuescent et simili uĩtute clamõe fac¬
to aduersati sunt prcelium facere: fere apud exercitus hec ẽ eque¬
stris proelii consuetudo tum eques ad dimicandum dimisso equo
cum equite congredit᷑: nequaquam par hẽt̃ id quod mihi hoc acci¬
dit proelio cum pedites ex leui ãmatura lecti ad pugnam equitib
nostris nec opinantibus uenissent. idq inp̃liõ anim aduẽsu est
complures exequis discederunt. Ita exiguo tempore eques pedestre¬
pedes equestre proelium facere cõcoepit usq eo ut cedem ꝓxime
auallo facerent. in quo p̃lio aduersarioꝵ ceciderunt . Cxxiii: cõ¬
plures q ãmis exuti multi uulneribus affecti incastra sunt reuẽ¬
si. Nostri ceciderunt.iii. santii .xii. pedites.uii ce equites .u. eius
diei insequenti tpr pristina consuetudine promuro pugnari cep¬

Expanded text:
gius quod nostris cedentibus prosequi coepissent. Qui cum aequo loco gius quod nostris cedentibus prosequi coepissent. Qui cum aequo loco a nostris recepti essent, ut consuessent, eximia virtute clamore facto aversati sunt proelium facere. § 15 Fere apud exercitus haec est equestris proelii consuetudo: cum eques ad dimicandum dimisso equo cum pedite congreditur, nequaquam par habetur; id quod contra in hoc accidit proelio. Cum pedites levi armatura lecti ad pugnam equitibus nostris nec opinantibus venissent, idque in proelio animadversum esset, complures ex equis descenderunt. Ita exiguo tempore eques pedestre proelium facere coepit, usque eo ut caedem proxime a vallo fecerint. In quo proelio adversariorum ceciderunt CXXIII, compluresque armis exuti, multi vulneribus adfecti in castra sunt redacti. Nostri ceciderunt III, saucii XII pedites et equites V. Eius diei insequenti tempore pristina consuetudine pro muro pugnari coep
Abbreviated transcription (Latin):
sent relato responso clamõe sublato õĩ gne teloꝵ emisso ꝓmuro
ans essent non dubitarunt quin eruptionem eo die essent facturi.
ita corona circumdata pugnatum est aliq̃ diu uehementislime. simul¬
q balista missa a nostris turtem deiecit qua aduersauio qua inea turi
fuerant .U. derecti sunt. &e puer qui balistam solitus erat obferuare
neq a nostris prohibitus. falsaq illa oppinione gloriatus est ꝙ prope
ĩ nostris ꝑtibus locum tenuisset. Item insequenti die eadem cõsuetu¬
dine dum longius prosequit᷑ quo loco equites nostri stationem habu¬
erant aliquot tume cum leui ãmatura impetu facto loco sunt de¬
iecte. et ꝑꝑ pancitatem nostrorum equitum simulq cum leui ãma¬
tura inter tũmas aduersariorum ꝑteritȩ. Hec inconspectu utõꝵ¬
q castrorum gerebant᷑: et maiore pompeiani exultabant głia. lõ¬

Expanded text:
sent, relato responso clamore sublato omni genere telorum misso pusent, relato responso clamore sublato omni genere telorum misso pustris essent non dubitarunt quia eruptionem eo die essent facturi. Ita corona circumdata pugnatum est aliquamdiu vehementissime, simulque ballista missa a nostris turrem deiecit, qua adversariorum qui in ea turre fuerant quinque deiecti sunt et puer, qui ballistam solitus erat observare.neque a nostris prohibitus falsaque illa opinione gloriatus est quod prope in nostris partibus locum tenuisset. Item insequenti die eadem consuetudine dum longius prosequitur, quo loco equites nostri stationem habuerant, aliquot turmae cum levi armatura impetu facto loco sunt deiecti et propter paucitatem nostrorum equitum simul cum levi armatura inter turmas adversariorum protriti. Hoc in conspectu utrorumque castrorum gerebatur, et maiore Pompeiani exsultabant gloria lon
Abbreviated transcription (Latin):
loco p̃mebant᷑ tñ repulsi aduersarii cum multis uulnetibus affecti
inoppidum se contulerunt. postero die pompeius excastris suis bia¬
fuissent: a plutibus rȩpti destatioe sunt reiecti. et occisi tres. Eo die
aullis ualgius senatoris filius: cui fr̃ incastris pompeii fuiss oib
his rebus relictis equum conscendit et fugit. Speculatõ delegioẽ ha
pomperana captus amilitibus et interfectus est. ꝑ idem tempꝰ glas
missa est inscripta: quo die ad oppidum capiundum accederent, se
scutum esse posituꝵ. qua spe non nulli dum sine ꝑiculo muꝵ ascen¬
dere. et oppido potri posse se sperarent. postero die ad muꝵ op facere
coeperunt. et bñ magna pͥoris muri ꝑs deiecta est. quo facto aboppi¬
psidii causa prepositi oppido a pompeio essent orabant. ꝗd res podit
Cesar seditiões dare non accipere cõsuescet. Illi cũ in oppidũ teuẽtus¬

Expanded text:
loco premebantur, repulsi adversarii bene multis vulneribus adfecti loco premebantur, repulsi adversarii bene multis vulneribus adfecti in oppidum se contulerunt.31 § 13 Postero die Pompeius ex castris suis bracfuissent a pluribus reperti, de statione sunt deiecti et occisi tres. Eo die A. Valgius senatoris filius, cuius frater in castris Pompei fuisset, omnibus suis rebus relictis equum conscendit et fugit. Speculator de legione II. Pompeiana captus a militibus et interfectus est; idemque temporis glans missa est inscripta: quo die ad oppidum capiundum accederent, se scutum esse positurum. Qua spe non nulli, dum sine periculo murum ascendere et oppido potiri posse se sperant, postero die ad murum opus facere coeperunt, et bene magna prioris muri parte deiecta.33 . . . Quo facto ab oppipraesidi causa praepositi oppido a Pompeio essent, orabant. Quibus respondit Caesar se condiciones dare, non accipere consuevisse. Qui cum in oppidum revertis