comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possessionum posuit. si qͣndo ussu ma¬
gistratus ꝑ. ẜ uandi causa possidemus
memptissimum ẽ. Nam qui rei ser
infecti non caueatur mittitm possessi.¬
onem. uł uentris nonune non. possẽ¬
sionem. sed custodiam rerum .⁊ obser¬
nationem concedit. Et idõ cum dam¬
n nifecti non cauente uicino in possẽ¬
sonem missi sumus. si id longo tẽpo¬
re fiat ̃ posside nobis. ⁊ ꝑ longã pos¬
sessionem caꝑe p̃tor causa pmnttit eo
filius peculari nomine appenditio
statim pat̾ euis possidet quãius igno¬
ret in sua potestate filium. Ampliuc
⁊̃ si filius ab alio tanquam seruus pos¬
possessionem non pro emptore possides:
eum dicimus qui furtiue in gressus ẽ
possessionem ignorante eo quem sibi
controu̾siam facturum suspicabatur.
ine fac̾et timebat. Is aut̃ qui cum pos¬
sidet non clam. sed celauit. in ea cã ẽ
ut non uideatur clam posside. Non it
ratio obtinende possessionis. sed origo

Expanded text:
possessionum posuit, si quando iussu mapossessionum posuit, si quando iussu magistratus rei servandae causa possidemus, ineptissimum est: nam qui creditorinfecti non caueatur, mittit in possessionem uel uentris nomine, non possessionem, sed custodiam rerum et obseruationem concedit: et ideo, cum damni infecti non cauente uicino in possessionem missi sumus, si id longo tempore fiat, etiam possidere nobis et per longam possessionem capere praetor causa cognita filius peculiari nomine adprehenderit, id statim pater eius possidet, quamvis ignoret in sua potestate filium. amplius etiam si filius ab alio tamquam servus pospossessionem, non pro emptore possides, eum dicimus, qui furtiue ingressus est possessionem ignorante eo, quem sibi controuersiam facturum suspicabatur et, ne faceret, timebat. is autem qui, cum possideret non clam, se celauit, in ea causa est, ut non uideatur clam possidere: non enim ratio optinendae possessionis, sed origo
Abbreviated transcription (Latin):
si eam loco non mou̾is ⁊ inficiandi aĩ¬
num habeas. pleriq uet̾um mt̃m ⁊¬
sabimus ⁊ oussius recte ixerunt possẽ¬
soremme mane. Iui furcum sine con¬
ectatione fieri non potest. nec animo
furtum amittatur. ¶ Illud quoq ane¬
terib p̃ceptum ẽ neminẽ sibi ip̃i cãm
possessionis mutare posse. Sed si is ꝗ
apud me deposuit. uł conimodauit eã
rem uendidit michi uł donau̾it non
uidebor causam possessionis michi
Genera possessionum tot sunt quot
⁊ cause acquirendi eius quod nr̃i ñ
sit. Ulut pro emptore. ꝓ donato. pro
legoto. pro dote. pro hr̃de. ꝓ noxe de.¬
dito. pro fuo. Sicut in his que tr̃a ma.¬
riq uł ex hostib capinius. uł que ip̃i
ut in rerum natura eẽnt fecunus. Et
in summa magis unum genus ẽ pos¬
sidendi spẽs infinite. uł ñ podest diui¬
di possessionis genus in duas sp̃es. Ut
possideatur bona fide. an non bona fid̾.
Quod aũt quintus mucus int̃ genera

Expanded text:
si eam loco non moveris et infitiandi anisi eam loco non moveris et infitiandi animum habeas, plerique veterum et Sabinus et Cassius recte responderunt possessorem me manere, quia furtum sine contrectatione fieri non potest nec animo furtum admittatur. Illud quoque a veteribus praeceptum est neminem sibi ipsum causam possessionis mutare posse. Sed si is, qui apud me deposuit vel commodavit, eam rem vendiderit mihi vel donaverit, non videbor causam possessionis mihi Genera possessionum tot sunt, quot et causae adquirendi eius quod nostrum non sit, velut pro emptore: pro donato: pro legato: pro dote: pro herede: pro noxae dedito: pro suo, sicut in his, quae terra marique vel ex hostibus capimus vel quae ipsi, ut in rerum natura essent, fecimus. et in summa magis unum genus est possidendi, species infinitae. Vel etiam potest dividi possessionis genus in duas species, ut possideatur aut bona fide aut non bona fide. Quod autem Quintus Mucius inter genera
Abbreviated transcription (Latin):
hactenus possidi. Idẽ quatinus si ueli-¬
mus natumlem possessionẽ nanciscip-¬
ossimus. Nam pecus simłatq ab erra-¬
uerit. aut uas ita accidit. euaserit. ex¬
eidit. ut non inueniatur ꝓtinus desi-¬
nere a nobis possidi. licet a nullo possi¬
deatur. Dissimilit̃ atq si custodia mea
sit. nec inueniatur. quia p̃sentia eius
Item feras bestias quas uiuarus in clussꝰ¬
mus i pisces quos in piscinas collegimꝰ
a nob possidi. Sed eos pisces qui insta¬
gno sunt aut feras que in siluis carcũ¬
septis uagant᷑ a nob non possidi. qm̃
relicte sunt in lib̾tate naturali. alioqu
siquis siluam em̃it uidi eium om̃s
feras posside. quod falsum est. Auec
aut possidemus quas inclusas ha¬
bemus. aut si que mansuete facde
custodie nr̃e subiecte sint. Quidam
recde putant columbas quoq quȩ ab
edificus nr̃is uolant. item apes quae
ex alueis nr̃is euolant: ⁊ scđm consie¬
tudinem redeunt a nob possiđi. NLabo

Expanded text:
hactenus possideri, id est quatenus, si uelihactenus possideri, id est quatenus, si uelimus, naturalem possessionem nancisci possimus. nam pecus simul atque aberrauerit aut uas ita exciderit, ciderit, ut non inueniatur, protinus desinere a nobis possideri, licet a nullo possideatur: dissimiliter atque si sub custodia mea sit nec inueniatur, quia praesentia eius Item feras bestias, quas uiuariis incluserimus, et pisces, quos in piscinas coiecerimus, a nobis possideri. sed eos pisces, qui in stagno sint, aut feras, quae in siluis circumseptis uagantur, a nobis non possideri, quoniam relictae sint in libertate naturali: alioquin etiam si quis siluam emerit, uideri eum omnes feras possidere, quod falsum est.Aues autem possidemus, quas inclusas habemus, aut si quae mansuetae factae custodiae nostrae subiectae sunt.Quidam recte putant columbas quoque, quae ab aedificiis nostris uolant, item apes, quae ex alueis nostris euolant et secundum consuetudinem redeunt, a nobis possideri.Labeo
Abbreviated transcription (Latin):
nec aut nr̃a uoluntate discessĩmus auͥ
ui deiecti fuerimus. Si seruus quem
possidebam ꝓ lib̾o se gerat ut fecit spa¬
rtarius. ⁊ uidicium lib̾are pati paratus
sit. non uidebitur adño possidđi. cui se
adu̾sarium p̃parat. Sed hoc ita u̾um
est si diu in lib̾tate moratur. Alioquin
si ex possessione seruitutis in libtate
ꝓclaman̾it: ⁊ lib̾ale uidicium implora¬
uerit. nchilominus in possesfione mea
est. i aĩo eum ꝑossideo. donec lib fuĩt
ꝓnunciatus. ¶ Saltus hibnos estiuosq
animo possidemus. quamuis certis tẽ¬
poribus eos relinquemus. Cec̃m animo
nr̃o corpore ⁊̃ alieno possidemus sicut
diximus ꝑ colonum. ⁊ seruum. Nec
mou̾e nos debet quod quasdam res¬
ĩ ignorantes possidemus .i. quas ser¬
ui peculiarit᷑ parauer̃. Nam uidemur
eas eoꝵ dem .⁊ animo ⁊⁊ corpore possidẽ.¬
¶ Nerua filius res mobiles excepto ho-¬
Imine quatinus sub custodia mũ sint

Expanded text:
nec aut nostra uoluntate discesserimus aut nec aut nostra uoluntate discesserimus aut ui deiecti fuerimus. Si seruus, quem possidebam, pro libero se gerat, ut fecit Spartacus, et iudicium liberale pati paratus sit, non uidebitur a domino possideri, cui se aduersarium praeparat. sed hoc ita uerum est, si diu in libertate moratur: alioquin si ex possessione seruitutis in libertatem reclamauerit et liberale iudicium implorauerit, nihilo minus in possessione mea est et animo eum possideo, donec liber fuerit pronuntiatus. Saltus hibernos aestiuosque animo possidemus, quamuis certis temporibus eos relinquamus. Ceterum animo nostro, corpore etiam alieno possidemus, sicut diximus per colonum et seruum, nec mouere nos debet, quod quasdam etiam ignorantes possidemus, id est quas serui peculiariter parauerunt: nam uidemur eas eorundem et animo et corpore possidere. Nerua filius res mobiles excepto homine, quatenus sub custodia nostra sint,
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit. Idem trebacius approbat exis¬
timans posse alium iuste ⁊ alium min
ste posside duos inuiste uł duos iuste
non posse. Quem labõ rep̃hendit. qm̃
in summa possessionis non multum
int̾ est iuste quis. an iniuste possideat.
quod ⁊ ũius est. Non enim magis eadẽ
possessio apud duos eẽ potest. quã ut
tu stare uidearis meo loco. in quo ego
sto. uł in quo ego sedeo: tu sedẽ uideais.¬
In amitenda quoq possessione affectio
enis qui possidet intuenda ẽ. Itaq si ĩ
fundo sis. ⁊ tam̃ nolis eum possid̾e ꝓti¬
nus amittes possessionem. Igitur amit¬
ti.⁊ animo solo potest quamuis acqui¬
ri non potest. Sed ⁊ si animo solo possi¬
deas. alius licet in fundo sit. adhuc ta¬
men possides. ¶ Si quis nunciet domũ
a latronibus occupatam .⁊ dñs timore
conterritus noliũt accede amisisse eũ
onem i si alii tradidit anmitto possẽ¬
sionem. Nam constat posside nos do¬

Expanded text:
acceperit. idem Trebatius probabat exisacceperit. idem Trebatius probabat exististe possidere, duos iniuste uel duos iuste non posse. quem labeo reprehendit, quoniam in summa possessionis non multum interest, iuste quis an iniuste possideat: quod est uerius. non magis enim eadem possessio apud duos esse potest, quam ut tu stare uidearis in eo loco, in quo ego sto, uel in quo ego sedeo, tu sedere uidearis.In amittenda quoque possessione affectio eius qui possidet intuenda est: itaque si in fundo sis et tamen nolis eum possidere, protinus amittes possessionem. igitur amitti et animo solo potest, quamuis adquiri non potest. Sed et si animo solo possideas, licet alius in fundo sit, adhuc tamen possides. Si quis nuntiet domum a latronibus occupatam et dominus timore conterritus noluerit accedere, amississe eum onem. Et si alii tradiderim, amitto possessionem. nam constat possidere nos, do
Abbreviated transcription (Latin):
u̾um. Si enim qui nescit non possidet
thesaurum quamus fundum posside¬
at. Sed̃ ⁊ si sciat non capiet longa pos¬
sessione quia scit alienum eẽ. quidam
putant sabimi sententiam ueriorem ẽẽ.
nec alias eum qui scit possidẽ. nisi in lo¬
co motus sit quia non sit sub custodia
nr̃a quib consentio. ¶ Ex plurimis cau¬
sis posside eandem rem possumus. ut
quidam putant. ⁊ qui eum usu ceꝑit.
⁊ ꝓ emptore ⁊ ꝓ suo posside. Sic enim
et si ei qui pro emptore possidebit hr̃
sim: eandem rem ⁊ pro emptore ⁊ ꝓ hr̃de
possideo. Nec enim sicut dñium non
potest nisi ex una eã conting̾e̾.ita ⁊ po̾¬
side ex una dum taxat cã possumus.¬
¶ Ex contrario plures eandem rem in soli¬
dum posside non possunt. Contra na-¬
turam quippeẽ ut cum ego aliquid
teneam. tu quoq id ten̾e uidearis. Sa¬
binus tam̃ scribit. eum qui p̃cario de¬
dit ⁊ ip̃m possidẽ. ⁊ eum qui precario

Expanded text:
uerum: is enim qui nescit non possidet uerum: is enim qui nescit non possidet thensaurum, quamuis fundum possideat. sed et si sciat, non capiet longa possessione, quia scit alienum esse. quidam putant Sabini sententiam ueriorem esse nec alias eum qui scit possidere, nisi si loco motus sit, quia non sit sub custodia nostra: quibus consentio.Ex plurimis causis possidere eandem rem possumus, ut quidam putant et eum, qui usuceperit et pro emptore, et pro suo possidere: sic enim et si ei, qui pro emptore possidebat, heres sim, eandem rem et pro emptore et pro herede possideo: nec enim sicut dominium non potest nisi ex una causa contingere, ita et possidere ex una dumtaxat causa possumus. Ex contrario plures eandem rem in solidum possidere non possunt: contra naturam quippe est, ut, cum ego aliquid teneam, tu quoque id tenere videaris. Sabinus tamen scribit eum qui precario dederit et ipsum possidere et eum qui precario
Abbreviated transcription (Latin):
que sunt corporalia.⁊ adipiscimur posses¬
sionem corpore.⁊ ammo neq ꝑse animo
aut ꝑ se corpore. Quod aũt diximus corꝑe
⁊ anmo acquirere nos debe possessionem.
non utiq ita accipiendum ẽ ut qui fun¬
dum posside uelit om̃s glebas circumam¬
bulet. sed sufficit quamlibet partem eius
fundi introire. dum m̃te ⁊ cogitatione h¬
ac sit uti totum fundu.n usq ad t̾minũ
uelit posside. ¶Incertam partem rei pos¬
side nemo potest. ułuti si hac parte m̃te
sis. ut quicquid uouis possidet tu quoꝙ
ueł posside. Neracius ⁊ ꝓculus solo ani¬
mo non posse nos acquirere possessionẽ¬
aunt si non antecedat: natuualis pos¬
sessio. Idõq si thesaurum meum infũ
do positum. seiam continuo me posside.
simulatq possidendi affectum habuero.
quia quod desit naturali possessioni id
animus implet. Cẽtumq brutus ⁊ mau¬
luis putant eum qui fundum longa pos¬
sessione cepit ⁊̃ thesaurum cepisse quam¬
uis nesciat infuido eẽ quod non es ł

Expanded text:
quae sunt corporalia. Et apiscimur possessionem corpore et animo, neque per se animo aut per se corpore. quod autem diximus et corpore et animo adquirere nos debere possessionem, non utique ita accipiendum est, ut qui fundum possidere velit, omnes glebas circumambulet: sed sufficit quamlibet partem eius fundi introire, dum mente et cogitatione hac sit, uti totum fundum usque ad terminum velit possidere. Incertam partem rei possidere nemo potest, veluti si hac mente sis, ut quidquid Titius possidet, tu quoque velis possidere. Neratius et Proculus et solo animo non posse nos adquirere possessionem, si non antecedat naturalis possessio. ideoque si thensaurum in fundo meo positum sciam, continuo me possidere, simul atque possidendi affectum habuero, quia quod desit naturali possessioni, id animus implet. ceterum quod Brutus et Manilius putant eum, qui fundum longa possessione cepit, etiam thensaurum cepisse, quamuis nesciat in fundo esse, non est
Abbreviated transcription (Latin):
possessionem. Possessionem aũt ꝑ eum
acquiri. sicut ꝑ eos quos in ꝓuincia ha¬
bemus cassi ⁊ uiliam sententia est. s ꝓͣ
seruum corꝑalit̃ pignori datum non
acquirere nos possessionem uilianus
ait. Ad unam enim tm̃ causam ui¬
di eum adebitore possidi .i. ad usu capio¬
nem. Nec creditori quia nec stipłone. nec
ullo alio modo ꝑeum acquirit qͣmins
eum possideat. ¶ Ueceres putarierunt
non posse nos ꝑ seruum hr̃ditarium
acquirere quod sit eiꝰdem hr̃ditatis. Ita¬
acquirere possessionem. ¶Si ex partehr̃¬
di instituto seruus legatus sit ꝓpter pa¬
rtem quam ex cã legati habet acꝗret
fundi hr̃ditari possessionem. Idem dic̃u¬
dum ẽ si &suum communem uissos adi¬
re hr̾ditatem. Quia ꝓpt̾ partem meã¬

Expanded text:
possessionem. possessionem autem per eum possessionem. possessionem autem per eum adquiri, sicut per eos, quos in provincia habemus, Cassii et Iuliani sententia est. Per servum corporaliter pignori datum non adquirere nos possessionem Iulianus ait ad unam enim tantum causam videri eum a debitore possideri, ad usucapionem, nec creditori, quia nec stipulatione nec ullo alio modo per eum adquirat, quamvis eum possideat. Veteres putaverunt non posse nos per servum hereditarium adquirere, quod sit eiusdem hereditatis. itaadquirere possessionem. Si ex parte heredi instituto servus legatus sit, propter partem, quam ex causa legati habet, adquiret fundi hereditarii possessionem. Idem dicendum est, si servum communem iussero adire hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
lidum si hoc agat seruus ut uni acqui¬
rat. sicut in dñio acquirendo. ¶ Peum
inquo usum fructum habemus. posside
possumus sicut ex oꝑis suis acquirere
nob solet. nec ad rem ꝑtinet quod illum
non possidemus. Nam nec filium. Cet̃m
debet ut habeat intellectum possiden¬
di. Et ido si furiosum seruum misis
ut possideas. nequaquam uidis app̃h¬
disse possessionem. quod si in puberem
miseris ad possidendum: incipies pos¬
sidẽ. Sicut pupillus maxime tutore
auctore acquirit possessionem. Nam
ꝑancillam quin possis nanciscr possẽ¬
sionem non dubitatur pupillus ꝑ seruũ
suie pubem. siue inpubem acquirit
possessionem. si tutore auctore uisserit
eum ire in possessionem.¶ ꝑ seruum
qui in fuga sit nichil posse nos posside
nerua filius ait: licec respondeatur qͣm¬
diui ab alio non possideatur: a nob eum
possidi. Idõꝙ intĩm ĩ usu capi. sed uti¬
lititis causa receptum est ut impleatir
usu capio. quam dui nemo nactus sit eiꝰ

Expanded text:
lidum, si hoc agat servus, ut uni adquilidum, si hoc agat servus, ut uni adquirat, sicut in dominio adquirendo. Per eum, in quo usum fructum habemus, possidere possumus, sicut ex operis suis adquirere nobis solet: nec ad rem pertinet, quod ipsum non possidemus: nam nec filium. Ceterudebet, ut habeat intellectum possidendi: Et ideo si furiosum servum miseris, ut possideas, nequaquam videris adprehendisse possessionem. Quod si impuberem miseris ad possidendum, incipies possidere, sicut pupillus, maxime tutore auctore, adquirit possessionem. Namper ancillam quin possis nancisci possessionem, non dubitatur.Pupillus per seruum siue puberem siue inpuberem adquirit possessionem, si tutore auctore iusserit eum ire in possessionem.Per seruum, qui in fuga sit, nihil posse nos possidere Nerva filius ait, licet respondeatur, quamdiu ab alio non possideatur, a nobis eum possideri ideoque interim etiam usucapi. sed utilitatis causa receptum est, ut impleatur usucapio, quamdiu nemo nactus sit eius
Abbreviated transcription (Latin):
cipi potest. si eius etatis sint ut intellec¬
tum capiant. ¶ Si uir uxori cedat posses
non potest. ⁊ quod attinet dic̾e non pos¬
sid̾e mulierem cum maĩtus ubi noliit
possid̾e ꝓtinus amiserit possessionem.
UItem acquirimus possessionem ꝑ ser¬
uum aut filium qui inpotestate ẽ. et
quidem earum rerum quas peculiari¬
ter tenent: ĩ ignorantes sic̃ sabino et
cassio. ⁊ uiliano placuit. quia nr̃a uolũ¬
tate intelliguntur posside. qui eis pecu.¬
lium habe ꝑmiserimus. Igitur ex cã
peculiari. iinfans ⁊ furiosus acꝗrunt
possessionem ⁊ usu capiunt. ⁊ heres si
hr̃ditarnis seruus emat. Sed ⁊ ꝑ eum
quem bona fide possidemus. quamius
alienus sit uł lb: possessionem acquiri¬
mus. Q uod si mala fide eum possideamꝰ.
non puto acquiri nob possessionẽ ꝑ eum.
Sed nec uͦ dño aut sibi acquiret: qui ab
alio possidetur. ¶. ꝑ communem sicut
ꝑpͥum acquirimus. etiam singuli in so¬

Expanded text:
cipi potest, si eius aetatis sint, ut intelleccipi potest, si eius aetatis sint, ut intellectum capiant.Si uir uxori cedat possessnon potest: et quid attinet dicere non possidere mulierem, cum maritus, ubi noluit possidere, protinus amiserit possessionem? Item adquirimus possessionem per servum aut filium, qui in potestate est, et quidem earum rerum, quas peculiariter tenent, etiam ignorantes, sicut Sabino et Cassio et Iuliano placuit, quia nostra voluntate intellegantur possidere, qui eis peculium habere permiserimus. igitur ex causa peculiari et infans et furiosus adquirunt possessionem et usucapiunt, et heres, si hereditariquem bona fide possidemus, quamuis alienus sit uel liber, possessionem adquiremus. si mala fide eum possideamus, non puto adquiri nobis possessionem per eum: sed nec vero domino aut sibi adquiret, qui ab alio possidetur. Per communem sicut per proprium adquirimus, etiam singuli in so
Abbreviated transcription (Latin):
ret partus cuius est ea que em̾etur nunc
non ciius tunc fuisset cum conciperet:¬
¶O appellata est ut ⁊ labõ ait pe
dib quasi positio qua naturaliter
tenetur ab eo qui ei insistit. quam
ex naturali possessione cepisse. nerua fi¬
lius ait. Eiusq rei uestigium remanere
in his qui t̾ra mari celoq capiuntur. Nã
in mari nata:⁊ genime. lapilli. marga¬
rite in littorib inuente enis fuĩt quipͥ¬
mus eoꝵ possessionem nactus est. ¶ Ad¬
ipiscimur aũt possessionem ꝑ nosmet
ipsos. ¶Furiosus ⁊ pupillus sine tutoriᷤ
auctoritate non potest inciꝑe possidere.
quia affectionem tenendi non hñt. licae
maxime corpore suo rem contingant. Si¬
cuti si quis dormienti aliquid in manu
ponat. Si pupillus tutore auctore inci-¬
piet posside. Ofilius quidem ⁊ nerua
filius ⁊̃ sine tutoris auctoritate possidere
inciꝑe posse pupilli aiunt. Cam enim
rem facti non uĩis ẽẽ. que sententia re¬

Expanded text:
nt partus, cuius est ea, ‹cum enit›eretur, nt partus, cuius est ea, ‹cum enit›eretur, non cuius tunc fuisset, cum concipereto appellata est, ut et Labeo ait, a sedibus quasi positio, quia naturaliter tenetur ab eo qui ei insistit, quam ex naturali possessione coepisse Nerua filius ait eiusque rei uestigium remanere in his, quae terra mari caeloque capiuntur: nam in mari enata et gemmae lapilli margaritae in litoribus inuentae eius fiunt, qui primus eorum possessionem nanctus est. Apiscimur autem possessionem per nosmet ipsos. Furiosus, et pupillus sine tutoris auctoritate, non potest incipere possidere, quia affectionem tenendi non habent, licet maxime corpore suo rem contingant, sicuti si quis dormienti aliquid in manu ponat. sed pupillus tutore auctore incipiet possidere. Ofilius quidem et Nerua filius etiam sine tutoris auincipere posse pupillum aiunt: eam enim rem facti, non iuris esse: quae sententia re
Abbreviated transcription (Latin):
m̃darem. ⁊ eas comm̃daticias tibi miserb
litt̾as. ¶ Si qua insula in flumine tua ꝓpͥaẽ
nichil in ea publici est. Paulus immo meo
gen̾e insularum ripe flumine ⁊ littora ma¬
ri ꝓxima publica sunt non secus atq in
continenti agro. ẜ Idem uiris est. ¶ Quasi
insula influmine publico ꝓxima tuo fun¬
do nata est ea tua ẽ. Paulus. iudeamus ne
hoc falsum sit de ea insula que non ipsi
alueo fluminis coħet ed uirgultis aut alia
qualibet leu materia ita sustin̾et. hoc enĩ
est insula. Paulus si isula in flumine na-¬
ta tua fũit. deinde inter eam insulam ⁊
contrariam ripam alia insula nata fũit.
mensura eo nomine erit instruenda tua
insula. non ab agro tuo ꝓpt̾ quem mea
insula tua facta fuĩt. Nam quid int̾ est
qualis ager sit. cuius ꝓpter ꝓpinꝗtatẽ
posterior insula ouius sit queratur. S Si¬
pregnans mulier legata aut usu capta
alioue quomodo alienata pariat eius fie¬

Expanded text:
mendarem, et eas commendaticias tibi misero mendarem, et eas commendaticias tibi misero litteras. Si qua insula in flumine propria tua est, nihil in ea publici est. Paulus: immo in eo genere insularum ripae flumini et litora mari proxima publica sunt, non secus atque in continenti agro idem iuris est. Si qua insula in flumine publico proxima tuo fundo nata est, ea tua est. Paulus: videamus ne hoc falsum sit de ea insula, qualueo fluminis cohaeret, sed uirgultis aut alia qualibet leui materia ita sustinetur in fluminest insula.Paulus: si insula in flumine nata tua fuerit, deinde inter eam insulam et contrariam ripam alia insula nata fuerit, mensura eo nomine erit instruenda a tua insula, non ab agro tuo, propter quem ea insula tua facta fuerit: nam quid interest, qualis ager sit, cuius propter propinquitatem posterior insula cuius sit quaeratur? praegnas mulier legata aut usucapta alioue quo modo alienata pariat, eius fie
Abbreviated transcription (Latin):
stituet quod uire inuentores ñ creditoris
ex thesauro apud eum ꝑmansit. Que
cum ita sint ⁊ cum ex pͥncipis auctori¬
tate c̾cditar ut ꝓpͥum agrum tenere
ceꝑit nire domini int̾̃ constitutum tp̃s
luendi pignoris causa u̾titur. Post tra¬
nsactum aut̃ tempus thesaurum in eo
inuentum ante solutam pecunam to¬
tum tenebit. Oblato uͦ intra constitutum
tempus debito quia uniu̾sa pr̃antur.
atq in simplici petitione reuocatur resti¬
tui debebit. Sed ꝓ parte sola. quia dimi¬
dium inuentori semꝑ placet relinqui.
aliena incensum deducit nichilo magis
tibi misero. non erit ea tua. antequam tibi
reddita fu̾it. Paulus immo cc̾. Nam simi¬
seris ad me tabellarium tuum. ⁊ ego
rescribendi cã litt̾as tibi misero simłatq
ta bellaĩo tradido tuam effici. Et id accidit
in his litu̾s quas tue dum taxat rei gr̃a¬
misero. ułuti si sp̃es ame ut te alioui com¬

Expanded text:
stituet, quod iure inuentoris, non creditoris stituet, quod iure inuentoris, non creditoris ex thensauro apud eum remansit. quae cum ita sint, et cum ex principis auctoritate creditor ut proprium agrum tenere coepit iure dominii, intra constitutum luendi tempus pignoris causa uertitur: post transactum autem tempus thensaurum in eo inuentum ante solutam pecuniam totum tenebit. oblato uero intra constitutum tempus debito, quoniam uniuersa praestantur atque in simplici petitore reuocantur, restitui debebit, sed pro parte sola, quia dimidium inuentori semper placet relinqui. ri ὅρων.Quae quisque aliena in censum deducit, nihilo magis omatorum.Si epistulam tibi misero, non erit ea tua, antequam tibi reddita fuerit.Paulus: immo contra: nam si miseris ad me tabellarium tuum et ego rescribendi causa litteras tibi misero, simul atque tabellario tuo tradidero, tuae fient. idem accidet in his litteris, quas tuae dumtaxat rei gramisero, veluti si petieris a me, uti te alicui com
Abbreviated transcription (Latin):
plone seruus iuissu unius dm̃. aut ꝑ tradi¬
tionem aliquid accipit. uł nominatim
abti quod magis dici pot̾it. Iuod si suiꝰ
in quẽ usus fructus alienus est in uen̾it
meuis locum qui seruum ꝓpͥum habet.
an totum illius sit: Inspectio ẽ in alo i si¬
in alieno an partẽ eidem acquirat. an uero
fructuario: Inspectio ẽ m illo nũ ex oꝑis
serui acquiratur. finge t̾ram fodientem
inuenisse. ut hoc dicatur fructuarii eẽ.
Iuod uͦ subito in abdico loco positum n¬
chil agens sed alit̾ ambulans inuenit ꝓpͥ
saurum querit. nec ea ꝓpt̾ tunc terram
fodiebat. sed alius rei oꝑam insũmebat.¬
⁊ fortuna aliud dedit. Itaq si in ipsius
fructuari agro inuen̾it. puto partẽ so¬
lam ut agͣ dñm habiturum. llterã ad
eum ciuus in seruo ꝓpͥetas est ꝑtinere.¬
Quod si creditor inuen̾it. in alieno inde¬
bitur inuenisse. Partem itaq partẽ
debitori prãbit: nec recepta pecuma re¬

Expanded text:
pulatur seruus iussu unius domini aut per tradipulatur seruus iussu unius domini aut per traditionem aliquid accipit uel nominatim alteri: quod magis dici poterit.Quod si seruus, in quo usus fructus alienus est, inuenerit in eius locum, qui seruum proprium habet, an totum illius sit? et in aliin alieno, an partem eidem adquirat an uero fructuario? inspectio in illo est, num ex operis serui adquiratur. finge terram fodientem inuenisse, ut hoc dicatur fructuarii esse: quod uero subito in abdito loco positum nihil agens, sed aliter ambulans inuenit, pronsaurum quaerit nec ea propter tunc terram fodiebat, sed alii rei operam insumebat et fortuna aliud dedit. itaque si in ipsius fructuarii agro inuenerit, puto partem solam ut agri dominum habiturum, alteram ad eum, cuius in seruo proprietas est, pertinere.Quod si creditor inuenerit, in alieno uidebitur inuenisse: partem itaque sibi, partem debitori praestabit, nec recepta pecunia re
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt sola alienari ꝑ uniuersi¬
tatem transeunt ut fundus donalis
adr̃lem. ires cuius aliquis comm̾ciũ
non habet. Namisi legari non possit
tñ hr̃s institutus dñs eius efficitur.
aliena potestate est thesaurũ iuen̾it
in ꝑsona eius acquiritur. hoc erit diẽn¬
dum ut si in alt̾uis agro inuen̾it: partẽ
ei acquirat. Si uero in parentis dñiue
loco inuem̾t. illius totus sit. si aut̃ in
alieno pars. ¶ Si cõmunis seruus inali¬
eno inuen̾it. utyum ꝓ dm̃i partib. an
tate uł legato. uł quod ab aliis donatum
seruo traditur. quia ⁊ thesaurus donum
fortune c̃dit̾ cedit sciłc ut pars que inuẽ¬
tori cedit. ad socios ꝓ qua parte serui ꝗsq
dominus est ꝑtineat. ¶ Si communis ser¬
uus indm̃ unuis fundo ꝓpͥo inuenit de
parte que soli dño semꝑcedit non est du¬
bium quin soluis dñi p̃di sit. Uerũ an
aliquid ex parte ferat alius socius uiden¬
dum ẽ. ⁊ num quid simile sit atq cum sti¬

Expanded text:
non possunt sola alienari, per universitatem transeunt, ut fundus dotalis, ad heredem, et res, cuius aliquis commercium non habet: nam etsi legari ei non possit, tamen heres institutus dominus eius efficitur. aliena potestate est thensaurum inuenerit, in persona eius cui adquirit hoc erit dicendum, ut, si in alieno agro inuenerit, partem ei adquirat, si uero in parentis dominiue loco inuenerit, illius totus sit, si autem in alieno, pars. Si communis seruus in alieno inuenerit, utrum pro dominii partibus an tate uel legato uel quod ab aliis donatum seruo traditur, quia et thensaurus donum fortunae creditur, scilicet ut pars, quae inuentori cedit, ad socios, pro qua parte serui quisque dominus est, pertineat.Si communis seruus in domini unius fundo proprio inuenit, de parte, quae soli domino sem per cedit, non est dubium, quin solius domini praedii sit: uerum an aliquid ex parte ferat alter socius, uidendum est, et numquid simile sit, atque cum sti
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Cet̾m accessio nemini ꝓficit. nisiei
qui ipse possidet. Fret̾ea nec uiciose quid̾
possessiom ulla potest accede. sed nec ui¬
ciosa ei que uiciosa non ẽ.
filius familias uendidit. dabitur accessio
euis quod penes me fuit. Sciheet si uolente
me aut de peculio cuius lib̾am peculi
amministrationem habuerit: uendidĩt.
Tutore quoq uł curatore uendente dabit᷑
accessio euis tpris quo pupillus furiosũ¬

Expanded text:
nem: ceterum accessio nemini proficit, nisi ei nem: ceterum accessio nemini proficit, nisi ei qui ipse possedit. Praeterea ne uitiosae quidem possessioni ulla potest accedere: sed ne‹c› uitiosa ei, quae uitiosa filius familias vendiderit, dabitur accessio eius, quod penes me fuit, scilicet si volente me aut de peculio, cuius liberam peculii administrationem habuerunt, vendiderunt. Tutore quoque vel curatore vendente dabitur accessio eius temporis, quo pupillus vel furiosu
Abbreviated transcription (Latin):
poris quo p̃cario possidebatur. ¶ Ex facto
queritur si quis manumissus ex causa
peculari habeat rem non concesso sibi
peculio. deinde dñs ułit retracta possẽ¬
sione accessione uti an possit. Et placuit
non eẽ dandam hanc accessionẽ quedã
habita ẽ p̃done possidente. SSi iussu ui¬
dicis res michi restituta sit. accessionẽ mͥ
ẽẽ dandam placuit. Sed ⁊ legatario
dandam accessionẽ euis tp̃ris quo fuit
apud testatorem. sciendum est an hr̃dis
possessio ei accedat: iudeamus ⁊ puto siũ
pure suie sub conditione fuerit relictum:
dicendum eẽ id temporis quo heres posse¬
dit ante existentem conditionem uel
restitutionem rei legatario ꝓfic̾e. Testatoĩs
aũt semꝑ ꝓdit legatario si legatum fũit
ut fidei commissum. Sed ⁊ is eui res do¬
nata est accessione uetetur ex ꝑsona eiꝰ
qui donau̾it. ¶Accessiones in eoꝵ ꝑsonã
locum hñt. qui habent ꝓpͥam possessio¬

Expanded text:
poris, quo precario possidebatur. Ex facto poris, quo precario possidebatur. Ex facto quaeritur, si quis manumissus ex causa peculiari habeat rem non concesso sibi peculio, deinde dominus uelit retracta possessione accessione uti, an possit. et placuit non esse dandam hanc accessionem, quae clam habita est. Praedone possidente si iussu iudicis res mihi restituta sit, accessionem esse mihi dandam placuit. Sed et legatario dandam accessionem eius temporis, quo fuit apud testatorem, sciendum est. an heredis possessio ei accedat, uideamus: et puto, siue pure siue sub condicione fuerit relictum, dicendum esse id temporis, quo heres possedit ante existentem condicionem uel restitutionem rei, legatario proficere. testatoris autem semper proderit legatario, si legatum uere fuit uel fideicommissum. Sed et is, cui res donata est, accessione utetur ex persona eius qui donauit. Accessiones in eorum persona locum habent, qui habent propriam possessio
Abbreviated transcription (Latin):
parau̾it. ⁊ alii acquisierit possesfionem
neq lib̃um. neq serui dñm deb̾e uti
accessione. Iuesitum ẽ si pͥus hr̃s noi
possideat an testatoris possessio ei acoe-¬
dat. Et quidem in emptorib possessio
in t̾rumpitur. Sed non idem in hr̃dib
pleriq ꝓbant. qm̃ plenus ẽ uis succes¬
sionis: quam emptionis. Sed subtilius ẽ
quod in emptorem ⁊ mn hr̃dem id quoq
ꝓbari. Non aut̃ ea tm̃ possessio testato¬
ris hr̃di ꝓcedit que morti fuerat inum¬
cta. uerum ea qq̃ que unquam testatoriᷤᷤ
fũt. In dotem qq̃ si data res fu̾it uł ex do¬
te accepta accessio dabitur: uł maxito
uł urori. ¶ Si is qui p̃cario concessit ac¬
cessione ułit uti ex ꝑsona eius cui con¬
cessit an possit queritur. Ego puto eũ
qui p̃cario concessit quãdui manet p̾ca¬
ueri accessione uti non possit. Si tam̃
receꝑit possessionem. rupto p̃cario di¬
cendum ẽ accede possessionem eius tẽ¬

Expanded text:
paraverint et alii adquisierint possessionem, paraverint et alii adquisierint possessionem, neque liberum neque servi dominum debere uti accessione. Quaesitum est, si heres prius non possederat, an testatoris possessio ei accedat. et quidem in emptoribus possessio interrumpitur, sed non idem in heredibus plerique probant, quoniam plenius est ius successionis quam emptionis: sed suptilius est quod in emptorem, et in heredem id quoque probari. Non autem ea tantum possessio testatoris heredi procedit, quae morti fuit iniuncta, uerum ea quoque, quae umquam testatoris fuerit. In dote quoque si data res fuerit uel ex dote recepta, accessio dabitur uel marito uel uxori. Si is, qui precario concessit, accessione uelit uti ex persona eius cui concessit, an possit, quaeritur. ego puto eum, qui precario concessit, quamdiu manet precarium, accessione uti non posse: si tamen receperit possessionem rupto precario, dicendum esse accedere possessionem eius tem
Abbreviated transcription (Latin):
aturalit̃ idetur
posside is qui usum fructum habet. Ni¬
chil cõmune habet ꝓpͥetascum posses¬
sione. ⁊ idõ non denegatur ei int̾dictũ
uti possidetis qui cepit rem uendicare¬
⁊ non enĩ uidetur possessiomi renunci¬
des in tib̾im dem̾si eẽnt naufragio ⁊ post
puto. possessionem non puto. Nec est
simile fugitiua. Namq fugi iocir¬
cõ a nob posside uidetur. nec ipse nos pͥ¬
uet possessione. At in lapidib id diu̾sum
est. ¶Cum quis amminicło ex ꝑsona ac-¬
toris utitur uti debet cum sua cã suisq
uiciis. Deniq ad limus in accessione de
in: ⁊clam ⁊ p̃cario uenditoris. ¶ Pretẽa¬
qr̃ siquis hõẽ uenditori redhibu̾it. an
accessione uti possit ex ꝑsona eius: et
sunt qui putent non posse. quia uen¬
ditoris ẽ resolutio redhibitio. Ali emp¬
torem uenditoris accessione usurum.
⁊ uenditorem emptoris. Quod magis
ꝓbandum puro. ¶ Si lib̾ homo uł alienꝰ
seruus cum bona fide seruiret cõ¬

Expanded text:
ur possidere is qui usum fructum habet. Nihil commune habet proprietas cum possessione: et ideo non denegatur ei interdictum uti possidetis, qui coepit rem vindicare: non enim videtur possessioni renuntides in Tiberim demersi essent naufragio et post puto, possessionem non puto, nec est simile fugitivo: namque fugitivus idcirco a nobis possideri videtur, ne ipse nos privet possessione: at in lapidibus diversum est. Cum quis utitur adminiculo ex persona auctoris, uti uitiis: denique addimus in accessione de ui et clam et precario uenditoris.Praeter, si quis hominem uenditori redhibuerit, an accessione ut possit ex persona eius. et sunt qui putent non posse, quia uenditionis est resolutio redhibitio: alii emptorem uenditoris acceet venditorem emptoris, quod magis probandum puto. Si liber homo vel alienus servus, cum bona fide servirent, com
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ quisquis om̃mo nr̃o nomine sit in
possessionem. ułuti ꝓcuratoꝵ. hospes.
bitur dicessisse a conductione. Quod si
ante rogauit ꝓptea conduxit: condu¬
xisse uidebitur. Potius enim hoc ꝓce¬
de uidebitur quod nouissime ẽ factũ.
et hoc pomp̃ ait. Idem pomp̃ bellissi¬
me temptat dic̾e. nunquid qui condu¬
xerit quidem p̃dium. p̃cario aut̃ roga¬
uerit non ut possidet : sed ut in posses
sione ẽẽt. Est aut̃ longe diu̾sum. Aliud
est enim posside longe: alud in posses
rumq ꝓcedit. ¶ Si quis ⁊ conduxerit
⁊ rogauerit p̃cario uti possidet. si quiđ
nũmo uno conduxit nulla dubitatio est.
quin ei p̃carium solum teneat. quia cor¬
ductio nulla est que ẽ in uno nũmo. Si
uͦ p̃oro: tunc distinguendum quid po¬
st factum est.

Expanded text:
liter quisquis omnino nostro nomine sit in possessione, veluti procurator hospes abitur discessisse a conductione: quod si ante rogavit, postea conduxit, conduxisse videbitur. potius enim hoc procedere videtur, quod novissime factum est: et hoc Pomponius ait. Idem Pomponius bellissime temptat dicere, numquid qui conduxerit quidem praedium, precario autem rogavit non ut possidsione esset est autem longe diversum: aliud est enim possidere, longe aliud in possessrumque procedit. Si quis et conduxerit et rogaverit precario, uti possideret, si quidem nummo uno conduxit, nulla dubitatio est, quin ei precarium solum teneat, quia conductio nulla est, quae est in uno nummo: sin vero pretio, tunc distinguendum, quid prius factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
que nob surrepta est ꝑinde intelligimur
desinere posside. atq eam que ui nobis
crepta est. Sed si is qui in potestate nr̃a
est subripuerit quam dui apud ipsum
sit res: tamdiu non amittimus possessio¬
nem. quia ꝑ hunismodi ꝑsonas acqui¬
ritur nobis possessio. Et hꝑc ratio ẽ: qr̃
uideamur fugitiuũ possid̾e. quod is qui¬
ad modum aliarum rerum possessionẽ
int̾ uertere non potest: ita nec suam
uir uxori donauit ꝓ possessore possidet᷑.¬

Expanded text:
quae nobis subrepta est, perinde intellegimur desinere possidere atque eam, quae ui nobis erepta est. sed si is, qui in potestate nostra est, subripuerit, quamdiu apud ipsum sit res, tamdiu non amittimus possessionem, quia per huiusmodi personas adquiritur nobis possessio. et haec ratio est, quare uideamur fugitiuum possidere, quod is, quemadmodum aliarum rerum possessionem interuertere non potest, ita ne suam quir uxori donauit, pro possessore possidet
Abbreviated transcription (Latin):
Sed i si no¬
lit infundum reu̾ti. quod uim maiorẽ
uereatur amisisse. possessionem uide¬
possessio acquiri nisi animo ⁊ corpore
potest: ita nulla amitutur isi in qua
utrumq in contrarium actum ẽ.

Expanded text:
Sed et si nolit in fundum reuerti, quod uim maiorem uereatur, amississe possessionem uidepossessio adquiri nisi animo et corpore potest, ita nulla amittitur, nisi in qua utrumque in contrarium a
Abbreviated transcription (Latin):
rem uiseram ali dare. Non ẽ enim corpo¬
re ⁊ actu necesse apphende possessionem
sed ñ oculis ⁊ affectu argum̃to eẽ earec
que ꝓpt̾ magnitudinem pondis moueri
non possunt ut columnas. Nam ꝓtradtitã
eas habi si ire p̃senti consenserint. ⁊ ui¬
cia tradita uidi cum claues celle uinarie
emptori tradite fiu̾nt. IMunicipes ꝑ se
nichil posside possunt:. quia unũsi con¬
sentire non possunt. Forum aũt ⁊ basili¬
cam. hisq similia non posfident. sed pro¬
miscue his utuntur. Sed nerua filius ait.
ꝑ seruos qui peculiarit᷑ acquisierint. ⁊
posside. ⁊ usu caꝑe posse. Sed quidam cc̃
putant qm ipsos seruos non possideant.

Expanded text:
rem iusserim alii dare. non est enim corpore et ‹t›actu necesse adprehendere possessionem, sed etiam oculis et affectu argumento esse eas res, quae propter magnitudinem ponderis moueri non possunt, ut columnas, nam pro traditis eas haberi, si in re praesenti consenserint: et uina tradita uideri, cum claues cellae uinariae emptori traditae fuerint.Municipes per se nihil possidere possunt, quia uniuersi consentire non possunt. forum autem et basilicam hisque similia non possident, sed promiscue his utuntur. sed Nerua filius ait, per seruum quae peculiariter adquisierint et possidere et usucapere posse: sed quidam contra putant, quoniam ipsos seruos non possideant.
Abbreviated transcription (Latin):
iet uolto tibi quesita possessio ẜ ł ꝓcumito¬
rem cutorem curatoremue possessio nobis
dequiritur. sum aut̃ suo nomine nact
firoer possesionem non cum ea mente
ut oꝑam diuntaxat fuam accominoa¬
arent. nob non possumus acquirere. Ali¬
saiuin. si dicamus ꝑeos non acquiri nob
possessionem qui nr̃o nomine accipinott
futum. ut neꝙ is possideat ciu ret paia

Expanded text:
t tibi adquisita possessio.Per procuratorem tutorem curatoremue possessio nobis adquiritur. cum autem suo nomine nacti fuerint possessionem, non cum ea mente, ut operam dumtaxat suam accommodarent, nobis non possunt adquirere. alioquin si dicamus per eos non adquiri nobis possessionem, qui nostro nomine accipiunt, futurum, ut neque is possideat cui res
Abbreviated transcription (Latin):
tarium acquiritur. In his sane in quib
factum ꝑsone oꝑeue substantia desida.¬
tur. nichil hr̃ditati queri ꝑ seruũ po¬
test. Ac ꝓpt̾ea quãuis seruus hr̃ditariꝰ
heres institui possit. tam̃ quia adire

Expanded text:
tarium adquiritur. in his sane, in quibus factum personae operaeue substantia desideratur, nihil hereditati quaeri per seruum potest. ac propterea quamuis seruus hereditarius heres
Abbreviated transcription (Latin):
altera parte insule alueus fluminis exaru¬
erit: desisse insulam appellari. Sed quo fa
cilius res intelligetur agrum qui insula
fuerat insulam appellasti.
donatum a marito nec exre euis qđ cui
donatum ẽ acquiri quicquam posse ui.¬
lianus scribit. hoc enim in eoꝵ ꝑsona
ex mari ertracta ẽ non ante euis incipie
eẽ .q. extrrixit. quam dñs eam ꝓdelicto hĩ¬
de cepit.
alistratus. ł .ii. q̃st̃.
es ex mandato
meo empta non pͥus meafiet. quamsi
mentarium nouum ex tabulis hgneis
factum mobile in sei p̃dio posuit. que¬

Expanded text:
altera parte insulae alueus fluminis exarualtera parte insulae alueus fluminis exaruerit, desisse insulam esse, sed quo facilius res intellegeretur, agrum, qui insula fuerat, insulam appellant. donatum a marito nec ex re quidem eius, cui donatus est, adquiri quicquam posse Iulianus scribit: hoc enim in eorum persona ex mari extracta est, non ante eius incipit esse qui extraxit, quam dominus eam pro derelicto habere coepit. Callistrates ex mandatu meo empta non prius mea fiet, quam simentarium nouum ex tabulis ligneis factum mobile in Seii praedio posuit: quae
Abbreviated transcription (Latin):
fundum habebat tota tua facta ẽ: et
quod postea ei insule alluuione accessit.
id tuum est. ĩ si ita accessit ut ꝓcederet
insula contͣ frontes uicinoꝵ suꝑioris
atq inferioris. uł ĩ ut ꝓprior eẽc fun¬
do eius qui transflum̃ ht̃. Item quero
si cum ꝓprior nata ẽ mee ripe insula:
postea totum flumen fluere int̾ eam ⁊
insulam oeꝑit relicto suo alueo quod
maior amnis fluxerat. non quid dubites
quin. ĩ infula mea maneat: Et nichilo
minus eius soli quod flum̃ reliquit par̾
fiat mea : Rogo quid sentias scribas mͥ
micio finsset insula flum̃ relicto aluieoma¬
iore. Quod int̾eam insulam fuerat ⁊ eum
fundum uicim qui transflum̃ erat flu¬
ere cepit int̾ eam insulam ⁊ fundũ tuum
nichil ominus insula tua manet. s alueu̾
qui fuit int̾ eam insulam n fundum inci¬
ni medius diuidi debet. ita ut pars ꝓͥor
insule tue cua pars aũt ꝓpior agri uicmi
eius ẽẽ intelligatur. Intelligo ut ⁊ cumex

Expanded text:
n habebat, tota tua facta est, et n habebat, tota tua facta est, et quod postea ei insulae alluuione accessit, id tuum est, etiamsi ita accessit, ut procederet insula contra frontes uicinorum superioris atque inferioris, uel etiam ut propior esset fundo eius, qui trans flumen habet.Item quaero, si, cum propior ripae meae enata est insula et postea totum flumen fluere inter me et insulam coepit relicto suo alueo, qu‹o› maior amnis fluerat, numquid dubites, quin etiam insula mea maneat et nihilo minus eius soli, quod flumen reliquit, pars fiat mea? rogo, quid sentias scribas mihitio fuisset insula, flumen relicto alueo maiore, qui inter eam insulam fuerat et eum fundum uicini, qui trans flumen erat, fluere coepit inter eam insulam et fundum tuum, nihilo minus insula tua manet. set alueus, qui fuit inter eam insulam et fundum uicini, medius diuidi debet, ita ut pars propior insulae tuae tua, pars autem propior agro uicini eius esse intellegatur. intellego, ut et cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
an in pͥuato posuerim.⁊ si in pͥuato posui. u¬
trum in meo an malieno. Et si in alieno utrũ
ꝑmissu eius cuius fundus erat. an non ꝑmissu
eius posu̾m: Pret̾ea utrum ieo ita esit aꝑ
ut expedire se non possit ipse. an dutuis lu¬
ctando expediturus se fu̾i̾t: summam tam̃
hanc puto ẽẽ. ut si in mea potestate ꝑuen̾it.
meus potius sit. Sin aut̃ aprum meum fe-¬
rum in suam naturalem laxitatem dimi¬
sisses eo facto m̃s ee desisset. acc̃onem in in
factum dari oportere: ułuti ixsum ẽ cum
paulatim.⁊ ꝓcessit contͣ frontẽ ⁊ suꝑioris
uiomi:iiferioris. quero quod accreuit
utrum meũ sit qm meo adiunctum est.
an euius uiris sit cuius eẽt si in micio nata
istud in quo insulam ecͣ frontem agri tui
natam eẽ scripsimus. ita ut non excedet
longitudinẽ agri tui si alluinonis ui̾
habeat.⁊ in sula uicinior ꝓpius fundo
tuo fuit. quam aus qui trans flumen

Expanded text:
an in priuato posuerim et, si in priuato posui, uan in priuato posuerim et, si in priuato posui, utrum in meo an in alieno, et, si in alieno, utrum permissu eius cuius fundus erat an non permissu eius posuerim: praeterea utrum in eo ita haeserit aper, ut expedire se non possit ipse, an diutius luctando expediturus se fuerit. summam tamen hanc puto esse, ut, si in meam potestatem pervenit, meus factus sit. sin autem aprum meum ferum in suam naturalem laxitatem dimississes et eo facto meus esse desisset, actionem mihi in factum dari oportere, veluti responsum est, cum paulatim et processit contra frontes et superioris vicini et inferioris: quaero, quod adcrevit utrum meum sit, quoniam meo adiunctum est, an eius iuris sit, cuius esset, si initio ea nata it: flumen istud, in quo insulam contra frontem agri tui enatam esse scripsisti ita, ut non excederet longitudinem agri tui, si alluvionis ius habet et insula initio propior fundo tuo fuit quam eius, qui trans flumen
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Nec solum si nr̃os putau̾imus. sedi
si commues aut fructuarios. ut tñ quod
acquiritur nr̃m ẽẽt. si reuera communes
aut usurarum eẽt᷑ id hodieq non acqui¬
rant. quicquid tam̃ lib homo uł alienus¬
seruus. quiue nobis bona fide seruit. noi
acquirit nobis id. uł sibi lib̾ uł aliemis
seruus domio suo acquiret. excepto eo
quod uixest ut lib̾ homo possidendo usu¬
caꝑe non possit. Quia nec posside in telli¬
gitur. qui ipse possidetur. Sed nec ꝑ ser¬
uum alienum quem nos bona fide possi¬
demus dñs peculiari nomine ignorans usu¬
caꝑe non pot̾it. sicuti nec ꝑfugiturum ꝗͥ¬
uenandi causa posueras aper cecidit. Cum
coħeret exemptum eum abstuli non tibi
uideor tuum aprum abstulisse: et si tuũ
putas fuisse. si solutũ eum in siluam dimi¬
sissem eo casu tuus eẽ desisset. an maneret.
⁊ quam acc̃onem mecum habes. Si desisset
tuus eẽt. num in factum dari oporteret:. q̃ro.

Expanded text:
bunt: nec solum si nostros putaverimus, sed et bunt: nec solum si nostros putaverimus, sed et si communes aut fructuarios, ut tamen, quod adquisituri non essent, si re vera communes aut usuarii essent, id hodieque non adquirant. Quidquid tamen liber homo vel alienus quive bona fide nobis servit non adquirit nobis, id vel sibi liber vel alienus servus domino suo adquiret: excepto eo quod vix est, ut liber homo possidendo usucapere possit, quia nec possidere intellegitur, qui ipse possideretur. sed nec per servum alienum, quem nos bona fide possidemus, dominus peculiari nomine ignorans usucapere poterit, sicuti ne per fugitivum uenandi causa posueras, aper incidit: cum eo haereret, exemptum eum abstuli: num tibi uideor tuum aprum abstulisse? et si tuum putas fuisse, si solutum eum in siluam dimississem, eo casu tuus esse desisset an maneret? et quam actionem mecum haberes, si desisset tuus esse, num in factum dari oporteret, quaero.
Abbreviated transcription (Latin):
liter acquirnur sicuti est possessio ꝑ quam¬
libet uolentib nob̾ posside acquirimus
lp̃. ł.xxxi. ad quintum muciũ. omo
lib̾ hereditatem nob̾ acquirere non potest
si sponte sua sciens conditionem suam
adierit. Nam si uissu nr̃o adierit. neq sibi
neq nobis acquiret si non habiĩt animũ
sibi acquirendi. Quod si eam m̃tem hũit
sibi acquirit. Item ꝓmittendo nobis liber
homo qui bona fide nobis seruit emendo.
uł uendendo. uł locando. uł conducendo
obligari ipso iure pot̾it. Sed dannũ dan¬
do damni in uire tenebitur. Ut tñ culpam
in damno dando exig̾e debeamis grauiorẽ.
nec tam leuem quam ab extraneo. At si
uissu nr̃o quid uire nr̃a gerant uł ab¬
sentib nobis quam si ꝓcuratores aliquid
agant danda erit in eis acc̃o. Non solum
si eos em̾innus. sed ⁊ si donati fum̾t nobis
aut ex dotis nomine. aut ex legatis ꝑtmn̾e.
ad nos ceꝑunt aut ex hr̃ditate id presta¬

Expanded text:
liter adquiritur, sicuti est possessio, per quemliter adquiritur, sicuti est possessio, per quemlibet uolentibus nobis possidere adquirimusprimo ad Quintum Mucium Homo liber hereditatem nobis adquirere non potest,tamen sponte sua sciens condicionem suam adierit: nam si iussu nostro adierit, neque sibi neque nobis adquiret, si non habuerit animum sibi adquirendi: quod si eam mentem habuit, sibi adquirit. Item promittendo nobis liber homo, qui bona fide nobis servit, ut et emendo vel vendendo, vel locando vel conducendo, obligari ipso iure poterit. Sed damnum dando damni iniuriae tenebitur, ut tamen culpam in damno dando exigere debeamus graviorem nec tamen levem quam ab extraneo. At si iussu nostro quid in re nostra gerant vel absentibus nobis quasi procuratores aliquid agant, danda erit in eos actio. Non solum si eos emerimus, sed etiam si donati fuerint nobis aut ex dotis nomine aut ex legati pertinere ad nos coeperunt aut ex hereditate, idem praesta