comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic cũ tempr̃. atq ideo aduerbia quidẽ atq ꝓ¬
noã nominib iungunt. Sine tempr̃ enĩ ꝗddã
c̃stitutũ difinitũq. significant. nec int̾ ÷ q flecti
casib nequeunt. Non ÷ enĩ hoc nominũ ꝓpriũ:
ut casib inflectant᷑. St̃ enĩ noã ̃ agrãmaticis

Expanded text:
si cum tempore: atque ideo adverbia quidem atque psi cum tempore: atque ideo adverbia quidem atque pronomina nominibus jungunt, sine tempore enim quiddam constitutum definitumque significant, nec interest quod flecti casibus nequeunt, non est hoc nominum proprium ut casibus inflectantur. Sunt enim nomina quae a grammaticis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽ aut̃ orationẽ: enunciationẽ negatiuã
illa prsus argum̃ta monstrabt̃. quȩ infinitum
nõ aboratione aut negatione diuidebant.
Sed qm̃ pͥncipalit̃ p̃fentia quęq sentimus
his aut̃ reb. quas p̾̃senti sensu c̃cipimꝰ indita ẽẽ
amortalib uocabula manifestũ ÷ recte dr̃ ũbũ
sẽꝑ significationẽ tẽporis habe p̾sentis. ut cur¬
sentis tẽporis significatione flectunt᷑. Prgo ũbi
plena diffinitio sic. uerbũ ÷ uox designatiua
uidet᷑ eẽ monstrandũ utr̾une nõ & uerbũ sola
in partib orationis ponant᷑. an ut grãmatici
uolunt. & reliquȩ orationis partib debeant
ad gregari. grã matici enĩ c̃siderantes uocũ figuras
octo orationis partes adnumerant. philosophi uͦ
quorũ om̃is de nõe uerboq tractatꝰ insignificatio¬
ne ÷ c̃stitutꝰ : duas tantũ orationis partes eẽ docu
er̃. Quicqiđ plenã significationẽ ten&. si quidẽ
sine tẽpr̃ significat nõ uocantes: uerbũ uero

Expanded text:
e autem orationem aut enuntiationem negativam illa prorsus argumenta monstrabunt, quae infinitum nomen ab oratione aut negatione dividebant. Sed quoniam principaliter praesentia quaeque sentimus, his autem rebus quas praesenti sensu concipimus indita esse a mortalibus vocabula manifestum est, recte dicis verbum semper significationem temporis habere praesentis, ut curpraesentis temporis significatione flectuntur; est ergo verbi plena diffinitio sic: Verbum est vox significavidetur esse monstrandum utrumne nomen et verbum sola in partibus orationis ponantur, an ut grammatici volunt et reliquae orationis partibus debeant aggregari. Grammatici enim considerantes vocum figuras, octo orationis partes annumerant. Philosophi vero, quorum omnis de nomine verboque tractatus in significatione est constituta, duas tantum orationionem tenet, siquidem sine tempore significat, nomen vocantes, verbum vero
Abbreviated transcription (Latin):
tate c̃tenta ẽ: Illud etiã differentiã fae̾ qđ rethor ha¬
b& alique pt̃ aduersarium iudicẽ ꝗͥ int̾utrosq. discept&¬
In Dialectica u̾ ille fert sententiã qui ad uersarius sed&. ab ad¬
uersario enĩ responsio ueluti q̃dã sententia subtilitate

Expanded text:
iam facit, quod rhetor haet alium praeter adversarium iudicem, qui inter utrosque disceptet. Dialectico vero ille fert sententiam, qui adversarius est. Ab adversario enim responsio veluti quaedam sententia subtilitate
Abbreviated transcription (Latin):
Etcet̾r. quȩ factũ aliqiđ similit̃ c̃festi aut int̾¬
uallo solent c̃seꝗ. quȩ necesse ẽ extrinsec̾ posita
ad opinionẽ magis tendere quã ad ipsã rerũ nat᷑a:
sint parti cͣtinentia cũ ipso negotio quę facta

Expanded text:
etera quae factum aliquid similiter confestim aut intervallo solent consequi, quae necesse est extrinsecus posita ad opinionem magis tendere quam ad ipsam rerum naturamsint partim continentia cum ipso negotio, quae facta
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ in q̃stione locati s̃ ut animalis.i. ab ei diffinitione
q̃ ẽ substantia animata sensibił Ita gͥ in cet̾is qͧsti¬
onib strictĩ ac breuit᷑ locorũ differentiis cõmemo¬
ratis. o port& unius cuiq ppͥetatẽ uigilantis animi
alacritate ꝑciꝑe. huiꝰ aut̃ loci qͥ exsubstantia ducit᷑:
duplex mođ ẽ : partĩ nãq adiffinitione. partĩ adiscrip¬
tione argum̃ta ducunt᷑ differt aut̃ diffinitio
discriptione. qđ diffinitio genus ac differentias su¬
mit : discriptio uͦ: subiecti intellegentiã claudit.

Expanded text:
e est substantia animata sensibilis. Igitur in caeteris quaestionibus strictim ac breviter locorum differentiis commemoratis, oportet uniuscujusque proprietatem vigilantis animi alacritate percipere. Hujus autem loci qui ex substantia ducitur, duplex modus est; partim namque a definitione, partim a descriptione argumenta ducuntur. Differt autem definitio a descriptione, quod definitio genus ac differentias assumit; descriptio vero subjectam intelligentiam claudit
Abbreviated transcription (Latin):
significat: unde fit. ut sublata parte totũ ꝑeat. sub¬
lata una re quã uox significat multa designans uox
dictȩ s. generis distributio ꝑtractet᷑ pͥmũ ꝗd genꝰ sit
diffiniendũ ẽ Gen̾ ẽ qđ deplurib specie differentib. in¬

Expanded text:
significat, unde fit ut sublata parte totum pereat, subsignificat, unde fit ut sublata parte totum pereat, sublata una re quam uox significat multa designans uox dictae sunt generis distributio pertractetur. Primum quid genus sit definiendum est: genus est quod
Abbreviated transcription (Latin):
instatuã. Ita genꝰ accepta differentia transit inspeciẽ:
lotiꝰ uͦ partiũ multitudo. materia ẽ: Forma uͦ earundẽ¬
partiũ c̃positio Nã sicut species exgenere ẽstat & diffe¬
rentia. lta totũ c̃stat expartib. unde fit. ut totũ ab una¬
qͣq parte sua. partiũ ipsarũ cõpositione differat. Speci¬
es uͦ genere differentiȩ c̃iunctione Amplius qͦq species
idẽ sõꝑ qđ genꝰ ẽ. It homo. idem ẽ. qđ animal. & uirtus.
idẽ ẽ qđ habitꝰ. partes uͦ ñ sẽꝑ idẽ qđ totũ: Neq enĩ manꝰ
idẽ ẽ qđ homo. nec idẽ paries qđ domꝰ. Et in his ꝗdẽ quȩ
dissimiles partes habent hoc clarũ ẽ. Sed ñ eodẽ mͦ in his:
tasse enĩ idẽ sint partes huiꝰ modi. substantia. ñ etiã qͣn¬
titate Restat aut̃ uocis & totius distributionis differenti¬
tes. Nocis aut̃ fit ñ inpartes: sed in eas res quas uox ipsa

Expanded text:
in statuam ita genus accepta differentia transit in speciem; in statuam ita genus accepta differentia transit in speciem; totius uero partium multitudo materia est, forma uero earundepartium compositio. Nam sicut species ex genere constat et differentia, ita totum constat ex partibus, unde fit ut totum ab unaquaque parte sua partium ipsarum compositione differat, species uero a genere differentiae coniunctione. Amplius quoque species idem semper quod genus est, ut homo idem est quod animal et uirtus idem est quod habitus, partes uero non semper idem quod totum, neque enim manus idem est quod homo nec idem paries quod domus. Et in his quidem quae dissimiles partes habent hoc clarum est, sed non eodem modo in his tasse enim idem sint partes huiusmodi substantia, non etiam quantitate. Restat autem uocis et totius distributionis differentipartes, uocis autem fit non in partes sed in eas res quas uox ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
animal ẽ homo. idcirco qm̃ qͣdã qͣlitate format᷑ Vnde
qͣle sit animal. homo respondens. aut rationale
respondebit. aut certe mortale: ãplius. genꝰ omẽ na¬
turalit pͥus ÷ ꝓpͥis specieb. Totũ aut̃ partib ꝓpͥis. pos¬
terius Partes s̃ quȩ totũ iungunt cõpositi sui ꝑfectio¬
ne. alia s̃ tantũ nat᷑a. alias ratione qq̃ tẽporis ante¬
cedunt. Unde fit. ut genꝰ inposteriora. Iotũ uͦ in pͥora
soluamꝰ: Hinc qͦq illud uere dr̃ sigenꝰ interimat᷑. statĩ
species deperire. Si species int̾empta sit. Non ꝑẽptũ genꝰ
innat᷑a c̃sistẽ Contra uenit in toto. nã si pars totius
ꝑit. totũ ñerit ciuiꝰ pars una sit int̾ẽpta. Sitotũ ꝑeat.
partes ꝑmanent distribute. ut si deintegra domo qͥs
abstulerit tectũ: totũ qđ ante. fuit int̾cipit. s ꝑeunte
toto. parietes & fundam̃ta c̃stabunt: Amplius qͦq genꝰ
specieb materia ẽ: Nã sicut es accepta forma transit

Expanded text:
animal est homo, idcirco quoniam qualitate formatur. Unde quale sit animal homo respondens, aut rationale respondebit, aut certe mortale. Amplius genus omne naus est propriis speciebus, totum autem partibus propriis posterius; partes sunt quae totum iungunt, compositi sui perfectionem alias natura tantum, alias ratione quoque temporis antecedunt, unde fit ut genus in posteriora, totum uero in priora soluamus. Hinc quoque illud uere dicitur: si genus interimatur statim species deperire, si species interempta sit non peremptum genus in natura consistere. Contra euenit in toto, nam si pars totius perit totum non erit, cuius pars una sit interempta; sin totum pereat partes permanent distributae, ut si de integra domo quis abstulerit tectum, totum quod ante fuit intercipit, sed pereunte toto parietes et fundamenta constabunt. Amplius quoque genus speciebus materia est, nam sicut aes accepta forma transit
Abbreviated transcription (Latin):
tate deficit. ut inhac. qͥscit canere cantor ÷. & qui
luctari luctator quiq ȩdificare ȩdificator: qͥb. mul¬
tis simili ratione collectis: inferri potest qͥscit gͥ
malũ : malus ẽ. qđ ñ ꝓcedit: mali ꝗꝗ noticia de eẽ
ria. nec uitare uitiũ nisi cognitũ queat: his gͥ duob.
uelut principiis & generib. argum̃tandi: duo ꝗdã
alii dep̃hendunt᷑ argum̃tationis modi: Inus quidẽ
silogismo alt̃ uero inductioni suppositꝰ. inꝗb. ꝗͥdem
ꝓmptũ sit ẽsiderare. ꝙ ille qͥdẽ asilogismo. ille uero
ab inductione ducat exordiũ. ñ tam̃ aut hic si¬
logismũ. aut ille ĩpleat inductionẽ: hȩc aut̃ sunt
enthimema atq exemplũ: enthimema ẽ ꝗꝑ in ꝑ¬
fect᷑ silogismus.i. Poratio. in qͣ ñ om̃ib antea ꝓpo¬
sitionib ẽstitutis infertͥ festinata cclusio tit siquis
sic dicat. homo animal ẽ. substantiagͥ ẽ: p̃t̾ misit

Expanded text:
tate deficitur; ut in hac: Qui scit canere cantor est; et qui tate deficitur; ut in hac: Qui scit canere cantor est; et qui luctari luctator; quique aedificare, aedificator: quibus multis simili ratione collectis, inferri potest: Qui scit igitur malum malus est, quod non procedit. Mali quippe notitia deesse ria, nec vitare vitium nisi cognitum queat. His igitur duobus velut principiis et generibus argumentandi, duo quidem alii deprehenduntur argumentationis modi, unus quidem syllogismo, alter vero inductioni suppositus; in quibus quidem promptum sit considerare quod ille quidem a syllogismo, ille vero ab inductione ducat exordium, non tamen aut hic syllogismum, aut ille impleat inductionem. Hi autem sunt enthymema atque exemplum. Enthymema quifectus syllogismus, id est oratio, in qua non omnibus antea propositionibus constitutis, infertur festinata conclusio; ut si quis sic dicat: Homo animal est, substantia igitur est
Abbreviated transcription (Latin):
nauit uol&. ñ sorte ac cõmod& sed arte rectorẽ:
Ulides gͥ quẽ ãmodũ ꝑsingulas res currat oratio. ut ad
uniuersalea ꝑuenit. nã cũ non sorte regi sed arte. na¬
uẽ. currum. rẽ publicã. collegiss&. quasi inceteris ꝗꝗ ita
sese habeat qđ erat uniuersale c̃clusit: In om̃ib ꝗꝗ reb.¬
non sorte ductũ. sed arte p̃cipuũ debere p̃poni: Sepe
aut̃ multorũ collecta particularitas. aliud qͥddã par¬
ticulare demonstrat. ut siqͥs sic dicat: sineq nauib.
neq currib neq agris sorte p̃ponuntur. nec reb. qͥdẽ
publicis rectores sorte ducendi sunt sed arte qđ argu¬
m̃tationis genus maxime sol& eẽ ꝓbabile. & si ñ ȩquã
silogismo habeat firmitatẽ Silogismus namq ab uni¬
uersalib in particularia decurrit ẽq in eo siueris ꝓpositi¬
onib c̃texatur. firma atq inmutabilis ueritas at in¬
ductio ht̃ qͥdẽ maximã ꝓbabilitatẽ. sed int̾dũ ueri¬

Expanded text:
aviter volet, non sorte accommodat, sed arte rectorem. Vides igitur quomodo per singulas res currat oratio, ut ad universale perveniat. Nam cum non sorte regi, sed arte, navim, currum et rempublicam collegisset, quasi in caeteris quoque ita sese res habeat, quod universale non sorte ductum, sed arte, praecipuum debere praeponi. Saepe autem multorum collecta particularitas aliud quiddam particulare demonstrat; ut si quis sic dicat: Si neque navibus, neque curribus, neque agris sorte praeponuntur; nec rebus quidem publicis rectores esse sorte ducendi sunt. Quod argumentationis genus maxime solet esse probabile, etsi non aequam syllogismi habeat firmitatem. Syllogismus namque ab universalibus ad particularia decurret. Estque in eo, si veris propositionibus contexatur, firma atque immutabilis veritas. Ut inductio habet quidem maximam probabilitatem, sed interdum veri
Abbreviated transcription (Latin):
plac& targum̃ti. sedes: cuiꝰ diffinitionis. q̃sit uis: pau¬
cis ab soluã: argum̃ti enĩ sedes: partim maxima ꝓpo¬
sitio intellegi potest. partĩ ꝓpositionis maximȩ diffe¬
rentia: Nã cũ sint alię ꝓpositiones q̃ cũ ꝑse notȩ sint.
tũ nihil alterius habeant quo demonstrentur. atq hȩ
maxime ac principales uocent᷑: sint q̃ aliȩ quarũ fidẽ
primȩ ac maxime suppleant ꝓpositiones. necesse ẽ ut
omĩũ quȩ dubitant᷑ : ille antiquissimã teneant ꝓba¬
tionem. ꝗ̃ ita aliis fidẽ facere possint ut ipsis ni¬
hil queat notius inueniri: nã si argum̃tũ ÷ qđ rei
dubiȩ faciat fidẽ. idq. notius ac ꝓbabilius eẽ opor
t& ꝙ illud ẽ ꝗͣbat᷑ : necesse ẽ ut argum̃tis omĩb
illa maximã fidẽ tribuant. quȩ ita ꝑse nota ft̃.
ut aliena ꝓbatione ñ egeant: Sed huiꝰ modi ꝓposi¬
tio aliquotiens qͥdẽ intra argum̃ti ambitũ c̃tinet᷑.

Expanded text:
placet, argumenti sedes; cujus definitionis quae sit vis, pauplacet, argumenti sedes; cujus definitionis quae sit vis, paucis absolvam. Argumenti enim sedes partim maxima propositio intelligi potest, partim propositionis maxime differentia. Nam cum sint aliae propositiones, quae cum per se notae sint, cum nihil ulterius habeant, quo demonstrentur, atque hae maxime et principales vocentur, suntque aliae quarum fidem primae ac maximae suppleant propositiones: necesse est ut omnium quae dubitantur, illae antiquissimam teneant probationem, quae ita aliis fidem facere possunt, ut ipsis nihil queat notius inveniri. Nam si argumentum est, quod rei dubiae faciat fidem, idque notius ac probabilius esse oport quod probatur, necesse est ut argumentis omnibus illa maxima fidem tribuant, quae ita per se nota sunt, ut aliena probatione non egeant. Sed huiusmodi propositio aliquoties quidem intra ambitum argumenti continet
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ a silogisii ratione disceđ. Atq ideo inꝑfectꝰ uo¬
catus ẽ silogismus exemplũ ꝗꝗ inductioni simili ra¬
ne grachus fuerit int̾emptꝰ: apꝓbatũ ẽ enĩ catilinã
acicerone debe ꝑimi. qđ abscipione grachus fuerit
occisus: quȩ utraq particularia eẽ. ac ñ uniuersalia :
pars apꝓbat᷑. q̃si inductionis similitudinẽ ten&. id
iqđ exemplũ uocamꝰ: qm̃ ũ ñ plures qͥb efficiat colligit
partes : ab inductione disceđ: Ita gͥduȩ qͥdẽ s̃ argum̃¬
inductio: Subhis aut̃ & uelut ex his manantia s̃enthi¬
mema atq exemplũ. q̃ qͥdẽ om̃ã exsilogismo ducunt᷑.
& exsilogismo uires acciprunt: Siue enĩ sit enthimema¬
siue inductio. siue &iã exemplũ. exsilogismo ꝗ maxime
fidẽ capit. qđ inpͥorib resolutoriis qͦs ab anstotele trans¬
tulimꝰ demonstratũ ẽ. quo circa satis ẽ desilogismo dis¬
serere q̃si pͥncipali. & cet̾as argum̃tandi species c̃tinente

Expanded text:
s, a syllogismi ratione discedit, atque ideo imperfectus vocatus est syllogismus. Exemplum quoque inductioni simili rane Gracchus fuerit interemptus. Approbatum est enim Catilinam a Cicerone debere perimi, quod a Scipione Gracchus fuerit occisus. Quae utraque particularia esse ac non universalia sipars approbatur, quasi inductionis similitudinem tenet id quod exemplum vocamus. Quod vero non plures quibus id efficiat, colligit partes, ab inductione discedit. Ita igitur duae sunt argumera quae vocatur inductio. Sub his autem velut ex his manantia enthymema atque exemplum. Quae quidem omnia ex syllogismo ducuntur, et ex syllogismo vires accipiunt; sisive inductio, sive etiam exemplum, ex syllogismo quam maxime fidem capit; quod in prioribus resolutoriis, quae ab Aristotele transtulimus, demonstratum est. Quocirca satis est de syllogismo disserere, quasi principali, et caeteras argumentandi species continente.
Abbreviated transcription (Latin):
silis om̃is homo iustus ẽ. falsa fuerit ñ necesse ẽ parti¬
cularẽ quidã homo iustus ẽ. falsam eẽ potest enĩ fie¬
ri. ut om̃is homo iustus ñ fuerit. sit ꝗdã iustus. Et
itẽ si uniuersalis negatiua. Nullus hõ iustꝰ ÷ falsa fue¬
rit: ñ necesse erit. Quidã hõ iustꝰ ñ ẽ falsã eẽ. Nã si
falsa ẽ. nullus hõ iustus ẽ. uera ÷ eẽ aliquẽ iustũ. ue¬

Expanded text:
necesse est particularem, quidam homo iustus est, falsam esse. Potest enim fieri ut si omnis homo iustus non fuerit, sit quidam iustus, et item si universalis negativa, nullus homo iustus est, falsa fuerit, non necesse erit quidam homo non est iustus falsam esse. Nam si falsa est nullus homo iustus est, verum est esse aliquos iustos,
Abbreviated transcription (Latin):
les. Nã si particularis quidã hõ iustꝰ ẽ falsa fuerit. uniũ¬
salis etiã om̃is hõ iustꝰ ẽ. falsa erit. Nã si quidã hõ iustꝰ¬
non ẽ falsa ẽ. falsa ẽ nullus homo iustꝰ ẽ. Si uera ẽ. nub¬
lus hõ iustus ẽ. falsa ẽ omĩs hõ iustus ẽ. falsa gͥ parti¬
culari. falsa erit uniuersalis. Itẽ si negatiua particũ¬
laris falsa fuerit quȩ ÷ quidã hõ non iustꝰ ẽ. falsa ent
etiã nultus hõ iustus ẽ. Nã si falsũ ẽ. ꝗd quidã hõ ñ¬

Expanded text:
les. Nam si particularis quidam homo iustus est falsa fuerit, universalis etiam omnis homo iustus est falsa erit. Nam si quidam homo iustus est falsa est, vera est nullus homo iustus est. Si vera est nullus homo iustus est, falsa est omnis homo iustus est. Falsa igitur particulari, falsa erit universalis. Item si negativa particularis falsa fuerit, quae est, quidam homo iustus non est, falsa erit etiam, nullus homo iustus est. Nam si falsum est qui
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s indefinitas potestate &uie quas eẽ particula¬
rib Sunt etiã quȩdã ꝓpositiones quȩ diuidunt
qͥdẽ & ipse uerũ & falsũ. ut ds̃ fulminat. ds̃ ñ fulminat¬
Sed iste tũ diuidunt int̾se uerũ & falsũ cũ idẽ tẽpꝰ
idẽ fubiectũ idẽ p̃dicatũ sit. qđ aut̃ dico tale ẽ
si equocũ subiectũ fuerit ñ diuidunt uerũ autil
falsũ siꝗs aut̃ dicat cato se euticȩ occiditꝰ & responde¬
atͥ cato se euticȩ ñ occidit utręq uere sunt. Nã &
cato minor seꝑemit & cato censorius se ũtice ñ occi

Expanded text:
omnes indefinitas potestate et vi aequales esse particulaomnes indefinitas potestate et vi aequales esse particularibus. Sunt etiam quaedam propositiones quae dividunt quidem et ipsae verud istae tunc dividunt inter se verum et falsum, cum idem tempus, idem subjectum, idem praedicatum sit. Quod autem dico tale est, si aequivocum subjectum fuerit, non dividunt verum et falsum. Si quis enim dicat, Cato se Uticae occidit, et respondeatur, Cato se Uticae non occidit, utraeque verae sunt. Nam et Cato Minor se peremit, et Cato Censorius se Uticae non occi
Abbreviated transcription (Latin):
falsa ẽ. homo quad rupes ñ ẽ. uera ẽ. Ueret aut̃ simul
inueniri poss̃. ut siꝗ dicat. hõ grãmaticus ẽ. siquis
hoc dicat de donato uerũ ẽ. ltẽ hõ grãmaticꝰ ñ est
siquis hoc dicat decatone uerũ ẽ. ut simul false
sint. nũquã reperiemꝰ. hinc quoq ostendit᷑ indefini¬
tas cũ particularib equali eẽ potentia. Amplius
ꝙ dictũ ÷ c̃tra iacentes idẽ un iuersalem affirmati¬
uã & particularẽ negatiuã. Et itẽ uniũsalẽ negatiuã
& particularẽ affirmatiuã neq ueras simul eẽ neq
falsas. sed inse diuide uerũ falsũq idẽ hoc euenit in
in definitis: Nlã uniũsalis affirmatiua & indefinita
negatiua ł uniuersalis negatiua & in definita affir¬
matiua neq uerȩ simuli esse poss̃ neq simul false
Diuidunt aut̃ int̾ sequerũ falsũq nã si dixeris om̃is
sidixeris hõ quadrupes ẽ. falsatẽ. si dixeris nullus hõ
quadrupes ÷ uera ẽ. Unde hinc quoq colligere lic&.

Expanded text:
adrupes non est, vera est; verae autem simul inveniri possunt, ut si quis dicat homo grammaticus est, si quis hoc dicat de Donato, verum est. Item homo grammaticus non est, si quis hoc dicat de Catone, verum est, ut simul falsae sint nunquam reperiemus. Hinc quoque ostenditur indefinitas cum particularibus aequali esse potentia. Amplius quod dictum est, contraiacentes, id est universalem affirmativam et particularem negativam, et item universalem negativam et particularem affirmativam, neque veras simul esse neque falsas, sed inter se dividere verum falsumque, hoc idem evenit in indefinitis. Nam universalis affirmativa et indefinita negativa, vel universalis negativa et indefinita affirmativa, neque verae simul esse possunt, neque simul falsae. Dividuntur autem inter se verum falsumque: nam si dixeris, omnisfalsa est. Item si dixeris homo quadrupes est, falsa est, si dixeris, nullus homo quadrupes est, vera est: unde hinc quoque colligere licet
Abbreviated transcription (Latin):
tiua falsa ẽ. Nullus hõ quad rupes ẽ. hȩc negatiua uera
ẽ Sunt g̃ c̃trarie aliquotiens utreq false aliquotiens
int̾̃se uerũ. falsũq diuidentes. ut utręq. autẽ uere
sint fieri nũquã potest. Sub contrariȩ uͦ c̃trana pati¬
unt᷑. nã false nũquã repperiri queunt. Sed alias
quidã hõ grãmaticus ñ ẽ etiã hec uera ẽ. potest

Expanded text:
negativa vera est. Sunt ergo contrariae aliquoties utraeque falsae, aliquoties inter se verum falsumque dividentes; ut utraeque autem verae sint fieri nunquam potest, subcontrariae vero contraria patiuntur. Nam falsae nunquam reperiri queunt. Sed alias quidam homo grammaticus non est, etia
Abbreviated transcription (Latin):
quidã hõ iustꝰ ẽ uera sit ñ necesse erit uerã eẽ. Om̃is
hõ iustus ẽ. Possunt enĩ eẽ ñ om̃s. Et eodẽ modo dene¬
gatiua. stã si particularis negatiua uera fuerit ut ẽ.
Quidã hõ ñ ẽ iustꝰ. ñ necesse erit uniuersalẽ nullus hõ
iustꝰ ẽ uerã eẽ. potest enĩ fieri. ut quidã iusti sint
Ergo dicimꝰ insubalt̾nis ꝓpositionib siuniũ sales uerae sint

Expanded text:
st, vera fuerit, non necesse erit veram esse, omnis homo iustus est. Possunt enim esse non omnes. Et eodem modo de negativa. Nam si particularis negativa vera fuerit, ut est, quidam homo non est iustus, non necesse erit universalem, nullus homo iustus est, veram esse. Potest enim fieri ut quidam iusti sint. Ergo dicamus in subalternis propositionibus si universales verae sint,
Abbreviated transcription (Latin):
nes quȩ hñt duas differentias unã adqualitatẽ. unã
ad quantitatẽ. ut quȩ uniuersalis affirmatiua ẽ habeat
differentiã ad quantitatẽ ꝙ uniuersalis ẽ. & aliã ad qua
aliã scđm quantitatẽ. Subalt̾ne que s̃ una tantũ
differentia distant. quantitatis ꝙ hȩc particularis illa
uniuersalis ẽ. Nlã qualitatis differentiã nullã reti¬
nent. utreq etiã affirmatiue s̃. ille uͦ alie idẽ c̃tra¬
riȩ & subc̃trariȩ adqualitatẽ. ꝙ illa affirmatiua illa

Expanded text:
nes habeant duas differentias, unam ad qualitatem, alteram ad quantitatem, ut quae universalis, affirmativa est. habeat differealteram secundum quantitatem. Subalternae quae sunt, una tantum differentia distant quantitatis, quod haec particularis, illa universalis est. Nam qualitatis differentiam nullam retinent. Utraeque enim affirmativae sunt. Illae vero aliae, id est contrariae et subcontrariae ad qualitatem, quod illa affirm
Abbreviated transcription (Latin):
uirgi ne nascidiquatusest. Sicq ex illo perainiuersũ u¬
cius demceles rations inualunconsuetudo. Deloculorutẽ
uceradiante. dñsecsaluator ab inferas resurrexit quandocoe¬
pitorme fidelis luxquaecorie Ntexp̃o occiderat. peccatoriB
siquidec eteodeotemporecunctis spes futuraeresurrectionis
crediturcunus tetonnes abhactecporaramorte quasi
asopore soconiresungentes euicelabunt

Expanded text:
est: sicque ex illo per universum ejusdem celebrationis invaluit consuetudo. Diluculo autem luce radiante, Dominus et Salvator ab inferis resurrexit, quando coepit oriri fidelibus lux, quae moriente Christo, occiderat peccatoribus. Siquidem et eodem tempore cunctis spes futurae resurrectionis creditur, cum justi, et omnes ab hac temporali morte, quasi a sopore somni resurgentes evigilabunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq genꝰ. ut cũ dicimꝰ numerorũ. alii pares alii. in¬
pares. & rursus. alii pͥmi. alii ñ pͥmi: & triangulore
alia s̃ eꝗlat̾a. alia duo sola lat̾a eq̃ habentia. alia
totis in equalia lat̾ib Et rursus angulorũ alia s̃
recti angula. alia acutos habentia tres angulos
alia opt̾ usũ sic gͥ generis unius fit diuisio multi¬
plex: Illud aut̃ scire ꝑutile ẽ. qm̃ genus una quo¬
dã modo multarũ specierũ similitudo ẽ quȩ earũ
om̃ium substantialẽ c̃uenientiã monstr&. atq. ideo
collectiuũ plurimarũ specierũ genus ẽ Distunctiuȩ
uͦ unius generis speciesquȩqm̃ differentiis informant᷑
ut dictũ ẽ. idcirco subimo genere minꝰ duab spe¬
cieb. eẽ ñ poss: Om̃is enĩ differentia indiscrepantiũ

Expanded text:
que genus, ut cum dicimus ''numerorum alii sunt pares, alii impares'' et rursus ''alii primi, alii non primi'', et ''triangulorum alia sunt aequilatera, alia duo sola latera aequa habentia, alia totis inaequalia lateribus'' et rursus ''triangulorum alia sunt rectiangula, alia acutos habentia tres angulos, alia obtusum''. Sic igitur generis unius fit diuisio multiplex. Illud autem scire perutile est, quoniam genus una quodammodo multarum specierum similitudo est quae earum omnium substantialem conuenientiam monstret, atque ideo collectiuum plurimarum specierum genus est, disiunctiuae uero unius generis species. Quae quoniam differentiis informantur, ut dictum est, idcirco sub uno genere minus duabus speciebus esse non possunt, omnis enim differentia in discrepantiu
Abbreviated transcription (Latin):
aliȩ affirmatiue & aliȩ negatiuȩ aliȩ uniuersales.
alie particulares aliȩ indefinite. Duȩ sexhis quȩ qua¬
litate differ̃. tresq quantitate. Et sunt quȩ qualita¬
te differ̃ affirmatiua & negatiua. Ad quantitatẽ
uͦ quȩ differant st̃ uniuersalis particularis & indefi¬
nita. In affirmatiuis enĩ & negatiuis quale qđ sit aut
ñ sit ostendit᷑. In uniuersali particuli & indefinita de
om̃iũ ł nullorũ ł ñ nullorũ quantitate monstrat᷑.

Expanded text:
universales, aliae particulares, aliae indefinitae, duae sunt ex his quae qualitate differunt, tres quae quantitate. Et sunt quae qualitate differunt affirmativa et negativa; ad quantitatem quae vero differunt, sunt universalis, particularis et indefinita. In affirmativis enim et negativis quale quid sit aut non sit ostenditur. In universali particulari et indefinita de omnium vel nullorum vel nonnullorum quantitate monstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ni diffinitio: tocius cõpositioni: Nãq indiuisione
generis : animal totũ ÷ hominis. Intra se enĩ cõplec
titur hominẽ. indiffinitionẽ uͦ : pars ẽ Speciẽ
nãq genꝰ cũ aliis differentiis iunetã cõponit. ut
cũ dico animaliũ. alia s̃ rationabilia. alia in rati¬
mal. & rationale totũ ẽ. & rursus rationalis &ani¬
malis & mortalis. & hȩc tria hominis: si uͦ in diffini¬
nitione dicã. homo ÷ animal rationał mortale.
tria ħ unũ hominẽ iungunt. quo circa pars ipsius.
& genꝰ & differentia reꝑit᷑. Sic igit᷑ in diuisione
genꝰ totũ ẽ. species pars. eodẽ qq̃ modo differentiȩ¬
totũ. partes inquas illa diuidunt᷑: Indiffinitio¬
ne uͦ & genus & differentię partes s̃. Diffinita u̾
species. totũ. sed hec actenꝰ. Nc̃ de ea diuisione
dicimus. quȩ÷ totiꝰ in partes hȩc it erat scđa diui¬
sio post generis diuisionẽ. qđ enĩ dicimꝰ totũ
nultiplicit. significamꝰ: D. e bo: bo¬

Expanded text:
ni, diffinitio totius compositioni. Namque in divisione generis animal totum est homtitur hominem, in definitione uero pars est, speciem namque genus cum aliis differentiis iunctum componit, ut cum dico ''animalium alia sunt rationabilia, alia irratimal rationalis totum est et rursus rationale mortalis, et haec tria hominis. Si uero in definitione dicam ''homo est animal rationale mortale'' tria haec unum hominem iungunt, quocirca pars ipsius et genus et differentia reperitur. Sic igitur in diuisione genus totum est, species pars, eodem quoque modo differentiatotum, partes in quas illae diuiduntur. In definitione uero et genus et differentiae partes sunt, definita uero species totum. Sed haec hactenus. Nunc de ea diuisione dicemus quae est totius in partes, haec enim erat secunda diuisio post generis diuisionem. Quod enim dicimus totum multipliciter significamus: t
Abbreviated transcription (Latin):
ibis. reb. quȩ qͥdã mͦ affecte s̃ adid deqͦ quȩrit᷑. extrinsec
aut ea dnr. q̃ abs̃ longeq disiuncta s Post ħ eũ locũ
qͥ ab effectis ducit᷑. inc̾uenientia mẽbra partitꝰ ẽ h
mͦ. alia enĩ eiꝰ inquit sc̃iugata. alia exgenere. alia ex
forma. alia exsimilitudine. alia ex differentia. alia ex
ẽtrario. alia exc̃iunctis. alia exantecedntib alia ex c̃se¬
q̃ntib.  alia expartib. alia ex causis. alia ex affectis. alia
nex cõparatione maiorũ aut minorũ. aut pariũ: Quore
quid om̃iũ & nat̾a breuit᷑ attingenda ÷. & exẽpla po¬
nenda : Eorũ gͥlocorũ qͥ in ipsordeqͦ agit᷑ herent. pͥ¬

Expanded text:
his rebus quae quodammodo affectae sunt ad id de qhis rebus quae quodammodo affectae sunt ad id de qae absunt longeque disiuncta sunt. Post haec eum locum qui ab effectis ducitur, in convenientia membra partitus est, hoc modo: alia enim, inquit, sunt coniugata, alia ex genere, alia ex forma, alia ex similitudine, alia ex differentia, alia ex contrario, alia ex coniunctis, alia ex antecedentibus, alia ex consequentibus, alia ex repugnantibus, alia ex causis, alia ex effectis, alia ex comparatione maiorum aut minorum aut parium. Quorum quidem omnium et natura breviter attingenda est, et exempla ponenda. Eorum igitur locorum qui in ipso de quo agitur haerent, pr
Abbreviated transcription (Latin):
particione ea q̃ exẽplis c̃uenientib expeditartũ demu
q̃ differat ⁊ q̃ c̃gruat suꝑius digestę diuisioni. qͥm̃l etia
alta claudat altã cõmemorabo: Nã cũ ĩ tullits omẽm
logicã facultatẽ. ꝗͣ rationẽ diligentẽ disserendi dix̃.
duas hab̾e partes. ꝓposuerit. unã inueniendi. alt̾ã iu¬
dicandi. cũq locos eẽ diffiniuerit argum̃ti sedes. de qͥb
scilic& argum̃ta ꝓmunt᷑. argum̃tũ etiã oratio ÷ q̃ rei
dubiȩ faciat fidẽ. diuisionẽ locorũ omiũ faciat h̃mͦ.
exhis inquit locis. inꝗb. argum̃ta inclusa s. alii in eo ipso
herent deqͦ agit᷑. alii assumunt᷑ extrinsecꝰ: duas gͥ speci¬
es locorũ fec̃. alios enĩ in ipsis questionũ t̾minis herere
ꝓposuit. alios extrinsec assũmi. atq eos qͥdẽ qͥ in ipsis
herent deꝗb quę̧rit᷑. tali diuisione partitur. in ipso
inquit tũ extoto. tũ expartib eius. tũ ex nota. tũ ex

Expanded text:
is convenientibus expedita, tum demum quo differat, vel quo congruat superius digestae divisioni, quo etiam altera claudat alteram commemorabo. Nam cum M. Tullius omnem logicam facultatem, quam rationem diligentem disserendi dixit, duas habere partes proposuerit, unam inveniendi, alteram iudicandi; cumque locos diffinierit esse argumenti sedes a quibus scilicet arguus, inquit, diuisionem locorum omnium facit hoc modo: "ex his, inquit, locis in quibus argumenta inclusa sunt, alii in eo ipso haerent de quo agitur, alii sumuntur extrinsecus." Ses fecit, alios enim in ipsis quaestionum terminis haerere proposuit, alios extrinsecus assumi. Atque eos quidem qui in ipsis haererent de quibus quaeritur, tali divisione partitur. In ipso, inquit, tum ex toto, tum ex partibus eius, tum ex nota, tum ex
Abbreviated transcription (Latin):
citq tractamꝰ. nił mirũ diligentib ingenis .ii.¬
deri deb&. cũ manifestũ sit unã qͦq rẽ multis sepe
differentiis. atq inuarias diuisionis figuras posse par¬
tiri Nã qr res singulas ñ una s sepe plures differentiȩ
cõp̃hendt̃. necesse ÷ ut scđm differentiarũ uarietatẽ fiat
etiã diũsitas diuisionũ. ut numeri: nc̃ eas colligimꝰ differ¬
rentias. qđ alii sint pares. alii uͦ impares. nc̃ uͦ qđ alii pͥmi
atq in cõpositi. alii scđi. atq cõpositi: Triangłor eã mul¬
tis modis fieri particionẽ geometrieȩ disciplinȩ tenor
ostendit Id tam̃ in omĩb p̃uidendũ ẽisi nihil exttain
q̃lib̾ diuisionis forma relinqͥt᷑. nł ultra suꝑfluũ ac p̃t̃¬
ꝙ necesse ẽ ad gregat᷑ Qua inre ꝗd mirũb indert deb&
si cũ antea sedm̃ themistiũ locorũ differentiꝰas dederimꝰ.

Expanded text:
amus, nihil mirum diligentibus ingeniis videri debet, cum manifestum sit, unamquamque rem multis saepe differentiis, atque in varias divisionis figuras posse partiri. Nam quia singulas res non una, sed plures saepe differentiae comprehendunt, necesse est, ut secundum differentiarum varietatem fiat diversitas etiam divisionum, ut et numeri nunc eas colligimus differentias, quod alii pares, alii impares, nunc vero quod alii primi atque incompositi, alii secundi atque compositi. Triangulorum etiam multis modis fieri partitionem geometricae disciplinae tenor ostendit. Id tamen in omnibus pervidendum est, ut nihil extra in qualibet divisionis forma relinquatur, nihil ultra superfluum ac praeterquam necesse est, aggregetur; quare quid mirum videri debet, si cum antea
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ definit substantiã claudit: Diffinitio ũ ẽ oratio q̃
uniꝰ euiꝰq reiiqdẽ eẽ designat: Ab hac ita ducunt᷑ argu¬
m̃ta. ut sisit questio. an arbores qͦq animalia sint.
dicã animal ÷ substantia animata sensibił: at ar¬
bor ñ ÷ substantia animata sensibilis: c̃eludã ñ st̃

Expanded text:
quam diffinit substantiam claudat. Diffinitio vero est oratio quae uniuscuiusque rei quidem esse designat. Ab hac ita ducitur argumentum ut sit quaestio, an arbores quoque sint animalia. Dicam: Animal est est substantia animata sensibilis; arbor non est substantia animata
Abbreviated transcription (Latin):
ad particularẽ uͦ affirmationẽ ꝑ accidens potest.
Nec uͦ negationis particularis adse ipsã principa¬
lit̃ stabilis acfirma c̃uersio ẽ. sed negatio uniuer¬
salis scđo loco atq accident̃ conuertitur. Quȩ om̃a
facilius declarant᷑ exemplis. affirmatio nãq par¬
ticularis ut ea quȩ ꝓponit. quidã hõ albus ẽ. faci¬
se sibi ipsa c̃uertit᷑ si dicamꝰ quidã albũ hõ ẽ. atq
in utrisq simul ueritas constat. at si pponat qĩs¬
q̃ndã hominẽ eẽ lapidẽ eandẽq c̃uertat dicens
q̃ndã lapidẽ eẽ hominẽ mansit inutrisq m̃datiũ.
hoc gͥmͦ affirmatio particularis sui recip̃ c̃uersionẽ.
dtẽ negatio uniũsalis c̃uerti potest. ut siquis enun¬
ci&. Nullũ hominẽ eẽ lapidẽ eundẽq c̃uersis t̃mi¬
nis dicat. nullũ lapidẽ eẽ hoem̃ simul ueritatẽ tu¬
entͣ. aut si aliquis dicat nullũ eẽ hominẽ animal
atq. eandẽ sub t̃minorũ c̃uersione ꝓponat. dicensi

Expanded text:
ad particularem vero affirmationem per accidens potest. Nec vero negationis particularis ad se ipsam principaliter stabilis ac firma conversio est, sed negationi universali secundo loco atque accidentaliter. Quae omnia facilius declarantur exemplis. Affirmatio enim particularis, ut ea quae proponit, quidam homo albus est, facile sibi ipsa convertitur, si dicamus, quoddam album homo est, atque in utrisque simul veritas constat. At si quis proponat quemdam hominem esse lapidem, eamque convertat dicens quemdam lapidem esse hominem, mansit in utrisque mendacium. Hoc igitur modo affirmatio particularis sui recipit conversionem. Item negatio universalis converti potest, ut si quis enuntiet nullum hominem esse lapidem, eamdemque conversis terminis dicat nullum lapidem esse hominem, simul veritatem tuentur. At si quis dicat nullum hominem esse animal, atque eamdem sub terminorum conversione proponat dicens
Abbreviated transcription (Latin):
hõ risibilis ẽ poterit t̃minorũ ordinẽ ꝑ mutare¬
ac ꝓponere omẽ risibile eẽ hominẽ tam̃ ñ est hȩc
ȩquabilis atq in om̃ib. t̃minis fida c̃uersio Qiđd enĩcũ
quis ita ꝓponat. Om̃is hõ animal ẽ. Nũ quid c̃uerte¬
re uere potest. ut om̃e animal hominẽ eẽ pnun¬
ci&. Quare cũ aliquotiens uniuersalis affirmatio
cuersa ꝓpͥã non retineat ueritatẽ: dr̃ c̃uersionis
nat᷑a non posse suscipere. Negatio qͦq particularis.
in t̃dũ uidet᷑ posse conũti ueluti siquis enunti&
quendã hoẽm lapidẽ ñ eẽ uerũ loꝗt᷑. cũ dixerit q̃n¬
dã lapidẽ hoem̃ non eẽ sedẽ. instabilis & ñ certa ẽ

Expanded text:
ordinem permutare, omne risibile esse hominem, tamen non est haec aequalis atque in omnibus terminis fida conversio. Quid enim cum quis ita proponit, omnis homo animal est? nunquid convertere vere potest, ut omne animal hominem esse pronuntiet? Quare cum aliquoties universalis affirmatio conversa propriam non teneat veritatem, dicitur conversionis naturam non posse suscipere. Negatio quoque particularis interdum videtur posse converti, veluti si quis enuntiet quemdam hominem lapidem non esse, verum loquetur, cum dixerit quemdam lapidem hominem non esse; sed est in
Abbreviated transcription (Latin):
sitarũ quattuor enunciationũ Iduȩ. quidẽ oppositȩ
idẽ particularis affirmatio & uniuersalis negatio c̃uer¬
sionẽ sui firmã ꝑpetuãq suscipiunt. Duȩ uͦ oppo
c̃uersionis ñ tenent firmitatẽ: Sed uniuersalis affir¬
matio quȩ insui c̃uersione uidet̃ in stabilis siuera ẽ:
particularẽ qͦq affirmationẽ uerã eẽ necesse ẽ.¬

Expanded text:
em oppositae, id est particularis affirmatio et universalis negatio, conversionem sui firmam perpetuamque suscipiunt; duae vero oppis, conversionis non tenent firmitatem, sed quia universalis affirmatio, quae in sui conversione videtur instabilis, si vera est, particulare
Abbreviated transcription (Latin):
plis ꝓbat᷑. siquis enĩ ꝓponat. omem̃ hominẽ eẽ animal:
uerum dixerit: Nuiꝰ subalt̾na particularis affirma¬
tio ẽ quendã hominẽ eẽ. animal ea quoq uera
ẽ. qm̃ uniũsalis affirmationis ueritas anteressit
sed eadẽ c̃uerti sibi uerissime potest. Dr̃ enĩ ꝗddã
animal eẽ hominẽ. quo circa affirmatio uniũ sał
quȩ ꝓponit omem̃ hominẽ eẽ animal. & c̃uersa
particularis affirmatio quȩ ꝓnuntiat ꝗddã

Expanded text:
em hominem esse animal, verum dixerit, hujus subalterna particularis affirmatio quemdam hominem esse animal, ea quoque vera est, quoniam universalis affirmationis veritas antecessit. Sed eamdem converti sibi verissime potest, dicitur enim quoddam animal esse hominem. Quocirca affirmatio universalis quae proponit omnem hominem esse animal, et conversa particularis affirmatio quae pronuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
Iadepinictione aut ẽmuipo
dicinculus mrunt phi¬
GICISOSTENDITDICENS
QuiNquetenentcae¬
luinzoΝΑE. SEOΡINGA¬
mus euinmoducndex¬
TERAENOSTAE TtpO¬
lexsit cinculus arti¬
cus prigore inharita¬
Bilis: SecUNduscin¬
culris terinus tempe¬
RATUSHABITABILIS.
Mediuscrrculashese¬
quaxtus cinculus exe¬
enrrinus teciperatus
HABITABILIS: MiNIMuS
cinculus aexrtiCuS
PRIDUS INHABITABILIS
Horum pranus sep¬
teNtrionAlis est
Securidiis dolestitia¬
TeRTIUS AEQUINOCTA¬
quartus hiemalis¬

Expanded text:
In definitione autem mundi circulos aiunt phigicis ostendit, dicens: Quinque tenent coelum zonae. Sed fingamus eas in modum dexterae nostrae, ut pollex sit circulus Arcticus, frigore inhabitabilis; secundus circulus Therinus, temperatus habitabilis; medius circulus Isequartus circulus Chimerinus, temperatus habitabilis; quintus circulus Antarcticus, frigidus inhabitabilis. 2. Horum primus septentrionalis est, secundus solstitiatertius aequinoctquartus hiema
Abbreviated transcription (French):
Les regio ultima pars
septentiuonales. Nã
parteseius. quat tuor
diegto hiensri Secunda
cneridiana. TEITIA OC¬
eidentes.Ulrimaticro
lua sextremaedexte¬
RA leuAq turahuintuR
cerulier et galiatiaee

Expanded text:
lis regio, ultima pars septentrionalis. Nam partes ejus quatuor di est Orientis. Secunda meridiana. Tertia Occidentis. Ultima vero cum extremae dextra laevaque trahuntur caeruleae, glacie
Abbreviated transcription (Latin):
aSellum sedisseporlmetur. Tunccradiens cucimaans palma¬
rũ mulinudoplesiumorum meĩcla mauerunt: Osatina bene¬
dic tus quiuenit innomineðmrexisrahel. In racniserco palcor
runsigmpicabatur uictoria quaeratdñs contẽm moriendo
superaturus etrropheocrucis dedrabulo contis prnaciperu¬
INDiCABat Simplicia cordacentilitatis. qua praesedendo atq: ne¬
cendoƿerducebataduision ẽpacis. Hocautẽ diesymoluccoꝵ¬
ƿetextis taditur pͥnopterpinẽ dominicae paschae diẽ soleco¬
nitatis. Vt quia lamad digratiã pencipiendãfestinant fidems
quacnconpitexnturacnoscant : Vulqus mnẽ ideo eundiẽ capitulam¬
ucnuocat. quia tunemonisest lauandicapinsinpantuonquiun p¬
que Ndis unt.neporte obseruatione quadracnsicna sordida¬
ta adunẽtionemaccederent

Expanded text:
asellum sedisse perhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamabat: Osanna, benedictum significabatur victoria, qua erat Dominus mortem moriendo superaturus: et tropaeo crucis, de diabolo mortis principe trim venit, indicabat simplicia corda gentilitatis, quam praesidendo atque regendo, perducebat ad visionem pacis. Hoc autem die Symbolum competentibus traditur, propter confinem Dominicae Paschae solemnitatem, ut qui ad Dei gratiam percipiendam festinant, fidem quam confitentur agnoscant. Vulgus autem ideo eum diem capitularium vocat, quia tunc moris est lavandi capita infantium qui ungendi sunt, ne forte observatione Quadragesimae sordidata ad unctionem accederent
Abbreviated transcription (Latin):
ASCENSIONIS
docmuicae solemnitas ideoceles natur quia eodẽdie posmundiuic¬
toriã. postiasenuiegressũ ascenderex ps me moraturadcaelos
sicutscris tũ est. Ascenditinaltũ. coepit captiuitatẽ. deditdonahom¬
NB. Quae festiuitas ꝓͦ reuolutumcinculũ annorũ cele sratur. uthu

Expanded text:
Ascensionis dominicae solemnitas ideo celebratur, quia eodem die, post mundi victoriam, post inferni regressum, ascendere Christus memoratur ad coelos, sicut scriptum est: Ascendit in altum, cepit captivitatem, dedit dona hominibus . Quae festivitas ideo per revolutum ci
Abbreviated transcription (Latin):
cia dissideant. cõmuni tñ falsitate concordant. Si
gͥ earũ una submota sit. ñ necesse ÷ ut eẽ alterã
c̃sequat᷑ Fieri enĩ potest ut neutra sit. ueluti si om¬
nẽ iustũ eẽ hominẽ destruat᷑ ñ ÷ c̃seqñs ut nullus
hõ sit ustus: DE SUBCONTRARIIS¬
ue aut̃ sub his ꝓpositionib conlocant᷑ .i. ẽ par¬
ticularis affirmatio atq negatio sub ẽtrarias
nõ hñt. id circo ꝗ uniũsalitati particulare om̃e
subiectũ est. Cũ gͥ uniũsales intelligunt᷑ eẽ ẽtrariȩ.
subc̃trarias eẽ necesse ẽ quȩ subuniuersalib collo¬

Expanded text:
ia dissideant, communi tamen falsitate concordant. Si igitur earum una submota sit, non necesse est ut esse altera consequatur: fieri enim potest ut neutra sit, velut si omnem iustum esse hominem destruat, non est consequens ut nullus homo sit iustus. ibus collocantur, id est particularis affirmativa atque negatio, subcontrariae nomen habent, idcirco quod universalitati particulare commune subiectum est; cum igitur universales intelliguntur esse contrariae, subcontrarias esse necesse est quae sub universalibus co
Abbreviated transcription (Latin):
smnus prrimameundemdatno
prophetacondidis se accerinis secnanipescõ
est deinde etalios prophetas posteaquidem
et trespornifonnacepositi conuocataomri
eneatuna cneatoraonnium yniuencanentes
dixerunt itrq etroiis etsal. mis canendis
norsolomprophetarum sedetiamipsiusdiũ
erapos tolonum haremus exm plum et prae¬
cepta dehac reunlia ad mouendum pie anicoudi
etuplacnandum diui naedilections appectuco¬

Expanded text:
mnos primum eumdem David prophetam condidisse ac cecinisse, manifestum est, deinde et alios prophetas. Postea quidem et tres pueri in fornace positi, convocata omni creatura, Creatori omnium hymnum canentes dixerunt. Itaque in hymnis et psalmis canendis non solum prophetarum, sed etiam ipsius Domini et apostolorum habemus exemplum, et praecepta de hac re utilia aet accendendum diuinae dilectionis affectu
Abbreviated transcription (Latin):
sis el oquentiae conspicuus ycarorum can¬
ciueflonuit pracnus post quaco acornosis
MEDIOLANENSIS EP̃S VIRMAGNACCLORINE INXP̃O ETIN
eoclesiaclarissimus doctorcupiosius Inhu¬
ius modi caron clarans secoguos citur at¬
quemdeymniexcius nocine amBrosianuocantur
quiaers tempore primu necdesia mediolanen¬
Seceles rarecoeperunt. cuiuscelebr̃atis deuorio
Dehine pertotusoccidentes eccleSIA OBSΕRUΑtuR'

Expanded text:
orum carmine floruit primus. Post quem Ambrosius, Mediolanensis episcopus, vir magnae gloriae in Christo, et in Ecclesia clarissimus doctor, copiosius in hujusmodi carmine claruisse cognoscitur, atque inde hymni ex ejus nomine Ambrosiani vocantur, quia ejus tempore primum in Ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio dehinc per totius Occidentis Ecclesias observatur.
Abbreviated transcription (Latin):
capiam: Si uͦ ãphibola oratio idẽ ambigua ẽ: eue¬
nit. ut aliquotiens utroq modo possibilia sint ꝙ̃
significant᷑ ut id qđ suꝑius dixi. potuit enĩ fieri
ut greci uincerent troianos. & grecos troiani su¬
ꝑarent: St̃ il alia quȩ inpossibilia s̃. ut dico. ho¬
minẽ comedere panẽ significat ꝗdẽ qđ homo
panẽ comedat. rursus qđ panis hominẽ. sed hoc in¬
possibile ẽ: ergo quotiens adc̃tentionẽ uenit᷑. di¬
uidenda & possibilia & inpossibilia. quotiens ad
ueritatẽ sola possibilia dicenda. & inpossibilia
cantiũ uocũ: dicendũ ẽ. qđ aliȩ in particula mul¬
tiplicitatis significationẽ hnt̃. aliȩ in tota oratio¬
ne : Et eorũ quȩ inparticula habent: pars ipsa
equoca dr̃: tota uͦ ipsa oratio scđm equocationẽ
multiplex: illa uͦ quȩ inoratione tota significa¬

Expanded text:
capiamur. Sin uero amphibola oratio id est ambigua est, euecapiamur. Sin uero amphibola oratio id est ambigua est, euenit ut aliquotiens utroque modo possibilia sint quae significantur, ut id quod superius dixi; potuit enim fieri ut Graeci uincerent Troianos et Graecos Troiani superarent. Sunt uero alia quae impossibilia sunt, ut cum dico hominem comedere panem, significat quidem quod homo panem comedat, rursus quod panis hominem, sed hoc impossibile est. Ergo quoties ad contentionem uenitur diuidenda et possibilia et impossibilia, quotiens ad ueritatem sola possibilia dicenda, impossibilia cantium uocum, dicendum est quod aliae in particula multiplicitatem significationis habent, aliae in tota oratione, et eorum quae in particula habent pars ipsa equiuoca dicitur, tota uero ipsa oratio secundum aequiuocationem multiplex, illa uero quae in oratione tota significa
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere. qđ greci troianos uicerint. alius
onabilit̃ auditor intellegit Qđ enĩ ego ñdixi
ille potius suspicabit᷑. ꝗ alia cũ ratione id qđ
ame platũ ñ ẽ ꝑspicatit̾ uideat: trib igit᷑
modis cũ uocis diuisio fiat. aut ꝑsignificanti¬
as. aut ꝑ modũ significationũ. aut ꝑdet̾minationẽ.
in his q̃ scđm significantiã diuidunt᷑. ñ solũ di
uidende s̃ significationes sed etiã diu̾sas res eẽ qͣ
significant᷑ difinitione monstrandũ ẽ: a ristoteles
enĩ hoc intopicis diligent̾ p̃cepit ut in his que
dnr bona alia sbona. ut ea que boni retinent
qualitatẽ. alia quȩ ipsa ꝗdẽ nulla qualitate
dnr̃ sed qđ bonã rẽ faciunt. id circo bona dnr̃:
Oport& aut̃ maxime exercere hanc aut̃ ut ipse
aristoteles ait Contra sophisticas inportunitates
Si enĩ nulla subiecta sit resꝙ significat uox de¬
ficans diuidenda gͥ hȩc s̃ ne in aliquo sillogismo

Expanded text:
intelligere quod Graeci Troianos uicerint, alius intelligere quod Graeci Troianos uicerint, alius onabiliter auditor intellegit, quod enim ego non dixi ille potius suspicabitur quam aliqua ratione id quod a me prolatum non est perspicaciter uideat. Tot igitur modis cum uocis diuisio fiat, aut per significantias aut per modum significationum aut per determinationem, in his quae secundum significantiam diuiduntur non solum idendae sunt significationes sed etiam diuersas res esse quae significantur definitione monstrandum est. Aristoteles enim hoc in Topicis diligenter praecepit, ut in his quae dicuntur bona alia sunt bona, ut ea quae boni retinent qualitatem, alia quae ipsa quidem nulla qualitate dicuntur sed quod bonam rem faciunt idcirco bona dicuntur. Oportet autem maxime exercere hanc artem, ut ipse Aristoteles ait, contra sophisticas importunitates, si enim nulla subiecta sit res quam significat uox, deficans. Diuidenda igitur haec sunt ne in aliquo syllogismo