comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
con. cessat. ¶plane si ouo plesᷤ¬
uc fu̾int tutores testar ĩ locu
cius qui decessit uł inciuitate
cius desint pot̾it dari alius ce¬
terum si nullus supsit uł iciui¬
tate sit sima tutela succedit Co̾
tor dari non põt nec deductis

Expanded text:
lane si duo pluresue fuerint tutores testamentarii, in locum eius, qui decessit uel in ciuitate esse desiit, poterit dari alius: ceterum si nullus supersit uel in ciuitate sit, legitima tutela succedit. 12 tor dari non potest nec deductis
Abbreviated transcription (Latin):
ad testarium deuoluta fu̾it
tutela. deuroc excusatus si tu¬
tor testamentarius adhuci
dicimꝰ in locum excusati dan¬
dum non tñ ad simũ tutorẽ
redirc tutclam iõ dicimus. ⁊
si fu fuit remotus.nam ⁊ po
circo abut ut alius detur ꝙͣ
si tutor testõ datus oecesẜit¬

Expanded text:
amentarium deuoluta fuerit tutela, deinde excusatus sit tutor testamentarius, adhuc dicimus in locum excusati dandum, non ad legitimum tutorem redire tutelam.Idem dicimus et si fuerit remotus: nam et hic idcirco abit, ut alius detur. quod si tutor testamento datus deces
Abbreviated transcription (Latin):
 quis ita dix̾it funs meis tu¬
torem do ĩ ea coroictione est
ut tam filuis qmͣ filiabus dedi¬
sse u̾iocatur. filior erum appel¬
latione et filie continentur.i¬
Si quis filio tucorem ded̾it et
ples filios habeat an oib filiis
dedisse uideatim. et de ħ pomp̃
dubitat magis autem est ut de¬
ubis tutores ded̾itus filiis et

Expanded text:
 quis ita dederit 'filiis meis tutorem do', in ea condicione est, ut tam filiis quam filiabus dedisse uideatur: filiorum enim appellatione et filiae continentur.Si quis filio tutorem dederit et plures filios habeat, an omnibus filiis dedisse uideatur? et de hoc Pomponius dubitat: magis autem est, ut omliberis tutores dederit uel filiis et
Abbreviated transcription (Latin):
proximus tabulis haben dũ
est et supp̃mum utrumq
accipiemus. S si unum fece¬
rit testator q̃i test̾m. aliuo qͣi
exemplũ. ¶Si qurõ to ex¬
tat. q uoluit testm̃ eẽ. bono¬
rũ possõ. petetur. Si u̾o io ꝙ

Expanded text:
pro unis tabulis habendum est et supremum utrumque accipiemus. Sed si unum fecerit testator quasi testamentum, aliud quasi exemplum, si quidem id extat quod uoluit esse testamentum, bonorum poss
Abbreviated transcription (Latin):
peti non pot̾itut pomp̃ scri¬
bit. ¶Srigit p̾tor ut sicut
tempe ius testĩ faciendi ha¬
buit. et cum facit testm̃ et
moritur proinrde si ĩpubes
us funiosuss qui ius alius
exhiis qui testin facere nõ
possũt. testm̃n fec̾it. dcuroe ha¬

Expanded text:
 non poterit, ut Pomponius scripsit. Exigit praetor, ut is, tempore ius testamenti faciendi habuerit, et cum facit testamentum et cum moritur. proinde si impubes uel furiosus uel quis alius ex his qui testamentum facere non possunt testamentum fecerit, d
Abbreviated transcription (Latin):
nire ad contra.ta. ꝓtinc. bono.
pos. emancipati filii constat.
que sunt prom ueniant. apa¬
trem aũt accepti.contra.ta.

Expanded text:
nire ad contra tabulas bonorum possessionem filii constat, quamuis patroni ueniant. Patrem autem accepta contra ta
Abbreviated transcription (Latin):
utela est ut ser¬
uius diffinit. uis
ac potestas in ca¬
pitc lib̾o ro tͥuen¬
dum eum qui
sponte se defende nequit uire
ciuili data ac promissa tuto¬

Expanded text:
utela est, ut Seruius definit, uis ac potestas in capite libero ad tuendum eum, qui sponte se defendere nequit, iure ciuili data ac permissa. Tut
Abbreviated transcription (Latin):
turus reip. causa descõauitĩ
locum suũ cõstitui alium tu¬
torem.an reu̾sus ex añ gesto
suspectꝰ postulri possit ⁊ qr
põt ex priore gestu utili acco

Expanded text:
turus rei publicae causa desiderauit in locum suum constitui alium tutorem, an reuersus ex ante gesto suspectus postulari possit? et quia potest ex priore gestu utili ac
Abbreviated transcription (Latin):
litem de legato contestitus c̃.
probandum est cessare debere
stipłom. idemq enfiocicõmis¬
sis quor probanoumest. ¶Si
quid ita sit legitumus fidei¬
cõmissum relictum et si rop¬
oroiss. rusus relictum uroc¬
amus an satis sequentis lega¬
ti sinc froicõmissi pete̾ possit.

Expanded text:
litem de legato contestatus est, probandum est cessare debere stipulationem. Idemque in fideicommissis quoque probandum est. Si cui ita sit legatum uel fideicommissum relictum et si id perdidisset, rursus relictum, uideamus, an satis sequentis legati siue fideicommissi petere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
Rege legito ⁊ que post ea acce
aliqua peccora miuo testatore
mortua eẽt̾ in eor que locum. ali¬
qua essent substituta cundem
gregem iudi et si diminutur
er cogrege pecus eet urunus¬

Expanded text:
rege legato et quae postea accedaliqua pecora vivo testatore mortua essent in eorumque locum aliqua essent substituta, eundem gregem videri: et si deminutum ex eo grege pecus es
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est eciam raci hĩtios
subsequi pot̾ic exemplo bono¬
rum possõis. n interest ꝙ. ao
ppositum actinet ip̃i dño an
ẜuo quis rogetur restitũe hr¬
oitatem nec̃ in ca res consen¬
su aut ope ẜin opus est. ao.

Expanded text:
itio subsequi poterit exemplo bonorum possessionis. neque interest, quod ad propositum attinet, ipsi domino an seruo quis rogetur restituere hereditatem, nec in ea re consensu aut oper‹a› serui opus est: a
Abbreviated transcription (Latin):
suo restitutam pet̾e possit qͣi p̾¬
mature datam sceuola diuuz
marcum ĩ airoitorio oc huiꝰ mo
sp̃c iudicasse refert. brasidas qͥ¬
dem lacedemoniꝰ uir p̾torius
cum filus sus ab uxore diuor

Expanded text:
suo restitutam petere possit quasi praemature datam. Scaevola divum Marcum in auditorio de huiusmodi specie iudicasse refert: Brasidas quidam Lacedaemonius vir praetorius, cum filiis suis ab uxore divor
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃e hunc suum ẜroem ẽẽ de¬
cisse l post mortem dece oat
qr nec redit nec põt reoire. ¶li¬
lc casus inrdifficius est si fili¬
um has et nepotem niroum
natum ĩstituas is qr nascitur
uiuo ꝓre suo ac mox p̃r occe¬
dat non enm suus ħrs ẽ ter¬
pore quo nascitur nec post̾iori
tur cest̾m rumpe quam qui
iam naͣtus erat. ocmiq ĩ supi¬
ori capite ut liccat institiu n¬
dum natos qui cum nasc̾e̾t
sui erunt ꝑmitte post̾iore ca¬
pite non pmittit instituis
uetat rump̃i neue ob cam
rem minus ratum ẽẽt qͣd
succedit. porrõ procedere d
utilite sit institutus ꝙ nul¬
lo uire potuit qui nonoum
legem ne rum pantur testa
nepos uiuo pre suo deuroe

Expanded text:
re hunc suum heredem esse desisse, licet post mortem decedat, quia nec redit nec potest redire.Ille casus in difficili est, si filium habeas et nepotem nondum natum instituas isque nascatur uiuo patre suo ac mox pater decedat: non enim suus heres est tempore quo nascatur nec posteriori videtur rumpere quam qui iam natus erit. denique et superiore capite ut liceat institui nondum natos, qui cum nascentur sui erunt, permitti, posteriore capite non permittit institui, sed vetat rumpi neve ob eam rem minus ratum esset, quod succedit. porro procedere debet, ut utiliter sit institutus: quod nullo iure potuit qui nondum legem, ne rumpantur testamnepos vivo patre suo, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
legatum sit. si sciam uxorem
ouxero nec ca uelit nube. oõ
erit diem legati legati ceoere
ꝙ ꝑ me non stat quominus

Expanded text:
legatum sit, si Seiam uxorem duxero, nec ea uelit nubere, dicendum erit diem legati cedere, quod per me non stat, qu‹o› minus
Abbreviated transcription (Latin):
cum fac̾e̾ ⁊ legatario litis estim¬
itioner sufferre cogatur. ¶Dẽ.
rede suo libari iusẜit anfidcius¬
sor tibari debeat sendi dedi. Itẽ
quesitum est an quia mandati
actione hroes tenerentiu iuti

Expanded text:
um facere et legatario litis aestimationem sufferre cogatur. Iulianrede suo liberari iusserit, an fideiussor liberari debeat? respondit debere. item quaesitum est, an, quia mandati actione heredes tenerentur, inuti
Abbreviated transcription (Latin):
Eteri exħroib pͥceptionem pre¬
ou deoit mox aiti prestri con̾¬
sus debitorem actiones ad eum
finem mandaint quo pdium tu¬
crat compatum cum postea prc¬
dio distracto cirra ullam offen¬
sam cius qui pceptionera acce¬
pat p̾cium ĩ corpus primonu
stoiret non ee ystandas actĩoes

Expanded text:
teri ex heredibus praeceptionem praedii dedit: mox alteri praestari aduersus debitorem actiones ad eum finem mandauit, quo praedium fuerat comparatum. cum postea praedio distracto citra ullam offensam eius, qui praeceptionem acceperat, pretium in corpus patrimonii redisset, non esse praestandas
Abbreviated transcription (Latin):
descendit non tñ legatum eiꝰ
itibi certam rem rem legauero
et rogiu̾o te ut cai titio restitu¬
eres deinde candem rem tibi fi¬
deicõmissõ nec rogau̾ote ut alii
cam p̾stares queritu. an ĩcui po¬
testate sit ex causa. ftõi elige̾ ut¬

Expanded text:
derit, non tamen legatum eius i tibi certam rem legavero et rogavero te, ut eam Titio restitueres, deinde eandem rem tibi fideicommisero nec rogavero te, ut alii eam praestares, quaeritur, an in tua potestate sit ex causa fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
tñ legitum ademptorem non
puenturum et m̾ito constitit
enun ademptio. qr possit red¬
dimi sicut datio lib̾titis cum
icum confertur qui testĩ facic̃¬
di tempore fuit testitoris. deu¬
mum alienato codiculis libei¬
ttem ci ademerit. uideamus. an
pdroit. legatum uana ademytõ
libtates quod quidam putant
si supuacua scriptura non noc
est. et ei aliquro si alienato eo ad¬
dimatur quod ei legatum est ua¬
iet. roemptio. qr et legatum po¬
test poced̾e si redimatur. ¶Ser¬
uo legato et int̾ uiuos maniur¬
isso. Si legatum adimatur nlł¬
ius momenti ademptio c̃. Igi¬
cur legatum ꝙ ip̃i datum ẽ ca¬
pict. namet si rursus ĩ ẜuitutẽ¬

Expanded text:
tamen legatum ad emptorem non peruenturum: et merito: constitit enim ademptio, quia possit redimi, sicut datio, cum in eum confertur, qui testamenti faciendi tempore fuit testatoris, deinde alienato codicillis libetatem ei ademerit? uideamus, an perdiderit legatum uana ademptio libertatis. quod quidam putant: sed superuacua scriptura non nocet st et ei aliquid. si alienato eo adimatur quod ei legatum est, ualet ademptio, quia et legatum potest procedere, si redimatur. Seruo legato et inter uiuos manumisso si legatum adimatur, nullius momenti ademptio est: igitur legatum, quod ipsi datum est capiet. nam etsi rursus in seruitute
Abbreviated transcription (Latin):
diuisis secumdum estimati¬
onem effecta est t̾cia p̾standa
utrum rerũ ain estimationis
et reddi nc̾ce an c imeirda
fiuint ex quantitate ut reliq̃
oumrat pecunie si hoc eleg̾it¬
Empronio ea que iuuꝰ ystab¬
lm tari uolo/is eciam bĩtabat
liqui que uinus pͥstabam da¬
ri uolo. quesitum an libcis qͥ
cum prono suo ĩ dicm morte
hĩtabant eciam hĩtatio relic¬
lis ita scripsit. negrouim ticiũ
dionem libtos meos senes
et in firmos peto ĩ locis i quibꝰ
nuc agunt senesc̾e paciamini.
Quero an ex hoc capite libelli
ubci supͣscripti ex fidĩcomisso
fructus locor iquib moran

Expanded text:
um aestimationem effecta est, tertia praestanda utrum rerum an aestimationis et reddi necesse est, an eximenda sint ex quantitate, ut reliquae dumtaxat pecuniae, si hoc heempronio ea, quae uiuus praestabam, dari uolo': is etiam habitabat liqui, quae uiuus praestabam dari uolo' quaesitum est, an libertis, qui cum patrono suo in diem mortis habitabant, etiam hlis ita scripsit: 'Negidium Titium Dionem libertos meos senes et infirmos peto in locis, in quibus nunc agunt, senescere patiamini': quaero, an ex hoc capite liberti supra scripti ex fideicommisso fructus locorum, quibus moran
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝓprium hũit distribui
oppotere quod michi uidetur
non tm̃ equitatis rõne um ex¬
emplo quor motus fecisse. cũ
enim de confenois boms fr̃i

Expanded text:
oprium habuit, distribui oportere. quod mihi uidetur non tantum aequitatis ratione, uerum exemplo quoque motus fecisse. cum enim de conferendis bonis fr
Abbreviated transcription (Latin):
diuus marcus cum de fro̾icõ¬
mssaria prditate cognosce̾t
hiis u̾bis quicquro ex ħroi¬
tate mea supfu̾it rogo ħ resti¬
cuas et urr boni arbitrium
in ẽẽ credroit. uroicauit eni
errogationes que ex ħroitate
fc̃e dicebantur non ao solan:
frocicõmissi dimitiutionem

Expanded text:
 Marcus ‹cum› de fideicommissaria hereditate cognosceret, his uerbis: 'quidquid ex hereditate mea superfuerit, rog‹o› restituas' et uiri boni arbitrium inesse credidit: iudicauit enim erogationes, quae ‹ex› hereditate factae dicebantur, non ad solam fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
qr potest dice̾ spasse. qõ intestẽ
quo gratus circa cum fi̾ct. et
renucti cum deb̾et. ab eis dis¬
cedẽ. nł ca compensare ĩportio¬
tem lib̃ti replłi cuma contra

Expanded text:
quia potest dicere sperasse quod in testamento quoque gratus circa eum fieret, remittique ei debet ab eis decedere vel ea compensare in portiotem liberti, repelli eum a contra
Abbreviated transcription (Latin):
rerctur restitũet filio testato¬
ris nepoti suo et ħ u̾ba adic¬
cit. satis ascio pr̃e meo exigi
peto. quesitum est cum iste
scyus substitutam suam dis¬
sipat et u̾ctur pater frocicon¬
missaru nec manc frocicom¬
missum constitratur an ad
satiscationem frocicõmissi.

Expanded text:
reretur, restitueret filio testatricis nepoti suo, et ha‹e›c uerba adiecit: 'satis a Seio patre meo exigi ueto'. quaesitum est, cum iste ‹S›eius substantiam suam dissipa‹t› et ueretur pater fideicommissarii, ne inane fideicommissum constituatur, an ad satisdationem fideicommissi
Abbreviated transcription (Latin):
redem cum possit cosoem fi¬
deuissores ad utramq stipu¬
soncm adhibe qr et ip̃i nõ ho¬
N̾antur cum futurũ sit ut u¬
ni tenerentur. Quilus.
ĩtotum frociussores ten̾etur
si solioũ legatum si cepit de

Expanded text:
redem, cum possit eosdem fideiussores ad utramque stipulationem adhibere, qui et ipsi n‹on› onerantur, cum futurum sit, ut uni tenerentur. 17 Pauluin totum fideiussores tene‹n›tur, si solidum ‹l›e‹g›atum is coeperit de
Abbreviated transcription (Latin):
romittitꝙ postea anullos ab in¬
peratore acceꝑit. nam honqͬeur
actus est non condcõ mutata et
¶Siquis legait remitasi mor¬
tis tempore cius erit nec tunc
cius ĩuenitur nec estimatio eiꝰ
legra urdebitur: quid ergo si qͥ

Expanded text:
mittit, quia postea anulos ab imperatore acceperit: nam honor eius auctus est, non condicio mutata: etSi quis legaverit rem ita, si mortis tempore eius erit, nec tunc eius invenitur, nec aestimatio eius legari videbitur. Quid ergo, si q
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ sui et quro soli naturales..
acoptiui aũt libi post emancipa¬
cionẽ ita aomittũtur si ex lib̾is nͣ¬
naturilib fu̾nt ut puta nepos.i
naturalis ab auo acoptitus. nam
l sit emancipatus bonor. pos. acce¬
pta mr̃i obstabit. siũo apiro ho¬
stes est filius uł nasci spatur. pen

Expanded text:
 non sui et quidem soli naturales. adoptiui autem liberi post emancipationem ita admittuntur, si ex liberis naturalibus fuerint, ut puta nepos naturalis ab auo adoptatus: nam licet sit emancipatus, bonorum possessione accepta matri obstabit. Si uero apud hostes est fili
Abbreviated transcription (Latin):
oitas ao cos non ptincat. uideam
an nr xomittitur. ut puti absti¬
nuit se hr̃ditate affricinus et pu¬
blius ceptant dice. in quo cau se
abstincant sui m̃rem uẽire ⁊ tũc
ci obstent quoc̃ rem rem hrent.
ne dum nom sui ẜrdis noceat in¬

Expanded text:
itas ad eos non pertineat, uideamus, an mater admittatur, ut puta abstinuit se hereditate. Africanus et Publicius temptant dicere in casum, quo se abstinent sui, matrem uenire, et tunc ei obstent, quotiens rem haberent, ne nudum nomen sui heredis noceat ma
Abbreviated transcription (Latin):
trono qui cẽ tabulas certe par¬
tis bonorum possõm p̾tor pol¬
liceatur scripto autem hroi se¬
cumdum tabulis alt̾ius ꝑtis
cõuent non cẽ uis accresçen¬
oi.igitur non petenoe rescͥpto
sm tabulas alterius quo ꝑtis
nominatim patrono possõnẽ
polliccatur. cum ceteri quib

Expanded text:
trono quidem contra tabulas certae partis bonorum possessionem praetor polliceatur, scripto autem heredi secundum tabulas alterius partis: conuenit non esse ius adcrescendi. igitur non petente scripto secundum tabulas alterius quoque partis nominatim patrono possessionem pollicetur, cum ceteri, quib
Abbreviated transcription (Latin):
ti quo mucu fuit auiliano ꝓ¬
batur eo q uire utimur uti
cess cura si tutele etas ĩdige¬
at. quare si tutores hñt qui ꝑ
furorem incuram non redig¬
entur. siue non hãt et furor ci
accesẜit nichominus cutoreᷤ
accepta est ut ad pupillos uł
pupillas non ꝑtineat qr ĩpu
dictũ est agnatos curatores
furioso s ut adolescenti da¬
ri qͣi etatis ẽẽt ĩpedim̃tum ⁊
uita diffiniemus ci quam etx
cure us tutele subicit nõ esse
noc̃e qͣi dementi queri cura

Expanded text:
ti quoque Mucii fuit et a Iuliano probatur eoque iure utimur, ut cesset cura, si tutelae aestas indigeat. quare si tutores habent, per furorem in curam non rediguntur, siue non habent et furor eis accesserit, nihilo minus tutores accepta est, ut ad pupillos vel pupillas non pertineat. Quia ersona adgnatos curatores furioso, sed ut adulescenti dari, quasi aetatis esset impedimentum. et ita definiemus ei, quem aetas curae vel tutelae subicit, non esse necesse quasi dementi quaeri cura
Abbreviated transcription (Latin):
uersario. et sciendum est suie
agint suie conueniãtur diri
hunc curatorem posse. S nõ
nem dari posse nisi presentẽ
n cuiq nisi p̾senti et postulã

Expanded text:
uersario? et sciendum est, siue agant siue conueniantur, dari hunc curatorem posse, sed non nem dari posse nisi praesentem neque cuique nisi praesenti et postula
Abbreviated transcription (Latin):
potem ex eo retinuerat ĩpo¬
cestate testõ filium exohrda¬
uit. nepotem ex aliqua ꝑte ĩ¬
stituit ħroem et alium filiũ
cmancipatum p̾terut. pot est
de fendi nepotem quoz bono

Expanded text:
potem ex eo retinuerat in potestate, testamento filium exheredauit, nepotem ex aliqua parte instituit heredem et alium filium emancipatum praeteriit. potest defendi nepotem quoque bono
Abbreviated transcription (Latin):
et statumn offerat/ smne .s. aliquo ĩ
terualio statim cõpete onĩ peti¬
tõnem cũ igit ꝯmib cõsetat me

Expanded text:
t statim offerat sine aliquo scilicet interuallo, statim competere omnibus petitionem: cum igitur omnibus competat, mer
Abbreviated transcription (Latin):
qõ lib̾co intestato oefucto que
xo lĩmam hroitatem aomitti ñ
xomittatur filiꝰ assignatõne ĩ fa¬
milu manens an non ut putem
cmancipatos ꝑ p̾torem p̾fẽnoos
libos aũt cos cui assignatus est ac¬
ciꝑe ocbemus non solum filios ue

Expanded text:
od liberto intestato defuncto, quoniam ad legitimam hereditatem admitti non admittatur filius adsignatoris in familia remanens an non? et putem emancipatos per praetorem praeferendos. Liberos autem eius, cui adsignatus est, accipere debemus non so
Abbreviated transcription (Latin):
uit coloni philipensiũ si sinc
libis moreretur qnͣticumq pe¬
cuiã ex ħroitite de bonis meis
ao cum pucn̾it eam pecũum
existimo us fructus quos ex
hroitatem ꝓcepit restitũe cũ
xbe. pinde qͣi sp̃aliter hoc cesti¬
tur expressisset. Mlrcinꝰ¬

Expanded text:
coloniae Philippensium, si sine liberis morietur, quantacumque pecunia ex hereditate deve bonis meis ad eum pervenit, eam pecuniam existimo etiam fructus, quos ex hereditate percepit, restituere eum debere, perinde quasi specialiter hoc testator expressisset. Marci
Abbreviated transcription (Latin):
põt non lib̾o ħrditis restitu. nͤ
rursus contͣ uoluntatem defũ¬
cti lib̾tatem ce ỹstandam. ¶ Si
sub condcone ħ̾rs institutus
rogatus q ħroitatem restitu̾e
non uult cõdicionem parere ⁊
adire hroitatem. si fẽi est condi¬
tio pere deb̾e et adire et resticũe
uł si in oando sit offe̾nte fidĩcõ¬
missario recusante autem hr̃e¬
hr̃oe fcm adimpłe licencia da¬
nem donatiõis fc̃m ĩpłe et tc̃¬

Expanded text:
t nondum libero hereditas restitui: nec rursus contra uoluntatem defuncti libertatem esse praestandam.Si sub condicione heres institutus rogatusque hereditatem restituere non uult condicioni parere et adire hereditatem, si facti est condicio, debet parere et adire et restituere uel, si in dando sit, offerente fideicommissario. recusante autem herede factum adimplere licentia danem dationis factum implere,
Abbreviated transcription (Latin):
pr̾ aunculum reliquit pt̃
pris mortem ĩpubes decessit
supstite mr̃e et rr̃e naturali
ro an hrditas eius ad ticiu
ruturalem fr̃em ex causa sub¬
stitutitutionis ptincat. an uͦ¬
nẽ cxistencium srdum sub¬
stitutdrm̃ de qua queritur.
ptincre non ad scquentem.
si quis corum post ca occessis¬
set intra pubtatem cum in

Expanded text:
r anniculum reliquit, post patris mortem impubes decessit superstite matre et fratre naturali, ro an hereditas eius ad Titium naturalem fratrem ex causa substitutionis pertineat an venon existentium heredum substitutionem de qua quaeritur pertinere, non ad sequentem, si quis eorum postea decessisset intra pubertatem, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
simum est restaurari debere
non potest usum fruc. uelu¬
sum auenare quamins oro
nichil de nsufr. loquatin siłi
modo dici põt nec ẜ.uituter
ĩponi posse fuundo prpuns
adolescentis nec ẜuitutem
remitti quod ⁊ ĩ finido dota

Expanded text:
stum est restaurari debere. non potest usum fructum vel usum alienare, quamvis oratio nihil de usu fructu loquatur. simili modo dici potest nec servitutem imponi posse fundo pupilli vel adulescentis nec servitutem remitti, quod et in fundo dota
Abbreviated transcription (Latin):
uociens tutor pecunam pu¬
piliarem fenorreat stĩpiua¬
tio hoc ordine faciendas
stipulari enim d aut pupu¬
lus aut suus pupilli qd si n
pupillus eiꝰ etatis erit ut sti¬
pulari possit n ẜuum bẽdat
ue in pocestate er erit quo cau
cionempupillo dandamꝰ S si
absens supupillus oport̾e̾ tu¬
torem suo noie stipulari neq̃¬
quam anbigendum est. si prfa.¬
cum pro quo froe ussit tutorez
oeo̾it filio suo officio cutoris
conuenit ut cũ dies pecĩne p̃¬
t̾icrit creditori debitum sol¬
uatiur et io cessante eosi pupi¬
uus sue tutele fcũs sol̾nt ex
causa fideussoria non solum
mandati s eciam tutele agere
potit. ħ enim ĩputatur ei cur
pro se non sountqõ si in diẽ.
debitor fuit iste tutor quibrõ
uroctur non uenire ĩtutele
iudicium si modo is dies por
tucelam finitam supuenit ꝙ
si dies adhuc tutelxourante¬
aduenit putant oĩmodo debo¬
lui incutele uroicium. egoet
et s et supius ita u̾m putosi
facultatibus labi tutor cepit

Expanded text:
uotiens tutor pecuniam pupillarem faenori dat, stipulatio hoc ordine facienda est. stipulari enim debet aut pupillus aut servus pupilli: quod si neque pupillus eius aetatis erit, ut stipulari possit, neque servum in eius potestate erit, quo casu tionem pupillo dandam. sed et si absens sit pupillus, oportere tutorem suo nomine stipulari nequaquam ambigendum est. Si paum, pro quo fideiussit, tutorem dederit filio suo, officio tutoris conuenit, ut, cum dies pecuniae praeterierit, creditori debitum soluat: et ideo cessante eo si pupillus suae tutelae factus soluerit ex causa fideiussoria, non solum mandati, sed etiam tutelae agere poterit: hoc enim ei imputatur, cur pro se non soluerit. quod si in diem debitor fuit iste tutor, quibusdam uidetur non uenire in tutelae iudicium, si modo is dies post tutelam finitam superuenit: quod si dies adhuc durante tutela uenit, putant omnimodo deuolui in tutelae iudicium. ego et hoc et superius ita uerum puto, si facultatibus labi tutor coepit:
Abbreviated transcription (Latin):
est is qui circa cam sunt. tũc
nulio modo oportet dimi
renti quemaomodum dixiꝰ
nuncium miẜit culpa sua nu¬
ptus ẽẽ direptas. quto .n. tã hu

Expanded text:
his qui circa eam sunt, tunc nullo modo oportet dirimrenti quemadmodum diximus nuntium miserit, culpa sua nuptias esse diremptas: quid enim tam hu
Abbreviated transcription (Latin):
dotem consumat. Iõ offc̃m
Lirdicis int̾ponenoum est. q̃¬
tenus et filie et pr̃i competẽ¬
ter consulatur. s si latitat fili¬
anc tali pr̃i coissentire cogit᷑
puto dari quid̃ p̃ri actionem
siꝰ causa cõgnita. quio .n. si fili¬
a u̾ccunde ꝑ absenciamͣ pr̃ice¬
dicat. cuz non dicamus pr̃iñ

Expanded text:
dotem consumat: ideoque officium iudicis interponendum est, quatenus et filiae et patri competenter consuletur. sed si latitet filia, ne tali patri consentire cogatur, puto dari quidem patri actionem, Sed causa cognita. quid enim, si filia verecunde per absentiam patri contradicat? Cur non
Abbreviated transcription (Latin):
hus solis dedisse uiocatur qͦs
ĩ pocestate scit an ei quor quez
ignoraiut se here et migis est
ut huic dedisse non iudratur
licet nomi filiorum adinictit
dum est cessire inpsonam cius
dationem ꝑinde et si q̃i cͥtus fu¬
it fuium occessisse qui supcrat
roem erit dicendum. nec eniz
ei uroetur dedisse quem obisse
credebat. ¶Si posthumis dede¬
rit tutores hii quor co uiuon
nascantur an datio ualcat. et
magis ut utił dacio fut ecum
si uiuo co nascintur. ¶Dem¬
Esto datos tutores non ee cog¬
crdos satis dare rem saluam fo¬
re c̾to t̾cius esti s nichomiꝰ cum
quis offt̾ satis dationem ut so¬
lus ãministret audiendus ẽ
ut edicto eiuetur. s recte ecũ
pͥtor cet̾is detulit hanc conditi¬
onem et ip̃i ueluit sitis dare. n¬
ram et su p̃i parati sunt satis¬
oue non debñt excludi alt̾ius
obligone s ĩpleti uidelz ab oĩ¬
bus sacifoatione omns gr̾nt.
ut is qui cũ tentus est ma¬
gis satis accipe quam ge̾re sec

Expanded text:
his solis dedisse videatur, quos in potestate scit an ei quoque, quem ignoravit se habere? et magis est, ut huic dedisse non videatur, licet nomen filiorum admittit et dum est cessare in personam eius dationem. Proinde et si certus fuit filium decessisse, qui supererat, idem erit dicendum: nec enim uidetur ei dedisse, quem obisse credebat. Si postumis dederit tutores hique uiuo nascantur, an datio ualeat? et magis est, ut utilis datio fiat etiam si uiuo eo nascantur. ento datos tutores non esse cogendos satisdare rem saluam fore certo certius est: sed nihilo minus cum quis offert satisdationem, ut solus administret, audiendus est, ut edicto cauetur. sed recte praetor etiam ceteris detulit hanc condicionem, si et ipsi uelint satisdare: nam et si ipsi parati sunt satisdare, non debent excludi alterius oblatione, sed impleta uidelicet ab omnibus satisdatione omnes gerent, ut qui contentus est magis satis accipere quam gerere, sec
Abbreviated transcription (Latin):
prior maritus post̾iori dotis
nõĩe tamquam debitor mulic¬
res cotem promisit non p̾luᷤ
quam id quod face̾ possit docõ
futurum esse. Iffricinus

Expanded text:
prior maritus posteriori dotis nomine tamquam debitor mulieris dotem promiserit, non plus quam id quod facere possit dotis futurum esse. Africanus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpetua actio sit. et gr̾anter ꝙ
adũsus auum p̾stire debu
Sr si sub usuris gramioribus pi̾
pupilli pecuniam debuit qua
it ei solu̾e nec honorerare se uiu¬
ris. si u̾o non soluit usuras co¬
gendus est agnoisc̃e quas a se
exige̾ debuit. ¶ Sicnt autem
soluere tutor qd debrita exige̾
qd sibi oebctur potest si c̾dicor
fuit pris pupilli. nam et sibu
soluere potest. si modo fuit pec¬
unia unde soluat. et ai usure.
fiunt graniores que ei oebeban¬
tur reuelabitur eis ꝑupulus.
qr tutor̃ se lib̾are sicut aliis quo¬
qr solu̾e et potuit et debuit nec
utiq ncc̃c habet si conueniacur.
puidicem soluerẽ idcirto. si i
mala causa pupillaris est denũ
hibuit si supuacuam licem in¬
stituiss cum conucnirentur.
auo creditoro n cmmͣ prohi¬
bentur tutores bonam fidem
agnosce̾. ¶ Non tm̃ autem
sibi solu̾e tucor um ecum cre¬

Expanded text:
petua actio sit. Et generaliter quod aduersus alium praestare debuipotuit. Sed si sub usuris grauioribus patri pupilli pecuniam debuit quam it enim soluere nec onerare se usuris: si uero non soluit, usuras cogendus est agnoscere, quas a se exigere debuit. Sicut autem soluere tutor quod debet, ita et exigere quod sibi debetur potest, si creditor fuit patris pupilli: nam et sibi soluere potest, si modo fuit pecunia unde soluat, et si usurae fuerunt grauiores quae ei debebantur, releuabitur eis pupillus, quia tutor se potuit liberare, sicut aliis quoque soluere et potuit et debuit. Nec utique necesse habet, si conueniatur, per iudicem soluere, idcircoque si mala causa pupillaris est, denunhibuit, si superuacaneam litem instituissent, cum conuenirentur a uero creditore: nec enim prohibentur tutores bonam fidem agnoscere. Non tantum autem sibi soluere tutor, uerum e
Abbreviated transcription (Latin):
Ei duo ue pires manumittaĩt
omns cutores sunt et si muuersit
int̾ manumissores dicendũ est.
solos masculos fore tutores. si si
aliquis ex pronis decesẜit tute¬
la penes cetos pronos est quam¬
ius ille fiium reliquerit. ¶Set

Expanded text:
Si duo pluresue manumittant, omnes tutores sunt: sed si mulier sit inter manumissores, dicendum est solos masculos fore tutores. Sed si aliquis ex patronis decesserit, tutela penes ceteros patronos est, quamuis ille filium reliquerit. se
Abbreviated transcription (Latin):
Pfercur̃ hrditas ex asse et ad fise
ꝓtinet. si emancipatus fuius cc̃
ris adierit hr̃ditatem. ¶ Itemsiq

Expanded text:
fertur hereditas ex asse et ad fiscum pertinet, si emancipatus filius conris adierit hereditatem.Item si
Abbreviated transcription (Latin):
ut in õĩbus ꝑtib coiti pro
supstictice hatur is qui mnute¬
ro est. int̾dum non passim. s
cum cause cognitione mitti
uent̾ in possõne deb. si quiᷤ
sit controu̾siam referat. s ħ
tñ ad cum uentrem erit refe¬
rendum qui cum libis adm̃¬
titur. ccterum simittatur. ũ
oc l̾um uł qua alia ex pte di¬
cendum est non cẽ cause co¬
gnitionem ncc̃iam. nec eni
cquin est. cum tempus pu¬
b̾tatis uentrem nanscisti de

Expanded text:
ut in omnibus partibus edicti pro superstite habeatur is qui in utero est. Interdum non passim, sed cum causae cognitione mitti venter in possessionem debet, si qui sit, qui controversiam referat. sed hoc tantum ad eum ventrem erit referendum, qui cum liberis admittitur. ceterum si mittatur unde legitimi vel qua alia ex parte, dicendum est non esse causae cognitionem necessariam: nec enim aequum est in tempus pubertatis ve
Abbreviated transcription (Latin):
ctraneo postumo he Up̃.¬
rede instituto non alit̾ uent
in possone mittitur nisi mat̾
aliunoe se alere non possit. ne
forte ci qui natus bonorum
possõ futurus est qui negisse
alimenta uideantur. ¶Dem.¬

Expanded text:
traneo post‹u›mo herede instituto non aliter uenter in possessionem mittitur, nisi mater aliunde se alere non possit, ne forte ei, qui natus bonorum possessor futurus est, denegasse alimenta uideamur. 7 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
lus ẜeat uł in nuato uł in
nominibus que conueͬri pꝰ¬
sunt uel infructib creditis
uł ÷ i reeditum speatq ob¬
uentionum. ¶Item requi¬
rat mim. alie res sint p̾¬
ter predia que distrahi poᷤ¬
sunt ex quaꝵ pͥ̾tio eri alie¬
no satis fi possit sugitur de

Expanded text:
lus habeat uel in numerato uel in nominibus, quae conueniri possunt, uel in fructibus conditis uel etiam in redituum spe atque obue‹nti›onum. item requirat, num aliae res sint praeter praedia, quae distrahi possint, ex qu‹a›rum pretio aeri alieno satisfieri poss
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ is qui fillium ex co nepotem
m potestite habebat filium ĩ
acoptionem deoit. nepote re¬
tento inpotestate. postca filiur
emancipatus apre aoptiuo de¬
cessit cxͣneis hroib institutis
filius huius qui inpotestate.a¬
ui remansit contra p̃ris sui pꝰ¬
quamuis nunquam ĩ potesta¬
te huius fu̾t. io nec oebuisse
in potestate ẽẽ uroctur. nam
si auter obseruatur nec siemi¬
cipatus filius fu̾it nepos ex co
qui in potestitt aui remansit
bonorum possõm contra taby¬
las pecẽ pot̾it. iocmq iuris ẽ

Expanded text:
 is, qui filium et ex eo nepotem in potestatem habebat, filium in adoptionem dedit nepote retento in potestate, postea filius emancipatus a patre adoptiuo decessit extraneis heredibus institutis: filius huius, qui in potestate aui remansit, contra tabulas paquamuis numquam in potestate huius fuerit. ideo nec debuisse in potestate esse uidetur. nam, si aliter obseruatur, nec si emancipatus filius fuerit, nepos ex eo, qui in potestate aui remansit, bonorum possessionem contra tabulas p
Abbreviated transcription (Latin):
rande gr̃a adũsus coħrsdes
hubr. ¶ Si fundum dotalem
recepiss mulic: non ħita rõc
fructuũ pro portione. mniqͤ
nupta non fuiss nichonunꝰ
de dote age̾ pot. quu minorẽ
dotem recepiss. ħ enu ao do¬
tis angmentum ꝑtinet. q̃m¬
admodum siptum ancilu
non recepiss auc legata ui hr̃¬
ditates que post diuorciũ per

Expanded text:
us coheredes habet.Si fundum dotalem recepisset mulier non habita ratione fructuum pro portione anni, quo nupta non fuisset, nihilo minus de dote agere potest, quia minorem dotem recepisset: hoc enim ad dotis augmentum pertinet, quemadmodum si partum ancillarum non recepisset, aut legata uel hered
Abbreviated transcription (Latin):
debc qui pro cose obugau̾nt.
ui magratus qui cum dede¬
runt tunc si solidum pupi¬
oc officio cum tutoris quer¬
endum. in suspectum face
de bu̾it᷑ p̾sertim cum suspect᷑
cum quo postulasse dicitur
alas qͥuio cum magratus
ples tutores dant non priꝰ
ad cõs reu̾ti pupillus pocest
quam om̃s tutores excusi
a magr̾atib datus ꝓponeret᷑
non est uisum prius couegã
conueniend̃ qui in eciam su¬
pectum fecit testo dacus est.
gulos ac si in ꝑtes dimidi¬
as tutores dati ẽent. ¶Tuto¬
rib concessum est adebitori¬
bus puyilli pecuniam erigẽ
ut ip̃o iure uib̾entur non ecĩ¬
am donare uel eciam dimin¬
uendi causa cum hus tran¬
sigere et io eum qui minus
tũcori sount a pupiio ĩ reu

Expanded text:
debere, qui pro eo se obligaverunt vel magistratus qui eum dederunt: tunc si solidum pupide officio contutoris quaerendum, an suspectum facere debuerit, praesertim cum suspectum quoque eum postulasse dicatur. alias quidem cum magistratus plures tutores dant, non prius ad eos reuerti pupillus potest, quam omnes tutores excus‹sa magistratibus datus proponeretur, non est uisum prius collegam conueniendum, qui et suspectum fecit et testamento datus est, gulos, ac si in partes dimidias tutores dati essent.Tutoribus concessum est a debitoribus pupilli pecuniam exigere, ut ipso iure liberentur, non etiam donare uel etiam deminuendi causa cum iis transigere: et ideo eum, qui minus tutori soluit, a pupillo in re
Abbreviated transcription (Latin):
sticutus ce̾t. ¶ Hrclitas plu¬
ecus que assis applsone conti¬
nentur hent aũt et hec ptos
ꝓpria nomina ab uncia usq
sextans quaorans criens qͥn¬

Expanded text:
itas pleuncias, quae assis appellatione continentur. habent autem et hae partes propria nomina ab uncia usque sextans, quadrans, triens, quin
Abbreviated transcription (Latin):
michi debet eahrs meus corne¬
lio dare dampnas estonichil am¬
plius er ħ̾ legato quam actones
suas hrs prarcor. Atri.

Expanded text:
mihi debet, ea heres meus Cornelio dare damnas esto". nihil amplius ex hoc legato quam actiones suas heres praestar
Abbreviated transcription (Latin):
detur. ¶Cum quidam instituit
hrdem qño mater eius decessiss
fuisset ⁊ ab eolegata ei qui s̾ con¬
donc hrs scriptus  fuisset relictae
cẽnt / isqr uiua matre decessisset
posꝙ̃ dies legati cesserit quesitũ ẽ
an h̾roi eius legata deb̾ent᷑. uerius
est legatum debi siue pure. asõsti¬
tuto legatum datum est ħrdi pri
qr morienteco codo impletur.
Si scco a suogro h̾rde instituto ix
brditatis auilegata fuiss deciuc¬
ta dote eũ debitinũ eẽ partẽ yrdi¬
tis daturus fuisset. ¶dem.¬

Expanded text:
m heredem instituit, quandoque mater eius decessisset, fuisset et ab eo legata ei, qui sub condicione heres institutus fuisset, relicta essent isque uiua matre decessisset, postquam dies legati cesserit, quaesitum est, an heredi eius legata deberentur. uerius est legatum heredi deberi, siue pure a substituto legatum datum est primo heredi  moriente eo condicio impletur. Si socero a genero suo herede instituto pars hereditatis alii legata fuisset, deducta dote eum debiturum esse partem hereditis daturus fuisset. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
pposito quor sugg̾it. ut ytali¬
carum rerum c̾e c̾dantur. hx¬
hec res quasi ĩ utalia testator¬
c̃e uolu̾it. prouroe et si peciua
misit in prouinciam ad mer¬
ces comparrdas. et nec sibi e¬
pate sunt. dico pecũuam que
idcirto missa est ut ꝑcam mͥ¬
ces ĩrtaliam deuchentur. ita¬
lico primonio ad uingendoĩ
am ⁊ si ocoiss ĩprouincia de
pecunus quas ĩ ytana cxceb¬
at.ituras et reoditiuras dicẽ¬
oum est. hancͣ quor ytãici
re dixi ut m̃ces quor iste qͥo¬

Expanded text:
alicarum rerum esse credantur hae res, quas in Italia esse testator voluit. Proinde et si pecuniam misit in provinciam ad merces comparandas et necdum comparatae sint, dico pecuniam, quae idcirco missa est, ut per eam merces in Italiam adueherentur, in Italico patrimonio adiungendam: nam et si dedisset in prouincia de pecuniis, quas in Italia exercebat, ituras et redituras, dicendum est hanc quoque Italici ere dici, ut merces quo
Abbreviated transcription (Latin):
det quasi ao tempus resgat
sensum est eum. adiulle icgͣ¬
tum non ꝑtin̾c. quire nec scr¬
in quidem qui opariiagͦ
cosucu̾nt qui ĩ alios agros re¬
u̾tebantur et quisi ab alioco¬
modati ĩ ci sunt conditione
ut ad legatum ptincat.q ĩ¬

Expanded text:
derat, quasi ad tempus relegatus, responsum est eum ad villae legatum non pertinere. quare ne servi quidem, qui operari in agro consuerunt, qui in alios agros revertebantur, et quasi ab alio commodati in ea sunt condicione, ut ad legatum pertineant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
consul fc̃s fuit quamuis ĩple¬
ca c̾ent ĩpedirent hr̃oem c̃ta ao¬
diu ignoraret cas impletas cẽ.¬
¶ que uo ex iure .s. euem̃t ĩ husi
nichil amplius exigendum
quam ut iplete ẽent ueluci si

Expanded text:
consul factus erit', quamuis impletae essent, impedient heredem circa addiu ignoraret eas impletas esse: quae uero ex iure uenient, in his nihil amplius exigendum, quam ut impletae sint. ueluti si
Abbreviated transcription (Latin):
go. S si sic leget si primus mi¬
chi hr̃s non eat dampnas esto
secunous dare et primus hrs
extitit legatum non debi si pri¬
mus adierit cum secunto non
extitisse condcõnem nequaqmͣ
ambigendum est. ¶ Si patro¬
nus contra tab̾. bonorum possõ¬
ne accepta debitam portioncn
occupet legita que sic oata sunt
si pronus hr̃s non erit non oz
o ita legatum est si secundꝰ hrs
non erit .xx. ticio dato siłi moto
a secundo crocm ticio ita legatu
est. s si primus hr̃s non erit et ã¬

Expanded text:
go'. sed si sic leget: 'si Primus mihi heres non erit, damnas esto secundus dare' et Primus heres exstitit, legatum non debebitur: si Primus adierit cum Secundo, non exstitisse condicionem nequaquam ambigendum est.Si patronus contra tabulas bonorum possessione accepta debitam portionem occupet, legata quae sic data sunt 'si patronus heres non erit' non debet o ita legatum est 'si Secundus heres non erit, uiginti Titio dato', simili modo a Secundo eidem Titio ita legatum est:
Abbreviated transcription (Latin):
tit non urcentur .x. hiuc legata
s minus .x. qr interuallum tẽ¬
poris ⁊ in t̾uauum huius spatu
minorem facit quantitatem .x.¬
Sicuti legita non debñtur uisi
ocoucto ere alicno aliquio sr̃ sit
nec mortis causa donationis de¬
bebuntur s ĩfirmabañtur.p. es
alienũ quare si in modicum es
auenum ĩterueniat exre. mor

Expanded text:
terit, non uidentur decem huic legata, sed minus decem, quia interuallum temporis et interusurium huius spatii minorem facit quantitatem decem.Sicuti legata non debentur, nisi deducto aere alieno aliquid supersit, nec mortis causa donationes debebuntur, sed infirmantur per aes alienum. quare si immodicum aes alienum interuenia
Abbreviated transcription (Latin):
oa hus u̾bis reuctũ ẽ quicqͥ
erh̾rditate mea bonis ueme¬
is ad te ꝑuenit cũ moriens re¬
stitu as fructus quos ħ̾rs nurꝰ
ꝑcepit. idẽ qr ince fructͥũ sunt
nõ uenire placuissenec eĩ qͥd¬
q̃ ꝓponi er quode hus quorre
stituedis testatrcẽ legasse ꝓ¬
tõne int̾ eos fẽa ery̾ssit ut po
anortẽ ertremi ad postos eos ꝑ
tine̾nt. quero cũ nemo. ilius
sit nͥ lib̾tus eius quiertremo
mortuus ẽ an is ad fid̾is. ad¬
mitti debeat. Rendi post̾or. appe

Expanded text:
od his uerbis relictum est: 'quidquid ex hereditate bonisue meis ad te peruenerit, cum morieris, restituas', fructus, quos heres uiuus percepit, item quae fructuum uice sunt non uenire placuisse: nec enim quicquam proponi, ex quo de his quoque restituendis testatricem rogasse ptione inter eos facta expressit, ut post mortem extremi ad posteros eorum pertineret: quaero, cum nemo alius sit nisi libertus eius qui extremo mortuus est, an is ad fideicommissum admitti debeat. respondit: posterorum appe
Abbreviated transcription (Latin):
annua bima t̾nia die oari uissit
et alicui cum pubes sit pecunia
legauit io quo legatum anmia
bima trima die post pubtatem p̾¬
standum ẽe ĩcõmentarus gaise
uscriptum est. qr magis cõdco ꝙ̃
dies legato adiecta ĩ cet. contrae¬
gosencio qr dies fere ponitur ao

Expanded text:
nnua bima trima die dari iussit et alicui, cum pubes esset, pecuniam legavit, id quoque legatum annua bima trima die post pubertatem praestandum esse in commentariis Gaii scriptum est, quia magis condicio quam dies legato adiecta esset. contra ego sentio, quia fere dies ponitur a
Abbreviated transcription (Latin):
sidĩ res ħrditarias uel cotas
us aliquas earum hac m̃te ił
uellet restitũe. et ille suscipe
non si alia causi putauit tepͦ¬
si dere.S.⁊ si postea ratum hũit
idem erit dicendum. sr si u̾bo
dix̾it se restitu̾e. ut uł ꝑ episto¬
lam uł ꝑ nuncium restituat
audictur. S et si uoluntate.
tua alii restituerit inte tran¬
sibunt accõnes. Item si auus
iuissu meo restituit uł ratim
uidentur. ¶pupillus autem
in se d restitu̾e tutore auctore
non cutor siue pupillo nisi ĩ¬
fans est. qr nec maroure accõ¬
nes tutor pupilli sui potest. nͨ
uus seũns in psona honiti
pupilli decreuit. qr pio anto

Expanded text:
ditarias uel totas uel aliquas earum hac mente, ut uellet restitueret ille suscipere, non si ex alia causa putauit te possidere. sed et si postea ratum habuit, idem erit dicendum. sed et si uerbo dixit se restituere, uel per epistulam uel per nuntium restituat, audietur. sed et si uoluntate tua alii restituerit, in te transibunt actiones. item si alius iussu meo restituit uel ratamuidentur. Pupillus autem ipse debet restituere tutore auctore, non tutor sine pupillo, nisi infans est, quia nec mandare actiones tutor pupilli sui potest. ne uus Seuerus in persona Arri Honorati pupilli decreuit, qui A
Abbreviated transcription (Latin):
aut si utriq hroitatem adis¬
set auc alter ex huis aut neu¬
ter. an et quantum legitorũ
nominc patri debeatur.st. se¬
pe aĩaouerti hanc ꝑtem edic¬
ti quam emancipatus accept
nullas rep̾hensiones. nam
si dodrans legitus sit. puis
hirurus est. is cui legitume¬
rit quam emancipatus. dec̃
hrs amplius hãc quam cmi¬
cipatus et legitorum motu¬
et temparetur ut nicħ ex le¬
gitis ao aliquam ꝑuenut
quam apuo emancipatum
bonorum possõis nomine re¬
mansurũ est. T Ripħ.¬
Am sccunoum constitutiõe
oii pu ao ticium fusianno
minudie legatum placuit
pentes et liberos hroes quor
instistitutos tueri quor usq
ao ꝑtem uirilem exemplo
legatorum ne plus herent

Expanded text:
aut uterque hereditatem adisset aut alter ex his aut neuter, an et quantum legatorum nomine patri debeatur. respondit: saepe animadverti hanc partem edicti, qua emancipatus acceptanullas reprehensiones: nam si dodrans legatus fuerit, plus habiturus est cui legatum erit quam emancipatus. decreheres amplius habeat quam emancipatus, et legatorum modus temperaretur, ut nihil plus ex legatis ad aliquem perveniat, quam apud emancipatum bonorum possessionis nomine remansurum est. Trypconstitutionem divi Pii ad Tuscium Fuscianum Numidiae legatum placuit parentes et liberos heredes quoque institutos tueri usque ad partem virilem exemplo legatorum, ne plus haberent
Abbreviated transcription (Latin):
plane nuuo recitato testo. ab
ixo testitore magis uroctutur
istitutio ⁊ remoti suspitione
ciptiptorie isticutiõis. Sel

Expanded text:
plane nullo recitato testamento ab ipso testatore inanis videbitur institutio remota suspicione captatoriae institutionis. S
Abbreviated transcription (Latin):
¶dem quesit an ẜ̾rs quo seie i
annos .xx. alim̃ta p̾rare debea
sendi deb̾e ¶Testator concubi¬
ne mancipia rustica nu̾o c̃to le¬
gauit et hus cibaria p̃rari ius¬
sit in ħ u̾ba husqr mancipus
que supra legaui cibaru nõie

Expanded text:
dem quaesiit, an heres quoque Seiae in annos uiginti alimenta praestare debeat. respondit debere. Testator concubinae mancipia rustica numero octo legauit et his cibaria praestari iussit in haec uerba: 'eisque mancipiis, quae supra legaui, cibarii nomine
Abbreviated transcription (Latin):
alio pre carõ qr m̃re nati nep¬
cis ex filio neptis ex filia. ca¬
cientur ut alie .uiii. excedãt.
ex sorore nator nepotes. ne¬
potes q et siłr num̾antura
nobis fr̃is aũt mci nepos ne¬
ptisq me ꝑu̾m magnũ ap¬
pellant. ¶Sororũ fracrũ q
meorũ nepotes neptesq. it̃
mei ĩter se consobrim sunt
ab nepos ab neptis. hu sunt
pronepotes proneptis fiuur
fitia. nepotis neptis ue nepos¬
neptis filui filie ue. pronepoc
ꝓneptis nepote uł ex fiuo na¬

Expanded text:
i neptis ex filio neptis ex filia eacient, ut aliae octo accedunt ex sorore natorum nepotes neptesque et similiter numerantur a nobis. fratris autem mei nepos neptisque me patruum magnum appellant: sororum fratrumque meorum nepotes neptesque, item mei inter se consobrini sunt. abnepos, abneptis: hi sunt pronepotis proneptis filius fineptis, filii filiaeue pronepos proneptis, nepote uel ex filio na
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃to suo libtis lib̾tib q su
cybaria et uestiaria aubtis siũ
cisõ q ħrdibus prari uissit in¬
illa conoc̃one addita. quero an
si sine pr̃om libis idem lib̾tia¬
gant cibaria et uestiaria. accipe
baria prabitis pro arbitrio ur̃o
non ignorantes quot ex hus
caros hũcrim. ¶Ioem alio loco¬
ron yparium cõmendo ut ⁊ uo¬
biscum sint et cibaria p̾stetis
peteto. quero anoĩor cybaria
debeant dari an hiis quos com¬
mendauit ⁊ cum hr̃dibus cẽrꝰ

Expanded text:
libertis libertabusque cibaria et uestiaria a liberis suis eisdemque heredibus praestari iussit nulla condicione addita: quaero, an, si sine patroni liberis idem liberti agant, cibaria et uestiaria accipere baria praestabitis pro arbitrio uestro, non ignorantes, quot ex his caros habuerim'. item alio locronium Hypatium commendo: ut et uobiscum sint et cibaria praestetis, peto'. quaero, an omnibus cibaria debent dari an his quos commendauit et cum heredibus esse
Abbreviated transcription (Latin):
bariorum et uestiariorum an
si mortui auquid ex libtis sunt
an ps eorũ xofidicominissirioᷤ
supstites coptin̾et. et an diem
cedente fidi̾comissi moriẽciuĩ
ub̾torum portiones ad ħrdes
corum an testatoris decurrãti
E hant et non ꝑsolum usũf.⁊¬

Expanded text:
bariorum et vestiariorum, an si mortui aliqui ex libertis sint, an pars eorum ad fideicommissarios superstites pertinet? et an die cedente fideicommissi morientium libertorum portiones ad heredes eorum an testatoris decurrant? haec habeant et non per solum usu
Abbreviated transcription (Latin):
R. est solos fr̃es bonorum poᷤ¬
sõnes accepturos ⁊ quodar¬
modo duos gradus huius
ĩstitutionis fc̃os. ut primo
fros ĩuicem substitu̾entur
si illi non ceñt tunc ticius
nocarctur. ¶Dems. E¬

Expanded text:
 est solos fratres bonorum possessionem accepturos et quodammodo duos gradus huius institutionis factos, ut primo fratres invicem substituerentur, si illi non essent, tunc Titius vocaretur. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
Qurorante sit institutus repa
besse institutus fu̾at unamꝰ
ptem q̃ uncia scriptus est
nisi forte alia mens fu̾it tes¬
tatoris qd̃ iux crederoum ẽ
nisi euroenter fu̾it exp̾ssũ¬

Expanded text:
quadrante sit institutus, repubesse institutus fuerat, unam partem qui ex uncia scriptus est: nisi forte alia mens fuerit testatoris: quod vix credendum est, nisi evidenter fuerit expressu
Abbreviated transcription (Latin):
natus fuit rumpetur deinde
conualescet sit qͣi denuo fem¬
s et si uiuo auo nascitur post¬
tumus hic non rumpet cõti

Expanded text:
natus fuerit, rumpetur, deinde, conualescet sic quasi denuo factum.Sed et si uiuo auo nascatur postumus, hic non rumpet conti
Abbreviated transcription (Latin):
siue tucoris aucͣte obligari
possunt. br̃ditas aũt qm̃ oba¬
liget noͣs cri alieno eciam.
si non soluendo piusquam
manifestũ est. ¶ De ea autẽ
hrditate ioquimur ĩ qua ñ
t̾ius potestate est. si iussu crꝰ
adient hr̃dititem licet con¬
silii capax non fu̾it eiꝰ acqui¬
ris hereditatem. Prluł.

Expanded text:
ari possunt: hereditas autem quin obliget nos aeri alieno, etiam si non sit solvendo, plus quam manifestum est. de ea autem hereditate loquimur, in qua non terius potestate est si iussu eius adierit hereditatem, licet consilii capax non fuerit, ei adquirit hereditatem. Pau