comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
do regnauit. et curba hominũ non
modica: inuentũ est sarcofagum
illud congrue longitudiniꝰ ad men¬
suram corꝑis. adeo ut aparte ca¬
pitis etiam ceriucal poss inc̾poni.
a parte uero pedum mensura. iiiͦi.
digitoꝵ insarcofago corpus exce¬
deret.Conditus est autẽ in ec¬
clesia beati doctoris gentiũ. cuius
edoctus monitis celestia sperare di¬
uartus occidentaliũ saxonũ
antistes leuthenꝰ fuit. Siquidẽ
primus birinus. scd̃s agulberechtus.
tercius exticit ium. Cr̃q mortuus
eẽt coinualuch quo regnante idem
leutherius ep̃s factus est. acceperũt
sub reguli regnũ gentis. et diuisũ
inter se. denuerunt annis cutiter
decem. ipsisq regnantib defunctꝰ
est ille. et episcopatu subuitus el
di ꝓ eo consecratus atheodoro cuu¬

Expanded text:
do regnavit, et turba hominum non do regnavit, et turba hominum non modica, inventum est sarcofagum illud congruae longitudinis ad mensuram corporis, adeo ut a parte capitis etiam cervical posset interponi; a parte vero pedum, mensura quatuor digitorum in sarcofago corpus excederet. Conditus est autem in ecclesia beati doctoris gentium, cujus edoctus monitis caelestia sperare diuartus Occidentalium Saxonum antistes Leutherius fuit. Siquidem primus Birinus, secundus Agilberctus, tertius exstitit Uini. Cumque mortuus esset Coinvalch, quo regnante idem Leutherius episcopus factus est, acceperunt subreguli regnum gentis, et divisum inter se tenuerunt annis circiter decem: ipsisque regnantibus defunctus est ille, et episcopatu functus est Haeddi pro eo: consecratus
Abbreviated transcription (Latin):
nerant: dixit quia anima euis
et sine ullo dolore. et cũ magno
lucis splendore eẽt egressura de cor¬
pore. S ⁊ terciũ exinde diẽ quo
eẽt moriturus insinuauit. Q d̾
ita utrumq ut exiusione didict.
completũ ẽ. Nam die de hinc ter¬
cio. compleca hora nona. subt¬
to quasi leuit̃ obdormiens. sine
ullo sensu doloris emisit sp̃m.
Cuiꝰ corꝑi cumulando. p̃para¬
uerant sarcofagũ lapideũt. S
cũ huic corpus imponere cepis¬
sent. inuenerunt hoc mensura
palmi longuis eẽ sarcofago.do¬
lantes ergo lapidem inquantum
ualebant: addiderunt longicudi¬
ni sarcofagi. quasi duon mensura
digitoꝵ. S nec sic quidẽ corpus ca¬
piebat. Unde facta difficultate tu¬
querere loculũ. aut ipsũ corpus
si possent in genib inflectendo bre¬
uiare. donec ipso loculo capetur.
D mirantes. et ñ nisi celitus fc̃a:
ne aliquid hoꝵ fieri deberet phi¬
buit. Nã subito adstante ep̃o. et
filio regis eiusdem ac monachi.
sighardo. qui post illũ cũ fr̃e suofre¬

Expanded text:
nerunt, dixit quod anima ejus, et sine ullo dolore, et cum magno lucis splendore esset egressura de corpore: sed et tertium exinde diem quo esset moriturus insinuavit. Quod ita utrumque ut ex visione didicit completum est. Nam die dehinc tertio completa hora nona, subito quasi leviter obdormiens, sine ullo sensu doloris emisit spiritum. Cujus corpori tumulando praeparaverant sarcofagum lapideum: sed cum huic corpus imponere coepissent, invenerunt hoc mensura palmi longius esse sarcofago. Dolantes ergo lapidem in quantum valebant, addiderunt longitudini sarcofagi quasi duorum mensuram digitorum. Sed nec sic quidem corpus capiebat. Unde facta difficultate tuAl., alium quaerere loculum, aut ipsum corpus, si possent, in genibus inflectendo breviare, donec ipso loculo caperetur. Sed mira res, et non nisi caelitus facta, ne aliquid horum fieri deberet, prohibuit. Nam subito adstante episcopo, et filio regis ejusdem ac monachi  Al., monacho Sighardo, qui post illum cum fratre Suefre
Abbreviated transcription (Latin):
uir dei dũ menbra sopori dediss
uidit uisionẽ consolatoriã. que
omnem ei anxietatem memora¬
te sollicitudinis auferret. insuꝑ
et qua die eẽt uitã t̾minaturus.
ostenderet. Uidit enĩ ut pꝰ ipse re¬
ferebat tres ad se uenisse uiros.
claro indutos habitu. Quoꝵ
unus residens ante lectulũ eius.
stantib his qui secũ aduenerant

Expanded text:
vir Dei, dum membra sopori dedisset, vir Dei, dum membra sopori dedisset, vidit visionem consolatoriam, quae omnem ei anxietatem memoratae solicitudinis auferret, insuper et qua die esset hanc vitam terminaturus, ostenderet. Vidit enim, ut post ipse referebat, tres ad se venisse viros claro indutos habitu; quorum unus residens ante lectulum ejus, stantibus his qui secum advenerant
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ep̃m magis quã regem ordi¬
nari deceret. Cũq annos trigin
ris infirmitate ꝑmaxima. qua
et mortuus est. Admonuitq con¬
iugem. ut uł cunc duuno se ser¬
uicio parit̾ manciparent. cum
amplius parit̾ mundũ ãplecti
uł potiꝰ mundoseriure non possẽt.
Quod dũ egre impetraret ab ea.
uenit ad antistitẽ londonie ciui¬
tatis. uocabulo ual heri. qui
erconualdo successerat. et per eiꝰ
Attulit autem eidem sũmã pecu
pauꝑ sp̃u magis ꝓpt̾ regnũ celoꝵ
manere desiderans. Qui cũ ingͣ¬
uescente p̃fata egritudine. diẽ
sibi mortis imminere sensisset. ti¬
mere cepit homo anuni regalis. ne
ad mortem ueniens. tanto affectꝰ
dolore. aliquod indignũ sue ꝑsone
uel ore ꝓferret. uel alioꝵ mocu ge¬
reret menbroꝵ. Unde accito ad se
p̃fato urbis lundonie inqua tunc
ipse manebat ep̃o: rogauit ne plu¬
res eo moriente. quã ipse ep̃c et
duo sui ministri ad eẽnt. Quod
ꝓmitteret. non multo post idem

Expanded text:
rum, episcopum magis quam regem ordirum, episcopum magis quam regem ordinari deceret. Cumque annos trigintris infirmitate permaxima, qua et mortuus est: ammonuitque conjugem, ut vel tunc divino se servitio pariter manciparent, cum amplius pariter mundum amplecti, vel potius mundo servire non possent. Quod dum aegre impetraret ab ea, venit ad antistitem Lundoniae civitatis, vocabulo Ualdheri, qui Erconualdo successerat; et per ejusAttulit autem eidem et summam pepauper spiritu magis propter regnum caelorum manere desiderans. Qui cum ingravescente praefata aegritudine, diem sibi mortis imminere sensisset, timere coepit homo animi regalis, ne ad mortem veniens tanto adfectus dolore, aliquid indignum suae personae, vel ore proferret vel aliorum motu gereret membrorum. Unde accito ad se praefato urbis Lundoniae in qua tunc ipse manebat, episcopo, rogavit ne plures eo moriente quam ipse episcopus et duo sui ministri adessent. Quod promitteret, non multo post idem
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe lucem. Nec distulit. quincor¬
tinuo qd̾ mente conceperat expleret.
fidem sue sanationis integram se
habere ꝓfessa ẽ. introducta ẽ ad ci¬
miteriũ. Et cũ ibidẽ diutiꝰ flexis
genib oraret: nichilo tardius me¬
ruit exaudiri. Nam erurgens ab
oratione. priusqm exiret de boco. pe¬
tite lucis gr̃am recepit. Et que fa¬
mularũ manib ad ducta fuerat:
ipsa libero pedũ incessu domũ leta
reu̾sa est quasi. ad hoc solũmodo lu¬
cẽ ammiserit temꝑalem. ut quan¬
ta scis xp̃i lux sit incelis. et quã
deret. sua sanatione demonstraret.¬
regno orientaliũ saxonum
ut idem etiam libellus docet. uir
multũ deo deuotus noĩe sebbi. cuiꝰ
supra meminimus. Erat enum re¬
ligiosis actib crebris p̃cib. pus e¬
lemosinarũ fructib plurimum
intentus: uitã priuatam et mona¬
chicã cunctis regni diuiciis et ho¬
norib p̃ferens. Quã et olim iam
si non obstinatus conugis animꝰ
diuortiũ uetaret: relicto regno

Expanded text:
re lucem. Nec distulit quin continuo, quod mente conceperat, expleret. fidem suae sanationis integram se habere professa est, introducta est ad miterium: et cum ibidem diutius flexis genibus oraret, nihilo tardius meruit exaudiri. Nam exsurgens ab oratione, priusquam exiret de loco, petitae lucis gratiam recepit: et quae famularum manibus adducta fuerat, ipsa libero pedum incessu domum laeta reversa est; quasi ad hoc solummodo lucem amitteret temporalem, ut quanta sanctos Christi lux in caelis, quae deret, sua sanatione demonstraret.regno Orientalium Saxonum, ut idem etiam libellus docet, vir multum Deo devotus, nomine Sebbi, cujus supra meminimus. Erat enim religiosis actibus, crebris precibus, piis eleemosynarum fructibus plurimum intentus; vitam privatam et monachicam cunctis regni divitiis et honoribus praeferens, quam et olim jam, si non obstinatus conjugis animus divortium negaret, relicto regno
Abbreviated transcription (Latin):
euaserant cuies: at tamen recenti
ad huc memoria calamitatis et cla¬
dis inflicte. seruabant ut cũq reges
sacerdotes priuati. et optimates sĩ
quiq ordinem. At illis decedentib
cũ successisset etas tempestatis illius
nescia. et p̃sentis solũ serenitatis statũ
exꝑta: ita cuncta ueritatis ac iusticie
moderamina concussa ac subuersa
ualde paucis ulla appareret. Qui
ut̾ alia menarrabiliũ scelerũ facta.
que historicus eoꝵ gildas flebili ser¬
mone de scribit: et hoc addebat qd
secũ brictanniã incolenti uerbũ fidĩ
predicando committeret. S ñ tamen
oiuuia pictas plebem suam quam
p̃scunt deseruit. quin multo dig¬
mores genti memorate p̃cones ueri¬
catis p̃er quos crederet destinauit.

Expanded text:
evaserant cives. Attamen recente evaserant cives. Attamen recente adhuc memoria calamitatis et cladis inflictae servabant utcumque reges, sacerdotes, privati, et optimates suum quique ordinem. At illis decedentibus, cum successisset aetas tempestatis illius nescia, et praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis ac justitiae moderamina concussa ac subversa valde paucis ulla appareret. Qui inter alia inenarrabilium scelerum facta, quae historicus eorum Gildus  Al., Gildas flebili sermone describit, et hoc addebant  secum Brittaniam incolenti, verbum fidei praedicando committerent. Sed non tamen divina pietas plebem suam, quam praescivit, deseruit, quin multo digniores genti memoratae praecones veritatis, per quos crederet, destinavit.
Abbreviated transcription (Latin):
auctores. qui erant expulsi insula. sa¬
cerdotib adducunt᷑. ad mediterranea
deferendi: ut et regio absolucione. ⁊
illi emendatione fruerent᷑. factũq
est ut in illis locis multo exeo temꝑe
fides intemerata perduraret. Itaq com¬
positis om̃ib: beatissum sacerdotos ea
qua uenerant ꝓsꝑitate redierunt. Por¬
ro germanus post hec ad rauennam
ꝓ pace armoricane gentis supplicatu¬
rus aduenit: ibiq aualentinia no
et placidͥa matre ipsius sũma reuẽn¬
tia susceptus. iigrauit ad xp̃m. Cuiꝰ
corpus honorifico agmine comitanti¬
bus uirtutũ oꝑib. suã defertur
adurbem. Nec multo post ualenti¬
nianus ab aetii patrici. quem oc¬
ciderat satellitib int̾imit᷑. anno iꝑii
martiani ui. cũ quo sumul hesꝑium
concidit regnum. xxii.
parumper ab externis s non aciuilib
bellis. Manebant ext̾minia ciuitatũ
ab hoste dirutarũ ac desertarũ. Pug¬
nabant contra se muicẽ qui hostem

Expanded text:
auctores qui erant expulsi insula, saauctores qui erant expulsi insula, sacerdotibus adducuntur ad Mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Factumque est ut in illis locis multo ex eo tempore fides intemerata perduraret. Itaque, compositis omnibus, beati sacerdotes ea qua venerant prosperitate redierunt. Porro Germanus post haec ad Ravennam pro pace Armoricanae gentis supplicaturus advenit, ibique a Valentiniano, et Placidia matre ipsius summa reverentia susceptus, migravit ad Christum. Cujus corpus honorifico agmine comitantibus virtutum operibus, suam defertur ad urbem. Nec multo post Valentinianus ab Aetii patricii quem occiderat satellitibus interimitur, anno imperii Marciani sexto, cum quo simul Hesperium concidit regnum. CAPUT XXII. parumper ab externis, sed non a civilibus bellis. Manebant exterminia civitatum ab hoste dirutarum ac desertarum, pugnabant contra invicem qui hostem
Abbreviated transcription (Latin):
nis duuni doctrina ꝓfundit᷑. recog¬
uoscunt pplm mea qua reliq̾rant cre
þam esse paucoꝵ. Inquirunt auctores.
inuentosq condempnant. Cũ subito
elafius pedib aduoluit᷑ sacerdotũ. of¬
ferens filiũ cuius necessitatẽ ipsa de¬
bilitas etiam sine p̃cib allegabat. fi̾t
cominunis om̃ium dolor. p̃cipue sacer¬
dotũ : qui contemptã misch̃iam. ad di¬
uinam clem̃tiam contulerunt. Sta¬
timq ad olescentẽ beatus germanus
sedere compulit. Attrectat poplitem
debilicate curuatũ. et ꝑ tota infirmi¬
tatis spacia medicabilis dextera ꝑcur¬
rit. salubremq tactũ. sanitas festina
subsequit᷑. Ariditas sucũ. nerui officia
receperunt. ⁊ in conspectu omniũ. filio
incolumitas. patri filius resticuitur.
Implẽtur ppłi stupore miracłi. ⁊ iupec¬
torib omniũ fides catholica inculcata
firiatur. Predicatio deinde ad plebẽ
de p̃uaricationis emendatione conuer¬
titur. om̃iũq sententia. prauitatis

Expanded text:
nis divini doctrina profunditur. Recognis divini doctrina profunditur. Recognoscunt populum in ea qua reliquerat  Alpam esse paucorum, inquirunt auctores, inventosque condemnant. Cum subito Elafius pedibus advolvitur sacerdotum, offerens filium, cujus necessitatem ipsa debilitas etiam sine precibus adlegabat: fit communis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt: statimque adolescentem beatus Germanus sedere compulit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextera percurrit, salubremque tactum sanitas festina subsequitur, ariditas succum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolumitas, patri filius restituitur. Implentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica inculcata firmatur. Praedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendatione convertitur, omniumque sententia pravitatis
Abbreviated transcription (Latin):
namꝰ ꝑuersitatẽ iterato paucis aucto¬
rib dilatari: rursusq ad beatissimũ
uirũ preces sacerdotũ omniũ deferun¬
tur. ut causam dei quã prius obtinue¬
rat tutaret᷑. Quoꝵ peticioni. festinus
obtemꝑat. Namq adiuncto sibi seuero
totius sc̃itatis uiro. qui erat discipulꝰ
beatissimi patris lupi crecassinoꝵ ep̃i.
et cunc creueris ordinatus ep̃s. gentib
conscendit: et consentientib elem̃tis.
aͣquillo nauigio brutannias petut.
insulam. germanũ uenire inuitis ua¬
ticinationib nuntiabant: intantũ ut
elafius quidam regionis illius primꝰ.
tii relatione ꝓperaret. ex hibens secũ
filiũ quem in ipso flore adolescencie
debilitas dolenda dampnauerat.
Erat enum arescentib neruis con¬
tracto poplite. cui ꝑsiccitatẽ cruris.
usus uestigu negabatur. Hunc elafi¬
um. ꝓuincia tota subsequit᷑. Uenuĩt
sacerdotes : occurrit inscia multitu¬
do. Confestim benedictio et sermo¬

Expanded text:
nam perversitatem iterato paucis auctonam perversitatem iterato paucis auctoribus dilatari. Rursusque ad beatissimum virum preces sacerdotum omnium deferuntur, ut causam Dei, quod prius obtinuerat, tutaretur. Quorum petitioni festinus obtemperat. Namque adjuncto sibi Severo, totius sanctitatis viro qui erat discipulus beatissimi patris Lupi, Trecassenorum episcopi, et tunc Treviris ordinatus episcopus, gentibus conscendit, et consentientibus elementis tranquillo navigio Brittanias petiit. insulam, Germanum venire invitis vaticinationibus nunciabant; in tantum ut Elafius quidam regionis illius primus,cii relatione properaret, exhibens secum filium quem in ipso flore adolescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nervis contracto poplite, cui per siccitatem cruris usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur: veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo, confestim benedictio, et sermo
Abbreviated transcription (Latin):
conclusa multiplicant. Hostile aginen
li machinã contremiscunt. trepidatio¬
niq iniecte. uix sufficere pedũ perni¬
citas credebatur. Passim fugiunt. ar¬
ina picuint. gaudentes uel nuda cor¬
pora eripuisse discrimini. Plures etiã
timore p̃cipites. flumen quod tͣnͣsierãt
exercitus intuetur: et uictorie conces¬
se. otiosus spectator efficit᷑. Spolia col¬
ligunt᷑ exposita. et celestis palme gau¬
dia miles religiosus amplectitur. Tri¬
umphant pontifices. hostib fusis sine
sanguine: trumphant uictoria fide
obcenta. non uirib. Composita itaq
insula securitate multiplici. suꝑatisq
hostib uel inuisibilib uel carne conspi¬
cus: reditũ moliuntur poncifices. Qͥ¬
bus tranquillam nauigationẽ et meri¬
ta ꝓpria. et int̾cessio beati martyris al¬
bani parauerunt: quiecosq eos suoꝵ
desiderus felix carina restituit. xxi.¬
ec multo inc̾posito tempore nun¬
tiatur excadem insula. pe lagia¬

Expanded text:
conclusa multiplicant: hostile agmen tconclusa multiplicant: hostile agmen tli machinam contremiscunt, trepidationique injectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur: passim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini: plures etiam timore praecipites, flumen quod  Al., mensiexercitus intuetur, et victoriae concessae otiosus spectator efficitur. Spolia colliguntur exposita, et caelestis palmae gaudia miles religiosus amplectitur. Triumphant pontifices hostibus fusis sine sanguine, triumphant victoria fide obtenta, non viribus. Composita itaque insula securitate multiplici, superatisque hostibus vel invisibilibus vel carne conspicuis, reditum moliuntur pontifices. Quibus tranquillam navigationem, et merita propria et intercessio beati martyris Albani paraverunt, quietosque eos suorum desiderec multo interposito tempore, nuntiatur ex eadem insula, Pelagia
Abbreviated transcription (Latin):
citus. fides feruet inpplo̾: et contẽp¬
to armoꝵ pͣsidio. diunitatis expecta¬
tur auxiliũ. Interea hec constitutio
uel forma castroꝵ hostib nuntiatrir.
qui uictoriam quasi de uiermi ex¬
exertitu p̃sum̃tes assũpta alacritate
festinant. Quoꝵ tam̃ aduentꝰ. explo¬
ratione cognoscitur. Cũq eniensa sol¬
lemnitate paschali. recens de lauacro
pars maior exercitus arma capere. ⁊ bellũ
parare tẽptaret. gerinanus ducẽ
se p̃lii proficetur. Eligit expeditos. cir¬
cũiecta ꝑcurrit. et ẽ regione qua hos
tium sꝑabatur aduentus. uallem cir¬
cumdatam mediis montib intuetur.
Quo in loco. nouũ componit exercitũ
ipse dux agminis: et iam aderat ferox
hostiũ multitudo. quã ad ꝓpinquare
intuebant᷑ mninsidus constituti. Tum
subito germanus signifer uniuersos
ammonet:⁊ p̃dicat ut uoci sue uno cla¬
more respondeant: securisq hostibus
ment. Sequitur una uox omnium:

Expanded text:
citus, fides fervet in populo, et contempcitus, fides fervet in populo, et contempto armorum praesidio, divinitatis expectatur auxilium. Interea haec institutio vel forma castrorum hostibus nuntiatur, qui victoriam quasi de inermi exercitu praesumentes, adsumpta alacritate, festinant; quorum tamen adventus exploratione cognoscitur. Cumque, emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars maior exercitus arma capere et bellum parare temptaret, Germanus ducem se proelii profitetur. Elegit expeditos, circumiecta percurrit et e rtium sperabatur adventus, vallem circumdatam mediis montibus intuetur. Quo in loco novum componit exercitum, ipse dux agminis. Et jam aderat ferox hostium multitudo, quam adpropinquare intuebantur in insidiis constituti. Tum subito Germanus signifer universos admonet, et praedicat ut voci suae uno clamore respondeant; securisque hostibus mant. Sequitur una vox omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
tis dolorib. recepit pristinã sanitatem.
ut die reddico. itineris laborem subi¬
ret intrepidus.
nterea saxones pictiq bellũ adũsũ brit¬
tones iunctis uirib susce perunt. quos
eadem necessitas in castra contͣxerat.
Et cũ trepidi partes suas pene impa¬
res iudicarent. sc̃oꝵ antistitũ auxiliũ
petierunt. Qui ꝓmissũ maturantes
aduentũ. tantũ pauentib fiducie cor¬
tulerunt: ut accessisse maximus cre¬
deretur exercitus. Itaq aplicis duci
b: xp̃s militabat incastris. Aderant
etiam xͦl uenerabiles dies quos religio¬
siores reddebat p̃sentia sacerdocũ. in
tantũ ut cotidianis p̃dicationib in¬
stituti certatim pplĩ ad gr̃am baptis¬
matis conuolarent. Nam maxinia ex
ercitus mulcitudo. undã lauacri
salutaris expetiit. et ecclia ad diẽ
resurrectionis dñice.frondib con¬
texta componit᷑. atq in expeditione
campestri instar ciuitatis aptatur.
Madidus baptismate procedit exer¬

Expanded text:
tis doloribus, recepit pristinam sanitatem, tis doloribus, recepit pristinam sanitatem, ut, die reddito, itineris laborem subiret intrepidus. 17. Interea Saxones Pictique bellum adversus Brittanos iunctis viribus susceperunt, quos eadem necessitas in castra contraxerat; et cum trepidi partes suas paene inpares iudicarent, sanctorum antestitum auxilium petierunt. Qui, promissum maturantes adventum, tantum securitatis ac fiduciae contulerunt, ut accessisse maximus crederetur exercitus, itaque apostolicis ducibus Christus militabat in castris. Aderant etiam quadragesimae venerabiles dies, quos relegiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum, ut, cotidianis praedicationibus instituti, certatim ad gratiam baptismatis convolarent; nam maxima devoti exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit. Ecclesia ad diem resurrectionis dominicae frondibus contexta conponitur et in expeditione campestri instar civitatis aptatur. Madidus baptismatis procedit exer
Abbreviated transcription (Latin):
flabris stimulantib ferebatur. concur¬
sus om̃ium ad antistitẽ conuolauit.
moueri se fidei p̃sũptione ñ passus est.
At multitudo omĩs desꝑatione ꝑter¬
rita: obuiam currit incendio. Sed
ut dei potentia manifestior appareret.
quid qͥd custodire tẽptauãt turba. cor¬
sumicur. quod uͦ iacens et infirmus
seuiens. et int̾ globos flammantis in¬
cendii incolume tabernacłm qd̃ habi¬
tator inclusus seruabat emicuit. Ex¬
ultat turba miraculo. et uictã se
diunis uirtutib gratulacur. Excu¬
babat dieb ac noctib ante tuguriũ
psulis uulgus sine numero. huaĩas¬
curare cupientes hii corꝑa. Referri ne
qui uirtutes faciebat infirmus. Et cũ
debilitati sue nichil remedii pateret᷑
ad hiberi. quadã nocte candentem ni¬
ueis uestib uidit sibi ad esse ꝑsonam.
que manu extensa iacentem uidetur
atcollere. eũq consistere firmis uesti¬
giis imꝑabat. ꝑ ostquã horã ita fuga¬

Expanded text:
flabris stimulantibus ferebatur. Concurflabris stimulantibus ferebatur. Concursus omnium ad antistitem convolavit, moveri se, fidei praesumptione non passus est. At multitudo omnis desperatione perterrita, obviam currit incendio. Sed ut Dei potentia manifestior appareret, quidquid custodire tentaverat turba, consumitur; quod vero jacens et infirmus saeviens, et inter globos flammantis incendii, incolume tabernaculum quod habitator inclusus servabat, emicuit. Exultat turba miraculo, et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis vulgus sine numero; hicurare cupientes, hi corpora. Referri neqqui virtutes faciebat infirmus; et cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam nocte candentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, quae manu extensa iacentem videretur adtollere eumque consistere firmis vestigiis imperabat. Post quam horam ita, fuga
Abbreviated transcription (Latin):
puritate compositis. sacerdotes beatũ
tione iussit reuelli sepulchrũ. p̃ciosa
ibidẽ inunera conditurus. arbitnͣs
oportunũ ut menbra scoꝵ exdiu̾sis
regionib collecta quos pares mericis
receperat celũ. sepulchri quoq uniꝰ
teneret hospitiũ. Quib depositis¬
honorifice atq sociatis. de loco ipsoubi
beati martyris effusus erat sangius.
massam pulueris secũ portaturus abs¬
tulit. inqua apparebat cruore seruato
rubuisse martyri cedemꝑsecutore pal¬
lente. Quib ita gestis. innumera hõi¬
nũ eodẽ die ad dominũ turba conu̾¬
sa est.
micus casualib laqueis p̃para¬
tis. germani pedem lapsus occasione
contriuit. ignorans merita illius sic̃
iob beatissimi afflictione corꝑis ꝓpaga¬
da. Et dũ aliquãdui uno in loco infir¬
mitatis necessitate teneret᷑: inuicina
qua manebat casula. exarsit incendi¬
um. Quod consũptis domib que il¬
lic palustri harundine tegebant᷑. ad

Expanded text:
puritate conpositis, sacpuritate conpositis, sactione, jussit revelli sepulcrum, pretiosa ibidem munera conditurus; arbitrans opportunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus collecta, quos pares meritis receperat caelum, sepulcri quoque unius teneret hospitium. Quibus depositishonorifice, atque sociatis, de loco ipso, ubi beati martyris effusus erat sanguis, massam pulveris secum portaturus abstulit, in qua apparebat, cruore servato, rubuisse martyrum caedem, persecutore pallente. Quibus ita gestis, innumera hominum eodem die ad Dominum turba conversa est. micus, casualibus laqueis praeparatis, Germani pedem lapsus occasione contrivit, ignorans merita illius, sicut Job beatissimi, afflictione corporis propaganda: et dum aliquandiu uno in loco infirmitatis necessitate teneretur, in vicina qua manebat casula exarsit incendium: quod consumptis domibus quae illic palustri harundine tegebantur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
um subito quidã .xuiii.¬
cribunice potestatis cũ comuge
ꝑcedit in mediũ. filiã decẽ annoꝵ cecã.
curandam sacerdotib offerens. quã illi
aduersartis offerri preceperiuit. Secd
hi conscientia pumente de cerrici. uu¬
gunt cũ parentib p̃ces: et curationẽ par¬
uule a sacerdotib dep̃cant᷑. Qui incli¬
uatos animo. adu̾sarios intuentes. Ma¬
tionẽ breuit̾ fundunt. ac deinde ger¬
manus plenꝰ sp̃u scõ. inuocat trinitatẽ.
Dec mora ad herentẽ lateri suo capsu¬
Lam cũ scõꝵ reliquiis collo auulsam¬
manib comp̃hendit. eãq in conspecta
omniũ puelle oculis applicauit: qͦs
statim euacuatis tenebris lum̃ uĩtatis
impleuit. Exultant parentes. intracu¬
lũ ppłs cõ cremiscit. Post quem diem
ita exanimis omniũ. suasco iniqua de¬
leta ẽ: ut sacerdotũ doctrinã sitientib
desid̾us sectarentur. Compressa itaq
ꝑuersitate dãpnabili. eiusq auctorib
confutatis. atq anunis omntũ fidei

Expanded text:
um subito quidam tribunitiae potestatis cum conjuge procedit in medium, filiam decem annorum caecam curandam sacerdotibus offerens, quam illi adversariis offerri praeceperunt: sed hi conscientia puniente deterriti, jungunt cum parentibus preces, et curationem parvulae a sacerdotibus deprecantur: qui inclinatos animo adversarios intuentes, orationem breviter fundunt: ac deinde Germanus plenus Spiritu sancto, invocat Trinitatem; nec mora, adhaerentem lateri suo capsulam cum sanctorum reliquiis collo amanibus comprehendit, eamque in conspectu omnium puellae oculis applicavit. Quos statim evacuatos tenebris lumine veritatis implevit. Exultant parentes miraculo, populus contremescit. Post quam diem ita ex animis hominum persuasio iniqua deleta est, ut sacerdotum doctrinam, sitientibus desideriis, sectarentur. 16. Conpressa itaque perversitate damnabili eiusque auctoribus confutatis animisque omnium fidei
Abbreviated transcription (Latin):
tit statum. odium ueritatis cum as¬
sertorib suis. amorq mendacii cum fa
bricatorib suis. susceptio mali ꝓ bono.
ceptio sathane ꝓ angło lucis. Ungebã¬
tur reges non ꝓpter dm̃: s qui ceteris
crudeliores extiterant. Et paulo post
ab unctorib non ꝓ ueri examinatiõe
trucidabant᷑. aliis electis crudeliorib.
Si quis uero eoꝵ micioꝵ et ueritatiali¬
quatenus ꝓpior uideretur. in huncqͣsi
britanne subuersorem. omĩum odia

Expanded text:
tit statum odium veritatis fuit cum assertoribus suis, amor mendacii cum suis fabricatoribus, susceptio mali pro bonoceptio Satanae pro angelo lucis . Ungebantur reges et non per Deum, sed qui caeteris crudeliores exstarent; et paulo post ab unctoribus non pro veri examinatione trucidabantur, aliis electis trucioribus. Si quis vero eorum mitior, et quatenus propior videretur, in hunc quasi Brittaniae subversorem, omnium odia
Abbreviated transcription (Latin):
nasterii abbas ẽ. Qui cũ die qua¬
dã ingressus eccliam. aperuisset
techã reliquiarũ. ut portionẽ
earũ roganti amico p̾staret: cor¬
tigit et ipsũ adolescentẽ cui ocu¬
dedit adolescenti. ut suo in locore¬
poneret. At ille salubri instinctu
ammonitus. cũ accepisset capil¬
los sc̃i capitis apposuit palpebre
languenti: et aliquãdiu tumo¬
rẽ illũ infestũ. hoꝵ compositione
compumere. ac mollire curabat. Qͦ
facto. reliquias ut iusserat sua inche

Expanded text:
nasterii abbas est. Qui cum die quanasterii abbas est. Qui cum die quadam ingressus ecclesiam, aperuisset thecam reliquiarum, ut portionem earum roganti amico praestaret, contigit et ipsum adolescentem cui ocudedit adolescenti, ut suo in loco reponeret. At ille salubri instinctu admonitus, cum accepisset capillos sancti capitis, adposuit palpebrae languenti, et aliquandiu tumorem illum infestum horum adpositione comprimere ac mollire curabat. Quo facto, reliquias, ut jussus erat, sua in the
Abbreviated transcription (Latin):
quofactũ ẽ fr̃e innocuit. Est aũt
factũ inmonasterio qd̵ iuxta ab¬
nendacore constructũ ab eo cog¬
nom̃ accepit. cui uir religiosus
siudberecthus. abbatis iure p̃fu¬
it. Erat in eo quidã adolescens:
cui tumor deformis palpebram
oculi fedauerat. Qui cũ ꝑ dies
ccescens ocłi inceritũ minaret᷑.
curabant medici hunc appositis
pigm̃toꝵ fom̃tis emollire. nec
ualebant. Quidã abscidendũ ẽẽ
docebant. alii hoc fieri metu ma¬
ioris pericłi uetabant. Cũq tẽ¬
pore ñ pauco fr̃ p̃fatus tali in¬
commodo laboraret. neq imminẽs
ocło exiciũ humana manus cura¬
contigit eũ subito diuine pieta¬
tis gr̃a ꝑ sc̃issimi patris cudberec¬
chi reliquias sanari. Nã quando fr̃s
corpus ipsius post multos sepul¬
ture annos incorruptũ reppere
quã more reliquiarũ rogantib a¬
micis dare uel ostendere insignũ
miracłi possent. Harũ particlam
reliquiarũ eo tẽꝑe habebat penes
nomine thrii.qui nunc ipsius mo¬

Expanded text:
quo factum est, fratrem innotuit. Est autem factum in monasterio quod juxta amnem Dacore constructum ab eo cognomen accepit, cui tunc vir religiosus Suidberct abbatis jure praefuit. Erat in eo quidam adolescens cui tumor deformis palpebram oculi foedaverat, qui cum per dies crescens oculo interitum minaretur, curabant medici hunc adpositis pigmentorum fomentis emollire, nec valebant. Quidam abscidendum esse dicebant  Al., docebant; alii hoc fieri metu majoris periculi vetabant. Cumque tempore non pauco frater praefatus tali incommodo laboraret, neque imminens oculo exitium humana manus curacontigit eum subito divinae pietatis gratia per sanctissimi Patris Cudbercti reliquias sanari. Nam quando fratres sui corpus ipsius post multos sepulturae annos incorruptum reperierquam more reliquiarum rogantibus amicis dare, vel ostendere in signum miraculi possent. Harum particulam reliquiarum eo tempore habebat penes nomine Thruidred, qui nunc ipsius mo
Abbreviated transcription (Latin):
tineret illatũ. Fecit igit᷑ ut atu¬
mo disposuerat. et imbecilles
artus baculo sustentans introi¬
uit in eccłiam. et ꝓsternens se ad
corpus iuri dei pia intentione
ꝑ eius auxiliũ dñm sibi ꝓpitiũ
fieri p̃cabatur. Atq int̾preces
uelut insoporẽ solutus. sensit
ut ipse postea referre erat solitꝰ
quasi magnã latãq manũ ca¬
put sibi. in parte que dolebat.
tetigisse. eodemq tactu totã
illam que languore p̾ssa fuãt
corꝑis sui partem. paulatu fu¬
giente dolore. ac sanitate subse¬
Quo facto. mox eu igilans sanis¬
simus surrexit. ac ꝓsua sanita¬
te dño gr̃as denuo referens. qͥd
ergase actũ eẽt fr̃ib indicauit.
cunctisq gaudentib ad ministe¬
riũ qd̾ sollicitꝰ ex hibere solebat.
quasi flagello ꝓbante castigatior
redut. S et indum̃ta quib deo
dicatũ corpꝰ cudberecthi uł uiuũ
antea uł postea defunctũ uestie¬
rant. etiã ipsa agr̃a curandi ñ

Expanded text:
tineret inlatum. Fecit igitur ut anitineret inlatum. Fecit igitur ut animo disposuerat, et imbecilles artus baculo sustentans intravit ecclesiam; ac prosternens se ad corpus viri Dei pia intentione, per ejus auxilium Dominum sibi propitium fieri precabatur: atque inter preces velut in soporem solutus sensit, ut ipse postea referre erat solitus quasi magnam latamque manum caput sibi in parte qua dolebat, tetigisse, eodemque tactu totam illam quae languore pressa fuerat corporis sui partem, paulatim fugiente dolore, ac sanitate subseQuo facto, mox evigilans sanissimus surrexit, ac pro sua sanitate Domino gratias denuo referens, quid erga se actum esset fratribus indicavit: cunctisque congaudentibus ad ministerium quod solicitus exhibere solebat, quasi flagello probante castigatior rediit. Sed et indumenta, quibus Deo dicatum corpus Cudbercti, vel vivum antea, vel postea defunctum vestierant, etiam ipsa a gratia curandi non
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ uir ẽẽt multe pietatis ac re¬
ligionis. iniunctoq sibi officio. su¬
ꝑne tancũ mercedis gr̃a subditꝰ.
hic cũ quadã die lenas siue saga
quib in hospitale utebat᷑. in mare
lauasset. rediens domũ repentina
ita ut corruens int̾rã. et aliquã¬
dui ꝓnus iacens. uix tandem re¬
surgeret. Resurgens autẽ sensit
dimidiã corꝑis sui partem. a ca¬
pite usq ad pedes paralisis lang¬
uore depressũ. et maximo cũ la¬
bore baculo innicens domũ ꝑue¬
nit. Crescebat morb paulactim.
et nocte suꝑueniente grauior effec¬
exurgere aut incedere ualeret.
Quo affectus in commodo. conce¬
niens. intraret ad tũbã reueren¬
tissumni patris cudberecthi. ibiq ge¬
nib flexis. supplex suꝑnã pietatẽ
rogaret. ut uel ab huiꝰcemodi laig¬
uore. si hoc sibi utile eẽt libaret᷑.
uel si se tali molestia duitiꝰ casti¬
gari. duuna ꝓuidente gr̃a oporte¬
ret pacient᷑ dolorẽ.⁊ placida m̃te sus.¬

Expanded text:
etatis ac religionis, injunctoque sibi officio supernae tantum mercedis gratia subditus. Hic cum quadam die lenas sive saga quibus in hospitale utebatur, in mari lavasset, rediens domum repentina ita ut corruens in terram et aliquandiu pronus jacens, vix tandem resurgeret; resurgens autem sensit dimidiam corporis sui partem a capite usque ad pedes paralysis languore depressam: et maximo cum labore baculo innitens domum pervenit. Crescebat morbus paulatim, et nocte superveniente gravior effece per se exsurgere aut incedere valeret. Quo affectus incommodo, conceniens, intraret ad tumbam reverentissimi Patris Cudberct, ibique genibus flexis supplex supernam pietatem rogaret, ut vel ab hujuscemodi languore, si hoc sibi utile esset, liberaretur; vel si se tali molestia diutius castigari divina providente gratia oporteret, patienter dolorem ac placida mente sus
Abbreviated transcription (Latin):
dam genti nordanhymbroꝵ. et regni
temꝑalis auctoritate. xp̃iane pie¬
tatis que ad regnũ celeste ducit.
deuotione sublimit̾ p̃fuit. confer¬
re dignata ẽ. Hac et enun die idẽ
rex ab infidelib in bello corꝑalit̾
extinctus. mox ad sempit̾na ani¬
marũ gaudia assũpcus incelũ.
et electoꝵ est sociatus agminib.
Querant insus codicib. inquib
defunctoꝵ ͤ annotata depositio:
et inuenient illũ hac ut diximꝰ
die. raptũ esse de scło. Celebrent
ergo missas ꝑcuncta monasteria
gis osualdi. qui quondã ip̃soꝵ gen¬
ti p̃erat: ideoq ꝑ eis. quasi ꝓsue
gentis aduenis. supplex orabat ad
dñm. Et cunctis conuenientib ad
eccłiam fr̃ib. communicent om̃s
sacrificiis celestib. et ita soluto
ieuinio corpus quoq siuis refici¬
ant alim̃tis. Que cũ omnia uo¬
uocato ad se prḃo: puer uerbanar¬
rasset: interrogauit eũ sollicitius

Expanded text:
dam genti Nordanhymbrorum et regni dam genti Nordanhymbrorum et regni temporalis auctoritate et Christianae pietatis quae ad regnum perenne ducit devotione sublimiter praefuit, conferre dignata est. Hac etenim die idem rex ab infidelibus in bello corporaliter exstinctus, mox ad sempiterna animarum gaudia adsumptus in caelum et electorum est sociatus agminibus. Quaerant in suis codicibus in quibus defunctorum est adnotata depositio, et invenient illum hac, ut diximus, die raptum esse de saeculo. Celebrent ergo missas per cuncta monasterii gis Osualdi, qui quondam ipsorum genti praeerat. Ideoque pro eis quasi pro suae gentis advenis supplex orabat ad Dominum: et cunctis convenientibus ad ecclesiam fratribus communicent omnes sacrificiis caelestibus, et ita soluto jejunio corpus quoque suis reficiant alimentis. » Quae cum omnia vocato ad se presbytero puer verba narrasset, interrogavit eum sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
dignati sunt apparere. Erat enĩ
puer multũ simplicis ac man¬
sueti anumi. sinceraq deuotione
sacram̃ta fidei que susceꝑat seruãs.
Salutantes ergo illũ uerbis pussi¬
uus apłi: dicebant. Noli cimere
fili mortẽ: ꝓ qua sollicitus es. Nos
enu te hõdierna die ad celestia
sumꝰ regna ꝑducturi. S primũ
expectare habes donec missa ce¬
lebretur. ac iuatico dñici corꝑis
ac sanguinis accepto. sic infirmi¬
tate simul ac morte absolutꝰ.
ad et̾na incelis gaudia subleue¬
ris. Clama ergo adte prbrm e¬
a pan. et dicito illi quia dñs ex¬
audiuit p̃ces ur̃as: et deuocionem
ac ieiunia ꝓpicius aspexit. Neq aliqͥs
de hoc monasterio. siue adiacentib ei
riturus est. s om̃s qui alicubi de
re pristina sunt sospitate recuꝑandi.
randus amorte. et aduisionẽ dñi
xp̃i cui fidelit̾ serusti es ꝑducen¬
dus incelũ. Quod diuina uob̃is
miscd̃ia ꝑ intercessionem religiosi
ac deo dilecti regis osualdi. qui quon¬

Expanded text:
dignati sunt apparere. Erat enim dignati sunt apparere. Erat enim puer multum simplicis ac mansueti animi, sinceraque devotione sacramenta fidei quae susceperat servans. Salutantes ergo illum verbis piissimis apostoli dicebant: « Noli timere, fili, mortem pro qua sollicitus es: nos enim te hodierna die ad caelestia sumus regna perducturi. Sed primum exspectare habes donec missae celebrentur, ac viatico dominici corporis ac sanguinis accepto, sic infirmitate simul et morte absolutus ad aeterna in caelis gaudia subleveris. Clama ergo ad te presbyterum Eappan, et dicito illi quia Dominus exaudivit preces vestras, et devotionem ac jejunia propitius aspexit: neque aliquis de hoc monasterio, sive  Al. add. de riturus est; sed omnes qui alicubi de re, pristina sunt sospitate  Al., prisrandus a morte, et ad visionem Domini Christi cui fideliter servisti, perducendus in caelum: quod divina vobis misericordia per intercessionem religiosi ac Deo dilecti regis Osualdi, qui quon
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa ꝓuincia nom̃ xp̃i susceꝑat.
multas brittannie ꝓuncias. mor¬
talitas seua corripiebat. Que
cũ p̃fatũ quoq monasteriũ. cui
tunc regendo religiosissimus
xp̃i sacerdos uocabulo eappa post¬
fuit. nucu diuine dispensatio¬
nis actingeret. multiq de his
qui cũ antistite illo uenerant.
suie de illis qui de eadẽ ꝓuncia
saxonũ nuꝑ adfidem fuerant uo¬
cati. passim de hac uita raperent᷑.
niũ agere. et diuinã suppliciter
obsecrare clementiam. ut mĩam
sibi dignaretur impendere. et si
morte liberaret. seu raptos emun¬
do aꝑpetua anime dampnatione
seruaret. Erat cc̃ temporis ineo
dem monasterio puerulus quidã
ad fidẽ. qui eadem tactus infir¬
mitate. ñ pauco temꝑe recubãs
inlectulo iacebat. Cũ ergo scd̃a
memorati ieuinii acsupplicatio¬
nũ dies ageretur. contigit forte
ipsũ puerũ hora ferme scd̾a diei.
in loco quo eger iacebat solũ in¬
subito beatissimi apłoꝵ pͥncipes

Expanded text:
ipsa provincia nomen Christi susceperat, ipsa provincia nomen Christi susceperat, multas Brittaniae provincias mortalitas saeva corripiebat, quae cum praefatum quoque monasterium, cui tunc regendo religiosissimus Christi sacerdos, vocabulo Eappa, praefuit, nutu divinae dispensationis attingeret; multique sive de his qui cum antistite illo venerant, sive de illis qui de eadem provincia Saxonum nuper ad fidem fuerant vocati, passim de hac vita raperentur;nium agere, et divinam suppliciter  Al., jugiter obsecrare clementiam, ut misericordiam sibi dignaretur impendere, et  Amorte liberaret, seu raptos e mundo a perpetua animae damnatione servaret. Erat tunc temporis in eodem monasterio puerulus  Al., ad fidem, qui eadem tactus infirmitate, non pauco tempore recubans in lectulo jacebat. Cum ergo secunda memorati jejunii ac supplicationum dies ageretur, contigit forte ipsum puerum, hora ferme secunda diei, in loco in quo aeger jacebat, solum insubito beatissimi apostolorum principes
Abbreviated transcription (Latin):
sum amplitudinis quasi iactus
funde. Quald̾ locus a latinis pen¬
insula. agrecis solet cherronesos
uocari. hunc ergo locũ cũ accepis¬
set ep̃c uulfridus. Fundauit ibi
monasteriũ. ac regulari uita
instituit. maxime exhis quos secũ
adduxerat fr̃ib. qd̃ usq hodie suc¬
cessores eius tenere noscunt᷑. Nam
ipse illis inpartib annis quinq
hoc ẽ usq ad mortẽ ecfridi regis.
merito om̃ib honorabilis. officiũ
ep̃atus. et uerbo exercebat et
donauit. om̃s fide xp̃i institutos
unda baptismatis abluit. inter
quos seruos et ancillas. ducentos
quinquaginta. quos om̃s aut bap
humane iugo seruitutis absol¬
uit.
N quo tc̃ monasterio non nulla ce¬
lestis gr̃e dona specialit̾ ostensa
expulsa diaboli tyrannide. xp̃c
iam regnare ceperat. Equib unũ
qd̃ michi reuerentissimus antis¬
lissimis eiusdem monasterii fr̃ĩb
sibi reseratũ inserere solebat.
memorie mandare commodum
duximus. Eodẽ ferme tẽꝑe quo

Expanded text:
sum amplitudinis quasi jactus sum amplitudinis quasi jactus fundae: qualis locus a Latinis peninsula, a Graecis solet chersonesos vocari. Hunc ergo locum cum accepisset episcopus Uilfrid, fundavit ibi monasterium, ac regulari vita instituit, maxime ex his quos secum adduxerat fratribus: quod usque hodie successores ejus tenere noscuntur. Nam ipse illis in partibus annos quinque, id est, usque ad mortem Ecgfridi regis, merito omnibus honorabilis, officium episcopatus et verbo exercebat et donavit, omnes fide Christi institutos, unda baptismatis abluit; inter quos, servos et ancillas ducentos quinquaginta: quos omnes ut  Alhumanae jugo servitutis absolvit.n quo tunc monasterio nonnulla caelestis gratiae dona specialiter  Al., expulsa diaboli tyrannide Christus jam regnare coeperat: e quibus unum quod mihi reverentissimus lissimis ejusdem monasterii fratribus sibi relatum asserere solebat, memoriae mandare commodum duximus. Eodem ferme tempore quo
Abbreviated transcription (Latin):
lesti gr̃a ditasse. Nam et ancistes cũ
ueniss in ꝓuinciã tantãq ibi fa¬
mis penam uideret: docuit eos pis¬
cando uictũ querere. namq mare
et flumuia eoꝵ piscib habundabãt.
s et piscandi ꝑicia genti nulla nͥ
ad anguillas tantũ inerat. Col¬
lectis ergo undecũq retib ang¬
uillarib homines antistitis mi¬
serunt in mare: et duuna se iu¬
uante gr̃a. mox cepere pisces di¬
uersi generis trecencos. Quib
trifarie diuisis. centũ pauꝑib de¬
derunt. centũ his a quib recia
acceperunt. cencũ in suos usus
habuerũt. qͦ beneficio. multũ
antistes. cor omnium in suũ con¬
uertit amorem: et libentius eo p̃¬
dicante. celestia sꝑare ceperunt.
cuius ministerio temꝑalia boua
sũpserunt. Quo temꝑe rex edilualch
donauit reuerentissimo ancistici
uulfrido terrã octoginta septem
familiarũ. ubi suos homines qui
exules uagabant᷑ reciꝑe posset.
locus undiq mari circũdatus.
p̃ter ab occidente. ũn ht ingres¬

Expanded text:
lesti gratia ditasse. Nam et antistes cum venisset in provinciam, tantamque ibi famis poenam videret, docuit eos piscando victum quaerere. Namque mare et flumina eorum piscibus abundabant; sed piscandi peritia genti nulla nisi ad anguillas tantum inerat. Collectis ergo undecumque retibus anguillaribus, homines antistitis miserunt in mare, et divina se juvante gratia mox cepere pisces diversi generis trecentos: quibus trifariam divisis, centum pauperibus dederunt, centum his a quibus retia acceperant, centum in suos usus habebant. Quo beneficio multum antistes cor omnium in suum convertit amorem, et libentius eo praedicante caelestia sperare coeperunt, cujus ministerio temporalia bona sumpserunt. Quo tempore rex Aedilualch donavit reverentissimo antistiti Uilfrido terram octoginta septem familiarum, ubi suos homines qui exules vagabantur, recipere posset, locus ille undique mari circumdatus praeter ab occidente, unde habet ingres
Abbreviated transcription (Latin):
cũ adriano abbate sit brittanniam missus
rint studiis imbui. et ut puta ꝑ damiano
rofensis ecclie..iii.
sit ep̃c datus. et de uita et de obitu et se¬
pultura eius. .IIII.¬
Qd̃ colmanus ep̃s relicta brittannia. duo
monasteria inscotia. unũ scottis alterum
anglis quos secũ adduxerat fecerit..
De morte osuui et ecgberechti regũ. ⁊ desyno¬
do facta ad locũ herutforda. cui p̃sidebat
archiep̃atꝰ cheodorus.

Expanded text:
et cum Hadriano abbate sit Brittaniam missuset cum Hadriano abbate sit Brittaniam missusrint studiis imbui; et ut Putta pro Damiano Hrofensis Ecclesiae sit episcopus datus; et de vita et de obitu et sepultura ejus. Ut Colman episcopus, relicta Brittania, duo monasteria in Scottia, unum Scottis; alterum Anglis, quos secum adduxerat, fecerit. De morte Osuiu et Ecgbercti regum; et de synodo facta ad locum Herutforda, cui praesidebat archiepiscopus Theodorus.
Abbreviated transcription (Latin):
compleuit. Quod ubi rex uulfe¬
ri comꝑit. fidem uidelicet ꝓuincie
ex parte ꝓfanatam. misit ad corri¬
gendũ errorem. reuocandamq ad
fidem ueritatis ꝓunciam. larun
dam ep̃m. qui successor erat trũbere.
Qui multa agens sollertia. iuxta
qd̃ michi prb̃r et comes itineris il¬
liuis et cooꝑator uerbi extiterat re¬
ferebat: Erat enim religiosus
et bonus uir. lo nge lateq omnia
ꝑuagatus. et ppłm et regem p̃facũ
aduiã iusticie reduxit. adeo ut relic¬
tis siue destructis fanis arisq quas
fecerant. aperirent ecclias. Ac nom̃
xp̃i cui contradixerant confiteri
gauderent. magis cũ fide resurrec¬
tionis in illo mori. quã inꝑfidie
sordib int̾ idola uiuere cupientes.
Quib ita gestis: et ipsi sacerdotes
doctoresq eoꝵ domum rediere le¬
d̾ defuncto deus dedit. uighardus ad
suscipiendũ ep̃atũ romã sit misso. s illo
ibidem defuncto. theodorus archiep̃s ordinatꝰ.i

Expanded text:
complevit. Quod ubi rex Uulfhecomplevit. Quod ubi rex Uulfheri comperit, fidem videlicet provinciae ex parte profanatam, misit ad corrigendum errorem, revocandamque ad fidem veritatis provinciam Jaruman episcopum, qui successor erat Trumheri: qui multa agens sollertia, juxta quod mihi presbyter qui comes itineris illi et cooperator verbi extiterat, referebat, erat enim religiosus et bonus vir, longe lateque omnia pervagatus, et populum et regem praefatum ad viam justitiae reduxit: adeo ut relictis, sive destructis fanis arisque quas fecerant, aperirent ecclesias, ac nomen Christi, cui contradixerant, confiteri gauderent, magis cum fide resurrectionis in illo mori, quam in perfidiae sordibus inter idola vivere cupientes. Quibus ita gestis, et ipsi sacerdotes, doctoresque eorum domum rediere laedefuncto Deusdedit, Uighard ad suscipiendum episcopatum, Romam sit missus: sed illo ibidem defuncto, Theodorus archiepiscopus ordinatus,
Abbreviated transcription (Latin):
excellentiam. diuinã p̃cam᷑ iugit᷑̃
clem̃tiam. que uos ur̃osq om̃s in
omnib bonis oꝑib auxiliari dig¬
netur. ut cũ xp̃o infuturo reg¬
netis in seculo. Incolumem excel¬
lentiam urãm gr̃a suꝑna custodiat.
Quis sane ꝓuighardo reꝑtꝰ ac dedica¬
tus sit antistes. libro sequenti opor¬
cunius dicetur. .xxix.¬
saxonũ post suidhelmũ de quo
et sebbi. quamuis ipsi regi mercioꝵ
uulfero su biecti. Que uidelicet ꝓ¬
iuncia cũ p̃fate mortalitatis clade
p̃meret᷑. sighere cũ sue paͬtis pplis.
relictis xp̃iane fidei sacram̃tis. ad
apostasiam conuersus est. Nam et ip¬
se rex et pluruni de plebe siue optima¬
tib. diligentes hanc uitam. et futu¬
ram ñquerentes. siue etiã non essecre¬
dentes. ceperunt fana que derelicta
erant restaurare. et adorare simu la¬
chra. quasi ꝑ hec possent amortalita¬
te defendi. Porro socius eius. et cohe¬
res regni eiusdem sebbi magna fidẽ
dicemus. uitam fide lem felicitate

Expanded text:
excellentiam, divinam precamur jugiter clementiam, quae vos vestrosque omnes in omnibus bonis operibus auxiliari dignetur, ut cum Christo in futuro regnetis saeculo. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat. » Quis sane pro Uighardo repertus ac dedicatus sit antistes, libro sequente opportunius dicetur. CSaxones et Sebbi, quamvis ipsi regi Merciorum Uulfhere subjecti. Quae videlicet provincia cum praefatae mortalitatis clade premeretur, Sigheri cum sua parte populi, relictis Christianae fidei sacramentis, ad apostasiam conversus est. Nam et ipse rex, et plurimi de plebe sive optimatibus, diligentes hanc vitam, et futuram non quaerentes, sive etiam non esse credentes, coeperunt fana quae derelicta erant, restaurare, et adorare simulacra: quasi per haec possent a mortalitate defendi. Porro socius ejus, et coheres regni ejusdem Sebbi, magna fidemdicemus, vitam fidelem felicitate
Abbreviated transcription (Latin):
assũpserunt cũ electione et con¬
sensu sc̃e eccłie gentis angloꝵ ui¬
mine ugardum. de clero deus de
dũ romam miserunt. quatinus ac¬
cepto ipse gradu archiep̃atus. catho¬
licos ꝑ omnẽ brittanniã eccłuis
angloꝵ ordinare posset antistites.
uerum uighardus romam pueniens
priusquã consecrari inep̃atũ posset mor¬

Expanded text:
adsumpserunt cum electione et conadsumpserunt cum electione et consensu sanctae Ecclemine Uighardum, de clero Deusdedidum Romam miserunt: quatenus accepto ipse gradu archiepiscopatus, catholicos per omnem Brittaniam Ecclesiis Anglorum ordinare posset antistites. Verum Uighardus Romam perveniens, priusquam consecrari in episcopatum