comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di atq in cõposito motu corpoꝵ ioca¬
bunda gestus adiecit. Eaq res ludi¬
um ex ctruria accersendi cãm dedit.
cuius decora ꝑnicitas uetusto exmn¬
ore curetum lydoꝵqz aquibus tusci
originem traxerunt nouitate grata
romanoꝵ oculos ꝑmulsit. Et qr lu¬
dius apd̾ cos hystrio appellabatur
scenico nomẽ hystrionis inditũ ẽ.
paulatĩ deinde ludrica ars ad saty¬
raꝵ modos ꝑrepsit. Aquibꝰ pͥmus
omĩum poeta liuius ad fabularu
argumẽta spectantium aiõs trans¬
tulit. Isq sui oꝑis actor cũ sepius
a populo reuocatus uocem obtudis¬
sei adhibito puer ac tibicinis cõ¬
centu gest cu latrẽs tacitus ꝑegit:
ATellani aũt ab oscis acciti sũt¬
qd̾ genus dese̾tatõnis italica seueri¬
tate temperatũ rdeoq uacuũ nota ẽ.
Nam neq tribu mouetur nec amili¬
taribus stipendiis repellitur. Et qr
ceteri ludi ipĩs appellationibus und̾
trahantur. apparet. non ab surdũ ui¬

Expanded text:
di atque inconposito motu corporum iocadi atque inconposito motu corporum iocabunda gestus adiecit, eaque res ludium ex Etruria arcessendi causam dedit. cuius decora pernicitas uetusto ex more Curetum Lydorumque, a quibus Tusci originem traxerunt, nouitate grata Romanorum oculos permulsit, et quia ludius apud eos hister appellabatur, scaenico nomen histrionis inditum est. paulatim deinde ludicra ars ad saturarum modos perrepsit, a quibus primus omnium poeta Liuius ad fabularum argumenta spectantium animos transtulit, isque sui operis actor, cum saepius a populo reuocatus uocem obtudisset, adhibito pueri ac tibicinis concentu gesticulationem tacitus peregit. atellani autem ab Oscis acciti suntquod genus delectationis Italica seueritate temperatum ideoque uacuum nota est: nam neque tribu mouetur actor nec a militaribus stipendiis repellitur. Et quia ceteri ludi ipsis appellationibus unde trahantur apparet, non absurdum ui
Abbreviated transcription (Latin):
et lucius scribonius ediles lutoes n¬
matri deũ facientes posterloris effri¬
catũ suĩam secuti discretis senatus
et poprili lecie soluerõs. taq res au̾¬
tit ualgi aĩum et fauorẽ scipionis
magno opere quassauit.
unc causam instituendoꝵ ludo¬
rum ab origine sua repetã. lucio ga¬
io sulpitio betico Gaio licinio stoloẽ
consulibus in toleranda uis orte pe¬
stilentie ciuitatem nrãm a bellicosis
oꝑibus reuocatam domestici atq ĩ¬
testini mali cura afflixerat. iamq
plus in exquisito et nono cultu reli¬
gionis ꝙͣ in ullo humano cõsilio.
positum opis uidebatur. Itaq placã¬
di celestis numinis gratia cõpõitis
carminibus uacuas aures prebuit
ad id tp̃s circensi spectaculo cõtenta
qd̃ primus romulus captis uirg̃ĩbꝰ
sabinis consualium noĩe celebrant.
uex est mos hominũ puula initia
ptinaci studio prosequẽdi uenerabi¬
libus erga deos uerbis iuuẽtus ru¬

Expanded text:
et L. Scribonius aediles ludos et L. Scribonius aediles ludos Matri deum facientes, posterioris Africani sententiam secuti discretis senatus et populi locis soluerunt, eaque res auertit uulgi animum et fauorem Scipionis magnopere quassauit. Nunc causam instituendorum ludorum ab origine sua repetam. C. Sulpico Petico C. Licinio Stolone consulibus intoleranda uis ortae pestilentiae ciuitatem nostram a bellicis operibus reuocatam domestici atque intestini mali cura adflixerat, iamque plus in exquisito et nouo cultu religionis quam in ullo humano consilio positum opis uidebatur. itaque placandi caelestis numinis gratia conpositis carminibus uacuas aures praebuit ad id tempus circensi spectaculo contenta, quod primus Romulus raptis uirginibus Sabinis Consualium nomine celebrauit. uerum, ut est mos hominum paruula initia pertinaci studio prosequendi, uenerabilibus erga deos uerbis iuuentus ru
Abbreviated transcription (Latin):
uiros ꝑiterq equos hostium telis
incesserent. Eaqz nouitas pugne uni¬
cum campane ꝑfidie debilitauit auxi¬
lium. Ideoq auctori eius neuio ho¬
nos ad huc est habitus
Roximus militaribus institu¬
tis ad urbana castra idest theatra
q cultus deoꝵ et hoĩim delectatõĩs
causa non sine aliquo pacis rubore
uoluptatem et religionem cuuli sãgni¬
ne scenicoꝵ portentoꝵ gratia macula¬
runt. Que in choata quidẽ a Messala
et cassio censoribus sũt. Cetex autore
publio scipione nasica om̃em appara¬
tum operis eoꝵ subiectũ haste ueĩre
placuit. atq ⁊̃ senatus cõsulto cautũ
est. ne quis inurbe propius ue pas¬
sus mille sub sellia posuisse sedẽs ue
ludos spectare uellet ut .s. remissioĩ
aĩox uĩcta standi uirilitas propͥa ro¬
men: gentis nota eẽt.
Er quĩ gentoe auͣt et qnqua¬
grata et octo años senatus pop¬
ulo mixtus spectaculo lucoꝵ ĩtafuit.
Sed hũc merem atilius satrãnus

Expanded text:
uiros pariter atque equos hostium telis uiros pariter atque equos hostium telis incesserent, eaque nouitas pugnae unicum Campanae perfidiae debilitauit auxilium, ideoque auctori eius Nauio honos a duce est habitus. Proximus a militaribus institutis ad urbana castra, id est theatra, que cultus deorum et hominum delectationis causa non sine aliquo pacis rubore uoluptatem et religionem ciuili sanguine scaenicorum portentorum gratia macularunt. Quae inchoata quidem sunt a Messala et Cassio censoribus. ceterum auctore P. Scipione Nasica omnem apparatum operis eorum subiectum hastae uenire placuit, atque etiam senatus consulto cautum est ne quis in urbe propiusue passus mille subsellia posuisse sedensue ludos spectare uellet, ut scilicet remissioni animorum standi uirilitas propria Romanae gentis nota esset. Per quingentos autem et quinquaginta et octo annos senatus populo mixtus spectaculo ludorum interfuit. sed hunc morem Atilius Serranus
Abbreviated transcription (Latin):
duxit. ne talis note cõtagio ad ip̃iuᷤᷤ
queqz glorie suggillatrez penetraret.
Rmnoꝵ tractandoꝵ meditacio a
publio nitilio cõsule Gaui Marii col¬
lega militibus est tradita. Is eĩ nul¬
lius ante se imꝑatoris exemplum
secutus ex ludo Gaii aurelii scauri
doctoribus gladiatoꝵ acersitis intãdi
atq in ferendi ictus subtiliore rõne
legibus ingenerauit. uirtuteq arti. ⁊
rursus artem uirtuti miscuit. ut illa
impetu huius fortior. Hec illius scĩa
cantior fierer
Elitum usus eo bello pͥmũ rep¬
tus est quo capuã fuluius flaccus:
imꝑatrr obsedit. Nam cũ equitatui
campanoꝵ crehris excursatõib eqtes
nostri quia nuͣo pauciores erãt resi¬
stere nõ possent. quitus nenius cẽtu¬
rio expeditibus lectos expediti cor¬
poris breuibus et ĩcurius septenis
armatos hastis paruo tegmine muni¬
tos ueloci saltu iungere se cquitãtibꝰ
et rursus celeri motu di labi instituit

Expanded text:
duxit, ne talis notae contagio ad ipsius duxit, ne talis notae contagio ad ipsius quoque gloriae subgillationem penetraret. Armorum tractandorum meditatio a P. Rutilio consule Cn. Malli collega militibus est tradita: is enim nullius ante se imperatoris exemplum secutus ex ludo C. Aureli Scauri doctoribus gladiatorum arcessitis uitandi atque inferendi ictus subtiliorem rationem legionibus ingenerauit uirtutemque arti et rursus artem uirtuti miscuit, ut illa impetu huius fortior, haec illius scientia cautior fieret. Velitum usus eo bello primum repertus est, quo Capuam Fuluius Flaccus imperator obsedit: nam cum equitatui Campanorum crebris excursionibus equites nostri, quia numero pauciores erant, resistere non possent, Q. Nauius centurio e peditibus lectos expediti corporis breuibus et incuruis septenis armatos hastis, paruo tegumine munitos, ueloci saltu iungere se equitantibus et rursus celeri motu delabi instituit,
Abbreviated transcription (Latin):
seditoĩs finiende gratia q comitia
in humillimi cuiusq potestatẽ redac¬
ta acce demãt aĩos. omñe forensem
turbam in quatuor tm̃ m̃o tribus de¬
scripsit. casqz urbanas appellauit.
quo tam salubri fcõ uir alioqn belli¬
cis opib excellens maximus cogn¬
ominatus est.
Audanda etiam ppłi uerecũdia
est qui inpigre se laboribꝰ. ⁊ periculiᷤ
militie offerendo dabai operam ne ĩ¬
patoribus capite censos sacram̃to eẽt¬
specta erat. Ideoq his publica anma ñ
cõmittebantur. sed hanc diutina usur¬
patione formatã consuetudinẽ Gaius
Marius capite cẽsum legẽdo militẽ
ab rupit cuus alioquin magnificus
Sed nouitatis sue cõscĩa uetustati nõ
sane propicius memorq si militaris
ignauia humilitatẽ spernẽ ꝑseueraret
se amaligno uirtutũ in terp̾te uelut
capite censum impatorẽ cõpellari
posse. Itaq fastidiosum delectuᷤ genuᷤ
in exercitib romanis obliterandu

Expanded text:
seditionis finiendae gratia, quam comitia seditionis finiendae gratia, quam comitia in humillimi cuiusque potestatem redacta accenderant, omnem forensem turbam in quattuor tantummodo tribus discripsit easque urbanas appellauit. quo tam salubri facto uir alioquin bellicis operibus excellens Maximus cognominatus est. Laudanda etiam populi uerecundia est, qui inpigre se laboribus et periculis militiae offerendo dabat operam ne imperatoribus capite censos sacramento rogaspecta erat, ideoque his publica arma non committebant. sed hanc diutina usurpatione formatam consuetudinem C. Marius capite censum legendo militem abrupit, ciuis alioqui magnificus, sed nouitatis suae conscientia uetustati non sane propitius memorque, si militaria signa humilitatem spernere perseuerarent, se a maligno uirtutum interprete uelut capite censum imperatorem conpellari posse. itaque fastidiosum dilectus genus in exercitibus Romanis oblitterandum
Abbreviated transcription (Latin):
cere ad ministrauerãt a senatu ꝑsolutũ
sit. Nam quoꝵ opera publicã auctoi̾ta¬
tem et splendorem suũ procul obtinu¬
isse uiderãt eoꝵ dignitatẽ domi collabi
in dignum sibiq deforme ẽẽ arbitra¬
bantur:
questris uero ordinis iuuentus
omnib annis bis urbem spectaculo
sui sub magnis auctorib celebrabat.
¶Iuꝑcalium eim̃ mos a romulo et re¬
mo in choatus ẽ. tũc cũ leticia exultã¬
tes ꝙ bis auus numitor rex albano¬
rum eo loci ubi educati erãt urbem
condere ꝑmiserat sub mõte palatino
hortatu faustuli educatoris sui que
Euander argis cõsecrauerat fcõ sacͥfici¬
O cesisq capris epulaꝵ hylaritate ac
uino largiore prouecti diuisa pastora¬
li turba cincti obinos pellibus ĩ mola¬
taꝵ bestiaꝵ iocantes uestiuerũt. Cuiu̾
hilaritatis memoria annuo circuitu
feriaꝵ repetitur.
Rabeatos uero equites idibus
iulii quĩtus fabius trãsuehi ĩstituit
Dem censor cũ postumio decio

Expanded text:
cere administrauerant, a senatu persolutum cere administrauerant, a senatu persolutum sit: nam quorum opera publicam auctoritatem splendorem suum procul obtinuisse uiderant, eorum dignitatem domi conlabi indignum sibique deforme esse arbitrabantur. Equestris uero ordinis iuuentus omnibus annis bis urbem spectaculo sui sub magnis auctoribus celebrabat: Lupercalium enim mos a Romulo et Remo inchoatus est tunc, cum laetitia exultantes, quod his auus Numitor rex Albanorum eo loco, ubi educati erant, urbem condere permiserat sub monte Palatino, hortatu Faustuli educatoris sui, quem Euander Arcas consecrauerat, facto sacrificio caesisque capris epularum hilaritate ac uino largiore prouecti, diuisa pastorali turba, cincti obuios pellibus immolatarum hostiarum iocantes petiuerunt. cuius hilaritatis memoria annuo circuitu feriarum repetitur. trabeatos uero equites idibus Iuliis Q. Fabius transuehi instituit. idem censor cum P. Decio
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoq memoria repetendũ ẽ
ꝙ tribunus plebis intrare curiam ñ
licebat. Ante ualuas aũt poitis subse¬
liis decreta patrum attentissima cura
examinabant. ut si qua ex eis impro¬
bassent rata ẽẽ nõ sinerẽt. Itaq uete̾i¬
bus senatus cõsultis. T. lr̃a subscribi
solebat. eaq nota significabatur illa
tribunos quoq censuisse. Qui ꝙͣuis
pro cõmodis plebis excubebãt inq
imꝑiis cõpescendis occupati erant.
instrui tñ ea argenteis uasis ⁊ aure¬
is anuus publice p̾bitis patiebañt
ꝙ talium rex usu autoritas magr̃a¬
tuum eẽt ornacior:
þoꝵ quẽ admodũ maiestas ãpli¬
ficabatur ita abstinẽtia artissime cõ¬
stringebatur. immolataꝵ eĩ abhis ho¬
stiaꝵ exta ad questores errarii delata
continentia inerat.
¶Mpatoribus nrĩs ꝙͣ scãs manꝰ
habere deberent apud ista altaria di¬
scentib cõtinẽtieq tm̃ tribuebat᷑ ut
multoꝵ es alienum qui prouĩcias sin¬

Expanded text:
Illud quoque memoria repetendum est, Illud quoque memoria repetendum est, quod tribunis pl. intrare curiam non licebat, ante ualuas autem positis subselliis decreta patrum attentissima cura examinabant, ut, si qua ex eis improbassent, rata esse non sinerent. itaque ueteribus senatus consultis C littera subscribi solebat, eaque nota significabatur illa tribunos quoque censuisse. qui, quamuis pro commodis plebis excubabant inque imperiis conpescendis occupati erant, instrui tamen ea argenteis uasis et anulis aureis publice praebitis patiebantur, quo talium rerum usu auctoritas magistratuum esset ornatior. Quorum quemadmodum maiestas amplificabatur, ita abstinentia artissime constringebatur: immolatarum enim ab his hostiarum exta ad quaestores aerarii delata continentia inerat, imperatoribus nostris quam sanctas manus habere deberent apud ista altaria discentibus: continentiaeque tantum tribuebatur, multorum aes alienum, quia prouincias sin
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sũt questi. ne quid ultra ꝙͣ man¬
datum eẽt loquerẽtur. Intimisq pec¬
toribus eox antiqui moris dolore re
spectus qui excontumelia grauissi¬
mus sentitur cõuelli nõ potuit. A¬
nem profecto fruendaꝵ opum quib
ad inuidiam diũ abũdaueras tharẽ¬
tina ciuitas quesisti. Nam dũ horri¬
de uirtutis in se ip̃m cõnexũ stabili¬
mentum nitore fortune pñtis infla¬
mata fastidiose extimas imp̾ualidũ
impii nr̃i mucronẽ ceca ⁊ amẽs urui¬
isti:
SEo ut aluxu ꝑditis morib ad
scuissima moꝵ instituta transgrediar.
Antea senatus assiduam stacionẽ eo lo¬
ci pagebat qui hodie senaculũ appellãt.
Nec expectabat ut edicto cõtraheretur.
sed inde citatus protinus incuria ue¬
niebat ambigue laudis ciuẽ existimã ᷤᷤ
qui debitis rei publice officiis nõ sua
sponte sed iussus fungeretur. quia ꝗc¬
quid imꝑio cogitur exigenti magis
ꝙͣ p̾stanti acceptum fertur:

Expanded text:
nt, questi non sunt, ne quid ultra ac mannt, questi non sunt, ne quid ultra ac mandatum esset loquerentur, insitusque pectoribus eorum antiqui moris respectus dolore, qui ex contumelia grauissimus sentitur, conuelli non potuit. finem profecto fruendarum opum, quibus ad inuidiam diu abundaueras, Tarentina ciuitas, quaesisti: nam dum horridae uirtutis in se ipsum conixum stabilimentum nitore fortunae praesentis inflata fastidiose aestimas, in praeualidum imperii nostri mucronem caeca et amens inruisti. Sed ut a luxu perditis moribus ad seuerissima maiorum instituta transgrediar, antea senatus adsiduam stationem eo loci peragebat, qui hodieque senaculum appellatur: nec expectabat ut edicto contraheretur, sed inde citatus protinus in curiam ueniebat, ambiguae laudis ciuem existimans, qui debitis rei publicae officiis non sua sponte, sed iussus fungeretur, quia quidquid imperio cogitur exigenti magis quam praestanti acceptum refertur.
Abbreviated transcription (Latin):
autoritatis et tũc ultime senectutis
afilio cõsule inuitatus ut inter se
et lictorem procederet ne hostium
sanitum turba ad quoꝵ colloquius
descendebant clideretur face̾ id nolu̾it.
dem asenatu legatus ad filium
consulem suessam missus postꝙͣ aĩa¬
duertit eum ad officium suũ extra
menia oppidi processisse in dignatuᷤ
quoq ꝙ ex undecim lictorib nemo
se equo descendere uisisset plenus ire
sedere ꝑseuerauit. Quod cũ filius sẽ¬
sisset proximo littori ut sibi apperet
imperauit. Cuius uoci continuo fa¬
bius obsecutus non ego inquit fili
sumnũ impium tuũ cõtempsi. sed
experiri uolui anscires cõsulem age¬
re. Nec ignoro quid patrie uenera¬
cioni debeatur. uex publica institu¬
ta pͥuata pietate potiora iudico:
Flatus quiti fabii laudib offer̃t
se mirifice cõstantie uiri qui legati a
senatu tharẽtũ ad res petẽdas mis¬
si cũ grauissimas ibi in iurias acce¬
pissent unus etiam urina respsus

Expanded text:
auctoritatis et tunc ultimae senectutis, auctoritatis et tunc ultimae senectutis, a filio consule inuitatus ut inter se et lictorem procederet, ne hostium Samnitium turba, ad quorum conloquium descendebant, elideretur, facere id noluerit. Idem a senatu legatus ad filium consulem Suessam Pometiam missus, postquam animaduertit eum ad officium suum extra moenia oppidi processisse, indignatus quod ex XI lictoribus nemo se equo descendere iussisset, plenus irae sedere perseuerauit. quod cum filius sensisset, proximo lictori ut sibi appareret imperauit. cuius uoci continuo Fabius obsecutus 'non ego' inquit, 'fili, summum imperium tuum contempsi, sed experiri uolui an scires consulem agere: nec ignoro quid patriae uenerationi debeatur, uerum publica instituta priuata pietate potiora iudico'. Relatis Q. Fabi laudibus offerunt se mirificae constantiae uiri, qui legati a senatu Tarentum ad res repetendas missi, cum grauissimas ibi iniurias accepissent, unus etiam urina respersus
Abbreviated transcription (Latin):
pheis uictor deuicte gentis facũdia
pollitiorem fieri noliusti. Credo ne alie¬
nigena exercitacione patrii ritus serꝰ
transfuga existeres:
Nlis ergo huic cõsuetudini qua
nuñc grecis actõnibus aures curie
exurdantur ianuam patefecit: Ut o¬
pinor. Molo rhetor qui studia marci
ciceronis acuit. fum nãq ante om̃s
exterraꝵ gentium insenatu sine int̾¬
prete auditum cõstat. Quẽ honore
nõ ĩmerito cepit. qm̃ sũmã uim
romane eloquẽtie ad iuiuerat cõspi¬
cue felicitatis arpinatem unicũ siue
litteraꝵ gloriosissimũ cõpositorẽ siue
abũdatissimũ fontẽ intueri uelis.
Axima aũt diligentia maior¬
ẽs hũc morem retinuerũt ne quis
se inter cõsuetem et proximũ lictore
ꝙͣuis officii causa una graderetur in¬
terponeret. filio dũtaxat et ei puero
ante patrem cõsulem ambulãdi uis
erat. Qui mos a deo ꝑtinaciter reten¬
tus est ut qũitus fabius maximus
quinquies cõsul uir ⁊̃ pridem sũme

Expanded text:
paeis, uictor deuictae gentis facundia paeis, uictor deuictae gentis facundia politiorem fieri noluisti, credo, ne alienigena ingenii exercitatione patrii ritus serus transfuga existeres. quis ergo huic consuetudini, qua nunc Graecis actionibus aures curiae exurdantur, ianuam patefecit? ut opinor, Molo rhetor, qui studia M. Ciceronis acuit: eum namque ante omnes exterarum gentium in senatu sine interprete auditum constat. quem honorem non inmerito cepit, quoniam summam uim Romanae eloquentiae adiuuerat. conspicuae felicitatis Arpinas municipium, siue litterarum gloriosissimum contemptorem siue abundantissimum fontem intueri uelis. Maxima autem diligentia maiores hunc morem retinuerunt, ne quis se inter consulem et proximum lictorem, quamuis officii causa una progrederetur, interponeret. filio dumtaxat et ei puero ante patrem consulem ambulandi ius erat. qui mos adeo pertinaciter retentus est, ut Q. Fabius Maximus quinquies consul, uir et iam pridem summae
Abbreviated transcription (Latin):
limen in trantes abiecta priuata cari¬
tate publicã induebant. Itaq nõ dicã
unum sed neminem audisse crederes
qd̾ tã mlt̾oꝵ aurib fuerat cõmissũ:
Magistratus uero prisci ꝙͣto opere
suam ppłiq romani maiestatem retiñe¬
tes se gesserint hĩc cognosci põt. ꝙ int̾
cetera obtinende grauitatis iuditia il¬
lud quoq magna cũ ꝑscuerãtia custo¬
diebant ne grecis ũꝙͣ nisi latine respõ¬
sa darent. Quin ⁊̃ ip̃a lingne uolubi¬
litate qua plurimũ ualẽt excussa ꝑ in¬
terp̾tem loqui cogebant non in urbe tm̃
nostra sed ⁊̃ in grecia et asia quo .s. latĩe
uocis honos ꝑ om̃es gentes uenerabi¬
lior diffunderetur. Nec illis de erant stu¬
dia doctrine. sed nulla nõ in re toge pal
litterax imperii pondus ⁊ auctoritatez
donari.
uapropter nõ es dãnandus ru¬
stici rigoris crimine Gai mari qr ge¬
mina lauro coronatam senectutẽ tuã
numidicis et germanicis illustrẽ tro¬

Expanded text:
limen intrantes abiecta priuata carilimen intrantes abiecta priuata caritate publicam induebant. itaque non dicam unum, sed neminem audisse crederes quod tam multorum auribus fuerat commissum. Magistratus uero prisci quantopere suam populique Romani maiestatem retinentes se gesserint hinc cognosci potest, quod inter cetera obtinendae grauitatis indicia illud quoque magna cum perseuerantia custodiebant, ne Graecis umquam nisi latine responsa darent. quin etiam ipsos linguae uolubilitate, qua plurimum ualent, excussa per interpretem loqui cogebant non in urbe tantum nostra, sed etiam in Graecia et Asia, quo scilicet Latinae uocis honos per omnes gentes uenerabilior diffunderetur. nec illis deerant studia doctrinae, sed nulla non in re pallium tlitterarum imperii pondus et auctoritatem donari. Quapropter non es damnandus rustici rigoris crimine, C. Mari, quia gemina lauru coronatam senectutem tuam, Numidicis et Germanicis inlustrem tro
Abbreviated transcription (Latin):
tor enũciauerit. Quitus fabius maxi¬
mus tmnm̃o et is ip̃e ꝑ imprudentiã
de tercio punico bello indicendo quod
secreto incuria erat actum publio cras¬
so rus petens domũ reuertenti ĩitinẽ¬
narrauit memor eũ trienno añ questo¬
rem factum ignarus nõdum acẽsorib
in ordinẽ senatoꝵ electum. quo uno mõ
⁊̃ his qui iam honores gesserãt aditus
incuriam dabatur. Sed quãus hone¬
stus error fabii eẽt uehemẽter tñ acon¬
sulibus uirgatus est. Nũꝙͣ em̃ tacitur¬
nitatem optimũ ac tutissimũ admini¬
strãdax rex uiculum labefactari uolebã.
Ergo cũ asie rex fumenes amãtissimus
nr̃e urbis bellum aperse adu̾sus ppłm ro¬
manum cõpari senatui nũciasset non
ante sciri potuit quid aut ille locutus
eẽt aut patres respondissẽt ꝙͣ captum
ꝑsen cognitum est.
Idum aũt crat et altum reipubli¬
ce pectus curia silentiiq salubritate
munitum aut uallatum ũdiq cuius

Expanded text:
tor enuntiauerit. Q. Fabius Maxitor enuntiauerit. Q. Fabius Maximus tantum modo, et is ipse per inprudentiam, de tertio Punico bello indicendo quod secreto in curia erat actum P. Crasso rus petens domum reuertenti in itinenarrauit, memor eum triennio ante quaestorem factum, ignarus nondum a censoribus in ordinem senatorium allectum, quo uno modo etiam iis, qui iam honores gesserant, aditus in curiam dabatur. sed quamuis honestus error Fabii esset, uehementer tamen a consulibus obiurgatus est: numquam enim taciturnitatem, optimum ac tutissimum administrandarum rerum uinculum, labefactari uolebant. Ergo, cum Asiae rex Eumenes amantissimus nostrae urbis bellum a Perse aduersus populum Romanum conparari senatui nuntiasset, non ante sciri potuit quid aut ille locutus esset aut patres respondissent quam captum Persen cognitum est. fidum erat et altum rei publicae pectus curia silentique salubritate munitum et uallatum undique, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
rebant quinã ei cõuiuio eeñt int̾fęͥtu¬
ri ne senioris aduentum discubitu p̾¬
currerent. Sublataqz mensa pͥores o¬
surgere et abire patiebantur. Ex quibꝰ
apparet cene quoq tempore ꝙͣ parco
et ꝙͣ modesto senmone his pñtibus
soliti sunt uti
¶Aiores natu in cõuiuiis adtibi¬
pangebant. quo ad ea imitanda uiue¬
num uirtutem alacriorem redderent.
Quid hoc splendidius quid ⁊̃ utilius
certamine: pubertas canis suũ decus
reddebat. Defuc̃ta uirium cursu etas
ingredientes uitam actuosam fauoris
nutrimẽtis prosequebatur. Quas athe¬
nas quã scolam que alienigena studia
hiuic domestice discipline pretulerim.
Inde oriebantur camilli scipiones fa¬
bricii marcelli fabii Ac ne sĩgła impii
nr̃ lumina simul ꝑcurrendo sim lon¬
gior. inde in quã celi clarissima pars
diui fulserunt cesares
Deo aũt magna caritate patrie
tenebantur ut archana cõsilia patrũ
cõscriptoꝵ multis seculis nemo sena¬

Expanded text:
rebant quinam ei conuiuio essent interfuturebant quinam ei conuiuio essent interfuturi, ne seniorum aduentum discubitu praecurrerent, sublataque mensa priores consurgere et abire patiebantur. ex quibus apparet cenae quoque tempore quam parco et quam modesto sermone his praesentibus soliti sint uti. Maiores natu in conuiuiis ad tibi† pangebant, quo ad ea imitanda iuuentutem alacriorem redderent. quid hoc splendidius, quid etiam utilius certamine? pubertas canis suum decus reddebat, defuncta uiri cursu aetas ingredientes actuosam uitam feruoris nutrimentis prosequebatur. quas Athenas, quam scholam, quae alienigena studia huic domesticae disciplinae praetulerim? inde oriebantur Camilli, Scipiones, Fabricii, Marcelli, Fabii, ac ne singula imperii nostri lumina simul percurrendo sim longior, inde, inquam, caeli clarissima pars, diui fulserunt Caesares. Adeo autem magna caritate patriae tenebantur, ut arcana consilia patrum conscriptorum multis saeculis nemo sena
Abbreviated transcription (Latin):
nõ magis ꝙͣ in aliquo sacrato loco n¬
nudare se nefas ẽẽ credebatur:
Onuiuium ⁊̃ solenne maiores
instituerũt. idq caristia appellauer̃t
cui preter cognatos et affines nemo
intponebatur. ut siqua inter neccessa¬
rias ꝑsonas querela eẽt orta apud sa¬
cra mense et inter hylaritatẽ aĩoꝵ ⁊
fautoribus concordie adhibitis tol¬
leretur
Enectuti uiuentus ita cumula¬
tum et cͥcũspectum honorem reddeb¬
at tamꝙͣ maiores natu adolescẽtiu
coẽs patres eent. Quocͥca uuenes
senatus die utiq aliquẽ expatribo
cõscriptis aut propinquũ aut pa¬
ternum amicũ ad curiam deduce¬
bant. affixiq ualius expectabant.
donec ⁊̃ reducendi officio fũgerẽtur.
Qua quidem uolũtaria statione et
corpora et aĩos ad publica officia
in pigre sustinenda roborabant. breuiq
processu moraꝵ in lucem uirtutũ suaꝵ
uerecõda laboris meditatione ip̃i doc¬
tiores erant.
Nuitati ad cenam diligenter que¬

Expanded text:
non magis quam in aliquo sacrato loco non magis quam in aliquo sacrato loco nudare se nefas esse credebatur. Conuiuium etiam sollemne maiores instituerunt idque caristia appellauerunt, cui praeter cognatos et adfines nemo interponebatur, ut, si qua inter necessarias personas querella esset orta, apud sacra mensae et inter hilaritatem animorum et fautoribus concordiae adhibitis tolleretur. Senectuti iuuenta ita cumulatum et circumspectum honorem reddebat, tamquam maiores natu adulescentium communes patres essent. quocirca iuuenes senatus die utique aliquem ex patribus conscriptis aut propinquum aut paternum amicum ad curiam deducebant adfixique ualuis expectabant, donec reducendi etiam officio fungerentur. qua quidem uoluntaria statione et corpora et animos ad publica officia inpigre sustinenda roborabant breuique processurarum in lucem uirtutum suarum uerecunda laboris meditatione ipsi doctores erant. Inuitati ad cenam diligenter quae
Abbreviated transcription (Latin):
omẽs pariter et uidere sancte et aspi¬
ci mutuo pudore custodiebantur:
uotiens uero inter uirũ ⁊ uxore
aliquid iurgii intercesserat in sacellũ
dee uiriplace qd̃ est in palatio ueĩebãt.
et ibi in uicẽ locuti que uolebant con¬
tentione aĩoꝵ deposita concordes reue̾¬
tebantur. dea nom̃e hoc aplacandis
uiris fertur assecuta. uenerãda quidẽ
et nescio an p̾cipius sed exquisitis sa¬
crificiis colenda ut pote quotidiane
ac domestice pacis custos ĩpari iugo
caritatis ipã sui appellatõne iuroru
maiestati debitum ac feminis reddẽs
honorem
uiusmodi inter cõuiges uerecõ
dia. inter ceteras neccessitudiẽs nõne
apparet cõsentanca. Nam ut minimo
indicio maximã uim eius significẽ
aliꝙͣdiu nec pater cũ filio pubere nec
socer cũ genero lauabatur. Maĩfestũ
igitur ẽ tãtũ religioĩs sanguini ⁊ af¬
finitati ꝙͣtum ipis diis immortalib
tribut᷑u. qr inter ista tam scã uĩcula

Expanded text:
pariter et uidere sancte et aspipariter et uidere sancte et aspici mutuo pudore custodiebatur. Quotiens uero inter uirum et uxorem aliquid iurgi intercesserat, in sacellum deae Viriplacae, quod est in Palatio, ueniebant et ibi inuicem locuti quae uoluerant contentione animorum deposita concordes reuertebantur. dea nomen hoc a placandis uiris fertur adsecuta, ueneranda quidem et nescio an praecipuis et exquisitis sacrificiis colenda utpote cotidianae ac domesticae pacis custos, in pari iugo caritatis ipsa sui appellatione uirorum maiestati debitum a feminis reddens honorem. Huius modi inter coniuges uerecundia: quid, inter ceteras necessitudines nonne apparet consentanea? nam ut minimo indicio maximam uim eius significem, aliquandiu nec pater cum filio pubere nec socer cum genero lauabatur. manifestum igitur est tantum religionis sanguini et adfinitati quantum ipsis dis inmortalibus tributum, quia inter ista tam sancta uincula
Abbreviated transcription (Latin):
gesimũ annũ nullũ intercessit. pͥmus
autẽ spurius carbilius uxorem sterili¬
tatis causa dimisit. qui quãꝙͣ tolerabi¬
le rõne motus uidebatur tñ rep̾hñsio
ne non caruit. qr nec cupiditatẽ quid̃
liberoꝵ conuigali fidei p̾poni debuisse ar¬
bitrabantur. sed quo matronale decus
ius uocanti matronã corpus eius at¬
tingere nõ ꝑmiserũt. ut stola aliene
manus tactu in uiolata reliqueretur:
Im usus olim romanis feminis
ignotus fuit. ne scilicet in aliquod de¬
decus prolaberẽtur. qr proximus ali¬
bero patre intemperãtie gradus adin¬
concessam uenere eẽ cõsueuit:
Etex ut nõ tristis eaꝵ et horrida
pudicitia sed honesto comitatis gnͣe
temperata eẽt. indulgentib maritis ⁊
auro abundanti et multa purpura use
sũt. quo formã suam cõciniorẽ facerẽt
sũma cũ diligentia capillos suos cine¬
re rutilarunt,
Dulli eim̃ tuc subsessorum alienoꝵ
matrimoĩoꝵ oculi metuebantur. sed Ø¬

Expanded text:
gesimum annum nullum intercessit. primus gesimum annum nullum intercessit. primus autem Sp. Caruilius uxorem sterilitatis causa dimisit. qui, quamquam tolerabili ratione motus uidebatur, reprehensione tamen non caruit, quia ne cupiditatem quidem liberorum coniugali fidei praeponi debuisse arbitrabantur. Sed quo matronale decus ius uocanti matronam corpus eius adtingere non permiserunt, ut inuiolata manus alienae tactu stola relinqueretur. Vini usus olim Romanis feminis ignotus fuit, ne scilicet in aliquod dedecus prolaberentur, quia proximus a Libero patre intemperantiae gradus ad inconcessam uenerem esse consueuit. ceterum ut non tristis earum et horrida pudicitia, sed et honesto comitatis genere temperata esset,—indulgentibus namque maritis et auro abundanti et multa purpura usae sunt—quo formam suam concinniorem efficerent, summa cum diligentia capillos cinere rutilarunt: nulli enim tunc subsessorum alienorum matrimoniorum oculi metuebantur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
num priscĩs et memoralib institutis.
opus ẽ eĩm cognosci huiusce uite quã
sub optimo principe felicem agimus
quenam fuĩnt elemẽta ut cor quoq re¬
spectus aliquid p̾setib morib prosit¬
rebatur nisi auspitio pͥus sũpto. quo¬
ex more nuptiis etiam nũc auspices ĩ¬
terponũtur qui ꝙͣuis anspitia petere de
hominũ cõuicti ad diuina penetrauit.
Nam iouis epulo ip̃e in lectulum iu¬
no et minerna in sellas ad cenam in¬
uitabantur. Quod genus seueritatis
etas nr̃a diligentius ĩcapitolio ꝙͣ in
sus domib cõseruat. uidelicet quia
ue uno contente matrimonio
fuerant corona pudicitie coronabãt᷑
extimabãt eim̃ eum p̾cipue matrone
sincera fide incorruptum ẽẽ animus
qui post depoĩte uirginitatis cubile
ĩ publicũ egredi nesciret młtoꝵ matͥ¬
monioꝵ expiẽtiã quasi legitime cuiꝰ¬
dam ĩ tempãtie signũ ẽẽ cretẽtes:
Epudium inter uxorem et uirum
acõdita urbe usq centesimũ et quĩqua¬

Expanded text:
um priscis ac memorabilibus institutis: enim cognosci huiusce uitae, quam sub optimo principe felicem agimus, quaenam fuerint elementa, ut eorum quoque respectus aliquid praesentibus moribus prositrebatur nisi auspicio prius sumpto. quoex more nuptiis etiam nunc auspices interponuntur, qui, quamuis auspicia petere deshominum conuictu ad diuina penetrauit: nam Iouis epulo ipse in lectulum, Iuno et Minerua in sellas ad cenam inuitabantur. quod genus seueritatis aetas nostra diligentius in Capitolio quam in suis domibus conseruat, uidelicet quia ntineri. Quae uno contentae matrimonio fuerant corona pudicitiae honorabantur: existimabant enim eum praecipue matronae sincera fide incorruptum esse animum, qui depositae uirginitatis cubile in publicum egredi nesciret, multorum matrimoniorum experientiam quasi legitimae cuiusdam intemperantiae signum esse credentes. epudium inter uxorem et uirum a condita urbe usque ad centesimum et quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
to ei plus glorie paulus et Graccus
et Marcellus sepulti ꝙͣ opp̾ssi attuler̃t.
Siquidem illos punico astu decepit
romana mãsuctudĩe honorauit. uos
qͦ fortes ac pie ũbre nõ penitẽdas sor¬
tuiti estis exeꝗas. Nã ut optabiliꝰ ĩ pa¬
tria ita speciosiꝰ ꝓ pat̾a collapse supp̾¬
mi officii decus ĩ felicitate amissum
uir tute recuperastis

Expanded text:
to ei plus gloriae Paulus et Gracchus to ei plus gloriae Paulus et Gracchus et Marcellus sepulti quam oppressi attulerunt, si quidem illos Punico astu decepit, Romana mansuetudine honorauit. uos quoque, fortes ac piae umbrae, non paenitendas sortitae estis exequias: nam ut optabilius in patria, ita speciosius pro patria conlapsae supremi officii decus infelicitate amissum uirtute recuperastis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣtum ĩ eo fuit ĩhumatũ iacͣe passus
nõ est ¶ Hanibal. Tiberium Graccum
lucanoꝵ cutũuẽtum ĩsidiis cũ sũmo
bonore sepulture mandauit. et ossa
eius ĩ patriam portanda militibus
nrĩs tradidit. ¶Hanibal Marcũ Mar¬
cellum ĩ agro Brucio dũ conatus pe¬
noꝵ cupidius ꝙͣ ꝯsiteratius speculat᷑
interemptũ legitimo iure extulit. pu¬
nicoq sagulo et corona donatũ laurea
rozo imposuit. ¶Ergo huãnitatis dul¬
cedo ⁊̃ in efferata barbaroꝵ ĩ genia pe¬
netrat. orbosq ⁊ truces hostiũ mollit
oculos. ac uictorie in solẽtissimos sp̃s
flectit. Nec illi arduum ac difficile est
inter arma ꝯtraria inter districtos co¬
minus mucrones iter placidũ repire.
uincit iram. prosternit odium. hosti¬
lemq sanguinẽ hostilibus lacrimis
miscet. Atq ⁊̃ hanibalis ad mimbilẽ
uoc̃e profuneribus romanoꝵ ducum
arbitria statuẽtis exp̾ssit. Quiã aliꝙͣ¬

Expanded text:
quantum in ipso fuit, inhumatum iacere passus quantum in ipso fuit, inhumatum iacere passus non est. Hannibal Ti. Gracchum Lucanorum circumuentum insidiis cum summo honore sepulturae mandauit et ossa eius in patriam portanda militibus nostris tradidit. Hannibal M. Marcellum in agro Bruttio, dum conatus Poenorum cupidius quam consideratius speculatur, interemptum legitimo funere extulit punicoque sagulo et corona donatum aurea rogo inposuit. ergo humanitatis dulcedo etiam in efferata barbarorum ingenia penetrat toruosque et truces hostium mollit oculos ac uictoriae insolentissimos spiritus flectit. nec illi arduum ac difficile est inter arma contraria, inter destrictos conminus mucrones placidum iter reperire. uincit iram, prosternit odium hostilemque sanguinem hostilibus lacrimis miscet. quae etiam Hannibalis admirabilem uocem pro funeribus Romanorum ducum arbitria statuentis expressit. quin aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
ri redditũ honoratissime cremadũ cura¬
uit. Quĩ etiam eius filium flenũ cap¬
tiuum ad se ꝑ tractũ et cultũ et aĩum
regium gerere iussit. ossaq ei pirri au¬
rea inclusa uina. Epirũ in patriam ad
Alexandrum frem̃ portanda dedit.
apud caudinas furcas sb̾iugũ
a sannitib missũ. ne in herm̃e tm̃ sed
q̃ nudũ urbem suã intrantẽ ꝑĩde acuic¬
torem et spolia hostiũ p̾se ferẽtẽ uenera¬
biliter exceperũt. protinusq ꝯsuli in¬
signia honoris militibus uestem. az¬
ma cquos cõmeatũ benignissime pre¬
stando ⁊ ĩ opiã et deformitatẽ romane
cladis mutarũt. Quo aiõ si pro impio
nrõ adu̾sus hanibalẽ usi quoq fuissẽt
truculentis securibus materiẽ seiuẽdi
nõ tribuissent ¶Facta mẽtione acer¬
rimi hostis mansuetudĩs euis oꝑib
quã romano noĩ p̾stitit locũ qui inter
manus est finiam.
Anibal eim̃ Emilii pauli aput
Cãnas trucidati quesitũ corpus

Expanded text:
ri redditum honoratissime cremandum curari redditum honoratissime cremandum curauit. quin etiam filium eius Helenum captiuum ad se pertractum et cultum et animum regium gerere iussit ossaque ei Pyrri aurea inclusa urna Epirum in patriam ad Alexandrum fratrem portanda dedit. um consulibus apud Caudinas furcas sub iugum a Samnitibus missum nec inermem tantum, sed etiam nudum urbem suam intrantem perinde ac uictorem et spolia hostium prae se ferentem uenerabiliter exceperunt protinusque consulibus insignia honoris, mili tibus uestem, arma, equos, commeatum benignissime praestando et inopiam et deformitatem Romanae cladis mutarunt. quo animo si pro imperio nostro aduersus Hannibalem quoque usi fuissent, truculentis securibus materiem saeuiendi non praebuissent. Facta mentione acerrimi hostis mansuetudinis eius operibus, quam Romano nomini praestitit, locum, qui inter manus est, finiam: Hannibal enim Aemilii Pauli apud Cannas trucidati quaesitum corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
Qua quidẽ clementia ⁊ moderatõe asse¬
cutus ẽ ut et sobrii sibi Tarẽtini grãs
agerent et ebrii bñ p̾carentur.
Beadem altitudĩe hũanitatis
legatis romanoꝵ ad redim̃dos
captiuos castra sua petentibus quo
tutius ueĩrent. liconem molosum obui¬
am misit. quo ornatius exciperẽtur ip̃e
cũ ornatu equitũ extra portam occurrit.
secũdaꝵ rex prouectũ nõ cormuptus ut
officii prospectũ inhis deponẽt qui tũ
maxime armis cũ eo dissidebãt. Cuius
tam mittis ingenii debitũ fructũ ulti¬
mo fati sui tpr̃e recepit. Nam cũ diris au¬
spitiis argiuoꝵ inuasisset urbẽ. abscissũ¬
q eius caput Alcioneus antigonis re¬
licissimũ uictorie opus attulisset. Anti¬
gonus correpto uiuene ꝙ tanti uiri:
subite iuine immemor huãnoꝵ cau̾ũ
effuso gaudio insultaret. humo caput
sublatũ gausea qua uelatũ caput mo¬
re macedonũ h̾ebat texit corporiq pir¬

Expanded text:
qua quidem clementia et moderatione adsequa quidem clementia et moderatione adsecutus est ut et sobrii sibi Tarentini gratias agerent et ebrii bene precarentur. Ab eadem altitudine humanitatis legatis Romanorum ad redimendos captiuos castra sua petentibus, quo tutius uenirent, Lyconem Molosson obuiam misit, quo honoratius exciperentur, ipse cum ornatu regio salutatum extra portam occurrit, secundarum rerum prouentu non corruptus, ut officii respectum in iis deponeret, qui tum maxime armis cum eo dissidebant. Cuius tam mitis ingenii debitum fructum ultimo fati sui tempore cepit: nam cum diris auspiciis Argiuorum inuasisset urbem, abscisumque eius caput Alcyoneus Antigoni relicissimum uictoriae opus attulisset, Antigonus correpto iuuene, quod tanti uiri subitae ruinae inmemor humanorum casuum effuso gaudio insultaret, humo caput sublatum causea, qua uelatum caput suum more Macedonum habebat, texit corporique Pyr
Abbreviated transcription (Latin):
ari cepit retinͣe. Trasippus cõcitate tem¬
ulentie impetu euectus os cius sputo
respsit. nec tñ in iũdictã sui ualuit ac¬
cedere. Ille ⁊̃ filios suos uiolate patris
maiestati subueĩre cupiẽtes retraxit.
posteroq die Trasippo supplitium a se u¬
uolũtaria morte exigere uolenti uenit
adcum dataq fide ĩcodẽ gradu amici¬
tie se mãsuꝵ abĩcepto reuocauit. Si ni¬
chil aliud dignũ honore memorie ge¬
ssisset his tñ fctĩs abũde se posteritati
commendasset.
Que mittis aĩus pirri Regis Au
iino Tarentinoꝵ paꝵ honoratũ de se
sermone hĩtũ. Acersitos qui ei int̾fuer¬
ant ꝑcõtabatur an ea que ad aures
ip̃ius ꝑuenerant dixissẽt. Tũc ⁊ his unꝰ
nisi inquit uinũ nobis defecisset ista q̃
tibi relata sũt p̾his q̃ de te locuturi era¬
mus lusus ac iocus fuissẽt. Tũ urbana
crapule excusatõ tãq simplex ueĩtati᷑
cõfessio iram regis cõuertit in risum.

Expanded text:
ari coepit retinere. Thrasippus concitatae temari coepit retinere. Thrasippus concitatae temulentiae impetu euectus os eius sputo respersit nec tamen in uindictam sui ualuit accendere. ille uero etiam filios suos uiolatae patris maiestati subuenire cupientis retraxit. posteroque die Thrasippo supplicium a se uoluntaria morte exigere uolente uenit ad eum dataque fide in eodem gradu amicitiae mansurum, ab incepto reuocauit. si nihil aliud dignum honore memoriae gessisset, his tamen factis abunde se posteritati conmendasset. Aeque mitis animus Pyrri regis. auio Tarentinorum parum honoratum de se nem habitum: accersitos qui ei interfuerant percontabatur an ea, quae ad aures ipsius peruenerant, dixissent. tum ex his unus, 'nisi' inquit 'uinum nos defecisset, ista, quae tibi relata sunt, prae eis, quae de te locuturi eramus, lusus ac iocus fuissent'. tam urbana crapulae excusatio tamque simplex ueritatis confessio iram regis conuertit in risum.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩbus qui eã contĩgere uellent porre¬
xit. Quis aũt illã osculari nõ curreret
que iam facto opp̾ssa maximi exercitꝰ
ꝯplexiu hũanitate ꝙͣ spũ inuidiore
suffecit
On tam robusti gniͣs humaĩtas
sed ⁊ ip̃a tñ memoria proseꝙ̃da
pisistrati Atheniensium tyrrani narra¬
bitur. Qui cũ adolescẽs quidã amore
filie eius uirginis accensus ĩpublico
obuiã sibi fcãm osculatus eẽt hortante
uxore ut ab eo capitale supplitium su¬
meret respondit. Si eos qui nos amãt
interficimus. Quid his faciemus qbꝰ
odio sumus. Minime digna uor cui
adiciatur cam ex tyrranni ore dehuã¬
nitate manasse. In hũc modum filie
in uiria tulit suã multo landabilius.
Trasippo amico inter cenam sine
fine cõuitio laceratus ita ⁊ aĩum
et uocem abira cohibuit ut pͥꝗͣtares sa¬
tellitem a tyrrãno male audire. Abeũtẽ
quoq ueritus ne ꝑꝑ metũ maturius
se cõuimo subtraheret. ĩuitatõe famili¬

Expanded text:
omnibus, qui eam contingere uellent, porreomnibus, qui eam contingere uellent, porrexit. quis autem illam osculari non cuperet, quae iam fato oppressa maximi exercitus conplexui humanitate quam spiritu uiuidior suffecit? Non tam robusti generis humanitas, sed et ipsa tamen memoria prosequenda Pisistrati Atheniensium tyranni narrabitur. qui, cum adulescens quidam amore filiae eius uirginis accensus in publico obuiam sibi factam osculatus esset, hortante uxore ut ab eo capitale supplicium sumeret respondit, 'si eos, qui nos amant, interficiemus, quid eis faciemus, quibus odio sumus'? minime digna uox cui adiciatur eam ex tyranni ore de humanitate manasse. in hunc modum filiae iniuriam tulit, suam multo laudabilius. a Thrasippo amico inter cenam sine fine conuicio laceratus ita et animum et uocem ab ira cohibuit, ut putares satellitem a tyranno male audire. abeuntem quoque, ueritus ne propter metum maturius se conuiuio subtraheret, inuitatione famili
Abbreviated transcription (Latin):
Ommemoratõne romani exem¬
pli ĩ Macedoniam decluctus mo¬
rum Alexandri p̾coniũ facere cogor.
Cuiũs ut finitã głiam bellica uirtus
ita p̾cipuum amorem clemẽtia me¬
ruit. Is dũ omẽs gentes ĩfatigabili
cursu lustrat. quodã loco niuali tẽpe¬
state oppressus senio iam ꝯfectũ Ma¬
cedonem militẽ nimio frigore obstu¬
pefactum ip̃i sublimi ⁊̃ propĩqua igni
sece sedens aiãduertit. factaq nõ for¬
tune sed etatis utriusq extimatõne
descendit. Et illis manibꝰ qb Uarii
opes aflixerat corpus frigore dupplica¬
tum ĩ suã sedc̃ imposuit. Id eim̃ salutare
futux dicens qd̾ apd̃ ꝑsas capitale exti¬
tisset. soliũ regiũ occupasse. Quid eigo
mix ẽ si sub eo duce tot annis milica¬
re iocũdum ducebant cui gregaii mi¬
litis ĩ columitas prop̾o fastigio carior
erat. ¶ Idem nõ hoĩum ulli sednature
fortuneq cedens ꝙͣꝙͣ uiolentia morbi
dilabebatur. incubitũ tñ erectus dext̾ã

Expanded text:
ommemoratione Romani exempli in Macedoniam deductus morum Alexandri praeconium facere cogor, cuius ut infinitam gloriam bellica uirtus, raecipuum amorem clementia meruit. is, dum omnes gentes infatigabili cursu lustrat, quodam loci niuali tempestate oppressus senio iam confectum Macedonem militem nimio frigore obstupefactum ipse sublimi et propinqua igni sede residens animaduertit factaque non fortunae, sed aetatis utriusque aestimatione descendit et illis manibus, quibus opes Darii adflixerat, corpus frigore duplicatum in suam sedem inposuit: id ei salutare futurum, quod apud Persas capital extitisset, solium regium occupasse. quid ergo mirum est, si sub eo duce tot annis militare iucundum ducebant, cui gregarii militis incolumitas proprio fastigio carior erat? idem non hominum ulli, sed naturae fortunaeque cedens, quamquam uiolentia morbi dilabebatur, in cubitum tamen erectus dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
stra trahebãt. Indignatõe deĩde accẽ¬
sus spõgiã oĩb ĩbutã colorib forte
uxta se põitã app̾hndit. et ea ueluti
cormiptuns opus suũ tabule illisit.
Quã fortuna ad ipãs equi nares di¬
rectã desideriũ pictoris coegit exple̾
Itaq qd̃ ars adũbrare nõ ualuit ca¬
sus imitatus ẽ:
Suc quẽq artis optimũ aut auto¬

Expanded text:
stra terebatur. indignatione deinde accenstra terebatur. indignatione deinde accensus spongeam omnibus inbutam coloribus forte iuxta se positam adprehendit et ueluti corrupturus opus suum tabulae inlisit. quam fortuna ad ipsas equi nares directam desiderium pictoris coegit explere. itaque quod ars adumbrare non ualuit casus imitatus est. SVAE QVEMQVE ARTIS OPTIMVM ET AVCTO
Abbreviated transcription (Latin):
artẽ eẽ patitur. ita aliqͣn
Nã cũ Atheĩs duodeci deos pĩge̾t Nep¬
tuni imaginẽ ꝙͣ poterat excellẽtissis
maiestatis colorib cõplexus ẽ. pĩde
ac Iouis aliqͣto angustiore rep̃ntatu¬
oꝑe absũpto posteriores eius conatꝰ
assurgere quo tẽdebãt nequiuenĩt:
uid ille alter eque nobił pictor
luctuosũ ĩmolate Ephigenie sa¬
crificiũ referẽs cũ Calchanta tristẽ me¬
stum ulixẽ clamãtẽ Aiacẽ lam̃etante
Menelaũ circa arã statuisset caput
Agamenoĩs ĩuoluedo nõne summi
meroris acerbitat̃e arte nõ posse expͥ¬
mi ꝯfessus ẽ. Itaq pictura eius aru¬
spicis et amici ⁊ frĩs lacrimis madet.
patris fletũ spectãtis affectu extimã¬
dum reliquit
Tq ut ciusdẽ studii adiciã exẽ¬
plum. p̾cipue artis pictor equũ
ad exercitatõem ueĩentẽ mõ ut uiuũ¬
b labore ĩ dustrie sue cõprẽderat. Cuius
namb spumas adicẽ cupiẽs tãtus
artifex ĩtã puula mͣa mltũ ac diu fru¬

Expanded text:
artem esse patitur, ita aliquannam cum Athenis xii deos pingeret, Neptuni imaginem quam poterat excellentissimis maiestatis coloribus conplexus est, perinde ac Iouis aliquanto augustiorem repraesentatuopere absumpto posteriores eius conatus adsurgere quo tendebant nequiuerunt. Quid ille alter aeque nobilis pictor luctuosum immolatae Iphigeniae sacrificium referens, cum Calchantem tristem, maestum Vlixen, clamantem Aiacem lamentantem Menelaum circa aram statuisset, caput Agamemnonis inuoluendo nonne summi maeroris acerbitatem arte non posse exprimi confessus est? itaque pictura eius aruspicis et amici et fratris lacrimis madet, patris fletum spectantis adfectu aestumandum reliquit. Atque ut eiusdem studii adiciam exemplum, praecipuae artis pictor equum ab exercitatione uenientem modo non uiuum labore industriae suae conprehenderat. cuius naribus spumas adicere cupiens tantus artifex in tam paruula materia multum ac diu fru
Abbreviated transcription (Latin):
magi monuerũt ut se ab ĩcepto ꝓpoĩto
abstineret. Et si qd̾ uestigiũ in uecordi
ante deleonida. ⁊ a fefare spartanis
abunde monitus
Ide uero cuius impio frigia fuit
subiecta puero dormienti formice in
os grana tritici cõgesserũt. Parẽtib
deinde eius quorsũ prodium tende̾t
explorantib augures responderũt oi¬
um ilsomortalium futuꝵ ditissimus
Nec uana p̾dicatio extitit. Nã midas
cũctoꝵ pene regũ opes abũdantia pe¬
cunie añcessit. Infantieq ĩ cunabula
utili doꝵ mune donata onustis auro
atq argento gaçis pensauit:
Ormicis Mide iure meritoq ape̾
platonis p̾tulerim. Ille eim̃ caduce
ac fragiles. he solide et etrrne felicita¬
tis indices extiterũt dormientis ĩ cu¬
nis ꝑuuli labellis mel inserendo. Qu¬
a re audita prodigioꝵ interp̾tes sin¬
gularem eloquii suaiitatẽ ore cius e¬
manaturã dixerũt. At michi quide
ille apes nõ m̾otem himetiũ thimi

Expanded text:
magi monuerunt ut se ab incepto proposito magi monuerunt ut se ab incepto proposito abstineret: et si quod uestigium in uaecordi de Leonida et † a caesare Spartanis abunde monitum. Midae uero, cuius imperio Phrygia fuit subiecta, puero dormienti formicae in os grana tritici congesserunt. parentibus deinde eius corsus prodigium tenderet explorantibus augures responderunt omnium illum mortalium futurum ditissimum. nec uana praedictio extitit: nam Midas cunctorum paene regum opes abundantia pecuniae antecessit infantiaeque incunabula uili deorum munere donata onustis auro atque argento gazis pensauit. ormicis Midae iure meritoque apes Platonis praetulerim: illae enim caducae ac fragilis, hae solidae et aeternae felicitatis indices extiterunt, dormientis in cunis paruuli labellis mel inserendo. qua re audita prodigiorum interpretes singularem eloquii suauitatem ore eius emanaturam dixerunt. ac mihi quidem illae apes non montem Hymettium tymi