comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bellum fuit eis in romama
kł uillii: et ibi turci uicti
sunt. Comnnssa antiochia
duci boamiundo. xpiam
propter uitandum tediũ
et famẽ. et maxime proptͥ
discordias principum pro¬
fisciscuntur mnlyriam et
expugnatis matra et barra
Urbibus sarracenorum et
multis regionum castel¬
lis tanta ibi rursum fame
affecti sunt: Ut corpora sar¬
racenorum iam fetencia
comedere compulsi sunt.
Conradus uultraiectensis
episcopus fenia quarta pis¬
che. post missam a se cele¬
bratam. a quodam suoꝵ
in domo sua puintur
Multis in locis. quinto¬
kł octobris. celum quasi
ardere uisum est noctur¬
no tempore. et secuta est
grauis ammalium pesti¬
lencia: et segetes nio
ymbre et aurugme cor
mannum frederi¬
cus ordinatur archiepũs.
Excercitus dei diumo
mointu in interiora sy¬
rie profectus: larga dei
manu refocillatus est.
Nam ciues et castellam
illius re gioms legatos
cum multis donariis ad¬
eos premittebant. parati
etiam oppida uel urbes
eis tradere. A quibus

Expanded text:
bellum fuit eis in Romania bellum fuit eis in Romania Kalendis Julii et ibi Turci victi sunt. 7. Commissa Antiochia duci Boiamundo, Christiani propter vitandum taedium et famem, et maxime propter discordias principum proficiscuntur in Syriam et expugnatis Marra et Barra urbibus Sarracenorum, et multis regionum castellis, tanta ibi rursum fame affecti sunt, ut corpora Sarracenorum jam fetentia comedere compulsi sint.Cuonradus Vultrajectensis episcopus feria 4 pascae post missam a se celebratam a quodam suorum in domo sua perimitur . Multis in locis 5 Kal. Octobris coelum quasi ardere visum est nocturno tempore, et secuta est gravis animalium pestilentia, et segetes nimio imbre et aurugine cormannum Fredericus ordinatur archiepiscopus . Exercitus Dei divino monitu in interiora Syriae profectus, larga Dei manu refocillatus est, quia cives et castellani illius regionis legatos cum multis donariis premittebant, parati etiam opida vel urbes eis tradere. A quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ti turcorum occili sunt. Se¬
cundum eis fuit bellum
apud inceam tercio nonas
martii: in quo etiani paga¬
in ucti sunt. Capta ergo
nicea. capta etiam laodicia:
cum essent plusꝙͣ trecenta
milia armatorum. in excer¬
citu xp̃ianorum: tanta eis
omi rerum luppetebat co¬
pia. ut aries uno mũno:
bos. uix duodecim num¬
mis uenderetur:
chia intantum at¬
tenuati sunt xp̃ĩani propt̾
ominum rerum penuriã:
ut in toto excercitu. iix cẽ¬
tum bom equi inuenirent᷑.
et tamen quamuis ex des¬
peratione recum. multi
se subtraxerint: multi eti¬
am repatriauerint: nono
obsidionis mense capta
anthiochia: xpĩam a paga¬
nis uersa uice obsessi. tãta
fame afflicti sunt. ut uix
aliqui ab humanis carm¬
bus se abstinerent. sed cõ¬
fortati a deo per muentã
ipĩus lanceam a tempore
aplorum non uisam.ipã
lancea eos precedente ob¬
sessi oblessoribus concur¬
rerunt. quarto kl uillii:
et hoc tercio bello. uictori¬
am adepti sunt. Quartũ

Expanded text:
ti Turcorum occisi sunt. 4. Seti Turcorum occisi sunt. 4. Secundum eis fuit bellum apud Nicaeam III Nonas Martii, in quo etiam pagani victi sunt. Capta ergo Nicaea, capta etiam Laodicia, cum essent plus quam CCC millia armatorum in exercitu Christianorum, tanta eis omnium rerum suppetebat copia, ut aries uno nummo, bos vix duodecim nummis venderetur. chia, in tantum attenuati sunt Christiani propter omnium rerum penuriam, ut in toto exercitu vix centum boni equi invenirentur. Et tamen quamvis ea desperatione rerum multi se substraxerint, multi etiam repatriaverint, nono obsidionis mense capta Antiochia. Christiani a paganis versa vice obsessi, tanta fame afflicti sunt, ut vix aliqui ab humanis carnibus se abstinerent: sed confortati a Deo per inventam ipsius lanceam a tempore apostolorum non visam, ipsa lancea ipsos praecedente, obsessi obsessoribus concurrerunt quarto Kal. Julii, et hoc tertio bello victoriam adepti sunt. 6. Quartum
Abbreviated transcription (Latin):
gnis et uirtute et signo
sancte crucis signati et
armati. Ultum ire patant
miurias dei in hostes xpĩa¬
ni nomnuis: et quanto qͥs
erat promor: tanto nũc
ad excercindam ultro dei
miliciam fit promptior.
Firmissima pace interim
Ubiq composita: et primo
iuideos in urbibus in qui¬
bus erant aggressi. cos ad
credendum xp̃õ. cõpellunt:
credere nolentes boms pͥ¬
uant:trucidant aut urbi¬
bus eliminant. Aliqui
post adiudusmum re¬
uoluuntur. Emmebant
in hoc dei hostico. dux lotha¬
ringie godefridus et fratres
eius. eustachius et baldui¬
nus. balduinus comes mõ¬
tensis: robeitus comes flm¬
drensis: stephanus comes
blesensis: hugo frater regis
trancorum: robertus comes
normanine: rannundus co¬
mes saucti egidii : boeniun¬
Nima aquarum munda¬
tione autunnalis sitio mi¬
peditur: et sterilitas frugũ
terre sequitur. Excercitus
dei. aggressus terminos pa¬
ganorum: uiriliter agit:
primumq eis fuit bellum.
ad pontem phaphar fluĩs.

Expanded text:
gnis, et virtute et signo gnis, et virtute et signo sanctae crucis signati et armati ultum ire parant injurias Dei in hostes Christiani nominis. Et quanto quiserat pronior, tanto nunc ad exercendam ultro Dei militiam fit promptior, firmissima pace interim ubique composita, et primo Judaeos in urbibus in quibus erant aggressi, eos ad credendum Christo compellunt, credere nolentes bonis privant, trucidant aut urbibus eliminant; aliqui post ad Judaismum revolvuntur. 2. Eminebant in hoc Dei hostico dux Lotharingiae Godefridus et fratres ejus Eustachius et Balduinus, Balduinus comes Montensis, Robertus comes Flandrensis, Stephanus comes Blesensis, Hugo frater regis Francorum, Robertus comes Northmanniae, Raimundus comes SaNimia aquarum inundatione autunnalis satio impeditur, et sterilitas frugum terrae sequitur. Exercitus Dei aggressus terminos paganorum, viriliter agit; primumque eis fuiad pontem Pharphar fluminis
Abbreviated transcription (Latin):
cium quasi sanguine infec
tum uidimus. Rex ungaro¬
rum moritur. Urbanus ꝑ
burgundiam et franciam
habitis conciliis hyldebrã¬
di decreta renouat et con¬
firmat: philippum regem
francorum. qui uiuente
uxore sua. superduxerat
alterius uiuentis uxorem
bruarii. Rursus. septimo
idus augusti: ecclipsis lu¬
ne facta est. Occidenta
les populi. dolentes loca scã
icrosolimis. agentilibus
prophanari: et turcos etiã.
terimos xp̃ianorum iã
multa ex pirte mualisse:
innumerabiles una aspi¬
ratione moti. et multis
signis sibi ostensis. alii ab
aliis animati: duces. comi¬
tes. potentes: nobiles et
ignobiles: diuites et pau¬
peres: liberi. et scrui: epĩ.
clerici. monachi: senes et
iuuenes. etiam pueri et
puelle. omnes uno ammo
nillum ullo angariante.
Undiq concurrunt: ab
hyspima: a proiuncia: ab
aquitama. abritanma. a
scotia: ab anglia. a nor¬
manmna. a francia. a lotha¬
ringia. aburgundia. a
gerinama. a longobardia
ab apulia. et ab aliis re¬

Expanded text:
cium quasi sanguicium quasi sanguitum vidimus. Rex Ungarorum moritur. Urbanus per Burgundiam et Franciam habitis conciliis, Hildibrandi decreta renovat et confirmat; Philippum regem Francorum, qui vivente uxore sua superduxerat alterius viventis uxorem,bruarii. Rursus 7 Idus Augusti eclipsis lunae facta est. Occiles populi, dolentes loca sancta Jerosolymis a gentilibus profanari, et Turcos etiam terminos Christianorum jam multa ex parte invasisse, innumerabiles una aspiratione moti, et multis signis sibi ostensis, alii ab aliis animati, duces, comites, potentes, nobiles et ignobiles, divites et pauperes, liberi et servi, episcopi, clerici, monachi, senes et juvenes, etiam pueri et puellae, omnes uno animo, nullum ullo angariante, undique concurrunt, ab Hispania, a Provincia, ab Aquitania, a Britannia, a Scotia, ab Anglia, a Northmannia, a Francia, a Lotharingia, a Burgundia, a Germania, a Langobardia, ab Apulia, et ab aliis re
Abbreviated transcription (Latin):
ferri uisum est: krł. augu¬
sti: prima hora noctis
mania. grauis
hominum mortalitas
facta est. In italia. illi
qui se ao imperatorem
ab hostibus eius transtu¬
lerant: eo ad galliam re¬
uerso. ommnes pene ad ho¬
stes eius rursum transe¬
unt: et munitiones abeo
expugnatas contra eũ
Suatur: ẽt fit annus cala¬
mitosus multis fame
laborantibus: et pauperi¬
bus perfurta et incẽdia
ditiores grauiter uexan¬
tibus. Cum ualico uen¬
torum turbine. etiam
terre motus factus est
media nocte. quarto idꝰ
septembris. Rex anglo¬
rum a fratribus sius bel¬
lo sollicitatur: in nor¬
manma et anglia. In¬
multa terrarum parte
pridie nonas aprilis.
circa diluculum stelle.¬
per plures simul de celo i
terram cecidille uile lunt.
inter quas unam maximã
labi interra cum quidam
infrancia stuperet. et notato
loco. ubi labi uisa est. cum
aquam ubi fudisset: fumũ
cum feruores sono inde
exire magis stupuit. Hen
mucensi panem subcineri¬

Expanded text:
ferri visum est Kalendis Auguferri visum est Kalendis Augusti, prima hora noctis. mania gravis hominum mortalitas facta est. In Italia illi, qui se ad imperatorem ab hostibus ejus transtulerant, eo ad Galliam reverso, omnes pene ad hostes ejus rursum transeunt, et munitiones ab eo expugnatas contra eum vatur, et fit annus calamitosus, multis fame laborantibus et pauperibus per furta et incendia ditiores graviter vexantibus. Cum valido ventorum turbine etiam terraemotus factus est media nocte, 4 Idus septembris. Rex Anglorum a fratribus suis bello sollicitatur in Normanmulta terrarum parte secundo Nonas Aprilis circa diluculum stellperplures de coelo in terram cecidisse visae sunt. Inter quas unam maximam labi in terram cum quidam in Francia stuperet, et notato loco ubi labi visa est, cum aquam ibi fudisset, fumum cum fervoris sono inde exire magis stupuit. Henrmurcensi panem subcineri
Abbreviated transcription (Latin):
intur. In saxoma egber¬
tus comes dum fideles
imperatoris hello inse¬
quitur. et ipẽ ꝑmnitur
Sterilitas frugum terre
augescit: et fames paula¬
tim irrepit:
la et muitiones aduersã¬
cium sibi expugnat: mã¬
tuam quoq oblidet et
capit. Bone memorie
henricus leodicensium
episcopus amator pacis
et religionis: obit eiq
otbertus ex clero eiusdẽ
ecclesie succedit:¬
Dillermus rex
anglorum uir
singularis censure et se¬
ueritatis: obit. Guillermꝰ
filius eius succedit. In¬
centoribus saxomci bel¬
li omnib pene peremptis:
saxones pertesi malorum
composita inter se pace
quiescunt ab ommi mo¬
tu bellorum. W̾ estphali
saxomam aggressi: om̃s
pene a fresombus ꝑiiũtꝰ¬
Onradus filius
imperatoris hen¬
rici. in ytalia sed apatris
sui aduersanos cõtulit:
et multis se apatre ad fi¬
lium uertentibus: hec
res. priores patris uicto¬
rias multum obfuscat. et
Uires eius attenuat. Iacu¬
lum ignitum ameridie
ad aquilonem per celum

Expanded text:
enitur . In Saxonia Egberenitur . In Saxonia Egbertus comes, dum fideles imperatoris bello insequitur, et ipse perimitur. Sterilitas frugum terrae augescit, et fames paulatim irrepit. la et munitiones adversantium sibi expugnat, Mantuam quoque obsidet et capit. Bonae memoriae Heinricus Leodicensium episcopus, amator pacis et religionis obit, eique Otbertus ex clero ejusdem aecclesiae succeditilelmus rex Anglorum, vir singularis censurae et severitatis, obit. Guilelmus filius ejus succedit. Incentoribus Saxonici belli omnibus pene peremptis, Saxones pertesi malorum, composita inter se pace quiescunt ab omni motu bellorum. Westfali Fresoniam aggressi, omnes pene a Fresonibus ponradus filius imperatoris Heinrici in Italia se ad patris sui adversarios contulit; et multis se a patre ad filium vertentibus, haec res priores patris victorias multum offuscat, et vires ejus attenuat. Jaculum ignitum a meridie ad aquilonem per caelum
Abbreviated transcription (Latin):
Olonie post sig¬
num hermanus
ordinatur archiepiscopꝰ.
Godefrido. godefridi. gib¬
bosi ex sorore nepoti: tan¬
dem datur ducatus lotha¬
ringie. Annus pestilens.
maxime in occidentali
parte lotharingie fuit:
ubi multi sacro igne in¬
teriora consumente cõ¬
putrescentes: exelis mẽ¬
bris instar carbonum i¬
grescentibus aut misera¬
biliter moriuntur: aut
mambus et pedibus pu¬
trefactis truncati. misera¬
biliori uite reseruantur:
multi uero neruorum cõ¬
tractione distorti. tor
dos aduersantes sibi. itali¬
am repetit. Herimannus
tyrannus a saxoma locha¬
ringiam repetens: ad cõ¬
citandos regmi motus
laborat. Qui dum muro
castelli ciusdam dicti¬
ximat: iacto deturri sa¬
xo in capite ꝑcutitur. et
moritur. Mectis corpus
sancti clementis primi
episcopi ab apostolis il¬
lic ordinati. muentum
leuatur. Herimannus
episcopus ꝑmissu impe¬
ratoris amettensibus ur¬
be receptus: dum post
prandium liberaliter cele¬
bratum. in lecto se re¬
cdmasset: mortuus mue¬

Expanded text:
oloniae post Siguinum Herimannus ordinatur archiepiscopus. Godefrido, Godefridi Gimbosi ex sorore nepoti, tandem datur ducatus Lotharingiae. Annus pestilens, maxime in occidentali parte Lotharingiae; ubi multi, sacro igni interiora consumente computrescentes, exesis menbris instar carbonum nigrescentibus, aut miserabiliter moriuntur, aut manibus et pedibus putrefactis truncati, miserabiliori vitae reservantur, multi vero nervorum contractione distorti tormdos adversantes sibi Italiam reppetit. Herimannus tyrannus a Saxonia Lotharingiam repetens, ad concitandos regni motus laborat. Qui dum muro castelli cujusdam ximat, jacto de turri saxo in capite percutitur, et moritur. Mettis corpus sancti Clementis, primi episcopi ab apostolis illic ordinati, inventum levatur. Herimannus episcopus permissu imperatoris a Mettensibus urbe receptus, dum post prandium liberaliter celebratum in lecto se reclinasset, mortuus inv
Abbreviated transcription (Latin):
cardinales numero quindecĩ:
henrico regi in imperatorẽ
coronato. Post lectum euã¬
gelium tradidit ei papa. añ
altare sctõꝵ aplõrum petri
et pauli. in occulis om̃i p̾n¬
cipum. hoc pruulegium de
muestitura epãtuum. Uel
ab batiarum: tam per ami¬

Expanded text:
cardinales numero 15 cardinales numero 15 Henrico regi in imperatorem coronato; post lectum evangelium tradidit ei papa ante altare beatorum apostolorum Petri et Pauli in oculis omnium principum privilegium de investitura episcopatuum et abbatiarum, tam per ann
Abbreviated transcription (Latin):
epis et cardinalibus ceꝑat
hic fuit uirimentum regis.
Ego henricus rex. quarta uel
quinta feria proxima liberos
dimittam dniñ papam et
epõs et cardmales et omnes
captiuos et obsides et dño¬
pape et fidelib eius. et roma¬
inis. pacem et securitatem ser¬
uabo tam per me. quam per
meos. et inpersomis et in reb
eiq obediam saluo honore
regni uel imperii. hoc iura¬
mentum uirauerunt etiã
ep̃ĩ et principes circiter qua
Bramentum ex
parte pipe hoc fuit.¬
¶ Dominus papa pascalis nõ
inquietabit dnñ regem.
stitura epãtuum uel abbati¬
arum. neq de niuria sibi
et sius illata personis in
bonis uel aliquod malum
reddet sibi uel alicui ꝑsone
prohac causa: et penitus ĩ
personam regis henrici.
nũꝙͣ anathema mittet.
nec remanebit in dnõ pa¬
pa. quin coronet eum. et
regnum et imꝑium auxi¬
lio officii sui. eum tenere
adiuuabit. proposse suo:
et hoc adimplebit papa si¬
ne fraude et malo ingemo.
hoc uiramentũ pape. con¬
furmauerũt uirando epĩ et

Expanded text:
pis et cardinalibus coeperat, hoc fuit juramentum regis: Ego Heinricus rex 4. vel 5. feria proxima liberos dimittam dominum papam et episcopos et cardinales et omnes captivos et obsides; et papae et fidelibus ejus et Romanis pacem et securitatem servabo, tam per me quam per meos, et in personis et in rebus, eique oboediam, salvo honore regni vel imperii. Hoc juramentum juraverunt etiam episcopi et principes circiter 14. amentum ex parte papae hoc fuit: Dominus papa Pascalis non inquietabit dominum regem stitura episcopatuum vel abbatiarum, neque de injuria sibi et suis illata in personis, in bonis; neque aliquod malum reddet sibi vel alicui personae pro hac causa; et penitus in personam regis Henrici nunquam anathema mittet; nec remanebit in domino papa quin coronet eum, et regnum et imperium auxilio officii sui eum tenere adjuvabit pro posse suo. Et hoc adimplebit papa sine fraude et malo ingenio. Hoc juramentum papae confirmaverunt jurando episcopi et
Abbreviated transcription (Latin):
et cultum xp̃iantatis in ea
dilatat. Odo ex monacho
clumascensi epũs ostiẽsis.
contra imperatorem et
et urbanus nominatur.
Hinc in ecclesia scandala.
et in regno augescunt dis¬
cidia: dum alter ab altero
dissidet: dum regnum et
sacerdocium dissentit. dũ
alter alterum excominum¬
cat. alter alterius excom¬
muicationem. aut ex
cause. aut ex persone pre¬
iudicio despicit: et dum
alter in alterum excominu¬
incandi auctoritate magis.
ex suo libitu quam ex iusti¬
cie respectu abutitur: auc¬
toritas illius qui dedit po¬
testatem ligandi atq sol¬
uendi ominno despicit᷑.
Nunirum ut pice ouniũ
bonorum dixerm. hec so¬
la nouitas ne dicam heresis
nec dum in mundo emer¬
serat. Ut sacerdotes illius
qui dicit regi apostata. et
qui regnare facit ypoctitã
propter peccata populi.
doceant populum. quod
malis regibus nullam
debeant subiectionem.
et licet ei sacramentum
fidelitatis fecerint. nuillã
tamen fidelitatem debeãt:

Expanded text:
et cultum christianitatis in ea et cultum christianitatis in ea dilatat. Odo ex monacho Cluniacensi episcopus Ostiensis, contra imperatorem et et Urbanus nominatur. Hinc in aecclesia scandala et in regno augescunt discidia, dum alter ab altero dissidet, dum regnum et sacerdotium dissentit, dum alter alterum excommunicat, alter alterius excommunicationem aut ex causae aut ex personae prejudicio despicit; et dum alter in alterum excommunicandi auctoritate magis ex suo libitu, quam ex justitiae respectu abutitur, auctoritas illius, qui dedit potestatem ligandi ac solvendi, omnino despicitur . Nimirum, ut pace omnium bonorum dixerim, haec sola novitas, ne dicam heresis, necdum in mundo emerserat, ut sacerdotes illius, qui dicit regi apostata, et qui regnare facit ypocritam propter peccata populi, doceant populum, quod malis regibus nullam debeant subjectionem, et licet ei sacramentum fidelitatis fecerint, nullam tamen fidelitatem debeant,
Abbreviated transcription (Latin):
pape cooperator in defessus.
apud mantuam exulans
moritur: qui in ierennam
et in psalmos. tractatus
edidit: et doctrinam hil¬
debrandi. libro luculento
confirmauit: cuius sancti¬
tas miraculis declarata est.
Domestice aues. pauones.
galme et ance. a domibus¬
sius se extraneantes: siluati¬
ce fiunt
Nter imperatorẽ
et saxones. uario
ẽuentu plus uice simplici
pugnatur. In ytalia uene¬
tiams meditantibus au¬
ferre corpus sancti incho¬
lai a mirrea lytie aturcis
desolata: preoccupauerunt
eos barrenses ciues nume¬
et ab anthyochia mirream
nachis tautum ibi iuentis
extorserunt sibi ostendi
tumbam sancti. Qua ef¬
fracta. ossa sancti. molei
liquore natancia. integro
numero extraxerunt et
batum cum gloria attule¬
runt. Iacta est hec transi¬
sitione sancti incholai. Pis¬
ces maqiis moriuntur
Nhyspana rex gal¬
licie amful sarra¬
cenos fortiter debellat: et to¬
letum maximam eorum
urbem per aliquot annos
ob sessam. tandem expugͣt.

Expanded text:
 cooperator indefessus,  cooperator indefessus, apud Mantuam exsulans moritur, qui in Jeremiam et in Psalmos tractatus edidit; et doctrinam Hildebrandi libro luculento confirmavit. Cujus sanctitas miraculis declarata est. Domesticae aves, pavones, galiinae et anseres a domibus se extraneantes, omnes fiuntnter imperatorem et Saxones vario eventu plus vice simplici pugnatur. In Italia Venetianis meditantibus auferre corpus sancti Nicholai a Myrea Lyciae a Turcis desolata, preoccupaverunt eos Varenses cives numeet ab Antiochia Myream nachis tantum ibi inventis extorserunt sibi ostendi tumbam sancti; qua effracta, ossa sancti in olei liquore natantia integro numero extraxerunt, et Varim cum gloria attulerunt. Facta est haec translsitione sancti Nicholai. Pisces in aquis moriunturIn Hispania rex Galliciae Aufal. Saracenos fortiter debellat, et Toletum maximam eorum urbem per aliobsessam tandem expugnat,
Abbreviated transcription (Latin):
ciam que morbe terrarum
estusa est. pro augmento
xp̃ĩanitatis cepisse dicebat.
Tunc demum misit. predic¬
tum confessorem suum.
adimperatorem et ad totã
ecclesiam ut optarent illi
indulgenciam: quia finẽ
uite lue aspiciebat. Et tã
induebit: et dimisit ac
bannorum suorum impe¬
ratori et omni populo xpi¬
ano. unus et defunctis. cle¬
ricis et laicis: et iussit suos
abure de domo theoderici.
et amicos imperatoris ascẽ¬
dere:
Axones urbem.
Wirziburch obsidentes
Ut epilcopum ip̃ius albe
imperator: aggreditur: sed
excercitus eius duunitus
territus. cellit: et ceciderũt
cilis. Nimia aquarum in¬
undatio: multis in locis. et¬
dampno et periculo fuit.
In ytalia tanta diliuues
fuit: ut rupes liquore aqͣ¬
rum dissolute: plures uil¬
las rima sua extermmnarẽt
Cassinencium abbas desidetiꝰ
qui et uictor: contra demẽ¬
tem fit papa: sed dissenteria
dissolutus: non multopost
moritur Anselmus lucẽ
sis episcopus. hyldebrandi¬

Expanded text:
tiam quae in orbe terrarum tiam quae in orbe terrarum effusa est, pro augmento christianitatis cepisse diTunc demum misit praedictum confessorem suum ad imperatorem, et ad totam Ecclesiam, ut optaret illi indulgentiam; quia finem vitae suae aspiciebat, et jam vestem, et dimisit ac bannorum suorum imperatori, et omni populo Christiano, vivis et defunctis, clericis et laicis; et jussit suos abire de domo Deoderici, et amicos imperatoris ascendere. axones urbem Linaburch obsidentes, ut episcopum ipsius Alberus imperator aggreditur; sed exercitus divinitus exterritus cessit; et ceciderunt sis. Nimia aquarum inundatio multis in locis damno et periculo fuit. In Italia tanta diluvies fuit, ut rupes liquore aquarum dissolutae, plures villas ruina sua exterminarent. Casinensium abbas Desiderius, qui et Victor, contra Clementem fit papa, sed dissenteria dissolutus, non multo post moritur. sis episcopus Hildebrandi
Abbreviated transcription (Latin):
non audierunt uocem¬
alienorum. Imperator saxo¬
nes aggreditur: illi pacem
petunt. et imperant: pacti
ut omnibus pro hac rebel¬
lione proscriptis sua resti¬
tuantur. Quod quia fac¬
tum non est. iterum rebellãt.
incentore precunctis egber¬
to connite. imperatoris con¬
sanguineo. Galcherus ex
clero sancti lamberti in an¬
glia episcopus. anglorum
odiis innocens impetitur:
et incelebrando missam. ab
eis quasi alter stephanus
papa martirzatur. Hyldebrã¬
dus papa: apud salernum
exulans moritur. De hoc ita
scriptum repperi. Uolumus
uos scire qui ecclesiastice cu¬
re solliciti estis: quod dñs
apostolicus hyldebrandus
nunc in extrennis suis. ad
se uocauit unum deduode
cim cardinalibus quem
multum diligebit pre cete¬
ris: et confessus est deo. et
lancto petro et toti eccdiẽ.
se ualde peccasse in pastora¬
li cura que ei ad regendum
commissa erat: et suadente
dyabolo. contra humam̃
genus odium et iram cõ¬
citasse: postea uero. senten¬

Expanded text:
non audierunt vocemnon audierunt vocemalienorum. Imperator Saxones aggreditur; illi pacem petunt et impetrant, pacti ut omnibus pro hac rebellione proscriptis sua restituantur. Quod quia factum non est, iterum rebellant; incentore pre cunctis Egberto comite, imperatoris consanguineo. Gualcherus ex clero sancti Lantberti in Anglia episcopus, Anglorum odiis innocens impetitur, et in celebrando missam ab eis quasi alter Stephanus papa martirizatur. Hildibrandus papa apud Salernum exulans, moritur. De hoc ita scriptum repperi: Volumus vos scire, qui aecclesiasticae curae solliciti estis, quod domnus apostolicus Hildibrandus nunc in extremis suis ad se vocavit unum de 12 cardinalibus, quem multum diligebat pre ceteris, et confessus est Deo et sancto Petro et toti aecclesiae, se valde peccasse in pastorali cura, quae ei ad regendum commissa erat, et suadente diabolo contra humanum genus odium et iram concitasse, postea vero senten
Abbreviated transcription (Latin):
nus inthroinzatus clemẽs
nommatur. his qui pro
imperatore erant conten¬
dentibus iuste hyldebran¬
dum esse depositum tam¬
ꝙͣ maiestatis rerum qui
contra imperatorem aliũ
regem ordinauerit. et re¬
bellandi audaciam assump¬
serit: his autem qui contra
sentiebant reclamantib
Uinuersalem papam non
uinuersali concilio pau¬
corum iudicio laicali cen¬
sura. imperiali potencia
non posse a pontificatu a¬
moueri: et quod grauius
est in loco uiuentis epĩ.
aliquem suffectum contͣ
canoncam auctoritatem
agere et cetera id gemis
Henricus rex patricius
romanorum constituitur:
moguntie regali
Set synodali comientu co¬
acto: exigit ab omnibus
Ut hyldebrandi depositio¬
nem et giueberti ordiãcio¬
nem subscripco appro¬
bent. Cui aliqui manu et
ore fauentes: corde tamẽ
hildebrando adherebant:
Herimannus mettensis
sibi absenti abiudicato
episcopatu: iterum urbe
pellitur. Imperator in
episcopatu mectensi unũ
et alterum mercennariũ
supposuit: sed oues xpĩ

Expanded text:
 intronizatus Clemens nominatur; his qui pro imperatore erant, contendentibus, juste Hildibrandum esse depositum tanquam majestatis reum, qui contra imperatorem alium regem ordinaverit, et rebellandi audaciam adsumpserit; his autem qui contra sentiebant, reclamantibus, universalem papam non universali concilio, paucorum judicio, laicali censura, imperiali potentia, non posse a pontificatu amoveri; et quod gravius est, in loco viventis episcopi aliquem suffectum contra canonicam auctoritatem agere; et cetera id genus. Heinricus rex patricius Romanorum constituitur, Mogunciae regali et synodali conventu coacto, exigit ab omnibus, ut Hildibrandi depositionem et Guicberti ordinationem subscripto approbent. Cui aliqui manu et ore faventes, corde tamen Hiltibrando adherebant. Herimannus Mettensis, sibi absenti abjudicato episcopatu, iterum urbe pellitur. Imperator in episcopatu Mettensi unum et alterum mercennarium supposuit, sed oves Christi
Abbreviated transcription (Latin):
inuasiomis reus nõ mul¬
to post reprobitur a roma¬
nis et fama nommus eius
euanuit
bruarii. stella per
Ediem iusa est incelo abho¬
ra tercia usq ad horam no¬
nam: quasi cubito distans
a sole. Pridie idus februa¬
xii. apud barrum ytalie
stelle iuse sunt in celo per
diem: nunc quasi inter
le concurrentes: nunc qͣsi
inter se cadentes. Toto pe¬
ne mense februario: come¬
tes apparuit. Henricus
filius imperatoris. contra

Expanded text:
invasionis reus, non mulinvasionis reus, non multo post reprobatur a Romanis, et fama nominis ejus evanuitbruarii stella per diem visa est in coelo, ab hora tertia usque ad horam nonam, quasi cubito distans a sole. 2 Idus Februarii apud Barum Italiae stellae visae sunt in coelo per diem, nunc quasi inter se concurrentes, nunc quasi in terram cadentes. Toto pene mense Februario cometes apparuit. Heinricus filius imperatoris
Abbreviated transcription (Latin):
utraq sciencia ad prime
eruditus: longo tempore
prelatus romano clero.
diligebatur a cuncto po¬
ifiliis. Cum etum hic zelo
dei accensus contestaretur.
publice ramerum esse here¬
ticum tunc ommes fere
romam conclamabant. rai¬
nerum ut simomacum
eẽ deponendum: magmol¬
tum uero ut ueritatis testẽ:
substituendum cẽ in sede
apostolica: At magmolfus
et insidias hominum. et
omis apostolici honoris
fugiens: minumtissimũ
locum se contulit. Berid
uero caput. et rector ro¬
mane milicie quasi causa
audiendi uerbi uite ad eũ
accedens. cum expeditione
deri et populi: cum inde
extraxit. et ad guarnerum
principem anchone intibur¬
tinam urbem adduxit: et
sic electus: quarto nonas
nouembris insedem apo¬
stolicam promotus. et sil¬
uester quartus appellatus
est. Palchalis pipa interĩ
transiens ad gallias: exer¬
cet lynodiles caulas: et nõ
apparente nota symome
a romanis sibi muste nuec¬
ta: honoratur apostolica di¬
gnitate. At magniolfus

Expanded text:
utraque scientia adprime utraque scientia adprime eruditus, longo tempore prelatus Romano clero, diligebatur a cuncto Roa filiis. Cum etiam hic zelo Dei accensus contestaretur publice, Rainerum esse hereticum, tunc vero omnes fere Romani conclamabant, Rainerum ut symoniacum esse deponendum, Maginolfum vero ut veritatis testem esse substituendum in sede apostolica. At Maginolfus, et insidias hominum et onus apostolici honoris fugiens, in munitissimum locum se contulit. Berto vero, caput et rector Romanae militiae, quasi causa audiendi verbi vitae ad eum accedens cum expeditione cleri et populi, eum inde extraxit, et ad Warnerum principem Anconae in Tiburtinam urbem adduxit; et sic electus, 4 Non. Novembris in sedem apostolicam promotus et Silvester quartus appellatus est. Pascalis papa interim transiens ad Gallias, exercet synodales causas, et non apparente nota simoniae a Romanis sibi injuste injecta, honoratur apostolica dignitate. At Maginolfus
Abbreviated transcription (Latin):
nenli. et filio eius theodo¬
lo. et petro de columpna.
se daturum eis centum
libras denariorum papi¬
ensium. et unciam con¬
fessionis. et tres romane
ecclelie curias scilicet m̃¬
pham. ziberim. arichiam
si assentiretur eius electio¬
ni: et ita electus. dederit.
in hac summa soluenda
calicem aurcum ecliẽ.
et pupuream pluuetani:
reliquĩ uero summe. sol¬
uerit pro eo petrus leonis.
et albertus stepham. librã
ctiam auri. dederit scrima¬
rio. Ob hoc romani sesb̾¬
trahentes ab eius cõmu¬
mone factis inter le con¬
ciliis cum episcopis et
cardinalibus monebant
eum. ut detanti infuma
le sponte purgaret. Quod
cum ramerus ferret indi¬
gne: et se magis ad furo¬
rem quam ad satisfacionẽ
accenderet: et accusatorib
tormenta et mortem intẽ¬
taret: romain eum uere
hereticum et scismaticum
protestantes: protulerunt
meum sentenciam iuste
dimpnationis. Premine¬
romanos quidam magmol¬
tus archipbr̃: qui. qui a
erat laudabilis uite. et in

Expanded text:
nensi et filio ejus Theodonensi et filio ejus Theodolo et Petro de Columna, se daturum eis centum libras denariorum Papiensium, et unciam confessionis, et tres Romanae aecclesiae curias, scilicet Nimpham, Ziberam, Arithiam, si assentirentur ejus electioni; et ita electus, dederit in hac summa solvenda calicem aureum aecclesiae et purpuream planetam; reliquum vero summae solverit pro eo Petrus Leonis et Albertus Stephani; libram etiam auri dederit scriniario. Ob hoc Romani se subtrahentes ab ejus communione, factis inter se conciliis cum episcopis et cardinalibus, monebant eum, ut de tanta infamia se sponte purgaret. Quod dum Rainerus ferret indigne, et se magis ad furorem quam ad satisfactionem accenderet, et accusatoribus tormenta et mortem intentaret, Romani eum vere hereticum et scismaticum protestantes, protulerunt in eum sententiam justae damnationis. PremineRomanos quidam Maginolfus archipresbiter, qui quia erat laudabilis vitae, et in
Abbreviated transcription (Latin):
numerabilem pa¬
ganorum multitudinem:
gloriosa iuctoria conteriit.
Ffilius imperatoris henrici
apatre auersus: quos quos
potest. ab eo auercit: et
sub optentu meliorande
rei publice. et restuirande
eccliẽ meum insurgit. Ex¬
cerptum epistole directe
henrico imperatori: aguar¬
nero principe anchonita¬
no. Quidam romane ec¬
desie derici. qui pro religi¬
osis sapientibus habebã¬
tur: qui etiam hyldebran¬
do pape odardo. et ramero
familiariter adheserant.
relicta illorum secta quã
erroneam tandẽ esse intel¬
lexerant. ad satisfactionẽ
sancte ecclesie uenerunt.
Huius rei maxima cau¬
sa fuit. quia ramerũ papã
polutum esse symomiaca
heresi pro certo comꝑtũ
habebant. In famabatur
eni publice ipẽ ramerꝰ
quod dum fiusset abbas
sancti laurencii prioratũ
eiusdem eccliẽ. uendiderit
cuidam monacho uigniti
solidis: quod ipẽ diffiteri
non potuit. Infamabat᷑
etiam. quod post odirdũ
ambiens papatum promi¬
serit pacto et sacramento
gregorio connti tuscula¬

Expanded text:
erabilem paganorum multitudinem gloriosa victoria conterunt. Filius imperatoris Heinrici a patre aversus, quosquos potest ab eo avertit, et sub optentu meliorandae rei publicae et restaurandae aecclesiae, in eum insurgit. Excerptum epistolae directae Heinrico imperatori a Guarnero principe Anchonitano: Quidam Romanae aecclesiae clerici, qui pro religiosis et sapientibus habebantur, qui etiam Hildibrando papae, Odardo et Rainero familiariter adheserant, relicta illorum secta, quam erroneam esse tandem intellexerant, ad satisfactionem sanctae aecclesiae venerunt. Hujus rei maxima causa fuit, quia Rainerum papam pollutum esse symoniaca heresi pro certo compertum habebant. Infamabatur enim publice ipse Rainerus, quod dum fuisset abbas Sancti Laurentii, prioratum ejusdem aecclesiae vendiderit cuidam monacho 20 solidis; quod ipse diffiteri non potuit. Infamabatur etiam, quod post Odardum ambiens papatum, promiserit pacto et sacramento Gregorio comiti Tuscula
Abbreviated transcription (Latin):
per theodericum regem su¬
um. a zenone imperatore.
italie regnum dono accep¬
tum. per multos annos te¬
nuerunt.Sta gothi. quasi
duobus capitis sui corm¬
bus orientem et occidentem
uentilentes accerrime: duo
ex le regna creauere. scilz
uuisigotharum in hyspa¬
na: et ostrogotharum in
italia.¬
hunorum.

Expanded text:
per Theodericum regem super Theodericum regem suum a Zenone imperatore Italiae regnum dono acceptum per multos annos tenuerunt. Ita Gothi quasi duobus capitis sui cornibus orientem et occidentem ventilantes acerrime, duo ex se regna creavere, scilicet Wisigotharum in Hispania et Ostrogotharum in ItaliaHun
Abbreviated transcription (Latin):
tranlito. ingellerunt fimi¬
bus romam imperii. et a
ualente pecierunt terram
ad in habitandum sibi
dari. Quare impetrata.
cum aliquando diu se cõ¬
timulsent ab omm armo¬
rum in solencia: tandez
romanoꝵ auaricia coac¬
ti. et rei familiaris mo¬
pia. in ip̃o imperis smu
grauia concitauerunt pꝰ¬
u̾a. Quibus ualens m¬
perator occurrens bello uictus
abeis. et igni crematus ui¬
sto dei iudicio: rei publice
miniam intullit in cõmodi¬
tatem. hostibus uero auxit
elationem. Hi ergo gothi.
qui romano imperio incu¬
babant. Uuisigotasse. id
est occidentales gothos
nommnabant et per multos
annos occidentales roma¬
norum fines ulq adipãs
ulteriores hyspamas inte¬
stabant: ubi post modũ
in regnum coaluerunt. Por¬
ro gothi. qui in patrio so¬
lo trans damibium. sub
hunorum dominio rema¬
nere passi sunt: regulos qͥ¬
dem sue gentis habuerũt.
et lele ostrogothas. id est
orientales gothos appella¬
uerunt: qui et ipsi postea

Expanded text:
transito, ingesserunt finitransito, ingesserunt finibus Romani imperii, et a Valente petierunt terram ad inhabitandum sibi dari. Qua re impetrata, cum aliquandiu se continuissent ab omni armorum insolentia, tandem Romanorum avaritia coacti et rei familiaris inopia, in ipso imperii sui sinu gravia concitaverunt prelia. Quibus Valens imperator occurrens, bello victus ab eis et igni crematus, justo Dei judicio, rei publice nimiam intulit incommoditatem, hostibus vero auxit elationem. Hi ergo Gothi, qui Romano imperio incubabant, Wisigothas se, id est occidentales Gothos, nominabant, et per multos annos occidentales Romanorum fines usque ad ipsas ulteriores Hispanias infestabant, ubi etiam postmodum in regnum coaluerunt. Porro Gothi, qui in patrio solo trans Danubium sub Hunorum dominio remanere passi sunt, regulos quidem suae gentis habuerunt, et sese Ostrogothas, id est orientales Gothos appellaverunt. Qui et ipsi postea
Abbreviated transcription (Latin):
congressũ. romanis ducib
superiores effecti: toti or¬
bi romano. erant terrori.
Isti adhuc trans damibiũ
constituti tempore ualen¬
tis imperatoris. ceperunt
ciuili bello inter se collidi.
Athalarichus dux unꝰ
Partis. cum preualiusset
Fritigerno duci alterius
partis: fritigernus a ualẽ¬
te auxilium petit. cristia¬
num se fieri promittit. Da¬
lens auxilium mittit. eos¬
q in sectam arrianorum.
arriams ipse induci fecit.
huni. qui et ip̃i in sichia
potenter de bachabantur.
atꝙ fercciter. nacti opor¬
tunitatem. ex intestinago¬
thorum simultate: fines
eorum ex inprouiso inua¬
dunt cosq bello uictos.
aut sibi subiugant: aut¬
ex captuutate cruciant. at
patria elimimnant. Ita go¬
thi. qui multas gentes..
mis eorum potenciam ad¬
augent dum omnes qui
gothis seruiebant. per go¬
thos. hunorum principa¬
tui parent. Taliter huni.
mn omni pene sichia. prĩ¬
cipatu et fortitudine. cun¬
ctis preminebant. Gothi
uicti. partim se damibio

Expanded text:
congressu Romanis ducibus congressu Romanis ducibus superiores effecti, toti orbi Romano erant terrori. Isti adhuc trans Danubium constituti, tempore Valentis imperatoris coeperunt civili bello inter se collidi. Athalaricus dux unius partis cum prevaluisset Fritigerno duci alterius partis, Fritigernus a Valente auxilium petit, christianum se fieri promittit. Valens auxilium mittit, eosque in sectam Arrianorum, Arrianus ipse, induci fecit. Huni, qui et ipsi in Scythia potenter debachabantur atque ferociter, nacti oportunitatem ex intestina Gothorum simultate, fines eorum ex improviso invadunt, eosque bello victos aut sibi subjugant, aut captivitate excruciant, aut patria eliminant. Ita Gothi, qui multas gentes io, et nimis eorum potentiam adaugent, dum omnes qui Gothis serviebant, per Gothos Hunorum principatui parent. Taliter Huni in omni pene Scythia principatu et fortitudine cunctis preminebant. Gothi victi partim se, Danubio
Abbreviated transcription (Latin):
rich inde exierunt. et ui¬
cinas sithie insulas. et
terras peragrantes. uici¬
nas gentes. bellis lascesse¬
bant. et terrore nominis
lui. funitimas gentes libi
lubigebant. Post. lub
filimere quinto rege suo.
ad ulteriora sithie pro¬
gressi: ad citeriores usꝙ
ripas damibii terras tra¬
cie. dacie melieꝙ diu lon¬
ge lateq sunt peruaga¬
ti.Sbi per multa tempo¬
ra minio per multa secu¬
la ingentem magnam
coaluerunt. et multas
gentes. uictoriis suis ap¬
plicantes: nomen et for¬
titudinem suam ampli¬
ficauerunt. uiribus uigẽ¬
tes ingemo callentes. Phi¬
losophie quoq discipli¬
nis eruditi. natiuam bar¬
bariam exuantes huma¬
nitate et honestate. aliis
barbaricis gentib pre¬
minebant. Tempore au¬
tem decii imperatoris. trã¬
lito damibio. cũ giua
rege suo: grauiter incuba¬
bant romano imperio. Qui
a decio impetiti bello: exerci¬
tu romanorum protrito.
ipm̃ decium peremerunt.
cum filio decio. Hac telici¬
tate elati. et lepe postea ĩ

Expanded text:
rich inde exierunt, et virich inde exierunt, et vicinas Scythiae insulas et terras peragrantes, vicinas gentes bellis lacessebant, et terrore nominis sui finitimas gentes sibi subigebant. Post sub Filimere quinto rege suo ad ulteriora Scythiae progressi, ad citeriores usque ripas Danubii, terras Traciae, Daciae, Mesiaeque diu longe lateque sunt pervagati. Ibi per multa tempora, immo per multa saecula, in gentem magnam coaluerunt, et multas gentes victoriis suis applicantes, nomen et fortitudinem suam amplificaverunt. Viribus vigentes, ingenio callentes, philosophiae quoque disciplinis eruditi, nativam barbariem exuentes, humanitate et honestate aliis barbaricis gentibus preminebant. Tempore autem Decii imperatoris, transito Danubio cum Gniva rege suo, graviter incubabant Romano imperio. Qui a Decio impetiti bello, exercitu Romanorum protrito, ipsum Decium peremerunt cum filio Decio. Hac felicitate elati et saepe postea in
Abbreviated transcription (Latin):
certi et uagabundi. et a
multis sepe bellis impetiti.
uiriliter. quia pro anima
rel erat illis. salutem et
libertatem suam defende¬
bant. Porro. agion et
ibor mortius. regnauit
primus super eos agelmũ¬
qui dum ageret se iusto
securius. auulgaribus
cum multis suorum est
extinctus Iamissio reg¬
uit lecundus. et post eũ
gnauit lethu tercius. ulde¬
hoch quartus. gudehoc
quintus. eo tempore. quo
adoacer regnabat mn itali¬
a. Sextus longobardoꝵ
rex. fuit clasto. leptimus
tato. octauus Uualtarich
nonus. audom qui longo¬
hardos in pannoniam du¬
xit. Decimus. albom. qui
transductis mitaliam
longobardis: regnum
coꝵ ibi firmissime stabi¬
liuit¬
Egothorum . qui
apud antiquos di
Ecti sunt. quiq poltea di¬
uili duo ex le regna id
est ostrogotharum et uui¬
sigotharum fecerunt talẽ
originem fuille cognoui¬
mus. ex hystoria iordams.
Asti scantiani scithie in¬
sulam. primo incoluert.
cuius poslessione non cõ¬
tenti. cum rege eorum be¬

Expanded text:
ncerti et vagabundi; et a ncerti et vagabundi; et a multis saepe bellis impetiti, viriliter, quia pro anima res erat illis, salutem et libertatem suam defendebant. Porro Agion et Ibor mortuis, regnavit primus super eos AgelmunQui, dum ageret se justo securius, a Bulgaribus cum multis suorum est extinctus. Lamissio regnavit secundus, et post eum gnavit Lethu tertius, Ildehoch quartus, Gudeoc quintus, eo tempore quo Odoacer regnabat in Italia. Sextus Langobardorum rex fuit Claffo, septimus Tato, octavus Waltarith, nonus Audoin, qui Langobardos in Pannoniam duxit; decimus Alboin, qui, transductis in Italiam Langobardis, regnum eorum ibi firmissime stabilivitthorum, qui apud antiquos Getae dicti sunt, quique postea divisi, duo ex se regna, id est Ostrogotharum et Wisigotharum, fecerunt, talem originem fuisse cognovimus ex historia Jordanis. Isti Scanciam Scythiae insulam primo incoluerunt. Cujus possessione non contenti, cum rege eorum Be
Abbreviated transcription (Latin):
riculo rei publice. ad hys¬
pamas transuut. et uuan¬
dalos ad occupandam libi¬
am et affricam inuitauit.
Quo cum puollassent. ibi
regnum suum multo tem¬
pore confirmauerunt et di¬
uina. et humana. sine ali¬
quo respectu humanitatis.
uel diinitatis perturbaue¬
Unlorum qui po¬
stea patria lingua
longobardi a longis bar¬
bis uocati sunt: certam
quidem originem legimus.
sed certum originis corum
tempus non muenimus.
Nam reges regnasse super
cos leginus quorum etiã
nomina didicimus sed ã¬
nos regni corum per trã
distinctos nõ inuenimus
Hi mnlcandinauia. lcithie ĩ¬
sula degentes. cum ita mul¬
tiplicati ellent. ut eos ter¬
ra lua capere non pollet:
egressione tercie partis. mi¬
miere multitudinem con¬
silium habuerunt: Et qui¬
nam exire deberent: missa
lorte quelierunt. Ergo ter¬
cia pars uunlorum. pro¬
ut eos milla lors elegerat.
ducibus agion. et ibor de
scandinauia insula egres¬
si. de loco in locum ibant i¬

Expanded text:
ri culo rei publicae, ad Hisri culo rei publicae, ad Hispanias transivit, et Wandalos ad occupandam Libiam et Affricam invitavit. Quo cum pervolassent, ibi regnum suum multo tempore confirmaverunt, et divina et humana sine aliquo respectu humanitatis vel divinitatis perturbaveilorum, qui postea patria lingua Langobardi a longis barbis vocati sunt, certam quidem originem legimus, sed certum originis eorum tempus non invenimus. Nam reges regnasse super eos legimus, quorum etiam nomina didicimus, sed annos regni eorum per tempora distinctos non invenimus. Hi in Scandinavia Scythiae insula degentes, cum ita multiplicati essent, ut eos terra sua capere non posset, egressione tertiae partis minuere multitudinem consilium habuerunt, et quinam exire deberent, missa sorte quaesiverunt. Ergo tertia pars Winilorum, prout eos missa sors elegerat, ducibus Agion et Ibor de Scandinavia insula egressi, de loco in locum ibant, i
Abbreviated transcription (Latin):
iunctis sibi alanis: easq
aliquamdui miserrime di¬
lacerauerunt. Et iam eos
inde expellebant gothi. nõ
quidem prospicientes gal¬
liarum quieti: sed uacue¬
facientes patriam sua rapa¬
citate: Aandali hispam¬
as agressi: ñc hyspamas.
mĩc gallias multo tempore
de populati sunt. Sed nec
ibi a gothis tuti ẽẽ potu¬
erunt. Quia uero gothi
nimis italiam in quietebãt:
honorius deliberato cum
sius consilio. hyspanias
et gallias quas sibi auuã¬
dalis alus ꝙ gentibus pre¬
reptas dolebat. gothis ra¬
ta confirmatione donauit
Cum ergo gothi a fimbus
sibi deputatis uuandalos.
aliosq hostes effugare ma¬
turarent. et uuandali un¬
diq conclusi. tiore go¬
thorum estuarent: peccatis
populi facientib in opiã
et grata occurrit eis felicita¬
tis opportuntas. Nam in¬
ter bomifacium et et hium
romanos duces. per inui¬
diam orta simultate. bom¬
facius factus infẽrior. cum
dolorem sue iniurie. nollet
ulcisci. nisi dampno et pe¬

Expanded text:
junctis sibi Alanis, easque junctis sibi Alanis, easque aliquandiu miserrime dilaceraverunt. Etiam inde eos expellebant Gothi, non quidem prospicientes Galliarum quieti, sed vacuefacientes patriam suae rapacitati. Wandali Hispanias aggressi, nunc Hispanias, nunc Gallias multo tempore depopulati sunt; sed nec ibi a Gothis tuti esse potuerunt. Quippe quia Gothi nimis Italiam inquietabant; Honorius, deliberato cum suis consilio, Hispanias et Gallias, quas sibi a Wandalis aliisque gentibus praereptas dolebat, Gothis rata confirmatione donavit. Cum ergo Gothi a finibus sibi deputatis Wandalos aliosque hostes effugare maturarent, et Wandali undique conclusi timore Gothorum aestuarent, peccatis populi facientibus, inopina et grata occurrit eis felicitatis oportunitas. Nam inter Bonefacium et Aethium Romanos duces per invidiam orta simultate, Bonefacius factus inferior, cum dolorem suae injuriae nollet, ulcisci nisi damno et pe
Abbreviated transcription (Latin):
lecti. et ad hoc. imbecillita¬
te eorum adducti: quos
defensandos susceperunt:
illos sibi subicere deliberãt.
Tam uiolenta miusticia.
indigene britanni. aliem¬
geins anglis subiugati:
mius. et nomen anglorum.
quali uicti concesserunt
et mumquã de subiugo co¬
rum. se excutere potuerunt.¬
thia oriundi. a go¬
this uicti. alienas terrãs
muadere ceperunt. qui su¬
as retinere non potuerũt.
Hos circa damibium cõ¬
morantes. rursum post
multum tempus giberich
gothorum rex. bello uictos.
inde exturbauit. et ad hoc
perpulit. Ut quas quoquo
modo habere uidebantur.
relictis sẽdib: romano mi¬
perio se subderentur. et a con¬
stantino magno. locum ha¬
bitandi sibi dari supplicitꝰ
peterent. Quod et impetra¬
uerunt. et pannonias ab
eo sibi delegatas. per sexa¬
gnita annos pacitice in ha¬
bitauerunt. Unde anno
norii. euocati in stinctu sti¬
liconis. rebellionem cõtra
rem publicam meditantis
infuderunt se per gallias.

Expanded text:
lecti, et ad hoc imbecillitalecti, et ad hoc imbecillitate eorum adducti, quos defensandos susceperant, illos sibi subicere deliberant. Tam violenta injustitia indigenae Brittanni alienigenis Anglis subjugati, in jus et nomen Anglorum quasi victi concesserunt, et nunquam de subjugo eorum se excutere potuerunt.thia oriundi, a Gothis victi, alienas terras invadere ceperunt, qui suas retinere non potuerunt. Hos circa Danubium commorantes, rursum post multum tempus Giberich Gothorum rex bello victos inde exturbavit, et ad hoc perpulit, ut quas quoquo modo habere videbantur relictis sedibus, Romano imperio se subderent, et a Constantino Magno locum habitandi sibi dari suppliciter peterent. Quod et impetraverunt, et Pannonias ab eo sibi delegatas per sexaginta annos pacifice inhabitaverunt. Unde anno norii. evocati instinctu Stiliconis rebellionem contra rem publicam meditantis, infuderunt se per Gallias,
Abbreviated transcription (Latin):
sius presumentes. non solu
tributa negare. sed etiam ro¬
mais presumunt rebellare.
Romami collecto exercitu.
super francos irruunt et uic¬
tos usq adinternicionem¬
I proterunt.¬
Ritanmi siue brito¬
nes. a quib cognominata
est britanna occeam insula
qui eam incoluerunt a tem¬
pore. gai. uilii cesaris usꝙ
ad annũ domini. Quadrĩ
sub imperio romaro dege¬
runt. Hi tempore antomimi¬
marci ueri instancia lucii
britanniarum regis. per le¬
gatos eleutherii pape mi¬
steria cristianitatis suscepe¬
runt: in qua aliqui eorum
usq ad martirii coronam
prouecti sunt. Qui cum
crebris. et pene continuis
pictorum incursiombus
fatigarentur. et ipłi ad resi¬
stendum mimicrs mibelles.
in habilesqz haberentur:
consilio regis sui uertigi¬
niz. gentem anglorum.
a finib saxonie muitant
eosq contra omnes hosti¬
um assultus. deffensores si¬
bi parant. Angli cum eos¬
aliquamdui. stremie et for¬
titer tutati fussent. tandez
dominandi cupiditate il¬

Expanded text:
suis presumentes, non solum suis presumentes, non solum tributa negare, sed etiam Romanis presumunt rebellare. Romani collecto exercitu super Francos irruunt, et victos usque ad internecionem proterunt.itanni sive Brittones, a quibus cognominata est Britannia Occeani insula, qui eam incoluerunt, a tempore G. Julii Caesaris usque ad annum Domini 413. sub imperio Romano degerunt. Hi, tempore Marci Antonini Veri, instantia Lucii Britanniarum regis, per legatos Eleutherii papae mysteria christianitatis susceperunt, in qua aliqui eorum usque martyrii coronam provecti sunt. Qui cum crebris et paene continuis Pictorum incursionibus fatigarentur, et ipsi ad resistendum inimicis imbelles inabilesque haberentur, consilio regis sui Vertiginii gentem Anglorum a finibus Saxoniae invitant, eosque contra omnes hostium assultus defensores sibi parant. Angli, cum aliquandiu strenue et fortiter eos tutati fuissent, tandem dominandi cupiditate il