comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ce data postea mutata fu̾it. eq̃
ypotħcana acco ꝯpetit ulti dedõ¬
mo data ypotħce. et orto fc̃o Itẽ si
de locoꝯueit: et domus fc̃a sit. Ite¬
si de loco dato. dem̃ uineis meopo¬
sitis. Inuenditatõe pignoris
querrur.anrem dequa actumẽ
possideat is cum quo actum est.
Nam si ñpossideat. nec solo fe¬
cit quomimuis possideat ab solur
uiii ndi u̾opossideat. et aut pec¬
inuam soluat. aut rem restituat

Expanded text:
e data postea mutata fuerit, aeque hypothecaria actio competit, veluti de domo data hypothecae et horto facta: item si de loco convenit et domus facta sit: item de loco dato, deinde vineis in eo positis. In vindicatione pignoris quaeritur, an rem, de qua actum est, possideat is cum quo actum est. nam si non possideat nec dolo fecerit quo minus possideat, absolvi debet: si vero possideat et aut pecuniam solvat aut rem restituat,
Abbreviated transcription (Latin):
possõrem siue tm̃ paccũ ꝯuc̃tũ
d̾ ypotheca int̾uenit siue etiã
possõ tradita fu̾it dein amissa
sit. ¶ Etiam si creditor iudicã¬
tum debitorem fec̾it. ypotħea
man obligata qr suas ꝯdito¬
nes ht̃. ypothecaria acto. id ẽ
si soluta e pecũa: aut sat̾ft̃m
ẽ quib cessantib tenet. ¶Si
cum defensore inꝑsonã egero
licis micħ satisded̾it et dam¬
pnatus sit. eque ypotħca ma¬
net obligata/Multo mãgis
ergosim ꝑsõam actum sit si¬
ue cũ reo siue cum fideuissore.
siue cũ utrisq ꝓ ꝑte. lic dam¬
pnati suit ypotħca man o¬

Expanded text:
ssorem, siue tantum pactum conuentum de hypotheca interuenerit, siue etiam possessio tradita fuerit, deinde amissa sit. Etiamsi creditor iudicatum debitorem fecerit, hypotheca manet obligata, quia suas condiciones habet hypothecaria actio, id est si soluta est pecunia aut satisfactum est, quibus cessantibus tenet. et si cum defensore in personam egero, licet is mihi satisdederit et damnatus sit, aeque hypotheca manet obligata. multo magis ergo si in personam actum sit siue cum reo siue cum fideiussore siue cum utrisque pro parte, licet damnati sint, hypotheca manet o
Abbreviated transcription (Latin):
Sinsuffructus an fructus le¬
getur. nicħ int̾estͦ nmi fructiu
et nlus mest. nsuifructus dee̾.
et fructus quid smne usuee nõ
pot᷑ usus sine fructu ẽẽ potest.
Demq si tibi fructus deducto
usulegatus sit: mutile eẽ leg
tus adimatur totum ioiad¬
emptum scrib paul/s si de fru¬
ab mitoꝯstitui pot̾ s siusufru

Expanded text:
sus fructus an fructus legetur, nihil interest, nam fructui et usus inest, usui fructus deest: et fructus quidem sine usu esse non potest, usus sine fructu potest. denique si tibi fructus deducto usu legatus sit, inutile esse legatus adimatur, totum uideri ademptum scribit: sed si fruab initio constituti potes
Abbreviated transcription (Latin):
Auł.  undinsu legato liceb¬
it usuario et exfeno ꝙ et man¬
num dumtaxat sufficiat caꝑe
lic mediocris pͥdii eo mousus
ꝯsum̃antur qr et domo et ẜuo
itaut̃ctur. ut nicħ alii fructus
nomine suꝑẽet. ¶ Sicut is cui
ususfundi legatus ẽ quomir¬
agri dominus colendi cã ibiu̾¬
setur. prohib̾e ñpot. alioquin ⁊
frui dñm prohibebit. ita nec i¬
is cui usus iegatus ẽ utatur.
ut bonus prfam̾ uti debet.

Expanded text:
um. Fundi usu legato licebit usuario et ex penu quod in annum dumtaxat sufficiat capere, licet mediocris praedii eo modo fructus consumantur: quia et domo et seruo ita uteretur, ut nihil alii fructuum nomine superesset. Sicuti is, cui usus fundi legatus est, quo minus dominus agri colendi causa ibi uersetur, prohibere non potest alioquin et frui dominum prohibebit, ita nec his cui usus legatus est utatur, ut bonus pater familias uti debet.
Abbreviated transcription (Latin):
suitus debebatur. et̃ ꝑ eud̃ riu¬
umi aqm̃ ducebant ius aq̃ ducẽ¬
de ñ ducẽdo camamisit. nichil
iunis eo nõie cetĩs qui riuo ute¬
bantur accreuit idq modu

Expanded text:
seruitus debebatur et per eundem riuum aquam ducebant, ius aquae ducendae non ducendo eam amisit, nihil iuris eo nomine ceteris, qui riuo utebantur, adcreuit idque commodum
Abbreviated transcription (Latin):
mino tunclocus ẽ sena¬
cus ꝯsulto. cũ sit creditor eam
iuuabitur ħ senatusꝰ sulto
ꝙ tumc accioit cum prima fa¬
cie quid̃ enuit alienam reu̾ a. ł
suam obligõm suscipiat ut
ecce si ancilla ob paccõm lib̾ta¬
tis ex promissore dato posti
manumissionem id ipm̃sus¬
cipiat. ꝙ expmissor debuerat.
aut si broitatẽ em̾̃it. et es alie¬
num brditaniumin se tñscri¬
bitiaut si ꝑ fideuissore suoint̾¬
cedat. ¶ De pignorib prioris
debitoris ñ est creditori noua
acconeopus cum qͣi fiuana
ꝙ̃ et ypochetania uocatur in

Expanded text:
mo tunc locus est senatus consulto, cum scit creditor eam adiuvatur hoc senatus consulto: quod tum accidit, cum prima facie quidem suam obligationem suscipiat. ut ecce si ancilla ob pactionem libertatis expromissore dato post manumissionem id ipsum suscipiat quod expromissor debeat, aut si hereditatem emerit et aes alienum hereditarium in se transcribat, aut si pro fideiussore suo intercedat. De pignoribus prioris debitoris non est creditori noua actione opus, cum quasi Seruiana quae et hypothecaria uocatur in
Abbreviated transcription (Latin):
accõdanda ẽ restitutoria. ¶Q
enim bonũ ẽ expectare ꝯdcõm
uł diem. cũ in ea c̾a sit prior i

Expanded text:
actio danda est restitutoria: quo enim bonum est exspectare condicionem uel diem, cum in ea causa sit prior i
Abbreviated transcription (Latin):
prosit. nisi forteꝗs dicat pro¬
deẽ de dampno sollicito Sn¬
to aũt huic exceptõm ñ prõ¬
desse Nec enim debuit im
alicnum certus edifitium
pon̾e. s ħ ei ꝯcedendum est.
ut sine dispendio dnĩ areeto
im̃prudes em̃as edificasti. aũ
conserusti dem̃ euincitur. bo¬
nus index uarie ex ꝑsoĩs caĩs¬
q constituet. ¶ Ringe et doͥ¬
minum eadem fc̃urum fuis¬
se.et ieodͣat impensamut fũ¬
dum recipiat usq eo dũtaxat
quo p̾ciosior fc̃s est. Et si
larib sepulgis amicis carẽ¬
dum̃ h̾at. Sufficit cibi ꝑ¬
mitti colłe ex hũs reb quei
possis ita ne det̾ior sit fudus¬

Expanded text:
prosit: nisi forte quis dicat prodesse de damno sollicito. puto autem huic exceptionem non prodesse: nec enim debuit iam alienam certus aedificium ponere: sed hoc ei concedendum est, ut sine dispendio domini areaeimprudens emeras, aedificasti aut conseruisti, deinde evincitur: bonus iudex varie ex personis causisque constituet. finge et dominum eadem facturum fuisse: reddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dumtaxat, quo pretiosior factus est, et si laribus sepulchris avitis carendum habeat: sufficit tibi permitti tollere ex his rebus quae possis, dum ita ne det
Abbreviated transcription (Latin):
re qñtum b̃iturus ẽ possor
hus reb ablatis. fiat ei poti¬
stas n maliciis indulgẽd
est. si tectorium puta ꝙ in¬
dux̾is. picturas q corradere
uelis. nicħ iatũrus msi ut
offitias. ¶Singe ẽa ꝑsõam
ẽc dm̃. que receptumͣ fundũ

Expanded text:
re, quantum habiturus est possessor his rebus ablatis, fiat ei potestas: neque malitiis indulgendum est, si tectorium puta, quod induxeris, picturasque corradere uelis, nihil laturus nisi ut officias. finge eam personam esse domini, quae receptum fundum
Abbreviated transcription (Latin):
utilẽ accõm dandam. qĩ ĩsti¬
coriam : qr et hic qͣi p̾posuisse
eũ mutre peciu̾e accipiende
uideatur. ¶Sicui mandau̾o
ut atit̾o stipłetur pot̃o cũ eo
cui mandaui age miandati
ut eum accepto lił̾et. si ħ ue¬
limursi malim. in ħ agam
ut eñ deleget ppicħ ur sicui
fiuia dotem ded̾it. ea que man
curator suus et ẜui gebant.
ita demũ rata ẽȩ mandauit.
si int̾uentus empnii gesta st̃
et male pecina credita sit sẽp¬
nium ꝗ nicħ dolo fecitã te¬
ñi et c̃ u̾m eum quinõ aĩo
ꝓcuratoris int̾uenit s affe¬

Expanded text:
utilem actionem dandam quasi institoriam, quia et hic quasi praeposuisse eum mutuae pecuniae accipiendae uideatur.Si cui mandauero, ut a Titio stipuletur, potero cum eo cui mandaui agere mandati, ut eum accepto liberet, si hoc uelim: uel, si malim, in hoc agam, ut eum deleget mihi uel si cui filia dotem dederit eamque mandcurator suus et serui gerebant, ita demum rata esse mandauit, si interuentu Sempronii gesta essent, et male pecunia credita sit, Sempronium, qui nihil dolo fecit, non teneri. et est uerum eum, qui non animo procuratoris interuenit, sed affe
Abbreviated transcription (Latin):
mouendis ꝓcuratorib et act¬
orib. et ingendis ꝯsilio man¬
dati ñ teniss siquid dolo fec̾it
ñ mandati nten̾i. s magis de
ri meo ut titio peciu̾am mea
is q ñ sine usuris credidit.in
⁊̃ micħ usuras restitũe debeat
uideamus et lab̾o scribit resti
inquit labo in usuris accõma᷑¬
daci ¶Id labõ ait et u̾m e̾ repu¬
tatones quor s iuditiũ amu¬
tre. et sicuti fructus cenetur
restĩtũe is qui ꝓcurat ita su¬
ptum ꝙ̃ infructus ꝑcipiẽdos
fecit detͥuce eum̃ õporta S et
si ad uecturas suas dũ excurit
inp̾dia sumptũ fecit. puto hoᷤᷤ
quo sũptus reputare eũ opor¬
ut suptus de suo fãc̾et. ad uiti
ꝓcurator citra mandatũ ĩ uo¬
iuptatẽ fecit pmittendũ ei
auferre ꝙ si sine dampno dñi
fiat. nisi rõm sumptus istius
dñs ad misus fideussores. et
mandatores et si sine iudit̾o
solu̾int. hñt accõm mandati.
sua ꝑsõa omifit exceptõm qͣ
reͥs uti ñ potuit siqurõ mux
honestam. hr̃e eni mãdati

Expanded text:
toribus et actoribus et in regendis consilio, mandati non teneri, sed si quid dolo fecerit, non mandati, sed magis de ri meo, ut Titio pecuniam meam isque non sine usuris crediderit, an etiam usuras mihi restituere debeat, videamus. et Labeo scribit restitinquit Labeo, in usuris actio mandati. Idem Labeo ait et verum est reputationes quoque hoc iudicium admittere et, sicuti fructus cogitur restituere is qui procurat, ita sumptum, quem in fructus percipiendos fecit, deducere eum oportet: sed et si ad vecturas suas, dum excurrit in praedia, sumptum fecit, puto hos quoque sumptus reputare eum oporut suprocurator citra mandatum in uoluptatem fecit, permittendum ei auferre, quod sine damno domini fiat, nisi rationem sumptus istius dominus admittit.Fideiussores et mandatores et si sine iudicio soluerint, habent actionem mandati.Gsua persona omiserit exceptionem, qua reus uti non potuit, si quidem minus honestam, habere eum mandati
Abbreviated transcription (Latin):
ex emolum̃ti sensit. siue ei
mandaui. siue ñ qr bone fi¬
d̾i ħ ꝯgruit. ne de aueno iu¬
crum senͣtiat.¶ Q siñ ex̾cuit
peciũam s ad usus suos cõ¬
u̾tit. in usuras ꝯuemetur. q̃
uĩ mo m̃o in regionib freꝙ̃¬
tantur. Nemiq pap̾ ait etiã
si uͣsuras exegit ꝓcurator ⁊
inusus suos conutit.usuraᷤ
eum prare debels iꝗs tico mã

Expanded text:
e emolumentum sensit, siue ei mandaui siue non, quia bonae fidei hoc congruit, ne de alieno lucrum sentiat: quod si non exercuit pe cuniam, sed ad usus suos conuertit, in usuras conuenietur, quae legitimo modo in regionibus frequentantur. denique Papinianus ait etiam si usuras exegerit procurator et in usus suos conuertit, usuras eum
Abbreviated transcription (Latin):
posse socieratẽ chomi ut aliam
dampni aliam lucri ꝑtem so¬
cius ferat. ¶ Seruius innocis
mutil ait nec ꝑosse societatem
it̾ conͣtrahi. Neq eni lucru
intelligitur insionũ dãpno
deducto. n dampnũ nisi omĩ
lucro deducto s pot̾ chom so¬
cietas ita ut er lucri ꝙ reliqu̾
in societate sit omi dampno
deducto pars. alia feratur. et er
pars alia capiatur. ¶Ut sitꝓ¬
socio actõ societatem int̾cede
oportet nec enim sufficit rem
ẽẽ ꝯmnunem nisi societas int̾¬
cedat.¶Cominimit᷑. aũt res
agi potͥ ⁊̃ citͣ societatem ut pu¬
ta cumñ affectõne societatis
incidimus mnomunionem
seꝑatim einim ꝑtes eorum
non socii futuri.

Expanded text:
posse societatem coiri, ut aliam damni, aliam lucri partem socius ferat: Seruius in notatis Mucii ait nec posse societatem ita contrahi, neque enim lucrum intellegitur nisi omni damno deduct‹o› neque damnum nisi omni lucro deducto: sed potest coiri societas ita, ut eius lucri, quod reliquum in societate sit omni damno deducto, pars alia feratur, et eiupars alia capiatur. 31 socio actio, societatem intercedere oportet: nec enim sufficit rem esse communem, nisi societas intercedit. communiter autem res agi potest etiam citra societatem, ut puta cum non affectione societatis incidimus in communionem, separatim emimus partes eorum non socii futuri.
Abbreviated transcription (Latin):
an n auferri uidentur.
instipuiatũ deduxit. easq ñ pe¬
tierat. cum ꝑ om̃c tempus mñ¬
moni sumptibsus uxorẽ et
eius familiam uir exibet. dote
p̾legata. s et dõnaͣtõnib u̾bis
fidi cõmissi ꝯfirmatis legato
quid dotis usuras ñꝯtim uide¬
batur s titubo donacõnis rem
ni. Uror manito suo pecimi¬
am donauit. maritus expecuia
sibi donata: aut mobilẽ. ant so¬
li rem comꝑauit. soluendo nõ ẽ
et res exstant quero simulier
iuiro expiatur iudetur.n. mari¬
tus qm̃ius soluedo nst ex don¬
atõne iocupletior effectus cum
pecunia mulieris res ꝯꝑata ex
uẽdicare directo pot̾ et erit det̾i¬

Expanded text:
 auferri uidentur. in stipulatum deduxerat easque non petierat: cum per omne tempus matrimonii sumptibus suis uxorem et eius familiam uir exhiberet, dote praelegata, sed et donationibus uerbis fideicommissi confirmatis legato quidem dotis usuras non contineri uidebatur, sed titulo donationis rem.Uxor marito suo pecuniam donauit: maritus ex pecunia sibi donata aut mobilem aut soli rem comparauit: soluendo non est et res extant: quaero, si mulier dicticia experiatur? uidetur enim maritus, quamuis soluendo non sit, ex donatione locupletior effectus, cum pecunia mulieris res comparatapermanet et uindicare directo potest: et erit deteri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone em̃tium et uendẽtiu.
pectan debent. ñ eorum quib
acquiritur ex eortractu accõ.
Namli fuus m̃s ur filius ꝗin
mea potate ẽ me p̾señte suo
nomine emat. ñ est querend̃
quid ergo existimem s quidille
qui contrahit.

Expanded text:
personae ementium et uendentium spectari debent, non eorum, quibus adquiritur ex eo contractu actio: nam si seruus meus uel filius qui in mea potestate est me praesente suo nomine emat, non est quaerendum, quid ego existimem, sed quid ille qui contrahit.
Abbreviated transcription (Latin):
cesse cause. ñ solum annũ uel
bienniu s ⁊̃trienniũ et qͣdriẽ¬
nium et ult̾ius tͣhũnt spõsalia
ułuti ualitudo sponsi sponseue
ur mortes parentũ: aut capit¬
alia crimina aut longiores ꝑe¬
grinatones qͥ ex necͣcitare fui̾t.

Expanded text:
cessariae causae non solum annum vel biennium, sed etiam triennium et quadriennium et ulterius trahunt sponsalia, veluti valetudo sponsi sponsaeve vel mortes parentium aut capitalia crimina aut longiores peregrinationes quae ex necessitate fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃ Orato imꝑatoꝵ antonini
et commodi que quasdam nu¬
pcias in ꝑsõa senatoꝵ ĩbibuit
de sponsalib nicħ locuta ẽ. rec¬
te tñ dicitur ⁊̃ sponsaliamhiis
caĩb ipõ iure nullius ẽẽ mom̃¬

Expanded text:
Oratio imperatorum Antonini et Commodi, quae quasdam nuptias in personam senatorum inhibuit, de sponsalibus nihil locuta est. recte tamen dicitur etiam sponsalia in his casibus ipso iure nullius esse mom
Abbreviated transcription (Latin):
U̾. Duptie sunt ꝯiuncto
mans et femine et ꝯsortiũ oĩs
uite dĩuini et humani iuris
q coheunt quoꝵq ĩpo̾tate sũt.
ex cet̾o filio in pote state ham i
imptias int̾ eos me soło accore
ꝯtrahi posse pomp̃. scrib̾ ⁊ u̾m ẽ.
nuptam tũc legitimam uxorẽ
explesset.
Leius ur ꝑ nuntiũ posse nube
plac. si in doniũ eius deduce̾t᷑.
eamu̾o que ab eet ex littis ur
nũtio suo duci. ⁊ marito ñ posse.
deduccõne enimopus ẽ. et ĩma
ntin uxoris domumi qĩͣm do
ꝙ ab señtem accepit uxorẽ dem̃
rediens acen̾a iuxͣ cibim ꝑiss

Expanded text:
um.Nuptiae sunt coniunctio maris et feminae et consortium omnis uitae, diuini et humani iuris qui coeunt quorumque in potestate sunt. ex altero filio in potestate habeam, nuptias inter eos me solo auctore contrahi posse Pomponius scribit et uerum est. nuptam tunc legitimam uxorem explesset deius uel per nuntium posse nubere placet, si in domum eius deduceretur: eam uero quae ab esset ex litteris uel nuntio suo duci a marito non posse: deductione enim opus esse in man in uxoris domum, quasi in qui absentem accepit uxorem, deinde rediens a cena iuxta Tiberim periss
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̾e n que dotis cã data sunt.
ꝯdice̾. ip̃a enim filia nubendo
nisi forte ꝗs ꝓponat ita dotem
prem ꝓ emancipata filia ded¬
isse. ut si nuptus ñ ꝯsenͣtuz ur
bsensu ꝯtrabetium fuit et idõ
sicut nuptiis ita sponsalibus¬
filiamfanuł ꝯsentire oportet.¬

Expanded text:
mittere neque quae dotis causa data sunt condicere: ipsa enim filia nubendo nisi forte quis proponat ita dotem patrem pro emancipata filia dedisse, ut, si nuptiis non consentiret, consensu contrahentium fiunt: et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibuslias consentire oportet
Abbreviated transcription (Latin):
tua adũsus me tanqm̃ sub cõ¬
traria coñditõne cam michi
spopondistisi pẽdente ꝯdcõne
ex mea uoluntate eãdem pe¬
cunia sub ꝯdcõe stipłatus ẽ¬

Expanded text:
tua aduersus me, tamquam sub contrariam condicionem eam mihi spopondisti, si pendente condicione ex mea uoluntate eandem pecuniam sub condicione stipulatus e
Abbreviated transcription (Latin):
Eisus. Si me et ticium mu¬
tuam pecuiam rõgaũis ⁊ ego
nieum debitorem tibi ꝓmitt̾e
isẜim. tustipulatus sis cum
pucares eum ticii debitorem
ec̃an michi obligaris. subͣsisto
siqͣuro nullũ negetiũ mecũ
contͣxistis. si ꝓprius ł ut oblig¬
ari te existimem ñ qr pecu¬
iam tibi credidi. s enimnisi
tiam regunt qui ue circa eos
sunt. negotientur. mutuam¬
ne pecuniam dent.fenus ue

Expanded text:
i et me et Titium mutuam pecuniam rogaueris et ego meum debitorem tibi promittere iusserim, tu stipulatus sis, cum putares eum Titii debitorem esse, an mihi obligaris? subsisto, si quidem nullum negotium mecum contraxisti: sed propius est ut obligari te existimem, non quia pecuniam tibi credidi hoc enim nisinciam regunt quiue circa eos sunt negotientur mutuamue pecuniam dent faenusue
Abbreviated transcription (Latin):
D Quc religiosis adherent.
religiosa sunt et idcirco nec
lapides medificãti postqm̃ re¬
moti sutaiendicari possũt.
titori ex̃ ordinem ⁊uenitin

Expanded text:
 Que religiosis adherent religiosa sunt et ideo nec lapides inedificati, postquam remoti sunt, vendicari possunt titori extra ordinem subvenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
eum excoluiss. seniss qi ⁊ post¬
ea fundus euincatur⁊fita to¬
llere non potest.
et reĩ sue defensionem multũ
suam cẽ assistebat tominium
suum ñ amisit.
is ꝗ totum fũdum possidebat
totus petitus fu̾it. qn ĩ solidũ
ꝯtempnari debeat dubitariñ

Expanded text:
eum excoluisset sevissetve et postea fundus evincatur, consita tollere non potest.et rei suae defensionem multum suam esse adsistebat, dominium suum amisit.i totum fundum possidebat, totus petitus fuerit, quin in solidum condemnari debeat, dubitari
Abbreviated transcription (Latin):
R Dumptus in p̃diu qd̃
suanturSi fructuum. ante
utem ꝯtestatam ꝑceptorum
sũmam exͣcedant et enm ad¬
missa ꝯpensatone sr fuium sũ¬
ptim meliore predio fc̃o. dñs
restituere cogitur.

Expanded text:
 Sumptus in praedium, quod si fructuum ante litem contestatam perceptorum summam excedant: etenim admissa compensatione superfluum sumptum meliore praedio facto dominus restituere cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Aust᷑. Siager exemptois cã
lad aliquem ꝑtineati n reccehẽ
licc̃one agipot̾it anteqm̃ trat¬
itus sit ager et tunc possõ am¬
issa sit. ¶ S hr̃s de eoꝙ hrdita¬
ti obuenit. recte ãget etiam si
tum sit. Tulpa quͣo et dolus
maius pr̾dis ĩħ iuditĩ uenit

Expanded text:
is causa ad aliquem pertineat, non recte hac actione agi poterit, antequam traditus sit ager tuncque possessio amissa sit. Sed heres de eo quod hereditati obvenerit recte aget, etiamsi tum sit, culpa quoque et dolus malus heredis in hoc iudicium venit
Abbreviated transcription (Latin):
actone reput abant hrtes a¬
uie alim̃ta p̾stita nepoci. Rñ¬
debatur.auiam iure pietatis
de suo p̾stitisse nec enimaut
desid̾asse ut dec̾ren̾e̾ntur.ali¬
m̃ta aut decreta ẽene p̾terea
ꝯstitutum ẽẽ dicebatur. nt
si nĩr aluiss. ñi possit alim̃ta
que pietate cogente de suo ⁊
isse tractatum est ñ quid de¬
utro primonio erogata ui¬
dcantur quero quid tibi in¬

Expanded text:
actione: reputabant heredes auiae alimenta praestita nepoti. respondebatur auiam iure pietatis de suo praestitisse: nec enim aut desiderasse, ut decernerentur alimenta, aut decreta essent. praeterea constitutum esse dicebatur, ut si mater aluisset, non posset alimenta, quae pietate cogente de suo prisse. tractatum est, numquid utroque patrimonio erogata uideantur. quaero quid tibi iu
Abbreviated transcription (Latin):
E is. In debita pecuĩam perr¬
oremꝓmisisti. eamꝗ ꝓ te fide¬
iussar soluit. Ego existimo si
nõie tuo solu̾it fidenussor te fi¬
de nissori stipulatorẽq tibiobł¬
igatũ fore. enec expectand̃ est
sum te mardasse. ut tuo nõit

Expanded text:
. Indebitam pecuniam per errorem promisisti: eam qui pro te fideiusserat soluit. ego existimo, si nomine tuo soluerit fideiussor, te fideiussori, stipulatorem tibi obligatum fore: nec exspectandum est, s
Abbreviated transcription (Latin):
effectu enim quodam modo
D̾s ess si coactus ĩmiscuent᷑
stipulatus ẽmandati tenen
marcelł scripsit qm̃ius rem

Expanded text:
effectu quodammodo heres est. Sed si coactus immiscuerit stipulatus est, mandati teneri Marcellus scribsit, quamvis rem
Abbreviated transcription (Latin):
ñib hrditatis. aut sin̾cauit. ñ
d negligentiam suam. ad alie¬
nam ĩiuriam referre.¶Cimĩ
tñs acto pp̃ fid̾i mmussum facta
eet postea codicilli repti sunt.
quero an qnͣto minꝰ ex tnͣsactõ¬
ne ꝯsecuta mat defuncti fu̾it.

Expanded text:
oneribus hereditatis, aut si non cauit, non debet neglegentiam suam ad alienam iniuriam referre.' Cum transactio propter fideicommissum facta esset et postea codicilli reperti sunt: quaero, an quanto minus ex transactione consecuta mater defuncti fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ex testõ ꝓficiscuntur. neq tnͣsi
gim exquin uitas alit potest
qm̃ inspectis cognitis qr u̾bis:

Expanded text:
ex testamento proficiscuntur, neque transigi neque exquiri veritas aliter potest quam inspectis cognitisque verbis
Abbreviated transcription (Latin):
Tcũ. Si prediaur mancipia
sẽiedata effecta sint er tẽpore
concubinatus ac postea tẽpore
mr̃imonii alus accẽptis redo¬
uidiqm̃ donatonem mͥt̾uenisse¬
data cibania. repeciñ possunt. s
nec tprmiimoni si camãcipia
uxoris iiꝑꝯmũni usu fuerint.¬
Rilius reb mr̃is int̾uenire so
cipia et res m̃catus empt̃onũ
instra suonõĩe ꝯfecit decessit᷑ ĩ
filium in ea pecunia uolu̾it ẽẽ¬

Expanded text:
um.Si praedia et mancipia Seiae data effecta sint eius tempore concubinatus ac postea tempore matrimonii aliis acceptis redduideri, quam donationem interuenissedata cibaria repeti non possunt, sed nec tempore matrimonii, si ea mancipia uxoris in communi usu fuerint.Filius rebus matris interuenire solcipia et res mercatus emptionum instrumenta suo nomine confecit: decessit in ter obligatum filium in ea pecunia uoluit e
Abbreviated transcription (Latin):
facto ub̾te q̃i directum inrimo¬
nium detraxt ei cum alio co
ẽẽ possesat lex qmͣdei pronus
camuxorem ec uoiet. et uelled
uxorem ec et pronus durareis.
igitur aut pronus ẽc. uut uelle¬
eeͤ desierit finita est legis. iuc̃to¬
ritas. ¶Iuud rectissime plac¬
uit. q̃i uolutate intelligi possit
pr̃onus animum hr̃e desũsie.
qͣr mũxorem finiri legis mu
bñfitiumspror a cumpronus
itrum amotarum cum ub̾ta
que muito eo du̾terat uelet

Expanded text:
facto libertae quasi diremptum matrimonium, detraxit ei cum alio conesse posse.Ait lex: 'quamdiu patronus eam uxorem esse uolet'. et uelle debet uxorem esse et patronus durare: si igitur aut patronus esse aut uelle desierit, finita est legis auctoritas.Illud rectissime placuit, qualiquali uoluntate intellegi possit patronus animum habere desisse quasi in uxorem, finiri legis huius beneficium. proinde cum patronus rerum amotarum cum liberta, quae ab inuito eo diuorterat, uellet
Abbreviated transcription (Latin):
filia decessiss ud dimidia dos
ap̃ marillum remanet dim¬
dia fr̃ĩ mulns restitie cui. ea¬
q etiam instipulom deducta
crant moruuo marcello filio
et filia supstitib dote unu̾̃sa
filic p̾legata. marillus nata
magnum precore marillus
ab h̃ de filio marcelli ex dotis
ꝓmissione uniu̾sam dotem

Expanded text:
filia decessisset, ut dimidia dos apud Marullum remaneret, dimidia fratri mulieris restitueretur: eaque etiam in stipulationem deducta erant. mortuo Marcello, filio et filia superstitibus, dote uniuersa filiae praelegata Marullus nata Magnum praetorem Marullus ab herede filio Marcelli ex dotis promissione uniuersam dotem
Abbreviated transcription (Latin):
duos platmiss. nulio filiorũ
ex tante mortua muliere ꝑtẽ
dotis reman̾e ap̃ maritũ ma¬
gis coiͣueniss utiq totã eius
dotem ẽẽ si filium filiam uei
bũiss. et ex diu̾so respondeb¬
ceptõm etiam hn̾di ꝓfice s in
spẽ que ꝓponitur. ñ qĩ nrs in

Expanded text:
duos placuisset nullo filiorum exstante mortua muliere partem dotis remanere apud maritum, magis conuenisset utique totam eius esse dotem, si filium filiamue habuisset. ex diuerso respondebceptionem etiam heredi proficere: sed in specie, quae proponitur
Abbreviated transcription (Latin):
agit uł militatpdia ꝯpare in
eadem ꝓuncia ñ potestͥ p̃t̾qm̃
si pat̾na cius. ⁊ fisco distrabãt᷑.
Item nesciens loca sacra uł re¬
ligiosa uł publica ꝓ priuatis
comꝑauitlic emptõ ñ ceneat.
ex emͣpͣto tñ adu̾sus uẽlicorẽ
expietur. ꝙ conseq̃tur ꝙ intfũ¬
it eius ne decipetur. ¶Des in
adu̾sione emꝑta. si ñ dolo uen¬
ditoris fc̃m sit. ad piculũ em¬
ptoris ꝑtinebat ⁊ si res issig¬
nata non sit.

Expanded text:
uel militat, praedia comparare in eadem prouincia non potest, praeterquam si paterna eius a fisco distrahantur. Qui nesciens loca sacra uel religiosa uel publica pro priuatis comparauit, licet emptio non teneat, ex empto tamen aduersus uenditorem experietur, ut con sequatur quod interfuit eius, ne d‹e›ciperetur. Res in auersione empta, si non dolo uenditoris factum sit, ad periculum emptoris pertinebit, etiamsi res adsignata non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
restituenda sibi dote ac oꝵcredi¬
cepit. subsecuta dem̃ pro toꝵ leco¬
ꝑte nũatone: maritus ea̾ suete¬
dem rem pignori aui dedit.  t
mox residue qnͣtitatis nũato
impletac̾. Querebatur depign¬
ore cum excã ꝓmissionis adu¬
niu̾se qnͣtitatis exsolutõemq

Expanded text:
restituenda sibi dote accepit: subsecuta deinde pro parte numeratione maritus eandem rem pignori alii dedit: mox residuae quantitatis numeratio impleta est: quaerebatur de pignore. cum ex causa promissionis ad universae quantitatis exsolutionem qui
Abbreviated transcription (Latin):
ĩo cet̾a quo discut̾e̾ d et pro
om̾ibunam sñam ferrede¬
bebit. ¶S si ꝑ fideuissores
fu̾it cautum in primo comp¬
misso ⁊̃ sequens simiłr ꝓfer¬
endum la bõdicitss pomp̾du
bitat utrum hũsdem an et a¬
liis.tam idoneis / ꝗdem̃ inꝗt.
si idem fideuibe nolu̾it s puto
si nolu̾int fiderubetunc et ali¬
os nonabsimiles adhibẽdos.¬

Expanded text:
et pro omnibus unam sententiam ferre debebit.Si per fideiussorem fuerit cautum in primo compromisso, et sequens similiter proferendum Labeo dicit. sed Pomponius dubitat, utrum isdem an et aliis tam idoneis: quid enim, inquit, si idem fideiubere noluerint? sed puto, si noluerint fideiubere, tunc alios non absimiles adhibendos
Abbreviated transcription (Latin):
Sihrdis mentiouł cecorum
fca in compromisso ñ fu̾it.n
morte soluetur ꝓmissum.
existimauit. si arbit̾ aliquem
pecũam dare isẜit et il dece¬
ssit añqm̃ daret. penamcom¬
mitti.lic hrs eius ꝑatus sĩt
siue inĩqua sit et sibi im̃put
ꝗ cõpromisit nam et diui pũ
rptoadicitur.uł minus pro¬
babilem snĩam equo animo
ferred. ¶Si płes arbitrifu̾int.¬

Expanded text:
Si heredis mentio uel ceterorum facta in compromisso non fuerit, morte soluetur compromissum: tia, qui existimauit, si arbiter aliquem pecuniam dare iusserit et is decesserit antequam daret, poenam committi, licet heres eius paratus sit siue iniqua sit: et sibi imputet qui compromisit. nam et diui Pii rescripto adicitur: 'uel minus probabilem sententiam aequo animo ferre debet'.Si plures arbitri fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
ccipuło. cum adu̾sus eã ꝗdfit.
si sine dolo malo stipitiantis fa.¬
ctum ẽ/ subhac aut cõndc̃one.
commitcitur stipło nequis
doli sui p̾mium ferat. ¶S si qd̃
compromisso adiciatur. ut si

Expanded text:
io, cum aduersus eam quid fit, si sine dolo malo stipulantis factum est: sub hac enim condicione committitur stipulatio, ne quis doli sui praemium ferat. sed si quidem compromisso adiciatur 'ut si
Abbreviated transcription (Latin):
stipulatu conuenirqui dolo
fecit pot̾set io si arbitrũꝗs cor¬
rupit uł pecunia ur ambitoe
uł ad uocatum diũse ꝑtis ur
alique ex hiis quib cãm suã
cominisat. ex doli clausula po¬
t̾it conueniri uł si adu̾sariũ
callide circũi ꝯuen̾its et omimo
si inhac lite dolomalo u̾satus

Expanded text:
stipulatu conueniri qui dolo fecit potest: et ideo si arbitrum quis corrupit uel pecunia uel ambitione, uel aduocatum diuersae partis, uel aliquem ex his, quibus causam suam commiserat, ex doli clausula poterit conueniri, uel si aduersarium callide circumuenit, et omnino si in hac lite dolose uersatus
Abbreviated transcription (Latin):
si petatur ab eo aquo arbit̾ pe¬
tiuetut. ¶ Q ergo si afideuis.¬
sore eius petatur. an pena com¬
mittatur. et puto comimita ⁊
missum sit in iuditui deducat.
quidam dicunt p̾torẽ ñ int̾uie¬
nire ad cogend̾ arbitrũsñmm

Expanded text:
si petatur ab eo a quo arbiter peti uetuit. quid ergo si a fideiussore eius petatur, an poena committatur? et puto committi, emissum sit, in iudicium deducat, quidam dicunt praetorem non interuenire ad cogendum arbitrum sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
nus accipiẽdis ꝓcuratorem
p̾posun. utͣiͣł. id exemplum
excitorie dabitur act̃o ꝙ eque
faciend̾ erit. et siꝓcurator so¬
iuendo sit qui stipulãti petu¬
niam ꝓmisit ¶ Si dñs qui
ẜuum ĩstitorem. ap̃ m̃sam pe¬
cumis accipiẽdis hũnt post
tum negotiũ ex̾cuit. uiarietate
coria abeo petetur cũ accepte
pecume spẽnfitenibe̾do neg¬
otio tab̾ne miscũit. ¶ Seriuiᷤ
pecuniis tm̃ fen̾andis p̾põĩt¬

Expanded text:
atorem praeposuit, utilis ad exemplum institoriae dabitur actio: quod aeque faciendum erit et si procurator soluendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit. Si dominus, qui seruum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post rtum negotium exercuit, uarietoria ab eo petetur, cum acceptae pecuniae speciem fideiubendo negotio tabernae miscuerit. Seruus pecuniis tantum faenerandis praeposit
Abbreviated transcription (Latin):
uell sam cum mn lege echiũita
scriptum c̃et pies hoñis fendi
utinunc est irasit.satis aperte
significamus imppetuũ ꝑiẽtẽ
tem p̾b̾et que honus suũ susti¬
n̾et. si eares que suit et tuum

Expanded text:
uellet. nam cum in lege aedium ita scriptum esset: 'paries oneri ferundo uti nunc est, ita sit', satis aperte significari in perpetuum parietem tem praeberet, qui onus suum sustineret, si ea res quae seruit et tuum
Abbreviated transcription (Latin):
tum ex stagnoꝯ cediaqueduc¬
tus pot̾/ et stulicidii quo ĩmit¬
tendi naturalis et ꝓpetua ca
foramine ex quo ruitus n co¬
sistit dampnum ucinus sen¬
siss: dicendum est dampni ĩ¬
fecti stiꝑuiat̾onem locũ hre.¬

Expanded text:
ue ex stagno concedi aquae ductus potest. stillicidii quoque immittendi naturalis et perpetua cforamine, ex quo seruitus non consistit, damnum uicinus sensisset, dicendum est damni infecti stipulationem locum h
Abbreviated transcription (Latin):
edib ẜiurent cum emiss trad¬
ituras sibi accepit. confusa sub¬
lata q fuitus estset sirursus uẽ¬
dẽ uult noĩatim imponenda ẜ¬
uitus ẽ auioquin ube uencum¬
inicħ. uut cui ego ẜuiam. ñ ꝯfũ¬
di ẜuitutem plaq qr pro parte
suitus rẽtictur¶Itaq si predia
bit fuitus Item ẜususfructus
in alt̾utris prediis acquisitus
ñ int̾rumpit ẜuitutem¬
ne offic̾et nicinis luminibus¬
et ut fuitutem praret. deposuit
eclifitium ꝯcedenda erit legͣata¬
rio ũtiraccõ qua ꝓhibeatur br̃i
si postea extolłe sup̃ priorem mo¬
dum eclifitiu ͭ cõnabitur.

Expanded text:
edibus seruirent, cum emisset traditas sibi accepit, confusa sublataque seruitus est, et si rursus uendere uult, nominatim imponenda seruitus est: alioquin liberae umihi aut cui ego seruiam, non confundi seruitutem placet, quia pro parte seruitus retinetur. itaque si praedia bit seruitus. item usus fructus in alterutris praediis adquisitus non interrumpit seruitutemne officeret uicini luminibus seruitutemque praestaret, deposuit aedificium, concedenda erit legatario utilis actio, qua prohibeatur heres, si postea extollere supra priorem modum aedificium conabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nem iudicatu solui p̾stitit ĩ dõ¬
minũ idito postea tnͣslato fide¬
iussores ob rem iudicatã quos
defensor dedit ñ tenebutur. nec
pignora que ded̾int.

Expanded text:
nem iudicatum solui praestitit: in dominum iudicio postea translato fideiussores ob rem iudicatam quos defensor dedit non tenebuntur nec pignora quae dederunt.
Abbreviated transcription (Latin):
usum hr̃e. anusumfructum re¬
tineat. et siquid̾ sciens se usum
fructum hr̃e tm̃utiuelit. nicħo
minus et frui uitẽtur. ¶Siu̾o
ignoret. puto eum amitt̾e usũ
fruͣctũm n enim ex eo ꝙ hãt u¬
titur. s ex eoꝙ putauit sehr̃e.¬
d̃. Ciusussructus ciuitatis
iegetur. et aratrum in eam ĩdu¬
catur cinitas ẽc desut ut passa
est cartago. Ioq qͣi morte desin¬
it hr̃c usufructũ.
Omp̃.imuł̾ri usus domus
legatus sit. et illa tñsmare ꝓfecta
sit et ꝯstituto tprc ad admittẽdy
usum ab fuit. maritus u̾o domo
usus fu̾it. retinz nicħominusi
usum qm̃adm si familiam suã
domi reliquiss. eaque pegrinar.¬
etur et ħ mag̃ dicendum ẽ siux¬
orem in domoreliquiss marit
cumpĩ marito usus domus re
fu̾it amĩttitur ususfructus. cũ
⁊̃ ip̃a ꝓprictas eo cãn amittatur.
ac ne piscando quid̃ pot̾imus re

Expanded text:
habere, an usum fructum retineat? et si quidem sciens se usum fructum habere tantum uti uelit, nihilo minus et frui uidetur: si uero ignoret, puto eum amittere fructum: non enim ex eo quod habet utitur, sed ex eo quod putauit se habe. Si usus fructus ciuitati legetur et aratrum in ea inducatur, ciuitas esse desinit, ut passa est Carthago, ideoque quasi morte desinit habere usum fructum.Si mulieri usus domu‹s› legatus sit et illa trans mare profecta sit et constituto tempore ad amittendum usum afuerit, maritus uero domo usus fuerit, retinetur nihilo minus usus, quemadmodum si familiam suam in domu reliquisset eaque peregrinaretur. et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipsi marito usus domus legfuerit, amittitur usus fructus, cum etiam ipsa proprietas eo casu amittatur: ac ne piscan
Abbreviated transcription (Latin):
Abor. E qum tibi ꝯmodaui.
in eo tu cum eꝗtares. et ĩmate
cũ cũ płes equitarent. iꝰ ex
hiisirruit ĩ equm. teq deiecit
et ħ̾ cãu crura equͣi fracta sũt.
nem S et si equitis culpa
fc̃m eẽt cũ equite sane ñ cum
equi dñoagi põsse u̾mputo.

Expanded text:
. Equum tibi commodaui: in eo tu cum equitares et una complures equitarent, unus ex his irruit in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt. nem esse, sed si equitis culpa factum esset, cum equite: sane non cum equi domino agi posse. uerum
Abbreviated transcription (Latin):
luis. Hocaut sic inteluigẽ¬
dum ẽ. nisi sciẽns ad se ñ ꝑti¬
n̾e ita uendid̾it nam tunc ex
dolo tenebitur

Expanded text:
le Hoc autem sic intellegendum est, nisi sciens ad se non pertinere ita vendiderit: nam tunc ex dolo tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sibipignus durare.s si subscr¬
ipsit forte in tabuus emptoĩs
ꝯsensisse uidebitur nisi manife¬
ste appareat deceptũ ec̃ ꝙ obser¬
nari oport et si sine scriptis co¬
senfit. ¶Si debitori ꝯ cessũ sit
et hr̃s enis uendidit põt fci qõ¬
ec̃. qd intellex̾it creclitor s recte
uenisse dicendum ẽ. hec cium
subtilitates a iudicib ñ admi¬
or forte ꝯcessa uenditone desieit
possid̾e. et nouus possor uendi¬
dit. an duret pignus qĩ ꝑsone
Nam si nouo possori ñ debitori
a quo is ypotħcam accep̃ꝯcess¬
it creditor uende̾. dicend̃ ẽ noce̾
excep̃tom. SS si intͣ anñum
aut biennui ꝯceseit creclitor ne
de. post ħ tempus uendendo ñ
anfet pignus creditori. ¶Si
creclitor ypotħcaria usus a pos¬
sessore litis estimatõm ⁊ secut

Expanded text:
sibi durare. sed si subscripserit forte in tabulis emptionis, consensisse videtur, nisi manifeste appareat deceptum esse. quod observari oportet et si sine scriptis consenserit. Si debitori concessum sit et heres eius vendiderit, potest facti qeditor. sed recte uenisse dicendum est: hae enim suptilitates ab iudicibus non admior forte concessa uenditione desierit possidere et nouus possessor uendidnam si nouo possessori, non debitori a quo hypothecam accepit, concessit creditor uendere, dicendum est nocere ei exceptionem. Sed si intra annum aut bindere, post hoc tempus vendendo non aufert pignus creditori. Si creditor hypothecaria usus a possessore litis aestimationem consecut
Abbreviated transcription (Latin):
offãtur pena. excepͣtõne doli
usurũ eum. qui ex hac stipu
ratus eẽ dicebatur qr iã ac¬
tone forte ñ tene̾batur. acc̃o
in me danda  est. uił ut exibe¬
am eum uł defendam. ut

Expanded text:
offeratur poena, exceptione doli usurum eum, qui ex hac stipulratus esse dicebatur, quia iam actione forte non tenebatur: actio in me danda est, ut vel exhibeam eum vel defendam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtus ag̃. nõseio cumgauis frẽs
hret. br̃ditatem gau mũa̾sit. et
frib eiusdem qi exmandato de¬
functi frd̃icomissa soluit. ⁊ ca̾u̾¬
tõm accepit ꝗ postea cognito
ancũeo de hroitate fris possint
ex soluti fidicomimissi. statu er¬

Expanded text:
ptus a Gaio Seio, cum Gaius fratres haberet, hereditatem Gaii invasit et fratribus eiusdem quasi ex mandatu defuncti fideicommissa soli postea cognito, an cum eo de hereditate fratris possint, cautione exsoluti fideicom missi statum e
Abbreviated transcription (Latin):
accipe debemus militem ca
hortis ur ałc. ur legionis ł trĩ¬
bumim sine cohortis siue le¬
gionis dimissus ẽ hoc amp
insignib utitur ignominie
ca ab impatore missum. hac
notalaborare ergo et sidux cũ
cxcͣitu ꝑ̃est dimissus erit. not¬
atͣuss et si princeps dimiserit
et adiec̾it ignominie causac¬
um se mitt̾e ut płm facit. no
dubitabitur ex ħ edicto p̃to¬
ris eum infamia ẽc notatum.
ñ tͣnͣsi cit̃ indignatõm prĩci¬
pis successor eidatus ẽexcitũ
aut ñ unam cohortem ĩ imã
alam diximus s mim̾osmł¬
tosu militum. nam ex̾cituu
preesse diximus enni. qui le¬
giom uł legiones. cum suis
auxinis. abipatore ꝯmissa.

Expanded text:
accipere debemus militem calhortis uel alae uel legionis, uel tribunum siue cohortis siue legionis dimissus est. hoc aminsignibus utitur, ignominiae causa ab imperatore missum hac nota laborare: e‹r›go et si dux cum exercitui praeest dimissus erit, notatur, et si princeps dimiserit et adiecerit ignominiae causa se mittere, ut plerumque facit, non dubitabis et ex edicto praetoris eum infamia esse notatum: non tamen si citra indignationem principis successor ei datus est.Exercitum autem non unam cohortem neque unam alam dicimus, sed numeros multos militum: nam exercitui praeesse dicimus eum, qui legionem uel legiones cum suis auxiliis ab imperatore commissas
Abbreviated transcription (Latin):
detrax̾it. int̾ infames efficit᷑ l
exauctorizasse. Est et qͣrtum¬
genus missionis. si ꝗs euictã¬
dorum muñum cã militiam
subiss. ħ aũt missio estimatõ¬

Expanded text:
detraxerit, inter infames efficit, licet exauctorasse. est et qgenus missionis, si quis evitandorum munerum causa militiam subiisset. Hec autem missio estimatio
Abbreviated transcription (Latin):
sistat. moneatur q spectacum̃
sui p̾biturus. poĩta sit ĩ publi¬
co priuato q ur ininco quor
tñ locopassim homines spec¬
taculi causa admittantur eo
enum qͥ questus causam c̾tam¬
ma descenͣdit. et om̃s pp p̃mi¬
um inscenam ꝓteuntes famo¬
cauit ut prediret domi artisi
ludicre canta n ꝓdieritã no
tatur qr ñ est eares adeo tͣpis.
nt q̃ consiliũ piinm debeat.

Expanded text:
sistat moueaturque spectaculum sui praebiturus, posita sit in publico priuatoue uel in uico, quo tamen loco passim homines spectaculi causa admittantur. eos enim, qui quaest‹us› causa in certamina descendunt et omnes propter praemium in scaenam prodeuntes famocauit, ut prodiret artis ludicrae causa neque prodit, non notatur: quia non est ea res adeo turpis, ut etiam consilium puniri debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
siet uille et p̾torii ei relictus ẽ.¬
uenire piane ꝓprietarium ad
fructus ꝑcipiendos magisdi¬
cendum ẽ et ꝑ tempora fructu.¬
um colligendoꝵ etiam illich¬
h̾itare possead mittendum ẽ.

Expanded text:
si et uillae et pvenire plane proprietarium ad fructus percipiendos magis dicendum est, et per tempora fructuum colligendorum etiam habitare illic posse admittendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sius. et labõ. et̃ procur. ħ amp¬
uus etiam ex hiis que ĩ fũdo
nascũtur. qd̃. aduictum sibi su¬
is q susfitiet sumpturum. ex
hũs que ñua negauit. Iube̾¬
tius etiamait cũ conuins et
hospitib posse uti que siña mi
chi u̾auidetur./ aliquo enimla¬
igius cum usurano agendũ ẽ
ꝓp̃ dignitatem eius cui relictꝰ
est usus / s utetur hiĩs et pu¬
to duntaxat. muillapomis
aut ołib. et florib et lignifui¬
dendum uirum eodẽ loco uta¬
turdumtaxat.an ⁊̃ mopid̃ ei
e̾ honus horumsi babundent
infundo. ¶S si pecoris eius
infructuẽc S etiam amplius
modico iacte usurum puto.
Neq enimtam stricte int̾p̾tã¬
de sunt uouuntates defuctoꝵ¬
S et si boum arintiusus re¬
linquatur. omnem usũ heb¬
it. et ad arandum et ad cet̾ciad
que bones aptisunt.Equi¬
cii quo legato usunidendũ¬
est ne et domare possit et ad
uehendum subiugo nti. etͣ si

Expanded text:
sius et Labeo et Proculus hoc amplius etiam ex his quae in fundo nascuntur, quod ad victum sibi suisque sufficiat sumpturum et ex his quae Nerva negavit: Iuventius etiam cum convivis et hospitibus posse uti: quae sententia mihi vera videtur: aliquo enim largius cum usuario agendum est pro dignitate eius, cui relictus est usus. sed utetur his, ut puto, dumtaxat in villa: pomis autem et oleribus et floribus et lignis videndum, utrum eodem loco utatur dumtaxat an etiam in oppidum ei est horum, si abundent in fundo. Sed si pecoris ei usus in fructu esse. hoc amplius etiam modico lacte usurum puto: neque enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum. Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti sunt. Equitii quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si
Abbreviated transcription (Latin):
dr. s cius dutaxat qui cũ re hr̃e
uit. lictẽ. ad alium tñsfert. ut
molestũ. ⁊du̾sariũ ꝓsesb̾iciat.
Edius. n on solũ ad dii cnͣs¬
latonem ħ edictũ ꝑtin̾e ait. ue¬
is cum quo in remagebatur.
inquit si possõm cessit tem nõ
tenebitur. ¶Siquis aũt obua¬
litudinẽaut etatẽ aut occupa¬
cõnes. neccͣias. litem in alium
mali fiat m̃tio. cecm erit᷑ int̾di¬
ctumet ꝑ ꝓcuratore littigare
fiat auenatõ. ¶Haut̃ actõ ĩ to
ꝙ int̾est competit ꝓĩ si res nõ
fu̾it pctitoris aut si is ꝙ. ilienat̃
ẽ sine culpa decesẜit cessat iũd¬
itium nisiꝙ. igtoris pro eaint̾¬

Expanded text:
da, sed eius dumtaxat, qui cum rem habere vult, litem ad alium transferat, ut molestum adversarium pro se subiiciat. Pedius non solum ad dominii translationem hoc edictum pertinere ait, ve cum quo in rem agebatur, inquit, si possessione cessit, non tenebitur. Si quis autem ob valetudinem aut aetatem aut occupationes necessarias litem in alium mali fiat mentio. ceterum erit interdictum et per procuratores litigare fiat alienatio. Haec actio in id quod interest competit. proinde si res non fuit petitoris aut si is qui alienatus est sine culpa decessit, cessat iudicium, nisi si quid actoris praet
Abbreviated transcription (Latin):
ticium qi debitorem tuũ exͣ
m̃ditium. ãmonuero. et is ii¬
chi solu̾it cum debitor ñ ẽsi
ne me possis conuenire. etait
dubitar posse qr mulum ne¬
gotium tuum gestum ẽ cũ¬

Expanded text:
Titium quasi debitorem tuum extra iudicium admonuero et is mihi soluerit, cum debitor non essetne me possis conuenire. et ait dubitari posse, quia nullum negotium tuum gestum est, cu
Abbreviated transcription (Latin):
de peculio dumitaxat dandã
os putauiẽc. Nam eͣtͣ si ẜuu
ñ necessarium em̃em filiofu¬
oet turatum habius nichil
aͣgitur ratibitone eõdem loco
dandam accõm inqnͣtum lo¬
cuplectior ex mea ad ministra¬
cõne factus sit. ¶D et si hoĩs
lib̃i ꝗ tibi bona fide ẜuiebat ne¬
gotia gesẜo. siqurõ putãs tuũ
ec euum gessi. pomp̃ scribit eaꝵ
rerum peculi.ariũ c̾a que tese¬
qui debent. tecum michi fore
negõrum gõrum. actõm. earũ
u̾o rerum quc ipm̃ secũtur. ñ
tecũ s cum ĩpõ s et si lib̾um sci

Expanded text:
de peculio dumtaxat dandam eos putaui. nam et si seruum non necessarium emero filio tuo et tu ratum habueris, nihil agitur ratihabitione eodem loco dandam actionem, in quantum locupletior ex mea administratione factus sit.Sed si hominis liberi qui tibi bona fide seruiebat negotia gessero: si quidem putans tuum esse seruum gessi, Pomponius scribit earum rerum peculiarium causa, quae te sequi debent, tecum mihi fore negotiorum gestorum actionem, earum uero rerum, quae ipsum sequuntur, non tecum, sed cum ipso. sed si liberum sci
Abbreviated transcription (Latin):
erant. ad cãdem ꝑsõam hrditas
deuen̾at. debitor offerebat ꝙͣtũ
apostiore creditore mutuatus

Expanded text:
erant, ad eandem personam hereditas deuenerat: debitor offerebat, quantum a posteriore creditore mutuatus
Abbreviated transcription (Latin):
Od. be̾c rei publice cã ĩtelli¬
gitur et is qui ab urbe ꝓfectus
e lic ñdum ꝓuintiam excess¬
erit. s et is ꝗ excesẜit. donec in
urbem reu̾taturset ħad ꝓcõs¬
ules legatosq: eoꝵ et adeos ꝙ¬
in ꝓiunciis presunt ꝓcurato¬
nt̃ eos qui ex gen̾ali clã¬
lusa adiuuantur et fisci pr̃onꝰ
cõnumatur. ¶Eos ꝗ notis
scribunt acta pͣduirei .pu. ca

Expanded text:
.Abesse rei publicae causa intellegitur et is, qui ab urbe profectus est, licet nondum prouinciam excesserit: sed ‹et› is qui excessit, donec in urbem reuertatur. et hoc ad proconsules legatosque eorum et ad eos, qui prouinciis praesunt, procuratonter eos, qui ex generali clausula adiuuantur, et fisci patronus connumeratur.Eos, qui notis scribunt acta praesidum rei publica
Abbreviated transcription (Latin):
uist̃. Cum płos fundi spãłr
noĩatim inio instr̃õ emptõnis
int̾põito uenierint. ñ utiq alt̾
atius fũdus ꝑs uidetur ecs mł
ti fundi una emptoneꝯcinent᷑.
Et qm̃ iõm si quis cumplura
mancipia imoinstro emptõis
int̾poito uendidit: euiccõnis
act̾o in singuia capita mancipi¬
orum spectatur. et sicut auarũ
quor rerum: compluruũ. una
emptõ fc̃a sit instr̃m quid̃ em¬
ptoĩs int̾põitum unũ ẽ. eiucto¬
num aut tot accõnes sunt. qu¬
ot et spẽs rerum sunt: ita et in
no fundo uenditore ꝯuenire.
ꝙ una cautõne emptois ꝯpłes
fundos m̾catus apprehendit.
Nlur. Seia fundum meiuan¬
um et scianum. et cetos dotu
dedit. eos fũdos uirtitius iuna
seia sine controu̾sia possedit pꝰ
mortem dem̃ seie semproniai

Expanded text:
um. Cum plures fundi specialiter nominatim uno instrumento emptionis interposito uenierint, non utique alter alterius fundus pars uidetur esse, sed multi fundi una emptione continentur. et quemadmodum, si quis complura mancipia uno instrumento emptionis interposito uendiderit, euictionis actio in singula capita mancipiorum spectatur, et sicut aliarum quoque rerum complurium una emptio facta sit, instrumentum quidem emptionis interpositum unum est, euictionum autem tot actiones sunt, quot et species rerum sunt quae emptiono fundo uenditorem conuenire, quod una cautione emptionis complures fundo‹s› mercatus comprehenderit.um. Seia fundos Maeuianum et Seianum et ceteros doti dedit: eos fundos uir Titius uiua Seia sine controuersia possedit: post mortem deinde Seiae Sempronia
Abbreviated transcription (Latin):
fir. at siquis rep̾sentatam pe¬
cumam consumat.¶Qũio
ergo si quis citͣ p̾toris. mctori¬
tatem transeg̾it. ut ꝙ singłos
annos erat ei relictum. mox ꝑ
ctumerat. mox ꝯsequeretur. ꝑ
singulos dies quid demũ si qd
ꝯsĩmato anno. ut.acciꝑet. ab in¬
itõ. mni consequatur. et puto
ansactone facit. Noluit .n. oratõ
almita ꝑ taͣsaccõm int̾cipi nĩ¬
chi aũt int̾est. utrum libtini
sint. qnib. iliita relicta tunt.

Expanded text:
raesentatam pecuniam consumat. quid ergo si quis citra praetoris auctoritatem transegerit, ut quod per singulos annos erat ei relictum, conseqctum erat, consequeretur per singulos dies? quid deinde si, quod consummato anno ut acciperet, initio anni consequatur? et puto ansactione facit: noluit enim oratio alimenta per transactionem intercipi. Nihil autem interest, utrum libertini sint quibus alimenta r