comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bancor. in quo tantꝰ fertur fuisse numerꝰ¬
in onachorum: ut cum in .uii. portiones
eẽt cum pͣpositis sibi rectoribꝰ. monasteriũ
diuisum: nulla harum portio minus ꝗͣ
ccͣeᷤ. homines haberet ¶Qui omnes de labo¬
re manuum suarum uiuere solebant.
horum gͥ płimi ad memoratam aciemꝑ
acto ierunio triduano cum aliis orandi
causa conuenerant: habentes defensorẽ
nomine brocmailum qui eos intentis pͣ¬
cibꝰ. a barbarorum gladiis ꝓtegeret:
ꝓfecto & ipsi quam uis arma non ferant. contͣ
nos pugnant. qui ad uersis nos in precationi¬
bus ꝓsequntur. Itaq in hosprimum arma n̾ti
ubet. et sic ceteras nefande militiȩ copias: non
sine magno exercitꝰ sui dampno deleuit¶Ex¬
tinctos in ea pugna ferunt de his qui ado
hostium aduentum cum suis terga uertens.
eos quos defendere debuerat inermes. ac mu¬
dos ferientibus gladiis reliquit. sic completũ
ẽ presagium sancti pontificis augustini.

Expanded text:
Bancor, in quo tantus fertur fuisse numeruBancor, in quo tantus fertur fuisse numerus monachorum, ut cum in septem portiones esset cum praepositis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet, qui omnes de labore manuum suarum vivere solebant. Horum ergo plurimi ad memoratam aciem, peracto jejunio triduano, cum aliis orandi causa convenerant, habentes defensorem nomine Brocmailum, qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegeret. profecto et ipsi quamvis arma non ferant, contra nos pugnant qui adversis nos inprecationibus persequuntur. Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic ceteras nefandae militiae copias non sine magno exercitus sui damno delevit. Exstinctos in ea pugna ferunt, de his qui ad ohostium adventum cum suis terga vertens, eos quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque completum est praesagium sancti pontificis Augustini,
Abbreviated transcription (Latin):
arciepõ habituros eẽ respondebant: conferẽ¬
tes ad inuicem. Quia si modo nobis ad furg̾e
noluit. quanto mag̃ si ei subdiçeꝑimꝰ iam
nos ꝓ nichilo contempnet. Quib uir dnĩ
augustinus fert᷑ mini tans p̃dixisse: qͥa
si pacem cum frĩb acciꝑe nollent. bellum
ab hostibus forent accepturi. Et si nationi
anglorum noluissent uiam uitȩ p̾dicare.
ꝑ horum manus ultionem eẽnt mottis pas¬
suri Quod ita ꝑ omnia ut p̾dix̾at: cliuino
a gente iuditio paratum ẽ. Si quidem pꝰ
hec ipse de quo diximus rex anglor um
fortissumus edilfrid collesto grandi exerci¬
tu ad ciuitatẽ legionum quȩ agente anglo¬
rum legacestir. abritonibꝰ autem restius
carlegion appellatur. maximam gentis ꝑ¬
uideret sacerdotes eorum qui ad exorandũ
dnm̃ ꝑmilite bella agente conuenerant.
seorsum in tuciore loco consistẽ. sciscttabat᷑
qui eẽnt hi. quidue acturi illo conuenissẽt.
Erant aut plurimi eorum de monasterio

Expanded text:
pro archiepiscopo habituros esse respondebant: conferenpro archiepiscopo habituros esse respondebant: conferentes ad invicem, Quia si modo nobis adsurgere noluit, quanto magis si ei subdi coeperimus, jam nos pro nihilo contemnet. Quibus vir Domini Augustinus fertur minitans praedixisse, quia si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum ab hostibus forent accepturi; et si nationi Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut praedixerat, divino agente judicio patratum est. Siquidem post haec ipse de quo diximus, rex Anglorum fortissimus Aedilfrid, collecto grandi exercitu, ad civitatem Legionum, quae a gente Anglorum Legacaestir, a Brittonibus autem rectius Carlegion appellatur, maximam gentis pvideret sacerdotes eorum, qui ad exorandum Deum pro milite bellum agente convenerant, seorsum in tutiore loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illo convenissent. Erant autem plurimi eorum de monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
bis ad ꝑꝓinquantibus adfurrex̾it: scientes
quia famulus xp̃i ẽ. optemꝑant̃ illum au¬
dite. Sin autem uos spreuerit. nec coramuo¬
bis ad surgere uoluerit. cum sitis numero
plures: & ipse sꝑnatur a uobis: fecerunt ut
dixerat. Factumq ẽ ut uenientibus illis se¬
deret augustinus in sella. Quod illi uiden¬
tes: mox miram conuersi sunt. eumq no¬
tantes suꝑbie. cunctis quȩ dicebat contradice̾
laborabant. Dicebat autem eis. Quia in
multis quidem nr̃ę consuetudini immo¬
uniuersalis eccłȩ conraria geritis: et ta uensi ĩ
tribꝰ his michi optemꝑare uultis. ut pascha
suo temꝑe celebretis. lit in inistrum baptiran¬
di quo deo renascimur. iuxta morem scẽ ro¬
mane et aplicȩ ȩccłiȩ compleatis. ut genti an¬
glorum. una nobiscum uerbum dñi predi¬
cetis: cet̾a que agitis. quamuis moribꝰ nostris
contͣria equanimit̃ cuncta tolerabimus.
At illi nichil horum se facturos. neq illumꝑ

Expanded text:
bis adpropinquantibus adsurrexerit, scientes bis adpropinquantibus adsurrexerit, scientes quia famulus Christi est, obtemperanter illum audite: sin autem vos spreverit, nec coram vobis adsurgere voluerit, cum sitis numero plures, et ipse spernatur a vobis. » Fecerunt ut dixerat. Factumque est ut venientibus illis sederet Augustinus in sella. Quod illi videntes, mox in iram conversi sunt, eumque notantes superbiae, cunctis quae dicebat contradicere laborabant. Dicebat autem eis: Quia in multis quidem nostrae consuetudini, immouniversalis Ecclesiae contraria geritis: et tamen si in tribus his mihi obtemperare vultis, ut Pascha suo tempore celebretis; ut ministerium baptizandi, quo Deo renascimur, juxta morem sanctae Romanae et apostolicae Ecclesiae compleatis; ut genti Anglorum una nobiscum verbum Domini praedicetis: caetera quae agitis, quamvis moribus nostris contraria, aequanimiter cuncta tolerabimus. At illi nil horum se facturos, neque illum
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ agustinꝰ. Tum britones confitentur
quidem intellexisse se ueram ẽẽ uiam iusti¬
ciȩ quam predicaret augustinus: s non se
posse absq suorum consensu ac licencia. pris¬
cis abdicare moribꝰ. Unde postulabant: ut
Quod cum ẽẽt statutum. uenerunt ut ꝑ hi¬
bent .uii. briconum epiͣ et plures uiri doctis¬
simi: max ime de nobilissimo eorum mo¬
nasterio. quod uocatur lingua anglorum
bancornaburg. cui temꝑe illo dinood abbas pͣ
duc̾e uitã solebat consulentes. an ad predicatio¬
nem augustini suas deserere traditiones de-¬
berent. Qui respondebat. Si homo dĩ ẽ. sequi¬
mini illum. Dixerunt. Et uñ hoc possumꝰ
ẽ & humił corde: credibileẽ quia iugumxͥ
& ipse portet et uobis portandum offerat.
Si autem inmitis ac suꝑbꝰẽ. constat quia nẽ
rursus aiebant. Et unde uel hoc dinoscere
ualemus: Procurate inquit ut ipse prior
cum siuis ad locum sy nodiadueniat: & si uo¬

Expanded text:
dicatur Augustinus. Tum Brittones confitentur dicatur Augustinus. Tum Brittones confitentur quidem intellexisse se veram esse viam justitiae quam praedicaret Augustinus: sed non se posse absque suorum consensu ac licentia priscis abdicare moribus. Unde postulabant ut sQuod cum esset statutum, venerunt, ut perhibent, septem Brittonum episcopi et plures viri doctissimi, maxime de nobilissimo eorum monasterio, quod vocatur lingua Anglorum Bancornaburg, cui tempore illo Dinoot  Al., Diducere vitam solebat, consulentes, an ad praedicationem Augustini suas deserere traditiones deberent. Qui respondebat: « Si homo Dei est, sequimini illum. » Dixerunt: « Et unde hoc possumus est et humilis corde, credibile est quia jugum Christi et ipse portet, et vobis  Al., nobis portandum offerat: sin autem inmitis ac superbus est, constat quia non est rursus aiebant; « Et unde vel hoc dinoscere valemus? Procurate, inquit, ut ipse prior cum suis ad locum synodi adveniat, et si vo
Abbreviated transcription (Latin):
augustini ac sociorum eius adsensum preb̾e
uoluissentꝰ. s suas potius traditiones uniu̾¬
sis quȩ ꝑ orbem sibi inxp̃o concordant. ec¬
cliis preferrent: sanctꝰ pat̾ augustinus. hc̃
laboriosi ac longi certaminis finem fecit. ut
unanimes indomo patris sui. ut ipse nobis
insinuare celestibꝰ signis dignet᷑. quȩ sequẽ¬
da traditio: quib sit uiis ad ingressum reg¬
ni illiꝰ ꝓꝑandum. Adducatur aliquis eger.
& ꝑ cuius preces fuerit curatus: huiꝰ fides
& oꝑatio dõ deuota. atq omnib sequenda cre¬
datur. Quod cum aduersarii inuiti licet con¬
cederent: ad latꝰ ẽ quidam de genere angłorum.
oculorum luce priuatus. Qui cum oblatus
britonum sacerdotibꝰ. nilcurationis ł sana¬
tionis eorũ ministerio ꝑciꝑet. tandemau¬
gusturus iusta necessitate compulsus. flestit
ret: & ꝑ illuminationem uniꝰ hominis corꝑa¬
lem. in plurimorum corde fidelium sꝑał
cecus. & uerꝰ summe lucis p̃co ab omnib pre¬

Expanded text:
Augustini ac sociorum ejus assensum praebere voluissent, sed suas potius traditiones universis, quae per orbem sibi in Christo concordant, Ecclesiis praeferrent, sanctus Pater Augustinus hunc laboriosi atque longi certaminis finem fecit, ut t  Al., fecit unanimes in domo Patris sui, ut ipse nobis insinuare caelestibus signis dignetur, quae sequenda traditio, quibus sit viis ad ingressum regni illius properandum. Adducatur aliquis aeger, et per cujus preces fuerit curatus, hujus fides et operatio Deo devota atque omnibus sequenda credatur. » Quod cum adversarii inviti licet concederent, allatus est quidam de genere Anglorum, oculorum luce privatus: qui cum oblatus Brittonum sacerdotibus, nil curationis vel sanationis horum ministerio perciperet; tandem Augustinus justa necessitate compulsus, flectit ret, et per illuminationem unius hominis corporalem, in plurimorum corde  Al., cordibucaecus, ac verus summae lucis praeco ab omnibus prae
Abbreviated transcription (Latin):
cellexert̃. Cont̾batis & enĩ omĩbꝰ. ñ om̃s timuert̾ & an-¬
nunciauert᷑ oꝑa dr̃ seo qͥcunq hoĩes fuerit qͥq uero
ab humana racione alienati. cõparati st̃ ium̃tis insi¬
pientibꝰ & similes facti st̃ illis. Tales & si scõꝵ urtuti¬
bus concurbati st̃ & cõmoti: nec dm̃ camen curere. rec
eiꝰ esse facca annunciare uel intelligere uoluert̃. Be-

Expanded text:
onturbatis etenim omnibus, non omnes timuerunt et annuntiaverunt opera Dei, sed quicunque homines fuerunt, quique vero ab humana ratione alienati, comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis. Tales etsi sanctorum virtutibus conturbati sunt et commoti, nec Deum tamen timere, nec ejus facta annuntia
Abbreviated transcription (Latin):
ungi gr̃a neglexert̃. mortẽ misit ȩc̾nã. Quod in ipsa
gente udeoꝵs. quȩ dñm in carne apparencẽ ad morcẽ
usq ꝑsequuita est. corporalit̾ etiã constat ẽẽ ĩpletum.¬
Que postquã eũ crucifixit. ñ multis int̾uenientibꝰ an¬
nis ingruente romano exercitu. exceptis solũ eis qui in
fidẽ se exͣgłicȩ gr̃e crediderant. enormi est clade dãna¬
ta: & ipso insuꝑ regno ac patria priuata. Et hoc ẽ. qͦo
ait. excicasti uincula usq ad uerticẽ. Ceruicẽ uideli¬
cet regni. qͦ contͣ dñm fu̾ant ante erecti. De qͦ dicit eis¬
dem in se ȩciã furencibꝰ. beatissimꝰ ꝓchomarꝙyr Scepba-¬
nus: duri ceruice & incirc̃cisi cordibꝰ & auribꝰ. uos sẽꝑ¬

Expanded text:
ungi gratia neglexerunt, mortem misit aeternam: quod in ipsa ungi gratia neglexerunt, mortem misit aeternam: quod in ipsa gente Judaeorum, quae Dominum in carne apparentem ad mortem usque persecuta est, corporaliter etiam constat equae postquam eum crucifixit non multis intervenientibus annis, ingruente Romano exercitu, exceptis solum eis qui in fidem se Evangelicae gratiae secreverant, enormi est clade damnata, et ipsa insuper regno ac patria privata. Et hoc est quod ait: « Excitasti vincula usque ad cervicem, » cervicem videlicet regni, quo contra Dominum fuerant erecti, de quo dicit eisdem in se etiam furentibus beatissimus protomartyr Stephanus: « Dura cervice et incircumcisi cordibus et aurib
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e spũalis reccissime hoc uocabulo nuncupant᷑. Un¬
ae est illud psalmiste de his qui sc̃is nocere uolentes.¬
aiuina sc̃ ꝓhibitione coerciti: & corripuit ꝓ eis reges.
nolite cangere. xp̃os meos. S aluos aũt fecit xp̃of suo:
non qͦs. xp̃os inuenit. sed qͦs egrediendo a patre & in
carne apparendo ꝑ adoptionis sp̃m xpõs id est unc¬
cos suos fecit. De qua unccione monens suos auditoreᷤ.
iob̾es apłs dicit. Et uos unccionẽ quã accepistis ab eo
maneat in uobis. Hic uersiculus in qͥbꝰdã edicionibꝰ ita
inuenic᷑. Existi ut saluares populũ tuũ. ꝑ iħm xp̃m
io est aduentus eiꝰ in mundũ. ñ solũ in resurreccionẽ fi¬
aeliũ sed & in ruinã erat ꝑfidioꝵ fucurus: apte subiũ
git᷑. Misisti in capica inimicoꝵs mortẽ : excitasti uincu¬
la usq ad uerticẽ. Qui enĩ electis suis qͦs xp̃os appel¬
lauerat ꝓpħa. gaudiũ salutis obculit: ipse illis qui eiꝰ

Expanded text:
gratiae spiritualis rectissime hoc vocabulo nuncupantur; ungratiae spiritualis rectissime hoc vocabulo nuncupantur; unde est illud Psalmistae de his qui sreges. Nolite tangere christos meos . Salvos autem fecit christos suos, non quos christos invenit, sed quos egrediendo a Patre et in carne apparendo per adoptionis Spiritum christos, id est, unctos, suos fecit. De qua unctione monens suos auditores Joannes apostolus dicit: Et vos unctionem quam accepistis ab eo maneat in vobis . Hic versiculus in quibusdam Editionibus ita invenitur: Existi ut salvares populum tuum per Jesum Chid est, adventus ejus in mundum non solum in resurrectionem fidelium, sed et in ruinam erai vincula usque ad cervicem. Qui enim electis suis, quos christos appellaverat propheta, gaudium salutis attulit, ipse illis qui ejus
Abbreviated transcription (Latin):
filii lucis st̃. quȩq illo donante agunt siue loquunt᷑: lu-¬
ce nimirũ ac splendore clare refulgent. In cõminatio¬
ne tua minorabis t̾rã: & in furore tuo detrabes gences. Cõ¬
minando districcionẽ iudicii qͦ ĩpii dãnant᷑ bumiliabis sa¬
lubricer eos qui terrena cȩlestibus anteponere solebant:
ut minoratis paulatim terrenis cupidigatibus quȩ sur-¬
sum sunt sapere & querere incipiant: & inferendo fu-¬
rorem condẽnabis eos imꝑpetuum. qui proterua sua
exalcatione ad tẽpus humiliari concẽpsert̃. Qs ne
sibi eueniat. precat᷑ psalmista dicens. Domine ne
ira tua arguas me: neq in furore tuo corripiasme.
Existi i salutẽ populi tia: ut saluos facias ap̃os cuõ.
Exut mediator dĩ & hominũ a patre. & uenit in mũ¬
dum: ñ ut iudicaret mundũ. sed ut saluaretꝰ mundꝰ
ꝑ ipsũ. Xp̃os aũt om̃s electos dicit: qui ab unecione

Expanded text:
filii lucis sunt, quaeque illo donante agunt sive loquuntur, lufilii lucis sunt, quaeque illo donante agunt sive loquuntur, luce nimirum ac splendore clare refulgent. In comminatione tua minorabis terram, et in furore tuo detrahes gentes. Comminando districtionem judicii quo impii damnentur, humiliabis salubriter eos qui terrena coelestibus anteponere solebant, ut, minoratis paulatim terrenis cupiditatibus, quae sursum sunt sapere et quaerere incipiant; et inferendo furorem condemnabis eos in perpetuum, qui proterva sua exaltatione ad tempus humiliari contempserunt, quod ne sibi eveniat precatur Psalmista dicens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Existi in salutem populi tui, ut salvos facias Christos Exivit Mediator Dei et hominum a Patre, et venit in mundum, non ut judicaret mundum, sed ut salvaretur mundus per ipsum. Christos autem omnes electos dicit, qui ab unctione
Abbreviated transcription (Latin):
quia ministerio doccoꝵ ueritatis. uerba mundo pa¬
lam innocuert̃: uixca qͦd ipsa ueritas eisdem pͣcepit
dicens. quȩ dico uobis in cenebris dicite in lumine: &
quȩ in aure auditis. p̃dicate suꝑ tecta. Et qm̃ eloqͥa¬
lucis sequuta est eciã claritas miraculoꝵ: in lumine
iacula tua eunt. in splendore fulgoris armoꝵ tuoꝵ.
laculis quippe bellantes adu̾sarios feriunt: armis mu-¬
niendo sese a uulnere defenat̃. Unde in iaculis meri-¬
to dicta pͣdicantiũ. quibꝰ prauitatẽ infideliũ suꝑant:
in armis miracula qͥbꝰ ueritatẽ suȩ pͣdicationis con-¬
firmant. insinuant᷑. Eunt gͦ in lumine iacula xp̃i e¬
unt in splendore fulgoris armoꝵ illiꝰ: quia quȩ fecit
magnalia. quȩ apparauit archana. quȩ ꝓposuit mã-¬
data. quȩ ꝓmisit pͣmia. cuncto iã mundo ꝑ exͣgłicas
licceras sole clariꝰ innotuere. Sed & sc̃i doctores quia

Expanded text:
quia ministerio doctorum veritatis verba mundo paquia ministerio doctorum veritatis verba mundo palam innotuerunt, juxta quod ipsa Veritas eisdem praecepit dicens: Quae dico in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate susecuta est etiam claritas miraculorum, addidit: in splendore fulgoris armorum tuorum; jaculis quippe bellantes adversarios feriunt, armis muniendo sese a vulnere descendunt. Unde in jaculis merito dicta praedicantium, quibus pravitatem infidelium superant, in armis miracula, quibus veritatem suae praedicationis confirmant, insinuantur. Eunt ergo in lumine jacula Christi, eunt in splendore fulgoris armorum illius; quia quae fecit magnalia, quae aperuit arcana, quae proposuit madata, quae promisit praemia, cuncto jam mundo per evangelicas litteras sole clarius innotuere. Sed et sancti doctores, quia
Abbreviated transcription (Latin):
est. ñ angustiamini in nobis. ang̾tiamini aũt in uisce¬
ribus uris: tanqͣ filiis dico dilatamii & uos. Unde
aũt uel qͦ ordine ꝓuenerit. ut salutaribꝰ aqͥs mun¬
dus ablueret᷑. aut quȩ abyssus sapientiȩ cȩlestis t̾riꝰ
inconuerit: subsequent̾ ostendit᷑ cũ dicit. Eleuatꝰ
est sol & luna stecit in ordine suo. Eleuatꝰ est enĩ dñs
ac totũ dilacauit in orbem: ut ipsa in ordine suo io
est post implecũ dñicȩ in carnationis archanũ. a lon¬
ge ꝑfidiȩ languore exurgens staret in fide: uirilit̾ age¬
ret. & confortaret᷑ in caritate ipsiꝰ. Et quia soli. xp̃m.
eccłiam lunȩ cõparauerat: apte ad eundẽ solẽ c̃uerss
continuo subiecit. In lumine iacula tua ibunt. iN
splendore fulgoris armoꝵ tuoꝵ. Lacula aũt xp̃i ũba
sunt illiꝰ quibꝰ corda hominũ cõpungunt᷑: ut salucari
uulnere inflicto possit anima fidelis dicere. uulnerata
caritate ego sũ. Quȩ indelicet iacula in lumine eunt.

Expanded text:
angustiamini autem in visceribus vestris. Tanquam filiis dico, dilatamini et vos . Unde autem vel quo ordine provenerit, ut salutaribus aquis mundus aspergeretur, utque abyssus sapientiae coelestis terris intonuerit, subsequenter ostenditur, cum dicitur: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo. Elevatus enim est sol,ac totum dilatavit in orbem, ut ipsa in ordine suo, id est, post impletum dominicae incarnationis arcanum, a longo perfidiae languore exsurgens staret in fide, viriliter ageret, et confortaretur in charitate ipsius. Et quia soli Christum, Ecclesiam lunae comparaverat, apte ad eumdem solem conversus continuo subjecit. In lumine jacula tua ibunt, in splendore fulgoris armorum. Jacula autem Christi verba sunt illius, quibus corda hominum compunguntur, ut salutari vulnere inflicto, possit anima fidelis dicere: Vulnerata charitate ego sum. Quae videlicet jacula in lumine eunt,
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa mea. digno satistactionis & pententiȩ merore.
concussa ob metũ ire & animadu̾sionis tuȩ. quã me
incautiꝰ incurrisse ꝑtimesco: credo qͦd otꝰ miscdiam
obtate a te ueniȩ consequar. Ubi consideranda est
mira diuinȩ pietatis uelocitas. Iurbatũ se tantũ ani¬
mo ꝓpt̾ iram dĩ dixit: & mox illũ ad misd̾ia ab ira¬

Expanded text:
anima mea, digno satisfactionis et poenitentiae moerore anima mea, digno satisfactionis et poenitentiae moerore concussa ob metum irae et animadversionis tuae, quam me incautius incurrisse pertimesco, credo quod ocius misericordiam optatae a te veniae consequar: ubi consideranda est mira divinae pietatis velocitas. Turbatum se tantum animo propter iram Dei dixit, et mox illum ad miseri
Abbreviated transcription (Latin):
quam uenit psenitudo cẽporis. misit ds̃ filiũ siũ factum
ex muliere. factũ sub lege: ut eos qͥ sub lege erant redime¬
ret. Quȩ uidelicet tẽpora. qͦsq annos. longe adhuc uidit
atq alonge salutauit ꝓpħa: cũ ait. qͥa dũ apꝓpiarent an¬
ni. dũq adueniret tẽpꝰ. ostenderet᷑ & cognosceret᷑ dñs. Nã
& suꝑiꝰ audiuit. dicente sibi dño. quia adhiic uisus ꝓcul.
et apparebit in finẽ & ñ mentiet᷑ si morã fec̾it ex pecta eũ.
quia ueniens ueniet & ñ tardabit. Cuiꝰ qͥdẽ mandatũ au¬
diens cuiꝰ oꝑa passionis considerans. timuit &: expauit. qͥ a
cõmotus fuerat de felicitate transitoria maloꝵ. &
de tẽporali afflictione bonoꝵ. Attamen ubi dignam
pro suis ignorationibꝰ pȩniontiã fecisset: mox se ue¬
niam erratꝰ consequi posse onfisus est. Unde ẽseqnt̃
adiungit. In eo dũ contꝰbata dexit anima mea: in
ira misediȩ memor eris. Dũ corebata fuerit inquit

Expanded text:
tum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Quae videlicet tempora, quosque annos longe adhuc vidit esse atque a longe salutavit propheta, cum ait quia dum appropiarent anni, dumque adveniret tempus, ostenderetur et cognosceretur Dominus. Nam et superius audivit, dicente sibi Domino: Quia adhuc visus procul et apparebit in finem, et non mentietur, si moram fecerit exspecta eum, quia veniens veniet et non tardabit . Cujus quidem auditum audiens, cujus opera passionis considerans, timuit et expavit, quia commotus fuerat de felicitato transitoria malorum et de temporali afflictione bonorum. Attamen ut dignam pro suis ignorationibus poenitentiam fecisset, mox se veniam erratus consequi posse confisus est. Unde consequenter adjungit: In eo dum conturbata fuerit anima mea, in ira misericordiae memor eris. Dum conturbata fuerit, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
relicco infimoꝵs appetitu. tota mentis intencione. &
quocidianis bonors oꝑũ gressibͦ ascendere ac transmi-¬
grare nitant᷑ ad consortiũ eoꝵ qͥ se in xp̃o pͣcesserunt:
finicisq passionũ agonibꝰ uitȩ accipiant coronã: in exẽ¬
plum eoꝵ. qui quondã translati in babylonẽ de uidea.
rursũ ducibꝰ zorobabel & ihesu. patriã st̃ reuersi qͦs
scriptura filios transmigrationis appellat. magnaq
instançia deuocionis restaurasse scã quȩ hostis destru¬
xerat: recteq figura est manifestissima statꝰ nr̃i. Tran̾¬
lati enĩ sumꝰ in primo parente de patria cęlesti. & huiꝰ
seculi babyloniã. id est confusionẽ illati: seo donance
dño iħo xp̃o rege ac poncifice magno. cuꝰ ⁊ orobabel &
iesus typũ pͣculere. rursus ad patriã uisionẽq pacis
sũmȩ. qͦd nomen ierłm significat. sumꝰ recce uocati: ita
dũtaxat. ut interĩ in ierosolyma pͣsentis eccłiȩ nos

Expanded text:
relicto infimorum appetitu, tota mentis intentione et relicto infimorum appetitu, tota mentis intentione et quotidianis bonorum operum gressibus ascendere ac transmigrare nitantur ad consortium eorum qui se in Christo praecesserunt, finitisque passionum agonibus, vitae accipiant coronam in exemplum eorum qui quondam translati in Babylonem, de Judaea rursum ducibus Zorobabel et Jesu patriam sunt reversi, quos Scriptura filios transmigrationis appellat, magnaeque instantia devotionis restaurasse sancta, quae hostis destruxerat, refert; quae figura est manifestissima status nostri. Translati enim sumus in primo parente de patria coelesti, et in hujus saeculi Babyloniam, id est confusionem illati; sed donante Domino Jesu Christo Rege ac Pontifice magno, cujus Zorobabel et Jesus typum praetulere, rursus ad patriam visionemque pacis summae, quod nomen Jerusalem significat, sumus recte revocati; ita duntaxat, ut interim in Jerosolyma praesentis Ecclesiae, nos
Abbreviated transcription (Latin):
contremuert̃ ossa. & expauit uenter: ñ solũ qͥa minus
ꝑfectũ se accione cognouit: uerũ ȩciã quia om̃s qͥpie
uolunt uiuere in xp̃o. ꝑsequutiones passuros dicit S
& ipsũ xp̃m qͥ sine peccato intrasset in mundũ. ñ sine
pena peccati exicurũ uidit ẽẽ. de mundo: uixta qͦo &
in ipso cantici sui principio designauit. Nec tam̃ idẽ
pauor ac tremor expers consolationis remansit. cui
prȩsentia aduersa spes minorauit: ac leuiora reddidit .¬
futuroꝵ pͣmioꝵ. Hoc est enĩ qͦd sequit᷑ Requiescã in
die cribulationis meȩ: ut ascendã ad populũ tͣnsmigra¬
tionis meȩ. Requiescit enĩ in die ñ solũ retributionis s
& tribulationis: quia ꝑ afflicciones tẽporales. ȩt̾na se
gaudia naccurũ ẽẽ. ñ dubitat: uixta illud apłi. spe e¬
nim salui facci sumꝰ: & iterũ. spe gaudentes. in tribula¬
tione patientes. Hȩc est aũt in hac uita spes eleccoꝵs. ut

Expanded text:
contremuerunt ossa, expavit venter, non solum quia minus se contremuerunt ossa, expavit venter, non solum quia minus se perfectum actione cognovit, verum etiam quia omnes qui pie volunt vivere in Christo, persecutiones passuros dicit: sed et ipsum Christum qui sine peccato intraret in mundum, non sine poena peccati exiturum vidit esse de mundo, juxta quod et in ipso cantici sui principio designaverat. Nec tamen idem pavor ac tremor expers consolationis remansit, cui praesentia adversa spes minoravit, ac leviora reddidit futurorum praemiorum. Hoc est enim quod sequitur: Requiescam in die tribulationis meae, ut ascendam ad populum transmigrationis meae. Requiescit enim in die non solum retributionis, sed et tribulationis, qui per afflictiones temporales aeterna se gaudia nacturum esse non dubitat, juxta illud Apostoli: Spe enim salvi facti sumus . Et iterum: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Haec est autem in hac vita requies electorum, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ꝓ ipso apud dm̃ int̾pellat: & ipsũ dñm cõmendat.
Et introiuit cremor in ossa mea. Sicut carnif nomine.
aliqͦciens scriptura carnales nr̃as actiones: ita ossũ uo¬
cabulo. fortia solet ac spũalia facta designare. Expa-
uit gͦ inquit cor meũ. abhis quȩ uentura in mundum
pͣuideo: & qͥcqͥd mͥ uirtutis spualis in me esse putaui. to¬
cũ hoc quasi fragile contremuit: dũ maiores beatorũ
uerbo sequenti manifestiꝰ explicat᷑: cũ dicit᷑. Et subtꝰ¬
S me turbata est uirtꝰ mea. Bene aũt uircutẽ suã ñ in
se. sed subcer se dicit ẽẽ curbatã: quia raptꝰ ad contẽpla¬
cionem cȩlestiũ archanoꝵ ꝓpħa. qͥdãmocio se suꝑse ui¬
dit eleuatũ: & qͦ altior efficit᷑ lumine concẽplacionis:
eo se imꝑfecciorẽ conspicit merito accionis. Sulleia¬
tus enĩ ad intuenda suꝑna: iure dehis quȩ in intimis
gesserat concurbat᷑. Gurbata est aũt uirtꝰ ꝓph̃ȩ. &

Expanded text:
hoc pro ipso apud Deum interpellat, et ipsum Domino commendat. hoc pro ipso apud Deum interpellat, et ipsum Domino commendat. Et introivit tremor in ossa mea. Sicut carnis nomine aliquoties Scriptura carnales nostras actiones; ita ossium vocabulo fortia solet ac spiritualia facta designare. Expavit igitur, inquit, cor meum ab iis quae ventura in mundum praevideo, et quidquid mihi virtutis spiritualis inesse putavi, totum hoc quasi fragile contremuit, dum majores beatorum verbo sequenti manifestius explicatur, cum dicitur: Et subtus me turbata est virtus mea. Bene autem virtutem suam, non in se, sed subter se dicit esse turbatam, quia raptus ad contemplationem coelestium arcanorum propheta quodammodo se super se vidit elevatum; et quo altior efficitur lumine contemplationis, eo se imperfectiorem conspicit merito actionis. Sublevatus enim ad intuenda superna, jure de his quae in infimis gesserat conturbatur. Turbata est autem virtus prophetae,
Abbreviated transcription (Latin):
contineat᷑. Custoddiui gͦ inquit ꝓpha. diligent̾ attendenᷤ
futuras xp̃i passiones & posteriores głias. reꝓbationẽ
populi mei. fidẽ gentiũ. c̃curbatis ad nouã pͣdicationẽ
eisdem gentibꝰ ꝑsequutionẽ aduersũ credentes ab infi-
generis humani statũ. Custodiui inqͥt meipsũ tremen¬
tem animo sollertiꝰ. ne forte oꝑe. ne forte ore. ne forte
corde peccarẽ: ne ue aliis pͣdicans ipse repbꝰ efficerer:
Et nocandũ qͦd expauisse se dicit a uoce orationis la-¬
bioꝵs suoꝵ. cũ nichil prorsus orasse in coto hoc carmi¬
ne uideat᷑. sed tantũmodo tunens ac pauens uentura
xp̃i & ȩccł̃iȩ sacramenta describere:. nec camen fallit᷑
qui carmen suũ orationẽ nuncupat. qui & eidẽ talem
ticulũ p̃posuit. oracio abbacuc ꝓpħȩ ꝓ ignorationibus:
quia qͥcqͥd uir sc̃s loquit᷑. cotũ ꝓfecto hoc oratio ad dm̃
est. om̃e qͦd agit cuiꝰ sincera intentio est dño placendi:

Expanded text:
todivi ergo, ait Propheta, diligenter attendens futuras Christi passiones et posteriores glorias, reprobationem populi mei, fidem gentium, conturbatis ad novam praedicationem eisdem gentibus, persecutionem adversus credentes ab infidegeneris humani statum: Custodivi, ait, me ipsum, tremente animo solertius, ne forte opere, ne forte ore, ne forte corde peccarem, neve aliis praedicans ipse reprobus efficerer. Et notandum quia expavisse se dicit a voce orationis labiorum suorum, cum nihil prorsus orasse in toto hoc carmine videatur; sed tantummodo timens ac pavens ventura Christi et Ecclesiae sacramenta describere; nec tamen fallitur qui carmen suum orationem nuncupat, qui et eidem talem titulum praeposuit: Oratio Habacuc prophetae pro ignorationibus, quia quidquid vir sanctus loquitur, totum profecto hoc oratio ad Deum est; omne quod agit, is cujus sincera intentio est Domino placendi,
Abbreviated transcription (Latin):
s sequit᷑. Qm̃ ficus ñ afferet fruccũ. & ñ erit gnãtio in
uineis intiet᷑ opꝰ oliue & cãpi ñ facient ȩscas : defecert̾¬
S ab ęsca oues. & ñ ert i p̃sepio boues ego aũt in dño głabor:
S & gaud̾bo in dõ ħu meo. Qͥa cũ d̾ficiẽte mũdanar̃ rerũ opu

Expanded text:
d sequitur: Quoniam ficus non afferet fructum, et non erit generatio in d sequitur: Quoniam ficus non afferet fructum, et non erit generatio in vineis. Mentietur opus olivae, et campi non facient escas. Defecerunt ab esca oves, et non erunt in praesepio boves. Ego autem in Domino gloriabor, et gaudebo in Deo Jesu meo.
Abbreviated transcription (Latin):
luo qͦd in psalmo canit᷑ de iusto. in die mala liberabit
eũ dñs. Qtͦ uidelicet in die iudicii. cũ reꝓbos ȩt̾na tri¬
bulatio cõpͣhendit: iustos econtra. requies ȩt̾na suscipi¬
at. Seo & ante nouissimũ illud ac gñale iudicium sc̃i re¬
quiescunt in dic cribulationis. ascendentes ad ycplm
transmigrationis suȩ: quando post bona oꝑa trans¬
Ta⁊ ae mundo. prioꝵ iustoꝵ gaudiis sociant᷑ in celis:¬
cũ ꝑsequutores pariter de hac uita sublati corm̃ca
geheme ꝑpetuo cribulandi subeant. Pocest aũt dies
eribulationis ȩciã in hac uita intelligi: cũ ingraues¬
cente tẽporaliũ bonoꝵ penuria. hi qui calia cdilex̃ant
nimiũ. quasi miseriis circundati dolent. sed electꝰ qͥsq
qͣuis eadẽ in cõmoda corporalit̃ sustinens. fixa spe m̃tiᷤ
in año requiẽ habet: sciens quia qͦ grauiꝰ in infimis de-
primit᷑. eo celsiꝰ post pressuras ad ȩc̾na suꝑnoꝵs cnuũ
consortia ascenderit. Cui sensui. conuenit apte qͦt¬

Expanded text:
mala liberabit eum Dominus , quod videlicet in die judicii cum reprobos aeterna tribulatio comprehendet, justos e contra requies aeterna suscipiat; sed et ante novissimum illud ac generale judicium sancti requiescunt in die tribulationis, ascendentes ad populum transmigrationis suae, quando per bona opera translati de mundo, priorum justocum persecutores eorum pariter de hac vita sublati tormenta gehennae perpetuo tribulandi subeant. Potest autem dies tribulationis etiam in hac vita intelligi, cum gravescente temporalium bonorum penuria, hi qui talia dilexerant nimium quasi miseriis circumdati dolent: sed electus quisque, quamvis eadem incommoda corporaliter sustinens, fixa spe mentis in Domino, requiem habet sciens quia quo gravius in primitur, eo celsius post pressuras ad aeterna supernorum civium consortia ascenderit. Cui sensui apte convenit quo
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ascendes suꝑ eqͦs tuos: & nunc de eisdẽ subinfert᷑.
misisti in mare equos tuos: ut ex utaq sententia col¬
ligat᷑ qͦd ita dñs in mundũ pͣdicadres miserit. ut eisõe
pͣdicantibꝰ ipse nunqͣ absit: seo sicut equis auriga: ita
regendis semꝑ eoꝵ mentibꝰ presit. Custodiui. & expa¬
uit uenter meus: a uoce orationis labior meoꝵ. Uen¬
crem suũ more ꝓpb̃is consueco. animũ suũ dicit. Qͥa

Expanded text:
 ascendes super equos tuos, et nunc de eisdem subinfertur, misisti in mare equos tuos, ut ex utraque sententia colligatur, quod ita Dominus in mundum praedicatores miserit, ut eisdem praedicantibus ipse nunquam absit, sed sicut equis auriga, ita regendis semper eorum mentibus praesit. « Custodivit et expavit venter meus a voce orationis labiorum eorum. » Ventrem suu
Abbreviated transcription (Latin):
orbem colligenda in xp̃o. uel electa erat ȩccłie societa¬
te. faccurus esset: ostendit. Ego aũt inquiens. ñ in meas
iusticia: sed infide diumȩ ꝓceccionis gliabor. Gaude¬
bo in dnõ ħo. id est saluacore meo: quia ñ in me sedin
illo salucẽ eẽ. ꝑpendo. Et quasi quereremꝰ ab eo qͦre
gloriaret᷑ in dño & in dõ iħũ. quẽ suũ ꝓpriũ magnȩ
aileccionis gr̃a nuncupabat. gauderet: continuo ue¬
lut iustissimã eiꝰdẽ gaudii causã insinuans. ita suũ car-¬
men t̃minauit. Dñs ds̃ uircꝰ mea: & consticuet pedeᷤᷤ
meos in consũmacionẽ: suꝑ excelsa statuet me. ut um
cam in claricate ipsiꝰ. Acsi aꝑte dicat. Subtꝰ me qͥdẽ
curbata est uircꝰ mea. id est dũ humane fragilitatis

Expanded text:
orbem collecta in Christo, vel electa erat, Ecclesiae societaorbem collecta in Christo, vel electa erat, Ecclesiae societate, facturus esset ostendit: Ego autem, inquiens, non in mea justitia, sed in fide divinae protectionis gloriabor, gaudebo in Deo Jesu, id est Salvatore meo, quia non in me, sed in illo salutem esse perpendo. Et quasi quaereremus ab eo quare gloriaretur in Domino et in Deo Jesu, quem suum proprium magnae dilectionis gratia nuncupabat, gauderet, continuo velut justissimam ejusdem gaudii causam insinuans, ita suum carmen terminavit: Dominus Deus virtus mea, et constituet pedes meos in consummationem, et supencam in claritate ipsius. » Ac si aperte dicat: subtus me quidem turbata est virtus mea, id est, dum humanae fragilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
fruccifera in domo dĩspaui in miscdłia dĩ. Propt̃ qͦd
tempore ultime recributionis. extinctas allatura lã-¬
pades: & cũ suis tenebris ab ingressu est patriȩ cęle-¬
stis excludenda. Campi ñ faciunt escas: cũ plebs eadẽ
aꝑtis diuinoꝵs apicũ paginis. pascua uericatis inueni¬
re recce incelligendo ñ ualet. Deficiunt abesca oues:
quia quibꝰ incernȩ refectio dulcedinis abest. unde in¬
nocentia uitȩ simplicis ꝓueniat. ñ est. Sic aũt diccũ
est defecert̃ ab esca oues. idest quia ȩsca deerat: sicut
in psalmo ꝓpħ̃a. & caro mea inquit ĩmucata ẽ. ꝓpt̃
oleũ: id est quia oleũ qͦ reficerer siue ĩpinguarer ñ
erat. Deniq defecert̃. quidã codices sic habent. eo qͦd
sapiunt.: quȩ suaue ugũ eũgłii bauilant. abst̃. Quȩ
omĩa ꝑfide parcĩ genti suꝑuentura considerans ꝓpħa.
statĩ qͥd ipse cũ fidelibꝰ eiꝰdẽ gentis. ĩmo cũ totiꝰ quȩ ꝑ

Expanded text:
fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei , propter quod fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei , propter quod tempore ultimae retributionis exstinctas allatura lampades, et cum suis tenebris ab ingressu est patriae coelestis excludenda. Campi non faciunt escas, cum plebs eadem, apertis divinorum apicum paginis, pascua veritatis invenire recte intelligendo non valet. Deficiunt ab esca oves, quia quibus internae refectio dulcedinis abest, unde innocentia vitae simplicis proveniat, non est. Sic autem dictum est: defecerunt ab esca oves, id est, quia esca deerat, sicut in Psalmo Propheta: Et caro mea, inquit, immutata est propter oleum , id est, quia oleum quo reficerer sive impinguarer non erat. Denique quidam Codices sic habent: Defecersapiunt, qui suave jugum Evangelii bajulent, absunt. Quae omnia perfidae parti gentis suae superventura considerans propheta, statim quid ipse cum fidelibus ejusdem gentis, imo cum totius, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
do & castigando. quasi t̾rã dñi arando parabant. hĩq
spũalit̾ uiuentibꝰ. sp̃uales faciebant ȩscas. cãpi diuma-¬
rũ script᷑arũ latissimi: qͦis pabulo delectabat᷑ ille qui
ut iumencũ factꝰ erat apud dñm: & semꝑ illi adherebat
dicens. Dñs regit me & nichil mͥ deerit. in loco pascu
ȩ ibi me collocauit. Sed hȩc ficus cercio ad eã uenien-¬
te dño. hoc ẽ in legislatione moyse. in sedula increpa-
tionem eiꝰ ȩt̾na aridicate dãnata est. Defecit gene¬
ratio in uineis quondã dñi: id est fructꝰ caritatis in
curbs uideoꝵs. Propt̾ qͦd sicienti illi. acetũ ꝓumo ob¬
culeruit: id est uirtutũ suauitatẽ in se querenti. ui¬
tioꝵ acrednõ: uirtutes eoꝵ desideranti. uitia pͣfere¬
bant. Mentiebat᷑ opus oliuȩ. cũ eadẽ plebs oleo adu¬
lationis impinguaret capita miseroꝵs: dictaq ꝓpħȩ
ueracia. falso ore reonaret dicens. Ego aũt sic̃ oliua

Expanded text:
do et castigando, quasi terram Domini arando, parabant; hisque do et castigando, quasi terram Domini arando, parabant; hisque spiritualiter viventibus spirituales faciebant escas campi divinarum Scripturarum latissimi, quorum pabulo delectabatur ille qui ut jumentum factus erat apud Dominum, et semper illi adhaerebat dicens: Dominus regit me et nihae ibi me collocavit . Sed haec ficus, tertio ad eam veniente Domino, hoc est in legislatione per Moysem, in sedula increpatictionem ejus aeterna ariditate damnata est. Defecit generatio in vineis quondam Domini, id est fructus charitatis in turbis Judaeorum, propter quod sitienti illi acetum pro vino obtulerunt, id est virtutum suavitatem in se quaerenti vitiorum acredinem, virtutes eorum desideranti vitia proferebant. Mentiebatur opus olivae, cum eadem plebs oleo adulationis impinguaret capita miserorum, dictaque prophetae veracia falso ore resonaret dicens: Ego autem sicut oliva
Abbreviated transcription (Latin):
sessione lecant᷑. memores ꝓmissȩ consolationis ipsiꝰ qua
dixit nolite cimere pusillus grex. qͥa cõplacuit patri
ur̃o dare uobis regnũ. Ec quã mira fides. sꝑes. & caritaᷤ
ꝓpħȩ. Necdũ filiꝰ dĩ in hoĩe apparens. nomen iħi a pa-¬
rencibꝰ accepit: & ille nomen idẽ in sp̃u pͣuidens. in eose
inter aduersa gaudere testat᷑: qui longe post nasci¬
turus in carne. fidelibꝰ suis ianuã patriȩ celestis aperi-¬
ret. Si qͥs aũt hos ȩtiã uersiculos figurate querat ex¬
poni: ficus. uinea. & oliua. erat sẏnagoga iudeoꝵ. qͣdo
auscedinẽ bone oꝑationis. Flagrantiã seruabat delec-¬
tationis pͥinguedinẽ animi misericordis. dõ deuoca ꝓfe-¬
rebat. Oues & boues cỹpi erant in eadẽ plebe: oues ui-¬
delicet. in eis qͥ uocẽ sũmi pastoris humilit̃ audiebant:
boues uͦ in illis qͥ iugũ legis gnauit̾ portantes. ad faciẽ¬
dos bonoꝵ oꝑũ fructꝰ. corda audientiũ sedulo docen¬

Expanded text:
s ipsius qui dixit: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Et quam mira fides, spes, et charitas prophetae! necdum Filius Dei in homine apparens nomen Jesu a parentibus accepit, et ille nomen idem in Spiritus praevidens, in eo se inter adversa gaudere testatur, qui longe post nasciturus in carne fidelibus suis januam coelestis patriae aperiret. Si quis autem hos etiam versiculos figurate quaerat exponi, ficus, vinea, et oliva, erat synagoga Judaeorum, quod dulcedinem bonae operationis fragrantiam fervidae dilectionis, pinguedinem animi misericordis Deo devota proferebat. Oves et boves typice erant in eadem plebe; oves, videlicet, in eis qui vocem summi Pastoris humiliter audiebant; boves vero in illis qui, jugum legis gnaviter portantes, ad faciendos bonorum operum fructus corda audientium sedulo docen
Abbreviated transcription (Latin):
gellaret᷑ ⁊trideret᷑ occideret᷑ mors nr̃a morte illꝰ destreu¬
cret resurgens a mortus ascenderet in celos: ae mislo de¬
su sp̃n mundũ gͥra ueritatis illustraret. Cuĩ audit̃ pse
sepius in exangłio meminit dicens. Sed qui misit me ue¬
rax est: & ego quȩ audiui ab eo. hȩc loquor in mundo.
Et iterũ. Uos aũt dixi amicos: quia oĩa quȩc̃q audiui
a patre meo. noca feci uobis. De qͦ & ioħes baptista. Qui¬

Expanded text:
 destrueretur; resurgens a mortuis ascenderet in coelos, ac misso desuper Spiritu mundum gratia veritatis illustraret. Cujus auditus ipse saepius in Evangelio meminit dicens: Sed qui misit me verax est, et ego quae audivi ab eo, hoc loquor in mundo . Et iterum: Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis . De quo et
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ suã. cũ pͣdicatores scĩ ꝓfunda ueritatis scientia in-¬
cus in corde repleti. ministeriũ uerbi foris audientibꝰ
exbibent: paulatĩ & ꝑ partes ꝓ capacitate infirmorũ
ꝓferentes. quȩ ipsi intꝰ multa simul & ampla capiunt.
In itineribꝰ aũt in oꝑibꝰ dicit: uel ipsoꝵ uidelicet doc¬
toꝵs. uel audicoꝵ suoꝵs. Asꝑgunt enĩ aquas in itine¬
ribus suis: cũ ubicũq incedunt. exẽpła recce uiuen-¬
di cũ uoce pͣdicacionis. semꝑ intuentibꝰ oscenat̃. Asꝑ-¬
gunt aquas & in itineribꝰ incuentiũ: cũ eis docendo pa-¬
riter & uiuendo. quibꝰ accionũ uiis ingrediant᷑ pre¬
monstrant. Si aũt legit᷑ ut multi codices habent. diͦ¬
perges aquas in itineribꝰ. dõ dici manifestũ est. quod
ipse aquas uitȩ de fontibꝰ isrł. Conge laceq in nacio¬
nes tociꝰ orbis disꝑtierit: dicens ad discipulos. ite doce¬

Expanded text:
vocem suam, cum praedicatores sancti profunda veritatis scientia invocem suam, cum praedicatores sancti profunda veritatis scientia intus in corde repleti ministerium verbi foris audientibus exhibent, paulatim et per partes pro capacitate infirmorum proferentes quae ipsi intus multa simul et ampla capiunt. In itineribus autem in operibus dicit, vel ipsorum videlicet doctorum vel auditorum suorum. Aspergunt enim aquas in itineribus suis, cum ubicunque incedunt exempla recte vivendi, cum voce praedicationis semper intuentibus ostendunt. Aspergunt aquas in itineribus intuentium, cum eis docendo pariter et vivendo, quibus actionum viis ingredi debeant praemonstrant. Si autem legitur ut quidam Codices habent: Disperges aquas in itineribus, Deo dici manifestum est, qui ipse aquas vitae de fontibus Israel longe lateque in nationes totius orbis disper
Abbreviated transcription (Latin):
uenis sanguinis corpus humanũ ẽẽ. plenissimũ. Iux¬
ta quẽ sensũ fluminibꝰ scindit᷑ t̾ra. cũ scissa ad pęni¬
tentiã conscientia carnalis. donance diuina gr̾a ex tẽ¬
ꝑore ꝓficit. ut ȩciã ipsa aliis fluenta doccrinarũ pro¬
mere possit: hoꝵq corda arentia. suo uel exẽplo. uel
sermone. ad ꝓferendos uircucũ fructꝰ irriget. Asꝑgenᷤ
Saquas in itineribꝰ dedit abyssus uocẽ suã. ab alcitu¬
Saine phantasie suȩ. Idem doccores abyssi nomine. qui
& fluminũ supra figurantꝰ. seo flumina sc̃ ꝓpt̃ uim
fortioris inuectionis. qua duriciã t̾renȩ mentis. ad agẽ-¬
dam ꝓ erratibꝰ suis penitentiã rescindunt. Abyssus uͦ
recte uocant᷑ ob alcitudinẽ scientiȩ qua ipsi intꝰ ĩplen-¬
cur. salomone attestante qui ait. aqua ꝓfunda uerba
ex ore uiri. Asꝑgens gͦ aquas in itineribꝰ dat abyssus

Expanded text:
venis sanguinis corpus humanum esse plenissimum; juxvenis sanguinis corpus humanum esse plenissimum; juxta quem sensum fluminibus scinditur terra, cum scissa ad poenitentiam conscientia carnalis, adeo donante divina gratia ex tempore proficit, ut etiam ipsa aliis fluenta doctrinarum promere possit, horumque corda arentia suo vel exemplo vel sermone ad proferendos virtutum fructus irriget. Aspergens aquas in itineribus dedit abyssus vocem suam ab altitudine phantasiae suae. Iidem doctores abyssi nomine, qui et fluminum supra, figurantur, sed flumina sunt propter vim fortioris invectionis, qua duritiam terrenae mentis ad agendam pro erratibus suis poenitentiam rescindunt. Abyssus vero recte vocantur ob altitudinem scientiae qua ipsi intus implentur, Salomone attestante, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri . Aspergens ergo aquas in itineribus dat abyssus
Abbreviated transcription (Latin):
exhortationis dicca pacefaciunt. Qtꝰ subsequent̾ latiꝰ
explicat᷑. cũ dicit᷑. Uidebt̃ te aque & dolebt̃ popłi Sci¬
sa quippe peccantiũ corda ad agnitionẽ confessionẽq
ueritacis crebra alloquucione docentiũ. quasi alluui¬
one frequentiũ gurgitũ. uident dm̃ incerĩ ꝑfidẽ: &
dolent se tãdui ab illo recessisse ꝑ culpã.: sed finico do¬
lore penitentiȩ. uident eũ plenꝰ in fucuro ꝑ speciẽ: ac
de eiꝰ beata imꝑpetuũ uisione letant᷑. Pocest &ita in
celligi qͦd dicit᷑ Numinibꝰ scindet᷑ t̾ra. quasi diceret᷑
ad hoc t̾rã ẽẽ. scindendã. ut flumina nouit̾ ex illa ori¬
rentꝰ᷑ qͦd sepe c̃tigisse. ueceres bistoriȩ narrant: ut ui¬
delicet t̾rȩ motu existence. flumina quȩ ñ erant ap¬
parerent. Quod ita fieri posse ñ ambgit: qͥ prudent̃
incelligit. ita uenis aquarũ innumeris tellurẽ. sicut

Expanded text:
exhortationis dicta patefaciunt; quod subsequenter latius exhortationis dicta patefaciunt; quod subsequenter latius explicatur cum dicitur: Videbunt te aquae, et dolebunt populi. Scissa quippe peccantium corda ad agnitionem confessionemque veritatis crebra allocutione docentium, quasi alluvione frequentium gurgitum, vident Deum interim per fidem, et dolent se tandiu ab illo recessisse per culpam, sed finito dolore poenitentiae vident eum plenius in futuro per speciem, ac de ejus beatatelligi quod dicitur fluminibus scindetur terra, quasi diceretur ad hoc terram esse scindendam, ut flumina noviter ex illa orirentur, quod saepe contigisse veteres historiae narrant, ut, videlicet, terrae motu existente, flumina quae non erant apparerent. Quod ita fieri posse non ambigit, qui prudenter intelligit ita venis aquarum innumeris tellurem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
id est cõminationẽ ñ sentiat ꝑenniũ pęnarũ. Qs aũt
prȩmittens tendens excendes arcũ cuũ suꝑ sceptra.
addidit dicit dñs: om̃ patrẽ significat de qͦ ipse filiꝰ.
pater inqͥt ñ iudicat quẽ quã. sed iudiciũ om̃e dedit
filio. Fluminibꝰ scindet᷑ t̾ra. Hlumina hoc loco. ñ eadẽs
quibus supra irã dñi furorẽq timebat: sed illa põtiꝰ
dicit de quibꝰ ipse in euͣgłio. qͥ credit inquit in me sic̃
dicit scriptura. flumina de uentre eiꝰ fluent aquȩ ui-¬
uȩ. Et exponens eo anglista hoc aũt dixit inqͥt de sp̃u
quẽ accepturi erant credentes in eũ. His gͦ flummibꝰ
scindit᷑ t̾ra. cũ carnaliũ corda uerbis doctrine salu¬
taris irrigata. duriciã sue infidelitatis sese humilian¬
do concerunt: sinũq int̾nȩ cogitationis qͥ male clau¬
sus fuerat. ad accipienda salutiferȩ in crepationis siue

Expanded text:
id est comminationem non sentiat perennium poenarum. Quod autem id est comminationem non sentiat perennium poenarum. Quod autem praemittens, tendens extendes arcum tuum super sceptra, addidit: Dicit Dominus, Deum Patrem significat, de quo ipse Filius: Pater, inquit, non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio . Fluminibus scindetur terra. Flumina hoc loco non eadem quibus supra iram Domini furoremque timebat, sed illa potius dicit, de quibus ipse in Evangelio: Qui credit, inquit, in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Et exponens evangelista: Hoc autem dixit, inquit, de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum . His ergo fluminibus scinditur terra, cum carnalium corda, verbo doctrinae salutaris irrigata, duritiam suae infidelitatis sese humiliando conterunt, sinumque internae cogitationis, qui male clausus fuerat, ad accipienda salutiferae increpationis sive
Abbreviated transcription (Latin):
gelizando ferentes. ꝑpecuȩ salucis mundo uitã p̃dicent.
Cuiꝰ equitatꝰ hgura. ȩciã iuxta litterã in dño mons¬
trata est. cũ ierololymis tendens seaebat asino: con-¬
cinentibꝰ turbis quȩ antecedebant & quȩ sequebant᷑.
& quȩ obuiã ueniebant. osanna benedictꝰ qͥ uenit in
noĩe anĩ. In qͦ equitatione sanitas resonabat: qͥa nimi-¬
rum illoꝵ iter spũale signabat᷑. qͦ dño auce ꝑ apłos ad
eiꝰ quȩ sursũ est ierłm que mater est omiũ nr̃m. ui¬
denda regna aucunt᷑. Tendens extendes arcũ tuums
suꝑ sceptra. dicit diis. Arcũ dicit imꝑuisũ diumni exa¬
minis aduentũ: qͦ eciã sceptra id est regna mundi exa-
implens ac regens agat in illis: tendens inqͥt extendes
arcũ cuũ suꝑ sceptra. id est cõminans ꝑ doctores cõmi¬
naberis iudiciũ tuũ subito aduenturii: ut qͥcũq ad cõ¬
minationẽ irȩ quasi ad extentũ arcũ territꝰ fuerit. &¬
pietati tue supplicare curauerit᷑ emissionẽ sagittarũ.

Expanded text:
ntes perpetuae salutis mundo vitam praedicent. Cujus equitatus figura etiam juxta litteram in Domino monstrata est, cum Jerosolymam tendens, sedebat asino, concinentibus turbis quae antecedebant, et quae sequebantur, et quae obviam veniebant: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini . In qua equitatione sanitas resonabat, quia nimirum illorum iter spirituale signabatur, quo Domino duce per apostolos ad ejus quae sursum est Jerusalem, quae mater est omnium nostrum , videnda regna ducuntur. Tendens extendes arcum tuum super sceptra, dicit Dominus. Arcum dicit improvisum divini examinis adventum, quo etiam sceptra, id est regna mundi examiimplens ac regens agat in illis: Tendens, inquit, extendes arcum tuum super sceptra, id est, comminans per doctores comminaberis judicium tuum subito adventurum, ut quicunque ad comminationem irae quasi ad extentum arcum territus fuerit, et pietati tuae supplicare curaverit, emissionem sagittarum,