comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Su ꝙͦ comꝯ relicto nri boni arbitintu. caucõne
int̾poni oꝑtet nec mutat si pat̾ heredes filios.
suuł hĩtare c̃ uxore legataria uolu̾it. ulpianus.¬
Si uasoꝵ ip̃oꝵ ususfr̃ꝯ reliita sit nõ erio canõ
senatur consulti nocnͣia s illa sola bom uni arbimi¬
tu. usurum se. ⁊ frurtairũ. Si gͥ tradita sunt. fruẽdi
cã nẽo dubitat nõ fi̾ eiꝰ qui accipit. Non em̃ idcor̾¬
dunitur ut dññ recedat ab eo qui iradidit s utat
fruatur legatatiꝰ Ergo diem fuint fr̃ctuarii ua¬
est decondixõne an possit locũ hr̃e Et ꝓditũ est.
neminẽ reni suã mui furi coditere posse. Martian¬

Expanded text:
ue domus relicto uiri boni arbitratu cautionem interponi oportet: nec mutat, si pater heredes filios simul habitare cum uxore legataria uoluit. 12 UlpianusSi uasorum ipsorum usus fructus relictus sit, non erit cautio senatus consulti necessaria, sed illa sola 'boni uiri arbitratu usurum fruiturum'. si igitur tradita sunt fruendi causa, nemo dubitat non fieri eius qui accepit: non enim ideo traduntur, ut dominium recedat ab eo qui tradit, sed ut utatur fruatur legatarius. ergo cum non fiant fructuarii uaest de condic‹t›ione, an possit locum habere: et proditum est neminem rem suam nisi furi condicere posse. LIB
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo: ouitũ ductũ aqͥ heo isq post cõmatittus
temps ad suas uenas redient: an aq̃ oucꝯ antis¬
sadierut me ꝓposueruntq aꝙͣ. quã ꝑ aliqͦt ã noᷤᷤ
usist̾. exfonte qui est infundo sb̾triano ducere ñ
utinsse qr fons exaruiss ⁊ postea ex eofonte aq̃
Auere cepiss pecier̃tq ame ut ꝙ uus nõ negni¬
sencia aut culꝑa sua amigunt s qr ouoe nõ pote¬

Expanded text:
ex quo ductum aquae habeo isque post constitutum tempus ad suas uenas redierit, an aquae ductus amissunt, adierunt me proposueruntque aquam, qua per aliquot annos usi sunt ex fonte, qui est in fundo Sutrino, ducere non potuisse, quod fons exaruisset, et postea ex eo fonte aquam fluere coepisse: petieruntque a me, ut quod ius non neglegentia aut culpa sua ami
Abbreviated transcription (Latin):
tui sol. Idem. Iabo ait talez ẜuitutẽ ꝯstitm pos¬
se ut a ꝙ̃ q̃rere ⁊ ĩuentã ducere liceat. Nã siliceat
nõ oũ odifficato edificio ẜuitutẽ ꝯaituere sqͣre ñ
eq̃liceat nõ oĩ ienta a qua eangem cõsimiere ser¬
untute ⁊ si ut q̃r̾e liceat cede̾re᷑ poͣssimmꝯ: ⁊ ut ĩ¬
¶ Ergosbuli incione nõ alr̾ meũ fiet ius ꝙͣ sioies
cedant ¶Et nouissima demũ cessione sr̃io sesoet
confirmabinitur sbengum tamẽ dicetur ⁊ añꝙͣ
nouissim ꝯ cesserit eos qui antea cesẜut uetare̾

Expanded text:
tum. Labeo ait talem seruitutem constitui posse, ut aquam quaerere et inuentam ducere liceat: nam si liceat nondum aedificato aedificio seruitutem constituere, quare non aeque liceat nondum inuenta aqu‹a› eandem constituere seruitutem? et si, ut quaerere liceat, cedere possumus, etiam ut in. ergo suptili ratione non aliter meum fiet ius, quam si omnes cedant et nouissima demum cessione superiores omnes confirmabuntur: benignius tamen dicetur et antequam nouissimus cesserit, eos, qui antea cesserunt, uetare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙad̾m si ymbri crescat aqua ĩrmo aut ex agris in
cũ confiuat aut aque fons scomrmũ uel in eo ip̃o
ĩuentus postea fin̾t. ¶ Si fundo seiano ꝯfinis fons
fũmt ex quo fonte ꝑfund̾ seianũ aꝙͣ ire ducebe
ieo taito fundo seyano man ẜptꝰ ¶ Hauriẽdi

Expanded text:
dum si imbri crescat aqua in riuo aut ex agris in eum confluat aut aquae fons secundum riuum uel in eo ipso inuentus postea fuerit. Si fundo Seiano confinis fons fuerit, ex quo fonte per fundum Seianum aquam iure ducebam, meo facto fundo Seiano manet seruitus. Hauriendi
Abbreviated transcription (Latin):
Ta consitin uł lacior .uiii. pedib uł angustior
pot᷑. ut tam̃ eã latitudine. hẽat qua ueh icului
ire pot̃. Alioꝙu. it ei̾ non uia. ¶ Si latꝰ ppetuet
ĩfundo tuo est namgandi quaꝙ ẜuitus. ut ꝑue¬
manur ad fundũ uicinu imponi pot¶si fimda ser¬

Expanded text:
ia constitui uel latior octo pedibus uel angustior potest, ut tamen eam latitudinem habeat, qua uehiculum ire potest: alioquin iter erit, non uia. Si lacus perpetuus in fundo tuo est, nauigandi quoque seruitus, ut perueniatur ad fundum uicinum, imponi potest. Si fundus ser
Abbreviated transcription (Latin):
qꝵ accõnũ euento hic est ut nttor offico
iudicis aut  res pͥstetur aut cautõ re ip̃a. ħ est
ut iubeat adu̾sarm̃ indexemẽoare neut pari¬
etis ⁊ ydoneũ p̾stare. Cantio ħ eit. ⁊ nt eũ iube¬
at de refici. epanete cauere neq seneq successo¬
res suos ꝓhĩturos alous tolłere latumq hf̃e ⁊
Et sicanerit. ab soluetur. Si uero neq re pe

Expanded text:
 actionum euentus hic est, ut uictori officio iudicis aut res praestetur aut cautio. res ipsa haec est, ut iubeat aduersarium iudex emendare uitium parietis et idoneum praestare. cautio haec est, ut eum iubeat de reficiendo pariete cauere neque se neque successores suos prohibituros altius tollere sublatumque habere: et si cauerit, absoluetur. si uer
Abbreviated transcription (Latin):
Iam ftuctin ⁊ usꝯ mẽ. usin fr̃ctꝰ deest. Et fr̃ctus
quid smeusui ẽẽ non pot̃. usus sine fr̃cui ẽe potest
¶Deniq sifr̾ctꝰt̾ positus deducto usu legatus ẽ: in
tu legatouiꝰ adimatur tegpmn uideri ademp
drinatur: aristo scribet. nulla ee a dempcõnei. qe
sentẽtia benignior est. ¶Usi legato si eiꝯdem
ñitꝰ legerin. pompoꝰ ait cõfi id eũ cũ usu. Ioem
aio. Et ẜi tibi usꝰ. michi fr̃ctꝰ legetur ꝯcur̾e nos
łisꝯ ꝯpuo ali fr̃ctꝰ sine usui apud aliu ꝓp̾etas. re¬
lm siquis hñsfund̾ regquent ticõ usum. mox he

Expanded text:
 deest: et fructus quidem sine usu esse non potest, usus sine fructu potest. denique si tibi fructus deducto usu legatus sit, intu legato fructus adimatur, totum uideri ademptadimatur, Aristo scribit nullam esse ademptionem: quae sententia benignior est. Usu legato si eidem fructus legetur, Pomponius ait confundi eum cum usu. idem ait et si tibi usus, mihi fructus legetsus, apud alium fructus sine usu, apud alium proprietas: ueluti si qui habet fundum, legauerit Titio usum, mox her
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ctu coĩt refects̃ est rei in saris tertis taui hrdis
ꝙͣ usuarii. Uideamꝰ tam̃ nesi fr̃ctũ ħrs accipiat
ip̃e refic̾e debeat.Si uero tał fit res cui uso legatꝰ
est. ut ħres fr̃ctu ꝑtiꝑe nõ possir. legatanꝯ res¬
cere cogendꝰ. est. q̃ dia uiccs̃ rõue ht̃. Idem.

Expanded text:
f‹r›uctu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. uideamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse ref‹ic›ere debeat, si uero talis sit res, cuius usus ‹le›gatus est, ut heres fructum percipere non possit, legatarius reficere cogendus est: q
Abbreviated transcription (Latin):
as tignũ simisũ hu̾o ħ uti ĩmissũ habea. ꝑ cãm tig¬
in possideo iñoi conluetuonie. ¶ Sͣ euẽiet i sime¬
mea ꝯͣltior drea tua eet s tͤuꝙ mͥ ꝑ areã tuã ĩdoniũ
men ie agͥe cessisti nec explano aditus ad doniur
nuã meas iire fat̾e possim oũ nequid aᵈ ultra ꝙͣꝙ¬
nccͣriu itineris cã de moliar ¶si sb̾latũ sit eoiffici¬
um ex qͣnoͦ stillicidin cadit ⁊ ead̾ spẽ ⁊ qualititere¬
ponatur utilitas exigit ut ide m intlłigat᷑. Nam
alioꝗu siꝗd strictus int̾p̾tetm. aliud est  ꝙ seꝙ̃ ti
loco ponitm ⁊ ideo sblato ebifficio nsꝯfr̾ eta interit
ꝙͣuis area ꝑs sit edifficii. ¶ Si ẜuitꝰ stilliadii ĩpo

Expanded text:
ssum habeam, per causam tigni possideo habendi consuetudinem. idem eueniet et si memea altior area tua esset tuque mihi per aream tuam in domum meam ire agere cessisti nec ex plano aditus ad domum nuam meam iure facere possum, dum ne quid  itineris causa demoliar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est quod sequenti loco ponitur: et ideo sublato aedificio usus fructus interit, quamuis area pars est aedificii. Si seruitus stillicidii i
Abbreviated transcription (Latin):
dt. ulp̃. S Iusꝯfr̃ctꝰ mͦ legatꝰ sit eũq restituere
tito srmmiꝰ rogatꝰ udend̾ est quis deboit cuere utr̃
titius au ego qui legatariꝰ sũ. an illd̾ dicimꝰ mec̃
hr̃ede aciuꝵ cͣ fideicõmissario me ag̾e debere ⁊ est
expodianus ħ diceressi mͥ spes aliqͣ ourarus ꝯfr̃etꝰ
⁊ cũ tu amiẜis. pot̃ ame recedere ħ a legatano ia rẽ¬
expedire ut tu mͥ ego oño ꝓpͥeratis caneĩ.Qd̾ si fi¬
deicõmissarii cã usꝯfrctꝰ michi relict nõ fu̾it nec
est ulla spes adme reu̾tendi fr̃ctꝰ rectauia fideics̃¬

Expanded text:
tum. Si usus fructus mihi legatu‹s› sit eumque restituere sim Titio rogatu‹s›, uidendum est, quis debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus mecum heredem acturum, cum fideicommissario me agere debere? et est expeditius hoc dicere: si mihi s‹p›es aliqua durat usus fructus et, cum tu amiseris, potest ad me reexpediri, ut tu mihi, ego domino proprietatis caueam. quod si fideicommissarii causa usus fructus mihi relictus est nec est ulla spes ad me reuertendi fructus, recta uia fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cenatulũ qͥd ołimpico legatu nõ est fueĩt. ad
ta erat adiͦ tt qͦ situ est. an olĩpitꝰ aditum
sire ꝑdonnu ad ea q̃ cõmemorata st̃. possesdũ nõ
noceat legatario lucius titius aꝑto pariete dom
bat. ianua ĩpublico aꝑuit. q̃ro cũ n lumibus
cini domo cadat. an abiꝙͣ accõne meniꝰ publius¬

Expanded text:
et cenaculum, quod Olympico legatum non est, fuerunt: ad ta erat, aditus fuit: quaesitum est, an Olympicus aditumsire per domum ad ea quae commemorata sunt posse, dum non noceat legatario. Lucius Titius aperto pariete domus bat, ianuam in publico aperuit: quaero, cum neque luminibus cini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣuis limła nõ obscurent̾. qr tectũ mag̃ iurbatin
eum posse. ¶It̃ si domꝰ usuffrͤtꝰ legatus fit: ien¬
toria illic facere: fr̃anariꝰ nõ d. nec ꝑcenacł a  odm¬
dere comũ. Atꝙ quin locare pot̾ s oꝑtebit qiͣ domũ
peisat. Ego quid̾ ⁊ si balneũ sit indomo usib dm̃tis
solutã uacare ĩ intima ꝑte domꝰ uł int̾ dietas amec¬
nas ñ recte nec ex doniuiri arbitratu factuꝵ. si idͣ
locare ceꝑit ut publice nal N õ mag̃ ꝙ si domu l¬
ad stacõne iĩtoꝵ locau̾it. aut sistabłm ꝙ erat nͣ¬

Expanded text:
a non obscurentur, quia tectum magis turbatur: eum posse. Item si domus usus fructus legatus sit, meritoria illic facere fructuarius non debet nec per cenacula dividere domum: atquin locare potest, sed oportebit quasi domum appellant. ego quidem, et si balineum sit in domo usibus dominicis solitum vacare in intima parte domus vel inter diaetas amoenas, non recte nec ex boni viri arbitratu facturum, si id locare coeperit, ut publice lavet, non magis quam si domum ad stationem iumentorum locaverit, aut si stabulum quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
ut lumim officiat. eque dd̾ er ͨ ꝙͣ impoĩtã ẜ uitutem
eñ facere. Nam ⁊ arbor offic̾ quominꝯ celũ inderi
possit. Si tñ idꝙ ponit̾ lum̃ quis nõ impediat solez
aut̃ auferat. si quid̾ ĩ eo loci quo gritu erat euͣ nõ
es̃ pot̃ dici i c contra ẜnitute face̾. Si uepo elios¬
csimo uł solario od orit quia umbrã faciͣt᷑ iuloco
locꝰ opatus qͦndã cepit soli ẽe plenꝰ nõ fac̾ ꝯͣ ser¬
uitute. hnc eĩ debuit ne luminib officiat. nũc
nõ lũmib officit. s plꝰ ex quo lumẽ facit ¶Int̾d̾̃
diti pot̾ en quo qui tollit. eoifficiũ uł depͥmt lu

Expanded text:
uitutem eum facere: nam et arbor efficit, quo minus caeli uideri possit. Si tamen id quod ponitur lumen quidem nihil impediat, solem autem auferat, si quidem eo loci, quo gratum erat eum non esse, potest dici nihil contra seruitutem facere: sin uero heliocamino uel solario, dicendum erit, quia umbram facit in loco,locus opacus quondam coepit solis esse plenus, non facit contra seruitutem: hanc enim debuit, ne luminibus officiat, nunc non luminibus officit, sed plus aequo lumen facit. Interdum dici potest eum quoque, qui tollit aedifici
Abbreviated transcription (Latin):
des abeo. alteras tibi lego. hres ⁊edes altas alcu
tollit ⁊ lumib tui officit qdͣc᷑ illo ag̾e potes ⁊ an
iterẽe pot suas edes altius tollat. an haditari¬
as ͤ ⁊ de illo qͣro an ꝑ alienas edes accessũ heres ad
eamreniq̃ legatur p̾stare o sicut sol queri cũ
us ꝯfr̃ctꝰ loci legat est ad ꝙ locũ uccedi nis ꝑ a

Expanded text:
 aedes alteras altius tollit et luminibus tuis officit: quid cum illo agere potes? et an interesse putes, suas aedes altius tollat an hereditarias? et de illo quaero, an per alienas aedes accessum heres ad eam rem quae legatur praestare debet, sicut solet quaeri, cum usus fructus loci legatus est, ad quem locum accedi nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
S pecentes finctꝯ ia maturos reliquiss testator: fr̾tuanꝰ
eos feret. si oie iẽgati cedente  ad huc penoentes dephẽdi¬
ss sna exstantes fr̃ctꝰ adusufr̃ctuariu ꝑtiuẽt. ¶ Sĩ
oũs sontus fu̾nt tabuns a dm̾ces suasum uł aduego¬
cia cõne ͤ uuaᷤ utiq ꝑmitetur fr̃ctuario locare eas ⁊
ꝯdalias mertes. ¶Et illd̾ solu obẜuand̾ ne uł abuta¬
tur usnfr̃ituariꝯ uł contumeliose ĩurioseue utat
usu fr̃ctu. ¶ Si ẜuiuso fr̃ata legatꝰ est cuiꝯ testiltor
qĩ mĩst̾io uatuo uteltili si eũ disciplinis uł arte

Expanded text:
Si pendentes fructus iam maturos reliquisset testator, fructuarius eos feret, si die legati cedente adhuc pendentes deprehendisset: nam et stantes fructus ad fructuarium pertinent. Si dominus solitus fuit tabernis ad merces suas uti uel ad negotiationem, utique permittetur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solum obseruandum, ne uel abutatur usufructuarius uel contumeliose iniurioseue utatur usu fructu. Si serui usus fructus legatus est, cuius testator quasi ministerio uacuo utebatur, si eum discipl
Abbreviated transcription (Latin):
mor ẜuitꝰ .i. ꝓ sillicidio flumen ¶eade cã retro ꝓdu¬
ei pos stĩllitidiu qr ĩ nr̃o mag̃ incipiet cacere. spou
ts. uõ pot᷑. ne alio loco cadat stillicioĩ ꝙͣ ĩ quo poĩta
ẽ ẜuita slemiꝰ face̾ pot̾imiq: acrius nõ. Et oĩo sciend
ẽ melore uicin condicõno fi posse. deteriorẽ non

Expanded text:
 est pro stillicidio flumen. eadem causa retro duci potest stillicidium, quia in nostro magis incipiet cadere, produci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem uicini co
Abbreviated transcription (Latin):
re debeat puta liminit ⁊ aquaꝵ an u̾onõ: Et pu¬
to eas solas pstare compellenoũ. sine quib oĩmodo
sit petitꝰ. qͣui arbores deietiss aut edisficiũ cemolitꝰ
eẽt aut ali quo modo det̾iore usũfr̃ctu feciss aut
ẜuntutes imponendo aut iemoꝵ p̃dia lib̾ando ad
iudicis religione ꝑtines ut inspitiat qͣlis añ mdm
acceptu fudꝰ fu̾it ut usufr̃ctuario ħ ꝙ uit̾e ab¬

Expanded text:
stare debeat, puta luminum et aquarum, an uero non? et puto eas solas praestare compellendum, sine quibus omnino petitus sit, qui arbores deiecisset aut aedificium demolitus esset aut aliquo modo deteriorem usum fructum fecisset aut seruitutes imponendo aut uicinorum praedia liberando, ad iudicis religionem pertinet, ut inspiciat, qualis ante iudicium acceptum fundus fuerit, ut usufructuario hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad fpͥetarin trãsit. semel ad quisita fr̃ctuario ꝙ̃uis
nõ soleat stipło semel cuiq adꝗsita ad aliu trausire
nͥ ad hr̃ede uł arrogatorẽ. Piude si forte usufft¬
tus. in ãnos singłos fuit legatu iste buiis oꝑatꝰ
suas locaut ⁊ stipłatus ẽ. ut supͣscͥptũ ẽ. ꝓut capłꝰ

Expanded text:
ad proprietarium transit semel adquisita fructuario, quamuis non soleat stipulatio semel cui quaesita ad alium transire nisi ad heredem uel adrogatorem. proinde si forte usus fructus in annos singulos fuerit legatus et iste seruus operas suas locauit et stipulatus est ut supra scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
sũia ht̃ rõne bił. SI fur decerpẜit uł desecu̾t fstꝰ
uiaturos pẽcentes tͥm ꝯdcc̃one teneatur. oño rnoi
anfruciuario. Et putat qm̃ fructꝰ nõ fuĩt frtu¬
sis fiant eiꝰ. N⁊am si st̃: qua rõe ħ euẽit nͥ ea ut ĩ¬
cerim fierent ꝓpͥetarii mox app̾hensi frͤtuarii effi¬
cui̾t᷑ exemplo rei sb̾condicõne legate q̃ int̾im he¬
redis est. Existente aut̃ cõdicõe ad legatqtiũ tͣn¬
pencenti ẽ om̃iũ ut ip̃e uilianꝰ ait infecu qui sb̾¬

Expanded text:
um tractat, si fur decerpserit uel desecuerit fructus maturos pendentes, cui condictione teneatur, domino fundi an fructuario? et putat, quoniam fructus non fiunt fructusis fiant eius: nam si fiunt, qua ratione hoc euenit? nisi ea, ut interim fierent proprietarii, mox adprehensi fructuarii efficientur, exemplo rei sub condicione legatae, quae interim heredis est, existente autem condicione ad legatarium tranpen
Abbreviated transcription (Latin):
On solum at̃ nsũfr̾ctũ amitti capitit tatur¬
inuero ticõne ptoris. Proiae traditus quo usus
tr̃ttꝯ item infundo uecuigati. uł enꝑficiano niri
constituta capitis omimucd̾e amittit ¶ ita demũ
airiiu capiuis diminutõne usꝯfr̃n siuam ẽ con

Expanded text:
on solum usum fructum amitti capitis minuan uero tuitione praetoris: proinde traditus quoque usus fructus, item in fundo uectigali uel superficie non iure constitutus capitis minutione amittitur. Sed ita demum amittitur capitis deminut
Abbreviated transcription (Latin):
ait posse heredez rez uendicare ⁊ si obrnatur exceptõ
dereusꝯfr̃ctꝰ noĩe tradita. replitand̾ er̃. q̃ sñia ħt̃ ñ¬
nem. s ip̃a stipło condici pot̾it cũ usꝯ fr̾ctui pectũ e
legata eẽt expͥmi debent. Hii duocasꝯ inapłacõ¬
ne. c̃ motieris aut capite mimiens diri. Idcirid

Expanded text:
ait posse heredem rem uindicare, et si obiciatur exceptio de re usus fructus nomine tradita, replicandum erit. quae ed et ipsa stipulatio condici poterit. Cum usus fructus pecuniae legatus esset, exprimi debent hi duo casus in stipulatione: 'cum morieris aut capite minueris, dari': idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
liuo enit od nob. ¶ agri uł locinsꝯfr̃ctꝰ legats
si fuit legntmdato ut stagnuiã sit: aut pi¬
lus ꝓcul onbio extuguetur. ¶Si ⁊ si stagni usus
fr̃cta degetut ⁊ erurũt sic ut ager sit factꝰ mu¬
tus legetim. ⁊ ibi umee sunt poĩte uł conttã pͥnto¬

Expanded text:
loci usus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur. Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutus legetur et ibi uineae sint positae u
Abbreviated transcription (Latin):
um uu̾atũ. Marcellꝰ aut̃ ⁊ maiicianꝯ amisso usu
ex soluti porcõe. ¶̾d taũ si forte snł solu̾m ex res
ut̾us ut puta .x. milia p̾cii noĩe delebat   dena soluit
ex resingłoꝵ cui mag̃ ẜuus adquirat᷑. s m̾acõne
solu mt̾erit cuiꝯ pͥores nũmos soluit. Nã quos posteͣ
solu̾it au̾uẽdirabit aut si fu̾int nĩm ꝯsãpti ad cõ

Expanded text:
ium numeratum: Marcellus uero et Mauricianus amisso usu  soluti. quid tamen si forte simul soluerit ex re utriusque, ut puta decem milia pretii nomine debebat et dena soluit ex re singulorum: cui magis seruus adquirat? si numeratione soluat, intererit, cuius priores ‹n›ummos soluat: nam quos postea soluerit, aut uindicabit aut, si
Abbreviated transcription (Latin):
locabunt seorsũ neq cõceount hĩtacõne sine se n
uendent usũ. ¶S si usa edĩ młri legatus sit ea gͣe¬
cõne si a uiro ou̾iss remittẽdã ei condico ⁊ e
uiro hitatura. ꝙ ⁊ pompoꝰ.ł .u. ꝓlat. Paulꝯ.
¶Etaꝵ quo rr usu legato dd̾ est uxorẽ cũ ito ĩ
ꝓmiscuo usu eat res hr̃e posse. ulp̃. Si hĩtaco lege¬
tur. an ꝑinde sit atq si usq: qriturs ⁊ effecta quidem
ide pene eẽ legatũ usꝯ ⁊ hĩtacõnis ⁊ papĩanꝯ cõ¬

Expanded text:
locabunt seorsum neque concedent habitationem sine se nec uendent usum. Sed si usus aedium mulieri legatus sit ea condicione 'si a uiro diuortisset', remittendam ei condicionem et cum uiro habitaturam, quod et Pomponius libro locabunt seorsum neque concedent habitationem sine se nec erum usu legato dicendum est uxorem cum uiro in uendent usum. Sed si usus aedium mulieri legatus sit ea condicione 'si a uiro diuortisset', remittendam ei condicionem et cum idem paene esse legatum usus et habitationis et Papi
Abbreviated transcription (Latin):
li mali. mencs̃ cõcepta: oĩm dolũ temphend̾e̾ indet᷑.
successoꝵ a doptuu patris ¶S ⁊ si usꝯͦ sñ fr̃ctu lega¬
tus er adempta frcti cͤa lat̾date iubet ptor s meni¬
tont desolo usu nõ ⁊̃ fructu cauentur.¶Ergo si i fr̃a
sine nsu opuing̾it scipło locũ hebit si si hĩtacõ uł opt¬

Expanded text:
i mentio concepta, omnium dolum comprehendere uidetur successorum et adoptiui patris. Sed si usus sine fructu legatus erit, adempta fructus causa satisdari iubet praetor: hoc merito, ut de solo usu, non etiam de fructu caue‹a›tur. Ergo et si fructus sine usu optigerit, stipulatio locum habebit. Et si habitatio uel op
Abbreviated transcription (Latin):
nõ debebit ĩpedire fr̃iuariz ita utente. ue detiefe
eiꝰ cõs icõne faciat. ¶ Re quił do płlane dubitat᷑
si eũ nti ꝓhib̾at an iure id faciat. et puta cobiis
si forte fundi usꝯfr̃tꝰ sit legotus. Et putãt ꝯdem
⁊ si defis  a unt: uti ꝓhibend̾. ¶ Ioe ⁊ inceris ⁊ ĩmup¬
pis. ⁊ incadis ⁊ ãphoris putant. Ioeui ⁊ ispͥesetib¬

Expanded text:
non debebit impedire fructuarium ita utentem, ne deteriorem eius condicionem faciat. de quibusdam plane dubitatur, si eum uti prohibeat, an iure id faciat: ut puta doleis, si forte fundi usus fructus sit legatus, et putant quidam, etsi defossa sint, uti prohibendum: idem et in seriis et in cuppis
Abbreviated transcription (Latin):
ut si insingłos annos uł menses uł dies legatꝰ fit¬
is ita demũ ad mutit̾ qui ia ꝓcessit. Et si foite ĩ an¬
nos singłos legatus est: illis dum taxat ãni. usꝯfr̃c¬
tꝰ anititur ⁊ si ĩmenses. eius mẽsis. ⁊ sim diez eiꝯ
fr̾ctus relinquatur: ꝯtinus ãnis: ꝓp̾etas mida est.
Cum si legatariu unũ sb̾aituas: cui alt̾ins ãms le¬
gatus sit usafr̃ctꝰ plena sit apud hr̃ede porietas
eo tpe quouis łruenoi legatario nõ est ¶Qd̾ si ou
ob illis alt̾ detedat ꝑuites ip̃rm: plena ꝓprietas.

Expanded text:
ut si in singulos annos vel menses vel dies legatus sit, is demum amittitur, qui iam processit et, si forte in annos singulos legatus est, illius dumtaxat anni usus fructus amittetur et si in menses, eius mensis, si in dies, eius fructus relinquatur, continuis annis proprietas nuda est, cum, si legatarium unum substituas, cui alternis annis legatus sit usus fructus, plena sit apud heredem proprietas eo tempore, quo ius fruendi legatario non est. quod si ex duobus illis alter decedat, per
Abbreviated transcription (Latin):
posse ꝙad̾m calce in quis coqre uł arena̾ fodere.
aliud ue ꝗd edifficus nõcreũ sumere ¶ Nauis u¬
sufrͤtu legato noiigand̾ mutend̾a putõ licet nau
cedat. uł donet.puͣtoͣ eũ uti. atq ieo retin̾e usutr ͤ¬
tum ⁊ ħ cassius ⁊ pegasꝰ ixend̾unt. ⁊ pomioꝰ pbat¬

Expanded text:
odum calcem, inquit, coquere uel harenam fodere aliudue quid aedificio necessarium sumere. Nauis usu fructu legato nauigandum mittendam puto, licet naufcedat uel donet, puto eum uti atque ideo retinere usum fructum, et hoc Cassius et Pegasus responderunt et Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
ti aocrescit. Namsi usofr̃cta ouob fu̾it legatꝰ t alt̾
lite contestata ãmiẜit usũfr̃ctũ. mox ⁊ collegatatiꝰ
qui litẽ ꝯfatus non erat usũfr̃ctũ anlit parte di¬
media dñ taxat ꝙ̃ amisit qui litez tontestatus est
aou̾sꝰ eu qui se liti optulit. apossõre cõsequitur.
ꝑs enĩ collegatarii ip̃i adcrescit. nõ dũo ꝓpetatissusꝰ
fr̃ctꝰ ens ꝑsone adcrescit. ⁊ sifu̾it ãmisso. ꝑ ap̃¬

Expanded text:
ti adcrescit: nam si usus fructus duobus fuerit legatus et alter lite contestata amiserit usum fructum, mox et collegatarius, qui litem contestatus non erat, usum fructum amisit, partem dimidiam dumtaxat, quam amisit qui litem contestatus est aduersus eum qui se liti optulit, a possessore consequitur: pars enim collegatarii ipsi adcrescit, non domino proprietatis: usus fructus enim personae adcrescit et si fuerit amissus. 11 P
Abbreviated transcription (Latin):
tis usofr̃cto legatuis ẽ. Cet̾m di singłoꝵ capitũ. in¬
chil cupplebitur᷑. ¶ Ite si forte eo tp̃e quo fens eoni
st̃. nicħ fu̾it ꝙ. sb̾mitti dełet uc̃ est post editõner utr̃
ex hui q̃ edentur somitt̾e debebit an exhus q̃ edita
stͣ: in deno est. Pͥuto aut̃ ueriꝯ ea q̃ pleno grege.
edita st̃ ad fr̾ctuatiũ ꝑtiu̾e. s post̾iorẽ gͥgis casũ no¬
gere dełe fr̃ctuario᷑ ¶ Sbmit̾e aut̃ faĩ est. nul ꝓp̾a¬

Expanded text:
tis usus fructus legatus est: ceterum si singulorum capitum, nihil supplebit. Item si forte eo tempore, quo fetus editi sunt, nihil fuit quod summitti deberet, nunc est post editionem: utrum ex his quae edentur summittere debebit, an ex his quae edita sunt, videndum est. puto autem verius ea, quae pleno grege edita sunt, ad fructuarium pertinere, sed posteriorem gregis casum nocere debere fructuario. Summittere autem fa
Abbreviated transcription (Latin):
dubinz nõ ẽ quin nsustr̃ctꝰ ꝑ eũ adquisiturietĩꝑat᷑.
¶Rei mutacone it̾ire usũfr̾ctũ placet uelut usꝯ
fr̾ctꝰ mͥ eoiu legam est. edes corruirt uł exuste
st̃. sine dubio extingrat᷑. An ⁊ aree̾ctissomũ est.
exustis eoib nec aree nec cemente ꝵ ifũs: itiõ

Expanded text:
dubium non est, quin usus fructus per eum adquisitus retineatur. Rei mutatione interire usum fructum placet: ueluti usus fructus mihi aedium legatus est, aedes corruerunt uel exustae sunt: sine dubio extinguitur. an et areae? certissimum est exustis aedibus nec areae nec cementorum usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ctuartũ in eo lcͣcum nõ hr̃e Neq eĩ in fr̃ctu heis:
hõ ẽẽ pot̃. hc rone nec usumfr̃ctũ ieo fr̃ctuariꝯ hẽ¬
bit. QQuid tam̃ si fu̾it ⁊̃ ꝑtus. ususfr̾ctꝰ relictus.
an hẽat meo usumfr̃ctũ ⁊ c̃ possit pus legari pt̾it ⁊
usumfr̾ctũ eiꝰ ¶ fetus tam̃ peccoꝵ sabmꝯ ⁊ cassiꝯ¬

Expanded text:
fructuarium in eo locum non habere: neque enim in fructu hominis homo esse potest. hac ratione nec usum fructum in eo fructuarius habebit. quid tamen si fuerit etiam partus usus fructus relictus, an habeat in eo usum fructum? et cum possit partus legari, poterit et usus fructus eius. Fetus tamen pecorum Sabinus
Abbreviated transcription (Latin):
Dosũ face pot smge enĩ eum testatore insene l
non eett ⁊ soꝑtue ubi sereliret ¶ Ex eo ꝙͣo e
detiorẽ ꝯdicõnẽ fructuarii faciat ꝓprietariꝰ pol qͣri
an ẜuũ dominꝯ coħxere posat. Et aristo apuo cassuĩ
notat plenissimã eum coħrcoue hr̃e si nodiõ. SNe
coonialo faciat. Qͣuis usufr̃tuariꝯ n ꝯru tei uesnt¬

Expanded text:
ge enim eum testatorem inferre, cum non esset tam oportune, ubi sepeliretur. Ex eo, ne deteriorem condicionem fructuarii faciat proprietarius, solet quaeri, an seruum dominus coercere possit. et Aristo apud Cassium notat plenissimam eum coercitionem habere, si modo sine dolo malo faciat: quamuis usufructuari
Abbreviated transcription (Latin):
lius. Que de tota reuedicada
dicta simt. eadem et deꝑte ĩtel¬
ligenda sunt. offit̾oq iudicis
̃tinetur: pro modo partis ea qͦ
restitiuube: que sinpil cũ ip̃a
ꝑte restitui debent. ¶ Inc̃ce ꝑtis
uendicatõ datur suusta causa
int̾ueniat iusta aut̃ ca pot̾ esse.¬

Expanded text:
le. Quae de tota re uindicanda dicta sunt, eadem et de parte intellegenda sunt, officioque iudicis continetur pro modo partis ea quoque restitui iubere, quae simul cum ipsa parte restitui debent. Incertae partis uindicatio datur, si iusta causa interueniat. iusta autem causa esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓni et tibi traditus sit p̾cio
soluto. dem̃ titius semprono
brs extitĩt. et eũdem aliiuend¬
rõit. et tradid̾it. equius ẽut tu
potiorsis. nam et supẽ uenditor
eam remate pͣet̾et. except̃one e¬
umn submou̾es s et supe possi¬
det. et tu peterea. ad ũsus excep¬
D̾ n sp̃ãli accone ñ cogitur
possor dice pro qua ꝑteͬ eͣnissit.
ħ enim petitoris mimus ẽ ño

Expanded text:
t pretio soluto, deinde Titius Sempronio heres extiterit et eundem alii vendiderit et tradiderit, aequius est, ut tu potior sis. nam et si ipse venditor eam rem a te peteret, exceptione eum summoveres. sed et si ipse possideret et tu peteres, adversus excepIn speciali actione non cogitur possessor dicere, pro qua parte eius sit: hoc enim petitoris munus est, no
Abbreviated transcription (Latin):
n̾alis ẽ et ad omĩa siuemt̾adcã
siue accones in rem. sinein ꝑso¬
nam sunt ex quib. arbitratu
iudicis quid restit᷑uitur locũ
habeat .

Expanded text:
alis est et ad omnia, sive interdicta, sive actiones in rem sive in personam sunt, ex quibus arbitratu iudicis quid restituitur, locum habet.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝯseq̃tur et mag̃ ẽ ut ꝯseq
n ¶Si maritus estimatomreꝵ.
qͣs iñdotẽ accepit dicat sedona¬
tõnis cã anͣxisse remediũ mon¬
tõnis cã p̾cium actũ ẽe affirmes
ꝗ sr̃ eare cogniturus erit si pecu¬
nic mod retusam ip̃a p̾dia rest¬
itui deb̾e sũptuũ deductis rõib
arbitrabitur. In arbitno igitur
maritienit: ꝙ p̾stitũ malit. ¶d̾
iuns ẽ et siecontͣrio mułr demi¬
nore estimatone qͥratur nealiuo
p̃dia que obdotr̃ pignori accep¬
erat em̃nt e a qͣ cmpto donatoĩs
cã fc̃a dicatur millius ẽe mom̃iti.
iiprnr cumpre suo repsit cuiꝰ
rescripti u̾ba ido retulit ut app¬
arcat uendicom int̾ urũet ux¬
orem boa fidc gestam n ret̃ctan.
Sitĩbi maritus pignora pp̃do
te et peciñam creditam data
donatonis cã uendidit. ꝙ boa
fide gestũ ẽ manebit ratũ at si
tituł donatoĩs quesitus osten¬
dit᷑ at ionenditom iritã eẽ co¬
stabit unt publico cam pigno¬

Expanded text:
ntum consequatur. et magis est, ut consequi ri. Si maritus aestimationem rerum quas in dotem accepit dicat se donationis causa auxisse, remedium montionis causa pretium auctum adfirmes, qui super ea re cogniturus erit, si pecuniae modum recusabis, ipsa praedia restitui debere sumptuum deductis rationibus arbitrabitur". in arbitrio igitur mariti erit, quid praestitum malit. idem iuris est et si e contrario mulier de minore aestimatione queratur. nec aliud praedia, quae ob dotem pignori acceperat, emerit eaque emptio donationis causa facta dicatur, nullius esse mnoster cum patre suo rescripsit, cuius rescripti verba ideo rettuli, ut appareat venditionem inter virum et uxorem bona fide gestam non retractari. "Si tibi maritus pignora propter dotem et pecuniam creditam data non donationis causa vendidit, quod bona fide gestum est, manebit ratum. At si titulus donationis quaesitus ostenditur atque ideo venditionem irritam esse constabit, iure publico causam pigno
Abbreviated transcription (Latin):
dia hodie uillissima sunt. ꝯseꝙ̃ t̃
dicenr litisꝯtestate tpr estimato¬
nem eorum spectanda ¶Plane
simagni p̾dii p̃diasunt. suma
cm̃ num̾ata erit restitueda ñ ⁊̃
usure p̾cii. ¶ Eiegant̾ cͣctabit᷑¬

Expanded text:
dia hodie uilissimo sunt, consequenter dicemus, litis contestatae tempore aestimationem eorum spectandam. plane si magni pretii praedia sunt, summa tantum numerata erit restituenda, non etiam usurae pretii. Eleganter tractabit
Abbreviated transcription (Latin):
et ex soluẽda ꝓ ꝑte urditaria.
¶S et si re signetͣur ñ sͣ legẽ
depoĩti fiet cum uł p̾tore ic¬
tore uł honestis ꝑsonis int̾u¬
ementib ħ eueniet. ¶ Resio¬
uo uł. ap̾ eum remanente si
ħ uoluit sigillis indelic priꝰ
huis aquib quoꝵ coram sig¬
nacula remota sunt urtiħꝰ
D si res sunt que diuidi ñ
possuint om̃s debebit tratere

Expanded text:
et exsolvenda pro parte hereditaria: et exsolvenda pro parte hereditaria: sed et si resignetur, non contra legem depositi fiet, cum vel praetore auctore vel honestis personis intervenientibus hoc eveniet: residuo vel apud eum remanente, si hoc voluerit sigillis videlicet prius his, quibus coram signacula remota sunt vel, sonendo. sed si res sunt, quae dividi non possunt, omnes debebit tradere
Abbreviated transcription (Latin):
consumpsit. ꝯd̾em̃pnabit᷑
qr dolo fecit quominus poss¬
id̾et. ¶ Eiegant̾ ap̃ iulianũ
quentur si pecuniam ẜuus
ap̾ me deposuit ita ut dño ꝓ
lib̾tate eiusdẽ. ¶ Ego q de dõ.
ad hoc penes medepoĩtamte¬
q c̾ciora u̾o ñ comꝑet̾e tibi de¬
poĩti accõm qr sciens recepisti
careo igitur dolo. ¶ Si u̾o igi
tur qͣi meam ꝓ libtãte er nũ¬
lo malo ñ reddit. ¶S nec red¬
didit auuo ẽ enmi redde ali¬
ud qͣi de suo dari/ sipecĩa.ap̃
te abinitõ hac lege depoĩtasit.
ut si tu uoluisses ut̾ens priꝰ
Bepe enenit ut res depõĩta ł
numi ꝑiculo sint cizap̃ que
deponiitur utputa si ħ nõĩa¬
tim conu̾enit s et siqs depoi̾¬
se depõĩci aligasse ita cñ ut ñ
solũ dolum s ⁊ cuipam et cu¬
stodiam p̾stet. ñ t̾m caus for¬
tuitos.¶SSi peci̾ia in saculo
signato depoita sit et imusex
brdib eius qui deposint ue¬
nat repetẽs ꝙ̃.adm ei satiffa¬
uementib honestis ꝑsonis

Expanded text:
abitur, quia dolo fecit quo minus possideret. Eleganter apud Iulianum quaeritur, si pecuniam seruus apud me deposuit ita, ut domino pro libertate eius dem, egoque dedero, ad hoc penes me depositam teque certiorauero, non competere tibi depositi actionem, quia sciens recepisti, careo igitur dolo: si uero quasi meam pro libertate eius numlo malo non reddidit, sed nec reddidit: aliud est enim reddere, aliud quasi de suo dare. Si pecunia apud te ab initio hac lege deposita sit, ut si voluisses utereris, prius Saepe evenit, ut res deposita vel nummi periculo sint eius, apud quem deponuntur: ut puta si hoc nominatim convenit. sed et si sese depositi illigasse, ita tamen, ut non solum dolum, sed etiam culpam et custodiam praestet, non tamen casus fortuitos. Si pecunia in sacculo signato deposita sit et unus ex heredibus eius qui deposuit veniat repetens, quemadmodum ei satisfrvenientibus honestis personis
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Lam ciuium rõmanoꝵ.
quid sunt pres fanub alii filii
et uxore meanascitur. ĩ potãte¬
mea est. ¶Itemqui ex filiom
meo et uxore eius nascitur.i.
nepos meus et neptis eque
inmea sunt pot̾ate et ꝓnepoᷤᷤ

Expanded text:
.Nam ciuium Romanorum quidam sunt patres familiarum, alii filii et uxore mea nascitur, in mea potestate est: item qui ex filio meo et uxore eius nascitur, id est nepos meus et neptis, aeque in mea sunt potestate, et pronepo
Abbreviated transcription (Latin):
uxori fsidum restitu̾et. postea
uosete uxore: nir eñdẽ fundi
ducentoꝵ uendid̾at. et diuor¬
tium erat fc̃m. labo putat ui¬
ro potatem fid̃i debe utr̃ uelit
ducentauł sund̃ redde i eu

Expanded text:
uir fundum ‹re›stitueret: postea uolente uxore uir eum fundum ducentorum uendiderat, et diuortium erat factum.Labeo putat uiro potestatem fieri debere, utrum uelit ducenta uel fundum reddere,
Abbreviated transcription (Latin):
omimd fund ent restituendꝰ¬
¶ Si pr filie nõie c̾tam peciuam
indotem ꝓmifat et pactus ẽ
ne inuitus cam solũet. nichil
ab eo exigend̃ puto. qr id ꝙ pa¬
cto ꝯuento ne inuitus exige̾t᷑
conuen̾it in docis cãmsẽ non

Expanded text:
estituendus.Si pater filiae nomine certam pecuniam in dotem promiserat et pactus est, ne inuitus eam solueret: nihil ab eo exigendum puto, quia id, quod pacto conuento ne inuitus exigeretur conu‹en›erit, in dotis causam esse non
Abbreviated transcription (Latin):
Aul̃. u eluticum lege locito¬
nis comp̾hensũ ẽut opus
arbitrio locatoris fiat.
seqñdum eẽ eo magis ꝙ iu¬
ditiũ ꝓ socio. bone fidei est.

Expanded text:
um. ueluti cum lege locationis comprehensum est, ut opus arbitrio locatoris fiat:sequendum esse, eo magis quod iudicium pro socio bonae fidei est.
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Siquis infitiatus sit
ñ aduersus dominum. sed ꝙ
eum qui rem depo̾itam peteb¬
at uerum procuratorem non
putabat aut eius qui deposu¬
iss brdem nicħ dolomalo fe¬
cit spostea autem si cõgnou̾it.¬
cum eo agi poterit qm nunc
incipit dolo malo facesi redo¬
ere eam nuult. ¶Competit
etiam condictio depõitereino¬
mine s nanteqm̃ dolo idad¬
missum est¶Ion enim quẽꝙ̃¬

Expanded text:
um. Si quis infitiatus sit non aduersus dominum, sed quod eum qui rem depositam petebat uerum procuratorem non putaret aut eius qui deposuisset heredem, nihil dolo malo fecit: postea autem si cognoucum eo agi poterit, quoniam nunc incipit dolo malo facere, si reddere eam non vult. Competit etiam condictio depositae rei nomine, sed non antequam id dolo admissum sit: non enim que
Abbreviated transcription (Latin):
ucis ticius. iccepta pe¬
cuna ad mat̾ias uendendas
sub pena c̾ta ita ut siñ integ¬
ras res p̾stau̾it int̾ statutati¬
pora pena conueniatur ꝑtim
datis mat̾us decessit. Cum
igitur testator in penam ꝯmi
t̾iam exĩbuitan et inpenam
et inusuras conueniri possit
p̾sti cum emptor m̃utuat
peciũam usuras gͣuissimas
expendit. paul. pendit ex con
tͣctu de quo queritur etiam
b̾rdem uenditoris inpenam
conueniri posse. In actõne
quo ex empto: offõ iidicis

Expanded text:
ucius Titius accepta pecunia ad materias uendendas sub poena certa, ita ut, si non integras repraestauerit intra statuta tempora, poena conueniatur, partim datis materiis decessit: cum igitur testator in poenam comteriam exhibuerit, an et in poenam et in usuras conueniri possit, praesertim cum emptor mutuatus pecuniam usuras grauissimas expendit? Paulus retractu, de quo quaeritur, etiam heredem uenditoris in poenam conueniri posse. in actione quoque ex empto officio iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
Austͣ Si pro aliquo mulier
int̾cessit s in rem eius q acce¬
ptum ẽ is aretur. exceptio se¬
natus consulti iocum ñ ht̃
ub̾alit̾ fec̾it uelutine iudica¬
tus pr̃ eius pp̃solutõm nexea¬
raeturn erttuta senatus cõ¬
sulco hon̾ib enim earum se¬

Expanded text:
um Si pro aliquo mulier intercesserit, sed in rem eius quod acceptum est versaretur, exceptio senatus consulti locum non habet, liberaliter fecerit, veluti ne iudicatus pater eius propter solutionem vexetur, non erit tuta senatus consulto: oneribus enim earum se
Abbreviated transcription (Latin):
dboł. Cuit̾tiana aut q̃itana
febri aut podagra uexarentur
queꝯmitialẽ morbũ brent nec
quid̃ his dieb quib morbus
uacaret. recte sani dicentur.
locus si mancipium bonis con
expumdi potestas fuit redibit
tium fugitiui latens ignoraũ
ñ idcuto tm̃ dissolutam igno¬
ratõm emptoris excusan opor¬
tebit.
an fidcrussori emptõis redibi
amcausam fidenissor sit accep

Expanded text:
.Qui tertiana aut quartana febri aut podagra uexarentur quiue comitialem morbum haberent, ne quidem his diebus, quibus morbus uacaret, recte sani dicentur. locus, si mancipium bonis condexperiundi potestas fuit, redhibitium fugitiui latens ignorauit: non idcirco tamen dissolutam ignorationem emptoris exc‹u›sari oportebit. an fideiussori emptionis redhiberi am causam fideiussor sit accep
Abbreviated transcription (Latin):
luͣminib mearum edium of.¬
fitiatur. et ego ꝑstatutum tp̃e
fenestras meas ꝑfixas habuo
uł obstruxo. ita demumius me

Expanded text:
luminibus mearum aedium officiatur, et ego per statutum tempus fenestras meas p‹rae›fixas habuero uel obstruxero, ita demum ius me
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Siuir uxori donatonis
cã remiulius iocau̾it. loͣcmo
ꝑsonas minoris donaconis ca
estimatur depoitum ẽ. ħ ĩota
uaric qr locato quid̃ sine m̃cede
c̾ta contrahi ñ pot. depoiti aũt¬
exor und fructũ fundi abhrde
suo dari. ꝙ si datus ñ fuiss c̾tã
pecinam mortis ea ꝓmicticu¬
rauit. de functo uiro uuamn¬
ucre stipło solutur. ut tradito
que mandante uxore mortis

Expanded text:
 Si uir uxori donationis causa rem uilius locauerit, locatio personas minoris donationis causa aestimatur, depositum est. haec ideo tam uarie, quia locatio quidem sine mercede certa contrahi non potest, depositum autUxor uiro fructum fundi ab herede suo dari, quod si datus non fuisset, certam pecuniam mortis causa promitti curauit: defuncto uiro uiua muliere stipulatio soluitur, ut traditio, quae mandante uxore mortis
Abbreviated transcription (Latin):
prius credidit peciu̾amet ac¬
cepit ypotħ̾cam qmius cum
alio añ ꝯuen̾at: ut si abͦ eo pe¬
cĩam acceꝑit sitres obligata
lic ab ħ postea. accep. potat᷑ .i. h¬
niansuideamus anid̾ dicẽdꝰ
lit: si sub ꝯdcõne stipłone fc̃a
ypotħca data sit qua pentẽte¬
ꝯdcõne alius credidit pure

Expanded text:
prius credidit pecuniam et accepit hypothecam, quamuis cum alio ante conuenerat, ut, si ab eo pecuniam acceperit, sit res obligata, licet ab hoc postea accepit: poterat niam.Uideamus, an idem dicendum sit, si sub condicione stipulatione facta hypotheca data sit, qua pendente alius credidit pure
Abbreviated transcription (Latin):
impłi ñ possit. ¶ S et si hr̃s ob
ea legata que sub ꝯditone da¬
ta erant depignore reisue con¬
ue̾niss. et postea eadem ip̃apig¬
nerata ob ꝑecuĩam creditam i¬
pignori ded̾it. ac post condc̃o
iegatorum extitit. hic quo tuẽ¬
dum eum ciupignus prisdatũ
ẽẽt existimauit. Titia p̾diu
alienum tito pignori dedit post
meiuo dem̃ dna eius pignoris
fr̃a marito suo in dotem extim¬
atum dedit. si titõ soluta petu¬
nia sit.ñio magis meui pignꝰ
ualesce placebat. tunc.n. prore
dimisso seqñtis ꝯfirmatur pig¬
nus cum res in boĩs debitoris
inueniatur In ꝓpoĩto aũt mar
in cum tito solu̾etur: in bonis
mulieris fu̾it: nulum tẽpus
inueniri quo pignus menio
ꝯualesce̾ possit ħ tñ ita siboa fĩ¬
de in dotem extimatum p̾tiũ
maritus acceꝑit. id ẽsi ignora¬
u̾it menio obligatum ee.¬
nus incãm iudicati ex aucto¬
ritate eius ꝗ uib̾e potuit cap¬

Expanded text:
impleri non possit.Sed et si heres ob ea legata, quae sub condicione data erant, de pignore rei suae conuenisset et postea eadem ipsa pignora ob pecuniam creditam pignori dedit ac post condicio legatorum exstitit, hic quoque tuendum eum, cui prius pignus datum esset, existimauit.Titia praedium alienum Titio pignori dedit, post Maeuio: deinde domina eius pignoris facta marito suo in dotem aestimatum dedit. si Titio soluta sit pecunia, non ideo magis Maeuii pignus conualescere placebat. tunc enim priore dimisso sequentis confirmatur pignus, cum res in bonis debitoris inueniatur: in proposito autem marineque cum Titio solueretur in bonis mulieris fuerit, nullum tempus inueniri, quo pignus Maeuii conualescere possit. haec tamen ita, si bona fide in dotem aestimatum praedium maritus accepit, id est si ignorauit Maeuio obligatum enus in causa iudicati ex auctoritate eius qui iubere potuit cap
Abbreviated transcription (Latin):
ĩo cet̾a quo discut̾e̾ d et pro
om̾ibunam sñam ferrede¬
bebit. ¶S si ꝑ fideuissores
fu̾it cautum in primo comp¬
misso ⁊̃ sequens simiłr ꝓfer¬
endum la bõdicitss pomp̾du
bitat utrum hũsdem an et a¬
liis.tam idoneis / ꝗdem̃ inꝗt.
si idem fideuibe nolu̾it s puto
si nolu̾int fiderubetunc et ali¬
os nonabsimiles adhibẽdos.¬
Sihrdis mentiouł cecorum
fca in compromisso ñ fu̾it.n
morte soluetur ꝓmissum.
existimauit. si arbit̾ aliquem
pecũam dare isẜit et il dece¬
ssit añqm̃ daret. penamcom¬
mitti.lic hrs eius ꝑatus sĩt
siue inĩqua sit et sibi im̃put
ꝗ cõpromisit nam et diui pũ
rptoadicitur.uł minus pro¬
babilem snĩam equo animo
ferred. ¶Si płes arbitrifu̾int.¬

Expanded text:
et pro omnibus unam sententiam ferre debebit. Si per fideiussorem fuerit cautum in primo compromisso, et sequens similiter proferendum Labeo dicit. sed Pomponius dubitat, utrum isdem an et aliis tam idoneis: quid enim, inquit, si idem fideiubere noluerint? sed puto, si noluerint fideiubere, tunc alios non absimiles adhibendosSi heredis mentio uel ceterorum facta in compromisso non fuerit, morte soluetur compromissum: tia, qui existimauit, si arbiter aliquem pecuniam dare iusserit et is decesserit antequam daret, poenam committi, licet heres eius paratus sit siue iniqua sit: et sibi imputet qui compromisit. nam et diui Pii rescripto adicitur: 'uel minus probabilem sententiam aequo animo ferre debet'. Si plures arbitri fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
ribit qm̃ius mutuat ẜuus
receptam intułit t̾m sinũm¬
os acreditore si ita accepit ut
mo nõie daret. nec lib̾ari me.
nec te mandati mecũ acturũ.
ꝙ si sic mutuatus sit ut pecu¬
niam meam m̾o nõie daretu
soluebaturaccepit. et nͥ quod
ũius ẽ. qm̃ quociens suos nũ¬
mos accepit creditor ꝓ̃tin¬
git lib̾atio debitori. ¶Rugiti¬
uus meus cum ap̃ futem e̾et
peciũam acquisiuit et ex ea ẜ¬
uos comꝑauit. eosq ticius ꝓ
traditomi auenditore accepit.
Melaait mandati accõ nei
meꝯsecuͣturi ut resticuat mͥ
ticius qr fuus meus manda¬
sse tit̾o uidebatur. ut ꝑ tradi¬
cõm acciꝑet si mo rogatu fui
ħ fecit oꝵ sisme uoluntateer
mandator tito tradid̾it tũc¬

Expanded text:
s receptam intulerit, tamen, si nummos a creditore non ita acceperit, ut meo nomine daret, nec liberari me nec te mandati mecum acturum: quod si sic mutuatus sit, ut pecuniam meo nomine daret, soluebatur acceperit. et hoc uerius est, quoniam quotiens suos nummos accipit creditor, non contingit liberatio debitori. Fugitiuus meus cum apud furem esset, pecuniam adquisiit et ex ea seruos parauit eosque Titius per traditionem a uenditore accepit. Mela ait mandati actione me consecuturum, ut restituat mihi Titius, quia seruus meus mandasse Titio uidebatur, ut per traditionem acciperet, si modo rogatu serui hoc fecerit: quod si sine uoluntate eius uenditor Tit
Abbreviated transcription (Latin):
em̃nit nͣtił erit mandati accio
si ñ pr̃at fidem. ꝙ ĩo receptũ ẽ
qr publicatis bonis quiꝗdi
postea acꝗritur. ñ sequit᷑ fiscũ
ꝙ edem sacram spoliandam
hoĩem uumn̾and̾. occidendu
mandatũ suscipiat. nichmã¬

Expanded text:
emerit, utilis erit mandati actio, si non praestet fidem: quod ideo receptum est, quia publicatis bonis quidquid postea adquiritur, non sequitur fiscum. Qui aedem sacram spoliandam, hominem uulnerandum, occidendum mandatum suscipiat, nihil man
Abbreviated transcription (Latin):
detur ius dicenti ñ obtẽpasse q
q extrẽmum e iniurisdcone ẽ
nõ fecit uclutisi quis rẽ mobi¬
lem uerdicari. ase passus is est
s duci eam uł ferti p.issłis ẽ ce¬
t̾umsiquis et seꝙ̃tia recusaur
tunc ñ obtempasse iudetur.
Siꝓcuratortiuis uił tntorur
curatorius dicenti n obtẽpau¬
erit. ip̃c punitur. ñ dñs uł pu᷑¬
pillus. Non solum aũt reũ
qui ñ obtemꝑau̾it. ħ ed c̃oten̾:
lab̾o ait. u̾m ⁊ petitorenss iud

Expanded text:
r ius dicenti non obtemperasse, qui quod extremum in iurisdictione est non fecit: ueluti si quis rem mobilem uindicari a se passus non est, sed duci eam uel ferri passus est: ceterum si et sequentia recusauit, tunc non obtemperasse uidetur. Si procurator tuus uel tutor uel curator ius dicenti non obtemperauit, ipse punitur, non dominus uel pupillus. Non solum autem reum, qui non obtemperauit, hoc edicto teneri Labeo ait, uerum etiam petitorem. Hoc iud
Abbreviated transcription (Latin):
h̾t m̾leur incertoloco sistinͤ
furiosos nec infantes. ¶Pre¬
cor ait parentem pronulue
prone in ius sine ꝓmissumeo.
nequis nocet.¶Parentes nͥ
utniusq sexus accipe debem¬
s an in infinitum q̃r et quid¬
am parentem usq ad tritaũ
applłari aiũt. supiores maio¬
res dici ħ uet̾es extimasse. põp̃
referts gaius cassius omĩs in
infmnitum parẽtes dicit ꝙ et
honestius ẽ et m̾ito optinuit
parẽtes etiam eos accipilabo
existimat ꝗ inẜuitute eũ susce¬
ꝑut nec tnͣ. ut seu̾us dicebat

Expanded text:
 uel certo loco sisti: nec furiosos uel infantes. Praetor ait: 'parentem, patronum patronae in ius sine permissu meo ne quis uocet'. Parentem hic utriusque sexus accipe: sed an in infinitum, quaeritur. quidam parentem usque ad tritauum appellari aiunt, superiores maiores dici: hoc ueteres existimasse Pomponius refert: sed Gaius Cassius omnes in infinitum parentes dicit, quod et honestius est et merito optinuit. Parentes etiam eos accipi Labeo existimat, qui in seruitute susceperunt: nec tamen, ut Seuerus dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
itur prior debitor credicori.
rem uiliori p̃cio adduatet ĩ
id p̾ciũ creditorisuo delegau̾¬
m̃ti e̾e̾ et si credicor pecuniãi
muliere pet̾est exceptõm uti¬
lem fore ꝙͣius creditor existi¬
mau̾it muliere debitricẽ ma
mutuata ẽ ut manto crederet
ñ obstaturam exceptõm. sucr¬
eclitor igñorau̾it in qmͣ cãm
mulier mutuaretur qm̃ qd̃
mulier dixiss dixiss sibirem
dotis nõie obligata et ccditor
curass ei peti̾am dotis solui
mulien ⁊ pecinia ꝑ credita i¬
dełetur si possor creditoradus
eam ẽiuana agentẽ exciperet
sin uolũtate eius pign datũ
ñ ꝓfutur minisi creditori scis¬
set ⁊ aliam pecuiam ei deben.¬
MAulier et ticius cumĩrem
Mmiłmem mutuarentur eiu¬
sdem petiu̾e rei fc̃i sunt. ñ om̃i¬
mo mulierẽ ꝓ ꝓte socũ uidĩ
int̾cessisse dicebat nam siob
eam cãm mutuatifuunt ex
qua si creditor peciñam ñde¬
diss maius dapnũ mulieri
passura fu̾it uelutiꝙ ꝯmiũs¬

Expanded text:
itur prior debitor creditori. rem uiliori pretio addixerat et in id pretium creditori suo delegaueor pecuniam a muliere peteret, exceptionem utilem fore, quamuis creditor existimauerit mulierem debitricem marmutuata est, ut marito crederet, non obstaturam exceptionem, si creditor ignorauerit in quam causam mulier mutuaretur, quoniammulier dixisset sibi rem dotis nomine obligatam et creditor curasset ei pecuniam dotis solui, ieri etiam pecunia credita deberetur: si possessor ‹c›reditor aduersus eam Seruiana agentem exciperet 'si non uoluntate eius pignus datum non profuturam, nisi creditor scisset etiam aliam pecuniam ei deberi.Mulier et Titius, cum in rem communem mutuarentur, eiusdem pecuniae rei facti sunt: non omnimodo mulierem pro parte socii uideri intercessisse dicebat. nam si ob eam causam mutuati fuerint, ex qua, si creditor pecuniam non dedisset, maius damnum mulier passura fuerat, ueluti qu