comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
actirũ hortantibꝰ ip̃is interea manerent inducie
dum ab illo redua uosset neue alt alteri noceier
Hue addit pauca de cauha et de copiio auyilusqs
suis Quibꝰ rebꝰ neq tum respende nidũ .Ce. ut le
tatos sibi ad pompeui sine piculo nuttere licuet
oqi apsi fore reciperent aut acceptos yse ad eum
ꝑduceient. Quod ad moucias phiueret Sit belli
ratẽnem esse diuisam ut illi classem et naues au¬
xiliaq sua impednent. ip̃e ut aqua tenaq pro¬
hiberet. cos ee si hoc sibi tenutti uellet ienitterẽt¬

Expanded text:
acturum hortantibus ipsis. interea manerent indutiae, dum ab illo rediri posset, neve alter alteri noceret. huc addit pauca de causa et de copiis auxiliisque suis. Quibus rebus neque tum respondendum Caesar eatos sibi ad Pompeium sine periculo mittere liceret idque ipsi fore reciperent aut acceptos per se ad eum perducerent. quod ad indutias pertineret, sic belli rationem esse divisam, ut illi classe naves auxiliaque sua impedirent, ipse ut aqua terraque eos prohiberet. si hoc sibi re
Abbreviated transcription (Latin):
siaticis nanibꝰ .xuiii. quibꝰ uissn .d. leli precrat
N bibulus cũ nanbꝰ .cx. cortre. Xed neq hii.ẜ.
cenfici ex portu predire sũt ausi .Cui.Cc. oĩo .xii.
uaueẽ longas pͥsidio duxisser in quibꝰ erat ctia ip̃e
lli neq bibulus impeditis nauibꝰ dispsisq ⁊emigbꝰ
atis matine occurt qd priꝰ ad ꝯtiuentem uisꝰ est

Expanded text:
navibus xviii, quibus iussu D. Laelii praeerant, M. Bibulus cum navibus cx Corcyrae. sed neque hi sibi confisi ex portu prodire sunt ausi, cum Caesar omnino xii naves longas praesidio duxisset, in quibus erant constratae iiii, neque Bibulus impeditis navibus dispersisque remigibus satis mature occurrit, quod prius ad continentem visus est
Abbreviated transcription (Latin):
Hec qͦr ut faciliꝰ pompeio prebari possẽt õs suab
terrestas ibiũq copias diussuz. Bibulus lnis
exrositis corcue non maneꝰ neceharui st exsti¬
maiit de repentino adue̾tu. Ce. pempem fer
certioreii nti ad id ꝯsiliũ capere posset anteꝙ̃ de
mandatis agi uitiyeret atq cidem atniuate note it¬
q die stiuere ac oibꝰ copiis mutatis ad celerstatem
noua ꝑtiubatꝰ maioribꝰ itiueribꝰ apollonia pete cept
ne . Cci ͫ ore maritiie ciuitates occuparet At ile ex¬
positis militibꝰ code die oritũ proficiscitꝰ. Que cum
uenisset.l. toiquatus qui uissri pompei oppido pa¬
erat presidiũq ibi partinoꝵ hẽbat conae clausie.
portis opidũ defendere hrecos murii ascendert ab.

Expanded text:
uas terrestris urbiumque copias dimissurum. Vibullius expositus Corcyrae non minus necessarium esse existimavit de repentino adventu Caesaris Pompeium fieri certiorem, uti ad id consilium capere posset, ante quam de mandatis agi inciperetur, atque ideo continuato nocte ac die itinere atque omnibus oppidis mutatis ad celeritatem nova perturbatus maioribus itineribus Apolloniam petere coepit, ne Caesar orae maritimae civitates occuparet. at ille expositis militibus eodem die Oricum proficiscitur. quo cum venisset, L. Torquatus, qui iussu Pompei oppido praeerat praesidiumque ibi Parthinorum habebat, conatus portis clausis oppidum defendere, cum Graecos murum ascende
Abbreviated transcription (Latin):
magnas socittates coꝵ prountiaꝵ quas sp̃e d¬
tiebat sibi nimerate coegerat. legiones efectili
ciuiu romanoꝵ uiii . U. ex italia quas quas¬
casduxerat. una ex sicilia uerciana qua factii
ex dualꝰ geniellam apellabat una ei ceti et
macedona ex ueteranie muilitibꝰ qui dinissi asq¬
ioribꝰ imperatorlꝰ in hus prouintuis asederant¬

Expanded text:
magnam societates earum provinciarum, quas ipse omagnam societates earum provinciarum, quas ipse obtinebat, sibi numerare coegerat. Legiones effecerat civium Romanorum viiii: v ex Italia quas traduxerat; unam ex Cilicia veteranam, quam factam ex duabus gemellam appellabat; unam ex Creta et Macedonia ex veteranis militibus, qui dimissi a superioribus imperatoribus in his provinciis
Abbreviated transcription (Latin):
et ab urbe proficiscitꝰ brundusiuiq yuenit. Eo le¬
gienes .xii. equitatũ oẽm uenire iusserat . s. tmn
nauua repert ut anguita. Re. inlia legeonliut¬
militum.d. mulites trasportare possent hoc hu
nopia nauiu .Ce. ad celertate conficiendi beli.
defuit atq hec ip̃e copie hoc nn fiequentieris qͥ¬
mponũt qͥd multi galli tot belis defecerit lg
ater ex hispama magnu nĩ diminuerat et g¬
uis autunus nñ apulia cracũq biundinim e
saluberiuis gallie et hilpanie regiembꝰ e̾e dẽcici
ualitudine tẽptauerat. Rempenis anni spatium
ad cõparandas copias nacꝰ qd uacuu abillo atqi
ab hosce ociosũ fuerat magna ex asia cicladla
nisulis corcira athenis pento bitima sicia sicli
phe uite egipto classem coegerat magua olł et
lo cis edificandam curauerat magna unperatam
asie sirie regionibꝰ qr oibꝰ et dmastis et thetarte
et lilers achaie populis pecumam cregeiat.

Expanded text:
et ab urbe proficiscitur Brundisiumque pervenit. eo leet ab urbe proficiscitur Brundisiumque pervenit. eo legiones xii, equitatum omnem venire iusserat. sed tantum navium repperit ut anguste xv milia legionmilitum, d equites transportari possent. hoc unum inopia navium Caesari ad celeritatem conficiendi belli defuit. atque eae ipsae copiae hoc infrequentiores inponuntur, quod multi Gallia tot bellis defecerant longumque iter ex Hispania magnum numerum deminuerat, et gravis autumnus in Apulia circumque Brundisium ex saluberrimis Galliae et Hispaniae regionibus omnem exercitum valetudine temptaverat. Pompeius annuum spatium ad conparandas copias nactus, quod vacuum a bello atque ab hoste otiosum fuerat, magnam ex Asia Cycladibusque insulis Corcyra Athenis Ponto Bithynia Syria Cilicia Phoenice Aegypto classem coegerat, magnam omnibus locis aedificandam curaverat, magnam imperatam Asiae Syriae regibusque omnibus et dynastis et tetrarchis et liberis Achaiae populis pecuniam exegerat,
Abbreviated transcription (Latin):
uibꝰ traderẽt᷑. Hoc et do tunorem nouaer tabulaꝵ
follendũ nnuenduq qui fere bellu et cuules.
dissensienes sequi qsuent Iet ad debiterii tuendam
existimate̾ne esse aptissimu existimauit tem pr
ti. q ul. rogationes ad pełm ferentibꝰ nõ nullos
anibitꝰ penipeia lege danatos illis tỹribꝰ quibꝰ in
arbe ꝑreu̾idia legionũ pomrerꝰ habuerat Que udi¬
cia aliis audientibꝰ iuiditus alns snña ferentibꝰ
singulis diebꝰ. ctãt ꝑfecta in integiũ restituit.
Q ui se illi ocio ciuilis belli ꝯtulerant. si fua opa
in bello uti uellet prenide detimans at si usa esset¬
am̃ suffecissent quoma sufecisset potescatẽ scatu¬
erat ci priꝰ hoc iuditia. ppͥ debere restitiue quam
suo beneficio uideri receptos. ne aut ngiatꝰ ĩ refeae¬
Da gia gut ariogans ni preripiendo ppłi. beneficio
iideret Pno rebꝰ et ferns latinꝰ comitusq om̃ibꝰ
ꝓficiendis.XI. dicõ fabeuit ditatiuaq se abdicat.

Expanded text:
us traderentur. hoc et ad timorem novarum tabularum tollendum minuendumque, qui fere bella et civiles dissensiones sequi consuevit, et ad debitorum tuendam existimationem esse aptissimum existimavit. item pris rogationes ad populum ferentibus nonnullos ambitus Pompeia lege damnatos illis temporibus, quibus in urbe praesidia legionum Pompeius habuerat, quae iudicia aliis audientibus iudicibus, aliis sententiam ferentibus singulis diebus erant perfecta, in integrum restituit, qui se illi initio civilis belli obtulerant, si sua opera in bello uti vellet, proinde usus esset, quoniam sui fecissent potestatem. statuerat enim prius hos iudicio populi debere restitui quam suo beneficio videri receptos, ne aut ingratus in referenda gratia aut arrogans in praeripiendo populi beneficio videretur. His rebus et feriis Latinis comitiisque omnibus perficiendis xi dies tribuit dictaturaque se abdicat
Abbreviated transcription (Latin):
duisium a Ce. remutut ut telique legiones eofa¬
tusq transportari pessẽt Hius officio ppositꝰ erat
fusius calenus legatꝰ qui celeritatẽ ini trasportadis
legionibꝰ adhiberet med serius atera preuecte naues
neq use nocturna ania in redeundo effender̃t bi¬
bulus ei coitrre certior fc̃o de aduentu . Ce. sperans
aliciui separti enustaꝵ nauiũ occunere posse nanibꝰ
occirut Wt nactꝰ crcit᷑ .xxx. in cas diligencie sue as

Expanded text:
sare remittuntur, ut reliquae legiones equitatusque transportari possent. huic officio praepositus erat Fufius Calenus legatus, qui celeritatem in transportandis legionibus adhiberet. sed serius a terra provectae naves neque usae nocturna aura in redeundo ffenderunt. oBibulus enim Corcyrae certior factus de adventu Caesaris, sperans alicui se parti onustarum navium occurrere posse inanibus occurrit, et nactus circiter xxx in eas indiligentiae su
Abbreviated transcription (Latin):
Ittarore habente comitia
erat ãmis quo per leges
ei asulem fieri licerit.
Hnis rebꝰ afectis cũ fides
ota italia cet antusti

Expanded text:
ictatore habente comitia erat annus, quo per leges ei consulem fieri liceret. his rebus confectis, cum fides tota Italia esset angusti
Abbreviated transcription (Latin):
nis cũ i italis ee qua profectus sum reduetꝰ existi¬
mabor belle perfecto Ab riiõ se. hes dita cogneuit
qui sermoni intecuierũt. Cenatꝰ tñ intͥhilenusꝰ e st
ame ratõnbꝰ per colloquin de pace atere ut int̃ bina
castia pempei atqi. ce. unui flumen tantũ intearas.
capsus cebra inter se tollequia muilites hebat neq ulha
interim crlum y pactiones loquentia craicebat Mitit
P. Uatimum legatũ ad ripam ip̃am fluminis qui ea
que maxne de patem ptmnere inderent᷑. atere et
cihro magna uoce pronũtiaret liccret ne tiubꝰ de ues¬
de uate unos lerates nntere qued etia fugitiulis a
saltu prrenes raedonibꝰ q licuuisset presetim ut id age¬
rent ne ciues cũ tiubꝰ aemis detentarat Msca sux¬
plitit᷑ locutꝰ ut de Iua ems qi salute debebae sile tie¬
 ab utriq militibꝰ st̃o auditũ repeissũ Et al A¬
tera pte aulum uacaene prefiteri se altera die ad
collo quu uentur atq una uis etiam utiuq ad¬

Expanded text:
, cum in Italiam, ex qua profectus sum reductus existimabor. bello perfecto ab iis Caesar haec facta cognovit, qui sermoni interfuerunt. conatus tamen nihilominus est aliis rationibus per colloquia de pace agere. Inter bina castra Pompei atque Caesaris unum flumen tantum intererat Apsus, crebraque inter se colloquia milites habebant, neque ullum interim telum per pactiones loquentium traiciebatur. mittit P. Vatinium legatum ad ripam ipsam fluminis, qui ea quae maxime ad pacem pertinere viderentur ageret, et crebro magna voce pronuntiaret, liceretne civibue pace duos legatos mittere, quod etiam fugitivis ab saltu Pyrenaeo praedonibusque licuisset, praesertim cum id agerent, ne cives cum civibus armis decertarent. multa suppliciter locutus, ut de sua atque omnium salute debebat, silentioque ab utrisque militibus auditus. responsum est ab altera parte Aulum Varronem profiteri se altera die ad colloquium venturum atque una visurum, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
peis libunice atq atbite classi taboniꝰ libo et i. et¬
ciuuis tori tñ officio marittino . M. bibulus p̃positꝰ
tũcta ad ministrabat ad huic sĩma imperm respitubat
Ce. ut bundisiuz uenit tentionatꝰ apud milites qm̃i
lpe a fiem laborũ ac piculor esset puentũ equo¬
Ut aĩo ato mancipia atq impedienta in italia
aelmnquerent. iỹi expediti naues ascenderẽt qͦ. Maior
nus militũ posset impomi diaq ex uictoria et ex
sua libetalitate sperarẽt. Cenclamantibꝰ õibꝰ ĩperaret
qued uellet. quodcuq imperauisset ĩe eqno aĩo esse.
factires .n. nõn ianuay. nanes soluit impositis ut
spia demostratũ est legionilꝰ .uii. Bost trdie teri¬

Expanded text:
onio, Liburnicae atque Achaicae classi Scribonius Libo et M. Octonio, Liburnicae atque Achaicae classi Scribonius Libo et M. Octavius. toti tamen officio maritimo M. Bibulus praepositus cuncta administrabat; ad hunc summa imperii respiciebat. Caesar ut Brundisium venit, contionatus apud milites, quoniam prope ad finem laborum ac periculorum esset perventum, aequo animo mancipia atque inpedimenta in Italia relinquerent, ipsi expediti naves conscenderent, quo maior numerus militum posset inponi, omniaque ex victoria et ex sua liberalitate sperarent, conclamantibus omnibus, imperaret quod vellet, quodcumque imperavisset, se aequo animo esse facturos, ii Nonas Ianuarias naves solvit. impositae, ut supra demo
Abbreviated transcription (Latin):
ciat quibꝰ rascipolis p̾erar excellenti uretut.. s
gabnanis Mexandrie galles geemanos q ques la
gabriuꝰ presidn causa apud reteni itolemeis al¬
querat yomiesꝰ tilius cu casse ad duxerat. dces.¬
autidem Lorsi alter una uenerat alt. filus
niseił.cc. ex srria a cõmageno athioco cui ma¬
ana pempeiꝰ prenia tabuit Missi ciãt in hus
pseriq hippotoxote etiam dardanes belles ytem mier¬
cẽuacios partim imperio aut gr̃a cõpar atos Item
matedenes thassalos atq reliquaꝵ gentiũ et cuntatũ
idiecerat atq eñ que supia demostrauimꝰ nũ exple¬
uerat fumenti uini maximam ex thesalia asia egipte
cata sitens reliquisq regionibꝰ cõparauerat hiemare
ditachis appollo me eibꝰ q oppidis inaratimis ostitueras
ut mare transire Ce. prohiberet eiꝰq iel causa ora
maritima classem disposuerat Biecrat egiptiis na¬
ullꝰ pompei siliꝰ asiaticio . d. lelius et .s. tudrius.
xmacis̃ c. cassuis Rhodns .c. marcellus cũ .c. pom¬

Expanded text:
scypolis praeerat, excellenti virtute; d ex Gabinianis Alexandria, Gallos Germanosque, quos ibi A. Gabinius praesidii causa apud regem Ptolomaeum reliquerat, Pompeius filius cum classe adduxerat; dcatcc ex Syria a Commageno Antiocho, cui magna Pompeius praemia tribuit, missi erant, in his plerique hippotoxotae. huc Dardanos, Bessos partim mercennarios, partim imperio aut gratia comparatos, item Macedones, Thessalos ac reliquarum gentium et civitatum adiecerat atque eum quem supra demonstravimus numerum expleverat. Frumenti vim maximam ex Thessalia Asia Aegypto Creta Cyrenis reliquisque regionibus comparaverat. hiemare Dyrrachii Apolloniae omnibusque oppidis maritimis constituerat, ut mare transire Caesarem prohiberet, eiusque rei causa omni ora maritima classem disposuerat. praeerat Aegyptiis navibus Pompeius filius, Asiaticis D. Laelius et C. Triarius, Syriacis C. Cassius, Rhodiis C. Marcellus cum C. Cop
Abbreviated transcription (Latin):
yfectu qd̃ nõ hor elegatis cõmentarior superetie
qui sũt editi ne icia tantaꝵ reꝵ scaptorib desit
adeoq probant᷑ õĩi iudicio. ut ꝑemta nõ pͣbita
date nos etiam ꝙͣ facile atqi cilerit eos yfecers
Icmiꝰ Eiat a̾t in .Ce. tu faciatas atq e legantia
suma scubendi tum uensinua scientia suorũ con¬
silioꝵ ceplitandor Michi ue illud quide ataidit
ut alexandrino atq affricano bello interessem
ed ego minrũ dũ ois excusatõis cas colligo.
ne cu .c. conferaa hoc ipsu crimen a nogantie su¬
leo q me iudicio cuiꝰ ꝙͣ existinem posse tũ ee cõ¬

Expanded text:
rfectum, quod non horum elegantia commentariorum superetur, qui sunt editi ne scientia tantarum rerum scriptoribus desit, adeoque probantur omnium iudicio, ut prerepta, non prebita date, nos etiam, quam facile atque celeriter eos perfecerit scimus. Erat autem in Caesare cum facultas atque elegantia summa scribendi, tum verissima scientia suorum consiliorum explicandorum. Mihi ne illud quidem accidit, ut Alexandrino atque Africano bello interessem;Sed ego nimirum, dum omnes excusationis causas colligo ne cum Caesare conferar, hoc ipsum crimen arrogantiae subeo, quod me iudicio cuiusquam existimem posse cum C
Abbreviated transcription (Latin):
facile fiebat. Nam tũ tanta młtitudo lapides ac
tela couicerent ĩ muro asistendi potestas et at ulli
Cu fiuem oppugnanda nox fecisset ictius reniꝰ
sũma nobilitate et gra int̾ suos qui cũ oppido
yfuerat unꝰ ex hiis qui legati de paçe ad. Ce
uenerãt nũciũ ad eũ mittit nisi subsidiũ sibi. so¬
nuttat᷑ soꝑ diuciꝰ tenere nõ posse Ee de media noc¬
te Cͣ isdem ducibꝰ usus qui iũtii ab ictio uene¬
rat numudas et certas sagictarios et fuditores.
ballearesq subsidio oppidanis mittit Quor aduen¬
tu et remis cũ spe defensionis studui ꝓpugnandi.
agessit / et hoscibꝰ cadem de causa spes potundi. op¬
pidi discessit Itaq paulisp apud oppidũ morati
agrosq remor de populati oibꝰ uitis edificisq.
quoc adne potuerat in censis ad castia.ce. oibꝰ¬

Expanded text:
facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac tela coicerent, in muro consistendi potestas erat nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset, Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos, qui tum oppido praeerat, unus ex iis qui legati de pace ad Caesarem venerant, nuntium ad eum mittit, nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Caesar isdem ducibus usus qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleares subsidio oppidanis mittit; quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesari
Abbreviated transcription (Latin):
renioꝵ fiibꝰ excitũ fraducere maturauit atq
ibi castia posuit. Que zes et latꝰ unũ castͦ
ripis fluminis nuniebat et pꝰ eũ que essent
tuta ab hostibꝰ reddebat et cõmeatꝰ ab renus.
reliquisq cuutatibꝰ ut sine piculo ad eũ por¬
tari posent efficiebat.In eo flu mine põs erat.
ibi psidiũ ponit et in altera pte fluminis Quin¬
tu tituriũ sabniũ legatu tũ ui. cohortibꝰ ⁊eliꝗt
tastra ii altitudmne pedu xii. uallo fossaq at duo¬
de xy pedu mumre iuibet al hiis castris oppiduz
remor noĩe bibrax alerat milia passuũ octo. Id
exitmere magno nupetu belge oppugnare ce perũt
egre eo du substentatũ est gallor eademi atq¬
belgar oppugnatio e. hac ubi trrcĩuecta niłtitudie
hoiu cotis menibꝰ undiq in muã lapides iaci.
cepti sũt murusq defensoribꝰ nudatꝰ ẽ testudine.
facta portas succẽdũt nuiruq subriuit quod tñ

Expanded text:
Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque ibi castra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat et commeatus ab Remis reliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum portari possent efficiebat. In eo flumine pons erat. praesidium ponit et in altera parte fluminis Q. Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus relinquit; castra in altitudinem pedum XII vallo fossaque duodeviginti pedum muniri iubet. Ab his castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat milia passuum VIII. Id ex itinere magno impetu Belgae oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentatum est. GallorBelgarum oppugnatio est haec: ubi circumiecta multitudine hominum totis moenibus undique in murum lapides iaci coepti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subruunt. Quod tum
Abbreviated transcription (Latin):
marnue feri inter rosos hẽant᷑ longissnueq
absunt Quindecim nulia atrebates ambioane
x nulia mormos .xxu. iiͦ. menapios. uii.mͦ.
caleros.x.iͣ. uelecasses et ueroniãdios totidẽ/ co¬
tuaros.xuiiii.niiͦ. condrusos eburones ceresos.
pemanos qui uno nõie germani appellanitur
arbitrarn ad .xl. milia. Ce. ienios cohortatus.
liberaliter q or̃one ꝓsecutꝰ omuẽ senatũ ad
se quenire principũq liberos obsides ad se ad
suit. Ip̃e diuitiacu edui magnopere cohortatꝰ
sit manꝰ hostiuã detineri. ne cũ tanta młtitu¬
die uno tyie ꝯfligendu sit id fieri posse si suã
topias ediu in fines bellouatoꝵ introduxernir .
eor agros ppłari cepernit Hnis man̾datis eum
ase diuttit Postꝙ̃ onis belgarũ copias ĩ unu
locũ coatas ad se uentre iuidit neq ian longe
esse ab hus quos muiseras ex ploratoribꝰ et ab remuiᷤ
cognouit fluiuen axonam quod ẽ in extrenus

Expanded text:
maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque absint; XV milia Atrebates, Ambianos X milia, Morinos XXV milia, Menapios VII milia, Caletos X milia, Veliocasses et Viromanduos totidem, Atuatucos XVIIII milia; Condrusos, Eburones, Caerosos, Paemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia. Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se addsunt. Ipse Diviciacum Haeduum magnopere cohortatus sit manus hostium distineri, ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit. Id fieri posse, si suas copias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint. His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extremis
Abbreviated transcription (Latin):
memoria om̃i gallia uerata theutonos cibrosq
nitra suos fines ingiẽdi prohibuit. Qua ex re.
fier uti ear reꝵ memoria magnam sibi auc¬
tontate magnosq spuitꝰ n re nuilitari sũerit
qulas multitudiuem ĩ cõ belgiꝵ conclio ad.
id bellũ pollicitꝰ sit cognoueruit pluriuũ inter
eos bellouacos et uirtute et auctoritate et hõiu
nũo ualere. hos posse conficere aimata milia.
centum pollicites ex eo nũo electi. milia . lx. totiꝰ¬
q belli nuperuii sibi postulare suessiones suos esse
funtimes fiues latissimos feracissimos q agros
possidere apud eos fiusse regem nostra etia me¬
moria diuitiatũ totiꝰ galłie potentissimii. Qui
cũ magne partis haꝵ regionũ tñ. ctia britan
nie inpui optinuerit mic esse regẽ gallami. ad
huc ꝓpt̾ nisticia piudentiãq sua tociꝰ belli. sũ ÷̃¬
ma oĩuz uolũtate defera / dppidi hri. nũo .xii.
polliceri milia armata .l. totidem neuuos qui

Expanded text:
memoria omni Gallia vexata, Teutonos Cimbrosque memoria omni Gallia vexata, Teutonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint; qua ex re fieri uti earum rerum memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent. que multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum pollicitus sit cognoverint. Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata milia centum, pollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. Suessiones suos esse finitimos; fines latissimos feracissimosque agros possidere. Apud eos fuisse regem nostra etiam memoria Diviciacum, totius Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum etid hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nervios, qui
Abbreviated transcription (Latin):
die ꝓficisceret᷑. ⁊e frumentaria comyata castra.
mouet diebusq cucit .xu. ad fines belgarum
puenit. Et cũ de ĩprouiso celeriusq oĩ. oymone
uenuisset reni qui proxmuui gallie ex belgis sunt
piuos ciuitatis sue nuserũt qui dicerent se sua
facere et oppidis recipe et fiumento ceteris rebꝰ
uiuare reliquos oñis belgas in arms eẽ g̾ma¬
nosq qui transrenũ in colut sese cũ hnis ꝯuixis¬
se l antuq ee eoꝵ oĩum furorem ut ne suesione
quidem fratres ꝯsangiuneosq suos qui eodem
urre et isdem legibꝰ utant᷑ et unũ imperium
uiuq magistiatũ cũ ipsis heant deteriere potu¬
eruit quin cũ huis ꝯsentrrẽt/ Cũ ab hnis qͥreat¬
que ciuitates quãteq in armis essẽt et quid
ni bello possẽt. sit repiebas plerosq belgas ortos
esse a germanis remiq antiquitꝰ traductos ꝑꝑ.
loci fertilitatem ibi ꝯsedisse. gallosqr ꝗ ea loca
incolerent expulisse solosq esse qui patrũ nr̃oꝵ

Expanded text:
ficisceretur. Re frumentaria provisa castra movet diebusque circiter XV ad fines Belgarum pervenit. Eo cum de improviso celeriusque omnium opinione venisset, Remi, qui proximi Galliae ex Belgis sunt,imos civitatis, miserunt, qui dicerent se suaqfacere et oppidis recipere et frumento ceterisque rebus iuvare; reliquos omnes Belgas in armis esse, Germanosque qui cis Rhenum incolant sese cum his coniunxisse, tantumque esse eorum omnium furorem ut ne Suessiones quidem, fratres consanguineosque suos, qui eodem iure et isdem legibus utantur, unum imperium unumque magistratum cum ipsis habeant, deterrere potuerint quin cum iis ivitates quantaeque in armis essent et quid in bello possent, sic reperiebat: plerosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus traductos propter loci fertilitatem ibi consedisse Gallosque qui ea loca incolerent expulisse, solosque esse qui, patrum nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
las legiones nupedimentoꝵ magnũ nũ inter¬
cedere. neq re̾ quicꝙͣ negotii cũ pͥma legio iii.
castra uenis reliqueq legiones magno spatio
abesset hac sub sarcuus adoriri posse. Qua. pul¬
sa impedimentisq direptis futuꝵ ut relique.q̃.
cõsistere nõ auderent Adiuuabat etia eor asiliu
qui ren deferebat qd neruii antiquitꝰ cũ equi¬
tatu uicħ possent neq eĩ ad hoc tp̃s eiꝰ rei..
student sed quicquid possũt pedestribꝰ ualent
topis quo faciliꝰ funtinoꝵ equitatũ si predandi.
causa ad cos uenisset impeduẽt teneris arboribus
iicisis atq in fleris crebrisq in latitudnnẽ ranus
enatis et rubis sentibꝰ interiectis effecerat ut.
nstar muri hec seyes munimẽta preberent qͦ.
non modo nõ intrari. sed ne perspici quide. poss
hiis rebus cũ iter agimuis nr̃i impediret ᷑ uon
ob nuttendiĩ sibi ꝯsiliũ neriui existima uerũt loci.

Expanded text:
las legiones impedimentorum magnum numerum interlas legiones impedimentorum magnum numerum intercedere, neque esse quicquam negotii, cum prima legio in castra venisset reliquaeque legiones magnum spatium abessent, hanc sub sarcinis adoriri; qua pulsa impedimentisque direptis, futurum ut reliquae contra consistere non auderent. Adiuvabat etiam eorum consilium qui rem deferebant quod Nervii antiquitus, cum equitatu nihil possent neque enim a pedestribus valent copiis, quo facilius finitimorum equitatum, si praedandi causa ad eos venissent, impedirent, teneris arboribus incisis atque inflexis crebrisque in latitudinem ramis enatis et rubis sentibusque interiectis effecerant ut instar muri hae saepes munimentum praeberent, quo non modo non intrari sed ne perspici quidem posset. His rebus cum iter agminis nostri impediretur, non omittendum sibi consilium Nervii existimaverunt. Loci
Abbreviated transcription (Latin):
iecissent ꝯfirmare se se neq legatos missuros. neq
ulla condictonem pacis acepturos. Cũ y eoꝵ finc ͤ
triduũ iter fecisset in ueniebat ex captiuis eoru¬
sabini flumen a castus suis nõ ampliꝰ milia. pas¬
siuuimi.x. abesse tiaus id flumen os ueruios con¬
sedisse aduentũq ibi romanoꝵ expectare una cũ
atrebatibꝰ et ueromandius fuitmus suis. Nani
hiis utrisq ysuaserat ut eandem belli. fortunã
experiẽt  expectari ctiam ab hnis aduaticorum
copias atq eẽ mitmere mulieres quiq ꝑ etate
ad pugnam in utiles esse uiderentur in eũ locũ
cõiecisse. quo ꝓpt̾ paludes excitui aditꝰ nõ eẽt.
Hiis rebꝰ cognitis exploratores centurionesq.
prenuttit qui locũ ideneũ castus deligant Cũ
ex deditituis belgis reliquisq gallis cõplures
Ceꝰ. setuti una iter facerent  quidam ex hiis.
tudine itiueris nr̃a excitꝰ pers pecta nocte ad ner¬
uios ꝓuenerũt atq hiis demonstrarũt iter hiugu¬

Expanded text:
iecissent; confirmare sese neque legatos missuros neque ullam condicionem pacis accepturos. Cum per eorum fines triduum iter fecisset, inveniebat ex captivis Sabim flumen a castris suis non amplius milibus passuum X abesse; trans id flumen omnes Nervios consedisse adventumque ibi Romanorum expectare una cum Atrebatibus et Viromanduis, finitimis suis nam his utrisque persuaserant uti eandem belli fortunam experirentur; expectari etiam ab iis Atuatucorum copias atque esse in itinere; mulieres quique per aetatem ad pugnam inutiles viderentur in eum locum coniecisse quo propter paludes exercitui aditus non esset. His rebus cognitis, exploratores centurionesque praemittit qui locum castris idoneum deligant. Cum ex dediticiis Belgis reliquisque Gallis complures Caesarem secuti una iter facerent, quidam ex his, utudine itineris nostri exercitus perspecta, nocte ad Nervios pervenerunt atque his demonstrarunt inter singu
Abbreviated transcription (Latin):
umi esset ccͣ. in citeriori. galia
in iberius ita uti supra demõs¬
traiumꝰ crebri ad eũ rumores af¬
ferebant᷑. literisq iten labiem
Otertio: fiebat oñis belgas quã
çausas pͥmũ qͥd̾ uereret ᷑ ne oĩ pacata gallia.
ad eos extitꝰ nr adduteret᷑ deide qd̃ a nõ nullis
gallis sollicitaret᷑ ptim qui germanos diutius
partim qui mobilitate et leuitate aĩ. nouis.
impiis studebat. A nõ uullis etiã qd ĩ gallia a
potentioribꝰ atq hiis qui ad ꝯducendos homines
facultatẽ hebas uulgo regna occupabant᷑ qui.
ones in citeriore gallia nouas ꝯscapsit et ĩ ente
estatenr ni interiore gallia qui deduceret Quin¬
tum peditũ legatũ musit ipse cũ pͥnũ pabuli.
copia ee incipet. ad excitũ uenit dant negocium
senonibꝰ reliquisq gallis qui finitimi belgis erãt
uti ea que apud eos gerant  cognoscant seq de
mis rebꝰ certiorem faciant hiiconstanter õs nũci¬

Expanded text:
um esset Caesar in citeriore Gallia in hibernis, ita uti supra demonstravimus, crebri ad eum rumores adferebantur litterisque item Labieni certior fiebat omnes Belgas, quamcausas: primum quod vererentur ne, omni pacata Gallia, ad eos exercitus noster adduceretur; deinde quod ab non nullis Gallis sollicitarentur, partim qui, ut Germanos diutius partim qui mobilitate et levitate animi novis imperiis studebant; ab non nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates habebant vulgo regna occupabantur; quiones in citeriore Gallia novas conscripsit et inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter o
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ asilii pruitipes fuissẽt qͥ intelligeret ꝙp̃ta
calamitatem cuutati intulissent inbritania pro¬
fugisse petere non solu bellouagos sed etia ꝓhiis
eduos ut sua clemencia ac mansuetudme ĩ eos
utatur/. Qr si fecerit eduoꝵ auctoritatem apd õs
belgas amplificatuꝵ quor auxilns at opibꝰ siq̃
bella inicideunt sustentare asueruit / Ce honoris di¬
uitiaci atq eduoꝵ ca. sese eos infidem ⁊i cepturu
et ꝯseruatiꝵ dixit. Q erat cuutas magna nitra
belgas auctoritate atq hoĩnũ mułtitudnie p̾stabat᷑
seycentos obsides poposcit Huis traditis oibusq.
armis ex oppido collatis ab eo leco ii fines anibi¬
anoꝵ puenit Qui se suaq onĩa siue mora tra¬
diderũt./ Eoꝵ fines neruii accingebat. Quorum de
natiua moribusq. Ce  cũ quereret sic iepiebat¬

Expanded text:
Qui eius consilii principes fuissent, quod intellegerent quantam calamitatem civitati intulissent, in Britanniam profugisse. Petere non solum Bellovacos, sed etiam pro his Haeduos, ut sua clementia ac mansuetudine in eos utatur. Quod si fecerit, Haeduorum auctoritatem apud omnes Belgas amplificaturum, quorum auxiliis atque opibus, si qua bella inciderint, sustentare consuerint. Caesar honoris Diviciaci atque Haeduorum causa sese eos in fidem recepturum et conservaturum dixit, et quod erat civitas magna inter Belgas auctoritate atque hominum multitudine praestabat, DC obsides poposcit. His traditis omnibusque armis ex oppido conlatis, ab eo loco in fines Ambianorum pervenit; qui se suaque omnia sine mora dediderunt. Eorum fines Nervii attingebant. Quorum de natura moribusque C
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa ni oppidũ bratuspantiũ atulisset atq ab eo op¬
pido. Ce . tu excitu tircit nulia passuũ . U. abesset
oñis maiores natu ex oppido egressi mauꝰ ad.Cei
tendere et uoce significare ceper̾t. sese in eiꝰ fidez
ac potestatem uenire. neq ꝯtra .x. R̾. armus ꝯtẽde.¬
Item cũ ad oppugnandũ accessisset. castiaq ibi po¬
ueret. pueri mulieresq ex muro parsis manibꝰ suo
more paceni a romanis petierũt pro huis diuitiatꝰ
nam post discessũ belgarũ dnuissis eduor copns
ad eñ reu̾terat facit uerba bellonagos oñ tyre
ni fide atq anuticia tiuitatis edue fusse ĩ pulsos¬

Expanded text:
omnia in oppidum Bratuspantium contulissent atque ab eo opomnia in oppidum Bratuspantium contulissent atque ab eo oppido Caesar cum exercitu circiter milia passuum V abesset, omnes maiores natu ex oppido egressi manus ad Caesarem tendere et voce significare coeperunt sese in eius fidem ac potestatem venire neque contra Item, cum ad oppidum accessisset castraque ibi poneret, pueri mulieresque ex muro passis manibus suo more pacem ab Romanis petierunt. Pro his Diviciacus nam post discessum Belgarum dimissis Haeduorum copiis ad eum reverterat facit verba: Bellovacos omni tempore in fide atq
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate. neq imperio atmuerent᷑ exaudito clamore p¬
iturbatis ordnubꝰ oñis in fuga sibi presidiũ ponerẽt
Ita sine ullo piculo tantam eoꝵ nulltitudinẽ nostai.
interfecerut quantu fuit dici spatiũ sub occasũq.
core ac fuga reciperet in fine suessionũ.ꝙ. ꝓximi
remiserat ex̃citũ duxit / et magno itiuere afecto ad
nem fosse mitaq altitudine paucis defendentibꝰ
ey pugnare nõ potuit/ Castas inunitis uineas aggẽ
ꝯuent. Celent uineis ad oppidũ actis aggere iago
uiderant ante galli. neq audiciãt et celeritate coma¬
norum perterriti legatos ad. ceͫ. de dictione nuttũt et
petentibꝰ remus ut ꝯseruarent ᷑ impetant. Cc̃. ebsidibus¬
acceptis pͥmus ciuitatis atq ip̃iꝰ galbe regis duolꝰ filiis
rnuisq õibꝰ ex opido traditis ini deditõne suessienes.
accepit excitũq in beluagos ducit Qui cũ se suaq

Expanded text:
cessitate neque imperio continerentur, exaudito clamore pcessitate neque imperio continerentur, exaudito clamore perturbatis ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. Ita sine ullo periculo tantam eorum multitudinem nostri interfecerunt quantum fuit diei spatium; sub occasum rore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui proximi Remis erant, exercitum duxit et magno itinere confecto ad nem fossae murique altitudinem paucis defendentihus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere convenit. Celeriter vineis ad oppidum actis, aggere iacto viderant ante Galli neque audierant, et celeritate Romanorum permoti legatos ad Caesarem de deditione mittunt et petentibacceptis primis civitatis atque ipsius Galbae regis duobus filiis armisque omnibus ex oppido traditis, in deditionem Suessiones accipit exercitumque in Bellovacos ducit. Qui cum se suaque
Abbreviated transcription (Latin):
sius auxilui ferret non poterat/ Ea re constituta
secunda uigilia magno cũ screpitu ac tumltu
castris egressi nullo certo ordine atq imperiotũ
sibi quiq pͥniu itiueris locũ peteret et donũ. pro
paret fecerũt ut asmulis fuge profectio uideret᷑
Hac re statim ꝑ speculatores Ce. cognita isidias
ueritꝰ q̃d qua de causa discederent. nondii prospexe¬
zat ex̾citũ equitatũq castas ꝯtinuit pͥma luce cõ¬
frrmata re ab ex ploratoribꝰ oc̃m equitatũ qui. nouis¬
simii agnuen moraretur. premisit / eiq Quintum
bedium et luciũ arũtuleui coctam legatos pͥfecit.
fitum labienũ legatu tũ legionibꝰ tubꝰ subsequi.
uissit lin nouissimos adorti et multa nulia passuii
prosecuti magnam multitudinẽ eorũ fugientiũ cõci¬
derit. Cuz ab ertieno agnnne ad quos uentum erat
asisteret fortiterq impetũ mr̃oꝵ nulitũ substiuerent
priores quod abesse apiculo uiderentur neq ulla. ne¬

Expanded text:
suis auxilium terrent non poterat. Ea re constituta, suis auxilium terrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum, strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine neque imperio, cum sibi quisque primum itineris locum peteret et domum pervenire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio videretur. Hac re statim Caesar per speculatores cognita insidias veritus, quod qua de causa discederent nondum perspexerat, exercitum equitatumque castris continuit. Prima luce, confirmata re ab exploratoribus, omnem equitatum, qui novissimum agmen moraretur, praemisit. His Q. Pedium et L. Aurunculeium Cottam legatos praefecit; T. Labienum legatum cum legionibus tribus subsequi iussit. Hi novissimos adorti et multa milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium conciderunt, cum ab extremo agmine, ad quos ventum erat, consisterent fortiterque impetum nostrorum militum sustinerent, priores, quod abesse a periculo viderentur neque ulla ne
Abbreviated transcription (Latin):
sagictariosq pontem traducit .atq ad ies ꝯte̾ dit
acat᷑ iu eo loco pugnatũ est hostes nupeditos i
flunune nr̃a aggressi magiũ eoꝵ nũ occiderit
y eor corpora reliquos aueacissime trasrre conateᷤ
mułtitudiue teloꝵ repulerũt ymos qui trãsierant
equitatu cricũuentos octiderũt. Hostes ubi de ex¬
pugnando oppido et de flunme transeundo spem
se fehellisse intellexerũt. neq mr̃os in locũ ĩqͥore
progidoi pugnandi causa inderũt atq ip̃os res
fiumentaria deficere cepit ꝯsilio prouocato cõsti¬
tuerũt optinũ esse doniũ suam quẽq reuerti et
quoꝵ fuies pͥnui romam eycitũ ĩtraduxisẽt a ees
defendendos undiq conueniret ut potiꝰ in sius
ꝙͣ in alienis fmibꝰ decertarent et domesticis copiis
rei frumentarie uterent . Ad eam snñam cũ reliqs
cauisis. ħ quoq ratio eos deduxit. qd diuitiatii qͦ¬
itq eduos finibꝰ bellouogarũ aꝓpinquare cogno¬
uerant. Hiis ysuaderi ut diutiꝰ morarent᷑  neq

Expanded text:
sagittariosque pontem traducit atque ad eos contendit. Acriter in eo loco pugnatum est. Hostes impeditos nostri in flumine adgressi magnum eorum numerum occiderunt; per eorum corpora reliquos audacissime transire conantes multitudine telorum reppulerunt primosque, qui transierant, equitatu circumventos interfecerunt. Hostes, ubi et de expugnando oppido et de flumine transeundo spem se fefellisse intellexerunt neque nostros in locum iniquiorum progredi pugnandi causa viderunt atque ipsos res frumentaria deficere coepit, concilio convocato constituerunt optimum esse domum suam quemque reverti, et quorum in fines primum Romani exercitum introduxissent, ad eos defendendos undique convenirent, ut potius in suis quam in alienis finibus decertarent et domesticis copiis rei frumentariae uterentur. Ad eam sententiam cum reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod Diviciacum atque Haeduos finibus Bellovacorum adpropinquare cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque
Abbreviated transcription (Latin):
legiones pro castas in acie ꝯstituit. hostes iteni
suas copias e castrs eductas instruxerant. Palus
erat nõ magna uiter nr̃m atq hostiũ excitum
hanc si nosta trasrret hostes expettabãt ñri. aũt
si ab illis nuitiũ traseundi ficret ut nupeditos a¬
grederent᷑ͤ. parati in arnus erat. Intermm prelio
equestri it̾ duas acies ꝯtendebat᷑. Ubi nental
transeundi mitui facuĩt. secundiore p̃lio equituni
mior. Cc. suos in castia reduxit. hostes ꝓtinꝰ ex co
loco ad flumen axonam ꝯtenderũt quod ẽt. post
nr̃a castia demõstratũ ẽ. Ibi uadis reptis partem

Expanded text:
legiones pro castris in acie constituit. Hostes item legiones pro castris in acie constituit. Hostes item suas copias ex castris eductas instruxerunt. Palus erat non magna inter nostrum atque hostium exercitum. Hanc si nostri transirent hostes expectabant; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus ex eo loco ad flumen Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum est. Ibi vadis repertis partem
Abbreviated transcription (Latin):
exnuiam opmone uirtutis p̾lio supersedere ita¬
tuit. Cotidie tiĩ equestibꝰ prelus quid hostis.
uirtute posset et quid nrͣa auderet sollicitationibꝰ¬
de quirebat / la nostros non ee inferiores intellexͣ
loco pro castus ad acien nistiuendani natura. op¬
portuno atq idoneo q̃d hiis colus ubi castra posi¬
ta erãt paululũ ex planitie editus tãtii adu̾sꝯ
in latitudine patebat quantũ loci acies nistructa
ortupare poterat: aq er utraq parte lateris deiect̃¬
habebat et in fiontem lenitẽ sastigatꝰ paulatim
ad planicien redibat Ab utroq latere eius collis
trãsuersani fossam obduxit trecit᷑ passũ quadrm
genror et ad extrenias fossas castella astituit. Iiqz
tormenta collocauit/ Ne cũ aciem ĩstiurisset. hosteᷤ
qd̾ tantũ młtitudine poterat alateribꝰ pugnates.
suos tirtũuenire posset. Hoc facto duabꝰ legionibꝰ
quas prornue oscripserat i casras relictis ut si
quo opus esset subsidio duci possent reliquas.ui.

Expanded text:
eximiam opinionem virtutis proelio supersedere statuit; cotidie tamen equestribus proeliis quid hostis virtute posset et quid nostri auderent periclitabatur. Ubi nostros non esse inferiores intellexit, loco pro castris ad aciem instruendam natura oportuno atque idoneo, quod is collis ubi castra posita erant paululum ex planitie editus tantum adversus in latitudinem patebat quantum loci acies instructa occupare poterat, atque ex utraque parte lateris deiehabebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat, ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus legionibus quas proxime conscripserat in castris relictis ut, si quo opus esset, subsidio duci possent, reliquas VI
Abbreviated transcription (Latin):
una uitã fiuiendã tale uuluꝰ unũ satis
ẽ tumise undiq ab oibꝰ scucto ferio peti
uides neq soli nit tãtos et ĩ erni ꝗcꝙͣ
auxilii si cẽ ĩ celliges sp̃m recollegit ne
quid iudecoꝵ mories dicẽt aut faceret
parisꝑ ĩfrenuit ulła uoce tñ emussa et

Expanded text:
unam vitam finiendam tale vulnus unum satis unam vitam finiendam tale vulnus unum satis est. Tum se undique ab omnibus stricto ferro peti videns, neque soli inter tantos et inermi quicquam auxilii superesse intelligens, spiritum recollegit, ne quid indecorum moriens diceret aut faceret, parumper infremuit; nulla voce tamen emissa, et
Abbreviated transcription (Latin):
mori uoluisse¶sstam̃ apd̾ yeuoyhontem cũ
crii regis mortẽ et ordinatõe ultiuia aliqũ
legeret ꝯtepsit lentum ac lagudũ mortis
gẽꝯ et pͥdie ꝙͣ moreret᷑ oita init̾ conani
mẽtioe de optimo gn̾e moriendi ip̃e mor¬
te subita ĩ expectatãq ptulerat et ĩ qͦti¬
diauo ẜmone sepe dicere solitꝰ ferebatui
Ut cũq ea res credita. Ce ydibꝰ martuis
turbate ualitudiuis cã aliꝙͣ diu doni de¬
te̾ptꝰ tandẽ decinio bruto ortãte ne eypͤ¬
tantẽ senatũ frastiaret᷑ ad mltũ diei
ianam que est tarpeie ⁊upis ĩ latere
crrcigistut eũ cnubertulliꝰ qui pmas
sibi tati facmoris partes assũpẜat at¬
cedes nescio qd̾ poroscit neganti iu
pũs ĩq aliud tp̃s ⁊em trahenti ab utͦ
huineio togami manibꝰ arapit ex di¬
mãte/ ista qde ius estesc assis iu
iugulũ uuluerat Cesar cassn pugiõe
euepto brachieq eiꝰ traiecto dũ assmn¬
geret/ alio uuluere remoratꝰ ẽ quod
unũ ex onũbꝰ letale medici dixeressi aõ

Expanded text:
ori voluisse. Nam et apud Xenophontem quum Cyri regis mortem et ordinationem ultimam aliquando legeret, contempsit lentum et languidum mortis genus; et pridie quam moreretur, orta inter cenam contentione de optimo genere moriendi, ipse mortem subitam inexpectatamque pretulerat, et in quotidiano sermone sepe dicere solitus ferebaturUtcumque ea res credita, Cesar Idibus Martiis turbate valetudinis causa aliquandiu domi detentus, tandem Decimo Bruto hortante, ne expectantem senatum frustraretur, ad multum diei ianam, que est Tarpeie rupis in latere,circumsistunt; quum Cimber Tullius, qui primus sibi tanti facinoris partes assumpserat, accedens nescio quid poposcit. Neganti in presens inque aliud tempus rem trahenti ab utroque humero togam manibus arripit: exclamantem: Ista quidem vis est: Cassius infra iugulum vulnerat. Cesar, Cassii pugione erepto brachioque eius traiecto, dum assurgeret alio vulnere remoratus est, quod unum ex omnibus letale medici dixere. Sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
ac local cedis u̾su ẽ. Na et cituã ip̃am.
seu ĩfaustũ lotũ clandi iussũ ẽ hodieq ꝑ¬
clusa uixq acces ibilis ẽ ydus martias
paricibiũ noĩari hoc adiecto neuꝙͣ die illo
dãpnati eius dui̾sis enẽtibus piere alii.
naufragio bello alii quida se eo ip̃o gladio
quo Ce. uuluerauerãt occidert ist eiudẽt᷑
ostenderctin cedem illa nec deo nec hoĩbꝰ
placiusse

Expanded text:
 nam et curiam ipsam ceu infaustum locum claudi iussum est, hodieque preclusa vixque accessibilis est; et Idus Martias parricidium nominari, hoc adiecto, ne unquam die illo damnati omnes diversis eventibus perdere, alii naufragio, bello alii; quidam se ipso gladio, quo Cesarem vulneraverant, occiderunt; ut evidenter ostenderetur cedem illam nec Deo nec hominibus placuisse
Abbreviated transcription (Latin):
tissuue respuert dificłtates reꝵ oiu et ex¬
treniã fauiẽ ul du obsiderẽt᷑ ab hostibꝰ uł
dũ ĩi illos obfideret tauta ꝑtulere astãcia
ut ad durachiũ pane ex erbis ftõ uitani
substẽtarẽt ¶Quo aspecto pompesꝰ ⁊e sͥ uõ
cũ hoibꝰ s cũ feris aĩantibꝰ eẽ ait abiciq

Expanded text:
 et extremam famem, vel dum obsiderentur ab hostibus, vel dum ipsi illos obsiderent, tanta pertulere constantia, ut ad Durachium pane ex herbis facto vitam sustentarent; quo conspecto, Pompeius rem sibi non cum hominibus, sed cum feris animantibus esse ait, abiicique
Abbreviated transcription (Latin):
pͥ nã cremadus esset ĩ qͥstione ueniss alii¬
q ĩ caria ĩ qua octisꝰ erat alii ĩ cella iouis
dicciẽt subito duo uiu ignoti lugiuti gla¬
diis et iacula bina gestades ardetibꝰ ceieis
igne acenso drinuerũt lite̾ secutiq os qͣsi
diuinitꝰ demon stratam mam młti uestes

Expanded text:
 cremandus esset, in questionem venisset, aliique in curia, in qua occisus erat, alii in cella Iovis dicerent, subito duo viri ignoti, succincti gladiis et iacula bina gestantes, ardentibus cereis igne accenso, diremerunt litem, secutique omnes quasi divinitus premonstratam viam, multi
Abbreviated transcription (Latin):
et sequitꝰ ¶lam̃ quãtũ bellis ciulibus
fuderit noluit ad notar. ¶S iuiphauit q̃ter
ut fere oĩs st̾ auctores ut certiores tra¬
dut ququies ¶ Primꝰ tuuphus fuit dectal¬
lia atq britania. isq ou̾i clarissmmius
¶Scdꝯ de etipto¶beitiꝰ de pharnace ⁊ põto
Quartꝰ de iuba et affrica¶ Diuñtꝰ de ifra¬
nia Ego uero addere hus uiͣ de massilia
nͥ quia forsitan his trũphus sub gallito
ꝯtinetͦ ¶Laz de massilia illu tuphasse
nõ ẽ dubui cuiꝙͣ qui accĩuiam illam
ciceronis de Ce. loquẽtis q̃rimonia in
libris offitioꝵ legerit ¶Peratis inquit
ac ꝓdiris. eyf̾is nationuꝰ ad erẽplu anussi
imyn portar ĩ tupho massillia iudia ey ca
urbe triuphari sine qua nũqͣ nr̃i ĩratores
extrasalymis bellas triupharut ¶ de thesalia
et tapso et mũda uictorie ĩgẽtes Sed tri¬
ũphuf ciuili sanguie q̃rebat ¶ ic gͥ. triũ¬
phor et bellor et fundẽdi sanguis finis fuit

Expanded text:
et sequitur: nam, quantum civilibus bellis et sequitur: nam, quantum civilibus bellis fudit, noluit adnotari. Triumphavit quater, ut fere omnes sunt auctores, ut certiores tradunt, quinquies. Primus triumphus fuit de Gallia atque Britannia, isque omnium clarissimus, secundus de Egypto, tertius de Pharnace et Ponto, quartus de Iuba et Africa, quintus de Hispania. Ego vero adderem his sextum de Massilia, nisi quia forsitan is triumphus sub Gallico continetur. Nam de Massilia illum triumphasse non est dubium cuiquam, qui acerrimam illam Ciceronis de Cesare loquentis querimoniam in libris Officiorum legerit: Vexatis, inquit, ac perditis externis nationibus, ad exemplum amissi imperii portari in triumpho Massiliam vidimus et ex ea urbe triumphari, sine qua numquam nostri imperatores ex transalpinis bellis triumpharunt. De Thessalia et Tapso et Munda victorie ingentes, sed triumphus civili sanguine querebatur. Hic igitur triumphorum et bellorum et fundendi sanguinis finis fuit: