comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit adimiti filio tepulso ꝙ᷑ sequens ẽ uilane
bĩ quieelege uellcu instituti ñ tũpant testa¬
m̃ta subomĩ conditione mstitui possunt. ⁊¬
siredigant᷑. afilii conditionẽ. ¶Solem̃dicẽ me¬
diatpa ñ nocẽ. Utputacuns romanꝰ hẽs scͥptus
uiuotestatore factusẽ ꝑ egrinꝰ. inox ad cuuta¬
tẽ romanã ꝑuenit. media tp̃a ñ nocẽt ¶Seruꝰ
alienꝰ sub conditione hr̃s scͥptus tradit᷑ ẽ ẜuo
hẽditaĩo: moxusucaptus ab exiͣto. ñ ẽ uiciata
institutio. ¶Siẜuũ cõmunẽ cũlib̾tate dñs hẽ¬
dẽ sqͥsit̃ ⁊ eũ redemĩt. nece ssariꝰ efficiet᷑. s
sisubstitut̃ sit inpub̾i.⁊ partẽ redemĩt inpu

Expanded text:
ssit admitti filio repulso, consequens est ri, qui ex lege Uellea instituti non rumpunt testamenta, sub omni condicione institui possunt, etsi redigantur ad filii condicionem. Solemus dicere media tempora non nocere, ut puta ciuis Romanus heres scriptus uiuo testatore factus peregrinus mox ciuitatem Romanam peruenit: media tempora non nocent. seruus alienus sub condicione hereditario, mox usucaptus ab extraneo: non est vitiata institutio. Si servum communem cum libertate dominus heredem scripserit et eum redemerit, necessarius efficietur. sed s
Abbreviated transcription (Latin):
autpupillus hẽs tutorẽ ñhat. ⁊ iõ ait cause co¬
gnitionẽ adiectã ꝓpt̃ eosquisiñ dilatione ꝑ egͣ
eẽt. uelegritude. uelualitudine. itampediroẽt᷑
ut inius ꝑ duci ñpossint. nectm̃ defend̾ent᷑.¬
mͥ esto. Existimo suit̃q uiuat. ambo hẽdes eẽ
alt̃o mortuo: eũ qui suꝑeit exassẽ hẽd ẽ fore.
iudetur institutioni.¬

Expanded text:
utorem non habeat. Et ideo ait causae cognitionem adiectam propter eos, qui sine dilatione peregre essent uel aegritudine uel ualitudine ita impedirentur, ut in ius produci non possint, nec tamen defenderentmihi esto.' existimo, si uterque uiuat, ambo heredes esse, altero mortuo eum qui supererit ex asse heredem fore, uidetur institutioni
Abbreviated transcription (Latin):
putat. filiũ sub eiꝰ moĩ c̃ditiõe institutũ Tsiẽ  i
hat̃ itainstitut᷑: ũdeb̾e eñ exspectare donee
conditiõi pareat filius: cũ⁊ sipatrẽ intesta¬
tum fecit ñ parendo conditioi ꝓculdubio
exspectaĩ deb̾et. Quesentencia ꝓbaluł mͥ¬

Expanded text:
ilium sub eiusmodi condicione institutum etiam, si habeat ita institutus, non debere eum exspectare, donec condicioni pareat filius, cum et si patrem intestatum faceret non parendo condicioni, procul dubio exspectare deberet. quae sententia
Abbreviated transcription (Latin):
sit ap̃uł q̃rit̾.⁊ putat meũcasũ quonecessa¬
rius fiẽt ademptionẽ ñ uałe asemet ipso
utadimat᷑ lib̾tas. Seruus eñ hrs institutus
a semetipõ lib̾tatẽ accipit. q̃ sentencia ht̃ racio¬
nẽ. Nã sicuti legaĩs ñpõt. ita nec a se adimi.

Expanded text:
quaeritur. et putat in eum casum, quo necessarius fieret, ademptionem non ualere, ne a semet ipso ei adimatur libertas: seruus enim heres institutus a semet ipso libertatem accipit. quae sententia habet rationem: nam sicuti legari sibi non potest, ita nec a se adimi.
Abbreviated transcription (Latin):
dofusset aliquis solus hẽs institut᷑: ualet
institutio: detracta fundi m̃tiõe. Is iaũt sic
scbat. lucuis hẽslicet ñ adiecit esto c̃dimus
plus nũcupatũ nimꝰ scͥptũ. Et siita. lucius
cellus ñ insubtilit̾ m̃putat hodieh ꝓced̾e
diuꝰ aut̃ p̾iꝰ cũ quidã portiones int̃hẽdes di¬
stribuisset itaille exparte tota: ille extota.
uxor mea esto: institutionẽ nale. licet deẽt
expartib quas ascͥpsero: ñputat marcelłesᷤᷤ
hẽdes: nullis ascͥptis partib quẽ ad modũ
siita eent hẽdes instituti. sieis partes ascͥp¬
sero. S mag̃ ẽ ut sic ut̃ꝙ insticutio accipiat᷑.
siuoluntas. aefuncti ñ ref ragat᷑. ex quibus
enĩ c̃ditut ineẽ conditio. d. marcellus hec
similia putat. Pop̃aut̃ int̾eẽ utrũ itaꝗs
nullã eẽ institutionẽ. quomõ milł mar¬
cellus. exillis partib quib testam̃to matͥ

Expanded text:
do fuisset aliquis solus institutus, valet institutio detracta fundi mentione. Si autem sic scribat: "Lucius heres", licet non adiecerit "esto", credimus plus nuncupatum, minus scriptum: et si ita: "Lucius cellus non insuptiliter non putat hodie hoc procedere. diuus autem Pius, cum quidam portiones inter heredes distribuisset ita: ille ex 'parte tota, ille ex tota' uxor mea esto' institutionem ualere, licet dees"ex partibus quas adscripsero", non putat Marcellus eos heredes nullis adscriptis partibus, quemadmodum si ita essent heredes instituti: "si eis partes adscripsero". sed magis est, ut sic utraque institutio accipiatur, si voluntas defuncti non refragatur: "ex quibus enim creditur inesse condicio. sed Marcellus haec similia putat. Potest autem interesse, utrum ita quis nullam esse institutionem: quomodo in illo Marcellus: "ex his partibus, ex quibus test
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã. ⁊ legata oedit. Ant̃.cesar remo¬
tis om̃ib cũ delib̾asset. admuti rursus
eosdẽ iussisset dixit causa p̃sens ad mitte
uidet̾. humaniorẽ int̃p̃tationẽ. utea
dũ taxat estimemꝰ. nepotẽ itrita eẽ. uo¬
luisse que induxit. ¶Nom̃ ẜuiquẽ libm
eũ nicħ ominꝰ fore. quodiuddicet fauo¬
re constituit lib̾tatis.
ap̃.i.ui.r .t. P lurib tabuł eod̾ exem¬
plo scͥpͥtis uniꝰ testam̃ti: uoluntate eodẽ
tpr̃. dñs sollẽpuit̃ conpleuit. Siquas¬
dã tabulas in pͣ. depositas. ab stulit atq
claratur. ñ cstituent᷑ irrita. Pauł notat.
S suit intestatus. moretet᷑ incidit. tabulas
hoc aꝑbauit. hũ qui ab intestato uenire desi¬
đant. scͥtis ad uocabitur hẽditas.
T sirdib instituendis. R.¬

Expanded text:
quosdam et legata dedit". Antoninus Caesar remotis omnibus cum deliberasset et admitti rursus eodem iussisset, dixit: "Causa praesens admittere uidetur humaniorem interpretationem, ut ea dumtaxat existimemus Nepotem irrita esse uoluisse, quae induxit'. Nomen serui, quem eum nihilo minus fore: quod uidelicet fauore constituit libertatis.Pluribus tabulis eodem exemplo scriptis unius testamenti voluntatem eodem tempore dominus sollemniter complevit. si quasdam tabulas in publico depositas abstulit atque claretur, non constituentur irrita. Paulus notat: sed si, ut intestatus moreretur, incidit tabulas et hoc adprobaverint hi qui ab intestato venire desiderant, scriptis avocabitur hereditas. V DE HEREDIBVS INSTITVENDIS
Abbreviated transcription (Latin):
mandis eoꝵ testam̃tis quimhostiũ potestate de¬
cessusent narac̃l natofilio continuo eiꝰ testam̃tũ
sitm̃ conditio existe potuit. licet ñ exstitĩt: suꝑuis
testam̃tũ eĩt. ruptũ. multũ aunt̃ int̃ ẽ. quał c̃ditio¬
positafuit. Nã aut inp̃titũ concepta ponit᷑. au in

Expanded text:
mandis eorum testamentis, qui in hostium potestate ‹de›cessissent, lata est, nato filio continuo eius testamentum, si tamen condicio existere potuit, licet non ex‹sti›terit, superius testamentum erit ruptum. multum autem interest, qualiposita fuerit: nam aut in praeteritum concepta ponitur aut in
Abbreviated transcription (Latin):
cebã siꝗ̃ imius. exhedib nom̃ mouxĩt. siñdu¬
bio cct̾am partẽ testam̃ti uałe. ⁊ ipĩ soli denegtũ
acciones. s legata nõatĩ ab eorelicta debebunt᷑
siuoluntas ea fiuĩt testantis. ut tm̃hẽdis insti¬
tutio imꝓbetur. S sunstitutinom̃ indixit. ⁊
substituti reliquid. institut̃ ẽmolum̃tum
heditatis ñ habebit. s. sioĩa noĩa induxĩt. ut
unũ hẽdẽ offensũ habuit. multũ int̾eẽ arbi¬
tror. utrũ illũ tinfraudare uoluit hẽditate
anuõ causa illius totũ testam̃tũ infirmare
ut licet mr̃ inductionis causã p̃bũt: ueꝵ
omnib ob fuit. Et si ꝗd̾ soliei ad ep̃tã uoluit
portionẽ: cet̾is nicħ nocebit. inductio. non
mag̃quã siuolens unũ hẽdẽ inducẽ muitꝰ
⁊ aliũ mdixĩt. quodsiputauit totũ testam̃tũ
dedẽ. oũ obuniꝰ malũ. racito om̃ib denega¬
rentur. actiones. s. anꝯlegatatiis deuegaĩ

Expanded text:
it, sine dubio ceteram partem testamenti valere et ipsi soli denegari actiones: sed legata ab eo nominatim relicta debebuntur, si voluntas ea fuit testantis, ut tantum heredis institutio inprobetur. sed si instituti nomen induxit et substituti reliquit, institutus emoluia nomina induxerit, ut unum heredem offensum habuit, multum interesse arbitror, utrum illum tantum fraudare voluit hereditate an vero causa illius totum testamentum infirmare, ut licet unus inductionis causam praebuerit, verum omnibus offuerit. et si quidem soli ei ademptam uoluit portionem, ceteris nihil nocebit inductio, non magis quam si uolens heredem inducere inuitus et alium induxerit. quod si putauit totum testamentum delendum ob unius malum meritum, omnibus denegantur actiones: sed a legatariis dene
Abbreviated transcription (Latin):
hõde instituto. ueluti siticius consulẽ eundẽ exi¬
tumbt̃. ut sisit positus hẽs eẽ. Et suꝑus testam̃¬
tũ rũpatur. Sm̃sit. nec possit hẽs eẽ nec suꝑius
testam̃tũ tũpat᷑ꝰ. In futuꝵ uõcollate ẽditiones si
possibiles sint ⁊ existe potͣuer̾. licet nextit̾uit ef¬
ficiunt. ut suꝑurs testam̃tũ rũpatur ⁊ siñext̾ũnt. Si

Expanded text:
itius consul est", eundem exitum habet, ut, si sit, possit heres esse et superius testamentum rumpatur, si non sit, nec possit heres esse nec superius testamentum rumpatur. in futurum autem collatae condiciones si possibiles sunt, existere potuerunt, licet non exstiterint, efficiunt, ut superius testamentum rumpatur, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
ł tota heditas siforte sit substinit᷑. iure facta
uidebit᷑. ñ quasi ad enipta. qm̃ hẽditas semel:
data adimifacile ñp̃ot. s. quasi nẽcdata ¶Sus¬
codicillos intestam̃to confirmauit. ⁊ codrcilt
iliquid asscͥpsit̃ mox deleuit. itautappa¬

Expanded text:
l tota hereditas, si forte sit substitutus, iure facta l tota hereditas, si forte sit substitutus, iure facta uidebitur, non quasi adempta, quoniam hereditas semel data adimi facile non codicillos in testamento confirmavit et codicillis aliquid adscripsit, mox delevit ita ut appa
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ueẽ ꝓnich̾olẽ. legiaũt̃ sic accipiendũ. non
intelligi. s ocuł ꝑspici q̃ sunt scͥpta. Ceteꝵ sig
trinsecus: intelliguntur ñ uidebunt̃. legipo¬
se. sufficit aut̃ silegibilia s̃. inconsulto deleta.
siue ab ip̃o. siue abalio: s uoluntatib inducta.
accipiendũ. ⁊ siꝑductasit: quodinducit᷑ incaute¬
te factũẽ. ꝓñfacto ẽ. silegi potuit. ⁊ iõ ⁊ sino¬
uissime. ut solet. testam̃to fuit̃. ad scͥptũ litt̃as
ĩ ductiones. suꝑductiones ipẽ feci ñ iudebitur
referri. ad ea q̃ inconsulto continger᷑. ꝓ ñ ⁊si
inconsulto suꝑscͥpsit. induxisse se manebunt
si aũconsumationẽ testam̃ti factũẽ. s consul¬
to quid̃ ocleta exceptione petentes. tepellunt
inconsulto uõ nonrepelluntur. siuelegi possũt
in eo scͥptas. siquid̃ illud c̃cioit testator denega¬
liunt᷑ actiones. siuõ alius iuito testatore ñde¬
negabuntur.⁊ ħ eoitatis portio. adempta ẽ¬

Expanded text:
nihilo est. 'legi' autem sic accipiendum non intellegi, sed oculis perspici quae sunt scripta: ceterum si exstrinsecus intelleguntur, non uidebuntur legi posse. sufficit autem, si legibilia sint inconsulto deleta siue ab ipso siue ab alio, sed nolentibus. 'inducta' accipiendum est et si perducta sint. Quod igitur incaute factum est, pro non facto est, si legi potuit: et ideo, etsi nouissime, ut solet, testamento fuerit adscriptum: 'lituras inductiones superductiones ipse feci', non uidebitur referri ad ea quae inconsulto contigerunt. proinde et si inconsulto superscripsit induxisse se, manebuntsi ante consummationem testamenti factum est. Sed consulto quidem del‹e›ta exceptione petentes repelluntur, inconsulto uero non repelluntur, siue legi possuntin eo scripta sunt. et si quidem illud concidit testator, denegabuntur actiones, si uero alius inuito testatore, non denegabuntur. Et hereditatis portio adempta ue
Abbreviated transcription (Latin):
hẽdẽ instituẽ. ł exhẽdare noãtĩ oebeone ñ inte
faciã testam̃tũ:. itaz nepote: neꝑteue exeone¬
ceẽ ẽ m uelħ edẽ institue̾. ł exhẽclate neforteme
uiuo filio mortuo succedñdo. in locũ eiꝰ nepos
neptisue: quasi agnatioẽ rũpant testam̃aũ

Expanded text:
heredem instituere uel exheredare nominatim debeo, ne non iure faciam testamentum, ita et nepotem neptemue ex eo necesse est mihi uel heredem instituere uel exheredare, ne forte me uiuo filio mortuo succedendo in locum eius nepos neptisue quasi adgnatione rumpat testamentum:
Abbreviated transcription (Latin):
tione pͥncipis: cũ quidã hẽdũ nõa indixeis
set bonaeiꝰ otcaduca afisco undicarentur
diu delegatis dubitatũe. ⁊ maxie dehis le¬
gatis. que ascͥptaerant isquoꝵ institutio
fuãt inducta. pleĩq ⁊ legaraiõs excludũdõ
existimabant. quod sane sequendũ aiebãt
siomnẽ scͥpturã testam̃ti cancellasset. S¬

Expanded text:
tione principis cum quidam heredum nomina induxisset et bona eius ut caduca a fisco vindicarentur, diu de legatis dubitatum est et maxime de his legatis, quae adscripta erant his, quorum institutio fuerat inducta. plerique etiam legatarios excludendos existimabant. quod sane sequendum aiebam, si omnem scripturam testamenti cancellasset: no
Abbreviated transcription (Latin):
hẽdis locosuccedñdo. quasiagnascendo fuit̃ pa ⁊¬
hẽdis ht̃. quãuis nepos q̃q⁊ neptis exeoincadẽ
potestate sint. S sifilius m̃s me uiuo motiat᷑.
autqualib⁊ alia tõne exeat depotestate mea: iuci¬
pi. nepos neptisue. ineiꝰ locũ succed̾e. ⁊ comͦ¬

Expanded text:
edis locum succedendo quasi adgnascendo fiunt paheredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint; sed si filius meus me uiuo moriatur aut qualibet alia ratione exeat de potestate mea, incipit nepos neptisue in eius locum succedere,
Abbreviated transcription (Latin):
ne mat̾. It̃ aui mat̾ni ⁊ similit̃ aiie ma¬
duplicit̾ intelligñdꝰ ẽ ex patre uł matre.
Auia pat̾na mea nupsit pat̾ tuo peꝑit te.
aut auia pat̾na tua nupsit patͥ meo pe¬
ꝑit me. Ego tͥ patriuis sũ. ⁊ tumͥ. Id eue¬
nit si musieres alt̾a altius filio tupsit.
llã qui ex his mascłini natist̃. ĩuicẽ pa¬
trui st̃. q̃ femime ĩuicẽ amite. It̃ ma¬
scłmi feminisus simulr̃ patrui femine
ilł amite. Siuir ⁊ mulier. ille filiã eiꝰ du¬
xerit. illa filio eiꝰ nupsi̾t qͥ ex parte ado.¬
lescẽtis nati er̃t ex matre puellesnatos fr̃is
filios illi eos patruos ⁊ amitas. appellabt̃.
diximꝰ c̃ting̃. Si duo uiri alt̾ altius fi¬
liã dux̾it. ꝗ ex his mascłi nati er̃t. ĩui¬
cẽ aũuculi que femine. ĩuicẽ mat̾tere¬
supͣ accipienda. Mat̾tera ẽ matris soror
simiłr̃ ut supͣ. Illud notandũ ẽ ñ quẽ ad¬

Expanded text:
militer auiae madupliciter intellegendus est ex patre uel matre. auia paterna mea nupsit patri tuo, peperit te, aut auia paterna tua nupsit patri meo, pepe‹ri›t me: ego tibi patruus sum et tu mihi. id euenit, si mulieres altera alterius filio nupserit: nam qui ex his masculi nati fuerint, inuicem patrui sunt, quae feminae, inuicem amitae, item masculi feminis similiter patrui, feminae illis amitae. si uir et mulier ille filiam eius duxerit, illa filio eius nupserit: qui ex patre adulescentis nati erunt, ex matre puellae natos fratris filios, illi eos patruos et amitas appellabunt. diximus contigit. si duo ui‹ri› alter alterius fili‹a›m duxerint, qui ex his masculi nati fuerint, inuicem auunculi, quae feminae, in uicem matersupra accipiendi. matertera est matris soror similiter ut supra. illud notandum est non, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
sororib ue nascũt᷑. quos quidã ita distin
sororib nati nateue st̃. c̃sobrinos ꝯso¬
Auũeuli filiꝰ uit̃ filia. Mat̃tere it̃ filia.¬
amite auũculo mat̾tere ct̃is duplici ĩ
parẽte nepos ex filio. nepos ex filia. frĩs¬
patre ead̾q matre nati. neptis ex filio.
neptis ex filia. ead̾q cã octo ꝑsoe effi¬
cient᷑. ut alie octo accedãt ex sorore na¬
toꝵ. nepotes neptesq similr̃ num̾ ant᷑
a nob. frĩs aũt mei neꝑos neptisq me
patruũ magnũ appellãt. fr̃m sororũ
q m̃aꝵ nepotes neptesq. It̃ mĩ int̾
se c̃sobrini st̃ abnepos abneptis. hii st̃ ꝑ¬
nepotis ꝓneptis filius filia. nepotis ney¬
tisue. nepos nepotis. filiiue filii ꝓnepos
ꝓneptis. nepote. uł ex filio nati. uł ex
filia nepte. uł exfilio nata. uł ex filia
acceptis. ut ad suigłas ꝑsonas gͣdus de¬
scẽtdamꝰ sic. filiꝰ nepos ꝓnepos ab nepos.
auieq ꝓ auus. Patͥs uł matris ab auus.

Expanded text:
inxsororibus nati nataeve sunt, consobrinos consoavunculi filius, item filia: materterae filiamita auunculo matertera acceptis duplici intpatre nati neptis ex filio – neptis ex filia fpatre eadem matre nati – neptis ex filio neptis ex filia eademque causa octo personae efficient, ut aliae octo accedunt ex sorore natorum nepotes neptesque et similiter numerantur a nobis. Fratris autem mei nepos neptisque me patruum magnum appelm nepotes neptesque, item mei inter se consobrini sunt. abnepos, abneptis: hi sunt pronepotis proneptis filius filia, nepotis neptisve nepos neptis, filii filiaeve pronepos proneptis, nepote vel ex filio nato vel ex filia, nepte vel ex filio nata vel ex filia acceptis, ut ad singulas personas gradu descendamus sic. filius nepos pronepos abnepos auiaeque proauus, patris uel matris abauus: h
Abbreviated transcription (Latin):
rente eod̃. S hoc nũm ñ auget. ꝙ nicħ
rentib nati st̃. ut qͥ meo fr̃i suꝑsit. m̃s
cognatꝰ ñ sit. Pͥone me frẽm hr̃e tñ ex
eod̾ patre frẽm illũ hr̃e ex eadẽ matre.
illi int̾ se fr̃es st̃. mͥ alt̃ cognatus ñ ẽ. hii
sorori similit num̾ant᷑. ut fr̃ neposq¬

Expanded text:
rente eodem. sed hic numerum non auget, quod nihil rentibus nati sunt, ut qui meo fratri frater sit meus cognatus non sit. pone me fratrem habere ex eodem tantum patre, illum habere ex eadem matre: illi inter se fratres sunt, mihi alter cognatus non est. soror similiter numeratur ut frater. nepos
Abbreviated transcription (Latin):
sig̾cat. hos itaq qui int̾ se affinitatis cã
parentũ lib̾oꝵq loco hñt̃. in matͥmonio
tini lib̾ti neq int̃se affines eẽ posst̃.
In adoptionẽ dat᷑ aut emancipatꝰ quas
cũq cogͣtiõs affinitatesq habũt re¬
eam familiã ad ꝗͣ ꝑ adoptionẽ uenit.
nemo ẽ illi cognatꝰ p̃ter patrẽ eosue
qͥb agnoscit᷑. affinis aũt ei oĩo ĩ eaꝵ
familia nemo ẽ. Is eui aq̃ ugni inter
dr̃. aut alio mͦ capite deminutꝰ ẽ ita
ut lib̾tatẽ ⁊ cuutat̃ amitt᷑et. ⁊ cogͣti¬
ones ⁊ affinitateᷤᷤ õs qͣs añ habuit amit.
filio meo mortuo tuũ adoptaũ. udĩ
eum defuncti frẽm fuisse arrianꝰ ait.

Expanded text:
. Hos itaque inter se, quod adfinitatis causa parentium liberorumque loco habentur, matrimonio ertini libertinaeque inter se adfines esse possunt. In adoptionem datus aut emtiones adfinitatesque habuit, reeam familiam, ad quam per adoptionem uenit, nemo est illi cognatus praeter patrem eosue, quibus adgnascitur: adfinis autem ei omnino in ea familia nemo est. Is cui aqua et igni inter capite deminutus est ita, ut libertatem et ciuitatem amitteret, et cognationes et adfinitates omnes, quas ante habuit, amittfilio meo mortuo Titium adoptauero, uideri eum defuncti fratrem fuisse Arrianus ait.
Abbreviated transcription (Latin):
conseruandã ꝑtinebit. ut ubuussit᷑ ibr
sit nectm̃ seꝑ uoluntas eiꝰ. aut iussũ ẽ¬
ẜ uaĩ debet. ueluti sip̃tor doctꝰ sit ñ
ꝓcibariis eoꝵ mannos singłos autei.x.
relicti sit: siũ l ẜmone sigͥcantur: apt̃¬

Expanded text:
ut ubi iusserit ibi sint. nec tamen semper uoluntas eius aut iussum conseruari debet, ueluti si praetor doctus sit non pro cibariis eorum in annos singulos aurei decem relicti sint, siue hoc sermone sig
Abbreviated transcription (Latin):
brarentur. adiecit: ħũba. qd̵ siconditiõe
sup̃sc̃ptateciꝑe legatãs peocumã. cuntas
seubastenoꝵ noluĩt: nullomõ hẽdeᷤᷤ meoᷤ
obligatos eieẽ uolo: s hab̾e peccuniã s.
postea p̃ses ꝓumcie ex nominib debitoꝵ
heditaĩoꝵ elegit idonea nõa⁊ meausã le¬

Expanded text:
condicione supra scripta recipere legatam sibi pecuniam ciuitas Sebastenorum noluerit, nullo modo heredes meos obligatos ei esse uolo, sed habere sibi pecuniam'. postea praeses prouinciae ex nominibus debitorum hereditariorum elegit idonea nomina et in causam le
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ ñ ẜ q̃ inconsultatiõe collata ee̾nt dbiant᷑
ẜlncio ticio auripondo tͥa quo adiuuat p̃sta¬
bã. Quero cũtestatrix quadragnita ticio
quo aduniẽt. salarii noĩe c̃tã sũ mã. ⁊ãpliꝰ
festoꝵ dieꝵ noĩe c̃tũ pondus argenti: aut

Expanded text:
 quae in consultatione collata essent, debeantur. 'Lucio Titio auri pondo tria, quae uiua praestabam.' quaero, cum testatrix quadraginta Titio, quoad uiueret, salarii nomine certam summam et amplius festorum dierum nomine certum pondus argenti aut
Abbreviated transcription (Latin):
ua le ct̃eisꝰ qħ̃ siegiñ debĩ pitãt. Sor rectius dr̃ id legatũ mnan¬
uos singulos debĩ. Funi falerat ꝙ domina¬
sceretur. quot annis iannos singulos binoᷤᷤ
culeos. hr̃s meus titio dato. ⁊ ꝓeo anno quo
nicħ uini natũ eẽt: d̾bĩ duos euleos. si mõ exiũ¬
Scceũ .ł.xiiii.d.c Codicilł testam̃to confirma¬
tis fundũ lib̃tis legaiit: eũꝙ alienaĩ uetuit:
s ꝑtinẽ uolint: ad filios lib̃toꝵ: ułex ini nato.
de m̃ ħ ũba adiecit: a quib p̃staĩ uolo hẽdi ex
redd̾itueiꝰ fundi .x. ꝑ annos singłosusꝙ ad

Expanded text:
ens legatum deberi putat, sed rectius dicetur id legatum in annos singulos deberi. 'Uini Falerni, quod domi nasceretur, quotannis in annos singulos binos culeos heres meus Attio dato.' etiam pro eo anno, quo nihil uini natum est, deberi duos culeos, si modo ex ui. Codicillis testamento confirmatis fundum libertis legauit eumque alienari uetuit, sed pertinere uoluit et ad filios libertorum uel ex his natos: deinde haec uerba adiecit: 'a quibus praestari uolo heredi ex reditu eius fundi decem per annos singulos usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
quid: pt̾ mortẽ eiꝰ p̃dia cũ redditib ad
hẽcdes suos redire uoluit: imꝑicia lapsꝰ.
nullũ fidĩ cõmissũ drãs: neq pͥetatis. neq
fructus ad eos rei̾i debet.⁊ erã redditus

Expanded text:
quit, post mortem eius praedia cum reditibus ad heredes suos redire uoluit, imperitia lapsus. nullum fideicommissum dominus neque proprietatis neque fructus ad eos reuerti dedit: etenim reditus
Abbreviated transcription (Latin):
tũẽ. ut exredditib qt̃ annis meaciui¬
tate meniorie conꝑuande de functigr̃a
spectaculũ celebretur. ꝙ illis celebrari
ñlicct. Quero quid delegato existimas.
rr cũ nestator spectaculũ ediuoluĩt ĩ
ciuitate. s. tale qd ibi celebraĩ ñlicet: mi¬
quũ eẽ. hanc quantitatẽ ꝗͣ inspectacłm
tis dipicieudũ ẽ nꝗ̃ tẽ conũti debeat
fidicõmisssĩ. ut menoria testatoĩs ahio ⁊ lici

Expanded text:
tum est, ut ex reditibus quotannis in ea ciuitate memoriae conseruandae defuncti gratia spectaculum celebretur, quod illi‹c› celebrari non licet: quaero, quid de legato existimes. respondit, cum testator spectaculum edi uoluerit in ciuitate, sed tale, quod ibi celebrari non licet, iniquum esse hanc quantitatem, quam in spectaculum tis dispiciendum est, in quam rem conuerti debeat fideicommissum, ut memoria te
Abbreviated transcription (Latin):
dequoꝵ redditu. quot anins ludos ediuolu
ĩ aliã spẽmlaut i nalios usis. conũte ueli¬
tis. res p ꝑ quadriennũ continuũ ludos ñ
edidit. Quero anred dit̾ quos quadriẽmo
sare. maliã spẽm legati exeod testam̃to ꝑ

Expanded text:
de quorum reditu quotannis ludos edi uoluin aliam speciem aut alios usus conuertere uelitis'. res publica per quadriennium continuum ludos non edidit: quaero, an reditus, quos quadriennio sare in aliam specie‹m› legati ex eodem testamento.
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃to suo dixit sehabitationẽ relinquẽ.
his quos codicilliss designasset: cũ nullos po
pollicitus ẽ: nullũ postea tlesignauit. lega¬
tũ habitationis ꝑ fectũ eẽ ñuidetur: ñ exi¬
sece cuidatũ intelligi possit.

Expanded text:
testamento suo dixit se habitationem relinquere iis quos codicillis designasset: cum nullos pospollicitus est, nullum postea designauit, legatum habitationis perfectum esse non uidetur, non existente cui datum intellegi possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ sinẽ nilla domo habitare: quoadiu¬
uet. unũ udetur eẽ legatũ. PQuiduos
fundos habebat unũ legauit. alt̾ius fun¬
di usũ fructũ alii legauit. q̃ rosiusꝰ fru¬
tuariꝰ ad fundũ alumde iuã ñbat̃. quã
ꝑ illũ fundũ quilegat᷑ ẽ. anfruetuaĩo ẜ

Expanded text:
tium sinere in illa domo habitare, quoad uiuet': unum uidetur esse legatum. Qui duos fundos habebat, unum legauit et alterius fundi usum fructum alii legauit: quaero, si fructuarius ad fundum aliunde uiam non habeat quam per illum fundum qui legatus est, an fructuario
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnatus eelĩs: cõit̃ utifrui passus ẽ. q̃¬
rebatur. anutͥq extestam̃to tenẽt᷑. dixi
teneĩ: sitestator: utr̃q solidũ hab̾e uoluĩt:
Nã ipsius honꝰẽ. ut solidũ singuł lega¬
tũ p̃staret. quaparce gͥ alteꝵ uti frui

Expanded text:
damnatus heres communiter uti frui passus est: quaerebatur, an utrique ex testamento teneretur. dixi teneri, si testator utrumque solidum habere uoluit: nam ipsius onus est, ut solidum singulis legatum praestaret: qua parte igit
Abbreviated transcription (Latin):
Nãsĩco ꝑpetuo tutetur: nulla utilitaᷤ
erit nude ꝓͥetatis: sẽꝑ abscente usu
fructu. uñ .c. annos obẜuandos ẽẽ cõ¬
usus fructꝰ. fidĩ cõmissũ fuit derelic
slic stũ licet usus fruet̾ adlegataiũ ñ ꝑue

Expanded text:
utilitas erit nudae proprietatis semper absc‹e›dente usu fructu. unde centum annos obseruandos esse conusus fructus, fideicommissum fuerit relictum, licet usus fructus ad legatarium non pe
Abbreviated transcription (Latin):
legata uireꝵ natura eẽ desiset. ⁊ ꝗͣ ꝗs
fuĩt. s estimatioeiꝰdũ taxat faciendasit
qñ ede debeant: utrũ ex quopetit eas
legatarnis: anex quo aditabeditas ẽ ⁊
cuiꝑeãt dies quib eger ẜuus fuĩt: ⁊
putoeedie peticionis eascede. qr̃ si
pt̾ petitas. eger ẽẽ ẜuus ceꝑit. legata¬
rio ꝑibunt.

Expanded text:
legata in rerum natura esse desisset, quam quis fuerit, sed aestimatio eius bima dumtaxat facienda sitquando cedere debeant, utrum ex quo petit eas legatarius an ex quo adita hereditas est? et cui pereant dies, quibus aeger seruus fuit? et puto ex die petitionis eas cedere: quare si post petitas aeger esse seruus coeperit, legatario peribunt.
Abbreviated transcription (Latin):
statorẽ deuno amio sensisse: s deꝑpetuo
legato.
c. rei .p. sardianoꝵ relicta: ꝑ quadriẽmũ
liquisse testatorẽ ꝑ quadriennũ ñ inpͥ¬
mũ quadrieminũ.

Expanded text:
statorem de uno anno sensisse, sed de perpetuo legato.publicae Sardianorum relicta per quadriennium ationem reliquisse testatorem per quadriennium, non in primum quadriennium.
Abbreviated transcription (Latin):
onũs redditus. quos p̃dus acolonis. ł emptõib
fructus exconsuedine domꝰ mee p̃starent᷑:
hẽdes p̃dia uendiderunt. ex quoꝵ reddituꝗn¬
quagesima relicta ẽ. Quescitũ ẽ anp̃dũ usure:
q̃ exconsuetudine inpiuncia p̃starent᷑: quinqͣ¬
gesimadebeatur: R. reddit̾ dũtaxat: quinqua¬
gesimalegatas. licet p̃dia uñditas̃. Falib̾to cui
fundũ legauãt. fentẽ antiua sexageita. hx.
ꝑfidĩ cõmissũ dedat panfile: annua dena. q̃¬

Expanded text:
nis reditus, quae praediis a colonis uel emptoribus fructus ex consuetudine domus meae praestantur'. heredes praedia uendiderunt, ex quorum reditu quinquagesima relicta est: quaesitum est, an pretii usurae, quae ex consuetudine in prouincia praestarentur, quinquagesima debeatur. respondit reditus dumtaxat quinquagesimas legatas, licet praedia uendita sunt. A liberto, cui fundum legauerat ferentem annua sexaginta, per fideicommissum ded
Abbreviated transcription (Latin):
senatus c̃sultoquocauet᷑: ut õm̃
q̃ inbonis sint. usus fructꝰ legaĩ
possit. ꝗaid neq ex bonis. nepextrabona
sit.ẜ. mẽti accioeĩt cũ hẽde ut legata¬
rioquã diuuixĩt: eundi agendi dedit¬
cendi facultatẽ p̃stet. aut ea seruit᷑
constituatur: subhaccautione: ut si
decessit̃ legataĩus ł capite dimnutus

Expanded text:
senatus consulto, quo cauetur, ut omnium quae in bonis sint usus fructus legari possit, quia id neque ex bonis neque extra bona sit. sed incerti actio erit cum herede, ut legatario, quamdiu uixerit, eundi agendi ducendi facultatem praestet aut ea seruitus constituatur sub hac cautione, ut, si decesserit legatarius uel capite deminutus
Abbreviated transcription (Latin):
luntate testatois parere cõpellendũ. acs̾¬
i faciat : in hisquid̃ sũnus : q̃ ꝑ nũationẽ. ł
nouacionẽ solutes: utilę repeticione hẽ¬
alũpnoe̾tã peccumã patronũ testam̃to
legasse. deĩq eaꝗre testam̃to ita cauisse.
peccunã ꝗͣ ticio lib̾to ⁊ alũpno mõ legaui.
quadrantes. quantũ aut̃ insũptũ ei sta¬
tuendũsit. tu i publu meuii⁊ cũ patris
affectũ eip̃stare debeas estimabis Que¬
scitũ ẽ anhẽdes apublio meiio satis acci¬
ꝑe debiũnt: soluentes eã peccuniã. R
cũ testam̃to mnulla exigende satis daci¬
onis cũ memoratio fiat: satis habuisse
hẽdes: ẜ uoluntatẽ defuncti: publiome¬

Expanded text:
luntati testatoris parere compellendam ac, nisi faciat, in his quidem summis, quae per numerationem uel nouationem solutae sunt, utili repetitione herealumno certam pecuniam patronum testamento legasse deque ea re testamento ita cauisse: 'pecuniam, quam Titio liberto et alumno meo legaui, quadrantes: quantum autem in sumptum ei statuendum sit, tu, Publi Maeui, cum patris affectum ei praestare debeas, aestimabis'. quaesitum est, an heredes a Publio Maeuio satis accipere debuerint soluentes eam pecuniam. respondit, cum testamento nulla exigendae satisdationis commemorati‹o› fiat, satis habuisse heredes secundum uoluntatem defuncti Publio Mae
Abbreviated transcription (Latin):
d:ł .xim.R.g G aiꝰseiꝰ p̃dia diũsis pagiꝰ
meiue ⁊ seie legauit.⁊ naicauit. p̃staĩ aũ
uolo: exp̃dũs poncianis. p̃dus lutacianiᷤ :¬
annua arundinis: miliatͥicena: ⁊ saliciᷤ
munde: annualibraꝵ singła milia. Queõ
aiudlegatũ: defunctalegataria extinctũ sit

Expanded text:
gis Maeuiae et Seiae legauit et ita cauit: 'praestari autem uolo ex praediis Potitianis praediis Lutatianis annua harundinis milia trecena et salicis mundae annua librarum singula milia': quaero, an id legatum defuncta legataria exstinctum sit
Abbreviated transcription (Latin):
simorarent᷑ cũmatre mea ꝗͣ hẽd ẽ exparte
institui. Quescitũ ẽ. anmortua mat᷑: con¬
dicio apposita defecisse uideatur: aꝑ ħneq
cibaria: neq uestiaria: hisdebeant᷑. R. ẜea¬
q̃ p̃ponẽnt᷑ deb̾i. Faticia fidĩ cõmissũ his ũb
exredditu cenaculimei. ⁊ orrei. pt̾ obitũ sacer¬
doti ⁊ierufulaco: ⁊ lib̾tis quiinillo tẽploerũt
d̾naria .x. die nũdinaꝵ: quas ibi posin. Quero

Expanded text:
'si morarentur cum matre mea, quam heredem ex parte institui': quaesitum est, an mortua matre condicio adposita defecisse uideatur ac per hoc neque cibaria neque uestiaria his debeantur. re deberi. Attia fideicommissum his uerbis ex reditu cenaculi mei et horrei post obitum sacerdoti et hierophylaco et libertis, qui in illo templo erunt, denaria decem die nundinarum, quas ibi posui'. quaero,
Abbreviated transcription (Latin):
els. ł xu. dig̃ Sifilie pat̾dotẽ arbtͣtu
ac siuirĩ boni arbitratu. legatũsit. labo
querit: quẽadmodũ aparet quantã dotẽ
cuiꝰq filiȩ uiriboni arbitratu constitin
oportet  ait ñẽẽ difficile: exdignitate: ex
facultatib ex nũo lib̾oꝵ testam̃tũ facientiᷤ.
estimare

Expanded text:
estorum. Si filiae pater dotem arbitratu ac si uiri boni arbitratu legatum sit. Labeo quaerit, quemadmodum apparet, quantam dotem cuiusque filiae boni uiri arbitratu constitui oportet: ait id non esse difficile ex dignitate, ex facultatibus, ex numero liberorum testamentum facientis aestimare
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsit. filii filieq mee libisũptoueos mat̃
sua eẽ uolet: eiꝰq hẽs meus mannos singło ᷤ:
inq pueros. puelasq singulas. dãpnas esto
dare cy barii noĩe aureos .x. situtores eã
peccuniã dare nolũt: ei ap̃quẽ pueri
atq puellest̃.: nicd ẽ qd extestam̃to agere
peccuniã. sine ꝑicło dare. põp. Intesta¬
m̃tis quedã scͥbunt᷑: q̃ ad auetoĩtatẽ scͥ¬
bentis dũtaxat referunt᷑ necobligatio¬
nẽ pariant. ħ aut̃ talia s̃. site hẽdẽ solũ
instituã ⁊ scͥbã utimonum̃tũ mͥ c̾ta pec¬
cuma facias. Nullã enĩobligationẽ easqͥp¬
tura recipit. s auctoĩtatẽ meã ẽẜuandã.
potĩs siuelis facẽ. alit̃ atq sicohẽde tͥ
dato: i d̾ scpͥsero. Nã siue te solũ dãpnanõ
utimonum̃tũ facias. cobẽs tuus agẽ te¬
cũ pofit famił herciscunde: utifacias.

Expanded text:
liaeque meae ibi sunto, ubi eos mater sua esse uolet, eisque heres meus in annos singulos inque pueros puellasque singulas damnas esto dare cibarii nomine aureos decem': si tutores eam pecuniam dare nolunt ei, apud quem pueri atque puellae sunt, nihil est, quod ex testamento agere pecuniam sine periculo dare. Pomponius. In testamentis quaedam scribuntur, quae ad auctoritatem ationem pariunt. haec autem talia sunt. si te heredem solum instituam et scribam, uti monumentum mihi certa pecunia facias: nullam enim obligationem ea scriptura recipit, sed ad auctoritatem meam conseruandam poteris, si uelis, facere. aliter atque si coherede tibi dato idem scripsero: nam siue te solum damnauero, uti monumentum facias, coheres tuus agere tecum poterit familiae herciscundae, uti facias,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜlecticari legatis. sud̾ lecticarii sit. ⁊coceꝰ ac¬
illi reddito. caselł ait deb̾i. neq id lab̾o inꝓbat.
ꝗaꝗ redde iubetur. si mulz dare iubetur.¬
¶ Due statuȩ marmoree cuidã nõatĩ: Itẽ mar¬
mor erat legatũ. nullã statuã marmorea:
p̃t̃ duas casselliꝰ putabat debi. offiliꝰ⁊ trebatiꝰ
cc̃. lab̾o cassellũ sentenciã ꝓbat. ꝙ ueꝵ puto ꝗa
duas statuas legando pot uidi: ñ putas se in
marmore ᷤ statuas legare. Nuxoĩ mee uestẽ
muliebrẽ. mundũ ornam̃taoiã: auꝵ. argñtũ

Expanded text:
lecticariis legatis si idem lecticarius sit et cocus, acilli reddito'. Cascellius ait deberi neque id Labeo improbat, quia qui reddere iubetur, simul et dare iubetur. Duae statuae marmoreae cuidam nominatim, item omne marmor erat legatum: nullam statuam marmoream praeter duas Cascellius putat deberi: Ofilius Trebatius contra. Labeo Cascelduas statuas legando potest uideri non putasse in marmore se statuas legare. 'Uxori meae uesduas statuas legando potest uideri non putasse in muliebrem, ornamenta omnia, aurum argentum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uoluit: excausa fidĩ cõmissi ire ẜuande
gr̃a tecte petetur. P auł notateꝰ ħ admittũ
siuoliũt sicut meis negotiis int̃ueniebut
eod̃ uͦi filioꝵ meoꝵ int̾uenite: aunuos senoᷤ
aureos:⁊ habitationẽ qͣutit̾ p̃staĩ uolo. nõ

Expanded text:
esse uoluit, ex causa fideicommissi rei seruandae gratia recte petetur. Paulus notat: hoc admittendum si uoluerit, sicut meis negotiis interueniebat, eodem modo filiorum meorum interuenire, annuos senos aureos et habitationem qua ut
Abbreviated transcription (Latin):
debet. sicutiexstipu¬
latu. aut noĩe facto
petator.
me friufundo. sunitio anni. quocolere
deb̾ẽ morã fecĩt. licet postea paciat᷑. ꝗ ã
cultura sĩ excussus: tñ totiꝰmanni nomine
tenebitur. quẽ ad modũ sidiurnas oꝑas
stichidare dãpnatus: ñ amane set a sexta
diei hora det: tocius diei nõie tenet᷑.

Expanded text:
debet, sicuti ex stipulatu aut nomine facto petatur. me frui fundo si initio anni, quo colere deberem, moram fecerit, licet postea patiatur, quia cultura sim exclusus, tamen totius anni nomine mihi tenebitur: quemadmodum si diurnas operas Stichi dare damnatus non a mane sed a sexta diei hora det, totius diei nomine tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾naiõs.xii. abhẽde dauĩ uolo: si abipxore mã nõ
recesserint. Quero cũpat̃ fam̃. suauolũ¬
tate decuntate difficile ꝓfecrꝰ sit: Ea aũ
assidue ꝓficiscatur: anlib̾ticũea ꝓficisci
debeãt : R. ñposse ab solute Rdi. cũ mul¬
ta oriri possunt: q̃ probonos̃ estimanda
Iõꝙ huiscemoĩ uarietas uiri boni arbitͥo
derim̃da ẽ. Itẽ q̃ritur: cũ ꝓficisceuꝰ es iuđ.¬

Expanded text:
on recesserint'. quaero, cum pater familias sua uoluntate de ciuitate difficile profectus sit, ea autem adsidue proficiscatur, an liberti cum ea proficisci debeant. respondi non posse absolute responderi, cum multa oriri possint, quae pro bono sint aestimanda: ideoque huiusmodi uarietas iuri boni arbitrio dirimenda est. item quaeritur, cum proficiscens ei
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩõ c̃ãnualegata fuerint: mortua legataria:
pub̾em hõdẽ instituit: ⁊ lutio ticio italegauit. Ed¬
lucioticio iuro bano cuiꝰ obsequio grãs ago.
daĩuolo antiuos ꝗͣ diuuiuat aureos .x. si
reb nepotis mei interueniat: omnẽq ad mĩ¬
instrationẽ reꝵ nepotis mei: ad sollicitu¬
dinẽ suã reuocauĩt. Queõ cũ lutiꝰticiꝰ aliquo

Expanded text:
 cum annua legata fuerint, mortua legataria fpuberem heredem instituit et Lucio Titio ita legauit: 'Lucio Titio uiro bono, cuius obsequio gratias ago, dari uolo annuos quamdiu uiuat aureos decem, si rebus nepotis mei interueniat omnemque administrationem rerum nepotis mei ad sollicitudinem suam reuocauerit'. quaero, cum Lucius Titius aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
familiarẽ tueĩñposset: indiẽ fidĩ cõmis ⁊¬
sũ relictũ ꝓbetur ⁊ ꝑdituroci idhẽs añdiẽ
restituisset: nullom᷑ lib̾atũeẽ. Qd̃ sitp̃s hẽ¬
dis causa ꝓtogatũeẽt: ut cõmodũ medii
tp̃s ip̃sentiret. liłitũ eũcẽ intelligi.Nã¬

Expanded text:
familiarem tueri non posset, in diem fideicommissum relictum probetur et perdituro ei id heres ante diem restituisset, nullo modo liberatum esse: quod si tempus heredis causa prorogatum esset, ut commodum medii temporis ipse sentiret, li
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq siquis uelit ñom̃s hẽdes. legatoꝵ pr̃a¬
loco sed oꝑe seꝑant. utlicet inp̃diis rusticiꝰ
sint. tam̃ si opꝰ rusticũ ñ faciũt. urlua
indent᷑: diudendũ aut̃ ẽ qd urbani intelli¬
gendis: quos pat̃ fam̃ in t̃urbanos annuãẽ
solitus sit. ꝙ maxime exlibellis familiȩ.
Itẽ cibaruis. dep̃bñdi põt. Uenatore s au¬
cupes. utrũ inurbanis aninrusticis con¬
tineantur. pot̾ dubtiã. S dicendũẽ: ubi
pat familie moraretau euadus ññ¬

Expanded text:
itaque si quis uelit non omnes heredes legatorum praestaloco, sed opere separant, ut, licet in praediis rusticis sint, tamen si opus rusticum non faciant, urbani uidentur. didendum ‹au›tem est, quod urbani intellegendi sunt, quos pater familias inter urbanos adnumerare solitus sit: quod maxime ex libellis familiae, item cibariis deprehendi poterit. Uenatores et aucupes utrum in urbanis an in rusticis contineantur, potest dubitari: sed dicendum est, ubi pater familias moraretur et hos
Abbreviated transcription (Latin):
filia uałianahẽde: ac toĩsuo antichio data
lib̾tate: p̃dia c̾tat pecculiũ ⁊reliquii legauãt.
taͣsiuiquã colonoꝵ. legatau̾is ꝓferebat ma¬
nupatris famikȩ reliquaꝵ. tãsuo quã colo¬
noꝵ noĩe. Itẽ mead̾ scͥptura adiectũ: in huẽ

Expanded text:
Antiocho data libertate praedia certa et peculium et reliqua relegauerat tam sua quam colonorum: legatarius proferebat manu patris familiae reliquatum et tam suo quam colonorum nomine: item in eadem scriptura adiectum in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃ uoluntatẽ defuncti factũ. quonimꝰ ad
ꝓniȩ mulieĩ mee reddiiub̾o: abhẽdib meis
.c. aureos: quos mutuos acceꝑã. Que scitũẽ
sieã peccunã debitã sẽꝓma pecieit: uicta
sit: anfidĩ cõmissũ petipossit: R. seaq̃ p̃¬
ponẽntur: posse ex causa fidĩ cõmissipeti.
ꝙ apparuisset ñfuisse exalia causa debitũ
rata: indie mortis patris famił fuerũt:
oꝑis rustici: causaue alt̾ius officii: oẽtes

Expanded text:
ad proniae mulieri meae reddi iubeo ab heredibus meis centum aureos, quos mutuos acceperam.' quaesitum est, si hanc pecuniam ut debitam Sempronia petens uicta sit, an fideicommissum peti possit. respponerentur posse ex causa fideicommissi peti, quod apparuisset non fuisse ex alia causa debitum. rata in diem mortis patris familias fuerunt operis rustici causa uel alterius officii, ce
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ ł.uii.R.r. Predus ꝑ̃ceptionẽ filię
datiscũ reliquis actoꝵ⁊ colonoꝵ. eateliqua
uident᷑ legata. q̃ deredditi p̃dioꝵ inead ⁊̃
causa manser̾. Alio ꝗn peccuniã acolonis
exactã.⁊ inkełndaiũ in ead̃ teligione u̾sa.
reliquis ñ contineĩ. neꝙ colonoꝵ neq actoꝵ
facile constabit. tã⁊ sinoãtĩ actoreᷤ ad fi¬
liũ ꝑtinẽ uoluit. EEx his ũbis lucio ticio.
p̃dia mea illa cũp̃toiõ. sic̃ ame indie
structior debi conuenit. colonoꝵ reliq̃ ñ de¬
bentur. ꝥPat̃ filiȩ tab̾nã purpurariã cũ ser¬
iuis institutoib. ⁊ purpiũs q̃ indiẽ mortiseiꝰ ibi
fuer᷑ legauit. neq p̃tia purpurecondita neq
debita: neꝙ reliqualegato continĩ placuit.I
¶ Ticioticiana p̃dia sicuti cõꝑatas. do. lego cũeẽnt
gabiniana quoꝙ simulimo p̃tio cõꝑatas̃: non
susficẽ solũ argĩtũ emptionis. R. s iosti

Expanded text:
nem filiae datis cum reliquis actorum et colonorum ea reliqua uidentur legata, quae de reditu praediorum in eadem causa manserunt: alioquin pecuniam a colonis exactam et in kalendarium in eadem regione uersam reliquis non contineri neque colonorum neque actorum facile constabit, tametsi nominatim actores ad filiam pertinere uoluit. Ex his uerbis: 'Lucio Titio praedia mea illa cum praetorio, sicut a me in diem structior, deberi conuenit: colonorum reliqua non debentur. Pater filio tabernam purpurariam cum seruis inst‹it›oribus et purpuris, quae in diem mortis eius ‹i›bi fuerunt, legauit. neque pretia purpurae condita neque debita neque reliqua legato contineri placuit. 'Titio Seiana praedia, sicuti comparata sunt, do lego.' cum essent Gabiniana quoque simul uno pretio comparata, non sufficere solum argumentum emp
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ utusq possession iꝰ. cõfusi redditus titulo seia¬
noꝵ accepto legͣatieẽnt. Pbalnei legatas. domꝰ
ẽẽ porcioneᷤ constat.ꝙ sieas publicȩ p̃buit: ita
domꝰ eẽ portionẽ balueas: si ꝑdomũ quoq int¬
im setus adiret᷑. ⁊inusupatris familię: uel

Expanded text:
fusi reditus titulo Seianorum accepto lati essent. Balneas legatae domus esse portionem constabat: quod si eas publice praebuit, ita domus esse portionem balneas, si per domum quoque intrinsecus adirentur et in usu patris familiae uel
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. Quod si ita pñsionib quas putauit
legataĩ. an totũ petẽ pꝰsit uideamus⁊ pu
to totũ ñ petñdũ simł. sicut ⁊ mhr̃dis e¬
lectione. sieĩ enĩ pñsion es dobẽ testitor
uoluit. quantitates dũ taxat pñsionũ: in
arbitrio hẽdis. aũ legatarii contulit ided
sutasit legatũ. hẽs meus ticio.x. ł madie
dato: utr̃ pñsionib. anuõ ptꝰ triennũ de¬
beatur. ⁊ puto sic accipiendũ: quaĩ pat̃ fa¬
milias deannua bima tͥmadie sensisse
ꝓponatur ¶Siciuẽta quantitas legetur:
⁊ quoad p̃stetur: insingłos annos c̃tũ aliꝗͥ
ueluti usuras: uisseit testator p̃staĩ. lega¬
tũ ualet. s inusuĩs actenꝰdeb uałe. qua

Expanded text:
 quas putauerit legatarius'? an totum petere possit, uideamus. et puto totum non petendum simul, sicut et in heredis electione. fieri enim pensiones debere testator uoluit, quantitates dumtaxat pensionum in arbitrio heredis aut legatarii contulit. Sed si ita sit legatum 'heres meus Titio decem trima die dato', utrum pensionibus an uero post triennium debeatur? et puto sic accipiendum, quasi pater familias de annua bima trima die sensisse proponatur. Si cui certa quantitas legetur et, quoad praestetur, in singulos annos certum aliquid uelut usuras iusserit testator praestari, legatu
Abbreviated transcription (Latin):
exhẽditate bonisue meis ad te ꝑuenĩt
cũ morieĩs restituas. fructꝰ quos hi uuiꝰ
p̃cep̃. Itẽ qꝙfructũ uices: ñuenire pla¬
cusse. Necenĩ ꝗcꝗͣ p̃poni ex quodehis qͦ¬
pot̃. ¶d testator. q̃ libtis infidĩ cõmisũ
relinq̃bat. substitutione int̃ eos facta
exp̃ssit.: ut ptꝰ mortẽ exrremi adpostos
eoꝵ ꝑtinẽt. Quero cũ neqͥpͣͦ aliꝰ sit: nͥ lib̾t̾
ciꝰ qui extremomortuus ẽ: anhis ad fi¬
dĩ cõiissũ admuti debeat. Rr. posti

Expanded text:
ereditate bonisue meis ad te peruenerit, cum morieris, restituas', fructus, quos heres uiuus percepit, item quae fructuum uice sunt non uenire placuisse: nec enim quicquam proponi, ex quo dem. Testator, qui libertis fideicommissum relinquebat, substitutione inter eos facta expressit, ut post mortem extremi ad posteros eorum pertineret: quaero, cum nemo alius sit nisi libertus eius qui extremo mortuus est, an is ad fideicommissum admitti debeat. respondi
Abbreviated transcription (Latin):
hẽditau̾is eẽt.: ꝓͣdimidia parte :⁊ uxor: ⁊ filiꝰ
agrũ hẽditaiũ hant. ¶Intestam̃to itasqͥtũ fuit:
domũ meã cũ orto aplicito lib̃tis meis c̃cedi
uolo. ⁊ alio capite fortumo lib̃tomeo: exdomo
mea ꝗͣ lib̾tis dedi: dietã in quã habitaui.¬
enu. ał emꝰ. itẽ cellaĩũ iunctũ eidẽ diete. ab

Expanded text:
dia parte et uxor et filius agrum ut hereditarium habeant. In testamento ita scriptum fuit: 'domum meam cum horto applicito libertis meis concedi uolo' et alio capite: 'Fortunio liberto meo ex domu mea, quam libertis dedi, diaetam, in qua habitabam, item cellarium iunctum eidem diaetae a
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pñsioib dicñdũ eit̃ equas fieĩ. S si adiec¬
tũ sit: pñsioib in equis inquales debñt᷑. que
g̃ debeañt uideamꝰ.⁊ puto eas deb̃r. nͥ spãlit̃ te¬
stor electionẽ dedit̃ hĩdi. quas uir bonꝰ fuit̃
arbittus. ut ꝓfacultatib defũcti.⁊ deporti¬
one paimonũ debeant̃. Sr⁊si fũt adieciũ

Expanded text:
t aequas fieri. Sed si adiectum 'pensionibus inaequis', inaequales debebuntur: quae ergo debeantur, uideamus. et puto eas deberi nisi specialiter testator electionem heredi ded‹i›t, quas uir bonus fuerit arbitratus, ut pro facultatibus defuncti et depositione patrimonii debeantur. Sed et si fuerit adiectum
Abbreviated transcription (Latin):
ibierunt. Quescitũ ẽ denõib debitoꝵ.
⁊ nũmis. Eãd̃ epłam talẽ misit. argñ¬
fundo aliis legauit. Rnsũẽ. nor̃a
quoq legandis uoluntas defunete
approbaretur. ẜ uos ex hisd̾ fundis datoᷤ¬
N aliis. deminiusse filii legatũ deargñ¬
to. ⁊ suppectiliq̃ alibieẽt. eũ cuiꝰ notio

Expanded text:
 est de nominibus debitorum et nummis. eadem epistulam talem emisit: 'argenfundo aliis legauit? responsum est nquoque legandis uoluntas defunctae adprobaretur. seruos ex isdem fundis aliis datos deminuisse filii legatum. de argento
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tẽa ⁊ nõa debitoꝵ. Quero aninstrum̃ta cõ¬
emptionũ: itẽ debitoꝵ q̃ infundo p̃legato
remanserunt: ñ uid legato contuũ. I sub
domib legatis. fidĩ hẽclũ meq cõmitto ĩ
ui ut sinantr eũ hab̾e domꝰ meas inꝗbus
labito: nullo oĩno ũ excepto: cũoĩ instrum̃¬
to: ⁊ repositis om̃ib. ñuidi testatorẽ depec¬
cunia nũata: aut instrum̃tis debitoꝵ
sensisse.

Expanded text:
t nomin‹a› debitorum: quaero, an instrumenta coemptionum, item debitorum, quae in fundo praelegato remanserunt, non uideri legato contineri. His uerbis domibus legatis: 'fidei heredum meorum committo, uti sinant eum habere domus meas, in quibus habito, nullo omnino excepto cum omni instrumento et repositis omnibus' non uideri testatorem de pecunia numerata aut instrumentis debitorum sensisse.
Abbreviated transcription (Latin):
inuxoũs usũ cõutiss. ẜReb q̃ ĩ fũdo s̃ legatiᷤᷤ
accedũt ⁊̃ ea q̃ tc̃ nõ sunt: sieẽ solẽt̃. nec
legetur. ꝑmẽ: quaĩ singłi hoĩes lega¬
tisint. Shis u̾bisq̃ ibi mobilia meaer᷑
do. lego. nũmos ibi repositos: ut mu¬
tui darent᷑: ñ eẽ legatos ꝓcuł ait. at
eoi quos p̃sidii causa reposito ħt̃. ut
quidã belł ciuilib factitissent eos le¬
gatos contineĩ. ⁊ audisse serusticoᷤ
senes ita dicenteᷤ. peccumã sm̃ peccul¬
lio fragilẽ eẽ. pecculiũ appellantes.
ꝙ sip̃sidũ causa reponeret᷑. Parea

Expanded text:
usum conuertisset. Rebus quae in fundo sunt legatis accedunt etiam ea, quae tunc non sunt, si esse solent: nec legetur, perinde est quasi singuli homines legati sint. His uerbis: 'quae ibi mobilia mea erunt, do lego' nummos ibi repositos, ut mutui darentur, non esse legatos Proculus ait: at eos quos praesidii causa repositos habet, ut quidam bellis ciuilibus factitassent, eos legato contineri. et audisse se rusticos senes ita dicentes pecuniam sine peculio fragilem esse, peculium appellantes, quod praesidii causa seponeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
rocuł ł .u.ep̃ Siita legatũ ẽ. domũ q̃q
mea ibierunt cũmoriar: nũmos ad diẽ
exactos adebitõib ͭ aliis nõib collocarent᷑: ñ
putolegatos eẽ ⁊ labonis distinctionẽ uał¬
legatũ. neoꝙ casuibisit: mag̃ eẽ legatũ.
mortis causa donacio appellacione lega
factasit deb̾i ñ placet. S ⁊ mat̾ia legata. na¬
ues armariũue: excafactũ ñuñdicetur.¬
¶ Naue aut̃ legata dissoluta: neqimãtia: neq
nauis debetur. massa aut̃ legata: sciphiex
ea facti exigi possunt.

Expanded text:
rum. Si ita legatum est 'domum quaeque mea ibi erunt, cum moriar', nummos ad diem exactos a debitoribus, ut aliis nominibus collocarentur, non puto legatos esse et Labeonis distinctionem uallegatum nec quod casu ibi simortis causa donatio appellatione legatfacta sit, deberi non placet. Sed et materia legata nauis armariumue ex ea factum non uindicetur. Naue autem legata dissoluta neque materia neque nauis debetur. Massa autem legata scyphi ex ea facti exigi possunt.