comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tempore nullius sit. HDẽ.
nulo iure ꝑtinet & institut
hrs non sit. nec quicquam ei
prodest.ꝙ ab eo aliquro lega¬
tum est. aut lb̾tus eroemi ue¬
functi qui testo cõmendatu
umissus non ẽ. ẜuus est. Dõ
⁊ita quis hroes ĩstitu̾̃it ticiꝰ
faciat. ¶Si quis tñ exhusi
oecedat non aitĩ soups acc̾s¬
cit. s⁊ et om̃ibus cohroibus
pro yrditarus portionib. q
non tan cõuinxisse quam ce

Expanded text:
tempore nullius sit. 66 Idenullo iure pertinet, cum institutus heres non sit: nec quicquam ei prodest, quod ab eo aliquid legatum est aut libertus ei defuncti testamento commendatus umissus non esita quis heredes instituerit: "Titius faciat, si quis tamen ex his decedat, non alteri soli pars adcrescit, sed et omnibus coheredibus pro hereditariis portionibus, quia non tam coniunxisse qua
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a fuiss. s si quro añ aditam ẜe¬
ditatem ẜuus stipulatus fius¬
set aut ꝑ tradicionem accepiss
Qui suspectam sibi ħroitatem
dici nullum cõmodũ ex testõ
sequetur qõ ħiturus non ẽet si
ħrs institutus non fuiss aut

Expanded text:
si quid ante aditam hereditatem servus stipulatus fuisset aut per traditionem accepisset, Qui suspectam sibi hereditatem dicit, nullum commodum ex testamento consequetur, quod habiturus non esset, si heres institu
Abbreviated transcription (Latin):
tucre cogendus erit. siu̾o detͣ¬
cto hic arciculo quis quis mi¬
chi ħrs erit substitutus ita fu¬
erit ticius. filio meo hr̃s estoi
cum solus pr̃ ħrs exstit̾it in¬
chominꝰ cogendus ent ħroiti¬
tem pupilli restitũe. si u̾o coħ¬
oem hũit recincoit pupilli he¬
reditatem qr potuit coħrde ao¬
cunte quamuis ip̃e pr̃is omisi¬
ss ħrditatem ex substitutione
adire. ¶Si p̃r filium quem hẽ¬

Expanded text:
tuere cogendus erit. si uer‹o› detracto hoc articulo 'quisquis mihi heres erit' substitutus ita fuerit: 'Titius filio meo heres esto', tum, si solus patri heres extiterit, nihilo minus cogendus erit hereditatem pupilli restituere, si uero coheredem habuerit, retinebit pupilli hereditatem, quia potuit coherede adeunte, quamuis ipse patris omisisset hereditatem, ex substitutione adire.Si p‹a›ter filium, quem
Abbreviated transcription (Latin):
se hroitati nichomꝰ actiones
q ei et in cum competeuant
xo sempronium transferunt᷑.
¶A pr̃e hr̃s scͥptus et ex ħrdato
fuio sub stitutus si rogatus fue

Expanded text:
se hereditati, nihilo minus actiones, quae ei et in eum competebant, ad Sempronium transferentur. A patre heres scriptus et exheredato filio substitutus si rogatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
ex qui ẜnus legatus erat ade¬
atur cum n in presencu ullũ
cmolum̃tum hroititi acqui¬
ratur. et si int̾im ẜuus mor¬

Expanded text:
ex qua servus legatus erat, adeatur, cum neque in praesentia ullum emolumentum hereditati adquiratur et, si interim servus mor
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ent effectu nec mortalitatei
pr̃is. s emancipatione pres
familiares constituti sunt de¬
beri cis frõicõmissum nemo
oubitau̾it diemq cius emã¬
cipatõne cessisse qui morte pa¬
tris cedet. ¶uhanus.¬
umita legitum est stichum
uł qd̃ pamphila natum erit.
h̃rs incus dato. non añ diem
legiti cius ceoit quam aliqͥo
ex pamphila natum fu̾it aut
ctum fu̾it nasci posse. ¶Cum
ẜuo legito añquam hroitas e¬
ius qui legau̾at adiretur usus
fructus ab alio legatus fu̾it
et prior ħroitas cius qui ussif.¬

Expanded text:
ffecti, nec mortalitate patris, sed emancipatione patres familiarum constituti sint, deberi eis fideicommissum nemo dubitaverit diemque eius emancipatione cessisse, qui morte patris cederet. Iulianusum ita legatum est: 'Stichum uel quod ex Pamphila natum erit heres meus dato', non ante dies legati eius cedet, quam aliquid ex Pamphila natum fuerit aut certum fuerit nasci non posse. Cum servo legato, antequam hereditas eius qui legaverat adiretur, usus fructus ab alio legatus fuerit et prior hereditas eius, qui us
Abbreviated transcription (Latin):
s cui pocius agro destinauat
cius ẽe instrumentum cet̾i
enim agri ab ħ agro ueluti
mutuantursi non appareat

Expanded text:
 cui potius agro destinauerat, eius esse instrumentum: ceteri enim agri ab hoc agro ueluti mutuantur: si non appareat
Abbreviated transcription (Latin):
Lĩ captiuitate quis codiculos
scribat nam non uaenͣt srõc
c̃ si aliquo modo ius testĩ faci¬
endi desinat hr̃c prẽte̾a ĩ illis
que non uiris si fc̃i sunt nõ

Expanded text:
in captiuitate codicillos scribat: nam non ualent. idem est, si aliquo modo ius testamenti faciendi desierit habere. Praeterea in illis, quae non iuris, sed facti sunt, no
Abbreviated transcription (Latin):
petit. cuius pena aut suppli¬
cium hũit aut exilium. qõ
si iuire ceportaciõis ubi cicinciᷤ
admittitur. ¶Si quis cñli¬
b̾tum eo criminc accusau̾it
cuius pena non est capitisi
umpt̾n urdicanti placuit an¬
gere penam non obest ħ pr̃o¬
ñi filio. n .n. impicia aut se¬
u̾itas uroicantis obeẽ d. pa¬
cromi filio qui crimen leuiꝰ
importauit. ¶S et si non
accusau̾it. s testinõium ĩ
capird lib̾ti oixit. aut sub¬
iccit accusatorem. puto eũ

Expanded text:
petit, cuius poena aut supplicium habuit aut exilium, quod sit vice deportationis, ubi civitas amittitur. Si tamen quis libertum eo crimine accusaverit, cuius poena non est capitis, verumtamen iudicanti placuit augere poenam, non obest hoc patroni filio: neque enim imperitia aut severitas iudicantis obesse debet patroni filio, qui crimen levius inportavit. Sed si non accusaverit, sed testimonium in caput liberti dixit aut subiecit accusatorem, puto eum
Abbreviated transcription (Latin):
re dampnatus c̃go ĩ ampro¬
ris et cadis diffusum est da¬
ri deb eciam si uasor m̃tio
fca non est.Item quamius
cum uasis crois legatũ est o¬

Expanded text:
re damnatus est, quod in amphoris et cadis diffusum est dari debet, etiamsi uasorum mentio facta non est. item quamuis cum uasis cadis legatum est
Abbreviated transcription (Latin):
ortati fid̾is. relique̾ nõ possunt
qr nec testi faciendi iushñt cũ
cos acciix debxmus quibus prin¬
ceps infulã ad notauit uł de qͥ¬
b de portandis scripsit cet̾m pͥ
an decessisset cuius decestisse uide

Expanded text:
ommissum relinquere non possunt, quia nec testamenti faciendi ius habent, cum eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: ceterum ante decessisset, ciuis decessisse uide
Abbreviated transcription (Latin):
ut hostiũ uł relegatus qui in¬
cħ̾ se a captiuo differre putat
nec testari pot qui. anliceat sibi
cestari dubitat. ¶Set si filius
familias uł suus fid̾ia. relqn¬

Expanded text:
ut hostium, uel legatus qui nihil se a captiuo differre putat, st, quia nec testari potest, qui, an liceat sibi testari, dubitat. Sed si filius familias uel seruus fide
Abbreviated transcription (Latin):
diui goriani ꝑuenit ad lib̾tatẽ
oꝑe composite nullum effectꝰ
he̾bant. S nec hus cui bona ad¬
ita sunt excõstõne oiui maro
lib̾tatum conẜuandaꝵ eã pot̾it
dicit qui accepunt ip̃ius lib̾¬
ti efficiantur. non .n. sic fu̾nt
lib̾ti ut sunt ꝓpru ꝙ nulla nec¬
cessitate cogente eos manumi¬
serit. ¶ Iroicium te opis tunc
locum habet cum ope p̾terierĩt.
p̾t̾ite autem non possunt añqͣ
incipiant ced̾e et incipiunt pꝰ¬
ea qñ fuerint indicte. ¶ Eciar
siurorem hãt libtus. non pro¬
bctur pr̃onus opas exige̾. ¶S

Expanded text:
diui Marci peruenerit ad libertatem, operae ei impositae nullum effectum habebunt. Sed nec cui bona addi‹c›ta sunt ex constitutione diui Marci libertatium conseruandarum causa, poterit  qui acceperunt, ipsius liberti efficiantur: non enim sic fiunt liberti, ut sunt proprii, quos nulla necessitate cogente manumisimus. Iudicium de operis tunc locum habet, cum operae praeterierint. praeterire autem non possunt, antequam incipiant cedere, et incipiunt, posteaquam fuerint indictae. Etiam si uxorem habeat libertus, non prohibetur patronus operas exigere. S
Abbreviated transcription (Latin):
go fundũ cui uoles aut quibus
uoles erfamilia restituas reliq̃s
rem inerpedito fore qd si taua
u̾ba fuiss peto ne fundus de fa¬
milia ereat ħ̾rdis h̾rdem p̃p seq̃i¬

Expanded text:
go fundum cui uoles aut quibus uoles ex familia relinquas', rem in expedito fore: quod si talia uerba fuissent: 'peto non fundus de familia exeat', heredis heredem propte
Abbreviated transcription (Latin):
euroq pegasus sondit si sta¬
tu ub̃o cui peculium legatũ
sit hes int̾im credroit to ip̃o
uire detrahi et corpora sing¬
ula eciam ꝑ ħ est alienunroi¬
minui. proinde si pure liber¬
tatem accepit ⁊ hẽs uł uiuo
oño us aditam hrditatem ser¬
uo creoidit legatum peculii

Expanded text:
e Pegasus respondit, si statulibero, cui peculium legatum sit, heres interim crediderit, id ipso iure detrahi et corpora singula etiam per hoc aes alienum deminui. Proinde si pure libertatem accipiet et heres uel uiuo domino uel ante aditam hereditatem seruo crediderit, legatum peculii
Abbreviated transcription (Latin):
ouisum probetur.n enim qͥ
uoluit iuire cõmum testari
stitim bñficio militari renũ¬
ciuit nec credendum est quis¬
quam genus testandi elig̾e̾
adimpugnanda sua uidi¬
cia. s magis utroq gen̾e uolu¬
isse pp̃ fortiu᷑tos casus. quem¬
admodum płiq pagani sol¬

Expanded text:
ue enim qui uoluit iure communi testari, stati‹m› beneficio militari renuuit, nec credendus est quisquam genus testandi eligere ad impugnanda sua iudicia, sed magis utroque genere uoluisse propter fortuitos casus: quemadmodum plerique pagani sol
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾as operas ab eis exige̾ ħ est
ut quiesc̾e cos mroiano tempo¬
re et ualitirois et honestatis
sue rõm hr̃e sineret. ite rocmi
rogii si has operas dare lib̾ti¬

Expanded text:
liberas operas ab eis exigeret, hoc est ut adquiescere eos meridiano tempore et ualetudinis et honestatis suae rationem habere sineret. Item rogaui, si has operas lib
Abbreviated transcription (Latin):
Edicus lib̾tus qo̾ putaret su
.ĩ. lib̾ti medicinam non facẽt
multo plures impantes sibi
hĩturum postulabat ut seq̃m¬
rentur se n opus fac̾e̾nt ror

Expanded text:
edicus libertus, quod putaret, si liberti sui medicinam non facerent, multo plures imperantes sibi habiturum, postulabat, ut sequerentur se neque opus facerent: id ius
Abbreviated transcription (Latin):
¶Orliroam testo ĩ hroem in¬
stituit ticia filia mea ħrse
esto. si quis m̾ liborum me
uiuosiue mortuo nascere¬
tur tunc qui uiritis sexir̃
uus ples ne nasccͣtur. ex
pte dimrou.⁊ quarta qui
feminim sexus una ples¬
michi hrs crunt / postum
Scinatus est consulebatur
h̾rs cet.s. cam ẜroitatem
in un. pͥtes distribuendã
as. ac postumo dodrans ca¬
tus est ut quarti portione
amplius filia quam postu¬
mus ferre oc beatsõoq si pꝰ¬
cuma quor ci nata ẽet tin¬
dem sola filia quantum
ut̾q postumorũ hituri e¬
sentsitiq spposito cͥum ã
filic doorans postumo sit.

Expanded text:
ento ita heredes instituit: 'Titia filia mea heres esto: si quid mihi liberorum me uiuo mortuoue nascetur, tunc qui uirilis sexus unus pluresue nascentur, ex parte dimidia et quarta, qui feminini sexus una pluresmihi heres sit': postumus ei natus est: consulebaturitatem in septem partes distribuendam, as, postumo dodrans datus est, ut quarta portione amplius filia quam postumus ferre debeat. ideo si postuma quoque nata esset, tantundem sola filia, quantum uterque postumorum habituri essent. itaque in proposito cum as filiae, dodrans postumo sit
Abbreviated transcription (Latin):
cirto q legataru ⁊ frdĩcom¬
missari hebunt caq̃r sibi
ocrelicta sunt securi. ¶tẽ
circa liustum et irritumt¬
t̃n crit dicendum si bono¬
rum possõ data fu̾it ei qui
rem abintestato possit au

Expanded text:
circoque legatarii et fideicommissarii habebunt ea, quae sibi relicta sint, securi. idem et circa iniustum et irritum testamentum erit dicendum, si bonorum possessio data fuerit ei, qui rem ab intestato au
Abbreviated transcription (Latin):
ferant hoc edictum cquissum¬
um est ut n cmancipatus so¬
ius ueniat et excliroat nepo¬
tes in potestate manentes n
nepotes iure potestatis obici¬
antur pr̃i suo. ¶Etum ado¬
ptionem datus filius et hr̃s

Expanded text:
ferat. Hoc edictum aequissimum est, ut neque emancipatus solus ueniat et excludat nepotes in potestate manentes, neque nepotes iure potestatis obiciantur patri suo. Et in adoptionem datus filius et heres
Abbreviated transcription (Latin):
incipalib d̾roi nẽcitas ĩningitur.¬
quid ergo si pecut.s an̾ monita uł
alib̾tis ĩ cognatis. an ĩcidit ĩsenat
telam admñistrat.ꝙ si penitꝰ ege¬
nis filus ñ pctit ignoscẽoũ ẽ ei.¬
s si forte absens alibtis pͥuenta
c̃. i. ab aliis dicend̃ c̃ cam ñ exclu¬
oi nͥ forte cũ frustraret᷑ is cõtin¬
git. filus. aũt ñ petẽoo punitu..¬

Expanded text:
nicipalibus dandi necessitas iniungitur.Quid ergo, si petiit, sed admonita uel a libertis uel a cognatis, an incidat in senattelam administrat.Quod si penitus egenis filiis non petit, ignoscendum est ei.Sed si forte absens a libertis praeuenta est uel ab aliis, dicendum est eam non excludi, nisi forte cum frustraretur, id contigit.Fil
Abbreviated transcription (Latin):
gande erunt et enim ĩ potesta¬
te illius uniu̾sum suscipe et
rum frdĩcõmisit nisi post mor¬
tem restitũent ꝙ ex re familia¬
ri testatoris supfuit septicia.

Expanded text:
gandae erunt: erat enim in potestate illius universum suscipere et eorum fidei commisit, ut post mortem restituerent, quod ex re familiari testatoris superfuerit, S
Abbreviated transcription (Latin):
norum testacoris consũpẜunt
et mulcos h̾rdes relinquerũt.
quib scientib multi corpora
que remansunt ex bonis lucii
ticii septicius possedit. quesi¬
cum c̃. an ro quod lucius deb¬
uit matri et auuncło hroes. co¬
rum aticio pet̾e possunt. R ñ¬

Expanded text:
orum testatoris consumpserunt et multos heredes reliquerunt, quibus scientibus multa corpora, quae remanserant ex bonis Lucii Titii, Septicius possedit. quaesitum est, an id, quod Lucius Titius debuit matri et auunculo, heredes eorum a Septicio petere possint. r
Abbreviated transcription (Latin):
cui quadrans sub condoone ⁊ co¬
orans pure legatus est cau̾e de¬
bere quanto est amplius quam
p legem falcidiam. liceat cepit reͤ¬
di. ¶ Hec stipło io locum ht. qret

Expanded text:
cui quadrans sub condicione et dodrans pure legatus est, cauere debere 'quanto amplius, quam per legem Falcidiam liceat, ceperit, reddi'. Haec stipulatio ideo locum
Abbreviated transcription (Latin):
sr et curator a matre datus testõ
sit filiis cius dec̾to cõfirmatur
non iusto testõ aut non ut lege
pcipicbatur. confirmandus est
xo tucelam ge̾ndam pide ac si
ex testõ tutor ẽet .i. ut satis da

Expanded text:
si curator a matre testamento datus sit filiis eius, decreto confirmatur non iusto testamento aut non ut lege praecipiebatur, confirmandus est ad tutelam gerendam perinde ac si ex testamento tutor esset, id est ut sa
Abbreviated transcription (Latin):
quor accipe debu̾nt nec uolũtas
eius qui tutorẽ dare non potuit
negligenciã magr̃atuũ excusat
deniq p̾tor ait non ante decre¬
tum int̾ponere pot qmͣ p̃ inqui¬
sitionem ydoncis pronuncictis
unde sequitur ut si tutele tyre
soluendo non fu̾unt ĩ io qd̃ de
bonis corum ẜuari non possit

Expanded text:
nt nec uoluntas eius, qui tutorem dare non potuit, neglegentiam magistratuum excusat. denique praetor non ante decretum interponere potest quam per inquisitionem idoneis pronuntiatis. unde sequitur, ut, si tutelae tempore soluendo non fuerunt, in id, quod de bonis eorum seruari non possit
Abbreviated transcription (Latin):
itrocoit ille simeus erit lib̾ esto
sinc corrocone ei dedit deuroe ali¬
cnainit cum debebitur oño cius
legatum uł hr̃oitas ⁊ iussu cius
adiri pot̾it.nam to exp̾ssit si meus
erit exlib̾tate oinoa quo futurũ
erat ut ĩpcoirctur ub̾tas eciam.¬
si exp̃ssum non erat sepe num̾o
tñ mutatur rei effectus quãqmͣ

Expanded text:
ita dedit: 'ille, si meus erit, liber esto': sine condicione ei dedit: deinde eum alienauit. debebitur domino eius legatum uel hereditas et iussu eius adiri poterit: nam id expressit 'si meus erit' in libertate danda, quo futurum erat ut impediretur libertas, etiamsi expressum non esset. saepenumero tamen mutatur rei effectus, quamq
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus post mortem pris
ab hostib redut. bonor posso
accipiet et anni tempus a
petat exceptione doli maliso¬
mouebitur qr danroo se mar¬
rogaroum testator cum or¬
tunas quo suas familiã eti
comũ alienam transfert pla¬
ne si sui iuris effectus codicil¬
reoisse inteluitur/ non secus
ores suppmas relinquetncc
putauit quisquam nuda uo¬
luntate constitui testm̃ non
tur siuribꝰ exceptionis que

Expanded text:
stitutus post mortem patris ab hostibus rediit: bonorum possessionem accipiet et anni tempus a petat, exceptione doli mali summouebitur, quia dando se in adrogandum testator cum capite fortunas quoque suas in familiam et domum alienam transferat. plane si sui iuris effectus codicilredisse intellegetur, non secus iores supremas relinqueret. nec putauerit quisquam nuda uoluntate constitui testamentum: non tur, sed uiribus exceptionis. quae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgenoum puco. ut demost̃¬
tus sit ꝓpria demonstrone
et ꝓpria ci portio ascripta in
ueniri possit. l sinc ꝑte ĩsti¬
tutus sit. nam qui sinc ꝑte
hr̃s insticutus est. uacante
portionem uł alium assem
occupat. ꝙ si ita hr̃s scriptus

Expanded text:
igendum puto, ut et demonstratus sit propria demonstratione et portio adscripta ei inueniri possit, licet sine parte institutus sit: nam qui sine parte heres institutus est, uacantem portionem uel alium assem occupat. quod si ita heres scriptus
Abbreviated transcription (Latin):
dicitem restitu̾et ca ħroitas ca¬
duca cum sius hom̃bus fiet
ut cõmodum legis fucidie fi¬
scus senciat dodrantis aucer
fidĩcommissarius. Nap̾.¬

Expanded text:
ditatem restitueret: ea hereditas caduca cum suis oneribus fiet, ut commodum legis Falcidiae fiscus sentiat, dodrantis autem fideicommissarius. 3 P
Abbreviated transcription (Latin):
ut
rem fauiana exprri si transegit
fauiana uti. ¶ S⁊ si libͥtus filia
cotauit hoc ip̃o qo totauit non
uroctur frairoare pronum. quu

Expanded text:
us rem Fauiana experiri. At si transegit Fauiana uti. Sed si libertus filiam dotauit, hoc ipso, quod dotauit, non uidetur fraudare patronum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cciam puco hunc tenuisse de pa¬
trimoio actionem.n. de bois di¬
minuit. ꝙ̃ admoõ passus cet ac¬
tionis diem abire. s si puta que¬
relam ĩ offõsi qmͣ̃ pocuit us qmͣ
aliam forte ĩuiuꝵ us siłem isti¬
tucre uoluit ñ põt pronus cam¬

Expanded text:
m. et puto hunc deminuisse de pam. et puto hunc deminuisse de patrimonio: actionem enim de bonis deminuit, quemadmodum si passus esset actionis diem abire. Sed si puta querellam inofficiosi, quam potuit, uel quam aliam, forte iniuriarum uel similem instituere noluit, non potest patronus
Abbreviated transcription (Latin):
sa erconatum sit ꝑtem facic cum¬
pr̃ono quemaõm legatarius pa¬
trõnus facit. utrũ. autẽ xo ca soli
reuocanda fauiana ꝑtinet que li
b̾tus oc bonis diminut. In eciar
ad ca que nõ aquisunt. uroerõ est
cinsa. uł legatum uł repulit faui¬
anam.cessarc qd̃ mͥ uroctur ũm.
quamiuis .n.legatum retro ur̃m
sit. nisi repudictur actũ cum rep¬
irdiatur retro u̾m non fuisse palã
est. In cetis ũo lib̾alitatib q̃s nõ
amisit si libtlis cu quis donatũ
uoluit. Ioem erit probandum fa¬
manam cessare. ¶Sufficit .n. pr̃o¬
nosi nicħ de suo iuicem cius lib̾¬
tus alienaiit non si non acquisi¬
uit prouroc et si sub coidcone ci
legatum eẽt ro egit. ne condc̃o er¬
isteret. uł si sub cõnocõne stipła¬
tus finit. ⁊ malit refice̾ condc̃oe
dicendum est fainanã cessare.
Qui inlite danci noluit si quis
concemphatus est data opa ui
inuire confessus est diceno erit
fauianum locũ. hr̃e. qd̃ si nolint
optinere. cum petet hic uide nõ¬

Expanded text:
a ei donatum sit, partem faciet conpatrono, quemadmodum legatarius patronus facit. Utrum autem ad ea sola reuocanda Fauiana pertinet, quae quis libertus de bonis deminuit, an etiam ad ea, quae non adquisiit, uidendum est. causa uel legatum reppulerit, Fauianam cessare: quod mihi uidetur uerum. quamuis enim legatum retro nostrum sit, nisi repudietur, attamen cum repudiatur, retro nostrum non fuisse palam est. in ceteris quoque liberalitatibus, quas non admisit is libertus cui quis donatum uoluit, idem erit probandum Fabianam cessare: sufficit enim patrono, si nihil de suo in necem eius libertus alienauit, non si non adquisiit: proinde et si, cum sub condicione ei legatum esset, id egit, ne condicio existeret, uel, si sub condicione stipulatus fuerit, maluit deficere condicionem, dicendum est Fauianam cessare. Quid si in lite uinci uoluit? si quidem condemnatus est data opera uel in iure confessus, dicendum erit Fauianam locum habere: quod si noluit optinere, cum peteret, hic uidendu
Abbreviated transcription (Latin):
Deoq si ex prima coicti bono
mortem controu̾sia ci fc̃a fu¬
erit. an inter ubos. pos. bono¬
sluo int̾posito tempore scie¬
rit controu̾siam sibi mouen
pocit eciam finito tempore
utraq ex prima p̾te.bo. pos¬
sessoionem accepat exscquẽ¬
tibonorũ possõne pet̾e. quam
cum accepit ppctuo possori

Expanded text:
deo s‹i› ex prima parte edicti bonormortem controuersia ei facta fuerit, an inter liberos bonosi uero interposito tempore scierit controuersiam sibi moueri, poterit etiam finito tempore, intra quod ex prima parte bonorum possessionem acceperat, ex sequenti bonorum possessionem petere. quam cum a
Abbreviated transcription (Latin):
fłut datus ioem erit dicen¬
dum ⁊ gn̾aliter quod tra¬
ditum est pupillum cum
tutore suo tutele ag̾e̾ non
posse. hactenus um est sic
adem tutela sit. absurou
pupilli reposcimn qua adhͨ
pseu̾aret in qua autem de¬
sunt c̃ẽ tutor ⁊ it̾m cepit ẽẽ
sic ex pristina aoministr̃oe
tutele debitor c̃ pupilo ꝙͣ¬
mod̾ sipecuniam creditar
a prẽ cius accepiss quem
igitur effectum ħ sina hãt
tutor est. iitiqr ipe sccum
pone cum cõtutorẽ hre qui
possit aou̾sus cum uroicez
accips ex qua causa cum co
tutele agi potest. qͥnimino

Expanded text:
fuerit datus, idem erit dicendum. Et generaliter quod traditum est pupillum cum tutore suo agere tutelae non posse hactenus verum est, si eadem tutela sit: absurdum pupilli reposci, in qua adhuc perseveraret. in qua autem desinit tutor et iterum coepit esse, sic ex pristina administratione tutelae debitor est pupillo, quomodo si pecuniam creditam a patre eius accepisset. quem igitur effectum ‹haec› sentetutor est, utique ipse secum pone eum contutorem habere, qui possit aduersus eum iudicem accipere, ex qua causa cum eo tutelae agi potest. q
Abbreviated transcription (Latin):
se cum accipentur s magis¬
tratibus ut doceat eos sol¬
uendo finsse ¶ priuilegiur
un bonis magistratus pu¬
pilius non h. s cum cct̾is
creditoribus ꝑtem hĩturus
est. ¶ Exige̾ autem cautiõe
magr̾itus sic oportet ut pu¬
pilsi ẜuus aut pupuius

Expanded text:
se cum acciperentur, sed magistratibus, ut doceant eos solvendo fuisse. Privilegium in bonis magistratus pupillus non habet, sed cum ceteris creditoribus partem habiturus est. Exigere autem cautionem magistratus sic oportet, ut pupilli servus aut ips
Abbreviated transcription (Latin):
inde rõm infũdo hẽri uoluisse. ic
midia ꝑte ⁊ uroret fuus agrum
ut b̾rditariũ heant. ¶In test̾o ita
scriptũ fuit donũ meã cũ orto. ip¬
plic ito lib̃tis meis ꝯcediuolo ⁊
alio capite fortunio lio̾̃to inco er
domo mea q uiytis dedi dictam
inq̃ hĩtabam Item cellaniũ uic¬
tũdicte.aoh̾rde meo ꝯcedi uolo.
quentũ ẽ anħ̾rs testatoris hona¬
tus uideatur mprando legato fo¬
itunio ꝙ̃uis domus uniu̾sa li
⁊quos illis codicllis inanumisi
e post ea manumisõ ꝯtub̾nales

Expanded text:
eri voluisse ac dimidia parte et uxor et filius agrum ut hereditarium habeant. In testamento ita scriptum fuit: "domum meam cum horto applicito libertis meis concedi volo" et alio capite: "Fortunio liberto meo ex domu mea, quam libertis dedi, diaetam, in qua habitabam, item cellarium itae ab herede meo concedi uolo'. quaesitum est, an heres testatoris oneratus uideatur in praestando legato Fortunio, quamuis domus uniuersa liet quos his codicillis manumissi uel postea manumisero, contubernales
Abbreviated transcription (Latin):
respicc̾ tñ ad officium ne ĩstru¬
m̾torum ignorancia cͣcͣtus coᷤ
ao quos aministrõ ptinet la¬
tet. ¶ Amre datus testõ tucor
cum pͥutaret se tutorem c̾ẽ di¬
straxit bona m̃rna et p̾rna.
pupilor et decessit no soui¬
endo. qͣr an pupillus res pos¬
sit uendicare. R. si man̾ent.
res puꝑilli uendicari ab co
posse. ¶Prefectus legiois in
testõ ita cauit uolo ut sit ĩ ar¬
bitrio tũorum fiuii meisi uo

Expanded text:
respicere tamen ad officium eorum, ne instrumentorum ignorantia contractus eos, ad quos administratio pertineret, lateret. A matre datus testamento tutor cum putaret se tutorem esse, distraxit bona materna et paterna pupillorum et decessit non soluendo: quaeritur, an pupillus res possit uindicare. respondi, si manent res pupilli, uindicari ab eo posse. Praefectus legionis ita testamento cauit: 'uolo, ut sit in arbitrio tutorum filii mei, si uo
Abbreviated transcription (Latin):
Nter cetera que ao Gauis
ordinanda testam̃ta nccͣio
desroantur principale ius ẽ
de libis hrdib instituẽ̾dis
uł ex ħroandis ne p̾t̾itis il¬
lis rumpantur test̾m nã

Expanded text:
nter cetera, quae ad ordinanda testamenta necessario desiderantur, principale ius est de liberis heredibus instituendis uel exheredandis, ne praeteritis istis rumpatur testamen
Abbreviated transcription (Latin):
um interpretamur uroeli ex co
qdͥ ex ꝑeculio cum iussat .C. in¬
ferre. ¶utrum aut ro demumi
peculium. accipimus qd̃ mor¬
tis tempore fuit. an uo ro et qd̾
postea accessit applicamꝰ ui qd̃

Expanded text:
um interpretamur': uidelicet ex eo, quod ex peculio eum iusserat centum inferre. Utrum autem id demum peculium accipimus, quod mortis tempore fuit, an uero et quod postea accessit applicamus
Abbreviated transcription (Latin):
puta maiestitis ur ex aliai
rimus ab hostib capti testir
irritum ficri adiciendum¬
c̃ nec post uiminio reu̾si i¬
res suas recipe iure post u

Expanded text:
usa maiestatis, uel ex alia diximus ab hostibus capti testamentum irritum fieri, adiciendum est postliminio reuersi uires suas recipere iure post
Abbreviated transcription (Latin):
qui pri ħrdes cxtiterunt. in to
quod face̾ possunt condempnĩ¬
dos labo ait. ¶ Licet i dotiub
rebr non soium dolum. si ccur
cuipam maritus prestet dũm
tñ queritur ĩ iudicio de dote an
prchenditur qr in rerum ip̃ius
ad ministracõne non erat culpa
ab co crigenda quamquam e¬
um diuntirat dolum ci noce
putem si face̾ non possit quem
pp̃ urorem adhibuit ne ei sou¬
dum solu̾ct non pp̃ quemilib
auum. ¶Offilius aut aiebat
si dolo maritires dotales interi¬
soluendo eet puroe tñ eum dã¬
pnandum cius rei dotalis. no¬
mine ĩ qua dolum fecissi. atq
si colo cius fcm c̾et quomurꝰ
fice̾ possit. Ceterum si circa ĩde¬
ritum rei dotalis dolus mauĩ
et culpa mariti absit. accõnes
solas quas co nomine quasi
maritus hc̃ p̾standas mulicri
fucluti furti uel dampniꝰ uitic

Expanded text:
qui patri heredes exstiterunt, in id quod facere possunt condemnandos Labeo ait. Licet in dotalibus rebus non solum dolum, sed et culpam maritus praestet, cum tamen quaeritur in iudicio de dote an prehenditur, quia in rerum ipsius administratione non erat ab eo culpa exigenda. Quamquam eum dumtaxat dolum ei nocere putem, si facere non possit, quem propter uxorem adhibuit, ne ei solidum solveret, non propter quemlibet alium. Ofilius autem aiebat, si dolo mariti res dotalis interisoluendo esset, perinde tamen eum damnandum eius rei dotalis nomine in qua dolum fecisset, atque si dolo eius factum esset, quo minus facere possit. ceterum si circa interitum rei dotalis dolus malus et culpa mariti absit, actiones solas, quas eo nomine quasi maritus habet, praestandas mulieri, ueluti furti uel damni iniuriae
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse a substitutione aut̃
non ẽe submouendum cũ
co eisu eciam suscepta tute¬
la finiretur. ¶Luciꝰ ticius
ex tribus filiis ĩ columib
unũ ħt em̃cipatum eiꝰ eta¬
tis ut curatores accipe debe¬
at. qͥro si rõ ticius p̾r peten¬
te co fiuio cmancipato cuta¬
el competit denegai non
oportere.s cum fllio suo cu¬
rator petatur contra natura¬
les stimulos facit. si tati ex¬
gusatione ugendum ẽe tem¬

Expanded text:
fuisse, a substitutione autem non esse summovendum, cum eo casu etiam suscepta tutela finiretur. Lucius Titius ex tribus filiis incolumibus unum habet emancipatum eius aetatis, ut curatores accipere debeat: quaero, si idem Titius pater petente eodem filio emancipato curaei competit, denegari non oportere. sed cum filio suo curator petatur, contra naturales stimulos facit, si tali excusatione utendum esse tem
Abbreviated transcription (Latin):
utor. qui obualitudie uel. ab¬
senciam uel aliam iustam ca.
riosum bonor possõ ptincat
expediendarum rerum gr̃a
in agnoscenda et in repudic¬
dabonor possonc uoluntatẽ
tutoris euratoris q spectara

Expanded text:
utor, qui per valetudinem vel absentiam vel aliam iustam causariosum bonorum possessio pertineat, expediendarum rerum gratia et in agnoscenda et in repudianda bonorum possessione voluntatem tutoris curatorisque spectar
Abbreviated transcription (Latin):
Neterea prono quo ¶. dũ est
qui ex asse h̾rs institutus est si.ab
foret si ex testõ aduss hr̃ditatem
Istituto us suostituto fuit relicta
non uterq s qui ab insticuto ac¬
cepit solus uendicabit. ¶Dem.¬
fu̾it et ego testĩ ciusa omissa bo¬
norum possõm ciusd̃ filii nomi¬
ne peciero actio legatorum ĩmei
dan debebit non secus acsi: ip̃e
hr̃s scriptus omissa causa testi bo¬
ticius hrs esto utsicicius lñs erit
meuius ħrs esto et ticius omissa
d̾it menio adu̾sus eum peticio
hrditatis dari non debi pro ꝑte

Expanded text:
eterea patrono quoque qui ex asse heres institutus est si ab foret, si ex testamento adisset hereditatem,stituto et substituto fuerit relicta, non uterque, sed qui ab instituto accepit solus uindicabit. 2fuerit et ego testamenti causa omissa bonorum possessionem eiusdem filii nomine petiero, actio legatorum in me dari debebit non secus ac si ipse heres scriptus omissa causa testameTitius heres esto: si Titius heres erit, Maeuius heres esto' et Titius omissa derit, Maeuio aduersus eum petitio hereditatis dari non debet pro
Abbreviated transcription (Latin):
consensit. ergo dicẽmus. et si
emancipass p̾̃r filum ip̃m quoꝵ
conuenri posse. ¶Lucius ticuis
isit gno seio et int̾ guum ser¬
um ⁊ lucium tytium mulicris¬
prem conuenit. ne dos auiroi
uiuo lucio trcio .i. pre mulicris
petctur postea culpi mariti di¬
uorcio fc̃o solutum est mrmo¬
nium et p̃r mulicris decedens
alios ħroes instituit filia cy¬
hr̃dati. q̾roan ab ħ̾rdib soceri
maritus crige̾ cotem potest
cum cam mulieri redditurus
est. se. cum filia aliis apr̃e ħrdi¬
b institutis actionem de dote
sua recupanda ħre cepit noc̃e
luocbit maritus aut cractã
cotem aut actiones ei p̾stare
nec ullam exceptionẽ hebũt
soci ħr des adu̾sus eum cui m¬
marito absuroc dicitur dolo ui¬
di cum face̾ qui non ipi quẽ
conuenit si ali restitutur pe¬
tit. alioquin et si post mortez
pr̃is ouitisset nroum cracta
dote exclude̾tur. cractione do¬
tis maritus qd̾ nõ dum ẽ ad¬
mittendũ. s et si ex pte filiai
hrs pr̃i suo excitit debebit ma¬

Expanded text:
consensit. ergo dicerem et si emancipasset pater filiam, ipsum quoque conueniri posse. Lucius Titius isit Gaio Seio: inter Gaium Seium et Lucium Titium patrem mulieris conuenit, ne dos a uiro uiuo Lucio Titio id est patre mulieris, peteretur: postea culpa mariti diuortio facto solutum est matrimonium et pater mulieris decedens alios heredes instituit filia exheredata: quaero, an ab heredibus soceri maritus exigere dotem potest, cum eam mulieri redditurus est. respondi: cum filia aliis a patre heredibus institutis actionem de dote sua reciperanda habere coeperit, necesse habebit maritus aut exactam dotem aut actiones ei praestare: nec ullam exceptionem habebunt soceri heredes aduersus eum, cum absurde dicitur dolo uideri eum facere, qui non ipsi quem conuenit sed alii restituturus petit: alioquin et si post mortem patris diuortisset nondum exacta dote, excluderetur exactione dotis maritus, quod non est admittendum. sed et si ex parte filia heres patri suo ex
Abbreviated transcription (Latin):
ire pot̾it. qr inc̃tum est. an
adhuc altero.omitten de r
oportet postea cum ĩuau¬
tudicm adu̾sam ĩctoisset
mente captus. postea easõ

Expanded text:
ire poterit, quia incertum est, an adhuc altero omittente rumoportet, postea cum in valetudinem adversam incidisset, mente captus tabulas eas
Abbreviated transcription (Latin):
ueri ¶ Ouius exceptionis ui¬
res expsona petentis existĩa¬
tur es alioquin poͬtior ẽ iure
pi causa possois. ¶Miles uir
cõmuni testatus postea testo
uire milicie sup bomis omibꝰ
fc̃o post annũ milicie uita de¬

Expanded text:
eri, cuius exceptionis vires ex persona petentis aestimantur: et alioquin potior est in re pari causa possessoris. Miles iure communi testatus postea testamento iure militiae super bonis omnibus facto post annum militiae vita de
Abbreviated transcription (Latin):
uono et cquo tuebitu. Decse
tus sit absusticutus nr̃is no
sit exhrdatłis. ticio refunc¬
tonẽc ego qurocm aoire po¬
tero. iam enim pp̃ sstituti per¬
sonam a quo postumus ex¬
hroatus est incuius locum
substitutus uocatur aquo
postumus exħroatus nonẽ
rumptum est test̾m. ¶ Sed
si ego et ticius inuicem sub¬
stituti sumus quamius ĩ p¬
tem substitiõis exħroatus ñ
sit mortuo ur repiante titio
me poise adire puto exassci¬

Expanded text:
ono et aequo tuebitur. Scaevtus sit, a substitutis nostris non sit exheredatus, Titio defuncto ne ego quidem adire potero: iam enim propter instituti personam, a quo postumus exheredatus est, in cuius locum substitutus uocatur, a quo postumus exheredatus non est, ruptum est testamentum. Sed si ego et Titius inuicem substituti simus, quamuis in partem substitutionis exheredatus non sit, mortuo uel repudiante Titio me posse adire puto e
Abbreviated transcription (Latin):
missus sit bonor possõis tem¬
pus cedẽ sequentib ncquaꝙͣ
ambigendum est. nec tm̃ in¬
tra centesimũ diem. um cciã
quamduu. nasci possit. nã et si
natus fint ante ei deferri bõr

Expanded text:
missus sit, bonorum possessionis tempus non cedere sequentibus nequaquam ambigendum est, nec tantum intra centensimum diem, verum etiam quamdiu nasci possit: nam et si natus fuerit, ante ei deferri bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
scia ignoranti filio non nocet.
intelligitur coħis tuus amp¬
lius pecende. bonor. possõis fa¬
cultatẽ ñ hẽbit. ¶Filius non so¬
lum s tamquã filius. s et si
tamquã agnatus us tamquã
cognatus.ao bonos possõmi
uociretur annuũ spaciũ habr

Expanded text:
entia ignoranti filio non nocet. intellegitur, coheres tuus amplius petendae bonorum possessionis facultatem non habebit. Filius non solum si tamquam filius, sed et si tamquam adgnatus vel tamquam cognatus ad bonorum possessionem vocatur, annuum spatium habet:
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qõ qr sepissime rescͥptur
est.qmͣ oui duo ur unus ex
contutoribus ydoneus est
non posse ad magr̃atus qui
dedunt ueniri. sic erit acci

Expanded text:
sit quodque saepissime rescriptum est, quamdiu uel unus ex tutoribus idoneus est, non posse ad magistratus qui dederunt ueniri, sic erit acci
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uenit et enir potuit is
nis condcone astringit sub
condcone faciendi relinqu̾e.
ita enim homines facientes
aut amittent aut non faciẽ¬
tes defice̾nt condictione. ¶ẜ

Expanded text:
intervenit. etenim potuit is, nis condicione adstringit sub condicione faciendi relinquere: ita enim homines aut facientes admitterentur aut non facientes deficerentur condicione. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
oportebit eos qui de frõicon.
cognoscunt subscqui p̾toris
eoitum ea pp̃ qr uice legator
funguntur. ¶Et in mortis
causa donatiomibr dicenoum
est edicto locum cẽ. si forte qͥs
cau̾it nisi uuasset se aliquid
fcũrum forte restituturum
qd̃ accepit oportebit ita remi¬
tti cautionem./Si quis sub iu¬
sub alͣͣ sit mnstituͣtus huic ui¬
dendum est. an remittantur
condictio et magis est utre¬
mitti uiriirandi coiroictio
debeat. l alu condictioni parẽ¬
dum ẜat. ¶ S si sub iurisui
aut iuret aluro qur̃o iuiden¬
dum nunquro remitti cordi¬
ctio non debet.qr potest alteri
condcõm pendo ẽe scͥcurus. s

Expanded text:
oportebit eos, qui de fideicommisso cognoscunt, subsequi praetoris edictum eapropter, quia uice legatorum funguntur. Et in mortis causa donationibus dicendum est edicto locum esse, si forte quis cauerit, nisi iurasset se aliquid facturum, restituturum quod accepit: oportebit itaque remitti cautionem. Si quis sub iusub alia sit institutus, huic uidendum est an remittatur condicio: et magis est, ut remitti iurisiurandi condicio debeat, licet alii condicioni parendum habeat. Sed si sub iurisiuraut iuret aliud quid, uidendum, numquid remitti ei condicio non debet, quia potest alteri condicioni parendo esse sec
Abbreviated transcription (Latin):
non potest. cum utiq prof¬
ctuum mõ p̾cium inuen¬
turus sit. ¶ quamqm̃ autẽ
n oistrahere n obligari tu¬
ait. tutorem pupilli sine de¬
ercto p̾toris. non iure distͣ¬
errore lapsus uenorõit et p̾ci¬
um acceptum creditoribus

Expanded text:
test, cum utique pro fructuum modo pretium inventurus sit". Quamquam autem neque distrahere neque obligare tuait tutorem pupilli sine decreto praetoris non iure distrerrore lapsus vendiderit et pretium acceptum creditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
tr coli non inutiliter opponi¬
tur exceptio p̾cium ac medi
temporis usuras que credi¬
corib oebentu. non offen¬
tisi ex cet̾is facultatib ciꝰ¬
es alienum solui non pote¬
rit. ego autem notunet si
solui pot̾it si tñ res. saluc er¬

Expanded text:
non inutiliter opponitur exceptio pretium ac medii temporis usuras, quae creditoribus debentur, non offerenti, si ex ceteris eius facultatibus aes alienum solui non poterit. ego autem notaui: etsi solui potuerit, si tamen illae r
Abbreviated transcription (Latin):
est. Namut protutore quis
gerat eam ec psonam oport
cuius ctas recipiat tutorem
i. ĩpubem ẽe oportet. s erit
negor gestor actio. ¶ Si cu¬
rator impubi apͥtore datus

Expanded text:
est. nam ut pro tutore quis gerat, eam esse personam oportet, cuius aetas recipiat tutorem, id est impuberem esse oportet. sed erit negotiorum gestorum actio. Si curator impuberi a praetore datus
Abbreviated transcription (Latin):
mis anulis ĩclusis. gemineãt
sabinus libris ad iucellium ser¬
uius alapillis eo distignebat ꝙ
Tuclut straragdi crhisoliti. a¬
metisti. lapilli autem contrari¬
e supioribus nature ut obsiam
uerientami margiritis autem.
nec geminis nec lipillis contir̾i
satis constitusse ibidem sabinꝰ
ait. qr concha apird rubrum m
mare et crescit et choilescit. mu¬
rina. autem uasa ingeminis nõ
c̾e cissius scribit. ¶ Anro legito
uasa aurea continentur et gem¬
ħ sine gẽme sinc ĩ aurcis uasis
sinc ĩ argentcis. ¶Auro argento¬
uecedent qd hic spectamus que
res cuius rei ornandi. causi fue¬
rit adhibiti. non que sit p̾cosior

Expanded text:
mis anulis inclusis. Gemmae autSabinus libris ad Uitellium, Seruius a lapillis eo distinguebat, quod uelut smaragdi chrysolithi amethysti, lapilli autem contrariae superioribus naturae, ut obsi‹di›ani, ue‹i›entani. Margaritas autem nec gemmis nec lapillis contineri satis constitisse ibidem Sabinus ait, quia concha apud rubrum mare et crescit et coalescit. Murrina autem uasa in gemmis non esse Cassius scribit. Auro legato uasa aurea continentur et gemhaec siue gemmae sint in aureis uasis siue in argenteis, auro argentoue cedent, quoniam hoc spectamus, quae res cuius rei ornandae causa fuerit adhibita, non quae sit pretiosior
Abbreviated transcription (Latin):
Rargento portorio u Pomp̃¬
trum ro dumtaxat sit ĩquobi¬
bi possit an eciam io qd̾ ad pp̃a¬
tionem bibendi cõpatum est
ueluti columpnarum et inte¬
oli dubitari potest s prius est uͭ
ħ quo insint. ¶ Unguentis le¬
gatis non tintum ealegata ui¬
dentur quib ungitur nolupti¬
tis causa set et ualituoinis q̃lia
sunt cooagina glaucina crimi¬
nosa mura coluni naroum pu¬
rum. ħq eciam quo eleganci¬
ores sint et muroiores femic
consuitum se reporoisse cum

Expanded text:
argento potorio utrum id dumtaxat sit, in quo bibi possit, an etiam id, quod ad praeparationem bibendi comparatum est, ueluti colum niuarium et urceoli, dubitari potest. sed propius est, ut haec quoque insint. Unguentis legatis non tantum ea legata uidentur, quibus unguimur uoluptatis causa, sed et ualetudinis, qualia sunt commagrosa muracolum nardum purum: hoc quidem etiam quo elegantiores sint et mundiores, unguuconsultum se respondisse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
curatorem adiuite reputare ex
causa de qua queritur posse ꝙo
ip̃a si rem suam ad ministraret
crrogare compelẽtur. ¶Tuto¬
res duo post uendicionẽ pup¬
illaꝵ rerum fc̃am pecumaint
se diuifant post quam diuisio¬
nem alter corum ĩ exilium da¬
cus est. durinte tuteia. quere¬
batur an actor⁊ constituto cõ¬
tutor eiꝰ ꝑtem pupillans pecu¬
me pet̾e ab eo pocerit. ¶ Modest̃¬

Expanded text:
curatorem adultae reputare ex causa de qua quaeritur posse, quod ipsa, si rem suam administraret, erogare compelleretur.Tutores duo post uenditionem pupillarium rerum factam pecuniam inter se diuiserant, post quam diuisionem alter eorum in exilium datus est durante tutela: quaerebatur, an actore constituto contutor eius partem pupillaris pecuniae petere ab eo poterit.Modest
Abbreviated transcription (Latin):
mitti oporte̾. ¶ Lucius ticius
coh̾rs et curator sorori suc cũ
ẽet ex cuntate in qua usitatũ
erat ip̃os dños p̾diorum non
conductores hon̾a ãnonarum
et contributionem temporilũ
sustitu̾e et morem hunc et con¬
suetiroĩem semp obẜuatam se¬
cutus et ip̃e. procõmum et in¬
diurdua yrditas annonas pre¬
sticit. quero ĩ rõnibr dairois oppo¬
ni curatori possit.qr non recte

Expanded text:
mitti oportere.Lucius Titius coheres et curator sororis suae, cum esset ex ciuitate, in qua usitatum erat ipsos dominos praediorum, non conductores onera annonarum et contributionum temporari‹ar›um sustinere, morem hunc et consuetudinem semper obseruatam secutus et ipse pro communi et indiuidua hereditate annonas praestitit: quaero, an in rationibus dandis opponi curatori
Abbreviated transcription (Latin):
iussores ab co non petendos cꝰ
froem sequi oefunctus malu¬
ic. ¶Pater annua tot ex fruc¬
tu bonorũ que uxori legauit
accessura filii pr̃imomo pret̃
exibitionem quam eque mat̾

Expanded text:
iussores ab eo non petendos, cuius fidem sequi defunctus maluit. Pater annu‹a› tot ex fructu bonorum, qu‹e›m uxori legauit, accessura filii patrimonio praeter exhibitionem, quam aeque mat
Abbreviated transcription (Latin):
Nconocoib primũ locum uo¬
lumtas defuncti obtinet ea q̃
regit condcones s deniq et in
ea conocone.si filia mea c̃ ticio
nupta erit placuit non semper
mortis tempus obẜuari. S uo¬
luntate procinãte taroius prod¬
uci. ¶ Sscriptura siprimus h¬
hds erit dampnas esto dare pro
condc̃one non est accipienda
magis eĩ demonstrauit cestator
qñ legatum debeatur qm̃ codcõ¬

Expanded text:
condicionibus primum locum uoluntas defuncti optinet eaque regit condiciones. denique et in ea condicione 'si filia mea cum Titio nupta erit' placuit non semper mortis tempus obseruari, sed uoluntate patrocinante tardius produci.Haec scriptura 'si Primus heres erit, damnas esto dare' pro condicione non est accipienda: magis enim demonstrauit testator, quando legatum debeatur, quam co
Abbreviated transcription (Latin):
est ẜuum stichum quem de tici¬
o emi fundum tusculalnum
qu michi ascio tonatus est. nã
si constat de quo hoĩe de quo fũ¬
dosensit testacor ad rem non ꝑ¬
tinet si quem cinisse significauͭ.
conatus est aut donatum sibics
ita ẜuus legatus sit stichum co¬
cum stichum sutorem ticio do
gatarium ptinebit si de eo sensi¬
sse testitorem conueniat nam
et si inpsona legitarii cesignã¬

Expanded text:
sit: 'seruum Stichum, quem de Titio emi' 'fundum Tusculanum, qui mihi a Seio donatus est'. nam si constat, de quo homine, de quo fundo senserit testator, ad rem non pertinet, si is, quem emisse significauit, donatus esset, aut eruus legatus sit: 'Stichum cocum', 'Stichum sutorem Titio leggatarium pertinebit, si de eo sensisse testatorem conueniat: nam et si in persona legatarii designan
Abbreviated transcription (Latin):
Iticius statuas ĩ municipio po¬
suerit hrs esto si paritus est pone
s locus amunicipib eis non da¬
tii. sab̾ proculus hrdem cum fo¬
re et in legato rocm iuris ẽc diet.
legatum si infamilia nupsisset
utoctur ĩpleta condc̃o statim Ao
ducta est uxo: quamuis ñ oum
acubiculũ mariti uemt nuptus
enim non concubitus s consen¬
sus facit. ¶Auis.

Expanded text:
itius si statuas in municipio posuerit, heres esto.' si paratus est ponere, sed locus a municipibus ei non datur, Sabinus Proculus heredem eum fore et in legato idem iuris esse dicunt. legatum 'si in familia nubsisset', uidetur impleta condicio statim atque ducta est uxor, quamuis nondum in cubiculum mariti uenerit. nuptias enim non concubitus, sed consensus facit. 16
Abbreviated transcription (Latin):
let legatum ac si niius error.
interueniret / quod autem iur
est infla demonstrone. hoc uel
magis est ĩ fła causa ueluti itati¬
cio funoumco. qr negocia mer
curauit. Item fundum ticius
u emmfat᷑ himis pecuniam ex
archa non sumpfit ucile est ie¬
gatum at uͥosi contconaliter
concepta sit causa ueluti hoci
moro ticio si negocia mea curaũ
funõ.do. cicius filius meus si
cipito furoũ ita utile erit iega¬
tum si et ille negõa curauit ee
huius fr̃.c. ex archa sumpsit
si cui in hoc legatum sit ut exco
alquid fac̾et ueluci monumẽ¬
tum testatoris uel opus aut e¬
pistolum mnunicipib fac̾ecuel
ex co ut ptem alii restituet sub
mooo legitum uroctur. ¶Dẽ

Expanded text:
let legatum ac si nullus error interueniret.Quod autem iuris est in falsa demonstratione, hoc uel magis est in falsa causa, ueluti ita 'Titio fundum do, quia negotia mea curauit', item 'fundum Titius m frater huius pecuniam ex arca non sumpsit, utile legatum est. At si condicionaliter concepta sit causa, ueluti hoc modo: 'Titio, si negotia mea curauit, fundum do': 'Titius filius meus, si cipito', ita utile erit tum, si et ille negotia curauit et huius frater centum ex arca sumpsit.Quod si cui in hoc legatum sit, ut ex eo aliquid faceret, ueluti monumentum testatori uel opus aut epulum municipibus faceret, uel ex eo ut partem alii restitueret: sub modo legatum uidetur. 18
Abbreviated transcription (Latin):
nem inseruit inisi forte hoc. aĩo
fu̾at testator ut facet condcom.
prourde nec illito dicendum erit
face condcom quicquam michi
emphesi opportet oar hoc do le

Expanded text:
nem inseruit: nisi forte hoc animo fuerat testator, ut faceret condicionem. proinde nec illud dicendum erit facere condicionem: 'quidquid mihi Ephesi oportet dari, hoc do le
Abbreviated transcription (Latin):
utrum sextantis cm̃ ei aufera¬
tur emolum̃tum. an uotriẽ
totus detrahi deb̾at et puto qͥ
oem ꝓ contumaciam non ca¬
ueat tocius trientis ei oenegã¬
oas actiones. nec .n. uroentur
cauisse qui non ͥ om̃ibz cauit ꝙ
si ꝑ inopiam sextintis tãtũ
nen negidas sic tñut possit
suppłe cautionem us colsone
uł cet̾is modis quib supͣoixi¬
mus aut curator constituatur
rem ci saluam fciirus. hr̃i uo
ceb ratio eius qui non ꝑcon¬
quoq qui in adoptiua famili

Expanded text:
utrum sextantis tantum ei auferatur emolumentum an uero trientis totius detrahi debeat. et puto, si quidem per contumaciam non caueat, totius trientis ei denegandas actiones nec enim uidetur cauisse, qui non omnibus cauit: quod si per inopiam, sextantis tantum denegandas, sic tamen, ut possit supplere cautionem uel collatione uel ceteris modis quibus supra diximus, aut curator constituatur rem ei saluam facturus: haberi enim debet ratio eius, qui non per conquoque, qui in adoptiua famili
Abbreviated transcription (Latin):
rium generum suplectilł expẽ¬
so ferre solitus erat is uxori sr̃¬
iectilem legau̾at recte negaba¬
tur uestẽ legato cessuram lab¬
co offilius casseuius qr nõ poᷤ¬
set urdi uestis applłone suꝑle

Expanded text:
rium generum supellectilis expenso ferre solitus erat, is uxori supellectilem legauerat. recte negabant uestem legato cessuram Labeo Ofilius Cascellius, quia non posset uideri uestis appellatione supe
Abbreviated transcription (Latin):
siruus cum hrortate hrs ex¬
istat et postea. alius ħrs roi¬
ciatur. ucluiti⁊ si ẜuo cum
ubtate hrde instituto ita ad¬
iectum sit si mͥ stichus hrs e¬
rit tunc ticius quosz hes es¬
to. nam ticius añquam sti¬

Expanded text:
ruus cum libertate heres exsistat et praeterea alius heres adiciatur: ueluti si seruo cum libertate herede instituto ita adiectum sit: 'si mihi Stichus heres erit, tunc Titius quoque heres esto': nam Titius, antequam Sti