comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et uxorem  donatio fẽa sit. mor¬
te secuta reducitur adid t̃s do¬
pit. infalcidie rone uenit⁊ in hr̃¬
ditatis petitõem. ⁊tem extrebelli¬
ano restitiitur: expeculio antem

Expanded text:
et uxorem donatio facta sit, morte secuta reducitur ad id tempus dopit in Falcidiae rationem venit et in hereditatis petitione, item ex Trebelliano restituitur. ex peculio autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut omimo exea nalituome do¬
natore mortuo resnoredlatin.
et ut recdlatur etiasiprior ex ea¬
dem ualitudine decesẜit. si tñno
lutate mutata resticiu sibi uo¬
lint et sic donari pot. ut no alir
rectlatur. q̃ si priorille q acceꝑit
decesẜit. Sic quoq pot donarii
mortis cã. ut nullo cãusit repe¬
titio.inec ⁊ si ꝯnaliñt quidem
donator. ¶Siquis socictatem
ꝑdonatõem mortis cãcoiert. di¬
ceion est.nulla societatem esse
¶Si duob debitorib mortis
ea donatinus c̾clitorum accep¬
to tulit. ⁊ coualiũt eligere põt
utri coruadicat. ¶ Siqͦs morti¬

Expanded text:
o ex ea valetudine dnatore mortuo res non reddatur, et ut reddatur, etiamsi prior ex eadem valetudine decesserit, si tamen mutata voluntate restitui sibi voluerit. et sic donari potest, ut non aliter reddatur, quam si prior ille qui accepit decesserit. sic quoque potest donari mortis causa, ut nullo casu sit repetitio, id est ne si convaluerit quidem donator. Si quis societatem per donationem mortis causa inierit, dicendum est nullam societatem esse. Si duobus debitoribus mortis causa donaturus creditor uni acceptum tulit et convaluerit, eligere potest, utri eoru
Abbreviated transcription (Latin):
differt ab illa uera ⁊ absoluta c¬
tonatõe. que ita ꝓficiscitur. ut
nullo cau reuocetur: ⁊ ibuis qui
donat.illu pocius q̃se bre mau¬
ult. at is qui mortis cã donat
se recogitat. qd̾ amore uite rece¬
pisse pocius q̃ declisse manult.⁊
tauerũt cassiam qui ꝯlictone
aut ut ego aliqd faciã. autnt
lutius citius. aut ut aliquid
obuingat ⁊ inistis odictio seqt̃.
¶Mortis cã donacio fir mul¬
tis moclis. al ex̃ suspitõem uii

Expanded text:
differt ab illa uera et absoluta donatione, quae ita proficiscitur, ut nullo casu reuocetur. et ibi qui donat illum potius quam se habere mauult: at is, qui mortis causa donat, se cogitat atque amore uitae recepisse potius quam dedisse mauult: et taverunt Cassiani, quin condictione aut ut ego aliquid faciam, aut ut Lucius Titius, aut ut aliquid optingat, et in istis condictio sequitur. Mortis causa donatio fit multis modis: alias extra suspicionem
Abbreviated transcription (Latin):
sse oportebit donatões mortis
cumq igitur in legatis iiris
est.ad inmortis cã donatõib
erit accipiendũ. ¶Iul. ait. Si
tum nendiderit.⁊ hoc iino dõã

Expanded text:
sse oportebit donationes mortis dcumque igitur in legatis iuris est, id in mortis causa donationibus erit accipiendum. Iulianus ait: si tum ve
Abbreviated transcription (Latin):
ne poĩto⁊ cui ex humana sorte
mortis cogitatõ est. ał ex metu¬
mortis. aut ex p̾sentipiculo. añ
futuro siqdem t̾ra manq tamĩ
pace q̃ inbello. ta domiq̃ milicie

Expanded text:
ne posito et cui ex humana sorte mortis cogitatio est: alias ex metumortis aut ex praesenti periculo aut ex futuro, si quidem terra marique, tam in pace quam in bello et tam domi quam militiae
Abbreviated transcription (Latin):
ecã pꝑ cõpetit hec actio ⁊ at ncr¬
sus cos. qui its no pos idẽt. ui
⁊ actio ꝯpetit. ut actoꝵꝵ eeclant
titii. ut cifrandatorire sclat. ae¬
⁊si frandator profilia sua doc
delissiscientͥfrandar cclitores
filia tñtm Int cedat. actionem
dedote.aduersus maritum.

Expanded text:
tit haec actio et aduersus eos, qui res non possident, ut s actio competit, ut actione cedant. Titii, ut ei fraudator res tradat, acet si fraudator pro filia sua dotem dedisset scient‹e› fraudari creditores, filia tenetur, ut cedat actione de dote aduersus maritum.
Abbreviated transcription (Latin):
b quitres sues hebant pecut i
duos erhis quos noluissent u¬
maumittrt alto hr̃dumlatitar¬
te. alt̾ declarat quos uelit man̾¬
mittere. põt dicifien libos ut per¬
inde libtas ꝯpetat. acsip̾sens so¬
lus maũmittere potinss. qdsici
suis uius decesrit. sincex insta
ca.absit. hr̃s. suic fari no possit.
a quo petitu est. dec̾nente pretors
duos qui supsũt. fierilibes con¬
uenit. ¶ Lum is qui fidci ꝯmis¬
sana libtatem prant debet insta
exc̃a ab c̃. aut lacitat. ant quidã
psentes sunt alucxiusta cã. ab¬
sut.no nulli fiandandigratia
fidciomissi copiãsui nõfatint
aut ciqui libtatem debuit hrs
nõ extitit intsi suus hrs hr̃di¬

Expanded text:
 qui tres seruos habebat petit, ut duos ex his quos uoluissent manumittant: altero heredum latitante alter declarat, quos uelit manumittere. potest dici fieri liberos, ut perinde libertas competat, ac si praesens solus manumittere potuisset. quod si ex seruis unus decesserit, siue iusta ex causa absit heres siue fari non possit a quo petitum est, decernente praetore duos qui supersunt fieri liberos conuenit. Cum si qui fideicommissam libertatem praestare debet iusta ex causa abest aut latitat: aut quidam praesentes sunt, alii ex iusta causa absunt, nonnulli frustrandi gratia fideicommissi copiam sui non faciunt: aut ei, qui libertatem debuit, heres non extitit: aut suus heres heredi
Abbreviated transcription (Latin):
terlcm etiamhis qui no p̾si¬
dent.simo corũ incest. ¶Siq
mantclam arbores nõ fructi¬
feras cecident. ucluti cipssos
dñodum tarat ꝯpetit inter¬
exhuimoi. arborib pretuꝵ

Expanded text:
tum etiam his qui non possident, si modo eorum interest. Si quis vi aut clam arbores non frugiferas ceciderit, veluti cupressos, domino dumtaxat competit intee
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ.l. Ni deuissor obligan
nõ pot ei apud q̃ reus ꝓmu¬
tendi obligatus non est q̃¬
re si ẜus coĩs ticii et sempro¬
iiii.noĩatim titiodari stipła¬
tus fũit.⁊ fidenissorem itai¬
troganĩt. ticio aur sẽpromo
iddare spondes. titis ꝗdez
pet̾e afidenissore pot̾it sem¬
pronii u̾opsona in hoc soly
int̾posita indebitur. ut sol

Expanded text:
um.Fideiussor obligari non potest ei, apud quem reus promittendi obligatus non est. quare si seruus communis Titii et Sempronii nominatim Titio dari stipulatus fuerit et fideiussorem ita interrogauerit: 'Titio aut Sempronio id dare spondes?', Titius quidem petere a fideiussore poterit, Sempronii uero persona in hoc solum interposita uidebitur, ut sol
Abbreviated transcription (Latin):
. uin dabo. Huius edietintilitas
euidens ẽ⁊ iustissima senerita
est / siquide publicemt̾est. nicł
rapi exhuĩmoi cãib. Et quaq̃
sint dehis facmorib etia eri¬
minũ executc̃es at tñ recte pre¬
tor fecit qui forenses quoq a

Expanded text:
s evidens et iustissima severitas est, si quidem publice interest nihil rapi ex huiusmodi casibus. et quamquam sint de his facinoribus etiam criminum executiones, attamen recte praetor fecit, qui forenses quoque a
Abbreviated transcription (Latin):
urino eẽ ioq titbatins ⁊ pegasus
ut qd̃ cam̃te ĩpublico põitumẽ
neliceret prinato. anferre. nec ciq
posuent tuendi ergo cines crunt
adñsus potẽtem exceptoe⁊. ictoc i
adũsus possidentem mnuandi.

Expanded text:
e, idque Trebatius et Pegasus: ut, quod ea mente in publico positum est, ne liceret privato auferre nec ei qui posuerit. tuendi ergo cives erunt et adversus petentem exceptione et actione adversus possidentem iuvandi.
Abbreviated transcription (Latin):
peculio qd proprictanum scqui¬
tursolucrit. proprictamer posti
lupiporcos empent hos iucinc in¬
lle colonus. cñ iobustis cambr⁊
fortibr. ques ꝑecoris sin gr̃a pasceb¬
nes excorfunt ⁊ cũpastorins petet
Porcos q̃rebatur utnicius factisit

Expanded text:
peculio, quod proprietarium sequitur, soluerit, proprietarii ex post lupi porcos eriperent, hos uicinae uillae colonus cum robustis canibus et fortibus, quos pecoris sui gratia pascebnes extorserunt: et cum pastor meus peteret porcos, quaerebatur, utrum eius facti sint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑesimora sieri ut mortus es
tñauir iusi turore aucrore a¬
aut solus tutor intpelleti
coius stiplonis nõie excepti¬
cnenitus sit ꝓrissoroblig¬
gabitur expost̾iore stiplone.
d suꝑio: q̃uilla sitexceptõe

Expanded text:
eum mora fieri, ut mortuo eo teneatur, nisi si tutore auctore aut solus tutor interpelletcuius stipulationis nomine exceptione tutus sit promissor, obligabitur ex posteriore stipulatione, asi nulla sit exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
doma.clausula tecum agaz
asciens me fefelleris.
beas no alit post morteti eius
tenebis michi. ꝙ si ꝑte shet̾it
quominus uiuo eo eum da
res. qd̾ ita fit si aur in ĩpellar
non declisti au occidisti en¬

Expanded text:
clausula tecum agam, si sciens me fefelleris. beas, non aliter post mortem eius tenearis mihi, quam si per te steterit, quo minus uiuo eo eum mihi dares: quod ita fit, si aut interpellatus non dedisti aut occidisti e
Abbreviated transcription (Latin):
stipło unae. ⁊̃temqnadrige
tus sit. tot stipulatoes sunt.
quor corpora. ¶Siafinehoi¬
eisumstipłatus. quesitũ est
anstipłonaleat. mouet q̃sti¬
onẽ qdscipiatus hoiemple¬
rumq meũuideornõnal

Expanded text:
tio una est. itemque quadrigae tus sit, tot stipulationes sunt, quot corpora.Si a fure hominem sim stipulatus, quaesitum est, an stipulatio ualeat. mouet quaestionem, quod stipulatus hominem plerumque meum uideor: non
Abbreviated transcription (Latin):
cnare quos qdc intini facit nõ tm̃
cos quidiligentia ⁊ opa cius puc¬
nerunt. sr oms. Quiaqd̃ ad fiuc¬
tus attinet loco dm̃ penc ẽ. Demq
ctiam prinsqua pcipiat. statimubi
asolo sepitisũt. bonc fidci emptor

Expanded text:
ena re suos interim facit non tantum eos, qui diligentia et opera eius peruenerunt, sed omnes, quia quod ad fructus attinet, loco domini paene est. denique etiam priusquam percipiat, statim ubi a solo separati sunt, bonae fidei emptor
Abbreviated transcription (Latin):
pars br̃dumme int̾pellet.op¬
tiĩ ꝗdem ẽẽ si p̃tor aditus ni¬
dere/ quo can depositime reliq
cob̾rdib nõ tm̃m. s ⁊ si sine pre¬
torẽ.sine dolo malo hoc fecero
libabor ant qd uerius ẽ nõ in¬
cidam in obligatõem . o ptiimĩ
dum sim noĩe seie niro emis de¬

Expanded text:
pars heredum me interpellet, optimum quidem esse, si praetor aditus iudere, quo casu depositi me reliquis coheredibus non teneri. sed et si sine praetore sine dolo malo hoc fecero, liberabor aut quod uerius est non incidam in obligationem. optimum aundum suum nomine Seiae uiro eius do
Abbreviated transcription (Latin):
runt s sicũ prospicẽ sibi potut¬
rit dãpm infccti cantõe nõ ꝓspe¬
xerit meĩto ꝯneictur. ¶Quu
dampni infecticancri sibi pos¬
tulat prius decalũpnia iurare
debet. Quisꝗs igitur uiram̃t de
calupnia. admittitur ad stipl¬
tõema nõ inqretur. utmu intsic
ciꝰan n anuicinas edes bãt.an
nõ hãt totum tñ hoc iirisdic

Expanded text:
ibi potuerit damni infecti cautionem, non prospexerit, merito conuenietur. Qui damni infecti caueri sibi postulat, prius de calumnia iurare debet: quisquis igitur iurauerit de calumnia, admittitur ad stipulationem, et non inquiretur, utrum intersit eius an non, uicinas aedes habeat an non habeat. totum tamen hoc iurisdic
Abbreviated transcription (Latin):
corporis dñs. siuc is qui ius hĩ
ut puta ẜuttitẽ dedampno in¬
fecto cancat putoeñ reꝑmitii
debeit nõ sacudare. quiã suo no¬
mine id fac̃ no alieno. ¶Cum
int̾edes meas ⁊ tuas sint ake
edes no utose iudẽdumẽ uti¬
ni tusolus michi caũe debeas
anu̾o ⁊is cuius edes nõ uutio
se sũt anille solus an ambo et
magis ẽ ut ambo cauert debe¬
nt. quia ficri pot. ut edes ntio¬
se. medes nõ itiosas ĩcidẽtes

Expanded text:
nus siue is qui ius habet ut puta seruitutem de damno infecto caueat, puto eum repromittere debere, non satisdare, quia suo nomin‹e› id facit, non alieno. Cum inter aedes meas et tuas sint aliae aedes non uitiosae, uidendum est, ut‹r›um tu solus mihi cauere debeas an uero et is, cuius aedes uitiosae non sunt, an ille solus, an ambo. et magis est, ut ambo cauere debeant, quia fieri potest, ut aedes uitiosae in aedes non uitiosas incidentes
Abbreviated transcription (Latin):
a diuum alia cãm fãcit. muta¬
ta au̾̃t oppio pctitoris nõ facit
ut puta oppinabatur excan¬
sa hrditana se dĩum hr̃e. my¬
tauit opinionẽ ⁊ cepit puraẽ
erca donat̾ois. hec res ñ parit
petitdem nouaminã qualeqq
⁊ un decõq dñium acquisitũ
bũit. nuẽdicatõe pͥma ĩiuditir̃
dedux̃. ¶ Siqs it pecieritd in
actũ petat puto forcius defen¬
dendum. aliud inderi tũc pe¬
titum. aliudnũc. acq ido ex¬
ceꝑtoem rei iudicate cessare.¬
¶haoc iure utimur ucex pate
actoris mexceptõe rei iidica

Expanded text:
ium aliam causam facit. mutata autem opinio petitoris non facit. ut puta opinabatur ex causa hereditaria se dominium habere: mutauit opinionem et coepit putare ex causa donationis: haec res non parit petitionem nouam: nam qualecumque et undecumque dominium adquisitum habuit, uindicatione prima in iudicium deduxit.Si quis iter petierit, deinde actum petat, puto fortius defendendum aliud uideri tunc petitum, aliud nunc, atque ideo exceptionem rei iudicatae cessare.Hoc iure utimur, ut ex parte actoris in exceptione rei i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊siate ande ꝑte petiissem⁊agẽ̾
familic hercciscunde obstaret
exccptio. quia res iudicata sit
int̾ me⁊te. ¶ Eande cãm facit
etia origo petitois. Cet̾um sifo.¬
te peciero fudum. ul hominen
moxalia cã nona pt penioem
mͥaccesẜit. q̃ michi dinum tri¬
buat. nome repellet ista excep¬
tio. nisi forte int̾missum dñui
inmedio tp̃r redut quoda post¬
limino. quid eĩ siho que pecie¬
ram ab hostib fũit captus no
post luminio receptus ẽ hac ex¬
ceptoe sumonebor. quia cãdem
miniũ fuero nactus. nõn oce

Expanded text:
si ante eandem partem petissem et agerem familiae erciscundae, obstaret exceptio 'quod res iudicata sit inter me et te'.Eandem causam facit etiam origo petitionis. ceterum si forte petiero fundum uel hominem, mox alia causa noua post petitionem mihi accesserit, quae mihi dominium tribuat, non me repellet ista exceptio, nisi forte intermissum dominium in medio tempore rediit quodam postliminio. quid enim, si homo, quem petieram, ab hostibus fuerit captus, mox postliminio receptus? hic exceptione summouebor, quia eadem dominium fuerim nactus, n
Abbreviated transcription (Latin):
defensor enũiabitur: ꝗa adusu
defensore q agit. lit̾e in iuditi¬
um deducit. ¶ Siqs homire
afilio.fa. pecĩerit de in cũdema
patre petat. locũ ũt herceptio.¬
¶Si egero cũ incino aque plu¬
me arcende. deinde alterut nĩz
cumeo agatim: herceptio nocet
s de eo oꝑe qd iamerat fcm cũ¬

Expanded text:
defensor numerabitur, quia aduersus defensorem qui agit, litem in iudicium deducit.Si quis hominem a filio familias petierit, deinde eundem a patre petat, locum habet haec exceptio.Si egero cum uicino aquae pluuiae arcendae, deinde alteruter nostrum cum eo agatur, haec exceptio nocet, sed de eo opere, quod iam erat f
Abbreviated transcription (Latin):
stim. annus ꝯstitutõem cessart. qa
no est ctum ab intestato nemine
successorem extare est cnucnus
admittendam ꝯstiturdem. quid
crgo si post aditocm libtatem

Expanded text:
stimamus constitutionem cessare, quia non est certum ab intestato neminem successorem exstare? est tamen uerius admittendam constitutionem. Quid ergo, si post addictionem libertatium
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Demo põt mutare
conscilium suum in alteri
us miuriam.
sunt. nonnisi uera et certa
non recipunt diem uł cõ

Expanded text:
m.Nemo potest mutare consilium suum in alterius iniuriam. sunt, non nisi uera et certa non recipiunt diem uel co
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .l I gitur sciendumẽ ⁊ lib̾m
posse dolomalo mlibtatẽ ee ⁊ ser¬
umi possedolomalo ĩlibtatt ee¬
infans subreptus  bona fide inẜ
niture fuit cũ liber eet dem̃. cum
destatu ignans cet iecessit ⁊ cla
mlibtatẽ moran cepit.bic non
sinc dolomalo mubtate mora¬
tur. põt ⁊ suus sine dolomalo
inlibtate moranut puta testõ
accepit lib̾tatem qd nullius eẽ¬

Expanded text:
tum.Igitur sciendum est et liberum posse dolo malo in libertate esse et seruum posse sine dolo malo in libertate esse.Infans subreptus bona fide in seruitute fuit, cum liber esset, deinde, cum de statu ignarus esset, recessit et clam in libertate morari coepit: hic non sine dolo malo in libertate moratur.Potest et seruus sine dolo malo in libertate morari, ut puta testamento accepit libertatem, quod nullius
Abbreviated transcription (Latin):
retine possẽ. qnis futuꝵ eẽt. ut
tenear depprietate p̾cano tibi
me roganit ũt re sempronii u¬
tatur. de iñ semproniũ ego ro¬
gauo utocederet⁊ ille dummͣ
nult p̃stitum cõcesẜicatitius

Expanded text:
retinere possim, quamuis futurum esset, ut tenear de proprietate, precario tibi me rogauerit, ut re Sempronii utatur, deinde ego Sempronium rogauero, ut concederet, et ille, dum mihi uult praestitum, concesserit. Titius
Abbreviated transcription (Latin):
ius pcipim. ¶Ins occiden¬
ibifilia nobiter ul indomoge¬
neri. s domus ⁊ ꝑdomicilio ac¬
cipienda ẽ ut in lege corneł. de
minriis. s quioccidere põt. ad:¬
ultum. multomagis ꝯtueria
pot̾it eñ nue afficere. io añt pa¬
tri nõ manto muliere ⁊ omẽ¬

Expanded text:
ius praecipuum.Ius occidenibi filia non habitat, uel in domo gener‹i›: sed domus et pro domicilio accipienda est, ut in lege Cornelia de iniuriis.Sed qui occidere potest adulterum, multo magis contumelia poterit iure adficere.Ideo autem patri, non marito mulierem e
Abbreviated transcription (Latin):
pl̃moz pietas pat̾ni noĩs consi¬
lum prolibens capit cetm ma¬
nticalor et ĩpetus façile de ser¬
uientis fuerit refrenanͣdus.
ulterum dep̾benderit nõ occisũ ..¬
undetur. uolit enim ita demũ
hanc potatempatrꝯ petere. siiꝑ
ip̃a turpioine filiãinadulterio
dep̾hendat. labeo quoq ita pro¬
neris  dephensum occidia hoc ẽ
quo occidit nõ quo  imniocolo¬
cauit. finge enim postraredac¬
tam. inpotãte quare nõ ubicũ¬
q dep̾henderit pater pmutitur
ci occidere. s si domuisue gene¬
maiorem ĩ uinam putauit legi¬
lator qd indomo patris aut ma¬
nti ausa fiñt filia adult̾um ĩdi
biter dep̾hensam illo filĩa ubi
nõ bitat occidere non poterit.¬
Ed ait lex motinen filiam oc¬
cidit sicent accipiendũ ne occi¬
so hoche adult̾o reẜuet ⁊ post d¬
dies filiam occidar.ulcẽ de ber
enim prope uno ictu ⁊ nno ĩpe¬
tuntrũq occidẽ equalura adu̾¬
sus utiuq sumpta qd si non

Expanded text:
 pietas paterni nominis consilium pro liberis capit: ceterum mariti calor et impetus facile decernentis fuit refrenandus. Vulterum deprehenderit", non otiosum videtur: voluit enim ita demum hanc potestatem patri competere, si in ipsa turpitudine filiam de adulterio depneris deprehensum occidi: et hoc quo occidit, non quo in matrimonio collocauit: finge enim postea redactam in potestate‹m›.Quare non, ubicumque deprehenderit pater, permittitur ei occidere, sed domi suae genemaiorem iniuriam putauit legislator, quod in domum patris aut mariti ausa fuerit filia adult‹er›um inhabitet, deprehensam illo filiam, ubi non habitat, occidere non poterit.Quod ait lex 'in continenti filiam occidat', sic erit accipiendum, ne occiso hodie adultero reseruet et post dies filiam occidat, uel contra: debet enim prope uno ictu et uno impetu utrumque occidere, aequali ira aduersus utrumque sumpta. quod si non
Abbreviated transcription (Latin):
sua dep̾henderir maritus potr¬
retinere. s semel remissiis ad¬
ulter reducino põt.quidergo
si eñaẜit an reducrus eustodin
xx. horis possit. ⁊ putẽ hic mag
dicendum reductũ retinerp̾se¬

Expanded text:
sua deprehenderit maritus, potretinere.Sed semel remissus ulter reduci non potest.Quid ergo si euaserit, an reductus custodiri uiginti horis possit? et putem hic magis dicendum reductum retiner
Abbreviated transcription (Latin):
dempnatus neq mĩtegiumit¬
stiturus ent quine libertus eiꝰ
mantiuxoris sue patris mat̾s
filiifilic ne utiiisq eoru fun
nec int̾est ꝓprius cuius eorum
ancum alio cõis fuit quine se¬
useoꝵ erit. ⁊ icipit ut is maritus
quiborũ que occident uxorem
sine mora dimitat cetu siꝗs
tum occidere liccat. item sifilia
ignonniosasit aut uxorcẽlege
notatus ẽ ⁊ rectus dicetur cos
ius occidendi hre quiunt pris
manti ue accusare possunt.:

Expanded text:
damnatus neque in integrum restitutus erit, quiue libertus eius mariti uxorisue, patris matris, filii filiae utrius eorum fuerit nec interest, proprius cuius eorum an cum alio communis fuerit quiue seruus erit.Et praecipitur, ut is maritus, qui horum quem occiderit, uxorem sine motum occidere liceat? item si filia ignominiosa sit aut uxor contra leges notatus est? et rectius dicetur eos ius occidendi habere, qui iure patris maritiue accusare possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pnata. s agit c̾anisuam ut for¬
tia possit. ul legis anxilio. quid
enim si adult mimicicris opp̾̃s¬
sus ẽ. uł falsis argumtis testib¬
qr subornatis apud p̃sidẽ gran:¬
tus ꝗa ant noluit aut nõ potu
prouocare. mulier u̾o iuidice̾ reli¬
giosum sortita pudicitia suam
defendere. s sian qua ꝯdepnetur.¬

Expanded text:
nata, sed aget causam suam, foruel iustitia uel legis auxilio possit. quid enim, si adulter inimicitiis oppressus est uel falsis argumentis testibusque subornatis apud praesidem grauatus, qui aut noluit aut non potuit prouocare, mulier uero iudicem religiosum sortita pudicitiam suam defendet?Sed si antequam condemnetur
Abbreviated transcription (Latin):
aliaꝯtẽplatoc agnouit legatũ.
qd ex mopinato dimimitu
cst.pato igitur cialegato ieced¬
re cogendus noerit. nͥ forte re¬
gatum ad prẽtin sufficit. quid
crgo siplures suos rogatus si
maũmict̃e.⁊ ad quorudam pre¬
tium sufficiat id qd relictumẽ
ad ominnono sufficiat anco¬
gendus sit quofdam mait¬
quorũ pretiñ patiti. maĩnm¬
tere quis ergo statuct qui poci
maumictatur. utrũne ip̃e lega¬
xent. ordinemscripture scque¬
dum qd si ordono. ippareat au
sortin cos oportebit. ne aliqua
ambitois ul gre suspitocmpre¬
torsubcatant mentis cuiusq
allegatis arburan cos oportet¬
Simili mo directũ dicedum ẽ
et si redimere nissus sit. libtatẽ¬
qr prare nec pecinia que legata
est suffitiat adredemptõcmo¬
um quib libtas data e ⁊ hac iõ¬

Expanded text:
 adgnouit legatum, quod ex inopinato deminutum est: parato igitur ei a legato recedere concedendum erit, nisi forte regatum ad pretium sufficit.Quid ergo, si plur‹e›s ‹seruos› rogatus sit manumittere et ad quorundam pretium sufficiat id quod relictum est, ad omnium non sufficiat, an cogendus sit quosdam manumitquorum pretium patitur, manumittere. quis ergo statuet, qui potius manumittitur? utrumne ipse legaxerit ordinem scripturae sequendum: quod si ordo non pareat, aut sortiri eos oportebit, ne aliquam ambitionis uel gratiae suspicionem praetor subeat, aut meritis cuiusque allegatis arbitrari eos oportet.Simili modo dicendum est et si redimere iussus sit libertatemque praestare nec pecunia quae legata est sufficiat ad redemptionem omnium, quibus libertas data est: nam
Abbreviated transcription (Latin):
aut pãꝑ afideuissore stichum
intͥogem utrum in deteriorem
cam acceptus ẽ sublata electõ
mortuo eo liberari potest.¬

Expanded text:
 a fideiussore Stichum interrogem? utrum in deteriorem causam acceptus est sublata election est, quia mortuo eo liberari potest
Abbreviated transcription (Latin):
cipi possũt. indetiorem nõp̾sũt
ideoq si areo michistipłatus e¬
sum afideuissore michiant ti
soluere. qd̾ siareo michiaut ti¬
tiostiplatus simafidenissorei

Expanded text:
cipi possunt, in deteriorem non possunt. ideo, si a reo mihi stipulatus sim, a fideiussore mihi aut Titsoluere. quod si a reo mihi aut Titio stipulatus, a fideiussore
Abbreviated transcription (Latin):
cium ab imꝑatore postuland
est ¶Si principalis hona
ad fiscum deuolut᷑a sint dein¬
sores liberantur nisi forte minꝰ
ydonei sut et inreliqum nõ
ex solute quantitatis excesser¬
int. ¶Siquid plus ẜuanduze
ex bonis debitoris afisco distã¬
tis iureac merito restitui post¬
ulantur. ¶Conductor ex fũ¬
do fiscali nichil transferre põt
nec cypressi materiam uẽdeẽ
uel oliue non substitutis. All¬
iis ceterasq arbores pomiffer¬
ras cedere. ⁊ facta eius  rei de¬
stinatione inquadruplũ con
galia  locandasunt. ne aduer¬
sus ea benefitio etatis utant̾
indigno sucessio. qui cumħrs
institutus eẽt ut filius post u¬
mortem eius qui pat̾ diceba¬
trr suppositus declaratus est¬
¶ Qui aliquid sciens infraut
fisci suscepit. non solum rem
inquam fraudis misterium u¬
suescepit. Set alterum tantũ
restituere cogitur. ¶Quod ap̃
modo inca prouitia inqua ad¬
nunistrat. licet ꝑsuppositam
psonamꝯpatur est infirmato
contractuuendicatur ⁊ extiã¬

Expanded text:
ium ab imperatore postulandum est. Si principalis rei bona ad fiscum deuoluta sint, fideiussores liberantur: nisi forte minus idonei sint et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint. Si plus seruatum est ex bonis debitoris a fisco distractis, iure ac merito restitui postulatur. Conductor ex fundo fiscali nihil transferre potest nec cupressi materiam uendere uel oliuae non substitutis aliis ceterasque arbores pomiferas caedere: et facta eius rei aestimatione in quadruplum cgalia locanda sunt, ne aduersus ea beneficio aetatis utanturindigno successio, qui, cum heres institutus esset ut filius, post mortem eius, qui pater dicebatur, suppositus declaratus est. Qui aliquid sciens in fraudem fisci suscepit, non solum rem, in qua fraudis ministerium suscepit, sed alterum tantum restituere cogitur. Quod a o in ea prouincia, in qua administrat, licet per suppositam personam comparatum est, infirmato contractu uindicatur et aestima
Abbreviated transcription (Latin):
aũr⁊ alia U.reper̾epossit sifider¬
ab mitio ei hrs fideisoris siue
hrdes.ur ip̃e fideisor andiendi
sunt. ut .s. propte singli ꝗ fidei¬
sores sur soluedo cõnueniat¬

Expanded text:
ue milia repetere possit, si fideiab initio enim heres fideiussoris siue heredes ut ipse fideiussor audiendi sunt, ut scilicet pro parte singuli fideiussores qui sunt conuenia
Abbreviated transcription (Latin):
tegnimuus fidenissor.ana
alter homs obligatõis min¬
tegrumaccipe debeat Szitade¬
mum honus alt̾itoturogan¬
dumest. si p̾tra minor interce
tionis qdsidolo ẽditoris ĩdue¬
tus sit inmnor ut fiderubeat. ne
magis eclitorisneurendũcrit
adususofideuissorem qua sifcã
rembrs omittat. fidenssorez
aũt eius ꝯnemat. proderit ex¬
debuerat. sicomciretur. ¶et
dñob fideuissoris hrdib. sii
crroremalt̾msolidũexsoluat
quidam putant cumbrecon
durare obligatoem cohrdis ꝓ¬
seputatobligatũ ptemeiq̃to¬
tum dedit exsolint. mullã hebu
condicõem Quod siduo fidei¬
sores acceptifm̾nt. u̾bigraã.uc¬

Expanded text:
egrum unus fideiussor, an alter onus obligationis integrum excipere debeat. sed ita demum alteri totum irrogandum est, si postea minor intercesutionis. quod si dolo creditoris inductus sit minor, ut fideiubeat, non magis creditori succurrendum erit adrem heres omittat, fideiussorem autem eius conueniat, proderit exdebuerat, si conueniretur.Ex duobus fideiussoris heredibus si per errorem alter solidum exsoluat, quidam putant habere re obligatum cohse putat obligatum, partem ei, qui totum dedit, exsoluerit, nullam habebit condictionem. quod si duo fideiussores accepti fuerint uerbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
op̾.. Actiones adu̾sus patrez
filio pran nõ possunt.dumi
potestate eius est filius
enmẽ. qd dare nisiuclis cog

Expanded text:
.Actiones aduersus patrem filio praestari non possunt, dum in potestate eius est filius.enim est, quod dare nisi uelis cog
Abbreviated transcription (Latin):
et sipsuasu alicui at nolẽ¬
tiait michi admuna faci¬
endam obediret: posse iuma¬
nm mectiagi. ¶Quaqua
adu̾sus patromm libeito
inimiammactio nõ detur
sasuo noie iuinamagẽ m̃¬
et qd̾marcelł ad mitcit. ego
aut apud en notam nond
omi mma hoc ẽẽ dicẽdum
meputare lenis eĩ cobertio
denegetur. Si aut cũ liberto

Expanded text:
et si persuaserim alicui alias nolenti, ut mihi ad iniuriam faciendam oboediret, posse iniuriarum mecum agi.Quamquam aduersus patronum liberto iniuriarum actio non detur,sa suo nomine iniuriarumet Marcellus admittit. ego autem apud eum notavi non de omni iniuria hoc esse dicendum me putare: levis enim coercitio denegetur? si autem conliberto
Abbreviated transcription (Latin):
aul. F ulieris magnitu¬
do atrocitãtem facit.et no¬
minquam locus uulnens.
uelui oculo pereusso.
Lpl̾. Sẽt ⁊ est qonis qd̾ di¬
cimus ir iniuria atioeem
fien ntrũ si corpori mnferatu
atrox sic/ an ⁊ sino corpori
ut puta uestim̃tis sc̃issis co¬
mite abduͣcto. uł ꝯnitio die¬
to ⁊ ait põp etiam sine pulsa¬
tr̃e posse dici atrocẽ minria
ꝑsona atrocitatem faciente.
dit ⁊ nulnerat quaquano
atrocit. atrecemiuinam faẽ
Garm aut refeitutin patri
fint p̾sidi offerendus ẽ qui
eum flagellis numͣpat siq
tam femina quã mascͥulu
ipudicos facere accẽptam̃t
xopudicitia accẽptata sit. ĩ¬

Expanded text:
um.Uulneris magnitudo atrocitatem facit et nonnumquam locus uulneris, ueluti oculo percusso.est quaestionis, quod dicimus re iniuriam atrocem fieri, utrum, si corpori inferatur, atrox sit, an et si non corpori, ut puta vestimentis scissis, comite abducto vel convicio dicto. et ait Pomponius etiam sine pulsatione posse dici atrocem iniuriam, persona atrocitatem faciente. dit et vulnerat, quamquam non atrociter, atrocem iniuriam facit. Parvi autem refert, utrum patri sidi offerendus est, qui eum flagris rumpat. Si quis tam feminam quam masculum, inpudicos facere adtemptavit, vi pudicitia adtemptata sit, in
Abbreviated transcription (Latin):
ent utiq int̾eos quoq ent exstia¬
tio diuidenda. ¶Siliber ho duz
fuus exstimatur tortus sirqꝗa et
ip̃e ꝯdictõem sua ignorat magis
ad mouet cecilius actõemutuem
ip̃i dãdam adu̾sus eñ qui ꝑcalup¬
mam appetit ne ĩpunta calum¬
tur. parentis uenͣtriusq corumisi
ea macipia adusum eius parẽti¬
ue corneliolatimano rpsit ⁊dextis¬
int̾esseiubẽtur reus reaue ⁊ patro¬
nĩ eorum⁊ qui cnm̃ detulemnt in¬
tocandiq facultas datur patoĩs

Expanded text:
 utique inter eos quoque erit aestimatio diuidenda.Si liber homo, dum seruus existimatur, tortus sit, quia et ipse condicionem suam ignorat: magis admittit Caecilius actionem utilem ipsi dandam aduersus eum, qui per calumniam appetit, ne impunita sit calumetur, parentisue utriusque eorum, si ea mancipia ad usum ei a parentius Cornelio Latiniano rescripinteresse iubentur reus reaue et patroni eorum et qui crimen detulerit, interrogandique facultas datur patronis
Abbreviated transcription (Latin):
fin detulent eiad que eares ꝑtinet
dare inbebu̾nt. s de spiciamus cui
ista pena pranda sitquialex eum
nomiauit ad que ista res ꝑtinebr
Igitur bone fidei emptorẽ ꝙͣuis
abeo ement quidñs no ẽ rectedic¬
cemus eũ cẽ ad que ea res ꝑtinet.¬
cum quoq quipignori accepit.i
magis ad mittmus meade ee c̃a

Expanded text:
serui detulerit, ei ad quem ea res pertinet dare iubebunt.Sed d‹i›spiciamus, cui ista poena praestanda sit, quia lex eum nominauit 'ad quem ea res pertinebit'. igitur bonae fidei emptorem, quamuis ab eo emerit qui dominus non est, recte dicemus eum esse, ad quem ea res pertinet.Eum quoque, qui pignori, accepit, magis
Abbreviated transcription (Latin):
da pcũccandas atqz exammandas
atqr ercntiendas fc̃m bat. nuquid
ergoreliqua  quidẽ emptoridando
torcin eliquorusolucõem tusmitti

Expanded text:
examinandas tque excutiendas, factum habet. num quid ergo reliqua quidem et emptori dandotorem reliquorum solutionem transmitti
Abbreviated transcription (Latin):
tihec sunt. optimñest.ut siq̃s
putas te hre petitões actoib
expians int̾imille in possone
debet moran. tupetitor ẽẽ ⁊ cuz
marcianus diccret ium nulla
fecicesar dixit tunm putas cẽ
solum sihõies nulnẽntim: ius¬

Expanded text:
ti haec sunt. "optimum est, ut, si quas putas te habere petitiones, actionibus experiaris: interim ille in possessione debet morari, tu petitor es". et cum Marcianus diceret: "vim nullam feci, Cesar dixit: tu vim putas esse solum, si homines vulnerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
nec dignitati. nec pietatisuc
nemre qcquamno ire facere
qsquis igiturꝓbatus michifu¬
ent rem ullam debitoris non
abip̾o sibi tclitam sine ulo n

Expanded text:
nec dignitati nec pietati tuae convenire quicquam non iure facere. quisquis igitur probatus mihi fuerit rem ullam debitoris non ab ipso sibi traditam sine ullo
Abbreviated transcription (Latin):
D̾.i. Sioͣebitor offerret pecti¬
niam que pet̾etur ereclitor u¬
longa differetia ẽ.⁊ ingenii
nature. ⁊ doctrine. ⁊ institutõi¬
promisit. uł insulam ediffic¬
candam. fossauefaciẽda⁊ẜ̃
sp̃aliter actum est.ut suis oꝑ¬
is id ꝑficiat. fiderussorip̃e ecli¬
fficatus.uł fossam fodiẽs nõ
consẽtiente stiplatore. nõlib¬
abit reum quare etiam sili

Expanded text:
ictum Si debitor offerret pecuniam, quae peteretur, creditor longa differentia est et ingenii et naturae et doctrinae et institutionipromiserit vel insulam aedificandam fossamve faciendam et hoc specialiter actum est, ut suis operis id perficiat, fideiussor ipse aedificans vel fossam fodiens non consentiente stipulatore non liberabit reum. quare etiam si i
Abbreviated transcription (Latin):
essesneq int̾erit.uiuo ã mor¬
tuo dṅo pecin̾a nũatasitya
hõc quoq ean debitorlibat
sicut is qui uissus ẽ. ac̾dito¬
re pecui̾am titio solu̾e qua¬
ius cclitor mortuus fuerit.
mehominus recte titõ solu¬
it. si modoignorauent ere¬
ditorem mortinm esse.

Expanded text:
mortuo domino pecunia numerata sit: nam hoc quoque casu debitor liberatur, sicut is, qui iussus est a creditore pecuniam Titio soluere, quamuis creditor mortuus fuerit, nihilo minus recte Titio soluit, si modo ignorauerit creditorem mortuum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
testõactoem. sires cradita fr̃t
quedebeatur quadiu aliqc iy¬
ris rei de est. ad huctñ ip̃a respe
¶petere. l michi traditus sit. si
nis ꝙdam caũtois super erit

Expanded text:
ento actionem, si res tradita fuerit quae debebatur, quamdiu aliquid iuri rei deest, adhuc tamen ipsa res petere, licet mihi traditus sit, si ius quoddam cautionis supererit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes dates nõlibabuntur
S si eiusdẽ hoĩs ꝑtes ded̾int
libabũtur. ¶ Scipłatus sñ
xmichi. aut hoiemticio da¬
ri.si hõticio datus fuiss. pro¬
missor ame libabitur⁊ añ¬
qua hȯ dareturego .x. peter
possũm. ¶Si ticiupi oĩb
negocus meis p̃posũcio. de¬
ind̾e uetuero eum ignorãti¬
b debitorib admĩstrare ne¬
gotiamȩa. debitores ei sou¬
endo. libabuntur: namtis q
omnib negociis suis aliq̃
preponit. intelligitur.etia
debitorib mãdare.ut procr¬
ratori soluant. ¶Si millo
mandato int̾redente.dbitẽ
falso existimauerit.uolin¬
tatemea peciĩam senuãrt
non libabitin. ⁊ io procura¬
tori seultroalienis negirii
offerẽti soluendo. nemolib¬
abitm. Et cum fugitius q
prolibero se gerebat. remue¬
didiss. Rnsum est. eptores
fugitino soluentes. ⁊dñoli¬
berqͣtos non eeis i generso

Expanded text:
tes non liberantur: at si eiusdem hominis partes dederint, liberantur. Stipulatus sum decem mihi aut hominem Titio dari: si homo Titio datus fuisset, promissor a me liberatur et, antequam homo daretur, ego decem petere possum. Si Titium omnibus negotiis meis prae posuero, deinde uetuero eum ignorantibus debitoribus administrare negotia mea, debitores ei soluendo liberabuntur: nam is, qui omnibus negotiis suis aliquem proponit, intellegidebitoribus mandare, ut procuratori soluant. Si nullo mandato intercedente debitor falso existimauerit uoluntate mea pecuniam se numerare, non liberabitur. et ideo procuratori, qui se ultro alienis negotiis offert, soluendo nemo liberabitur: et cum fugitiuus, qui pro libero se gerebat, rem uendidisset, responsum est emptores fugitiuo soluentes a domino liberatos non esse. Si gener so
Abbreviated transcription (Latin):
cero ignorance filia dotẽ sol¬
uiss. nõ est liberatus. s ꝯlio̾e¬
dotem asocero põt.nisiratu
filia buiss ⁊ prope modum
similis ẽgenereiqm ab sẽtis

Expanded text:
cero, ignorante filia, dotem solvisset, non est liberatus, sed condicere socero potest, nisi ratum filia habuisset. et propemodum similis est gener ei, qui absenticero, ignorante filia, dotem sol
Abbreviated transcription (Latin):
pp emũg̾ratõem inquilmorũ qd̃
ex iusto metr fem est. isto. añt
nomaleadicit sicuti bic exigit ca¬
siie ut si iistue metus migr̾adi

Expanded text:
 emigrationem inquilinorum, quod ex iusto metu factum est.Aristo autem non male adicit, sicuti hic exigit Cassius, ut si iustus metus migran‹d›i
Abbreviated transcription (Latin):
et macis est utaliena ymita
possit que resira effrctum he i¬
bit si pro pria promissiois eẽi¬
cepit quar sipseneraneritabie¬
cumipo trnẽtur. ita etĩa exꝑte
actoris ꝯmutitur stipło. ip̃i
scipulatoricetis ꝙ quicimq

Expanded text:
et magis est, ut et aliena promitti possit: quae res ita effectum habebit, si propria esse promissoris coeperit. quare si perseveraverit aliecum ipso tenentur, ita etiam ex parte actoris committitur stipulatio ipsi stipulatori ceterisque, quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
suo. et stipulatus ẽ rempupilli
saluamfore ait maicelius posse
defendistiplonenales interest eĩ
stipulatoris sieri qd stipulatus
est cumobligatus fucurus eẽt
puipilla sialiterres cesẜir. ¶ Si
quis in sulam faciẽdam ꝓmis¬
it aut alurerit. deinde ⁊balique
insulam stiplatorifieĩ stipulat
sit antsiquis cumpromisisset¬
titio fũdum m̃ertum daturum
aut fũs nõ dediss penam seda¬
tuꝵ. stĩpglatus amemo fuer̃
fũdum titio datumiri¶temsq

Expanded text:
illi salvam fore. ait Marcellus posse defendi stipulationem valere: interest enim stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo, si aliter res cesserit. Si quis insulam faciendam pit aut conduxerit, deinde ab aliquo insulam stipulatori fieri stipulatus sit: aut si quis, cum promisissetTitio fundum Maevium daturum aut, si is non dedisset, poenam se daturum, stipulatus a Maevio fuerit fundum Titio datu iri: item
Abbreviated transcription (Latin):
scipło unde ⁊ si procuratorimeo
bebit ⁊ sicrecditorimeo quiam
rastipłatus frãt illam sĩstasni
nuua capsaẽcurnõ obligatio
ꝯstet. ¶Erlem sacrãul locum

Expanded text:
de et si procuratori meo habebit: et si creditori meo, quia a stipulatus fuerit: 'illum sistas?', nulla causa est, cur non obligatio constat.Aedem sacram
Abbreviated transcription (Latin):
ret. qd certa dic promissum. ul
statim daripotest. totum enim
Inedium tempus ad solũedu
liberum promissori relinꝗrur.
Ax qui promisit. si aliquid fac¬
tum fuerit. uł cum aliquid fac¬
tum sit. nisi cum id factum fue¬
rit dederitiu debit᷑ fecisse ꝗd̾a
promisit. ¶Alteri stipular
nemo porest preter qͣuamsi ẜu
ad hoc ut unusquisq fibi acꝗr¬
nicł int̾e measplanesi u. sim

Expanded text:
ret, quod certa die promissum vel statim dari potest: totum enim medium tempus ad solvendum liberum promissori relinquitur: at qui promisit "si aliquid factum sit" vel "cum aliquid factum sit", nisi cum id factum fuerit, dederit, non videbitur fecisse quod promisit. Alteri stipulari nemo potest, praeterquam si servus ad hoc, ut unusquisque sibi adqunihil interest mea. plane si velim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsistit. q̃ ꝯstipulor ut iddetur ꝙ
dar nõ põt nis ꝑquęsterit quoni¬
mus facere iopossit tem ꝙ leges
fieriprobibet sippetuam ẽm pro
uendedo emdo. adit̾rogationem
quis norspondent qdntũo sen¬

Expanded text:
sistit, quam cum stipulor ut detur quod dari non potest: nisi per quem stetit, quo minus facere id possit. Item quod leges fieri prohibent, si perpetuam causam vendendo emendo ad interrogationem quis non responderit, s
Abbreviated transcription (Latin):
brs exstipulatu agere possit̃
putoposse. licet diu̾sifm̃t fruc¬
sibibrdiꝙ suolicere. idem ꝓi¬
bauimus. ¶Siquis dolum
M promissoris hrdiq cĩ ab eẽ¬

Expanded text:
s ex stipulatu agere possit. posse, licet diuersi sint frucsibi heredique suo licere, idem probauerimus.Si quis dolum malum promissoris heredisque eius abe
Abbreviated transcription (Latin):
Ureq̃res facitut nideatreus pro¬
¶ i misisse ꝑ om̃s futun uttibibreli¬
ccat. undet̾ igituraliemfempro¬
mifisse nemoaũtalienũ fempi
mittẽdo obligat᷑. ⁊ta utimur. s
siscobligatne ip̃e faciat quomi¬
mis hreliceat. obligaturetian
nehr̃s suns faciat. ułꝗs cet̾orm
sucessorũefficiat nebreliceat. S¬

Expanded text:
res facit, ut videatur reus promisisse per omnes futurum, ut tibi habere liceat: videtur igitur alienum factum promisisse, nemo autem alienum factum promittendo obligatur, et ita utimur. sed se obligat, ne ipse faciat, quo minus habere liceat: obligatur etiam, ne heres suus faciat vel quis ceterorum successorum efficiat
Abbreviated transcription (Latin):
ieferendum ẽ ⁊ ideodubitari
non orortet. quim ec ẜuus ie¬
cte ita stipletur plane si tenere
sibilicere stipulatus fit seris.¬
utilem esse stipulatõemouenit
licet enm possidere cmliternõ
possãt tenere taĩn cos nemodu¬
bitat. ¶Habere dupliciterac.
cipitur.nam ctiam. ⁊ cum b̃re
dicimus. qui rei dominus est.
creumqui dñs quidem nõ est.
serquitenet.demq h̾re remap̃
nos depositam. solemus dicere¬
siquis ita stipulatus frĩtuti¬
frisibi licere. ad b̾redemstip
ulatõrsta nõ ꝑtinet. s t si nad did̃¬

Expanded text:
eferendum est, et ideo dubitari non oportet, quin et secte ita stipuletur. Plane si "tenere licere" stipulatus sit servutilem esse stipulationem convenit: licet enim possidere civiliter possint, tenere tamen eos nemobitat. "Habere" dupliciter cipitur: nam et eum habere dicimus, qui rei dominus est dominus quidem non est, sed tenet: denique habere rem nos depositam solemus dicerequis ita stipulatus fusibi licere", ad heredem ista latio non pertinet. Sed et si non ad
Abbreviated transcription (Latin):
cadem x.non alia .x. dicere. crẽ¬
dendumest. ¶Sistipłeralicui
cum meainteresset. uideannis ã
stipulatio commuterur. et ait
marcellus scipulationẽ ualeir
inspetie buismõi. Is qui pup¬
ili tutelam ad ministrare cepar
cessit ad ministratõem otrtori

Expanded text:
cem, non alia decem dicere credendum est.Si stipuler alii, cum mea interesset, uideamus, an stipulatio committetur. et ait Marcellus stipulationem ualere in specie huiusmodi. is, qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori
Abbreviated transcription (Latin):
gratum minorgent. dicc̃dum
est umsdiõem c̾uis no ĩproba¬
risr⁊ si forte crosenssu nidex
minordatus sit.scientib hisq
in cũ ꝯsentiebãt. rectissimedicit
quici magistratum deditoma
cessiss captasunt⁊ distracta pi¬

Expanded text:
ratum minor gerit, dicendum est iurisdictionem eius non improbari. et si forte ex consensu iudex minor datus sit scientibus his, qui in eum consentiebant, rectissime dicitur qui ei magistratum dedit, omcessisset, capta sunt et distracta pi
Abbreviated transcription (Latin):
pemptoriũ appellatur listis
cuocatus p̾scntiam sin faceit
ꝯtempnit penaꝯtumacis ñ
pr aticur que adusa ualitudo
ul maioris cãe eccupatio defẽ¬
dit Conti maces nouidetir
nisi quicuo bedire debent non

Expanded text:
ellatur, litteris euocatus praesentiam sui facere contemnet. Poenam contumacis non patitur, quem aduersa ualetudo uel maioris causae occupatio defendit. Contumaces non uidentur, nisi qui, cum oboedire deberent, non
Abbreviated transcription (Latin):
decenus fiat. nim fien neto. Ui¬
amapirec̃. ad neterem altitud¬
nem.lacitudineq restitũc Gr
et purtire. iefectois portio est
Purgtare ant ꝓpric diciturad
libanictum pprmin recligere
sublato co qd supẽ atficit em̃i¬
oĩo quimpristimistatũ ducũt.
¶Siqui inspe refectõis detior
himuilioremuiam subnoĩe
terrenam facere. ¶Int̃clictur¬

Expanded text:
deterius fiat, vim fieri veto". Viam aperire est ad veterem altitudinem latitudinemque restituere. sed et purgare refectionis portio est: purgare autem proprie dicitur ad libramentum proprium redigere sublato eo quod super eam essomnino, qui in pristinum statum reducunt. Si quis in specie refectionis deteriorem humiliorem uiam sub nomine ide stratam terrenam facere. Interdict
Abbreviated transcription (Latin):
iubonorũ raptorũ actiore
tubitur. ¶Si publicams
pecus menͣ ab duxerit. dii
putat ꝯt lege nectigalis al¬
liquid ame fem q̃uis erra

Expanded text:
i bonorum raptorum actione tenetur. Si publicanus pecus meum abduxerit, dum putat contra legem uectigalis aliquid a me factum: quamuis erra
Abbreviated transcription (Latin):
hrdibus adnocatieo mortuo ꝓ
hibuit m̾cedem repeti qui per
ipm non steterat quo minus ca¬
usamageret. ¶d mtritia qy¬
oq offitium p̃sidis uł p̃coris de¬
usq ꝓdricemus quo idĩfãtes
ub̃ib alantur. cc̃terum post ħ
cessant pͣtes pretoris. uel pre¬
sidis. ¶hecom̃a siaput pre

Expanded text:
heredibus aduocati mortuo eo heredibus aduocati mortuo eo prohibuit mercedem repeti, quia per ipsum non steterat, quo minus causam ageret. Ad nutricia qfficium praesidis uel praetoris deusque producemus, quoad infantes uberibus aluntur: ceterum post haec cessant partes praetoris uel praesidis.
Abbreviated transcription (Latin):
tue ẽẽ uoliusti. fidem susceptã
exhibere ꝑactus ẽ. cam dumta¬
xat pecinuam que modũ legit¬
timnm egressa est. petẽ debet u
¶Aduocatos accipe debemus
omnes onino quicais agẽdis¬
quo quo studio opantur. non
tamen qui ꝓtractatu no affut¬
uns caĩs acciꝑe quisolent ad x¬
uocatorum numero erunt. eha
¶Sicu cautum ẽ honorariuz¬
uł siquis delitte pactus est. ui¬
deamus anpetere possit. ⁊qde
depactis Ita rescriptum esta
abimꝑatore nostro et diuio pa¬
tre eius litis camalo more pec¬
unuam tibi ꝓmissam ip̃e quo
ꝓfiteris. S hoc ita est sisuspen¬
salite socictatem futunemolu¬
menti cancio pollicitetur. Si ⁊
ũo post camactam cauta esti
honoraria suma pcti potent. i¬
q ad probabilem quantitatem
⁊ si nomine palmarii cautu sit
sic t̾n ut ꝯputetur id qd̾ datum
ẽ cũ eo quod debetur: nentrũq
ꝯpoĩtum licitam quantitatem
excedat. ¶licita autẽ quanti¬
tas intelligitur ꝓsinguliscaĩs
usq ad .c. aureos diuus scũ. ab

Expanded text:
eptam exhibere paratus est, eam dumtaxat pecuniam, quae modum legitimum egressa est, repetere debes'. Aduocatos accipere debemus omnes omnino, qui causis agendisquoque studio operantur: non tamen qui pro tractatu, non adfuturi causis, accipere quid solent, aduocatorum numero erunt. Si cui cautum est honoraril si quis de lite pactus est, uideamus, an petere possit. et quidem de pactis ita est rescriptum ab imperatore nostro et diuo patre eius: 'Litis causa malo more pecuniam tibi promissam ipse quoque profiteris. sed hoc ita ius est, si suspensa lite societatem futuri emolumenti cautio pollicetur. is uero post causam actam cauta est honoraria summa, peti poteque ad probabilem quantitatem, etsi nomine palmarii cautum sit: sic tamen, ut computetur id quod datum est cum eo quod debetur neutrumque compositum licitam quantitatem excedat'. Licita autem quantitas intellegitur pro singulis causis usque ad centum aureos. Diuus Seuerus ab
Abbreviated transcription (Latin):
Alistratus. ¶ogñtionum Na¬
menis cumee uars caĩs descẽ¬
dat. ingnã diudi facue no pot
nisi sũ mat̾i duudatur: numei¬
us ergo cognitionum inquatu
por generaduudi põtͥaut enm
dc honoribus. siũ minicribus¬
¶ egerendis agitur. aut depecuma¬
nare disccptapetur aut decesti¬
matione aliciuns cognoscitur.a
ant decapitali crimine queritr̃
extimatio ẽ dignitatis ille sesta¬
tus legib ac moribus⁊ proda¬
tus que ex delicto nr̃o aucgori¬
tate legum aut minuuitur. aut
consunnitur minnitur exstim

Expanded text:
onum numerus cum ex uariis causis descendat, in genera diuidi facile non potest, nisi summatim diuidatur. numerus ergo cognitionum in quattuor fere genera diuidi potest: aut enim de honoribus siue muneribus gerendis agitatur, aut de re pecuniaria disceptatur, aut de existimatione alicuius cognoscitur, aut de capitali crimine quaeritur. Existimatio est dignitatis inlaesae status, legibus ac moribus comprobatus, qui ex delicto nostro auctoritate legum aut minuitur aut consumitur. Minuitur existim
Abbreviated transcription (Latin):
DemOEusuagne derinis no¬
nis incmmiliter institutis. Item
deequis aliens asciente posse¬
sis. fetuq earum. ⁊ dedãpno⁊
dato ꝑinmissos impredrũ su¬
um. uniuersos hoies eos quiĩ
eplurium predia distribiidbu¬
erunt. sim̃oid non exanctori¬
tate eius qui iubere potuit fa¬
ctum est. presidem ꝓiuntie do¬
cen oportere. Rsum estͥut is

Expanded text:
De usu aquae, de riuis nouis inciuiliter institutis, item de equis alienis a sciente possessis fetuque earum, et de damno dato per immissos in praedium suum uniuersos homines eos, qui in plurium praedia distribui debuerunt, si modo id non ex auctoritate eius qui iubere potuit factum est, praesidem prouinciae doce
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. MEdicus cui curã ¶det¬
dos suos oculos qui cis labora¬
bat. con misserit. ꝑiculũ amit¬
tendorum corũ ꝑ adu̾sa meoi¬
camenta inferrendo cõpult.
ut ei pones suas contra bonam
fidem eger uenderet. in cuule
factum preses ꝓuincie coberce¬
at rem que restitui ubeat

Expanded text:
 medicus, cui curandos suos oculos qui eis laborabat commiserat, periculum amittendorum eorum per aduersa medicamenta inferendo compulit, ut ei possessiones suas contra fidem bonam aeger uenderet: inciuile factum praeses prouinciae coerceat remque restitui iubeat