comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te non sunt. ul his forte nuptare sunt
qui curiał fiei̾ uult. Generalit᷑ enĩ dici¬
mus ea quid̃ q̃curi alibi nupte st̃ non
minus acciꝑe nouem untias. Que aũt¬
neccuri alib nec constitutis nec fut᷑is
untiax mulier hãt. Curialiꝰ aũt munã
mai̾tus exhisdẽ reb implẽ deb&. od̾ sitał
mulier decesserit. Si quid̃ libo̾s hãt. ap̃
ipõscuriales cõstitutos res manebũt
Sinaũt filie sunt siquidẽ siquidẽ iũcte
sunt curialib uł nupt᷑e. ipse iteꝵ hãt¬

Expanded text:
forte nupturae sunt, qui curiales fieri volunt. Generaliter enim dicimus, eas quidem, quae curialibus nuptae sunt, non minus accipere novem unciis. Quae autem curialibus nec constitutis, nec futuris, unciarum mulier habet, curialia autem munera maritus ex hisdem rebus implere debet. Quod si talis mulier decesserit, si quidem liberos habeat, apud ipsos curiales constitutos res manebunt. Sin autem filiae sint, si quidem iunctae sunt curialibus, vel nupturae, ipsae iterum ha
Abbreviated transcription (Latin):
Simat̃ maito defuncto filioꝵ suoꝵ tu¬
telam gub̾nare maluerit. renutiet
scdis nuptiis iniuditio sine uire iurãdo
res aut suas impubĩ filio suo obliga.
atq ita tutela ei commutat᷑. siue credi¬
trix sit filii sui siue debitͥx. Id̾ ⁊ infiliab
dicimus. Hec aũt obseruare ꝓcura tam

Expanded text:
Si mater marito defuncto filiorum suorum tutelam gubernare maluerit, renuntiet secundis nuptiis in iudicio sine iureiurando, res autem suas impuberi filio suo obliget, atque ita tutela ei committatur, sive creditrix sit filii sui, sive debitrix. Idem et in filiabus dicimus. Haec autem observare procuret tam
Abbreviated transcription (Latin):
De offõ om̃ium magistraruũ prouinti¬
aliũ. ⁊ quinquaginta dieb.
Diquis ciuilis uł militaris iudex adhuc
in magistratu suo posittis sine iussioe
diuna prouintiã ꝗͣ fortuts ẽ derelĩ¬
q̃rit. reus sit maiestatis. ⁊ reducat᷑ ĩ illã
prouintiã deqͣfugit. ⁊ postquã accusato¬
rib satis feci̾t. ultimo supplitio puniat᷑.
Sinaut̃ magistratꝰ. eẽ desierit.L. dies¬

Expanded text:
De officio omnium magistratuum provincialium, et de quinquaginta diebus Si quis civilis vel militaris iudex adhuc in magistratu suo positus sine iussione divina provinciam, quam sortitus est, dereliquerit, reus sit maiestatis, et reducatur in illam provinciam, de qua fugit, et postquam accusatoribus satisfecerit, ultimo supplicio puniatur. Sin autem magistratus esse desierit,
Abbreviated transcription (Latin):
nullius mom̃ti sit.
Ii qs dixĩt cestẽ pauctũ inimieũ
suũ eẽ. si quidẽ excriminali causa oĩo
non dicat testinoniũ. Sinaut̃ exalia
occasioẽ. dicat᷑ quid̃ testimoniũ enꝰ
s pͣscͥptio ei oppõat᷑.
iquis mediatorẽ se partiũ dixĩt.i
sores uł magistrũ census ñ alit̃ ua
⁊ hic. salua p̃scͥptio ei cõpetat. ꝗ oppo¬
nendam existimauit. contumatit̃
aut̃ non uidet᷑ abeẽ qui ex necessita¬
te affuit. forte enĩ ĩtͣ scepta scõꝵ fuat¬
omĩa aũt iura que poĩta st̃ iam uł a
retro pͥncipib uł a nob̃ detestib ma-¬
neant intacta. Hanc aũt legẽ tenẽ
uedammulier titia noĩe meuioco-¬
pulata ẽ. ⁊ dotẽ ded̾. iliberos ab eoꝓeͣ¬
auit. postea mortua titia. meuius
tuus ẽ. Querit᷑. utrũ libi pͥoris uxoĩs
dotẽ matrissue pͥus reciꝑe debeãt. an
magis sod̾a uxor indote sua ualidio¬
rauira p̃tenderit. Qd̾ ita distingui¬
mus ut siqͥdẽ res dotales existant. siũ

Expanded text:
nullius momenti sit.nullius momenti sit.is dixerit testem productum inimicum suum esse, si quidem ex criminali causa, omnino non dicat testimonium. Sin autem ex alia occasione, dicat testimonium, sed praescriptio ei opponatur. Idem Si quis mediatorem se partium dixerit, sores, vel magistrum census, non aliter val hic salua praescriptio ei competat, quam opponendam existimaverit. Contumaciter autem non videtur abesse, qui ex necessitate abfuit; forte enim intra septa saOmnia autem iura, quae posita sunt iam vel a retro principibus, vel a nobis de testibus, maneant intacta. Hanc autem legem tenere Quaedam mulier Titia nomine Maevio copulata est, et dotem dedit, et liberos ab eo procreavit; postea mortua Titia Maevius tuus est. Quaeritur, utrum liberi prioris uxoris dotem matris suae prius recipere debeant, an magis secunda uxor in dote sua validiora iura praetenderit. Et ita distinguimus, ut si quidem res dotales exsistant, sive
Abbreviated transcription (Latin):
inhac cuutate actamittant᷑ ⁊ cõpeteti
calculo aiudice causa t̃minet᷑. Idem
iubet constit᷑o obtinẽ. ⁊ simprountia
litigiũ fui̾t motũ. ⁊ testes in hac dege¬
rint ciuitate uł ĩalia ꝓuntia. Actis
enĩ int̾uenientib ap̃quẽuis eloq̃ntis¬
simumiudicẽ testes ꝓducant᷑ uł si m
actacõsistãt. ⁊ sig̃ta pr̃ent᷑. uł ei qui
ꝓduxĩt uł au̾sal̾o eiꝰ. nec qͣsi excipien¬
ti deneget᷑ iteꝵ eitestes ꝓducendili¬
centia. hec aut̃ inpecuniariis causiꝰ
optineãt. Nam incriminalib ipse ꝑ¬
sone testiũ necessai̾e sunt.
Sitestis productꝰ ẜtus eẽ dicat᷑. ille
aũt dicat se lib̾m ẽẽ. si quidẽ ĩge¬
nuũ. sc̾bat᷑ quidẽ testimoniũ ipsius.
P ostea aũt si probatꝰ fuiͣt ẜuꝰ. nullius¬
emolum̃ti sit.Sin aũt lib̾tinũ seeẽ
dixĩt. siquid̾ instrum̃tũ manumis¬
sioĩs sue ostñdiͣt: dicat testimonium.
Sin aut̃ ĩalioloco dicat instrum̃ta

Expanded text:
in hac civitate acta mittantur, et competenti in hac civitate acta mittantur, et competenti calculo a iudice causa terminetur. Idem iubet constitutio obtinere, et si in provincia litigium fuerit motum, et testes in hac degerint civitate vel in alia provincia. Actis enim intervenientibus apud quemuis eloquentissimum iudicem testes producantur, vel si in acta consistant, et signata praestentur, vel ei qui produxit, vel adversario eius, ne quasi excipienti denegetur iterum ei testes producendi licentia. Haec autem in pecuniariis causis obtineant; nam in criminalibus ipsae personae testium necessariae sunt. Idem Si testis productus servus esse dicatur, ille autem dicat, se liberum esse, si quidem ingenuum, scribatur quidem testimonium ipsius, postea autem, si probatus fumomenti sit. Sin autem libertinum se esse dixerit, siquidem instrumentum manu missionis suae ostendit, dicat testimonium; sin autem in alio loco dicat instrumenta
Abbreviated transcription (Latin):
Prenuntiauit testium ꝓductioni. ⁊ exce¬
ꝑit testimonia. uł ip̃a uł p̃scͥptioẽs ad¬
ipã testimoĩa. neq p̃sẽpticẽs ad u̾saris
licet qͣrta uti productiõe testiũ. Ita tñ
ut iuret pͥꝰ neq ꝑse excepisse. neq per¬
ꝓcuratorẽ suũ uł patronum. uł aliũ
hoĩe suũ. nec aliqͦ dolo uł arte uł cal¬
liditate quartã ꝓductiõe deferendã.
Hoc ampliꝰ sisemel aut bis produxĩt tes¬
tes ⁊ remunerauĩt ꝓductioĩb ac postea
uelit ꝓclucẽ. ñ audiat᷑ nisuĩ eo casu uͥ
neꝙ testimonia excep̃. neq p̃scͥptioes
aduersarii sui quãuis diuina iussio
dedĩt ei licentiã ꝓducendi.
ntiquitꝰ ẽ cõstitutũ ut sinhac
florentissima ciuitate litigiũ fu¬
erit motum. ⁊ adhuc cã pndñte
inprouintia degerĩt ut illuc actis ĩt̃¬
uenientib mittant᷑ partes siũ procu¬
ratores eoꝵ ⁊ aput defñsores ciuitatis
testes producti dicãt ea q̃sciunt ⁊ pꝰea

Expanded text:
renuntiaverit testium productioni, et exceperit testimonia vel ipsa vel perscriptiones adipsa testimonia, neque perscriptiones adversarii ei quarta uti productione testium, ita tamen, ut iuret prius, neque se excepisse, neque procuratorem suum, vel patronum, vel alium hominem suum, nec aliquo dolo, vel arte, vel calliditate qut testes, et renuntiaverit productionibus, ac postea velit producere, non audiatur, nisi in eo casu, ubi neque testimonia excepit, neque perscriptiones adversarii sui, quamvis divina iussio dederit ei licentiam producendi. Idem Antiquitus est constitutum, ut si in hac florentissima civitate litigium fuein provincia degerint, ut illuc actis intervenientibus mittantur partes, sive procuratores eorum, et apud defensorem civitatis testes producti dicant ea, quae sciunt, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
mam portionẽ idẽ falcidiã accipiãt
quã haberẽt sitertiã partẽ uł dimidiã
eotp̃r acciperã antequã deãtio facta
sit. scł nisi ingrati fui̾nt łłã si probate
sunt ingratitudinis cause. pͥstinis legi
b subitiant᷑. Si appellatiõe introduct̾a
compromissarium arbrriũ litiga¬
tores elegerint
Ciquis appellauit. ⁊ appellatiõe intͦ¬
ducta ap̃ p̃fectum p̃torio uł apd̾
quẽuis alium iudicẽ cõꝓmissarios
arbitros elegĩt cũ aduersario suo ñ
sit exclusus uenire. ut itũ ꝓpt̃ adappel¬
latoriũ iuditium quãuis bienniũ
fuĩt transactũ. Qd̃ si postquã acõpro¬
missario recessũ ẽ bienniũ transieĩt
dicimꝰ p̾orẽ calculũ firmũ esse. ⁊ ap¬
pellatoriũ iuditiũ ñ exerceri. cet̃a
aut̃ omĩa iura que de ꝓuocatioĩb po¬
sita st̃. in suorobore maneant. maluĩt

Expanded text:
 Falcidiam accipiant, quam haberent, si tertiam partem vel dimidiam eo tempore acciperent, antequam donatio facta sit, scilicet nisi ingrati fuerint. Nam si probatae sunt ingratitudinis causae, legi LXXXVI Si appellatione introducta compromissarium arbitrum litigatores elegerint Si quis appellaverit, et appellatione introducta apud praefectum praetorio vel apud quemuis alium iudicem compromissarios arbitros elegerit cum adversario suo, non sit exclusus venire iterum ad appellatorium iudicium, quamvis biennium fuerit transactum. Quod si postquam a compromissario recessum est, biennium transierit, dicimus, priorem calculum firmum esse, et appellatorium iudicium non exerceri. Cetera autem omnia iura, quae de provocationibus posita sunt, in suo robore maneant. Dat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓea. siue ꝑfectitia siue auentitia.
postea aũt uł ipsa mulier uł ꝓmissor
dotis paratꝰ sit id qd̾ ꝓmisit dare. ⁊ hoc
ip̃m testatioe cõplectat᷑ uł optułit reᷤ
uł deposuit simobiles sint uł in iudi¬
tio ex una parte iudicẽ aud̾at. ⁊ missiᷤ
siquid de antenuptias doãtioe acciꝑe
mulierẽ oportẽt. hoc oĩmodo accipiat
quãuis nullã dotẽ dedit. ꝗa ꝑ maĩtũ
stetit. quominꝰ ea exceꝑit.
De immodicis ⁊ inofficiosis dõatioĩb
ipat̃ filios habuerit duos pluresue
et uni exhis dõare suas res uoluit.
non liceat ei ultra bessẽ subẽ sue dõa

Expanded text:
pro ea sive profecticiam sive adventiciam, postea autem vel ipsa mulier vel promissor dotis paratus sit, id quod promisit dare, et hoc ipsum testatione complectatur, vel obtulerit res vel deposuerit, si mobiles sint, vel in iudicio ex una parte iudicem adeat, et missis si quid de ante nuptias donatione accipere mulierem oporteat, hoc omnimodo accipiat, quamvis nullam dotem dederit, quia per maritum stetit, quominus eam susciperet. De immodicis et inofficiosis donationibus Si pater filios habuerit duos pluresue, et uni ex his donare suas res voluerit, non liceat ei ultra bessem substa
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑau̾it. Qd̾ sialiã substantiã habẽs
tres istas untias diminuat: repleat᷑
idqd̾ diminutũ ẽ ex ip̃iꝰ prop̾o patri¬
monio. Sin aut̃ sub̃a quidẽ eius nul¬
la appareat. tres aũt untias cõsũpse¬
rit. habens aliud unde uiueret. lice¬
at fidei cõmissario inrẽ agere. ⁊ ypo¬
thecaria accõne ut res prorata tͥũ
untiaꝵ euncat. Ideoq conueniens ẽ
ut scͥptꝰ hr̃s generali fideicõmissario
cautionẽ pr̃ae detrib untus restitu¬
endis nisiforte testator hiuiusmodi
satisdatiõe siue cautioe spalit con¬
cesserit. Hec aut̃ constito locũ hãt

Expanded text:
speraverit. Quod si aliam substantiam habens speraverit. Quod si aliam substantiam habens tres istas uncias deminuat, repleatur id, quod deminutum est, ex ipsius proprio patrimonio. Sin autem substantia quidem eius nulla pareat, tres autem uncias consumpserit habens aliud, unde viveret, liceat fideicommissario in rem agere et hypothecaria actione, ut res pro rata trium unciarum evincat. Ideoque conveniens est, ut scriptus heres generali fideicommissario cautionem praestet de tribus unciis restituendis, nisi forte testator huiusmodi satisdationem sive cautionem specialiter concesserit. Haec autem constitutio locum habet
Abbreviated transcription (Latin):
ia aut scimus quosdã rerum
suarum̃ int̾ liberos proprios dis¬
tributionẽ facere. ⁊ sub eadem libe¬
beros quoc eoꝵ subseribere. hoc quoq
ualidum sit scdm nr̃e cõstitutiõĩs
obẜuaticẽ quã de huiusmodi distͥ¬
butionib promulgauimus. s ⁊ si¬
ne subscriptiõe liberoꝵ ⁊ ipse parẽs
subseribar. ⁊ omĩa ꝑsubseriptiõe
suam maĩfesta faciat. Idquoq
ratum habebit᷑. qd̾ iã ⁊ antea fac¬
ta constitutione continet̾. hec aũ
lex inhis casib locum habebit quos pꝰ¬
ea moueri contigerit.
t d̾ restitũt. Defidei commissariis hr̃ditatib
iquis hr̃dem scripẜit ⁊ regauĩt
eum id qd̾̃ ex hereditate suꝑerit
tpr̃ mortis sue aliis restituere.uiiii.
quidẽ untias hr̃ditatis scriptꝰ hr̃s
habebit. ita et quomodo uoluerit eis
utetur. Tres aut̃ untias gn̾ał fidei¬
commissario restituere cogat᷑ ut nul¬
lomodo eas diminuat. nisi uł dotis
laborans ex ipsis trib untiis uiuere

Expanded text:
ia autem scimus, quosdam rerum suarum inter proprios liberos distributionem facere, et sub eadem liberos quoque eorum subscribere, hoc quoque validum sit secundum nostrae constitutionis observationem, quam de huiusmodi distributionibus promulgavimus. Sed et si sine subscriptione liberorum ipse parens subscribat, et omnia per subscriptionem suam manifesta faciat, id quoque ratum habebitur, quoniam et hoc antefata constitutione continetur. Haec autem lex in his casibus locum habebit, quos postea moveri contigerit. CONSTITVTIO CI De fideicommissariis hereditatibus Si quis heredem scripserit, et rogaverit eum, id, quod ex hereditate supererit, tempore mortis suae aliis restituere, novem quidem uncias hereditatis scriptus heres habebit, ita ut quoquo modo voluerit eis utatur. Tres autem uncias generali fideicommissario restituere cogatur, ut nullo modo eas deminuat, nisi vel dotis el si egestate laborans ex ipsis tribus unciis vivere
Abbreviated transcription (Latin):
ex nefariis ꝓcreatioĩb procreatist̃. Idõꝙ
nec alimonias eis parñtes uł frĩ debent
Constantini aut̃ diue memoĩe lex adgͣ¬
goriũ rescripta penitus euacuet᷑.
bone opinionis quẽ uł dignitas cõm̃¬
dat uł militia uł uite honestas uel ar¬
tis laudabilis titulus uł ⁊̃ alioꝵ testiũ
uox de boã uita eius cõsentiens. alias aũ
liceat iudici sihoc extimauit. ⁊ torm̃tis
eum subicere. In hac quidẽ florentissi¬
maurbe ꝑp̃toris officiũ.
nprountiis aũt ꝑdefensorem ciuitati.
Siquis aut̃ scripserit se debẽ alictui pe
cuniã. postea aut̃ dicat se sine scͥptis
eam soluisse ñ audiat᷑. quãuis testeᷤ
ꝓluxĩt nisi scdm obsuationẽ nr̃e c̃stitu¬
tionis. sic tñ ut test̃ duoꝵ alt̾m dicãt
uł qd̾ p̃sñtib ipse ⁊ adhoc ip̃m rogatis
debitor creditoĩ pecuniã soluit. uł qd̃
ad hoc ip̃m accepti. audier̃ creditorẽ
dicentẽ pec̃am sibi solutã eẽ. S necta¬

Expanded text:
ex nefariis procreationibus procreati sunt, ideoque nec alimonia eis parentes vel fratres debent. Constantini autem divae memoriae lex ad Gregorium scripta penitus evacuetur.bonae opinionis, quem vel dignitas commendat, vel militia, vel vitae honestas, vel artis laudabilis titulus, vel etiam aliorum testium vox de bona vita eius consentiens. Alias autem liceat iudici, si hoc existimaverit, et tormentis eum subiicere, in hac quidem florentissima urbe per praetoris officium, in provinciis autem per defensorem civitatis. Si quis autem scricuniam, postea autem dicat se sine scriptis eam solvisse, non audiatur, quamvis testes produxerit, nisi secundum observationem nostrae constitutionis, sic tamen ut testes duorum alterum dicant, vel quod praesentibus ipsis et ad ipsum rogatis debitor creditori pecuniam solvit, vel quod ad hoc ipsum accepti audierint creditorem dicentem pecuniam sibi solutam esse. Sed nec ta
Abbreviated transcription (Latin):
cumreliquo ppło facere debent hoc
tore mecclastici hommnes adoꝑa nõ
compellantur. Siũõ opussinum con¬
stituto die adimpletum ñ hiunt li¬
ceat comiti ꝓpena ꝓpoiti oꝑis eos pi¬
gnoraẽ iuxta extimatiõm uel quali¬
tateminꝑfecti oꝑis quousꝙ ꝑfitiat᷑.
comes aut sineglexit arege uel amĩ¬
soregis ẽ urdicandus.

Expanded text:
cum reliquo populo facere debent, hoctorem ecclesiastici homines ad opera non conpellantur. Si vero opus suum constituto die conpletum non abuerit, liceat comiti pro pena prepositum operis pignerare iuxta extimationem vel quantitatem inperfecti operis, quousque perficiatur: comis autem si neglexerit, a rege vel misso regis iu
Abbreviated transcription (Latin):
aquolib misso dĩco amoniti obedi¬
re nolu̾int ut bannũ nr̃m guadia ẽ
cogantur ⁊ ꝑfidei uissorem adpalati
umuenire iubeantur. ⁊ tunc decẽ¬
namus utrĩnobis placeat ut bãñ
deor. De eccłus que int̃coheredes
⁊ honorare fatiant. Sinautem ẽc̃ dixe¬
rint ut inepĩ potestate maneant u¬
trumeas ita consistere ꝑmittat aut
reliquias inde auferat ꝯubiadnr̾m
erint ut describantur. ⁊ nobis nunti

Expanded text:
quolibet misso dominico admoniti oboedire noluerint, ut bannum nostrum rewadiare cogantur, et per fideiussores ad palatium nostrum venire iubeantur. Et tunc nos decernamus, utrum nobis placeat, ut aut est de ecclesiis, quae inter coheredes  honorare faciant. Sin autem hoc contradixerint, ut in episcopi potestate maneat, utrum eas ita consistere permittat, aut reliquias exinde auferat. Et ubi ad erint, ut describatur, et nobis renunti
Abbreviated transcription (Latin):
deor. De minstis occasionib ⁊ con¬
suetudiib nouĩt institutis sicut sunt
naues subtus pontemtransire solẽt.
siue inmedioflumine ubimillũ ẽ ob¬
staculum. ut auferatur antiꝙ aũt adn¬
ostram notitiam deferantur.¬

Expanded text:
. De iniustis occasionibus et consuetudinibus noviter institutis, sicut sunt naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum obstaculum est, ut auferantur. Antiqua autem ad nostram notitiam deferantur
Abbreviated transcription (Latin):
res uł curatores in hisdẽ reb cõfir¬
naturaliũ susciꝑe ⁊ oĩa facere q̃ĩ legi¬
timis lib̃is facere sol&.

Expanded text:
res vel curatores in hisdem rebus confirnaturalium suscipere, et omnia facere, quae in legitimis liberis facere sol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙfuint diligenter inquirantur quõ
saluesint ⁊ defense. Iacomitib nũtiet̃.
necullamforestem nouĩt instituant.
ꝯubinouĩt institutas sine nr̃a iussiõe
mpr̃lothꝰ: Placint nobis ut cuncti
iudices siue hu quicunctis p̃est deb.
ꝑ quos inditialis potestas in hac urbe ro¬
ma agideb inp̃sentiam nrãm ueniant.

Expanded text:
fuerint, diligentissime inquirant quomodo salvae sint et defensae, et ut comitibus denuntient, ne ullam forestem noviter instituant, et ubi noviter institutas sine nostra jussione  Placuit nobis, ut cuncti iudices sive hi qui cunctis praeesse debent, per quos iudiciaria potestas in hac urbe Romana agi debent, in praesentia nostra veniant;
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes lib̾ant. ueluti si consul designatꝰ
fuerit. S ex cõsule codicillos suscipiat
si p̃fectorius magistratꝰ in ipso actu
fungat᷑. põẽ enĩ p̃fectũ urb̃. uł p̃fecto
p̃torio factũ fuisse. uł magistrũ militũ.
Seq̃tur aut̃ eos ⁊ peculiũ qd̃ filii famil
constituti habebãt
De legitimis ꝑsonis.
ui ex dignitate pat̾ familias sit. le¬
gitimaiura intactahãt infamilia
sua. Idõq libi ip̃iꝰ qͦs habuit dũ filiꝰ¬
familias erat: post mortẽ patͥs eiꝰ in
quo prolata ẽ indignitatib añfactis.
constitutio idiotas uocat in nr̃a re eẽ¬

Expanded text:
homines solent, veluti si consul designatus fuerit, si exconsule codicillos accipiat, si praefectoriis magistratibus in ipso actu fungatur: pone enim praefectum urbis vel praefectum praetorio factum fuisse, vel magistrum militum. Sequatur autem eos et peculium, quod filiifamilias constituti habebant. De legitimis personis Qui ex dignitate paterfamilias fit, legitima iura intacta habeat in familia sua. Ideoque liberi eius, quos habuit, dum filiusfamilias erat, post mortem patris eius in quo prolata est, in dignitatibus antefatis pconstitutio διαιτητὰς vocat, in nostra re
Abbreviated transcription (Latin):
uirum głosissimũ. ⁊ marcellũ uirũ mag¬
nificum qui inustitia procedit. ⁊ apicẽ
scolastico consiliario iustissimoutit᷑
t iudices quidẽ post magistratus popli
romani istos eẽ sanccimus. ⁊ causas ꝗ
adeos mutimꝰ uolumꝰ iudicare. Siqͥs aũ
magistratus constitut᷑ iudicẽ dare ma¬
luerit. nõ hãt licentiã ad alios causas¬
suas deligare. nisi adp̃dictos eloq̃ntissimoᷤ
⁊ głosissimos iudices nr̃o  ⁊ adsuos cõsili¬
arios. tñ ut ubi cõsiliariis sus delegat
mane usq aduesꝑũ. ⁊ scd̾m solitum
siquidẽ in eacausa quã nos delega¬
uimus appellatio exerceat᷑. aut incõe
pcertum. aut scd̃m mores apud alios
ex quantitate scł litis habita diffrã
Sin aũt magistratꝰ ei causã delegauit.
appellatio apudeũ exercebit᷑.
De iurisdictione iudicum.
udices usq adtrecentos sol. more quid̃¬
parasemos litẽ audiant. s tam̃ senten¬
tiam inscͥptis dicant. ⁊ prouocationes
condẽpnato nõ denegent᷑. nisi forte tũ

Expanded text:
virum gloriosissimum, et Marcellum virum magnificum, qui iustitia praecellit, et Appione scholastico consiliario iustissimo utitur. Idem Et iudices quidem post magistratus populi Romani istos esse sancimus, et causas, quas ad eos mittimus, volumus iudicare. Si quis autem magistratus constitutus iudicem dare maluerit, non habeat licentiam ad alium causas delegare, nisi ad praedictos eloquentissimos et gloriosissimos viros, et ad suos consiliarios, ita tamen, ut ubi consiliariis suis delegat mane usque ad vesperum secundum solitum si quidem in ea causa, quam nos delegavimus, appellatio exerceatur aut in commune procerum, aut secundum morem apud alios, ex quantitate scilicet litis habita differentia. Sin autem magistratus ei causam delegavit, appellatio apud eum exercebitur. De iurisdictione iudicum Iudices usque ad trecentos solidos more quid lites audiant, sed tamen sententiam in scriptis dicant. Et provocationes condemnato non denegentur, nisi forte ter
Abbreviated transcription (Latin):
sentia sit ut ĩ eodẽ loco modis omĩb
lis dirimat᷑ ĩ quo aliqͥd amissũ ẽ. Qd̃
siactor quidẽ p̃sto sit. reus aũt absix
declarata. tp̃s aũt dilatiõis ex locoꝵ
spatio daĩ deb&. Nam siqͥd̾ una uł
duab. prouintiis int̃positis dñs rerũ
inpximis locis degat .iiͦii. m̃ses addila¬
absit ueluti in palestina. uł inegip¬
to octom̃ses addilatiõe̾ daĩ oportet.
Sin aut̃ itel initalia cł iafrica moret᷑
nouẽ m̃ses statui debent. ead̾ dicimꝰ
⁊ si in arthois locis pͥncipał ꝑsoã degat
De absentib reis.
siquid̾ reꝵ dñs illi cõmiserit
causam qͥ ap̃ eũ detułit: neceẽ
ẽ ur ipse pulset̾ abfñtis dnĩ noĩe. Sin
aut̃ altũ litigare maluerit. ⁊ hoc ei
facere liceat. dũ tñ procurator ipsiꝰ
⁊ defendat cãm ⁊ moĩs oĩb ĩpleat.
q iudex iudicauĩt nisi prouocario

Expanded text:
sentia sit, ut in eodem loco modis omnibus lis dirimatur, in quo aliquid admissum est. Quod si actor quidem praesto sit, reus autem absit, declarata. Tempus autem dilationis ex locorum spatio dari debet. Nam si quidem una vel duabus provinciis interpositis dominus rerum in proximis locis degat, quatuor menses ad dilaabsit, veluti in Palaestina vel in Aegypto, octo menses ad dilationem dari oportet; sin autem vel in Italia vel in Africa moretur, novem menses statui debent. Eadem dicimus, et si in arctois locis principalis persona degat. De adsentibus reis Et si quidem rerum dominus illi commiserit causam, qui apud eum retulerit, necesse est, ut ipse pulsetur absentis domini nomine. Sin autem alium litigare maluerit, et hoc ei liceat facere, dum tamen procurator ipsius et defendat causam, et modis omnibus impleat, quod iude
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ suibituro. supẽ quoq obnoxius
sit. ⁊ siquid̃ solũndo fui̾t is qui accu¬
satus ⁊ cõdẽpnatus ẽ: ipse iudicato
satis faciat. Enĩuero sisoluendo ñsit
ex reb dnuĩ absentis qͥ nec uenire nec
mandare aliquẽ uoluit. solui actoĩ
equũ ẽ. Qd̾ si reus p̃sens post accusa
let inheremodiciis fiei̾ scł ipsoreo ꝑ¬

Expanded text:
tionem subituro, si ipse quoque obnoxius sit. Et si quidem solvendo fuerit is, qui accusatus et condemnatus est, ipse iudicato satisfaciat. Enimvero si solvendo non sit, ex rebus domini absentis, qui nec venire nec mandare alicui voluit, solui actori aequum est. Quod si reus praesens post accusatlet in eremodiciis fieri, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
accipere ñ aud̾at. usurã aũt sumẽ
eum equum ẽ. Siquidem aridos fit̃¬
tus mutuaũ octauã. Sin aũt solidos
mutuauit: siliquã unã annuam ꝑ
singulos aureoscapiat. donec scł to¬
tum quoddebetur fuerit adebitore
rentibus relinquenda.
ms̃ tammascłi quã femine
decedentes. siunum filiũ hãt ter¬
tiam partẽ subẽ sue ei relinqͣt fal¬
cidie noĩe eodẽ obtinente iure.
siduos uł tres uł .iiͦii liberos dereli¬
querit. Sin aut̃ ultra .iiͦii. sint:
hãt. ut hoc casu falcidia lex dimidi¬
am partem contineat.i. sex untiaᷤ¬
de substantia defuncti. Nulla aũ
diffrã ẽ. utrum institutiõe heredis
an fideicõmissi datiõẽ legitima par̃
liberis p̃stita ẽ. hoc aũt qd̾ defiliis :
filiab didicimus. teneat etiã ĩoĩb
descendentib ꝑsonis quib scł deĩ¬
officioso agere ꝑmissum ẽ. De

Expanded text:
accipere non audeat, usuram autem sumere accipere non audeat, usuram autem sumere eum aequum est, si quidem aridos fructus mutuaverit, octavam; sin autem solidos mutuaverit, siliquam annuam per singulos aureos capiat, donec scilicet totum, quod debetur, fuerit a debitore parentibus relinquenda Omnes tam masculi quam feminae decedentes, si unum filium habeant, tertiam partem substantiae suae ei relinquant Falcidiae nomine, eodem obtinente iure, et si duos vel tres vel quatuor liberos dereliquerint. Sin autem ultra quatuor sint, ae habeant, ut in hoc casu Falcidia lex dimidiam partem contineat, id est, sex uncias substantiae defuncti. Nulla autem differentia est, utrum ab institutione heredis, an fideicommissi datione legitima pars liberis praestita sit. Hoc autem, quod de filiis et filiabus dicimus, teneat etiam in omnibus descendentibus personis, quibus scilicet de inofficioso agere permissum est. De
Abbreviated transcription (Latin):
pͥore matͥmonio non habuerit: statĩ
facultatib suis careat. dos que ei da¬
ta ẽ: fisciuirib uendicet᷑. post pu¬
plicationẽ aut̃ ⁊cingulisui patiat᷑
amissionẽ. ⁊ exilio puniat᷑. Qd̾ si
subsistat. et uxor eius cc̃ leges nup¬
ta easdẽ penas patiat᷑. scł sinulla
iusta excusetur ignorantia. Si aũ
lib̃i sint. ei qui incestas contraxĩt nup¬
tias. illi aũt libi legitimi sint. qui
forte exilio legitimo matrimonio pro¬
creatisunt penapatͥs. sui iurisfiant.
⁊ pat̾nas accipiant facultates. sic tñ
ut patri suo alimonias p̃beant. ⁊ q̃
necessaria st̃ amministrẽt. De natu
habuerit. cuius nuptie int̾dicte ñ
fuerint et liberos ex illa ꝓcreauint.
posteaq instrum̃ta dotalia cõposue¬
rit ei. non solum iamnati filii legi¬
tuni et inpotestate patris eius sint.
s etiã postea procreati. De pignorib¬
iquis rustico mu mutuas.¬
Ituauerit. terram eius inpignoẽ

Expanded text:
priore matrimonio non habuerit, statim suis priore matrimonio non habuerit, statim suis facultatibus careat, et dos, quae ei data est, fisci viribus vindicetur. Post publicationem autem et cinguli sui patiatur amissionem, et exsilio puniatur. Quod ss subsistat, et uxor eius contra leges nupta easdem poenas patiatur, scilicet si nulla iusta excusetur ignorantia. Idem Sin autem liberi sint ei, qui incestas contraxerit nuptias, illi autem liberi legitimi sint, quod forte ex alio legitimo matrimonio procreati sunt, poena patris, sui iuris fiant, et paternas accipiant facultates, sic tamen, ut patri suo alimonias praebeant, et quae necessaria sunt, administrent. Haec auhabuerit, cuius nuptiae interdictae non sunt, et liberos ex illa procreaverit, posteaque instrumenta dotalia composuerit, ei non solum iam nati liberi legitimi et in potestate eius sint, sed etiam postea procreati. Dat. XVIi quis rustico mutuaverit, terram eius in pignus
Abbreviated transcription (Latin):
Defñsoressine datiõe pecunie fiant .iiii.
enim aureos tantũ pr̃are debet iuditio
p̃fecti p̾torii. pro uisionib quib defñ¬
soꝵ creatio confirmetur: Sin aut̃ ciuitã
suetudine capiant eas sine aliquo obs¬
taculo. ⁊ si inmagnis criminib obno¬
xii conuincantur. aliqui castigare
b transmitt̃e. Nam ⁊ in leuiorib cri¬
minib sufficit pena ꝗͣ ipsi int̃posuer̃t̃.
De lenonib tollendis.
ec constitutio iubet neminẽ lenonẽ
eẽ. nec inurbe imperiali. neꝙ in prouĩ¬
ciis. ⁊ hoc prohibere debent p̃tores et
p̃sides. Ultimo enĩ supplicio subiciũt᷑
qui contra constitutioĩs huius normã
lenones eẽ ausi st̃. Omĩa enĩ instru.¬
menta et fideiussicẽs ap̃ lenones int̾¬
positas. uł alenonib contra bonos mo¬
res factas infirmas atq inualidas eẽ
constitutio iubet. De nefariis et inces
iquis nefarium tis nuptiis.¬
uncestũ atqdãpnatũ matrimõiũ
contraxerit. liberos aũt exlegitimo

Expanded text:
Defensores sine datione pecuniae fiant, quatuor enim aureos tantum praestare debent maiopraefecti praetorio pro iussionibus, quibus defensorum creatio confirmetur. Sin autem civitassuetudine capiant, eas sine aliquo obstaculo, et si in magnis criminibus obnoxii convincantur aliqui, castigare bus transmittere, nam in levioribus criminibus sufficitDe lenonibus tollendis Haec constitutio iubet neminem lenonem esse neque in urbe imperiali, neque in provinciis, et hoc prohibere debent praetores et praesides; ultimo enim supplicio subiiciuntur, qui contra constitutionis normam lenones esse ausi sunt. Omnia autem instrumenta et fideiussiones apud lenones interpositas, vel a lenonibus contra bonos mores factas infirmas atque inualidas esse constitutio iubet. i quis nefarium et incestum atque damnatum matrimonium contraxerit, liberos autem ex legitimo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ paratus sit ꝑiculo suo translatio
rofectioẽs p̃sidiũ non oportet dãp¬
nosas ꝓuincialib eẽ. nam nec anga¬
rieius facere lic. om̃s enĩ oĩno p̃sidẽ
aunonis suis contendos ẽẽ constitutio

Expanded text:
autem paratus sit periculo suo translationautem paratus sit periculo suo translationIdem Profectiones praesidum non oportet damnosas provincialibus esse. Nam nec angani eius facere licet. Omnes enim omnino praesides annonis suis contentos esse constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
fides puplica deba ualere. S ⁊ cõdẽp¬
nare deba eum quu ntra t̃minos scõꝵ
sit. ⁊ exige̾ abeo. Ita tñ ut competentẽ
neꝙ adulteris. neq raptorib uirgi¬
num. S : siquis tributa fisco debeat:
potit intra scoꝵ terminos: abeo exigi.
puplicum debitum. ut tam yconomi
quam defensores eołaꝵ ad hoc subue¬
niant p̃sidi. magis quã debitorẽ eri¬
piant. Nam si quid tale. fecerint de
gere. nisi prius decla̾uit iugeroꝵ qͣn¬
titatem ⁊ ꝑro quib p̃diis ⁊ inquib spe¬
cieb exactio sit. Qd̃ si de tributis aliqͣ
dubitatio emersẽĩt. censuales quidẽ
dubia dirimat᷑. deb&e aũt p̃ses prouĩ¬
cie cogere censuales ⁊̃ ut translatiõe
faciant distractoꝵ p̃dioꝵ sine omĩ
tam̃ detrim̃to. Sinaũt ideo censuale̾
translationẽ facẽ distulerĩt qd̾ em̃to¬
res inopes eẽ putant. ⁊ huius rei discep¬
tatio p̃sidalis eĩt. ⁊ sidubitet᷑ utrum
emptor idoneus sit annon. uñditor

Expanded text:
des publica debet valere. Sed et condemnare eos debet, qui intra terminos sanctorum sint, et exigere eos, ita tamen, ut competentem neque adulteris, neque raptoribus virginum. Sed et si quis tributa fisco debeat, poterit intra sanctorum terminos ab eo exigi publicum debitum, ut tam oeconomi quam defensores ecclesiarum ad hoc subveniant praesidi magis, quam debitorem eripiant; nam si quid tale fecerint, de gere, nisi prius declaraverint iugerorum quantitatem, et pro quibus praediis, et in quibus speciebus exactio fit. Quod si de tributis aliqua dubitatio emerserit, censuales quidem dubia dirimatur. Debet autem praeses provinciae cogere censuales etiam, ut translationes faciant distractorum praediorum, sine omni tamen detrimento. Sin autem ideo censuales translationem facere distulerint, quod emptores inopes esse putant, et huius rei disceptatio praesidalis erit, et si dubitetur, utrum emptor idoneus sit, an non, venditor
Abbreviated transcription (Latin):
siue scolares. siũ alia q̃liẽq militia
armata decorati. expectare qͣntoscũq
annos in expeditioẽ fecĩnt. Et sinullas
littas nullũꝙ responsũ amaitis suis
recepint. Sinaũt tał mulier maĩtũ
suum defunctũ audiẽĩt. ñ liceat ei sta¬
⁊ cartularios scrinii inqͦ mai̾tꝰ eius mi¬
litabat. ⁊ eos uł tͥbunũ sip̃sto sit int̃¬
er monum̃ta. ꝑ testimoĩo pudoĩs sui
ex pectet uniꝰ annispatiũ. ⁊ postquam
transicit᷑. liceat legitimas cc̃hẽ nuptiaᷤ.

Expanded text:
sive scholares, sive alia qualicumque armata sive scholares, sive alia qualicumque armata militia decorati, exspectare, quantoscumque annos in expeditione fecerint, et si nullas litteras, nullum responsum a maritis suis receperint. Sin autem talis mulier maritum suum defunctum audierit, non liceat ei staet cartularios scrinii, in quo maritus eius militabat, et eos vel tribunum, si praesto sit, inteer monumenta pro testimonio pudoris sui, exspectet unius anni spatium, et postquam transierit, liceat ei legitimas
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ex causa probabili.
ulli liceat consensu m̃m dissoluẽ
nisi forte castitatis amore hoc fecĩt
s si huiusmodi ꝑsone libos hãnt tã
dotẽ ꝗͣ dõatiõe ꝓpt̃ nuptias lib̾is custo¬
dire pcipimus. Sin aũt post solutum
factum inuenti fuerĩt uł nuptias cõ¬
trahñtes. uł alias turpit uiuentes. uł
unus ex his hoc faciens reꝑtꝰ fuĩt. Siꝗdẽ
libĩ inꝑfecte etatissint. alere eos ⁊ res
eoꝵ anmmnistraĩ abea. uł ab eo paren¬
ti iubemꝰ. qui queue huic legi nichil
cõtrariũ fec̃. Sin aũ ãbo parentes tali
delicto utent᷑. utͥusꝙ parentis substã.
libis addicat᷑. administratorẽ eis inꝑfecte
etatis constitutis acopetente iudice de¬
putari oisponimꝰ. Libĩs aũt nullis extan¬
tib. subãm delinq̃ntis persc̃e puplici
rationib uñdicaĩ sc̃imꝯ. ⁊ legitimis penis
subicimus. Alit̾ enĩ disiunctionẽ nup¬
siue in expeditionib degentib. siue in
militiis. siue milites sint. siue tradati

Expanded text:
nisi ex causa probabili Nulli liceat consensu matrimonium solvere, nisi forte castitatis amore hoc fecerit . Sed si huiusmodi personae liberos habeant, tam dotem quam donationem propter nuptias liberis custodiri praecipimus. Sin autem post solutum factum inventi fuerint vel nuptias contrahentes alias vel turpiter viventes, vel unus ex his hoc faciens repertus fuerit, si liberi imperfectae aetatis sint, ali eos et res eorum administrari ab ea vel ab eo parente iubemus, qui quaeve huic legi nihil contrarium fecit. Sin autem ambo parentes tali delicto tenentur , utriusque parentis substantia liberis addicatur; administratorem eis in imperfecta aetate constitutis a competenti iudice deputari disponimus; liberis autem nullis exstantibus substantiam delinquentis personae publicis rationibus vindicari sancimus, et legitimis poenis subiicimus; aliter enim disiunctionem nupsive in expeditionibus degentium sive in militiis, sive milites sint, sive foederati,
Abbreviated transcription (Latin):
imulier maĩto suo sine iusta causa
repudiũ miẜit. ⁊ inhac impia uo¬
luntate ꝑserãuũt. dotẽ quidẽ ip̃ius
maritus hãt. p̾etatẽ rex dotaliũ cõib
libis reẜuaturus. Sin aut libõs nõ
hãt. ipe eam lucret᷑. mulier aũ ꝑi¬
culo iudicis huic cause p̃sid̃ntis. reli¬
giosissimo antistiti eius ciuitatis tra
dat᷑ in qua coĩt domiciliũ hãt. Ep̃s

Expanded text:
mulier marito suo sine iusta causa repudium miserit, et in hac impia voluntate perseveraverit, dotem quidem ipsius maritus habeat, proprietatem rerum dotalium communibus liberis reservaturus. Sin autem liberos non habeat, ipse eam lucretur, mulier autem periculo iudicis huic causae praesidentis religiosissimo antistiti tradatur eius civitatis, in qua communiter domicilium habebant. Epis
Abbreviated transcription (Latin):
ut adulti puniant᷑. Qd̾si illi qui deges¬
toꝵ deposuerĩt ẽuictipostea fu̾int fal¬
sas opiniones dixisse. ipĩ qͥdẽ militia sua
nudati.x. auri libraꝵ penã c̃pellantur
pr̃are ei quẽ falso dixer̃ decessisse. Ipse
aut̃ si uelit. licentiã hãt uxorẽ suam
recipere. Q d̾ si scolaris sit ipẽ de cuius
morte dubitõ ẽ. de p̾ͥmatib scole ⁊ ac¬
tuario. Sinaũt federati de ordine. p̃¬
dictam depositionẽ uxorẽ eiꝰ iubemꝰ
sine pena soluunt᷑ ueluti simaĩtus
misceĩ mulieĩ sue nõpotuĩt. Si ma-¬
ritus uł uxor religiosam uitã⁊ so¬
litariã elegĩt. Suncaptiuitate ad
certũ tp̃s tentifuint. deqͥb tribus
tinent᷑.sufficẽ̾ iubemus adsolonẽ ma¬
trimonioꝵ. Alias aũt om̃s cessare p̾ci¬
pimus. ⁊ nullã aliã cãm posse mat̾¬

Expanded text:
ut adulteri puniantur. Quod si qui sub fide gestorum deposuerunt, convicti postea fuerint falsas depositiones dixisse, ipsi quidem militia sua nudati decem auri librarum poenam compellentur praestare ei, quem falso dixerunt decessisse, ipse autem, si velit, licentiam habeat uxorem suam recipere. Quod si scholaris sit ille, de cuius morte dubitatio est, de primatibus scholae et actuario, sin autem foederatus, de ordine praedictam depositionem uxorem eius iubemus sine poena solvuntur: veluti si maritus misceri mulieri suae non potuerit; si maritus vel uxor religiosam vitam et solitariam elegerit; si in captivitate ad certum tempus tenti fuerint: de quibus tribus tinentur, sufficere iubemus ad solutionem matrimoniorum, alias autem omnes cessare praecipimus, et nullam aliam causam posse matr
Abbreviated transcription (Latin):
tres testatioes insc̾ptis habitas. ⁊idone¬
testatus ẽ cũ uxore sua uł ĩsuadomo:
sine ullo ꝑicło suis manib eum occidẽ
Si aũt inalioloco eũ dep̃hñdĩt cũ uxoẽ
sua colloquiũ habentem. tradat eum
iudici. Et suudex inuenĩt. post tres tes¬
taticẽs suspectũ hoĩẽ collocutũ fuisse
nullo alio exqͥsito.qͣi adultum puniat.
Maĩto aũt liceat ccͣ suam uxorẽ. qͣlit̃

Expanded text:
tres testationes in scriptis habitas et idonetres testationes in scriptis habitas et idonetestatus est, cum uxore sua vel in sua domo, sine ullo periculo suis manibus eum occidere. Sin autem in alio loco eum deprehenderit cum uxore sua colloquium habeniudici, et si iudex invenerit post tres testationes suspectum hominem collocutum mulieri fuisse, nullo alio exquisito, quasi adulterum puniat, marito autem liceat contra suam uxorem, qualit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ p̃ceptanra neglexĩt: ip̃e quidẽ .x. libs
auri pene noĩe pr̃abit. Offm̃ aut eiꝰ .
Sinaũt iudex sit non magistratꝰ. ip̃ qͥd̾
.x. libras auri pr̃abit. minist̾ aut̃ eius
ꝯ scolã palatinoꝵ. fiscalib rõĩb ĩferat᷑.
S ⁊simaĩtus sine cã repudiũ miseĩt
uxoĩsue. reddat eidotẽ ⁊ ppt̃ miptias
aut pͥetatẽ custodiat. tam dõatioĩs quã
pene. Sinaũt nullos lib̃os hãt. tẽ ⁊ pͥetatẽ¬
om̃ium reꝵ p̃dictaꝵ lucrabit᷑. uerit.
Siquis uxorem suam flagelł castiga
iqtus uxorẽ suã flagellis uł lignis
pars ꝓpt̃ nuptias dõãtiõis fec̃
Siquis suspicat᷑ fuerit de aliquo uel¬
lȩ eũ pudoriuxoris sue illudere.
Siquissuspicatus fuerit de aliquo
uelle eum uxoĩ sue illudẽ. liceat ipĩ
marito testatioes inscͥptis habitas ad
suspectũ hoĩe mitt̃ẽ.⁊ ter ei denuntiaẽ
ꝑ ipãs testatioes idoneos testes cõtinen¬
tes. necum uxore sua inueniat᷑ ⁊ post

Expanded text:
praecepta nostra neglexerit, ipse quidem X libras auri poenae nomine praestabit, officium autem eius V. Sin autem iudex sit non magistratus, ipse quidem X libras auri praestabit, ministri autem eius  scholam palatinorum fiscalibus rationibus inferantur. Sed et si maritus sine causa repudium miserit uxori suae, reddat ei dotem et propter nuptias autem proprietatem custodiat tam donationis quam poenae; sin autem nullos liberos habeat, tunc etum praedictarum lucrabitur. Si quis uxorem suam flagellis castigaverit Si quis uxorem suam flagellis vel lignis pter nuptias donationis facit. Si quis suspicatus fuerit de aliquo, velle eum pudori uxoris suae inludere Si quis suspicatus fuerit de aliquo, velle eum pudori uxoris suae inludere, liceat ipsi marito testationem in scriptis habitam ad suspectum hominem mittere, et ter ei denuntiare per ipsas testationes idoneos testes continentes, ne cum uxore sua inveniatur. Et si post
Abbreviated transcription (Latin):
mallatus fuĩt dic̃ idõ ei ndere no¬
lo. quia seruus alfiu ¶ aut si testimonia
cduxĩt. ⁊ similĩt̃ dixĩt quod ea recipere
tomquantumire ubi inuerare ẽdid̾it ꝯ
reuertipossit iuidices dicant. ⁊ummplaci
toꝯstitutodnm̃n ñ adduxĩt p̃beat sacram̃

Expanded text:
latus fuerit dicat, ideo ei nolle quia servus alterius sit, aut si testimonia produxerit et similiter dixerit quod ea recipere in quantum ire ubi eum invenire credit et reverti posse judices dixerint, si in placito constituto dominum non adduxerit, praebeat sa
Abbreviated transcription (Latin):
oppr̃otto: Cotidie cẽleges agitur
cotidie malimalũ facere ñuerentur.
idõhanc legem om̃e ꝑeuum diuinita¬
te ꝓpitia ualituramedicimus ut toto
annitp̃ẽ liceat uidicib causas agere
lites dirimere tumultus q̃stiõm t̃mi¬
nare ⁊ diffinire ut qui cotidie legeo
offendunt cotidie legis sententie feĩ¬
antur. ñ enĩ tpẽ messium. uelumde¬
miarum. legis ed debebunt effugẽ
qui illotpẽ peccare ñdesierint. bñu
facere: uũmdicere. iustitiam amaẽ:
rec.te iudicare. omĩtpẽ lici. semper¬
dicimus⁊ hoc iugit̃ conseruandũ deo
auctore ꝯimꝑiali maiestate decreui¬

Expanded text:
ti. Cotidie contra leges agitur, cotidie mali male facere non verentur. Ideo hac lege omne per aevum, divinitate propicia, valitura edicimus, ut toto anni tempore liceat judicibus causas agere, lites dirimere, tumultus quaestionum terminare et diffinire, ut qui cotidie leges offendunt, cotidie legis sententia feriantur. Nec enim tempore messium vel vindemiarum legis edictum debent effugere, qui nullo tempore peccare desierunt. Bene enim facere, verum dicere, justiciam amare, rectum judicare, omni tempore licet, semperdicimus et jugiter conservandum, Deo auctore et imperiali majestate, decrevi
Abbreviated transcription (Latin):
e ut nemodicorum uirare p̾sumat a¬
libi uõreꝑitur scriptum ut om̃s princi¬
palesꝑsone inprimolitis exordio sub¬
eant ius uirandũ calũpine. ñ nullis le¬
gibꝑitis resuenit indubiũ. utrũ cłici
iusiurandũ p̃stare debeantan alii ꝑ¬
sone hoc offitiumliceat delegare. qr
illud constĩtutioĩs ed. ubi cłici uiraẽ
ꝓhibentur amarco augusto ꝯstitutũ.
propterea deconstantmopolitanis cłici̾
ꝓmulgatum fuisse uidetur. idcirco ad
alios clicos ꝑtinere ñ uid̾tur. utergo
dubietas om̃ib penitus auferatur. ill¬
amdiuuimarei constitutiõm int̃ ptaĩ¬

Expanded text:
est, ut nemo clericorum iurare presumat, alibi vero rep peritur scriptum, ut omnes principales persone in primo litis exordio subeant iusiurandum calumpnie, nonnullis legis peritis res venit in dubium, utrum clerici iusiurandum prestare debeant aut alii persone hoc officium liceat delegare. Quia illud constitucionis edictum, ubi clerici iurare prohibentur, a Theodosio augusto Taupretorio de Constantinopolitanis clericis promulgatum fuisse videtur, idcirco ad alios clericos pertinere non creditur. Ut ergo hec dubietas omnibus penitus auferatur, illam divi Theodosii ′constitucionem ita i
Abbreviated transcription (Latin):
bcor: Decancellarus quineraces elec
stib roborentur. ⁊ statimcum scͥptacar¬
ta fuĩt: ostendant ante ep̃m. ⁊ comiteo
ꝯiudicem. ueluicarios aut inplebe ꝯue
deor: Utmissinr̃iubicumq maloss¬
cabinos inuenint eiciant ⁊totius ppłi
consensuicoꝵ locobonos eligant. cũ
electifui̾nt uirare fatiant. at scient̃
imuste iudicare ñ debeãt ut oĩ comi¬
tatu. huquimeliores ⁊ueraces inueĩ¬
ripossunt: eligantur amissisnris adĩ¬
quisitiones fatiendas nustitiã iudican¬
dam.

Expanded text:
17. De cancellariis qui veraces electstibus roborentur; et statim cum scripta cartula fuerit ostendatur ante episcopum et comitem et iudices uel vicarios, aut in plebe, ut  Ut missi nostri ubicumque malos scabinos inveniant, eiciant, et totius populi consensu in locum eorum bonos eligant. Et cum electi fuerint, iurare faciant ut scienter iniuste iudicare non debeant. 3. Ut in omni comitatu hi qui meliores et veratiores inveniri possunt, eligantur a missis nostris ad inquisitiones faciendas et rei veritatem dicendam;
Abbreviated transcription (Latin):
deo: S inguus epĩs. abbatib abbati¬
sisꝙ duosconcedimus aduocatos hre
eosquoꝙ quam dui aduocatiõintenue¬
rint abhoste relaxamus.

Expanded text:
4. Singulis episcopis, abbatibus, abbatissis, duos concedimus advocatos, eosque quam diu advocationem tenuerint, ab hoste relaxamus.
Abbreviated transcription (Latin):
causas. quas testator uoluit. cura
silie ⁊ diligentia locoꝵ ep̃i.
Si intra sex m̃ses. testatoris pia uo¬
luntas impleta non fuerit.

Expanded text:
causas, quas testator voluit, cura scilicet et diligentia locorum episcopi. Si intra sex menses pia voluntas impleta non fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃na seummat̃na hrditate conto¬
niuiuunt. nolentes subam illoꝵ
diuidere obhanc occasiõm ut unus
tĩneoꝵ inhoste uadat uolumus ut
sisolus ẽ uadat. Siaut̃ duos. simili¬
ter. Sitres fum̃t unus remnaneat ꝯ si
um excolentium remaneat. Siuõit̃
eos aliqua fuĩt orta contentioquis eoꝵ
expeditiõm facere debeat: ꝓhibemuᷤᷤ

Expanded text:
tate communiter vivunt, nolentes substantiam illorum dividere, hac occasione, ut unus tantum eorum in hostem vadat, volumus ut si solus est vadat; si autem duo sunt, similiter; si tres fuerint, unus remaneat: et um excolentiam remaneat. Si vero inter eos aliqua orta fuerit contentio, quis eorum expeditionem facere debeat, prohibemus
Abbreviated transcription (Latin):
cesi. hãt quidẽ comitis frigie capa¬
tiane nomine. nullã aũt hãt iurisdic¬
tionẽ extra territoriũ frigie capacti¬
one. De uicario pontice sublato. et
incomitis galatie prime nom̃ tͣnslato.
Nui ante uicarius pontice uocabat᷑¬
quomodo comes galatie pͥme noĩe¬
tur. et inmiliteshãt potestatẽ. et
utriusq magistratus annonas accipiat
Id tam ciuiles quã militares honores
ultra territoriũ aũ p̾me galatie nul¬
lamh̃t potestatẽ utriusq aut̃ põtice
magistratꝰ appai̾toi̾s misceri oporter
et commitianã appellari. et ꝑiclitaĩ
cum suo comite inexactioẽ tributoꝵ
Ut nemo ciilis uł militaris magiᷤᷤ¬
tratus uicarium habeat.
emo magistratꝰ ciuilis uł militãis
inmunicipiis eius ꝓuincie cui p̃ẽ
uicarios suos audeat mut̃e. S siꝗs
tale feci̾t: ab magistratꝰ honore cadat.

Expanded text:
rygiae Pacatianae nomen, nullam autem habeat iurisdictionem extra territorium Phrygiae Pacatianae. De vicario Ponticae sublato et in comitis Galatiae primae nomen translato Qui ante vicarius Ponticae vocabatur, modo comes Galatiae primae nominetur, et in milites habeat potestatem, et utriusque magistratus annonas accipiat, id est tam civiles quam militares honores. Vltra territorium autem primae Galatiae nullam habeat potestatem. Vtriusque autem Ponticae magistratus apparitores misceri oportet, et comitianam appellari, et periclitari cum suo comite in exactionibus tributorum. Vt nemo civilis vel militaris magistratus vicarios habeat Nemo magistratus civilis vel militaris in municipiis eius provinciae, cui praeest, vicarios suos audeat mittere, sed si quid tale fecerit, magistratus honore cadat.
Abbreviated transcription (Latin):
aliud tantum qͣntũ accepit pene noĩe
prẽt sc̃issimoloco cuius res doãta fue¬
rit abhis quires eiꝰ amministrant.
¶Siaũt titulo ꝑmutatioĩs rem loci
uenit capiat aliquis. tunc rẽ quam
accep reddat et quam ipse dedit amit¬
tar Actice eius seł aduersus ꝑsonas
n patrimonia eoꝵ conseruanda qͥ cũ
eocontraxerĩt. excepto uidelicet pͥn¬
cipe cui sedm p̃fatam diuisionẽ per

Expanded text:
etiam aliud quantum accepit poenae nomine etiam aliud quantum accepit poenae nomine praestet sanctissimo loco, cujus res donata fuerit ab his, qui res ejus administrant. Sin autem titulo permutationis rem loci venerabilis capiat aliquis, tunc et rem quam accepit, reddat, et quam ipse dedit, amittat, actione ei scilicet adversus personas et patrimonia eorum conservanda, qui cum eo contraxerunt, excepto videlicet principe, cui secundum praefatam super