comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mũ pacient᷑ oĩa sustine. nͥ paciẽ¬
tiã hanc gͣuus ⁊̃ famia seq̃retur.
ñc relicuiũ quidẽ ẽẽ urant ĩlo¬
nestis regine uotis deseriure cre¬
dat̃. ip̃iꝰq cancellarii libidimi seu
potiꝰ incestui ꝯsentire. ant illici
nã ignoratiã. ut ꝙ õs p̃ditant.
solus ignoret. ħ igit᷑ a młtis fre¬
conter audita milites ad aures
m̃te dubia uaccillaret. de hĩe
ab ip̃is rei pͥncipib q̃ ꝯfinxant
ta cumulatiꝰ eadẽ audies: plenã
hus q̃ sibi dicta fuerant fiden
adhibuit. relictoq cancellauo
sliis eoꝵ adhesit. qd m̃ suadet
se facturũ pollicitus. At illi rẽ
ꝙͥ młtũ desidau̾ãt ad sequurie
nõ distulert̃ eñ p̃stitis hmc ñi
satm̃tis qͥb uisũ est pactionio

Expanded text:
enter omnia sustinere, nisi patientiam hanc grauis infamia sequeretur. 42.7 Nunc reliquum quidem esse, ut, aut inhonestis reginae uotis deseruire credatur ipsiusque cancellarii libidini seu potius incestui consentire, aut illicitnam ignorantiam, ut, quod omnes predicant, solus ignoret: haec igitur a multis frequenter audita milites ad aures um primum mente dubia uacillaret, dehinc ab ipsis rei principibus, qui confinxerant ea, cumulatius eadem audiens, plenam his, quae sibi dictadhibuit, relictoque cancellario, consiliis eorum adhesit, quod inde suaderent se facturum pollicitus. At illi rem quam multum desideraverant adsequuti, non distulerunt eum, prestitis hinc inde sacramentis quibus visum est
Abbreviated transcription (Latin):
saltẽ amou̾i tensebãt. Regni u̾o
cuiã ad eũ cͥ regine fr̃ ⁊ regis
eẽt anuũcłs: ꝑtin̾e. hiis ille ductͦ
consilus: ml̃tos milites hispanos
qͥ ꝑtim cũ eo uen̾ant: ꝑtim ad eũ
nũꝑ ꝯflic̾ant armis p̃muniens.
ꝙͣ mat̾e poss ĩ siciliã tnͣsire dispo¬
gebat in stĩctu secũ ductur᷑. Nam
boamũdus coes monopoleos uir
ricardus balbanensis. aluq płes
eũ seci decreu̾ant. sꝑantes siquid̾
ꝓpõitũ suũ adĩplerĩ ꝯting̾et. fa¬
tile se ꝑ eũ ꝙ a curia pet̾ent ad

Expanded text:
saltem amoveri censebant. Regni vero saltem amoveri censebant. Regni vero curam ad eum, qui regine frater et regis esset avunculus, pertinere. Hiis ille ductus consiliis, multos milites hispanos, qui partim cum eo venerant, partim ad eum nuper confluxerant, armis premuniens, quam mature posset, in Siciliam transire dispogebat instinctu, secum ducturus. 41.8 Nam Boamundus, comes Monopoleos, uirRicardus Balbanensis aliique plures eum sequi decreuerant, sperantes si quidem propositum suum adimpleri contingeret, facile se per
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾m ĩ apulia młtoꝵ robo¬
ratã ꝯfed̾atione texuerat. Cum
eiũ młti ꝓt̾es indignarẽt᷑ richar¬
dũ molisii comitẽ tãte subito
dignitatis eẽ tulmine sublima¬
tũ: henricũ frẽm regine mõtis
caueosi cõitẽ adu̾sus illũ st imła¬
u̾ant: dicẽtes ihercẽ eũ a młtis
⁊ tuudũ appellari. qͥ dedecꝰ ⁊ ĩiu
riam s̾ totiq regno simł illatã
uł nimis paciẽt᷑̾ sustineat. uł cõ¬
senciẽdo dissimulet. Nec enĩ am¬
bigi par̃ hoẽstam nt̾cessisse tãm
ut regina ꝙͣ pͥmũ regni baliũ
ad epta est. richardũ de mandra
nulliꝰ iuir̃ cõsili nobilissimo mo¬
lisii comitatu donatũ ret̾is
uellet p̃sũptiõis penas exig̾e:
suũ ei neqͣꝙͣ defuturũ auxiliũ:
ad ħ comes id hactenꝰ se nescisse
respondit. ignorãtie nõ timidata¬
ti ꝙe uĩdictam distułit ascͥbendũ.
ñc iã ip̃i cͥd actũ iri uelint ꝯfi¬
deut̾ edic̾at. ꝓmpte se factut qͥd¬
ꝙͥ decreu̾int. neq sororis sue dede

Expanded text:
m in Apulia multorum roboratam confederatione texuerat. Cum enim multi proceres indignarentur Richardum Molisii comitem tante subito dignitatis esse culmine sublimatum, Henricum fratrem regine Montis Caveosi comitem adversus illum stimulaverant, dicentes: inhertem eum a multis et timidum appellaririam sibi totique regno simul illatam vel nimis patienter sustineat, vel consentiendo dissimulet. Nec enim ambigi parum honestam intercessisse causam ut regina, quam primum regni balium adepta est, Richardum de Mandra, nullius virum consilii, nobilissimo Molisii comitatu donatum, pre cevellet presumptionis penas exigere, suum ei nequaquam defuturum auxilium. Ad hoc comes id hactenus se nescisse respondit: ignorantie non timiditati quod vindictam distulerit ascribendum; nunc iam ipsi quid actum iri velint confidenter edicant; prompte se facturum quidquid decreverint neque sororis sue dedec
Abbreviated transcription (Latin):
cum honore suscepit. ⁊ astan¬
tib cunctis: ecce intiuit cõ¬
pletum udro quod plenis sẽ¬
per uotis expecii. Nec enum
aliter qm fratres ꝓprios di¬
ligere quidem ⁊ honorare de¬
beo filios comitis ꝓticensis.
ꝑ quem ut uerũ fatear pat̃
meus regnũ obtinuit. Nam
idem comes fratri meõ t̾ram
amplissimã rum nepte sua
matre mea dotem dedit. qͣm
in hispania młtis ꝑiculis ac
duiturnis laborib expugna¬
tam sarracenis abstisserat. Nec
ergo mirari debetis si filium
eius matris mee consobrinũ
loco michi fr̃is hibendũ cense

Expanded text:
cum honore suscepit, et astancum honore suscepit, et astantibus cunctis: "Ecce", inquit, "completum video quod plenis semper votis expetii. Nec enim aliter quam fratres proprios diligere quidem et honorare debeo filios comitis Perticensis per quem, ut verum fatear, pater meus regnum obtinuit. Nam idem comes patri meo terram amplissimam cum nepte sua, matre mea, dotem dedit, quam in Hispania multis periculis ac diuturnis laboribus expugnatam, Sarracenis abstulerat. Nec ergo mirari debetis si filium eius, matris mee consobrinum, loco michi fratris habendum cense
Abbreviated transcription (Latin):
lib in eã ꝓrupere uelit audi¬
fidem absentis alistri ere. Qui
insidias aliter eutarẽ non
posset: nicħ mirandũ si timo¬
re mortis aufugiens quo¬
cũq pacto uite consuluit.
In eu̾culꝑam refuridi debe
cou minił eũ ⁊ terrorib ad¬
actum fuge compuliss hui
usꝙ resꝓcesfit. ut richardꝰ
mollu comes eo ciuo locine¬
butur impetu comitẽ graui¬
nensẽ timidũ appellaret. i¬
dignũq cui reg̾ ꝯmittetur
exẽntitus. ⁊ nisi qͥ aderant se
se medios miecissent: inter
eot orta discordia nõ ꝰ partis
alt̾ius gͣui dispendo sopiret᷑.
tũc iussu regie pcib q na¬
gnatum curie remisfus.hĩc
in l̾iboꝵ iniurii s: ad concor¬
aeri i ar ulia diutius deci¬
ne rult sciens reginam
illui. aduentũ sũmo deside¬
rio p̃stolari. Cum igitur tnͣsi¬
to faro panon̾i accessisset: cu¬
rie familiares. ep̃i q acini¬
lites cum comestabuł illi ob¬
uiam exeuntes: ad palatũ
eum ut uissi fuerãt ꝑdlixe¬
runt. Quem regina multo

Expanded text:
ilibet in eam prorumpere uelit audafidem absentis adstruere. 33.16 Qui paratas insidias aliter euitare non posset, nichil mirandum, si timore mortis aufugiens, quocumque pacto uitae consuluit; in eum culpam refundi debere, qui minis eum et terroribus adactum fugere compulisset. 33usque res processit, ut Ricardus, Molisii comes, eo quo loquebatur impetu, comitem Grauinensem timidum appellaret indignumque, cui regis committeretur exercitus, et nisi, qui aderantt, inter eos orta discordia non sine partis alterius gravi dispendio sopiretur. Tunc iussu regine precibusque magnatum curie, remissis hinc inde verborum iniuriis, ad concoraeris in Apulia diutius detinere, simulque sciens reginam illius adventum summo desiderio prestolari. Cum igitur, transito Faro, Panormum accessisset, curie familiares episcopique ac milites cum comestabulis illi obviam exeuntes, ad palatium eum ut iussi fuerant perduxerunt. Quem regina multo
Abbreviated transcription (Latin):
cipaliter referrentur. nec mł¬
to post cũ eum archiep̃c saler¬
nitanꝰ subdiatoñ ordinasset.
missi sũt qui canonicis panor¬
mitanis dic̾em
cis concede potestatem urce¬
tlie sue pastorem eligent. ⁊ ad
palatiũ uenientes quẽ sibi
putarent ydoneũ inxta con¬
suetudinem in curia nomi¬
narent. At illi nulla suꝑ hoc
int̾ eos quod raro contingit
oborta controu̾sia : toncordes
ateo unanimes cancellarium
elegerunt gaudente ppło ⁊
ꝙ ãctum fuerat approbante
Wͦ rapiensi romane eccłie
cardinali qui panorm̃ nup
uitares adẽptus tocus curie p̃
reginã omis ⁊ honorem susce¬
pĩt. Domui u̾o sue p̃fecit odo¬
nem quarrellũ tarotensem
canonicũ qui remanendi ton¬
silium ei ded̾at ⁊ cum eo .4ͫͣ.
aunis se spoponderat remansu¬
rum. donec amitos in sicilia ꝓ¬
bate fidei repperisset. aut ali¬
tiuuos de ꝓpinquis ⁊ amicis
sius quib eque consilia sua
cred̾et: ad eum defrantia ue¬
iire conting̾et. Nam eundem

Expanded text:
cipaliter referrentur. Nec mucipaliter referrentur. Nec multo post cum eum archiepiscopus Salernitanus subdiaconum ordinasset, missi sunt qui canonicis Panormitanis dicereneis concedere potestatem ut ecclesie sue pastorem eligerent, et ad palatium venientes, quem sibi putarent ydoneum, iuxta consuetudinem, in curia nominarent. inter eos, quod raro contingit, oborta controversia, concordes atque unanimes cancellarium elegerunt, gaudente populo, et quod actum fuerat adprobante Willelmo Papiensi, Romane Ecclesie cardinali, qui Panormum nuper nitates adeptus, totius curie post reginam onus et honorem suscepit. Domui vero sue prefecit Odonem Quarrellum Carnotensem canonicum, qui remanendi consilium ei dederat, et cum eo .IIobus. annis se spoponderat remansurum, donec amicos in Sicilia probate fidei repperisset, aut aliquos de propinquis et amicis suis, quibus eque consilia sua crederet, ad eum de Francia venire contigeret. Nam eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
dꝑcnt ⁊ honorent. ut eoꝵ gĩa
erga nos ex hoc ip̃o fidei dile¬
ttionis q qͣntitatem emetiar.
T ũc om̃es id se lĩbent̾ facturos
ꝓmptissime responderũt. licet
int̾ eos ẽent nõ nillli quib
illuis aduentus maxime dis¬
plit̾et. Int̾ea regina uolũtatẽ
cus diligenter incuires cũ
intellexisset eum nolle diutiꝰ
in sicilia cõmorari: sũma ope
nti cepit ut hoc eius ꝓpõĩtũ
ũmitaret. ⁊ głiam ei dnucias¬
q quas habifurus erat si re¬
man̾et ostentãs sumnilq tnͣs¬
montanoꝵ mopiam ei freq̃n¬
ter obiciens: socios quo ip̃uis
ꝓpositi ingentib p̃mis hor¬
tabatur ut cum eo se ꝓmitte¬
rent remansuros. intelligẽs
nõ posse m̃tem illius aliter
ad id quod postulabat inflec¬
stantia multisqs ꝓmissionib
iux tandem optinuit: consti¬
tuto die cunctis qui tũc ad erãt
epĩs ꝓcerib q comuotatis ad
curiam cancellariũ eum insti¬
tuit. iussitq ut imiu̾sa turie
negotia deinceps ad eum pͥn¬

Expanded text:
ligant et honorent, ut eorum gratia erga nos ex hoc ipso fidei dilectionisque quantitatem emetiar». 36.18 Tunc omnes id se libenter facturos promptissime responderunt, licet inter eos essent nonnulli, quibus illius aduentus maxime displiceret. 36.19 Interea regina uoluntatem eius diligenter inquirens, cum intellexisset eum nolle diutius in Sicilia commorari, summa ope niti cepit, ut hoc eius propositum immutaret et gloriam ei diuitiasque, quas habiturus erat, si remaneret, ostentans; simulque Transmontanorum inopiam ei frequenter obiciens, socios quoque ipsius, propositis ingentibus premiis, hortabatur, ut cum eo se promitterent remansuros, intelligens non posse mentem illius aliter ad id, quod postulabat, inflecstantia multisque promissionibus vix tandem optinuit, constituto die cunctis qui tunc aderant episcopis proceribusque convocatis ad curiam, cancellarium eum instituit, iussitque ut universa curie negotia deinceps ad eum prin
Abbreviated transcription (Latin):
iusanũ fuisse consiliũ. ser¬
diũ saratenũ qui stoliũ quo
dudum ꝓdid̾at i tantã atꝰ¬
tellere potestatem. Illud qui¬
dem moiori dignũs miracło
quod nõ latent̾ meroductis
masmũdis in palatiũ. regõ
ip̃m cum om̃ib thesautis fe¬
terit asportari. Quod ꝓfecto
decreuerat se facturii si ciuidẽ
ip̃i liceret eaꝙͣ usurpanerat
uti diutius potestate. hec ⁊
hiis similia comitis dicta mo

Expanded text:
anum fuisse consilium servum saracenum qui stolium quoque dudum prodiderat in tantam attollere potestatem. Illud quidem maiori dignum miraculo, quod non latenter introductis Masmudis in palacium, regem ipsum cum omnibus thesauris fecerit asportari. Quod profecto decreverat se facturum siquidem ipsi liceret ea quam usurpaverat uti diutius potestate. Hec et hiis similia comitis dicta mo
Abbreviated transcription (Latin):
ultimam uolintatẽ quam
maxime deceat obseruari
sua nũqͣm infirmatũ ari
opera. Quod si gaytus petrꝰ
ad ãnunistrationẽ regni
parũ suffitiens putabatur.
ip̃e cumeo familiaris ĩ cu¬
ria reman̾et. ut anctoritate
⁊ pudentia sua ciod deerat
turie suppleret᷑. Tñc indic¬
tur comes bñinquit hono¬
rem mͥ debitũ ut ꝯsangui¬
nedetulisti. p̃clare m locum
reseruans dignitatis que ser¬
uo tuo parem̃ me facere dis

Expanded text:
ultimam uoluntatem quam ultimam uoluntatem quam maxime deceat obseruari, sua nunquam infirmatum iri opera; quod, si gaytus Petrus ad amministrationem regni parum sufficiens putabatur, ipria remaneret, ut auctoritate et prudentia sua quod deerat curie suppleretur. Tunc indignatus comes: "bene", inquit, "honorem michi debitum ut consanguineo detulisti, preclare michi locum reservans dignitatis que servo tuo parem me facere dis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑse ip̃os tñ ⁊̃ irt̃posita cardi¬
nalis auctoritate detralere.
Nam ⁊ ip̃apost modũ prodẽ¬
te tenitu cognitũ est ioħm
neapolitanũ ei suggessisse ⁊
paratum fuisse uirare quod
comes illi baliũ ⁊ omnẽ um¬
pandi facultatẽ auferre sibi¬
q tnͣssim̃e conabetur. Comes
uͥ c̾ciuis expectationẽ suam
animadĩitit eludi. neionũ.
erga se regmã am̃ũ gerẽ.
statuit asꝑiorib cũ ea uerb̾
ag̾e. eamq p̃sente gayto pe¬
tro secretius alloquens eũ de
reb illam płimis cõuenisset.
aliisq uris prudentib quoꝵ
crtotebat. consilio curiã regi
fe consihũ aut enis debe suꝑ
hoc iussionem impleri. quiui¬
ros contẽptabiles mo deui
sus electum sinic urĩ prer¬
dentem regnoci necessariu
obtira solum in consultã
regis decreta uidebant᷑ aliaiͣ¬
temis excusari. nescio qmꝰ
spiratores eam ꝯmon̾int᷑. ⁊
np̃m acuria censeant amo¬
uendũ. at illa respondit reg

Expanded text:
per se ipsos, tum etiam interposita cardiper se ipsos, tum etiam interposita cardinalis auctoritate, detrahere. 32.8 Nam et ipsa postmodum prodente, cognitum est Iohannem Neapolitanum ei suggessisse et paratum fuisse iurare, quod comes illi balium et omnem imperandi facultatem auferre sibique transumere conaretur. 32.9 Comes, ubi certius expectationem suam animaduertit eludi neque bonum erga se reginam animum gerere, statuit asperioribus cum ea uerbis agere, eamque, presente gayto Petro, secretius alloquens, cum de rebus illa plurimis conuenisset, aliisque uiris prudentibus, quorum oportebat consilio curiam regi,se consilium aut eius debere super hoc iussionem impleri, qui uiros contemptibiles, immo deuirsus electum Siracusanum, prudentem uirum regnoque necessarium, ob quem solum inconsulta regis decreta uidebantur aliquatenus excusari, nescio qui conspiratores eam commouerint et ipsum a curia censeant amouendum. 32.13 At illa respondit regis
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. ad aliam necessario deli¬
berationẽ traducti. Consta¬
bat enĩ obhoc uenire comi.¬
tẽ ut totius regni magist̾
capataneꝰ constitutus: nego¬
tia curie post reginã prin¬
ut gaxtũ petrum ẽꝵ pluri¬
mũ diligebat scd̃o post ali¬
quẽ loco pon̾et. ne ea comes
nitus. ut ip̃a nolente cet̾os
posset acuria familiares
excludere. Electus ergo mis¬
sis ad eum occulte nul̃tus
ꝑsecutionẽ suam ⁊ quas pas¬
q sociis enis ꝓculdubio sibi
paratũ iri msidias. Ad hec eles¬
to comes rescripsit ut secur
de cet̾o ꝑman̾et. nam se dili¬
genter super hus om̃ib se¬
ip̃is consilio ꝓuisurũ. Cũ
autem panormũ uenisset:
teperũt ad eimi gayti petri
fantores crebrius conuenire
studiũ eius ⁊ prudentiã lau¬
dare. quod audita regis mor¬
te sine dilatione reginam cõ¬
solatũ uen̾it. demi absentan¬
tes illi blandiri. ⁊ se suac
uoluntati eius expone. Intan
ei latenter apud regmã cum

Expanded text:
runt, ad aliam necessario delirunt, ad aliam necessario deliberationem traducti: constabat enim ob hoc uenire comitem, ut totius regni magister capitaneus constitutus, negotia curiae post reginam prinut gaytum Petrum, quem plurimum diligebat, secundo post aliquem loco poneret, nec ea comes militum, ut, ipsa nolente, ceteros posset a curia familiares excludere. 32.4 Electus ergo, missis ad eum occulte nuntiis, persecutionem suam, et quas pasque sociis eius proculdubio sibi paratum iri insidias. 32.5 Ad haec electo comes rescripsit, ut securus de cetero permaneret: nam se diligenter super his omnibus seipsius consilio prouisurum. 32.6 Cum autem Panormum uenisset, ceperunt ad eum gayti Petri fautores crebrius conuenire, studium eius et prudentiam laudare, quod, audita regis morte, sine dilatione reginam consolatum uenerit, dein assentantes illi blandiri, et se suaque uoluntati eius exponere. 32.7 Interim ei latenter apud reginam, tum
Abbreviated transcription (Latin):
quibdam stumł incitati m̃ł¬
tas adu̾sus electum siracũ
machinationũ adinuẽtiones
⁊ uisucias consimie bãt. Re¬
gina uero nicħominꝰ eisdem
consentiebat consiliis. nec
illius ip̃i ꝑsecutio displice¬
bat. eo cuod adhuc umente¬
iuuente marito suo cum ꝓ
quibdam negocus siis ali¬
quociens electo preces porri¬
g̾et: ille ut in prosperis sem¬
per elatus contorem indue¬
bat aĩrrn. suꝑbe nũciis mor¬
daciterci respondẽs nĩcim̃
eus petitiones efficatit᷑ ad¬
nał ti forte tũc aderat in¬
dens eo scismate curiã labo¬
rare: partes suas int̾pon̾e
studuit. ⁊ gayto petro consẽ¬
eum regine s¬
u regendã cõrattereat p¬
sos q spãpat dissensionis as¬
tores õbinuidiã electi faci
nũciaũ es parermmi gis e¬
b̾tum connt gͣ unensem
regre cons anguineũ post
auditam regis mortẽ ad cu¬
riam uenientẽ farum tnͣsi¬
sse. Quo ꝑmoti rumores ꝑ¬
secutores electi. paissper ab
inceptis machinis queue¬

Expanded text:
 incitati, multas aduersus electum Siracusanum machinationum adinuentiones et uersutias consumebant. 31.26 Regina uero nichilominus eisdem consentiebat consiliis, nec illius ipsi persecutio displicebat, eo quod, adhuc uiuente marito suo, cum pro quibusdam negotiis suis aliquotiens electo preces porrigeret, ille, ut in prosperis semper elatus, contemptorem induebat animum, superbe nuntiis mordaciterque respondens, nunquam eius petitiones efficaciter adnal, qui forte tunc aderat, videns eo scismate curiam laborare, partes suas interponere studuit, et gayto Petro conseneum regine  regendam committerent, ipsosque sperabat dissensionis actores ob inuidiam electi facilnuntiatum est Panormi Gilebertum, comitem Grauinensem, reginae consanguineum, post auditam regis mortem, ad curiam uenientem, Farum transiisse. 32.2 Quo permoti rumore, persecutores electi paulisper ab inceptis machinis quieue
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾entur labantẽ euis aĩmũ
roborare: plures ad eũ secre¬
tius accedentes ꝑari sibi latẽ¬
ter insidias astruebant. Ita
uariis dissonisq concussũ ru¬
morib eo desperationis ĩpu¬
lerant: ut non alit se qͣm no¬
cturna fuga sparet manus
comitis euasũrum. Itaq sa¬
gitte ã qnta potuit celeritate
fatiens ĩparari. nautis. armis
cet̾is ce reb necessarus eant
pmimuit. Cumq thesauros
suos fetisset illuc sub noc¬
tis silentio comportari: se¬
ctuenti die post octasũ solis
fingens se noiũ ad ire uel¬
le palatiũ quod in ea ꝑte ci¬
uitatis que uotatur Remo¬
nia nuꝑ costrux̾at cum pau¬
tis eimnchis quos secum de¬
creuerat abducendos ad ma¬
re prexit. ibi q dimissis eqͥs
nauem conseendẽs ad masi¬
mdoꝵ regem in affritam
tnͣffretauit. Qd̾ cum sũmo
mane fama ꝑ ppłm disꝑsise.
eoꝵ qui partes eius sẽquti

Expanded text:
niterentur labantem eius animum niterentur labantem eius animum roborare, plures ad eum secretius accedentes, parari sibi latenter insidias astruebant. Ita variis dissonisque concussum rumoribus eo desperationis impulerant, ut non aliter se quam nocturna fuga speraret manus comitis evasurum. Itaque sagitteam quanta potuit celeritate faciens preparari, nautis, armis ceterisque rebus necessariis eam premuniit. Cumque thesauros suos fecisset illuc sub noctis silentio comportari, sequenti die post occasum solis, fingens se novum adire velle palatium quod in ea parte civitatis que vocatur Kemonia nuper construxerat, cum paucis eunuchis quos secum decreverat adducendos, ad mare perrexit; ibique, dimissis equis, navem conscendens ad Masmudorum regem in Affricam transfretavit. Quod cum summo mane fama per populum dispersisset, eorum qui partes eius sequuti
Abbreviated transcription (Latin):
quoddara adulus comtͣr gra¬
uition sẽ erig̾rt. i. uelud ex
oquꝰ deracens cones comiti
plen: posset auctoritate resi¬
stere. Quod nõ difficille por¬
rectis suꝑ su hoc regine pci¬
b impetrauit. hic itaq nõ
sine młtoꝵ indignatione co¬
mes creatus. tubis. tympãis.
cymbalisq de more sollemp¬
nafr̃. integreq uiniu̾sa op¬
pida qiue ad comitatũ moli¬
sii ꝑtinebant optinuit. Ce¬
pit int̾ea gaytus petius fre¬
qͣ̃nter cum ngenti multitu¬
dine militũ hostiariis sagi¬
tariisq p̃cedentib equitare
umu̾sis ad se confluentib
młta largiri. ⁊ sibi quos po¬
t̾at sacramentis astringere.
Comes autẽ gͣuinensis hec
omĩa uelud neglig̾e dissi¬
mislando. paucoꝵ tomnitatu
tontentus ẽẽ. eoq ip̃o gay¬
to petro suspectior fieri. Cõ¬
iectabat᷑ note urrcũ indus
inacꝰ mar. ex̃ ea demũ suspi¬
tione timorem concipiens.
comitis consiliũ ꝑ amicos
diligentius inqurrebat. Cũ¬
dum assererent ⁊ addita spe

Expanded text:
quoddam adversus comitem Gravinensem erigeret, ut velut ex equo deinceps comes comiti plena posset auctoritate resistere. Quod non difficile, porrectis super hoc regine precibus, impetravit. Hic itaque, non sine multorum indignatione, comes creatus, tubis, tympanis cymbalisque de more sollempnafrum integreque universa oppida, que ad comitatum Molisii pertinebant, optinuit. Cepit interea gaytus Petrus frequenter cum ingenti multitudine militum, hostiariis sagittariisque precedentibus, equitare; universis ad se confluentibus multa largiri, et sibi quos poterat sacramentis astringere; comes autem Gravinensis hec omnia velud negligere dissimulando paucorum comitatu contentus esse, eoque ipso gayto Petro suspectior fieri. Coniectabat enim note virum indusmachinari. Ex ea demum suspicione timorem concipiens, comitis consilium per amicos diligentius inquirebat. Cumdum assererent, et addita spe,
Abbreviated transcription (Latin):
susncepsq paulatim m̃
aptam i borur ꝯtumeleam
ꝓrr̃pens taidem ad lacrimas
toartam nichilo tñ segniꝰ ers
ꝓpoito reluctatem deseruit.
iatusꝙ domũ reu̾sus est. At
gaytus petrus cum a ꝑte to¬
mitis ãnĩ ex ip̃is dicts ut
p̃sens aderat cognoinsset. ar¬
bitratus ei irib resistendũ
cepit. auimos militũ bñfi¬
ciis sibi largisq donis alli¬
cere. Erant tunc consilior
eius participes duo uiri no¬
biles in quib maxime cõ¬
fidebat. hugofilius atonis
uir tam prudens qͣm armis
strenuꝰ quẽ militib suis ip̃e
p̃fecerat. ⁊ ricardus de mã¬
dia magister comestabulus
cpu cũ roberto comite loro¬
telli reb dii becillicis insuda¬
cetiq iuri nobile̾s quicũer
pdia uł feudoꝵ guiepiam.
possidebant. comitẽ nlalebant.¬

Expanded text:
ncepsque paulatim in apertam verborum contumeliam prorumpens, tandem ad lacrymas coactam nichilo tamen segnius eius proposito reluctantem deseruit, iratusque domum reversus est. At gaytus Petrus, cum aperte comitis animum ex ipsis dictis, ut presens aderat, cognovisset, arbitratus ei viribus resistendum, cepit animos militum beneficiis sibi largisque donis allicere. Erant tunc consiliorum eius participes duo viri nobiles, in quibus maxime confidebat: Hugo filius Atonis, vir tam prudens quam armis strenuus, quem militibus suis ipse prefecerat, et Richardus de Mandra, magister comestabulus, qui cum Roberto, comite Lorotelli, rebus diu bellicis insudaceterique uiri nobiles, quicumque predia uel feudorum quippiam possidebant, comitem malebant
Abbreviated transcription (Latin):
extulit. arbitͥntes ꝓpõitu
suũ nullo posse demceps ob¬
stanculo p̃pediri. dicebant aũ
⁊uod gaptus petrus p̾ter mm¬
sñfi pond̾is aurũ de quo du¬
bium nõ erat: płuna quo
secum abstulerat regie diẽ¬
niratis insignia. Quod tñ
constant̾ denegans asserebat
nicħ eum penitus de thesan¬
rig regus attigisse. Cum
ergo post hec ad palaciũ ep̃a.
comites ⁊ familiares curie
conuenissẽt: duiq supereo
quod accid̾at inuicẽ disceptã¬
dantes tansã modumq rei
discuent: submtulit᷑ cões

Expanded text:
extulit, arbitrantes propositum suum nullo posse deinceps obstaculo prepediri. Dicebant autequod gaytus Petrus preter immensi ponderis aurum, de quo dubium non erat, plurima quoque secum abstulerat regie dignitatis insignia. Quod tamen regina constanter denegans, asserebat nichil eum penitus de thesauris regiis attigisse. Cum ergo post hec ad palacium episcopi, comites et familiares curie convenissent, diuque super eo quod acciderat invicem disceptantes, causam modumque rei disquirerent, subintulit comes
Abbreviated transcription (Latin):
eo tnͣquillitate gand̾et. Erant
eo tp̃re panornũ tirca curiam
rem regis dui simulare religi¬
onis ĩbram amplexꝰ: sub eiꝰ
obtentu popłaris landis głiã
uenebatur. ⁊ dit᷑ͣnis ieiuniis
satagebat fauorẽ regiũ ꝓmeri.
iam metu: cepit uelud extus¬
so freno lib̾uis euagari. et
omissis ieiranis dissolutiorẽ
uitã ag̃e. conuocatis q mili¬
tib crebra ꝯuilia splendidis¬
sime celebrare. Int̾im int̾ epu¬
las locui płimnĩ. ⁊ ciuod ei fa¬
miliare semꝑ fuit de rebus
notissinus audact᷑ mtiri. ut qͥ
ꝯsuctudinẽ eius iam habebãt
exꝑtam. ip̃ius impudenciã de¬
riderent. Qui u̾o minꝰ eũ noue¬
rant mirarent᷑ aꝑtissimã fal¬
t astruere. Tñ genus suũ ope¬
raq sua magnifice leque bar
tũ se spondebat si farasliaris
eẽt curie malas om̃es consu¬
etudines abrasurũ. neci lub
se notarioꝵ ⁊ hostiarioꝵ cote¬
roꝵ q officialiũ curie rapinis
pat ⁊ exactionib locum fore.¬

Expanded text:
eo tranquillitate gauderet. 31.1 Erant eo tranquillitate gauderet. 31.1 Erant eo tempore Panormi circa curiam rem regis diu simulatae religionis umbram amplexus, sub eius obtentu popularis laudis gloriam uenabatur et diuturnis ieiuniis satagebat fauorem regium promereiam metu, cepit, uelud excusso freno, liberius euagari, et omissis ieiuniis, dissolutiorem uitam agere, conuocatisque militibus, crebra conuiuia splendidissime celebrare; interim inter epulas loqui plurimum et, quod ei familiare semper fuit, de rebus notissimis audacter mentiri, ut qui consuetudinem eius iam habebant expertam, ipsius impudentiam deriderent; qui uero minus eum nouerant, mirarentur apertissimam fal astruere. 31.4 Tum genus suum operaque sua magnifice loquebatur, tum se spondebat, si familiaris esset curiae, malas omnes consuetudines abrasurum, neque sub se notariorum et hostiariorum ceterorumque officialium curiae rapinis et exactionib
Abbreviated transcription (Latin):
ait asrias tec pp̃s qui¬
dem epd pepercisse. nũc ela¬
borandũ ut acuria separatus
tandem intelligat alicuiꝰ eos
s̃e meñti quos infamili¬
rdare ricia constitutꝰ execto
uerda ⁊ utirans tanqͣm sibi
subr co d pex̾it. nulloq
digads  iore putañit. ma¬
tixoq nocarie non difficile
ꝑsuasarn est ut eidem se soci¬
ẽtati comãigeret. quem adũ̾¬
sus electum inuidie p̾dem sti¬
mulus incitarat. Occulte tñ
id se facturũ ꝓmisit. ne tru¬
delitas nimia rud̾etur ut eñ
repente sine manifesta causa
patent̾ irruere: cuiꝰ diu socius
extitisset. Tmiebat enĩ ne for¬
te res aliorsum ac opinaban¬
tur ũgeret. idroq se nõ au¬
debat hostem aꝑtum osten¬
dere. Enĩ u̾o p̃ter eas que
dicte sunt pͥuatas singłoꝵ
inimicitias alia quo causa
suberat. q̃modiũ electi satis
eos effitacit̾ ⁊ inducebat Aie¬
bant enim tͣnsalpine gentis
suꝑbiam q̃ hactenꝰ potesta¬
te predicta curis fretaq re¬
gum amicicia longobardos

Expanded text:
iniurias, nec ipsis quidem episcopis pepercisse. Nunc elaborandum ut a curia separatus tandem intelligat alicuius eos esse momenti quos, in familiaritate regia contitutus, erecto verba trutinansubiectos despexerit nulloque dignos honore putaverit. Matheoque notario non difficile persuasum est, ut eidem se societati coniungeret, quem adversus electum invidie pridem stimulus incitarat. Occulte tamen id se facturum promisit, ne crudelitas nimia videretur in eum repente sine manifesta causa patenter irruere, cuius diu socius extitisset. Timebat enim ne forte res aliorsum ac opinabantur vergeret, ideoque se non audebat hostem apertum ostendere. Enimvero, preter eas que dicte sunt privatas singulorum inimicitias, alia quoque causa suberat que in odium electi satis eos efficaciter inducebat. Aiebant enim Transalpine gentis superbiam, que hactenus potestate predita curie fretaque regum amicitia Longobardos
Abbreviated transcription (Latin):
motũ ad epistopatũ suũ tnͣs
suti Paodũq diligent̾ uem ex¬
rẽm̃ꝯ: eoꝵ animos expectatio¬
ne longa speq dubia susrẽ¬
debat. cet̾iq iam dilatõnis ce¬
dio fatigati. ab eo quod mce¬
pant facile destitissent: nͥ qd
archiep̃c reginꝰ contimus
cos ꝑsuasionũ stimulis inti¬
tabat᷑. dĩmoꝙ namc mane
domos illoꝵ inçipiens tirtui¬
re: ad ꝑficiendũ susceptum
negociũ singulos incitabat.
t me deficiendo tepesc̾ent hor¬
tabatur. increpansq desidiã
illorũ ⁊ inhertes eos appellãs.
eiusmodi exhortatiomib to¬
tũ diei spatiũ consumebat. ⁊
diffidentes ammos in spẽ
it̾m erigebat. Adhuc eñi ob
sc̃itatis opinionẽ omẽs eũ
uenerabant᷑. ⁊ enis libent̃
admutebant consiliũ nõdũ
ip̃ns ypocrisi denudata. Erat
autẽ etate iam u̾gens inseni¬
ũ. statura procerus. ultima
consũptus ⁊ extenuatus in aci¬
e. uodem adeo debilem hñs
ut qͣ sibilus audiretur. faciẽ

Expanded text:
otum, ad episcopatum suum transotum, ad episcopatum suum transsit, parumque diligenter rem exequens, eorum animos expectatione longa speque dubia suspendebat, ceterique iam dilationis tedio fatigati, ab eo quod inceperant facile destitissent, nisi quod archiepiscopus Reginus continuis eos persuasionum stimulis incitabat. Summo namque mane domos illorum incipiens circuire, ad perficiendum susceptum negotium singulos incitabat, et ne deficiendo tepescerent, hortabatur increpansque desidiam illorum et inhertes eos appellans, eiusmodi exhortationibus totum diei spatium consumebat et diffidentes animos in spem iterum erigebat. Adhuc enim ob sanctitatis opinionem omnes eum venerabantur et eius libenter admictebant consilium, nondum ipsius ypocrisi denudata. Erat autem etate iam vergens in senium; statura procerus; ultima consumptus et extenuatus macie; vocem adeo debilem habens ut quasi sibilus audiretur; faciem
Abbreviated transcription (Latin):
tate uł ad curiam eiuitem se¬
qui p̃sumeret. Electus licet
młtoꝵ relatu que facta fu¬
erant agnouisset: nec se tñ
adu̾sus eorum ronsiliũ ali¬
qͣrenus p̃muniuit. necs seg¬
niꝰ ob hoc ad curiam singłis
dieb ascendit. ut quicumq
ꝑiculũ rei cognou̾ant: setu¬
titatẽ illius ⁊ fiduciam mi¬
rarentur. Cũq sepe palaciũ
in gressus ꝓpositas insidias
offendisset : eo uiso gaytus
pettus ut erat natura mitis¬
simus ad euis salutationem
statim mutabat consilis̃: et
a ꝓpetrando scelere milited
auertebat. illoq recedente:
crebris ep̃oꝵ suggestionib
denuo stumulatus. sponde¬
bat se proculdubio quod sua¬
derent facturũ. U ad rem uẽ¬
tum erat. rursus aꝓpoĩto de¬
cidebat. uidentes autẽ ep̃i ma¬
theusq notarius rem inuti¬
lit̾ diꝓtrahi. ꝑsuaserunt
ei ut quia uellet in impiũ
pius esse bonũq pro malo
reddere decrenisset: saltem il¬
lum acurie samilatate se

Expanded text:
itare vel ad curiam euntem seitare vel ad curiam euntem sequi presumeret. Electus, licet multorum relatu que facta fuerant agnovisset, neque se tamen adversus eorum consilium aliquatenus premunivit, neque segnius ob hoc ad curiam singulis diebus ascendit, ut quicumque periculum rei cognoverant securitatem illius et fiduciam mirarentur. Cumque sepe palatium ingressus propositas insidias offendisset, eo viso gaytus Petrus, ut erat natura mitissimus, ad eius salutationem statim mutabat consilium, et a perpetrando scelere milites avertebat, illoque recedente, crebris episcoporum suggestionibus denuo stimulatus, spondebat se proculdubio quod suaderent facturum. Ubi ad rem ventum erat rursus a proposito decidebat. Videntes autem episcopi Matheusque notarius rem inutiliter diu protrahi, persuaserunt ei ut quia vellet in impium pius esse, bonumque pro malo reddere decrevisset, saltem illum a curie familiaritate sem
Abbreviated transcription (Latin):
ad etatem discretum puene¬
rit eos habiturũ Familia¬
res int̾ emuos nutritus fu̾it.
⁊ cnios eñ usus longauis
mores ut ignors abhorre¬
at dignitatos crarie collatu¬
rum. Ceperunt itaq cum
gayto petro sing̾as diebus
equitare. Frec̃nter ei assis¬
tere. ⁊ honorem at reu̾enti¬
am ultra qm episcopał pa¬
tetur dignitas exhibere.
Inde familiarins eum admo¬
nẽt. ut notos ⁊ amicos cir¬
ta se semper habeat. nec ig¬
notum q̃mpiam ad se pa¬
tiatur acced̾e. nam electum
siracusañ cũ incuria suꝑi¬
orem pati non possit: cum̃ q̃¬
busdam aliis misse consiliũ.
ut ip̃m int̾fici faciat. ideo¬
q dandum oꝑam ut illius
possint insidie p̃caueri. Ile
ut erat pronus quitquid sibi
suggestum foret credere. col¬
laudans sem ad amicoꝵ tns¬
fert notitiam. quoꝵ consi¬
lio statuit non solum a cu¬
ria siracusanũ electum expel
confocrnt lt̾imo regis mi¬
litib eoꝵq comestabulis
demratrari p̃cepit. ut nullus
eoꝵ cum electo denceps eqͥ¬

Expanded text:
ad etatem discretam pervenerit, eos habiturum familiares inter quos nutritus fuerit et quos eum usus longevus mores ut ignotos abhorreat, dignitates curie collaturum. Ceperunt itaque cum gayto Petro singulis diebus equitare, frequenter ei assistere et honorem ac reverentiam, ultra quam episcopalis pateretur dignitas, exhibere. Inde familiarius eum admonent ut notos et amicos circa se semper habeat, nec ignotum quempiam ad se patiatur accedere. Nam electum Siracusanum, cum in curia superiorem pati non possit, cum quibusdam aliis inisse consilium ut ipsum interfici faciat, ideoque dandam operam ut illius possint insidie precaveri. Ille, ut erat pronus quicquid sibi suggestum foret credere, collaudans eos, rem ad amicorum transfert notitiam, quorum consilio statuit non solum a curia Siracusanum electum expellconfoderent. Interimque regis militibus eorumque comestabulis denunciari precepit, ut nullus eorum cum electo deinceps equ
Abbreviated transcription (Latin):
outi uestib sisci in diem t̃¬
tiũ in eodem habata ꝑman¬
serunt. ꝑ totũ añ hoc tridi
usieres nobiles qo ma¬
troxxine saracene qui¬
b ex morte rrgis dolor non
fictus obuen̾at: sactis operte
passis cͥuib ⁊ die noctuq tur¬
matim incedentes ancillarũ
p̃eunte młtitudine : totam
ciuitatẽ ululatu complebãt.
adpulsata tympana cantu
flebili respondentes. at ubi
dies tnͣsierũt luctui publi¬
co deputati. Mꝰ. qu iam fere
xiiii. annũ etatis attig̾at sub
ingenti plebis gaudio rexcre¬
atus ꝑ urbem sollempnit̃ eqͥ
tauit. Qui cũ pul ch̾rimus es¬
set: ea tñ die nescio quo pac¬
to pultrior apparens. ⁊ angu¬
stiorẽ ꝙͣdam in uultu p̃f̾ens
uenustatem. adeo gr̃am ⁊ fa¬
uorem om̃im ꝓmieruit ut
etiã hii qui pat̾rẽ eius atro¬
citer oderant. nec putaban¬
tur fidem ũquam eiꝰ h̾edib
seruaturi : dic̾ent humanita¬
tis eũ t̾minos tusgressurũ
qui adu̾sus puerũ hũc ali¬
quid impie moliret᷑. Susfice̾

Expanded text:
in diem tertium in eodem habitu permanserunt. Per totum autem hoc triduum mulieres nobilesque matrone, maxime sarracene, quibus ex morte regis dolor non fictus obvenerat, saccis operte, passis crinibus et die noctuque turmatim incedentes, ancillarum preeunte multitudine, totam civitatem ululatu complebant ad pulsata tympana cantu flebili respondentes. At ubi dies transierunt luctui publico deputati, Willelmus, qui iam fere .XIIII.m annum etatis attigerat, sub ingenti plebis gaudio rex creatus, itauit. 30.13 Qui cum pulcherrimus esset, ea tamen die, nescio quo pacto, pulchrior apparens et augustiorem quamdam in uultu preferens uenustatem, adeo gratiam et fauorem omnium promeruit, ut etiam hi, qui patrem eius atrociter oderant neque putarentur fidem unquam eius heredibus seruaturi, dicerent humanitatis eum terminos transgressurum, qui aduersus puerum hunc aliquid impie moliretur. 30.14 Sufficere
Abbreviated transcription (Latin):
ias leu m alieno nũꝙͣ teis¬
tis. conuinio. Totos sepssi¬
me dies ieumꝰ ꝑtnͣsiens: ex¬
rei ͥabat ut eum aliquis in¬
iuraret. frecĩnter omm cõsu¬

Expanded text:
las letus, in alieno nunquam tristis conuiuio; totos sepissime dies ieiunus pertransiens, expectabat, ut eum aliquis inuitaret: frequenter enim consu
Abbreviated transcription (Latin):
iorem filiũ post se regnatur
tre constituit. henritũ u̾o pͥn¬
cipatu em capue qm dudum
ei concesserat noluit ẽẽ contẽ¬
tũ. Regmã autẽ p̃cepit tocuis
regni curam ⁊ administratio¬
nẽ q̃ uulgo baliũ appellatur
tandu g̾ere: dũ puer eyis dit¬
cretionis eẽt: ⁊̃ negocuis pro¬
uide disponendis suffic̾e pu
taret᷑. Electum quo siratu¬
sañ. gaxtũ petrũ. m atħm no¬
tariũ. quos ip̃e s̃ fariliares
eleg̾at: in eadem uissit fami¬
liaritate curie ꝑman̾e. ut eoꝵ
regina consilio q̃ genda uide¬
rentur dispon̾et. Nec multo
post ingruente mortis arti¬
culo ꝯmuni iam luce defuri¬
gens p̃sentib illis atq flẽ¬
tib regnoq uitaq se parit̃
abdicauit. At illi metuentes
ne subito disꝑsus tinuor in
ppło motus tuoslibet exti¬
taret: lusserũt eũ int̾im in
ip̃o palatio sepeliri. simulã¬
tes eum adhuc niu̾e. donee
ad curiã ꝓt̾ib euocatiꝰ: que
ad coronandũ regem putabã
in palatio more lugubri fu¬

Expanded text:
iorem filium, post se regnatum iri constituit; Henricum uero principatu Capuae, quem dudum ei concesserat, uoluit esse contentum; reginam autem precepit totius regni curam et administrationem, quae uulgo balium appellatur, tamdiu gerere, dum puer eius discretionis esset, quae negotiis prouide distaretur electum quoque Siracusanum, gaytum Petrum, Matheum notarium, quos ipse sibi familiares elegerat, in eadem iussit familiaritate curie permanere, ut eorum regina consilio que gerenda viderentur disponeret. Nec multo post, ingruente mortis articulo, communi iam luce defungens, presentibus illis atque flentibus, regno vitaque se pariter abdicavit. At illi, metuentes ne subito dispersus rumor in populo motus quoslibet excitaret, iusserunt eum interim in ipso palatio sepeliri, simulantes eum adhuc vivere, donec ad curiam proceribus evocatis, que ad coronandum regem putabant est, primum in palatio more lugubri fu
Abbreviated transcription (Latin):
andi. Itaq custodib carcot᷑
multis ꝓmissionis pac̾cionid
p̃corruptis: nacti tempꝰ con¬
gruũ quo post distractam cu¬
riã palatiũ in obseruatũ re¬
manserat: cũ panti cuidẽ es¬
sent num̃o s uirtute p̃stã¬
tes: impetu facto p̾mũ ad
portã palacii de scenderunt.
eo consilio ducti ut ansald̃
castellañ quẽ ibi sede̾ cogno¬
uerant interfecto. facilius
reliqͣ ꝓpetrarẽt. At ille cum
eos subito respexissee iam
ei sublatis ensib ĩminentes.
uich ex timore ꝑturbato cõ¬
silio: extͣ portam q̃ semi aꝑ¬
te desiliens. candẽ toto cona¬
mine post se retͣctam ueni¬
entib illi sopposuit. int̾ ext̾n¬
secam intͥnsecamti portã
loco tutissimo constitutus.
Illi u̾o spe frustrati ad infi¬
orem ingressũ palacii se tͣnͣ¬
stuleruñt. siue ut ad regẽ
indeflexo g̾ssu contend̾ent.
siue ut ibidẽ in sooł regis fi¬
lios inuenirent. quos eoꝵ
p̃ceptor gualt̾us cephaluden¬
as archidiacon̾ in tampana¬

Expanded text:
 Itaque, custodibus carcerum multis promissionum pactionibus precorruptis, nacti tempus congruum, quo post distractam curiam palatium inobseruatum remanserat, cum pauci quidem essent numero, sed uirtute prestantes, impetu facto, primum ad portam palatii descenderunt, eo consilio ducti, ut Ansaldo castellano, quem ibi sedere cognouerant, interfecto, facilius reliqua perpetrarent. 29.11 At ille, cum eos subito respexisset iam ei sublatis ensibus imminentes, nichil ex timore perturbato consilio, extra portam, quae semiapete desiliens, eamdem toto conamine post se retractam uenientibus illis opposuit, inter extrinsecam intrinsecamque portam loco tutissimo constitutus. 29.12 Illi uero spe frustrati, ad inferiorem ingressum palatii se transtulerunt, siue ut ad regem indeflexo gressu contenderent, siue ut ibidem in scolis regis filios inuenirent, quos eorum preceptor Galterius, Cephaludensis archidiaconus, in campana
Abbreviated transcription (Latin):
um ĩpediret. Fanuliares suos
p̃monu̾at ut nich ei qd̾ mes¬
ticiam aut sollititudine poss
ing̾ere nũciarent. ac se totũde¬
inceps uoluptati deuouens
cepit aimo latiꝰ euagari. co¬
gitans ut q pater eius fa¬
liaq delectabilia loca fecerat:
ip̃e qiuoq palatiũ constru̾et.
quod ꝯmodiꝰ ac diligencius
compõitũ iud̾etur uniu̾sis
maxima mira ceł̾itate ñ sine
magnis sumptib expedita.
anteqͣm sup̃mam oꝑi monũ
impon̾et. dissint̾ia incurrẽs
cep diut̾no morbo dissolui.
ac .iͦiͦ. fere mensiũ spacio ꝑtra¬
cta ualicudine: denuo ꝯuales¬
cens : cũ iam eũ medici cre¬
d̾ent euasurum: repente reci¬
diuo morbo consũptus int̾ut.
Qui cum adhuc in extremis
ag̾et: magnatib curie conuo¬
cãtis. ⁊ archiep̃is salnitano

Expanded text:
um impediret, familiares suos um impediret, familiares suos premonuerat, ut nichil ei, quod mestitiam aut sollicitudinem posset ingerere, nuntiarent, ac se totum deinceps uoluptati deuouens, cepit animo latius euagari, cogitans ut, quia pater eius Faliaque delectabilia loca fecerat, ipse quoque palatium nouum construeret, quod commodius ac diligentius compositum uideretur uniuersis maxima, mira celeritate, non sine magnis sumptibus expedita, antequam supremam operi manum imponeret, dissenteriam incurrens cepit diuturno morbo dissolvi. Ac duorum fere mensium spatio protracta valetudine, denuo convalescens, cum iam eum medici crederent evasurum, repente, recidivo morbo consumptus, interiit qui, cum adhuc in extremis ageret, magnatibus curie convocatis et archiepiscopis Salernitano
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ multis asfiat¬
quociens q adtisis eoꝵ aud̃¬
p̾uatum habebat odrũ. aut¬
cius domũ. uneam. ortũ. uł
om̃ine taliũ quidpiã afrecta¬
bat᷑. donec remsuã ut euab̾re
gessir gayto prtro. młtos ꝓ¬
ditoꝵ ꝑ uiciiam maximeq
siit. qui ⁊ opoib affluerãt:
⁊ latgissima p̃dia possidereĩt.
impetͣuitq ut eosdem lic̾et
ei capere. ⁊ cñtam posset
abeis pecumã extorquere
E a p̃ditus potestate: młtos
ta sicilie ꝯdempnauit. quib
hoc solum obfuit qd̃ unde
mitigari posset eumichoꝵ
cirpiditas in expleta penes
ip̃os contigit reꝑiri. S et
bartholomeus ꝑĩsiꝰ aluci
iusticiarii. stratigoti. came¬
rarii tatapani. gayti petri
patrocinus ĩntẽntes: ĩ nu¬
nãs plebem rapinis ⁊ ĩni¬
riis acc̾ebant. hoc in om̃ib
iudiciis p̃cipuũ attenden¬
tes. ut ab utralibet partiũ
expediretq regno sitilie hosti¬
lib ad huc incursib fatigari
quietiq uacaret. timens ne
q̃uis octasio uoluptuosũ oci¬

Expanded text:
movendos; quorum alios iussit ad castellum maris transferri, alios per diversa Sicilie castella distribui. Robertus autem Calataboianensis, magister cabat, donec rem suam, ut euaderet, gessit gayto Petro multos proditorum per Siciliam maximeque sisse, qui et opibus affluerent et largissima predia possiderent; impetrauiei capere et quantam posset ab eis pecuniam extorquere. Ea preditus potestate, multos ca Sicilie condempnavit, quibus hoc solum obfuit, quod unde mitigari posset eunuchorum cupiditas inexpleta penes ipsos contigit reperiri; sed et Bartholomeus Parisinus aliique iusticiarii, stratigoti, camerarii, catapani, gayti Petri patrociniis innitentes, innumeris plebem rapinis et iniuriis atterebant, hoc in omnibus iudiciis precipuum attendentes, ut ab utralibet partium expediretque regno Siciliae hostilibus adhuc incursibus fatigari, quietique uacaret, timens, ne queuis occasio uoluptuosum oti
Abbreviated transcription (Latin):
ceps in regno tͣi turbi¬
nis emorsurũ. Nc misito
pꝰ ir oriente si iestro conui¬
te iratusonꝰ electus ⁊ matħs
notarius soli consilio regis
int̾erant. ⁊ regni disponẽbãt
negocia quib socius datꝰ
est gaytus perrus eumichꝰ
qui post mortem gayti io¬
harii fuerat magister tame¬
rarius palaci constitutꝰ.m a
tħs ergo notarius cũ iam
płimũ esset posset in curia:
disposuerat admirati ritus
⁊ ꝯsuetudines unitari. om̃i¬
b q se p̃bens astabilẽ: eis
maxime quos oderat irri¬
debat. ip̃mq regem adula¬
tionib iam cepat demult̾e.
sciens ob id ip̃m maionem
ei maxime placuisse. Largi¬
taten u̾o maionis auariti¬
a p̃peditus imitari nõ pot̾at.
nec illi secũ impeditioris eẽt
lingue facundia similẽ ex¬
hibere. S et abiectus gen̾i¬
q concors aĩmus in eam cĩ
maionem fouerat regnan
Deg. uee tõtis nisibus
II: slud regia p̃ditus famili¬
aritate locum admirati ple¬
mus obtin̾et. cũ nomen effica¬

Expanded text:
regno quicquam turbinis emersurum. 29.2 Nec multo post, moriente Siluestro comite, Siracusanus electus et Matheus notarius soli consilio regis intererant et regni disponebant negotia; quibus socius datus est gaytus Petrus eunuchus, qui post mortem gayti Ioharii magister fuerat camerarius palatii constitutus. 29.3 Matheus ergo notarius, cum iam plurimum posset in curia, disposuerat admirati ritus et consuetudines imitari, omnibusque se prebens affabilem, eis maxime, quos oderat, arridebat ipsumque regem adulationibus iam ceperat demulcere, sciens ob id ipsum Maionem ei maxime placuisse. 29.4 Largitatem uero Maionis, auaritia prepeditus, imitari non poterat, nec illi se, cum impeditioris esset linguae, facundia similem exhibere. 29.5 Sed et abiectus generique concors animus in eam, quae Maionem fouerat, regnane, licet totis nisibus ut solus regia preditus familiaritate, locum admirati plenius obtineret, cum nomen effica
Abbreviated transcription (Latin):
adenolfũ camerariũ a curia tẽ¬
ceuntẽ: memor minuciciarũ
quas in matħm p̃exertuerat.
smule dolore stumulatus: au¬
daatꝰ in eũ iruit. ⁊ equi ueloci¬
tate fretus: altius ensẽ sublatũ
celbie lugientis ⁊mersit. ac
dem̃ nemine ꝓhibente ꝑ me¬
diũ cuntatis elapsus. cũ iant
ab urbe longius abscessisset:
a militib regis comp̃hensus
est ⁊ panormũ reductus. ius¬
sice curia manũ ei dext̾am
solis aspectui in horrendũ de¬
trusus est carc̾em tam fus
qͣm locis ꝓpetuo tenebris obuo¬
lutꝰ. Matheus ciuoq de scã
lucia enisdẽ consobrmꝰ. Iohxs¬
q romanꝰ eis senescalus
p̾uati ocłis du̾sis sunt car
lud iniuersis ia difficultati¬
b suꝑatis rex educens exer¬
citũ adu̾sus rog̾. sclanũ rap¬
to contendit itrie. pͥmũ c
platiam nobilissimur lombar¬
doꝵ oppidũ unplano sitũ e¬
tum int̾ sarratenos ⁊ xp̃iãos
in exexcitu fuisset orta sedi¬
tio płima sarratenoꝵ młti¬

Expanded text:
fum camerarium a curia redeuntem, memor inimicitiarum quas in Matheum preexercuerat, simulque dolore stimulatus, audacter in eum irruit, et equi velocitate fretus, altius ensem sublatum cerebro fugientis immersit, ac de, nemine prohibente, per medium ciuitatis elapsus, cum iam ab urbe longius abscessisset, a militibus regis comprehensus est et Panormum reductus; iussitque curia manum ei dexteram solis aspectui, in horrendum detrusus est carcerem, tam suis quam loci perpetuo tenebris obuolutus. 25.27 Matheus quoque de Sancta Lucia, eiusdem consobrinus, Iohannesque Romanus, eius senescalcus, priuati oculis, diuersis sunt carclud uniuersis iam difficultatibus superatis, rex educens exercitum aduersus Rogerium Sclauum rapto contendit itinere, primumque Placiam, nobilissimum Lombardorum oppidum in plano situm, ecum inter Sarracenos et Christianos in exercitu fuisset orta seditio, plurima Sarracenorum
Abbreviated transcription (Latin):
iecta canib ꝓhibuit curia se¬
pẽliti. Rex ontẽ ut euus mõi
casus discrim̃ impest̾am ã¬
putaret. ⁊ grod ei bis acci¬
eãt nc̃ oport̾et euenturum
deniuo formidari. or̃is in car¬
ceratos epalacio censuit re¬
monendos. quoꝵ alios ius¬
sit ad castellum maris trĩs¬
ferri. alios ꝑ diu̾sa sicilie ca¬
stella distribui. Rob̾tus añ
calat abianensis magist̾ ca¬
stelli maris. ultime crudeli¬
tatis hõ. cum eẽt eunchoꝵ
amicissimꝰ ⁊ eoꝵ õnio deuotꝰ
captos ad eũ ꝑduti contig̾at.
ingentib tathenis on̾atos
crebris corquebat u̾b̾ibus.
⁊ eos in noua q̃dam detrude¬
bat ergastula. querit añces¬
soꝵ udetur tiranndẽ supe¬
nse pleno¬

Expanded text:
iecta canibus, prohibuit curia sepeliri. Rex autem, ut eiusmodi casus discrimen in posterum amputaret, et quod ei bis acciderat non oporteret eventurum denuo formidari, omnes incarceratos e palatio censuit removendos; quorum alios iussit ad castellum maris transferri, alios per diversa Sicilie castella distribui. Robertus autem Calataboianensis, magister castelli maris, ultime crudelitatis homo, cum esset eunuchorum amicissimus et eorum omnino deuotus captos ad eum perduci contigerat, ingentibus cathenis oneratos, crebris torquebat uerberibus, et eos in noua quaedam detrudebat ergastula, quae, ut antecessorum uideretur tirannidem superasse, plen