comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecensitis seriatim rob̾ti magni ducis actib et multorũ sol¬
lerti indagine intimatis aurib competens uidetur. ut
ad Willelmum filium eiuᷤ articulꝰ u̾tatur. subscribendo
futuriᷤᷤ. qͦ sudore labores inimicoꝵ laqueoᷤ euaserit. ec suis
eorũ ferma colla uestigiis uiriliter substrauerit. Pierie
et enim scͥpture reperitur in paginis. necͥtia pat̾s iniquai
domum filu subu̾ti: ecliu̾so uͦ mito boni solidius roborari. Deniꝙ. ꝓpc
rotbto duci spretis abeo secularib pompis. domũ stabiliuit. dum ꝑ hen
cumpalia remunerauit. et uiullelium filium illius ꝓfligatisinimicis
throno regali post modum ꝓuerit. Uerum: tamen qͥb uictoriarum
tͥhumphis inducatu clatuerie. ꝓut ordo rirum ueracissime cõptaꝵ
dictauerit. libi uenturiᷤ notificare. ne tegantur in ani segnite que micu¬
erunt ȩtatiꝰ nr̃e tempr̃. Isitaq dux inpuerilib annis patre orbatus
sagaci tutorũ ꝓuidentia. liberaliũ morum instituebatur ad incremita

Expanded text:
ecensitis seriatim Roberti magni ducis actibus et multorum solerti indagine intimatis auribus, competens videtur, ut ad Willelmum filium ejus articulus vertatur; subscribendo futuris, quo sudore laboris inimicorum laqueos evaserit, et suis eorum ferina colla vestigiis viriliter substraverit. Plerisque etenim Scripturae reperitur in paginis, nequitia patris iniqui domum filii subverti; e diverso vero, merito boni solidius roborari. Denique Christus Roberto duci, spretis ab eo saecularibus pompis, domum stabilivit, dum perenni eum palma remuneravit, et Willelmum filium ejus, profligatis inimicis, throno regali postmodum provexit. Verumtamen, quibus victoriarum triumphis in ducatu claruerit, prout ordo rerum veracissime compertarum dictaverit, libet venturis notificare, ne tegantur inani segnitie, quae gloriosae micuerunt aetatis nostrae tempore. Is itaque dux in puerilibus annis patre orbatus, sagaci tutorum providentia liberalium morum instituebatur ad incrementa.
Abbreviated transcription (Latin):
do adhuc exule. ix. De traditione alueredi fr̃is eduuardi ꝑgodunũ
comitem. et quod hardechunutus filius ȩmine matris eduuardi
successit heroldo fr̃i suo. et hardechunuto eduuardus. qͥ duxit echi¬
tam filiam goduni .x. De crudelitate uiullelmi taualatii. ecde
uiuillelmo filio gerorii qui monachus becci factus est .xi. Quod¬
dur Ricardus dedit duo municipia monasteriorum &e escalphoũ
geroio qui duxit gislam filiam tustini de monte forti. xude ar

Expanded text:
 CAPUT IX. De traditione Aluredi fratris Edwardi per Goduinum comitem; et quod Hardechunutus filius Emmae matris Edwardi successit Heraldo fratri suo, et Hardechunuto Edwardus qui duxit Editham filiam Goduini.Willelmo filio Geroii, qui monachus Becci factus est. dux Richardus dedit duo municipia, Monasteriolum et Escalfoum, Geroio qui duxit Gislam filiam Tursteni de Monteforti. Ger
Abbreviated transcription (Latin):
ducis seruitio se surriꝑe ꝑtinacit̾ ẽ agg̾ssꝰ. Dux qͥ ad u̾sus eñ ĩ num̾abilẽ
exercitũ mouit. ⁊ ñ longẽ afuuio coisnon castrũ qͦd uocauit corrucas
stabiliuit. ad munim̃ uidłłe normãnici limitis. ac domãdã tumidi arrogã¬
tiã p̃sũptoris. Inde b̾tannã ĩuasit. totũq doli comitatũ uoracibꝰ flãmis tra¬
didit. Qiuib luculẽt ꝑ actis: cũ pda ĩgñti normãniã repetut᷑. Alannꝰ aũ pꝰt eiꝰ
abscessũ cupiẽs uleisc̃i illatũs impꝑiũ ad demoliẽdũ ab̾ͥncatẽsẽ comitatũ cũ
latĩ castelli c̾todes cũ sus eiꝰ occurrert̃. ⁊ cũ eo certãtes i lico tanta strage brit¬
tones dep̾płati st̃. ut ꝑ cãpoꝵ plana siue p̃dicti fluminis litora ꝓstrati uidĩ¬
t᷑ qͣũ bidentes. Al anitꝰ itaq sua tͥstis repettns: cũ dedecore redonñ uenit:

Expanded text:
se subripere pertinaciter est aggressus. Dux igitur adversus eum innumerabilem exercitum movit, et non longe a fluvio Coisnon castrum, quod vocavit Carrucas, stabilivit; ad munimen videlicet Northmannici limitis, ac domandum tumidi arrogantiam praesumptoris. Inde Britanniam invasit, totumque Doli comitatum voracibus flammis tradidit. Quibus luculenter peractis, cum praeda ingenti Northmanniam repetiit. Alannus autem post ejus abscessum cupito Gigas, praetitulati castelli custodes, cum suis ei occurrunt, et cum eo certantes illico tanta strage Britones depopulati sunt, ut per camporum plana sive praedicti fluminis littora prostrati viderentur quasi bidentes. Alannus itaque sua tristis repetens, cum dedecore Redonis venit.
Abbreviated transcription (Latin):
clientuł ꝯfugiũ fecit. ac ap̃ fiscãnũ ꝑfidi debitũ sͥ ab eo sũbueniri petũt.
ux eũ. honorifice recep̃ multis donis honorauit. ⁊ ñ multo pꝰt decẽtꝰ equis
⁊ armis instruc̾tũ. patruo suo m alg̾io comiti corbuliẽsi destinauit: mãd¬
ans ut suis inpartib õs incẽdiis accorm̃tis afflig̾et. qͦs ab eiꝰ fidelitate desi¬
pe uid̾et. Ip̃e nͦ ꝑ cuc̃ta suc diciõis castella fracie ꝯt̾mina militũ ualidissimã
manũ posuit. ⁊ ꝯ fuct̾ib crebͥs tãdiu rebelles uiolent᷑ opugnauit: donec cer¬
uicib plexis ⁊ suis oĩb ꝯsũptis coact᷑i suo regi reꝯciliarent᷑ ⁊ ĩ felicissime mat ᷤᷤ
conat᷑ oĩno exmanirẽt᷑: dc̃ robtꝰ u ilłmi belesmẽsis potestatis heres ⁊ crude

Expanded text:
ugium fecit, ac apud Fiscannum per fidei debitum sibi ab eo subreniri petiit. Dux eum honorifice recepit, multis donis honoravit, et non multo post decenter equis et armis instructum, patruo suo Malgerio comiti Corbuliensi destinavit, mandans ut suis in partibus omnes incendiis ac tormentis affligeret, quos ab ejus fidelitate deficere videret. Ipse vero per cuncta suae ditionis castella Franciae contermina militum validissimum manum posuit, et conflictibus crebris tandiu rebelles violenter oppugnavit, donec cervicibus plexis et suis omnibus consumptis, coacti suo regi reconciliarentur et infelicissimae matris conatus omnino exinanirentur. Tunc Robertus Willelmi Belismensis potes
Abbreviated transcription (Latin):
uocabat᷑: ꝯ festĩ illud subu̾tit. ⁊ oĩa quȩ ĩ eo ꝯsistebat̃ ꝯbussit. Uidñtes aut̃ reliqͥ
ꝓceres. ⁊ similia pati formidãtes. relicto filio ad pat᷑m reu̾si obsides dirigũt du¬
ci. Adolescens uͦ baldumꝰ ĩ tuẽs señp̃se ullo mͦ sũbsist̾e ante ducis ĩ tolłabiles
exc̾ĩuis: legatos illi cũ p̃cibꝰ humillimis dirigit: patͥ seeo mediatore cuꝑe¬
eꝯciliari. Nesid̾io eiꝰ ac pecitioni uir sũmȩ beniuolentię ꝯgratulanti affec¬
tũ. fauit. ⁊ utrosq libato ꝓ acis oscło inpͥstinã ꝯcordiã ꝯtin̾uo redire ꝑsuasit.
ic litib ꝯp̃ssis ult̾ius inpace ⁊ amore qͦ decuit ꝑstic̾rt̃. Ip̃e uͦdux de molitis rebꝰ.
cũ ĩ columi exercitu ĩ normãniã regredit᷑. Qua tẽpestate: Rob̃tꝰ rex fiuncoꝵ
morit᷑. cui successit hemricꝰ filiꝰ eius:¬

Expanded text:
festim illud subvertit, et omnia quae in eo consistebant combussit. Videntes autem reliqui proceres, et similia pati formidantes, relicto filio ad patrem reversi obsides dirigunt duci. Adolescens vero Balduinus intuens se non posse ullo modo subsistere ante ducis intolerabiles excursus, legatos illi cum precibus humillimis dirigit, patri se cupere eo mediatore reconciliari. Desiderio ejus ac petitioni vir summae benevolentiae congratulanti affectu favit, et utrosque libato pacis osculo in pristinam concordiam continuo redire persuasit. Sic litibus compressis, ulterius in pace et amore quo decuit perstiterunt. Ipse vero dux, demolitis rebellium rebus, cum incolumi exercitu in Northmanniam regreditur. Qua tempestate Robertus rex Francorum moritur, cui successit Henricus fili
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ abegit. Ip̃e qͦ cũ suis qͦs expetierat: duitiꝰ extorris ꝑmãsit. Dux uͦ c̾to¬
dib acostello amotis: idem ĩ d̾editionẽ muitũ suscepit:
sapia reg̾ali: Roƀtũ regẽ francoꝵ expecuit. ⁊ filiã eiꝰ balduino filio suo
dari popo̾cit. Apalatinis uͦ tͥcliniis adeptã tulit. ac ad domũ pͥã ĩ cunis
asportaũ. eãq usq ad annos nubiles diligñti ca nitͥuit. filiꝰ aut ĩpiꝰ mox ut
nobilis puelle amplexibꝰ cep̃ frui. affinitate fretꝰ regali: pat᷑m apͥo solo pe¬
yulit fiandrẽsib ab eiꝰ fidłitate auulsis Qĩ decñt̾ alius destitut᷑. normãnoꝵ

Expanded text:
protinus abegit. Ipse quoque cum suis, quos expetierat, diutius extorris permansit. Dux vero custoprotinus abegit. Ipse quoque cum suis, quos expetierat, diutius extorris permansit. Dux vero custodibus a castello amotis, idem in deditione munitum suscepit. sapia regali, Robertum regem Francorum expetiit, et filiam ejus Balduino filio suo dari poposcit. A Palatinis vero tricliniis adeptam tulit, ac ad domum propriam in cunis asportavit, eamque usque ad annos nubiles diligenti cura nutrivit. Filius autem ipsius mox ut nobilis puellae amplexibus coepit frui, affinitate fretus regali, patrem a proprio solo pepulit, Flandrensibus ab ejus fidelitate avulsis. Qui indecenter a suis destitu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ⁊ õs pene milices abrasi st̃. Rob̾t᷑ aut̃ fr̃ eiꝰ uuln̾atꝰ. uix ecertamine cũ pa
dolore cordis tactꝰ. ꝯtinuo aĩa effiauit. Sic ducis hostib pfligatis: seditio
psa inpartibꝰ illis ultra disparuit:¬
uer sutia. ibrilicũ caftr̃ clã armis ⁊ alimoniis sufficiẽt̾ muniuit. He ĩde cꝰto¬
des posuit. ⁊ franciã ociꝰ adũt. ut ĩde milites ꝯduc̾et. qͥuirilit̾ illũ ad repug¬
nãdũ iuuaret̃. Dux uͦ fraudis eiꝰ mo limina accełdais anticipare: ꝯtͣctis
normãnoꝵ copiũ idẽ castellũ p̃ occupaũ obsidione. clausa egrediẽdi abeo
siue ĩgrediẽdi oĩb facultate. A cuiꝰ ing̾ssu cũ se hugo uid̾et excrusũ. sol¬
licitꝰ de sius intͣ illud ꝯclusis. lib̾tatẽ ab eũdi ꝑ legatos aduce peciit̃. ⁊ eos ĩ de

Expanded text:
est, et omnes pene milites abrasi sunt. Robertus autem frater ejus vulneratus vix e certamine cum pauest, et omnes pene milites abrasi sunt. Robertus autem frater ejus vulneratus vix e certamine cum paudolore cordis tactus, continuo animam efflavit. Sic ducis hostibus profligatis, seditio pressa in partibus illis ultra disparuitversutia, Ibrilicum castrum clam armis et alimoniis sufficienter munivit. Deinde custodes posuit, et Franciam ocius adiit, ut inde milites conduceret qui viriliter illum ad repugnandum juvarent. Dux vero fraudis ejus molimina accelerans anticipare, contractis Northmannorum copiis idem castellum praeoccupavit obsidione, clausa egrediendi ab eo sive ingrediendi omnibus facultate. A cujus ingressu cum se Hugo videret extrusum, sollicitus de suis intra illud conclusis, libertatem abeundi per legatos a duce petiit et eos inde
Abbreviated transcription (Latin):
es dux. cũ militarib tͣmis: tã du eũ intͣ munctionẽ t̾ante p̃sũptiõĩs ad¬
sut̾tẽ ꝯclusit donec eiꝰ elem̃tiã expet̾et. ⁊nudis uestigiis equestrẽ sellã ad
satiffaciẽdũ hum̃is ferret. Dux aut̃ eilicet fict̾e satiffaciẽti ñ mͦ cuncta ĩ cduͥłti
ui ⁊̃ reddito ei õpido festiñ aloco secessit. Willmꝰ enĩ dirũ ang̾to subpectꝰo
uirꝰ esfiãs. pausꝑ amanifesto ꝑ fidie motu sesuspñdit. s ñ multo pͦ adidẽ
ꝑ iurii scełꝰ ꝓ alã redut᷑. Multũ qppe crudeł ⁊ cupidꝰ erat.iiͦi. filios. . ariñ.¬
socũs qͥ aderãt strangłatꝰ ẽ. It̾m Walłmꝰ adtãtã ꝯtͦusiã ꝯtͣ oucẽ ꝑiuratꝰ in¬
cãduitꝰ: ut ĩtrepida cũ audatia filios suos fulconẽ. atq rob̃̾tũ cũ militũ
copia dirig̃et. qͥdirectioĩb normãniã uexaret᷑. Uer̃ płmi ex domo ducis ex¬
misert̃ ⁊ suffragãte dõ gͣuit̾ illos ꝓt̾uert̃. Ibi fulco p̃uaricatori  filiꝰ iugulat᷑

Expanded text:
ens dux cum militaribus turmis, tandiu eum intra munitionem tantae praesumptionis adjutricem conclusit, donec ejus clementiam expeteret et nudis vestigiis equestrem sellam ad satisfaciendum humeris ferret. Dux autem ei, licet ficte, satisfacienti non modo cuncta indulsit, verum etiam reddito ei oppido festinus a loco secessit. Willelmus enim dirum angusto sub pectore virus efflans, paulisper a manifesto perfidiae motu se suspendit; sed non multo post ad idem perjurii scelus palam rediit. Multum quippe crudelis et cupidus erat, sociis qui aderant strangulatus est. Iterum Willelmus adcanduit, ut intrepida cum audacia filios suos Fulconem atque Robertum cum militum copia dirigeret, qui direptionibus Northmanniam vexarent. Verum plurimi ex domo ducis exulco praevaricatoris filius jugulatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓboꝵ astutia. ⁊ ꝑpendẽs se ĩ ꝯsulte egisse oĩa: archiep̃m afrantia reuocauit
⁊ ĩpͥstinũ honorẽ restituit. Postea mali penitẽs fc̃i. eiꝰ ut tantũ uir decẽbat
a̾c ut consilus: in reliquũ illi ꝑsistens fidelł¬
liminatis deniq ãse tociꝰ litis ĩcentorib ⁊ sub act̾is paci animis liba¬
lib sapientũ cep̃ tractatib uti. ⁊ sollerti ĩdust̾a adsũmi honoris
increm̃ta pollẽtissime ꝓuehi. Iã ꝓbos eiꝰ mores ⁊ pacificos actꝰ laudũ fauorib

Expanded text:
proborum astutia, et perpendens se inconsulte egisse omnia, archiepiscopum a Francia revocavit proborum astutia, et perpendens se inconsulte egisse omnia, archiepiscopum a Francia revocavit et in pristinum honorem restituit. Postea mali poenitens facti, suis, ut tantum virum decebat, ascivit consiliis, in reliquum illi persistens fidelliminatis denique a se totius litis incentoribus et subactis paci animis liberalibus, sapientum coepit tractatibus uti et solerti industria ad summi honoris incrementa pollentissime provehi. Jam probos ejus mores et pacificos actus laudum favoribus
Abbreviated transcription (Latin):
.L. annis tꝑ̃e Will̃mi ducis nonnãnie. ⁊ magni regis anglie denuit. Demiq an¬
e cedente oͥ. duce ricardo a mũdani pͥncipat᷑ culmine. ⁊ reqna ut credi¬
mꝰ uranica scandẽte. Rob̃tꝰ fr̃ eiꝰ tociꝰ monarchiȩ ꝯmitat᷑ aboĩb subroqat᷑
Qͣqͣmuis cͥca rebelles fuit ferociormoribꝰ. bñiuoł tñ extitit lenis ⁊ benig̃ũ.
⁊ gͣ d̾i cultũ piꝰ ac deuotꝰ. Qmobm diutine pacis oblect᷑am̃to suꝑ meruit frur.
p̃t̃ id qͦd pͣuoꝵ ꝯsultu sp̃ote sͥ de legit. Uñ inpͥmordiis suoꝵ act̾uũ suspectũ ha¬
bẽs Rob̾tũ archipsulẽ. hostili obsidione ebroicã girauit ur̃bẽ. Eꝰ gͣ efferos
ĩp̾etꝰ archip̃sul cupiẽs declinare: intͣ urb menia cũ militari manũ obstrur
se. Nouissime uͦ datis dextͥs abea secedñdi : Rob̃tũ regẽ francoꝵ cũ suis exũ
adut̃ ⁊ normãniã põtificali anathemate ꝑcͦsit. Robtꝰ gͦ dux rerpẽsata ĩ¬

Expanded text:
 annis, tempore Willelmi ducis Nortmanniae et magni regis Angliae tenuit. Denique anescendente igitur duce Richardo a mundani principatus culmine, et regna, ut credimus, uranica scandente, Robertus frater ejus totius monarchiae comitatus ab omnibus subrogatur. Qui quamvis circa rebelles fuerit ferocior moribus, benevolis tamen exstitit lenis et benignus, et erga Dei cultum pius ac devotus. Quamobrem diutinae pacis oblectamento semper meruit frui, praeter id quod pravorum consultu sponte sibi delegit. Unde in primordiis suorum actuum suspectum habens Robertum archipraesulem, hostili obsidione Ebroicam gyravitur bem. Ejus igitur efferos impetus archipraesul cupiens declinare, intra urbis moenia cum militari manu obstruxit se. Novissime vero datis dextris ab ea secedendi, Robertum regem Francorum cum suis exul adiit, et Northmanniam pontificali anathemate percussit. Robertus ergo dux, recompensata im
Abbreviated transcription (Latin):
ac sagitis hostes ceꝑ r̃t ꝯfestĩ adsin ꝑnitiẽ ꝓuocare. Normãni seuissimo furo¬
re ꝯcitati: castr̃ cũ magno ĩpetu ꝑ gir̃ oppͥugnãt. repẽte capiũt. ⁊ cũ uiris
ac mulierib atq paruuł iꝯne t̾ratenꝰ ꝯburũt. Inde ad cabilloñsẽ urbẽ it̃
dirigũt eiꝰq patͥã igne ꝯsumũt. Csid̾ãs gͥ hugo ꝯtͣ cantũ exercitũ robur
se nullo pacto resist̾e pꝰse. equestrẽ sellã feres hum̾is ꝓuolutꝰ genib Ricardi ad¬
olescentis p̃ee suppũci ueniã p̃cabat᷑ ꝯmissȩ tem̾itatus. Qua indulta Ramaldũ red¬
didit: ⁊ obsidib aitis ap̃ rothomagũ ex hoc se satisfact̾m. iure uirãdo duci Rica¬
do spopõdit. Qb: aduotũ ꝑ actis: Ricordꝰ iuuenis ad pat̾m rediit cũ suis . xII.

Expanded text:
ac sagittis hostes coeperunt confestim ad sui perniciem provocare. Northmanni saevissimo furoac sagittis hostes coeperunt confestim ad sui perniciem provocare. Northmanni saevissimo furore concitati, castrum cum magno impetu per gyrum oppugnant, repente capiunt, et cum viris ac mulieribus atque parvulis igne tdirigunt, ejusque patriam igne consumunt. Considerans igitur Hugo contra tantum exercitus robur se nullo pacto posse resistere, equestrem sellam ferens humeris, provolutus genibus Richardi adolescentis, prece supplici veniam precatur commissae temeritatis. Qua indulta Rainaldum reddidit, et, obsidionibus datis, apud Rothomagum ex hoc se fore satisfacturum jurejurando duci Richardo
Abbreviated transcription (Latin):
tussaone fiuuũ burgũdionũ comes missis legatis filiã eiꝰ noĩe adeli
ĩ ꝯuigiũ sͥ expeciũ. Qm̃ inpetͣtã apat̾na domo auferẽs. inburgũdiã¬
cũ magno honore indux̃. suoq thoro xͥ ano more sociauit. S lõgo pͦt obortiᷤͤᷤ
litiũ fom̃tis ip̃e a qͦdã cabiloñsi ꝯͣmite uoĩe hugone dolo capit᷑. isubdire cꝰ¬
todie ergastulo decrudit᷑. ꝯpedib ꝙ gͣnissimis artat᷑. Cuiꝰ ĩ ꝯpetñtẽ anxieta¬
tẽ dux ut agnouit. ilico hugoni expedite legatos direxit. ntabsq difficulta¬
te dilationis gnͣm suũ ꝑ amore suo siu̾et lib̃m abire. Legationẽ uͦ ducis hugo
ut coacto ĩ unũ normãnoꝵ exercitu hurgũdiã. adir⁊ suãq ĩiuriã defunesto
peditionẽ oportuna erãt: p̃ꝑat. Dem̃ uelut tẽpestas ꝑcellosa corã se cũct᷑a
⁊milmãdũ castr̃ obsidione cingit. Icole uͦ loci tuto fidñtes munimine: telis

Expanded text:
Saonae fluvium Burgundionum comes, missis legatis, filiam ejus nomine Adheliz in conjugium sibi expetivit. Quam impetratam a paterna domo auferens, in Burguhristiana lege sociavit. Sed longe post obortis litium fomentis, ipse a quodam Cabilonensi comite nomine Hugone dolo capitur et sub dirae custodiae ergastulo detruditur, compedibusque gravissimis artatur. Cujus incompetentem anxietatem dux ut agnovit, illico Hugoni expedite legatos direxit, mandans ut absque difficultate dilationis generum suum pro amore suo sineret liberum abire. Legationem vero ducis Hugo ut, coacto in unum Northmannorum exercitu, Burgundiam adiret, suamque injuriam de funesto peditionem opportuna erant praeparat. Denique velut tempestas procellosa coram se cuncta Milbiandum castrum obsidione cingit. Incolae vero loci tuto fidentes munimine, telis
Abbreviated transcription (Latin):
sũciꝑe refutau̾rt̃. s landricũ qu̾nẽsem ꝯnutẽ ĩtͣ autifiodoꝵ ad rebellã¬
dũ sũmisert̃. Qx cumidos p̃sũptiue tem̾icatis conatꝰ. Rob̃cꝰ rex ꝯpͥm̾e festiũãs
accersito duce Ricardo cũ exercitu ndrmãnoꝵ copioso autisiodoꝵ. tãdiuob¬
sedit. donec landricũ cũ urbe obsidib sũptis suo subiugar⁊ dominatui. In¬
de uͦ ꝑfectꝰ: ap̃ aualonũ oastr̃ ad obsidionẽ ẽ castrametat᷑. Qͦd cũ tͥbꝰ m̃sibꝰ expũs¬
naret robore uehem̃ti. tandẽ burgũdia uastata. oppidani coacti. pen̾ia sti¬
pẽdioꝵ ꝯsilio ⁊ auxilio ducis illud reddid̾rt̃ regi francoꝵ. his aduotũ rite ꝑac¬
tis. rex ꝑcũct̾a castella cꝰtodes deputauit. ⁊ rob̾tũ filiũ suu ducatui subrogaũ.

Expanded text:
ad rebellandum summiserunt. Quorum tumidos praesumptivae temeritatis conatus Robertus rex comprimere festinans, accersito duce Richardo cum exercitu Northmannorum copioso, Autisiodorum tandiu obsedit, donec Landricum cum urbe, obsidibus sumptis, suo subjugaret dominatui. Inde vero profectus apud Avalonum castrum ad obsidionem, est castra metatus. Quod cum tribus mensibus expugnaret robore vehementi, tandem Burgundia vastata oppidani coacti penuria stipendiorum, consilio et auxilio ducis illud reddiderunt regi Francorum. His ad votum rite peractis, rex per cuncta castella custodes deputavit et Robertum fil
Abbreviated transcription (Latin):
s. ne canto p̃sũptionũ ludibrio p̃m̾et᷑ asius. Dux aut̃ oppb̃ũ pũ regis ũ ferẽ
ꝯ gͣgato mire multitudinis exeiricu qnͣtotiꝰ milidunũ uenit. ⁊ illud ex una flu¬
nuiis parte obsedit: ⁊ rex ĩ alt̾a parte ꝯstitit. Sic abutͥsq partib castĩ die noc¬
tuq cũ tͣbine gͣui torm̃tis ⁊ machinis qͣtiũt. Uidũtes itaq miliduñses tan¬
tã uĩ hostiũ se ñ p̾se colexare. distracto duci tumido rebellatore portaᷤ repñ¬
te aꝑiũt. eũq cũ suis intꝰducut. Dux tͦ parcens multitudini. tͣditorẽ ꝑtina᷑
regi destinauit: mãdãs ut milites dirig̾et qͥ castr̃ ĩ sua fidłitate cꝰtõdiret᷑.¬
N ex aut̃ hoc exhilaratꝰ nũtio. ꝯtinuo castr̃ reddidit ẜ urchardo. ⁊ ꝓditorẽ cũ
uxore ꝓͥa patibło iussit suspũdi. debitã illis talionẽ reddẽs sue factiõĩs. Post
hȩc ricardus dux rebꝰ decẽt᷑ explecis: cũ bñdictione regali ad pͥa remeauit. C

Expanded text:
is. Dux autem opprobrium pii regis non ferens, congregato mirae multitudinis exercitu, quantocius Milidunum venit, et illud ex una fluminis parte obsedit, et rex in altera parte constitit. Sic ab utrisque partibus castrum die noctuque cum turbine gravi tormentis et machinis quatiunt. Videntes itaque Milidunenses tantam vim hostium se non posse tolerare, distracto duci tumido rebellatore portas repente aperiunt, eumque cum suis introducunt. Dux vero parcens multitudini, traditorem protinus regi destinavit, mandans ut milites dirigeret; qui castrum reddidit Burchardo, ett; qui castrum reddidit Burchardo, et proditorem cum uxore propria patibulo jussit suspendi, debitam illis talionem reddens suae factionis. Post haec Richardus dux, rebus decenter expletis, cum benedictione regali ad propria remeavit
Abbreviated transcription (Latin):
uod uuillelmꝰ calauatiꝰ fr̃ monis episcopi filiam suam mabiliam ro¬
gerio demonte gummeri cum terra sua dedit.xUii. Quod mortuo¬
nugone ep̃obaiocensi dux uullelmꝰ odonem fratrem suum uterinum
subrogauit⁊ debello apud ualedunas: xuiii. Quomodo drt uuulle¬
uenas en uaserat receꝑit .xix. Quod deposito uuillelmo uerlene
decomitatia eor tasi Robertum uterinum frem suum lubrogauit.

Expanded text:
uod Willelmus Talavatius frater Ivonis episcopi filiam suam Mabiliam Rogerio de Monte Gummeri cum terra sua dedit. IntHugone episcopo Bajocensi, dux Willelmus Odonem fratrem suum uterinum subrogavit; et de bello apud Valedunas. Igitur dux javensis invaserat, recepio comitatu Moritolii, Robertum uterinum fratrem suum subrogavit.
Abbreviated transcription (Latin):
ris sinũ petiert̃. ꝑm̃so aut̃ ꝓliro põti spatio nouissime cupitũ danamarche
portũ applicãt: regiq sueno crue̾ta gñtis sue exitia nũtiãt. T̃c̃ rex nimo
dolore tract᷑ it̾nsecꝰ. tociꝰ regni sui ascitis pͥncipib̾: cuc̾tã reiseriẽ illis deponit.
etuno ore õseor sangͥnẽ decreu̾rt᷑ deb̾e cotis inrib uleisq ir aniie des¬

Expanded text:
ris sinum petierunt. Permenso autem prolixi ponti spatio, novissime cupitum Danamarchae ris sinum petierunt. Permenso autem prolixi ponti spatio, novissime cupitum Danamarchae portum applicant, regique Sueno cruenta gentis suae exitia nuntiant. Tunc rex nimio dolore tactus intrinsecus, totius regni sui ascitis principibus, cunctam ei seriem illis deponit, ex uno ore omnes eorum sanguinem decreverunt debere totis viribus ulcisci. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Ũ in statu supͣ intellect᷑o subtãp̃claro roctore Normãniȩ felicitas polbe¬
ret: edelredꝰ angloꝵ rex regnũ qͦd sub magna potũtissimoꝵ regũ głã
diu floruerat: tãto nefarie ꝓditionis ĩcełẽ regiminis sui tꝑe polluit: ut pa
gani tã execbile nefas horrendũ iudicaret᷑. Nã danos ꝑ ome regnũ unanuni ꝯ¬
cordia secũ cohabitantes mortis ꝑicłm minune suspicãtes. subito furore sũbuna
die pimi: mulieres qͦ. aluotenꝰ t̾re. eẽ. de fossas. ⁊ ferrocissunis canib ꝯcitartiᷤ mã¬
mułas ab eoꝵ pec̾torib erudłit extorq̃ri lactẽtes uͭ ꝓueros ad domoꝵ pꝰtes ałłiso ͤ¬
orcere brari iissit. mullis cͥminũ existñtib culpis. Dũ gͥ ap̃ lũ doniã sub ħ decreti
dic hec ꝯg̾iers ꝑ ep̃toꝵ lictoꝵ seuitia ĩ imẽsũ cumularet᷑ qͥdẽ iuuenes agilitate
ꝑnices ad qnͣdã nauĩ se ꝯtulert̃. fuge p̃sidiũ ꝑ tamise alueũ ccłi remigio ma¬

Expanded text:
um in statu supra intellecto sub tam praeclaro rectore Northmanniae felicitas polleret, Eldredus Anglorum rex regnum quod sub magna potentissimorum regum gloria diu floruerat, tanto nefariae proditionis scelere regiminis sui tempore polluit, ut et pagani tam exsecrabile nefas horrendum judicarent. Nam Danos per omne regnum unanimi concordia suum cohabitantes, mortis periculum minime suspicantes, subito furore sub una die perimi, mulieres quoque alvo tenus terrae esse defossas, et ferocissimis canibus concitatis mamillas ab earum pectoribapud Lundoniam sub hujus decreti die haec congeries peremptorum lictorum saevitia in immensum cumularetur, quidam juvenes agilitate pernices ad quamdam navim se contulerunt, et fugae praesidium per Thamisae alveum celeri remigio ma
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ honore sc̃ĩ petͥ. sc̃iq audoeni. aliã ĩ mõte qͥ dr̃ cũba. ĩ uen̾atiõe archãgli
Michaet. grẽgibq monachoꝵ ĩsigniuit. Teꝑe sub ed̾ diẽ obũt hugo Rotho¬
magũsis archiep̃s. cui sucessit Rob̾tꝰ eidẽ ducis fis. Porro mortuo francoꝵ rere
Lochario: ⁊̃ ale ioco ab õĩb sub rogat᷑ huuigonis magni ducis fãs hugo capeta
ad minicłãte ei duce Ricardo. Hic adu̾sũ flandrẽsẽ arnulfũ sͥ militare᷑ re¬
nuẽtẽ arma mouẽs cũ ualida manu hostica dtͣbatũ illi abstulit ⁊ cũcta ntu¬
incipia quȩ  tͥ fuum̃ qd uocat᷑ lis tenebat. huiꝰ infortunis dolore mestꝰ arnulfus

Expanded text:
r Tumba, in veneratione archangeli Michaelis, gregibusque monachorum insignivit. Tempore sub eodem diem obiit Hugo Rothomagensis archiepiscopus, cui successit Robertus ejusdem ducis filius. Porro mortuo Francorum rege Lothario, in illius loco ab omnibus subrogatur Hugonis Magni ducis filius Hugo Capet, adminiculante ei duce Richardo. Hic adversum Flandrensem Arnulphum sibi militare renuentem arma movens, cum valida manu hostica Atrabatum illi abstulit, et cuncta municipia quae citra flumen quod vocatur Lis tenebat. Hujus infortunii
Abbreviated transcription (Latin):
leliũ ⁊ uiudonẽ ꝓcreauit. Alt̾a baldumo flandrẽsi. Tercia iã adulta obũt̃
igo. Porro Goufredꝰ comes longo p̾t oroĩs ꝓ optũtu romã ꝓficiscẽs: totã britãnã
cũ duobꝰ filiis alanno iudlic ⁊ eudone reliqͥt sub ducis ad uocatu. Q ꝑ agratiᷤ
scõꝵ locis: in repatriando p̃uentꝰ morte diẽ obũt.. xiii.

Expanded text:
t virgo. Porro Goiffredus comes longo post orationis pro obtentu Romam proficiscens, totam Britanniam cum duobus filiis, Alanno videlicet ac Eudone, reliquit sub ducis advocatu. Qui peragratis sanctorum locis, in repatriando praeventus morte diem obiit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
sopitis coꝵ animiꝰ ꝓtinꝰ iłłos ꝯcordes reddidit. Eo qͥdẽ tenore: ut oddo dorcasinũ
castr̃ ten̾et.: ⁊ dux p̃reptã t̾rã reciꝑet: reciper tegłensi castro ĩstatu suo ꝑpetu¬
alit̾ ꝯsistñte. ĩ eiꝰ silic heredũq suoꝵ potestate. ¶bdux aduotũ ꝑ ac̾tis: ad reges
spreto idoloꝵ cultu. cũ ñ nullis suoꝵ hortãce. Rob̾to archiep̃o ad xͥ fidẽ ꝯu̾st.¬

Expanded text:
sopitis eorum animis, protinus illos concordes reddidit, eo quidem tenore ut Odo Dorcasinum sopitis eorum animis, protinus illos concordes reddidit, eo quidem tenore ut Odo Dorcasinum castrum teneret, et dux praereptam terram reciperet: reciproce Tegulensi castro in statu suo perpetualiter consistente, in ejus scilicet haeredumque suorum potestate. Quibus dux ad votum peractis, spreto idolorum cultu, cum nonnullis suorum, hortante Roberto archiepiscopo, ad Christ
Abbreviated transcription (Latin):
mũt. ⁊ ꝯtinuo suꝑ hostes atͦcit̾ irruũt. S paganoꝵ decipłis ꝓst̾t̾i. tãtã seui¬
tiã il iͦ st̃ ꝑpessi. ut uix ep̃lio elabent᷑ ꝑ pauci. Ide barbari płiiꝰ ꝓgrediẽtes.
castr̃ doli obsidet᷑. ⁊ captũ igne ꝯburũt. ac incolas eiꝰ cũ salomone aduocato lo¬
ci ĩt ficiũt. Deinde sũblatis anchoris repetũt mare. ⁊ uelificãte classe adhora
deuehũt᷑ seqͣne. C arpentes uͦfluminiᷤ alueũ ꝑ nici remigio applicãt rothoma¬
gũ. eosq Ricardꝰ dux ualde gauis ⁊ petñti hõnore regalit̾ excepit: . xII.¬
os s entꝰ aut̃ rex francoꝵ audiẽs paganos tãta bͥtãnis ꝓbra ĩtulisse. du¬
cẽq Ricardũ ad ꝯfutãdã oddonis ꝯmitis ꝯtumatiã os ccersisse. uerẽs ne
ab eis francia demoliret᷑. satͣpas regiminuᷤᷤ sui ꝯuocauit: ãbosq discordes
ad se ap̃ coldras ꝯuetuire mãdauit: Uͥ dũ causas dissensionũ ut᷑ꝙ ĩ parte audiss:

Expanded text:
t. Sed paganorum decipulis prostrati, tantam saevitiam illico sunt perpessi, ut vix e praelio elaberentur perpauci. Inde barbari prolixius progredientes castrum Doli obsident, et captum igne comburunt, ac incolas ejus cum Salomone advocato loci interficiunt. Deinde sublatis anchoris repetunt mare, et velificante classe ad ora devehuntur Sequanae. Carpentes vero fluminis alveum, pernici remigio applicant Rothomagum, eosque Richardus dux valde gavisus competenti honore regaliter excepit. obertus autem dux Francorum, audiens paganos tanta Britannis probra intulisse, ducemque Richardum ad confutandam Odonis comitis contumaciam eos accersisse, verens ne ab eis Francia demoliretur, satrapas regiminis sui convocavit, ambosque discordes ad se apud Coldras convenire mandavit. Ubi dum causas dissensionum utraque in parte audisset,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã suꝑ arue fluuiũ ad iacẽte. N nulł hĩc elabũtib annis. Hec ead̾ matildi
iudicio dispoñte dĩ morit᷑ absq lib̃is. Post cuiꝰ obitũ duci t̾rã p̃titłatã repecũ

Expanded text:
terra super Arvae fluvium adjacente. Honnullis hinc elabentibus annis, haec eadem Mathildis, terra super Arvae fluvium adjacente. Honnullis hinc elabentibus annis, haec eadem Mathildis, judicio
Abbreviated transcription (Latin):
abstractã ab urbe pt aliqͥt dues s iũnx̃. xͥ ano more. dãs ꝑilla cũct᷑o erer¬
citu ĩ auro ⁊ argñto pensũ illiꝰ coiꝑis. Fxea succedñte ꝙe genuit filiũ noĩe
hardechunutũ. pꝰ modũ regẽ danoꝵ. ⁊ filiã uocabło Gũnildẽ. quȩ nupsit
heirico romanoꝵ ĩꝑatori. Diffidũtes qͦ londomi de sua salute. qͥppe cũ
diut᷑na laborarẽt fa̾me: pateft̃a urbe sesuaq oĩa regi spõte ded̾e. Qb
ꝑ actis oẽ robur anglici regni ĩ cubuit sub dñio regis chiuti. Hec ĩ huiꝰ
oꝑis serie ĩ texiumꝰ ut exx ardi regis ortũ ignorãtib mõstremꝰ. Nẽ ñ ad
ꝓp̾oĩtũ retorq̃at᷑ stilꝰ aqͦ paulisꝑ digressi sumys.
ẽmꝑisus deniq sub eidẽ oddo carnotñsis comes qͣndã ducis sororẽ
noĩe mathildẽ cũ multanodis inum̾ibꝰ ã fr̃na domo auferẽs: Sĩmatͥmor̃o
legitune copłauit. Cui dux medietatẽ dorcasini castͥ dedit dotis noĩe cã

Expanded text:
illa cuncto exercitui in auro et argento pensum illius corporis. Ex ea, succedente tempore, genuit filium nomine Hardechunutum, postmodum regem Danorum, et filiam vocabulo Gunnildem, quae nupsit Henrico Romanorum imperatori. Diffidentes quoque Lundonii de sua salute, quippe cum diuturna laborarent fame, patefacta urbe se suaque omnia regi sponte dedere. Quibus peractis, omne robur Anglici regni incubuit sub dominio regis Chunuti. Haec in hujus operis serie intexuimus, ut Edwardi regis ortum ignorantibus monstraremus. Nunc vero ad propositum retorqueatur stylus, a quo paulisper digressi sumus.sororem nomine Mathildem cum multimodis muneribus a fraterna domo auferens, sibi in matrimonio legitime copulavit. Cui dux medietatem Dorcasini castri dedit dotis nomine cum
Abbreviated transcription (Latin):
dine extͣnsmarinis partibꝰ sui euocat ĩ auxiliũ. Olauũ scilie noricoꝵ.
⁊lacinen suauoꝵ. Cuiꝰ legatos reges ꝯpetñt᷑ susceꝑr̃t. cũ multis donariis eire¬
misert̃: ⁊ ñ multo p̾t seuẽt᷑os. eẽ. ñ ciauert̃. De ĩde tũ suis exercitib parit̾ ꝯg̾gati.
pansisq nauiũ uelis spumea sulcãtes eqͦra põti. cͦͣsu cełi adbͥctãnoꝵ finittima
litora st̃ deuoluti. Britones aut̃ eoꝵ repentinũ agnoscẽtes accessũ a cũctis reg¬
ni partib ꝯgͣ gaati: eos adp̃dã ĩ hiãtes in cautos p̃occupare st̃ arbitͣti. Pagani

Expanded text:
dine ex transmarinis partibus, sui evocat in auxilium; Olavum scilicet Noricorum et Lacman Suavorum. Cujus legatos reges competenter susceperunt, cum multis donariis ei remiserunt, et non multo post se venturos esse nuntiaverunt. Deinde cum suis exercitibus pariter congregati, paucisque navium velis spumea sulcantes aequora ponti, cursu celeri ad Britannorum finitima littora sunt devoluti. Britones autem eorum repentinum agnoscentes accessum, a cunctis regni partibus congregati, eos ad praedam inhiantes incautos praeoccupare sunt arbitrati. Pagani
Abbreviated transcription (Latin):
Ibitͣ Syenꝰ dũ ap̃ lõdoniã de regni tract᷑ar. dispositiõe. mortẽ obutꝰ Itẽpos.
ĩt̾ ceptꝰ eꝗͥtudine. Cuiꝰ corpꝰ dani aromatib ꝯdiert̃.⁊ ĩnaui deposuert̃. ⁊ cũ festi¬
natione ap̃ danamarchã tumulandũ deuereit̃. ¶ tumłato: flliꝰ eiꝰ noĩe chu¬
nutꝰ arma illiꝰ sum̃s exercitũ inrilit̾ roborat. ⁊ ne ab it̾ata expeditiõe resipiscãt
totis nisib exagg̃at. Deniq missis legotis duosreges ad susi euocat suffragiũ.
Lacman eqͥdẽ suauoꝵ. ⁊ olauiũ Noricoꝵ. hũ adeiꝰ auxiliñ adueniẽtes ct̃ si
copiis militũ: tociꝰ robur militiȩ sua coroborau̾rt̃ uͥtute. It̾ea dũ hec ger̃t᷑¬
de delredꝰ rex moitẽ sucmi audiens: p ꝑatis adnauigãdũ oĩb cũ uiore ietꝰ᷑ ad

Expanded text:
Igitur Suenus, dum apud Lundoniam de regni tractaret dispositione, mortem obiit interceptus aegritudine. Cujus corpus Dani aromatibus condierunt, et in navi disposuerunt, et cum festinatione apud Danamarcham tumulandum devexerunt. Quo tumulatonutus, arma illius sumens exercitum viriliter roborat, et ne ab iterata expeditione resipiscant, totis nisibus exaggerat, Denique, missis legatis, duos reges ad suum evocat suffragium: Lacman equidem Suavorum et Olavum Noricorum. Hi ad ejus auxilium advenientes cum suis copiis militum, totius robur militiae suae corroboraverunt virtute. Interea, dum haec geruntur, Eldredus rex mortem Sueni audiens, praeparatis ad na
Abbreviated transcription (Latin):
douici regis fimis. ñ multo p̾t homin̾ẽ p̾t multos merores exeũtił. Quo ⁊ ꝑe: de¬
⁊ functo gunardo Rothomagñsi archiep̃o successit hugo:¬
U go deniq dux senio fessꝰ cñ nomissimũ sin eritꝰ diẽ cerñet ĩmin̾e. asci¬
tis pͥncipib sui ducat᷑. eoꝵ ꝯsulto flore uiuẽtutis. u̾nãti Ricardo duci filiũ
suũ nõis hugonẽ ⁊m̃dare studuit ut eiꝰ patꝰcinio tutꝰ inimicoꝵ frandibꝰ ñ
cap et . Pt euiꝰ obitũ filiã eiꝰ noĩe emmã apat̾na domo sũblatã. idẽ dux ut

Expanded text:
dovici regis finis, non multo post hominem, post multos moerores exeuntis. Quo tempore, defuncto Gunardo, Rothomagensi archiepiscopo, successit Hugougo denique dux senio fessus, cum novissimum sui exitus diem cerneret imminere, ascitis principibus sui ducatus, eorum consulto flore juventutis vernanti Richardo duci filium suum nomine Hugonem commendare studuit, ut, ejus patrocinio tutus, inimicorum fraudibus non caperetur. Post cujus obitum, filiam ejus nomine Emmam a paterna domo
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ normãnos qͣi ĩ domo pͥa sũbsec̾itate sanaret᷑. Que lex ut rata man̾et abitta.
parte sacͣĩtoꝵ tenore pͥncipes eoꝵ illã sãrert̃. Nͥb rex aduocũ expletis ⁊dignis adu¬
ce muñib muñat᷑. qͣnͣtociꝰ ad suos regredit᷑ letꝰ. Qut suo iuc̃tꝰ ẽ execcitur.ꝯ tinuo an¬
gloꝵ regnũ tͣoit ult̾cib flãmis. Uidñtes itaq ehoracise anullo niuari: datis ob¬
si dib sesubigut̃ pͣo estati ͭ ͫͥ Inde uͦ egressus: ad tamise ora ꝓuehit᷑. hbi ueni¬
ẽtes cantuarii simili mͦ eiꝰ se subdũt p otestati. Deinde auulsis nauiũ anchoris
alueũ sulcans fluminis. ap̃ lundoniã obsidionẽ ꝯponit. Cuiꝰ ĩpetũ lõdonis ñ
ualentes ferre. illiꝰ seruitutis iugo colla feria ĩuiti sub ꝓposuere. Adelredꝰ ñ rex
ap̃ W intoniã degñs ut ab anglis se uidit fũditꝰ oestitui: sublatic at̾ra thesauriᷤ
cũ uxore ⁊ filus euuardo siliei ⁊ aluredo ĩnormãnia ducẽ ricardũ expetiit̃. Aqͦ

Expanded text:
rata maneret, ab utraque parte sacramentorum tenore principes eorum illam sanxerunt. Quibus rex ad votum expletis, condignis a duce muneribus muneratus, quantocius ad suos regreditur laetus. Qui ut suo junctus est exercitui, continuo Anglorum regnum tradit ultricibus flammis. Videntes itaque Eboraci a nullo juvari, datis obsidibus se subigunt illius dominatui. Inde vero egressus ad Thamisae ora provehitur. Ubi venientes Cantuarii simili modo ejus se subdunt potestati. Deinde avulsis navium anchoris, alveum sulcans fluminis, apud Lundoniam obsidionem componit. Cujus impetum Lundonii non valentes ferre, illius servitutis jugo colla ferina inviti supposuere. Eldredus vero rex apud Wintoniam degens, ut ab Anglis se vidit funditus destitui, sublatis a terra thesauris, cum uxore et filiis Edwardo scilicet et Aluredo, in Northmannia ducem Richardum expetiit.
Abbreviated transcription (Latin):
metes penetn̾s cũ in axima militũ ãbitione es expetũt cͣ iã. Qmdux uttã¬
cũ decebat uir̃ honorfice excipiẽs aliqͥntisꝑ cũ copioso affiueñtiũ opũ aꝑara¬
tu eũ secũ detinuit: ⁊ potñtiȩ suȩ magnitudinẽ ꝓut libuit illi ostñdit. Gauf¬
heo ꝓuella corꝑe. ualde decora. moꝵ honestate gͣtissima. Uñ pꝰt pact̾as amicitiaᷤ.
eã s̃ dari toto annisu poposcit. Cuiꝰ uoluntati dux gͣtanti aĩo fauẽs assentiẽtib
normãnnoꝵ pͥncipib pecitã r̾ano more t̃didit. Celebͣtis uͦ cũ ĩ estimabli honore
nuptĩs ñ musto p̾t cũ ĩmensis muñib eos ouãtes abire ꝑmisit. Ganfridꝰ exea p̃¬
modũ duos filios genuit alannũ udelicr ⁊ eudonẽ qͥ p̾t eiꝰ excessũ bricannicã pa

Expanded text:
litum ambitione illius expetiit curiam. Quem dux, ut tantum decebat virum, honorifice suscipiens, aliquantisper cum copioso affluentium opum apparatu eum secum detinuit, et potentiae suae magnitudinem prout libuit illi ostendit. Gaufhaec puella corpore valde decora, morum honestate gratissima. Unde post pactos amicitias eam sibi dari toto annisu poposcit. Cujus voluntati dux gratanti animo favens, assentientibus Northmannorum principibus, petitam Christiano more tradidit. Celebratis vero cum inaestimabili honore nuptiis, non multo post eum immensis muneribus eos ovantes abire permisit. Gaufridus ex ea postmodum duos filios g
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ut nigellꝰ aspecłatoribꝰ ꝯꝑit: milites ꝯstantinẽses cũ multitudine nul¬
gi ꝯ gregauit ĩp̃etuq repẽtino suꝑeos irruit: tantaq illos strage¶
deleuit. ut nultꝰ pentoꝰ reman̾et qͥ fcã p̾ceris nũtiaret. Nã unꝰ illoꝵ cͤsu
nimio fatigatꝰ a lõge resed̾at. qͥ uidns socioꝵ ĩ fortunia timore t̾ritꝰ corpisq
ĩ becillitatẽ oblit̾. ad naues cucurrit. qnͣtotiꝰ cet̾oꝵ exicia nũtiãs eustodibꝰ

Expanded text:
speculatoribus comperit, milites Constantiniensis cum multitudine vulgi congregavit, impetuque repentino super eos irruit, tantaque illos strage delevit, ut nullus penitus remaneret, qui facta posteris nuntiaret. Nam unus illorum cursu nimio fatigatus a longe resederat, qui videns sociorum infortunia, timore territus, corporisque imbecillitatem oblitus, ad na
Abbreviated transcription (Latin):
eminã duc̃is sororẽ ĩ ꝯiugio habñs. qbꝰdã exortis dissensionũ ĩ cẽtiius
duci nosc̾e ⁊ de decora ingerere s ⁊tiẽs max̾imã nauiũ mulcitudinẽ ĩ mare
iussit ĩpelli. ac militibꝰ exoĩ reqno mãdauit. ut ꝯstituto ab eo die adeas ꝯueni¬
rẽt. loricis ⁊ galcis decẽt᷑ armati. Cuiꝰ iꝰsis qͣtant̾ angli optẽꝑ ante ᷤᷤ unanimeᷤ asst̃
adnaues. Rex qͥ ꝓspecta multa ⁊ optime ĩstruct᷑a exercitꝰ copia ascitiᷤᷤ militiȩ
sue satͣpis. animꝰ sui ꝓp oĩtũ ex poñs ualida aust̾itate regio more p̃cep̃: ut eũ¬
tes totã normnãmiã rapinis ⁊ĩdendũs ext̾minarẽt solũmͦ archangłi michaeł
mõti parcerẽt. ue tãte sc̃itatis ⁊ religiõis locũ igne ꝯcremaret̃. Iussit ⁊̃ ut Ricar
duc̾ẽt. his u edict̾is: eos ire cũ festinatiõe ĩꝑauit. Q sub duct᷑is ĩ altũ nauibꝰ ue¬
liuolo sulcãtes eqͦra uẽto: ad litora sare deuuoluũt᷑ ꝑm̃so mareͥs lib̾o. hĩc

Expanded text:
Emmam ducis sororem in conjugio habens, quibusdam exortis dissensionum incentivis, duci nocere et dedecora ingerere sitiens, maximam navium multitudinem in mare jussit impelli, ac militibus ex omni regno mandavit ut constituto ab eo die ad eas convenirent, loricis et galeis decenter armati. Cujus jussis gratanter Angli obtemperantes, unanimes adsunt ad naves. Rex igitur prospecta multa et optime instructa exercitus copia, ascitis militiae suae satrapis, animi sui propositum exponens, valida austeritate regio more praecepit ut euntes totam Northmanniam rapinis et incendiis exterminarent, solummodo archangeli Michaelis montducerent. His vero edictis, eos ire cum festinatione imperavit. Qui subductis in altum navibus, velivolo sulcantes aequora vento, ad littora Sarae devolvuntur permenso maris limbo. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
satellitũ inseditionis ꝓposito ꝑsistũtiũ crebri certaminũ cumultĩb S uices
dã sui militis fact᷑ione longissimo fune ꝑeminẽtiorẽ fenestiã a tre laps: sugãᷤ
ĩ ut. Q dieb ne aꝑ qͥrẽtib reꝑiret᷑ delitescẽs. ⁊ noct᷑ib it̾ carpens. nouissime de¬
lib̃auit. ap̃ se eqͥꝰ illi fore cũ uite discͥminȩ clem̃tiã sr̃is aͣtẽptare. qmͣ cͥpiã regi
mi callẽ ꝯficiens : qͣdã die dũcẽ rẽꝑit. se ĩ saltu uernẽsi exercentẽ uenatuũ ludt
Mꝯx eiꝰ uestigiis solotenꝰ ꝓuolut᷑: uẽniã ꝯmissi ab eo expetebat ł agubris. Ptitĩ¬
eũ dux mĩa motꝰ fau̾ente. Rodulfo comite a t̾ra erexit: ac ut euasion̾iꝰ sue
ip̃o narrãte casũ agnoũ. ñsolũ errata illi ĩdulsit. uer̃ ⁊̃ beniuolo aĩo ut frẽti¬

Expanded text:
litum in seditionis proposito persistentium crebris certaminum tumultibus devincens, nquennium, cujusdam sui militis factione, longissimo fune per eminentiorem fenestram a turre lapsus fugam iniit. Qui diebus, ne a perquirentibus reperiretur, delitescens, et noctibus iter carpens, novissime deliberavit apud se, aequius illi fore cum vitae discrimine clementiam fratris attentare, quam cujuspiam regis mi callem conficiens, quadam die ducem reperit, se in saltu Vernensi exercentem venatuum ludis. Mox ejus vestigiis solo tenus provolutus, veniam commissi ab eo expetebat lugubris. Protidia motus, favente Rodulpho comite, a terra erexit, ac ut evasionis suae, ipso narrante, casum agnovit, non solum errata illi indulsit, verum etiam benevolo animo ut frat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ negotio dux ꝯtͣ hugonẽ regẽ ad placitũ ꝑ gñs. ñ mͦ eũ pascificaũ s ieuc̃ta illi ã¬
blata suis p̃̾cib restituit. Otꝑe morit᷑ isdẽ rex hugo: succedũte e filio Rob̾co re¬
ge piissimo. huꝰ gͥ beatitudinis p̃rogatiuis iste dux ꝓfusiꝰ floruit. ꝙ qͥs audiẽbut
discordes aut ꝑse aut ꝑ suos legatos reddebat ꝯcordes scͥpt᷑a dicẽte. ħ eati pedes
pacẽ p octanteᷤ. Erat aut̃ stat᷑a ꝓcerꝰ. uultu decorꝰ. ĩ teger corꝑe.barba plira. ca¬
no decorat᷑ capite. pissimꝰ monachoꝵ altor. ꝓuidꝰ cłicoꝵ suffragator. suꝑboꝵ ꝯ
tẽptor. humiliũ amator. pauꝑm sustñtator. orphanoꝵ tutor. uiduar̃ pnꝰ defe

Expanded text:
 negotio dux contra regem Hugonem ad placitum pergens, non modo eum pacificavit, sed et cuncta illi ablata suis precibus restituit. Quo tempore moritur isdem rex Hugo, succedente ejus filio Roberto rege piissimo. Hujus igitur beatitudinis praerogativis iste dux profusius floruit, quia quos audiebat discordes, aut per se aut per suos legatos reddebat concordes, Scriptura dicente: Beati pedes pacem portantes. Erat autem statura procerus, vultu decorus, integer corpore, barba prolixa, cano decoratus capite, pissimus monachorum altor, providus clericorum suffragator, superborum contemptor, humilium amator, pauperum sustentator, orphanorum tutor, viduarum pius defe
Abbreviated transcription (Latin):
deuicit. U. Quod Gaufridꝰ b̾itanoꝵ comes sororẽ ducis Ricardi noĩe hadius pe
angĩoꝵ ĩ danos q̃ pascifice secũ ĩ anglia ꝯmanebãt. ⁊ de qͥb̾dã iuuenib eiꝰdẽ gñtis
qͥ euadentes regi danãmarchȩ sueuo mortẽ ꝓpͥnqͦꝵ nũtiauert̃. UiI. A uod sueñ¬
rex ꝯ gregato ȩxercitu ad eboiacũ ꝯͣmitatũ appessẽs ibi dimisso ȩxercitu ad Ruardũ
ducẽ normane petũde pacis gr̃a cũ ñ nullis nauib rothomagũ uenit. ⁊ depꝗcio
d int᷑ nonnãnos ⁊ danos firmatũ ẽ. ⁊ qͣd eboracẽses. ⁊ cantuaris. ⁊ Londoniens s cidẽ
regi se tͣdid̾rt̃. ⁊ de fuga eldredi regis cũ uxore ⁊ filiis ad Ricardũ ducẽ normãnoꝵ:¬

Expanded text:
devicit.Anglorum in Danos, qui pacifice secum in Anglia commanebant; et de quibusdam juvenibus ejusdem gentis, qui evadentes regi Danamarchae Sueno mortem propinquorum nuntiaverunt. Dum inregato exercitu ad Eboracum comitatum appelleus, inde dimisso exercitu ad Richardum ducem Northmanniae petendae pacis gratia cum nonnullis navibus Rothomagum venit; et de pacto quod inter Northmannos et Danos firmatum est. Et quod Eboracenses et Cantuarii et Lundonienses eidem regi se tradiderunt; et de fuga Eldredi regis cum uxore et filiis ad Richardum ducem Northmanno
Abbreviated transcription (Latin):
catũ ꝯtigit᷑ qd dã pestitĩ o riri seminariũ discidii. Nã rustici unauime̾
de ante statuti iuris obice: legib ut̾ẽt᷑ suis. Que ut rata man̾ẽt: ab uno qͦq
cetu furentis uulgi duo eligũt᷑ legati. qͥ de creta admedit̾raneũ roboranda
ferret ꝯuencũ. Qd̾ ut duxagnouit. ꝓtinꝰ rodulfũ ꝯͥrnitẽ cũ militũ multitudi¬
neilis destinauit. qͥ a grestẽ ⁊ pͥm̾et᷑ fcrocitatẽ. ⁊ rusticã dirun̾et ꝯcionẽ. Q ñ
moras u̾sa. cuctos : festĩ legatos. cũ ñ millis aliis cep̃. trũcatisq manib ac pe¬
dib ĩ atiles siuis remisit: q̃ cosatalib ꝯpesceret᷑. ⁊ ne dct̾iora paterẽt᷑. sins eũẽ¬
aib cautos redderet. His rustici &ꝑtis. festinato xionibꝰ omissis adsua q rat̃¬

Expanded text:
catum contigit quoddam pestiferi oriri seminarium dissidii. Nam rustici unanimes catum contigit quoddam pestiferi oriri seminarium dissidii. Nam rustici unanimes nte ante statuti juris obice, legibus uterentur suis. Quae ut rata manerent, ab unoquoque coetu furentis vulgi duo eliguntur legati, qui decreta ad mediterraneum roboranda ferrent conventum. Quod ut dux agnovit, protinus Rodulphum comitem cum militum multitudine illis destinavit, qui agrestem ferocitatem et rusticam dirimeret concionem. Qui, non morans jussa, cunctos confestim legatos cum nonnullis aliis cepit, truncatisque manibus ac pedibus, inutiles suis remisit, qui eos a talibus compescerent, et ne deteriora paterentur suis eventibus cautos redderent. His rustici expertis, festinato concionibus omissis, ad sua arat
Abbreviated transcription (Latin):
anuł o decẽt̾ ĩseruimꝰ᷑: oꝑe p̃ciũ uidet᷑ ut carbunclꝰ ab ip̃o eid¬
riens scd̾ã sicuti ĩ pĩe ita ĩp̃clarissime̾ in genuitatis eulogio absidã terre
tͥpudio excolendꝰ Q sui fulgoris radios ꝑdiũsos orb̃ cardineᷤ głoso noĩe spargẽ
ĩ tra sui ducatuᷤᷤ limites płunis bonoꝵ oꝑm ĩ crem̃tis. normãnicã pene patͥã
unã .xͥ. insigniit eccłã. Hic ĩ armis admodũ strenuus uͥq armatas militũ
legiones nobilit̾ rex̃. de ĩmicis uict᷑oriã sẽꝑ caꝑe a̾suctꝰ. Et qmͣuis scłarii actui
foret dedit᷑. totꝰ tñ suit fide catholicꝰ. ⁊ erg̾a dĩ cultores beniuolꝰ ac deuot᷑. Sub
ẽ mod̾amine płima monachoꝵ ad oleũe ouilia. qͥuelut apes ex multis scõꝵ
actuũ canistͥs erũpẽtes. lucidissima ĩcelestes thesauro ᷤᷤ ĩtuler̃t mella.i¬
Sgͥ tante pbitatis exubar copiis utio suę uiuẽtutis ĩtͣ normãnicũ du¬

Expanded text:
 pretium videtur ut carbunculus ab ipso exoriens secundam, sicuti in nomine, ita in praeclarissimae ingenuitatis eulogio absidam teneattripudio excolendus. Qui sui fulgoris radios per diversos orbis cardines glorioso nomine spargens, intra sui ducatus limites plurimis bonorum operum incrementis Northmannicam pene patriam unam Christi insignivit Ecclesiam. Hic in armis admodum strenuus, ubique armatas militum legiones nobiliter rexit, de inimicis victoriam semper capere assuetus. Et quamvis saeculari actui foret deditus, totus tamen fuit fide catholicus et erga Dei cultores benevolus ac devotus. Sub cujus moderamine plurima monachorum adolevere ovilia, qui velut apes ex multis sanctorum actuum canistris erumpentes, lucidissima in coelestes thesauros intulerunt mella. tantae probitatis exuberaret copiis, in initio suae juventutis intra Northmannicum du
Abbreviated transcription (Latin):
c̃lipeis acloricis ĩ gadeis oĩq armoꝵ apparatu ĩ num̾ abił exercitꝰ munit̃. nde sta¬
mari ad seqͣnica de uoluũt᷑ oea. Quor aduẽtu dux ꝯnito uehem̃t᷑ qau ilis
obuiã ꝓceicit. atq eo p̃ eunce sulcãtes renugio alueũ seqͣne: ad guil difolla
deueu̾nt᷑ expedite ibiq fins anchoriꝰ de subũsione ꝯsulũt frãcie. Et ecei repẽn¬
no tumultu ẽ namib ꝓriũt. totãq ĩ cͥcuitu patͥã exicialit᷑ ⁊hurc̃. Pchĩc uricũ
mulierib ꝯcatenati distrahũt᷑ uici dep̃dãt᷑ urbes desolãt᷑. casteria subuciurieñ
t̃ia ĩ solitudinẽ redigit᷑. Fit luctꝰ oĩuĩ s̾ ꝯmune. nullo cane ꝑ ꝯͣmitatũ tedbaloi
latͣnte. U uͦ illa deficiũt: regalia iura ꝯtinuo ĩuadũt. Quȩ auõ frãcis subt᷑¬
hũt: normãnus possidñda usli p̃cio ꝯducũt. Lib̾a manr ãpaganoꝵ rapius telꝰ¬

Expanded text:
clypeis et loricis ac galeis omnique armorum apparatu innumerabilis exercitus munitur. Inde stamari ad Sequanica devolvuntur ora. Quorum adventu dux cognito vehementer gavisus, illis obviam processit, atque eo praeeunte sulcantes remigio alveum Sequanae, ad Givoldi fossam devehuntur expedite, ibique fixis anchoris, de subversione consulunt Franciae. Et ecce repentino tumultu e navibus proruunt, totamque in circuitu patriam exitialiter comburunt. Dehinc viri cum mulieribus concatenati distrahuntur, vici depraedantur, urbes desolantur, castella subvertuntur et terra in solitudinem redigitur. Fit luctus omnium in commune, nullo cane per comitatum Thebaldi latrante. Ubi vero illa deficiunt, regalia jura continuo invadunt. Quae autem Francis subtrahunt, Northmannis possidenda vili pretio