comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
DE¶. Exempto. actoe
is ꝗ emit utitiuset in primis
sciendum ẽ i ħ iudito io de¬
mũ deduciq prariconuenit.
Cum enim sir bone fid̃i iudit¬
ium nicħ mag̾ boe fid̾is gruita
qmͣ id pr̃ari ꝙ int̾ contͣhentes
actum eꝰ ꝙ si nicħ conuenit tũt¬

Expanded text:
Ex empto actione is qui emit utitur. Et in primis sciendum est in hoc iudicio id demum deduci, quod praestari convenit: cum enim sit bonae fidei iudicium, nihil magis bonae fidei congruit quam id praestari, quod inter contrahentes actum e
Abbreviated transcription (Latin):
biti distinguend ẽ. ¶ Ex duo¬
breis ꝓmittẽdi eiusdẽ peciñe.¬
si alt̾ nirau̾it. nt̃i quo prodesse
debebit. ¶Excepto uinsiuran¬
di ñ ti siea accone qs utatur
cuꝰ noĩe exegit nisiurandum
ob.accõm mandatinegõꝵ gõꝵ¬

Expanded text:
biti distinguendum est. Ex duobus reis promittendi eiusdem pecuniae alter iurauit: alteri quoque prodesse debebit. Exceptio iurisiurandi non tantum si ea actione quis utatur, cuius nomine exegit iusiurandum,ob actionem mandati negotio
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł Dimrẽm aliquis agat.
d designare rem et utrum coͣ¬
tam anꝑtem ii quotampe
nus ita diffinit ꝙ infecte ꝗd̃
S et m̃sura dicenda ent cum
res m̃sura ꝯtinebitur.¶. Et si
uestim̃ta nr̃a ẽe urdari opor¬
t̾e nob̾ petamus. utrũ nũm
eoꝵ dic̾e delebimus./ an et col¬
orem: et magis ẽ ut utrũmq
Namillud in humanum ẽ nos
cogi dice̾ antrita sint annona.
qͣmuis et inuasis occurrat di¬
fficuitas. utrum lançem dum¬
taxat dici oporteat. an ⁊ quad¬
ratam uł rotundam. uł puta
ancelatasint que ip̃a inpetito¬
nib quo adic̾e̾ difficeile est.
nec ita coartata res estilic in
petendo hominem. nom̃ cius
dici debeat. et utrum pueran
adolesces sit utiq si płes sint.
s si nom̃ eius ignorem. demõ¬
stratõne eius utendum erit.
te ẽ. uł qui ex uia natus ẽ.¶Ite
fundum petiturus nom eius¬

Expanded text:
n rem aliquis agat, debet designare rem, ut utrum totam an partem et quotam petnus ita definit, quod infectae quidem sed et mensura dicenda erit, cum res mensura continebitur. et si uestimenta nostra esse uel dari oportere nobis petamus, utrum numerum eorum dicere debebimus an et colorem? et magis est ut utrumque: nam illud inhumanum est cogi nos dicere, trita sint an noua. quamuis et in uasis occurrat difficultas, utrum lancem dumtaxat dici oporteat an etiam, quadrata uel rutunda, uel pura an caelata sint, quae ipsa in petitionibus quoque adicere difficile est nec ita coartanda res est: licet in pe- tendo homine nomen eius dici debeat et utrum puer an adulescens sit, utique si plures sint: sed si nomen eius ignorem, demonstratione eius utendum erit: te est', 'qui ex illa natus est'. item fundum petiturus nom
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃ noties dñs ex noxali ca
uenitur. si nolit susciꝑe uiditiũ
dolo ue malo fec̾it quominus
prec Eos quoꝵ nõie noxaliiu¬
dito agitur ⁊̃ absentes defendi
posse placuit. s ħ ita demũsi ꝓ¬
priisint ẜui. Nãm si alieni: pre¬
sentes ẽc oport aut si dũbitet
utrũꝓprii sint. analieni. Qita
puto. iccipiend̾ ut si constet uł
boa fide ei ẜuirȩ⁊ absentes poss¬
int defendi. ¶Prẽtor ait. sus
in cuus pot̾ate ẽc dicetur: ne¬
gauit se insua potãte ẜuu prc.¬

Expanded text:
Quotiens dominus ex noxali causa conuenitur, si nolit suscipere iudicium, doloue malo fecerit, quo minus haberet. Eos, quorum nomine noxali iudicio agitur, etiam absentes defendi posse placuit, sed hoc ita demum, si proprii sint serui: nam si alieni, praesentes esse oportet, aut si dubitetur, utrum proprii sint an alieni. quod ita puto accipiendum, ut si constet uel bona fid‹e› seruire, etiam absentes possint defendi. Praetor ait: 'Si is in cuius potestate esse dicetur negabit se in sua potestate
Abbreviated transcription (Latin):
dempostea nox aliurdito nelit
actor exꝑiri. uidend̾. in exceptõ
unsiurandi debeat.adu̾s acto¬
rem dar. et sab putat ñ eẽ dan¬
dam. qiͣ de alia resit iuratũ ħ ẽ
tuc ñ fuisse inpotestate. m̾o u̾o
cummn potestate dep̾hñdatur.
de fro enis posse agi Neratr quo
dicebat post exactumnsiurad̾
posse. accorẽ detͣcta noxe deditõe
exꝑiri. si m̃o ħ ꝯtendat postea

Expanded text:
de postea noxali uelit actor experiri, uidendum est, an exceptio iurisiurandi debeat aduersus actorem dari. et Sabinus putat non esse dandam, quasi de alia re sit iuratum, hoc est tunc non fuisse in potestate: modo uero cum in potestate deprehendatur, de facto eius posse agi. Neratius quoque diceb‹a›t post exactum iusiurandum posse actorem detracta noxae deditione experiri, si modo hoc contendat, po‹s›tea
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Iex acquilia
omnulz legib que
ante seded ampuo inuia iocu¬
te sũt: derõgauit. siuc lex .xii. tab̾.
sinc. alia que fuit. quas leges nc̃
referre ñ est nec̃ce que lex acqu¬
alia plebiscitum ẽ. cum eam acq¬
lius tribunus pleb̾. iplebe rogͥ¬

Expanded text:
Lex Aquilia omnibus legibus, quae ante se de damno iniuria locutae sunt, derogauit, siue duodecim tabulis, ‹s›iue alia quae fuit: quas leges nunc referre non est necesse.Quae lex Aquilia plebiscitum est, cum eam Aquilius tribunus plebis a plebe rog
Abbreviated transcription (Latin):
bit int̾ec̃ multũ quid int̾ cõ¬
tͣhentes. accum sitͣ ñ impedire
quicqm ułħ̾. agi ut sepius
fund collocetur. dũ ul prima
uł scd̾̃a uł c̾cia adiectõne res
auenditore discedat ¶Itẽ ꝙ si
sabinus. ut sitͣribͣ uendẽtib.
postĩori adierint imus ñ oͣm¬
ifit adiectionem hi ꝑtẽ prio

Expanded text:
it interesse multum, quid inter contrahentes actum sit, nec impedire quicquam uel hoc agi, ut saepius fundus collocetur, dum uel prima uel secunda uel tertia adiectione res a uenditore discedat. Item quod Sabinus ait, si tribus uendentibus duo posteriori addixerint, unus non admiserit adiectionem, huius p
Abbreviated transcription (Latin):
postea qm abͥ stent᷑us q̃ cũ eni
pupillus hr̃s ñ fiat s utilesac̃¬
cones nãt sine dubio hr̃ ma¬
nebit᷑ q semel extitit. ¶ Itẽ si
nitur eint ꝓuocet. finge em
ħ desid̾are Itemet in herem
odiciis ei subuenitur stat. añ
om̃is eratis hoĩb restauratõ¬

Expanded text:
m abstentus est: cum enim pupillus heres non fiat, sed utiles actiones habeat, sine dubio heres manebit, qui semel extitit. Item si nitur ut provocet: finge enim hoc desiderare. Item et in eodiciis ei subvenitur. Constat autem omnis aetatis hominibus restitutio
Abbreviated transcription (Latin):
ultͣ iures primonii uł totum
primoniũ circunscripta ĩdo¬
tem dedit. Nunc in mino
atur. an ⁊ delinquẽtib utpu¬
ta si dolo aliquis minor fecĩt
in re depõita. uł ꝯmodata uła
uas in cͣcͣctu. an ei subueniatur
sinicħ̃. id cum ꝓuenit et plag
in delictis minorib ñ subue¬
niri nechic ita subuenietur.
nam et si furtum fecit ur dãp¬
num inuiria dedit ñ subueit᷑¬
cil s si cũ ex dampnodato ꝯfit̾i
possit. nedupli ceneatur mal¬
iut negare m ħ solũ restituẽ¬
dus sit. ut ꝓꝯfesso heatun er¬
go et si potuit ꝓfure dampnũ
decide mag̃. qrͣa accõm dupli.
uł q̃drupli pati ei subucnet᷑.
¶Si mulier cum culpa sua di¬
fisl uelit sibi subuenirue si
maritus puto restitucõnem
ñ hñdam. c̃ enim delictũ nõ
modicũsnam et siadult̾ium
minor ꝯmisit eiñ subuenit᷑.
Pap̾. ait si maior annis.xx.i

Expanded text:
uires patrimonii uel totum patrimonium circumscripta in dotem dedit. Nunc uidendumatur, an etiam delinquentibus: ut puta dolo aliquid minor fecit in re deposita uel commodata uel alias in contractu, an ei subueniatur, si nihil ad eum peruenit? et placet in delictis minoribus non subueniri. nec hic itaque subuenietur. nam et si furtum fecit uel damnum iniuria dedit, non ei subuenietur. sed si, cum ex damno dato confiteri possit ne dupli teneatur, maluit negare: in hoc solum restituendus sit, ut pro confesso habeatur. ergo et si potuit pro fure damnum decidere magis quam actionem dupli uel quadrupli pati, ei subuenietur. Si mulier, cum culpa diuertisset, uelit sibi subueniri, uel si maritus, puto restitutionem non habendam: est enim delictum non modicum. nam et si adulterium minor commisit, ei non subuenitur. P
Abbreviated transcription (Latin):
¶¶Euentur. si dñs iusẜit
ꝓcuratorem suũ c̾tam peciũ¬
am sum̾e et fen̾arepiculo suo
ita ut c̾tas usuras dno peͣnͣdet
dum taxat si pluns fen̾are po¬
tuss ipẽ lucͣretur. increditã
peciũam iudetur inquid acce¬
pisse. ¶ Plane si om̃ium neg¬
ocõrum erat ei administratõ
otia gessit.¶Marius paurq
dam fideiusẜat ꝓdampiuide m̃¬
cedem paͣctus obsuam fideius¬
sionem. et sub nõie alt̾uis ex e.¬
uẽtu litis cau̾at sibi ccam qnͣti¬
tͣatem dan.hicꝰ claudio satur¬
nino p̃tore maĩores fructus
inferre iussus erat. et aduoca¬
cõnib ei. Io saturnur int̾dix̾¬
at uidẽbatur. aut̃ micħ iudi¬
catum solui fideiussisse ułqͣi
redempcor ntis extitisse. ⁊ uel¬
ie a dampni de mandati uidi¬
tio consequi ꝙ erat ꝰdẽprat.
cesẜat ad talem redemꝑtoem¬
¶arceil nit sic loqtiu dreo
ꝗ pecĩa accẽpta spopondit nt
siquid actum ẽ suo piculo sp¬

Expanded text:
eritur: si dominus iusserit procuratorem suum certam pecuniam sumere et faenerare periculo suo ita, ut certas usuras domino penderet dumtaxat, si pluris faenerare potuisset, ipse lucraretur, in creditam pecuniam uidetur, inquit, accepisse. plane si omnium negotiorum erat ei administratio otia gessit.Marius Paulus quidam fideiusserat pro Daphnide mercedem pactus ob suam fideiussionem et sub nomine alterius ex euentu litis cauerat sibi certam quantitatem dari: hic a Claudio Saturnino praetore maiores fructus inferre iussus erat et aduocationibus ei idem Saturninus interdixerat. uidebatur autem mihi iudicatum solui fideiussisse et quasi redemptor litis extitisse et uelle a Daphnide mandati iudicio consequi, quod erat condemnatus. cesserat ad talem redemptionem.Marcellus autem sic loquitur de eo qui pecunia accepta spopondit, ut, si quidem hoc actum est, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
Cum duob uicinis fũ¬
dus. ꝯiunctus uenar ẽet alt̾
ex hiis petit. ab alt̾o ut eũ fũd
emet ita ut ea ꝑas que suofũ¬
do iuncta eet sibi ced̾etur. mor
ipẽ eum fund̃ hac emit uicino
actõm cum eo uicin hãt iuł.
dum lucũ cicũ uicinus em̾̃et
et metũ ꝯmunicaret. adu̾sus
me ꝗ emi nullam accõm. uci¬
no compete. ¶Si u̾o idadiect̃
societatis uidito tenͣeborut
tibi dedncta ꝑte qm̃ manda¬

Expanded text:
Cum duobus uicinis fundus coniunctus uenalis esset, alter ex his petit ab altero, ut eum fundum emeret, ita ut ea pars, quae suo fundo iuncta esset, sibi cederetur: mox ipse eum fundum ignorante uicino actionem cum eo uicinus habeat. ndum Lucii Titii uicinus emeret et mecum communicaret, aduersus me qui emi nullam actionem uicino competere: si uero id actum societatis iudicio tenebor, ut tibi deducta
Abbreviated transcription (Latin):
n auas m̃ces qm naui solent
aduehi dampnũ ambo sc̾tiãt.
Nam sicũti hucrũ ita dampnũ
quor ꝯmune ẽe oport q ñ cul¬
pa socii contingit. ¶Cũ duo
crantargentarii socũait̾ coꝵ
aliquid sepatim q̃sierat. etlu¬
crisenserat. querebaturanc̃õ

Expanded text:
m naui solerent aduehi, damnum ambo sentient: nam sicuti lucrum, ita damnum quoque commune esse oportet, quod non culpa socii contingit. Cum duo erant argentarii socii, alter eorum aliquid separatim quaesierat et lucri senserat: quaerebatur, an co
Abbreviated transcription (Latin):
sus te ñ pot̾o. donecticius uiuit
nec in ea c̃a ẽc̃ ceꝑit ut etiam si
eius nsus fructus esszaminur
eum fu̾it. Nam tunc idłicapite
diminutus uł mortuus fuit
ticius reu̾ti pot̾o. id te uendito¬
rem ¶Id uiris ẽ si dicas cum
nsũfructũ ticii ee cumsit seii

Expanded text:
 potero, donec Titius uiuat nec in ea causa esse coeperit, ut, etiamsi eius usus fructus esset, amissurus eum fuerit: nam tunc, id est si capite deminutus uel mortuus fuerit Titius, reuerti potero ad te uenditorem. idemque iuris est, si dicas eum usu‹m› fructum Titii esse, cum sit Sei.
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ putat et illud solũ obser¬
uandut nisi in contͣrium id
actun sit. om̃imo integrũ psta¬
n debeat. et ẽ ĩmi ꝙ et in locatis
doluis p̾stant̃ sabinũ respõdisse

Expanded text:
contra putat et illud solum obseruandum, ut, nisi in contrarium id actum sit, omnimodo integrum praestari debeat: et est uerum. quod et in locatis doliis praestandum Sabinum respondis
Abbreviated transcription (Latin):
suitutẽ ñ potius qr dominus
nicim fundi ñ fuus Is si fund
tibi uendido et ei fundo it̾ acce¬
ssurum dix̾o om̃i mo tenebor.
itins nõie q utriusq reiquasi
unus uenditor obligatus sũ.
Sifilius fam̃. rem uendioit mi¬
chi et tradidit. sicut pr̃fam̾. te¬
nebiturssidolo malo aliquid fe¬
cit uenditor in reuendita. exe¬
pto eo nomine. actõ emptori cõ¬
petit. Nam et dolũ malũ eoiu¬
dito estimari oport ut id ꝙ p̾s¬
taturum seẽe pollicitus sit uẽ¬
ditor emptori pr̃an oporteat.
Siuenditor sciẽs obligatũ.auii
auienũ uendidiss et adiectum
sit neue eo nõie quid praret. ex¬
timari oport dolũ malũ eius
quem semꝑ abec oport iudito¬

Expanded text:
seruitutem non potueris, quia dominus uicini fundi non fueris. Sed si fundum tibi uendidero et ei fundo iter accessurum dixero, omnimodo tenebor itineris nomine, quia utriusque rei quasi unus uenditor obligatus sum. Si filius familias rem uendiderit mihi et tradiderit, sic ut pater familias tenebitur. Si dolo malo aliquid fecit uenditor in re uendita, ex empto eo nomine actio emptori competit: nam et dolum malum eo iudicio aestimari oportet, ut id, quod praestaturum se esse pollicitus sit uenditor emptori, praestari oporteat. Si uenditor sciens obligatum aut alienum uendidisset et adiectum sit 'neue eo nomine quid praestaret', aestimari oportet dolum malum eius, quem semper abesse oportet in i
Abbreviated transcription (Latin):
iudito ꝯsequinsi instra de ꝙ¬
bus quereretur exilxantuspͥ
dium extimatum in dotẽ a
pr̃e filic sue noĩc datum obli¬
gatum creditori dep̾henditur.
Quesitũ ẽ anfilius qui brdit¬
atem pr̃is retin cum ab ea sefi¬
lia abstinuiss. dote ꝯtemptai
accone ex empto teneatur. ac
creditore iuere. et marito lib̾m
uenditorem et emptorẽ mili¬
tie itaconuenit ut saiariũ qd
debebatur.ab illa ꝑsõa empcori
cedet. Quesitum ẽ empcor
militie qmͣ qnͣtitatem.a quo ex
arias eo nomine qͣs hr̃et pr̃are
debe/ añ domum mari miunct¬
am molib iactis piram ꝯstit¬
unit. et un ab co possessa domus

Expanded text:
onsequi, ut instrumenta de quibus quaereretur exhibeantur. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta, actione ex empto teneatur, ut a creditore lueret et marito liberum uenditorem et emptorem militiae ita conuenit, ut salarium, quod debeatur ab illa persona, emptori cederet: quaesitum est, emptor militiae quam quantitatem a quo earias eo nomine quas haberet praestare debere. Ante domum mari iunctam molibus iactis ripam constituit et uti ab eo possessa domus
Abbreviated transcription (Latin):
reditor fund̾ sibi ob¬
ligatum cuius ꝙyrog̃pha trib¬
utorum adebitore retro soluto¬
rum ap̃ se depoĩta hẽbat uẽdi¬
dit menio ea lege ut si ꝗd trib¬
utorum noie debitum eẽt ẽp¬
cor solu̾et. Idẽ fund: ob cãm
eoꝵ tributoꝵ q̃ iam soluta erãt
aconductore saltus inquo idẽ
quo eniit et p̾cium soluit.
Quesitum e an empti uidit᷑o

Expanded text:
reditor fundum sibi obligatum, cuius chirographa tributorum a debitore retro solutorum apud se deposita habebat, vendidit Maevio ea lege, ut, si quid tributorum nomine debitum esset, emptor solveret: idem fundus ob causam eorum tributorum, quae iam soluta erant, a conductore saltus, in quo idem vius emit et pretium solvit: quaesitum est, an empti iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfrui conductore Tantum.¬
prire debrat ei quia se xͣduxit
qm̃ emolum̃tum ꝯdũctonis
ad comꝑatõm ub̃ionis mcediꝰ
ꝯputatum. maiorẽ efficit cõ¬
dempnatom. et tñ primus lo¬
cator reputatõm heb̾it. pro .i.¬

Expanded text:
perfrui conductione, tantunpraestare debeat ei, qui a se conduxit, quoniam emolumentum conductionis ad comparationem uberioris mercedis computatum maiorem efficit condemnationem. et tamen primus locator reputationem habebit qui
Abbreviated transcription (Latin):
siid actũ ẽ ut omĩmõ int̾ kã¬
iendas uilias uenditor fũd
ubaret exempto erit acto ut li¬
beret. nec sub conditone ẽptio
fc̃a intelligitur ułuti sis mo
emptor int̾rogau̾it. erit mich̾
fũdus emptus ita ut eũ int̾
kalendas iulias lib̾es. uł ita
ut eum int kalendas atitore¬
dimas siu̾o sub conditone fr̃ã¬

Expanded text:
si id actum est, ut omni modo intra kalendas Iulias uenditor fundum liberaret, ex empto erit actio, ut liberet, nec sub condicione emptio facta intellegetur, ueluti si hoc modo emptor interrogauerit: 'erit mihi fundus emptus ita, ut eum intra kalendas Iulias liberes', uel 'ita ut eum intra kalendas a Titio redimas'. si uero sub condicione fa
Abbreviated transcription (Latin):
compromissum ut ꝙ tito dis¬
ceptatori plac. id seius ꝓnũt¬
iet.quis sit hic cogendus. et
puto tale arbitrium ñ ualere.
in quolib̾a facuitas arbitri sẽ¬
tentie ñ est futura. ¶ S si ita
sit compromissũ arbitratu ci¬
cii aut seũ fieͬrĩpomp̃. scribit.
et nos putamus ꝓꝓmissum
uałe. s et is erit cogendus sm̃i¬
am dice̾ inquem litigatores
issumant. puto tale ꝯꝓmissũ
̃ possunt dissentiress si ita sit
ut eis t̾cius assum̾etur sempr¬
in ad sum̃do dissentire ñ possũt.¬
arbitros sit ꝓpmissũ. ancog̾e
res fere sine exitu futura ẽ. ꝓp̾
naturalem hominũ ad dissẽ¬
tiendum facilitatẽ. IIn ĩpari
nes facile e̾ s qr et si dissẽciãt.
ĩuenitur ꝑs maior cuius arb¬
itrio stabitur ¶s usitatumest.
cogẽ arbitros siñ ꝯsentiant t̃¬
ciam c̾tam elig̾e ꝑsonam cuiꝰ¬

Expanded text:
compromissum, ut quod Titio disceptatori placet, id Seius pronuntiet, quis sit cogendus? et puto tale arbitrium non ualere, in quo libera facultas arbitri sententiae non est futura.Sed si ita sit compromissum arbitratu Titii aut Seii fieri, Pomponius scribit et nos putamus compromissum ualere: sed is erit cogendus sententiam dicere, in quem litigatores adsumant, puto tale compromissum  possunt dissentire. sed si ita sit, ut eis tertius adsumeretur Semprin adsumendo dissentire non possunt.arbitros sit compromissum, an cogere cere, quia res fere sine exitu futura est propter naturalem hominum ad dissentiendum facilitatem. in impari nes facile est, sed quia et si dissentiant, invenitur pars maior, cuius arbitrio stabitur. sed usitatum est cogere arbitros, si non consentiant, tertiam certam eligere personam, cui
Abbreviated transcription (Latin):
et ini rem loqtur nec. Iicit
a qͥuo gestum et io siue sing¬
mlaris sit psona ea que inime¬
tum inculit. uł ppłs us cuna:
ur couẽgium. uł corpus. hu¬
ic eclicto locus erit s lic ui
fc̃am aquocũz p̾tor complec¬
gis te de iu hostium ur latro¬
num uł ppli cuerer urub̾arẽ
rum si alius sumisit. a̾teni
me ñ debe ego enim potius o¬
ꝑe mͣec m̾cedem. accepisse uide¬
or. ¶dem pomp̃ scribit quos¬
dam bñ putare etiam ẜuima
t.a. stipulatom num̃atõ n est
secuta: aut ꝑfecta si post stip¬
uiatõm num̾atio facta c̃ant
ꝑ metum accepto debitor li

Expanded text:
et in rem loquitur nec adicit a quo gestum: et ideo siue singularis sit persona, quae metum intulit, uel populus uel curia uel collegium uel corpus, huic edicto locus erit. sed licet uim factam a quocumque praetor conplecgis te de ui hostium uel latronum uel populi tuerer uel liberarem, rum si alienus sum a ui, teneri me non debere, ego enim operae potius meae mercedem accepisse uideor.Idem Pomponius scribit quosdam bene putare etiam serui mata stipulationem numeratio non est secuta, aut perfecta, si post stipulationem et numeratio facta est aut per metum accepto debitor li
Abbreviated transcription (Latin):
expectaui si ꝓfugi.alit̾. itqr si pꝰ¬
eaqm. irmatiingressi sumt tũc
discessi. Huic edicto locum face̾
¶Idem.ut et si forte. ad hibita m¬
manu in meo solo ꝑm̃ edificeᷤ.
et int̾clictũ ꝙ uiaut clamit
ħ edictum locum hr̃e scilicet
q̃m metu patior. id ce facere.

Expanded text:
expectaui sed profugi. aliter atque si, posteaquam armati ingressi sunt, tunc discessi: huic enim edicto locum facere. idem ait, et si forte adhibita manu in meo solo per uim aedifices, et interdictum quod ui aut clam et hoc edictum locum habere, scilicet quoniam metu patior id te
Abbreviated transcription (Latin):
cinus sui condconis urq̃les
cum magris pp̾nauigandu
neccitatem ꝯtraham⁊ equm
fuit eñi ꝗ magistrum naui ĩ
cum magro ꝙͣ cũistitore qppe
its patitur ut de condcõne ꝗs
institoris dispiciat et sic contͣ¬
hat cum nauis magr̃o ñ ita.
namint̾dum lõcus cem̃p̃us
ñpatitur plemus delibandi
ciꝑe debemꝰ ut. cͦui tocius na¬
uis anchora mandata ẽ s sic̃
quol nautarium sit tͣctum
ex delicto cur ius eoꝵ q nauiᷤ
naiugande ẽã in nauesint.
detur acͣtõ in ex̾citorẽ alia est¬
contrahi cum eo ꝑmittit q
nautas ht̃ ñ contrahi cum

Expanded text:
ius sint condicionis uel quales, cum magistris propter nauigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum naui impcum magistro quam institore. quippe res patitur, ut de condicione quis institoris dispiciat et si‹c› contrahat: in nauis magistro non ita, nam interdum locus tempus non patitur plenius deliberandi cipere debemus, cui totius nauis cura mandata est.Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, ex delicto cuiusuis eorum, qui nauis nauigandae causa in naue sint, detur actio in exercitorem: alia contrahi cum eo permittit, qui nautas adhibet, non contrahi cum
Abbreviated transcription (Latin):
fĩcei discep̾tatur. arbitriouiditis
usurarum modus ex morte re¬
gionis insicont̃ctum ẽostituit᷑.
ita tñ ut legem non offendat.
¶Socius si io condempnandus
erit ꝙ pecuniam ꝯmuem iua¬
sit et in suos usus conuerterit.
omĩmo etiam mora n int̾uenie¬
te prabuntur usure nec tamẽ
index iuditõ bone frõi recte uibe¬
bit int̾poni cautom ut sitardiu
nit. futuri temporis pendantur
usure cumin potestate sitacto¬
ris iuidicatum exig̾e pauł not
pilloꝵ latior int̾pretato fc̃a est.
nemo enim ambigit hodie siũ
iudex accipiatur in diem sñic.
siue sine idice cutela restituit᷑.
meum dicm quo restituit usu¬
ras pr̃ari. ¶Omesitutele uidi¬
tio nolentem exꝑin tutorultro
conuen̾it. et petinam optutite¬
amq obsignatam tutor dẽposu

Expanded text:
fidei disceptatur, arbitrio iudicis usurarum modus ex more regionis ubi contractum est constituitur, ita tamen, ut legi non offendat. Socius si ideo condemnandus erit, quod pecuniam communem inuaserit uel in suos usus conuerterit, omnimodo etiam mora non interueniente praestabuntur usurae. Nec tamen iudex iudicii bonae fidei recte iubebit interponi cautiones, ut, si tardius rit, futuri temporis pendantur usurae, cum in potestate sit actoris iudicatum exigere. Paulus pillorum latior interpretatio facta est: nemo enim ambigit hodie, siue iudex accipiatur, in diem sententiae, siue sine iudice tutela restituatur, in eum diem quo restituit usuras praestari. plane si tutelae iudicio nolentem experiri tutor ultro conuenerit et pecuniam optulerit eamque obsig
Abbreviated transcription (Latin):
Droxime constitutũ drͣ
ut cum quis lib̾tam sũa dux̾it
uxorem qm exfid̾icomimissicã
manumisit liceat lib̾te inuico
eo nuptias ꝯt̾hereputo qr nõ
erat is fendus qui exnecc̃itate
manumisit. n suo arbitnio m̃ã¬
gis enim debitam lib̾tatem p̃¬
scitit qmͣ illud bñfitium ĩmu¬
lierem contulit.
manumissa anulio. ilio uxor
duci pot̾. qm̃a quo manumissa
ẽ. nisi pr̃onus mr̃imonio eius
renũtiau̾it. si. aũt filius famił
mr̃imonii cã iussupr̃is ancui¬

Expanded text:
roxime constitutum dicitur, ut, cum quis libertam suam duxerit uxorem, quam ex fideicommissi causa manumiserit, liceat libertae invito eo nuptias contrahere: puto, quia non erat ferendus is qui ex necessitate manumisit, non suo arbitrio: magis enim debitam libertatem praestitit quam ullum beneficium in mulierem contulit. manumissa a nullo alio uxor duci potest quam a quo manumissa est, nisi patronus matrimonio eius renuntiaverit. Si autem filius familias matrimonii causa iussu patris ancil
Abbreviated transcription (Latin):
opẽ ferre. Nam cũ liceat ĩquit.
uuim ui repelłe ꝙ̃̾ fecit passus
c q̃re et si metu ce coegit sibi
ꝓmitte mox ẽgo eũ coegero
metu ce accepto lib̾are. nicħ
ẽe ꝙ ei restituatur. ¶Iułait¬

Expanded text:
iceat, inquit, uim ui repellere, quod fecit passus est. quare si metu te coegerit sibi promittere, mox ego eum coegero metu te accepto liberare, nihil esse quod ei restituatur.Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
Nur. Siquis al̾iũs fi ñ mali¬
cia fidenissoris ut fideuissori
accepto fieret. inm fec̾it nõ te¬
nebitur fidenissor ut reĩ quo
obligõm ei restituat.

Expanded text:
.Si quis alius sine malitia fideiussoris ut fideiussori accepto fieret uim fecit, non tenebitur fideiussor, ut rei quoque obligationem restituat.
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃o mecum. ad hibentis fiterꝰ¬
sores acceptilatõne ub̾ati sũt.
⁊ adu̾sus fidenssores agi poᷤ¬
se.ut se reponant in õbligom
Si metu ate coactus acceptã
tibiq stipulatõm fec̾im. arbi¬
tratu iudicis ap̃qm ex ħ ed cõ
agitur ñ solum illudꝯ tinetur
ut in cua ꝓsoa redintegretur
obligo s ut fideiussores quo¬

Expanded text:
 metum adhibentis fideiussores acceptilatione liberati sunt, etiam aduersus fideiussores agi posse, ut se reponant in obligationem. si metu a te coactus acceptam tibi stipulationem fecerim, arbitratu iudicis, apud quem ex hoc edicto agitur, non solum illud continetur, ut in tua persona redintegretur obligatio, sed ut fideiussores quo
Abbreviated transcription (Latin):
nem ut pĩnde sciat reusutrũ
cede aut contende̾. utͣ debeat.
reus instructus. adagendũ
fac̾e. uł in bello complecti: et
iab̾o. ait qui ꝓducitadu̾sarm̃
suum. ad alium. et demostrat
ꝗd dicturus e̾. uł ꝑo dicendo
qͥuo uti nelit. ¶ Eitones si
quid excogitetur edi todie
et ꝯsuie. et prolato fiat /diẽ
aũt. et consulẽ excipit pͥcor.
quo instrum̃tum ⁊ scrĩptũ e̾
ñ in quẽ soło concepta c̾ma
dies sołois. sicuti simm̃aꝑs ẽ
stipłonis. EAationes tricũ
die et consule edi debẽt. qm
accepta et databus alias no¬
possunt apparẽre ansidies et
Ssul fu̾it editus. ¶Edenda¬
aut sunt omia que qs. p̃ iud¬

Expanded text:
nem ut proinde sciat reus utrum cedere an contendere ultra debeat.  instructus ad agendum,facere, vel in libello complecti et Labeo ait, qui producit adversarium suum ad alium et demonstrat quid dicturus est, vel id dicendo quo uti velit. Editiones siquid excogitetur edito die, vel consule et prolato die fiat. Diem autem et consulem excipit pretor, quo instrumentum conscriptum est, non in quam solutio concepta est. Nam dies solutionis, sicuti summa pars est stipulationis. Rationes enim cum die et consule edi debent, quoniam accepta et data non alias possunt apparere, nisi dies et consul fuerit editus. Edenda sunt omnia que quis apud iud
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł Inpec̃iiniarũs cais
om̃ib dilatõ singłis causis
ꝑlusqmͣ semeltribui ñ pot̃.
in capitalib.aũt. reo tres dil¬
ationes accusatori duedan
possũt/ s utrũ cã cognita.

Expanded text:
n pecuniariis causis omnibus, dilatio singulis causis plus quam semel tribui non potest. In capitalibus autem reo tres dilationes, accusatori due, dari possunt, sed utrumque causa cognita.
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ꝓhacsña illud dicetur.
alud em̃e. aluto emptor. ali¬
uduenditor. sic alud ẽp̃ciũ.
aliud mers ꝙ in ꝑmutatone
discerni ñ pot ateremptorut
uenditor sit. ¶ Est aut epto
iuris genͣtium et ĩo consẽsu
pãgitur et int̾ absentes Shi¬

Expanded text:
ac sententia illud diceretur, aliud emere, alius emptor, alius venditor, sic aliud est pretium, aliud merx: quod in permutatione discerni non potest, uter emptor, uter venditor sit. Est autem emptio iuris gentium, et ideo consensu peragitur et inter absentes
Abbreviated transcription (Latin):
et sei mimau̾o eun post ca bo¬
nis int̾dictum c̃. m̃or. ab eo
stipuler. puto pupillo eum
absente te et ignorante anis¬
co serbit acqn tibi ꝯdcõnem¬

Expanded text:
et si ei numerauero, cui postea bonis interdictum est, mox ab eo stipuler, puto pupillo eum absente te et ignorante, Aristo scribit adquiri tibi con
Abbreviated transcription (Latin):
ribit qm̃ius mutuat ẜuus
receptam intułit t̾m sinũm¬
os acreditore si ita accepit ut
mo nõie daret. nec lib̾ari me.
nec te mandati mecũ acturũ.
ꝙ si sic mutuatus sit ut pecu¬
niam meam m̾o nõie daretu
soluebaturaccepit. et nͥ quod
ũius ẽ. qm̃ quociens suos nũ¬
mos accepit creditor ꝓ̃tin¬
git lib̾atio debitori. ¶Rugiti¬
uus meus cum ap̃ futem e̾et
peciũam acquisiuit et ex ea ẜ¬
uos comꝑauit. eosq ticius ꝓ
traditomi auenditore accepit.¬
Melaait mandati accõ nei
meꝯsecuͣturi ut resticuat mͥ
ticius qr fuus meus manda¬
sse tit̾o uidebatur. ut ꝑ tradi¬
cõm acciꝑet si mo rogatu fui
ħ fecit oꝵ sisme uoluntateer
mandator tito tradid̾it tũc¬

Expanded text:
s receptam intulerit, tamen, si nummos a creditore non ita acceperit, ut meo nomine daret, nec liberari me nec te mandati mecum acturum: quod si sic mutuatus sit, ut pecuniam meo nomine daret, soluebatur acceperit. et hoc uerius est, quoniam quotiens suos nummos accipit creditor, non contingit liberatio debitori.Fugitiuus meus cum apud furem esset, pecuniam adquisiit et ex ea seruos parauit eosque Titius per traditionem a uenditore accepit.Mela ait mandati actione me consecuturum, ut restituat mihi Titius, quia seruus meus mandasse Titio uidebatur, ut per traditionem acciperet, si modo rogatu serui hoc fecerit: quod si sine uoluntate eius uenditor Tit
Abbreviated transcription (Latin):
em̃nit nͣtił erit mandati accio
si ñ pr̃at fidem. ꝙ ĩo receptũ ẽ
qr publicatis bonis quiꝗdi
postea acꝗritur. ñ sequit᷑ fiscũ¬
ꝙ edem sacram spoliandam
hoĩem uumn̾and̾. occidendu
mandatũ suscipiat. nichmã¬

Expanded text:
emerit, utilis erit mandati actio, si non praestet fidem: quod ideo receptum est, quia publicatis bonis quidquid postea adquiritur, non sequitur fiscum.Qui aedem sacram spoliandam, hominem uulnerandum, occidendum mandatum suscipiat, nihil man
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. I nde qrͣ si alt̾ furti eg̾it
m ipẽ sob debeat ꝯmodati cõ¬
ue̾niri / et ait cels si alt̃ ꝯueni¬
atur qui furti n egit et patus
sit ꝑiculo suo comieie att̾u
qui fuiti agendo iucrũ sensit.
ex reꝯmodrta debe eũ audiri.
et absoluissi et silegis aquilie
ator accõmiuidend̃ crit necede̾
debeͣat᷑ si forte dampnĩ ded̾it.

Expanded text:
itur, si alter furti egerit, an ipse solus debeat commodati conueniri. et ait Celsus, si alter conueniatur qui furti non egit, et paratus sit periculo suo conueniri alterum qui furti agendo lucrum sensit ex re commodata, debere eum audiri et absolui. Sed si legis Aquiliae ator actionem, uidendum erit, ne cedere debeat, si forte damnum dedit
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. Lemo enim accõmodãdo
rem facit eius cui ꝯmodauit.
rem inspectoridedisan simisis
sit ei cui ꝯmodatares ẽq̃ritur.
et si quid mcã õĩ dedrdũ uolo
p̾cium exquirere dolũ michi
tm pr̃abit si suiet custodia.

Expanded text:
. nemo enim ‹c›ommodando rem facit eius cui commodat. rem inspectori dedi, an similis sit ei cui commodata res est, quaeritur. et si quidem mea causa dedi, dum uolo pretium exquirere, dolum mihi tantum praestabit: si sui, et custodiam:
Abbreviated transcription (Latin):
co mandasse dicẽtur. ut mor¬
tis eiuͣs quos rauenne hẽbat
in quos omĩb annis se ced̾e
sołebat. sphersterium etͣ ipo¬
causta et quedã ip̃ius ualit¬
udimi fc̃a sua impẽsa facẽt.
Deducto igitur qñto sua edi¬
ficia p̾ciosiora feciss ꝙ ampliꝰ
impendiss et posse eum man¬
datuudito ꝑsequi.

Expanded text:
co mandasse diceretur, ut in hortis eius quos Rauennae habebat, in quos omnibus annis secedere solebat, sphaeristerium et hypocausta et quaedam ipsius ualetudini apta sua inpensa faceret: deducto igitur, quanto sua aedificia pretiosiora fecisset, quod amplius impendisset posse eum mandati iudicio persequi.
Abbreviated transcription (Latin):
Nur Simandassẽ tibuit fut
emes postea scripsissẽ neem̃es
tu añqm scias me uetuisse e¬
misses mandati tibi obligat᷑
ero ne dampno afficiatur is
ꝗ suscepit mandatum.

Expanded text:
num.Si mandassem tibi, ut fundum emeres, postea scripsissem, ne emeres, tu, antequam scias me uetuisse, emisses, mandati tibi obligatus ero, ne damno adficiatur is qui suscipit mandatum.
Abbreviated transcription (Latin):
T Extunatom hois occisi ad
id tempus referrquo płimũ
in eo inno fuitset io si precioso
pictori poliex fuit p̾cisus. et itͣ
anũ quo p̾cide̾tur. fi̾nt occis:
posse eum aquilia. age̾ precioq
eo extimandũ. qnͣti fuit. p̾rius¬
qmͣ. ircem cũ pouice. imisisset.¬
S et siẜuus quimagnas frau¬
des mineis rõnib ꝯmis at fuit
tanti extimand̃ qnͣti meamt̾e¬
rat fraudes fuiꝑ eum ꝯmissas
leatssi et bone frugi ris intra
annum mutatis morib occisꝰ
sit. p̾cium io excimabitur qnͣto
ualet priusqm̃ mores mutaret.¬
In sũma omia ꝯmoda que mtra
annum quo int̾fectus ẽ p̾ciosiõ¬
rem ẜuum fat̾ent . ħ accede adex¬
timatom eius dicend̃ est. ¶ Si
infans sit occisus nũdũ. aminc

Expanded text:
t aestimationem hominis occisi ad id tempus referri, quo plurimi in eo anno fuit: et ideo et si pretioso pictori pollex fuerit praecisus et intra annum, quo praecideretur, fuerit occisus, posse eum Aquilia agere pretioque eo aestimandum, quanti fuit priusquam artem cum pollice amississet.Sed et si seruus, qui magnas fraudes in meis rationibus commiserat, fuerit tanti aestimandum, quanti mea intererat fraudes serui per eum commissas leat.Sed et si bonae frugi seruus intra annum mutatis moribus occisus sit, pretium id aestimabitur, quanto ualeret, priusquam mores mutaret.In summa omnia commoda, quae intra annum, quo interfectus est, pretiosiorem seruum facerent, haec accedere ad aestimationem eius dicendum est.Si infans sit oc
Abbreviated transcription (Latin):
mumis mens et tiius ẜuũ meũ
occrdit legis acꝗlie locuserit
adũsus te̾ si tua uoliitate fecit:
et ita ꝓculũ extimasse urseius
refert ꝙ si ñ uolutate cua fecit.
cessare noxalem actõm. ne sit

Expanded text:
 meus et tuus, seruum meum occiderit, legi Aquiliae locus est aduersus te, si tua uoluntate fecit: et ita Proculum existimasse Urseius refert. quod si non uoluntate tua fecit, cessare noxalem actionem, ne sit
Abbreviated transcription (Latin):
nalis / nisi forte ex dqpno lo¬
cupletior pr̃s fr̃s sisidolo sera¬
uus occisus sit. ex lege cornela
age dnm posse constat. et si lege
nquilia eg̾it ꝓ̾uditium fĩ cor¬
ficentem competit in simplum
adũsus negantẽ in dnͣplum.¬
Siqͥs hoĩem numi faiso ⁊fitea¬
tur occidisle. et paratus postea
sit ostend̾e hoĩem iunum esse.

Expanded text:
orte ex damno locupletior heres factus sit.Si dolo seruus occisus sit, et lege Cornelia agere dominum posse constat: et si lege Aquilia egerit, praeiudicium fieri Corconfitentem competit in simplum, aduersus negantem in duplum.Si quis hominem uiuum falso confiteatur occidisse et postea paratus sit osten
Abbreviated transcription (Latin):
ususfructus legatus sit. ñ triẽ¬
tes musufructu hñt. s semisse
duo semissem fructuarius. Itẽ
cont̃ si duo fructuarũ et unus
funda legatarius sit.
cus et ñ hñti ꝑtem suam s amͣ¬
ittenti accrescit nam siususfr¬
uctus duob fu̾it legatus et
alt̾ lite ꝯtestata amiẜit usimm
fructum mox et couegatarius
quilitem ꝯtestatus ñ erat. usũ
fructum ami̾sit ꝑtem dimid¬
iam dumtaxat qm̃ am̃isit ꝙ
utem ꝯtestatus est ad u̾sus eũ
qui se lici optulit. apossõr ẽ coͣ¬
scquitur ꝑs enimcollegatar¬
ii ip̃i accrescit. ñ domino ꝓprie¬
tatis. ususfructus enim ꝑsonc
accrescit. et si frut amissus.

Expanded text:
us fructus uni legatus sit, non trientes in usu fructu habent, sed semissem duo, semissem fructuarius: item contra, si duo fructuarii et unus fundi legatarius sit. tus et non habenti partem suam, sed amittenti adcrescit: nam si usus fructus duobus fuerit legatus et alter lite contestata amiserit usum fructum, mox et collegatarius, qui litem contestatus non erat, usum fructum amisit, partem dimidiam dumtaxat, quam amisit qui litem contestatus est adversus eum qui se liti optulit, a possessore consequitur: pars enim collegatarii ipsi adcrescit, non domino proprietatis: usus fructus enim personae adcrescit et si fuerit amissus.
Abbreviated transcription (Latin):
ususfrũctus exfruendo cedi¬
ꝯfistat .i. fc̃o. iliquõ eius q
ur in dies ur annos singulos.
quid legetur. tunc enim ꝑ dies
singulos ułm̃ses urannos
dies legati cediquñ quer pot̃
si ususfructus. acui ꝑ singłos

Expanded text:
usus fructus ex fruendo consistat, id est facto aliquo eius qui vel in dies vel in annos singulos quid legetur: tunc enim per dies singulos vel menses vel annos dies legati cedit. unde quaeri potest, si usus fructus cui per
Abbreviated transcription (Latin):
ħscipło iuditõ sistendi cã fc̃a
ad hrdem tnͣseat cũ inhat cau¬
sa danda n est. Nami et de func¬
tus si uell om̃issa iniuriarur
accõne ex stipulatu ag̾e. ñ per¬
mittitur ei. ¶ Idem dicendu̾e
et si is cum quo inuiriarũ. age
uolebam stipusone tali com¬
missa decesẜit. nam ñ ꝯpctitm
adu̾sus hr̃dos ex stipuiatuacto¬
iussores datierant. minime
dabitur i eos actõ mortuoi.
ieo Id pomp̃ ꝓutat. si no post
longum tempus deceseit qr
si ad inditium ueniss littem
cum eo contestari. actor potuiss¬

Expanded text:
io iudicio sistendi causa facta ad heredem transeat, tamen in hac causa danda non est: nam et defunctus si uellet omissa iniuriarum actione ex stipulatu agere, non permitteretur ei. idem dicendum esse et si is, cum quo iniuriarum agere uolebam, stipulatione tali commissa decesserit: nam non competit mihi aduersus heredem eius ex stipulatu actiussores dati erant, minime dabitur in eos actio mortuo reo. idem Pomponius, si non post longum tempus decesserit: quia si ad iudicium uenisset, litem cum eo con‹te›stari a‹c›tor potuiss
Abbreviated transcription (Latin):
ñ prius is homo mean ualit¬
udinem inciõit pp̃ qm̃ opere
eius inutiles fr̃e sunt. Nãnec
si uixiss quid in ca ualitur̾ie
fructus enis cemporis noĩe

Expanded text:
n prius is homo in eam ualetudinem inciderit, propter quam operae eius inutiles factae sunt: nam ne si uixisset quidem in ea ualetudine, fructus eius temporis nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ort̾e sic erit accipiedum. ut ñex
omi re io.accipiamus s dehiis
reb que p̾ciosiores eẽnt simar¬
garita forte aut ornam̃ta p̾ciosa.
ur uestis syrica uł quid. iluid ñ
ꝯtemptibile uenierit ꝑ edictũ
aut ecliliũ curuliũ etiam de ẜuo
can̾e uedicor iubeatur.Si sĩp¬
lam ꝓ dupla ꝑ errorẽ stĩpulat¬
sit emptor re cuicta ꝯsecuturũ
eũ exemptonatius. ait. qnͣtom
mnus stipiuatus sit. simo om̃ia

Expanded text:
ortere, sic erit accipiendum, ut non ex omni re id accipiamus, sed de his rebus, quae pretiosiores essent, si margarita forte aut ornamenta pretiosa uel uestis Serica uel quid aliud non contemptibile ueneat. per edictum autem curulium etiam de seruo cauere uenditor iubetur. Si simplam pro dupla persit emptor, re evicta consecuturum eum ex empto Neratius ait, quanto minus stipulatus sit, si modo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nitas iousq impediat niptias
pr meus. adoptauit et emantip¬
auit poco duce̾ uxorẽ. Eque ⁊ si
me emancipato iliamm pote¬
statem retinuit pot̾imus iugi
mrimonio. Io uolenti gen̾u
adoptare suadetur ut fuiame
mancipet siłr suadetur ei ꝗ nur¬
um uelit adoptare ut em̾acip

Expanded text:
ernitas eousque impedit nuptias,am, quam pater meus adoptauit et emancipauit, potero uxorem ducere. aeque et si me emancipato illam in potestatem retinuerit, poterimus iungi matrimonio. Itaque uolenti generum adoptare suadetur, ut fimancipet: similiter suadetur ei, qui nurum velit adoptare, ut emancipet
Abbreviated transcription (Latin):
enim cognatõ ẜiuł intelligit᷑
q̃re ñ affinitas intelligat᷑. Si
redubͣia c̾tius et modestius ẽ
gna et socrus et mirus iteiugã¬
tur ut sciamus qͣs ñ liceat ducẽ¬
et quid̾ nou̾cam ꝑ se pris uxorẽ
et nurũfini uxorem et priuig¬
nam uxoris ex alio marito filia
sum. ¶ Itaq socrus applłone ñ
ꝓͥ aui a inteiugitur ut nullam

Expanded text:
enim cognatio seruilis intellegitur, quare non et adfinitas intellegatur? sed in re dubia certius et modestius estgna et socrus et nurus intellegantur, ut sciamus, quas non liceat ducere. quidam nouercam per se patris uxorem et nurum filii uxorem et priuignam uxoris ex alio marito filiamsum. itaque socrus appellatione proauia intellegitur, ut nu
Abbreviated transcription (Latin):
priugna quo ñ solũ eamichi
inceiligitur que uxoris ince fi¬
lia ẽ. s et neptis et ꝓneptis ut n¬
nullam earum duc̾e possim. It̃
eius mr̃em qmͣ sponsam hũi ñ
gni coniungi matrimonio ui¬

Expanded text:
solum ea mihi intellegitur quae uxoris meae filia est, sed et neptis et proneptis, ut nullam earum ducere possim. item eius matrem, quam sponsam habui, non gni coniungi matrimonio vi
Abbreviated transcription (Latin):
tem cen̾i. ẽ enim humanior
et constituit alt̾uman uir. i
it qitum ẽ. dixi n ẽe audiẽd
siuenit hodie fidxm ⁊stitute
rꝑifrañgere ¶Si iure uirãdo
cum hãs eo nomine actõm.
recte de constituta ⁊git. S ⁊¬

Expanded text:
tem teneri: est enim humanior et constituit alterum: an uel it, quaesitum est. dixi non esse audiendum, si uelit hodie fidem constitutae rei frangere. Si iureiurando cum habeas eo nomine actionem, recte de constituta agis. s
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e iuret. nullã distinctõ ad¬
nibetur. tam et si ob tuam fa¬
cilitatem. ac meam u̾ecũdia.
sublecuta sit referẽdi nccͣitas.

Expanded text:
ipse iuret, nulla distinctio adhibetur, tametsi ob tuam facilitatem ac meam uerecundiam subsecuta sit referendi necessitas.
Abbreviated transcription (Latin):
a uł ex oꝑis eius. et siquid̃ ex
care opas eius possumus.S
si ex re meadicimus ẜuumu¬
suarium stipulantem uł per
traditom accipientẽ micħ ac

Expanded text:
a uel ex operis eius. et si quidem ecare operas eius possumus: sed si ex re mea, dicimus seruum usuarium stipulantem uel per traditionem accipientem mihi a
Abbreviated transcription (Latin):
queritur quidsi oporteat et ĩ
om̃ib istis siquid ꝯtemplo̾e
fructuarii aliquid ei relictum
guimus ini cognitum eum
et cuius m̾ito hũit ꝙ donauit
uł qui reliquit. ¶S et qui c̃õ¬
dit̃onis implende causa quid
ẜuus fructuarius ꝯseqͣuatur.
et constit̾it ei ꝯtemplat̃one fr¬
uctuarii eam ꝯdcõm ascriptã.
dicendum est ip̃i.icquiri. Na¬
O ed et sicun stipͣulando
frucuario acquiritur ita et
pcucendo eum acquirere ex
tum rogau̾it lib̾atonem ei
parere. ¶Qm̃ aut diximr¬

Expanded text:
quaeritur, quid fieri oporteat. et in omnibus istis, si quidem contemplatione fructuarii aliquid ei relictum guimus, unde cognitum eum et cuius merito habuit, qui donauit uel reliquit. sed et si condicionis implendae causa quid seruus fructuarius consequatur et constiterit contemplatione fructuarii eam condicionem adscriptam, dicendum est ipsi adquiri: naed sicuti stipulando fructuario adquirit, ita etiam paciscendo eum adquirere exctum rogaverit, liberationem ei parere. Quoniam autem dixim
Abbreviated transcription (French):
petiss. litti remutiare uidetur
cum et si bonorum possõnis
cempus iarguetur. electo iu¬
dito defuicti ⁊tꝑudiatũ bñ

Expanded text:
petisset, liti renuntiare uidetur, cum et si bonorum possessionis tempus largiretur, electo iudicio defuncti repudiatum b
Abbreviated transcription (Latin):
uendican possũt s qr cã inpossi¬
dendi donato p̾stitit. si ñ reddat᷑
res estimatõ facienda ẽ. iustop̃¬
qo. cañiq possidẽti debebit de e¬
iiccone simpli qnͣti eares sit. id¬
q etiam p̃dio uidetur: ¶ Si spo¬
sus auenũ anulũ sponsemum̾is¬
noĩc misit. et post nuptias pro
eõ suũ dedit quidam et nerua
putant fĩ eum mułris qr tunc
fc̃am donatom ꝯfirmare undet᷑.
staret sibi amarito donata ui
ad exibend̾ uł dampni iume
cum ea agipot̾it maxit si post

Expanded text:
possidendi donatio praestitit, nisi reddatur res, aestimatio facienda est iusto pretio caverique possidenti debebit de evictione simpli, quanti ea res sit: idque etiam Pedio videtur. Sponsus alienum anulum sponsae muneri misit et post nuptias pro eo suum dedit: quidam et Nerva putant fieri eum mulieris, quia tunc factam donationem confirmare videtur, staret sibi a marito donata, vel ad exhibendum vel damni iniuriae cum ea agi poterit, maxime si post
Abbreviated transcription (Latin):
eius puerũ donauit uxori fr̾is.
ꝓ qͣ ꝑte is ẜuus qui don ashuin¬
ulicris. Rnd̃. id iuns ent. siex
trib fr̃ib unus uxorẽ hret. ⁊ re
coẽm uxori donass. Nam ext̾tia
ꝑte mułris res fc̃a ñ est. ex dua¬
b aut ꝑtib reliquis sud scissẽt
frẽs aut postea qm̃ donata eẽt
ratum huissent. ñ debe mͣusierẽ
reddere.

Expanded text:
eius puerum donauit uxori fratris: pro qua parte is seruus qui donasulieris respondit. Idem iuris erit, si ex tribus fratribus unus uxorem haberet et rem communem uxori donasset: nam ex tertia parte mulieris res facta non est, ex duabus autem partibus reliquis, si id scissent fratres aut posteaquam donata esset ratum habuissent, non debere mulierem reddere.
Abbreviated transcription (Latin):
remap̃ testatorem depoĩtam
uł ꝯmodatam distrax̾it ĩg¬
nanus depoĩtam uł ꝯmoda¬
tam an teneatur. et qr dolo ñs¬
do. fec̾it ñ tenebitur derqatitñ
uł de p̾cio teneatur. ꝙ ad euꝑ¬

Expanded text:
rem apud testatorem depositam uel commodatam distraxit ignarus depositam uel commodatam, an teneatur. et quia dolo non fecit, non tenebitur de re: an tamen uel de pretio teneatur, quod ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
qm suum defeñdit. ducendus
erit iussu p̾toris s c̃a cognitado
ei sua absentia nõccat. ergo et
actori.acto restituenda ẽ et per¬
empta eoq ductus ẜuus inbo

Expanded text:
efendit, ducendus erit iussu praetoris: sed causa cognita doei absentia sua noceat: ergo et actori actio restituenda est, perempta eo quod ductus servus in bo
Abbreviated transcription (Latin):
princeps siũam dixit praro so¬
let ꝑmut̾e restitutõm et ĩduci
maudicoriũ suum eũ qui ꝑĩ
firmitatem etatis captum se¬
ẽs dicat dum ea que ꝓ eã sunt
dcanꝰ auẽgat. uł ab aduocatis
ẽẽ ꝓditum q̃ratur deniq gla¬
bionem acilium. diuus seu. ⁊
impator nr añt. ñ audierunt
incolorate restitui desid̾atem
adũs fre̾m post spemi audicor¬
io eoꝵ finiͣtamiis et prosẽp̃nio
seu̾o. ccͣ ros bis indicatas ĩmite¬
grum restitucõm cribu̾enisi
solum principeniss si ab ĩꝑa¬
tore iudex datus cognoscati
restitutb. ab alio. insi aprĩçipe
ꝗ iudicẽ cestinanit ñ fiet ¶ Nõ
solũ aũt mioribrũm succe

Expanded text:
entiam dixit, perraro solet permittere restitutionem et induci in auditorium suum eum, qui per infirmitatem aetatis captum se dicat, dum ea, quae pro causa sunt, dicta non allegat vel ab advocatis proditum queratur. denique Glabrionem Acilium divus Severus et imperator Antoninus non audierunt incolorate restitui desiderantem adversus fratrem post speciem in auditorio eorum finitam. Sed et Percennio Seuero contra res bis iudicatas in integrum restitutionem tribuere nisi solum principem. Sed et si ab imperatore iudex datus cognoscat, restitutio ab alio nisi a principe, qui iudicem destinauit, non fiet. Non solum autem ‹m›inoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
atq ĩo posse petiꝙ int̾est. ¶ Qnͣ¬
celł aũt et ał tractat et ap̃ uilia¬
num nõtat posse dici et simic
gar plane sincontingit ribato.
alibi feciss qmͣ ubi ꝓmifit in
nich̾lũ libaretur. S micħ ni¬
decur sinne solurõ distarea fa¬
brica mĩule et io ꝙ int̾est.solũ
pẽtroum ¶ Qunc de offitio
toris huic rõm. cuius int̾du
potuit int̾ee effesi recipe. Itaq¬
Quio enĩ si t̾iectitiam peciu̾ã
ded̾at effesi recepturus iibi sb
pena debebat pecuniam uł sb̾
pignorib. et distͣcta pignora
sunt ur pena ꝯmissa. uł.aiaua¬
de mortua uł fisco aliqd debebaͣ
et ꝑos scipłatoris uillissimodi¬
sracta ¶In hancarbitriamq
int̾fuit uemet et qͥd̾uit ħmũ¬

Expanded text:
atque ideo posse peti quod interest. Marcellus autem et alias tractat et apud Iulianum notat posse dici et si mihgar: plane si non contigit liberatio, alibi fecisset quam ubi promiserat, in nihilum liberaretur. sed mihi videtur summae solutio distare a fabrica insulae et ideo quod interest solum petendum. Nunc de officio toris habuit rationem, cuius interdum potuit interesse Ephesi recipere: itaqquid enim si traiecticiam pecuniam dederat Ephesi recepturus, ubi sub poena debebat pecuniam uel sub pignoribus, et distracta pignora sunt uel poena commissa mora tua? uel fisco aliquid debebatur et res stipulatoris uilissimo distracta est? in hanc arbitrariam quod interfuit ueniet et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tes. regiones qr maxie uini olei
frim̃iti pecuniaꝵ quo l uide¬
tr aliis locis facilius et leuib
usuris ĩuemũtur difficilius ⁊¬
et grinb usuris.

Expanded text:
tes regionesque, maxime uini olei frumenti: pecuniarum quoque licet uidetamen aliis locis facilius et leuibus usuris inueniuntur, aliis difficilius et grauibus usuris.