comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neq habere cupiunt. Nam cum ego pͥs¬
bitero illi decem ñmios aureos obtulis¬
sem: resugit altiore consilio ꝓtestatus
ecclĩam auro non strui. sed potius des¬
trui. Aliquantum el uestimentorũ
indulsimus. Quod cum ille bemigne
acceyisset reuocantibus nos ad mare
nautis discessimus.¬

Expanded text:
neque habere cupiunt: nam cum ego presneque habere cupiunt: nam cum ego presbytero illi decem nummos aureos detulissem, refugit, altiore consilio protestatus, Ecclesiam auro non instrui, sed potius destrui. Aliquantulum ei vestimentorum indulsimus. VI. Quod cum ille benigne accepisset, revocantibus nos ad mare nautis, discessimus
Abbreviated transcription (Latin):
sis ystoriam. Emin uero inquit po¬
stirmanuis cauebo post hec cuiusquã
abstmnentiam predicare: ne gallos no¬
stros ardirm penitus offendat exem¬
plum. Statueram autem etiam ce¬
nam cirenensis illius. uel consequẽ¬
tia. septem em̃ diebus apud ipsum
fuius referre comuuia:. sed super
sedendum est. ne gallus se estimet fa¬
tigari. Ceterum postremo die cum
aliqui ex in colis ad nos uisendos cõ¬
fluere cepissent: cognostimus illum
nos dissimulatione celauerat Deinde
cum ip̃o ad ecclĩam processimus: q̃
fere duobus milibus ab erat. acon¬
spectu nr̃o inter iectu montis ex clu¬
sa. Erat autem iulibus texta uirgul¬
tus. non multo ambiciostor quam
nr̃i hespitis taberuaculum. in quo
insi incuruus quis non poterat cõ¬
sistere. Cum nominum mores que¬
reremus: illud preclarum animad¬
uertimus. nichil eos neq emere neqz
uendere. Ciuid sit fraus autfurtun
nesciunt. Aurum atqz argentum que
prima mortales ꝓutant. neq habent.

Expanded text:
sis historiam. Enimuero, Posis historiam. Enimuero, Postumianus ait, cauebo posthac cuiusquam abstinentiam praedicare., ne Gallos nostros arduum penitus offendat exemplum. statueram autem etiam cenam Cyrenensis illius uel consequentia — septem enim diebus apud ipsum fuisedendum est, ne Gallus se aestimet fatigari. Caeterum postero die, cum aliqui ex incolis ad nos visendos confluere coepissent, cognoscimus illum nos dissimulatione celaverat. Deinde cum ipso ad ecclesiam processimus, quae fere duobus millibus aberat, a conspectu nostro interjectu montis exclusa. Erat autem vilibus texta virgultis, non multo ambitiosis quam nostri hospitis tabernaculum, in quo nisi incurvus quis non poterat consistere. Cum hominum mores quaereremus, illud praeclarum animadvertimus, nihil eos neque emere neque vendere. Quid sit fraus aut furtum, nesciunt; aurum atque argentum, quae prima mortales putant, neque habent,
Abbreviated transcription (Latin):
foliis. saporem mellis prestabat Huuo
predulci ad modum suauitate delecta¬
ti atoz exaciati sumus. Ad hec sul¬
dens ego ad gallum meum: quid ĩ quã
galle. placet netibi prandium. fasa¬
culus herbarum et panis dimidns. ui¬
ris quinqz. ¶um ille sicut ẽ uerecun¬
dissimus. aliquantulum eru bescens.
dum fatigationem meam accepit fa¬
tis inquit sulpici tuo more. qui nillã
occasionem si qua tibi porretta fuĩt
omitis quĩnos edacitatis fatiges. Sed
salis in humane: quu nos gallos ho¬
nines cogis exemplo angelorum uiuere.
Quam quam ego studio manducandi.
etiam angelos manducare credam. Nam
istum didium ordeaciũ timeo uelso¬
tus actingere Sed contentus sit hoc ille¬
arenensis: au uel neceffitas uel natu¬
ra est eurire. uel postremo isti. quibus
credo marna iactatio mediam sibife¬
cerat. Nos procula mari ab sumus: et qd̾
tibi sepe testatus sum. galli sumus. Sed
pergat hic potius explicare sui cirenẽ¬

Expanded text:
foliis, saporem mellis praestabat: huius foliis, saporem mellis praestabat: huius praedulci admodum suauitate delectati adque exsatiati sumus: ad haec subridens ego ad Gallum meum: quid, inquam, Galle, placetne prandium fasciculus herbarum et panis dimidius uiris quinque? tum ille, sicut est uerecundissimus, aliquantulum erubescens, dum fatigationem meam accipit: facis, inquit, Sul pici, tuo more, qui nullam occasionem, si qua tibi porrecta fuerit, omittis quin nos edacitatis fatiges. sed facis inhumane, qui nos Gallos homines cogis exemplo angelorum uiuere: quamquam ego studio manducandi etiam angelos manducare credam: nam istud dimidium hordeacium timeo uel solus adtingere. sed contentus sit hoc Cyrenensis ille, cui uel necessitas uel natura est esurire, uel postremum isti, quibus, credo, marina iactatio inediam cibi fecerat: nos procul a mari absumus, et quod tibi saepe testatus sum, Galli sumus. sed pergat hic potius explicare sui Cyrenen
Abbreviated transcription (Latin):
cprenarum ora ẽ. deserto illi contigu¬
a quod inter egoptum et africam ĩ¬
teriacet. per quod olim cato cesarem ficĩtis
duxit exercitum. Ergo ad tugitrium is¬
lud quod emimus conspexeram ꝑtendẽs
manu uertentem. Consalutatus ar¬
cepit nos henigne. Eiectos nos ĩ illud
litus ex pominus: et ne statim repetere
cursum possemus. maris malicia acch¬
neri. Egressos in terram: ut ẽ mos hũam
ingeni. naturam locorum cultum ꝙ ha¬
bitantium uoluisse cognoscere xp̃ia¬
nos nos eẽ. Id precipue querere. an eẽnt
aliqui inter illas solitudines xpĩam.
Tum uero ille flens gaudio: ad gemi¬
a nra prouoluitur. Iterum ac seprus
ex osculatos: inuitat ad oronem Den¬
de positis in terra neruetum pellibus
facit nos discumbere. Apponit prandi¬
um sane locupletissimum: dnindium
panem ordeatium. Eramus autem
nos quatuor: ip̃e erat quintus. Fasci¬
culum etiam herbe intulit. nomẽ ciuiꝰ
excidit: que mente simlis exuberans

Expanded text:
Cyrenorum ora est, deserto illi contiguCyrenorum ora est, deserto illi contigua, quod inter Aegyptum et Africam interiacet, per quod olim Cato Caesarem fugiens duxit exercitum. Ergo ad tugurium illud, quod eminus conspexeram, pertendimanu uertentem. consalutatos accepit nos benigne. eiectos nos in illud litus exponimus, et ne statim repetere cursum possimus, maris mollitie detineri: egressos in terram, ut sit mos humani Ingenii, naturam locorum cultumque habitantium uoluisse cognoscere: Christianos nos esse: id praecipue quaerere, an essent aliqui inter illas solitudines Christiani. tum uero ille flens prae gaudio ad genua nostra prouoluitur: iterum nos ac saepius exosculatus inuitat ad orationem: deinde expositis in terra ueruecum pellibus facit nos discumbere. adponit prandium sane locupletissimum, dimidium panem hordeacium. eramus autem nos quattuor, ipse erat quintus. fasciculum etiam herbae intulit, cuius nomen excidit, quae menthae similis, exuberans
Abbreviated transcription (Latin):
quod ibi ius imbrium ulla timeatur.
fuisse autem illic pluuiam nequãdo
quidem auditum ẽ sed quod uentorũ
ea uis est. ut si quando uel demẽtiore
celo aliquantulum spirare flatus ce¬
perit. maius in illis terris quam in
ullo mari naufragium sit. Nulla
ibi germina. sata nuilla proueniunt.
quippe instabili loco. arentibz hare¬
nis ad omnem motum uentorum
cedentibus. Uerum ubi auersa quedã
amari pro munctoria uentis resistũt:
terra aliquantulum solidior herbã
raram atqz hispidam giguit. Ea
ouibus ẽ pabulum sãtis utile. In¬
cole lacte uiuunt. Qui sollertiores
sunt. uel ut ita dixerim ditiores: or¬
deatio pane utuntur. Ea ibi sola mes-¬
sis ẽ que celeritate prouentus per na¬
turam solis siue aeris. uentoꝵ casus
euadere solet. Quippe. fertur adie iacti
semiis. trigesimo die matura scere.
Consistere autem ibi hommes non
alia ratio facit. quam quod ommes
tributo liberi sunt. Extrema si quidẽ

Expanded text:
quod ibi uis imbrium ulla timeatur — quod ibi uis imbrium ulla timeatur — fuisse autem illic pluuiam, ne quando quidem auditum est —, sed quod uentorum ea uis est, ut si quando uel clementiore caelo aliquantulus spirare flatus coeperit, maius in illis terris quam in ullo mari naufragium sit. nulla ibi germina, sata nulla proueniunt, quippe instabili loco arentibus harenis ad omnem motum uentorum cedentibus. uerum ubi auersa quaedam a mari promuntoria uentis resistunt, terra aliquantulum solidior herbam raram adque hispidam gignit: ea ouibus pabulum est satis utile. incolae lacte uiuunt: qui autem sollertiores sunt uel, ut ita dixerim, ditiores, hordeacio pane utuntur. ea ibi sola messis est, quae celeritate prouentus per naturam soli saeuientium uentorum casus euadere solet: quippe fertur a die iacti seminis tricensimo die maturescere. consistere autem ibi homines non alia ratio facit, quam quod omnes a tributo liberi sunt. extrema siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
lum omnes conticuminus. Dem ci-¬
licium cui insederat ad me propnis ad¬
mouit: atqz ita exorsus ẽ. ¶Hite hoc
triemnum quo tempore tibi sulpici hĩc¬
abiens uale dixi. ubi narbone nauẽ
soliumus quinto die portum africe
intrauimus: ad eo prospera dei mitu
nauigatio fuit. libuit animo ad ire
cartaginem. loca usitare scõrum: et
precipue ad sepulcrum cypriam mar¬
tyris adorare. Quinto decimo die ad por¬
tum regressi. prouectiq maltum a¬
lexandriam petentes reluctante aus¬
tro pene in syrces illati sumus. Quod
prouidi naute cauentes: lactis nauẽ
anchoris sistunt. Suh oculis autem
terra contmnens erat Inquã scaphis
egressi nacua ab humano cultu om¬
ma cerneremus.
Go studiosnis explorandoꝵ¬
locorum gratia. longius pro¬
cessi. Tr̃bus fere a litore milibus par¬
uum tugurium inter arenas conspi¬
tio: cius tectum sicut salustius ait
qͣi saria nauis erat. contignum t̾re
satis firmis tabulatis constratũ. Non

Expanded text:
lum omnes conticuimus. Dein cilum omnes conticuimus. Dein cilicium cui insederat, ad me propius admovit, atque ita exorsus est: III. Ante hoc triennium, quo tempore tibi, Sulpici, hiabiens ualedixi, ubi Narbone nauem soluimus, quinto die portum Africae intrauimus: adeo prospera Dei nutu nauigatio fuit. libuit animo adire Carthaginem, loca uisitare sanctorum et praecipue ad sepulchrum Cypriani martyris adorare. quinto decimo die ad portum regressi prouectique in altum, Alexandriam petentes, reluctante austro paene in Syrten inlati sumus: quod prouidi nautae cauentes iactis nauem anchoris sistunt. sub oculis autem terra continens erat, in quam scaphis egressi cum uacua humano cultu omnia cerneremus, ego studiosius explorandorlocorum gratia longius processi. tribus fere a litore milibus paruum tugurium inter harenas conspicio, cuius tectum, sicut Salustius ait, quasi carina nauis erat, contiguum terrae, satis firmis tabulatis constratum, non
Abbreviated transcription (Latin):
hic reliqueram sacerdotes tales sint qua¬
ies eos antequam profiscerer noueramꝰ
¶Lum ego ab sit te inquam ista q̃¬
iere: que aut una mecum ut ꝓuto no-¬
sti aut si ignoras nõ audire sit melius.
Illud reticete non possum: non solum
illos de quibus interrogas nichil melio¬
res quam noueras factos. sed unum il¬
lum nũ quondam amantem ĩ quo re¬
spirare ab istorum ĩ sectationibus so¬
lebanus. asperiorem nobis fuisse quã
debuit. Nec uero quicquam in illum in¬
clemencius dicam: quia et amicum co-¬
iui. et tunc etiam amaui cũ puta bat ͦ
imiicus. Me autem hec tacitis cogita¬
tionibus reuoluentem. ad modum do¬
lor iste compungit: pene nos sapiẽtis
et religiosi uiri amicicia destitutos.
illum quondam tam amicum nob̃.
tam amarum in nos ẽe potuisse. Uerũ
hecque in eroris plena sunt relinqua¬
mus te potius ut dudum spoponde¬
ras audiannis. ¶ta inquit fiat po¬
stumiamis. quod eum dixisset paulu-¬

Expanded text:
hic reliqueram sacerdotes, tales sint, quahic reliqueram sacerdotes, tales sint, quales eos antequam proficiscerer noueramus. Tum ego, absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum ut puto nosti, aut si ignoras, non audire sit melius. illud reticere non possum, non solum illos, de quibus interrogas, nihilo meliores quam noueras factos, sed unum illum nostri quondam amantem, in quo respirare ab istorum insectationibus solebamus, asperiorem nobis fuisse quam debuit. nec uero quidquam in illum inclementius dicam, quia et amicum coui, et tunc etiam amavi cum putabatur inimicus. Me autem haec tacitis cogitationibus resolventem admodum dolor iste compungit pene nos sapientis et religiosi viri amicitia destitutos, illum quondam tam amicum nobis, tam amarum in nos esse potuisse. Verum haec, quae moeroris plena sunt, relinquamus: te potius, ut dudum spoponderas, audiamus. Ita, inquit, fiat, Postumianus; quod cum dixisset, paulu
Abbreviated transcription (Latin):
Seꝑ grauabor. quanilibet conserte uo¬
biscum ut poscitis fabulari. Quippe cũ
ꝓter hoc uenerim. ut mehinus sulpicii
mei. meautẽ utraq manui cõplectebatur.
desideris etiam uerbosus impenderẽ Tũ¬
uero n quam satis probasti. quantum
pnis amor possit qui ñi causa tot ma¬
ria tantum q terrarum emensus. a sũ¬
mo ut ita dicam solis egressu usqz ĩ enis
occidua uemistiage ergo quia et secreti ĩf
nos nec occupati sumus. et sermoni tuo
uacare debemus. edisseras nobis uelii
onmem tue peregrinationis yͥstoriam.
qualiter in oriente fides xp̃i floreat. q̃
ait scõrum qui es que instituta mona¬
chorum: quantisq signis ac uirtutibz
in seruis sius xp̃c operetur. Lam certeqz
in hiis regionibus inter ista que uiiimꝰ
ip̃a nobis irita fastidio ẽ libenter ex te
audiemus. si uel in heremo uiuere xpĩa¬
nis licet. Ad hec postinanus. faciã
inquit: ut desiderare te uidxo Sed queso
prius exte audiam an isti omnes quos

Expanded text:
neque grauabor quamlibet conserte uoneque grauabor quamlibet conserte uobiscum, ut poscitis, fabulari, quippe cum propter hoc uenerim, ut me huius Sulpicii mei — me autem utraque manu conplectebatur — desiderio etiam uerbosus inpenderem. Enimuero, inquam, satis probasti, quantum pius amor possit, qui nostri causa tot maria tantumque terrarum emensus a summo, ut ita dicam, solis egressu usque in eius occidua uenisti. age ergo, quia et secreti inter nos nec occupati sumus et sermoni tuo uacare debemus, edisseras nobis uelim omnem tuae peregrinationis historiam, qualiter in Oriente fides Christi floreat , quae sit sanctorum quies, quae instituta monachorum, quantisque signis ac uirtutibus in semis suis Christus operetur. nam certe, quia in his regionibus inter ista quae uiuimus ipsa nobis uita fastidio est, libenter ex te audiemus, si uel in eremo uiuere Christianis licet. Ad haec Postumianus, faciam, inquit, ut desiderare te uideo. sed quaeso prius ex te audiam, an isti omnes, quos
Abbreviated transcription (Latin):
sus. inde huc decimo peruenerim: ad eo
prospera nauigatio pie affuit uolun¬
tati. Tu modo propter quem tot maria
tran snauiganimus. tantum terre
transcurimus: complectendum perftiu¬
endum qz te remotis omnibus trãde.¬
EEgo uero in quam etiam cum tu ĩ
egypto morareris. totus tecum semper
amio et cogitatione uersahar me sp̃
de te dies ac noctes cogitantẽ totum tua
caritas possidebat. nedum modo metibi
estimes puncto temporis defuturum. quo¬
minus amore tuo pendens te intuear.
te audiam. tecum loquar: nullo penitis
in secretum nr̃m quod nobis het remosi¬
or cellula prestat adimss. llam huis
nĩ ut arbitror galli presentiam nõ mo¬
leste feres: qui hos ad uentu tuio iudes ut ꝓ¬
inde atq ego ip̃e tim̃phat gaudio. Eeste
plane inquit postumamis. in soietate
nr̃a gallus iste retmebitur: quia et sinͥa
parum cognitus ẽ pro eo tamen quod tibi
est carissimus. non pt michi non eẽ carie.
maxime cum ex martin sit disciplina.

Expanded text:
sus, inde huc decimo perueni: adeo sus, inde huc decimo perueni: adeo prospera nauigatio piae adfuit uoluntati. tu modo, propter quem tot maria transnauigauimus, tantum terrae transcucurrimus, conplectendum fruendumque te remotis omnibus trade. Ego uero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione uersabar, meque de te dies ac noctes cogitantem totum tua caritas possidebat, nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus ab ore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso. nam huius nostri, ut arbitror, Galli praesentiam non moleste feres, qui hoc aduentu tuo, ut uides, perinde adque ego triumphat gaudio. Recte plane, inquit Postumianus, in societate nostra Gallus iste retinebitur : qui etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen, quod tibi est carissimus, non potest mihi non esse carus, maxime cum ex Martini sit disciplina.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Um in unum locum
ego et gallus noster¬
conuenissemus uir
michi et propter mar¬
tim memoriam: ex illuis enim disci-¬
pulis erat. et propter sua merita ca¬
rissimus: interuenit nobis postumia¬
mis mens. nr̃i causa ab oriente quose
ante triemnum patriam relm quens
contulerat regressus. Complexi hoĩem
omantissimum. ex osculati ꝙ gemia
et pedes eius cum uo atqz altero spatio
quasi ob stupefacti inuicem flentes y
gaudio deambulassenus: iactis in ter¬
ram cilicis consedimus. ¶um prios
postumianus me intuens. cum eẽm
iniquit in remotis egypti: libuit ut ad
mare usqz procederem. Nauem illic
onerariam offendi: que cũ mercibus
narbonam petens soluere parabat. Ea¬
dem nocte michi in sompnis a stare ui¬
sus es: et in ietta me manu traherent
nauem illam conscenderem. Moxtene¬
bras rumpente diluculo. cum e loco ĩ
quo quieueram surrexissem: sompii¬
to tui desiderio subito correptus sum
ut nichil cunctatus nauem conscen¬
derem. trigesimo die massiliam appul¬

Expanded text:
m locum ego et Gallus conuenissemus, uir mihi et propter Martini memoriam — ex illius enim discipulis erat — et propter sua merita carissimus, interuenit nobis Postumianus meus, nostri causa ab Oriente, quo se ante triennium patriam relinquens contulerat, regressus. conplexi hominem amantissimum exosculatique genua et pedes eius, cum uno adque altero spatio quasi obstupefacti, inuicem flentes prae gaudio, deambulassemus, expansis in terram ciliciis consedimus. tum prior Postumianus me intuens ait: cum essem in remotis Aegypti locis, libuit ad mare usque procedere. nauem ibi onerariam inueni, quae cum mercibus Narbonam petens soluere parabat. eadem nocte mihi in somnis adstare uisus es et iniecta me manu trahere, ut nauem illam conscenderem. mox tenebras rumpente diluculo, cum eo loco, in quo quieueram, surrexissem, somnito tui desiderio subito correptus sum, ut nihil cunctatus nauem conscenderem. tricensimo die Massiliam adpul
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo utiqz auxilii ĩplorãs grãtiam
aquo ille accipẽ meruit. ut parapłĩs
dicẽtur ⁊ eẽt. Specialis quippe gr̃e ui¬
rum singlãri donatũ glia. apłĩs pari¬
ficare potuit et ꝓcul dubio parẽ fecit.
qui solus existens oĩo incõpabilis. sine
cõꝑatione suimus ẽ: auꝰ pax exsuperat
om̃ez sensũ. Ceterũ ea q̃ in fra eũ sũt.
ꝙͣcum libet talis nature sue dignitas
uel bonitas creatoris extulerit: nõ refu¬
giũt paritatis consorciũ. Et qd insti¬
tuit conditoris auctoritas: nõ ĩuidet
cõmunio caritatis. Quid igitur. t
martinus par aplĩs eet. fieri potuit
aut nõ potiit. Si nõ potuit et lumi¬
tibus qͥbusdam eoangustatur dei oĩpo¬
tentia ubi ẽ qd̾ ĩ scͥpturis deus omp̃e
appellatur : an fortasse op̃x deusẽ. sed¬
gr̃e pͥuiligiũ quo donauit aplõs ꝓfecti ᷤ
eoꝵ sequatibz nõ noluit elargiri᷑. Si
autẽ qd̃ uerum ẽ potuit facere omp̃s.

Expanded text:
ab eo vtique auxilij implorans gratiam, ab eo vtique auxilij implorans gratiam, a quo ille accipere meruit, vt par Apostolis diceretur, & esset. Specialis quippe gratiæ virum, singulari donatum gratia, Apostolis parificare potuit, & proculdubio parem fecit, qui solus existens omnino incomparabilis sine comparatione summus est, cuius pax exuperat omnem sensum. Ceterum, ea quæ infra eum sunt, quantumlibet talis naturæ suæ dignitas, vel bonitas Creatoris extulerit, non refugiunt paritatis consortium: & quod instituit Conditoris auctoritas, non inuidet communio caritatis. Quid igitur? vt Martinus par Apostolis esset fieri potuit, aut non potuit. Si non potuit, & limitibus quibusdam coangustatur Dei omnipotentia, vbi est quod in Scripturis Deus omnipotēs appellatur? An fortasse omnipotens Degratiae privilegium quo donavit apostolos, perfectis eorum sequacibus non voluit elargiri? Si autem, quia verum est, potuit facere omnipot
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ore a qua de amppulla uue omĩs¬
tumor ac dolor. gucta de cedẽte disceslit.
Asserebat enĩ gͣna uue illuis in ip̃a
aqua ꝑ quatuor ãnos ad haic iuridia
ꝑdurare. De cera uero quã de seplchio
tulerat adiecit. surda et muta q̃ ut cre¬
do deuiomiũ hẽbat. ad eũ accessit: ĩ cuiꝰ
aure de ip̃a cera posuit. alia u̾o die
uemiẽs: gratias pro accepta sanitate
retulit sacerdoti.

Expanded text:
in os aqua de ampulla uvae in os aqua de ampulla uvae decedente discessit. Asserebat etiam grana uvae illius in ipsa aqua post quatuor annos adhuc viridia perdurare. De cera vero quam de sepulcro tulerat, adjecit. Surda et muta, quae, ut credo, daemonium habebat, ad eum accessit, in cujus aure de ipsa cera posuit; alia vero die veniens, gratias pro accepta sanitate retulit sacerdoti.
Abbreviated transcription (Latin):
lerat pꝰt locum ĩ firmitatis ĩ unictũ
seda to dolore cõualuit. Post ħ quidã
manũ inflatã aspina ꝓcussã de¬
tulit. q̃ ꝓtinus ut de oleõ delibuta
ẽ ĩ columitati donatur. Mulier q̃
sensũ ꝑdiderat et qͥbusdã horis demo¬
mun putaba t᷑ hr̃e hoc oleo tatta
sanata ẽ. Nam et alius abbas eiuã
cellule ꝓximus: de oleo ceci oculos
attigit: qͥ ꝓtinus uisũ accepit Ssz
et cũ multos ĩ ergumĩos ex inde re-¬
stituisset sanitati: uni qui a troci¬
orẽ ut credo demonẽ hẽbat: suꝑ ca¬
put de o leo posuit: ilico demõnem
ꝑ fiuxũ uentris egessit. Et alteri
guine defluẽte dis cessit. Hec de oleo
ex uite qmͣ sc̃s plantauerat.
adicat. Quod ad sũptam eam ĩ ampul¬
lam recondidit, quã aqua cõpleuit
Non pꝰt multũ tempus uenit ad cũ
hõ auus os a pustula mala cum efac¬
tum caputqz et oculi ĩflati obinimũ
uenenũ predaudebãt᷑ Cui ille ĩfusa

Expanded text:
lerat, locum infirmitatis inunxit, lerat, locum infirmitatis inunxit, sedatoque dolore convaluit. Post haec quidam manum inflatam ab spina percussam detulit, quae protinus ut de oleo delibuta est, incolumitati donatur. Mulier quae sensum perdiderat, et quibusdam horis daemonium putabatur habere, de hoc oleo tacta, sanata est. Nam et alius abbas, ejusdem cellulae proximus, de hoc oleo caeci oculos attigit, qui protinus visum recepit. Sed et cum multos energumenos exinde restituisset sanitati, uni qui atrociorem, ut credo, daemonem habebat, super caput de oleo posuit: illico daemonem per fluxum ventris egessit; et alteri guine defluente, discessit. Haec ille ex vite quam Sanctus plantaverat adjecit, quod assumptam eam in ampullulam recondidit, quam aqua complevit. Non post multum vero tempus, venit ad eum homo, cujus os a pustula mala tumefactum, caputque et oculi inflati ob nimium venenum praecludebantur. Cui ille infusa
Abbreviated transcription (Latin):
fecit asme reseraret: dice̾s qͥd indisti
spectabile ut nõ incedẽs: qͥd amable
ut hostiũ cellule contẽplares: quid
foruda bile. ut ascensorẽ orare cõ¬
pellẽs. Nempe altiore uoce clamare.
qr claritatẽ martini cernẽs moue
nõ es ansus nͥ tuꝰ occursũ debitran¬
ꝓbr̃ ex lemonicno sũme
bonitatis acst̃ĩtatis quadã ance dũ
mecũ residẽt in cellula: sollicitus ẽẽ
cepi si aliq̃ ĩ oratorio miracula ubi
reliqͥas btĩ antistitis collocauerat os¬
tenderẽtur. Qͥ ita retulit qd̃ tp̃e quob̃s
ueĩt. in ꝯͣ diu cõmoratus. plenã an¬
pullã olei de sepłchro sã antistitis ab¬
stulit. Regressusqz ad domũ. dũ fati¬
gatus ex itinẽ reside̾t ⁊ uie labores re
ferret matri subito ficta ꝑcutit᷑ tam
grauit ut net hanelitũ resume̾ posset.
Com̾sus uo ad oratoriũ in ꝯͦ utĩ
antistitis reliqͥe tenebãtur de duictã
ĩ uigiliis noctẽ mane de oleo ꝯd̾ attu¬

Expanded text:
fecit asinae, reseraret, diceris, quid vidisti fecit asinae, reseraret, diceris, quid vidisti spectabile, ut non incederes; quid amabile, ut ostium cellulae contemplares; quid formidabile, ut ascensorem orare conpelleres? Nempe altiore voce clamaris, quia claritatem Martini cernens movere non es ausus, nisi tuus occursum debitter ex Lemovicino , vir summae bonitatis ac sanctitatis, quodam vice dum mecum resederet in cellula, sollicitus esse coepi, si aliqua in oratorio miracula, ubi reliquias beati antestitis collocaverat, ostenderentur. Qui ita retulit, quod tempore, venit, in qua diu commoratus plenam ampullulam olei de sepulcro sancti Antistitis abstulit. Regressusque ad domum, dum fatigatus ex itinere resideret, et viae labores matri referret, subito ficta percutitur tam graviter, ut nec anhelitum resumere posset. Conversus vero ad oratorium in quo beati Antistitis reliquiae tenebantur, deductaque in vigiliis nocte, mane de oleo quod attu
Abbreviated transcription (Latin):
ageret. motus mĩa. fc̃o de suꝑ signo
crucis exerit eã: que usq m̃c stare
iuxͣ uiã erecta uisa ẽ et iam p̾mor¬
tua qz spoliata cortice. iuuebat tam̃
honore uiri. De quo corti ce multi fi
bant. mox m edicamĩa capiebãt
Didimius eñĩ nos hãc arborẽ erectã.
rium erat ꝓpinqum situmĩ
uilla m artimacensi ĩ quo celebre fe¬
batur sepius orasse martinũ Ueni¬
qz gũtharus abbas dũ gregi mona¬
steriali p̾ eẽt si uiã que haut ꝓcul
ab ora torio ĩceditur cãu contingẽte
terreret: or̾one facta trãsibat. Nost as¬
sumptũ uõ ep̃atum aggerem ip̃m
pretiens: uemit ante oratoriũ. sed dis¬
tulit or̃oez in loco descende̾. Ilico equus
conũsũ caput ad oratoriũ: ĩ media
restitit ia. De hinit u̾beratur caltibz:
ioris agit᷑. urgetur stimulis. sed tã¬
qmͣ eneus nõ mouet᷑. Tunt saẽdos
sensit se utute diumna teneri: ⁊ des¬
cendẽs fcã or̃one equo ascenso p̾t̾nt.
uelim o sompes si tͥ os dñs uti qͦndã

Expanded text:
cto desuper signo crucis, erexit eam. Quae usque nunc stare juxta viam erecta visa est, etiam praemortua: quia spoliata cortice, vivebat tamen honore viri Dei; de quo cortice multi fidbant, mox medicamina capiebant. Vidimus etiam nos hanc arborem erectam. rium erat propinquum, situm in villa Martiniacensi, in quo celebre ferebatur saepius orasse Martinum. Denique Guntharius abbas dum gregi monasteriali praeesset, si viam quae haud procul ab oratorio inceditur casu conferente tereret, oratione facta transibat. Post assumptum vero episcopatum, aggerem ipsum praeteriens, venit ante oratorium, sed distulit ad orationem in loco descendere: illico equus conversum habens caput ad oratorium, in media restat via. Dehinc verberatur calcibus, loris agitur, urgetur stimulis: sed tanquam aeneus non movetur. Tunc sacerdos sensit se virtute divina teneri; et descendens, facta oratione, equite ascenso, practeriit. Velim, o sonipes, si tibi os Dominus, uti quondam
Abbreviated transcription (Latin):
qd traiano sc̃õ sanctonẽsi ep̃o ĩ igne ostẽ¬
sus e⁊ ad ereqͥas pelagie mrĩs aredii
abbĩs globus igneꝰ totã illu strans
ecc̃a de celo uenit clamãtib ĩergiũs
ad de functe exeqͥas uenisse martinum.
Põ dissimilit̾ gregorio turonẽsi eiꝰ reli¬
quias ĩ nouã bafilicã inferẽti apꝑuit.
Siachio quoq oratoriũ in gredĩẽs glo¬
bum igneũ ꝑ ecclĩe suꝑiora discurrẽ
sepius iudẽ confueuit. Non ẽ gͥ hẽticũ cõ¬
fiteri uirũ ꝑ oĩa aplĩcũ: ad aplĩce pari¬
tatis consorciũ sublimari. Qͥ ergo ex ig¬
norãtia martim mitis detrahit: ĩtue᷑¬
atur legat et discat dũm nõ solũ de
aplĩs: sed de apłõꝵ mmutatoribz dixisse.
Uolo pr̃: ut ubi eͦ sũ illic et illi sint
mecũ. Od ubi ego sum nͥ qͣlis ego sũ¬

Expanded text:
 Traiano Sanctonensi Episcopo in igne ostensus est, & ad exequias Pelagiæ matris Aredij Abbatis globus igneus, totam illustrans Ecclesiam, de cœlo venit: clamantibus energumenis ad defunctæ exequias venisse Martinum. Non dissimiliter Gregorio Turonensi eius reliquias in nouam basilicam inferenti apparuit. Brachio quoque Oratorium ingrediens, globum igneum per Ecclesię superiora discurrere, sæpius videre consueuit. Non est igitur hæreticum, confiteri virum per omnia Apostolicum, ad Aptatis consortium sublimari. Qui ergo ex ignorantia Martini meritis detrahit, iatur, legat, & discat, Dominum non solum de Apostolis, sed de Apostolorum imitatoribus dixisse. Volo, Pater, vt vbi ego sum, illic & illi sint mecum. Quid, vbi ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
du sacerdos aplĩcus ⁊ aplĩcis actibz
ĩ signitus. ⁊ ĩ oꝑatõne signoꝵ pene
fuit plusꝙͣ apłs quid ĩpedit et paritatẽ
gli̾e nõ obtineat: quẽ ꝑ oĩa uitesimili¬
tudo cõmendat. Qui d ergo. Dũ ista
de m̃tino credimꝰ uł asserimꝰ sub li¬
mitati aplice de rogaius: Au sit aplõ
magis ꝓ nr̃a facultate extollimꝰ dũ
eoꝵ mutatõe martini ꝑ fectõez fieri nõ
negamꝰ Derumptũ licet nõ sit ei dispar
ycedit sicut cã effectũ. sic̾ mat̾iatũ
mat̾ia. sic̃ pͥncipiũ prius ẽ eis q̃ ex ip̃o
inchoant ẽẽ suũ. Unde qm̃ aplĩca doct̃

Expanded text:
actibus insignitus, & in operatione signorum pene fuerit plusquam Apostolus: quid impedit, vt paritatem gloriæ non obtineat, quem per omnia vitæ similitudo commendat? Quid ergo? dum ista de Martino credimus, vel asserimus, sublimitati Apostolicæ derogamus? Absit. Apostolos magis pro nostra facultate extollimus, dum eorum imitationem, Martini perfectionem fieri non negamus. Veruntamen licet non sit ei dispar Præcedit sicut causa effectum, sicut materiatum materia, sicut principium prius est eis, quæ ex ipso inchoant esse suum. Vnde
Abbreviated transcription (Latin):
uł raro ĩ aliquẽ scõꝵ descendit At qͥ
iusibilit suꝑ aplõs ĩ igne apparuit se
qͦz consumili specie ⁊ potẽtia ĩ globo
igneo sup martini capͭ dũ sacram̃¬
ta offerrẽt ostendit. Qui et si uarn
loqui lĩgius qr necesse nõ erat m̃tio
nõ contulit. ita tñ singulari flãma
diuini amoris igniuit eũ: ut et uiuẽs
ĩ corpe ꝑ cordis caritatẽ totus igneꝰ eẽt.
et po stꝙͣ migͣuit ĩ corꝑe: a li quociens

Expanded text:
 raro in aliquem Sanctorum descendit. At qui visibiliter super Apostolos in igne apparuit, se quoque consimili specie & potentia in globo igneo super Martini caput, dum Sacramenta offerret, ostendit. Quia etsi variis loqui linguis, quia necesse non erat, Martino non cōtulit: ita tamē singulari flamma diuini amoris igniuit eum, vt & viuens in corpore, per cordis caritatem totus igneus esset; & postquam migrauit a corpore, aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
res sũt quo pacto int̾ xͥ mĩstros pa-¬
ritas ẽẽ non p̃tͦ Sd̾ si aliqͥs ex in¬
udia mntim tituł derogat: corrigat᷑.
Alioqiũ potens ẽ martim deus ĩ mͣ¬
tino mirabilia faciẽs: ula sei scm̃
suũ. et cemerarie p̾sũpaiomi finem
impon̾e. Presertim cũ sit dubitatio pia
melior de occultis. quã littigiosa cõten¬
tio de inc̾tis. Denerare itaqz de cetero
martinũ qͥ ei hactemis aut ignorã do
aut ĩuidendo de traxeras. ⁊ ne diffitea¬
ris aplĩs parẽ: quẽ etiam xp̃o ẽẽ non
dubitas ĩ gli̾a similẽ: si tñ uerũ tibi
dixisse iudẽtur qͥ ait. Similes ei erimͤ
quãdo uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Hic int̾¬

Expanded text:
res sunt: quo pacto inter Christi ministros paritas esse non potest? Quod si aliquis ex inuidia Martini titulis derogat, corrigatur: alioquin potens est Martini Deus in Martino mirabilia faciens, vlcisci Sanctum suum, & temerariæ præsumptioni finem imponere: pręsertim cum sit dubitatio pia melior de occultis, quam litigiosa contentio de incertis. Venerare itaque de cætero Martinum, qui ei hactenus, aut ignorando, aut inuidendo, detraxeras: & ne diffitearis Apostolis parem, quem etiam Christo esse non dubitas in gloria similem. Si tamen verum tibi dixisse videtur, qui ait, Similes ei erimus, quando videbimus eum sicuti est. Hic inte
Abbreviated transcription (Latin):
fĩit nouissĩ pͥmi et pͥmi nouissum.
Nec ẽ int̾ accipiẽtes ĩudia: nec iactã¬
cia mĩtoꝵ. Quomͦ ergo martinum
aplĩs parẽ ẽẽ imudes cũ tanta sit dis¬
pẽsatoris m̾tas tãta accipiẽtiũ cari¬
tas ut qͥ fuit ĩ labore nouissimꝰ ĩue¬
mat᷑ ĩ accepcõe pͥmꝰ Erũt in qͥt nouis¬
simi pͥmi et pͥmi nouissimi an oculꝰ
pͥmii qz tale ẽ remunnatõns bñpla¬
citũ ut cũ omnes eiusdẽ accepcõe pari¬
ficẽtur de narii: pͥmo tñ remunerẽt᷑
norussimi qm̃ pͥmi. Que p̃t ẽẽ int̾
eos disparitas qͥbz par idẽqz de narius
erogatur. Certe ꝙͣiuis sit int̾ electos dis¬
ĩ consũma tione caritatis ĩ uisione
cõditoris. ĩ et̾m tate utẽ ĩmortalita¬
tis gaudiũ: qͥd putas glie p̾cetis mti¬

Expanded text:
fient nouissimi primi, & primi nouissimi, nec inter accipientes inuidia, nec iactantia meritorum. Quomodo ergo Martinum Apostolis parem esse inuides, cum tanta sit Dispensatoris veritas, tanta accipientium caritas, vt qui fuit in labore nouissimus, inueniatur in acceptione primus? Erunt, inquit, nouissimi primi, & primi nouissimi. An oculus praemii, quia tale est remuneratoris beneplacitum, ut cum omnes ejusdem acceptione parificentur denarii, primo tamen remunerentur novissimi, quam primi. Quae potest inter eos esse disparitas, quibus par idemque denarius erogatur? Certe quamvis sit inter electos disin consummatione charitatis, in visione Conditoris, in aeternitate immortalitatis gaudium, quid putas gloriae prae caete
Abbreviated transcription (Latin):
in cniẽ ⁊ silicio cestis ihũ ĩuictissimꝰ
spñi ex alauit. Si ergo martiꝰ qͣnͣ¬
tum ĩ ipo erat martir fuit apud eũ
qui de uolũtatib iudicat: nõ hẽbit
facti pondus scĩssime efficatia uo¬
luntatis. Preserti cũ omne hoĩs
meritũ: ĩ bona uolũtate consistat.
Ron em̃ oꝑa hoĩs merita eus sũt.
sed signa pocius meritoꝵ qmͣ qmͣ
et si ꝑfectionẽ colligannuis ex oꝑi¬
uus nemo martino yfertur. Sed for¬
te ideo quis ĩferiorẽ iuidicet apłĩs
martinũ. qd illi fuerint pͥncipes
pplõꝵ. doctores orbis. fundatores et
fudamẽta ecclĩe. pͥmi eruditores fide¬
lium tanqm̃ qui ĩ scola xp̃i teneãt
magistralis cathedre dignitatem
Unde nec ratio patitur magr̃is
equari di scipulos: maxime cũ ma¬
gister et dñs omniũ dicat. Non ẽ
discipulus suꝑ magr̃ni: nec ser¬
uus suꝑ dominũ suũ. Quid ig̃r.¬
quia sĩum magri ꝓhibet andoritas

Expanded text:
in cinere & cilicio testis inuictissimus in cinere & cilicio testis inuictissimus spiritum exalauit. Si ergo Martinus, quantum in ipso erat, Martyr fuit, apud eum, qui de voluntatibus iudicat, non habebit facti pondus sanctissimæ efficacia voluntatis: præsertim cum omne hominis meritum in bona voluntate consistat? Non enim opera hominis merita eius sunt, sed signa potius meritorum: quanquam & si perfectionem colligamus ex operibus, nemo Martino præfertur. Sed forte ideo quis inferiorem iudicet Apostolis Martinum, quod illi fuerint Principes populorum, Doctores orbis, Fundatores & fundamenta Ecclesiæ, primi Eruditores fidelium, tanquam qui in scola Christi teneant magistralis cathedræ dignitatem: vnde nec ratio patitur magistris æquari discipulos, maxime cum Magister & Dominus omnium dicat, Non est discipulus super magistrum, nec seruus super Dominum suum. Quid igituQuia summi Magistri prohibet auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
pandã salutẽ non solũ ꝑuenisse: sed
uel it̾ uemendi ĩ choasse martinũ ħ
de euantio a uĩclo suo seuerus sulpiciꝰ
ꝓtestatur In apłĩs fortasse aliquis pre¬
rogatiuã in artyrii ante ponit: mar¬
tinus autẽ ꝑ estusionẽ sangiũs mtir
nõ fuit nͥ qd tota uita eius martyriã
fuit. Aplõs certe uolũtas et tempis ue¬
cessitas martyres fecit Sed quid ꝓpter
hoc glie martinꝰ perdẽ debuit. cuiet si
tꝑis necessitas nõ obtulit gladiũ ꝑsecu¬
tous a corde tũ eus uolinnitas non de
fuit passionis. Ergo caret glia mar¬
trris: quẽ constat desiderio martyrẽ
extitisse. Alioqiũ iohĩ apło quia uitã
suppliciũ non extorsit martyris negat᷑
glia cũ tamẽ testetur uitas qd sit suũ
calicẽ uibiturꝰ Hũc ꝓculdubio mar¬
amis calicem passionis bibit: qui ĩ¬
mini̾as austinẽtie ĩ credibilis cruces
sustimuit: se ip̃m uolũtarie macerãs

Expanded text:
perandam salutem, non solum peruenisse, sed perandam salutem, non solum peruenisse, sed vel iter veniendi inchoasse Martinum. Hoc de Euantio auunculo suo Seuerus Sulpitius protestatur. In Apostolis fortasse aliquis prærogatiuam Martyrij anteponit: Martinus autem per effusionem sanguinis Martyr non fuit, nisi quod tota vita eius martyrium fuit. Apostolos certe voluntas, & temporis necessitas Martyres fecit. Sed quid propter hoc gloriæ Martinus perdere debuit: cui etsi temporis necessitas non obtulit gladium Persequutoris, a corde tamen eius non defuit voluntas passionis? Ergo caret gloria Martyris, quem constat desiderio Martyrem extitisse? Alioquin Ioanni Apostolo quia vitam supplicium non extorsit, Martyris negatur gloria: cum tamen testetur Veritas, quod sit suum calicem bibiturus. Hunc procul dubio Martinus calicem passionis bibit, qui innumeras abstinentiæ incredibilis cruces sustinuit, seque ipsum voluntarie macerans,
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ scriptura auctentica ꝓtestetur.
Demqz si ꝯuis obiciat qd̾ ĩ umbra
pet᷑ ponebantur ĩfirmi et sanabantur
⁊ nos destramine ĩ quo martimis ia¬
cuit legunus freꝙͣt factas fuisse uͥtutes.
Plus ẽ sane iule stranẽ absente mͣr¬
tino oꝑari uͥtutem: qmͣ ũbra petri qd̾
sine eius pnͣtia nõ potuit ficripsta¬
re remediũ postulãti uel ĩfirmanti.
Uerũ sine xp̃o nec petrus pñs potuit
nec martiis ausens u̾tutis aliqͥd feͭ
Mira quidẽ sunt hec ⁊ digna oĩ adimi¬
racione miracula. uł ũbrã petri fub
eius pnͣcia. uel ĩ absentia martim pa¬
leas ĩquibz iacuerat martinꝰ oꝑarimi¬
rabilia. Sed longe mirabiliora. et ĩ
solo martino emmẽtia reꝑimiꝰ Cõtig
nõ nũqmͣt ut eo fescinãte ad uisitand̃
egrocũ aliquem priusꝙͣ medietatem
cõfecisset itiueris aduemẽtis uͥtutẽ
s ensisse egrotũ. obiuã uemẽti p̾cessis¬
se ni columẽ satisee̾ langnẽti. ad recu¬

Expanded text:
aliqua scriptura autentica protestetur. aliqua scriptura autentica protestetur. Denique si quis obiiciat, quod in vmbra Petri ponebantur infirmi & sanabantur: & nos de stramine, in quo Martinus iacuit, legimus frequenter factas fuisse virtutes. Plus est sane, vile stramen absente Martino operari virtutem, quam vmbram Petri quod sine eius præsentia non potuit fieri præstare remediū postulanti, vel infirmanti. Verum, sine Christo nec Petrus præsens potuit, nec Martinus absens virtutis aliquid fecit. Mira quidem sunt hæc, & digna omni admiratione miracula: vel vmbram Petri sub eius præsentia, vel in absentia Martini paleas, in quibus iacuerat Martinus, operari mirabilia. Sed longe mirabiliora, & in solo Martino eminentia reperimus. Contigit nonnunquam, eo festinante ad visitandum ægrotum aliquem, priusquam medietatem confecisset itineris, aduenientis virtutem sensisse ægrotum, obuiam venienti processisse incolumem, satis esse languenti ad recu
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ sed apłoꝵ ĩuidia qd̃ nefas ẽ dicẽ ei
glie consoiciũ de negauit. Quis hoc ul
cogitare audeat ͤ Et dicit fortasse a li¬
Unde hoc ꝓbas ꝯcũqz hoc dicis᷑. An in¬
de sumis argunentũ ꝙ aplĩ prius e¬
lecti quod a dño pnͣte per carnẽ uo¬
cati ꝯd̾ apłi ã tonomasice ab eo sũt
appellati ͦ Sed si hac de cã eis ẽ marti¬
mis inferior qd̾ nichil hoꝵ hũerit ergo
ĩferior ⁊ paulus qr et posterius ad fidẽ
uenit. et dũm ĩ carne mortali nõ uidit.
nec ab eo aplĩci nomimis ĩposicione
honorari meruit. sic̃ alii dequibz scͥp¬
cum ẽ qr eos aplõs noĩauit. Quod si
quutꝰ est qd̃ nulli a lii concessũ legit̃
qua se tegi xp̃e gliaz reputa. sed lõge
renati fides gliosior cui xp̃s inl quod
peteret denegauit. Lam si quis contẽ¬
dat miraculis: p̾ferri q ĩ uͥtutibus
aplõs uelit totus exlamat orb̃ martio
cestimoniũ ꝑhibẽs. plura eñ ĩmo in
es signa fecisse qmͣ de aliquo ũ qm

Expanded text:
dia, quod nefas est dicere, ei gloriae consortium denegavit? Quis vel hoc cogitare audeat? Et dicit fortasse aliUnde hoc probas, quicunque hoc dicis? An inde sumis argumentum, lecti, quod a Domino præsente per carnem vocati, quod Apostoli antonomasice ab eo sunt appellati? Sed si hac de causa eis est Martinus inferior, quod nihil horum habuerit: ergo inferior & Paulus, quia & povenit, et Dominum in carne mortali non vidit, nec ab eo apostolici nominis impositione honorari meruit sicut alii, de quibus scriptum est, quia eos apostolos nominavit . Quod si cutus est, quia nulli alii concessum legitur qua se tegi Christus gloriam reputat! Sed longe renati fides gloriosior, cui Christus nil, quod peteret, denegauit. Nam si quis contendat de miraculis, præferrique in virtutibus Apostolos velit: totus exclamat orbis Martino testimonium perhibens, plura eum, imo in eo signa fecisse, quam de aliquo vmquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbĩ gressu debilis. Cũ q ꝑ uiam ꝑgẽt
que ad dei eccͣam ducit: obuiũ habuit
sen ex ad pb̃m. Tio sanuis fieri: Cui
ille. Et quid hum anũ genꝰ ampliꝰ
cõcupiscit here: uͥ ut sospes uiuat ĩ cor¬
pore; et senex fc̃o ueate crucis signa¬
culo suꝑ polli cem: dirit ꝓbr̃o. In no¬
mine doͥ nr̃i ihũ xp̃i. extende pedẽ
titĩ. Quem ꝓbĩ sine mora extendẽs:
sanũ ad se reduxit. Et gr̃as agens: ic
quo ꝑgebat a gẽ cepit. Uoca toqz pu
eo qui cũ sene erat: ait. Et sas ne¬
ꝓbr̃ quis ẽ iste qui te reddidit saita¬
ti ĩ guoro ait. Cui ille. Sẽs marti¬
nus turonice urbis antistes: ip̃e te
ueute sua sanitati rescituit. Tu nõ
in loco ĩ quo scm̃n stare iudistr: oia¬
toriũ sine mora edifica: enit enim
ppli̾s salubre. si q̃ lequor expleueris.
Nec moratus ꝓbr̃: oratoriũ in eodẽ
sicu conscruxit. In quo nuꝑ młti¬

Expanded text:
 gressu debilis: cumque per viam pergeret, quae ad Dei ecclesiam ducit, obvium habuit senex ad presbyterum: Vis sanus fieri? Cui ille: Et quid humanum genus amplius concupiscit habere, nisi ut sospes vivat in corpore? Et senex, facto beatae crucis signaculo super poplitem, dixit presbytero: In nomini nostri Iesu Christi extende pedem tuum'. Quod presbiter sine mora extendens, sanum ad se reduxit; et gratias agens, iter quo pergebat agere coepit. Vocatumque eum, puer qui cum sene erat ait: 'Et scis, presbiter, quis est qui te reddidit sanitati?' 'Ignoro', ait. Cui ille: 'Sanctus Martinus Turonicae urbis antestis, ipse te virtute sua sanitati restituit. Tu vero in loco quo sanctum stare vidisti oratorium sine mora aedifica; erit enim populis salubre, ei quae loquor expleveris'. Nec moratus presbiter, oratorium in eodem situ construxit; in quo nu
Abbreviated transcription (Latin):
honore fideles edific auerũt. lapis sr̃¬
quẽ uͥ bt̃s dicitur resedisse. Post ml¬
tum autẽ tempus leo quidam ph̃i
domũ suam cũ tremore redienis:
correptus a febre; die t̾ria expirau.
Cognitũqz ẽ offensum antistitẽ
habiusse. hoc igitur nro tempore
gestum recolimus.
go urbis turo in ce arborq̃
ab impulfu uenti ruens ill am

Expanded text:
honore fideles aedificaverunt, lapis, surbeatus dicitur resedisse. Post multum autem tempus, Leo quidam presbdomum suam cum tremore rediens, correptus a febre, die tertia exspiravit, cognitumque est offensum Antistitem habuisse. Hoc igitur nostro tempore gestum recolimus. go urbis Turonicae arbor, quae ab impulsu venti ruens, viam
Abbreviated transcription (Latin):
d et p̃t preferri oĩbus nõ tr̃ ides ut
mĩtis uel glĩa p̾minet uniu̾sis. Quo
em̃ pacto aplĩs pares nõ sũt qui silem
aplĩs intã ducũt. paria miracula fa¬
aũt. parit̾ indicabũt. parit̾ regnabt.
parit᷑ unũ denariũ pꝰt unũ unnus
uiee laborẽ hẽrunt. Hoc solũ int̾est¬

Expanded text:
 et potest praeferri omnibus, non tamen ideo, vel meritis, vel gloria praeeminet universis. Quo enim pacto apostolis pares non sunt, qui similem apostolis vitam ducunt, paria miracula faciunt, pariter judicabunt, pariter regnabunt, pariter unum denarium propter unum unius vineae laborem h
Abbreviated transcription (Latin):
atqz carthaginẽ sparchariam lu¬
dientes autẽ monachi qd̾ hic excer¬
titus ad locũ illud debẽt accede̾: fugã
meunt. Et de relicto abbẽ sene: ĩ in¬
sula maris se abscondinit. Aduemẽ¬
tibz autẽ gothis. ac dipientibz res mo¬
n asterii q̃ sine custode remãserãt: ab¬
batẽ semo ĩcuruatũ. sed scĩtate rec¬
tum offendũt. Ex tractoqz unus
gladio qi amputaturus c̾uieẽ
eus: resupinus ruit: ac spm̃ ex a¬
lauit. Reli qui uõ hec uidẽtes: timore
ꝓt̾riti fugerũt. Quod cũ regi nũtia¬
tum fuisset cũ testificacõe: x̾cepit oĩa

Expanded text:
ariam. Audientes autem monachi, quod hic exercitus ad locum illum deberet accedere, fugam ineunt, et se, relicto abbate sene, in insulam maris abscondunt. Advenientibus autem Gothis ac diripientibus res monasterii, quae sine custode remanserant, abbatem senio incurvatum, sed sanctitate erectum offendunt. Extractoque unus gladio, quasi amputaturus cervicem ejus, resupinus ruit, ac spiritum exhalavit. Reliqui vero haec videntes timore perterriti fugerunt. Quod cum regi nuntiatum fuis
Abbreviated transcription (Latin):
ante pedibus aut a sello ire consue-¬
uerat: spumeo equo suꝑbus inuehitur.
Parua prius ac uili cellula contentꝰ
habitare. erigit celsa laquearia. con¬
striuit multa conclauia. sculpit ostia:
ynigit armaria. Uestem respuit gros¬
siorem: indumentum molle desiderat.
Atqz hec caris uidius acfamiliaribus
mandat tributa uirginbus. Illa ut
byrum rigentem: hec ut fluentẽ texat
lacernam. Uerum hec describenda mor¬
datius heato iciro ieromimo reliuqua¬
mus: ad ꝓpositum reuertanũr. ¶u
uero inquit gallus meus. nescio quid
ieronimo reliqueris disputandum.
Ita breuiter uniuersa nostrorum in¬
stituta complexus es: ut pauca hectu¬
a uerha si equanuter acceperint et pa¬
tienter expenderint. multum eis arbitrer
pro futura. ut non indigeant libris
post ieromini coerteri. Sed tu illa pocuyᷤ
enolue que ceperas: et illud quod aduer¬
sus. falsam isticiam dicturum te esse
promiseras. prode documentum. Ilam ut
uere tibi fatear: nullo peritiosius ma¬

Expanded text:
ante pedibus aut asello ire consueante pedibus aut asello ire consueuerat, spumeo equo superbus inuehitur. Parua prius ac uili celluha contentus habitare, erigit celsa haquearia, construit multa conclauia, sculpit ostia, pingit armaria, uestem respuit grossiorem, indumentum molle desiderat: atque haec caris uiduis, ac familiaribus mandat tributa uirginbyrrum rigentem, haec ut fluentem texat lacernam. uerum haec describenda mordacius beato uiro Hieronymo relinquamus: ad propositum reuertamur. Tu uero, inquit Gallus meus, nescio quid Hieronymo reliqueris disputandum: ita breuiter uniuersa nostrorum instituta conplexus es, ut pauca haec tua uerba, si aequanimiter acceperint et patienter expenderint, multum eis arbitrer profutura, ut non indigeant libris posthac Hieronymi coerceri. sed tu illa potius euolue quae coeperas, et illud, quod aduersus falsam iustitiam dicturum te esse promiseras, prode documentum: nam, ut uere tibi fatear, nullo perniciosius ma
Abbreviated transcription (Latin):
tum demone. sed quod illi erat utilius
atq optatius uantate Sed michi i-¬
sta replicanti. nr̃a infelicitas. nostra
occurrit infirmitas. Quis enim nr̃m
est. quem si unus hominiculus humi
lis salutauerit. aut fatius atq adu¬
lantibus uerbis femina una lauda¬
uerit non contimio elatus sit suꝑbia.
non statim inflatus sit uamtãte. ut
etiam si non habeat conscientiam sã¬
tatis. tamen quia uel stultorum ad¬
ulatione aut fortassis errore sancus
lẽ dicatur. scĩssimum se putabit᷑ Iã
uero si ei munera crebra mittantur.
dei se magnificentia asserit honorari.
cui dorienti atq resoluto. necessaria cõ¬
ferantur. Quod si uel demooico ei ali¬
qua iurtutis signa succederent: ange¬
lum se putaret. Ceterum cum neq o¬
pere. neq irtute consꝑicuus sit᷑ si
quis cericus fuerit effectus. dilatat
continuo fimbrias suas. gaudet sa¬
lutationibus. inflatur occursiom¬
bus Ip̃e etiam ubi q discurrit Et qͥ¬

Expanded text:
tum daemone, sed, quod illi erat utilius tum daemone, sed, quod illi erat utilius atque optatius, vanitate. XXI. Sed mihi ista replicanti nostra infelicitas, nostra occurrit infirmitas. Quis enim nostrum est, quem si unus homunculus humilis salutauerit aut fatuis adque adulantibus uerbis femina una laudauerit, non continuo elatus sit superbia, non statim inflatus sit uanitate? ut, etiamsi non habeat conscientiam sanctitatis, tamen, quia uel stultorum adulaesse dicatur, sanctissimum se putabit? Iam uero si ei munera crebra mittantur, Dei se magnificentia asserit honorari, cui dormienti atque resoluto necessaria conferantur. Quod si uel de modico ei aliqua uirtutis signa succederent, angelum se putaret. Caeterum cum, neque opere, neque uirtute conspicuus sit, si quis clericus fuerit effectus, dilatat continuo fimbrias suas, gaudet salutationibus, inflatur occursionibus. Ipse etiam ubique discurrit. Et q