comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Resus lex adolescencẽ filiũ gu̾ose
indolis quẽ regni successerem nẽ
postea securl sũmũ studiu a dhibuis quo
infauste uisiois muas essugeres nõ suffi¬
cit siliũ ad omi bellorum consuetudine re¬
uocasse feiri et armorũ sum Interdixit Ile¬
q de satis̾ cõmitibꝰ custodibus q p̃ceptum
ut qui gladus ut̾entur semꝑ lonquig ab¬
essent Aꝑ serocissimꝰ Ingẽa uicinas ołi

Expanded text:
lescentem filium generose indolis, quem regni successorem animo postea securus summum studium adhibuit quo infauste visionis minas effugeret. Non suffecit filium ab omni bellorum consuetudine revocasse: ferri et armorum usum interdixit. Neque id satis: comitibus custodibusque preceptum ut qui gladiis uterentur semper longius abessent. 2 Aper ferocissimus interea vi
Abbreviated transcription (Latin):
laibiades daulo pͥus ꝙͣ e rebus huma¬
nis pelleꝰ᷑ se amice sur ueste ꝯtettũ
sompmau̾at Alias fortassis illitebras spe¬
rare licuit amãti ur̃ em̃ breni post octisus
et nullo miẜante inrepultꝰ dacens aĩce obuo¬
lutꝰ aculo est enam differã pħos¬

Expanded text:
lcibiades paulo priusquam e rebus humanis pelleretur, se amice sue veste contectum sompniaverat. Alias fortasse illecebras sperare licuit amanti, sedenim brevi post occisus et nullo miserante insepultus iacens amice obvolutus amictulo est. Non differam p
Abbreviated transcription (Latin):
forme mulierẽ ad se in som xins accessisse
et noune compellente ingessisse uersum
honũtũ ex quo t̾tia sibi luce moriẽdum illa
couice̾t Atq ita accłdit satis locu pletes testes
rerum etĩa quiorũ huiꝰ eñ sompini płonẽ
autorẽ affert Cicero sequẽtieͬ arolez¬

Expanded text:
orme mulierem ad se in sompnis accessisse et nomine compellantem ingessisse versum homericum, ex quo tertia sibi luce moriendum ille coniceret; atque ita accidit. Satis locupletes testes rerum etiam graviorum: huius enim sompnii Platonem auctorem affert Cicero, sequentis Ar
Abbreviated transcription (Latin):
actiꝰ nauius puer est ꝙ magꝭ rideas
suũ pastor p̃sto Tarquino regnãte lum
usum sibi usurpans repente quidẽ E
subuleo augur uulgaraq rei fana ad
regem euocatꝰ est quẽ ⁊ ex intuens
etetatẽ ⁊ habitũ fortassis irrident
qutrogo nauiꝰ cũ auguriũ ꝑegiss freri
posse Respondit hic uers rex elusisse pu¬
taus atqui inquit cotẽ hant nouacula
scide meditalar ille mirabili cõstãtia potee ꝙͦ
au areptaꝙ nouatula in cospłu scupentꝭ reg
ac ppłi cecem secuit inde sacrã rõnis auguriũ
Que res ꝙꝙͣ et anmalibus et hostorus oĩsz
ꝑuulgara sit Tulliꝰ et hant et cõmẽticiã
sauollam uocat hec ig̃r gemme uanitatꝭ ori¬
ꝑo est huis quibus utqͣ successib inchil apᵈ
nos uel apud exteras gentes aucta sit paut
liũ cesar ẽ ĩmolãtem Ep̃urma
nõtissimꝰ auruspex non reꝑto corde in ext
opi bours admonuit uendum esse no ꝯsi¬
liũ ac uita sacistent q̃ ambo a corde ꝓur

Expanded text:
Actius Navius, puer et, quod magis rideas, suum pastor, Prisco Tarquinio regnante litui usum sibi usurpans, repente quidem e subulco augur; vulgataque rei fama ad regem evocatus est. 2 Quem rex intuens, et etatem et habitum fortassis irridens, interrogo’. Navius, cum augurium peregisset, fieri posse respondit. Hic vero rex elusisse putans: ‘Atqui’ inquit, ‘cotem hanc novacula scindere meditabar’. Ille mirabili constantia: ‘Potes ergo’ ait; arreptaque novacula in conspectu stupentis regis ac populi cotem secuit. Inde sacrum Romanis augurium. 3 Que res quanquam et annalibus et historiis omnibus pervulgata sit, Tullius tamen et hanc “commentitiam fabellam” vocat. Hec igitur gemine vanitatis origo est. Hinc quibus utraque successibus vel apud nos vel apud exteras gentes aucta sit, pauclium Cesarem “immolantem” Spurinna, notissimus aruspex, non reperto corde in extis opimi bovis, “admonuit” verendum esse ne consilium ac vita fatiscerent, que ambo a corde pr
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ sub anni finẽ dum Endemꝰ ei siclia
uͥ tunt degebat inapiu ren̾sarus expet¬
caret᷑ ad sira cusas bello ꝑamtꝰ est Conr¬
tores uero sic sompnũ excusasse legunꝰ ut
dic̾e̾nt hoĩem tñ demũ cũ e corpeis uiu¬
culis enaẜit in patriã reuti¬
E

Expanded text:
enim sub anni finem, dum Eudemus e Sicilia ubi tunc degebat in Cypron reversurus expectaretur, ad Siracusas bello peremptus est. Coniectores vero sic sompnium excusasse legimus, ut dicerent hominem tum demum cum e corporeis vinculis evaserit in patriam reve
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq iudendi aidius inc̾gum deflixis ecu¬
lis uidisse tribile et inañe ueluã acrie ẜ¬
pentibus obuolutã honnẽs aĩalia urbes
domos atq arbuta ⁊ orua q̃libet ꝓsternẽtẽ
atq calcantem quo specta culo stupens ducẽ
suũ Iutir gasse Auid illud mõ stri e ducẽ
uero dixisse het est ytalie uascitas̾ Tu uero
ꝑge mõ ⁊ quid retro fiat nr labores hꝰ
cemõi quidẽ uisio seu uera seu ficta est
ytalie imẜabilis strages quã tot ꝑ ãños
illo sus hosce ꝑtulit ut ua fuisse uideat᷑
et int̾ ueras referat᷑ impetrat
N ficiliam uenio diemsii mñ hũs
ipsum gerens utero st quietem
saciristum pare̾ uisa rem ad ꝯiectores de¬
tulit qui galleate a siculis uocatant᷑ lai sic
int̾p̃tati sunt ut ex ea nascit᷑um pclarum
et dui in om̃i q̾na fortuãcissũ p̃dicerent
crei philiscus lomo utait sic̃o doctꝰ et¬

Expanded text:
Itaque videndi avidus in tergum deflexis oculis vidisse terribilem et immanem beluam, atris serpentibus obvolutam, homines animalia urbes domos atque arbuta et obvia quelibet prosternentem atque calcantem. 7 Quo spectaculo stupens ducem suum interrogasse quid illud monstri esset. Ducem vero dixisse: ‘Hec est Italie vastitas. Tu vero perge modo et quid retro fiat ne labores’. 8 Huiusce quidem visio seu vera seu ficta est; Italie miserabilis strages, quam tot per annos illo sub hoste pertulit, ut vera fuisse videatur et inter veras inferatur impetrat. In Siciliam venio. Dyonisii mater hunc ipsum gerens utero secundum quietem saturiscum parere visa, rem ad coniectores detulit qui ‘galleate’ a Siculis vocabantur. Hii sic interpretati sunt ut ex ea nasciturum preclarum et diu in omni Grecia fortunatissimum predicerent. Cuius rei Philistus, «homo» ut ait Cicero, «doct
Abbreviated transcription (Latin):
ut auaris et sacleg ceptꝭ absiscẽt mouuit mi¬
nata si ꝑge̾t rebus cũ suis spoliare quoq se
illũ duo quo solũ oideret liue fͥuaturam Q ͦ
sompnio dux alioqͥn ferox ⁊ cui nullus det
metus nulla religio ne de eo striptũ ost mos
sñ tradĩ noc miror quid enĩ mouoculo tribi¬
luis ꝙͣ oculi suꝑstantꝭ amisso Itaq minas
timuit et eur̃lũ exꝑiri noluit suchil loco
mouẽ ausii Ex eo ip̃o auro quod ex foranne
dum tẽptaret᷑ exciderat unccula si iussit
et sup̃ma colũpne ꝑte reposuit quod sequi᷑
eiusdem ducꝭ sompmũ apũ Ei lenu est g¬
cũ hystoricũ ⁊ res ipis exactissime ꝑtrac¬
tantem quẽ celus et multi ex nr̃is st̾ꝑtorisꝰ
na bella Iam meditans Int̾ quietem uisus
est amꝑio Iouis in deorũ conciliũ admissut de
infen̾do ytalie bello mãdatũ excepisse ab ip̃o

Expanded text:
it, minata si pergeret rebus eam suis spoliare, se quoque illum uno quo solum videret lumine privaturam. 3 Quo sompnio dux alioquin ferox et cui «nullus Dei metus, nulla religio», ut de eo scriptum est, motus tamen traditur. Nec miror: quid enim monoculo terribilius quam oculi superstantis amissio? Itaque minas timuit et eventum experiri noluit; nichil loco movere ausus, ex eo ipso auro quod ex foramine dum tentaretur exiverat, bucculam fieri iussit et suprema columpne parte reposuit. 4 Quod sequitur eiusdem ducis sompnium apud Silenum est, grecum historicum et res ipsius exactissime pertractantem; quem Celius et multi ex nostris scriptorina bella iam meditans, inter quietem visus est, imperio Iovis in deorum concilium admissus, de inferendo Italie bello mandatum e
Abbreviated transcription (Latin):
ueri uiura successit dolor et ꝑ rosdem
em̃ dies ab augusto cesare qũe tõi iu¬
ectatiẽe non ꝯtentꝰ nomiatiin guibus ma¬
ut subuectunt atheri ruffi equit rõ¬
ui somp nũ quo mllũ cercins hiduo
forts bada aladiatorius fieret siracusĩs hĩ¬

Expanded text:
vori diurnus successit dolor. Per eosdem enim dies ab Augusto Cesare, quem comuni insectatione non contentus nominatim gravibus mauic subnectunt Aterii Ruffi equitis romani sompnium; quo nullum certius. Hic dum forte ludus gladiatorius fieret Siracusis hab
Abbreviated transcription (French):
dum inoĩs ꝑtes se uersante ⁊ ictumrecl̃¬
dertem et hus glibes homi assurge non
ualentem ferrum regente fortima fatali
mores Et hne q i tẽplorum destiulis rerm
suũ inter cenntes renartantem t¬

Expanded text:
anti et ictum declidentem et inter globos hominum assurgere non valentem ferrum regente fortuna fatali moreo ex hiis qui in templorum vestibulis cerni suum inter comites renarrantem
Abbreviated transcription (Latin):
ont se post t̾die mtra abesse urbis mema
cenaturũ Ea re ad uictoriẽ spem reflixa ma¬
ne alacris ad oppugnãdam urbem instrue¬
bat atiem falia uoluẽti ac moliẽti quod sepe
fit grais tumultꝰ in castris oxortus est
Carthagurẽsibus at siculis Iut sese dissi¬
entibus epidũ occasioẽ freti repẽtẽ portas
egrediũ᷑ et fusis hostibus uictores dutẽ
cuibatꝭ suorũ ordinibus succrẽ cupiẽtem
atq iõ negligẽtem sui int̾cipũt esit in
urbem ductus et In compedibus cenãs Inrel¬
lexit ꝙͣ falsus Int̾pres ueri somprñ fuiss
huiꝰ quid a gathocles hystoritꝰ autor est
ac sequẽtꝭ celiꝰ
Alnbal et ip̃e dux carthagemẽsiũm
In templo innomit̾ lui reꝑtam cołap¬
nam aureã asportai⁊ decreuerat Inttus
autẽ solida ex auro ã suꝑficietenꝰ maurata
essi t̾rebrando temptauit et certõr factꝰ ess
aurẽã totã in ꝓpõito rapiẽdi f̾iuatus erat

Expanded text:
erat se postridie intra obsesse urbis menia erat se postridie intra obsesse urbis menia cenaturum. Ea re ad victorie spem reflexa mane alacris ad oppugnandam urbem instruebat aciem. 2 Talia volventi ac molienti — quod sepe fit — gravis tumultus in castris exortus est Carthaginensibus ac Siculis inter se se dissidentibus. Oppidani occasione freti repente portis egrediuntur et fusis hostibus victores ducem turbatis suorum ordinibus succurrere cupientem atque ideo negligentem sui intercipiunt. 3 Sic in urbem ductus et in compedibus cenans intellexit quam falsus interpres veri sompnii fuisset. Huius quidem Agathocles historicus auctor est; at sequentis Celius. 1 Hanibal, et ipse dux Carthaginensium, in templo Iunonis Licinie repertam columpnam auream asportare decreverat. Incertus autem an solida ex auro an superficietenus inaurata esset, terebrando tentavit; et certior factus esse auream totam, in proposito ra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ cognoser̾ uñ pͥus effectũ est ut eciã doct¬
tos honñes Iutdum sompnia ꝯturbent
Neq ulla em ta demẽs ac supstitõsa a¬
uicula usꝙ̃ tharum uiuit q̃ hac uanitate
moneret᷑ si semꝑ falsa et nũꝙͦ fortuito
casu uera sompnia dephendisset obẜuãto
humana Nunc paut ueris ꝑ suasuin est ut
omibus crede᷑ cum pote ex multꝭ falsis
ꝑsuaden debu̾it ne cui fides esset mita
res dictu cum in reliquis actibus morliũ
uincũ nredatĩã multꝭ ueris suspitõnẽ falsi¬
tat afferat sompnꝰ solut est Tmꝰ um̃e idq
tem̾ariũ at frrtitũ uerũ imumeris mẽ¬
datũs fidem q̃nt Eoq mirabilior qr ad hos
ixm̃ iarum uerũ ontͤ crebra mendatia inter¬
noscendũ nulla firt uia nilla nota est isi
post euẽtũ st de hoc satis ab mitis dtmñ est
ad ordinẽ ⁊ u̾tor quod suꝑ est ueror sõpmoꝵ
ꝯgesturus
U carchagnus amilcar siracusas
obsident in sompint̾ audire uisut᷑

Expanded text:
recognoscere unde prius effectum est ut etiam docrecognoscere unde prius effectum est ut etiam doctos homines interdum sompnia conturbent. 9 Neque enim ulla tam demens ac superstitiosa anicula usquam terrarum vivit que hac vanitate moveretur, si semper falsa et nunquam fortuito casu vera sompnia deprehendisset observatio humana. Nunc paucis veris persuasum est ut omnibus crederetur, cum potius ex multis falsis persuaderi debuerit necui fides esset. 10 Mira res dictu: cum in reliquis actibus mortalium unicum mendacium multis veris suspitionem falsitatis afferat, sompnus solus est, cuius unum, idque temerarium atque fortuitum, verum innumeris mendaciis fidem querit. Eoque mirabilior quia ad hoc ipsum rarum verum inter crebra mendacia internoscendum nulla fert via, nulla nota est nisi post eventum. Sed de hoc satis ab initio dictum est; ad ordinem revertor, quod superest verorum sompniorum congesturus. Dux Carthaginis Amilcar Siracusas obsidens in sompnis audire visus
Abbreviated transcription (Latin):
misit qui ostensam q̃rerẽt Radicẽ qͣ suẽta
et pelolonitũ et alios multos radẽ poste
ro p̃ẜtim ꝙore radic̃e teñs loqui᷑. draco
hec audiens̾ non uel modicũ ẜpentem
uel ẜpẽtinũ rideat oratorem Qous em magꝭ
In demaschene miramͬ. ꝙͣ dum ꝑleno la
mox foisuri quid pł sompnrent
quid poete non ĩꝑuaso illa em̃ altõr cura
est si in lectulis suis sobrie ac duriter sõy¬
nũ copicentes inde ad plebiorũ uisas
temꝰ scilũ ne quod forte genꝰ hom̃ relu¬
quamꝰ at ne quis forsitã miret᷑ ꝙ in re
qua uana et fallacẽ Siximꝰ et dcũri sumꝰ
tam diligent̾ insistima scrat ꝙ apud egᵒ.¬
gios autores sparsim om̃ia s apud omni ir¬
asorẽ Cullĩi p̃cer ꝙͣ q̃ de sompnñs cesa¬
reis diximꝰ magna ꝑs et p̃cedẽtiũ et se¬
quẽtiũ scrirta est Non mutile p̃terra
net suꝑ nacuũ arbitinur illustribus erẽplit

Expanded text:
misit qui ostensam quereret radicem. Qua inventa misit qui ostensam quereret radicem. Qua inventa et Ptholomeum et alios multos eadem peste et od “ore radicem tenens” loquitur draco;vera quis hoc audiens non vel medicum serpentem vel serpentinum rideat oratorem? Quid enim magis in Demosthene miramur quam dum pleno lapmox visuri quid philosophi sompnient, quid poete, non in Parnaso — illa enim altior cura est —, sed in lectulis suis sobrie ac duriter sompnum capientes. Inde ad plebeiorum visa vertemus stilum, nequod fere genus hominum relinquamus. 7 Ac nequis forsitan miretur quod in re quam vanam atque fallacem et diximus et dicturi sumus tam diligenter insistimus, sciat quod apud egregios auctores sparsim omnia, sed apud sompniorum irrisorem Tullium, preterquam que de sompniis cesareis diximus, magna pars et precedentium et sequentium scripta est. 8 Non inutile preterea nec supervacuum arbitramur illustribus exemplis
Abbreviated transcription (Latin):
inddare coegit sangm̃e ut impio p̃ssit de¬
iecto ꝙ armuis aus medorũ regnũ iñitulit
in psas regum primꝰ ac maxima
lexandro macedom iuuenis incognnts
ꝑ sempiiũ uisus erat et uiolẽtas
manꝰ usq ad interitũ inferre is postea t̃ũ
ad uigilãtem ex macedoma uinisset deoi¬
darꝰ Rey quisuã esset int̾rogauit auditaq
ꝙ Cassander foret filius antpatri sopmor
uaintatẽ gero cariẽ delusit quis nephas
ratus quidꝙͣ de tali aĩto suspicari atq illia¬
pan dextera obletũ uenemĩ nichil mrime¬
tuens accepit dlud eiusdem regꝭ mirificũ
sompniũ refert᷑ familiaris illi ꝓtholomeꝰ
uenenata cuspide sancius uehem̃ẽ tissimo
erueratu moriẽs afflictaba᷑ austas alex¬
auder forte dum ꝑ nocte assidet in g̾batispõ¬
dam sompno subrepẽte ꝓcubuit Confestini
dracho qũẽ gemit̾x olimpias indeliens hẽ¬
bat abuersari uisus̾ est radicẽ ore gerens
et hũano more soc̃t uerbis locum castris

Expanded text:
it, deiectoque armis avo Medorum regnum transtulit in Persas, regum primus ac maximus. 61 1 Alexandro Macedoni iuvenis incognitus r sompnium visus erat violentas manus usque in interitum inferre. Is postea cum ad vigilantem ex Macedonia venisset, recordatus rex quisnam esset interrogavit; auditoque quod Cassander foret filius Antipatri, sompniorum vanitatem greco carmine delusit, quasi nefas ratus quicquam de tali amico suspicari. Atqui illius dextera oblatum venenum nichil minus metuens accepit. 2 Aliud eiusdem regis mirificum sompnium refertur. Familiaris illi Ptholomeus venenata cuspide saucius vehementissimo cruciatu moriens afflictabatur. Miseratus Alexander forte, dum per noctem assidet in grabati sponda, sompno subrepente procubuit. Confestim draco quem genitrix Olimpias in delitiis habebat obversari visus est radicem ore gerens, et humano more formatis verbis locum castris
Abbreviated transcription (Latin):
apꝑrãt p̃tut̾ sit labor fortune ingu et
adamãtinat catlienas quibus hũanũ illa
heunt alligat excutẽ Astrages medorum
rex urina file mandanes cunctos asie ppłos
iindantes ꝯdormmiens̾ uidiss id ad nasci
nepotꝭ magnitudine ꝑtine̾ arbitratus eã
iam tũ iam suspectam hũs q̃ nulla erat
nacã licet unitam sibi nec medio oriũdo
nec sue fortis uirone ꝑtus forte uel pria

Expanded text:
et adamantinas cathenas, quibus humanum illa genus alligat, excutere. 2 Astiages Medorum rex urina filie Mandanes cunctos Asie populos inundantes cum dormiens vidisset, id ad nascituri nepotis magnitudinem pertinere arbitratus, eamque iam tum suspectam habens que nulla erat, natam licet unicam sibi, nec ex Medis oriundo nec sue sorti
Abbreviated transcription (Latin):
datam uenit illit morbo correptus est tam
gͣui ut de uita eins desperarent medici su
affuicto inuenis eleganti spem ꝑ noctem ab¬
esse uisus la deuũciauit euẽtina ut eger mar
scanitati restitue̾ ᷑ ut eius urbis trranis
Intͣ. paucos dies mortẽ obieret ut ipse
post quiquẽmũ in pat̾am remearet Et
pͥma quidam duo clare ut nũtiata erãt

Expanded text:
datam, venit. Illic morbo correptus est tam gravi ut de vita eius desperarent medici. 2 Sic afflicto iuvenis eleganti specie per noctem adesse visus tria denuntiavit eventura: ut eger mox sanitati restitueretur, ut eius urbis tyrannus intra paucos dies mortem obiret, ut ipse post quinquennium in patriam remearet. 3 Et prima quidem duo clare ut enuntiata erant
Abbreviated transcription (Latin):
eceauit excerpta ꝑtum nsus nsus excitã¬
lam indici suo misit at ille facetissimꝰ me¬
gator/ nichil nre inquit de uitello ex pͥore
euẽtu secundũ clitiens ut nõ tãtũ ouo
ro somꝑmarũt
Orsor iturus ad olimpia x noctẽ
ustimauit curru quadrim go uehi
pͥme mane adut int̾p̃tem Et ille uinces
ait Id eñ agilitas equorꝭ ⁊ robui iudicat
Idem somxmũ ad ãtphonẽ retulit quẽ unũ
ex grais sompnior ꝯ iectoribz in pͥmis cele¬
bratũ uideo at ille uinceris inquit hand¬
dubie non aĩadictisti te a qͣtuor pͥuatum¬

Expanded text:
tractavit, excerpta, partim risus excitantractavit, excerpta, partim risus excitanlam indici suo misit. 3 At ille facetissimus nugator: «Nichil ne» inquit, «de vitello?», ex priore eventu secundum eliciens, ut non tantum ovo ro sompniarunt! Cursor iturus ad Olimpia per noctem extimavit curru quadriiugo vehi. Primo mane adiit interpretem; et ille: ‘”Vinces”’ ait; ‘”id enim” agilitas “equorum et” robur indicat’. Idem sompnium ad Antiphonem retulit, quem unum ex grais sompniorum coniectoribus in primis celebratum video; at ille: ‘Vinceris’ inquit, ‘hauddubie. Non animadvertisti te a q
Abbreviated transcription (Latin):
hospitẽ mam̾t Noct̾ro autez tempore
Il qui ad hospiciũ deu̾terat sociũ uidit in
sompuns erãtem ut sibi gui a ꝑfido caupo¬
ne mers p̃paba᷑ opem fret posse eñi si cele¬
raret In tempore fibuẽiri Eo sompino
motꝰ surrexit auxiliũ laturus supplici
a mico mox extussa sompun ymagiie
urisit ꝓpõĩtum suu et in tubiculũ re¬
gresso radem affint rinago imẜabilis ob¬
secrant ut ex quo salutꝭ sue ꝓpugnator
esse neglexerat ultor saltẽ morts exiscet
et cadauer suũ ab extrema ignommna uẽ¬
dicaret se oñ a caupõne ingulatum et
plaustro suꝑ impõitũ optũ fimo efferri q¬
crrca ad opidi portam occure̾t plaustrum
ꝑsilit reꝑtoq ubi moneba᷑ plaustro bn-¬
bultũ quid nã uehẽt scrupulosius scisti¬
tari ceperat illo trepede fugiẽte corpꝰ
eductum et reuelata scena noct᷑m flagicn
caropo ad suppliciũ adactꝰ est
Auca ac brenia q̃ restant ex c̾sipp
libritͬ qui de sompniis acc̾ratissime

Expanded text:
hospitem maneret. 2 Nocturno autem tempore hospitem maneret. 2 Nocturno autem tempore is qui ad hospitium deverterat sotium vidit in sompnis orantem ut sibi, cui a perfido caupone mors preparabatur, opem ferret; posse enim si celeraret in tempore subveniri. 3 Eo sompnio motus surrexit auxilium laturus supplici amico; mox excussa sompni imagine irrisit propositum suum et in cubiculum regresso eadem affuit imago miserabilius obsecrans ut ex quo salutis sue propugnator esse neglexerat, ultor saltem mortis existeret et cadaver suum ab extrema ignominia vendicaret; se enim a caupone iugulatum et plaustro superimpositum, opertum fimo efferri; quocirca ad oppidi portam occurreret plaustrumqprosilit, repertoque ubi monebatur plaustro, bubulcum quidnam veheret scrupulosius sciscitari ceperat. Illo trepide fugiente corpus eductum et revelata scena nocturni flagitii, caupo ad supplicium adactus est. 73 1 auca ac brevia que restant ex Crisippi libris, qui de sompniis acutissime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuerbiũ ꝑdi bñfitia q̃ definictꝭ fuĩt Ĩtaq
hunc tam gratũ ⁊ tam uilis busti tam uñ
menorẽ nobiliore et fabiliore monimẽto
poeta egregius in moͣrli eum poemate qplexꝰ
honestauit
ꝓphocles autẽ tragediar scriptor cũ
ex hculis templo uatera aurea mag¬
in pondis firto sublata eset ab ip̃o h̃cli
ꝑ quietẽ Siisnam id feciss edoctꝰ tradẽ
Quod cum homo ꝑstudiosus ⁊ uel illi ꝑicl̃m¬
afferre metuẽs uel sompiio paru credens
sepuit neglexiss ⁊eũtente ꝑ singulas noc¬
les ymagine coactus tandem ad ariopagi¬
tas uisionẽ detulit Caxtus ex duditio
ac tortus furtũ fassus pateram rescituit
ex rodem tempere htulie᷑ iudic̃ cognam
soparnacuũ uideri pocest sompinu¬
actingẽ quod etate Cicõnis Cre¬
berrimiũ ut ipse ait apud stoitos ho¬
die etiam in uulgꝰ effusum est de duobꝰ
archadibus qui simul ibm̾antes cume
merã ueĩssent ita disiuc̃tisunt ut eorum
altͤ apud Cauxane In taberna alter apͦ

Expanded text:
neficia que defunctis fiunt’. Itaque hunc tam gratum et tam vilis busti tam bene memorem nobiliore et stabiliore monimento poeta egregius immortali cum poemate complexus honestavit. 71 1 Sophocles autem tragediarum scriptor, cum ex Herculis templo patera aurea magni ponderis furto sublata esset, ab ipso Hercule per quietem quisnam id fecisset edoctus traditur. Quod cum homo perstudiosus et vel illi pericuafferre metuens vel sompnio parum credens sepius neglexisset, revertente per singulas noctes imagine coactus tandem ad ariopagitas visionem detulit. Captus ex inditio ac tortus furtum fassus pateram restituit; ex eoque tempore Herculis Indicis cognomen Supervacuum videri potest sompnattingere — quod etate Ciceronis creberrimum, ut ipse ait, apud stoicos, hodie etiam et in vulgus effusum est — de duobus archadibus. Qui simul itinerantes cum Megaram venissent ita disiuncti sunt, ut eorum alter apud cauponem in taberna, alter apud
Abbreviated transcription (Latin):
erat tũ sibi ac sins facundioris fortime
pͥmordiũ fore Cum pͥmũ nerom deus
erutus fuisset quod cum mane secum
recegitans in at̾um exiret obmã habuit
medicum dentem In mambus habentẽ
quẽ tunc eruerat nero atq ultro osten¬
tantem sibi Sompinũ fortumna ratum fet
ꝑ rosdem eñi dies ad compescendam Iudee
rebellantis insolentiam uespesianꝰ quo
nullus aptor tante rei uideba᷑ cum excitu
missus est Is qr sibi ⁊ suis haud̃ dubre pͥma
ad imꝑium gradus fuit

Expanded text:
erat, tum sibi ac suis secundioris fortune primordium fore cum primum Neroni dens erutus fuisset. Quod cum mane secum recogitans “in atrium” exiret, obvium habuit medicum dentem in manibus habentem quem tunc eruerat Neroni atque ultro ostentantem sibi. 3 Sompnium fortuna ratum fecit: per eosdem enim dies ad compescendam Iudee rebellantis insolentiam Vespasianus, quo nullus aptior tante rei videbatur, cum exercitu missus est; isque sibi et suis hauddubie primus ad imperium gradus fui
Abbreviated transcription (Latin):
Espasianũ sompiasse ferunt ita¬
ceram in medio uescibuli palatun pa̾e
lidramine appesamiet in lance altera clau¬
dũ ac neronem in altera se se ac cytum
et domiciami filios stantes aĩadidtisse
quod non pͥus intelligi potuit ꝙͣ om̃ibus

Expanded text:
espasianum sompniasse ferunt «stateram in medio vestibuli palatini» pari libramine appensam et in lance altera Claudium ac Neronem, in altera se se ac Titum et Domitianum filios suos stantes animadvertisse. Quod non prius intelligi potuit quam
Abbreviated transcription (Latin):
uerum secit crur̃ta nati seuna huiꝰ quidẽ
uisiomis autor ist pontitꝰ heraclides decto
lcibiades paulo pͥus ꝙͣ e rebus huma¬
nis pelliꝰͬ se amice sur ueste ꝯtettit
sompmau̾at Aliae fortassis illitebras spep

Expanded text:
verum fecit cruenta nati sevitia. 2 Huius quidem verum fecit cruenta nati sevitia. 2 Huius quidem visionis auctor est Pontius Heraclides, «doctlcibiades paulo priusquam e rebus humanis pelleretur, se amice sue veste contectum sompniaverat. Alias fortasse illecebras s
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ autẽ ut gñr claritas atq fortuã
sic credulitas᷑ hime̾ cuidã haud̃ igno¬
bili ut am̃t semine p̃mõstrata est q̃ qudã
Sormiẽs uisa sibi quod̃. iter ostendente celu
stande̾ ⁊ cuucta ꝯtemꝑlans subt̾ stabellũ
et sub ip̃a Ious uescignis̃ Iacentem ac
unculis inuexum ualidis cerne iubstum
sulnũq et lentigiosum hominẽ quo conspecto
sticitari ducem silũ Quis ille hõmi Qui
ue illic uuirtꝰ age̾t respõsum ue sicilie ytalie¬
q peste̾ fire confescu ut ex ea custodia
eeupisset de seuiturã late ꝑ ppłos Eã uisio¬
nẽ cunt intet pares notam secit uulgauit q
Int̾iecto tempe Dum dyonisi ꝰ qui ad cam
diem obscuri nomũs ac fortime fuerat
laxatus tandem celestis ꝓudẽtie compedih
tyrauiidem iuasisset mulier ead illuri
phalaridis mat̾ merc̾ium cuis¬
simulatrũ petr patera manu ce¬
Ano nie deorum effigies domi sut colebat
Insompnis udit ex ea patera sanguinẽ
doret Quod in una uisum in multꝭ domba

Expanded text:
 autem ut matri claritas atque fortuna, sic crudelitas Himere cuidam haud ignobili, ut aiunt, femine premonstrata est. Que quondam dormiens visa sibi quodam iter ostendente celum scandere, et cuncta contemplans subter scabellum et sub ipsius Iovis vestigiis iacentem ac vinclis innexum validis cernere robustum fulvumque et lentiginosum hominem. 2 Quo conspecto sciscitari ducem suum quis ille hominum quid ve illic vinctus ageret. Responsum ve Sicilie Italieque pestem fore, confestim ut ex ea custodia erupisset desevituram late per populos. Eam visionem tunc inter pares notam fecit vulgavitque. 3 Interiecto tempore, dum Dyonisius, qui ad eam diem obscuri nominis ac fortune fuerat, laxatus tandem celestis providentie compedibus tyrannidem invasisset, mulier eadem, illicet Phalaridis mater Mercurium, cuisimulacrum pateram manu tenens inter deorum effigies domi sue colebat, in sompnis vidit ex ea patera sanguinem daret. Quod in una visum in multis domibus
Abbreviated transcription (Latin):
tria qd exiliũ głosum sibi calanurod
prĩe dicit nec mẽti᷑ et in uilla q̃ddã
morã trahens̾ ꝯ pꝰ multũ noctis obdor¬
msset sompniauit in comitato sibi ac me¬
sto ⁊ desitꝭ locis errãti occirisse u. ma¬
riũ laurea et insignibus consularibus
ornatũ ac solucite ꝑcinctatũ Quid
ĩ ea solitudine tam tristit age̾t audi¬
ta causa cognita q cuuũ iniuria qui
eũ m̃utũ expulissi familiat cõsolãtem
arripuisse eius dexterã et lictori prõx¬
imo tradidisse xdurend in monanẽ¬
cũ suũ Illit spem fortum melioris
catum scribit idẽ et euẽtũ ꝯꝓbatm
mitissimo Iompmiũ actigi quid altͤ uir
xeritꝰ de imperio acͣ feroci pr̃icipe sõr̃¬
ancus seneca Iamn tuns senator dõ¬
mis a clandio pͥncipe ad magiitermũ¬

Expanded text:
tria — quod exilium “gloriosum” sibi, “calamitosum tria — quod exilium “gloriosum” sibi, “calamitosum patrie” dicit, nec mentitur — et “in villa quadam” moram trahens, cum post multum noctis obdormisset, sompniavit incomitato sibi ac mesto et desertis locis erranti occurrisse Gaium Marium, laurea et insignibus consularibus ornatum, ac solicite percunctatum quid in ea solitudine tam tristis ageret. 3 Audita causa cognitaque civium iniuria, qui eum immeritum expulissent, familiariter consolantem arripuisse eius «dexteram et lictori proximo tradidisse perducendum in monumentum suum»: illic spem fortune melioris tatum scribit. 4 Idem et eventu comprobatum mitissimo sompnium attigi, quid alter vir peritus de imperio ac feroci principe sompnAnneus Seneca, iam tunc senator rous, a Claudio p
Abbreviated transcription (Latin):
In greno Ioins ip̃ius cernẽs ac religio¬
aie tactꝰ amone̾ eu prẽs uocẽ Iouis au¬
dire uisuy est uetãtis ac dicentis
puerũ illũ ad rrep. p̃sidiũ enut̾tidie
autẽ potõ puerũ augustũ oncognitũ
sibi casus obtulit in qũe uehemẽti admi¬
ratõne defigens ocules ꝑsimilẽ asẜuil
erꝙ̃ bis dormiens uidisst
Arcus autẽ tullis iuliũ̃ cesarem
mane in capitoliũ sequeꝰ somp¬
mũ nocturñ inter domesticos rẽcen¬
sebat uisum sl̃i puerum uultu inge/¬
nus et modesto de celo Iut̾ras Chate¬
na aurea demissum eiq cũ añ limem
capitolii uestigia p̾ssiss flagellũ a uue
craditũ Iut̾ hos sermenes augustus suꝑ¬
uenit qũe paucꝭ ad lc notũ anũtul qͣ
et mox pat̾ ut sacris afforet addui
iusserat hunc ex mormato cõtempla¬
tus Citero esse quẽ ꝑ sompmu uidissi
asseruit Et quomã culluĩ cesaribus
inẜiut casus aliud eisd et ab ip̃o sc̾reꝭ
ditũ sompinũ rese̾ndum et Exul ꝑa¬

Expanded text:
gremio Iovis ipsius cernens ac religione tactus amovere cupiens, vocem Iovis audire visus est vetantis ac dicentis puerum illum ad reipublice presidium enutriri. Die autem postero puerum Augustum incognitum sibi casus obtulit, in quem vehementi admiratione defigens oculos persimilem asseruit ei quem bis dormiens vidisset. Marcus autem Tullius Iulium Cesarem mane in Capitolium secutus sompnium nocturnum inter domesticos recensebat: visum sibi puerum vultu ingenuo et modesto de “celo” in terras “cathena aurea demissum”, eique, cum ante limen Capitolii vestigia pressisset, “flagellum” a Iove “traditum”. Inter hos sermones Augustus supervenit, quem paucis adhuc notum avunculus et mox pater ut sacris afforet adduci iusserat. Hunc ex inopinato contemplatus Cicero esse quem per sompnium vidisset asseruit. 2 Et quoniam Tullium Cesaribus inseruit casus, aliud eiusdem et ab ipso scriptis editum sompnium referendum est. Exul pa
Abbreviated transcription (Latin):
bat dies uentũq erat ad terminũ quem
ũterire non litebat paruit at circiter quitã
diei horam eo ꝓfectus est uñ non redit
Ot forsan exemplo moitꝰ duiꝰ au¬
gustus huiꝰ cedis magnificꝰ uindex
neqͥꝙ ꝯtẽptor sompiiorum fuit eaq sibi
quodai tempere salutaris olpuatõ fuisse
legit᷑ dum em̃ int̾ fectores patris Iusto
stimulante odio persequit᷑ fortuna q̃ che¬
salicam arẽa uẽtilãdis cuilibus bellis
elegerat in cãpis philipxus ad huc pene
traxit ex̾citꝰ Iustabat autẽ pugne dies
uliũ successit Arterio medico dormẽti
miunẽ effigies obuersata est oubens in
egtum suũ ob infirmitatẽ corꝑis pati̾t
p̃lio abẽe quod ut agnouit cesar aĩ uib
fragile corpus adimãs lectite se se in¬
põĩtum est educi adu̾sus hostem imꝑau ͭ.
Inuntoq certanniẽ dũ nura uili cõstancia
et morbi sauil et armorũ ꝑfert nupe¬
tũ Tertiu utͦq maiꝰ ꝑiculũ euasit Eod

Expanded text:
bat dies ventumque erat ad terminum quem bat dies ventumque erat ad terminum quem preterire non licebat, paruit ac circiter quintam diei horam eo profectus est unde non rediit. 48 1 Hoc forsan exemplo monitus divus Augustus, huius cedis magnificus vindex, nequaquam contemptor sompniorum fuit, eaque sibi quodam tempore salutaris observatio fuisse legitur. Dum enim interfectores patris iusto stimulante odio persequitur, fortuna, que thesalicam aream ventilandis civilibus bellis elegerat, in campis philippis adhuc pene ontraxit exercitus. 2 Instabat autem pugne dies, ur cui prelium successit Artorio medico dormienti Minerve effigies obversata est, iubens ne egrotum suum ob infirmitatem corporis pateretur prelio abesse. 3 Quod ut agnovit Cesar, animi viribus fragile corpus adiuvans, lectice se se impositum educi adversus hostem imperavit; initoque certamine, dum mirabili constantia et morbi simul et armorum perfert impetum, tertium utroque maius periculum evasit. 4 Eodem
Abbreviated transcription (Latin):
a reuus hũamis digressus ⁊ relatõ eiꝰ
int̾ eos significari potuit
liquanto tamẽ clarius Calphune¬
uxorix sompinum qui eadẽ illa nocte
cedis prema tectũ palacii collapsum uirt̃q
in grenno tñsfixũ suo uidit u sompmis
Quod cum cesari narrasset mult ꝯ p̃ab
ac lacuus obtestans ne luce ꝓxima in ca¬
pitoliũ astende̾t ipe collat sompinis siil
et adu̾sa tentꝰ ualitudine pũ ꝑ hesitauit
utrũ ꝑge̾t an se demn cõtmẽt hũs q̃ tuns
ag̃e destinau̾at in tempꝰ aliud dilatꝭ acq
ita substitit donec ille trux et inhñanꝰ
ꝓditor qui sub eo tam glosam militiã et
tot amplissimes honores gesserat freꝙͥtẽ
senatũ adesse et exp̾tare ait ⁊ ut moras
rumperet suasit Tum sine insita urbam¬
cate uictꝰ ne tot illuscum uirrrum expͭ¬
tatonem frustraret᷑ sine ut ualerio plag
ne femurea uisione territꝰ uide̾: siue
nt ego arbitror quia fatalis enin resposce¬

Expanded text:
a rebus humanis digressus et relatio eius a rebus humanis digressus et relatio eius inter deos significari potuit. 47 1 Aliquanto tamen clarius Calphurniuxoris sompnium; que eadem illa nocte cedis previa tectum palatii collapsum virumque in gremio transfixum suo vidit in sompnis. 2 Quod cum Cesari narrasset, multis cum precibus ac lacrimis obtestans ne luce proxima in Capitolium ascenderet, ipse collatis sompniis simul et adversa tentus valitudine parumper hesitavit utrum pergeret an se domi contineret hiis que tunc agere destinaverat in tempus aliud dilatis. 3 Atque ita substitit, donec ille trux et inhumanus proditor, qui sub eo tam gloriosam militiam et tot amplissimos honores gesserat, frequentem senatum adesse et expectare ait et ut moras rumperet suasit. 4 Tum sive insita urbanitate evictus, ne tot illustrium virorum expectationem frustraretur, sive, ut Valerio placet, ne feminea visione territus videretur, sive, ut ego arbitror, quia fatalis eum reposce
Abbreviated transcription (Latin):
grachũ germanũ suũ qui pͥdem gladio
ꝑrerat uisus ⁊ andire dicẽtem ꝙlibet
diffen et ac chẽt Idem illi tandem qd¬
quod sibi p̃ꝑatum mortis genꝰ hoc ex ip̃o
gaio gracho pͥus ꝙ̃ tuunatũ plebis᷑ in
quo ꝑut cõseq̃re᷑ se audiuisse et multis
ruarrasse ip̃e scriptor hustore celius
Guc In augustos ingredianuer cha¬
lamos et quũ instratit̾ auiers som¬
pme exploremꝰ diuus Iulius cesar
ad hũc romamis eques uisus erat ꝓ
quietẽ eum mr̃e nuisceri Nichil est equidẽ
quod non ⁊ possit et soleat sompinatisꝰ
isset terra esset cõmĩs euis ⁊ cunctor
gent̾r Non dubito multos Iam ident
sompmasse non eodẽ sucessu Ceterũ ut
ra uera int̾pretatõ uide : singularis uii
uirtus et fortua p̃stitit
quã dres uite nouissimꝰ in sequtꝰ est
uidit se e t̾ris ablatũ supra nubes bo-¬
litare et intdum dextain cainqone con-¬
iũge̾ quod quãuus ad ꝯiectorem relatũ
non leganrꝰ tamnẽ ut res docuit et iustãs

Expanded text:
Gracchum germanum suum, qui pridem gladio perierat; visus et audire dicentem quantumlibet differret ac traheret, idem illi tandem quod sibi preparatum mortis genus. 2 Hoc ex ipso Gaio Graccho, priusquam tribunatum plebis in quo periit consequeretur, se audisse et multis renarrasse ipse scriptor historie Celius Nunc in augustos ingrediamur thalamos et quid in stratis aureis sompnietur exploremus. Divus Iulius Cesar adhuc romanus eques «visus erat per quietem cum matre» misceri. Nichil est equidem quod non et possit et soleat sompniantibus isset terra esset, comunis eius et cunctorum genitrix. 3 Non dubito multos iam idem sompniasse non eodem successu; ceterum ut ea vera interpretatio videretur singularis viri virtus et fortuna prestitiquam dies vite novissimus insecutus est vidit se e terris ablatum “supra nubes volitare” et interdum “dextram cum Iove” coniungere. Quod quamvis ad coniectorem relatum non legamus, tamen, ut res docuit, et instans
Abbreviated transcription (Latin):
Abba quidem cusculane fortune tẽ¬
plum suꝑsticiose colere cõsuet q
ad ornatum eius noule margaritis at ge¬
mimis p̃cõsissimis incertertimi ex dm̃ibꝯ
texauris suis excerẜat mox mutãto ꝯsilio
capitoline uen̾is scelebnioribus ans im¬
posuit dedicauit q sequte noctꝭ quies
uinagm̃ẽ sibi fortune t uatõris oõtielit
statiue se frastratam mimne lamẽtantꝭ
ninaciter qr testantis se quoq tum suis
mum̾bus abituram Quo ile ille tre¬
mestũs sompnio et si place nunat̾ sa¬
cris frustra inisus panc ine̾rectꝰ uita¬
iitissimo sompnũ attigi quid alt̾ uir
xeritꝰ de nperio ac ferocĩ pricipe põr¬
mieus sẽneca Iamn tunc senator rõi¬
mis a ciandio pͥncipe ad magiiteri
nieroins adhus pu̾i et qui uõue Indolis
spem datat assumpta nocte statun ppina

Expanded text:
alba quidem tusculane Fortune templum superstitiose colere consuetus, ad ornatum eius “monile margaritis” ac “gemmis” preciosissimis intertextum ex omnibus thesauris suis excerpserat. Mox mutato consilio capitoline Veneris celebrioribus aris imposuit “dedicavitque”. Secute noctis quies imaginem sibi Fortune turbatioris obtulit, statuto se frustratam munere lamentantis minaciterque testantis se quoque cum suis muneribus abituram. Quo ille tremefactus sompnio etsi placare mines sacris frustra nisus, paucis diebus intitissimo sompnium attigi, quid alter vir peritus de imperio ac feroci principe sompAnneus Seneca, iam tunc senator rous, a Claudio principe ad magisterium Neronis adhuc pueri et qui bone indolis spem dabat assumptus, nocte statim proxima
Abbreviated transcription (Latin):
Espasianũ sompmasse ferunt Ita¬
ceram in medio uestibuli palatun pa̾e
libramĩne app̃esamiet in lance altera clau¬
diũ ac ueronem in altera se se ac cytum
et domicianũ filios stantes aĩadidtisse
quod non pͥus intelligi potuit ꝙͣ om̃ibus

Expanded text:
espasianum sompniasse ferunt «stateram in medio vestibuli palatini» pari libramine appensam et in lance altera Claudium ac Neronem, in altera se se ac Titum et Domitianum filios suos stantes animadvertisse. Quod non prius inte
Abbreviated transcription (Latin):
ab e meunte etate cognouisset. Ego autem
⁊nñĩc uͥmũ uidere incipio contigisse mc hi
quod semper cogitatu ut sensum longuis
ferer quotiens prultꝭ cõmemorãco iucidert
illius amme q̃ ut selum quoq decoraret sibi
quidem etate optima michi autẽ regnis ꝙ
suis munature minis huic abnt Multos forte
p̃terea me plaudente rerum scriptores Alii
memorati dignos striptis quod suis inserent
Ego quid̾ et si in comitatum non debere regẽ
esse sciam̃ tñ quod dolens indignansq ꝓpoteor
etate hac ydoneum sibi comitem non muem
Nunc quomam inter uirtutũ pludia satis
hesisse michi uideer desideriũ hector diucius
non traham Sed huic pͥmo libro uelut cuidã
tocius operis uestibulo mrtam statuẽs Inter
ipsas uirtutes sacrum et neglectum hõib
habitantes dounciliũ ingrediar nõ eqͥdem
ut Incolo sed ut peregrinꝰ obstupens pau-¬
corum głie quos rerum gestarum meritꝭ
lunẽ illud transiisse uideo Et sic est

Expanded text:
ab ineunte etate cognovisset. 16 Ego autem ab ineunte etate cognovisset. 16 Ego autem nunc primum videre incipio contigisse michi quod semper cogitavi, ut sensim longius ferar quotiens predulcis commemoratio inciderit illius anime, que ut celum quoque decoraret sibi quidem etate optima, michi autem regnisque suis immature nimis hinc abiit. 17 Multos forte preterea me plaudente rerum scriptores alii memoratu dignos scriptis suis inserent; ego quidem etsi incomitatum non debere regem esse sciam, tamen — quod dolens indignansque profiteor — etate hac ydoneum sibi comitem non inveni. 18 Nunc, quoniam inter virtutum preludia satis hesisse michi videor, desiderium lectoris diutius non traham; sed huic primo libro, velut cuidam totius operis vestibulo, metam statuens, inter ipsas virtutes sacrum et neglectum hominibus habitantes domicilium ingrediar, non equidem ut incola, sed ut peregrinus, obstupens paucorum glorie quos rerum gestarum meritis limen illud transivisse video. II 1 1
Abbreviated transcription (Latin):
uocibus ex ꝑrectus Et illud uincũ seculi
nostri miraculum uisurus letus fuit aduẽtu
mreo ut qui de me grande mag ꝙ̃ uerũ aliqͥs
audiuisset In iongũ eam si singula ꝑseq̃r
Uisum et michi tandem lauream poeticã/
quã a teneus amuis optan̾am sibi potissimũ
debe᷑ Neq enĩ clariorem tam in sueti inii̾is
autorem uidebati habit᷑us Quod cum sibi
narrascẽ Regnis ille ammꝰ ut qui nullam
insi ex alt et glosis actibus uolux tatem
caꝑet gaudiũ suũ cum uerbit hũanissimis
cum sidere frotꝭ seyentate testatus est ceter
in ipõ examine ubi ꝑuitati mee altissimum
illud Ingemũ ꝯdescendit Cum q̃dam de arce
poetica ac de propõito et differentiis poetarũ
deqz ipius lauree ꝓp̾etatibus dixissem aures
cius añ q tangentia. multꝭ audientibus hoc
michi cribue̾ dignatus est ut assereret nõ
ꝓuam temperis sui partem poentꝭ studiis
impensuum se fuisse si que ex me audierat

Expanded text:
vocibus experrectus et illud unicum nostri vocibus experrectus et illud unicum nostri seculi miraculum visurus; letus fuit adventu meo, ut qui de me grande magis quam verum aliquid audivisset. In longum eam si singula persequar. 14 Visum est michi tandem lauream poeticam, quam a teneris annis optaveram, sibi potissimum debere: neque enim clariorem tam insueti muneris auctorem videbar habiturus. Quod cum sibi narrassem, regius ille animus, ut qui nullam nisi ex altis et gloriosis actibus voluptatem caperet, gaudium suum tum verbis humanissimis tum sideree frontis serenitate testatus est. 15 Ceterum in ipso examine, ubi parvitati mee altissimum illud ingenium condescendit, cum quedam de arte poetica ac de proposito et differentiis poetarum deque ipsius lauree proprietatibus dixissem aures eius animumque tangentia, multis audientibus hoc michi tribuere dignatus est, ut assereret non parvam temporis sui partem poeticis studiis impensurum se fuisse, si que ex me audierat
Abbreviated transcription (Latin):
adeundi cogitarõnem uel tenui̾ Dcidisse narrau
quo audito ille generosus spũs insdemuit
et toto corxore cohoruit ac post aliqͣitulum
silencui firis in terram oculis et ut frẽs testa¬
batur non sine indignacẽne transacti sui gula
em̃ ac si p̾oculis hẽrem teneo Caput extulit
et ait michi Sit est uita homi sic sunt iudia
et studia et uolinitates narie at ego inquit nuo
dultõres et multo cariores michi lrãs esse ꝙͣ
regnũ Et si alt̾utro carendũ sit eq̃mmꝰ me dya¬
disti Et ꝙͣ ꝓfunde ꝙͣq tenaciter mris p̃cordip
inhesist Et de studio quidem reg/ haitꝭ Eũd
loquar de doctrina certe qui uel odio uel obtret¬
tandi cõsiretudine multa uirtutib de trahut
orator egregius intredibili pħ ice noticia por¬
triam non insi sũmatim actigit Cuiꝰ utsepe
Dicentem audiui in senectute penituit Nlon
iuẽio suscepti sermonis exitũ insi aliquid de

Expanded text:
adeundi cogitationem vel tenuem precidisse narravi. 11 adeundi cogitationem vel tenuem precidisse narravi. 11 Quo audito ille generosus spiritus infremuit et toto corpore cohorruit; ac post aliquantulum silentii, fixis in terram oculis et, ut frons testabatur, non sine indignatione transacti — singula enim ac si pre oculis haberem teneo — caput extulit et ait michi: «Sic est vita hominum, sic sunt iudicia et studia et voluntates varie. At ego» inquit, «iuro dulciores et multo cariores michi literas esse quam regnum; et si alterutro carendum sit, equanimius me dyadisti et quam profunde quamque tenaciter meis precordiis inhesisti! Et de studio quidem regis hactenus. 12 Quid loquar de doctrina? Certe qui vel odio vel obtrectandi consuetudine multa virtutibus detrahunt, orator egregius, incredibili phisice notitia: poetriam non nisi summatim attigit, cuius, ut sepe dicentem audivi, in senectute penituit. 13 Non invenio suscepti sermonis exitum nisi aliquid et
Abbreviated transcription (Latin):
rim in ore habiuit Discendo docendo q apiente
fieri Quãto deiq lrãrum amore flagraui̾t uł
una uox enis indicat quam ego huis auribut
auduu dum em̃ die quod multa colloquens
ex nre quesisset cur eum fain sor uisirassem
et ego id quod erat terre maris q ꝑicula n ͨ.¬
non et impedĩta fortuẽ uaria trapisse notũ
uicũ dicẽm Incidit nestio quom francorum
regis mentio Interrogante eo nũꝙͣ nr in
illius aula fuissem respondi nec unꝙ̃ quidẽ¬
me cogitasse de hac re subridente eo et rõnẽ
flagitante quia ilłrato Inꝙͣ regi mutilis et mͥ
insuꝵ onosus esse non placuit dulcuis michi
satis est cum rauꝑtate mea fedus ictum ẜ¬
uare ꝙͣ temptare regum lumna in quibus
trarum studium negligeret Cui ego idem
me audiuisse respondi. uerꝭ id pat̾ molestũ
ut sorant eum filii p̃deptoret ꝓsuis hostilꝰ
ducere quod au uerum sit neq nĩc assiro neq
tunt asserui s ita fama loqui at id michi oe

Expanded text:
mum in ore habuit: discendo docendoque sapientem fieri. 9 Quanto denique literarum amore flagraverit, vel una vox eius indicat quam ego hiis auribus audivi. Dum enim die quodam multa colloquens ex me quesisset cur eum tam sero visitassem, et ego — id quod erat — terre marisque pericula necnon et impedimenta fortune varia traxisse votum meum dicerem, incidit nescio quomodo Francorum regis mentio; interrogante eo unquam ne in illius aula fuissem, respondi nec unquam quidem cogitasse me de hac re; subridente eo et rationem flagitante: «Quia illiterato» inquam, «regi inutilis et michi insuper honerosus esse non placuit. Dulcius michi satis est cum paupertate mea fedus ictum servare quam temptare “regum limina”, in quibus literarum studium non negligeret. Cui ego idem me audisse respondi; verum id patri tam molestum, ut ferant eum filii preceptores pro suis hostibus ducere. Quod an verum sit, neque nunc assero, neque tunc asserui: sed ita famam loqui atque id michi omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ge natura maxinis ꝑiculis cirquẽtus Aliꝙͣdiu
passus et carcerem nec nimis nec insulcibus
nec biandicnis fortune nec Inhertia tempor
astudii abstrahi quunt nĩꝙͣ seu pacis seu
belli negonum tractaret seu corporis cura
ꝓpe se uoluit om̃is eius de rebus altissimis
sermo erat Et quod de cesare angusto diximnꝰ
hic multo m̃ore et quasi nuilla prsus subsis¬
tente materia diligentissime semꝑ cusfodmit
ut iugema seculi sui ꝯplecte̾ ᷑ benignitate.
regia et muẽtõurs nouas recitantibus non tm̃
paciẽtissimꝰ auditor s plausor ecĩa et hũanissi¬
mus fautor ex assisteret hes uita ens usqz

Expanded text:
te fortuna maximis periculis circumventus, aliquandiu te fortuna maximis periculis circumventus, aliquandiu passus et carcerem, nec minis nec insultibus nec blanditiis fortune nec inertia temporum a studiis abstrahi quivit unquam: seu pacis seu belli negotium tractaret seu curam corporisprope se voluit; omnis eius de rebus altissimis sermo erat. 7 Et quod de Cesare Augusto diximus, hic multo minore et quasi nulla prorsus subsistente materia diligentissime semper custodivit, ut ingenia seculi sui complecteretur benignitate regia et inventiones novas recitantibus, non tantum patientissimus auditor, sed plausor etiam et humanissimus fautor assisteret. 8 Hec vita eius
Abbreviated transcription (Latin):
arciũ applicuisse uidea᷑ añ is ip̃e tanr̃e quo
amũ stolas ingredr̃ die de petĩuaria mercede
iam cogitat hos ego non tam studiosos qͣ ince¬
marios uoco nichilq plus ris quã pelagi aut
telluris oratorib tribuo insi ꝙ illi manus ⁊
corpora hn hinguas et ingemũ uenales habẽt
q̃relis Cur non potuis ueteribus refertain
Recentibusq iyanẽ et uatuam memoriam excu ͤ
si quid usq esset ad redimẽdum etatis mẽ
pudorem satis efficax et puto nec maioꝵ umbrici
net successoris linguis ne insultent fornorem
elipeũ opponi posse ꝙͣ roberti sicilie regis nom̃
is eñĩ non post labores studiorum quod de
muit uididimꝰ ad a ltõrem puen̾at scatum
Sed in g Regiã natus ỹmo quidẽ si dici fas est
inamplissima fortuna tot ꝑcupit obstantia
rex puer Et ut sumil cuncta comples tar
nr̃o seculo genitꝰ processu autem etatit᷑ uariã¬

Expanded text:
artium applicuisse videatur animum, is ipse tamen quo artium applicuisse videatur animum, is ipse tamen quo primum scolas ingreditur die, de pecuniaria mercede iam cogitat. 2 Hos ego non tam studiosos quam mercenarios voco; nichilque plus eis quam pelagi aut telluris aratoribus tribuo, nisi quod illi manus et corpora, hii linguas et ingenium venales habent;  immoror querelis? cur non potius veteribus refertam recentibusque inanem et vacuam memoriam excutio, siquid usquam esset ad redimendum etatis nostre pudorem satis efficax? 4 Et puto nec maiorum umbris nec successorum linguis, ne insultent, fortiorem clipeum opponi posse quam Roberti Sicilie regis nomen. 5 Is enim non post labores studiorum, quod de multis vidimus, ad altiorem pervenerat statum, sed in regia natus, imo quidem, si dici fas est, in amplissima fortuna, tot perrupit obstantia rex puer; 6 et ut simul cuncta complectar, nostro seculo genitus, processu autem etatis varian