comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut in cõmune tantũ. operis
siasticũ habent. uł un cuiq
ꝑ se iuacta quantitatẽ. quã
ipse tenet. aut si int̾ eos cũue¬
nerit. ut ꝓ opere faciendo. ar¬
gentũ donent. iuxta ȩstima¬
tionẽ operis. In argento ꝑ sol¬
uant. Cũ quo p̃cio rector
eccłe. ad p̃dictã restauratio¬
nẽ operarios conducere. &
materiamen emere possit.
& quinonas & decimas dare
neglexerit. primũ quidẽ
illas cũ legesua restituat. In¬
superet bannũ nr̃m soluat
ut ita castigat᷑ caueat ne sepius
iterando beneficiũ amittat.
doounca con suaientis:
Sicuiꝰ libet mancipia. ¶xlI.
inuillã nr̃am confugerint
actor eidẽ uille querenti
domino ea non contradicat
sed statĩ ea foras. de eadẽ uilla
eiciat. Esi se putat ad eare¬
putenda. iustitiã habere petat
& scđm legẽ adquirat. Si uero
tẽpore domni karoli. genito¬
ris nr̃i. inuillã illã confuger̃
& dñs eaquerit. auctor eiꝰdẽ
uille aut ea legitime. contine¬

Expanded text:
aut in aut in siasticarum habent, vel unusquisque per se juxta quantitatem quam ipse tenet. Aut si inter eos convenerit ut pro opere faciendo argentum donent, iuxta extimatione operis in argento persolvant. Cum quo praecio rector ecclesie ad praedicta restauratione operarios conducere et materiam emere possit. Et qui nonas et decneglexerit, primum quidem illas cum lege sua restituat, insuper et bannum nostrum solvat, ut ita castigatus caveat ne saepius iterando beneficium amittat. dominicas confugientibus. Si cuiuslibet mancipia in villam nostram confugerint, actor eiusdem villae quaerenti domino ea non contradicat, sed statim ea foras de eadem villa eiciat. Et si se putat ad ea repetenda iustitiam habere, repetat et secundum legem adquirat. Si vero tempore domni Karoli genitoris nostri in villam illam confugerunt, et dominus ea quaerit, actor eiusdem villae aut ea legitime contine
Abbreviated transcription (Latin):
deder̃. nullatenꝰ eã seđm legẽ
tenere potest. nisi ille uoluerit
adeuiꝰ potestatẽ. uł illa eccła
uł illa uilla ꝑtinet. nisi forte
filius. aut nepos eiꝰ sit. qui eã
tradidit. & ei eadẽ terra ad te¬
nendũ placita sit. Sed in hac
re considũ.ẽ. utrũ ille qui
hanc tenet diues an pauꝑ sit.
& utrũ aliud beneficiũ habe¬
at uł etiã ꝓpriũ. & qui horũ
neutrũ habet. ergahune mi¬
sericordit̾ agendũ . ẽ. ne ex
toto dispoliatus. In egestatẽ
incidat. ut aut talẽ censũ
inde ꝑsoluat. qualis ei fuerit
constitutꝰ. uł portionẽ aliquã
inde beneficiũ. accipiat
unde se sustentari ualeat.
de frugib terre. & animaliũ
ꝑ soluant᷑. De opere uero ut
restauratione eccłarũ comes.
ep̃s. siue abba una cõmisso
nr̃o quẽ ipsi sibi ad hoc elege¬
rint. considerationẽ faciaNT
ut unquisq eq tantũ inde
accipiat ad operandũ. &
restaurandũ quantũ ipse
dereb eccłarũ habere cog¬
noseit᷑. similit̃ & uassi nr̃i

Expanded text:
 eam secundum legem tenere potest, nisi ille voluerit, ad cuius potestatem vel illa ecclesia vel illa villa pertinet; nisi forte filius aut nepos eius sit qui eam tradidit, et ei eadem terra ad tenendum placita sit. Sed in hac re considerandum est, utrum ille qui hanc tenet, dives an pauper sit, et utrum aliud beneficium habeat, vel etiam proprium. Et qui horum neutrum habet, erga hunc misericorditer agendum est, ne ex toto dispoliatus in egestatem incidat; ut aut talem censum inde persolvat qualis ei fuerit constitutus, vel portionem aliquam inde in beneficium accipiat, unde se sustentare valeat. 38. de frugibus terrae et animalium rsolvantur. De opere esiarum comes et episcopus sive abbas una cum misso nostro, quem ipsi sibi elegerint ad hoc, considerationem faciant, ut unusquisque eorum tantum inde accipiat ad operandum et restaurandum quantum ipse de rebus ecclesiarum habere dignoscitur. Similiter et vassi nostri
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃orũ. abbatũ. & abbatis sa¬
rũ. & comitũ. qui in anno p̃¬
sente in hoste ñ fuer̃. heriban¬
nũ reuuadient. exceptis his
qui ꝓpt̃ necessarias causas. &
ad omno ac genitore nr̃o. Ra¬
rolo constitutos. domi dimis¬
si fuer̃. id ẽ. quia comite ꝓpt̃
pacẽ conseruandã. & ꝓpter
coniugẽ acdomũ eiꝰ custodi¬
abbatissa similit̾ ꝓpt̾ pacẽ
conseruandã. & ꝓpt̃ fruges
colligendas. & familiã con¬
stringendã. & missos recipi
E de plaoito Mssoru
Ut om̃is ep̃s. abbas. & comes.
excepta infirmitate. uł nr̃a
iussione. nullã excus sationẽ
habeat. qui in placitũ missorũ
nrorũ ueniat. ut talẽ. uicariũ
suũ mittat. qui in om̃i causa
pillo reddere rationẽ possit.

Expanded text:
oporum, abbatum, abbatissarum et comitum, qui anno praesente in hoste non fuerunt, heribannum rewadient; exceptis his qui propter necessarias causas et a domno ac genitore nostro Karolo constitutas domi dimissi fuerunt, id est, qui a comite propter pacem conservandam, et propter coniugem ac domum eius custodiabbatissa similiter propter pacem conservandam, et propter fruges colligendas et familiam constringendam, et missos recipiet de placito missorum Ut omnis episcopus, abbas, et comes, excepta infirmitate vel nostra iussione, nullam excusationem habeat, quin ad placitum missorum nostrorum veniat, aut talem vicarium suum mittat, qui in omni causa pro illo reddere rationem possit.
Abbreviated transcription (Latin):
homines. obseruare debent.
constitutio genitoris nr̃i. pe¬
nit obseruanda atq tenen¬
da . ẽ. ut uidelicet. in anno
tria solũ modo generalia pla¬
cita obseruent. & nullus eos
amplius. placita obseruare
cõpellat. nisi forte quilibet
aut accussatꝰ fuerit. aut
aliũ accus sauerit. aut ad tes¬
timoniũ ꝑ hibendũ. uocatꝰ fu¬
erit : ad cetera uero qui cente¬
iubeat᷑. nisi qui aut litigat.
aut iudicat. aut testificat᷑.¬
t dedebito qđ ad opus. nr̃m
fuerit. reuuadiatũ. talis con¬
sideratio fiat. ut his qui igno¬
rant̾ peecauit. ñ totũ seđm
legẽ cõponere cogat᷑. sed iuxta
qđ possibile uisũ fuerit. Is uero

Expanded text:
homines observare debent, constitutio genitoris nostri penitus observanda atque tenenda est, ut videlicet in anno tria solummodo generalia placita observent, et nullus eos amplius placita observare compellat; nisi forte quilibet aut accusatus fuerit, aut alium accusaverit, aut ad testimonium perhibendum vocatus fuerit. Ad caetera vero, quae vinisi qui aut litigat, autiudicat, aut testificat de debito quod ad opus nostrum fuerit rewadiatum talis consideratio fiat, ut is qui ignoranter peccavit, non totum secundum legem componere cogatur, sed iuxta quod possibile vis
Abbreviated transcription (Latin):
t nullus ad palatiũ. uł in hos¬
tẽ ꝑ gens. uł depalatio. uel de
hoste rediens. tributũ quod
tristuras uocant. soluere co¬
gatꝰ. depontis: Nuolicis.
It pontes publici qui .I. lx.¬
ꝑ bannũ fieri solebant. anno
p̃sente in omĩ loco restaͬrent᷑.
deelerieis Morachis
& deseruis. furitiuis:
nachi & seruis fugitiui. ad
loca sua redire iubeant᷑.
de aduocatis. Eporum
tnullus ep̃s. nec abbas. nec
comes. nec abbatissa cente¬
nariũ comitis adducatũ ha¬
darus. si latrones. ce¬
tuicarii. uł centenarii. qui
fures & latrones. uł celauerins
uł defenderint. scđm sibi da¬
tã. sententiã di uidicent᷑.
tutione Lesis: .I.Lxiiii.

Expanded text:
t nullus ad palatium vel in hostem pergens, vel de palatio vel de hoste rediens, tributum quod transturas vocant, solvere cogatur. 58. De pontibus publicis. Ut pontes publici, qui per bannum fieri solebant, anno praesente in omni loco restaurentur. 59. De clericis, monachis et servis fugitivis. nachi et servi fugitivi ad loca sua redire iubeantur. 60. De advocatis episcoporum, nullus episcopus, nec abbas, nec comes, nec abbatissa, centenarium comitis advocatum hatenariis, si atrones cevicarii et centenarii qui fures et latrones vel celaverint vel defenderint, secundum sibi datam sententiam diiudicentur. tutione
Abbreviated transcription (Latin):
& defalsa moneta. & dis pectu
litterarũ nr̃arũ. & delatronib
cohercendis. uł puniendis. &
de faidis pacandis. de homici¬
dus ꝓ hibendis. De ꝑiuriis. &¬
defalsis testib cõpescendis.
de his om̃ib uł ceteris his simi¬
lib hoc qđ modo constitium
om̃ib ad nuntiet᷑. & in futurũ

Expanded text:
 de falsa moneta, et de dispectu litterarum nostrarum, et de latronibus coercendis vel puniendis, et de faidis pacandis, de homicidiis prohibendis, de periuriis et falsis testibus conpescendis, de his omnibus vel caeteris his similibus hoc quod modo constituimus, omnibus adnuntietur et in futurum
Abbreviated transcription (Latin):
bis consensu om̃iũ fideliũ nr̃o¬
rũ. constitutũ. ẽ. ut & hoc mis¬
si nr̃i om̃ib insualegatione
constitutis notũ efficiant.
dENONIS. & de eimis:
Henonis & decimis. ut scđm ius¬
sionẽ nrãm dentur. De LoOCIS
ad elaus trra. caror ieo.
facienda.
Delocis dandis. ad claustra ca¬
nonicorũ. facienda si deeiꝰdẽ
eccłȩ reb fuerit. nr̃ã liberali¬
tate concedat᷑ ibi si de alteri¬
hominũ cõmutet᷑. Si autẽ
defisco nr̃o fuerit. nr̃a libera¬
litate concedat᷑. De Os ser

Expanded text:
consensu omnium fidelium nostrorum constitutum est. Et ut hoc missi nostri omnibus in sua legatione constitutis notum efficiant. 47. De nonis et decimis. De nonis et decimis, ut secundum iussionem nostram dentur. 48. De locis ad claustra canonicorum facienda. De locis dandis ad claustra canonicorum facienda, si de eiusdem ecclesiae rebus fuerit, nostra libertate concedatur ibi. Si de alterihominum commutetur. Si autem de fisco nostro fuerit, nostra liberalitate con
Abbreviated transcription (Latin):
dere. nec foras eicere uolue¬
rit & legitimo dño ea contra¬
dixerit. & illa inde postea ef¬
fugerint: scđm legẽ meã sol¬
uere cogatͥ. De ter ra
TRIBUTARIA
Quicũq terrã tributariã unde
tributũ ad partẽ nram exire
solebat. uł ad eccłam uł cui¬
libet alteri tradiderit. is qui
eã susceperit. tributũ qđ in¬
de soluebat᷑ om̃imodo ad par¬
tẽ nr̃am ꝑ soluat. nisi forte
talẽ firmitatẽ de parte domi¬
nica habeat ꝑquã ipsũ tribu¬
tũ sibi ꝑdonatũ possit osten¬
dere. de sere ficris
Qui cũq suũ beneficiũ occassi
one ꝓpri desertũ habuerit¬
& intra annũ. post quã ei aco¬
mite uł misso nr̃o notũ factũ
fuerit. illud enĩ datũ non ha¬
buerit. ipsũ bene ficiũ amittat.

Expanded text:
dere nec foras eicere voluedere nec foras eicere voluerit et legitimo domino ea contradixerit, et illa inde postea effugerint, secundum legem ea solvere cogatur. 35. De terra tributaria. Quicumque terram tributariam, unde tributum ad partem nostram exire solebat, vel ad ecclesiam vel cuilibet alteri tradiderit, is qui eam susceperit, tributum quod inde solvebatur, omni modo ad partem nostram persolvat; nisi forte talem firmitatem de parte dominica habeat, per quam ipsum tributum sibi perdonatum possit ostendere. 36. De beneficiis Quicuone proprii desertum habuerit, intra annum postquam ei a comiti vel a misso nostro notum factum fuerit, et illum emendatum non habuerit, ipsum beneficium amittat.
Abbreviated transcription (Latin):
tura. genitoris nr̃i fuit alicui
querenti sine nr̃a iussĩone
reddiderit. aliud nob̶ tantũ
de suo ꝓprio cũ sualege cõpo¬
nat. & quicũq illud. scienter
ꝑ malũ ingeniũ. ad quirere
tẽp̃tauerit. Pro infideli tene¬
at᷑. quia sacram̃tũ fidelitatis
qđ nob̾ ꝓmissit. irritũ fecit
& potestatẽ di udi candus. ẽ.
de Pueris u uitis pa¬
Rentisus deton sis.
aut de puellis uelatis:
Siquis puerũ inuitis parentib
totonderit. aut puellã uela¬
uerit. legẽ suã intriplo cõ¬
ponat. aut ipsĩ puero. uł
puelle niã suȩ potestati
sunt. aut illi in eui libet.
potestate fuerint. illi uero po¬
testatẽ habeant capitisui. ut in
tali habitũ ꝑmaneant. qualis
eis conplacuerit. de for capus.
imancipia dominos suos fu¬
gerint. In alienã potestatẽ ut
ꝓpt̾ hoc nullũ p̃miũ accipi¬
at ille in cuiꝰ potestate fuerint
inuenta ꝓ eo qđ ea uł reddide¬
rint. uł foras eiecerit. & non
solũ hoc. sed etiã siea nec red¬

Expanded text:
tura genitoris nostri fuit, alicui quaerenti, sine nostra iussione reddiderit, aliud tantum nobis de suo proprio cum sua lege conponat. Et quicumque illud scienter per malum ingenium adquirere temptaverit, pro infideli teneatur, quia sacramentum fidelitatis, quod nobis promisit, irritum fecit; t potestatem diiudicandus est. 33. De pueris invitis parentibus detonsis aut puellis velatis. Si quis puerum invitis parentibus totonderit, aut puellam velaverit, legem suam in triplo conponat, aut ipsi puero vel puellae, si iam suae potestatis sunt, aut illi in cuiuslibet potestate fuerint. Illi vero potestatem habeant capitis sui, ut in tali habitu permaneant, qualis eis conplacuerit. 34. De forcapiis. Si mancipia dominos suos fugerint in alienam potestatem, ut propter hoc nullum praemium accipiat ille, in cuius potestate fuerint inventa, pro eo quod ea vel reddiderit vel foras eiecerit. Et non solum hoc, sed etiam si ea nec red
Abbreviated transcription (Latin):
plenit̃ scđm ipsã legẽ. reuua¬
diata fiant. & in post modũ
uł domnꝰ rex. uł ille cuius
causasit. iuxta qđ ei placue¬
Utmissi nr̃i qui iã breues detu¬
ler̃. deadnuntiatione uolumꝰ
ut ad huc adducant deopere.
Quantã morã facians
inuno quoq: loco. & qđ homines
secũ habeant.
Deprudentia & constantia misso¬
Defalsis monetariis. requiren¬
De illis sanxonib: qui uxores
Designatis quimentiendo
uadunt.¬
Si alieres fortuitu non p̃ oceu¬
pauerint . id .ẽ. missã scĩ ioħi

Expanded text:
pleniter secundum ipsam legem rewapleniter secundum ipsam legem rewadiata fiant, et in postmodum vel domnus rex vel ille, cuius causa est, iuxta quod ei placueUt missi nostri, qui iam breves detulerunt de adnuntiatione, volumus ut adhuc adducant de opere. 10. Quantam moram faciant in unoquoque loco, et quot homines secum habeant. De prudentia et constantia missoDe falsis monetariis requirenDe illis Saxonibus, qui uxores signatis, qui mentiendo vaduntSi aliae res fortuitu non praeoccup
Abbreviated transcription (Latin):
De latrontb sicut iã ante in
alio capitulari. cõm̃ dauimꝰ
itamaneat.
Deaduentitꝰ ut cõmissinr̃i. ad pa¬
lacium. uenerint habeant scrip¬
tũ. quanti aduenticitis unt. in
illorũ missatico. aut de quo pago
sunt. & nomina eorũ & qui suit
eorũ seniores.¬
Siquis delibertate sua fuerit int̃¬
pellatus. & timens ne inseruiciũ
patrẽ. matrẽ. patrualẽ. auun¬
culũ uł quã libet huiꝰ modi
ꝓpinquitatis ꝑ sonã. Ipse qui
hoc ꝑpetrauerat moriatur.
agnitio ei. & consanguinitas
inseruitutẽ cadat. & si negaue¬
rit. seillũ occidisse: ad nouẽ
uomeres. ignitos iudiciũ dĩ
examinandus accedat. Nerti.
Defugitiuis. ac peregrinis. ut
distringant᷑. ut scire possimꝰ
qui sunt. & unde uener̃. &
ut bauga. & bruniȩ nonden¬
t᷑. negotiatoribi¶ .u.
Demensurus. ue scđm iussio¬
nẽ nr̃am equales fiant.
Vt non mittant᷑.¬
testimonia. suꝑ uestiturã dom¬
ni.pipini regis. Tuii
Et om̃ia quere uuadiari deben
iuxta qđ in lege continet᷑

Expanded text:
antea in alio capitulari commendavimus, ita maneat. De adventitiis, ut cum missi nostri ad placitum venerint, habeant scriptum, quanti adventitii sunt in illorum missatico, aut de quo pago sunt, et nomina eorum, et qui sunt eorum seniores.Si quis de libertate sua fuerit interpellatus, et timens ne in servitiumpatrem, matrem, patruelem, avunculum vel quemlibet huiusmodi propinquitatis personam: ipse qui hoc perpetraverit, moriatur; cognatio eius et consanguinitas in servitutem cadat. Et si negaverit se illum occidisse, ad novem vomeres ignitos iuditio Dei examinandus accedat. 4. De fugitivis ac peregrinis, ut distringantur, ut scire possimus, qui sint aut unde venerunt. 5. Ut bauga et bruniae non dentur negotiatoribus. 6. De mensuris, ut secundum iussionem nostram aequales fiant. 7. Ut non mittanttestimonia super vestituram domni Pippini regis. 8. Ut omnia quae wadiari debent, iuxta quod in lege continetur
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: & his quise reclamat.
ꝓpt̃ stultitiã suã. aut contu¬
maciã. comitẽ inde appel¬
lare noluit. iterũ comiti
uł ep̃i. uł abbates. uł comites.
sunt. quã diu ꝓpe suũ bene¬
ficiũ fuerint. nihil dealiorũ
conieetu aceipiant. Post quã
uero in delonge recesserint
tunecipiant scđm qđ insua
tractoria continet᷑. uassi uero
nr̃i. & ministeriales quimis¬
sisunt. ubicũq uenerint con¬
iectũ accipiant. Deuassis¬

Expanded text:
fuit, et is qui se reclamat, fuit, et is qui se reclamat, propter suam stultitiam aut contumaciam comitem inde appellare noluit iterum comiti scopi, vel abbates vel comites sunt, quamdiu prope suum beneficium fuerint, nihil de aliorum coniecto accipiant. Postquam vero inde longe recesserint, tunc accipiant secundum quod in sua tractoria continetur. Vassi vero nostri et ministeriales, qui missi sunt, ubicumque venerint coniectum accipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
quia iubet᷑. ut ꝓpt̃ iustitiã
ꝑ uertendã munera ñ accipi¬
erint. diligentissime: in qui¬
rant. quomodo saluesint. &
defense. & ut comitib de¬
nuntient. ne ullã forestem
mieis. & de his qui msti¬
nã facere ReNuunt :¬
t ubicũq ipsimissi Flat
ad ep̃m. aut abbatẽ. aut aliũ
quẽ libet. quocũq honore. pre¬
dictũ inuenerint. qui iustitiã
facere. uł noluit. ut ꝓhibuit
deipsius reb uiuant quã diu
in eo loco iustitias facere de¬
bent. demissis donuroiẽ
ubi dutius. itor dese¬
t in illius comitis ministerio
quibene iustitias factas ha¬
bent. idẽ missi ditius non
morent᷑. neq illuc multitudi¬
nẽ conuenire faciant. sedebi
moras faciant. ibi iustitia uł
minꝰ uł negligent̃ facta est.
coonte It aliquod missarũ.
Ut in illius comitis . F. lxuiii.¬
ministerio. id .ẽ. missi nr̃i. pla¬
citũ nonteneant qui in aliqđ
missaticũ. directũ. ẽ. donec
ipse fuerit reuersus. ut causa
que ad huc corã comite non

Expanded text:
ut propter iustitiam pervertendam munera non accipierint diligentissime inquirant, quomodo salvae sint et defensae, et ut comitibus denuntient, ne ullam forestem nicis, et de his qui iustitiam facere rennuunt. Ut ubicumque ipsi missi aut episcopum aut abbatem aut alium quemlibet quocumque honore praeditum invenerint, qui iustitiam facere vel noluit vel prohibuit, de ipsius rebus vivant, quandiu in eo loco iustitias facere debent. 65. De missis dominicis, ubi diutius non debet in illius comitis ministerio qui bene iustitias factas habet, idem missi diutius non morentur, neque illic multitudinem convenire faciant; sed ibi moras faciant, ubi iustitia vel minus vel neglegenter facta est. comite in aliquod missUt in illius comitis ministerio idem missi nostri placitum non teneant qui in aliquod missaticum directus est, donec ipse fuerit reversus; ut causa quae adhuc coram comite non
Abbreviated transcription (Latin):
dudũ. Sacris. & ruite sour¬
citia fedatis:¶ Lii.
Delocis iã dudũ sacris. & nunc
spurcitia fedatis. ut iuxta pos¬
sibilitatẽ in antiquũ statutũ
reformet᷑. de uenefieus
domaieis des traictis:
Debeneficiis nr̃is..ł
quȩ destructa inueniunt hoc
impleat᷑ qđ nuꝑ a no consti¬
tutũ. ẽ. de falsa Moireta.

Expanded text:
dudum sacris et nunc spurcitia foedatis. De locis iamdudum sacris et nunc spurcitia foedatis, ut iuxta possibilitatem in antiquum statum reformentur. 52. De beneficiis dominicis destructis. De beneficiis nostris quae destructa inveniuntur, hoc impleatur quod nuper a nobis constitutum est. 53. De falsa monet
Abbreviated transcription (Latin):
Noc uolum ut missi nr̃i. Flxi.
obseruent. ut quicquid dehis
causis. uł simul. uł sigillatĩ
em̃ dare potuerint. em̃dent
& ea que emendauer̃. diligen¬
t̃. scriptis notent. & hoc sic ꝑ¬
agere current : quatin iuste
rep̃hendi. a quo quã nullaten
possint. & que facere debent
aut possunt. nullaten preter¬
mittant. Immo caueant. ne
qđ absĩt. aut gratia alicuiꝰ
aut honoris. aut timoris. siue
aut causa illud. qđ agere de¬
bent. omittant. & sũ mopere
studeant ut hoc qđ ꝑse effice¬
re ñ possunt. nob notũ facians
& om̃i modis p̃uideant. ut ꝑ
singula capitula. tã uerbis

Expanded text:
oc volumus ut missi nostri observent, ut quicquid de his causis vel simul vel singillatim emendare potuerint, emendent, et ea quae emendaverint, diligenter scriptis notent. Et hoc sic peragere curent, quatenus iuste reprehendi a quoquam nullatenus possint. Et quae facere debent aut possunt, nullatenus praetermittant; immo caveant, ne, quod absit, aut gratia alicuius, aut honoris aut timoris sive odii causa, illud quod agere debent omittant. Et summopere studeant, ut hoc quod per se efficere non possunt, nobis notum faciant. Et omnimodis praevideant, ut per singula capitula, tam
Abbreviated transcription (Latin):
sitionẽ uixta modũ superius
comprȩ hensũ his ad quos illa
pertinet exsoluat. Quod si non
dealiare. sed de ipsa ꝓpͥetate
quȩ in bannũ missa fuit. acꝑ hoc
in nrãm potestatẽredacta ẽ.
fuerat int̃pellatꝰ. comes incuiꝰ
ministerio eã eẽ constiterit. hoc
ad notitiam nram ꝑferri curet
Vt nos eandẽ ꝓprietatẽ quȩ secdm
supra dictũ modũ in itr̃m domi¬
niũ redacta ẽ ꝑ prȩcepti nr̃i

Expanded text:
sitionem de ea, iuxta modum superius sitionem de ea, iuxta modum superius conpraehensum, his ad quos illa legibus pertinet, exsolvat. Quod si non de alia re, sed de ipsa proprietate quae in bannum missa fuit, ac per hoc in nostram potestatem redacta est, fuerat interpellatus, comes in cuius ministerio eam esse constiterit, hoc ad notitiam nostram perferre curet, ut nos eandem proprietatem, quae secundum supradictum modum in nostrum dominium red
Abbreviated transcription (Latin):
INBANNO MISSO
UIUS CUMQUS ROMINIS
proprietas obcrim̃ aliqđ ab eo
cõmissũ in banno fuerit missa.
et illare cognita. ne iustitiam
faciat. uenire distulerit : annũq
acdiem in eo banno illã. eẽ. ꝑmi¬
serit ulterius eã ñ ad quirat.
sed ipsa fisco nr̃o societ᷑ Debitũ
.uͦ qđ is cuius eafuit soluere
debuit. ꝑ comitẽ ac ꝑministros
eius iuxta estimationẽ dãni
derebus mobilibus quȩ in eadẽ
proprietate inuentȩ fuerint.
lus quibus ibi dẽ debitor fuit.
ex soluat᷑ : Quodsi rerũ mobi¬
lium ibidẽ inuentarũ quantitas
ad cõpositionẽ non sufferit :
deimmo bilib: suppleatur.
et quod suꝑ fuerit. sicut dictũ. ẽ.
fiscus nosterpossideat. Sinihil
suꝑ cõpositionẽ remanere potu¬
erit : totũ in illã expenda tur
Si autt̃ homoille nondũ suiscohe¬
redib: propriũ suũ diuisũ habuit.
conuocet eũ comes. et cũ eis
legictimã diuisionẽ faciat. et
tunc sicut dictũ est. partẽ eius
fisco nr̃o addiciat et compo¬

Expanded text:
in bannum misso. Cuiuscunque hominis proprietas ob crimen aliquod ab eo conmissum, in bannum fuerit missa, et ille re cognita, ne iustitiam faciat, venire distulerit, annumque ac diem in eo banno illam esse permiserit, ulterius eam non adquirat, sed ipsa fisco nostro societur. Debitum vero quod is, cuius ea fuit, solvere debuit, per comitem ac ministros eius iuxta aestimationem damni, de rebus mobilibus quae in eadem proprietate inventae fuerint, his quibus idem debitor fuit, exsolvatur. Quod si rerum mobilium ibidem inventarum quantitas ad compositionem non sufficerit, de inmobilibus suppleatur; et quod superfuerit, sicut dictum est, fiscus noster possideat. Si nihil super conpositionem remanere potuerit, totum in illam expendatur. Si autem homo ille nondum cum suis coheredibus proprium suum divisum habuit, convocet eos comes, et cum eis legitimam divisionem faciat; et tunc, sicut iam dictum est, partem eius fisco nostro addicat, et conpo
Abbreviated transcription (Latin):
restraditas recipiant
suo legatime libertatẽ ẽ consȩ
tẽ prauit: multa quȩ in carta. Ał¬
descripta sunt soluere cogat᷑.
Si uero carta ñ paruerit. sed
iam ab eo qui eũ inseruire no lu¬
erit diffacta ẽ. uueregildũ
eius cõponat. duas parte silli
que inseruire uoluerat ternia
regi. et ille ite rũ ꝑ p̃ceptũ regis
libereatẽ suã conquirat s Viu
Liber quise loco uuadu in alte¬
rius potestate cõmiserit. ibiq
constitutꝰ dãnũ aliqđ aulibet
fecerit. qui eũ in locũ uua dui
suscepit. aut dã nũ soluat. aut
hominẽ in mallo productũ dimittat.
ꝑdens simuldebitũ. propt̃ qđ eũ
in uuadio suscepit. etdã nũ fecit.
dimissus uixta qualitatẽ re ⁊
cogatur emendare. Si .uͦ. liberã
feminã habuerit usq dũ in
pignus steterit filios habueriN
liberi ꝑmaneant

Expanded text:
res traditas recipiant.suo legitime libertatem est consecutemptavit, multam quae in carta scripta est, solvere cogatur. Si vero carta non paruerit, sed iam ab illo qui eum inservire voluerit disfacta est, widrigildum eius componat, duas partes illi quem inservire voluerit, tertiam regi; et ille iterum per praeceptum regis libertatem suam conquirat. 8. Liber qui se loco wadii in alterius potestate commiserit, ibique constitutus damnum aliquod cuilibet fecerit, qui eum in loco wadii suscepit aut damnum solvat, aut hominem in mallo productum dimittat, perdens simul debitum propter quod eum pro wadio suscepit. Et qui dampnum fecit, dimissus iuxta qualitatem rei cogatur emendare. Si vero liberam feminam habuerit, usque dum in pignere extiterit, et filios habuerint, liberi permaneant
Abbreviated transcription (Latin):
Hereditas tam̃ liberi hominis
qui ꝓpt̃ tale facin ad mortẽ
fuerit iudicatꝰ. ad legiti mos
heredes illius. ꝑ ueniat. Si in
atrio eccłȩ cuiꝰ portareliqͥis.
scorũ. consecrata. ẽ. huiusce¬
modi homicidiũ ꝑ petratũ
fuerit. simili modo. em̃det᷑
uł cõponat᷑. Siuero porta
eccłȩ non .ẽ. consecrata. eo
debet. qđ in immunitate uio¬
lata cõmittet᷑. De n iuauie
anguinis effõsio. Ixiiii.¬
in eccła facta cũ fuste.Si
prbt fuerit.triplo cõponat᷑.
duas partes eidẽ prbo. t̃tia
bannus nr̃. Similit̃ dediaco¬
no. iuxta cõpositionẽ ei. in
triplo. cũ banno nr̃o cõponat᷑
Desubdiacono similit̃. in¬
triplo seđ̾m suã cõpositionẽ
& deunius cuiꝰq ordinis cle¬
rieꝙ scđm suã cõpositionẽ

Expanded text:
Hereditas tamen liberi hominis Hereditas tamen liberi hominis qui propter tale facinus ad mortem fuerit iudicatus, ad legitimos heredes illius perveniat. Si in atrio ecclesiae, cuius porta reliquiis sanctorum consecrata est, huiuscemodi homicidium perpetratum fuerit, simili modo emendetur vel conponatur. Si vero porta ecclesiae non est consecrata, eo debet quod in inmunitate violata conmittitur. 2. De iniuriis Sanguinis effusio in ecclesiis facta cum fuste, si presbiter fuerit, triplo conponatur, duas partes eidem presbitero, bannus noster. Similiter de diacono iuxta conpositionem eius in triplo cum banno nostro conponatur. De subdiacono similiter triplo secundum suam conpositionem. Et de uniuscuiusque ordinis clerico secundum suam conpositionem
Abbreviated transcription (Latin):
causa hominẽ in eccła interfe¬
cerit. deuita cõponat. si uero fo¬
ris rixati fuerint : & unꝰ alterũ.
ineceła fugerit. & ibi sedefen¬
dendo eũ interfecerit. & si huiꝰ
factitestes. ñ habuerit. cũ duo¬
de cĩ cũ id̾ratorib legitimis ꝑ
sacram̃tũ. ad firmet se defen
homicidio. polluerat. & in suꝑ
bannũ nr̃m soluere cogat᷑.
ille uero qui int̾ fectus. ẽ. absq
cõpositione. iaceat. Ac deinde
int̾ fector scđm iudiciũ. cano¬
nicũ congruã facinori qđ a
miserit penitentiã accipiat.
Sic ꝓprius seruus hoc cõmiserit
iudicio aquoferuentis exami¬
net᷑. utrũ hoc sponte ante defen¬
dendo fecisset. & simanꝰ eiꝰ ex¬
iuxta fuerit. Int̃ ficiat᷑. si aut̃
ñ fuerit dñs eiꝰ. iuxta qđ uiu
eidẽ eccłȩ tradat. De ecclesi¬
astico. & fiscalino & benefici¬
ario seruo uolum. ut ꝓuna
uice. uui drilgildus eiꝰ ꝓ eo
cõponat᷑. Altera uero uice. ip¬
se seruus. ad suppliciũ tradat᷑.

Expanded text:
causa hominem in ecclesia interfecausa hominem in ecclesia interfecerit, de vita conponat. Si vero foris rixati fuerint, et unus alterum in ecclesiam fugerit, et ibi se defendendo eum interfecerit, si huius facti testes non habuerit, cum duodecim coniuratoribus legitimis per sacramentum adfirmet se defendhomicidio polluerat, et insuper bannum nostrum solvere cogatur; is vero qui interfectus est, absque conpositione iaceat: ac deinde interfector secundum iudicium canonicum congruam facinori quod admisit poenitentiam accipiat. Si proprius servus hoc admiserit, iudicio aquae ferventis examinetur, utrum hoc sponte an se defendendo fecisset. Et si manus eius exusta fuerit, interficiatur; si autem non fuerit, dominus eius iuxta quod eidem ecclesiae tradat. De ecclesiastico et fiscalino et beneficiario servo volumus, ut pro una vice wirgildus eius pro eo conponatur, altera vice ipse servus ad supplicium tradatur.
Abbreviated transcription (Latin):
deseant :¬
olumꝰ ut uxores de functarũ
Post obitũ maritorũ tertiã par¬
tẽ. conlaborationis. quã simul
inbeneficio conlaborauer̃ ac¬
cipiu̾nt. & dehis reb quiasis
qui illud beneficiũ habuit. ali¬
unde ad dux̃. uł cõparauit. uł
ei ab amicis sius. conlatũ. ẽ. has
uolumꝰ tã ad orfanos. de functo¬
rũ. quã ad uxores eorũ ꝑuenire.
deasserts: Iuxta lese¬
Rio sacierdis:¶ x.
Ie aggerib uxta ligerimfa¬
ciendis. ut bon missus eidem
operi p̃ponat᷑. & hoc pipino
ille ad hoc missũ ordinet qua¬
tin p̃dictũ opus ꝑficiat᷑. de
duodeeĩ. Poxtisus suꝑ
Seeuarã res tankardis.
Heduodecĩ pontibus.xet¬
ut hi pagenses qui eos facere
debent. amissĩs nr̃is. ammoneant᷑.
ut eos celerit̾ restaurent. & ut
eorũ uine contentioni non con¬
sentiant. quando dicunt se nonali
facierdis:
De om̃ib pontib ꝑ regnũ nrm̃
faciendis in cõmune missi nr̃i
admoneant. ut ab ipsĩs restau¬
rent᷑. qui eos facere solebant :

Expanded text:
debeant. Volumus, ut uxores defunctorum post obitum maritorum tertiam partem conlaborationis, quam simul in beneficio conlaboraverunt, accipiant. Et de his rebus, quas is qui illud beneficium habuit, aliunde adduxit vel conparavit, vel ei ab amicis suis conlatum est, has volumus tam ad orphanos defunctorum, quam ad uxores eorum pervenire. 10. De aggeribus iuxta Ligerim faciendis. De aggeribus iuxta Ligerim faciendis, ut bonus missus eidem operi praeponatur, et hoc Pippino ille ad hoc missum ordinet, quatenus praedictum opus perficiatur. 11. De duodecim pontibus super Sequanam restaurandis. De duodecim pontibusut hi pagenses qui eos facere debent, a missis nostris admoneantur, ut eos celeriter restaurent, et ut eorum vanae contentioni non consentiant, quando dicunt se non aliufaciendis. De omnibus pontibus per regnum nostrum faciendis, in commune missi nostri admoneant, ut ab ipsis restaurentur qui eos facere solebant. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
Prbi interfecti. ep̃o ad cuiꝰ
parrochiã. ꝑtinent. soluant᷑
scđm capitulare gloriosi ha¬
midietatẽ. in elemosina illi¬
us. iuste dis ꝑciat. quia nul¬
lus nob̵ eiꝰ. heres ꝓximior
uidet᷑. quã ille qͥ ipsũ dñoso

Expanded text:
 interfecti episcopo, ad cuius parrochiam pertinent, solvantur secundum capitulare gloriosi Kamedietatem in elymosina illius iuste dispertiat: quia nullus nobis eius heres proximior videtur, quam ille qui ipsum Domino
Abbreviated transcription (Latin):
fectum facta sunt . ꝓutili fir¬
miter tenenda sunt lege
Euerunt nanq quodã tempore
p̃dicti magni dõnibaroli
imperatoris nec non et nunc᷑
p̃fatꝙ principũ hoc intẽpore
dõnipussimi hludo uici augusti
ad xp̃ianã religionẽ conseruan¬
dam atq ad concor diã pacis et
dilectionis in eccła catholica
tenendam ȩdita Sed quia in di¬
uersis sparsim scripta mem bra¬
nulis ꝑ diuersorũ spacia tẽ p&
fuerant neobliuionitraderentur
placuit mi hi prȩlista in hoc
libello aduna re que inuenire
potui capitula p̃dictꝙ principũ
iussudescripta ut ad sc̃e ȩccłȩ
statũ longenis conseruandum
temporibus atq ad meritum
prȩfatꝙ prmeipum gloriosius
hoc notum sit lestori quia p̃dicta
a p̃fatis sunt principibus edita
in quattuor distinxi libellis
Illa scilicet quȩ domnꝰ karo lus
imperator fecit adordinem
pertinentia ȩcclesi asticum
in primo aduna ui libello. Ca
descripsi. Illa autẽ quȩ dõnꝰ
Karolus indiuersis fecit tẽpo¬

Expanded text:
fectum facta sunt, pro utili firmiter tenenda sunt lege. Fuerant namque quondam tempore praedicti magni domni Karoli imperatoris necnon et nunc praefatorum principum hoc in tempore domni piissimi Hludowici augusti ad christianam religionem conservandam, atque concordiam pacis et dilectionis in aecclesia catholica tenendam edita. Sed quia in diversis sparsim scripta membranulis per diversorum spatia temporum fuerant, ne oblivioni traderentur, placuit mihi praedicta in hoc libello adunare quae invenire potui capitula praedictorum principum iussu descripta, ut ad sanctae aecclesiae statum longaevis conservandum temporibus atque ad meritum praefatorum principum gloriosius hoc notum sit lectori, quia praedicta a praefatis sunt principibus edita, in quattuor distinxi libellis. Illa scilicet, quae domnus Karolus imperator fecit ad ordinem pertinentia ecclesiasticum, in primo adunavi libello. Ea do descripsi. Illa autem, quae domnus Karolus in diversis fecit tempo
Abbreviated transcription (Latin):
uimus obseruare. ut si quinq
aut septẽ bonifidi homines
absq inimicitia interposita
criminosũ cum sacramenti
inter positionẽ essedixerint

Expanded text:
imus observari, ut si quinque aut septem bonae fidei homines absque inimicitia proposita criminosum aliquem cum sacramenti interpositione esse dixerint,
Abbreviated transcription (Latin):
I ANTRA
omniũ dominatore xp̃o sal¬
uatore nr̃o creatore uniuerse
creaturȩ anno in carnationis
imperii gloriosis simq prin¬
cipum domni hludouici au¬
gusti xp̃i anȩreligionis magni
Ansegisus nullis p̃cȩdentibus me¬
ritis sed gr̃a omnipotentis dĩ
abba ꝓamore bonȩ me moriȩ
dõni karolimagni imperatoris
xp̃ianorum atq prȩcellentis¬
simi acpiissimihludo uici
augusti filii ipsius sincera di¬

Expanded text:
inante omnium dominatore Christo salvatore nostro, creatore universae creaturae, anno incarnationis imperii gloriosissimorum principum domni Hludowici augusti, christianae religionis magni Ansegisus, nullis praecedentibus meritis, sed gratia omnipotentis Dei abba, pro amore bonae memoriae domni Karoli magni imperatoris christianorum, atque praecellentissimi ac piissimi domni Hludowici augusti filii ipsius sincera di
Abbreviated transcription (Latin):
ingenuitatis carta continet᷑
cogat᷑ ex soluere. deseruo
Neminiliceat seruũ.  xliiii.
suũ ꝓpt̃ dampnũ. abullo ciu¬
libet inlatũ dimittere. sed
iusta qualitatẽ dampni dñs
ꝓ illo respondeat. uł eũ in co¬
positionẽ. aut ad penã petito¬
ris. offerat. Siautẽ seruus
ꝑpetrato scelere fugerit. Ita
ad nõ penitꝰ. Inueniri non pos¬
sit sacram̃to. sed dominꝰ eiꝰ
excus sare studeat. qđ hoc sue
uoluntatis. nec consentie fuiss&
qđ seruus eiꝰ tale facinꝰ cõmissĩt.
Siquis ad mallũ legib mannitꝰ
fuerit . & non uenerit. sieũ
sunnis nonde tenuerit. xu.
tiũ. si autẽ ad quartũ uenire
contẽpserit possessio eiꝰ. In
bannũ mittat᷑. donec ueniat.
& sidere qua interpellatꝰ fuerit
iustitiã faciat. Sunfra annũ
non euenerit dereb: eius. que
inbannũ missesunt rex inter¬
roget᷑. & quic qͥd inde iudica¬
uerit fiat. Primamanitio suꝑ

Expanded text:
ingenuitatis carta continetur, ingenuitatis carta continetur, cogatur exsolvere. 44. De servo Nemsuum propter damnum ab illo cuilibet inlatum dimittere, sed iuxta qualitatem damni dominus pro ipso respondeat vel eum in compositionem aut ad poenam petitori offerat. Si autem servus perpetrato scelere fugerit, ita ut a domino penitus inveniri non possit, sacramento se dominus excusare studeat, quod nec suae voluntatis nec conscientiae fuisset, quod servus eius tale facinus commisit. 45. Si quis ad mallum legibus bannitus fuerit, et non venerit, si eum sunnis non detinuerit, sol. tium; si autem aut quartum venire contempserit, possessio ejus in bannum mittatur, donec veniat et de re qua interpellatus fuerat justitiam faciat. Si infra annum non venerit, de rebus ejus quae in bannum misse sunt rex interrogetur, et quicquid inde judicaverit fiat. Prima admonitio super
Abbreviated transcription (Latin):
pellatꝰ fuerit. primũ ingeniũ auc¬
torẽ sue libertatis ꝓferat. & In sua
libertate ꝑ seueret. Siuero legitimꝰ
auctor defuerit. testimonio bonꝙ
hominũ. quitunc aderant quando
liber dimissus fuerat se defendere
ꝑmittat᷑. Si uero legitimꝰ testes de¬
fuerint cũ duab aliis cartisq eiꝰdẽ
cancellarii. manu firmate sint.
uł scripte. cuiꝰ cũq fuerit suam
cartã quȩ tertia . ẽ. uerã. & legiti¬
mã. eẽ. confirmet. Cancellarius
tam̃ . ẽẽ. talis debet qui pagensib
loci illius. notus fuisset. & acceptꝰ
Siautẽ qui ĩterpellatꝰ fuerit. & ad
seruitiũ. nec ac torẽ. nec testimonia
habuerit. neq alias duas. cartas. ad
suã cartã confirmandã inuenire
potuerit. tunc his quieũ Interpel¬
lauit. scđm legẽ ipsã cartã falsam
efficiat. & seruũ conquirat. Si uͦ
inter pellator. auctorẽ. Aut testi¬
monus. aut cartarũ conlãtione
uictꝰ. fuerit ex hoc qđ uoluit. ef¬
ficere. & non potuerit. multaq in ipsa

Expanded text:
rit, primum legitimum auctorem suae libertatis proferat et in sua libertate perseveret. Si vero legitimus auctor defuerit, testimonio bonorum hominum, qui tunc aderant quando liber dimissus fuerat, se defendere permittatur. Si vero testes defuerint, cum duabus aliis cartis, quae eiusdem cancellarii manu firmatae sint vel scriptae, cuiuscumque fuerint, suam cartam, quae tertia est, veram et legitimam esse confirmet. Cancellarius tamen talis esse debet, qui pagensibus loci illius notus fuisset et acceptus. Si autem qui interpellatus fuerit ad servitium, nec auctorem, nec testimonia habuerit, neque asuam cartam confirmandam invenire potuerit, tunc his qui eum interpellavit secundum legem ipsam cartam falsam efficiat, et servum suum conquirat. Si vero interpellatur aut auctorem aut testimonia aut cartarum conlatione victus fuerit, et hoc quod voluit efficere non potuerit, multa
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia debita quȩ ad partẽ regis
in lege salica conscripta ẽ. Illa eõdẽ
solido qͦ cȩterȩ cõpositiones solui
debent : cõponat᷑.¬
Siquis causa iudicatã repetere
in mallo p̃sũ pserit. ibiq testib:
abscabinis qui causã prius iudi¬
cauerunt. accipiat

Expanded text:
Omnia debita quae ad partem regis in lege Salica conscripta est. Illa eodem solido quo caterae compositiones solvi debent, componatSi quis causam iudicatam repetere in mallo praesumpserit, ibique testibuab scabiniis qui causam prius iudicaverunt, accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
citis siquidẽ que liberi homi¬
nẽs obseruare debent. consti¬
tutio genitoris nm̃ penitus
obseruanda:atq tenenda . ẽ.
Vt udelicet. In anno tria solũ¬
modd̾m. generalta placita ob¬
seruent. & nullus eos amplius
placita obseruare. conpellat
nisi forte quilibet. aut acussa¬
tus fuerit. aut aliũ acussaue¬
uere iubeat᷑ nisi qui aue liti¬
gat: aut uidicat. aut testificat᷑.¬

Expanded text:
homines observare debent, constitutio genitoris nostri penitus observanda atque tenenda est, ut videlicet in anno tria solummodo generalia placita observent, et nullus eos amplius placita observare compellat; nisi forte quilibet aut accusatus fuerit, aut alium accusavevenire iubeatur, nisi qui aut litigat, autiudicat, aut testificat
Abbreviated transcription (Latin):
chias suas. ceteras minoras
eccłas grauent. aut populo
onorisint. &si abipsĩs. aut
aministris eq. indebita exe¬
nia a prb̃is. exĩgant᷑: Simi¬
li modo de comitib Inquiran
quale studiũ de suo habeant
ministerio ut quibene ex:¬
indefacit cognoscem. si alit̃
facit & hoe nosse om̃ino uo¬
lumꝰ id .ẽ. si populus ꝑ suã
negligentiã. & desidiã iusti¬
tie. & pace careat. aut si ipse.
sciens. aliquid in iuste factũ
habead. Deinde ergo. quales
ministros habeat. ad populũ
regendũ. uł missos utrũ iuste
in ipsũs ministeriis agant. aut
consentiente. uł negligente
cõmitte aueritate . & iustitia
declinenta. Queꝑsone uł quib
causis cul pabili ad p̃sientiã
nr̃am. uenire debent. isti ue¬
niant sitalib culpis & crimi¬
nib dep̃hensi fuerint. quales
inferius ad nocte sunt.

Expanded text:
chias suas, ceteras minores chias suas, ceteras minores ecclesias gravent, aut populo oneri sint, et si ab ipsis aut a ministris eorum indebita exsenia a presbyteris exigantur. Simili modo de comitibus inquirant, quale studium de suo habeant ministerio, ut qui bene exinde facit cognoscemus. Si aliter facit, et hoc nosse omnino volumus; id est, si populus per suam neglegentiam et desidiam iustitia et pace careat, aut si ipse sciens aliquid iniuste factum habeat. Deinde ergo quales ministros habeat ad populum regendum vel missos, utrum iuste in ipsis ministeriis agant, aut consentiente vel neglegente comite a veritate et iustitia declinent. Quae personae, vel quibus causis culpabili ad praesentiam nostram venire debent, diniant, si talibus culpis et criminibus deprehensi fuerint, quales inferius adnotatae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
debent. de quib: Interrogati
fuerint que ad populi dapnũ
hoc nobis periculũ anime
euenire possit. & igoratio
om̃ino si saluã uoluerit suã
fidẽ & ꝓmissionẽ habere ma¬
nifestũ faciat. & si post talẽ
am monitionẽ & constitutio¬
nẽ alit̃ quãse ueritas habe¬
at elixisse aliquis dep̃hen¬
sus fuerit: fiat se interifide
Primo de ep̃is. quomodo suũ
ministeriũ expleant. &
qualis sit illorũ cõnuersatio
ił quomodo eccłas. & elerũ
sibi cõmissũ ordinatũ ha¬
beant. atq dispositũ. uł in
quib reb maxime stude¬
ant inspiritalib: uidelicet.
aut in scłarib: negotiis. De¬
inde qualis sint. ad iuitores mni¬
le scilic& studiũ habeant. In
doctrina. uł qualẽ famã habe¬
ant scđm ueritatẽ. In populo.
Similit̃ de om̃ib monasterus
Inquirant. iuxta unius cuiq
qualitatẽ & ꝓfessianẽ. Simi¬
lit̃ & deceteris eccłis nr̃a aue¬
toritate. Inbeneficiodatis.
Utrũ ep̃i incircũ eundo parro¬

Expanded text:
debent, de quibus interrogati debent, de quibus interrogati fuerint, quae ad populi damnum hoc nobis periculum animae evenire possit et inhonoratio, omnino, si salvam voluerit suam fidem et promissionem habere, maniadmonitionem et contestationem, aliter quam se veritas habeat dixisse aliquis deprehensus fuerit, sciat se inter infidant. Primo de episcopis, quomodo suum ministerium expleant, et qualis sit illorum conversatio,  quomodo ecclesias et clerum sibi commissum ordinatum habeant atque dispositum, vel in quibus rebus maxime studeant, in spiritalibus videlicet aut in saecularibus negotiis. Deinde quales sint adiutores mile scilicet studium habeant in doctrina, vel qualem famam habeant secundum veritatem in populo. Similiter de omnibus monasteriis inquirant iuxta uniuscuiusque qualitatem et professionem. Similiter et de ceteris ecclesiis nostra auctoritate in beneficio datis. Utrum episcopi in circumeundo parro
Abbreviated transcription (Latin):
sint. ne forte quib: sub ueni¬
re debuerint ad flictionẽ
Ut primo nr̃am populo. uolun¬
tatẽ. & studiũ. & qua inten¬
tume a nobsint. directi ꝑ nr̃m
scriptũ nuntient. bistruendi
& iã sunt. quid inquirant. in pri¬
mis hoc maxime inquirant.
quo modo hi qui populũ rege¬
re debent. unꝰ quisq in suo mi¬
nisterio. se custoditũ habeat
ut que benefaciendo gratiarũ
actione dignisunt eognos ca¬
mͦ. Qui uero correctionẽ &
increpationẽ. ꝓ eorũ negli¬
gentus: merent᷑. om̃imodis
nob̾ manifestati fiant. Inqui¬
sitio autẽ hoc modofiat. Eli¬
gant᷑ ꝑ singulos comitatꝰ qui
meliores & ueratiores sunt
& si aliquis inuentꝰ fuerit de
ipsĩs qui fidelitatẽ ꝓmissã ad¬
huc nob. non habeat ꝓmittat.¬
& tunc instruendi sunt. qua¬
lit ipsã fidẽ erganos. saluere
debeant. id .ẽ. ut quicũq ex
his talẽ causa sit in illis. rec¬
torib & diuersis ministris
qui populũ regere & seruare

Expanded text:
sint, ne forte quibus subvenisint, ne forte quibus subvenire debuerint, adflictionem primo nostram populo voluntatem et studium, et qua intentscriptum nuntient. Instruendi sunt etiam quid inquirant. III. In primis hoc maxime inquirant quomodo hi qui populum regere debent, unusquisque in suo ministerio se custoditum habeat, ut qui bene faciendo gratiarum actione digni sunt cognoscamus, qui vero correctionem et increpationem pro eorum negligentiis merentur, omnimodis nobis manifesti fiant. Inquisitio autem hoc modo fiat. Eligantur per singulos comitatus qui meliores et veraciores sunt. Et si aliquis inventus fuerit de ipsis qui fidelitatem promissam adhuc nobis non habeat, promittat. Et tunc instruendi sunt qualiter ipsam fidem erga nos salvare debeant; id est, ut quicunque ex his talem causam scit in illis rectoribus et diversis ministris qui populum regere et salvare
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũ. ẽ. illis. qui aneces¬
se. ẽ. ut lutelligamꝰ. om̃s cõ¬
munit̃. quare periculũ nob
inmaneat. in eo maxime qđ
innr̃ã negligentia. tanta &
talia ꝑ quẽ ds̃ ostendit po¬
tuit & honor & lionestas.
regni decrescere ad hue
& iã aliã intellectũ habem̾
ne gligentiã. expriori occas¬
sione natã : id .ẽ. qđ ipsa
legatio nonita ꝑ acta fuit.
sicut ipsa necessitas. depos¬
cat. quãquã ex parte uos dica¬
tis. nos materiã in eo dedisse.
qđ non ꝑ om̃aa ad hanc neces¬
si tatẽ. inquirentlã plenã uob̃
declissemꝰ. uissionẽ ideo sũ mo¬
pere tractandũ . ẽ. quomodo
cͥaĩo ad iuuante. & lnp̃ senti
de his que ꝑ negligentiã. & in¬
curiã deprauata sunt. corri¬
gant᷑. & neultra talia fiant.
sollicite caueat᷑. Post hȩc
socu de nominandisunt. &¬
tunc qualis debeat. eẽ. lega¬
tio. In iungenda. ẽ. Primo in¬
uingendũ. ẽ. mis sis. ut hoc
om̃i modis. caueant ne popu¬
lo. in eorũ ꝓfectione onoris

Expanded text:
Dicendum est illis, quia necesse est ut intellegamus omnes communiter, quale periculum nobis inmineat in eo maxime, quod in nostra neglegentia tanta et talia, per quae Deus offendi potuit et honor et honestas regni descrescere, adhuc autem etiam aliam intellectum habemus neglegentiam ex priori occasione natam, id est, quod ipsa legatio non ita peracta fuit sicut ipsa necessitas deposcat; quamquam ex parte vos dicatis nos materiam in eo dedisse, quod non per omnia ad hanc necessitatem inquirendam plenam vobis dedissemus iussionem. Ideo summopere tractandum est, quomodo Domino adiuvante et in praesenti de his quae per neglegentiam et incuriam depravata sunt, corrigantur, et ne ultra talia fiant sollicite caveatur. Post haec socii denominandi sunt, et tunc qualis debeat esse legatio iniungenda est. 1. Primo iniungendum est missis, ut hoc omnimodis caveant, ne populo in eorum profectione oneri
Abbreviated transcription (Latin):
oetobris. in monasterio scĩ
dionisii. filii eiꝰ karlomannꝰ.
& carolus. scđm dis positionẽ
patris sui. & consiliũ regni
primorũ diuiser̃ interse
regnũ. pat̾nũ. & eleuatisuNs
in reges . uii. iđ. octb. Karlo¬
mannꝰ in suessionis. & karolus
innouiomo. sicut mannali.
regũ scriptũ habem . .ii.
Anno .i. regnisiu infirmatꝰ. ẽ.
Rar lomannꝰ infirmitate : qua &
mortuus ẽ. Insalmuntiaco &san¬
te obitũ suũ ꝑ p̃ceptũ regiesuȩ
auctoritatis qđ habemꝰ tẽpore
thilpini archi ep̃i. tradidit
uillã nouiliacũ cũ om̃ib ad se
ꝑtinentib ꝓ anime sue reme¬
dio & loco sepulture ad eccłam
remensẽ scẽ mariȩ & basilicã
scĩ remigii inqua & sepultus. ẽ.
Post cuiꝰ obitũ karolus frat̃ eiꝰ
p̃cepto qđ habemꝰ. sue aueto¬
ritatis ipsã traditionẽ confir¬
mauit. N. De functo
dit: tenuit domnꝰ rexkarobꝰ
remense episcopiũ insuo do¬
minicato. & dedit uillã noui¬
licacũ inbene ficio ans chero

Expanded text:
sterio sancti Dionysii, filii ejus Carolomannus et Carolus secundum dispositionem patris sui et consilium regni primorum diviserunt inter se regnum paternum, et elevati sunt in reges VII Id. Octobris, Carlomannus in Suessionis, et Carolus in Noviomo, sicut in Annali regum scriptum habemus. Anno IV regni sui infirmatus est Carlomannus infirmitate qua et mortuus est in Salmuntiaco, et ante obitum suum per praeceptum regiae suae auctoritatis, quod habemus, tempore Tilpini archiepiscopi, tradidit villam Novilliacum cum omnibus ad se rtinentibus, pro animae suae remedio et loco sepulturae, ad Ecclesiam Rhemensem sanctae Mariae, et basilicam sancti Remigii, in qua et sepultus est Post cujus obitum, Carolus frater ejus praecepto, quod habemus, suae auctoritatis ipsam traditionem confirmavit. Defuncto dit, tenuit domnus rex Carolus Rhemense episcopium in suo dominicatu, et dedit villam Noviliacum in beneficio Anschero
Abbreviated transcription (Latin):
qui rendi reddat ante eas
sipotest iuxta legẽ se defen¬
dendo sibi uindicet. De asa¬
toenie. dixerua. Qđ
uaditio sus et .s.x.
De hoc cap̃. iudicatũ ẽ. ut sic̃
ꝑ longã consuetudinẽ ante¬
cessores eq facientes habu¬
er̃. ita & om̃s quilege sali¬
ca uiuunt in antea habeans
& faciant. & hoc iudicauer̃
ut si seruus cartã ingenuita¬
iudicauer̃ ut om̃s qui alteri
aliquid. querit licentiã ha¬
beat prius sua testimonia
ꝓducere contraeũ & sulle
cuiquerit᷑ dixerit qđ legib
teneat eaque tenet & talias
testimonia que hoc ueraciter
ad firmare possit iudicauer̃
ut huiꝰ reiueritas scđm cap̃.
domni imperatoris que prius
ꝓlege tenenda constituit rei

Expanded text:
quaerenti reddat, aut eas, quaerenti reddat, aut eas, si potest, iuxta legem se defendendo sibi vindicet. 10. De affatomie dixerunt quod traditio fuisset. De hoc capitulo iudicatum est, ut sicut per longam consuetudinem antecessores eorum facientes habuerunt, ita et omnes qui lege Salica vivunt, inantea habeant et faciant. 11. Et hoc iudicaverunt, ut si servus cartam ingenuitaiudicaverunt, ut omnis qui alteri aliquid quaerit, licentiam habeat prius sua testimonia producere contra eum. Et si ille cui quaeritur dixerit, quod legibus teneat ea quae tenet, et talia sunt testimonia qui hoc veraciter adfirmare possint, iudicaverunt, ut huius rei veritas secundum capitula domni imperatoris, quae prius pro lege tenenda constituit, rei