comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cit. His rebus gestis ac procul hostibꝰ repulsis conuulneratisq ad
sua presidia sese ut erat institutum recipere cepit. Interim .M.
petreius et eN. piso cum equitibꝰ numidis. ccc. electis peditatuq
eiusdem genei̾s satis grandi ex itinere: recto subsidio suis cõcur¬
runt. At hostes suis ex timore firmatis. rursusq renouatis aĩs
legionaios conuersis equis recipientes nouissimos adopiri et im¬
pedire ceperunt cominus se in castra reciperent. Hac re aĩad¬
uersa Caesar iubet signa conuerti et medio campo redintegrai᷑
prelium. Cum ab hostibꝰ eodem modo pugnaretur. nec cominꝰ
ad manus rediretur. Caesaris eqͥtes iumentaq ex nausea reten
hostem perseuerandumq cursum tardiorem haberent dieiq paro
exigua eẽt iam reliqua cohortibꝰ eqͣtibꝰq circundatis cohortat᷑ ut
uno ictu contenderent: neq remitterent donec ultra ultimos col¬

Expanded text:
cit. His rebus gestis ac procul hostibus repulsis convulneratisque ad cit. His rebus gestis ac procul hostibus repulsis convulneratisque ad sua praesidia sese, sicut erat instructus, recipere coepit. § 18 Interim M. Petreius et Cn. Piso cum equitibus Numidis MDC6 electis peditatuque eiusdem generis satis grandi ex itinere recta subsidio suis occurrunt. Atque hostes suis ex terrore firmatis rursusque renovatis animis legionarios conversis equitibus recipientes novissimos adoriri et impedire coeperunt quo minus se in castra reciperent. Hac re animadversa Caesar iubet signa converti et medio campo redintegrari proelium. Cum ab hostibus eodem modo pugnaretur nec comminus ad manus rediretur Caesarisque equites iumenta ex nausea recenthostem perseverandumque cursum tardiora haberent dieique pars exigua iam reliqua esset, cohortibus equitibusque circumdatis cohortatur ut uno ictu contenderent neque remitterent, donec ultra ultimos col
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ tum ait miles. iam me qui sim intelliges: simul cassidem de
capite deiecit: ut cognosci ab eo posset. atq ita pilum uiribꝰ contortũ
dum in labienum mittere contendit equi grauiter aduerso pectore
ifixit. et ait labiene decumum militem qui te petit scito esse
mnium tamen animi in terrorem coniecti et maxime tironur
Circumspicere enim caesarem: neq ampliꝰ facere nisi hostium iacu¬
la uitare. Caesar interim consilio hostium cognito iubet aciem
in longitudinem ꝗͣ maxima porrigi. et alternis conuersis cohor¬
tibꝰ ut una post alteram ante signa tenderet. ita corona hostiũ
dextro sinistroq cornu mediam diuidit et unam partem ab al¬
tera exclusam equitibꝰ intrinsecus adortis cum peditatu telis con¬
iectis in fugam uertit. Neq longius progressus ueritus insidias
se ad suos recipit. Idem altera pars eqͥtum peditumq caesaris fe¬

Expanded text:
norum.' Tum ait miles: 'Iam me qui sim intelleges'; simul cassidem de norum.' Tum ait miles: 'Iam me qui sim intelleges'; simul cassidem de capite deiecit, ut cognosci ab eo posset, atque ita pilum viribus contortum, dum in Labienum mittere contendit, equi graviter adverso pectori adfixit et ait: 'Labiene, decumanum militem qui te petit scito esse.' Omnium tamen animi in terrorem coniecti, et maxime tironum: circumspicere enim Caesarem neque amplius facere nisi hostium iacula vitare. § 17 Caesar interim consilio hostium cognito iubet aciem in longitudinem quam maximam porrigi et alternis conversis cohortibus, ut una post, altera ante signa tenderet, ita coronam hostium dextro sinistroque cornu mediam dividit et unam partem ab altera exclusam equitibus intrinsecus adortus cum peditatu telis coniectis in fugam vertit neque longius progressus veritus insidias se ad suos recipit; idem altera pars equitum peditumque Caesaris fe
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerabantur. eqͥtes autem hostium pilum cursu facile uitabãt
edicit ꝑordines ne quis miles absignis.iiii. pedes longiꝰ ꝓcederet
E quitatus interim labieni suorum multitudine confisus caesaris
paucitatem circũire non conat᷑. qui eqͥtes uiliani pauci multitu¬
dine hostium defessi: equis uulneratis paulatim cedere. hostes ma¬
gis magisꝗͣ instare. Ita puncto tempoi̾s omnibꝰ legionariis abhostiũ
equitatu circũuentiss caesarisq copiis in orbem compulsis intra can¬
cellos omnes coniecti pugnare cogebantur. Labienus in equo capite
nudo uersari in pͥma acie suos hortari non nunꝗͣ legionaĩos caesaĩs
ita appellare. Quid tu inquit miles tiro tam feroculus es: uos qͦq
iste uerbis in fatuat. in magnum me hercle periculum uos impulit
misereor uestri. Tum miles non sum inquit tiro labiene: sed de le¬
gione .x. ueteranꝰ. Tum labienus. non agnosco inquit signa decuma¬

Expanded text:
vulnerabantur; equites autem hostium pilum militis cursu facile vitabant vulnerabantur; equites autem hostium pilum militis cursu facile vitabant — edicit per ordines ne quis miles ab signis IIII pedes longius procederet. Equitatus interim Labieni suorum multitudine confisus Caesaris paucitatem circuire conatur: equites Iuliani pauci multitudine hostium defessi equis convulneratis paulatim cedere; hostes magis magisque instare. Ita puncto temporis omnibus legionariis ab hostium equitatum circumventis Caesarisque copiis in orbem compulsis intra cancellos omnes coniecti pugnare cogebantur. § 16 Labienus in equo capite nudo versari in prima acie; simul suos cohortari, non numquam legionarios Caesaris ita appellare: 'Quid tu,' inquit, 'miles tiro? Tam feroculus es? Vos quoque iste verbis infatuavit? In magnum mehercule vos periculum impulit. Misereor vestri.' Tum miles, 'Non sum,' inquit, 'tiro, Labiene, sed de legione X. veteranus.' Tum Labienus, 'Non agnosco,' inquit, 'signa decuma
Abbreviated transcription (Latin):
moueret. cum suoꝵ paucitate contra magnam uim hostium artifi¬
cio magis ꝗͣ uiribꝰ decernendum uideret subito aduersaĩoꝵ eqͥtatu
sese extendere et inlatitudinem ꝓmouere. collesq complecti : et
Cesaris eqͥtatus extenuari: simulq ad circumeundum parare se ce¬
perat. Caesariani eqͥtes eorum multitudinem aegre sustinebant.
A cies interim medi& cum cõcurrere conarentur subito ex conden¬
sis turmis pedites numid& leuis armaturae concurrunt. cum eqͥtibꝰ
et inter legiones pedites iacula coniiciunt. Hic cum cesariani
in eos impetum fecissent. illoꝵ eqͥtes refugiebant: pedites interim re¬
sistebant. dum eqͥtes rursus concursu renouato peditibꝰ suis succur¬
runt. Caesar nouo genere pugnae oblato cum animaduerteret
ordines suorum in procurrendo turbari. pedites enim eqͥtes lon¬
gius a signis ꝑsequunt᷑ latere nudato a proximis numidis iaculis

Expanded text:
moveret et cum suorum paucitate contra magnam vim hostium artifimoveret et cum suorum paucitate contra magnam vim hostium artificio magis quam viribus decernendum videret, subito adversariorum equitatus sese extendere et in latitudinem promovere collisque complecti et Caesaris equitatum extenuare simulque ad circumeundum comparare se coeperant. Caesariani equites eorum multitudinem aegre sustinebant. Acies interim mediae cum concurrere conarentur, subito ex condensis turmis pedites Numidae levis armaturae cum equitibus procurrunt et inter legionarios pedites iacula coiciunt. Hic cum Caesariani in eos impetum fecissent, illorum equites refugiebant; pedites interim resistebant, dum equites rursus cursu renovato peditibus suis succurrerent. § 15 Caesar novo genere pugnae oblato cum animum adverteret ordines suorum in procurrendo turbari — pedites enim, dum equites longius a signis persequuntur, latere nudato a proximis Numidis iaculis
Abbreviated transcription (Latin):
quitatum uniuersum cuius copiam habuit in praesentia non mi¬
gnam: et sagittarios quoꝵ paruus numerus ex castris exierat accer¬
siri atq ordinatim signa se leuiter consequi ip̃e antecedere cum
paucis armatis lamq cum ꝓcul hostis conspici posset milites ĩ cam¬
po iubet galeari. et ad pugnam parari. Quorum omnino numerꝰ
erat. Labienus. et duo pacidei aciem dirigunt mirabili longitu¬
dine. non peditum sed eꝗtum conferctam et inter eos leuis arma¬
ture numidas: et sagittarios pedites interposuerũt. et ita cõden¬
sauerant. ut procul cesariani pedestres copias arbitrarent᷑. Dex¬
trum ac sinistrum cornu magnis eqͥtum copiis firmauerant. Inte¬
rim caesar aciem dirigit simplicem ut poterat ꝑꝑ paucitatem. sagit¬
tarios ante aciem constituit. equites dextro sinistroq cornu compo¬
copiis dimicaturum. Cum utrinq expectatio fieret neq caesar se re

Expanded text:
equitatum universum, cuius copiam habuit in praesentia non maequitatum universum, cuius copiam habuit in praesentia non magnum, et sagittarios, quorum parvus numerus, ex castris arcessi atque ordinatim signa se leniter consequi; ipse antecedere cum paucis armatis. Iamque cum procul hostis conspici posset, milites in campo iubet galeari et ad pugnam parari; quorum omnino numeruserat Labienus et duo Pacidei, aciem derigunt mirabili longitudine non peditum sed equitum confertam, et inter eos levis armatura Numidas et sagittarios pedites interposuerant et ita condensaverant ut procul Caesariani pedestris copias arbitrarentur; dextrum ac sinistrum cornu magnis equitum copiis firmaverant. Interim Caesar aciem derigit simplicem, ut poterat propter paucitatem; sagittarios ante aciem constituit, equites dextro sinistroque cornu oppocopiis dimicaturum. § 14 Cum utrimque exspectatio fieret neque Caesar sese
Abbreviated transcription (Latin):
ficisci conaretur subito nauium pars de qua timebat exerro¬
re eodem conferebatur. Hac re cognita cȩsar celeriter de
nauibꝰ imperat omnes egredi. atq in littore armatos reliquos
aduenientes milites expectare. Itaq sine mora nauibꝰ eis inportum re¬
ceptis et aduectis militum eqͥtumq copiis rursus ad oppidum ruspinam re¬
diit. Atq ibi castris constitutis.
uoluisse dicit᷑. ne casu imprudentes suae naues in classem aduersarioꝵ
inciderent. neq eam rem eos uoluisse scire qui in praesidiis relicti mili¬
tes fuissent. ne ꝑꝑ suorum paucitatem et hostium multitudinem metu
deficerent. Interim cum iam Caesar progressus ẽẽt a castris circiter
milia passuum tria. per speculatores et antecessores equites nuntiatur
ei copias hostium haud ꝓcul absese uisas: et herde cum eo nuntio pul¬
uis ingens conspici ceptus est. Hac re cognita caesar celeriter iubet

Expanded text:
ficisci conaretur, subito navium pars de qua timebat ex erroficisci conaretur, subito navium pars de qua timebat ex errore eodem conferebatur. Hac re cognita Caesar celeriter de navibus imperat omnis egredi atque in litore armatos reliquos advenientis milites exspectare. Itaque sine mora navibus eis in portum receptis et advectis militum equitumque copiis rursus ad oppidum Ruspinam redit atque ibi castris constitutis voluisse, ne casu imprudentes suae naves in classem adversariorum inciderent, neque eam rem eos voluisse scire qui in praesidiis relicti sui milites fuissent, ne hi propter suorum paucitatem et hostium multitudinem metu deficerent. § 12 Interim cum iam Caesar progressus esset a castris circiter milia passuum III, per speculatores et antecessores equites nuntiatur ei copias hostium haud longe ab sese visas. Et hercule cum eo nuntio pulvis ingens conspici coeptus est. Hac re cognita Caesar celeriter iubet
Abbreviated transcription (Latin):
ueteranis legionibꝰ in classe cum sulpitio et Uatinio rem gesse¬
rant. ex oppido ruspina egressus proficiscitur ad portum qui
abest oppido milia passuum .ii. ibiq classem subuesperum cum
ea copia conscendit omnibꝰ in exercitu insciis: et reqͥrentibꝰ impe¬
ratoris consilium magno metu ac tristimonia solicitabant᷑ par¬
ua enim cum copia. et ea tironum neq omni exposita in africa
contra magnas copias et insidiose nationis: equitatumq ĩnu¬¬
merabilem se expositos uidebant neq quicꝗͣ solatii in presen¬
tia. neq auxilium in suoꝵ consilio aĩaduertebant. nisi in ip̃iꝰ
imperatoĩs uultu uigore mirabiliq ilaritate. Animum enim al¬
tum et erectum prae se gerebat. huic adquiescebant hoĩes. et ĩ eiꝰ
scientia et consilio omnia sibi procliua omnes fore sperabant.
aesar una nocte in nauibꝰ consumpta. iam celo albescente. cũ pro¬

Expanded text:
veteranis legionibus in classe cum Sulpicio et Vatinio rem gesseveteranis legionibus in classe cum Sulpicio et Vatinio rem gesserant, ex oppido Ruspina egressus proficiscitur ad portum, qui abest ab oppido milia passuum duo, ibique classem sub vesperum cum ea copia conscendit. Omnibus in exercitu insciis et requirentibus imperatoris consilium, magno metu ac tristimonia sollicitabantur. Parva enim cum copia et ea tironum, neque omni exposita, in Africa contra magnas copias et insidiosae nationis equitatum innumerabilem se expositos videbant neque quicquam solati in praesentia neque auxili in suorum consilio animum advertebant, nisi in ipsius imperatoris vultu, vigore mirabilique hilaritate; animum enim altum et erectum prae se gerebat. Huic adquiescebant homines et in eius scientia et consilio omnia sibi proclivia omnes fore sperabant. § 11 Caesar una nocte in navibus consumpta iam caelo albente cum pro
Abbreviated transcription (Latin):
pio ex prouincia africa alebat. tanta homines esse dementia. ut
malint regis uectigales: ꝗͣ cum ciuibꝰ inpatria in suis fortunis ẽẽ
in columeo. Caesar ad iii noñ iañ. castra mouit leptim.Ui. cohor¬
tum presidio cum saserna relicto. ip̃e rursus unde pridie uene¬
rat ruspinam cum reliquis copiis conuertit. Ibiq sarcinis exer¬
citus relictis: ipse cum expedita manu proficiscitur: circũ uillas
frumentatum. oppidanisq imperat. ut plaustra umentaq oĩa
sequantur. Itaq magno numero inuento frumenti: ruspinai
rediit. Hoc eum idcirco ex istimo fecisse. ne maritima oppida
post se uacua relinq̃rentur. praesidioq firmata ac classis recep¬
tacula muniret. Itaq ibi relicto .p. saserna fratrem eius quẽ lep¬
tim proximo oppido relinquerat. cum legione iubet comporta¬
ri ligna in oppidum ꝗͣplurima ipse cum cohortibꝰ .uii. quae ex

Expanded text:
pio ex provincia Africa alebat — tanta homines esse dementia ut pio ex provincia Africa alebat — tanta homines esse dementia ut malint regis esse vectigales quam cum civibus in patria in suis fortunis esse incolumes. § 9 Caesar a. d. IIII4 Non. Ian. castra movet; Lepti sex cohortium praesidio cum Saserna relicto ipse rursus unde pridie venerat Ruspinam cum reliquis copiis convertit ibique sarcinis exercitus relictis ipse cum expedita manu proficiscitur circum villas frumentatum oppidanisque imperat ut plaustra iumentaque omnia sequantur. Itaque magno numero frumenti invento Ruspinam redit. Huc eum idcirco existimo recepisse, ut maritima oppida post se ne vacua relinqueret praesidioque firmata ad classim receptacula muniret. § 10 Itaque ibi relicto P. Saserna, fratre eius quem Lepti in proximo oppido reliquerat, cum legione, iubet comportari ligna in oppidum quam plurima; ipse cum cohortibus VII, quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
cum litteris et in reliquas prouincias finitimas dimisit. ut sibi auxi¬
lia commeatum frumentum: simulatq litteras legissent: mutẽda
curarent: exoneratisq partim nauibus longis rabirium postu¬
um in siciliam ad secundum commeatum accersendum mittit. In¬
terim cum .x. nauibꝰ longis ad reliquas naues onerarias conqͥren¬
das quae deerrassent: et simul mare tuendum abhostibꝰ iubet pro¬
ficisci. Item .c. Salustium crispum praetorem ad celennam insu-¬
lam uersus quam aduersarii tenebant.cum parte nauium ire iu¬
bet. quod ibi magnum numerum frumenti ẽẽ audiebat. Haec
ita imperabat unicuiq ita praecipiebat: ut si fieri posset. neq lo¬
cum excusatio ullum haberet: nec moram tergiuersatio. Ip̃e in¬
terea ex profugis et incolis cognitis conditionibꝰ Scipioĩs: et qui cũ
eo bellum contra se gerebant miserari regium enim eqͥtatum sci¬

Expanded text:
cum litteris et in reliquas provincias finitimas dimisit, ut sibi auxicum litteris et in reliquas provincias finitimas dimisit, ut sibi auxilia, commeatus, frumentum, simul atque litteras legissent, mittenda curarent, exoneratisque partim navibus longis Rabirium Postumum in Siciliam ad secundum commeatum arcessendum mittit. Vatinium cum X navibus longis ad reliquas navis onerarias conquirendas quae deerrassent et simul mare tuendum ab hostibus iubet proficisci. Item C. Sallustium Crispum praetorem ad Cercinam insulam versus, quam adversarii tenebant, cum parte navium ire iubet, quod ibi magnum numerum frumenti esse audiebat. Haec ita imperabat unicuique, ita praecipiebat uti fieri posset necne locum excusatio nullum haberet nec moram tergiversatio. Ipse interea ex perfugis et incolis cognitis condicionibus Scipionis et qui cum eo bellum contra se gerebant, miserari — regium enim equitatum Sci
Abbreviated transcription (Latin):
uellet pollicentur. Itaq centurionibus ad portas oppidi et custo¬
dus impositis. ne quis miles in oppidum introiret: aut iniuriam facẽt.
cuiꝗͣ incolae longe ab oppido secundum litus facit castra. Fodemnq naues
onerarie et longae non nullae casu aduenerunt. reliquaeq ut est ei nunti¬
atum incerte locorum uticam uersus petere uisae sunt. Interim caesar
a mari non digredi: neq mediterranea petere pꝑ nauium errorem: eqͥ¬
tatumq in nauibꝰ omnem continere ut arbitror: ne agri uastarentur
aquamq in naues iubet comportari. Remiges interim qui aquatũ
e nauibꝰ exierant: subito eqͥtes mauri: neq opinantibꝰ cȩsarianis ador¬
ti multos iaculis conuulnerauerunt. non nullos interfecerũt. latẽt
enim in insidiis cum equis inter conualles: et subito exeunt. non ut
in campo cominus depugnent. Caesar interim in sardiniam nuntios

Expanded text:
vellet pollicentur. Itaque centurionibus ad portas oppidi et custovellet pollicentur. Itaque centurionibus ad portas oppidi et custodiis impositis, ne quis miles in oppidum introiret aut iniuriam faceret cuipiam incolae, non longe ab oppido secundum litus facit castra. Eodemque naves onerariae et longae non nullae casu advenerunt; reliquae, ut est ei nuntiatum, incertae locorum Uticam versus petere visa sunt. Interim Caesar a mari non digredi neque mediterranea petere propter navium errorem equitatumque in navibus omnem continere, ut arbitror, ne agri vastarentur; aquam in navis iubet comportari. Remiges interim, qui aquatum e navibus exierant, subito equites Mauri neque opinantibus Caesarianis adorti multos iaculis convulnerarunt, non nullos interfecerunt. Latent enim in insidiis cum equis inter convallis ut subito exsistant,2 non ut in campo comminus depugnent. § 8 Caesar interim in Sardiniam nuntios
Abbreviated transcription (Latin):
animaduersa ẽẽt subito legionarii consistunt: et equites quanquã
erant pauci: tamen contra tantam multitudinem aud acissime con¬
currunt. Accidit res incredibilis ut eqͥtes minus xxx. galli mau¬
rorumq eqͥtum duomilia loco pellerent. refugerentq in oppidũ
Postꝗͣ repulsi et coniecti erant intra munitiones. Caesar iter consti¬
tutum ire contendit. Quod cum saepius facerent. et modo inseq̃¬
rentur. modo rursus ab eqͥtibꝰ in oppidum repellerentur. cohortibꝰ
paucis ex ueteranis: quas secum habebat in extremo agmine collo¬
catis: et parte eqͥtatus iter leniter cum reliqͥs facere cepit. Itaque¬
qͣnto longiꝰ ab oppido discedebat᷑. tanto tardiores ad insequẽdum
polliceri frumentum. paratosq ẽẽ quae imperasset facere. Itaq: eo
peruenit ad oppidum leptim liberam ciuitatem et immunem. le¬
gati ex oppido obuiam ueniunt. libenter se omnia facturos qu&e

Expanded text:
animadversa esset, subito legionarii consistunt et equites, quamquam animadversa esset, subito legionarii consistunt et equites, quamquam erant pauci, tamen contra tantam multitudinem audacissime concurrunt. Accidit res incredibilis, ut equites minus XXX Galli Maurorum equitum II milia loco pellerent fugarentque in oppidum. Postquam repulsi et coniecti erant intra munitiones, Caesar iter constitutum ire contendit. Quod cum saepius facerent et modo insequerentur, modo rursus ab equitibus in oppidum repellerentur, cohortibus paucis ex veteranis quas secum habebat in extremo agmine collocatis et parte equitatus iter leniter cum reliquis facere coepit. Ita quanto longius ab oppido discedebatur, tanto tardiores ad insequendum polliceri frumentum paratosque esse quae imperasset facere. Itaque eo ovit et pervenit ad oppidum Leptim, liberam civitatem et immunem. Legati ex oppido obviam veniunt, libenter se omnia facturos quae
Abbreviated transcription (Latin):
to ad scipionem perferendas. Postꝗͣ una nocte et die ad oppidum
consumpta. neq responsum ullum a considio dabatur: neq ei reliq̃
copiae succurrebant. neq equitatus abundabat: et ad oppidum op¬
pugnan dum non satis copiarum habebat. et eas tironum neq pͥmo
aduentu conuulnerari exercitum uolebat: et oppidi egregia muni¬
tio: et difficilis ad oppugnandum erat ascensus: et nuntiabatͣ auxilia
magna eqͥtatus oppidanis suppetias uenire: non est uisa ratio ad op¬
pugnandum oppidum commorandi. Nedum in ea re est Caesar o¬
patus circũuentus a tergo ab eqͥtatu hostium laboraret. Itaq castra
cum mouere uellet subito ex oppido erupit multitudo: atq eqͥtatus
subsidio uno tempore eis casu succurrit. qui erat missus ad stipendi¬
um accipiendum. Castraq unde caesar egressus et iter facere ceꝑat.
occupat. et eius agmen extremum in seqͥ cȩperunt. Quae res cum

Expanded text:
to ad Scipionem perferendas. § 5 Postquam una nocte et die ad oppidum to ad Scipionem perferendas. § 5 Postquam una nocte et die ad oppidum consumpta neque responsum ullum a Considio dabatur, neque ei reliquae copiae succurrebant neque equitatu abundabat et ad oppidum oppugnandum non satis copiarum habebat et eas tironum neque primo adventu convulnerari exercitum volebat, et oppidi egregia munitio et difficilis ad oppugnandum erat ascensus et nuntiabatur auxilia magna equitatus oppidanis suppetias venire, non est visa ratio ad oppugnandum oppidum commorandi, ne, dum in ea re est Caesar occupatus, circumventus a tergo ab equitatu hostium laboraret. § 6 Itaque castra cum movere vellet, subito ex oppido erupit multitudo atque equitatus subsidio uno tempore eis casu succurrit, qui erat missus a Iuba ad stipendium accipiendum, castraque, unde Caesar egressus iter facere coeperat, occupant et eius agmen extremum insequi coeperunt. Quae res eum
Abbreviated transcription (Latin):
praeceperat. neq ut morae ipsius consuetudo suꝑioribꝰ temporibꝰ fue¬
rat tabellas signatas dediderat: ut in tempore iis perlectis locũ certum
peterent uniuersi quod minime caesarem fefellerat. Nanq nullum
portum terrae afric&e: quo classes decurrerent pro certo tutum ab
hostium praesidio fore suspicabat᷑. sed fortuitu oblatam occasionem
egressus aucupabatur.L. plancus interim legatus petit a caesare ut
sibi daret facultatem: cum consilio agendi si posset aliqua ratione
perduci ad sanitatem. Itaq data facultate litteras conscribit: et
eas captiuo dat perferendas in oppidum ad considium. Quosimul
atq captiuus cum ꝑuenisset. litterasq ut erat mandatum considio
porrigere cepisset. priusꝗͣ acciperet ille. unde inquit istas: tũ capti¬
us. uenio a Caesare. Tum considiꝰ unus est inqͥt scipio imperato
iubet. litterasq non dum ꝑlectas sicut erant signatae dat homini cer¬

Expanded text:
praeceperat neque, ut more ipsius consuetudo superioribus temporibus fuepraeceperat neque, ut more ipsius consuetudo superioribus temporibus fuerat, tabellas signatas dediderat, ut in tempore his perlectis locum certum peterent universi. quod minime Caesarem fefellerat; nam neque ullum portum terrae Africae quo classes decurrerent pro certo tutum ab hostium praesidio fore suspicabatur, sed fortuito oblatam occasionem egressus aucupabatur. § 4 L. Plancus interim legatus petit a Caesare uti sibi daret potestatem cum Considio agendi, si posset aliqua ratione perduci ad sanitatem. Itaque data facultate litteras conscribit et eas captivo dat perferendas in oppidum ad Considium. Quo simul atque captivus cum pervenisset litterasque, ut erat mandatum, Considio porrigere coepisset, prius quam acciperet ille, 'Unde,' inquit, 'istas?' 'Tum captivus: 'Imperatore a Caesare.' Tum Considius, 'Unus est,' inquit, 'Scipio imperatoriubet litterasque nondum perlectas, sicut erant signatae, dat homini cer
Abbreviated transcription (Latin):
onerariae reliquae praeter paucas uento dispers&e. atq errabũdȩ
diuersa loca petierunt. Clur eam classe praeteruehitur. deinde
neapolim. Complura praeterea castella et oppida non longe a ma¬
ri reliquit. Postꝗͣ adrum̃tum accepit ubi praesidium erat aduer¬
sarioꝵ cui praeerat .c. considiꝰ et a clupea secundum horam mari¬
timam cum eqͥtatu adrumentũ .cii.piso cum mauris circiter tͥbꝰ
milibus apparuit. ibi paulisper caesar ante portum commoratꝰ. dum reli¬
quae naues conuenirent exponit exercitum. cuius numerus in presentia
consedit. cohibetq omnes apreda. oppidani interim muros armatis com¬
plent. Ante portum freq̃ntes considunt ad sese defendendum. qͦrum
numerus duarum legionum intus erat. Caesar circum oppidum uectus.
natura loci respecta redit incastra. Non nemo culpae eiꝰ imprudentiaeq
assignabat quod nec circum loca gubernatoribꝰ praefectisq qͥd peterent

Expanded text:
onerariae reliquae praeter paucas vento dispersae atque errabundae onerariae reliquae praeter paucas vento dispersae atque errabundae diversa loca petierunt. Clupeam classe praetervehitur, dein Neapolim; complura praeterea castella et oppida non longe a mari reliquit. § 3 Postquam Hadrumetum accessit, ubi praesidium erat adversariorum cui praeerat C. Considius, et a Clupeis secundam oram maritimam cum equitatu Hadrumetum petens Cn. Piso cum Maurorum circiter tribus milibus apparuit, ibi paulisper Caesar ante portum commoratus, dum reliquae naves convenirent, exponit exercitum, cuius numerus in praesentia consedit cohibetque omnis a praeda. Oppidani interim muros armatis complent, ante portam frequentes considunt ad sese defendendum; quorum numerus duarum legionum instar erat. Caesar circum oppidum vectus natura loci perspecta rediit in castra. Non nemo culpae eius imprudentiaeque assignabat, quod neque circum loca gubernatoribus praefectisque quid peterent
Abbreviated transcription (Latin):
nes regiae iiii. Leuis armaturae magna uis. Scipionis legiones .x.
elephanti .cxx. classesq esse complures. tamen non deterrebatur:
animoq et spe confidebat. Interim in dies. et naues longae adaugei
et onerariae complures eodem concurrere: et tironum conuenire
n his ueterana legio.u. equites ad duo milia. legionibꝰ collectis.ui.
et eqͥtum .ii. ut quaȩq prima legio uenerat in naues longas impo¬
nebatur. eqͥtes autem in onerarias. Ita maiorem partem nauium
antecedere iuissit. et insulam petere aponianam: quae non abest a
alieno praetori qui siciliam optinebat de omnibꝰ rebus p̃cipit:
et de reliquo exercitu celeriter imponendo. datis mandatis ip̃e
nauem conscendit ad se Kał iañ. et reliquas naues statim est con¬
secutus. Ita uento celeriq nauigio uectus post diem quartũ cum
longis paucis nauibꝰ in conspectum africae feliciter ueĩt. Nanq

Expanded text:
nes regiae IIII, levis armaturae magna vis, Scipionis legiones X, nes regiae IIII, levis armaturae magna vis, Scipionis legiones X, elephanti CXX classesque esse complures; tamen non deterrebatur animoque et spe confidebat. Interim in dies et naves longae adaugeri et onerariae complures eodem concurrere et legiones tironum convenire IIII,1 veterana legio quinta, equitum ad II milia. § 2 Legionibus collectis VI et equitum II milibus, ut quaeque prima legio venerat in navis longas imponebatur, equites autem in onerarias. Ita maiorem partem navium antecedere iussit et insulam petere Aponianam, quae abest a LilyAlieno praetori, qui Siciliam obtinebat, de omnibus rebus praecipit et de reliquo exercitu celeriter imponendo. Datis mandatis ipse navem conscendit a. d. VI. Kal. Ian. et reliquas navis statim est consecutus. Ita vento certo celerique navigio vectus post diem quartum cum longis paucis navibus in conspectum Africae venit; namque
Abbreviated transcription (Latin):
et possessam paucis ante annis a deiotaro. Neq tamen usꝗͣ diutiꝰ
moratus est ꝗͣ necessitas urbaneꝵ seditionum pati uidebat᷑. R
felicissime celerrimeq confectis in italiam celeriꝰ oĩum opinioe ueũ¬
AESAR. IT INERIBUS IUSTIS
confectis nullo die intermisso. ad xiiii. Ral
lañ. libeum peruenit: statimq ostendit
sese naues uelle conscendere: cum nõ am¬
plius legionem tironum unam haberet. eqͥtũ
uix. de tabernaculum secundum littus ipsum constituit. ut ꝓpe
fluctus uerberaret. Hoc eo consilio fecit. ne qͥs sibi more quicꝗͣ so¬
re speraret. et ut omnes in dies horasq parati ẽent. Incidit per id
tempus ut tempestates ad nauigandum idoneas non haberet: ni¬
hilominus in nauibꝰ remiges militesq continere. et nullam praeter¬
ittere occasionem ꝓfectionis. cum praesertim ab incolis eiꝰ pro¬
uinciae nuntiaretur: aduersarioꝵ copiae equitatus infinitꝰ legio¬

Expanded text:
et possessam paucis ante annis a Deiotaro. Neque tamen usquam diutius et possessam paucis ante annis a Deiotaro. Neque tamen usquam diutius moratus est quam necessitas urbanarum seditionum pati videbatur. Rebus felicissime celerrimeque confectis in Italiam celerius omnium opinione veaesar itineribus iustis confectis nullo die intermisso a. d. XIIII Kal. Ian. Lilybaeum pervenit statimque ostendit sese navis velle conscendere, cum non amplius legionem tironum haberet unam, equites vix DC. Tabernaculum secundum litus ipsum constituit, ut prope fluctus verberaret. Hoc eo consilio fecit ne quis sibi morae quicquam fore speraret et ut omnes in dies horasque parati essent. Incidit per id tempus ut tempestates ad navigandum idoneas non haberet; nihilo tamen minus in navibus remiges militesque continere et nullam praetermittere occasionem profectionis, cum praesertim ab incolis eius provinciae nuntiarentur adversariorum copiae equitatus infinitus, legio
Abbreviated transcription (Latin):
omni regia militibꝰ condonata. postera die cum expeditis eqͥtibꝰ ipse
ꝓficiscitur. legionem.ui. decedere ad premia atq honores accipi¬
endos in italiam iubet. auxilia deiotari domum remittit duasle¬
giones cum celio minutio in ponto reliquit. Ita per gallograeciam
bithiniamq in asiam iter facit. Omniumq earum prouinciaꝵ de
controuersiis cognoscit. ac statuit iura inter tetrarcas reges ciuita¬
tes disponit. Mitridatem pergamenum. quo rem feliciter celeri¬
terq gestam in aegypto supra scripsimus regio genere ortum: di¬
sciplinis etiam regiis educatum. Nam eum Mitridates rex asie totiꝰ
ꝑꝑ nobilitatem pergamo paruulum secum asportauerat in castra
multosq tenuerat annos Regem bosfori constituit: qͦd sub imꝑio
interposito amicissimo Rege muniuit. Eidem tetrarcham legibꝰ
gallogrecoꝵ iure gentis et cognitionis adiudicauit occupatam

Expanded text:
omni regia militibus condonata postero die cum expeditis equitibus ipse omni regia militibus condonata postero die cum expeditis equitibus ipse proficiscitur, legionem sextam decedere ad praemia atque honores accipiendos in Italiam iubet, auxilia Deiotari domum remittit, duas legiones cum Caelio Viniciano in Ponto relinquit. § 78 Ita per Gallograeciam Bithyniamque in Asiam iter facit omniumque earum provinciarum de controversiis cognoscit et statuit; iura in tetrarchas, reges, civitates distribuit. Mithridaten Pergamenum, a quo rem feliciter celeriterque gestam in Aegypto supra scripsimus, regio genere ortum, disciplinis etiam regiis educatum — nam eum Mithridates, rex Asiae totius, propter nobilitatem Pergamo parvulum secum asportaverat in castra multosque retinuerat annos — regem Bosphori constituit, qui sub imperio interposito amicissimo rege munivit. Eidem tetrarchian Gallograecorum iure gentis et cognationis adiudicavit occupatam
Abbreviated transcription (Latin):
bantur loci iniqͥtate. Itaq multis militibꝰ partim interfectis. par¬
tim sua ruina oppressis qui uel ocitate effugere poterant armis
tamen proiectis ualle transgressi nihil ex loco suꝑiore inermes
ꝓficere poterant. At nostri uictoria elati subire iniquum locũ
munitionesq aggredi non dubitarunt. Defendentibꝰ autem his co¬
hortibꝰ castra quas pharnaces praesidio reliquerat celeriter castris ho¬
stium sunt potiti: interfecta multitudine omni: aut capta suorũ.¬
Pharnaces cum paucis equitibꝰ profugit: cui nisi castroꝵ oppugna¬
tio facultatem attulisset liberius profugiendi uiuus in caesaris
potestatem adductus esset. Tali uictoria totiens uictor cesar in¬
credibili est laeticia affectus: quod maximum bellum tanta cele¬
ritate confecerat. quodq subiti ꝑiculi recordatione laetior quod¬
uictoria facilis ex difficillimis rebus acciderat. Ponto recepto preda

Expanded text:
bantur loci iniquitate. Itaque multis militibus partim interfectis parbantur loci iniquitate. Itaque multis militibus partim interfectis partim suorum ruina oppressis, qui velocitate effugere poterant, armis tamen proiectis vallem transgressi nihil ex loco superiore inermi proficere poterant. At nostri victoria elati subire iniquum locum munitionesque aggredi non dubitarunt. Defendentibus autem eis cohortibus castra quas Pharnaces praesidio reliquerat, celeriter castris hostium sunt potiti. Interfecta multitudine omni suorum aut capta Pharnaces cum paucis equitibus profugit; cui nisi castrorum oppugnatio facultatem attulisset liberius profugiendi, vivus in Caesaris potestatem adductus esset. § 77 Tali victoria totiens victor Caesar incredibili est laetitia adfectus, quod maximum bellum tanta celeritate confecerat, quodque subiti periculi recordatione laetior victoria facilis ex difficillimis rebus acciderat. Ponto recepto praeda
Abbreviated transcription (Latin):
uocat. arma capere iubet. Legiones opponit.aciemq instruit. Cuiꝰ
rei subita trepidatio magnum terrorem attulit nostris: nondũ
ordinibꝰ instructis falcate regiae quadrig& permixtos milites ꝑ¬
turbauit: quae tamen celeriter multitudine teloꝵ oppͥmunt᷑. In¬
seqͥtur has acies hostium: et clamore sublato confligit. multum
liuuante natura loci: plurimum deorum immortalium be¬
ignitate qui cum omnibꝰ casibus bellis inter fuit. cum p̃cipu
eis quibꝰ nihil ratione potuit administrari. Magno atq acri p̃¬
lio cominus facto dextro cornu quo ueterana .ui. legio erat col¬
locata initium uictoie natum est ex ea parte cum in procliuũ
detruderent᷑. hostes multo tardiꝰ sed tamen eisdem duis adiuuantibus
sinistro cornu mediaq acie tote profligant᷑ copiae regis: quae ꝗͣ fa¬
cile subierant. iniquum locum tam celeriter gradu pulse preme¬

Expanded text:
revocat, arma capere iubet, legiones opponit aciemque instruit; cuius revocat, arma capere iubet, legiones opponit aciemque instruit; cuius rei subita trepidatio magnum terrorem attulit nostris. Nondum ordinibus instructis falcatae regiae quadrigae permixtos milites perturbant; quae tamen celeriter multitudine telorum opprimuntur. Insequitur has acies hostium, et clamore sublato confligitur multum adiuvante natura loci, plurimum deorum immortalium benignitate; qui cum omnibus casibus bellicis intersunt, tum praecipue eis quibus nihil ratione potuit administrari. § 76 Magno atque acri proelio comminus facto, dextro cornu, quo veterana legio sexta erat collocata, initium victoriae natum est. Ab ea parte cum in proclive detruderentur hostes, multo tardius, sed tamen isdem dis adiuvantibus sinistro cornu mediaque acie totae profligantur copiae regis. Quae quam facile subierant iniquum locum, tam celeriter gradu pulsae preme
Abbreviated transcription (Latin):
reliqua pars exercitus opus faceret. At pharnaces impulsus. siue
loci felicitate. siue auspicuis. et religionibꝰ inductus quibꝰ obtem¬
perasse eum postea audiebamus: sue paucitate nostroꝵ qui in
armis erant comperti: cum more operis quotidiani magnam
illorum seruoꝵ multitudinem quae aggerem portabat milites
ẽẽ credidisset. siue etiam fiducia ueterana exercitus sui quẽ
cum legione .xxii. in aciem conflixisse et uicisse legati eiꝰ gloria¬
bant᷑. simul contemptu exercitꝰ nostri quem pulsum ase domi¬
cio duce sciebat inito consilio dimicandi descendere praerupta
motus. Cuiꝰ aliꝗͦdiu cesar irridebat. inanem ostentationem et eo
um interim pharnaces eodem gradu: qͦ in prelium descenderat
uallem ascendere aduersus arduum collem instructis copiis ce¬
pit. Cesar incredibili eius temeritate uel fiducia commotus
neq opinans imparatusq oppressus eodem tempore milites ab opibus

Expanded text:
reliqua pars exercitus opus faceret. At Pharnaces impulsus sive reliqua pars exercitus opus faceret. At Pharnaces impulsus sive loci felicitate sive auspiciis et religionibus inductus, quibus obtemperasse eum postea audiebamus, sive paucitate nostrorum qui in armis erant comperta, cum more operis cotidiani magnam illam servorum multitudinem quae aggerem portabat militum esse credidisset, sive etiam fiducia veterani exercitus sui, quem bis et vicies in acie conflixisse et vicisse legati eius gloriabantur, simul contemptu exercitus nostri, quem pulsum a se Domitio duce sciebat, inito consilio dimicandi descendere praerupta mdiu Caesar irridebat inanem ostentationem et eo cum interim Pharnaces eodem gradu quo in praeruptam descenderat vallem ascendere adversus arduum collem instructis copiis coepit. § 75 Caesar incredibili eius vel temeritate vel fiducia commotus neque opinans imparatusque oppressus eodem tempore milites ab opere
Abbreviated transcription (Latin):
sent quae multo erant propiora regis castris aggerem com¬
portari iubet intra munitiones. Quo celeriter collocato pro¬
xima nocte uigilia .iiii. legionibꝰ oĩbus expeditis: impedimẽ¬
tisq in castris relictis. pͥma luce non opinantibꝰ hostibꝰ ipsum
locum cepit: in quo mitridates secundum praelium aduersus triari¬
um fecerat. Huc omnem comportari aggerem: et ut castris serui-¬
tia aggerentur iuissit nequis ab opere miles discederet. cum spatio
non ampliꝰ passuum .ĩ. intercisa uallis castra. hostium diuideret ab
opere intercepto cȩsaris castroꝵ. Pharnaces cum id repente prima
luce aĩaduertisset copias suas: omnes pro castris instruxit. quas
interposita tanta locorum iniqͥtate. consuetudine magis ꝑuulga¬
ta militari credebat instrui. Caesar uel ad opus suum tardan¬
dum quo plures in armis tenerentur uel ad ostentationem regiae
fiduci&e ne munitione. magis ꝗͣ manu defendere locum pharna

Expanded text:
sent, quae multo erant propiora regis castris, aggerem comsent, quae multo erant propiora regis castris, aggerem comportari iubet intra munitiones. Quo celeriter collato proxima nocte vigilia quarta legionibus omnibus expeditis impedimentisque in castris relictis prima luce neque opinantibus hostibus eum ipsum locum cepit, in quo Mithridates secundum proelium adversus Triarium fecerat. Huc omnem comportatum aggerem ex castris per servitia aggeri iussit, ne quis ab opere miles discederet, cum spatio non amplius passuum mille intercisa vallis castra hostium divideret ab opere incepto Caesaris castrorum. § 74 Pharnaces, cum id repente prima luce animadvertisset, copias suas omnis pro castris instruxit. Quas interposita tanta locorum iniquitate consuetudine magis pervulgata militari credebat instrui Caesar vel ad opus suum tardandum, quo plures in armis tenerentur, vel ad ostentationem regiae fiduciae, ne munitione magis quam manu defendere locum Pharnac
Abbreviated transcription (Latin):
ad urbem caesarem reuocari. Lentius agere decedendi diem po¬
stulare longiorem. pactiones interponere. et in summa frustra¬
ri cepit. Caesar cognita caliditate hoĩs. quod aliis temporibus
natura facere consueuerat: tunc necessitate fecit adductꝰ. ut ce¬
lerius omnium opinione manum conferret. Tela est oppidum
in ponto positum ipsum ut plano loco satis munitum. Tumulus
enim naturalis uelut manu factus excelsiori undiq fastigio su-¬
stinet murum. Circumpositi sunt huic oppido. magni multiq
datis: et infelicitatem triarii detrimentum qui eocercitꝰ nr̃i¬
abest a zela. Hunc locum pharnaces ueteribꝰ paternoꝵ feli¬
cium castroꝵ refectum operibꝰ copiis suis omnibꝰ occupauit.
Cesar cum abhoste milia passuum .u. castra posuisset uidẽtq
eas ualles: quibꝰ regia castra muniebantur. eodem interuallo
sua castra munitura. si modo ea loca hostes priores nõ cepis¬

Expanded text:
ad urbem Caesarem revocari —, lentius agere, decedendi diem poad urbem Caesarem revocari —, lentius agere, decedendi diem postulare longiorem, pactiones interponere, in summa frustrari coepit. Caesar cognita calliditate hominis, quod aliis temporibus natura facere consueverat tunc necessitate fecit adductus, ut celerius omnium opinione manum consereret. § 72 Zela est oppidum in Ponto positum, ipsum ut in plano loco satis munitum: tumulus enim naturalis, velut manu factus, excelsiore undique fastigio sustinet murum. Circumpositi sunt huic oppido magni multiquedatis et infelicitatem Triari detrimentumque exercitabest ab Zela. Hunc locum Pharnaces veteribus paternorum felicium castrorum refectis operibus copiis suis omnibus occupavit. § 73 Caesar cum ab hoste milia passuum V castra posuisset videretque eas vallis quibus regia castra munirentur eodem intervallo sua castra munituras, si modo ea loca hostes priores non cepis
Abbreviated transcription (Latin):
.r. qui in ponto negociati essent: qͦniam in integrum restituẽ
non posset concedere pharnaci. Nam neq interfecti amis-¬
sam uitam neq exectis uirilitatem restituere posse qͦd qͥdem
supplicium grauius morte ciues .r. subissent. ponto uõ dece¬
deret. confestim familiasq publicanoꝵ remitteret: ceteraꝙ
restitueret sociis ciuibꝰq ro. quae penes eum ẽẽnt. Si bñ fecis¬
set iam sibi tunc mitteret munera ad dona. quae bñ rebꝰ gestis
imperatores ab amicis accipere consuescunt. Miserat eĩm phar¬
naces coronam auream. His responsis datis legatos misit. Ac
pharnaces omnia liberaliter pollicitus: cum festinantem ac p̃¬
currentem caesarem speraret libentiꝰ etiam crediturum suis ꝓ-¬
missis ꝗͣ res pateretur: quo celeriꝰ honestiꝰq ad res magis necessa¬
rias ꝓficisceretur. Nemini enim erat ignotum pluribꝰ de causis

Expanded text:
Romanorum qui in Ponto negotiati essent, quoniam in integrum restituere Romanorum qui in Ponto negotiati essent, quoniam in integrum restituere non posset, concedere Pharnaci. Nam neque interfectis amissam vitam neque exsectis virilitatem restituere posse; quod quidem supplicium gravius morte cives Romani subissent. Ponto vero decederet confestim familiasque publicanorum remitteret ceteraque restitueret sociis civibusque Romanis quae penes eum essent. Si fecisset, iam tunc sibi mitteret munera ac dona quae bene rebus gestis imperatores ab amicis accipere consuessent. Miserat enim Pharnaces coronam auream. His responsis datis legatos remisit. § 71 At Pharnaces liberaliter omnia pollicitus, cum festinantem ac praecurrentem Caesarem speraret libentius etiam crediturum suis promissis quam res pateretur, quo celerius honestiusque ad res magis necessarias proficisceretur — nemini etiam erat ignotum plurimis de causis
Abbreviated transcription (Latin):
egati a pharnace missi caesarem adeunt: atq in primis deprecantur
ne eius aduentus hostilis esset. facturum enim omnia pharnacem
quae imperata ẽẽnt. Maximeq comiemorabant nulla pharna¬
cem auxilia contra caesarem pompeio dare uoluisse. cum deiotarꝰ
qui ei dedisset tamen ei satisfecisset. Caesar respondit se fore aȩquissi¬
mum pharnaci si que polliceretur representaturus esset. Nonuit
autem ut solebat mitibus uerbis legatos: ne aut deiotaꝵ sibi obuice¬
rent: aut nimis eo gloĩarentur bñficio qͦd auxilia pompeio nõ mi¬
sissent. Nam se neq libentius facere quicꝗͣ ꝗͣ supplicibꝰ ignoscere
neq prouinciaꝵ publicas iniurias condonare iis posse. qui nõ fuis¬
sent in se officiosi id ipsum quod commemorassent officiũ utiliꝰ
arnaci fuisse. qui prouidisset ne uinceret᷑. ꝗͣ sibi cui di immortale
uictoriam tribuissent. Itaq se magnas et graues in uirias ciuiũ

Expanded text:
—, legati a Pharnace missi Caesarem adeunt atque imprimis deprecantur —, legati a Pharnace missi Caesarem adeunt atque imprimis deprecantur ne eius adventus hostilis esset: facturum enim omnia Pharnacen quae imperata essent. Maximeque commemorabant nulla Pharnacen auxilia contra Caesarem Pompeio dare voluisse, cum Deiotarus, qui dedisset, tamen ei satisfecisset. § 70 Caesar respondit se fore aequissimum Pharnaci, si quae polliceretur repraesentaturus esset. Monuit autem, ut solebat, mitibus verbis legatos, ne aut Deiotarum sibi obicerent aut nimis eo gloriarentur beneficio, quod auxilia Pompeio non misissent. Nam se neque libentius facere quicquam quam supplicibus ignoscere neque provinciarum publicas iniurias condonare eis posse qui fuissent in se officiosi. Quin id ipsum quod commemorant officium fuisse utilius Pharnaci, qui providisset ne vinceretur, quam sibi cui di immortales victoriam tribuissent. Itaque se magnas et gravis iniurias civium
Abbreviated transcription (Latin):
aetatiq hominis precibꝰ eoꝵ qui freq̃nter concurrissent hospites
atq amici deiotari ad deprecandum. de controuersiis tetrarcaꝵ
postea se cogniturum ẽẽ dixit. regium uestitum ei restituit. Legio¬
nem autem eam quam ex genere ciuium suoꝵ deiotarus natura
disciplinaq nr̃a constitutam habebat: eqͥtatumq omnem ad bel¬
lum gerendum ad duci iuissit. Cum in pontum uenisset. copiasq
omnes in unum locum coegisset: quae numero atq exercitatione
bellorum mediocres erant. Excepta enim legione.ui. quam secum
adduxerat alexandria ueteranam multis laboribꝰ ꝑiculisq functam
multisq militibꝰ. partim difficultate itinerum ac nauigationum par¬
tim crȩbritate belloꝵ adeo diminutam: ut minus mille hominum
in ea essent. reliquae erant tres legiones una deiotari: duae quae in
eo praelio quod. cti domicium fecisse cum pharnace scripsimꝰ erãt

Expanded text:
aetatique hominis, precibus eorum qui frequentes concurrissent hospites aetatique hominis, precibus eorum qui frequentes concurrissent hospites atque amici Deiotari ad deprecandum, de controversiis tetrarcharum postea se cogniturum esse dixit, regium vestitum ei restituit. Legionem autem eam quam ex genere civium suorum Deiotarus armatura disciplinaque nostra constitutam habebat equitatumque omnem ad bellum gerendum adducere iussit. § 69 Cum in Pontum venisset copiasque omnis in unum locum coegisset, quae numero atque exercitatione bellorum mediocres erant — excepta enim legione sexta, quam secum abduxerat Alexandrea veteranam multis laboribus periculisque functam multisque militibus partim difficultate itinerum ac navigationum partim crebritate bellorum adeo deminutam, ut minus mille hominibus in ea esset, reliquae erant tres legiones, una Deiotari, duae quae in eo proelio quod Cn. Domitium fecisse cum Pharnace scripsimus fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem pene tota ꝓuincia: qđ ei neq legibꝰ. neq moribꝰ concessum
eẽt: caeteri tetrarcae contendebant. Sine dubio autem rex armeniae
minoris ab senatu appellatus. depositis regiis insignibꝰ. neq tantũ
iuato uestitu: sed etiam reorum habitu supplex ad caesarem u¬
nit oratum. ut sibi ignosceret: quod in ea parte positus terrarũ
quae nulla praesidia caesaris habuisset exercitibꝰ imperiisq in .cti.
uersiaꝵ .p .r. sed parere presentibꝰ imperiis. Contra quem caesan
complurima sua commemoraret officia quae consul ei decretis pu-¬
blicis tribuisset: cumq defectionem eius. nullam posse excusa¬
tionem eius imprudentiae recipere. co arguisset: ꝙ homo tantae
prudentiae ac diligenti&e scire potuisset quis urbem italiamq
tulum .c. marcellum consules: se tamen concedere id factum
suꝑioribus suis bñficiis ueteri hospitio atq amiciciae dignitati:

Expanded text:
quidem paene totius, quod ei neque legibus neque moribus concessum quidem paene totius, quod ei neque legibus neque moribus concessum esse ceteri tetrarchae contendebant, sine dubio autem rex Armeniae minoris ab senatu appellatus, depositis regiis insignibus neque tantum privato vestitu sed etiam reorum habitu supplex ad Caesarem venit oratum ut sibi ignosceret, quod in ea parte positus terrarum quae nulla praesidia Caesaris habuisset exercitibus imperiisque coactusversiarum populi Romani, sed parere praesentibus imperiis. § 68 Contra quem Caesar, cum plurima sua commemorasset officia quae consul ei decretis publicis tribuisset, cumque defensionem eius nullam posse excusationem eius imprudentiae recipere coarguisset, quod homo tantae prudentiae ac diligentiae scire potuisset quis urbem Italiamque tulum, C. Marcellum consul esset, tamen se concedere id factum superioribus suis beneficiis, veter hospitio atque amicitiae, dignitati