comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eoc quib aqua celła ẽ nou e uen¬
it quenad̾m itantur ũ erit iui¬
potest cod̾ tp̃r alius codianam a¬
lius estiuam aꝙͣ ducere ita ut
estate diiudatmꝰ intet eos aqua
hyeme solus ducat is qui coti¬
eod̾ rnio aquam c̾tis horis seꝑ¬
atim eucebant cõuenit ut ꝑ¬
imitatis intͥse tenporib a qua
duceret ¶E uero cum anp lius

Expanded text:
eos, quibus aqua cessa est, non conuenit, quemadmodum utantur, non erit inipotest eodem tempore alius cottidianam, alius aestiuam aquam ducere, ita ut aestate diuidatur inter eos aqua, hieme solus ducat is qui cottieodem riuo aquam certis horis separatim ducebant, conuenit, ut permutatis inter se temporibus aqua uterentur: quaero, cum amplius
Abbreviated transcription (Latin):
neqs ad hr̃dem ut qualesc suctesso¬
res tracsit pianc eĩ ad quem do cc¬
nimiũ trassit in pecrabile est
nam si docucrit p̃dñs sius a qũa
debitam et si noĩe eius fluxiu
aquo dũium ad se trausũt ra¬
dubitate inpetrat auis ais dii¬
cende nec ẽ hoc bu̾ficnum ẜ an
nitia ¶Si qus foite ñ inxctrau̾it

Expanded text:
neque ad heredem uel qualemcumque successorem transit. plane ei, ad quem dominium transit, impetrabile est: nam si docuerit praediis suis aquam debitam, etsi nomine eius fluxisse, a quo dominium ad se transiit, indubitate impetrat ius aquae ducendae, nec est hoc beneficium, sed iniuria, si quis forte non
Abbreviated transcription (Latin):
nis ñ noccant uł si augustus an¬
nis sit ⁊̃ ei qui in alia ripatto
eris ⁊ flumem reͣceslerit nõ pt̃
sub sequi flm̃ ⁊m̃ ei loco ẜuitꝰ
nposita non sit ꝙͣuis is locus
ineus sit. S si alluuione paula¬
tsmꝰ acrescit fundo tuo subse¬
cquii pot̾ qm̃ locus totus flumiis
rupta  sit ẜuitus. ¶ aquaque
in riuo nascitur tacite lucri
fit ab eo qui ducit rci eninsñ¬
oriam ex cessit nire cõstiͥtuti lo¬
co habetur. ¶ Is qmn nis acue¬

Expanded text:
nis non noceant, uel, si angustus amnis sit, etiam ei, qui in alia ripa sit. eris et flumen recesserit, non potes subsequi flumen, quia ei loco seruitus imposita non sit, quamuis is locus meus sit, sed si alluuione paulatim accesserit fundo tuo, subsequi potes, quia locus totus fluminisrruptaque sit seruitus. Aqua, quae in riuo nascitur, tacite lucri fit ab eo qui ducit. Doriam excessit, iure constituti loco habetur. Is, qui aqu
Abbreviated transcription (Latin):
tur erit ⁊ se quens dr̃e pecimi¬
am seii fr̾. siue motnũ sciuerit
siue ignorau̾it is qui tabit qͥa
peccimia fu̾it dantis. s si quͥd̾ ig¬
norau̾it mortuum erit lib̾atꝰ
si sic mutuam. pectumam accepit
solẽdam seio ᷤᷤ sm ant̾ mñdau̾o
t̾ ut pẽcͣcimiam ticio dese cona¬
re uolebam ⁊ tn ignorans me
mortimm ħ fet̾is. habebis adu̾¬
sus meos hrdes mãdati actionẽ
si sciens ñ habebis. s quis suo pec¬
cumiã c̾did̾it deinde is lib̾ fc̃s eã

Expanded text:
tur, erit consequens dicere pecuniam Seii fieri, siue mortuu‹m› sciuit siue ignorauit is qui dabat, quia pecunia fuit dantis: sed si quidem ignorauit mortuum, erit liberatus, si sic mutuam pecuniam accepit soluendam Seio. si autem mandauero tibi, ut pecuniam Titio des, cui donare uolebam, et tu ignorans me mortuum hoc feceris, habebis aduersus heredes meos mandati actionem: si sciens, non habebis.Si quis seruo pecuniam crediderit, deinde is liber factus ea
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis donatõnẽ uale donat̃o.
ueluti si donatõis cã cum debi¬
tore meo pasascarne añ c̾tum
tp̃c ab eo petam. ¶ex reb da¬
tis fructus repceptus indona¬

Expanded text:
corporis donationem ualere donatio, ueluti si donationis causa cum debitore meo paciscar, ne ante certum tempus ab eo petam.Ex rebus donatis fructus perceptus in ra
Abbreviated transcription (Latin):
to ait si conatõnis cã m ħ tra¬
datin ẜuus ut post auĩꝙ̃ni¬
um maniunitatur sit aut̃ a¬
nenus. posse dubitari an usu¬
n. qpiatr. R aliquid donatõ¬
nis cã int̾ueniret. ⁊ ħ genus

Expanded text:
to ait, si donationis causa in hoc tradatur seruus, ut post quinquennium manumittatur, sit autem alienus, posse dubitari an usucapiatur, quia aliquid donationis interueniret. et hoc genus
Abbreviated transcription (Latin):
uis u̾o nel sic accepit qiͣ id soc¬
o adquisiturus. ꝓ sic qiͣ mͥ ⁊ soe¬
cio q̃rebatur ꝗd ag̾et᷑ ⁊ placet
ꝙͣuis suis hac m̃te acceꝑit ut
socio meo ł socio ⁊ mͥ adquirat.
nuchi tñ adquiri.nam ⁊ si ꝓcu¬
ratori meo ħ aĩo remtradid̾it
ut mͥ admint. illeqrͣ sibi adqͥsi¬
turus actiꝑat nchilagiturin

Expanded text:
i socio adquisiturus uel sic quasi mihi et socio: quaerebatur quid agere‹t›. et placet, quamuis seruus hac mente acceperit, ut socio meo uel mihi et socio adquirat, mihi tamen adquiri: nam et si procuratori meo hoc animo rem tradiderit, ut mihi adquirat, ille quasi sibi adquisiturus acceperit, nihil ag
Abbreviated transcription (Latin):
ncet sñ iudicio ꝯmittitur stip¬
nlatõnam ⁊ si quis adu̾sus petẽ¬
tẽ ꝯpensatone deoucionenen
sus fit recte oc̃m est petisse cum
ñ petinam hr̃s qui danpnatus
ẽ ñ pet̾e si hoꝵ quicꝙͣ fecisset ex
tone adu̾sns aruratorẽ potest
ut ratuiphat dñs nt pͥossit co¬
mino ꝯoici s utr̃ ne dũo ⁊dici
oebcat id ꝙ indebitũ solutum
sit si is ratim ħ̾at an u̾ołcura¬
tori ⁊ dicend̾ sit si dñs ratum
ñ yt̃. ¶si ꝓcurator fund̾ petis¬
set ⁊ cauiss nt assol ratam
rem dt̃m habiturum deuide
dñs post ea eind̾ fimid̾ uetidi

Expanded text:
dicio, committitur stipulatio: nam et si quis aduersus petentem compensatione deductioneue usus sit, recte dictum est petisse eum non peti. nam et heres, qui damnatus non petere, si horum quicquam fecisset, extione aduersus procuratorem potest, ut ratum habeat dominus, ut possit dinosci, utrumne domino condici debeat id quod indebitum solutum sit, si is ratum habeat, an uero procuratori condicendum sit, si dominus ratum non habeat. Si procurator fundum petisset et cauisset, uti adsolet, ratam rem dominum habiturum, deinde dominus postea eundem fundum uendi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊̃ si pater p̾uen̾it ⁊ lbellos ĩ¬
seriptõnĩ deposuit marito ñ neg¬
ꝓbet᷑ id̾ crit diced. S ⁊ quociens
alii qui post maritũ ⁊ pr̃em accus¬
sare possunt ad accussand̾ si ꝓsilierĩt
lege expͥssum ẽ ut is cuius de eare no¬
d iħ sigit᷑ patͥ maritũ infamẽt
aut argnat ant doceat collude ma¬
gͣ cum uxore ꝙͣ ex alio aĩo accusa¬
re post ponetur maritõ
t̃one iustituere ñ pot̾ sic tñ ut quo¬
ad unus oceupet utriq tẽpora cedt̃
nͥ uͦ maritꝰ occapauit residua ten¬
pora ei qui occupare ñ potͥ ñ ce¬
dant qued in eo dici pot̾ ꝗ ab ad¬
nit̾io nel adult̾a cepit. nam aduer
ccd̾e. hec in maritis ⁊ patrib dcã sũt
Extraneis aut qui act̾are possunt
accusandi facultas post maritũ ⁊ pa¬
menses extraneis d̾atꝰ ⁊ ip̃i utiles
Sim añt ant̃ extraneus instituer̃
accusat̃onẽ an suꝑnemente marito
ꝑmittat᷑ aceussatõ querit᷑ ⁊ mag̃
arbitror hoc casu maritũ audiend᷑¬

Expanded text:
ut et si pater praeuenerit et libellos inscriptionum deposuerit, marito non negprobetur, idem erit dicendum. Sed et quotiens alii, qui post maritum et patrem accusare possunt, ad accusandum prosiliunt, lege expressum est, ut is, cuius de ea re noi igitur pater maritum infame‹m› aut arguat aut doceat colludere magis cum uxore quam ex animo accusare, postponetur marito. tionem instituere non potest, sic tamen, ut, qu‹o›ad unus occupet, utrique tempora cedant, ubi uero maritus occupauit, residua tempora ei, qui occupare non potest, non cedant. quod et in eo dici potest, qui ab adultero uel adultera coepit: nam aduerscedere. haec in maritis et patribus dicta sunt. Extraneis autem, qui accusare possunt, accusandi facultas post maritum et paquattuor menses extraneis dantur et ipsi utiles. Si ante extraneus instituerit accusationem, an superuenient‹i› marito permittatur accusatio, quaeritur. et magis arbitror hoc quoque casu marit
Abbreviated transcription (Latin):
si maridũ uelit reus aduit̾ii leuo¬
cinii reũ fac̾e semel delatus non
audiet. ¶Si ynblico indicio ma¬
ritus uxorẽ suam faciet au leno¬
ciuii auegatõ repellat in aritum
ab accusatõne ⁊puto ñ reyeller
lenociniũ ñ gͥ mariti ip̃i honerat
ñ mulierẽ extusat uñ q̃ri pot̾ an
is qui de adult̾io cognostit statue
minaritum ob lenocniuĩ possit
⁊ puto possenã clandius gorgus
uir clansimꝰ u orẽ accusãs cura
derectus eẽt yxoẽe in adult̾io de¬

Expanded text:
si maritum uelit reus adulterii lenocinii reum facere, semel delatus non audietur. Si publico iudicio maritus uxorem ream faciat, an lenocinii allegatio repellat maritum ab accusatione? et putem non repellere: lenocinium igitur mariti ipsum onerat, non mulierem excusat. Unde quaeri potest, an is, qui de adulterio cognoscit, statuere in maritum ob lenocinium possit? et puto posse. nam Claudius Gorgus uir clarissimus uxorem accusans cum detectus est uxo
Abbreviated transcription (Latin):
statꝰ decedit ẽx tigiuit .ni. erim̃
mortalitate nisi qnis forte mares¬
tatis reus fu̾it hoc erim̃ insiasuc¬
cessorib purget᷑ hr̃ditas fisco
uẽdicatur plane ñ quis quis
hostili aĩo aduersus rem pibli¬
cam uł principẽ aĩatus. cet̾um
si quis ex alia cã logis uilie maies

Expanded text:
status decedit: extinguitur enim crimen mortalitate. nisi forte quis maiestatis reus fuit: nam hoc crimine nisi a successoribus purgetur, hereditas fisco uindicatur. plane non quisque hostili animo aduersus rem publicam uel principem animatus: ceterum si quis ex alia causa legis Iuliae m
Abbreviated transcription (Latin):
lẽans p᷑et̾e s oxceptõe łñctiͣ sub¬
monetur: nã hres eius cꝰ ẜuitus
p̾oii ita ꝯcessa est. ut coadnine¬
ret nis eũdi hr̃et pacti cõnẽ¬
ti ex cep̃one submonebitur. ¶ͣ
usum f dari sibi postnatur id
.ii. in obligatõnem deducit quod
minem ꝙ̃ atitio pure stipulatus
fueram senis mͥ sub cõditione ꝓ¬
misit ⁊ uͣ pͥendeute coontione
post᷑ moram ticii de cesserit cõfes¬
tim cõtitio ag̾e pot̾o net seins
existẽte ꝯ ditõe obligatur ¶ac
s̾i titio aceptũ fetissem senis ex¬

Expanded text:
lendas petere, sed exceptione pacti summovetur. nam et heres eius, cui servitus praedii ita concessa est, ut, quoad viveret, ius eundi haberet, pacti conventi exceptione submovebitur. Qui usum fructum dari sibi stipulatur: id enim in obligationem deducit, quod minem, quem a Titio pure stipulatus fueram, Seius mihi sub condicione promiserit et is pendente condicione post moram Titii decesserit, confestim cum Titio agere potero, nec Seius existente condicione obligetur: at si Titio acceptum fe
Abbreviated transcription (Latin):
p̾hensa est sine .n. solus ħ̾s exti¬
t̾it in solid̾ tenebitur siũ ꝓ ͤ pte iti
eod̾ mͦ qnocet̾i coħrdes eius oblig¬
abitur. ⁊ quanis cõnemiseinde¬
atur ne ab alio hr̃de ꝙͣaticio pe¬
teret ᷑ tñ inuitile pactñ cõuentũ
sibadari stipulatur manifeste filii¬
ꝑsonaim in hoc cõpletit ut eirec
stipuletur qr̃ nel manent᷑ ͦ  potã¬
te y ematipato filio recte sołm adi
quid dari stipulitur acquirits .¬

Expanded text:
hensa est: sive enim solus heres exstiterit, in solidum tenebitur, sive pro parte, eodem modo, quo ceteri coheredes eius, obligabitur. et quamvis convenisse videatur, ne ab alio herede quam a Titio peteretur, tamen inutile pactum conventum suo dari stipulatur, manifeste personam filii in hoc complectitur, ut ei recstipuletur: quare vel manenti in potestate vel emancipato filio recte solvitur. suo dari stipulatur, sibi adquirit,
Abbreviated transcription (Latin):
tenani expugnata ⁊ expus¬
nare uidet᷑ qui in ip̃o quasi p̾li¬
o ⁊ pugna adu̾sus nauemꝰ ⁊ ra¬
tem aliquid rapit siue expug¬
net siue predonb expugnanti¬
bus rapiat . lab̾o att ecrum su¬
ise dt sine de domo sine i nulla
expugnatis aliquid rapiatur
hinc edc̃o locꝰ sit. ñ .n. minus iu
mari ꝙͣ in uilla ꝑ latrũculos in¬
cuuetam̃᷑ uł infestari possiꝰ tuou
qui recipit ex cãis supscriptis te¬
uent᷑ qui receptores ñ minꝰ delin¬
qunt qũa agressores. S .ni. aditũ

Expanded text:
te naui expugnata'. expugnare uidetur, qui in ipso quasi proelio et pugna aduersus nauem et ratem aliquid rapit, siue expugnet siue praedonibus expugnantibus rapiat. Labeo scribit aequum fuisse, ut, siue de domo siue in uilla expugnatis aliquid rapiatur, huic edicto locus sit: nec enim minus in mari quam in uilla per latrunculos inquietamur uel infestari possumus. Noqui recepit ex causis supra scriptis, tenetur, quia receptores non minus delinquunt quam adgress
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝙ est ũimy naicet̾e resque
seponũt᷑ ut ad uniones ꝑuenia¬
tur ñ furtifaciendi cã ꝯͣctãt᷑.¬
qui lancẽ rasit tocius furẽ ⁊ p
titenet᷑ ad id ꝙ dñi int̾est.¬

Expanded text:
quod est uerum. nam ceterae res, quae seponuntur, ut ad uniones perueniatur, non furti faciendi causa contrectantur.Qui lancem rasit, totius fur est et furti tenetur ad id,
Abbreviated transcription (Latin):
Dil E reditore ĩ possõe ren
debitoris misso cna cor ꝯti¬
tui d si qͣdam actõnes ꝑitẽ
eum ꝑuenit si ñd̾ sit aliqͥd
cseritu ꝓttones suas pres¬
tabit. ¶datur aut̃ inftm
actõ adu̾sus eum ⁊ om̃e ꝙ¬

Expanded text:
 Creditore in possessionem rerum debitoris misso curator constitui debet, si quaedam actiones periturae eum pervenit: si nondum sit aliquid consecutus, actiones suas praestabit. datur autem in factum actio adversus eum et omne
Abbreviated transcription (Latin):
tingit ut ⁊̃ si uolentẽ filiũ quis
uendid̾it patri suo quidẽ noĩe
ꝯpetit innuiriaꝵ accosfilii uero
uoĩe ñ ꝯpetit qr nulla iniuria
ẽ que in uolentem fiat ¶Quo¬
tiens funeri testatoris uł cada¬
ueri fit imuria si quid̃ rꝰ aditã
hrditatẽ fiat diced̾ ẽ hĩdi quõ¬
est defuncti estimatonẽ purga¬
ro . quotiens aũt añ aditan
hrditate mag̾ hr̃ditari ⁊ sic ħr̃¬

Expanded text:
tingit, ut etiamsi volentem filium quis vendiderit, patri suo quidem nomine competit iniuriarum actio, filii vero nomine non competit, quia nulla iniuria est, quae in volentem fiattiens autem funeri testa‹to›ris uel cadaueri fit iniuria, si quidem post aditam hereditatem fiat, dicendum est heredi quoest defuncti existimationem purgare: quotiens autem ante aditam hereditatem, magis hereditati, et sic here
Abbreviated transcription (Latin):
clam nec p̾cario alt̃ ab alt̾o possi¬
detis hec eoꝑtinet ut si quis pos¬
sidet ui aut clam ant p̾cario si qͥd̾
ab alio ꝓossit ei possõ. si uero ab ad¬
u̾sario ñ debeat eum sp̃ hoc quod
ab eo possidet nincere has .ii. pos¬
sessões ñ deb̾e ꝓ fisc̾e̾ palã ẽ.¬
auł. Qusta .n. aut miusta aduslis
cetͥos possõ fit in hoc int̾dc̃o nͥł
refert qualis .n. ⁊ possessor hoca
ip̃o ꝙ possessor est plus mr̃ ht̃
quam ip̃e qui ñ posfidet

Expanded text:
possidetis', hoc eo pertinet, ut, si quis possidet ui aut clam aut precario, si quidem ab alio, prosit ei possessio, si uero ab aduersario suo, non debeat eum propter hoc quod ab eo possidet uincere: has enim possessiones non debere proficere palam eum. Iusta enim an iniusta aduersus ceteros possessio sit, in hoc interdicto nihil refert: qualiscumque enim possessor hoc ipso, quod possessor est, plus iuris habet quam ille qui non possidet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtim nt ꝙ ñ possidemꝰ nobis restiui¬
tuat᷑: ant ad hoc ut nobis retiie
liceat quod possidemus ¶Rẽsi¬
tuende possõnis ordo aut int̾oc̃o
expeditur ant ꝑ hãc actone Ree¬
tinede ita possõis duplex uia ẽ
aut except̃o est aͥnͣt int̾dẽm ex

Expanded text:
quod non possidemus, nobis restituatur, aut ad hoc, ut retinere nobis liceat quod possidemus. restitutae possessionis ordo aut interdicto expeditur aut per actionem: retinendae itaque possessionis duplex uia est, aut exceptio aut in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ħ ꝙ nec ui nec clam nec p̾¬
cario ab eo possides. ¶Interdc̃m
possessori dat᷑ qnippe cum susficiat
ei qui possideat. ¶ Hoc int̾dc̃m
locum ht̃ siue quis totum fñd̾
possid̾e̾ se dicat sinẽ ꝓ cͣtͣa ꝑte
siue ꝓ indiuiso ponideat. ¶ hoc ĩ¬
sunt soli sũ dubio locum habebit

Expanded text:
uod nec ui nec clam nec precario ab illo possides'. Interdictupossessori datur, quippe sufficit ei quod possideat. Hoc interdictum locum habet, siue quis totum fundum possidere se dicat, siue pro certa parte, siue pro indiuiso possideat. Hoc insunt s
Abbreviated transcription (Latin):
hmł i qui actessionis loco m¬
ititñt inleuiorẽ cãm acaipi po¬
ifñt indet̃ iorem ñ possũt ĩdeo
sia reo michi stipuladus sum
afidemssore michi aut a ticio me¬
reo michiant ticio stipulatus
afidenissore mͥt̾m int̾ rogem
in det̾iorẽ cãm acceptũ fideinsso¬
reminłait. quid g ͦ si areosticũ
ant pãplilũ a fideinssorẽ stics̃
int̾ rogẽutr̃ indet̃ iorẽ cãm ac¬
ceptuis est sublata elc̃ione ani

Expanded text:
m.Hi, qui accessionis loco promittunt, in leuiorem causam accipi possunt, in deteriorem non possunt. ideo, si a reo mihi stipulatus sim, a fideiussore mihi aut Titio, mereo mihi aut Titio stipulatus, a fideiussore mihi tantum interrogem, in deteriorem causam acceptum fideiussorem Iulianus ait. quid ergo, si a reo Stichum aut Pamphilum, a fideiussore Stichum interrogem? utrum in deteriorem causam acceptus est sublata electione? an in
Abbreviated transcription (Latin):
lex hibenda ac deducẽda pat̾ ⁊̃
qui filiam ^ potͥatẽ ht̃ a mari
cius. inpot̾ate lucĩ ticii ẽ. quo

Expanded text:
exhibenda ac ducenda pater, etiam qui filiam in potestate habet, a marittius in potestate Lucii Titii est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ri ausit s ansit iudicatum¬
¶Si quis ailiam suain que mich
mupta sit uelit abduc̾e ex hibe uł
sibitesid̾et an adu̾suq uit᷑ dc̃m ex¬
cepto danda sit sic forte pater
cõcordans m̾n̾i forte ⁊ lib̾ie sub¬
inxum uelit dissolu̾e ⁊ c̾to iur̃
Utimꝰ ue bene cicqͣdantia ma
dum ut patriȩ ꝑsuadeat᷑ ne
a cerbe patriam pot̾atẽ exer.¬
ceat.

Expanded text:
 sed an sit iudicatum.Si quis filiam suam, quae mihi nupta sit, uelit abducere uel exhiberi sibi desideret, an aduersus interdictum exceptio danda sit, si forte pater concordans matrimonium, forte et liberis subnixum, uelit dissoluere? et certo iure utimur, ne bene concordantia mathibendum, ut patri persuadeatur, ne acerbe patriam potestatem exerceat.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃oitoris tabulas hr̃e ne forte
⁊trou̾siam suꝑ eare pacia¬
ẽ ouplariside pot̾ queri sigͥt
cum alias ꝓbatõnes m̃se qua
scripturã ħat cyrographi fur¬
tã passus sit estimari duplo c¬
rographi ꝙͣtitas debeat ⁊ ñ¬

Expanded text:
creditoris tabulas habere, ne forte controversiam super ea re patia duplari. Inde potest quaeri, si quis, cum alias probationes mensaeque scripturam haberet, chirographi furtum passus sit, an aestimari duplo chirographi quantitas debeat. et nu
Abbreviated transcription (Latin):
cam er aua ⁊ecepti sunt reposcit
iueniant᷑ ex co crimine pp̃ quod
imꝑacti sunt in carcerẽ dñ puni¬
endi sunt. eos u̾o qui ꝯspiratõnẽ
denda nam ca adita hus culpe reꝰ
castigant᷑ uł maliciam ꝯiutãt
gati restituunt᷑. Nam ⁊ si miserati¬
one custodia m quis dimiserit mi¬
liciam mu tat fraudulẽter aũt si
suit uersatꝰ in dunitẽda castodia
nł capite punit᷑ uł in extremũ
gradꝰ milicie dat᷑: Int̾ d̾ ei uenia¬

Expanded text:
poscit, inueniantur ex eo crimine, propter quod inpacti sunt in carcere, tamen puniendi sunt: eos uero, qui conspirationem edenda: nam ea prodita si culpae reus castigantur uel militiam mutant: gati restituuntur. nam si miseratione custodiam quis dimiserit, militiam mutat: fraudulenter autem si fuerit uersatus in dimittenda custodia, uel capite punitur uel in extremum gradum militiae dat
Abbreviated transcription (Latin):
micidii reus ẽ gͦ si casu enstodiade¬
fiuicta dicat testrinoniis id ꝓban¬
d̾ ẽ ⁊ sic uenia dabit᷑ solet p̾tere¬
a si amissa culpa custodia ẽ si tñ ĩ
ti dari ad eam rem requirẽdã anpli¬
cito ei alio milite. ꝙ si fugitiuum
dño reddend̾ ꝓdiderit si facultates
hãt dño p̾cium redd̾e mb̾i satur¬
ninus auat ad .l. uiliam inaiesta

Expanded text:
micidii reus est: Ergo si casu custodia defuncta dicatur, testationibus id probandum est et sic uenia dabitur. Solet praeterea amissa culpa custodia, si tamen intti dari ad eam requirendam, acito ei alio milite.Quod si fugitiuum domino reddendum prodiderit, si facultates habeat, domino pretium reddere iuberi Saturninus probat. AD LEGEM IULIAM MAIESTA
Abbreviated transcription (Latin):
drc eum quẽ pͥncipales cõstitutões
sustib subici ꝓhibuerunt in ietal¬
tum dãpnari posse duius adrianus
in hesuerba rescripsit in opus me¬
talli ad tẽpus nemo dar debet Set
qui in tẽpus dãpnatꝰ est ⁊̃ si faciat
metallicum opns ñ in metallũ danp¬
natꝰ eẽ intelligi deb huꝰ .n. lib̾tas

Expanded text:
s constitutiones fustibus subici prohibuerunt, in metallum dari posse. Diuus Hadrianus in haec uerba rescripsit. 'In opus metalli ad tempus nemo damnari deb‹e›t. sed qui ad tempus damnatus est, etiamsi faciet metallicum opus, non in metallum damnatus esse intellegi debet: huius enim libertas
Abbreviated transcription (Latin):
iundicarẽt in exulib gradus rena¬
rum ꝯstituit edem̃ dini adriaui ut
qui ad tẽpꝰ relegatꝰ ẽ si redcat in insu¬
iai releget᷑ qui relegatus in infu
uaserit capite puniat᷑. ⁊ in custodiis
grad̾ ẜuand̾ ẽẽ id̾ pͥneipes rescripse¬
runt .i. nt qui in tẽpus dãpnati eẽnt
inꝑpetuũ dãpnarẽt᷑ quia qui iupec¬

Expanded text:
uindicaretur. In exulibus gradus poenauindicaretur. In exulibus gradus poenarum constituti edicto diui Hadriani, ut qui ad tempus relegatus est, si redeat in insulam relegetur, qui relegatus in insuluaserit, capite puniatur. Ita et in custodiis gradum seruandum esse idem princeps rescripsit, id est ut, qui in tempus damnati erant, in perpetuum damnarent
Abbreviated transcription (Latin):
cesaris munuidiam alt̾us ꝑ tilisset
in iñcula publica coherteri diuus ꝑi¬
us rescripsit ¶ omĩa admissa in ꝑa¬
tronũ patromiq ne filiũ patr̃e ꝓꝑm¬
quin maritũ uxorẽ cet̾asq necessi¬
tudines grauips indicãda fant qͣm
in extraneos ¶enenarii capitepi¬
mendi sunt aut si dignitatis res¬
pectum agi oportuerit deportãdi¶ G̃ra¬
ssatores qui predecã id facunt ꝓ¬
xiiii latronib hũt᷑ qr si cum fer¬
ro aggredi ⁊ spoliari milituerunt
capite puniunt᷑ ntiq si sepuis at¬
q in ranerib hoc admiserunt cet̾i
in inctallũ dãpnant᷑ uł ni insulas
relegant ¶Igni cremant᷑ plerũq
serui qui salnti dñoꝵ suoꝵ infidiaue
cẽderunt intra opidum plerũꝙ uiui
exurũt᷑ ꝙ u̾o casam aut uillam ali¬
quo leuius nam fortiita nicẽdia siẽ
eiuetari possent ꝑ negligẽtiã e cꝵ
ap̾ quos orta sunt dãptio niciuis sue¬
ennt eiuilit̾ excẽt᷑ ĩit qui iactina at¬
asfertus ẽ dãp ni disceptet uł modice

Expanded text:
esaris in inuidiam alterius praetulisset, in uincula publica coerceri diuus Pius rescripsit. Omnia admissa in patronum patroniue filium patrem propinquum maritum uxorem ceterasque necessitudines grauius uindicanda sunt quam in extraneos. Uenenarii capite puniendi sunt aut, si dignitatis respectum agi oportuerit, deportandi. Grassatores, qui praedae causa id faciunt, proximi latronibus habentur. et si cum ferro adgredi et spoliare instituerunt, capite puniuntur, utique si saepius atque in itineribus hoc admiserunt: ceteri in metallum dantur uel in insulas relegantur. Igni cremantur plerumque serui, qui saluti dominorum suorum insidiauercenderint intra oppidum: et plerumque uiui exuruntur. qui uero casam aut uillam, aliquo lenius. nam fortuita incendia, si, cum uitari possent, per neglegentiam eorum, apud quos orta sunt, damno uicinis fuerunt, ciuiliter exercentur ut qui iactura adfectus est, damni disceptet uel modice
Abbreviated transcription (Latin):
¶ad statuas cõfug̾e nel imagnies
pͥncipiun in imuriam alt̾nis pro¬
hibitũ ẽ cũ .ii. ieges om̃ib hõib
equalit̾ securitatẽ tribuant me¬
ritonisum ẽ inniuriam pocius ait̾iꝰ
ꝙ sui defensionis gr̃a ad statuas nes
ymagines pͥncipum cõsug̾e nͥ si ꝗẜ
ex iunculis uel custodia detẽtus a po¬
tẽciorib ad huiꝰ p̾sidum fug̾it hus¬

Expanded text:
nes principum in iniuriam alterius prohibitum est. cum enim leges omnibus hominibus aequaliter securitatem tribuant, merito uisum est in iniuriam potius alterius quam sui defensionis gratia ad statuas uel imagines principum confugere: nisi si quis ex uinculis uel custodia detentus a potentioribus ad hui
Abbreviated transcription (Latin):
locis nbi grassati sunt finta sigẽdos
cum plurib placuit ut ⁊ ꝯspectude¬
t̾reant᷑ alii ab husdem facmoribus
⁊ solatõ sit cognatis ⁊ assinib nide¬
reutoꝵr eod loco pene reddit᷑ in quo
latrones homicidia fecissent ñ uillis
⁊ ad bestias hos dãpnauerunt ¶Maio¬
res nr̃i in om̃i supplicio seiꝰ suos ꝙͣ¬

Expanded text:
ti sunt, furca figendos compluribus placuit, ut et conspectu deterr‹e›antur alii ab isdem facinoribus et solacio sit cognatis et adfinibus interemptorum eodem loco poena reddita, in quo latrones homicidia fecissent: nonnulli etiam ad bestias hos damnauerunt. Maiores nostri in omni supplicio seuerius
Abbreviated transcription (Latin):
u uel in insulam uel cũ in opus auis
bicitur ¶ Non om̃is fustib cedi solet᷑ s
hũ dumtaxat qui hbi sunt ⁊ qui te
timores hõies honestiores neco fiesti¬
tis spalit expͥrmt᷑ soleut quidam
aui niugo se iuuenes appellant mq̃
buso cinitatib ⁊nrbuẽtis se acla¬
macionibus poꝑulariũ a cõmoda¬
re qui si amplius nicħ amiserint
necante sunt ap̾fide ad moniti fus¬
tib cesi. dimittũt᷑ aut ⁊̃ specta¬
culis eis int̾dicitꝰ ꝙsi ita corepti¬

Expanded text:
erpetuum, uel in insulam, uel cum in opus quis bicitur. Non omnes fusti‹bu›s caedi solent, sed hi dumtaxat qui liberi sunt et quidem tenuiores homines: honestiores uero ftis specialiter exprimitur. Solent quidam, qui uolgo se iuuenes appellant, in quibusdam ciuitatibus turbulen‹tis› se adclamationibus popularium accommodare. qui si amplius nihil admiserint nec ante sint a praeside admoniti, fustibus caesi dimittuntur aut etiam spectaculis eis int
Abbreviated transcription (Latin):
di stuit ñ ñꝙͣ capite plectẽdi .s. cum
sepiuis sediciose ⁊ t᷑ bulẽte se gesse¬
runt aliqu̾tiens apphesi tractati
clemẽtins in ead̾ temeritate pro¬
positi ꝑ seu̾au̾imt S̾ui. cesi solent
hr̃e honoris renerẽtiam debent qͣm

Expanded text:
uam capite ‹p›lectendi, scilicet cum saepius seditiose et turbulente se gesserint et aliquotiens adprehensi tractati clementius in eadem temeritate propositi perseuerauerint. Serui caesi solent habere honoris reuerentiam d
Abbreviated transcription (Latin):
toris ⁊ uẽditoris uolũtas ex¬
quirẽda est. ut siue mãẜit pe¬
nes ẽptorẽ. siue recesserit c̾tũ
sit uolũtate dñi ft̃amaque
cessionem. id̾o aut̃ uolũtasex¬
igitur ne dñs ignorans inmri¬
am accipiat nullan enĩ potest
nolu̾it ñ aut̾ soluis eius ad ꝙ̃¬

Expanded text:
toris et uenditoris uoluntas exquirenda est, ut, siue remanserit penes emptorem siue recesserit, certum sit uoluntate domini factam aquae cessionem. Ideo autem uoluntas exigitur, ne dominus ignorans iniuriam accipiat: nullam enim potest uoluit. Non aut
Abbreviated transcription (Latin):
est. s in rem ⁊ sic recte defende¬
tur. ħoc ẽ uł a se uł ab alio qͦ¬
S s si alius defendat erit
ugessaria satdatõ s łi ip̃e ñ pu¬
to necessariam satudatdniẽ
gͦ oblata satudatione deic i pei¬
pot̾it int̾dc̃o reddito

Expanded text:
est, sed in rem: et 'recte defendetur' hoc est uel a se uel ab alio quocumque. sed si alius defendat, erit necessaria satisdatio, si ipse, non puto necessariam satisdationem. ergo oblata defensione deici poterit interdicto reddito
Abbreviated transcription (Latin):
ead̾ cmitate eẽ ⁊ latitare ⁊¬
eum qui ã  eialia ciuitater
copiam qr siũ faciat in pir¬
blico ibi ꝙ faciat ꝑeat. an
latitet iudẽamius. s hoc ho
die nire utmnuir. ut siue as
ꝑegre agat. si tñ occursiuy
creditoris eiuictet iatitare
ideatui ¶demq eum quo¬

Expanded text:
tate et non latitare. etenim qui in alia ciuitate sit copiamque sui faciat in publico ibique pareat, an latitet, uideamus. et hodie hoc iure utimur, ut siue quis egre agat, si tamen occursum creditoris euitet, latitare uideatur. denique eum quo
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾̃ actõnẽ s talem que.
ꝑ exceptõnẽ repellitur.
Isi quis actõne de pecculio
filii uł ẜui noĩe ⁊ueniripos¬
sit. si latitet eo nire ntim̃
ut possint. bona eius possi¬
deri ⁊ uemre tam̃ ⁊ si nich¬
mus utrum. sit an ñ sit
⁊ ꝙ teneat actõ eciam si
m̾cħ in peculio fu̾it. t̃
iudeamus si quis adu̾sus
in rem actõnẽ latitet. an
bona eius possidi̾ neñda
eius eẽ uẽdenda ⁊ y res¬
cripto aduani ꝯginetur
cõmodius se exislimare
infũdi possõm mittẽdũ
sid̾i hic annotãnd̾ ẽẽ cel¬
sũ isultũ ñ delatitãte
s ce absente ¶id̾ celfus
existimat. siis a quo hĩ¬
ditatem pet̾e latitat uͦe
uni ꝯmnodissime fĩ rosse

Expanded text:
onem, sed talem, quae per exceptionem repellitur. Si quis actione de peculio filii uel serui nomine conueniri possit, si latitet, eo iure utimur, ut possint bona eius possideri et uenire, tametsi nihmus, utrum sit an non sit, et quod teneat actio, etiam si nihil in peculio fuerit. Item videamus, si quis adversus in rem actionem latitet, an bona eius possideri venumque esse vendenda: et hoc rescripto Hadriani continetur,commodius se existimare in fundi possessionem mittendum sideri. hoc adnotandum est Celsum consultum non de latitante, sed de absente. Idem Celsus existimat, si is, a quo hereditatem petere uelim, latitat, commodissime fieri posse
Abbreviated transcription (Latin):
tantis occultantis se desid̾at ut
recte dcm̃ sit furiosum huic
uenditõnem pati ñ posse qͥa
ñ se occultabat qui suus ñ ẽ¬
¶ plane si ñ furiosus defenda¬
tim ꝑmittẽd̾ ẽ. ¶ lab̾. aut̾ scri¬
bit. si ñ iuueniatur curator
uł defensor furiosi. s ⁊ si cator
aitus enm ñ defendat tunc
dare curatoren. aliquẽ ex
e̾ditorib ut ñ anplius ꝙ ne¬
cesse ẽ ex bonis furioa uene¬
at. ea ꝙ ẜuanda lab̾e ait que
solent ẜuari cum uẽt̾ in pos¬
sessionem mittitur. plane in
ꝙ hominis eius status ⁊ ha¬
bitus a pupilli cõccõne non
nutum aboret. Ꝙ quid̃

Expanded text:
tum occultantis ‹s›e desiderat, ut recte dictum sit furiosum hinc uenditionem pati non posse, quia non se occultat, qui suus non est. Plane si non defendatim permittendum est. Labeo autem scribit, si non inueniatur curator uel defensor furiosi, sed et si curator datus eum non defendat, tunc dare curatorem aliquem ex creditoribus, ut non amplius, quam necesse est, ex bonis furiosi ueneat: eaque seruanda Labeo ait, quae solent seruari, cum uenter in possessionem mittitur. Plane intquia hominis eius status et habitus a pupilli condicione non multum abhorret: quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ adu̾sus me latit᷑et ¶ S il¬
lud spectand̾ pomp̾ putat
an adissus me eumq solum
posse hinc uenditionem inꝑe¬
trare adu̾sus quẽ iatitetsiã¬
titare aut̃ ẽ ꝯͣctu aliquo
iatere ꝙ̃adm infatitare fre¬
ꝙter facere. ¶ad eo autẽ
latitacio aĩmũ ⁊ affc̃m iati¬

Expanded text:
tsi non aduersus me latitet: sed illud spectandum Pomponius putat, an aduersus me, eumque solum posse hinc uenditionem impetrare, aduersus quem latitetur. Latitare autem est cum tractu aliquo latere, quemadmodum factitare frequenter facere. Adeo autem latitatio animum et affectum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ iatitare quis ñ turpide
cã neluti qui tiranni crude¬
utatem timet ant ninz hos¬
tium aut comesticas seditẽ
si hec latitatõ c̾ditores frau¬
det in en tm̃ erit cã ne hinc
tantis qͣr quo aĩo latitet¬
an ut fraudet c̾ditꝓres. an a¬
lia ex cã Quid gͦ.i si duas
cãs iatitandi habuit᷑ uł plu¬
res int̾iauas eciam fraudãdi
cditores. an uẽdicio recte⁊
cedat ⁊ puto ꝓband̾. si płes
cause sunt iatitacionum
int̾ quas ẽ ⁊ fraudatõnis cã

Expanded text:
is latitare non turpi d‹e› causa, ueluti qui tyranni crudelitatem timet aut uim hostium aut domesticas seditionsi haec latitatio creditores fraudet, in ea tamen erit causa, ne hinc tantis quaeritur, quo animo latitet, ut fraudet creditores an alia ex causa. Quid ergo, si duas causas latitandi habuit uel plures, inter quas etiam fraudandi creditores? an uenditio recte procedat? et puto probandum, si plures causae sint latitationis, inter quas est et fraudationis ca
Abbreviated transcription (Latin):
ro gͥ an gaiũ senim obliga¬
eẽ ¶ seiã cum salarnĩ cõititu¬
ereuellet ⁊ta epistolam emi¬
sic lutio ticio saltẽ si in eo¬
tua ueni hoc tͥ ꝙͣdi uña

Expanded text:
ro, an Gaium Seium obligaesse. Seia, cum salarium constituere vellet, ita epistulam emisit: "Lucio Titio salutem. si in eotua uen‹i› hoc: tibi qua
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas fix̾is ⁊ ego eas pͥmiꝙͣ tibi
denuntiare refix̾o denite inuicẽ¬
de int̾dc̃o quod in aut clam eg̾i¬
nius nͥ remitas mͥ ut absoluar ⁊
denpnand̾ te qiͣ rem ñ restituas
ꝙͣti mea int̾esit au̾t c̾te excer¬
tõnem mͥ futurã si ñ ui ñ clamñ
p̾cario fec̾is ¶Si stercꝰ ꝑ fundum¬
coł meum tuleris cum id te fac̾e ue

Expanded text:
tabulas fixeris et ego eas, priusquam tibi denuntiarem, refixero, deinde inuicem interdicto quod ui aut clam egerimus: nisi remittas mihi, ut absoluar, condemnandum te, quasi rem non restituas, quanti mea intersit, aut certe exceptionem mihi profuturam 'si non ui nec clam nec precario feceris'.Si stercus per fundum meum tuleris, cum id te facere uet
Abbreviated transcription (Latin):
ullo oꝑe hoc uit̾oc̃o teneatur¬
¶Si quis ꝓiectum aut stillicidiũ
in sepulcrum miserit ⁊ si ip̃m
monum̃tum ñ taug̾et recte
cũ co agi quod in sepulcro ui
aut clam fc̃m sit qr sepulcri
sit ñ soł is locus qui recipiat hi
posse ¶Si is qui denũciauit se
opꝰ fc̃urum cõfestĩ opꝰ fec̾it clã
fecisse ñ intelligit᷑ uam si post
tenpus indebit. dam fetisse.

Expanded text:
ur.Si quis proiectum aut stillicidium in sepulchrum immiserit, etiamsi ipsum monumentum non tangeret, recte cum eo agi, quod in sepulchro ui aut clam factum sit, quia sepulchri sit non solum is locus, qui recipiat humposse.Si is, qui denuntiauerit se opus facturum, confestim opus fecerit, clam fecisse non intellegitur: nam si post tempus, uidebi
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a ẽ cessat nonatõ scd̾a n̾o sti¬
pło tenet ex qua fũdus ñ set
actor ex prima ꝯtestet᷑ den¬
iq menore y det̾ iorẽ fc̃o sine
cuipa debitoris post ea fñdo

Expanded text:
facta est, cessat no uatio: secunda uero stipulatio tenet, ex qua non fundus, sed actor ex prima contestetur. denique meliore uel deteriore facto sine culpa debitoris postea fundo
Abbreviated transcription (Latin):
timeatur minime oicẽd̾ ẽ dãp¬
ni intc̃ĩ stipłonem int̾poni oꝑt̾e
auis em̃ dubitat neminẽ ẽẽ ꝯ quo
stipiatur cum nemine ni ficĩ¬
ente iocus ip̃e .pii. dampnimĩ il¬

Expanded text:
timeatur, minime dicendum est damni infecti stipulationem interponi oportere: quis enim dubitat neminem esse, a quo stipuletur, cum nemine nihil faciente locus ipse publicus damnum in
Abbreviated transcription (Latin):
id soł dampnũ ꝯtineat ꝙ inintia
fit aut u̾o om̃e dãpnũ ꝙ extrimꝰ¬
secus ꝯtingat. ⁊ lab̾o quid̾ scri¬
bit de dampno dato ñ posse agi
si forte t̾re motu aut ui flumi¬
nis alio ne quo c asn pettblalt᷑
cid̾it ¶rmis quoꝙ putat. si edi¬
b ꝓmissoris uento tegłe deiet¬
te dĩpnum uicino dedit ita
enm teneri si eoificii inclo
id aitid̾it nͥ am si molentiauẽ¬
toꝵ. nel qua alia rõne que uim
hñt diuinam. lab̾o ⁊ rõnem᷑ adi¬
cit. ꝙ si hoc ñ admittatur iniqũ
a  stuninis aut maris aut tẽpesta¬
tis aut riune aut incẽdii ant
t̾re motus uim sustmn̾e ñ possit᷑
¶it̾ ẜuus putat si ꝯtroũsia aã¬

Expanded text:
id solum damnum contineat, quod iniuria fit, an uero omne damnum, quod extrinsecus contingat? et Labeo quidem scribit de damno dato non posse agi, si quid forte terrae motu aut ui fluminis alioue quo ca‹su› fortuito acciderit. Seruius quoque putat, si ex aedibus promissoris uento tegulae deiectae damnum uicino dederint, ita eum teneri, si aedificii uitio id acciderit, non si uiolentia uentorum uel qua alia ratione, quae uim habet diuinam. Labeo et rationem adicit, quo, si hoc non admittatur, iniquuum est, ut fluminis aut maris aut tempestatis aut ruinae incendii aut terrae motus uim sustinere possit? Idem Seruius putat, si controuersia a
Abbreviated transcription (Latin):
ni noĩe dampniinstĩ su̾it cantũ
dem̃ firmarii cułpa d apnũ dat̾
fu̾it ñ hec uenire in hanc stipło
si ex agro uicini arbores uiten¬
pestatis ꝯ fraucte in meinna¬
grũ decid̾int eo ꝙ fc̃o uitibus
meis uł segetib nosc̾ent uł edi¬
ficia demolierint stipłonẽ istam
mau̾a hec om̃a ꝯp̾hendũtur si
quid arboꝵ loci ue incio accid̾it
ñ ẽẽ utilem qr ñ arboꝵ uicios

Expanded text:
ni nomine damni infecti fuerit cautum, deinde furnarii culpa damnum datum fuerit, non uenire in hanc stipulanum relatum est, si ex agro uicini arbores ui tempestatis confractae in meum agrum deciderint eoque facto uitibus meis uel segetibus nocent uel aedificia demoliunt, stipulationem istam, in qua haec comprehenduntur 'si quid arborum lociue uitio acciderit', non esse util
Abbreviated transcription (Latin):
dicetur ip̃m mitt̾ed̾ in possõ¬
fc̃o repmississet uł forte anad
p̃stitisset. aut ccͣ fructuariꝰ ali¬
qi d pͥestit̾it. miqum ẽ alt̾im
sũ dampno uti eoib aut edes
Pabere. ⁊ si obtulerit ꝓprietariꝰ
aliquid ñ ẽ fructuario ꝑmit¬
ario p̾stand̾ est ut ꝓp̾etarius
sessionẽ id fructuariꝰ ħ̾at quud¬
ampnũ incio sarciat ead̾ erñt.
⁊ si minimũ dampnũ detur:¬
rem uellem sub hac exceptõne
si dñs ñ est satis dari ab eo nero
uet ꝯstitit ñ deb̾e me inpetrare¬
hec s deb̾e me eng̾e a quo uelĩ

Expanded text:
dicetur ipsum mittendum in possessiofecto repromississet vel forte aliquid praestitisset aut contra fructuarius aliquid praestitit, iniquum est alterum sine damno uti aedibus aut aedes habere. et si optaliquid, non est fructuario permitario praestandum est, ut proprietarius sessionem, id fructuarius habeat, qui damnum vicino sarciit. eadem erunt et si minimum damnum deturrem uellem sub hac exceptione 'si dominus non esset' satisdari, ab eo uero, ti, constitit non debere me impetrare, sed debere me eligere, a qu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ¶ui pene ẜ m esficiũturi
dubitant̃ manimuit̾e ũ possũt
qr ⁊ ip̃i ẜui sunt s nec rei capi¬
taliũ criminũ manimut̾e ser¬
uos suos possunt. ut ⁊ senatus
censuit durus quoꝙ ꝑnis caph¬
urmoꝵ scripsit ub̾tatem ab
eo qui iam iege. cordanpnatuis ẽẽ¬

Expanded text:
 Qui poenae serui efficiuntur, indubitate manumittere non possunt, quia et ipsi serui sunt. Sed nec rei capitalium criminum manumittere seruos suos possunt, ut et senatus censuit. Diuus quoque Pius Calpurnio rescripsit libertates ab eo, qui iam lege Cor
Abbreviated transcription (Latin):
reus i am fr̾nt postulatꝰ nomen
milicie dedit statim sacram̃to sol¬
uendus est ¶Miles turbator pa¬
pacis capite pimitur

Expanded text:
reus fuerat postulatus, nomen militiae dedit, statim sacramento soluendus est. Miles turbator pacis capite punitur
Abbreviated transcription (Latin):
cadneteset᷑ purẽ quis nouandi
S sipuletur nͦ nuinc statimino¬
uat lic para stipulatõ aliquid
egisse indeat᷑ s tunc nouabit
cum extit̾it condõ ⁊ em̃ cxistẽs
ꝯdc̃o primam stipulatõnem con
ris pendente cõdc̃one fint depor¬
tata marcellus scribit nͨ quidẽ
cristente condõne rillam contin¬
g̾e nouatõnem qm̃ tunc cumex¬
titit condc̃o ñ ÷ ꝑsona q̃ obliget᷑¬

Expanded text:
debetur, pure quis nouandi causa stipuletur, nec nunc quidem statim nouat, licet pura stipulatio aliquid egisse uideatur, sed tunc nouabit, cum exstiterit condicio: etenim existens condicio primam stipulationem commris pendente condicione fuerit deportata, Marcellus scribit ne quidem existente condicione ullam contingere nouationem, quoniam nunc, cum extitit condicio, non est persona quae obliget
Abbreviated transcription (Latin):
laria succus capilli indiqsi p̃p
necessitatem aduse tenpestatis
expositũ honus fũit n deb̾e ħ
conmusso iinoicaridimi frẽs res¬
cripserunt. ¶Diinis qͦ puis¬
Ypsit con quidã intrategi¬
tma etatemͦ se ẽẽ dicebant ⁊
iisut. quo mancipia duxisset. ⁊
in sola ꝓfessione errani ignoce
rem in cãm iiꝰ ꝯmissi incidiss
ut dupłũ netigali ꝯtenti pnͣ

Expanded text:
lana: fucus: capilli Indici. Si propter necessitatem aduersae tempestatis expositum onus fuerit, non debere hoc commisso uindicari diui fratres rescripserunt. Diuus qupsit, cum quidam intra legitimam aetatem esse dicebat et usus causa mancipia duxisset et in sola professione errasset, ignorem in causam commissi incidisset, ut duplo vectigali contenti publicani
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃it. nã ⁊ anas qui indiem sup¬
nlatur statĩ noꝰᷠ l̃i ħ actũ ẽ cum
c̾tum sit diem qͣu uẽturũ at
qui sub ꝯdc̃oe stipłatur ñ statĩ

Expanded text:
titerit. nam et alias qui in diem stipulatur, statim nouat, si hoc actum est, cum certum sit diem quandoque uenturum: at qui sub condicione stipulatur, non stati
Abbreviated transcription (Latin):
me dicetur uti eum exceptõne
posse si nꝰ acceptus fu̾it ⁊̃ tocus
cãe cessabit except õ ^tntore ⁊̃
mini dubiũ es ¶ illud cõe est in
placit eos ñõimo obliccari

Expanded text:
ectissime dicetur uti eum exceptione posse: si uero acceptus fuerit etiam totius causae, cessabit exceptio. A tutore, qumini dubium est. Illud commune est placuit eos omnino non obligari:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙpisidemssorẽ ⁊ siadiec̾o fide¬
nissor obligatur ⁊ ꝑ uirefert
utr̃ pure fidenissorẽ obligem
an ex die y sub codcõe. idhib̾i
denti obligatõni pot̾it d̾ modo
sit anaͣ ł nat᷑alis ẜ futa̾ oblig̾e̾¬

Expanded text:
ideiussorem: si adiecero, fideiussor obligatur. Et parui refert, utrum pure fideiussorem obligem an ex die an sub condicione. Adhiberi denti obligationi potest, dummodo sit aliqua uel naturalis futura oblig
Abbreviated transcription (Latin):
opus pot̾o. nam⁊ fintutes queda
int̾ueniẽtib mediis iocis ł publi¬
cis uł pͥuatis eẽ pessunt ¶qmi nonũ
opus nũtiat si quid oꝑis iam fc̃m
rent ⁊iopost ea frm̃sit ¶ si cum

Expanded text:
itutes quaedam intervenientibus mediis locis vel publicis vel privatis esse possunt. Qui opus novum nuntiat, si quid operis iam factum reat, quid postea factum sit. Si, cum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ħt aut̃ hoc remediũ utilitaden
nam remittit uexatõnẽ ad
p̃torem nemẽdi ⁊ desid̾andi
ut remissa fieret nũciatõꝙ̃
ꝓcuratorio noĩe mĩciai̾nt si
ñ satͥis d̾ abit᷑ cam rẽ dñm ra¬
tam habiturum nũciatõ
uatũ siue ad pir nis earemir¬

Expanded text:
t autem hoc remedium utilitatem: nam remittit uexationem ad praetorem ueniendi et desiderandi, ut missa fieret nuntiatio.Qui procuratorio nomine nuntiauerit, si non satisdabit eam rem dominum ratam habiturum, nuntiatio uatum siue ad publicum ius ea remi
Abbreviated transcription (Latin):
cripsit m hec ũba exẽplum lbel¬
li dati mͥ a domicino saliuano
uoĩc donicii saluani patrui subi¬
ci iussi motus querela eius qua
rissime ueli audias eum tͥ cõꝑie¬
ric i ec ita admissa rẽ seũe exeq̃ns¬

Expanded text:
cripsit in haec uerba: 'Exemplum libelli dati mihi a Domitio Siluano nomine Domitii Siluani patrui subici iussi, motus querella eius, quarissime: uelim audias eum et, si compereris haec ita admissa, rem seuere e
Abbreviated transcription (Latin):
bo¶It̾ si suus fecisse dicet᷑ ĩ do¬
minum iudicium noxale dabo
passum doc̾e possit publico indi¬
ciodeui pot̾ expiri n debepu¬
blico indicio priuata accõe pͥm¬
dicari yt quidã pͥittant. S ⁊
ntilius uifum est ꝙͣuis p̾iudiciũ
legis iulie de ui pͥuata fiat nich

Expanded text:
uus fecisse dicetur, in dominum iudicium noxale dabo'passum docere possit, publico iudicio de ui potest experiri, neque debet publico iudicio priuata actione praeiudicari quidam putant: sed utilius uisum est, quamuis praeiudicium legi Iuliae de ui priua
Abbreviated transcription (Latin):
que ignorãte dũo celandiꝙ eiꝰ
cã cedunt᷑ nec eẽ hãc fuiti accõ¬
nemscrib̾ rediꝰ c̃ ⁊ sitie fuito sĩ
posit ut quis arbores furtum ce¬
tat. Si quis radicitꝰ arborẽ euel¬
ierituł extirpauerit hac accõe
ũ denet᷑ neq .i. uł cedit uł succi¬
cesa sit recte tũ aget᷑ quasi cesa
siue aut̃ quis siuis manib sine d̾
inꝑat ẜuo arbores eindi subse¬
cari cedi acc̃one tenet᷑ id̾ ⁊ si

Expanded text:
rante domino celandique eius causa caeduntur. Nec esse hanc furti actionem scribit Pedius, cum et sine furto fieri possit, ut quis arbores furtim caedat. Si quis radicitus arborem euellerit uel exstirpauerit, hac actione non tenetur: neque enim uel caedit uel succicaesa sit, recte tamen agetur quasi caesa. Siue autem quis suis manibus, siue dum imperat seruo arbores cingi subsecari caedi, hac actione tenetur. idem et si
Abbreviated transcription (Latin):
exibend̾squi ꝑ nim sciente dño ce
bores ⁊̃ ex locato cum eoagi pot̾.
plane in una accõne contẽtus ẽẽ
ui Pi gemma i arbor eẽt ⁊ sapͣ
tͥram nictara eius einiit̾et una ar¬
bor indetur ẽẽ s si id quo iung̾et᷑
ũ extaret dotid̾ arbees sunt
ui aut clam reddito absomer a¬

Expanded text:
exhibendum.Qui per uim sciente domino cbores, etiam ex locato cum eo agi potest. plane una actione contentus esse  Si gemina arbor esset et supra terram iunctura eius emineret, una arbor videtur esse. sed si id qua iungeretur non exstaret, totidem arbores sunt,o quod vi aut clam reddito abso
Abbreviated transcription (Latin):
puit s ⁊ qui p̾cedẽte ⁊ silio ad
hoc ip̃m hõies collegit armatoᷤᷤ
Ut danpnum det bonaue rapiat sũ
igit᷑ ip̃e quiᷤ cogit hoĩes siue ab
alus coaclis urtt᷑ ad rapiend̾ dolo
.iii. fac̾e urͣ. ¶hoĩes coactos acci¬
ꝑe debenuis ad hoc coactos ut danp¬
nun daret᷑ neq aditur quales ho¬
mines quale sq siue lib̾os siũ ẜ uos
S ⁊ si unnis hõ coactus sit ad hue di¬
cemꝰ hoĩes coactos. ¶t si ꝓpouat so¬
luni xõpnum dedisse ñ puto defice̾¬

Expanded text:
pit, sed et qui praecedente consilio ad hoc ipsum homines colligit armatos, ut damnum det bonaue rapiat. S‹i›ue igitur ipse quis cogat homines siue ab alio coactis utitur ad rapiendum, dolo malo facere uidetur. Homines coactos accipere debemus ad hoc coactos, ut damnum daretur. Neque additur, quales homines: qualescumque siue liberos siue seruos. Sed et si unus homo coactus sit, adhuc dicemus homines coactos. Item si proponas solum damnum dedisse, non puto defice
Abbreviated transcription (Latin):
succiderunt cum singulis insoli¬
d̾agetur ac si cad̾ arbor psinum
su̾it uniu̾sis duntaxat una
semel pena p̾stabitur Si arbor
in uicini fund̾ radices pcerex̾it
recid̾e eas uicino ñ licebit ag̾e
aũt licebit ñ ẽẽ Slus sicuti tĩg¬
uum aut ꝓdectũm inmissum
hr̃e ¶Si tadicibus niciui ar¬

Expanded text:
rint, cum singulis in solidum agetur. At si eadem arbor plurium fuerit, uniuersis dumtaxat una et semel poena praestabitur. Si arbor in uicini fundum radices porrexit, recidere eas uicino non licebit, agere autem licebit non esse ei ‹i›us sicuti tignum aut protectum inmissum habere. si radicibus uicini ar
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ Gerte non dubitat᷑ si adhuc
ad eoten̾um sit ut herbeloco
sit ñ deb̾e arboris nu̾o hr̃i.¬
recedendicã cing̾e ẽ deglebare
subsecare est subsecuisse ñ .n. po¬
terat succedisse intelligi qui ꝗ¬
scͥras secuiss ¶hiꝰ accõis ead̾ cã
ẽ que est legis aquilie. Iis cuiꝰ¬

Expanded text:
 Certe non dubitatur, si adhuc adeo tenerum sit, ut herbae loco sit, non debere arboris numerre caedendi causa. cingere est deglabrare. subsecare est subsecuisse: non enim poterat cecidisse intellegi, qui serra secuisset. Eius actionis eadem causa est, quae est legis Aquiliae. Is, cui
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. dolo .an. fecit utiq ⁊ ui fa¬
cit ¶Ita dolus ht̃ in se ⁊ iuĩ ⁊ sme
ui si quid callide admissum ẽ eque
ꝯtinebit᷑. ¶ Saupni p̾tor inquit
om̃a gͦ dãpna ⁊tinet ⁊ clãdes¬
tina s ñ puto clandestina s ca que

Expanded text:
i dolo malo facit, utique et ui facit. ita dolus habet in se et uim: et sine ui si quid callide admissum est, aeque continebitur. 'Damni' praetor inquit: omnia ergo damna continet et clandestina. sed non puto clandestina, sed ea, q
Abbreviated transcription (Latin):
cam arborẽ recte dici putat
quie subu̾sa aradicib ⁊̃ mĩc repo¬
ni pot̾ atq ita tr̃aslata est ut
rons possit starpes olee ar¬
borẽ d ẽẽ magis. S siueiam e¬
gerit radices sne ñd̾ om̃iũ gͥ¬

Expanded text:
eam arborem recte dici putat, quae subuersa a radicibus etiamnunc reponi potest, aut quae ita translata est, ut poni possit. Stirpes oleae arbores esse magis est, siue iam egerunt radices siue nondum. Omnium
Abbreviated transcription (Latin):
amiiꝰ Si siuler ut id fiat ꝙ nat᷑a
sieri n ꝯceditn magis obligatõ
consistit ꝙͣ cum stipulor ut detur
bent si ꝑpetuã caiu̾s uaturũ est.
cessat obligatõ. nelnti si soronentͫ¬
suam miꝑturã sibi aliquis stipule¬
tur q̃d̵ etiam siñ sit ꝓpectua cã
ut recidit in sorore adoꝑtina ĩdẽ
dicendum era qua statim ꝯͣbo¬
nos mores fit. ¶si in locãdo con¬

Expanded text:
m Si stipulor, ut id fiat, quod natura fieri non concedit, non magis obligatio consistit, quam cum stipulor ut detur bent, si perpetuam causam servaturum est, cessat obligatio, veluti si sororem nupturam sibi aliquis stipuletur: quamquam etiamsi non sit perpetua causa, ut reccidit in sorore adoptiva, idem dicendum sit, quia statim contra mores sit. Si in locando con