comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã eodem annio bellu erat. qd sub tiumna solũ
pompilio rege ꝓuenerat I ic deniũ nobis
tacentũ est: & tempora quibꝰ conferri ur̃a
nullomͦ possunt. silentio trausmicti expe¬
dit. ne obtrectatores dierũ uite sue. ad inful
tandũ ͥ hoc strepitũ suscicemꝰ Eece porte
iani clause fuerant poris bellũ romanoꝵ ñ
fuit: om̃em sobolem suã in grenuo suo conqͥ¬
escentem. roma continens non suspirauto.
& hoc quando: pꝰ primũ punicũ bellũ post
tino uno. Ꝙ quid altero antio subsecutũ ẽ:
Uc de ceteris taceã. bellũ gallieũ. & hanni¬
bal euͣ bello punico scdo. Et mͥcognouisse
hec & denudasse quã etiã me pudo. Par
ista uniꝰ anii. uł magis uinbra pacis. lenim̃¬
tũ misertarũ. an incentiuũ maloꝵ fuit : Es ti¬
licidiu istud olei in mediũ flamine eadens.
exccinerit fomite̾ tanti ignis: an alurt.
Paruũ aquȩ frigidȩ ardentissimis haustũ

Expanded text:
quam eodem anno bellum erat; quod sub Numa solum quam eodem anno bellum erat; quod sub Numa solum Pompilio rege prouenerat Hio demum nobis tacendum est et tempora, quibus conferri nostra nullo modo possunt, silentio transmitti expedit, ne obtrectatores dierum uitae suae ad insultandum potius sibi hoc strepitu suscitemus. ecce portae Iani clausae fuerunt, foris bellum Romanorum non fuit, omnem subolem suam in gremio suo conquiescentem Roma continens non suspirauit. et hoc quando? post primum Punicum bellum; post anno uno; et quid alterut de ceteris taceam, bellum Gallicum et Hannibal cum bello Punico secundo. ei mihi, cognouisse haec et denudasse quam etiam me pudet pax ista unius anni uel magis umbra pacis lenimentum miseriarum an incentiuum malorum fuit? stilicidium istud olei in medium magnae flammae cadens extinxit fomitem tanti ignis an aluit? parum aquae frigidae ardentissimis haustum
Abbreviated transcription (Latin):
metellus dũ arsuros deos eriputo: uix
brachio semiustulatꝰ aufugit.
Dito sempiio. graccho. gaio. ualerio
falcone consulibꝰ. cũ faliscis bellauere
iunt̾fecta st̃. E oq anno: galli eisalpi¬
ni tioui erecitere hostes: aduersũ quos
uaria sorte bellatũ est. Nã in pͥmo conflic̃¬
tu: ualerio consule. triamilia qͥngenti.
cladem: tͥumphꝰ consuli denegatꝰ est.
Iito manlio. torquato. gaio. acilio. bubulco
consulibꝰ: sarditua insula rebellauit auctoribꝰ
penis: unde mox sardi subacti ce oppressi
st̃. Carchaginiensibꝰ aũ uiolatoribꝰ pacis qͣm
ipsi poposcissent: inferri bellũ decretũ ẽ.
Contra carchaguuenses: pace supplicit̃ po¬
poscer᷑. Et cũ bis missis legatis nichil ꝓfecis¬
sent: pꝰ eciã decẽ pͥncipibꝰ eqͣue supplicantibꝰ
nec impetrantibꝰ. nouissime hannonis mim
honunis int̾ legatos oratione meruer̃. Iħ oc
anno : porta iani gemini clausa est: qr nus¬

Expanded text:
Metellus, dum arsuros deos eripit, uix Metellus, dum arsuros deos eripit, uix bracchio semiustilatus aufugit. T. Sempronio Graccho C. Valerio Falcone consalibos cum Faliscis bellauere interfecta sunt. eodem anno Galli Cisalpini noui exstitere hostes. aduersum quos uaria sorte bellatum est; nam in primo conflictu Valerio consule tria milia quingenti ccladem triumphus consuli denegatus est. T. Manlio Torquato C. Atilio Bubuloo consulibus Sardinia insula rebellauit auctoribus Poenis. unde mox Sardi subacti et oppressi sunt; Carthaginiensibus autem uiolatoribus pacis, quam ipsi poposcissent, inferri bellum decretum est. contra Carthaginienses pacem suppliciter poposcerunt et cum bis missis legatis nihil profecissent, post etiam decem principibus bis aeque supplicantibus nec impetrarent, nouissime Hannonis, minimi hominis inter legatos , oratione meruerunt. hoc anno porta Iani Gemini clausa est, quia nus
Abbreviated transcription (Latin):
quinto luctatio. catulo aulo manlio consu
libꝰ: diuersȩ igniũ aqͥrũq clades pene ab¬
sũpsere urbẽ. Mã tiberis insolitis auetꝰ
ymbribꝰ: & ultra opuuonẽ uł duitur ni¬
tate uł magnituduie in undans: omia ro¬
me edificia ĩ plano posita deleuit. Niuer¬
se ͤ qualitates locoꝵ adunã conuenere ꝑ¬
niciem: q̃m & que segnior redundatio
tenuit: madefacta dissoluit. & que cursus
torrentis inuenit: impulsa deiecit. Aqua¬
rũ grauissimã cladem: grauior ignis secu¬
ta uastatio est. Qui ignis incertũ unde
surrexerit: pluruas eiuitatis partes ꝑua¬
gatꝰ: cũ hominũ domorũq miserabilem
stragem fecit: tũ eciã tantum opuͣ uno
consupsit incendio: quantũ plurime &
peregrine uictorie conferre ñ possent.
De hinc cũ omta incircuitu fori poptilareturꝰ.
edem ueste corripuit Et nec sibi quidem
subuenientibꝰ diis: iguem illu̾ qͥ et̾nꝰ puta¬
bat᷑ tẽporaneus ignis oppressit Unde eciã

Expanded text:
Q. Lutatio Catulo Q. Lutatio Catulo libus, diversae ignium aquarumque clades pene absumpsere urbem. Nam Tyberis insolitis auctus imbribus, et ultra opinionem, et diuturnitate, et magnitudine redundans, omnia Romae aedificia in plano posita delevit. Diversae qualitates locorum ad unam convenere perniciem: quoniam, et quod segnior redundatio tenuit, madefacta dissolvit: et quae cursus torrentis invenit, impulsa dejecit. Aquarum gravissimam cladem, gravior ignis secuta vastatio est. Qui ignis incertum usurrexerit, plurimas civitatis partes pervagatus, cum hominum domorumque miserabilem stragem fecit, tum etiam tantum opum uno consumpsit incendio, quantum plurimae et peregrinae victoriae conferre vix possent. Dehinc cum omnia in circuitu fori popularetur, 245 aedem Vestae corripuit. Et ne sibi quidem diis dis subuenientibus ignem illum, qui aeternus putabatur, temporarias ignis oppressit; unde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ues cdemerse st̃.
dũo milia carchaginietisiũ conserca pugna
ut t̃fecit. I unc carchaginienses p̾cipiti fes¬
natione adlucatu consuletti. ac deuide ro¬
mã mictuit: orant paceni: qͣm conditio¬
nibꝰ aute p̃positas: ilico consecunt᷑. ¶ on¬
ditiones auteni erant. ut sicilia sardi¬
niaq decederent : ꝓ que impensis bellicis pu¬
ri argenti quatuor milia talentoꝵ euboi¬
mũ fuerat inchoatũ Quis rogo duarũ
ciuitatũ unũ bellũ ꝑ antios cres&. xx. ges¬
tũ fando explic&. quot reges cartaginien¬
siũ qͦt consules romanoꝵ. qͦt agnuna exer¬
cituũ. qͣntũ numerũ nauiui contraxcerit. ꝑ¬
fligarit. oppresserit. Et tc̃ demũ si illa
ad plenũ ꝑ pensa uideant᷑: de p̾sentibꝰ iudicet᷑
NNO ab urbe condita d. .uii. repen¬
cuia subuersio ipsiꝰ rome p̃uenit triũphũ
romanoꝵ Neq enĩ temere dixerĩ: quando
ñ uł modicã leticiã romȩ suꝑueniens repen¬
te qͣm gͣuissimꝰ luctꝰ oppreserit: Gi qͥdem

Expanded text:
ues demersae sunt. uenit ibique duo milia Carthaginiensium. conserta pugna interfecit. Tunc Carthaginienses praecipiti festinatione ad Lutatium consulem ac deinde Romam mittunt: orant pacem, quam condicionibus ante propositis ilico consequuntur. condiciones autem erant, ut Sicilia Sardiniaque decederent proque inpensis bellicis \'puri argenti tria milia talentum Euboiimum fuerat inchoatum. Quis, rogo, duarum ciuitatum unum bellum per annos tres et uiginti gestum fando explicet, quot reges Carthaginiensium, quot consules Romanorum, quot agmina exercituum, quantum numerum nauium contraxerit profligarit oppresserit? et tunc demum, si illa ad plenum perpensa uideantur, de praesentibus indicetur.\' Anno ab Vrbe condita DVII repentina subuersio ipsius Romae praeuenit triumphum Romanorum; neque enim temere dixerim, quando non uel modicam laetitiam Romae superueniens repente quam grauissimus luctus oppresserit. siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
dites ipsi exalia parte eqͥtibꝰ ꝑ qͦs aduecti
fuerãt dimicantibꝰ. hostẽ ꝑturbarent. Abb
his gͦ ueltabꝰ elephanti recroacti: cũ regi i᷑a
asius ñ possent. fabriliscalpro int̾ aures ad¬
acto: necabant᷑. Id genꝰ occidendi cũ opꝰ ee̾t
belue. idem hasdrtibal dux pͥmꝰ inuenerat.
uit hoc p̃liũ penes metaurũ flum̃: uͥ hasdru
piceni ciuitas: ut uicꝰ illlꝰ cannensis Nã .l.

Expanded text:
dites ipsi, ex alia parte equitibus per quos aduecti dites ipsi, ex alia parte equitibus per quos aduecti fuerant dimicantibus, hostem proturbarent — ab his ergo uelitibus elephanti retroacti cum regi iam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. id genus occidendae cum opus esset beluae idem dux Hasdrubal primus inuenerat. fuit hoc proelio Piceni civitas, ut vicus ille Cannensis. Nam quin
Abbreviated transcription (Latin):
Preterea ostoginta cuutnas aut dedicone
aut bello: iti pocestate᷑ redegit. Afris sub
corotia uenditis: sine p̃cio climisit hispano.
H antubal utrosq consules marcellũ & cris¬
pinũ. insidiis circũuentos int̾fecit. Slaudio
nerone & marco libio salinatore consulibꝰ. cũ
hasdrubal haniubalis fr̃ ab hispaniis ꝑ galli¬
as a d italiam uetur&: iussusq a cart hagi¬
niensibꝰ ut fr̃i eũ ceteris copiis uingeretur.
magna secũ auocilta hispatioꝵ galloꝵq
deducer&: cũ maturato aduentu descendisse
norante hannibale p̃uentꝰ: cũ omi exercitu suo
int̾fectꝰ est. I i quidem incertꝰ belli euentꝰ
fuit: elephantis maxxune romanã infestantibꝰ
aciem: qr muilitibꝰ romanis qͦs auolitando ueli¬
tes uocant. qđ genꝰ militiȩ paulo ante reꝑtũ fue¬
rat. ut electi agilitate uiuenes cũ armis siuis
pꝰ terga eqͥtũ sedent: & mox cũ ad hostem
uen tũ ẽẽt. equis desilirent. & continuo pe¬

Expanded text:
praeterea LXXX ciuitates aut deditione praeterea LXXX ciuitates aut deditione ant bello in potestatem redegit; Afris sub corona uenditis, sine pretio dimisit Hispanos. Hannibal utrumque consulem Marcellum et Crispinum insidiis circumuentos interfecit.- Claudio Nerone et M. Liuio Salinatore consulibus cum Hasdrubal Hannibalis frater ab Hispaniis per Gallias ad Italiam ueniret iussusque a Carthaginiensibus, ut fratri cum copiis iungeretur, magna secum auxilia Hispanorum Gallorumque deduceret, cum maturato aduentu descendisse norante Hannibale praeuentus cum omni exercitu suo interfectus est. din quidem incertas belli euentus fuit elephantis maxime Romanam infestantibus aciem: qui a militibus Romanis, quos a uolitando nelites uocant — quod genus militiae paulo ante repertum fuerat, ut lecti agilitate iuuenes cum armis suis post terga equitum sederent et mox, cum ad hostem uentum esset, equis desilirent et continuo pe
Abbreviated transcription (Latin):
dens: ꝑyreneu transgressus. pͥmo impetu car¬
taginem noua̾ cepit: ubi stipendia maxua.
p̃sidia ualida copie auri argentiq magne.
penoꝵ habebantur. Ibi etiã magonem.
frem hantubalis captũ: cũ ceceris romã mi¬
sit. I ĩuinꝰ consul ex macedonia re diens
agri gentũ urbem sicilie expugna uit.
bi hatuicnem afroꝵ ducẽ cepit. xx & .ui.¬
discessũ est. Es eq uenu: uictꝰ est consul.
Nercio: uictor octo milia hoslii ini̾serit:
ipsũ haunibalem cũ reliqͥs fugere icastra
cõpulit. It abiꝰ maocimꝰ consul tarentũ que
aromanis descuierat : iterũ expugnauit
or cepit: ibiq itigentes copias hanmibalis
cũ ipso duce eiꝰ carthalone deleuito : r̃xx¬
milia hominũ captuoꝵ uendidit. p̃eia in
fiscũ retulit. es equenti anno. intcalia clau¬
cliꝰ marcellus consul. ab hannuibale cũ encer¬
cttu occisus est ecipio inhispania petioꝵ
ducẽ hasdrubalem uicit: & castris exeuit:

Expanded text:
dens, Pyrenaeum transgressus primo impetu Cardens, Pyrenaeum transgressus primo impetu Carthaginem Nonam cepit, ubi stipendia maxima, praesidia ualida, copiae auri argeutique magnae Poenorum habebantur; ibi etiam Magonem fratrem Hannibalis captum cum ceteris Romam misit. Laeuinus consul ex Macedonia rediens Agrigentum urbem Siciliae expugnauit ibique Hannonem Afrorum ducem cepit, qudiscessum est, sequenti victus consul, tertio victor VIII milia hostium interfecit, ipsum Hannibalem cum reliquis fugere in castra compulit. Fabius Maximus consul Tarentum, quae a Romanis desciverat, iterum expugnavit et cepit, ibique ingentes copias Hannibalis cum ipso duce ejus Carthalone delevit, 3milia hominum captiuorum uendidit, pretia in fiscum rettulit. Sequenti anno in Italia. Claudius Marcellus consul ab Hannibale cum exercitu occisus est. Soipio in Hispania Poenorum ducem Нasdrubalem uicit et castris exuit;
Abbreviated transcription (Latin):
xpͥs iħs. ordine̾ntem scõm plaeitũ ineffa¬
Silis indici sui:  tẽ affuture fidei eredu¬
licatem seruatã fuisse: & nẽ ꝓpartesui in¬
credula castigatã. ¶t uͦ inhispanra.
ambo scipiones a fr̾e hasdũbalis intfecti
st̃ In eampatua capua capta est. aquin
to fllliuo ꝓconstile. PP rincipes campanoꝵ
uenieno s mort̾e consciuer̃. E enatu omͣem
capue. eciã ꝓ hibente senatu romano: fuluiꝰ
hispatua scipionib. cũ om̃ibꝰ uieusso pauo¬
Eet cunctantibꝰ. scipio seadmodũ adolescẽs
iltro optulissoe: & pudenda penuria ce̾t
erarii: claudio mareello & ualerio le uino
auctoribꝰ. qui tec consules erant. aurũ ar¬
gencũq signatum ad questores. palã omibꝰ
senatoribꝰ in publicũ contuler̃: ita ut nichil
p̃ter anulos suigulos. bullasq eͥ acfiliis. &e
demde ꝑfilias uxoresq suas singłas tantũ¬
libras relinquerent Eꝯcipio annos uatꝰ dcx.
ultionem p̃cipue prtris &e patrui atumo inten¬

Expanded text:
m placitum ineffabilis iudicii sui, et tunc ad futurae fidei credulitatem seruatam fuisse et nunc pro parte sui incredula castigatam. At uero in Hispania ambo Scipiones a fratre Hasdrubalis interfecti sunt. in Campania Capua capta est a Q. Fuluio proconsule ; principes Campanorum ueneno mortem sibi consciuerunt; senatum omnem Capuae etiam prohibente senatu Romano Fuluius  Hispania Scipionibus cum, omnibus incusso pauore cunctantibus, Scipio se admodum adulescens ultro obtulisset et pudenda penuria esset aerarii, Claudio Marcello et Valerio Laeuino auctoribus qui tunc consules erant aurum argentumque signatum ad quaestores palam omnes senatores in publicum contulerunt, ita ut nihil praeter anulos singulos bullasque sibi ac filiis et deinde per filias uxoresque suas singulas tantlibras relinquerent. Scipio annos natus uigiultionem praecipue patris et patrui animo inten
Abbreviated transcription (Latin):
urbe diu eculans apud amit̾nũoppi¬
dũ merbo periit. Iisdem eciã diebꝰ: hanu¬
bal apud brusiam btchie regem euͥ aro¬
mauis reposceret᷑. uenenosese tiecauit. I hipe¬
menes cluxc achiuoꝵ. amessatus captꝰ. occisusq
est. Insicilia cune uulcatu iusula quȩ an

Expanded text:
Vrbe diu exulans apud Amiternum oppiVrbe diu exulans apud Amiternum oppidum morbo periit. isdem etiam diebus Hannibal apud Prusiam Bithyniae regem, cum a Romanis reposceretur, ueneno se necauit, Philopoemenes, dux Achiuorum a Messanis captus occisusque est. in Sicilia tun
Abbreviated transcription (Latin):
& libis confugerant: ibiq acerbissimũ bellũ
gessit. Mã desuꝑioribꝰ locis. sagittis. grani¬
dinibꝰ. saxxis. cȩterisq telis romani grauit᷑
contriti: tandem usq ad congyessũ hostiũ
pruper̃. Quadragutta nilia gallo gre¬
coꝵ: co p̃lio int̾fecta referunt᷑. Marciꝰ
consul aduersus ligures ꝑfectꝰ. supatiꝰ¬
quateuor nulia militũ amisit & nisi iue¬
t celerit̾ pefugisso iti castra: eande̾ inter¬
uetionis cladem qͣm bebius dudun ab his¬
dem hostibꝰ acceꝑat. ꝑtulisso. Mareo elau¬
dio marcello. quinto fabio labione consu¬
libꝰ: philippꝰ rex qͥ legatos ppłi romani
int̾fecerat. ꝓpt̃ denerii filii sui que̾ le¬
gatũ direxerat suerecundissimas p̃ces. ue¬
uia ieruit: eũdeniq concuiuo uelut roma¬
ricidiũ pacis rauustruͥ. nichil de utroq mise¬
rũ mali suspicant̾e ueneno necauit.
Eo deni auno: scipio africauꝰ ab ingrata eͥ

Expanded text:
et liberis confugerant, ibique acerbissimum bellum et liberis confugerant, ibique acerbissimum bellum gessit; namque de superioribus locis sagittis glandibus saxis ceterisque telis Romani grauiter contriti, tandem usque ad congressum hostium perruperunt: quadraginta # milia Gallograecorum eo proelio interfecta referuntur. Marcius consul aduersus Ligures profectus superatusque IIII milia militum amisit et, nisi uictus celeriter refugisset in castra, eandem internecionis cladem, quam Baebius dudum ab isdem hostibus acceperat, pertulisset. M. Claudio Marcello Q. Fabio Labeone consulibus Philippus rex, qui legatos populi Romani interfecerat, propter Demetrii filii sui, quem legatum miserat, uerecundissimas preces ueniam meruit, eundemque continuo uelut Romaricidium patris ministro, nihil de utroque miserum mali suspicantem ueneno necauit. eodem anno Scipio Africanus ab ingrata sibi
Abbreviated transcription (Latin):
pͣlio. ephesumq ꝑuenit. Is habuisse
isse referuntur. Alter scipio consul.
cũ boioꝵ gente conflixit: inquo pͣlio.
.x.milia hostiũ int̾fecit Sꝯ equenti¬
aũ anno: scipio africanꝰ hab ens in auocilio
eumenem actali filiũ aduersus hanmbalẽ
qui tuuc auciochi classi perat: bellum
nauale gessit. Nutio chꝰ uicto hantuba¬
le atq infuga̾ acto: siulq otͣn excer¬
ettu amusso: pace̾ rogauit. filiũq africa
tui que ex plorante. an in p̃lio cepissee:
it certũ est: ultro renusit. I nhispania
ulteriore : luciꝰ enuliꝰ ꝓconsul alusitanis
cũ unuierso excercitu cesꝰ interiit. I ueiꝰ¬
lebiꝰ ithispaniã ꝓficisceris: aliguribꝰ eir¬
uentꝰ cũ uniu̾so excereitu occisus est. Un¬
de adeo nenuucui quideni suꝑ fuisse con¬
stat: ut int̾netione ipsã rome massilienses
nuntiare curauerurt. Fuluiꝰ consul de
grecia ingallo greciã q̃ nẽ est galatia.
transuectꝰ: ad olipũ monte ꝑuenit. ad

Expanded text:
praelio, Ephesumque pervenit. Is habuisse praelio, Ephesumque pervenit. Is habuisse isse referuntur. alter consui Scipio cum Boiorum gente conflixit, in quo proelio xx milia hostium interfecit. Sequenti anno Scipio Africanus, habens in auxilio Eumenem Attali filium, aduersus Hannibalem, qui tunc Antiochi classi praeerat, bellum nauale gessit; Antiochus uicto Hannibale atque in fugam acto simulque omni exercitu amisso pacem rogauit filiumque Africani, quem utrum explorantem an in proelio cepisset inoertum est, ultro remisit. in Hispania ulteriore L. Aemilius proconsule a Lusitanis cum uniuerso exercitu caesus interiit. L. Baebius in Hispaniam proficiscens, a Liguribus circumuentus cum uniuerso exercitu occisus est; unde adeo ne nuntium quidem superfuisse constat, ut internecionem ipsam Romae Massilienses nuntiare curauerint. Fuluius consul de Graecia in Gallograeciam, quae nunc est Galatia, transuectus, ad Olympum montem peruenit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuo longo consulibꝰ. apud mediolanũ deceni
milia galloꝵ cesa. sequenti auͭ plio undecu
milia galloꝵ: romanoꝵ uͦ qͥnq nulia occisa
st̃. Publiꝰ digitiꝰ p̃tor inhispanta citeriore.
pene om̃eni amisit exercitũ Marcꝰ fuluius
p̃tor: celtiberos cũ pounis gentibꝰ ucit. re¬
in exetremũ ꝑiculi adductꝰ: & insidiis
hostiũ cireũuentꝰ. uix numidarũ eqͥtũ
industria libatꝰ est. E cipio africanꝰ int̾
ceteros legatos ad antio chu missus: eciã
cũ hanmbale collo quiũ familiare habu¬
it. Eꝯ: infecto pacis negocio: ab anti¬
ocho discessit. I nutraq hispania ꝑ fla¬
miniũ fuluiũq p̃tores: bella multum
horrida eruentaq utrisq ppłis gesta
st̃. Publio cornelio scipione. marco
acilio glabrione consulibꝰ. autio chꝰ qͣm¬
uis termopilas occupassor: quarũ muni¬
mine tucior ꝓpt̾ dubios belli euentꝰ fie¬
r& : tam̃ cõmisso bello. aconsule gla¬
brione supatꝰ uix cũ paueis fugit e

Expanded text:
o Longo consulibus apud Mediolanium decem milia Gallorum caesa, sequenti autem proelio undecim milia Gallorum, Romanorum vero quinque milia occisasunt. Publius 272 Digitius praetor in Hispania citeriore, pene omnem amisit exercitum. M. Fulvius praetor Celtiberos cum proximis gentibus vicit, rein extremum periculi adductus, et insidiis hostium circumventus, vix Numidarum equitum industria liberatus est. Scipio Africanus, inter caeteros legatos ad Antiochum missus, etiam cum Annibale colloquium familiare habuit. Sed infecto pacis negotio, ab Antiocho discessit. In utraque Hispania per Flamininum, Fulviumque praetores, bella multum horrida cruentaque utrisque populis gesta sunt. P. Cornelio Scipione, M. Acilio Glabrione consulibus, Antiochus quamvis Thermopylas occupasset, quarum munimine tutior propter dubios belli eventus fieret, tamen commisso bello, a consule Glabrione superatus, vix cum paucis fugit e
Abbreviated transcription (Latin):
tor &e clamatur ut fiat. Qui ꝓmact aucla
gregis sui pecude: fortasse offenderentur.
ꝑ interficienda cordis sui turtute lȩtant᷑. Quin
potiꝰ nasicȩ erubescant. qui xep̃tanisex¬
pbandũ putant. & ñ nob̃ de hostibꝰ qͦs semꝑ ha

Expanded text:
tur et clamatur ut fiat: qui pro mactanda tur et clamatur ut fiat: qui pro mactanda gregis sui pecude fortasse offenderentur, pro interficienda cordis sui uirtute laetantur. quin potius Nasicae erubescant, qui Christianis exprobrandum putant et non nobis de ho
Abbreviated transcription (Latin):
desidiã lascrueq cõmentuł. ¶ deoq mo¬
unt senatũ ut non solum uendi om̃ia thea¬
tro comparata iusserit: s ectã subsellia
ludis poni phibuerit. Quã obrem in¬
telligant nr̃i quibꝰ quicquid exetra ob¬
lectamentũ libidinis occurrit offecisio est:
ꝓpt̾ hoc quod se infirmiores e̾i hostibꝰ
suis ipsi sentiunt & facent᷑. theatra in¬
qui ista pecuiet᷑. Ip ro fuudo ħͥ der latis
malignitatis sue argun̾to: tale sacrifi¬
ciũ flagitantes. qm non magis fuso eruo¬
pascerent᷑. Nã utiq cunc ner hostes net
funera: nec morbi. nec ꝓdigia de erant.
ĩmo tẽ plurima erant. s theatra noti
erant. In qͥbꝰ qđ credibile dictu ẽ. adarã
luxuriȩ: uirtucũ uictimȩ trucidant᷑: Car¬
taginiensibꝰ aliquando usũ est homines immo¬
lare: s male p̾supta ꝑsuasio b̾reui prec̾iissa
est. ¶ronianis uͦ ereactũ est. ut semce ipsos
ꝑ ditioni impenderent.: E actũ est. I it ama¬

Expanded text:
desidiam lasciuiamque commentum, adeoque modesidiam lasciuiamque commentum, adeoque mouit senatum, ut non solum uendi omnia theatro couparata iusserit, sed etiam subsellia ludis poni prohibuerit. Quamobrem intellegant nostri — quibus quidquid extra oblectamentum libidinis occurrit offensio est — propter hoc, quod se infirmiores esse hostibus suis ipsi sentiunt et fatentur, theatra inqui ista petierunt, profundo quidem satis malignitatis suae argumento tale sacrificium flagitantes, quoniam non magis fuso cruopascerentur. nam utique tunc nec hostes nec fames nec morbi nec prodigia deerant, immo tunc plurima erant; sed theatra non erant, in quibus — quod incredibile dictu est — ad aram luxuriae uirtutum uictimae trucidantur. Carthaginiensibus aliquando uisum est homines immolare, sed male praesumpta persuasio breui praetermissa est; a Romanis uero exactum est, ut. semet ipsos perditioni impenderent. factum est, fit, ama
Abbreviated transcription (Latin):
consũptꝰ est. PPlurima p̃terea ce satis di¬
uersis euentibꝰ bella multarũ u̾q gentiu̾
geta st̃. que breuitatis causa p̃termisi.
lucino lucinio lucullo. aulo postumio
albino consulibꝰ. eũ om̃s romanos ingens
celaiberoꝵ metꝰ inuasisse. & exom̾ibꝰ ñ esso
qui ire in hispaniã uł miles uł legat auder&e:¬
sese militaturũ inhispaniã optulit. eł tam̾
in macedonia sorte iã deputatꝰ et̾t᷑. Is taq
ꝓfectꝰ in hispania: magnas strages geittuł
dedit. E epiꝰ etiã miltas: quã ducis usus of¬
ficio: Mã & barbarũ puocantẽ: singłartt̃
congressus occidit. Hergiꝰ aũ galba p̾tor
alusitanis magno pͣlio uetꝰ est. U niuersoq
excreitu amisso: ipse cũ paueis uix elapsus
euasit. Et odem tempore: censores theatrũ
lapideũ in urbe construi censuerunt.
Qa ue tunc fies re: sepio nasiea gra¬
uissima oratione obstiat dicens: inimicis¬
simũ hocfore bellateri popło adnutrieida̾

Expanded text:
consumptus est. plurima praeterea et satis diconsumptus est. plurima praeterea et satis diuersis prouentibus bgesta sunt, quae brevitatis causa praetermisi. 600, Lucinio Lucullo, A. Postumio Altino consulibus cum omnes Romanos ingens Celtiberorum metus invasisset et ex omnibus non esset, qui ire in Hispaniam vel miles vel legatus andereo se militaturum in Hispaniam obtulit, cum jam in Macedoniam sorte deputatus esset. Itaque profectus in Hispaniam magnas strages gentium dedit, saepius etiam militis quam dacis usus officio ; nam et barbarum prouocantem singulariter congressus occidit. Sergius antem Galba praetor a Lusitanis magno proelio uictus est uniuersoque exercitu amisso ipse cum paucis uix elapsus euasit. eodem tempore censores theatrum lapideum in Vrbe construi censuerunt. quod ne tunc fieret, Scipio Nasica grauissima oratione obstitit dicens, inimicissimum hoc fore bellatori populo ad nutriendam
Abbreviated transcription (Latin):
asie. masinissa numidie fuer̃. ꝑseam & mra¬
cedonas secuti st̃ traces. eũ rege gochi &
unuersi cũ rege gentuĩ illirie. I taq adue¬
menti erasso consuli: ꝑseus occurrit. Oõ¬
muissoq p̃lio: miserabilit̾ uicti cessere ro¬
ne pari clade partis utriꝰq inhibna dis¬
cessũ est. P einde ꝑseus pfligato mułcis
pliis exceretu romano: in illiricum trãs¬
gressus. sulcaniu oppidũ defensum ap̃si¬
diis r omanis pugnando cepit. Ubi roma
cidit: partĩ sub corona uendidit. partĩ¬
secũ in iacedoniã duxcit. I ostea eum
co luciꝰ emiliꝰ paulus consul dimicauit: et
uicit. ¶aͣ. cex. milia peditũ in eobello in¬
t̾fecit. rex etumn equicatu subt᷑ sugit. S
continuo captꝰ. atq unttriũpho cũ filiis an¬
te currũ actꝰ est: & pꝰapud albã incusto¬
dia defecit. I iliꝰ eiꝰ minor fabricã erariã
ob tolerandam iti opiã rome didieit. ibiq

Expanded text:
Asiae, et Massanissa Numidiae fuerunt. Perseum et MaAsiae, et Massanissa Numidiae fuerunt. Perseum et Macedonas secuti sunt Thraces cum rege Cotye, et universi cum rege Gentio Illyrii. Itaque advenienti Crasso consuli mmissoque praelio, miserabiliter victi fuere Rone pari clade partis utriusque in hiberna discessum est. Deinde Perseus, profligato multis praeliis exercitu Romano, in Illyricum transgressus. Sulcanium oppidum defensum a praesidiis Romanis pugnando cepit; ubi magnatim occidit, partim sub corona secum in Macedoniam duxit. Postea cam eo L. Aemilius Paulus consul dimicaait et uicit : nam xx milia peditum in eo bello interfecit; rex cum equitatu subterfugit, sed continuo captus atque in triumpho cum filiis ante currum actus est et post apud Albam in custodia defecit. filius eius iunior fabricam aerariam ob tolerandam inopiam Romae didicit ibique
Abbreviated transcription (Latin):
.c.u. oppida uacuata quassataq bellis adde¬
oppida erepugnauit & cepte. Al epido &
mutio consulibꝰ: basternarũ gens fero caissi¬
ma. auctore ꝑseo philippi filio p̃darũ spe
solliertata.: & trauseuncli histri fluminis fa¬
cultate: sine ulla pugna uł aliqͦ hoste de
leta ẽ Nã te forte danubiꝰ qͥ & hister cłas¬
sa glatie suꝑftratꝰ: pedestre̾ cransitũ facile¬
patiebat᷑. Itaq cũ impude toto & maximo
simul agniine mestimabilis hominũ uł eqͦꝵ
multicudo transir& : enormitate ponderis
& concursione gradientiũ conerepans gelu
& glacialis crusta dissiliit. uniu̾sumq ag¬
men qđ dui sustinuerat: mediis gurgiibꝰ
uicta tandem & cõminuta destituit. atq
eadem rursus fragn̾itis impelientibꝰ super¬
dicta submersit. Iẜ auci ex om̃i ppło ꝑ
gtrãq ripã uix concisis uisceribꝰ euaserut:
iblio licuuo crasso gaio cassio longino.
consulibꝰ: macedonieũ bellum geslũ est
nerito inter maxeuna bella referendum.

Expanded text:
ue oppida uacuata quassataque bellis ad deoppida expugnauit et cepit. Lepido et Mucio consalibus Basternarum gens ferocissima auctore Perseo Philippi filio praedarum spe sollicitata et transeundi Histri fluminis faculeta est. Nam tunc forte Danubius, qui et Hister, crassa glacie superstratus pedestrem facile transitum patiebatur. itaque cum inprouide toto et maximo simul agmine inaesiimabilis hominum uel equorum multitudo transiret, enormitate ponderis et concuset glacialis crusta dissiluit, universumque agmen, quod diu sustinuerat, mediis gurgitibus victa tandem et comminuta destituit: atque eadem rursus fragmentis impedientibus superducta, submersit. Pauci ex omni populo per utramque ripam, vix concisis visceribus, evaserunt. P. Licinio Crasso et C. Cassio Longino consulibus Macedonicum bellum gestum est, merito inter maxima bella referendum.
Abbreviated transcription (Latin):
exercitui p̃fecerat apud calamã urbeni
thesauris regiis conditis. inhiante bello oppres¬
sit. Cuͣq uicto ignominiosissimũ fedꝰ exegis¬
s&: uniusã pene africa a romanis deficiente
regno suo iunit. PP ostea tam̃ metelli con¬
sulis integͥtate & disciplina cohercitꝰ: duo¬
bꝰ etiã pliis uictꝰ: iudit p̾sentese & uastari
nuinidiã sua. & ñ posse defendi. A quo ad
deditionem coactꝰ ccc̃. obsides dedit. fru¬
m̃tũ quoq atq alios cõmeatꝰ ꝑsolu. turum
sese spopondit. tria nuilia amplius ꝑfugarũ
reddidit. E & in cũ incertꝰ in pace imꝓbos ñ
phib& excursꝰ ga marii consulis non mino¬
ripene qͣm ipse p̃ditꝰ erat astucia. romanisq
uiribꝰ fractꝰ est. maxime pꝰ quã mariꝰ urbem
capsã ab hercule phenice ut fer conditã regisi
t̃c thesauriis confertissima dolo circi̾uienit¬
& cepit̃ Diffidens deinde ꝓpriis pebꝰ & uiribꝰ
iugurcha. societate cũ boccho mauroꝵ rege

Expanded text:
exercitui praefecerat, apud Calamam urbem exercitui praefecerat, apud Calamam urbem thesauris regiis conditis inhiantem bello oppressit adque uicto ignominiosissimum foedus exegit. uniuersam paene Africam a Romanis deficientem regno suo iunxit. postea tamen Metelli consulis integritate et disciplina coercitus, duobus etiam proeliis uictus uidit praesente se et uastari Numidiam suam et non posse defendi: a quo ad deditionem coactus trecentos obsides dedit, frumentum atque alios commeatus persoluturum sese spopondit, tria milia amplius perfugarum reddidit. exim cum incertus in pace improbos non cohiberet excursre pene quam ipse praeditus erat astutia, Romanisque viribus fractus est: maxime postquam Marius urbem Capsam, ab Hercule Phoenice ut ferunt conditam, regiis tunc thesauris confertissimam, dolo circumvenit et cepit. Diffidens deinde propriis rebus et viribus Jugurtha, societatem cum Boccho Maurorum rege
Abbreviated transcription (Latin):
morationis breuit̃ ꝑstrinxerĩ. qr ut de na¬
tura eiꝰ uaria atq intolerabili. ita & de
rebꝰ tã dolose quã strenue gesiᷤ.ͥ ͤ ꝓpt̾ opi¬
mã scriptoꝵ luculentiã. satis sufficiens apud
om̃s noticia ẽ. Igit᷑ iugurtha micipse
numidarũ regis adoptuus. heresq int̾
nat᷑ales eiꝰ filios factꝰ: pͥmũ coheredes suos
idest hiempsalem occidit. ad herbalem
uictu bello africa expulte. calpulniu̾ de¬
inde consulem adu̾sũ se missũ pecunia cor¬
rupit: atq ad turpissimas conditiones
pacis addixit. Prete̾a cũ romã ipse uenis¬
s&&: om̃ibꝰ pecuiua aut corruptis aut ad tẽp¬
tatis: seditiones dissensionesq ꝑmiscuit:
Quã cũ egrederet᷑. infami satis notauit elo¬
gio. dicens. Ourbem uenalem: & matur e¬
ꝑiturã si emptorem ĩuenerit. In sequenti
antio. aulũ p ostumiũ. postumii consulis
fr̾em. qͣm is cũ qͥdragint a milibꝰ armatoꝵ

Expanded text:
morationis breuiter perstrinxerim, quia ut de namorationis breuiter perstrinxerim, quia ut de natura eius uaria atque intolerabili ita et de rebus tam dolose quam strenue gestis propter opimam scriptorum. luculentiam satis sufficiens apud omnes notitia est. Igitur Iugurtha, Micipsae Numidarum regis adoptiuns heresque inter naturales eius filios factus, primum coheredes suos, id est Hiempsalem occidit, Adherbalem bello uictum Africa expulit. Calpurnium deinde consulem aduersum se missum pecunia corrupit atque ad turpissimas condiciones pacis adduxit. praeterea cum Romam ipse uenisset, omnibus pecunia aut corruptis aut adtemptatis seditiones dissensionesque permiscuit ; quam cum egrederetur infami satis notauit elogio dicens: o urbem uenalem et mature perituram, si emptorem inuenerit! Insequenti anno A. Postumium, Postumii consulis fratrem, quem is quadraginta milium armatorum
Abbreviated transcription (Latin):
te agminibꝰ. & p̃pꝑo transitu pontis um¬
cla ruper̃. ac mox cũ ipsis lintribꝰ mersi st̾.
entũ. lxixx. milia armatoꝵ in excercitu
bituiti fuisse tradunt᷑. Exe quibꝰ.c. qͥn qua¬
guita milia cesa uł tiersa st̃. Quintꝰ mar¬
ciꝰ consul: galloꝵ gente̾ subradice alpiu̾ si¬
tã bello aggressus est. Qui cũ se romanis
copiis circu̾septos uiderent. belloq impa¬
res intelligerent fore. occisis coniugibꝰ &
lib̾is. in flamias sese ꝓiecer̃. Qui uͦ p̃oc¬
cupantibꝰ romanis ꝑ agende tc̃ mortissue
copiã non habuerant. capciq fuerant. alii
ferro. alii suspendio. alii abnegato cibo sese
consũpser̃. Mullisq om̃ino uł paruulꝰ suꝑ¬
fuit: qͥ seruitutis conditione̾. uite amore
NNo ab urbe condita tolerar &ie
sica. & lucio calpulnio bestia consulibꝰ:
Iugurte nunudarũ regi bellũ cũ consensu
popłi romani senatꝰ indixit. E: ego de
Iugurtha ordinis tantũ loco & causa cõme¬

Expanded text:
te agminibus et praepropero transitu pontis uite agminibus et praepropero transitu pontis uincula ruperunt ac mox cum ipsis lintribus mersi sunt. centum cotoginta milia armatorum in exercitu Bituiti fuisse traduntur, ex quibus centum quinquaginta milia uel caesa uel mersa sunt. Q. Marcius consul Gallorum gentem sub radioe Alpium sitam bello adgressus est. qui cum se Romanis copiis circumsaeptos uiderent belloque inpares fore intellegerent, occisis coniugibus ac liberis in flammas sese proiecerunt. qui uero praeoccupantibus Romanis peragendae tunc mortis suae copiam non habuerant captique fuerant, alii ferro, alii suspendio, alii abnegato cibo sese consumpserunt, nullusque omnino uel paruulus superfuit, qui seruitutis condicionem uitae amorenno ab Vrbe condita DCXXXV P. sica et L. Calpurnio Bestia consulibus Iugurthae Numidarum regi bellum consensu populi Romani senatus indixit. Sed ego de Iugurtha ordinis tantum loco et causa comme
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. E odem cenꝑe. echua mons ultra soli¬
tũ excarsit : & torrentibꝰ igneis suꝑfusis la¬
teq fluentibꝰ. chatinensem urbem finesq
eiꝰ oppressit. ita ut tecta ȩdiũ calidis cine¬
ribꝰ preusta & p̃grauata corruerent. Cuiꝰ
leuande cladis causa: senatꝰ. dei annoꝵ
uectigalia chatuiensibꝰ remisit.
NNo aburbe condita . de .xx .uiii. fa¬
biꝰ consul bituito regiaruernoꝵ galliȩ
ciuitatis. bellũ maxximo instructu cõparan¬
ti. adeo cũ paruo exercitu occurrit. ut bi¬
tuitꝰ paucitate̾ Nomanoꝵ. uixx adescam
canibꝰ qͦs u agnune habebat. sufficere
posse iactar&. Qui s ad tranferendas
copias unũ pontẽ ro̾dani fluminis par¬
uũ ẽ̾ẽ intelligero. aliu̾ pactis lintribꝰ ca¬
thenisq conexũ. suꝑstratis confixisq ta¬
bulis instruxxit. Conserta pugna. & diu
gͣuit̃ agitata: iuctigalli conuersiq infu¬
ga̾ dũ qͥsq sͥ timoe. coaceruatis it consul¬

Expanded text:
sunt. Eodem tempore Aetna mons ultra solisunt. Eodem tempore Aetna mons ultra solitum exarsit et torrentibus igneis superfusis lateque circumfluentibus Catinam urbem finesque eius oppressit ita ut tecta aedium calidis cineribus praeusta et praegrauata conruerent: cuius leuandae cladis causa senatus decem annorum uectigalia Catinensibus remisit. Anno ab Yrbe condita Dcxxvm Fabius consul Bituito regi Aruernorum Galliae ciuitatis bellum maximo instructu conparanti adeo cum paruo exercitu occurrit, ut Bituitus pauoi-is tatem Romanorum uix ad escam canibus, quos in agmine habebat, sufficere posse iactaret. qm oum sibi ad transferendas copias unum pontem Rhodani fluminis parum esse intellegeret, alium conpactis lintribus catenisque conexum superstratis confixisque tabulis instruxit. conserta pugna et diu grauiter agitata, uicti Galli conuersique in fugam, dum quisque sibi timet, coaceruatis inconsul
Abbreviated transcription (Latin):
misenũ oppidũ deuectũ est.¶ ec aũ cornelia
a fricani maioris filia misenũ ut dioci prioriᷤᷤ
filii morte successerat. I ona gracchi pu¬
b̾licata st̃. I laccꝰ adolescens. in robore neca¬
tꝰ est. Exfactione gracchi. cͣc. quinqͥgi¬
ta in auentino cesi fuisse referunt᷑. O pimiꝰ
consul sicutt inbello fortis fuit: tta inquesti¬
one crudelis. Mã ampliꝰ qͣm tria milia ho¬
minũ suppliciis necauit. ex qͥbꝰ plurimi nec
cognita qͥdem causa innocentes int̾fectist̾.
Isdem temꝑibꝰ metellꝰ baleares insulas bello
ꝑuagatꝰ edomuit. & piraticã infestationẽ
q̃ tc̃ abhisdem exoriebat᷑. pluruna incola¬
rũ cede cõpressit. Eneus quoq domicius
ꝓconsul. allobrogas gallos iuxcta oppiclũ
iundalũ grauissimo bello uicte. maxime
cũ elephantoꝵ noua forma. equi hostiũ hos¬
tiłq conterriti diffugissent. Uiguiti milia
allo brogũ cesa referunt᷑: tria milia capta

Expanded text:
Misenum oppidum, devectum est. Haec autem Cornelia Misenum oppidum, devectum est. Haec autem Cornelia Africani majoris filia, Misenum, ut dixi, prioris filii morte secesserat. Bona Gracchi publicata sunt. Flaccus adolescens in robore necatus est. Ex factione Gracchi ducenti quinquaginta in Aventino monte caesi fuisse referuntur. Opimius cos., sicut in bello fortis fuit, ita in quaestione crudelis. Nam amplius quam tria millia hominum suppliciis necavit, ex quibus plurimi, nec dicta quidem causa, innocentes interfecti sunt. Iisdem temporibus Metellus Baleares insulas bello pervagatus edomuit, et piraticam infestationem, quae ab isdem tunc exoriebatur, plurima incolarum caede conpressit. Gnaeus quoque Domitius proconsule Allobrogas Gallos iuxta oppidum Vindalium grauissimo bello uicit, maxime cum elephantorum noua forma equi hostium hostesque conterriti diffugissent: xx milia ibi Allobrogum caesa referuntur, tria milia capta
Abbreviated transcription (Latin):
gracchis tterfectꝰ. uelut signũ bellifuit:
laccꝰ duobꝰ filiis armatis cinctꝰ. comitante
eciã gaio graccho togato. breriẽq gladiũ
sub sinistra occultantẽ. quã tus & p̾conem
frustra p̾misiss&e. qui seruos ad lib̾tatẽ uoca¬
r&: ianiũ tãqͣm arcẽ occupauit. O ontra
deciꝰ brutꝰ uir consularis. a diuo public o cũ
ingenti certamine irruit. ibi flaceꝰ diu obs¬
tinatissime dimicauit. Eracchꝰ pꝰ quã intẽ¬
plũ minerue secesserat. gladio incũb̾e uo¬
lens. int̾uentu letoris retentꝰ est. Itaq
cũ diu anceps bellũ agitaret᷑. tande̾ sagio¬
tarii ab opimio missi. consertã multitudine̾
resq abiecissent. rescisso craticio pariete
confossi st̃. Eracchꝰ diu ꝑse amicis pugnan¬
tibꝰ ac ꝑeuntibꝰ: egre ad ponte̾ sublicium
ꝑuenit. ibiq ne uiuus caperet᷑. ceruicem
seruo suo p̃buit. C apuet gracchi exxcisũ
consuli allatũ est. corpꝰ ad corneliã matrẽ

Expanded text:
Gracchanis interfectus uelut signum belli fuit. Gracchanis interfectus uelut signum belli fuit. Flaocus duobus filiis armatis cinctus, comitante etiam Graccho togato breuemque gladium sub sinistra occultante, quamuis et praeconem frustra praemisisset, qui seruos ad libertatem uocaret, Dianium tamquam arcem occupauit. contra D. Brutus nir consularis a cliuo Publicioingenti certamine irruit, ibique Flaccus diu obstinatissime dimicavit. Gracchus vero postquam in templum Minervae secesserat, gladio incumbere volens, interventu Letorii retentus est. Itaque cum diu anceps bellum agitaretur, tandem sagittarii ab Opimio missi, confertam multitudinem resque objecissent, rescisso craticeo pariete confossi sunt. Gracchus, diu pro se amicis pugnantibus, ac pereuntibus, aegre ad pontem Sublitium pervenit, ibique ne vivus caperetur, cervicem servo suo praebuit. Caput Gracchi excisum consuli allatum est, corpus ad Corneliam matrem,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cũ mensores ad limitandu carthaginiensem
a grũ missi stipites t̾minoꝵ indices ficcos. &¬
nocte alupis reuulsos morsibꝰ conrososq repe¬
rissent. aliquandui hesitatu est. utrũ romane
paci expedir& carchaginem reformari. Co¬
dem anno : gauis gracchꝰ. gracchi illius qͥ
ia occisus inseditione̾ fuerat frat̾. tribunꝰ
plebis ꝑtumultũ creatꝰ : magna rei publicȩ¬
ꝑnicies fuit. Mã cũ sepe popłm romanum
largitionibꝰ ꝓmissis nimiis. in acerbissumas se.¬
diriones excitauiss&. maxxime legis sacrarie
causa. ꝓ qua etiã frrat᷑ eiꝰ gracchꝰ fuerat oc¬
cisus. tandem atͥbunatu minutio successore
decessit. Minutiꝰ tribunꝰ plebis eũ maxunta
ex parte decessoris sui gracchi statuta con¬
uulsissee. legesq ab rogassoe: gaiꝰ gracchꝰ
cũ fuliuo flacco ingentistipatꝰ agmine
capitoliũ ubi contio agitabatur ascendit.
bi maximo tumultu erccitato: qͥdã p̾co a

Expanded text:
Nam cum mensores ad limitandum Carthaginensem Nam cum mensores ad limitandum Carthaginensem agrum missi, stipites terminorum indices fixos nocte a lupis revulsos mordicus, corrososque reperissent, aliquandiu haesitatum est utrum Romanae paci expediret Carthaginem reformari. Eodem anno Caius Gracchus, Gracchi illius, qui jam occisus in seditione fuerat, frater, tribunus pleb. per tumultum creatus, magna Reip. pernicies fuit. Nam cum saepe populum Romanum largitionibus, promissisque nimiis in acerbissimas seditiones excitavisset, maxime legis agrariae causa, pro qua etiam frater ejus Gracchus fuerat occisus, tandem a tribunatu, Minutio successordecessit. Minucius tribunus plebi cum maxima ex parte decessoris sui Gracchi statuta conuulsisset legesque abrogasset, C. Gracchus cum Fuluio Flacco ingenti stipatus agmine Capitolium, ubi contio agitabatur, ascendit: ibi maximo tumultu excitato quidam praeco a
Abbreviated transcription (Latin):
nulitũ que ad p̾sidiũ cociꝰ africe ordinata
fuerant. eoccincta atq ab rasa fc̃. Quȩ
clades taͣ repentina ac tã uiolenta exti¬
tit. ut tunc apud uticam sub uua die ꝑ
unã portã ex illis iunioribꝰ. plusqͣm mille
quingent̾s mortuos elatos fuisse uarret᷑.
Ueru̾ tam̃  pace & grͣa omupotentis d̃i di¬
oeri. de eius nuiscdłia & in cuiꝰ fidutiahex¬
etiã sed tolerabiliter ledant. nuͣ quã tam̃
teporibꝰ xpͥianis tantauis in extricabilis
mali accidit. ut ꝑ nicies lo custarũ que nul¬
lomodo ferri uiua potuissx. mortua plꝰ
nocer&. Et qua diu uniente ꝑitura om̃ia
erant: ea ꝑdita ꝑ euntibꝰ magis omibꝰ. op¬
tandũ fuerat ne perir&.
lucio cecilio mecello. & quinto tito fla¬
tinio consulibꝰ. carchago in africã resti¬
tui uissa. uicesimo scdo denu̾antio quã
fuerat euersa: deductis cuuũ romanoꝵ
faiuiliis: que eã in colerent. resticuta & re¬
pleta est. magno ante ꝓdigio p̾cedente.

Expanded text:
litum, quae ad praesidium totius Africae ordinata fuerant, extincta atque abrasa sunt. quae clades tam repentina ac tam uiolenta institit, ut tunc apud Vticam sub una die per unam portam ex illis iunioribus plus quam mille quingentos mortuos elatos fuisse narretur. Verumtamen pace et gratia omnipotentis Dei dixerim, de cuius misericordia et in cuius fiduciaerumque etiam sed tolerabiliter laedant, numquam tamen temporibus Christianis tanta uis inextricabilis mali accidi, ut pernicies lucustarum, quae nullo modo ferri uiua potuisset, mortua plus noceret et qua diu uiuente peritura erant omnia, ea perdita pereuntibus magis omnibus optanlio Caecilio Metello, et T. Quintio Flaminio coss. Carthago in Africa restitui jussa, vigesimo secundo demum anno, quam fuerat eversa, deductis civium Romanorum familiis, quae eam incolerent, restituta et repleta est, magno ante prodigio praecedente.
Abbreviated transcription (Latin):
ta morte crassi. & clade exercitꝰ romani.¬
raptĩ in asiã ꝑ uolauit. Aristonieũ recenti
uictoria feriatũ. impuiso bello adortꝰ. nu¬
datũq om̃ibꝰ copiis infugã uertit. Cũq
stratonice̾ urbem ad quã ille confuge¬
rat. ob sidione cinoxiss&. trucidatũ famȩ
ad deditionem coegit. Perpenua con¬
sul apud ꝑganũ correptꝰ morbo. diẽ
obiit. Aristonicꝰ rome ussu senatꝰ. incar¬
cere sfrangulatꝰ est. ft̃ o deni anuo: pto¬
lomei alexandrinoꝵ regis misera uita.
miseriorem uite exitũ dedit. Is enun so¬
rorem suã strupro cognitã. ac deude in
matͥmoniũ recepta: nouissime turpius
qͣm dux̃: occidit. P riuignã uͦ sua̾ hoc
est filiã sororis & conuigis: coniuge̾ asci¬
uit. Eiliũ suu̾ queni exsorore susceꝑat.
nec non & filiũ fr̃is occidit. Quã obrẽ
tantis incestis parricidiisq execrabilis.
ab alexandrinis regno pulsꝰ est. Is tẽ¬

Expanded text:
ta morte Crassi, et clade exercitta morte Crassi, et clade exercitraptim in Asiam peruolauit, Aristonicum recenti uictoria feriatum inprouiso bello adortus nudatumque omnibus copiis in fugam uertit; cumque Stratonicen urbem, ad quam ille confugerat, obsidione cinxisset, trucidatum fame ad deditionem coegit. Perpenna consul apud Pergamum correptus morbo diem obiit; Aristonicus Romae iussu senatus in carcere strangulatus est. Eodem anno Ptolemaei Alexandrinorum regis misera uita miseriorem uitae exitum dedit. is enim sororem suam stupro cognitam ac deinde in matrimonium receptam nouissime turpius quam duxit abiecit. priuigaam uero suam, hoc est filiam sororis et coniugis, coniugem adsciuit, filium suum, quem ex sorore susceperat, nec non et filium fratris occidit. quamobrem tantis incestis parricidiisque exsecrabilis ab Alexandrinis regno pulsus est. Isdem tem
Abbreviated transcription (Latin):
ferro obuiã iret᷑. E tam̃ in ipsis qͦq infeli¬
cissimus dãpius pugnȩ. & infelicioribꝰ lucris
uietorie. quanti ꝑiere uicti: tancũ ꝑdidere
sus consul & pontifer maxcimꝰ. aduersus
aristonieũ attali frẽm. qui traditã ꝑ testa¬
mͣitũ R omanis asiã. ꝑ uaserat. eũ instrue¬
tissimo missus exercitu. p̃terea a magnis
regibꝰ hoc est nichomede bichuue: mitri¬
date ponti & armetue. ariaracte cappa¬
dotie. philomene paphagonie. eoꝵq ma¬
xiiis copiis adiutꝰ. conserto tam̃bello uic¬
tꝰ est. Ꝙ cũ exercitu pꝰ pluruã celem in
fugã acto: ipse iã circu̾uentꝰ ab hostibꝰ &
pene captꝰ ess&: uirga̾ qua erat us ad
equũ. in octilũ tracis impegit. I arbarꝰ
aũ cũ ira & cdolore exxarsiss&e. latꝰ crassi gla¬
dio transuerbauit. Ita ille eaccogitato ge¬
nere mortis. effugit & dedecꝰ & seruitute.
erpenna consul qui erasso successerat. audi.¬

Expanded text:
ferro obuiam iretur. sed tamen in ipsis quoque infeliferro obuiam iretur. sed tamen in ipsis quoque infelicissimis damnis pugnae et infelicioribus lucris uictoriae quanti periere uicti tantum perdidere sus consul et pontifex maximus aduersus Aristonicum Attali fratrem, qui traditam per testamentum Romanis Asiam peruaserat, cum instructissimo missus exercitu, praeterea a magnis regibus hoc est Nicomede Bithyniae, Mithridate Ponti et Armeniae, Ariarathe Cappadociae, Pylaemene Paphlagoniae eorumque maximis copiis adiutus, conserto tamen bello uictus est; et cum, exercitu post plurimam caedem in fugam acto, ipse iam circumuentus ab hostibus et paene captus esset, uirgam, qua erat usus ad equum, in oculum Tautem, cum ira et dolore exarsisset, latus Crassi gladio transverberavit. Ita ille, excogitato genere mortis, effugit et dedecus et servitutem. Perperna consul, qui Crasso successerat, audi
Abbreviated transcription (Latin):
serui incruce̾ acti: & sinnesse ad quattuor
milia seruoꝵ. a quinto metello & gneo ser¬
uilio cȩpione oppressa st̃. In metallis qͦq
atheniensiũ : idem tumultꝰ seruilis ab he¬
raclito p̃tore discussus est. Npud delon.
etiã serui nouo motu inclunescentes. oppi¬
danis p̃uenientibꝰ oppressi st̃: absq illo
pͥmo siciliensis mali fomite. a quo iste uelut
scuttille emicantes. diuersa hec incendia
seminar̃. In sicilia enĩ pꝰ fuliuũ consulem
piso consul mamer ciũ oppidum expugna¬
uit : uͥ .uiiͦi. milia fugitiuoꝵ utt̾fecit. qͦs
aũ caꝑe potuit: patibulo subfixit. Cui
cũ rutiliꝰ consul successiss& : idem quoq
taurumeniũ & ethnã firmissima fugiuoꝵ
refugia. bello recepit. Nmpliꝰ qͦm. ꝯede.
milia seruoꝵ trucidatã referunt᷑. Mhisera
ꝓfecto talis belli & in extͥcabilis causa. P e¬
reunidũ utiq dn̾is erat. nͥinsolescentibꝰ seruis

Expanded text:
serui in crucem acti et Sinuessae ad quattuor serui in crucem acti et Sinuessae ad quattuor milia seruorum a Q. Metello et Cn. Seruilio Caepione oppressa sunt; in metallis quoque Atheniensium idem tumultus seruilis ab Heraclito praetore discussus est; apud Delon etiam serui nouo motu intumescentes oppidanis praeuenientibus pressi sunt, absque illo primo Siciliensis mali fomite, a quo istae uelut scintillae emicantes, diuersa haec incendia seminarunt. in Sicilia enim post Fnluium consulem Piso consul Mamertium oppidum expugnauit, ubi octo milia fugitiuorum interfecit, quos autem capere potuit, patibulo suffixit. cui cum Butilius consul successisset, idem quoque Tauromenium et Hennam, firmissima fugitiuorum refugia, bello recepit: amplius quam xx milia tunc seruorum trucidata referuntur. Misera profecto talis belli et inextricabilis causa. pereundum utique dominis erat, nisi insolescentibus seruis