comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑ principem sit. ꝙ is qui liberoᷤ
inpotestate ht̃ si se ad arrogandũ
dederit non solum ip̃e potestati ad¬
rogar oris subicinur. s ĩ uberi eiꝰ ĩ
eius deisunt potestate. t amquine¬
p̾ses filius familias sit: posse euni
apud semet ip̃m uel emancipari
uel in adoptionem dariostat.
od̾.ł .ii. Magistratũ apud qu̾e.
legis actio est. iemancipare filios
suos uin adoptionem dare. apud
se posse neratii. sententiauera est.
elsus.ł .xxuii. In adoptionib eoꝵ
dumtaxat qui sue potestatis sũt.
uoluntas exploratur. Sin autem a
pr̃e dantur un adoptionem inhiis
utriusq arbitrium spectandum ẽ
ut consentiendo uel noꝵ contraͣhẽ
tatur. qi ex filionatus consensus
est ncc̃ia in eamrem fluctoritas eoꝵ
interquos iuraͥ gnationis sequnt᷑¬
od̾.łai Quodut nec curatoris au¬
ctoritas intercederet in argõne añ
tenuerat. sub diuo ecte mutatum
ex fuionatum quem in potestate ht̃
consentite fuio adoptau̾it non ag¬
nascitur auosiuis heres. quuppe cũ

Expanded text:
um oraculum fit, quod is qui liberos in potestate habet, si se adrogandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sed etiam liberi eius in eiusdem fiunt potestate tamquam nepraeses filius familias sit, posse eum apud semet ipsum uel emancipari uel in adoptionem dari constat.. Magistratum, apud quem legis actio est, et emancipare filios suos et in adoptionem dare apud se posse Neratii sententia est.estorum. In adoptionibus eorum dumtaxat, qui suae potestatis sunt, uoluntas exploratur: sin autem a patre dantur in adoptionem, in his utriusque arbitrium spectandum est uel consentiendo uel non contradicentatur quasi ex filio natus, consensus est necessaria in eam rem auctoritas eorum, inter quos iura adgnationis consequuntrum. Quod ne curatoris auctoritas intercederet in adrogatione ante tenuerat, sub diuo Claudio recte mutatum ex filio natum quem in potestate habet consentiente filio adoptauerit, non adgnascitur auo suus heres, quippe
Abbreviated transcription (Latin):
re ure finita pariis adoptioui p̾ate
nullum ex pristino retinet᷑ uesti¬
gium. deniꝙ i patriadignitas que¬
sita ꝑ adoptionemfinita ea deponit᷑.¬
adaptatum prem conceptus. ⁊ na¬
tus ꝑ emantipationemiur a oĩaꝑ
adoptatus sit omina que euis st̃¬
omnia iadquiri possunt tacito uire
ad eum transeunt qui adoptauit.
hoc autem ampluis liberi enis qͥ od
inpotestate sunt eumn secuntur.
S i hii qui post liminio redeunt
ur qui inutero fuerunt: cumadro¬
ganrenir⁊ simili modo inpptesta¬
teadroga   rediguntur. ¶ Qau
cluos filios ⁊ ex altero eorumne po¬
temht̃. siuls nepotem. qiͣ exalte¬
ronatum. sicadoptare. potest har
efficere si eum emantipau̾it i sic
adoptau̾it eum qĩex alteronatũ.
natum potest adoptare. Ita pot̾
⁊ quasi ex altero filio. ¶ Iarrogõ¬
nib cognitio u̾titur. nisi forte
iunior. hxannis sit qui arrogat
quia magis liberoꝵ creationi stu
diueluti si coniunctam sibi ꝑ sonã
uelit adoptare. Item non debet qͥs

Expanded text:
re iure finita patris adoptiui potestate nullum ex pristino retinetur uestigium: denique et patria dignitas quaesita per adoptionem finita ea deponitadoptatum patrem conceptus et natus per emancipationem iura omnia adoptatus sit, omnia quae eius fuerunt et adquiri possunt tacito iure ad eum transeunt qui adoptauit: hoc amplius liberi eius qui in potestate sunt eum sequuntur: sed et hi, qui postliminio redeunt, uel qui in utero fuerunt cum adrogaretur, simili modo in potestatem adrogatoris rediguntur. Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habet, si uult nepotem quasi ex altero natum sic adoptare, potest hoc efficere, si eum emancipauerit et sic adoptauerit quasi ex altero natum. natum potest adoptare, ita potest et quasi ex altero filio. In adrogationibus cognitio uertitur, num forte minor sexaginta annis sit qui aquia magis liberorum creationi studdi, veluti si coniunctam sibi personam velit adoptare. Item non debet quis
Abbreviated transcription (Latin):
oppõita ea nichominus euictussit. exclu¬
ple quo stipulatione. ł ex empto. potest
conueniri.
lp̃ .ł. Secd isi stipulatio nulla fuisset
interpõit a: de exempto actione idem di¬
cemus. ¶ Si hymoliber qui bona fide
seruierat uenierit mͥ aticio ticiusq eum
heredemscͥpͥsent. quasi liberum up̃e mͥ sui
faciat controu̾siam. ip̃m de se obligatũ
inde auienauitͥ ut eo nomine non obliga¬
reris. si eumposteaa te emain.i
satis ꝓeuictione mͥdes. extipicndum a caũ

Expanded text:
opposita ea nihilo minus euictus sit, ex duopposita ea nihilo minus euictus sit, ex duplae quoque stipulatione uel ex empto potest conueniri. Sed et si stipulatio nulla fuisset interposita, de ex empto actione idem dicemus. Si homo liber qui bona fide seruiebat uenierit mihi a Titio Titiusque eum heredem scripserit quasi liberum et ipse mihi sui faciat controuersiam, ipsum de se obligatum inde alienaui tibi: ut eo nomine non oblig‹e›ris, si eum postea abs te emam et satis pro euictione m
Abbreviated transcription (Latin):
exstipulatu hr̃e cepiean nec ab euictiõẽ
nec morte nec ramimisiione. nec fuga
serui. uec ulla similicã amitti. at si in
bonis meis fc̃s nonsit. nicħ ob ea quod
fugitiuus sit. pauꝑior sim ut pote cum in
bonis meis nonsit. ꝙ si sanum eẽ erronẽ
non eẽstipulatus eẽm. tantum i ea int¬
est. qnͣtum ad p̾sentem usum ꝑtinet. tam¬
i si inobscuro eẽt. ut pote ignorantibus
turrim eẽt. ut eumquis qͣm aut ame au
ab eo cui uencdidissem cui ue similiter pro¬
misissem. euinceret. Siuumam autem opi¬
monis sue hanc eẽ. ut tantum ex eastipula¬
tione consequar. qnͣt niea intersit. ł post sti¬
pulationem interfug̾ int̾fu̾it eum ser
qm ip̃e uendidit. exceptione doli posse sb̾¬
mou̾i nemini clubium est. qmuis alio iuire
dominium q̃sierit. Improbe enimrem a
se clistractam euincere conatur: eligere ã
emptor potest. utrum remuelit retinere.
intentione ꝑ exceptionem elisa. an potiuᷤ
re ablata ex taus astipulationis cluplũ

Expanded text:
ex stipulatu habere coepi, eam nec euictione nec morte nec manumissione nec fuga serui nec ulla simili causa amitti: at si in bonis meis factus non sit, nihil ob ea quod fugitiuus sit pauperior sim, utpote cum in bonis meis non sit. quod si sanum esse, erronem non esse stipulatus essem, tantum mea interesse, quantum ad praesentem usum pertineret, tametsi in obscuro esset utpote ignorantibus turum esset, ut eum quisquam aut a me aut ab eo cui uendidissem cuiue similiter promississem euinceret. summam autem opinionis suae hanc esse, ut tantum ex ea stipulatione consequar, quanti mea intersit aut post stipulationem interfuerit eum seruquam ipse uendidit, exceptione doli posse summoueri nemini dubium est, quamuis alio iure dominium quaesierit: improbe enim rem a se distractam euincere conatur. eligere autem emptor potest, utrum rem uelit retinere intentione per exceptionem elisa, an potius re ablata ex causa stipulationis duplum c
Abbreviated transcription (Latin):
rim non pp̃ euictionem s ppfugamei
hominem hr̃e nonlicet. Plane in quid
cum app̾henderit possõnem fugitiui
tunc cominitri stipulationem iuł ait.
Nam ⁊ si sine culpa possões fugisset.
dem̃ caliti onib inteipoitis ab solutus eẽt
non alias cõmittetur stipulatio. qͣm
si app̾hensum hominẽ restituisset. uͥ
gͥ utis estimationem optulit: sufficit
aꝑp̾hend̾e uͥ cauit. non pͥus n̾ rectitu̾t.¬

Expanded text:
rim non propter euictionem, sed propter fugam ei rim non propter euictionem, sed propter fugam ei hominem habere non licet: plane, inquit, cum adprehenderit possessionem fugitiui, tunc committi stipulationem Iulianus ait. nam et si sine culpa possessoris fugisset, deinde cautionibus interpositis absolutus esset, non alias committeretur stipulatio, quam si adprehensum hominem restituisset. ubi igitur litis aestimationem optulit, sufficit adprehendere: ubi cauit, non prius, nisi restitu
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. PSiseruus uendatus decessit. ante¬
quam eumcatur. stipulationon cõmit.¬
titur.q nenio eum euincat. s fatumhu¬
mane sortis ce dolo tanten teni agipotit.
finit. duplestipuationem tunc cõmita
quotiensres ita amittitur. ut eam emp¬
Up̃ ip̃am euittionem udeo ait. si emptor
hominis mota sͥ controu̾sia uenditorem
decłit. ꝓcuratorem. isq uictus litis estima¬
tionem sustułit. stipulatione in duple ñ
cominiiti. quia nec mandati actionem
ꝓcuratorh idemq uenditor hĩ. ut ab ep̃¬
tore litis estimationem consequatur.
Cum gͥ neq corpus. n pecunia emp¬
tori absit. non oportet committi stipisla¬
tionem. quamnis si ip̃e iuditio accepto
uictus eẽt. ilicis estinationem sustislifs
placeat cominiti stipulationem. ut ⁊
ip̃e iuł. eodemł. scrib. neq enim hr̃e¬
licet eum: tuiꝰ si p̾cium quis nonde¬
nanclus cnidem ent possor. s non statĩ
eum ad uenclitorem regressurum et ex
cluple stipnlatione acturum. qr inte¬

Expanded text:
.Si seruus uenditus decesserit antequam euincatur, stipulatio non committitur, quia nemo eum euincat, sed factum humanae sortis: de dolo tamen poterit agi, si finit duplae stipulationem tunc committi, quotiens res ita amittitur, ut eam emppsam euictionem. Et ideo ait, si emptor hominis mota sibi controuersia uenditorem dederit procuratorem isque uictus litis aestimationem sustulerit, stipulationem duplae non committi, quia nec mandati actionem procurator hic idemque uenditor habet, ut ab emptore litis aestimationem consequatur: cum igitur neque corpus neque pecunia emptori absit, non oportet committi stipulationem: quamuis, si ipse iudicio accepto uictus esset et litis aestimationem sustulisset, placeat committi stipulationem, ut et ipse Iulianus eodem liblicet eum, cuius si pretium quis non denatus quidem erit possessor, sed non statim eum ad uenditorem regressurum et ex duplae stipulatione acturum, quia inte
Abbreviated transcription (Latin):
aist.ł. Pihoc nomine ꝙ lsb̾tumqͥs
non heãt ex uendito actionem ht̃. si
scierit uenclitor aliemun se uendere.
S et siex causa fidei commissi emptor
coactus fu̾it eum manumire. ex ep̃to
actionem hẽbit.
mp̃.ł.. Hac iure utimur ut excep¬
tiones ex ꝑsona eniptoris obiecte si ob¬
staut uenditor ei non teneatur. si u̾o
ad ꝑsonam uenditoris respitiaĩt : cat᷑.
cgne sulec exemptonec ex stipulatiõe
cluple nec simple actio competit. ep̃to¬
tisi erceptio ei ex fc̃o ip̃ius oppoĩta ob¬

Expanded text:
Sed hoc nomine, quod libertum quis non habeat, ex uendito actionem habet, si scierit uenditor alienum se uendere. sed et si ex causa fideicommissi emptor coactus fuerit eum manumittere, ex empto actionem habebit.m.Hoc iure utimur, ut exceptiones ex persona emptoris obiectae si obstant, uenditor ei non teneatur, si uero ad personam uenditoris respicient, contra: certe nec ex empto nec ex stipulatione duplae nec simplae actio competit emptori, si exceptio ei ex facto ipsius opposita ob
Abbreviated transcription (Latin):
committitur. ¶ Si ꝓeuitione fun¬
cui quem emit nuuer. s atui acc e ꝑis
et euind̾ fundum indotem declisset᷑.
deurde aliquis eum a marito ꝑ uidiciũ
abstulisset. pot̾ mułt statim ag̾e adisꝰ.
fideuissores emptionis nomine. quasi
minorem dotem hr̃e cepisset ilł eti am
nillamsitamen maritus obtulisset
qnti fundus eẽt.
lp̃.ł. S ed si post mortem mulieris
leunicatur regressus erit ad duple sti¬
pulationem. qi ex ꝓmissione maritus
adu̾sus hr̃des mulieris agere potest. et
ut si ip̃i domino nuptura indotem eũ
decłit. camniti stipulationem clicamꝰ
qmuis eq̃ indotata multer futura sit.
cim̃ quid̃ etiam siuerum sit hr̃e ei nõ
licere seruum illudtam eni u̾m non
sit. uiditio eum eiuctumeẽ. exemp¬
to taman contra uenditorem mułr
hr̃ actionem.

Expanded text:
.Si pro euictione fundi quem emit mulier satis accepisset et eundem fundum in dotem dedisset, deinde aliquis eum a marito per iudicium abstulisset, potest mulier statim agere aduersus fideiussores emptionis nomine, quasi minorem dotem haber‹e› coepisset uel etiam nullam, si tantum maritus optulisset, quanti fundus esset..Sed et si post mortem mulieris euincatur, regressus erit ad duplae stipulationem, quia ex promissione maritus aduersus heredes mulieris agere potest et iet, si ipsi domino nuptura in dotem eum dederit, committi stipulationem dicamus, quamuis aeque indotata mulier futura sit, quoniam quidem, etiamsi uerum sit habere ei non licere seruum, illud tamen uerum non sit iudicio eum euictum esse. ex empto tamen contra uenditorem mulier habet actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
aut. De eo ꝙ uxoris in eclificium
uiri ita coninnctumẽ. ut detractũ
sisse. quoꝵ uoluntate res eoꝵ in
alienum edificium caniuncte eẽnt
paur notat.d in ħ solumagi pot̃
ut solauendicatio disioluta̾te. ⁊ pe

Expanded text:
um. De eo, quod uxoris in aedificium uiri ita coniunctum est, ut detractum sisse, quorum uoluntate res eorum in alienum aedificium coniunctae essent. Paulus notat: sed in hoc solum agi potest, ut sola uindicatio solut
Abbreviated transcription (Latin):
aboł .E. Partis tertie usũ  fructum:¬
urori legauit. hereclis bona ab eiuis credito¬
rib distracta sunt. ⁊ pecunia m que estima¬
tione partis tertie fiebat. mulier accepit
fiuendicã iꝑ ignor antiam sfipulaltio pt douco¬
missa est. cuiero au abherede mulietis petu¬
nia que fruendi causa dataest ͤ repetiponli
iqua actione: R. in factum acdionem dũ¬
plenus iuuimcrus eẽt: ideoꝙͥ plerunq: ac¬
tiones infactum desiderantur. s eas acti¬
ones que legib ꝑdite sunt. si lex iusta ac
ncc̃ia sit suplet p̾tor in eo qd̾ legideest.
quod facit in legeaquilia. reddendo acti¬
ones infactum accomimodatas legi aqd
dit. iinuenditione comprehensum est.
couuenisse initereos si ea nupta ei eẽ desis¬
set. ut eos fundos su p̃e uellet. codem p̃¬
tio miulier irans criberet. uiro. infactum
existimo uiditium cẽ reddend̾ idꝙ iin ali¬
is ꝑsonis obseruandum est.¬
hrẽs. piacet nmandatin ꝓ sotio eẽ ac

Expanded text:
ructum legavit: heredis bona ab eius creditoribus distracta sunt et pecuniam, quae ex aestimatione partis tertiae fiebat, mulier accepit fruendi causa et per ignorantiam stipulatio praetermissa est. quaero, an ab herede mulieris pecunia, quae fruendi causa data est, repeti possit, et qua actione. respondi in factum actionem dplenus numerus esset, ideo plerumque actiones in factum desiderantur. sed et eas actiones, quae legibus proditae sunt, si lex iusta ac necessaria sit, supplet praetor in eo quod legi deest: quod facit in lege Aquilia reddendo actiones in factum accommodatas leg‹i› Aqdit et in uenditione comprehensum est conuenisse inter eos, si ea nupta ei esse de‹s›isset, ut eos fundos, si ipse uellet, eodem pretio mulier transcriberet uiro: in factum existimo iudicium esse reddendum idque et in aliis personis obseruandum. 13 Upre
Abbreviated transcription (Latin):
is non redderetur eo nomine cluliter
agi posie. licet aliquo casu seruum re¬
tenturus eẽti qui traditum accepiss:
potest enͥin retinere seruum siue do¬
minus ꝓ eo petuniam elegiss siue ĩ
admisso dep̾hensus fuiss. tũc eñ ⁊ da¬
tamextimationem reddi a domino o¬
portere. s quesitumẽ qua actione pe¬
cunia ⁊ si dominꝰ eam elegiss peti pͦs.
dixi. tam̃ et si qd̾ intereos ag̾etur. u̾b
quoq stipusationu oclusum ñ fuisset.
interti ⁊ hagi posse. nec uideri maidimm¬

Expanded text:
is non redderetur, eo nomine ciuiliter agi posse, licet aliquo casu seruum retenturus esset, qui traditum accepisset. potest enim retinere seruum, siue dominus pro eo pecuniam elegisset siue in admisso deprehensus fuisset: tunc enim et datam aestimationem reddi a domino oportere. sed quaesitum est, qua actione pecunia, si eam dominus elegisset, peti posset. dixi, tametsi quod inter eos ageretur verbis quoque stipulationis conclusum non fuisset, incerti et hic agi posse, nec videri nudum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ a. Solent qui nouerunt seruos: au
cubi celari. indicare eos dominis u̾celen¬
t᷑. q̃ res nonfacit eos fures. Solent ⁊̃ mer¬
cedem huiꝰrei acciꝑe. ⁊ sit indicate. st ut᷑
illicitum cẽ. ħ ꝙ datur. qrͣ qui acceꝑit: qr
ab cãm accep̃: nec unꝓbam cãm uontim
ꝯdictõem. qd̾ si solutum quid̾ nicħ est:
s pactio intercessit obinditium hẽ ut si¬

Expanded text:
.Solent, qui nouerunt seruos fugitiuos alicubi celari, indicare eos dominis ubi celentur: quae res non facit eos fures. solent etiam mercedem huius rei accipere et sic indicare, nec uidetur llicitum esse hoc quod datur. quare qui accepit, quia ob causam accepit nec improbam causam, non timet condictionem. quod si solutum quidem nihil est, sed pactio intercessit ob indicium, hoc es
Abbreviated transcription (Latin):
manumitt̾es.⁊ manumisistriis ꝙ̃ decli
postea qͣm feci cessas dare. nulla erit tiui¬
ł actio ⁊ ideo dedolo abr̃. ¶ S sed si
faciout facias. ħ spẽs. tractatut plures
recepit. Nam si pacti sumus ut tu a meo
debitore cartagine i exigas. ego a tuo
romeiuł ut tu in meo. ego intuo solo e¬
clificem. ⁊ego eclificaui: i tu cessas in pͥore
spẽ mandatum. quodãmͦ int̾uenisse uͦt
sine quo exigi pecunia alienonomine ñ
potest. Qmͣuis enim ⁊ impendia seqͣntur
tum ex pacto ⁊̃ naturam suam exced̾e. pꝰ¬
sum em̃ tibim andare uit cꝰtodiam mͥ
prestes. ⁊ ñ plus inpendas in exigendoꝙͣ

Expanded text:
manumitteres, et manumissisti et is quem dedi posteaquam feci, cessas dare, nulla erit civilis actio, et ideo de dolo dabitur. Sed si facio ut facias, haec species tractatus plures recipit. nam si pacti sumus, ut tu a meo debitore Carthagine exigas, ego a tuo Romae, vel ut tu in meo, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificavi et tu cessas, in priorem speciem mandatum quodammodo intervenisse videtur, sine quo exigi pecunia alieno nomine non potest: quamvis enim et impendia sequantur, tum ex pacto etiam naturam suam excedere possum enim tibi mandare, ut et custodiam mihi praestes et non plus impendas i
Abbreviated transcription (Latin):
dotibiut facias aut dotͥ ut des. aut facio
ut des. aut faciout facias. inquib q̃ritur.
que obligõ nascatur. ⁊ siquidem pecumam¬
dem ut rem accipiam emptio iuenditioẽ.
Snn̾ autẽ remdo ut rem accipiam qui a nõ
placet ꝑmutationem rerum emptionem
eẽ dubium non est. nasci cuule niobligo¬
nem inqua actione id uemet. ñ u̾reddas ꝙ
acceperas. s ut dampneris mͥ. qnͣti int̾est
mea. illud deqͦ canuenit accipere. uel sime¬
um reciꝑe uelim repetam id ꝙ datum est.
quasi obrem datum re non sccuta.S si
sciphos tibi decłin  stichum mͥdares ꝑicło
meo stichuserit. actu cdliuntaxat cuipam
pr̃ãre debes. Expeditus est articidus ille: do
ut des. ¶At cumdo: ut facias. sitale sit
fc̃mꝙ locari solet. putaut tabulampĩg.¬
as pecunia data ^ locatio erit. sicut suꝑpͥre
cãn: emptio. si ͥ ͦᷤ non erit locatio. S naᷤ¬
cetur uł cuulis actio. in hoc ꝙ meainter¬
est. uł ad repetend̾ condictioqͥ sitale est

Expanded text:
facio ut des, aut facio ut facias: in quibus quaeritur, quae obligatio nascatur.Et si quidem pecudem, ut rem accipiam, emptio et uenditio est: sin autem rem do, ut rem accipiam, quia non placet permutationem rerum emptionem esse, dubium non est nasci ciuilem obligationem, in qua actione id ueniet, non ut reddas quod acceperis, sed ut damneris mihi, quanti interest mea illud de quo convenit accipere: vel si meum recipere velim, repetatur quod datum est, quasi ob rem datum re non secuta. sed si scyphos tibi dedi, ut Stichum mihi dares, periculo meo Stichus erit ac tu dumtaxat culpam praestare debes. explicitus est articulus ille do ut des. At cum do ut facias, si tale sit factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu emptio: si rem cetur uel ciuilis actio in hoc quod mea interest uel ad repetendum condictio. quod si tale est
Abbreviated transcription (Latin):
.u. exactio ei cõpet̾et. q̃utur enim an
mulier ex uiri prĩmonio locupletior
sit. eo tempore qͦ de dote agebatin: fcã¬
autẽ locupletior intelligitur. que ere
alieno int̾uentu uiriliberata ẽ. ꝙ po¬
tuss adh deb̾e siuir petũiam non sol¬

Expanded text:
ue exactio ei competeret. quaeritur enim, an mulier ex uiri patrimonio locupletior sit eo tempore, quo de dote agebatur: facta autem intellegitur, quae aere alieno suo interuentu uiri liberata est, quod potuisset adh
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ  res mulieres ꝑmanet.: iuendicare
Suecto pot̾. ierit deterior causa uiri. si
ea petimia qiuatemis res ualet: non
ultraid ñꝙ donatum est. condicat᷑.
qũasi dotis iudicia conueniat᷑. d nͥl
ueliet. ego pure uxori donare uellẽ.
nonualet ꝙ uxori iubeo dari. q illo
conualescente condictione teneor.
Mortuo aũ nͥlominꝰ pauꝑior sum nõ
enimiꝰ ab eo ꝙ hĩturus ec̃m.
suam ex cã donations acceperat. litte
tua .xx. ad expeliendas quas damtes
meas q̃ summa mͥ numerata ẽ. subea
conditione ut si ꝑme meosq mores¬

Expanded text:
 res mulieris permanet et uindicare directo potest: et erit deterior causa uiri, si ei pecunia quatenus res ualet, non ultra id tamen quod donatum est, condicatur, quam si dotis iudicio conueniatur. sed niuellet, ego pure uxori donare uellem, non ualet quod uxori iubeo dari, quia illo conualescente condictione teneor, mortuo autem nihilo minus pauperior sum: non enim habeo quod habiturus essem. am ex causa donationis acceperat, littertua uiginti ad expediendas quasdam res meas, quae summa mihi numerata est sub ea condicione, ut, si
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e m̾m̃ ꝑmaneat. siue inuitote dis¬
sine n ulla querela misero diuortnim
die donationis cã dare uoliusti datu¬
ram ⁊ restitiuam me sine ulladilatio¬
ne spondeo. q̃ro ansieadem titiã mari¬
to suo repulium miserit. pecuniam
restituere debeat. pauł .R.pecuniam¬

Expanded text:
siue inuito te dissine ulla querella misero diuortiumqdie donationis causa dare uoluisti, daturam restituturam me sine ulla dilatione: spondeo'. quaero, an, si eadem Titio marito suo repudium miserit, pecuniam restituere debeat.Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
demł ¶ortis sue causa geñouelmi¬
rui socerum frustra donare conuenitq
mortuo socero miptie non soluuntur.
nerint᷑ẽ an pater filium uel filiam exhe¬
reclau̾it. diuortii sp̃es eadem rõe diu̾isa
est. ¶ Res indotem estimatas dĩentien.¬
te uiro mulier inusu hĩnt uisudetlores
lifiant: dampni compensatio ñ adhimi¬
tur. ea demres non posuit mulier sibieͣt
donatat defendere. ex cre u̾bis qiuibdona¬
tiones ei auiro legate sunt. tum eiꝰ mõi
sp̃es neq donari neq auferri uidentur.
tumdedux̾it. easq non petierat. cumꝑ
omne tempꝰ m̾m̃i sum ptib suis uxorẽ
⁊ euis familiam uir exhiberet. dote prele¬
gata is donationib ũbis fidei cominissi
confirmatis. legato quid̾ dotis usuras.
non contineri uidebatur. s titulo dona¬
tionis remissas.
nauit. maritus ex pecunia siln donata.
au mobilemaut soli rem compainit:
soluendo non est ires extant. cuerosi
milier reuocet donationem. anutdi
pletior effc̃sꝰ tum pecimi a midieris res

Expanded text:
m Mortis suae causa genero vel nurui socerum frustra donare convenit, quia mortuo socero nuptiae non solvuntur: nec interest, an pater filium vel filiam exheredaverit. divortii species eadem ratione diversa est. Res in dotem aestimatas te uiro mulier in usu habuit: us‹u› deteriores si fiant, damni compensatio non admittitur. easdem res non potest mulier sibi quasi donatas defendere ex illis uerbis, quibus donationes ei a uiro legatae sunt, cum eiusmodi species neque donari neque auferri uidentur. tum deduxerat easque non petierat: cum per omne tempus matrimonii sumptibus suis uxorem et eius familiam uir exhiberet, dote praelegata, sed et donationibus uerbis fideicommissi confirmatis legato quidem dotis usuras non contineri uidebatur, sed titulo donationis remissas. nauit: maritus ex pecunia sibi donata aut mobilem aut soli rem comparauit: soluendo non est et res extant: quaero, si mulier reuocet donationem, an utilpletior effectus, cum pecunia mulieris res
Abbreviated transcription (Latin):
distrahere sine mulieris clampno. ⁊ cit᷑
mentem senatus consulti. ꝙ distrahẽ¬
tib negotiationis causa occurrit.
ieus an offõ mariti cluctus. inremeiꝰ
inpendent uir. noi fcĩ non iuris est
questio. coniectura erus rei ex mͦ⁊ ex
gen̾e impense nonclifficił est.
dem Que iam nupte maritus do¬
naiit: uiri manent. ⁊ potest ea uen¬
dicare. nec quicꝙͣ. refert. ꝙ amplalẽ¬
gata ab uxore ei relicta sunt.
art̃. ¶Dulier q̃ ad communẽ filiũ
uolebat qui inpotestate pr̃ĩs erat ͦ
pꝰ mortem prĩs fundum ꝑuenire eũ
prĩ tradidit. uti post mortem resti¬
tuatur. filio: q̃ro andonatiotibi ui¬
lus ut sic dixerim donationi q̃sitũe.¬
malitus. alio quin sisolocius ministio
usa est. udegit. ut ł reuocare sͥ lic̾et
łut reicum omm emotũto ꝓ patrẽ
pꝰea ad filium tnͣsiret. cur ñ id̾ ꝑuide
sit ratum. ac sicum ex̃nes in hanc¬

Expanded text:
detrahere sine mulieris damno et citra metum senatus consulti, quod detrahentibus negotiationis causa occurrit. rens an officio mariti ductus in rem eius impenderit uir, facti, non iuris est quaestio: coniectura eius rei ex modo et ex genere impensae non difficilis est.rum.Quae iam nuptae maritus donauit, uiri manent et potest ea uindicare: nec quicquam refert, quod ampla legata ab uxore ei relicta sunt..Mulier, quae ad communem filium uolebat, qui in potestate patris erat, post mortem patris fundum peruenire, eum patri tradidit, uti post mortem restituatur filio. quaero, an donatio tibi uilus, ut sic dixerim, donationi qumaritus: alioquin si solo eius ministerio usa est et id egit, ut uel reuocare sibi liceret uel ut res cum omni emolumento per patrem postea ad filium transiret, cur non idem perinde sit ratum ac si cum extran
Abbreviated transcription (Latin):
rat . Si extraneus remunignorãs
eiuseẽ. ignorantiuxori. ac nẽ iuiro qͥd̾
sciente eam suam eẽ donaint. mułr
recte eam usu capiet. Idemq iuris erit
siis qui mnpotestate uiri erat tredẽs
se prẽm familias eẽ uxori prĩs donane e¬
rit. d siuir rescierit suamremeẽ pͥꝙͣ¬
usu capiatur. uendicareq eampot̾it.
net uolet. ihoc mulier nou̾it. interrũ¬
petur possoᷤ. cluia transiit incausam
entia. ꝓpͥum est: ut nullum adquisi¬
tioni eius dominii a fferat impeclimñ¬
tum. Nonenim amnimo do uxores ex

Expanded text:
rum.Si extraneus rem uiri ignorans eius esse ignoranti uxori, ac ne uiro quidem sciente eam suam esse, donauerit, mulier recte eam usucapiet. idemque iuris erit, si is, qui in potestate uiri erat, credens se patrem familias esse uxori patris donauerit. sed si uir rescierit suam rem usucapiatur, uindicareque eam poterit nec uolet et hoc et mulier nouerit, interrumpetur possessio, quia transiit in causamentia propius est, ut nullum adquisitioni dominii eius adferat impedimentum: non enim omnimodo uxores ex
Abbreviated transcription (Latin):
ei. ꝑit qͥ donaũ. si modo in rr̃ nat᷑a
eẽ desiit. nec uidetur mułr locuple¬
tior eẽ. q̃n a creclitore suoliberata
ẽ. n id possid ꝙ ex pecimia uiri em¬
erat.
eiꝰ eẽt. ad eamꝑuenisse. Euitandi ã
turpis q̃stus grã cuta uxorem hoc ur᷑.
quintum mutium ꝓbasse.
iuliꝰ locau̾it locatio nulla ẽ. Cũ ã de¬
poĩtum int̾ eas ꝑsoas inioris dona¬
tionis cã estimatir. depõtũe.ħ ideo¬

Expanded text:
ei perit qui donauit, si modo in rerum natura esse desiit: nec uidetur mulier locupletior esse, quae neque a creditore suo liberata est neque id possidet quod ex pecunia uiri emerat.eius esset ad eam peruenisse. euitandi autem turpis quaestus gratia circa uxorem hoc uidetur Quintus Mucius probasse.it, locatio nulla est: cum autem depositum inter eas personas minoris donationis causa aestimatur, depositum e
Abbreviated transcription (Latin):
tã uarie. qr locatio ciuid̃ sine m̾cede cex
tadͣhi non pot̃. Depõitum autem ⁊ citͣ
estimationem quo dari pot̃. ¶Uxor
iro fructum fundi abherede suõ dariꝙ
siclatus non finsiet certam petumniam̃
mortis causa ꝓmitticuraũ. definictoui¬
ro uiua muliere stipło soluit᷑. ut tͤditõ
qͣmandante ueore: mortis causa fẽaesti
Iamquo cãu interex̃te o condictionaᷤᷤ

Expanded text:
quidem sine mercede certa contrahi non potest, depositum autem et citra aestimationem quoque dari potest.Uxor uiro fructum fundi ab herede suo dari, quod si datus non fuisset, certam pecuniam mortis causa promitti curauit: defuncto uiro uiua muliere stipulatio soluitur, ut traditio, quae mandante uxore mortis causa facta est: nam quo casu inter exteros co
Abbreviated transcription (Latin):
hĩdem eiꝰ ꝑuenturam. ¶ Siuestifrat
usus fructus legatus sit scpͥsit pomp̃.
qmqͣm hr̃s stipulacus sit finito usufr¬
uctu reddi uestem. at tamen nonob¬
ligaripnasf orem. si eam sine do lo
malo attritam reddident. ¶ Si plure

Expanded text:
heredem eius peruenturam. Si uestis heredem eius peruenturam. Si uestis usus fructus legatus sit, scripsit Pomponius, quamquam heres stipulatus sit finito usu fructu uestem reddi, attamen non obligari promissorem, si eam sine dolo malo adtritam reddiderit. Si plure
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł.. Piuslis fructus mͥ legatus sit
eun᷑restituere siutitio rogatus uiden¬
dumest quis debeat cauere utrumtitiꝰ
anego quilegatarius sum. an illud
dm̃s metũhĩdem acturum cum fidei¬
ꝑ rominissario meagere debere. ⁊ estex¬
peditius hoc dr̃e: si mͥ hoe spes aliqͣdai
rat usus fructus ⁊ cum tu admiseris
pot̾ ad me recidere. hoc est ail legata¬
rium̃. Itarem expeliri ut tumͥ ego do¬
minio ꝓpͥrtats caueam. Ꝙsi fidei cõ¬
missarii causausus frnctus michi soga¬
tus sit relictus sit. net est ullaspe  ad
me reu̾tendi usus fructus recta uia fi¬
dei commissarium cau̾e oportet dño
ꝓprietans. ¶ Illud scenclum est sũ
iure ip̃o quis nsum fructum ht̃. sitie ñ
ꝑ tuitonem pretoris: nichominus
cogendumẽẽ fructuarium cauere:
Caut act̾ionemsuscĩꝑe. Plane si ex die
ꝓpͥetas alicui legata sit: nsus fructus
pure dicendum ẽẽ pompomus ait re¬
mutẽdimeẽ hanc cautõem. frustua¬
rioq certium sit adeumꝓpͥetatẽ uł ad

Expanded text:
tum. Si usus fructus mihi legatu‹s› sit eumque restituere sim Titio rogatu‹s›, uidendum est, quis debeat cauere, utrum Titius an ego qui legatarius sum: an illud dicimus mecum heredem acturum, cum fideicommissario me agere debere? et est expeditius hoc dicere: si mihi s‹p›es aliqua durat usus fructus et, cum tu amiseris, potest ad me reccidere, hoc est ad legatarium, ita rem expediri, ut tu mihi, ego domino proprietatis caueam. quod si fideicommissarii causa usus fructus mihi relictus est nec est ulla spes ad me reuertendi fructus, recta uia fideicommissarium cauere oportet domino proprietatis. Illud sciendum est siue iure ipso quis usum fructum habet siue etiam per tuitionem praetoris, nihilo minus cogendum esse fructuarium cauere aut actiones suscipere. Plane si ex die proprietas alicui legata sit, usus fructus pure, dicendum esse Pomponius ait remittendam esse hanc cautionem fructuario, quia certum sit ad eum proprietatem uel ad
Abbreviated transcription (Latin):
die. uoluntatem ex syacłare nos oꝑͣ.
Qd̃ si socer ante deceserit. dicemus ex¬
tinctam donatiorem anquia maritꝰ
uiuit. siuxori die suꝑuixit. admitti¬
mus uimhcẽ donationem. ut si quid̃
maritus olus socero heres extitit. quasi
noux donatiopot̾ seruariinmaritũ
colata ut ula finita sit. alia ceꝑit.
Sui uero filius pr̃is heres non est. fii¬
taerit donatio Rõne nouassi socer nui¬
rui nuntium nuisit donatio ent irri¬
ta qͣmuis mũmonium concordanti
stricum pr̃e eiꝰ comꝓbatum est. s qͥ
ad ip̃o int̾ quos donatio fcã ẽ. fi¬
tum mattimonium est. ꝓinde ⁊ sidu¬
o consocer inuitem don aiit idement
dicend̾ si imittis filiis nũtium remise¬
riit init̾ ip̃os irritam eẽ donatõem. ĩ
hac ã donatione inter soceros fcã e
mors desideranda ẽ eiꝰ qui donauit. cõ¬
stante m̾m̾o. ⁊ iure potatis clurante.
socer.sonsocero donau̾iti t̃ alter eoꝵ
ł uteiq eoꝵ copulatos emancipaũ.
sus sponse don au̾it. intempus mũ¬

Expanded text:
diem uoluntatem spectare nos oportet. quod si socer ante decesserit, dicemus exstinctam donationem an, quia maritus uiuit, si uxori suae superuixit, admittimus uim habere donationem? et si quidem maritus solus socero heres exstitit, quasi noua donatio potest seruari in maritum collata, ut illa finita sit, alia coeperit: sin uero filius heres patri non est, finita erit donatio ratione noua.Si socer nurui nuntium miserit, donatio erit irrita, quamvis matrimonium concordantibstri cum patre comprobatum est: sed quod ad ipsos, inter quos donatio facta est, finitum est matrimonium. Proinde et si duo consoceri invicem donaverint, idem erit dicendum, si invitis filiis nuntium remiserint, inter ipsos irritam esse donationem. in hac autem donatione inter soceros facta mors desideranda est eius qui donavit constante matrimonio et iure potestatis durante: socer consocero donaverit et alter eorum vel uterque copulatos emancipaverisus sponsae donaverit in tempus matri
Abbreviated transcription (Latin):
artus .ł. Res ypothece darposse scien¬
dum est. ꝓqͣcumꝙ obligõne. siue mutua
pecunia datur. siue dos: siue emptio łuẽ
ditio contrahitur uł ĩ locatio ⁊ condutõ
uel mandatum. ⁊ siue pura est obligõ. sũ
incliem uł sub conditione: ⁊ siue inp̾sen¬
ti contractus est siue ĩ p̾cedat. S ⁊ future
obligõnis nomine dari possunt. S ⁊ nõ
honoraria. ł tm̃ naturali. S inconditõ¬
nali obligõne non auas obligatur. nͥ
conditio extct̾it. ¶ Itꝑignus autem
⁊ ypothecam tãnl nominis sonus lifft̾.¬
¶ Dare autemqͥs ypothetampͭ. siue ꝓ
sua obligõne. siue ꝓ aliena.
lp̃ .ł. Gbligõne gn̾ali grerum quas
quis hu̾it. hĩturus ue sit: ea non contine¬
buntur. que u̾isimile est. quem qͣm spe¬
tiaut̾ obligaturum non fuisse. ut puta
supellex. Item uesas relinqñda est debi¬
tori. ⁊ ex mantipiis que ineousuhẽbat
ut ceitum sit: eum pignori daturum¬
non fuisse. ꝓnide miͣsteriis eius ꝑ qͣm

Expanded text:
ariam Res hypothecae dari posse sciendum est pro quacumque obligatione, sive mutua pecunia datur sive dos, sive emptio vel venditio contrahatur vel etiam locatio conductio vel mandatum, et sive pura est obligatio vel in diem vel sub condicione, et sive in praesenti contractu sive etiam praecedat: sed et futurae obligationis nomine dari possunt: sed et nooraria vel tantum naturali. sed et in condicionali obligatione non alias obligantur, nisi condicio exstiterit. Inter pignus autem et hypothecam tantum nominis sonus differt. Dare autem quis hypothecam potest sive pro sua obligatione sive pro aliena.ligatione generali rerum, quas quis habuit habiturusue sit, ea non continebuntur, quae uerisimile est quemquam specialiter obligaturum non fuisse. ut puta supellex, item uestis relinquenda est debitori, et ex mancipiis quae in eo usu habebit, ut cenon fuisse. proinde de ministeriis eius perquam
Abbreviated transcription (Latin):
Di debitor res suas cluob simul
pignori obligau̾it. itaut utriq insoli¬
dum obligate eẽnt. singuli in solidum
adu̾sus extraneos seruiana utentur. Int̾
ip̃os autem si qõ moueatur. possidentis
meliorem eẽ conditionem. Dabitur eñi
fu̾it ut ꝓ ꝑtib res obligarentur. utuem
actionem competere. i inter ip̃os ⁊ adu̾sꝰ
extraneos. ꝑ qͣm dimicliampaitem po̾ses
sionis app̾hendant singnli.
iustrat: mutu am pecuniam pea accipiat.
potest rem eius obligaressi anͣti apnc
facta sit. infundum aut in edes aliqͥs
inclutatur. eo usq retinet possessionem
pignoris loco: donec illi pecunia soluaͣ
cuminusuras fructus ꝑcipiat. aut locã¬
do: aut ip̃e ꝑcipiendo. hĩtandoqiͣ si a¬
misit possessionem: sol⁊ inft̃m actione
uti. ¶usus fructus anpossit pignori
y pot̾ece uedaĩ q̃ situm est siue dommꝰ
ꝓpͥctatis conuem̾t. siue ille qui solum
croclitore: ꝓpͥetariusagere. ñ eẽ ei iꝰ utiftui
inussosertli exceptione eum pͥtortue¬

Expanded text:
i debitor res suas duobus simul pignori obligaverit ita, ut utrique in solidum obligatae essent, singuli in solidum adversus extraneos Serviana utentur: inter ipsos autem si qmeliorem esse condicionem: dabitur enim fuerit, ut pro partibus res obli garentur, utilem actionem competere et inter ipsos et aduersus extraneos, sionem adprehendant singuli. nistrat mutuam pecuniam pro ea accipiat, potest rem eius obligare. Si ἀντίχρησις facta sit et in fundum aut in aedes aliquis inducatur, eo usque retinet possessionem pignoris loco, donec illi pecunia solvatur, cum in usuras fructus percipiat aut locando aut ipse percipiendo habitandoque: itaque si amiserit possessionem, solet in factum actione uti. Usus fructus an possit pignori hypothecaeue dari, quaesitum est, siue dominus proprietatis conuenerit siue ille qui solum creditore proprietarius agere 'non esse ei ius uti frui inuito se', tali exceptione eum praetor tue
Abbreviated transcription (Latin):
uri operam daturum prius nosse opo¬
rret. unde nomen iuris descendit. Est
autem a uistici⁊ apslatum. Nam
ut eleganter celsus cliffiuit uis est
ais bomet equi cuius m̾ito quis nõ¬
s̃accidote s apellat. Iusticiam namꝙ
coliimus. et bom et equi noticiampͦ
nos non solum metupenatumue¬
rum etiampremiorum quoꝙ exbo¬
rtatione efficere cupientes uerani
sunt positiones. publicum et pͥua¬
tum. Publicumius est ꝙ adstatum¬
est quod ad singulorum utilitatẽ.
Sunt enim queclam publicentilia
quedam priuatim ¶ Publicumius
est collectum est enim ex naturalib
preceptis aut gentium aut cuulib
nia animalia totuit. Namius isto
non solum humani geͬris ꝓpͥum est

Expanded text:
uri operam daturum prius nosse oportet, unde nomen iuris descendat. est autem a iustitia appellatum: nam, ut eleganter Celsus definit, ius est ars boni et aequi. Cuius msacerdotes appellat. Iustitiam namque colimus et boni et equi notitiam prnos non solum metu poenarum, uerum etiam praemiorum quoque exhortatione efficere cupientes, ueram sunt positiones, publicum et priuatum. publicum ius est quod ad statu quod ad singulorum utilitatem: sunt enim quaedam publice utilia, quaedam priuatim. publicum iusest: collectupraeceptis aut gentium aut civilibunia animalia docuit. nam ius istud non humani generis proprium est,
Abbreviated transcription (Latin):
iuditio tenebor. ut t̾ declucta ꝑte qͣm
mandaueram reliquas ꝑtes p̾stare.
uenit autem in hoc uicditio ꝓ soci

Expanded text:
iudicio tenebor, ut tibi deducta part‹e› quam mandaueram reliquas partes praestem. Uenit autem in hoc iudicium pro soci
Abbreviated transcription (Latin):
me iulianus ꝓbat. ꝓ inde ͤ naufragio
quid ꝑut cumnonalias m̾ces qͣmua
usolent ad uehi. dampniunam¬
bo sentient. Nam sicutilucrum ita
luo erant argentarii socii. alter eoꝵ
aliqui d separatim qiuesierat. ⁊ luc
senserat. querebatur ancommũe
axime argentaria societa sinita
est. quod quisq tñ socius nonex
ditates ideo retinuerunt uͥ emolum̃¬
tum ac dampnum in hiis commũe
seuurent quod aliunde q̃sierint ĩ cõe
non recligetur. It ex fc̃oꝯ sultumͤ ͤꝵ¬
uictorẽ ⁊ uillic̃ asianum placu̾at
ut locis emptis petuna iuctoris:
monumenta fierent opera ⁊ ꝑitia
asiani quib distrastis pecuni am
uidor incerta qnͣtitate reciꝑet. suꝑ¬
fluum asianus acciꝑet. qui operan
in societatem comulit. ent ꝓsociõ
itum fu̾it ⁊ stipendia ceteraq sala¬
tia in comnuine recligiauditio so¬
cietatis. qmuis filius emancipatus
hoc non cogatur conferre frĩ inqͥt
inpotestate manenti. q isi in pͤa¬
mortem porrigi. ⁊ iõ nec lib̾tatem

Expanded text:
me Iulianus probat. proinde et si naufragio quid periit, cum non alias merces quam navi solerent advehi, damnum ambo sentient: nam sicuti lucrum, itaduo erant argentarii socii, alter eorum aliquid separatim quaesierat et lucri senserat: quaerebatur, an commune maxime argentariae societas inita est, quod quisque tamen socius non ex ditates ideo retinuerunt, ut emolumentum ac damnum in his commune sentirent, quod aliunde quaesierint in commune non redigetur. Item ex facto consultum victorem et bellicum Asianum placuerat, ut locis emptis pecunia victoris monumenta fierent opera et peritia Asiani, quibus distractis pecuniam victor cum certa quantitate reciperet, superfluum Asianus acciperet, qui operam in societatem contulit: erit pro socio itum fuerit, et stipendia ceteraque salaria in commune redigi iudicio societatis, quamvis filius emancipatus haec non cogatur conferre fratri, inquit, in potestate manenti, quia et si in potestamortem porrigi, et ideo nec libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
ne scilicet quicareret minorib fiuat᷑
re cau̾it ne serua manumittetur ne
euincatur aut liberaiudicetur. ⁊ exsti¬
pulatu penapetatur. doli exceptionem
ut iure ñteneat stipulatio. S. ͤ ᷤmanu¬
mitteret᷑ except̃ ẽ. Nã ĩ credibile est de ac¬
tumaniittentis. ac ũ potiꝰ de effc̃u bñ¬
ficii cogitatũ. cet̾m sine ꝓstruat᷑ except᷑ ẽ
nullarõ occuit. cur penapeti iexigi nõ
debeat. c̃ i ancillam ꝯtumelia affec̾it. ⁊
uenditoris affectionem forte simul et
uerec̃diã lesit. ⁊ eñialias remota ꝙͦ sti¬
pulatione placuit ex uendito eẽ actio¬
nem. ¶ Siqͥd emptoro qm lege uen¬
dationis cautũ est: feciss aũ ñ fecisset.¬
rum uiro bonoñ duenire. credere uen

Expanded text:
ne scilicet qui careret minoribus, fruatre cauerit, ne serua manumitteretur neuincatur aut libera iudicetur, et ex stipulatu poena petatur, doli exceptionem ut iure non teneat stipulatio, si ne manumitteretur exceptum est: nam incredibile est de actu manumittentis ac non potius de effectu beneficii cogitatum. ceterum si ne prostituatur exceptum est, nulla ratio occurrit, cur poena peti et exi‹gi› non debeat, cum et ancilla‹m› contumelia adfecerit et uenditoris affectionem, forte s‹i›mul e‹t› uerecundiam laeserit: etenim alias remota quoque stipulatione placuit ex uendito esse actionem, si quid emptor contra quam lege uenditionis cautum est fecisset aut non fecisset.rum uiro bono non conuenire credere uen
Abbreviated transcription (Latin):
ut intra certum tempus manumit¬
tatur.i si ñ sit maiunisiꝰ. liber sit:
si tñ is quiuendidat in ead̾ uoluntate
ꝑseueret. herecdis uoluntatẽ nou eẽ
exquirendam.
mamimtt̾es nulliꝰ mom̃tiẽ traditõ
nos ip̃e exple̾set: manumitt̾es aĩ eñi
nult̃ facit ꝙ distulit lib̾tatit pr̃atio¬
nem. lex qͥppe ꝯsilia eiꝰ qiͣ ꝑum firmo
restitit.

Expanded text:
tum tempus manumittatur: si non sit manumissus, liber fit, si tamen is qui uendidit in eadem uoluntate perseueret: heredis uoluntatem non esse exquirendam. manumitteres, nullius momenti est traditio, annos ipse explesset, manumitteres: non enim multum facit, quod distulit libertatis praestationem: lex quippe consilio eius quasi parum firmo restitit.
Abbreviated transcription (Latin):
dum dare ꝓcuratorem potest. siqua
Leisit actio. qua ip̃e exꝑrripotest. non
solum si castrense petulium hẽat. s ĩ
n̾uis fulius famił ut putainiuriam
paũus dabit adiiursaꝵ actionem
si forte neq pr̃ p̾sens sit. nec pr̾is
ꝓxurator uelit exꝑrri. ⁊ erit iure ab ip̃o
fuo famił. ꝓcuratordatus. hoc am¬
pluis iul. scripsit. iͣ filio familias pñ
prẽmprocura torem dare ad a ulciscen¬
daminiuriam qmnepos absentis pas¬
sus sit. Ad defendendum quo pot̾it
filius familiaᷤᷤ procuratorem dare:
S ⁊ filia famil̃ poterit dare pro
curatorẽ ad iniriaꝵ actionem.
trem dare ex filie uolinitate. S puto
si forte pater absent sit. uł puto tꝰ

Expanded text:
dum dare procuratorem potest, si qua sit actio, qua ipse experiri potest: non solum si castrense peculium habeat, sed et quiuis filius familias: ut puta iniuriam passus dabit ad iniuriarum actionem, si forte neque pater praesens sit nec patris procurator uelit experiri, et erit iure ab ipso filio familias procurator datus. hoc amplius Iulianus scribit et si filio familias patri patrem procuratorem dare ad ulciscendam iniuriam, quam nepos absentis passus est. ad defendendum quoque poterit filius familias procuratorem dare. sed et filia familias poterit daractionem ctrem dare ex filiae voluntate. sed puto, si forte pater absens sit vel suspectae
Abbreviated transcription (Latin):
Naniquomodo cum semel ceꝑit
nucdi uoiunt atetorietur s suꝑiuͤ
ita uerum seͣputaee. si dolus malꝰ
atẽabfit Sceũ. iiiiiio puto ĩ sicõ¬
re non posum semel ꝓbutium ⁊ quem¬
adm odum quod utiliter gestum
est. necc̃e est apud iudicem ꝓrato
haberi: sta omue quod̾ ab ip̃o pro¬
batum est. Ceterum si po stqm probã¬
fiet si a debitore meo exegit. ⁊ pla.¬

Expanded text:
nam quomodo, cum semel coeperit, nuda uoluntate tolletur? sed superius ita uerum se putare, si dolus malus a te absit. Scaeuola: immo puto et si comr‹e› non possim semel probatum: et quemadmodum quod utiliter gestum est necesse est apud iudicem pro rato haberi, ita omne quod ab ipso probatum est. ceterum si ubi probafiet, si a debitore meo exegerit et p
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ a.x. Sed an uitro mͥtribuit᷑
actio sumptlum. quos feci ipu¬
tocompetere. nͥ spͣaliter id actumit
est. ut nenter adiu̾sus alterum heãt
actionem. ¶Is autem qui negõꝵ
negotium ꝙ gessit. actõe ista utet᷑.
s suffic̃ si utisr gessit. ⁊ si effc̃m non
fuisit ur seruum egrum curauit
ĩ si insula exusta est. uł seruus obuit
non semꝑdebere dari. Quid enim
sieam insulam fuisit. qmͣ dñs qͣ¬

Expanded text:
. Sed an ultro mihi tribuitur actio sumptuum quos feci? et puto competere, nisi specialiter id actum est, ut neuter aduersus alterum habeat actionem. Is autem qui negotionegotium quod gessit, actione ista utetur, sed sufficit, si utiliter gessit, etsi effectum non fulsit vel servum aegrum curavit, etiamsi insula exusta est vel servus obiit,non semper debere dari. quid enim si eam insulam fulsit, quam dominus q
Abbreviated transcription (Latin):
impar sumptui de reliquerit. uł
qm sibi quasi nocĩam non put aũ.
honerauit inquit dominum scd̾m
labeonis siũam. Cuin uͦ m cuiq  lice¬
at ⁊ dampni infcĩ noĩe remdere¬
linquere. S istam sũtam celsus ele¬
ganter deridet. Is eñi negõꝵ inqͥt
gessit. Non autẽ utiiter negotia
neraturaẽ prẽm familias agg̾dit᷑¬

Expanded text:
impar sumptui dereliquerit, uel quam sibi necessariam non putauit? onerauit, inquit, dominum secundum Labeonis sententiam, cum unicuique liceat et damni infecti nomine rem derelinquere. sed istam sententiam Celsus eleganter deridet: is enim negotiorum gegessit: non autem utiliter negotia oneratura est patrem familias adgredit
Abbreviated transcription (Latin):
sit illiscita. nuł. hoc diceret. ꝙ uerum est
plane. si comuenerit. uti se mulier pasce¬
ret. suosq homines id circo pasius est. eã
dote sua frui. ut se suosq aleret. expeclit̃
erit. puito enim nonposse ab ea peti. qua
i ꝑuto si hoc aĩo eum scripsit heredem ꝙ
do. ationis ĩe cdixit penituisse. ualere ĩ¬
stitutionem.⁊ necessariumheredem do¬
mino seruum fieri. Ceterum si postea ꝙͣ
heredem instituit. donauit. donatio uale¬
bit. uelsiante donauit nontũ adhuñ¬

Expanded text:
sit illicita: et Iulianus hoc diceret: quod uerum est. plane si conuenerat, uti se mulier pasceret suosque homines idcirco passus est eam dote sua frui, ut se suosque aleret, expeditum erit: puto enim non posse ab ea peti quaset puto, si hoc animo eum scripsit heredem, quod donationis se dixit paenituisse, ualere institutionem et necessarium heredem domino seruum fieri: ceterum si, posteaquam heredem instituit, donauit, donatio praeualebit, uel si ante donauit, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Orationem diui seu̾ adrerum
donationem ꝑtin̾e. deniq si stipulãti
spopondisset. uxorisue non putabat ꝯ̃¬
ueniriposse: heredem mariti. licet du¬
rante uoluntate maritus decesserit.
dominium fu̾it adquisitum cogͣmt. ł
cantra. sunt̾ uirum iuxorem frã sit do¬
natio. lante impletum tempꝰ supradic
tero modo sine uitio tradata n. ẽ pos¬
sessio. altero ꝙ fu̾it uitium amotũ sit.
erat᷑̃. Ded isi constante m̾m̾ores a¬
liena uxori a marito donata fu̾it. di¬
cendum est confestimusu capionem
eiusuxorem admitti.q ⁊si ñ mortis
causa conue donareturei: non impe¬
direnir usu capio. Namius constitu¬
tum ad eas donationes ꝑtinet ex qͥb
ilocu pletior mulier i pauꝑtor maritꝰ
insuis reb fiti Itaq licet mortis cau¬
sa donatio interueniat: quasi int̾¬
extraneas ꝑsonas fi̾ intelligenda ẽ:

Expanded text:
 orationem diui Seueri ad rerum donationem pertinere: denique si stipulanti spopondisset uxori suae, non putabat conueniri posse heredem mariti, licet durante uoluntate maritus decesserit. dominium fuerit adquisitum, coierint, uel contra si inter uirum et uxorem facta sit donatio et ante impletum tempus supradicttero modo sine uitio tradita est possessio, altero quod fuerit uitium, amotum sit.ed et si constante matrimonio res aliena uxori a marito donata fuerit, dicendum est confestim ad usucapionem eius uxorem admitti, quia et si non mortis causa donauerat ei, non impediretur usucapio. nam ius constitutum ad eas donationes pertinet, ex quibus et locupletior mulier et pauperior maritus in suis rebus fit: itaque licet mortis causa donatio interueniat, quasi inte