comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& forsitan quem ille obrutum ignem reliquerit/ ita ut totiens nouum ex
imgiuso incendium daret cum se extinctarum. Postremo se college honores
miaq concessurum uerecundia etatis eius maiestatisq cum inꝑicalũ
micatio proposita sit neq cedere sua sponte neq cessurum. Et si nichil ali¬
ud ex eo certamine tullerit illud certe laturum ut qđ ppłi sit ppłus uibeat
otius ꝙͣ patres gratificent᷑. Iouem optimum maxinum deosq ĩmorta
se p̃cari ut ita sortem equam sibi cum collega dent si eandem u̾tutẽ felicitatẽq̃
in bello ad ministrando claturi sint. Certe & id natura equũ & expresse utile¬
ẽe & ad famam ppłi romani ꝑtinere eos consules ẽẽ quorum utrolibet duce bel¬
lum etruscum bellum geri recte possit. Fabuis nichil aliud pc̃atus ppłm itma¬
num ꝗͣ ut pͥus ꝗͣ introuocarentur ad suffragium trib appii claudii p̃toris

Expanded text:
et forsitan, quem ille obrutum ignem reliquerit, ita ut totiens novum ex et forsitan, quem ille obrutum ignem reliquerit, ita ut totiens novum ex improviso incendium daret, eum se exstincturum. postremo se collegae honores praemiaque concessurum verecundia aetatis eius maiestatisque; cum periculum, cum dimicatio proposita sit, neque cedere sua sponte neque cessurum; et si nihil aliud ex eo certamine tulerit, illud certe laturum ut quod populi sit populus iubeat potius quam patres gratificentur. iovem optimum maximum deosque immortales se precari ut ita sortem aequam sibi cum collega dent si eandem virtutem felicitatemque in bello administrando esse et ad famam populi Romani pertinere, eos consules esse quorum utrolibet duce bellum Etruscum geri recte possit. Fabius nihil aliud precatus populum Romanum quam ut, priusquam intro uocarentur ad suffragium tribus, Ap. Claudi praetoris
Abbreviated transcription (Latin):
eam mitterent insenatus arbitrio se fuisse & inpotãte ppłi faturũ. Publius
detius senatur inuiria querebatur. quo ad potuerint. patrẽs adnixos ne plebis
iditus ad magnos honores etiam. postꝗ̃ ip̃a uirtus ꝓuicerit ut nullo gn̾e
num inhonorata eẽt queri quem admodum irrita sint non suffragia mõ
ppłi sed arbitria etiam fortune & inpaucorum potestatem uertantur. om̃s
te se consules sortitos prouintias ẽc̾ nunc extra sortem fabio senatu
prouintiam dare si honoris euis causa ita eum de se deq re puͣ meritum
ẽẽ ut faueat quinti fabii glorie que modo non sua contumelia splendeat
autem dubium ẽẽ ubi unum bellum sit asperum ac diffitile cum id
extra sortem mandetur: ꝗn alter consulũ pro suꝑuacaneo atq in utili ha-¬
beat : gloriari fabium rebus in etruria gestis uelle ꝙ &p detium gloriari

Expanded text:
eam mitterent: in senatus arbitrio se fuisse et in potestate populi futurum. P. eam mitterent: in senatus arbitrio se fuisse et in potestate populi futurum. P. Decius senatus iniuriam querebatur: quoad potuerint, patres adnisos ne plebeiis aditus ad magnos honores esset; postquam ipsa virtus pervicerit ne in ullo genere hominum inhonorata esset, quaeri quemadmodum inrita sint non suffragia modo populi sed arbitria etiam fortunae et in paucorum potestatem vertantur. omnes ante se consules sortitos provincias esse: nunc extra sortem Fabio senatum provinciam dare, —si honoris eius causa, ita eum de se deque re publica meritum esse ut faveat Q. Fabi gloriae quae modo non sua contumelia splendeat. cui autem dubium esse, ubi unum bellum sit asperum ac difficile, cum id alteri extra sortem mandetur, quin alter consul pro supervacaneo atque inutili habeatur? gloriari Fabium rebus in Etruria gestis: velle et P. Decium gloriari.
Abbreviated transcription (Latin):
Quintus inde fabius quintum &ꝑ detius
artum consulatum in eunt trib consularib censuraq college nec gloria
magis rerum que ingens erat ꝗͣ concordia inter se clari sunt. Que ne ꝓpetua
etiam ordinum magĩs ꝗͣ ip̃orum inter se certamen interuenisse reor patriciis
tendentib ut fabius etruriam extra ordinem prouintiã hrẽt plebeis:
ribus detio ut ad sortem reuoraret. Fuit certe contentio insenatu: & postqͣ
ibi fabius plus poterat reuocata res ad ppłm est incontionem: etiam intes
litares uiros & factis potius ꝗͣ dictis fretos pauca u̾ba hĩta. Fabius ꝗͣ arbe
cõseruisset sub ea legere alium fructum indignum ẽẽ diceret. se aꝑuisse cimi
niam siluam uiamq ꝑ deuios saltus romano bello fecisse quid se id etatis
sollicitassent si alio duce bellum gesturi essent: nimirum adu̾sariũ se non
sotium imꝑii legisse. sensim exprobat & inuidisse detium in concordib collegiis
tribus. Postremo se tendere nihil ultra ꝗͣ ut si dignum prouintia duceren

Expanded text:
Q. inde Fabius quintum et P. Decius quartum consulatum ineunt, tribus consulatibus censuraque collegae, nec gloria magis rerum, quesset, ordinum magis quam ipsorum inter se certamen intervenisse reor, patriciis tendentibus ut Fabius Etruriam extra oauctoribus Decio ut ad sortem rem uocaret. fuit certe contentio in senatu et, postquam ibi Fabius plus poterat, reuocata res ad populum est. in contione, ut inter militares uiros et factis potius quam dictis fretos, pauca uerba habita. Fabius, quam arborem conseuniam silvam viamque per devios saltus Romano bello fecisse. quid se id aetatis sollicitassent, si alio duce gesturi bellum essent? nimirum adversarium se, non socium imperii legisse sensim exprobrat et invidisse Decium concordibus collegiis tribus. postremo se tendere nihil ultra quam ut, si dignum provincia ducerent, in
Abbreviated transcription (Latin):
filiam quia non ultra pudica uictura fu̾it. misera sed honesta morte occubu¬
isse: non ẽẽ iam appii libidini locum indomo sua. ab alia uiolentia euis se
suum corpus uindicaturum quo iundicauerit filie. ceteri sibi ac liberi
suis consulerent

Expanded text:
filiam, quia non ultra pudica uictura fuerit, miseram sed honestam mortem occubufiliam, quia non ultra pudica uictura fuerit, miseram sed honestam mortem occubuisse; non esse iam Appi libidini locum in domo sua: ab alia uiolentia eius eodem se animo suum corpus uindicaturum quo uindicauerit filiae: ceteri sibi ac liberis suis consulerent
Abbreviated transcription (Latin):
Querentib quid rei eẽt flens diui uocem nõ
misit. tandem ut iam excrepidatione concurrentium turba constitit ac silen¬
tium fuit ordine cuncta ut gesta erant exposuit. supinas deinte tendens ma-¬
ius comilitones appellans orabat ne qđ scelus appii claudii ẽẽt sibi attrib
neu se ut patricidam liberorum au̾sarentur. sibi uitam filie sua cariorem fuisse
si libere ac pudice uiuere licitum fuisset cum uelut seruam ad stuprum rapi
leret. morte amitti melius ratam ꝗͣ contumelia liberos uiuere misericor
se in spem crudelitatis lapsum. nec se suꝑstitem filie futuram fuisse nisi spẽ
ultiscende mortis eius in auxilio ꝯmilitonum huisset. Illis quoq euis filias so¬
rores coniugesq ẽẽ: nec tum filia sua libidinem appii claudii extincta e̾e̾
sed quo impunitior sit eo effrenatiorem fore. aliena calamitate documentum
latum illis cauende similis iniurie. qđ ad se attineat uxorem sibi fato e

Expanded text:
quaerentibus quid rei esset, flens diu uocem non misit; tandem, ut iam ex trepidatione concurrentium turba constitit ac silentium fuit, ordine cuncta, ut gesta erant, exposuit. supinas deinde tendens manus, commilitones appellans orabat ne quod scelus Ap. Claudi esset sibi attribuerent neu se ut parricidam liberum auersarentur. sibi uitam filiae sua cariorem fuisse, si liberae ac pudicae uiuere licitum fuisset: cum uelut seruam ad stuprum rapi uideret, morte amitti melius ratum quam contumelia liberos, misericordia se in speciem crudelitatis lapsum; nec superstitem filiae futurum fuisse, nisi spem ulciscendae mortis eius in auxilio commilitonum habuisset. illis quoque filias sorores coniugesque esse, nec cum filia sua libidinem Ap. Claudi exstinctam esse, sed quo impunitior sit eo effrenatiorem fore. aliena calamitate documentum datum illis cauendae similis iniuriae. quod ad se attineat, uxorem sibi fato ereptam,
Abbreviated transcription (Latin):
III Hoc decreto cosul
irmatus cum paricis appellantib tribunum collum torsisset metu cet̾i sac
dixere. ductus ex̾citus ad caruentanã arcem ꝗ̃ꝙ inuisus infestasq consuli erat
impigre pͥmo statim acsuentu deiestis qui in presidio erant arcem recepit preda¬
tores expresidio pernegligentiã dilapsi occasionẽ appiere adinuadendũ. p̃de
ex assiduis ppłationib ꝙ omnia in locũ tutum congesta erant fuit aliquãtũ
uenditum subhasta Consul merarium redigere questores iussit tum pre¬
cans ꝑticipem tum prede fore ex̾citum cum militiã non abnuisset. Aucte in
plebis ac militũ inconsulem ire. Itaq tum exsenatus consulto urbem ii ouans
introiret alt̾m incõditi u̾sus militari licentia iactari quib consul increp
menenii celebrt nomen laudib fuit. Cum adomne mentionẽ tribuni fauor
circumst antis ppłi plausuq & assensu cam uocibus militum certauerit. plusq

Expanded text:
 hoc decreto consul armatus cum paucis appellantibus tribunum collum torsisset, metu ceteri sacramento dixere. ductus exercitus ad Carventanam arcem, quamquam invisus infestusque consuli erat, impigre primo statim adventu deiectis qui in praesidio erant arcem recipit; praedatores ex praesidio per neglegentiam dilapsi occasionem aperuere ad invadendum. praedae ex adsiduis populationibus, quod omnia in locum tutum congesta erant, fuit aliquantum. venditum sub hasta consul in aerarium redigere quaestores iussit, tum praedicans participem praedae fore exercitum, cum militiam non abnuisset. auctae inde plebis ac militum in consulem irae. itaque cum ex senatus consulto urbem ovans introiret, alternis inconditi versus militari licentia iactati, quibus consul increpitus, Meneni celebre nomen laudibus fuit, cum ad omnem mentionem circumstantis populi plausuque et adsensu cum uocibus militum certaret. plusque
Abbreviated transcription (Latin):
care pros alute sua non de intollerando italie regno coganti samnitem
illis ex̾citum paratum instructum armis stipendio uenisse confestim se¬
cuturos uel si ad ipsam romanam urbem oppugnandam ducant.

Expanded text:
care pro salute sua non de intolerando Italiae regno cogant. Samnitem care pro salute sua non de intolerando Italiae regno cogant. Samnitem illis exercitum paratum, instructum armis, stipendio uenisse, et confestim secuturos, uel si ad ipsam Romanam urbem oppugnandam ducant.
Abbreviated transcription (Latin):
Et quod legationib
ne quicꝗ̃ sepe temotauerant id se tanto agmine armorum mixtis p̃cibus
terrore. acturos rati efficatius postulauerunt principum etrurie concilium
uo coacto ꝑ quot annos prolibertate dimicent cum romanis exponunt e
exꝑtos ẽẽ si sius metipõrum uiribus tollerare tantam molem belli possent
temptasse haud etiam magni momenti finitimarum gentium auxilia. petisse
acem appło romano cum bellum tollerare non possent: rebellasse: ꝙ pax
uientib grauior q̃ liberis bellum ẽẽt unam spem̃ sibi reliquam inetruscis
st are. scire gentem Italie opulentissimam armis uiris pecunia ẽẽ: habere ac¬
colas gallos inter ferrum & arma natos feroces tum suo ingenio tum adusꝯ
romanum ppłm quem captum ase auroq redemptum haud uana iactan
mnemorẽt nihil ab ẽẽ si sit animus etruscis. qui porsene quondam ma¬
ioribusq eorum fũit Qum romanos omni agro cistiberim pulsos. dimi¬

Expanded text:
et, quod legationibus nequiquam saepe temptauerant, id se tanto agmine armatorum mixtis terrore precibus acturos efficacius rati, postulauerunt principum Etruriae concilium. quo coacto, per quot annos pro libertate dimicent cum Romanis, exponunt: omnia expertos esse si suismet ipsorum uiribus tolerare tantam molem belli possent; temptasse etiam haud magni momenti finitimarum gentium auxilia. petisse pacem a populo Romano, cum bellum tolerare non possent; rebellasse, quod pax seruientibus grauior quam liberis bellum esset; unam sibi spem reliquam in Etruscis stare. scire gentem Italiae opulentissimam armis, uiris, pecunia esse; habere accolas Gallos, inter ferrum et arma natos, feroces cum suopte ingenio tum aduersus Romanum populum, quem captum a se auroque redemptum, haud uana iactantes, memorent. nihil abesse, si sit animus Etruscis qui Porsinnae quondam maioribusque eorum fuerit, quin Romanos omni agro cis Tiberim pulsos dimi
Abbreviated transcription (Latin):
eq prouocatio erat neq ullum usꝗ̃ nisi incura parendi auxiliuem erat. Sal
ereatus etiam rome dictator eo magis ꝙ propter se creatum redderant metũ
incussit. Itaq legatos depace mittunt: quibus orantihus dictatorem senatũq
t ueniam erroris hominibus adolescentĩb darent rñsum ignosci adolescen
posse senibus non posse: qui bella exbellis sererent. Actum tñ ẽ de pace impe¬
trataq foret si qđ impense factum inbellum erat prestare sabini id enim:
ilatum erat. in animum induxissent. bellum indictum. chate inlutie qui¬
etum annum tenuere. Consules seruilius sulpitius Mmanilius tulu̾s. nichil
ignum memoria actum Titus ebutius demde. G uetusius: his consulibus fic
obsesse. Crustumetia capta preneste ablatinis ad romanos desciuit. nec ulta
bellum latinum gliscens iam per aliquot annos dilatum

Expanded text:
neque provocatio erat neque ullum usquam nisi in cura parendi auxilium. Sabinis etiam neque provocatio erat neque ullum usquam nisi in cura parendi auxilium. Sabinis etiam creatus Romae dictator, eo magis quod propter se creatum crediderant, metum incussit. itaque legatos de pace mittunt. quibus orantibus dictatorem senatumque ut veniam erroris hominibus adulescentibus darent, responsum, ignosci adulescentibus posse, senibus non posse, qui bella ex bellis sererent. actum tamen est de pace, impetrataque foret, si, quod impensae factum in bellum erat, praestare Sabini—id enim postulatum erat—in animum induxissent. bellum indictum: tacitae indutiae quietum annum tenuere. consules Ser. Sulpicius M'. Tullius; nihil dignum memoria actum. T. Aebutius deinde et C. Vetusius. his consulibus Fidenae obsessae, Crustumeria capta, Praeneste ab Latinis ad Romanos descivit. nec ultra bellum Latinum gliscens iam per aliquot annos dilatum
Abbreviated transcription (Latin):
In hac tantarum expectatõe
rerum solicita ciuitate dictatoris primum creandi mentio orta ẽ. Sed nec qͦ
anno nec quibus factis consulibus quia exfactione tarquinia eẽnt. Id quoq eni uc̃¬
iditur parum creditum sit nec quis primum dictator creatus sit. satis cõst.
apud ueterimos ⁊ amẽ auctores .T. largium diftatorẽ primum. sp. cassium ma¬
gistrum equitum creatos inuenio. Consuleres legere ita lex iubebat delictatõe
treando lęta eo magis adducor ut credam largium qui consularis erat. potus
ꝗͣ M. ualerium fussium uolesi nepotem qui nundum consul fuerat moderato¬
rem & magistrum consulibus appositum. ꝙ si maxime exea familia le
ctatorem uellent patres multo potius. M. ualerium spectate uirtatis & consula¬
rem urum legissent. Creato dictatore primum rome postꝗ preferri secures
derunt magnus plebem metus incessit. ut intentiores eent ad dicto par¬
dum. neq enim ut in consulibus qui pari potestate ee̾nt. alterius auxilium

Expanded text:
in hac tantarum exspectatione rerum sollicita civitate dictatoris primum creandi mentio orta. sed nec quo anno, nec quibus consulibus, quia ex factione Tarquiniana essent—id quoque enim traditur—parum creditum sit, nec quis primum dictator creatus sit, satis constat. apud veterrimos tamen auctores T. Largium dictatorem primum, Sp. Cassium magistrum equitum creatos invenio. consulares legere; ita lex iubebat de dictatore creando lata. eo magis adducor ut credam Largium, qui consularis erat, potius quam M'. Valerium Marci filium Volesi nepotem, qui nondum consul fuerat, moderatorem et magistrum consulibus appositum; quin, si maxime ex ea familia legi dictatorem vellent, patrem multo potius M. Valerium spectatae virtutis et consularem virum legissent. creato dictatore primum Romae, postquam praeferri secures viderunt, magnus plebem metus incessit, ut intentiores essent ad dicto parendum. neque enim, ut in consulibus qui pari potestate essent, alterius auxilium,
Abbreviated transcription (Latin):
Sub inde arreptus ap. gumitorio Sꝑ oppius ꝓxi¬
mus inuidie ꝙ inurbe fuerat cum iniuste unditie a collega darent. Plus tñ
facta in uiria oppio ꝗͣ non prohibita inuidie fecit. testis quidam productus ꝗ
UII & .xx. enumeratis stipendiis toties extra ordinem donatus. donaq ea
inconspectu ppłi scissa ueste tergum laceratum uirgis ondit. nichilum deprecans
quin si quam suam noxam reus dicere posset pͥuatus iterum inse seuiret oppius
quoq ductus iniuncuła ẽ & ante iuditii diem finem ibi uite fecit. Eona cla
oppiiq tribuni publicauere. college eorum exilii causa solum u̾terunt Bona
publicata sunt. Et .M. claudius assertor uirginie die dicta dampnatus ip̃o remit
uirginio ultimam penam dimissus tibur exulatum abiit. Manesq iurgĩe
mortue q̃ uiue felitiores: per tot domos ad petendas penas uagati nullo relicto
sonte tandem quieuere.¬

Expanded text:
subinde arreptus a P. Numitorio Sp. Oppius , proximus inuidiae, quod in urbe fuerat cum iniustae uindiciae a collega dicerentur. plus tamen facta iniuria Oppio quam non prohibita inuidiae fecit. testis productus, qui septem et uiginti enumeratis stipendiis, octiens extra ordinem donatus donaque ea gerens in conspectu populi, scissa ueste, tergum laceratum uirgis ostendit, nihilum deprecans quin si quam suam noxam reus dicere posset, priuatus iterum in se saeuiret. Oppius quoque ductus in uincula est, et ante iudicii diem finem ibi uitae fecit. bona Claudi Oppique tribuni publicauere. collegae eorum exsilii causa solum uerterunt; bona publicVerginio ultimam poenam dimissus Tibur exsulatum abiit, manesque Verginiae, mortuae quam vivae felicioris, per tot domos ad petendas poenas vagati nullo relicto sonte tandem quiever
Abbreviated transcription (Latin):
federe icto cum domum reu̾tissent extemplo
inde ex̾citus romanus decluctus annuo stipendio & trium mensium frumẽto
accepto qđ pepigerat consul ut induciis tempus daret quo ad legati redissẽt
innites copiis hiisdem quib usi adu̾sus romanum bellum fuerant. contra
Sidicinos profecti haud m dubia spe erant mature urbis hostium potiũde. Tum
absidicinis deditio pͥus ad romanos cepta ferri est. Deinde postꝗͣ pr̃es ut serã
eam ultimaq necessitate oppressam asꝑnabant᷑ ad latinos iam sua sponte in
arma motos facta est. Nec campani quidem adeo in uirie sannitium ꝗͣ bene¬
itii romanorum memoria presentior erat his se armis astinuere. Q¬

Expanded text:
edere icto cum domum reuertissent extemplo inde exercitus Romanus deductus annuo stipendio et trium mensum frumento accepto, quod pepigerat consul ut tempus indutiis daret quoad legati redissent. Samnites copiis iisdem, quibus usi aduersus Romanum bellum fuerant, contra Sidicinos profecti haud in dubia spe erant mature urbis hostium potiundae, cum ab Sidicinis deditio prius ad Romanos coepta fieri est. dein, postquam patres ut seram eam ultimaque tandem necessitate expressam aspernabantur, ad Latinos iam sua sponte in arma motos facta est. ne Campani quidem—adeo iniuriae Samnitium quam beneficii Romanorum memoria praesentior erat—his se armis abstinuere.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad eos
ludos auctore actio tallo uis magna uolscorum uenit. priusꝙͣ cõmitterentur
ludi. tullius ut domi compositum cum martio fuerat ad consules ueit. dicit
isse que secreto agere dere publica. uelit arbitris remotis. Inuitus inqui
sequi iussit. demeis ciuibus loquor non tamen admissum quicꝗͣ abhis crimi¬
um uenio sed cautum ne ad mittant nimio plusꝗͣ uelim nrorum ingen
sunt mobilia. multis id cladibus sensimus. quippe. qui non nr̃o merito. sed urã
patientia incolumes sumus. magna hic nunc uolscorum multitudo ẽ. Ludi st̃
ctaculo intenta ciuitas erit. Memini quid ꝑ eandem occasionem absabi¬
rum iuiuentute. in hac urbe cõmissum sit. horret animus nequid incõsulte
ac temere fiat. hec ur̃a nr̃aq causa pͥus dicenda uobis consalibus ratus su
quod ad me attinet. extemplo hinc domum abiere in anim
cti dictiue contagione presens uioler. hec locutus abiit

Expanded text:
ad eos ludos auctore Attio Tullio uis magna Uolscorum uenit. priusquam committerentur ludi, Tullius, ut domi compositum cum Marcio fuerat, ad consules uenit; dicit esse quae secreto agere de re publica uelit. arbitris remotis, 'inuitus' inquit, 'quod sequius sit, de meis ciuibus loquor. non tamen admissum quicquam ab iis criminatum uenio, sed cautum ne admittant. nimio plus quam uelim, nostrorum ingenia sunt mobilia. multis id cladibus sensimus, quippe qui non nostro merito sed uestra patientia incolumes simus. magna hic nunc Uolscorum multitudo est; ludi sunt; spectaculo intenta ciuitas erit. memini quid per eandem occasionem ab Sabinorum iuuentute in hac urbe commissum sit; horret animus, ne quid inconsulte ac temere fiat. haec nostra uestraque causa prius dicenda uobis, consules, ratus sum. quod ad me attinet, extemplo hinc domum abire in animo est, ne cuius facti dictiue contagione praesens uioler.' haec locutus abiit
Abbreviated transcription (Latin):
seu suerã sunt: consules ꝑata uobis plebs est. si cõnuibiis reddicis unam hanc
cuutatem tandem facitis. si coalescere si iungi ĩ misceriq uobis p̾uatis neces¬
situdinibus possunt: si sensim aditus ad honores uiris strenius & fortibus dat
si in consortio si in societate rei publice ẽe̾ si qđ eque libertatis ẽ: inuicẽ an¬
mus magistratibus parere atq imꝑitare licet. si hec impediet aliquis forte
sermonib & multiplicate fama bella nemo est nomen daturus nemo arma
capturus nemo dimicaturus ꝓ suꝑis dominis cum quibus nec inre puiͭͣ ho¬

Expanded text:
seu uera sunt, consules, parata uobis plebes est, si conubiis redditis unam hanc seu uera sunt, consules, parata uobis plebes est, si conubiis redditis unam hanc ciuitatem tandem facitis, si coalescere, si iungi miscerique uobis priuatis necessitudinibus possunt, si spes, si aditus ad honores uiris strenuis et fortibus datur, si in consortio, si in societate rei publicae esse, si, quod aequae libertatis est, in uicem annuis magistratibus parere atque imperitare licet. si haec impediet aliquis, ferte sermonibus et multiplicate fama bella; nemo est nomen daturus, nemo arma capturus, nemo dimicaturus pro superbis dominis, cum quibus nec in re publica ho
Abbreviated transcription (Latin):
mum ut ciuium nũo simus. nec uos nisi incontumeliam ignominiamq
stram certare iuuat qđ contendatis quicꝗͣ est deniq utrum tandem ppłi rõ.
an urũm imꝑĩum sc̃mum est : regibus exactis utrum exuobis dominatio an om¬
bus equa libertas parta est: opportet licere ppło ro. si uelit iubere legẽ.⁊
ut queq rogatio promulgata erit: uos delectum propena decernitis. & simul
ego tribimus uocare tribus insuffragium cepo. tu statim consul sacramento iu¬
mores adiges & incastra educes. & minaberis tribuno. Quid si non qͣtum iste
mine adusus plebis consensum ualerent bis iam exꝑti estis ał essetis: silicet
quia uobis consultum uolebatis certammne abstiniuistis. an ideo non est dimi¬
catum ꝙq pars firmior eadem modestior fuit: nec nunc erit certamen ꝗrites
aĩõs ur̃os illi temptabunt. semꝑ aures non exꝑient᷑. Itaq ad bella ista seu falsa

Expanded text:
inum, ut ciuium numero simus, nec uos, nisi in contumeliam ignominiamque inum, ut ciuium numero simus, nec uos, nisi in contumeliam ignominiamque nostram certare iuuat, quod contendatis quicquam est. denique utrum tandem populi Romani an uestrum summum imperium est? regibus exactis utrum uobis dominatio an omnibus aequa libertas parta est? oportet licere populo Romano, si uelit, iubere legem, an ut quaeque rogatio promulgata erit uos dilectum pro poena decernetis, et simul ego tribunus uocare tribus in suffragium coepero, tu statim consul sacramento iuniores adiges et in castra educes, et minaberis plebi, minaberis tribuno? quid si non quantum istae minae aduersus plebis consensum ualerent bis iam experti essetis? scilicet quia nobis consultum uolebatis, certamine abstinuistis; an ideo non est dimicatum, quod quae pars firmior eadem modestior fuit? nec nunc erit certamen, Quirites; animos uestros illi temptabunt semper, uires non experientur. itaque ad bella ista, seu falsa
Abbreviated transcription (Latin):
patritie uirgini uim afferet. Patriciorum ista libido est nemo inuitum pact
nuptialem quemꝗ̃ facere coegisset. Uerum enim u̾õ lege id prohiberi & conu¬
bium tolli patrum ac plebis id demum contumeliosum est plebi. cur enim nõ¬
nfertis ne sit conubium diuitibus ac pauꝑibus quod pͥriatorum consilior
ubiq semper fuit: ut inꝗͣ cuiq femine conuenisset domĩ nuberet: ex qua fac¬
tus eẽt uir domo in matrimoniũ duceret. id nos sublegis suꝑbissime uincula co¬
nicitis: qua dirimatis sotietatẽ cuuilem duasq exuna cuutate faciatis. Cur non
sanctitis ne uicinus pritio sit plebeius: nec eodem itinere eat: ne idem cõuiuiũ
ineat: ne inforo eodem consistat: Quid enim inre est aliud si plebeiam patri¬
tius duxerit. si prĩtiam plebeius. quid uiris tandem mutatur: nempe patrem
secunt᷑ liberi. nec quod nos ex cõnubio nr̃o petamus. quicꝗͣ est preterꝗͣ ut ho-¬

Expanded text:
patriciae uirgini uim adferret; patriciorum ista libido est; nemo inuitum pactionem patriciae uirgini uim adferret; patriciorum ista libido est; nemo inuitum pactionem nuptialem quemquam facere coegisset. uerum enimuero lege id prohiberi et conubium tolli patrum ac plebis, id demum contumeliosum plebi est. cur enim non fertis, ne sit conubium diuitibus ac pauperibus? quod priuatorum consiliorum ubique semper fuit, ut in quam cuique feminae conuenisset domum nuberet, ex qua pactus esset uir domo, in matrimonium duceret, id uos sub legis superbissimae uincula conicitis, qua dirimatis societatem ciuilem duasque ex una ciuitate faciatis. cur non sancitis ne uicinus patricio sit plebeius nec eodem itinere eat, ne idem conuiuium ineat, ne in foro eodem consistat? quid enim in re est aliud, si plebeiam patricius duxerit, si patriciam plebeius? quid iuris tandem immutatur? nempe patrem sequuntur liberi. nec quod nos ex conubio uestro petamus quicquam est, praeterquam ut hom
Abbreviated transcription (Latin):
ta in inmensum crescente noua imꝑia. sacerdotia iura gentium hominũ
instituant᷑: hoc ipm ne conubium pr̃ibus cum plebe ee̾t nondecemuiri tulerãt
utis his annis pessimo exemplo cum in iuria plebis: an e̾e̾ ulla maior au
insignior contumelia põt ꝗͣ ꝑtem ciuitatis uelut cõtaminatam indignam cõ¬
nubio hr̃i: Quid est aliud ꝗ̃ exilium intra eadem menia q̃ relegationẽ pati
affinitatibus. ne propinquitatibus inmisceamur: caueant ne sotiet s
guis. quid si polluunt nobilitatem istam urãm quam pleriq orundi exalbais
gñe nec sanguine sed per cooptationem inpres hẽtis: aut aregibus leti a
post reges exactos iussu ppłi: sinceram seruare priuatis consiliis non poteratis. nec
ducendo explebe ne ur̃as filias sororesq & nubere sinendo expatribus nemo plebeis

Expanded text:
dita, in immensum crescente noua imperia, sacerdotia, iura gentium hominumque dita, in immensum crescente noua imperia, sacerdotia, iura gentium hominumque instituantur? hoc ipsum, ne conubium patribus cum plebe esset, non decemuiri tulerunt paucis his annis pessimo publico, cum summa iniuria plebis? an esse ulla maior aut insignitior contumelia potest quam partem ciuitatis uelut contaminatam indignam conubio haberi? quid est aliud quam exsilium intra eadem moenia, quam relegationem pati? ne adfinitatibus, ne propinquitatibus immisceamur cauent, ne societur sanguis. quid? hoc si polluit nobilitatem istam uestram, quam plerique oriundi ex AlbaniSabinis non genere nec sanguine sed per cooptationem in patres habetis, aut ab regibus lecti aut post reges exactos iussu populi, sinceram seruare priuatis consiliis non poteratis, nec ducendo ex plebe neque uestras filias sororesque enubere sinendo e patribus? nemo plebeius
Abbreviated transcription (Latin):
uiris teterimis mortalium qui tamen omnes expribus erant ꝗ̃ optimis regum nouis
hom̃ibus similes consules sumus hituri: At enim nemo post reges exactos deplebe
consul fuit. Quid postea: Nulla ne res noua institiu debet: & qđ nondum ẽ fc̾m̃:¬
multa emim nondum sunt facta innouo ppło ea ne si quidem utilia sunt fieri opor
Pontifices augures Romulo regnante nulli erant. Abnuma pomgilio creat
census inciuitate & descriptio centuriarum classiumq non erat abseruio tullo
est facta. Consules nunꝗ̃ fuerant regibus exactis creati sunt dictatoris nec ĩmpe¬
am nec nomen fuerat ap̃ pres ẽẽ cepit. Tribuni plebis. ediles: questores. null
institutum est ut fierent. decemiuros legibus scribendis intra decem hos annos
& creauimus & e re publica sustulimus. Quid dubitat quin inet̾num urbe cõ¬

Expanded text:
uiris, taeterrimis mortalium, qui tum omnes ex patribus erant, quam optimis regum, nouis uiris, taeterrimis mortalium, qui tum omnes ex patribus erant, quam optimis regum, nouis hominibus, similes consules sumus habituri? at enim nemo post reges exactos de plebe consul fuit. quid postea? nullane res noua institui debet? et quod nondum est factum—multa enim nondum sunt facta in nouo populo—, ea ne si utilia quidem sunt fieri oportet? pontifices, augures Romulo regnante nulli erant; ab Numa Pompilio creati sunt. census in ciuitate et discriptio centuriarum classiumque non erat; ab Ser. Tullio est facta. consules nunquam fuerant; regibus exactis creati sunt. dictatoris nec imperium nec nomen fuerat; apud patres esse coepit. tribuni plebi, aediles, quaestores nulli erant; institutum est ut fierent. decemuiros legibus scribendis intra decem hos annos et creauimus et e re publica sustulimus. quis dubitat quin in aeternum urbe con
Abbreviated transcription (Latin):
natum pr̃e nullo matre serua ingenio & uirtate regnum tenuisse: Quid enimde
tito tatio sabino dicam quẽ ip̃e romulus parens urbis insotietatem regni accepit:
Ergo dum nullum fastiditur genus in quo eniteret uirtus creuit imꝑium romanũ
niteat nunc uos plebei consulis: cum maiores urĩ aduenas reges non fastidic
& ne regibus quidem exactis elusa urbs fuerit ꝑegrine uirtuti: claudiã terte gẽ¬
tem post reges exactos ex sabinis non inciuitate modo accepimus sed etiã inpa¬
tiorum ñm. experegrino prĩcius deinde consul fiat cuiis romanus si sit ex
be precisa consulatus spes erit: Utrum tandem non credimus fieri posse ut uir for¬
tis ac strenuus pace belloq bonus explebe sit. Num L. tarquinio seruio tullo siłis
an ne si sit quidem adgubernacula rei p. accedere eum patiemur potiusq decem¬

Expanded text:
natum, patre nullo, matre serua, ingenio, uirtute regnum tenuisse? quid enim de natum, patre nullo, matre serua, ingenio, uirtute regnum tenuisse? quid enim de T. Tatio Sabino dicam, quem ipse Romulus, parens urbis, in societatem regni accepit? ergo dum nullum fastiditur genus in quo eniteret uirtus, creuit imperium Romanum. paeniteat nunc uos plebeii consulis, cum maiores nostri aduenas reges non fastidierint, et ne regibus quidem exactis clausa urbs fuerit peregrinae uirtuti? Claudiam certe gentem post reges exactos ex Sabinis non in ciuitatem modo accepimus sed etiam in patriciorum numerum. ex peregrinone patricius, deinde consul fiat, ciuis Romanus si sit ex plebe, praecisa consulatus spes erit? utrum tandem non credimus fieri posse, ut uir fortis ac strenuus, pace belloque bonus, ex plebe sit, Numae, L. Tarquinio , Ser. Tullio similis, an, ne si sit quidem, ad gubernacula rei publicae accedere eum patiemur, potiusque decem
Abbreviated transcription (Latin):
erit adipiscendi sumi honoris. stare urbs hec non poterit deimpio actũ ẽ. a per¬
inde hec plebeius ne consul fiat tamꝗͣ seruum aut libertinum aliꝗs cõsulen
rum dicat. Et quid: sentitis in quanto contemptu. uiuacis: lucis nobis hiuus ꝑtem
uin & si diis placet nefas aiunt ẽe̾ consulem plebeium fieri. obsecro uos si nõ
fastos non ad comentarios pontificum admittimur: nec ea quidem scimuis que om̃s
ꝑegrini etiam scumt: consules in locũ regum successisse nec aut iuris aut maiesta
quicꝗͣ hr̃e qđ non in regibus ante fuit. En unꝗͣ creditis fando auditum
NIumam pompilium nonmõ non prĩtium sed ne ciuem quidem romanũ exsabino
odo sed ut istalice quidem gentis demarati corinthii filium incolam ab tarc¬
niis uiis liberis anti regis factum: Seruum tullum post hunc captiua cornicula

Expanded text:
o honore erit, apiscendi summi honoris, stare urbs haec non poterit? de imperio actum est? et pero honore erit, apiscendi summi honoris, stare urbs haec non poterit? de imperio actum est? et perinde hoc ualet, plebeiusne consul fiat, tamquam seruum aut libertinum aliquis consulem futurum dicat? ecquid sentitis in quanto contemptu uiuatis? lucis uobis huius partem, ignantur. quin etiam, si dis placet, nefas aiunt esse consulem plebeium fieri. obsecro uos, si non ad fastos, non ad commentarios pontificum admittimur, ne ea quidem scimus quae omnes peregrini etiam sciunt, consules in locum regum successisse nec aut iuris aut maiestatis quicquam habere quod non in regibus ante fuerit? en unquam creditis fando auditum esse, Numam Pompilium, non modo non patricium sed ne ciuem quidem Romanum, ex Sabino modo sed ne Italicae quidem gentis, Demarati Corinthii filium, incolam ab Tarquiniis, uiuis liberis Anci, regem factum? Ser. Tullium post hunc, captiua Corniculana
Abbreviated transcription (Latin):
rent patres q̃ indignos ducerent quia una secũ urbe intra eadem mȩnia uixeri¬
tis. sepe equidem & ante uideor animadutisse. nunc tamen maxime ꝙ adeo
atrotes in has rogationes nr̃as cohorti sunt. quibus quid aliud ꝗͣ ad ionemus
qiues nos eorũ eẽ : & si non easdem opes hr̃e eandem tamen patriam incolere:
era comibium petimus qđ finitimis externisq dari solet. Hos quidẽ ciui¬
tem que plusꝗ̃ conubium ẽ hostibus etiam uictis dedimus. altera nihil noui fe-¬
rimus sed id qđ ppłi est repetimus atq usurpamus: ut quibus uelit ppłus ro. ho-
iores mandat. Quid tandem est: cur celum atq terras misceant: cur ĩ mi
petus modo pene insenatu sit fcũs: negent se manibus temꝑaturos uiolaturosq
denuntient sacrosanctã potestatem. si pͣpło ro. liberum suffragium datur ut ꝗbus
uelit consulatum mandet & non p̃ciditur spes plebeio quoq si dignus sum

Expanded text:
rent patres, quam indignos ducerent qui una secum urbe intra eadem moenia uiueretis, saepe equidem et ante uideor animaduertisse, nunc tamen maxime quod adeo atroces in has rogationes nostras coorti sunt, quibus quid aliud quam admonemus ciues nos eorum esse et, si non easdem opes habere, eandem tamen patriam incolere? altera conubium petimus, quod finitimis externisque dari solet; nos quidem ciuitatem, quae plus quam conubium est, hostibus etiam uictis dedimus: altera nihil noui ferimus, sed id quod populi est repetimus atque usurpamus, ut quibus uelit populus Romanus honores mandet. quid tandem est cur caelum ac terras misceant, cur in me impetus modo paene in senatu sit factus, negent se manibus temperaturos, uiolaturosque denuntient sacrosanctam potestatem? si populo Romano liberum suffragium datur, ut quibus uelit consulatum mandet, et non praeciditur spes plebeio quoque, si dignus summ
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno adusus fol uolscos ppłantes hernicorũ fines ducte legio¬
nes afurio consule. cum hostem ibi non inuenissent ferentinum quo magna
ultitudo uolscorum. se contulerat cepere. Minus prede ꝗͣ sperauerant fuit.
uolsci postꝗͣ spes tuendi exigua erat sublatis rebus nocte oppidum relinquerunt
postero die prope desertum capitur. hernicis ip̃e ager dono dat᷑¬

Expanded text:
eodem anno aduersus Uolscos populantes Hernicorum fines legiones ductae a Furio consule cum hostem ibi non inuenissent, Ferentinum quo magna multitudo Uolscorum se contulerat cepere. minus praedae quam sperauerant fuit, quod Uolsci postquam spes tuendi exigua erat sublatis rebus nocte oppidum reliquerunt; postero die prope desertum capitur. Hernicis ipsum agerque dono dat
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno ȩdes martis gallico bello accessere¬
uota dedicata est abtito quintio capitolino duumiuro sacris fatiundis tribus
tribuno plebis actum ad frequentiore iam ppłm mobilioremq ad cupiditatem
agri quam ante fuerat. & delatino hernicoq bello facta mentio insenatum
maioris belli cura ꝙ etruria in armis erat dilata est. Res ad Camillum tri¬
bunum nulitarem consulari potãte rediit College additi quinq Serguis Cor¬
nelius maluginensis. O. Seruilius fidenas sextum L quintius cincenat

Expanded text:
eo anno aedis Martis Gallico bello uota dedicata est a T. Quinctio duumuiro sacris faciendis. tribus tribuno plebis actum ad frequentiorem iam populum mobilioremque ad cupiditatem agri quam fuerat. et de Latino Hernicoque bello mentio facta in senatu maioris belli cura, quod Etruria in armis erat, dilata est. res ad Camillum tribunum militum consulari potestate rediit; collegae additi quinque, Ser. Cornelius Maluginensis Q. Seruilius Fidenas sextum L. Quinctius Cincinnatus
Abbreviated transcription (Latin):
Libertatis autem originem inde magis. quia ãnuũ impium consulare factũ
est ꝗ̃ ꝙ diminutum quicꝗ̃ sit exregia potestate nũes. omnia uira omnia insigͥa
primi consules tenuere. Id modo cautum est: ne si ambo fasces hẽrent duplica¬
tus terror iuderetur. Brutus prior concedente collega fasces habuit. qui non
crior uindex libertatis fuerat ꝗͣ demde custos fuit. Omnium primo auio
noue libertatis ppłm ne postiodum precibus flecti aut donis regiis posset iure
iurando ad egit neminem rome passuros regnare. Demde quo plus uirium
enatu frequentia etiam ordinis faceret cedibus regis diminutum po¬
trum numerum. primoribus equestris gradus electis ad trecentorum sumã
expleuit. traditumq inde fertur. ut insenatum uocarentur: qui patres quiq
conscripti ee̾nt. conscriptos uidelicet nouum senatum appellabant. Id mirũ
quantum profuit ad concordiam cuuitatis ungendosq plebis patribus aiõs¬

Expanded text:
libertatis autem originem inde magis quia annuum imperium consulare factum est quam quod deminutum quicquam sit ex regia potestate numeres. omnia iura, omnia insignia primi consules tenuere; id modo cautum est ne, si ambo fasces haberent, duplicatus terror uideretur. Brutus prior, concedente collega, fasces habuit; qui non acrior uindex libertatis fuerat quam deinde custos fuit. omnium primum auidum nouae libertatis populum, ne postmodum flecti precibus aut donis regiis posset, iure iurando adegit neminem Romae passuros regnare. deinde quo plus uirium in senatu frequentia etiam ordinis faceret, caedibus regis deminutum patrum numerum primoribus equestris gradus lectis ad trecentorum summam expleuit, traditumque inde fertur ut in senatum uocarentur qui patres quique conscripti essent; conscriptos uidelicet nouum senatum appellabant lectos. id mirum quantum profuit ad concordiam ciuitatis iungendosque patribus
Abbreviated transcription (Latin):
Annum modestia tribunorum ꝗetum cepit tribimꝰ plebis Icilius
Q fabio ambusto C furio petilio consulibus. Is cum pͥncipio statim anni uelut
matior tn ꝗͣ ꝑnitiosior cogitationes hominum a foro certaminibq publ
ad domũ curamq corporumꝰ nutriendorum au̾tit. minusq eam dapnosam
fuisse ꝗͣ seditio futura fuerit credunt. Defunctam ciuitatem plurimorũ mor¬
bis ꝑpaucis funeribus pestilentem inopia annũ frugum neglecto cultu agroꝵ
ut plerũq fit accepit. M. papirio atracino .C. nautio rutilo Consulib iam fa-¬
mes ꝗͣ pestilentia tristior erat. indimissis circa om̃es ppłos legatis qui etruscũ
mare qui que tiberim accolunt ad frumẽtum mercandum annone foret sub-¬
uentum. Suꝑbe asannitibus qui capuam habebant cumasq legati prohibiti co-¬
mertio sunt. contra ea benigne asiculorum tirannis adiuti. maxĩos comeatus
summo etrurie studio tibis deuexit. solitudinem inciuitate egra experti consu-¬

Expanded text:
annum modestia tribunorum quietum excepti tribunus plebis L. Icilius , Q. Fabio Ambusto C. Furio Paculo consulibus. is cum principio statim anni, uelut minacior tamen quam perniciosior, cogitationes hominum a foro certaminibusque publicis ad domum curamque corporum nutriendorum auertit; minusque eam damnosam fuisse quam seditio futura fuerit credunt. defuncta ciuitate plurimorum morbis, perpaucis funeribus, pestilentem annum inopia frugum, neglecto cultu agrorum, ut plerumque fit, excepit, M. Papirio Atratino C. Nautio Rutulo consulibus. iam fames quam pestilentia tristior erat, ni, dimissis circa omnes populos legatis qui Etruscum mare quique Tiberim accolunt ad frumentum mercandum, annonae foret subuentum. superbe ab Samnitibus qui Capuam habebant Cumasque legati prohibiti commercio sunt, contra ea benigne ab Siculorum tyrannis adiuti; maximos commeatus summo Etruriae studio Tiberis deuexit. solitudinem in ciuitate aegra experti consu
Abbreviated transcription (Latin):
esua captum hernicis donasse. Ad hec cum inflãmarẽt᷑ animi . ut qu
quoscũq uentum erat numerus iuniorum cõscribebat᷑ Ita omniũ pplorũ
uiuentus antium cõtracta ibi castris positis hostem oppiebantur

Expanded text:
de se captum Hernicis donasse. ad haec cum inflammarentur animi, ut ad de se captum Hernicis donasse. ad haec cum inflammarentur animi, ut ad quosque uentum erat, numerus iuniorum conscribebatur. ita omnium populorum iuuentus Antium contracta castris positis hostem opperiebantur
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ sicut plebis uictoria fuit in eo ut que mallent comitia haberent: it a euctu
comitiorum pres euicẽ:. namq tribumi militum consulari potate contra spem
omnium tres patritii creati sunt Cullius tallius p. Cornelius cossus Ciulius
hala arteni ad hibitam ferũt aprĩtiis. cuiꝰ eos Icillii tum quoq insimulabat
turbam indigͦrum candidatorum int̾miscendo dignis tedio sordĩ inq¬
buscdam inscium ppłm aplebeis autissent. Uolscos deide & equos seu caruen¬
tana arx retenta inspem. seu uerugine ad missum p̃sidium ad iram cum
mpulisset fama affert᷑ suma ui ad bellum coactos capud rerum anti
ẽẽ. eorum legatos utriusq gentis ppłos cirtuisse. castigantesq ignouiã ꝙ abo¬
liti intra muros pplabundos in agris uagare romanos priore anno & oppͥmi
ueruginis p̃sidium passi e̾e̾nt. Iam non ex̾citus modo armatos sed colonias ẽt
in suos fines mitti. Hec ipos modo romanos sua diuisa hr̃e. sed ferentinũ etiã

Expanded text:
e sicut plebis uictoria fuit in eo ut quae mallent comitia haberent, ita euentu comitiorum patres uicere; namque tribuni militum consulari potestate contra spem omnium tres patricii creati sunt, C. Iulius Iulus P. Cornelius Cossus C. Seruilius Ahala . artem adhibitam ferunt a patriciis, cuius eos Icilii tum quoque insimulabant, quod turbam indignorum candidatorum intermiscendo dignis taedio sordium in quibusdam insignium populum a plebeiis auertissent. Uolscos deinde et Aequos, seu Caruentana arx retenta in spem seu Uerrugine amissum praesidium ad iram cum impulisset, fama adfertur summa ui ad bellum coortos; caput rerum Antiates esse; eorum legatos utriusque gentis populos circumisse, castigantes ignauiam quod abditi intra muros populabundos in agris uagari Romanos priore anno et opprimi Uerruginis praesidium passi essent. iam non exercitus modo armatos sed colonias etiam in suos fines mitti; nec ipsos modo Romanos sua diuisa habere, sed Ferentinum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
atq glorie plus ẽẽt: tifatam iminentem capue collem cum p̃sidio firmooc¬
cupassent descenderunt. inde quadrato agmine inplanitiem que capuam
tifatamq interiacet. ibi rursus atie dimicatam adusoq p̃lio campani inter
menia compulsi cum robore uiuentutis sue absciso nulla ꝓpinqua res ẽẽt
coacti sunt abromanis petẽ auxiliũ. Legati introducti insenatum maxime
i hanc sniam locuti sunt¬

Expanded text:
atque gloriae plus esset, Tifata, imminentes Capuae colles, cum praesidio firmo ocatque gloriae plus esset, Tifata, imminentes Capuae colles, cum praesidio firmo occupassent, descendunt inde quadrato agmine in planitiem quae Capuam Tifataque interiacet. ibi rursus acie dimicatum; aduersoque proelio Campani intra moenia compulsi, cum robore iuuentutis suae acciso nulla propinqua spes esset, coacti sunt ab Romanis petere auxilium. legati introducti in senatum maxime in hanc sententiam locuti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Maiora iam hinc bella & uirib hostium & ꝓpinquitate¬
l regionum uel tpr̃orum spatio quib bellatum ẽ dicentur. Namq ec
anno adusus sanites gentem opib armisq ualidam mota arm̾a: sanitiũ
bellum ancipiti martẽ gestum. pirrus hostis. pirrũ peni secati quanta reꝵ
les quotiens in extrema ꝑiculorum uentum ut in hanc magnitudine
que uix sustinetur erigi imperium posset. Belli autem causa cum sannitib
romanis cum societate amicitiã uĩcti eẽnt extn̾secus uenit. non orta intͤ
s est. Sannites sidicinis inuista arma quia uirib plus poterãt cum
intulissent: coacti in opes ad opulentiorũ auxiliũ confugere campanis sese
coniugunt. Campani magis nomẽ ad presidium sotiorum ꝗ̃ uires cum at-¬
tulissent. fluentes luxu abduratis usu armorum insidicino pulsi agro inde
inde inse molem omnem belli uerterunt. Nam sannites obmissis sidicinis ip̃a
arcem finitimorum campanorum adorti inde ut facilis uictoria & prede

Expanded text:
maiora iam hinc bella et uiribus hostium et longinquitate uel regionum uel temporum spatio quibus bellatum est dicentur. namque eo anno aduersus Samnites, gentem opibus armisque ualidam, mota arma; Samnitium bellum ancipiti Marte gestum Pyrrhus hostis, Pyrrhum Poeni secuti. quanta rerum moles. quotiens in extrema periculorum uentum, ut in hanc magnitudinem quae uix sustinetur erigi imperium posset. belli autem causa cum Samnitibus Romanis, cum societate amicitiaque iuncti essent, extrinsecus uenit, non orta inter ipsos est. Samnites Sidicinis iniusta arma, quia uiribus plus poterant, cum intulissent, coacti inopes ad opulentiorum auxilium confugere Campanis sese coniungunt. Campani magis nomen ad praesidium sociorum quam uires cum attulissent, fluentes luxu ab duratis usu armorum in Sidicino pulsi agro in se deinde molem omnem belli uerterunt. namque Samnites, omissis Sidicinis ipsam arcem finitimorum Campanos adorti, unde aeque facilis uictoria, praedae
Abbreviated transcription (Latin):
ces silentium ac uox tegit. hic lucem quieti oppiamur. Dictis obtemꝑatũ atq
at pͥmum illuxit p̃misso nuntio ad consulem incastra ingenti gaudio
citantur. & tessara data in columes reu̾ti. qui sua corpora prosalute omniũ
haud dubio ꝑiculo obiecissent ꝑse quisq obuiã effusi laudant. gratulant᷑ sin¬
los uniusosq seruatores suos uocant. Diis laudes gratesq agunt decium ĩ
celum ferunt. hic detii castrensis triumphus fuit incedentis ꝑmedia castra
cum armato p̃sidio comectis ocalis in eum omnñ & omni honore tribunum
consuli equantib. Ubi adpretorium uentum est consul classico ad contionem
cõuocat: orsusq meritas decii laudes interfante ip̃o decio. distulit contionem Se

Expanded text:
ces silentium ac nox tegat; hic lucem quieti opperiamur.' dictis obtemperatum; atque ces silentium ac nox tegat; hic lucem quieti opperiamur.' dictis obtemperatum; atque ubi primum inluxit, praemisso nuntio ad consulem castra ingenti gaudio concitantur; et tessera data incolumes reuerti, qui sua corpora pro salute omnium haud dubio periculo obiecissent, pro se quisque obuiam effusi laudant, gratulantur, singulos uniuersos seruatores suos uocant, dis laudes gratesque agunt, Decium in caelum ferunt. hic Deci castrensis triumphus fuit incedentis per media castra cum armato praesidio coniectis in eum omnium oculis et omni honore tribunum consuli aequantibus. ubi ad praetorium uentum est, consul classico ad contionem conuocat orsusque meritas Deci laudes interfante ipso Decio distulit contionem;