comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deaurata. Deinde ꝑ totas noctes gar¬
rule conquestiones. illa ornatior ꝓ¬
cecdit in publicum. Hec honoratur
ab omnib. ego in comuentu femi¬
narum misella despicior. Cur aspi
tiebas uicinam: Quid cum ancilla
loquebarise De foro ueniens quicd
attulisti: TIon amicum hab̾e ꝑos¬
sumus ñ sodalom. Alterins amorẽ.
suum octium suspicatur. Si dos¬
tissimis preceptor in qualibet ur
bium frierit. nec uxorem relinq̃re:
nec cũ sarciua ire possums. Pauꝑẽ
alere difficile est. diitem ferre tor¬
mentum. Adde quod nulla ẽ uxoris
electio. sed qualiscunq obuenerit
habenda. si rracunda. si fatua. si desor¬
mis. si suꝑba. si fecida. quodcimmq uiei
est post miptias discimꝰ. Equiis. asi¬
nus. bos. canis. ⁊ uilissima mancipia.
uestes quoq et lebetes. sedile ligntum.
calix ⁊ urceolus fictilis ꝓbantur.
prius ⁊ sic enmuntur. Sola uxor.
non ostencitur.: ne ante displiceat
qm clucatur. Attendenda est semꝑ

Expanded text:
deaurata. Deinde per totas noctes gardeaurata. Deinde per totas noctes garrulae conquestiones. Illa ornatior procedit in publicum, haec honoratur ab omnibus, ego in conventu feminarum misella despicior. Cur aspiciebas uicinam? quid cum ancilla loquebaris? de foro ueniens quid attulisti? Non amicum habere possumus, non sodalem. Alterius amorem suum odium suspicatur. Si doctissimus praeceptor in qualbium fuerit, nec uxorem relinquere, nec cum sarcina ire possumus. Pauperem alere difficile est; divitem ferre, tormentum. Adde, quod nulla est uxoris electio, sed qualiscunque obvenerit habenda, si iracunda, si fatua, si deformis, si superba, si foetida, quodcunque vitii est, post nuptias discimus. Equus, asinus, bos, canis, et vilissima mancipia, vestes quoque et lebetes, sedile ligneum, calix et urceolus fictilis probantur prius, et sic emuntur. Scia uxor non ostenditur, ne ante displiceat, quam ducatur. Attendenda est semper
Abbreviated transcription (Latin):
uł ab henincis castitatem. Non tñ¬
quod coniugali detraham castitati ħ
centesimum aut sexagesimũ frric¬
tum licet de radice tricesimi onan¬
tir mminime arbitror tricesimo cõ¬
ponendum. Teno epitectus. aristo¬
tiles critolaus. ⁊ epicureorum qmͣ¬
plurimi: traduntur postis hauc
publicasse sententiam. Fertur au¬
cdore rerx. aureolus theophrasti li¬
ber de miptiis inquo querit an
uir sapiens ancat icorem. ⁊ cñ
diffinisset si pulcra ee̾t. si bene mo¬
rata. si houestis parentib. si ip̃e sa¬
nus ⁊ diues. sic sapentem aliqnͣdo
inire matrimoniuim: statim intu¬
lte. hec autem raro in nuptiis u¬
niuersa concordant. N on est gͥ
uxor cducenda sapienti. Primmi
enim impediri stulia pħie. nec pꝰ¬
se quemqm̃ libeis ⁊ uxori pariter in¬
seruire Multa õe que matronarũ
usib neccessaria sint. Preciose ues¬
tes. aurum. gemine. sũptus. ancil¬
le.suppellex. naria. lectice ⁊ exedra

Expanded text:
vel ab ethnicis castitatem. Non tvel ab ethnicis castitatem. Non tquod conjugali detraham castitati, sed centesimum, aut sexagesimum fructum, licet de radice tricesimi oriantur, minime arbitror tricesimo componendum. Zeno, Epictetus, Aristoteles, Critolaus, et Epicureorum quamplurimi traduntur posteris hanc publicasse sententiam. Fertur, auctor Hieronymo, aureolus Theophrasti liber de nuptiis: in quo quaerit, an vir sapiens ducat uxorem. Et cum diffinisset, si pulchra esset, si bene morata, si honestis parentibus orta; si ipse sanus et dives, sic sapientiam aliquando inire matrimonium, statim intulit: Haec autem raro in nuptiis universa concordant. Non est igitur uxor ducenda sapienti. Primum enim impediri studia philosophiae, nec posse quemquam libris et uxori pariter inservire. Multa esse quae matronarum usibus necessaria sint; pretiosae vestes, aurum, gemmae, sumptus, ancillae, supellex varia, lecticae, et exedra
Abbreviated transcription (Latin):
sed honesta consentientiũ uoluntate
sternitur: decus bom conuigalis il¬
lustrat. Nam ⁊ ymeneus lucem aunit.
⁊ alac̾ pharetratus puer cupido. fur¬
tiuam succendens flammam: latebras
fructum: quem ñ amaritudo precedat
aut sequatur. Unde referente ualeno
sociates humane sapientie quasi qͦd¬
dam terrestre oracłm. ab adolescentu¬
lo quodam consultus utrum uxorẽ
duceret. an se omni matͥmomio absti¬
neret: respondit eum utrum eorum
fecisset: acturum penitentiam. hic
te inquit solitudo. hic orbitas. hic
gen̾is int̾itus. hic heres alienus exci¬
piet. Illic ꝑpetua sollicitudo. contex¬
tus querelarum. dotis expratio
asfinium graue suꝑcilium. garru¬
la socrus. lingua successoria abiem
matͥmonii. Incertus liberorum e¬
uentus. Non passus ẽ uiuenem in
contextu rerum asꝑarum quasi le¬
te mat̾ie facere delectum. Concunt
in hunc moctum totus recte pħan¬
tium chorus. ut si qui xp̃iane reli¬
gionis abhorent rigorem: discant

Expanded text:
sed honesta consentientium voluntate sed honesta consentientium voluntate sternitur, decus boni conjugalis illustrat. Nam Hymenaeus lucem amat, et alacer pharetra puer Cupido, furtivam succedens flammam, latebras fructum, quem non amaritudo praecedat, aut sequatur. Unde, referente Valerio, Socrates humanae sapientiae quasi quoddam terrestre oraculum, ab adolescentulo quodam consultus, utrum uxorem duceret, an se omni matrimonio abstineret, respondit, eum, utrum eorum fecisset, acturum poenitentiam. « Hic te, inquit, solitudo, hic orbitas, hic generis interitus, hic haeres alienus excipiet. Illic perpetua sollicitudo, contextus querelarum, dotis exprobratio, affinium grave supercilium, garrula socrus, lingua subcaesoria alieni matrimonii, incertus liberorum eventus. » Non passus est juvenem in contextu rerum asperarum, quasi laetae materiae facere delectum. Concinit in hunc modum totus recte philosophantium chorus, ut si qui Christianae religionis abhorrent rigorem, discant
Abbreviated transcription (Latin):
tib ⁊ quiete fessa recreantib corꝑa
lotide pre ceteris captum referunt. ⁊
tandem cum omnium irrisione quẽ
nec etas nec uerecundia refrenabat:
asiui sui ruditu reuocatum. Omnis
gͦ uoluptas libidinis turpis ẽ. ea ex¬
cepta que excusatur federe comuga¬
li. ⁊ inctulte licentie beneficiͦ quicquid
crubescentie inẽe pot̾at abscondit.
uude ⁊ nutie a nubendo dici maiorẽ
tradicłunt. quia pudenda humane
infirmitatis nubit .i. absconcdit. ut
ait nonius marcellius indulgentia
legis. Iuoleuit etiam consuetudo ut
quoe in comm̃cum carius eccłie ui¬
git auctoritas. paillio uelentur alta¬
ris. aut alio ab eccłia constituto. ut
thorus qui xp̃o conciliante constit᷑:
sicii fide castitatis fragilitatis sue
macłas contegat. ut totius sit ꝓbri
aut confusionis ignarus. Preferu¬
tur ⁊ faces. lampades ⁊ luminaria ac¬
ceudiutur: quia geminũ thorum
qui palam ⁊ non sua urgente libidĩe

Expanded text:
tibus, et quiete fessa recreantibus corpora, tibus, et quiete fessa recreantibus corpora, Lotide prae caeteris captum referunt, et tandem cum omnium irrisione, quem nec aetas, nec verecundia refrenabat, asini sui ruditu revocatum. Omnis ergo voluptas libidinis turpis est, ea excepta, quae excusatur foedere conjugali, et indultae licentiae beneficio, quidquid erubescentiae poterat inesse, abscondit. Unde et nuptiae a nubendo dici majores tradiderunt, quia pudenda humanae infirmitatis nubit, id est abscondit, ut ait Nonnius Marcellus, indulgentia legis. Inolevit etiam consuetudo, ut quos in commercium carnis ecclesiae jungit auctoritas, pallio velentur altaris, aut alio ab ecclesia constituto, ut torus qui Christo conciliante construitur, sic in fide castitatis, fragilitatis suae maculas contegat, ut totius sit probri, aut confusionis ignarus. Praeferuntur et faces, lampades, et luminaria accenduntur, quia geminum torum, qui palam, et non sua urgente libidine,
Abbreviated transcription (Latin):
icut gͦ sobrietas in conuiuiis nec¬
cessaria ẽ: ita reb omnib necc̃t
est adeẽ modestiam. Diqutidem de sa¬
turitate libido. de libictine immun¬
dicia. ⁊ multiplex ꝑnicies gen̾atur.
At ex his nichil uisi dolor penitudi¬
nis sequit᷑. ⁊ bene agitur cum menti¬
b si fructuosa sit penitudõ. Unde
hebetati cordis uidetur opinio. que
sine expletione libidinis diffinit
ꝑfectam ñ ẽe uoluptatẽ. Traditur
hoc sensisse epicurum. sed quicqͥd
gregis illus grunniant sues tam
inmundam ⁊ tam fumnestam uo
ne dum epicuro qui tantus fuit ut
euis auctore seneca egregia multa. que
passim possunt apud pħos inueniri.
libeo qui de uestigiis siue de dogmate
pħorum inscribitur. Silloni senis in¬
uet̾ati uidetur amentia potius qmͣ
sententia ph̃i. ⁊ est certe a sello cui inse¬
debat brutior cui hoc nequitia potuit
suadere. Itipsum forte mniunt sig¬
menta gentilium. que delirum senẽ
uino estuantem aliis natur obtẽꝑan¬

Expanded text:
icut ergo sobrietas in conviviis necessaria est, ita rebus omnibus necesse est adesse modestiam. Siquidem de saturitate libido, de libidine immunditia, et multiplex pernicies generatur. At ex his nihil nisi dolor poenitudinis sequitur: et bene agitur cum moerentibus, si fructuosa sit poenitudo. Unde hebetati cordis videtur opinio, quae sine expletione libidinis, diffinit perfectam non esse voluptatem. Traditur hoc sensisse Epicurum. Sed quidquid gregis illius grunniant sues, tam immundam, et tam funestam vocnedum Epicuro; qui tantus fuit, utejus, auctore Seneca, egregia multa, quae passim possunt apud philosophos invlibro, qui de vestigiis, sive de dogmate philosophorum inscribitur. Sileni senis inveterati videtur amentia, potius quam sententia philosophi, et est certe asello cui insidebat brutior, cui hoc nequitia potuit suadere. Id ipsum forte innuunt figmenta gentilium, quae delirum senem vino aestuantem, aliis naturae obtemperan
Abbreviated transcription (Latin):
Ouod argumentu asin osi o norb
necessarium. ⁊ de erechia. achab. et
niniuitis.⁊ ꝙ ea que significantur:
mutari possunt. xx¬
xxui.
Quod sentencia dei mou̾i potest.
quod consilium dei immutabile
ẽ. et uoluntas dei pͥma cimnũ cau¬
sa. ⁊ ꝙ mathesis: uia dãpnationis ẽ.¬

Expanded text:
Quod argumentum a signo suo non est necessarium, et de Ezechia, Achab, et Ninivitis; et quod ea quae significantur, mutari possunt. XXVI. Quod sententia Dei moveri potest, quod consilium Dei immutabile est, et voluntas Dei prima omnium causa, et quod mathesis via damnationis e
Abbreviated transcription (Latin):
De speculariis. ⁊ quod ma xxuiii.¬
ligni sp̾̃c int̾dum futura prenosct.
⁊ subtilitate nature. ⁊ longa exꝑiẽ¬
tia temꝑis. ⁊ reuelatione suꝑiorum
potestatum.⁊ ꝙ sepe decipiunt. aut
decipientes. ait decepti. ⁊ ꝙ spetula¬
rios mala indubitata sequuntur.

Expanded text:
De speculariis, et quod maligni spiritus interdum futura praenoscunt, et de subtilitate naturae, et longa experientia temporis, et revelatione superiorum potestatum, et quod saepe decipiunt, aut decipientes, aut decepti, et quod specularios mala indubitata sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
An possint a deo sciri que ñ sciuntur.
⁊ quod rerum mutabilitas ei nequa
eoꝵ ñ queat augeri. uł minui. ⁊ qd̾
prouicbentia nullam neccessitatẽ
rebus indurit. xxii.¬

Expanded text:
An possint a Deo sciri quae non sciuntur; et quod rerum mutabilitas ei nequaqeorum non queat augeri vel minui; et quod providentia nullam necessitatem rebus inducit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicont̃ me ꝓnutratũ fu̾it: nichil
ii ex pacto debeo. quia ñ incero. Sic
badolescente discipło magister
lipeatge inclittis suo argimnento
confutatus ẽ: et captionis u̾sute. et
excogitate frustiatus fuit. Tum
iudices ut antique u̾bis uttar hi
storie. dubiosum hoc i nexplicabi

Expanded text:
si contra pronuntiatum fuerit, nihil si contra pronuntiatum fuerit, nihil tibi ex pacto debeo, quia non vicero. » Sic ab adolescente discipulo, magister eloquentiae inclytus suo argumento confutatus, et captionis versutae, et excogitatae frustratus fuit. Tunc judices, ut antiquae historiae verbis utar, dubiosum hoc inexplicabi
Abbreviated transcription (Latin):
santib patrocinium denegaret. ut
putabatur ne doctoris inpleret m̾¬
cedem: habito consilio litem cũ eo
prthagoras contestatur. Cum gͦ ad
indices in eunde constituendeq c̃e
uenissent gr̃a: pithagoras sic exor
sus ẽ. Disce inquit stultissime ado¬
lescens. utroq id mͦ forẽ uti reddas qd̾
peto. siue ꝓ te ꝓnuntiatum erit: siue
contra te. Nam si contra te lis clata
erit: m̃ces mͥ ex sententia debebitur
qi ego euicero. Sin uͦ scdm te indi¬
catum erit: m̃ces mͥ ex paucto debebi¬
tur quia tu uiceris. Ad ea placide
euallus. Opto inquit huic tue tã
mcipiti captioni isse obuiam. si uer¬
a non ipse facerem: atq alio patro
iuterer. S magis in ista uictoria
poludium ẽ: cum te ñ in causa tm̃
sodmargumento quoq isto iicero.
bisce gͦ tu magister sapientissime.
peuis. siuie contra me ꝓnuntratum
ãt: siue ꝓme. Nam si uidices pro
aisa mea senserint: nicħ tibi ex sẽ¬
antia debebtitir. quia ego uicero.

Expanded text:
santibus patrocinium denegaret, ut santibus patrocinium denegaret, ut putabatur, ne doctoris impleret mercedem, habito consilio, litem cum eo Pythagoras contestatur. Cum ergo ad judices ineundae constituendaeque causae venissent gratia, Pythsus est: Disce, inquit, stultissime adulescens, utroque in modo fore, uti reddas, quod peto, sive contra te pronuntiatum erit sive pro te. Nam si contra te lis data erit, merces mihi ex sententia debebitur, quia ego vicero; sin vero secundum te judicatum erit, merces mihi ex pacto debebitur, quia tu viceris. » Ad ea placide Evallus: « Opto, inquit, huic tuae tam ancipiti captioni isse obviam, si verba non ipse facerem, atque alio patrono uterer. Sed magis in ista victoria, praeludium est, cum te non in causa tantum sed in argumento quoque isto evicero. Disce ergo tu, magister sapientissime, petis, sive contra me pronuntiatum fuerit, sive pro me. Nam si judices pro causa mea senserint, nihil tibi ex sententia debebitur, quia ego vicero;
Abbreviated transcription (Latin):
crecteretur pitagoras extitisse. Tan¬
tum nanq opinio preiuidicata pote¬
rat. ut nicħ conualesceret ab opposito:
dum hec ipse dyxisse diceretur. et
ex usu adquiescentium: uox ip̃a ꝓ¬
nominis pitagoram indicabat. sũ
enim simpliciter dicebatur ipss hec
dixit: ex precepta auctoritate teste
tullio pitagoram intelligi oportẽit.
hic tamen tota auctoritate sua ne¬
q̃qͣm uidicium flexit. sed adhue nt̾¬
ueniente dilatione ꝓpt̾ rei ambigin¬
tatem pendet sententia. T hema qui¬
dem huuismͦ ẽ. Euallus adolestns
chiues eloquentie discende gr̃a auls¬
q orancli cupiens fuit. Hic in dist¬
plina pitagore se dedit: ꝓmittensye¬
cuuiam qͣntam piragoras petierat.
data medietate anteqmͣ ingredentꝰ
daturus alt̾am quo primum die
causam apuctͥ uicdices porasset it
ĩtisses. fostea cum clutitis aucdi¬
tdr assertorq pithagore fuisset. fa¬
cundiam̃q peomouisset a studio:
et transcurso tempore longiou: cau¬

Expanded text:
crederetur Pythagoras exstitisse. Tancrederetur Pythagoras exstitisse. Tantum namque opinio praejudicata poterat, ut nihil convalesceret ab opposito, dum hoc ipse dixisse diceretur, et ex usu acquiescentium, vox ipse pronominis, Pythagoram indicabat. Cum enim simpliciter dicebatur, « Ipse hoc dixit, » ex praecepta auctoritate, teste Tullio, Pythagoram intelligi oportebat. Hic tamen tota auctoritate sua, nequaquam judicium flexit, sed adhuc interveniente dilatione, propter rei ambiguitatem pendet sententia. Thema quidem hujusmodi est: Evallus adolescens dives, eloquentiae discendae gratia, causasque orandi cupiens fuit. Hic in disciplinam Pythagorae se dedit, promittens pecuniam quantam Pythagoras petierat, data medietate antequam ingrederetur, daturus alteram quo primum die causam apud judices perorasset, et vicisset. Postea cum diutius auditor, assectatorque Pythagorae fuisset, facundiamque promovisset a studio, et transcurso tempore longiori, cau
Abbreviated transcription (Latin):
excessit. Regnare ille cum amicis no¬
lebat. hic in amicos regna exercebat.
dmari pater malle. hic metui. Lnt̾a¬
rum cultus utriq fimilis. Sollertie
pater maioris. hic fidei. Uerbis atꝙ
ceatione philipus. hic reb modera¬
tior. Parcendi uictis: filio animꝰ ꝓmꝑ¬
tior ⁊ houestior. Frugalitati pater.
lixurie filius magis deditus erat.
Quib artib cebis imꝑii fundamen¬
tapater iecit. oꝑis tanti głam filius
consummauit. Ast in unõ ñ mͦpñs
sed omnium ingenuoꝵ tnͣscentit
uicia: quod inconti uentisfime faic
inurdie. ad eo etiam ut pat̾ni tͥuphi
ei lacrimas extorquerent: ac siei ur¬
tus paterna omnnũ gerendorũ pre¬
riꝑet głam. Eos etiam aut ꝓpriis
manib interficiebati aut rapi pre¬
cipiebat ad penam. qui pat̾ne iuntu¬
tis preconia predicabant. E At yi¬
tagoras apud pħos tante extit̾it aut¬
toritatis. ut ad omnium questionũ
descisionem sufficeret: si in parte

Expanded text:
excessit. Regnare ille cum amicis noexcessit. Regnare ille cum amicis nolebat, hic in amicos regna exercebat. Amari pater malle, hic metui. Litterarum cultus utrique similis. Sollertiae pater maioris, hic fidei. Verbis atque oratione Philippus, hic rebus moderatior. Parcendi tior et honestior. Frugalitati pater, luxuriae filius magis deditus erat. Quibus artibus orbis imperii fundamenta pater jecit, operis tanti gloriam filius consummavit. Ast in uno non modo patris, sed omnium ingenuorum transcendit vitia, quod incontinentissimae fuit invidiae, adeo ut etiam paterni triumphi ei lacrymas extorquerent, ac si ei virtus paterna omnium gerendorum praeriperet gloriam. Eos etiam aut propriis manibus interficiebat, aut rapi praecipiebat ad poenam, qui paternae virtutis praeconia praedicabant. At Pythagoras apud philosophos tantae exstitit auctoritatis, ut ad omnium quaestionum decisionem sufficeret, si in parte
Abbreviated transcription (Latin):
simo alexandro pauꝑ pitagoras maior
erit. Quod ut mecum conicias. collatõ
lebat. Gr̃am fingẽ in oclio. instrnere
inter concordantes odia. apud u¬
trumq gr̃am querere: sollempnis
illi consuetudo. Int̾ hec eloquẽtia
⁊ innsignis oratio. acuminis ⁊ soller¬
cie pleua. ut nec oruatu facilitas.
nec facilitati inuentionum dec̾et
ornatus. huic alexander filius succe̾¬
sit. ⁊ uircute ⁊ uiciis patre maior.
hic aꝑta. ille artib bella tractabat.
Deceptis ille gaudere hostib. hic pa¬
lam fusis. Prudentior ille consilio.
hic animo magnificentior. Iram pat̾
dissimulare. plerunq etiam iuncere.
hic uͭ exarsissec: nec dilatio ultionis
nec modus erat. uini nimis itt̾q aui¬
dus. s ebrietatis diu̾sa uitia. Patri
mos erat etiam de conuuo in hos¬
re. Alexander ñ in hostem sed in su¬
os seiuebat. Quẽ obrem sepe philipũ
imlu̾atum prelia remisere. hic amito¬
rum iit̾ fectoꝵ conuuiio frequenter

Expanded text:
simo Alexandro pauper Pythagoras major simo Alexandro pauper Pythagoras major erit. Quod ut mecum conjicias, collatlebat. Gratiam fingere in odio, instruere inter concordantes odia, apud utrumque gratiam quaerere sollemnis illi consuetudo. Inter haec eloquentia et insignis oratio, acuminis et sollertiae plena, ut nec ornatui facilitas nec facilitati inventionum deesset ornatus. Huic Alexander filius successit et virtute et vitiis patre maior. Hic aperta, ille artibus bella tractabat. Deceptis ille gaudere hostibus, hic palam fusis. Prudentior ille consilio, hic animo magnificentior. Iram pater dissimulare, plerumque etiam vincere; hic ubi exarsisset, nec dilatio ultionis nec modus erat. Vini nimis uterque avidus, sed ebrietatis diversa vitia. Patri mos erat etiam de convivio in hosre; Alexander non in hostem, sed in suos saeviebat. Quam ob rem saepe Philippum vulneratum proelia remisere, hic amicorum interfector convivio frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ uisi causa cognita. Porro dum c̾a
inceps ẽ: dilatio ꝓtelatur. si ñ contẽp¬
tonis. saltem decisionis. Nam uidi¬
in festinata: penitentiam pariunt.
inde ⁊ greci cum urgent᷑ ad sentenci¬
i anteqm̃ de causa ligneat. respon¬
ait patres suos solem apud antipo¬
lluon uidisse. ses expectasse semꝑ
donec ⁊ ipsis orietur. Dicunt etiam p̃¬
proꝑum ẽẽ iatorẽ. qui anteqm lu¬
cifer oriatur: crassis ad huc tenebris
luceq remota dietam aggreditur.
tigatoꝵ. cum pitagore in longissimũ
tempus. sit dilata peticio: et alexandei
macedonis in castrensi uidicio sit cau¬
sa dampnata. Quod et ille acceptũ
habuit iudicib agens gr̃am. quoru᷑
in eo fidem ꝓban̾at: quod iusticiam
omm potentatui preferebant. Nichil
uͦ preclarius de alexandro illo quem
publica opinio magnũ asserit. iali¬
qua historia meo iudicio reppi. Michi
quidem semꝑ ut tam̃ pace eoꝵ loqͣt.
qui tem̾itatem uͥtuti preferunt ditis¬

Expanded text:
et non nisi causa cognita. Porro dum causa et non nisi causa cognita. Porro dum causa anceps est, dilatio protelatur, si non contentionis, saltem decisionis. Nam judicia festinata, poenitentiam pariunt. Unde et Graeci, cum urgentur ad sententiam antequam de causa liqueat, respondent patres suos solem apud antipodes non vidisse; sed exspectasse semper, donec et ipsis oriretur. Dicunt enim praeproperum esse viatorem, qui antequam lucifer oriatur, crassis adhuc tenebris, luceque remota, diaetam aggreditur. ligatorum, cum Pythagorae in longissimum tempus sit dilata petitio, et Alexandri Macedonis in castrensi judicio sit causa damnata. Quod et ille acceptum habuit, judicibus agens gratiam, quorum in eo fidem probaverat, quod justitiam omni potentatui praeferebant. Nihil vero praeclarius de Alexandro illo, quem publica opinio magnum asserit, in aliqua historia meo judicio reperi. Mihi quidem semper, ut tamen pace eorum loquar, qui temeritatem virtuti praeferunt, ditis
Abbreviated transcription (Latin):
tquidem uidices
sacramento legib alliganis
nent. Ipsoq ure cautun ẽ: ut sacro¬
rum eunangłioꝵ scripture t̾ribiles
ante secdem iudicialem deponantur:
ibiq ab inicio licium ad finem usq
ꝑmaneant. nec amoueantur nͥ sen¬
tencia recitata. quo totius consistoris
latitudo dei ipsuis repleta presentiã:
omnib ad sacrosc̃as scrituras metũ
nitutiat ⁊ reu̾entiam.⁊ ab inquisi¬
tone u̾itatis omnis iniquitas pro¬
pulsetur. Omnes quoq carnis et san¬
gumis religio iudiciaria ꝓpellit affe-¬
stns. euatuans iram ⁊ odiuni. metũ
⁊ amiciciam. quia ut ait uiluis cesar
hant facile arrinus u̾um ꝓuidet:
ubi ista officiunt. huic ẽ illud ꝓu̾¬
bium auctore cicerone apud autiqͦs
celebrimum. Exuit ꝑsonam uidicis:
quisquis amieum induit. Equitas
mu cui uidex obsequium debet. o¬
di sinistram aut amoeis dextram
nescit. NIam au̾itate ñ licet in ui¬
dicns declinare. Ut uͦ płium iudulge¬
auur amicicie: ani̾co int̾dum dilatio

Expanded text:
quidem judices sacramento legibus alligantunent. Ipso quoque jure cautum est, ut sacrorum Evangeliorum scripturae terribiles, ante sedem judicialem deponantur, ibique ab initio litium, ad finem usque permaneant, nec amoveantur, nisi sententia recitata, quo totius consistorii latitudo, Dei ipsius repleta praesentia, omnibus ad sacrosanctas Scripturas metum incutiat, et reverentiam, et ab inquisitione veritatis omnis iniquitas propulsetur. Omnes quoque carnis et sanguinis, religio judiciaria, propellit affectus, evacuans iram et odium, metum et amicitiam: quia, ut ait Julius Caesar, haud facile animus verum providet, ubi ista proficiunt. Hinc est illud proverbium, auctore Cicerone apud antiquos celeberrimum: exuit personam judicis, quisquis amicum induit. Aequitas enim cui judex obsequium debet, odii sinistram, aut amoris dextram nescit. Nam a veritate non licet in judiciis declinare. Ut vero plurimum indulgeatur amicitiae, amico interdum dilationis
Abbreviated transcription (Latin):
sapubat ut parmilus. loquebat᷑
ut pariuilus. agebat ut pariuł.
fuga irrefragabiliter apprehensa:
euacuare que erant paruuli. Uñ
ut admemoratum ethicum rede¬
anniis. Conuersis studtiis etas animꝰ¬
ꝙ uirilis. Querit opes ⁊ amicicias.
nseriut honori. Cõmississe cauet:
quod mox mutare laboret. Ergo
et iutilis etas puerilia ⁊ uuim¬
lia erubescit. ⁊ si a ꝑu̾sa uoluptate
⁊ immundo amore nauigii fur sol¬
uere non potest anchoram preci¬
ate ⁊ fimem. Sic ⁊ patrrarche pu¬
dicus filius pallium reliquit ad¬
ułtere. ne actulterii trimine in¬
uolueretur. Quintus maturita¬
tem̃ situlem ꝓmit. ⁊ etatem cde¬
pugit uitinam senectuti. mnimo
que ipsam iam ingreditur seue¬
atutem. Nam ⁊ patrum honores
replit maioꝵ memoriam uencra¬
tur ⁊ quasi ad tumulum anchise
sis exilii sui miseriam recognoscit.
Dum uͦ hinc egreditur: transit ad

Expanded text:
sapiebat ut parvulus, loquebatur sapiebat ut parvulus, loquebatur ut parvulus, agebat ut parvulus, fuga irrefragabiliter apprehensa, evacuare quae erant parvuli. Unde, ut ad memoratum ethicum redeamus: Conversis studiis, aetas, animusque virilis Quaerit opes et amicitias, inservit honori, Commisisse cavet, quad mox mutare laboret. Ergo et virilis aetas puerilia, et juvenilia erubescit, et si a perversa voluptate et immundo amore navigii sui solvere non potest anchoram, praescindit et funem. Sic et patriarchae pudicus filius pallium reliquit adulterae, ne adulterii crimine involveretur. Quinta maturitatem civilem promit, et aetatem depingit vicinam senectuti, imo quae ipsam jam ingreditur senectutem. Nam et Patrum honores recolit, majorum memoriam veneratur, et quasi ad tumulum Anchisae sis exsilii sui miseriam recognoscit. Dum vero hinc egreditur, transit ad
Abbreviated transcription (Latin):
bi ⁊ potus adulta ꝓsilit ad letici¬
am coninualem. In confinio gͦ
adolescentie ꝓdeunt colloquiaꝵ
commn̾cia. et eorum in temꝑies
aut fabulas uarrat: aut u̾isfal¬
sa ꝑmiscet eo. quod multiloquio
peccata deesse non possunt. Por¬
ro tercius uarios iuuentutis e¬
uentus quasi suos canit errores.
eoquod illa etas fere solos nouit
ertores. Si quidem ut aĩt ethicꝰ
imbbis iuuenis tandem custode
remoto: gaudet equis canib q et
prici gramine campi. Cereus in
uicum stecti. monitorib asper.
Utilium carcdus ꝓuisor ꝓcdigꝰ eris.
Prima gͦ etas mitricem. sccła cus¬
todem habet. tercia quo liberior.
eo facilius errat. nondum tamẽ
procectit ad trimina. Quartus il¬
licitos amores conciliat. ⁊ ignem
imprudender conceptum in pec¬
tore: ad amantis infelicem ꝑducit
regum. Neꝙ enim in inconcessis
fatalem beatitudinem ẽẽ sub tipo
in̾turii ratio parsuadet docetq il¬
lum qui clum fuerat paruulus

Expanded text:
bi et potus adulta, prosilit ad laetitibi et potus adulta, prosilit ad laetitiam convivalem. In confinio ergo adolescentiae prodeunt colloquiorum commercia, et eorum intemperies aut fabulas narrat, aut veris falsa permiscet, eo quod multiloquio peccata deesse non possunt. Porro tertius varios juventutis, quasi suos canit errores: eo quod illa aetas solos fere novit errores. Siquidem, ut ait ethicus: Imberbis juvenis tandem, custode remoto, Gaudet equis, canibusque, et aprici gramine campi. Cereus in vitium flecti, monitoribus asper, Utilium tardus provisor, prodigus aeris. Prima ergo aetas nutricem, secunda custodem habet, tertia quo liberior, eo facilius errat, nondum tamen procedit ad crimina. Quarta illicitos amores conciliat, et ignem imprudenter conceptum in pectore, ad amantis infelicem producit rogum. Neque enim inconcessis fatalem beatitudinem esse, sub typo Mercurii ratio persuadet, docetque illum, qui dum fuerat parvulus,
Abbreviated transcription (Latin):
absorberi. Si uerbis gentilium u¬
ti licet xp̃iano qui solis electis di¬
uinum ⁊ deo placens ꝑ inhabitã¬
tem gr̃am ee̾ credit ingenium
⁊ si nec uerba nec sensus credam
gentilium fugiendos dum mͦ ii¬
tentur errores: hoc ipsum diuina
prudentia in eneide sua fub in¬
uolucro ficticii commenti innu¬
isse uisus est maro. dum sex e¬
tatum gractus sex libeorum di¬
stinctionib prudenter expressit.
Quib condicionis humane dũ
sumq quem educit᷑ et ꝓuehit:
producit ⁊ decducit ad manes.
Nam eneas qui ibi fingitur a¬
nimus sic dictus eoqd̃ corꝑis ẽ
habitator. En noc enim ut grecie
placet habitator est demas corpꝰ
⁊ ab his componitur eneas ut
significet animam qͣi carius tu¬
gurio habitantem sic etiam nep¬
tunum ethuosigeum eoqd̾ sige¬
um inhabitet. Primus ttaq li¬
ber eneidos sub imagine naufra¬
gii manifestas infantie que suis
ꝓcellis agitatur exponit tunsio¬
nes ⁊ in fine suo habundantia ci¬

Expanded text:
absorberi. Si verbis gentilium uabsorberi. Si verbis gentilium uti licet Christiano, qui solis electis divinum, et Deo placens, per inhabitantem gratiam, esse credit ingenium, etsi nec verba, nec sensus credam gentilium fugiendos, dummodo vitentur errores, hoc ipsum divina prudentia in Aeneide sua, sub involucro fictitii commenti, innuisse visus est Maro, dum sex aetatum gradus, sex librorum distinctionibus prudenter expressit. Quibus conditionis humanae, dum sumque quem educit et provehit, producit et deducit ad manes. Nam Aeneas, qui ibi fingitur animus, sic dictus, eo quod est corporis habitator: ἔνναιος enim, ut Graecis placet, habitator est, δέμας corpus, et ab his componitur Aeneas, ut significet animam quasi carnis tugurio habitantem. Sic etiam Neptunum ennosigaeum, eo quod Sigaeum inhabitet. Primus itaque liber Aeneidos, sub imagine naufragii manifestas infantiae, quae suis procellis agitatur, exponit tunsiones, et in fine suo, abundantia ci
Abbreviated transcription (Latin):
infundere potuit homini teter¬
rima creatitra. Nam ab eo uni¬
uersa hec incommoda ꝓflux̾unt.
cdtum bomi ⁊ mali scientiam et si¬
militudinem dei ꝓmittit ꝑ ra¬
pinam. Ex inde indinata est ad
malum natura hominis. cuiuis
quasi quedam infantia preces¬
sit innocens: cdum a colloquiis
luit homo ⁊ mansit inocens.
Iminisso sopore obdormunt in¬
nocens. exꝑgefactus & agnoscẽs
auxilium simile quod ei fabri¬
caueriͣt cleus. ignocenter loquu¬
tus est magnalia dei. Sed exquo
factus uerbosior ꝑ hostrum curi¬
ositaus eductus exercuit cum tẽp¬
tators uerbi cominercium quasi
ab infantia adolescens concepto
calore intłmuit.⁊ prenaricatus
mandatum cuius custodia ad
głam fuerat ꝓfititra: corruptꝰ
est ut extunc mirabili ⁊ inuin¬
cibili lege conditionis inflecte
sibi unio reluctetur carnis ⁊ sp̃c.
ut nulla ratione componi pos¬
fut nisi illius gr̃a intercedat:
qui fecit utraq unum. ⁊ carnẽ
in electorum fine faciat aspũ

Expanded text:
infundere potuit homini teterinfundere potuit homini teterrima creatura. Nam ab eo universa haec incommoda profluxerunt, dum boni et mali scientiam et similitudinem Dei promittit per rapinam. Exinde inclinata est ad malum natura hominis, cujus quasi quaedam infantia praecessit innocens, dum a colloquiis luit homo et mansit innocens, immisso sopore obdormivit innocens, expergefactus et agnoscens auxilium simile, quod ei fabricaverat Deus, innocenter locutus est magnalia Dei. Sed ex quo factus verbosior per ostium curiositatis eductus, exercuit cum tentatore verbi commercium, quasi ab infantia adolescens, concepto calore intumuit, et praevaricatus mandatum, cujus custodia ad gloriam fuerat profutura, corruptus est, ut extunc mirabili et invincibili lege conditionis inflictae, sibi unio reluctetur carnis et spiritus, ut nulla ratione componi possint, nisi illius gratia intercedat, qui fecit utraque unum, et carnem, in electorum fine, faciet a spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
iaginem. qui semꝑ in humo uer¬
santur. quorum tota comisatio in
terra deprimitur. ut nichil altum
sapiant nil cliuinumꝰ Sed nec hu¬
manum quidem. cuius est cum ce¬
tera animalia ꝓna ferantur in ter¬
ram: celum ⁊ que celestia sunt ere¬
cta dignitate corꝑis ⁊ ammi contẽ¬
plari. Hii tamen suo. sed talpe quo¬
dam nature uicio de primuntun.
Profecto deterior est quem culpa
maculat: eo qui nature laborat i¬
ꝑio. Nec credas altum saꝑe. qui na¬
ture consortes non tam iurtite
qmͣ uiciis uult preire. Sed guid
ingrege isto talparum arguo ce¬
citatem. nisi quod aliorum fons
ẽẽ iutdetur. Ab eo nanꝙ scaturuit
rimli uicioꝵ. ut quasi in corꝑe
uno uideas confluxisse rapaci¬
tatem leonis. seuiciam tigridis.
gulam lupi. uarietatem parcli.
fraudes uulpis. tenacitatem ar¬
pie. iminunditiam suis. petulã¬
ciam huci. suꝑbiam equi. stolidi¬
tatem asini. obstinationẽ muli.
toxitum hidre. nigredinem cor¬

Expanded text:
imaginem, qui semper in humo verimaginem, qui semper in humo versantur, quorum tota conversatio in terra deprimitur, ut nihil altum sapiant vel divinum? Sed nec humanum quidem, cujus est, cum caetera animalia prona ferantur in terram, coelum, et quae coelestia sunt erecta dignitate corporis et animi contemplari. Hi tamen suo, sed talpae quodam naturae vitio, deprimuntur. Profecto deterior est, quem culpa maculat, eo qui naturae laborat imperio. Nec credas altum sapere, qui naturae consortes, non tam virtute, quam vitiis vult praeire. Sed quid in grege isto talparum arguo caecitatem, nisi quod aliorum fons esse videtur? Ab eo namque scaturiunt rivuli vitiorum, ut quasi in corpore uno videas confluxisse rapacitatem leonis, saevitiam tigridis, gulam lupi, varietatem pardi, fraudem vulpis, tenacitatem harpyiae, immunditiam suis, petulantiam hirci, superbiam equi, stoliditatem asini, obstinationem muli, toxicum hydrae, nigredinem cor
Abbreviated transcription (Latin):
uissima euis quo ius absinthio a¬
mariora sit. E quia ratio p̃sen¬
tem statum eius imꝑfectum esse
usꝙ quaq conuincit. nescio quid so¬
lictum pollicetur semꝑ inposterum:
ut in omnib amatorib ⁊ sequatib
suis nec unum ab intuio duxerit
ad ꝑfectum. aut uoti compotem fe¬
cerit. Hinc est quod auarus in me¬
cdiis opib esurit. potens ⁊ presidens
in summo fastigio seruit. in ꝓfun¬
do luxu uoluptuosum gaudi de¬
fectus angit. ⁊ fame ꝓcus ⁊ gr̃e in
toto tumore manis głe uilestit.
sinita non patent nmium cecus
est: cum unusquisq eorum qui u̾¬
santur in hiis sibi quod appetit de¬
e̾ẽ fateatur. Sunt tam̃ quorum
ocłos ita ꝑstruxit malicia. ut que
ꝑ se lucent: nequeant intueri. Sic
ocłis capti talpe lucis beneficium
non agnoscunt.⁊ innatis gauden¬
tes tenchris: oderunt aerem purio¬
rem. nec uiuere queunt si duitiuᷤᷤ
arceantur ab humo ⁊ latebris su¬
sus. Honne talparum gerunt

Expanded text:
vissima ejus quovis absinthio avissima ejus quovis absinthio amariora sunt. Et quia ratio praesentem statum ejus imperfectum esse, usquequaque convincit, nescio quid solidum semper pollicetur in posterum, ut in omnibus amatoribus et sequacibus suis, nec unum ab initio duxerit ad perfectum, aut voti compotem fecerit. Hinc est quod avarus in mediis opibus esurit, potens et praesidens, in summo fastigio servit in profundo luxu: voluptuosum gaudii defectus angit, et famae procus et gratiae, in toto tumore inanis gloriae vilescit. Cui ista non patent, nimium caecus est, cum unusquisque eorum qui versantur in his, sibi quod appetit, deesse fateatur. Sunt tamen quorum oculos ita perstrinxit malitia, ut quae per se lucent, nequeant intueri. Sic oculis capti talpae, lucis beneficium non agnoscunt, et innatis gaudentes tenebris, oderunt aerem puriorem, nec vivere queunt, si diutius arceantur ab humo et latebris suis. Nonne talparum gerunt
Abbreviated transcription (Latin):
nanq peccatrix ad malum prona
est. et corrupta ab adolescentia sua.
que etas origini uicinaturr. ut si¬
ne labore ⁊ difficultate labi ⁊ nõ
possit erigi ad bona fine labore.
et erectiis sine difficultate ⁊ gr̃a
stare ñ possit. Parit itaꝙ uicia fi¬
lias utiq non filios sine dolore. sed
proculctubio ad dolorem. sed in
dolore filios: sed plane ad gaułiũ
non dolorem. Ergo epicureus uer¬
satur in dolore. quius uita filios
parit aut filias ⁊ semꝑ presenteᷤᷤ
aut futuras ingemiscit angusti¬
as. NIam aut ut cetera tatiam
presentib non letatur aut si ce¬
cus non est: dum rerum metitur
exitus ea tanqm ab euntia et
fugientia deplorat. Letis ⁊ enum¬
stare negatum est: nisi quis letet᷑
in illis. que beatum faciunt aut
adꝑpetuam ꝓficiunt uitam. Pre¬
terit namq mundus hic: ⁊ om̃ia
desiderabilia eius. Quantumli¬
bet blanctiatur inicautis et dulces
fallatie sue ꝓpinet illecebras. no¬

Expanded text:
namque peccatrix ad malum prona namque peccatrix ad malum prona est, et corrupta ab adolescentia sua, quae aetas origini vicinatur, ut sine labore et difficultate possit labi, et non possit erigi ad bona sine labore, et erecta, sine difficultate et gratia stare non possit. Parit itaque vitia, filias utique non filios sine dolore, sed procul dubio ad dolorem, sed in dolore filios, sed plane ad gaudium, non dolorem. Ergo Epicurus versatur in dolore, cujus vita filios parit, aut filias, et semper praesentes, aut futuras ingemiscit angustias. Nam, ut caetera taceam, praesentibus non laetatur, aut si caecus non est, dum rerum metitur exitus, ea tanquam abeuntia et fugientia deplorat. Laetis etenimstare negatum est, nisi quis laetetur in his, quae beatum faciunt, aut ad perpetuam proficiunt vitam. Praeterit namque mundus hic, et omnia desiderabilia ejus. Quantumlibet blandiatur incautis, et dulces fallaciae suae propinet illecebras, no
Abbreviated transcription (Latin):
ta iocunda ⁊ tranquilla frui non
potest: cui ceꝑit libido dñari. Ma¬
luit facere quod libuit qmͣ quod
ussus est: et ꝓiectus in locum mi¬
serie. in t̾ram laboris missus est:
ut ei et seinini suo terra spinas
et tribulos germinet et in fudore
uultus comedat panem suum qu
in rectitudine uoluntatis obedi¬
ens sine difficultate ⁊ labore ple¬
nam poterat habere uoluptatẽ.
Si quidem ad neccessitatem et
noluptadem parita inuenerat
omniã. uultus autem sicut his
placet qui curiosius scrutant᷑
uerborum origrnem dicttur a
uolendo. ⁊ sudor euis laborem et
angustias incdicat corrupte uo¬
liuitatis. Si gͦ sudatur in eo qu
confirmat cor hominis. ⁊ etiam
in sumendo quod letificat. quid
est quod sine labore sibi natutra
mortalis credat incdultum : Anz¬
ma sibi dictum recolit. quod ma¬
tri ominum nr̃m peccatriti sen¬
tentia creatoris intorsit. Parit gͦ
in dolore filios urtutũ. que sine la¬
bore parit sobolem uiciorum. Nat᷑a

Expanded text:
ta jucunda et tranquilla frui non ta jucunda et tranquilla frui non potest, cui coeperit libido dominari. Maluit facere quod libuit, quam quod jussus est, et projectus in locum miseriae, in terram laboris missus est, ut ei, et semini suo, terra spinas et tribulos germinet, et in sudore vultus sui comedat panem suum , qui in rectitudine voluntatis obediens, sine difficultate et labore plenam poterat habere voluptatem. Siquidem ad necessitatem et voluptatem, parata invenerat omnia. Vultus autem, sicut his placet, qui curiosius scrutantur verborum originem, dicitur a volendo; et sudor ejus, laborem et angustias indicat corruptae voluptatis. Si ergo sudatur in eo quod confirmat cor hominis, et etiam in sumendo quod laetificat, quid est, quod sine labore sibi natura mortalis credat indultum? Anima sibi dictum recolit, quod matri omnium nostrum peccatrici sententia Creatoris intorsit. Parit ergo in dolore filios virtutum, quae sine labore parit sobolem vitiorum. Natura
Abbreviated transcription (Latin):
isi dissimulet contentiosꝰ
que tamen dissimulari
ratio non ꝑmittit: ex suꝑiorib
luce clarius liquet. epicureos
umqͣm assequi finem suum.
Cum enim ad tranquillam as
mo destpiant: nemo enim quod
male libet potest sapienter im¬
plere hoc ꝑ ista babilonis fluenta
nullus assequitur. Illos quoq epi¬
cureoꝵ nomine censendos arbitroi
qui suam uolunt in omnib imple¬
re uoluntatem. NIam cum res li¬
bidini seruiunt: in uoluptatem
tñsit affectus. Si affectui effectus
non pareat. quo magis uis. torque¬
ris magis. si tamen sit libido in
uoluntate. Alioquin interctum
uelle quod non potes iocundum
est et fructuosum. si forte esurias
et sitias iusticiam. laboriosum ta¬
men. Muunctus itaq epicureis ple¬
mis esti eo quod in tanta multitu¬
dine hominum pauci funt qui
non famulentur libitim id est
corrupte uoluntati. sed laboriose
uoluntatis nexib non implicitu
aut nulli aut pauciores sunt. De
loco uoluptatis exclusus est homo
ex quo libido preualutt. eoquod u¬

Expanded text:
isi dissimulet contentiosus, quae tamen dissimulari ratio non permittit, ex superioribus luce clarius liquet, Epicureos nunquam assequi finem suum. Cum enim ad tranquillam aspmo desipiant nemo enim quod male libet, potest sapienter implere hoc per ista Babylonis fluenta nullus assequitur. Illos quoque Epicureorum nomine censendos arbitror, qui suam volunt in omnibus implere voluntatem. Nam cum res libidini serviunt, in voluptatem transit affectus. Si affectus affectui non pareat, quo magis vis, torqueris magis, si tamen sit libido in voluntate. Alioquin interdum velle quod non potes, jucundum est et fructuosum, si forte esurias et sitias justitiam, laboriosum tamen. Mundus itaque Epicureis plenus est, eo quod in tanta multitudine hominum, pauci sunt, qui non famulentur libidini, id est corruptae voluptati, sed laboriosae voluntatis nexibus non impliciti, aut nulli, aut pauciores sunt. De loco voluptatis exclusus est homo, ex quo libido praevaluit, eo quod vi
Abbreviated transcription (Latin):
&ial e pła plutarchi
traianum instruentis. que
cuiusctam politice constitu¬
tionis expͥmit sensum. Pa
dicitur ẽẽ huiusmͦs. Plutarchus tͣ¬
iano salutem dicit. Modestiã tuam
nou̾am ñ appetere principatũ. q̃m
tamen semꝑ elegantia morum mere
ristuctiusti. Quo quidem tanto dig¬
nior iucticaris. qñto a crimine ambi¬
tionis uict̾is ẽẽ remotior. Tue itaꝙ
uirtuti congͣtulor et fortune meẽ.
sitamen recte gesseris. quem ꝓbe
menusti. Alioqum te ꝑicłisci me de¬
trahentium linguis subiectum iri
roria non ferat. ⁊ sermo publicus de¬
licta discipłoꝵ refundere soleat in
preceptores. Sic seneca ueronis suim̃¬
to detrahentium carpitur linguis ad¬
olescentium suoꝵ temitas in quinti¬
banim refunditur. ⁊ socͣtes in pupil¬
lum suum fuisse clementior crimina¬
tur. Tuuͦ quid uis rectissime geres:
si non recesseris a teipso. Si permum
te composueris. si tria omnia disposue¬
ns ad iurtutem. recte tͥ ꝓcedent umiu̾¬
sa. Politice constitutionis maiorum

Expanded text:
la Plutarchi, Trajanum instruentis, quae cujusdam politicae constitutionis exprimit sensum. Ea dicitur esse hujusmodi.--Plutarchus Trajano salutem dicit. Modestiam tuam am non appetere principatum, quem tamen semper morum elegantia mereri studuisti. Quo quidem tanto dignior judicaris, quanto a crimine ambitionis videris esse remotior. Tuae itaque virtuti congratulor, et fortunae meae, si tamen recte gesseris, quem probe meruisti. Alioquin te periculis, et me detrahentium linguis subjectum iri Roma non ferat, et sermo publicus delicta discipulorum refundere soleat in praeceptores. Sic Seneca Neronis sui merito detrahentium carpitur linguis, adolescentium suorum temeritas in Quintilianum refunditur, et Socrates in pupillum suum fuisse clementior criminatur. Tu vero quidvis rectissime geres, si non recesseris a te ipso. Si primum te composueris, si tua omnia disposueris ad virtutem, recte tibi procedent universa. Politicae constitutionis majorum
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ etiam stridor arcus. ⁊ strepitus
armorũ. Subito etiam t̾remotur
pars montis abruta gallorũ stra¬
uit exercitum. In secuta demde
no sancios assumpsit. Dux ipse brẽ¬
nuf cum doloeẽ uulm̾um ferre nͥ
posset prigione uitama fineuite.¬
⁊ Iec momat quemqͣm ut dictũ ẽ
in templo insum łt appollinẽ ad
ducis muttii audatiam cohercen¬
dam. delendumꝙ exercitũ. qui ꝑ¬
ntttente deo exigentib culpis hõi¬
num multas deleuerto nationes:
cum certum sit aerias potestates
płimum nequitie sue ex̾cere in illdᷤ
qui sane fidei exꝑtes sunt ⁊ uere re

Expanded text:
t etiam stridor arcus et strepitus t etiam stridor arcus et strepitus armorum. Subito etiam terraemotu pars montis abrupta, Gallorum stravit exercitum. Insecuta deinde saucios absumpsit. Dux ipse Brennus, cum dolorem vulnerum ferre non posset, pugione vitam finivit. Nec moveat quemquam ut dictum est in templo visum esse Apollinem, ad ducis invicti audaciam coercendam, delendumque exercitum, qui permittente Deo, exigentibus culpis hominum, multas deleverat nationes, cum certum sit aereas potestates plurimum nequitiae suae exercere in illos, qui sanae fidei expertes sunt, et verae re
Abbreviated transcription (Latin):
est: ex eo quidem ualidior quod se¬
nenses ⁊ limamentis membeorum.¬
⁊ uenustate. faciei.⁊ coloris gr̃a. mo¬
rib quoꝙ ipsis ad gallos ⁊ bertones
a quibus originem contraxeriuit:
uidentur accedere. licet eos uetustaᷤᷤ
temꝑis orbis plaga. fitus regionis.
conuistus finitimoꝵ quib sãgͥno
et moribꝰ cͥui ꝑmixti sunt: ex mag.¬
na parte rautauerit. Hunctũ tũ
colorem gallicum candorem scilic.
hec omnia ad iutmoꝵ similtrudi¬
nem ext̾minasse sufficiunt. Gre¬
cinanꝙ las. galac dicunt. unde
quasi colore lactei. ⁊ galate. qui qũ¬
Aoꝙ cdicti sunt gallogreci in finib
gretie. quos galloꝵ milicia occupa¬
uit. Mansit autem exercitus ille
brenno duce tͥumphator ⁊ semꝑm
uictus. dones insurgere ausus est
in aeos: ipsum appollins delpbi¬
cum inuadens templum. Ubi tum
nncole cłi opom spplicit̾ implorarõt.
inuenem supra humanim medũ
insignis pulcigtudinis indelubes
eusmine conspexerunt. Aucditus¬

Expanded text:
est, ex eo quidem validior, quod Seest, ex eo quidem validior, quod Senenses et lineamentis membrorum, venustate faciei, et coloris gratia, moribus quoque ipsis ad Gallos et Britones, a quibus originem contraxerunt, videntur accedere, licet eos vetustas temporis, orbis plaga, situs regionis, convictus finitimorum, quibus sanguine et moribus diu permisti sunt, ex magna parte mutaverit. Nondum tamen colorem Gallicum, candorem scilicet, haec omnia ad vicinorum similitudinem exterminasse sufficiunt. Graeci namque lac γάλα dicunt, unde quasi colore lactei et Galatae, qui quandoque dicti sunt Gallo-graeci, in finibus Graeciae, quos Gallorum militia occupavit. Mansit autem exercitus ille Brenno duce triumphator et semper invictus, donec insurgere ausus est in deos, ipsum Apollinis Delphici invadens templum. Ubi cum incolae Dei opem suppliciter implorarent juvenem supra humanum modum insignis pulchritudinis in delubri culmine conspexerunt. Auditus es
Abbreviated transcription (Latin):
domesticis habuindamus. ẜ Tractmnł
historie brennũ clucem senomiĩ. ꝯtiz
exercitum romanoꝵ apucl flirmen
alliam confetit. ipsamꝙ urbem ro¬
mam irrupit. cepit. ⁊ cesis patribus
⁊ fubacta italia inuasit greciam. ua¬
stans omnia. uniu̾sisq t̾ribilis. uͦq
ad delphici appollins templum. quod
situm est in monte parnaso ꝓcessit.
ipsusq appollinis appetens spolia.
scuͣriliter iocatiis ait locupletes deos
largiri hominib oportere. Hunc in¬
qmͣ traclunt de maiori britantura que
ab aduenti sanxonũ in insulam ap¬
pellatur anglia: oruncdum. Apud
trogum pompeium in uicesimo re¬
ꝑitur. quia senones galli commili¬
tones brenni cum in ytaliam ueniꝰ¬
sent: thuscos a suis sectib expuler̃t.
in ea condicderunt urbes egregias.
mectiolanim. comum. brixiam. ue¬
ronam. u̾gamum. tridentum. atq
iuncenciam. Nam quod urbem
senensium senib suis ⁊ ualtiuidi¬
nariis armentariisq construxesit:
ñ mͦ fides historie. sed celebus traditio

Expanded text:
mesticis abundamus. Tradunt historiae Brennum ducem Senonum, qui exercitum Romanorum apud flumen Alliam confecit, ipsamque urbem Romam irrupit et cepit, et caesis patribus, et subacta Italia invasit Graeciam, vastans omnia, universisque terribilis, usque ad Delphici Apollinis templum, quod situm est in monte Parnasso, processit, ipsiusque Apollinis appetens spolia, scurriliter jocatus ait: Locupletes deos largiri hominibus oportere, hunc, inquam, tradunt de majori Britannia, quae ab adventu Saxonum in insulam, appellatur Anglia, oriundum. Apud Trogum Pompeium in vicesimo reperitur, quod Senones Galli, commilitones Brenni, cum in Italiam venissent, Tuscos a suis sedibus expulerunt, in ea condiderunt urbes egregias, Mediolanum, Cornum, Brixiam, Veronam, Bergamum, Tridentum atque Vincentiam. Nam quod urbem Senensium senibus suis, et valetudinariis, armentariisque construxerint, non modo fides historiae, sed celebris traditio
Abbreviated transcription (Latin):
misera t̾ra est: qm̃ agaso uł mulio
depopłatur. Quod si nulla exhorta¬
tione uirili nr̃i possunt milites ad
inrilia incitari. uł matres et uxoet᷑
cedentium eos urgeant ad uirtutẽ.
Nam aliquitd̃ tale in pͥscis histo¬
iiis inuenitur: Cum enim irruen¬
ab medis acies ꝑsarum pulsata
in fugam ageretur. ⁊ ommino de¬
ficiens nec unctorem respicere aucte¬
iet: matres ⁊ uxores coꝵ passim fu
gientib obuam currunt.⁊ mulie¬
rum densata acie orant in prelium
reu̾tantur. Nolentib: sublata ue¬
ste obscena corporis ostencdunt. ro¬
gantes ut in uteros matrum uł
uxorum uelinit refugere. Hac re¬
pessi castigatione in prelium rede¬
unt. ⁊ facta impressione: quos fugie¬
lant fug̾e compulerunt. Utinã sic
hionum dum quacunq occasio¬
is patriam sernent incolumem.⁊
ilim pudoris amoueant. xuii.
ionte uideatur in riuulos defecis
hNeꝙ enim a romanis ⁊ gretis tm̃¬

Expanded text:
misera terra est quam agaso vel mulio depopulatur. Quod si nulla exhortatione virili, nostri possunt milites ad virilia incitari, vel matres et uxores cedentium eos urgeant ad virtutem. Nam aliquid tale in priscis historiis invenitur. Cum enim irruentibus Medis, acies Persarum pulsata in fugam ageretur, et omnino deficiens, nec victorem respicere auderet, matres et uxores eorum passim obviam fugientibus currunt, et mulierum densata acie orant in praelium revertantur. Nolentibus, sublata veste, obscena corporis ostendunt, rogantes num in uteros matrum vel uxorum velint refugere. Hac repressi castigatione in praelium redeunt, et facta impressione, quos fugiebant fugere compulerunt. Utinam sic  Marchiorum, dum quacunque occasione patriam servent incolumem, et labem pudoris amoveant. CAP. a fonte videatur in rivulos defecisse. Neque enim a Romanis, et Graecis t