comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num cẽ ex libis pentib q ui¬
rilis t̾cia erit portio. S sitreᷤᷤ
sunt qui contra .ti. acceput
quarta erit uirilis ħ rõ in le
bis pentib q legita accepit
sic hoc accipicnoum est ut fi¬
lius pͥt̾itus semissem hãt. Ce¬
terum om̃es qui sunt ex ui¬
issem. ¶ Si quis ex lib̾is per

Expanded text:
num esse ex liberis parentibusque: uirilis tertia erit portio: sed si tres sunt, qui contra tabulas acceperunt, quarta erit uirilis: hoc idem et in legberis parentibusque legata acceperunt, sic hoc accipiendum est, ut filius praeteritus semissem habeat, ceteri omnes, qui sunt ex liissem. Si quis ex liberis par
Abbreviated transcription (Latin):
si quid exhus que leuite: obs¬
uanda p̾tor edirit non sit fcm
regionis inspiciendus est ecs
et ĩfantem oportet. Iuł.
gatorium est cius qd ao cirbo¬
mam decreti exemplũ. compa¬
ratum est. S hoc aliquando p̾¬

Expanded text:
si quid ex his, quae leuiter obseruanda praetor edixit, non sit factum, m: sed mos regionis inspiciendus est, et et infantem oportet. 2 Iulgatorium est eius, quod ad Carboniani decreti exemplum comparatum est.Sed hoc aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
R. ex testõ. eius qui iure mili¬
tari testatus eet ẜuum quil
sub condc̃one ue legitum me¬
ruit eciam lib̾tatem posse sibi
hila ẜua mea ex asse ħrs i es¬
to/ alio deinrde capite sempro¬
nio cõmiliconi suo canrõ pã¬
philam relinquit cuius fioi
comisit. ut cam manumittet

Expanded text:
 ex testamento eius, qui iure militari testatus esset, seruum, qui licet sub condicione legatum meruit, etiam libertatem posse sibi hila serua mea ex asse mihi heres esto': alio deinde capite Sempronio commilitoni suo eandem Paliquit, cuius fidei commisit, ut ea‹m› man
Abbreviated transcription (Latin):
oẜrdi substitutus ¶dem¬
iñquam ẜroitatem adiret ant
conocõ substitutionis existet
iuta tessit ad substitutum ci¬
siue postea añ substitutionẽ
siuc postea substitutus sit. u¬
traq portio ptinebit. n ĩter¬
ent prior substitutus post in¬
stitutum an antea deceoat.
Istituo. non xocumitis portio
aui que sige portionis defert
Cum fuicuł nepoti qui lo¬
cum tenut. aut post test̾m

Expanded text:
di substitutus priusquam hereditatem adiret aut condicio substitutionis existeret, vita decessit. ad substitutum eius, sive ante substitutionem sive postea substitutus sit, utraque portio pertinebit nec intererit, prior substitutus post institutum an ante decedat. stituo" non adeuntis portio alii quaesitae portionis defertur. Cum filiae vel nepoti, qui locum filii tenuit aut post testam
Abbreviated transcription (Latin):
pr̾is sc abstituit ꝑ suppositĩ
psonam emptoris bona pr̃i
m̾citus probetur pinde eur
conueniri oportet ac̾ditorib
Iat si bonis prius se ĩmiscuss¬

Expanded text:
ernis se abstinuit per suppositam personam emptoris bona patris mercatus probatur, perinde eum conueniri oportere a creditoribus atque si bonis paternis se inmiscuis
Abbreviated transcription (Latin):
Ater quociens filio mandat
xdire c̾tus ẽẽ debet an pro ꝑ¬
ex institutione an ex testõ aũ
ut si intellectu non careit. nu¬
tu iube possit adire ħrditatẽ
ri possit quod facie explicari
possit sĩna ĩraz. ¶Mũtus ser¬
uus iussu oñi pro hroc ge̾n¬

Expanded text:
ater quotiens filio mandat adire, certus esse debet, an pro parex institutione an ex substitutiout, si intellectu non careat, nutu iubere possit adire hereditatem, ri possit: quod facile explicari possit scientia litterarum. Mutus seruus iussu domini pro herede geren
Abbreviated transcription (Latin):
sit in potestate cum ciusdeq
famił. fr̾e hr̃s instituta possõ¬
ne intestati p̾ris errorem fris
emancipati secuta accepit do¬
tem.scripto fr̃i confrẽ non co¬
getur. cum ea possõ sit frust̾
petita et filia fris uoluntatẽ sec¬
si nõ uirilẽ. partẽretineat. roẽ.
ut om̃es trientes hant et bo

Expanded text:
sit in potestate, cum eiusdem familiae fratre heres instituta, possessionem intestati patris errorem fratris emancipati secuta accepit. dotem scripto fratri conferre non cogetur, cum ea possessio frustra petita sit et filia patris uoluntatem fini uirilis partis retineat, id est ut omnes trientes habeant et bo
Abbreviated transcription (Latin):
cipata non solum bona sua set
eciam dotem que ad eam ꝓti¬
nere pot̾it confre. s si aohuc
ꝓater acoptuuis nuit hic ñ¬
cesse habebit confre. ¶⁊p̃.
latione dotis non fungetur.
untr si cõmisso ab alto edicto

Expanded text:
 sed et dotem, quae ad eam pertinere poterit, conferre. si adhuc pater adoptiuus uiuit, hic necesse habebit conferre. 3 Ullatione dotis non fungetur. unde si commisso ab altero edicto
Abbreviated transcription (Latin):
gatis hr̃s quafoam solu̾it ex re¬
uiquis falcioiam penam ꝑ doli
exceptionem retin̾e potest ecrã
prohus que iam datam sunt d
Sr et siuna res sit legata cuius

Expanded text:
gatis heres quasdam soluerit, ex reliquis Falcidiam plenam per doli exceptionem retinere potest etiam pro his, quae iam data sunt. Sed et si una res sit legata, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
bras stipiiatus fu̾it ħ aurum qõ
ei debctur exstipiuatu non per¬
tinet xo uxorem cum illius fem
aurifice fłm est. si auirum ded̾it
ita ut ex co auro aliquro sibi fac̾e
nam tunc l apud artificem sit
aurum dnium non tñ mutauit
manet tñ eiꝰ qui dedit ⁊ tri uitctᷤ
mcedem pͥstaturus pro opa arti¬
ficis pro quo eo ꝑducutiu uti
nichomꝰ uxori debeitur qd̾ si au¬
rum dedit aurifici ut non tũ ex
co iuro fiet sibi auquod corpus¬
culum s ex alio tunc q̃tenus do¬
miniũ transit ci auri ro ntificẽ
quippe q̃i ꝑ mutatõm fecisse urdea¬
tur et ħ aurum non transibit ad u¬
rorem tem scribit quintus mu¬
cuis si maritus urrori cum hr̾et
quinz pondo aua legass ita auz
quodcumq uxoris causa paratũ
cet uti hes urcori dares. eciam si li¬
bra auri urde ueniss et mortis tẽ¬
pore amplius quam quatuor libͤ
srdem ẽc̃ obligatum qm̃ articsis

Expanded text:
bras stipulatus fuerit, hoc aurum quod ei deberetur ex stipulatu, non pertinet ad uxorem, cum illius factum aurifice falsum est, si aurum dederit ita, ut ex eo auro aliquid sibi faceret: nam tunc, licet apud aurificem sit aurum, dominium tamen non mutauit manet tamen eius qui dedit et tantum uidetur mercedem praestaturus pro opera aurifici: per quod eo perducimur, ut nihilo minus uxori debeatur. quod si aurum dedit aurifici, ut non tamen ex eo auro fieret sibi aliquod corpusculum, sed ex alio, tunc, quatenus dominium transit eius auri ad aurificem quippe quasi permutationem fecisse uideatur, et hoc aurum non transibit ad uxorem. Item scribit Quintus Mucius, si maritus uxori, cum haberet quinque pondo auri, legasset ita: 'aurum quoesset", uti heres uxori daret, etiamsi libra auri inde venisset et mortis tempore amplius quam quattuor librheredem esse obligatum, quoniam articulus
Abbreviated transcription (Latin):
dis quin ubris exceptione do
umali submoncatir. s si exi
ncec̃itate aliꝗna comyuisus tes¬
stitor non qd̾ ucu duminuere
ex legato tunc mulicri ipo urre
quim libre auri debebunt nec
coli mali exceptio nocebit roũ¬
sus petentem qd̾ si ita legasset
uxori. aurum ꝙ eius causa pa¬
tum erit tunc rectissime quin¬
ut hoc scriptura hat in se et oe¬
monstrom iegiti et argumen¬
tum soq ip̃o uuc alicnata ub̃
auri amplius.iiiͬ. pondo non
remanebunt iobligone nec erit
utendum distinctione qua ex
causa alienauit testator ¶ui.

Expanded text:
is, exceptione doli mali submoveatur. sed si ex necessitate aliqua compulsus testator, non quod vellet deminuere ex legato, tunc mulieri ipso iure quinque librae auri debebuntur nec doli mali exceptio nocebit adversus petentem. Quod si ita legasset uxori "aurum quod eius causa paratum erit", tunc rectissime scriut haec scriptura habeat in se et demonstrationem legati et argumentum: ideoque ipso iure alienata libra auri amplius quattuor pondo non remanebunt in obligatione, nec erit utendum distinctione, qua ex causa alienaverit testator.
Abbreviated transcription (Latin):
nem integre mat̾ĩc auri an xo
pcium et quantum pstandum
compelierdi sint paul fendit
aut aurum ei de qua queritu
prari oportẽ. aut pͥcium auriꝙͣ
cum compati potest. Item que¬
ro silite contestata p̾tor.ita pro¬
nunciaut ut mat̾ia p̾stetur.an
tucores auoiendi sint ab hac sẽ¬
tencia pupilium adu̾sus quẽ
pronunciatum apiro successo¬
rem cius integrum restituere
uolentes paur Rendit p̾torem
qui auro legato cti pondis ma¬
tim p̾rari iussit recte pronia¬

Expanded text:
nem integrae materiae auri an ad pretium et quantum praestandum compellendi sint. Paulus respondit aut aurum ei, de qua quaeritur, praestari oportere, aut pretium auri, quanti comparari potest. Item quaero, si lite contestata praetor ita pronuntiavit, ut materia praestetur, an tutores audiendi sint ab hac sententia pupillum, adversus quem pronuntiatum est, apud successorem eius in integrum restituere volentes. Paulus respondit praetorem, qui auro legato certi ponderis materiam praestari iussit, recte pronun
Abbreviated transcription (Latin):
stina bon non solere ¶Si at
suspectum fac̾e priorem tuto¬
rem supcedit uł satis exigere
plectetur. ¶ ꝓ contrarium an

Expanded text:
stina non solere. si autem suspectum facere priorem tutorem supersedit uel satis ab eo exigere, plectetur. Per contrarium a
Abbreviated transcription (Latin):
cibus sius frueretur reditu
cius et una ꝑte testĩita adie¬
ci/om̃em uoluntatem in cã
frõi ħrdum icorum cõmit¬
to. quesitum est. an t̾cias ꝑtes
ususfructus fundi nutrices
ex froicomisso pet̾e possuntꝙͣ
uis curator ei receptus sit ꝙͣ
iuire dare non oportet aluim

Expanded text:
cibus suis frueretur reditu eius: et ima parte testamenti ita adiecit: "omnem voluntatem meam fidei heredum meorum committo". quaesitum est, an tertias partes usus fructus fundi nutrices ex fideicommisso petere possint, quamvis curator ei receptus sit, quem iure dare non poterit alum
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it rogatus restitu̾it et facł¬
tates si quicquid hẽo et si cen¬
sum meum. et fortunas me¬
is. et su sb̾am meam et si pecu¬
lium nncum testator dix̾it qui
płiq primonium suum pecu¬
ium oñt cogendus erit de suc¬
essiõe eĩ sua et hic rogauit. nec
ignoro in quibdam ex hus tc̃¬
mecianum dubitare et si uolũ¬
atis ẽẽ dicẽ q̃onem utrũ oc pe¬
cunia tm̃ an eciam de successio¬
ne testator censit. In ambiguo
tũ magis oc successione censũ
oico ne intercroat fcõĩcõnissũ.
or et si quis ita legau̾it. quic¬
nud ao ce ex ħroitate bonis ue

Expanded text:
fuerit rogatus et si "facultates" et si "quidquid habeo" et si "censum meum" et si "fortunas meas" et si "substantiam meam". et si "peculium meum" testator dixerit, quipatrimonium suum peculium dicunt, cogendus erit: de successione enim sua et hic rogauit. nec ignoro in quibusdam ex his Maecianum dubitare et uoluntatis esse dicere quaestionem, utrum de pecunia tantum an et de successione testator sensit. in ambiguo tamen magis de successione sensum dico, ne intercidat fideicommissum. Sed et si quis ita rogaverit: "quidquid ad te ex hereditate bonisve
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Itaq infanti non põt dari.
¶Item cassius ait si pupillus ⁊¬
curatorem posc̾e̾ non iuit quo
minus cum eo agatur cogie¬
um apretore debuisse. ¶Quo¬
lib loco et tp̃r hunc curatorer
psit. ¶ Sipupillus tatelemi
curatorem petat nec addat in
quam rem an huic ad om̃s e¬
trou̾sas datus sit et ait celsus
suium constituisse i om̃s res

Expanded text:
ti, itaque infanti non potest dari. idem Cassius ait, si pupillus curatorem poscere non uult, quo minus cum eo agatur, cogi eum a praetore debuisse.Quolibet loco et tempore hunc curatorem psit.Si pupillus petat talem curatorem nec addat in quam rem, an in omnes controuersias datus sit? et ait Celsus Seruium constituisse in omnes res
Abbreviated transcription (Latin):
Ec semel diem cius cede̾ sp
q̃onis fuit. et labeo et sabiñ ⁊
celsus et cassius et iul ĩ om̃ibꝰ
que ao annos singulos relin¬
quntur si probau̾nt. ut ĩnicio

Expanded text:
ec semel diem eius cedere, sequaestionis fuit. et Labeo Sabinus et celsus et cassius et Iulianus in omnibus, quae in annos singulos relinquuntur, hoc probau
Abbreviated transcription (Latin):
ti dilate tibi puto iussu prĩs
adisse. ¶ Quio si mandauit
si expedit. adire adito si puti ᷤ
expedire. adito erit iuissu ad

Expanded text:
 Lucii Titii". puto iussu patris adisse. Quid si mandavit: "si expedit adire, adito?" "si putas expedire adire, adito?" erit iussu ad
Abbreviated transcription (Latin):
stitent postea codicuus longe al¬
am dunsionem fecit bonorii suo¬
rũ inter eafocm incer quas et testõ
diuifat quedam tñ milui noĩatini
dedit quesitum est an secunda ⁊ pͥmua¬

Expanded text:
 postea codicillis longe aliam divisionem fecit bonorum inter easdem, inter quas et testamento diviserat, quaedam tamen nulli nominatim dedit. quaesitum est, an Prima et Secu
Abbreviated transcription (Latin):
pponentur non deb̾i. ¶Filie qmͣ
in potestate habebat inter cetera
legauit peculium rocm post fa¬
ctum testium pecunam adebi¬
tore filie exigit ĩ suam rõm con¬
ũtit. quero an filia eo nõie cum
ħroib pris age̾ possit. serroit si
probetur non adimendi animo

Expanded text:
. Filiae, quam in potestate habebat, inter cetera legavit peculium: idem post factum testamentum pecuniam a debitore filiae exegit et in suam rationem convertit: quaero, an filia eo nomine cum heredibus patris agere possit. respondit, si probaret non adimendi animo
Abbreviated transcription (Latin):
leresut dic ueniente lib̾tatis q̃
ħrdititem morabatur cõpetẽ¬
te libtate. et ħs nc̃cus existat¬
Sr si indiem lib̾tas ħroitas at̃
subcorrocone data sit.Si con¬
oc̃o post oiem aduenientem

Expanded text:
lere, ut die ueniente libertatis, quae hereditatem moratur, competente libertate et heres necessarius existat.Sed si in diem libertas, hereditas autem sub condicione data sit, si condicio post diem aduenientem
Abbreviated transcription (Latin):
cus ub̾ esto. et postea quam li¬
ber erit ħrs esto. labo. neraciꝰ
aristo opinantur ocgractor
repiroiante bessem ħ̾ebit ñ
iure substitutiõis trientẽ iu¬
re instõnis. ¶ Seruus cum li¬
u̾tate ħrs institutus sisit alie¬
natus iubi ab cõ adiri potest
ciii ilienatus est. S et si redẽ¬
ptus sit atestatore institutio
ualet et nccͣns ħrs crit. ¶ Si s

Expanded text:
us liber esto et, posteaquam liber erit, heres esto', Labeo, Neratius et Aristo opinantur detracto repudiante bessem habebit non iure substitutionis, trientem iure institutionis, Seruus cum libertate heres institutus si sit alienatus, iuberi adire ab eo potest, cui alienatus est: sed si redemptus sit a testatore, institutio ualet et n
Abbreviated transcription (Latin):
I alui uestim̃ta alii ues¬
tis muliebris sepatim
legita sit detractus my¬
uebͥb ec ci angnatis cui sp̃a¬
lit̾ legiti sunt retiquũ alti de¬
betur. ioem est cum altĩ mun¬
dus muliebris alci argentur
legatũ om̃e est et de argento
i ꝙ mundo e̾et. ¶ Item sĩt duc
statue marmoree tibi. ⁊ deunrde

Expanded text:
i alii uestimenta, alii uestis muliebris separatim legata sit, detractis muliebribus et ei adsignatis, cui specialiter legata sunt, reliquum alteri debetur. idem est, cum alteri mundus muliebris, alteri argentum omne legatum esset, de argento quod in mundo esset. item si duae statuae marmoreae tibi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e mannor legatum ẽet p̾¬
ter duas nulla statuta marm¬
orea legiti est tibi. Item de ur¬
banis seruis tibi legiti si mic

Expanded text:
omne marmor legatum esset, praeter duas nulla statua marmorea legata est tibi. idem urbanis seruis tibi legatis, si mi
Abbreviated transcription (Latin):
anda est szet si ex promissione
cotis aliquio debitũ fuit eris
aueni locum hĩroum. ¶ Alũ¬
pno c̾tam pecunam legiunt
et eam recipi a sempnio man¬
orunt et c̾tas usuras alump¬
no p̾stari conce ad iicesimu

Expanded text:
ex promissione dotis aliquid debitum fuit, aeris alieni loco habendum. Alumno certam pecuniam legavit et eam recipi a Sempronio mandavit et certas usuras alumno praestari, donec ad vicensimu
Abbreviated transcription (Latin):
qr nr conocõm ħrdi instituto
codicui. roitere n substitucre
directo põt. ¶Codiculos ecã¬
płes quis face pocest ip̃uis m̃
manu n scribi in signari nec¬
cesse est^licet ĩ confirmatione
sui manu signatos et subsc¬
ptos tñ ualent fcĩ ab co codi¬
ti ni manu eius scripti fu̾int
nam ca que postea geruntur
priorib derogant. ¶ Eodici¬
los is deinde face̾ potest qui
tam̃tum fcm̃ mortuo codici¬
ius quis iegau̾it li testõ con¬
fumatis non pro̾scripto le¬
gitum sit. ¶Dem .ł.¬

Expanded text:
 nec condicionem heredi instituto codicillis adicere neque substituere directo potest. Codicillos aures quis facere potest et ipsius manu neque scribi neque signari necesse est. Licet in confirmatione sua manu signatos et subscriptos, tamen ualent facti ab eo coditi neque manu eius scripti fuerint: nam ea quae postea geruntur prioribus derogant. Codicillos is demum facere potest, quitamentum factum mortuo codicillis quis legauerit licet testamento confirmatis, pro non scripto legatum fit. 7 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
uel quedam alia argumenta
ut magis dampnum pacrat᷑
pupulus qd̃ differtur cogni¬
tio quam ĩpenount qõ non re¬
p̃sentantur. finge pupillum
satisoare non posse xomissos
in possõm qui de hroitate con¬
trou̾siam faciunt multa pos¬
se subtrahere nouare mollici.
aut stulti aut iniqui p̾toris e¬
rit rem intempus pub̃tatis
diffre cum sũmo cius ĩ cõmo

Expanded text:
el quaedam alia argumenta, ut magis damnum patiatur pupillus, quod differtur cognitio, quam compendium, quod non repraesentatur: finge pupillum satisdare non posse et admissos in possessionem, qui de hereditate controuersiam faciunt, multa posse subtrahere nouare moliri: aut stulti aut iniqui praetoris erit rem in tempus pubertatis differre cum summo eius incommo
Abbreviated transcription (Latin):
Uto item q mute impubibꝰ
cutorem dare posse u̾m est. s
an auctoritis eis accomadan
possit dubitatur et si potest ca¬
centi et muto potest. est autẽ
dcone apresidib prouinciarũ
non posse dati tutorem placet
et srdatus nulirꝰ e̾c momenti¬
ẽe dationem et pompait it hac
aũt adiectionem quam preside
prouinciarum faciunt tutorẽ
co. si satis oeoit non condconẽ
ĩ se hoc hre s ãmonicionem nõ
alit̾ ei tutelam cõmitti quam
si sacis deoit ħ est non. aliter ge
rere ꝑmittendũ quam si rem
saluam fore cau̾it. ¶Cutoris
pot̾it tucor tmi. ¶ Ei cuius pr̃
in hostium potestate est tuto

Expanded text:
uto itemque mutae impuberibus tutorem dari posse verum est: sed an auctoritas eis accommodari possit, dubitatur. et si potest tacenti, et muto potest. est autem dicione a praesidibus provinciarum non posse dari tutorem placet et, si datus sit, nullius esse momenti dationem: et ita Pomponius ait: hanc autem adiectionem, quam praesides provinciarum faciunt "tutorem do, si satisdederit" non condicionem in se habere, sed admonitionem, non aliter ei tutelam committi, quam si satisdederit, hoc est non aliter ei gerere permittendum, quam si rem salvam fore caverit. Tutoris poterit tutor dari. Ei cuius pater in hostium potestate est tuto
Abbreviated transcription (Latin):
hic igitur nõ qĩ suspectus.
remouebitur. s remittetur
pumendus ea pena q̃ solẽt
affici qui tutelam corruptiᷤ
mist̾iis p̾coris reduerũt.¬
niam deponere ptinacit̾ p̾s¬
cant quoꝰ ad emptiõis occasi¬
o ĩueniatur uincłis publiciꝰ
iubentur contum.⁊ insuper
pro suspectis hñtur. ss sciẽ¬
dum ẽ nõ om̃s hac scu̾itite
oeb̾e tractari. Srutiq humi¬
liores: cet̾m cos ꝗ sũt ĩ auq̃
dignitate poici non opinor
iuncłis publicis cõtim̾i op¬
cẽ. ¶ Is tutor qui ĩconsidari¬
ter pͥupillũ ẜ dolo abstinuit
lari. ¶ Qui obsegniciẽ uł ru¬
sticititem us insiciam s sĩpli¬
citatem s ineͣpͣsciãmͣ remot̾

Expanded text:
hic ergo non quasi suspectus remouebitur, sed remittetur puniendus ea poena, qua solent adfici, qui tutelam corruptis ministeriis praetoris redemerunt.niam deponere peruicaciter perstant, quoad emptionis occasio inueniatur, uinculis publicis iubentur contineri, et insuper pro suspectis habentur. sed sciendum est non omnes hac seueritate debere tractari, sed utique humiliores: ceterum eos, qui sunt in aliqua dignitate positi, non opinor uinculis publicis contineri oportere.Is tutor, qui inconsideranter pupillum uel dolo abstinuit lari.Qui ob segnitiam uel rusticitatem inertiam simplicitatem uel ineptiam remotus
Abbreviated transcription (Latin):
i rõnio pupiu accepto tu¬
lit et ex hus anquot nata
sunt defuncto tutore hdo
cius cindem tutelam ami¬
instrau̾it et aĩalia ãnis płi¬
mis possedit quesitum est
an cum is cuius tutela an¬
ministrata est annis xiiii¬

Expanded text:
rationibus pupilli accepto tulit: ex his aliquot nata sunt: defuncto tutore heres eius eandem tutelam administrauit et animalia annis plurimis possedit: quaesitum est, an, cum is cuius tutela administrata est annis uigi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ post mortem alicuius mili¬
tis testes exist̾ent qui affira¬
rent se airoisse dicentẽ aliq̃m
reunqu̾e se bona cui uisũ sit

Expanded text:
 post mortem alicuius militis testes existerent, qui adfirmarent se audisse dicentem aliquem relinquere se bona cui uisum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
filius fa. miles de castrensu
peculio fecit test̾m ħrs fili¬
um in ciusoem potestate et
cum militare oesuss pr̃e co¬
oem qr auo de functo quesi¬
tum est an rumpctureis te¬
stamtum non quid̃ adopta
p̃r.fa. fc̃s est. et filius sub crꝰ
recroit potestate rumpetur
lius. non rumpitur test̾m
oam naturali nactus ẽ pote
statem. ¶Siquis ex c̾ta ux
mentum oeducit ex aluas¬
ceptis libis ¶ Siquis cotẽ¬
pore quo nurou cius uxor
c̾et poss cestator natum ex
cascripsit ẜrocm an postca¬

Expanded text:
Filius familias miles de castrensi peculio fecit testamentum habens filium in eiusdem potestate. cum militare desisset, patre eodemque auo defuncto quaesitum est, an rumpetur eius testamentum. non quidem adoptafactus est et filius sub eius reccidit potestate: rumpetur lius, non rumpitur, dam naturali nactus est potestatem. Si quis ex certa uxmentum deducit ex alia susceptis liberis. Si quis eo tempore, quo nondum eius uxor esse posset, testator natum ex ea scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
utune cautioniꝰ utuitas consistẽ
ĩcondconibr que ĩ non facien do
sunt concepte ut puti si ĩ capi¬
touum non ascendic si stichum
non manumisit ⁊ in simiibus
et ita aristomi et neratio ⁊ uilianꝰ
ĩ legitis plicuit uͥm ĩẜrditatibꝰ
est unoc si uror maritum suum
cui dotem promisat ita hroem sc̃¬
se accepto fice̾ dotemus cauere⁊
ita adire posse hrditatenssi si ex
asse sit maritus ĩstitutus sub cõ

Expanded text:
consistit in condicionibus, quae in non faciendo sunt conceptae, ut puta 'si in Capitolium non ascenderit' 'si Stichum non manumiserit' et in similibus: et ita Aristoni et Neratio et Iulianoin legatis placuit, uerum in hereditatibus est. Unde si uxor maritum suum, cui dotem promiserat, ita heredem scrse accepto facere dotem uel cauere et ita adire posse hereditatem. sed si ex asse sit institutus maritus sub ea
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ possibili conoc̃one legitum
datum debeatur Rndi uroeri
conoiciõi paritum si quod ex
rebus ĩ dotem datis superat
si potestatem hr̾dis puenit

Expanded text:
impossibili condicione legatum datum debeatur. respondi uideri condicioni paritum, si quod ex rebus in dotem datis supererat, in potestatem heredis peruenit
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃is quedam utiles q̃¬
dam u̾o uolupciric. ne¬
ccessane hec dicuntur. q̃
hñt inse nccititem ĩpen¬
dendi ceterum si nulla
fu̾it ncͣcitas alo iure hũ¬
sciendum est. cas demuro
in pensas dotem minu̾e
que in dotem fc̃c sunt. ce¬
terum si ĩ dote fc̃e non sũt
non hñt inͤ reputationem
Int̾ ncc̃ias ĩpensas ẽẽ lab̾o
ait moles ĩnure uł flume̾
prouroe fulcinius lquio si
edificium rucns qd̾ ħeti mu¬
ueri utile erat refecat aut si
obliucta reiecta restaurau̾it
ur exstipulatione dampniĩ¬
fecti noie ne cõmictitur pres

Expanded text:
 quaedam utiles, quaedam uero uoluptariae. Necessariae hae dicuntur, quae habent in se necessitatem inpendendi: ceterum si nulla fuit necessitas, alio iure habsciendum est eas demum inpensas dotem minuere, quae in dotem factae sunt: ceterum si in dotem factae non sint, non habent in se reputationem. Inter necessarias inpensas esse Labeo ait moles in mare uel flumen proinde Fulcinius inquit, si aedificium ruens quod habere mulieri utile erat refecerit, aut si oliueta reiecta restaurauerit, uel ex stipulatione damni infecti ne committatur praes
Abbreviated transcription (Latin):
singłis ut centenarium cũ fa¬
ciamus magisq est ut õium
rerum alienatio fc̃a nullius
mom̃ci sit. si quis plane no
simul alienauit. s quasoam
res postea ante quasdam post¬
ea alienatio carum rex que p̾¬
ca abienate sunt ip̃o uirc non
reuocabuntur. S prior inposti¬
dubitatum aliqu̾ an nepos cõ¬
tra.ta. auiti libti tonor possõe
pete̾ possit. si cum lib̾tum pat
leuem iuris auctorem in hac op¬
pinionem fuisse ut nepoti ĩ hr
terem et bñfunoatam piciam
anxie diligens religione septi
nr̃i ouctus sit ut coram uobis
affirmai̾it sc arbitratum sc ali¬
ter sendere ocb̾e. s cum ip̃o me

Expanded text:
singulis, ut centenarium eum faciamus? magisque est, ut omnium rerum alienato facta nullius momenti sit. Si quis plane non semel alienauerit, sed quasdam res ante, quasdam postea, alienatio earum rerum quae postea alienatae sunt ipso iure non reuocabitur, sed priorum: in posteridubitatum aliquando, an nepos contra tabulas auiti liberti bonorum possessionem petere possit, si eum libertum pater um, sane non leuem iuris auctorem, in hac opinione fuisse, ut nepoti in huiusmodi terem et bene fundatam peritiam anxie diligens religione rescripti nostri ductus sit ut coram nobis adfirmauit non arbitratum se aliter respondere de‹b›ere. sed cum et ipso M
Abbreviated transcription (Latin):
um ita legitum eet fructus
annuos fundi corneliani pn¬
buo meuio do lego pinde pu¬
tat accipiendum ẽc labeo ac
si usuf. funoi similite eẽt le¬
gitus. qr ħ mens fuisse tes¬
c̾itoris uideatur. ¶dem.
quoꝰ ad usum hominis ĩ du¬
octum est n ẽi maturitas na¬
turalis hic spectanda est. s⁊ ro
tempus quo magis colono
dno uc eum fructum expe¬
dit tou̾e. itaq cum olea ĩma¬
cura plus habe. at redoitus
quam si natura legatur. non
potest uroisi ĩ matura lecta ẽ
infructu non c̃e. Uenuł.

Expanded text:
um ita legatum esset: 'fructus annuos fundi Corneliani Publio Maeuio do lego', perinde putat accipiendum esse Labeo, ac si usus fructus fundi similiter esset legatus, quia haec mens fuisse testatoris uideatur. 42 Idem quod ad usum hominis inductum est: neque enim maturitas naturalis hic spectanda est, sed id tempus, quo magis colono dominoue eum fructum tollere expedit. itaque cum olea immatura plus habeat reditus, quam si matura legatur, non potest uideri, si immatura lecta est, in fructu non esse.
Abbreviated transcription (Latin):
uos hrdes institint uxori
uestem mundum mulieb¬
rem lanam linum ct auas
res legauit et adiecit ꝓprie¬
tatem autem cor que supra
scripta sunt reũti uolo ad fi¬
lias meas que ne exhus tiu
uiuet. quesitum est est utrũ
isusfruc an ꝓprictas carum
rerum data sit se. ꝓprictatem¬

Expanded text:
os heredes instituit, uxori uestem mundum muliebrem lanam linum et alias res legauit et adiecit: 'proprietatem autem eorum, quae supra scripta sunt, reuerti uolo ad filias meas quaeue ex his tunc uiuent': quaesitum est, utrum usus fructus an proprietas earum rerum data sit. re
Abbreviated transcription (Latin):
Anaiegata uestẽ que erea fcã sit¬
uł aptata sit debĩ nõ plac. s et
mat̾ia icgata nauis. armariu
ueea fcm̃ nõ uendicet᷑. naue. aũt
legata dissoluta. nez mat̾ia. n
nauis debet᷑. massa. aũt legat.a.
ciphierea fc̃i erigi possunt.

Expanded text:
ana legata uestem, quae ex ea facta sit, deberi non placet.Sed et materia legata nauis armariumue ex ea factum non uindicetur.Naue autem legata dissoluta neque materia neque nauis debetur.Massa autem legata scyphi ex ea facti exigi possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tioni substitutus possit admͭͤ¬
au̾t et deinceps ub̃i cetĩ qui
ex lege uellcia ĩstituti non
rumpunt testa sub oĩ cõdic¬
tione ĩstitui possunt et si redi¬
gantur ad fiiii condc̃om. ¶Iõ¬
iemus dicẽ media tempori
non nocere ut putai cuus ro¬
manus ħrs scriptus uino te¬
statore fcũs est pegrinus m¬
mox ad cuntatem romanã
puenit media tempora non
nocent. ¶Seruus alienus sõ
cordcone hrs scriptus tradi¬
tus est ẜuo hroitirio moru
sliciptus ab exͣnco non est ui¬
crati institutio. ¶Siẜuum
comunem cum liptate dñs.
ħroem scripsit. et cum rtdi¬
stitutus sit ĩpubi. i p̃tem ro

Expanded text:
ioni, substitutus possit admitautem et deinceps ceteri, qui ex lege Vellaea instituti non rumpunt testamenta, sub omni condicione institui possunt, etsi redigantur ad filii condicionem. Solemus dicere media tempora non nocere, ut puta civis Romanus heres scriptus vivo testatore factus peregrinus mox ciuitatem Romanam peruenit: media tempora non nocent. seruus alienus sub condicione heres scriptus traditus est seruus hereditario, mox usucaptus ab extraneo: non est uitiata institutio. Si seruum communem cum libertate dominus heredem scripserit et eum redebstitutus sit impuberi e
Abbreviated transcription (Latin):
quam hrdib cius debet c̾tum est
sr tanto minus crogari ex bois
intelligendum est qnͣtum inter¬
ca doncc dies obtingit hrs lucͣ¬
legata ue uitra dodrantem relĩ¬
quatur qõ si excessit quis doorã¬
te prorata portione p iegem ip̃o

Expanded text:
quam heredibus eius deberi certum est: sed tanto minus erogari ex bonis intellegendum est, quantum interea, donec dies optingit, legata, ne ultra dodrantem relinquantur. quod si excesserit quis dodrantem, pro rata po
Abbreviated transcription (Latin):
uod autem si ex uroitio defunctii
ꝙͣrtam hãs hr̃s solida pranda legra
ta c̃ẽ ita accipe debemus si hr̃ditario
iure hat itaq qõ quis legatorum
noĩe acoh̾rde accepit inquaorentẽ
ci non ĩputantur ex libro dig̃.xl.i¬

Expanded text:
ur, si ex iudicio defuncti quartam habeat heres, solida praestanda esse legata, ita accipere debemus, si hereditario iure habeat: itaque quod quis legatorum nomine a coherede accepit, in quadrantem ei non imputatur
Abbreviated transcription (Latin):
utoribus ita datis lucium ticiũ
cutorem. do.Si is non uut tũc
gauim scium plancium cutorẽ
do. ticius ixat et tutelam ges¬
serat deinde mortuus erat trebu¬
cius negat ad plaucium ꝑtine
tutelam labco. ẽc proculus q la¬
ieo ego crebacni sĩam probo. qr¬

Expanded text:
utoribus ita datis: 'Lucium Titium tutorem do. si is non uiuit, tum Gaium Plautium tutorem do' Titius uixerat et tutelam gesserat, deinde mortuus erat. Trebatius negat ad Plautium pertinere tutelam, Labeo contra, Proculus quod Labeo. ego Trebatii sententiam probo, q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ choactur uesti ced̾e .ait. et te¬
gum̃ta subseluoꝵ huic legito
cede uict margratarum. Itez
fibule ornamentorum magis
quam uestis sunt tapeta uesti ce¬
dunt quod aut inst̾ni auc im¬
tisolent. Srstragula et babiloi¬
ei que cquis inst̾mi solent nõ
puto uestis c̾e fascie trurales pe¬
dules que et ĩpilu uestis loco
sunt. qr ptem corporis uestĩt
alia causa est c̾donum qr usuz
calceam̃torum p̾stant ceriti¬
lia quor uestis nomine contiẽ¬
tur. ¶Siquis addidit uestem
sium apparet de ea cum sensis¬
sc quam ip̃c in suos suos usus¬
hint ut cuicitre ecum uestis e¬
runt. Item pelies ciꝑrine et ag¬
nine uestis erunt. ¶Mulicbr
ueste legata et infantilem con
recte scribit mulieres ei dici
bris  feminci sunt. ¶Ornam

Expanded text:
oactilia uesti cedere ait et tegimenta supselliorum huic legato cedere. Uittae margaritarum, item fibulae ornamentorum magis quam uestis sunt. Tapeta uesti cedunt, quae aut sterni aut inici solent: sed stragulas et babylonica, quae equis insterni solent, non puto uestis esse. Fasciae crurales pedulesque et inpilia uestis loco sunt, quia partem corporis uestiunt. alia causa est ‹u›donum, quia usum calciamentorum praestant. Ceruicalia quoque uestis nomine continentur. Si quis addiderit 'uestem suam', apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit. Culcitae etiam uestis erunt. Item pelles caprinae et agninae uestis erunt. Muliebri ueste legata et infantilem contrecte scribit: mulieres enim exus feminini sunt. Ornam
Abbreviated transcription (Latin):
hanc actionem cciam fructus ue¬
niunt qui sunt post litis.q. ꝓcepti.
fructus uenire quatinꝰ pretor o¬
om̃em frurocm libtor uult rescĩ

Expanded text:
hanc actionem etiam fructus veniunt, qui sunt post litem contestatamfructus venire, quatenus praetor omnem fraudem libertorum vult resci
Abbreviated transcription (Latin):
tarium coquitur. ¶Quod sic
eneum instriun̾to continet
urcei quor quib.aqua in ae
mis a quibr proxima copula¬
ta proceount. optumũ ergo
c̃ẽ pedius ait non ꝓpriam uer¬
borum significationem scru¬
tra s in primis quro testator

Expanded text:
tarium coquitur. quod si aenum instrumento continetur, urcei quoque, quibus aqua in aenmis quibusque proxima copulata procedunt. optimum ergo esse Pedius ait non propriam verborum significationem scrutari, sed in primis quid testator
Abbreviated transcription (Latin):
be inconcubinatu est
go proboinconcubina aoimẽ¬
oum ei cõnubium si pr̃onum¬
si pronum ĩuitum oeserat. ¶S¬
ppe cum honestius sit prono sit¬
lib̾tu cõcubinam quam mr̃es
tosolã cam ĩ concubinatu ħri
posse sine metu criminis ĩ qui
stuprum nõ cõmittitur. ¶Q
x tampnantam adulti ĩ cocu¬
binatu hu̾nt non puto legc. Ius

Expanded text:
e in concubinatu est,quidem probo in concubina adimendum ei conubium, si patronum inuitum deserat, quippe cum honestius sit patrono libertam concubinam quam matremto solas eas in concubinatu habere posse sine metu criminis, in quas stuprum non committitur.Qui autem damnatam adulterii in concubinatu habuit, non puto l
Abbreviated transcription (Latin):
nunos ueluti quo in archa hab
aut certam lancem iegauit non
numata pecuma. Sr ip̃a corpora
numor uł rei logate ꝯtinentur
n ꝑmutatõnem recipiit ⁊ ere¬

Expanded text:
nummos ueluti quos in arca habet aut certam lancem legauit, non numerata pecunia, sed ipsa corpora nummorum uel rei legatae continentur neque permutationem recipiunt et exe
Abbreviated transcription (Latin):
suo de curatorib meis ita cauit.
qonem curatorib meis nemo
facut. rem eĩ ip̃e tractunit. que¬
ro an rõm cure hroes adultia
curatorib pet̾e possint cum de¬
functus ut ex uerbis testi ap¬
pareat confessus sit se om̃em
suam rem administrasse. mod̃
fecerint ant si que res testato¬
ris penes  suñeo nõie cõuenin
cos posse. ¶Erencius.¬

Expanded text:
suo de curatoribus suis ita cauit: 'quaestionem curatoribus meis nemo faciat: rem enim ipse tractaui'. quaero, an rationem curae heredes adulti a curatoribus petere possint, cum defunctus, ut ex uerbis testamenti apparet, confesssus sit se omnem rem suam administrasse. Modesfecerunt aut si quae res testatoris penes eos sunt, eo nomine conueniri eos posse. 21 Terentius
Abbreviated transcription (Latin):
hẽs extit̾it cͥditor poster credi¬
tor ip̃e decesẜit legatum exti¬
guitu et ħ u̾m est qr confusio¬
nem pinde extinguitur obli¬
gitio ac solutione. s si subcon¬
oc̃one dato legito hes poccupa¬
u̾it. et si exegit debitorim ali¬
iro dici or qr in arbitrio ħrdis
cẽ non deb ut quindocum:
que coirdcõne existente n ip̃i
legitaro debeatur legatum si
qucn fc amodum puen̾it si
legatirius cape non possit Põ

Expanded text:
t creditor posteaque ipse creditor decesserit, legatum extingui: et hoc uerum est, quia confusione perinde exstinguitur obligatio ac solutione. Sed si sub condicione dato legato heres praeoccupauerit et exegerit debitum, aliud dici oportet, quia in arbitrio heredis esse non debet, ut que condicione existente neque ipsi legatario debeatur legatum, si quem hoc commodum pervenit, si legatarius capere non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
so uire non ualebitro ꝙõ fc¬
nus quicquro igitur quaq
rõnc alienauit ca alienatio
nulli mom̃iti est.planc si qͣ
alienau̾it in frairoem pr̃oni
ao huc tñ post alienationen
maior centeranario remane¬
ant alienatio qurõ uires ht̃.¬

Expanded text:
non valebit id quod fanus: quidquid igitur quaqua ratione alienavit, ea alienatio nullius momenti est. plane si qua alienaverit in fraudem patroni, adhuc tamen post alienationem maior centenario remaneat, alienatio quidem vires h
Abbreviated transcription (Latin):
pectam sibi dicit. oubium non
est quin hodie coactus ex trebel¬
lio senatus consulto restitu̾e
possit. S et si sua sponte aoierit
ex codem senatus. con. restitutu¬
tus est quamus. sũma aut cer¬
tum corpus ꝓfrocicõmissum
ab co qui soluenco non fuit
datum est ꝑinde non debeatur
atqr si legatum c̃et. co eĩ casu le

Expanded text:
pectam sibi dicit, dubium non est, quin hodie coactus ex Trebelliano senatus consulto restituere possit. sed et si sua sponte adierit, ex eodem senatus consulto restituturus est, quamuis, cum summa aut certum corpus per fideicommissum ab eo qui soluendo non fuit datum est, perinde non debeatur atque si legatum esset: eo enim casu le
Abbreviated transcription (Latin):
occessit. bonoꝵ possõ admicti
posse quamuis inẜuitute de¬
cedit nulla oubitatio est. ac¬
quirere quis bonoz possõnez
potest. uł psemet ip̃m uł per
atium qõsi me non mandã¬
te bonorum possõ michi peti¬
ta sit. tunc compet̾e̾t cũ ratũ
siante occessio quam ratũ ha¬
bca nulla oubitatio est. quĩ¬

Expanded text:
cessit, bonorum possessionem admitti posse, quamuis in seruitute decedat, nulla dubitatio est. Adquirere quis bonorum possessionem potest uel per semetipsum uel per alium. quod si me non mandante bonorum possessio mihi petita sit, tunc competet, cum ratum si ante decessero quam ratum habeam, nulla dubitatio est qui
Abbreviated transcription (Latin):
hrs incus ratum ħre potest.
cum ad cum non transcat bo
norum possõ. ¶Si causa cog¬
nita bonoꝵ possõ octur. nõ au¬
bi dabitur quã ꝓ tribunali. qr
n occretum dẽ plano int̾po
m n causa cognita bonorum
possõ alibi quam ꝓ tribumli
orri potest. ¶In bonorum po¬
sõne scicrrõ est ius ẽe accrescẽ¬
oi. prouroc si ples sint quibi

Expanded text:
re potest, cum ad eum non transeat ius bonorum possessionis.Si causa cognita bonorum possessio detur, non alibi dabitur quam pro tribunali, quia neque decretum de plano interponi neque causa cognita bonorum possessio alibi quam pro tribunali dari potest.In bonorum possessione sciendum est ius esse adcrescendi: proinde si plures
Abbreviated transcription (Latin):
contra uoluntatem testatricis re
at quam ad pum ꝑuenire ł ase¬
pticia us ab ħrdib pocuiss ⁊ uer¬
ba quidem uidẽtur representare
fideicom. s non est uerisimile ut i¬
matiius noliuit testatrix aosb̃¬
stitutos to tranfferre nec quicq̃
mutat quod septicia ã oecesẜit
nam et si puer uiu̾et non prius
septicie h̾rdes conueniri quam
septicia possunt conueniri. Pał.
tere non poterat legau̾it ita ut
cum legatarius manumitte̾t. et¬
sialegato non repellatur non ẽt
contra legem nichil fucurumsit
to non ee eum repellcirõ. magis
qũim legatarium aliq cõmodũ
cesto ĩ hoc suo quam hrocm hr̃e
suoluisset. LSem
explicitur tñ ex testõ uil sola ꝙͣ
titas que in codicillos legata est.
nam et apird uetes legata talia

Expanded text:
contra voluntatem testatricis repat, quam ad puerum pervenire vel a Septicia vel ab heredibus potuisset. et verba quidem videntur repraesentare fideicommissum, sed non est verisimile, ut maturius voluerit testatrix ad substitutos id transferre. nec quicquam mutat, quod Septicia ante decessit: nam etsi puer uiueret, non prius Septiciae heredes quam Septicia possent conueniri. 37 Pattere non poterat, legauerit ita, ut eum legatarius manumitteret, etsi a legato non repellatur, non est contra legem nihil sit futurum. to non esse eum repellendum, quoniam magis legatarium aliquid commodum testator in hoc seruo quam heredem habere uoluisset. 38 Idem explicetur, tamen ex testamento ualet solaque quantitas in codicillo delata est. nam et apud ueteres legata talia
Abbreviated transcription (Latin):
dus eciam amplius qm̃ quinqͣ¬
guita legasse. iõ lex falcidica los
non h̃t. It̾ si is qui duos finroos
in bonis .c. ħrec. si me ⁊ ticium
hr̃des instituiss. et dampnasset
me ut ticio funõ cornelianum.¬

Expanded text:
dus amplius quam quinquaginta legasse, ideoque lex Falcidia locum non habet.Item ‹is›, qui duos fundos in bonis centum haberet, si me et Titium heredes instituisset et damnasset me, ut Titio fundum Cornelianum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem ħroitario iurc ht. it qui dã¬
pnatus est scunum fundus uẽ¬
rio iure retinet. ¶Si quis hrdẽ
rat post mortem suam .c. restitu
dia h̃r̃s institutus fuus sub cõ¬
b̾tates date fuunt penoente cõ¬
ocõne ub̾tates compet̾e̾nt. lega
uałe. siuc condco defu̾it tu et tici¬
us h̾rdes critis de lege falcroia si
ħ quenis an existente conocõne
miscctur. quadrans tuus ⁊ semiᷤ¬
tuus atq ita prodoorante rõ po

Expanded text:
tem hereditario iure habet, item qui damnatus est Seianum fundum uenrio iure retinet.Si quis heredem rat post mortem suam centum restiitutus fueris sub conbertates datae fuerint: pendente condicione libertates competent, legatualent, siue condicio defecerit, tu et Titius heredes eritis. de lege Falcidia, si hoc quaeris, an exsistente condicione miscetur quadrans tuus et semis atque ita pro dodrante ratio
Abbreviated transcription (Latin):
fẽam qm̃ ħ̾rdem suum hr̃e ꝓpria
bona defunctus ostendit. plinc
si conditio frocicõmissi fu̾it ĩple¬
ta fructus hrditatis post mortẽ
aui pccpti pari pecĩna debito tute¬
le compensabuntur. si quartur

Expanded text:
am heredem suum habere propria bona defunctus ostendit. plane si condicio fideicommissi fuerit impleta, fructus hereditatis post mortem aui percepti pari pecunia debito tutelae compensabuntur, sed quart
Abbreviated transcription (Latin):
cantis uł cius proquo ꝓuo¬
catur applło non fuit rece¬
pta pena tñ sustinenda est.
quo ad princeps rescͥpẜit
ao lr̃as pͥsrois et libenum
forte latro manifestus. uel
scoitio pͥrupta factio ꝙ cru¬
entalis alia iusta causa quã
mox preses litris excus aui
moram non recipiat non pe¬
ne festinatione si p̾uenien¬
di piculi causa. tunc enim
pimire ꝑmittitur demnoe
scribere. ¶Quod siquis fu¬
erit dampnatus illicite pe¬
na uõ sumpta an testm̃
ciꝰ irritum fiat ne iudcam
ut puta decurio ad bestias
an cipite minuatur. test̾i

Expanded text:
cantis uel eius pro quo prouocatur appellatio non fuerit recepta, poena tamen sustinenda est, quoad princeps rescripserit ad litteras praesidis et libellum forte latro manifestus uel seditio praerupta factioque cruenta uel alia iusta causa, quam mox praeses litteris excusabit, moram non recipiant, non poenae festinatione, sed praeueniendi periculi causa: tunc enim punire permittitur, deinde scribere. Quid si quis fuerit damnatus illicite poena non sumpta, an testamentum eius irritum fiat, uideamus: ut puta decurio ad bestias an capite minuatur test
Abbreviated transcription (Latin):
cripta subiecta oñdunt. ¶ex¬
emplum libcili upelli dati mͥ
alib̾tis fiłii niss nobis sciens
ad exemplum istam rem pti

Expanded text:
cripta subiecta ostendunt: "Exemplum libelli dati mihi a libertis silii misi vobis, sciens ad exemplum istam rem p
Abbreviated transcription (Latin):
cipato pr̃i iungi nepos nõ oict
It si adoptatus sit qi filius ado¬
non obstat. qr qi filius agopti¬
uus est in potestate. non qͣi natu¬
ralis. Si ħrs insticutus non lãt
uoluntatem us qr ĩcise sunt ta¬
buie. uł qr cancellate us qua a

Expanded text:
cipato patri iungi nepos, quis non dicat, etsi adoptatus sit et quasi filius, nnon obstare, quia quasi filius adoptiuus est in potestate, non quasi naturalis? Si heres institutus non habeat uoluntatem, uel quia incisae sunt tabulae uel quia cancellatae
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. uoluitq inrestatore oece¬
oere dicenõ est ab intestato rẽ
hicuros cos qui bonoꝵ possõm
accepunt. ¶Si emancipatus
filius et ħrs fu̾it. Is autẽ q ĩ po¬
testate sua fu̾at p̾teritus emãci¬
patum petentem ab intestato

Expanded text:
it voluitque intestato decedere, dicendum est ab intestato rem habituros eos, qui bonorum possessionem acceperunt. Si emancipatus filius exheres fuerit, is autem qui in potestate fuerat praeteritus, emancipatum petentem ab intestato
Abbreviated transcription (Latin):
cũde stichum legatum ce nichom
mus eumdẽ uendicare possum.
¶Siei qui in hostium potestate est
legatu fu̾it ⁊is apud hostes deces¬
serit nullius momentilegatum
erit q̃uis postlaranio ꝯfirman
poterit ¶Dem.

Expanded text:
undem Stichum legatum esse, nihilo minus eundem vindicare possum. Si ei qui in hostium potestate est legatum fuerit et is apud hostes decesserit, nullius momenti legatum erit, quamvis postliminio confirmari potuit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
post auctem in ca ħroitate fi¬
lio militi compari oebu̾it. si
debitorib agi oporte̾t s pr̃ne
reu̾encie congruum est egẽ¬
ti forte pr̃i officio uroicis ex
ditatem ꝑfidĩamissum resti¬
tũe rogitur non placet ea le¬
gata deouci que peti non pote¬
rant. s cum urori pro ꝑte he¬
oi scripte dos p̾legetur ea que
deouctis legatis hr̃oitatem re¬
stitu̾e rogitur eciam si quarta
quãp legem fuctoiam retinz
tm̃ pro sua portione docis p̾¬
legite ptem deoucit cum eĩ

Expanded text:
tatem in ea hereditate filio militi comparari debuit, si debitoribus agi oporteret. sed paternae reuerentiae congruum est egenti forte patri officio iudicis ex ditatem per fideicommissum restituere rogatur, non placet ea legata deduci, quae peti non poterant. sed cum uxori pro parte heredi scriptae dos praelegetur eaque deductis legatis hereditatem restituere rogatur: etiamsi quart‹a›, quam per legem Falcidiam retinet, tamen pro sua portione dotis praelegatae p
Abbreviated transcription (Latin):
unoum istructum lib̾tis
p̾ronus testo̾ legauit postea
codiculis pecit ut morientes
ptes suas fundi supstibus
restitũent nec ĩstrum̃ti m̃ti¬
onem hũit taiemi cam froi¬
comissum deductũ urd̃i pl¬
acuit qualis fu̾at legatus.
S medu temporis auginta
fetuum et partuũ. Item de¬
crimenta fatalium fid̾i com¬
or .xx. annis ĩstructa pͥdia ꝯ¬
sobrine sue uari uouiet qͦ fõ¬

Expanded text:
undum instructum libertis patronus testamento legauit: postea codicillis petit, ut morientes partes suas fundi superstitibus restituerent, nec instructi mentionem habuit. talem in causam fideicommissi deductum uideri placuit, qualis fuerat legatus, sed medii temporis augmenta fetuum et partuum, item detrimenta fatalium fideicomuiginti annis instructa praedia consobrinae suae dari uoluit et
Abbreviated transcription (Latin):
ne uenditio quandoͦ eligẽ¬
te legatario iterpenetur de¬
cͥncre d pͥtor nisi incra tem¬
pus ab ip̃o p̾finitum eleg¬
iss actiõm iegatorum ei ñ
competẽ/ auro ergo si die p̾¬
t̾ito .s. antequam uendet hes
uerdicare legitarius ueliͭ
sic dic p̾tito quemfimerit
p̾tor hes aliquos ex ẜiis
us oins manumisit non¬
tem ergo totiens actio quo¬
aens deneganda non est si
om̃ia integra sunt. tocm est
et si pignori aliquos exhi
distraxit. quodam retinu¬
erit non est audierous le¬
gitarius nisi uelit optire
ex retentis ab ħroe cum iã

Expanded text:
ne venditio, quandoque eligente legatario, interpelletur, decernere debet praetor, nisi intra tempus ab ipso praefinitum elegisset, actionem legatorum ei non competere. quid ergo si die praeterito, sed antequam venderet heres, vindicare legatarius velit? si die praeterito, quem finierit praetor, heres aliquos ex servis vel omnes manumiserit? nontem? ergo totiens actio deneganda non est, si omnia in integro sint. idem est et si pignori aliquos ex hidistraxit, quosdam retinuit, non est audiendus legatarius, si uelit optare ex retentis ab
Abbreviated transcription (Latin):
consenciente filia non pecier¬
at eque dotis acc̃o mulieris ẽ.
fructus cx p̾dus que ĩ dotem
data uide bantur bona froc pcc¬
ptos muucris ron̾ibus aute
cuisam libalcin assumptos ꝙͣ¬
ins ẜuam fuisse postea consti¬
t̾it peti non posse placuit. sũp¬
tus uo necͣios et utiles ĩ predi¬
a que dotilu uidebantur fc̃os
compensitis fructib pccptis
ad fiuem supflui p̾cu obẜua¬
ri conuenit. ¶Ysuras nun¬
te dotis ex scipiilitu pr̃ ĩ mr̃im¬
omo de functi fiuia sic petat ge¬
ner qui rescoue dotis promis¬
se fenus stipiuatus est iti dem¬
um ad finem uice mutua debi¬
te quantititis compensationẽ
opponc iuste uidetur si ꝓprus
sumptibꝰ ut orem suam erib¬
unt. auoquin si p̃ris sumptib
exhibiti sit ianis usuras stipu

Expanded text:
consentiente filia ‹c›onpetierat, aeque dotis actio mulieris est. Fructus ex praediis, quae in dotem data uidebantur, bona fide perceptos et mulieris oneribus ante causam liberalem absumptos, quamuis seruam fuisse postea constiterit, peti non posse placuit. sumptus uero necessarios et utiles in praedia quae dotalia uidebantur factos, compensatis fructibus perceptis, ad finem superflui seruari conuenit. Usuras numeratae dotis ex stipulatu pater in matrimonio defuncta filia si petat, gener, qui residuae dotis promissae faenus stipulatus est, ita demum ad finem uice mutua debitae quantitatis compensationem opponere iuste uidetur, si propriis sumptibus uxorem suam exhibuit: alioquin si patris sumptibus exhibita sit, inanis usurarum stip