comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipa ꝑsese ea que sint nobis ita ut
sint iudicet. Si tñ ut mameaus
ĩꝑspicuis firmiꝰ ⁊ ꝯstantius maio¬
ra quedã opus est uł arte uł dili¬
gentia ne ab hiis que clara sint
ip̃a ꝑ sese qͣsi p̃stigis quibusdã
⁊ capnionb depellamur.. Nã qui
uoluit sub uenire erroribus epi¬
turꝰ is qui uidet᷑ turbaro ueri
cogitationẽ dixitq sapiẽns ẽẽ o¬
pĩonẽ. aꝑspicuitate se iũge̾. nich
ꝓfecit ip̃iꝰ enĩ opimouis errorem.
nullo mͦ sustulit. Qm obrem cũ
due caẽ ꝑspicuis euidentib rebus
adu̾sentur. auxilia totidẽ sũt tͣ¬
de figũt aĩos ⁊ ĩ tendũt in ea q̃
ꝑspitua sũt ut quãta luce ea cir¬
cũfusa sut̃. possint agnosc̾e. Alt̾m
est quod fallacib ⁊ captioss in ter¬
rogacõnibꝰ cͥcũscͥpri atq decopti.
quidam eũ eas dissoluẽ nõ posrut.
desciscũt au̾tate. Oportet gͥ ⁊ ea
que ꝓ ꝑspicuitate respond̾i possũt.
in ꝓrtu hr̃e de quibꝰ iam dixinus.

Expanded text:
 sese ea quae sint nobis ita ut sint indicet. sed tamen ut maneamus in perspicuis firmius et constantius, maiore quadam opus est vel arte vel diligentia, ne ab is quae clara sint ipsa per sese quasi praestrigiis quibusdam et captionibus depellamur. nam qui voluit subvenire erroribus Epicurus iis qui videntur conturbare veri cognitionem dixitque sapientis esse opinionem a perspicuitate seiungere nihil profecit; ipsius enim opinionis errorem nullo modo sustulit. Quam ob rem cum duae causae perspicuis et evidentibus rebus adversentur, auxilia totidem sunt defigunt animos et intendunt in ea quae perspicua sunt, ut quanta luce ea circumfusa sint possint agnoscere; alterum est quod fallacibus et captiosis interrogationibus circumscripti atque decepti quidam cum eas dissolvere non possunt descro perspicuitate responderi possunt in promptu habere, de quibus iam diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
ex crem̃ ⁊ ultimũ bonoꝵ ignorãs
qͦ oĩa ref̾ant᷑. qͥ pot̾it eẽ sapientia
Atq ⁊̃ illud ꝑspicuũ ÷ ꝯstitui ne¬
ĩcipiat sequat᷑. Idq ĩ iciũ eẽ na¬
ture accomodatũ nã alt̾a peticio
gendũ ĩpellim᷑. ⁊ id appetunis

Expanded text:
et ultimum bonorum, ignorans quo omnia referantur, qui poterit esse sapientia? Atque etiam illud perspicuum est, constitui neincipiat sequatur, idque initium esse naturae accommodatum. nam aliter adpetitio gen
Abbreviated transcription (Latin):
deducimꝰ młtaq facimꝰ usq eo
dũ aspͨtꝰ ipẽ fide̾ faciat sui iudicii.
Mid̾ sit ĩ uocilii. ĩ odore. ĩ sapore. ut
nẽõ sit urm qͥ ĩ sensib sui cuiꝰq ge¬
niͣs iudiciũ requirat alicuiꝰ. Ad hi¬
bita uͦ ex̾citatõne ⁊ arte ut ocłi pic

Expanded text:
diducimus, multaque facimus usque eo dum aspectus ipse fidem faciat sui iudicii. quod idem fit in vocibus in odore in sapore, ut nemo sit nostrum qui in sensibus sui cuiusque generis iudicium requirat acrius. Adhibita vero exercitation
Abbreviated transcription (Latin):
re dicẽdi. ꝓxime alatide solo recẽta ẽ.
sua. Audiuit .ii. egesinũ qͥ qͥ euãdrũ
audierat latidi discipułm cũ arceslle
latodes fuiss. s ip̃e carneades diu te
nuit nã nonagĩta uixit años. ⁊ qui
De clarat młti ͦ libreꝵ ĩ genii ñ minꝰ
ĩ ħ noĩe ĩ tharmada eloqnͣtie. ĩ me¬
lanchio .i. odio suauitatis. bñ añ nos¬
se tarde ade̾. sttoniceꝰ. metͦ doriꝰ. pu¬
tubat᷑. Iã dicormacho philo nr̃ o
ꝑam młtes ãnos dedit. philone. aũt
uino patͦciniũ atademie nõ de fuit.
acadomicos disseramꝰ. id qͥda apħis¬

Expanded text:
retenta est, sila; audivit enim Hegesinum, qui Euandrum audierat Lacydi discipulum, cum Arcesilae Lacydes fuisset. sed ipse Carneades diu tenuit, nam nonaginta vixit annos, et quideclarat multitudo librorum, ingenii non minus in Hagnone, in Charmada eloquentiae, in Melanthio Rhodio suavitatis; bene autem nosse Carneaden Stratoniceus Metrodorus putabatur. iam Clitomacho Philo vester operam multos annos dedit. Philone autem vivo patrocinium Academiae non defuit. Academicos disseramus, id quidam e phi
Abbreviated transcription (Latin):
maxĩe int̾ sit ꝙ aiumal. agit. aliꝙͥ.
Nichil .ni. agens ne cogitari qͥdẽ
pot qͣle sit. aut ci sensus adimen¬
dus z. aut ea que est in nr̃a sita
potestate. credenda ad sensio. At
uͦ aĩmꝰ quodãm᷑ eripit᷑. hiis quos n
sentire. n assentiri ualũt. Ut .ii. ne¬
cesse est. laucem ĩ librã pond̾ib ĩ põ

Expanded text:
maxime intersit, quod animal agit aliquid nihil enim agens ne cogitari quidem potest quale sit, aut ei sensus adimendus est aut ea quae est in nostra potestate sita reddenda adsensio. et vero animus quodam modo eripitur iis quos neque sentire neque adsentiri volunt. ut enim necesse est l
Abbreviated transcription (Latin):
itatẽ aut eiude̾tiã nos si placet.
soli putet. s tñ oĩonẽ nlłam pucalũt
illustͥorẽ. ip̃a eindentia reꝑiri
posse. nec ea q̃d̾a clara eẽut oe¬
finienda censebat̃. Alii aut nega¬
bãt se ꝓhac euidetia qͥcꝙͣ p̾ores fu¬
isse dicturos. s ea que ꝯtͣ dice̾nt᷑ di¬
ci oport̾e putabãt ne qͥ fauẽnt᷑.
Pleriq tñ ⁊ definitõnes ip̃aꝵ ñ eui¬

Expanded text:
itatem aut evidentiam nos si placet nsoli putet — sed tamen orationem nullam putabant inlustriorem ipsa evidentia reperiri posse, nec ea quae tam clara essent definienda censebant. Alii autem negabant se pro hac evidentia quicquam priores fuisse dicturos, sed ad ea quae contra dicerentur dici oportere putabant, ne qui fallerentur. Plerique tamen et definitiones ipsarum e
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽq sapientiã artẽ uiuẽdi q̃ ip̃a
ex se h̃ebat ꝯstantiã. Ea aũ ostã¬
tia si nͥ heat ꝑ cepti ⁊ ꝯguiti. q̃¬
ro uñ nata sit aut qͦ mͦ. Quero
ĩ ille uir bonꝰ qͥ statuit õẽm cru¬
ciatũ ꝑf̾r̾e ĩ tollerabili dolore laca̾¬
ri potiꝰ. qmͣ ut officiũ ꝑdat aut fidẽ.
Cur has gͥ tam gͣues leges ĩ posu¬
erat: cũ qmͣ obrẽ ita oꝑtet u ħrẽt

Expanded text:
tem vivendi, quae ipsa ex sese habeat constantiam; ea autem constantia si nihil habeat percepti et cogniti, quaero unde nata sit aut quo modo. quaero etiam, ille vir bonus, qui statuit omnem cruciatum perferre, intolerabili dolore lacerari potius quam aut officium prodat aut fidem, cur has sibi tam graves leges inposuerit, cum quam ob rem ita oporteret
Abbreviated transcription (Latin):
putabat. nͦ u̾m .ii. eẽ ullã rõnẽ dis¬
putare eũ hiis qͥ nͥ ꝓbarẽt antipatrꝰ¬
q stoieũ qͥ młtus ĩ eo fuiss. rep̃hẽde¬
bant. Neq definiri aiebant necc̃e
talempsim illi uocat. Fosq qͥ ꝑsua¬
de᷑ uellẽt. ẽẽ alid qd op̃hẽdi ⁊ ꝑcipi¬

Expanded text:
disputare cum is qui nihil probarent, Antipatrumque Stoicum qui multus in eo fuisset reprehendebant; nec definiri aiebant necesseta/lhmyin illi vocant; eosque qui persuadere vellent esse ali
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃mͦ rẽ c̾nat aliud ut molliat᷑ ali¬
qͦ ⁊ faciat. Qͦ mͦ aut̃ geometres ẽ¬
ne̾ ea pot̃ q̃ aut nlła sut aut ĩt̾ noᷤᷤ¬
ci afalsis possũt. aut is qͥ Ridib uti¬
t᷑ ex ple̾ mu̾os ⁊ afite̾ u̾sus. Q idẽ¬

Expanded text:
mo rem cernat, aliud ut moliatur aliquid et faciat, quo modo aut geometres cernere ea potest quae aut nulla sunt aut internosci a falsis non possunt, aut is qui fidibus utitur exple
Abbreviated transcription (Latin):
stomochari tñ cepit. Mirabar
neꝙ .ii. ũꝙͣ añ uid̾ã. At ille era¬
clici memo᷑ ĩplorãs. q̃ reͣ ex eo ui¬
d̾ent᷑ ne illa philonis. aut ea
nũ uł ephilone uł ex ullo atha¬
d̾mico audiiuss aliqͣn. negabat
philõis tũ scͥptũ agnoscebat.n
id qͥd̾ dubitari pot̾at. Nã ad erãt
mei familiareᷤ docti hoiẽs . p.ic.
selu ⁊ treciliꝰ rogꝰ. qui se illa audi¬
uisse rome de philone ⁊ ab eo ipõ
illoᷤᷤ duos libro ᷤ dic̾e̾nt descͥpsisse.
Tũ ⁊ illa dixit anthiochꝰ. que heri
anthiochũ disserẽtẽ. ⁊ idẽ auchi¬
ocũ ꝯtͣ athademicos dedi autiocho
oꝑam diligẽtiꝰ ut cam̃ exeo totam
ognosteͣm. Itaq cũ płes dies adhi¬
bito eraclito doctiꝰ q ꝯpłib ut ĩ hiis
anthiochi frẽ aristo. ⁊ p̃te᷑a aristo¬

Expanded text:
stomachari tamen coepit. mirabar; nec enim umquam ante videram. at ille Heracliti medriam inplorans quaerere ex eo viderenturne illa Philonis aut ea num vel e Philone vel ex ullo Academico audivisset aliquando. negabat, Philonis tamen scriptum agnoscebat; nec id quidem dubitari poterat, nam aderant mei familiares docti homines P. et C. Selii et Tetrilius Rogus, qui se illa audivisse Romae de Philone et ab eo ipso duo illos libros dicerent descripsisse. tum et illi dixit Antiochus quae heri Antiochum disserentem et item Antiochum contra Academicos, dedi Antiocho operam diligentius, ut causam ex eo totam cognoscerem. itaque conplures dies adhibito Heraclito doctisque conpluribus et in is Antiochi fratre Aristo et praeterea Aristo
Abbreviated transcription (Latin):
a q̃ ñ uidemꝰ. Qm młta q̃ nos fu¬
gint̃ incãtu. ex audiũt ĩ eo guͣe
extitati. Qͥ pͥmo ĩ flatu cibicius an¬
tiopã eẽ auĩt aut andromachã cũ
id nos ne susciꝑent᷑ qͥdẽ. Nicħ nrcee
 de gustatu ⁊ odoratu loqͥ ĩ qͥbꝰ ĩtel¬
lientia ⁊ si uiciosa ⁊ q̃dã tñ. Qd de

Expanded text:
 nos fugiunt in cantu exaudiunt in eo genere exercitati, qui primo inflatu tibicinis Antiopam esse aiunt aut Andromacham, cum id nos ne suspicemur quidem. nihil necesse est de gustatu et odoratu loqui, in quibus intellegentia etsi vitiosa est quaedam tamen. quid de
Abbreviated transcription (Latin):
calupnia ꝯfẽnda ẽ cũ demotͥti nẽ ꝯdia.
⁊ tñ illi pħiei raro ad modu eũ herẽt
aliqͦ loco exclamãt qiͣ mẽte ĩeitati.
Empedodes qͥd̾ ut ĩ t̾dũ mͥ fure̾ ude¬
atͦ. abstrusa oiã eẽ. nͥ nos sentire uͥ e̾¬

Expanded text:
calumnia conferenda est cum Democriti verecundia. Et tamen isti physici raro admodum, cum haerent aliquo loco, exclamant quasi mente incitati, Empedocles quidem ut interdum mihi furere videatur, abstrusa esse omnia, nihil nos sentire
Abbreviated transcription (Latin):
negauissent qͥcqmͣ sciri aut ꝑcipi pos¬
ꝑipatencos ⁊ achademitos nõibi de
b̾ mag̃ ꝙͣ sentẽciis. dissensut. Socͣ¬
te aũ de se ip̃o d̾tͣhens ĩ disputacõm
plꝰ tͥbuebat hii qͦs uolebat refelle̾. ita
cũ aliud agnosce̾t atq sentu libent᷑
uri. Solitꝰ eẽt ea dissiłatõe ꝙͣ gͦci

Expanded text:
negavissent quicquam sciri aut percipi posipateticos et Academicos nominibus bis magis quam sententiis dissenserunt, — Socrates autem de se ipse detrahens in disputatione plus tribuebat is quos volebat refellere; ita cum aliud diceret atque sentiret, libenter uti solitus est ea dissimulatione quam
Abbreviated transcription (Latin):
mũ audiert̃ orõne capti. d̾ rebꝰ
ĩcogniti ᷤᷤ iudicãt ⁊ ad qmcũq
sũt disciplinã qiͣ st̃ tẽpestate
rudeᷤ ⁊ ĩdocti iudicare potuissent.
Statue .n. qͥd sit sapiẽs uł maxĩe ui¬
d̾t᷑ ẽẽ sapiẽtis. S ut potuũt õibuᷤ¬

Expanded text:
mum audierunt oratione capti de rebus incognitis iudicant et ad quanicumque sunt disciplinam quasi tempestate rudes et indocti iudicare potuissent statuere enim qui sit sapiens vel maxime videtur esse sapientis. sled ut potueri
Abbreviated transcription (Latin):
Agnum ingenũ lucii lu¬
culli magnũq optimarũ
artiũ studiũ tñ om̃is libe¬
ralis et digna hoĩe nobi¬
li ab eo ꝑ accepta cdoctrina : quib tẽ¬
porib florere inforo maxĩe potuit/
caruit oĩo reb̾ꝰ hũanis. Ut enĩ admodũ
adolescẽs cũ fr̃e pari pietate ⁊ industͥa
p̃dito pat̾nas ũmicicias magna cũ głia
ẽ ꝑsecutꝰ ĩ asiã questor ꝓfectꝰ ibi ꝑ¬
multos anuos admirabili quadã
laude ꝓuĩtie p̃fuit. de iude absenᷤ
factꝰ edilis ꝯtinuo p̃tor. Licebat
in de aed ꝯsulatũ. quẽ ita gessit ut
diligẽtiã ad mirarẽt᷑ om̃s ĩ geniũ
ꝯgnoscẽt. Pt᷑ ad r̃itͥdaticũ bellum
missꝰ asenatu nõ uiꝰ opĩonẽ uirit otu

Expanded text:
agnum ingenium L. Luculli magnumque optimarum artium studium, tum omnis liberalis et digna homine nobili ab eo percepta doctrina quibus temporibus florere in foro maxume potuit caruit omnino rebus urbanis. ut enim urbanis admodum adulescens cum fratre pari pietate et industria praedito paternas inimicitias magna cum gloria est persecutus, in Asiam quaestor profectus ibi permultos annos admirabili quadam laude provinciae praefuit; deinde absens factus aedilis, continuo praetor licebat inde ad consulatum; quem ita gessit ut diligentiam admirarentur omnes ingenium agnoscerent. post ad Mithridaticum bellum missus a senatu non modo opi
Abbreviated transcription (Latin):
traditũm respondise dr̃ obluusci
se malle disc̾e̾. Credo qd̾ h̾ebant
ĩ meinoria quecũq audierat
et uidat. Tali ingenio p̃diptus
lucullꝰ ad iũxat ⁊̃ ilłã qmͣ the¬
mistocleᷤᷤ spreua̾t disciplinã. Itaꝙ
mãdare uolumꝰ : sic ille ĩ aĩõ reꝰ
ĩ sculptaᷤᷤ habebat. Tautꝰ gͦ ĩꝑa¬
tor ĩ onũ gu̾e belli fuit p̃lus. op¬
pugnatõib / naualib pugnis /tottͦq
belli ĩ strĩs ⁊ apparatu ut ille rex
pt᷑ alexãdrũ maximꝰ /hũc ase mo¬

Expanded text:
traditurum respondisse dicitur oblivisci se malle discere, credo quod haerebant in memorial quaecumque audierat et viderat. tali ingenio praeditus Lucullus adiunxerat etiam illam quam Themistocles spreverat disciplinam; itaque mandare volumus sic ille in animo res insculptas habebat. tantus ergo imperator in omni genere belli fuit, proeliis oppugnationibus navalibus pugnis totiusque belli instrunmento et adparatu, ut ille rex post Alexandrum maxumus hunc a se ma
Abbreviated transcription (Latin):
b gestis legẽclis ĩ asiã fẽs ĩ ꝑator
ueĩt. cũ eẽt roma ꝓfectꝰ rei milita¬
ris rudis. Habuit .n. dinã qnͣdam
memoriã rerũ u̾boꝵ maiorẽ hortẽ
siꝰ. S qͦ plꝰ in negocis ge̾ndis res

Expanded text:
bus gestis legendis, in Asiam factus imperator venit, cum esset Roma profectus rei militaris rudis. habuit enim divinam quandam memoriam rerum — verborum maiorem Horten- sius; sed quo plus in negotiis gerendis r
Abbreviated transcription (Latin):
lꝰ ⁊ lucullꝰ noꝰq ip̃i pt᷑ tͥdie uẽissemꝰ
qm apd̾ catulũ fuissemꝰ. Quo qͥd̾e
etiã matͣiꝰ uẽĩmꝰ. ꝙ erat ꝯstitutũ si
uẽtuᷤ eẽt lucullo ĩ neapolit anũ mͥ
ĩ põpeianũ nauigate. Cũ gͤ pau¬
ca uix isto locuti eẽmꝰ tũ eod̾e ĩ spa¬
cio ꝯsedimꝰ. ħ catulꝰ. Et si heri ĩ¬
qͥt id ꝙ q̃rebat᷑ pene explicatũ ẽ
ut tota fe̾ q̃õ tͣcͣtata uideat᷑. tñ ex¬
pecto ea q̃ te pollicitꝰ es luculle ab
anthiocho audita dictur̃. Equid̾
ĩqͥt hortẽsiꝰ feci plꝰ qmͣ uellẽ. Totã
Et tñ fortasse ⁊uata ẽ. Ame .n. ea

Expanded text:
die venissemus quam apud Catulum fuissemus. quo quidem etiam maturius venimus, quod erat constitutum si ventus esset Lucullo in Neapolitanum mihi in Pompeianum navigare. cum igitur pauca in xysto locuti essemus, tum eodem in spatio consedimus. Hic Catulus 'Etsi heri' inquit 'id quod quaerebatur paene explicatum est, ut tota fere quaestio tractata videatur, tamen expecto ea quae te pollicitus es Luculle ab Antiocho audita dicturum.' 'Equidem' inquit Hortensius 'feci plus quam vellem; totam e
Abbreviated transcription (Latin):
inmutis animalibus nullasit cognitio dedõ. Porro ex his quae
ratione instructasint. p̃stantissimũ quidem animal idesse
quodc& eris cęlestib animalibus substantiã ex se largiatur:
Colat aut̃ aliud multo p̃stantius. in quosit origo rerũ. sequi
uero quasi ꝑor dinẽ quendã inferioris eminentiae potestates.
quae singule potiora quaeq uenerent᷑ numina: Quia igitur
ultimus ÷ homo ex his quae ratione utunt᷑ animalib cunc taq
meliora & elatione ueneret᷑. iure p̾cipua religione p̃ditum

Expanded text:
in mutis animalibus nulla sit cognitio de deo. Porro ex his quae in mutis animalibus nulla sit cognitio de deo. Porro ex his quae ratione instructa sint praestantissimum quidem animal id esse quod ceteris caelestibus animalibus substantiam ex se largiatur, colat autem aliud multo praestantius, in quo sit origo rerum. Sequi uero quasi per ordinem quendam inferioris eminentiae potestates quae singulae potiora quaeque uenerentur numina. Quia igitur ultimus est homo ex his quae ratione utuntur animalibus cunctaque meliora et elatiora ueneratur, iure praecipua religione praeditum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quoq uerũ. eẽ. monstratum ÷: Quare: qui om̃a fato fieri
dicunt. merito rep̃hendunt᷑ : abhis quiprobant. eẽ. aliqui d
in nr̃a potestate. Demũ quiomiã in nr̃a potestate constitu¬
unt. Nec quic quã fatorelinquunt: falli detegantur :
Quiscnĩ ignoret. eẽ. aliquid infato. & extra nrm̃ uis: Sola igitur
uera illa ratioꝵ. fixaq & stabilissententia. quae docet quȩ dlam
fato fieri. alia porro ex hominũ arbitrio & uoluntate ꝓficisci
Deinde subnectit leges ipsas. & iura fatalia: principalem qͥdẽ
legem qua cunctis animis obuni formẽ riaturã. aduirtutis uin¬
dicationẽ ae quabilis fato tribuitur facultas. sine cuius quam
p̃claratione Ad dit secundam legem: quascm̃ est. om̃s animasque
comita te diuinũ agnien spectauerint. aet̾narũ uereq exis¬
tentium rerũ naturam. formã hominis induere. ad tuenida
terrena. piaeriationis animal hominẽ significans. ideo quod

Expanded text:
hoc quoque uerum esse monstratum est. Quare qui omnia fato fieri hoc quoque uerum esse monstratum est. Quare qui omnia fato fieri dicunt, merito reprehenduntur ab his qui probant esse aliquid in nostra potestate, demum qui omnia in nostra potestate constituunt nec quicquam fato relinquunt, falli deteguntur; quis enim ignoret esse aliquid in fato et extra nostrum ius? Sola igitur uera illa ratio est fixaque et stabilis sententia, quae docet quaedam fato fieri, alia porro ex hominum arbitrio et uoluntate proficisci. Deinde subnectit leges ipsas et iura fatalia: principalem quidem legem, qua cunctis animis ob uniformem naturam ad uirtutis uindicationem aequabilis fato tribuitur facultas sine cuiusquam praeclaratione. Addit secundam legem qua sanctum est omnes animas, quae comitatae diuinum agmen spectauerint aeternarum uereque existentium rerum naturam, formam hominis induere ad tuenda terrena, «piae nationis animal» hominem significans ideo quod
Abbreviated transcription (Latin):
& iã meritoꝵ collocationẽ. sequunt᷑ anim aduersio. & approba¬
tio quȩ sunt fatalia s̃ aquȩ omiã quȩ casu. fortuna ue fiunt : Iiud
igitur sibi uoluit trac tatus huiꝰ tam larga ꝓlixitas: qr multi
nulla cura ueri sciendi. sed potius ueris rationibus reniteNidi
& ipsi fallunt᷑. & c&eros inerrores ineluc tabiles implicanit:
Lubrico quippe qui ad unã aliquã partẽ mundanȩ adminis¬
trationis respicientes. tãquã desolida atq uniuersa dispen¬
satione ꝓnuntiant. quodq inuna parte inuenerint. idesse in
om̃ib quoq mundi partib asseuerant. propt̾ eaq cũ aliqurd
uerũ clicunt. uerisimiles habent᷑. quã uis cõpugnantia in ui¬
cemdicant Cũ aut̃ departe sentientes ꝑ inde habent tã quã
desolido uniuersoq sentiant redarguunt᷑ inuicem. Nãq
faco quȩdã agiuerũ ÷ & quod quȩdã innrã potestate sitit.

Expanded text:
etiam meritorum collocationem. Sequuntur animaduersio et approbaetiam meritorum collocationem. Sequuntur animaduersio et approbatio, quae sunt fatalia, eaque omnia quae casu fortunaue fiunt. Quid igitur sibi uoluit tractatus huius tam larga prolixitas? Quia multi nulla cura ueri sciendi, sed potius ueris rationibus renitendi et ipsi falluntur et ceteros in erroris ineluctabilis implicant lubrico, quippe qui ad unam aliquam partem mundanae administrationis respicientes tamquam de solida atque uniuersa dispensatione pronuntient, quodque in una parte inuenerint, id esse in omnibus quoque mundi partibus asseuerant; proptereaque, cum aliquid uerum dicunt, ueri similes habentur, quamuis compugnantia inuicem dicant; cum autem de parte sentientes perinde habent tamquam de solido uniuersoque sentiant, redarguuntur inuicem. Namque fato quaedam agi uerum est et quod quaedam in nostra potestate sint
Abbreviated transcription (Latin):
in tunat animȩ uero lege agunt. lex porro ipsu fauns di uen
sacpedieimus: Cuilegi qui pareat. sequat᷑ꝙ principis dinieue¬
rancia uestigia beatã sẽꝑ uitã agit iuxta legis ꝑpetuae sanele¬
onenꝰ. quo d ÷ iuxta fatum Atuero q̃dĩ comitatũ anine negli¬
regint iQur sum & ipse alio quodã contrarloꝗogeneior secun¬
dum fatũ uita exigunt. donec peniteat easdelas terũ suor di.
eumatesq criminib deinceps adim mortalis di c& aet nareut a uu¬
narispotestatũ choros reuertant᷑. Mille legis rigor di deteriore
fortuna transitũ fieri sinat adbeatam: Quod fiericerte dot.
posset. sioma constricta. eeͣnt. uniformi quadã & ragida uiten
mreuocabili ecessitate : Ex quo apparet prouidentiã quidem
omiã ititrase circumplexam tenere: Iuippe omia quȩ secundũ
candem recte administrant᷑: At uerofatum prouidentiae scitũ ÷
Continet aut̃ ea q̃sunt in nrã potestate ut p̃cedentia. continet

Expanded text:
intimat; animae uero lege agunt. Lex porro ipsum fatum est, ut intimat; animae uero lege agunt. Lex porro ipsum fatum est, ut saepe diximus. Cui legi qui pareat sequaturque principis dei ueneranda uestigia, beatam semper uitam agit iuxta legis perpetuae sanctionem, quod est iuxta fatum; at uero quae dei comitatum animae neglexerint, rursum et ipsae alio quodam contrarioque genere secundum fatum uitam exigunt, donec paeniteat eas delictorum suorum expiatisque criminibus deinceps ad immortalis dei et aeternarum diuinarum potestatum choros reuertantur et ille legis rigor ex deteriore fortuna transitum fieri sinat ad beatam, quod fieri certe non posset, si omnia constricta essent uniformi quadam et rigida atque inreuocabili necessitate. Ex quo apparet prouidentiam quidem omnia intra se circumplexam tenere, quippe omnia quae secundum eandem recte administrantur; at uero fatum prouidentiae scitum est, continet autem ea quae sunt in nostra potestate ut praecedentia, continet
Abbreviated transcription (Latin):
dia. & cupiditatibus int̾pollata. aut cũ quidẽ se adrationẽ totũ
animal conuertisset. curaret. intueretur & ĩa celestia: Cum
uero ad terrena despiceret . despectus aeq ne. eũ. otiosus sed
ex eadem inclinatione cura rerũ terrestriũ nasceretur:
Utigit᷑ breui multa cõplectar. istius reidispositio talis m̃te
concipienda ÷: Originem quidẽ rerũ ex quac& eris om̃ib quȩ
sunt. substantia ministratur. eẽ. summũ & in effabilem dm̃. pꝰ quam
prouidentiã eius scđm dm̃ latorem legis utriusq uitae tã ȩtnȩ
quã temporariae. tertiã porroesse substantiã quȩ scđa mens
intellectusq dicit᷑. quasi quȩdã custos legis aet̾nȩ: his subiectas
fore rationabiles animas legi ob sequentes. ministras u̾ potestat es
Naturã. fortunã. casum. & dȩmonas inspectores speculateres¬
q meritorũ . Ergo sũmus dĩ iubet. secundus ordinat. terduis

Expanded text:
dia et cupiditatibus interpolata ut, cum quidem se ad rationem totum dia et cupiditatibus interpolata ut, cum quidem se ad rationem totum animal conuertisset, curaret, intueretur etiam caelestia, cum uero ad terrena despiceret, despectus aeque ne esset otiosus, sed ex eadem inclinatione cura rerum terrestrium nasceretur. Vt igitur breui multa complectar, istius rei dispositio talis mente concipienda est: originem quidem rerum, ex qua ceteris omnibus quae sunt substantia ministratur, esse summum et ineffabilem deum; post quem prouidentiam eius secundum deum, latorem legis utriusque uitae, tam aeternae quam temporariae; tertiam porro esse substantiam quae secunda mens intellectusque dicitur, quasi quaedam custos legis aeternae; his subiectas fore rationabiles animas legis obsequentes, ministras uero potestates naturam, fortunam, casum et daemones inspectatores speculatoresque meritorum. Ergo summus deus iubet, secundus ordinat, tertius
Abbreviated transcription (Latin):
platonẽ animarũ quidẽ ex aedificationidm̃ opificem p̃fuisse dice¬
re. eoꝵ uero quȩ animis subtexunt᷑ aliis diuinis potestatib infe¬
rioribus munus atq officium. eẽ. mandatũ Ita ut purȩ quidẽ ani¬
mȩ sincereq & iugentes florentesq rationib adeo factȩ sint. uiti¬
osarũ uero partium eius auctores habeant᷑ ehae potestatesqͥb
ab opifice deo talis cura mandatasit: uitiosȩ porro partes animi
quae subtexunt᷑. ira .ẽ. & cupiditas. satis idonea. uitat agendae
instrumerita multa quippe sunt quaeꝑ uirilem animi cõmotio¬
nem recte in hac uita fuint. & ur idicant᷑ quotiens iusta ir a¬
cundia comitẽse & auxiliatricẽ rationip̃bet Multa ceiã excu¬
piditate honesta uł mediocri pret̾ libidinũ sordes Sicut ergo
pure mundi animȩ regnũ inꝑpetua mundi agitatione ꝑmissum
est.: ltahis animis quȩ homines inspirant opus fuit ratione. iracun¬

Expanded text:
Platonem animarum quidem exaedificationi deum opificem praefuisse dicePlatonem animarum quidem exaedificationi deum opificem praefuisse dicere, eorum uero quae animis subtexuntur aliis diuinis potestatibus inferioribus munus atque officium esse mandatum, ita ut purae quidem animae sinceraeque et uigentes florentesque rationibus a deo factae sint, uitiosarum uero partium eius auctores habeantur hae potestates quibus ab opifice deo talis cura mandata sit. Vitiosae porro partes animi quae subtexuntur ira est et cupiditas, satis idonea uitae agendae instrumenta. Multa quippe sunt quae per uirilem animi commotionem recte in hac uita fiunt et uindicantur, quotiens iusta iracundia comitem se et auxiliatricem rationi praebet; multa etiam ex cupiditate honesta uel mediocri praeter libidinum sordes. Sicut ergo purae mundi animae regnum in perpetua mundi agitatione permissum est, ita his animis quae homines inspirant opus fuit ratione iracun
Abbreviated transcription (Latin):
quoq sollertia colliguntur: Aut enĩ alitũ uolatu. aut extis. aut
oraculis homines p̃monent᷑. p̃dicente aliquo propitio demonȩ. quȩ
sit eorũ omniũ quȩ deinceps sequunt᷑ scius. ꝑ inde ut si medicꝰ iuxta
disciplinã medendi p̾dicat uelexitium uel sanitatẽ. aut & iã guber¬
nator caeli conditionũ Nonignarus exaliqua nubecula p̃nuN¬
tiat tempestatẽ futurã: Quaecunc ta: nonfato. sed artificiosis
rationibus. usuq & experientia cõprehendunt᷑ Eque cũ ex motu
siderũ p̃dictio habet᷑. signa obseruarisolent: ortusq & obitus
stellarũ. & conformationes adrationẽ redacꝰte. iuxtaquã ferti¬
litas sterelitasq ꝓuenit. om̃isq huiꝰ modi rationihil ÷ aliud quã
coniec tura rerũ. earũ. q̃ uł ad corpus ꝑtinent. ł adea q̃ corporis
propriasunt. uł ad animã satis corporiseruentẽ. Unde opinor

Expanded text:
quoque sollertia colliguntur: aut enim alitum uolatu aut extis aut quoque sollertia colliguntur: aut enim alitum uolatu aut extis aut oraculis homines praemonentur praedicente aliquo propitio daemone, qui sit eorum omnium quae deinceps sequuntur scius, perinde ut si medicus iuxta disciplinam medendi praedicat uel exitium uel sanitatem aut etiam gubernator caeli condicionum non ignarus ex aliqua nubecula praenuntiet tempestatem futuram; quae cuncta non fato sed artificiosis rationibus usuque et experientia comprehenduntur. Aeque cum ex motu siderum praedictio habetur, signa obseruari solent ortusque et obitus stellarum et conformationes ad rationem redactae iuxta quam fertilitas sterilitasque prouenit; omnisque huius modi ratio nihil est aliud quam coniectura rerum earum quae uel ad corpus pertinent uel ad ea quae corporis propria sunt uel ad animam satis corpori seruientem. Vnde opinor
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃arNisi forte ideo qr cõmoti uel de prauati libidine disceptato¬
res idonei nonsumus cũ ȩquũ iudiciũ carere tãquã gratiȩ miscdiȩ¬
q anticipationib debeat. sed p̃dictio inquiunt futuroꝵ cunc ta
iam dudũ disposita atq ordinata. eẽ. testat᷑ Haec porro dispositio
atq ordinatio fatũ uocat᷑. immo haec ipsap̃dic tio fatalem Necessi¬
tatem dominari negat usque quaq: Siquidẽ p̃dictio rationabilis.
sit aestimatio sortis futurae. quae non in rebus certis & necessitate
constrictis. sed in incertis atq ambiguis p̃ualet: Quisenĩ consulat
p̾sagũ derecens nato. utrũ mortalis animmortalis futurussit : sed
illud potius quod ẽ dubiũ quęri solet. quã ꝓlixa uitȩ spatia sortitus
esse uideatur. & utrũ diues anpauꝑ. elataq anplebeia. atq humili
fortunasit futurus. quȩ cuncta obseruatione scientia. artificiosa

Expanded text:
nostra? Nisi forte ideo quia, commoti uel deprauati libidine, disceptatonostra? Nisi forte ideo quia, commoti uel deprauati libidine, disceptatores idonei non sumus, cum aequum iudicium carere tam odii quam gratiae misericordiaeque anticipationibus debeat. «Sed praedictio, inquiunt, futurorum cuncta iam dudum disposita atque ordinata esse testatur; haec porro dispositio atque ordinatio fatum uocatur». Immo haec ipsa praedictio fatalem necessitatem dominari negat usque quaque, siquidem praedictio rationabilis sit aestimatio sortis futurae, quae non in rebus certis et necessitate constrictis, sed in incertis atque in ambiguis praeualet. Quis enim consulat praesagum de recens nato utrum mortalis an immortalis futurus sit? Sed illud potius, quod est dubium, quaeri solet quam prolixa uitae spatia sortitus esse uideatur et utrum diues an pauper elataque an plebeia sit atque humili fortuna futurus. Quae cuncta obseruatione, scientia, artificiosa
Abbreviated transcription (Latin):
to tuncira cundiam subiugabat Apud euripiden contra. In mede¬
acmentẽ seua iracundia rationis lumen extinexerat: ldenĩ riec
melatet. Nũ quã cruenta cogitem. sediuncit ira sanitatẽ pecto¬
ris. usq adeo salubri consilio uiam clauserat immoderatos dolor
pelicatus: Ergo in animo continentis uiri. semꝑplus consiliũ pocest
imtẽperantis. imbecillitas aduersum rationẽ uitiosis animi partibus
suffragatur: Sȩpe &iã hȩc ipsa uitia se muicem impugnant ut in ad¬
uliscente terentiano. qui ad uersũ acerrimas amoris flam mas resis¬
tens. honesta iracundia nitit᷑. cũ negat iturũ se ad conspec tum
amicȩ ultro accersentis. ut exclusum indigne reuocet lenocuuo
blanditusq mere triciis: Ergo haec dequib intra arcana pectoris
disceptamus. quaeq utrũ facienda riecnesint deliberamꝰ. & ad post¬
tremũ tãquã latasententia decernimus. quatenꝰ non sunt propria

Expanded text:
tio tunc iracundiam subiugabat. Apud Euripidem contra in Medetio tunc iracundiam subiugabat. Apud Euripidem contra in Medeae mente saeua iracundia rationis lumen extinxerat, ait enim: Nec me latet nunc, quam cruenta cogitem, sed uincit ira sanitatem pectoris, usque adeo salubri consilio uiam clauserat immoderatus dolor pelicatus. Ergo in animo continentis uiri semper plus consilium potest, intemperantis imbecillitas aduersum rationem uitiosis animi partibus suffragatur. Saepe etiam haec ipsa uitia se inuicem impugnant, ut in adulescente Terentiano qui aduersum acerrimas amoris flammas resistens honesta iracundia nititur, cum negat iturum se ad conspectum amicae «ultro accersentis», ut «exclusum» indigne «reuocet» lenocinio blanditiisque «meretriciis». Ergo haec de quibus intra arcana pectoris disceptamus quaeque utrum facienda necne sint deliberamus et ad postremum tamquam lata sententia decernimus, quatenus non sunt propria
Abbreviated transcription (Latin):
tire uero & appetere : commune demũ hominib & mutis tan¬
tum acratione carentibus animalibus: Cupiditas porroatq
iracundia. uł agrestium uel mansuetorũ appetitus in rationabi¬
lis est: hominis uero cuiꝰ ÷ propriũ: rationi mentẽ applicare.
rationabilis ratiocinandi tam̃ atq intelligendi sciendiquerũ
appetitus proprius ÷ hominis. qui a cupiditate atq iracundia
plurimũ distat : Illa quippe & iã inmutis animalibus. & multo
quidem acriora cernuntur : Rationis aut̃ ꝑfectio & intellec¬
tus ꝓpriadĩ &x hominis tantũ: atqr int̃ ipsos homines non per eq com¬
pugnant : Quippese in hominũ cõmotionibus. inuicẽ cupiditas iracun¬
diaq & itẽ ratio optinent. q̃ aduersumse uicissim: Ratio ut apud ome¬
rum cũ laertius iuuenis pectore pulsato mentẽ castigat acerbe. qͥn
coleras mea mens: & enĩ grauiora tulisti: Quippe in illius animo ra¬

Expanded text:
tire uero et appetere commune demum hominibus et mutis tantire uero et appetere commune demum hominibus et mutis tantum ac ratione carentibus animalibus. Cupiditas porro atque iracundia uel agrestium uel mansuetorum appetitus inrationabilis est, hominis uero, cuius est proprium rationi mentem applicare, rationabilis. Ratiocinandi tamen atque intellegendi sciendique uerum appetitus proprius est hominis, qui a cupiditate atque iracundia plurimum distat; illa quippe etiam in mutis animalibus, et multo quidem acriora, cernuntur, rationis autem perfectio et intellectus propria dei et hominis tantum. Atque inter ipsos homines non peraeque, compugnant quippe se in hominum commotionibus inuicem cupiditas iracundiaque et item ratio obtinentque aduersum se uicissim: ratio, ut apud Homerum, cum Laertius iuuenis pectore pulsato mentem castigat acerbe: «Quin toleras, mea mens? Etenim grauiora tulisti», quippe in illius animo ra
Abbreviated transcription (Latin):
q omia decreto fieriputã: uerasentit quidẽ: Est enĩ natura
tributũ: ut imbecilla hominũ riatio uł laboret in prospera con¬
cretione: uel adiuuetur moderata inoptentu honestatis. id cõq
aduersum huiꝰ modi uitia. rationis consiliiq salubritas opposita ẽ.
prouidentie lege: Siquidẽ auaritia. libido: crudelitas. c&erȩ¬
q huiꝰ modi pestes. nihil inpueritia grande dissignent. sed sint
confirmata iã actate noxia Tunc opinor cũ oriã consilusalubri¬
tas confirmat᷑. cui auxiliatur decus studiorũ honestiorum. pro¬
dest beniuoloꝵ rep̃hensio. medetur anim aduersio. contraq
aduersisrebus obtunditur prauitas mentis atq insolescit Idõ¬
q : ob consortium corporis ÷ int̾ homines. bestiasq & cetera uita
carentia societas. cõmunioq corporeorũ ꝓuentuum: Si quidẽ
nasci. nutriri. crescere. cõmune est hominib cũ ceteris: Sen¬

Expanded text:
que omnia decreto fieri putat, uera sentit quidem — est enim natura que omnia decreto fieri putat, uera sentit quidem — est enim natura tributum ut imbecilla hominum natio uel laboret improspera concretione uel adiuuetur moderata in obtentu honestatis — ideoque aduersum huius modi uitia rationis consiliique salubritas opposita est prouidentiae lege, siquidem auaritia, libido, crudelitas ceteraeque huius modi pestes nihil in pueritia grande designent, sed sint confirmata iam aetate noxia, tunc opinor, cum etiam consilii salubritas confirmatur, cui auxiliatur decus studiorum honestiorum, prodest beniuolorum reprehensio, medetur animaduersio; contraque aduersis rebus obtunditur prauitas mentis atque insolescit. Ideoque ob consortium corporis est inter homines bestiasque et cetera uita carentia societas communioque corporeorum prouentuum, siquidem nasci, nutriri, crescere commune est hominibus cum ceteris, sen
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta cõmune iudicium : Similit̃ ergo & iã contraria. mentiri
quidem & pessime agere uitã continet᷑ edicto. & est inhominis
arbitrio. ut p̾̃cedens male. porro uitã disponere propͥum homi¬
nis. ꝓpt̾ eaq puniri plane ÷ exnecessitate fatali. ut pote quod
legem sequat᷑ Haec porro omĩa sedem habent in animis hominũ
quae anima libera ÷ & ast ex arbitrio suo: Optima porropars
animae ea est quã descripsit plato duplicẽ habere uirtutem.
Unã in conp̃herisione diuinarũ rerũ quae sapientia ẽ alterã
in dispositionẽ rerum mortalium quȩ prudentia Nominatur: Iđ
siquis adhumores corporis. naturalemq illam concretionẽ respi¬
ciensplerosq intemperantes. alios porro moderatos homines. eẽ.
nonsine fato putat: In tẽperantes quidem exhumorũ intẽperantię
laborare. moderatos aut̃ exfelicitate concretionis leuari. ea¬

Expanded text:
iuxta commune iudicium, similiter ergo etiam contraria: mentiri iuxta commune iudicium, similiter ergo etiam contraria: mentiri quidem et pessime agere uitam continetur edicto et est in hominis arbitrio ut praecedens; male porro uitam disponere proprium hominis proptereaque puniri plane est ex necessitate fatali, utpote quod legem sequatur. Haec porro omnia sedem habent in animis hominum, quae anima libera est et agit ex arbitrio suo. Optima porro pars animae ea est quam descripsit Plato duplicem habere uirtutem, unam in comprehensione diuinarum rerum, quae sapientia est, alteram in dispositione rerum mortalium, quae prudentia nominatur. Quod si quis ad humores corporis naturalemque illam concretionem respiciens plerosque intemperantes, alios porro moderatos homines esse non sine fato putat, et intemperantes quidem ex humorum intemperie laborare, moderatos autem ex felicitate concretionis leuari ea
Abbreviated transcription (Latin):
uocat eũ cui penã statuit. necesse ẽ ut lex faciat ꝓditoren:
Nonopinor: Namꝑditor quidẽ suamala mente. quinpotius a¬
mentia prorumpit ad facinus. punitur uero iuxta legem: Rur¬
sumq lex est: ut qui fortiter bellauerit premio afficiat᷑ hȩc̾
lexiubet. nontamen uictorẽ aut uic toriã lexfacit. &t tamen
premiũ lexdat ꝓpt̃ eaq lexgeneralit̾ iubet om̃ib q̃ facienda
sint ꝓhibetq om̃s ab inconuenientibus: Sed non om̃s tẽperant.
nec oms facuinit quȩ iubent᷑: Quaeres ostendit optionẽ qͥdẽ
eẽ. in hominibus nec eandem inom̃ib: Eauero quȩ secunt᷑ id legi¬
tima id ÷ anim aduersiones uelp̃mia: exlege scã : lalis: opi¬
nor & iã illal ex cȩlestis quae fatum uocatur. sciscens homini¬
b honesta: ꝓhibens contraria Sequiporro nostrũ ⁊ & afati
iugoliberum: Laudari uero berie agentẽ tã iuxtalegẽ quam

Expanded text:
uocat eum cui poenam statuit, necesse est ut lex faciat proditorem? uocat eum cui poenam statuit, necesse est ut lex faciat proditorem? Non, opinor, nam proditor quidem sua mala mente, quin potius amentia, prorumpit ad facinus, punitur uero iuxta legem. Rursumque lex est ut qui fortiter bellauerit praemio afficiatur; haec lex iubet, non tamen uictorem aut uictoriam lex facit, et tamen praemium lex dat. Proptereaque lex generaliter iubet omnibus quae facienda sint prohibetque omnes ab inconuenientibus; sed non omnes obtemperant nec omnes faciunt quae iubentur. Quae res ostendit optionem quidem esse in hominibus nec eandem in omnibus; ea uero quae sequuntur, id est legitima, id est animaduersiones uel praemia, ex lege sancta. Talis est, opinor, etiam lex illa caelestis quae fatum uocatur, sciscens hominibus honesta, prohibens contraria. Sequi porro nostrum est et a fati iugo liberum, laudari uero bene agentem tam iuxta legem quam
Abbreviated transcription (Latin):
Primam: aplanẽ: Deinde : septẽ planetũ : Nonã: aetheris
sedem. quã inacolunt aetherii demonies decimã: aeriã Unde¬
cimam. humec tac substantiae: Duo decimam. terrã quȩ immobilis
ex conuersione mundi manet: Uerũ haec fortassis extra ꝓposi¬
tum quã uis instituto sermoni concinat. quod fatũ sine ui acsi ne
ulla Necessitate in extricabili modo salubri atq ordine admi¬
nistretur : E xhoc ordine rerũ demanent illa quȩrari exẽplisunt.
quorũ partim fortuna potestatẽ habet. & partim imꝑiuisa & sua
sponte ꝓueniunt. quib om̃ib casus dicitur imperare. quae fata¬
lia quidem sunt: continent᷑ enĩ edicꝰtis fatalib. nec tamensurn
necessitate uolentia ꝑinde ut quȩ anobis fiunt Continent᷑ appe
legibus nris. necꝰ tamen scđm legesꝓueniunt quib urtim. ut puta
iubet lex int̾ fici patriae ꝓditorẽ: Quidergo : quia proditorẽ

Expanded text:
primam aplanem, deinde septem planetum, nonam aetheris primam aplanem, deinde septem planetum, nonam aetheris sedem quam incolunt aetherei daemones, decimam aeream, undecimam humectae substantiae, duodecimam terram quae immobilis ex conuersione mundi manet. Verum hoc fortassis extra propositum, quamuis instituto sermoni concinat, quod fatum sine ui ac sine ulla necessitate inextricabili modo salubri atque ordine administretur. Ex hoc ordine rerum demanant illa quae rari exempli sunt, quorum partim fortuna potestatem habet, partim improuisa et sua sponte proueniunt quibus omnibus casus dicitur imperare. Quae fatalia quidem sunt, continentur enim edictis fatalibus, nec tamen sunt necessitate uiolenta, perinde ut quae a nobis fiunt; continentur quippe legibus nostris, nec tamen secundum leges proueniunt quibus utimur. Vt puta, iubet lex interfici patriae proditorem. Quid ergo? Quia proditorem
Abbreviated transcription (Latin):
reguntur haclege rationie. ordine. acsine uireginter
Nibil enĩ ratione & or dine carens nonuiolentum. qđ uero
tale est. non diuꝑseuerat ut pote quod contra naturã suã
distrahatur : Sequunitur ergo dm̃ propriũ singula & ut
ait plato: regẽ imperatoremq caeli principeni agminis.
& ducẽ sublimẽ uolucri curru dispensantẽ omĩa. & moderan¬
tẽ legiones caelestiũ angelicarũ potestatũ inundecĩpartes
distributȩ: Solam siquidem ait uestam manere insua sede.
uestam scilicet animã corporis uniuer simentẽq eius animae
moderantẽ caeli stellantes habenas. uixta legẽ apuiden¬
tia scam: Quã legem: sepe diximus esse fatũ. seriem quandã
consequent iarum atq ordinũ sancientẽ : Uolucris uero
currus imperatoris dĩ. aplanes intelligerida est qr & prima
ẽ ordine & agilior cȩteris om̃ib motib sicut ostensum est
Underim uero partes exercitus. dinumerat hac tenus

Expanded text:
reguntur hac lege, ratione, ordine ac sine ui reguntur, reguntur hac lege, ratione, ordine ac sine ui reguntur, nihil enim ratione et ordine carens non uiolentum; quod uero tale est non diu perseuerat, utpote quod contra naturam suam distrahatur. Sequuntur ergo deum proprium singula et, ut ait Plato, «regem imperatoremque caeli, principem agminis et ducem sublimem uolucri curru dispensantem omnia et moderantem, legiones caelestium et angelicarum potestatum in undecim partes distributae», solam siquidem «Vestam» ait «manere in sua sede», Vestam scilicet animam corporis uniuersi mentemque eius animae moderantem caeli stellantis habenas iuxta legem a prouidentia sanctam. Quam legem saepe diximus esse fatum serie quadam consequentiarum atque ordinum sancientem. Volucris uero currus imperatoris dei aplanes intellegenda est, quia et prima est ordine et agilior ceteris omnibus motibus, sicut ostensum est, undecim uero partes exercitus dinumerat hactenus:
Abbreviated transcription (Latin):
prium diuinȩ mentis intelligere. quiẽ proprius mentis act᷑.¬
& est mensdei aet̾na: Est igitur mens dĩ intelligendo aet̾nus
actus: Sequit᷑ hanc prouidentiam. fatũ lex diuina ꝓmulgata
intelligentiae sapienti modulamine adrerũ om̃ium guber¬
nationem Huic obsequitur ea quȩ secund a mens dicitur. id ẽ
anima mundi triꝑtita: ut supra cõprehensum ⁊. ut siquis periti
legum latoris animã legem uocet: luxta hanc legem. id est
fatũ: omiã reguntur. secunidũ propriã quãq naturã: Bea¬
ta quidẽ necessitate in cõmutabiliq constantia cuncta cel ey¬
tia quippe quae sint ꝓuidentiae uicina atq contiguantuer¬
quent᷑ uero accidentia naturalia : propter ea q oriuntur
& occidunt. om̃ia quia naturȩ lege ꝓueniunt. simul qui a
imitatur naturã ars & disciplina. & iã hȩc quae artibus
efficiunt᷑. sunt frequentia prouentusq crebirii &are uero

Expanded text:
prium diuinae mentis intellegere, qui est proprius mentis actus. Etprium diuinae mentis intellegere, qui est proprius mentis actus. Et est mens dei aeterna: est igitur mens dei intellegendi aeternus actus. Sequitur hanc prouidentiam fatum, lex diuina promulgata intellegentiae sapienti modulamine ad rerum omnium gubernationem. Huic obsequitur ea quae secunda mens dicitur, id est anima mundi tripertita, ut supra comprehensum est, ut si quis periti legum latoris animam legem uocet. Iuxta hanc legem, id est fatum, omnia reguntur, secundum propriam quaeque naturam, beata quidem necessitate incommutabilique constantia cuncta caelestia, quippe quae sint prouidentiae uicina atque contigua, frequenter uero accidentia naturalia, propterea quia oriuntur et occidunt omnia quae naturae lege proueniunt; simul quia imitatur naturam ars et disciplina, etiam haec quae artibus efficiuntur sunt frequentia prouentusque crebri. Quae uero
Abbreviated transcription (Latin):
nibi quidem uidetur instinctulocutus ÷: Principio cunctaquȩ
sunt & ipsum mundum contineri regiq principalit̃ quidẽ a sũ mo
do. qui÷ summũ bonũ. ultra omnẽ substantiã. omnẽq riaturam
aestiunatione intellectuq melior. Quẽ cuncta expestunt
cumipsesit plenȩ ꝑfectionis. & nullius societatis indiguus de qͦ
plura dici Nunc ex orbitare. ẽ: Deinde a prouidentia. quȩ
est post illum sum mũ scdȩ eminentiae : quam nũn. greci
dicunt: Est aut̃ intelligibilis essentia: aemulȩ bonitatis.
propt̃ indefessam ad sunmũ dm̃ conuersionẽ: Est quȩ e⁊
ex illo bonitatis haustus: quotã ipsa ornatur quã cȩtera
quȩ ipso auctore honestantur : Hancigit᷑ dĩ uoluntatẽ.
tamquã sapientẽ tutelam omniũ rerum prouidentiã homines
uocant. nonut pleriq aestimant idõ dictam quia p̃currit
inuidendo atq intelligendo prouentus futuros. sedquia ꝓ¬

Expanded text:
mihi quidem uidetur, instinctu locutus est. Principio cuncta quae mihi quidem uidetur, instinctu locutus est. Principio cuncta quae sunt et ipsum mundum contineri regique principaliter quidem a summo deo, qui est summum bonum ultra omnem substantiam omnemque naturam, aestimatione intellectuque melior, quem cuncta expetunt, cum ipse sit plenae perfectionis et nullius societatis indiguus; de quo plura dici nunc exorbitare est. Deinde a prouidentia, quae est post illum summum secundae eminentiae, quem νοῦν Graeci uocant; est autem intellegibilis essentia aemulae bonitatis propter indefessam ad summum deum conuersionem, estque ei ex illo bonitatis haustus, quo tam ipsa ornatur quam cetera quae ipso auctore honestantur. Hanc igitur dei uoluntatem, tamquam sapientem tutelam rerum omnium, prouidentiam homines uocant, non, ut plerique aestimant, ideo dictam quia praecurrit in uidendo atque intellegendo prouentus futuros sed quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
locentur : Illud uero quis ferre possit qđ pret̃ cętera quȩ in¬
religiose dicunt᷑ atq existimant᷑. ꝓuidentia dĩ quoq tollit᷑:
Hac enĩ etorũ assertione. simulq omĩs diuinitas extermina¬
tur: quid enĩ faciet ds̃. siomã scđm hanc uersutorũ hominum
affirmationẽ fient. atq impulsurapido ferant᷑ pronecessitatis
instinctu: facit tamen hȩc una p̾sumptio faciliorem causam nocen¬
tibus quib licebit. Non animi sui ꝑuersitatẽ condempnare. sedde
fata liuiolentia conqueri. facit bonoꝵ uota uixta uitã laudabi¬
lem & impetus prudentiae pigriores : Quare. missum faciendũ
est genus hominũ exuersutia & uanitate concretũ. qui ut ipsi
putant aduerso fato natisunt quib hac & talia opinari fato
prouenerit: Nosuero diuinã legem sequentes: repetemus
ab exordio. digesto or dine quȩ defato plato ueritatis ipsius ut

Expanded text:
locentur? Illud uero quis ferre possit quod, praeter cetera quae inlocentur? Illud uero quis ferre possit quod, praeter cetera quae inreligiose dicuntur atque existimantur, prouidentia quoque dei tollitur hac eorum assertione simulque omnis diuinitas exterminatur? Quid enim faciet deus si omnia secundum hanc uersutorum hominum affirmationem fient atque impulsu rapido ferantur pro necessitatis instinctu? Facit tamen haec uana praesumptio faciliorem causam nocentibus, quibus licebit non animi sui peruersitatem condemnare sed de fatali uiolentia conqueri; facit bonorum uota iuxta uitam laudabilem et impetus prudentiae pigriores. Quare missum faciendum est genus hominum ex uersutia et uanitate concretum qui, ut ipsi putant, aduerso fato nati sunt, quibus haec et talia opinari fato prouenerit. Nos uero diuinam legem sequentes repetemus ab exordio digesto ordine quae de fato Plato ueritatis ipsius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quatenus conuenit maleficas stellas. ee. dicere. nisi forte id qđ fas
non ÷ inter dũ easdem bonas. int̾dũ malignas. eẽ. existimandum.
propt̃ eaq promisce beneficia & maleficia p̾bere: sedhoc absur¬
dum ẽ. putare cęlestem substantiã una eadẽq natura p̃ditã non
in om̃ib stellis eandem. eẽ. sedplerasq tãquã apropria degenera¬
rȩ natura: Sednimirum inuitae hocstellȩ patiunt᷑: & quȩnã
erit illa tanta necessitas. quȩ inuitas cogat de linquere: & haec
ipsa utrũ diuina erit anima anmaligna : Anueroratio quȩ clã
est ut aiunt: qua fiunt omiã quȩ adp̃sens aguntur. quaeq futur a
erunt ꝓuenient : sed nimirum monstri simile . ẽ. dicere ratione
fierimala. quȩ multo uerius dicent᷑ nulla ratione iniquus. ẽ.
uel & iã libidinosus: Series uero illa causarum in euitabilis un¬
de accipiet exordium. nisi pͥus meritanrã in quãcũq par tem

Expanded text:
quatenus conuenit maleficas stellas esse dicere? Nisi forte — id quod fas quatenus conuenit maleficas stellas esse dicere? Nisi forte — id quod fas non est — interdum easdem bonas, interdum malignas esse existimandum proptereaque promisce beneficia et maleficia praebere; sed hoc absurdum est putare caelestem substantiam una eademque natura praeditam non in omnibus stellis eandem esse sed plerasque tamquam a propria degenerare natura. «Sed nimirum hoc inuitae stellae patiuntur». Et quaenam erit illa tanta necessitas quae inuitas cogat delinquere? Et haec ipsa utrum diuina erit anima an maligna? An uero ratio quaedam est, ut aiunt, qua omnia fiunt quae ad praesens aguntur quaeque futura erunt prouenient? Sed nimirum monstri simile est dicere ratione fieri mala, quae multo uerius dicentur nulla ratione. Iniquus est uel etiam libidinosus; series uero illa causarum ineuitabilis unde accipiet exordium, nisi prius merita nostra in quamcumque partem