comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sabit int̃dictũ. Nicħn differtage¬
teris locis pͥuatis flum̃ pͥuatũ ¶Ri¬
pa aũt eiꝰ ita recte diffimetur. idq
flum̃ contin. naturalem rigorẽ
cursus suitenens Cetͣm si quando
uł imbrib uł mariuł qua alia rõe¬
ꝥ ad tp̃s excͣuit ripas ñ mutat. Ne¬
modemq dixit nilũ quimem̃¬
to suo egiptũ oꝑit : ripassuas
mutare uł am pliare: Nam cũ ad
ꝑ petuã suim̃ surã redie̾rit. ripe
aluei eiꝰ minuende sunt Sitñ
ineͣ m̃t̃u nactussit uł alio flumi¬
tato. alias cepit currere. ¶ Si ĩsula
in publico flumine fuit nata: in¬
q ea aliquid fiat m̃uidet᷑ in .p.co. fi¬
eri ¶Ua insula it aut occupãtis est
silimitati agrifuerunt. aut eiꝰ cui¬
ripam ctingitaut si in medio alue¬
onataest. eoꝵ ẽ qui ꝓpe utre q p̾si

Expanded text:
fert a ceteris locis privatis flumen privatum. Ripa autem ita recte definietur id, quod flumen continet naturalem rigorem cursus sui tenens: ceterum si quando vel imbribus vel mari vel qua alia ratione ad tempus excrevit, ripas non mutat: nemo denique dixit Nilum, qui incremento suo Aegyptum operit, ripas suas mutare vel ampliare. nam cum ad perpetuam sui mensuram redierit, ripae aluei eius muniendae sunt. si incrementum nanctus sit, uel alio flumitato alia coepit currere. Si insula in publico flumine fuerit nata inque ea aliquid fiat, non uidetur in publico fieri. illa enim insula aut occupantis est, si limitati agri fuerunt, aut eiripam contingit, aut, si in medio alueo nata est, eorum est qui prope utrasque ri
Abbreviated transcription (Latin):
xx. annis. quiuendidit. int̾ ue¬
ni⁊ constitutio. neccon parantis ꝗ¬
dem etasspectatur. nam⁊ sipupil¬
lus emat equu est eum fidem ĩ¬
plere. cum sinedamno eius ħ sit
futurum. Idem ⁊ siẜuus est qui
emit. In illis sane seruis non in¬
teruenit constitutio. quiꝑ duci
ad lib̾tatem non possunt.Ut
puto siexportandus. uł hac lege
uemierit. uł testam̃to hane condi¬
tionem acceꝑat. neumquam ma¬
numit terentur.¶ Sius autem nũ¬
mis redemptus est.⁊ sitotum p̃¬
cium non nume rauit. exoꝑibus
merido ad quisierit. dicendum ẽ
libertatem competere. Quod si
partem sius nũmis redimeret. cũ
partem seruihaberet. adconsti

Expanded text:
nti annis qui uendidit, interuenti annis qui uendidit, interueet constitutio. nec comparantis quidem aetas spectatur: nam et si pupillus emat, aequum est eum fidem implere, cum sine damno eius hoc sit futurum. idem et si seruus est. In illis sane seruis non interuenit constitutio, qui tatem non possunt, ut puta si exportandus uel hac lege uenierit uel testamento hanc condicionem acceperat, ne umquam manumitteretur. Suis autem nummis redemptus etsi totum pretium non numerauit, ex operis merito adquisierit, dicendum est libertatem competere. Quod si partem suis nummis redimeret, cum partem serui haberet, ad consti
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit dicendum erit nonesse
audiendum. Ab initio enim hoc
agideb. ut imagin᷑aria fier emp¬
tio. ⁊ ꝑfidẽ contractus inter empto¬
rem ⁊ seruum agatur. Siueigitur
non hoc abinitio esset actum. ut ss
numis redimerentur. siue hoc acto
nũmos seruus nondederit: cessabit
lib̾tas. Unde queri potĩt. sicum hoc
to. seruus constitutione utipossit:
⁊ pũt᷑o posse. Proide ⁊ si nũmiͦ sei¬
ꝓrogauit emptor. cumeipar uerit
poterit ad libertãtem peruenire.
Siue autem exprimatur incontrac¬
tu. ueluti inemptione. hocut ma¬
nu mĩt tatur. siuie non ex̾ primatur.
uerius est libertatem competere.
gitur ⁊ si forte quissic comparauit᷑
sius numis. ne eum manuinit tat.¬
benigna est oppinio dicentium hẽ
ad libertatem ꝑuẽiire. cumei ⁊ no¬
men emptionis imaginarius iste
emptor accõmod.pret̾ea nichlei
absit. Nichil autemint̃ est.aquo
quissius nũmis amatur: afisco. uela
ciuitate. uel apriuato. cuiusq sit
sexus is quiemit ¶Si ⁊ siminor sit

Expanded text:
optulerit, dicendum erit non esse audiendum: ab initio enim hoc agi debet, ut imaginaria fieret emptio et per fidem contractus inter emptorem et seruum agatur. Siue igitur non hoc ab initio esset actum, ut suis nummis redimeretur, siue hoc acto nummos seruus non dedit, cessabit libertas. Unde quaeri poterit, si, cum hoc to seruus constitutione uti possit: et puto posse. Proinde et si ei nummos prorogauit emptor, cum ei pariauerit, poterit ad libertatem peruenire. Siue autem exprimetur in contractu uelut in emptione hoc 'ut manumittatur' siue non exprimatur, uerius est libertatem competere. Ergo et si forte quis sic comparauerit suis nummis, ne eum manumittatbenigna est opinio dicentium hunc ad libertatem peruenire, cum et nomen emptionis imaginarius iste emptor accommodet et praeterea nihil ei absit. Nihil autem interest, a quo quis suis nummis ematur, a fisco uel ciuitate uel a priuato, cuiusque sit sexus is qui emit. sed et si minor sit
Abbreviated transcription (Latin):
nonecesse ꝓtribunalimanumit¬
tere. Itaq plerumꝙ intransitu
seruimanumit tisolent. cũ aut
lauandi. aut gestandi. aut laudo¬
rum gr̃a prodierit p̃tor. aut ꝓcõ¬
manumitti.⁊ silictoris p̃sentia nõ
manumissionis est. ⁊ si ꝑieulouite
infanue ue dñm seruus libauĩt.
Sciendũm est. qualis cumq causa
ꝓbata sit. itrecepta. libtatẽ tribuẽ
oportere. Namdiuus prus rescͥpsit.
causã ꝓbatas reuocari nonoꝑõtẽ¬
sit manumit tere. Nam cause ꝓba¬
cionis contradicendum. non etra
causa iam ꝓhata retracta est.
tris filius. iussueius manumt tere
potĩt. Iuriosiuõ filius non potĩt᷑
manu mittere.

Expanded text:
no necesse pro tribunali manumittere: itaque plerumque in transitu serui manumitti solent, cum aut lauandi aut gestandi aut ludorum gratia prodierit praetor aut proconmanumitti, etsi lictoris praesentia non maninfamiaeue dominum seruus liberauerit. Sciendum est, qualiscumque causa probata sit et recepta, libertatem tribuere oportere: nam diuus Pius rescripsit causas probatas reuocari non oportequis manumittere: nam causae probation‹i› contradicendum, non etiam causa iam probata retractanda estris filius iussu eius manumittere potest: furiosi uero filius non potest manumittere.
Abbreviated transcription (Latin):
minor .xx. amus manumitti pati¬
gatur:recte manumittitur. quia nõ
tam manumittere asquam nonim¬
situm est. Egoq memini. iabole¬
num p̃ceptorem meũ. ⁊̃ asfrica. ⁊ ĩ
siria ẜuos suos manumisisse. cũcõ¬

Expanded text:
minor uiginti annis manumitti patiatur, recte manumittitur, quia non tam manumittere is quam non impe quaesitum est. ego, qu‹i› meminissem Iauolenum praeceptorem meum et in Africa et in Syria seruos suos manumississe, cum con
Abbreviated transcription (Latin):
urbi um maximum in eam concliti.¬
onem redigitur. ut libtatem adĩpͥr¬
scatur Et primoquidem nĩmus ss
non pro prie uidetur emptus diei. cũ
suos nũmos seruus habere non᷑possit.
Uerum non conn q̃uentib oculis eͤ¬
dendumest suis nũmis ẽum redemp¬
tumcũt non numis eius quieum re¬
demit comꝑaretur. Troinde siue ex
peculio quod aduenditorem ꝑtinꝰ
siue aduentitio luero. siue ⁊̃ amici
bnfitio. uł lib̾alitate. u progante
inse recipiente debitum. redemptus¬
r sit: credendum sust suis nũmis eũ re¬
demptũm. Satis ẽ eñi. quod is qui ẽp¬
tioni suum nomen acconm̾odauĩt n¬
chil de suompẽn᷑dit. ¶Si ab ignõto
emptus sit. postea autem p̃tium suũ¬

Expanded text:
Urbium Maximum in eam condicionem redigitur, ut libertatem adipiscatur. Et primo quidem nummis suis non proprie uidetur emptus dici, cum suos nummos seruus habere non possit: uerum coniuentibus oculis credendum est suis nummis eum redemptum, cum non nummis eius, qui eum redemit, comparatur. proinde siue ex peculio, quod ad uenditorem pertinet, siue ex aduenticio lucro, siue etiam amici beneficio uel liberalitate uel prorogante in se recipiente debitum redemptus sit, credendum est suis nummis eum redemptum: satis est enim, quod is, qui emptioni suum nomen accommodauerit, nihil de suo inpendit. Si ab ignoto emptus sit, postea autem pretium suu
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam dñs postea quam acce pisset.
in sue peciniae rationem habuiss.
Statim desisse eius peculu esse. Si ⁊
si int̃ ea dum eũ manumit teretur
⁊cceptum seruoretulisset: uideripe¬
culii fuisse.⁊ debere hĩdes enn pecu¬
niam manumisso teddete.

Expanded text:
cuniam dominus, posteaquam accepisset, in suae pecuniae rationem habuisset, statim desisse eius peculii esse: sed si interea, dum eum manumitteret, acceptum seruo rettulisset, uideri peculii fuisse et debere heredes eam pecuniam manumisso reddere.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem secuta sit. Paulus. R dit cũ
eaconditione ancillam emptã dño
acqui sitam. cum qua con clitiomẽ
numero tam ꝓlib̾tate. quam contra
lib̾tatem dixerunt. prolib̾tate ꝓnr̃i¬
ciandum esse. se peconstitutum est.
o sum omi genere maniis sum ad
libtatem perduci posse. labo putat
D manumissis iũdieta. R
se pupillum i p̃o
auetore manumit
sñtire ubtati possit ⁊ puto consũ¬
pudi legatarius. retrocon petit li¬
bertas. Idemq est.⁊ si pure duobus
seruus legetur.⁊ postaltius manu¬
missionẽ alt̃ re pudiauĩt. Nam ⁊ hie

Expanded text:
tatem consecuta sit. Paulus respondit, cum ea condicione ancillam emptam domino adquisitam, cum qua condicione vennumero tam pro libertate quam contra libertatem dixerint, pro libertate pronuntiandum esse saepe constitutum est.osum omni genere manumissum ad libertatem perduci putat posse Labeo. DE MANUMISSIS UINDICTA 1 se pupillum ipso auctore manumittsentire libertati possit? et puto consenpudiet legatarius, retro competit libertas. idemque est et si duobus pure seruus legetur et post alterius manumissionem alter
Abbreviated transcription (Latin):
tem soluendo non est. licz alios ere¬
clitores non hãt. libertas seruode¬
negetur. ut constãte matri monio
luntate aui. ut filius uolutate
patris. põt manumit tere. S ma¬
numissus patris uł aui. lib̾tus est
hac lege emit. ut intra annũ manu¬
mitteretur. Deinde intraannũ ẜuus
ditionis. finito anno. pam phila lib̾¬

Expanded text:
tem soluendo non est, licet alios cretem soluendo non est, licet alios creditores non habeat, libertas serui impedietur, ut constante matrimonio dluntate aui ut filius uoluntate patris potest manumittere, sed manumissus patris uel aui libertus esthac lege emit, ut intra annum manumitteretur: deinde intra annum Seiuditionis finito anno Pamphila lib
Abbreviated transcription (Latin):
ripot. uc plerumq pecunia eꝰi nu¬
meratasit. maxime si frãt: ul pater
naturalis pecuniam dederit. Uid¬
bitur enim similis ei: qui suis num
mitrendi gr̃a accepit. exabundanti
ꝓbat. Post diui marci lit tãs ad au
saria lib̾tate uiris ẽ. cuius causãmi¬
manumisso non conpetit. ¶uellã
ca lege uenclidit. ut post annum. ab
emptore manumit teretur. Quod
si non manumisiss. conuenit manũ
inicnz. aut .x. aureos.emptordarz.
non seruata fide nichilominus ex sũ
q̃m manus imectio plerũmꝙ auxi¬
li iferendicausa int̃ uenit. Itaꝙ nec
pecunia petẽtͥur. cum emolum̃ tũ
legis uoluntatem uenditõis secutũ
sit. ¶ Tempore alienationis conueñ
ut homo libertatis eausatraditus
Post quintum annũ impletum ma¬
nu mitteretur. Nut certam mer ce¬
dem int ea menstruam p̃berz. condi¬
tionẽ lib̾tati mercedes non facere.
s obsequio temporariae ẜuitutis
iir qui soluendo est: constante ma¬
trimonio manumit tere põt. Si au¬

Expanded text:
licet plerumque pecunia eius numerata sit, maxime si frater uel pater naturalis pecuniam dedit: uidebitur enim similis ei qui suis nummimittendi gratia accepit, ex abundanti probat post diui Marci litteras ad Aufsaria libertate iuris est, cuius causam mimanumisso non competit. Puellam ea lege uendidit, ut post annum ab emptore manumitteretur: quod si non manumisisset, conuenit, uti manum iniceret aut decem aureos emptor daret. non seruata fide nihilo minus liberam m manus iniectio plerumque auxilii ferendi causa interuenit: itaque nec pecunia petetur, cum emolumentum legis uoluntatem uenditoris secutum sit. Tempore alienationis conuenit, ut homo libertatis causa traditus post quintum annum impletum manumitteretur et ut certam mercedem interea menstruam praeberet. condicionem libertati mercedes non facere, sed obsequio temporariae seruitutis talem uir qui soluendo est constante matrimonio manumittere potest: si au
Abbreviated transcription (Latin):
ian natuł post horam noctis pdle
Reł. quasi annum uicefimũ com ple¬
uerit posse manumit tere. non eni
maiori uiginti annis: ꝑ̃mit ut᷑ ma¬
nunit tere. s nunorem manumit¬
tere uetͣit. lam autem minorꝰ est᷑ ꝗ
diem sup̃ pmũ agit anni .xx.¬

Expanded text:
t›, post sextam noctis pridie kalendas, quasi annum uicensimum compleuerit, posse manumittere: non enim maiori uiginti annis permitti manumittere, sed minorem manumittere uetari: iam autem minor non est, qui diem supremum agit anni
Abbreviated transcription (Latin):
miͣserit ẜuum manumit tere ⁊ inte¬
rim decesserit intestato. deinde filiꝰ
ignorans patren suum mor tuum
ub tatem im posuerit. lib̾tasẜ uo
faũore lib̾tatis contingit. cum nõ
appareat mutataesse dñi uolunta.
¶Sin autem ignorante filio uetuis¬
s pat̃ ꝑnuntium. ⁊ ant̃ quam filiꝰ
certior fierz seruũ manu misiss:.
Slib nonfit. Namut filio manumit¬
Srente ẜuus ad lib̾tatem ꝑueniat.
durare oport patͥs uoluntatem.
Nam ⁊ simutata fiĩt. non erit ueꝵ
uolente patre filium manumi sisse

Expanded text:
miserit seruum manumittere et interim decesserit intestato, deinde filius ignorans patrem suum mortuum libertatem imposuerit, libertas seruo fauore libertatis contingit, cum non appareat mutata esse domini uoluntas. sin autem ignorante filio uetuisset pater per nuntium et antequam filius certior fieret, seruum manumississet, liber non fit. nam ut filio manumittente seruus ad libertatem perueniat, durare oportet patris uoluntatem: nam si mutata fuerit, non erit uerum uolente patre filium manumississe
Abbreviated transcription (Latin):
ris tenerentur. Quia ealege empta
est. ut siño manumit teretur. excõ¬
stitutione liuimarciad libtatem
pueniret.
conditione legatus est. iñ tĩm h̃s
dñs penam intulit. intra decem an¬
nos manumitti. In hoctm̃ nonte¬
stam̃ tum tempus. s mõrtis intue

Expanded text:
ris tenerentur, quia ea lege empta ris tenerentur, quia ea lege empta est, et, si non manumitteretur, ex constitutione diui Marci ad libertatem perueniret.condicione legatus est, interim heres dominus poenam intulit, intra decem annos manumitti. in hoc tamen non testamenti facti tempus, sed mortis intue
Abbreviated transcription (Latin):
lia rem uiuo patre manumisit.
pat̃ utriq testam̃to peculium pre¬
legauãt. quere batur seruus iste u¬
trum amborum. an eus aquopanu¬
patre amborum seruum fuisset.
numit tȩ re non possunt. quia ⁊ ip̃i
seruisunt. S⁊ necrei capit᷑alium e̾¬
minum manumit tere seruossuos
possunt. ut̃ senatus censuit. Diuius
quoq pius cal phurnio re seͥpsit. lib̾¬
tatem abeo. qui iam lege cornelia
daminatus essz. uel cum futurum ꝓ¬
tem datasn non conpetere.¶S ne ꝗd
illos adiustam lib̾tatem puenire. di¬
uus adrianus rescpsit. quidõ manu¬
missi sunt. ut crimini subtraherentur.
uenditus. nenianuinit tatur uel te¬
C manumitti adlibtatem ꝑlucinon
poterit.
debitor fiscalis enumeriam ancil¬
lam. ante annos multos emerat hac
lege. ut manumit teret. eamq ma¬
numiserat. Pro curator cumbona
debitõis non sufficentia quẽ reret.
etiam eueriestatus questionẽ fici¬
ẽbat. Placuit nonẽe uirifscali locũ
quo om̾ia bona dlutoꝵ uire pigno¬

Expanded text:
liarem uiuo patre manumisit: pater utrique testamento peculium prlegauerat. quaerebatur, seruus iste utrum amborum, an eius a quo manpatre amborum seruum fuisse. 8numittere non possunt, quia et ipsi serui sunt. Sed nec rei capitalium criminum manumittere seruos suos possunt, ut et senatus censuit. Diuus quoque Pius Calpurnio rescripsit libertates damnatus esset vel, cum futurum pvis datas non competere. Sed ne quidem illos ad iustam libertatem pervenire divus Hadrianus rescripsit, qui ideo manumissi sunt, ut crimini subtraherentur. uenditus, ne manumittatur, uel tem manumitti ad libertatem perduci non potest. debitor fiscalis Euemeriam ancillam ante annos multos emerat hac lege, ut manumitteret, eamque manumiserat: procurator cum bona debitoris non sufficientia quaereret, etiam Euemeriae status quaestionem faciebat. placuit non esse iuri fiscali locum, quo omnia bona debitorum iure pigno
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. L.i. expł. Seruus furiosi ab
agnato curatore manumit ti non
potĩt. quia madmĩmstrationem
patrimonĩ: manumissio non est.
Si autem exfidĩ conmissi causa de¬
b lib̾tatem furiosus. debitationis
causatollende ab agnato traden¬
dum seruum. ut abeo cuitrꝗditus
tam in ponit. s cumuoluit fit lib̃
is quimanumit titur ex lege augu
est dubitandum. Quod non ita in
telligendum est. ut ita lib esse ui¬
cd̾eatur: ut si conualuit dñs. nonfi¬
at lib̾. S⁊ quem ad modum. siuin¬
dicta eum lib̾ar⁊ absolute scilicet
quiamoriturum seputet. mors euiꝰ
ex pectabatur: similit ⁊ inhac sp̃e in
extremum tp̃s manumissoris uite
confertur libtas. durante scilieet
ꝓpt̃ mortis causam tacita conͣditio¬
ne uoluntate manumissoris. quẽ¬
admodum cum rem ita tradiderit.
ut moriente eo: fier accipientis
Que itademũ alienatur. sidonator
in eadem ꝑmanserit uoluntate.

Expanded text:
. Seruus furiosi ab adgnato curatore manumitti non potest, quia in administratione patrimonii manumissio non est. si autem ex fideicommissi causa deberet libertatem furiosus, dubitationis tollendae causa ab adgnato tradendum seruum, ut ab eo cui traditus tam imponit, sed cum uoluit, fit liber is qui manumittitur ex lege Augusest dubitandum. quod non ita tibi intellegendum est, ut ita liber esse iubeatur, ut, si conualuerit dominus, non fiat liber, sed quemadmodum si uindicta eum liberaret absolute, scilicet quia moriturum se putet, mors eius exspectabitur, similiter et in hac specie in extremum tempus manumissoris uitae confertur libertas, durante scilicet propter mortis causae tacitam condicionem uoluntate manumissoris: quemadmodum cum rem ita tradiderit, ut moriente eo fieret accipientis, quae ita demum alienatur, si donator in eadem permanserit uoluntate.
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatem contigẽ. Ilus n est: quod¬
in reest. quamquodͤ m exstimatiõe.
Et utroꝙ causuuerum ẽ stichum
essent. ut nec ille sedñm. nec hie
se ẜ uũ eius putarz. ¶Minor. xx an¬
nis dñs. nec conmunem quidemẜ

Expanded text:
libertatem contingere. plus enim in re est, quam in existimatione et utroque casu uerum est Stichum essent, ut neque ille se dominum nec hic se seruum eius putaret. Minor uiginti annis dominus nec communem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗcũ pro prietatemht. usum fructũ
redimiss. uel quicum fruetuariꝰ
ess proprietatem redemit. in ea
conditione ẽ. ut ad constitutionẽ
ꝑtincat. ¶ S ⁊ siduo seruum redeme¬
rint. alt̃ propriis nũmis. alt̃ num¬
mis serui. dicendumerit constitu¬
tione cessare nisi forte is qui propͥiꝰ
nũmis redemit manumit tere fu¬
erit paratus. Si ⁊si partemquis rede
cat se sius nũmis emptum. põt cõnͣ¬
sistere cum dñosuo. euius infidẽ
confugit.⁊ queri. quodhabeo non
manu mittatur. rome quidem ap̃
prefectum ur bis. in prouiciis uõ
a pud p̃sidem ex saeris constitutio¬
nibus diuoꝵ fr̃m̃. Sub ea tamen
denũt̾iatione. ut is seruus: qui ĩ¬
hoc intenderit. nec impleuerit ĩ
opus mẽtalli detur.nisi forte dñs
reddieum sibimaliũt. Utiq nõ ira¬
aorem exea eausa penam constitu¬
turus. Snsirationibus tedditis li¬

Expanded text:
cum proprietatem haberet, usum fructum redemit. Sed qui, cum fructuarius esset, proprietatem redemit, in ea condicione est, ut ad constitutionem pertineret. Sed et si duo seruum redemerint, alter propriis nummis, alter nummis serui, dicendum erit constitutionem cessare: nisi forte is qui propriis nummis redemit manumittere fuerit paratus. Sed et si partem quis redecat se suis nummis emptum, potest consistere cum domino suo, cuius in fidem confugit, et queri, quod ab eo non manumittatur, Romae quidem apud praefectum urbis, in prouinciis uero apud praesides ex sacris constitutionibus diuorum fratrum, sub ea tamen denuntiatione, ut is seruus, qui hoc intenderit nec inpleuerit, in opus metalli detur, nisi forte dominus reddi eum sibi maluerit, utique non maiorem ex ea causa poenam constituturus. S
Abbreviated transcription (Latin):
post litem contestatam factum est tol¬
scalet᷑ si id quod antecessit tollisine eo
cium acceptumsit aquae pluuiae arcens¬
de nichilominus eouiditio uñditõe
posse consequi non quiauñditõi. s ꝗae

Expanded text:
post litem contestatam factum est tolletur, si id quod antecessit tolli sine eocium acceptum sit aquae pluuiae arcendae, nihilo minus eo iudicio uenditorem posse consequi, n
Abbreviated transcription (Latin):
ne aque suitus michi cesła fuit. de¬
inde postea aliacessione. diurne quo¬
q ductus aquae concessus michi fuĩt.
⁊ ꝑ constiutum tempus nocturna
dum taxat aquausus fuĩm. amit to ẜ¬
uitutem aquae diurne. quia hoc casu
pluressunt suitutes diũsaum cau¬
sarum factes placuit non ał ꝑlapiqe
aquamduci posse. nisihoc inẜ uitute
constituencda com phensum sit nouit
consue tudiiuis ẽ. ut qui aquam hãt qͣ
ꝑlapidẽstratum ducat illa autem q̃
ferre inconsue tucdinemẽe sol. ut ꝑ
fistulas aqua ducatur. ⁊̃ si nichil sit ẽ¬
phensum in ẜuitute constituenda fi
eri possunt ita tamẽ ut nullũdã nu
dño fundi exhis detur. ¶Uia publi.¬
caint̃ cedente austus ẜ uitutem cõsti¬
publicum eodem casu quo int̃ ueni¬
ente flumine publico ue itineris
actus ẜ uitus in poni potest. idem ẽ
sinon sit in pedim̃to transeuntima¬
tĩori agẽ poto ius eẽ michi ire agere
sicut int̾uemiente uia publica uel
sit uti: nullaeoꝵ suitus in pomipo¬

Expanded text:
nae aquae seruitus mihi cessa fuerit, deinde postea alia cessione diurnae quoque ductus aquae concessus mihi fuerit et per constitutum tempus nocturna dumtaxat aqua usus fuerim, amitto seruitutem aquae diurnae, quia hoc cas‹u› plures sunt seruitutes diuersarum causarum. Recto placuit non alias per lapidem aquam duci posse, nisi hoc in seruitute constituenda comprehensum sit: non enim consuetudinis est, ut qui aquam habeat per lapidem stratum ducat: illa autem, quae fere in consuetudine esse solent, ut per fistulas aqua ducatur, etiamsi nihil sit comprehensum in seruitute conseri possunt, ita tamen, ut nullum damnum domino fundi ex his detur. Via publica intercedente haustus servitutem consti flumen publicum, eodem casu, quo interveniente flumine publico viae itineris actus servitus imponi potest, id est si non sit impedimento transeunti maeriori, agere potero ius esse mihi ire agere sicut interveniente via publica vel sit uti, nulla eorum servitus imponi po
Abbreviated transcription (Latin):
restituere oprs factum ut patienti¬
ꝯam p̃stare deb Nam aet ori morã
suam noͣ ceredebere manifestum est.
Iea tł causa est ⁊̃ sotius eius quiopus
fecit siipeauẽ tor non fuit. Idemq ĩ
donato fundo legatoue est.
pluiae arcencł. S ũnditor atq do¬
nator int̃ dicto quodui aut elam d̾
damno ⁊ inpñsis abactore factis te
dium quat᷑enus desierit᷑ dñs eẽ ag̃n¬
clũ cum eoquocuu aut c̃lam quod
si aiiuiͤ ͤ pretierit dedolo uditiũ
clandũ . Icum agit̾̃aquae pluuiae ar¬
cende defac̾to quod noez queritur.
ĩdõq siutio locipars aliqua soli sub¬
sedͣ quamuis ꝑ eam causam aqua plu¬
uia inferiorinoceat. nulla conpetit
ãctio. Idem fortasse dicitur. sunagͦ
manu fac̃tum aliquid sub sedit. ¶In
cdam num uenit. cum re liquis fe̾re
ante datumest. ꝗ ui aut clamͣ agen¬
dum de eoͬꝗ post sentñtiam uidicis
futurum ẽ clanini infecti cauĩ opor¬
t uł ita opus restitũ endum est: ut
nullum pͣenculum cdamni suꝑsitd̃.

Expanded text:
ientiam praestare debent: nam actori moram suam nocere debere manifestum est. in eadem causa est etiam socius eius qui opus fecit, si ipse auctor non fuit: idemque in donato fundo legatoue est. pluuiae arcendae. Sed uenditor aut donator interdicto quod ui aut clam de damno et impensis ab actore factis tendium, quatenus desierit dominus esse, agendum cum eo quod ui aut clam: quod si annus praeterierit, de dolo iudicium dandum. Cum agitur aquae pluuiae arcendae, de facto quod nocet quaeritur: ideoque si uitio loci pars aliqua soli subsedit, quamuis per eam causam aqua pluuia inferiori noceat, nulla competit actio. idem fortasse dicitur, si in agro manu factum aliquid subsederit. In damnum uenit, cum reliquis fere ante datum est, quod ui aut clam agendum est. de eo, quod post sententiam iudicis futurum est, damni infecti caueri oportet uel ita opus restituendum est, ut nullum periculum damni supersit.
Abbreviated transcription (Latin):
eo exͥm suiuiris uidet fuisse exquopi¬
t̃ hostiũ potestatideditꝰ  Sedsiãboa¬
p̃bostes s̃.⁊ pͥor. pat̾. decedat sufficiatꝰ.
lex cornelia substituto. Nalias quã si
aphostes patre defũcto. ptea filiꝰ ĩ cuu¬

Expanded text:
eo exinde sui iuris videtur fuisse, ex quo pater hostium potitus est. Sed si ambo apud hostes et prior pater decedat, sufficiat lex Cornelia substituto non alias, quam si apud hostes patre defuncto postea filius in civ
Abbreviated transcription (Latin):
rũe. Expulsis hostil exagris quosacceꝑint
a m̃acoꝵ agroꝵ ad pͥores dños reͦdire neo
ant publicã aut p̃dȩ loco cecłe. Publicat᷑
uille agͥer ꝗexhostib captꝰ sit ¶Nedẽptiofa¬
cultate redeundipbet. ñiuspꝰt liminii ĩmuͦ

Expanded text:
rum est expulsis hostibus ex agris quos ceperint dominia eorum ad priores dominos redire nec aut publicari aut praedae loco cedere: publicatur enim ille ager qui ex hostibus captus sit. Redemptio facult
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pꝰtea exsenatũ subtitulo nͦata filucũ mat᷑
manũmisit ĩgnorantiamꝰaiti eid̾ ꝙ patͥs neq
statiueoꝵ quosmanumisisse uisusẽ. officẽ
deb.⁊ exin ĩtelligioportet⁊ remissũ matͥs pi¬
gñis uinculũ ex quo d̾ea susciꝑe lib̾os adop.¬

Expanded text:
natum sub titulo naturalis filii cum matre manumiserit: ignorantia mariti eiusdemque patris neque statui eorum, quos manumisisse uisus est, officere debet, et exinde intellegi oportet remissum matri pignoris uinculum, ex quo de ea suscipere liberos op
Abbreviated transcription (Latin):
eofacti ꝗtestam̃ti fictionẽ habuit: seoqaꝰ.
meꝵ pͥncipiũeoꝵ ĩ ciutate c̃stituto cap
cilloꝵ ⁊ isptea reũsusẽ. ⁊ p̾t limino iu̾su¬
ũrecepit humanitatis rationĩ congru¬
ũ ẽ eoscodicillos. ita suũeffectũ habe. quaĩ
ĩmeclio nulla captiuitas intcẽssiss. cetã
q̃ ĩiuire s̃. ptea quã post limimo redit ꝓeo
obͤlato ei p̃cibꝗ dedit pꝰtliminio redisse.
aut receptuseẽ ẜuus credit᷑ ¶ s ignoran̾
captiuũ existimans uendentis ee rede:
tassit uideam. Nã occurrit ꝗ ẽstitutio
q̃de redẽptis. lataẽ eũ redim̃tis ẜuũ fac̃.n
Et qd̾ meuẽ iã usucaꝑe me ĩtelliginp
dt ¶Cirsũ estitutio ñdetĩorẽ causã re¬
dim̃tiũ. sedsi quo meliorẽ effecũt: ꝑ imi
uis bone fidĩ ep̃toris uetustissimũ ⁊i

Expanded text:
eo facti, qui testamenti factionem habuit. sed quia merum principium eorum in ciuitate constituto captcillorum, et is postea reuersus est et postliminio ius suum recepit, humanitatis rationi congruum est eos codicillos ita suum effectum habere, quasi in medio nulla captiuitas intercessisset. Cetera quae in iure sunt, posteaquam postliminio redit prooblato ei pretio quod dedit postliminio redisse aut recept‹us› esse seruus credetur. Et si ignorans captiuum, existimans uendentis esse redemitas sit, uideamus. nam occurrit, quod constitutio, quae de redemptis lata est, eum redimentis seruum facit, et quod meum iam usu constitutio non deteriorem causam redimentium, sed si quo meliorem effecerit, peremi ius bonae fidei emptoris uetustissimum et
Abbreviated transcription (Latin):
tate iã obtinente. sinĩpediret. ꝗtrans fu¬
tre ꝗapat̃ sicillũ amisit quẽ ad mod̾patͥa
Etꝗa disciplina castroꝵ antiꝗor fuit. ꝓa¬
rentib tomanis ꝗͣeaitas lib̾oꝵ ¶ Trani¬
fuga aũt sussolũs accipiend̾ẽ. qͥaut ad ho¬
fid̾e suscepta tns fugit ¶Susꝗeniat abho¬
stib płi s alii uspignõis. ꝗ ãredẽtohĩ ces¬

Expanded text:
futre, quia pater sic illum amisit, quemadmodum patria, et quia disciplina castrorum antiquior fuit parentibus Romanis quam caritas liberorum. Transfuga autem non is solus accipiendus est, qui aut ad hofide suscepta transfugit. Si is, qui emat ab hostibus, pluris alii ius pignoris
Abbreviated transcription (Latin):
seũ eosue ꝗ soluet̃ ꝑtinebit: Itaut ĩporti¬
uone sua pͥstinũus obt̾ieat. ut ĩpartes
nͣ  cetõꝵ isꝗ redemit succedat ¶ Si fidĩcõm¬
issa lib̾tas debita captiuo fuii. redẽptꝰ ñ
qua futus ec̃i. sicapt̾nfuiss d̾ põrtabit᷑

Expanded text:
um eosve qui solverunt pertinebit, ita ut in portione sua pristinum ius optineant et in parte ceterorum ei qui redemit succedant. Si fideicommissa libertas debita captivo fuerit, redemptus qua futurus esset, si captus no
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. ap̃quos iã hostes suofacto rep̃hundũ¬
t᷑. Qb ius pꝰt liimi ẽ: tã inbello ꝗͣ ĩ pa¬
oe snͥfede cautũ fuãt. ne eẽt hisuis
pꝰt liminii ¶Siqͥscapiat᷑ abhostib hi
quos inpotestate habuit ĩ mẽtos. utrũ

Expanded text:
tur, apud quos iam hostes suo facto deprehenduntur. quibus ius postliminii est tam in bello oedere cautum fuerat, ne esset his ius postliminii. Si quis capiatur ab hostibus, hi, quos in potestate habuit, in incerto sunt, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
tũerat cape se nicħ posse detulissetã
q̃stionẽ uenit dodrantis. antotiꝰ assiᷤ.
partẽ dinłidiã exbñficio diuitraiani
ut ñ capienti restitueret hr̃ditatẽ. sid.¬
ducta parte quar. ede ͭarestituit ni¬
cħ retinẽ deb. Quã oran̾aũt ꝗhr̃di¬

Expanded text:
tum erat capere se nihil posse detulisset, in quaestionem uenit, dodrantis an totius assis partem dimidiam ex beneficio diui Traiani ut non capienti restitueret hereditatem, si deducta parte quarta restituit, nihil retinere debet. qua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ honerarus ꝑꝑbelli usu pꝰtliminũẽ
ñpiscatoriis aut siquas actnãrias uo¬
luptatiscansa ꝑauer̃. Equis itẽ aut
equa frem paciens recipiũt᷑ ptꝰlimini¬
osã sine culpaeqͥtis ꝑripere se potu

Expanded text:
er belli usum postliminium est, non piscatoriis aut si quas actuarias voluptatis causa paraverunt. Equus item aut equa freni patiens recipitur postliminio: nam sine culpa equitis proripere se potu
Abbreviated transcription (Latin):
corneliã de tabulis sodis nicħ locutã
eiꝰ dñtaxat ꝑsõam demonstrasse. ꝗ
testam̃ti factionẽ hiuiss ¶ Plane cap¬
tiui ⁊ ĩ pub̾is legitimã hr̃ditatẽ ꝑle
gẽ corneliã defegri. Qm̃ueꝵ ẽ nec im

Expanded text:
Corneliam de tabulis secundis nihil locutam eius dumtaxat personam demonstrasse, qui testamenti factionem habuisset. plane captiui etiam impuberis legitimam hereditatem per legem Corneliam deferri, quoniam uerum
Abbreviated transcription (Latin):
tohr̃dis sui põpeu tacite fidĩcõmusãt
⁊ut ñcapienti fundũ. ⁊ c̃tȩ pecuniȩ¬
⁊ qñtitatẽ daret. ⁊ eonõe cau̾tionẽ a¬
põpeio exigicurauãt. se restitutuꝵ¬
mdeãꝙ̃ ei ꝑ pt̃ ceptionẽ dedat. p̾tea id̾ flo¬
dnis facto scdo testo ⁊ eod põpeio.

Expanded text:
to heredis sui Pompeii tacitae fidei commiserat, ut non capienti fundum et certam pecuniantitatem daret, et eo nomine cautionem aPompeio exigi curauerat se restitutuquae ei per praeceptionem dederat. postea idem Flous facto s
Abbreviated transcription (Latin):
tacito fidĩ cõmisso factãeũ possessõĩb
transigͦiũ. atq tͥb edictiseuocatiñ R¬
der̃. placuit senatintant̃ ab̃oꝗid fecissetͥ
exigiqñtũ ap̃erririũ ex eacansa quãde¬
tułat remanẽ oportet si ꝓfessionẽ suã

Expanded text:
tacito fideicommisso factam cum possessoribus transigunt atque tribus edictis euocati non respondent, placuit senatui tantum ab eo qui id fecisset exigi, quantum apud aerarium ex ea causa quam detulerat remanere oportere‹t›, si professionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ses debitis docẽ deb ut debitorib fi¬
sciꝙ fisc̾ debet cõpenset̃. sepe cõnistitu¬
tũẽ. Excepta causa tͥbutoria ⁊ stipen¬
annonaria debet᷑. ¶ nreatii consfitut᷑.¬
bona sua administrãe põt. eiꝙ debitor.¬
rectabonafide solũ ¶ actões ꝗaliꝗ offi

Expanded text:
sibi docere debet. Vt debitoribus fiquod fiscus debet compensetur, saepe constitutum est: excepta causa tributoria et stipenannonaria debetur. In reatu constitutbona sua administrare potest, eique debitorrecte bona fide solvit. Actores, qui ali
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ad missũ flagitiũ mortẽ c̃sciuit.⁊
datus lib̾tates retrahi placllit. Sane
ꝓpsũ ita abalio einere mancipiũ utin
atẽ prãẽ possit ¶Exhis bonis q̃ ad fisc
acͥta aquoquã adũsus fiscũ e diopor¬
tet: ipse aũt fiscꝰ auctoꝵ suoꝵ exẽpla
hacc̃ditiõe edit. ne iscuide scͥbndi sit

Expanded text:
d admissum flagitium mortem consciuit et datas libertates retrahi placuit. Sane ipsum ita ab alio emere mancipium, ut atem praestare possiumenta neque acta a quoquam aduersus fiscum edi oportet. Ipse autem fiscus actorum suorum exempla hac condicione edit, ut is, cui des
Abbreviated transcription (Latin):
Tuꝗdefensiõe omissa redimẽ sentũtiã
tossolido inferre fisconissus ẽ. Omissan
ipsius cause inꝗsitiõe ip̃e te huic pene s¬
fiscalia mouent᷑ ad defensiõe cause boã
fide ueniãt. ñ adũsaĩos aut uidices reli

Expanded text:
defensione omissa redimere sententiam tos solidos inferre fisco iussus es: omissa enim ipsius causae inquisitione ipse te huic poenae sfiscalia mouentur, ad defensiones causae bona fide ueniant, non aduersarios aut iudices redi
Abbreviated transcription (Latin):
nerat. ne manumittẽt᷑. habebit aũt
intĩm sinpena sua ꝗredemit. Ergode
metallo captus redẽptꝰ ĩ pęnã suã reũ¬
tet᷑. nectñut trans fuga metalli puni¬
enduserit sedredẽptor a fiscop̃culre.¬

Expanded text:
nierat ne manumitteretur: habebit autem interim sine poena sua qui redemit. Ergo de metallo captus redemptus in poenam suam revertetur, nec tamen ut transfuga metalli puniendus erit, sed redemptor a fisco pre
Abbreviated transcription (Latin):
alio nuntiante bona p̾teau̾acãẽ c̃stitit.
fructus p̾t pͥmãlitẽ ab sumi ñ oportusse
Rdi. Neꝙn ads. c̃sultibñficiũ scͥptũ
Hĩdẽ ꝑtine. c̃troũsia mõta ¶ PDelatoris oꝑe
nebat ad suitp̃is administratiõe ꝑtine

Expanded text:
alio nuntiante bona postea vacare constitit. fructus post primam litem absumi non oportuissed senatus consulti beneficium scriptum heredem pertinere controversia mota. Delatoris opernebat, ad sui temporis administrationem pertine
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ ut adũ sus ip̃m locũ hãt. ꝗdelatorẽ¬
ptaẽ. ł acẽ ꝑimit᷑ łc̃dẽpnatio facta
cͥmine ꝓnuntiaẽ. Plane si forte d̾
re tractanda cansa agat᷑. q̃ semel u¬
dicataẽ ꝑ delatoris corruptelã mor¬
tuus corruptor ñefficiet. quominꝰ
nis S ne sedcause restitutioẽ ¶ Eũ ꝗ falsũ¬
ussir testam̃tũ dhẽ posse adire hrclitatẽ
fiaieps c̃stat. Sed denegatis ei actioĩb fisco

Expanded text:
st ut adversus ipsum locum habeat, qui delatorefacta crimine pronuntiare. plane si forte de retractanda causa agatur, quae semel iudicata est, per delatoris corruptelam, mortuus corruptor non efficiet, quo minus non poenae, sed causae restitutio est. Eum, qui falsum testamentum dixit, posse adire hereditatem constat: sed denegatis ei actionibus fisco
Abbreviated transcription (Latin):
ua ad fiscũ deuolutasũt: fidius soͬres li¬
bant᷑ nͥ forte minꝰ idoneis̃. ⁊ ĩreliquũ ñ
ex solute qñtitatis accesẜĩt ¶Siplus ẜ¬
uatũẽ exbonis debitoris afisco distra¬
ctis. Iure acnĩto restitui postulãt᷑.s.
c̃ductor ex fundo fiscali nicħ tñs fer¬
re põt. neccip̃ssi mat̾iã uend̾e. ł oliuę.
ñ substitutis aliis. cętasq arbores pꝰ¬
o miferas cede. ⁊ facta eiꝰ reiestimatiõe
ĩquadruplũ c̃uenit᷑ ¶ Minorib xxu.

Expanded text:
s liberantur: nisi forte minus idonei sint et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint. Si plus seruatum est ex bonis debitoris a fisco distractis, iure ac merito restitui postulatur. Conductor ex fundo fiscali nihil transferre potest nec cupressi materiam uendere uel oliuae non substitutis aliis ceterasque arbores pomiferas caedere: et facta eius rei aestimatione in quadruplum conuenitur. Minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ħĩlib diuisũ consequipossumꝰ ¶Ali
udꝙ totũ petineesse est: nec diui
mittat sectionẽ ¶⁊imaspes ꝑtin
ad ꝓmissorẽ pecimie certe. Nã ⁊ pes¬
tͣicio. ⁊ solutio ad portignes hr̃dita¬
riass pec̾tat. ¶ Secla acłoprsꝙ testator
fiẽi iussit. Namsingłibrdles in solidũ
denentur. quia oꝑis effectus in parte

Expanded text:
heredibus diuisum consequi possumus: aliud, quod totum peti necesse est nec diuismittat secutionem. Prima species pertinet ad promissorem pecuniae certae: nam et petitio et solutio ad portiones hereditarias spectat. Secunda ad opus, quod testator fieri iusserit: nam singuli heredes in solidum tenentur, quia operis effectus in
Abbreviated transcription (Latin):
duc̃ lici seiꝰ c̃tũdebeat uł extestam̃to
ec̃tũdebeatur QQuaus iste spes uix se¬
pari possint. ab eaquã ꝓposuimus de
no⁊ oleo ul tritioo ꝙ moreo reposi¬
tue Et adhuc occurrit ꝙ fiderusso¬
Lioquin ita int rogẽtur id fide tua
ut ñ faciendo consistit stipulatur.
Nic̃tũsti pulã uidẽtur ¶In faciendo
uesuti fossam fodi domũe difficari
Uacuam possessionẽ tradi¶Inno fa¬
ciemdo. Uelutiꝑte ñfieri quominues.¬

Expanded text:
ducit, licet Seius certum debeat uel ex testamento certum debeatur. quamuis istae species uix separari possint ab ea, quam proposuimus de uino uel oleo uel tritico, quod in horreo repositum est: et adhuc occurrit, quod fideiussobeat, cum alioquin ita interrogentur: 'id fide tua ut non faciendo ‹consistit›, stipulatur, incertum stipulari uidetur: in faciendo, ueluti 'fossam fodiri' 'domum aedificari' 'uacuam possessionem tradi': in non faciendo, ueluti 'per te non fieri, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
dem tuũ fic̃ĩ. quominus fiat. ¶ Sifti¬
chustipulatus dealio sentiã: tudea¬
lio: nicͥ actuerit. ¶Qđ in iuditiis ari¬
sto exstimauit ¶ Shmagis ẽ. ut is
petitus udeatur. dequo actor sñsit.
Nãstipulatio exittusq ẽ sensuual.

Expanded text:
dem tuum fieri, quo minus fiat". Si Stichum stipulatus de alio sentiam, tu de alio, nihil actum erit. quod et in iudiciis Aristo existimavit: sed hic magis est, ut is petitus videatur, de quo actor sensit. nam stipulatio ex utriusque consensu
Abbreviated transcription (Latin):
p. ł .xx. aded̃. Stipulationes ñcli¬
uidũtur eaꝵ reꝵ. que diuisionẽ ñ
recipiunt. eluti. uie itneris
actus aquaeductus: cetaꝵ q ẜuitus¬
tũ ¶dẽ puto ⁊ siquis faciendũ aliꝗͥ
stipulatussit. Ut puta fundũ tradi.

Expanded text:
. Stipulationes non diuiduntur earum rerum, quae diuisionem non recipiunt, ueluti uiae itineris actus aquae ductus ceterarumque seruitutium. idem puto et si quis faciendum aliquid stipulatus sit, ut puta fundum tradi u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dãpnũ. ¶ Prparte aũt peti. sol¬
un autem imsitoᷤtu ñ potĩt. Ueluticũ
sti pulatꝰ suñ hore certa. Nã petitio
eiꝰ scinditur. Soluiaut nisi solidum dn
ñpõt. Alioquin indũisis hõib rectet
partes soluẽntur. ꝙ ñ potuit defunc n¬
d tus facere. nequod stipulatussũ. ñc̃ se sͣ¬

Expanded text:
autem peti, solui autem nisi totum non potest, ueluti cum stipulatus sum hominem incertum: nam petitio eius scinditur, solui uero nisi solidus non potest. alioquin in diuersis hominibus recte partes soluentur: quod non potuit defunctus facere, ne‹c› quod stipulatus sum cons
Abbreviated transcription (Latin):
Ergosiquis fundũsine ꝓͥr ppella¬
tione. uł hoĩem gn̾alit̃. sine ꝓpnoĩe
autͣ iunũ. frum̃tũ ue sine qualitate
gationẽ susꝙ adõ. ut siquis itastipłã¬
tussit: tritici affricibonimodios
centũ uinicãpaniboniamphoras
centũ. incertun iudeatur stipulari
Qabono. melius inueniri pot¶quõ
fit ut boniappellatioñsit certe reisi

Expanded text:
Ergo si qui fundum sine propria appellatione uel hominem generaliter sine proprio nomine aut uinum frumentumue sine qualitate gationem Usque adeo, ut, si quis ita stipulatus sit 'tritici Africi boni modios centum' 'uini Campani boni amphoras centum', incertum uideatur stipulari, quia bono melius inueniri potest: quo fit, ut boni appellatio non sit certae rei si
Abbreviated transcription (Latin):
bũoportꝰ bit ue uł ita psenᷤ indiem¬
ue hocido fit᷑ quia quistĩpulatur. qꝗc¬
quidte dare oportet. demonstrat eam
pecunam quaeiam debetur Qd sitotĩ
demonstrare uult: dicit oport oporte
cunia ꝓmissa. ⁊ añt dĩem mortuo ꝓ¬
subconditione stipulatus emancipa¬
otus fũit. cdem exntĩt c̃ditio. pat actio
eͣpetit quia insti pulatioib id tp̃s sꝑe¬

Expanded text:
oportebit" vel ita "praesens in diemve". hoc ideo fit, quia qui stipulatur "quidquid te dare oportet" demonstrat eam pecuniam quae iam debetur: quod si totam demonstrare vult, dicit "oportebitve" cunia promissa et ante diem mortuo prosub condicione stipulatus emancipatus fuerit, deinde exstiterit condicio, patri actio competit, quia in stipulationibus id tempus spe
Abbreviated transcription (Latin):
gnificatiua. Cũid ꝙ bono meliussit
ipsũquoq bonũ sit ¶It cũoptimũꝗ q
tipulatur. idstipulari intelligit̃. ciuꝰ¬
e bonitas pͥncipalem gradum bonitatise¬
t. Queres efficit: ut ex appellatio ẽte¬
rei significatiua sit. ¶ Fundi c̃tisiquis.
usũfructũstipulatus fũt inctũ intel¬
eni magis ureutimur. ¶ Illud dubi¬
tusculano natierunt dãisibistipulat᷑
sit. aninc̃tũstipulatus uideatur. Sr ipͥ¬
sa natura manifestissimuie. inctiesse
hanestipulationẽ ¶ quiuinũ aut o¬
leũ ł triticũꝙ inorreo ẽ stipulat᷑: c̃tum

Expanded text:
gnificatiua, cum id, quod bono melius sit, ipsum quoque bonum sit. at cum optimum quisque stipulatur, id stipulari intellegitur, cuius bonitas principalem gradum bonitatis habet: quae res efficit, ut ea appellatio certi significatiua sit. Fundi certi si quis usum fructum stipulatus fuerit, incertum intelenim magis iure utimur. Illud dubiTusculano nati erunt, dari sibi stipulatus sit, an certum stipulatus videatur. sed ipsa natura manifestissimum est incerti esse hanc stipulationem. Sed qui vinum aut oleum vel triticum, quod in horreo est, stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
u nũdaturũ te spop̾onłis ẽstat ñ
tenite. nec aclint rogatũ ee respon¬
sum ¶iũsa cãu̾sa ẽ sũmaꝵ. ueluti
decem aut .Mx. darespondes. Hic
puler. stichũputa.⁊ pan philũ li¬
crunum spo pondis. tenĩs uiđis it
ad unam ex du̾ab sti pulationibus
spopondisse ¶ Sacram rẽ. ut religi¬
osam ułusib publicis in ꝑ petuum
relictam ut foꝵ aut basilicam aut
hoĩem lib̾m. inutilit̃ ftipulor qua¬
usib relicta in pͥuatosusus conu̾ti.
ꝓphanam: aut stichudare ꝓmisit
libatur.si sine facto eiꝰres sac̃ ẽe ceꝑit
aut stichus adlibtatẽ ꝓuenĩt¶ Nec
reuocant̃ in obligatione. sirursus
lege aliqua ⁊ ressaẽ ꝓphana ee cepe¬
rit᷑ ⁊ stichus exliboẜuus effectussit

Expanded text:
tat non teneri te nec ad interrogatum esse responsum. Diversa causa est summarum, veluti "decem aut viginti dari spondes?" hic puler, Stichum puta et Pamphilum, licet unum spoponderis, teneris: videris enim ad unam ex duabus stipulationibus respondisse. Sacram vel religiosam rem vel usibus publicis in perpetuum relictam ut forum aut basilicam aut hominem liberum inutiliter stipulor, quas relicta in privatos usus reverti profanam aut Stichum dari promisit, liberatur, si sine facto eius res sacra esse coeperit aut Stichus ad libertatem peruenerit, nec reuocantur in obligationem, si rursus lege aliqua et res sacra profana esse coeperit et Stichus ex libero seruus eff
Abbreviated transcription (Latin):
dediis non libaretur. Si siconditi et¬
one deficiente remanserit petiti¬
oinfirmabitur. ¶Stichu quide¬
cessit sisti puler. siquide conliei ieme¬
⁊̃ mortuus potuit ut fu̾ri :utilit᷑
ler. ¶ Siquis ancillã si stere se ĩ ali¬
quo ioco ꝓmiserit: que p̃gͥñas erat ⁊¬
sisine partueam si stat. ineadẽ cau¬
sa eam sistere intelligiti
pulatus cẽ ⁊ transierit tp̃s quopotiu¬
stifacẽ quã diulitem contestãtus nõ

Expanded text:
dedisset, non liberaretur: sed si condicione deficiente remanserit, petitio infirmabitur. Stichum, qui decessit, si stipuler, si quidem condici etiam mortuus potuit, ut furi, utiliter arer. Si quis ancillam sistere se in aliquo loco promiserit, quae praegnas erat, etsi sine partu eam sistat, in eadem causa eam sistere pulatus sim et transierit tempus, quo potueris facere, quamdiu litem contestatus non
Abbreviated transcription (Latin):
sistiͫ ꝓmittit. nec adicit penã pi
nͥstetit penãdaĩ. in id quantunt̃ eft
sisti: contineri. Etuerũ est. ꝙ celsus
aiͣt. Nãquialiũ sisti ꝓmittit. ħꝓmũ¬
tit idscacturũ ut stet ¶ Si ꝓcuãtor si¬
ti aliquẽ sine penasti pulatussit. põt¬

Expanded text:
sisti promittit nec adicit poenam, p"nisi steterit, poenam dari", in id, quanti interest sisti, contineri. et verum est, quod Celsus ait: nam qui alium sisti promittit, hoc promittit id se acturum, ut stet. Si procurator sisti aliquem sine poena sti
Abbreviated transcription (Latin):
Agnori capiiubefit mdx distrai
quaꝵ p̃tiũ si suffeĩt. bene ẽ sino
suffecit. ⁊ solipignora capi iubent᷑
mox : distrai ꝗ. si nulla mouen¬
tia sint: apignorib soli inicium᷑
fac̾iunt. sic deniq int̃ loqui so¬
lent simouelitia non sint: ut so

Expanded text:
distrahi: quarum pretium si suffecerit, bene est. si non suffecerit, etiam soli pignora capi iubent et distrahi. quod si nulla mouentia sint, a pignoribus soli initium faciunt: sic denique interloqui solent, si mouentia non sint, ut sol
Abbreviated transcription (Latin):
erit discedi anoĩe nͥ furte quis euem¬
plũ secutus corpaliũ piqnor ultr ap̃¬
desserit dix̃t ꝙ ipsos debere uidices
denoĩe cognoscere. ut roglioscunt de
mus utrum ip̃i iudices conũeniãt
causa iudicati omuertent. anuero.
uendent nom̃upignoã corpalia so¬
lent s necesse est. utq. eis faciliu sui¬
deatur. adrem ex seqñdã hoc faciãt
¶S ⁊si pecunia penes argentario
sit.eq capisol hoc amplius. sipe¬
dẽp natus ẽ. spl pignois iure capi
emitti in causam iuidicati ¶i tei
pecumam quoq depõitã nomine cõ

Expanded text:
erit discedi a nomine, nisi forte quis exemplum secutus corporalium pignerum ultra processerit dixeritque ipsos debere iudices de nomine cognoscere, ut cognoscunt demus? utrum ipsi iudices conuenient causa‹m› iudicati conuertent, an uero uendent nomen, ut pignora corporalia solent? et necesse est, ut quod eis facilius uideatur ad rem exsequendam, hoc faciant. Sed et si pecunia penes argentarios sit, aeque capi solet. hoc amplius et si pecondemnatus est, solet pignoris iure capi et conuerti in causam iudicati. Praeterea pecuniam quoque depo
Abbreviated transcription (Latin):
usucapere non põt Lamcum poi¬
sideatur. possidere nonuidetur uti
dum taxat omit tit possessione gͥ¬
sus eam¶Quifacit quod facere no
rebus fauorabiliorest.

Expanded text:
usucapere non potest: nam cum possideatur, possidere non uidetur. dumtaxat omittit possessionet: et qui facit quod facere non rebus fauorabilior est.
Abbreviated transcription (Latin):
aulus.L. Iatinus largus uendi¬
dit ancillam. ita ut manumit ta¬
tur: non addito tp̃r. quero qñ ex ẽ¬
stitutione incipit eilib̾tas ẽpetẽ:
cessante emptore in manumitt̃n
utrũ cum primũ potuiss ut ma¬
numit tẽt. an̾ inpotestate eẽt ẽp
toris quando uell: manumit tere.
p̃riore easu. facile tp̃s comp̃hendi
potest postiore autemutiq moĩ¬
ente empͣtore competit libertas.
Siñ appareat quid conuenĩt. Fuior
pͥorẽ inducit oppimonem. i ut int̃
duos menses si ambo p̃stosunt. tã
seruus quam empotor eius. Ser¬
uo enim ab sente. nisiemptor in¬
tra quat tuor menses inposuerit
li bertatem ex constitutionibus

Expanded text:
um. Latinus Largus: uendidit ancillam ita, ut manumitteretur, non addito tempore: quaero, quando ex constitutione incipit ei libertas competere cessante emptore in manumittendo. utrum, cum primum potuisset, ut manumitteret, an ut in potestat quando vellet manumittere. priore casu facile tempus deprehendi poterit: posteriore utique moriente emptore competit libertas. si non appareat, quid convenerit, favor priorem inducet opinionem, id est ut intra duos menses, si ambo praesto sunt tam servus quam emptor eius: servo enim absente nisi emptor intra quattuor menses imposuerit libertatem, ex constitutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
os quinq m̃struos sexagenos nũmo¬
decłit. tunc cummanumittas. pun¬
philus añquinquennium moriens
indib institutis filio ⁊uuore. de eo¬
dẽ sticho itacauit. Stichus ẜuus ꝗ¬
testam̃to patroni mei certa conditi¬
one lib̾relictus est. iubo d filio ⁊¬
non de berͣi. ¶ Seruus testam̃to ita
manumissus est. stichus ẜuus nĩs
actor sirationẽ omnẽ actus suihr̃di
modoreddidit. eoq nomine satis¬
fecĩt. lib̾ esto eiq cum lib̾ erit dari

Expanded text:
os quinque menstruos sexagenos deos quinque menstruos sexagenos dederit, tunc eum manumittas". Pamphilus ante quinquennium moriens heredibus institutis filio et uxore de eodem Sticho ita cavit: "Stichus stestamento patroni mei certa condicione relictus est, iubeo det  libertatem non deberi. Seruus testamento ita manumissus est: 'Stichus seruus meus actor si rationem omnem actus sui heredi meo reddiderit eoque nomine satisfecerit, liber esto eique, cum liber erit, dar