comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naconscriptio. Codicellũ ut ueteres auint si nedubio abaactoredictũ :
nita tẽ uerborũ : sed solã testatoris uoluntatẽ . qualicũq scripturȩ signi¬
ficatione & pressa: Cuibeneficio uoluntatib: defunctorũ constat eẽ sub¬
uentũ ꝓptlegliũ uerborũ difficultate Autceruenecessitatẽ adhiben
dorũsollempniu. Itaut quis cribit. titulũ eiusdẽ scripturȩ codicellũuoc&:¬
Sic̃ codicellus fit uice testam̃ti : ita epłauice codicellorũ : Cretio ẽ certͥdierũ
numerus in quo institutlions aut adithereditatẽ aut finitorẽprfcretionis
sedudit᷑ Nec liberuilli ẽ ultra capiendebereditatis : Cretio aut appella¬
ta quasi decretio iđ decoenere ł constituere ut puta illehȩres mibi osto
addit̃ q cernitoq infradies tot. Ad eundarũ aũt hereditatũ centesim:¬
scriptura legib acmorib c̃ꝓbata : Et dictũ pactũ quasi ex pacefactũ ab eo
qđ ÷ pago unde & pepigit fedus ꝑlacitũ quoq similit̃ ab eo qđ placa.

Expanded text:
na conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, nitate verborum et sola testatoris voluntate, qualicunque scripture significatione expressa, cuius beneficio voluntatibus defunctorum constat esse subventum, propter legalium verbordorum solennium, ita ut qui scribit, titulum eiusdem scripture codicillum voc codicillus fit vice testamenti, ita epistola vice codicillorum. Cretio est certus dierum numerus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra capiendae hereditatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem hereditatum centesimscriptura, legibus ac moribus comprobata; et dictum pactum, quasi ex pace factum, ab eo quod est pango, unde et pepigit. 19. Placitum quoque similiter ab eo quod placet.
Abbreviated transcription (Latin):
appellare & aliũ iudicẽ ꝓ uoca re uoluerit in fraquinq: diesa ppellet Echis ipsisquns
dieb ad iudi cẽ quaẽ ꝓuocauerit si ne aliqua dissimulatione ꝑueniat. Et ipsedies in

Expanded text:
inque dies appellet et in his quinque inque dies appellet et in his quinque diebus ad iudicem ad quem provocavit, sine aliqua dissimulatione perveniat. Et ipse dies in
Abbreviated transcription (Latin):
Si pecunia accepta miles aistodiã dimiserit capite punienđ ÷. Etcertequeriturar
criminis reus dimisss eẽ uideatur: qui custodiã milto ꝓsequenti magnaman
INts. Si quan dodũcausa aiudice auditur. sacramentũ unopetente elitigatorbulto
obtiberit: litigator quiiudicib: appella re uoluerit tuncappellare deb& quandosi¬
tẽpora appellacorib prestititas̃ qđ nisiiste appellauerint tẽpora ad cauendu
in penaa ppellationis quiq: dierũ prestitutas̃ Igiturignorans siineo loco ubia ppellant
caueredebet ut ex die acceptarũ litterarũ continui quina : dies conputentun. Sinieo
longiur salua denu meratione in tegriquinq: dies cũ eo ipso quo litterar accepenit q ub
ropt̃ suꝑfluã appellatorũ licentiã IN TERPRAETATIO
ne in retrastandis ł reuocandis sententiis liberũ habere arbitriũ uiderentur
& tempora a ppellationis & peneconstituter ut quicũq: u diciquicausũ ei : audiut¬

Expanded text:
Si pecunia accepta miles custodiam dimiserit, capite puniendus est. Et certe quaeritur, cuius criminis reus dimissus esse uideatur. Qui custodiam militi prosequenti magna manu . Si quando dum causa a judice auditur, sacramentum petente ex litigatoribus uno, alter obtulerit litigator, qui judicibus appellare voluerit, tunc appellare debet, quando satempora appellatoribus praestituta sunt. Quod nisi iuste appelauerint, tempora ad cauendum in poena appellationis quinque dierum praestituta sunt. Igitur morans in eo loco, ubi appellauit, cauere debet, ut ex die acceptarum litterarum continui quinque dies computentur: si uero longius, salua dinumeratione interim quinque dies cum eo ipso quo littropter superfluam appellatorum licentiam, ne, in retractandis vel revocandis sententiis, liberum habere arbitrium videantur et tempora appellationis et pene constitute sunt, ut quicumque apud iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Iuicũq cdericatus utuntur officio: extranearũ mulierũ fans¬
critatem habere ꝓhibentur .: Matrũ sororũ ł filiarũ sibi solati
intradomũ suã Nouerint tantũ ẽẽ concessa: quia nihiltur pei
talib ꝑ sonis fieri ł cogittri lexnaturȩ ꝓmittit . Ille uero muli¬
res sunt in solatio retinendȩ : quȩ in coniugio fuer ante officius¬

Expanded text:
uicumque clericatus utuntur officio, extranearum mulierum familiaritatem habere prohibentur; matrum, sororum vel filiarum sibi solatia intra domum suam noverint tantum esse concessa, quia nihil turpe in talibus personis fieri vel cogitari lex naturae permittit. Illae vero mulieres sunt in solatio retinendae, quae in coniugio fuerunt ante officiu
Abbreviated transcription (Latin):
reliqrint. mat̃ ꝑp&uo iure uindic&. Debonis uero prioris mnariti portionẽ quã
& hereditate filii morientis. fuerit c̃secuta sorores mortuorũ fratrũ sibip: ma¬
tris obitũ uindicent ođ si filius ł filiaqͥ moriunt᷑ madẽius liberorũ habentẽ su¬
ꝑstitẽ dimiserint & sorores sed tam̃ filioas habeant filucorũ in integrapatris łu

Expanded text:
reliquerint, mater perpetuo iure vindicet, de bonis vero prioris mariti portionem, quam ex hereditate filii morientis fuerit consecuta, sorores mortuorum fratrum sibi post matris obitum vindicabunt. Quod si filius vel filia qui moriuntur matrem ius liberorum habentem superstitem dimiserint et sorores, sed tamen filios habeant, filii eorum in integra patris
Abbreviated transcription (Latin):
min p̃tii acceperit quãres ualebat quia foriragrũ quẽ uendidit longeposit̾ ignoras¬
se sedicat. fudeo qui uendidit poterit reuocare quia &as ꝑfecta potuit scire quiduen¬
der& aut quo p̃tiores uendenda ualere potuiss&: IDUS AGS ADCINEGIO ACCEEX¬
ristianũ habereliceat : Certenullaunꝰ audeat aut cristianũ si habuerit adsualegẽ tan

Expanded text:
minus pretii acceperit, quam res valebat, quia forte agrum, quem vendidit, longe positus ignorasse se dicat, non ideo venditio poterit revocari, quia aetas perfecta potuit scire quid venderet aut quo pretio res vendenda valere potuisset. 384 Sept. 22. Ideristianum habere liceat, certe nullatenus audeat, ut Christianum si habuerit, ad suam legem tran
Abbreviated transcription (Latin):
piter alias filias habuent& filiũ ñ abuerit cũ filiab: equali sorte succedat: hoe ẽ
ut mittmediã & siliquantȩ fuerint. medi ã uindicent portionẽ. hautsi aliũ ma¬
itũ ñ acceperit portionẽ quã c̃secutaẽ faciendidex̧ a qđ uoluerithabet potesta¬
ec. Siuero aliũ maritũ acceperit quic quid filius ł filia mortui aliundead qͥs tu łs

Expanded text:
tites alias filias habuerit et filium non habuerit, cum filiabus aequali sorte succedat, hoc est ut mater mediam et filiae, quantae fuerint, mediam vindicent portionem: ita ut, si alium maritum non acceperit, portionem, quam consecuta est, faciendi de ea quod voluerit habeat potestatem; si vero
Abbreviated transcription (Latin):
exista constituit : ut sico lonus ꝓpriũ dominũ fugerit . & xx
annos ꝑdiuersoꝵ domos aut agros fortas selatuerit . & ñ nisi
impletis .xx. annis adie fugȩ suȩ p̃dictũ colonũ dominus potu¬
erit inuenire : ab eo a pud quẽ inuentus est. in tricennali annort
prȩ scriptione . dominꝰ qui coloni fugã sequit᷑ excludat᷑. Secun¬
daterũ conditio necurrente. ut si forte apudtres ꝑsonas denis
cinnis colonus ipsehabitauerit : illeeũ uindic& apudquẽ poste¬
riori tẽpore inuenit᷑. Tertia conditio est: ut sisuũ uindic& a pud
eos cipud quos ꝑtricenniũ habitauerit fuerit orta contentio. ip¬
si p̃dictus colonus addicat᷑ apudquẽ ꝑ illos xx annos malori an¬
norũ numero dinoscit᷑ habittsse. Decoloneuero fuga : parapud
quos cũꝙ habittiuerit. forma seruet᷑: Fatam̃ conditione serua¬
ta : ut sicut de coloni iureꝓprius dominus xxannore p̃scrip¬
tione excludit᷑ : ita & impleto xx annoꝵ numero derep&ione

Expanded text:
ex ista constituit, ut, si colonus proprium dominum fugerit et XXX annis per diversorum domos aut agros fortasse latuerit et non nisi inpleto tricesimo anno a die fugae suae praedictum colonum dominus potuerit invenire, ab eo, apud quem inventus fuerit, tricennali annorum praescriptione dominus, qui fugam coloni sequitur, excludatur: secunda iterum condicione currente, ut, si forte apud tres personas denis annis colonus ipse habitaverit, ille eum vindicet, apud quem posteriore tempore invenitur. eos, apud quos per tricennium habitaverit, fuerit orta contentio, ipse praedictus colonus addicatur, apud quem per illos XXX annos maiore annorum numero dinoscitur habitasse. De colonae vero fuga par, apud quoscumque habitaverit, forma servetur, ea tamen condicione servata, ut, sicut de coloni iure proprius dominus XXX annorum praescriptione excluditur, ita et inpleto XX annorum numero de repetitione
Abbreviated transcription (Latin):
curatorene tenebituractioñe. Quicũ tutor curatorue ñ eã & ꝓtuto recurto¬
reue respupilli adultue administrauerit actione negotioꝵ gestorũ ꝓa
tore curatore ue tenebitur. DCALUENIATO RIBVS INP¬
uictus. ñ expectata ordinir sententia ꝓutcausa fuerit suppliciosubdatr¬
ab eo quiaccusauit refricari causatio non potest. Filius accusatoris si hocon

Expanded text:
tenebitur. Qui, cum tutor curatorue non esset, pro tutore curatoreue res pupilli adultiue administrauit, actione negotiorum gestorum pro tutore curatoreue tenebitur. Actio nvictus, non exspectata ordinis sententia, prout causa fuerit, supplicio subdatab eo qui accusauit refricari accusatio non potest. Filius accusatoris si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
deat . p̃ nisi semel aiudice potest causa cognita prestari. Integri restittio autinrem
cõp&it autin ꝑsonã. In rẽ actio c̃p&it ut reripsa dequa agitur reuoc&ur. in ꝑson
aut quadruplipena intraannũ łusu ͦ postannũ p&i potist Int̾e. Quoties de¬
reuocandareł cause in tegrirestitutionis benesiciũ p&itur autinreutꝰ in ꝑsone
agendũ ÷ iđ utres ipsa dequa agitur quaȩ sublatas recipiatur. Et cũ in ꝑsonaacao

Expanded text:
est decernenda: ideoque causa cognita decernitur. Integri restitutio aut in competit aut in personam. In rem actio competit, ut res ipsa qua de agitur reuocetur; in personam aut quadrupli poena intra annum uel simpli post annum peti potest. Si tionis beneficium petitur, aut in rem aut in personam agendum est, ut res ipsa, quae sublata est, recipiatur. Et cum in persona actio
Abbreviated transcription (Latin):
uiclenter presũpt restitu&. Sicliquis ulium crediderit accuscndũ
upud preuinciae illius iudicem nogotium suum pronat. Omnẽ
icuircm litis incurnat: qui nonante in proprio foro iurgauerit
ts̃ perneglegentium. Iudicis causa definita non fuerit: iuntume
fisco nosiro lubemus exsoluere. quuntum ipsec res dequicagitur
uuluisse cognoscitur. Et qui consiliis suis: adherent es ilio didu
tertur. MAnber pronegotiissuis In eodem foro ubiest muritũ

Expanded text:
entia causas differunt. Si quis alium crediderit accusandum, apud provinciae illius iudicem negotium suum proponat; et omnem iacturam litis incurrat, qui non ante in proprio foro iurgaverit. Quod si per neglegentiam iudicis causa definita non fuerit, tantum eum fisco nostro iuhemus exsolvere, quantum res ipsa, de qua agitur, valuisse cognoscte et pro negotiis suis in eodem foro, ubi est maritum
Abbreviated transcription (Latin):
do debito unde terti striprorto prosertur: seudeid quodilioau fidei¬
commissumest ut dacretur aliquis agut cuit aliquis sibicdiegs Euisse
peruusum : aui quodliben iniruannum beneficio momenti recuirio
sine ulla temporum mora qua e perhoc uideuir aa serri : caasam sua
proponut. Etomnes parussuue probationes exhibert. Quumien
etiam inciuilibus nogotus prȩcipimus obferuari quaeta menminis

Expanded text:
do debito, unde certa scriptura profertur, seu de id, quod alicui fideicommissum est ut daretur, aliquis agat, aut aliquid sibi alleget fuisse pervasum, aut quodlibet intra annum beneficium momenti requirat, sine ulla temporum mora, quae per hoc videtur afferri, causam suam proponat et omnes partes suae probationis exhibeat. Quam rem et
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. mandatori: Consensu fiunt obligationes : exemptionibur
etuenditionibus. locationibus & conductionibus. societutibus
Furtorum genera sunt quat tuor munifesti. nec manifesti. concepti
& oblicti. Quirem clienum indit aut nesciente domino contingit
ueltollere autdeloco mouere praesumit : furtum facit: Etsiquisrẽ
utendum acceperit: aut commendatam aputse habuerit. & eam
alter usus fuerit quam accepit: furu actione tenetur. Similiter et de¬

Expanded text:
est. Consensu fiunt obligationes in emptionibus et uenditionibus, locationibus conductFurtorum genera sunt quattuor: manifesti, nec manifesti, concepti  si rem alienam, inuito aut nesciente domino contingit uel tollit, aut de loco mouere praesumit, furtum facit. Et si quis rem utendam acceperit aut commendatam apud se habuerit, et ea aliter usus fuerit, quam accepit, furti actione tenetur. Praete
Abbreviated transcription (Latin):
Id Om̃ siudicesspecialit̃ ã monem̃. ut nullus absentib dominisrȩ seoꝵ p̃sumatinu¬
dere. sed contra in ꝓbos homines om̃aꝑ ꝑsonã uidicis uindicent᷑ s aluo principali ps¬
gotio qd si quis seaduersus absentẽ negotiũ habere causat᷑. & sicui illiqͥ peregrinant᷑:
suã cõmiserint guber nandã . Necauctor ł ꝓcuratoreorũ autaliquis seruoꝵ ad dicendã
causã domino aut absente aut ñ in iungente cogat᷑. sed si quid dehis fuerit sublatũmo
his qͥdomino ab sente &clusis cũ in t̃pellauerint resorm& . Ipseuero dominꝰ. si forte ꝑ neg¬
gentiã seruoꝵres recepta ñ fuerit cũ deperegrinis redierit possessi onẽ suã nullaten
mom̃tibeneficio & iã si annꝰ excesserit reciperȩꝓhibet. sed restitutis in integrũ omnib: qu
eo absente s̃ sublata integracaus e actio ꝓponat᷑. In t̃ legitimas dũtaxat & integra&a
ꝑsonas quia dignũ ẽ ut c̃tramalitiã eorũ ͥp̃sentes s talit̃ absentib iubeam̾eẽ c̃sultũ¬

Expanded text:
udices specialiter admonemus, ut nullus, absentibus dominis, res eorum praesumat invadere, sed contra improbos homines omnia per personam judicis vindicentur, salvo principali negotio. Quod si quis se adversus absentem negotium habere caussatur, et si, cui illi, qui peregrinantur, rem suam commiserint gubernandam, nec actor nec procurator eorum aut aliquis servorum ad dicendam caussam domino aut absente aut non jubente cogatur, sed si quid eis fuerit sublatum, mox his qui, domino absente, exclusi sunt, cum interpellaverint, reformetur. Ipse vero dominus, si forte per neglegentiam servorum res recepta non fuerit, cum de peregrinis redierit, possessionem suam nullatenus momenti beneficio, etiamsi annus excesserit, recipere prohibetur, sed restitutis in integrum omnibus quae eo absente sublata sunt, integra causae actio proponatur, inter legitimas dumtaxat et integra aetate personas, quia dignum est, ut contra malitiam eorum qui praesentes sunt taliter absentibus iubeamus esse consultu
Abbreviated transcription (Latin):
niarũ argum̃tis in aliquo uacuent᷑ sed a marito ł eredib eĩ feminisiubent᷑ & actaresti¬
tui. Illo tam̃ bene ficio legiscircaras feminas quȩ inminorib: annis defuncto patren
tes̃ ꝑmanente ut dequantalib& sũ ma fuerit c̃striptadonatio &iã sigestis alliga ⁊ ap
fucritomnifirmitate subsistat. SIPRO UINCIAT REC¬

Expanded text:
mniarum argumentis in aliquo vacuentur, sed a marito, vel ab heredibus eius feminis iubentur exacta restimniarum argumentis in aliquo vacuentur, sed a marito, vel ab heredibus eius feminis iubentur exacta restitui: illo tamen beneficio legis circa eas feminas quae in minoribus annis defuncto patre nubtae sunt, permanente, ut de quantalibet summa fuerit conscripta donatio, etiamsi gestis allegata non fuerit, omni firmitate subsistat. ιον.ο
Abbreviated transcription (Latin):
licentiã aliud facienduxiã simat̃ tutor. aut curator uł ꝓpinqͥ aliũ uoluerint fortasse susci¬
pere quũ parlegit. sed patris ꝓmissio circas ponsũ quẽi psesuscep firma ꝑ maneat par
ipsi puellȩ suo consilio c̃trauoluntatẽ patris aliud uelle ullaratione ꝑmittit᷑ IX ETEOO
Cidonatios ponsalia antenuptias gestisinserit. &iã sires donata ñ radit : p̃ poteritin firm¬
ri In illa uero donatione cuius sũ ma in fraducentorũ solidorũ p̃tiũinuenit᷑ &tc̃ sigesta de¬
fuerint nulla feminis poterit sub quacũq calliditate autobiectione calũnia cõmoueri¬
sed qualiscũq cũ die & tẽpri scriptura suffici T. Et ideosi ueilla donatioq: sine tradition
gestis habet᷑ in serta siueilla quȩ in fraducentorũ solidorũ rũma consistĩ sepuillas cali¬

Expanded text:
licentiam aliud faciendi, etiamsi mater tutor aut curator vel propinqui alium voluerint fortasse suscilicentiam aliud faciendi, etiamsi mater tutor aut curator vel propinqui alium voluerint fortasse suscipere, quam pater elegit, sed patris promissio circa sponsum, quem ipse suscepit, firma permaneat nec ipsi puellae suo consilio contra voluntatem patris aliud velle uSi donatio sponsalicia ante nubtias gestis inseritur, etiamsi res donata non traditur, non poterit infirmari. In illa vero donatione, cuius summa infra ducentorum solidorum pretium invenitur, etiamsi gesta defuerint, nulla feminis poterit sub quacumque calliditate aut obiectione calumnia commoverimque cum die et tempore scriptura sufficiet. Et ideo seu illa donatio, quae sine traditione gestis habetur inserta, seu illa, quae infra ducentorum solidorum summam consistit, nullis calu
Abbreviated transcription (Latin):
a nrequã annꝰ unde¬
cim̃ cõpleat᷑ pignera suscepta red diderit. nullã desus cep¬
tis arris calũniã
ꝑumescat. Nã siuidua fuerit: nihil ꝑ&atẽ poterit
xcusare sianimũ
a libideuerterit & priorẽs ponsũ renuere uoluerit tẽ
ꝙ̃ cũq: suscepit i ponsaliorũ titulo in quad ruplũ reddat : Puella uero postduo decimũ
a &atis sugannũ sipat̃ denuptiis illius aliud facere uoluerit quã ꝓmisit: ad quadru¬
plipoenã & ipse tenenđ ẽ : Si pat̃ mortuus ẽ & denuptiis puellȩ mat̃. tutor autcurator
autꝓpinquus aliquis definierit & puella alter inubere maluerit : ipsa sponso priori
deꝓpriis facultatib qͣuad ruplũ satis faciat qđ accepit: Actam̃ conditione serua¬
ta ut post modũ contrap̃dictas ꝑsonas agerepossit: sullius arras que renut illis
Ubidec̃unctione silie patris sententia fueritde fintũ si humano casu antequam
puella iungat᷑ mortuus fuerit pat̃. mutan placitũ pulla poteritratione. nechabebit puella

Expanded text:
antequam annus undecimus conpleatur, pignera suscepta reddiderit, nullam de susceptis arris calumniam pertimescat. Nam si vidua fuerit, nihil per aetatem poterit excusare, si animum alibi deverterit et priorem sponsum rennuere voluerit. Tunc quaecumque suscepit sponsaliorum titulo, in quadruplum reddat. Puella vero post duodecimum aetatis suae annum, si pater de nubtiis illius aliud facere voluerit quam promisit, ad quadrupli poenam et ipse tenendus est. Si pater mortuus est et de nubtiis puellae mater tutor aut curator aut propinquus aliquis definierit et puella alteri nubere maluerit, ipsa sponso priori de propriis facultatibus quadruplum satisfaciat, quod accepit: hac tamen condicione servata, ut postmodum contra praedictas personas agere possit, si illius arras, quem rennuit, illis iunctione filiae patris sententia fuerit definitum, si humano casu, antequam puella iungatur, mortuus fuerit pater, mutari placitum nulla poterit ratione, nec habebit puella
Abbreviated transcription (Latin):
uicumq: cuius lib& rei dominiũ quolib& ordine ad qui sierit:
continuo ꝓea parte quapossessqr effectus ẽ. publicilibris nomi
suũ p&at asscribi. acsȩꝓmittat tributũ agricuiis possissor est soli¬
turũ. ut remota deauctoreidest depriore domino in quietudine.

Expanded text:
uicumque cuiuslibet rei dominium quolibet ordine adquisierit, continuo pro ea parte, qua possessor effectus est, publicis libris nomen suum petat adscribi ac se promittat tributum agri, cuius possessor est, soluturum, ut remota de auctore, id est priore domino inquietudine
Abbreviated transcription (Latin):
dicare & simarieꝰ mori contigerit qͥ tam̃ filios derelinquant &
post transac. &ͦ luctꝰ tẽpor &egitime ad alias nuptias uener łt. indi¬
emunt suȩ donatarũ rerũ teneant usũ fructũ. Post obitũ uero rarũ
adprioris mariti filios om̃ã reuertant᷑ nec ecinde aliquid matri¬
buiiis siliis in aliorũ iura trans ferre permissũẽ. si gecd nur¬
laraint̃ p̃tatio i hasduas sententias &planauitut p̃t̃sponsali¬
iã donatioñ sunarit̃ moriens depatrimonio suo usũ fructũ reliquid
uxori i ux tauoluntatẽ eĩ relicta possideat itaut simulier postea aliouiro
nupsert moxusũ fructũ &x testam̃to adqͥsitd̾ filiis eĩ refundat a quo
usũ fructũ fuerat consecuta: Vsũ fructũ uero desponsalicialargi

Expanded text:
dicare: et si maritos mori contigerit, qui tamen filios derelinquant, et post transacta luctus tempora legitime ad alias nubtias venerint, in diem vitae suae donatarum rerum teneant usumfructum. Post obitum vero earum ad prioris mariti filios omnia revertuntur nec exinde aliquid matribus vivis filiis in aliorum iura transferre permissum est. SI SECVNDO NVBlara interpretatione has duas sententias explanavit, ut praeter sponsaliciam donationem, si maritus moriens de patrimonio suo usumfructum relinquit uxori, iuxta voluntatem eius relicta possideat, ita ut, si mulier postea alio viro nubserit, mox usumfructum ex testamento adquisitum filiis eius refundat, a quo usumfructum fuerat consecuta: usumfructum vero de sponsalicia largi
Abbreviated transcription (Latin):
sorores tantũ dimittat dimidiã defunctȩ filiae hereditatẽ mater adqͥ¬
rat & media sororib seu una seuplures sint ꝓficiat: Catam̃ratione
utdũ adiuxerit mat̃ adqͥsitã ex hacfilu aut filiȩ medietatẽ tantũ¬
tũ nec ꝑdonatioñ hablturalicenti ãcuimulieri Ee prioremari¬
to siluñ suꝑ sint : tunc qͥcũq subhacoccasione ꝑcepit sibi ułut
ꝓpnã uindic& facultatẽ &inquẽcũq uoluerit iure transmitat
In hac &ialegesimilt̃ & patrib mortuis uxorib: c̃ditioñ si adalias
nuptias uenerint uoluit obseruari : ut side priore uxore filii aut
siliȩ suerint & qͥb cliqͥ moriant᷑ & insuã portioñ lõcũ patri faci¬
poruorelicta ꝓficiat. nec poterit ꝑpatriã potestatẽ ad alias

Expanded text:
sorores tantum dimittat, mediam defunctae filiae hereditatem mater adquirat et media sororibus, seu una seu plures sint, proficiat: ea tamen ratione, ut, dum advixerit mater, adquisitam ex hac filii aut filiae medietatem tantumntum nec per donationem habitura licentiam. Cui mulieri si de priore marito filii non supersint, tunc quaecumque sub hac occasione percepit, sibi velut propriam vindicet facultatem et in quemcumque voluerit, iure transmittat. In hac etiam lege similem et patres mortuis uxoribus condicionem, si ad alias nubtias venerint, voluit observare, ut, si de priore uxore filii aut filiae fuerint, ex quibus aliqui moriantur et in suam portionem locum patri faciportio relicta proficiat, nec poterit per patriam potestatem ad alias
Abbreviated transcription (Latin):
mus obseruuri ut siquinque aut setem boni fidei homines cibsque in¬
micitia intraposita criminosum cum sacramentis. Inter positi¬
nibus ẽẽ dixerit quo modo conralegem furtum perpetrauit.
secundum legem moriutur & siiud ex conprehensum latranem lux auerit
uitam suum amittat & discipluna : in populum omnino modis omnibus

Expanded text:
mus observari, ut si quinque aut septem bonae fidei homines absque inimicitia proposita criminosum aliquem cum sacramenti interpositione esse dixerint, quomodo contra legem furtum perpetravit, secundum legem moriatur. Et si iudex conpraehensum latronem laxaverit, vitam suam amitt
Abbreviated transcription (Latin):
HIocest. ut quicum que postuice simum quintum aetatis suue annũ
uduersus pacuonem. uel definitionem : suam uenerit : poenum¬
Sicduo catus incausa suscepta iniquu cupiditate fuerit repertus. a
Dconuentu bonestorum &cuudiciorum comunione separetur¬
euidet neiudicis et cidsertoris personam accipict der¬

Expanded text:
io. Si quis post vicesimum et quintum aetatis suae annum adversus pactionem vel definitionem suam, quam nuSi advocatus in causa suscepta iniqua cupiditate fuerit repertus, a conventu honestorum et a iudiciorum communione separetureat ne iudicis et assertoris personam accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
Quiex positũ puerũ ł puellã sciented ño ł patrono misdȩ. causa collegent.
&inci dominio ꝑ manebit : Si tam̃ c̃testationidecollectione eĩ ep̃ĩpbidericiquo
sud scripserint quẽp easuũ diceroquis quã ñ poterit quẽ pitis se ꝓlatͥ ad mortẽ.¬
& nutrierithabendieũ & pos sidendih abrat potestatẽ. sane sinutrtũ. domin
pat̾recepere uoluerit autẽi dẽ meritim ancipiũ nutritoridab&. aut p̃tiũnes¬

Expanded text:
Qui expositum puerum vel puellam sciente domino vel patrono misericordiae causa collegerit, in eius dominio permanebit: si tamen contestationi de collectione eius episcopus clericique subscripserint, quoniam postea suum dicere quisque non poterit, quem proiecisse  nutrierit, habendi eum et possidendi habeat potestatem. Sane si nutritum dominus vel pater recipere voluerit, aut eiusdem meriti mancipium nutritori dabit aut pretium nut
Abbreviated transcription (Latin):
Iemosibihonores ł dignitatẽ quã apnñ. BAUOE.I. ET SATNINO CORISS
cipenmonurit p̃sumat : Quia sicuteis qͥmoner̃ dignitatis ormimtũẽ. ita notama

Expanded text:
emo sibi honores vel dignitatem, quam a principe non meruit, praesumat, quia, sicut eis qui meruerunt dignitas ornamentum est, ita nota ma
Abbreviated transcription (Latin):
Ałin suauolunta te migrantẽ trigrnta annos ħabuerit hac sisuũ uindio¬
Siquis intratriginta anno sinuent fuerit adomino. cũ filuis scđm legẽ silils¬
tis & omni peculio reuoc& : qd ni forte mortuus fuerit filucĩcũ mercedib
is ł patris mortui ad omino reuocent᷑: Colona &iã siuigi. tiannis in aliens
dominio &iure ꝑmanserit. a prioredomino ñ reqͥrat̃. Sitamt rauigintian¬
nos inuenta fuerit & dealieno colono filios suscepent. cũ agnationis parei
tiareuoc& Quia co lonũ duepartes agnationis sequunt᷑ Saneneseparati
coniugiifiatillũ ciuĩ colonẽ. uicaria mulierẽ ꝓt̃tiã agnatione inulieris do¬
iino c̃pensare iubemꝰ : siuero mulier iuris alienungenuu maritũ duxeri om̃is
mulieris agnatio. ad cidominiũ ꝑtinebit qđ hicminꝰ decolonȩ agnationem no
uellis legib inuenit᷑: NECOLOUINSCIO DOAUNO SUU ALIEUT PECU¬

Expanded text:
luntate migrantem triginta annos habuerit, ac si suum vindicet. Qui si intra triginta annos inventus fuerit, a domino cum filiis secundum legem sibi debitis et omni peculio revocetur. Quod si forte mortuus fuerit, filii eius cum mercedibus suis vel patris mortui a domino revocentur. Colona etiam si viginti annis in alieno dominio et iure permanserit, a priore domino non quaeratur; si tamen intra viginti annos inventa fuerit et de alieno colono filios susceperit, cum agnationis parte tertia revocetur, quia colonum duae partes agnationis sequuntur. Sane ne separatio coniugii fiat, illum, cuius colonus est, vicariam mulierem et pro tertia agnatione mulieris domino conpensare praecipimus. Si vero mulier iuris alieni ingenuum maritum duxerit, omnis mulieris agnatio ad eius dominium pertinebit. Quod hic minus est de colonae agnatione, in novellis legibus invenitur. NE COLONVS INSCIO DOMINO SVVM ALIENET PECV
Abbreviated transcription (Latin):
marit repudiũ priorintulerit ꝓbatis causis uindicta ꝑcepta &pulsȩuxo¬
ris dotẽuindic& donatioñq recipiat & ctinuosiuoluerit aliãducat uxorẽ
Nã sicriminacertañ fuerint : sedutso l& fieri femina morũ leuitate displi¬
ceat marit̾donatioñ suãreuoc&. &illiquicquid ab eaꝑceperat moxrefun¬
dat &pbienniũ aliã ducat uxorẽ. Qđ sinec morũ culpa docebit & solaẽ dissen¬
sio animorũ mulierq: in nocens e&pulsa ẽ amarito & donatioñ a uiro factã
sibiuindic&t enuã do tẽ reuo casille uero in ꝑp&iũ solitarius ꝑmanebit. Net p̃su¬

Expanded text:
ta percepta expulsae uxoris dotem vindicet donationemque recipiat et continuo, si voluerit, aliam ducat uxorem: nam si crimina certa non fuerint, sed, ut solet fieri, femina morum levitate displiceat, maritus donationem suam revocet et illi quidquid ab ea perceperat, mox refundat et post biennium aliam ducat uxorem. Quod si nec morum culpa docebitur et sola est dissensio animorum, mulier, quae innocens expulsa est a marito, et donationem a viro factam sibi vindicet et suam dotem revoc
Abbreviated transcription (Latin):
imulier prior marito repudiũ intulerit: & stituia lege pidocuerit causes
amittat sponsclitic̃ dignitatẽ necidrep&at qđ marito indotẽ dedit. atq in sul
g aliorelegtita necnubendilocũ hcibeat necad ꝓpria reuertendi. Nã sleus
culpas docuerit qͥb: diuortiũ uideat᷑ ad petere .: & dote careat & donatioñ refun¬
dat. Neq ad alterũ uirũ nubendihabeat potestatẽ : Si uero posttea. maritũ
dimittens adultero seforte miscuerit. marit᷑ &iã postrepudiũ habeatlicen¬
tiã ꝑsequendi Qđ simulierq discedit inuirũ grauia crimina & certa ꝓba

Expanded text:
mulier repudium marito prior intulerit et statutas lege non docuerit causas, amittat sponsaliciam largitatem nec id repetat, quod marito in dotem dedit, atque insuper exilio relegata nec nubendi locum habeat nec ad propria revertendi. Nam si culpas docuerit, quibus divortium videatur adpetere, et dotem careat et donationem refundat neque alteri viro nubendi habeat potestatem. Si vero postea maritum dimittens adulterio se forte miscuerit, maritus etiam post repudium habeat licentiam persequendi. Quod si mulier quae discedit in virum gravia crim
Abbreviated transcription (Latin):
meã descendunt iei tra manu patris missi emancipati ñ fuerint sibi¬
m& uindicabt̃ pec sifilios quosciuis roman generauit furtas se dimiserit
aliquid deeĩ hereditatep̃sumant ꝗr ñ querendũ ÷ inquali libertate nati
uerint. sed inqua pater eorũ positus conditione de fecerte nai¬
XXIII DEREI UINDI CATIONI¬

Expanded text:
eam descendunt et emancipati non fuerint, sibimet vindicabunt. Nec si filios, quos civis Romanus generavit, fortasse dimiserit, aliquid de eius hereditate praesumant, quia non quaerendum est, in qua libertate nati fuerint, sed in qua pater eorum positus condicione defecerit. DE REI VINDICATION
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq militans in solo publico adificiũ fortassecstruxerit aut ali¬
qđ ꝓ utilitate suacrediderit faciendũ ꝑ nullius calũ niã penitur
reƿellatur. sed hoc ꝑpetuo inei : iure ꝑ mancat. Idẽq miles nr̃is utili¬
tatib seruiens si locũ publicũ construxerit ł adex colendũ fortasse
tenuerit. si hoctam̃ ante a nullus tenuit cuimi ler ipseꝑuasor exti¬
tesit similiratione possideat . Contraquãre &iã si subreptũ princi¬
pisuerit p̃ solũ impetrata ñ ualeant uerũ &liã in ꝑb petitor .xx. libras
aurisiscocogaturinferre. IMPCONST ÃC ADUININŨ ST̃ III. RDẼB
uando facultas patris int̾filior ł nepotes diuiditur specialiteruo¬
luntas patris ł aui pat̃ii deb& inõnib custo diri. Cui: cestam̃ cum

Expanded text:
uicumque militans in solo publico aedificium fortasse construxerit aut aliquid pro utilitate sua crediderit faciendum, per nullius calumniam penitus repellatur, sed hoc perpetuo in eius iure permaneat. Idem miles nostris utilitatibus serviens, si locum publicum construxerit vel ad excolendum fortasse tenuerit, si hoc tamen nullus antea tenuit, cui miles ipse pervasor extiterit, simili ratione possideat. Contra quam rem etiam si subreptum principi fuerit, non solum impetrata non valeant, verum etiam inprobus petitor viginti libras auri fisco cogQuando facultas patris inter filios vel nepotes dividitur, specialiter voluntas patris vel avi paterni debet in omnibus custodiri, cuius testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
a p̃iudiciũ gener& qđ euis a quo emptus e domũ aututi liictũs in annis minoriub: positus
erint manu nussi & actũ in malore aetate posit gesserint patronorũ . libertateorũ
actus non p̃iudic& seruituns: sed cũuoluerint sucis aut deingentate aut delibertiui¬
tate intra tempor a legib: constituta ꝓfercotaetiones : sic&ic̃ siquis minor ingenuus aquo¬
lib& fueri educatus &liberũ esse senesciens fuerit a nutritore distractus & cictũ ueluti

Expanded text:
eius, a quo emptus est, domum aut utilitates in annis maioribus positus erint manumissi et actum in maiore aetate positi gesserint patronorum, libertati eorum actus non praeiudicet servitutis, sed cum voluerint, suas aut de ingenuitate aut de libertinitate intra tempora legibus constituta proferant actiones. Sic etiam, si quis minor ingenuus a quolibet fuerit educatus et liberum esse se nesciens fuerit a nutritore distractus et actum vel uti
Abbreviated transcription (Latin):
liberaia fuerit constitutis parit̃ partib recitet᷑ & abhis a qͥb causadicta ẽ ad integ
N Quic quid p̃sentib: partib: in causis fuerit ordinatũ hab ebit plenissi mã firmitatẽ
poterit in mutari. DEFRLICTIBUS ET LITIS EXPENSIS. IM̃PUALENTINIL

Expanded text:
liberata fuerit, constitutis pariter partibus recitetur, ut ab his, a quibus causa dicta est, ad integrum,  Quidquid praesentibus partibus in causis fuerit ordinatum, habebit plenissimam firmitatem, nec poterit inmutari. DE FRVCTIBVS ET LITIS EXPENSIS 369 Apr. 25.
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ tutor ꝓcurator uł aliquis exꝓpinquis si ante quã decimũ annũ puella contin¬
gat denuptus pactisuerint & sponsalia susceperint. si postea mutata uolunta¬
te rennuere uoluerint quẽ prius susceperant ñ addicant ad quadruplũ sed ea tan¬
cũ quȩs suscepta restituant Nã & si puella mortua fuerit : hoctantũ qđ acceper̃

Expanded text:
rit, tutor, curator vel aliquis ex propinquis si, antequam decimum annum puella contingat, de nubtiis pacti fuerint et sponsalia susceperint, si postea mutata voluntate rennuere voluerint quem prius susceperant, non addicantur ad quadruplum, sed ea tantum quae sunt suscepta restituant: nam et si puella mortua fuerit, hoc tantum quod acceper
Abbreviated transcription (Latin):
aeclex speci aliter iub&: ut nullus uio eus nullus samarttnais
aonullũmilitie aut administrationis honorẽ possit accedere. Neq:
defensoris offitiũ ullaratione suscipere. Neq: carceris. eẽ custo¬
oes. neforsitton subspecie cuius lib& offitux p̃icinos uł &iã sacer¬
dotes sub quaquumq occasione. in lurus cudeant satigare. Nesu¬
pra scripti. qui inimicinrȩ legis sunt. legibus nris aliquos condẽo¬
mare aut iudi care p̃sumant. Nullã denuo auo eant constituere

Expanded text:
aec lex specialiter iubet, ut nullus Iudaeus, nullus Samaritanus ad nullum militiae aut administrationis honorem possit accedere neque defensoris officium nulla ratione suscipere neque carceris esse custodes, ne forsitan sub specie cuiuslibet officii Christianos vel etiam sacerdotes sub quacumque occasione iniuriis audeant fatigare, ne supra scripti qui inimici legis nostrae sunt legibus nostris aliquos aut condemnare aut iudicare praesumant. Nullam denuo audean
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq inscriptione p̃missacuĩcũq criminis reũ accus areuo lutrit. ab eo dieoꝰ
soripsitintra annũ ꝑ agtit ꝓpontanecionis qͥ sidistulerit in famis effectꝰbonor&

Expanded text:
Quicunque inscriptione praemissa cujuscunque criminis reum accusare voluerit, ab eo die quo inscripsit intra annum peragat propositas actiones. Qui si distulerit, infamis effectus bonor
Abbreviated transcription (Latin):
ł matris facultate succedant. ltautmatłsorores. ab hacsuccessione abeant &
traneȩ. hoc& denepotib & pnepotib filiorũ lexista c̃stituit: I AA Hy CTRIO PC̃O

Expanded text:
 matris facultate succedunt, ita ut mater vel sorores ab hac successione habeantur extraneae. Hoc et de nepotibus et pronepotibus filiorum lex ista constituit. 428 Febr.
Abbreviated transcription (Latin):
du orimine capitedi obiectione pulseuerit: nonprius eudicibus a udi¬
atur i uam sesimilem poent m qua nreo intendat conscripserił subi¬
turũ
Etsi seruos idienos accusandas a secrediderit. sesimili inscriptione cons¬
tringat futurum ut subplicia in nocentum seruorum cuit poenum cop¬
tisui uut facultatum umissione conpenset. Incriminal ibus causs¬
Anet inscriptonem nemo efficuitur crimi nosus ut spontanea prestino¬
nesreus peum non faciat nequeilli deccltero credatur. qui seci mino sũ¬
tere reus fugerit: abeo cui est traditus requiratur: quisieum non

Expanded text:
ulosa vel capitali obiectione pulsaverit, non prius a iudicibus audiatur, quam se similem poenam, quam reo intendit, conscripserit subiturum: et si servos alienos accusandos esse crediderit, se simili inscriptione constringat: futurum ut supplicia innocentum servorum aut poena capitis sui aut facultatum amissione conpenset. 385 Apr. 30. Ionem nemo efficitur criminosus. ne reus reum non faciat, neque illi de altero credatur, qui se criminosucere reus fugerit, ab eo cui est traditus requiratur: qui si eum no
Abbreviated transcription (Latin):
Atestam̃ tũ &p. modũ sine scripture hocẽꝑ nuncupatioñsuã iterandã crediderit us¬
luntatẽ ł si codicellis qđ ẽ fidei cõmissũ potesta tẽ heredi suo cõmiserit ut & qus
uoluerit testatori ordinatione succedat. tc̃ in primordio ad eundȩ hereditaitꝰ
suã publicare ñ desinat uoluntatẽ utrũ &x testam̃to. anꝑnuncupationẽ anꝑ
fideicõmissũ hereditatẽ sibieligat uindicandã qđ si primaelectio eĩ fueritsi¬
perataãdalterã ei transire ñ liceat quiaunius p&itionec̃ces sa dereliquisse
nouerit &cludendũ quia unap&itio aliasaꝑte & euidenterexclusit & trema
pars legisistius id eoñ hab&ur scriptal xposita qui anouella lege calcatur.
Desquȩ ꝓpositi actionerep&itur transferri apossidente ad alterũ nullis
contitictibus potest neq inde aliqua fieriscriptura ꝑmittitur Pusi prius lis
dequa agitur iniudicio fuerit definitcoINΑ TURALIB: FILIIS TIM

Expanded text:
nuncupationem suam iterandam crediderit voluntatem, vel si codicillis, quod est fideicommissum, potestatem heredi suo commiserit, ut ex qua voluerit testatoris ordinatione succedat: tunc in primordio adeundae hereditatis suam publicare non desinat voluntatem, utrum ex testamento an per nuncupationem an per fideicommissum hereditatem sibi eligat vindicandam. Quod si prima electio eius fuerit superata, ad alteram ei transire non liceat, quia unius petitione concessa de reliquis se noverit excludendum, quia una petitio alias aperte et evidenter excludit. Extrema pars legis istius ideo non habetur scripta vel exposita, quia novella lege calcatur. , quae proposita actione repetitur, transferri a possidente ad alterum nullis contractibus potest; neque inde aliqua fieri scriptura permittitur, nisi prius lis, de qua agitur, fuerit iudicio definita. DE NATVRALIBVS FILIIS ET M
Abbreviated transcription (Latin):
ne dista quia sola cũ fr̃ib: in sorte agnationis habeatur fr̃s patruae lesdisti eo qđ pa¬
trereoꝵ germani frs in t̃se fuer̃ Consobriniuocati q autexsorore & fr̃e aut & duab:
cipit & q̃si filiũ legetu&ur. A uunculus ÷ matris sr̃ cui: nom̃ formã diminutiui habereui¬
q̃si materalttra. Socer: qui filiã dedit Gener : qͥfilia dix̃. Generaut distus qđ adiẽise at
ad augendũ genur. Soaraut & socrus qđ genetũ ł nurũ sibi ad sociauit. Viori
qđ imatre supducatur nouus. Priuigius ÷ quiecaliopatrenatus: Et priuignus
nate ꝓgenicores ꝓgenitriaes Germani germane DOSI

Expanded text:
ne dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod pane dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, qui aut ex sorore et fratre, aut ex duabus cipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam diminutivi habere viquasi altera mater. Socer, quia filiam dedit. Gener, quia filiam duxit. Gener autem dictus, quod asciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurquod a matre superducatur novus. 21. Privignus est qui ex alio patre natus est, et privignus natae; progenitores, progenitrices; germani, germanae. I
Abbreviated transcription (Latin):
lianagi ratu tssumẽ albemtẽ fedutt pri añĩ disti eoqđ sint ex eo dẽfruetu iđ exeodẽ
seminenati. Germn aniuero dee adẽ genetricenati. ponut m ł tidicunt deeo de germine
quitantũ fr̃s uocantur Er gofs exeode fructu germani ex eadẽ genetrice manantes
Vteriniuocañtur qui a sint ex diuersispatrib & in uno utero editi quia uterus tantũ
mulieris ÷ Quatuor aut̃ modis in scripturis diuinis fr̃s dicuntur Naturagen te¬
fr̃s uocantur quis deuna familia iđ patria quas latini paternitates uocant ł int̃pr&ant᷑
nos fr̃senĩ sumꝰ cũ ipsensi s abiȩ sed filius frisei: aran. Quarto modo affectufrs dici
bonũ &c&̃. In cõmune cũ &om̃s homines ex unopatrenati pariint̃ nos germanitate
legitur ut perma n eadẽ genetricemanans. Soror aũt ut frt̃. Nãsoror & eodẽ semi¬

Expanded text:
lice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, id est ex eodem lice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fructu, id est ex eodem semine nati. Germani vero de eadem genetrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genetrice manantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero editi. Nam uterus tantum mulieris est. Quattuor autem modis in Scripturis divinis frfratres vocantur qui sunt de una familia, id est, patria, quas Latini paternitates interpretantur, non erat frater Abrahae, sed filius fratris eius Aram. Quarto modo affectu fratres dici, num.' In commune, cum et omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate legitur ut germanus, eadem genetrice manans. Soror autem, ut frater. Nam soror est ex eodem semi
Abbreviated transcription (Latin):
attaui qui& ꝓgenitores appellantur. quasi porro generantes : ꝓ neposdistus ÷ quia
ꝓpene potẽ ÷. Ab mepos quia seiungitur anepote. Estenĩ intillũ et nepotẽ ꝓnepos. At nepos
nores aũt ñ dicimus : nisi quotiens in gradudefecit nom̃ ut puta filius. nepos: ꝓnepos
abn cpos tinepos ubi isti gradur defecerint : merito iã dicimꝰ minores sicut & ma¬
XUIDEAGNATIS ET COGNATIS:
ꝗnat dit eo qđ accedant ꝓ natis dũ des filii qui ideoprius ingente agnoscunt¬
quipatrius. Cogatidisai. quias & ipsippinquitate cognauonis c̃iuncti Qui
inde postagnatos habentur & ꝑ feminei sexus ꝑsonas ueniunt necr̃ agiati sed alias
eo qđ ex uno sanguine: pđetunopatris semine natis. Nãsem̃ uri spuma est sanguinis.
&onstiraqo ins copolos conlile qu ae spumã candida facit ł si cut uinũ nigrã qđ inca¬

Expanded text:
atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes. Pronepos dictus, quia atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos nores autem non dicimus, nisi quotiens graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et malum. § 6 De agnatis et cognatis. Agnati dicti eo, quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntitem patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis coniuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias uinei vocati, eo quod ex uno sanguine, id est ex uno patris semine sati sunt. Nam semen viri spuma est sanguinis ad instar aquae in scopulos conlisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in ca
Abbreviated transcription (Latin):
pelletur. Nothus dr̃ quide patrenobili & matreignobili gignit᷑ sicut ex c̃cubina. hoc
aut̃ nom̃ grecũ ÷ sed in latinita te deficit: Huicc̃trarius ÷ spuriur qui dematre nobili
& patreignobili nascitur. Itẽ spuriur patreincerto matreu i duagenit᷑. uelut tantũ spu¬
seminis non patris nomine eos dẽ & fauonios appellabant quia quodã animalia fauonio spũ haus¬
tu concipere existimantur. Vnde& hi qui non s̃ delegittimomatrimonioma trẽpotius quã
patrẽ secuntur. Latine aũt spurii q̃ si extrapuritatẽ dicuntur iđ q̃ si in mundi Nepos:
radusenĩ substitutionis ÷ Hinc & posteritas q̃ si postẽa &as. Nepos aũt utriusq sȩxus ÷¬
Sedut neptis dicamꝰ in iure ÷ ꝓpt̃ discretionẽ successionis ad missũ : ꝓneptis : qui ex ne pote
longaposteritas. Sicut aũt inferius longe aediti ꝓgenies dicuntur ita superius. ꝓ aui.¬

Expanded text:
pelletur. Nothus dicitur, qui de patre nobili et de matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est pelletur. Nothus dicitur, qui de patre nobili et de matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum et in Latinitate deficit. Huic contrarius spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spust seminis; non patris nomine. Eosdem et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto cpatrem sequuntur. Latine autem spurii, quasi extra puritatem, id est, quasi immundi. 26. Nepos est, Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus Nam ut neptis dicamus, in jure est propter discretionem successionis amissam. Pronepos est, qui ex nepote clonga posteritas. Sicut aut
Abbreviated transcription (Latin):
quib euangłm p̃dicauit Filii aut̃ ideo in legib liberi appellantur: uti stouo cabulo aseruis
ȩmancipatio ut sitliber a patre sicut sit seruo manumissio ut sit liberat᷑ adño. Itẽ liberi
dico : q exlibero sunt matrimonio osei Fili c exlibero et ancilla seruilir c̃diionis sunt
Sẽꝑ enĩ qui nascitur deterioris parentr statũ sumit .XV. DERELIQUIS NOAUIDIS¬
Iaturales filii dicuntur. in genuarũ c̃cubinarũ filii quos solanatura genuit. p̃ hone¬
tas coniugii. Idem et ꝓueri apube Adoptiuur filius : qui a patreiusto aut auo
aut ꝓ auo cui: potestate ꝑ aemancipationẽ ÷ tradit̾ in alienã potestatẽ qui utriusq
fest nom̃ ut flauius ł fabilius emeliur. ł scipio paulinꝰ. Geminir̃ ponduotantũ si mul
nati sed &iã plures. Degeminis aut siuno ab orauo al terlegitime natus fuerit. uopiscus
nominatur. Postumus uocatur. eo qđ post huma. tionẽ patris nascit᷑ iđp obitũ i ste& de

Expanded text:
quibus Evangelium praedicavit. Filii autem ideo in legibus liberi appellantur, ut isto vocabulo secernanam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulinus. Gemini sunt non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit, Vopiscus nominatur. Posthumus vocatur eo quod post humationem patris nascitur, id est post obitum.
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo quueri deberedicitur. Qui petitam rem desiderat obtinere
Nomabillo quise iuste tenere contendit. Prȩter illum tantum casum.
ubi interroguri necesse . ẽ possedentem. utrum possessore an prohe¬
rede exsuupersona anexsuccessione. coeper it possedere: in exibi¬
tone necesscriarum personarum hoc est testium talis deb& esse

Expanded text:
ab eo quaeri debere dicit, qui petitam rem desiderat obtinere, non ab illo qui se juste tenere contendit, praeter illum tantum casum, ubi interrogare necesse est possidentem, utrum ex sua persona, an ex successione coeperit possidere. tione necessariarum personarum, hoc est testium, talis debet esse
Abbreviated transcription (Latin):
posiea ingenuũ seesse docuerit: tuncille a quo in uste repetebatur
uoluerint : ad supra dictam satis factionem teneantur.: Siuero post
secundam reparationem codferitor: Inuentus fuerit etpericulosuos
liberti causam crediderit replicandam : ut suuncatur periculum
aut sauttiat susceptorũm uel ipsos reddere debera. Similter eaillie

Expanded text:
 ingenuos se esse docuerint, tunc ille a quo ingenuitas injuste fropria facultate ad satisfactionem tenendus est. Si vero post secundam reparationem assertor inventus periculo suo addicti caussam crediderit replicandam, ut, si vincatur, peculium aut servitia susceptorum vel ipsos reddere debeat: similiter et ille