comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ematerius liberorum habens mortuo filio uelfilia si sup¬
strtes alicas filias habuent & filium non habuerit cũ filiabus
ae quali sorte succedat. hoc ẽ ut mater medi ã& filice quante fu¬
erint medi amuindicent portionem. It autsi aliũ maritũ non ac¬
ciperit portionem quã consecuttẽ fuciendi deea quod uoluent¬
liberam habeat potestatem. si uero adiũ mcritum acciperit.
quicquid filui uel filia mortuiadiundead quisitum relin querint
mater perp&uo iure uindic&. de bonis uero prioris. mariti
portionem quemex hereditatẽ filii morientis fuerit consecuta
sorores mortuorũ fratrum sibim& pi mortis obitũ uindicabunt
quod si filius uel filia quimoriuntur matrem iur liberorum
habentem suꝑ stitem dimiserint. & sorores sedtam̃ filios
habeant filii eorum integra patris uelmatris facultatem
succedunt. Itaut mater uelsorores abhac succersi one habean¬
tur &traneue. hoc & denepotib & ꝓnepotibi filiorũ lexistucons¬

Expanded text:
Mater ius liberorum habens mortuo filio vel filia, si superstites alias filias habuerit et filium non habuerit, cum filiabus aequali sorte succedat, hoc est ut mater mediam et filiae, quantae ferint, mediam vindicent portionem: ita ut, si alium maritum non acceperit, portionem, quam consecuta est, faciendi de ea quod voluerit habeat potestatem; si vero alium maritum acceperit, quidquid filius vel filia mortui aliunde adquisitum reliquerint, mater perpetuo iure vindicet, de bonis vero prioris mariti portionem, quam ex hereditate filii morientis fuerit consecuta, sorores mortuorum fratrum sibi post matris obitum vindicabunt. Quod si filius vel filia qui moriuntur matrem ius liberorum habentem superstitem dimiserint et sorores, sed tamen filios habeant, filii eorum in integra patris vel matris facultate succedunt, ita ut mater vel sorores ab hac successione habeantur extraneae. Hoc et de nepotibus et pronepotibus filiorum lex ista cons
Abbreviated transcription (Latin):
heaeclex id constituit ut omnes propinquiuxorem : abin¬
testacti mariti suc cessione ꝓhibeant. & maritũ similiter
& successione intestate uxoris exdudant sed sꝓpinqui omnino
defuerint tuncsibi inuicẽ excluso firco maritus uxor succediat

Expanded text:
Haec lex id constituit, ut omnes propinqui uxorem ab intestati mariti successione prohibeant et maritum similiter a successione intestatae uxoris excludant. Sed si propinqui omnino defuerint, tunc sibi invicem excluso fisco maritus vel uxor succeda
Abbreviated transcription (Latin):
undo cumomni instrumento rurtico& urbuno&
mancipiis qui ibi sunt legatotã supplee quã ue¬
ramoitum Itonq argentum & uestimenti quac
ibi put̃ familius instruendi gratia haberesola de¬
bebuntur Item eumancipic quae sui patris familia
soloiteẽ Itemq aues & pecorie que in struenderiã
icepularumgratia in fundo conparca sunt exceptis
his quaeibi custodice cuusadeposita sunt.

Expanded text:
undo cum omni instrumento rustico et urbano et mancipiis quae ibi sunt legato tam supellex quam aeramentum itemque argentum et uestes, quae ibi pater familias instruendi gratia habere solet, debebuntur: item ea mancipia, quae usui patris familias esse solent, itemque aues et pecora, quae instruendarum epularum gratia in fundo comparata sunt: exceptis his, quae ibi custodiae causa deposita sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
posses soriiudicem iusserit & conp&itionis constitutionem or¬
dinauerit rescindendam si tamen illae qui posse dit sineulla

Expanded text:
possessori iudicem iusserit et conpetitionis constitutionem ordinaverit rescindendam, si tamen ille qui possedit sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
soluere: & quicquid pastib suis pereandem scripturarũ.
fuerat deputatum ills continuoconferatur qui e misre pac

Expanded text:
solvere et quidquid partibus suis per eandem scripturam fuerat deputatum, illis continuo conferatur, qui emissae pac
Abbreviated transcription (Latin):
quit. de originarur & colonis in quilinis acseruus¬
utriusq sexus peculus utq agnationib designa
iuris id est perp&ius patrimonus insite udi ciarii & rei

Expanded text:
quit. De originariis et colonis, inquilinis ac servisutriusque sexus, peculiis atque agnationibus designati iuris, id est perpetui patrimonialis enfyteuticarii et rei
Abbreviated transcription (Latin):
aut fraudẽ uel errorem decep̃ti sunt. aut percap¬
tiui tatem uelquam cumq iniustam necessita¬
tem substantiã suã cuit statum inienuitatis per¬
didisse noscuntur autsi qui ꝓ necessitate longin¬
q pere grinectiona absistant uelad restiuran du
caque indamnis minorũ gesta esr probaatur:¬

Expanded text:
aut fraude vel errore decepti sunt, aut per captivitatem vel quamcunque iniustam necessitatem substantiam suam aut statum ingenuitatis perdidisse noscuntur; aut si qui pro necessitate longae peregrinationis absentant, vel restauranda quae in dampnis minorum gesta esse proba
Abbreviated transcription (Latin):
Einterali quos conueniat ut decodintten docrimine
Quel inferenda uiolontiu uel ficciendo quod lex iuit

Expanded text:
inter aliquos conveniat, ut de admittendo crimine, vel inferenda violentia, vel faciendo quod leges aut
Abbreviated transcription (Latin):
sitalia potestas ut potesisint duo iudices. unus priuat& &
cdiurdominica iuragubernans. siab altero sub hac condi¬
tionẽ quacumq ꝑ sonam p̃matur clterius tute ladebeat.
defenrari autceste admagnificum potestatẽ qui princi¬
pis aurib: hoc possit intimare recurrat.

Expanded text:
sit alia potestas, ut puta si sint duo iudices, unus privata et alius dominica iura gubernans, si ab altero sub hac condicione quaecumque persona prematur, alterius tutela debeat defensari, aut certe ad magnificam potestatem, qui principis auribus hoc possit intimare, recurrat.
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ sidues & magistratos.
Procurator aut adlitem cut cdomnẽ nogotium aut
ad pastem nego ci uutudres administran dis dictur¬

Expanded text:
praesidis et magistratus. Procurator aut ad litem aut ad omne negotium aut ad partem negotii aut ad res administrandas datur
Abbreviated transcription (Latin):
Interquinq annos adie mortis de functi qui cumꝗ
in officiosum dicereuoluerit testamentũ in choande actionis

Expanded text:
Intra quinque annos a die mortis defuncti quicumque inofficiosum dicere voluerit testamentum, incoandae actionis
Abbreviated transcription (Latin):
Lex ista hociub& non debero iudices prouintiarum
adsertiones appellantium adsua iniuriam reuocare
quia hoc nec nouum nec adienum itiudices ẽẽ cognoscitur
&ideo hoc iub& i li cect litigatori uitiatũ causam
appellationis remedia subleuare: hocdiam specialiter
praeceperunt ut appell&ur nec in carcerem nec in qua¬
cumq custodia religatur. sed agendum negotiũ suum
liberobreru&¬

Expanded text:
Lex ista hoc jubet, non debere jndices provinciarum assertiones appequia hoc nec novum nec alienum a iudiciis esse cognoscitur; et ideo hoc iubet, ut liceat litigatori vitiatam causam appellationis remedio sublevare. Hoc etiam specialiter praeceperunt, ut appellmcunque custodiam redigatur, sed agendum negotium suum liber obser
Abbreviated transcription (Latin):
directu relationẽ mox instruat. nes eueritas iusta
ladentur quod siuio latore. sepulerbi quos potuerit
secundum formam sanctionis huius punire neglexeri
uel desi periurreserre distullerit facultatib &i hono
ribus priu&ur. quisquicsiue adhuc in potestateposi¬
tus si ue priuatur propt̃ omissam. poenam io latorer
sepulerhi uoluerit acuratoremerigere. habeat liberum
facultatem oecdilatores formidos iindiam cum
p̃mio magis dignus sit qui re constanter in ꝓbos a disse
onis amore cencepimus. prouintus prouintiarum quȩ
ratoribur quae celeriter in notescere. propriis iubebit
edictis. ut criminosis poena reddatur in nocenter
uiuentib gratulato pax sepultir.

Expanded text:
directa relatione mox instruat, ne severitas iusta lentetur. Quod si violatores sepulcri quos potuerit secundum formam sanctionis huius punire neglexerit vel de superioribus referre distulerit, facultatibus et honore privetur. Cuius quisquis, sive adhuc in potestate positi sive privati, propter omissam poenam violatoris sepulcri voluerit accusator emergere, habeat liberam facultatem. Nec delatoris formidet invidiam, cum praemio magis dignus sit, qui se constanter inprobos odisse onis amore concepimus, provinciis provinciarumque rectoribus celeriter innotescere propositis iubebit edictis, ut criminosis poena reddatur, innocenter viventibus gratulatio, pax sepultis.
Abbreviated transcription (Latin):
lex ista constituit ut libesti qui ciues romani effecti
sunt ubheredib manum missorum siue filui sint siue ex¬
tranei proposita iniunae acdione quar edicant lesor pro

Expanded text:
OLex ista constituit, ut liberti, qui cives Romani effecti sunt, ab heredibus manumissorum, sive filii sint sive extranei, proposita iniuriae actione, qua se dicant laesos, pro
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinis redi erit possesnonem suam nullatenus momentiben e¬
ficio &iam si annos excesserit nullatenus recipere prohibetur.

Expanded text:
peregrinis redierit, possessionem suam momenti beneficio, etiamsi annus excesserit, nullatenus recipere prohibetur
Abbreviated transcription (Latin):
ut eorum cause uelres. In in tegrum reuocentus
qui aait ꝑ timorẽ potestatis alicuius conpulsi sunt

Expanded text:
ut eorum causae vel res in integrum revocentur, qui aut per timorem potestatis alicuius conpulsi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nex eunt nisi ci patrem ancipate fuerint. Enatu¬
rale patro manumissi succedere eis naturalis pater
non potest mafiduciarius pat̃ aaquomanumissi sunt
nam sire mancipatus sibi naturadis pat̾ uelauus manu¬
miserit ipseeis in here di tate succedit. quod si habeat
quis filium & exeone potes & uoluerit filium eman¬
cipure & nepotes. in sua potestate tenire marbitrio
eius erit. cut siuoluerit ne potes emancipure. & fi¬
lium in sua potestate r&inere & hoceis proiuris ordi¬
ne licero mani festum ẽ quod non solum denepotib
utores aut legitan sunt caittertamentarii. legi¬
Ltimisunt quipuo illo peruirilem sexum proprinqui¬
tate conuinguntur. & qui proximior fuerit deagnaedis

Expanded text:
ti fuerint et a naturali patre manumissi, succedere eis naturalis pater non potest, nisi fiduciarius, a quo manumissi sunt. Nam si remancipatum sibi naturalis pater uel auus manumiserit, ipse eis in hereditate succedit. Quod si habeat quis filium et ex eo nepotes, et uoluerit filium emancipare et nepotes in sua potestate retinere, in arbitrio eius est: aut si uoluerit nepotes emancipare et filium in sua potestate retinere, et hoc ei pro iuris ordine licere manifestum est. Quod non solum de nepotibuVS VII. De tutelis Tutores aut legitimi sunt aut testamentarii. Legitimi sunt, qui pupillo per uirilem sexum propinquitate coniunguntur, et qui proximior fuerit de agnatis
Abbreviated transcription (Latin):
testium num erus impleatur tamen cum testio manci¬
patus fuerit filius a patre naturadi fiduciari o patri
hocugeredeb&naturadis pãt ut eifduciario reman ci¬
p&urꝰ & anaturali patrimanumit t&ur utsifilius illae
mortuus fuerit & in herediate naturalis pater nonfidu¬
ciurius succedat. fȩmine uel nepotes masculi ex
filio unaemancipatione de patris uel aue exeunt
potestate & sui iuris efficiuntur & hupsa quam

Expanded text:
testium numerus impleatur. Tamen quum tertio mancitestium numerus impleatur. Tamen quum tertio mancipatus fuerit filius a patri naturali fiduciario patri, hoc agere debet naturalis pater, ut ei a fiduciario patre remancipetur et a naturali patre manumittatur, ut, si filius ille mortuus fuerit, ei in hereditate naturalis pater, non fiduciarius succedat. Feminae uel nepotes masculi ex filio una emancipatione de patris uel aui exeunt potestatem et sui iuris efficiuntur. Et hi ipsi quam
Abbreviated transcription (Latin):
diu capud hostes fuerit filios non hab&. si decupti¬
hostibus captus ẽ in captiui tate. moriatur ab eotem pore
quo ab hostib captus ẽ filisui iuris factiin telleguntur
Item perem ancipationem filii sui iuris efficiuntur
s ed filius masculus trib emancipati onib de potestate
patris exi&. & suiiuris efficitur. mancipatio aũt hocẽ
manus traditio quaedam similitudo e uinditionis quia
in emancipationib: pr&er illum. hoc ẽ cestum patrem
alius pater d hib&ur. quifiduciarius nominatur:¬
Ergo is teneatur aluis pater filium suum siduciano patri
mancipat hocẽ manutradita quod fiduciario patrem
naturalis pacter uno aut duos nummos qua si insimilitudi¬
nem pretu accipi&ur. Iterum cum acceptis num mis
exut quic& amen mancipato solebat ante p̃sidem fieri
modo antecuria faccien dũe ubi quinq tester ciues ro¬
mani in p̃sentierunt &pro illo qui libripens appella

Expanded text:
diu apud hostes fuerit, filios non habebit. Sed si de captidiu apud hostes fuerit, filios non habebit. Sed si de captihostibus captus est, in captiuitate moriatur, ab eo tempore, quo ab hostibus captus est, filii sui iuris effecti intelleguntur. Item per emancipationem filii sui iuris efficiuntur. Sed filius masculus tribus emancipationibus de potestate patris exit et sui iuris efficitur. Emancipatio autem, hoc est manus traditio, quaedam similitudo uenditionis est: quia in emancipationibus praeter illum, hoc est certum patrem, alius pater adhibetur, qui fiduciarius nominaturErgo ipse naturalis pater filium suum fiduciario patri mancipat, hoc est manu tradit: a quo fiduciario patre naturalis pater unum aut duos nummos, quasi in similitudinem pretii accipit, et iterum eum acceptis nummis exit. Quae tamen emancipatio solebat ante praesidem fieri; modo ante curiam facienda est, ubi quinque testes ciues Romani in praesenti erunt, et pro illo, qui libripens appellat
Abbreviated transcription (Latin):
asenatos in potestate habentꝰ: spa dones autem
habere pos sunt.¬
habere pos sunt. s quifuero filior habens sedederit.
cedoptandum. non solum ipse in patris adoptiui potes¬
tate redigitur sed & filueius. sitamen auũ paternum
non habuerint inadoptiui patris transeunt potestatem
tum quum nepotes.
sedahic filius qui morte patris suiiuris effectus ẽ fi
Ilius habeantin eius p patrissui obitum erunt filii po¬
testate: Mam si pater morictur & auus paternus ui¬
uict nepos ex filium si iuris esse non potest: qui a in
auoreman & potestate. quiauo mortuo sui iuris effi¬
citur. Item sim oriatur pater &relinquat filium eman¬
cipatum & ex eodem fliuiemanoipatũ nepotes
tunenepotes liberi & sui iuris erunt &in putris emanci¬
pati potestate nonueniunt. Item de potestiate patris
exeunt filu si patereorũ in exilio missus fuerit. I po
liter peregritudine conditionis factus agnoscitur.
Item si abhostib pater captussit in potestatem quũ¬

Expanded text:
se natos in potestate habent. Spadones autem, habere possunt. Si quis uero filios habens se dederit adoptandum, non solum ipse in patris adoptiui potestatem redigitur, sed et filii eius; si tamen auum paternum non habuerint, in adoptiui patris transeunt potestatem, tamquam nepotes. Sed si hic filius, qui morte patris sui iuris effectus est, filios habeat, in eius post patris sui obitum erunt filii potestate. Nam si pater moriatur, et auus maternus uiuat, nepos ex filio sui iuris esse non potest: quia in aui remanet potestate, qui auo mortuo sui iuris efficitur. Item si moriatur pater, et relinquat filium emancipatum, et ex eodem filio emancipato nepotes, tunc nepotes liberi et sui iuris erunt, et in patris emancipati potestatem non ueniunt. Item de potestate patris exeunt filii, si pater eorum in exilium missus fuerit: quia non liter peregrinae conditionis factus agnoscitur. Item si ab hostibus pater captus sit, in potestate, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuin ditionem unares multis legatuẽ & singuli hanc ipsa
em p̃sumereuellent equales singuli de rolegata capiunt.

Expanded text:
uindicationem una res multis legata sit, et singuli hanc ipsam rem praesumere uelint, aequales singuli de re legata capiunt
Abbreviated transcription (Latin):
eruus delego legatis ancillae quoq debebuntur. non
idem serus legatis. ancillis sed ancillurũ ap̃pellatione
tam uirgines quã seruorum ꝓueri con
his
scilic& exceptisq fidutiae ditue sunt:

Expanded text:
Seruis DO LEGO legatis ancillae quoque debebuntur: non item serui legatis ancillis: sed ancillarum appellatione tam uirgines quam seruorum pueri continentur: his scilicet exceptis, qui fiduciae dati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
um nihil transmittit heredem. nisi tantum sump tuũ
uł expensarum rep&itionem quam custorẽ suũ insus¬
ceptaeausa fecirse probauerit: lis uero ad mandutorẽ
reddit. si p̃sentis procunator uin catus uutuin at in

Expanded text:
um nihil transmittit heredem, nisi tantum sumptuum vel expensarum repetitionem, quam auctorem suum in suscepta causa fecisse probaverit, lis vero ad mandatorem redit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
liberam potestaem mulieruero que filios dere¬
linquit si marito supstite intestata defecerit ma¬
ritus eius hoc est patereorum fucultates ubuxoro di¬
missas prousu fructu in sua habeat potestactẽ
ta utcum unusquis filiorum ad uicesimum cda¬
tis suce annum peruenerint medi&atem portionis
suce sinedilatione ꝑcipiat & medi &atem patersibi
indiem uitaesuae adusum fructum r&in eut.
quod si alicui transacto uicesimoan nomedi&ctem
portionissuae dure noluerit fructur cius inediesio¬
tem quam daturus erat p mortem patris filius

Expanded text:
liberam potestatem. Mulier vero, quae filios derelinquit, si marito superstite intestata defecerit, maritus eius, hoc est pater eorum, facultates ab uxore dimissas pro usufructu in sua habeat potestate: ita ut, cum unusquisque filiorum ad vicesimum aetatis suae annum pervenerit, medietatem portionis suae sine dilatione percipiat et medietatem pater sibi in diem vitae suae ad usumfructum retineat. Quod si alicui transacto vicesimo anno medietatem portionis suae dare noluerit, fructus eius medietatis, quam daturus erat, post mortem patris filius
Abbreviated transcription (Latin):
te quam ubuxetemanitis accepit: similiratione id est
mediciatem purentibus cut siunus eorum super ster

Expanded text:
te, quam ab uxore maritus accepit, simili ratione, id est medietatem, parentibus aut si unus eorum superste
Abbreviated transcription (Latin):
dus & sead seruitium ciuitatis in suo corpore reuo¬
candumnam &iudicem dofficium eiur ꝓinntiue
si eos non reuocauerint graui sicut ipralex loquitur
poena feriendor diuconos qui excurialibus uel ex

Expanded text:
das et se ad servitium civitatis in suo corpore revocandum. Nam et iudicem et officium eius provinciae, si eos non revocaverint, gravi, sicut ipsa lex loquitur, poena feriendos. Diacones, qui ex curialibus vel ex
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ueniam ꝓmereri. has uero quos intestium &¬
quastum gradum originis. coniunctiop̃ sumptiua
cop̾lauerit. qui a notubileẽ: tamensi subplicauer
uenico releuccuit nechis int̾cidi ut p̃ceptum expe tut

Expanded text:
tionis veniam promereri. His vero, quos in quartum gradum originis coniunctio praesumptiva copulaverit, quia notabile est, tamen si supplicaverint, veniam relaxabit. Nec his interdici, ut praeceptum expet
Abbreviated transcription (Latin):
propinquis seniorib lege permittitur errorẽ uelculpas¬
cedoliscentiũ. propioquorum patria districtione corrigere
id est utsi uerbis ueluerecundice cnendari non possunt

Expanded text:
Propinquis senioribus lege permittitur errorem vel culpasescentium propinquorum patria districtione corrigere, id est ut, si verbis vel verecundia emendari non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
nte capud tres ꝓsonas denis anniscolonus ipsehabitauerit
eeum uindic& apud quem pouoitem pore inuenitur

Expanded text:
te apud tres personas denis annis colonus ipse habitaverit, ille eum vindicet, apud quem posteriore tempore invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
si qui cumquuce ex his qui prouintiarum. rectoribus¬
coniunguntur adtmilitant uel quiagunt indiuernio offita¬
cus princi paatum uel quicumq suboc cansione publici

Expanded text:
Si quicumque ex his, qui provinciarum rectoribuniunguntur aut militant, vel qui agunt in diversis officiis principatus vel quicumque sub occasione publici
Abbreviated transcription (Latin):
lium de super ex hactionis crimine conuinci potuerim
& capitali periculo subiaceant & eorum faccultatib
in quadru plum qua esuntꝰ suꝑ exacta. reddantur:
iudices uero prouintiarum xox libras curi se poenam
nouerint feriendos. si haeo questatuta sunt impleni
nelexerint

Expanded text:
lium de superexactionis crimine convinci potuerint, et capitali periculo subiaceant, et ex eorum facultatibus in quadruplum quae sunt superexacta reddantur. Iudices vero provinciarum triginta libras auri se poena noverint feriendos, si haec quae statuta sunt inplere neglexerint
Abbreviated transcription (Latin):
E plice si temporenuptiarum a patre fueritdodata & pater
pitea intestatus moriatur. si in reliqua patris substantia
uultcum aliis fraatribus aequalis accedere dotem uel quicquid
accepittem porenuptiarum hereditute pat̾ne cum statrib¬
diuidenda confundat: quod sinoluerit sitisq percoepit

Expanded text:
lia si tempore nubtiarum a patre fuerit dotata et pater postea intestatus moriatur, si in reliqua patris substantia vult cum aliis fratribus aequalis accedere, dotem vel quidquid accepit tempore nubtiarum, hereditati paternae cum fratribdividenda confundat. Quod si noluerit, sit is quae percepit
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid subtuli necessitate uendiderit omnifirmiti¬
te subsistat oec interpostio decr&i queratur sed tan

Expanded text:
quidquid sub tali necessitate vendiderit, omni firmitate subsistat. Nec interpositio decreti quaeratur, sed tan
Abbreviated transcription (Latin):
uatlero p̃cepit derentae cionib uero quia hoclexista
non cuidentur ostendit iniure hocẽ in paulos ententus
subtitulo de dotisrequirendum. autceste in paulires pon¬

Expanded text:
alere praecipit. De retentationibus vero, quia hoc lex ista non evidenter ostendit, in iure, hoc est in Pauli sententiis sub titulo de dotibus requirendum aut certe in Pauli respon
Abbreviated transcription (Latin):
si bi dederint reuocuradfircum eut &i amsi filios ha¬
buerint non ꝑsubpositam aut peraliam personã. aut per

Expanded text:
sibi dederint, revocetur ad fiscum: aut etiamsi filios habuerint, non per subpositam aut per aliam personam aut per
Abbreviated transcription (Latin):
ut ferantur accepto sta siapud in probum rei arbitrium me¬
rito noceut custulam. cum peritnihil proficiat non perisse
insumere dein de cludes. seuucusto dic sus pen diorum

Expanded text:
ut ferantur accepto. Ita fit, ut apud inprobum rei arbitrum merito noceat chartula, cum perit, nihil proficiat non perisse. Innumerae deinde clades, saeva custodia, suspendiorum
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuerat intrabiennium licei euicum quue qui inius¬
tue obgressus ẽ rerum dominis sub plicari utillis ite

Expanded text:
tus fuerit, intra biennium liceat cuicumque qui iniute obpressus est rerum dominis supplicare, ut illis ite
Abbreviated transcription (Latin):
nec sic quoq ex suo singulunter carbitrionubendi habeant
potestatem sed ꝓhonestitatem coniunctionis iuditium
sequendumẽe ꝓpinquorum. quodsi duo pesitores extite¬
rint consulendisunt quidem parentes nep̃t mittendus ẽ

Expanded text:
nec sic quoque ex suo singulariter arbitrio nubendi habeant potestatem, sed pro honestate coniunctionis iudicium sequendum est propinquorum. Quod si duo petitores extiterint, consulendi sunt quidem parentes, nec praetermittendus e
Abbreviated transcription (Latin):
toaserutint uut quicquid subtutele nomine miu steegerist¬
Nouerint legis beneficio reuocandum.
Iustum uidetur ut postui cesimum & quintum annum
ubiui cesimus & sextus annus fuerit ingressus. depositã

Expanded text:
torserint, aut quicquid sub tutelae nomine injuste egeroverint legis beneficio revocandum. Iustum videtur, ut post vicesimum et quintum annum, ubi vicesimus et sextus annus fuerit ingressus, deposita
Abbreviated transcription (Latin):
Esi quis ciuefromanus libertus intercedenteculpa latinu
libertus fuerit effectus si eadem latinitate sine repegraio

Expanded text:
Si quis civis Romanus libertus intercedente culpa Latinus libertus fuerit effectus, si in eadem Latinitate sine reparatio
Abbreviated transcription (Latin):
at xu. łoiuł aquilegia tatiano & si macho conrͣ.
si quicumqinunacaus aduobus iudicus fueritsu¬
enatus & ad huc eandem agendi pestinatiã uo luerttrori¬
perr &iterum appellandum eẽ putauerit. in aduers ariũ
ius continuo possessio trans feratur.

Expanded text:
al. Iul. Aquileiae Tatiano et Symmacho conss. Si quicumque in una causa duobus iudiciis fuerit superatus et adhuc eandem agendi pertinaciam voluerit retinere et iterum appellandum esse putaverit, in adversarium eius continuo possessio transferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
si contigerit ut maritus uxore suꝑ stitue moriatur
quaecumq amulieremarito in dotem data fuerantad
suum dominum fucemine reuocabunt. necheredes defuno¬
timariti hocuindicure p̃sunant: namsi maritus dum

Expanded text:
Si contigerit, ut maritus uxore superstite moriatur, quaecumque a muliere marito in dotem data fuerant, ad suum dominium feminae revocabunt, nec heredes defuncti mariti hoc vindicare praesumant: nam si maritus dum
Abbreviated transcription (Latin):
forsitandencientis secuo dec uoluntas tunc ualeat si in
primotestamento quod feceratex traneos scripsis sehereder
& postea in secunda uoluntate illos instituituel ud succes

Expanded text:
forsitan deficientis secunda voluntas, tunc valeat, si in primo testamento quod fecerat extraneos scripsit heredes et postea in secunda voluntate illos instituit vel ad succes
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens a fisconrõ adiquȩ̨ rep&untur. rer¬
apud prouintiae illius iudicem sub praesentiã nr̃i ordi¬
natoris ugtctur ut illo p̃sento quic quid iustitiue ordo

Expanded text:
Quotiens a fisco nostro aliqua repetuntur, reapud provinciae iudicem sub praesentia nostri ordinatoris agatur, ut illo praesente quidquid iustitiae ordo
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quiliberi sunt elios ingenuos alios liber¬
tinos ingenuos qui ingenui natisunt libesti nor
qui pro iust aserui tute manumissi lber fiunt
ingenuorum omnium unus status ẽ libestorum
uero ideo qui ali bestinonunus quia triasunt li¬
bestirum genera qui aliberiti aut ciues romanis
Quiorrom anisunt qui his trib modis idost testam̃to
aut in ecclesia autante consulom fuerint i anumissi
lactinisunt quiaut ꝑ epistolũ aut inter ami cos
aut conuiuia ad habitione manu mittuntur

Expanded text:
is, qui liberi sunt, alios esse ingenuos, alios libertinos. Ingenuos, qui ingenui nati sunt: libertinos, qui pro iusta seruitute manumissi liberi fiunt. Ingenuorum omnium unus status est: libertorum uero ideo non unus est, quia tria sunt genera libertatum: quia liberti aut ciues Romani sCiues Romani sunt, qui his tribus modis, id est testamento aut in ecclesia aut ante consulem fuerint manumissi. Latini sunt, qui aut per epistulam aut inter amicos aut conuiuii adhibitione manumittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
depatris facultatibus mat̃ eorum quo modo ut supeilm¬
rius dictumẽ at quisiuit. filii pimortem matris culsq¬
ius hereditatẽ repu diauerint ad integrum sibiuindipo

Expanded text:
de patris facultatibus mater eorum quoquo modo, ut superius dictum est, adquisivit, filii post mortem matris cuius hereditatem repudiaverint ad integrum sibi vindi
Abbreviated transcription (Latin):
uc quoquerẽ hoc obseruundum quod de falcidia su¬
ra iam dictum ẽ: ut heres institutus &ium si omni he¬
editate alii restituere reserptum sit Itahereditate¬
du restituunt. ut quasta sibi ex ipsa bere dititer& in eat

Expanded text:
c quoque re hoc obseruandum est, quod de Falcidia supra iam dictum est, ut heres institutus, etiam si omnem hereditatem alii restituere iussus est, ita hereditatii restituat, ut quartam sibi ex ipsa hereditate retineat
Abbreviated transcription (Latin):
quat tuor simili termasculos omnes. fratrum filii pa¬
truo suo ad intestato succedunt. non instirpem sed in
capita lta ut illi duo ex uno patredua saccipiant portioner
ĩ sorores habuerint in patrui hereditate non ueni
prin quorũ hereditatis capiant quandocut sus uut ag

Expanded text:
quattuor similiter masculos, omnes quidem fratrum filii patruo suo ab intestato succedunt: sed non in stirpem, sed in capita, ita, ut illi duo ex uno patre duas accipiant portiones,i sorores habuerint, in patrui hereditatem non uenipropinquorum hereditates capiant, quando aut sui aut ag
Abbreviated transcription (Latin):
germanis fraaribus qui p̃termissi sunt agendi. contra testu¬
mentum diccur faccultari ut remota in fami persona salua
tamen quam meruit libestate hereditatem germani
frĩ cdsedebecat reuocari nam & si p̃t̃ missis fratribus
libesti pestestamentum heredes fuerint instituti. simili
modo germani de functieos cbonis fraternae heredita

Expanded text:
germanis fratribus qui praetermissi sunt, agendi contra testamentum datur facultas: ut remota infami persona, salva tamen, quam meruit, libertate, haereditatem germani fratres ad se debeant revocare. Nam et si praetermissis fratribus liberti per testamentum heredes fuerint instituti, simili modo germani defuncti eos a bonis fraternae heredita
Abbreviated transcription (Latin):
S si fasto incendio
seuna fragio aut
alio similicasci res
commodata amis¬
sa sit nõ tenebitor
eo nomine is cui cõ¬
modata est nisi for¬
te cũ possit rẽcõ¬
modatã saluã face¬
re suam presulit¬
SeNt filius familias siuo luntate patrisnaium exerce
patrem In soledo cabecq sadua receperit oblig¬
Leuandenaues gratiatractus commestiũ factum ẽ¬

Expanded text:
 Si facto incendio ruina naufragio aut quo alio simili casu res commodata amissa sit, non tenebitur eo nomine is cui commodata est, nisi forte, cum posset rem commodatam saluam facere, suam praetulit Filius familias si uoluntate patris nauem exerceat, patrem in solidum ob ea quae salua receperit obligLeuandae nauis gratia iactus cum me
Abbreviated transcription (Latin):
tradegis huius ordinationem ueniens. non solum eius
bona si de b&rix extitrit a filiis teneatur obnoxia
uer &ium secundimariti qui oblegatione pͥersonce

Expanded text:
tra legis huius ordinationem veniens, non solum eius bona, si debitrix extiterit, filiis teneantur obnoxia, verum etiam secundi mariti, qui obligatae personae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. nam latini dediticu nec testamenta condere
nec sibi ex testamento aliorum aliquid dimissum pos¬
sunt nullatenus uendicare tamen latini certis
rebus priuilegia ciuium romanorum libestorum

Expanded text:
sunt: nam Latini et dediticii nec testamenta condere, nec sibi ex testamento aliorum aliquid dimissum possunt ullatenus uindicare. Tamen Latini certis rebus priuilegium ciuium Romanorum libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
añ perfidei commissum here ditatem sibieligat uindi¬
candam: quodriprima electio eius fuent superate
ud ulteram ei transsi re nonlic&: quia unius p&itione
concerra deroliquis senouerit excludendum: qui a una
peitio alias coꝑte & euidenter & exlusit. extrema pars
legis istius ideo non hab&ur scripta uelex positu quia
nouella lege calcatur: U delioiosis

Expanded text:
an per fideicommissum hereditatem sibi eligat vindicandam. Quod si prima electio eius fuerit superata, ad alteram ei transire non liceat, quia unius petitione concessa de reliquis se noverit excludendum, quia una petitio alias aperte et evidenter excludit. Extrema pars legis istius ideo non habetur scripta vel exposita, quia novella lege calcatur. DE LITIGIOSIS
Abbreviated transcription (Latin):
filium seu plures habueriut. ipsum facultatem suã mori¬
enter si uoluerint integram derelinquant: eontra euius uo¬
luntatem neq filii expatrono neq ne potes ex filio ul¬
liuenire poteruntratione. quod si libestur libesta ue
qui de functi fuerint filios non habuerint & testari fottas¬
seuoluerint testiã facultatis suae manumissorum filiis
nepotib qui ex in asculis nati fuer int derelinquant:
filics ueromanumisiorer eoq filios & ne potes abac he¬
reditate sclua paginatestamenti securisi uoluerint pt̃¬
nittant quia femina adistarhereditatis peniti
uocatur nin forte illi libesti deduabus pastib phogtutiu

Expanded text:
filium seu plures habuerint, ipsis facultatem suam morientes si voluerint integram derelinquant. Contra cuius voluntatem neque filii ex patrono neque nepotes ex filio ulla venire poterunt ratione. Quod si libertus libertave, qui defuncti fuerint, filios non habuerint et testari fortasse voluerint, tertiam facultatis suae manumissorum filiis vel nepotibus, qui ex masculis nati fuerint, derelinquant. Filias vero manumissoris earumque filios et nepotes ab hac hereditate salva pagina testamenti securi, si voluerint, praetermittant, quia feminae ad istas hereditates penitus non vocantur: nisi forte illi liberti de duabus partibus pro grati
Abbreviated transcription (Latin):
ire cecd pro pricauo luerint minime. ediquid ꝓeorũ re quirictus
penss: tamen sip̃cium pro captiuonio p̃dator ac ceperitt
od de disse emptor probauerit sine dubitatione recipua
ds p̃tium non habuerit quinquennioreruiat. cuptiuus
ꝯptorem &epi quin quennio sinep̃iudicio in genuititõ red¬
tur qui cumad propria redierint omãsia untegra

Expanded text:
redire ad propria voluerint, minime aliquid pro eorum requiratur expensis. Tamen si pretium pro captivo suo praedator acceperit, quod dedisse se emptor probaverit, sine dubitatione recipiat. Quod si pretium non habuerit, quinquennio serviat captivus emptori et post quinquennium sine pretio ingenuitati reddatur, qui, cum ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
gitiem nec idre pact quod marito indoteonde dito
atq in super exilioreligatt nec nubendilocum hec¬
beat nec ud ꝓpria reuestendi namsileuis culpa

Expanded text:
gitatem nec id repetat, quod marito in dotem dedit,  insuper exilio relegata nec nubendi locum habeat nec ad propria revertendi. Nam si leves culpa
Abbreviated transcription (Latin):
Asiquando sponscdibus aelebratis. in terueniente os¬
culo sponsur adiqua sponsaedoncuerit: & an te nuptius spon¬
sus forsi tanm oriatur: tuncpuella quesuꝑẽ mediam donatu¬
rum sollem pnit̃ rerum portionem poterit undicure.¬
successi oner ordinem uenientes. si uero orculum non inter¬
uenerits ponsomortuo nihi ls bi puella derebus donatis uel
traditis poterit undicare: siuero puellas ponso eali¬
quiddo nauerit & mortua̧fuerit quum uis aut int̃cessertt¬
osculo aut non intercerserit. totum parentes puelle si

Expanded text:
Si quando sponsalibus celebratis interveniente osculo sponsus aliqua sponsae donaverit et ante nubtias sponsus forsitan moriatur, tunc puella, quae superest, mediam donatarum sollemniter rerum portionem poterit vindicaresuccessionis ordine venientes. Si vero osculum non intervenerit, sponso mortuo nihil sibi puella de rebus donatis vel traditis poterit vindicare. Si vero a puella sponso aliquid donatum est et mortua fuerit, quamvis aut intercesserosculum aut non intercesserit, totum parentes puellae si
Abbreviated transcription (Latin):
cus saripossunt in ali quib causis si neglegentibus. fuerint
lex sub uenire uoluerit hic tamens peciulit uoluit eẽ
consultum. ut siquã inpupillaribus annis marito
fuerit copulata. & sponsaliciã: astis non ullegiuerit¬
hui uslegis beneficio & si gesta desit in uiolabilem in suo

Expanded text:
cusari possunt, in aliquibus causis, si neglegentes fuerint, lex subvenire noluerit, hic tamen specialiter voluit esse consultum, ut si qua in pupillaribus annis marito fuerit copulata et sponsaliciam largitatem pehuius legis beneficio, etsi gesta desint, inviolabilem in suo
Abbreviated transcription (Latin):
fiscum rep&at quattuor menses adrespondendum
actorfiscadir habebit inducias. si uero fiscus aliquid
a possessore credi degi gep& endum ui. mensium ad
respondendum dilaction on neg&us dum modo ad
praestandus indutias iustaratio cognorcut.¬
uII. de di lati omi bus.¬

Expanded text:
fiscum repetat, quattuor menses ad respondendum actor fiscalis habebit indutias: si vero fiscus aliquid a possessore crediderit repetendum, sex mensuum ad respondendum dilatio non negetur, dummodo ad praestandas indutias iusta ratio cognoscatur. DE DILATIONIBVS
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens perdotem It c omnis hereditur eueccuatap¬
batur ut quastu hereditatis ipsius nonfuerit reseruata. licc¬
at filus cdsimilitudinem in officiosi testumenti contra
dotem agere & debitt sibi portionem ex lege repaere.

Expanded text:
Quotiens per dotem ita omnis hereditas evacuata probatur, ut quarta hereditatis ipsius non fuerit reservata, liceat filiis ad similitudinem inofficiosi testamenti contra dotem agere et debitam sibi portionem ex lege repetere.
Abbreviated transcription (Latin):
capud sequitur:
filius fumilias si fustum fecerit dein deonancipatus.
fusticctio in eum dactur quia in omnib noxa capud
sequitur
Nõtandum qui fustum fecerit sed &iam his cuius
opera aut consilium fustum factum fuerit fusti
action&en &ur: Quimer &ricem libidinis causa rapuit &
lata persecutio genere uindicationis
& conditionis
contin&¬

Expanded text:
caput sequitur. Filius familias si furtum fecerit, deinde emancipetur, furti actio in eum datur, quia in omnibus noxa caput sequitur. Non tantum qui furtum fecerit, sed etiam is, cuius ope autpotest. Qui meretricem libidinis causa rapuit etpersecutionem genere uindicationis et condictionis contin
Abbreviated transcription (Latin):
uitabulas ciaitionis uie subripuit in ad scrptam.
ummam fusti action & enebitur nec int̃ ẽ hanc¬
cillatene nes intquia ex his debitum dirso lutum.
interẽ conꝓbari.
CI

Expanded text:
ui tabulas cautionesue subripuit, in adscriptam mmam furti actione tenebitur: nec interest, cancellatae nec ne sint, quia ex his debitum dissolutum interest comprobari. ti
Abbreviated transcription (Latin):
fustorum genera sunt quattuor. mani festi nec mani¬
festi concepti & oblati.
oanifestus⁊ fur ẽ qui infaciendo de praehensus
ẽ. & qui intra terminos eiur loci. unde quisustu
lerat de p̃hensus ẽ uelantequã ad eum locum qđ¬
Nec manifestus furẽ qui in faciendo quidem
depre hensus nonẽ sedeum fustum fecisse nega¬
rinon potest.¬
Con cepti actione isten&ur apudquem fustum
quae situm & inuentum ẽ.¬
Oblati actione isten&ur quirem fustiuam ab alii
adtulerit nease inuenir&ur¬
fusti actione is agere potest cui int̃ ẽ n on perirrue
Conceptur agere potest quirem concepit & inuenit.
Ob latis his agere potest poenis quemrer concep¬
ta & in uenticẽ.
Mani festace fustiactio & nec mani festi & concep¬
ti & oblati heredi quilem conp&it sed inheredem
non datur.¬

Expanded text:
Furtorum genera sunt quattuor, manifesti, nec manifesti, concepti et oblati. Manifestus fur est, qui in faciendo deprehensus est, ei qui intra terminos eius lerat, deprehensus est, uel antequam ad eum locum qNec manifestus fur est qui in faciendo quidem deprehensus non est, sed eum furtum fecisse negari non potest.Concepti actione is tenetur, apud quem furtum quaesitum et inuentum Oblati actione is tenetur, qui rem furtiuam alii obtulit, ne apud se inuenirFurti actione is agere potest, cuius interest rem non perdidisse. Concepti is agere potest, qui rem concepit et inuenit. Oblati is agere potest, penes quem res concepta et inuenta est. Manifesti furti actio et nec manifesti et concepti et oblati heredi quidem competit, sed in heredem non datur.
Abbreviated transcription (Latin):
ab actione tutuelue non porest sed potest illicurator
ad oratiorien
diui seueri.
Dolotutoris curatores ued &ecto in dupplum eius pec¬
cuniam condempnati conueniuntur qua minores

Expanded text:
ari quidem non potest, sed adiungi illi curator Ad orationem diui Seueri Dolo tutoris curatorisue detecto in duplum eius pecuniae condemnatione conueniuntur, qua minorem
Abbreviated transcription (Latin):
facitim quamsi dipsę similiter amiserit suo nomine
Pater ueldominus de ea req filio familius uelseruus¬
obreptuẽ fustiagere potest int̃ ẽ mimsei differri actio¬
non quide peculio conuenitur :
Sran quamtibi commodaui p tea subrepuo. fusti
actio con p&ere tibi non poterit rei cñimnrae fustũ
facere non possumus.¬
Que seges ꝑ fustum siue quaelib& arbores cacesue
sint in dupplumeius rei nomine reus conuenitur

Expanded text:
rit, suo nomine Pater uel dominus de ea re, quae filio familias uel seruo subrepta est, furti agere potest: interest enim ei deferri actionem, qui de peculio conuenitur. rem, quam tibi commendaui, postea subripui, furti actio competere tibi non poterit: rei enim nostrae furtum facere non possumus.seges per furtum siue quaelibet arbores caesae sint, in duplum eius rei nomine reus conuenitur
Abbreviated transcription (Latin):
consanguineũ idẽ uno patre natum uel&diam ad obtiuum
idẽ gestis ante ccuriam ad filiatũ quicon sanguinei lo cum

Expanded text:
consanguineum, id est uno patre natum, vel etiam adoptivum, id est gestis ante curiam adfiliatum, qui consanguinei loc
Abbreviated transcription (Latin):
ficio incdulterio & insimilib aliis qui criminibus : simor¬
tuccuxor fuerit heredereius accusuri non possunt. quia erimi¬
nacumauctore deficiunt. tam &si maritus mortuus fuerit
qui accusabat uxorem. ab heredem manti mulier non potest

Expanded text:
ficio, in adulterio similibus aliisque criminibus, si mortua uxor fuerit, heredes eius accusari non possunt, quia crimina cum auctore deficiunt: tamen et si maritus mortuus fuerit quia accusabat uxorem, ab herede mariti mulier non potest
Abbreviated transcription (Latin):
nis titulo habeant liberam potestatem solum ẽ ut
nullus proba huius modi scripturas aut ꝑmerum
ugper fruudem subpositue personueuut uiol enter

Expanded text:
nis titulo habeant liberam potestatem. Solum est, ut nullus probet huiusmodi scripturas aut per metum aut per fraudem suppositae personae aut violenter
Abbreviated transcription (Latin):
Eomnib domini cis diebus iudices subfida custon¬
dia de carcoribus reos educant.
ut eis acristianis uelasa¬
cerdotibus sibstantiã p̃beatur & dbalneum p̃distũ¬
& dbalneum p̃distũ
diebus sub custodia religionis contem platione ducantius¬
si iuidiudicerhoc iiplere ne glexerint poenam quã lex iea¬
ista constitit cogantur inplere.

Expanded text:
Omnibus dominicis diebus iudices sub dia de carceribus reos educant, ut eis a Christianis vel a sacerdotibus substantia praebeatur et ad balneum praedictis diebus sub custodia religionis contemplatione ducantui iudices hoc inplere neglexerint, poenam, quam lex psa constituit, cogantur inplere.
Abbreviated transcription (Latin):
siseruus dominum accurans non solum audiendis
non est uerum &iam puniendus nis. fortẽ dominũ
decriminemaiestictistrasturse ꝓbauerit

Expanded text:
Servus dominum accusans non solum audiendus non est, verum etiam puniendus, nisi forte dominum de crimine maiestatis tractasse probaverit
Abbreviated transcription (Latin):
Quando facultus patris in terfilios uel nepotes diui¬
ditur specialiter uoluntas patris uelaui. paternideb&
in omnibus custodiri: cuiustestamentũ &i am sinon fuerit.
perfectum aut sinon legiamo numero testium subscribatur.

Expanded text:
Quando facultas patris inter filios vel nepotes dividitur, specialiter voluntas patris vel avi paterni debet in omnibus custodiri, cuius testamentum etiamsi non fuerit perfectum aut si non legitimo numero testium subscribatur
Abbreviated transcription (Latin):
altius erigondedomus aut nonengende & luminũ
ut id cliq̃ fabrc&. ut uicinue domuilum en non
tollat prediorum uero rusti corũ iures̃ uiae uel
iter perquod pecus aut animalice debeuntam bu¬
ut suꝑ posita inferiorib: cedant Itautsiquis in solo
cuius terriẽ domus edificctt pertineat u uelsi c¬
liquis in agro nr̃o arbores aut uineam uel plantus
quoscumq posuerit similiter suꝑ ficies solo cedt

Expanded text:
altius erigendae domus aut non erigendae, et luminum, ut ita quis fabricet, ut uicinae domui lumen non tollat. Praediorum uero rusticorum iura sunt uia, uel iter, per quod pecus aut animalia debeant ambuut superposita inferioribus cedant: id est ut, si quis in solo cuius terra est, domus aedificata pertineat: uel si aliquis in agro nostro arbores aut uineas uel plantas quascumque posuerit, similiter superficies solo ced
Abbreviated transcription (Latin):
nihil pereos rei pub lici possit inminui damadse
omne dispendium nouerint ꝓestinere. & seud
locum in quo alium sustitueraat reuocundum.

Expanded text:
nihil per eos rei publicae possit inminui. Nam ad se omne dispendium noverint pertinere et se ad locum, in quo alium substituerant, revocandos.
Abbreviated transcription (Latin):
quicumq apud alium & nonapud suum iudec¬
negotium quod habuerit initio litis crediderit ꝓgsonen

Expanded text:
Quicumque apud alium et non apud suum iudicnegotium quod habuerit in initio litis crediderit proponen
Abbreviated transcription (Latin):
siquis alienum colonum sciens in domosua r& inuerit ipsũ
prius dominorestituat & tributeceius quã diu. aput eum fuent

Expanded text:
Si quis alienum colonum sciens in domo sua retinuerit, ipsum prius domino restituat et tributa ejus, quamdiu apud eum fue
Abbreviated transcription (Latin):
probatur ipsi cut inꝰgurunt cut᷑ excipi antactiones.
quianolumus ut addiam prouintiam defensores mi¬
norum pro cudi enticae ne cessitate ducantur

Expanded text:
probatur, ipsi aut ingerant aut excipiant actiones: quia nolumus ut ad aliam provinciam defensores minorum pro audientiae necessitate ducantur
Abbreviated transcription (Latin):
dum sine scripturt. hocẽ perniuncupationem sua lteran¬
dam credi derit uoluntictẽ uelncodicellis quod ẽ fidei cõ¬
mis sum potestatem heredisuo commisetit ut endunouao¬
luerit testatoris ordinatione suedat: dineati ptim otidio
ud eum here ditatisua pub licure non desinat uolun¬
tatem: ut rum extestamentum an ꝑ noncupationem

Expanded text:
tionem suam iteradam crediderit voluntatem, vel si codicillis, quod est fidemissum, potestatem heredi suo commiserit, ut ex qua voluerit testatoris ordinatione succedat: tunc in primordio adeundae hereditatis suam publicare non desinat voluntatem, utr
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum quae agrorũ suorum tributta implere
contempnentagricius qui tributa sua contempnit
ex soluere abex aultori uendicantur. & qui conparaue

Expanded text:
Quicumque agrorum suorum tributa inplere contemnent, agri eius, qui tributa sua contemnet exsolvere, ab exactore vendantur, et qui conparave
Abbreviated transcription (Latin):
spatio id quod iractur dixit per scrpturã se probaturum eẽ fiate¬
atur si fortasse resipiscenspi irccundiã quae dixititerare

Expanded text:
spatio, id quod iratus dixit, per scripturam se probaturum esse fateatur. Quod si fortasse resipiscens post iracundiam, quae dixit, iterare
Abbreviated transcription (Latin):
cominis sum quamid quod consequitur reddere iube¬
itur. Cum autem dienusres perfidei commis sum¬
re linqui tur necesse ẽ herede uellegatariorem illã
uerit fidei cominissario numerare: sicut indump

Expanded text:
am id, quod consequitur, reddere iubeatur. Quum autem aliena res per fideicommissumrelinquitur, necesse est heredi uel legatario rem illamuerit, fideicommissario numerare, sicut in dam
Abbreviated transcription (Latin):
In correctionem curialium cestũ pacientiũ
uidices debeantr&inere. ut in corpore uel in sang¬
necuriadium non facile audeant deceruire: nam
si qui contito hoc fecerit ipse quidem iudex quinqr
brarcuri & p̃terofficium eius decim libras auri fl
inferre cogatur

Expanded text:
In correctione curialium certam patientiam iudices debent retinere, ut in corpore vel in sanguine curialium non facile audeant desaevire. Nam si qui contra hoc fecerit, ipse quidem iudex quinque libras auri et officium eius decem auri libras fisco inferre cogantur
Abbreviated transcription (Latin):
esi quic filiam curialis acceperit. & haec ipsa in¬
i coniuigio eius mortua fuerit & oma adm aritũ que¬
cum quae su pradieta uidebatur posseder & estamenti
uolun tate ꝑ uenerint omnib: cuna enec essitatib: maritu
illae qui herer ẽ: teneatur abnoxius.

Expanded text:
Si quis filiam curialis acceperit uxorem, et haec ipsa in coniugio eius mortua fuerit, et omnia ad maritum, quaecumque supra dicta videbatur possidere, testamenti voluntate pervenerint, omnibus curiae necessitatibus maritus ille, qui heres est, teneatur obnoxius.
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ principes cuius cumq gradi accusationem com¬
notus quem quam occidi p̾ciperit ponstitim auidi¬
bus qui abirato principeiuss a sunt compleantur
dia diebus qui puniri iussus ẽreseru&ur donecpi&us
dominorum iustitia ami casubueniat.

Expanded text:
Si princeps cuiuscumque gravi accusatione commotus quemquam occidi praeceperit, non statim a iudicibus, quae ab irato principe iussa sunt, conpleantur, sed triginta diebus, qui puniri iussus est, reservetur, donec pietas dominorum iustitiae amica subveniat.