comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia uagos compositos inuadit. premissis ꝗ pon¬
tes ee uiaxũ augusta insiderent pugnatũ ẽ¬
longo agmine & incerto marte : doñec proeli¬
umꝰ nex dirimer& cohortes gelduban ꝑre¬
xepemanentib ut fuerant castris qu ae
relictorũ illic militũ prõesidio tenebantur:
Nen erat dubiũ quantũ in rexcessu discrimis
adeunelũ for& trumentatorib omuistis picus¬
lioꝙ addit exexcitu suo uocula mille decec¬
tos e quinta & decima legionib apud uetera
obiessis indemitũ militem & dicib infensũ
plures &s iussum erat protecti palam in ag¬
mine fremebant. non se ultra tamem insi¬
dias legatorũ toleraturos atqui remãserant¬
desertosq adducta parte legione querebantur
Duplex hinc seditio. aliis reuocantibus uoculam
aliis redire in castra abnuentibus. Interim ci¬
uilis uetera circunsedit uocula gelduban.
atq inde Nouesium recessit. Ciuilis capit
geldubã. Mox haud procul a nouesio equestri

Expanded text:
tia vagos, compositus invadit, praemissis qui pontia vagos, compositus invadit, praemissis qui pontis et viarum angusta insiderent. pugnatum longo agmine et incerto Marte, donec proelium nox dirimeret. cohortes Geldubam perrexere, manentibus, ut fuerant, castris, quae relictorum illic militum praesidio tenebantur. non erat dubium quantum in regressu discriminis adeundum foret frumentatoribus onustis perculsisque. addit exercitui suo Vocula mille delectos e quinta et quinta decima legionibus apud Vetera obsessis, indomitum militem et ducibus infensum. plures quam iussum erat profecti palam in agmine fremebant, non se ultra famem, insidias legatorum toleraturos: at qui remanserantdesertos se abducta parte legionum querebantur. duplex hinc seditio, aliis revocantibus Voculam, aliis redire in castra abnuentibus. Interim Civilis Vetera circumsedit: Vocula Geldubam atque inde Novaesium concessit, Civilis capit Geldubam mox haud procul Novaesio equestri
Abbreviated transcription (Latin):
grata acie manus abscessos tendere ne tp̃i deessẽt:
ili cuncta e muris cernentes om̃ibus portis pro¬
rumpunt. At forte cuulis lapsu equi prostra¬
tus credita per utrunq exercitũ fama uulne¬
ratum aut interfectũ in anẽ suus pauorẽ & ho¬
stibus a lacxitatẽ indidit Sed uocula omissis
fugientiũ tergis uallũ turimq castroxũ auge¬
bat᷑ tanꝙ̃ rursus obsidiũ ĩmner& cõrupta
totiens uictoria nõ fassos suspectos bellu malle
Nil eque exeucitus nr̃os ꝙ epestus copiarũ tati¬
gabat. Impedimenta legionũ cum imbelli tur¬
ba nouesiũ missa & inde tẽrestri itinere tru¬
mentũ adueherent. Nam fliũe hoster otiebã¬
tur. primũ agmen secure incessit nõ dũ satis
firmo eiuleꝰ ꝗ uxbi xursum missos Nouesiũ
feumentatores datasq in praesidiũ cohorees
uenit multa pace igredi accoepit parũ apiid
signa militem arma in uehiculis cunctos licen¬

Expanded text:
grata acie manus ad obsessos tendere ne tempori deessent. grata acie manus ad obsessos tendere ne tempori deessent. illi cuncta e muris cernentes omnibus portis prorumpunt. ac forte Civilis lapsu equi prostratus, credita per utrumque exercitum fama vulneratum aut interfectum, immane quantum suis pavoris et hostibus alacritatis indidit: sed Vocula omissis fugientium tergis vallum turrisque castrorum augebat, tamquam rursus obsidium immineret, corrupta totiens victoria non falso suspectus bellum malle. Nihil aeque exercitus nostros quam egestas copiarum fatigabat. impedimenta legionum cum imbelli turba Novaesium missa ut inde terrestri itinere frumentum adveherent; nam flumine hostes potiebantur. primum agmen securum incessit, nondum satis firmo Civile. qui ubi rursum missos Novaesium frumentatores datasque in praesidium cohortis velut multa pace ingredi accepit, rarum apud signa militem, arma in vehiculis, cunctos licen
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Tentauerat interim ciuilis obses¬
sorũ aĩos tanꝙ̃ perdite apud romanos res
eꝵ suis uictoria proueniss& circũ terebant᷑.
signa uexillaq ostentati etiã captiui ex qb
unũ exregiũ tacinus ausus clara uoce gesta
patetetitꝰ. Centossus illic a germanis unde
maior udicii fides simul uastatione incen¬
diisq flagrantiũ uillarũ uenire uictorem
exexcitum intelligebat᷑ in ꝯspectu castrorũ
ꝯstitui signa tossamq & uallũ circundari
uocula uid& depositis impedim̃tis sarcinisq
expediti certarent. hinc in ducem clamor
pugnã poscentiũ & minari assueuerãt ne
tp̃e quidem ad ordinandã aciẽ capto incom¬
positi cap tessiq proeliũ sumpsexe. Nam
Ciuilis aderat nõ minus uitiis hostiũ ꝙ uir¬
tute iuorũ tretus. uaria apud romanos tor¬
tuna & seditiosissimus quirq ignauus. quidã
xecentis uictoriȩ memores retiner̃ locum
ferire hostem. seq & proximos hortari. & radinte¬

Expanded text:
potuit. temptaverat interim Civilis obsespotuit. temptaverat interim Civilis obsessorum animos, tamquam perditae apud Romanos res et suis victoria provenisset: circumferebantur signa vexillaque, ostentati etiam captivi. ex quibus unus, egregium facinus ausus, clara voce gesta patefecit, confossus illico a Germanis: unde maior indici fides; simul vastatione incendiisque flagrantium villarum venire victorem exercitum intellegebatur. in conspectu castrorum constitui signa fossamque et vallum circumdari Vocula iubet: depositis impedimentis sarcinisque expediti certarent. hinc in ducem clamor pugnam poscentium; et minari adsueverant. ne tempore quidem ad ordinandam aciem capto incompositi fessique proelium sumpsere; nam Civilis aderat, non minus vitiis hostium quam virtute suorum fretus. varia apud Romanos fortuna et seditiosissimus quisque ignavus: quidam recentis victoriae memores retinere locum, ferire hostem, seque et proximos hortari et redinte
Abbreviated transcription (Latin):
gnȩ mutatur uasconũ lectȩ a Galba cohor¬
tes ac tũ accite dũ cartris propinquãt audi¬
dunt: latiorẽq ꝙͣ pro nuo terorem faciũt.
aliis a nouesio. aliis a Magontiaco uniuersas
copias aduenisse credentib is error addit¬
tortissimus quisq e batauis quantũ peditũ erat
tundunt᷑. eques euasit cum signis captiuisq
quos prima acie coripuerat caelorũ eodem die
in partibus nr̃is maior m̃s & imbellior e ger¬
manis. ipsa robora dux uterq pari culpa me.¬
ritus aduersa prosperis detuere. Nam ciuilis
si maiorib copiis instruxiss& aciem circũue¬
niri a tam paucis cohortibus nequiuiss&
castraq ꝑrupta extidissent. uocula nec ad¬
uentum hostiũ explorauit eoq simul egres¬
sus uictus est. Dein uictorie pare ꝯfisiis tri¬
stis frustra diebus castra in hostẽ mouit quẽ
statim impellere cursumq rerũ sequi matu¬
rasse soluer̃ obsidiũ legionũ eodẽ impetu

Expanded text:
gnae mutatur. Vasconum lectae a Galba cohorgnae mutatur. Vasconum lectae a Galba cohortes ac tum accitae, dum castris propinquant, audidunt latioremque quam pro numero terrorem faciunt, aliis a Novaesio, aliis a Mogontiaco universas copias advenisse credentibus. is error Romfortissimus quisque e Batavis, quantum peditum erat, funduntur: eques evasit cum signis captivisque, quos prima acie corripuerant. caesorum eo die in partibus nostris maior numerus et imbellior, e Germanis ipsa robora. Dux uterque pari culpa meritus adversa prosperis defuere. nam Civilis si maioribus copiis instruxisset aciem, circumiri a tam paucis cohortibus nequisset castraque perrupta excidisset: Vocula nec adventum hostium exploravit, eoque simul egressus victusque; dein victoriae parum confisus, tritis frustra diebus castra in hostem movit, quem si statim impellere cursumque rerum sequi maturasset, solvere obsidium legionum eodem impetu
Abbreviated transcription (Latin):
aue libertos sequetur aut uita ident erimꝰ
sed accensum sed meliora reterre iussum
dimittit. Ille ut ir̃itus legationis redit coete¬
ra dissimulãs quȩ mox exͦupere: Ciuilis par¬
te copiarũ retenta ueteranas cohortgs de
quod e germanis maxime promptũ aduer¬
sus uoculã exercitũq eius mittit iulio ma¬
ximo & claudio uictores sororis ius uicto¬
res ducibus. rapiunt in transito hyberna
alȩ asciburgis sita adeoq improuisi castra ĩ¬
uolauere. ut nõ alloqui non pandere aciero
uocula potuerit id solum ut in tumultu no¬
uit monuit sub signato militẽ moenia fir¬
mare auxilia passim circunfinsa sint eques
prorumpit. ex cȩptusq compositis hostiũ or¬
dinibus terga in suos uertit cȩdes inde nõ
peoelũ de neruiorũ cohortes metu siue ꝑti¬
dia latera nẽa nudauere sic ad legiones ꝑ¬
uentũ q̃ amissis signis inera uallum sterne¬
bant᷑. cũ repente nouo auxilio tortima pie¬

Expanded text:
aut libertas sequetur aut victi idem erimus.' aut libertas sequetur aut victi idem erimus.' sic accensum, sed molliora referre iussum dimittit: ille ut inritus legationis redit, cetera dissimulans, quae mox erupere. Civilis parte copiarum retenta veteranas cohortis et quod e Germanis maxime promptum adversus Voculam exercitumque eius mittit, Iulio Maximo et Claudio Victore, soro- ris suae filio, ducibus. rapiunt in transitu hiberna alae Asciburgii sita; adeoque improvisi castra involavere ut non adloqui, non pandere aciem Vocula potuerit: id solum ut in tumultu monuit, subsignano milite media firmare: auxilia passim circumfusa sunt. eques prorupit, exceptusque compositis hostium ordinibus terga in suos vertit. caedes inde, non proelium. et Nerviorum cohortes, metu seu perfidia, latera nostrorum nudavere: sic ad legiones perventum, quae amissis signis intra vallum sternebantur, cum repente novo auxilio fortuna pu
Abbreviated transcription (Latin):
re tanꝙ̃ ad sociũ partiũ scriptȩ & de germa¬
nico exercitu hostiliter. Mox oblatis gedubam
in castris nũtiis. eadem dicta factaq & missus
cum mandatis montanus ad ciuilem ut absi¬
ster& bello neue externa armis falsis uelar&
si uespasianũ uiuare aggressus torde satistae¬
tum cęptis. ad ea ciuiles primo callide post
ubi uidd Montanũ prȩferocem ingenio para¬
siss&. Egrgiũ inquit pretiũ laborũ recipi
necem fris de uincula mea & saeuissimas
huius exercitus uoces quib ad suppliciũ pe¬
titus uĩrus gentiũ poenas reposco uos aut
treneri coetereq seruientiũ aĩȩ qđ prgniũ¬
esfusi totiens sanguinis expectatis nisi ingratã
militiã im̃ortalia tributa uirgas secures &. domi¬
norum ingenia. en ego praetectus unius cohor¬
tis & camnefates bataui exigna galliarũ por¬
tio uana illa castrorũ spatia excidimus uel
septa ferro fameq premimus demq ausos

Expanded text:
re, tamquam ad socium partium scriptae et de Germare, tamquam ad socium partium scriptae et de Germanico exercitu hostiliter. mox adlatis Geldubam in castra nuntiis eadem dicta factaque, et missus cum mandatis Montanus ad Civilem ut absisteret bello neve externa armis falsis velaret: si Vespasianum iuvare adgressus foret, satis factum coeptis. ad ea Civilis primo callide: post ubi videt Montanum praeferocem ingenio parasisset, 'egregium' inquit 'pretium laborum recepi, necem fratris et vincula mea et saevissimas huius exercitus voces, quibus ad supplicium petitus iure gentium poenas reposco. vos autem Treviri ceteraeque servientium animae, quod praemiueffusi totiens sanguinis expectatis nisi ingratam militiam, immortalia tributa, virgas, securis et dominorum ingenia? en ego praefectus unius cohortis et Canninefates Batavique, exigua Galliarum portio, vana illa castrorum spatia excidimus vel saepta ferro fameque premimus. denique ausos
Abbreviated transcription (Latin):
ut hostiũ sublimi raptus uerso pondere
infra castra effundebantur. Ciuilis omissa oppi¬
gnandi spe riresus ꝑ ociũ assidebat nũtiis &
promissis fidem legionũ ꝯuellens. Haee in ger¬
mania ante cremonense proeliũ gesta euius
euentũ hrȩ primi antonii docuere. Addito
Cecĩnȩ edicto & praetectus cohortis euictus
Alpinus cohortis montanus fortunã partium
pñs fatebatur. diuersi hinc motus dĩoꝵ au¬
xilia e gallia quis nec amor nec odium in par¬
tes militie sine effectu hortantib praetectis
statim a uitellio desciscunt uetus miles cũc¬
tabatur. Sed adigente hordeonio flacco instã¬
tibis tribunis dixit iacram̃tu nõ uultu neq
aĩo sitis affirmans. et cum coetera iuris iurã¬
di uerba ꝯciꝑent uespasiani nom̃ hȩsi tates
aut leui murmure & plaerũq silentio trans¬
mittebant. Lectȩ deinde pro concione epłȩ
Antonii ad ciuilem suspectiones mi litũ ĩritaue¬

Expanded text:
ve hostium sublime rapti verso pondere ve hostium sublime rapti verso pondere intra castra effundebantur. Civilis omissa expugnandi spe rursus per otium adsidebat, nuntiis et promissis fidem legionum convellens. Haec in Germania ante Cremonense proelium gesta, cuius eventum litterae Primi Antonii docuere, addito Caecinae edicto; et praefectus cohortis e victis, Alpinius Montanus, fortunam partium praesens fatebatur. diversi hinc motus animorum: auxilia e Gallia, quis nec amor neque odium in partis, militia sine adfectu, hortantibus praefectis statim a Vitellio desciscunt: vetus miles cunctabatur. sed adigente Hordeonio Flacco, instantibus tribunis, dixit sacramentum, non vultu neque animo satis adfirmans: et cum cetera iuris iurandi verba conciperent, Vespasiani nomen haesitantes aut levi murmure et plerumque silentio transmittebant. Lectae deinde pro contione epistulae Antonii ad Civilem suspiciones militum inritave
Abbreviated transcription (Latin):
neq declinandi prouidẽtia. unde damorac¬
aderat ciecum ager& corpora tendere arcug
nilnil prodesse fors cuncta turbare & ignalio¬
nu spe telis fortissimi ceciderũt: apuđ germa¬
ues inconsulta ira. Romanus miles ꝑiculorũ
ignarus ferratas sudes grauia saxa nõ torte
iaciebat ubi sonus molientiũ aut appositae
chalȩ hestem ĩanius dederant propelle
uibone pilos equi multos in moenia egres¬
sos pugionibus fodere sic ex hauita nocte
rouã aciem dies aꝑuit eduixerant bataui tur¬
rin duplia tabulato quã prietoriȩ portae
ic aequishimus loco propinquo promoti cont᷑
tialidas fores incusis trabibus ꝑtregere. Mul¬
ta supstantiũ ꝑnicie pugnantiũq : in ꝑculsos
subita &e propera ruptione simul a segiona¬
riis peritia & arte praestantibus pliira stnu¬
cbantur praetipuũ terorem intulit suspen¬
sum ut pruttus macchinanentũ quo regẽte
atmuso praeter suorũ ora singil ꝓlareset¬

Expanded text:
neque declinandi providentia: unde clamor acneque declinandi providentia: unde clamor acciderat, circumagere corpora, tendere artus; nihil prodesse virtus, fors cuncta turbare et ignavorum saepe telis fortissimi cadere. apud Germanos inconsulta ira: Romanus miles periculorum gnarus ferratas sudis, gravia saxa non forte iaciebat. ubi sonus molientium aut adpositae scalae hostem in manus dederant, propellere umbone, pilo sequi; multos in moenia egressos pugionibus fodere. sic exhausta nocte novam aciem dies aperuit. Eduxerant Batavi turrim duplici tabulato, quam praetoriae portae is aequissimus locus propinquantem promoti contra validi asseres et incussae trabes perfregere multa superstantium pernicie. pugnatumque in perculsos subita et prospera eruptione; simul a legionariis peritia et arte praestantibus plura struebantur. praecipuum pavorem intulit suspensum et nutans machinamentum, quo repente demisso praeter suorum ora singuli plures
Abbreviated transcription (Latin):
ubi in quo minus praedas e germania pete¬
rent. primo impune de in circunuenti st.
ꝑ om̃e id bellũ meliore usi fide ꝙ̃ tortuna
Contusis nibiis grauior & iuccessu rerũ
ferocior cuulisꝰ obsidiũ legionũ uegebat
intentis custodiis ne ꝗs occultus nũtius ue¬
nents auxilii penetrar& Macchinas molẽq
opecũ bataius delegat trans rhenanos proelium
postentis ad scindendũ uallũ ire detrusesq redin¬
tegxare cextamen uib& suꝑante multitudine
& facile damno nec tinẽ labori nox attulit co¬
mestis ciecũ lignis accensis qui simul epulãtes
ut quisq uino incaluerat ad pugnã teinerita¬
te inani ferebant̃ quippe ipiorum tela ꝑtene¬
buas uana. romani ꝯspicuã barbarorũ aciẽ &
siquis audacia & msignibus fulgens ad ictũ de¬
stinabant. Incellectumꝰ id ciuili &e restincto ig
musceri cuncta tenebris ex armis iub&. fuc̃
us strepitus dissom casus incerti nec feruendi

Expanded text:
Vbii quo minus praedas e Germania peteVbii quo minus praedas e Germania peterent, primo impune, dein circumventi sunt, per omne id bellum meliore usi fide quam fortuna. contusis Vbiis gravior et successu rerum ferocior Civilis obsidium legionum urgebat, intentis custodiis ne quis occultus nuntius venientis auxilii penetraret. machinas molemque operum Batavis delegat: Transrhenanos proelium poscentis ad scindendum vallum ire detrusosque redintegrare certamen iubet, superante multitudine et facili damno. Nec finem labori nox attulit: congestis circum lignis accensisque, simul epulantes, ut quisque vino incaluerat, ad pugnam temeritate inani ferebantur. quippe ipsorum tela per tenebras vana: Romani conspicuam barbarorum aciem, et si quis audacia aut insignibus effulgens, ad ictum destinabant. intellectum id Civili et restincto igne misceri cuncta tenebris et armis iubet. tum vero strepitus dissoni, casus incerti, neque feriendi
Abbreviated transcription (Latin):
ste uerberato corpore/ quo precio quibus ꝯsciis
prodidiss& exercitũ dicere iubent. Redit in hor¬
deoniũ inuidia illũ actorem sceleris. hũc mini¬
strũ uocant. donec exitiũ minitantibus exteri¬
tus & ipse proditionẽ & ipse hordeonio obiecit
uinctusq aduentu demũ uoculȩ exoluitur
S postera die auctores seditionis morte affecit.
tanta illi exercitui diuersitas inerat licetie
patientiȩq haud dubie gregarius miles uitel¬
lio fidus splendidissimus quisq in uespasianũ
proni inde scelerũ & supplicioꝵ uices &
mixtus obiequio turor ut ꝯtineri nõ possent
qui puniri poterant. At Cuulem imensis
uniuersa germania extollebat.
societate nobi lissimus obsidiũ firmata ille
ut cuiq proximũ uastari iurbios treiuroq
& alia manu mox amnẽ transire iub&
men agrippinenses uocarent. Caesȩ cohortes
eorũ in uicos Marco duro incuriosius agẽtes
quia procul a ripa aberãt nec quieuere.

Expanded text:
ste, verberato corpore, quo pretio, quibus consciis ste, verberato corpore, quo pretio, quibus consciis prodidisset exercitum, dicere iubent. redit in Hordeonium invidia: illum auctorem sceleris, hunc ministrum vocant, donec exitium minitantibus exterritus proditionem et ipse Hordeonio obiecit; vinctusque adventu demum Voculae exolvitur. is postera die auctores seditionis morte adfecit: tanta illi exercitui diversitas inerat licentiae patientiaeque. haud dubie gregarius miles Vitellio fidus, splendidissimus quisque in Vespasianum proni: inde scelerum ac suppliciorum vices et mixtus obsequio furor, ut contineri non possent qui puniri poterant. At Civilem immensis auctibus universa Germania extollebat, societate nobilissimis obsidum firmata. ille, ut cuique proximum, vastari Vbios Trevirosque, et aliam manum Mosam amnem transire iubet, men Agrippinenses vocarentur. caesae cohortes eorum in vico Marcoduro incuriosius agentes, quia procul ripa aberant. nec quievere
Abbreviated transcription (Latin):
digi loco accipiebat᷑ ipia aquarũ penuria tãꝙͣ
nos amnes quoq & uetera Imperii munim̃ta
desererẽt. quod in pace fors seu natura tuc̃
Heremnius gaisus legatus nec ausi ad hostem̃
ꝑgere loco cui gelduba nom̃ est castra fecer̃
ibi steuenda acie muniendo uallandoq & coe¬
teris bellis medicam̃tis militẽ firmabant utq
praeda ad uirtutẽ accenderet᷑ in proximos
gugeinorũ pagos ꝙ societatẽ ciuilis accȩꝑant.
gallo ꝑmansit forte naue haud procula ca¬
Iteis trum̃to grauẽ cũ ꝑ uada hęsiss& ger¬
mani in suam ripã trahebant nõ tułit gal¬
lus misitq subsidio cohortẽ auctus & ger¬
manoꝵ mis paulatĩq aggregantib se auxi¬
liis acie certatũ est. gtrmani cũ magna
strage m̃orum nauẽ arxipiũt. uicti quantũ in
morẽ uerterat. nõ suã ignauiã sed ꝑtidiã lega¬
ti culpabant. ꝑxotractum e tentorio scissa ue¬

Expanded text:
digii loco accipiebatur ipsa aquarum penuria, tamquam digii loco accipiebatur ipsa aquarum penuria, tamquam nos amnes quoque et vetera imperii munimenta desererent: quod in pace fors seu natura, tuncHerennius Gallus legatus; nec ausi ad hostem pergereloco Gelduba nomen est castra fecere. ibi struenda acie, muniendo vallandoque et ceteris belli meditamentis militem firmabant. utque praeda ad virtutem accenderetur, in proximos Cugernorum pagos, qui societatem Civilis acceperant, Gallo permansit. Forte navem haud procul castris, frumento gravem, cum per vada haesisset, Germani in suam ripam trahebant. non tulit Gallus misitque subsidio cohortem: auctus et Germanorum numerus, paulatimque adgregantibus se auxiliis acie certatum. Germani multa strage nostrorum navem abripiunt. victi, quod tum in morem verterat, non suam ignaviam, sed perfidiam legati culpabant. protractum e tentorio, scissa ve
Abbreviated transcription (Latin):
na exexcitus in colomã agrippinensem atlu¬
entibus auxilii galloꝵ qui primo rem nom
enixe iuuabant. Mox ualescentib germanis
tatis et si exiussent seruitiũ cupidine imꝑi¬
tandi. Gliscebat iracundia regionũ nec tẽrõre
unius militis uincula indiderãt. quin idem ille
arguebat ultro ꝯscientiã ducis tanꝙ nũtius in¬
ter ciuilem flaccũq falso crimine testis ueri
opprimeret᷑. Consedit tribunal uocula mira
ꝯstantia prensumq militẽ aduociferantẽ duci
ad suppliciũ iussit & dũ mali pauent optimi
quiq uissis paruere. ex in consensu ducem
uoculã poscentib flaccus sumam rerũ ei per¬
misit. Sed discordes aios multa offerebant
mopia stipendii trumentiq & simul delectũ
tributaq galliȩ atꝑnantes rhenus incognita illicelo
siccitate᷑ uͦ ix nauium patiens arci cõmeatusdis
arcerent eademq de causa minus frggum
& plures qui ꝯlimerent apud imꝑitos pro¬

Expanded text:
nna exercitus in coloniam Agrippinensem, adflunna exercitus in coloniam Agrippinensem, adfluentibus auxiliis Gallorum, qui primo rem Romanam enixe iuvabant: mox valescentibus Germanis tatis et, si exuissent servitium, cupidine imperitandi. gliscebat iracundia legionum, nec terrorem unius militis vincula indiderant: quin idem ille arguebat ultro conscientiam ducis, tamquam nuntius inter Civilem Flaccumque falso crimine testis veri opprimeretur. conscendit tribunal Vocula mira constantia, prensumque militem ac vociferantem duci ad supplicium iussit: et dum mali pavent, optimus quisque iussis paruere. exim consensu ducem Voculam poscentibus, Flaccus summam rerum ei permisit. Sed discordis animos multa efferabant: inopia stipendii frumentique et simul dilectum tributaque Galliae aspernantes, Rhenus incognita illi caelo siccitate vix navium patiens, arti commeatus, diarcerent, eademque de causa minus frugum et plures qui consumerent. apud imperitos pro
Abbreviated transcription (Latin):
tegi quin potius intertecto traditore fortunã
uirtutẽq suã a malo omine exoluerẽt His
inter se uocibus instinctos flamauere. Insuꝑ
allatȩ a uespasiano lẽȩ quas flactus quia oc̃¬
cultari nequibant pro concione recitauit uinc¬
tos qui attulerant ad uitelliũ misit sic mi¬
tigatis aĩs bona hyberna primȩ legionis euẽ¬
tum infensior illic miles culpã cladis in hor¬
deoniũ uertebat. eius iussu directa aduersus
batauos acie tanꝙ amaguntiace legiones seq̃¬
crent᷑ eiusdẽ proditione cȩsos nulłis suꝑueni¬
entib auxiliis. Ignota hȩc coeteris exercitibus
exemplaria oĩm litteraꝵ quibus ꝑ gallias
britaniamq &e hipanias. Auxilia orabat:
exercitui recitauit Instituitq pessimũ facinꝰ
ut epłȩ aquiliteris legionũ traderent᷑ aquis
ante militi ꝙ̃ ducibus legebantur. Tum ex
seditiosis unũ uinciri iub& magis usurpan¬
di ius ꝙ̃ quia unius culpa tor&. Motusq bo¬

Expanded text:
regi: quin potius interfecto traditore fortunam regi: quin potius interfecto traditore fortunam virtutemque suam malo omine exolverent. his inter se vocibus instinctos flammavere insuper adlatae a Vespasiano litterae, quas Flaccus, quia occultari nequibant, pro contione recitavit, vinctosque qui attulerant ad Vitellium misit. Sic mitigatis animis Bonnam, hiberna primae legionis, ventum. infensior illic miles culpam cladis in Hordeonium vertebat: eius iussu derectam adversus Batavos aciem, tamquam a Mogontiaco legiones sequerentur; eiusdem proditione caesos, nullis supervenientibus auxiliis: ignota haec ceteris exercitibus exemplaris omnium litterarum, quibus per Gallias Britanniamque et Hispanias auxilia orabat, exercitui recitavit instituitque pessimum facinus, ut epistulae aquiliferis legionum traderentur, a quis ante militi quam ducibus legebantur. tum e seditiosis unum vinciri iubet, magis usurpandi iuris, quam quia unius culpa foret. motusque Bo
Abbreviated transcription (Latin):
ta inuerterent consiliũ ad moras haudigna¬
ri paucorũ dierũ messe alimenta & mil¬
tum imbellis turbȩ. Simul ex inopia pro¬
ditio & fluxa seriutioꝵ tides ac tortiuitr
belli sperabantur. flaccus interim cognita ca¬
steocũ obsidione &t missis ꝑ gallias q auxi¬
lia ꝯcirent lectos legioni dillio uoc illȩ duo¬
& uicesimȩ legionis legato tradit ut q ma¬
ximis pex xipam itinerib celebrar& ipse
nauibus inualidus corpore inuisiis milite¬
bus. Neq .n. ambigue premebant emissas
an al ogontiaco batã uoꝵ cohortes dissimu¬
latos e nulis conatus ascitos in societatẽ ger¬
manos nõ primi antonii neq aluciani
ope uespasiani magis adoleuisse aꝑta odia arma¬
q palam depelli traudem & dolum obscura
eoq in euitabilia Ciuilem stare ꝯtra struere
aciem. hordeoniũ e cubiculo & lectulo iuber̃
quicꝗd hosti ꝯducat tot armatos fortissimo¬
rum uirorũ manus unius senis ualitudine

Expanded text:
ta vi verterent consilium ad moras, haud ignata vi verterent consilium ad moras, haud ignari paucorum dierum inesse alimenta et multum imbellis turbae; simul ex inopia proditio et fluxa servitiorum fides ac fortuita belli sperabantur. Flaccus interim cognito castrorum obsidio et missis per Gallias qui auxilia concirent, lectos e legionibus Dillio Voculae duoetvicensimae legionis legato tradit, ut quam maximis per ripam itineribus celeraret, ipse navibus invadit invalidus corpore, invisus militibus. neque enim ambigue fremebant: emissas a Mogontiaco Batavorum cohortis, dissimulatos Civilis conatus, adsciri in societatem Germanos. non Primi Antonii neque Muciani ope Vespasianum magis adolevisse. aperta odia armaque palam depelli: fraudem et dolum obscura eoque inevitabilia. Civilem stare contra, struere aciem: Hordeonium e cubiculo et lectulo iubere quidquid hosti conducat. tot armatas fortissimorum virorum manus unius senis valetudine
Abbreviated transcription (Latin):
spectaretur sibiq gens consistunt eminus la¬
cessentes. post ubiꝰ plaeraq telorũ tũ rib pin¬
nisq mooniũ uerita pendebant & de suꝑ saxis
uulnerabant᷑ clamore atq impetu inuãser
uallũ ad positis plaeriq schalis alii ꝑ testudinẽ
suorũ scandebantq iam quidã cũ gladiis &
armorũ incuxsui praecipitati sudibus & pilis
obruuntur. Preteroces mitio de rebus secũ¬
dis & nimii sed tum praedȩ cupidine ad uer¬
sa quoq tolerabant macchinas &̃ in solitũ
sibi ausi nec ullã sibi ipsis iollertiã ꝑtuge
captiuiq ducebant. struere macchinas mn
modũ pontis. Mox subiectis rotis propelleẽ
& alii suꝑstantes tanꝙ ex aggere preliarẽ¬
tur. pars intus occũlti muro subruerent:
S ed excussa balistis saxa strauere in forme
opus & crates uineasq parietibus acdacte
tormentis ardentes astȩ ultroq ipsi oppu¬
gnantes ignibus petebant᷑. Donec despera¬

Expanded text:
spectaretur, sibi quaeque gens consistunt, eminus laspectaretur, sibi quaeque gens consistunt, eminus lacessentes. post ubi pleraque telorum turribus pinnisque moenium inrita haerebant et desuper saxis vulnerabantur, clamore atque impetu invasere vallum, adpositis plerique scalis, alii per testudinem suorum; scandebantque iam quidam, cum gladiis et armorum incussu praecipitati sudibus et pilis obruuntur, praeferoces initio et rebus secundis nimii. sed tum praedae cupidine adversa quoque tolerabant; machinas etiam, insolitum sibi, ausi. nec ulla ipsis sollertia: perfugae captivique docebant struere materias in modum pontis, mox subiectis rotis propellere, ut alii superstantes tamquam ex aggere proeliarentur, pars intus occulti muros subruerent. sed excussa ballistis saxa stravere informe opus. et cratis vineasque parantibus adactae tormentis ardentes hastae, ultroque ipsi obpugnatores ignibus petebantur, donec despera
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus nec̃itates in longũ surfecissent e
C inilis mediũ agmen cumꝰ robore batauoꝵ
optinens utranq rheni ripam quo trucu¬
lentere uisu for& germanorũ cateruis
compl& Assultante ꝑ campos equite si¬
mul naue in aduersum amnẽ agebant᷑:¬
I inc ueteranarũ cohortiũ signa inde prõp¬
te siluis lucis ue terarũ imꝰagines ut ciuiq
genti inire proeliũ mos est belli ciuili ex¬
termq mixta facie obstu perecerat obsẽsses
E spem oppugnantiũ augebant. Amplitu¬
xarum multitudo turbata pace illuc con¬
gregata & bello ministra aderat pars ca¬
Itroꝵ in collem leuiter exurgens equo
ad hi bebatur. Quippe illis hybernĩs obsidẽs
premiq germanias augusta crediderat
neq unꝙͣ id malorũ ut oppugnantiũ ul¬
tro legiones nr̃as uenirent Inde ne loco
neq munimentis labor additus ius &
arma satis placebant. Batani transrhe¬
numq quo discreta uirtus manifertius

Expanded text:
adversus necessitates in longum suffecissent. adversus necessitates in longum suffecissent. Civilis medium agmen cum robore Batavorum obtinens utramque Rheni ripam, quo truculentior visu foret, Germanorum catervis complet, adsultante per campos equite; simul naves in adversum amnem agebantur. hinc veteranarum cohortium signa, inde depromptae silvis lucisque ferarum imagines, ut cuique genti inire proelium mos est, mixta belli civilis externique facie obstupefecerant obsessos. et spem obpugnantium augebat amplituxarum multitudo turbata pace illuc congregata et bello ministra aderat. Pars castrorum in collem leniter exurgens, pars aequo adibatur. quippe illis hibernis obsideri premique Germanias Augustus crediderat, neque umquam id malorum ut obpugnatum ultro legiones nostras venirent; inde non loco neque munimentis labor additus: vis et arma satis placebant. Batavi Transrhenanique, quo discreta virtus manifestius
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu ueterarũ cohortuĩ iusti exercitus¬
iam ductor sed consilii ambignus de uimi m
reputans cunctos ꝗ aderant i uerba uespa¬
siani adigit mittitq legatos ad duas legiones
quae priore acie pussȩ i uetera castra cõ¬
cesserant ut idẽ sacramentũ acciperent
pro quo tidẽ & arma usq ad sup̃miũ spie
retenturos. Promde ꝑtuga batanus a ebĩ¬
teiũ rerũ ro ne ager& Sed meritas
sceleris poenas expectar& q̃ ubi relata
euuli icensus ira uniuersas batanoꝵ
gentem in arma rapit. iungitur bruti tente¬
riq & excita nũtiis germania ad praedam
famãqꝙ aduersus has ꝯcurrentes belli minas
legionũ Munius lupercus & Munisius ri¬
tus uallum murosq firmabant. Subuersa
longe pacis opera haud procul a muris in mo¬
dumm uunicipii extructa ne hostibus usi
forent sed parum prouisum n copȩ in
castra ueherentur rapi ꝑmisere ita pau¬
as diebus ꝑ licentiã absumpta sit. quȩ

Expanded text:
adventu veteranarum cohortium iusti iam exercitusadventu veteranarum cohortium iusti iam exercitus ductor, sed consilii ambiguus et vim Romanam reputans, cunctos qui aderant in verba Vespasiani adigit mittitque legatos ad duas legiones, quae priore acie pulsae in Vetera castra concesserant, ut idem sacramentum acciperent.pro quo fidem et arma usque ad supremum spiritum retenturos: proinde perfuga Batavus arbitrium rerum Romanarum ne ageret, sed meritas sceleris poenas expectaret. quae ubi relata Civili, incensus ira universam Batavorum gentem in arma rapit; iunguntur Bructeri Tencterique et excita nuntiis Germania ad praedam famamque. Adversus has concurrentis belli minas legati legionum Munius Lupercus et Numisius Rufus vallum murosque firmabant. subversa longae pacis opera, haud procul castris in modum municipii extructa, ne hostibus usui forent. sed parum provisum ut copiae in castra conveherentur; rapi permisere: ita paucis diebus per licentiam absumpta sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
militia fessis patriȩ atq ocii cupidinẽ ẽẽ ũ ne¬
mo obsister& ĩ noxuĩ iter tore. si arma occur¬
rant ferro uiam inuenturos. Cuni ete legatũ
milites ꝑpulerant fortunã proelii expirent᷑
tu milia legionũ & tumultuariȩ belgarũ cohor¬
tes simul paganorũ ligxarũq ignauia. Sed pro¬
caxante periculo manus oĩs poxtis erumpunt.
ũt batauos nuõ impares circintuindãt. Illic ue¬
teres militiȩ in cuneos ꝯgregintur densiq &c
trentem tergaq ac latigꝰ tũti sic tenuẽ nr̃oꝵ
aciẽ ꝑtringunt cadentib bellis pellie legio &
uallui portasq trepidi petebant ibi płino dã¬
dis eniulate corporib tossȩ nec cedi tñ seꝗ
uuilnerib & ruina & sius plaerunq telis
interire. Uictores colonia agrippinensiun
uitata nihil coetero in itiuere ausi bonense
proeluĩ extu sabant tanꝙ̃ petita pace foitq
negabatur sibi met ipsi ꝯsulussent. Cuulg

Expanded text:
militia fessis patriae atque otii cupidinem esse. si nemilitia fessis patriae atque otii cupidinem esse. si nemo obsisteret, innoxium iter fore: sin arma occurrant, ferro viam inventuros. cunctantem legatum milites perpulerant fortunam proelii experiretur. tria milia legionariorum et tumultuariae Belgarum cohortes, simul paganorum lixarumque ignava sed procax ante periculum manus omnibus portis prorumpunt ut Batavos numero imparis circumfundant. illi veteres militiae in cuneos congregantur, densi undique et frontem tergaque ac latus tuti; sic tenuem nostrorum aciem perfringunt. cedentibus Belgis pellitur legio, et vallum portasque trepidi petebant. ibi plurimum cladis: cumulatae corporibus fossae, nec caede tantum et vulneribus, sed ruina et suis plerique telis interiere. victores colonia Agrippinensium vitata, nihil cetero in itinere hostile ausi, Bonnense proelium excusabant, tamquam petita pace, postquam negabatur, sibimet ipsi consuluissent. Civilis
Abbreviated transcription (Latin):
centurionibq consultauit ut obsequiũ ab¬
nuentes in coercerd mox insita ignauia
& trepidis ministris quos ambigitus auxi¬
liorũ mis aũis & subito delectuꝰ supplere
legiones augebant. Statuit ꝯtinere inter
militem dein potentiã & arguentib ipsis
qui suaserãt securus scripsitꝰ. Herenio gal¬
lo legionis prime legato qui bonam optine¬
tanos se cum exercitu tergis eorũ haesuros
& opprimi potexãt. si hinc hordeonius inde
gallus motis utrinq copiis medios clausissẽt.
flaccus omisit inceptum. Aliisq lrĩs gallu
monuit ne terrerd abeuntes. unde suspi¬
tio sponte legatorũ excitari bellũ. cunctaq
quȩ acciderant aut metuebant᷑ nõ mertia
militis ui sed fraude ducũ euenire . Bata¬
ni cum castris bonensibus propinquarent
p̃miscere ꝗ herẽnio gallo mandata cohortiũ
exponer& nullum sibi bellũ aduertus romanos
pro quib totiens pugnassent longa atq iurita

Expanded text:
centurionibusque consultavit num obsequium abcenturionibusque consultavit num obsequium abnuentis vi coerceret; mox insita ignavia et trepidis ministris, quos ambiguus auxiliorum animus et subito dilectu suppletae legiones angebant, statuit continere intra castra militem: dein paenitentia et arguentibus ipsis qui suaserant, tamquam secuturus scripsit Herennio Gallo legionis primae legato, qui Bonnam obtinetavos: se cum exercitu tergis eorum haesurum. et opprimi poterant si hinc Hordeonius, inde Gallus, motis utrimque copiis, medios clausissent. Flaccus omisit inceptum aliisque litteris Gallum monuit ne terreret abeuntis: unde suspicio sponte legatorum excitari bellum cunctaque quae acciderant aut metuebantur non inertia militis neque hostium vi, sed fraude ducum evenire. Batavi cum castris Bonnensibus propinquarent, praemisere qui Herennio Gallo mandata cohortium exponeret. nullum sibi bellum adversus Romanos, pro quibus totiens bellassent: longa atque inrita
Abbreviated transcription (Latin):
trepidis arma ordinesq retinebat᷑ uiroris
teeuerorũ ꝙ auxilia foeda tuga dispersa
tot campis palantur. Illuc incubuer ger¬
mani: es fuit interimi legionibus estiignum
ni caseris quibus ueterũ nom̃ est pretus
ale batauoꝵ elauduis labeo ipida no certaĩe
emulus ne inter fectus ess& inuidia apud popu¬
lares uel si retinentur seiã discordie preber&
in frisios aduehitur isdem diebuę batauorũ
& canantatiũ cohortes cum inssu uitellii ⁊
urbem ꝑgerent Missus a cuule nũtius ad se¬
quitur intumuere statim suꝑbia ferociaq
& prtium itineris donatiuũ duplex stipendi¬
um augeri equitũ nũm promissa sane a
Uitellio postulabant nõ ut arequerent᷑ sed
cania seditionis. & flaccus multa ꝯcedendo
nil aliud effecerat quanꝙ ut acrus expo¬
scerent quȩ sciebant negaturũ Spreto flac¬
co inferiorẽ germamã petiuere ut ciuili
ungerentur. Nordonius adhibitis tribunis

Expanded text:
trepidis, arma ordinesque retinebat. Vbiorum trepidis, arma ordinesque retinebat. Vbiorum Trevirorumque auxilia foeda fuga dispersa totis campis palantur: illuc incubuere Germani, et fuit interim effugium legionibus in castra, quibus Veterum nomen est. praefectus alae Batavorum Claudius Labeo, oppidano certamine emulus Civili, ne interfectus invidiam apud popularis vel, si retineretur, semina discordiae praeberet, in Frisios avehitur. Isdem diebus Batavorum et Canninefatium cohortis, cum iussu Vitellii in urbem pergerent, missus a Civile nuntius adsequitur. intumuere statim superbia ferociaque et pretium itineris donativum, duplex stipendium, augeri equitum numerum, promissa sane a Vitellio, postulabant, non ut adsequerentur, sed causam seditioni. et Flaccus multa concedendo nihil aliud effecerat quam ut acrius exposcerent quae sciebant negaturum. spreto Flacco inferiorem Germaniam petivere ut Civili iungerentur. Hordeonius adhibitis tribunis
Abbreviated transcription (Latin):
cus hordeonius peruiosꝰ ciuilis conatus ꝑ dissi¬
mula toẽm maluit ubi expugnata castra de¬
lectas cohortes pulsum batonorum msulad ro¬
manũ nomĩ trepidi nũtii asfecebant  lemiũ
iupeecum legatum is duaxũ lexionũ hybernis
preonit. exͦredi ad uersus hostem iub& iuꝑcus
tranismisit addita batauoꝵ ała quȩ iã pndẽ
corxupta idem simulabat ut proditig in ipsa
aeleo xo is maiore pretio tuger& cuilis caraꝵ
cohorciũ signis crecundatiis ut huo misitire¬
cens głia ante oculos & hostes memoria da¬
dis terrentur matrẽ suã sororesq himuta
ouien ꝯuge. paruosq liberos ꝯsistere a tergo
iubs uortumenta uictoriȩ uel pulsis pudo¬
ie mieet uirorũ cantu foeĩaꝵ ululati Ponl¬
it acies nequaꝙ̃ par a lenonibus cohortibq
pectlieur clam̃or nuda uerat sinustrũ cornu
batauorũ ala transfiigiens itatimqi iu nos
ueria Sed legionarius miles quanꝙ rebus

Expanded text:
cus Hordeonius primos Civilis conatus per dissicus Hordeonius primos Civilis conatus per dissimulationem aluit: ubi expugnata castra, deletas cohortis, pulsum Batavorum insula Romanum nomen trepidi nuntii adferebant, Munium Lupercum legatum is duarum legionum hibernis praeerat egredi adversus hostem iubet. Lupercus transmisit, addita Batavorum ala, quae iam pridem corrupta fidem simulabat, ut proditis in ipsa acie Romanis maiore pretio fugeret. Civilis captarum cohortium signis circumdatus, ut suo militi recens gloria ante oculos et hostes memoria cladis terrerentur, matrem suam sororesque, simul omnium coniuges parvosque liberos consistere a tergo iubet, hortamenta victoriae vel pulsis pudorem. ut virorum cantu, feminarum ululatu sonuit acies, nequaquam par a legionibus cohortibusque redditur clamor. nudaverat sinistrum cornu Batavorum ala transfugiens statimque in nos versa. sed legionarius miles, quamquam rebus
Abbreviated transcription (Latin):
Batano equite protritos edinos arñ nos q fuse
inter ureginis auxilia belgas uereq repi¬
tantibus galliã sius met uiribis ꝯtidnst:
nũe eascem oiũm partes. addito sigd mili¬
taris disciplinȩ in castris romanoꝵ uigu¬
erit ese secum ueteranas cohorte ꝗbus
nũc othonis legionis procubuerint serui¬
rent asia Syriaq & suetus regibus oriẽs
multos ad huc in gallias uiuere antetri¬
buta genitos. Nuper certe cęso Quintilio
uaro pulsam e germania secuitutẽ nec
uitelliũ principem sed caeiarẽ augustum
bello prouocatim libertatẽ nã & multis
aiãlib datã uirtutẽ propriũ houim
bonũ deos fortioribus adesse proinde arriꝑent
uacui occupatos integes tessos dum alis uespasi¬
anũ alii uitelliũ foueant patere locum aduer¬
tus uteunq. Sic in gallias germanias inten.¬
tuo si destinata prouenissent ualidissimaxũ
ditusima nationũ regno ĩminebat. Ac tlac¬

Expanded text:
Batavo equite protritos Aeduos Arvernosque; fuisse Batavo equite protritos Aeduos Arvernosque; fuisse inter Verginii auxilia Belgas, vereque reputantibus Galliam suismet viribus concidisse. nunc easdem omnium partis, addito si quid militaris disciplinae in castris Romanorum viguerit; esse secum veteranas cohortis, quibus nuper Othonis legiones procubuerint. servirent Syria Asiaque et suetus regibus Oriens: multos adhuc in Gallia vivere ante tributa genitos. nuper certe caeso Quintilio Varo pulsam e Germania servitutem, nec Vitellium principem sed Caesarem Augustum bello provocatum. libertatem natura etiam mutis animalibus datam, virtutem proprium hominum bonum; deos fortioribus adesse: proinde arriperent vacui occupatos, integri fessos. dum alii Vespasianum, alii Vitellium foveant, patere locum adversus utrumque. sic in Gallias Germaniasque intentus, si destinata provenissent, validissimarum ditissimarumque nationum regno imminebat. At Flac
Abbreviated transcription (Latin):
puppes hostili ripȩ obiecere : ad postremus
gubernatores centurioneq nisi eadẽ uolẽtes
teucidant. doneo uniuersa quatuor & uiginti
nauiũ classis tramꝰ fuger& aut captaretusr. Cla¬
ea ea uictoria in pñs in posterũ insut armaq
& naues quibus indigebant adempti magaa
ꝑ germanias galliqsq tãma liberalitatis auc¬
tores celebrantire. Germaniȩ statĩ misere
lepitos auxilia offerentes galliarũ societatem
eiuili arce donisq acfectabat. captos cohortiũ
praetectis suas in ciuitates remittendo ohor¬
tib abire an remaner̃ mallent : data potate
manentibus honerata militia digredientib
spolia romana offerebantur simulq seccetis
sermonibus monebat malorũ quȩ tot añi ꝑ¬
pesi mniserã serui tutẽ falio pacẽ uocarent.
cumq romanũ ꝙ si galliȩ igũ ex uanti
quantũ in italia reliquũ prollciaꝵ sangui¬
ne peoiũcias uinci ne uindicis aciẽ cogicarẽt

Expanded text:
puppis hostili ripae obicere: ad postremum puppis hostili ripae obicere: ad postremum gubernatores centurionesque, nisi eadem volentis, trucidant, donec universa quattuor et viginti navium classis transfugeret aut caperetur. Clara ea victoria in praesens, in posterum usui; armaque et navis, quibus indigebant, adepti magna per Germanias Galliasque fama libertatis auctores celebrabantur. Germaniae statim misere legatos auxilia offerentis: Galliarum societatem Civilis arte donisque adfectabat, captos cohortium praefectos suas in civitates remittendo, cohortibus, abire an manere mallent, data potestate. manentibus honorata militia, digredientibus spolia Romanorum offerebantur: simul secretis sermonibus admonebat malorum, quae tot annis perpessi miseram servitutem falso pacem vocarent. tumque Romanum. quid si Galliae iugum exuant? quantum in Italia reliquum? provinciarum sanguine provincias vinci. ne Vindicis aciem cogitarent:
Abbreviated transcription (Latin):
militẽ in iuꝑiorẽ imlilȩ partẽ congregabant᷑.
Duce aquilio primipilari nom̃ mag̾is exercitꝰ
ꝙ̃ robur quippe uiribus cohortiũ adductis ui¬
tellius ex primis Nariuorũ germanoruq pa¬
ꝙ castella deseruissent se cohorte cui prae¬
erat cãnetatem tumultũ compressurũ illi
sua quisq hyberna repeterent. Subesse frau¬
dem consilio & disperias cohortes taciluis op¬
primi nec brĩnonem esse ducem belli sed ci¬
ulem eis patuit. Exumpentibus paulatim
inditiis quae germani laeta bello gens nõ diu
occultauerant᷑ ubi insidiȩ parũ cessere ad
uim trangressus camnetates trisios batauos
propriis cuneis componit. Detetta ex diuerso
acies haud procul a tliuẽ rheno de obuersis
in hostẽ nauibus quasi incensis castellis illuc
appulerant. nec diu certato thurigorũ cohors
uis tanꝙ̃ imperitia officia nautarũ pugna¬
torũq impediebant. Mox contratendere &

Expanded text:
militum in superiorem insulae partem congregantur, militum in superiorem insulae partem congregantur, duce Aquilio primipilari, nomen magis exercitus quam robur: quippe viribus cohortium abductis Vitellius e proximis Nerviorum Germanorumque pafectos quod castella deseruissent: se cum cohorte, cui praeerat, Canninefatem tumultum compressurum, illi sua quisque hiberna repeterent. subesse fraudem consilio et dispersas cohortis facilius opprimi, nec Brinnonem ducem eius belli, sed Civilem esse patuit, erumpentibus paulatim indiciis, quae Germani, laeta bello gens, non diu occultaverant. ubi insidiae parum cessere, ad vim transgressus Canninefatis, Frisios, Batavos propriis cuneis componit: derecta ex diverso acies haud procul a flumine Rheno et obversis in hostem navibus, quas incensis castellis illuc adpulerant. nec diu certato Tungrorum cohors vis tamquam imperitia officia nautarum propugnatorumque impediebant; mox contra tendere et
Abbreviated transcription (Latin):
lingua par batauis nuõ suꝑantur. mox
occultis nũtiis pellexit britanica auxilia.
Batauorũ cohortes missis in germãniã ut
supra retulimus. Ae tum magontiana gẽs
erat in caninefatus stolide audacie brumo
claritate nataliũ insigni pater eius multa
hostilia ausus galanarũ expeditionũ iudibri¬
um impune sperauerat. Igitur iplo rebelle
tamiliae homine placuit impositusq scuto
more gentis & subitinentiũ humeris uibra¬
tus dum diligitur statimq accitis trisiis
transrhenana gens est duaꝵ cohortum
hyberno proximo occupata oceano ĩrumpit
nec prouiderãt impetũ hostiũ milites. nec si pro¬
uidissent satis uixiũ ad arcendũ erat. capta
igitue ac chrepta castra deinde uagos & pacis
modo esfusos lixas negociatoresq romanos inua¬
dunt. Simul extidiis castellorũ iminebant
quȩ a praerectis cohortiũ incensa sunt quia
defendi nerubant signa uexillaq & quod

Expanded text:
virtute par Batavis; numero superantur. mox virtute par Batavis; numero superantur. mox occultis nuntiis pellexit Britannica auxilia, Batavorum cohortis missas in Germaniam, ut supra rettulimus, ac tum Mogontiaci agentis. erat in Canninefatibus stolidae audaciae Brinno, claritate natalium insigni; pater eius multa hostilia ausus Gaianarum expeditionum ludibrium impune spreverat. igitur ipso rebellis familiae nomine placuit impositusque scuto more gentis et sustinentium umeris vibratus dux deligitur. statimque accitis Frisiis transrhenana gens est duarum cohortium hiberna proximo † occupata† Oceano inrumpit. nec providerant impetum hostium milites, nec, si providissent, satis virium ad arcendum erat: capta igitur ac direpta castra. dein vagos et pacis modo effusos lixas negotiatoresque Romanos invadunt. simul excidiis castellorum imminebant, quae a praefectis cohortium incensa sunt, quia defendi nequibant. signa vexillaque et quod
Abbreviated transcription (Latin):
raptus & coetera seruitii mala enuãt neqin.
societatem ut olim sed tanꝙ̃ mancipia hr̃i quẽ¬
dam legatum graui quidem comitatu & suꝑ¬
bo cum imꝑio uenire tradi se praefectis ceñ¬
turionibq. Quos ubi spoliis & sanguine ex¬
pleuerunt mutari exequiq noilos sinus &
uaria praedandi uocabula instare delectũ
quo liberi a parentibus trẽs a tribus uelut
supremũ diuidant᷑ nunꝙ̃ magis afflictã rẽ
roᵐnee aliud in hybernis ꝙ praedã & se¬
nes tantũ attollerẽnt oculos et mania le¬
gionũ noĩa ne pauescerẽt sibi robur peditũ
equitũq consanguineos germanos gallias
idem cupientes nec romanis quidem ingra¬
tum id bellũ. Cuius ambiguã fortunã uespa¬
siano imputaturos uictorie roẽm nõ reddi.
Magno cum assensu auditus barbaro ritu de
patriis exacratoibus uniuerlos adigit mit¬
si ad camnetates qui ꝯsilia sociarent. Ea
gens partẽ insule colit origine uirtute

Expanded text:
et raptus et cetera servitii mala enumerat: neque enim et raptus et cetera servitii mala enumerat: neque enim societatem, ut olim, sed tamquam mancipia haberi: quando legatum, gravi quidem comitatu et superbo, cum imperio venire? tradi se praefectis centurionibusque: quos ubi spoliis et sanguine expleverint, mutari, exquirique novos sinus et varia praedandi vocabula. instare dilectum quo liberi a parentibus, fratres a fratribus velut supremum dividantur. numquam magis adflictam rem Romanam nec aliud in hibernis quam praedam et senes: attollerent tantum oculos et inania legionum nomina ne pavescerent. at sibi robur peditum equitumque, consanguineos Germanos, Gallias idem cupientis. ne Romanis quidem ingratum id bellum, cuius ambiguam fortunam Vespasiano imputaturos: victoriae rationem non reddi. Magno cum adsensu auditus barbaro ritu et patriis execrationibus universos adigit. missi ad Canninefatis qui consilia sociarent. ea gens partem insulae colit, origine lingua