comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suo dr eẽ ꝯsiłis. Ceteru siłiu rerũ
ñc̃ ide iudicur iͣ ⁊ eadẽ nota c̃. Et
qr signa freꝙter cad ĩ eo uł maxĩe
As cõiectoris appet si sub idẽtitate
signor oiu̾sitate reru cauta discre¬
tione distinguit. Hec quitẽ gnalia
sut. Que no sũt specialia singłori.
latius patẽt. Non tn p̾teundũ est
signor iu ꝓqualitate ꝑsonar sem¬
ore aut mitiorẽ eẽ. Pecunie siqd̾
cõtrrctatio alus letur tͥ̾ste aliis enẽ¬
tu denũtiat: sic ex nõ apparẽtibus
cãis ĩopina uen̾is p̾ntia amaritu¬
dine fortune freꝙycius ĩgit. Unde
illud ysiphiles Archemor luge̾tis
tonite mͥ uisa uenus. Si ẽĩ ex reli¬
quiis cogitatõu aut cereris bachi¬
ne stimul ĩcitati uenus occurrat
ĩsopnior uanitati rectius applica¬
bitur q̃ oĩa cõiector disçiplina qͣi
uana contẽnuit ixͣ illo̾ uiri sapiẽ¬
tis.Sõpnia ne cures nã mens hu¬
mana ꝙ optat. Du uigilat spat
ꝑ sõpnu cernit id ipm. Interdu

Expanded text:
ilium rerum sicut idem judicium, ita et eadem nota est. Et quia signa frequenter eadem, in eo vel maxime ars conjectoris apparet, si sub identitate signorum, diversitatem rerum cauta discretione distinguit. Haec quidem generalia sunt. Quae vero sunt specialia singulorum, latius patent. Non tamen praetereundum est, signorum vim, pro qualitate personarum, saeviorem aut mitiorem esse. Pecuniae siquidem contrectatio, aliis laetum, tristem aliis eventum denuntiat. Sic ex non apparentibus causis inopina Veneris praesentia amaritudinem fortunae frequentius ingerit. Unde illud Hypsipyles Archemorum lugentitonitae mihi visa Venus. Si enim ex reliquiis cogitationum, aut Cereris Bacchive stimulis incitata Venus occurrat, insomniorum vanitati rectius applicabitur, quae omnia conjectorum disciplina, quasi vana contemnit, juxta illud viri sapientis: Somnia ne cures, nam mens huquod optat, Dum vigilat, sperat, per somnum cernit id ipsum. Interdum
Abbreviated transcription (Latin):
bus ⁊ exec̃bilib sacris cor ñ debi¬
tim reuerẽtiam q̃ nulla est s tur¬
pissimu erhibẽt famulatu Qd
latius ex gẽtiliu libris colligitur.
Eneas oraculor iuditio ꝓmissa ⁊¬
qͣsita ĩuenit ytalia ⁊ in ca nõ tam

Expanded text:
 exsecrabilibus sacris eorum, non debitam reverentiam, quae nulla est, sed turpissimum exhibent famulatum. Quod latius ex gentilium libris colligitur. Aeneas oraculorum indicio, promissam eaesitam invenit Italiam, et in ea non tam
Abbreviated transcription (Latin):
condecẽtib ⁊ sibi ĩ uice ognic̃tib
uniusis cũ ñtam ppłi examinati¬
onc ꝙ̃ admirationẽ plena s̃ui
comendatõe deposc̾et quida so¬
las tibias tante moli ꝑferende ĩ¬
habiles ẽẽ causaci sunt. Quib
fabei respondit eas uiq ꝗͣq suf¬
ficere donec uirgo pareret oĩno
credens ĩpossibile uirginis ꝑtu
ruente ⁊ fracta qr humanũ con¬
trahitur uͥ diuinu imꝑiu dilata¬
tur. ¶ñ uõ res ꝑ quietez alio nun¬
ciante clarescit si tñ enũtiantis
honesta cuiq piona sit ⁊ ueneã¬
bilis ĩ oracłoꝵ ipẽ cadit. Est enĩ
oraculu ut ait quidã / diuina uo¬
Persona aut cuiq honesta ẽ ⁊ ue¬
nerabilis/ aut ñ ut pentis / aut cõ¬
ditõe ut dñi / aut morib ut religi¬
osiaut fortuna ut magratus/ aut
religione ut tei angli hõis ue sacͥs
⁊ ceremoniis oiuns conscerati.
ñ mohonestas s ⁊ detestabiles ue¬

Expanded text:
condecentibus, et sibi invicem congruentibus condecentibus, et sibi invicem congruentibus universis, cum non tam populi examinationem, quam admirationem, plena sui commendatione deposceret, quidam solas tibias tantae moli perferendae inhabiles esse causati sunt. Quibus faber respondit eas usquequaque sufficere, donec virgo pareret, omnino credens impossibilem virginis parturuente et fracta, quia humanum contrahitur, ubi divinum imperium dilatatur. Cum vero res per quietem alio nuntiante clarescit, si tamen enuntiantis honesta cuique persona sit et venerabilis, in oraculorum speciem cadit. « Est enim oraculum, ut ait quidam, divina voPersona autem cujusque honesta est et venerabilis, aut natura, ut parentis; aut conditione, ut domini; aut moribus, ut religiosi; aut fortuna, ut magistratus; aut religione, ut Dei, angeli, hominisve, sacris et caeremoniis divinis consecrati. non modo honestas, sed et detestabiles ve
Abbreviated transcription (Latin):
es ei rrp̃sc̃tauerat. Porro uisiou
alia manifestior ẽ ut q̃ clara rei
occũrt ymagine alia piofundio¬
rem desiderat ĩ tellectu ut cũ rem
ad mixtã spes figaru obnubilat
sic̃ est ꝙ. G. cesare tñsito rubicone
bellu patrie inferẽte Ad designan¬
ĩuiria oppͥmẽdi ingeñs iusa du¬
cipatrie trepidãtis ymago. duci
suo denũcians ne cõciues armis
ciuilibus ĩpugnaret. Publici nã¬
q ymago ĩꝑii publici metus ⁊ ce¬
sarco nõie ꝓstrate urb̾ erat inditõ.
qd si ĩꝑii nullã ĩ u̾itate q̃ sic appa¬
reret credit quis fuisse ymaginẽ
histonaꝵ fide c̾tiorabitur. Cu enĩ
maiestater urbis pͥncipes usibili
ipẽ cẽsueñt honorãta exquisito
Artificio muliebrez forma: q̃ or¬
bem dextra cõtinẽt ĩ eris materia
fien stuouerũt Ea nõ ꝑfc̃a ĩ for¬
ma egregia uenusta ꝙͣ titate/. ap¬
ta partiu dispositõe mẽbris quoq̾

Expanded text:
es ei repraesentaverat. Porro visionum es ei repraesentaverat. Porro visionum alia manifestior est, ut quae clara rei occurrit imagine; alia profundiorem desiderat intellectum, ut cum rem admista species figurarum obnubilat; sicut est, quod C. Caesare transito Rubicone bellum patriae inferente, ad designaninjuriam opprimendi, Ingens visa duci, patriae trepidantis imago, duci suo denuntians, ne concives armis civilibus impugnaret. Publici namque imago imperii, publici metus, et Caesareo nomine prostratae urbis erat indicio. Quod si imperii nullam in veritate, quae sic appareret, credidit quis fuisse imaginem, historiarum fide certiorabitur. Cum enim majestatem urbis principes visibili specie censuerunt honorandam, exquisito artificio muliebrem formam, quae orbem dextra contineret, in aeris materia fieri studuerunt. Ea vero perfecta in forma egregia, venusta quantitate, apta partium dispositione, membris quoque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊titudinis exgrã largitorez.Re qui¬
dem uł rei uicina p̃destinatc̃e idco
dictu ẽ. qr magr̾atus nẽ p̾sens in¬
telligitur nc̃ futurus. Excidiu
quippe mimãcie iuniori ĩnotuit
les. Du autupnus adultus est.
auc p̾ruptus sompnia frequẽtius
cuanescut. Ãrboꝵ nãq labẽtibus
folus ĩ sõpnior uanitas dñatur
ꝙ ⁊ uirgilus ĩ libro ĩ quo tocius phi¬
losophie nmatur archana sẽsisse
uisus est. duz labentia folia ap in¬
fero uanis sõpniis onerauit. Lo¬
coru: quoq: diusitas uanas figas
quietis admttit ut alia alus nc
horu nc̃ illor sõpnioꝵ ub̾iora sit.
Locus nãq palustris aut deytus
eminẽtior aut celebriori phatasti¬
caru ymaginu fecũdior ẽ. Res
quoq ĩ terou maĩfestius ĩt̾du
obscurius aperitur ⁊ nc se ipsam
dĩo ĩg̾it nc̃ ĩtimãte alio declaratͣ
Cu uero luce ĩ mediata se ip̃am i
quale ẽ ꝙ cassandru omo nͥ uisũ
a quo alexander hausto ueneno
pimẽdus erat agnouit qr eũ qui¬

Expanded text:
itorem. Re quidem vel rei vicina praedestinatione, ideo dictum est, quia magistratus nunc praesens intelligitur, nunc futurus. Excidium quippe Numantiae juniori innotuit les. Dum autumnus adultus est aut praeruptus, somnia frequentius evanescunt. Arborum namque labentibus foliis, insomniorum vanitas dominatur: quod et Virgilius, in libro in quo totius philosophiae rimatur arcana, sensisse visus est, dum labentia folia apud inferos, variis somniis ornavit. Locorum quoque diversitas varias figuras quietis admittit, ut alia aliis, nunc horum nunc illorum somniorum, uberiora sint. Locus namque palustris aut desertus eminentiori aut celebriori phantasticarum imaginum fecundior est. Res quoque interdum manifestius, interdum obscurius aperitur, et nunc se ipsam animo ingerit, nunc intimante alio declaratur: cum vero luce immediata se ipsam inquale est, quod Cassandrum omnino non visum, a quo Alexander hausto veneno perimendus erat, agnovit, quia eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
statuit ⁊semẽtez romani gñs in¬
orto qui eis cõplacuerat semina¬
uit. quid eiz aluo agic ĩ sõpnis p̃r
anchises ꝗd iupiter quid apollo
si desemine illo genus oritͣ Toxi¬
catu ipiu ĩdeu crudele ĩ homĩes
psecutioni scõr ĩuigilãs/ fide rara

Expanded text:
statuit, et sementem Romani genorto qui eis complacuerat, seminuid enim aliud agit in somnis pater Anchises, quid Jupiter, quid Apollo, si de semine illo genus oritur toxicatum, impium in Deum, crudele in homines, persecutioni sanctorum invigilans, fide rara
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝙ ĩlingua latina grecaꝵ lit̾aꝵ
propctas aoplenu ñ potuit obser¬
pan. Iror uero u̾sus ut opinor ap̾
beatu angustinu ĩ libro de ciuita¬
te dei ĩ uemes. Est gͦ mistice uisio¬
nis eius cap̃ ⁊ sũma ĩtẽtio yħ qͥ

Expanded text:
nisi quod in lingua Latina Graecarum litterarum proprietas ad plenum non potuit observari. Ipsos vero versus, ut opinor, apud beatum Augustinum in libro De civitate Dei invenies. Est ergo mysticae visionis ejus caput et summa
Abbreviated transcription (Latin):
citatores usu. młtis tñ amssis suoꝵ
co ꝙ eis colluctacio fuãt ad u̾sus
ppłm disciplinałr cruditu. Ueru
intota re militari. nich utiliꝰ nich
clariꝰ duce erdito. ⁊a uͥtus ⁊ ĩ¬
dustria ducis efficatia ex̾citꝰ sic̃
prou̾białr dici solet qi alt̾a lãce
ꝯpẽsat. Cesareo thũphas duci poci
ꝙͣ excitui uetustas ascͥpsit. Ut ei
solinꝰ ait ꝙͣtu senitiꝰ aut sergius
int̾ milites. tm̃ ĩter duces ĩmo ĩt̾¬

Expanded text:
exercitatiores usu, multis tamen amissis suorum, eo quod eis colluctatio fuerat adversus populum disciplinaliter eruditum. Verum in tota re militari nihil utilius, nihil clarius duce erudito. Nam virtus et industria ducis, efficaciam exercitus, sicut proverbialiter dici solet, quasi altera lance compensat. Caesareos triumphos duci potius, quam exercitui vetustas ascripsit. Ut enim Solinus ait, quantum Senicius aut Sergius inter milites, tantum inter duces, imo int
Abbreviated transcription (Latin):
tutis sue ꝓtẽderit ⁊ ꝯtinuau̾it titu¬
los. Scił ĩgẽiu ⁊ rerũ prudencia
uelox an pilos uẽĩt dicenda. tacẽ¬
daq callet. ⁊ potis ẽ nigruz uicio
p̃fig̃e ceta. Nolẽs nãq d̾s gentis
p̃uaricatͥcis puire malicia rupto
fed̾e ꝙ iuramẽto ꝓceru cũ filia leo¬
nis iusticie frmatu fuerat. nonc¬
ru ꝑmisit subliman fauorẽ ⁊ in
iegno alieno regnare hoĩez cõtėp¬
torez boni ⁊ equi cuiꝰ cõsciliu ĩfa¬
tuatu est. ab inicio cuiꝰ cã ĩmiqͥ¬
tate. ⁊ ꝑ fidia fundara ẽ negligẽte
discipline. ut eo nõ tã regnãte ꝙͣ
cõcuciẽte et collidẽte clerũ ⁊ ppł
prouocarẽt om̃s ad oĩa. ardẽsura
nãq uiris uis erat. Inuades gͦ
regnu exeredauit. exclusit dnm¬
pioquo quidẽ si fides eet ĩhoie. ⁊
de cessoru m̾itis ⁊ exneccͣitate iu¬
ramẽti s fuerat moriẽouz. Uiciãs
studuit corrũpe nationes cũ prin¬

Expanded text:
rtutis suae protenderit et continuaverit titurtutis suae protenderit et continuaverit titulos. Scilicet ingenium, et rerum prudentia velox Ante pilos venit, dicenda tacendaque callet, Et potis est nigrum vitiis praefigere theta. Volens namque Deus gentis praevaricatricis punire malitiam, rupto foedere, quod juramento procerum cum filia Leonis justitiae firmatum fuerat, novorum permisit sublimari favorem, et in regno alieno regnare hominem contemptorem boni et aequi, cujus consilium infatuatum est ab initio, cujus causa in iniquitate et perfidia fundata est, negligentem disciplinae, ut eo non tam regnante, quam concutiente et collidente clerum et populum, provocarentur omnes ad omnia. Mensura namque juris vis erat. Invadens ergo regnum, exquidem, si fides esset in homine, et decessorum meritis, et ex necessitate juramenti sibi fuerat moriendum. Vicinas studuit corrumpere nationes, cum prin
Abbreviated transcription (Latin):
stant ne replicare notissima tedio¬
su sit sciẽter p̃t̾eo. Normãnorur
ducẽ uiruz bellicosu: armis strenu¬
u.q̃ ierosoluna liberata redierat
sub umbra nois quo mo cepit ali¬
eni regni ĩgͥssus tͥmmq referre si¬
uacaneu credo. cũ ⁊̃ uluiores eũ¬
de captu uiterĩt ĩ custodia publi¬
ca hita tñ exstimatõe digͥtatis asã¬
guiius. Testatur ħ normãnor ꝓ
deres alii capti. alii ĩ carcerati. alii
exheredati ĩ hodiernu diẽ. S ⁊
sepulcru captiui ducis ap̾ nos est
Postremo ne loge petatur exẽpla
nepos illiꝰ toxiꝰ eui ñ collate iã grẽ
uͥtutu ĩfinẽ coheserit merita. rex
optimus ap̃ britãnias normãnor
et aqͥtãnor dux felicissimꝰ. ⁊ pͥmus
eaz amplitudine rerz ꝙsplẽdore
ꝙͣ prudens. ⁊ modestus ab ip̃a ut
ita dica ĩ fancia fui̾t. nec ip̃e liuor
silere aut dissimłare p̃t. cũ opera
recẽcia ⁊ maifesta sint ⁊ abritani¬
aru finib ad hispanie limites uͥ¬

Expanded text:
ssima taediosum sit, scienter praetereo. Normannorum ducem virum bellicosum, armis strenuum, qui Hierosolyma liberata redierat, sub umbra nominis, quomodo ceperit alieni regni ingressus terminos, referre supervacaneum credo, cum etiam juniores eudem captum viderint in custodia publica, habita tamen aestimatione dignitatis et sanguinis. Testantur hoc Normannorum proceres, alii capti, alii incarcerati, alii exhaeredati, in hodiernum diem. Sed et sepulcrum captivi ducis apud nos est. Postremo, ne longe petantur exempla, nepos illius totius aevi, si collatae jam gratiae virtutum in fine cohaeserint merita, rex optimus apud Britannias, Normannorum, et Aquitanorum dux felicissimus, et primus tam amplitudine rerum, quam splendore quam prudens et modestus, ab ipsa, ut ita dicam, infantia fuerit, nec ipse livor silere aut dissimulare potest, cum opera recentia, et manifesta sint, et a Britanniarum finibus ad Hispaniae limites, vi
Abbreviated transcription (Latin):
Pron̾białr dici solet. qr niya t̾ra
est. qͣm agaso uł mulio deppłat. Qt
si ulła exhortatõe uinli nostri posst̃
milites ad uirilia ĩcitari. uł matres
⁊ uxores cedeciu eos urgeãt ad uir¬
tute. Na aliquid tale ĩ pͥscis bi¬
storiis ĩ uenit᷑. Cu ẽi uruẽtibus
medis acies psaru pulsata ĩ fuga
ag̾ctur. ⁊ oĩo deficiens uͦ uictore
respice auderet. mr̃es ⁊ uxores eor
passi odua fugiẽtib curr̃t ⁊ nui¬
ueruz densata acie orant ĩp̾liuz re¬
u̾tantur. Nolẽtib sublata ueste ob¬
scena cors ostẽdũt rogãtes num
ĩ ut̾os matru uł uxoꝵ uelĩt refu¬
gere. Hac rep̾ssi castigatõe ĩ p̃liu
reoeũt ⁊ fc̃a ĩ pressione quos fugie¬
bant fugere cõpulerũt. Utina sic
faciat uxores ⁊ matres nr̃oꝵ mar¬
chionuz. Dũ quac̾q occone prĩaz

Expanded text:
Proverbialiter dici solet, quia misera terra Proverbialiter dici solet, quia misera terra est quam agaso vel mulio depopulatur. Quod si nulla exhortatione virili, nostri possunt milites ad virilia incitari, vel matres et uxores cedentium eos urgeant ad virtutem. Nam aliquid tale in priscis historiis invenitur. Cum enim irruentibus Medis, acies Persarum pulsata in fugam ageretur, et omnino deficiens, nec victorem respicere auderet, matres et uxores eorum passim obviam fugientibus currunt, et mulierum densata acie orant in praelium revertantur. Nolentibus, sublata veste, obscena corporis ostendunt, rogantes num in uteros matrum vel uxorum velint refugere. Hac repressi castigatione in praelium redeunt, et facta impressione, quos fugiebant fugere compulerunt. Utinam sic faciant uxores et matres nostrorum Marchiorum, dum quacunque occasione patriam
Abbreviated transcription (Latin):
mox ĩ caluerĩt pugna. statĩ ĩsudore
cũt ⁊leui motu qi sole laxa̾tur. ⁊¬
libi quoq alpinani gẽtiu feritas
facile uł ꝑ mulieres ostẽdit̾. q̃ defi¬
ciẽtib telis ĩfantes suo afflictosi
hu ĩ ora militu adusa miserunt.
Si eent plane q ĩpugnare̾t niicol¬
linos nr̃os ꝓcul dubio uicerẽt. Srut
uit amentuis ñ est qͥfaciat faciẽda
que fere ꝑfici ultronca fortua cõpel¬
ut. armatã ꝓuicia ĩermus ĩbelliso
baribarios aggredit᷑ depplat ⁊ uastat
⁊ qui domi sue esurit milite nr̃o ce¬
tente de nr̃o satiat᷑. ⁊ ĩ nro fac̃ lux̾ie
die festũ. Nũquid ẽi nõ cedit mi¬
les. qui nõ repellit hoste irruẽte ⁊
ĩ minẽte. Si uo nec amor patͥe nͦ
rex dãpna nec salutis ĩ minentis ab
roste dispendui. uł pudoris stimiłs
irtutẽ milicie nr̃e excitare debu̾at.
cia ĩermis ⁊ ĩsolẽs. Ualc̾sis ĩ sultit.

Expanded text:
mox incaluerint pugna, statim in sudorem mox incaluerint pugna, statim in sudorem eunt, et levi motu quasi sole laxantur. Alibi quoque Alpinarum gentium feritas facile vel per mulieres ostenditur, quae deficientibus telis, infantes suos afflictos humi in ora militum adversa miserunt. Si essent plane qui impugnarent Nivicollinos nostros, procul dubio vincerentur. Sed, ut ait Amentius, non est qui faciat facienda, quae fere perfici ultronea fortuna compellit. Armatam provinciam inermis imbellisque barbaries aggreditur, depopulatur et vastat, et qui domi suae esurit, milite nostro cedente, de nostro satiatur, et in nostro facit luxuriae diem festum. Nunquid enim non cedit miles, qui non repellit hostem irruentem, et imminentem? Si vero nec amor patriae, nec rerum damna, nec salutis imminentis ab hoste dispendium, vel pudoris stimulus virtutem militiae nostrae excitare debuerat, cui jam inermis et insolens Walensis insultat.
Abbreviated transcription (Latin):
domoͣ. cõmnia explorat. ut cpulẽ¬
tur cotidie spłeoide. dũ am̃pullas
proicuit. ⁊ sexquipeoalia u̾ba.siẽ
eruore trucidates saraceng ⁊ ꝑthas¬
⁊ sidͥd aliuo hostili cẽset᷑ nõie. duł
f̾acuit milites głosi. Nuucollinus
i domitꝰ ĩolescit ĩ exmnes britones
ĩtumescũt. ip̃orq qͥ dicũtur palati¬
icoruites. ⁊ regu sanguie gliant.
fere ad d̾editõe cõpellu̾t. ⁊ qͣi tͥbuta¬
nor faciut. ⁊ lõ est qui cũ eis uelit
manii: cõserere aut qui uelit equo
marte quid ualeãt experin. Ar
te diffidit. nẽo nr̃oꝵ ꝓseqͥtur. Utĩa
memorit tenuisset. ꝙ de cisalpinis.
romana narrat hystoria. cuius u̾ba
sut hec. Cisalpmorũ. ĩ colis ai fera¬
ru: corpora płꝙͣ humana erãt.S
expimc̃to dep̾hensu ẽ quia iurtus
cor sic̃ pͥmo impetu maior ẽ ꝙͣ uiro¬
ru: ita sequẽs minor ꝙͣ feminarur
est. Alpina. ẽ corpa humẽte celo e¬
ducata. h̾nt aliqͥd siłe niuib sius. ẽ

Expanded text:
domos, convivia explorant, ut epulentur quotidie splendide, dum ampullas projiciunt et sesquipedalia verba, sine cruore trucidantes Saracenos etid aliud hostili censetur nomine, dum hoc faciunt milites gloriosi. Nivicollinus indomitus insolescit, inermes Britones intumescunt, ipsosque qui dicuntur Palatini comites, et regum sanguine gloriantur, fere ad deditionem compellunt, et quasi tributarios faciunt. Non est qui cum eis velit manum conserere, aut qui velit aequo Marte quid valeant experiri. Arte diffidit, nemo nostrorum persequitur. Utinam memoriter tenuissent, quod de Cisalpinis Romana narrat historia, cujus verba sunt haec: Cisalpinorum incolis animi ferarum, corpora plus quam humana erant. Sed experimento deprehensum est, quia virtus eorum sicut primo impetu major est quam virorum, ita sequens minor quam feminarum est. Alpina enim corpora humente coelo educata, habent aliquid simile nivibus suis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nos ue freg̾it motus q ꝯpeseuerit
eg̃gie uirtutis mitu. ꝙͣ ibide potẽ¬
ter ⁊ patẽt excuit cancia nr̃a pͥme
cohortis honorẽ. ⁊pͥmos ogͥssus ho¬
stiuz usq ĩhodiernu die ĩ om̃ib
pliis obtinet. Prouĩcia quoq se¬
ueriana q̃ moterno usu ⁊ noĩe ab
ĩcolis. Duiltesira uocatur. eodẽ iu¬
re s uẽdicat cohortez sḃsidiariam
adiecta sibi  deuonia ⁊ cornubia
ad tp̃a nr̃a descẽdo. Rex angloꝵ
qͥ rufus cognominatꝰ ẽ armis qd
strenuus sparũ religiosus. ⁊ qui

Expanded text:
nosve fregerit, motusque compescuerit nosve fregerit, motusque compescuerit egregiae virtutis meritum, quam ibidem potenter et patenter exercuit Cantia nostra, primae cohortis honorem, et primos congressus hostium, usque in hodiernum diem in omnibus praeliis obtinet. Provincia quoque Severiana, quae moderno usu et nomine ab incolis Wiltesira vocatur, eodem jure sibi vindicat cohortem subsidiariam, adjecta sibi Devonia et Cornubia. Ad tempora nostra descendo: Rex Anglorum, qui Rufus cognominatus est, armis quidem strenuus, sed parum religiosus, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
deude tẽpestas ẽ. q̃ grãdine ⁊ frigo¬
re saucios absũpsit. Bux ip̃e bren
cuz dolorez nulneruz ferre nõ possz
pugione uita finiut. Nec mouert
quẽꝙͣ ut dictũ ẽ ĩtẽplo uisu eẽ ap¬
polinez ad dutis ĩuicti audacia co¬
hercẽda. delẽdu q ex̾citu qui ꝑ¬
mittẽte deo exigẽtib culpis hõium
młtas deleu̾at nacioe̾s. cu c̾tu sit a¬
erias potates płimũ nequicie suc
excere ĩillos qui sanc fidei exꝑtes
sũt.⁊ uere religioi̾s ignari. Eis nã¬
q gr̃a subtrahit. daturq maligͥs
nio nõ ĩpetrata licẽcia ñ audeant
mõ rex henricus scd̾s tẽpestatẽ ⁊ ꝑ¬
cellas regis steph̾ni serenau̾it a pec
cauenent insulam.
Tquia brẽni hystoria alicui
ad mostrãda uͥtutẽ ge̾tis c̾ nõ n
s doctrina ex̾ciciu ais ⁊ forte dux
nota. cõpẽdioso ymoe ꝓpona. Ci¬
nidus ꝙͣta uͥtute anglor dacos da¬

Expanded text:
deinde tempestas est, quae grandine et frigodeinde tempestas est, quae grandine et frigore saucios absumpsit. Dux ipse Brennus, cum dolorem vulnerum ferre non posset, pugione vitam finivit. Nec moveat quemquam ut dictum est in templo visum esse Apollinem, ad ducis invicti audaciam coercendam, delendumque exercitum, qui permittente Deo, exigentibus culpis hominum, multas deleverat nationes, cum certum sit aereas potestates plurimum nequitiae suae exercere in illos, qui sanae fidei expertes sunt, et verae religionis ignari. Eis namque gratia subtrahitur, daturque malignis nio, non impetrata licentia non audeant, odo rex Henricus secundus tempestatem et procellas regis Stephani serenaverit, et pacaverit insulam. quia Brenni historia alicui ad monstrandam virtutem gentis, cui non nforte dux nota, compendioso sermone proponam. Enudus quanta virtute Anglorum, Dacos Da
Abbreviated transcription (Latin):
tariisq cõstruxint nõ mõ fides hi¬
storie. s celebris traditio ẽ. excoqͥ¬
tis mẽbroꝵ. ⁊ uenustate facier. ⁊ co¬
lono gra morib quoq ipis ao gal¬
ꝯuictus finitimoꝵ quib sanguine
⁊ morib dui ꝑ mixti sũt exmagna
ꝑte mutau̾it. Non duz tñ colorez
gallicuz cãdorez scilz hec oĩa ad uici¬
noru siłitudinẽ ext̾minasse suffici¬
unt. Greci nãq lac galac dicunt
⁊ galli qi colore lactei ⁊galate. qui
quos gallor milicia occupauit. Mã¬
sit aũt excitꝰ ille brenno duce tͥuͣpha¬
tor ⁊ semꝑ ĩuictus doncc ĩsigẽ au¬
sus ẽ ĩ deos. ip̃m appollinis delphicũ
ĩuadens templu. Uͥ cũ ĩcole dei opẽ
supplicit̾ ĩplorarẽt. iuiuenẽ supͣ hũa¬
nu modu ĩsignis pulcritudinis ĩ
delubri culmine cõspex̾ũt. Auditꝰ
ẽ ⁊ stridor arcus ⁊ strepitus armorur.
Subito q̃ t̾remotu ꝑs mõtis abrup¬
ta gallor strauit exercitu. Insecuta

Expanded text:
tariisque construxerint, non modo fides hitariisque construxerint, non modo fides historiae, sed celebris traditio est, ex eo qutis membrorum, venustate faciei, et coloris gratia, moribus quoque ipsis ad Galconvictus finitimorum, quibus sanguine et moribus diu permisti sunt, ex magna parte mutaverit. Nondum tamen colorem Gallicum, candorem scilicet, haec omnia ad vicinorum similitudinem exterminasse sufficiunt. Graeci namque lac γάλα dicunt, et Galli quasi colore lactei et Galatae, qui quos Gallorum militia occupavit. Mansit autem exercitus ille Brenno duce triumphator et semper invictus, donec insurgere ausus est in deos, ipsum Apollinis Delphici invadens templum. Ubi cum incolae Dei opem suppliciter implorarent juvenem supra humanum modum insignis pulchritudinis in delubri culmine conspexerunt. Auditus est etiam stridor arcus et strepitus armorum. Subito etiam terraemotu pars montis abrupta, Gallorum stravit exercitum. Insecuta
Abbreviated transcription (Latin):
pridez pret̾iit ⁊ eo usq maio¬
rii nroꝵ uͥtus manauit ad alios ut
plenitudo diuitis uenc afonte uide¬
atur ĩriuulos defecisse. Aeq enĩ
aromaĩs ⁊ grecis tãtuz nobis sũt
exẽpla uirtutis naz ⁊ domesticis
habundamꝰ. Tradũt hystorie bre¬
nuuz duce senonu. qui excitu
romanoꝵ ap̾ flum̃ allia confecit
ip̃ar q urbe roma irrupit cepit.
⁊ cesis patrib ⁊ subacta ytalia ĩ ua¬
ribilis usq: ad delphici appolimis ap
locupletes deo largin hõibr opor¬
tere. hũc ĩꝙͣ tradunt demaiori bri¬
tãnia q̃ ab aduc̃tu saxonuz ĩ ĩsulq̃
appellatur anglia oriinduz. Apd̾
trogu põpeni ĩ uicesĩo repꝑit. qr se¬
nones galli cõmilitones br̃en cũ
ĩ ytalia ueissẽt. tuschos asius sedi¬
bus expulerũt. ĩ ca cõdiderũt u̾bes
eg̾gias mediolanuz cõruuz. brixiaz
uerona. uergamũ. tridẽtu. at q
uincẽcia. Na ꝙ urber senẽsium
senib suis. et ualitudĩariis armen¬

Expanded text:
pridem praeteriit, et eo usque majorum nostrorum virtus manavit ad alios, ut plenitudo divitis venae a fonte videatur in rivulos defecisse. Neque enim a Romanis, et Graecis tantum nobis sunt exempla virtutis, nam et domesticis abundamus. Tradunt historiae Brennum ducem Senonum, qui exercitum Romanorum apud flumen Alliam confecit, ipsamque urbem Romam irrupit et cepit, et caesis patribus, et subacta Italia invaribilis, usque ad Delphici Apollinis temLocupletes deos largiri hominibus oportere, hunc, inquam, tradunt de majori Britannia, quae ab adventu Saxonum in insulam, appellatur Anglia, oriundum. Apud Trogum Pompeium in vicesimo reperitur, quod Senones Galli, commilitones Brenni, cum in Italiam venissent, Tuscos a suis sedibus expulerunt, in ea condiderunt urbes egregias, Mediolanum, Cornum, Brixiam, Veronam, Bergamum, Tridentum atque Vincentiam. Nam quod urbem Senensium senibus suis, et valetudinariis, armen
Abbreviated transcription (Latin):
Aet angloꝵ collectis uirib suis et
utroq ĩmaĩor hestis eustachius
ille sororius regis francoꝵ

Expanded text:
et Anglorum, collectis viribus suis, et utroque immanior hostis Eustachius ille, sororius regis Franco
Abbreviated transcription (Latin):
uissima hoĩs det̾iora porib Quid
młta. Indieb eiꝰ młtiplicata st̃
mala ĩ t̾ra. ut siqͥs ea sũmatĩ recẽ¬
seat. hystoria iosephi. possit ex¬
cedere. Uerũ tũ se illis puer uͥtus
opposuit fere ⁊ añ etate. aut mu¬
nus militare sic malig̾nciu ĩpetũ
fregit. ut theodosio iuniore ꝙ hy
storie cõfer̃t alexandio. ꝙͣdoq
ad holoscẽcie annis ĩpubes ad¬
huc milicia agg̾ssus ẽ. Uultuq
ferociori ⁊ fortiori manu diuini a¬
uxilii hostiu corda cõcussit ⁊ fre¬
git. Statĩq ĩẜrexert ĩeu reges

Expanded text:
 Quid multa? In diebus ejus multiplicata sunt mala in terra, ut, si quis ea summatim recenseat, historiam Josephi possint excedere. Verumtamen se illis pueri virtus opposuit, et fere ante aetatem aut munus militare, sic malignantium impetum fregit, ut Theodosio juniore, quem historiae conferunt Alexandro, quandoque adolescentiae annis, impubes adhuc, militiam aggressus est, vultuque ferociori, et fortiori manu divini auxilii, hostium corda concussit et fregit. Statimque insurrexerunt in eum reges
Abbreviated transcription (Latin):
ru uirtute replico ⁊ reuoluo.
Defecit etas nr̃a ⁊ fere ad iuchilu
redacta est. honorib ĩtumescit hono¬
ri nãscies qͣdus nanitate nõir de¬
lectatu cõtep̾ta reiu u̾itate ⁊ fructu.
Aleator auceps qd̾q mag̾ mir̾e stul¬
ticines ⁊ qui uirilia nñꝙͣ tractauer̾t¬
s n notahũnt officia cũ ad opala
scune pilo fructicãte cute qr ̃ dura¬
ta tãꝙ ĩhabiles reprobatur milite
induit.pͥmi pilatu ducatu q af¬
tectat ⁊ se ductores ⁊ doctores polli¬
cẽtur officii ꝙ nũꝙͣ didicerũt. por¬
ro nullu uinꝙͣ ĩpiu sic uͥtus dila
tauit cuius isti nõ sufficiat ꝯtrahẽ
fines ant om̃o uires enacuare.Si

Expanded text:
rum virtutem replico, et revolvo? Defecit aetas nostra, et fere ad nihilum redacta est, honoribus intumescit, honorum nesciens gradus, vanitate nominum delectatur, contempta rerum vanitate et fructu. Aleator, auceps, quodque magis mirere, stulticines et qui nunquam virilia tractaver habuerunt officia, cum ad opera lasciviae pilo fruticante, cuteque indurata tanquam inhabiles reprobantur, militem induunt, primipilatum ducatumque affectant, et se ductores et doctores pollicentur officii, quod nunquam didicerunt. Porro nullum unquam imperium sic virtus ulla dilatavit, cujus isti non sufficiunt contrahere fines, aut omnino vires evacuare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit ĩsb̾iectis. Eade nãq mẽsura
remẽsu est ei. q̃ ip̃e alii pͥmẽsus fu¬
erat. ac si om̃s ap̾ enniu didicis¬
sent. neq dedi n do ĩficeli cuiꝙͣ
fidez. Sz cuz mlta male. pauca
bene. illud quidẽ pessime egit. ꝙ
cit. nõ sine nota ꝑfidie ⁊ proditõis

Expanded text:
erit in subjectis. Eadem namque mensura remensum est ei, qua ipse aliis praemensus fuerat, ac si omnes apud Ennium didicissent, Neque dedi, neque do infideli cuiquam fidem. Sed cum multa male, pauca bene, illud quidem pessime egit, quod cit, non sine nota perfidiae et proditionis,
Abbreviated transcription (Latin):
exẽpla reuoluo. disciplina ro¬
manor p̾cet̾is lucet. Mesis quoq
płimu profuisse legit discipͣ. ut in
paucitate sua finituris suꝑatis ẽ ro¬
manis ausi sic̃ suꝑ ĩpio gẽtiũ dimi¬
care. Quã feri autẽ extit̾int ex u̾¬
bis cor colligitur. qͥb  adu̾sus roma

Expanded text:
xempla revolvo, disciplina Romanorum prae caeteris lucet. Moesis quoque plurimum profuisse legitur disciplina, ut in paucitate sua finitimis superatis, cum Romanis ausi sint super imperio gentium dimicare. Quam feri autem exstiterint, ex verbi
Abbreviated transcription (Latin):
rũt᷑ gratia ueris et ꝓpendiosuis
poterat ĩuenra si nõ aliũde ꝙͣ ase
queretur. S iar fere malia iua¬
lescente ñ queritur s neglectui
ducitur p̾istis ⁊̃ si occurrat na
cũ oia bona sapie accessiora sint
ipaꝙ cõstet suꝑ salutẽ et ome
pulcritudie appetẽdã ip̃a cetoꝵ
collatioe uilescit et sola stͥ accessi¬

Expanded text:
 gratia, verius et compendiosius poterat inveniri, si non aliunde quam a se quaereretur. Sed jam fere malitia invalescente non quaeritur, sed neglectui ducitur prae istis, etiam si occurrat. Nam cum omnia bona sapientiae accessoria sint, ipsamque constet super salutem et omnem pulchritudinem appetendam, ipsa caeterorum collatione
Abbreviated transcription (Latin):
Immo et sepissime tamꝙͣ ex regi¬
one osistant queretiũ uotis cõtria
cperant᷑. Si michi nõ credis liber
Et licet liber ille uerbũ nõ expri¬
mit ĩ carnatu tamẽ apud eos q̃
cũ ad rep̾mẽdũ quelib exulcerae
m̃tis dolorẽ congrua cuiq medi¬
cam̃ta confitiat nec uideus quidẽ
nec qͥcus sub ptextu religiois me¬
dicine declinet u̾su cu sapiẽtib
infide et ĩperfioia desipiẽtib sic̃
uiuide roii confectio artifitiosa
pfitiat ut nulla religio ql mise
abhõiari audeat nisi qui ratiois
exꝑs ẽ. Sine difficuitate ꝓfũdus
ẽ fłi sentetiis ĩ ub̾ sie leuitate ꝯspi¬
cuus orator uehemes efficax de¬
mostrator ad id quod sequedu
ẽ nuĩc ꝓbabuit᷑ suadẽs nẽ quasi
scimulo necessitatis ĩpelles. Slur¬

Expanded text:
Imo et saepissime, tanquam e regiImo et saepissime, tanquam e regione consistant, quaerentium votis contraria operantur. Si mihi non credis, liberEt licet liber ille verbum non exprimat incarnatum, tamen apud eos qui cum ad reprimendum quemlibet exulceratae mentis dolorem, congrua cuique medicamenta conficiat. Nec Judaeus quidem, nec Graecus sub praetextu religionis, medicinae declinet usum, cum sapientibus in fide, et in perfidia desipientibus, sic invidiae rationis confectio artificiosa proficiat, ut nulla religio quod miscet abominari audeat, nisi qui rationis expers est. Sine difficultate profundus est in sententiis, in verbis sine levitate conspicuus, orator vehemens, efficax demonstrator. Ad id quod sequendum est, nunc prolabitur suadens, nunc quasi stimulo necessitatis impellens. I
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ multos ꝯpetitores ⁊ tanta ẽ¬
rentes auiditate eas fortior asꝑ¬
tu. Exigitur ergo et pocetia nũꝙͥ
bec gratis .i. sine labore ⁊ sollicitu¬
dine acquirũt. S ĩ hiis cõtepni
durũ quidẽ ẽ ⁊ ĩ tollerabile eo ꝙ
amor ꝯmodi ĩnatus ẽ hõi ut etiã
qui ñ agit ut bonus sit bonus ui¬
deri uelit et ĩestimatiõe sui alioꝵ
errare uiditia nã ut bonus sit ñ
omodi quidẽ s iusti amor efficiet
Daieritur ergo renentia onuẽtiũ
s hec ip̃a nisiꝰ fame bñfitio ꝓtẽda¬
tur leuit̾ euanescit Patet ergo ꝙ̃
laboriosus sit transitus ad btitudi¬
ne ꝑ ucluptates que suffitientie
causa diuitias congerut ut poten¬
tia nitantur amplictudies querũt
dignitates ad reuentia ⁊ fuga
otemptus et xiliande celebutatꝰ
gra aspirant ad gloria. Wiis tam̃
oib non ea uita quã epicir de¬
scribit adquint᷑ et que tristĩe sit
et tocius ꝑ curbois ignara. Ant ei
Conferũt quos polli cẽtu effectu

Expanded text:
multos competitores, et tanta currentes aviditate, eos fortior aspntur. Exigitur ergo et potentia. Nunquid haec gratis, id est sine labore, et sollicitudine acquiruntur! Sed in his contemni durum quidem est et intolerabile, eo quod amor commodi innatus est homini, ut etiam qui non agit ut bonus sit, bonus videri velit, et in aestimatione sui aliorum credit errare judicia. Nam ut bonus sit, non commodi quidem, sed justi amor efficiet. Quaeritur ergo reverentia conviventium, sed haec ipsa nisi famae beneficio protendatur, leviter evanlaboriosus sit transitus ad beatitudinem per voluptates. Qui sufficientiae causa divitias congerunt, ut potentia nitantur, amplitudines quaerunt, dignitates ad reverentiam et fugam contemptus, et conciliandae celebritatis gratia, aspirant ad gloriam. His tamen omnibus non ea vita, quam Epicurus describit, acquiritur, et quae tristitiae sit et totius perturbationis ignara. Aut enim conferunt, quos pollicentur effectus.
Abbreviated transcription (Latin):
ferant deo eĩ et mamone fidli
nõ ẜuiti. Nle uerears ut quis
Patriam deserat ut pauꝑtate spon¬
nisi fructus oulentie c̃õsequatur
ãlios ut sciant curiositas excitat
alios ut scre urdeant᷑ elatiois sti¬
uias scrutet᷑ ut doceatur aut doce¬
at sam ad ĩmute uoluptatis aut
uane utilitatis ĩ eptias dlareferaa¬
tur. qnhiis eĩ fis ẽ aĩe aberrantis

Expanded text:
ferant. Deo enim et Mammonae fideliter non servitur. Ne verearis ut quis patriam deserat, ut paupertatem spontnisi fructus opulentiae consequatur. Alios ut sciant, curiositas excitat. Alios, ut scire videantur, elationis stivias scrutetur, ut doceatur aut doceat. Nam ad immundae voluptatis, aut vanae utilitatis ineptias, omnia referuntur. In his enim finis
Abbreviated transcription (Latin):
reis nec penũ ꝯstruu̾t s oe ex clii¬
duit sollicitudie crastini. Econtra
mures et reptilia cõgerũt ĩ futuꝵ
unusquis ꝙd uult ego auarum
posse fieri compotẽ uoti nõ credo
nisi forte et epicurus famelicũ et
siti ardu et lãguetẽ plene nolup¬
tatis iocuditate frui cõsetiat. Siqri:¬
dem uterq famelicus ẽ. S ꝑnicio¬
suis esirit auarus qui semꝑ idig
et saciari nõ potest. Maior ei ẽ ho¬
atus metis ꝙͣ corporis et nisi seip̃
deus ĩfũdtͣ oĩo nequit ĩ pleri Na
ralia oprebedat ut niła quantitire
distendat nec res una loco p̾occu¬
pato alt̾iꝰ ĩpedim̃to sit quo minꝰ
illa ophendat et quo plua cõcipi¬
utur eo plurib locus est luce da
mindus angustus ẽ ad aĩe ꝙͣtitae
Ex quo paret ꝙ ĩ eo toto nima nͥ
quiescit nisi forte ĩ angusto clau

Expanded text:
reis, nec penum: construunt, sed omnem exclureis, nec penum: construunt, sed omnem excludunt sollicitudinem crastini. Econtra mures et reptilia congerunt in futuruunusquisque quod vult, ego avarum posse fieri compotem voti non credo, nisi forte et Epicurus famelicum, et siti aridum, et languentem, plenae voluptatis jucunditate frui consentiat. Siquidem uterque famelicus est; sed perniciosius esurit avarus, qui semper indiget, et satiari non potest. Major enim est hiatus mentis, quam corporis: et nisi se ipsum Deus infundat, omnino nequit impleri. Nam ralia comprehendat, ut nulla quantitate distendatur, nec res una loco praeoccupato, alterius impedimento sit, quo minus illa comprehendatur, et quo plura concipiuntur, eo pluribus locus est, luce clmundus angustus est ad animae quantitatem. Ex quo patet, quod in eo toto anima non quiescit, nisi forte in angusto clau
Abbreviated transcription (Latin):
tier. Equos uestes aues arnte
uenaticos canes nuosos greges
arm̃toꝵ et pecoꝵ et uariã mũdre
suppellectile quẽ ꝑ singula curẽ
unes hũanas excedit pleuqr pe¬
ciue p̾ferut et tocius bon unes ex¬
haulunt ad inquirendis biis aut
Tenendis na ĩ hiis duob arti¬
cur furor totius auaritie osistit¬
ostat ꝙ ĩ moderatius appetit ali¬
ena aut sua tenatius seruat i
Et quide ĩ moderatius appetiti
quisquis ꝙ de ẽ legẽ necessitat
excedes et usus exposcit tenẽtir
Ea ucõ que sine usu possessoribus
elabũtur ĩ utilia sibi ẽẽ quis du¬
bitat. Auaritia uel ex eo nõ mo
fugiẽda s d̃testandã constat ꝙ
a celestib ꝓcul sectatores suos A
ꝯsortio diuinitatis et usu celestis
btitudis emouet et elongat Omĩ
siquid quo celestib uicimniora st̃.
minus cupĩt ⁊ ꝯrant pantiora
Nolatłia celi neꝙͣ serũt neq me¬
tunt neꝙ nent neq ꝯgiant ĩbor¬

Expanded text:
cierum. Equos, vestes, aves armatas, cierum. Equos, vestes, aves armatas, venaticos canes, numerosos greges armentorum, et pecorum, et variam mundi supellectilem quoniam per singula currere vires humanas excedit plerique pecuniae praeferunt, et totius hominis vires exhauriunt, in acquirendis his aut tenendis. Nam in his duobus articulis furor totius avaritiae constat, quod immoderatius appetit aliena, aut sua tenacius servat. Et quidem immoderatius appetit, quisquis quod deest, legem necessitatis excedens, et usus, exposcit. Tenentur Ea vero quae sine usu possessoribus elabuntur, inutilia sibi esse quis dubitat? Avaritiam vel ex eo non modo fugiendam, sed detestandam constat, quod a coelestibus procul sectatores suos, a consortio divinitatis, et usu coelestis beatitudinis removet, et elongat. Omnia siquidem quae coelestibus viciniora sunt, minus cupiunt, et congregant pauciora. Volatilia coeli neque serunt, neque metunt, neque nent, neque congregant in hor
Abbreviated transcription (Latin):
na tepet regio ħ toto ĩpetu ferturm¬
rostem cõcurit᷑ hore momẽto cita
mors ueĩt aut ictoria leta alius
sudis gairoet assidẽ limĩb ut ex
fãmiliaritate maioꝵ facilius Ed
qpes que desiderant᷑ accedat. Si
Sius ei ꝯmodissĩe parcit que lo¬
culi erhibent aliei Militatur ĩ cu¬
ria us ad canos ymo et illos cõ¬
sumit curia iux ẽ nt quẽ curiai
ꝑduxit ad canos domu redear
fiei exclusus Si migrauerit fame
pcunt qr ut ait sydouis eos non
ta bonus pascit ꝙ̃ paĩs alienus.
suauor eiꝰ ẽ et quidlar ab alioo
inate dulcedis habet Nescit nti
suo qui semꝑ abusus ẽ alieno
Si bonesta finuitur offitia ꝑasiti
Apud uirronẽ crebriũ eogites discũ¬
bentẽ nã et huic idẽ ꝓpõitu ⁊ seper
eadẽ mẽs ẽ ut bona suma puteta
tulissec In nũabiles me sut qui¬
b palam aut lanculo ꝓpẽat d
questũ Et que nõ subid̾it amor
peciue iteroñ suꝑat cupiditos spe¬

Expanded text:
na tepet regio. » Hic toto impetu ferturna tepet regio. » Hic toto impetu fertur concurritur, horae Momento aut cita mors venit, aut victoria laeta. Alius superbis gaudet assidere liminibus, ut ex familiaritate majorum facilius ad opes, quae desiderantur, accedat. Si Suis enim commodissime parcit, quem loculi exhibent alieni. Militatur in curia usque ad canos, imo et illos consumit curia. Vix est, ut quem curia perduxit ad canos, domum redeat vel exclusus. Si migraverint, fame pereunt, quia ut ait Sidonius, eos non tam bonus pascit, quam panis alienus. Suavior enim est, et quiddam ab alieno innatae dulcedinis habet. Nescit uti suo, qui semper abusus est alieno. Si honesta finiuntur officia, parasiti Apud Varronem Trebrium cogites discumbentem. Nam et huic idem propositum, et semper eadem mens est, Ut bona summa putet, tulisset. Innumerabiles viae sunt, quibus palam aut clanculo properatur ad quaestum: et quem non subigit amor pecuniae, interdum superat cupiditas spe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ere cirant nichi ĩ uita pocui
credi uolunt uia qua ceteris ptii¬
lerunt ut eis ĩdigentia explenrt
fulgeat ip̃am fere natira iũcita¬
mo pecuie et res pene ĩpossibiles
Adpossibilẽ redigit facultatẽ Aua¬
ro nichil uile iutetur aut sordid
et sibilante pplo se ip̃m ysolatur
ymo et sibi applaudit sił ac nuõs
contemplatur ⁊̃ archa. petroman
illud ĩgestũ oĩb credas O.iuisqͥs
hab numõs secura nauiget aura.
fortunãq suo tempet arbitrio .s
Sirorem ducat danaen ip̾ ꝙ lice¬
bit q̃lcrisuĩ uibeat credẽcꝓ danaa̾
Carmina conponat decdlamet con¬
crepet omes Et ꝑagat eas sit oe
ertone prior Iuus cosultus paret
no paret beto atꝙ esto quidao sez¬
nuirs et labeo multa loquor quit¬
uis nimis pntib opta et ueiet
elausu possidet archa iouẽ Dim
itaqo qͥuiestu faciat nula ꝑs mu¬
tiuidesua i accessibil ⁊ ip̃ius tõrde
Estum maior auaritie ignis exu¬
singete asde adeum quo uesperti¬

Expanded text:
rere curant, nihil in vita potius credi volunt via, quam caeteris praetulerunt. Ut eis indigentia expleaturfulgeat. Ipsam fere naturam vincit amor pecuniae, et res pene impossibiles ad possibilem redigit facultatem. Avaro nihil vile videtur, aut sordidum, et sibilante populo, se ipsum consolatur, imo et sibi applaudit, simul ac nummos contemplatur in arca. Petronianum illud ingestum omnibus credas: Quisquis habet nummos, secura naviget aura, Fortunamque suo temperet arbitrio. Uxorem ducat Danaen, ipsumque licebit Acrisium jubeat credere quod Danaen. Carmina componat, declamet, concrepet omnes Et peragat causas, sitque Calone prior. Jurisconsultus paret, non paret, habeto Atque esto quidquid Servius et Labeo. Multa loquor, quidvis nummis praesentibus opta, Et veniet; clausum possidet arca Jovem. Dum itaque quaestum faciat, nulla pars mundi videtur inaccessibilis, et ipsius torridae aestum, major avaritiae ignis exsusurgente a sole, ad eum quo vesperti
Abbreviated transcription (Latin):
pb̾antiu ꝓoatur uirtus qr ad
sumũ nõ ẽ it nisi ꝑ aroua Inspe
tamẽ ꝓfitiẽdi oĩa masuescu̾̃t ⁊ dir
laboris pensatur utilitas mes ad
omia roboratur. Et quidẽ ad sũmĩ
tendut dẽs s uia dispari Neõ ram̃¬
illuc ut opior sine laboe ꝑtingit a
tendit. Cũ eĩ sint tres pħantiu
secte que et ip̃e sc̃iout̾ i semitas
muitas oes et cũ dissili̾t laborãt
tñ assequedo finẽ quẽ statuunt.
Siquide epicurus et totus grex so¬
daliũ erꝰ uitã br̃a asserit que sꝑ
tanta iocunditate letatur ut tristi¬
tie et ꝑturbationis nõ ĩterueniat
uel tenis mctus.dera quidez
difficio ẽ ⁊ q̃ n ͤ potest ẽẽ rotũdius
⁊̃b ea tñ plebs que eũ sequit᷑ dflex¬
it ĩ uoluptates reputas se earum
usu bt̃issimã eẽ futurã Michi tñ
ꝑ suaderi neqt hoc aliquẽ hausisse
de fonte socratico qui tatã morũ
docuit puritate ut aposteris credi¬
tus sit nõ hũanũ mõ s diumũ¬

Expanded text:
phantium probatur virtus, quia ad summum non est iter nisi per ardua. In spe tamen proficiendi omnia mansuescunt, et dum laboris pensatur utilitas, mens ad omnia roboratur. Et quidem ad summum tendunt omnes, sed via dispari. Nemo tamen, ut opinor, illuc sine labore pertingit, aut tendit. Cum enim sint tres philosophantium sectae, quae et ipsae scinduntur in semitas multas, omnes, etsi dissimiliter, laborant tamen assequendo finem quem statuunt. Siquidem Epicurus et totus grex sodalium ejus, vitam beatam asserit, quae tanta semper jucunditate laetatur, ut tristitiae et perturbationis non interveniat vel tenuis motus. Vera quidem definitio est, et qua nihil potest esse rotundius. Ab ea tamen plebs, quae eum sequitur, deflexit in voluptates, reputans se earum usu beatissimam esse futuram. Mihi tamen persuaderi nequit hoc aliquem hausisse de fonte Socratico, qui tantam morum docuit puritatem, ut a posteris creditus sit, non humanum modo, sed di
Abbreviated transcription (Latin):
uari ad pendui ĩ muditie tracta
Bunt que u̾tutis debuerãt esse¬
instrum̃tu. Caro siquidẽ opiata
ẽ. nã hoc utiq cordatus hõ ñ se̾tit
ꝙ amore iocisꝙ nil ẽ iocundius
nil suanius ꝑasitica uita. aut goꝵ
qui epulantur cottidie splendide.
qui uino estuant splẽdidis utut
uestibꝰ Deniꝙ oia que mes lis¬
ua manus appetit cogitaẽ loqui
q facere et ĩ nullo õire sibi auti
motũ rep̾mere ꝓp̾e uoluntatis ui¬
tã eẽ hois uã ẽt sũma felicitate ⁊¬
gaitdentis. S nũquid huc sine

Expanded text:
munditiae tracta sunt, quae virtutis esse debuerant instrumentum. Caro siquidem opinata est nam hoc utique cordatus homo non sentit quod amore jocisque nil est jucundius, nil suavius parasitica vita, aut eorum qui epulantur quotidie splendide, qui vino aestuant, splendidis utuntur vestibus: denique omnia quae mens, lingua, manus appetit, cogitare, loqui, et facere, et in nullo contraire sibi, aut motum reprimere propriae voluntatis, vitam esse hominis vera et summa felicitate gaudentis. Sed nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
se qui distulit Qui uõ d̾ canõib
sibi opposuit hĩta ro̾e loci tꝑis ⁊ per¬
sone sili uia tendẽtiuĩ ad honores
sotia multitudo dispẽsat Si d̾ pñci¬
bus niti nequeũt aut p̾c̾itis futuꝵ
uaticinãtur ꝓfectũ Sic callidꝰ m̾a¬
go dũ qui durius ꝑuheit eqũ ã
pullũ ꝓbitatis ĩ ꝯnite gradariũ ꝓ¬
mittit ĩfutuꝵ. et fractis gressibus
molliꝰ ĩcedẽtẽ ꝓpensiori laude ĩsta
sine dissilãtioe ambitioĩs quosi
neq rõ neꝙ anctoi̾tas reprimẽ¬

Expanded text:
se, qui distulit. Quae vero de canonibus se, qui distulit. Quae vero de canonibus sibi opposuit, habita ratione loci, temporis et personae, simili via tendentium ad honores socia multitudo dispensat. Si de praesentibus niti nequeunt, aut praeteritis, futurum vaticinantur profectum. Sic callidus mango, dum qui durius provehit equum, aut pullum probitatis incognitae gradarium promittit in futurum, et fractis gressibus mollius incedentem propensiori laude in stasine dissimulatione ambitionis, quos neque ratio, nec auctoritas reprime
Abbreviated transcription (Latin):
emerat uocaret᷑ et ille modestiã
siłans ut auidius petẽt᷑ onis rfu¬
geret recusaret honorẽ ⁊ se palam
tante rei fateret ĩdignũ.Plane
ĩquit priceps ĩdignus es qr claz
data michi tanta peciu̾a sũma ꝙ
Exp̃ssit emisti S quandoquidẽ
ꝑ me nõ stat quo minꝰ pactio
impleatur libeꝵ me hr̃i iustũ est
et tu domũ redeas et qui dignꝰ
est destitute p̃ficiatur ecc̃ẽ. S nc̃
longe alit succedit excusatori am¬
bitioso hec eĩ et alia ꝙͣ plura mul¬
tiplicat ut credatur nolle ꝙd ap¬
petit et tandẽ gratis acciꝑe quod
p̾emit Ande tamꝙͣ uir modestie
singulaĩs capitur trahit᷑ ⁊ ad cathe¬
dram oclamantib turbis ocinẽtib
choris młtitudĩe p̾ssus deducituri
Nec ꝓdest ignobilitatẽ p̾cendisse cã¬
filio nõ augusto. Scientia acura¬
ta excusatio ꝓdit et religiosus esse
ꝯũicitur ex ẽo ꝙ ĩuitatus ascendere
dincirs recusauit uisus ẽ eĩ nolui¬

Expanded text:
emerat, vocaretur, et ille modestiam emerat, vocaretur, et ille modestiam simulans, ut avidius peteretur, onus refugeret, recusaret honorem, et se palam tantae rei fateretur indignum: « Plane, inquit princeps, indignus es, quia eam clam, data mihi tanta pecunia summamque expressit emisti. Sed quandoquidem per me non stat, quo minus pactio impleatur, liberum me haberi justum est, et tu domum redeas; et qui dignus est, destitutae praeficiatur ecclesiae. » Sed nunc longe aliter succedit excusatori ambitioso. Haec enim, et alia quam plurima, multiplicat, ut credatur nolle quod appetit, et tandem gratis accipere, quod praeemit. Unde tanquam vir modestiae singularis capitur, trahitur, et ad cathedram conclamantibus turbis, concinentibus choris, multitudine pressus deducitur. Nec prodest ignobilitatem praetendisse carfilio, non Augusto. Scientiam accurata excusatio prodit, et religiosus esse convincitur ex eo quod invitatus ascendere diutius recusavit; visus est enim noluis
Abbreviated transcription (Latin):
hanc quoꝙ partem ꝓtensa disputa¬
tione ꝓsequitur postremo se ꝓmo¬
uere nõ posse sine suspitioe symo¬
niace prauitatis cũ adh uis ⁊ auc¬
toritatẽ sigilli aut cimilii ã scͥnii
emisse uideatur licet alia mente
ad obsequiũ podestatis sicut p̾sẽs
testatur dies qua delatũ bonorẽ
respuit teste conscientia accesẜit
affectans ut ꝑhoc sine hõre sortire¬
tur honorem. Aplicas quo sacti¬
ones replicat et reuoluit quibus
pridẽ statutũ est ut a sacris ordib
et om̃i ꝓmotiois spe arceant᷑ qui
cuuslib secularis curie emunti
officia aut qui uiles aut ẜuiles
obsecũdatioẽs prĩcipib p̾̃stant a̾
quoꝵ electio nõ ẽ adero ĩ ecclesia
et siñ p̾noĩatiõe cuiꝰ ꝙ mũdae po¬
testatis canoĩce celebrata Quos
si aliter electi fuerit sub periculo
mili egregiũ facinus egisse mẽorã
henricus fuerit an robertus nõ mł¬
tum refert Cum ambitiosus qui¬
dã monachus ad abbatia quã pre¬

Expanded text:
» Hanc quoque partem protensa disputa» Hanc quoque partem protensa disputatione prosequitur. Postremo se promoveri non posse sine suspicione Simoniacae pravitatis, cum ob hoc jus, et auctoritatem sigilli, aut cimelii, aut scrinii, emisse videatur, licet alia mente ad obsequium potestatis, sicut praesens testatur dies, qua delatum honorem respuit, teste conscientia accesserit, affectans ut per hoc sine onere sortiretur honorem. Apostolicas quoque sanctiones replicat et revolvit, quibus pridem statutum est, ut a sacris ordinibus et omni promotionis spe arceantur, qui cujuslibet saecularis curiae emunt officia, aut qui viles, aut serviles obsecundationes principibus praestant, aut quorum electio non est a clero in ecclesia, et sine praenominatione cujusque mundanae potestatis canonica celebrata: quos, si aliter electi fuerint, sub periculo mili egregium facinus egisse memoratur. Henricus fuit an Robertus, non multum refert. Cum ambitiosus quidam monachus ad abbatiam, quam per