comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sinichil aliud. ꝙ siphatis uxor fuisset. tam̾ nu¬
midt atq in cadc̃. nictũ afrita geniti ꝙͣ alietu
gene ⁊ ext̾n fidẽ exꝑiri malle. Quid carth agi¬
nesi aro mano. quĩo filie hasdrubalis citime¬
dũ sit uides si nulla re alia potes. me morteut uĩ¬
dices ab romanoꝵ arbito. oro obtestor/q forma
exposcent propus blandities et oratio esset
quã preces. non innuẜicordiam modo prola¬
psus est animus uictoris. set ut est genus
nunudarium inuenerem pruceis amore.
captiue uictor captus data dext̾ta uid. qd̾
petctritur obligãde fidei ĩ regiam comcubere se¬
cum ip̃e que ad modũ promissi fcc̃e p̃stãet ꝙ cũ
expediẽ non posset ab amore temerariũ atq ĩ¬
pudẽs mutuatur consiliũ. Nuptias in eũ pari
aut ip̃iscipioni consulendi uelut ĩ captiuã que
masimisse iani nupta foret. Factis nuptiis.
suꝑ ucĩt leliꝰ ⁊ adeo nõ dissimulauit ĩꝓde adre

Expanded text:
si nihil aliud quam Syphacis uxor fuissem, tamen Nusi nihil aliud quam Syphacis uxor fuissem, tamen Numidae atque in eadem mecum Afrigenae et externi fidem experiri mallem; quid Carthaginiensi ab Romano, quid filiae Hasdrubalis timendum sit vides. si nulla re alia potes, morte me ut vindices ab Romanorum arbitrio oro obtestorque. formaexposceret, propiusque blanditias iam oratio esset quam preces, non in misericordiam modo prolapsus est animus victoris, sed, ut est genus Numidarum in Venerem praeceps, amore captivae victor captus. data dextra in id quod petebatur obligandae fidei in regiam concecum ipse quemadmodum promissi fidem praestaret. quod cum expedire non posset, ab amore temerarium atque impudens mutuatur consilium; nuptias in eum ipsumaut ipsi Scipioni consulendi uelut in captiuam quae Masinissae iam nupta foret. factis nuptiis superuenit Laelius et adeo non dissimulauit improbare
Abbreviated transcription (Latin):
tint cẽsensu grãm aproo uictorẽ q̃rentiũ pacte¬
tacte porte ꝯ masimissa p̃sidio cuta portas opertu¬
naq meniũ dimisso ne cuifuge pate̾t xexit̾
ad fegi a eccupandã cito uadit. Equt uitr̃te ue¬
stibule in ip̃o uestibuli limine. sephoniba uxor
syphatis filiahasorubalis pem occurt. Et cũ
in medio agmine armatorum masmissa
insignen cum armis cũ certo habitu conspe¬
tisset et regẽ esse id qd̾ ercit tata genibus ad uo
uite netisq suc uccem supplicẽ mut̾e licet. si
genua. si uictricẽ adringere dextram precor q̃¬
scq ꝑ maiestatẽ regiã inqua paulo ante ne qͦq
fuim̃ pet gẽtes numitaꝵ nomen. ꝙ tibi cũ si pha¬
ce cõmune fuit ꝑ huiusce regie dece ꝗ te meli¬
oribus ł ominibus accipiãt quã sy phacem hĩc
miẜ unt. hanc ueniam suppliades ut ip̃e ꝙ cr̃q
fert c̃imꝰ de captiua sta tuas neq me in cuiꝰ ꝙͣ
romani supbum ꝗ tũ dele arbitnũ uenire finã

Expanded text:
am apud uictorem quaerentium patefactae portae. et Masinissa praesidio circa portas opportunaque moenium dimisso ne cui fugae pateret exitus, ad regiam occupandam citato uadit equo. intranti uestibulum in ipso limine Sophoniba, uxor Syphacis, filia Hasdrubalis Poeni, occurrit; et cum in medio agmine armatorum Masinissam insignem cum armis tum cetero habitu conspexisset, regem esse, id quod erat, rata genibus aduoluuitae necisque suae uocem supplicem mittere licet, si genua, si uictricem attingere dextram, precor quaesoque per maiestatem regiam, in qua paulo ante nos quoque fuimus, per gentis Numidarum nomen, quod tibi cum Syphace commune fuit, per huiusce regiae deos, qui te melioribus ominibus accipiant quam Syphacem hinc miserunt, hanc ueniam supplici des ut ipse quodcumque fert animus de captiua tua statuas neque me in cuiusquam Romani superbum et crudele arbitrium uenire sinas.
Abbreviated transcription (Latin):
Decem legati erant pͥncipes cuitatis. auctort hã¬
nibale missi ad petendã pace. Qui aĩ ad pu¬
ppun p̃torie nauis accessissent uelam̃ta supplicũ
scipionis. Nullũ his alud responsũ datũꝙ ut
ĩp̃sentia ꝙͣ depͥmẽdi hostĩs cã uticã codẽ. ⁊ octa¬
uio reuocato reclut. Inde ꝓcedentibus ad tinerã
nuntiꝰ allatus uerminã sifacis filiũ cũ eꝯtil pli¬
bus quã peditib uenire cartaginiensib auxibo.
Pars cecitus cũ om̃i equitatu saturnalib p̾muł
agcũ adgressa numidaꝵ leui certamine fudit.
Exitu quoq fuge interduso ꝑte oĩ arcũdatis ca¬
et eꝗ numidici decrm ⁊ signa militaĩa duo ⁊ lxx

Expanded text:
decem legati erant principes ciuitatis auctore Handecem legati erant principes ciuitatis auctore Hannibale missi ad petendam pacem. qui cum ad puppim praetoriae nauis accessissent uelamenta supplicum icordiam Scipionis, nullum iis aliud responsum datum quam ut in praesentia quam deprimendi hostis causa, Uticam eodem et Octauio reuocato rediit. inde procedentibus ad Tynetem nuntius allatus Uerminam Syphacis filium cum equitibus pluribus quam peditibus uenire Carthaginiensibus auxilio. pars exercitus cum omni equitatu missa, Saturnalibus primis agmen adgressa, Numidas leui certamine fudit. exitu quoque fugae intercluso a parte omni circumdatis eqet
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiores essent. pugnarẽt italicos incertos scria
to uelut ultio uirtutis ope. ham̃bal cũ asdrum̃¬
tũ refugisset accitusq inde cartaginẽ scxto ac trice¬
simo post año ꝙ puer uid̾ ꝓfcctus crãt redisse
faxus ĩ cuĩa est. nõ p̃lio mͦ se ee s bello uictum
nec spem salutis alibi ꝙͣ m pace e̾e̾ impetrande. ⁊
Ecipio confestĩ expugnatis a p̃lio hostiũ castris
directis q cũ ingenti p̃da ad mare ac naues re¬
diit nũtio allato .p̃. lentulũ cũ ꝗnquaginta rostia¬
tis centũ oneranis cũ om̃i genere cõmentus ad
uticã accessisse. Adiouendũ.gͥ. undiq terore
pcul sos cartagim̃ iatus misso lelio romã cũ nic¬
tone nũctio octauiũ terestri itinere ducere legio¬
nes cartagie iuibet ip̃e ad suã ueterẽ nona lentu¬
lũ classe adiũctã ꝓfectus abutca portũ cartagi.¬
nis petut. Haut ꝓcil haberat cũ uclata ĩ¬
fulsis nniq olee cartaginiensiũ acũrit nauis.

Expanded text:
iores essent; Italicos incertos socii to uelut ultimo uirtutis opere, Hannibal cum Hadrumetum refugisset accitusque inde Carthaginem sexto ac tricensimo post anno quam puer inde profectus erat redisset, fassus in curia est non proelio modo se sed bello uictum, nec spem salutis alibi quam in pace impetranda esse. Scipio confestim a proelio expugnatis hostium castris direptisque cum ingenti praeda ad mare ac naues rediit, nuntio allato P. Lentulum cum quinquaginta rostratis centum onerariis cum omni genere commeatus ad Uticam accessisse. admouendum igitur undique terrorem perculsae Carthagini ratus, misso Laelio Romam cum uictoriae nuntio, Cn. Octauium terrestri itinere ducere legiones Carthaginem iubet: ipse ad suam ueterem noua Lentuli classe adiuncta profectus ab Utica portum Carthaginis petit. haud procul aberat cum uelata infulis ramisque oleae Carthaginiensium occurrit nauis.
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. ⁊̃ cdo inco prelio minor ꝙͣ uictoria fuit
ꝗa eq̃stri tm̃ mõ prelio certatum fuerat. Nõ
plus U. milia occisa minꝰ dimidiũ eius homi¬
num cuptũ est. Impetu incastra facto quo per¬
nissa sibi ꝗdem dicero nicħ esse ip̃s entia pul¬
crius ꝙͣ uictorem recuꝑatum tanto post in
us cũ equitatu uictoq syphace tutã precedere¬
se sinat. trepida omĩa nctu se opp̾ssutũ lelium
tum reditib sub modicis itinerib resse. aesc̃tiẽ¬
te lelio p̃gressus curã eo uocaĩ ad collcꝗũ pͥ ncires

Expanded text:
tur. caedes in eo proelio minor quam uictoria fuit quia equestri tantummodo proelio certatum fuerat: non plus quinque milia occisa, minus dimidium eius hominum captum est impetu in castra facto quo pernissa sibi quidem dicere nihil esse in praesentia pulchrius quam uictorem reciperatum tanto post intus cum equitatu uinctoque Syphace Cirtam praecedere sinat, trepida omnia metu se oppressurum; Laelium cum peditibus subsequi modicis itineribus posse. adsentiente Laelio praegres
Abbreviated transcription (Latin):
erant. carthaginieses deduxerant naries. cdassẽ
paritã instructãq ad cõmentus intercipiendẽ
habebant. Int̃ hoc ne syphatis qdẽ recõciliandi cu¬
mui ex aĩo miẜat. si forte iamsatis amoris in u¬
xore ex multa copia. cepiss ab syphace magis
pcis cũ carthaginĩesibus condictiones ut ro¬
mani africa penitalia ex cederẽt. ꝙͣ si bella ret᷑.
sres ulla desciturũ adfe rebatur. Hec ꝑ nũtios
in cuctores fũt. ꝙͣ ipm̃ syphatẽ ut antice uale¬
rius ꝓdie incustra tomana ad conloqum ueniᷤᷤ
se pͥrmo eas condictices imꝑator tomanus
uit auribus dt ad mifit. ꝑostta aut cũ pro¬
lubilis fui cõmeandi. foret ĩ castta hostium iel¬
uuit ene illam un nuere nespem facere sepuis
nro citroque agitantibus tũc cõuenturã. hi¬
rinacula carthaginiensium congesta teme¬
te eragrif materia ex edificat lignea ferme
torderant. Numide pretipue harunde tex¬
sasstoreo inre maxima tectis passim nllo

Expanded text:
erant; Carthaginienses deduxerant naues; classem erant; Carthaginienses deduxerant naues; classem paratam instructamque ad commeatus intercipiendos habebant. inter haec ne Syphacis quidem reconciliandi curam ex animo miserat, si forte iam satias amoris in uxore ex multa copia eum cepisset. ab Syphace magis pacis cum Carthaginiensibus condiciones ut Romani Africa, Poeni Italia excederent quam, si bellaretur, spes ulla desciturum adferebatur. —haec per nuntios ior auctores sunt—quam ipsum Syphacem, ut Antias Ualerius prodit, in castra Romana ad conloquium uenisse. — primo eas condiciones imperator Romanus uix auribus admisit; postea, ut causa probabilis suis commeandi foret in castra hostium, mollius eadem illa abnuere ac spem facere saepius ultro citroque agitantibus rem conuenturam. hibernacula Carthaginiensium, congesta temere ex agris materia exaedificata, lignea ferme tota erant. Numidae praecipue harundine textis storeaque pars maxima tectis, passim nullo
Abbreviated transcription (Latin):
ca ꝑtiam ocm agrũ locustaꝵ uis ingẽs. ita ut unde
aduenisset parũ tostãet compłeuit eculcus re¬
ates cũ ꝗnque pedibus natus. anagiue sparsi
pͥ mil ingens in celo de infax ingens. arsit frusi¬
none cutussolem tenui linea amplexus est cir¬
culum. demde ip̃m maior solis orbis extrĩsecus
incusit aipini. terra cãpestri in agio in ingẽ¬
tem sinum. consedit. Consilium alteri primã
hostiam inmolanti.caput iccmeris defuit. Fa
prodigia. maiorib hostiis procurata eclicti a
collegio pontificum dei quib sacrifitaret᷑. his
transactis. cõsules p̃teresq in proiĩtias pro fec¬
t. oĩb tñ uelut eam sortitis africe cura erat.
stu quia ibi sũma rerum belliq tierti cernebãt
sel ut scipioni gratificareintar. inquẽ cũ oĩs
tabant᷑. Nec scipio illo tp̃r hiemis belli oꝑa remi¬
serat. que multa simul undiq eũ circũstabant.
Uticã obsidebat. castã ĩ conspectu hasdrubalis.

Expanded text:
ca Capuam omnem agrum locustarum uis ingens, ita ut unde ca Capuam omnem agrum locustarum uis ingens, ita ut unde aduenissent parum constaret, compleuit; eculeus Reate cum quinque pedibus natus; Anagniae sparsi primum ignes in caelo, dein fax ingens arsit; Frusinone arcus solem tenui linea amplexus est, circulum deinde ipsum maior solis orbis extrinsecus inclusit; Arpini terra campestri agro in ingentem sinum consedit; consulum alteri primam hostiam immolanti caput iocineris defuit. ea prodigia maioribus hostiis procurata; editi a collegio pontificum dei quibus sacrificaretur. his transactis consules praetoresque in prouincias profecti; omnibus tamen, uelut eam sortitis, Africae cura erat, seu quia ibi summam rerum bellique uerti cernebant seu ut Scipioni gratificarentur, in quem tum omnis tabantur. nec Scipio ullo tempore hiemis belli opera remiserat, quae multa simul undique eum circumstabant. Uticam obsidebat; castra in conspectu Hasdrubalis
Abbreviated transcription (Latin):
dare in naues iussus ⁊ italie ora quia incertam
ert quo missun dassem caͣthaginieses forent.
udebant᷑. nũ ꝗtꝗd nudatũ presidis eẽt petitun¬
ĩ. mano pretori prioris anni. cũ totide nauib
tuenta data est. Triginta milia. in eam lasson
ex detirto patrum consulesscripserit. et duasle¬
giones urtanas ad incerta belli hispanie cum
exercitibus impenoq ueteribus ĩꝑatoribur.
.I. lentullo .q .l. mansilio acidino decrẽte uigino
romanaeo año gesta. Pretores inprouĩciol ue
uissi. Consulibus imꝑatum. prius quã ab uioe
pro fitiscerentur. ludos magnos faterent. quos
.E mãlius tor quatus dictator in ꝗntum anni
uouisset si todemstatu. tes.p̃. starit. Et noual
ligiones ex citabat in animis hominum o¬
uigia ex plunbus lotis nuntiata. durum api¬
tolio cõ ui non latẽcisse cantũ restris crediti. s q̃
eilisse muros antu coronã auream ads tosete. ar¬

Expanded text:
dare in naues iussus. et Italiae ora, quia incertum dare in naues iussus. et Italiae ora, quia incertum erat quo missuri classem Carthaginienses forent, uidebantur autem quicquid nudatum praesidiis esset petituri, M. Marcio praetori prioris anni cum totidem nauibus tuenda data est. tria milia militum in eam classem ex decreto patrum consules scripserunt et duas legiones urbanas ad incerta belli. Hispaniae cum exercitibus imperioque ueteribus imperatoribus, L. Lentulo et L. Manlio Acidino , decretae. uiginti Romana eo anno gesta. praetores in prouincias ire iussi: consulibus imperatum ut priusquam ab urbe proficiscerentur ludos magnos facerent quos T. Manlius Torquatus dictator in quintum annum uouisset si eodem statu res publica staret. et nouas religiones excitabant in animis hominum prodigia ex pluribus locis nuntiata. aurum in Capitolio corui non lacerasse tantum rostris crediti sed etiam edisse; mures Antii coronam auream adrosere; cir
Abbreviated transcription (Latin):
sardiniã. p̾. uillius ariminũ cũ duab legiõib
sub lucc̃tio spurio ee fuerãt ꝗntillius uarus. ẽ
fortitus. et lucretio proirgntsi imꝑiũ ut genuã.
oppidũ amagone pene dirutũ ex hedifi curet.pͣ
scipioni nõ tp̃ris set rei gerende fiñe donec debella¬
tũ in affrica foret. prorogatũ ĩꝑũ est. decͣrtũq ut
supplicat̾o fie̾t. ꝙ si is incifricã p̃rorũciq̃traitcissit
roboi̾s ea proũcia habuen̾t ĩ cifricã trasuettum fu¬
erat. et ꝗa ante ꝙͣ cdassis ex africa traieret. xl.
nauibus custo diri placuent sicilie maritima
oram.tndecim nouas naues uiliis secum insi¬
cilicm duxit cetera et insicilia ueteres restcte
Huic classi pomponius prioris anni pretor.
prorgato imꝑio ppositus nouo milites ex iti¬
lia aduectos in naues imposuit. ꝑ arem nauu
numerũ. c̃N. octauio pretori. Item prioris an¬
ni compari iure imꝑii ad tuendam sardinie orã
ꝑ ꝗtes tetẽueint. lentulus p̃tor. duo milia militĩ

Expanded text:
Siciliam P. Uillius , Ariminum cum duabus legionibus—sub Sp. Lucretio eae fuerant—Quinctilius Uarus est sortitus. et Lucretio prorogatum imperium ut Genuam oppidum a Magone Poeno dirutum exaedificaret. P. Scipioni non temporis, sed rei gerendae fine, donec debellatum in Africa foret, prorogatum imperium est; decretumque ut supplicatio fieret, quod is in Africam prouinciam traiecisset, roboris ea prouincia habuerat in Africam transuectum fuerat; et quia ne qua classis ex Africa traiceret quadraginta nauibus custodiri placuerat Siciliae maritimam oram, tredecim nouas naues Uillius secum in Siciliam duxit, ceterae in Sicilia ueteres refectae. huic classi M. Pomponius prioris anni praetor prorogato imperio praepositus nouos milites ex Italia aduectos in naues imposuit. parem nauium numerum Cn. Octauio praetori item prioris anni cum pari iure imperii ad tuendam Sardiniae oram patres decreuerunt; Lentulus praetor duo milia militum
Abbreviated transcription (Latin):
stiũ adũctũ cõperielãt᷑. Carthaginĩeses ꝗsimi
tutur eñt. oĩa ꝑmixta turbata trepidãntiũ
nimo impetu opp̃ssisset. ꝑ cussi terrestribuo
dadib atq inde ĩncũ ꝗdẽ ubi p̃i płus pote¬
nut satis fidentes die segna nauigatice ab¬
supte sub casu solis ĩpotũ tusuemona usti
uotant cdassem cupplitue. Postero dit sub or¬
tusolis instruxere ab alto naues uelut ad
uistil pͥliũ nauale et tũꝙ exitĩ cotã roma¬
e al diu stetisset postꝙ nicħ moneri ab hosti
me suecies mures opugnãtiũnauiumꝰ. al¬

Expanded text:
stium aduentum opperiebantur. Carthaginienses, qui, si maturassent, omnia permixta turba trepidantium primo impetu oppressissent, perculsi terrestribus cladibus atque inde ne mari quidem ubi ipsi plus poterant satis fidentes, die segni nauigatione absumpto sub occasum solis in portum—Rusucmona Afri uocant— classem adpulere. postero die sub ortum solis instruxere ab alto naues uelut ad iustum proelium nauale et tamquam exituris contra Romanis. cum diu stetissent postquam nihil moueri ab hostibme speciem muros oppugnantium nauium. al
Abbreviated transcription (Latin):
sum. mate urbi possit uide cũ maxime uallũro¬
mam iacerẽt cõspecta cdassis hostium est utitã
acarthagine petẽs: Igitur omisso ope ꝑ nũci¬
atum . t̾ signaq raptũ ferti iũssu suit. ceptũ
nenaues interramad obsid io nẽ uerse aina
uali plio minime apte opprimerẽt᷑. Q in eĩmte¬
stituisset. agiliꝯ nautico instrũmẽto aꝑte et
arma classis. naues tormẽta machinasq por¬
mut solet rostratis. que ẜ sidio alũs esse retũt
in postremã atiem receptił pope terra honera¬
tiarũ qua druplicem ordinem promuro ad¬
uesus hostem orro suit. easq mis ne intum¬
tu pugne turban ordines possent malii ante¬
nisq de naue ĩ nauẽ taiectis at ualidic fini¬
bus uelut uno inter se uido inliguns trm
stẽ qͣ ꝓ carcere speculatoĩe naues in hoste̾ ac̃ tu¬
t itcipi posset. His mꝑtũ pro tẽpore ⁊̃stuctis
oͥ ferme dilecti ꝓpugnatões onerari ĩponũ¬

Expanded text:
sum mare urbi possit. inde cum maxime uallum Romani iacerent, conspecta classis hostium est Uticam ab Carthagine petens. igitur omisso opere pronuntiatum iter signaque raptim ferri sunt coepta ne naues in terram et ad obsidionem uersae ac minime nauali proelio aptae opprimerentur: qui enim restitissent agili et nautico instrumento aptae et armatae classi naues tormenta machinasque pormine solet rostratis quae praesidio aliis esse poterant in postremam aciem receptis prope terram, onerariarum quadruplicem ordinem pro muro aduersus hostem opposuit, easque ipsas, ne in tumultu pugnae turbari ordines possent, malis antennisque de naue in nauem traiectis ac ualidis funibus uelut uno inter se uinculo inligatis fecit qua procurrere speculatoriae naues in hostem ac tuto recipi possent. his raptim pro tempore instructis, mille ferme delecti propugnatores onerarii
Abbreviated transcription (Latin):
scipio partẽ copiaꝵ lelio masinissamq ac numi¬
das attribuit ꝗ castra syphatis inuader ignesq
colligere. ubet singłis. deinde seꝑatũ leliũ mas¬
imussa deductos otestat᷑. nͥ ꝙͣ tũ uex ꝓ iutc̃tie¬

Expanded text:
Scipio partem copiarum Laelio Masinissamque ac NumiScipio partem copiarum Laelio Masinissamque ac Numidas attribuit et castra Syphacis inuadere ignesque conicere iubet. singulos deinde separatim Laelium ac Masinissam seductos obtestatur
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipib erat machinas tormẽtaq uelut amati
agressus. utitã impoĩt quigĩti militũ ad capi¬
endũ quem cm̃ ten eãt tumlta suꝑ. uticã mic
ti simł abeo ꝙ parabit in alt̾ius ter curã cõu̾teret
hostiũ aĩo. simł neqͣ tñ ip̃e ad siphac̃e hasdru¬
lnlẽq perfcctus eẽt. eruptio et urte ⁊ ĩpctus ĩ
castra sua reluta cũ leui p̃sidio fieret. his p̃parati
aduocatoq consilis. ꝗ dicere expaorato ⁊ibus
ussisq cõꝑatu afferct. masmisaq cui oia hestiũ
nota erãt postẽmo iꝑe ꝗd pararet ĩ ꝑx iña nectr̃
ꝓpoĩt tribrũs et caicit ut ubi p̃toro dimisso si¬
gna tõtinuisset exemplo educerẽt castris legices
Itaut imꝑauerat signa sub cccasũ solis efferti sf
cepta. Ad p̾mã ferme uigiliã agmen explicaue¬
rũt. media nocte septẽ cĩm milia iti neĩs erãt¬
mo dico gradu ad castã hostiũ ꝑuentũ est. Ibi

Expanded text:
principium erat—machinas tormentaque, uelut a mari principium erat—machinas tormentaque, uelut a mari adgressurus Uticam, imponit, et duo milia militum ad capiendum quem antea tenuerat tulterius rei curam conuerteret hostium animos, simul ne qua, cum ipse ad Syphacem Hasdrubalemque profectus esset, eruptio ex urbe et impetus in castra sua relicta cum leui praesidio fieret. his praeparatis aduocatoque consilio et dicere exploratoribus iussis quae comperta adferrent Masinissaque, cui omnia hostium nota erant, postremo ipse quid pararet in proximam noctem proponit; tribunis edicit ut ubi praetorio dimisso signa concinuissent extemplo educerent castris legiones. ita ut imperauerat signa sub occasum solis efferri sunt coepta; ad primam ferme uigiliam agmen explicauerunt; media nocte—septem enim milia itineris erant—modico gradu ad castra hostium peruentum est. ibi
Abbreviated transcription (Latin):
apta q̃rem. qua numedie haberẽt quatu mti alli
ediui opatuno res insioiãti eẽnt qĩter tẽbra collo¬
qi syphati o cãthaginiẽsib ꝑ eũ facẽt. legati ro¬
mã uetitis se reuerti ad imꝑatorẽ annuit. iusi
certũ respõsum detur. pre inde sen ip̃a staret iam
sentẽtia. seu consulendus hasdrubal ⁊ cathagi¬
ruẽses eẽnt cẽsuleret. tẽpus eẽ haud pacẽ componi.
aut bellũ nauiter geri. Dũ consulitur. hasdrubul
ad cõparada ea que inrem erãt tẽpus habuit ꝯ mẽ
tione ac spe pacis negligẽtia ut fit apud penq nu¬
midosq orta cauendi nequid hostile interin pate
prebuere. ac nũcii regis cũ relatsi se ad cõsiliũ dixit¬
set postero/ die respõdit. uno frustra tendente. nul¬
li aliam pacem placuisse. Renũtiart igitur
nullã aliam spem relictis cãthaginiẽsib sipati
cũ romaĩs eẽnt. Ita tellit ĩdutias ut libera fite ĩ cep¬
ta exequeretur deductisq nauib etiam ueris

Expanded text:
a Poeni qua Numidae haberent, quantum interualli interdiu opportuniores insidianti essent; et inter crebra conloet Syphaci et Carthaginiensibus per eum faceret, legati Romani uetitos se reuerti ad imperatorem aiunt nisi certum responsum detur: proinde, seu ipsi staret iam sententia, <promeret sententiam>, seu consulendus Hasdrubal et Carthaginienses essent, consuleret; tempus esse aut pacem componi aut bellum nauiter geri. dum consulitur Hasdrubal aad comparanda ea quae in rem erant tempus habuit; et ex mentione ac spe pacis neglegentia, ut fit, apud Poenos Numidamque orta cauendi ne quid hostile interim paterpraebuere; ac nuntio regis cum relaturum se ad consilium dixisset, postero die respondit se uno frustra tendente nulli alii pacem placuisse; renuntiaret igitur nullam aliam spem pacis quam relictis Carthaginiensibus Syphaci cum Romanis esse. ita tollit indutias ut libera fide incepta exsequeretur; deductisque nauibus—et iam ueris
Abbreviated transcription (Latin):
te incendiũ ortũ ꝯ clamor inter cedẽ⁊ uulnem
q̃ ciq ꝓrimũ erat. co modo ꝙ restr̾gendo ⁊¬
qni forent portantes in agm̃ romanũ tuetãt ⁊¬
qs nũtĩ esfugẽt ex tẽplo scipione electa ñ ĩ tali tu¬
multrotestas inuadit ignibq in proxima
tecta comectis effusa flamma primo uelu d
sp̃aso płrib locis refluxit demꝑ cõtinua ẜ pens
une repc̃te oĩa uicẽdis hansit. ambusti hoĩcs iñ¬
m̾ taꝙ feda pͥmũ suga deĩstãge obtuetũt itme¬
in portaꝵ. Quis nõ opp̃sẜat ignis ferro absup¬
ti binaq castã d̾ie una delcta duces tñ ambo.

Expanded text:
te incendium ortum; et clamor inter caedem et uolnera te incendium ortum; et clamor inter caedem et uolnera qua cuique proximum erat, ea modo quae restinguendo igni forent portantes in agmen Romanum ruebant. qquis nuntius refugeret, extemplo Scipio neglectas ut in tali tumultu portas inuadit; ignibusque in proxima tecta coniectis effusa flamma primo uelut sparsa pluribus locis reluxit, dein per continua serpens uno repente omnia incendio hausit. ambusti homines iumentaque foeda primum fuga, dein strage obruebant itinera portarum. quos non oppresserat ignis ferro absumpti, binaque castra clade una deleta. duces tamen ambo et
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ piuĩcaq castã adg̾ssurũ. Ceterũ nõ anto ceptu¬
rũ qua ignem ĩ reguᷤ castris ꝯsꝑsisse̾t. neq ea res
mornta diu est. nã ⁊ ꝓximꝰ casis ĩ fectus igtus est¬
hesit extẽplo ꝓxima qua ꝯde ĩceps cõtinua ãple¬
xus totis se passim dissipauit castĩs ꝯ tcͣpitatio ꝗ dõ
quãta necesse erat ĩ noctũno esfuso tã latoĩcendi¬
o orta ẽ. Ceterũ fortuitũ nõ bestilẽ ac bellicil ignẽ
rnti cẽ sine arinis ad restĩguẽdũ incẽdiũ effusi
in armatos incidere hostes. maxime numidas.
ab masimsso notitia regiorũ castroꝵ ad exitus
itinerũ idoncis locis dispositos ĩ ipis cubiculis se¬
misennes hausit flamina. Multi ĩ p̃cipiti fuga
tuẽtes suꝑ cilii alits in angustis portarũ opiti¬
ti sũt. Reducentẽ flãmam primo uigiles cã ta¬
gini esiũ deinde extitati alii nicturno tumultu
cũ cõspexissent ab eodẽ terrore tredere ip̃i sua sp̃o¬

Expanded text:
astra adgressurum; ceterum non ante coepturum quam ignem in regiis castris conspexisset. neque ea res morata diu est; nam ut primis casis iniectus ignis haesit, extemplo proxima quaeque et deinceps continua amplexus totis se passim dissipauit castris. et trepidatio quidem quantam necesse erat in nocturno effuso tam late incendio orta est; ceterum fortuitum non hostilem ac bellicum ignem rati esse, sine armis ad restinguendum incendium effusi in armatos incidere hostes, maxime Numidas ab Masinissa notitia regiorum castrorum ad exitus itinerum idoneis locis dispositos. multos in ipsis cubilibus semisomnos hausit flamma; multi in praecipiti fuga ruentes super alios alii in angustiis portarum obtriti sunt. relucentem flammam primo uigiles Carthaginiensium, deinde excitati alii nocturno tumultu cum conspexissent, ab eodem errore credere et ipsi sua spon
Abbreviated transcription (Latin):
cui bructu euenissẽt excitũ .c.p̃. sempronie
acciꝑet. p̃. sempniꝰ ei quoq eĩm ꝓconsuli imꝑ¬
ium in anuum prorogabat᷑ p̃. licinio succede
is romã reuerteret᷑. Bello qucq bonus habi¬
tus ad cetem ꝗb nc̃o ea tẽpestate ĩstructior e¬
uis habebat᷑. cõgestis õib humans a natura for¬
tunaq boĩs nobilis idẽ at diues erat fermauiri¬
b q corporis excellebut. facũdissimꝰ habelatur

Expanded text:
ruttii evenissent exercitum a P. Sempronio acciperet; P. Sempronius—ei quoque enim pro consule imperium in annum prorogabatur—P. Licinio succederet. is Romam reverteretur, bello quoque bonus habitus ad cetera, quibus nemo ea tempestate instructior civis habebatur, congestis omnibus humanis ab natura fortunaque bonis. nobilis idem ac dives erat; forma viribusque corporis excellebat; facundissimus habebatur
Abbreviated transcription (Latin):
in quo sita cartago ẽ xxx. ferme mĩlia ab u̾be alie acl¬
u̾sus urbẽ ip̃am ad calidas cqͣuas delate sũt. Dĩa in
conspectu cartaginis crãt. Itaqi ex tota urbe in forum
concursũ est. magistratũ senatũ uccare. ppłs in curie
uestibulo fremere. ne tanta ex ccłis manibq ãmic¬
tere p̃da. Cũ quidã petite. alii inclutiaꝵ. nec dũ
enĩ dics finem opponerent. ꝑ mixto pene se natus¬

Expanded text:
in quo sita Carthago est, triginta ferme milia ab urbe—, aliae aduin quo sita Carthago est, triginta ferme milia ab urbe—, aliae aduersus urbem ipsam ad Calidas Aquas delatae sunt. omnia in conspectu Carthaginis erant. itaque ex tota urbe in forum concursum est; magistratus senatum uocare: populus in curiae uestibulo fremere ne tanta ex oculis manibusque amitteretur praeda. cum quidam pacis petitae, alii indutiarum—necdum enim dies
Abbreviated transcription (Latin):
P̾ cos dies cũ ẜuilus cõs aut dubius qn
pace italie penes se głasset uelud pulsũ abse haniba¬
le per seques in siciliam inde ⁊ affricã trãsiturus tra¬
iecit. Quod ubi rome uulgatũ ẽ. primo cẽsu crũt
patres. ut.p̾u. scuberet cõsuli senatũ equũ oe̾sere
in ytaliã reuerti eũ dem̃ cũ p̃tor spretũ eũ lict̾as
sias dice̾t. dictator ad id ip̃m creatus.p̾. sulpicuis
pro iure maioris imꝑii consulẽ in ytalia reuocauit.
singłaꝵ causis cõsũsit. ꝑ induciaꝵ tempus. et ex
meatu.xx. rostraterũ p̃sidio ⁊ ab acte ⁊ ab tẽpesta
traicienti nõ cadem fortuna fuit ĩ cõspectu ferme affuce
prospero cursu uectũ pͥmo destituit uentus die unde uer¬
suo in affricã turbauit ac passim naues disiecit. Ip̃c
cũ ꝓstratis per adu̾sus fluctus uigenti remigiũ labo¬
re enisus a pollinis ꝓmũtoriũ tenuit. Onerarie ꝑo
maxima ad egi murũ in suba ea sinũ ab alto claudit

Expanded text:
per eos dies Cn. Seruilius consul, haud dubius quin per eos dies Cn. Seruilius consul, haud dubius quin pacatae Italiae penes se gloria esset, uelut pulsum ab se Hannibalem persequens, in Siciliam, inde in Africam transiturus, traiecit. quod ubi Romae uolgatum est, primo censuerant patres ut praetor scriberet consuli senatum aequum censere in Italiam reuerti eum; dein, cum praetor spreturum eum litteras suas diceret, dictator ad id ipsum creatus P. Sulpicius pro iure maioris imperii consulem in Italiam reuocauit. singularum causis consumpsit. per indutiarum tempus ex empestattraicienti non eadem fortuna fuit. in conspectum ferme Africae prospero cursu uectum primo destituit uentus, deinde uersus in Africum turbauit ac passim naues disiecit. ipse cum rostratis per aduersos fluctus ingenti remigum labore enisus Apollinis promunturium tenuit: onerariae pars maxima ad Aegimurum insulam—ea sinum ab alto claudit
Abbreviated transcription (Latin):
gati cepte. m. liuius .c̃. ẜuiliũ. cõs ꝗ ꝓpior ee̾t¬
arcescendũ ut corã eo te pace ageretur cense¬
bat cũ d̾ re maiore ꝙͣ quãta ea ee̾t. consulta¬
tio incidere nõ posset nõ iudri sibi absente
consulũ altero ambobꝑ eã rem agi satis ex di
ante cõs dutatorq fuerat. cũ .p̃. sapio cedẽ¬
do ex̾citus agros populando meam necesẜitatt̃
compuliss hostes ut supplices pacem peterẽt
mente capax peteretur ꝙ eum ꝗ ante portas
cartaginis bellum gereret nallius alteriꝰ cõ¬
silio ꝙͣ scipionis accipiencłã ab nuẽclãꝙ pacem
secederes ⁊ custodes cũ his que ad naues mic¬
tendos scipioni q soribendũ ne bellũ remictẽt.
Lelius fuluiusꝙ adiecerũt. ⁊ scipionem in co
nenses duces cosq exatus expectãtes. Deid
ꝙ̃uis recentiũ fed̾nuĩ ⁊ deoꝵ om̃ oblitos bellũ
pace infecta ac ꝓpe sine responsio dimissi.

Expanded text:
gari coeptae. M. Liuius C. Seruilium consulegari coeptae. M. Liuius C. Seruilium consulearcessendum ut coram eo de pace ageretur censebat; cum de re maiore quam quanta ea esset consultatio incidere non posset, non uideri sibi absente consulum altero ambobusue eam rem agi satis ex digante consul dictatorque fuerat: cum P. Scipio caedendo exercitus agros populando in eam necessitatem hostes compulisset ut supplices pacem peterent, mente ea pax peteretur quam qui ante portas Carthaginis bellum gereret, nullius alterius consilio quam Scipionis accipiendam abnuendamue pacem excedere et custodes cum iis usque ad naues mittendos, Scipionique scribendum ne bellum remitteret. Laelius Fuluiusque adiecerunt et Scipionem in eo nienses, duces eos exercitusque exspectantes; deinde quamuis recentium foederum et deorum omnium oblitos bellum pace infecta ac prope sine responso dimissi.
Abbreviated transcription (Latin):
F̾me quã apud scipionẽ habuerũt culpã om̃em
belli a publico consilio in hãnibalẽ u̾tentes. cũ
in iussu senatus nõ alpes mͦ s hibeꝵ quoq trans¬
gressu. nͨ romanis solũ. s ante ⁊̃ saguntinis
pͥuato consilio bellũ intullisse senatui ac ppło
cartaginiensi siquis uere extimẽt fedus ad eñdẽ
diem inuiolatũ et̃. cũ romanis Itaq nichil ali¬
ud sibi mandatũ e̾e̾ uti peterent quã ut in ea pa¬
ce q̃ postremo cũ cõn. lucatio fcã e̾c̾t manere
liceret. cum more tradito a patrib potestatẽ in¬
terogndi si quis ꝗ uell legatos p̃tor fecississe¬
nioresq qui fedenbo inter fuerant alia alii ĩ¬
terogarẽt nõ memmisse ꝑ ctatem ꝯ enĩ om̃es
ferme iuuenes erãt dic̾e̾nt legati. conclama¬
tũ ex oĩ ꝑte carie. ẽ. punica fraude electos ꝗ
ueterẽ pacem repeterẽt. cuiꝰ ip̃i nõ meminissẽt
Emotis demd̾ cuna legatis sententie intero¬

Expanded text:
ferme quam apud Scipionem habuerunt, culpam omnem ferme quam apud Scipionem habuerunt, culpam omnem belli a publico consilio in Hannibalem uertentes: eum iniussu senatus non Alpes modo sed Hiberum quoque transgressum, nec Romanis solum sed ante etiam Saguntinis priuato consilio bellum intulisse; senatui ac populo Carthaginiensi, si quis uere aestimet, foedus ad eam diem inuiolatum esse cum Romanis; itaque nihil aliud sibi mandatum esse uti peterent quam ut in ea pace quae postremo cum C. Lutatio facta esset manere liceret. cum more tradito a patribus potestatem interrogandi, si quis quid uellet, legatos praetor fecisset, senioresque qui foederibus interfuerant alia alii interrogarent, nec meminisse se per aetatem—etenim omnes ferme iuuenes erant— dicerent legati, conclamatum ex omni parte curiae est Punica fraude electos qui ueterem pacem repeterent cuius ipsi non meminissent. emotis deinde curia legatis sententiae interro
Abbreviated transcription (Latin):
lus manus ad celos porrigentiũ uoces auditaᷤᷤ
unꝙ̃ ille dies futurus ce̾t quo uacuã hostibus
utaliam bona pace florente uisuri essent de¬
cdsse id deos tandẽ sertotetimo demu anno ne¬
cesse fuit ꝗd eis sacratas agendas censeant.
adeo ne aduenientẽ quitẽ gratiã hoĩs benigͦ
accipe ne dũ ut preterite satis memores sint.
soneclamatũ teirsꝰ ex om̃i ꝑte curie est. ut ie¬
fement .pͥ. leluis. p̾r. decretũq ut qnq dies ãc
immolarentur.c.xx. iã dimisso lelio legatisq masi¬
nisse cũ cartaginensiũ legatos de pace ad senatũ
uenientes ꝑuteblis uisos ind̾ tr̾a uenturos adla¬
tũ e̾e̾t reuocari.c̾. leliũ placuit ut corã eo d̾ pa¬
ce ageretur. Q. fuliuus gillo legatus scipioni
cartagmenses romã adduxit. Quibus uetitis
ingrecli urbẽ hospiciũ in uilla publica senatus
ad eclem bellone datũ est. Orationem eandẽ

Expanded text:
uoces manus ad caelum porrigentium auditas en uoces manus ad caelum porrigentium auditas en unquam ille dies futurus esset quo uacuam hostibus Italiam bona pace florentem uisuri essent. dedisse id deos tandem sexto decimo demum anno, nec esse qui dis grates agendas censeat; adeo ne aduenientem quidem gratiam homines benigne accipere, nedum ut praeteritae satis memores sint. conclamatum deinde ex omni parte curiae est uti referret P. Aelius praetor; decretumque ut inti. iam dimisso Laelio legatisque Masinissae cum Carthaginiensium legatos de pace ad senatum venientes Puteolis visos, inde terra venturos adlatum esset, revocari C. Laelium placuit, ut coram eo de pace ageretur. Q. Fulvius Gillo, legatus Scipionis, Carthaginienses Romam adduxit; quibus uetitis ingredi urbem hospitium in uilla publica, senatus ad aedem Bellonae datus est. orationem eandem
Abbreviated transcription (Latin):
ciuus duplicis gratulationẽ minuit leticiã ⁊
quod paꝵ duces in retinendis hus cũ ad id ⁊¬
mandatũ absenatu e̾e̾. aut animi aut unũ ha¬
buisse uidebantur & ꝙ soliciti erãt oĩ belli mo¬
le in unũ ex̾titũ ducẽq inclinata quo euasu¬
ra ẽẽt res. P costem dies legati saguntini ue¬
nerũt comp̃hensõs cũ petuiã ad ducentos carta¬
ginienses qui ad conducenda auxilia in ispani¬
am traietissent. Ducentũ ⁊ ꝗnquaginta auri
ottingentos pondo atgenti in uestibulo curie
posuenĩt. Hoĩbus acceptis ⁊ in carcerẽ cõditis
auro argento q redito gr̃e legatis atte atq ĩ su¬
per munera data ac naues qb in hyspaniã
reuterentur Mentio deid̾ a semioribus fcã
est. segͥus hoĩes bona ꝙͣ mala sentire transitu
in ytaliã hannibalis quantũ terroris pauoi̾s
esse meminisse qͣs dind̾ cdades quos luctũ
incidiss. uisa castra hostiũ emuns urbisq uo

Expanded text:
cuius duplicis gratulationis minuit laetitiam et cuius duplicis gratulationis minuit laetitiam et quod parum duces in retinendis iis, cum id mandatum ab senatu esset, aut animi aut uirium habuisse uidebantur et quod solliciti erant omni belli mole in unum exercitum ducemque inclinata quo euasura esset res. per eosdem dies legati Saguntini uenerunt comprensos cum pecunia adducentes Carthaginienses qui ad conducenda auxilia in Hispaniam traiecissent. ducenta et quinquaginta auri, octingenta pondo argenti in uestibulo curiae posuerunt. hominibus acceptis et in carcerem conditis auro argentoque reddito gratiae legatis actae, atque insuper munera data ac naues quibus in Hispaniam reuerterentur. mentio deinde ab senioribus facta est segnius homines bona quam mala sentire; transitu in Italiam Hannibalis quantum terroris pauorisque esset meminisse; quas deinde clades, quos luctus incidisse. uisa castra hostium e muris urbis; qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidii sp̃e moppida bructa agriq pauca magil
ꝓ̃metu fid̾ cõmictebantur dimissa ꝙ roboris ĩ
excitu erat ĩ affcicã transuexit multis ytalici e¬
generis qui in affricã secuturos abnuentes con¬
cesserant in ui nouis lacinicie delubrũ in uio¬
latũ ad eã diẽ in templo ip̃o fede interfectis
mestũ abisse ferũt quã hanibalt̃ hostiũ t̾ra exce¬
tentẽ rexpexisse sepe utalis litora ⁊ deos hoĩes¬
q accusantẽ. uise quoq ac si uim ip̃uis cap̃t ex¬
acratũ quod nõ cruentũ ab cannensi uictoria
milit̾e̾ romã dixxisset scipionẽ ire ad cartaginẽ
ausum qui consul hostẽ penu initalia nõ uidiꝰ¬
set secentũ milib armatoꝵ ad tran sumẽnũ au̾
cannas cesis circa casilinũ cumasꝙ ⁊ nolã cõ¬
senuisse. Hec acusans querensq ex diutina
possessione italie est detractus. Romã ꝑ eosd̾
dies ⁊ magonẽ ⁊ hambalem ꝓfectos illatũ ẽ

Expanded text:
praesidii specie in oppida Bruttii agri quae pauca metu magis praesidii specie in oppida Bruttii agri quae pauca metu magis quam fide continebantur dimissa, quod roboris in exercitu erat in Africam transuexit, multis Italici generis, quia in Africam secuturos abnuentes concesserant in Iunonis Laciniae delubrum inuiolatum ad eam diem, in templo ipso foede interfectis.ntem tam maestum abisse ferunt quam Hannibalem hostium terra excedentem; respexisse saepe Italiae litora, et deos hominesque accusantem in se quoque ac suum ipsius caput exsecratum quod non cruentum ab Cannensi uictoria militem Romam duxisset; Scipionem ire ad Carthaginem ausum qui consul hostem Poenum in Italia non uidisset: se, centum milibus armatorum ad Trasumennum ad Cannas caesis, circa Casilinum Cumasque et Nolam consenuisse. haec accusans querensque ex diutina possessione Italiae est detractus. Romam per eosdem dies et Magonem et Hannibalem profectos allatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia aufugũ. berge. besioie hocriculũ limplu̾
argentanũ clampletia młt̾iq alii ignobiles ppli se¬
nescere punicũ bellũ cernentes tefetere. Idem cõ¬
sł cũ ambale in agro cõtoniensi acie cõ fluet s
Obsscura eiuis pugne fama est. Halcrius anaas
anq m̃lia hostiũ cesa auit. Que tanta res est ut ⁊¬
qut impudenter futa sit cuit negligenter p̃termissa
Dichil certe ultra re ĩ italia ab anibale gestũ ⁊
nam ad cũ quoq legati a cartagine uocantes in
ꝯffricã hiis forte dicbꝰ quibp ad magonem ue¬
nerũt. frẽdens gemensq ac uix lacrimis tem
reuocant qui uctando suꝑ plementu ⁊ pecuiã
micti iã putere trahebant Nicit ergo amiba
NI. p̾.R̾. totiens cesus fugatusq. S senatuo
stram quãto alienare nõ potuit ruina cartha¬
ginis opprexit. Iam hoc ip̃m p̃sagiens aĩo p̃¬
parauãt ante naues itaq inutili militũ turba

Expanded text:
Consentia Aufugum Bergae Baesidiae Ocriculum Lymphaeum Consentia Aufugum Bergae Baesidiae Ocriculum Lymphaeum Argentanum Clampetia multique alii ignobiles populi senescere Punicum bellum cernentes defecere. idem consul cum Hannibale in agro Crotoniensi acie conflixit. obscura eius pugnae fama est. Ualerius Antias quinque milia hostium caesa ait, quae tanta res est ut aut impudenter ficta sit aut neglegenter praetermissa. nihil certe ultra rei in Italia ab Hannibale gestum. nam ad eum quoque legati ab Carthagine reuocantes in Africam, iis forte diebus quibus ad Magonem, uenerunt. frendens gemensque ac uix lacrimis tempreuocant qui uetando supplementum et pecuniam mitti iam pridem retrahebant. uicit ergo Hannibanus totiens caesus fugatusque sed senatus stram quando alia re non potuit ruina Carthaginis oppressit.' iam hoc ipsum praesagiens animo praeparauerat ante naues. itaque inutili militum turba
Abbreviated transcription (Latin):
sperans leniorẽ ĩ naiigationẽ ꝙ̃ ĩ uia iactatõẽ
uulneris fore ⁊ curationi oĩa ꝯmodiora imposi¬
tis copiis in naues ꝑfectus. uix dũ supbatai
sarcdina ex uulnere moritur. Naues quoq ali¬
quot penorũ disrette ĩ alto acdasse romanaq cu¬
ca saroiniã erant capiunt᷑ Hec tera mariq ĩ
ꝑte utalie qua iacet ad alpes gesta ꝯsul .c.s.¬
uilius nulla memorabili re ĩ ꝓunicia etriuia ⁊¬
gallia. Iã co quoq processerat gesta patres
.c̃.ẜuilio ⁊.c̾. luetario ex ẜuitute post sextudai¬
mũ annũ receptis qui ad uicũ tanetũ ab etolis i¬
capti fuerant hinc catulo lateri circũdãtes pͥuato
magis ꝙͣ pu decore insignis romã redut. Latũ ad
ppłm ẽ ne. c̾. ẜuilio fraudi e̾e̾t ꝙ pat̾ ꝗ sella curuli
fiuss ꝯͣ ꝙͣ si nõ legib erat ac rogatõe ꝑlata ĩ puĩ¬
ciã relut. Ad. c ñ ẜuiliũ cõs qui ĩ bruttuĩs erat

Expanded text:
sperans leniorem in nauigatione quam in uia iactationem sperans leniorem in nauigatione quam in uia iactationem uolneris fore et curationi omnia commodiora, impositis copiis in naues profectus uixdum superata Sardinia ex uolnere moritur. naues quoque aliquot Poenorum disiectae in alto ab classe Romana quae circa Sardiniam erat capiuntur. haec terra marique in parte Italiae quae iacet ad Alpes gesta. consul C. Seruilius , nulla memorabili re in prouincia Etruria Galliaque—nam eo quoque processerat—gesta, patre C. Seruilio et C. Lutatio ex seruitute post sextum decimum annum receptis qui ad uicum Tannetum a Boiis capti fuerant, hinc patre hinc Catulo lateri circumdatis priuato magis quam publico decore insignis Romam rediit. latum ad populum est ne C. Seruilio fraudi esset quod patre qui sella curuli legibus erat. hac rogatione perlata in prouinciam rediit. ad Cn. Seruilium consulem, qui in Bruttiis erat,
Abbreviated transcription (Latin):
militũ duo.m. cõs conuuius.⁊.m̾. meinus tẽtie
c̃. eluius t̾r. militũ in restituenda pugna cecidit
tis cũ centurionib aliqͦt pierũt. ⁊ longius certa¬
m̃. fuissi in uulnẽ si ducib concessa uictoria ee̾t.
Mago ꝓxime silentio noetis ꝓfectus quãtũ pati
uie ꝑ uulnꝰ poterat ytinerib extentis ad mare
in ligures in gaimos puenit . Ibi cũ legati ab
caritigine paucis ante clicb in simũ gallicũ apul¬
sis nauibus adierũt uibentes pͥmo quoq cẽpore
ĩ affricã tcaieceret id ⁊ fratrẽ eius hãnbalem¬
uã ad eũ qͦ ip̃e legatos eadẽ iubentes factirꝵ nõ
in eo e̾e̾t cartaginẽsiũ reẜ. ut galliam atq ita¬
liam armis obtineant. Mago nõ imꝑio mͦ
senatus piculo q patrie motus ẜ metuens etrã
ne uictor hostis moranti instaret ligures q ip̃i
relinqui ittiliã a penis cernentes ad cos quoꝵ
mor in potestate futuxi essent. deficeret simul

Expanded text:
militum duo, M. Cosconius et M. Maeuius ; temilitum duo, M. Cosconius et M. Maeuius ; teC. Heluius tribunus militum in restituenda pugna cecidit;antis, cum centurionibus aliquot perierunt. et longius certamen fuisset ni uolnere ducis concessa uictoria esset. Mago proximae silentio noctis profectus quantum pati uiae per uolnus poterat itineribus extentis ad mare in Ligures Ingaunos peruenit. ibi eum legati ab Carthagine paucis ante diebus in sinum Gallicum adpulsis nauibus adierunt, iubentes primo quoque tempore in Africam traicere; id et fratrem eius Hannibalem—nam ad eum quoque isse legatos eadem iubentes—facturum; non in eo esse Carthaginiensium res ut Galliam atque Italiam armis obtineant. Mago non imperio modo senatus periculoque patriae motus sed metuens etiam ne uictor hostis moranti instaret Liguresque ipsi relinqui Italiam a Poenis cernentes ad eos quorum mox in potestate futuri essent deficerent, simul
Abbreviated transcription (Latin):
peditũ legio duocłcina magna ee parte putore i¬
magis ꝙͣ uiribus tenebat locũ. nec diuitius tenuis
in ex subsidus tertiadecima legio in p̾mã aciẽ in¬
ducta p̃liũ dubiũ expectass. magiq ex sb̃sidus
gallos integre legiomi opposuit. Quib aut magͦ
cercamine fusis hastati legionibus un decime cõglo¬
bant se se atq el ephantos tã peditũ eiciẽ turbatis
inuadũt. In quos cũ pila confertos cõreccissent
nullo t̾me frustã emisso om̃s retro in aciẽ suorũ
aduertũt quattuor grãuatĩ uulnerib cõruerunt
Tũ pͥma cõmota hostiũ acies simul om̃ib pelitib
ut adu̾sos odore elephantos ad augenclũ pauorẽ¬
mago sensiui referentes ardines ⁊ tenorem pũgͤ
ẜuabant. Postꝙ̃ femine trãsfixo cadentẽ ex plio
Ad .u. milia hostiũ eo die cesa ⁊ signa militaĩa
duo.⁊ xx. capta . Nec romanis incruẽta uictoi̾a
xima exlegione duodecima. Amissi ind̾. ⁊ t̾r i

Expanded text:
peditum legio duodecima magna ex parte caesa pudore peditum legio duodecima magna ex parte caesa pudore magis quam uiribus tenebat locum; nec diutius tenuisset ni ex subsidiis tertia decima legio in primam aciem inducta proelium dubium excepisset. Mago quoque ex subsidiis Gallos integrae legioni opposuit. quibus haud magno certamine fusis hastati legionis undecimae conglobant sese atque elephantos iam etiam peditum aciem turbantes inuadunt; in quos cum pila confertos coniecissent nullo ferme frustra emisso, omnes retro in aciem suorum auerterunt; quattuor grauati uolneribus corruerunt. tum primum commota hostium acies, simul omnibus equitibus, ut auersos uidere elephantos, ad augendum pauorem sensim referentes, ordines et tenorem pugnae seruabant: postquam femine transfixo cadentem auferriqad quinque milia hostium eo die caesa et signa militaria duo et uiginti capta. nec Romanis incruenta uictoria xima ex legione duodecima, amissi; inde et tribuni
Abbreviated transcription (Latin):
ut uites fit pugna ⁊ induratus p̃ter spẽ resistẽ¬
do hostiũ timor ac ne u̾tatur in audaciã ꝑicł
est equestrẽ ꝓcellã eecitemꝰ opportet si uolumꝰ tũr¬
ego hic in p̾mã aciẽ rem gerã. tu quatuor legi¬
onũ eꝗtes in hostẽ emicte. Htram uellet. p̃.r̃.
muneris partẽ ꝓ cõs accipiente ꝗntilius p̃tor
cũ filio cui marco p̃ nom̃ erat ĩ pigro iuiuene
ad eꝗtes ꝑgit. iussosq adscentere incquos repẽ¬
te in hostem emictit. Tumłtũ eq̃strẽ auxit da¬
mor ab logionibus addicũ. nec stetisset hostiu
aties in mago ad pͥmũ eꝗtũ motũ paratos ela¬
p̾hantos ex tempło in p̃liũ intuxisse Ad quoꝵ
stridorẽ odorẽq ⁊ aspectũ territi eq uanũ eq̃stre
auxiliũ fecenĩt ⁊ utrẽ ꝓinitus uti cuspide uti
cominus gladio posset roboris maioris roman
cques crat Ita in ablatũ pauentibus ꝓcul equis
melius ex interuallo numid̾ iaculabantur simuł⁊

Expanded text:
ut uides, fit pugna, et induratur praeter spem resistenut uides, fit pugna, et induratur praeter spem resistendo hostium timor, ac ne uertat in audaciam periculum est. equestrem procellam excitemus oportet si turego hic in prima acie rem geram, tu quattuor legionum equites in hostem emitte.' utram uellet praetor muneris partem proconsule accipiente, Quinctilius praetor cum filio, cui Marco praenomen erat, impigro iuuene, ad equites pergit iussosque escendere in equos repente in hostem emittit. tumultum equestrem auxit clamor ab legionibus additus, nec stetisset hostium acies ni Mago ad primum equitum motum paratos elephantos extemplo in proelium induxisset; ad quorum stridorem odoremque et adspectum territi equi uanum equestre auxilium fecerunt. et ut rem† permixtus, ubi cuspide uti et comminus gladio posset, roboris maioris Romanus eques erat, ita in ablatum pauentibus procul equis melius ex interuallo Numidae iaculabantur. simul et
Abbreviated transcription (Latin):
eũ appllauĩt ⁊ ꝗcꝗd aliuo fecerit qd̾ cordi foret
masinisse ci patres comꝓbare ac laudart. Mu¬
nera q̃ legati ferrent regi decreuerũt sagulai
pupurea diio cum fibulis singlis edato clauo tum¬
cis cquos duos falcratos bina equestria arma cũ
loricis & tabernacula milicarẽ q supellectilẽ q̃lẽ
p̃bẽi consuli mos ẽ. hec regi p̃tor mictere uissus
legatis in singłos dona ne minus ꝗnũ miliũ co
singla comitibus niuidisq qui cx custodie missi
rederentur rogias ad hoc edes liberas lota laucia
legatis tecreta Eadem estatt qua hec decͤta ro¬
me ⁊ in affrica gesta sũt. p̃. ꝗncilius uarius.p̃. r̾.
em̃ cornelius ꝓ consul magro in fubrũ gallori cũ
magone peno signis cõlatis prignarũt. Pretoris
legiones ĩ p̾ͥma acie fuerũt. cornelius suas in sub¬
sidiis tenuit. ip̃e ad p̾ma signa ⁊ ꝙ ad uectus p¬
da in hostes signa sũma inhortabantur postꝙͣ
nichil comouebant tũ ꝗntilius cornelio. lentior

Expanded text:
et quicquid aliud fecerit quod cordi foret Masinissae id patres comprobare ac laudare. munera quoque quae legati ferrent regi decreuerunt, sagula purpurea duo cum fibulis aureis singulis et lato clauo tunicis, equos duo phaleratos, bina equestria arma cum loricis, et tabernacula militaremque supellectilem qualem praeberi consuli mos esset. haec regi praetor mittere iussus: legatis in singulos dona ne minus quinum milium, comsingula comitibus Numidisque, qui ex custodia emissi redderentur regi; ad hoc aedes liberae loca lautia legatis decreta. eadem aestate qua haec decreta Romae et in Africa gesta sunt P. Quinctilius Uarus praetor et M. Cornelius proconsul in agro Insubrum Gallorum cum Magone Poeno signis conlatis pugnarunt. praetoris legiones in prima acie fuerunt: Cornelius suas in subsidiis tenuit, ipse ad prima signa equo aduectus; pda in hostes signa summa ui hortabantur. postquam nihil commouebant, tum Quinctilius Cornelio: 'lentior,