comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
equo iniectus fugit. Eo die castraqͥrq mi¬
eduxit: quo agrestiũ multitudinẽ cum
pecorib metu ppłationũ compulsã au¬
dierat. Lam inconditam inerm̃q mul¬
titudinẽ pͥmo statim terrore ad ueniens
cepit. Comprẽsauerat q ea p̃da qđ igno¬
minie adelym acceptum fuerat. Duiden-
ex machedonia uenit. eropum quẽdam
corrupto arcis presidii q p̃fecto luchidũ
cepisse teneret ⁊ dar detioꝵ quosdã nicos
⁊ dardanos etiam conscire. Omisso gͥ acha-
generis armoꝵ cum memppo ⁊ poliphania
ducib ad p̾sidiũ socioꝵ profectus ab dimiᷤ
ꝓ achaiam boeciamq ⁊ euboeam decumiᷤ
castris demetͥadem in thessaliam. ꝓuenit.
Ibi alii maiorem ad ferentes tumultum
nuntii occurrunt. dardanos in machedo¬
mam estusos. orestidem iam tenere ac des-¬
cendisse in argesteum campum famam¬
q interbarbaros celebrem eẽ. philippum
occisum expeditione ea qua ppłatorib a¬

Expanded text:
equo iniectus fugit. eo die castra quinque miequo iniectus fugit. eo die castra quinque mieduxit, quo agrestium multitudinem cum pecoribus metu populationum compulsam audierat. eam inconditam inermemque multitudinem primo statim terrore adueniens cepit; compensaueratque ea praeda quod ignominiae ad Elim acceptum fuerat. diuidenti ex Macedonia uenit Aeropum quendam corrupto arcis praesidiique praefecto Lychnidum cepisse; tenere et Dassaretiorum quosdam uicos et Dardanos etiam concire. omisso igitur Acgeneris armatorum cum Menippo et Polyphanta ducibus ad praesidium sociorum, profectus ab Dymis per Achaiam Boeotiamque et Euboeam decimis castris Demetriadem in Thessaliam peruenit. ibi alii maiorem adferentes tumultum nuntii occurrunt, Dardanos in Macedoniam effusos Orestidem iam tenere ac descendisse in Argestaeum campum, famamque inter barbaros celebrem esse Philippum occisum. expeditione ea qua cum populatoribus a
Abbreviated transcription (Latin):
ad excursiones genus lacesserent etholoꝵ
Ignorabant sulpicium cum qͥndecim na¬
ub anaupacto cillenem traiecisse ⁊ expo¬
sitis in terram quatuor milib armatoꝵ
silentio noctis nec conspici agm̃ posset. in¬
trasset limita. Queq imꝓuisa resingentẽ
iniecit terrorẽ. Postqͣm inter etholos ele-¬
osq romana signa atq arma cognoue̾
⁊ pͥmo recipere suos uoluerat rex: Demde
contracto iam in itinere etholos ⁊ trallis ill¬
rioꝵ idest genus. certamine cum urbe geri
iunderet suos.⁊ ipse rex cum equitatu in
cohortem romanam incurrit. Ibiequus
pilo traiectus cum ꝓlapsum ꝑ capit re-¬
gem effudisset. atrox pugna utrimq ac¬
censa ẽ. Et ab romanis in regem impetu
facto. ⁊ protegentib regiis: insignis ⁊ ip̃iꝰ
pugna fuit. cum pedes interequites coac¬
tus ẽẽt p̃lium inire: dein cum iam im¬
par certam̃ ẽẽt. caderent q cura eũ mul¬
tr⁊ uulnerarent᷑ raptus ab suis atq altĩ

Expanded text:
promptum ad excursiones genus lacesserent Aetolorum. promptum ad excursiones genus lacesserent Aetolorum. ignorabant Sulpicium cum quindecim nauibus ab Naupacto Cyllenen traiecisse et expositis in terram quattuor milibus armatorum silentio noctis ne conspici agmen posset intrasse Elim. itaque improuisa res ingentem iniecit terrorem postquam inter Aetolos Eleosque Romana signa atque arma cognouere. et primo recipere suos uoluerat rex; deinde contracto iam inter Aetolos et Tralles—Illyriorum id est genus—certamine cum urgeri uideret suos, et ipse rex cum equitatu in cohortem Romanam incurrit. ibi equus pilo traiectus cum prolapsum super caput regem effudisset, atrox pugna utrimque accensa est, et ab Romanis impetu in regem facto et protegentibus regiis. insignis et ipsius pugna fuit cum pedes inter equites coactus esset proelium inire; dein cum iam impar certamen esset caderentque circa eum multi et uolnerarentur, raptus ab suis atque alteri
Abbreviated transcription (Latin):
terat. Neq enim omnia emebat aut eblã¬
diebatur s ium flagitiis adhibebat peri¬
culosumq ⁊ uiris iparentib erat:. moram
incõmoda seaũtate libidini regie fecisse.
Uni etiam pͥncipi acheoꝵ erato. ad empta
uxor nomine polichratia ac spe regiarũ
nuptiarum in machedoniam asportata
fuerat. ꝑhec flagitia sollenni nemeoꝵ ꝑ
acto paucisq additis dieb. dẏmas ꝑfectuᷤ
ad p̃sidium etholoꝵ quod ab eleis accitũ
acceptumq. in urbem erat eiciendum.
sicleadas penes eum sũma imꝑii erat. ache¬
iq addimas regi occurrere:⁊ eliorum.
accensi odio quod acetĩs acheis dissentirẽt
⁊ infensi ethoł quos romanũ qͦ adu̾sus
se mouisse bellũ credebant. ꝓfecti adimis
conuincto ex̾citu transeunt larisũ amnẽ
qui eletum agrum adimeo dirimit.
primũ diem quo finis hostium ingressi
sunt ppłando absumpserunt. Postero die
acie instructa ad urbem accesserunt. pre

Expanded text:
terat. neque enim omnia emebat aut eblanterat. neque enim omnia emebat aut eblandiebatur, sed uim etiam flagitiis adhibebat, periculosumque et uiris et parentibus erat moram incommoda seueritate libidini regiae fecisse; uni etiam principi Achaeorum Arato adempta uxor nomine Polycratia ac spe regiarum nuptiarum in Macedoniam asportata fuerat. per haec flagitia sollemni Nemeorum peracto paucisque additis diebus, Dymas est profectus ad praesidium Aetolorum quod ab Eleis accitum acceptumque in urbem erat eiciendum. Cycliadas—penes eum summa imperii erat— Achaeique ad Dymas regi occurrere, et Eleorum accensi odio quod a ceteris Achaeis dissentirent, et infensi Aetolis quos Romanum quoque aduersus se mouisse bellum credebant. profecti ab Dymis coniuncto exercitu transeunt Larisum amnem, qui Eleum agrum ab Dymaeo dirimit. primum diem quo fines hostium ingressi sunt populando absumpserunt; postero die acie instructa ad urbem accesserunt praem
Abbreviated transcription (Latin):
equitatu profectus se sub seqͥ peditibꝰ iussis
palatos passim ꝑagros grauesq p̃da: ut
qui nichil tale metuerent ad hortus ro¬
manos compulit in naues. Lassis roma¬
na haua quanuam leta p̃cla naupactũ
rediit. Philippum ludoꝵ qͦ qui reliq̃rant.
celebritatem quantecumq de romanistñ
uictorie pͥate famam auxerat. letitiaq in¬
genti celebrati festidies ⁊ magis etiam qd
philippus ppłariter dempto capitis insig¬
ni purpuraq atq alio regio habitu equa¬
uerat cetĩs se in spẽm quo nicħ gratuis est
ciuitatib lib̃is. Prebuissetq haud dubiũ
eofacto spem lib̾tatis nisi omnia intoleran¬
da libidine feda ac deformia effeciss Uaga¬
batur enim cum uno aut altõ comite ꝑ
maritas domos dies noctesq ⁊ sumittẽdo se
in pͥuatũ fastigium quo minus conspectũ:
eo solutior erat. ⁊ lib̾tatem cum aliis uanã
ostendisi. totam in suam licentiam uer¬

Expanded text:
equitatu profectus iussis subsequi peditibus, equitatu profectus iussis subsequi peditibus, palatos passim per agros grauesque praeda ut qui nihil tale metuerent adortus Romanos compulit in naues. classis Romana haudquaquam laeta praeda Naupactum redit: Philippo ludorum quoque qui reliqui erant celebritatem quantaecumque, de Romanis tamen, uictoriae partae fama auxerat, laetitiaque ingenti celebrati festi dies, eo magis etiam quod populariter dempto capitis insigni purpuraque atque alio regio habitu aequauerat ceteris se in speciem, quo nihil gratius est ciuitatibus liberis; praebuissetque haud dubiam eo facto spem libertatis nisi omnia intoleranda libidine foeda ac deformia effecisset. uagabatur autem cum uno aut altero comite per maritas domos dies noctesque, et summittendo se in priuatum fastigium quo minus conspectus eo solutior erat, et libertatem, cum aliis uanam ostendisset, totam in suam licentiam uer
Abbreviated transcription (Latin):
to arrbide. Pnim uõ indignum ratus phi¬
lippus uictos uictori sibi ultro conditiones
ferre ne antea quidẽ de pace se aut audisse.
aut indutias pepigisse dixit. spem ullã
habentem quieturos etholos s ut omneᷤ so-¬
tios testeshaberet. se pacis illos belli causam
quesisse. Ita infecta pace concilium dimi¬
sit. quatuor milib armatoꝵ relictis ad p̃si¬
dium acheoꝵ ⁊ quinq longis nauib ac¬
ceptis quasi accepisset misenum pari clas¬
si carthaginiensium ex libitinia ab rege
prusia uenientib nauib statuerat naua¬
uali prelio lacessere romanos iam diuin
regione ea potentis maris ip̃e habito con¬
cilio argos regressus iam enĩ eoꝵ appete¬
bat tempus que celebrare uolebat presẽ¬
tia sua. Occupato rege apparatu ludoꝵ
⁊ ꝑ dies festos licentius qͣm inter belli tẽꝑa
remutente animũ sulpicius naupacꝰto
rei philippũ ab ludis sciuit. raptim q cũ

Expanded text:
to Ardiaei. enimuero indignum ratus Phito Ardiaei. enimuero indignum ratus Philippus uictos uictori sibi ultro condiciones ferre, ne antea quidem se aut de pace audisse aut indutias pepigisse dixit spem ullam habentem quieturos Aetolos, sed uti omnes socios testes haberet se pacis, illos belli causam quaesisse. ita infecta pace concilium dimisit quattuor milibus armatorum relictis ad praesidium Achaeorum et quinque longis nauibus acceptis, quas si adiecisset missae nuper ad se classi Carthaginiensium et ex Bithynia ab rege Prusia uenientibus nauibus, statuerat nauali proelio lacessere Romanos iam diu in regione ea potentes maris. ipse ab eo concilio Argos regressus; iam enim Nemeorum appetebat tempus, quae celebrari uolebat praesentia sua. occupato rege apparatu ludorum et per dies festos licentius quam inter belli tempora remittente animum P. Sulpicius ab Naupacto rei Philippum ab ludis exciuit; raptimque cum
Abbreviated transcription (Latin):
si forte interim traiecisset. ꝓfectus ip̃e cũ
paucis equitum leuisq armature argoᷤᷤ
uenit. Ibi curatione hereoꝵ nemoꝵ q
suffragiis ppłi ad eum delata. quia se ma-¬
chedonũ reges ex ea ciuitate oriundos re-¬
ferunt: hereis coactis ab ip̃o ludicro extim¬
plo regium profectus ẽ ad indictum mul¬
to ante socioꝵ conciliũ. Ibi de etholico fin¬
endo bello actũ: ne causa aut romanis
aut atthalo intrandi gretiam eẽt. S ea
ominia urx dum indutis latiarum tempe
circum acto etholi turbauere. Postqͣm ⁊ at¬
thalum eginam uenisse. ⁊ romanam classẽ
stare ad naupactum nudius reuocati enĩ
in conciliũ acheoꝵ in quo ⁊ hee legationes
erãt que ad phalara egerant de pace: pͥmi
questi sunt quedam parua contra fidem
conuentionis tempe indutiarũ facta postre¬
mo negarunt dirimi bellum posse nisi
messenis acheiphilũ. redderent romanis
restitueret᷑ ar intantas cerdiledo. ⁊ pleura¬

Expanded text:
si forte interim traiecisset, profectus ipse cum si forte interim traiecisset, profectus ipse cum paucis equitum leuisque armaturae Argos uenit. ibi curatione Heraeorum Nemeorumque suffragiis populi ad eum delata quia se Macedonum reges ex ea ciuitate oriundos referunt, Heraeis peractis ab ipso ludicro extemplo Aegium profectus est ad indictum multo ante sociorum concilium. ibi de Aetolico finiendo bello actum ne causa aut Romanis aut Attalo intrandi Graeciam esset. sed ea omnia uixdum indutiarum tempore circumacto Aetoli turbauere postquam et Attalum Aeginam uenisse et Romanam classem stare ad Naupactum audiuere. uocati enim in concilium Achaeorum, in quo et eae legationes erant quae ad Phalara egerant de pace, primum questi sunt quaedam parua contra fidem conuentionis tempore indutiarum facta; postremo negarunt dirimi bellum posse nisi Messeniis Achaei Pylum redderent, Romanis restitueretur Atintania, Scerdilaedo et Pleura
Abbreviated transcription (Latin):
citum duxit in maliaco sinu. Is locus ẽ qͦn¬
dam frequent̃ habitatus ꝓpter egregium
portum tutas usq circa stationes. ⁊ aliam
opportunitatẽ maritimã terrestremq. Po
legati ab rege egipti ptolomeo rhodiisq
⁊ atheniensib rhodiisq ⁊ chiis uenerunt:
ad dirim̃dum inter philippũ atq etholos
bellum. Adhibitus ab etholis. ⁊ exfinitimispac¬
ficator aminãder rex athamatũ. Omniũ autẽ
ñtanta ꝓ ethoł. cura erat. ferotioris quam
ꝓ ingeniis grecoꝵ gentis qͣm ne philippus
regnumq eiꝰ reb gretie graue lib̾tati futu¬
rum ĩmisceret᷑. De pace dilata consultatio
est inconcilia macherum. soncilio ⁊ locus
⁊ dies certa indicta interim .xxx. dierum
inditie impetrate. Profectus iñ rex ꝑ thes-¬
saliam boetiamq. calchidem euboee ue-¬
nit. ut athalũ quẽ classera euboeam peti¬
turũ audierat. portibi ut litoꝵ ad pulsu
arceret. Iñ p̃sidio relicto ad u̾sus atthalum

Expanded text:
citum duxit; in Maliaco sinu is locus est, quoncitum duxit; in Maliaco sinu is locus est, quondam frequenter habitatus propter egregium portum tutasque circa stationes et aliam opportunitatem maritimam terrestremque. eo legati ab rege Aegypti Ptolomaeo Rhodiisque et Atheniensibus et Chiis uenerunt ad dirimendum inter Philippum atque Aetolos bellum. adhibitus ab Aetolis et ex finitimis pacificator Amynander, rex Athamanum. omnium autem non tanta pro Aetolis cura erat, ferociori quam pro ingeniis Graecorum gente, quam ne Philippus regnumque eius rebus Graeciae, graue libertati futurum, immisceretur. de pace dilata consultatio est in concilium Achaeorum, concilioque ei et locus et dies certa indicta; interim triginta dierum indutiae impetratae. profectus inde rex per Thessaliam Boeotiamque Chalcidem Euboeae uenit ut Attalum, quem classe Euboeam petiturum audierat, portibus et litorum adpulsu arceret. inde praesidio relicto aduersus Attalum
Abbreviated transcription (Latin):
restri naualiq preda. lilibeum rediit. Padẽ
estate ⁊ philippus implorantib acheicꝯ
auxilium tulit. quos ⁊ machina id astyrã¬
nus lacedemonioꝵ finitimo bello urebat.
Et echoli nauib ꝑ fretum quod naupac¬
tum ⁊ patras interfluit. rhion incole uo¬
cantes ex̾citu traiecto deppłati erant. Atta¬
lum qͦ regem asie. quia etholi sũmum
gentis sue magistratum ad eum proximo
anno concilio detulerunt. fama erat in
europam tͣiecturũ. Ob hec philippo in
gretiam descendenti ad lamiam iam ur¬
bem etholi duce phirria qui p̃tor in eũ
annũ tum absente attalo creatus erat oc¬
currerunt. habebat ⁊iab atals auriliao secꝰ
⁊ ferme ex romana classe . a .p. sulpitio. mis¬
sos: adu̾sus hunc ducẽ atq has copias philip¬
pus bis prosꝑo euentu pugnauit. ad mo¬
dum hostium utraq pugna occidit. Iñ
cum etholi metu compulsi lamie urbis me¬
nib tenerent sese: philippus aphalera exer-¬

Expanded text:
restri naualique praeda Lilybaeum rediit. eadem restri naualique praeda Lilybaeum rediit. eadem aestate et Philippus implorantibus Achaeis auxilium tulit, quos et Machanidas tyrannus Lacedaemoniorum finitimo bello urebat et Aetoli, nauibus per fretum quod Naupactum et Patras interfluit—Rhion incolae uocant— exercitu traiecto, depopulati erant. Attalum quoque regem Asiae, quia Aetoli summum gentis suae magistratum ad eum proximo †anno† concilio detulerant, fama erat in Europam traiecturum. ob haec Philippo in Graeciam descendenti ad Lamiam urbem Aetoli duce Pyrrhia, qui praetor in eum annum cum absente Attalo creatus erat, occurrerunt. habebant et ab Attalo auxilia secum et mille ferme ex Romana classe a P. Sulpicio missos. aduersus hunc ducem atque has copias Philippus bis prospero euentu pugnauit; mille admodum hostium utraque pugna occidit. inde cum Aetoli metu compulsi Lamiae urbis moenibus tenerent sese, Philippus ad Phalara exer
Abbreviated transcription (Latin):
de repͣ. loqueret᷑. hee littere recitate magnũ
⁊ luctum morte alt̾ius consuł:⁊ metum de
altero fecerunt. Itaꝙi .Q. fabium filium
ad ex̾citum uenusiam miserunt: ⁊ ad. cõs.
tres legati missi. sex uliꝰ cesar .l. liciniꝰ polli¬
o .i. cintius halimetus cum paucis añdieb
ex sicilia redisset. hinuntiare consuli uissi
ut si ad comitia uenire romã non posset.
dictatorem in agro romano diceret. comi¬
tioꝵ causa si consul tarentum profectus
abducere legiones in qua płimas sotiorũ
urbes tueri posset. Eadem estate ualerus
cum classe centum nauiũ ex sicilia in af¬
fricam transmisit.⁊ ad clupeam urbem
escensiõe facta agrum late nullo ferme
obuio armato uastauit. Inde ad naues
raptĩ predatores recepti. quia repente fama
accidit classem punicam aduentare. Lxxx.
erant ⁊ tres naues. sum his haud procul
clupea prosꝑe pugnat romanus .x.⁊ uiil.
nauib captis fugatis aliis cum magna ter¬

Expanded text:
de re publica loqueretur. hae litterae recitatae magnum de re publica loqueretur. hae litterae recitatae magnum et luctum morte alterius consulis et metum de altero fecerunt. itaque et Q. Fabium filium ad exercitum Uenusiam miserunt, et ad consulem tres legati missi Sex. Iulius Caesar L. Licinius Pollio L. Cincius Alimentus cum paucis ante diebus ex Sicilia redisset. hi nuntiare consuli iussi ut si ad comitia ipse uenire Romam non posset dictatorem in agro Romano diceret comitiorum causa; si consul Tarentum profectus abducere legiones in qua plurimas sociorum urbes tueri posset. eadem aestate M. Ualerius cum classe centum nauium ex Sicilia in Africam tramisit, et ad Clupeam urbem escensione facta agrum late nullo ferme obuio armato uastauit. inde ad naues raptim praedatores recepti, quia repente fama accidit classem Punicam aduentare. octoginta erant et tres naues. cum his haud procul Clupea prospere pugnat Romanus. duodeuiginti nauibus captis, fugatis aliis cum magna ter
Abbreviated transcription (Latin):
rox in hosteᷤ erumpit. Et pͥmo magis quia
inprouiso id defecerat quam quod paruis¬
reb eẽt anceps certam̃ erat. Dem̃ ut suꝑue¬
nere numide tantus pauor romanis est
iniectus ut passim ad mare ac naues fuge¬
rent. relictis oꝑib machinisq quib mu¬
ros quatiebant. Ita aduentu hannibalis
soluta locroꝵ obsidio est Crispinus postꝗͣ
in bruitios profectum hannibalem sen¬
sit. exeititum cui collega prefuerat . m. mar¬
cellum. tr. mił. uenusiam adducere iuissit.
ip̃e cum legionib siuis capuam ꝓfectus.
uix lectice agitationẽ p̃ grauitate uulne¬
rum patiens romã literas de morte colle¬
ge scripsit: quanto q ip̃e indiscrimine eẽt.
Se comitioꝵ causa ñ posse romã uenire. qi
nec uie laborem passurus uideret᷑. ⁊ de
tarento sollitus eẽt. ne exbruttishanni¬
bal eo conũteret agm̃ legatos opus ẽẽ ad
se mtti uiros prudentes cuiquib q̃ uellet

Expanded text:
rox in hostes erumpit. et primo, magis quia rox in hostes erumpit. et primo, magis quia improuiso id fecerat quam quod par uiribus esset, anceps certamen erat; deinde ut superuenere Numidae, tantus pauor Romanis est iniectus ut passim ad mare ac naues fugerent relictis operibus machinisque quibus muros quatiebant. ita aduentu Hannibalis soluta Locrorum obsidio est. Crispinus postquam in Bruttios profectum Hannibalem sensit, exercitum cui collega praefuerat M. Marcellum tribunum militum Uenusiam abducere iussit: ipse cum legionibus suis Capuam profectus uix lecticae agitationem prae grauitate uolnerum patiens, Romam litteras de morte collegae scripsit quantoque ipse in discrimine esset: se comitiorum causa non posse Romam uenire quia nec uiae laborem passurus uideretur et de Tarento sollicitus esset ne ex Bruttiis Hannibal eo conuerteret agmen; legatos opus esse ad se mitti uiros prudentes cum quibus quae uellet
Abbreviated transcription (Latin):
citati tumultuari trepidare moliripor¬
tam catharacta deiecta clausa erat. ã
partim uectib leuant. partim funib
subducunt. in tantum altitudinis ut
subire recte possent. Uix dum satis pate¬
bat iter cum ꝑfuge certatim ruuint ꝑ
so fune quo suspensa erat catharacta mag¬
no sonitu cecidit. Salapitam alii ꝑ fugas ne¬
gligenter ex itinere suspensa humĩs ut int̾
pacatos gerentes arma inuadunt. aliie tur¬
ri eiꝰ porte murisq saxis sudib pilis abst̾rent
hostem. Ita iñ hannibal suaup̃ẽ fraude cap¬
tus abiit. Profectusq ad locroꝵ soluendam
pugnasset. Magoni iam haud ferme fiden¬
ti retenturum defensurum q seurbem pͥ¬
ma spes morte nuntiata marcelli adfulsit.
secutus m̃ nuntiꝰ hannibalem numidarũ
equitatu p̃misso ip̃m qͣntum ad celerare pos¬
set cum peditum agmine sequi. Itaq ubi
pͥmum numidas edito specłis signo aduẽ¬
tare sensit:⁊ ip̃e patefacta repente porta fe¬

Expanded text:
citati tumultuari trepidare moliri porcitati tumultuari trepidare moliri portam. cataracta deiecta clausa erat; eam partim uectibus leuant, partim funibus subducunt, in tantum altitudinis ut subire recti possent. uixdum satis patebat iter cum perfugae certatim ruunt perso fune quo suspensa erat cataracta magno sonitu cecidit. Salapitani alii perfugas neglegenter ex itinere suspensa humeris, ut inter pacatos, gerentes arma inuadunt, alii e turribus portae murisque saxis sudibus pilis absterrent hostem. ita inde Hannibal suamet ipse fraude captus abiit, profectusque ad Locrorum soluendam pugnans. Magoni iam haud ferme fidenti retenturum defensurumque se urbem, prima spes morte nuntiata Marcelli adfulsit. secutus inde nuntius Hannibalem Numidarum equitatu praemisso ipsum quantum adcelerare posset cum peditum agmine sequi. itaque ubi primum Numidas edito e speculis signo aduentare sensit, et ipse patefacta repente porta fe
Abbreviated transcription (Latin):
hostem potitum ne quib luteris credent.
nomine marcelli compositis. Paulo ante
hic nuntius consut salapiam uenerat.
cum littere ab hannibale allate sunt mar¬
celli nomine composite se nocte q̃ diem
illum secutura ẽẽt. salapiam uenturum
milites ẽẽnt qui in presidio erant. siquo
oꝑa eoꝵ opus eẽt. Sensere salapitani frau¬
dẽ ⁊ ab ira defectiõis mͦ sed ⁊̃ equitũ inter¬
fec̾toꝵ ratioccasionẽ supplitii petere mis¬
oppidanos ꝑ muros urbisq opportuna
loca instationib disponunt custodias
uigilias q in eam noctem intentius in¬
struunt circa portam qua uenturum
hostem rebantur quod roboris in p̃si¬
dio erat opponunt. hannibal quarta
uigilia ferme ad urbem accessit. Primi
agminis erant. ꝑfuge romanoꝵ. ⁊ arma
romana habebant. Hii ubi ad portam
ẽ uentum. latine om̃s loquentes excitãt.
uigiles aꝑiriq portam iubent. consu¬
lem adeẽ. Uigiles uelut ad uocem eoꝵ ex¬

Expanded text:
hostem potitum: ne quibus litteris crederent hostem potitum: ne quibus litteris crederent nomine Marcelli compositis. paulo ante hic nuntius consulis Salapiam uenerat quam litterae ab Hannibale allatae sunt Marcelli nomine compositae se nocte quae diem illum secutura esset Salapiam uenturum: parati milites essent qui in praesidio erant, si quo opera eorum opus esset. sensere Salapitani fraudem; et ab ira non defectionis modo sed etiam equitum interfectorum rati occasionem supplicii peti, remisoppidanos per muros urbisque opportuna loca in stationibus disponunt; custodias uigiliasque in eam noctem intentius instruunt; circa portam qua uenturum hostem rebantur quod roboris in praesidio erat opponunt. Hannibal quarta uigilia ferme ad urbem accessit. primi agminis erant perfugae Romanorum et arma Romana habebant. ii ubi ad portam est uentum Latine omnes loquentes excitant uigiles aperirique portam iubent: consulem adesse. uigiles uelut ad uocem eorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
rei geste interfiũt. tertiam qͣm ip̃i ꝓ inqui¬
sita ac sibi comꝑta adfert. seterum ita fa¬
mauariat. ut tam̃ pleriq loci speculan¬
di causa castris egressum. om̃s insidiis cir¬
cumuentum tradunt. hannibal magñ
t̃rorem hostib morte consit unuis uul¬
nere alt̾ius iniectum ẽẽ ratꝰ. ne cui deẽẽt
occasiom castra in tumulũ in quo pug¬
natum erat. extimplo transfert. Ibi in¬
uentũ marcelli corpus sepelit. Crispinus
⁊ morte college. ⁊ suo uulnere t̾ritus. silẽ¬
tio insequentis noctis ꝓfectuᷤ. quosqͦs ꝓxi¬
mos nanctus ẽ montes. in his loco alto et
tuto undiꝙ castra posuit Ibi duo dluces
sagaciter moti sunt. aliter ad inferendam
fraudem. Anuł marcelli simul cum corꝑe
hannibal potituserat. Lius signi errore ne
cui dolus nec teretur a peno metuens cris¬
pinus cura ciuitates ꝓximas. miserat. nũ¬
tios occisum collegam eẽ. anulis q eus

Expanded text:
rei gestae interfuerit, tertiam quam ipse pro inquirei gestae interfuerit, tertiam quam ipse pro inquisita ac sibi comperta affert. ceterum ita fama uariat ut tamen plerique loci speculandi causa castris egressum, omnes insidiis circumuentum tradant. Hannibal magnum terrorem hostibus morte consulis unius, uolnere alterius iniectum esse ratus, ne cui deesset occasioni castra in tumulum in quo pugnatum erat extemplo transfert; ibi inuentum Marcelli corpus sepelit. Crispinus et morte collegae et suo uolnere territus, silentio insequentis noctis profectus, quos proximos nanctus est montes, in iis loco alto et tuto undique castra posuit. ibi duo duces sagaciter moti sunt, alter ad inferendam, alter ad cauendam fraudem. anulis Marcelli simul cum corpore Hannibal potitus erat. eius signi errore ne qui dolus necteretur a Poeno metuens Crispinus circa ciuitates proximas miserat nuntios occisum collegam esse anulisque eius
Abbreviated transcription (Latin):
marelum etam tratsfirum lancea prolabẽ¬
tem ex equo moribundum uidere. tunrupsi
ꝑpauci autẽ superãt cum crispino consule
duob laculis icto ⁊ marcello ad olescente sau¬
tio ⁊ ip̃o effugerunt. Interfectꝰ aulus manliꝰ
aulus occisus arrenius captus. ⁊ lictores con¬
sulum quinq uiui in hostium potestatem
uenerunt. ceteri aut interfecti aut cum cõ¬
sule effugerunt. Equitum tres. ⁊ xl. aut in p̃
lio aut in fuga ceciderunt duo de .xx. iuii
capti. Tumultuatum in castris fuerat ut cõ¬
sulib irent subsidio. cum consulem ⁊ filiũ
alt̾n̾is consulis sautios exiguasq infelicis ex¬
peditionis reliquias ad castra uenientes cer¬
nunt. Mors marcelli cum alio qͣm misera¬
cepsded̾at. Multos cͥra unã rẽ abitꝰ fecerĩsiq̃ de
marcelli morte uariãt auctores oĩa exequi
uelim. Ut omittam alios .c. leluis triplicẽ
geste rei ordinem edit. Unam traditã fa¬
ma alteram scͥptam laudatione filii qui

Expanded text:
Marcellum etiam transfixum lancea prolabentem ex equo moribundum uidere, tum et ipsi —perpauci autem supererant—cum Crispino consule duobus iaculis icto et Marcello adulescente saucio et ipso effugerunt. interfectus A. Manlius tAulius occisus, <L.> Arrenius captus; et lictores consulum quinque uiui in hostium potestatem uenerunt, ceteri aut interfecti aut cum consule effugerunt; equitum tres et quadraginta aut in proelio aut in fuga ceciderunt, duodeuiginti uiui capti. tumultuatum et in castris fuerat, ut consulibus irent subsidio, cum consulem et filium alterius consulis saucios exiguasque infelicis expeditionis reliquias ad castra uenientes cernunt. mors Marcelli cum alioqui miseraceps dederat. multos circa unam rem ambitus fecerim si quae de Marcelli morte uariant auctores, omnia exsequi uelim. ut omittam alios, Coelius triplicem gestae rei †ordinem edit, unam traditam fama, alteram scriptam in laudatione filii, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cum hannibale: ut nũqͣm satis castra castriᷤᷤ
collata crederet. Tum quoq uallo egrediens
signum dedit. ut ad locum miles eẽt. ꝑatus
ut si collis in quem speculatum irent. placu¬
isset uasa colligerent ⁊ sequerent᷑. Exiguum
campi ante ea castra erat. m̃ incolles aꝑta ũ¬
diq ⁊ conspecta ferebat uia. Numida specła-¬
tor nequaqͣm in spem tante rei positus s si
quosuagos pabuli aut lignoꝵ causa lon¬
guis a castris progressos posset. excipere. sig¬
num dat ut pariter ab utrisq laterib ex-¬
orirentur. Non ante apparuere quib ob¬
uiis ab iugo ip̃o consurgendũ erat. quam
circũiere qui abtergo includerent uiam.
Tum undiq om̃s exorti. Et clamore subła¬
to impetum fecere. Cum in ea ualle consu¬
les ẽẽnt: ut neq euadere. possent in uigũ
occupatum ab hoste. nec receptum abter¬
go circũuenti haberent: extrahi tam̃ dui¬
tius certam̃ potusset. nicepta abetrutis

Expanded text:
cum Hannibale ut numquam satis castra castris cum Hannibale ut numquam satis castra castris conlata diceret; tum quoque uallo egrediens signum dedit ut ad locum miles esset paratus, ut si collis in quem speculatum irent placuisset, uasa conligerent et sequerentur. exiguum campi ante castra erat; inde in collem aperta undique et conspecta ferebat uia. Numidis speculator nequaquam in spem tantae rei positus sed si quos uagos pabuli aut lignorum causa longius a castris progressos possent excipere, signum dat ut pariter ab suis quisque latebris exorerentur. non ante apparuere quibus obuiis ab iugo ipso consurgendum erat quam circumiere qui ab tergo intercluderent uiam; tum undique omnes exorti, et clamore sublato impetum fecere. cum in ea ualle consules essent ut neque euadere possent in iugum occupatum ab hoste nec receptum ab tergo circumuenti haberent, extrahi tamen diutius certamen potuisset ni coepta ab Etruscis
Abbreviated transcription (Latin):
romani qualis pars euis que uerg̾et ad ho¬
stium castra eẽt ignorabant. hannibal insi¬
dii quam castris aptior ẽ eum crediderat.
Quoꝵ int̾ dui nemo abstatione mouebat᷑.
ne aut arma aut ip̃i procul conspicerent᷑.
fr̃emebant uulgo incastris romanis occu¬
pandum eum tumulum ẽẽ. ⁊ castello fir-¬
mandũ ne si occupatus ab hannibale foret.
uelut in ceruicib haberent hostem. Mouit
ea res marcelum. Et college quin imus in qͥt
ip̃i cum equitib paucis exploratum : sub-¬
iecta res ocł̃is nr̃is cercitius dabit consiliũ.
nuis. ⁊.in. auluis. Inmolasse eo die quidam
ꝓdidere memorie. cõs. marcellum i prima
hostia cesaiecur sine capite inuentũ. in scd̾a
omnia comparuisse que ad solent. Ac tũ e¬
tiam uisum in capite nec id sane auruspici
placuisse. quod scd̾o trunca ⁊ turpia exta
nimis leta apparuissent. Ceterum. cõs. mar¬
cellum tanta cupiditas tenebat. dimicandi

Expanded text:
Romani qualis pars eius quae uergeret ad hoRomani qualis pars eius quae uergeret ad hostium castra esset ignorabant, Hannibal insidiis quam castris aptiorem eum crediderat.quorum interdiu nemo ab statione movebatur, ne aut arma aut ipsi procul conspicerentur. fremebant volgo in castris Romanis occupandum eum tumulum esse et castello firmandum, ne, si occupatus ab Hannibale foret, velut in cervicibus haberent hostem. movit ea res Marcellum, et conlegae quin imus inquit ipsi cum equitibus paucis exploratum? subiecta res oculis nostris certius dabit consilium. nius et M'. Aulius . immolasse eo die quidam prodidere memoriae consulem Marcellum et prima hostia caesa iocur sine capite inuentum, in secunda omnia comparuisse quae adsolent, auctum etiam uisum in capite; nec id sane haruspici placuisse quod secundum trunca et turpia exta nimis laeta apparuissent. ceterum consulem Marcellum tanta cupiditas tenebat dimicandi
Abbreviated transcription (Latin):
cum marcello bispriore anno congressus
uicerat. uictus q erat. ut cum eodem si dimi¬
candum foret nec spem nec metum ex uano
haberet. ita duob consulib huad quaꝗͣ
sese parem futurũ credebat. Itaq totis insu¬
las artes uersus insidiis locum querebat. Le¬
ua tñ p̃lia inter bina castra uario euentu
siebant. Quib cum extrahi estatem posse cõ¬
sules crederent. nichilominus oppugnarilo¬
cros posse rati:i. cintio. ut ex sicilia locros cũ
classe traiceret scribunt. Et ut ab terra qͦ
oppunari menia possent atharẽco partem
exercitus que in p̃sidio erat duci eo uisser̃t.
latta futura ꝑ quosdã turmoᷤᷤ comꝑtahã¬
nibali cum c̾ent. mittit ad insidendum ab
tarento uiam. Ibi sub tumulo petelle equi-
inexplorato euntes romani cum incidissent
sipati fuga ꝑ agros saltusq tarentũ rediere.
Tumulus erat siluestris int̾ punica ⁊ roma¬
na castra ab neutris pͥmo occupatus quia

Expanded text:
cum Marcello bis priore anno congressus cum Marcello bis priore anno congressus uicerat uictusque erat, ut cum eodem si dimicandum foret nec spem nec metum ex uano haberet, ita duobus consulibus haudquaquam sese parem futurum censebat; itaque totus in suas artes uersus insidiis locum quaerebat. leuia tamen proelia inter bina castra uario euentu fiebant. quibus cum extrahi aestatem posse consules crederent, nihilo minus oppugnari Locros posse rati L. Cincio ut ex Sicilia Locros cum classe traiceret scribunt; et ut ab terra quoque oppugnari moenia possent, ab Tarento partem exercitus qui in praesidio erat duci eo iusserunt. ea ita futura per quosdam Thurinos comperta Hannibali cum essent, mittit ad insidendam ab Tarento uiam. ibi sub tumulo Peteliae tria inexplorato euntes Romani cum incidissent,sipati fuga per agros saltusque Tarentum rediere. tumulus erat siluestris inter Punica et Romana castra ab neutris primo occupatus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ab ip̃o edes hee dedicate sunt. Tum demũ
ad ex̾citum quem priore anno uenusie reli¬
querat cum supplem̃to proficiscitur. Locroᷤ
in brutiis crispinus oppugnare conatus. qi
magnam famã attulisse fabio tarentum
ferebat᷑ omne genus torm̃toꝵ machinarũq
ex sicilia arcessierat:⁊ naues in didem ao¬
cite erant que uergentẽ ad mare partem
urbis oppugnarent. La omissa oppugna¬
tio ẽ quia laciniũ hannibal admouerat
copias. ⁊ collegam eduxisse iam ad uenu¬
siam exercitum fama erat cui coniungi
uolebat. Itaq in apuliam ex brutiis redi¬
tum ⁊ int̾uenusiam bantiamq minus
trium milium paissuum interuallo cõ¬
sules. binis castris conselerant. In eadem
regione ⁊ hannibal rediit aueso ablocriᷤ
bello. Ibi consules ãbo ingenio feroces
ꝑpe cntidie i acta re haud adubie spetfsi
duob exertitib consularib iunctis cõmisis¬
set sese hostis debellariposse. Hannbal qr

Expanded text:
men ab ipso aedes eae dedicatae sunt. tum demum men ab ipso aedes eae dedicatae sunt. tum demum ad exercitum quem priore anno Uenusiae reliquerat cum supplemento proficiscitur. Locros in Bruttiis Crispinus oppugnare conatus quia magnam famam attulisse Fabio Tarentum rebatur, omne genus tormentorum machinarumque ex Sicilia arcessierat; et naues indidem accitae erant quae uergentem ad mare partem urbis oppugnarent. ea omissa oppugnatio est quia Lacinium Hannibal admouerat copias, et collegam eduxisse iam a Uenusia exercitum fama erat, cui coniungi uolebat. itaque in Apuliam ex Bruttiis reditum, et inter Uenusiam Bantiamque minus trium milium passuum interuallo consules binis castris consederant. in eandem regionem et Hannibal rediit auerso ab Locris bello. ibi consules ambo ingenio feroces prope cottidie in aciem exire haud dubia spe, si duobus exercitibus consularibus iunctis commisisset sese hostis, debellari posse. Hannibal, quia
Abbreviated transcription (Latin):
arcem tutatũ ẽẽt maxime q uniꝰ eiꝰ oꝑa
receptum tarentum foret medisa sensori
b ñ ad senatum notionem de eo ꝑtinere
dicentib. Cuiꝰ sententie ⁊ fabuis fuit. Adiecit
tam̃ fateri se oꝑa liuii tarentum receptum.
qd̃ amici eius uulgo in senatu iactassent.
Neq enĩ recipiundũ fuisse nͥ amissum foret.
Consulum alter quntiꝰ crispinus ad exertitũ
quem .q. fuluiꝰ flaccus habuerat: cum supple¬
m̃to in lucanos ẽ ꝓfectus. Marcellum alie
atq alie obiecte animo religiones tenebãt.
in quib quod cum bello gallico ad cͥastidiũ
edem honorr⁊ uirtuti uouisset dedicatio eue
apontificib impediebat᷑ quod negabant
si decelo tacta. aut prodigii aliquid in ea
factum ẽet. difficit procuratio foret quod
utͥ deo res diuina fieret scire ñ posset. Neq
enim duob nͥ certis disrite una hostia fien.
Ita addita uirtutis edes ad ꝓpato oꝑe neq ta¬

Expanded text:
arcem tutatus esset maximeque unius eius opera arcem tutatus esset maximeque unius eius opera receptum Tarentum foret, mediis ad censores non ad senatum notionem de eo pertinere dicentibus, cuius sententiae et Fabius fuit. adiecit tamen, fateri se opera Liui Tarentum receptum quod amici eius uolgo in senatu iactassent; neque enim recipiundum fuisse nisi amissum foret. consulum alter T. Quinctius Crispinus ad exercitum quem Q. Fuluius Flaccus habuerat cum supplemento in Lucanos est profectus. Marcellum aliae atque aliae obiectae animo religiones tenebant, in quibus quod cum bello Gallico ad Clastidium aedem Honori et Uirtuti uouisset dedicatio eius a pontificibus impediebatur, quod negabant si de caelo tacta aut prodigii aliquid in ea factum esset difficilis procuratio foret, quod utri deo res diuina fieret sciri non posset; neque enim duobus nisi certis deis rite una hostia fieri. ita addita Uirtutis aedes adproperato opere; neque ta
Abbreviated transcription (Latin):
grare ⁊ cauere ne qua occasio nouare cupiẽ¬
tib res daretur.C. terentuis ut arretium
cum legione uenit. clauesportarum cum
magistratus poposcissent. negantib bis
comꝑare a fraude amotas magistratus ꝗͣ
negligentia int̾cedisse. ip̃e alias claues oĩb
portis imposuit. cauetq cum cura ut oĩa
inpotestate sua ẽẽnt. hostilium intentuiꝰ
monuit. ut in eo spem ñ moturos quicꝗͣ
etruscosponet. sine qui d moueri posset
cauisset. De tarentins in de magna contẽ¬
tione in senatu actum: coram fabio. defẽ¬
dente ip̃o quosceperat armis. aliis infensiͤ
⁊ plerisq equantib eos campanoꝵ noxe
om̃s intra menia continerent᷑. res integra
postea referret᷑ cum tranquillior status ita¬
lie eẽt. Et. de .in. liuio prefecto artis taren¬
tine haud minore certamine actum ẽ.
cordia tarentum proditũ hosti eẽt. aliis p̃¬
mia decernentib quodꝑquinquennium

Expanded text:
grare et cauere ne qua occasio nouare cupiengrare et cauere ne qua occasio nouare cupientibus res daretur. C. Terentius ut Arretium cum legione uenit, claues portarum cum magistratus poposcisset, negantibus iis comparere fraude amotas magis ratus quam neglegentia intercidisse ipse alias claues omnibus portis imposuit cauitque cum cura ut omnia in potestate sua essent; Hostilium intentius monuit, ut in eo spem non moturos quicquam Etruscos poneret, si ne quid moueri posset praecauisset. de Tarentinis inde magna contentione in senatu actum coram Fabio, defendente ipso quos ceperat armis, aliis infensis et plerisque aequantibus eos Campanorum noxomnes intra moenia continerentur, res integra postea referretur cum tranquillior status Italiae esset. et de M. Liuio praefecto arcis Tarentinae haud minore certamine actum est,cordia Tarentum proditum hosti esset, aliis praemia decernentibus quod per quinquennium
Abbreviated transcription (Latin):
tuis uarro cum imꝑio missus. cum quuit
uenit extimplo hostilus legionẽ unãq̃ añur¬
bẽ castra habebat. signa in urbem ferreuiᷤ¬
sit. p̃sidiaq locis ỹdoneis disposuit. Lum
inforo citatis senatorib obsides imꝑauit.
Cum senatus biduum ad considerandum
tempus peteret. aut ip̃os extimplo dare.
aut se postero die senatoꝵ om̃s lib̾os sump¬
turum edixit. Inde portas custodire iussit.
tribunis mił p̃fectisq socium ⁊ centuriõĩb
ne quis nocte urbe exiret id segniꝰ negligen¬
tiusꝙp factum Septem pncips senatus pulq̃
custodie inportis locarent᷑ ante noctem cum
lib̃is euaserunt. Postero die luce prima cum
terentio romam deducendi. his omnia suᷤ¬
pectiora quã ante fuerant. insenatum
tumultu. legionem alteram ex urbanis
arretium ilucere iussus ip̃e .c. terentius eũ¬
q habere in p̃sidio urbis .c. hostiliũ cum ce-¬
tero exercitu placet totam prouintiam ꝑa¬

Expanded text:
tius Uarro cum imperio missus. qui ut tius Uarro cum imperio missus. qui ut uenit, extemplo Hostilius legionem unam quae ante urbem castra habebat signa in urbem ferre iussit praesidiaque locis idoneis disposuit; tum in forum citatis senatoribus obsides imperauit. cum senatus biduum ad considerandum tempus peteret, aut ipsos extemplo dare aut se postero die senatorum omnes liberos sumpturum edixit. inde portas custodire iussi tribuni militum praefectique socium et centuriones ne quis nocte urbe exiret. id segnius neglegentiusque factum; septem principes senatus priusquam custodiae in portis locarentur ante noctem cum liberis euaserunt. postero die luce prima cum Terentio Romam deducendi. is omnia suspectiora quam ante fuerant in senatu ftumultu, legionem unam, alteram ex urbanis, Arretium ducere iussus ipse C. Terentius eamque habere in praesidio urbis: C. Hostilium cum cetero exercitu placet totam prouinciam pera
Abbreviated transcription (Latin):
cũmanasse hoꝵ prodigioꝵ causa diem u¬
num supplicatio fuit. ꝑ dies aliquot hostie
maiores sine litatione cese. Duiq ñ impet᷑¬
ta pax dm̃ in capita consulum. re .p. incolu¬
mi exitiabilis prodigioꝵ euentus ũtit. Ludi
ceps pretores urbani fecerant. s in unum
ãnum uouebant dieq incerto faciehant.
Eo anno pestilentia grauis incidit in urbe
agrosq Que tam̃ magis in morbos longos
quam mexiciabiles euasit. Eius pestilentie
causa ⁊ supplicatum ꝑ compita tota urbe
est. ⁊ .p. licinius uarus. p̃r. urbis. legem fer¬
re ad ppłm uissus. uti ludi inꝑpetuum in
statutã diem uouerent᷑. Ipse primus ita
uouit fecit q ante diem tertium nonas
quintił. Is dies dein solempnis seruatus.
De arretinis ⁊ fama in dies grauior ⁊ cura
crescere patrib. Itaq .c. hostilio scriptumẽ.
ne differret obsides ab arretinis accipere.
⁊ cui traderet romam deducendos .c. terẽ¬

Expanded text:
cum manasse. horum prodigiorum causa diem ucum manasse. horum prodigiorum causa diem unum supplicatio fuit. per dies aliquot hostiae maiores sine litatione caesae diuque non impetrata pax deum. in capita consulum re publica incolumi exitiabilis prodigiorum euentus uertit. ludi ceps praetores urbani fecerant; sed in unum annum uouebant dieque incerta faciebant. eo anno pestilentia grauis incidit in urbem agrosque, quae tamen magis in longos morbos quam in permitiales euasit. eius pestilentiae causa et supplicatum per compita tota urbe est et P. Licinius Uarus praetor urbanus legem ferre ad populum iussus ut ii ludi in perpetuum in statam diem uouerentur. ipse primus ita uouit, fecitque ante diem tertium nonas Quinctiles. is dies deinde sollemnis seruatus. de Arretinis et fama in dies grauior et cura crescere patribus. itaque C. Hostilio scriptum est ne differret obsides ab Arretinis accipere, et cui traderet Romam deducendos C. Teren
Abbreviated transcription (Latin):
romam fuerant legionib nichil mutatũ.
Supplem̃tum quo opus ẽẽt scriberent con¬
sules ꝑmissum. Una ⁊ .xx. legionib eoãno
defensum imꝑium est. Et .p. licinio uaro
p̃r. urbis negotium datum ut naues longaᷤᷤ
.xix ueteres reficerent que ostia erant ⁊
urbi romane tueri posset .c. calpurnius
uetitus ab arretio mouere exercitũ nͥ cũ
successor uenisiet. Idem⁊ tubulo imꝑatũ
ut iñ precipue caueret ne qua noua consi¬
lia caperent᷑. Pretores in ꝓuiitias profecti.
Consules religio tenebat quod ꝓdigiis a¬
liquot nũtiatis ñ facile litabant. Et ex cã¬
pania nuntiata erant. capue duas edes.
fortune ⁊ martiᷤ ⁊ sepultra aliquot dece¬
lo tacta. cum his adeo minimis etiam re¬
b parua religio insertt᷑. deos mures me
de ioius aurum rosise casimi eram apium
ingens in foro consedisse ⁊ hostie murũ por¬
tam ꝙ: de celo tactam. cere uulturium
uolasse in edem iouis uulsinis sangume la¬

Expanded text:
Romam fuerant legionibus nihil mutatum. Romam fuerant legionibus nihil mutatum. supplementum quo opus esset ut scriberent consulibus permissum. una et uiginti legionibus eo anno defensum imperium Romanum est. et P. Licinio Uaro praetori urbano negotium datum ut naues longas triginta ueteres reficeret quae Ostiae erant et urbi Romanae tueri posset. C. Calpurnius uetitus ab Arretio mouere exercitum nisi cum successor uenisset; idem et Tubulo imperatum ut inde praecipue caueret ne qua noua consilia orerentur. praetores in prouincias profecti: consules religio tenebat quod prodigiis aliquot nuntiatis non facile litabant. et ex Campania nuntiata erant Capuae duas aedes, Fortunae et Martis, et sepulcra aliquot de caelo tacta, Cumis—adeo minimis etiam rebus praua religio inserit deos—mures in aede Iouis aurum rosisse, Casini examen apium ingens in foro consedisse; et Ostiae murum portamque de caelo tactam, Caere uolturium uolasse in aedem Iouis, Uolsiniis sanguine la
Abbreviated transcription (Latin):
obtinuerat. Additum⁊ ad p̃sidiũ ꝓuintie
quinquaginta nauesquas. ꝑ scipio ex his¬
pania misisset:⁊ .p. scipioni ⁊. in silano sue
hapanis sui creratusin annum detiti Sõ¬
pio ex octoginta nauib quas aut secũ ex
italia adductas aut captas carthagineba¬
bebat: quinquaginta in sardiniam trans¬
mittere uissus. quia fama erat magnum
naualem apparatum eo anno carchagi¬
ne ẽs cc. nauib omnem oram italie sicilie
sardimeq impleturos. ĩsicilia ita diuisa reᷤ
ẽ. Sexto cesari exercitus cannensiᷤ datus ẽ¬
.in. ualeruis leuinus ei quoq eñĩ proga¬
tum imꝑium ẽ classem que ad siciliam
erat nauium .lxx. obtineret ad deret eo
.xxx. naues que ad tarentum priore anno
fuerant. Cum ea centum nauium classe.
si uideretur ei p̃datum in affricam trai¬
ceret. Et .p. sulpitio ut eadem classe macedo¬
niam gretiam q ꝓuintiam haberet. ꝓroga¬
tũ ĩanũ imꝑum ẽ. De duab que ad urbem̃

Expanded text:
obtinuerat. additae ei ad praesidium provinciae obtinuerat. additae ei ad praesidium provinciae quinquaginta longae naves quas P. Scipio ex Hispania misisset. et P. Scipioni et M. Silano suae spaniae suique exercitus in annum decreti. Scipio ex octoginta navibus quas aut secum Italia adductas aut captas Carthagine habebat quinquaginta in Sardiniam tramittere iussus, quia fama erat magnum naualem apparatum eo anno Carthagine esse: ducentis nauibus omnem oram Italiae Siciliae Sardiniaeque impleturos. et in Sicilia ita diuisa res est: Sex. Caesari exercitus Cannensis datus est: M. Ualerius Laeuinus —ei quoque enim prorogatum imperium est—classem quae ad Siciliam erat nauium septuaginta obtineret; adderet eo triginta naues quae ad Tarentum priore anno fuerant; cum ea centum nauium classe si uideretur ei praedatum in Africam traiceret. et P. Sulpicio ut eadem classe Macedoniam Graeciamque prouinciam haberet prorogatum in annum imperium est. de duabus quae ad urbem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ oppinio pilecem annos fuerat uiuere at¬
q in hostium potestate ẽẽ satis constabat.
ͦ¶Undecimo anno punici belli consulatum
inierunt .i. marcelus. quinto ut nume-¬
retur consulatus. quem uiue creatus ñ cessit.
⁊ quintiꝰ crispinus. U trisq consulib italiade¬
treta prouintia ẽ. ⁊ duo. cõs. pͥoris anni exer¬
citus tercus uenusie tum erat cui marcellꝰ
p̃fuerat. Ita ut ex trib eligerent duos quos
uellent. Tertius ei traderetur. cui tarentum
⁊ sallentini ꝓuintia euenisset. Cetere pum
maximo ꝑegrina ⁊ quo senatus censuisset.
sex. uilio cesari sicilia .Q. claudio flaminio¬
tarentum ꝓrogatum imꝑium in annũ ẽ
.q. fuluio. flacco ut prouinciam capuam
qua.t. qͥntius. pr̃ fuerat. cum una legione
obtineret .⁊. prorogatum .⁊. c hostilio tubulo
in .c. aurũculeio decretum absenatu latũq
deprorogando imꝑio ad ppłm ẽ. qui pretor
sardinam ꝓuntiam cum duab legionib

Expanded text:
esse opinio per nouem annos fuerat, uiuere atesse opinio per nouem annos fuerat, uiuere atque in hostium potestate esse satis constabat. undecimo anno Punici belli consulatum inierunt M. Marcellus quintum—ut numeretur consulatus quem vitio creatus non gessit—et T. Quinctius Crispinus. utrisque consulibus Italia decreta provincia est et duo consulum prioris anni exercitus— tertius Venusiae tum erat, cui Marcellus praefuerat— ita ut ex tribus eligerent duo quos vellent, tertius ei traderetur cui Tarentum et Sallentini provincia evenisset. ceterae promaximo peregrina et quo senatus censuisset, Sex. iulio Caesari Sicilia, Q. Claudio Tarentum. prorogatum in annum imperium est Q. Fulvio Flacco, ut provinciam Capuam, quae T. Quincti praetoris fuerat, cum una legione obtineret. prorogatum et C. Hostilio Tubulo in C. Aurunculeio decretum ab senatu, latumque de prorogando imperio ad populum est, qui praetor Sardiniam provinciam cum duabus legionibus
Abbreviated transcription (Latin):
abrogando antiquaret᷑. s postõ die consu¬
lem eum ingenti consensu centurie om̃s
crearent. Additur collega .t. quintiꝰ crispi¬
niꝰ. qui tum p̃tor erat. Postero die p̃torescre¬
ati .p. licinius. arassus. crassus. diũso pon¬
tifex. maximus .p. licinius. uarus. sextus.
iulius cesar .. claudius. Comitioꝵ ipsoꝵ
dieb sollicitasciuitas de etrurie defectiõe
fuit. Principium eius rei ab aretinis fieri.
marcellus. cõs. designatus. qui rem inspi-¬
ceret. ac si digna uideretur exercitum acci¬
to bellũ ex apulia in etruriã transferret.
eo metu comp̃ssi etrusci quieuerunt. Tarẽ¬
tinoꝵ legatis pacem petentib cum liber¬
tate ac legib suis responsum ab senatuẽ
ut redirent cum fabuis. cõs. romã uenisset.
Ludri romanr⁊ plebei eo anno in singłos dieᷤ
in estaurati: ediles curules fuere. cornelius
se. aut edilem eẽ. quod patrem eiꝰ quẽ trium¬
uirũ agrarium occisũ aboiis circa mutinã

Expanded text:
abrogando antiquaretur, sed postero die consuabrogando antiquaretur, sed postero die consulem eum ingenti consensu centuriae omnes crearent. additur collega T. Quinctius Crispinus , qui tum praetor erat. postero die praetores creati P. Licinius Crassus Diues pontifex maximus, P. Licinius Uarus Sex. Iulius Caesar Q. Claudius . comitiorum ipsorum diebus sollicita ciuitas de Etruriae defectione fuit. principium eius rei ab Arretinis fieri Marcellus consul designatus, qui rem inspiceret ac, si digna uideretur, exercitu accito bellum ex Apulia in Etruriam transferret. eo metu compressi Etrusci quieuerunt. Tarentinorum legatis pacem petentibus cum libertate ac legibus suis responsum ab senatu est ut redirent cum Fabius consul Romam uenisset. ludi et Romani et plebeii eo anno in singulos dies instaurati. aediles curules fuere L. Cornelius se aut aedilem esse, quod patrem eius, quem triumuirum agrarium occisum a Boiis circa Mutinam