comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os siquidem ecclesiasticus optinuit:
scãrum a corporib solutionẽ animaꝵ nata.¬
les dici. Nec immerto id prioꝵ nr̃oꝵ auctori¬
tate frequentatũ debemus fateri÷ qm̃ iusti
crumpnoso huic mundo ac ꝑturbationib
pleno mortui: in eterne ite beatitudinem
que om̃i ꝓrsus caret labore meruerunt re¬
nasci. Hanc etiam depositionẽ nõ indebite
dici docet testimonium pͥmi pastoris eccl̃ie
beatissum petͥ: cuiꝰ hec uerba sunt. Eertus
sum inqͥt. qd uelox .ẽ. depositio tab̃naculi
mei. S ancti quippe in hoc munido sicut in
tab̾naculo expeditionis uł ꝓcinctu certami¬
nis positi. armisq sp̃ualib que apłs pau¬
lus cõmemorat a dextris et a sinistris undiq
cominuniti: preliantes aduersus aercas po¬
testates ac multiplicia mala huius scłi: qͥ
beneficuis diuimis solaciati. fugato hoste uł
ꝓstrato. iter instantis uite ꝑagunt: atq
confecto itinere ad mansionem ꝓpriam
celestem indelicet patͥam redeunt: tab̾na¬

Expanded text:
os siquidem ecclesiasticus obtinuit, sanctarum a corporibus solutionem animarum natales dici. Nec inmerito id priorum nostrorum auctoritate frequentatum debemus fateri, quoniam iusti, erumnoso huic mundo ac perturbationibus pleno mortui, in aeternae vitae beatitudinem, quae omni prorsus caret labore, meruerunt renasci. Hanc etiam depositionem non indebite dici docet testimonium primi pastoris ecclesiae beatissimi Petri, cuius haec verba sunt: Certus sum, inquit, quod velox est depositio tabernaculi mei. Sancti quippe in hoc mundo sicut in tabernaculo expeditionis vel procinctu certaminis positi armisque spiritalibus quae apostolus Paulus commemorat a dextris et a sinistris undique communiti, proeliantur adversus aerias potestates ac multiplicia mala huius seculi. Qui beneficiis divinis solatiati, fugato hoste vel prostrato, iter instantis vitae peragunt atque, confecto itinere, ad mansionem propriam, caelestem videlicet patriam, redeunt, taberna
Abbreviated transcription (Latin):
gorium locus ille de tenebris ad lucem
ED cum gregoriꝰ ꝓ conũtendis anglis
iaconib qͤmadiodum in monachatu
suo ꝓposuerat. assiduis cogitationib urge¬
retur: mox ubi ȩccl̃ie statu composito quar¬
tum sui pontificatꝰ annum intrauit ⁊ au¬
gustinũ cũ aliis domꝰ suȩ monasterii mo¬
nachis in britannias euangłizandi gratia
destinauit. Qui susceptȩ ꝑegͥnationis post
dies aliqͦt merti studio pregrauati: redire
domum potus. qͣm barbaram. feram. in¬
credulamq gentem cuius nec linguam
qͥdem intelligerent decreuerunt. Nec mo¬
ra augustinum quẽ eis ep̃m consecrandũ
si ab anglis exciꝑentur indixerat. romã
remittunt: summum presulem deprecan¬
tes. ut tam laboriosam. tam incertam. tamq
ꝑiculosam ꝑegͥnationẽ. sͥ nuꝑ impositã
remoueret ÷ suosq reũti ꝑmitteret. Quib

Expanded text:
gorium locus ille de tenebris ad lucem ed cum Gregorius pro convertendis Anglis Saxonibus, quemadmodum in monachatu suo proposuerat, assiduis cogitationum fluctibus urgeretur, mox ubi, Ecclesiae statu composito, quartum 55 sui pontificatus annum intravit, Augustinum cum aliis domus suae monasterii monachis in Britanniam evangelizandi gratia destinavit. Qui susceptae peregrinationis, post dies aliquot, inerti taedio praegravati, redire domum potius quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem intelligerent, adire decreverunt. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum consecrandum, si ab Anglis exciperentur, indixerat, Romam remittunt, summum praesulem deprecantes ut tam laboriosam, tam incertam, tamque periculosam peregrinationem sibi nuper impositam removeret, et ad suos reverti permitteret. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
audisset. & magno adhuc metu trepidant.
nocte quoq alia in eisdem est uerbis amims¬
nitus. Post qͥnq uͦ dies febre correptꝰ: ciml
finsset depressus: in uisione nocturna all¬
tos uiros et clari om̃imꝰ habitu. in ip̃m inl
nasterium descendentes de suꝑiorib ape
Qui dum coram lecto iacentis asistatil
unus eorum dixit. Ad hoc uenimꝰ: ut de
monasterio gregorii quosdam fr̃s in mili¬
tiam mittamus. Atq alteri p̾cipiens dixit.
Scribe marcellum. ualentimanũ. agnellũ:
atq alios quorum cognitionẽ ego non ha¬
beo. Quib expletis: addidit dicens Scribe
& hunc ip̃m qui nos aspicit. Ex qua uisio¬
ne gerontiꝰ certus effectus. facto mane in no¬
tuit᷑ fratrib quot & qui essent ex eodẽ
monasterio morituri: seq illos continuo
secuturum. Eum die alio prȩdicti fr̃s mo-
n ceꝑunt ÷ atq sub eodem ordine se in
mortem secuti sunt. qͦ fuerant in descͥptio¬
ne nominati: ad extremum uͭ & ip̃e obiit.

Expanded text:
audisset, et magno adhuc metu trepidaret, audisset, et magno adhuc metu trepidaret, nocte quoque alia in eisdem est verbis admonitus. Post quinque vero dies febre correptus, cunc corporis fuisset depressus, in visione nocturna albatos viros et clari omnimodo habitus in hoc ipsum monasterium descendere de superioribus aspexit. Qui dum coram lecto jacentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc venimus, ut de monasterio Gregorii quosdam fratres in militiam mittamus; atque alteri praecipiens, adjunxit: Scribe Marcellum, Valentinianum, 29 Agnellum, atque alios, quorum cognitionem ego non habeo. Quibus expletis addidit, dicens: Scribe et hunc ipsum qui nos aspicit. Ex qua visione Gerontius certus effectus, facto mane, innotuit fratribus quot et qui essent ex eodem monasterio morituri, seque illos continuo secuturum. Cum die alio praedicti fratres mori coeperunt, atque sub eodem ordine se in mortem secuti sunt quo fuerant in descriptione nominati, ad extremum vero et ipse obiit,
Abbreviated transcription (Latin):
animadũsione sententiȩ gregoriꝰ mori ꝑmist¬
rat. ꝑ salutarẽ hostiam a supplitio lib̾atꝰ ẽt
Eo quia isdem uencrabilis pater
quem admodũ fr̃ib t̾rori fucrit. ex parte
iam tetigi: qualiter cius exemplis idem ꝓftr¬
rint. brcuit̾ indicandum putam. Frater qui¬
dam in codem monasterio nomine antomꝰ
beato gregorio sedulus adherebat. Qui tan¬
ti patͥs uerbis eremplisq cõmonitus: mul¬
tis cotidiamsq lacͥmis ad gaudia pacͥe ꝙ¬
lestis anhelabat. Cumq studiosissime &¬
cum magno feruore desiderii duce gregori
sacra cloquia scrutarct᷑: ñ in cis uerba stico¬
tiȩ. sed flctum compunctionis inqͥrebat: quꝰ¬
tinus ꝑ hȩc ercitata mens eius mardescentt.
tionẽ celestis patͥe ꝑuolaret. Hunic ꝑ noctur¬
nam insionem dictum est. Paratus esto: &
quia dñs iussit. migra. Eumq ille ñ hab̾e
se sumptus ad migrandum diceret: respon¬
sum ꝓtinus auduit dicens. Si de peccatis
tuis agitur: dimissa sunt. Quod dum semd

Expanded text:
animadversione sententiae Gregorius mori permiserat, per salutarem hostiam a supplicio liberarat . 17. Sed quia idem venerabilis Pater quemadmodum fratribus terrori fuerit, ex parte jam tetigi, qualiter ejus exemplis iidem profecerint, breviter indicandum putavi. Frater quidam in eodem monasterio, nomine Antonius, beato Gregorio sedulus adhaerebat, qui, tanti Patris verbis exemplisque commonitus, multis quotidianisque lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelabat. Cumque studiosissime cum magno fervore desiderii, duce Gregorio, sacra eloquia scrutaretur, non in eis verba scientiae, sed fletum compunctionis inquirebat, quatenus per haec incitata menstriae coelestis pervolaret. Huic per nocturnam visionem dictum est: Paratus esto, et quia Dominus jussit, migra. Cumque ille non habere se sumptus ad migrandum diceret, responsum protinus audivit, dicens: Si de peccatis tuis agitur, dimissa sunt. Quod cum semel
Abbreviated transcription (Latin):
tluxissent: contigit & Gregorium urum
deo dignissimum preterire. Qui cernens
it̃̾ alia pueros corpore candidos. forma
pulcherrimos. uultu uenustos. capillorum
quoq nitore ꝑspicuos ẽe uenales: int̾roga¬
uit mercatorem de qua pata illos acculis¬
set. Ille respondit. De britanna insula.
cuius incolarum om̃ium facies simili can¬
ip̃ian: sed paganis tenent᷑ laqucis irreti¬
ti Eunc gregorius grauit̃ ingemiscens: heu
phaolor inquit. quam splendidas facies
princeps tenebrarum nunc possidet: tan¬
taq frontis species uacuam ab int̾na dei
gratia mentem gestat. Rursus int̾roga¬
uat qͦd eẽt uocabulum gentis illꝰ. Rurs̃
mercator respondit. Angli uocant᷑. At
ille. Benc inqͥt angli quasi angeli. qͥa
angłicos uultus habent: et tales in cȩ¬
lis angłorum decit esse conciues. Iterum
ergo int̾rogat qͦd nomen haberet ip̃a ꝓ¬
uintia. Mercator respondio. Prouintiases
illi aciri uocantur. Et gregorius. Bene in

Expanded text:
fluxissent, contigit et Gregorium virum fluxissent, contigit et Gregorium virum Deo dignissimum praeterire: qui cernens inter alia pueros corpore candidos, forma pulcherrimos, vultu 30 venustos, capillorum quoque nitore perspicuos esse venales, interrogavit mercatorem de qua patria illos attulisset. Ille respondit: De Britanniae insula, cujus incolarum omnium facies simili canChristiani, sed paganis tenentur laqueis irretiti. Tunc Gregorius acriter ingemiscens: Heu! proh dolor! inquit, quam splendidas facies princeps tenebrarum nunc possidet, tantaque frontis species vacuam ab interna Dei gratia mentem gestat. Rursum interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Mercator respondit: Angli vocantur. At ille: Bene, inquit, Angli, quasi angeli, quia et angelicos vultus habent, et tales in coelis angelorum decet esse concives. Iterum ergo interrogavit quod nomen haberet ipsa provincia. Mercator respondit: Provinciales illi Deiri vocantur. Et Gregorius: Bene, in
Abbreviated transcription (Latin):
lius etiam frater in eodem mo¬
nasterio merulus dicebatur: uehemen
nerabilis doctrina intentus. Dsalmodia uͦ
ex ore illius pene nullo tempore cessare cõ¬
sueuerat: excepto cum aut alimentum cor¬
pori. aut menbra dedisset sopori. Hinc no¬
cturna uisione apparuit: quia ex lilii flo¬
rib corona de celo. in caput illius descen¬
debat. Qui molestia mox corporis occupat:
cũ magn̾a securitate animi atq bylarita¬
te defunctus est. Ad cuiꝰ sepulchrum dum
post annos quattuordetim petrus qͥ ponti¬
ticatus istius gregorii tempore. monasterio
eidem prefuit. sibi sepulturam facere uolu¬
isset: tanta de eodem scpulchro frĩs menili
fraglantia suauitatis emanduit. ac si illic
floꝵ om̃ium fuissent odoram̃ta congesta.
Er qua re manifeste patiuit: qͥa uerum fuit.
qͦd ꝑ nocturnã uisionẽ tanti pats discipłs
nientib nuꝑ negotiatorib multa
uenalia in forum romanȩ urbis finssent
ꝓposita: multiq ad emendum undiq cõ¬

Expanded text:
lius etiam frater in eodem monasterio Merulus dicebatur, vehementnerabilis doctrina, intentus: psalmodia vero ex ore illius pene nullo tempore cessare consueverat, excepto cum aut alimentum corpori, aut membra dedisset sopori. Huic nocturna visione apparuit quod ex albis floribus corona de coelo in caput illius descendebat, qui mox molestia corporis occupatus, cum magna securitate animi atque hilaritate defunctus est. Ad cujus sepulcrum, dum, post annos quatuordecim, Petrus, qui pontificatus istius Gregorii tempore monasterio eidem praefuit, sibi sepulturam facere voluisset, tanta de eodem sepulcro fratris Meruli fragrantia suavitatis emanavit, ac si illic florum omnium fuissent odoramenta congesta. Ex qua re manifeste patuit quia verum fuit quod per nocturnam visionem tanti Patris discnientibus nuper negotiatoribus, multa venalia in foro Romanae urbis fuissent proposita, multique ad emendum undique con
Abbreviated transcription (Latin):
litatis dulcedine. imminente gregorio tm̃¬
cendebat. Huic eg̾tanti atq ad extremũ
deducto. ꝑ nocturnam uisionẽ sub habi¬
tu senis beatus andreas apłs apparuit:
E hunc uirga tetigit: eiq dixit. Surge
Er hac enim molestia minime morieris.
Sed paratus esto: quia longum tempus
hie sactarus ũ eris. Qui dum iam eẽt a
mealicis desꝑatus: repente sancitus ẽ. atq
conualur. Rem quam iuiderat narrauit
se ꝑbiennium m dei scrintio sitat pͥre¬
dir. ultra ȩtatis suȩ annos ꝑlũx. tuolu¬
tei autem duob annis. cum quidam fra¬
der faisset mortuus. acq in monaster t
cisdem cimiteno a gregorio fracrib q
pultus: cimetis indẽ discedentib isciem

Expanded text:
vitate morum, imminente Gregorio, transcendebat. Huic aegrotanti, atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem sub habitu senis beatus apostolus Andreas apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge; ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, repente sanatus est atque convaluit. Rem quam viderat narravit, sedixi, ultra aetatis suae annos exhibuit: Evolutis autem duobus annis, cum quidam frater fuisset mortuus, atque in monasterii ejusdem coemeterio a Gregorio fratribusque sepultus, cunctis inde discedentibus, idem
Abbreviated transcription (Latin):
um. angłos quoq ad celum recleuntes
uidebat: hec ꝓculdubio cernere ñ n in dei
lumine poterat. Quid itaq mirũ simun¬
dum añ se collectum uidit÷ qui subleuat
in m̃itis lumine ertra mundũ fuit : Qͣ
aũ collectꝰ mundꝰ ante eiꝰ oculos dicitur
m̃ telum et tͥia contracta ẽ ẜ inidentis am
mus qilatatꝰ: qui in deo raptꝰ uidere simne
nteror inmente fuit: que uidentus ani¬

Expanded text:
um, angelos quoque ad coelum redeuntes um, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine interior in mente fuit, quae videntis ani
Abbreviated transcription (Latin):
missus fuerat. iam defunctum repperit. Et
reqͥrens subtilit̾. agnouit eodem momento
fuisse illius obitum: quo uir dñi eiꝰ cogno¬
uit ascensum. P etrus. ¶hira res ualdde: &e
uehement̾̃ stupenda. Sed hoc qͦd dictum ẽ
quia añ oculos eiꝰ quasi sub uno solis radio
collectus om̃is mundꝰ adductus ẽ: sic̃ nunq̃
erptussum. ita nec conicere scio. quonam
ordine fieri potest. ut mundꝰ om̃is ab hoĩe
uno iudeatur. O regorius. Eirum tene
petre qͦd loquor: quia aĩe uidenti crrato¬
iem. angusta ẽ om̃is creatura. Quamli¬
bet etenim parum de luce creatoris aspe¬
perit ⁊ breue ei fit om̃e qͦd creatum ẽ: quia
ip̃a luce inisionis intime. m̃tis laxat᷑ sini
rantũꝙ expandit᷑ in deo. ut suꝑior ecistat
mnundo. Fit uͦ ip̃a indentis aĩa. etiam suꝑ
semetip̃am. Cumꝙ in dei lumine rapitur
breue sit. qͦd comprehencdere humisiatã
ñ poterat. Pir gͦ qui intueri globum igne¬

Expanded text:
missus fuerat jam defunctum reperit, et missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantmundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igne
Abbreviated transcription (Latin):
ualde res in hac speculatione ẽ secuta: a
sicut post ip̃e narrauit ÷ om̃is etiam mil¬
dus uelut sub uno solis radio collectus.
añ ocłos eiꝰ adductus ẽ. Qui uencrabilis
pat̾ dum intentã ocłoꝵ aciem in hoc splil¬
dorc chorusce lucis infigeret: uidit gtriia¬
ni capuam ep̃i aiãm in spera ignca ab
angelis in celum ferri. Tunc tantis test̃
uolens adhibere miraculi: seruandum
diaconẽ iterato bis terq eius nõie. cũ ela¬
moris magnitudine uocauit. Cumq.
fuisset insolito tanti uiri clamore turbai.
ascendit÷ resperit : partemq iam lucil Q¬
guam uidit. Qui tantũ hoc obstupcicas
mirałm: uir di ꝑ ordinem que fuerant
gesta narrauit. S̾tatimq in cassinum ca¬
strum religioso uiro theopbo mandauit
ut ad capuanã urbem sub eacdem nocte
transmitteret: et qͥd de germano ep̃o age¬
retur. agnosceret et indicaret. Factumq ẽ.
& reuecentissimũ uirũ germanũ ep̃m is qͥ

Expanded text:
res valde in hac speculatione secuta est: quia, res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore seruandus diaco¬
nus. atq abbas eius monasterii qͦd in
campanie partib a liberio qͦndam pacͥcio
fuerat constructum: ad eum insitationis
gr̃a ex more conuenerat. Eius quippe mo¬
nasterium frequentabat: ut quia isdem
quoq uir doctrine gr̃e celestis influebat.
dulcia sͥ municẽ uite uerba transfunderent:
et suauem cibum celestis patͥe. quia adhuc
ꝑfecte gaudendo ñ poterant. saltim suspi¬
rando gustarent. Cum uͭ hora iam qͥetis
exigerit: in cuiꝰ turris suꝑiorib se uencra¬
bilis bñdictus: in eiꝰ quoq inferiorib se
seruandus diaconus collocauit. Quo m¬
delicet in loco: inferiora suꝑiorib ꝑuius
continuabat ascensus. Ante eandem uo
nisset: ad fenestras stans. et om̃ipotenttm
dũm dep̃cans: subito intempesta noctis
hora respicicns. uidit fusam lucẽ desuꝑ
cunctas noctis tenebras effugasse: tantoq
splendore clarescere. ut dicm uinceret lixx
ipsa que int̾ tenebras radiasset. Mira aũ

Expanded text:
lio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem
Abbreviated transcription (Latin):
ex carditate mea tantũ creuit expositio tua.
Sed quia hec liquide meis sensib infiudi¬
sti: queso ut ad narrationis orcdinem rede¬
ibet᷑ petre adhuc de hoc uenerabili
patre multa narrare: s quedam eiꝰ studi¬
ose pretereo: quid ad alioꝵ gesta euoluen¬
da festino. Hoc aũ nolo ce lateat. qd uir
ciei int̾ tot miracula quib in mundũ cla

Expanded text:
ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeLibet, Petre, adhuc de hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo cla
Abbreviated transcription (Latin):
urgeret᷑ a cunctis accelerare negocium. gres¬
sum a loco mouit. quousq & uidue a fis¬
co qđ iuridicis sanctionib decretum est. ꝑ¬
solui ꝓ re fecerit: demũq supplicationum
precib & fletib. suꝑ factis suis penitentes.
inscerali clementia flerus. nͨ tantum pote¬
state qͣm precatu et lenitate. uinctos p̾tori¬
alib cathenis absoluit. Hinus rei gratia
compunctus uencrabilis pontifer: cepit la¬
crimosis gemitib secũ int̾ uerba precantia
hec si quidem ꝓphica & euanglica reuoł¬
nissimus: propt̾ nomen głe tue. & fidelis¬
sime ꝓmissionis tuȩ. in huius deuotissimi
uiri facto. pietati tuȩ humilit̃ supplico. Per¬
ueniensq ad sepulchrum beati petri: ibi
diutiꝰ orauit et fleuit. Atq ueluti sompni
correptus. in extasim est raptus: quo ꝑ re
uelationẽ se crauditum discit ÷ & ne ulteriꝰ
iam talia de quoqͣm sine baptismate sacͦ
defuncto p̾sumeret petere ꝓmeruit casti¬

Expanded text:
suggereretur a cunctis accelerare negotium, gressuggereretur a cunctis accelerare negotium, gressum a loco movit, quousque et viduae a fisco, quod juridicis sanctionibus decretum est, persolvi pro re fecit; demumque supplicationum precibus et fletibus super factis suis poenitentes viscerali clementia flexus, non tam potestate quam precatu et lenitate vinctos, praetorialibus catenis absolvit. Hujus rei gratia compunctus venerabilis pontifex, coepit lacrymosis gemitibus secum inter verba precantia, haec siquidem prophetica et Evangelica revolnissimus, propter nomen gloriae tuae, et fidelissimae promissionis tuae, in hujus devotissimi viri facto, pietati tuae humiliter supplico . Perveniensque ad sepulcrum beati Petri, ibi diutius oravit, et flevit, atque veluti somno correptus in exstasim est raptus, quo se per revelationem exauditum discit; et ne ulterius jam talia de quoquam sine baptismate sacro defuncto praesumeret petere, promeruit casti
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos. cum quadam dic ꝑ forum traiam
quod oꝑe mirifico constat esse exstructum
ꝓcederct᷑: insignia miscd̃ie dñi conspiceret.
Inter quȩ memorabile illud comꝑuit: uide¬
licet qͦd cum idcm orbis pͥnceps in erpeditio¬
nem cͥcumuallatꝰ militum cuncis ꝑgeret
ibidem obinam habuerit uetustissimã in¬
duam. senio simulq dolore ac pauꝑtate
confectam: cuiꝰ lacͥmis atq uocib sic compel¬
labatur. Princeps pussime craiane ⁊ ecce hic
sunt homines qui mͦ mͥ unicum filium. se¬
nectutis meę scilicet baculum & om̃e solati¬
um occiderunt: meq una cum eo nolentes
occidere. dedignabant᷑ cciam mͥ ꝓ eo ratio¬
nem aliqͣm reddere. Cui ille festinato ut
res crigebat ꝑtransicns: cum rediero in qͥt
dicito michi. & faciam tͥ omnẽ iusticiam.
Tum illa. Domine in quã & si tu ñ redie¬
ris : ego quid faciam: Ad quam uocẽ sub¬
stitit. et reos coram se adduci fecit neq cũ

Expanded text:
cerdos, cum quadam die per forum Trajani, cerdos, cum quadam die per forum Trajani, quod opere mirifico constat esse exstructum, procederet, et insignia misericordiae ejus conspiceret, inter quae memorabile illud comperiret, videlicet quod cum idem orbis princeps in expeditionem, circumvallatus militum cuneis, pergeret, ibidem obviam habuerit vetustissimam viduam, senio simulque dolore ac paupertate confectam, cujus lacrymis atque vocibus sic compellatur: Princeps piissime Trajane, ecce hic sunt homines qui modo mihi unicum filium, senectutis scilicet meae baculum et omne solatium, occiderunt; meque una cum eo volentes occidere, dedignantur etiam mihi pro eo rationem aliquam reddere. Cui ille festinato, ut res exigebat, pertransiens: Cum rediero, inquit, dicito mihi, et faciam tibi omnem justitiam. Tum illa: Domine, inquit, et si tu non redieris, ego quid faciam? Ad quam vocem substitit, et reos coram se adduci fecit. Neque, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Etero stipe sunt eccłiastica aliti.
to & tyrannus quidam multam op¬
pssionẽ cum pene importabili importu¬
nitate ingerebat scẽ romane eccłiȩ: posses¬
sionesq cidem & mancipia ꝑ̾tinentes cru¬
delissime deuastabat. Qua de re beati
pontificis ꝑ int̾nuntios ammonitione cor¬
reptus. maiore exarsit insama: adeo ut
nrbem depopulandam adiret. Eui adue¬
neuti beatus Gregorius ut colloqueretur
occurnit. Cantamq uim nutu diuino eiꝰ
nerbis mẽe crꝑtus fuit: ut cum humilli¬
mna mdulgentia religioso aplico satisfa¬
ceret÷ & se deinceps sibi subditum &
sancte romanȩ ȩccl̃iȩ deuotum famulũ
spopondisset. Is deniq postea usq ad
critum infirmatus. uenerandi pape ora¬
tionem poposcit: atq in responsum accc¬
pit. qͦd ei dominus adhuc spacium pem¬
tentie largiretur. Et ut plemus conuales¬
ccret: illis quib nutͥtus fuerat cibis indul¬
gere studeret. Qui ussis optemꝑans con¬

Expanded text:
etero stipe sunt ecclesiastica aliti. 26. etero stipe sunt ecclesiastica aliti. 26. Sed et tyrannus quidam multam oppressionem cum pene importabili importunitate quieti ingerebat sanctae Romanae Ecclesiae, possessionesque eidem et mancipia pertinentes crudelissime devastabat. Qua de re beati pontificis per internuntios admonitione correptus, majori exarsit insania; adeo ut urbem depopulandam adiret. Cui advenienti beatus Gregorius ut colloqueretur occurrit, tantamque vim nutu divino ejus verbis inesse expertus fuit, ut cum humillima indulgentia religioso apostolico satisfat, et se deinceps sibi subditum, et sanctae Romanae Ecclesiae devotum famulum spopondisset. Is denique postea usque ad exitum 14 infirmatus, venerandi papae orationem poposcit, atque in responsum accepit quod ei Dominus adhuc spatium poenitentiae largiretur; et ut plenius convalesceret, illis quibus nutritus fuerat cibis indulgere studeret, qui jussis obtemperans con
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantes. dum quadam die ad ꝓcessio¬
nem er more ꝑgit beatus gregorius: illi
eminus secus t̾ransitum stantes. sibi cum
rogant insinuari. Quib responsum cst:
ipsum esse qui solus pontificali dignita¬
te eqͥtans. p̃cedentem & subsequentem cu¬
ncum eccłiasticoꝵ uiroꝵ habcret. Et in tu¬
entes cum: repente equum illius malefi¬
cus suis a demonib uexari fecerunt. Sta
cquo ꝓturbauit demonia. Respiciensq
in partem: mox ut magos est contem¬
platus. illi cecati &̃ ab eisdem demonib
ꝑuasi. cccidcrunt retͦrsum. Unde intelle¬
xit uir dei corum id ꝑpetratum nequitia.
Et cum indisset ad se cluci: int̾ro gati rei
ordinem ꝓdiderunt. Quib respondit
beatissimus pontifer. Perpctuo ceti ẽẽ de¬
betis: ne indentes ad consuctam ꝑũsita¬
tem redire temptetis. In nomine autem
a demonib liberati. & credentes fonte sa¬
lutari ꝑfusi sunt: ac ꝑmanente cecitate
dampnati. iubente bcado Gregorio de ce¬

Expanded text:
ignorantes, dum quadam die ad processioignorantes, dum quadam die ad processionem ex more pergit beatus Gregorius, illi eminus secus transitum stantes sibi eum rogant insinuari. Quibus responsum est ipsum esse qui solus pontificali dignitate equitans, praecedentem et subsequentem cuneum ecclesiasticorum virorum haberet; et intuentes eum, repente equum illius maleficiis suis a daemonibus vexari fecerunt. Statequo perturbavit daemonia; respiciensque in partem, mox ut magos est contemplatus, illi caecati, et ab eisdem daemoniis pervasi ceciderunt retrorsum. Unde intellexit vir Domini eorum id perpetratum nequitia; et cum jussisset eos ad se duci, interrogati rei ordinem prodiderunt; quibus respondit beatissimus Pontifex: Perpetuo caeci esse debetis, ne videntes, ad consuetam perversitatem redire tentetis. In nomine autem a daemonibus emundati, et credentes, fonte salutari perfusi sunt; ac permanente caecitate damnati, jubente beato Gregorio, de ca
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ plenꝰ qͣm reb. cum uror sua ei displicu¬
isset: fecit sibi ab ea contra preceptũ saluato¬
ris nr̃i diuortium. Res uͦ beatum Gregoriũ
latere ñ potuit: quia & magnitudo mali
& agnitio ꝑsonarum se facile ꝓdidit. Quẽ
beatus Gregoriꝰ multis & suauissimis monic¬
onib. seu districti diuini examinis t̾rorib.
studiosissime & sepissime immo indesinens
ꝑsuadere contendit: ut uxorẽ suam in gram
pactam reciꝑed: a qua quoquo mͦ diuelli.
morte aut amboꝵ consensu int̾̃cedente neqͥ¬
ret. Sed is diabolica preuentꝰ irremcabilitti
ꝑtinatia: monita eiꝰ spreuit. Quem beat᷑ bib¬
goriꝰ apłica auctoritate ab ȩccłia sub anachs¬
mate nisi resipisceret sequestrauit. Quam
excõmunicationẽ idem egre admodum
ftrens. & peccata peccatis accumulans. du¬
os magos pecumis ex placito locat: ut in
sanctum apłicum ad undictam cius apo¬
dixen artis suȩ exercerent. Qui cum facie

Expanded text:
minus plenus quam rebus, cum uxor sua ei displicuminus plenus quam rebus, cum uxor sua ei displicuisset, fecit sibi ab ea contra praeceptum Salvatoris nostri divortium. Res vero beatum Gregorium latere non potuit, quia et magnitudo mali, et magnatio personarum se facile prodidit. Cui beatus Gregorius multis et suavissimis monitionibus, seu districti divini examinis terroribus, studiosissime et saepissime, imo indesinenter persuadere contendit ut uxorem suam in gratiam pactam reciperet, a qua quoquo modo divelli nisi morte, aut amborum consensu intercedente nequiret; sed is diabolica praeventus irremediabiliter pertinacia, monita ejus sprevit. Quem beatus Gregorius apostolica auctoritate ab ecclesia sub anathemate, nisi resipisceret, sequestravit. Quam excommunicationem idem admodum aegre ferens, et peccata peccatis accumulans, duos magos pecuniis ex placito locat, ut in sanctum apostolicum ad vindictam ejus apodixem artis suae exercerent. Qui eum facie
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. ip̃e dabit uͥtutem et fortitudinẽ plebis
sue. bñdictus deus. Et facto silentio: int̃ alia
fidei documenta dixit ad eos beatus Gregoriꝰ
qui ante has uenerandas reliquias pariidu¬
rerant. S citote fr̃s quia in consecratione cor
uel  martirũ ipsius. quib specialit̃ assig¬
nabantur supra sacroscm altare libamina¬
quȩ offerebant᷑: semꝑ illorum sanguis hos
munitisq iterum buxtulis signo suo: tradi¬
dit cis incomparabilia muncra uoci sui. Et
cum gaudio reuersi. hec ꝑ ordinem dño suo
nuntiarunt: & si desiderii compote᷑ reddi¬
derunt. Qui pretiosa scorum patrocina re¬
uerent̃ suscepit: & honorabilit in loco uene¬
rabili condidit. Et in quo sunt freqͤntiora
qͣm in sc̃i pctͥ eccł̃ia miracula oꝑari dignat᷑¬
ds: ad laudem & głam nominis su. usq¬
familias erat rome. ualde reb ditissi¬
mus. sed religione minis egenꝰ⁊ qͥ non uicus

Expanded text:
Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae; benedictus Deus . Et facto silentio inter alia fidei documenta, dixit ad eos beatus Gregorius, qui ante has venerandas reliquias parvi duxerant: Scitote, fratres, quia in consecratione corpvel martyrum ipsius quibus specialiter assignabantur, super sacrosanctum altare libamina offerebantur, semper illorum sanguis hos munitisque iterum buxtulis signo suo, tradidit eis incomparabilia munera voti sui, et cum gaudio reversi, haec per ordinem domino suo nuntiarunt, et sui desiderii compotem reddiderunt. Qui pretiosa sanctorum patrocinia reverenter suscepit, et honorabiliter in loco venerabili condidit; quo Dominus frequentiora quam in sancti Petri ecclesia miracula operari dignatur ad laudem et gfamilias erat Romae valde rebus ditissimus, sed religione nimis egenus, qui, non vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
nore deferrent. Sed hii nullatenꝰ monitis eiꝰ
adqͥescentes: usq ad dm̃ Gregorii uenere pre¬
sentiam. Factoq comꝑto. patientissime eorũ
tulit stulticiam: eosq sacrosc̃is missarũ sol¬
lempniis precepit int̾esse. Unde cum ad locũ
sui sermonis est uentum. suadet ppło dei &¬
scõrum grãm erorare. quatinꝰ in hac re dig¬
net᷑ aꝑtissime sic suam potentiam pateface¬
re: ut qͥd mereat᷑ fides. euidentiꝰ minus cre¬
duli & ignorantes possint cognoscere. Et da¬
ta oratione accepit ab eo culcellum qͥ temera¬
uerat signa: & suꝑ altare corporis scĩ petri
acceptam unam panni portionẽ ꝑ medium
pungens secauit. Ex qua statim sanguis de¬
cucurrit: & omnẽ eandem partiunculã cru¬
entauit. Hidentes autẽ suprascͥpti legatarii
& om̃s ppłi stupendum & archanũ fidei sa¬
cre miracłm: ceciderunt ꝓm in t̾ram adoran¬
tes dñm. dicentes. Mirabilis d̾s in scĩs suis: dds

Expanded text:
nore deferrent. Sed hi nullatenus monitis ejus nore deferrent. Sed hi nullatenus monitis ejus acquiescentes, usque ad domni Gregorii venere praesentiam; factoque comperto, patientissime eorum tulit stultitiam, eosque sacrosanctis missarum solemniis praecepit interesse. Unde cum ad locum sui sermonis est ventum, suadet populo Dei sanctorum gratiam exorare, quatenus in hac re dignetur apertissime sic suam potentiam patefacere, ut quid mereatur fides, evidentius minus creduli et ignorantes possint cognoscere. Et data oratione, accepit ab eo cultellum qui temeraverat signa, et super altare corporis sancti Petri acceptam unam panni portionem, per medium pungens secuit; ex qua statim sanguis decucurrit, et omnem eamdem portiunculam cruentavit. Videntes autem suprascripti legatarii et omnes populi stupendum et arcanum fidei sacrae miraculum, ceciderunt proni in terram, adorantes Dominum, et dicentes: Mirabilis Deus in sanctis suis; Deus
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥunt dñs apłicus tam ulipendit dñm no¬
strum qͥ tantam grãm se apud cum optinu¬
isse sꝑauerat : quo sic uoluerit illi illudere.
& nos dehonoratiomi & offensiõi suȩ addice¬
re: Estimauimꝰ siqͥdem nos ossa apłoꝵ uel
martirũ hinc p̾tiosa deferre. sicut decuerat
tantũ uirũ uti dñs nr̃ est. a tanta nicħominꝰ
sede quesita. tam longo & difficillimo satis
itinere ⁊ & date sunt panni modicȩ portum¬
culȩ: ac si hunsmodi panniculi genꝰ apud
nos neqͥuisset inucniri. Nisi cnuim cauta solli¬
citudo nob̃ subucnisset ut qͦd gerebamꝰ cog¬
nosceremꝰ ÷ & sic stolide ad dñm nr̃m nobis
contigisset uenire : dubium nͣ est ꝑiculum
honoris et gr̃ȩ suȩ nos debuisse incurrere.
Quos archidiaconꝰ modesta increpatione re¬
darguit. cur in tanta p̾sumptione cruꝑint
ut apłica sigilla corruꝑint: hortans eos ut
redirent. & quȩ acceperant dño suo cum ho¬

Expanded text:
inquiunt, domnus Apostolicus tam vili pendit dominum noinquiunt, domnus Apostolicus tam vili pendit dominum nostrum, qui tantam gratiam se apud eum obtinuisse speraverat; quod sic voluerit illi illudere, et nos dehonorationi et offensioni suae addicere? Aestimavimus siquidem nos ossa apostolorum vel martyrum pretiosa hinc ferre, sicut decuerat tantum virum, uti dominus noster est, a tanta nihilominus sede quaesita tam longo et difficillimo satis itinere, et datae sunt nobis panni modicae portiunculae, ac si hujusmodi panniculi genus apud nos nequivisset inveniri. Nisi enim cauta sollicitudo nobis subvenisset, ut quod gerebamus cognosceremus, et sic stolide ad dominum nostrum nobis contigisset venire, dubium non est periculum honoris et gratiae suae nos debuisse incurrere. Quos archidiaconus modesta increpatione redarguit, cur in tantam praesumptionem eruperint, ut apostolica sigilla corrumperent, hortans eos ut redirent, et quae acceperant domino suo cum ho
Abbreviated transcription (Latin):
ratione consecrando cͥcinens. prefatosq le¬
gatos sibi comites semꝑ habens ÷ cum expli¬
cuisset eorum celebrationes quoꝵ reliquias
pecebat᷑. particulatim eosdem pannos con¬
secratos suꝑ quib sc̃a celebrauerad diuisid.
et singulis singulatim buxis imposuit: mu¬
nitisq eis sigillo sue sc̃e auctoritatis. petito¬
rib usu eccłiastico tradidit. Qui debita cũ
ueneratione bñdictione petita et accepta suᷤ¬
cipientes: ꝓfecti sunt uiam suã gaudentes.
Sed dum ꝑ aliqͣntos dies regͦssionis suȩ
iter capent: ei qͥ primus ceteris habebatur
amica humilitatis subriput curiositas : di¬
cens sodalib se stulte itineris subisse laborẽ.
cũ nescirent qͥd p̃tiosi dño suo referrent. De¬
detentim autem crescente collatione uerboꝵ.
& uirescente suggestione socioꝵ. confractis a¬
unculȩ. Moxq cum indignatione romã regͦs¬
si: archidiaconũ ad cunt conquerentes. Ut qͥd

Expanded text:
ratione consecrando circumiens, praefatosque leratione consecrando circumiens, praefatosque legatos sibi comites semper habens, cum explicuisset eorum celebrationes, quorum reliquiae petebantur, particulatim eosdem pannos consecratos, super quibus sancta celebraverat, divisit, et singulis singillatim buxis imposuit; munitisque eis sigillo suae sanctae auctoritatis, petitoribus usu ecclesiastico tradidit. Qui debita cum veneratione, benedictione petita et accepta, suscipientes, profecti sunt viam suam gaudentes. Sed dum per aliquantos dies regressionis suae iter carperent, ei qui primus caeteris habebatur, amica humanitati subripuit curiositas, dixitque sodalibus se stulte tanti itineris subisse laborem, cum nescirent quid pretiosi domino suo referrent. Pedetentim autem crescente collatione verborum, et virescente suggestione sociounculae. Moxque cum indignatione Romam regressi archidiaconum adeunt conquirentes: Utquid,
Abbreviated transcription (Latin):
reformaret mysterium: quatinꝰ mulieri ad
sumendum fuisset possibile. Quod et factũ
est. Unde. stupefacta mulier. plurimum in
sancta religione ac fide ꝓficiens. participati¬
one dm̃ci satramenti consecrata est: et om̃s
qui uiderant in diuino amore & orthodoxa
credulitate feruentius extreuerunt.
uidam quoq nobilissimꝰ scdm carnᷤ
ꝓsapiam. et pocentissimꝰ iurta regiam in suo
modo magnificentiam. cum ꝑ int̾nuntios
familiaritatẽ apł̃ice sedis adeptus eẽt. fre¬
ado bregorio transmissarum. instructione
misit ꝑ strenuos & deuotos missos condig¬
na cxema ad sedem pontificalem ÷ pecens
reliquias beatoꝵ apłorum ac martirum sͥ
transmitti. Eunus legatos sc̃s apłicus hono¬
rabilit̾ & gratanter suscipiens. aliqͣndiu
secum morari fecit: atq indesinent̃ sc̃orũ
apłorum memorias. ac cimiteria marꝙy¬
rum. ex more prisco ꝓ huiusmodi negotio
missas celebrando. et reliquias in eoꝵ uene¬

Expanded text:
reformaret mysterium; quatenus mulieri ad reformaret mysterium; quatenus mulieri ad sumendum fuisset possibile, quod et factum est. Unde saepefata mulier plurimum in sacra religione ac fide proficiens, participatione dominici sacramenti consecrata est. Et omnes qui viderant, in divino amore et orthodoxa credulitate ferventius excreverunt. 24. Quidam quoque nobilissimus secundum carnis prosapiam, et potentissimus juxta regiam in suo modo magnificentiam, cum per internuntios familiaritatem apostolicae sedis adeptus esset, et freetiam a beato Gregorio transmissarum instructione,misit per strenuos et devotos missos condigna exenia ad sedem pontificalem, petens reliquias beatorum apostolorum ac martyrum sibi transmitti. Cujus legatos sanctus apostolicus honorabiliter et gratuiter suscipiens, aliquandiu secum morari fecit, atque indesinenter sanctorum apostolorum memorias, ac coemeteria martyrum ex more prisco, pro hujusmodi negotio missas celebrando, et reliquias in eorum vene
Abbreviated transcription (Latin):
uidere. et fidei luminib conspicere debuis¬
sec. Quod cum fuisset oratum: ipse una cũ
populo & eadem muliere ab oratione ex¬
urgens. ad altare cunctis cernentib et seses
aci cernendum celeste spectacłm conpͥmen¬
nib corporalem pallam reuelat: & uniu̾so
populo ip̃aq muliere contuente. partẽ di¬
git auncularis sangume cruentatã inue¬
init: as mulieri dixit. Disce in quam ueritati
uel mͦ iam credere contestanti: panis quem
ego do caro mea est. & sanguis m̃s uere est
potus. Sed prescius conditor nr̃ infirmitatis
nr̃e: ea potestate qua cuncta fecit ex nichilo.
et corpus sibi ex carne semꝑ uͥginis oꝑante
sc̃o sp̃u fabricauit: panem & uinum aqua
mixtum manente ꝓpͥa specie. in carnem et
sangumẽ suum ad catholicam precem. ob
reparationẽ nrãm sp̃s sui sc̃ificatione conũ¬
tit. Indeq uniu̾sos iussit diuinam precari
potentiam. ut in formam pͥstinam sacͦsc̃m

Expanded text:
ulis et fidei luminibus 11 conspicere debuisulis et fidei luminibus 11 conspicere debuisset. Quod cum fuisset oratum, ipse una cum populo et eadem muliere ab oratione exsurgens, ad altare cunctis cernentibus, et sese ad cernendum coeleste spectaculum comprimentibus, corporalem pallam revelat, et universo populo ipsaque muliere contuente, partem digiti auricularis sanguine cruentatam invenit, et mulieri dixit: Disce, inquam, veritati vel modo jam credere contestanti: Panis quem ego do, caro mea est, et sanguis meus vere est potus . Sed praescius Conditor noster infirmitatis nostrae, ea potestate qua cuncta fecit ex nihilo, et corpus sibi ex carne semper Virginis, operante sancto Spiritu, fabricavit, panem et vinum aqua mistum, manente propria specie in carnem et sanguinem suum ad catholicam precem ob reparationem nostram Spiritus sui sanctificatione convertit. Indeque universos jussit divinam precari potentiam ut in formam pristinam sacrosanctum
Abbreviated transcription (Latin):
ad cõmunicandum de manu apl̃ici ordi¬
ris porrexisset dicens. corpus dñi nr̃i r̃u¬
xp̃i ꝓsit tͥ in remissionẽ om̃ium pecc̃orũ
et intam et̾nam: subrisit. Quod iuir dñi
cernens. illi cõmunionẽ sacram retrarit. et
separatim suꝑ altare posuit: eamq diacono
seruandam usq dum cuncti fideles cõmuni¬
carent tradidit. Expletis uͦ sacris misteriis: in¬
terrogauit cam beatus Gregoriꝰ diccns. Dic
rogo quid cordi tuo emerserit: cũ cõmunica¬
tura nsisti. At illa. Recognoui inqͥt porti¬
unculam illam ex eadem oblatione fuisse:
quam ego manib meis feci. et tͥ optuli. Et
tum eam te intellexerim corpꝰ dñi appellas¬
se: subrisi. unc sanctus dñi pontifer sermo¬
nem erinde fecit ad ppłm ÷ et oratus est eũ
ut supplicit̾ dñm exoraret: quatinꝰ ad mul¬
doꝵ fidem corroborandam. carnis ocłis osten¬
deret. qͥd infidelitas huiꝰ mulieris m̃tis ocłis¬

Expanded text:
ad communicandum de manu apostolici ordiad communicandum de manu apostolici ordiris porrexisset, dicens: Corpus Domini prosit tibi in remissionem omnium peccatorum, et vitam aeternam, subrisit. Quod vir Domini cernens, illi communionem sacram retraxit, et separatim super altare posuit, eamque diacono servandam usquedum cuncti fideles communicarent tradidit. Expleto vero sacro mysterio, interrogavit eam beatus Gregorius, dicens: Dic, rogo, quid cordi tuo emerserit, cum communicatura risisti? At illa: Recognovi, inquit, portiunculam illam ex eadem oblatione fuisse quam ego manibus meis feci, et tibi obtuli; et cum eam te intellexerim corpus Domini appellasse, subrisi. Tunc sanctus Domini pontifex sermonem exinde fecit ad populum, et hortatus est eum ut suppliciter Dominum exoraret, quatenus ad multorum fidem corroborandam, carnis oculis ostenderet quid infidelitas hujus mulieris mentis oc
Abbreviated transcription (Latin):
apłs appellari: quia et si aluis non est apłs
sed tamen illis est. Nam signacłm apłatul
uir iste tanti meriti miraculis claruecrit suꝑ¬
fluo querit᷑: qͦd luce clarius constat. qͦd ils
uͥtutum signa suis meritis ualuit aliis qͥa
xp̃o largiente adquirere: si eregisset opoel¬
nitas. faciliꝰ pocenit hec etiam ip̃s ꝓmcts
Sed ne his qui cum iudeis signa uisibilia
ad ostendendam sc̃itatem expetunt satiffac¬
tio desit. et illis qui sc̃orum exemplis ad me¬
liora accendi et ꝓuehi querunt edificatio ꝓ¬
sit: quedam autumo referenda. que ꝑ eum
dñs ad excitandum et corroborandum nr̃e
mentis feruorem. & ut sic dictum sit forte
infidelitatẽ potꝰq ignorantiam. fieri et ma-¬
que religionis et deuotionis studio oblatio¬
nes facere. et die dñica ad eccl̃iam de fer¬
re. summoq pontifici eccliastice cõe uetu¬
dinis & familiaritatis ciꝰdem gr̃a offerre
solebat. Que cum quadam die ex more

Expanded text:
apostolus appellari: quia etsi aliis non est apostolus, apostolus appellari: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen illis est; nam signaculum apostolatus aliquibus vir iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quaeritur, quod luce clarius constat quod is qui virtutum signa suis meritis valuit, aliis quoque Christo largiente acquirere, si exegisset opportunitas, facilius poterat haec etiam ipse Sed ne his qui cum Judaeis signa visibilia ad ostendendam sanctitatem expetunt, satisfactio desit, et illis qui sanctorum exemplis ad meliora accendi et provehi quaerunt aedificatio prosit, quaedam autumo referenda, quae per eum Dominus ad excitandum et corroborandum nostrae mentis teporem, et ut sic dictum sit forte infidelitatem potius quam ignorantiam, fieri et mquae religionis et devotionis studio oblationes facere, et die Dominica ad ecclesiam deferre, summoque pontifici ecclesiasticae consuetudinis et familiaritatis ejusdem gratia offerre solebat. Quae cum quadam die ex more
Abbreviated transcription (Latin):
ius gentis conũsione simul et miraculorũ
ꝓdigiis que ibidem fiebant: ita beatus gre¬
gorns in libris moralib ꝑhibet dicens. Ette
lingua britannie que nichil aliud noue¬
rat quam barbarum frendere: iam dudũ
in diuinis laudib ebrea cepit uerba sona¬
re. Ecte qͦndam tumidus. iam substratus
scõrum pedib seruit occeanus: eiꝰq barba¬
ros motus quos t̾rem pͥncipes edomare fer¬
ro ncquiuerant: hos ꝓ diuina formidine
sacerdotum ora simplicib uerbis ligant.
Et qui cat̾uas pugnantium infidelis neqͥꝗͣ
metuerat: iam nunc fidelis humilium lin¬
guas timet. Quia cnim ꝑceptis celestib ucr¬
bis. carescentib quoq miraculis. uirtus ci
diuine cognitionis infundit᷑: ciusdem di¬
uinitatis terrore refrenatur. ut praua age¬
re metuat ÷ ac totis desideriis ad et̾nitatis
głam uenire concupiscat. Quod totum ut
fieret. ita cidem beato gregorio gr̃a diuina
concessit ÷ ut merito angloꝵ popłis debeat

Expanded text:
jus gentis conversione simul et miraculorum jus gentis conversione simul et miraculorum prodigiis, quae ibidem fiebant, ita beatus Gregorius in libris Moralibus 10 perhibet , dicens: Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraea coepit verba sonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. Quod totum ut fieret, ita eidem beato Gregorio gratia divina concessit, ut merito ab Anglorum populis debeat
Abbreviated transcription (Latin):
magna celcritate epłam quam detulerant
porrexerunt. Qua ꝑlecta: ita est in qͥt socui
ut predixeram ÷ romam celeriꝰ remeabimus.
Taliq ordine interim dilato sue deuoti¬
onis effectu: mox ut ip̃e pontificatꝰ officio
functus est. opus diu desideratum ꝑfecit:
alios quidem p̾dicatores mittens ⁊ sed ipse p̾¬
dicationẽ ut fructificaret suis echortationib
ac precib. seu munerib fultiens. Demiq dire¬
xit ad eandem insulam seruos dei. mellitum
augustinũ. et ioh̃em. cum multis aliis d̾m ti¬
mentib monachis: qui intra breue temporis
spacium regem illum qͥ in capite insule mo¬
rabatur. cum suo populo conũterunt. Quib
deus tantam faciendoꝵ miraculoꝵ gratiam
contulit: ut uerbum fidei qͦd ore p̃dicabant.
signorum efficatia confirmarent. Unde fac¬
tum est: ut paucis elabentib annis. etiam
ceteri insule ipsius reges cum his qui eis erał
subiecti. ad xp̃i dm̃i fidem accederent. De cu¬

Expanded text:
magna celeritate epistolam quam detulerant magna celeritate epistolam quam detulerant porrexerunt, qua perlecta, ita est, inquit socii, ut praedixeram, Romam celerius remeabimus. 21. Talique ordine interim dilato suae devotionis effectu, mox ut ipse pontificatus officio functus est, opus diu desideratum perfecit, alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus seu muneribus fulciens. Denique direxit ad eamdem insulam servos Dei Mellitum, Augustinum et Joannem, cum multis allis Deum timentibus monachis; qui intra breve temporis spatium, regem illum qui in capite insulae morabatur cum suo populo converterunt. Quibus Dominus tantam faciendorum miraculorum gratiam contulit, ut verbum fidei quod ore praedicabant, signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri insulae ipsius reges, cum his qui eis erant subjecti, ad Christi Domini fidem accederent. De cu