comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ illã. qua in animo corporali¬
um rerũ quas sensu ꝑcepim̃. udem᷑
imagines. iccirco imaginariã dixi¬
mͦ. qr nou aliunde nobis ingerunt᷑
harũ rerũ similitudines. sedano¬
bis ip̃is ꝑ sensus inclucte. sicut eas
foris uidimꝰ. ita eas foris imagina¬
mur. uel ex eis ip̃is alias finginꝰ.
Nam similitudinẽ cerm quadru¬
pedis quẽ ocłis uidi. intꝰ imaginor
et exea cerui sex pedũ. quẽ nunqͣm
uidi. imaginẽ fingo hec aũ uisio.
qũ facit. nͥ forte icleo ꝓpħica dici
sunt. imaginari in aĩo possunt
phauthastica sane uisio. aliqñ acor¬
pore fit. aliqñ ab anima. aliqñ aũ¬
ab aliquo alt̾ius nat᷑e sp̃u. Acorpo¬
re uela sompno. uel a morbo. Sõꝑ¬
no: qñ dormientil nobis corpore.
amma que dormire ñ potest. ua¬
cantib sensib quib in ueris cor¬
porib intuendis occupabat᷑. int̾¬
im incorporũ phantasiis natura¬
liter uersat᷑. Morbo. qñ mala aliq̃
ualitudine sensil ꝑtͦbatis uisa

Expanded text:
sionem illam, qua in animo corporalium rerum quas sensu percepimus, videmus imagines, idcirco imaginariam dicimus; quia non aliunde nobis ingeruntur harum rerum similitudines, sed a nobismetipsis per sensus inductae, sicut eas foris vidimus, ita eas intus imaginamur, vel ex eis ipsis alias fingimus. Nam similitudinem cervi quadrupedis, quem oculis vidi, interius imaginor, et ex ea cervi sex pedum quem nunquam vidi, imaginem fingo. Haec autem visio quando facit, nisi forte ideo prophetica dici opheticae sunt imaginari in animo possunt, Phantastica sane visio aliquando a corpore fit, aliquando ab anima, aliquando autem ab alterius naturae spiritu, a corpore, vel somno, vel morbo. Somno, quando dormientibus nobis corpore, anima, quae dormire non potest, vacantibus sensibus, quibus in veris corporibus intuendis occupabatur, interim in corporum phantasiis naturaliter versatur. Morbo, quando mala aliqua valetudine sensibus perturbatis, visa
Abbreviated transcription (Latin):
onus leue faciat. qd ur̃is possit serui¬
re ꝓfectib: quatinꝰ qui dedit affec¬
tũ. sui luminis infusione prestet
effectũ. Et onus quidẽ babylonis qͣn¬
tũ spectabat ad tytulũ hesterna die.
sicut potiumꝰ explicauimꝰ. Sed cũ
scͥptũ sit onus babylonis qd uidit
ysaias fisiꝰ amos. querenclũ puca¬
uimꝰ. quomͦ uisũ sit. ab ysaia onꝰ
istud. maxime cũ plures sint uisi¬
ones: et ob quar uisionis ex¬
ces. Est qͥppe uisio sensualis uisio
imaginaria. uisio phantastica. ui
sio spiritalis. uisio rationalis. uisio
intellectualis. Sisio sensualis ẽ. qua
corporeis sensib corporalia senciunt᷑
Uisio imaginaria. qua earũ rerũ.
que ꝑ corpꝰ senciuntur. intus imagi¬
nes cernunt᷑. uel ex eis que ꝑcepta st̃.
alia que non sunt sensa fingunt᷑.
Uisio uero pbantastica ẽ: qua corpo¬
raliũ rerũ phantasmata uel ocłis.
uel aĩo obiciunt᷑. Prro sp̃italis uisio

Expanded text:
onus leve faciat, quod nostris possit servire profectibus; quatenus qui dedit affectum sui luminis infusione praestet effectum. Et onus quidem Babylonis, quantum spectabat ad titulum, hesterna die, sicut potuimus, explicavimus. Sed cum scriptum sit: Onus Babylonis, quod vidit Isaias, filius Amos, quaerendum putamus, quomodo visum sit ab Isaia onus istud: maxime cum plures sint visiones, et ob quamdam visionis extes. Est quippe visio sensualis, visio imaginaalis, visio intellectualis. Visio sensualis est, qua corporeis sensibus corporalia sentiuntur. Visio imaginaria, qua earum rerum, quae per corpus sentiuntur, intus imagines cernuntur, vel ex eis quae percepta sunt, alia quae non sunt sensa finguntur. Visio vero phantastica est, qua corporalium rerum phantasmata vel oculis vel animo objiciuntur. Por
Abbreviated transcription (Latin):
na celestia. terrena sꝑnentib. Pul¬
cri sane pecles. quib nec saltẽ pul¬
uis adheret. s uel posita in pelium
aqua. ab ip̃o xp̃o abluit᷑. aut in ip¬
sos ꝓpt̃ quos contͣhit᷑. ip̃o dño iubei¬
te excutitur. Quicqͥd enĩ p̃dicatores
uel prelati. ex occasione officii sui.
terrenarũ affectionũ pulueris con¬
trahunt. uł ab ip̃a caritate ꝓ qua
contͣhitur. xp̃o oꝑante diluitur:
scłm illud. caritas oꝑit multitudi¬
nem peccatoꝵ. Uel certe in ipõs ꝓ
quib laborant. si fuerit ingrati
uł mobeclientes. excutitur: ut totumñ
predicatori. sed ipsis pociꝰ imputetur.
His om̃ib diligenter consicłatis: bre¬
ui epylogo sensũ lictere explicemus.

Expanded text:
na coelestia, terrena spernentibus! Pulchri sane pedes, quibus nec saltem pulvis adhaeret, sed velut posita in pelvim aqua, ab ipso Christo abluitur, aut in ipsos, propter quos contrahitur, ipso Domino jubente, excutitur. Quidquid enim praedicatores, vel praelati ex occasione officii sui, terrenarum affectionum pulveris contrahunt, vel ab ipsa charitate, pro qua contrahitur, Christo operante, diluitur, secundum illud: Charitas operit multitudinem peccatorum ; vel certe in ipsos, pro quibus laborant, si fuerint ingrati vel inobedientes, excutitur, ut totum non praedicatori, sed ipsis potius imputetur. His omnibus diligenter consideratis, brevi epilogo sensum litterae explicemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ostium enĩ michi aptũ ẽ magnũ
et eui. gn: dens: et aduersarii mui¬
ci. Mutitudo qͥppe credentiũ. qͣsi osti¬
um erant. ꝑ quos incuntatẽ confu¬
sionis paulus intromissus. cont᷑ao
uersarios. quoꝵ ñ parius nume¬
rus. copiam habuit cominꝰ cdlecer¬
tandi. Et in his om̃ib onuis intelli¬
mus. ꝑ xp̃i aduentũ separatione
maloꝵ ẽe subuersam. Seo iã sermo¬
i huic finẽ faciamꝰ. ne in hac pare
ce ur̃is ꝓfectib seruire cupientes.
alia exercitia. eque nobis necessari¬
a. impedire uideam᷑. Preccdat autẽ
sermonẽ crastinũ oratio. quo ea que
allegorice dicta st̃. expositiõe tͦpologi¬
ca repetere possimꝰ ut iacto fidei fui¬
damento bonoꝵ oꝑum suꝑponatur
structura. ad laudem et głam do¬
mini nr̃i iesuxp̃i. qui uiuit et

Expanded text:
Ostium mihi apertum est magnum et evidens, et adversarii multi . Multitudo quippe credentium quasi ostium erant, per quos in civitatem confusionis Paulus intromissus, contra adversarios, quorum non parvus erat numerus, copiam habuit cominus decertandi. Et in his omnibus onus intellimus, per Christi adventum, separatione multorum esse subversam. Sed jam sermoni huic finem facimus, ne in hac parte vestris profectibus servire cupientes, alia exercitia aeque vobis necessaria impedire videamur. Praecedat autem sermonem crastinum oratio, quod ea quae allegorice dicta sunt, expositione tropologica repetere possimus, ut jacto fundamento bonorum operum superponatur structura, ad laudem et gloriam Domini nostri Jesu Christi, qui vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
uilis et puersa sutentio. ininfina
pe hostia ẽ. ueritatis predicatios qp̃¬
nis affuctio. paupũ recreatios casua
et intenta oratio. Sed hascerte uiet¬
mas. declinant in ꝓfundũ: qui relic¬
ta intentione. celestium p̃mioꝵ. eas
ad hec iifima recorquent. p̃sentiũ
Uidete ne iusticiam urãm faciatis

Expanded text:
totum vilis et perversa intentio in infima totum vilis et perversa intentio in infima pe hostia est veritatis praedicatio, carnis afflictio, pauperum recreatio, assidua et intenta oratio. Sed has certe victimas declinant in profundum qui, relicta intentione coelestium praemiorum, eas ad haec infima praesentium U
Abbreviated transcription (Latin):
ut mens. uex. manꝰq concorcdent:
intentione. sermone. actione. Dos¬
sunt et in manuũ leuatione. ea que
digia inplebe. ñ inconuenienter in¬
telligi. hisq p̃nuntiatũ uerbis. qd̃
mneuangelio legimꝰ. dño p̃cipiente
completũ. Ite inquid ad discipłos
predicate dicentes. appropinquelb¬
bit regnũ celoꝵ. Hoc est qd dixit
ysaias. exaltate uocẽ. Et addliclit:
leprosos mundate. demones eicite
Et inde ꝓpha. leuate manũ. Ses nec
inconueniens erit ut credo. sieleua¬
tione manuũ. uł uocis exaltatione
recta p̃figuret᷑ intentio. que si sola
puersa fuerit. et mninferiora decli¬
nans. et uerba et oꝑa qͣntũcumq
undeant᷑ sublimia. a deo tñ iudi¬
cant᷑ iacentia. Nam hi qui non sin¬
cere. neq ex ueritate. dei exangłm
predicant. s ex occasione. de qͥb ait
paulus. om̃s que sua sunt querũt
nec uocẽ exaltant. nec manꝰ leua¬
bant. quia qͥcquid sublime sona¬
bat inuerbis. qͥeqͥo in iniraculis¬

Expanded text:
ut mens, vox, manusque concordent ut mens, vox, manusque concordent intentione, sermone, actione. Possunt et in manuum levatione ea quae digia in plebe, non inconvenienter accipi: hisque praenuntiatum verbis, quod in Evangelio legimus, Domino praecipiente, completum. Ite, inquit ad discipulos, praedicate, dicentes: Appropinquabit regnum coelorum . Hoc est, quod dixit Isaias. Exaltate vocem. Et addidit: leprosos mundate, daemones ejicite . Et inde propheta: Levate manum. Sed nec inconveniens erit, ut credo, si elevatione manuum, vel vocis exaltatione recta praefiguretur intentio: quae si sola perversa fuerit, et in inferiora declinans; et verba, et opera, quantumcunque videantur sublimia, a Deo judicabuntur jacentia. Nam hi qui non sincere, neque ex veritate Dei Evangelium praedicabant, sed ex occasione de quibus ait Paulus: Omnes, quae sua sunt, quaerunt, ; nec vocem exaltabant, nec manus levabant; quia, quidquid sublime sonabat in verbis, quidquid in miraculis
Abbreviated transcription (Latin):
ue tribulationis nr̃e. supͣ modum
insublimitate eternũ pondus głe
oꝑat᷑ in nobis. Sc̃issimꝰ quoq euan¬
gelista ioħes. uocẽ exaltans. et qͣsi
filiꝰ tonitrui. suꝑ babylonẽ terribi¬
liter inconans: nolite inqͥd dilige¬
re mundũ. neq ea que in mundo
sunt. Et mundus tͣnsit. et concupis¬
centia eiꝰ. Primꝰ etiã euangelice gr̃e
no terreno. s a celesti sue predica¬
tionis sumpsit exordiũ: exaltans
uocem et dicens. Pemtentiã inquid
agite: appropinquabit enĩ regnũ
celoꝵ. Exaltat itaq uocẽ qui predicat
spũalia. qui loquitur diumna: qui
promittit celestia. Exaltate uocem
leuate manũ. Leuant᷑ manis in
oratione. leuant᷑ in bonaoꝑatione
leuantur in miraculoꝵ exibitione.
Incumbit qͥppe p̾dicatorib. ut ꝓ ipĩs
quib precdicant. orent. pͥmũ ut audi¬
ant. deinde ut credant: pꝰstremo
ut ipsa fide. acbonis oꝑiby ꝑseue¬
rent. Incumbit illis nichilominꝰ. ut
his quedocent. ñ contͣria faciant

Expanded text:
 modum in sublimitate aeternum pondus gloriae operatur in nobis . Sanctissimus quoque evangelista Joannes vocem exaltans, et quasi filius tonitrui super Babylonem terribiliter intonans: Nolite inquit, diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . Et: Mundus transit, et concupiscentia ejus . Primus etiam evangelicae gratiae no terreno, sed a coelesti suae praedicationis sumpsit exordium, exaltans vocem et dicens. Poenitentiam, inquit, agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Exaltat itaque vocem, qui praedicat spiritualia, qui loquitur divina, qui promittit coelestia. Exaltate vocem, levate manum. Levantur manus in oratione, levantur in bona operatione, levantur in miraculorum exhibitione. Incumbit quippe praedicatoribus, ut pro ipsis, quibus praedicant, orent primum ut audiant, deinde ut credant, postremo ut in ipsa fide ac bonis operibus perseverent. Incumbit illis nihilominus, ut his, quae docent, non contraria faciant,
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝓmittebant. qͥ iacenti in imis.
ppłs. que ima sunt p̃dicabant. qͥ
temporalia amantib. tẽporalia p̃¬
mia p̃ponebant. Exaltat᷑ autẽ uox
eoꝵ quos xp̃c noui testamenti euai¬
gelistas consticuit. qui celestia de¬
sidanda. terrena uero docent. ẽẽ.
sꝑnenda. qͥ nichil mercedis. suis ꝓ¬
mitcunt auditorib inp̃senti. im¬
mo hic labores et agones. infitturo.
coronas et premia pollicent᷑. Exal¬
tabat plane uocẽ paulus cũ diceret.
Que sursũ sunt querite. ubi xp̃c ẽ¬

Expanded text:
na promittebant; qui jacenti in imis na promittebant; qui jacenti in imis populo, quae ima sunt praedicabant; qui temporalia, amantibus temporalia, praemia proponebant. Exaltatur autem vox eorum, quos Christus Novi Testamenti evangelistas constituit; qui coelestia desideranda, terrena vero docent esse spernenda; qui nihil mercedis suis promittunt auditoribus in praesenti; imo hic labores et agones, in futuro coronas et praemia pollicentur. Exaltabat plane vocem Paulus, cum diceret: Quae sursum sunt quaerite, ubi C
Abbreviated transcription (Latin):
quo inicio scłm hesternã
promissionẽ nrãm. hodier¬
nus sermo debeat procedere. Predi¬
catoribus ueritatis ut diximꝰ. uocis
indicit᷑ exaltatio. ut ubiq terrarũ
salus qͣm oꝑatus ẽ dñs in medio
terre apłis p̃dicantib audiat᷑. et
sic reminiscantur et conuertant᷑
ad dñm. uniuersi fines terre. et in
one distinguere: istos ut uocẽ in p̃¬
dicatione exaltent hortat᷑. Nostis
ppło huic udaico ut carnali. et ni¬
chil nisi terrã sapienti. terrenam
felicitatẽ fuisse ꝓmissam. panis ui¬
delicet uiniq copiam: lactis ac
mellis habundantiã scdm illito.
Si uolueritis et audieritis me: bo¬
na terre comedetis. Et illud. Si am¬
bulauerctis inmandatis dñi. ad¬
herentes eiꝰ disꝑdet dñs om̃s gen¬
tes has ante faciẽ uram. Om̃is locꝰ
quem calcauerit pes uester: ur̃erit
Et in amos ꝓpħ̃a. Comp̃hendet ara¬
tor messorẽ. et calcator uue mittez¬
tem semen. Et multa his similia.
Non gͥ exaltabant uocẽ qui terre¬

Expanded text:
quo initio, secundum hesternam promissionem nostram, hodiernus debeat sermo procedere. Praedicatoribus veritatis, ut diximus, vocis indicitur exaltatio ut ubique terrarum salus, quam operatus est Dominus in medio terrae, apostolis praedicantibus audiatur, et sic reminiscantur, et convertantur ad Dominum universi fines terrae ; et in one distinguere, istos, ut vocem exaltent, hortatur. Nostis populo huic Judaico, ut carnali et nihil nisi terram sapienti, terrenam felicitatem fuisse promissam, panis vinique copiam, lactis ac mellis abundantiam secundum illud: Si volueritis, et audieritis me, bona terrae comedetis . Et illud: Si ambulaveritis in mandatis Domini, adhaerentes ei, disperdet Dominus omnes gentes has ante faciem vestram. Omnis locus, quem calcaverit pes vester, vester erit . Et in Amos propheta: Comprehendet arator messorem; et calcator uvae mittentem semen . Et multa his similia. Non igitur exaltabant vocem, qui terre
Abbreviated transcription (Latin):
ducil. ubi om̃ib infidelitate et ma¬
licia obseratis. uerbo dei ao eoꝵ corda
nullus patet accessus. ubi uor p̃dica¬
toris audit᷑ quasi pulsantis adhosti¬
um. sed doctrina ueritatis si tecipit᷑
ẽales utiq erant uidei: quib pauliꝰ
dicebat. Uobis oporcebat primũ ad
nuntiare regnũ dei. s qm̃ repellitis
illud. et indignos uos iudicatis eter¬
ne uite: ecce conuertim᷑ ad gentes:
Seo et illi hostiũ clauserant ducib
aures suas. Dicunt᷑ sane ip̃i p̾dica¬
tores duces uerbi. qr dei uerbũ audi¬
toꝵ cordib introducunt. Qui tunc
portas cuutacis ingressi sunt quan¬
do suscepti a gentib constructe de
fidei sacuienta incellig i portas qpo¬
pe ẽ ut fides precedat: demeesie qͥb¬
itus pateat incellectui. Turis aateo
ci possunt du ces ingressi. q ñ per
fidem audi toꝵ qͣsi ineoꝵ corcib
suscepti. alcioris ac secretioris cloctri¬
ne. eis lumen infundunt. Sed et

Expanded text:
ducibus, ubi omnibus infidelitate et maducibus, ubi omnibus infidelitate et malitia obseratis, verbo Dei ad eorum corda nullus patet accessus; ubi vox praedicatoris auditur quasi pulsantis ad ostium; sed doctrina veritatis non recipitur. Tales utique erant Judaei, quibus Paulus dicebat: Vobis oportebat primum atis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . Sed et illi ostium clauserant ducibus aures suas . Dicuntur sane ipsi praedicatores duces verbi, quia Dei verbum auditorum cordibus introducunt, qui tunc portas civitatis ingressi sunt, quando suscepti a gentibus, constructae de fidei sacramenta intelligi. Necesse quippe est ut fides praecedat, deinde introitus pateat intellectui. Tunc autem dici possunt duces ingressi, quando per fidem auditorum quasi in eorum cordibus suscepti, altioris ac secretioris doctrinae eis lumen infundunt. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
ad sublumna mente conscendite: ut
in monte contẽplationis. discatis.
qd̃ in mundi huiꝰ ualle doceatis. et
in sublimi actione. s et contẽplatiõe
locati. leuate signum. crucis mysteri¬
a predicando: exaltate uocẽ nonter¬
rena. sed celestia promittendo. in õi
loco leuantes puras manus. ꝓ eisqͥb
predicatis orando. uł bona oꝑa recta
incentione exercendo. et ita muri ba¬
bylonici crucis aculeo penetrantur
et spolia eiꝰ diripiant᷑. fiatq qd̃ inħ
ipso ꝓpħ̃a scͥptũ ẽ. Letabunt᷑ coramte
sicut letancur in messe qui. sicut
erultant uictores capta preda. qũdi
uidunt spolia. Et ingrediant᷑ por¬
tas duces. In his qͥppe om̃ib que cdlic¬
ta sunt. aꝑiuntur porteciuitatis: du¬
ces ingrediuntur. quoꝵ iliuis de ip¬
sarum portarũ aꝑcione głat᷑ et cdicit
Ostium mͥ aꝑtum ẽ magnũ et eui¬
dens: et aduersarii multi. Ibi qͥppe
porte. babylonicis clause rẽpiunt᷑ a

Expanded text:
ad sublimia mente conscendite, ut ad sublimia mente conscendite, ut in monte contemplationis discatis, quod in mundi hujus valle doceatis; et in sublimi, actione scilicet et contemplatione, locati, levate signum crucis mysteria praedicando; exaltate vocem, non terrena, sed coelestia promittendo; in omni loco levantes puras manus, pro eis, quibus praedicatis, orando, vel bona opera recta intentione exercendo; et ita muri Babylonis crucis aculeo penetrentur, et spolia ejus diripiantur; fiatque quod in hoc ipso propheta scriptum est: Laetabuntur coram te, sicut qui laetantur in messe, sicut exsultant victores capta praeda, quando dividunt spolia. Et ingrediantur portas duces . In his quippe omnibus, quae dicta sunt, aperiuntur portae civitatis, duces ingrediuntur: quorum unus de ipsarum portarum apertione gloriatur, et dicit: Ostium mihi apertum est magnum, et evidens, et adversarii multi . Ibi quippe portae Babylonis clausae reperiuntur a
Abbreviated transcription (Latin):
lonem. to. ẽ. mundũ. qui mons est
ꝓpt̾ elationẽ. caligniosus. ꝓpt̃ errorẽ.
signum filei. et dñice passionis le¬
uateꝰ ut humilitate crucis. mundi
suꝑbia debellet᷑. lumine fidei erroꝵ
tenebre depellantur. Nec inuno ro
loco. aut inuna fiat regione. sed ex¬
altate uocẽ. ut in om̃em terrã exeat
sonus ur. et in fines orbis terre uer¬
ba ura. Ut aũ doctrina ueritatis.
libentiꝰ audiat᷑. faciliꝰ credat᷑. deuo¬
tuis recipiat᷑ leuate manũ: ut
quod uerbis docetis. miracłis confir¬
metis. Que omĩa impleta sunt. qͣn¬
do discipłi ꝓfecti p̃dicauerunt nͥq
cleo coꝑante. et sermonẽ confirmas¬
te sequentib signis. Pocest legiita.
uos p̃dicatores uerbi dei. ascendice
de ualle ad montẽ. de littera ad
sp̃m. de carnalib cerimoniis legis
ad celestia sacramenta euangelii.
ec ita in monte illo caliginoso. in
quo ẽ cdeus. id.ẽ. in scͥpturarũ scĩa
positi. leuate signũ et uocẽ. Uel ita.
los quos sublimia p̃dicare p̃cipio.

Expanded text:
ns est propter elationem, caliginosus propter errorem, signum fidei et Dominicae passionis levate, ut humilitate crucis mundi superbia debelletur, lumine fidei errorum tenebrae depellantur. Nec id uno in loco, aut in una fiat regione, sed exaltate vocem ut in omnem terram exeat sonus vester, et in fines orbis terrae verba vestra. Ut autem doctrina veritatis libentius audiatur, facilius credatur, devotius recipiatur, levate manum ut quod verbis docetis, miraculis confirmetis. Quae omnia impleta sunt, quando discipuli profecti praedicaverunt ubique, Deo cooperante, et sermonem confirmante, sequentibus signis . Potest legi et ita. Vos praedicatores verbi Dei, ascendite de valle ad montem, de littera ad spiritum, de carnalibus caeremoniis legis ad coelestia sacramenta Evangelii; et ita in monte illo caliginoso, in quo est Deus, id est Scripturarum scientia positi, levate signum, et vocem. Vel ita: Vos, quos sublimia praedicare praecipio,
Abbreviated transcription (Latin):
apłici. quos ad debellaudũ atrium
fortis. xp̃c misit in mundũ. uocem
suam quadrifarie dicimꝰ exaltas¬
se. regni dei p̃dicatione. bonoꝵ ce¬
lestium ꝓmissioue. contẽptu presez¬
tium. intencione futuroꝵ. O quam
pulcri suꝑ montes uirtutũ. pedes

Expanded text:
ici, quos, ad debellandum atrium fortis, Christus misit in mundum, vocem suam quadrifarie dicimus exaltasse regni Dei praedicatione, bonorum coelestium promissione, contemptu praesentium, intentione futurorum. O quam pulchri
Abbreviated transcription (Latin):
pendunt. nec uocẽ exaltant. nec
manus leuant. nec p̃mia celestia.
S ecerna supplicia expectant Nã
qS etiã donis illis sublimiorib ꝑ
pbetia. scilicet. et miraculis pluri¬
mi abutuntur: et ꝓphetia balaam.
et ude miraculis facile cõprobatur
Marime tñ argumento nobis ẽ il¬
la terribilis in eyangelio saluatoris
sententia: qua dicit. Multi uenient¬
in illa die dicences. Non innoĩe
multa fecimꝰ: Et cunc conficebor ile¬
ni carismata meliora. humilitatẽ.
pacientiam. caritatẽ. Hec certe me¬
liora. qr utiliora. Non enĩ humilibus.
non obedientib. non in caricate in
uicem di ef ligentib dicet dñs
in illa die non nom uos: quod sci¬
mus eum multis ꝓphetantib et mi¬
racula facientib ẽẽ dicturum. Nullꝰ
cptum. quia se non uidet miraculis
głosum. s sc̃m tria illa que diximꝰ.
qͣm cliuinis sit gͣtus aspectib nichil
hesitans metiatur. Nam suꝑbis ds̃
resistit: humilib autẽ dat grãm. Et
inpacientia ur̃a possidebitis animaᷤ

Expanded text:
nec vocem exaltant, nec manus levant, nec praemia coelestia, sed aeterna supplicia exspectant. Nam quod etiam donis illis sublimioribus, prophetia scilicet, et miraculis, plurimi abutantur, et prophetia Balaam, et miraculis Judae facile comprobatur. Maxime tamen argumento nobis est illa terribilis in Evangelio Salvatoris sententia, qua dicit: Multi in illa die dicentes, Nonne in nomine multa fecimus? Et tunc confitebor ilni charismata meliora, humilitatem, patientiam, charitatem. Haec certe meliora, quia utiliora. Non enim humilibus, non obedientibus, non invicem in ritate diligentibus dicet Dominus in illa die: Non novi vos: quod scimus eum multis prophetantibus et miracula facientibus esse dicturum. Nullus Deo minus acceptum, quia se non videt miraculis gloriosum; sed secundum tria illa, quae diximus, quam divinis sit gratus aspectibus, nihil haesitans metiatur: nam. Superbis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam ; et: In patientia vestra possidebitis animas
Abbreviated transcription (Latin):
itu usitabat. nec diuina ibi honeste
pot̾ant officia celebrari. qͣm fulco de¬
canus ad qũe tunc parrochia ꝑtine¬
bat: iure parrochie reedificainit atten¬
tius. ⁊ in eniteriolo ueti ꝙ. ibi adia
mas suas construxit usi se¬
re sicut uoluit transforma
qua siquidem capell: a hugo
depnant sacerdotem arreptis cla
a sacerdotalib induinentis a¬
Tit. cũ sacerdos ad Romanam
llam antea ꝓuocass. ⁊ in ip̃o fac¬
to nichilominꝰ insist̾et appellare. ibi¬
ꝙ postiodũ contrnue fecit diuina¬
sacerdotem suũ in anathemate cele¬
brare. ⁊ parrochianos a manu sacerdo¬
tis qͣm semꝑ agnouerant: aimouet
iuobat̃ ⁊ ammouit. scił ut si ueniret
ad causam. hac arte fungi possessoris
cõmodo uideret᷑. Ad nos itaq spectat
tante enormitatis correptio. neq ego
sꝑo. aliquod aliunde recedium qr
longinquum ⁊ sũptuosum ẽ. pau¬
ꝑib eccłie Romane subsidiũ. licet
nos de ip̃ius ñ oporteat auxilio des¬

Expanded text:
itu visitabat, nec divina ibi honeste itu visitabat, nec divina ibi honeste poterant officia celebrari; quam Fulco decanus, ad quem tunc parochia pertinebat, jure parochiali reaedificavit attentius et in cimeteriolo veteri quod ibi amos suas construxit, usu sepulturae sicut voluit transformato, de qua siquidem capella Hugo de Nunaunt sacerdotem acceptis clavibus et sacerdotalibus indumentis amovit, cum sacerdos ad Romanam Ecclesiam antea provocasset, et in ipso facto nihilominus insisteret appellare. Ibique postmodum continue fecit sacerdotem suum divina in anathemate celebrare, et parochianos a manu sacerdotis, quem semper agnoverant, violenter amovet et amovit, sed ut si veniret ad causam, hac arte fungi possessoris commodo videretur. Ad vos itaque spectat tantae enormitatis correptio, neque ego spero aliquod aliunde remedium, quia longinquum et sumptuosum est pauperibus Ecclesiae Romanae subsidium, licet nos de ipsius non oporteat auxilio des
Abbreviated transcription (Latin):
debilitate mea. ⁊ pauꝑtate sponta¬
nea moueret᷑. adeo. ut ⁊̃ sua mͥlib̾a¬
liter in om̃i oportuntate exhiberet.
meeq saltem de hiis que ego contu¬
leram er. misccłiter in temꝑe uellet
inopie subuenire. s tp̃e partem mo¬
dicibeneficii qd̵ ego pauꝑib canoni¬
cis contuleram. immo qͣi conserua¬
ueram mͥ: absq omni iudicio drolen¬
ter usurpat: licet p̾dicti fr̃es aliquib
anuis ⁊ p̃decessores eoꝵ ab antiguo pa¬
cifice possedissent. Requisiui eum
instantius. ut iusticiam dei et piru¬
ꝑis eccłie meamq consicdarer inopi¬
am.s in nullo ꝓficere potui. quin
manꝰ audaces. semꝑ p̾sumeret exten¬
dere: ⁊ ius pauꝑum impudentiꝰ usur¬
pare. Est etiã in parrochia illa ca¬
pellula quedã nullos parrochia¬
nos nullos ꝓrsus recdlitus hñs. Ad
ius nimirũ parrochialis eccłie ꝑtiuens
ab antiquo: qͣm omni fere seruicio ⁊
ecdificio destitutã: sacerdos eiꝰdem par¬
rochie solus cũ uellet deuotionis intu¬

Expanded text:
debilitate mea et paupertate spontanea moveretur, adeo ut etiam sua mihi liberaliter in omni opportunitate exhiberet meaeque de his quae ego ei contuleram, misericorditer in tempore vellet inopiae subvenire; sed ipse partem modici beneficii quod ego pauperibus canonicis contuleram, imo quasi reservaveram mihi, absque omni judicio violenter usurpat, licet praedicti fratres aliquibus annis et praedecessores eorum ab antiquo pacifice possedissent. Requisivi eum instantius, ut justitiam Dei et pauperis ecclesiae meamque consideraret inopiam, sed in nullo proficere potui, quin manus audaces semper praesumeret extendere, et jus pauperum impudentius usurpare. Est etiam in parochia illa capellula quaedam nullos parochianos, nullos prorsus reditus habens, ad jus nimirum parochialis ecclesiae pertinens ab antiquo, quam omni fere servitio et aedificio destitutam, sacerdos ejusdem parochiae solus, cum vellet, devotionis intu
Abbreviated transcription (Latin):
serit affluientem. adiuncto siqͥdem
u̾bo. Regie ꝓmissionis qd̾ ine in om̃i
oportunitate mea deiceps adiuua¬
ret: ficut unqͣm liberiꝰ fecerat et
omẽm a me molestiam ꝓpulsaret.
Nichil autẽ mͥ constat ẽẽ molestiꝰ
qͣm qd̾ is qͥ stare mecĩi ꝑ omnia de¬
buiss. id in quo frẽs letificare sꝑa¬

Expanded text:
dem verbo regiae promissionis quod me in omni opportunitate mea deinceps adjuvaret, sicut unquam liberius fecerat, et omnem a me molestiam propulsaret. Nihil enim mihi constat esse molestius, quam quod is qui stare mecum per omnia debuisset, id, in quo fratres laetificare s
Abbreviated transcription (Latin):
Ad suminã: moliora sunt uere dili¬
gentis seuera consilia. qͣm fallax as¬
sentatio blandientis. sic̃ nouissimo
magnificentie ur̃e t̾ror iualuit ⁊
comp̃fsi. Memini adhuc neq hoc um¬
qͣm aliquid a mea pot̾it extorq̃re
memoria sublrmitatẽ irrãm me in¬
ter inicia ur̃a in ult̾iorem grãm re¬
cepisse mer̃iq semꝑ qͦ sepiꝰ utebami¬
ni uob̃ in om̃i tͣnquillitate ꝓfecisse
consilĩ: ad eo ut nicħ unqͣm dispen¬
dii nicħ laboris nicħ cuꝰlibet confu¬
uidebant᷑. Non erat qui ur̃e p̃sume¬
ret obsistere potestati. qr tunc om̃e
tuit q letalia uenenati mellis. blan¬
dimenta licent iufundere affectio¬
ni iusticia rõ cepit cepit cedere uo¬
luntati. ⁊ meliore consilio p̃forma¬
tosolim sensus in ꝯtrarios qñq do¬
losa sedulitate conũtit affectus. Uñ
nimirũ ẽtum ẽ ortum ee ꝗi¬

Expanded text:
Ad summam meliora sunt vere diliAd summam meliora sunt vere diligentis saeva consilia, quam fallax assentatio blandientis, sicut novissimomagnificentiae vestrae terror invaluit et compressi. Memini adhuc, neque hoc unquam aliquid a mea poterit extorquere memoria, sublimitatem vestram me inter initia vestra in ulteriorem gratiam recepisse, meumque semper, quo saepius utebamini, vobis in omni tranquillitate fecisse consilium, adeo ut nihil unquam dispendii, nihil laboris, nihil cujuslibet confuvidebantur. Non erat qui vestrae praesumeret obsistere potestati, quia tunc omne tuitque lethalia venenati mellis blandimenta licenter infundere, affectioni justitia, ratio coepit cedere voluntati, et meliore consilio praeformatos olim sensus in contrarios quandoque dolosa sedulitate convertit affectus. Unde nimirum certum est ortum e
Abbreviated transcription (Latin):
pecto. Mutto itaq ad uos ioħem de
abbacia hominẽ fidelem uob̃ parit̃
⁊ deuotum que audire uice mea ⁊
p̃cib meis ad momęñtũ uelitis au¬
res regias inclinare. Obsecro remi¬
niscat᷑ excellentia urã fidei deuotionis
⁊ obsequii honori ⁊ utilitati ur̃e ab in¬
eunte puericia urã a me semꝑ exibi¬
ti. ⁊ in oportunitatib meis apuid uoᷤ
m̃ita mea mͥ qñq respondeant. nͦ
impotentiã senectutis mẽe dignetirr
magnificentia ur̃a conter̾e. s homi¬
nem ad omẽm pacientiã cũ om̃i hu¬
militate uoluntati ur̃e semꝑ expõi¬
tum lib̾alitate regia conforie ⁊ no¬
irssimos dies meos quib adhuc apd̾
uos modico temꝑe futurus sũ ꝑmi¬
tatis rinmo faciatis in leticia ꝯsũma¬
re. Non me ꝑmittit puritas consei¬
entie mee de ur̃ã sap̃ia desꝑare apd̃
qͣm sepĩ in in ultis ⁊ manmis grãm
merui. Isi quid qñq ꝑ ignoran¬
tiam aut simplicitatẽ minꝰ pru
pensi incessant̃ officii cõpensauit.

Expanded text:
to itaque ad vos Joannem de abbatia hominem fidelem vobis pariter et devotum, quem audire vice mea et precibus meis ad momentum velitis aures regias inclinare. Obsecro reminiscatur excellentia vestra fidei, devotionis et obsequii, honori et utilitati vestrae ab ineunte pueritia vestra a me semper exhibiti, et in opportunitatibus meis apud vos mea mihi quandoque respondeant, nec impotentiam senectutis meae dignetur magnificentia vestra conterere; sed hominem ad omnem patientiam cum omni humilitate voluntati vestrae semper expositum, liberalitate regia confovere, et novissimos dies meos, quibus adhuc apud vos modico tempore futurus sum, permittatis, imo faciatis in laetitia consummare. Non me permittit puritas conscientiae meae de vestra sapientia desperare, apud quam saepius in multis et maximis gratiam merui, et si quid quandoque per ignorantiam aut simplicitatem minus pruet sedulitas impensi incessanter officii compensavit.
Abbreviated transcription (Latin):
infua faciatis possidere pacifice. sicuit
antecessores eoꝵ constitit longo temꝑe
possedisse. ⁊ ip̃i duob aut tͥb annis
nouissiiis possederunt: fructusq ꝑ¬
ceptos ĩchilominꝰ eum restituere faci¬
atis. Reminiscat᷑ obsecro dñs meus
quomͦ in nouissimo discessu meo ap̃
bisortium letificau̾it animã meam.¬

Expanded text:
sicut antecessores eorum constiterit longo tempore possedisse et ipsi duobus aut tribus annis novissimis possederunt, fructusque perceptos nihilominus eum restituere faciatis. Reminiscatur, obsecro, dominus meus, quomodo in novissimo discessu meo apud Gisortium laetificavit animam meam
Abbreviated transcription (Latin):
ille. ⁊ ego nichilominꝰ exultaui. spe¬
rans de lib̾alitate mea p̃sertim ap̃
nepotem meũ. mͥ fructũi in temꝑe
ꝓuenire. S me qͥtlem debuerant p̃¬
cedentium temꝑm satis exꝑimenta
docuisse. nͥ me indulgentie grã ⁊
tam ꝓxime cognationis cõpassio
seduxiss. Ego em̃ ex sorore natũ par¬
uulum indulgentiꝰ educauii. eru¬
diri feci diligentꝰ. recllitib ampli¬
aui m̃q ad confẽndum er om̃is ul¬
tro copia respondebat. Donaui si¬

Expanded text:
ille, et ego nihilominus exsultavi, speille, et ego nihilominus exsultavi, sperans de liberalitate mea, praesertim apud nepotem meum, mihi fructum in tempore provenire. Sed me quidem debuerant praecedentium temporum experimenta docuisse, nisi me indulgentiae gratia et tam proximae cognationis compassio seduxisset. Ego enim ex sorore natum parvulum indulgentius educavi, erudiri feci diligentius, reditibus ampliavi, mihique ad conferendum ei omnes ultro copia respondebat. Donavi si
Abbreviated transcription (Latin):
consũmatio ⁊ merces ẽ: ñ ẽ. de quo alii
culo sunt obiecti. Scripsi diffusiris qr
ũborum copiam deuotio ministrabat.
singulaq mn dictu necessaria uide¬
bant᷑ ut fidelis ammonitio ur̃e uos
faciat głe reminisci. Utinam uiros
u̾tutis ⁊ consilia fortium regia maies¬
tas estimet ⁊ agnoscat. ne sp̃s miqͥta¬
dinetz¬
st in ep̃atu lexoũ. quedã parro¬
chialis eccłia apud Gwassccyum.
quam ego in manu mea possessam cdi¬
utiꝰ canonicis regłarib sc̃i uictoris
pͥusqͣm ad eos demigͣssem donaui.
ut sũptib meis aliqua ex parte ꝓ¬
ficere poss: cũ ego ad eccłiam illã ꝑ
transsissem. Res modica ẽ. s ego non
habeham in quo ampliꝰ possem pau¬
ꝑib fũib subuentre. Uerum in eadẽ
parrachia queclã p̃benda ẽ. lexõn¬
ti meo donaui. sic̃ ei confueũam qͥcqͥd
fere possem ꝓfusa lib̾alitate donare
neq quicqͣm eiꝰmodi posser in regio¬
ne illa: ei gͣcius obuenire. Letatꝰ ẽ.

Expanded text:
consummatio et merces est: non est de quo alii culo sunt objecti. Scripsi diffusius, quia verborum copiam devotio ministrabat, singulaque mihi dicta necessaria videbantur ut fidelis admonitio vestrae vos faciat gloriae reminisci. Utinam viros virtutis et consilia fortium regia majestas aestimet et agnoscat, ne spiritus iniquitaclinetst in episcopatu Lexoviensi quaedam parochialis ecclesia apud Wacevum, quam ego in manu mea possessam diutius canonicis regularibus Sancti Victoris, priusquam ad eos demigrassem, donavi, ut sumptibus meis aliqua ex parte proficere posset, cum ego ad illam ecclesiam pertransissem. Res modica est, sed ego non habebam in quo amplius possem pauperibus fratribus subvenire. Verum in eadem parochia quaedam praebenda est Lexoviti meo donavi; sicut ei consueveram quidquid fere possem profusa liberalitate donare; neque quidquam ejusmodi in regione illa posset ei gratius obvenire. Laetatus est
Abbreviated transcription (Latin):
placabili malignitate ꝑturbat. ⁊ usq
in sepulcrũ ꝑsequi indeffessa cupi¬
ditate s̃i cessat. neq se ꝑturbare
iuris ordinem reueret᷑ cum hii qͥ
possidebant: ñ debuerint absq n¬
dicio spoliari. Primo itaq restitu¬
endi sunt cũ fructib scił ⁊ expen¬
sis ⁊ pena ei ꝓ excessu: arbitͥo iidicis
infligenda. Recllat itaq me mͥ dñs
meus. ⁊ sꝑatam requiem misericor¬
di bonitate restituat. ut de hiis q̃
ad dm̃ sunt. liceat mͥ sine molestia
cogitare. Nichil autẽ ẽ. qd̾ magis re¬
ã repͥmere suꝑboꝵ. ⁊ suam iustis ac
simplicib iusticiam uirtute regia
conseruarez
uidam de canonicis nr̃is lexoñ.

Expanded text:
placabili malignitate perturbat, et usque in sepulcrum persequi indefessa cupiditate non cessat, neque se perturbare juris ordinem reveretur, eum hi qui possidebant non debuerint absque judicio spoliari. Primo itaque restituendi sunt cum fructibus scilicet et expensis, et poena ei pro excessu arbitrio judicis infligenda. Reddat itaque me mihi dominus meus, et speratam requiem misericordi bonitate restituat, ut de his quae ad Deum sunt, liceat mihi sine molestia cogitare. Nihil enim est quod magis ream reprimere superborum et suam justis ac simplicibus justitiam virtute regia conservare. uidam de canonicis nostris Lexovi
Abbreviated transcription (Latin):
aconatum cent̃ libraꝵ: ⁊ eo ampliͦ.
ne qͣm inuirie sub̾toꝵ. nͦi me alar¬
gitionib huiꝰ modi freq̃ns tp̃iꝰ ingͣ¬
titudo pot̾at cohibere. s suꝑ capur
eiꝰ carbones inutiles semꝑ om̃i stu¬
dio ꝯgerebam. Pretȩrco qd̃ de iure
archidiaconatꝰ hõimo mͥ ⁊ fideligi¬
a tenebat᷑ obnoxiꝰ. qͣm ip̃e mͥ utinã
fideliore memoria conserudiss. Ex¬
pertꝰ sum. qr fidem in eo ñ creat af¬
fectio: s cupiditas. aut superioris
reũentia maiestatis. Utimini co
secure. qr maiestatem urãm falle
ñ audebit. s ad omẽm executionẽ
beneplaciti ur̃i se ꝓseq̃nte metu

Expanded text:
aconatum centum librarum et eo amplius, nae quam injuriae subjectorum, nec me a largitionibus hujusmodi frequens ipsius ingratitudo poterat cohibere; sed super caput ejus carbones inutiles semper omni studio congerebam. Praetereo quod de jure archidiaconatus hominio mihi et fideligia tenebatur obnoxius, quem ipse mihi utinam fideliore memoria conservasset. Expertus sum quod fidem in eo non creat affectio, sed cupiditas aut superioris reverentia potestatis. Utimini eo secure, quia majestatem vestram fallere non audebit, sed ad omnem exsecutionem beneplaciti ves
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝙ hãt ad soluendum: Nempe carnẽ
sistat. neq aliꝰ ẽẽ pot̾it satifactionis mo¬
dus: nͥ ut penã ꝑpetuam soluat qͥ ñ
ħt aliud uñ possit a debito ꝑpetuo
libari. Memiuisse debent ab eo sͥ cõ¬
missos ẽẽ. qͥ eos ꝓprii sanguinis rede¬
mit impenctio: ⁊ mortis ⁊ amaritu¬
dine lib̾auit a quo eiusdem substanci¬
e uaturã. idem redemptionis p̃cium

Expanded text:
sibi quod habeat ad solvendum? Nempe carnem sibi quod habeat ad solvendum? Nempe carnem sistat, neque alius esse poterit satisfactionis modus, nisi ut poenam perpetuam solvat, qui non habet aliud unde possit a debito perpetuo liberari. Meminisse debent ab eo sibi commissas esse qui eos proprii sanguinis redemit impendio et mortis etiam amaritudine liberavit: a quo ejusdem substantiae naturam idem redemptionis pretium
Abbreviated transcription (Latin):
teramplexus: suꝑiorib reu̾entiam. grãm
inferaorib parem ꝓximis exhibeat cari¬
tatẽtadomẽm partem mentis acie calli¬
de tircũducta. sic om̃s ominũ de ꝓpͥa con¬
seientia metiat᷑ affectus. ut aliis se talẽ
iubeneficiis ⁊ offensis curet impende¬
re: quales cos ueller in suis oportuni¬
tatib inuenirẽ. Uerũ qui p̾sunt offi¬
cii sui debitum artiꝰ tenent᷑ agnoscere
ut se dm̃ium pociꝰ ad custodiã qͣm ad
molentiã accepisse cognoscant. nͨ eum
cui cuera ẽ. de illis dm̃ scił putent ob a¬
liam causam eis fastigiũ dignitatis. co¬
piam diuitiarũ. potentie głam contu¬
lisse: nͥ ut eos in opus minissii colloca¬
ret redlituros nimirũ de singłis suotẽ¬
pore sub seuero dist̾cti iudicis examine
qui credidit exacturũ. Qd̾ si sua cũ
huiꝰ tuͦ potentib gła ñ descendit. nec
enĩ eis ascensus ꝓmittit᷑. s descensus.
qͥd exigenti ꝓferet qͥ nicħ reseruauit

Expanded text:
ter amplexus, superioribus reverentiam, gratiam ter amplexus, superioribus reverentiam, gratiam inferioribus, proximis exhibeat charitatem et ad omnem partem mentis acie callide circumducta. Sic omnis omnium de propria conscientia metiatur affectus, ut aliis se talem in beneficiis et offensis curet impendere, quales eos vellet in suis opportunitatibus invenire. Verum qui praestant, officii sui debitum arctius tenentur agnoscere, ut se dominium potius ad custodiam quam ad violentiam accepisse cognoscant, nec eum, cui cura est de illis, Deum scilicet, putant ob aliam causam iis fastigium dignitatis, copiam divitiarum, potentiae gloriam contulisse nisi ut eos in opus ministerii collocaret reddituros nimirum de singulis suo tempore sub severo districti judicis examine qui credidit exacturum. Quod si sua cum hujusmodi potentibus gloria non descendit, nec enim iis ascensus promittitur sed descensus, quid exigenti proferet quod nihil reservavit
Abbreviated transcription (Latin):
sunt fallaci qͣdam ad tempꝰ leticia
ꝓsꝑari.s diuino iudicio semꝑ suus
nouissime reꝑ m̃itis respondet euen¬
tus. Sic ẽ. inconsultoꝵ oꝑum exitus
infelices penitentia sera ꝓsequitur.
q̃ dolori qͥdem mat̾iam cõparat: s
nulla eoꝵ q̃ ꝓuenerunt detͥmenta
restaurat. Inde u̾bum celebre sapien
uł ñ faciencti ñe excogitata rõ sic̃ tul¬
liana nob̃ eloq̃ntia diffiniuit. Intel¬
ligat dñs meus tria. difinitionẽ for¬
mare consilii.ĩutatem. diligentiam.
rõnem. ut scił qd̾ fit aut dicit᷑ nitat᷑¬
ĩitate. dirigat᷑ studio. rõne formetur.
Quicquid enĩ stabileni ñ contͣhir de
ĩutate sub̃am ruine ⁊ defectui ne¬
cessario tenet᷑ obnoxium ut uideł
ꝙ. de nichilo ortum ẽ. sedigat᷑ in m¬
chilum nec in fundamenti alicuiꝰ
soliditate srbsistit qd̃ qͣi de mani
qͦͥdam p̃stigio falsitatis effulsit. Hiis
⁊ q̃ uera sunt oportet semꝑ cũ in¬
stanti diligentia rõnis adhib̾e iudi¬

Expanded text:
i; sed divino judicio semper suus novissime rerum meritis respondet eventus. Sic est: inconsultorum operum exitus infelices poenitentia sera sequitur, quae dolori quidem materiam comparat; sed nulla eorum quae provenerunt detrimenta restaurat. Inde verbum celebre est Sapvel non faciendi vere excogitata ratio, sicut Tulliana nobis eloquentia definit. Intelligat Dominus meus tria definitionem formare consilii, unitatem, diligentiam, rationem, ut scilicet quod fit aut dicitur, nitattudio, ratione formetur. Quidquid enim stabilem non contrahit de veritate substantiam, ruinae et defectioni necessario tenetur obnoxium, ut videlicet quod de nihilo ortum est redigatur in nihilum, nec in fundamenti alicujus soliditate subsistit. Quod quasi de inani quodam praestigio falsitatis effulsit. His etiam quae vera sunt, oportet semper cum instanti diligentia rationis adhibere judi
Abbreviated transcription (Latin):
ilecto et dili cp̃¬
gendo et cũ om̃i deuo
in rieualle: debitum cum om̃i affec¬
lu obsequium. Audiens te pater be¬
atissime int̾ innumeras occupatio¬
nes. quas tͥ uł regie maiestatis aucto¬
ritas. uel curc pastoralis. imponit
netessitas. ut cultorem sapĩe. qui¬
etis amicum. sp̃italis scĩe studio¬
sum. lectioni oꝑam dare. et inter
suaues orationum delicias. irru¬
entium curarum molestiam. san¬
ctarum scripturarũ crebra medi¬
tatione solari. ita tui auidus ef¬
fectus sum: ut non solum ad tue
serenitatis noticiam. sco etiam qd̾
min sipientia dico. ad ipãm aude¬
am aspirare amiciciam. Tam enimi
tue sublimitatis. quam mee humi¬
litatis oblitus. legib amoris in ni¬
tor. cuinchil humile. nichil subli¬
me est: qui celum terre adequans
dñm celi terrenis inseruit: ut ũ¬
bum caro fieret. et habitaret inno¬
bis. quidm̃ deposuit. et hosẽm
sustulit. ut quasi in quodã me

Expanded text:
ilecto, et diligendo, et cum omnis devotin Rievalle, debitum cum omni affectu obsequium. Audiens te, Pater beatissime, inter innumeras occupationes, quas tibi vel regiae majestatis auctoritas, vel curae pastoralis imponit necessitas, ut cultorem sapientiae, quietis amicum, spiritualis scientiae studiosum, lectioni operam dare, et inter suaves orationum delicias, irruentium curarum molestiam sanctarum Scripturarum crebra meditatione solari; ita tui avidus effectus sum ut non solum ad tuae serenitatis notitiam, sed etiam, quod in insipientia dicam, ad ipsam audeo aspirare amicitiam. Tam enim tuae sublimitatis, quam meae humilitatis oblitus, legibus amoris innitor; cui nihil humile, nihil sublime est; qui coelum terrae adaequans, Dominum coeli terrenis membris inseruit, ut Verbum caro fieret, et habitaret in nobis ; qui Dominum deposuit, et hominem sustulit; ut, quasi in quodam me
Abbreviated transcription (Latin):
Holocaustũ in qͣm obtulit medul¬
latum in quo scił medullam di¬
uinitatis corꝑea sp̃es obumbraret
ꝓcedensq de intimi cordis mectul¬
lis or̃o: suam sacrificio conciñet
melocdiã. Hic enĩ ille iritulus sa¬
ginatꝰ ẽ. Hic mons ille coagulatꝰ

Expanded text:
Holocaustum, inquam, obtuli medulHolocaustum, inquam, obtuli medullatum, in quo scilicet medullam divinitatis corporea species obumbraret, procedensque de intimi cordis medullis oratio suam sacrificio contineret melodiam: hic enim ille vitulus saginatus est , hic mons ille coagulat
Abbreviated transcription (Latin):
quod ingenrũ puerũ lib̾alib ar¬
tib applicandũ subductũ patri
ꝓpositis ñ ꝑmiserit officiis applica¬
ri. Deniq ego ouem meã a uob̃
tanqͣm a rudice adũsus confiten¬
tem decͥminib instant̃ exposeo. uobq
araidendũ ẽ. ut eirca hoc uobis since¬
ritas faine nob̾ caritas fr̃nitatis. pu¬
ero debite pietatis conseruet᷑ affectꝰ.
sit contingat elabi: nos a reo fortaᷤᷤ¬
sis in iudicem actione subsidiaria
conũtemur. Quod si ñ ulciscendum
delictũ hoc. s int̾ eos mansuetudo
lrr̃a pociꝰ decreuerit cõponendum:
patri iurato qm̃ uirbone opimoni
das acceꝑat: aliqͣmdiu substiteruit.
Uñ fẽm ẽ. ut eas ñ ꝓfecturi nec ꝓfi¬
ciscentis acceꝑim: s ꝓfecti quẽ nec
salutare possem. nec si quid con¬
cepissem animo remandare. feci
gͦ quod potui. holocaustumq ꝓ¬
nimirũ pinguedine cõplaceret:
ip̃amq oblationẽ deuotus im¬
pinguaret offerentis affectus.

Expanded text:
quod ingenuum puerum, liberalibus arquod ingenuum puerum, liberalibus artibus applicandum, subductum patri, propositis non permiserit officiis applicari. Denique ego ovem meam a vobis, tanquam a judice, adversus confitentem de criminibus instanter exposco, vobisque providendum est, ut circa hoc vobis sinceritas famae, non charitas fraternitatis, puero debitae pietatis conservetur affectus, sit! contingat elabi, nos a reo fortassis in judicem actione subsidiaria convertemur. Quod si non ulciscendum delictum hoc, sed inter eos mansuetudo vestra potius decreverit componendum, patri jurato, quoniam vir bonae opinionis das acceperat aliquandiu substiterunt. Unde factum est ut eas non profecturi, nec proficiscentis acceperim, sed profecti: quem nec resalutare possem, nec si quid concepissem animo remandare. Feci ergo quod potui; holocaustum obtnimirum pinguedine complaceret, ipsamque oblationem devotus impinguaret offerentis affectus.
Abbreviated transcription (Latin):
dam clerico noĩe pignoris obligã¬
uit. Licet contͣctus ei moddi uec de
iure ten̾et nec bonis etiam mori¬
b conueniret. Libera siqͥdem ꝑso¬
na sine ꝓprio consensu ñ potuit
obligari. puerumq id etatis con¬
sentire ñ posse ur̃a ꝑicia ñ igno¬
nomine retinet᷑. factumq tam e¬
uorme ũ a scłari ꝑsona s a cłico qͦ¬
dam ip̃oq domestico ur̃o uł do¬
qͥ audiunt hec a uob̾ int̾ ipsa sancti
ep̃atus ur̃i pͥmordia sustineri. que
nec iusticie rigor incorrepta relin¬
quere. nec ĩpunita debuit seu̾itaᷤ
eccl̃iastica p̾t̾ire. Clericus ⁊ enĩ ñ
manifeste de plagio confitet᷑. s
⁊ usuras qͣs detestat᷑ eccłia nichominꝰ im¬
pudent̃ exposcit. Quod si usuraᷤᷤ
qm̃ odiose st̃ insũptum exhibi¬
tionis impense puero maligni¬
tas astrita conũtit. repondemꝰ uͥ
pͥncipalis obligatio sublata ẽ ꝓue¬
rum de accessoriis ñ teneri s meũ
iniuriax cõpetere potiꝰ auctionem

Expanded text:
dam clerico nomine pignoris obligavdam clerico nomine pignoris obligavit, licet contractus ejusmodi nec de jure teneret, nec bonis etiam moribus conveniret. Libera siquidem persona sine proprio consensu non potuit obligari, puerumque id aetatis consentire non posse, vestra peritia non ignomine retinetur, factumque tam enorme non a saeculari persona, sed a clerico quodam, ipsoque domestico vestro, vel doqui audiunt haec a vobis inter ipsa sancti episcopatus vestri primordia sustineri, quae nec justitiae rigor incorrepta relinquere, nec impunita debuit severitas ecclesiastica praeterire. Clericus etenim vester manifeste de plagio confitetur, sed et usuras quas detestatur Ecclesia nihilominus impudenter exposcit. Quod si usuras, quoniam odiosae sunt, in sumptum exhibitionis impensae puero malignitas astuta convertit, respondemus ubi principalis obligatio sublata est, puerum de accessoriis non teneri, sed eum injuriarum competere potius actionem,
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ existimationis ur̃e. ⁊ dilec¬
tionis exhibetis affectũ. Multa gͥ
mͥ de iudicio existimationis ur̃e
crescit elatio. inulta de confidũ¬
tia gr̾e: ⁊i securitas ad om̃s p̃pa¬
ratur ige euentꝰ. Magirũ siqͥ¬
dem ẽ. iii. diciũ simul ⁊ grãm
meruisse prudentis. cũ alt̾m ad
pe totum deuotionis affectũ quo
uichil mans offerri nichil un¬
pendi gratiꝰ. ncħ potest p̃ciosi¬
us estimari. Hoc ⁊ enĩ impenso
totum impendit᷑ quicq̃d uł a¬
mius cogitando. uł oꝑando
corpis. uł facultates conferunt
erogando. Hoc gͥ apud uos rudi¬
chilominꝰ apud me ꝓmisse de¬
uotionis ñ tepescet affectus. ut
.s. alt̾ in alteriꝰ oportuntatibus
monitore ũ egeat s zelum ca¬
ritatis alt̾ne comunicati officii
eunti ad scolas aumculo cõmenda¬
uit. ratus ꝙ ip̃m ad ꝓpensiorem pu¬
eri curam ꝓpinqui grã sanguinis
inclinaret. Ille uͦ hiis que ad exhi¬
bitionem pueri cõparata fuerant¬
ꝓfusius erogatis: puetũ ip̃m erp¬

Expanded text:
dicium existimationis vestrae, et dilectionis exhibetis affectum. Multa igitur mihi de judicio existimationis vestrae crescit elatio, multa de confidentia gratiae securitas ad omnes praeparatur eventus. Magnum siquidem est judicium simul et gratiam meruisse prudentis, cum alterum ipe totum devotionis affectum, quo nihil majus offerri, nihil impendi gratius, nihil potest pretiosius aestimari. Hoc etenim impenso totum impenditur, quidquid vel animus cogitando, vel operando corpus vel facultates conferunt erogando. Hoc igitur apud vos judiihilominus apud me promissae devotionis non tepescet affectus, ut scilicet alter in alterius opportunitatibus monitore non egeat, sed zelum charitatis alternae communicati officii eunti ad scholas avunculo commendavit, ratus quod ipsum ad propensiorem pueri curam propinqui gratia sanguinis inclinaret. Ille vero his quae ad exhibitionem pueri comparata fuerantfusius erogatis, puerum ipsum cui