comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huesipseiam primis eratin conspectiu& cornelius respiciens ad manipulos militum
quad manuquoduocepoterat monserabat uexilla sesuorum parmasq cernere equitu đubi au-¬
dicũ simului sũq ẽ adeorepente laboris ꝑdiempene totum tolerati uulnerũq obliti sunt uthauo
secus quã sicũ integrie castris signũ pugnȩ accepissent conciauerints e in hoseem necultra
samnis tolerare terrorem equitũ peditũq uimpotuit pastim inmediocesi pastim in fugũ dissi pa
s̃pedestres restantes accircũ uentos cecidit abequite fugientiũ strages ẽ. facta int̃quo setipse
imp̃rcecidit hoc demũ p̃liũ samnitiũ resita in fregitu tomb: c̃ciluꝰ fremerentiminime id qͥdã
mirum eẽ sumpiobello & contra feđsu scepto infestiorib: meritodeis quã hominibi nibil ꝓsperos

Expanded text:
eques ipse iam primis erat in conspectu et Cornelius respiciens ad manipulos militum, eques ipse iam primis erat in conspectu et Cornelius respiciens ad manipulos militum, quod manu, quod uoce poterat, monstrabat uexilla se suorum parmasque cernere equitum. quod ubi auditum simul uisumque est, adeo repente laboris per diem paene totum tolerati uolnerumque obliti sunt, ut haud secus quam si tum integri e castris signum pugnae accepissent concitauerint se in hostem. nec ultra Samnis tolerare terrorem equitum peditumque uim potuit; partim in medio caesi, partim in fugam dissipati sunt. pedes restantes ac circumuentos cecidit: ab equite fugientium strages est facta, inter quos et ipse imperator cecidit. hoc demum proelium Samnitium res ita infregit, ut omnibus conciliis fremerent minime id quidem mirum esse, si impio bello et contra foedus suscepto, infestioribus merito deis quam hominibus nihil prospere
Abbreviated transcription (Latin):
inin anusit inuenies equosq dũ p̃daꝰ onerant cede inermes cruentãq illis p̃damredde michi
gonespeditũq pugna cure er̃ peneste eques tresit decus ł quitũ acies qualisq eẽ in structissima
sorest inuecda indissi patos indeditosq hostes cedeom̃a repl& int̃sarcinas omissas repente
sternatorũq equorũ neq: pugne neq fugesatis potentesceduntur:
s̃ dolocoꝓpeequitatũ hostium õ fabiuscircũ ductis paulũ aliis ab tergo pedestrẽ aciem ad õ¬
iun Nlam or inde nouus accedens samnitiũ terruit animos & dictator ubires peoitntes
ostiũ ante signanos ibiitiq signa & fluctuantẽ aciem uidit tũ appellare tum adortarimili¬
stribunos principesq ordinũ nominatĩ aditerandũ secumpugnam. Renouato lamore
dic inferuntur & quic quidpgrediebantur magis magisq turbatos hostes cernebat

Expanded text:
in manu sit, inuenies—equosque dum praeda onerant, caede inermes cruentamque illis praedam redde. mihi in manu sit, inuenies—equosque dum praeda onerant, caede inermes cruentamque illis praedam redde. mihi legiones peditumque pugna curae erunt; penes te equestre sit decus.' equitum acies qualis quae esse instructissima potest inuecta in dissipatos impeditosque hostes caede omnia replet. inter sarcinas omissas repentesternatorumque equorum, neque pugnae neque fugae satis potentes caeduntur. tum deleto prope equitatu hostium M. Fabius circumductis paululum alis ab tergo pedestrem aciem adoritur. clamor inde nouus accidens et Samnitium terruit animos et dictator, ubi respectantes hostium antesignanos turbataque signa et fluctuantem aciem uidit, tum appellare, tum adhortari milites, tribunos principesque ordinum nominatim ad iterandam secum pugnam uocare. nouato clamore signa inferuntur, et quidquid progrediebantur magis magisque turbatos hostes cernebant.
Abbreviated transcription (Latin):
recepta neqirecursũ abulla sic paste : in suoquisq: gradu ab ob noxi surgentes scutis sineres¬
pratione acrespeccupugnabant: fremitus aequalis tenorq: idempugne indefatigationẽ
ultimã aut nootẽ specitbat lam uiris uires iam ferro suauis i amoonsilia ducib: deerant :
cũ suibito samnitiũ equites cũ turma una longius ꝓuec ta accepisset impedim̃ tarom anorũ
pculabarmatis sine p̃si diosinemunim̃ tostare. auiditate p̃de impetũ faciunt. Quo dubidic¬
titomi trepidus nuntiusattulit . sine modo inquit sese p̃da p̃pediant. Auideinde suꝑ alios
diripipassim ferriq fortunas militũ uociferabantur : Tũ magis troequitũ accito uides
tunquit .m̃ ftbi ab hostiũ equite omis sãpugnã herent in pediti impedim̃tis nr̃is ad gredene
qđ int̃ p̃tandum omnimultitudini euenitdissi paccos iruros equis insidentesraros quib: ferrũ

Expanded text:
recepta neque recursum ab ulla sit parte. in suo quisque gradu obnixi, urgentes scutis, sine resrecepta neque recursum ab ulla sit parte. in suo quisque gradu obnixi, urgentes scutis, sine respiratione ac respectu pugnabant; fremitus aequalis tenorque idem pugnae in defatigationem ultimam aut noctem spectabat. iam uiris uires, iam ferro sua uis, iam consilia ducibus deerant, cum subito Samnitium equites, cum turma una longius prouecta accepissent impedimenta Romanorum procul ab armatis sine praesidio, sine munimento stare, auiditate praedae impetum faciunt. quod ubi dictatori trepidus nuntius attulit, 'sine modo' inquit, 'sese praeda praepediant.' alii deinde super alios diripi passim ferrique fortunas militum uociferabantur. tum magistro equitum accito 'uides tu' inquit, ' M. Fabi , ab hostium equite omissam pugnam? haerent impediti impedimentis nostris. adgredere, quod inter praedandum omni multitudini euenit, dissipatos—raros equis insidentes, raros, quibus ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
demum ausus incursare in hostem carpendo nouissimos p̃mendoq: iniquis ad transitũ locis
agm̃ deunuit. interim pedes equitẽ ad secutus et totis iam copiis sanni surgebat. Tumdictator
postquã sine magno in commodo ꝓgredinon poterat eum ipsũ in qͦconstiterat locũ castris me¬
tariiussit. Iduero circum fusoundiq: equitatu ut uallũ peteret᷑ opusq: int̾ci per& fieriñ po¬
terat . Itaq ubineq: eundi neq: manendi copiã eẽ uidet instruit aciem impedim̃tis ex agmine
remotis instruunt contra et hostes et animis et uirib: pares. Au xerat idmaxime animos
quo dignccriloco iniquono hosticessum uelut fugientes ac t̃ritos terribiles ipsis ecuti fuerc
ididliquã diu ae quauit pugnã iam pridem desueto samnite clariorẽ romani exercitus pati
& hercule illodie abhora diei tertia ad octauam ita anceps dicitur certam̃ stetisse ut neq
damor ut primo semel concursumẽ sublatus iteratus sit neq signa ꝓmotalocoretroue

Expanded text:
demum ausus incursare in hostem carpendo nouissimos premendoque iniquis ad transitum locis agmen detinuit. interim pedes equitem adsecutus et totis iam copiis Samnis urgebat. tum dictator, postquam sine magno incommodo progredi non poterat, eum ipsum in quo constiterat locum castris dimetari iussit. id uero circumfuso undique equitatu—ut uallum peteretur opusque inciperet—fieri non poterat. itaque ubi neque eundi neque manendi copiam esse uidet, instruit aciem impedimentis ex agmine remotis. instruunt contra et hostes et animis et uiribus pares. auxerat id maxime animos quod ignari loco iniquo, non hosti cessum, uelut fugientes ac territos terribiles ipsi secuti fuerant. id aliquamdiu aequauit pugnam iam pridem desueto Samnite clamorem Romani exercitus pati; et hercule illo die ab hora diei tertia ad octauam ita anceps dicitur certamen stetisse ut neque clamor, ut primo semel concursu est sublatus, iteratus sit neque signa promota loco retroue
Abbreviated transcription (Latin):
delecti peditũ manu. Merosq palantes eques circumuenit: Necceduenient peditum
Agmini restitit sabinalegio. fessi cumitinere tum populatione noctna inagnapans
inuillis repleticibo uinoq uix fuge quod sacis eẽt uirium habuere nocte una audito ꝑfeco¬
q bello sabino posterodie in magnaiam spe undiq parata pacis legatia runci senatũ
adeunt nidecedatur uulsco a grobellum indicentes cum legatis simul exercitus arun¬
corum domo ꝓfect userat cuius fama haud procul iam ab aricia uistronto tumultum con¬
ciuitromanos ut nec consuliordine patres. nec pacatum responsum arme in ferentib:
armaipsicapientes darepossent ariciamin festo agmineit᷑ nec ꝓcul inde cũ auruncis signa
conlata plioq uno debellatumẽ fusis aruncis uictor tot intra paucosdies bellis roma¬
nds ꝓmis sacconsulis fidemq senatum expectabat : Cum appius etinsita suꝑbia animo etut
college uanam fidem : quit m as perrime poterat ius decreditis pecunuis diceret de inceps

Expanded text:
delecta peditum manu. plerosque palantes eques circumuenit, nec aduenienti peditum agmini restitit Sabina legio. fessi cum itinere tum populatione nocturna, magna pars in uillis repleti cibo uinoque, uix fugae quod satis esset uirium habuere. nocte una audito perfectoque bello Sabino, postero die in magna iam spe undique partae pacis, legati Aurunci senatum adeunt, ni decedatur Uolsco agro bellum indicentes. cum legatis simul exercitus Auruncorum domo profectus erat; cuius fama haud procul iam ab Aricia uisi tanto tumultu conciuit Romanos ut nec consuli ordine patres nec pacatum responsum arma inferentibus arma ipsi capientes dare possent. Ariciam infesto agmine itur; nec procul inde cum Auruncis signa conlata, proelioque uno debellatum est. fusis Auruncis, uictor tot intra paucos dies bellis Romanus promissa consulis fidemque senatus exspectabat, cum Appius et insita superbia animo et ut collegae uanam faceret fidem, quam asperrime poterat ius de creditis pecuniis dicere. deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
fortis fortune dem anubus faciendã locaui tꝓpeetond qus deae ab rege seruiotullo dedicatuã
& militibi & p̃dacentenos binos asses ecadterumtentu turionib atq: equitib in dignitua¬
te college gratius accipientibus munus diusit. Pauons ulis tutaatus d popi
postumiumlegatis etqu dictadie .a. m̃ scantio trfugerat in legutione sama
ferebat populuudiciũ ac tariq magis quam pagisatio ei potenite xacto lani an

Expanded text:
eliquo aere aedem Fortis Fortunae de manubiis faciendam locauit prope aedem eius deae ab rege Ser. Tullio dedicatam; eliquo aere aedem Fortis Fortunae de manubiis faciendam locauit prope aedem eius deae ab rege Ser. Tullio dedicatam; et militibus ex praeda centenos binos asses et alterum tantum centurionibus atque equitibus, malignitate collegae gratius accipientibus munus, diuisit. fauor consulis tutatus ad populum est L. Postumium legatum eius, qui dicta die a M. Scantio tribuno plebis fugerat in legatione, ut fama ferebat, populi iudicium; iactarique magis quam peragi accusatio eius poterat. exacto iam ann
Abbreviated transcription (Latin):
exp̃dice actaq: ec iniudiaẽ ad
plebem quod cributũ etiam in stipendiũ militum conli
ẽ cumsi s p̃taglorta fuss& capciu e
Eadem quir inidedicauit quamin ipsa dimicatione uoto
pud nemine muetert̃ auccor e inuenio
neq: hercule camexiguotem pr̃ ꝑficere poruiss& a
ctane patreuottm. filius cõsdedicant
exornauitq hostiũ spolus quorũ tanta multitudo futi
intemplũ tantũ forũ queusornaret᷑
sed locis etiam colonisq finitimis ad tẽporũ locorũq po¬
orum ornatudiuiderentur: Abtriũ¬
phoexercitum in agrũ uestinũ quia regio et infes mnitib: erathibe
cmnitib: eratinbernatũ dux̃ lnt̃
haec cariulius cõsinetruriaa troilũ primum oppugne adortus ccc lxxditissimos
cunia grandi pacto suttbilẽ in delicer& dimisit
st̃multitudinẽ oppidũo ipsumui
cepit indequinq catella locis sittmunitis expugn
his reb actis ad triũ phumdecessit utniinus darum deinitib: quã college triumphus fuerat :¬

Expanded text:
est; auctaque ea inuidia est ad plebem, quod tributum etiam in stipendium militum conlatum est cum, si spreta gloria fuisset captiuae aedem Quirini dedicauit—quam in ipsa dimicatione uotam apud neminem ueterem auctorem inuenio, neque hercule tam exiguo tempore perficere potuisset—ab dictatore patre uotam filius consul dedicauit exornauitque hostium spoliis; quorum tanta multitudo fuit ut non templum tantum forumque iis ornaretur sed sociis etiam coloniisque finitimis ad templorum locorumque publicorum ornatum diuiderentur. ab triumpho exercitum in agrum Uescinum, quia regio ea infesta ab Samnitibus erat, hibernatum duxit. inter haec Caruilius consul in Etruria Troilum primum oppugnare adortus quadringentos cunia grandi pactos ut abire inde liceret, dimisit; ceteram multitudinem oppidumque ipsum ui cepit. inde quinque castella locis sita munitis expugnaactis ad triumphum decessit, ut minus clarum de Samnitibus quam collegae triumphus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
poterat . Itaqi consul exercitũ qiniodedux̃ uenienti romã. Trium phus omnium consen¬
suẽ delatus Tniumphauit in intratu in signi ut illorũ tẽporũ habitus erat triũ pho
murales conspectȩ inspectita si samnitiũ & decoram acpulchritudinem pat̃nis spolus
quae noti frequenti publicorũitulo corũerant. comparabantur nobiles aliqͥ actiui

Expanded text:
poterat; itaque consul exercitum de Samnio deduxit. uenienti Romam triumphus omnium consenpoterat; itaque consul exercitum de Samnio deduxit. uenienti Romam triumphus omnium consensu est delatus. triumphauit in magistratu insigni, ut illorum temporum habitus erat, triumpho.murales conspectae; inspectata spolia Samnitium et decore ac pulchritudine paternis spoliis, quae nota f
Abbreviated transcription (Latin):
uissupopulibellum fadiscis indictũ essiq consules sortiriut̃ ex samnio inetruricũ ex¬
ercitu transir& iam caruiliustiam & palũ binum & herculaneum his etiam signis¬
conlatis ancipitip̃lio & cũ mcaor quã hostium iactura dimicauit. Castrisde inde positis
moenib: hos teminculsit oppugi noppidum captũq in histrib: urbib: capta aut caesa
ecruria caruilio euenit secundo tamilitũ quiuim frigoris iamin samnioñ patieba N
papirio & sepinũ maioruis hostisticit sepein acie sepe in agmine sepecireaipsã
urbem aduersus eruptiones ho pugnatũ necobsidionebellũ exeqͦerat ñ enĩ muris
magis sesãnnices quamarmis as moenia tutabantur tandem pugnan
captturbe uũ cocc. Caesi capdus iũ hominũ p̃daq plurimũ fuit. Congestis samnitiũ
prebi inunbes pacucas militiconoe Niuesia momnia cõpleuerant necdura reextratecta

Expanded text:
iussu populi bellum Faliscis indictum est iussique consules sortiri uter ex Samnio in Etruriam cum exiussu populi bellum Faliscis indictum est iussique consules sortiri uter ex Samnio in Etruriam cum exercitu transiret. iam Caruilius Ueliam et Palumbinum et Herculaneum econlatis ancipiti proelio et cum maiore sua quam hostium iactura dimicauit; castris deinde positis moenibus hostem inclusit; oppugnatum oppidum captumque. in his tribus urbibus capta aut caesa Etruria Caruilio euenit secundum uota militum, qui uim frigoris iam in Samnio non patiebantur. Papirio ad Saepinum maior uis hostium restitit. saepe in acie, saepe in agmine, saepe circa ipsam urbem aduersus eruptiones hostium pugnatum, nec obsidio sed bellum ex aequo erat; non enim muris magis se Samnites quam armis ac uiris moenia tutabantur. tandem pugnandcapta minus tria milia hominum. praeda, quae plurima fuit congestis Samnitium rebus in urbes paucas, militi concessa est. niues iam omnia oppleuerant nec durari extra tecta
Abbreviated transcription (Latin):
& quatridui supplicatione puplicumidium priuatistudiis celebratume. Nec p̃ i magna
solum sed ꝑoportuna etiamuictoria quia ꝑidem forte tempus rebellasse etruscos alla¬
tum ẽ subibat cogitatio animũ quon qodo tolerabilis futura etruria fiuiss& siquidin sãnio
aouersueniss& quae caniuratioe sutiumerec ta qm̃ ambo coss omnis q: romconuis
a uenscinsamnium eẽ occupatione ellandi habuiss& legationes sociorũ am̃ atilio p̃r
insenatum introducte quereban uri&uas tari agros a finitimis etruscis quod
tutarentur Res ponsumlegatise senatiu futurũ nesociosfidei suȩ peniter&
et ruscorum ꝓpediem eandem foram quam samnicium fore: segnius tum̃ qđ ad etr
adlatũ for& arma etruscisiuncy. huius ꝓpinquitas populi acuitcuram patribus ut
feciales mittendos adres repẽtus censerant quibi non redditis ex accoritite patrã

Expanded text:
 quadridui supplicatione publicum gaudium privatis studiis celebratum est. nec populo Romano magna solum sed peropportuna etiam ea victoria fuit, quia per idem forte tempus rebellasse Etruscos allatum est. subibat cogitatio animum quonam modo tolerabilis futura Etruria fuisset si quid in Samnio adversi evenisset, quae coniuratione Samnitium erecta, quoniam ambo consules omnisque Romana vis  Romani pro occasione rebellandi habuisset. legationes sociorum, a M. Atilio praetore in senatum introductae, querebantur uri ac uastari agros a finitimis Etruscis quod tutarentur. responsum legatis curae senatui futurum ne socios fidei suae paeniteret: Etruscorum propediem eandem fortunam quam Samnitium fore. segnius tamen, quod ad allatum foret arma Etruscis iunxisse. huius propinquitas populi acuit curam patribus ut fetiales mittendos ad res repetendas censerent; quibus non redditis ex auctoritate patrum
Abbreviated transcription (Latin):
nus uenerabiles ao scãs fec̃ : Alio sitem xii martigradiuolegit tunicȩq pictȩ in signededit
et suꝑtunicam a eneum pectoritegum̃ caelestiaq arma q̃ ancilia appellant᷑ ferreac
ꝑurbem ire canentes carminacum tripudis sollẽniq salcatuius sit : Ponti ficem deinde
om̃a publica priuata quaesccera pontificis scitis subiecit ut eẽt quo consultum pleb ꝑsuenin&
Ne quid diuiniuris neglegendo patriosritus peregrinosq ad sciscendo turba retur: neco
celestes modo cerimonas sediustac quoq funebria placandosq manes utidem pontifex edoco¬
r& q̃q pdigia fulminib: a aoue quo ui sumisa susciperentur atq curarentur: adea dicenda
exñtibidumis ioui elicio aram in auentino dicauit deumq consuluit auguriis q̃ suscipienda

Expanded text:
niis uenerabiles ac sanctas fecit. Salios item duodecim Marti Gradiuo legit, tunicaeque pictae insigne dedit niis uenerabiles ac sanctas fecit. Salios item duodecim Marti Gradiuo legit, tunicaeque pictae insigne dedit et super tunicam aeneum pectori tegumen; caelestiaque arma, quae ancilia appellantur, ferre ac per urbem ire canentes carmina cum tripudiis sollemnique saltatu iussit. pontificem deinde omnia publica priuataque sacra pontificis scitis subiecit, ut esset quo consultum plebes ueniret, ne quid diuini iuris neglegendo patrios ritus peregrinosque adsciscendo turbaretur; nec caelestes modo caerimonias, sed iusta quoque funebria placandosque manes ut idem pontifex edoceret, quaeque prodigia fulminibus alioue quo uisu missa susciperentur atque curarentur. ad ea elicienda ex mentibus diuinis Ioui Elicio aram in Auentino dicauit deumque consuluit auguriis, quae suscipienda
Abbreviated transcription (Latin):
tessuoscuiq deorum p̃ficere atq omniũ primũ ad cursus lunȩ in duo decimi enses de scribitannũ
unde orsi essent plenis omnium annorũ spatiis dies congruerent idẽ ne fustos dies ftstosq:
fecit quicaliquandonibil cumpopulo agiutile futurum erat : tum sac̃ dotib: creandis animũ
adiecit quã quã ipse plurima sacra obibat etm aximequa enunc addidem fluminẽ ꝑtin&
sed quia inciuttit ebellicosa plures romuli quamnume similes reges putubat fore. Iturosq
ipsos adbella nes ceraregie uicis deserentur flammin ẽioui adsiduum sac̃ dotẽ crecuit in signi¬
qr eum ueste eccuruliregia sella adornauit: huic duos flaminesadiecit martiunũ adl terũ
quirino uirginesqiuestelegit Alba oriundum sccẽ dotium et genti conditoris haud alienũ :¬
isut ads̃idue templiantestites eent stipendium depublico siatuit . Virginitate aluisq: cerimo¬

Expanded text:
tes suos cuique deorum praeficere. atque omnium primum ad cursus lunae in duodecim menses discribit annum; tes suos cuique deorum praeficere. atque omnium primum ad cursus lunae in duodecim menses discribit annum; unde orsi essent, plenis omnium annorum spatiis dies congruerent. idem nefastos dies fastosque fecit quia aliquando nihil cum populo agi utile futurum erat. tum sacerdotibus creandis animum adiecit, quamquam ipse plurima sacra obibat, ea maxime quae nunc ad Dialem flaminem pertinent. sed quia in ciuitate bellicosa plures Romuli quam Numae similes reges putabat fore iturosque ipsos ad bella, ne sacra regiae uicis desererentur flaminem Ioui adsiduum sacerdotem creauit insignique eum ueste et curuli regia sella adornauit. huic duos flamines adiecit, Marti unum, alterum Quirino, uirginesque Uestae legit, Alba oriundum sacerdotium et genti conditoris haud alienum. his ut adsiduae templi antistites essent stipendium de publico statuit; uirginitate aliisque caerimo
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ: clausus pacatoscirca om̃s populos significaret. Bis deinde pꝰnumce regnũc lacusus fuit
Semel t m̃idio coñs pꝰpunicum primũ ꝑfectũmbellum iterũ quo dnrãe etatideder̃ ut uideremꝰ. p̾bellũ
acciacum abimperatore caesare augusto pacet̃ra mariq partu Clauso eo cũ omniũ circa finit¬
morum societtte acfoederib: iunxiss& animos positis ext̃norum periculorum curis ne luxuria¬
rent otio animi quos metus hostium disciplinaq milutaris continuerat omniũ primumrẽ ad
multitudi neminperitiometillisictis rudem efficacissim ã deorũ metũ iniciendum ratus ẽ :
quicũ descendere ad animos sinec cliquo conm̃tomiraculi ñ posset : simulat sibi cumdea egeria
congressus noct᷑ nos eẽ eius semonitu quae acceptissima dus eent̃ sacra instituere . sacerdo¬

Expanded text:
ciuitatem, clausus pacatos circa omnes populos significaret.—bis deinde post Numae regnum clausus fuit, ciuitatem, clausus pacatos circa omnes populos significaret.—bis deinde post Numae regnum clausus fuit, semel T. Manlio consule post Punicum primum perfectum bellum, iterum, quod nostrae aetati di dederunt ut uideremus, post bellum Actiacum ab imperatore Caesare Augusto pace terra marique parta.— clauso eo cum omnium circa finitimorum societate ac foederibus iunxisset animos, positis externorum periculorum curis, ne luxuriarent otio animi quos metus hostium disciplinaque militaris continuerat, omnium primum, rem ad multitudinem imperitam et illis saeculis rudem efficacissimam, deorum metum iniciendum ratus est. qui cum descendere ad animos sine aliquo commento miraculi non posset, simulat sibi cum dea Egeria congressus nocturnos esse; eius se monitu quae acceptissima dis essent sacra instituere, sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
agrũq captodeos p̃catus regiones aboriente ad occa sumde terminauit : dextras admeriduiẽ
partes leuas ad septẽ trionẽ ẽẽ dix̃ signum contrae quod longissime canspectum oculi fereban¬
Animofiniuit : Tum lituo in leuã manũ truns lato dextraincaput numaẽ imposita. p̃cat᷑¬
ittcẽ : Iupiter pat̃ siẽ fas huncnumã põpiliũ cui. ego caput teneo regẽ romȩ ẽẽ . Vtita sig¬
na nob̵ certa acclara assis int̃ eos fines quos feci : Tum ꝑ egic urbis auspicia quaemitti uella
Quibimissis declaratus rex numa detemplo descendit łquiregno ita potitus urbem nouã
condittm ui& armif iure eã legib:q. ac moribus deinte grocondere parat : Quib: cũ int̃¬
bella adsu łscere uider& ñ posse quippe efferari militia a nimos mnitigaendum ferocẽ populum armoꝵ
desuecudine ratus ianuma dinfimum argiletum in dicẽ pacis belliq fecit aꝑtus ut inarmis eẽ

Expanded text:
agrumque capto deos precatus regiones ab oriente ad occasum determinavit, dextras ad meridiem agrumque capto deos precatus regiones ab oriente ad occasum determinavit, dextras ad meridiem partes, laevas ad septentrionem esse dixit; signum contra, quoad longissimeongissime canimo finiuit; tum lituo in laeuam manum translato, dextra in caput Numae imposita, ita precatus est: Iuppiter pater, si est fas hunc Numam Pompilium cuius ego caput teneo regem Romae esse, ut tu signa nobis certa adclarassis inter eos fines quos feci.' tum peregit uerbis auspicia quae mitti uellet. quibus missis declaratus rex Numa de templo descendit. qui regno ita potitus urbem nouam conditam ui et armis, iure eam legibusque ac moribus de integro condere parat. quibus cum intbella adsuescere uideret non posse—quippe efferari militia animos—, mitigandum ferocem populum armorum desuetudine ratus, Ianum ad infimum Argiletum indicem pacis bellique fecit, apertus ut in armis esse
Abbreviated transcription (Latin):
gentes dissonas sermonemoribusq ꝑueniss& . suapte igitur in genio temperatũ animũ
uintutib: fuisse opinor magis instructũq: ñiampere grinis artib: quam disciplina
tetrica actristiue terum sabinorũ quo generenullum quondam in conruptius fuit : Au¬
ditoomine numae patres romaniquã quã in clinariopes ad sabinosrege in de sumpto ui¬
debantur Tam̃ neq sequis quã nec factionis suue cdiũ Nec deniq patrũ autciuium quẽ ꝙ
p̃ferre illiuiro ausi ad unumom̃s nume pompilioregnũ deferendum decernunt I
Accitus si c̃ romulus augura to urbe condenda regnum ad eptus ẽ : de sequoq: deos consuluis sit
inde abaugure cuidein dehonoris ergapublicumid ꝑpetuũq sac̃ dotium fuit : deductus in urcẽ
lapidem ad meridiem uersus consedit augurat leuã ei : capite uelato sedemcepitd extru
manubaculum sine nodo aduncum tenens quem lituum appellar̃ : Indeubips pectũ urbẽ

Expanded text:
gentes dissonas sermone moribusque pervenisset? suopte igitur ingenio temperatum animum virtutibus fuisse opinor magis instructumque non tam peregrinis artibus quam disciplina tetrica ac tristi veterum Sabinorum, quo genere nullum quondam incorruptius fuit. audito nomine Numae patres Romani, quamquam inclinari opes ad Sabinos rege inde sumpto videbantur, tamen neque se quisquam nec factionis suae alium nec denique patrum aut civium quemquam praeferre illi viro ausi ad unumunurn omnes Numae Pompilio regnum deferendum decernunt. accitus , sicut Romulus augurato urbe condenda regnum adeptus est, de se quoque deos consuli iussit. inde ab augure, cui deinde honoris ergo publicum id perpetuumque sacerdotium fuit, deductus in arcem in lapidelaiide ad meridiem versus consedit. augur ad laevam eius capite velato sedem cepit, dextra manu baculum sine nodo aduncum tenens, quem lituum appellarunt. inde ubi prospectu in urbem
Abbreviated transcription (Latin):
essent adhaec consultanda ꝓcurandaque multitudinȩ omii uiet armis conuersa et animi aliquid a gendo

Expanded text:
essent. ad haec consultanda procurandaque multitudine omni a ui et armis conuersa, et animi aliquid agendo
Abbreviated transcription (Latin):
Is ducit qua ꝓxime ad hõstẽ potest : In delegatũ p̃missum nuntiare tullo ub& prius quã dimicent opus eẽ

Expanded text:
 ducit quam proxime ad hostem potest; inde legatum praemissum nuntiare Tullo iubet priusquam dimicent opus e
Abbreviated transcription (Latin):
adiud forensis facctio tendebat donecq fabius & p̃decius censores facti& fabius simul
ne umillĩmorũ in manu comitia eeñt omnẽ forens ẽ turbẽ exoretã inquattuortribi
comect urbanasq eascppellauit ad eoq eacmrẽ acceptĩ gratis animis fer̃ utenae¬
micognom̃ quod totuio toniis ñ pepererat hacordinũtẽperatioꝵe parer& ab eodẽ
ititutũ dr̃ ute quites idib: quintilib trans ueberentur łXPC¬

Expanded text:
aliud forensis factio tenebat, donec Q. Fabius et P. Decius censores facti et Fabius simul aliud forensis factio tenebat, donec Q. Fabius et P. Decius censores facti et Fabius simul concordiae causa, simul ne humillimorum in manu comitia essent, omnem forensem turbam excretam in quattuor tribus coniecit urbanasque eas appellauit. adeoque eam rem acceptam gratis animis ferunt ut Maximi cognomen, quod tot uictoriis non pepererat hac ordinum temperatione pareret. ab eodem institutum dicitur ut equites idibus Quinctilibus transueherentur
Abbreviated transcription (Latin):
cornelius parbatus pont̃ in ceximus uerba p̃ire cõmore maiorũ negur& nisi cõs cut
ris dedicar& aut memortibilẽ rẽp̃senisi docum̃tũ sit consensuq nobilium adules centiũ¬
quibi ad sedebant ad surrectũ ei ñ e ãcurulẽ adferri sellã eoiuis sit ac sede honoris sui
anxiosinuidia in imicossperuit ceterũ flauiũ duxera edilem forensis factio a p̃p̃elau¬
ducensuracuires nac tiq senatũ primꝰ libertinorũ filus lectis in quinauerat et postero¬
quam ec lectionem nemarcttũ habuit nec incuria adeptus erat quas petieratopes
urbuncs humilib ꝑ om̃s tribidiuisis forũ & campũ corrũpittaentũq flaiuicomitie
in dignitatis habuer ut pleriq nobiliũ anulos aureos et phaleras deponerent exeo
tempore inducias pastes discessit citi scdiuidinteger populus ficutor etcultor bonoꝵ

Expanded text:
Cornelius Barbatus pontifex maximus uerba praeire, cum more maiorum negaret nisi consulem aut Cornelius Barbatus pontifex maximus uerba praeire, cum more maiorum negaret nisi consulem aut ris dedicaret.—haud memorabilem rem per se, nisi documentum sit aduersus qui ibi adsidebant, adsurrectum ei non esset, curulem adferri sellam eo iussit ac sede honoris sui anxios inuidia inimicos spectauit.—ceterum Flauium dixerat aedilem forensis factio, Ap. Claudi censura uires nacta, qui senatum primus libertinorum filiis lectis inquinauerat et, posteaquam eam lectionem nemo ratam habuit nec in curia adeptus erat quas petierat opes urbanas, humilibus per omnes tribus diuisis forum et campum corrupit; tantumque Flaui comitia indignitatis habuerunt ut plerique nobilium anulos aureos et phaleras deponerent. ex eo tempore in duas partes discessit ciuitas; aliud integer populus, fautor et cultor bonorum,
Abbreviated transcription (Latin):
miterent romã oratores pacis petende camititiae quaehis populis foedus p&entib: datũ eodem
anno cñsil¬
io cñ silscribapatre libertino humilis fortunc costus ceterã callidus uir et facunđ
aẽdcur fuit inuenio in quibidã annalibuscũ apparer& a edilib: fieriq sȩ ꝓtribu aedilẽ uider&
neq accipinom̃ qui scriptum saceret tabulã posuisse et iurasses escriptũ ñ faccurũ quemadi¬
quanto antedesisse scriptũ ficcere arguit macerlicinius tribunatũ ante gestotriũ iuratib:¬
quae nocturno alt̃ al tero coloniae deducendȩ ceterũ id qđ aut discrepat contumatia aduers
contẽpnentes humilitatẽ suam nobilescestauit ciuileius repositum inpenetralib: pontificũ
euulgauit stcctosq circaforũ in albo ꝓposuit ut quandolege agiposs& sciretur edem
concordiae increccuule cni sũ mccinuidia nobiliũ dedicauitco actusq consensupopuli

Expanded text:
mitterent Romam oratores pacis petendae amicitiaeque. his populis foedus petentibus datum. eodem mitterent Romam oratores pacis petendae amicitiaeque. his populis foedus petentibus datum. eodem anno Cn. Flauius Cn. filius scriba, patre libertino humili fortuna ortus, ceterum callidus uir et facundus, aedilis curulis fuit. inuenio in quibusdam annalibus, cum appareret aedilibus fierique se pro tribu aedilem uideret neque accipi nomen quia scriptum faceret, tabulam posuisse et iurasse se scriptum non facturum; quem aliquanto ante desisse scriptum facere arguit Macer Licinius tribunatu ante gesto triumuiratibusque, nocturno altero, altero coloniae deducendae. ceterum, id quod haud discrepat, contumacia aduersus contemnentes humilitatem suam nobiles certauit; ciuile ius, repositum in penetralibus pontificum, euolgauit fastosque circa forum in albo proposuit, ut quando lege agi posset sciretur; aedem Concordiae in area Uolcani summa inuidia nobilium dedicauit; coactusque consensu populi
Abbreviated transcription (Latin):
uertiss& auditacut primauigilia de uersia ecastris ad deportanda tuendasq moenib: in
urbes haberent cunctietam sententiã ingentiadsensu acceperepalatis hostib ꝑugros
primaluce romanis signis ꝓlatis in aciȩ consistunt & ub inemo obuiu sibat pleno gradu ed
castrahostiũ tendunt c&erũ postquam ibin eq statione s ꝓperas nec quẽquã in uallo nee fre¬
mitu consu&um castrorũ animaduerter̃ in solitosilentiomotimetu in sidiarũ subsis¬
tunt eruns gressiuallũ deinde cũ deserit om̃ a inuenissent ꝑgunt hostẽ uestigiis sequi sed
uestigia in om̃s aeq ferentia paste s utindilapsis passimprimoerrorẽ faciebant pͥexplo
oppugnando ceper̃ quorũ plertq diruiatq incenset nom̃q equorũ ꝓpeadinternitionem de¬
lectum de aequis trium phatũ exemploq eorum dedes fuit ut marrucinimarsi peliniferetrane

Expanded text:
uertit, est audita, ut prima uigilia diuersi e castris ad deportanda omnia tuendosque moenuertit, est audita, ut prima uigilia diuersi e castris ad deportanda omnia tuendosque moenibus <se> in urbes abirent, cuncti eam sententiam ingenti adsensu accepere. palatis hostibus per agros prima luce Romani signis prolatis in acie consistunt et, ubi nemo obuius ibat, pleno gradu ad castra hostium tendunt; ceterum postquam ibi neque stationes pro portis nec quemquam in uallo nec fremitum consuetum castrorum animaduerterunt, insolito silentio moti metu insidiarum subsistunt. transgressi deinde uallum cum deserta omnia inuenissent pergunt hostem uestigiis sequi; sed uestigia in omnes aeque ferentia partes, ut in dilapsis passim, primo errorem faciebant. postginta, omnia oppugnando, ceperunt; quorum pleraque diruta atque incensa nomenque Aequorum prope ad internecionem deletum. de Aequis triumphatum; exemploque eorum clades fuit, ut Marrucini Marsi Paeligni Frentani
Abbreviated transcription (Latin):
uersa armaromana quod in columi hernic o nomine misitiuiertnt simulcum his samnit
Auxilia & pꝰhernicos sub actos uniuers ꝓpegens sin edissimulatione c̃silupub liciadhostes
disciuertat & pꝰquã ictoromȩ cũ samnitib: foedere fecianes uenerantres repecitũ tẽptationẽ
a gebant eẽ ut terror e incussobelliromanosefieri paterent᷑ qđ quanto opere obtandũ for&
hernicos docuiss& cũ quib: licueritsuas leges romane ciuitate p̃optauerint quib: legendi
exercitus ut quisuo nomine ꝑmultos annos inbellis egissent tumultu ario similes sine ducib:
centis sineimperi otrepidare alius exundum inaciem clucas tratuendacensent mou&
plerosq uastatio futura agrorũ acde inceps cũ leulb p̃sidus urbium relictirũ excidicituq:
postquã int̃mulitas sententias unãq: omissac cura cũmuniũ adrespeccũ suarũquẽq rerũ

Expanded text:
uersa arma Romana, quod incolumi Hernico nomine missitauerant simul cum iis Samniti uersa arma Romana, quod incolumi Hernico nomine missitauerant simul cum iis Samniti auxilia et post Hernicos subactos uniuersa prope gens sine dissimulatione consilii publici ad hostes desciuerat; et postquam icto Romae cum Samnitibus foedere fetiales uenerant res repetitum, temptationem aiebant esse ut terrore incusso belli Romanos se fieri paterentur; quod quanto opere optandum foret, Hernicos docuisse, cum quibus licuerit suas leges Romanae ciuitati praeoptauerint; quibus legendi exercitus, ut qui suo nomine permultos annos imbelles egissent, tumultuario similis sine ducibus certis, sine imperio trepidare. alius exeundum in aciem, alii castra tuenda censent: mouet plerosque uastatio futura agrorum ac deinceps cum leuibus praesidiis urbium relictarum excidia. itaque postquam inter multas sententias una, quae omissa cura communium ad respectum suarum quemque rerum
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ gesticrũ consules triumpharent minuciũ cõscumuulnere grauire latũ incastra
mortuum quidã auctores sunt &m̃. fuluium in locũ ei cõssuffectum & ab eocum adexercitũ
minuciimissus && boui anum captum eo annos oraarpinũ cessenia recepta absamnitib: her¬
culis magnum simulacrum in capito lio positũ dedicatũq p̃ sulpicio a uerrione p̃sẽ ꝓpnio sopho
cõs samnites seu finem seudilationẽ belli q̃rentes ligatos depacerom ã misere quib: sup¬
pliciter agentibus responsũẽ nisi sae pebellũ parantes pacem petissent sãnites oratio¬
neutrocitro habita depacetrans egi potiusse ac̃quando uerbauana adidlo carũ fuerint
rebus sitndũ eẽ .p̃. sẽ ꝓniũ cosscũ exercitu breui in samnio for& eũ adbellũ pacẽne in clinen
redditũ ad aequos inde ueteres hostes ceterũ ꝑmultos annos subspeciȩ in fidepacis qui&os

Expanded text:
rerum gestarum consules triumpharunt. Minucium consulem, cum uolnere graui relatum in castra, rerum gestarum consules triumpharunt. Minucium consulem, cum uolnere graui relatum in castra, mortuum quidam auctores sunt, et M. Fuluium in locum eius consulem suffectum et ab eo, cum ad exercitum Minuci missus esset, Bouianum captum. eo anno Sora Arpinum Cesennia recepta ab Samnitibus; Herculis magnum simulacrum in Capitolio positum dedicatumque. P. Sulpicio Sauerrione P. Sempronio Sopho consulibus Samnites, seu finem seu dilationem belli quaerentes, legatos de pace Romam misere. quibus suppliciter agentibus responsum est, nisi saepe bellum parantes pacem petissent Samnites, oratione ultro citro habita de pace transigi potuisse: nunc, quando uerba uana ad id locorum fuerint, rebus standum esse. P. Sempronium consulem cum exercitu breui in Samnio fore; eum, ad bellum pacemne inclinent redditum. ad Aequos inde, ueteres hostes, ceterum per multos annos sub specie infidae pacis quietos,
Abbreviated transcription (Latin):
minutius hos consules pisoq fabio &p̃. decio suggeritbiennio exempto quo cl audio uo¬
lũniũq & cornelium cũmarcio c̃sules factos tradidimꝰ memoriȩ ne fugerit inanna¬
inoãpustellatẽ agricãpan: samnitiũ in cursiones factȩ itaq abo cos in samniũ mis si
cũ diuerscs regione tifernũ postumius bouianũ minutius peciss& postumiprius dictiaed
tessecutes duomillocis munitos & ipsosconsedisse c̃sul ut statiuatuta copiosuq &itacerant petsse
uderetur postquã & munim̃tis ecser afirinauut & om̃i apperaturerũutiliũ instrax̃ relicto firma
p̃silio deuigiliat̃tia quaduc ꝑximȩ potest expeditas legiones ad collegã &ipsã eduer ssidio
ꝑratũ liduouuictores exercitus ꝑculsumiã fiane bostem calborte fundunt fugiantq: signa
capta et bobianam ubi postero diecoepta oppugnare breuicapitur magnaq gloria

Expanded text:
Minucius . hos consules Piso Q. Fabio et P. Decio suggerit biennio exempto, quo Claudium UoMinucius . hos consules Piso Q. Fabio et P. Decio suggerit biennio exempto, quo Claudium Uolumniumque et Cornelium cum Marcio consules factos tradidimus. memoriane fugerit in annain campum Stellatem agri Campani Samnitium incursiones factae. itaque ambo consules in Samnium missi cum diuersas regiones, Tifernum Postumius, Bouianum Minucius petisset, Postumi prius ductu ad tes secutos duo milia inde locis munitis et ipsos consedisse. consul ut statiua tuta copiosaque—et ita erant—petisse uideretur, postquam et munimentis castra firmauit et omni apparatu rerum utilium instruxit, relicto firmo praesidio de uigilia tertia, qua duci proxime potest, expeditas legiones ad collegam, et ipsum aduersus alios a Postumi perrectum. ibi duo uictores exercitus perculsum iam fama hostem adorti fundunt fugantque; signa capta. et Bouianum urbs postero die coepta oppugnari breui capitur magnaque gloria
Abbreviated transcription (Latin):
tũ pacesoratores missicornelius in samniorelictus martius deberennicis triũ phans in urbẽ
redut statuaq equestris in phorodecretẽ quae ante tẽplũ castoris positcẽ hernicorũ
trib populis clietrinati uelulanum ferenti natiquimaluer̃ quaciuitati suae lege sreddit
romani sintulerant oiutassine suffragi lationedata concilia cunubiaq adempti &
magistratib: p̃terquã scorũ curationũ interdictũ eadẽ anno edessadutis acnuniobubulco
censore locataẽ quã cõs bello samnitio nouerat ab eodẽ collega ꝙ eim̃. uaderiom cxi¬
mȩ uiȩ ꝑagro publica inpensa statȩ &cũ carthaginiensib: eodẽ annofoedus tertiore no¬
uatũ legatisq eorũ quiadiduenerant comit̃muneramissa dictatorẽ idẽ annus habuit
consulartah adnita quianeut̃ consulũ poterant bello abeẽ. creatico ss. lposttũ ius ÷

Expanded text:
tum pacis oratores missi. Cornelius in Samnio relictus: Marcius de Hernicis triumphans in urbem tum pacis oratores missi. Cornelius in Samnio relictus: Marcius de Hernicis triumphans in urbem rediit statuaque equestris in foro decreta est, quae ante templum Castoris posita est. Hernicorum tribus populis, Aletrinati Uerulano Ferentinati, quia maluerunt quam ciuitatem, suae leges redditae Romanis intulerant civitas sine suffragii latione: data concilia conubiaque adempta et magistratibus praeter quam sacrorum curatione interdictum. eodem anno aedes Saodem collegaque eius M. Ualerio Maximo uiae per agros publica impensa factae. et cum Carthaginiensibus eodem anno foedus tertio renouatum legatisque eorum, qui ad id uenerant, comiter munera missa. dictatorem idem annus habuit consularia habita, quia neuter consulum potuerat bello abesse. creati consules L. Postumius Ti.
Abbreviated transcription (Latin):
hostium eaesis signũ receptu coss dederant colligebantq: munũ copias in uicẽ
intersegratntes cum repente uis e ꝓcul hostium nouȩ cohortesq in supplem̃tum seripte
fuerant integrauere cedem in quaneciussu consulũ neo signo accepto uictores uadunt malo
trocinio inbuendũ scãnitẽ clamitantes indulge ñ cosrlegionũ ardore ut qͥ ꝓbescirent nouũ mili¬
tẽ hostiũ int̃ ꝑculsos fuga u&eranus nectẽptando quidem satis certam ini forenecoppinio fe¬
fellit om̃s sc̃nitiũ copieueteres noueqi montes ꝓximos fuga capiunt eo & romancerigit᷑ acies nec
quioquam satis tuti lociuictis ẽ & deiugis quaetepertnt funduntur iamq: unauoc eom̃s pacẽ
p&ebant cũ triũ m̃ sum frum̃to in perato & annuo stipendio ac singulis inmilitem tunicis ad sena¬

Expanded text:
m triginta milibus hostium caesis signum receptui consules dederant colligebantque in unum copias inuicem m triginta milibus hostium caesis signum receptui consules dederant colligebantque in unum copias inuicem inter se gratantes, cum repente uisae procul hostium nouae cohortes, quae in supplementum scriptae fuerant, integrauere caedem. in quas nec iussu consulum nec signo accepto uictores uadunt, malo tirocinio imbuendum Samnitem clamitantes. indulgent consules legionum ardori, ut qui probe scirent nouum militem hostium inter perculsos fuga ueteranos ne temptando quidem satis certamini fore. nec eos opinio fefellit: omnes Samnitium copiae, ueteres nouaeque, montes proximos fuga capiunt. eo et Romana erigitur acies, nec quicquam satis tuti loci uictis est et de iugis, quae ceperant, funduntur; iamque una uoce omnes pacem petebant. tum trium mensum frumento imperato et annuo stipendio ac singulis in militem tunicis ad sena
Abbreviated transcription (Latin):
hernicis subactis maturiuit college uenir etuixiliomorũ certaminis hosti exemit namut
quin ead teri quidem exercitui set edcertam̃ credidissent pares coniugiutiq passiduos con¬
sulares exercitus nihil crederent suꝑ eẽ spei aduenientẽ in composito agmine martium
ad grediunturraptĩ conlates crcine in medium et ꝓut tẽpꝰpatiebator instructuacies da¬
morprimũ instatiua ꝑ latus dein conspectus ꝓcul pulius tumultũ apud alterũ cõs incastris
fuie. Isq: confestim armacapere iussis raptĩq eductis in aciẽ militib: trans uersã hostiũ
toniȩ compotem sinerent fieri necadie siubelliuindicarent decusquã impetũ dederat
ꝑrũpit aciamq ꝑmediã castra in hostiũ tendit &uaouadefensorib: capitatq incenđ̃
quae libi flagrantia marcuanꝰ miles conspex̃ echosces respexere tũ passi fuga coeptu

Expanded text:
Hernicis subactis maturauit collegae uenire auxilio, moram certaminis hosti exemit. nam ut Hernicis subactis maturauit collegae uenire auxilio, moram certaminis hosti exemit. nam ut qui ne alteri quidem exercitui se ad certamen credidissent pares, coniungi utique passi duos consulares exercitus nihil crederent superesse spei, aduenientem incomposito agmine Marcium adgrediuntur. raptim conlatae sarcinae in medium et, prout tempus patiebatur, instructa acies. clamor primum in statiua perlatus, dein conspectus procul puluis tumultum apud alterum consulem in castris fecit; isque confestim arma capere iussis raptimque eductis in aciem militibus transuersam hostium exercitum utriusque uictoriae compotem sinerent fieri nec ad se sui belli uindicarent decus. qua impetum dederat, perrumpit aciemque per mediam in castra hostium tendit et uacua defensoribus capit atque incendit. quae ubi flagrantia Marcianus miles conspexit et hostes respexere, tum passim fuga coepta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcliquod dies incertirerũ omniũ suspensiq destatu alterius uterq consulagereromãq:
his metus maner& ad eo utom̃s iumores saertm̃to adigerent᷑ atq ad subitarerũ duoiusq
scriberentur exercicus ceterũ hernicũ bellũ nequa quã ꝓp̃sentitrore acuetustategentis
gloriae fuit nibilus quã dictu dignũ ausi trinis castris intrapaucosdies exut xxxdierũ
inducia situt & senatũ romã legatos miterent pactis bines tristipendio frum̃ toqiet
Isq eãgentẽ indedictionẽ accepit . & in sãnio alter cõs superior uirib: locis inpeditior erat
omã itinera obsepserant hostes saltusq: ꝑuios ceperant nequã sub uehi cõmeatus pos¬
sent neq: eoscũ cotidie signu inaciẽ cossꝓferr& elicere acertam̃ poterat satisq ap¬
parebit neq sã nitẽ certam̃ p̃sens nec romanũ dilationẽ belli laturũ aduentꝰ marciqui

Expanded text:
t et per aliquot dies incerti rerum omnium suspensique de statu alterius uterque consul ageret, Romamque t et per aliquot dies incerti rerum omnium suspensique de statu alterius uterque consul ageret, Romamque is metus manaret, adeo ut omnes iuniores sacramento adigerentur atque ad subita rerum duo iusti scriberentur exercitus. ceterum Hernicum bellum nequaquam pro praesenti terrore ac uetusta gentis gloria fuit: nihil usquam dictu dignum ausi, trinis castris intra paucos dies exuti, triginta dierum indutias ita ut ad senatum Romam legatos mitterent pacti sunt bimestri stipendio frumentoque et isque eam gentem in deditionem accepit. et in Samnio alter consul superior uiribus, locis impeditior erat. omnia itinera obsaepserant hostes saltusque peruios ceperant ne qua subuehi commeatus possent; neque eos, cum cottidie signa in aciem consul proferret, elicere ad certamen poterat, satisque apparebat neque Samnitem certamen praesens nec Romanum dilationem belli laturum. aduentus Marci, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ad nimił subcorone uenire qui seciuẽ bernicũ dixerat seorsus incusto die babitus eos om̃s fabius
nomiã tid senatũ misit & cũ ꝙsitũ eẽ dilectu anuoluntieru ꝓsãnitib: caduersas romanos bellass
ꝑlatinos populos custodiendidantur iussiqi ett̃ in tegrũ rẽnouecoss p̃cornelius corriunaq:
murtius tremurus huenĩ iamereatierant ad senatũ refenre id ae grepassi hernici con¬
ciliũ populorũ omniũ habentibus a nagninis incircoquẽ maritimũ uocant p̃tidteri natẽ fe¬
rentinatẽq et uerulanũ om̃s hernicinominis p̃cornelius cũ exercitubellũ indixer̃ in sania
q̃q quiadecesserant inde fabius noui motus exor adatia & sorie p̃sidicq q̃ in his romana
erant &pugnata &incaptiuorũ comportmilitũ sedes euitum. Iitq et p̃cornelius cũ exeratu
missus martio no uihostes iã enĩ a nagninis hernicisq aluis bellumiussũ ertit decernunt᷑

Expanded text:
 milia sub corona ueniere. qui se ciuem Hernicum dixerat seorsus in custodia habitus; eos omnes Fabius Romam ad senatum misit; et cum quaesitum esset dilectu an uoluntarii pro Samnitibus aduersus Romanos bellassent, per Latinos populos custodiendi dantur, iussique eam integram rem noui consules P. Cornelius Aruina Q. Marcius Tremulus —hi enim iam creati erant—ad senatum referre. id aegre passi Hernici; concilium populorum omnium habentibus Anagninis in circo quem Maritimum uocant, praeter Aletrinatem Ferentinatemque et Uerulanum omnes Hernici nominis populo Romano bellum indixerunt. in Samnio quoque, quia decesserat inde Fabius, noui motus exorti. Calatia et Sora praesidiaque quae in his Romana erant expugnata et in captiuorum corpora militum foede saeuitum. itaque eo P. Cornelius cum exercitu missus. Marcio noui hostes—iam enim Anagninis Hernicisque aliis bellum iussum erat—decernuntur
Abbreviated transcription (Latin):
acp̃dam ademptit̃ similus uero ẽ agallo hoste quamumbro em cladem acceptam quod cum sepedias

Expanded text:
eis ac praedam ademptam. similius uero est a Gallo hoste quam Umbro eam cladem acceptam, quod cum saepe alias eis ac praedam ademptam. similius uero est a Gallo hoste quam Umbro eam cladem acceptam, quod cum saepe alias