comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo ii. traditores sc̃ hentitus. Balzo
Robetus Rihulfus in quadam infula
Soumae feurii iplum Ducẽ iussu Ar muili
interemeruut ⁊ de claue aegentea inuenta
in stcophio cius sus qua soruabar in strimo
cucullã ⁊ stamincã monachilẽ Ot quomo do
torpus telatum ost Rohhomagum..x
rat quippe Iusulaxn medio aluerequa libatis
ostulis ambo Dures consederuur de robus pro
quibus uenerant tractaturi N tuul fo etemm proditorio
Iudce motem mutato naenis ⁊ ambagibꝰ telam arande¬

Expanded text:
uomodo quatuor traditores, scilicet Henricus, Balzo, Robertus et Riulfus, in quadam insula Somnae fluvii ipsum ducem jussu Arnulfi interemerunt; et de clave argentea inventa in strophio ejus, sub qua servabat in scrinio cucullam et stamineam monachilem; et quomodo corpus ejus relatum est Rothomagum. rat quippe insula in medio alvei, in qua libatis osculis ambo duces consederunt, de rebus pro quibus venerant tractaturi. Arnulpho etenim proditoris Judae morem imitato, naeniis et ambagibus d
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis Compleut aũt sacratissimus Dux Willeliꝰ
uoita suae tursum . xui. Ral. Fauuati Rfoge Ludouito
reguum feantorum tenente anno Domimita Incarnationis
Cy xisto qui diuit ⁊ regnat in secula seculorũ. Qmoꝰ

Expanded text:
civitatis. Complevit autem sacratissimus dux Willelmus civitatis. Complevit autem sacratissimus dux Willelmus vitae suae cursum XVI Kal. Junuarii, rege Ludovico regnum Francorum tenente, anno Dominicae incarnationis Christo, qui vivit et regn
Abbreviated transcription (Latin):
Betengorurs atqs. Illamurs Britouds net nõ
Normamorum PPrumpes Domunũ suum reenẽto
perimi ilamore ⁊ ululatu litora implẽtos nullo
iunamine ualuerur catt illi subueuire. Cuimi
totpus post paululum a se rolatum cum deuestirõt
argenteum l clauim in aus stcophio ⁊epecuur de pends
satio ditissmũ thosautum sus se habentẽ stamintã
fuissor as hot conucutu tedic̃o apud G ennuctitũ¬
monachus factus ꝓ rotuldubio sumpsissos ⁊inpouẽt
autẽ illum foreteo quantotius cum nultipłiti luct
detuleruut Rohomagum. Cui obirã procedeũ
Cldtus ⁊ populus uotaius qs soxus ad portam
Urbis cum moostis sungultibus intuleruur eum in
E cclam sanctre Mlarice xpeluae Ureginrs. nlittea
maqo ad Baiorasmẽ urbõ pubeum Richardum
asuscuut ad pr̃is tumilatiomiꝰ. Ibiq ei atoral
renouantes unanuui tor tenorem fidoy tradderans¬
illum sũs tutela Betuardi Sam uot sus ou̾is tõdae
prouida q̃s fideli cura tutus custodrectirr intra nurtos

Expanded text:
engerius atque Alannus Britones, necnon Northmannorum principes, dominum suum cernentes perimi, clamore et ululatu littora implentes, nullo juvamine valuerunt illi subvenire. Cujus corpus post paululum ad se relatum cum devestirent, argenteam clavim in ejus strophio reperiunt dependentem, satis ditifuisset, ab hoc conventu rediens, apud Gemmeticum factus monachus procul dubio sumpsisset. Imponentes autem illum feretro, quantocius cum multiplici luctu retulerunt Rothomagum. Cui obviam procedens clerus et populus utriusque sexus ad portam urbis, cum moestis singultibus intulerunt eum in ecclesiam Sanctae Mariae perpetuae virginis. Mittentes itaque ad Bajocasinam urbem, puerum Richardum asciscunt ad patris tumulationem. Ibique ei iterato renovantes unanimiter tenorem fidei, tradiderunillum sub tutela Bernardi Dani, ut sub ejus tam provida quam fideli cura tutius custodiretur intra muros
Abbreviated transcription (Latin):
indulgere ⁊ infi podagato thiragritoo detiuoretu r
langore os hor ad euĩt mriã desidoeantoe ne ⁊h¬
lotum de nominare saragar quo ei octirtrere ad nutuũ
tolloquium Uoaleat. Eupiõs quoqo Dux suumm
Saratum reddece pacatum eo q uiod̃ mouaritum toħ
conatu sitrret habitum. determinato loto ͤ incunar̃
cum nniumiera maui electissmmorum militum sur
Somnꝰd feuuuũ tanti ob nogotũ spem proficistitur

Expanded text:
etur languore, ob hoc ad ejus curiam desideranter locum denominare satagat quo ei occurrere ad mutuum colloquium valeat. Cupiens quoque dux suum ducatum reddere pacatum, eo quod monasticum toto conatu sitiret habitum, determinato loco apud Pinchiniacum cum innumera manu electissimorum militum super Somnae fluvium tanti ob negotii spem pr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uomodo t iuulfus de ablato munripio trastis
mandauit Ubis parifitis in dolo Wille liuo
de focdere amititiae tractatirrus¬
⁊nterea Olenulfus feaidreusit diam ꝓfieo sus petoro¬
Uras offraus ⁊ de ablato nurincipio offeratis aĩs
condorẽs cumm multio francotum  rincipib̃ de Saru
morte corde tenus coepir trartare Qui inhmnani
ħoĩs ⁊ nefandi Sonutida rauiblationo sus dola
tantum ad nefas sarramento sose coustringentes. ¶oon
Aenultus quod frandulcnio aĩo rontepdrat opero qgx pler
cupiõs missit logaris Daci dillelmo mandar sc̃¬

Expanded text:
uomodo Arnulphus, de ablato municipio tristis, mandavit verbis pacificis in dolo Willelmo  foedere amicitiae tractaturusInterea s efflans et de ablato municipio efferatis animis condolens, cum multis Francorum principibus de ducis morte corde tenus coepit tractare. Qui inhumani hominis et nefandi homicidae cavillatione subdola ncipis, tantum ad nefas sacramento sese constringentes. Porro Arnulphus quod fraudulento animo conceperat opere explere cupi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ua occasione Dux wille linus rostaut auil
coenobium Semmeticense a Paganis antoa
descuictium
La Coenobio sancti Eypriani sumytio q uos
Comitissa Pnctauensis soror ipsus Ducis
di misit secundum petitionẽ / suam ur sos
supraditto loro subrogaret et quemodo for̃¬
ese ab ipso Ubbate ⁊ d fideltate quam foriz

Expanded text:
ua occasione dux Willelmus restauravit coenobium Gemmeticense, a paganis antea destructuma coenobio Sancti Cypriani sumptis, quos comitissa Pictavensis soror ipsius ducis ei misit secundum petitionem suam, ut eos supradicto loco subrogaret; et quomodo est ab ipso abbate; et de fidelitate quam feci
Abbreviated transcription (Latin):
Lmaginficam incliti Dutis famã cum multis donari
legatos illi mittir oraus dor ludouitum suum uoidelito
nepotom Raroli rogis filium pateruo rostituore roguo
satagerot atqs Ulanno Britoui Iibi infenso cõmissi
pro suo amore iquoscoret. Cuius procbus Dax libons
aiõ annuiẽs Ulanno debita induesir atqs ad sua redrrs̃ ius
concossa ⁊ Ludounun a trausmarins puibus rouoratum
Ingone maguo fauente numꝰ itfee ⁊pis taeteris q̃s frantorum
primorabꝰ sancto Iunuctum oleo reguo sublimauos. Qu
cum lustio uno sus guiete dispoueret aterum franti aduors u
cum consprrant molientos a reguo illum expellors¬

Expanded text:
magnificam inclyti ducis famam, cum donariis multis legatos illi mittit, orans ut Ludovicum, suum videlicet nepotem, Caroli regis filium, paterno restituere regno satageret, atque Alanno Britoni sibi infenso commissa pro suo amore ignosceret. Cujus precibus dux libenti animo annuens, Alanno debita indulsit, atque ad sua redire jussu concessit; et Ludovicum transmarinis partibus revocatum, Hugone magno favente, cum episcopis, caeterisque Francorum primoribus sancto inunctum oleo regno sublimavit. Quod cum lustro uno sub quiete disponeret, iterum Franci adversus eum conspirant, molientes a regnis illum peller
Abbreviated transcription (Latin):
olẽs mrre foedus anucitiae cum heurrico trãscha
Roge noluit idem Rox acquiostore insĩ medianto
Willelmo Normannorum Marchione Doude
Ludouicios Sucẽ supplicitor ex petes peri
quõd quarebat focdus ⁊ auxilium apud homi
Regem obtinuit

Expanded text:
olens inire foedus amicitiae cum Henrico Trans-Rhenano rege, noluit eidem rex acquiescere, nisi mediante Willelmo Northmannorum marchione. Unde Ludovicus ducem suppliciter expetens, per ipsum quod quaerebat foedus et auxilium apud Henricum regem obtinuit
Abbreviated transcription (Latin):
Luomodo hcrordus Rlex Sauotumn a filro
suo Sueno de roguo puesus cum lxᵃ. nanis
Normaniuam petenꝵ ⁊a Duce W illelmo
tum Ionors tongruo suscoptus osi Constãtinẽ
Comitatu ad prasidium ei ab ipso Duce rõtesso.

Expanded text:
m, a filio suo Sueno de regno pulsus, cum 60 navibus Northmanniam petens, a duce Willelmo cum honore congruo susceptus est, Constantiensi comitatu ad praesidium ei ab ipso duce concesso.
Abbreviated transcription (Latin):
santi Sgq̃on suꝵ grentun  liuũ canteburgu Ecclg̃ia
⁊sancti ⁊rmnitatis in trdfordia.
D ay Eddgaras xi. clono regni sui iussat prdari insulan
tent/ quia ura ⁊galia spreuerant / Min ut hostio
msanicaus sad ut Rex malo mala punicus.

Expanded text:
um Cantabrigiae, ecclesia S. Trinitatis in Tedfordia. Rex Edgarus undecimo anno regni sui jussit praedari insulam Tenet, quia jura regalia spreverant, non ut hostis insaniens, sed ut rex malo mala puniens.
Abbreviated transcription (Latin):
normamors ingiouisam cun fortitudine cuitelari nõ cuadacuz.
Quod insthuentilus appariuit: curq ex hac conũtina Reg̃ liygagy
et filie Ducis normamiors Augliuam iuste secundara ãc
gentuĩ normami ⁊ talumpnati sunt  adepti sunt. Loaodipet
otiam cis quidam uie dei quod exsceluen suogo sin mianitate
non soliun quia sempae codi ⁊ ꝓ dicioni studesant. Uerun etiar
rua sanper etuetati ⁊ angglgatie donie Sẽi uoditi cour

Expanded text:
ine cautelam non evaderent. Quod in sequentibus apparuit, cum ex hac conjunctione regis Anglorum et filiae ducis Normannorum. Angliam juste secundum jus gentium Normanni et calumniati sunt et adepti sunt. Praedixit etiam eis quidam vir Dei quod ex scelerum suorum immanitate non solum quia semper caedi et proditioni studebant, verum etiam quia semper e
Abbreviated transcription (Latin):
St. aoclganus. Rex aut̾ẽ adelard ceudelite destengdar ẽpatum
louecaiste. Indo itecum dñs ad ream ꝓtomotus. quod facion
parauorat non distifit ⁊ uenuntq daci x multõ partibus. et
opermuceunt Angliam quasi nubesz celi. Ex una igitue parti
Ex alia uito parto prdata ubit est. Britnod uero consũs̃ cum
maguis uorribus obiuans cis pugnauit ⁊ suictus yss ⁊ g ladus
cesus occubuit, ⁊ falanges cius in ꝓiiciam ee date suna.

Expanded text:
cius. Rex autem Edelred crudeliter destruxerat episcopatum Roveceastre. Inde iterum Dominus ad iram promotus, quod facere paraverat, non distulit; veneruntque Daci ex multis partibus, et operuerunt Angliam quasi nubes coeli: ex una igitur parte Ex alia vero parte Wic praedata est. Britnod vero consul cum magnis viribus obvians eis, pugnavit et victus est, et gladiis caesus occubuit, et phalanges ejus in perniciem redactae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aguõlay solio apud calno prrte fannd dũstanũ qͥ babe
quealam appr hacse ⁊stitit. Unda quidam cors uala lsi
sunt. qudam uato mortui. Signũ saliaꝵ dei olsi fũt
quod groditine ⁊ intorseiction ꝑgis sui as amoro uei cssues
reit. et a diuersis gentibus digne contetiono contuadi.
Ei muicictraa quas uienti ingor rrorant/ in mortuu ꝑcelaute
sepeliarut cũ sir Regio honor ap̃a Wurham . Ut sicut Regen¬
uoeo cinxtũ est contea duinam ꝓuidentiars. non suffiare
terris ab icceraur. dñs in celo gloriose suscepit. Et meu
toena insiciniũ eũ dño  cuus men tionan proditores ohre
studubant. Indc dñs ictõm cd iram promotus. e pluc foalẽ
iuritotus. genti pessime malum mrixtui ca bile confoere rogilis
Sicitur auten quod noudeca eius mare scilicor rgao¬

Expanded text:
uodam solio apud Talne praeter sanctum Dunstanum, qui trabe quadam apprehensa restitit. Unde quidam eorum valde laesi sunt, quidam vero mortui: signum scilicet Dei excelsi fuit, quod proditione et interfectione regis sui ab amore Dei casuri essent, et a diveet inimicitias, quas viventi ingesserant, in mortuum protelantes, sepelierunt eum sine regio honore apud Warham, ut, sicut tum est, contra divinam providentiam non sufficere terris abjecerant Deus in coelo gloriose suscepit, et memoria aeterna insignivit eum Dominus, cujus mentionem proditores obnubilare studuerant. Inde Dominus iterum ad iram promotus et plus solito irritatus genti pessimae malum inextricabile conferre cogitavit. Dicitur autem, quod noverca ejus, mater scilicet r
Abbreviated transcription (Latin):
apud Poueh propi stan fordiam stabilut. Aobatiam thornais
ꝓxe illam que est apud Burh. in medirs paludibus loco
tr̃ amene simo figit. Consilio ctiam Cocelrolo ep̃i.
Culrdinas consut elusicm Regis. Abbatiar tomaisẽ in nisato
palez aorima intra casscr palu dos fizer. Est autan palus
illa de qua lo quenie/ la tisrima Aisa diecora Maltis
flui detuerentibus in igata multis lacibus magnis e
parus de piata / Maltrs otram siluua ⁊ insulrs flouda:
intis quari funt Eccessia heliasis. abbatia Bhattrie

Expanded text:
apud Burch prope Stanfordiam stabilivit; abbatiam Thornei prope illam, quae est apud Burch in mediis paludibus, loco tamen amoenissimo fixit. Consilio etiam Edelwoldi episcopi, Ailwinus consul ejusdem regis abbatiam Ramelei in insula pulcherrima intra easdem paludes fixit. Est autem palus illa, de qua loquimur, latissima et visu decora, multis fluviis decurrentibus irrigata, multis lacubus magnis et parvis depicta, multis etiam silvis et insulis florida: intra quam sunt ecclesia Hel
Abbreviated transcription (Latin):
debulitatos didesat. futuramq cladon non muediocate horuccas
Ryoc auter̃ dei nutu fegem Iactum eõ. ꝯstat ut uomeer
contra paprobos malum g̾enti cumi anglca quani scolerilus
suis exegentilus disteeminar proposuerat : sicut et egssi Bectones
pectatis accusantibur humliaucranr dña ompotens dupliten
contrtionan y posut E quasi militares infidias ad hiluit. silioꝵ
Ut hrie Darori ⁊ senctione scuiente. illis noc maniunq coũanctiona¬

Expanded text:
 cladem non mediocriter horrebat. Hoc autem Dei nutu factum esse constat, ut veniret contra improbos malum. Genti enim Anglorum, quam sceleribus suis exigentibus disterminare proposuerat, sicut et ipsi Britones, peccatis accusantibus, humiliaverat, Dominus omnipotens duplicem contritionem proposuit, et quasi militares insidias adhibuit, scilicet ut hinc Dacorum persecutione s
Abbreviated transcription (Latin):
acres direxissc̃nt. antr i psam collisumos herepdunt fugã⁊ fiore
uoddrino. ⁊ fridegist / qui Ducos craut geocitus Anglies
Ea tempostate feat Ed winuis ceui oclos Abaro filio l
consulis. Unde odium ⁊ infamia ceudelitatrs cuo ad audta
T unc Ricardo ueteri de ẜuncto. succ̃ dicardus flius om̃s q¬

Expanded text:
acies direxissent, ante ipsam collisionem incoeperunt fugam Frena et acies direxissent, ante ipsam collisionem incoeperunt fugam Frena et Godwine, et Fridegist, qui duces erant exercitus Anglorum. Ea tempestate fecit Edwinus erui oculos Alfgaro filio Alfrici consulis, unde odium et infamia ejus crudelitatis adaucta est. Tunc Richardo veteri defuncto successit Richardus filius ejus
Abbreviated transcription (Latin):
x.e. libras. Ry.t auteri malum usq̃i in hididenm dien
durauit ⁊ diu insi dei pretas subnemat durabir. Regibus
nameis nrca modo y soluimus ex consuetudine/ quod datro
⁊ soluebatur io mefabili teriore. ⁊bosi hat Rex Satis insidnas
molitus ist. Alferc udoo Gonsur quem cex epulandoar: et postaes
tñ rapaat I premuniee fecit peocitũ. Iuoo autem diatur quem
simnel grauide lgeris. non facilo ta fidelem ceediderida Cunn ego
uenisio Regia Classis alundomia quilus prordant l gfricus ⁊ Torolous
ton sulos ut intaocipercus dacos/ prnuañti omnib̃ euasceant. Tuut
nauali plio pugnanter ⁊ multos ludomensum cedentes. pap
totas arimatas triumphos  cepeouns et Alfricum consulon
maat. Cod̃am anno uᵗᵘᵐˢ dswallus cibora censis Archiepisi
tranrir̃ d̃d ploriam / coli. et Radulf suscepit sedem cianaellie
in himlro. ⁊ pidati sunt exataqua parto iliud sei ⁊ noedhae
Et uao angei muilitelabus copus agguegatis . cum conta erc

Expanded text:
e libras. Hoc autem malum usque in hodiernum diem duravit, et diu, nisi Dei pietas subveniat, durabit. Regibus namque nostris modo persolvimus ex consuetudine, quod Dacis persolvebatur ex ineffabili terrore. Post haec rex Dacis insidias molitus est. Alfric vero consutamen receperat, praemunire fecit exercitum. Jure autem dicitur: Quem semel graviter laeseris, non facile tibi fidelem credideris. Cum ergo venisset regia classis a Londonia, quibus praeerant Alfricus et Toroldus consules ut interciperent Dacos praemoniti omnes evaserunt. Tunc navali praelio pugnantes et multos Londoniensium caedentes, puppes totas armatas triumphose ceperunt, et Alfricum consulem qui inerat. Eodem anno sanctus Oswaldus Eboracensis archiepiscopus transit ad gloriam coeli, et Eadwlin Humber, et praedati sunt ex utraque parte in Lindsey et Nordhumbre. At vero Angli, militaribus copiis aggregatis, cum contra eos
Abbreviated transcription (Latin):
nigellus  Sndrio. ⁊ Reginaldus ⁊ aulas. confusa
regnaueruus Sati: ita guod modo ibi Rex unus erat moa
modo ueguli multi. Isoostral uilo Edredo Regi westrga
M dominiã contigit. ⁊ succrrsotilus eiue. His igitur omnas
Regnũ Mordsimbre expfacit.
Se regno utro Mora paucio dicendũ est. Britioghe muyis¬
oncecę teecio anno Rygni sui fugatus ost a Sacio. Buchra

Expanded text:
Nigellus, et Sidric, et Reginaldus, et Aulaf. Confuse autem regnaverunt Daci, ita quod modo ibi rex unus erat, modo duo, modo reguli multi. Postea vero Edredo regi Westsexe in dominium contigit, et successoribus ejus. Hic igitur omnino regnum Nordhumbre explicit. De regno vero Werce paucis dicendum est. Britulf namque rex Werce tertio anno regni sui fugatus est a Dacis. Burhred
Abbreviated transcription (Latin):
debitam dederunt fidem / se terra ⁊ mari seruituros
ad eurs tmperium.
dgarus parificue. Rex / magnificus. Salonm sona
cuiue tanpore numquani axercitus aduenarum uelis i
Augliam/ cuius dm̃o Reges et rrincipes Anglilag
sunt subiocti. cuius potentie scotti otiam colla dodl
Qui tot Ecclias deo fumd auerar. Nui tot bona
breui tempor statuotat. Cuius plantationam geg̃
quanto iustantius dñi laudare non cesẜant / tanto
regis in colestibus gloria ceescan noñ desistit. S
cuue lauda mrrez musam aliguantulum uittec
nubitis promouimus.
Quctor opum Aliñto scelerum. langitor honore.
Cepteigir Edganus regnas superna petit.
Hic altre s alomoni leguin portor or bita patis
Q uod caruit bellis. claruit ind magis.
⁊ empla. ueo temy lis monachos monagres
ALequitiȩ lapsumo. Iustrciggua Lotuni.
Nouit cnrmn egno uen ⁊ quttte fasso gnde ꝑreuro

Expanded text:
debitam dederunt fidem se terra et mari servituros ei ad ejus imperium. Edgarus pacificus rex, magnificus, Salomon secundus, cujus tempore nunquam exercitus advenarum venit in Angliam, cujus dominio reges et principes Angliae sunt subjecti, cujus potentiae Scoti etiam colla dederqui tot ecclesias Deo fundaverat, qui tot bona perennia brevi tempore statuerat: cujus plantationum gratiae quanto instantius Deum laudare non cessant, tanto beati regis in coelestibus gloria crescere non desistit. De cujus laude musam aliquantulum dicere pro meritis promovimus: Auctor opum, vindex scelerum, largitor honorum, Sceptriger Edgarus regna superna petit. Hic alter Salomon, legum pater, orbita pacis Quod caruit bellis claruit inde magis. Templa Deo, templis monachos, monachis Nequitiae lapsum, justitiaeque locum. Novit
Abbreviated transcription (Latin):
orod filue odguri Regis ⁊ feata Eohardrs coran
ancibus Anglog saceatus est in Regan apud Ringestu
sunstoss Sicut de eo cũ paruulus esset. Sanctus duase
prophetaudeat / Minxit namqi cum baptizaretur in sa
fonte. Unde uir dñi arminiũ Angloꝵo in fanpore cus
futuru p̃digit ⁊ posi parum uero tom pus ex quo edel
regnauit traustulit alfide conful corpus sti Edwardi a
ad s castesbirih cum delito honore. nutu dei compolees
Ueneunt autdm loocio anno r lela Adelrodi .ui.¬

Expanded text:
red filius Edgari regis et frater Edwardi coram ducibus Anglorum sacratus est in regem apud Kingstun omine sinistro sicut de eo, cum parvulus esset, sanctus Dunstanus prophetaverat. Minxit namque cum baptizaretur in sacro fonte. Unde vir Domini exterminium Anglorum in tempore ejus futurum praedixit. Post parvum vero tempus, ex quo Edelred regnavit, transtulit Alfere consul corpus sancti Edwardi a Warham ad Scaftelbirh cum debito honore nutu Dei compellante. Venerunt autem tertio anno regis Edelredi
Abbreviated transcription (Latin):
gloriã purs or ant̃ audrio doctruã oris
In hoc lauit̃ penabar quod̃ paganos sos /y
ai hat pria sub so doģebant ꝓnimus fieman
or ex hraudos huc adductos p lus coquo dilicꝰ
alie uorreborauit Lihre namo z ini

Expanded text:
gloriam ejus et audire doctrinam oris ejus. In hoc tamen peccabat quod paganos eos, qui in hac patria sub eo degebant, nimis firmavit, et extraneos huc adductos plus aequo diligens valde corroboravit. Nihil enim in
Abbreviated transcription (Latin):
gandio aniuẽte bensdictions pontifitaliõ/ ab̃
A⁊ grspistopo Cantuarieusi sus cepit ⁊ apud
Lucolliã cum simmus tripudio magnus expoctatione
maior adustu a clero Epopulo cum deuo tr̃õue
susceptus ostProsp̃oier ei dons tempora praua¬

Expanded text:
te benedictionem pontificalem ab archiepiscopo Cantuariensi suscepit, et apud Lincolniam cum summo tripudio magnus exspectatione, major adventu a clero et populo cum devotione susceptus est. Prosperet ei Deus tempora pra
Abbreviated transcription (Latin):
pappã iqui prius  harisius trncͣ morabat ⁊ ꝓpsã quide
a pappa ẜonorifite usceptus qre sos ox Intompes tiua
caloris imnistate seminariũ laugoris aliulit i
angliam. Uinde mox infremitati denul langori taudẽ
morti succubur. Anno igiirr xiii Rogis togau
mortuus est alexaud̾de ẽpns ot popultus apud̃
Dincolũ in capite iourii. Diconda /mut igitux
Qoiri moribus secundum consũs tudino Nłor fi
ocra. Nutrtus iguur in suus delicus a Roger
amtculo uo alebirieusĩ ẽpo maiorod inl aiimos¬
tontraxir q̃s opportunũ ess õr suis. Digundẽ ytart
uoles priumpes cae toros largitiomõ nuuc̃rũ ⁊
p̃eendora procurationum cnũm ꝓ̃pi redditus ad
arpobar nrũ mgestatom suã nimietate
pradicta comyaratã complore pos õt aut tamen
compliors poterat qui / emper magis magisq̃ ⁊
difogebare ꝭuit aute oir prudens et ãleo
mnumificus yl a curia comaua uocaretie
magnititus : A nno dooũ go docitus ⁊ mparaleris

Expanded text:
sius, tunc ibi morabatur. Ipse quidem a papa honorifice susceptus est, sed ex intempestiva caloris nimietate seminarium languoris attulit in Angliam. Unde mox infirmitati, deinde languori, tandem morti succubuit. Anno igitur XIII regis Stephani mortuus est Alexander episcopus, et sepultus apud Lincolniam in Capite jejunii. Dicenda sunt igitur de viri moribus secundum consuetudinem Moysi vera. Nutritus igitur in summis deliciis a Rogero avunculo suo Salesberiensi econtraxit, quam opportunum esset suis. Siquidem praeterire volens principes caeteros largitione munerum et splendore procurationum, cum proprii redditus ad carpebat, unde egestatem suam nimietate praedicta comparatam complere posset; nec tamen complere poterat, qui semper magis magisque dispergebat. Fuit autem vir prudens, et adeo munificus, ut a curia Romana vocaretur magnificus
Abbreviated transcription (Latin):
reformauit ut pulgsrior q̃s in insã nomi tate sii
compareret at ullius cordifirii tantura aria
airca titra fuus dugliae cederer
ox eecitum castellum cous truxit mexpngnabile Iiħi
contia Woaliugetord uobi Ramulsus com̃os cestreugis
iã regi contordia cõmuctus cum magnis interfuit
copus. eẜunt̃ udio cousue apsẽ ad rogis tutiã
cum pacitice ueniss et apuid̃ norh aiitinam insis tãle
motuentẽ ecepit ⁊ in tarcõi intrusir: dom̃t radidoe
ei clarissimũ luncollia castellũ quod ab eo dolosiet
coeperat et caetera quatuiꝗs fudrant ditionis sua
astolla.Sic igitue contũs uidctus die carcere d¬
liberum restuntus d ⁊ arbitruumi.
uodicimo Rey Stephanus anno ad natali du
añ urbe lucolliouse diadomate rogaliter ĩfigus
ost quo regnuy mitlłus in prohibentibus quibus dan

Expanded text:
ulchrior quam in ipsa novitate sui compareret, nec ullius aedificii structurae circa fines Angliae cederet. exercitum castellum construxit inexpugnabile situm contra Walingefort, ubi Rannulfus comes Cestrensis, jam regi concordia conjunctus, cum magnis interfuit copiis. Dehinc vero consul ipse ad regis curiam cum pacifice venisset apud Norhantone, rex nichil tale metuentem cepit et in carcerem intrusit, donec redderet ei clarissimum Lincolie castellum, quod ab eo dolose ceperat, et cetera quecunque fuerant ditionis sue castliberum restitutus est arbitrium. Duodecimo rex Stephanus anno ad Natale Domini in urbe Lincolniensi diademate regaliter insignitus est, quo regum nullus introire, prohibentibus quib
Abbreviated transcription (Latin):
ecimo anno Roxs toosanus pais in agaudis
torta dissirs hugonis Bigod̃ occupatus fuir
des in aestate Robortũs consũs domñis mimirorũ
regalumi taetus cons truxerant castelłu/ apud̃ ferẽdune:
Rop̃ añ seguis urribus toactis aduolat ⁊ liubinensiũ
sorribiẽ ⁊ munerosum sux it ex ortumyl ⁊ stiliguios¬

Expanded text:
ecimo anno rex Stephanus prius in agendis circa discursus Hugonis Bygot occupatus fuit. Sed in aestate Robertus consul, et omnis inimicorum regalium coetus construxerat castellum apud Ferendois. Rex non segnis viribus coactis advolat, et Londoniensium terribi
Abbreviated transcription (Latin):
oguit consue costegusis ⁊uicolłia / cum militarib
copus ut assilriot cama Dux igitur i oius uii
fortis ⁊ inuictissimus in introitu portae bordalis
occisus osi c̃ ipsẽ consul pliuribus amnis sĩs fugdre
compulsũs estt Einos igitur uictoriosi s umino ganiio
replotĩ uregint ongiũ protẽctriti sorum laudes
⁊ grat insignitor exoludenutAd entoros to

Expanded text:
Cestrensis Lincolniam cum militaribus copiis, ut assiliret eam. Dux igitur ejus vir fortis et invictissimus in introitu portae Borealis occisus est, et ipse consul pluribus amissis fugere compulsus est. Cives igitur victoriosi summo gaudio repleti virgini virginum protectrici eorum laudes et gratias insigniter exsolverunt. Ad Penteco
Abbreviated transcription (Latin):
omarcudemit. Lex aũt feantias et ⁊mpera lor
alomanias cum pantiss mirs prius cantrocꝭiam posse¬
⁊ drosolimã ignonumosẽ autugort: Cunt udro
rex franciae quasi aliquid acturus arᵈ detrmentũ
tama rẽfocilandũ auxilio militũ tompli quod ese
⁊aerũ salam ⁊ surrbus undigs congesli odsodit
Damastum õd gra dei caros  ubo niẜil ꝓficiẽ
redut in galłia /⁊ s ntorea ꝙ uidã do docitus
naualis uirorum no potentium inst alitui maguo
euci inuix ⁊ nise deo omm potonti ꝙuia ẜmuĩlita
ꝓteti snut Ioptuo profocdiunt. Cmitatẽ nas
ii hispania quã uocatur ulix is bona ⁊ aliã¬
ꝙ uãt uocatur alinaria ⁊ ⁊ectioiuds adiareuto
a niultis pancis deo cooperã tebellis ob̾tiuundenur
Dere deus npdrbis resistir humilibus autẽ da
granãe ⁊ xdocitus namo  rogis frantorũ ⁊¬

Expanded text:
r Alemanniae cum paucissimis prius Antiochiam, postea Jerosolymam ignominiose aufugerunt. Tunc vero rex Franciae, quasi aliquid acturus ad detrimentum famae refocillandum, auxilio militum templi, quod est in Jerusalem, et viribus undique congestis obsedit Damascum. Sed gratia Dei carens, et ideo nihil proficiens reo duci innixi, nisi Deo omnipotenti: quia humiliter profecti sunt optime profecerunt. Civitatem namque in Hispania, quae vocatur Ulixisbona, et aliam, quae vocatur Almaria, et regiones adjacentes a multis pauci Deo cooperante bellis obtinuerunt. Vere Deus superbis resistit; humilibus autem dat gratiam . Exercitus namque regis Francorum
Abbreviated transcription (Latin):
omanuos Siguis uero plsunoes illa noss
de sũeeat librumm Willolim /Prctauionsis Ruxomarĩ
Uegidiarom cadem gesta satur ropioso ita eloquẽt
sermonẽ affatim continentẽ logar. ⁊didis p̃torda
de cadom matoria opus nõ contomnendum Ouido
Ap̃us Ambranounsĩ heroito metro ixaratum.
Sed uit iam dicemi fuiẽ faciamus causam mortis
amudum exis tunationẽ quorundã pandamus. Cũ
orgo ndomi Rox Uontoriosus post plurua bella pasti
nu ltiplicos ox poditionos tam in Rlormannia q̃s in
Ang̃lia ⁊ uni munorõ Britaunia sou eliã in

Expanded text:
us. Si quis vero plenius illa nosse desiderat, librum Willelmi Pictavensis, Luxoviorum archidiaconi, eadem gesta sicut copiose, ita eloquenti sermone affatim continentem, legat. Edidit praeterea de eadem materia opus non contemnendum Guido episcopus Ambianensis, heroico metro exaratum. Sed ut jam finem dicendi faciamus, causam mortis secundum existimationem quorumdam pandamus. Cum ergo idem rex victoriosus post plurima bella, post multiplices expeditiones tam in Northmannia quam in Anglia et in minore Britannia
Abbreviated transcription (Latin):
N edeunte aũt Wielio Rego in bugi
houritus haud segnitor Comitatũ Coustas
consensũ willelmi Ragis ot auxilio Rihari
Rondes ⁊ Regerii de magna billa ey maiori
in ditient̃ suam reuorauis ⁊ quia in ẜxc nogotis
Din aliis pleritq̃s sandinecos Titaribus S ugo
Comos ⁊ estrousãs ei fudelis hxtadeat cõtostir
oi eyintogia castellum quod Saucti Farobi
appellatum &st in q no ud̃ omios tunt tomporis
inẜae aliud ⁊habobat prartor cus to dĩã nunitionis
Iipsus oppidi Willelmus siquid̃ Rox Anglorũ
semor illius̃ condidoeat in confimo Normanni as or

Expanded text:
Redeunte autem Willelmo rege in Angliam, Henricus haud segniter comitatum Constantptus fuerat, consensu Willelmi regis et auxilio Richardi de Revers et Rogerii de Magna Villa, ex majori in ditionem suam revocavit. Et quia in hoc negotio et in aliis plerisque suis necessitatibus, Hugo comes Cestrensis ei fidelis exstiterat, concessit ei ex integro castellum, quod Sancti Jacobi appellatum est, in quo idem comes tunc temporis nihil aliud habebat, praeter custodiam munitionis ipsius oppidi. Willelmus siquidem rex Anglorum senior illud condiderat in confinio Northmanniae et
Abbreviated transcription (Latin):
sagantatẽ ciuis dam iud igouae suscopiz. Ine¬
⁊ ulignabatur om pra dictus uidigiua uo tpotq̃
dre nobils ⁊ diues opprrossiones ampliuet
quas Robertus de Ro ole suio /omo fao
Qmentis inhumanat. sibi ⁊ aliis conuicane
inflrobar qui tunt tem temporis illud ra
possũebato. Quod tanta diligentia ⁊ diotin
ox inde custodiut ot us q̃s ad terminũ
illus in Somino suo habudeat. Carca sa

Expanded text:
am indigenae suscepit. Indignabatur enim praedictus indigena, utpote vir nobilis et dives, oppressiones amplius perpeti, quas Robertus de Belismo, homo ferox et mentis inhumanae, sibi et aliis convicaneis inferebat, qui tunc temporis illud castrum possidebat. Quod tanta diligentia Henricus exinde custodivit, ut usque ad terminum vitae illius in suo dominio habuerit. Circa haec
Abbreviated transcription (Latin):
contordia ⁊ quantũ ad Ducẽ Robortum spectaꝵ
probrosa atqs damnosa. Nam quicqnid łbex
Uillelmus in Normannia occupauirar por
infidelitatẽ honinũ Sucis qui out Abregi
suas munitionss tradideraur quas suis militisꝰ
ipsã comilłũ sdear ut id frõm suum infostarentur
mpine᷑ ꝓdrmissũs ost habidrs: Nuuitionss illar
quas yot modo tonebar fudrunt fistaurũ oppidũ
Auti quod Willolinus Comos Auceusis cum
roliguis suis formtalibus illi tradideear. Similte
Stsphauus omos de alba mlarla filus E dois
Comitis de Campania Willelim aũa Rogis Uuglorũ
semoris ex sorora / nepos fordear ⁊ alui pluros ultra
Soquanã habitantos Cum igilur frãm suum
leuritum debauss dut adiuuarĩ disẜ ꝓ romdbr¬

Expanded text:
concordia et quantum ad ducem Robertum spectat probrosa atque damnosa. Nam quidquid rex Willelmus in Northmannia occupaverat, per infidelitatem hominum ducis, qui eidem regi suas munitiones tradiderant, quas suis militibus ipse commiserat, ut inde fratrem suum infestarent, impune permimodo tenebat, fuerunt Fiscannum, oppidum Auci, quod Willelmus comes Aucensis cum reliquis suis firmatibus illi tradiderat. Similiter Stephanus comes de Albamarla, filius Odonis comitis de Campania, Willelmi autem regis Anglorum senioris ex sorore nepos, fecerat; et alii plures ultra Sequanam habitantes. Cum igitur fratrem suum Henricum debuis
Abbreviated transcription (Latin):
pro capito suo sunc̃ mea ouussione mimins a ttetaror
resnuit nõ minima discordia inter se ⁊ Wilelimũ
frõm suum emersit. Intorimn aũt houritus frator
eorum remausit in Normannia cũ duce Rodber to
Doderar autẽ eill̃ h surito parer surs moris̃s
quinquios milliẽ libras anglica monetar Rodbatꝰ
otiam frator suns dodit illi Comitatũ Constantinẽ sẽ
uol ot alii uolunt iuadiaui sõi nõ ditus
aude gausus ost Itam iuentis quibus dõ uilibut
omtirionibus pee malcrũ tamẽ Sominũ Inggoste
ipsũm inẜil talẽ meditantẽ apud Rohomagum ⁊
quod̃ dedotat indecenter ex torsit.¬
licer rognnẽ Uugliae ipsẽ Robdaus facillius
paulo pͥ ante potuiss Et habdre nsĩ minus cautu
ossor Siquidẽ Sustachus Comos Bolon
Epũs Baioronsĩs ⁊ Com̃os MCoritoli pa
ipͥsius ⁊ alii prunipos Normãnia tũ maguo au
militum mare trausomĩtos Rhouescos taam ot
nomuella rastelła in romitatu Cantuarious i
omipanios ⁊ teutios ad opus illius dũ ips uũ

Expanded text:
 mea permissione minime attentaret. rescivit, non minima discordia inter se et fratrem suum Willelmum emersit. Interim autem Henricus frater eorum remansit in Northmannia cum duce Roberto. Dederat autem ei Henrico pater suus moriens quinque mille libras Angliae monetae. Robertus etiam frater suus dedit illi comitatum Constantiniensem, vel, ut alii volunt, invadiavit. Sed non diutius inde gavisus est. Nam inventis quibusdam vilibus occasionibus, per malorum tamen hominum suggestiones, ipsum nihil tale meditantem apud Rothomagum capiens, quod dederat indecenter extorsit.licet regnum Angliae ipse Robertus facillime paulo ante potuisset habere, nisi minus cautus esset. Siquidem Eustachius comes Bolonpus Bajocensis et comes Moritolii patrui ipsius et alii principes Northmanniae, cum magno apparatu militum mare transeuntes, Bovecestriam et alia nonnulla castella in comitatu Cantuariensi occupantes et tenentes ad opus illius; dum ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ot Sit libee qui seplimus tudiiur in Normam
nõ medita ⁊ds gostas sdirrici Nobilistum
silu prat dicti Willeam obiss ẽreus Cotulo futi
⁊ maxuuo postors nin tandas proponar
N oc nuimerito satͥ ꝓmuuitrus / illi uiro congrus
qui nõ Iotum Ioms tatie aniui diũ sui

Expanded text:
qui septimus cuditur in Northmannorum non modica res gestas Henrici nobilissimi regis filii praedicti Willelmi edisserens, saeculo futuro et maxime posteris imitandas proponat. Nec immerito hic numerus illi viro congruit, qui non solum honestate animi, verum eti
Abbreviated transcription (Latin):
Quod louricus RRex duxit Ndolizam mortua
Matpilde ux oro sua ⁊ de liberis ꝙnes aliime
p rocreauit quorum primo qdnitũs fu̾it Robortus
Comes S lodtostriã qui saroditate Roberti fili
haionis cum filiaᵗ ip̃sius acopiry¬

Expanded text:
Quod Henricus rex duxit Adelizam, mortua Mathilde uxore sua et de liberis quos aliunde procreavit, quorum primogenitus fuit Robertus comes Glocestriae, qui haereditatem Roberti filii Haimonis cum filia ipsius accepi
Abbreviated transcription (Latin):
Boannudꝰ natus ex Conftantia filia I0 hnili
Regre lrantorum ⁊ post is tũm Rb ammundus fiens
Willoliui Cominis Pntauotum qui filiã Iõmumꝰ
Boamundi duxeeat in uxyorom. Rosberio itaq
Duce obemito surcossĩt ot filius suus de semud̾̃a
toninge primo gonilus noĩe Rogoruis cognomõto Sn
Lo quã Rogonio definente ⁊̃ fiaut suuis post ap sum
Rogerius p atruoles apsuis filius Rogerii touitis Sia
fr̃s Robborti woistaror solus tam lipuliã q̃i Siciliam
obtunur. Hit autẽ ꝓrocedenti tempora ho duro fath
osi Rox cania altorrationis duoiũ apo tolitorũ qui Iu
fudr aut Roma ordinati ⁊ amocontues fe uibelitor
ot Pooturs le dours. Ct norum ultimus concessir S
Rogeno ut roglo dademate uterctur ideo quod Iã d
pati ipsꝰ fauobat. AAmibie hot trrca aniũ ab ꝑ nraruatiori d

Expanded text:
Boamundus, natus ex Constancia filia Philippi regis Francorum; et post istum Raimundus filius Willelmi comitis Pictavorum, qui filiam secundi Boamundi duxerat uxorem. Roberto itaque duce abeunte, successit ei filius suus, de secunda conjuge primogenitus, nomine Rogerius, cognomento Bursa. Hoc etiam Rogerio deficiente et filiis suis post ipsum, Rogerius patruelis ipsius, filius Rogerii comitis Siciliae, fratris Roberti Wiscardi, solus tam Apuliam quam Siciliam obtinuit. Hic autem procedente tempore de duce factus est rex, causa altercationis duorum Apostolicorum qui simul fuerunt Romae ordinati. Innocentius videlicet II et Petrus Leonis. Quorum ultimus concessit duci Rogerio, ut regio diademate uteretur, ideo quod idem dux parti ipsius favebat. Accidit hoc circa annum ab Incarnatione D
Abbreviated transcription (Latin):
conguerobatur Rodbortum in robus bollicis
inmatirritate consilii ⁊ i roginur ducalus
ipsum minus utile nõ mendacilde asserobar
quae in sungulis sotum honos ta uidebantur
⁊ ua paritor q uibus ipsõs cardie iam dixinus
nõ solum illis sod ⁊ omnibus sui temporis prinpibꝰ̃¬

Expanded text:
n rebus bellicis in maturitate consilii et in regimine ducatus ipsum minus utilem non mendaciter asserebat. quae in singulis eorum honesta videbantur et ea pariter quibus ipsos carere jam diximus, non solum illis
Abbreviated transcription (Latin):
Abbatis uillã cum sui siulibus inuonibus fili
futuro sp̃etie touus obꝭ equebantur rẽ aũl ues
nouarũ rocũ cupiditats illecti morare tur o
D̾ucatum Normannice maxin max imb
marquis gycurrsiomibus ⁊̃ tapinis domo lit̃
audio nuntio excossus prĩs contostum ueniõs
Rohhomagum ipsam cuũtate/ ⁊ ppium duccuũ
saue ulla contradictionẽ suscõpis. Cumq sui
fidelos eum exhortarentur or Roguum auglias
sibi a fr̃e prae ptum uelorius arius sibmior
rostitueroꝵ simplicitate solita ⁊ ui ita dicã

Expanded text:
m suis similibus juvenibus filiis futuro specie tenus obsequebantur, re autem vera novarum rerum cupiditate illecti, moraretur et ducatum Northmanniae maxime in margine, excursionibus et rapinis demoliretur; audito nuntio excessus patris, confestim veniens Rothomagum, ipsam civitatem et totum ducatum sine ulla contradictione suscepit. Cumque sui fideles eum exhortarentur, ut regnum Angliae sibi a fratre praereptum velocius armis sibimet restitueret, simplicitate so
Abbreviated transcription (Latin):
ad tonsfiuendam abbanã in urbe Brixa nõu¬
iussu Romanorum qui tuuit ꝑ lotum orbe Impas
de fuibus suis egrõssi sunr. Daude Romaui
iubamtibus supra litus Calabrici maris Beig
siuee si Bellorimꝰ timultus des tix eamir
intulid eñ amnis Ngarom nauigio i fraliã
o anobant ⁊ Sratns at Rongobardis qui terrã
incolobant ignania torponibus crudelitatẽ Iuam
concremabaut Erlis dostruebant urrosq̃s tum
mulit tib / caplinabant. Hoc ꝑ multa setula fregut̃ior¬

Expanded text:
ad construendam abbatiam in urbe Brixa nojussu Romanorum qui tunc per totum orbem imperabant, de finibus suis egressi sunt. Deinde, Romanis iubentibus, supra littus Calabrici maris Brixam diversi bellorum tumultus destruxerunt. Singulis enim annis Agareni navigio in Italiam veniebant et Graecis ac Langobardis qui terram incolebant, ignavia torpentibus, crudelitatem suam concremabant, ecclesias destruebant, virosque mulieribus captivabant. Hoc per multa saecula fre
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ capur Iomycdi cuĩs hianti db iigidit. At ill ẽ
abstrarto cuse urtilitor foriõs feram mox peremit
quinctiã ipse ueneno soflatu in fectus tertio die obiir
Nam chypeum ouis quod mirum dictu ost flamua.
g uio eratonis de umpens i momicuto totum combussir
Defuurto autẽ Turstino Nlormanui principos sibi
R anuultum ⁊ Richardum elegeruur quibus ductoribꝰ
mortem Tulstini blcistentes contea Longobardos
aspere ⁊ obellandeuur. Post aliquod temyus costãtunesio
Drogo filurs Tancredi de altauila Princeps Normanorĩ
in Apulia factus est. hit Christiaua religion ⁊
nilitari probitate laudabilis exlilis. ⁊uẽ Warso
Neayolitauirs comds compata euus dum uigiliat in
eccla beati Laurentii .iiii. Ilꝰ Laugus fi agorens rorã¬

Expanded text:
et caput sonipedis ejus hianti ore invadit. At ille et caput sonipedis ejus hianti ore invadit. At ille abstracto ense viriliter feriens feram mox peremit; quin etiam ipse venenoso flatu infectus tertio die obiit. Nam clypeum ejus, quod mirum dictu est, flamma ex ore draconis erumpens momento totum combussit. Defuncto autem Turstino, Northmanni principes sibi Ranulfum et Richardum elegerunt, quibus ductoribus mortem Turstini ulciscentes, contra Longobardos aspere rebellaverunt. Post aliquot tempus, Constantiniensis Drogo filius Tancredi de Altavilla princeps Northmannorum in Apulia factus est. Hic Christiana religione et militari probitate laudabilis exstitit. Quem Wazo Neapolitanus comes compater ejus dum vigilias in ecclesia Beati Laurentii
Abbreviated transcription (Latin):
sisio dbua stipendia subtrasidie. Cit illi sot
ammad udelee uus q̃uendam ex suis supde sõ prin
construorunt ⁊ contra longobardos armã xo hi
doune mum̃tiones cospornur ⁊ Iucolas fbera
sibi forntor iabegoruntrinos Apulieus ibi
Normamnis dnm ac sut ut aduenae. No cinaliy
Ducis Salermni stipeudi aru deant prae fuit ẽ
cognomonto Sntellus uir in multis peafpera¬
probitalburs ad me dum exportus. Qui mlsr q̃
orrtuuis sua indicia. capram Eleom ex xro ⁊an
ipsumq leoño pro adempta sibi rapta furent̃
mambirs artipuit et ultra nurcũ pala ti Eã
praefan Ducis uolur catellum queuilibor pro
Longobardi usto ex inuidia cominoti toutra
mortẽ eurs optantos duxtruut sum in quenꝰ
Locum ubi morabatur nimaurs drato cum masi
sousorunt confestim fugeemues. Turrs tuurs aus¬
soli iguorus duni sotios suos fugero tooudier¬
obstupestars causam tam subitae fuga ad ocmi gero suo
inquirerer on repente flaminiuomi. draco illi occurrit

Expanded text:
sque debita stipendia subtrahere. At illi, ut hoc animadverterunt, quemdam ex suis super se principem constituerunt et contra Langobardos arma verterunt. Deinde munitiones ceperunt et incolas terrae sibi fortiter subegerunt. Primus Apuliensibus Northmannis, dum adhuc ut advenae Waimalchi ducis Salernii stipendiarii erant, praefuit Turstinus cognomento Scitellus, vir in multis probitatibus admodum expertus. Qui inter reliqua virtutis sua indicia capram leoni ex ore rapuit, ipsumque leonem pro ablata sibi capra furentem nudis manibus arripuit et ultra murum palatii praefati ducis velut catellum quemlibet projecit. Langobardi vero ex invidia commoti contra ipsum, mortem ejus optantes, duxerunt eum in quemdam locum, ubi morabatur immanis draco cum magna senserunt, confestim fugerunt. Turstinus autem ignarus doli, dum socios suos fugere cerobstupescens causam tam subitae fugae ab armigero suo inquireret, en repente flammivomus draco illi occurrit
Abbreviated transcription (Latin):
obur Cui sagax ntamniteuis eius d̃m tod nobii meneryꝰ
sutessũ ⁊ nouam ertlam onure sis domos monathis
rongruas deo iuante ⁊ tenporis foclirital fauonte
constuaxir. Qui postq̃s xxii anuit monas terium
rexa lempore Rodhde ti ignani Sucis ⁊ Gisedeeti
Maminoti Luxxnieusĩs Ep̃i .n Nonis Macti biir
ticonsis uoro abb̃anae reguns e legantis / nũo

Expanded text:
Cui sagax Mainnerius ejusdem coenobii monachus successit et novam ecclesiam, omnesque domos monachis congruas, Deo juvante, et temporis felicitate favente construxit. Qui postquam 22 annis monasterium rexit tempore Roberti ignavi ducis et Gisleberti Maminoti Luxoviensis episcopi, XI Non. Martii obiit. Uticensis vero abbatiae regimen elegantissimo
Abbreviated transcription (Latin):
fostmas contra Nlormannos prceliari÷ nosca
ꝗuosõ. Prudontor tractare tetum̃ udles ꝓ uidm̃
Canc ne pͣ uiriũ intiorral ⁊̃ pro tauio scõlero
ꝓ mansurum der̾dtus exiua fias Ego libor
ab omui sacraniẽtõ Willdomno Comiti nhil deboo
Aubartee igilire rõfea illum pro natali sõlo certaro
paratus sm̃m. Te antẽ frealor mi qͥnis in paci

Expanded text:
 praeliari. Quiesce, quaeso. Prudenter tractare tecum velis quid cum Cave ne perjurium incurras, et pro tanto scelere permansurum dedecus exinde fias. Ego, liber ab omni sacramento, Guillelmo comiti nihil debeo. Audacter igitur contra illum pro natali solo certare paratus sum. Tu autem, frater mi, quovis in pac
Abbreviated transcription (Latin):
pse bero aũdiens amuord a duor saũos ypo alia
le sirrrexissẽ atdrum ad ag̃one lorulitor¬
prasparauia sẽ. ⁊ rat c̃m mult̾um audax piot¬
⁊ affabilis onuibus orra nt̃re sua alis qs¬
amuiris fudelibus bellum oi dissuadauis ꝰ dix ir
feator ⁊̃ domine or ꝓbuas ina discrotio iuis luce

Expanded text:
pse vero audiens acriores adversarios ex alia parte surrexisse, iterum ad agonem virilitpraeparavit se. Erat enim multum audax et prot affabilis omnibus. Porro matre sua aliisamicis fidelibus bellum ei dissuadentibus, dixit frater et domine, u
Abbreviated transcription (Latin):
Ueditl prarlari Comitis Algari feliã su
Loxoran iuxir. In dirbus ilłis in parte C
cometos apparuit quae tuburs ⁊ adiis longius
protenses maxmuã ꝑlẽ bustri ꝑ spatum doỹ¬
nactium illus trauit ⁊̃ mutaniõnẽ ot plirum asseruoeñt¬

Expanded text:
Aldith, praeclari comitis Algari filiam, sibi uxorem junxit. In diebus illis, in parte Circii cometes apparuit, quae tribus radiis longius protensis, maximam partem Austri per spatium quinoctium illustravit et mutationem, ut plurim
Abbreviated transcription (Latin):
honore qt potentia maxinũ duci destinauit. ur
oi de torona sua fudlitate fateror at Esris tiauo
mgre sa tramentis fremarer qui dum ob ho
aogo lium udurro contemieri  uelificato fes to ponti
Nontinud̃ aponla.ubi in manus Wuonis Ibatisiuil
Cemitis incibir. Qui nd Connds caplumꝰ ñ suis
confestun in rustodia teusit. Dux aũt ut hoc
comp deit muissis legaurs uiolentde illũ extorsit.
Qnẽ aliquandin sotum demotari ferit El iii.
exopobitionr tontra Britoner adduxit. Douid¬
Dux postq̃s Sdealidus fidelitatõ sibi de rogno
plurib ꝰ sacramentis firmauit A deligam fit
suam cum medietate regui Uuglici se datiriã
spopondii.PPostrdmo ipsum cũ multis mune
Regi romuisir ⁊ pulthrum adoloscentẽ doluo

Expanded text:
um duci destinavit, ut ei de corona sua fidelitatem faceret, ac Christiano more sacramentis firmaret. Qui dum ob hoc negotium venire contenderet, velificato freto ponti Pontivum appulit; ubi in manus Widonis abbatisvillae comitis incidit. Quem idem comes captum cum suis confestim in custodia trusit. Dux autem ut hoc comperit, missis legatis violenter illum extorsit. Quem aliquandiu secum demorari fecit et in expeditione contra Britones adduxit. Deidux, postquam Heraldus fidelitatem sibi de regno pluribus sacramentis firmavit, Adelizam filiam suam cum medietate Anglici regni se daturum ei spopondit. Postremo ipsum cum multis muneribus regi remisit et pulchrum
Abbreviated transcription (Latin):
ad̃ tũa nulia namum fos tmãtoꝵ ⁊̃ bous̃ cõstrui
in auchoris congruir strre ferit. Iugentẽ q noqs
qx xocitum ex Normannuis ⁊̃ flaudabusis / at fr̃
⁊̃ Btitombns aggrogauir at qs praparatã tlass
tam ualentibus oguis q̃ q̃ robustisl muis hoĩs
nui loricis or galais esplieuit. Omnibus
ataqss paraus uonto flante sotmus uolis
sublime pansis traus mare peur uof ellum
appulir obi statun fie missno uallo cas tu
condidis probisq mrlitibus cominisit. Doi
Frãn suumi bello occupatus deati. In quo yfꝰ
Regẽ Nortuuegas qui Tosticum uuars ueuts
Har pugna  Iouis octobris in dir Sallẜa
farta  an qno pour tolus Norl hboigonarũ¬

Expanded text:
a navium festinanter et bene construi in anchoris congrue stare fecit. Ingentem quoque exercitum ex Northmannis et Flandrensibus ac Francis et Britonibus aggregavit; atque praeparatam classem tam valentibus equicum loricis et galeis replevit. Omnibus itaque paratis, vento flante secundo, velis in sublime pansis, trans mare Penuesellum appulit, ubi statim firmissimo vallo castrum condidit, probisque militibus commisit. Deinde fratrem suum bello occupatus erat. In quo conflictu regem Northwegae, qui Tosticum juvare venerat. Haec pugna Nonis Octobris, in die Sabbati facta est, in qua pene totus Northwigenaru
Abbreviated transcription (French):
i uenauous in pra soutia Rodberti Dutis octie̾dear
metucus qq ammositatẽ Sucis ⁊ inscq̃uis eguitis
Nobilium pareutum iras m Apuliã secessĩr
ꝓpter magnam probitatẽ tius a Seneuentauis
honorifite de tentus ese. Souid prae fati D reugoti
ex emplo agiles Normanorũ sen Britonũ i tonds
incitati ⁊taliã suide sis temporibus expotiee nur
⁊ primo iuarie Songcbardol tõtra Sarrarenes

Expanded text:
in venatione in praesentia Roberti ducis occiderat, metuensque animositatem ducis et insignis equitis nobilium parentum iras, in Apuliam secessit, et propter magnam probitatem ejus a Beneventanis honorifice detentus est. Deinde praefati Drengoti exemplo, agiles Northmannorum seu Britonum tirones incitati, Italiam diversis temporibus expetierunt et primo juvare