comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fautor euat ut neronẽ premiz¬
nũ in filiũ adoptaret qd aute in
familia claudiorũ factũ neno
meminerat eiq Octamã quã
ex messalmam susteꝑat et qut
uicio splano nobili Innem despõ¬
suta fuat̾ spondel in cõmgẽ Quib
obtentis rata in casses belnã in¬
cidisse nõ tantũ elaudii assidua¬
rum ingurgitatõnũ affecta tedio
qnͣtũ ne ante temporis mortem
britancus claudii filius in etatẽ
solidam deuenret exdrita nar¬
ciso ecꝭ probutannico multa per¬
orante quaĩ proposito suo futurũ
obicẽ arbitrata in mortẽ claudii
facimꝰ exiciale ꝯmẽta est delec¬
tabat᷑. quidẽ clandiꝰ uoletis pla¬
rinũ illosq tibum Dicebat Deo¬
rum et ideo absque senune sus
nastisponte Qdcue adu̾tissi Agri¬
ppina studiose coctos infecit ut¬
neno eosi setundũ quosdam
irã apposut tenuilento Alii uero
Dicut epulanti in arce cũ sacer¬
Dotib per alotum spadenem
uiinstatorẽ suũ ab Agrppma¬

Expanded text:
fautor erat, ut Neronem privigfautor erat, ut Neronem privignum in filium adoptaret, quod ante in familia Claudiorum factum nemo meminerat; eique Octaviam, quam ex Messalina susceperat, et que Lucio Sylano nobili iuveni desponsata fuerat, sponderet in coniugem. Quibus obtentis, rata in casses beluam incidisse, non tantum Claudii assiduarum ingurgitationum affecta tedio, quantum ne ante patris mortem Britannicus Claudii filius in etatem solidam deveniret exterrita, Narcisso etiam pro Britannico multa perorante, quasi proposito suo futurum obicem arbitrata, in mortem Claudii facinus exitiale commenta est. Delectabatur quidem Claudius boletis plurimum illosque cibum dicebat deorum et ideo absque semine sua nasci sponte. Quod cum advertisset Agrippina, studiose coctos infecit veneno eosque, secundum quosdam, ipsa apposuit temulento. Alii vero dicunt epulanti in arce cum sacerdotibus per Alotum spadonem pregustatorem suum ab Agrippi
Abbreviated transcription (Latin):
toq potiũdi orbis Imperii et
celibem p̾ncixpẽ esto g̾maiici
pus̃ sui fuissei frat Decora pul¬
chritudine sua aduersus lolliã
pauliuã opitulante calixto
liberto et Elliã petina narci¬
so fauente oꝑe pallantis clan¬
Diũ inpregrande imptiarũ su¬
iũ de side̾i ͫ sauĩ traxit s elsta¬
ie uoto uidebat᷑. honestas ee
ꝙ illi neptis essi ex fie̾ uerũ
orõne uitellu subornati actũ
est ut in desideriũ suũ coge̾t᷑
precib Senatorũ eaq orãte
prestaret. pateruos posse net¬
tes induc̾e et sit Aguppina
uolente Clandio et orante
Senutu eius uenit in nptias
Que taidem augꝰ ta Dicta
est et carpento in Capitolun
ferebat᷑. solis sacerdotib ante cõcessu
et aduersos sibi feurrs cepit suppluiis
Deniũ cũ astutissima esset mulier
essent clandio euz induoit suadẽ¬
re ille mẽ mopollione tũc consule
et urgẽte plurimuz pallante li¬
berto qui ob stuprũ Agrippine sũge

Expanded text:
toque potiundi orbis imperii; et toque potiundi orbis imperii; et celibem principem, esto Germanici patris sui fuisset frater, decora pulchritudine sua, adversus Lolliam Paulinam, opitulante Calixto liberto, et Eliam Petinam, Narcisso favente, opere Pallantis, Claudium in pregrande nuptiarum suarum desiderium traxit. Sed obstare voto videbatur honestas eo quod illi neptis esset ex fratre. Verum oratione Vitellii subornati, actum est ut in desiderium suum cogeretur precibus senatorum, eoque orante prestaretur patruos posse neptes inducere. Et sic Agrippina, volente Claudio et orante senatu, eius venit in nuptias. Que tandem Augusta dicta est et carpento in Capitolium ferebatur, solis sacerdotibus ante concessum, et in adversos sibi sevire cepit suppliciis. Demum cum astutissima esset mulier,essent Claudio, eum induxit, suadente illi Memmio Pollione, tune consule, et urgente plurimum Pallante liberto, qui ob stuprum Agrippine summe
Abbreviated transcription (Latin):
Ambis deuocione et suata ca¬
stimonia tam solert̾ de agrippi¬
na neronis cesaris matre Rxi ᵒ. Ir.¬
Muppnna neroius cesaris
sanguitate Imꝑio et mõstruo¬
sitate filii ac sua non minꝰ qͣz
claris facinoribz enncuit lyec
etem̃ gmanici cesaris optum
atqz landande indolis Iuuens
ex Anuppina superion filia.
fuit uocata Iulia Agrippnna et
gan caligule pũcipis soror mui¬
sitqr gneo domicio hoĩ ex ene¬
bardorũ familia fastidiosissim
atqz crami ex quo nerone insi¬
gnẽ toti orbi beluã p̾missis e x¬
materno utero pedib peperũ
Uerũ domicio ic̃tutis morto
matus in principem seu mrĩꝰ
eius mores approbans es ꝙ se
lepido donuin spe mistmͣt seu
enuili alicuiꝰ Impulsu eam
fere bonis omibus prinata ie¬
legauit in insulam Quo tãdẽ
a militib suis trucidato eiq
clandio substituto ab eodem
reuocata est Que tractu tẽ poꝵ
cũ audissi ualenã messaliua
uanis agentib nitis confossa
spem euestigio intͣuit sibi no¬

Expanded text:
bis devotione et servata castimonia tam solerter. XCII. De Agrippina Neronis Cesaris matre. Agrippina Neronis Cesaris sanguinitate, imperio et monstruositate filii ac sua non minus quam claris facinoribus emicuit. Hec etenim Germanici Cesaris, optimi atque laudande indolis iuvenis, ex Agrippina superiori filia fuit, vocata Iulia Agrippina et Gaii Caligule principis soror nupsitque Gneo Domitio, homini ex Enobardorum familia fastidiosissimo atque gravi, ex quo Neronem, insignem toto orbi beluam, premissis ex utero pedibus, peperit. Verum Domitio intercutis morbo matus in principem, seu minus eius mores approbans, eo quod se Lepido dominii spe miscuerit, seu emuli alicuius inpulsu, eam fere bonis omnibus privatam, relegavit in insulam. Quo tandem a militibus suis trucidato eique Claudio substituto, ab eodem revocata est. Que tractu temporis, cum audisset Valeriam Messalinam, variis agentibus meritis, confossam, spem evestigio intravit sibi na
Abbreviated transcription (Latin):
maris non solum nurata est qu̾imo
a meros fere alto orbis ex angulo ĩ¬
signi relicto regno ꝑ ethiopes egix¬
ciosqz et rubri maris licora/ atqz ara¬
bum solitudines tam splendido co¬
mitatu tamq magnifico sumptu
regioq per maxuno fanmulatu demt
illu auditura Iherusalem ut ip̃e ua¬
lomũ regũ gr̃a dicissimꝰ mulie¬
ris magnificẽria miratur est
Que sũmo cum honore ab es sus¬
cepta cũ eingmata exposuiss
quedã et eorũ solucõnes cũ dili¬
gẽcia audinissz ultro confessa ẽ
Salomonis sapiẽtiã longe famã
atq liuanorũ i gemorũ capacitatẽ
exceda̾ nec dubiũ dei dono non
studio que sitã fuisse Inde dona ex¬
hibuit illi magnifica mtͣ que
fuisse credunt balsama sudantes
arbustule quas post modũ ua¬
lomon haud longe ab assalgidis
latu plantari iussit et coli dem
uersaice susteptis mun̾ib sũ¬
ma cũ laudem ꝑatriã abit Sũt¬
et qui credant hanc camdẽ illã

Expanded text:
magis, non solum mirata est, quin imo magis, non solum mirata est, quin imo a Meroe, fere altero orbis ex angulo, insigni relicto regno, per Ethyopes Egyptiosque et Rubri maris litora atque Arabum solitudines, tam splendido comitatu tanque magnifico sumptu regioque permaximo famulatu venit illum auditura Ierusalem, ut ipse Salomon, regum omnium ditissimus, mulieris magnificentiam miratus sit. Que summo cum honore ab eo suscepta, cum enigmata exposuisset quedam, et eorum solutiones cum diligentia audivisset, ultro confessa est Salomonis sapientiam longe famam atque humanorum ingeniorum capacitatem excedere; nec dubium Dei dono, non studio quesitam fuisse. Inde dona exhibuit illi magnifica, inter que fuisse creduntur balsama sudantes arbuscule, quas postmodum Salomon haud longe ab Asfaltidis lacu plantari iussit et coli. Demum versa vice susceptis muneribus, summa cum laude in patriam abiit. Sunt qui credant hanc eandem illam
Abbreviated transcription (Latin):
icaulam extrema ut ꝑcipi
rõt ethiopũ produxit bar¬
baries Que quidem tanto me moratu
dignior est quãto mt inculciores
exorta effulsit splendidior Constãt̃
eĩ si fides datur antiquis hanc de¬
ficientibz phara onibus seu eorũ prolẽ
seu alterã ethiopũ atq egiptiorũ
ut nõ nulli assunt Arabũ fuisse re
gniã clarissimã et in meroe insula
nyli ꝑmaxima hũisse regiam Ibusz
tam grandi diuiciarũ habundasse
copia ut credatur in hac fere morta¬
les excessisse ceros Quã int diuicia¬
rum delicias non ocio nõ mollicier
fẽme deditam legimꝰ quymo et si p̾ey¬
tore i iguorenius tanta eam rerũ ꝑi¬
turatũ stiã preditã sensiuius ut mi¬
rabile uisum sit Quod eciã sacre testar̃
hanc quã Sabam noinant audicistiẽ
Salonois suo eus florentis fama
que ce lebris totũ iam cõpleuerat or¬
bem dicũt fuisse nuratã cũ confue¬
nerint stolidi seu iguari floccifacere
talia non nuxari Et quod longe

Expanded text:
icaulam extrema — ut percipi potest — Ethyopum produxit barbaries; que quidem tanto memoratu dignior est quanto, inter incultiores exorta, moribus effulsit splendidior. Constat enim — si fides datur antiquis — hanc, deficientibus Pharaonibus, seu eorum prolem seu alteram, Ethyopum atque Egyptiorum et — ut non nulli asserunt — Arabum clarissimam fuisse reginam et in Meroe, insula Nyli permaxima, habuisse regiam ibique tam grandi divitiarum habundasse copia ut credatur in hac fere mortales excessisse ceteros. Quas inter divitiarum delitias, non ocio et molliciei feminee deditam legimus, quin imo, etsi preceptorem ignoremus, tanta eam rerum periturarum scientia preditam sensimus, ut mirabile visum sit; quod etiam sacre testari Hanc, quam Sabam vocant, audita scientie Salomonis, suo evo florentis, fama, que celebris totum iam compleverat orbem, dicunt fuisse miratam, cum consueverint stolidi seu ignari floccifacere talia, non mirari. Et, quod longe
Abbreviated transcription (Latin):
rectosqz in sanguinẽ gladios uerte¬
reitur hmic fulcata maria et
occidius eo a cognita et eois occidua
hunic mollicies corporũ sagnia uẽ¬
tris ornatus uestiũ ac cutaciores
meuse conuimia splendida corpor
et ocuĩ aduenere et que in dies
usiiz illos faguerat uenus calefier
cepit maximo orbis ĩ cõmodo Et
ꝙ deterius forsan est si minus
eque labentibz Anis ut fit celi
seu bellorũ ira culca respondeãt
su̾bintrat illico amone penuria
et duriora p̾stis consurgũt Iem¬
ma seua fames nũꝙͣ siliuis co¬
gnita gorgustiolos nitrat in opũ
non absiiz diuitũ perseye ꝑiculo
hunic cuepis et effera in acies in¬
formus pallor et titubanc ince¬
dens gradu debilitas morborũ¬
qz et festiuate mortis nuileqlues
⁊ xoriuĩt. cause Quib inspectis
una cũ ĩ numeris alus uix stio
pͦ stio qr longe aurea illici licz
rudia et agrestra fueruit hus
nrĩs ferreis comptis q seculis

Expanded text:
rectosque in sanguinem gladios verterectosque in sanguinem gladios verterentur. Hinc sulcata maria et occiduis eoa cognita et eois occidua; hinc mollicies corporum, sagina ventris, ornatus vestium, accuratiores mense, convivia splendida, torpor et otium advenere; et, que in dies usque illos friguerat, Venus calefieri cepit, maximo orbis incommodo; et — quod deterius forsan est — si minus, eque labentibus annis, ut fit, celi seu bellorum ira, culta respondeant, subintrat illico annone penuria et duriora priscis consurgunt ieiunia, seva fames, nunquam silvis cognita, gurgustiolos intrat inopum, non absque divitum persepe periculo. Hinc turpis et effeta macies, infernus pallor et titubanti incedens gradu debilitas morborumque et festinate mortis multiplices exoriuntur cause. Quibus inspectis, una cum innumeris aliis, vix scio, imo scio, quia longe aurea illa, licet rudia et agrestia fuerint, his nostris ferreis comptisque seculis
Abbreviated transcription (Latin):
cio plurĩ si quis faciat dicetur
insipidus Demũ uersaince quis
laudet mulcitudinẽ sparsa siluas
incolentem glandib pomisqz sil¬
nestribz fermo lacte herbisis atq
fluẽto assuetam soluta curis ha¬
bento pectora sola nature lege cõ¬
tentã sobriã pudicam et doli nes¬
ciaz nimicã feris tm̃ et auib in
moliores atqz incognitos euocatu
cibos Eqquibz inisi nos ipõs decipi¬
mus sequtũ tuinꝰ ut in abditis
ad huc latentib biciis exitũq ti¬
mentib aperiret᷑ iter et procede̾¬
di prestaret᷑ securitas huic arua
eousqz coiã ciiius et fossa disti¬
qui cepta sunt agricolacionis
subire cuie et partra inter mor¬
tales cepere labores huic meũ
et tuũ uenit in mediũ nomina
quidem inrnca pacis publice et
priuate huic pauperiores suitushz
nec nõ et litigia odia caẽtaq bel¬
la et ureus in circuitu euolait ĩ¬
iudia Que ege̾ ut uix dum cur¬
nate falses in messem in acutos

Expanded text:
cio plurium, si quis faciat, dicetur cio plurium, si quis faciat, dicetur insipidus. Demum versa vice, quis laudet multitudinem spara sam silvas incolentem, glandibus pomisque silvestribus ferino lacte herbisque atque fluento assuetam, soluta curis habentem pectora, sola nature lege contentam sobriam pudicam et doli nesciam, inimicam feris tantum et avibus, in molliores atque incognitos evocatam cibos? E quibus, nisi nos ipsos decipimus, secutum cernimus ut in abditis adhuc latentibus vitiis exitumque timentibus aperiretur iter et procedendi prestaretur securitas. Hinc arva, eousque comunia, terminis et fossa distingui cepta sunt, agriculationis subiere cura et partiri inter mortales cepere labores; hine meum et tuum venit in medium, nomina quidem inimica pacis publice et private; hinc pauperies servitusque nec non et litigia odia cruentaque bella et urens in circuitu evolavit invidia; que egere ut vixdum curvate falces in messem, in acutos
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse uolut Quas es ꝙ uetustas
deitate et honoribz eque extulit
sub uno tantũ nomiẽ ambarum
ingenia retulisse satis uisum est
harũ Edepol ingeniũ utrũ laudẽ
an execrer nestio Quis eñ daỹ¬
net uagos siluestresq eductos
in urbes e nemoribz hoĩes, quis ri¬
tu ferarũ uinentes in meliore in
euocatos frugem Quis glandes
mitatas in segetem Quib coryꝰ
uadius uiegeciora mebra et asmiẽta
humano usui conformiora p̾stant᷑
Quibz musto uepribz arbustis qz
ĩcompesitis obsitũ orbem incultã
pulchritudinẽ et utilitatẽ publicã
uersum Quis Rude seculũ in cuule
Quis a desidia ĩ contẽplacõr exci¬
tata ingema Quis bires torpẽtes
in spleis in uebicũ seu Rusticanũ
exerciciũ tractas quib tot amplia¬
ce lebes tot de nous condite tot aucta
Imperia tot mores spectabiles ĩuẽ¬
ti culciq sunt frumẽtarie artis ad¬
ĩuenta noticia Que cũ de se bona
sit et que dicta sunt omniã reor Indi¬

Expanded text:
fuisse volunt. Quas, eo quod vetustas fuisse volunt. Quas, eo quod vetustas deitate et honoribus eque extulit, sub uno tantum nomine ambarum ingenia retulisse satis visum est. Harum edepol ingenium utrum laudem an execrer nescio. Quis enim damnet vagos silvestresque eductos in urbes e nemoribus homines? Quis, ritu ferarum viventes in meliorem evocatos frugem? Quis, glandes mutatas in segetem, quibus corpus lucidius, vegetiora membra et alimenta humano usui conformiora prestantur? Quis, musco vepribus arbustisque incompositis obsitum orbem, in cultum pulchritudinem et utilitatem publicam versum? Quis, rude seculum in civile? Quis, a desidia in contemplationem excitata ingenia? Quis, vires, torpentes in speleis, in urbicum seu rusticanum exercitium tractas, quibus tot ampliate urbes, tot de novo condite, tot aucta imperia, tot mores spectabiles inventi cultique sunt, frumentarie artis adinventa notitia? Que, cum de se bona sit, et que dicta sunt omnia, reor, iudi
Abbreviated transcription (Latin):
ea frugũ et siculorũ regĩa
Gres ut nõ nullis ꝓlacz
uetustissua Eyculorum
reguia fuit tantoq ingemo ualut
ut cũ agrorũ excogitasset culturam
p̾ma apud suos bones donunt⁊
Ingo assue fecit et adinuẽto eratro
atqr uonie̾ eorũ oꝑe t̾rã proscidit
sultisqz semina tradidit que cum
in amplissimã segetem excreuisset̃
ea spicis erue̾ lapidib t̾rere fermẽ¬
ta conficẽ et in cibum de duce̾ ho¬
mines glandibz et ponus silue¬
strib assuetos edocuit Quod ob
meritũ tũ mortalis eẽt fẽma eam
deam frugũ arbitrati sunt et dinus
liouoribz extulere eãos Sat̾m et Ex¬
beles credidere filiã huic pretc̃a uni¬
cam ex Ione fratre fuisse filiam
Proserpinã dicũt eamq maxima
matris turbatione ab orto mollo¬
sorũ rege raptã et duui quesitam
uolunt multis hic fabulis occasio¬
ne prebentes Ffint pretea et Ceres
altã apud elensim actite regionis
ciutatem eisdem nũcis penes sues
clara cui tript̾blenum obsequiosũ

Expanded text:
ea frugum et Syculorum regina. Ceres — ut non nullis placet — vetustissima Syculorum regina fuit; tantoque ingenio valuit ut, cum agrorum excogitasset culturam, prima, apud suos, boves domuit et iugo assuefecit et, adinvento aratro atque vomere, eorum opere terram proscidit sulcisque semina tradidit; que cum in amplissimam segetem excrevissent, eam spicis eruere, lapidibus terere, fermenta conficere et in cibum deducere homines, glandibus et pomis silvestribus as. suetos, edocuit. Quod ob meritum, cum mortalis esset femina, eam deam frugum arbitrati sunt et divinis honoribus extulere eamque Saturni et Cybeles credidere filiam. Huic preterea unicam ex Iove fratre fuisse filiam Proserpinam dicunt eamque maxima matris turbatione ab Orco Molossorum rege raptam et diu quesitam volunt, multis hinc fabulis occasionem prebentes. Fuit preterea et Ceres altera apud Eleusim, attice regionis civitatem, eisdem meritis penes suos clara, cui Triptholemum obsequiosum
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾o mea induitate ꝯtenta cõ¬
sistam et quas michi p̾stitit
fortuas deus ꝙͣ ex te genitis
honestiorib reliqͣ hr̃dibus
Uade igitur infauste Iuuer̃s et
qm̃ me hr̃ẽ te indignũ fecisti.
tiuis diste sumptib quib artib
quibus fallaciis alias ludas fẽ¬
mas michi satis ẽ quĩ semel
a te decepta sũ ob qd nĩꝙͣ uña
tecũ esse michi mens est uerũ
celibem Nuare bĩtã quãtus ã¬
plexibus p̾ponendã tẽseo/ Seq
net de cet̾o potuit p̾cibus aut
monitis a laudabili ã mone̾ ꝓpõi¬
to Rolandus autẽ confusus et se¬
ro ignane sue penites ab omĩbz
pmpẽsus deiecto nultu nõ solũ
fratiũ s ecl plebeioꝵ hoĩuz fa¬
tiẽ fugiẽs in miserã fortua a¬
uñt non ausus quã frande Renu¬
erat iure reperẽ Serenosum
autẽ mulieris aiu muiratus est
rex et proces ceteu illũq miris
extulere landibus incerti quid
cõmendabile magis an ꝙ ad

Expanded text:
cetero mea viduitate contenta concetero mea viduitate contenta consistam; et quas michi prestitit fortunas Deus, quam ex te genitis, honestioribus relinquam heredibus. Vade igitur, infauste iuvenis; et quoniam me habere te indignum fecisti, tuis disce sumptibus quibus artibus quibus fallaciis alias ludas feminas. Michi sat est quoniam semel a te decepta sum, ob quod nunquam una tecum esse michi mens est, verum celibem servare vitam, quam tuis amplexibus longe preponendam censeo" —. Seque nec de cetero potuit precibus aut monitis a laudabili amoveri proposito. Rolandus autem confusus et sero ignavie sue penitens, ab omnibus parvipensus, deiecto vultu non solum fratrum, sed etiam plebeiorum hominum faciem fugiens, in miseram fortunam abiit, non ausus quam fraude renuerat iure repetere. Generosum autem mulieris animum miratus est rex et proceres ceteri illumque miris extulere laudibus, incerti quid commendabile magis: an quod
Abbreviated transcription (Latin):
Tu uero pro beneficus tain me¬
morandis has rependisti grãs ut
ausus sis sponsũ negare mal̾ine¬
nũ honestis sanctisq testimo¬
mis tabulisq signatis callatũ
et ddempl̾cem tuã despicẽ̾ ac
frocciface̾ et turpi si potuisses
suspicõne maculare Eru bestetas
insane mentis homo uiduã ex
equestri uiro natã hre cõigẽ
G. ͣz sacius erubuisse fueãt eua¬
cuasse fidẽ prestitã dei parui¬
uendisse stm̃t et t̾ribile nourẽ
et ex ecrabili mngratitudine tua
sse fateor me non regtiã fẽmu
s cũ ab incuna bilis a pud regias
uiigines mirus et cõuiges ber¬
sata sun mores et ar̃uz sup̾sisse
regios nurũ non est quod Ia¬
tis est ad nobilitatẽ assumẽdã
regiã S quid multa ego tibi
in hoc facilis ero in quo tu michi
sti meũ esse cum esses uerum
te meũ esse cũ uicerim ne mens
sis sponte concedo tua sic regia
claritus infidelitatis tamẽ ucta
fedata tuĩ sit Innenle robur
tua caduca formositas ego de

Expanded text:
Tu vero pro benefitiis tam meTu vero pro benefitiis tam memorandis has rependisti gratias ut ausus sis sponsum negare matrimonium, honestis sanctisque testimoniis tabulisque signatis vallatum et redemptricem tuam despicere ac floccifacere et turpi, si potuisses, suspitione maculare. Erubescebas insane mentis homo viduam ex equestri viro natam habere coniugem. O quam satius erubuisse fuerat evacuasse fidem prestitam, Dei parvipendisse sanctum et terribile nomen, et execrabili ingratitudine tua sse! Fateor me non regiam feminam, sed, cum ab incunabulis apud regias virgines nurus et coniuges versata sim, mores et animum sumpsisse regios mirum non est quod satis est ad nobilitatem assummendam regiam. Sed quid multa? Ego tibi in hoc facilis ero in quo tu michi sti meum esse cum esses. Verum te meum esse cum vicerim, ne meus sis sponte concedo. Tua sit regia claritas, infidelitatis tamen nota fedata; tuum sit iuvenile robur, tua caduca formositas. Ego de
Abbreviated transcription (Latin):
gebantur hec onnã Squalor rubi¬
gie cathenarũ ꝑallorq lucꝭ ĩ̾ust
et teta carceris pedor qͥ in ualidus
marcebas fetidus et neglectus ab
omibus has dotes quas nit̾ elatus
extellis repressant tũc tu me nõ
solũ regio Imnene s celeste Deo dignã
dicelas ꝙqͣr facile qͣ cito hõ stelqti¬
ssime liso pret̃ spem celo patuo
uertisti sinaz ĩ menor postqͣ tui Iuris
factus es quĩ ego Cannola sum que
sola tui menor fui que sela ĩ for¬
cumo tuo missata sũ que Iela pro
salute tua slãs exsolui meas ego
Camola sum q̃ te emanib capita¬
lis hostꝭ maiorũ tuorũ ⁊ cathenis
e carcẽ ex extiema missia pecu¬
nui mea te eripin te iaz despacõne
labantẽ in spem substuli ie in pa¬
triã redegi te in regiã te in lucẽ
pristinã reuocaui le ex captino
debili turpiqz regiũ robustũ spe¬
ciosumq Innenẽ feci Quid ego
in mẽtem tuã reuoco que menu¬
nisse debes, et negars non petes

Expanded text:
gebantur hec omnia. Squalor rubigebantur hec omnia. Squalor rubigine cathenarum, pallorque lucis invise et tetri carceris pedor, quibus invalidus marcebas fetidus et neglectus ab omnibus, has dotes, quas nunc elatus extollis, represserant. Tune tu me non Solum regio iuvene, sed celesti Deo dignam dicebas. O quam facile, quam cito, homo scelestissime, viso preter spem celo patrio, vertisti sententiam, immemor, postquam tui iuris factus es, quoniam ego Cammiola sum, que sola tui memor fui, que sola infortunio tuo miserta sum, que sola pro salute tua substantias exolvi meas! Ego Cammiola sum que te e manibus capitalis hostis maiorum tuorum, e cathenis, e carcere, ex extrema miseria pecunia mea te eripui, te iam desperatione labantem in spem substulite in patriam redegi, te in regiam, te in lucem pristinam revocavi, te ex captivo debili turpique regium robustum spetiosumque iuvenem feci. Quid ego in mentem tuam revoco que meminisse debes et negare non potes?
Abbreviated transcription (Latin):
ne mag̃ficẽtiã mirant᷑. meam
et laudib efferãt tu ignonnõsũ
riditulũ notis om̃ib et incogu¬
tis factus es In hoc tamẽ aliqͣ¬
diu decepta sum rebar stolide ꝓ
ubi mendatem lixam infidumm
ganeones ĩmanez beluã liberasse
me bideo nec uelimi tãtite arbi¬
tieris ut tredus me solus in hͦ
traxisse mou meõria beneficiorũ
ueterum gentoris tui in pr̃ẽr meũ
si geitor fuit tibi sacre recorducõ¬
nis fredericus rex quod ego iux tre¬
dere queo ex tum celebri p̾nape tã
in honestum filiũ fuisse progenitã
Indignũ existumnasti nõ ẽgii sa̾¬
g̃nis induã regiũ hre ur̃rũ robu¬
stũ Inuenẽ atq oris decore preful¬
giduz quod eno consitebor ultro Ue¬
rum ueliz si Iure potes Respondeas
Dum ego nuu̾e meo fecisse meum
credidi Dum amplissimũ auerũ in
libertatem tuã solui ubi splendor
tuc̃ rogns erat ubi in ex haustus
uigor ubi inteͣs oris decus obstura
canaec calignie qua augebaris te¬

Expanded text:
ne magnificentiam mirantur meam ne magnificentiam mirantur meam et laudibus efferunt, tu ignominiosum ridiculum notis omnibus et incognitis factus est. In hoc tamen aliquandiu decepta sum: rebar stolide, pro ubi mendacem lixam, infidum ganeonem, immanem beluam liberasse me video. Nec velim tanti te arbitreris ut credas me scelus in hoc traxisse; movit memoria benefitiorum veterum genitoris tui in patrem meum, si genitor tibi fuit sacre recordationis Fredericus rex; quod ego vix credere queo ex tam celebri principe adeo inhonestum filium fuisse progenitum. Indignum existimasti non regii sanguinis viduam regium habere virum, robustum iuvenem atque oris decore prefulgidum; quod ego confitebor ultro. Verum velim, si iure potes, respondeas: "Dum ego te meo munere fecisse meum credidi, dum amplissimum aurum in libertatem tuam solvi, ubi splendor tunc regius erat? Ubi inexhaustus vigor, ubi nitens oris decus? Obscura cavee caligine, qua angebaris, te
Abbreviated transcription (Latin):
stendisti perfidiã et codẽ fant̃¬
te cuiꝰ stissinũ nomẽ nefasto
ꝑuirio ludẽ conatus es Iure nũ¬
daciũ retaidi tuum quod in de te
deq tuo cõnigio ꝑ maxinũ est
Putasti reoi ad hnc clausus me
mee cõdicõnis oblitã temerarie
regiũ optasse sponsũ et tuã for¬
mositatem muliebri ardere cõtupi¬
stencia easqz meo ere sustepta
libertate negatõne uinita purga¬
re ridere atque cõp̾me̾ et te pristi¬
is restitutũ honorib splendori
Iuari cõmgio et qnͣtũ in te fuit ob¬
iuxe fecisti uerũ qui ex alto hiũ¬
lia respicit nec sperantes in se
Deserit mẽtis mee sinceritate to¬
guita egit ut paruo labore meo
tuas infagẽtem frandes mgrati¬
tudinẽ detecterẽ et perfidiã de¬
monstrarẽ nec hoc tãtũ in dete¬
stacõm Impietate tue hͦ mes feci
tend sit fider quid de te amncisꝑa¬
re quid hostes tue̾ Ego aierũ per¬
Didi tu famã ego spem tu regis
et amicorũ graciã Sycule matro¬

Expanded text:
stendisti perfidiam; et, eodem favenstendisti perfidiam; et, eodem favente, cuius sanctissimum nomen nephasto periurio ludere conatus es, iure mendacium retudi tuum, quod miehi de te deque tuo coniugio permaximum est. Putasti, reor, adhuc clausus, me mee conditionis oblitam, temerarie regium optasse sponsum et tuam formositatem muliebri ardere concupiscem tia easque, meo ere suscepta libertate, negatione unica purgare ridere atque comprimere et te, pristinis restitutum honoribus, splendidiori servare coniugio; et, quantum in te fuit, obnixe fecisti. Verum qui ex alto humilia respicit nec sperantes in se deserit, mentis mee sinceritate cognita, egit ut parvo labore meo tuas infringerem fraudes, ingratitudinem tuam detegerem et perfidiam demonstrarem. Nec hoc tantum in detestationem impietatis tue meo feci tendum sit fidei, quid de te amici sperare, quid hostes timere. Ego aux rum perdidi, tu famam; ego spem, tu regis et amicorum gratiam. Sycule matro
Abbreviated transcription (Latin):
desponsaint in cõmigem Ilec mo¬
ra mictente Cannola duobm
libz unaciarũ argẽti solutis qz
carcere liber messanã redut nec
alit̾ apud sponsam diuertit qr
si nullũ ex cõnubio frñ uerbũ
mirata p̃mũ Cannola denũ
cũ sensisset hoig ingratitudinẽ
indignata est uerũ ne ne bide̾s
irã Impulsa pocius qͣz Iure age̾¬
aute iltã alia illũ placide requi¬
ai fecit ut impciale sacrũ perficẽt
que cũ oĩo iul tale secũ esse ne
probatorũ uirorũ cõnicit in con¬
iigẽ Quod po ͥͣ erubestens cõ¬
fessus ẽ et beneficiũ mulieris ĩ
eũ cognnitũ obiirnatus a frib et
amicorũ Impulsu eodeductus ⁊̃
ut peticõm ãmieret mulieris et
impcias postularet Ast ingẽtis
anm fẽma petẽtem astaiib
multis fere hus berbis alloquta
est haber Rolande bnde Deo tras
agam nã añꝙͣ sub p̾textu cõ¬
ingii integritate castitatis de¬
libares mee tue niquitatis o¬

Expanded text:
desponsavit in coniugem. Nec modesponsavit in coniugem. Nec mora: mictente Cammiola duobus milibus unciarum argenti solutisque carcere liber Messanam rediit. Nec aliter apud sponsam divertit quam si nullum ex connubio factum verbum. Mirata primum Cammiola, demum cum sensisset hominis ingratitudinem, indignata est. Verum ne videretur ira inpulsa potius quam iure agere, ante alia illum placide requiri fecit ut nuptiale sacrum perficeret; quem, cum omnino nil tale secum esse negprobatorum virorum convicit in coniugem. Quod postquam erubescens confessus est et benefitium mulieris in eum cognitum, obiurgatus a fratribus et amicorum inpulso, eo deductus est ut petitioni annueret mulieris et nuptias postularet. Ast ingentis animi femina petentem, astantibus multis, fere his verbis allocuta est: — Habeo, Rolande, unde Deo gratias agam; nam antequam, sub pretestu coniugii, integritatem castitatis delibares mee, tue iniquitatis o
Abbreviated transcription (Latin):
sti tracti sunt et huati carceubus
gis ex concubina filius Inuenis
Forma bãlens et probitate corpo¬
cio quereret᷑. solus in repetitus ab¬
eũtib aluis redempcõne soluta
tristis suabat᷑. captunus Ilã petoꝰ
rex ad quẽ fris spectabat opus
obrem male gestã et p̾ter pcey¬
tũ tam eũ ꝙͣ cetos oms qui in a¬
cie nauali fuerat̾ hẽbat exosos
Eo igitur sic captiuo et ab om̃
libertatis spe ferre destituto/ ac
in tõpedib marcescente cõtigit
ut Camiole ueneret in mẽtem q̃
cũ illũ a fũb inde̾t neglectũ ĩ¬
fortiuõ euis compass est secũ¬
qz disposuit si cũ honestate po¬
sset uelle eũ in libertate educt̾
et cum decore honestatis sue ẜ¬
uato nulla alia monstraret᷑. bia
in in maritũ sumẽt missis qui
clam ꝑtũctarent᷑ nũquid li pacto
uellet cathenas exure facile ob¬
cume̾ et sic oñ suata Iuris ce¬
lebritate eam in per sonã ꝓ trͣ̃us
coussu et anuli sabarratione

Expanded text:
sti tracti sunt et servati carceribus.sti tracti sunt et servati carceribus.gis ex concubina filius, iuvenis forma valens et probitate corpoptio pararetur, solus inrepetitus, abeuntibus aliis redemptione soluta, tristis servabatur captivos. Nam Petrus rex, ad quem fratris spectabat opus, ob rem male gestam et preter preceptum, tam eum quam ceteros omnes qui in acie navali fuerant habebat exosos. Eo igitur sic captivo et ab omni libertatis spe fere destituto ac in compedibus marcescente, contigit ut Cammiole veniret in mentem. Que cum illum a fratribus videret neglectum, infortunio eius compassa est secumque disposuit, si cum honestate posset, velle eum in libertatem educere; et cum, decore honestatis sue servato, nulla alia monstraretur via, ni in maritum summeret, missis qui clam percontarentur numquid hoc pacto vellet catenas exuere, facile obtinuere. Et sic, omni servata iuris celebritate, eam in personam procuratoris consensu et anuli sub arratione
Abbreviated transcription (Latin):
sublato clamore ingẽti lente bemẽ¬
ti Syculorũ trassi mistuere proras
et nuecere ferreas manus telis qz
et hesitantilz atqz fere torpẽtib ob
repentinã consilii mutatõ Sꝑculis
p̾moniti atq ironẽtes ultro Goffie¬
dia in nuilites sese hostiũ intule̾
uero iam diffidentes qui potue̾ re¬
uolutis proris terga De dere Actamẽ
cuz appareret uictoriã goffredians
crde̾ plurime sũt Syculorũ demer¬
se naue plurmie capte pauce ta¬
men et reuugio faciles renugãtiũ
uirtuto Incolumes abiere eo uerom
conflictu cecidere panci uuluãti plu¬
res Ioħes class̾ prefectus cartus
est et cum es fere proceres omĩs
qui uolinntaru classe constenderat
capti et milites atqz ieuuges
plurum nilitaria atq naualia
sigua et regiũ pregrande uexiliũ
quod in ptoria uehebat᷑. nam Et
cũ in dedicõnẽ ueniss oppdũ post
longos errores maris tempestatib
circũacti neapolim cathems homi¬

Expanded text:
sublato clamore ingenti, lente veniensublato clamore ingenti, lente venienti Syculorum classi miscuere proras et iniecere ferreas manus, tormentiet hesitantibus atque fere torpentibus ob repentinam consilii mutationem Syculis, premoniti atque irruentes ultro goffrediani milites sese hostium intulerefedare. Syculi vero iam diffidentes, qui potuere, revolutis proris terga dedere. Attamen cum appareret victoriam Goffredianis cedere, plurime sunt Syeulorum demerse naves, plurime capte, pauce tantum et remigio faciles remigantium virtute incolumes abiere. Eo vero in conflictu cecidere pauci, vulnerati plures: Iohannes classis prefectus captus est et cum eo fere proceres omnes, qui voluntarii classem conscenderant, capti et milites atque remiges plurimi militaria atque navalia signa et regium pregrande vexillum, quod in pretoria vehebatur navi; et cum in deditionem venisset oppidum post longos errores, maris tempestatibus circumacti, Neapolim catenis honu
Abbreviated transcription (Latin):
ne que ferebant oppidais intu¬
lere subsidia Quo rerũ successa
Iohes elatus Goffredũ in duca¬
tõz e uocauit quod cũ rdentissimm
uir Intenii nõ decrectass et nocte
tabuelati ac cuirib roborass ciasse
ordinass ꝙ naues et cetã et apparẽ¬
te aurora orõne feruenti suos
aũss in pugnã sublatis aucho¬
ris et signo daco proras uertit in Sy¬
culos Iohis uoͣ cui non erat ams
Eoffredũ sumptorũ s nec expectatu¬
rum Syculorũ naiigiorũ molem
nõ in c̾tam̃ s ad insequẽdas fugiẽ¬
ciũ suas cõposuerat naues ardorẽ
et apꝑatu ueniẽciũ hostiũ indens
fere Destitutus aĩõ tuunt penituit¬
qz eũ pecusse quod minime se obtẽ¬
turũ putarat et secũ iã rebus diffi¬
deus aĩo satis tepenti ne oiõ inde̾tur
exanguis reuoluto rerũ repente in
preliũ ordine quãtũ stilis pro teyo¬
re concessũ est signũ et ixẽ dedit
certanus Aderant iam hostes qui

Expanded text:
ne, que Eerebant oppidanis intune, que Eerebant oppidanis intulere sussidia. Quo rerum successu Iohannes elatus, Goffredum in dimicationem evocavit; quod cum ardentissimi vir ingenii non detrectasset et nocte tabulatis ac turribus roborasset classem, ordinassetque naves et cetera et, apparente aurora, oratione ferventi suos animasset in pugnam, sublatis ancoris et signo dato proras vertit in Syculos. Iohannes vero, cui non erat animus Goffredum sumpturum, sed nec expectaturum Syculorum navigiorum molem, non in certamen, sed ad insequendas fugientium suas composuerat naves; ardorem et apparatum venientium hostium videns, fere destitutus animo timuit penituitque eum petiisse quod minime se obtenturum putarat. Et secum iam rebus diffidens, animo satis tepenti ne omnino videretur exanguis, revoluto rerum repente in prelium ordine, quantum scilicet pro tempore concessum est, signum et ipse dedit certaminis. Aderant iam hostes qui,
Abbreviated transcription (Latin):
is sub tracto eiq petro filio susfer¬
to factũ est ut messant regis in¬
ssu pregrandis pararet᷑. clasẜ sus
Ducatu Ioħis clarimontis conutis
ea tempestate bellicosissim hoĩs
liparitans obsesẜ et extrema
fere ĩ edia laborantib latura sub¬
sidiũ quã nõ solũ mercede ꝯduc¬
tus nu les sz et auxiliarii plures
et tam licoram qͣ medit̾raner uo¬
lũtarii ad ilumiois glouã conseinẽ¬
dam constende̾ proceres Ol sederat
em̃ oppidim scrẽmis un Siffredus
Desquilacio roberti Ierlũ et Sicilie
rehis tũc naualis prefectus qui
oppidanes oppũgnacõnib et bellicis
machinis atqz frequẽti urqdacẽne
adeo debilitau̾at ut proxima spe¬
raret᷑. dedicio Sane cũ nouiss ex¬
Moratoriis referentib lembis cra¬
ssem hostud loncta sua ampliorẽ
ꝓpuqͣri renocatis in unũ nauib
ex tubo cepit rei expectare fortu¬
nam hostes autẽ occupatis e nesti¬
gio locis omissis Impediẽte nemi¬

Expanded text:
nis subtracto, eique Petro filio suffecnis subtracto, eique Petro filio suffecto, factum est ut Messane, regis iussu, pregrandis pararetur classis sub ducatu Iohannis Clarimontis comitis, ea tempestate bellicosissimi hominis, Liparitanis obsessis et extrema fere inedia laborantibus, latura subsidium. Quam non solum mercede conductus miles, sed et auxiliarii plures, et tam litorani quam mediterranei voluntarii, ad armorum gloriam consequendam, consce<n>dere proceres. Obsederat enim oppidum strenuus vir Goffredus de Squilacio, Roberti Ierusalem et Sycilie regis, tunc navalis prefectus, qui oppidanos oppugnationibus et bellicis machinis atque frequenti circundatione adeo debilitaverat ut proxima speraretur deditio. Sane cum novisset, exploratoriis referentibus lembis, classem hostium longe sua ampliorem propinquari, revocatis in unum navibus, ex tuto cepit rei expectare fortunam. Hostes autem, occupatis evestigio locis omissis, impediente nemi
Abbreviated transcription (Latin):
mũ Quis h ͦ nõ concertũ par¬
tũqz Constancie arbitrabit᷑ moust¬
ruosum cũ p̃ter hũc nullus sit
nrris auditus Ipribus quid urĩs
dico tprĩbus non ab aduentu Enee
ad ytalos bnũ p̾ter tam anmnost
mulieris comꝑtus heliz abeth sti¬
lz cõuigtis zacharie exqͣ dei su¬
gulari oꝑe Iohes natus est cui¬
mat̾ inter natos mulierũ secũ¬
dus non erat Imposterũ surret¬
turus de canuola Seuensi
a nola indua mulier de¬
core corporeo moribz ma¬
ynificencia ac honestate et lau¬
dabili pndicicia splendida Se¬
nensis orignie fuit laurencii de
thoringo hoĩs equestris ordinis
filia uitam autẽ apud messanã
Sicilie uetustissimã curtatem
nõ nĩꝰ cõmendabilẽ qͣ egregiã
cũ pentib ⁊ uiro unico dũ uixe¬
re deduxit fsrederico t̾tio ⁊ogre¬
Iusule imperante quib diem cla¬
udentibz heres fere regias diuiciar
osequta est eaqz honestatis decore
suate frederico iam dicto rebus hũa¬

Expanded text:
nium. Quis ergo non conceptum parnium. Quis ergo non conceptum partumque Constantie arbitrabitur monstruosum? Cum, preter hunc, nullus sit nostris auditus temporibus. Quid nostris dico temporibus? Non ab advento Enee ad Ytalos, unum preter, tam annose mulieris compertus, Helisabeth scilicet coniugis Zacharie, ex qua, Dei singulari opere, Iohannes natus est cui, inter natos mulierum, secundus non erat in posterum surrecturus. CV. De Cammiola senensi a vidua mulier decore corporeo, moribus magnificentia ac honestate et laudabili pudicitia splendida, senensis origine fuit, Laurentii de Toringo, hominis equestris ordinis, filia; vitam autem apud Messanam, Sycilie vetustissimam civitatem, non minus commendabilem quam egregiam, cum parentibus et viro unico, dum vixere, deduxit, Frederico III reinsule imperante. Quibus diem claudentibus, heres fere regias divitias consecuta est; eaque honestatis decore<m> servante, Frederico iam dicto rebus huma
Abbreviated transcription (Latin):
fata est Et sit rugosa auus sa¬
crs omissis claustris poĩtis qr st̃ĩ¬
monialiũ uelis cultu or nata regio
nuxtq et imꝑatrix deueni ⁊̃
mediũ et que deo uirginitatt̃
dicarat ꝑpetua thlamũ p̾nci¬
pis intrans nupcialemq cõdeste¬
deus thorũ eam ĩinta deposint
Ex quo factũ est non absq̃ au¬
Dieuciũ ad miracõne ut quiq̃ua¬
gesimũ et quãtu etatis sue
anũ agens. a̾uosa conciꝑet
Et cum tarda penes omnes cõ¬
cepcionis hũi  fides ess̾ dolus¬
q crede̾tur a yluribꝰ ad aufe¬
rendum suspicionez proiide
actum est ut ꝓpinqͣnͣte partus
tP edicto cesario matione rehi
Sixilie uocarẽtut ominer uolentes
futuro partui interesse Quib cõ¬
uemientibz eclã ex longico uoĩtis
in pratis extra cuuitatem Panorã
pita infantẽ eiuxa est frederi
cum qui postea in monstruosu
euasit hoĩez et ytalie toceꝰ ne¬
duz regmi Sicilie pestem ut nõ
euacuaret Calabri Abbatis uatici¬

Expanded text:
sata est. Et sic rugosa anus, sasata est. Et sic rugosa anus, sacris omissis claustris positisque sanctimonialium victis, cultu ornata regio, nuptaque et imperatrix devenit in medium; et que Deo virginitatem dicarat perpetuam, thalamum principis intrans nuptialemque conscendens thorum, eam invita deposuit. Ex quo factum est, non absque audientium admiratione, ut quinquagesimum et quintum etatis sue annum agens, annosa conciperet. Et cum tarda penes omnes conceptionis huiusmodi fides esset dolusque crederetur a pluribus, ad auferendam suspitionem provide actum est ut, propinquante partus tempore, edicto Cesaris matrone regni Sycilie vocarentur omnes volentes futuro partui interesse. Quibus convenientibus etiam ex longinquo, positis in pratis extra civitatem Panormi pita infantem enixa est, Fredericum scilicet, qui postea in monstruosum evasit hominem et Ytalie totius, nedum regni Sycilie, pestem, ut non evacuaret calabri abbatis vatici
Abbreviated transcription (Latin):
anctissimo pr̃ẽ fre̾q extuictis ne¬
mine se pret legictimo regui hĩ̾de
suꝑstite Inuẽtutem omem̃ ꝑegisse
Iamq facta uide̾tua anus sup̃sissre¬
q post obitũ guilielim regis dia¬
dema tancrẽdus regulus, et post
eũ gulieliu ꝰ filius Inuẽtulus ad¬
huc eoqz itu est seu crebra seu mi
ferro igneq rognũ oumne in ext̾¬
minuz trahi uide̾tur qua eb tẽ
quibusdam cõpacientib infortu¬
no menti inicidit quod pest mod
subsequtũ est Constãciã salic a¬
licui insigmi pncipi in cõiigem
dau ut eius opere et potentia
uestiferi sedarent᷑. tumultus nec
absi dolo atqz labore miẽti obtẽ¬
tum est sũmo consenciente põ¬
tifice ut in eã constancia deue¬
nret sentenciaz, stiliez ut nu¬
beret cũ minobilis staret in pro¬
fessionis sue proposito Sz cum
cessisset ut ꝯmode nequirẽt re¬
trahi heurico Romanorũ Imꝑa¬
tori olim frederici p̾mi filio desyõ¬

Expanded text:
sanctissimo patre Eratreque extinctis, nesanctissimo patre Eratreque extinctis, nemine, se preter, legitimo regni herede superstite, iuventutem omnem peregisset iamque facta videretur anus, sumpsissetque post obitum Guilielmi regni dyadema Tancredus regulus, et post eum Guilielmus filius, iuvenculus adhuc, eoque itum esset, seu crebra seu minurientibus, ferro igneque regnum omne in exterminium trahi videretur; quam ob rem quibusdam compatientibus infortunio menti incidit quod postmodum subsecutum est, Constantiam scilicet alicui insigni principi in coniugem dari, ut eius opere et potentia pestiferi sedarentur tumultus. Nec absque dolo atque labore ingenti obtentum est, summo consentiente pontifice, ut in eam Constantia deveniret sententiam, scilicet ut nuberet, cum immobilis staret in professionis sue proposito, et anncessissent ut commode nequirent retrahi, Henrico Romanorum imperatori, olim Frederici primi filio, despon
Abbreviated transcription (Latin):
iam multis cõe decno admixu¬
alia claritatis cauia mõ eur
appure̾ uolentib guerenda est
que hunit nõ defuͬ. Iliẽ si ullo
alio non detuz m̾ito uincosaltem par¬
tu undique conspicua facta est ffui
hec guilielim optum quodam Sicu¬
lorum regis filia cueꝰ in ortu cum a¬
desẜ ut auĩt plurum Ioachiz qui¬
dam calaber abbas ꝓphetico doca¬
tus spũ guilielino dixit Qua ꝓ̾
cum p̃stitisset baticmo fideri secũ
quo pacto posset cõtinge̾ istud a
femina nec alit̾ indens ꝙ a cõire
uel a filio ⁊ egno compaciẽs suo ad¬
uertere si pesset istud consilio sta¬
tuit eamqz ut cõmibii atq prolis
auferet᷑. spes uieginiculã mona¬
sticis clausam claustris egii nt
Deo perpetuã uirgmitatom uoto
promicteret nec asserna̾q si pro¬
fuiss confiliũ Sed quod adiẽ sus deũ
iuste mortaliũ stelesta facinora ex¬
Uiatẽ stolidi inbellices qz conatus
expommꝰ mimo equidẽ et unico
frustran᷑. Impulsu hec autẽ cum

Expanded text:
e decus admiraalia claritatis causa nostro evo apparere volentibus querenda est; que huic non defuit. Nam si ullo alio non detur merito, unico saltem partu undique conspicua facta est. Fuit hec Guilielmi, optimi quondam Syculorum regis, filia. Cuius in ortu cum adesset, ut aiunt plurimi, Ioachin quidam calaber abbas, prophetico dotatus spiritu, Guilielmo dixit natam cum prestitisset vaticinio fidem, secum quo pacto posset contingere istud a femina; nec aliter videns quam a coniuge vel a filio, regno compatiens suo, avertere, si posset, istud consilio statuit; eamque, ut connubii atque prolis auferretur spes, virgunculam monasticis clausam claustris egit ut Deo perpetuam virginitatem voto promicteret. Nec aspernandum, si profuisset consilium. Sed quid adversus Deum, iuste mortalium scelesta facinora expiantem, stolidi imbecillesque conatus exponimus? Minimo equidem et unico frustramur inpulsu. Hec autem cum,
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ longa ditanitate uirgis
indignacõnẽ laudass et uerba
Guidonẽ quẽdam nobilem In¬
nenẽ accersra iussit et ne diu
careret uirgo cui possi honestũ
si uellet exhibere ostulũ pote
Dam uiro maturã a se detatã
egregie aũqͣ mone̾tur Guidom
dedit in cõigem arbitratus quoe
dixerat Iusti bomqr nõ selum
uirginis in archano consistere
s ab ampliori uirtutis fomite ui
merice indignacõnis enussum
et ob id eam cesareo mune fuisse
Diguissimã Sic igitur que uir¬
go templũ intͣuerat ob integri¬
tatẽ pudice mentis in donẽ
patriaz maxima gemtoris et
suorũ alacrtate desponsata re¬
dut et in processu Iecundos
emuxa partus ornatam gene¬
resa et in hodieunũ usq aglo
uirorũ mĩo perseuerãte pri¬
sapia diem clandens uiu si le¬
didũ domũ liquit hec dixisse
placuit in dedecus modernarũ
qͣuĩ tanta anim leuitas est et
effrenati sunt mores ut oculis
ituẽtiũ indeantut amplexus
De Constanua Romana imperatace

Expanded text:
longa dicacitate virginis indignationem laudasset et verba, Guidonem quendam nobilem iuvenem accersiri iussit et, ne diu careret virgo cui posset honestum, si vellet, exhibere osculum, presdam, viro maturam, a se dotatam egregie, antequam moveretur, Guidoni dedit in coniugem; arbitratus quod dixerat iusti bonique non solum virginis in archano consistere, sed ab ampliori virtutis fomite vi merite indignationis emissum et ob id eam cesareo munere fuisse dignissimam. Sic igitur que virgo templum intraverat, ob integritatem pudice mentis in domum patriam, maxima genitoris et suorum alacritate, desponsata rediit; et in processu, fecundos enixa partus, ornatam generosa et in hodiernum usque amplo virorum numero perseverante prosapia, diem claudens, viri splendidam domum liquit. Hec dixisse placuit in dedecus modernarum, quarum tanta animi levitas est et effrenati sunt mores, ut oculis intuentium videantur amplexus. CIV. De Constantia Romanorum imperatrice
Abbreviated transcription (Latin):
ciubus etate atq nebilita¬
tuc̃ forsam insignẽ et assistẽ¬
nam queso est uirgo hec eñ
sedeus nr̃o Indicio honesta¬
te et oris decore cetas ante¬
cedens Cui bilicio subrdes
faceta q̃dã uibanitate rudit Sere¬
iussime p̾nceps qualistũq sit
talis est ut dum uelus te deos¬
culet᷑ si iussero Que uerba cã
concepiss auribz uirgo confe¬
stin indignata est egre feres
patiẽ tam facilem de ꝯstãtia
sua et uirginei pudoris custo¬
dia opiionẽ estendisse nec
dui tulisse noxam potuit quy
no nil ad huc u̾ndente p̾uci¬
Ie surgens purpures ⁊ esper¬
sa colore eleuatis paululum
in patrẽ oculis et inde deiecte
in tr̾am uoce infracta hũi li ta¬
men dixit Siste queso mi pr̃
ne dixeris nam si uiolencia
absit ne mo ecastor pret̾ quẽ
tu mͥ legictimo stõq cõigio
Iu̾cturus es quod offers tam
profuse habiturus est Odeus
bone nusqz ꝙ ex anmo bens
eletan᷑q dictũ est ab ingẽtis
animi uiro cecidisse promissũ

Expanded text:
 nobilitatunc forsan insignem, ei assistennam queso virgo hec econtra sedens, nostro iudicio honestate et oris decore Ceteras antecedens? —. Cui Bilicio subridens, faceta quadam urbanitate respondit: — Serenissime princeps, qualiscunque sit, talis est ut, dum velis, te deosculetur, si iussero —. Que verba dum percepisset auribus virgo, confestim indignata est, egre ferens patrem tam facile de constantia sua et virginei pudoris custodia opinionem ostendisse, nec diu tulisse noxam potuit, quin imo nil adhuc respondente principe, surgens purpureo respersa colore, elevatis paululum in patrem oculis et inde deiectis in terram, voce infracta, humili tamen dixit: — Siste queso, mi pater, ne dixeris; nam si violentia absit, nemo ecastor, eum preter quem tu michi legitimo sanctoque coniugio iuncturus es, quod offers tam profuse habiturus est —. O Deus bone! Nusquam quod ex animo bene eleganterque dictum est ab ingentis animi viro cecidisse permissum
Abbreviated transcription (Latin):
nguldrada ex Rauẽna¬
tus olim clarissima cuu¬
tatis nostre fanilia duxit ori¬
ginem Quã nec in merito obĩ¬
signẽ eius corã p̾ncipe Romanor
ad de fendendam anu sui sui¬
ceritatem audaciã mẽ claras
ponendã censui hec em̃ cum
intemploolim marci postedit᷑
Dex sub Ioħĩs bapciste uocabu¬
io dicato cũ plurib ex florenti¬
ns matronis, diem celebrem
age̾t̾ cõtigit ut octo quartus
Romanorũ Imꝑator qui tuc̃
forte florẽciam uenerat ad
exhilarandũ festũ et sua
pũcia agendũ maxinia cũ
proterũ conutiua Remplu
intraret et cũ ex subliu r
loci sede et ornatĩ templi et
cuuũ concursum et cirꝯsedẽ¬
res matronas inspicẽt utĩ
enguldradã oculos forte defi¬
get factũ est cuiꝰ cũ aliqͣrdm
formositatẽ et hĩtũ nulla
uarietate distinctũ honesta¬
temq eius et grauitatõ pue

Expanded text:
nguldrada ex Ravennatum olim clarissima civitatis nostre familia duxit originem. Quam ego, nec immerito, ob insignem eius coram principe Romanorum, ad defendendam animi sui sinceritatem, audaciam, inter claras ponendam censui. Hec enim cum in templo, olim Marti, postea vero Deo sub Iohannis Baptiste vocabulo dicato, cum pluribus ex florentinis matronis diem celebrem ageret, contigit ut Octo quartus Romanorum imperator, qui tunc forte Florentiam venerat, ad exhilarandum festum et sua presentia augendum, maxima cum procerum comitiva templum intraret et cum e sublimiore loci sede et ornatum templi et civium concursum et circumsedentes matronas inspiceret, ut in Enguldradam oculos forte defigeret factum est. Cuius cum aliquandio formositatem et habitum nulla varietate distinctum honestatemque eiu