comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nno post hunc sequenti hoc ÷ anno
dnice incarnationis sexcentesimo
abbissa monasterii quod dr straneshale
ut supra retulimꝰ pꝰ multa quȩ fecit in
terris oꝑa celestia ad ꝑcipienda p̃mia
uite celestia de t̾ris ablata tͣnsiuit die
quinto decimo kalendarũ decebriũ cum
esset annoꝵ sexaginta sex qͥb equa par¬
tione diuisis tͥgunta tres pͥꝰ in scłari ha¬
bitu nobilissime conu̾sata cõpleuit ⁊¬
totidem sequentes nobiliꝰ in monachica
uita dño consecrauit. Nam ⁊ nobilis natu
erat. hoc ÷ filia nepotis ediuni regis uoca¬
bulo heretici. cũ quo ꝙ̃ rege ad p̃dicationẽ
beate memorie paulini pͥmi nor dahimbro
rũ ep̃i fide ⁊ sacram̃ta xͥ suscepit. atq hec
usq dũ ad eiꝰ uisionẽ ꝑuenire meruit in
si quoni posset derelicta patͥa ⁊ om̃ib
quecq habuerat galliã ꝑuenire atq in
ducere. quo facilius uitam ꝑpetuam in
cȩlis ⁊ patͥam posset mereri. Nã ⁊ in eo¬
dem monastĩo soror ipsiꝰ heresiuid mat̾

Expanded text:
nno post hunc sequente, hoc est, anno dominicae incarnationis sexcentesimo abbatissa monasterii quod dicitur Streaneshalch, ut supra retulimus, post multa quae fecit in terris opera caelestia, ad percipienda praemia vitae caelestis de terris ablata transivit die quinta decima Kalendarum Decembrium, cum esset annorum sexaginta sex: quibus aequa portione bitu nobilissime conversata complevit, et totidem sequentes nobilius in monachica vita Domino consecravit. Nam et nobilis natu erat, hoc est, filia nepotis Aeduini regis, vocabulo Hererici: cum quo etiam rege, ad praedicationem beatae memoriae Prum episcopi, fidem et sacramenta Christi suscepit, atque haec usquedum ad ejus visionem pervenire meruit, insi quo modo posset, derelicta patria et omnibus quaecumque habuerat, in Galliam pervenire, atque ducere, quo facilius perpetuam in caelis patriam posset mereri. Nam et in eodem monasterio soror ipsius Heresuid, mater
Abbreviated transcription (Latin):
nuos annos eade molestia laborare ñ cessa¬
bat. In quo tanto tp̃re nũꝙ̃ ipsa ł condito¬
risuo grãs agere. ł cõmissũ sibi gregem ⁊
puplice ⁊ pͥuati docere pretmittebat.
slam suo p̃docta eremplo monebat om̃s

Expanded text:
nuos annos eadem molestia laborare non cessanuos annos eadem molestia laborare non cessabat: in quo toto tempore nunquam ipsa vel conditori suo gratias agere, vel commissum sibi gregem et publice et privatim docere praetermittebat. Nam suo praedocta exempl
Abbreviated transcription (Latin):
morte imatura preptus:. Non solũ
autem prefata xp̃i ancilla abbissa hild
qua in om̃s qui nouant ob insigne pieta¬
tis ⁊ grẽ matrẽ uocare consueuerant.
ad quos felix industrie ac uirtutis eus
rumor ꝑuenit. occasionẽ salutis & correp¬
tionis ministrauit. Opportebat uamq
impleri somniũ qͦd mat̾ eius breginiud
in infantia eiꝰ uidit. Que cũ uir eius he¬
rerich exularet sub rege britonũ cerdice
ubi ⁊ ueneno periit. uidit ꝑ som nium
quasi subito sublatũ eũ ⁊ quesierit eũ
om̃i diligentia nullũq eiꝰ uspiã uestigi¬
um apparuerit. uerũ cũ sollertissime il¬
lũ quesierit extimplo se reppire sub ues¬
te sua monile p̾ciosissimũ. Quod dum
attentiꝰ consudaret tanti fulgore lumi¬
nis refulgere uidebat᷑. ut om̃s britan¬
niȩ fines illiꝰ grã splendoris impleret.
Qednimirũ sõnium ueracit᷑ infilia eiꝰ de qua
uirtꝰ eiꝰ in infirmitate ꝑficeret᷑. ꝑeussa eni
febrib acͥ cepit dolore fatigari. ⁊ ꝑ sex conti¬

Expanded text:
morte immatura praereptus est. Non solum vero praefata Christi ancilla et abbatissa Hild, quam omnes qui noverant ob insigne pietatis et gratiae matrem vocare consueverant, ad quos felix industriae ac virtutis ejus rumor pervenit, occasionem salutis et correctionis ministravit. Oportebat namque impleri somnium quod mater ejus Bregusuid in infantia ejus vidit: quae cum vir ejus Hereric exularet sub rege Brittonum Cerdice, ubi et veneno periit, vidit per somnium, quasi subito sublatum eum quaesierit cum omni diligentia, nullumque ejus uspiam vestigium apparuerit. Verum cum sollertissime illum quaesisset, extemplo se reperire sub veste sua monile pretiosissimum: quod dum attentius consideraret, tanti fulgore luminis refulgere videbatur, ut omnes Brittaniae fines illius gratia splendoris impleret. Quod nimirum somnium veraciter in filia ejus de qua irtus ejus in infirmitate perficeretur. Percussa etenim febribus, acri coepit ardore fatigari; et per sex conti
Abbreviated transcription (Latin):
um quererent ⁊ inuenirent. Tantum
lectioni diuinarũ scͥptarum suos uoca¬
re subditos. tantũ oꝑib iusticie se exer¬
cere faciebat. ut facillime uiderent᷑
ibidem qͥ eccłasticũ gͣdũ hoc ÷ altaris
officiũ apte subirent plurimi posse
repperiri. Deniq qͥnq ex eode monastio
postea ep̃os uidimꝰ ⁊ hos om̃s singłaris
meriti ac scĩtatis uiros quoꝵ hȩc sunt
noia. bosa. aedaost. for. ioħes ⁊ uilfrid.
De primo fupradiximꝰ quod eboraci fuerit
consecratꝰ autistes. de scđo breuit̾ intiman¬

Expanded text:
um, et invenirent. Tantum lectioni divinarum Scripturarum suos vacare subditos, tantum operibus justitiae se exercere faciebat, ut facillime viderentur ibidem qui ecclesiasticum gradum, hoc est, altaris officium apte subirent plurimi posse reperiri. Denique quinque ex eodem monasterio postea episcopos vidimus, et hos omnes singularis meriti ac sanctitatis viros, quorum haec sunt nomina, Bosa, Aetla, Oftfor, Johannes et Uilfrid. De primo supra diximus, quod Eboraci fuerit consecratus antistes: de secundo breviter intiman
Abbreviated transcription (Latin):
nis uite regłaris instituit. Et quidem
nie cetarũq uirtutũ s maxime paciᷤᷤ
i caritatis custodiã docuit. ita ut in
exemplũ pͥmitiue eccl̃ȩ nullꝰ ibi diues.
nullꝰ ẽẽt egens. om̃ib ẽent cõmunia

Expanded text:
nis vitae regularis instituit: et quidem niae, caeterarumque virtutum, sed maxime pacis et caritatis custodiam docuit: ita ut in exemplum primitivae Ecclesiae nullus ibi dives, nullus esset egens, omnibus essent omnia
Abbreviated transcription (Latin):
terris. Que maneat celis. aspice nupta
deo. Muuera leta capis festiuis fulgi¬
da tedis. Ecce uenit sponsꝰ munera leta
capis. Et noua dulcisono modularis
carmina plectro. Sponsa hunno exul¬
tas ⁊ noua dulcisono. Nullus ab alti¬
throni comitatu segregat agni. Quam
effectu culerat nullꝰ ab altithroni. Anno¬
ipsũ & edilredum regem mertioꝵ iurta
fluuium teanta. orcisus : elfium fr̃ regi
ec fridi regis uiuenis. circiter decem et
mabilis. Nam ⁊ sororẽ eiꝰ que dicebat᷑
ostrid rex edilred habebat uxorem.
Cumq materies belli accrioris ⁊ inimi¬
citiȩ longioris uit reges ppłosq fereces
fera exortatione ceptũ tanti ꝑiculi¬
puerisle funditus extinxit incendui.
adeo ut pacatis alterutrũ regib ac
ppłis. nulliꝰ anima hominis ꝓ intfecto
cis multo exinde int̾ eosđe reges eoꝵꝙ¬

Expanded text:
terris: Quae maneat caelis, aspice, nupta terris: Quae maneat caelis, aspice, nupta Deo. Munera laeta capis festivis fulgida taedis, Ecce venit sponsus, munera laeta capis. Et nova dulcisono modularis carmina plectro Sponsa hymno exultas et nova dulcisono. Nullus ab Altithroni comitatu segregat agni, Quam affectu tulerat nullus ab Altithroni. ipsum et Aedilredum regem Merciorum juxta fluvium Treanta, occisus est Aelfuini frater regis Ecgfridi, juvenis circiter decem et mabilis. Nam et sororem ejus quae dicebatur Osthryd, rex Aedilred habebat uxorem. Cumque materies belli acrioris et inimicitiae longioris inter reges populosque feroces fera exhortatione coeptum tanti periculi funditus exstinguit incendium: adeo ut, pacatis alterutrum regibus ac populis, nullius anima hominis pro interfecto cis multo exinde tempore inter eo
Abbreviated transcription (Latin):
ras suꝑat. Leta uidet gladios ferro ro¬
bustior agnes. Cecilia infestos leta ui¬
det gladios. Multus in orbe uiget ꝑ
sobria corda tͥumphus. Sobrietatis a¬
morꝰ multꝰ in orbe uiget. Nra quoq
egregia iã temꝑa uirgo beauit. Eduilt¬
cia nitet nrã quoq egregia. Orta pat̾
eximio regali ⁊ stegmate claro. Nobi¬
lior dño ẽ orta patre eximio. Ecipit
inde decꝰ regine ⁊ sceptra sub astris.
credo sequaris. Tu quoq sis mat̾ regi
ut etherei. Sponsa dicata do bissex
regnauat annis. lnq monastio ẽ spon¬
sa dicata do Tota sacrata polo celsis
ubi floruit actis. Redd̾at atq animã
tota sacrata polo. Uirginis alma caro
est tumulata bis octo nouenbris. Nec
putet in tumulo uirginis alma caro
⁊ aterabit sacre ꝓ uestis honore. Mor¬
bi diffugiunt. ydros ⁊ atterabit: Telũ
in hoste furit. quondã qui uicat euã.
Uirgo tͥumphat ouans. ⁊elꝰ in hoste
furit. Aspice nupta đo que sit tͥ gloria

Expanded text:
ras superat. Laeta ridet gladios ferro roras superat. Laeta ridet gladios ferro robustior Agnes, Caecilia infestos laeta ridet gladios. Multus in orbe viget per sobria corda triumphus, Sobrietatis amor multus in orbe viget. Nostra quoque egregia jam tempora virgo beavit Aedilthryda nitet nostra quoque egregia. Orta patre eximio, regali et stemmate clara: Nobilior domino est, orta patre eximio. Percipit inde decus reginae, et sceptra sub astris, credo sequaris Tu quoque sis mater regis ut aetherei. Sponsa dicata Deo bis sex regnaverat annis, Inque monasterio est sponsa dicata Deo. Tota sacrata polo celsis ubi floruit actis, Reddidit atque animam tota sacrata polo. Virginis alma caro est tumulata bis octo Novembres, Nec putet in tumulo virginis alma caro.is. Hydros et ater abit sacrae pro vestis honore, Morbi diffugiunt, hydros et ater abit. Zelus in hoste furit quondam qui vicerat Evam: Virgo triumphat ovans, zelus in hoste furit. Aspice, nupta Deo, quae sit tibi gloria
Abbreviated transcription (Latin):
elogiaco metͦ cõposuimꝰ. ⁊ imitari mo¬
rẽ sacre scͥpture cuiꝰ historiȩ carmina
plurima indita ⁊ in hoc met᷑ ac u̾sib
constat ẽe cõposita. Ama d̾s tͥnitas que
soła cuncta gubnas. Annue iã ceptis.
alma d̾s tͥnitas. bella m aro resonet.
nos pacis dona canamꝰ. Itunera nosxͥ.
bella maro resonet. Carmina casta mͥ.
fede ñ raptꝰ helene. Luxꝰ erit lubricis.
carmina casta mͥ. Dona suꝑna loquar.
misere ñ plia troe. Terra quib gauds
dona suꝑna loquar. En d̾s altus adit
uenande uirginis aluũ lib̾et ut ho¬
mines. en d̃s altꝰ adit. Femina uirgo
parit mondi deuota parentẽ. Porta
maria di. femina uirgo parit. Gau¬
det amica choors de iurgine matre
tonantis. Uirginitate micans. gauds¬
amica cohors. huius honor genuit casto
de germine plures. Uirgineos flores hu¬
iꝰ honor genuit. Ignibꝰ usta. feris uirgo
non cessit agatha. Culana ⁊ ꝓfert igni¬
b usta feris. Castaferas suꝑat mentis
ꝓculmine tecla. Eufemia sacra casta fe¬

Expanded text:
elegiaco metro composuimus, et imitari morem sacrae Scripturae, cujus Historiae carmina plurima indita: et haec metro ac versibus constat esse composita. Alma Deus  Al., Dea cuncta gubernas, Adnue jam coeptis, alma Deus Trinitas. Bella Maro resonet, nos pacis dona canamus: Munera nos Christi, bella Maro resonet. Carmina casta mihi, foedae non raptus Helenae. Luxus erit lubricis, carmina casta mihi. Dona superna loquar, miserae non praelia Trojae, Terra quibus gaudet: dona superna loquar. En Deus altus adit venerandae Virginis alvum: Liberet ut homines, en Deus altus adit. Femina Virgo parit mundi devota parentem, Porta Maria Dei, femina Virgo parit. Gaudet amica cohors de Virgine matre Tonantis: Virginitate micans gaudamica cohors. Hujus honor genuit casto de germine plures, Virgineos flores hujus honor genuit. Ignibus usta feris virgo non cessat Agatha, Eulalia et perfert ignibus usta feris. Casta feras superat mentis pro culmine Tecla, Euphemia sacra casta fe
Abbreviated transcription (Latin):
specialiter p̃paratũ fuisset. ilocus quoq
Est aut̃ elge ꝓuntia orientalis anglorũ
regio familiarũ circit᷑ sexcentarũ insi¬
militudine insule ł paludibꝰ ut diximꝰ
circundata ł aqͥs. Unde ⁊ acopia angiul

Expanded text:
specialiter praeparatum fuisset: et locus quoque specialiter praeparatum fuisset: et locus quoque Est autem Elge in provincia Orientalium Anglorum regio familiarum circiter sexcentarum, in similitudinem insulae, vel paludibus, ut diximus, circumdata, vel aquis: unde et a copi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ circdata. ferunt aut̃ qr cũ p̾fato tu¬
more ac dolore maxille siue colli p̃me¬
ret᷑. multũ dilata sit hoc gen̾e infir¬
mutatis. hanc solitã dicere. scio certissi¬
me qr merito in collo pondͦ languoris
porto in quo iuuenculam me memini
suꝑuacua moniłoꝵ pondera portasse.
& credo quod ido me suꝑna pietas dolore
colli uolluit grauari. ut sic absoluar
reatu suꝑuacuę leuitatis. dum mͥ pau
ro ⁊ margaritis de collo rubor tumoris
ardorq ꝓmineat. Contigit aut̃ tactu
aliquotiens ẽẽ curatas. s ⁊ locũ in quo
pͥmũ sepulta ÷ ñ nullis oculos dolenti¬
b saluti fuisse phibent. Qui cũ suum
caput eide loculo apponentes orassent.
mor doloris siue caliginis in cõmodum
ab oculis amouerent. Lauert aut̃ uir
illatũ erat sarcofago posuerunt. ubi
usq hodie in magna ueneratione ha¬
bet᷑. Mirũ uͦ in modũ ita aptũ corꝑi
urginis sarco fagĩ inuentii ÷. ac si ei

Expanded text:
esse circumdata. Ferunt autem quia cum praefato tuesse circumdata. Ferunt autem quia cum praefato tumore ac dolore maxillae sive colli premeretur, multum delectata sit hoc genere infirmitatis, ac solita dicere: « Scio certissime quia merito in collo pondus languoris porto, in quo juvenculam me memini supervacua monilium pondera portare; et credo quod ideo me superna pietas dolore colli voluit gravari, ut sic absolvar reatu supervacuae levitatis; dum mihi nunc pro auro et margaritis, de collo rubor tumoris, ardorque promineat. » Contigit autem tactu aliquoties esse curatas. Sed et loculum in quo primo sepulta est, nonnullis oculos dolentibus saluti fuisse perhibent; qui cum suum caput eidem loculo apponentes orassent, mox doloris sive caliginis incommodum ab oculis amoverent. Laverunt igitur adlatum erat, sarcophago posuerunt, ubi usque hodie in magna veneratione habetur. Mirum vero in modum ita aptum corpori virginis sarcophagum inventum est, ac si ei
Abbreviated transcription (Latin):
maxilla. uixertq me inquit incide
tumorẽ illũ ut effugeret noxiꝰ humor
qui inerat. Qod dũ facerẽ. udsbatur
illa ꝑdubium aliqͣnto leuiꝰ habere ita
set alangore. Tercia aut̃ die pͥorib
aggͣuata dolorib ⁊ rapta confestim de
mondo. dolorẽ omẽm ac mortẽ ꝑpetu¬
a salute ac uita mutauit. Cũq pꝰ tot
annos eleuanda ẽent ossa de sepulcheo
cirẽstaret. ipsa aut̃ abbissa intꝰ c̃ pau¬
pente audiuimꝰ abbissã intꝰ clara uoci¬
ꝓclamare. Sit gła noĩ dni. Nec multo
papilionis. undiq eleuatũ de tumu¬
lo ⁊ positũ in lectulo corpus sacre deo
uirginis qͣsi dormientis simile. sed &
discooꝑto uultus indumento monstra¬
uerunt mͥ &̃ uulnꝰ inscissurã qͦd feca̾m
curatũ. ita ut mirũ inmodũ ꝓ aꝑto et
hiante uulnere cũ quo sepulta erat te¬
nuissima tẽ cicatͥcis uestigia parerent.
erat corpꝰ integra apparuerint ita noui.
ut in ipso diȩ uiderent᷑ castis eiꝰ m̃bris

Expanded text:
maxilla. « Jusseruntque me, inquit, incidere maxilla. « Jusseruntque me, inquit, incidere tumorem illum, ut efflueret noxius humor qui inerat: quod dum facerem, videbatur illa per biduum aliquanto levius habere; ita set a languore. Tertia autem die prioribus adgravata doloribus, et rapta confestim de mundo, dolorem omnem ac mortem perpetua salute ac vita mutavit. Cumque post tannos elevanda essent ossa de sepulcro, circumstaret; ipsa autem abbatissa intus cum paupente audivimus abbatissam intus voce clara proclamare: Sit gloria nomini Domini. Nec multo papilionis: vidique elevatum de tumulo, et positum in lectulo corpus sacrae Deo virginis quasi dormientis simile. Sed et discooperto vultus indumento, monstraverunt mihi etiam vulnus incisurae quod feceram, curatum; ita ut mirum in modum pro aperto et hiante vulnere cum quo sepulta erat, tenuissima tunc cicatricis vestigia parerent erat corpus integra apparuerunt, et ita nova, ut ipso die viderentur castis ejus membris
Abbreviated transcription (Latin):
susceꝑat. & ea que uisserat ñ alibi quam
in medio ͤ ista ordinẽ quo transierat
ligneo in locello sepulta. Cui successit
cantuarioꝵ. Et cũ sedecim annis ẽẽt se¬
tnsferri. Iussitq qͦsdã efr̃ib querere
lapidem de quo locellũ in hoc facere
possent. Qui asscensi naium ipsa enim
regio elge undiq ÷ aquis ac paludib
gloꝵ gratacestir uocat᷑ ⁊ mox inuene¬
runt uixta muros ciuitatis locellũ
de inarmore albo pulcherrime factũ.
oꝑculo quoq similis lapidis aptissime
tectũ. Unde intelligentes adño suum
ad monastium. Cumq corpus sarre uir¬
ginis ac sponse xͥ aꝑto sepulchro esset
platũ in lucẽ. ita incorruptũ inuentũ
est ac si eode die ẽẽt defuncta siue hu¬
mo condita. sic̃ ⁊ p̾fatus antistes ulfrio
ꝙ multi alii qui nouere testant᷑. sed
certiori noticia medicꝰ cunfrid. qͥ ⁊ mo¬
rienti illi ⁊eleuate de tumulo adfuit.
qui referre erat solitꝰ qͦd illa infirma¬
ta habuerit tumore maximũ sub

Expanded text:
ue ut ipsa jusserat, non alibi quam in medio eorum, juxta ordinem quo transierat; ligneo in locello sepulta. Cui successit Cantuariorum. Et cum sedecim annis esset setransferri; jussitque quosdam fratribus quaerere lapidem, de quo locellum in hoc facere possent: qui, ascensa navi, ipsa enim regio Elge undique est aquis ac paludibusglorum Grantacaestir vocatur: et mox invenerunt juxta muros civitatis locellum de marmore albo pulcherrime factum, operculo quoque similis lapidis aptissime tectum. Unde intelligentes a Domino suum ad monasterium. Cumque corpus sacrae virginis ac sponsae Christi aperto sepulcro esset prolatum in lucem, ita incorruptum inventum est ac si eodem die fuisset defuncta, sive humo condita; sicut et praefatus antistes Uilfrid, et multi alii qui novere, testantur. Sed certiori notitia medicus Cynifrid, qui et morienti illi, et elevatae de tumulo adfuit: qui  Al. om. qui referre erat solitus quod illa infirmata habuerit tumorem maximum sub
Abbreviated transcription (Latin):
nitis. De q̃ ferunt qr ex qͦ monasti̾ũ petiit
nqͣm lineis s solũ laneis uestim̃tis utiuo¬
luit. raroq incalidis balneis p̃t̃ ĩminentib
sollẽpniis maiorib u̾bi grã pasche
pentecostes epiphanie lauare uolu¬
sexit
s tunc nouissima om̃ium. lotis prius su¬
o suarumq ministrarũ obsequio ceteris
que ibi ẽẽt famulis xͥ. raro ꝓpt maiora
sollẽpnia uł artiorẽ necessitatẽ plusqͣm
semel ꝑdiem manducauit. Semꝑ si non
infirmitas gͣuior ꝓhibuisset. ex tempo¬
re matutine sinaxeos usq ad ortum
diei in eccła p̃cib intenta ꝑsteterit.
Sunt &̃ qui dicant qr ꝑ ꝓpħie sp̃m pes¬
tilentiã qua ipsa ẽẽt moritura p̃dixe
lam cunctis p̾sentib intimauit. Rapta
est aut̃ ad dñm in medio suoꝵ post¬

Expanded text:
. De qua ferunt, quia ex quo monasterium petiit, nunquam lineis, sed solum laneis vestimentis uti voluerit: raroque in calidis balneis, praeter imminentibus sollemniis majoribus, verbi gratia Paschae, Pentecostes, Epiphaniae, lavari voluerit; et tunc novissima omnium, lotis prius suo suarumque ministrarum obsequio caeteris quae ibi essent famulis  Al., famulasollemnia, vel arctiorem necessitatem, plus quam semel per diem manducavit: semper, si non infirmitas gravior prohibuisset, ex tempore matutinae synaxeos, usque ad ortum diei, in ecclesia precibus intenta perstiterit. Sunt etiam qui dicant quia per ptilentiam qua ipsa esset moritura, praedilam cunctis praesentibus intimaverit. Rapta est autem ad Dominum in medio suo
Abbreviated transcription (Latin):
martini pape beatissimi indictione
octaua imꝑante constantino piissimo
anno nono. suscepimꝰ ⁊ glorificamus
cauer uerunt. nichil addentes ł subtra¬
hentes ⁊ anathematuant᷑es eos corde
& ore quos anathemathizarunt. o quos sus¬
ceperunt suscipimꝰ glorificantes dm patrẽ
sine initio ⁊ filium eiꝰ unigenitũ ex patre
mus qui cum theodoro archiepo fidem
catholicam exposiumus..Ui¬

Expanded text:
Martini papae beatissimi, indictione Martini papae beatissimi, indictione prima, imperante Constantino piissimo anno nono suscepimus, et glorificamus caverunt, nihil addentes vel subtrahentes; et anathematizamus corde et ore quos anathematizaverunt; et, quos susceperunt, suscipimus, glorificantes Deum Patrem sine initio, et Filium ejus unigenitum ex Patre mus, qui cum Theodoro archiepiscopo fidem catholicam exposuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
erunt sermones eiꝰ atq scõꝵ patrum tra¬
didit simbolum ⁊ genalit omĩs scĩ ⁊ uni¬
uersales sinodi ⁊ om̃is ꝓbabilium catho¬
lice eccłe doctoꝵ chorus. Hos itaq sequentes
nos pie atq orthodore uixta diuinitus ins¬
pirata doctrinã eoꝵ ꝓfessicredimꝰ conso¬
nanter ⁊ confitem̃ sodm scõs patres ꝓprie
gle ⁊ honoris. Et post multa huiꝰ modi
que ad rectã ficdi confessionẽ ꝑtinebant.
hec qͦ sca si nodꝰ suis litteris addit. Susce
pussimum ⁊ eiꝰde dogmata. ⁊ inconstan¬
tinopoli centũ qͥnquagnita contͣ uesa¬
niam macedonii ⁊ eudoxii ⁊ eoꝵ dognia¬
ta.⁊ in epheso pͥmo ducentoꝵ contra
neqͥssimũ nestoriũ ⁊ eiꝰdem doginata.
in constantinopolim qͥnto congregati st̃
concilio in tp̃re iustiniani contra theodo¬
rũ ⁊ theodorũ. ⁊ ibi eꝑłas ⁊ eoꝵ dogmata
contra cirillum. Et paulopost. Et sino¬
dum quȩ facta:÷ in urbe roma in tp̃re

Expanded text:
erunt sermones ejus, atque sanctorum Patrum traerunt sermones ejus, atque sanctorum Patrum tradidit symbolum, et generaliter omnes sancti et universales synodi, et omnis probabilium catholicae Ecclesiae doctorum chorus. Hos itaque sequentes nos pie atque orthodoxe, juxta divinitus inspiratam doctrinam eorum professi credimus consonanter, et confitemur secundum sanctos Patres, proprie gloriae et honoris. » Et post multa hujusmodi quae ad rectae fidei confessionem pertinebant, haec quoque sancta synodus suis literis addit Al., apiissimum et ejusdem dogmata; et in Constantinopoli centum quinquaginta, contra vesaniam Macedonii et Eudoxii et eorum dogmata; et in Epheso primo ducentorum, contra nequissimum Nestorium et ejusdem dogmain Constantinopoli, quinto congregati sunt concilio, in tempore Justiniani minoris, contra Theodcontra Cyrillium. Et paulo post: Et synodum quae facta est in urbe Roma in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
theodorus fide eccłe constantinopoli
ꝑ se̾resim euthicetis multũ ẽẽ turbatam.
s eccłas angloꝵ quib preerat ab buꝰmodi
labe iminunes ꝑmanere desiderans. collec¬
to uenerabilium sacerdotũ doctoꝵ pluri
oiuniq unauimem in fide catholica reppe¬
rit consensũ. ⁊ hc̃ sinodalib litteris ad uis¬
tructionẽ memoriamq sequentium com¬
minꝰ dare curauit. Quarũ uidelicet lit¬
terarum istud exordium: In noie diu nr̃i
iħuxͥ saluatoris imꝑantib dñis piissimiᷤ
ur̃is egfrido rege ẏmbronensiũ anuo deci
sium anuo sexto regui eiꝰ ⁊ aldulfo rege
britanne insule ⁊ ciuitatis doruueruen¬
sis una cũ eo sedentib cetis ep̃is brittan¬
mie nisule uiris uenerabilib p̃positis
sacroscis eugliis in loco qui saxonico uoca¬
bulo hetfleth noĩat᷑ parit tractantes
fidem rectã ⁊ orthodoxani exposuimꝰ sic̃¬
diis nr̃ ilic xp̃c incarnatꝰ tradidit disci¬
płis suis qui p̾sentialit uiderunt ⁊ audi¬

Expanded text:
e Constantinopoli per haeresim Eutychetis multum esse turbatam, et Ecclesias Anglorum quibus praeerat ab hujusmodi labe immunes perdurare desiderans, collecto venerabilium sacerdotum doctorumque pomniumque unanimem in fide catholica reperit consensum: et hunc synodalibus literis ad instructionem memoriamque sequentium commendare curavit, quarum videlicet literarum istud exordium est: « In nomii Salvatoris, imperantibus dominis piissimis nostris Ecgfrido rege Hymbronensium, anno decimsium, anno sexto regni ejus; Britanniae insulae et civitatis Dorvernensis, una cum eo sedentibus caeteris episcopis Britanniae insulae viris venerabilibus, praepositis sacrosanctis Evangeliis, in loco qui Saxonico vocabulo Watfeld nominatur. Pariter tractantes fidem rectam et orthodoxam exposuimus, sicincarnatus tradidit discipulis suis, qui praesentialiter viderunt et audi
Abbreviated transcription (Latin):
anua regis orientalium angloꝵ cuiꝰsepiꝰ
mentionẽ fecimꝰ uiri bene religiosi.
ac ꝑ omia mente ⁊oꝑe egregii. quã et
alt̾ aute illũ uir habuerat uxorem
pͥnceps uidelicet australiũ giriuoꝵ
uocabulo tonbert. s illo post modi¬
cum tẽporis ex quo eam accepit defunc¬
to data ÷ regi p̾fato. cuiꝰ consortio cũ
duodecĩ annis uteret᷑. ꝑpetua tamen
mansit urginitatis in tegͥtate głosa
sicut michimet sciscitanti cum hoc ita ẽẽt
quib dam uenisset indubium. beate me¬
morie uil frid epc referebat dicens se testẽ
egfridꝰ ꝓmiserit se ei terras ac pecunias
multas esse daturũ si regine posset ꝑsu¬
adere eiꝰ uti conubio qr sciebat illa nul¬
lu uiroꝵ plus illo diligere. nec diffiden
euo precedente aliquotiens factũ fide¬
les historie narrant. donante uno eodẽq
dũo qui se nob̾e usq infiue scł̃i manere
pollicet᷑. Nam ⁊̃ signũ diuini miraculi
quo eiꝰde femine sepulta caro corrumpi

Expanded text:
Anna regis Orientalium Anglorum, cujus saepius mentionem fecimus, viri bene religiosi, ac per omnia mente et opere egregii: quam et alter ante illum vir habuerat uxorem, princeps videlicet Australium Gyruiorum, vocabulo Tondberct. Sed illo post modicum temporis ex quo eam accepit defuncto, data est regi praefato: cujus consortio cum duodecim annis uteretur, perpetua tamen mansit virginitatis integritate gloriosa; sicut mihimet sciscitanti cum hoc an ita esset quibusdam venisset in dubium, beatae memoriae Uilfrid episcopus referebat, dicens se testem Ecgfridus promiserit se ei terras ac pecunias multas esse donaturum, si reginae posset persuadere ejus uti connubio, quia sciebat illam nullum virorum plus illo diligere. Nec diffidendaevo praecedente aliquoties factum fideles historiae narrant: donante uno eodemque Domino, qui se nobiscum usque in finem saeculi manere pollicetur. Nam etiam signum divini miraculi, quo ejusdem feminae sepulta caro corrumpi
Abbreviated transcription (Latin):
minister fuerat. petiitq ⁊ accepit ab
ut ꝓmiserat misit. Qui post hec patriamre¬
uerẜ atq ad suum fr̃em ꝑueniens replica¬
uit ex ordine cuncta que sibi adu̾sa que ue
in adu̾sis solatia ꝓuenissent. cognouitq eo
referente illis maxime tp̃rib sua fuisse uin¬
cula soluta. quib pro se missarũ fuerant
celebrata sollẽpnia. S ⁊ alia quȩ periclitã¬
sibi fuisse donata intellexit. Multiq hec
a p̃fato uiro audientes accensi st̃ infide
ac deuotionẽ pietatis adorandũ ł elemo¬
sinas faciendas ł ad offerendas do uictimaᷤᷤ
sacre oblationis ꝑereptione suoꝵ qͥde scło
⁊ corꝑis sempiternã. Hanc mͥ hostoriam &
quidã eoꝵ qui ab ipso uiro inqͦ facta est¬

Expanded text:
minister fuerat: petiitque et accepit ab ro se, ut promiserat, misit. Qui post haec patriam reversus atque ad suum fratrem perveniens, replicavit ex ordine cuncta quae sibi adversa, quaeve in adversis solatia provenissent: cognovitque, referente illo, illis maxime temporibus sua fuisse vincula soluta quibus pro se missarum fuerant celebrata sollemnia. Sed et alia quae periclitanalutaris caelitus sibi fuisse donata intellexit. Multique haec a praefato viro audientes accensi sunt in fide ac devotione pietatis ad orandum, vel ad eleemosynas faciendas, vel ad offerendas Domino victimas sacrae oblationis, pro ereptione suorum qui de set corporis sempiternam. Hanc mihi historiam etiam quidam eorum, qui ab ipso viro in
Abbreviated transcription (Latin):
sides inuiolata catholica datumsilli exem¬
plar eiꝰ romã ꝑferendũ. Uerũ ille patͥam
reu̾tens non multo pꝰꝙͣ occeanum tran¬
siit arreptꝰ infirmitate acdefunctus:
latũ atq honorifice sepultũ ÷. Nam et
henigne in eccłe illius hospitio cumbͥ¬
tanniam iret exceptꝰ ÷ rogatusq multũ
afr̃ib ut romã diu̾tens illo itinere ue¬
niret atq adeam diu̾te̾t. eccłam. De¬
niq ibidem ad iutores itmeris ⁊ in iuncti
oꝑis accepit. qui ⁊ si itinere de functuᷤᷤ

Expanded text:
fides inviolata catholica: datumque illi exemfides inviolata catholica: datumque illi exemplar ejus Romam perferendum. Verum ille patriam revertens, non multo postquam Oceanum transiit, arreptus infirmitate, ac defunctus latum, atque honorifice sepultum est. Nam et benigno Ecclesiae illius hospitio, cum Brittaniam iret, exceptus est: rogatusque multum a fratribus, ut Romam revertens, illo itinere veniret, atque ad eam diverteret Ecclesiam. Denique ibidem adjutores itineris et injuncti operis accepi
Abbreviated transcription (Latin):
doceret in quib multi inuitare cura¬
bant. Ipse aute excepto cantandi ł legen¬
di munere.⁊ aliud in mandatis ab apłro
papa acceꝑat. ut cuiꝰ eẽt fid̃i angłoꝵ
eccła diligent edisceret. romãq redi¬
ens referret. Nã ⁊ sinodui beati pape mir¬
tini centũ quinq ep̃oꝵ consensu non
niulto ante rome celebratã contraeos
maxime qui unã in xͦ oꝑationem ꝙ
uoluntatẽ p̃dicabant secũ ueniensat¬
tulit. atq in p̃fato religiosuni abbis
benedicti monastio scͥbendam comen¬
dauit: Lales naq eo tp̃re fide constan¬
tinopolitane eccłe multũ conturba¬
uicti sunt. Unde uolens agatho papa
sicut in aliis puinciis ita etiam in
brittannia qualis ẽẽt status eccłe
quantu absq hereticoꝵ contagiis
castus ediscere. Hoc negotium reuerentis¬
simo abbi ioħi brittanniã destinato inum¬
rit. Quã obrem collecta ꝓhoc inbrittan¬
ma sinodo qͣm diximꝰ inuenta: in om̃ib

Expanded text:
doceret, multi invitare curadoceret, multi invitare curabant. Ipse autem excepto cantandi vel legendi munere, et aliud in mandatis ab apostolico papa acceperat, ut cujus esset fidei Anglorum Ecclesia, diligenter edisceret, Romamque rediens referret. Nam et synodum beati papae Martini, centum quinque episcoporum consensu non multo ante Romae celebratam, contra eos maxime qui unam in Christo operationem et voluntatem praedicabant, secum veniens attulit; atque in praefato religiosissimi abbatis Benedicti monasterio transcribendam commodavit. Tales namque eo tempore, fidem Constantinopolitanae Ecclesiae multum conturbavicti sunt. Unde volens Agatho papa, sicut in aliis provinciis, ita etiam in Brittania qualis esset status Ecclesiae, quam ab haereticorum contagiis castus, ediscere; hoc negotium reverentissimo abbati Johanni Brittaniam destinato injunxit. Quamobrem collecta pro hoc in Brittania synodo quam diximus, inventa est in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
inbritannia in honore beatissimi pͥncipis
apłoꝵ petͥ uixta hostium fluminis inu¬
ri. uenit romam cũ cooꝑatore ac socioeiꝰ¬
de oꝑis ceolfrido qui pꝰ ipsũ eiꝰ monasterui
abbas fuit. quod ⁊ ante sepiꝰ facere consue¬
uerat. atq honorifice abeate memorie
auctoritate apłica firmatã. uixta qͦd
egfridũ regẽ uoluisse ac licentiam de¬
disse nouerat. Quo concedente ⁊ posses¬
sionẽ t̾re largiente ipsum monastiũ
fecerat. Accepit ⁊ p̃fatum ioħem &
abb̃em brittannua ꝑducendũ. quatinꝰ
in monastĩo suo cursun canendi
bat᷑ edoceret. Egitq abba ioħes ut uissi¬
one acceꝑat pontificis ⁊ ordinẽ uidelies
ritũq canendi aut legendi uiua uoce
p̃fati monasterii cantores edocendo
ea quȩ totiꝰ anni circulus in celebratioe
dando. Que eatenus in eod̃e monastio
seruata. ⁊ a multis ia sunt circ̃quaque
transcͥpta. Non solum aut̃ idem iohes
diendũ eũ qui cantandi erant. periti
confluebant. s ⁊ ipsum ꝑ loca inquib

Expanded text:
dei decreta firmabat vir venerabilis Johannes , juxta ostium fluminis Uiuri, venit Romam cum cooperatore ac socio ejusdem operis Ceolfrido, qui post ipsum ejusdem monasterii abbas fuit, quod et ante saepius facere consueverat, atque honorifice a beatae memoriae auctoritate apostolica firmatam; juxta quod Ecgfridum regem voluisse, ac licentiam dedisse noverat, quo concedente et possessionem terrae largiente, ipsum monasterium fecerat. Accepit et praefatum Johannem abbatem Brittaniam perducendum; quatenus in monasterio suo cursum canendi batur, edoceret: egitque abba  onem acceperat pontificis, et ordinem videlicet, ritumque canendi ac legendi viva voce praefati monasterii cantores edocendo, et ea quae totius anni circulus in celebrationendando: quae hactenus in eodem monasterio servata, et a multis jam sunt circumquaque transcripta. Non solum autem idem Johannes diendum eum, qui cantandi erant periti, confluebant. Sed et ipsum per loca in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sam pietatis. qr ꝓpt obseruantiã man¬
datoꝵ. xͥ contigit. Successit aut̃ sibm
orientaliũ angloꝵ in uico regio qͥdis¬
t᷑ renleshan id: mansio rendili. susat¬
pitt eũ ascendentẽ de fonte sc̃o edilus
rex ipsiꝰ gentis orientaliũ angloꝵ fas¬

Expanded text:
sam pietatis, quia propter observantiam mandatorum Christi contigit. Successit autem SigbOrientalium Anglorum, in vico regio qui dicitur Rendlaesham, id est, Mansio Rendili; suscepitque eum ascendentem de fonte sancto Aedilvald rex ipsius gentis Orientalium Anglo
Abbreviated transcription (Latin):
um cõpunctionis int̾rogabant exponẽ
nastii nrĩ qͥ narrare solet dixisse sibi
quenda multũ ueracẽ ac religiosum
homuism. qͦd ipsũ furseũ uid̾it in ꝑ-¬
uintia orientaliũ angloꝵ. illasq uisi¬
ones ex ipsiꝰ ore audierit. aditiens q
tẽpꝰ hyemis fuerit acerrimũ: glatie
contͥtũ consedens in tenui ueste uirita
rati timoris ł suauitatis qͣsi in medio
itatis caumate sudauit. Cũ gͦ ut ad
lipiora redeamꝰ multis annis inscotia
nbũ di om̃ib ad nuntians tumultꝰ
irruentium turbarum non facile ferret
relictis om̃ib que babere uidebat᷑. ab ipsa
quoq insula patͥa discessit. ⁊ paucis c̃ fr̃ib
ꝑ brittones ui ꝑiuntiã angloꝵ deuenit.
ibiq p̃dicans u̾bum ut diximꝰ mouastiũ
nobile construxit. Qb rite gestis. cupienꝰ
negotiis alienari. reliqͥt monastii ⁊ aia¬

Expanded text:
um compunctionis interrogabant, exponernasterii nostri qui narrare solet, dixisse sibi quemdam multum veracem ac religiosum hominem, quod ipsum Furseum viderit in provincia Orientalium Anglorum, illasque visiones ex ipsius ore audierit: adjiciens quia tempus hiemis fuerit acerrimum, et glacie constrictum, cum sedens in tenui veste  Arati timoris vel suavitatis, quasi in media aestatis caumate sudaverit Cum ergo, ut ad superiora redeamus, multis annis in Scotia verbum Dei omnibus adnuncians, tumultus inruentium turbarum non facile ferret, relictis omnibus quae habere videbatur, ab ipsa quoque insula patria discessit: et paucis cum fratribus per Brittones in provinciam Anglorum devenit, ibique praedicans verbum, ut diximus, monasterium nobile construxit. Quibus rite gestis, cupiens negotiis alienare, reliquit monasterii  A
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ scilicet ⁊ filiꝰ ep̃i colnian cũ clericis siuis
de scotia. agilbrectꝰ cũ agatone ⁊ uulfrido
Tunc hild abbissa cũ suis in parte scothoꝵ
inqͣ erat ⁊̃ uenabilis ep̃c cedda iã dudum
ordinatus ascothis ut supͣ docuimꝰ. qui⁊
int̾pres in eo concilio uigilantissimꝰ utͥq
parcis extitit. Primꝰq rex ossuui p̾missa
prefatione. qͦd oporteret eos qui uni deo
seruirent. uuã uiuendi regulã tenere
nec discrepare in celebratione sac̾mentoꝵ
cȩlestium qui unũ os in celis regnum
expectarent. inqͥrendũ potiꝰ que ẽẽt ue¬
rior tͣditio ⁊ hanc ab om̃ib cõmunit ẽẽ
sequendam. iussit pͥmo dicere ep̃m suũ
colmanũ qͥ ẽẽt ritꝰ ⁊ unde originẽ du
meis accepi qui me huc ep̃m miserunt.
quod õs patres nr̃i uiridõ dilecti eodem

Expanded text:
pater scilicet et filius; episcopi, Colman cum clericis suis pater scilicet et filius; episcopi, Colman cum clericis suis de Scottia, Agilberctus cum Agathone et Uilfrido : Hild abbatissa cum suis in part Scottorum, in qua erat etiam venerabilis episcopus Cedd, jamdudum ordinatus a Scottis, ut supra docuimus, qui et interpres in eo concilio vigilantissimus utriusque partis exstitit. Primusque rex Osuiu praemissa praefatione, quod oporteret eos qui una Deo servirent, unam vivendi regulam tenere, nec discrepare in celebratione Sacramentorum caelestium, qui unum omnes in caelis regnum exspectarent; inquirendum potius quae esset verior traditio, et hanc ab omnibus communiter esse sequendam: jussit primo dicere episcopum suum Colmanum, qui esset ritus, et unde originem ducmeis accepi, qui me huc episcopum miserunt, quod omnes Patres nostri, viri Deo dilecti, eodem
Abbreviated transcription (Latin):
omib scothoꝵ traditionib uite p̃ferend̾a
serebat. Uude ei ⁊̃ donauãt monastĩum
quadraginta familiarũ in loco qͥđr inripũ
sequebant᷑ in possessionẽ monasterii dedat.
s qr illis pꝰ modũ data sibi optione magis
loco cede qͣ. sua mutare consuetudinẽ uole¬
lunt. dedit eũ illi qͥ dignã loco ⁊ doctͥnam
baberet ⁊ uitã. Uenerat eo tp̃re agilbrec
amꝰ amicꝰ alchfridi regis ⁊ iul fridi abbatiᷤᷤ
rabatur aliquanduui qui etiam uulfridum
rogatu alcfridi in p̾fato suo monasterio p̃sbi¬
terũ fecit. Habebat aut̃ sec ipse prb̃rm uoi e
agatonẽ. Mota gͦ ibi questione de pascha ł
de tonsura ł de aliis reb eccłasticis dispositũ
est ut in monastĩo qͦd dr strenesalid qͦd int̾¬
pretat᷑ suniꝰfari cui tẽ hild albissa do deuota
femina p̃fuit sinodũ fieri. ubi hȩc questio
t̾minari deberet. Uenert̃q illo reges ambo

Expanded text:
omnibus Scottorum traditionibus jure praeferendam omnibus Scottorum traditionibus jure praeferendam sciebat: unde ei etiam donaverat monasterium quadraginta familiarum in loco qui dicitur Isequebantur in possessionem monasterii dederat. Sed quia illi postmodum data sibi optione, magis loco cedere quam suam mutare consuetudinem volebant, dedit eum illi qui dignam loco et doctrinam haberet, et vitam.nimus, amicus Alchfridi regis, et Uilfridi abbatis, ad uandiu demorabatur; qui etiam Uilfridum, rogatu Alchfridi, in praefato suo monasterio presbyterum fecit. Habebat autem secum ipse presbyterum nomine Agathonem. Mota ergo ibi quaestione de Pascha, vel tonsura , vel aliis rebus ecclesiasticis, dispositum est ut in monasterio quod dicitur Strenaeshalch, quod interpretatur Sinus fari, cui tunc Hild abbatissa Deo devota femina praefuit, synodus fieri et haec quaestio terminari deberet. Veneruntque illo reges ambo,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam his qui de paschia alit sentielin
merito diligebatur. nec solum a mediocrib
uerũ ab ipsis qͦ ep̃is honorio cantuarioꝵ ⁊
felice orientaliũ angloꝵ uenationi habit᷑:
scotia. gͣuior de obseruatione pasche nec¬
non ⁊ de aliis eccłastice uite discipliuis con
sens ⁊ corda multoꝵ. tim̃tiũ ne forte ac¬
cepto xanitatis uocabulo unuacuuĩ cur¬
rerent aut cucurrissent. Peruenit ⁊
ad ipsas pͥncipu aures osuui uidelicet re¬
gis ⁊ filii eiꝰ alfridi qr nimirũ osuui asco¬
this edoctꝰ ac baptiratꝰ. illoꝵ ⁊̃ lingua op¬
timne imbiitus. nil meliꝰ ꝙͣ qͦd illi docuissent
autumabat. Porro alefrid magistrum
eruditionis xͥ. ane nilfridu uirũ doctissimũ
nã ⁊ romam pͥꝰ ꝓpt̃ doctͥnã eccłasticã adie¬
rat.: apud dal finũ archiep̃m galliarũ
lugdunũ multũ tp̃ris egerat aquo ⁊̃ tonsu¬
re eccłastice coronã susceꝑat. huiꝰdoctͥnam

Expanded text:
etiam his qui de Pascha aliter sentiebant, etiam his qui de Pascha aliter sentiebant, merito diligebatur: nec solum a mediocribus, verum ab ipsis quoque episcopis, Honorio Cantuariorum, et Felice Orientalium Anglorum, venerationi habitus est. Scottia, gravior de observatione Paschae necnon et de aliis ecclesiasticae vitae disciplinis consensus et corda multorum, timentium ne forte accepto Christianitatis vocabulo in vacuum currerent aut cucurrissent. Pervenit et ad ipsas principum aures, Oswii videlicet regis, et filii ejus Alchfridi; qui nimirum Osuiu a Scottis edoctus ac baptizatus, illorum etiam lingua optime imbutus, nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Porro Alchfrid magistrum habens eruditionis Christianae Uilfridum virum doctissimum: nam et Romam prius propter doctrinam ecclesiasticam adierat, et apud Dalfinum archiepiscopum Galliarum Lugduni multum temporis egerat, a quo etiam tonsurae ecclesiasticae coronam susceperat, hujus doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
totã hoc ÷ ⁊ tectũ ⁊ ipsos qͦ parietes eiꝰ
cooꝑire curauit. his tp̃rib questio fac¬
ta : frequens ⁊ magna de obseruatioe
pasche confiriantib eis qͥ de cantia uel
de galiis aduenerant. quod scothi dñicũ
pascbe diem contra uniu̾salis ȩccłȩ moũ
celebrarent. Erat in his accerrimꝰ ueri
dem scotus s ingalliȩ ł italiȩ partibus
regła eccłastice ueritatis edoctꝰ. quicũ
finano confligens multos quide correxit
uł ad gollertiosin ueritatis inquisitione
accendit. nequaꝙͣ tñ finanũ ein endare
potuit. quin potiꝰ eoqͦd e̾ẽt homo fero¬
cis animi. acerbiorẽ castigando ⁊ aꝑtũ
ueritatis adu̾sariũ reddidit. Obserui¬
bat aut̃ iacob diaconꝰ quonda ut suy
docuimꝰ uenabilis archiep̃i paulim ue¬
rũ ⁊ catholicũ pascha cũ om̃ib qͦd adeor¬
face̾ ñ potuit. oꝑa fidi pietatis⁊ dilecdi¬
onis uixta morẽ om̃ib scĩs consuetũ.
dilgent̃ exequi curauit. Unde ab oib

Expanded text:
 hoc est, et tectum et ipsos quoque parietes ejus cooperire curavit. His temporibus quaestio facta est frequens et magna, de observatione Paschae , confirmantibus eis qui de Cantia, vel de Galliis advenerant, quod Scotti Dominicum Paschae diem contra universalis Ecclesiae morem celebrarent. Erat in his acerrimus veri dem Scottus, sed in Galliae vel Italiae partibus regulam ecclesiasticae veritatis edoctus; qui cum Finano confligens, multos quidem correxit, vel ad sollertiorem veritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen Finanum emendare potuit; quin potius, quod esset homo ferocis animi, acerbiorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddidit. Observabat autem Jacob diaconus quondam, ut supra docuimus, venerabilis archiepiscopi Paulini, verum et catholicum Pascha, cum omnibus quos adet regina Eanfled cum suis, juxta quod in Cantionis, juxta morem omnibus sanctis consuetum, diligenter exsequi curavit: unde ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dr stͣnches alchibi monastium ꝯstrux̃
lnquo memorata regis filia pͥmo discipula
uitȩ regłaris deinde ⁊̃ magistra extitit.
donec cõpleta sexaginta aunoꝵ numero
ad cõplexũ⁊ nuptias sponsi cȩ lestis uir¬
robeata intͣret. In quo monastio ⁊ ipsa
rer osuiu in regione loidis t̾cio decimo
regni sui auuo septimo decino die kalen¬
darũ decenbriũ eũ magna ut᷑q ppłi uti¬
litate confecit. Nam ⁊ sua gentẽ ab hostili

Expanded text:
r Streanaeshalch, ibi monasterium construxit; in quo memorata regis filia, primo discipula vitae regularis, deinde etiam magistra exstitit, donec completo undesexaginta annorum numero, ad complexum et nuptias Sponsi caelestis virgo beata intraret. In quo monasterio et iprex Osuiu in regione Loidis , tertio decimo regni sui anno, decimo septimo die Kalendarum Decembrium cum magna utriusque populi utilitate confecit. N
Abbreviated transcription (Latin):
habebat uirũ ⁊ sapientẽ ꝓbũq moribus
uideret. postulauit eũ possessionẽ terre
aliꝙ̃. ase ad construendũ monasti̾ũ. acci¬
ꝑe. inquo ipse rex ⁊ frequentiꝰ ad depre¬
candũ dũm u̾bũq audiendũ aduenire.
defunctꝰ sepeliri deberet. Nã ⁊ seipsui
fidelit credidit mnultũ iuuari eoꝵ or̃õ¬
uib cotidianis qͥ illo in loco dñm serui¬
rent. Habuerat. uit̃ ide rex secũ frẽm
germanũ eiꝰde ep̃i uocabulo celin iurũ
equũ ac dño deuotũ qͥ ipsi ac familie ip¬
nistͣre solebat. ꝑcuiꝰ noticiã maxime
locũ monasterii construendi in montibꝰ
arduis ac remotis in qͥb latͦnũ magis
latibula ac lustra ferarũ ꝙͣ. habitacula
fuisse uidebant᷑ hominũ. ⁊ iuxta ꝓpł¬
am isaie in cubilib inqͥb pͥꝰ dracones
brde purgare ⁊ sic in eo monasterii
hudam̃ta iacere. postulauit a rege
it sibi totũ quadragesunȩ tempus
quod instabat facultatẽ ac licentiã ibidem

Expanded text:
sanctum et sapientem, probumque moribus videret, postulavit eum possessionem terrae aliquam a se ad construendum monasterium accipere, in quo ipse rex et frequentius ad deprecandum Dominum verbumque audiendum advenire, et defunctus sepliri deberet. Nam et seipsum fideliter credidit multum juvari eorum orationibus quotidianis, qui illo in loco Domino servirent. Habuerat autem idem rex secum fratrem germanum ejusdem episcopi, vocabulo Caelin, virum aeque Deo devotum, qui ipsi ac familiae ipnistrare solebat, per cujus notitiam maxime locum monasterii construendi in montibus arduis ac remotis; in quibus latronum magis latibula ac lustra ferarum, quam habitacula fuisse videbantur hominum: ut, juxta prophetiam Isaiae, iu cubilibus, in quibus prius dracones sorde purgare, et sic in eo monasterii fundamenta jacere, postulavit a rege, ut sibi totum Quadragesimae tempus quod instabat, facultatem ac licentiam ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
aut aliam quelibet lunã usq aduigesi¬
inã pͥmã ẽẽtuentura. expectabat eum⁊
pasche dies ñ nͥ aqͥuta decima luna usq
iapłica tͣditio legem soluit. s potius
adimplet. lu quo obseruandũ pascha
aquarta decima luna pͥmi mensis ad
uesꝑam usq ad uigesimã pͥmã lunan
eiꝰde mensis ad uesꝑam p̃ceptũ ÷ in qͣm¬

Expanded text:
aut alia qualibet luna, usque ad vicesaut alia qualibet luna, usque ad vicesimam primam esset ventura, exspectabat eum, Paschae dies nonnisi a quinta decima luna usque ica traditio legem solvit, sed potius adimplet, in qua observandum Pascha a quarta decima luna primi mensis ad vesperam, usque ad vicesimam primam lunam ejusdem mensis ad vesperam praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
iacobꝰ ait. Uides fr̃ quot milia sunti
iudeis qui credidert̃. ⁊ hi om̃s emulato¬
res st̃ legis: Nec tũ hodie clarescente
ꝑ mundũ eugłio necesse ÷ imo nec lici¬
tũ fidelib ł circuncidi ł hostias do offer¬
cundũ legis consuetudinẽ quartade¬
cuna die mensis pͥmi ad uesꝑam inci¬
piebat celebrationẽ festi paschalis
nil curans utrũ hec sabbo aut iualia
qualibet feria ꝓueniret. At uͦ petiꝰ
cũ romȩ p̃dicaret. memor qr dñspͥma
sabbi resurrexit a mortuis. ac mundo
spem resurrectionis contulit. ita pal¬
cha faciendũ intellerit. ut scđm con¬
suetudinẽ ac p̃cepta legis quartade¬
cuma luna pͥmi mensis eque sicut
ret. & hac ex horta sidñica dies que
tẽ pͥma sabbi uocabat᷑ erat mane
uentura. in ipsa uesꝑa pascha diũ¬
cũ celebrare incipiebat quomͦ⁊ uoꝰ
nõ ꝓrimo mane post lunã quartã dicimã.
s sertadecimã aut septimã decimam

Expanded text:
Jacobus ait: Vides, frater, quot millia sunt in Jacobus ait: Vides, frater, quot millia sunt in Judaeis qui crediderunt? et omnes hi aemulatores sunt legis. Nec tamen hodie clarescente per mundum Evangelio necesse est, immo nec licitum fidelibus vel circumcidi, vel hostias Deo victicundum legis consuetudinem quarta decima die mensis primi ad vesperam, incipiebat celebrationem festi Paschalis, nil curans haec Sabbato, an alia qualibet feria proveniret. At vero Petrus cum Romae praedicaret, memor quia Dominus prima Sabbati resurrexit a mortuis, ac mundo spem resurrectionis contulit, ita Pascha faciendum intellexit, ut secundum consuetudinem ac praecepta legis, quartam decimam lunam primi mensis, aeque sicut ret: et hac exorta, si Dominica dies, quae tunc prima Sabbati vocabatur, erat mane ventura, in ipsa vespera Pascha Dominicum celebrare incipiebat, quomodo etnon proximo mane post lunam quartam decimam, sed sexta decima, aut septima decima,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ his ñ totis contͣ totu orbẽ stulto labore
pugnant. Cui hec dicenti. respondit col¬
manꝰ. Mirũ quare stultũ appellare ue¬
litis laborẽ urm̃ in quo tanti apłi qui
suꝑ pectꝰ dni recũbere dignꝰ fuit exem¬
pla sectam᷑. cũ ipsũ sapientissime uixis¬
se omĩs mundꝰ nouit. At uulfridꝰ. Ab¬
sit inqͥt ut ioħem stulticiȩ rep̃henda¬
mꝰ: cũ scita legis moysaice iuxta littãm
seruaret uidaiante ad huc in multis
eccła nec subito ualentib apłis onĩem legis
obseruantiã que adeo iustituta ÷ abdicat
quomͦ simulacra que a demonib inuenta
sunt repudiare os qͥ ad fide ueniunt ne¬
cesse ÷. ut uidelicet ne scandalũ facent
eis qui int̾ gentes erant uideis. Hins est
eni qͦd paulꝰ thimoteũ circuncidit. qͦs
hostias in tẽplo imnolauit. qͦd cũ aquila
⁊ pͥscilla caput corinthi totudit. adm
chilũ uidelicet utile nͥ ad scandalũ ui¬
tandũ uideoꝵ. Hine ÷ qͦd eidem paulo

Expanded text:
et his non totis, contra totum orbem stulto labore et his non totis, contra totum orbem stulto labore pugnant. » Cui haec dicenti respondit Colmanus: « Mirum quare stultum appellare velitis laborem nostrum, in quo tanti apostoli qui super pectus Domini recumbere dignus fuit, exempla sectamur; cum ipsum sapientissime vixisse omnis mundus noverit. » At Uilfridus: « Absit, inquit, ut Johannem stultitiae reprehendamus, cum scita legis Mosaicae juxta literam servaret, judaizante adhuc in multis Ecclesia, nec subito valentibus apostolis omnem legis observantiam quae a Deo instituta est, abdicare. Quomodo simulacra quae a daemonibus inventa sunt, repudiare omnes qui ad fidem veniunt, necesse est: videlicet ne scandalum facerent eis qui inter gentes erant Judaeis. Hinc est enim quod Paulus Timotheum circumcidit, quod hostias in templo immolavit, quod cum Aquila et Priscilla caput Corinthi totondit: ad nihil videlicet utile, nisi ad scandalum vitandum Judaeorum. Hinc quod eidem Paulo