comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aperuisset librum: quatuior anim alia
et ingintiquat tuor seniores: ceciderunt
coram agno: Agnus librum a peruit :
quando caque multo antede ipso fuerant
p̃nuntiata. oꝑcconpleuit: Unde om̃s
sc̃ĩ cognoscentes illumueracit̃ dm̃ suũ.
dequo ⁊corta misteria sunt predica.
cadunt idesthumilia descsentiua t et ip.¬
sumimitant᷑: Vnde et sequitur. Na¬
bentessiguli ex tharas et phialas a urca
plenasodorcm̃torum: que sunt orcicio¬
nes scõrũ: incytharaestlignum et corde :
set tamendiũ somodotense: Perlignumer¬
go debemꝰ intelligere crucẽ xp̃: Percor¬
das ipscim carnem sc̃orũ : Tenduntur
dunt̃: qui a ño omnes equaliter patiunt᷑ :
dummalius crucifigitur. Alius decollatur
alius ustulatur atque alius lapidatur
etcetera huius modi discrete sustinenttor¬
unam fidemomnes consttentur: Et sicut
xp̃s mortuus est ꝓillis : itaet ipsi moriunt᷑
pipso  Perphialas autẽ caritati sillorũ
latitudinẽ debȩmus intelligere: Vnde

Expanded text:
aperuisset librum, quatuor animalia aperuisset librum, quatuor animalia et viginti quatuor seniores ceciderunt coram agno. Agnus librum aperuit, quando ea quae multo ante de seipso fuerant praenuntiata, opere implevit, unde omnes sancti cognoscentes illum veraciter Deum suum, de quo tanta mysteria sunt praedicta cadunt, id est humilia de se sentiunt et ipsum imitantur. Unde et sequitur: Habentes singuli citharas et phialas aureas plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. In cithara est lignum et chordae, sed tamen diverso modo tensae. Per lignum ergo debemus intelligere crucem Christi, per chordas ipsam carnem sanctorum. Tenduntur duntur, quia non omnes aequaliter patiuntur, dum alius crucifigitur, alius decollatur, alius ustulatur, atque alius lapidatur, et caetera hujusmodi discrete sustinent torunam fidem omnes confitentur. Et sicut Christus mortuus est pro illis, ita et ipsi moriuntur pro ipso. Per phialas autem charitatis illorum latitudinem debemus intelligere. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
figu nrt᷑. qui aisuos electos illuminat: dif¬
cuens sicitt achariais dicit ꝑuniuersã
t̃ruem : Sedhocconsiderandũ: quiacor¬
nua incaprte s̃. et carnem excedunt: Idõ¬
que ꝑcornua emitaentiores sc̃ĩ intelligi
possunt: quicuailde ceteris prirecellut
ligunt᷑ : sicut intacharia legimꝰ. quia qua¬
tuor cornua: quat tuor sunt regna prin¬
cipcilia: hincpaulus sp̃s scĩmunere quȩ¬
Uos in carne nonestis: setinspũ: acsĩ
aliis uerbis diceret: Nequaquam utce¬
terix corporis ossa carne circumdamini.
ni: E tuenit et accipit librum de dexte¬
pr scdentis se intis inthrono: Cum pat̃
cie sint: quare dicitagnũ accepisse librũ
de dextey sedentis : ꝓpt̃ hocuidelicet: qua
quiagnus factus c̃tum quã occisus ⁊pse
homo assumptus adõ uerbo: nõ
solum apatre accepit: et spusc̃o. sed etiã
adiuinitate ipsius uerbi qua eum accepit:
Accepit autem librum: quandoea que de
se eyaent p̃dicta oꝑ econpleuit: Etcum

Expanded text:
figuratur, quia suos electos illuminat disfiguratur, quia suos electos illuminat discurrens, sicut Zacharias dicit, per universam terram. Sed hoc considerandum, quia cornua in capite sunt, et carnem excedunt, ideoque per cornua eminentiores saeculi intelligi possunt, qui valde caeteros praecellunt, liguntur regna, sicut in Zacharia legimus, quia quatuor cornua, quatuor sunt regna principalia. Hinc Paulus Spiritus sancti munere quaeVos in carne non estis, sed in spiritu , ac si aliis verbis diceret: Nequaquam ut caetera corporis ossa circumdamini, ni. Et venit, et accepit librum de dextera sedentis in throno. Cum Patertiae sint, quare dicit agnum accepisse librum de dextera sedentis? Propter hoc videlicet, quia qui agnus factus est tanquam occisus, ipse homo assumptus de Dei verbo non solum a Patre accepit et Spiritu sancto, sed etiam a divinitate ipsius verbi, qua eum accepit. Accepit autem librum, quoniam ea quae de se erant praedicta, opere complevit. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ filiihominis ambulantẽ inmedio
septẽ candel abrorũ Aurcorũ : deinde.
qđ uiderit sedentẽ : Nuncaut̃ subiN¬
git : qđ uiderit agnũ stantẽ : qđ tailĩ
est intelligendum: Ambulatdñs:
buit : aliis scile& graciam linguarum
Alii int̃p̃tatio sermonũ : & cẽt: Sedet uͦ:
quando singulorũ factadiiudicait.:Stat:
quando eis cestanaba diuuat: stetre
enim: iuuareest Unde et stephanuᷤ
int̃manꝰ la prdantiũ : stantc̃ illũ uidi
incelo: Recte autẽ non occisus: sedtã-¬¬
quã occisus inecđa cernit᷑ : quia etsi
mortuusẽ exinfirmitate: uiuit ex uir¬
tutedĩ: uelcerte in medio electorum su-¬
orum tam qua moccisus stat xp̃s: quia
cotidic insuismorit᷑ electis: qui semoru¬
sicant cumuiciis. et cõ cupiscenuis:
Habentẽ cornua septẽ. et oculos seprẽ.
qui sunt septem sp̃s dĩ missi in omnẽ tera:
Qđ ꝑ sepremcornuai: hocetiã significa¬
manifestat cum subiungit: quisunt

Expanded text:
lem Filio hominis ambulantem in medio lem Filio hominis ambulantem in medio septem candelabrorum aureorum. Deinde quod viderit sedentem, nunc autem subjungit, quod viderit agnum stantem, quod taliter est intelligendum: Ambulat Dominus, buit, alii scilicet gratiam linguarum, alii interpretationes sermonum. Sedet vero quando singulorum facta dijudicat, stat quando eos certantes adjuvat. Stare enim adjuvare est, unde et Stephanus inter manus lapidantium stantem illum vidit in coelo. Recte autem non occisus, sed tanquam occisus in Ecclesia cernitur, quia etsi mortuus est ex infirmitate, vivit ex virtute Dei; vel certe in medio electorum suorum tanquam occisus stat Christus, quia quotidie in suis moritur electis, qui se mortificant cum vitiis et concupiscentiis. Habentem cornua septem, et oculos septem, qui sunt septem spiritus Dei missi in omnem terram. Quod per septem cornua, hoc etiam significamanifestat, cum subjungit: Qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Anus ꝓppt̃ uictimationẽ : quic oblat᷑
cstꝰ ꝓ nobincruce: D& ribuiuda:
quiauidelicet ex semine iude descendit¬
cilice flauid decuiꝰ stirpe fuit beata uirgo
marra: ideoqueradre dauid appel¬
latur: iuxta qđ iscuasdicit: Egre
dictur uirga deradice iesse: & flos
depardice eius ascendet: E ccc inquid
infernum: Ideo quelibruma perui
et sigilla ciꝰ soluit: qui comnia prius
nuntiata deseuenens munduman¬
pleuit: Necmouecit quc̃ quam qua¬
re nondicit uincet. cumsituo p̾ce¬
dentiũ patrum quia sacra scriptir¬
yx scpe p̃teritũ ponit profuturo ut
est illud foder̃ manꝰ mcas et pedesmel
ł tuidi eaccce in mediothroni et quet¬
or animalium. et in medio so&r
supͣ dictum ẽ. hoc c̃thronus quod qui¬
tuor animalici: hocetiã seniores: qđ qua¬
tuor ammalia. et thronusadẽ om̃is ec¬
clesia: incuius medroest xp̃s. iuca ꝗllis:
ecceego uenio et habitabit cibo in medio
tui: Suꝑius dicit ioħs. qđ uiderit simi¬

Expanded text:
Agnus propter victimationem, quia oblatus Agnus propter victimationem, quia oblatus est pro nobis in cruce. De tribu Juda, quia, videlicet ex semine descendens David, de cuius stirpe fuit beata virgo Maria, ideo radix David appellatur, iuxta qudietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet. Ecce inquit infernum. Ideoque librum aperuit, et sigilla ejus solvit, quia omnia prius praenuntiata de se veniens in mundum implevit. Nec moveat quempiam quare non dicit vincet, cum sit vox praecedentium Patrum, quia sacra Scriptura saepe praeteritum ponit pro futuro, ut est illud: Foderunt manus meas et pedes meos . Et vidi, et ecce in medio throni et quatuor animalium, et in medio seniorum supra dictum est, hoc est thronus, quod quatuor animalia, hoc etiam seniores, quod quatuor animalia, et thronus, hoc est omnis Ecclesia, in cujus medio est Christus, juxta illud: Ecce ego venio, et habitabo in medio tui . Superius dicit Joannes, quod viderit simi
Abbreviated transcription (Latin):
latus ⁊cursefles sedicat: eo qđ nullus
sit inuentꝰ. quilibrũ posset aperire:
m̃ti fler: quiflebant desi derantes ad¬
uentum filiidĩ inmundũ . quorummunꝰ
dicebat: ut inã disrumperes scelos. eueni¬
res: a facietua montes turbarentur:
Unde er dñs ineuangłio discipulis: bea¬
ti inquid oculi quiuident quȩ uos ui¬
decis : Di coenim uobis quiamuli ꝓ¬
tħc. et reges uoluer̃ uidere: & c&:
ł tunus desenioribus dixit michi:
Nefleueris: Ecceuicitleo de tribu u¬
da radix daiuid a perire librũ et septẽ
signacula cius : Perhunc seniorem.
quẽ libet patremuereris testamenti
debemaccipere : quiaduentũ filiidĩ
prenunt ians: ceteris consolationẽ
p̃bebat. quorum unꝰ dicebat: nõ aut¬
ferctur sceptrũ deiuda & c&̃: Etite¬
rum: Salut aretuũ expectaibodñe
Dumenĩ ista diceret: ostendebat
uti quelibrum illum ꝑaduentũ filii
dĩ reserandurgunde et sub iungitur.
Ecce uicit leo de tribuiuda: & c&̃
quia uictor a mortuis resurrexit:

Expanded text:
latus, cur se flevisse dicat? eo quod nullus sit inventus qui librum posset aperire. menti flet, qui flebant desiderantes adventum Filii Dei in mundum, quorum unus dicebat: Utinam disrumperes coelos, et venires, a facie tua montes turbarentur . Unde et Dominus in Evangelio discipulis: Beati inquit oculi qui vident quae vos videtis: dico enim vobis, quia multi prophetae et reges voluerunt videreihi: Ne fleveris, ecce vicit leo de tribu Juda, radix David aperire librum, et solvere signacula ejus. Per hunc seniorem quemlibet patrem Veteris Testamenti debemus accipere, qui adventum Filii Dei praenuntians, caeteris consolationem praebebat. Quorum unus dicebat: Non auferetur sceptrum de tribu Juda, etc. Et iterum: Salutare tuum exspectabo, Domine . Dum enim ista diceret, ostendebat utique librum illum per adventum Filii Dei reserandum, unde et subjungitur: Ecce vicit leo de tribu Juda, etc. Ltionem, quia victor a mortuis resurrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
missa uirtute sapiencia et diuinita¬
tefortitudo subiungunt᷑. repetita
sentenciaͭ: cum hocsit uirtꝰ qđ forti¬
tudo: Vbi apte adhuc subditur:
inresurrectionegłȩ̃. ⁊nascensione:
benedictionẽ: quia subleuatꝰ ad pa
datur abomnisuacreatura: Digñ
ẽ enimutdimanitas filiidĩ. quȩt corta
sustinuit cruciam̃ta: postspucapꝰ
alcipas: mortem sepulturir̃ resurgat
sindextera patris collocet᷑. et ab
mini ꝯeaturc laudetur. Ad oretur
mari. et que ineo. dignus estaccipere:
uidelicet ipsa humanitas omnia
meminibus subt̃ orn inferno. et in ma¬
ri.et qesunt ineo: Hocẽ qđ ipse dñs¬

Expanded text:
missa virtute, sapientia, et divinitate, fortitudo subjungitur, repetita sententia est, cum hoc sit virtus quod fortitudo, ubi adhuc subditur: in resurrectione, gloriam in ascensione, benedictionem, quia sublevatus ad dedatur ab omni sua creatura. Dignum est enim, ut humanitas Filii Dei quae tanta sustinuit cruciamenta, post sputa, post alapas, mortem, sepulturam, resurgat, et in dextera Patris collocetur, et ab omni creatura laudetur, adoretur,mari, et quae in eo, dignus est accipere. Ut videlicet ipsa humanitas omnia hominibus, sub terra, in inferno et in mari, et quae sunt in eo. Hoc est quod ipse D
Abbreviated transcription (Latin):
riendus : Qđ tam̃ it afactum esbquia prius
udñs libruma peruit. id est scripturam
uet eris testamenti insefactus homo cõ¬
pleuit: unde ipsedicit: nonueni soluerele¬
ruroque scriptaerant deillornlegemoy si
& ꝓpħis. et psalmis: ł tnemopoterat ricque
incelo : id est inangłis. neque in terra idẽ
in ominibus ncque in inferno idẽ in anim¬
bus corporeram exemptis aperirelibrũ:
id est misterra scripturirrũ reserare: quia
nec dumplenitudo temporis aduenerat
quandotalia p̃colegis impleri flagitabat
inceloneque in terra. neque s ubterrapo¬
teriet respicerelibrum.⁊quomodo potuit
cumuidere: aut ubi fuit auinum quid
ei soli concessumc̃i qđ nemini authomini
audanglorũ ꝑmissumẽ: set respicere hi
posi tumest : ꝓeo qdẽ digne conp̃hendere:
quisenĩ angłorũ. uel hominũ. conp̃hen¬
dere potestꝰ. quomodo ille incircum¬
scriptus & uiuificator sp̃s intirute.¬
rum matris uirginis sitanimatus

Expanded text:
riendus est. Quod tamen ita factum est, quia prius riendus est. Quod tamen ita factum est, quia prius Dominus librum aperuit, id est Scripturam Veteris Testamenti in se factus homo complevit, unde ipse dicit: Non veni solvere leta erant de eo in lege Moysi et prophetis et Psalmis. Et nemo poterat, neque in coelo, id est in angelis, neque in terra, id est in hominibus, neque in inferno, id est in animabus jam corpore exemptis, aperire librum, id est mysteria Scripturarum reserare, quia necdum plenitudo temporis advenerat, quando talia praeco legis impleri flagitabat. in coelo, neque in terra, neque sub terra poterat respicere librum, quomodo ille poterat eum videre? Aut ubi fuerit, aut nunquid ei soli concessum est, quod nemini aut hominum aut angelorum permissum est? Sed respicere hic positum est, pro eo quod est digne comprehendere. Quis enim angelorum vel hominum comprehendere potest, quomodo ille incircumscriptus et vivificator spiritus intra uterum virginis sit animatus?
Abbreviated transcription (Latin):
certis intus latet occultus. ut et dubi¬
tationẽ auferat et fideles exerceat:
Seprimꝰ ad extremum inp̃cepti suitę
agendeforis: in p̃ceptis autem siguran¬
de intus latet: Hos modos anteredẽp¬
cionis quidem tempus absconditos:
ipsouero redemptoris tempore ꝑxõm
lenti et pulchrostiloquã pluraloqui
uir: E tuidiangłm fortem predi¬
cantemuoce magna: Quis est di¬
nus aperire librũm: etsolueresi¬
acula eiꝰ  quisestiste angłs: nimi¬
rumquilibet doctorueteris testam̃ti:
Labia enim sacerdotis custodiunt scientiã.
& legemrequirunt ex orecius. Quia an¬
głs dñi exercituũ est Angłi quippe¬
triarche: requirebeort anaro quis posset
legem spiritalit̃ intelligendãreserare :
Quod autem dic̃ quis est dignus a pereli¬
brũ et soluere signacula: p̃poster us
ordo est. Prius enimdicit libruma periri
et sic eius signacula resolui cumprius signa¬
cula sint reuoluenda: posteti quelibera pe¬

Expanded text:
certis intus latet occultus, ut et dubicertis intus latet occultus, ut et dubitationem auferat, et fideles exerceat. Septimus ad extremum in praeceptis vitae agendae foris, in praeceptis autem vitae figurandae intus latet. Hos modos ante Redemptionis quidem tempus absconditos, ipso vero redemptoris tempore per Chlento et pulchro quamplura loquiidi angelum fortem, praedicantem voce magna: Quis est dignus aperire librum et solvere signacula ejus? Quis est iste angelus? Nimirum quilibet doctor Veteris Testamenti. Labia enim sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est triarchae requirebant anxie quis posset legem spiritualiter intelligendam reserare. Quod autem dicit, quis est dignus aperire librum, et solvere signacula ejus, praeposterus ordo est? Prius enim dicit librum aperire, et sic signacula ejus resolvi, cum prius signacula sint resolvenda, posteaque liber ape
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas ẽ: ut est circum cisiosabba¬
tum: oblatio uictimarum: que sic̃
dictumest cessante umbririnueri¬
tate spiritalit̃ cuncta ꝑaguntur
Sed qui ahidiber intus et foris scrip¬
tus fuisse asserit᷑ ĩuidendum est dehis
septemmo dis quidebeant intus. qui
forinsecus reputari: Primus it cique
historicus ⁊destsimplexinichil inscinisti¬
cum retinens. totus est foris: Scđs allego¬
ricus : totus omnino int̾: Q uastus quo¬
que dedõ apud quẽnonẽ tunsmutatio
necuicissitud inis obumbratio cuius
sensus intus debet accipi Paxenimdĩ
exuperrt omnem sensum. et cius clem̃¬
tiã quȩ dese siguratĩ multanariruit:
nullus competent ad ting&. Quintꝰ
porromparabolis uerborumdiffusus
inuibus dam &iã gestũ litterȩ imitanᷤ
et depeccatis & ad ukeri is hominum.
uel propheciam operum ł secreta spiri¬
talium sensuum multa p̃signans. ⁊ntꝰ
modis homnibus est reputandus: Sext¬
&iam degeminosaluatoris aduentu
cestisclaret indiciifforis in pitu posit.

Expanded text:
unt, ut est circumcisio, sabbatum, oblatio victimarum, quae sicut dictum est, cessante umbra, in veritate spiritualiter peraguntur. Sed quia hic liber intus et foris scriptus fuisse asseritur, videndum est de his septem modis, qui debeant intus, qui forinsecus reputari. Primus itaque historicus, idemque simplex, nihil in se mysticum retinens, totus est foris. Secundus allegoricus, totus omnino intusque de Deo, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio, uterque sensus intus debet accipi. Pax Dei exsuperat omnem sensum , et ejus clementiam, quae de se figuratim multa narravit, nullus competenter attingit. Quintus porro in parabolis verborum diffusus, quibusdam etiam gestum litterae imitans, et de peccatis et adulteriis hominum, vel prophetiam operum, vel secreta spiritualium sensuum multa praesignans, intus modis omnibus est reputandus. Sextus etiam de gemino Salvatoris adventu, certis claret testimoniis, foris in promptu positus,
Abbreviated transcription (Latin):
precellentissimus imperator
Karolus scãe recordationis insignisq me¬
moriae tẽporalem finiens cursum. felicit᷑
ut credimꝰ ad gaudia migrauit aeterna:
Iic siquidem fuit serenissimi augusti
hludo uici filius. ac nepos gloriosissimi
caesaris eiusdem nominis Raroli. cuuis
celsitudinis at que dulce dirs nobilissima
ꝓpinqua euis bertrada abbatissa. cũ onũi
congregatione sibi commniissa supplicatio¬
nibus deuorissimis assidue memor. hanc
memoriam litteris conpendio conp̃hen¬
sam fecit deseribi. quȩ in eius anniuersa¬
rio annuatim recitaretur eiusq memo

Expanded text:
praecellentissimus imperator Karolus, sanctae recordationis insignisque memoriae, temporalem finiens cursum, feliciter, ut credimus, ad gaudia migravit aeterna. Hic siquidem fuit serenissimi augusti Hludovici filius, ac nepos gloriosissimi caesaris ejusdem nominis Karoli. Cujus celsitudinis atque dulcedinis nobilissima propinqua ejus, Bertrada abbatissa, cum omni congregatione sibi commissa supplicationibus devotissimis assidue memor, hanc memoriam litteris conpendio conprehensam fecit describi, quae in ejus anniversario annuatim recitaretur, ejusque memo
Abbreviated transcription (Latin):
riberto. hugone datis acceptisq
obsidib & concesso sibi pago namne¬
tico pacẽ pepigere francis. Sinodus
sex episcoporũ apud tros leiũ habita
contradicente rege rodulfo ꝑmis¬
sos heribti comitis & mandante
illi ut sinodũ differret sibique
obuiam ad conpendiũ ueniret. Qđ
ille a gererernuit: sinodo uero in¬
t̃fuit: Vbiherluinus comes adpe¬
nitentiam uenit: ꝓuxore quam
duxerat. alia uiuente. Postab¬
solutionẽ sinodi: heribtus comes
laudium in gredi uoluit: Pre¬
uenit aut̃ eũrodulfus rex : missis
illo militibis adcustodiam loci
Ipse denique subsecutus idem castel¬
lum in gressus .ẽ Atheribtus haro¬
lum decustodia eiecit. secumq in
pagum ueromandissem scilic&e ad scm
quintinum deducit: Rodulfus uero
mbur gundiam reuertitur : rot garii
filuscumuxore sua adcustodiã lau¬
duni relictis: Quie gredientes: Lo¬
caqueq de uastent circac odiciacũ
episcopure mensis castrum Karo¬
Karolo conmittit : & amiticiã firmat

Expanded text:
riberto et Hugone, datis acceptisque riberto et Hugone, datis acceptisque obsidibus et concesso sibi pago Namnetico, pacem pepigere Francis. Synodus sex episcoporum apud Trosleium habita, contradicente rege Rodulfo, per missos Heriberti comitis, et mandante illi ut synodum differret, sibique obviam ad Compendium veniret. Quod ille agere renuit; synodo vero interfuit. Ubi Herluinus comes ad poenitentiam venit pro uxore, quam duxerat alia vivente. Post absolutionem synodi Heribertus comes Laudunum ingredi voluit; praevenit autem eum Rodulfus rex, missis illo militibus ad custodiam loci; ipse denuo subsecutus, idem castellum ingressus est. At Heribertus Karolum de custodia ejecit, secumque in pagum Veromandinsem, scilicet ad Sanctum Quintinum deduxit. Rodulfus vero in Burgundiam revertitur, Rotgarii filiis cum uxore sua ad custodiam Lauduni relictis; qui egredientes, loca quaeque devastant circa Codiciacum, episcopii Remensis castrum. KaroKarolo committit, et amiciciam firmat
Abbreviated transcription (Latin):
gio successit. quasi febris & tussis.
quȩ mixta quoq mortalitate in
cunctas germaniae gallideq gen¬
tes irrepsit. V uidricus mettensis
antistes de fungitur. Heribtus
comes legatos suos trans rhenũ diri¬
git ad hemricũs Quib reuersis
euccatur adsollo quium hein¬
tici per eosdem. Ad quod ꝓpe¬
rans cum hugone rotbertifilio
pace firmata. muneribus. He in¬
ricum honorat: & honoratur
abillo: Ibi &iam he inricus
episcopum m&tensium. con¬
tẽpta electione ipsorum
cridam ut ferebaturder
seruo dedit cognom̃to bennoni:
Hugo filius rotbti & heribertꝰ
comes contra nord mannos ꝑ¬
gunt qui suꝑ fluuiũ ligerim
morabant᷑: Tempestas maxi¬
ma pagũ laudunensem concus¬
sit & sues sonicũ. qua domꝰ euer¬
sȩ. arboresq multe fuer̃ euulsȩ :
Somines ex ani mati ꝑ loca diuer¬
sa quã plures Vuillel mꝰ a qui¬
tanorum princeps obiit: Nord¬
manni deligeri post qũa obsessi
sunt eb domadib quinq ab he¬

Expanded text:
igio successit, quasi febris et tussis, igio successit, quasi febris et tussis, quae mixta quoque mortalitate in cunctas Germaniae Galliaeque gentes irrepsit. Widricus Mettensis antistes defungitur. Heribertus comes legatos suos trans Rhenum dirigit ad Heinricum, quibus reversis, evocatur ad colloquium Heinrici per eosdem, ad quod properans, cum Hugone Rotberti filio pace firmata, muneribus Heinricum honorat et honoratur ab illo. Ibi etiam Heinricus episcopium Mettensium, contempta electione ipsorum, cuidam, ut ferebatur, Dei servo dedit, cognomento Bennoni. Hugo filius Rotberti et Heribertus comes contra Nortmannos pergunt, qui super fluvium Ligerim morabantur. Tempestas maxima pagum Laudunensem concussit et Suessonicum, qua domus eversae arboresque multae fuerunt evulsae, homines exanimati per loca diversa quamplures. Willelmus Aquitanorum princeps obiit. Nortmanni de Ligeri postquam obsessi sunt ebdomatibus quinque ab He
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ illud ꝑuaserat & alteri
femine. uiuente sua uxore se copu¬
lauerat ⁊ Occiso quoq a filiis bertȩ
bur chardo a lamannorũ principe
ipsius rodulsi socero qui al pes
cũ ipso trans mearat: italia regni
gr̃a recuperandi genero Hugo
presbit̃ expulsus uirduno: de¬
fungit᷑ Ebrardus quoq trans¬
renensis in regnũ lotharii mittit᷑
ab heinrico iusticiã faciendi causa.
& lotharienses int̃se pacȩ consociant
Nodulfꝰ comes filius hei loidis obut:
Non multo post &iam rotgarius uc¬
tricus eius comes laudunensis pagi
decessit: Hugo filius rotbti filiam
ead uardi regis anglorũ. sororẽ con¬
iugis Karobi duxit uxorem Aa¬
rodulfũ regẽ & heribtũ comĩtẽ
ꝓlaudimnensi comitatu quẽ heri¬
b̵tus odoni filio suo dari petebat
concedente illũ rege cuidã filiorũ
rot garii nomine rotgarii. simultas
exoritur: Acies gneae remis incȩlo
mense martio mane quadã diedo¬
minica uisae Eui sigro pestis ruest¬

Expanded text:
regnum illud pervaserat, et alteri regnum illud pervaserat, et alteri feminae vivente uxore sua se copulaverat; occiso quoque a filiis Bertae Burcardo Alamannorum principe, ipsius Rodulfi socero, qui Alpes cum ipso transmearat, Italiae regni gratia recuperandi genero. Hugo presbiter expulsus Virduno, defungitur. Ebrardus quidam Transrhenensis in regnum Lotharii mittitur ab Heinrico, justitiam faciendi causa, et Lotharienses inter se pace consociat. Rodulfus comes, filius Heiluidis, obiit. Non multo post etiam Rotgarius vitricus ejus, comes Laudunensis pagi, decessit. Hugo filius Rotberti filiam Eadwardi regis Anglorum, sororem conjugis Karoli, duxit uxorem. ARodulfum regem et Heribertum comitem pro Laudunensi comitatu, quem Heribertus Odoni filio suo dari petebat, concedente illum rege cuidam filiorum Rotgarii nomine Rotgario, simultas exorta est. Acies igneae Remis in coelo mense Martio mane quadam die dominica visae; cui signo pestis e vest
Abbreviated transcription (Latin):
passa defectũ. & in pallo rem conuer¬
sa .ẽ quadã luminis relicta parti¬
cula. ueluti eẽt scđa Sicq aurora
iam incipiente: insanguineũ tota
metu remis asuis monasterus sunt
delata Interque sc̃ẽ quoq uualle¬
burgis reliquiȩ. ad quas ñnulla
exercebantur miracula: Exactio
pecunie collaticiȩ nordmannis pacto
pacis dande publice fit ꝑfranciã.
atq: burgundiã. Data igitur
Hinc exercitus ex francia burgun¬
diaq cũ rodulfo rege. & heribto
comite ꝓficiscitur suꝑ ligerim:
Et acceptis obsidib aburbe niuer¬
nensi quã frater ũuillel mi contra
regem tutabatur: in aquitaniam
ad ꝑsequendũ uuillelmũ quia rege
forte desciuerat transe unt. inse.¬
cunt᷑ qͥ fugientẽ donec rumor
in festacionis hungarorũ quod
iterũ iam rhenũ transissent. exer¬
citũ infranciã repedare coegit
ugo filius berte : rex romȩ suꝑ
italiã constituitur: Expulso ro¬
dulfo cis alpine galliae regȩ. qui

Expanded text:
passa defectum et in pallorem converpassa defectum et in pallorem conversa est, quadam luminis relicta particula, velut esset secunda; sicque aurora jam incipiente, in sanguinem tota metu Remis a suis monasteriis sunt delata; inter quae sanctae quoque Walburgis reliquiae, ad quas nonnulla exercebantur miracula. Exactio pecuniae collaticiae, Nortmannis pacto pacis dandae, publice fit per Franciam atque Burgundiam. Data igitur Hinc exercitus ex Francia Burgundiaque cum Rodulfo rege et Heriberto comite proficiscitur super Ligerim, et acceptis obsidibus ab urbe Nivernensi, quam frater Willelmi contra regem tutabatur, in Aquitaniam ad persequendum Willelmum, qui a rege forte desciverat, transeunt insecunturque fugitantem, donec rumor infestationis Hungarorum, quod iterum jam Rhenum transissent, exercitum in Franciam repedare coegit. Hugo, filius Bertae, rex Romae super Italiam constituitur, expulso Rodulfo Cisalpinae Galliae rege, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cuncti se lotharienses cõmittunt.¬
& ipse bernuino dadanis epĩ nepoti
epis copiũ uirdunense concedit:
Qui expulso hugone pres bitero.
cui rodulfus illud dederat: ibidẽ
ordinatur epis copꝰ
nno decce xxui incipiebat
& rodulfus rex cũ heribto comi¬
te & quibus dã maritimis fran¬
cis nord mannos inpago atrabaten¬
si quodã saltu coartatos obsidebat:
Cum repente post aliquos dies noctu
eruptione coepta. nordmanni
castra regis ag grediuntur ibiq
regi ne a norđ mannis cõp̃hende¬
retur. succursũ abheriberto
succensisq quibus dã pugnatũ
ad castra Nordm̃ anni tandem
a castrorũ ꝑuasione repulsi rece¬
dunt Rex ibi uulneratꝰ & hil¬
gaudus comes interemptus est
Nord manni mille &centũ dicuntꝰ
ibidẽ occisi Sicq rodulfꝰ lau¬
dunũ reuertit᷑. & nordmanni
usq inpagũ porcensem sil uestra
sem. p̃dis incendiisq dese uiunt¬
Luna quarta decima sabbato scõ
pasche. die kalendarũ a priliũ

Expanded text:
cuncti se Lotharienses committunt, etcuncti se Lotharienses committunt, et ipse Bernuino Dadonis eepiscopium Virdunense concedit, qui et expulso Hugone presbitero, cui Rodulfus illud dederat, ibidem ordinatur episcopus. Annus DCCCCXXVI incipiebat, et Rodulfus rex cum Heriberto comite et quibusdam maritimis Francis Nortmannos in pago Atrabatensi quodam saltu coartatos obsidebat, cum repente post aliquot dies noctu eruptione coepta, Nortmanni castra regis aggrediuntur; ibique regi, ne a Nortmannis comprehenderetur, succursum ab Heriberto, succensisque casis quibusdam, pugnatum ad castra. Nortmanni tandem a castrorum pervasione repulsi, recedunt; rex ibi vulneratus et Hilgaudus comes interemptus est; Nortmanni mille et centum dicuntur ibidem occisi. Sicque Rodulfus Laudunum revertitur, et Nortmanni usque in pagum Porcensem silvestria sem praedis incendiisque desaeviuntLuna quartadecima sabba o sancto paschae, die Kalendarum Aprilium,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uidentes nordmanni . qui armis
uitã ꝓposse tutabant᷑ postꝗ spem
iugulati sunt Et alii quidem fran¬
corũ necabant᷑ gladiis. alii ꝓpriisse
oppetebat telis: Sicq om̃ib ꝓstra¬
tis & p̃da non modita direpta
franci reuertunt᷑ ad sua: Ruoduls
autẽ rex cũ hugone & bur guntra¬
onib: inpago bel uacensi sedebat
Peridẽ tẽpꝰ seulfus remorũ areti¬
episcopꝰ obut ex pletis inepisco¬
patu annis trib & dieb quinque
Seribtus comes remis uenit &
uass allos ipsius a eccła sed & clericos
de electione rectoris. ad suũ consi¬
liũ intendere fecit: Hugo filius
rotbti pactũ securitatis accepit
anordmannis tersa filiorũ baldu¬
ini rodulsi quoq de gaugeio. atq:
hilgaudi extra securitatem relicta
Episcopatus remensis. heriberto
comiti cõmissus ẽ sub obtentu filii
sui hugonis ad modũ paruuli. nec¬
dũ ceu ferebat᷑ quinquennis
Abbo epis copꝰ roma petit cũ lega¬
tis heribti comitis He inrico

Expanded text:
Quod videntes Nortmanni, qui armis Quod videntes Nortmanni, qui armis vitam pro posse tutabantur, postquam spem jugulati sunt. Et alii quidem Francorum necabantur gladiis, alii propriis se oppetebant telis. Sicque omnibus prostratis, et praeda non modica direpta, Franci revertuntur ad sua. Rodulfus autem rex cum Hugone et Burgundionibus in pago Belvacensi sedebat. Per idem tempus Seulfus Remorum archiepiscopus obiit, expletis in episcopatu annis tribus et diebus quinque. Heribertus comes Remis venit, et vassallos ipsius aecclesiae sed et clericos de electione rectoris ad suum consilium intendere fecit. Hugo filius Rotberti pactum securitatis accipit a Nortmannis, terra filiorum Balduini, Rodulfi quoque de Gaugeio atque Hilgaudi extra securitatem relicta. Episcopatus Remensis Heriberto comiti commissus est sub obtentu filii sui Hugonis, admodum parvuli, necdum, ceu ferebatur, quinquennis. Abbo episcopus Romam petit cum legatis Heriberti comitis. Heinrico
Abbreviated transcription (Latin):
acceptis : Hil gauđ comes & c&eri
maritimi franci loca sibi uicina
nuꝑ a nord mannis possessa ꝑuaden¬
tes deuastant: Rodulfus interea
deburgundia reuertit᷑ infranciã
& ut se adbellũ contra nordmannos
p̃parant francis banno denuntiat
Heribtꝰ igit᷑ expedicione cȩpta contn
nord mannos cũ militib: remensis
aeccłae arnul fꝰ quoq comes & ceteri
maritimi franci. p̃sidiũ quoddã
nord mannorũ aggrediunt᷑ quo &iã
Collo princeps eorũ mille nordman¬
nos p̃t̃ ipsius in habitatores oppidi
exrodomo trans miserat Idem uero
castrũ secus mare sitũ: uocabat᷑ auga
Quod circũ dantes franci: uallũ quo pro
ante murali cingebat᷑ irrumpunt
murũq in fringentes conscendunt.¬
& oppido pugnando potiti mares
cunc tos interimunt munitionẽ suc¬
cendunt Non nulli tamen euaden¬
tes finitimã quandã occupant insulã :
Quã aggredientes franci : maiore lic&
mora quã oppidũ coeperant: capiunt

Expanded text:
acceptis. Hilgaudus comes et ceteri acceptis. Hilgaudus comes et ceteri maritimi Franci loca sibi vicina nuper a Nortmannis possessa pervadentes, devastant. Rodulfus interea de Burgundia revertitur in Franciam, et ut se ad bellum contra Nortmannos praeparent Francis banno denuntiat. Heribertus igitur expeditione coepta contra Nortmannos cum militibus Remensis aecclesiae, Arnulfus quoque comes et ceteri maritimi Franci praesidium quoddam Nortmannorum aggrediuntur, quo etiam Rollo princeps eorum mille Nortmannos praeter ipsius inhabitatores oppidi ex Rodomo transmiserat. Idem vero castrum secus mare situm vocabatur Auga; quod circumdantes Franci, vallum, quo pro antemurali cingebatur, irrumpunt, murumque infringentes conscendunt; et oppido pugnando potiti, mares cunctos interimunt, munitionem succendunt. Nonnulli tamen evadentes, finitimam quandam occupant insulam, quam adgredientes Franci, majore licet mora quam oppidum coeperant, capiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lani cũ suburbanis egredientes
nord mannos repellunt. sternunt
quos poterant partẽ suburbu libe¬
rant Baiocenses interim t̃rã nord¬
mannorũ ultra sequanã dep̃dant᷑
Quo cõꝑto parisiaci: & ipsi quoq cũ
quibusdã fidelib: hugonis filii rotbti
& quorũ dã castellorũ oppidanis.
partẽ quendã pagi rotoma gensis
qui possidebat᷑ anordmannis -cis
sequanã depopulati funt: uillis suc¬
acensis peccorib ab ductis non nullis
u&iam nordmannorũ int̃fectis:
Heribtꝰ comes interea cũ paucis
francorũ. quia parũ ad huc herbȩ¬
ł in ueniebatur aequis: transitum
nord mannis ꝓhibendi grã suꝑ
is arã residebat. Nord m̃anni traȩ
suae cognita uastacione insua festi¬
nant redire. He in ricꝰ deniq rhenũ
transiens oppidũ quoddã nomine
tulpiacũ qđ gis leb̾ti fideles tuta¬
bant᷑ ui cȩp̾it nec diu demoratus
infra regnũ lotharii ad sua trans
rhenũ regredit᷑ obsidib agis leb̾to

Expanded text:
liani cum suburbanis egredientes, liani cum suburbanis egredientes, Nortmannos repellunt, sternunt quos poterant, partem suburbii liberant. Bajocenses interim terram Nortmannorum ultra Sequanam depraedantur. Quo comperto Parisiaci, et ipsi quoque cum quibusdam fidelibus Hugonis filii Rotberti, et quorundam castellorum oppidanis, partem quandam pagi Rotomagensis, qui possidebatur a Nortmannis cis Sequanam, depopulati sunt, villis succensis, pecoribus abductis, nonnullis etiam Nortmannorum interfectis. Heribertus comes interea cum paucis Francorum, quia parum adhuc herbae inveniebatur equis, transitum Nortmannis prohibendi gratia, super Isaram residebat. Nortmanni terrae suae cognita vastatione, in sua festinant redire. Heinricus denique Rhenum transiens, oppidum quoddam nomine Tulpiacum, quod Gisleberti fideles tutabantur, vi coepit, nec diu demoratus infra regnum Lotharii, ad sua trans Rhenum regreditur, obsidibus a Gisleberto
Abbreviated transcription (Latin):
francis & dedie indiem ꝓferentib
naues a parisio uenturas expectando
eruptione clamfacta. quorum dã
nr̃orũ ueluti fertur assensu nord¬
manni sua castra linquentes & saltũ
quendã itersuũ tutandi grã peten:¬
tes euadunt. Nr̃orũ uero quiq:
re grediunt᷑ ad sua Ieiunus itaq
ceptis quadra gesi malib: heribtũ
cũ gis leberto indeq cũ hugone
locutꝰ regẽ accersiuit exburgun¬
dia: Qui festinant̃ adueniens
camaracũ lothariensib atq gisle¬
bto ꝓficiscit᷑ obuiã. Quiq hoc placitũ
omittentes suꝑ mosam ad eũ ueni¬
unt: suiq: gis lebtus & õtho effici¬
unt᷑ Nordmanni dero domo fed
quod olim pepigerant irrumpentes.
pagũ beluacensẽ atq ambianem sẽ
dẽpopulant᷑ Ambianis ciuitas
male ꝓ uiso confugientiũ igne succen¬
sa est Sic & atrabatis subito exorto
conflagrauit incendio: Nordmanni
usq ad nouio magũ p̃datũ ueniunt
& suburbana succendunt: Castel¬

Expanded text:
Francis et de die in diem differentibus, Francis et de die in diem differentibus, naves a Parisio venturas expectando, eruptione clam facta, quorumdam nostrorum veluti fertur assensu, Nortmanni sua castra linquentes, et saltum quendam iter suum tutandi gratia petentes, evadunt; nostrorum vero quique regrediuntur ad sua. Jejuniis itaque coeptis quadragesimalibus, Heribertus, cum Gisleberto indeque cum Hugone locutus, regem accersiit ex Burgundia; qui festinanter adveniens, Camaracum Lothariensibus atque Gisleberto proficiscitur obviam. Quique hoc placitum omittentes, super Mosam ad eum veniunt, suique Gislebertus et Otto efficiuntur. Nortmanni de Rodomo foedus quod olim pepigerant irrumpentes, pagum Belvacensem atque Ambianensem depopulantur. Ambianis civitas male proviso confugientium igne succensa est; sic et Atrabatis subito exorto conflagravit incendio. Nortmanni usque ad Noviomagum praedatum veniunt, et suburbana succendunt. Castel
Abbreviated transcription (Latin):
segisus trecasinȩ urbis episcopꝰ
uulneratus ẽ Quo rodulfꝰ rex
cõꝑto inburgundiã cũ quibus dã
exfrancia militib: scilic& remensis
aeccłae & abbone sues sonensi epõ
paucis & iam aliis secũ comitantib
ꝓficiscit᷑ heribto quoq: comite sẽ
ꝓsequente Collecta qͥ: exburgun¬
dia militũ manu non pauca : uenit
usq: ad castra nordmannorũ suꝑ
sequanã: Ibiq ab aluis qui ex fran¬
cia ꝑ rexerant pedestripugna
certatũ ad castra. Videntẽs uͦ
quod illi qui erant cũ rege pars
scilic& exercitꝰ maxima seq
castra inuader nec equis desi¬
lire tẽptarent. cõpuleis in castra
nord mannis qui fucrant ipugnan¬
dũ egressi quibus dã quesq ꝓstratis
a castrorũ ꝑuasione discedunt castrac
duob: uł trib: milib: a nordmannorũ
castris metant᷑ in girũ: hugone rotba
filio econtra suꝑse qua nam hac ex
parte castra metato: Nbi ꝓpinquiore
castrorũ obsidianẽ ꝓ crastinantib

Expanded text:
segisus Trecasinae urbis episcopus segisus Trecasinae urbis episcopus vulneratus. Quo Rodulfus rex comperto, in Burgundiam cum quibusdam ex Francia, militibus scilicet Remensis aecclesiae et Abbone Suessionensi episcopo, paucis etiam aliis secum comitantibus, proficiscitur, Heriberto quoque comite se prosequente. Collectaque ex Burgundia militum manu non pauca, venit usque ad castra Nortmannorum super Sequanam; ibique ab his qui ex Francia perrexerant pedestri pugna certatum ad castra. Videntes vero, quod illi qui erant cum rege, pars scilicet exercitus maxima, neque castra invadere neque equis desilire temptarent, compulsis in castra Nortmannis qui fuerant ad repugnandum egressi, quibusdam quoque prostratis, a castrorum pervasione discedunt, castraque duobus vel tribus milibus a Nortmannorum castris metantur in girum, Hugone Rotberti filio econtra supra Sequanam hac ex parte castra metato. Ubi propinquiorem castrorum obsidionem procrastinantibus
Abbreviated transcription (Latin):
argenti libris centũ. pacatꝰ cũ
stephano p̃fatę urbis ep̃o p̃sente¬
heribto & plurib franciae comi¬
tib Rodulfꝰ rex castellũ mon¬
tis scĩ iohannis id ragenardo
inuito lic& deserente recepit.
sicq franciã repecit: Vuillelmꝰ
& hugo rotbti filius cũ ragenal
cꝓficiscitur Inluminationes can¬
delarũ hoc anno multae ꝑdiuersa
franciae loca orto repente lumine
factȩ & uisiones scõꝵ cuidã pres bi¬
tero nomine ebrulso in uilla rimo¬
somo ꝓximo cõmanenti hostensȩ:
Remis in aeccła scãe mariae sollẽp¬
nitate om̃iũ scõꝵ. quidã diu con¬
tractus. cuius coxȩcrurib in hese¬
rant. iunctȩ poplitũ neruis ita re¬
tractis uirtute diuina solutus &¬
red integrante: Ragenolđ
cũ suis nordmannis bur gun¬
diã depopulat᷑. cum quo uuarneriꝰ
& manasses comites. ansegisus &
got sel mꝰ p̃sules. congressi apud
rius comes ibi aequo cui sed ebat
occiso: captus & int̃emptus ẽ. & an¬

Expanded text:
argenti libris centum, pacatur cum argenti libris centum, pacatur cum Stephano praefatae urbis episHeriberto et pluribus Frantiae comitibus. Rodulfus rex castellum montis sancti Johannis, id Ragenardo invito licet deserente, recepit, sicque Frantiam repetit. Willelmus et Hugo Rotberti filius cum Ragenoldproficiscitur. Illuminationes candelarum hoc anno multae per diversa Frantiae loca, orto repente lumine, factae, et visiones sanctorum cuidam presbytero nomine Ebrulfo in villari Mosomo proximo conmanenti ostensae. Remis in aecclesia sanctae Mariae sollempnitate omnium sanctorum quidam diu contractus, cujus coxae cruribus inhaeserant junctae poplitum nervis ita retractis, virtute divina solutus redintegrante, Raginoldus cum suis Nortmannis Burgundiam depopulabatur. Cum quo Warnerius et Manasses comites, Ansegisus et Gotselinus praesules, congressi apud rius comes ibi, equo cui sedebat occiso, captus et interemptus est, et An
Abbreviated transcription (Latin):
demoratus tandẽ red integrata
sanitate suessonicã petut ciuitatẽ
Indeq re gredit᷑ inburgundiam:
Heinricꝰ aeq: in ipsis parmatarũ
finib ualitudine corporis: tota
detinet᷑ aestate: Interu contẽp¬
tio int̃gis lebtũ & ra genariũ frẽm
eius nec minor int̃bosonẽ & otho¬
nẽ cedibus incendiis ac dep̃dati¬
comes quod da castellũ stephani
camaricensis ep̃i. dolosa infesta¬
tione comp̃hendens incendit
Presidu &iam heribti turris suꝑ
mat̃nã fluuiũ. ubi karolus custo¬
diebatur subita neo conflagrauit
incendio. Raie nolđ cũ suis nord¬
mannis. quia ñdũ possessionẽ intra
gallias acceperat: trã hugonis int̃
li gerim & sequanã depopulat᷑
Si nodus epis coporũ remensis dio¬
ceseos apud tros leiũ octobrim̃ se
habita seulfo archi epõ p̃sidente
in qua isaac comes adem̃dationẽ
& satis factionẽ uenit ꝓhis quae
praue aduersus a eccłam cama¬
racensem ꝑpetrauerat & uadatꝰ

Expanded text:
demoratus, tandem redintegrata demoratus, tandem redintegrata sanitate, Suessonicam peciit urbem, indeque regreditur in Burgundiam. Heinricus aeque in ipsis Sarmatarum finibus valitudine corporis tota detinetur aestate. Interim contentio inter Gislebertum et Ragenerum, fratrem ejus, nec minor inter Bosonem et Othonem, caedibus, incendiis ac depraedaticomes quoddam castellum Stephani Camaracensis episcopi dolosa infestatione comprehendens, incendit. Praesidii etiam Heriberti turris super Maternam fluvium, ubi Karolus custodiebatur, subitaneo conflagravit incendio. Raginoldus cum suis Nortmannis, quia nondum possessionem intra Gallias acceperat, terram Hugonis inter Ligerim et Sequanam depopulatur. Synodus episcoporum Remensis dioceseos apud Trosleium Octobri mense habita, Seulfo archiepiscopo praesidente, in qua Isaac comes ad emendationem et satisfactionem venit, pro his quae prave adversus aecclesiam Camaracensem perpetraverat, et vadatus
Abbreviated transcription (Latin):
dentes gothiam impetunt. quos in¬
sequentes p̃dicti duces ster nunt
ex eis quos repperire poterant.
nterea berengarius italiae rex
a suis interimit᷑ Nord manni¬
cũ francis pacẽ in eunt sacram̃tis
ꝑhugonẽ & heribtũ comites seulfũ
quoq archiepm absente rege rodul¬
fo eius tam̃ consensu terra illis auco
cino mannis & baiocae pacto pacis
eis concessae: Hungari qui gothiã
uastabant: pestẽ quandã ꝑpessi
capitũ inflacione acdis sinteria
pene cuncti paucis enadentibus
rex franc ae placitũ apud atini¬
acũ Tunc inde ꝙꝓfectionẽ parans
in regnũ lotharii grauissimo
langore corrip: iur cuius ui reci¬
diua dũ iam conualescere puta¬
hat᷑ opprimitr & pene des pera
aplurib remis ad scm remigiũ
se deferri fecit Ubi non nulla
dona largitus c&erũ p̃t̃ uxoris
partẽ. quic quid sibi thesaurorũ
suꝑerat ꝑ monasteria franciae
burgundiaeq direxit & quattuor
eb domadib: apud scm̃ remigiũ

Expanded text:
dentes, Gothiam impetunt; quos indentes, Gothiam impetunt; quos insequentes praedicti duces, sternunt ex eis quos reperire poterant. Interea Berengarius, Italiae rex, a suis interimitur cum Francis pacem ineunt sacramentis per Hugonem et Heribertum comites, Seulfum quoque archiepiscopum; absente rege Rodulfo, ejus tamen consensu, terra illis aucta, Cinomannis et Bajocae pacto pacis eis concessae. vastabant, pestem quandam perpessi, capitum inflatione ac dissinteria pene cuncti, paucis evadentibus, rex Frantiae placitum tenuit apud Atiniacum. Tunc inde profectionem parans in regnum Lotharii, gravissimo languore corripitur; cujus vi recidiva, dum jam convalescere putabatur, opprimitur, et pene desperatus a pluribus, Remis ad sanctum Remigium se deferre petiit. Ubi nonnulla dona largitus, ceterum, praeter uxoris partem, quicquit sibi thesaurorum supererat, per monasteria Franciae Burgundiaeque direxit; et quattuor ebdomadibus apud sanctum Remigium
Abbreviated transcription (Latin):
frĩ sui. & isa ac comitis dẽ p̃datio¬
nib plurinis uastat. Post hȩc regi
rodulfo legatos ut ab eo recipere¬
t᷑ dirrgit. Quod rex fideliũ suoꝵ
consilio ipsius ab hominatꝰ piuria
& instabilita tẽ facere contẽpsit.
Hungari duc tu regis berengari
quem lam gobardi pepulerant : ita¬
liam depopulant᷑ papiam quoq:
urbẽ populo sissimã atq opulen¬
tissimã igne succendunt. ubi opes
periere innu merabiles a ecclae¬
xł .iii succense : urbis ipsius ep̃s cũ
epis copo uercellensi qui secũ erat
igne fumoq necat᷑ atq ex illa pene
innumerabili multitudine. ducenti
tantũ suꝑ fuisse memorant᷑ quiex
reliquis urbis incensae . quas int̾̃cine¬
res legerant ar genti modios octo
deder hungaris uitã murosq ciuita¬
tis uacuatꝰ redimentes: Nis exple¬
tis: hungari ꝑ abruta transeuntes
alpium iuga ueniunt in galliam:
collium alpinarũ claudunt. unde
in opinato loco ꝑ deuia montis eua¬

Expanded text:
fratris sui et Isaac comitis depraedatiofratris sui et Isaac comitis depraedationibus plurimis vastat. Post haec regi Rodulfo legatos, ut ab eo reciperetur, dirigit. Quod rex fidelium suorum consilio, ipsius abominatus perjuria et instabilitatem, facere contempsit. Hungari ductu regis Berengarii, quem Langobardi reppulerant, Italiam depopulantur; Papiam quoque, urbem populosissimam atque opulentissimam, igne succendunt; ubi opes periere innumerabiles; aecclesiae 44 succensae, urbis ipsius episcopus cum episcopo Vercellensi, qui secum erat, igne fumoque necatur; atque ex illa pene innumerabili multitudine ducenti tantum superfuisse memorantur, qui ex reliquiis urbis incensae, quas inter cineres legerant, argenti modios octo dederunt Hungaris, vitam murosque civitatis vacuae redimentes. His expletis, Hungari per abrupta transeuntes Alpium juga, veniunt in Galliam Rcollium Alpinorum claudunt; unde inopinato loco per devia montis eva
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ciuitate biturigis. Heribto
deniq ꝑronã: & hugoni filio rot¬
bti cinomannis dedit. Seulfus
quoq archiepis copꝰ t̾rã scĩ remigu
coniacentẽ in ludunensi ꝓuincia.
dequa heriueus ep̃s nihil habue¬
rat: abhu gone deuienna quieo¬
dẽ collo quio inter erat re impetra¬
uit. Inde reuersi circa qđ dam
hannis: Hoc raienar đ inuaserat
ac retinebat: hortatu tamen
ne potũ suorũ uualonis & gis lebti
ceterorũ q: quos rex ad id expug¬
nandũ miserat. obsidẽ regi filiũ
suũ transmisit: Quẽ rex exoratus
a ꝓpinquis raienardi & hugone
fratre suo recipi iussit & raienar¬
do inducias dedit : c&erosq om̃s
quicũ raienardo erant. obstricto
sacram̃to reliquid Interea gisle¬
bͥtũ berengarius qui sororẽ ipsius
uxorem habebat conp̃hendit
quemq obsidib: oblatis sibi ꝓeo
filiis ragenarii: fratris ipsius gisle¬
berti dimisit Idẽ uͦ gis leb̾tꝰ dimis¬
sus terrã berengarũ ragenaruq:

Expanded text:
cum civitate Biturigis. Heriberto cum civitate Biturigis. Heriberto denique Peronam, et Hugoni filio Rotberti Cinomannis dedit. Seulfus quoque archiepiscopus terram sancti Remigii conjacentem in Lugdunensi provintia, de qua Heriveus episcopus nihil habuerat, ab Hugone de Vienna, qui eidem colloquio intererat, reimpetravit. Inde reversi circa quoddamhannis. Hoc Raginardus invaserat, et retinebat. Hortatu tamen nepotum suorum, Walonis et Gisleberti, ceterorumque quos rex ad id expugnandum miserat, obsidem regi filium suum transmisit. Quem rex, exoratus a propinquis Ragenardi et Hugone fratre suo, recipi jussit, et Ragenardo inducias dedit, ceterosque omnes qui cum Ragenardo erant, obstrictos sacramento reliquid. Interea Gislebertum Berengarius, qui sororem ipsius uxorem habebat, comprehendit, quemque oblatis obsidibus sibi pro eo filiis Ragenarii, fratris ipsius Gisleberti, dimisit. Idem vero Gislebertus dimissus, terram Berengarii Ragenariique
Abbreviated transcription (Latin):
rex ꝓfectionẽ parabat in aquica¬
niã quia uuillelmꝰ eiusdẽ regio¬
nis princeps subdi sibi differebat
Qui cõꝑto quod rodulfus in aquita¬
niã cũ hostili manu ꝓperar& ei
obuiã suꝑ ligerim uenit & in ter¬
currentibus alt̃ natim legatis
tandem ad collo quiũ suꝑ ipsum
Flumen ligerim infra pagũ
augusti dũnensem conuenere.
Abi totadie in morati rodulfus
exhac. uuillel mꝰ exilla fluminis
ora nuntus utrimq ꝓgredienti¬
bus. Sicq: die consumpta. flumeri
tandem uuillelmꝰ transiens: ad
rodulfũ iam noctu ꝑuenit. Et
e quo desiliens ad regẽ aequo insi¬
dentẽ : pedib accessit. Quẽ postꝙ
rex osculatus est. utrimq disces¬
sũ: in crastino ad regẽ regredit᷑
uuillel mus. Et octo dierũ accep¬
tis inducus post finitã ebdoma¬
dã sese regi committit. Et rex
illi bitu ricensem pagũ restituit
quẽ illi nuꝑ auxilio fretus rotb¬
ti nec dũ tamen regis ui dẽpserat:

Expanded text:
rex profectionem parabat in Aquitarex profectionem parabat in Aquitaniam, quia Willelmus, ejusdem regionis princeps, subdi sibi differebat. Qui, comperto quod Rodulfus in Aquitaniam cum hostili manu properaret, ei obviam super Ligerim venit, et intercurrentibus alternatim legatis, tandem ad colloquium super ipsum flumen Ligerim infra pagum Augustidunensem convenere. Ubi tota die immorati, Rodulfus ex hac, Willelmus ex illa fluminis ora, nuntiis utrimque progredientibus, sicque die consumpta, flumen tandem Willelmus transiens, ad Rodulfum jam noctu pervenit, et equo desiliens, ad regem equo insidentem pedibus accessit; quem postquam rex osculatus est, utrimque discessum. In crastino ad regem regreditur Willelmus, et octo dierum acceptis induciis, post finitam ebdomadam sese regi committit. Et rex illi Biturigensem pagum restituit, quem illi nuper, auxilio fretus Rotberti necdum tamen regis, vi dempserat