comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuortõ fc̃o agat de dote cũ
pr̃e utrum ne tota ꝓmissio.¬
ne an deducto eo ꝙͣ pr̃i filius.¬
fam̃ debeat. lib̾ari eã oport̾et.
Rndi tota ꝓmissione eam li¬
b̾and̾ ee cum c̾te et si ex pro¬
missionẽ cum ea agetur ex¬
ceptõne doli mali tu̾i se poss.¬
¶ Stich ht̃ inpecilio pãphil¬
y si agatur de petilio stich
noͣie placebit hic estiman de¬
teilignpm in suo peculio ẽe.
Poc ergo caũ dn̾mdãpnum
passurũ ut pat̾etur. si cuil
alii suoꝵ suoꝵ peculium nõ
bñti credidiss idq ita se hre
euidentius appiturumait.
sisticho peculium ꝓponatur
deduccõm pati. alioqn futur
ut si tm̃ndem uicarius dño de
debeat ip̃ẽ nicħ inꝑeculio hẽb
at ꝙ c̾te ab surd̃ esseruo qm̾tͥ
uendidam pecui̾am cͣredidi
de peculio dan debeat ut dedu¬
catur id ꝙ ap̃ me ex eo reman
id ꝙ postea michi debe cẽꝑit
ex quo apparet honus eius
peculii ꝙ ap̃ me remanserit.
ad posfioris cemporis contͣc¬
tus ꝑtinere non debere.

Expanded text:
diuortio facto agat de dote cum patre, utrumne tota promissione an deducto eo, quod patri filius debeat, liberari eam oporteret? respondit tota promissione eam liberandam esse, cum certe et si ex promissione cum ea ageretur, exceptione doli mali tueri se posset.Stichus habet in peculio Pamphil si agatur de peculio Stichi nomine, placebat aestimari detellegi ipsum in suo peculio esse: hoc ergo casu damnum dominum passurum, ut pateretur, si cuilibet alii seruorum suorum peculium non habenti credidisset. idque ita se habere euidentius appariturum ait, si Sticho peculium legatum deductionem pati: alioquin futurum, ut, si tantundem uicarius domino debeat, ipse nihil in peculio habte est absurdum.Seruo quem tibi uendideram pecuniam credidi: de peculio dari debeat, ut deducatur id, quod apud me ex eo remansid, quod postea mihi debere coeperit. ex quo apparet onus eius peculii, quod apud me remanserit, ad posterioris temporis contractus pertinere non debere.
Abbreviated transcription (Latin):
peciũa debita fu̾it. et int̾itesti¬
b quo id probaripossit ꝗtestes
possũt ñ eẽ eo tp̃r quoꝯdc̃o exstit¬
erit. et si sũmatim re expoĩta ad
suspitom indicẽ. adducã. debea
uince s tũc ⁊ dempnatõĩs exãc¬
to competit. cum debiti ꝯdit̾o ex¬
stit̾it ꝙ si defecit: ꝯdempnatio
nullas iures hebit.

Expanded text:
t interim testibus quoque id probare possim, qui testes possunt non esse eo tempore, quo condicio extitit, et si summatim re exposita ad suspicionem iudicem adducam, debeam uincere: sed tunc condemnationis exactio competit, cum debiti condicio extiterit: quod si defecerit, condemnatio nullas uires habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuimei tibi dampnũ dedint
uł furtum fec̾int ñ ceneborti¬
bi ex coñducto s noxali actoe
Syi hoĩem tibi locau̾o ut hãs
in tab̾na et is furtum fecerit.
dubitari pot̾ ex conducto. iccoͣ
sufficiat qͣi longe sit a bõa fide

Expanded text:
ui mei tibi damnum dederint uel furtum fecerint, non teneor tibi ex conducto, sed noxali actione. Si hominem tibi locauero, ut habeas in taberna, et is furtum fecerit, dubitari potest, utrum ex conducto actio sufficiat, quasi longe sit a bona fide
Abbreviated transcription (Latin):
u̾nͣnt separandi. ¶Dem̾ aiunt
ecliles neꝗs canem uerr̾e uł mi¬
norem aprũ uisum lupũ. pan¬
theram leonem.¬
Nul. Et genalit̾. aliudue qd̾
nocet auas siue soluta sunt
siue alligata ut ꝯtim̃ iunculis
se uelit ut cuiqm̃ nocẽ dapnu¬
uc dan possit si adu̾sus ea fc̃m
erit et ho lib̾ excare pierit solidi
ducenti sinocitum hoĩ lib̾o esse
dicetur qnͣti bonũ et equũ uidi¬
ci udebitur ꝯ dẽpnabitur cet̾aꝵ
rerui qnͣtum dampnũ datum
fc̃m ue sit dupli.¬
cõsum ẽẽ płiq dicũt. itẽ mulas
que pessũd antseaquo ium̾ta
q̃ sinc causa turbantur. et sem
ip̃a enpiunt. uitõsa ẽẽ dicunt.¬
¶ Qui adamicũ diũ dep̾caturus
ꝯfugiti nonẽ fugitiuus¶mmo
etiam si eam̃te sit ut᷑ impetͣto
auxilio domũ ñ reutatim ñdũ
lc idñ fu̾it fcũrus cit ꝯscuium
eius ꝗ ꝑsuasit. ¶ Siẜuus mĩs
ens fugit ur sciens se meũ ẽc
ur ignorans fugitiuus ẽ nisi
animo ad me ren̾tendi id fecit.

Expanded text:
erunt separandi.Deinde aiunt aediles: 'ne quis canem, uerrem uel minorem aprum, lupum, ursum, pantheram, leonemum. et generaliter 'aliudue quod noceret animal, siue soluta sint, siue alligata, ut contineri uinculis,se uelit, ut cuiquam nocere damnumue dare possit. si aduersus ea factum erit et homo liber ex ea re perierit, solidi ducenti, si nocitum homini libero esse dicetur, quanti bonum aequum iudici uidebitur, condemnetur, ceterarum rerum, quanti damnum datum factumue sit, duplitiosum esse plerique dicunt, item mulas quae cessum dant: ea quoque iumenta, quae sine causa turbantur et semet ipsa eripiunt, vitiosa esse dicuntur. Qui ad amicum domini deprecaturus confugit, non est fugitivus: immo etiamsi ea mente sit, ut non impetrato auxilio domum non revertatur, nondum t facturus citra consilium eius qui persuasit.Si seruus meus ens fugerit uel sciens se meum esse uel ignorans, fugitiuus est, nisi animo ad me reuertendi id fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
accepit/ s si ꝑ eũ suũ iniriam
passus. nuiurie nõic eg̾it. ñ itod¬
et uẽditorisalit̾ forsitan. itq silo¬
ris. ab. aliquo cesus aut questiõe
de eo bĩta emptor egĩt.¶Aliqñ¬
⁊ redibimancipiu debebit lic
extimatoria idẽ qnͣtominoris
agamus./ nã si adeo nullius sit
p̃cii: ut nec expediat quid tale
mancipiũ dño hr̃e uluti si fun¬
sum aut lumaticu sit lic extim¬
atoria accum fu̾it offit̾o tĩu
dicis ꝯtinebitur. ut reddito ma¬
cipio p̃cium recipiatiussi quis
cuꝯsciliũ mniss frandandoꝵ cre¬
ditoꝵ redibi̾it n redibitunis
netur creditorib pp macipium
uẽdicor. ¶Pignus manebit
obligatum ⁊ si redibitus fuit
suus que ad̃m si eũ auenafset
aut nlũfructũ eius ñ recce redi¬
beatur. nisi redemptũ sit et ꝑig¬
nore lib̾atũ redibratur. ¶ Si
sub ꝯdcone hõ emptus sit. redi¬
bitoria actone. añ ꝯdcõm existẽ¬
tem uitilit̾ agitur qr ndum
ꝑfecta empt̃o arbitrio udicis

Expanded text:
it: sed si per eum servum iniuriam passus iniuriae nomine egerit, non reddet venditori: aliter forsitan atque si loris ab aliquo caeso aut quaestione de eo habita emptor egerit. Aliqbit, licet aestimatoria, id est quanto minoris, agamus: nam si adeo nullius sit pretii, ut ne expediat quidem tale mancipium domini habere, veluti si furiosum aut lunaticum sit, licet aestimatoria actum fuerit, officio tamen iudicis continebitur, ut reddito mancipio pretium recipiatur. Si quis, cum consilium inisset fraudandorum creditorum, redhibuerit non redhibiturus netur creditoribus propter mancipium uenditor.Pignus manebit obligatum, etiamsi redhibitus fuerit servus: quemadmodum, si eum alienasset aut usum fructum eius, non recte redhibetur nisi redemptum, sic et pignore liberatum redhibetur. Si sub condicione homo emptus sit, redhibitoria actio ante condicionem exsistentem inutiliter agitur, quia nondum perfecta emptio arbitrio iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
¶p. temait p̾torsiquisnsu¬
quid suum feciss ant ꝙ ñ utẽ¬
do sit amissimꝯ secutus actoe¬
ne qua solitus obid ꝙ dies er
exierit cum ab sens n defẽdet᷑.
Quam clausulam p̾cornse¬
ruit ut quẽao̾m sucturrit su¬
prascriptis psonis ne capiãt᷑.
ica et adu̾sus ip̃as sucurrit
necapianset erit notandu
ꝙ plus p̾cor exp̾sẜit cum adũ¬
sus eos restituit ꝙr ⁊ cũ ipsis
subuenit nam hic ñ certas
ꝑsõas emmiauit. adũsus qͥs
mubuenit itsuͣpsꝰ adiecit cla¬
u̾suiam q̃ om̃s qui absentes
ñ defenduntuplexus est.
si nemo eoꝵ erat defenfensor.
Nam si fu̾it ꝓcͣurator cum ha¬
bũis quem conuenias nod
inquietari det̾um siñ existeb¬
at defensor. equissimum erit
subuenin eõ potuis ꝙ eoꝵ ꝙ

Expanded text:
 ait praetor, 'si quis usu suum fecisset, aut quod non utendo sit amissum consecutus, actioneue qua solutus ob id, quod dies eius exierit, cum absens non defenderetur.' quam clausulam praetor inseruit, ut quemadmodum succurrit supra scriptis personis, ne capiantur, ita et aduersus ipsas succurrit, ne capiant. Et erit notandum, quod plus praetor expressit, cum aduersus eos restituit, quam cum ipsis ‹s›ubuenit: nam hic non certas personas enumerauit aduersus quas subuenit, ut supra, sed adiecit clausulam, qua omnes qui absentes non defenduntur complexus est. si nemo eorum erat defensor. nam si fuit procurator, cum habueris quem conuenias, non debet inquietari. ceterum si non existebat defensor, aequissimum erat subueniri, eo potius, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tione aonẽnim postltemi co¬
testatam utiq et fatum poss¬
igitur si nauem petitam tpr̃e¬
congrne nauigatoms tram̃
minus idoneis hominibus
eam commisit.

Expanded text:
tione: non enim post litem contestatam utique et fatum posslegitur, si nauem petitam tempore nauigationis trans minus idoneis hominibus eam commisit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶p̃. Ei ap̾ quem depoĩtum
ẽẽ dicetur. contͣrum iuditi¬
um depoĩti daturin quo iu¬
dito m̾to inutem ñ iurat᷑.
ñ enim de fide rupta agit᷑. s
de indempnitate er ꝗ depoĩ¬
tum suscepit¶n sequestrũ
depoĩti accõ competitisi tam̃
cũ sequestro conuenit ut c̃

Expanded text:
. Ei, apud quem depositum esse dicetur, contrarium iudicium depositi datur, in quo iudicio merito in litem non iuratur: non enim de fide rupta agitur, sed de indemnitate eius qui depositum suscepit. In sequestrem depositi actio competit. si tamen cum se
Abbreviated transcription (Latin):
iam ẽ ¶ Q si deꝑlurib locͥiᷤᷤ
conuenit marbitrio eius ẽ
quo loco exibeat s si nichu
conuenit. denũtiant̾ est eiũ
ap̾ precorem exibeat¶Siuel¬
it seqͥst̾rum offitium depon¬
ere quid ei faciend̾ sit. et ait
pomp̃ adire cum p̾torẽ opor¬
tere. et ex eius auctoritate
denũtiatõne fc̃a hiis ꝗ eũ e¬

Expanded text:
lam est: quod si de pluribus locis conuenit, in arbitrio eius est, quo loci exhibeat: sed si nihil conuenit, denuntiandum est ei, ut apud praetorem exhibeat. Si uelit sequester officium deponere, quid ei faciendum sit? et ait Pomponius adire eum praetorem oportere et ex eius auctoritate denuntiatione facta his qui eum e
Abbreviated transcription (Latin):
uenu ut p̾cium restituet usure
quo post euiccõm prabũntur
qm̃uuis emptor post dm̃ilite
inchoatam fructus adu̾sario
restituit nam in oomod̾ metu
cemporis emptoris dampnui

Expanded text:
pretium restituere‹t›, usurae quoque post euictionem praestabuntur, quamuis emptor post dominii litem inchoatam fructus aduersario restituit: nam incommodum medii temporis emptoris damnum
Abbreviated transcription (Latin):
Qluis. U ideamus anmnõib
reb petitis infructus quo ꝯde¬
pnatur possor quid emimsar¬
gentum. aut uestim̃tũ. aliã ue
similem rẽ. pret̾e si usufructu
aut nudam ꝓprietate cũ. iliens
usuffructus sit pecient i enim

Expanded text:
um.Uideamus, an in omnibus rebus petitis in fructus quoque condemnatur possessor. quid enim si argentum aut uestimentum aliamue similem rem, quid praeterea si usum fructum aut nudam proprietatem, cum alienus usus fructus sit, p
Abbreviated transcription (Latin):
ent fructuarus ũsũfructum
extim ibũtur inpeticone sruct᷑
Ite si usufructus petitus sitz ꝓ¬
cuius. ut infructus ꝑceptos cõ¬
dempnan. ¶Pret̾ea gallus eli
putat. si uestimta aut̃ ciphus
et actus sipetitus sit uix estut
statim eo tpr quo petiss ireage
nͥ probiłbetur ꝙ admĩttend̾ est.

Expanded text:
erit fructuarius usum fructum, aestimabuntur in petitione fructus. item si usus fructus petitus sitroculus ait in fructus perceptos condemnari. praeterea Gallus Aelius putat, si uestimenta aut scyphus et actus si petitus sit, uix est utstatim eo tempore quo petisset ire agere non prohiberetur: quod admittendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
¶p. Ociendum ẽ. ñ om̃e ꝙ di¬
ffendica optima ronefiatano¬
re anum̾andum ꝗd enim si
amicos aoyibẽdos debitorre¬
ꝗrat ut expsedi debiti. ur fide¬
iussorib iogͣmdis excepto a¬
uqͣ auegetur mora fc̃a ñuidet᷑.

Expanded text:
 Sciendum est non omne, quod differendi causa optima ratione fiat, morae adnumerandum: quid enim si amicos adhibendos debitor requirat vel expediendi debiti vel fideiussoribus rogandis? vel exceptio aliqua allegetur? mora facta non videt
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Diexhrdatus paͣtentileg¬
atum ex test̾o aduocaconem
prebuit. procuratõm uesusce¬
ꝑit: remouetur ab accusatone
agnonisse enim uidetur qui
tale inditium defuncti comꝑ¬
bauit. ¶Silegatario hr̃s ext̃i¬
t̾it ex hr̾datus. petient q lega¬
tum udebimus. ansit simo¬

Expanded text:
. Si exheredatus petenti legatum ex testamento aduocationem praebuit procurationemue susceperit, remouetur ab accusatione: adgnouisse enim uidetur, qui qualequale iudicium defuncti comprobauit. Si legatario heres extiterit exheredatus petieritque legatum, uidebimus an sit sum
Abbreviated transcription (Latin):
prictatem acquins ius omne
fuiss magis plac adita h̾rdita¬
te eumusumfructu ad te tnsire
nec int̾ire qͣi mutato dño. qr
nec dies ancessit. qm̃ cuberes
extiteris.

Expanded text:
prietatem adquiris, ius omne fuisset, magis placet adita hereditate eum usum fructum ad te transire nec interire quasi mutato dominio, quia nec dies ante cesserit, quam tu heres extiteris.
Abbreviated transcription (Latin):
ssit compensacõne uł ultro cit¬
roꝙ ꝯdempnatõe fc̃a eũ solum
cinus sũma exced̾et eius du¬
taxat sume que ita excederet
dampnart et piacuit posse id
arbitrum face. ¶Cufam̃ hr¬

Expanded text:
pensatione ultro citroque condemnationis facta eum solum, cuius summa excederet, eius dumtaxat summae, quae ita excederet, damnare. et placuit posse id arbitrum facere. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
isum relinquere. Itẽ curare d
nt de eniccone caueatur hiis q¬
b ad indicatur. ¶Sipecina
q̃ domirelicta ñ ẽ. ꝑ p̾ceptõem
relicta sit. utrũ uniu̾sa.acobũdi¬
b pranda sit: an ꝑ ꝑte hr̃dita¬
ce relicta c̾et. dubitatur et mag̃¬

Expanded text:
isum relinquere.Item curare debet, ut de euictione caueatur his quibus adiudicat.Si pecunia, quae domi relicta non est, per praeceptionem relicta sit, utrum uniuersa a coheredibus praestanda sit an pro parte hereditate relicta
Abbreviated transcription (Latin):
s cutores distraħe fund uolut.
Egon ꝯsentio s portõm mẽa pos¬
sidt̾ maio cu imnisitate eme ñs.
possim. et uelim ꝓ meo. arbitrio
exequiius religionis. Quero. an
recte arbitnum coĩdi. ad hunc¬
fungipossit. ut hanc possõm ex¬
ceptis cet̾is corporib hrdicariis
ꝑnure quisq nob partiatur.

Expanded text:
 tutores distrahere fundum uolunt: ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum uniuersitatem emere non possim et uelim pro meo arbitrio exsequi ius religionis. quaero, an recte arbitrum communi diuifungi possit, ut hanc possessionem exemptis ceteris corporibus hereditariis pro iure cuique nobis partiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
¶on io dicipot naltami ptemi cre¬
ditor em̃it. adindicato erit. nec̃ca
ẽ emptõ noluntariasnisi obitiat᷑
creditoriꝙ ammose licitus sit s
curatore egiss et ei ꝙ pp neccitatẽ¬

Expanded text:
am partem creditor emerit: adiudicatio enim necessaria est, emptio voluntaria: nisi si obiciatur creditori, quod animose licitus sit. securatorem egisset et eius, quod propte
Abbreviated transcription (Latin):
p̾hensum sit ut arbit̃tu dñu
opus aprobetur. ꝑĩ hetur
ac si boniͣĩri arbitriũ ꝯp̃hen¬
sum fuiss idẽq ẜuatur si alt̾¬
ius cuussib arbitnũ comp̾¬
hensum sit. nam fides bõa exi¬
git ut arbitriũ tale p̾stetur qͣ¬
ie uiro tono conuenit idqi
arbitrium ad qͣlitatẽ opis no
ad prorogand̾ tempus ꝙ le¬
ge diffinitum sit. ꝑtin nisi
io ipm lege Sp̾hensũ sit q̃b
conseqñs ẽ ut irrita sit appro¬
bato dolo conduccoris ft̃a ut
ex locato agi possitssi colonꝰ
locauit fund̃. res postioris.
ductoris domino ñ obligat᷑
s fructus in c̃a pignoris mã¬
nent q̃. ad̾m eet s primusco¬
ionus eos ꝑcepissssi domus
uł fundus in quinqũnium
pensionib locatus sit. potest
dominus si deseriut. h̃itatõm
uł fundi culturam colonus

Expanded text:
sit, ut arbitratu domini opus adprobetur, perinde habetur, ac si uiri boni arbitrium, comprehensum fuisset, idemque seruatur, si alterius cuiuslibet arbitrium comprehensum sit: nam fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale uiro bono conuenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege comprehensum sit. quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit. Si colonus locaverit fundum, res posterioris conductoris domino non obligantur: sed fructus in causa pignoris manent, quemadmodum essent, si primus colonus eos percepisset. Si domus vel fundus in quinquennium pensionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem vel fundi culturam colonus
Abbreviated transcription (Latin):
luł. tem si p̃cio ñ soluto
mempta res fc̃a sit. tũc ex lõ¬
cato enit accõ. ¶ Quociẽs. m̃t
faciendum auquid datur. loc¬
acõ est. ¶Cuminsulam edi¬
ficandam locaũo. ut sua ĩpen¬
sa conduccor omĩa faciatpro¬
prietatem quid̃ eoꝵ ad me tr̃as¬
fert et tñ lotatõ ẽ locat enim
artifex oꝑam suam. id ẽ facĩe¬
do et uendendo naturałr cessũ
ẽ ꝙ pluris sit minoris emere
et ꝙ minoris sit pluris uẽde̾t
et ita inuicem se se cirtũscrib̾e
Ermog̾. Et iõ p̾textu mino¬

Expanded text:
um Item si pretio non soluto inempta res facta sit, tunc ex locato erit actio. Quotiens autem faciendum aliquid datur, locatio est. Cum insulam aedificandam loco, ut sua isa conductor omnia faciat, proprietatem quidem eorum ad me transfert et tamen locatio est: locat enim artifex operam suam, id est faciendo et uendendo naturaliter concessum est quod pluris sit minoris emere, quod minoris sit pluris uendere et ita inuicem se circumscribem et ideo praetextu mino
Abbreviated transcription (Latin):
dtͣctum ẽi. dũtaxat ad id ꝙ
eum p̾posuit /ꝑiñ si p̾posin
eumad m̃cium distraccom
tenebornõie er exẽpto accoe.
Itẽ si forte ad emẽdum eu
pposũo. cenebor dũtaxat ex
uenditos n si ad emendũ
et ilie uendrõit n si ad uen¬
dendum et iue uendiderit
n siad uendend᷑ et ille em̾nt.
debelꝑ cen̾iid q cassius scri-¬
bit. ¶ S et si peciũamꝗs cre¬
did̃̾it institori ad em̃idas m̃
ari. Si ei q̃ aduendend̾ emẽ¬
dum ue oleum p̾posui mut¬
uum. oleum datum sit. dicẽ¬
dum erit insticoriam ioc̃ br̃e
¶tẽ si institor cñ oleũ uẽdidis¬
set anulũ arre nõie acceꝑitn
cum reddat. dñm institoria
teninam eius rei c̃a inqm̃ p̾¬
datũ ei fuit p̾senti peciũa uẽ¬
dere¶Quare si forte pignus
ĩsticor ob p̾ciũ acceꝑit. ĩstitor¬
ie locus etit. Itẽ si fideuissori
quo ꝗ proinstitore int̾uen̾it
ĩstitoria competit er enĩ rei
s seq̃la e. ¶ Siabalio insticor

Expanded text:
d est dumtaxat ad id quod eum praeposuit. Proinde si praeposui ad mercium distractionem, tenebor nomine eius ex empto actione: item si forte ad emendum eum praeposuero, tenebor dumtaxat ex uendito: sed neque si ad emendum, et ille uendiderit, neque si ad uendendum, et ille emeritad uendendum, et ille emerit, debebit teneri, idque Cassius probat. Sed si pecuniam quis crediderit institori ad emendas merari. Si ei, quem ad uendendum emendumue oleum praeposui, mutuum oleum datum sit, dicendum erit institoriam locum habere. Item si institor, cum oleum uendidisset, anulum arrae nomine acceperit neque eum reddat, dominum institoria teneri: nam eius rei, in quam prdatum ei fuit praesenti pecunia uendere. quare si forte pignus institor ob pretium acceperit, institoriae locus erit. Item fideiussori, qui pro institore interuenerit, institoria competit: eius enim rei sequella est. Si ab alio institor
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ domns usus relictus
ẽ. aut marito aut mulieri. Si
marito. pot illic hĩtare sisolus.
u̾mcum familia quo sua. an
et cum lib̃tis. fuit qonis. ⁊ celf

Expanded text:
dum. Domus usus relictus est aut marito aut mulieri: si marito, potest illic habitare non solus, verum cum familia quoque sua. an et cum libertis, fuit quaestionis, et Cel
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃ e xcepta capitis dimin¬
piunt.
lib̾tatem ꝑducet. si forte ususfr̃
fuit tamdiu legatus qmͣdiu
manumittatur. Nam incipiẽ

Expanded text:
m.Excepta capitis minpiunt. libertatem perducet, si forte usus fructus fuerit tamdiu legatus, quamdiu manumittatur: nam incipie
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: qui ita colẽdi dantur. ut
priuatis agros iprascolendos
dare solemus. ¶Qui ĩppetuu
fundum fruendum ꝯdux̾unt
amunicipib qmͣuis ñ effitiã¬

Expanded text:
sunt, qui ita colendi dantur ut priuatim agros nostros colendos dare solemus.Qui in perpetuum fundum fruendum conduxerunt a municipibus, quamuis non effician
Abbreviated transcription (Latin):
pata est. ut res domino aufer¬
atur eiusqr rei argum̃tumẽ
prima equitas dem̃ exͣcepͥtio
sieares possoris ñ sit/S ut is
qui bona fide ent. possõmq
eis ex eacausanactus ẽ. potiꝰ

Expanded text:
ata est, ut res domino auferatur: eiusque rei argumentum est prim‹o› aequitas, deinde exceptio 'si ea res possessoris non sit': sed ut is, qui bona fide emit possessionemque eius ex ea causa nactus est, potius
Abbreviated transcription (Latin):
probatos.alios improbatos
ꝓbat. multoq m̾ãgis sy sua
uolũtate. accepit fidenissoreᷤᷤ
contentus hiis eẽ d ꝙ enĩ si
medio tempore calamitatis
fideussorib insiqͣms uł ma¬
gnamopia accedit.tã n cog¬
nita ex int̾ẽgro sat̃dand̾ erit.

Expanded text:
probatos, alias improbatos probat: multoque magis, si sua voluntate accepit fideiussores, contentus his esse debet. quod si medio tempore calamitas fideiussoribus insignis vel magna inopia accidit, causa cognita ex integro satisdandum erit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nur. In pr̃em cuius in poc̾ate
fu̾it is ciiusfimus fc̃m eritis
petit fimaria acco ꝓdignitate
et facultatib.
iurum reman et cet̾is mułris
bonis ꝓ portone fim̾andã est.

Expanded text:
um. In patrem, cuius in potestate fuerit is cuius funus factum erit, competit funeraria actio pro dignitate et facultatibus.uirum remanet, et ceteris mulieris bonis pro portione funeranda est.
Abbreviated transcription (Latin):
U. Peratius quent. si is ꝗ do¬
duas ꝑtes dotis redoi. t̾tiam
ap̃ maritum remañe pact sit.
ne quid maritus infimus cõ¬
ferret.anfun̾aria mantus te¬
neatur. et ait siqurd̃ ipẽ scipu¬
lator mułrem fim̾au̾it. locũ
ẽc p̾acto. et mutilem eifun̾a¬
nam fore si u̾o alius fim̾au̾it:
posse eun mantum ꝯuenire
qr pacto ħ ꝓubuicũius infrin¬
giñ possit/ Quid tñsiquis dotẽ
hac lege dedit ꝓ mułre ut. ad ip¬
sum rediret siin mr̾imonio mo¬
itua eet. auc quoquomo soluto
m̃mo. ñ quid hic infunus ñ cõ¬
fa̾t: s cum dos morte mułris
ad eum ꝑueniret. pot̾ dici ꝯf̾re
eum Simaritus lucretur dotẽ.
S in hunc cãum putosidos qr
insupfluum in prc̃m deb̾e accõ¬
nem dari. ¶Cum nirfamił de¬
cedit nec esteius soluendo h̾ro¬
itas fun̾an cam ex doce tm̃ o.¬

Expanded text:
. Neratius quaerit, si is, qui doduas partes dotis reddi, tertiam apud maritum remanere, pactus sit, ne quid maritus in funus conferret, an funeraria maritus teneatur. et ait, si quidem ipse stipulator mulierem funerauit, locum esse pacto et inutilem ei funerariam fore: si uero alius funerauit, posse eum maritum conuenire, quia pacto hoc publicum ius infringi non possit. quid tamen si quis dotem hac lege dederit pro muliere, ut ad ipsum rediret, si in matrimonio mortua esset, aut quoquo modo soluto matrimonio? numquid hic in funus non conferat? sed cum dos morte mulieris ad eum peruenerit, potest dici conferre eum. Si maritus lucratur dotem, sed in hunc casum puto, si dos,in superfluum in patrem debere actionem dari. Cum mater familias decedit nec est eius soluendo hereditas, funerari eam ex dote t
Abbreviated transcription (Latin):
b mułres qͣi deprĩmoniis suis.
ita de dotib fim̾m. et ineumq
morte mułris dotem lucratur
infimus conferit debe. siue p̾r̃
mułris ẽ siue maritus.

Expanded text:
bus mulieres quasi de patrimoniis suis ita de dotibus funerari et eum, qui morte mulieris dotem lucratur, in funus conferre debere, siue pater mulieris est siue maritus.
Abbreviated transcription (Latin):
Omp. Sed siint me et te ooẽs
sint titiane edes. et ex hiis ali¬
quid ñ iure malias edes meas
ꝓprias ĩmissum sit. nempe te¬
cum micħ. ag̃e liceat. aut rẽ ꝑde̾
Id̃ fiet si ex ꝓpriis tuis edibus
ncoes meas et tuas edes quid
li tecum est actõ¶Si inarea com¬
muni edificare uelis socius ꝓ¬
hñdi ius hat qmuis tuedifi¬
candi ius has auicino ⁊cessũ
qr inuito soco inre ꝯmuni ñ¬

Expanded text:
m. Sed si inter te et me communes sunt Titianae aedes et ex his aliquid non iure in alias aedes meas proprias immissum sit, nempe tecum mihi agere licet aut rem perdere. idem fiet, si ex tuis propriis aedibus in communes meas et tuas aedes quid li tecum est actio. Si in area communi aedificare uelis, socius prohibendi ius habet, quamuis tu aedificandi ius habeas a uicino concessum, quia inuito socio in iure communi n
Abbreviated transcription (Latin):
et menio debebatur. s duesarg¬
mñtum r̃ei prebet. ꝙ si alt̾ exi
hiis fuitutem micħ remisiss
tas ẜuitutis usucapitur. si edes
possideantu qͣre sus qui attĩus
eclificatum hebat.añ stãtutũ
tempus edes possid̾e desuit iñt̾

Expanded text:
et Maeuio debebatur, sed duae. argumentum rei praebet, quod, si alter ex his seruitutem mihi remississet, em. Libertas seruitutis usucapitur, si aedes possideantur: quare si is, qui altius aedificatum habebat, ante statutum tempus aedes possidere desiit
Abbreviated transcription (Latin):
mlicũ fundum uendidistiũ
ħ tibi conductio praretur. na
ħ ip̃m p̾cium fũdi uide̾tur. q
co pacto uenditus fu̾at eo qr
iure utimur.

Expanded text:
lius fundum uendidisti, ut haec tibi conductio praestaretur: nam hoc ipsum pretium fundi uideretur, quod eo pac‹t›o uenditus fuerat: eoque iure utimur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alit̾ ea res in peculio eiuus ẽe
pot̾. qm̃ si pamphili peculũ
mãneat et enim ead rõefficiet
ut idꝙ inpeculio pamphili
in rem cuam usum fu̾it p̾ste

Expanded text:
n aliter ea res in peculio eius esse potest, quam si Pamphili peculium maneat. eadem ratio efficiet, ut id, quod in peculio Pamphili in tuam rem uersum fuerit, prae
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Sororiqm̃ cobrdem frib
quatuor m bonis mr̃is ẽc plã¬
cuit. quinta portõ pro portoĩb
que ad eos ꝑtͣmuit cedet. itaut
singulii quartam qm̃ ante¬
hanc hre credebantur. ñ ampl¬
ius ei quinta conferãt. ¶ Sũp¬
cus ꝗ pp̃ hoña totius hrditatis
iusti fumt. ei qui proni iure po¬
ionem eiuc̾it ꝓ rata ꝯputem:

Expanded text:
 Sorori, quam coheredem fratribus quattuor in bonis matris esse placuit, quinta portio pro portionibus quae ad eos pertinuit cedet, ita ut singuli in quarta, quam antehac habere credebantur, non amplius ei quintam conferant. Sumptus, qui propter onera totius hereditatis iusti fiunt, ei, qui patroni iure portionem evic
Abbreviated transcription (Latin):
adꝗn lib̾tas n remitti suitus
ꝑꝑtem pot̃. ¶ Si fons exaru̾it
ex quoductum aq̃ heo. isꝙ post
ꝯstitũtũ cpc̃ ad suam uenamre¬
dierit an aque ductus amissus
statilio tauro rescripsisse in hec
uba hii qui ex fũdo sub̾tuano
aqm̃ duce soliti sunt. adiernt
quot annos usisunt ex fonteq

Expanded text:
 libertas neque remitti seruitus per partem poterit.Si fons exaruerit, ex quo ductum aquae habeo isque post constitutum tempus ad suas uenas redierit, an aquae ductus amissus Statilio Tauro rescripsisse in haec uerba: 'Hi, qui ex fundo Sutrino aquam ducere soliti sunt, adierunt quot annos usi sunt ex fonte,
Abbreviated transcription (Latin):
et int̃dendo dem ẽ ut alt̾i ꝑ alte¬
rum aqͣm duc̾e lic̾e̾t. recte ẽc̃ im¬
pacto scipuło subdita sit ¶ꝑ
płium p̃dia aqm̃ duͣci quo quõ
mo impõita ẜitute /nisi patt̾¬

Expanded text:
ut alteri per alterum aquam ducere liceret: recte esse sepacto stipulatio subdita sit.Per plurium praedia aquam ducis quoquo modo imposita seruitute: nisi pact
Abbreviated transcription (Latin):
culo ᷤ q̃tenus. ad m̃sũ ñ sit ex
inutͣq cã nosciturũ so̾catorisi
ꝑ eum stet̾it. quominus opus
approbetur uł admetiatur Sitñ
in maiore opus prius int̾cid̾it
qmͣ approbaretipraocatoris ꝑie¬
ulo ẽ nisi aliud iccum. None
approban debet.

Expanded text:
 admensum non sit: et in utraque causa nociturum locatori, si per eum steterit, quo minus opus adprobetur uel admetiatur. si tamen ui maior‹e› opus prius interciderit quam adprobaretur, locatoris periculo est, nisi si aliud actum sit: non eprobari debe
Abbreviated transcription (Latin):
x dig̃. at int̾ee quid accum sit.
et insi apparuit aluiro actũ put¬
aret semet ip̃m in dote ee no ⁊
fructus ꝗ ꝑcipuũitur. ¶Sires
in docem date sint puto ĩ boĩs
mantifĩ. accessioneq tẽporis
marito ex ꝑsõa mulieris ꝯcedẽ¬
dam. ¶Fuit aut̃ res manti siꝯ
stante mr̃imonio indotẽdẽtur.
quid ergo si añ mrĩmoniũ. siq¬
d̾ sic dedit mulier ut statim er¬
er fiant eius efficiuntur. enim¬
u̾osi hc̃ docõne deditut cũc effi¬
tiantur cum nũpsit sine dub¬
io dicem tũc eius fi cũ nuiptie
fuunt secute. ꝓm̃si forte nuptie
ñ seqñtur nũtio remisso siquid
sic dedit mulier ut statim iuri
res fiant.ꝯdice eas debebit rem¬
isso nuntio. enim u̾o si sic dedit
ut secutis nuptiis incipiant e¬
ius ec̃ nuntio remisso statĩ eas
uendicabit. s as nuntium re-¬
missum siuendicau̾it exceptõ
potĩt nocẽ uendicanti aut doli
aut infc̃m dote enim designa¬
ta n debebunt uendicari.

Expanded text:
quid acti sit, et nisi appareat aliud actum, putare se ius ipsum in dote esse, non etiam fructus qui percipiuntur.Si res in dote dentur, puto in bonis mariti fieri accessionemque temporis marito ex persona mulieris concedendam. fiunt autem res mariti, si constante matrimonio in dotem dentur. quid ergo, si ante matrimonium? si quidem sic dedit mulier, ut statim eius fiant, efficiuntur: enimuero si hac condicione dedit, ut tunc efficiantur, cum nupserit, sine dubio dicemus tunc eius fieri, cum nuptiae fuerint secutae. proinde si forte nuptiae non sequantur nuntio remisso, si quidem sic dedit mulier, ut statim uiri res fiant, condicere eas debebit misso nuntio: enimuero si sic dedit, ut secutis nuptiis incipiant esse, nuntio remisso statim eas uindicabit. sed ante nu‹n›tium remissum si uindicabit, exceptio poterit nocere uindicanti aut doli aut in factum: doti enim destinata non debebunt uindicari.
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ hon̾a minmonii subeat. eq¬
umẽ enm ⁊ fructus ꝑcipere.¬
Si fructus ꝯstante mr̃imonio
ꝑcepti sint dotis n eͣrũt ¶ Si
uo. añ nuꝑtias ꝑcepti fu̾mt ĩ do¬
temdiit̾ũtur. nisi forte aliqd̃
int̾ mantum futurũ et destina

Expanded text:
ipse onera matrimonii subeat, aequum est eum etiam fructus percipere.Si fructus constante matrimonio percepti sint, dotis non erunt: si uero ante nuptias percepti fuerint, in dotem conuertuntur. nisi forte aliquid inter maritum futur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. U endicato ñ ut gregis ata
et peculii recepta ẽ. s res sinͣg¬
conuentus ẽ querebatur. sial¬
t̾utri eorum iussu iudicis fũd̃
rest̾ituss. et postea ẜm alt̾um
petitore res iudicaretur ꝙ̃ adm
ri restitui iubẽre. ut possõri ca¬
ueret. uł satisdaret. si alt̾ fũd̾

Expanded text:
.Uindicatio non ut gregis, ita et peculii recepta est, sed res singconuentus est: quaerebatur, si alterutri eorum iussu iudicis fundum restituisset et postea secundum alterum petitorem res iudicaretur, quemadmri restitui iubere, ut possessori caveret vel satisdaret, si alter fund
Abbreviated transcription (Latin):
ut nicħ amplius qm acco¬
nes ꝑseqñde eius pr̃ariame
emptori oporteat qr custodia i¬
adu̾sus ium̃ parum ꝓficitac¬
tõnes tñ eas ñ solum arbitrio
s ⁊̃ piculo tuo cibi prãre debeo¬
tosibi suo ut ome lucrũ ac dis¬
pendium ceseqͣtur et ñ solu
ꝙ ip̃e peum acquisiui p̾stare
debeo. S et id ꝙ emptor iam
tus tradito sibi suo acquisitu¬
rus fiuss. ¶Ut̾q nr̃m eandem
rem emit añ domino. cũ ẽpt̃o
uenditõq sine dolo malofie
ẽ qui prior ius eius app̃hen¬
dit. ħ est cui iprimũ tradita
sit/s si alt̾ e nob̾ a domino e¬
missrus om̃ino tuendus est.

Expanded text:
ut nihil amplius quam actiones persequendae eius praestari a m‹e› emptori oporteat, quia custodia aduersus uim parum proficit. actiones autem eas non solum arbitrio, sed etiam periculo tuo tibi praestare debebdebebo, ut omne lucrum ac dispendium te sequatur. Et non solum quod ipse per eum adquisii praestare debeo, sed et id, quod emptor iam tunc sibi tradito servo adquisiturus fuisset. Vterque nostrum eandem rem emit a non domino, cum emptio venditioque sine dolo malo fieest, qui prior ius eius adprehendit, hoc est, cui primum tradita est. si alter ex nobis a domino emisset, is omnimodo tuendus est
Abbreviated transcription (Latin):
accepiss ut in mõ me falłet
uł emptor circumpscriptus sit
sit auenditore pondibo mino¬
rib pomp̃ ut possedici uedit¬
orem sibi dare oport̾e: ꝙ plus
tor ex empto hebit. accõm. qͥ cõ¬
tentus ẽc possit.

Expanded text:
n modo me falleret, uel emptor circumscriptus sit a uenditore ponderibus minoribus, Pomponius ait posse dici uenditorem sibi dare oportere quod pltor ex empto habebit actionem, qua contentus esse possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ui Dimitcedat solũpublicu
uł nia publica ñ itin̾is actus
uen altius touendisuitutes
impedit s ĩmittendi ꝑtegen¬
di prohiciendi. It fluminum ⁊
stillicidioꝵ ẜuitutes impedit:
qr cesum ꝙ supͣ idsolum int̾ce¬

Expanded text:
i intercedat solum publicum uel uia publica, neque itineris actusue neque altius tollendi seruitutes impedit: sed immittendi protegendi prohibendi, item fluminum et stillicidiorum seruitutem impedit, quia caelum, quod supra id solum interce
Abbreviated transcription (Latin):
repsit. ob id ip̃m peti.ab eo nr̃¬
ditatem posse qr ħ res que in
hr̃ditatt fu̾ant ap̾ eum ñ sint
mñ p̾cium carum quo locup¬
letem cumur sepius mutata
spẽ faciendo pin obligat. acsi
corpora ip̃a ineadem spẽ m̃an¬
sissent.

Expanded text:
b id ipsum peti ab eo hereditatem posse, quia licet res quae in hereditate fuerant apud eum non sint, tamen pretium earum quo, locupletem eum vel saepius mutata specie faciendo, perinde obligat, ac si corpora ipsa in eadem specie mansissent.
Abbreviated transcription (Latin):
Blur. ideamus ergosi heres
et si ꝯsumpto eo decesẜit. utrũ
adũsus hr̃dem eius omimo
competit ħaccõ qm hr̃oitaria
suscepit obligõm. annonsit

Expanded text:
um Videamus ergo, si heres, et, si consumpto eo decesserit, utrum adversus heredem eius omnimodo competit actio, quoniam hereditariam suscepit obligationem, an non sit
Abbreviated transcription (Latin):
Nul ostqm̃ legatum atea¬
accepͣi u̾rditatem pẽto: attilu¬
cimis quibꝰdam placuisseait.
ñ alit̾ mich adu̾sus te danda
petitom. qmͣ si leg̃atum redde¬
hr̾ditatis. legatum restitũe de¬
beat qmͣ ut ei caueatur sicõtra
eum de hr̃ditate iudicatũ fu̾it

Expanded text:
um. Postquam legatum aaccepi, hereditatem peto. Atils quibusdam placuisse n aliter mihi aduersus te dandam petitionem, quam si legatum reddehereditatis legatum restituere deam ut ei caueatur, si contra e hereditate iudicatum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Anis Matri pro filio oimnodo
prãnda restitutõ ẽ. li filius re¬
⁊ stitm nolit qr pris ꝑiculum
agitur ꝗ de pecuuo cenetnsex
quo apparet cecos cognatos
ui. affines. alt̾ius ẽe conditoĩs
nolũtate adolescentis postule
ntant eius uite sit iste. idoles¬
teris ut m̾ito ⁊ bonis eius de¬
mutuam inmor.accepit dissi¬
pauit denegare d ꝓconsul
creditori.adiisus eum accõm.
ꝙsi egenti ninor crediit ul¬
bratur inuenis acconib suus¬
qͣs ht̃ adu̾sus eum cui ipẽcre¬
didiss ced̾e creditori suo. ¶p¬
dium quo si ex ea pecunia puĩ
ꝙͣ oportet eiit ita tempanda
res erit. ut iubeatur uenditor
reddito p̾cio recuꝑare p̾dium
ita ut sine. alt̾ius dampno ⁊
treditorauruene suumꝯseq̃¬

Expanded text:
ale. Patri pro filio omnimodo praestanda restitutio est, licet filius restitui nolit, quia patris periculum agitur qui de peculio tenetur. ex quo apparet ceteros cognatos uel adfines alterius esse condicionis, uoluntate adius uitae sit iste adulescens, ut merito etiam bonis ei demutuam minor accepit, dissipauit, denegare debet proconsul creditori aduersus eum actionem. quod si egenti minor crediderit, uliubeatur iuuenis accui ipse credidisset, cedere creditori suo. praedium quoque si ex ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequ
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. Cum dos filie noie
datur optimum ẽ pactũ ⁊ue¬
tum cum utro gen̾um facere
qm̃qm̃minito dotis dandele¬
gem qm uelit ⁊̃ citraꝑsoam
mułris is qui dat face̾ poͣssit.
Si uͥo post datam pacisciuelit
utriusq ꝑsonam paciscedo nec¬
cessaria est. qm̃ iam acquisita
mułri dos tũc ẽẽt. Quo cau si
solus pr̃ paccus cct sn filiasiue
solus agͣat siue ad iuncta filic
bit ei. ¶Si u̾o filia sola pacta
fu̾it quo pacto melior ꝯdicc̃o
lie ñ potest. ¶ Si u̾opacta sit fi¬
lia ut noceat ip̃i qn filieagẽ¬
quo filie ꝑsona exꝑiatur. di¬
cendum e paciscendo filiam
prĩs ꝯdcõnem det̾iorem face̾
n posse: eo cau quo mortua ea

Expanded text:
m.Cum dos filiae nomine datur, optimum est pactum conuentum cum utroque generum facere, quamquam initio dotis dandae legem quam uelit etiam citra personam mulieris is qui dat dicere possit. si uero post datam pacisci uelit, utriusque persona in paciscendo necessaria est, quoniam iam adquisita mulieri dos tum esset. quo casu si solus pater pactus esset sine filia, siue solus agat siue adiuncta filiae bit ei. si uero filia sola pacta fuerit, quo pacto melior condicio liae non potest. si vero sic pacta sit filia, ut noceat, ipsi quandoque filiae agenquoque filiae persona experiatur. dicendum est paciscendo filiam patris condicionem deteriorem facere non posse eo casu, quo mortua ea
Abbreviated transcription (Latin):
Nut. Quoties prẽ furenteur
ab hostib capto fulius familiaᷤ
ducit uxorem. filia quo fami¬
lias nubit. necc̃o etiam pacto
cum ip̃is dunitaxat docisnoĩe
fien potuit.

Expanded text:
num Quotiens patre furente vel ab hostibus capto filius familias ducit uxorem filiaque familias nubit, necessario etiam pacto cum ipsis dumtaxat dotis nomine fieri poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
erit qui p̃posuit auxilio etat¬
is utetur.ñ sñ cause cognito¬
ne ¶Aequo paiam ꝓscrpt᷑
fuit necum eo contrahatur
is p̃poĩciloco ñ hebitur no.
enim ꝑmittend̾ erit. qĩ cum
institore contͣłx s si quisno¬
ut contrahi ꝓhibeat cetum
ꝗ p̾posuit tenebitur ip̃a p̃po¬

Expanded text:
erit qui praeposuit, auxilio aetatis utetur non sine causae cognitione. De quo palam proscriptum fuerit, ne cum eo contrahatur, is praepositi loco non habetur: non enim permittendum erit cum institore contrahere, sed si quis nolit contrahi, prohibeat: ceterum qui praeposuit tenebitur ipsa praepo
Abbreviated transcription (Latin):
rem geres pposiit et ꝓatum
hu̾ero. id̾̃ eͣrit dicend /ꝓui aũ
refert quis sit institormasc¬
ulus. an femma lib̃. an ẜuus
ne p̃posuit nam et si mulier
Institoria exemplo exercitorii
acconis et si misliersit p̾poita.

Expanded text:
rem gerens praeposuerit et ratum habuero, idem erit dicendum. Parvi autem refert, quis sit institor, masculus an femina, liber an servus is praeposuit: nam et si mulier institoria exemplo exercitoriae actionis et si mulier sit praeposita
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃data fu̾it peciña./ Ego. ut
puto sine. intea sine postea ea
nsusfructus. ur odoꝵ ura rom¬
atum. nullus uidetur ususfr¬
uctus in istis iureꝯstitutis s
ad senatus ꝯsultum erit descẽ¬
dendum ꝙ cautone eorum lo
licta titio. ua ut post mortem
legatarii ad menium redir.
quamqm̃ ascriptum sit. ut

Expanded text:
m data fuerit pecunia: ego autem puto, siue antea siue post‹ea› usus fructus uel odorum uel aromatum, nullus uidetur usus fructus in istis iure constitutus, sed ad senatus consultum erit descende cautione eorum loqlicta Titio ita, ut post mortem legatarii ad Maevium rediret, quamquam adscriptum sit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tio datur possõri. ¶Ueniut
hee res in hr̃ditatis pecitoem
in quib possor retentionem
hũit ñ etiampetitõm ueluti
siurauit defuctus petitori
rem ñec et decesẜit. debent hee
quo rest̾ituis smmo et sipõss

Expanded text:
o datur possessori.Ueniunt et hae res in hereditatis petitionem, in quibus possessor retentionem habuit, non etiam petitionem: ueluti si iurauerat defunctus petitoris rem non esse et decesserit, debent hae quoque restitui. immo et si
Abbreviated transcription (Latin):
donc lic hic pp̃ culꝑam ñtene¬
atur qr nec bicd has res retm¬
ere ¶ Seruitutes in restitutõe
hr̃ditatis ñ uenire. egodidici
cumnncħ conomine possit re¬
stitui. sicut ẽ incorporib et in¬
fructib ¶ S siñ patiaturirt ur
lpͣ.temuemunt in hrdita¬
temetiam ea que hr̃ditatis cã
comꝑata sunt ut putamanci¬
pia pecoraq et si q̃ alia q̃ necco¬
sine dubio ueniunt. Sĩ u̾o
ñ om̃ia quehr̃ditaria peciua
comꝑata sunt mhrditatis pe¬
unia prditaria hoiem em̃t. et
ib eo petatur hrditas ita uẽire
mprditatis petitom sibrdita¬

Expanded text:
aedone, licet hic propter culpam non teneatur: quia nec hic debet has res retinere.Seruitutes in restitutionem hereditatis non uenire ego didici, cum nihil eo nomine possit restitui, sicut est in corporibus et fructibus, sed si non patiatur irItem veniunt in hereditatem etiam ea, quae hereditatis causa comparata sunt, ut puta mancipia pecoraque et si qua alia, sine dubio uenient: si uero non omnia, quae ex hereditaria pecunia comparata sunt, in hereditatis peunia hereditaria hominem emerit et ab eo petatur hereditas, ita uenire in hereditatis petitionem, si heredita
Abbreviated transcription (Latin):
necc̃iam moram mitin̾e patia¬
cognitionemmandare legat
seremittant et ut innocente
ip̃e lif̾et. s s genus mandati
exͣ ordinarium est nec enimi
pot̾ quis gladuĩ potestatẽ sibi
datam uł cuius ius alt̾ius co¬

Expanded text:
necessariam moram in itinere patiacognitionem mandare legatise remittant, ut innocentem ipse liberet. sed hoc genus mandati extraordinarium est: nec enim potest quis gladii potestatem sibi datam vel cuius alterius co
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ primum cuntatemuen¬
iat in. applicet Maginem̃
facient ꝓuintiases suan sibi
cõnsuetudinem istamethur
consuli necͣcitatem impo̾itam.
mam. attingespost ħ ingressus
pumtiam mandare uiri dc̃o¬
nem legato suo d ¶nec h añ face
qm̃ fu̾it ꝓuintiam ingͣressus.
Est enim ꝑqm̃ absudum an̾¬
qm̃ ipẽ iurisoconem nãnͣtuca¬
tur: nec enim prius ei competit
alu eam mandare qm̃ nohĩs̃.¬

Expanded text:
m primum ciuitatem ueniat uel applicet: magni enim facient prouinciales seruari sibi consuetudinem istam et huconsuli necessitatem impositam mam attingere.Post haec ingressus prouinciam mandare iurisdictionem legato suo debet nec hoc ante facere, quam fuerit provinciam ingressus; est enim perquam absurdum, antequam ipse iurisdictionem nanciscatur nec enim prius ei competit, alii eam mandare, quam non hab
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo proconsuistrat᷑ores suos
Hr̃e põt s uice eorum milites mi¬
nisterio inꝓucus fungũtur.
Proficisci.nit ꝓconsulẽ melius
quid̃ ẽ sine uxore s et cũ nxore
pot̃sdummodo sciat senatum¬
cohita et mesella consulib cen¬
siusse futurimi ut si quid uxor¬
es eoꝵ qui. id offitia ꝓficiscũt᷑
deliquerunt. ib ip̃is rat̾o etͣ iñ¬
dicta exigatur. ¶ Anteqm̃ uo
fines prouintie decrete sibi pro¬
consul ingressus sitedictũ d
de aduẽcusuo mitt̾e continens
ꝯmendatõnem. aliqm̃ sui si q̃ ei
familaritas sit cũ ꝓuincialib
et comunct̾o et maxime excusãs
ne publice uł priuatim oceu̾rr¬
quisq in sua prĩa eum extipet.¬
Recte aũt et ordine faciet siedic¬
tum inaduentu decessori suo
misit significet qr quadiefineᷤ
uintiales et actͣus impediunt.
Ingressum cciamh eũ obẜuare

Expanded text:
Nemo proconsulum stratores suos habere potest, sed vice eorum milites ministerio in provinciis funguntur. Proficisci autem proconsulem melius quidem est sine uxore: sed et cum uxore potCotta et Messala consulibus censuisse futurum, ut si quid uxores eorum qui ad officia proficiscuntur deliquerint, ab ipsis ratio et uindicta exigatur.Antequam uero fines prouinciae decretae sibi proconsul ingressus sit, edictum debet de aduentu suo mittere continens commendationem aliquam sui, si qua ei familiaritas sit cum prouincialibus uel coniunctio, et maxime excusantis, ne publice uel priuatim occurrusquisque in sua patria eum exciperet.Recte autem et ordine faciet, si edict, si edictum decessori suo miserit significetque, qua die fines vinciales et actus impediunt. Ingressum etiam hoc eum obse
Abbreviated transcription (Latin):
tor ea cognita sepen. lle iud̃m
dictunm. tñ labo ait moder¬
andam iurisdcõm ueluti si
peniteat ub̾tum. et accõnem
remittat. ułsi pr̃onus uocatꝰ
ñuenitant siñ inuitus noca¬
tus sit ledc̃i u̾ba ñpatiãtur.
cͣc p̃toris edictum. fuiũ pr̃oni
suiquẽ ipẽ prõnus in pote state
ht ꝓbandum ẽ. ibsente patre
subuemendum ẽe filio. qui in
pot̾ate ẽ et eipenalem infc̾m. ac
Alp̃. Iib̾tus apr̃ono reus con¬
stinitus qui se defend̾e ꝑatus.
frequent̾ int̾peliat. pr̃onum
accusatorẽ. in i ñ uidet᷑ uocare
Mlur. Lib̾tus adu̾sus prõnũ
dedit ubellum ñ dissimulato
eius rescribatur ⁊ remissa e¬

Expanded text:
tor causa cognita se poenale iudicium daturum, tamen Labeo ait moderandam iurisdictionem: ueluti si paeniteat libertum et actionem remittat: uel si patronus uocatus non uenerit: aut si non inuitus uocatus sit, licet edicti uerba non patiantur. contra praetoris edictum filium patroni sui, quem ipse patronus in potestate habet: probandum est absente patre subueniendum esse filio qui in potestate est et ei poenalem in factum acLibertus a patrono reus constitutus, qui se defendere paratus frequenter interpellat, patronum accusatorem in ius non videtur vocareum Libertus adversus patronum dedit libellum non dissimulato eius rescribatur, etiam e
Abbreviated transcription (Latin):
dampnũ seciitũ e. an u̾o.ilia
excã uelutiq alicubi iacebãt
da penetͣuit cu̾c enim ⁊ ferre
debebit. an expriore oa collonis
dãpnumaut dommo dePuc¬
to eo ꝙ dampnũ passꝰ ẽ reliqu
conferre debeat quid ergosipłꝰ
in dampno erit qm̃ ĩ colłone.
utꝓuta .x.aureͥs res det̾iores fc̃e
sunt dueaũt colatonis sunt.
indubitate u̾tr̃q honꝰ pati
conferrioporteat ꝗd enĩ it̾e
iactas res meas amisun an
mdatas det̾iores hr̃e ceꝑim.
namsicut ei qͣ pdid̾it subue¬
niturita et ei subuẽiri oport
q det̾iores pp̾iactum res hr̃e

Expanded text:
damnum secutum est an vero alia ex causa, veluti quod alicubi iacebant da penetravit. tunc enim conferre debebit: an ex priore causa collationis damnum autem duo, deducto hoc, quod damnum passus est, reliquum conferre debeat. quid ergo, si plus in damno erit quam in collatione? ut puta decem aureis res deteriores factae sunt, duo autem collationis sindubitate utrumque onus pati conferre oporteat. quid enim interest iactatas res meas amiserim an nudatas deteriores habere coeperim: nam sicut ei qui perdiderit subuenitur, ita et ei subueniri oportet, qui deteriores propter iactum res habe
Abbreviated transcription (Latin):
¶E Argentũ ꝯmodatum si
tam idoneo ẜuo mẽo tͣdidisse
ad ce ꝑferend̾. ut ñ debũit ꝯĩ
estimare futuriiut aqbdam
mar hominib decipetur tuũ
ũmeũ detrim̃tum erit. si iom
antẽ subripuisti. dem̃ cũ mo
eptam udex meꝯdempnauit.
et solui. postea compiate ẽe sb̃¬
ss et illi metũ furti nõie seruid
ag̾e̾ possunt. qn eͣt noxa capd̃
sequitur et si tibi rem piculo

Expanded text:
cem.Argentum commodatum si tam idoneo seruo meo tradidissem ad te perferendum, ut non debuerit quis aestimare futurum, ut a quibusdam malis hominibus deciperetur, tuum, non meum detrimentum erit, si id mandem subripuisti: deinde cum ceptam, iudex me condemnauit et solui: postea comperi a te esse subbreptis his ad hostes profug‹it› et postea sine uasis receptus est. habiturum me commodati actionem cum
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. defensorem socii ĩ io
ꝙ socius fac̾e̾ pot̾ ꝯdẽpnari
oportẽ. ¶Id et in pr̃omi defẽ¬
sorem acciꝑe deb̾e auset utiq
id erit in uniu̾sis. qui in id

Expanded text:
scribsit defensorem socii in id quod socius facere potest condemnari oportere. idemque et in patroni defensore accipere debere ait: et utique idem erit in uniuersis, qui in id
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ Siticius cũ quo mi¬
chi socieras erat decesẜit. ego¬
q cum putaui ticũ hrditat¬
emad seium ꝑtin̾e ꝯmunit᷑
cum eo res uendidim. ex ꝑte
pecumie ex uenditõne redacte
ego ꝑtem. seius ab stnͣisit te ꝙ
re u̾a. ticio hrs es. ꝑtemad me
redacte peciie societatis iu¬
dito ñ consecũturũ. neratio ⁊
anstoni placebat qr mẽe dũ¬
taxat ꝑtis p̾cia ꝑcepissem. n

Expanded text:
m Si Titius cum quo mihi societas erat decesserit egoque cum putarem Titii hereditatem ad Seium pertinere, communiter cum eo res vendiderim et partem pecuniae ex venditione redactae ego, partem Seius abstulerit, te, qui re vera Titio heres es, partem ad me redactae pecuniae societatis iudicio non consecuturum Neratio et Aristoni placebat, quia meae dumtaxat partis pretia percepissem, neque
Abbreviated transcription (Latin):
D. Nemo enim ꝓpriis ed ifici¬
is surtutem impone pot̾ nisi ⁊
is qui cedit et is cui ceclitur in
conspectu hãt ea edifitia ita ut
offic̾e alt̾m alt̾i possit.

Expanded text:
 nemo enim propriis aedificiis servitutem imponere potest, nisi et is qui cedit et is cui ceditur in conspectu habeant ea aedificia, ita ut officere alterum alteri possit.