comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dies ce igit adcxplendum eẽ¬
stitutum tp̃c. ¶ Accessio possõ¬
nis fit. nonsolum tpr̃is ꝙ ap̾
cum fuit. unde. quiᷤ emit. s¬
cius quici  uendidit unde
tu emisti ¶ si medius aliquis
et actorib non possedent. pie¬
cedentium auctor possessio
nonproderit: quia conuicta
nonestsicurnec ei qui no poss¬
uendendum mandauit qd
siisquoq cui mandatum eã¬
alii uendendum mandauat.¬
nonalit huiusquiprea man¬
dauat dandam accessionem
cipmisitis ⁊ si afilio uel suo¬
itm emcro accessio tp̃ris quo¬
apud patĩt aut apud dñm fu¬
it. ita danda erit m̾.si aut no¬
luntate pr̃is dñiue. aut cum
amistratione peculu ht. uen¬
didit. Etemdanda ẽ accessio
q cumco. apud pupillum fu¬
ent. acꝰ tutore cumistutdam
cius aministraret. emsti ꝗde¬
meo quia curatore pupilli fu¬
nosi ue ement. suandum est
asi nomine. aut ciusqui rei su¬

Expanded text:
dies exigitur ad explendum constitutum tempus. Accessio possessionis fit non solum temporis, quod apud eum fuit, unde is emit, sed et qui ei vendidit, unde tu emisti. sed si medius aliquis ex auctoribus non possederit, praecedentium auctorum possessio non proderit, quia coniuncta non est, sicut nec ei, qui non possuendend‹u›m mandauit. quod si is quoque, cui mandatum eralii uendendum mandaunon aliter huius, qui postea manat, dandam accessionem ermiserit.Sed et si a filio uel m emero, accessio temporis apud patrem aut dominum fuit ita danda est mihi, si aut luntate patris dominiue aut cum istrationem peculii haberdidit. Item danda est accessio o, quod apud pupillum fuuius tutore, cum is tutelam us administraret, emisti. ideeo, qui a curatore pupilli fuosive emerit, servandum est: is nomine aut eius, quae rei s
Abbreviated transcription (Latin):
uenditionis tp̃re eam r̃e uendi¬
tor non hũat. Ei cuihĩs rem
biditariam uendidit ih̾rdis
tx. ⁊ trfuncti debet accedere

Expanded text:
uenditionis tempore eam rem uenditor non habuerat.Ei, cui heres rem hereditariam uendidit, et heredis tempus et defuncti debet accedere
Abbreviated transcription (Latin):
ego te supatuni ᷤ su. multo
mag̾ aducisus te obtinere
debet s sipecc̃iam in solucris.
hoc eau accessione tua n̾o utẽ
Itẽsi absente teis qui negõa
tua iidebatur. admini stãe
ratum huis onni modo acc¬
essioneutar. ¶Item si in pign
dedis. ⁊ conuen̾t. nisi pecc¬
uniam soluisset.lice ex pacto
pignus uende. idq uendidĩ:
eptori accessio tui tp̃ris dande¬
bebit licet inuito te pignora
distracta sintIam eĩ ilso ĩtꝑp̃r
quo ꝯ̇ hebaᷤ iudens concessisse
uenditionem. si peccuniam
siminimo momieto nonissim
dici possessa sit.res. nichominꝰ
tepleatur. nsucapio. nec̃ totu

Expanded text:
go te superaturus sim, multo magis adversus te optinere debet. sed si pecuniam mihi solveris, hoc casu accessione tua non utetur. Item si absente te is, qui negotia tua videbatur administrare, ratum habueris, omnimodo accessione utar. Item si mihi pignori dederis et convenerit, nisi pecuniam solvisses, licere ex pacto pignus vendere idque vendiderim, emptori accessio tui temporis dari debebit, licet invito te pignora distracta sint: iam enim illo in tempore, quo contrahebas, videri concessisse venditioni, si pecuniam si minimo momento novissimi diei possessa sit res, nihilo minus repleatur usucapio, nec totu
Abbreviated transcription (Latin):
inppetuum. neꝙ gn̾alit di
ffinere possumussconsistũt
enim in solacquitatoꝑlan
tribuunt hiis qui in lotum
alioꝵ succedunt. siue ex xtu
suc exuoluntate hr̃dib enĩ
datur accessio testatoris⁊ ta¬
ꝙ si michi uendideris ẜuum.
utar accone tuafisi michi
pignori dedis ⁊ego candẽ
tem alii pignoriui meus

Expanded text:
perpetuum neque generaliter definire possumus: consistunt enim in sola aequitate.Plane tribuuntur his, qui in locum aliorum succedunt siue ex contractu siue uoluntate: heredibus enim datur accessio testatoris.Itaque si mihi uendideris seruum, utar accessione tua.Et si mihi pignori dederis et ego eandem rem ali
Abbreviated transcription (Latin):
Tumticio honcsto uiro pece¬
uniam c̃de ueliẽ. subiccisti m
aliumticium egenum. qua
acceptos cum co diusisti. furti
tencris quasi ope tua consilio¬
ꝙ tuo fintum factum sits ⁊
ticius furti tenebr̃. ¶Simaio

Expanded text:
Titio honesto uiro pecuniam credere uellem, subiecisti mihi alium Titium egenum, quasi acceptos cum eo diuisisti: furti tenearis, quasi ope tua consilioque furtum factum sit: sed et Titius furti tenebitur. Maio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ precium hr̾oitati Tim̃o suu
ante quam uissu dominiader
mortuus finit. ꝯdiccendo quo
mortuum. id consequetur.
¶Sistatu libͥ surreptus sit. uchit
sub conditione legata deuide
antequam adcaturextiti
quia desut int̾eẽ hr̃dis pt̃cete

Expanded text:
retium hereditatis, si modo seruus, antequam iussu domini adeat, mortuus fuerit. condicendo quoque mortuum idem consequetur. Si statuliber subreptus sit uel res sub condicione legata, deinde, antequam adeatur, extiterit quia desiit interesse heredis: pendente
Abbreviated transcription (Latin):
ra quisponda tͥ comodant cũ
cneres adpondus. furti eũ tem
toris accip̃is. cumerret in põte
ssiquis fuo mes ꝑsuafit ut no¬
men suum puta ex instiõ ẽp¬
toris toller ⁊ mela scͥpsitacgo
pute finiti agendum. s sisuo p¬
asr sit ut taqulas meas de
nem dandam. ¶Silinea mar¬
rete sint. siuasa siniepta sĩt
nĩuis erit dicendus. O nr̃ui
meus quiht peculii administ̾¬
cionem lib̾am pactus sit cum
cononconationis causa qui
iemcius ꝑecculiart̃ sumpuat.
recte actum iutctur quamuis
cnim comino queratur furti
consequens ẽ ut si forte a fure
ec̃ uiteatur. similit᷑ iocte tñsac¬
tum urtcatur siquis iurau̾it
sc fuitum non fecisse. deuide¬

Expanded text:
ra quis pondera tibi commodavit, cum emeres ad pondus: furti eum vend venditoris accipis, cum erret in pondere. Si quis servo meo persuaserit, ut nomen suum ex instrumeonis tolleret, et Mela scripsit et ego puto furti agendum. Sed si seruo persuasum sit, ut tabulas meas desdolo actionem dandam. Si linea marreptae sint. si uasa subrepta sint, numerus erit dicendus. Si seruus meus, qui habebat peculii administrationem liberam, pactus siteo non donationis causa, qui rem eius peculiarem subripuerat, recte transactum videtur: quamvis enim domino quaeratur furti consequens est, ut, si forte a fure esse videatur, similiter recte transactum videatur. Si quis iuraverit se fu
Abbreviated transcription (Latin):
qui furtiue ing̾ssus ẽ in possõñs.
ignorante eo qu̾e sibi controu̾¬
siam fc̃ue suspic abatur. ⁊ ne fa¬
cet timebatis autẽ quicũ possi¬
det nõ clam. secclauit. mea causa
ẽ. ut non uideatur clam posside
noneĩ ratio o ꝑtinẽde possõ ni
ẜorigo nasciscende exquireda
c̃ necqũequam. clam possid̾e in¬
cipere quͥ sciente aut uolẽte ad

Expanded text:
qui furtiue ingressus est possessionem ignorante eo, quem sibi controuersiam facturum suspicabatur et, ne faceret, timebat. is autem qui, cum possideret non clam, se celauit, in ea causa est, ut non uideatur clam possidere: non enim ratio optinendae possessionis, sed origo nanciscendae exquirenda est: nec quemquam clam possidere incipere, qui sciente aut uolente
Abbreviated transcription (Latin):
rõ habcatur. ¶ocus facit ut idẽ
uł fintũ. uł sacrilegium sit. ce ca¬
pite lucndũ uł minore  suplitio
et effractorem. uł fuit diunum
atrocius. ułlenius est. ut finta n¬
manifesta. a nec manifestis so¬

Expanded text:
o habeatur. § 4. Locus facit, ut idem vel furtum, vel sacrilegium sit, et capite luendum, vel minore supplicio. et effractorem vel furem diurnum atrocius, vel levius est, ut furta manifesta a nec manifestis d
Abbreviated transcription (Latin):
consçia. quosq anos suadendo mni¬
uisse scelis est instaris ħ quatuor
genera consideranda st̃. septem
modis. ca psona. locꝰ. tepora. q̃¬
litate qͣntitate euentu¶ca ut in
u̾beribus q̃ impunita sunt am¬
agistio illata siat. uł parente ꝯmͣ
emendatõis. nõ inumc gr̃a in
detur adhiben p̃imiũtur cum qs

Expanded text:
conscientia quosque alios suadendo iuuisse sceleris est instar.Sed haec quattuor genera consideranda sunt septem modis: causa persona loco tempore qualitate quantitate euentu.Causa: ut in uerberibus, quae impunita sunt a magistro allata uel parente, quoniam emendationis, non iniuriae gratia uidentur adhiberi: puniuntur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
spectatur a dementissimo uł¬
nõ minus cum qui occidẽdi ho¬
minis cã cum telo fu̾it. qm eũ
qui occiderit puniat. q̃ ito apud
grecos crilio nolu̾tano fortuiti
casus lu̾cbãt̾utapud pͥncipẽ poc¬
sccła in quibusd̃a ꝓninciis gra¬
uins plecãturut in affrica mes¬
siũ incensores ĩ tustra niciũ. ubi
netalla sunt adultatores monet

Expanded text:
pectatur, ut a clementissimo qnon minus eum, qui occidendi hominis causa cum telo fuerit, quam eum, qui occiderit, puniat, et ideo apud Graecos exsilio voluntario fortuiti casus luebantur, ut apud praecipuum poescelera in quibusdam prouinciis grauius plectantur, ut in Africa messium incensores, in Mysia uitium, ubi metalla sunt adulteratores monet
Abbreviated transcription (Latin):
no domino.non tenebr hac acẽ
quin immo.⁊sipo mortem dũi¬
p aditam hr̃ditatẽ.cessabit acco
hãc accõnem dari . ousus cum
qui ꝑuenit adlib̾tatẽ. ¶ Siẜuus
pure legatus. ante hrditatẽ ad¬
itim quio ad misit inh̃rditate
dicendum ẽ qui a  dnñum ineo m
umaił mutatur ul amitcitur. uł
libta s conpetit print̾uallum mo¬
dicum aditeh̾rditatis. cocasu hẽ
quid no prius cogatur hĩs maũ¬
ssime ⁊ adiuo mardo ⁊ ab impato¬
re nr̃o cum pr̃e reptum. non in pe¬
dm fidcicomissariam lib̾tatem
que pure data ẽ diuussanc mar¬
cus rescosit arbitrum ex continẽ¬
ti dind apuo que rõ ꝓponatur
S hoc rptum adronem ponetã
ptine. actus quem ẜuus admist¬

Expanded text:
iuo domino, non tenebitur hac actione: quin immo et si post mortem post aditam hereditatem, cessabit actio: hanc actionem dari aduersus eum, qui peruenit ad libertatem.Si seruus pure legatus ante aditam hereditatem quid admiserit in hereditate, dicendum est, quia dominium in eo munium uel mutatur uel amittitur uel libertas competit post interuallum modicum aditae hereditatis, eo casu hanc quid non prius cogatur heres manussime et a diuo Marco et ab imperatore nostro cum patre rescriptum non impediri fideicommissariam libertatem, quae pure data est. diuus sane Marcus rescripsit arbitrum ex continenti dandum, apud quem ratio ponatur: sed hoc rescriptum ad rationem ponendam pertinet actus, quem seruus admi
Abbreviated transcription (Latin):
Et isipponas tigni furtiu no¬
Imine edib iuncti actum delib̾¬
ar pot̾it in cctrinsecus sit itiu
uendicatio ⁊ ẽẽ nondubito si
Ulp̃. quis testõlib̾ ẽc̃ iussus
fuit pomortẽ din añ adita brd¬

Expanded text:
ed si proponas tigni furtiui nomine aedibus iuncti actum, deliberari poterit, an extrinsecus sit rei uindicatio. et esse non dubito. SI IS, QUI TESTAMENTO LIBER ESSE IUSSUS ERIT, POST MORTEM DOMINI ANTE ADITA
Abbreviated transcription (Latin):
spe inminẽtis lib̾tatis neq ut si¬
ber dipnan. quiah̾rditati furtũ
foc̃ hoc ẽ domine ⁊ dominus do¬
minaue. non possunt hr̃e funti
acconcicum fuo suo. quamui
prca adlib̾tatem ꝑuenent. uel
alicnatus sit. nisi ꝑoca quo con¬
prctor putauit. calliditatem aꝓ
tuitatem hor qui hĩditates de¬
pedantur dupli acc̃one cohrẽe.¬
non aut̾ ał teneb iste libtus ꝙͣ
sidolo quid dissipasse ꝓponatur
tatem cecusata ẽsculp̃ dolo ꝑ¬
cima. dolum itprescntat ꝓ in de
siquid dãpm dedit sinc doloce¬
ssabit ista accõ. quamuis al ac

Expanded text:
spe imminentis libertatis, neque ut liberum damnari, quia hereditati furtum fecit, hoc est dominae, dominus autem dominaue non possunt habere furti actionem cum seruo suo, quamuis postea ad libertatem peruenerit uel alienatus sit, nisi si postea quoque conpraetor putauit calliditatem et proteruitatem horum, qui hereditates depopulantur, dupli a‹c›tione coercere.Non alias tenebitur iste libertus, quam si dolo quid dissipasse pro ponatur. tatem excusata est, sed culpa dolo proxima dolum repraesentat. proinde si quid damni dedit sine dolo, cessabit ista actio, quamuis alias
Abbreviated transcription (Latin):
tas data. medioq tpre quedam
admittantur siquid uuopu¬
pillo quid fuit factum loc no
ẽẽ huic accõm. siu̾o pꝯ mortem
tm̃ inreb que inbonis fuunt
itstatoris. s ⁊ sih̾rdis int̾ fuit do¬
pignori acccꝑat hanc acc̃one
honoraniam loc hre causam

Expanded text:
tas data medioque tempore quaedam admittantur: si quidem uiuo pupillo quid fuerit factum, locum non esse huic actioni: sin uero post mortem, tantum in rebus, quae in bonis fuerunt testatoris, sed et si heredis interfuit dopignori acceperat, hanc actionem honorariam locum
Abbreviated transcription (Latin):
reꝯsuanda est. ̃ sictum sit. ne¬
orem futis siquis tñwr̃dem
sc respondendo ũ actiones pa¬
ciendo. defunctum defendat.
uona defũcti uenire no potuci
defendatur nec alium defensor¬
em mucniat bonor uenditio¬
nem patiatur isi non latitet
licet non fraudationis cuuisala¬
titare uidetur. qui sui ño ẽxdo
itatem parctis retinere. pretor
bona defucti ueñire ꝑmittit.
cret. aliquid gesscrit: ẜuandẽ
ergo si quibdam c̾ditoribus
soluit. deindc omnia bona u¬
nicnt. siqueratur anrepeti¬
ciõ sit ex causa idstatuendũ
iuliams aitine altiũs. aut neg¬
ligencia aut cũpiditas. huic qu¬
diligens fuit noceat ꝙ sutroꝙ
instantet᷑ gͣtificatus tutor solu¬
it. cquum eẽ. aut prius candem
portione michi queriaut com¬
unicandum ꝙ accepisti. ⁊ hoc
iuł ait apparet aut̃ cum loqui
sicxbonis pr̃nis solutum sit¬
nunquio ergo. si aliunde pu¬
pillus soluit. rectli aidebebit. nͥ
ne iutrum acditore. anechĩdi¬
tate secuola nrait.si aliquid

Expanded text:
tum sit neorem futurum. si quis tamen heredem se spondendo uel actiones patiendo defunctum defendat, bona defuncti uenire non poterudefendatur nec alium defensorem inueniat, bonorum uenditionem patitur, etsi non latitet, licet non fraudationis causa latitare uidetur, qui sui non est ideditatem parentis retinere, praetor bona defuncti uenire permittit, eret, aliquid gesserit, seruanduergo, si quibusdam creditoribus soluit, deinde bona uenierint? si quaeratur, an repetitio sit, ex causa id statuendum Iulianus ait, ne alterius aut neglegendiligens fuit, noceat. quod si utroque instante tibi gratificatus tutor soluit, aequum esse aut prius eandem portionem mihi quaeri aut comunicandum quod accepisti: et hoc Iulianus ait. apparet autem loqui eum, si ex bonis paternis solutum sit. quid ergo, si aliunde pupillus solverit? reddi ei debebit nec ne? et utrum a creditore an ex hereditate? Scaevola noster ait, si aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ci opis noui nunciationis
ceccutione dandamnisi adi
Apsius priuatum comodum
res ꝑtincat ułuti si luminib
cius officiitur.ant ꝓspectui
obstet no iutem pupilli rata¬
Bebitur nunciatio. ꝙͣ inter¬
cedente tutoro anctore. Ser¬
no autẽ opo nonum nuncian
potipe nero nunciart nõ potest
nec nunciatio ullum effcctu
hr. ¶Aunciatione autem ure
presenti ficiendam memisse
oportebit.id est co loco nbĩ op̃¬
nonum fiat. siuc quis edificet
siue mehoct edificnt.Nunci¬

Expanded text:
esse operis noui nuntiationis executionem dandam, nisi ad ipsius priuatum commodum res pertineat, ueluti si luminibus eius officiatur aut prospectui obsit. non aliter autem pupilli rata habebitur nuntiatio quam intercedente tutore auctore.Seruo autem opus nouum nuntiari potest, ipse uero nuntiare non potest neque nuntiatio ullum effectum habet.Nuntiationem autem in re praesenti faciendam meminisse oportebit, id est eo loci, ubi opus fiat, siue quis aedificet siue inchoet aedificare.Nunti
Abbreviated transcription (Latin):
sm̃ampro inde siminor p̾to
uł consuluis orxit. sñiam ne pro¬
tulitnalebitͥprinccps eĩ quici
magistratũ dedit. omnia gere
pta sunt. ⁊ distractapignoripo

Expanded text:
m. proinde si minor praetor, si consul ius dixerit sententiamue protulerit, ualebit: princeps enim, qui ei magistratum dedit, omnia gererpta sunt et distracta pignor
Abbreviated transcription (Latin):
unt utimur. ut uidce qui scmel
ulpluris. ul minoris condc̃pna¬
uit. amplius corrige sñiam suã
non possitscmel cnum male.
scubene officio functus c̃.¬

Expanded text:
iure utimur, ut iudex, qui semel uel pluris uel minoris condemnauit, amplius corrigere sententiam suam non possit: semel enim male seu bene officio functus
Abbreviated transcription (Latin):
ppellatur. hnĩs cuocitus presc̃tiar
sui face contc̃pnil pena cõtum
nõ pa¬
ci s qũc adũsa ualitudo. ułmaio¬
cuntur.i. qui adiurisdictionẽ
nus curnegant obsequiptinẽt

Expanded text:
catus praesentiam sui facere contemnet.Poenam contumacis non patitur, quem aduersa ualetudo uel maiouuntur, id est qui ad iurisdictionem eius, cui negant obsequi, pert
Abbreviated transcription (Latin):
Ideq erit ꝓbandũ ⁊ m ipo ac¬
cusators. si appellait uł si ad¬
isus eum sit appellatũ ⁊̃ gen̾¬
alit̾ que cã ꝑ aliũ agi nõ pot̃
eius nec appellatõem ꝑ aliur
Dagioportet. Darc̃

Expanded text:
idque erit probandum et in ipso accusatore, si appellauerit uel si aduersus eum sit appellatum. et generaliter quae causa per alium agi non potest, eius nec appellationem per alium agi oportet. 2 Macer
Abbreviated transcription (Latin):
dipossũt.que res ĩ rebꝰ peccũian¬
is ⁊ in criminib. agirari con¬
sueuit.q̃ m reb pectiñariis sũt
tibi qui appellait mandau̾ ut
cũ de appllatoe qͣm polla ad cum
fecit deffenderes ⁊ res peccĩnaria
est nich̾ ꝓbibet noie enis te res

Expanded text:
sunt: quae res in rebus pecuniariis et in criminibus agitari consueuit. et in rebus pecuniariis sunt tibi qui appellauit mandauit, ut eum de appellatione, quam Pollia ad eum fecit, defenderes, et res pecuniaria est: nihil prohibet nomine eius te res
Abbreviated transcription (Latin):
crete.cotenas locarct. legezita
dixit nequi s pret̾ redeptorẽ
pr ydus marcias cotẽ ex insu¬
la crescia fodio. ne ne
eximito. neue auellito. cuius¬
dam nauis homista cotibus.
ante ydiis marcias exportu.
ꝯͣ legem p ydus martias ex
insula c̾tacotes ecisse uiderẽ¬

Expanded text:
ocaret, legem ita dixerat: 'ne quis praeter redemptorem post idus Martias cotem ex insula Creta fodito neue eximito neue auellito'. cuiusdam nauis onusta cotibus ante idus Martias ex portu contra legem post idus Martias ex insula Creta cotes exisse uideren
Abbreviated transcription (Latin):
uante audatie. qnͣte temeris¬
titis sint.publicanor factio¬
nes. nemo ẽ qui nesciat idcco
ciam. hoc edictum ꝓposuit. ꝙsi
familia publicanorũ. furtũ
fecisse dicetur. It si dãpnũ
ꝯtinerisciend c̃is ⁊ sibona fid
publicano alienus ẜuus fuit.
cque ꝯtinebĩ fortassis. ⁊ si m̃¬
la fide plmnꝙ enim uagi ẜui
⁊ fugitun in hunis operis ⁊

Expanded text:
Quantae audaciae, quantae temeritati‹s› sint publicanorum factiones, nemo est qui nesciat. idcirco ciam hoc edictum prop‹o›suit: 'Quod familia publicanorum furtum fecisse contineri sciendum est. sed et si bona fide publicano alienus seruus seruit, aeque continebitur: fortassis et mala fide, plerumque enim uagi serui et fugitiui in huiusmodi operis
Abbreviated transcription (Latin):
blicmorum loco sunt. ¶pret¬
caa siquis nectigal xluctum
⁊rre publici cuiusdam muni¬
⁊cpub̾eat. hoc edictum locum
h̾t. sine autuendidit ꝓpͥum¬
ẜuum uł manumisit. nel et
fugit fus: tenebr̃ fui nomĩc.

Expanded text:
blicanorum loco sunt. Praeterea et si quis uectigal conductum a re publica cuiusdam municipii habet, hoc edictum locum habet. Siue autem uendidit seruum uel manumisit uel etiam fugit seruus, teneb
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ad mittẽda ẽ si fidenisso¬
its ydoncos. ⁊ cauitionẽ isqui
litatione mcerat offe̾rc pat
sit. ¶d conducc̃dum uecti¬
galinuitus nẽo ꝯpellitur. ⁊
adloquendi sunt licitatore
uectigalium. ad it̾mdã aduc¬
tionem antequaz suꝑioris
ductiomi sat̾faciant. admittẽ¬
di nosunt. Debitores fisci
itc̃ꝙ reipubͣ. uectigalia cõ¬
duccre ꝓhibentur nẽ ex.ilia i¬
cã eoꝵ debita onerentur nisi
fortetales fidcuissore s obtul¬
int.qui  debitis corum sat̾ face
pati sunt. Gocii nectigalin
si se patĩ pnte s ad ministrãt:
alt ab altero. minus ydonce
ise põcõncm tñsferre iure
desiderat. Rillicite publi¬
ce priuatiz. ue exactum est.¬

Expanded text:
ttenda est, si fideiussores idoneos et cautionem is qui licitatione uicerit offerre paratus sit. Ad conducendum uectigal inuitus nemo compellitur et elocanda sunt. Reliquatores uectigalium ad iterandam conductionem, antequam superiori conductioni satisfaciant, admittendi non sunt. Debitores fisci itemque rei publicae uectigalia conducere prohibentur, ne ex alia causa eorum debita onerentur: nisi forte tales fideiussores obtulerint, qui debitis eorum satisfacere parati sint. Socii uectigalium si separatim partes administrent, alter ab altero minus idoneo in se portionem transferri iure desiderat. Quod illicite publice priuatimque exactum est
Abbreviated transcription (French):
norau̾int hituros. ¶Itẽ reps¬
¶unt.pupillo se remittere peã
omissi. si intradiẽ triscesi mũ
Quectigal intuliss.Ap̃.
Riudati uectigalicmendad
galis subripunt. portionos ceti
n̾o anferutur. Auliis.¬

Expanded text:
norauerint, habituros. Item rescripserunt pupillo remittere se poenam commissi, si intra diem trigensimum uectigal intulisset.raudati uectigalis crimen ad galis subripiat, portiones ceteris non auferuntur. 9 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
cum altero tanto passis miu¬
ectortum. cumꝑena triplire¬
stitinturzimplii extraor¬
dinem ꝓsectuntuur ialtenm
enim utilitas priuatorum A¬
teꝵ uigor publice discipliñ
postulat. ¶Tar reꝵ nectigal
quar mnquam p̃stitumẽ.
nictu ob indulgẽcia publi¬
cañomifat aluiꝰ excere non
prohibetur. MRes ex̾cti pa¬
tis p̃statiom nectigaliumi
subici no placuit. ¶fiscus ab
omniũ uectigalium p̾stati¬
omb inmminis ẽ Mertĩto¬
RS ant̾. qui defundis fiscalib
m̃cm consucyunt. millam ĩ¬
mimitate soluedi publici
nectigał nsmput possunt.
Ectigili.a. sineTimog̃¬
idi. nec curatori. nec cune co¬
stituere. nec precedẽcia refor̾m
orahir uł addcre. uł dimin¬
uere licet. ¶Ion soluti
nectigalium pensiombrre
pelle ꝯductores. necdum ⁊̃ te¬
pore ahictioms ꝯpleto ueli
abhiis ⁊̃ usinis ex morectige
ꝓmiititur. Aulus
cessanam hostibꝰ quor uen¬
udan ut ferrum ⁊ frumet
⁊salez. aon sinc piculo cap¬
itis licct. agri publici qͥ
inppctuum locantum: ab a¬

Expanded text:
cum altero tanto passis iniuextortum cum poena tripli restituitur: amplius extra ordinem plectuntur: alterum enim utilitas priuatorum, alterum uigor publicae disciplinae postulat. Earum rerum uectigal, quarum numquam praestitum est, publicani omiserat, alius exercere non prohibetur. Res exercitui paratas praestationi uectigalium subici non placuit. Fiscus ab omnium uectigalium praestationibus immunis est. mercatores autem, qui de fundis fiscalibus mercari consuerunt, nullam immunitatem soluendi publici uectigalis usurpare possunt.ectigalia sine imsidi neque curatori neque curiae constituere nec praecedentia reformare et his uel addere uel deminuere licet. Non solutis uectigalium pensionibus pellere conductores necdum etiam tempore conductionis completo uel ab his usuras ex mora exigere permittitur. 11 Paulus cessariam hostibus quoque uenumdari, ut ferrum et frumentum et sales, non sine periculo capitis licet. Agri publici, qui in perpetuum locantur, a cura
Abbreviated transcription (Latin):
cognostẽ dispũgere est. conferre
accepta. ⁊ data liberoꝵ appllone
ꝯtinentur. non tm̃ qst̾ sunt in
potestates om̃s qui sui niris. sũ
uirilis. siue scmnei scrus sut. cr¬
ue ftimnĩo scxu desccdenies O aul

Expanded text:
recognoscere: 'dispungere' est conferre accepta et data. 'Liberorum' appellatione continentur non tantum qui sunt in potestate, sed omnes qui sui iuris sunt, siue uirilis siue feminini sexus sunt exue feminini sexus descendentes. 57 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
destd̃abitur alt̾qͣm inpsona fi¬
deuissoris. qui ꝓmissum hoĩem
int̾fecit qr tenctur exitipłatu
act̃one fidenissor ꝙ̃adin ceneba¬
tur si debitor sine b̾rde decessi cũ.¬
Adicio ħrditatis nõ nũqͣm nux̾
ꝯfundit obligdnẽ ucluti siꝰ
tem. uł contra debitor creditoriᷤ
te creditor qui pupillo sinc tu¬
toris auctoritate nũmos cre¬
did̾at ħrs e eccititinõ enĩ q̃nto
locupletior pupillus fcũs est ꝯ¬
seq̃retur s insolidum creditum
siuim exħrditate retinet Aliꝙͣ¬
doeuent. ut in anis obligatõ.
aditõe ħrditatis ꝯfirmetur. ñ a
si ħrs qui restituit extrebellia¬
no ħrditatẽ. fid̾iꝯmissano ħrs

Expanded text:
sona fideiussor is, qui promissum hominem interfecit, quia tenetur ex stipulatu actione fideiussor, quemadmodum tenebatur, si debitor sine herede decessisset.Aditio hereditatis nonnumquam iure confundit obligationem, ueluti si uel contra debitor creditoris te creditor, qui pupillo sine tutoris auctoritate nummos crediderat, heres ei extitit: non enim quanto locupletior pupillus factus est, consequeretur, sed in solidum creditum suum ex hereditate retinet. aliquando euenit, ut inanis obligatio aditione hereditatis confirmetur. nam si heres, qui restituerit ex Trebelliano hereditatem, fideicommissario heres
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si promissoris fu̾it elctiõde¬
functo alto qui suꝑest. que pe¬
ti potit. Enĩ uero si frõ debitoris
alt̾ sit mortuus. cũ debicoris
cẽt eloctio. ꝙ̃nis int̾im nõ aliꝰ
peti possit q̃m qui solui etiã pt̃.
in defũcti offͣn estimatio põt. si
forte longe fuit uilior qui id ꝓ
nllo modo erstipłatu agi pote¬
rit cũ illo in tp̃re quo morieba¬

Expanded text:
 si promissoris fuerit electio, defuncto altero qui superest aeque peti poterit. enimuero si facto debitoris alter sit mortuus, cum debitoris esset electio, quamuis interim non alius peti possit, quam qui solui etiam potest, neque defuncti offerri aestimatio potest, si forte longe fuit uilior, quoniam nullo modo ex stipulatu agi poterit, cum illo in tempore, quo morieba
Abbreviated transcription (Latin):
lui nõ debunt / nõ magis qm ut
nũmos poculiarcs ex cãfideiussi¬
ons q̃m ẜuus nõ exutilitate d¬
o qui uit solus petur insi si
mora facta sit in eo mortuo. quẽ
petitor elegit. tũc enĩ pinde solꝰ
ille qͥ decessit debetur ac si solus
In obligone deductus fuisset

Expanded text:
on debuerunt, non magis quam ut nummos peculiares ex causa fideiussionis, quam seruus non ex utilitateo qui uiuit solus petetur, nisi si mora facta sit in eo mortuo, quem petitor elegit: tunc enim perinde solus ille qui decessit praebetur, ac si solus in obligationem deductus fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
tere ꝙ sibi debebatur. noc offerat
ꝙ accepit. exceptione doli sũmo¬
uebitur. Sinaũt comunes nũ¬
ꝓꝑte mea nascetur. ccactio a lib¬
atiosiuc insinguł nũmus com¬
mumonẽ ꝓinduuso quis esse
intelligat siue in pocula nõ cor¬
pora eccogitet s qͣntitatenis sẽ
et si fidcunsor alicnos nĩmos
ĩcãm fidenissionis dedit ꝯsũptis

Expanded text:
sibi debeatur, nec offerat quod accepit, exceptione doli summouebitur.Sin autem communes numm pro parte mea nascetur et actio et liberatio, siue in singulis nummis communionem pro indiuiso quis esse intellegat siue in pecunia non corpora cogitet, sed quantitatem.Sed et si fideiussor alienos nummos in causam fideiussio
Abbreviated transcription (Latin):
Idebitor tuus nõ uult ate liba¬
ri et p̃sens est nõ põt inuitus a
te absolui. Paulus ĩmodeb¬
itorẽ tuũ ctiam p̾sentem etĩuit᷑
lib̾arc ita pot̾is supponendo a qͦ
debitum nouandi cã stipłers
ꝙ etiam si acceptũ nõ fcc̃is. tam̃
statimꝙ adte atrinet⁊ ros
ꝑibit nam ⁊ pccentt̃ te doli mali¬

Expanded text:
debitor tuus non uult a te liberari et praesens est, non potest inuitus a te solui.Paulus: immo debitorem tuum etiam praesentem etiam inuitum liberare ita poteris supponendo, a quo debitum nouandi causa stipuleris: quod etiamsi acceptum non feceris, tamen statim, quod ad te attinet, res peribit: nam et petent
Abbreviated transcription (Latin):
ait̾um srdcui scripẜit. uidend ẽ
an ꝯfundatur obligatõ et pla¬
cet nõ ꝯfundi ꝙ bonũ est hoc e¬
cdic̾e ꝙ si intendat dan sibi oꝑ¬
tere uł id̾o dari oꝑtet ꝙ ip̃e hrs
becur. at qͥu magna est huiꝰ iei
drianam si alt̾ corcis pacti con¬
uenti tpr̃ali exceptione sũ moii¬
nõ pot̾it. Infent is qui ħrs excit̾it
utrum ne suo nomĩe. an hrdita¬
rio expiatur. ut ita p̾icns poisit¬
mimadũtere exceptõni locussit
Inet ne. UItemsi duo rei sunt pro¬
mittendi. ⁊ alter alceꝵ hrdem sen

Expanded text:
alterum heredem scripsit, uidendum, an confundatur obligatio. placet non confundi. quo bonum est hoc dicere? quod, si intendat dari sibi oportere, uel ideo dari oportet ipsberetur. atquin magna est huius rei differentia: nam si alter ex reis pacti conuenti temporali exceptione summoueri poterit, intererit, is qui heres exstitit utrumne suo nomine an hereditario experiatur, ut ita possis animaduertere, exceptioni locus sit nec ne.Item si duo rei sint promittendi et alter
Abbreviated transcription (Latin):
dem cidcm ex alia cã. que peti qui¬
dem nõ pot̾at. ex solutõne autẽ
repocitione nõ p̾stat ticu suus
actor abseute dño soluit cque
sũmam que suffic̾et ad qͣntita¬
tem umio debiti. cautũq est ei so¬
lutũ ex uniũso credito q̃ro id qd̾
solutũ est In q̃m causam accept̾
uitcatur. R̾. si quidem et ticio se¬
ius ita cauisset. ut sibi solutu
exumũso credito significardt:
crediti applso soliꝰ fidciꝯmissi pe¬
cuĩam demõstrare uid̃r.nõ eam¬
pociũam que petitionẽ quidem

Expanded text:
em eidem ex alia causa, quae peti quidem non poterat, ex solutione autem petitionem non praestat, Titii seruus actor absente domino soluit eam summam, quae efficeret ad quantitatem unius debiti, cautumque est ei solutum ex uniuerso credito: quaero, id quod solutum est in quam causam acceptum uidetur. respondi, si quidem Titio Seius ita cauisset, ut sibi solutum ex uniuerso credito significaret, crediti appellatio solam fideicommissi pecuniam demonstrare uidetur, non eam, quae petitionem quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ħrdcin fidcussorẽ scripsit ꝯsũdi
obligatio et q̃si gu̾ale quid reti¬
nendꝰ est. ut ubi ei obligationi
que scquele locum optinet pͥna¬
palis accedit. ꝯfusa sit obligatõ
quoẽ̾ due sint pͥncipalos alten
alt̾ipociꝰ adiciatur ad actõnẽ qͣm
ꝯfusionẽ pcrc quid ergo si fideius

Expanded text:
dem fideiussorem scripserit, confunditur obligatio. et quasi generale quid retinendum est, ut, ubi ei obligationi, quae sequellae locum optinet, principalis accedit, confusa sit obligatio: quotiens duae sint principales, altera alteri potius adicitur ad actionem, quam confusionem parere.Quid erg
Abbreviated transcription (Latin):
posse quem meat̾ aiuitate esse
latitrre ⁊ maliacuutate ⁊ non
latitare et cĩ qui mnalia cutatẽ
sit. copiam q sin faciat ĩpubli¬
co. ibiꝙ pateat. in latitet indea¬
mus fi hodie hoc uire utimur. u
sue qui  eode loco agat. siue al¬
sum. creditoris cuitet. latitare
uideaturdemꝙcum quoꝙ q̾¬

Expanded text:
posse quem in eadem ciuitate esse et posse quem in eadem ciuitate esse et latitare, et in alia ciuitate et non latitare. etenim qui in alia ciuitate sit copiamque sui faciat in publico ibique pareat, an latitet, uideamus. et hodie hoc iure utimur, ut siue quis eodem loci agat siue sum creditoris euitet, latitare uideatur. denique eum q
Abbreviated transcription (Latin):
tu aliquolatẽ que ad modum
factitare ẽ frequent᷑ fac̾e. Adeo
aut̾ latitatio animum iaffect᷑
occultantis se desid̾it. ut recte
dc̃m sit. fimosum hãc uenoitio¬
nem pati non posse quia non
se occultat qui suus non est pla¬
nc si non defendatur funosu:
curatorem ei dandumaut bõa
cuis ut possiocantur nomĩati
ꝑmittendum ẽlabo aut̃ scb̃
si non inueniaturcurator uł
defensor finiosisz ⁊si cuator
dutus. eum non defendat m̃c
remouendum eumsioporte
pretorem dare curatorẽ aliqu̾i
eec̾ditoribut non ampluis
quam ncce ẽ exbonis funosi
boña cius cansacognita uẽdẽ¬
daerut. siurgcat eꝰ alienũ. ⁊ di¬
latio dr̃pnũm sit allat᷑ c̾dito
sit furoso detur quiaomns
cius status ⁊ habitiis apupilli
ꝯditione non multum abor¬
ret: q quid non ẽ sine rõne.
dc̃q ⁊ inpiodigo dicendu̾ ẽ
cet̾isq qui curator ope iuuant.
nec enim quisquam ppͥc latita¬
re ecs drcit. ¶lluo scienȯ est

Expanded text:
tu aliquo latere, quemadmodum factitare frequenter facere. Adeo autem latitatio animum et affectum occultantis ‹s›e desiderat, ut recte dictum sit furiosum hinc uenditionem pati non posse, quia non se occultat, qui suus non est. Plane si non defendatur furiosus, curatorem ei dandum, aut bona eius ut possideantur, nominatim permittendum est. Labeo autem scribit, si non inueniatur curator uel defensor furiosi, sed et si curator datus eum non defendat, tunc remouendum eum et oportere praetorem dare curatorem aliquem ex creditoribus, ut non amplius, quam necesse est, ex bonis furiosi bona eius causa cognita uendenda erunt, si urgueat aes alienum et dilatio damnum sit allatura creditosupersit, furioso detur, quia hominis eius status et habitus a pupilli condicione non multum abhorret: quod quidem non est sine ratione. Idemque et in prodigo dicendum est ceterisque, qui curatorum ope iuuantur: nec enim quisquam proprie latitare eos dixerit. Illud sciendum est
Abbreviated transcription (Latin):
aut stationes se occultet. iuden
latitare uetes Rnderunt. ⁊ pose
que adusus altex latitare adus
altm non constat aut̾ ut ip̃e
cuis possit bona uendere. adus
quelatitat. Sundiemuł sb
conditione debitor latitet. an¬
ꝙͣ dies. uił conditio nẽia
non possunt bona euis uenire
quideunt᷑ ẽ debitor quis nõ sit
asmnon sit debitor iõ dicemu
Idẽerit dicendum ⁊ siquis hea
quid actione. s talẽ que peree¬

Expanded text:
aut stationes se occultet, uideri latitare ueteres responderunt, et posse quem aduersus alterum latitare, aduersus alterum non. constat autem, ut ipse eius possit bona uendere, aduersus quem latitat. Si in diem uel sub condicione debitor latitet, antequam dies uel condicio ueniat, non possunt bona eius uenire: quid enim interest, debitor quis non sit si non sit debitor, idem dicemus. idem erit dicendum et si quis habeat quid
Abbreviated transcription (Latin):
quibrditatẽ possitens copiam
sui non faciebat ixpsit. inpossõ¬
nem it hrditarium aducrsa¬
nũ inducendum.In quoksc̃¬
pto ⁊ fructum ꝑcipe uissit eim
qui ꝑ nimiam contumatiam
possessoris hĩditatis. ut lucro
euis cedat. inpossõnem induc¬
tus ẽ iex hrditaria.¬
idiu icͥtum sit. heres ectituru¬
cxtestõ nec ne sit causa cognita
pͥmitti oportebit bonare fũa¬
de causa possi defisuta resurgea.

Expanded text:
qui hereditatem possidens copiam sui non faciebat, rescripsit in possessionem rerum hereditariarum aduersarium inducendum: in quo rescript‹o› et fructum percipere iussit eum, qui per nimiam contumaciam possessoris hereditatis, ut lucro eius cedat, in possessionem inductus est rerum hereditariadiu incertum sit, heres extaturus nec ne sit, causa cognita permitti oportebit bona rei seruandae causa possidere, et, si ita res urgueat
Abbreviated transcription (Latin):
bona euis possicer Coc ao notꝰ¬
dum ẽ celsim consultum. nod
latitante s de ab sente ⁊ de ce¬
lsus existimat. si is aquo hioi¬
tatem pet̾e uclim latitat. conis¬
dissime fien possent in possõe
mittar rer quas pro hrrt nel
possessore possioct. si holo fec
quominu s possidet bona cus¬

Expanded text:
na eius possideri. hoc adnotandum est Celsum consultum non de latitante, sed de absente. Idem Celsus existimat, si is, a quo hereditatem petere uelim, latitat, commodissime fieri posse, ut in possessionem mittar rerum, quas pro herede uel pro possessore possidet: sed si dolo fecit, quo minus po
Abbreviated transcription (Latin):
uũ ꝯpetc.ulła dubitatio est
et hoc uerũ est. suic exlib̾tatt
inẜiututem petatur. sine ex
fuitute in lib̾tatt̃ ꝓclamiat
nam hoc uire indisticte ut¬

Expanded text:
 nulla dubitatio est. et hoc uerum est, siue ex libertate in seruitutem petatur siue ex seruitute in libertatem proclamet: nam hoc iure indistincte ut
Abbreviated transcription (Latin):
milicia solet. nec nõ ꝗ si quis ua
lum transcendat. aut ꝑ murũ
castra ingrediatur. capite ꝑiñ¬
tur. Si uero quis fossã transiuit
miliciareicitur. ¶Qͥ seditõem
⁊trocẽ̾ militũ ꝯcitauit. capiti ¶i ni
tra nociftraciõem aut lenẽ quere¬
lam sedito mota est: tũc gradu

Expanded text:
militiam solet. Nec non et si uallum militiam solet. Nec non et si uallum quis transce‹n›dat aut per murum castra ingrediatur, capite punitur. Si uero quis fossam transiluit, militia reicitur. Qui seditionem atrocem militum concitauit, capite punitur: Si intra uociferationem aut leuem querellam seditio mota est, tunc gradu
Abbreviated transcription (Latin):
yp̃ quos uema dignus uideat᷑
uit cm̃ito prinatur. ¶Si plures
simul primio deẜuennt. dem̃ in¬
tra ceitũ temp irũsi sunt. gͣdu
pulsi. in dũsa loca distribuẽor
sitis: tironib ꝑcendũ est. Qii
Esi it̾ato ħ admiẜint. pena ꝯpetẽ¬
Iti afficiũtur. ¶Is qui ad hostem
confugit ⁊ redut. torquebitimat
restiãᷤ quł in furcã dap̾ nabitu
ꝙͣiuis milites nicħ eoꝵ paciã¬
turq is qui uolens cransfug̾e
a p̾hensus est. capitt punit. S
pitur ab hostib/ inspecto nire.
eius p̃cedentis actu.uenia cida¬
bitur. ⁊ si erpleto tpr̃s milcie it¬
de at. ut uct̾anus restituetur. ⁊
cm̃ta accipiet. ¶ Mñes qui in
bello anna ãmisit. uł aliena¬
uit᷑ capite punitur. humane u¬
milicic mutat.¶Qͥ aliena sb̾ri¬
pint. gradu mincie pellendus est.
¶In bello qui ir̃ aducc ꝓhibita
fecit. aut mandata non ẜuaũ
capite punitur q̃ sires u̾nges¬
ẜit s qui agien cycesẜit. cr cã
uł fustib ceditur uł mutare

Expanded text:
 quos uenia dignus uideatur. uit, emerito priuatur. Si plures simul primo deseruerint, deinde intra certum tempus reuersi sint, gradu pulsi in diuersa loca distribuendi sunt. sed tironibus parcendum est: qui si iterato hoc admiserint, poena competenti adficiuntur. Is, qui ad hostem confugit et rediit, torquebitur ad bestiasque uel in furcam damnabitur, quamuis milites nihil eorum patiantur. Et is, qui uolens transfugere, adprehensus est, capite punitur. Sed pitur ab hostibus, inspecto uitae eius praecedentis actu uenia ei dabitur, et, si expleto tempore militiae redeat, ut ueteranus restituetur et emerita accipiet. Miles, qui in bello arma amisit uel alienauit, capite punitur: humane militiam mutat. Qui aliena arma subripuit, gradu militiae pellendus est. In bello qui rem a duce prohibitam fecit aut mandata non seruauit, capite punitur, etiamsi res beneit. Sed qui agmen excessit, ex causa uel fustibus caeditur uel mutare
Abbreviated transcription (Latin):
poris spicium. in suum dnũ
crpẽ possit. Giplures sint do¬
mini qui cauc debent.⁊ aliqͥs¬
s non cauẽat inportione cis.¬
qs mittetur es tra si aliqui sint o¬
⁊ cuicr sibi desiterint.⁊ alius

Expanded text:
poris spatium in suum dominium capere possit.Si plures sint domini, qui cauere debent, et aliquis non caueat, in portionem eius mittetur. et contra si aliquot sint, qui caueri sibi desiderant, et alius
Abbreviated transcription (Latin):
stim cumit quid aĩalesque
dĩpnum dederint ip̃c extent.
edes autẽ sinun a sua dappp̾
dedennt. desicrint extare uñ
uelit egere. eiꝙ delinquat.
In sit aliqua adũsus cum ac¬
dãpni infecti stipulatio inter¬
poncrctur edes uiciose corni¬
dissent. qd fac̾e debet is incui
cdes nideri decidissentut
solum defuturo. s ⁊ depretit
dãpno cauere cumͣ debere. oͣ¬
A si dñs ediumq̃ deciderũ¬

Expanded text:
tim cum res quidem animales, quae damnum dederint, ipsae extent, aedes autem, si ruina sua damnum dederunt, desierint extare.Undeuelit egerere eaque derelinquat, an sit aliqua aduersus eum acecti stipulatio interponeretur, aedes uitiosae corruissent, quid facere deberet is, in cuius aedes rudera decidissent, usolum de futuro sed et de praeterito damno cauere eum debere: qudominus aedium, quae decideru
Abbreviated transcription (Latin):
ue sitdan in bebo. ei qui ura¬
at non cilũpnic causa id se
postulare cum uecumis nõie
aget postulaturm fuis
incam dicm quam causa ꝯgͥt
stituero ⁊ siotrousia ent. dñ
fit nec̃ ne qui cmebit. subex

Expanded text:
sdari iubebo ei, qui iurauerit non calumniae causa id se postulare eumue cuius nomine aget postulaturum fuisse, in eam diem, quam causa cognita statuero, si controuersia erit, dominus sit nec ne qui cauebit, sub ex
Abbreviated transcription (Latin):
ułti ꝙ h̃rditaria insula est. duz¬
cctet. noc inhĩtetur. cessat hec
pars edictisẽ tn tutius libellũ
ad ip̃as edespponere fier er̃
potest ut ita monitũs. defẽ¬
sor ecistat. ¶ncum qui qͥd
corum que supra scͥpta sunt
non curiuit. quanti ca res ẽ
cur dĩym infecti nomine
cautum non fucrit. indiciũ
daturq non adqñtitem re¬
fertur.s ad idq interest.i ac
utilitatem uenit. non.id pc¬
¶oc autem iudicium ctam
Nlitionem habet. si postulat̾e
estsceterum qui non postulat
cepi non potest.postulae¬
antem proyrie dicimus. pro
tribun. ili petcre. non alibi.¬
Sitam uicinum urbi mumi¬
cipium sit. ut cum magratu
se non interponere potuei̾t
pretor ul preses adin potest
drci cessare hanc actione ad¬
usus magratu Iquasi nichil
intersit. cum in tua potestato
fucrit. aptore. ul preside desi¬
dare in possonem mitti h aui
actio. cu rei heat ꝑsecutione¬

Expanded text:
uod hereditaria insula est exstet nec inhabitetur, cessat haec pars edicti. est tamen tutius libellum ad ipsas aedes proponere: fieri enim potest, ut ita monitus defensor existat.In eum, qui quid eorum quae supra scripta sunt non curauerit, quanti ea res est, cuius damni ‹i›nfecti nomine cautum non erit, iudicium datur: quod non ad quantitatem refertur, sed ad id quod interest, et ad utilitatem uenit, non ad poenam.Hoc autem iudicium certam condicionem habet, si postulatum est: ceterum qui non postulauit, experiri non potest. postulaautem proprie hoc dicimus pro tribunali petere, non alibi.Si tam uicinum urbi municipium sit, ut magistratu se non interponente potuerit praetor uel praeses adiri, potest dici cessare hanc actionem aduersus magistratus, quasi nihil intersit, cum in tua potestate fuerit a praetore uel praeside desrare in possessionem mitti.Haec autem actio cum rei habeat persecutione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊si aprctore misstis nõ admit¬
tatur cadẽ actione utẽdum ẽ
Duas ergo res magistratibꝰ
si forte durctur non ciucri. ũ
possiocit liccat. ꝙ causa cogii¬
ti ficri solct: non dium uiro.
cedatur de possonẽ pretor ait
dum ei qui aberit prius dom
autemprctorẽ denunciari in¬
be oportet no cthre de domo
su.a. ¶S: domum inquam de¬
git denuncian sic accipere de¬
lemir ut ⁊ si maliena domo
hitet.ibi ei demmaictui qued

Expanded text:
si a praetore missus non admittatur, eadem actione utendum est. Duas ergo res magistratibusSi forte duretur non caveri, ut possidere liceat quod causa cognita fieri solet non duumviros, cedatur de possessione.Praetor ait: 'dum ei, qui aberit, prius domuautem praetorem denuntiari iubere, non extrahi de domo sua. sed 'domum, in quam degit denuntiari' sic accipere debemus, ut et si in aliena domo habitet, ibi ei denuntietur. quod
Abbreviated transcription (Latin):
Prolegato pot̾ usucapi. si res
aliena legata sitant testatoris
quitꝰ sit s iõcptam codicillis
ignorat Inhor enimpsona.
subẽ instacansa que sufficit
adnsicapionesid pot dici⁊¬

Expanded text:
Pro legato potest usucapi, si res aliena legata sit aut testatoris quidem sit, sed adempta codicillis ignoratur: in horum enim persona subest iusta causa, quae sufficit ad usucapionem. idem potest dici
Abbreviated transcription (Latin):
Emo pot legator nomine
usucapere. nͥ ĩscum quo testĩ
factio est quia ea posso ecurr¬
gate rei usucapio conpetit.
ess ⁊ si noniure legatum reliu¬
quatur. uł logatum adeptũ ẽ.
plegato usucapipot᷑. pomag¬
nas uarictates optinuit.p̃
itulus ẽ. pro dote. re ea

Expanded text:
emo potest legatorum nomine usucapere nisi is, cum quo testamenti factio est, quia ea possgatae rei usucapio competit. est: sed et si non iure legatum relinquatur vel legatum ademptum est, pro legato usucapi post magnas varietates optinuit. I
Abbreviated transcription (Latin):
s2
defendi. nisi iudicatũ sol¬
in satis detur. et ideo actio
aduso filiũ tanq̃m a prẽ:
nd defendatur danda crit.

Expanded text:
s defendi, nisi iudicatum solui satisdetur: et ideo actio aduersus filium, tamquam a patre non defendatur, danda erit.
Abbreviated transcription (Latin):
hac loge. iliascenti.a. pĩomi. ali bertis
m̃cedes capere. s obligan cos ¶tisi sp̃o¬
te sua. libtus mccdem prono pstitit.¬
s nullum huius premium conseq̃tur.¬
Tsqui opis aut insingłas cas c̾tam sũ¬
mam pmisit. ad hãc legem no ꝑtinz¬

Expanded text:
 lege Aelia Sentia patroni a libertis mercedes capere, sed obligare eos: itaque si sponte sua libertus mercedem patrono praestiterit, nullum huius legis praemium consequetur.Is, qui operas aut in singulas eas certam summam promisit, ad hanc legem non
Abbreviated transcription (Latin):
recipiantide his aũt quos
diripuisse ꝓbatũ sit. p̾sider
id adinissũ dicatur. satis ac¬
cipitur. necognitiomi desut
p̾cipitur. s nec int̾ucĩre nau¬
fragus colligendis. aut mi¬
litem.aut priuatũ aut liber
snũ qr pͥncipis plac̾e sibi ait
senatus. ¶Eracuis

Expanded text:
recipiant. de his autem, quos diripuisse probatum sit, praesidem id admissum dicatur, satis accipi, ne cognitioni desit, praecipitur. sed nec interuenire naufragiis colligendis aut militem aut priuatum aut libertum seruumue principis placere sibi ait senatus. 8 Nerati
Abbreviated transcription (Latin):
xpugnatur naus cũ spolia¬
tur aut mergitur. aut disso¬
uutur aut pditur.aut fime
enis p̾ciduntur. ant uela cõ¬
sindũtur. aut anc bore ĩno¬
luantur demari. d̾¬
ueniat colligendis cis ml¬
tifariam ꝓspectũ est nã et di¬
nus adrianus ecco p̃ccpit.
ut hii qui ncͣ littora mans
possident scirent quomꝰ
naius uł inflicta ul fricta
naufragio diripiant in ip̃os
idicia. psidos his qui reo
suas direptas q̃nint redalico¬

Expanded text:
xpugnatur navis, cum spoliatur aut mergitur aut dissolvitur aut pertunditur aut funes eius praeciduntur aut vela conscinduntur aut ancorae involantur de mare. ueniat colligendis eis, multifariam prospectum est. nam et diuus Hadrianus edicto praecepit, ut hi, qui iuxta litora maris possident, scirent, si quando nauis uel inficta uel fracta naufragia d‹i›ripiant, in ipsos iudicia praesides his, qui res suas direptas queruntur, reddituro
Abbreviated transcription (Latin):
credidit isq nũmos acceptos
ꝑdid̾it. et intra tpra. in integrũ
restitucdis docessit hroc fideiusso¬
re difficile est dic̾e cãm uiris̃ ho¬
norarii que potuit auxilio mi¬
nor &ẽ. retinere fidcuissoris obli¬
gationẽ que pͥncipalis fuit. et
ssit q̾n ꝯtemplatione uius pre¬
torii sauriliũ igitur restitutõis
siccuissori qui adolescenti b̾rs
ertitit intra constitutũ tp̃c sal¬
uum ent. ¶atiralis obligatõ
ut pociũe mim̾atõne ita iusto
pacto. uł iure uirando ip̃o iur
tollitur qr uinculum cquitatis
quo solosustinebatur conuen¬
tioirs equitate dissoluitur Idõ¬
q fi deussor quẽ pupistus de¬
dit. eristis onisis lib̾an dicitur.¬
mode põt adhib̾i distinctio nt
filio ꝗde stipulance pr̃is cunc
adiciatur ꝑsonatũ stipło ci acqͥ¬

Expanded text:
credidit isque nummos acceptos perdidit et intra tempora in integrum restitutionis decessit herede fideiussore, difficile est dicere causam iuris honorarii, quae potuit auxilio minori esse, retinere fideiussoris obligationem, quae principalis fuit et ssit sine contemplatione iuris praetorii. auxilium igitur restitutionis fideiussori, qui adulescenti heres extitit, intra constitutum tempus saluum erit.Naturalis obligatio ut pecuniae numeratione, ita iusto pacto uel iureiurando ipso iure tollitur, quod uinculum aequitatis, quo solo sustinebatur, conuentionis aequitate dissoluitur: ideoque fideiussor, quem pupillus dedit, ex istis causis liberari dicitur.mode potest adhiberi distinctio, ut filio quidem stipulante patris tunc adiciatur persona, cum stipulatio ei adqu
Abbreviated transcription (Latin):
sicaiut se manumissurss. ħ tunc de¬
mum silargiatur portio quam. ac¬
cepit ad suiꝰ precium. patus que sit
dñs tanti uende cum. alioquin ce¬
ceptione doli debebit legatinu¬

Expanded text:
it se manumissurum sed hoc tunc demum, si largiatur portio quam accepit ad serui pretium paratusque sit dominus tanti eum uendere: alioquin exceptione doli debebit legat
Abbreviated transcription (Latin):
ne si aliũ ꝓ alio adut. nõ princi¬
pẽ. ncħ ei ħ error ꝑderit licet nõ
indeatur cessasse Entͥa aut̃ ꝯstitu
ta appellatoria tp̾ra.tebet is ciuo
appellatõ nõ est recepta uł ꝯpetẽ¬
tem idicẽ.uł pͥncipem adire.

Expanded text:
ne si alium pro alio adiit non principem, nihil ei hic error proderit, licet non uideatur cessasse. Intra constituta autem appellatoria tempora debet is, cuius appellatio non est recepta, uel competentem iudicem uel principem adire.