comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq captũ questoriũ questorq ibi .I. oppimiꝰ pensa
occisus conclamatũ inde ad arma cõs tumultus ex̾citꝰ
cohortes duas sotior lucanã suessanãq q̃ ꝓxĩeq forte
erãt tueri pretoriũ iubẽt mamipulos legionũ pͥncipali
uiã inducit uix dũ satis aptatis armis in ordines e¬
eũt et clamore mag̾ ꝙͣ oculis hostẽ noscũt nec quãtus
numerus sit extimare põt. Cedũt pͥmo incerti fortu¬
nt sue et hostẽ introrsus in mediã castra acopiũt iñ
cũ ꝯsul uocifeiret᷑ expulsi ne cxͣ uallu castia deinde
sua oppugnaturi eẽnt rogitans clamore sublato ꝯnixi
pͥmo resistũt dem̃ infer̃t pedẽ urgentq et impulsoᷤ
semł terrore cod̾ cogũt. quo cepũt expellũt extra por¬
tam uallũq inde ꝑgere ac ꝑsequi. qr turbida lux ne cũ
cuta insidiaꝵ faciebat nõ ausi liberatis oastris ꝯtenti
recepũt se intrn uallũ coc ferme hostiũ occisis põanoꝵ

Expanded text:
itaque captum quaestorium quaestorque ibi L. Opimius Pansa itaque captum quaestorium quaestorque ibi L. Opimius Pansa occisus. conclamatum inde ad arma. consul tumultu excitus cohortes duas sociorum, Lucanam Suessanamque, quae proximae forte erant, tueri praetorium iubet; manipulos legionum principali uia inducit. uixdum satis aptatis armis in ordines eunt et clamore magis quam oculis hostem noscunt nec quantus numerus sit aestimari potest. cedunt primo incerti fortunae suae et hostem introrsum in media castra accipiunt; inde, cum consul uociferaretur expulsine extra uallum castra deinde sua oppugnaturi essent rogitans, clamore sublato conixi primo resistunt, deinde inferunt pedem urgentque et impulsos semel terrore eodem agunt quo coeperunt expellunt extra portam uallumque. inde pergere ac persequi, quia turbida lux metum circa insidiarum faciebat, non ausi, liberatis castris contenti receperunt se intra uallum trecentis ferme hostium occisis. Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
alto ppłatõe campanie repetit Etiũ tuendis ꝑare finib
fania erat pumiũ ualitudo adu̾sa romana et tenuit ati¬
luis ex templo ꝓfectus ut in sannio hostis ita eĩ placu¬
erat prib nõ dũ regressos oppͥmẽt uelut ex cõposito ibi
obuiũ huere hostẽ ubi et intrare uastare ibi sãnitiũ
agrũ phibe̾nt᷑ ⁊̃ regredi inde in pacata sotioꝵꝙ p̃r fineᷤ
manꝰ tonies uictor audẽt arisi sãnites sũt. ꝑ t̃m desperatõ
ultĩa temeritatis facit castra romana oppugͥre. ⁊ꝙͣꝙͣ nõ
Nebula erat ad mł̾tũ dicidensa. adeo ut lucis usũ eriꝑet
Nõ ꝓspectu mõ ẽx̃ uallũ adempto s ꝓpinquo q̃ ꝯgrediẽtiũ
inter se ꝯspectu ac uelut latebra insidiaꝵ freti sãnites
urĩdũsatis certaluce et eã ip̃am p̃m̃cte caligine ad
stationẽ romanã ĩ porta segnuit᷑ agente uigilias pueni¬
ũt impuiso oppressis nec c̃ satis ad resistend nec uiriũ
fuit. a tergo castroꝵ de cumana porta impetus factus

Expanded text:
opulationes Campaniae repeti, tertium tuendis parari finibus, fama erat. Postumium ualetudo aduersa Romae tenuit; Atilius extemplo profectus, ut in Samnio hostes—ita enim placuerat patribus—nondum egressos opprimeret. uelut ex composito ibi obuium habuere hostem, ubi et intrare ipsi Samnitium agrum prohiberentur et egredi inde in pacata sociorumque populi manus totiens uictor auderet, ausi Samnites sunt —tantum desperatio ultima temeritatis facit—castra Romana oppugnare, et quamqunebula erat ad multum diei densa adeo ut lucis usum eriperet non prospectu modo extra uallum adempto sed propinquo etiam congredientium inter se conspectu. hac uelut latebra insidiarum freti Samnites uixdum satis certa luce et eam ipsam premente caligine ad stationem Romanam in porta segniter agentem uigilias perueniunt. improuiso oppressis nec animi satis ad resistendum nec uirium fuit. ab tergo castrorum decumana porta impetus factus;
Abbreviated transcription (Latin):
attollens uoce clara ita ut ex audiret᷑ templũ Ioui sa¬
tori uouet si ꝯstitiss a fuga romana acies redintegiato¬
ꝙ prelio cecidiss uicissetq legiones sannitiũ. Om̃es
undiq ad niħ ad restituendã pugnã duces militet
peditũ equitũq uis numen ctiã deoꝵ ressexisse nõmẽ¬
romanũ uisũ. Adeo facile inclinata res iepulsi qio me
stus hostes mox etiã redacti ad eũ locũ mquo ꝯmissa
pigua erat. Ibi obiace̾te sarcinaꝵ cumulo quaꝰ ꝯiereñt
n mediũ hesere Impediti deinde nediripentꝰ ocs ortẽ
armatoꝵ sarcinis cuxũdãt. tum ũo eos a fronte urgẽ
pedites a tergo cuxũuecti equites inmedio cesi captiq
captuoꝵ numerus fuit .uii milia ardee. usoptio¬

Expanded text:
attollens uoce clara, ita ut exaudiretur, templum Ioui Staattollens uoce clara, ita ut exaudiretur, templum Ioui Statori uouet, si constitisset a fuga Romana acies redintegratoque proelio cecidisset uicissetque legiones Samnitium. omnes undique adnisi ad restituendam pugnam, duces, milites, pedituRomanum visum; adeo facile inclinata res repulsique a castris hostes, mox etiam redacti ad eum locum in quo commissa pugna erat. ibi obiacente sarcinarum cumulo, quas coniecerant in medium, haesere impediti; deinde, ne diriperentur res, orbem armatorum sarcinis circumdant. tum vero eos a fronte urgere pedites, ab tergo circumvecti equites; ita in medio caesi captique. captivorum numerus fuit septem milium octi
Abbreviated transcription (Latin):
et turbatus eques sua ip̃e subsidia tritis equis pculca¬
uit hĩc fuga cepta totã aduertit aciẽ i omanã. iamq
in terga fugientiũ sannites pugnabãt. cũ ꝯsul equo
priuectus ad portã castroꝵ ac statione equitũ ibi oppõita
edictoq ut quicũq ad uallũ tenderet suie ille romanuꝰ
siue sannis esset ꝓ hoste hr̃ent hec ip̃e minitans e¬
ostitit ꝓfuse tendentib suis in oistra quo ygĩs inquit
miles. et hic arma et uiros inuenies nec uio ꝯsule
tuo nisi uictor castra intrabis ꝓinde elige cũ cuie an
hoste puguare malis hec dicente consule. equites
infestis cuspidib curcũ fundũt᷑ ac peditẽ in pugnã
uertendiq aciem a castris in hostẽ fuit. tum alii aliosa
hortar ut peterẽt pugnam centuriones a sigͥferio
rupta signa inferre et ostendẽs suis raucos. ⁊ ordĩb in¬
ꝯpoĩtis effuse uenire hostes. Inter hec ꝯstl manꝰ ad celũ

Expanded text:
et turbatus eques sua ipse subsidia territis equis proculcaet turbatus eques sua ipse subsidia territis equis proculcauit. hinc fuga coepta totam auertit aciem Romanam; iamque in terga fugientium Samnites pugnabant, cum consul equo praeuectus ad portam castrorum ac statione equitum ibi opposita edictoque ut quicumque ad uallum tenderet, siue ille Romanus siue Samnis esset, pro hoste haberent, haec ipse minitans obstitit profuse tendentibus suis in castra. 'quo pergis' inquit, 'miles? et hic arma et uiros inuenies nec uiuo consule tuo nisi uictor castra intrabis; proinde elige cum ciue an hoste pugnare malis.' haec dicente consule equites infestis cuspidibus circumfunduntur ac peditem in pugnam uertendique aciem a castris in hostem fuit. tum alii alios hortari ut repeterent pugnam; centuriones ab signiferis rapta signa inferre et ostendere suis paucos et ordinibus incompositis effuse uenire hostes. inter haec consul manus ad caelum
Abbreviated transcription (Latin):
illo loco aut cadendũ ẽẽ aut stintis hostib y corpora coꝵ
euadendũ in medio sarrinas ꝯtinuit armiatis suis qsq or¬
dinib instruerat aciẽ. Iam exiguũ inter duas acies ent
spatiũ. et stabãt expectantes dũ ab hostib pri impetus
priꝰ clamor incipet. neutris aĩmꝰ ẽ ad pugnãdũ dru̾sisꝙ
integri atq intacti abissent. incedenti instatuꝵ alteꝵ ꝯ
timuissẽt sua sponte inter inuitos terguĩsantesꝙ sig̾s
pugia clamore incerto atq ĩpari cepit nͥ uestigio qsq
mouẽbat᷑ tũ ꝯsul romanꝰ ut ren rẽ excitaret equitum
paucas turmas extra ordinẽ immisit quoꝵ cũ pleriq
de lapsi exequis ẽẽnt et alii turbati et sanitiũ acie ad
opprimẽdos eos qui ceciderãt e ad suos tuendos a roma¬
nis procursum est. Inde paulũ irritata pugna est s
aliqu̾ato ⁊ in pigͤ magis et plures ꝓcũrer̃t sannites

Expanded text:
illo loco aut cadendum esse aut stratis hostibus per corpora eorum illo loco aut cadendum esse aut stratis hostibus per corpora eorum euadendum. in medium sarcinas coniciunt; armati suis quisque ordinibus instruunt aciem. iam exiguum inter duas acies erat spatium, et stabant exspectantes, dum ab hostibus prius impetus, prius clamor inciperet. neutris animus est ad pugnandum, diuersique integri atque intacti abissent, ni cedenti instaturum alterum timuissent. sua sponte inter inuitos tergiuersantesque segnis pugna clamore incerto atque impari coepit; nec uestigio quisquam mouebatur. tum consul Romanus, ut rem excitaret, equitum paucas turmas extra ordinem immisit; quorum cum plerique delapsi ex equis essent, et alii turbati et a Samnitium acie ad opprimendos eos qui ceciderant et ad suos tuendos ab Romanis procursum est. inde paulum inritata pugna est; sed aliquanto et impigre magis et plures procurrerant Samnites
Abbreviated transcription (Latin):
agm̃ et breuiore int̾iiallo certiora in tuentes uallum
lecũ portare sannitẽ affirmãt nec dubiũ ẽẽ quincastͦ
circuuallaturi sit Tũc eĩ uo ꝯsul indignũ facin᷑ eẽ
uocifernri tantã ꝯtumeliã igͦminiãq ab igna uisims
accipi hoste et ne cutũsedebim᷑ inquit ĩ castris ut fame
Consulẽ m atiliũ uł solũ sinemo alius sequat᷑ itura
adusu hostes casuꝵq int̾ signa sannitiũ potius ꝙ
circũuallar casti romana uiceat / ⁊icta ꝯsulis leali
tiibuniq ⁊ om̃es turme equitũ et centuriones pmor
ordinum apprõbauere. tum pudore uictus mules s¬
Degniter arma capit Cegniter e castris egreditur
longo agmine nec ꝯtinẽti mesti ac ꝓpe uicti ꝓ cedũt ad u̾suꝰ
hosti. nec spe nec aĩo certiorẽ Itaq simł ꝯspecta sunt
romana signa extemplo a pͥmo sannitũ agmine ad nouiᷤ¬
simũ fremitus ꝑfert᷑ exire id ꝙ timuerĩt ad impediẽdꝰ
iter romanos nullam inde ne fuge quidam patẽ uiam

Expanded text:
am breuiore interuallo certiora intuentes uallum secum portare Samnitem adfirmant nec dubium esse quin castra circumuallaturi sint. tunc enimuero consul indignum facinus esse uociferari tantam contumeliam ignominiamque ab ignauissimo accipi hoste. 'etiamne circumsedebimur' inquit 'in castris, ut fame consulem M. Atilium uel solum, si nemo alius sequatur, iturum aduersus hostes casurumque inter signa Samnitium potius quam circumuallari castra Romana uideat. dicta consulis legati tribunique et omnes turmae equitum et centuriones primorum ordinum approbauere. tum pudore uictus miles segniter arma capit, segniter e castris egreditur longo agmine nec continenti; maesti ac prope uicti procedunt aduersus hostem nec spe nec animo certiorem. itaque simul conspecta sunt Romana signa, extemplo a primo Samnitium agmine ad nouissimum fremitus perfertur exire, id quod timuerint, ad impediendum iter Romanos; nullam inde ne fugae quidem patere uiam;
Abbreviated transcription (Latin):
Tertia uigilia noctis iã relatis literis acollega payi¬
rius silentio surgit et pullariũ in auspitiũ mittis
Nullu erat genus hõiui incastris intactu cupidi¬
tate pugne. sũmi infimiq eque intenti erãt. dux
militũ miles ducis ardorẽ spectabat is ardor oũ
⁊ ad cos qui auspitio int̾erãt ꝑueĩt. nã cũ pulli
nõ pasceret᷑ pullariꝰ auspitiũ mentiri ausus treri¬
diũ solistimu ꝯsuli nũtiat. Consul letus auspiĩ
egregĩi eẽ. et dux autorib rẽ ꝓnũtiat gesturs¬
signũq pugne ꝓponit Excũti iã forte maciẽ nũ¬
tiat ꝑfuga .xx. cohortes sannitiũ g quadrigenare
ferme erãt ꝯminiũ ꝓfectas. ꝙ ne ignoraret cõlle¬
cra. ex templo nũtũ mittit ipe sibi signa otius
preferri iubet subsidiaq sius ꝙͣ locis a prefectos
prefectis sp̃ nautiũ mulos detracti᷑ ditellis cum
cõhortib alariis intumulũ ꝯspectũ ꝓpe circũ dua̾

Expanded text:
tertia uigilia noctis iam relatis litteris a collega Papitertia uigilia noctis iam relatis litteris a collega Papirius silentio surgit et pullarium in auspicium mittit. nullum erat genus hominum in castris intactum cupiditate pugnae; summi infimique aeque intenti erant; dux militum, miles ducis ardorem spectabat. is ardor omnium etiam ad eos qui auspicio intererant peruenit; nam cum pulli non pascerentur, pullarius auspicium mentiri ausus tripudium solistimum consuli nuntiauit. consul laetus auspicium egregium esse et deis auctoribus rem gestsignumque pugnae proponit. exeunti iam forte in aciem nuntiat perfuga viginti cohortes Samnitium—quadringenariae ferme erant—Cominium profectas. quod ne ignoraret collega, extemplo nuntium mittit; ipse signa ocius proferri iubet; subsidia suis quaeque locis et praefectos praefecit; Sp . Nautium mulos detractis clitellis cum tribus cohortibus alariis in tumu
Abbreviated transcription (Latin):
anni cõs. in agro int anuati relinquerat decrete
er̃t cum eis insãi ꝓfectus dũ hostes oꝑati suꝑ¬
stitõib ꝯcilia secreta agũt. amiternũ oppidum de
Sãnitibus ui cepit cesa ibi milia hoĩum duo ferme
cxercitu ita eĩ decretũ ernt scripto. duroniã urbe
expugnauit minusꝙͣ collega cepit boĩum. pł
aliquanto occidit preda opulenta utrobiq est parta
Inde puagati sanniũ ꝯsules maxĩe depopulato ati¬
nate ãgro caruiliꝰ ad ꝯminiũ. papirius ad aꝗloniã
ubi sũma rei sãnitiũ erat ꝑueĩt Ibi aliꝙͣ diu nec e¬
cessatũ ab armis ẽ neq uanit᷑ pugnatũ lacessendo ee

Expanded text:
anni consul in agro Interamnati reliquerat, decretae anni consul in agro Interamnati reliquerat, decretae erant. cum eis in Samnium profectus, dum hostes operati superstitionibus concilia secreta agunt, Amiternum oppidum de Samnitibus ui cepit. caesa ibi milia hominum duo ferme exercitu—ita enim decretum erat—scripto Duroniam urbem expugnauit; minus quam collega cepit hominum, plus aliquanto occidit; praeda opulenta utrobique est parta. inde peruagati Samnium consules maxime depopulato Atinate agro, Caruilius ad Cominium, Papirius ad Aquiloniam, ubi summa rei Samnitium erat, peruenit. ibi aliquamdiu nec cessatum ab armis est neque nauiter p
Abbreviated transcription (Latin):
ad mouebant᷑ altarib magis ut uictima ꝙͣ ut s acͥ
pticeps adicebant᷑q iure urando q uisa audita ꝙ
in eo loco coissent no ꝯu̾itiatuꝵ dem̃ uirare cogebãt
diro quodã carmĩe inexeciationẽ cayitis familieq
et stirpis ꝯposito nisi in preliũ quod ĩpatores duxis¬
sent et si aut ip̃e ex acie fugi s aut siquẽ fugientẽ
uidiss nõ ex tempło occidiss Id pͥmo quidã abnũetes
iuraturos se obtruncat cuta altariasunt ucentes. o¬
deinde inter stragem uictimaꝵ documẽtis ceteriꝰ fuere
ne abnuerẽt pͥmorib sannitiũ ea destinatione obstͥ¬
ctis x. noĩatis ab impatore eis dictũ ut uis uisum
lcge̾rent donee wi miliũ numeꝵ ꝯfecissent. ea legio
ut int̾ ceteros eminerẽt paulo pł .xx. miliũ alius
txercitus fuit nec corpor sp̃e nec głia belli nͥ appuratu
caruilius cui ueteres legionẽs q̃s .m atiliꝰ suꝑiois

Expanded text:
admouebatur altaribus magis ut uictima quam ut sacri admouebatur altaribus magis ut uictima quam ut sacri particeps adigebaturque iure iurando quae uisa auditaque in eo loco essent non enuntiaturum. iurare cogebant diro quodam carmine, in exsecrationem capitis familiaeque et stirpis composito, nisi isset in proelium quo imperatores duxissent et si aut ipse ex acie fugisset aut si quem fugientem uidisset non extemplo occidisset. id primo quidam abnuentes iuraturos se obtruncati circa altaria sunt; iacentes deinde inter stragem uictimarum documento ceteris fuere ne abnuerent. primoribus Samnitium ea detestatione obstrictis, decem nominatis ab imperatore, eis dictum, ut uir uirum legerent donec sedecim milium numerum confecissent. ea legio ut inter ceteros eminerent. paulo plus uiginti milium alius exercitus fuit nec corporum specie nec gloria belli nec apparatu Caruilius , cui ueteres legiones, quas M. Atilius superioris
Abbreviated transcription (Latin):
ad eam diem pret᷑.ł papiriũ prem ꝯsul peperat Et
forte eodem conatu apparatuq om̃i opulentia ĩ sigu
armoꝵ bellũ ordinauerat opes. et deoꝵ etiã adhibus
rat ritu quondã sacramenti uetusto. uelut uitiatio
militib dilectu ꝑ õme samnium hĩto noualege
ut qui iunior nõ ꝯueniss ad imyatoꝵ dictũͫ aus eg
iussu abuss. caput ioui sucratu erãt tum exercitꝰ
est ꝯseptus est datib pluteisq et linteio contectus
tere linteo sacrificatum sacerdote obui paccio quodã
res corum fuissent. cum adimende ctrusciꝰ coue
dandestinũ cepissent consilium sacrificio perfecto
ꝑ uiatorem ip̃i acuri iuibeat nobilisimũ q̃ q genere
factieq singuli introd ucebãt᷑. Eint tñ alius o¬
apparatus sacriꝗ ꝑfundẽ religione aĩu poss cu
in loco cura om̃i ꝯcepto ĩ re a medio uictimeq circa
cese et cucũstantes centuriones strictis gladiis ꝙ

Expanded text:
ad eam diem praeter L. Papirium patrem consulis pepererat. et ad eam diem praeter L. Papirium patrem consulis pepererat. et forte eodem conatu apparatuque omni opulentia insignium armorum bellum adornauerant; et deorum etiam adhibuerunt opes ritu quodam sacramenti uetusto uelut initiatis militibus, dilectu per omne Samnium habito noua lege, ut qui iuniorum non conuenisset ad imperatorum edictum quique iniussu abisset caput Ioui sacraretur. tum exercitus est consaeptus cratibus pluteisque et linteis contectus, bi ex libro uetere linteo lecto sacrificatum sacerdote Ouio Paccio quodam, res eorum fuissent cum adimendae Etruscis Capuae clandestinum cepissent consilium. sacrificio perfecto per uiatorem imperator acciri iubebat nobilissimum quemque genere que; singuli introducebantur. erat cum alius apparatus sacri qui perfundere religione animum posset, tum in loco circa omni contecto arae in medio uictimaeque circa caesae et circumstantes centuriones strictis gladiis.
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃em cius qui tũc censor esset nõ autoritate senatus
s iussu ppłi triũpasse diceret adiciebat se quoq latu. ũ
fuisse ad ppłm. nesciret mancipia mobiliũ tribunoꝵ
plebis legẽ impedituros uoluptatẽ sibi ac fauorem
auxilio tribunoꝵ plebis trium ad uersus int̾cessionẽ
uii tubunoꝵ et ꝯsensum senatus celebrante ppło dii
triũphauit. ⁊ huiꝰ anni paꝵ ꝯstans memoria ẽ postu¬
miũ auctor est claudius in samio captio aliquot uirm¬
b in apuliã fusũ fugatũq sautiũ cẽ ip̃m cũ paueis lute¬
riam ꝯpulsum. ab. atilio in ctruria res gestoa euqua
triumphasse fabius ambos ꝯsules in sannio et ad luci¬
templo effatus sacratus fuerat. Ceteꝵ hoc demũ anno
ut edem etia ficri senatus iuberet.bis eiusdẽ uoa dam¬
nata res ꝑ inreligionẽ uenit. Sequit᷑ hũc anũ
sua et bellũ ingens iuctoriaꝙ quãtã de samitib nemi

Expanded text:
patrem eius qui tunc censor esset, non ex auctoritate senatus patrem eius qui tunc censor esset, non ex auctoritate senatus sed iussu populi triumphasse diceret, adiciebat se quoque laturum fuisse ad populum, ni sciret mancipia nobilium, tribunos plebis, legem impedituros; uoluntatem sibi ac fauorem auxilio tribunorum plebis trium aduersus intercessionem septem tribunorum et consensum senatus celebrante populo diem triumphauit. et huius anni parum constans memoria est. Postumium auctor est Claudius in Samnio captis aliquot urbibus in Apulia fusum fugatumque saucium ipsum cum paucis Luceriam compulsum: ab Atilio in Etruria res gestas eumque triumphasse. Fabius ambo consules in Samnio et ad Lucetemplo effatus, fuerat; ceterum hoc demum anno ut aedem etiam fieri senatus iuberet bis eiusdem uoti damnata re publica in religionem uenit. sequitur hunc annum sua, et bellum ingens uictoriaque quantam de Samnitibus nemo
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃etis militũ frum̃ctoq pacti cũ ꝯsule ut mitti ro¬
Ob hasce res gestas consul cũ tnumphũ a senatu moi̾
magis c̃ã ꝙͣ spe impetuidi petusse uideratꝙ alios a tar¬
dius ab urbe exisset. alios ꝙ in iussu senatus ex sannuo
inctruriã transiss partim suos inimicos part̃ colegse
amicos ad solatiũ quante repulse s quoq negare triũ¬
phum uõ ita inquit pres ꝯscripti uĩt maiestatis memi¬
nero ut me. cõs obliuscar ẽẽ. Eodem iure Imperũ
ꝙ bella gessi. bellis felicit᷑ gestis sarmnioatq etruria e¬
sub actis uictoria et pace parta triumphabo. Itaq se¬
natũ reliquit Inter tribunos plebis ꝯtentio orta pe
in t̾cessuros ne nouo exemplo triũphare aiebat ꝑs au¬
xiliose aduersus collegas triumphanti futuros. lata
res ad ppłm est uocatusq eo. cõs. et cũ .i. horatũ. M
ualerium cõs. gaium. marmariciũ rutilium nuper

Expanded text:
uestimentis militum frumentoque pacti cum consule, ut mitti Rouestimentis militum frumentoque pacti cum consule, ut mitti Roob hasce res gestas consul cum triumphum ab senatu moris magis causa quam spe impetrandi petisset uideretque alios quod tardius ab urbe exisset, alios quod iniussu senatus ex Samnio in Etruriam transisset, partim suos inimicos, partim collegae amicos ad solacium aequatae repulsae sibi quoque negare triumphum, 'non ita' inquit, 'patres conscripti, uestrae maiestatis meminero ut me consulem esse obliuiscar. eodem iure imperii quo bella gessi, bellis feliciter gestis, Samnio atque Etruria subactis, uictoria et pace parta triumphabo.' ita senatum reliquit. inde inter tribunos plebis contentio orta; pars intercessuros ne nouo exemplo triumpharet aiebat, pars auxilio se aduersus collegas triumphanti futuros. iactata res ad populum est uocatusque eo consul cum M. Horatium L. Ualerium consules, C. Marcium Rutulum nuper,
Abbreviated transcription (Latin):
uimlae dum hec inapuna gereuat altero etcitu
sannites interãnẽ colonia romaniã q̃ ma latina est
eccupare conati urbẽ nõ tenuert agros de popilati. eit
predã alã inde mixtã hoĩu atq pecudũ glonoa q. caĩ¬
es agerent. ĩ uictorẽ inadũt . Ralem alreriai ce¬
redeuntem. nec predam solu amittier s. ãpudontio aeq
unie e ob amissa tot milis plitcient ꝙ apttuos
pͦumiꝰ qr in sãnitib materia belli dea deeunt. ctruria
transducto exercitu pͥmũ puastauerat uolsinientem
agrũ. deinde cum egressis ad tuendos fines heo p̾em
ꝓpinquitas urbis tutata est/. In rosellanũ agrũ ex̾cit
tiaductus ibi nõ agitatũ uestiti s oppidũ etiã expug̾tũ
capta amplius duo mił hoĩum. inin duomilia cuca
muros cesa uax tam̃ clarior maiorq ꝙͣ bellũ in etiuĩa
eo anno fuerat parta est tres ualedissime urbes eti
etriũ̾e capte uulsini. ꝑusia. aretiũ pacẽ petiere et

Expanded text:
um. dum haec in Apulia gerebantur, altero exercitu Samnites Interamnam, coloniam Romanam, quae via Latina est, occupare conati urbem non tenuerunt; agros depopulati, cum praedam aliam inde mixtam hominum atque pecudum colonosque captos agerent, in victorem incidunt consulem ab Luceria redeuntem; nec praedam solum amittunt sed ipsi longo atque onos et ob amissa tot milia militum et quod captivos quia in Samnitibus materia belli deerat, <in> Etruriam transducto exercitu, primum peruastauerat Uolsiniensem agrum; dein cum egressis ad tuendos fines haud procm caesi; ceteros propinquitas urbis tutata est. in Rusellanum agrum exercitus traductus; ibi non agri tantum uastati sed oppidum etiam expugnatum; capta amplius duo milia hominum, minus duo milia circa muros caesa. pax tamen clarior maiorque quam bellum in Etruria eo anno fuerat parta est. tres ualidissimae urbes, Etruriae capita, Uolsinii, Perusia, Arretium, pacem petiere; et
Abbreviated transcription (Latin):
ullud memorie tradit᷑ non ferme alium ducem
letiorem in acie uisum snopte ingenio seu fidu¬
cia bene gerunde iei. ab eotemioioie anfidi
neq ꝯtro uerso auspicio reuccar a prelio potuit
et in sp̃o discrimine quo templa cep imo ⁊tetub
louer mox erat uouerat ioiiꝰ uictor nolegiões

Expanded text:
llud memoriae traditur non ferme alium ducem laetiorem in acie uisum seu suopte ingenio seu fiducia bene gerundae rei. ab eodem robore animi neque controuerso auspicio reuocari a proelio potuit et in ipso discrimine quo templa deis immortalibus uoueri mos erat uouerat Ioui Uictori, si legiones
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ clades uirtusq gentis laboresq actos nũc
anno sannites in setinati agro peligͥs ad tifernũ stel¬
latib cãpi ᷤᷤ suis ip̃i legiõib mixti alienis. a ui cxctib¬
ui ͣ ducib romaĩs cesi fu̾ant ĩꝑatorẽ darissimũ gente
suc amisãt sotioꝰ belli. etruscos. umbro ᷤ. galloꝰ ĩ eadem
fortuna uidebãt ꝙͣ ip̃i erãt nͨ suis nͨ extͥniꝰ uirib iam
stare poterãt. tn bello nõ astincãt adeo ne infelicit᷑
ꝗdẽ defense libertatiꝰ tedebat. et uinci ꝙͣ nõ tẽptare
iuctoriã malebãt. Qui nã sit ille ꝙ̃ pigeat con

Expanded text:
annorum clades utriusque gentis laboresque actos nuncanno Samnites in Sentinati agro, in Paelignis, ad Tifernum, Stellatibus campis, suis ipsi legionibus, mixti alienis, ab quatuor ducibus Romanis caesi fuerant; imperatorem clarissimum gentis suae amiserant; socios belli, Etruscos, Umbros, Gallos, in eadem fortuna uidebant qua ipsi erant; nec suis nec externis uiribus iam stare poterant, tamen bello non abstinebant. adeo ne infeliciter quidem defensae libertatis taedebat et uinci quam non temptare uictoriam malebant. quinam sit ille quem pigeat lon
Abbreviated transcription (Latin):
pͥofete̾ comutatũ ẽ comꝑandũ erãt cu inluc¬
tatii fecẽ disserte acditũ eẽt ita id ritũ fore
si ppłs censuisset in as orubał fode̾ nec except̾
tĩle quicꝙͣͣ fui̾t ⁊ tot annoꝵ filẽtio ita uiuo eo
comꝓbatũ sit fedus / ut ne mortuo auid auo
quicꝙͣi mutaret᷑ Quãq ⁊ si pͥore fedẽ stant
S atis oautũ erat Sagũtiis sociis iurtaqi excep¬
tis Nã neꝙ abditũ erathis ꝗ tunt e at lec ne
qui postra assumeret Et cũ assumẽ nouos li¬
ceret socios quis equũ oẽẜet aut obuulla qileq̃
merita ĩ amicitiã recipĩ aut receptos ⁊̃ finẽ ͥ¬
nõ defendi Tantũ ne cartagiẽsũ socꝰ aut
sollicitart᷑ ad tefectionẽ auc sua sd̃t deso¬
scẽtes teciꝑent᷑ legati romani a sart igne
sicuchis rome iꝑatũ orat in yspaniã uł
adirent cuutates ut in societatẽ ꝑlicgrat
aut ad uͤterẽt a penis trãs iecerant. sad Bar¬
gusios pͥmũ uenerũt a quib bemgne exapi

Expanded text:
mutatum est, comparandum erat? cum in Lutati foedere diserte additum esset ita id ratum fore si populus censuisset, in Hasdrubalis foedere nec exceptum tale quicquam fuerit et tot annorum silentio ita vivo eo comprobatum sit foedus ut ne mortuo auctore quicquam mutaretur. quamquam , etsi priore foedere staretur, satis cautum erat Saguntinis, sociis uttis; nam neque additum erat 'iis qui tunc essent' nec 'ne qui postea adsumerentur'. et cum adsumere nouos liceret socios, quis aequum censeret aut ob nulla quemquam merita in amicitiam recipi aut receptos in fidem non defendi, tantum ne Carthaginiensium socii aut sollicitarentur ad defectionem aut sua sponte desciscentes reciperentur? legati Romani ab Carthagine, sicut iis Romae imperatum erat, in Hispaniam ut adirent ciuitates ut in societatem perlicerent aut auerterent a Poenis traiecerunt. ad Bargusios primum uenerunt, a quibus benigne excepti,
Abbreviated transcription (Latin):
castra ꝯuĩgũt. pugnatũ infestissimiᷤ aĩs. Hĩc
ira stimulata adusus rebellantes totiẽs illine ab
capta duomilia septĩgenti ex romano sx̾citu cecidẽ
prodigusq solicitus ilam et terrã mltifariã plu¬
uisse et in ex̾ctu app̃ claudui plerosq fulminib icto
nũtiatũ libriq ob hec aditi So amno. Ẽ fabi c
gurges cõs flĩ aliquot matronas ad ppłm stup dãna

Expanded text:
castra coniungunt. pugnatum infestissimis animis, hinc ira stimulante aduersus rebellantes totiens, illinc ab im milia trecenti, capta duo milia septingenti; ex Romano exercitu cecidereprodigiisque sollicitus; nam et terram multifariam pluuisse et in exercitu Ap. Claudi plerosque fulminibus ictos nuntiatum est; librique ob haec aditi. eo anno Q. Fabius Gurge
Abbreviated transcription (Latin):
ueriss uł aliquẽ ex legatis misiss a quo disce̾t senat᷑
ꝙͣt̾ in etruria belli esset ꝙͣti ꝯadministrãd̾ copiis ⁊ qd̾
ꝑ duces eẽ fabius ut romã redut et ĩ senatu ẽ ꝓdu¬
ctus ad ppħ media or̃ce hũit. ut nec argue̾ nͥ minu¬
ere iuderet᷑ belli famã mag̾q ĩ alt̾s assumedo duce

Expanded text:
uenisset uel aliquem ex legatis misisset, a quo disceret senatus quantum in Etruria belli esset quantisque administrandum copiis et quot per duces esset. Fabius, ut Romam rediit, et in senatu et productus ad populum mediam orationem habuit, ut nec augere nec minuere uideretur bel
Abbreviated transcription (Latin):
dedico uosq hortor ut qd̾ certam̃ uirtutis uixos in
hac cuutate tenet. hoc pudicitie int̾ matronaᷤ sit
detisq oꝑã ut hec ara ꝙͣ illa siꝙͥ põt sanctiꝰ ⁊ a castio¬
nib coli dicat᷑ Eodem ferme ritu ⁊ hec ara qd̾ illa
antiꝗor culta ẽ. ut nulla nͥ spectate pudicitie matro¬
na. et que uni uiro nupta fuiss ius sacrificãdi hret
Uulgata de ĩ religio a pollutis nec matronis solũ s oĩs
diem duxẽrt. E uoꝵ bonis mł̾tatis ex ec ꝙ ĩ publi¬
cũ redactũ ẽ enea in capitolio lamina ⁊ triũ m̃sar
argentea uasa incella iõuis.iouẽq inculmine cũ
quadrigis ⁊ ad ficũ ruminalẽ simulacin ĩfantium
ꝯditoꝵ urbis uberib lupe posutẽt semitãq saxo e¬
quadrato acapẽa porta ad martis strauer̃t ⁊ ab edi¬
lib plebeis .l. aelio. peto.c̃. fuluio eal curuo ex mul¬
tatitia iã pecunia quã exeger̃t pecũãrus dãnatis ludi

Expanded text:
dedico; uosque hortor ut, quod certamen uirtutis uiros in dedico; uosque hortor ut, quod certamen uirtutis uiros in hac ciuitate tenet, hoc pudicitiae inter matronas sit detisque operam ut haec ara quam illa, si quid potest, sanctius et a castioribus coli dicatur.' eodem ferme ritu et haec ara quo illa antiquior culta est, ut nulla nisi spectatae pudicitiae matrona et quae uni uiro nupta fuisset ius sacrificandi haberet; uolgata dein religio a pollutis, nec matronis solum sed omnidiem dixerunt; quorum bonis multatis ex eo quod in publicum redactum est aenea in Capitolio limina et trium mensarum argentea uasa in cella Iouis Iouemque in culmine cum quadrigis et ad ficum Ruminalem simulacra infantium conditorum urbis sub uberibus lupae posuerunt semitamque saxo quadrato a Capena porta ad Martis strauerunt. et ab aedilibus plebeiis L. Aelio Paeto et C. Fuluio Curuo ex multaticia item pecunia, quam exegerunt pecuariis damnatis, ludi
Abbreviated transcription (Latin):
Sato pleb̾ ꝑ rogntũ impiũ ẽ Eo anno ꝓdigia młta
fuert quoꝵ auerinicandoꝵ cã supplicatões in biduu
senatus decreuit publice uinũ actus plebituũ suꝑ¬
plicatũ iere frequentes uiri femineq ĩsignẽ suppli¬
catio nẽ fecit cextam̃ ĩ sacello pudicitie ꝓatͥcieq ĩ foro
toliario ẽ ad edem rotundã herculis int̾ matronaᷤᷤ ortũ
uerginiã auli ẜ̃. pat̾ciam plebeio nuptã .l. uclũ nio cõ¬
suli matrone qͦd e patrib enupsiss sacris arguerãt
breuis altercatio inde ex iracundia młibri ĩ ꝯtẽptiõe
aioꝵ exarsit cũ se uerginia ⁊ ꝑat̾ciã et pudicã ĩ pricie¬
a pudicitie templũ ĩgressam netimi nuptã ad quem
ungo dedueta sit nec se uiri bonoꝵue ei ac rer gestar
uerba adauxit. Inuico longo uͥ hĩtabat ex ꝑte edũ
ꝙ satis ẽẽt loci modico sacello exclusit aramq ibi
posuit ci ꝯuocatis plebeis matrimonus ꝯquesta ĩ iu¬
nam patriciaꝵ. hanc ego arã inꝗt pudicitie plebeie

Expanded text:
annum imperium est. eo anno prodigia multa fuerunt, quorum auerruncandorum causa supplicationes in biduum senatus decreuit; publice uinum ac tus praebitum; supplicatum iere frequentes uiri feminaeque. insignem supplicationem fecit certamen in sacello Pudicitiae Patriciae, quae in foro bouario est ad aedem rotundam Herculis, inter matronas ortum. Uerginiam Auli filiam, patriciam plebeio nuptam, L. Uolumnio consuli, matronae quod e patribus enupsisset sacris arcuerant. breuis altercatio inde ex iracundia muliebri in contentionem animorum exarsit, cum se Uerginia et patriciam et pudicam in Patriciae Pudicitiae templum ingressam, ut uni nuptam ad quem uirgo deducta suerba adauxit. in uico Longo ubi habitabat, ex parte aedium quod satis esset loci modico sacello exclusit aramque ibi posuit et conuocatis plebeiis matronis conquesta iniuriam patriciarum, 'hanc ego aram' inquit 'Pudicitiae Plebeiae
Abbreviated transcription (Latin):
ad sortẽ reuocaret. fuit certe ꝯtẽptio in senatu posꝙͣ
ibi fabꝰ plus poterat reuorcta res ad ppłm ẽ ĩꝯtetionẽ
ut int̾ militares iuros ⁊ fcĩs potius gͣ dc̃is fretos ꝑau¬
ca uerba hĩta fabiꝰ quã arborẽ ꝯẜuiss sub ea lege̾ ali¬
um fructũ indignũ ẽẽ dice̾t se aꝑuisse ciminiã siluã
uiãq ꝑ deuios saltus romano bello fecisse. qͥd se id o¬
etatis solicitassẽt si alio duce gesturi bellũ ẽẽnt. n¬
mirũ aduersariũ se nõ sotium imperii legisse sensĩ
expbat et inuidisse deciũ concordib collegũ tribuᷤ
postremo se tendere nichil ultra q̃i ut sidignum o¬
ꝓiunciã ducerẽt ĩ eã mitterẽt in senatus arbitrio se
iuilse ⁊ ĩ potestate ppłi futurũ P. deci senatꝰ ĩ iuria
q̃rebat᷑ ꝙ potuerĩt patres adnisos ne plebis aditus
ad nagnos honores eẽt. ꝑ qui ip̃i u̾tus peruice¬
i ne iullo genere hoĩum inhonorata esset Ø
queri qͥadmo dum irrita sint. non suffingia mͦ

Expanded text:
ad sortem rem uocaret. fuit certe contentio in senatu et, postquam ibi Fabius plus poterat, reuocata res ad populum est. in contione, ut inter militares uiros et factis potius quam dictis fretos, pauca uerba habita. Fabius, quam arborem conseuisset, sub ea legere alium fructum indignum esse dicere; se aperuisse Ciminiam siluam uiamque per deuios saltus Romano bello fecisse. quid se id aetatis sollicitassent, si alio duce gesturi bellum essent? nimirum aduersarium se, non socium imperii legisse—sensim exprobrat—et inuidisse Decium concordibus collegis tribus. postremo se tendere nihil ultra quam ut, si dignum prouincia ducerent, in eam mitterent; in senatus arbitrio se fuisse et in potestate populi futurum. P. Decius senatus iniuriam querebatur: quoad potuerint, patres adnisos ne plebeiis aditus ad magnos honores esset; postquam ipsa uirtus peruicerit ne in ullo genere hominum inhonorata esset, quaeri quemadmodum inrita sint non suffragia modo
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. pͥus ꝯcuͣtit uolũniꝰ ꝙͣ appiꝰ ad hostẽ ꝓue¬
niret. Itaꝙ forte ĩ equali ꝯcũsũ est. ⁊ uelũ
forte quadã mutãte assuetꝰ int̾ se hostes etͥsi
uolũno. sãnites parũ ꝑcuc̃tati qr dux aberat
appio occũrerẽt. Tucit᷑ appiꝰ ĩ medio pugne
distͥmine ita ut intͣ pͥma sigͣ maĩb ad celum
sublatũ ꝯspice̾t᷑ ita p̃catꝰ eẽ. Bellona si hodie
nob̾ uictoriã dos ast ego tͥ tẽplũ uoueo. ħ pre¬
catus uelut ĩstigãte dea ⁊ ip̃e college ⁊ ex̾citꝰ
u̾tutẽ equauit. ducis impatorie oꝑa ex̾cunt᷑
⁊ milites ne ab alt̾a ꝑte pͥus uictoria ĩciprat
adnitunt᷑. G. fundũt fugãtq hostes. maio¬
rem molẽ haut facille sustinẽtes ꝙͣ cũ q̃ man̾
ꝯserere assueti fu̾ant.urgendo cedẽtes ĩ seq̃n¬
doq effusos ꝯpulere ad castra. Ibi int̾uentuge¬
lii cohortũ ꝙ sabellaꝵ paulisꝑ recruduit yugͣ
his ꝙͦ mox fusis.iã ansiã torib castͣ oppugban¬

Expanded text:
 ad hostem perueniret; itaque fronte inaequali concursum est; et uelut sorte quadam mutante adsuetos inter se hostes Etrusci Uolumnio, Samnites parumper cunctati, quia dux aberat, Appio occurrere. dicitur Appius in medio pugnae discrimine, ita ut inter prima signa manibus ad caelum sublatis conspiceretur, ita precatus esse: 'Bellona, si hodie nobis uictoriam duis, ast ego tibi templum uoueo.' haec precatus uelut instigante dea et ipse collegae et exercitus uirtutem aequauit ducis: †imperatoria opera exsequuntur et milites†; ne ab altera parte prius uictoria incipiat adnituntur. ergo fundunt fugantque hostes, maiorem molem haud facile sustinentes quam cum qua manus conserere adsueti fuerant. urgendo cedentes insequendoque effusos compulere ad castra; ibi interuentu Gelli cohortiumque Sabellarum paulisper recruduit pugna. his quoque mox fusis iam a uictoribus castra oppugnaban
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc nec inetruriã pax erat ilam et pusinis e¬
auctorib post deduetu a ꝯfule ex̾citũ rẽbellatũ fuca̾t
et sannites predatũ in agrũ uestinũ formianũq
⁊ ꝑtẽ int aliã in esetruniũ ꝙ̃ꝙ uultur no adiacet᷑
flumini descendẽ adusus cos appiꝰ daudiꝰ pr cum
exercitu deciano missus fabus inetruria retel¬
ad mille seytingentos quadraginta qui redẽpti

Expanded text:
adhuc nec in Etruria pax erat; nam et Perusinis adhuc nec in Etruria pax erat; nam et Perusinis auctoribus post deductum ab consule exercitum rebellatum fuerat et Samnitee et parte alia in Aeserninum quaeque Volturno adiacent flumini descendere. adversus eos Ap. Claudius praetor cum exercitu Deciano missus. Fabius in Etruria rebelad mille septingentos quadraginta, qui redempti
Abbreviated transcription (Latin):
etruscũ susciꝑent. Quo aĩadu̾so ꝯsensu uolũ¬
niꝰ qͣm ĩ college uolũtate int̃p̃tanda inqͥd era¬
ui nc̃ omittã ut qͥd uos uelitis obscuꝵ sit ma¬
nẽe an abire me uelitis clamore sigͥficate.
Tũ uͦ tantꝰ ẽ clamor exortꝰ ut hostes ecastͥs ius
sit. Apiũ ad dubita se fect᷑ c̾nentẽ seu pugͣn¬
tantib suis signũ dedisse. ab neutͣ ꝑte satis
ꝯmode instructi fuerũt. Nã ⁊ in saunitiũ dux
gelliꝰ egnatiꝰ pabulatũ cũ coħortib paucis iẽ¬
rat.suoq ĩpetu mag̃ milites cuiꝰꝙͣ ductu au̾¬

Expanded text:
. quo animaduerso consensu Uolumnius 'quoniam in collegae uoluntate interpretanda' inquit 'erraui, non committam ut quid uos uelitis obscurum sit: manere an abire me uelitis clamore significate.' tum uero tantus est clamor exortus ut hostes e castrissit; Appium addubitasse ferunt cernentem seu pugnantantibus suis signum dedisse. ab neutra parte satis commode instructi fuerunt; nam et Samnitium dux Gellius Egnatius pabulatum cum cohortibus paucis ierat suoque impetu magis milites quam cuiu
Abbreviated transcription (Latin):
te ad opẽ ferendã aliis głanis ueĩsse. Bene ħ¬
cules uerteret dice̾ uolũniꝰ malle fiust oꝑam
cos legati tribiũꝙ ex apiano excitu cirtũsi¬
sunt ꝑs imꝑatorẽ suũ orare ne college au¬
pͥlium ꝙꝓ accipiend̾ ulteo fuit. sua sponte obla¬
tum sꝑne̾tur. płes abeunti uolũnio obsiste̾ atq
obtestari ne pͣuo cũ colega cͥtamine rem .p. ꝓdãt.
ad ductã ut oĩs rei bñ ut secus geste ĩ etruria.
dec̾ dedecꝰq ad .l. uolũniũ sit delegatũ. nemine̾
quesituꝵq u̾bi appi s q̃ fortune ex̾citꝰ fui̾t. Di¬

Expanded text:
te ad opem ferendam aliis gloriari uenisse.' bene, hercules, uerteret, dicere Uolumnius; malle frustra operam consules legati tribunique ex Appiano exercitu circumsistunt. pars imperatorem suum orare, ne collegae auxilium, quod acciendum ultro fuerit, sua sponte oblatum sperneretur; plures abeunti Volumnio obsistere; obtestari ne pravo cum collega certamine rem publicam prodat: adductam ut omne rei bene aut secus gestae in Etruria decus dedecusque ad L. Volumnium sit delegatum; neminem quaesiturum quae verba Appi sed quae fortuna exercitus fu
Abbreviated transcription (Latin):
milia. tce. occisi et .Ui. milia houmi capu
et nuiles ingẽti p̃da potiꝰ ꝙͣ uendete sicut ut¬
ibi plus laboris ac ꝑiculi fuit. et defensa sum ma
ui menia sũt. et locus ea̾t munim̃to naturaq tu¬
tus sed euic̃ oĩa assueta p̃de miles. ad tria milia
hostiũ cͥca muros cesa p̃da militũ fuit. huiũs op¬
pugnatare ur̃biũ detoris ꝑs maior in ꝗbdã ana¬
nb ad maximũ trahit᷑. Murgantiã ab d̾cio a fa¬
bio ferentinũ romuleãꝙ oppugͣtas t̃dũt. Sunt
qui nouoꝵ consulũ hñt głiam faciant. Quidam
nõ am̃boꝵ sed alt̾ius .p̃. uolũnii ei sanniũ ꝓ uin¬
cam euenisse. Dũ ea ĩ sannio cꝰcũꝙ ductu au¬
spicio ꝙ gerẽnt᷑. romaĩs ĩ etruriã int̾im bellũ in¬
gens multis ex gentib ꝯcitur. Cuiꝰ auctor geliꝰ
egnatiꝰ ex sãnitib erat. tusti fere om̃s ꝯstiuant
bellũ traxerat cõtagio ꝓximos umbrĩe populos ⁊¬
galica auxilia m̾cede sollicitabant᷑. Omĩs ea mł¬

Expanded text:
milia et trecenti occisi et sex milia hominum capta, et miles ingenti praeda potitus, quam uendere sicut pritus. ceterum ibi plus laboris ac periculi fuit: et defensa summa ui moenia sunt et locus erat munimento naturaque tutus; sed euicit omnia adsuetus praedae miles. ad tria milia hostium circa muros caesa; praeda militis fuit. huius oppugnatarum urbium decoris pars maior in quibusdam annalibus ad Maximum trahitur; Murgantiam ab Decio, a Fabio Ferentinum Romuleamque oppugnatas tradunt. sunt qui nouorum consulum hanc gloriam faciant, quidam non amborum sed alterius, L. Uolumni : ei Samnium prouinciam euenisse. dum ea in Samnio cuiuscumque ductu auspicioque geruntur, Romanis in Etruria interim bellum ingens multis ex gentibus concitur, cuius auctor Gellius Egnatius ex Samnitibus erat. Tusci fere omnes consciuerant belluGallica auxilia mercede sollicitabantur; omnis ea mul
Abbreviated transcription (Latin):
iã ex̾citꝰ ĩ sãnio p̃sidet.cessere finib ac sibi met
ip̃i exiliũ ꝯcine̾. Aꝓpbantib cũctis ad magan¬
ciã ualidã u̾be oppugͣndã ducit. Tantꝰq ardor
militũ fuit et caritate ducis et spe maiois ꝙͣ ex
agrestib popłatõib p̃de. ut uno die ui atq ar¬
mis urbẽ capent. Ibi duo milia sãnitũ ⁊ .c̃. pu¬
gñtes cͥcũuenti captiꝙ. ⁊ alia p̃da ingẽs capta
ẽ.q̃ nec ĩpedim̃tis gͣuib agmine onaret. Con¬
uocati milites deciꝰ iubet. Hac cine in qͥd uicto¬
ria sola haud hac p̃da ꝯtẽti estis futui. uultis
uos ꝓ uͥtute spes gere̾. om̃s sãnitiũ urbes fortu¬
neq ĩ urbib relicte urẽ sũt. qñ legioes eoꝵ tet
p̃liis fusas p̾sttemo finib expulistis. uendite
ista ⁊ illicite lucͣ m̾catoꝵ ut seqͣtur agm̃. Ego
sub inde suggerã q̃ uendatis. ad urbẽ tomule
iam. hãc eamꝰ. ubi uos labor aut maior prede
maior manet. Diuendita p̃da. ultro adorrateᷤs

Expanded text:
imet ipsi exsilium consciuere'. adprobantibus cunctis ad Murgantiam, ualidam urbem, oppugnandam ducit; tantusque ardor militum fuit et caritate ducis et spe maioris quam ex agrestibus populationibus praedae ut uno die ui atque armis urbem caperent. ibi duo milia Samnitium et centum pugnantes circumuenti captique et alia praeda ingens capta est. quae ne impedimentis grauibus agmen oneraret, conuocari milites Decius iubet. 'hacine' inquit 'uictoria sola aut hac praeda contenti estis futuri? uoltis uos pro uirtute spes gerere? omnes Samnitium urbes fortunaeque in urbibus relictae uestrae sunt, quando legiones eorum tot proeliis fusas postremo finibus expulistis. uendite ista et inlicite lucro mercatorem ut sequatur agmen; ego subinde suggeram quae uendatis. ad Romuleam urbem hinc eamus, ubi uos labor haud maior, praeda maior manet.' diuendita praeda ultro adhortantes
Abbreviated transcription (Latin):
bellionẽ spectate. seq ab his sollicitatos ẽẽ. picẽnh
gratie acte et magna ꝑs cure patrib ab etrunaĩ
sannites u̾sa est. Caritas ⁊̃ annono sollicita ci¬
uitatẽ hũit. Uentũq ad ĩopie ultimũ foret ut sħͥ¬
sere quib edem fuisse eodẽ ãno fabiũ maximi
placet ĩ ciꝰ uiri cura qualis ĩ becillis reb muluis
tẽpestatib fuat. talis domi tñ ĩ annone dispensa¬
tione p̃ꝑando. Hc cõuehendo frumento fuisset. Sa
anno nec tradit᷑ cã int᷑ regnũ initũ. Int̾ reges fi¬
ete ap̃ claudiꝰ deinde.p̃. sulpiciꝰ. Is comitia ꝯsulai
tem ãnoꝵ. Sannites ĩ festo excitu ing̾ssus liues
suos uastare belloq ad bellũ coge̾. lucano popilo
satis suꝑ que etritũ ꝯdã nẽ ita hostinatos ames
esse ut oĩa fetre ac pati tollerabiliꝰ dicãt qua ts

Expanded text:
bellionem spectare seque ab iis sollicitatos esse. Picentibus bellionem spectare seque ab iis sollicitatos esse. Picentibus gratiae actae et magna pars curae patribus ab Etruria in Samnites versa est. caritas etiam annonae sollicitam civitatem habuit ventumque ad inopiae ultimum foret, ut scripsere quibus aedilem fuisse eo anno Fabium Maximum placet, ni eius viri cura, qualis in bellicis rebus multis tempestatibus fuerat, talis domi tum in annonae dispensatione praeparando ac convehendo frumento fuisset. eo anno—nec traditur causa—interregnum initum. interreges fuere Ap. Claudius , dein P. Sulpicius . is comitia consularia atem armorum, Samnites infesto exercitu ingressos fines suos uastare belloque ad bellum cogere. Lucano populo satis superque erratum quondam: nunc ita obstinatos animos esse ut omnia ferre ac pati tolerabilius d
Abbreviated transcription (Latin):
casu dies finis uite ꝯsuli fuit. qͦ uelut oĩe belli ac¬
cepto deos ꝓ se comisisse bellũ memorãtes etrusti
sustules aĩos rome cũ desidetio uiri. tũ ĩ comoditate
tpĩs t̾stis nũtiꝰ fuit ut preͣs ab iubendo dictatore
ꝯsuł subrogandi comitia ex sentẽtiã pͥncipũ habita
xere ꝙ̃ senatꝰ dictatorẽ dici iussurꝰ fu̾at. Cum
ex tẽplo ĩ etruriã ad legiões ꝓficisti iussit. adue̾¬
tus ciꝰ ꝯp̃ssit etrustos ad̾o ut nemo exͣ monum̃ta
egredi audẽt. timorq ip̃oꝵ obsidiom simul esset.
⁊Leq illos nouus ꝯsul uastandis̃ agtis urendis ꝙ
tectis cũ passim nõ uille solũ sed freq̃ntes qͦ ua
ĩcendiis fumarent elice̾ ad c̾tamen potuit. Cũꝙ
segniꝰ bellũ oppĩone eẽt. alt̾ius belli ꝙ młtis uice
cladib haut ĩ mu̾to t̾ribłe etat. fama picentiũ uo¬
uorũ socioꝵ indicio ex orta est sãnites arma et re¬

Expanded text:
casu dies finis vitae consuli fuit. quo velut omine belli accasu dies finis vitae consuli fuit. quo velut omine belli accepto deos pro se commisisse bellum memorantes Etrusci sustulere animos. Romae cum desiderio viri tum incommoditate temporis tristis nuntius fuit; patres ab iubendo dictatore consulis subrogandi comitia ex sententia principum habita em senatus dictatorem dici iussurus fuerat. tum extemplo in Etruriam ad legiones proficisci iussit. aduentus eius compressit Etruscos adeo ut nemo extra munimenta egredi auderet timorque ipsorum obsidioni similis esset; neque illos nouus consul uastandis agris urendisque tectis, cum passim non uillae solum sed frequentes quoque uici incendiis fumarent, elicere ad certamen potuit. cum hoc segnius bellum opinione esset, alterius belli, quod multis in uicem cladibus haud immerito terribile evorum sociorum indicio exorta est: Samnites arma et re
Abbreviated transcription (Latin):
mͥcedẽ st belli tomaĩs ĩferendi pactos/ ꝗcꝗd acrepint
accepisse ne agrũ etruscũ uastarẽt armisq lacesse¬
tent cultoe̾s.militaturos tñ se si utiq etcusti uelit.
S nulla alia m̾cede ꝙͣ ut ĩ ꝑtẽ agri accipiant᷑. tan¬
dẽq aliqͣ sede c̾ta ꝯsistãt. Multa de cõcilia ppłoꝵ etͥ¬
ne habita. Nec ꝑfici qͥcꝙͣ potuit nõ tam qr ĩminu
agrũ. ꝙͣ qr acollas sibi ꝗsq adiũgeͣ tã efferos egetes
hoĩes horrebat. Itaq dimissi galli peciũa ingente
sine labore ac ꝑiculo patam retulerũt. Rome t̾roie
p̃bunit fama gallici tumłtus ad bellũ et tustũ adiect.
to minꝰ cũctant fedus ictũ cũ pic̾e̾ti ppło ẽ. Mau¬
lio. cõs. sorte ueĩt. qui dũ uix ing̾ssus hostiũ fines
cũ ex̾ceret᷑ int̾ equites ab rapido cursu cͥcumagẽdo
equo effusus ex tẽplo ꝓpe expirauit. Terriꝰ ab eo

Expanded text:
mercedem se belli Romanis inferendi pactos: quidquid acceperint mercedem se belli Romanis inferendi pactos: quidquid acceperint accepisse ne agrum Etruscum vastarent armisque lacesserent cultores; militaturos tamen se, si utique Etrusci velint, sed nulla alia mercede quam ut in partem agri accipiantur tandemque aliqua sede certa consistant. multa de eo concilia populorum Etruriae habita, nec perfici quicquam potuit, non tam quia imminui agrum quam quia accolas sibi quisque adiungere tam efferatae gentis homines horrebat. ita dimissi Galli pecuniam ingentem sine labore ac periculo partam rettulerunt. Romae terrorem praebuit fama Gallici tumultus ad bellum Etruscum adiecti; eo minus cunctanter foedus ictum cum Picenti populo est. T. Manlio conscum exerceretur inter equites, ab rapido cursu circumagendo equo effusus extemplo prope exspiravit; tertius ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueĩunt. Inde ad ꝯsules deducti p̃sidiũ arãtum
si intͣ mnetua et muros acceꝑturos cõfirmant.
Rex ad spnanda tex uisa neq ĩcaute ccedenda.
cũ alto eoꝵ. Nam alt̾ obses retentꝰ duo expło¬
ratores ꝑ cunidm missi ꝑ qͦs satis aꝑta re.ccͣc.¬
armati tͣnfuga duce ĩ urbẽ ĩg̾ssi. nocte ꝓ tam
sine cectamine urbe ĩuasere. Ita nequũ ĩ dedi¬
nonẽ ppłi romaĩ uẽi̾t. coloĩa eo adu̾sus umbros
misfa a flumiẽ nãma applłta excitꝰ cũ magna
p̃da romã reductꝰ. Sodẽ anno ab ettustis ad¬
uersus inducias patũ bellũ. ẜ eos alia molientis
ingens ex̾citꝰ finis ing̾sus paulisꝑ a proposito
ex hostib facẽ gallos conãt᷑. ut eo iũcto ex̾citu cum
romanis bellarent. De socitate haut abiuunt bar¬
bari de m̾cede agitur. Q pacta acceptaꝙ cũ pacta
cet̾a ad bellũ ẽẽnt sequiq etrustos iub̾ent inficiat᷑

Expanded text:
perveniunt; inde ad consulem deducti praesidium armatum perveniunt; inde ad consulem deducti praesidium armatum se intra moenia et muros accepturos confirmant. nec aspernanda res visa neque incaute credenda. cum altero eorum —nam alter obses retentus—duo exploratores per cuniculum missi; per quos satis comperta re trecarmati transfuga duce in urbem ingressi nocte portam, sine certamine urbem inuasere. ita Nequinum in dicionem populi Romani uenit. colonia eo aduersus Umbros missa a flumine Narnia appellata; exercitus cum magna praeda Romam reductus. eodem anno ab Etruscis aduersus indutias paratum bellum; sed eos alia molientes Gallorum ingens exercitus fines ingressus paulisper a proposito ex hostibus facere Gallos conantur ut eo adiuncto exercitu cum Romanis bellarent. de societate haud abnuunt barbari: de mercede agitur. qua pacta acceptaque cum parata cetera ad bellum essent sequique Etruscus iuberet, infitias eunt