comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
partiũ ꝑtinent semꝑstudete. atq ubi causã mercedis etdidit
elaborate ut bona ur̃a amplius ante om̃ĩpotentis dĩ oculos
commendetis
ur̃e refero. quia petitionẽ nr̃am aucdientes. pacẽ quã utrisq
eẽ. partib credimꝰ ꝓfuturã sic̃ de uob confidentiã habuom̃
ordinatis. Ex quare excellentiȩ ur̃ȩ prudentiã & bonitatẽ
u alde laudamus. quia pacẽ diligendo. dm̃ uos qͥ auctor
ipsius ÷ amare monstratis. Nas̃i quod absit facta fuisset
quid agi habuit: nisi ut cũ peccato & ꝑxculo partiũ miseroꝵ
rusticoꝵ sangius. quoꝵ labor utrisq proficit funderetur:
Sed ut ꝓdẽe. nob̃ eadẽ pacẽ quẽ ad modũ auob̃ facta÷ sen¬
tiamꝰ. paterna caritate salutantes petimꝰ. ut quotiens
occasio se dederit ducib ur̃s ꝑdiuersa loca & maxime in
sic̃ promissũ ÷ pure custodiant. & occasionẽ sibi aliquã non

Expanded text:
partium pertinent semper studete, atque ubi causa mercedis se dederit, partium pertinent semper studete, atque ubi causa mercedis se dederit, elaborate, ut bona vestra amplius ante omnipotentis Dei oculos commendetis.vestrae refero, quia petitionem nostram audientes, pacem, quam utrisque esse partibus credebamus profuturam, sicut de vobis confidentiam habordinastis. Ex qua re excellentiae vestrae prudentiam et bonitatem valde laudamus, quia pacem diligendo, Deum vos, qui auctor ipsius est, amare, monstratis. Nam si, quod absit, facta non fuisset, quid agi habuit, nisi ut cum peccato et periculo partium miserorum rusticorum sanguis, quorum labor utrisque proficit, funderetur? Sed ut prodesset nobis eandem pacem, quemadmodum a vobis facta est, sentiamus, paterna caritate salutantes petimus, ut, quotiens occasio se dederit, ducibus vestris per diversa loca et maxime in sicut promissum est, pure custodiant, et occasiones sibi aliquas non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ romanis pacẽ firmissimã pepigit. eidẽq reginȩ idem
uenerabilis s regoriꝰ ꝓ gr̃ãrũ actione hanc epłam direxit.
GRESORIUS theodelindȩ regmȩ langobardoꝵ
Quia excellentia ur̃a ad faciendã pacẽ studiosius & benigne
se sic̃ solet impendit. renuntiante filio nr̃o probo abate cog¬
nouimꝰ. Nec enĩ alit̾ dexp̃ianitate ur̃a confidendũ fuit. nisi
quia in causa pacis laborẽ & bonitatẽ ur̃am om̃ib monstra¬
retis. Unde omipotenti dõ grãs agimꝰ: quia ita cor ur̃m sua
pietate regit. ut sic̃ fidẽ rectã tribuit. ita qͦq placita sibi
uos semper oꝑare concedit. Non enĩ excellentisima filia
pat̾na dilectione hortam᷑. ut apud excellentisimũ coniugẽ
urm illa agatis quatmꝰ xp̃ianȩ reipubllce societatẽ nonre¬
nuat. Nã sic & uos scire credimꝰ. multimodis ÷ utile. sise ad
eꝰ amiciciã conferre uoluerit. Uos gͦ more ur̃o que ad grãm

Expanded text:
que Romanis, pacem firmissimam pepigit, eidemque reginae idem que Romanis, pacem firmissimam pepigit, eidemque reginae idem venerabilis sacerdos, pro gratiarum actione, hanc epistolam direxit.Gregorius Theudelindae reginae Langobardorum. « Quia excellentia vestra ad faciendam pacem studiosius, et benigne se sicut solet impenderit, renuntiante filio nostro Probo abbate, cognovimus. Nec enim aliter de Christianitate vestra confidendum fuit, nisi quia in causa pacis laborem et bonitatem vestram omnibus monstraretis. Unde omnipotenti Deo gratias agimus, qui ita cor vestrum sua pietate regit, ut sicut fidem rectam tribuit, ita quoque placita sibi vos semper operari concedit. Non enim, excellentissima filia, paterna dilectione, hortamur ut apud excellentissimum conjugem vestrum illa agatis, quatinus Christianae reipublicae societatem non renuat. Nam sicut et vos scire credimus, multis modis est utile, si se ad ejus amicitiam conferre voluerit. Vos ergo more vestro quae ad gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
HUS dieb tassilo achildebto rege francoꝵ. apđbaicariã rex
appellatꝰ ÷: Qui mox cũ exercitu insclauoꝵ ꝓiuntiã introiens
patrata uictoria. ad solũ ꝓpriũ cũ maxima p̃da remeauit.
ac etiã tẽpestate. romanꝰ patriciꝰ. & exarchus rauennae
romã ꝓꝑauit. Quidũ rauennã reuertit᷑. tenuit ciuuitates
que a langobardis tenebant᷑ quarũ ista sunt nomina. Sutriũ
Polimarciũ hostas, Tuder Ameria Perusia Luceolis & alias
quasdã ciuitates. Iuđ factũ cũ regi agilulfo nuntiatũ fuissẽt
partib tradidat obsẽdit. & sine mora captũ uita priuauit.
huiꝰ regis aduentu intantũ beatꝰ &regoriꝰ papa exterritus ÷:
ut ab expositione tẽpli de quo in ez echiele legit᷑ desisteret: sic̃
ipse qͦq insuis omelus refert. Rexgͥ agilulfus reb cõpositis
ticinũ repedauit. Nec multũ pꝰ suggerente maxime theode¬

Expanded text:
His diebus Tassilo a Childeperto rege Francorum aput Baioariam rex His diebus Tassilo a Childeperto rege Francorum aput Baioariam rex ordinatus est. Qui mox cum exercitu in Sclaborum provinciam introiens, patrata victoria, ad solum proprium cum maxima praeda remeavit. 8. Hac etiam tempestate Romanus patricius et exharchus Ravennae Romam properavit. Qui dum Ravennam revertitur, retenuit civitates quae a Langobardis tenebantur, quarum ista sunt nomina: Sutrium, Polimartium, Hortas, Tuder, Ameria, Perusia, Luceolis, et alias quasdam civitates. Quod factum cum regi Agilulfo nuntiatum esset, stpartibus tradiderat, obsedit, et sine mora captum vita privavit. Huius regis adventu in tantum beatus Gregorius papa exterritus est, ut ab expositione templi, de quo in Ezechiele legitur, desisteret, sicut ipse quoque in suis homeliis refert. Rex igitur Agilulf, rebus conpositis, Ticinum repedavit. Nec multum post, suggerente maxime Theude
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lio usq ad xxx milia hominũ cesa sunt. Fuit aut̃ tune
hem̃s frigida nimis. qualẽ uix aliquis priꝰ recolebat fuissẽ.
In regione qͥq brionũ sanguis denubib fluxit. & int̾ rhe¬
nifluiuii aquas quasi riuulus cruoris emanauit:
Iis dieb sapientissimꝰ ac beatissimꝰ & regoriꝰ papa roma¬
ne urb̵. postꝰialia multa ad utilitatẽ sc̃ȩ ecbłȩ scripse¬
rat. etiã libros .iͦuͬ. de uitis scõꝵ cõposuit. Quẽ codicem
diacono petro ediderat appellauit. hos gͥ libros p̃fatus
fidei decditã. & in bonis actib ẽẽ. p̃cipuã.
Der hanc qͦq regmã. multũ utilitatis dĩ ecła consecu¬
ta ẽ. Nã pene om̃s eccłarũ substantias lango bardicũ
dhuc gentilitatis errore tenerent᷑ inuaserunt. sed huiꝰ
salubri supplicatione rex permotꝰ. & catholicã fidem
ep̃os qui in dep̃ssione & abiectione erant. ad dignitatis
solite honorẽ reduxit.

Expanded text:
proelio usque ad triginta milia hominum eaesa sunt. Fuit autem tunc proelio usque ad triginta milia hominum eaesa sunt. Fuit autem tunc hiems frigida nimis, qualem vix aliquis prius recolebat fuisse. In regione quoque Brionum sanguis de nubibus fluxit; et inter Reni fluvii aquas rivulus cruoris emanavit. 5. His diebus sapientissimus ac beatissimus Gregorius papa Romanae urbis, postquam alia multa ad utilitatem sanctae ecrat, etiam libros quatuor de Vitis sanctorum composuit: quem codicem diacono Petro ediderat, appellavit. Hos autem libros praefatus cipuam. 6. Per hanc quoque reginam multum utilitatis Dei ecclesia consecuta est. Nam pene omnes ecclesiarum substantias Langobardi, cum adhuc gentilitatis errore tenerentur, invaserunt. Sed huius salubri supplicatione rex permotus, et catholicam fidem  est atque episcopos, qui in depressione et abiectione erant, ad dignitatis solitae honorem reduxit. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
tigerunt. Sequenti qͦq anno pari nichi lominus modo
aduentarunt
is dieb agilulfus rex occidit mimulfũ ducẽ de insulis
scĩ uiliani eo qđ suꝑiori tẽpore se francoꝵ ducib tradidis¬
set. Gaidulfus uͦ ꝑgam̃sis dux. inciuitate sua ꝑgamo rebel¬
lans contra regẽ se cõmununt. Sed datis obsidibus. pacem
cũ rege fecit. Rursũ gaidulfus in insula cõmatina se.¬
clausit
Agilulfus uͦ rex mneandẽ cõmatinã ingrtesus homines gai¬
iuenerat. ticinũ transtulit. Gaidulfusũ terato ꝑgamũ
onfugiens ibiq abagilulfo rege obtentꝰ rursus ingr̃a receptꝰ:
Rebellauit qͦq dux alfaricus contra regẽ agonẽ apđ taripost¬
ui & obsessus captꝰq est abeo.
histriã nimiũ grauis. sic̃ & priꝰ ante .xxx. annos extiterat.
Hoc etiã tẽpore agilulfus rex cũ auaris pacẽ fecit. Cnlde¬
btꝰ qͥq bellũ gessit. cũ consobrino suo chilꝑici filio. In quo

Expanded text:
tigerunt. Sequenti quoque anno pari nihilominus modo tigerunt. Sequenti quoque anno pari nihilominus modo adventarunt. is diebus Agilulfus rex occidit Minulfum ducem de insula sancti Juliani, eo quod se superiori tempore Francorum ducibus tradidisset. Gaidulfus vero Pergamensis dux in civitate sua Pergamo rebellans contra regem se communivit; sed datis obsidibus pacem cum eo fecit. Rursum se Gaidulfus in insula Comaclausit. Agilulf vero rex in eandem Comacinam insulam ingressus, homines Gaiitum invenerat, Ticinum transtulit. Gaidulfus vero iterato Pergamum confugiens, ibique ab Agilulfo rege obtemptus, rursus in gratiam receptus est. Rebellavit quoque dux Ulfari contra regem Agonem aput Tarvisium et obsessus captusque est ab eo. 4. radus et Histria nimium gravis, sicut et prius ante triginta annos extiterat. Hoc etiam tempore Agilulfus rex cum Avaris pacem fecit. Childepertus quoque bellum gessit cum consobrino suo, Hilperici filio; in quo
Abbreviated transcription (Latin):
xluil. demorte cradu & constantimqͥ ei succest & rggno alterꝰ constantini
decesara regina persarum.
LIdemorte ariꝑti & godebti filu eiꝰ qͥ ei successit. & regno grimoaldi
& intitu garibaldu ducis. EXΡLICIUNTCAΡITU IA
Incipit lIGER QUARTUS
onfirmata igit᷑ agilulfus qui & ago dictꝰ ÷ regia digni¬
tate. causa eoꝵ qui ex castellis tridentinis captiui a francis
ducti fuerant. agnellũ ep̃m tridentinũ in franciã misit
Qui ex inde rediens. secũ aliquantos captiuos quos brunichil¬
dis regina francoꝵ ex proprio p̃cio redimerat reuocauit.
Eum qͦq dux tridentinoꝵ ad optinendã pacẽ ad gallias ꝑrex̃
Qua impetrata. regressũs est
oc anno fuit siccitas nimiũ graius. am̃se ianuario usq
ad mensem septẽbriũ. & facta magna penuria famis.
Uenit qͦq & magna locustarũ multitudo int̾ritoriũ triden¬
utinũ quȩ maiores erant quã cet̾ȩ locustȩ. & mirũ dictu
erbas. paludes. plepastȩ sunt. Segetes uͦ agroꝵ exiguo con¬

Expanded text:
lii augusti et Constantini, qui ei successit, et regno alterius Constantini. 50. De Cesara regina Persarum. 51. De morte Ariperti et Godiperti, filii eius, qui ei successit, et regno Grimoaldi et interitu Garipaldi ducis. EXPLICIUNT CAPITULA. INCIPIT LIBER QUARTUS 1. Confirmata igitur Agilulf, qui et Ago dictus est, regia dignitate, causa eorum qui ex castellis Tridentinis captivi a Francis ducti fuerant, Agnellum episcopum Tridentinum in Francia misit. Qui exinde rediens, secum aliquantos captivos, quos Brunihilde regina Francorum ex proprio pretio redimerat, revocavit. Euin quoque dux Tridentorum ad optinendam pacem ad Gallias perrexit; qua impetrata, regressus est. 2. Hoc anno fuit siccitas nimium gravis a mense Ianuario usque ad mensem Septembrium; et facta est magna penuria famis. Venit quoque et magna locustarum magnitudo in territorium Tridentinum, quae maiores erant quam ceterae locustae; et mirum dictum, herbas paludesque depastae sunt, segetes vero agrorum exigue con
Abbreviated transcription (Latin):
repugnantib langobardis rebellauit. Sed tandẽ iniecto
igni tota flamiis uorantib comcremata. ẽ & iussu regis
agilulfi ad solũ usq destructa ẽ alilites tam̃ qui in ea
fuerunt. rauennã redire ꝑmissĩ sunt
ac etiã tẽpestate legati agilulfi regressi acacano. pacẽ
ppetuã factã cũ auarib nuntiarunt. Legatꝰ qͦq cacani
cũ eis adueniens ad gallias ꝑrexit. denuntians francoꝵ regi¬
bus ut sic̃ cũ auarib ita pacẽ habeant cũ langobardis
Int̾ hȩc langobardi cũ auarib & sclauis hist̾roꝵ fines
ingressi. uniuersa ignib & rapinis uastauerunt.
Agilũlfo qͦq regi tunc nascit᷑ filiꝰ de thcodelinda regina
mmodicie palacio qͥ ad alo ald̾ ÷ appellatꝰ. Sequenti tẽpore

Expanded text:
repugnantibus, Langobardis rebellavit. Sed tandem, iniecto repugnantibus, Langobardis rebellavit. Sed tandem, iniecto igni, tota flammis vorantibus concremata est, et iussu regis Agilulfi ad solum usque destructa est. Milites tamen qui in ea fuerunt Ravennam remeare permissi sunt. 24. Hac tempestate legati Agilulfi regressi a cacano, pacem perpetuam factam cum Avaribus nuntiarunt. Legatus quoque cacani cum eis adveniens, ad Gallias perrexit, denuntians Francorum regibus, ut, sicut cum Avaribus, ita pacem habeant cum Langobardis. Inter haec Langobardi cum Avaribus et Sclavis Histrorum fines ingressi, universa ignibus et rapinis vastavere. 25. Agilulfo quoque regi tunc nascitur filius de Theudelinda regina in Modiciae palatio, qui Adaloald est appellatus. Sequenti tempore
Abbreviated transcription (Latin):
baptiste quã inmodicia construxerat. qui locus supͣ mediola¬
nũ duodecĩ milib ab ẽ. dedicauit. multisq ornam̃tis auri
argentiq decorauit. p̃dusq sufficient̃ ditauit. Quo in loco
de langobardor gestis de pingi fecit Inqua pietura
manfeste ostendit᷑ qͦmͦ langobardi eo tẽpore com̃a capi¬
tis tondebant. uł quał illis uestitꝰ qualisue habitꝰ erat p
Si qͥdẽ ceruicẽ usq ad occipitiũ radentes nucdabant. capu¬
los a faciẽ usq ados dimissos habentes quos in utrãq pas¬
tẽ infrontis decrimine diuidebant. Vestim̃ta uͦ eis eran
laxa. & maxime linea qualia angli saxones habere so¬
lent . ornata institis latiorib uario colore contextis
Calcei uͦ eis erant usq ad sũmũ pollicẽ pene apti. & alt̃¬
natĩ laqueis corrigiarũ retenti. Postea uͦ ceperunt osis
uti suꝑ aquas equitantes. tubugros brrreos mittebant

Expanded text:
Baptistae, quam in Modicia construxerat, qui locus supra MediolaBaptistae, quam in Modicia construxerat, qui locus supra Mediolanum duodecim millibus abest, dedicavit, multisque ornamentis auri, argentique decoravit, praediisque sufficienter ditavit. Quo in locode Langobardorum gestis depingi fecit. In qua pictura manifeste ostenditur, quomodo Langobardi eo tempore comam capitis tondebant, vel qualis illis vestitus qualisve habitus erat. Siquidem cervicem usque ad occipitium radentes nudabant, capillos a facie usque ad os dimissos habentes, quos in utramque partem in frontis discrimine dividebant. Vestimenta vero eis erant laxa et maxime linea, qualia Anglisaxones habere solent, hornata institis latioribus vario colore contextis. Calcei vero eis erant usque ad summum pollicem pene aperti et alternatim laqueis corrigiarum retenti. Postea vero coeperunt osis uti, super quas equitantes tubrugos birreos mittebant.
Abbreviated transcription (Latin):
aromart in locũ aptũ trahere debeat Etquia inbae
solacus indiget salutantes głam uram patna cartate
petimꝰ ut actionaris ur̃is qui mallo loco Aot depuolas
tiũ debeant. quatinꝰ uob currentib melꝰ qđ ei iniuxinꝰ
dosst perficere Hosenĩ ꝓmatimus qua dũres ꝓseotae
fuerit : dignõ uob̾ xenũ qđ nonsit in uiriosũ tranhnitemꝰ
Nã scimꝰ nos considerare ut filus niris qui bonã nob uolu¬
tate exhibe debeanꝰ respondẽ. Unde terũ petimꝰ głose fili
ut ita facere debeatis. ut & nos uob possimꝰ eẽ. ꝓ p̃fc̾ito ben¬
sis dieb capta ẽ. filia regis agilulfi cũ uiro suo godescaleo
Inomine de ciuitate parm̃si. ab exercitu gallinici patricis
& adurbẽ rauennantiũ sunt deducti. Hoc quoq tẽpore mist
agilulsus rex cacano regiauaroꝵ artifices ad faciendas naues
cũ quib isdẽ cacanꝰ insulã quandã intracia expugnauit.
Der idẽ qͦq tẽpꝰ theodelinda regina basilicã beati iohis

Expanded text:
ad mare in locum aptum trahere debeat. Et quia in hac re solatiis indiget, salutantes gloriam vestram, paterna charitate petimus, ut actionariis vestris, qui in loco sunt deputetis, tium debeant, quatinus vobis concurrentibus, melius quod ei injunximus possit perficere. Nos enim promittimus, quia dum res perfecta fuerit, dignum vobis xenium, quod non sit injuriosum, transmittemus. Nam scimus nos considerare, et filiis nostris, qui bonam nobis voluntatem exhibent, respondere. Unde iterum petimus, gloriose fili, ut ita facere debeatis, ut et nos possimus vobis eHis diebus capta est filia regis Agilulfi cum viro suo Gudescalco nomine de civitate Parmensi ab exercitu Gallicini patricii, et ad urbem Ravennatium sunt deducti. Hoc quoque tempore misit Agilulf rex cacano regi Avarorum artifices ad faciendas naves, cum quibus isdem cacanus insulam quandam in Thracia expugnavit. 21. Per idem quoque tempus Theudelinda regina basilicam beati Iohannis
Abbreviated transcription (Latin):
arioꝵ t̃mni dep̃dant᷑. Resũptis tam̃ baioarioꝵ uiribus
Ep̃das abhostib excutiunt. & hostes desuis finib pepule¬
runt
ex uͦ agilulfus pacẽ cũ imꝑatore in annũ unũ itẽq in
alterũ faciens. cũ francis quoq iterato pacis concordiã¬
renouauit. hoc nichilominꝰ anno: sclaui histriã int̃fectis
militib lacrimabilit̾ depredati sunt. Sequenti nãq m̃se
theo debtus rex francoꝵ & facta ẽ pugna grauussima
pit̃ eos. Gundo altus etiã germanus theodelindȩ reginȩ
quierat inciuitate astensi nemine sciente. auctorẽ mor¬
tis ipsius ipso intẽpore sagita ictus interut

Expanded text:
ariorum termini depraedantur. Resumptis tamen Bajoarii viribus, ariorum termini depraedantur. Resumptis tamen Bajoarii viribus, et praedas ab hostibus excutiunt, et hostes de suis finibus pepuleruntRex vero Agilulfus pacem cum imperatore in annum unum, itemque in alterum faciens, cum Francis quoque iterato pacem renovat. Hoc nihilominus anno Sclavi Histriam interfectis militibus lacrimabiliter depraedati sunt. Sequenti quoque mense  facta est pugna gravissima inter eos. Gunduald etiam, germanus Theudelindae reginae, qui erat dux in civitate Astensi, nemine scientem auctorem mortis ipsius, hoc ipso in tempore sagitta ictus inter
Abbreviated transcription (Latin):
suo & electis iuuenib ad eundẽ gregorid̃ nichilmali metues
multos suꝑ tasonẽ eiꝰq socios misst. Qđ taso cũsius cõpiens.
Qudact̃ se ad pliũ p̃parauit. Ultimũq sibi data paceua¬
dicentes. ꝓsingulas cuitatis plateas hac illaq dispsi. qͦstũq
biuos hab̃e poterant trucidantes cũ magnã stragẽ de
de ferri iuibens &i barbã sic̃ ꝓmiserat. ꝑurus abscidit. XIi
is itã ꝑemptis. dux foroulani grasulfus gisulfigermanꝰ
conscitut᷑. Rado ald uͦ & grimoald̃ despectui ducentes sub
patrini sui grasulsi potestate degere. cũ. eẽnt iã ꝓpe uiueni
lẽ etatẽ. ascensa nauicula remigantes adbeneuenti fines
ꝑueniunt. Exinde ad rachis beneuentanoꝵ ducẽ suũ quon¬
dã pedagogũ ꝓpantes. ab eo gratissime suscepti. & filioꝵ
loco habiti sunt. his tẽporib mortuo tasone duce baioario¬
ũ. filius eiꝰ garibald in agunto asclauis deuictus ÷ & baio¬

Expanded text:
suo et electis iuvenibus ad eundem Gregorium nihil mali metuensuo et electis iuvenibus ad eundem Gregorium nihil mali metuenmilites super Tasonem eiusque socios misit. Quod Taso cum suis conperiens, audacter se ad proelium praeparavit; ultimumque sibi data pace valedicentes, per singulas civitatis plateas hac illacque dispersi, quoscumque obvios habere poterant trucidantes, cum magnam stragem de deferri iubens, eius barbam, sicut promiserat, periurus abscidit. 39. His ita peremptis, dux Foroiulanis Grasulfus, Gisulfi germanus, constituitur. Radoald vero et Grimoald despectui ducentes sub patrui sui Grasulfi potelem aetatem, ascensa navicula remigantes ad Beneventi fines perveniunt. Exinde ad Arichim Beneventanorum ducem, suum quondam paedagogum, properantes, ab eo gratissime suscepti, et filiorum loco sunt habiti. Hiis temporibus mortuo Tassilone duce Bajoariorum, filius ejus Garibaldus, in Agunto a Sclavis devictus est, et Bajo
Abbreviated transcription (Latin):
inuaserant. longa & diuturna possessione conquirere potu
ai mei arichis fuit. A richis uͦ patrẽ meũ uuarne fridũ
arne frid aut̃ extheudelinda coniuge sua genuit me
PAULUM meũq germanũ arichis qui nr̃m auũ cognoñ
retulit. Hȩc paucis de propriȩ genealogiȩ serie delibatis
nunc generalis historiȩ reuertamur ad tramitẽ.
Mortuo ut diximus gisulfo duce foroulensi. tasõ & caco
filui. eundẽ ducatũ regendũ susceperunt. Hisuo tẽpore
sclauort̃ regionẽ quȩ tellia appellat᷑ usq ad locũ quime¬
daria dr̃ possederunt. Vnde usq ad tẽpora ratchis ducis
isdẽ sclauis pensionẽ foroiulanis ducib: ꝑ soluer. hos duos
fr̃s gregoriꝰ patriciꝰ romanoꝵ inciuitate opit̃gia. dolosa frau¬
de ꝑemit. Nã ꝓmittens tasoni ut ei barbã sic̃ moris. ẽ. in¬
cideret: eũq sibi filiũ faceret. ipse taso cũ cacone germano

Expanded text:
invaserant longa et diuturna possessione, conquirere potuinvaserant longa et diuturna possessione, conquirere potuavum meum Arichis, Arichis vero patrem meum Warnefrit, Warnefrit autem ex Theudelinda coniuge genuit me Paulum meumque germanum Arichis, qui nostrum avum cognomine retulit. Haec paucis de propriae genealogiae serie delibatis, nunc generalis historiae revertamur ad tramitem. 38. Mortuo, ut diximus, Gisulfo duce Foroiulensi, Taso et Cacco, filii eius, eundem ducatum regendum susceperunt. Hi suo tempore Sclavorum regionem quae Zellia appellatur usque ad locum qui Medaria dicitur possiderunt. Unde usque ad tempora Ratchis ducis idem Sclavi pensionem Foroiulanis ducibus persolverunt. Hos duos fratres Gregorius patricius Romanorum in civitate Opitergio dolosa fraude peremit. Nam promittens Tasoni, ut ei barbam, sicut moris est, incideret eumque sibi filium faceret, ipse Taso cum Caccone germano
Abbreviated transcription (Latin):
T̃. & famis penurꝗ a laborare. dueta aut̃ miscdia suꝑ
ũ. abscondit eũ indomo sua. & secreto paulatĩ ei uictũ
nmistrauit. nesi eiusdẽ saturitatẽ alimoniã p̃beret.
iꝰ uitã funditꝰ extingueret. Deniq sic conpetent᷑ ei
pastũ p̃buit. quo usq ipse recuꝑaretur. & uires acciꝑe¬
potunset. Cũq eũ iã ualidũ adit̃ faciendũ indisset. datisci
cibaris. ad quã partẽ tende debet ammonuit. Quipꝰ alqͥ
des untaliã ingressus ad domũ in qua ortꝰ fuerat ꝑueneꝰ
Quȩ ita deserta erat: ut nonsolũ tectũ non hab̾et.: sed enq
rupis & sentib plena. eẽt. Quib ille succisis intra eosdẽ p¬
rietes uastĩ ornũ repꝑiens. in hanc suã pharetrã suspen¬
dit. Qui postea consanguineorũ & amicoꝵ suoꝵ mimerib
ditatꝰ & domũ reȩdificauit. & uxorẽ ducit Sed nichil de
reb quas genitor suus habuerat exclusus iã abeis qui eas

Expanded text:
um esse et famis penuria laborare. Ducta autem misericordia super um esse et famis penuria laborare. Ducta autem misericordia super eum, abscondit eum in domo sua et secreto paulatim ei victum ministravit, ne, si ei usque ad saturitatem alimoniam praeberet, eius vitam funditus extingueret. Denique sic conpetenter ei pastum praebuit, quousque ipse recuperatus vires accipepotuisset. Cumque eum iam validum ad iter faciendum vidisset, datis ei cibariis, ad quam partem tendere deberet, admonuit. Qui post aliquod dies Italiam ingressus, ad domum in qua ortus fuerat pervenit; quae ita deserta erat, ut non solum tectum non haberet, sed etiam rubis et sentibus plena esset. Quibus ille succisis intra eosdem parietes vastam hornum repperiens, in ea sua faretra suspendit. Qui postea consanguineorum et amicorum suorum muneribus dotatus, et domum reaedificavit et uxorem duxit; sed nihil de rebus quas genitor suus habuerat, exclusus iam ab his qui eas
Abbreviated transcription (Latin):
tineris & ductor effectus ẽ. Quicũ ante eũ ꝑgeret. et
pequent᷑ pꝰ se respnceret & cũ stante sibsisteret. atqr. eũ
nesciebat ostendet: Cũq ꝑ aliqͦt des ꝑmontiũ solatui¬
dines hocm ꝑgeret. panis eidẽ uiatori quẽ eriguũ habu
tabefactꝰ defecisset. tetendit arcũ suũ. & cundẽ lupũ ut
cũ in cibũ sumere possẽt sagitta int̾ficere uoluit. Sellu¬
pus idẽ ictũ ftrients p̃cauens abeiꝰ uisione clapsus est
pse aut̃ recedente eodẽ lupo. nesciens quo ꝑgeret. pnsuꝑ
amis penuria nimiũ debilis factꝰ cũ iã de uta desꝑaret
se int̾rã ꝓiciens obdormiuit. uditq quendã uirũ insom¬
s talia sibi uerba dicentẽ. Surge qͥ dormis. arripeuã
hac parte quã contra pedes tenes Illa & enĩ ẽ italia
idquã tendis. Quistatĩ surgens m illã partẽ quã in sonis
duderat ꝑgere cepit. Nec mora ad habitaculc̃ hominũ
uoa mulier iã uetula uidisset. statĩ intellexit eũ fugiuũ

Expanded text:
tineris, et ductor factus est. Qui cum ante eum pergeret, et frequenter post se respiceret, et cum stante subsisteret, atque cum iter quod nesciebat ostenderet. Cumque per aliquot dies per montium solitudines hoc modo pergerent, panis eidem viatori, quem exiguum habuetabefactus defecisset, tetendit arcum suum, et eumdem lupum, ut eum in cibum sumere posset, sagitta interficere voluit. Sed lupus ictum ferientis praecavens, ab ejus visione elapsus est. Ipse autem, recedfamis penuria nimium debilis effectus, cum iam de vita desperaret, sese in terram proiciens, obdormivit; viditque quendam virum in somnis talia sibi verba dicentem: "Surge! Quid dormis? Arripe viam in hanc partem contra quam pedes tenes; illac etenim est Italia, ad quam tendis". Qui statim surgens, in illam partem quam in somnis audierat pergere coepit; nec mora, ad habitaculum hominum una mulier iam vetula vidisset, statim intellexit, eum fugitiv
Abbreviated transcription (Latin):
uandȩ castitatis siqͥd tale feminis contigerit. mandau¬
runt exẽplũ. Quȩ postea ꝑdiuersas regiones uenunda¬
te. uxta nobilitatẽ suã. dignis sunt nuptus potite
Nã una earũ alamannoꝵ regi. alia uͦ dicitur baio ar¬
orum principi nupsisse.
xigit uͦ nunc locus pꝰ posita generali historia pauca
etiã priuatĩ demea qui hȩc scribo genealogia retexen
re. Eo deniq tẽpore quo langobardoꝵ gens de panno¬
niis aditaliã uenit : leuchis m̃s auus ex codẽ langobas¬
doꝵ genere cũ eis parit̃ aduentauit. Qui postꝗ aliqͦt
annos initalia uixit. diẽ clausit extremũ. quinq ex se
genitos filios ad huc paruulos reliquit. quos tẽpestas
ista captiuitatis de qua nunc diximꝰ cõp̃hendens. om̃s
extra castro foro uilienss in auaroꝵ patriã exules
deduxit. Quicũ ꝑmultos annos meadẽ regione cap
inauc aptiuitatis angustia psistentib quintꝰ eoꝵ ger¬

Expanded text:
vandae castitatis, si quid tale feminis contigerit, mandavvandae castitatis, si quid tale feminis contigerit, mandaverunt exemplum. Quae postea per diversas regiones venundatae, iuxta nobilitatem suam dignis sunt nuptiis potitae. Nam una earum Alamannorum regi, alia vero dicitur Baioariorum principi nupsisse. Exigit vero nunc locus, postposita generali historia, pauca etiam privatim de mea, qui haec scribo, genealogia retexere, re. Eo denique tempore quo Langobardorum gens de Pannoniis ad Italiam venit, Leupchis meus abavus ex eodem Langobardorum genere cum eis pariter adventavit. Qui postquam aliquot annos in Italia vixit, diem claudens extremum, quinque ex se genitos filios adhuc parvulos reliquit, quos tempestas ista captivitatis, de qua nunc diximus, comprehendens, omnes ex castro Forojuliensi, in Avarum patriam exsules deduxit. Qui cum per multos annos in eadem regione captin captivitatis angustia persistentibus, quintus eorum ger
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit qͥ eã fotã noctib uicib sibi succedentes libidine
uerarent: Post modũ qͦq palũ inmedio cãpo configi p̃cipids
eandẽ meiꝰ acumine inseri mandauit: hec insaꝑ expbrando
inquiens. talẽ te dignũ. ẽ maritũ hab̃ere Igitur dira peli¬
trox patriȩ tali exitio periit. que ampliꝰ suȩ libidmi quam
ciuiũ & consanguineoꝵ saluti ꝓspexit. Filiȩ uͦ eiꝰ non matrios
libidinẽ secutȩ sed castitatis amore studentes. ne ab auaris
contammnarent᷑ crudoꝵ pulloꝵ carnes sibi int̾ mamimas
subfascia posier̃. que ercalore putrefactȩ odorẽ fetidũ
exalabant. Cũq eas uellent auares contingere. non sus¬
tinentes fetorẽ. putantes eas naturalit̃ ita fetere: ꝓcul
abeis cũ ex secratione recedebant dicentes. om̃s langobas¬
das ita eẽ. fetidas. Hac gͥ arte auaroꝵ libidimnẽ puellae
nobiles euadentes. & ipse castȩ seruatȩ sunt. & utile ser¬

Expanded text:
tradidit, qui eam per totam noctem vicibus sibi succedentes libidine tradidit, qui eam per totam noctem vicibus sibi succedentes libidine vexarent. Postmodum quoque palum in medio campum configi praecipiens, eandem in eius acumine inseri mandavit, haec insuper exprobrando inquiens: "Talem te dignum est maritum habere". Igitur dira proditrix patriae tali exitio periit, quae amplius suae libidini quam civium et consanguineorum saluti prospexit. Filiae vero eius non matris libidinem secutae, sed castitatis amore studentes ne a barbaris contaminarentur , crudorum pullorum carnes sibi inter mammas sub fascia posuerunt, quae ex calore putrefactae odorem foetidum exalabant. Cumque eas vellent Avares contingere, non sustinentes foetorem, putabant eas naturaliter ita foetere, procul ab eis cum execratione recedentes atque dicentes, omnes Langobardas foetidas esse. Hac igitur arte Avarorum libidinem puellae nobiles evadentes, et ipsae castae servatae sunt et utile ser
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecuti sunt. Sed reliquis ueloci fuga euadentibus
grinoald puerulus abuno eoꝵ qui uelociꝰ cucurrerat
daptꝰ: Nec tam̃ eũ suus cõphersor glaclio ferire prores
ariuiate etatis dignatꝰ: sed ĩbieunde pors sensa euis
eseruauit: Cũq eũ ad castra reuertens app hense enuedẽ
ꝓfusus Quicũ se captuuũ trab doleret ingentes amimos
Augusto mpeitore uersans ensẽ qualẽ inilla eatae halbe
poterat exemit uagia seq trahentẽ auarẽ quantulo
ualut achiss. capitis inueraice ꝑcussit. Mexq ad celebrũ
ut puenens. hostis ab eqͦ deiectꝰ ÷. Pueruꝰ grimo alđ auerso
diui sẽc Auares aut̃ om̃s langobardos quiiã in urilietate
erant gladio pimunt Mulieres uͦ & pariuuilos captiutatis
uigo addicunt. Romillã uͦ quȩ totiꝰ malitiȩ caput extit
rex auarũ ꝓpt̃ usurandũ sic̃ ei spopondat. una nocte
quasi inmnatrimonio habuit. Norussime uͦ .xii. auaribus

Expanded text:
persecuti sunt; sed reliquis veloci fuga evadentibus, persecuti sunt; sed reliquis veloci fuga evadentibus, Grimoald puerulus ab uno eorum, qui velocius cucurrerat, capitur. Nec tamen eum suus conprehensor gladio ferire propter parvitatem aetatisreservavit. Cumque eum ad castra revertens adprehenso eiusdem perfusus -; qui cum se captivum trahi doleret, Ingentes animos angusto in pectore versans, ensem, qualem in illa aetate habere poterat, vagina exemit seque trahentem Avarem, quantulo annisu valuit, capitis in cervice percussit. Moxque ad cerebrum ictus perveniens, hostis ab equo dejectus est. Puer vero Grimoaldus, verso dium fecit. Avares vero omnes Langoerant gladio perimunt, mulieres vero et parvulos captivitatis iugo addicunt. Romildam vero, quae totius malitiae caput extitit, rex Avarum propter iusiurandum, sicut ei spoponderat, nocte una quasi in matrimonio habuit, novissime vero duodecim Avaribus
Abbreviated transcription (Latin):
terant rapinis diripiunt ipsãq urbẽ flaminis concremas¬
tes unuersos quos reppererant captiuos adducunt fal¬
lact̃ tam̃ eis ꝓmittentes qđ eos unde digress̃ fuerant
paonie infinib collocarent. Quicũ patriã reuertentes
ad cãpsi quẽ sacrũ nommauit ꝓuenisent. om̃s qͥ iã ima¬
sori crate confitutierant langobardos gladio ꝑimere
suudunt. mulieres uͦ & paruulos captiuitatis sorte
diuidunti as uͦ & caco seu radoala filugisulso & romi¬
e eũ hane a uarorũ maltiã cognorissent. Eat imascen¬
fis enuuis fugã armipunt T̃ quib imꝰ grimo aldũ puerulã
Frem siũ du̾ estimaret ut pote paruulũ supequũ currentẽ
se tenere nom posse. melius ducens eundẽ gladio permere
quã captiuitatis iugũ sustmere. cũ occidere uoluit Cũ gͥ
ut eũ ꝑcuteret lanceã eleuasset puer lacrimans exclamaũ
nos & ipse secutꝰ ẽ. Quo cõꝑto auares. mox ascensis eqͥs

Expanded text:
terant rapinis diripiunt; ipsamque urbem flammis concremanterant rapinis diripiunt; ipsamque urbem flammis concremantes, universos quos reppererant captivos adducunt, fallaciter tamen eis promittentes, quod eos, unde digressi fuerant, Pannoniae in finibus conlocarent. Qui cum patriam revertentes ad campum quem Sacrum nominant pervenissent, omnes qui iam in maiori aetate constituti erant Langobardos gladio perimere statuunt, mulieres vero et parvulos captivitatis sorte dividunt. Taso vero et Cacco seu Raduald, filii Gisulfi et Romildae, cum hanc Avarorum malitiam cognovissent, statim ascensis equis fugam arripiunt. E quibus unus Grimoaldum puerulum fratrem suum, dum existimaret utpote parvulum super equum currentem se tenere non posse, melius ducens eundem gladio perimere quam captivitatis iugum sustinere, eum occidere voluit. Cum igitur ut eum percuteret lanceam elevasset, puer lacrimans exclamavit, nos et ipse secutus est. Quo conperto, Avares mox ascensis equis eos
Abbreviated transcription (Latin):
postas om̃ono in expugnabilis extitit. Parietiã modo
& in reliquis castellis ne hunis hoc ẽ auarib p̃cl̃ã se
facerent cõmuniuerunt. Aitares aut̃ ꝑ om̃s foro uilanoꝵ
fies discurrentes om̃ia incendus & rapiis uastantes.
foro ulanoꝵ opicłũ obsidione. clacdunta & totis ĩurib
pugnare molut᷑. hord̃ tex adẽ tatanꝰ dũ circamaros
irmatus cũ magno equitatu ꝑambularet ut̃qua cepar¬
te urbẽ facilius expugnare posset inquirerit bonci
romilla demuris ꝓspiciens cũ eũ cerneret ĩ aenilrpta¬
e florentẽ. meretrix nefaria concupiuit: eiq mexper
nuntiũ mandauit ut si eã in matrimoniũ sumeret. ipsa
eidẽ cuuitatẽ cũ om̃ib qui aderant traderet. Qđ rexbarba¬
rus audiens. eidẽ malignitatis dolo qđ mandauerat
se facturũ ꝓmist. eaq inmatrimoniũ accipere spopondit
ila uͦ nichil morata. portas foroiulensis aꝑuit castri &
auares cũ rege suõ forũ ulii uniuersa que inuenire po¬

Expanded text:
positio omnino inexpugnabilis existit. Pari etiam modo et in reliquis castellis, ne Hunnis, hoc est Avaribus, praeda fierent, se communivere. Avares vero per omnes Foroiulanorum fines discurridione claudunt et totis viribus expugnare moliuntur. Horum rex, id est cacanus, dum circa muros armatus cum magno equitatu perambularet, ut, qua ex parte urbem facilius expugnare posset, inquireret, hunc Romilda de muris prospiciens, cum eum cerneret iuvenili aetate florentem, meretrix nefaria concupivit, eique mox per nuntium mandavit, ut, si eam in matrimonium sumeret, ipsa eidem civitatem cum omnibus qui aderant traderet. Quod rex barbarus audiens, eidem malignitatis dolo quod mandaverat se facturum promisit eamque se in matrimonium accipere spopondit. Illa vero nihil morata, portas Foroiulensis castri aperuit Avares cum rege suo Forumiulii, universa quae invenire po
Abbreviated transcription (Latin):
Milites uͦ brexillũ opidũ cremantes. effuger̃. Nis ita pa¬
tratis reddita. ẽ filia regis apatricio smaragdo cũ tunt
i filiis & reb eunctis. ł actaꝙ ẽ. pax m̃se uond usq¬
nł a pͥlis indictionis octauȩ. Filia uͦ regis mox arauenna
parmã : atq ob dfficultatẽ partꝰ ꝑiclitata. statĩ defunta
ẽ. hoc anno theo deb̾tꝰ & teodicus regos francoꝵ aduersus
lothariũ patruũ suũ dimicar̃. In quo certamimne ex utraq
parte multa milia cetiderunt.

Expanded text:
milites vero Brexillum oppidum igni cremantes, fugierunt. His ita pamilites vero Brexillum oppidum igni cremantes, fugierunt. His ita patratis, reddita est filia regis a Smaracdo patricio cum viro ac filiis ac rebus cunctis; factaque est pax mense non Aprilis, indictione octava. Filia vero regis mox a Ravenna Parmam rediit, et ob difficultatem partus periclitata, statim defuncta . Hoc anno Theudebertus et Theudericus reges Francorum adversus Clotarium patruum suum dimicarunt, in quo certamine ex utraque parte multa millia ceciderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mpiũ cũ filus cũ theodosio & tiberio constantino a foca
q fut stratoꝵ patriciꝰ prisci occidit᷑. Fuitenĩ utils iri
publicȩ. Nã sepe contra hostes uictoriã obtoruit. hum¬
q qͥ & auares appellant᷑. eiꝰ uirtute deuictisint
oc anno gaidoalađ dux de tridentino & gosulfus defero¬
ulani. cũ antea aregis agilulfi societate descordarent
abeo inpace suscepti sunt. Tunc etiã baptitatꝰ. p̃nona
unatꝰ puer adaloald agilulfi regis filiꝰ in scõ iohe in modi¬
cia & susceptꝰ defonte ẽ a scđo seruo xp̃i detridento. cuius
sepe fecimꝰ m̃tionẽ. fuit aut̃ festiuus paschalis dies. eo
tepore septimo iđ aprił.
manis ꝓpt̃ captionẽ filiȩ regis. Qua de causa rex agdul¬
fus egressus mediolano m̃sẽ uilio obsedit ciuuitatẽ cremo¬
arietib dans uiã militib qͥ inea erant reuertendirauen¬
nã. Ingressusq ẽ mea die iduũ septẽbriũ Tunc etiã par¬
ib langobardoꝵ se tradidit castrũ qđ uulturma uocat᷑.

Expanded text:
imperium, cum filiis Theudosio et Tiberio et Constantino a Focate, qui fuit strator Prisci patricii, occiditur. Fuit autem utilis rei publicae; nam saepe contra hostes dimicans victoriam obtinuit. Hu et Avares appellantur, eius virtute devicti sunt. 27. Hoc anno Gaidoaldus dux de Tridento et Gisulfus de Foroiuli, cum antea a regis Agilulfi societate discordarent, ab eo in pace recepti sunt. Tunc etiam baptizatus est praenominatus puer Adaloald, filius Agilulfi regis, in Sancto Iohanne in Modicia, et susceptus de fonte est a Secundo servo Christi de Tridento, cuius saepe fecimus mentionem. Fuit autem festi pascalis dies eo tempore septimo Idus Aprilmanis propter captivitatem filiae regis. Qua de causa rex Agilulf egressus Mediolanio mense Iulio, obsedit civitatem Cremoarietibus, dans veniam militibus qui in ea erant revertendi Ravennam, ingressusque est in eam die Iduum Septembrium. Tunc etiam partibus Langobardorum se tradidit castrum quod Vulturina vocatur;
Abbreviated transcription (Latin):
aũt huiꝰ discordiȩ ista fuit. Adueniens anteriori tẽpo¬
re fidentiꝰ ep̃s de castro iulensi cũ uoluntate suꝑiorũ
ducũ intra foro iulani castrimuros habitauit . ibiq
sui episcopatus sedẽ statuit. Quo uita decedente
amator in eius loco ep̃s ordinatus est. Usq. ad eũ enĩ
diem : suꝑiores patriachȩ quia in aquileia ꝓpt̃
romanoꝵ incursionẽ habitare minime poteras
sedẽ non inforo iuli sed in cormones habebant:
Qđ calicto qui erat nobilitate conspicius satis dis¬
plicuit ut in eiꝰ diocesi cũ duce & langob ardis ep̃s
habitaret. & ipse tantũ uulgo sociatus uitã ducere
Quid plura: contͣ eundẽ amatorẽ ep̃m egit eũq

Expanded text:
autem huius discordiae ista fuit. Adveniens anteriore tempoautem huius discordiae ista fuit. Adveniens anteriore tempore Fidentius episcopus de castro Iuliensi, cum voluntate superiorum ducum intra Foroiulani castri muros habitavit ibique sui episcopatus sedem statuit. Quo vita decidente, Amator in eius loco episcopus ordinatus est. Usque ad eundem enim diem superiores patriarchae, quia in Aquileia propter Romanorum incursionem habitare minime poterant, sedem non in Foroiuli, sed in Cormones habebant. Quod Calisto, qui erat nobilitate conspicuus, satis displicuit, ut in eius diocesi cum duce et Langobardis episcopus habitaret et ipse tantum vulgo sociatus vitam duceret. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
sit Parimodo tunc & sutriũ inuasit Sed pose ali¬
quot dies iterũ romanis redditum est Per idẽ tẽ¬
pus leo augustus ad peiora ꝓ gressus entea ut c̃o¬
pelleret om̃s constantinopoli habitant saoerenut
quabol andim̃tis ut deponerent ubicunq haberniũ
sroꝵ easq inmediũ ciuitatis incendio coneremar
ferit t quia pleriq ex popło tale scelus fieri pre¬
pediebant aliquanti ex eis capite truncati a lupar
tecorporis multati sunt Cui errori germanꝰ patr¬
archa non consentiens a ꝓpria sedẽ depulsus est¬
& in eius loco anastasius prb̃t ordinatus est:¬
Nomoaldus deniq dux beneuenti. uxorẽ sortit᷑ est
gunbgã nomine quȩ fuit filia auronȩ luut prandi
regis sororis. de qua filiũ genuit quẽ nomine patris¬
sui gisulfum appellauit : habuit rursus post hanc
& aliã coniugẽ nomine ragundã filia gaido aldi
brexiani ducis:
Srauis sane ꝑ idẽ tẽpus in t̃pemmonẽ ducẽ & ca¬
lixtũ patriarchã discordiȩ rixa surrexie. Causa

Expanded text:
 modo tunc et Sutrium pervasit; sed post aliquot dies iterum Romanis redditum est. Per idem tempus Leo Augustus ad pejora progressus est, ita ut compelleret omnes Constantinopoli habitantes, tam vi quam blanditiis, ut deponerent, ubicunque haberentur,  easque in medio civitatis incendio concremari fecit. Et quia plerique ex populo tale scelus fieri praepediebant, aliquanti ex eis capite truncati, alii corporis parte multati sunt. Cujus errori Germanus patriarcha non consentiens, a propria sede depulsus est et ejus in loco Anastasius presbyter ordinatus estRomoaldus denique dux Beneventi uxorem sortitus est, Guntbergam nomine, quae fuit filia Auronae Liutprandi regis sororis. De qua filium genuit, quem nomine sui patris Gisulfum appellavit. Habuit rursum post hanc et aliam conjugem, nomine Ravigundam, filiam Galdoaldi Brexiani ducis. 51. Gravis sane per idem tempus inter Bemmonem ducem et Calistum patriarcham discordiae rixa surrexit. Causa
Abbreviated transcription (Latin):
eã sinod erat depicta. & aphilippo fuerat deiecta
ofanũ in locũ erexit łlis dieb ita tiberis fluuius in
undauit. ut alueũ suũ egressus. multa romanȩ
secerit exitia ciuitati. ita ut ininolata adunã &
semis staturã ex crescer& atq ad portã sc̃i ꝑari
usq ad pontẽ molbiũ aquȩ descendentes se con

Expanded text:
sancta synodus erat depicta, et a Philippico fuerat dejecta, sancta synodus erat depicta, et a Philippico fuerat dejecta, pristinum in locum erexit. His diebus Tiberis fluvius ita inundavit, ut, alveum suum egressus, multa Romanae fecerit exitia civitati, ita ut in via Lata ad unam et semis staturam excresceret, atque a porta sancti Petri usque ad pont
Abbreviated transcription (Latin):
filii tres. Quorũ mcuor nuͥtu extitit gaginb̃tus
nõe nr̃is indieb aurelianensẽ ciuitãtẽ rexit
Post cuiꝰ ariꝑti funus anspͥnđ lango bardorũ regn
potitus. tres solũ modo m̃ses regnauit uir ꝑ om̃ia
egregius. & cuiꝰ sapientiȩ rari equandisunt. Cer¬
nentes langobardi huiꝰ interitũ : liut prandũ
filiũ eiꝰ mregali constituunt solio. Qđ ansprand̃
dũ adhuc uiuer&. audiens. ualde letatꝰ. ẽ.
oc tẽꝑe anastasius imꝑator classem in alexan¬
Idriã contra sarracenos direx̃. Cusꝰ exercitus
ad aliũ uersus consiliũ. abitinere medio a confi¬
anopolitanã urbẽ regressus theodosiũ ortod orũ
inquirens Imꝑatorẽ elegit. atq coactũ insolio imꝑii
confirmauit Qui theodosius apd niceã ciuitatẽ
iastasio graui p̃lio uicit. datoq suis sacram̃to eũ
lericũ fieri. ac prbm fecit. Ipse uꝰ ut regnũ accepit.
mox inregia urbe imaginẽ illã uenerandã inqua

Expanded text:
filii tres, quorum qui maior natu extitit Ragimpertus filii tres, quorum qui maior natu extitit Ragimpertus nomine nostris in diebus Aurelianensem civitatem rexit. Post cuius Ariperti funus Ansprand Langobardorum regnum potitus, tres solummodo menses regnavit; vir per omnia egregius et cuius sapientiae rari aequandi sunt. Cernentes Langobardi huius interitum, Liutprandum, eius filium, in regali constituunt solio; quod Ansprand dum adhuc viveret audiens, valde laetatus est. 36. Hoc tempore Anastasius imperator classem in Alexandriam contra Sarracenos direxit. Cuius exercitus ad alium versus consilium, ab itinere medio Constantinopolitanam urbem regressus, Theodosium orthodoxum inquirens, imperatorem elegit atque coactum in solio imperii confirmavit. Qui Theodosius aput Niceam civitatem Anastasium gravi proelio vicit. Datoque sibi sacramento, eum erum fecit ordinari. Ipse vero ut regnum accepit, mox in regia urbe imaginem illam venerandum in qua
Abbreviated transcription (Latin):
acre pfo consilio ut infranciã fugerae: quãtũ sibi
aciso diecr epalatio durũ sustulit Euidũ flalũ
nomũ grauatꝰ auro natare uoluiss&i ibi corruens
uefocatus aquis extine tꝰ e cuius incrastinũ diem
corpꝰ inuentũ inpalatio ordinatũ acde inde ad
basilicã dñi saluatoris quã antiquus ariꝑtus con¬
xerat ꝓlatũ ibiq sepultũ ẽ. Hic indieb quib regn
tenuit. noctu egrediens & hac illacq ꝑgens qͥd de
a singulis ciuitatib diceret᷑ ꝑ sem& ipsũ exploraba
ac diligenter qualẽ iusticiã singuli iudices pos
suo facerent inuestigabat. hic aduenientib: ad
ex terarũ gentiũ legatis uilib corã eis uestib si
pelliciis utebat᷑ ut quȩ minꝰ italiȩ insidiarentur
nũquã eis p̃tiosa uina uł ceterarũ rerũ delitias
nis deditus ac iustitie amator. Incuiꝰ tẽ poribus
t̾rȩ ubtas nimias sed tẽpora fuere barbarica

Expanded text:
accepto consilio ut in Francia fugeret, quantum sibi accepto consilio ut in Francia fugeret, quantum sibi utile duxit e palatio aurum sustulit. Qui dum fluvium Ticinum gravatus auro transnatare voluisset, ibique corruens, suffocatus aquis extinctus est. Cuius in crastinum diem corpus inventum, in palatio ordinatum ac deinde ad basilicam domini Salvatoris, quam antiquus Aripert construxerat, prolatum ibique sepultum est. Hic in diebus quibus regnum tenuit noctu egrediens et hac illacque pergens, quid de eo a singulis civitatibus diceretur, per semet ipsum explorabat, ac diligenter, qualem iustitiam singuli iudices populo suo facerent, investigabat. Hic, advenientibus ad se exterarum gentium legatis, vilibus coram eis vestibus sive pelliciis utebatur; utque minus Italiae insidiarentur, numquam eis pretiosa vina vel ceterarum rerum delicias nis deditus ac iustitiae amator; in cuius temporibus terrae ubertas nimia, sed tempora fuere barbarica.
Abbreviated transcription (Latin):
inporticũ scĩ petri. quȩ gesta sex scãrũ sin odi
uniũ saliũ retment. Nã & huiꝰ modi ꝑicturas
car &s alt figiora solidi suscipent ende nec es
foiaes inecłia introducta ẽ nec nom̃ ad nissarũ
ollenpnia prolatũ
condn oi anastasius qͥ & artemus dictusẽ insu¬
ens eu regno expulit ocułq priuauit nec tom
eridit hic anastasius littãs constantino papȩ romã
seolasticu patriciũ & ex arcũ italiȩ direxit. quib.
faltsrecatholicȩ fidĩ & sc̃ĩ sexti coneilii p̃dica¬
orẽ ẽẽ declarauit
unis epulasce ꝙ moto tandẽ theubtus decimo anno
uno arioꝗ ductor exercitu uenit italiã puenauite
uctort adcastra remeasse Seddũ ariꝑtus in castris
manere noluis & sed potius ticinũ euitatẽ ortroisse
nqus hi od facto desꝑationẽ & aduersariis audatiã
oduit dui pͥquã inciutatẽ regressus ẽ. & sensinae
quuia ꝑ hoc facto suũ exereitũ offensũ hab& mox

Expanded text:
in porticu sancti Petri, quae gesta sex sanctarum synodorum in porticu sancti Petri, quae gesta sex sanctarum synodorum universalium retinent. Nam et hujusmodi picturas, chartas, aut figuram solidi, susciperent. Unde nec ejus effigies in ecclesiam introducta est, nec nomen ad missarum solemnia prolatum. contra eum Anastasius, qui et Artemius dictus est, insurgens, eoccidit. Hic Anastasius litteras Constantino papae Romam per Scolasticum patricium et exarcum Italiae direxit, quibus se fautorem catholicae fidei et sancti sexti concilii praedicatorem esse declaravitannis exulasset, promoto tandem Teutperto, decimo anno Baioariorum ductor exercitu, venit Italiam pugnavitquvictorem ad castra remeasse. Sed dum Aripert in castris manere noluisset, sed potius Ticinum civitatem introisset, et suis hoc facto desperationem et adversariis audaciam praebuit. Qui postquam in civitatem regressus est, et sensisset, quia pro hoc facto suum exercitum offensum haberet, mox
Abbreviated transcription (Latin):
irca hẽc tẽꝑa. le arolus pͥnceps francor
pipinũ filiũ suũ ad liutpͥndũ direxit ut
eiꝰ iuxta morẽ capillũ succid&. Qui eiꝰ cesa¬
riem incidens. eipat̃ effectus.ẽ. multisq
eũ ditatũ minerib regus genitori remisi
er idẽ tẽpus sarracenoꝵ exeroitꝰ rursi¬
ingallias introiens. multã deuastatior
fecit. Contra qͦs karolus non longe anar¬
fines ingressi. usq ad ꝑiuntiã uener̃¬

Expanded text:
irca haec tempora Carolus princeps Francorum Pipinum suum filium ad Liudprandum direxit, ut eius iuxta morem capillum susciperet; qui eius caesariem incidens, ei pater effeetus est multisque eum ditatum regis muneribus genitori remisit. Per idem tempus Sarracenoin Galliam introiens multam devastationem fecit, contra quos Carolus non longe a Narfines ingressi, usque ad Provinciam vener
Abbreviated transcription (Latin):
rines depositas incendit romano quos pontifici sim¬
uia facere. sumꝑialẽ grãm habere uellet mandauit
sed pontifex hoc facere contẽpsit Om̃is quoq rauen
nantiũ exercitus uł uenetiarũ talib usi uno ampao
pefaterunt. It nisi eos pontifes ꝓhibuissec: inꝑoro¬
re suꝑ se constituere sunt aggressi: Rexx quoq liutoran¬

Expanded text:
agines depositas incendit. Romano quoque pontifici simagines depositas incendit. Romano quoque pontifici similia facere, si imperialem gratiam habere vellet, mandavit, sed pontnae exercitus vel Venetiarum talibus iussis uno animo restiterunt, et nisi eos pontifex prohibuisset, imperatorem super se constituere sunt adgressi. Per idem t