comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro deductorib itł mar¬
tini exertitus aggres¬
sum capit iter. opta¬
to patitur truupho
debitum seruicii pen¬
sum ab abbe et mo-¬
nachis nec non ⁊cle-¬
ritis deo in dies deuo¬
tissime exibebatur. ⁊
missa cotidie celebra¬
batur. In nobili illo
exercitu nullus moll
uł effeminatiꝰ nemo
ibi feminã. nemo ra¬
pinam nouerat. sed
ex mercato competenti

Expanded text:
ro deductoribus illis Marro deductoribus illis Martini, exercitus aggressum capit iter, & optato potitur triumpho. Debitum seruitij pensum ab Abbate, & Monachis, necnon & Clericis Deo indies deuotissime exhibebatur, & Missa quotidie celebrabatur. In nobili illo exercitu nullus mollis vel effeminatus: nemo ibi feminam, nemo rapinā nouerat; sed ex mercato cōpetēti
Abbreviated transcription (Latin):
tutem. et antequã in-¬
minẽs extorqueat ne¬
cessitas: palliata pru¬
tens prescet lib̾alitas.
Acquiescit ep̃c et an¬
degauensi allocutio¬
ne blanda delinito
optatũ exponit the-¬
sauix. Affuit etiam
benus coram ep̃is u¬
na cum ingelgerio
iam sine sociis. Bi¬
uina siquidẽ ꝓuidẽ¬
cia et beati martini
or̃õne assidua medi¬
ante iam promoti
erant ꝑ uniuerse
burgundie ꝓuinci¬
am omnes et singu¬
li ĩ episcoꝑatib et ab¬
batiis .s. ut qui cum
corpus sepe nominan
simplices monachi
et exules a loco ꝓprio
uiexilium adduxe¬
rant iam ep̃i et abba¬
tes ꝯstituti ip̃m solũ
exulem loco ꝓprio res¬
Celebrata igitur ꝓ¬
pria de scõ martino
missa sollemniterĩ
delgerius andegauen¬
sis. et abuarius antiᷤ¬
siodorensis assump¬
tum honus illud no
diuntur iter. Deducũt
põtifices cũ hymins ⁊
laudib sancti antis¬
titis reliquias necnõ
et clerus deuotus. et uł¬
gi undeqͣꝯq decurrẽs
freq̃ncia. Reuersis ue¬

Expanded text:
tutem, et antequam imminens extorqueat necessitas, palliata et prudens praestet liberalitas. Acquiescit episcopus, et Andegavensi allocutione blanda delinito optatum exponit thesaurum. Adfuit etiam Hebernus coram episcopis, una cum Ingelgerio, jam sine sociis. Divina siquidem providentia, et beati Martini oratione assidua mediante, jam promoti erant per universae Burgundiae provinciam omnes et singuli in episcopatibus et abbatiis: scilicet ut qui cum corpus saepe nominandsimplices monachi et exsules a loco proprio in exsilium adduxerant, iam Episcopi & Abbates constituti ipsum solum exulem loco proprio resCelebrata igitur propria de S. Martino Missa solemniter, Ingelgerius Andegauensis & Abnarius Antissiodorensis assumptum onus illud nobdiuntur iter. Deducunt Pontifices cum hymnis & laudibus sancti Antistitis reliquias, necnon & Clerus deuotus, & vulgi vndequaque decurrens frequentia. Reuersis ve
Abbreviated transcription (Latin):
sirogalense ora¬
torium cuius altari
sci ꝯfessoris manus
alma sacrauit. Dũ
pliq bñficia expeti¬
ta merentur qui¬
dam paraliticusa¬
ueniens. et cereum ĩ
status sui altitudi¬
nem nocte tota ui¬
gilans retinuisset
mane fc̃o ut lux red¬
dita ẽ muncõ ip̃e ab¬
so lutis gressib ppło
testãte ĩcolumis exi¬

Expanded text:
Siroialense oratorium, cujus altarium sancti Confessoris manus alma sacravit, dum plerique beneficia expetita mererentur, quidam paralyticus adveniens, et cereum 1020 in status sui altitudinem nocte tota vigilans retinuisset, mane facto, ut lux reddita est mundo, ipse absolutis gressibus, populo teste, incolumis exsi
Abbreviated transcription (Latin):
ibi quoq rauẽne a¬
q in rotherica socio
suo felici ex oleo ꝙ sb̃
ymagine picture bĩ
martini incicendili
ardebat: dum detige¬
runt oculos lumen
imilit̾ in predicta
urbe dum placi¬
dus procurator despe¬
ratus amedicis ad al
lium puellaꝵ orato¬
rium sibi uicinum
ꝯfugeret et in atrio
decibaret uenit noc¬
tu abbatisse beatus
martinus ꝑ sompni¬
um et requirit quid fa

Expanded text:
ibi quoque in Ravenna atque in rhetorica socio suo Felici, ex oleo, quod sub imagine picturae beati Martini in cicendili ardebat, dum tetigerunt oculos, lumenimiliter in praedicta urbe dum Placidus procurator, desperatus a medicis, ad allium puellarum oratorium sibi vicinum confugiret et in atrio decubaret, venit noctu abbatissae beatus Martinus per somnium, requirit, quid fa
Abbreviated transcription (Latin):
tis redditib cumulauͭ
ut quĩquagĩta cano¬
nici inea deo et sãcto
martino deseriuentes
habũdantissimis sũp¬
tib sustentantur. ali¬
suis de monte fer¬
rato bonefacius noĩe
bone deuotionis ꝯsue¬
tudinem fecerat ut
annis singłis ad diẽ
festũ beati martini tu¬
mulũ eius sacrosc̃m
expeteret. Non eũ itine¬
ris longitudo uł as¬
peritas non inter ia¬
centium hostiũ insi¬
die non belloꝵ freq̃ns
incursio ñ deniq ulla
poterant impedire ne¬
gocia quin ad sci suf¬
fragia promerẽda oc
igitur aliq̃n uenerat
Cum subito posito in
oratione negociũ peri¬
culosum satis ꝑtulit e¬
ius memoriam. Mu¬
tuo quidem sexagin¬
ta solidoꝵ milia ĩ pa¬
triasua aquodã bur¬
gense acceperat sub fi¬
dei sue sacram̃to scili¬
cet interpositis simul
fideiussorib multis
et tũc eiusdem redden¬
ce pecunie dies ꝯductꝰ
instabat. Quid fac̾et:
Si enĩ more auiũ per¬
nicib alis euolare poᷤ¬
set. nec sic quidem ad
prefixum poterat occͦ¬

Expanded text:
tis redditibus cumulavit ut quinquaginta canonici in ea Deo et sancto Martino deservientes abundantissimis sumptibus sustententur. Iius de Monteferrato, Bonifacius nomine, bonae devotionis consuetudinem fecerat ut annis singulis ad diem festum beati Martini, tumulum ejus sacrosanctum expeteret. Non enim itineris longitudo et asperitas, non interjacentium hostium insidiae, non bellorum frequens incursio, non denique ulla poterant impedire negotia quin ad sancti suffragia promerenda occigitur aliquando venerat, cum subito posito in oratione negotium periculosum satis perculit ejus memoriam. Mutuo siquidem sexaginta solidorum millia in patria sua a quodam Burgense acceperat, sub fidei suae sacramento scilicet, interpositis simul fideijussoribus multis, et tunc ejusdem reddendae pecuniae dies condictus instabat. Quid faceret? Si enim more avium pernicibus alis evolare posset, nec sic quidem ad praefixum poterat occur
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. Audistis enĩ
qui coram aderatiᷤ
quam turpia mich̾
improperauit demõ
qui hunc hoĩem ob¬
sidet et utiq uera.
Nunc autẽ facta con¬
fessione et criminũ
uera de corde abreñ¬
tiatione ecce nichꝰ
ĩ mesuum recogno¬
uit. Quã ꝓpter ima¬
nimes deum deprece¬
mur fideliter ut homi¬
nem istum lib̾et a
demone quo obside¬
tur. Cum demon per
os mergumini. Uos
inquit om̃s non tunie¬
o nec meũ palestritem
per uos dimittã. So¬
lus martinus ħ mar¬
tamen ineius honore

Expanded text:
mentum. Audistis enim qui coram aderatis quam turpia mihi improperavit daemon, qui hunc hominem obsidet, et utique vera. Nunc autem facta confessione, et criminum vera de corde abrenuntiatione, ecce nihil in me suum recognovit. Quapropter unanimes Deum deprecemur fideliter ut hominem istum liberet a daemone quo obsidetur. Tunc daemon per os energumeni: Vos, inquit, omnes non timeo, nec meum palaestritem per vos dimittam. Solus Martinus tamen in ejus honore
Abbreviated transcription (Latin):
pore et alius contras¬
tus adueniens urti¬
te sc̃i directꝰ ꝓpriiꝰ gre¬
sib ad urbem suam
regressus est
duenerat qui dã
ex britannia no¬
mine patͥmanus qͥ
cecus mutꝰ ac surdꝰ
manib ꝯtractus ꝑ
qd̃dam ꝯtagium fu¬
erat. Et ꝯfractis oĩ¬
b membris amor¬
bo soli tantum pe¬
des prebebant homi¬
ni sustentacłm. pa¬
tromi prepotentis hic
expetiit basilicam
orationẽ fudit. aper¬
tis oculis lucẽ per¬
ditam cernit. Ma¬
nus ad usum pril¬
tinum recepit. Et se

Expanded text:
pore et alius contractus adveniens, virtute sancti directus, propriis gressibus ad urbem suam regressus est. 46. Advenerat quidam ex Brittania nomine Paternianus, qui caecus, mutus ac surdus, manibus contractus per quoddam contagium fuerat, et confictis omnibus membris a morbo, soli tantum pedes praebebant homini sustentaculum. Patroni praepotentis hic expetiit basilicam, orationem fudit, apertis oculis lucem perditam cernit, manus ad usum pritinum recepit, et se
Abbreviated transcription (Latin):
natũ canonicũ faci¬
unt. Qui et eodẽ die
ut sibi sc̃s iusserat
dñicam missam clero
ppł̃is astantib celebͣ¬
uit. Quib rite ꝑftĩs
letus et ĩcolumis re¬
meauit ad ꝓpria. S
non ingratus uł scĩ
beneficio łcũ canoni¬
coꝵ suoꝵ obsequio
ip̃i sco uestes sericas
preciosas. uasaq au¬
rea uł argentea qui
misit singłisq cano¬
nicis singła donari¬
a descinauit. Neq h
uisum est ei satis.
ꝓcessu itaq tempori
indyocesi sua ecc̃am
ĩ honore beati mar¬
tini ꝯstruxit. quã tan

Expanded text:
natum canonicum faciunt; qui et eodem die, ut sibi sanctus jusserat, Dominicam missam clero populisque astantibus celebravit. Quibus rite perfectis, laetus et incolumis remeavit ad propria. Sed non ingratus, vel sancti beneficio vel canonicorum suorum obsequio, ipsi sancto vestes sericas pretiosas vasaque aurea et argentea, quimisit singulisque canonicis singula donaria destinavit. Neque hoc visum est ei satis. Processu itaque temporis in dioecesi sua ecclesiam in honore beati Martini construxit, quam tan
Abbreviated transcription (Latin):
regressus est et ipse
correptus ẽ et aliis pꝰ
futurus exemplo. ne
ꝙ aut false iusticie
umbra decipiat: aut
incerta mobilitas ĩ¬
utili leuitate ꝯpel¬
lat semel cepta desere¬
re. hec uos de uirtuti
ius suis. uł imitan¬
da operatus est tel ti¬
menda scire sufficia.
S qr satisfeci ur̃is au¬
rib ĩmo etiam uetbo¬
sior fui fortasse quã
debui.tu modo adme
autẽ loq̃batur debi¬
tum fenus ix solue
ut ce de martino tu¬
o ut es solitus plura
referentẽ. Iam pridẽ
ĩ hoc desideriis meis
estuantib audiamꝰ.
Quidinquã tibi de
martino meo liber
ille ñ sufficit quem
ip̃e tu nosti me de il¬
lius uita atq uir¬
tutib edidisse. ubi¬

Expanded text:
regressus est, et ipse correptus, et aliis post futurus exemplo, ne quem aut falsae justitiae umbra decipiat, aut incerta mobilitas inutili levitate compellat semel coepta deserere. His suis uel imitanda operatus est uel timenda, scire sufficiat. sed quia satisfeci uestris auribus, immo etiam uerbosior fui fortasse quam debui, tu modo — ad me autem loquebatur — debitum faenus exsolue, ut te de Martino tuo, ut es solitus, plura referentem, iam pridem in hoc desideriis meis aestuantibus, audiamus. Quid ? inquam, tibi de Martino meo liber ille non sufficit, quem ipse tu nosti me de illius uita adque uirtutibus edidisse?
Abbreviated transcription (Latin):
rosperoqz cursu
septimo die a¬
lexandriam ꝑueni¬
inus ubi fedã inter
nachos certamina
gerebant᷑. Ex ea occa-¬
sione uł causa qr ꝯ
gregati in unũ se¬
piis sacerdotes fre¬
quentibz decreuisse
synodis iudebant᷑
ne quis origenis li¬
bros leg̾et aut hr̃et
qui trãctator scrip
ta memorabant.
que assertores eius
defendere non ausi
ab heticis pocius fra¬
udulent̃ inserta
dicebãt. Et ideo nõ
ꝓp̾ illa q̃ in reprehẽ¬
sionẽ merito uoca¬
rentur. etiam reli¬
qua ẽẽ dampnãda
cum legentiũ fides
facile possit habere
discrimen ne falsa
tasequerẽtur et tñ
catholice disputata
retin̾et. Non ẽẽ aũ
mir si in libris neo¬
tericis. et recenter
scriptis fraus h̾eti¬
ca fuiss operata. q̃
ĩquibdam locis ñ
timuiss incĩdere
cͣngłicam uerita¬
dem aduersum ħ e
piscopi obstinaciuᷤᷤ
renitentes propotesta

Expanded text:
rosperoque cursu septimo die Alexandriam peruenimus, ubi foeda inter nachos certamina gerebantur ex ea occasione uel causa, quia congregati in unum saepius sacerdotes frequentibus decreuisse synodis uidebantur, ne quis Origenis libros legeret aut haberet, qui tractator scriptta memorabant, quae adsertores eius defendere non ausi ab haereticis potius fraudulenter inserta dicebant: et ideo non propter illa, quae in reprehensionem merito uocarentur, etiam reliqua esse damnanda, cum legentium fides facile possit hadiscrimen, ne falsa sequeretur, et tamen catholice disputata retineret. Non esse au tem mirum, si in libris neotericis et recenter scriptis fraus haeretica fuisset operata, quae in quibusdam locis non timuisset impetere Evangelicam veritatem. Adversum hoc episcopi obstinatius renitentes, pro potesta
Abbreviated transcription (Latin):
usq ueniret:si ado¬
non fuisset. Nec iulia¬
ni imperatoris con¬
tempneret iussionẽ
et parentum uolin¬
tatem: si a deo nobis
non fuisset predesti¬
natus. Nec tantus
honor regius et dul¬
cedo nobilium parẽ¬
tum illi fuiss exec¬
bilis. si a deo ñ fuis¬
set uocatus et nob̾
pre electus et puis ĩ¬
tercessor condonatꝰ
Magna nobis fres

Expanded text:
usque veniret, si a Donon fuisset: nec Juliani imperatoris contemneret jussionem et parentum voluntatem, si a Deo nobis non fuisset praedestinatus. Nec tantus honor regius et dulcedo nobilium parentum illi fuisset exsecrabilis, si a Deo non fuisset vocatus et nobis praeelectus et pius intercessor condonatus. Magna nobis
Abbreviated transcription (Latin):
oniunx serenati
hominis nr̃i cũ
de cultura uiro pre¬
misso rediret subito
inter manus delap¬
sa comitantiũ terre
corruit. Ligataq lin¬
gua nullum uerbũ
ex ore potens proferre
obmutuit. Inter ea
accedentib ariolis ac¬
dicentib eam meri¬
diani demonii incur¬
sum pati. ligamina
herbaꝵ atq incantã¬
tionũ uerba profere¬
bant. S nich̾ medica¬
minis iuxta morem
conferre poterant pe¬
riture. Cumq fami¬
lia nuixto ululatu
ꝑ streperet filius eiꝰ
ad neptam nostrã
eusteniam anhelus

Expanded text:
onjux Serenati hominis nostri, cum de cultura, viro praemisso rediret, subito inter manus dilapsa comitantium terrae corruit, ligataque 1135 lingua, nullum verbum ex ore potens proferre, obmutuit. Interea accedentibdicentibus, eam meridiani daemonii incursum pati, ligamina herbarum atque incantationum verba proferebant; sed nihil medicaminis iuxta morem conferre poterant periturae. Cumque familia mixto ululatu perstreperet, filius eius ad neptam nostram Eusteniam anhelus
Abbreviated transcription (Latin):
illius quam remou̾a
aggessit. Ip̃e ut erat
moris. nuda humo las¬
situdĩeitin̾is iugẽte
requieuit ad mediã
fere noctẽ ꝑ int̾rupt̃
ut supͣdiximꝰ paumm̃¬
tũ ignis estuans ar̾scẽ¬
tes paleas apprehendit.
Martinus sompno
excitat᷑ re in opinata
ancipiti ꝑicł̃o ⁊ maxĩe
ut referebat diabło ĩ¬
sidiante atq urgen¬
te preuentꝰ. tardus ꝙͣ
debuit ad or̃onis ꝯfu¬
git auxiliũ. Nã erum¬
pere foras cupiens cum
pessulo qͦ ostia obdi¬
d̾at diu multũq luc¬
tatꝰ: grauissimũ circa
le sensit incendiũ. adeo
ut uestẽ qͣ indutꝰ era
ignis assum̾et. Tandẽ ĩ
se reu̾sus ñ infuga s in
dei et or̃onis arripiens
mediis flãmis totꝰ ad
dñm ꝯuersus ĩcubuit.
Tunc uero diuinitus
igne submoto: in no¬
xio sibi orbe flãmaꝵ
orabat. Monachi uero
qui ꝓforibz erant. cre¬
pitante ⁊ colluctante
incendii sono obsera¬
tas effringunt fores.
Remotoqz igne de me¬
diis flãmis martinũ
afferũt. cũ iam penitꝰ

Expanded text:
illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut referebat, diabolo insidiante adque urguente praeuentus, tardius quam debuit ad orationis confugit auxilium. nam erumpere foras cupiens, cum pessulo, quem ostio obdiderat, diu multumque luctatus, grauissimum circa se sensit incendium, ita ut uestem, quam indutus erat, ignis absumpserit. tandem in se reuersus, non in fuga, sed in dei et orationis arripiens mediis flammis totus ad Dominum conuersus incubuit. tum uero diuinitus igne submoto, innoxio sibi orbe flammarum, orabat. monachi autem, qui pro foribus erant, crepitante et conluctante incendii sono, obseratas effringunt fores, demotoque igne de mediis flammis Martinum auferunt, cum iam penitus
Abbreviated transcription (Latin):
et hanc pͥmã se filie
audisse uocẽ cunctis
stupentib fatebatur.
Ac ne cuiꝙͣ id incredi-
ꝑhibeat uob̃ presens
euagrius testimoni¬
um u̾itatis. Nã res
ip̃o presente tum ges¬
ta est. Pare illud est
referente cognoui. sed
ñ pret̾mittend̃ uidet᷑.¬

Expanded text:
et hanc primam se filiae et hanc primam se filiae audisse uocem cunctis stupentibus fatebatur. ac ne cuiquam id incredibile rhibeat uobis praesens Euagrius testimonium ueritatis: nam res ipso praesente tum gesta est. Paruum illud est, referente cognoui, sed non praetermittendum uidet
Abbreviated transcription (Latin):
aturꝰ orienti.ne se ĩꝯ
paratione martini p̾¬
ferat occidenti. Ac pri¬
mum gestit animuᷤ
qd̃ refrigetiꝰ in aurẽ
suggerit explicari. Rcꝰ
ĩcarnotena gesta est
le cedens ep̃is qui tũc
forte latus ipsuis am¬
biebant ualentinia¬
no atq uictricio m¬
parem se ẽẽ tante moli
s illis quasi sanctio¬
rib nicħ impossibile
fatebat᷑. At illi pias pre¬
ces una cũ patre suppli¬
ci uoce iungentes ora¬
re martinum ut spe¬
rata prestaret. Nec cũc¬
tatus ultra utrũq
preclaꝵ. et ostendendo
humilitatẽ. nec diffe¬
rendo pietatem iubet
circũstantis ppłi ml¬
titudinẽ submoueri
tur. Deinde pusillũ olei
cũ exorcisini prefatõe
bñdicit atq ita ĩ os
puelle scificatũ liqͦrẽ
cum et lingͣm illiꝰ di¬
gitis teneret infun¬
dit. Nec fefellit sc̃m
uirtutis euent᷑. patriꝰ
nom̃ interrogat. Mox
illa respondet. ꝓcla¬
mat pat̾ congaudio
parit̾ et lacrimismͣt¬
tini genua ꝯplexus.

Expanded text:
aturus Orienti, ne se in aturus Orienti, ne se in conparatione Martini praeferat Occidenti. ac primum gestit animus, quod Refrigerius in aurem suggerit, explicare: res in Camutena gesta est le cedens episcopis, qui tam forte latus illius ambiebant, Valentino adque Victricio, inparem se esse tantae moli, sed illis quasi sanctioribus nihil inpossibile fatebatur. at illi pias preces una cum patre supplici uoce iungentes orare Martinum ut sperata praestaret. nec cunctatus ultra utrumque praeclarum, et ostendendo humilitatem nec differendo pietatem - iubet circumstantis populi multitudinem submoueri:tur. dein pusillum olei cum exorcismi praefatione benedicit, adque ita in os puellae sanctificatum liquorem, cum et linguam illius digitis teneret, infudit. nec fefellit sanctum uirtutis euentus. patris nomen interrogat: mox illa respondit. proclamat pater cum gaudio pariter et lacrimis Martini genua conplexus,
Abbreviated transcription (Latin):
presserat distulisse ꝓ¬
pterea maturauimꝰ
freq̃ns auditoriũ fa¬
cere tantã mat̾iam
locuturo. Interea nun¬
ciatur multos secula¬
rium stare ꝑforib nͤ
ingredi audentes. s ut
admitterent᷑ orantes.
Cunc aper nequaqͣm
ĩquit istos nob̾ admiᷤᷤ¬
ceri ꝯuenit qr ad au¬
diendũ curiositate
pociꝰ qͣm religioneue¬
nerunt. Confusus e¬
go illoꝵ uice quosñ
admittendos eẽ cense¬
bat. egre tñ obtinuu.
ut eutherũ exuicari¬
iset celsum admitt̾ent
ꝯsularẽ. Cet̾i̾sunt re¬
pulsi. Tunc gallũ me¬
dia ĩsede ꝯponimꝰ. Qͥ
cum dui nobili sua
uerecũdia silentium
tenuiss tandẽ ita ex¬
orsus est. Conuenisti
inquit adme audien¬
dum et scĩ et diserti. s
religiosas pocius qͣm
doctas ut arbitror au¬
res attulistis auditu¬
ri mefidei destes ñ ora¬
toris copia locutur. Q
autẽ hest̾no dc̃a sunt ñ
reuoluam. Illa qui ñ
audierũt exscriptis re-
cegnoscent. Noua pos¬
tumianꝰ expectat nũci¬

Expanded text:
presserat, distulisse: propresserat, distulisse: propterea maturauimus frequens auditorium facere de tanta materia locuturo. interea nuntiatur multos saecularium stare pro foribus, nec ingredi audentes, sed ut admitterentur rogantes. tum Aper, nequaquam, inquit, istos nobis admisceri conuenit, quia ad audiendum curiositate potius quam religione uenerunt. confusus ego illorum uice, quos non admittendos esse censebat, aegre tandem obtinui, ut Eucherium ex uicariis et Celsum admitterent consularem, ceteri sunt repulsi. tum Gallum media in sede conponimus: qui cum diu nobili sua uerecundia silentium tenuisset, tandem ita exorsus est. Conuenistis, inquit, ad me audiendum, uiri sancti et diserti, sed religiosas potius quam doctas aures, ut arbitror, adtulistis, audituri me fidei testem, non oratoris copia locuturum. quae autem hesterno dicta sunt, non reuoluam: illa qui non audierunt, ex scripturis cognoscent. noua Postumianus expectat nunti
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit. fatebor eĩ tibi
galle martini michi se¬
pus auditas ẽẽ iurtu¬
tes. Quippe qui de eo t̃
litt̾is multa manda¬
uerim s ꝑ gestoꝵ ad¬
mirationem semꝑ mͥ
noua sunt q̃ deipso
licet audita seꝑuis re¬
uoluunt᷑. Promde ad¬
ditũ nob̃ refrigeriũ
auditorẽ eo impẽsius
gratulamur quo ꝓ¬
mptius postumianꝰ
iste qui h orienti in¬
ferre festinat: q̃i sub
testib ꝯsignatã abs¬
ste accepturus est ue¬
ritatẽ. Hec me loq̃nte
gallo iam ad loq̃nd̃
parato: irruit turba
monachoꝵ euagrius
presb̾r aper. sebastianꝰ
agricola. Et paululũ¬
post ingreditur pb̾r¬
nrͣ ethenus cũ calipio¬
ne dyacono.⁊ amato¬
re subdiacono. Postre¬
mus aurelis presb̾r
dulcissimꝰ meus lon¬
giori uia ueniens an¬
helus occurrit. Quid
et tam insperati tam
ex diuersis regionib
tam mane ꝯcurritis:
Nos inquit hest̾noco¬
gnouimꝰ gallum is¬
tum ꝑ totũ diem mͣr¬
tini narrasse uirtu¬
tes et reliqua ĩhodi¬
ernũ diem qr nox ob¬

Expanded text:
cognoscit. fatebor enim tibi, Galle, Martini mihi saepius auditas esse uirtutes, quippe qui de eo etiam litteris multa mandauerim: sed per gestorum admirationem semper mihi noua sunt, quae de illo licet audita saepius reuoluuntur. proinde additum nobis Refrigerium auditorem eo inpensius gratulamur, quo promptius Postumianus iste, qui haec Orienti inferre festinat, quasi sub testibus consignatam abs te accepturus est ueritatem. haec me loquente, Gallo iam ad narrandum parato, inruit turba monachorum, Euagrius presbyter, Aper, Sabbatius, Agricola: et post paululum ingreditur presbyter Aetherius cum Calupione diacono et Amatore subdiacono: postremus Aurelius presbyter, dulcissimus meus, longiore uia ueniens anhelus occurrit. Quid, et insperati tam ex diuersis regionibus tam mane concurritis? Nos, inquiunt, hesterno cognouimus, Gallum istum per totum diem Martini narrasse uirtutes, et reliqua in hodiernum diem, quia nox op
Abbreviated transcription (Latin):
ucescit o galle sur¬
gendũ. Nam ut
uides et postumianꝰ ĩ¬
stat et hic presb̃r qui
hesterno auditoriũ a¬
misit expectat ut que
de martino nr̃o ĩ hodi¬
ernũ diem explican¬
da distuleras. debitor
sponsionis euoluas.
Non ignarꝰ qui dẽ iste
omĩum quecũq me¬
manda sunt. s dulcis
et grata est cognitio
etiam nota relegenti.
Siquidẽ natura ita
ꝯꝑatũ sit ut meliore
quis ꝯscientia se nos

Expanded text:
ucescit hoc, Galle: surgendum est. nam, ut uides, et Postumianus instat et hic presbyter, qui hesterno auditorium amisit, exspectat, ut quae de Martino nostro in hodiernum diem explicanda distuleras, debitor sponsionis euoluas. non ignarus quidem iste omnium, quaecumque memoranda sunt, sed dulcis et grata cognitio est etiam nota relegenti, siquidem natura ita conparatum sit, ut meliore quis conscientia se nos
Abbreviated transcription (Latin):
cente deuota ualde ⁊
nerabile templum
beati martini antis¬
titis. Erat autẽ ñ so
sed̾at .n. omĩa men¬
bra eius putredo cũ
pustulis et erat mi¬
serabili facie et horri¬
bilis aduidendum
ut tamꝙͣ leprosapu¬
taretur appło. Cum¬
q palpando dieb sĩ¬
guł ad edem głosii
sulis cursitaret pꝰt
tres fere annos stan¬
te ea ante sepulch̾r
apertist̃ ocłi eius ita
ut cuncta clare ꝯspi¬
ceret. Amotoq omĩ
bat ecorpore noua cute
suꝑueniente taliter
est pristine sanitatire
indicium eiꝰ infirmi¬
tatis incorpore eius¬
resedisset. Que multos
ĩposter uiuẽs annos
gr̃as omĩpotenti deo
referebat assidue qd
eam per beatum ꝯfes¬
sorem suũ sic restau¬
rasset incolumẽ. De
ualit̾ presens in¬
uocatio noĩs eiꝰ
mare procellosum ⁊¬
pescuerit ñ omittã
cũ boatus baudinus
ep̃c turonice ciuitatiꝰ
ĩ uillam nauigio sb̾¬
uehente transisset su¬
bito adueniente cũ ui

Expanded text:
cente, devota valde et nerabile templum beati Martini antistitis. Erat autem non solsederat enim omnia membra ejus putredo cum pustulis, et erat miserabili facie, et horribilis ad videndum, ut tamquam leprosa putaretur a populo. Cumque palpando diebus singulis ad aedem gloriosi Praesulis cursitaret, post tres fere annos, stante ea ante sepulcrum, aperti sunt oculi ejus, ita ut cuncta clare prospiceret. Amotoque omnibat a corpore, nova cute superveniente, taliter est 1011 pristinae reddita indicium quidem infirmitatis in ejus corpore resedisset. Quae multos in posterum vivens annos, gratias omnipotenti Deo referebat assidue, quod eam per beatum Confessorem suum sic instaurasset incolumem. CAPQuam praesens invocatio nominis ejus mare procellosum compescuerit, non omittam. Cum beatus Baudinus episcopus Turonicae civitatis in villam navigio subvehente transiret, subito adveniente cum vi
Abbreviated transcription (Latin):
presbit̾o apparuit si¬
militer peruisum
dicens. uade ⁊ subu¬
na arbore atrii inue¬
nies unũ triantẽ ip̃¬
sum donans: uinum
dignũ epulis paupe¬
rum comparab̾. At
ille nulli que uid̾at
narrauit. abiit in¬
quisiuuitq et reppe¬
rit coemptũq uiñ
pauperes xp̃i refecit.
Sicq uirtus uirgi¬
nis utriq apparens.
de specieb que minꝰ
erant utrũq locu¬

Expanded text:
presbitero apparuit similiter per visum, dicens: 'Vade, et sub una arbore atrii invenies unum triantem; ipsum donans, vinum dignum aepulis pauperum conparabis'. At ille nulli quae viderat narravit; abiit, inquesivit et repperit; coemptumque vinum, pauperes Christi refecit. Sicque virtus virginis utrique apparens, de speciebus, quae minus erant, utrumque loco
Abbreviated transcription (Latin):
agens a pauimento
erigitur gaudensq
et incolumis posta¬
liquantos dies ad ꝓ¬
pria reuertitur. Ali
odem quoq ud.
clie puella noĩe
pruna debilitate ꝯtͣc¬
toꝵ genuum et arẽ¬
tis dextere infortun¬
o tristis per decẽ ãnos
⁊ octo infelicẽ duxe¬
rat uitã. Hanc deni
sib reformataq dex¬
tera obmerita ser¬
ui declaranda ad głi¬
am et laudem noĩs
sui incolumem et
letabundam remi¬
sit ad sua. Aluid.
eridem tempus
erat et alexandͤ
mulier discriminea¬
ridi pedis nota multis
que acompage uiuẽ¬
tis corporis pedem emor¬
tuũ non adopus. sed
ad honus ꝑ trienniũ
misera circũ ferebat
quo pociꝰ ferri debue¬
rat. Hec igitur fide ro¬
borata adsepulchrũ
gloriosi ꝯfessoris ubi
multi egri cotidie sa¬
nantur accedẽs paui¬
m̃to cum lacrimis et
precib prosternitur.
Nec mora spectante po¬
pulo. dies enĩ dñica
erat. integrã a dño
obtinuit sanitatẽ.
et altera die gratula¬
bunda ad sua recessit.
odem quo Alud¬
q die aliam mu¬

Expanded text:
agens, a pavimento erigitur, gaudensque et incolumis post aliquantos dies ad propria revertitur. XV. odem quoque die puella, nomine Prima, debilitate contractorum genuum et arentis dexterae infortunio tristis, per decem annos et octo infelicem duxerat vitam. Hanc denique sibus, reformataque dextera, ob merita servi declaranda ad gloriam et laudem nominis sui incolumem et laetabundam remisit ad sua. XVI. Per idem tempus erat et Alexandra, mulier discrimine aridi pedis nota multis, quae ad compage viventis corporis pedem emortuum, non ad opus, sed ad onus, per triennium misera circumferebat quo potius ferri debuerat. Haec igitur fide roborata ad sepulcrum gloriosi confessoris, ubi multi aegri quotidie sanantur, accedens, pavimento cum lacrymis et precibus prosternitur. Nec mora: spectante populo dies enim Dominica erat, integram a Domino obtinuit sanitatem, et altera die gratulabunda ad sua recessit. XVII. Eodem quoqu die aliam mu
Abbreviated transcription (Latin):
dolor gemitũ. cum ĩ
uno corpuscło tan¬
ti dolores irruerint.
Tandem cum ħ nobiᷤ
nuntiata fuissent in¬
dico solttam tyriacã
ad uerũ requirime¬
dicũ. Et quo uitam
moriturus haberet
At satellites cũ ma¬
gna festinatione
currentes eleuatum
puluerẽ a monuũ¬
to defecerunt ad egͦ¬
tum. Belibutũq c̃
uino bibendũ porri¬
gũt. Quo haustoita
omĩs dolor fugatꝰ
est ut ip̃a horã red
populi talia audien

Expanded text:
dolor gemitum, cum in uno corpusculo tanti dolores irruerent. Tandem cum haec nobis nuntiata fuissent, indico solitam theriacam a vero requiri medico, ex quo vitam moriturus haberet:At satellites cum magna festinatione currentes, elevatum pulverem monumenti deferunt ad aegrotum, delibutumque cum vino bibendum porrigunt. Quo hausto, ita omnis dolor fugatus est, ut ipsa hora reddepopuli talia audien
Abbreviated transcription (Latin):
laboranti oritur uul¬
nus in nigͥne et incre¬
dibili modo mouet
se uisibilis usq ad
plantam. Erat enĩĩ
magnitudine oui
auserini. Deinde rur¬
sum repetens cũ ni¬
mio dolore discurrit
ꝑ latera. per brachia
usq ad ceruicẽ pro¬
greditur. De hinc ꝑ
aliud latus ad plãtã
usq deducitur. Exin
de retrorsum reuertẽs
ad eum unde primo
ortum fuerat locũ¬
uenit. Eumq tali¬
ter ꝑmembra ua¬
garetur egroti.quo
miser terderet. quid
ageret nesciebat uis
tantũ uoces cũ fleti

Expanded text:
laboranti oritur vulnus in inguine, et incredibili modo movet se visibilis usque ad plantam. Erat enim in magnitudine ovi anserini. Deinde sursum repetens, cum nimio dolore discurrit per latera, per brachia et usque ad cervicem progreditur; dehinc per aliud latus ad plantam usque dede retrorsum revertens, ad eum locum unde primo ortum fuerat venit. Cumque taliter per membra vagaretur aegroti, quo miser tenderet, quid ageret nesciebat, nisi tantum voces cum fleti
Abbreviated transcription (Latin):
neretur ita his oꝑta
ne mortis hẽretur.
scĩ sepulchri bñdic¬
tionem expetiit. ec̃
transmissimi est ei
de aqͣ qͣ beatum tu¬
mulum in pascha
niq delibutis ex eauul¬
nerib ipsa exinde ꝑo¬
tum sumpsit. Mox
igitur restincta febͤ
uno ceco sanato.
tutes sunt quas
orbis totus experitꝰ
de quibz nos nec mi¬
nuna pars ut opi¬
nor attigit uł illa
que uicinitas expe¬
ritur indicemus.
Inuitatur itaq bade¬
gilus cenomannoꝵ
ẽp̃c quodam loco dy¬
ocesis sue ad basili¬
cam bĩ uiri et noĩe
et reliquiis conse¬
crandam celebratĩ
tes nom̃ scĩ martin

Expanded text:
neretur, ita his operta neretur, ita his operta ne mortis haberetur, sancti sepulcri benedictionem expetiit. Tunc transmissum est ei de aqua, qua beati tumulus est in Pascha enique delibutis ex ea vulneribus, ipsa exinde potum sumpsit: mox igitur restincta febreuno caeco sanato. tutes sunt, quae orbis totus experitur, de quibus ad nos nec minima pars, ut opinor, adtingit, vel illa quae vicinitas experitur indicamus. Invitatus autem Badegyselus Cenomannorum episcopus quodam loco diocesis suae ad basilicam beati viri et nomine et reliquiis consecrandam. Celebrata tes nomen sancti Martin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmodum exhib̾e̾t
ad did̾unt ut de cla¬
ue ferrea que hosti¬
um oratorii reclude¬
bat caracte̾s caballis
imponerẽt. Quo fc̃o:
ita uirtus sancti pre¬
ualuit ut et qui egͦ¬
tauerant sanarentꝰ
et qui ñ incurrerãt
nichil ultra ꝑferrẽt.¬
anno cum gra¬
uissime ppłs turoñ
a lue ualitudinari¬
a uastabatur. Erat
enĩ talis langorut
apprehensus homo
a febre ualida totus
pustulis scateret. E¬
rant aũ uesice albe:
cũ duricia: nullam
hñtes molliciem ni¬
si tantum dolorem
nunium inferentes.
Iam si data maturita¬
te crepitantes cepis¬
sent defluere. Tunc
adh̾entib corpori ue¬
stimenti dolor uali¬
dius augebatur. In
qua egritudine in¬
chil medicoꝵ pot̾at
ars ualere nisi cum
dñicum ad fuisset
auxilium. Multi
enim et de basilica
sc̃a bñdictionẽ petẽ¬
tes opem merebantur.
S quid de plurimis
memorare necesse est.
cum id meruerint ce¬
teri qd unam uidi¬
mus meruisse: uxor
igitur eborini comitiᷤ
cum ab hac lue deti¬

Expanded text:
commodum exhiberet, commodum exhiberet, addiderunt, ut de clave ferrea, quae ostium oratorii recludebat, caracteres caballis inponerent. Quo facto, ita virtus sancti praevaluit, ut et qui aegrotaverant sanarentur et qui non incurrerant nihil ultra perferrent.anno cum gravissime populus Turonorum a lue valitudinaria vastabatur. Erat enim talis languor, ut adprehensus homo a febre valida, totus pustulis scateret. Erant autem vesicae albae cum duritia, nullam habentes mollitiem, nisi tantum dolorem nimium inferentes. Jam si data maturitate crepitantes coepissent defluere, tunc adhaerentibus corpori vestimentis, dolor validius augebatur: in qua aegritudine nihil medicorum poterat ars valere, nisi eum dominicum adfuisset auxilium. Multi enim de basilica sancta benedictionem petentes, opem merebantur. Sed quid de plurimis memorare necesse est, cum id meruerint caeteri, quod unam vidimus meruisse? Uxor ergo Eborini comitis, cum ab hac lue deti
Abbreviated transcription (Latin):
post solis occasum q
nocti dñice adiacebi
panem uoluit confor-
mule huic. alia¬
mulier erat cuiꝰ
manus introrsum ꝯ¬
tracte et ad se ꝯuinc¬
Cumq dolorib ma¬
ximis uexaretur iu¬
am ingreditur dicẽs
Si basilicam scĩ mar¬
tini adiero: protinꝰ
ħ abscedet infirmi¬
tas. Confido enĩ qd̃
et michi subueniet
qui sepe talia perfe¬
rentibz est misertus
ħ̾ cum ita ageret in
ceptum ut poterat
carperet iter manus
euis separate sunt ñ
tamen directis digi¬
tis. At uero ubi ad
locum sc̃m̃n accessit.
Et orationem fudit
ꝓtinus ab lato omĩ
dolore solidatis digi¬
tis manus lib̾as cũ
gr̃aꝵ retulit actioẽ.
N burdegalensi aũ
regione hoc anno
grauis caballoꝵ exti
no continetur sub¬
dita ditionib beati
martini. oratorium
est ipsius et noĩe et
iurtutib ꝯsecratum
Reniq adueniente
supradc̃a clade acce¬
debant ad oratoriũ
uota facientes pro
equis ut scilicet si
decimas loco ꝯferrẽt.
Cumq his ħ causa

Expanded text:
post solis occasum, qui post solis occasum, qui nocti Dominicae adjacebat, panem voluit conformaSimile huic aliamulier fecit, cujus manus introrsum contractae et ad se invicCumque doloribus maximis vexaretur, viam ingreditur, dicens: Si ad basilicam sancti Martini abiero, protinus haec abscedet infirmitas. Confido enim quod et mihi subveniet, qui saepe talia perferentibus est misertus. Haec cum ita aieret, et incoeptum, ut poterat, carperet iter, manus ejus illico separatae sunt non tamen directis digitis. At vero ubi ad locum sanctum accessit, et orationem fudit, protinus ablato omni dolore, solidatis digitis, manus liberas cum gratiarum retulit actione. In Burdegalensi autem regione hoc anno gravis caballorum exsno continetur, subdita ditionibus beati Martini, oratorium evirtutibus consecratum. Denique adveniente supradicta clade, accedebant ad oratorium, vota facientes pro equitibus, ut scilicet, si decimas loco conferrent. Cumque his haec causa
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e celeste misteriũ
humanitas infirma
terrena exercens ope
quidam exalbi¬
gense tabescente di¬
uersis morbis sto¬
macho cibũ quoq¬
potũq exhorruit. Cũ¬
q per multos dies ĩ
hoc labore cruciare¬
accipere uidebatur
cum graui eiciebat
amaritudĩe. Hic fi¬
de plenus desideriũ
habuit ueniendi
ad basilicam ꝯfesso
ꝑ triduum ieumã.
⁊orãg die quarta
accipiendi cibi deside¬
rium capit. Uinũq
ore delibans confor¬
tatus est. De hĩt gr̃aᷤ
gẽs sanus abscessit¬
ulier q̃ arida.¬
dam et ip̃a ut
aiunt exandega¬
uo ueniens. que omĩ¬
b quidem membris
arida erat s precipue
dexteram cum digiti
aridiorem ceteris artu¬
bus deferebat. ad sepł̃¬
chrum sancti proster¬
nitur. Exinde egres
sa: per paucũ tempus
ĩ atrio commorata ẽ.
Succurrente uero in¬
teruentu antistitis
gł̾osi: uena sangui¬
nem cutis ruborem
corpus reliquũ forti¬
tudinem recipiens
solidatũ est. Cuius ħ
fuit causa ut ista ꝑ¬
ferret qr die sabbati

Expanded text:
rae coeleste mysterium humanitas infirma, terrena exercens operrulus quidam ex Albigensi, tabescente diversis morbis stomacho, cibum potumque exhorruit. Cumque per multos dies in hoc labore cruciareaccipere videbatur, cum gravi reiciebat amaritudine, fide plenus desiderium habuit veniendi ad basilicam beati per triduum ieiunans et orans, die quarta accipiendi cibi desiderium capit, vinumque ore libans, confortatus est. Dehinc gratias agens, sanus abscessitulier quaedam, et ipsa, ut aiunt, ex Andecavo veniens, quae omnibus quidem membris arida erat, sed praecipue dexteram cum digitis aridiorem ceteris artubus deferebat, ad sepulchrum sancti prosternitur. Exinde sa, per paucum tempus in atrio commorata est. Succurrente vero interventu Antistitis gloriosi, vena sanguinem, cutis ruborem, corpus reliquum fortitudinem recipiens, solidatum est. Cui haec fuit causa ut ista perferret, quia die sabbati
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Nequaquã enĩ
pret̾mittend̃ uidetur
circa martini admira¬
tionẽ regine fidelis
exemplum.¬
ubi maximꝰ

Expanded text:
tam: nequaquam enim praetermittendum uidetur circa Martini admirationem reginae fidelis exemplum. Maximus
Abbreviated transcription (Latin):
exercitui assimilata
uideretur. Et qr ciui¬
tas tante insufficiẽs
multitudini uniu̾¬
soe capere ñ poterat. ꝑ
circ̃iacentes uicos hos
debantur. Omĩb ꝓ
martini antistitis
salus optata redde¬
batur. In familie uͦ
cium transibat ob¬
latio. Tantus autẽ
oblate pecunie excͤ¬
uit cumulus. ut mi
excedens: antissiodo¬
rensib cl̾icis inuidi¬
e fomitẽ ministraiz
Uñ cupiditatis et ĩ¬
uidie stimulo perurgẽ

Expanded text:
exercitui assimilata videretur. Et quia civitas tantae insufficiens multitudini universos capere non poterat, per circumjacentes vicos hospdebantur. Omnibus Martini antistitis salus optata reddebatur. In familiae vetium transibat oblatio. Tantus autem oblatae pecuniae excrevit cumulus, ut numexcedens Antissiodorensibus clericis invidiae fomitem ministraret. Unde cupiditatis et invidiae stimulo perurge
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificatus et apa¬
tre receptus sospes
usq hodie ĩtestimo¬
nium uirtutis ha
ne u̾iouatus tridu¬
ana prostatõne ad
beatum tumulum
orans. lumen quo
caruerat operante
solita uircute recepͭ
Actum est autem ĩ
festiuitatẽ scĩ patro¬
ni inqua maroue¬
us pictauis antisteᷤ
aderat. nõ inmeri¬
to hylarii beatissimi
discipulus preconã¬
dus. Qui sollemp¬
nitate explicita c̃
illuminato conciue.

Expanded text:
ivificatus, et a patre receptus, sospes usque hodie in testimonium virtutis habne viduatus, triduana prostratione ad beatum tumulum orans, lumen quo diu caruerat, operante solita virtute, recepit. Actum est autem hoc per festivitatem sancti patroni, in qua Maroveus Pictavis antistes aderat, non immerito Hilarii beatissimi discipulus praeconandus. Qui, solemnitate explicita, cum illuminato concive
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus sepe procidit
Nam in accensu febri¬
um quis positus si
cum tremore ut fi
solet aduenit et dee¬
a aquã hauserit mor
sanatur. Est et ap̾
ꝯdatensem uicũ ali
a eq̃ patena ascõ ex¬
hibita metallo cris¬
tallina simile ĩfir¬
mis bñficum pre¬
bens si fidelit̾ expe¬
tatur. Bodilo unꝰ
de notarus nr̃is cũ
stomachi lassitudi¬
ne animo turbatiĩ
erat ita ut nec scri¬
bere iuxta ꝯsuetu¬
dinem nec excipere¬
ualeret. Et que ei
dictabantur uix
poterat recensere. Tc̃
cum sepiꝰ uerb incre¬
paretur suꝑ hanc bĩ
uiri patenã quam
nob̾cum ẽẽ diximus
aquam fudit ip̃am¬
q ore transponit
Mox sensui suo n¬
ditus opus officii
sagatius quã ꝯsur¬
Dñ erant dati

Expanded text:
virtus saepe procedit. virtus saepe procedit. Nam in accessu febrium quis positus, qui cum tremore fieri solet, si advenerit, et de ea aquam hauserit, mox sanatur. Est et apud Condatensem vicum, alia quoque patena a Sancto exhibita metallocrystallina, simile infirmis beneficium praebens, si fideliter expetatur. Bodillo unus de notariis nostris, cum stomachi lassitudine animo turbatus erat, ita ut nec scribere juxta consuetudinem valeret nec excipere, et quae ei dictabantur vix poterat recensere, tunc cum saepius verbis increparetur, super hanc beati Viri patenam, quam nobiscum esse diximus, aquam fudit, ipsamque ore transponit. Mox sensui suo redditus, opus officii sagacius quam consuenon erant dati
Abbreviated transcription (Latin):
mus cognouisse. Sic
enii głiosus pontifex
suam illustrat urbẽ
miracłis ut deesse nõ
sentiatur aliauᷤ. De
dius santonice urbis
struxat enĩ ĩ eiꝰ honore
basilicam: quam his
pignorib ꝯsecrauit.
Meruitq ibi suspi¬
cere miracł̾a que sepiꝰ
urbȩ ꝓpria h̃t exper¬
ta. Nam post duum
aut trium m̃sium
curricula licteras e¬
uis accepi in quibus
udicauit tres para
gressi orõnem fudert̃
directis uestigiis sa¬
nitati sunt redditi.
Duoceci eo loco lumẽ
recipere facta orõne
meruetunt. Et am¬
ꝑlius quã duodecim
a febre frigoretica de¬
pulso tremore dua
de pueris nost̾s
cł̾icus scilicet dagobal¬
dus. et laicus theodo¬
rus dissent̾iam cũ
febre paciebantur.
Intantũ lassati mor¬
bo etãt ut non ali¬
ter nisi manibz a¬
lioꝵ cum digestioĩs
necessitas adueniss
abstratu subleuarẽt
st sc̃s exhibuit.
apd̃ nos patena
colore saphirino:ꝙͣ
dicitur sc̃s demaxi¬
mi imperatoris thes¬
auro detulisse. Pe
qua suꝑ frigoreticoᷤ

Expanded text:
mus, cognovisse. Sic enim gloriosus Pontifex suam illustrat urbem miraculis, ut deesse non sentiatur alienis. CAdius Santonicae urbisstruxerat enim in ejus honorem basilicam, quam his pignoribus consecravit, meruitque ibi suscipere miracula quae saepius urbs propria habet experta. Nam post duorum aut trium mensium curricula, litteras ejus accepi, in quibus indicavit tres paralgressi orationem fuderunt, directis vestigiis, sanitati sunt redditi. Duo caeci in eo loco lumen recipere facta oratione meruerunt, et amplius quam duodecim a febre frigoritica detenti, depulso tremore convde pueris nostris, clericus scilicet Dagobaldus et laicus Theodorus, disenteriam cum febre patiebantur; in tantum lassati morbo erant, ut non aliter nisi manibus aliorum, cum digestionis necessitas advenisset, ab stratu sublevarentSanctus exhibuit. apud nos patena colore sapphirino, quam dicitur Sanctus de Maximi imperatoris thesauro detulisse, de qua super frigoriticos
Abbreviated transcription (Latin):
cuncti uoces psallen¬
tium in excelso. Tsĩc
ad senis conatũ proti¬
nus sarcofagũ insũ¬
ma leuitate ꝯmotũ
ĩ loco ubi ñc adorat᷑
dño annuente ꝑdu¬
citur. Ꝙ ad uolunta¬
tẽ sacerdotis ꝯposi
tum: dc̃is etiã mis¬
sis ut uentũ est ad cõ¬
uiuium requirente
sollicite senem: neqͣ¬
quam reppererunt.
extitit qui enm ex
basilica exire uidis¬
set. Credo aliqͣm fu¬
isse uirtutẽ angeli¬
cam que et beatum
uirsi se uidisse ꝓnun

Expanded text:
cuncti voces psallencuncti voces psallentium in excelso. Tamen ad senis conatum protinus sarcofagum in summa levitate commotum, in loco ubi nunc adoratur, Domino annuente, perducitur. Quod ad voluntatem saceto, dictis etiam missis, ut ventum est ad convivium, requirentes sollicite senem, nequaquam reperiunt. exstitit, qui eum de basilica exire vidisset. Credo aliquam fuisse virtutem angelicam, quae et beatum virum se vidisse pron
Abbreviated transcription (Latin):
alia nocte mane tẽp¬
tantes iterũ nich oĩ¬
no agere potuerunt.
Tunc ꝯturbati atq
exterriti quid fac̾ent
nesciebant. Dicit eis
unus ex clericis. Sci¬
tis qr post hũc tridu
hac die se transferri
uos ammonet. Tunc
iciuniis et or̃onibus
ac iugi psallentio di¬
e noctuq insistenteᷤᷤ
triduũ illud ꝯtinua¬
tione duxerũt. Quar¬
ta autẽ die accedentes.
ponentesq manus
non ualebant penitꝰ
mouere sepulchrum.
Pauore autẽ omnes
exterriti iam in hoc
stantes ut terra ua¬
sculum qd̃ oetex̾ant
aperirẽt: apparuit
eis ueneranda cani¬
cie senex adinstar ni¬
uis candorem efferẽs
dicens se ẽẽ abbatem¬
⁊ ait eis. Usq quo cõ¬
turbamini et tarda¬
tis: Non iuidetis do¬
minũ martinũ stã¬
tem uob̾ iuuare pa¬
ratũ si manus ap¬
ponitis. Tũc iacta̾s
pallium quo lte¬
batur posuit mañ
ad sarcophagũ cum
reliquis sacerdotib
crucib paratis et cere¬
is. Impositamq an¬
tiphonam: dederũt

Expanded text:
alia nocte, mane tempalia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit eis unus ex clericis: 'Scitis, quia poet hunc triduursitan in hac die se transferri vos admonet'. Tunc ieiuniis et orationibus ac iugi psallentio die noctuque insistentes, triduum illud continuatione duxerunt. Quarta autem die accedentes ponentesque manus, non valebant penitus movere sepulchrum. Pavore autem omnes exterriti, iam in hoc stantes, ut terra vasculum quod detexerant operirent, apparuit eis veneranda canities senis, ad instar nivis candorem efferens, dicens se esse abbatem, ait eis: 'Usquequo conturbamini et tardatis? Non videtis domnum Martinum stantem vobis iuvare paratuponitis? Tunc jactans pallium, quo utebatur, posuit manum ad sarcophagum cum reliquis sacerdotibus, crucibus paratis et cereis, inpositaque antephonam, dederunt
Abbreviated transcription (Latin):
pere precium est
etiam illud in¬
serere lectõni qualtt̃
sc̃m eius corpuscłm
ĩ loco ubi ñc adorat᷑
fuerit angło annuẽ¬
te translatum. Anno
seragesimo .iiͦii. post
transitũ głosi dñi mͣr¬
tini. beatus perpetuu
turonice sedis cathe¬
dram sortitus ẽ digni¬
ora quã fuerant su¬
per beata membra lo
care disposuit. O saga¬
ci insistens studio mi¬
rifice mancipauit ef¬
fectiu. dequa fabrica
multũ qd̃ loq̃remur
erat. S qr presens este
tic̾e exinde melius pu¬
taumꝰ. Adueniente
ergo optato tp̃re sacer¬
doti ut templũ dedica¬
retur et sc̃m̃ corpus¬
culum aloco ubi fue¬
tur conuocauit beat
perpetuus ad diem fes
nimam multitudi¬
nem. Et qr hoc ĩ klis
iulii agere uolebat.
iuigilata una nocte
fc̃o mane accepto sar¬
culo terram que su¬
pet sc̃m erat tumulũ ce¬
perunt effodere. Quo
detecto manus ut eum
ꝯmouerẽt inicint.
Ibiq multitudo tota
laborans: nicħ prorsuᷤ
ꝑ totam diem profece¬
runt. Uigilata deniq

Expanded text:
perae pretium est enim etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum ejus corpusculum in locum ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini, beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est digniora quam fuerant, super becare disposuit. Quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed, quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore sacerdoti, ut templum dedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi septur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festnimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique multitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique
Abbreviated transcription (Latin):
rebat uircute seso
antistitis fuisse
sanatã. U̾mptamẽ
fides nr̃a retinet in
tutib unum dñm
operari. Et nec illos
disiunctos uirtuti¬
b quos celo pares mi¬
raculis dñs equales
reddit in t̾ris. De ma
nu arida restituta.
dfestiuitatẽ uero il¬
Llam cui aunariu
antisiodorensis urb̃
pontifex affuit qui¬
dam manũ aridam
ꝯtrastamq detulit
S post diem t̾ciam
festiuitatis redinte
quidã ex andega¬
uensis urb̃ territori¬
o baudulfi filius ui¬
ci geimensis incola
dum humoris seui

Expanded text:
rebat virtute sancti rebat virtute sancti antistitis fuisse sanatam. Verumtamen fides nostra retenet, in tutibus unum Dominum operari, et nec illos disiunctos virtutibus, quos caelo pares, miraculis Dominus aequales reddit in terris. nu arida restituta. Ad festivitatem vero illam, cui Aunacharius Antissiodorensis urbis pontifex adfuit, quidam manum aridam contractamque detulit, sed post diem tertium festivitatis, redintegquidam ex Andegavensis urbis territorio, Baudulfi filius, vici Geinensis incola, dum humoris saevi
Abbreviated transcription (Latin):
Consignatisq reb
coegit abbatem ma¬
nere ibi. Muꝵ dic¬
tu. Post triginta ut
diximus annoꝵ cur¬
ricła in ip̃a qua res
suas basilice tradidͦ
nocte cognouit uxo¬
rem suam. Que ꝯ¬
cipiens peperit filiũ
s deinceps alios ha¬
buit. Ꝙ non am¬
bigitur uirtute scĩ
prestitum huic iu¬
ro fuisse. Uerump¬
tamen ñ refragatꝰ¬
est acceptis filiis pro¬
missionẽ homo ille.
s eis alia loca tri¬
buens que primũ
scõ largitus fuerat
confirmauit. De ce
nomãnic t̾citorii ⁊¬
uillam que ñc in
ip̃us sce basilice di¬
tionib retinetur ⁊
mulier quedam di¬
uturna cetitate de¬
tenta ⁊ senio pregra¬
uata adoratorium
uille ipsuis residens
dum stypẽ quereret
ac assidue scĩ mar¬
tini nomen inuoca¬
ret: quadam nocte
dñica ceperunt ocł̃i
eius a dolore com¬
pungi. Gunc illa
prosfrata coram sc̃
altari erumpente
sanguine lumen
recepit. U̾mptame
reliquie in ip̃o loco
id est petri et paiili¬
habentur. s ħ asse¬

Expanded text:
Consignatisque rebus Consignatisque rebus coegit abbatem manere ibi. Mirum dictu! post triginta, ut diximus, annorum curricula, in ipsa qua res suas basilicae tradidit nocte cognovit uxorem suam, quae concipiens peperit filium. Sed et deinceps alios habuit. Quod non ambigitur hoc virtute Sancti praestitum huic viro fuisse. Verumtamen non refragavit acceptis filiis promissionem homo ille, sed eis alia loca tribuens, quae primum Sancto largitus fuerat confirmavit. CAPUT nomanici territorii villam, quae nunc in ipsius sanctae basilicae ditionibus retinetur, mulier quaedam diuturna caecitate detenta, et senio praegravata, ad oratorium villae ipsius residens, dum stipem quaereret, ac assidue sancti Martini nomen invocaret, quadam nocte Dominica coeperunt oculi ejus a dolore compungi. Tunc illa prestrata coram sancto altari, erumpente 1123 sanguine, lumen recepit. Verumtamen reliquiae in ipso loco tolorum, id est Petri et Pahabentur; sed haec asse