comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Um illud aut illud leg̃ẽtur.
enũatio płuiũ disiunctuo modo cõp̃hensa
plura legata non facit. nec aliud ꝓbari po.¬
terit. si pure fundum altum uł alt̾um sub cõ¬
ditione legaũit. Nam pendñte conditione
non erit electio. nec si moriatur adhr̃dem
tͥnsisse legatum uidebr̃.
Ir̃s m̃s titio dato quod m seus debet. si
seuis pupilł sine tutoris auctoritate num¬
mos accepisset locupletior factus eẽrpetitor
ad p̃sens debitum uerba retulit. quia ni¬
chil ei debet. nullius inom̃ti legatum erit.
quod si ũbo debiti naturalem obligationẽ
futuramq solutionem cogitauit. interim
nichil titius petit. quasi tacite conditio inse¬
rta sit. non secus ac si ita dixisset. atio da¬
to quod pupilł solũt. quod si legasset qđ
exarethusa natum erit. uł fructus qui in
illo fundo nascentur contraĩum non est.
quod si medio tp̃r legataĩs moriatur. ⁊ post¬
ea partus edatur. fructus ꝑueniant peciũã
pupilł ȩxoluat. hr̃s legatarii petitionem

Expanded text:
um illud aut illud legetur, enumeratio plurium rerum disiunctivo modo comprehensa plura legata non facit. nec aliud probari poterit, si pure fundum alterum vel alterum sub condicione legaverit: nam pendente condicione non erit electio nec, si moriatur, ad heredem transisse legatum videbitur. "Heres meus Titio dato quod mihi Seius debet". si Seius pupillus sine tutoris auctoritate nummos accepit nec locupletior factus est et creditor ad praesens debitum verba rettulit, quia nihil Seius debet, nullius momenti legatum equod si uerbo debiti naturalem obligationem et futuram solutionem cogitauit, interim nihil ‹Ti›tius petet, quasi tacite condicio inserta sit, non secus ac si ita dixisset: 'Titio dato, quod pupillus soluerit' uel si legasset 'quod ex Arethusa natum erit' uel 'fructus, qui in illo fundo nascentur'. contrarium non est, quod, si medio tempore legatarius moriatur et postea partus edatur, fructus perueniant, pecuniam pupillus exsoluat, heres legatarii petitionem
Abbreviated transcription (Latin):
i dies apposita legato non ẽ p̃seis
debetur. an confestim ad eum ꝑtinet. cui datũ
est. Dies adiecta quãuis longo sit. si c̃ta est ue¬
luti kł̃dis ianuariis centissimis c̃tissimis dies
quidem legati statim cedit sed ant̃ diem peti
non potest. at si incerta quasi cũ pubes erit¬
erit. cum aliquid demũ quod scribendi com¬
p̃hende sit cõmodum fec̃it. nisi tp̃s ꝯditioue
obting̾it. neq ea res peti. neq dies legati cede
potest.¬
Si sub conditione qua te hr̃dem
instiau sub ea conditione aitio legatũ sit.
põp̃ putat. ꝑiñ huiꝰ legati diem ced̾e atq
si pure relictũ eẽt qm̃ certum ẽẽt hr̃de ex¬
istente debitum iri. Neq enĩ ꝑ conditionẽ
hr̃dum fieri incerta legata. nec multum
annũ decesserit. ũum ad hr̃dem eius le¬
gatum non transire. qm̃ diem non solũ¬

Expanded text:
i dies adposita legato non est, praesens debetur aut confestim ad eum pertinet cui datum est: adiecta quamvis longa sit, si certa est, veluti kalendis Ianuariis centesimis, dies quidem legati statim cedit, sed ante diem peti non potest: at si incerta, quasi "cum pubes eriterit' cum aliquid demum, quod scriben‹t›i comprehendere sit commodum, fecerit: nisi tempus condicioue optigit, neque res pertinere neque dies legati cedere potest.Si sub condicione, qua te heredem institui, sub ea condicione Titio legatum sit, Pomponius putat perinde huius legati diem cedere atque si pure relictum esset, quoniam certum esset herede existente debitum iri: neque enim per condicionem heredum fieri incerta legata nec multum annum decesserit, uerum ‹est› ad heredem eius legatum non transire, quoniam non solu
Abbreviated transcription (Latin):
legatum pure mͥ debetur.¬
i debitori qđ sub conditione debet le¬
gatum est p̃sens legatum ẽ agiq ex testa¬
m̃to statim potest ut lib̾atio prẽtur. ⁊ si post
mortẽ testatoris decesserit. adhr̃dem trans¬
mittit actionem. hec dicenda erunt. ⁊ si
noie legatum fuĩt. plura ẽẽ legata ⁊ suturoꝵ
annoꝵ legatum legataũum mortuum ad hr̃¬
dem non transmittere. Si uͦ non ꝓ alim̃tis lega¬
uit. sed implures pensiones diuisit ex honorã¬
di hr̃dis gr̃a. hoc casu ait om̃ium annorum
unum eẽ legatum. ⁊ intra decennium. deceib̃¬
dem legataĩum ⁊̃ futuroꝵ annoꝵ legatum ad hr̃¬
dem suum tͣnsmittere que sentñtia uera est¬

Expanded text:
pure mihi legetur.Si debitori quod sub condicione debet legatum est, praesens legatum est agique ex testamento statim potest, ut liberatio praestetur, et, si post mortem testatoris decesserit, ad heredem transmittit actionem.Haec dicenda erunt et si nomine legatum fuerit, plura esse legata et futurorum annorum legatum legatarium mortuum ad heredem non transmittere: si uero non pro alimentis legauit, sed in plures pensiones diuisit exonerandi heredis gratia, hoc casu ait omnium annorum unum esse legatum et intra decennium decedentem legatarium etiam futurorum annorum legatum ad heredem suum t
Abbreviated transcription (Latin):
na segetur: sic annua uł quot annis quib
dieb pensio debetur habitationis. ułmer¬
cedis disciplinaꝵ hisd intelligit᷑ legatum
relictũ. comectura uoluntatis facta.¬
ouissime põp̃ scribit. nuichil int̾ẽẽ utrũ
in annos singłos. uł quot annis an in sin¬
głos m̃ses. uł quot annis m̃sib an in singłos
dies. uł quot dieb legetur. ipse quoq huic
sent̃ntie accedo ꝓmñ ⁊ si annui legentur. tot
aurei id erit dicendum.¬
i quis homo gñalit̾ legatus. s ante¬
quãm uendicet decesserit adhr̃dẽ suum
legatum transfert.¬
Si titio sic legatum quã seius elegerit.
⁊̃ seuis post electionem decesserit. locus est
uendicationi semel adquisite
factum fũt. suie uonfiũt illi do lego. ad
hr̃dem non transit. nisi alt̾ut̃ casus uiuole
ced̾e semꝑ debet. nec quia certum ẽ alt̾ut̃
futurũ om̃imodo debebitur. nam tale legatũ
cũ morietur hr̃s dato certũ est debitũ iri.

Expanded text:
na‹m› legetur sic 'annua' uel 'quotannis', quibus na‹m› legetur sic 'annua' uel 'quotannis', quibus diebus pensio debetur habitationis uel merce‹s› disciplinarum, isdem intellegitur legatum relictum, coniectura uoluntatis facta.Nouissime Pomponius scribit nihil interesse, utrum 'in annos singulos' uel 'quotannis' an 'in singulos menses' uel 'quot mensibus' an 'in singulos dies' uel 'quot diebus' legetur. ipse quoque huic sententiae accedo: proinde et si 'annui' legentur tot aurei, idem erit dicendum.Si cui homo generaliter sit legatus et antequam uindicet, decesserit, ad heredem suum legatum transfert.Si Titio sit sic legatum 'quem Seius elegerit' et Seius post el‹e›ctionem decesserit, locus est uindicationi semel adquisitaefactum fuerit siue non fuerit, illi do lego', ad heredem non transit, nisi alter casus uiuo leaecedere semper debet. nec, quia certum est alterutrum futurum, omnimodo debebitur: nam tale legatum, 'cum morietur, heres dato', certum est debitum iri
Abbreviated transcription (Latin):
Ut .t. Pec refert singuli aurei in annos sin¬
głos segentur: anmannũ pͥmum mille. au
gulos aimos. sed utrũ inicio cuiꝰq anni an
uͦfinito anno cedat questionis fuit. ⁊ labio.
sab̃. ⁊ celsus. ⁊ cassius. ⁊ uilianus in om̃ibus
que in annos singłos relinquuntur. hoc
ꝓbauerunt. ut mitio cuiꝰq anni. huius le¬
gatidies cedet. In de iuł ait. hoc legatum
si seruo relinquatur. dem̃ post pͥmum uł
alt̾um annũ sit lib̾. sibi eũ ad quirere. Item
celsus scribit. quod ⁊ uił ꝓbat. huiꝰ legati
diem exdie mortis cedẽ. non ex. quo adita
ẽ hr̃ditas: isi forte post multos annos adea¬
tur. hr̃ditas om̃num annoꝵ legatario de¬
bi. Sed ⁊ si quot annis sit legatũ. michi
uidetur ⁊̃ in hoc inicium cuisq anni
spectandum nisi forte euidens sit uolun¬
tas testatoris in annuas pensiones iõ diui¬
dentis. qm̃ non legataĩo consultũ. s hr̃¬
di ꝓspectũ uoluit ne urgeret᷑ ad solutionẽ.
unhabitatione aliquid uł indiscipli¬

Expanded text:
um.nec refert, singuli aurei in annos singulos legentur an in annum primum mille auregulos annos.Sed utrum initio cuiusque anni an uero finito anno cedat, quaestionis fuit. et Labeo Sabinus et celsus et cassius et Iulianus in omnibus, quae in annos singulos relinquuntur, hoc probauerunt, ut initio cuiusque anni huius legati dies cederet.Inde Iulianus ait, hoc legatum si seruo relinquatur, deinde post primum uel alterum annum sit liber, sibi eum adquirere.Item Celsus scribit, quod et Iulianus probat, huius legati diem ex die mortis cedere, non ex quo adita est hereditas, et si forte post multos annos adeatur hereditas, omnium annorum legatario deberi.Sed et si quotannis sit legatum, mihi uidetur etiam in hoc initium cuiusque anni spectandum, nisi forte euidens sit uoluntas testatoris in annuas pensiones ideo diuidentis, quoniam non legatario consultum, sed heredi prospectum uoluit, ne urgueretur ad solutionem.Si in habitatione‹m› aliquid uel in discipli
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum cuius seruus legatus ẽẽt ꝑtięn̾ire.
Quod si seruus cui usus fructus legatus fuĩt
ipse legatus non fũt. dicendũ est usũ fructũ
adhr̃ditatem ꝑtinere. eo quod dies eius añ
aditam hr̃ditatem non cesserit.
dies eins legati qđ seruo datur. ñ morts
tp̃r. sed adita hr̃ditate cedit.:⁊idõ impe¬
dimento non est regła uiris quominus ma¬
numisso legatum debeatur. quia ⁊ si confe¬
stim pater.f. moreretur. non meiꝰdem ꝑso¬
na ⁊ emolum̃tum legati.i obligatio uiris
concurreret. ꝑm̃ gͥ est hoc de quo querit᷑
acsi filio hr̃de instituto patri legatum ẽẽt.
quod consistere intelligitur. e qđ quãuĩ
statim pat̃.F. moriatur. potest emancipa
habu̾it. si p̃gnante uxore relicta decesseĩt
intelligitur expleta ꝯditione decessisse. et

Expanded text:
ad eum, cuius seruus legatus esset, pertinere. ad eum, cuius seruus legatus esset, pertinere. Quod si seruus, cui usus fructus legatus fuerit, ipse legatus non fuerit, dicendum est usum fructum ad hereditatem pertinaditam hereditatem non cesserit. dies eius legati quod seruo datur non mortis tempore, sed aditae hereditatis cedit: et ideo impedimento non est regula iuris, quo minus manumisso legatum debeatur, quia etsi confestim pater familias moreretur, non in eiusdem personam et emolumentum legati et obligatio iuris concurreret. ac si filio herede instituto patri legatum esset: quod consistere intellegitur eo, quod, quamuis statim pater familias moriatur, potest emancipathabuerit' si praegnate uxore relicta decesserit, intellegitur expleta condicion
Abbreviated transcription (Latin):
Si ita eẽt lib̃is fidĩ cõmissũ relictum si
mortẽ patͥs sui iuris eẽt̾ effecti. nec mortali¬
tate patris. sed emancipatione patres fami¬
liarũ constituti sint. debi eis fidĩ cõimissum
nemo dubitaũit. diemq euis emancipatiõe
cessisse. qui morte patris ced̾et.
uł.ł. C umita legatum ẽ stichum ł quod
ex pamphila natum erit. hr̃s m̃s dato. non
ante dies legati eius cedet. quã aliquis ex
pamphila natus fũit. aut c̃tum fuĩt nasci
non posse. Cum seruo legato. antequam
hr̃ditas eius quilegau̾at adiretur usus fruc¬
itis ab alio legatus stũt. ⁊ pͥor hr̃ditas euis qui
usũ fructum legau̾it. adita fũit nulla rationẽ.
cur diem legati cede existimenus antequã
eiꝰ quoq hr̃ditas ex qua seruus legatus erat
adeatur. cum neq inp̃sentia ullũ emolum̃¬
tum hr̃ditati ad quiratur. ⁊ si int̾m seruus
mortuus fũĩt. legatum extingatur. quare
adita hr̃ditate estimandũ ẽ usum fructũ

Expanded text:
Si ita esset liberis fideicommissum relictum, si morte patris sui iuris essent effecti, nec mortalitate patris, sed emancipatione patres familiarum constituti sint, deberi eis fideicommissum nemo dubitaverit diemque eius emancipatione cessisse, qui morte patris cederet.um. Cum ita legatum est: 'Stichum uel quod ex Pamphila natum erit heres meus dato', non ante dies legati eius cedet, quam aliquid ex Pamphila natum fuerit aut certum fuerit nasci non posse. Cum seruo legato, antequam hereditas eius qui legauerat adiretur, usus fructus ab alio legatus fuerit et prior hereditas eius, qui usum fructum legauerit, adita fuerit: nulla ratio est, cur diem legati cedere existimemus, antequam ea quoque hereditas, ex qua seruus legatus erat, adeatur, cum neque in praesentia ullum emolumentum hereditati adquiratur et, si interim seruus mortuus fuerit, legatum extinguatur. quare adita hereditate existimandum est usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis enĩ electio sit legatarii. nondũ tm̃
electioni locus ẽẽ potest. cũ ꝓponatur aut
nondũ testatorẽ decessisset aut mortuo ħ¬
rditas ñ dum adita. Ind̾ querit uł. si post
martẽ testatoris legatoĩus decedat. an ad
aut si peꝑerit. fundũ hr̃s m̃s dato. Nam
si antequã pariat inquit decesserit ad hr̃¬
dem suum.x. transmitet.
Si ita quis legaũit filio.f. uo ipsi solua¬
tur potest ꝓcedẽ legatum nec imputaret
fĩnge enĩ hoc noĩatim exp̃sum ita ut filio
soluat. Certe si pater exceptione erit re¬
pellendus.¬
i dies legati cesserit. deiñ inuis le¬

Expanded text:
quamu‹i›s enim electio sit legatarii, tamen nondum electioni locus esse potest, cum proponatur aut nondum testatorem decessisse aut eo mortuo hereditas nondum adita. Inde quaerit Iulianus, si post mortem testatoris legatarius decedat, an ad aut, si pepererit, fundum heres meus dato": nam si, antequam pariat, inquit, decesserit, ad heredem suum decem transmittet. Si ita quis legaverit filio familias, ut ipsi solvatur, potest procedere legatum nec imputari finge enim hoc nominatim expressum 'ita ut filio soluat': certe si pater petat, exceptione erit repellendus.Si dies legati cesserit, deinde le
Abbreviated transcription (Latin):
Dr̃s eiꝰ post mortem suam rogatus erat uniũ¬
sam hr̃citatem restituere. minimã qͣntitatem qͣ
solam in bonis fuisset dicebat his quib fid̾icomis¬
sum debebatur. restiaut postea reꝑtis instrum̃tã
apparuit quadruplo amplius hr̃ditatẽ suisse.
Quesitũ ẽ an inreliquũ fidĩcõmissi noĩe ꝯueniri

Expanded text:
Heres eius, qui post mortem suam rogatus erat univeHeres eius, qui post mortem suam rogatus erat universam hereditatem restituere, minimam quantitatem, quam solam in bonis fuisse dicebat, his quibus fideicommissum debebatur restituit: postea repertis instrumentis apparuit quadruplo amplius hereditate fuisse: quaesitum est, an in reliquum fideicommissi nomine conveniri
Abbreviated transcription (Latin):
dotẽ quoq p̃legauit his uerbis seie uxorimee
dari uolo afiliis meis sũmã dotis eiꝰq mͥ pro ea
illataẽ eiꝰdẽq uxoris fidĩcõmsit. ut partem
hr̃ditatis. ⁊ quecũq ei legasset. post mortẽ suã
filio titio cõi restitir̃i. Quesitũ est an sũmã qͦq
ere debeat .R. non alias mͥ manifestũ ẽẽ dedote
quoq restituenda. testatorem sensisse. atq si
sensisset ⁊ hoc fuĩt approbatũ ita eiꝰ ĩ quoq
peationẽ fore. si non minus in qͣntitate que
falcidie noĩe remanent foret: quam in qͣn¬
titate dotis.¬
ogatus hr̃ditatem restituere septitio. cũ
ri acceꝑat uendidit. ⁊ ꝓpt̾ea pignora ttio ui¬
dicio a debitore conuentuis decessit hr̃de relicto
semꝑnio i uidicio nondũ finito restituit hr̃dita¬
tem septitio. Quesitũ est an uidicio nicħ ominĩ
ipse condẽpnari debeat. cũ potuerit reauere uł
hr̃dem ⁊ post restitutam hr̃ditatem mansisse.

Expanded text:
dotem quoque praelegauit his uerbis: 'Seiae uxori meae dotem quoque praelegauit his uerbis: 'Seiae uxori meae dari uolo a filiis meis summam dotis eius, quae mihi pro ea illata est' eiusdemque uxoris fidei commisit, ut partem hereditatis et quaecumque ei legasset post mortem suam Titio filio communi restitueret. quaesitum est, an summam quoque respondit non alias, nisi manifestum esset de dote quoque restituenda testatorem sensisse: atque etiamsi sensisset et hoc fuerit adprobatum, ita eius quoque petitionem fore, si non minus in quantitate, quae Falcidiae nomine remaneret, foret quam in quantitate dotis.Rogatus hereditatem restituere Septicio, cum ri acceperat, uendidit et propterea pigneraticia iudicio a debitore conuentus decessit herede relicto Sempronio et iudicio nondum finito restituit hereditatem Septicio. quaesitum est, an iudicio nihilo minus ipse condemnari debeat, cum potuerit retinere uel heredem et post restitutam hereditatem mansisse.
Abbreviated transcription (Latin):
prare compelli debeant totius tꝑis. anex die
quo .xu. annos explesset ⁊ cũ seruilegati ei
spaliter ut exinde cedib aleretur statim uenie¬
rint. utrũ mercedes anusuras petẽ debeant.R.
redditu. ⁊ mercede seruoꝵ restituenda sensisse.¬
Plurib hr̃dib institutiᷤᷤ inquib ⁊i lib̾tis trib
ex dodrante eisa sundos ꝑp̃ceptionẽ dedit. ⁊ ab
his petiit neeos alienarent: uit quuita suꝑass
solidos eosd fundos obtineret. dem̃ uni exhĩ
libtis octacilii fidĩ cõmisit ut quic ꝗd ad eũ ex
hr̃ditate bonisue ꝑuenisset. deducto ꝓ eapar-¬
te aere alieno. ⁊ legatis sibi .xx. aureis resti¬
tuat atio. quesitũ ẽ an ⁊̃ partes t̃cias fundoꝵ
p̃legatoꝵ cũ eo libtis eisdͥ deducere deb̾et R
scadm ea que ꝓpoñentur non debe restituere p̃.¬
ceptionẽ cum ipse testator ⁊ legata excipi
uoluisset. Qs¬
Maritus uxore insututa hr̃de
ex parte tercia ⁊ plurib ei sidĩcõmissis datis

Expanded text:
praestare compelli debeant totius temporis an ex die, praestare compelli debeant totius temporis an ex die, quo quintum decimum explesset? et cum serui legati ei specialiter, ut ex mercedibus aleretur, statim uenierint, utrum mercedes an usuras petere debe‹a›t? reditu et mercede seruorum restituenda sensisse.Pluribus heredibus institutis, in quibus et libertis tribus ex dodrante, eisdem fundos per praeceptionem dedit et ab his petit, ne eos alienarent et ut, qui uita superasset, solidos eosdem fundos optineret: deinde unius ex his libertis Otacilii fidei commisit, uti quidquid ad eum ex hereditate bonisue peruenisset, deducto pro ea parte aere alieno et legatis et sibi uiginti aureis restituat Titio: quaesitum est, an etiam partes tertias fundorum, praelegatoquae proponerentur non debere restituere praeceptionem, cum ipse testator et legata excipi uoluisset.Maritus uxore instituta herede ex parte tertia et pluribus ei fideicommissis datis
Abbreviated transcription (Latin):
si die fidĩ cõmissi cedente filius. inepos eoꝵ
mnat̾a eẽnt. Cũ aũt non suꝑuixit ad diem
fidĩ cõmissi nepos. sequens scͥptura cesset. R.
taxat filio datas.¬
Iñs institutus uxori rogatus totã hr̃di¬
tatem resteriere restituit. detracta quartaq̃¬
situm ẽ cum uxor quartam pardẽ hr̃ditatiꝰ
p̃senti die. ⁊ reliquã post tempus alii a testa¬
tore rogata fuisset ⁊ restituere. an id quod
hr̃s ei decͥxisset. quarte noĩe inrestituendo
fidĩ c̃omisso imputare possit .R. quatenus ce¬
pisset i fidĩ cõmisso obstrictam. S hr̃dum fidĩ
cõmisit. ut quicquid ex parte t̃cia hr̃ditatis
ꝓuen̾it alatiseum ex usuris ꝓ quantitate nũ¬
moꝵ redadtis. hoc amplius eiđ̃ alũpno meoh¬
oĩem ac letanũ ⁊ ĩnasutorem. qui eũ aresi¬
cio suo mercededata alere pot̾it. Quesitũest
cũ alim̃ta multominora p̃stẽnt hr̃des scͥptiq̃
usure sũme redacte competebant. an iresiduã

Expanded text:
si die fideicommissi cedente filius et nepos eorum si die fideicommissi cedente filius et nepos eorum in natura essent, cum autem non superuixit ad diem fideicommissi nepos, sequens scriptura cesset. resncias filio datas.Heres institutus uxori rogatus totam hereditatem restituere restituit detracta quarta: quaesitum est, cum uxor quartam partem hereditatis praesenti die et reliquam post tempus alii rogata a testatore fuisset restituere, an id, quod heres ei detraxisset quartae nomine, in restituendo fideicommisso imputare possit. respondit, quatenus cepisset, fideicommisso obstrictam.Hered‹u›m fidei commisit, ut, quidquid ex parte tertia hereditatis peruenerit, alatis eum ex usuris pro quantitate nummorum redactis. hoc amplius eidem alumno meo hominem Caletanum et uernam sutorem, qui eum artificio suo mercede data alere poterit'. quaesitum est, cum alimenta multo minora praestiterint heredes scripti, quam usurae summae redactae competebant, an et residuas
Abbreviated transcription (Latin):
qđ id supra Rsum ẽ in bonis mulieris cõputaĩ.
siue ñ sint restitute quia exstipłatione de dote red¬
denda int̃posita restituende sint eo auctare hr̃di¬
tatem computari.¬
uoe habebatfiliũ.i exeo nepotẽ utrosq in
mariti potestate maĩtum exasse scͥpsit hr̃dem
eiꝰq fidĩ cõmisit. In ħ ũba.si titius maĩtus meus
hr̃s erit. peto fidĩq eiꝰ cõmitto. quicquid ex hr̃di¬
tate mea adeũ ꝑueñit. cũ mori ceꝑit det resti¬
tuas gaio seio filio nr̃o.ita tm̃ ut .x. quid untias
ganis habeat. duas aũt untias eiꝰ nepos habeat.
quodut fiat fidĩ eiꝰ titu hr̃dis mei cõmitto pater
emancipauit filiũ. nepotẽ amisit : suꝑstite filio đ¬
de cessit. Quesitũ ẽ anpͥores partes scͥpture es ⁊¬
uniũsa hr̃ditas patris ex causa fidĩ commissi
filio debeatur. ⁊ illa sequentia ũba. ita tm̃u
decẽ untias filius. duas aũt nepos hãt. ex
uolunntate defuncte. ita demũ locũ habent

Expanded text:
quod supra responsum est in bonis mulieris computari, siue non si‹n›t restitutae, quia ex stipulatione de dote reddenda interposita restituendae sint, eo auctiorem hereditatem computari.Quae habebat filium et ex eo nepotem utrosque in mariti potestate, maritum ex asse scripsit heredem eiusque fidei commisit in haec uerba: 'si Titius maritus meus mihi heres erit, peto fideique eius committo, quidquid ex hereditate mea ad eum peruenerit, cum mori coeperit, det restituat Gaio filio nostro, ita tamen, ut decem quidem uncias Gaius habeat, duas autem uncias Seius nepos habeat: quod ut fiat, fidei eius Titi heredis mei committo'. pater emancipauit filium, nepotem amisit et superstite filio decessit. quaesitum est, an priore parte scripturae uniuersa hereditas patris ex causa fideicommissi filio debeatur et illa sequentia uerba 'ita tamen, ut decem uncias filius, duas autem nepos habeat' ex uoluntate defunctae ita demum locum haberent,
Abbreviated transcription (Latin):
tantũdẽ si ab impubis substituto legetur.
Nam adhr̃dem suũ legotum tͣnsfert. trac¬
tari tm̃ potest. si impubi substitutus dãnatꝰ
sit si intra pub̾tatem filius decesserit seio.
hrdem transferat. quasi ea conditio sit
expressa que inerat: ⁊ magis ẽ ad hr̃dem
legotari transire.¬
tt̃dum ad itohr̃dis legatis moram facit.
sut puta si forte seruomanumisso uł eicui
seruus legatus ẽ. ⁊ seruo idõ aliquid lega¬
tum sit. Nam seruolegati relicti añ aditã
hr̃ditatem dies non cedit.
quam adita hr̃ditate equissimũ uisum ẽ
nec legati diem añt cede. alioquin inutile
fieret legatum. si dies eiꝰ cessisset antequã
lib̾tas compet̾ẽt. Quod euenit si seruo pure
legetur. ⁊ lib̾ ẽẽ sub conditione tubeatur..⁊
pendens conditio inueniatur. ⁊ post aditam
hr̃ditatem.
i habitatio filio.f. uł seruo legata sit.
puto non ad quiri dño uł patri legatum. si
ante aditam hr̃ditatem filius uł seruis decẽ¬

Expanded text:
Tantundem et si ab impuberis substituto legetur: Tantundem et si ab impuberis substituto legetur: nam ad heredem suum legatum transfert. Tractari tamen potest, si impuberi substitutus damnatus sit, si intra pubertatem filius decesserit, Seio heredem transferat, quasi ea condicio sit expressa, quae inerat. et magis est ad heredem legatarii transire.Interdum aditio heredis legatis moram facit, ut puta si forte seruo manumisso uel ei cui seruus legatus est et ideo seruo aliquid legatum sit: nam seruo legati relicti ante aditam hereditatem dies non cedit. quam adita hereditate, aequissimum uisum est nec legati diem ante cedere: alioquin inutile fieret legatum, si dies eius cessisset antequam libertas competeret. quod euenit, si seruo pure legetur et liber esse sub condicione iubeatur et pendens condicio inueniatur et pos‹t› aditam herediti habitatio filio familias uel seruo legata sit, puto non adquiri domino uel patri legatum, si ante aditam hereditatem filius uel seruus deces
Abbreviated transcription (Latin):
aulus .t. Quod pure datum est si sub
conditione adimatur. quia si sub ꝯditione
legatum habetur. ac si extͥnsecus suspenda¬
tur. legatũ non exipso testam̃to. licet ante
dcedat legataius. ad hr̃dem transmisisse le¬
gatum dicimꝰ. ułuti si dotalem rem maĩtus
legaũit. ⁊ extero uxori aliquã ꝓdotali re
pecuniam dem̃ delibante uxore deelectiõe
dotis decesserit legatañis. atq legatũ eleg̃it
in codicilł relicta sunt. ꝑm̃ dies cedit. atq te
titioni fãcit cessioni diei ñ facit. ꝓm̃ siue puẽ
institutus tardius ad eat. siue sub ꝯditione
ꝑ ꝯditionẽ impediatur legatãius securus ẽ.¬
Sed ⁊ si nondũ natus sit hr̃s institutus. aut
apud hostes sit. similit̾ legatãio ñ nocebit.
eo qđ dies legoti cessit. Inde dicimus:i si a
subsatuto legatũ sit relictum quãdiu insti¬
tutus delib̾at. defuncto legataĩo non no-¬
cebit. ⁊ si postea hr̃s institutus repudiauit.
Nam ad hr̃dem suũ tnsstulit petitionem

Expanded text:
pure datum est si sub condicione adimatur, quasi sub condicione legatum habetur.At si exstrinsecus suspendatur legatum, non ex ipso testamento: licet ante decedat legatarius, ad heredem transmississe legatum dicimus: ueluti si rem dotalem maritus legauerit extero et uxori aliquam pro dotali re pecuniam, deinde deliberante uxore de el‹e›ctione dotis decesserit legatarius atque legatum elegerit in codicillis relicta sunt, perinde dies cedit atque testitioni facit, cessioni diei non facit.Proinde siue pure institutus tardius adeat siue sub condicione per condicionem impediatur, legatarius securus est.Sed et si nondum natus sit heres institutus aut apud hostes sit, similiter legatario non nocebit, eo quod dies legati cessit.Inde dicimus et si a substituto legatum sit relictum, quamdiu institutus deliberat defuncto legatario non nocebit, si postea heres institutus repudiavit: nam ad heredem suum transtulit petitionem.
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃des instituisset. febũ ⁊ eracliũ ex eadem
matre policratẽ. exalia equis porcionibus
qui ex ead matre erant siꝗ iꝰ eoꝵ hr̃s non
m̃dauit aꝑiendas. si impubes obisset. Dem̃
petit apͥorib ut siquis eoꝵ sine lib̃is decedet
porcionem suam exceptis bonis mat̾nis eoꝵ
iauitisei uł eis qui suꝑ eent restitue erachia
soror mortua sine libis frẽm suũ febũ hr̃¬
dem instituit policrates fidĩ cõmissũ petie¬
rat. ⁊ optinuerat apud aureliũ ꝓculum
ꝓconsulem achie appellatione facta cũ sol
los t̃m sustituãt. sed ⁊ uoluntas hac patris
uidebatur. qui exceꝑat eoꝵ bona mat̾na
quia policrates aliam matrẽ ⁊ qui de suꝑ.¬
stitẽ habebat. cuiꝰ ĩ fidĩ cõmissum erat. ut¬
⁊i legata que ei dedat intestato moriens po

Expanded text:
des institueret, Foebum et Heracliam ex eadem ma‹t›re, Polycraten ex alia aequis portionibus, qui ex eadem matre erant, si qui eorum heres non endavit aperiendas, si inpubes obisset. deinde petit a prioribus, ut, si quis eorum sine liberis decederet, portionem suam exceptis bonis maternis eorum et avitis ei vel eis qui superessent restitueret. Heraclia soror mortua sine liberis fratrem Foebum heredem instituit: Polycrates fideicommissum petierat et optinuerat apud Aurelium Proculum proconsulem Achaiae: appellatione facta, cum solus los tantum substituerat: sed et voluntas hauidebatur, qui exceperat eorum bona materna, quia Polycrates aliam matrem et quidem superstitem habebat, cuius etiam fidei commissum erat, u‹u› legata, quae ei dederat in tes
Abbreviated transcription (Latin):
tio que in potestate fit legatari. s si ea ꝯditi¬
o suit quam p̃tor remittit. statim dies cedit.
Idẽq et in possibili ꝯditione quia ꝓpuro ħ
legatũ habetur. Itemq si qua conditione sit
q ꝑ legatãum nonstat. quominus imple¬
atur. sed aut ꝑ hr̃dem aut ꝑ eius ꝑsonam. ĩ
cuuis ꝑsona uissus ẽ parere ꝯditioni dies
legati cedit. qm̃ ꝓimpleta habetur. ut puta
siuissus sim hr̃di .x. dare ⁊ ille acciꝑe nolit.
sedisuta nichil legatũ sit. si seiam uxorem
duxero. nec ea uelit nub̃e dicendum erit diẽ
legati d cede. quia ꝑme nonstat quominus
pareã conditioni. sed ꝑalium stat qͦminus
impleatur ꝯditio. hisdem aũt dieb i. isdem¬

Expanded text:
cio, quae in potestate sit legatarii.Sed si ea condicicio, quae in potestate sit legatarii.Sed si ea condicio fuit, quam praetor remittit, statim dies cedit: Idemque et in impossibili condicione, quia pro puro hoc legatum habetur.Item si qua condicio sit, quae per legatarium non stat quo minus impleatur, sed aut per heredem aut per eius personam, in cuius persona iussus est parere condicioni, dies legati cedit, quoniam pro impleta habetur: ut puta si iussus sim heredi decem dare et ille accipere nolit. sed et si ita mihi legatum sit, si Seiam uxorem duxero, nec ea uelit nubere, dicendum erit diem legati cedere, quod per me non stat, qu‹o› minus paream condicioni, sed per alium stat, quo minus impleatur condicio.Isdem autem diebus, id
Abbreviated transcription (Latin):
Uortuo patre
licet uiuo pupillo
dies legatoꝵ a sub¬
stituto datoꝵ cedit.
neq: eoꝵ dies ante aditam hr̃ditatem ce¬
dit. neq pecitio ad hr̃dem tͣnsit. Idemẽ
si ex die sit usus frustus relictus.
rͣatur. frustra est si añ quis diem eius ce
hr̃de defunctus legataĩus ad hr̃dem ñ trans¬
fert. Si uͦ cũ ipse legataĩus morietur. legetur
ei. certumẽ legatum adhr̃dem tͣnsmitti.
S.ł. Si post diem legati cedentẽ legatãius
decesserit. ad hr̃dem suũ transfert legatũ.¬
Itaq sipurũ legatum sit. ex die mortis dies
euis cedit. Si uͦ post diem sint legata relicta.
simili modoatq impuris. diescedit nͥ forte
id fuit legatũ qđ ad hr̃dem non tͣnsit. Nam
huius dies ñ antecedit. ut puta siusus fructꝰ
sit post annũ relictus. ñ pͥus dies. hanc enĩ
sent̾ñtiam ꝓbamus sed si sub ꝯditione sit le¬
gatũ relictũ non pͥiis dies legati cedit. quam
conditio fũit impleta nequidem si ea sit ꝯdi¬

Expanded text:
ortuo patre, licet uiuo pupillo, dies legatorum a substituto datorum cedit. neque eorum dies ante aditam hereditatem cedit neque petitio ad heredem transit. idem et si ex die sit usus fructus relictus: ratur, frustra est, si ante quis diem eius cedherede defunctus legatarius ad heredem non transfert. si uero 'cum ipse legatarius morietur' legetur ei, certum est legatum ad heredem transmitti..Si post diem legati cedentem legatarius decesserit, ad heredem suum transfert legatum.Itaque si purum legatum sit, ex die mortis dies eius cedit: si uero post diem sint legata relicta, simili modo atque in puris dies cedit, nisi forte id fuit legatum, quod ad heredem non transit: nam huius dies non ante cedit, ut puta si usus fructus sit post annum relictus: hanc enim sententiam probamus.Sed si sub condicione sit legatum relictum, non prius dies legati cedit quam condicio fuerit impleta, ne quidem si ea sit condi
Abbreviated transcription (Latin):
pensionib hr̃di pr̃abitur legatum quib lega¬
tario p̃stabatur.¬
i cum dies legati cedẽ inciꝑ⁊ alieni qͥs
iuris ẽ deb̾i his legatum quoꝵ uiri fuit sub¬
iectus. Et iõ si purũ legatũ fũit.⁊ post diem le¬
gati cedentem lib factus ẽ. apud dñm legatũ
relinquet. Sed̾ si usus fructus fuĩt legatũ.
licet post mortẽ testatoris ante aditam tm̃
hr̃ditatem sui uiris efficiatar. Slegatum ad

Expanded text:
pensionibus heredi praestabitur legatum, quibus legatario ipsi praestabatur.Si, cum dies legati cedere inciperet, alieni quis iuris est, deberi his legatum, quorum iuri fuit subiectus. et ideo si purum legatum fuerit et post diem legati cedentem liber factus est, apud dominum legatum relinquet: sed si usus fructus fuerit legatus, licet post mortem testatoris, ante aditam tamen hereditatem sui iuris
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ hr̃ditatis confusa obligatio int̃cidat s
fidĩ cõmissi repeatio erat. cuiꝰ equitas defecit.
hisqui uilllta multa exhr̃ditate consũpsisse
ꝓponuntur.
aulus imꝑialium senĩntiaꝵ in cogni¬
tionib platarum. ex lib.iii.i. seu decͣcꝰtoꝵ.¬

Expanded text:
enim hereditatis confusa obligatio interciderat, sed enim hereditatis confusa obligatio interciderat, sed fideicommissi repetitio erat: cuius aequitas defecit his, qui multa ex hereditate consumpsisse proponuntur. 83 Paulus imperialium sententiarum in cognitionibus p
Abbreviated transcription (Latin):
ipupillus parenti suo hr̃s exttat.⁊
fidĩ cõmissam hr̃cditatis patre resituit. morx ab¬
stinetur pat̃na hr̃ditate optio deferendaẽ fidei¬
cõmiscño. ut aut porcionẽ quoq pupilli ag¬
noscat anttoto discedat. aut oĩobona uendñ¬
da sunt ut id quod suꝑfluũ ẽ pupillo seruetͥ
i si in solidũ bona uentre non possunt oĩmodo
actiones fidĩcõmissario deneganda erunt at
enĩ in potestate illius uniũsum suscipe.⁊si ꝗd
plus erit pupillo seruare.
Stt Q I Ii atrem⁊ auuncłm eosdemq eredi¬
tores suos indes scpͥst lutuis ituis. iearum
fidĩ cõmisit. ut post mortẽ restituerent quod
ex re familiaris testatoris suꝑfũit septitio ħ¬
edes non modicam partẽ bonoꝵ testatoris
consũpserunt. ⁊ multos hr̃des reliquernis.
Quib scientib multa corꝑa que remause¬
nint ex bonis lutii titi septitus possedit.
Quesitum ẽ an id quod lutius ttis debuit
matri:⁊ auuncło hr̃des eoꝵ a septitio petẽ
possunt. R. non posse laudius aditione

Expanded text:
pupillus parenti suo heres extitit et fideicommissam hereditatis partem restituit, mox abstinetur paterna hereditate: optio deferenda est fideicommissario, ut aut portionem quoque pupilli adgnoscat ada sunt, ut id quod superfluum est pupillo seruetur, et, si in solidum bona uenire non possunt, omnimodo actiones fideicommissario denegandae erunt: erat enim in potestate illius uniuersum suscipere et si quid plus erit, pupillo seruare.osdemque creditores suos heredes scripsit Lucius Titius et eorum fidei commisit, ut post mortem restituerent, quod ex re familiari testatoris superfuerit, Septicio. heredes non modicam partem bonorum testatoris consumpserunt et multos heredes reliquerunt, quibus scientibus multa corpora, quae remanserant ex bonis Lucii Titii, Septicius possedit. quaesitum est, an id, quod Lucius Titius debuit matri et auunculo, heredes eorum a Septicio petere possint. respondit non posse.Claudius: aditione
Abbreviated transcription (Latin):
atiam statim teñi ut partem dimidiam semis¬
sis ex ꝑsona sei restituat.¬
iliam suam hr̃dem scͥpsit. ⁊ neporẽ quem
ex ea habebat ei substituit: uta cauit. lucio
titio frĩs mei filio gño meo .cc. aureos relinqͦ.
quo legato seio illum contentumẽẽ qm̃ scͥpsi
umũsam rem moam. eo quod filiam meam. ⁊⁊
nepotem meũ hr̃des scͥpsi. uniũsam substan¬
tiam ei coĩcasse. quos inuicẽ comm̃do. filia ad¬
ita patris hr̃ditate dũtit amaĩto. Quesitum
est antitius quondã eius maritus suo uł fili
sui noĩe ex fidĩ cõmisso cõmunionẽ bonorũ
consequi possit. uiua quondã uxore sua uel
ꝓponi p̃ter. oc. aureos. Iđ quesut eandẽ uxo¬
rem marito hr̃d scͥpto fidĩ cõmisisse. ut cũ maie¬
retur. filio cõi om̃e quod ad eam exhr̃ditate ꝑ
uenisset sua restituere. an ille quoq res. ⁊ posse̾¬
siones que ini dote dare. ⁊ post diuortiũ restitu¬

Expanded text:
tim teneri, ut partem dimidiam semistim teneri, ut partem dimidiam semissis ex persona Seii restituat.Filiam suam heredem scripsit et nepotem, quem ex ea habebat, ei substituit et ita cauit: 'Lucio Titio f‹r›atris mei filio genero meo ducentos aureos relinquo. quo legato scio illum contentum esse, quoniam scripsi uniuersam rem meam, eo quod filiam meam et nepotem meum heredes scri‹ps›i, ‹uni›uersam substantiam eis communicasse. quos inuicem commendo'. filia adita patris hereditate diuertit a marito: quaesitum est, an Titius quondam eius maritus suo uel filii sui nomine ex fideicommisso communionem bonorum consequi possit uiua quondam uxore sua uel poni praeter ducentos aureos.Idem quaesiit eandem uxorem marito herede scripto fideicommis‹is›se, ut, cum moreretur, filio communi omne, quod ad eum ex hereditate sua peruenisset, restituere‹t›: an illae quoque res et possessiones, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑro parte hr̃ditaĩa.¬
itia exasse hr̃s scͥpta partem di¬
midiam hr̃datatis meuie rogata res¬
stituerat fundũ a testatore obligatũ
luere noluit. sed cũ uendente credito¬
re mandauit reduendũ seie. quesitũ
est an titia ex causa fidĩ cõmissi meuie
id qͣnto pluris fundus fuit. quã ad
creditorem ꝑuenire oportuit. Gaio
seio ex semisse. titia ex quadrante. et
aliis exreliquis ꝓporcionib hr̃dib
institutis. ita cauit. fidi aũt ur̃e man¬
do gai sei. ⁊ lucia titia. ut post obitũ
urm̃ reddatis restituatis ttio. ⁊ scp̃nio.
semusem pat̾monis. ⁊ porcionis eius quã uobis
dedi. quesitũ est cum utriq adieĩnt hr̃ditatẽ.
i postea gauis seuis defunatus sit. lucia titia
hr̃de instituta anħ lucia titia partẽ dimidiã
semisis quã rogatus erat. gauis seuis restituere
ꝓtinus debeat an uͦ post suã demũ mortẽ uni¬
uersum fidĩ cõmissum. tem ex sua ꝑsona. qͣm
exgan seii datũ restituere debeat. R luciam

Expanded text:
ro parte hereditaria.Titia ex asse heres scripta partem dimidiam hereditatis Maeuiae rogata restituerat: fundum a testatore obliga tum luere noluit, sed eum uendente creditore mandauit redimendum Seiae: quaesitum est, an Titia ex causa fideicommissi Maeuiae id, quanto pluris fundus fuit, quam ad creditorem pervenire oportuit. Gaio Seio ex semisse, Titia ex quadrante et aliis ex reliquis portionibus heredibus institutis ita cavit: "fidei autem vestrae mando, Gai Sei et Lucia Titia, uti post obitum vestrum reddatis restituatis Titio et Sempronio semissem patrimonii et portionis eius, quam vobis dedi". quaesitum est, cum utrique adierint hereditatem et postea Gaius Seius defunctus sit Lucia Titia herede instituta, an haec Lucia Titia partem dimidiam semissis, quam roprotinus debeat? an uero post suam demum mortem uniuersum fideicommissum tam ex sua persona quam ex Gaii Seii datum resti
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt eis plures substatuit. substitutosq in¬
uicem substituit. his uerbis substitutos hr̃¬
des inuicem substituo. eoꝵdem filiorum
fidĩcõmisit. ut qui eoꝵ uita suꝑeet.⁊ siñ
tatem his quos hr̃des substituerat restitu-
substitutis uno defuncto añ filiũ pars
eius que ad cetos substitutos qui suꝑ¬
uiuerent ꝑtinet. utrũ ꝓuirilib an
ꝓhr̃ditaris porcionib quibus sunt
his partib quib substituti eẽnt fidei¬
cõmissũ ꝑtinere. ¶Meuia filiũ hr̃dem
instituit ex quincũcie titiam filiam ex
qͣdrante. septitiũ filiũ ex triente cuius
fidĩ cõmisit. in hec ũba. Terogo fili sep¬
titii. si intra uicesimũ annũ sine lib̃is
morieris. quicꝗd ex hr̃ditate mea ad te
ꝑueñit. hoc fr̃ĩb tuis restituas. Iuesitũ

Expanded text:
esset, eis plures substituit substitutosque inesset, eis plures substituit substitutosque invicem substituit his verbis: "substitutos heredes invicem substituo": eorundem filiorum fidei commisit, ut, qui eorum vita superasset et sine hereditatem his, quos heredes substituerat, restituatm est, ex substitutis uno defuncto ante filium, pars eius, quae ad ceteros substitutos qui superviverent pertinet, utrum pro virilibus an pro hereditariis portionibus, quibus sunt his partibus, quibus substituti essent, fideicommissum pertinere.Maeuia filium heredem instituit ex quincun‹c›e, Ti‹ti›am filiam ex quadrante, Septicium filium ex triente, cuius fidei commisit in haec uerba: 'te rogo, fili Septici, si intra uicensimum annum sine liberis morieris, quidquid ex hereditate me‹a› ad te peruenerit, hoc fratribus tuis restitua
Abbreviated transcription (Latin):
seu.ẜuũ. silium aũt naturalem meũ ex
dicisł ita cauit. unciã ex qua fe̾ci stichum
hr̃dem. si quã seius controũsiam moueret.
admeiuum frẽm meũ reũti uolo. tu fr̃ sed̾m
sidem ⁊ pietatem ttiam quicquid ate ꝑue¬
nerit ex hr̃ditate mea sticho filiotuo resti¬
tuas. quod ut facias fidĩ tue cõmitto. Quesi¬
tum est cũ seius adierit hr̃ditatẽ. ⁊ ꝓpt̃ hoc
cõpulsus stichum manumiserit. anuntiã
hr̃ditatis ex quastichiis hr̃s insitcutus est
đͥ quesut an si aliquã controũsiam seuis
deuntia hac ex quastichus institutus est
facere uelit. ⁊ neuuis untiam excausa fidĩ¬
cõmissi a seio fũit ꝯsequutus. utrũ hanc
solam untiam ex qua stichus institutus
est anuͦ ⁊ dodrantẽ ex quo ipse meuius
institutus ẽ eid̾ sticho restituẽ debeat. ⁊.
de om̃i restituendo quod ad meuium qͦ¬
quomodo ꝑuenit testat̾ͥcem sensisse.
Pater puerũ ⁊ puellam hr̃des institu¬
it. eosq inuicẽ substituit. ⁊ sineut᷑ hr̃s

Expanded text:
 naturalem Maeuii ex codicillis ita cauit: 'unciam, ex qua feci Stichum heredem, si quam Seius controuersiam moueret, ad Maeuium fratrem meum reuerti uolo. tu, frater, secundum fidem et pietatem tuam, quidquid ad te peruenerit ex hereditate mea Sticho filio tuo restitues: quod ut facias, fidei tuae committo'. quaesitum est, cum Seius adierit hereditatem et propter hoc compulsus Stichum manumiserit, an unciam hereditatis, ex qua Stichus heres institutus est,Idem quaesiit, an, si aliquam controuersiam Seius de uncia hac, ex qua Stichus institutus est, facere velit et Maevius unciam ex causa fideicommissi a Seio fuerit consecutus, utrum hanc solam unciam, ex qua Stichus institutus est, an vero et dodrantem, ex quo ipse Maevius institutus est, eidem Sticho restituere debeat. respondit de omni restituendo, quod ad Maevium quoquo modo pervenit, testatricem sensisse. Pater puerum et puellam heredes instituit eosque invicem substituit et, si neuter heres
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. Hr̃dib institutis filis utriusq sexꝰ
singłos rogauit. ut qui sine libis decederet
partẽ suam hr̃ditatis sorori fr̃iue restitueret
libos educaũitis. Quesitum ẽ si quis ex libis
duos filios ꝓcreaũit. quauis suꝑstites non
reliquerit. anhr̃des cu fidĩ cõmissum de
itius nepotes ex filia ⁊ furiosã filiã
suã hr̃des instituit et fidĩ cõmisit filia.
ut si sine lib̃is decessisset. pars ei data ꝑ-¬
ueniret ad cohr̃des eam furiosã ipse titiũ¬
ut in mat̾monio collocauit: i enixa est
filiam post mortẽ patris. Quesitum est de¬
functa filia suꝑstite ex huiꝰmodi coniun¬
ctione parta filia. anfidĩ cõmissum ad co
poneretur. fidĩ cõmissum non deb̾i. clau¬
dius. nam ⁊ mat᷑monium cum furiosa ñ
fuit. satis tm̃ factum ẽ eiꝰmodi ꝯditioni

Expanded text:
.Heredibus institutis filiis utriusque sexus singulos rogauit, ut qui sine liberis decederet partem suam hereditatis sorori f‹r›atriue restitueret liberos educaueritis'. quaesitum est, si quis ex liberis duos filios procreauerit, quamuis superstites non reliquerit, an heredes eius fideicommissum debere liberat‹o›s.Titius nepotes ex filia et furiosam filiam suam heredes instituit et fidei commisit filiae, ut, si sine liberis decessisset, pars ei data perueniret ad coheredes: eam furiosam ipse Titius in matrimonio collocauit et enixa est filia‹m› post mortem patris. quaesitum est, defuncta furiosa superstite ex eiusmodi coniunctione parta filia, an fideicommissum ad cohroponeretur, fideicommissum non deberi. Claudius: nam etsi matrimonium cum furiosa non fuit, satis tamen factum est eiusmodi condicioni
Abbreviated transcription (Latin):
codicilł substitũit. deiñ filius impubes de-¬
cesserit. licet substitutio mutilis sit. quia co¬
dicisł hr̃ditas neq dari neq adimm potest.
tm̃ benigna int̃p̃tatione placet ut mater q̃
ab intestato pupillo successit. substitutis fidĩ¬
cõmisso obligetur. Quod si inucẽ fuerint
substituti: unsidĩ cõmisso substitutionem
uale. uno quoq eoꝵ mortuo: qui suꝑsius

Expanded text:
codicillis substituerit, deinde filius impubes decodicillis substituerit, deinde filius impubes decesserit, licet substitutio inutilis sit, quia codicillis hereditas neque dari neque adimi potest, tamen benigna interpretatione placet, ut mater, quae ab intestato pupillo successit, substitutis fideicommisso obligetur: quod si inuicem fuerunt substituti, et in fideicommisso substitutionem ualere: unoque eorum mortuo qui supers
Abbreviated transcription (Latin):
plam ad hr̃dem suum inħuerba scͥpsit.
ittuis cornelio hr̃di suo salutem. Ate peto corne¬
li. qm̃ ad te deuoluta ẽ pars matris mee. Item
pars sempnu curatoris quondam mei contͣ¬
ria fortinia ut si ꝑ hoc totus asm̃s ap̃te eẽ sꝑa¬
tur uti redas restituas gaioseio uncias. iiͦĩi. q̃¬
situm ẽ eũ semꝓnius in integrum restitutus
sit abimꝑatore quo fuerat deportatus .⁊ adie¬
rit hr̃ditatem. an is quoq rogatus sit ut ex
sua porcione restituat hr̃ditatem. R. semp.¬
nium quidem non ꝓponi rogatum. corneliũ
aũt hr̃dem deb̾e ꝓrata porcione mat̾narũ
defunca restitutionem seio facere mulier hr¬
dis instituti fidei cõmisit. ut retenta quarta
parte. reliqͣm partem restitueret nurui qͦndã
sue cuius fidĩ cõmisit in hȩc uerba. rogo te¬
ut id quod ad te ex bonis meis ꝑuem̃t faciã.
ꝑuenire ad filium tuum. Quitũ ẽ qͣndo hoc
fidĩ c̃omissum restituere debeat. utrum ne
quo nurus moreretur fidĩcõmissum ap̃ta

Expanded text:
lam ad heredem suum ‹in› haec uerba scripsit: 'Titius Corneli‹o› heredi suo salutem. a te peto, Corneli, quoniam ad te deuoluta est pars matris m‹eae›, item pars Sempronii curatoris quondam mei contraria fortuna usi et per hoc totus as meus apud te esse speratur, uti reddas restituas Gaio Seio uncias quattuor'. quaesitum est, cum Sempronius in integrum restitutus sit ab imperatore, ‹a› quo fuerat deportatus et adierit hereditatem, an is quoque rogatus sit, ut ex sua portione restituat hereditatem. respondit Sempronium quidem non proponi rogatum, Cornelium autem heredem debere pro rata portione maternarum defuncti rerum restitutionem Seio facere. Mulier heredis instituti fidei commisit, ut retenta parte quarta reliquam partem ressuae, cuius fidei commisit in haec uerba: 'rogo tut id, quod ad te ex bonis meis peruenerit, facias peruenire ad filium tuum': quaesitum est, quando hoc fideicommissum restituere debeat, utrumne quo nurus moreretur, fideicommissum aptand
Abbreviated transcription (Latin):
munera municipalia uisserat eum anmun
quẽ quis ingressus ẽet ꝓ impleto numeram.
scire se dicet. a diuo marco non exeusatum.
atitela eum qui septuagesimũ annum eta¬
tis ingressus fuisset. nobis ⁊ legis eliasentie ar¬
gum̃ta ꝓferentib ⁊ alia quedam se contra

Expanded text:
munera municipalia iusserat eum annum, munera municipalia iusserat eum annum, quem quis ingressus esset, pro impleto numerari.scire se diceret a divo Marco non excusatum a tutela eum qui septuagensimum annum aetatis ingressus fuisset, nobis et legis Aeliae Sentiae argumenta proferentibus et alia quaed
Abbreviated transcription (Latin):
dia hr̃dis ⁊ testatoris hñt nicħominꝰ ual᷑.¬
S aut̃ .i. Qui filiũ ⁊ filiam habebat te¬
stam̃tum fecit. uta de filia sua cau̾at. cc̃. ꝓ¬
nunciauit imꝑr fidĩ cõmissum ex hac sc̾pt᷑a
debi. quasi ꝑ hoc quod ꝓhibuisset eã testari
ped̾sset ut frẽm suum hr̃dem faceret Sic enũ
accipiendam eam scͥpturam. ac si hr̃ditatem
suam rogasset eamrestatuere.¬
Sabius ant̾ impub̃em filium antoninũ.
filiem honoratam relinquens. ex hr̃datis his
om̃em br̃ditatem. filio antonino. cumadan
hrẽditatem honorate restitui p̃cepit. inat iag
testata decessit. utrisq libis legitimis hr̃dib
relictis. postea filius annũ agens plenum.x
decessit. filia hr̃d fauia uałiana sua relicta.
a qua amita fidĩ commissum iex testam̃to pa¬
tris porcionem hr̃ditatis petebat. ⁊ apua p̃sidẽ
optimierat. Tutores uałiane filie antonine eges¬
tatem eius p̃tendebant. ⁊ recitabant diui a¬
driani constitutionem. In qua quantum ad

Expanded text:
pignoris commodo actionem.Cum ex Trebelliano senatus consulto restituitur hereditas, seruitutes, quas mutuo praedia heredis et testatoris habent, nihilo minus ualnuntiauit imperator fideicommissum ex hac scriptura deberi, quasi per hoc, quod prohibuisset eam testari, petisset, ut fratrem suum heredem faceret: sic enim accipiendam eam scripturam, ac si hereditatem suam rogasset eam restituere.Fabius Antoninus impuberem filium Antoninum et filiam Honoratam relinquens exheredatis his omnem hereditatem filio Antonino, cum ad ahereditatem Honoratae restitui praecepitomarum mater intestata decessit utrisque liberis legitimis heredibus relictis. postea filius annum agens plenum nodecessit filia herede Fabia Valeriana sua relicta, a qua amita fideicommissum et ex testamento patris portionem hereditatis petebat: et apud praesidem optinuerat. tutores Valerianae filiae Antonini egestatem eius praetendebant et recitabant divi Hadriani constitutionem, in qua quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ponerentur deb̾i. ⁊̃ si uxor parata sit in
cõmune bona sua conferri. ¶ Meuia. iͦs.
filios hr̃des reliquerat. ⁊⁊ eodẽ testam̃to
ita cauit. fidĩ aũt hr̃dum meoꝵ ꝯmitto.
uti om̃is substantia mea sit ꝓ deꝓposito
sine usĩns apud gauim seium: ⁊ luctum
titium quos ⁊̃ silicuisset curatores substan¬
tie mee dedissem remotis aliis. ut hii resti¬
tuant nepotib meis ꝓut quis eoꝵ ad an

Expanded text:
r parata sit in commune bona sua conferr‹e›.Maeuia duos filios heredes reliquerat et eodem testamento ita cauit: 'fidei autem heredum meorum committo, uti omnis substantia mea sit pro deposito sine usuris apud Gaium Seium et Lucium Titium, quos etiam, si licuisset, curatores substantiae meae d‹e›dissem remotis aliis, ut hi restituant nepotibus meis, prout quis eorum ad an
Abbreviated transcription (Latin):
¶Iui actu legatoꝵ adimat. nichil
adiit quia nunquã actus sine itiñe
fundum illi p̃ter usum fructum. neq
do. neq lego. ut usus fructus in legato
relinquatur. sed ⁊ fructus adimi pot̾:
ut ꝓprietas relinquatur. Item pars
fundi legati adimi potest.

Expanded text:
Qui actu legato iter adimat, nihil adimit, quia numquam actus sine itinere"fundum illi praeter usum fructum neque do neque lego", ut usus fructus in legato relinquatur. Sed et fructus adimi potest, ut proprietas relinquatur. Item pars fundi legati adimi potest.