comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ẽ. auiu̾o cognati exmat̾¬
nalinea ascendentem uł des¬
cendes uł ex latere uementes ad
eius nocentur successiuem. tẽ
ea quidem a prẽ naturali ad
cum ꝑuenerunt eidem curie
competen. ¶Siquid uerofi¬
lio eidem q postea q legitim
successori effecto uł a matre
sua ur aliunde quocumq ie¬
gitimo modo acquisitum sit.
hoc ad ꝓrimos mat̾uos eius
cognatos ꝑuenire. ¶ Iuou
suꝑstite. siue ea aute filium
mortua auquis ex cius gn̾e eĩ¬
denicurie fortimain subire
parat᷑ sit. lccat ei se offerenti
sit nõ solum c̾ciam ꝑtem coꝵ¬
bonorum q̃ extra pateruam sub¬
stantiam filius eius aiunde ac¬
quisuit. s omuia ea uł ip̃a so¬
la. ułcum heredib suis capere.¬

Expanded text:
set, alii vero cognati ex materna linea descendentes vel adscendentes vel ex latere venientes ad eius vocentur successionem, tunc ea quidem, quae a patre naturali ad eum pervenerunt, eidem curiae competere: si quid vero filio posteaque legitimo successori effecto vel a matre sua vel aliunde quocumque legitimo modo adquisitum sit, hoc ad proximos maternos eius cognatos pervenire. Illo superstite sive ea ante filium mortua aliquis ex eius genere eiusdem curiae fortunam subire paratus sit, liceat ei se offerenti sit, non solum tertiam partem eorum, quae extra paternam substantiam filius eius aliunde adquisivit, sed omnia ea vel ipsa sola vel cum coheredibus suis cap
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qm onmimino fauendum ẽ
curiis cnuitatum. illud etiam
un hac parce addendum eẽ cẽ¬
scimis. ut liceat pacrib nat᷑¬
ales silios emrie pacrie sue tͣ¬
dere. nõ solum nilla eis legi¬
cima sobole existente. S eti
am filios uł alios liberos ex
logitimis u̾m̾iis ꝓcreatos
hãnt. ⁊ co modo naturales qͦ
liberos sibi legitimos succes¬
sores efficere ita cam̃ ut iiui¬
me eisdem patribr licet per
donacõem. uł ultimaui uo¬
iuntatemi amplius eidem na¬
curaleisilio dare uł relinq̃re
qͣm uni filio ex iu̾m̾io legi¬
timo ꝓereato dederit uł relin¬

Expanded text:
 omnimodo favendum est curiis civitatum, illud etiam in hac parte addendum esse censemus, ut liceat patribus naturales filios curiae patriae suae tradere non solum nulla eis legitima subole existente, sed etiam si filios vel alios liberos ex legitimis matrimoniis procreatos habeant, et eo modo naturales quoque filios sibi legitimos successores efficere, ita tamen, ut minime eisdem patribus liceat per donationem vel ultimam voluntatem amplius eidem naturali filio dare vel relinquere, quam uni filio ex matrimonio legitimo procreato dederit vel reliq
Abbreviated transcription (Latin):
iis s partus cempus inspi¬
eiatur. ⁊ hoc fauore fucimꝰ
uterorum ⁊ edicõnis temp̃
statumꝰ eẽ spectandum ex¬
ceptis his candum modo cãi¬
b inquib conceptõem ma¬
gis ad ꝓliri infantium con¬
diciois ucilitas expostuat.¬

Expanded text:
is, sed partus tempus inspiciatur: et hoc favore facimus liberorum. Et editionis tempus statuimus esse inspectandum exceptis his tantummodo casibus, in quibus conceptionem magis approbari infantium condicionis utilitas expostulat
Abbreviated transcription (Latin):
curar filii post curialem condi¬
cõem morientis constitiumꝰ uõ
cantum i his locum hr̃e debẽt
qui postea a prẽ suo naturau õe¬
ie ditifuu̾int. s ⁊̃ iuillis qui iam
dati sunt si cam adhuc suꝑsunt.

Expanded text:
ii post curialem condicionem morientis constituimus, non tantum in his locum habere debent, qui postea a patre suo naturali curiae dati fuerint, sed etiam in illis, qui iam dati sunt, si tamen adhuc supersunt.
Abbreviated transcription (Latin):
filium harebat nepos accessĩt
naturał si nepotis nomenhu¬
nismodi soboli accommnodan¬
dum ẽq̃rebatur: uolebatem̃
cali nepoti naturali ex suo
legitimo filio iam de functo
ꝓgenito cocam suam subam
resiq̃re quasi sacus constucõ¬
rib cantummodo incuriali¬
um cocum᷑ quarcam ꝑtem
uolu̾it eis relinquere ⁊ certo
fine ꝑces eorum concluden¬
tib huiusmodi enim dubi¬
uentilata. ¶ Quid enũsier
naturali fuo nepotem ht̃ a
uus iegitimum prĩ suo uel
eitima conseqũcia in huius¬
modiꝑsonis eustodiatur. s
interuentu soboł naturał.
ut necc̃itas relinqndi aliqͥd
eis ex logib ĩmiueat uoeat
eis qͣnͣto nolu̾int sue sub̾e in

Expanded text:
filium habebat, nepos accessit naturalis: si nepotis nomen huiusmodi suboli legibus accommodandum est, quaerebatur. Volebat enim tali naturali nepoti ex suo legitimo filio iam defuncto progenito totam suam substantiam relinquere, quasi sacris constitutionibus tantummodo in filium sive quantam partem voluerit eis relinquere et certo fini partes eorum concludentibus Huiusmodi autem dubiventilata est. Quid enim, si ex naturali filio nepotem habet avus legitimum patri suo vel  nulla legitima consequentia in huiusmodi personis custoditur, sed interventu subolis naturalis ut necessitas relinquendi aliquid eis ex legibus immineat, liceat eis quantum voluerint suae substan
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ qͣmlicium poscit nͣtili¬
tas lin̾am conuiciandi ⁊ ma¬
ledicendi tem̾itatem ꝓnim¬
candum opũnonis sue mi¬
mumcõem pacietur. nec
enim cõmuencia comino¬
derata est. ut quisqͣmuegõ
derelicto inadu̾sariisi con¬
cumeliam aut palampera¬
lum cum eolitigatore con¬
cractum quẽ m ꝓpriarecep̃
fide meat aduocat᷑ nullam
conferrat pactõem. nemo
ex huis qͦs licet accipere uel
nemo ex industria ꝓtrahat
iirgiũm. apudurbem
autem rõnam etiam hõno¬
ratis quihoc putau̾int eligẽ¬
dum cousqr liccat orare quo
m̃alu̾int uidel ut nõ ad t᷑pe
compendium stipemq desor¬
m̃ ħarcipiatur occ̃o. s lau¬
Namsi lucro pecuma quia
cãpͤiantu neluti abiecti at¬
q degeneres int̾ uilissimos ho¬
mines numnabuntur. quis¬
quis gͥ ex his quos agere per¬
misimuus uult ẽẽ cauoidicus.
eam solam qͣsuit cempore
agendi sͥ sciat eẽ ꝑsonami qͦ¬
usq causidicus ẽ nec putet

Expanded text:
uam litium poscit utilitas, in licentiam conviciandi et maledicendi temeritatem tandum, opinionis suae imminutione quatietur. nec enim coniventia commodanda est, ut quisquam negotio derelicto in adversarii sui contumeliam aut palam perlum cum eo litigatore contractum, quem in propria recepit fide, ineat advocatus, nullam conferat pactionem. Nemo ex his, quos licebit accipere vel Nemo ex industria protrahat iurgium. Apud urbem autem Romam etiam honoratis, qui hoc putaverint eligendum, eo usque liceat orare, quousque maluerint, videlicet ut non ad turpe compendium stipemque deformem haec adripiatur occasio, sed launam si lucro pecuniaque capiantur, veluti abiecti atque degeneres inter vilissimos numerabuntur. Quisquis igitur ex his, quos agere permisimus, vult esse causidicus, eam solam, quam sumit tempore agendi, sibi sciat esse personam, quousque causidicus est, nec putet
Abbreviated transcription (Latin):
cause p̾uaricatum pu indi¬
uem. nõ deer̃ adu̾sus eum.
ꝓcem̾itate commissi siña.
atq ita de principali causade¬
nuo q̃uati: qd̃ si nõ dotiur¬
is pͥuaricatu ⁊ calumpnia
notab̾is ⁊ reb iudicatis aqui¬
b nõ est ꝓuocati stabr̃.¬
mp̃r. Muñeccͣio patrie sue
debent municipio fuͣnctõẽs.
eos decurionib aggrẽgatos
nolumnus endgari. ꝑmiccẽ¬
ces cantuut in negociis cau¬
sidicoꝵ fungantur offic̾iis. ⁊
incuntatib ꝓpriis subeant
qua honorem hunc consecu¬
tisunt eis ad eẽ ꝑmittatur.

Expanded text:
causae praevaricatum punem, non deerit adversus eum pro temeritate commissi sententia, atque ita de principali causa denuo quaeretur. quod si non docueris praevaricatum, et calumnia notaberis et rebus iudicatis, a quibus non est provocatum, stabp. Qui necessario patriae suae debent municipio functiones, eos decurionibus adgregatos nolumus evagari, permittentes tamen, ut in negotiis causidicorum fungantur officiis et in civitatibus propriis subeant qua honorem hunc consecuti sunt, eis adesse permittatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Heris aliem qd̃ ex hr̃¬
ditaria causanent nõ eiusqͥ
donacõniscytulo possidet. s to¬
cius iris successoris honus ÷.
ꝯutaq nemini obligata p̾dia
ꝑ donacõem consecuta es suꝑ¬
nacuamgͥis solicitudiuem

Expanded text:
e. Aeris alieni, quod ex hereditaria causa venit, non eius, qui donationis titulo possidet, sed totius iuris successoris onus est. Si itaque nemini obligata praedia pro donatione consecuta es, supervacuam geris sollicitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
cui filio cutoris npta es. col¬
lata in maritum donacõ ip̃o
iure irrita ẽ. s si m̾m̾i iure
nõ ualuit. l ip̃o sireͤ cona¬
cõ cenu̾it. qm̃ cam̃ in digna
ꝑsona eius fuit qui nec ma

Expanded text:
ui filio tutoris nupta es, collata in maritum donatio ipso iure irrita est. Sed si matrimonium iure non valuit, licet ipso iure donatio tenuerit, quia tamen indigna persona eius fuit, qui nec ma
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. e Constrtutõnis noue
filias neptes ꝓneꝑtes qm¬
uis in pot̾ate sint minime
adquiri decͤumus a manto
uł uxore quocumq titulo
collata siũ ultina uolunta¬
ꝑtinere existimet ꝙ ab ip̃o
parente datum uł dotis uel
ante imptias donacõnis cã
ꝓ una ex memoratis ꝑsonis
p̾stitum fuerat ut miuime
adcum sicasus culit reu̾tat᷑.
.¶ ꝓsiciendum ẽ enm ne
hac in iecta formidine parẽ¬
tum cͥca liberos nunificencia
stitem deuenerunt: qmͣuis
idem in sacris sit fructu cam̃
solo atq usu parentib deputa¬
co domiuium ei quia coniuge¬
resu̾etur. parente ꝓ emauci¬
in mat̾ius reb uł q̃ ꝑ eandem

Expanded text:
pp. Constitutionis novae filias neptes proneptes, quamvis in potestate sint, minime adquiri decrevimus a marito vel uxore quocumque titulo collata sive ultima voluntapertinere existimet, quod ab ipso parente datum vel ante nuptias donationis causa pro una ex memoratis personis praestitum fuerat, ut minime ad eum, si casus tulerit, revertatur prospiciendum est enim, ne hac iniecta formidine parentum circa liberos munificentia stitem devenerunt, quamvis idem in sacris sit , fructu tamen solo atque usu parentibus deputato, dominium ei qui a coniugereservetur, parente pro emanciin m
Abbreviated transcription (Latin):
cabunt consumptas ab heredib
enis exigent qui cas seruanͣt de¬
bucrant alienandi saueͬ nõ ob¬
ligandi suo nomie cas resciue
liberis scruari p̾cepte sunt.
eis qui reseruaturi sunt ad emp¬
patri utilicer ad ministrare cõ¬
ced̾ͥmus. diuidendi quoq res ip
sos int̾ liberos parentib ꝑ suo
arbitrio ⁊ eligendi qm̃i nolue¬
rint lũam nõ denegaimis.¬
¶ In his aute casib in quib reᷤ
ut paternas mater liberis cõ¬
numib seruare p̾ͥcepta ẽ. hec
ẽ ubi morte mariti m̾i̾io dis¬
soluto mulier ad alias nupti¬
as uen̾it uł̾ ubi ut maternas
patrem liberis comimuinib ser¬
uare censuiunis: hec ẽ ubi
morte mulieris dissoluco ma¬
tͥmonio uir ad auas nuptias
uen̾it si hereditatem enis pa¬
rentis qui prior mortuus ẽ nõ
adierint liberi licebit eis tau¬
qmͣ eius cantum res fu̾iut qui¬
uendicare .s. siuel eius qui
post̾ior moritur hereditatem
crediderĩt ad cundam. Nec qd̾
fauore liberorum duitum ẽ qͥ¬

Expanded text:
cabunt, consumptas ab heredibus eius exigent, qui eas servare debuerat. Alienandi sane vel obligandi suo nomine eas res, quae liberis servari praeceptae sunt, eis qui reservaturi sunt ademppatri utiliter administrare concedimus. Dividendi quoque res inter eos ipsos liberos parentibus pro suo arbitrio vel eligendi quem voluerint licentiam non negamus. In his autem casibus, in quibus reut paternas mater liberis communibus servare praecepta est hoc est ubi morte mariti matrimonio dissoluto mulier ad alias nuptias venit vel ubi ut maternas patrem liberis communibus servare censuimus hoc est ubi morte mulieris matrimonio dissoluto vir ad alias nuptias venit, si hereditatem eius parentis qui prior mortuus est non adierint liberi, licebit eis, tamquam eius tantum res fuerivindicare, scilicet si vel eius qui posterior moritur hereditatem crediderint adeundam, ne, quod favore liberorum indictum est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
licam siũam uindc̃e sine
aliciua crepidacõne cõuo¬
iare. Q res cum fint certiᷤ
ꝓbõnib declarata: sanciũ
moliri fu̾it ausus publice
mnis concremetur.¬
dem. Dullum ex offorõ
duci oportet. nͥ forte cuiuspi¬
am cap̾ acc᷑acõ legib institu¬
ta pulsau̾it.
rum colonus aut inquiliũ
uł scruus seu pulscturab a¬
liquo suꝑ cͥminali ułcim¬
li negõ: nõ alibi qm tuicul¬
minis ac uiri spectabił comi¬
tis domorum petatur eamẽ.
facultatem. ut quiuł pub¬
uatorum. ad agros noc nocio¬
tumos poplator intrau̾itnẽ.¬

Expanded text:
licae sententiam vindictae sine aliqua trepidatione convolare. Quae res cum fuerit certis probationibus declarata, sancimusmoliri fuerit ausus, publice vivus concremetur. Nullum ex officio duci oportet, nisi forte cuiuspiam caput accusatio legibus instituta pulsaverit. rum colonus aut inquilinus aut servus seu pulsetur ab aliquo super criminali vel civili negotio, non alibi quam tui culminis ac viri spectabilis comitis domorum petatur examen:facultatem, ut quiatorum ad agros nocturnus populator intrave
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Omnes qͦs dampnacõ¬
nis condicõ diu̾sis exiliis desti¬
natosmetas cemporis p̾stituti
incarceris implesse custodia
depͥhendit. solutos. penauin¬
cułq laxatos. custodia libera
npͥcipimus. nec formidare
miserias exilii. Sit satis inm̃¬
sorumq cruciatinum semel
luisse supplicia. nequi diupͥ¬
uatisunt a comiminis haustu
⁊ lucis aspectunõ intra breue
spacium cathenarumponde

Expanded text:
pp. Omnes, quos damnationis condicio diversis exiliis destinatos metas temporis praestituti in carceris implesse custodia deprehendit, solutos poena vinculisque laxatos custodia liberari praecipimus nec formidare miserias ullas exilii. Sit satis immensorum cruciatuum semel luisse supplicia, ne, qui diu privati sunt aurae communis haustu et lucis adspectu non intra breve spatium catenarum ponde
Abbreviated transcription (Latin):
no nõ ẽ int̾dẽm.¬
b̾r p̾ses animadu̾terit. nec
hactenus nõ utentem spacõ¬
cemporis a misisse ꝑspex̾it: uti
Namsi hoc uimime ꝓbetur
loco ꝓprio facto opere dominꝰ
fundi contin̾e a qui ⁊ facere
qno minus agertins iniga¬
ri possit nõ ꝓbetur.
alienum qui seruitutem nõ
debet ire uragere uicino mi¬
nime licet. uti autem uia pb̃¬
uca nemo recte ꝓhibetur.

Expanded text:
no non est inteno non est intedeberi praeses animadverterit nec hactenus non utentem sptemporis amisisse perspexerit, uti Nam si hoc minime probetur, loco proprio facto opere dominus fundi continere aquam et facere, quominus ager tuus rigari possit, non prohibetur alienum, qui servitutem non debet, ire vel agere vicino minime licet: uti autem via publica nemo recte prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Si quitꝰ pars adu̾sa ccͣ
su̾itucem edib cuis debitam ĩ¬
iuriose extrurit. pͥses ꝓuinci¬
e reuocare ad pͥstinam formã
dampni etiam ratõne hica ꝓ
ua gͣuitate curabit.
mp̃e. Preses ꝓuincie usu
aque qͣm ex fonte iuristui
ꝓfluere allegas contra statu¬
tam cõsuetudiuis formam ca¬
rere te nõ ꝑmtcit. cum sit du¬
rum ⁊ crudelitati ꝓimium ex
cuis p̾diis aque aginen ortũ
sitientib agris tuis ad aliorũ
usum uicinorum iniuria pro¬
pagari.
mp̃r. Simanifeste doceri
possit ius acĩ ex uet̾e more at¬
fluentis utilitatem certis fũ¬
dis irrigandi causa exibere.
emfornam atq sollempuẽ
morem innouecur. ꝓuidebit.
edificia si domus suicutem ñ
debeat. dominꝰ eiꝰ miine pro¬
hibetur. In parieteno tuo si
fenestram iuliañ ui uł clã
fecisse conuincatur. simpti¬
b suis opus colłe. ⁊ in integr̃
parietem restituere compel¬
debita seruitute parietem al¬
tius edificauit eraclius nouũ
collendi altiꝰ edificium uici¬

Expanded text:
. Si quid pars diversa contra servitutem aedibus tuis debitam iniuriose extruxit, praeses provinciae revocare ad pristinam formam, damni etiam ratione habita, pro sua gravitate curabit.. Praeses provinciae usu aqua, quam ex fonte iuris tui profluere adlegas, contra statutam consuetudinis formam carere te non permittet, cum sit durum et crudelitati proximum ex tuis praediis aquae agmen ortum sitientibus agris tuis ad aliorum usum vicinorum iniuria propagari.nus . Si manifeste doceri possit ius aquae ex vetere more atfluentis utilitatem certis fundis inrigandi causa exhibere, rem formam atque sollemnem morem innoveere, si domus servitutem non debeat, dominus eius minime prohibetur. In pariete vero tuo si fenestram iulianus vi vel clam fecisse convincatur, sumptibus suis opus tollere et integrum parietem restituere compeldebita servitute parietem altius aedificavit heraclius , novutollendi altius aedificium vici
Abbreviated transcription (Latin):
eiicodempnare. uera qͣn¬
titate earum sacram̃to fugei¬
entis manifestanda. ⁊ omin
cau̾tela qm suꝑ lite reii exiuͦ¬
sunit reddenda. que ⁊ sipeman¬
serit uirib eua cuabitur.
Sin autẽ ex gestis ap̃se habi¬
cis parte actoris minime ĩuẽ¬
capossit inueniruma ex qua
manifestum eifiat quid statu¬
endumi sit. ⁊ ab sente actore
si eum meliorem c̃am hreper

Expanded text:
condemnare, vera quantitate earum sacramento fugientis manifestanda et omni cautela, quam super lite reus exposuit, reddenda: quae et si remanserit, viribus vacuabitur. Sin autem ex gestis apud se habitis parte actoris minime inventa possit invenire viam, ex qua manifestum ei fiat, quid statuendum sit, et absente actore, si eum meliorem causam haber
Abbreviated transcription (Latin):
int: nullus tam audar inue¬
nitur. qui possit minito nior¬
ce litem ꝓtelare.Et siqͣm¬
dem pars actoris cessau̾nt cĩte¬
inis multiplicͣi dilacõne fa
tigetur reus. ⁊ tͥemni mete
post litem contestatam iam
ꝓpe finem ueniant: ut sem̃¬
stre tempus tantum eis suꝑ¬
sit: liña erit iudiciꝑ executo¬
res negocii actorem requi¬
rere. ⁊ parte fugiente exinia¬
parte actoris absenciam in¬
cusante. ⁊ iudicib omnimo
suas aures huiusmodi qonib
reserͣantib: ⁊ si ꝑ tres uices
ħoc fu̾it subsecutum: decẽ
dierum spacõ ꝑ uiumq̃mq
introitum destinato. ⁊ nec ita
cem negocii acta ap̾ se cõfec¬
ta conspicere. ¶Et si quidẽ
nicħ sufficiens actitatum ẽ
ex quo possit t̾mmino cause c̾ta
fieri comectura: nõ solum
ꝑtem fugientem ab obserua¬
cõne iudicurelaxare: s etiã
in omnes expensas q̃ conseͥcu
comodocͥealtes expendunt᷑.¬

Expanded text:
int, nullus tam audax invenitur, qui possit invito iudice litem protelare Et si quidem pars actoris cessaverit, quatenus multiplici dilatione reus fatigetur, et triennii metae post litem contestatam iam prope finem veniant, ut semenstre tempus tantum ei supersit, licentia erit iudici per exsecutores negotii actorem requirere, parte fugiente exparte actoris absentiam incusante et iudicibus omnimodo suas aures huiusmodi quaestioni reserantibus: et si per tres vices hoc fuerit subsecutum, decem dierum spatio per unumquemque introitum destinato, et nec ita cem negotii acta apud se confecta conspicere: Et si quidem nihil sufficiens actitatum est, ex quo possit termino causae certa fieri coniectura, non solum partem fugientem ab observatione iudicii relaxare, sed etiam in omnes expensas, quae consueto modo circa lites expendunt
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. P roperandum nob
uisumẽ ne lites fiant pene
ĩmortales ⁊ inͣte hominum
modum excedant. cumcri¬
minales quidem causas iani
nr̃a lex biennio conclusit. ⁊
pecumarie cause fre q̃tiores
sunt. ⁊ sepe ip̃e mat̾iami eͥm¬
nib creare noseuntur p̾sen¬
tem suꝑ hnor bicratum ponẽ¬

Expanded text:
. Properandum nobis visum est, ne lites fiant paene immortales et vitae hominum modum excedant, cum criminales quidem causas iam nostra lex biennio conclusit et pecuniariae causae frequentiores sunt et saepe ipsae materiam criminibus creare noscuntur, praesentem
Abbreviated transcription (Latin):
piciunt functones ñ ultratͥ¬
enmi metas post litem conte¬
catam ẽẽ ꝓtrahendasł s om¬
nes iudices siue mhac alma
ur̃be sine inꝓuinens mnaiorẽ
senminorem peragant ad mi¬
nistracõem. siue nmagistra¬
tib positisunt. aut ex aula
legati nõ cẽ eis concedendum
uicerius lites qͣmtͥemui spa¬
cõ excend̾e. hoc enim iudicia¬
lis magis eẽ potestatis uemo ẽ¬

Expanded text:
piciant functiones, non ultra triennii metas post litem contestatam esse protrahendas: sed omnes iudices, sive in hac alma urbe sive in provinciis maiorem seu minorem peragunt administrationem, sive in magistratibus positi sunt vel ex aula legati, non esse eis concedendum ulterius lites quam triennii spatio extendere. Hoc etenim iudicialis magis esse potestatis nemo e
Abbreviated transcription (Latin):
Deui. iNeq adexibendum
actõneq ꝓprictatis uendica¬
cõ. si nme competit ꝓp̃ea per¬
empta ẽ ꝙ aliqndo adu̾spiste
ad exibendum acdõen aliter
instrum̃ta iuris cui quepe¬
nes diu̾sam partem fuisseꝓ
bau̾is. si abisoem nõ exileant᷑.
iuxisiurandi inlitem faculta¬
tem deferri tͥ oportete.

Expanded text:
e. Neque ad exhibendum actio neque proprietatis vindicatio, si nunc competit, propterea perempta est, quod aliquando adversus te ad exhibendum actione aliter instrumenta tui iuris, quae penes diversam partem fuisse probaveris, si ab eisdem non exhibeantur, iurisiurandi in litem facultatem deferri tibi oportere.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rogare requid noui ad d̾e
desideret cum hoc ip̃m ad
alt̾utram ꝑtem ꝓficiat. sũ
diffimenda cansa ꝑ iudicẽ.
siue ad maiorem pot̃atem
referenda sit.
encia p̾beatur quicause cõ¬
tinenciam diuidit. ⁊ ex bñfi¬

Expanded text:
novi addere desiderent, cum hoc ipsum ad alterutram partem proficiat, sive definienda causa per iudicem sive ad maiorem potestatem referenda sit. entia praebeatur, qui causae continentiam dividit et ex benefi
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si sollempnib sti¬
pendins honeste sacram̃to
soluitus es. licet super huuis¬
modire instrum̃ta ut dicis
posse dubium ẽ nõ¬
dem. E i const̾itꝓprieta¬
tem posso̾uis de qua agitur
apͥuos eẽ ꝓuidebit indexex
psona fructuane milmu p:¬
iudicinn cominio nr̃o com¬
parari ꝓp̃ amissionem instru¬
mentoꝵ.¬

Expanded text:
. Si sollemnibus stipendiis honeste sacramento solutus es, licet super huiusmodi re instrumenta, ut dicis,posse dubium no. Si constiterit proprietatem possessionis de qua agitur apud vos esse, providebit iudex ex persona fructuarii nullum praeiudicium dominio comparari propter amissionem instrumento
Abbreviated transcription (Latin):
mstrimĩtis inignis extine¬
tis debitores qͣnͣtitatum cebi¬
carum renuere ad solucõem.
ita nõ statim casum conq̃re¬
tib facile credendum ẽ. in¬
telligere itac debetis non
existentib instrũtis uos
iuł auis arguñitis ꝓbare fidẽ

Expanded text:
instrumentis vi ignis extinctis debitores quantitatum debitarum renuere solutionem, ita non statim casum conquerentibus facile credendum est. Intellegere itaque debetis non existentibus instrumentis vel aliis argumentis probare fidem
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si adu̾sarius cuus ap̃
acta psidis ꝓuincie eumfi.¬
des instrumñti ꝙ ꝓ ferebut in
dubium renõcaretur. nõ se.
nsurum contestatꝰ est. uereri
nõ debes ne exea scͥptura qmͣ
nõ eẽ ueram etiam ꝙ confes¬
sioncẽ eis coustit̾it negociũ
demuo repetatur.

Expanded text:
. Si adversarius tuus apud acta praesidis provinciae, cum fides instrumenti quod proferebat in dubium revocaretur non se usurum contestatus est, vereri non debes , ne ex ea scriptura, quam non esse veram etiam professione eius constitit, negotium denuo repetatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ucilia sunt nõ omnimꝰ
logati uł ficei cominissi ꝑ se¬
cutõ catur. s ita deminũ si
relinqñdi studio huiusmodi
u̾ba fu̾int ascͥpta. uñ te uo¬
liuitatis nõ iuris qõnemi in
predes cuas contulisse palã
ẽ. Eum igr lecto cestam̃to a¬
nimadu̾timus maritum tu¬
um ex p̾cedente donacõne
dominiun cͥ conseruasse. se¬
curitati q tue ad optinen¬
dami ꝓprietatem cauisse .ii¬
dicõrum u̾borii coceptõ
nõ sidei cominissum relictũ

Expanded text:
tum utilia sunt, non omnimodo legati vel fideicommissi persecutio datur, sed ita demum, si relinquendi studio huiusmodi verba fuerint adscripta. Unde te voluntatis, non iuris quaestionem in preces tuas contulisse palam est Cum igitur lecto testamento animadvertimus maritum tuum ex praecedente donatione dominium tibi conservasse securitatique tuae ad obtinendam proprietatem cavisse , inditorum verborum conceptio non fideicommissum relict
Abbreviated transcription (Latin):
seuerau̾it ex eadem pos¬
sõne ad supplendam pe.¬
cuniam q̃ ex bonis ab eo re¬
lictis colligi neciuiuit conse¬
rendum ẽ. qd si liberalitis ce¬
norem mnutata uoluntate
p̃rcuus interrupit in here¬
dicate eius cominium rese

Expanded text:
st, ex eadem possessione ad supplendam pcuniam, quae ex bonis ab eo relictis colligi nequivit, conferendum est. Quod si liberalitatis tenorem mutata voluntate pater tuus interrupit, in hereditate eius dominium rese
Abbreviated transcription (Latin):
arum nobis nullum discus¬
sorem aut moderatorem eẽ
audeat eiunuelut auena ap¬
petentem supplicõ cohercere

Expanded text:
arum vobis nullum discussorem aut moderatorem esse audeat, eum velut aliena appetentem supplicio coercere
Abbreviated transcription (Latin):
maxnue inlib̾torum sucessioni¬
b. Ne uideantur ex eo ꝙ ad tu¬
tele grauamẽ nõ ueniunt
successionis eniolum̃tum aunt

Expanded text:
maxime in libertorum successionibus ne videantur ex eo, quod ad tutelae gravamen non veniunt, successionis emolumentum amit
Abbreviated transcription (Latin):
enmiaminutuam acciperet
minores usuras menopha¬
dei ccepit: nec maiores cari
S postulauit ac ꝑ hoc nõ re¬
cessisse aminorum pracõne
eum ꝓbari pot̃. eas usuras cõ¬
putari oportet. quarum in
eractõne creditor ꝑseueraiit
stetisse quo minus intra pre¬
norum usurarinu solu̾es. ⁊
ꝑt̾ucores filiorum creditoris
qm eas acciꝑenolu̾nt. idq apͥ
iudicem datum ꝓbai̾ns eiꝰ
temporis quo ꝑ ce nõ stetisse
apparinit. usure miaiores ñ
erigentum oꝵ sietiam sortem
deposiusti exinde ex quo id fac¬
cum apparu̾it in usuras nõ
conuenieris.
ultra sortis summam usure¬

Expanded text:
uniam mutuam acciperet, minores usuras Menophadem accepit nec maiores dari sibi postulavit ac per hoc non recessisse a minorum praestatione eum probari potest, eas usuras computari oportet, quarum in exactione creditor perseveravitstetit quominus intra tenorum usurarum solveres, sed per tutores filiorum creditoris, qui eam accipere noluerunt, idque apud iudicem datum probaveris, eius temporis, quo per te non stetisse apparuerit, usurae maiores non exigentur. quod si etiam sortem deposuisti, exinde, ex quo id factum apparuerit, in usuras non convenieris. ultra sortis summam usur
Abbreviated transcription (Latin):
probata. cunc ex alt̾a parte
que iam pene conuicta est
opponicompensacõnem
iam certo ⁊ indubitato debi¬
co ⁊ moratoriis ambagib spẽ
condempnaconis excin.¬
di. ¶ hoc itaq iudices ob¬
seruent. ⁊ nõ ꝓcliuiores in
a̾mittendas compensacõnes
cxistant nec molli animo cas
suscipiant. s iure stricto u¬
tentes. ⁊ si inuen̾int easma¬
iorem ⁊ ampliorem exposc̾e
in aniginem eas quidem alii
iudicõ reseruent. litem aut̃
pristinam iam pene expe¬
ditam sĩa tͥminali compeᷤᷤ¬
cant. excepta actõne depͥoĩ¬
Iti secundum nr̃ãm sanctio¬
uem inqua nec compensa¬
cõm: locum ẽẽ disposuimꝰ.
¶possonem autẽ alienam
perperam ꝑ uim occup anti¬
b compensacõ nõ datur.

Expanded text:
probata, tunc ex altera parte, quae iam paene convicta est, opponi compensationem iam certo et indubitato debito et moratoriis ambagibus spem condemnationis excludi. Hoc itaque iudices observent et non procliviores in admittendas compensationes existant nec molli animo eas suscipiant, sed iure stricto utentes , si invenerint eas maiorem et ampliorem exposcere indaginem, eas quidem alii iudicio reservent, litem autem pristinam iam paene expeditam sententia terminali componant: excepta actione depositi secundum nostram sanctionem, in qua nec com pensationi locum esse disposuimu Possessionem autem alienam perperam occupantibus compensatio non datur.
Abbreviated transcription (Latin):
nacõ facta ẽ non adiectis
usuris nec ꝓuocacõ secuta ÷̃.
sinita retractanda nõ sunt.
Nec eius temporis ꝙ post rẽ
iudicataui fiuxit: usure ul¬
lo iuire postulantur nͥ ex¬
Dem. O iea pactõne uxor
ua mutuam pecuniam
dedit ut uice usurarum in¬
hĩtaret. pacto q ita ut con¬
tuenit usa ẽ. nõ etiam locã¬
do domuni pensionem re
domus redig̾et si locaret᷑
qmͣusurarum lecigitima¬
rum racõ coiligit iminie
oportet. licet enim ub̾iore
sorte poc̾it contrahi locacõ:
nõ ideo tam̃ illicitum fenꝰ
ẽẽ contractum. s ulius cõ¬
ducta hĩtacõ cͥ indetur.
mp̃r. Cum allegas uxo¬
rem tuam ea condicõne
mille aureorum nim̾o
qͣntitatem sumpsisseut si
intͣ diem c̾cum debitum sa¬
tis nõ feciss cum pena qͣdru¬
pli redderet ꝙ accepit. iuris
forma nõ patitur legem
⁊contractꝰ istius ultra peuã
legitimarum usurarum
posse ꝓcedere.
caretur ac nisiis mod̾isua
die fuiss oblatus m̃surarũ
additam̃tis infraudem usura¬

Expanded text:
natio facta est non adiectis usuris, nec provocatio secuta est, finita retractanda non sunt: nec eius temporis, quod post rem iudicatam fluxit, usurae ullo iure postulantur nSi ea pactione uxor tua mutuam pecuniam dedit, ut vice usurarum inhabitaret, pactoque ita ut convenit usa est, non etiam locando domum pensionem redsi plus domus redigeret, si locaretur, quam usurarum legitimarum ratio colligit, minime oportet. licet enim uberiore sorte potuerit contrahi locatio, non ideo tamen illicitum fenus esse contractum, sed vilius conducta habitatio videtur.. Cum adleges uxorem tuam ea condicione mille aureorum numero quantitatem sumpsisse, ut, si intra diem certum debito satis non fecisset, cum poena quadrupli redderet quod accepit, iuris forma non patitur legem contractus istius ultra poenam legitimarum usurarum posse procedere. aretur, ac, nisi is modus sua die fuisset oblatus, mensurarum additamentis in fraudem usura
Abbreviated transcription (Latin):
dem. P ei tetentoempis¬
noris isuras seruan pͣosse delͫ
quib pͥstandis conuenit. l
stipulacõ int̾epoĩta nõ sit m̾ie¬
co constitutum ẽ ⁊ rõnem ht̃.
cum pignora cõdicõne pacti
etiamꝰͥ usuris obstricta suit.
.¶ Szemin in cansa de qua
agis hec racõ cessat. si quidẽ
cempore contractꝰ &e minori¬
b usuris petendis conuenit.
postea autem cum se debitor
p̾staturum maiores reꝓmi¬
sit: nõ pot̃ uideri n᷑ata retẽ¬
io pignoris qͣnͣdo eo tempore
usuras mauoses ex sapulatu
petentem si ꝓ becur ꝑ c̾cos
aunos nimiores postea conse¬
etiam adu̾sus defensores ciui
quincuncos amitam pupil¬
lorum ur̃orum q̃ maiores
cauerat dependisse.

Expanded text:
e. Per retentionem pignoris usuras servari posse, de quibus praestandis convenit, licet stipulatio interposita non sit, merito constitutum est et rationem habet, cum pignora condicione pacti etiam usuris obstricta sint. Sed enim in causa de qua agis haec ratio cessat, si quidem tempore contractus de minoribus usuris petendis convenit, postea autem, cum se debitor praestaturum maiores repromisit, non potest videri rata retentio pignoris, quando eo tempore,usuras maiores ex stipulatu petentem, si probetur per certos annos minores postea conseetiam adversus defensores civitquincunces amitam pupillorum vestrorum, quae maiores caverat, rependisse.
Abbreviated transcription (Latin):
cius ꝙ inͦdebite soluisti potes
opponere.
mi pili peciniã soluistis.
supsticõsam gentis sollicitu¬
diuem ne ab ip̃is conuenti
hanc eis imputare iumime
possitis. uł a nob̾ quicqͣm de¬
exigatur. si cantum qnͣtum
eis cutores debuerunt. uel
uos nomine ip̃orum maio¬
rem qnͣtitatem dedisse pro¬
betur.
ꝑensacõne hĩta. ⁊ siquidã¬
plius debcas soluens uel ac¬
cipere creditore uolente offe¬
rens aut consignatum depo¬
nens de pignorib agere pͥoteͦ¬
Dem. Siuelut in id debi¬
tum ꝙ sollempnnium pub¬
licarum pensitacõnum de¬
bueras nonnne compensat᷑o
tͥnicħ petiturum postea u᷑ni¬
cnano scͥpsisti redditis queue¬
uerant in compensacõem.
nõ indebiti soluti repeticõs
aude debiti competit accõ.
omnib accõnib ip̃o iure fi̾
sancinnis. nuila differencia
int̾ se obsu̾anda. ¶Itam̃ cõ¬
pensacõnes obici iubenius.
sicausa ex qua compensat᷑ u¬
quida sit. ⁊ nõ multis amba¬
gib inuodata. s possit iudi¬

Expanded text:
quod indebite solvisti potes opponere. mipili pecuniam solvistis, superstitiosam geritis sollicitudinem, ne ab ipsis conventi hanc eis imputare minime possitis vel a vobis quicqexigatur, si tantum, quantum eis tutores debuerunt, vel vos nomine ipsorum maiorem quantitatem dedisse probetur. pensatione habita, si quid amplius debeas, solvens vel accipere creditore nolente offerens et consignatum deponens de pignoribus agere pote. Si velut in id debitum, quod sollemnium publicarum pensitationum debueras nomine, compensaturo tibi nihil petiturum postea Muciano scripsisti, redditis quae venerant in compensationem non indebiti soluti repetitio, sed ante debiti competit exactio. i sancimus nulla differentia inter se observanda. Ita tamen compensationes obici iubemus, si causa ex qua compensatur liquida sit et non multis ambagibus innodata, sed possit iudi
Abbreviated transcription (Latin):
bedente ꝓmissio usurarum
ꝓbetur. l instrum̃to conscͥp¬
ca nõ sit: cam̃ iure optimode
bentur.
possõ rei ccaͬdita est. si p̾ciui
uenditori nõ optułit. qmͣnis
pecinam obsignatam inde¬
pͥoĩti causa habu̾it. equitatis
racõne pͥstare cogitur.
ꝑignoris obligatam sͥ rem
tenet. pecuniam debitam ẽ
usuris testib p̾sentib obtu¬
listi ea q nõ accipiente obsig

Expanded text:
edente promissio usurarum obetur, licet instrumento conscripta non sit, tamen iure optimo debentur. possessio rei tradita est, si pretium venditori non obtulerit , quamvis pecuniam obsignatam in depositi causa habuerit, aequitatis ratione praestare cogitur. pignoris obligatam sibi rem tenet, pecuniam debitam cum usuris testibus praesentibus obtulisti eaque non accipiente obsign
Abbreviated transcription (Latin):
nõ exigintur. qͦtinis cempo¬
re solucõnis summa usurar
excedit eam cõmputatõem.
tuodati acͥcessio etiam ex nu
ligato credicor post oblatam
iure sͥ pecuniam qͣm nõ sus¬
cepit.sifructum a ceepit exb¬
u̾an sortis debitum c̾cui ẽ¬

Expanded text:
non exiguntur, quotiens tempore solutionis summa usurarum excedit eam computationem. tuo dati accessio etiam ex nudligato creditor post oblatam iure sibi pecuniam, quam non suscepit, si fructum accepit, exonerari sortis debitum certum e
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃r. Noniustam ce g̾ere
souicitudinẽ ꝑ fidei cõmis¬
sum relicte porcõnis ħ̾edi¬
tatis ꝑspicimus. uerentem
ne fructum amittas relic¬
ti fidei cõmissi qm̃i auia ces¬
catoris ex ꝑte scͥpta heres ⁊
tͥ rogata restituere callidi¬
cate ac fraude repudiauit.
ut ad alium nepotem enu¬
demq coheredem deuolua¬
eitꝰ tur portõ. acmotͥ nominatĩ
nõ fuerat fidei cõmissum re¬
lictu. ⁊ coacta suspectam
hereditatem adire pͥus qͣm
ꝓherede gereret : reb sit hu¬
manis exempta diuo anto¬
mino parenti nr̃o deb̾i ⁊̃ a
substitutis fidei cõmissum
contempiacõne iudicii te¬
catoris qͣni cacite ab his repe¬
titum iam dudum placũ¬
it. ueq enim ciuarte reten¬
cõnem qͣm illa q̃ repudia¬
u̾it hereditatem a dire coac¬
ca ut suspoctam reciuere
nõ pocuit cim̾e debes.
fidei cominissum bereditas
recte relinquit᷑. gͥ si ce uxor
cua ⁊ priuignum suum in
discrimine mortis constitu¬
ta designauit ueue suocessi¬

Expanded text:
. Non iustam te gerere sollicitudinem per fideicommissum relictae portionis hereditatis perspicimus verentem, ne fructum amittas relicti fideicommissi, quoniam avia testatoris ex parte scripta heres et tibi rogata restituere calliditate ac fraude repudiavit, ut ad alium nepotem eundemque coheredem devolvatur portio, a quo tibi nominatim non fuerat fideicommissum relictum, et coacta suspectam hereditatem adire, priusquam pro herede gereret, rebus sit humanis exempta: cum divo Antonino parenti nostro deberi etiam a substitutis fideicommissum contemplatione iudicii testatoris quasi tacite ab his repetitum iam dudum placuerit. Neque enim quartae retentionem, quam illa quae repudiaverit hereditatem, adire coacta suspectam retinere non potuit, timere debes fideicommissum hereditas recte relinquitur. Igitur si te uxor tua et privignum suum in discrimine mortis constituta designavit velle successi
Abbreviated transcription (Latin):
seu filiab ex equis ꝑtib uel
in ecnus ħeredib institutis in¬
uicem seu simplicit quoscã
ex hiis auñ qñdam rogau̾it cͥ
prior sine lib̾is decessit porto¬
cõnem hereditatis suꝑstiti
sen suꝑstitib restituere. ut

Expanded text:
seu filiabus ex aequis partibus vel inaequis heredibus institutis, invicem seu simpliciter quosdam ex his aut quendam rogaverit, qui prior sine liberis decesserit, portionem hereditatis suae superstiti seu superstitibus restituere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
iempnitate uborum uosob
integram soluisti ce restituen¬
da tͥ parte contra ionem exꝑi¬
riu̾t debitum posceres iudice
cognoscente potes.
creditori nõ contemplacõne
cominirerum eamfenon dã¬
ci principalit̾ obligatum ob

Expanded text:
mnitate verborum vos integrum solvisti, de restituenda tibi parte contra ionem experiri, ut debitum posceres, iudice cognoscente potes. creditore non contemplatione domini rerum eam fenori dante, principaliter obligatum ob
Abbreviated transcription (Latin):
Dem̃. Si ꝓmutua pecum¬
a qnͣ a creditore poscebasar
tas accepistralto auro pigno
co partium diffinita est. et u¬
surarum citulo legitimaxan¬
cum recde petit᷑. nẽ quicqmͣ
tͥ ꝑdeẽ potest qd̾ minoris cẽ¬
p̾cupignus q dedisti propoĩs¬
cõni pareas.
dem. Qum de ingallia c̃¬
sintropho certum airi pondꝰ.
itemq num̾atam pecumiã
mutuo dedisse ut rome solũ¬
etur p̾cib asseueras aditus
compeus iuder ¶duos reos
mmadu̾terit. cotum debitũ.
alioqum qd̾ dedisti solum tͥ res¬
titui iubebit.
Dem. Eo ꝙ a multis ꝓprii
debiti singulorum obligacõ¬
uis uno cantum instriũto
ꝓbacõ continetur. ẽxacõnõ
int̾ peuetur. sia̾msi ꝓpecu¬
nia qmmutuo dedisti tͥ innũ
stipulanti qui debuerant spo¬
ponderunt negocii gesti pẽ¬
intencia contractum rccte
hĩti nõ constituit irritum.

Expanded text:
. Si pro mutua pecunia, quam a creditore poscebas, atas accepisti, dato auro pignoum placito definita est, et usurarum titulo legitima tantum recte petitur. nec quicquam tibi prodesse potest, quod minoris epignus quod dedisti proptioni pareas. . Cum te in Gallia cSyntropho certum auri pondus itemque numeratam pecuniam mutuo dedisse, ut Romae solveretur, precibus adseveras, aditus competens iudex, si duos reos nimadverterit, totum debitum, alioquin quod dedisti solum restitui tibi iubebit.Eo, quod a multis proprii debiti singulorum obligationis uno tantum instrumento probatio continetur, exactio non interpelletur. nam si pro pecunia quam mutuo dedisti tibi vinum stipulanti qui debuerant spoponderunt, negotii gesti paenitentia contractum habitum recte non constituit irritum.
Abbreviated transcription (Latin):
culistis. ¶ Ac multo magis
manẽ cimorem geritis si ꝓ¬
pͥccuma nm̾ata oleinisus¬
ceptum instrim̃to sit colla¬
tuuicum ⁊ si reddendi sapu¬
lacõnuia subiccta ẽ ⁊ himis
rei ẽ hĩta sollempinscontes¬
cacõ. insuo staturemanen¬
te co ꝙ uere fc̃mintercessit.
er olei acceptiscͥpturanicħ
deb̾imanifestum est.
citatis facta nouacõne per
stipulacõem usuras licitas
contra q̃m supplicas stipu¬
latꝰ es falsa mucue dace qͣnti¬
tatis demonstratõ premissa.
defecerat sua subͥa quominꝰ
usq ad modum placicum
usure ꝑossint exigi nicħ̾no¬
oet. ¶ Siu̾o citra uincnlũ
stipuł acõnis cantum uni¬
tuam pecumã datam cõscͥp¬

Expanded text:
ulistis. Ac multo magis inanem timorem geritis, si pecunia numerata oleum susceptum instrumento sit collatum, cum, si reddendi stipulatio nulla subiecta est et huius rei est habita sollemnis contestatio, in suo statu remanente eo, quod vere factum intercessit, ex olei accepti scriptura nihil deberi manifestum est.titatis facta novatione per stipulationem usuras licitas contra quem supplicas stipulatus es, falsa mutuae datae quantitatis demonstratio praemissa, defecerat substantia, quominus usque ad modum placitum usurae possint exigi, nihil nocet. Si vero citra vinculum stipulationis tantum mutuam pecuniam datam conscrip
Abbreviated transcription (Latin):
ras. ut es alienłum prĩs cuiñ
ꝓporcõnib hereditariis ex sol¬
uatis tu ⁊ frater coheres cuus
s ꝓ estimatõe rerum p̾lega¬
carum. cum sit explorati iu¬
ris hereditaria onera ad he¬

Expanded text:
ras, ut aes alienum patris tui non pro portionibus hereditariis exsolvatis tu et frater coheres tuus, sed pro aestimatione rerum praelegatarum, cum sit explorati iuris hereditaria onera ad sc
Abbreviated transcription (Latin):
poĩtis celebrare ⁊ iudicemqui¬
dem eum recusare. Illico enĩ
idest intra cridnum ꝓximũ
sine ulla dilacõne compelli
arbitrum. uł arbitros elig̾e
⁊ ap̾ eoslitigare. ne ⁊ datus
index remoueatur. ⁊ alterñ
eligatur electõe uidelicet ar¬
bitri. siuariatum int̾ parces
fu̾it. ¶ Similimodo uł p̾si¬
dis ꝓuincie si ad est uł defen¬
soris uł locorum uł mag̃ratu¬
um municipii arbitrio diri¬
menda. ⁊ executore negõrum
cuimandata est huiusmodi
cause accõ iunuinente.⁊ sta¬
cuta ab arbitris effectuimã¬
cipante. nisi fu̾it ꝓuocatum.
Tunc enimip̃e qui iudicem
ant᷑ca dedit qͥ suspectus uis
est. appellacõne crutinata
formam cãe imponat legiti¬

Expanded text:
itis celebrare et iudicem quidem eum recusare, ilico autem, id est intra triduum proximum, sine ulla dilatione compelli arbitrum vel arbitros eligere et apud eos litigare, ne et datus iudex removeatur et alter non eligatur: electione videlicet arbitri, si variatum inter partes fuerit, simili modo vel praesidis provinciae, si adest, vel defensoris locorum vel magistratuum municipii arbitrio dirimenda et exsecutore negotii, cui mandata est huiusmodi causae exactio, imminente et statuta ab arbitris effectui mancipante, nisi fuerit provocatum. tunc enim ipse, qui iudicem antea dedit qui suspectus visus est, appellatione trutinata formam causae imponat legiti
Abbreviated transcription (Latin):
licas. uł. pp̃ causarum multi¬
cudinem omnia huiusmodi
negocia nõ potuerint cognos¬
cere iudices dandi hant potã¬
tem. ¶Qd̃ nõita accrpicon¬
uenit ut etiam in his cainis
in quib solebant ex oͦffõ suo
cognosceredandiindices lm̃a
ꝑmissa credatur. qd usq ad¬
eo inpͥsidũm cognicõne reci

Expanded text:
blicas vel propter causarum multiblicas vel propter causarum multitudinem omnia huiusmodi negotia non potuerint cognoscere, iudices dandi habeant potestatem. Quod non ita accipi convenit, ut etiam in his causis, in quibus solebant ex officio suo cognoscere, dandi iudices licentia permissa credatur: quod usque adeo in praesidum cognitione reti
Abbreviated transcription (Latin):
fetre. ⁊ remou̾e ab exec̾ucõe
eos ⁊ alios ydoneos superpon̾e.
uł eciam mulctis afficere. set
siquidem illustres sint iudi¬
ces usq ad sex solidorum silm¬
mani. ¶ Sin aut̃ alu usq ad
tres tiĩmodo aureos.: ⁊ ad iu¬
dicos quorum intex est refer¬
ri qiuatenus milicia exuti pe¬
nas luant corporalos. Nrĩs ã
amplissimis iudicib liñasit
⁊ maiores penas ⁊ corporales
maculas executorib impon̾e.
simale fu̾int cͥca lites u̾sati
ut sciant nõ ẽẽ causas eius
ludendas. nec lucri gr̃a alic
eis idicium imponendiu.¬
gent᷑i daudi iudices int̾ dici
priuatas ꝑsonas nõ contẽpb.¬
etere facultatem maiifestũ
est. ⁊ ideo siit allegatis inter
pͥnatas ꝑsonas iscuimi iue¬
ministis arbntros dando puta
u̾it: sĩa ab eis ꝓlata. muillo
iure subsistit.
Dem. PAacẽt᷑ nob̾ pͥsides de
his cansis in quib qd ip̃inõ
possunt cognosc̾e. añ hãe pe¬
dancos iudices dabant. nocõ¬
nis sue examẽ adhibere ita

Expanded text:
 removere ab exsecutione eos et alios idoneos supponere vel etiam multis adficere, sed si quidem illustres sint iudices, usque ad sex solidorum summam, sin autem alii, usque ad tres tantummodo aureos, et ad iudices quorum interest referre, quatenus militia exuti poenas luant corporales. Nostris autem amplissimis iudicibus licentia sit et maiores poenas et corporales maculas exsecutoribus imponere, si male fuerint circa lites versati, ut sciant non esse causas a se deludendas nec lucri gratia aliquod eis vitium imponendugenti dandi iudices inter privatas personas non competere facultatem manifestum est: et ideo si, ut adlegatis, inter privatas personas is cuius meministis arbitros dandos putavit, sententia ab eis prolata nullo iure subsistit. Placet nobis praesides de his causis, in quibus, quod ipsi non possent cognoscere, antehac pedaneos iudices dabant, notionis suae examen adhibere, ita
Abbreviated transcription (Latin):
leges nr̃as nõ ad optiuo extͣ¬
neo prĩ s naturałb us ad mo¬
remaneat in sacris prĩs natu¬
rał qͣi imaginana quadam
i nona affectione ei acquisi¬
ta. nõ pͥstine cognoacõnisdi¬
minucõne introducta ¶S
siquidem remancat intaniad¬
opcõne inhoctantum modo

Expanded text:
leges nostras non adoptivo extraneo patri, sed naturali usque ad moremaneat in sacris patris naturalis, quasi imaginaria quadam et nova adfectione ei adquisita, non pristinae cognationis deminutione introducta. Sed si quidem remaneat in tali adoptione
Abbreviated transcription (Latin):
limꝰ iulũe agregacõius ut succedat ab inte. ac
certis reliquiis ex iure natura¬
li remañtib ⁊ quileg̃minis erat
familie adoptine. is natura e
fuerat cognatꝰ. Quis enimina¬
tͥna iura poscit abolerecum
uidebatur ex antiquo iure pa¬
trem quidem hrẽ ad optiuum
irẽm autem eam qm nat᷑a
cognoscit. ⁊deo sanctimus ⁊¬
sihãt huinsmodi filius iura
sionem. ut nõ ⁊̃ legitimaĩa
ad familiam extͣnei prĩs ad¬
optinihãt nec ip̃a ad eum
tnia fu̾int deissoluta: timc
mulus ei penitꝰ regressus ad
adoptium extͣneum prẽm
⁊ simoriatur intestatus relĩ¬
aͣtur s infincat cantummodo
prẽmnaturalem cognoscens.
canqͣm nõ fuiss abinicõ in ad¬
opcõem tnsiatus ¶ Q autem
de aliis adoptiiis dixiinis.
hec sanctimus ⁊̃ de his quiex
sabrimano senatus consuico
extribrmanb fucrant ab ex¬
tͣneo adoptati. mula penitꝰ doif¬
ferencia int̾ alios adoptinos
⁊ cos introducenda. Q infilio
diximus in ad opoc̃em apr̃e da¬

Expanded text:
a certis reliquiis ex iure naturali remanentibus, et qui legitimus erat familiae adoptivae, is naturalis fuerat cognatus. quis enim materna iura possit abolere, cum videbatur et antiquo iure patrem quidem habere adoptivum, matrem autem eam, quam natura cognoscit? Et ideo sancimus, etsi habet huiusmodi filius iura sionem, ut non etiam legitima iura ad familiam extranei patris adoptivi habeat, nec ipsa ad eum tiva fuerint dissoluta, tunc nullus ei penitus regressus ad adoptivum extraneum patrem, etsi moriatur intestatus, relinquatur, sed maneat tantummodo patrem naturalem cognoscens, tamquam non fuisset ab initio in adoptionem translatus. Quae autem de aliis adoptivis diximus, haec sancimus etiam de his, qui ex afiniano senatus consulto ex tribus maribus fuerant ab extraneo adoptati, nulla penitus differentia inter alios adoptivos et eos introducenda. Quae in filio diximus in adoptionem a patre da
Abbreviated transcription (Latin):
dicare lũiam. auita ⁊ ꝓ anita
affectõne hoc omnia resocante
s hecman̾e integranisi ams
⁊ ꝓanus cinancipatum foc̾it fi¬
lium adoptinm. cunc ⁊ enĩ
necẽeẽ. it̾um ad patremnatu¬
ralem enm ren̾ti. cumcman¬
cipacõnis interueutu adoptõ
in qͣmcumq ꝓsonam fc̃adis¬
soͥuitur. ¶ S ne articulum
adopcõnis inextͣncam ꝓsonã
fc̃e. sine lege reliquanuis. li¬
cenciam damus cali adoptino
prĩ .i. extranco. si uolu̾it. ni¬
chil eicestam̃to suo relmq̃re.
s quicqͥd ei relinq̃rit hoc liber¬
alitatis nõ logitimo uinculo
adstricdum tum cnim ꝑ om¬
ma nature sue filnm aggre¬

Expanded text:
dicare licentiam, avita et proavita adfectione haec omnia resecante. Sed haec manere integra, nisi avus et proavus emancipatum fecerint filium adoptivum: tunc etenim necesse est iterum ad patrem naturalem eum reverti, cum emancipationis interventu adoptio in quamcumque personam facta dissolvitur. Sed ne articulum adoptionis et in extraneam personam factae sine lege relinquamus, licentiam damus tali adoptivo patri, id est extraneo, si voluerit, nihil ei testamento suo relinquere, sed quidquid ei reliquerit, hoc libertatis sit, non legitimo vinculo adstrictum: cum enim per omnia naturae suae filium adgre
Abbreviated transcription (Latin):
distinguit nec ex causa hac
utriusq prĩs perc̾et succes¬
sionem. Naturas quidemuo¬
lutate eius cͥcimnentus.
forte haleat n tͥum aliud ni¬
cium erat exortum. si enim
post prĩs nacurał obitum pr̃
adoptinus ꝑ emancipacõms
modum ius ad opcõuis dissol¬
uiss. inilla spes eiremane¬
bat. n contra pris ip̃inaturał
uolitatem. quia mortis eiꝰ
cempore in alieua suerat fa¬
milia consaitutus. n contra
ad optium prẽm. quiaꝓ emã¬
cipacõem eius famile exemp
Eꝰ ⁊ideo talem dubitacõem ⁊
cale nicinincorrigentes. sanc¬
timus ꝑ ad opcõem quidem
ad extraneam ꝓsonam fcãm
ira naturał patris minimedis¬
solui s ita eum ꝑmanere qͣinõ
fuissi inanenamfamuiantn¬

Expanded text:
istinguit, ne ex hac causa utriusque patris perderet successionem, naturalis quidem voluntate eius circumventus, forte habebat, et iterum aliud vitium erat exortum: si enim post patris naturalis obitum pater adoptivus per emancipationis modum iura adoptionis dissolvisset, nulla spes ei remanebat neque contra patris naturalis voluntatem, quia mortis eius tempore in aliena fuerat familia constitutus, neque contra adoptivum patrem, quia per emancipationem eius familia exemptus est: ideo talem dubitationem et tale vitium corrigentes sancimus per adoptionem quidem ad extraneam personam factam iura naturalis patris minime dissolvi, sed ita eum permanere, quasi non fuisset in alienam fami