comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ muliebris relegari. scđȩ generationis tẽporȩ. nec auiciis. intẽperantiaq:
discedentib tam̃ penã reiectionẽq in de teriora cessare. docnec insti

Expanded text:
naturae muliebris relegari secundae generationis tempore; nec a uitiis intemperantiaque desciscentibus tamen poenam reiectionemque in deteriora non cessare, donec insti
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ omerũ . eẽ. dicimꝰ diuinũ poȩtã: Futurũ uõ sic. eẽ.dici. ñ ut iam exista
atq: ad p̃sens habeat᷑. ut cũ dicimꝰ ad annũ ꝓximũ lustri. eẽ. cõclusionem:¬

Expanded text:
ut cum Homerum «esse» dicimus diuinum poetam. Futurum uero sic «esse» dicit ut non iam existat ut cum Homerum «esse» dicimus diuinum poetam. Futurum uero sic «esse» dicit ut non iam existat atque ad prae
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ & roplicabilis. Imago itaq ut intellegibilis muđ ꝑ ȩuũ. sic sensibilis
ꝑomẽ tẽpus. Alia quippe exẽploꝵ. alia imaginũ uita. recteq uno eodemiq
momento munđ ex edifficabat᷑ sensibilis. & dierũ noctiumq instituebantur
uices elem̃ta. seriesq tpr̃is: ex quib m̃ses & anni partes eiꝰ ratione: hac suppu¬
tatione diuiduȩ. Nosq hȩc cũ xuo assignamꝰ in ꝗt iđ solitarie naturȩ. ñ recte¬
partes indiuidue rer singimꝰ. dicimus enĩ fuit ẽ erit. At illi solũ eẽ. conpetit.¬
Dict̃ enĩ p̃terita quidẽ omia iam esse desisse. siꝗd porro inmineat. hoc nondum
et̃ p̃sentia uõ neq plane. eẽ. neq omnino ñ. et̃ ꝓpt̾ instabilẽ. atq in refrena¬
bile mom̃toꝵ agmen Fluere enĩ & transire omĩa ostendit. Ergo p̃teritam
ꝗdẽ tẽ poris partẽ. sic dicit. eẽ. ut intellegat᷑ suisse non ut ad p̃sens existere.

Expanded text:
et replicabile. Imago Itaque ut intellegibilis mundus per aeuum, sic sensilis per omne tempus — alia quippe exemplorum, alia imaginum uita — recteque uno eodemque momento mundus exaedificabatur sensilis et dierum noctiumque instituebantur uices, elementa seriesque temporis ex quibus menses et anni, partes eius ratione ac supputatione diuiduae. Nosque haec cum partes indiuiduae rei fingimus. Dicimus enim "fuit est erit", ast illi esse soDicunt enim praeterita quidem omnia iam esse desisse; si quid porro immineat, hoc nondum esse; praesentia uero neque plane esse neque omnino non esse propter instabile atque inrefrenabile momentorum agmen; fluere enim et transire omnia ostendit. Ergo praeteritam quidem temporis partem sic dicit «esse», ut intellegatur «fuisse», non ut ad praesens existere,
Abbreviated transcription (Latin):
psa utrũ diuina erit anima an maligna : An uõ rati
uenient. Sed nimirĩ monstrisimile ẽ dicere ratione fieri mala. quȩ
multo uerius dicent᷑. nulla ratioẽ iniquus ẽ. uel etiã libidinosus. Se

Expanded text:
ipsa utrum diuina erit anima an maligna? An uero ratioipsa utrum diuina erit anima an maligna? An uero ratiouaeque futura erunt prouenient? Sed nimirum monstri simile est dicere ratione fieri mala, quae multo uerius dicentur nulla ratione. Iniquus est uel etiam libidinosus; se
Abbreviated transcription (Latin):
bona. aninuitis : Siue uolentibus : animalia sunt stelle. et uita propo¬
situm mouentur. Si in uitis. nullus est earum actus. Certe aut omnes
stelle diume sunt & bone. ne quicquam fatiunt mali: aut quedam
malefice: Sed maleficas eẽ in illo scõ & pleno bonitatis loco quatenus
conuenit : Cũq omiã sydera plena sint: celestis sapientiȩ malitiam
porro sciamus ex dementia nasci. quatenus conuenit maleficas stellas
eẽ dicere. nͥ forte id quod fas ñ est. int̾dũ easdẽ bonas. interdũ ma¬
lignas eẽ eristimandũ : Proptãq promisce beneficia et maleficia
p̃bere. Sihoc absurdũ ẽ putare celestem substantiã una eademq
natãm p̃ditã. ñ in om̃ibus stellis eandẽ eẽ. sed plerasq tãquã a
ꝑpria degenerare natã. Sed nimirũ inuite hoc stelle patiantur. Et
quȩ nã erit illa tanta necessitas quȩ inuitas cogat delinquere : Et

Expanded text:
bona an inuitis? Si uolentibus, animalia sunt stellae et iuxta propobona an inuitis? Si uolentibus, animalia sunt stellae et iuxta propositum mouentur; si inuitis, nullus est earum actus. Certe aut omnes stellae diuinae sunt et bonae nec quicquam faciunt mali aut quaedam maleficae. Sed maleficas esse in illo sancto et pleno bonitatis loco quatenus conuenit, cumque omnia sidera plena sint caelestis sapientiae, malitiam porro sciamus ex dementia nasci, quatenus conuenit maleficas stellas esse dicere? Nisi forte — id quod fas non est — interdum easdem bonas, interdum malignas esse existimandum proptereaque promisce beneficia et maleficia praebere; sed hoc absurdum est putare caelestem substantiam una eademque natura praeditam non in omnibus stellis eandem esse sed plerasque tamquam a propria degenerare natura. «Sed nimirum hoc inuitae stellae patiuntur». Et quaenam erit illa tanta necessitas quae inuitas cogat delinquere? Et haec
Abbreviated transcription (Latin):
uero animam malignam: Sed demum amalicia nichil bonifieri potest. Et
fato dicuntur etiam bona prouenire. dicent fortasse mutam quandam esse.
substantiam. et qui fieri potest ut unum et idem quid malicia simul et bonitate
sit preditum: In temperantiamq et castitatem creet. ceteramq uintuiã
uiciorumq importet contrarietatem : Quȩ porro erit de fato existoniuo
Quod uelit certe omnia esse bona. nec tamen possit. Erit igitur im becullum
quiddam et sine uiribus. an potest quidem nec tamen uult. lgnuero aa no
feraesan ue hare et unmani inuidia an uero neq uult neq potestiunt hoc
dicere de fato. presertim flagitiosum. an et potest et uult erti igttin eau¬
sa bonorum ominium. nec malorum auctontas pertinebit ad fatum. Unde g̾
mala : &lotu stellarum. Sed ipse motus unde : Et utrum uolentibus mo¬
tum stellis motus ipse talis fit ut ex eodem motu et mala proueniant. et

Expanded text:
uero animam malignam? Sed demum a malitia nihil boni fieri potest et uero animam malignam? Sed demum a malitia nihil boni fieri potest et fato dicuntur etiam bona prouenire. Dicent fortasse mixtam quandam esse substantiam. Et qui fieri potest ut unum et idem quid malitia simul et bonitate sit praeditum intemperantiamque et castitatem creet ceteramque uirtutum uitiorumque importet contrarietatem? Quae porro erit de fato existimatio? Quod uelit certe omnia esse bona nec tamen possit; erit igitur imbecillum quiddam et sine uiribus. An potest quidem nec tamen uult? Haec uero iam fera est quaedam et immanis inuidia. An uero neque uult neque potest? At hoc dicere de fato praesertim flagitiosum. An et potest et uult? Erit ergo causa bonorum omnium nec malorum auctoritas pertinebit ad fatum. Vnde ergo mala? Motu stellarum causantur. Sed ipse motus unde? Et utrum uolentibus stellis motus ipse talis fit ut ex eodem motu et mala proueniant et
Abbreviated transcription (Latin):
aguntur. sed causa precedens quam sequitur id quod exfato est. sed preter
spem auint. aliquanta prouenire. Scimus et horum omĩum duplex genus
unum eorum quȩ per raro accidunt. quȩ uel forte proueniunt. uel casu ali¬
quo importantur. ut ex hominibus portenta nasci. alterum quod frequentius
quidem prouenit : sed originem sumit ex humani iuditii de prauatione. uel
cum a potentibus iratis uel ab in imicis resiudicantur. ut accidit socrati. eiusden¬
q populi iuditio cum uir iustissimus condempnatus est. anstides. uel cum pro¬
phete a consceleratis unus membratim sertus. alter obrutus sins. Numquid etiã
horum causa penes fatum: Nec intellegunt diuersas contraniasq potentias.
id est uirtutem. et item uicia simul quod fieri non potest assignare decreto.
sum huius modi crimina fati propna esse dicunt. Constituant denique ꝗd
esse fatum uelint. uirtutemne diuinam: Sed non esse causa malorum. an

Expanded text:
aguntur, sed causa praecedens quam sequitur id quod ex fato est. «Sed praeter aguntur, sed causa praecedens quam sequitur id quod ex fato est. «Sed praeter spem aiunt aliquanta prouenire». Scimus, et horum omnium duplex genus: unum eorum quae perraro accidunt, quae uel forte proueniunt uel casu aliquo importantur, ut ex hominibus portenta nasci; alterum quod frequentius quidem prouenit, sed originem sumit ex humani iudicii deprauatione, cum uel a potentibus iratis uel ab inimicis res iudicantur, ut accidit Socrati eiusdemque populi iudicio cum uir iustissimus condemnatus est Aristides, uel cum prophetae a consceleratis unus membratim sectus, alter obrutus saxis. Numquid etiam horum causa est penes fatum? Nec intellegunt diuersas se contrariasque potentias, id est uirtutem et item uitia simul, quod fieri non potest, assignare decreto, cum huius modi crimina fati propria esse dicunt. Constituant denique quid esse fatum uelint. Virtutemne diuinam? Sed non esset causa malorum. An
Abbreviated transcription (Latin):
munimina. Onme corporis discrimen. sola capitis tutabitur umbra. Screbat
enim quid esset eligendum. quodq optio penȩs hominem. id uero quod se¬
quitur optionem penes fatum. hebreis quoque consilium datum est adeo.
cum predictione rerum futurarum in istum modum. si precoptis meis pa¬
rebitis. bona terrarum omnia penes uoserunt lac. ita et mellislui fructus
non de erunt. Si contempseris penarum imminentium seriem: diuina
uox prosecuta est. Quippe eam esset dubium id quod erat positum in homi¬
nis potestate parere uel contempuere uissa celestia. Quod si optionem eoꝵ
precederet. decretum in euitabile. necessario contempnendum esset. aliũ¬
daret predictio. ab non darent etiam promissa et mine. Est igitur
aliquid in hominis potestate. Nec sunt homines ita. ut a contra sentien¬
tibus asserebatur. salicet materie rerum earum quȩ aguntur. per quas

Expanded text:
munimina: corporis omne discrimen sola capitis tutabitur umbra. Sciebat munimina: corporis omne discrimen sola capitis tutabitur umbra. Sciebat enim quid esset eligendum, quodque optio penes hominem, id uero quod sequitur optionem penes fatum. Hebraeis quoque consilium datum est a deo cum praedictione rerum futurarum in istum modum: «Si praeceptis meis parebitis, bona terrarum omnia penes uos erunt. Lac itaque et melliflui fluctus non deerunt. Si contempseritis, poenarum imminentium seriem diuina uox prosecuta est», quippe quod esset dubium id quod erat positum in hominis potestate, parere uel contemnere iussa caelestia. Quod si optionem eorum praecederet decretum ineuitabile necessarioque contemnendum esset, abundaret praedictio, abundarent etiam promissa et minae. Est igitur aliquid in hominis potestate nec sunt homines, ita ut a contra sentientibus asserebatur, materiae rerum earum quae aguntur, per quas
Abbreviated transcription (Latin):
nibus iustis bellũ de poneretur. hoc quippe fieri poterat. et depositorum
bellorum aliquot exempla precesserant. Sed quia uoluntas utrius que
rsabatur armoꝵ depositioni. cum et errus fera quadam c
riosa natura. Croesus quoq c̃fidens. potentieq pre cupidus. decretum
quod sequebatur ratum erat. factum ex utriꝰque proposito. pacem inter
cos miniine futuram. Super erat igitur ex reliquis alterutrum idq erat
dubium cuius nam regnum ex tingueretur. proptereaq dubia sors dubuqr in¬
tellectus precessit oraculum. ut quod cumq accidisset. id predictum ab apolline
uideretur. Sunt alie predictiones consiliorum ex amini similes. quia cumsit
ignorantie suadet hominibus quid sit optandum propicia diuinitas. ut ar¬
guus per oraculum querentibus. an aduersum persas bellum suscipi. conueni¬
ret responsum est uicinis offensã. deo carissima plebes. armorum cohibe

Expanded text:
nibus iustis bellum deponeretur. Hoc quippe fieri poterat et depositorum nibus iustis bellum deponeretur. Hoc quippe fieri poterat et depositorum bellorum aliquot exempla praecesserant; sed quia uoluntas utriusque aduersabatur armorum depositioni, cum et Cyrus fera quadam esset et gloriosa natura, Croesus quoque confidens potentiaeque praecupidus, decretum quod sequebatur ratum erat factum ex utriusque proposito pacem inter eos minime futuram; supererat igitur ex reliquis alterutrum idque erat dubium cuiusnam regnum extingueretur; proptereaque dubia sors dubiique intellectus processit oraculum, ut quodcumque accidisset id praedictum ab Apolline uideretur. Sunt aliae praedictiones consiliorum examini similes, quia, cum sit ignoratione, suadet hominibus quid sit optandum propitia diuinitas, ut Argiuis per oraculum quaerentibus an aduersum Persas bellum suscipi conueniret responsum est: Vicinis offensa, deo carissima plebes, armorum cohibe
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ uiribus esse debet. ad tollerandum exercitu laborem. oportet quoe¬
sufficere. item sufficiens haberi preceptores bonos. propositumq: id quod sor¬
titi sumus singuli numen. Quippe socrati dicitur a puens. comes demon re¬
rum agendarum preceptor fuisse non ut hortaretur eum ad aliqu
sed ut prohiberet quȩ fieri non expediret. Fropterea quoq in hominis
potestate sunt : si per impudentiam agantur. cum agi ea sit inutile. quȩ
cladem afferant. quod a so erate arcebat beniuolũm numen. Diumatio
uõ necessitati quidem sub iectarum rerum. ambiguarum etiam. sed qua¬
rum iam fatalis completus sit exitus. uera est et complexibilis. si modo di¬
uinatio dicenda est. Quippe
linis . perdet csõ efus halin transgressus maxima regna. Istic enini tria erant
nisi fallor ambigua. Unum utrum crri et persarum regnum esset peritu¬
rum. alterum an ipsius crsesi potuis et lididum. tercium utrum conditio¬

Expanded text:
animae uiribus esse debet ad tolerandum exercitii laborem. Oportet animae uiribus esse debet ad tolerandum exercitii laborem. Oportet item sufficere praeceptores bonos propositumque id quod sortiti sumus singuli numen. Quippe Socrati dicitur «a pueris comes daemon» rerum agendarum praeceptor fuisse, non ut hortaretur eum ad aliquem actum sed ut prohiberet quae fieri non expediret. Propterea quoque quae in hominis potestate sunt, si per imprudentiam agantur, cum agi ea sit inutile, cladem afferant, quod a Socrate arcebat beniuolum numen. Diuinatio uero necessitati quidem subiectarum rerum, ambiguarum etiam, sed quarum iam fatalis completus sit exitus, uera est et complexibilis, si modo diuinatio dicenda est — quippelinis: Perdet Croesus Halyn transgressus maxima regna. Istic enim tria erant, nisi fallor, ambigua: unum utrum Cyri et Persarum regnum esset periturum; alterum an ipsius Croesi potius et Lydium; tertium utrum condicio
Abbreviated transcription (Latin):
uxta uoluptatem. laboremq inclinationem fauoris. Quid pictores quoq
et fictores. nonne rapiunt animos ad suauitatem ab industria: Mlaxima uõ
uitiorum excitatio est. In corporis atq animis concretione. quorum habrino¬
tia atͣꝗ indigentia: pro pensiores ad libidinem aut iracundiam sumus. his
accelunt uite ipsius agende fortisque discrimina. egritudo seruitium. in
rum necessarium. Quib occupati abstudiis honestis ad co
uitȩ institutȩ offitia: de ducimur. atq a cognitione reuocamur ueriboni. Opꝰ
est ergo futuris sapientibus tam educatione liberali preceptisq ad honestatem
us. quam eruditione auulgo separata. uidendaq eis ex spec
lecta omnia quȩ protelent ad sapientiam. ante omnia diuino presidio opus est
ad perceptionem bonorum manmorum. quȩ cum sint propria dduunitatis
cum hominibus tamen cominunicantur. Corporis quoq obsequium sufficiens

Expanded text:
iuxta uoluptatem laboremque inclinationem fauoris? Quid pictores quoque iuxta uoluptatem laboremque inclinationem fauoris? Quid pictores quoque et fictores, nonne rapiunt animos ad suauitatem ab industria? Maxima uero uitiorum excitatio est in corporis atque humorum concretione, quorum abundantia uel indigentia propensiores ad libidinem aut iracundiam sumus. His accedunt uitae ipsius agendae sortisque discrimina, aegritudo seruitium inopia rerum necessariarum, quibus occupati ab studiis honestis ad consentanea uitae institutae officia deducimur atque a cognitione reuocamur ueri boni. Opus est ergo futuris sapientibus tam educatione liberali praeceptisque ad honestatem ducentibus quam eruditione a uulgo separata uidendaque eis et spectanda sunt lecta omnia quae protelent ad sapientiam. Ante omnia diuino praesidio opus est ad perceptionem bonorum maximorum quae, cum sint propria diuinitatis, cum hominibus tamen communicantur. Corporis quoque obsequium sufficiens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ignorantia rerũ: ꝓ honore glam. popularemq enstimationẽ colunt. Pro uir¬
tite uõ uitam consectantur uoluptatib delibutam. potestatẽ faciendi quȩ ue¬
lint. regiani quandam eẽ eminentiam enstimantes. Natura siquidem reguim
animal est. horo. Et quia semꝑ regnum comitatur potestas. potestati quoq
regnũ obsequi suspicatur. cum regnũ uata sit tutela parentũ. Simul quia be¬
atum necesse est libent̃ uiuere. putant etiam eos qui cũ uoluptate iuuant
beatos fore. Talis error est opinor. qui ex rebus ortꝰ. animas hominũ possidet.
Eox diuulgatione aut succedit enori supra dicto. ex matrũ et nutricũ uotis. de
diuitiis głaq et ceteris falso putatis bonis insusurratio. Terriculis etiam quib
tenera etas uehementius cõmouetur. Nec non insolatiis. et omnibus huius modi
atio. Quin etiam corroboratarum mentiũ delinitrix poetica
torum et auctoꝵ opera magnifica. quam tam animis rudibus inuehunt.

Expanded text:
 ignoratione rerum pro honore gloriam popularemque existimationem colunt, pro uirtute uero uitam consectantur uoluptatibus delibutam, potestatem faciendi quae uelint regiam quandam esse eminentiam existimantes. Natura siquidem regium animal est homo et quia regnum semper comitatur potestas, potestati quoque regnum obsequi suspicantur, cum regnum iusta sit tutela parentium. Simul quia beatum necesse est libenter uiuere, putant etiam eos qui cum uoluptate uiuant beatos fore. Talis error est, opinor, qui ex rebus ortus hominum animos possidet. Ex diuulgatione autem succedit errori supra dicto ex matrum et nutricum uotis de diuitiis gloriaque et ceteris falso putatis bonis insusurratio, in terriculis etiam quibus tenera aetas uehementius commouetur nec non in solaciis et omnibus huius modi perturbatio. Quin etiam corroboratarum mentium delinitrix poetica et cetera scriptorum et auctorum opera magnifica quantam animis rudibus inuehunt
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ꝑmanent. Omẽ blandũ bonũ etiã si sit inutile . Omẽ etiã laboriosũ
etiã si cõmoditatẽ afferat. malũ existi mantes. c̃sequent̃ diuitiaꝰ ꝙ p̃sentis¬
simũ sit in his instrum̃tũ uoluptatis. eximie diligunt. głamq: phonore
ãplexant᷑. Natã ꝗppe hoĩs: homo laudis atq honoris ẽ appetens. Ẽ enĩ ho¬
nor uirtutis testimoniuĩ. Sed prudenteꝰ ꝗdẽ uersatiq insciscitatioẽ sapien¬
tiȩ uiri. sciunt quã & cuimoĩ debeant ex colere uirtutẽ. Uulgꝰ uõ ĩꝑitum

Expanded text:
laboriosum, etiam si commoditatem afferat, malum existimantes. Consequenter diuitias, quod praestantissimum sit in his instrumentum uoluptatis, eximie diligunt gloriamque pro honore amplexantur. Natura quippe omnis homo laudis atque honoris est appetens — est enim honor uirtutis testimonium —, sed prudentes quidem uersatique in sciscitatione sapientiae uiri sciunt quam et cuius modi debeant excolere uirtutem, uulgus uero imperitum
Abbreviated transcription (Latin):
terraq & aqua cũ spũ. fenꝰ elem̃tariũ mutuati.ꝙ rederet᷑ cũ opus foret. ȩa¬
qua acceperant conclutinabant. ñ hisdẽ ꝗb: ipsi nexib: s aliis. ob inconprȩ¬
hen sibilẽ breuitatẽ in uisibilib: gomfis. Itaq: apparata materia ciuitus

Expanded text:
terraque et aqua cum spiritu faenus elementarium mutuati, quod redderetur cum opus foret, eaquae acceperant conglutinabant non isdem quibus ipsi nexibus, sed aliis ob incomprehensibilem breuitatem inuisibilibus gomphis. Itaque apparata materia circuitus
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius uimgente uͥga
Dirũ stupet uenenũ c̃iu urꝰ om̃o fanti¬
Orbe facit gemellũ
est doctꝰ ille aucũ s aoctior puella
Nunc ñc baant᷑ artes
Quassic sacͣtis ãbo Ut aẽt meare celo
Reserent caducis astͥ
aclucidã usq ad eł̾rã łia sibuolare uota
Puos ungil decẽs ꝙ
noys m̃tis ina ꝯplet ꝑ uos ꝓbata linga
ł ert głas ꝑ euũ. Uos disciplinas om̃s

Expanded text:
cuius uigente uirga dirum stupet uenenum; cui uirus omne fantrbem facit gemellum. Est doctus ille diuum, sed doctior puella. Nunc nunc beantur Artes, quas sic sacratis ambo, ut dent meare caelo, reserent caducis astra ac lucidam usque ad aethram pia subuolare uota. Per uos uigil decensque nus mentis ima complet, per uos probata lingua fert glorias per aeuum. Vos Dis
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ diximus aregione dextera ꝑsinistrum latus usq in dextrum inflexit
diuersum uõ ꝑ diametrũ. insinistrum latus. eidem & simili illi circu actioni

Expanded text:
e diximus, a regione dextra per sinistrum latus usque ad dextrum inflexit, diuersum porro per diametrum in sinistrum latus eidem et simili illi circumactioni
Abbreviated transcription (Latin):
mundi circũ ationis exorbitacio quã inflãmationis uastitas consequatur
necesse ÷. Tc̃ g qui in siccis & editis locis mansitant. magis pereunt quã uicini

Expanded text:
mundi circumactionis exorbitatio, quam inflammationis uastitas consequatur necesse est. Tunc igitur hi qui in siccis et editis locis mansitant magis pereunt quam uicini
Abbreviated transcription (Latin):
coactissima egestione uõmueris. forasq diffudis in mortalitatis sedẽ
nullatenꝰ obtinebis. At illa om̃i nisu magnaq ui qͥcqͥd int̾ pectus

Expanded text:
coactissima egestione uomueris forasque diffuderis, immortalitatis sedem nullatenus obtinebis». At illa omni nisu magnaque ui quicquid intra pectus
Abbreviated transcription (Latin):
ilisea gentis sẏmpnũq monst̾uit. Ammon apparuit cũ cornibꝰ ariecau
i uestimtũ lanificio ac sicientib undã fontis exibuit. Quid loqͣr eos qͥ
prii mortalibꝰ usũ rerũ maioraq ꝯmoda p̃stiter̃. ut uitẽ dio¬
usuis apd̃ thebas. ospsiiapđ egiptinos haustũ uini. usũq ꝯꝑiens

Expanded text:
i extispiciumque monstrauit, Hammon apparuit cum cornibus arietinis et uestimentum lanitio ac sitientibus undam fontis exhibuit. Quid loquar eos, qui primi mortalibus usum rerum maioraque commoda praestiterunt, ut uitem Dionysus apud Thebas, Os
Abbreviated transcription (Latin):
quadrantẽ. eodemq: epicido moto ꝑ.N. ħ ambitũ soldemũ ab .H. ad .2. ꝑgens
tãquã p̃currens epiciclisui motũ. p̃cipitare cursum ꝑ zodiacũ uidet᷑. Rursũ q
eodẽ epicielo motoꝑ  .i. ãbitũ sola .⁊. ad .e. ꝑgens. n quã fert᷑ epiciclus

Expanded text:
quadrantem. Eodemque modo epicyclo moto per ΝΞ ambitum sol demum ab Η ad Ζ pergens quadrantem. Eodemque modo epicyclo moto per ΝΞ ambitum sol demum ab Η ad Ζ pergens tamquam praecurrens epicycli sui motum praecipitare cursum per zodiacum uidetur, rursumque eodem epicyclo moto per ΝΞ ambitum sol a Η ad Ζ pergens contra quam fert
Abbreviated transcription (Latin):
ut in pͥorib ab .ii. ad yꝑ agrat. erit ubi est z. nob̵ aut̃ uidebit᷑ ubi est. A. littera
Ita cũ equalẽ quartã mundi partẽ ꝑ agrauerit. maiorẽ ꝑ agrasse putabit᷑ .s.A. odiaci
circuli residuũ demũ qua drantẽ.  .M. idẽ obeat epicyclus. cũ ꝑuenerit ad .e.
representatꝰ. post annũ locosuo uidebit᷑ eẽ. tc̃ solerit ubi est .A. & putabit᷑ rodiaci
circuli obrepisse semitã . A.a. Quaratione palã fit etiã scđm epicyclũ motũ eaq
miniserit. Maximꝰ uõ & incitatissimꝰ cũ uelut in sagittario. nec in mer
quippe .e. ħ .H. &e epicyclomoto ꝑ ai .o .N.h. circulũ solab .e. ad .H. pergens ñ
quã fert᷑ epicydus suus morã faciens tardius ad .o. deferet᷑ tardiusq .ai .o. o bibit
ambitũ multoq: tardius eodiaci circuli ahregione obisse existimat᷑. et rursum
epicido su pradicto moto ad .o.u. ambitũ soldemũ a .li. ad .N. ꝑgens c̃currere
ui debit᷑ mundi circũ accioni. & adiutus abea ꝓpere & citius obire zodiaci

Expanded text:
ut in prioribus ab Η ad Ζ pergat; erit ubi est Ξ, nobis autem uidebitur ubi est Δ littera. Ita, cum aequalem quartam mundi partem peragrauerit, maiorem peragrasse putabitur ΓΔ zodiaci circuli. Residuum demum quadrantem ΞΜ idem obeat epicyclus; cum peruenerit ad Ε repraesentatus post annum loco suo, uidebitur esse tunc sol ubi est Α et putabitur zodiaci circuli obrepsisse semitam ΔΑ. IMG 15 Qua ratione palam fit etiam secundum epicycli motum ea quae  cum uelut in Geminis erit, maximus uero et incitatissimus, cum uelut in Sagittario. Nec immerito; quippe ΕΖΗΚ epicyclo moto per ΜΟΝΞ circulum sol, ab Ε ad Κ pergens contra quam fertur epicyclus suus moram faciens tardius ad Ο deferetur tardiusque ΜΟ obibit ambitum, multoque tardius zodiaci circuli ΑΒ regionem obisse existimatur, et rursum, epicyclo supra dicto moto, ad ΟΝ ambitum sol demum a Κ ad H pergens concurrere uidebitur mundi circumactioni et adiutus ab ea propere et citius obire zodiaci
Abbreviated transcription (Latin):
ut facta ꝯspexit: om̃ia q̃ ferebant᷑ in iouis ꝯsistorio subnotare
ad eoꝵ libros ⁊ pugillarẽ paginã cucurrit. ⁊ licentiore qͣdã fidu¬
cia qua ꝯspexerat indpinata describtione corripinit ut q̃dã repente

Expanded text:
 Fata conspexit omnia quae gerebantur in Iouis consistorio subnotare, ad eorum libros et pugillarem paginam currit, et licentiore quadam fiducia quae conspexerat inopinata descriptione corripuit, ut quaedam repente
Abbreviated transcription (Latin):
manae qͣndam in iurus & in expugnabilẽ numero manũ que ꝓpeua
iam cunctã eu ropam atq asiam sub egisset. aur̃is legionib eẽ deletam.
ex athlantico mari. bellum om̃ib gentib & nationib inferentẽ. Tẽ enim
fretã illud erat opinor c̃meabile habens in ore hac uestibulo sinus.¬
insulam. ꝙ os auobis herculas censet colũnȩ. Que quidẽ in sula fertur
aliqͣnto maior fuisse quã libia atq asia. Simul gͦ ꝑ eã. ꝑq contiguas
alias insulas it̃ tunc illud agentib commeatꝰ patebat usq ad defectũ

Expanded text:
manem quondam iniuriis et inexpugnabilem numero manum, quae prope iam cunctam Europam atque Asiam subegisset, a uestris legionibus esse deletam ex Atlantico mari bellum omnibus gentibus et nationibus inferentem. Tunc enim fretum illud erat, opinor, cinsulam, quod os a uobis Herculis censetur columnae; quae quidem insula fertur aliquanto maior fuisse quam Libya atque Asia. Simul ergo per eam perque contiguas alias insulas iter tunc illud agentibus commeatus patebat usque ad defectu
Abbreviated transcription (Latin):
pontificium uiuendi sitũ est. Ideoquȩ uitalia nuncupant᷑. Nongͦ amedietate
corporis que terra est . s a regione uitaliũ iđ sole animȩ uigorẽ in fusum esse
mundano corpori. potius intellegendũ ꝓnuntiant. Si quidẽ terra in mobilis.
quando etiam recens: extintoꝵ animaliũ corda suꝑstites. etiã tc̃ motus agant
Ideoq solem cordis obtinere rationẽ. & uitalia mundi totius. in hoc igni
posita. eẽ. dicant. Ipsã uõ animã in semet conuertere : non utiq:
corporali conuersione facta intellegendũ. s cogitationis
recordacionisq: giris. & am fractib: parente sibi corpore sic̃
quoq: nr̃ȩ animȩ motib: corpus obsequitur. idq: mundo
fuisse initium inde auspiciũ inde fessȩ ac sine inter¬
missione uite. Prȩdare quando quidẽ indefessa & sine int̃missione uita tp̃r.

Expanded text:
pontificium uiuendi situm est ideoque uitalia nuncupantur. Non ergo a medietate pontificium uiuendi situm est ideoque uitalia nuncupantur. Non ergo a medietate corporis, quae terra est, sed a regione uitalium, id est sole, animae uigorem infusum esse mundano corpori potius intellegendum pronuntiant, siquidem terra immobilis, soquando etiam recens extinctorum animalium corda superstites etiam tunc motus agant. Ideoque solem cordis obtinere rationem et uitalia mundi totius in hoc igni posita esse dicunt. «Ipsam» uero «animam in semet conuertere» non utique corporali conuersione facta intellegendum, sed cogitationis recordationisque gyris et anfractibus parente sibi corpore, sicut quoque nostrae animae motibus corpus obsequitur; idque mundo fuisse initium, inde «auspicium indefessae ac sine intermissione uitae». Praeclare, quando quidem indefessa et sine intermissione uit
Abbreviated transcription (Latin):
conplexu. operiensq:
ambitu suo ipsaq: insem&
conuertens. diuinã originẽ
auspicata est.
inde fesse sapientisq
& sine int̃missione uite.
cȩlũ diuersȩ. & dr̃. & accipitur partĩ mundi
suꝑ ficies. quã ura non greci appellant. uelut usus nr̃i limitẽ ultra quẽ porrigi
nequeat. quasi ora non partĩ sphera. quȩ a planes uocat᷑. Propͥe uõ omne hoc
ꝙ alimari globo surgit. cõmunit̃ aut̃ ꝗc ꝗd supranos est. Inqua regione nubila
rent in fralune globũ. Cȩlũ quoq: usurpantes mundũ omnẽ uocamꝰ. Animã igit᷑
mundi dicit orsã ex medietate . usq ad extremitatẽ . mundani corporis. & inde
usq: ad extremitatẽ aliam circũ fusam. omi globo corporis operuisse uniuersum
ibitũ. Ex quo apparet auitalib mundi. ꝑ extimas partes c
corpus alterius corporis ꝙ nullũ suꝑerat auxilio. conplexuq: indigebat . s in¬
corporis. facta dimensione porrecta sit . s: ex ea parte membroꝵ uitaliũ in quib:

Expanded text:
complexu operiensque complexu operiensque ambitu suo ipsaque in semet conuertens diuinam originem auspicata est indefessae sapientisque et sine intermissione uitae». Caelum diuerse et dicitur et accipitur: partim mundi superficies quam uranon Graeci appellant, uelut uisus nostri limitem ultra quem porrigi nequeat, quasi oranon, partim sphaera quae aplanes uocatur; proprie uero omne hoc quod a lunari globo surgit, communiter autem quidquid supra nos est, in qua regione nubila rent infra lunae globum; caelum quoque usurpantes mundum omnem uocamus. Animam ergo mundi dicit orsam ex medietate usque ad extremitatem mundani corporis et inde usque ad aliam extremitatem circumfusam omni globo corporis operuisse uniuersum eius ambitum; ex quo apparet a uitalibus mundi per extimas partes cocorpus alterius corporis, quod nullum supererat, auxilio complexuque indigebat, sed ine totius corporis facta dimensione porrecta sit, sed ex ea parte membrorum uitalium in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
&t martis. & iouis. n aũt luna cũ uespere ante om̃s stellas appareat. mane c̃dit᷑
slongius asole discedunt usq: adeo ut certis tẽporib: dian
Stilbon porro & lucifer nũquam diametro distent asolis orbitis. ex utraq
regione mundi eo is aut occident alib: satis ꝓximi facti.s solisemꝑ proximos
cursus suos ꝑagunt ꝓpt̃ eaq dixisse eos plato. Tres quidẽ pari atq eadem
uolocitare. illos uõ alios. .uiͦi. & sibi met inuicẽ & his trib: similiter incedere
quos tamen om̃s diuersos motꝰ
nrias agitationes planetũ. ratione
sub nixos esse dicit. ea uidelicet.
quã uigi tractu manifestare curauit.
te patris cuncta rationabilis anime
substantia nasceret᷑. aliquanto post
omne corporeũ intra conseptũ eius
effinxit. mediumq: applicans medie.
modulamine. apto iugabat. Ast illa¬
conpletens conplectens cȩli ultima
circũ fusaq: eidẽ exteriore

Expanded text:
et Martis et Iouis. Contra autem luna, cum uespere ante omnes stellas appareat, mane conditur et Martis et Iouis. Contra autem luna, cum uespere ante omnes stellas appareat, mane conditur s longius a sole discedunt usque adeo ut certis temporibus diametro distent? Stilbon porro et Lucifer numquam diametro distant a solis orbitis, ex utraque regione mundi eois aut occidentalibus satis proximi facti, sed soli semper proximi cursus suos peragunt, proptereaque dixisse uidetur Plato tres quidem pari atque eadem uelocitate, illos uero alios quattuor et sibimet inuicem et his tribus dissimiliter incedere. Quos tamen omnes diuersos motus contrariasque agitationes planetum ratione subnixos esse dicit, ea uidelicet quam iugi tractatu manifestare curauit.te patris cuncta rationabilis animae substantia nasceretur, aliquanto post omne corporeum intra conseptum eius effinxit mediumque applicans mediae modulamine apto iugabat; ast illa complectens caeli ultima circumfusaque eidem exteriore
Abbreviated transcription (Latin):
no uissimam sectionem.
Quod uõ dicit dm̃ .uII. illos circulos nria ferri agitatione iusisse. Pleriq: sic intelle.¬
conuersio. ad extero latere incipiat moueri. ut hȩ uII. conuersiones uni rapienti
semet intellegant᷑ occurrere. Alii nonita s ut ipsoꝵ planetũ sit diuersa contrariaq:
conuersio idemq: sibi inuicẽ occursus obuios faciant: ꝓpt̃aꝙ in am fractib: eorum
comites uniuersitatis. motus et centri sui ł etiam epicidi. quatenus possunt ab in¬
stituto. naturaliq: cursu remorent᷑ ꝓgressionẽ. Aliorũ uõ quinq: ei naturalis motꝰ
is eẽ. conp̃hendat᷑ ꝗtotius mundi conuersionẽ resistat. licet eũ p̃potens illa
uertigio corripiat. ex qua fit ut subsistere . nonnũquã repedare uident᷑. hoc am¬
plius. ꝙ quedã exstellis errantib: uesperi semꝑ occidunt. int̃ diu subclaritudine
solis latentis. & ox acta demũ nocte ante solis ortũ apparescens. ut satur nistella

Expanded text:
nouissimam sectionem. IMG 21 Quod uero dicit deum septem illos circulos contraria ferri agitatione iussisse, plerique sic intellegdem semper eiusdem motus conuersio a dextro latere incipiat moueri, ut hae septem conuersiones uni rapienti semet intellegantur occurrere. Alii non ita, sed ut ipsorum planetum sit diuersa contrariaque conuersio, idemque sibi inuicem occursus obuios faciant, propterea quod in anfractibulunae conuersiones, comites uniuersitatis motus eccentri sui uel etiam epicycli, quatenus possunt ab instituto naturalique cursu remorentur progressionem, aliorum uero quinque naturalis motus is esse comprehendatur qui totius mundi conuersioni resistat, licet eum praepotens illa uertigo corripiat. Ex quo fit ut subsistere nonnumquam etiam repedare uideantur, hoc amplius quod quaedam ex stellis errantibus uesperi semper occidunt, interdiu sub claritudine solis latentes et exacta demum nocte ante solis ortum apparescentes, ut Saturni stella
Abbreviated transcription (Latin):
nec differens itẽq dexterȩ leuȩq partes mundi ñ reete diuident᷑ sphere
itantib & ad solã eius speciem respicientib qr tam̃ idẽ
motꝰ. & ex qua parte ꝑinde. ut cȩtera animalia mouentẽ primitꝰ. hȩc porro
mundi pars est in eo is ꝓptereaq homerũ puto lapsũ alitis augurentẽ dixisse.
Deit̃ ad eoũ uolitans. solẽq diemq Nec uõ summũ quid. aut unũ erit in effigie
pilȩ s in iuuentute atq animali pila: uere dici hȩc nihil inpedit. Demꝰ enĩ corpori
nr̃o quȩdã extrinsecus ex luto. Ceraue ad dim̃ta . usq adtumorẽ globi. Certe
mutata forma erit. aut undiq uersũ membris. om̃ib similib effectis & ad in¬
de diuẽ rotunditatẽ redactis. nullũ dextrũ. nullũ sinistrũ uidet᷑ latus.
nec imi pedes. nec sumũ caput. cũ sint m̃bra condita in uolucris. Uitalis uõ¬

Expanded text:
nec differens, itemque «dextrae laeuaeque partes mundi» non recte dici uidentur sphaeram nec differens, itemque «dextrae laeuaeque partes mundi» non recte dici uidentur sphaeram cogitantibus et ad solam eius speciem respicientibus. Quia tamen motus et ex qua parte perinde ut cetera animalia mouentur primitus. Haec porro mundi pars in eois est proptereaque Homerum puto lapsum alitis augurantem dixisse Dexter ad eoum uolitans solemque diemque. Nec uero summum quid aut imum erit in effigie pilae, sed in uiuente atque animali pila uere dici haec nihil impedit. Demus enim corpori nostro quaedam extrinsecus ex luto ceraue additamenta usque ad tumorem globi: certe mutata forma erit, ac, undique uersum membris omnibus similibus effectis et ad indecliuem rotunditatem redactis, nullum dextrum, nullum sinistrum uidetur latus nec imi pedes nec summum caput, cum sint membra condita inuolucris. Vitalis u
Abbreviated transcription (Latin):
untꝰ ab uniuersae reimotu. & tam̃ ut possunt renituntur. Interdũ & iam
latius euagant᷑. sepe &iã p̃currere signa. sepe remanere : sepe sub sistere
putant᷑. sepe repedare. Qđ aũt de nullis aliis. s de his ipsis sentiant. acloqua
manifestat ipse cũ iadicit: & exteriorẽ ꝗdẽ uirculũ quẽ eundẽ cognominatũ eẽ
diximꝰ a regione dextera. ꝑsinistrũ latus. usq ad dextrũ inflexit. diuersũ
porro diametrũ. psinistrũ latꝰ. Eadẽ quippe semꝑ. & constans sibi. circũ uectio:
iđ aplanes ꝑ quã meridialis circulus uoluit : dex tera parte mundi mouetur.
Dextera porro mundi pars. oriens eẽ . docebit᷑. Diuersũ porro in ꝗt ꝑdiametrũ¬
.i. interiorẽ modo:. quo subt̃ obliquitatẽ orbi signiferi planetes mouentur.
Latera uõ cũ sit mundi corpꝰ spherȩ simile & globosũ. & undiq uersũ simile

Expanded text:
untur ab uniuersae rei motu et tamen ut possunt renituntur, interdum etiam untur ab uniuersae rei motu et tamen ut possunt renituntur, interdum etiam latius euagantur, saepe etiam praecurrere signa, saepe remanere, saepe subsistere putantur, saepe repedare. IMG 20 Quod autem de nullis aliis sed de his ipsis sentiat ac loquaautem diuersum; atque exteriorem quidem circulum, quem eundem cognominatum esse diximus, a regione dextra per sinistrum latus usque ad dextrum inflexit, diuersum porro per diametrum in sinistrum latus». Eadem quippe semper et constans sibi circumuectio, id est aplanes per quam meridialis circulus uoluitur, dextra parte mundi mouetur. Dextra porro mundi pars oriens esse docebitur. «Diuersum porro», inquit, «per diametru interiorem motum quo subter obliquitatem orbis signiferi planetes mouentur. «Latera» uero, cum sit mundi corpus sphaerae simile et globosum et undique uersum simile
Abbreviated transcription (Latin):
in nexos sibi inuicẽ circulosfaciat N .e.R .a. & .II.MI.R. N¬
osq ipsos exteriore alio circulo cuiꝰ motꝰ conuersioq idẽ semꝑ. & uni formu lat
circuł liget ⁊ ł aplani huiꝰ quippe orbiculata ẽ. agitatio semꝑ. endẽ sempueloci
ridiale nos. greci me senbrion appellant utrumq conplectentẽ polũ. eũq
irdẽ uertilabundũ aplanus effigiem globi deliniare. interior uero circulus
intellogi debetis in quo signoꝵ circũ fert᷑ ordo. subt̃ quẽ planetes feruntens
Ideoq ex teriorẽ motũ eundẽ cõmunauit. ꝗaidẽ semꝑminimeq differens:
aplanꝰ uolatꝰ interiorẽ uõ diuersũ. Cuncti eñĩ subt̃ qui rodiacũ oberrant
planetes licet in orbẽ referant᷑ singuli. diuersas tam̃ uanis de causis. & compu¬
ꝗnant᷑ accidentib casib faciunt agitationes. ł facere potius uident᷑. dũ exal¬
tantur. humiliant᷑. tardius int̃dũ. in t̃dũ incitatius ꝑgunt. ꝓptereaq rapi¬

Expanded text:
innexos sibi inuicem circulos faciat ΗΘΚΛ et ΗΜΚΝ,  ipsos exteriore alio circulo cuius motus conuersioque idem semper et uniformis sit circumliget, id est aplani. Huius quippe orbiculata est agitatio semper eadem, semper aeridialem nos, Graeci mesembrinon appellant, utrumque complectentem polum cumque isdem uertilabundum aplanis effigiem globi deliniare, interior uero circulus intellegi debet is in quo signorum circumfertur ordo subter quem planetes feruntur. Ideoque exteriorem motum eundem cognominauit, quia idem semper minimeque differens est aplanis uolatus, interiorem uero diuersum. Cuncti enim qui subter zodiacum oberrant planetes, licet in orbem ferantur singuli, diuersas tamen uariis de causis et compugnanter accidentibus casibus faciunt agitationes uel facere potius uidentur, dum exaltantur et humiliantur, tardius interdum, interdum incitatius pergunt; proptereaque rapi
Abbreviated transcription (Latin):
planetes. ut iracundia & cupiditas. cȩteriq huius modi motꝰ. quoꝵ concentu. fit totiuꝰ
uita mundi modificata. Sectioni quoq partiũ. ex quib animã constituit. positio
planetũ conueniens uidetur. ab uniuerso facit. sũ ptã pͥmitꝰ portionẽ .i. minimani

Expanded text:
planetes ut iracundia et cupiditas ceterique huius modi motus, quorum concentu fit totius planetes ut iracundia et cupiditas ceterique huius modi motus, quorum concentu fit totius mundi uita modificata. Sectioni quoque partium ex quibus animam constituit positio planetum conueniens uidetur, cum unam ab uniuerso facit sumptam primitus portionem, id est mini
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersȩ rei. ab eo is ad occidua. referant᷑. demũ ab occiduis ad eo aut innauigando
ad destinata uenti pulsu. naui uolante. eregione ꝓrequidã.
ad puppim recurrunt. deiñ ait . interiorẽ uõ sudit sexies interiorẽ iđ diuersum
circulũ .uII.q. impares orbes fabricatꝰ est iuxta dupli. & tripli spatia. Tenemus
memoria pͥmã psichogoniȩe descriptionẽ sic ẽe formatã. ut unũ ꝗdẽ latꝰ exduplicib:
.Huuic gͦ ad umbrationi. qua de pinxit animam: imaginẽ si
ad uersũ se distare facit int̃ uallis musicis. ut iuxta pitagoran : motu armonico
stellae rotatȩ musicos inuertigine sonos edunt. similit̃ ut inpolicia sẏrenas singulis
re circulis dicens Quaꝰ rotatas cũ circulis unã ciere mellifluã cant
ex in parib: octo sonis. unũ concordĩe concentũ exitari. Erit gͦ animȩ a planes ratio

Expanded text:
uniuersae rei ab eois ad occidua referantur demum ab occiduis ad eoa, ut in nauigando cum uniuersae rei ab eois ad occidua referantur demum ab occiduis ad eoa, ut in nauigando cum ad destinata uenti pulsu naui uolante e regione prorae quidam ex nauigantibus ad puppim recurrunt. Deinde ait: «interiorem uero scidit sexies» — interiorem, id est diuersum circulum — «septemque impares orbes fabricatus est iuxta dupli et tripli spatia». Tenemus memoria primam psychogoniae descriptionem sic esse formatam ut unum quidem latus ex duplicibus, terna. Huic ergo adumbrationi, qua depinxit animam, imaginem simaduersum se distare facit interuallis musicis, ut iuxta Pythagoram motu harmonico stellae rotatae musicos in uertigine modos edant, similiter ut in Politia Sirenas singulis insistere circulis dicens, quas rotatas cum circulis unam ciere mellifluam cantilenam atque ex imparibus octo sonis unum concordem concentum excitari. Erit ergo animae aplanes ratio,
Abbreviated transcription (Latin):
substantiȩ ratio imas sũ mas. dexterasq & sinist: p artes scit intꝰ latere : Sic mundi
martiũ diuersa ut̃ ficies quã uis in differenti m̃ broꝵ similitudine. occultatur.
in suꝑficie. motu tam̃ & spirabili ꝓdit᷑. conu geratione ut corpus. animalq:
formatũ. De inde ꝓsequitur. Et simili illi urcuationi. uirtute. pontifitioq
rotatus dato. unã quippe. ut erat eã & in diuisã reli ꝗt. Merito. nã spera una¬
quȩ aplanes dr̃. multas & innumerabiles stellas circuagit. cũ planetas singulos
multȩ spherȩ crcũ ferant. Potest tam̃ & alio genere uirtus eiꝰ quã obtinet
aduersum motũ om̃ium planetũ intellegi. ꝙ eadẽ semꝑ. atq indifferens eiꝰ
conuersio tã ipsas planetas. quã cȩteras stellas coherentes sibi. curriculo noctis
dieiq: circuagat. ab oriente . in occidentẽ. Ex quo aunt planetas mutabiles. illiuꝰ
naturȩ quȩ diuersa cognominat᷑. ẽẽ. participes ut pote. qui rapti uertigine

Expanded text:
summas, dextrasque et sinistras partes scit intus latere; sic mundi partium diuersa interstities, quamuis indifferenti membrorum similitudine occultatur in superficie, motu tamen et spirabili proditur conuegetatione ut corpus animalque formatum. Deinde prosequitur: rotatus dato. Unam quippe, ut erat, eam et indiuisam reliquit, interiorem uero quae aplanes dicitur multas et innumerabiles stellas circumagit, cum planetas singulos multae sphaerae circumferant. Potest tamen et alio genere uirtus eius, quam obtinet aduersum motum omnium planetum, intellegi, quod eadem semper atque indifferens eius conuersio tam ipsos planetas quam ceteras stellas cohaerentes sibi curriculo noctis dieique circumagat ab oriente in occidentem. Ex quo aiunt planetas mutabilis illius naturae quae diuersa cognominatur esse participes, utpote qui rapti uertigine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerantia. ł pr̃is enĩ partes. anni menses dies horȩ. At uõ aeui neq: initiũ
neq: finis ullus ꝓptereaq: inde terminatus ꝑpetuus. Cũ gͦ mundũ gñratum

Expanded text:
seuerantia; temporis enim partes anni menses dies horae, at uero aeui neque initium neque finis ullus proptereaque indeterminatum et perpetuum. Cum ergo mundum generatum
Abbreviated transcription (Latin):
nuos. scire pare: Ita. At uõ hac educatione abtis auri argenniq & supellectilis e te
possessionẽ cuius cumq ꝓpriã nullam eẽ aut existimari licere prediximus sed

Expanded text:
nuos scire par est? Ita. At uero hac educatione altis auri argentique et supellectilis ceterae possessionem cuiusque propriam nullam esse aut existimari licere praediximus sed
Abbreviated transcription (Latin):
colere ꝑspexeritis. huiꝰ gͦ uniuersi gnr̃is sem̃tẽ faciam uobisq tradam. uoscetã ex¬
eꝗ parest itaut in mortalẽ celestemq naturã mortali textu extrinsecus ãbiatis
itisq: nasci. cibumq ꝓuideatis. & in crementa detis. ac pꝰ disi

Expanded text:
colere prospexeritis. Huius ego uniuersi generis sementem faciam uobisque tradam; uos cetera exequi par est ita ut immortalem caelestemque naturam mortali textu extrinsecus ambiatis iubeatisque nasci cibumque prouideatis et incrementa detis ac post dis
Abbreviated transcription (Latin):
similitu dinẽ uidicans. Leuẽ porro globum undiq uersum. ex trinsecus ex poliuit
Non occiose siquidem neq uidendi necessarius eẽt usus cunctis ui sibilib: intraglobũ
re gestis. Nec auditus nullo extraposito audiendo sono nec uõ respirandi ad iunto
misso cibo uetus liquore posito pelleretur. Nec uõ ꝗe quã ex eo recedebat
nec erat accedendi facultas. cunctis cohertitis sed coruptela partium intra se
sene sentium. uicẽ quandã optinebat cibatus. Idemq ut ageret pateretur etiã
mundi omĩa glob partib suis intra se agentib ac ꝑpetientib Nec uõ manꝰ
ei ne cessarias esse duxit. cũ nihil suꝑ eẽt conprehendendum nec pedes qm̃

Expanded text:
similitudine iudicans. Leuem porro globum undique uersum extrinsecus expoliuit non otiose, siquidem neque uidendi necessarius esset usus, cunctis intra globum uisibilibus regestis, nec auditus, nullo extra posito audiendo sono, nec uero respirandi adiumentomisso cibo uetus liquore posito pelleretur. Neque enim quicquam ex eo recedebat nec erat accedendi facultas cunctis coercitis, sed corruptela partium intra se senescentium uicem quandam obtinebat cibatus idemque ut ageret et pateretur etiam omnia mundi globus partibus suis intra se agentibus ac perpetientibus. Nec uero manus ei necessarias esse duxit, cum nihil superesset comprehendendum, nec pedes, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ente circuitus anime quasi quib: dam turbinib: simul quatiunt. Illũ quidẽ
pudũ esꝰ consultũq scilicet eiꝰdẽ circuli. cuiꝰ orbi culata circũ uolitatio

Expanded text:
ente circuitus animae quasi quibusdam turbinibus simul quatiunt, ilium quidem prouidum eius consultumque motum, scilicet eiusdem circuli, cuius est orbiculata circumuolutatio
Abbreviated transcription (Latin):
umabetꝰ sub calceis ũ fusanã depͥmebat. Hinꝰ suggestui subdit iuno¬
nis ꝯsessus haud indecent̃ ornatꝰ. Ipsa uͦ tecto capitȩ lacteo qͦdã galũ

Expanded text:
abat; sub calceis uero fuscinam deprimebat. Huius suggestui subditus Iunonis consessus haud indecenter ornatus. Ipsa uero tecto capite lacteo quodam cal
Abbreviated transcription (Latin):
le. De existente quidem quia ꝙ iam dudũ est fieri ad presens non
potẽ. Id enĩ ꝙ gignitur nondum est. Nec uõ deñ existente quia necesse
rumpitur. uł in aliquas reliquias. uł innullãs dissoluitur. sed neq in
aliquas ut docebitur. neq innullas. Nihil gͦ corrũpitur. Ostensum est
porro ꝙ nec fiat quid. neq igitur fit aliquid neq corrũpitur. Quatenꝰ
ergo quod est & ꝙ corrũpitur. negamus innihilum posse dissolui quia
ꝙ efset idem corrumpitur ac perit simnullas reliquias dissol uatur
erit pariter & non erit quod rationẽ non habet. Rursum sierit aliquid
phisici tollere conabantur. rerũ geniturã. sed arestoteles diuidit sillo

Expanded text:
le, de existente quidem quia quod iam dudum est fieri ad praesens non le, de existente quidem quia quod iam dudum est fieri ad praesens non potest — id enim quod gignitur nondum est — nec uero de non existente, quia necesserumpitur uel in aliquas reliquias uel in nullas dissoluitur, sed neque in aliquas, ut docebitur, neque in nullas: nihil ergo corrumpitur. Ostensum est porro quod nec fiat quid: neque igitur fit aliquid neque corrumpitur. Quatenus ergo quod est et quod corrumpitur negamus in nihilum posse dissolui? Quia quod est et idem corrumpitur ac perit: si in nullas reliquias dissoluatur, erit pariter et non erit, quod rationem non habet; rursum si erit aliquidphysici tollere conabantur rerum genituram et interitum. Sed Aristo