comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ. ut ueicłi cerco genere utent᷑ alio
genere fuerat. usus iudcamusinea¬
miserit suitutem. ⁊ alia sit ei condi¬
oio qui ampliꝰ honeris qm licuit ne¬
xeĩti magisq hio plus qͣm alus ogisse
uidet᷑ sicit silatiore itin̾e usus eẽt.
aut si plura iumenta egĩt. qm̃ licũ¬
to. aut aqua nuscuĩt aliam i dooq m
omĩb istis questionib. seruitꝰ quidẽ
nẽ ãmntit᷑. non au conoeditur. pr
qmͣ pactum est. in seruitute habere.
hr̃s cum legatus eẽt. fundus sub c̃o¬
ditione imposuit ei soruitutes exã¬
guentur: si logat conditio existat
uidoamꝰ an accuisice seqnͣtur loga¬
tarium ⁊ magis dicendum est: ut
idem etiam si p̃cario. aut indeiecto
dño possidet. sundꝰ enim qͣlt̃ se hu̾so
ita cum in suo habitu. possessus eite
uis nõ deꝑit neꝙ refort: iuste uerne
possidoat qui talem eum possidet. arͣ
fortiꝰ. ⁊ siaqua ꝑrĩmi sua sponte pllur.
uis aq̃ ducende. retinent᷑. ꝙ ⁊ sabino

Expanded text:
i certo genere uteretur, alio genere fuerat usus: videamus ne amiserit servitutem et alia sit eius condicio, qui amplius oneris quam licuit vexerit, magisque hic plus quam aliud egisse videatur: sicuti latiore itinere usus esset aut si plura iumenta egerit quam licuit aut aquae admiscuerit aliam. ideoque in omnibus istis quaestionibus seruitus quidem non amittitur, non autem conceditur plus quam pactum est in seruitute habere. Heres, cum legatus esset fundus sub condicione, imposuit ei seruitutes: extinguentur, si legati condicio existat. uideamus, an adquisitae sequantur legatarium: et magis dicene etiam si precario aut vi deiecto domino possidet: fundus enim qualiter se habens ita, cum in suo habitu possessus est, ius non deperit, neque refert, iuste nec ne possideat, qui talem eum possidet. quare fortius et si aqua per rivum sua sponte perfluxit, ius aquae ducendae retinetur. quod et Sabino
Abbreviated transcription (Latin):
Iaułłc Si cõem fundũ ego ⁊ pupi¬
stitutum ad ãmissionem tempꝰusus
fu̾t amisit noct᷑nã seruitutem. qͣuꝰ
non est. Ioem est iico. ꝙ certũ horis
aq̃ ductum hñs. aliis usus fui̾t necu¬

Expanded text:
ium Si communem fundum ego et pupilstitutum ad amissionem tempus usus fuerit, amisit nocturnam servitutem, qua usus non est. idem est in eo, qui certis horis aquae ductum habens aliis usus fuerit nec
Abbreviated transcription (Latin):
cetur. idem. ⁊ de itin̾s aistooit᷑. Iiuͦi
alteriꝰ dieb uł die tm. aut t̃puocte
statuto legib tompore: anitut᷑. qr
una suitꝰ ast iNam ⁊ si ałternis hous:
uł unia hora cotidie seruitutem habet.
seriꝰ sebit ꝑdere eum. non utendo sui¬
uis habeam in areatua : ⁊ ꝑmiserot
uis inei area odificandi. stilliadũ
ĩmtendi ius amito. ¶Si młr siper

Expanded text:
tur. idem et de itinere custoditur. si uero alternis diebus aut die toto aut tantum nocte, statuto legibus tempore amittitur, quia una seruitus est: nam et si alternis horis uel una hora cottidie seruitutem habeat, Seru‹i›us scribit perdere eum non utendo seruiius habeam in aream tuam et permisero ius tibi in ea area aedificandi, stillicidii immittendi ius amitto. et similiter si per
Abbreviated transcription (Latin):
e plures fundos debetur medium fũ¬
dum acquisiui. manore seruratẽ
puto. Qiuia totiens seruitus confũdr᷑:
quooiens eauti: is ad qm ꝑtineat.
non põt. medio aut fundo acqusito:
Iroculꝰ.ł. a Aquam aue oriebatur
in fundo uoni plures ꝑ eundemriuã
lure ducere soliti sunt: ita ut suo qͥs¬
ꝙ die a capite ducent pͥmo quidem ꝑ¬
oundemruum eudemo cõmunem
deuide. ut qͥsq inferior erat: suo qͥsa
seruitꝰ auititiur nõ duxit exitimo
enm.iꝰ ducende a que amisisse. nec
per ceteros nui duxer̃t uis o eins usur¬
patum esse ꝓprium enim cinus q coꝵ
iuis fuit. neꝙ ꝑ alium usin par potut.

Expanded text:
 plures fundos deberetur, medium fundum adquisiui, manere seruitutem puto, quia totiens seruitus confunditur, quotiens uti ea is ad quem pertineat non potest: medio autem fundo adquisito rum.Aquam, quae oriebatur in fundo uicini, plures per eundem riuum iure ducere soliti sunt, ita ut suo quisque die a capite duceret, primo per eundem riuum eumque communem, deinde ut quisque inferior erat, suo quisquseruitus amittitur, non duxit. existimo eum ius ducendae aquae amississe nec per ceteros qui duxerunt eius ius usurpatum esse: proprium enim cuiusque eorum ius fuit neque per alium usurpari potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
an ĩ uonditor ẽptoridãpitum p̾sta¬
re debetirespondi. si eraptor boucͤ
cuptos hateret: non aebe̾ p̾sture.
s si non haberet emptos: tñ si cłpa
hoũ sactum esset ut aborie ferri:¬
rot᷑: non deberet prestari. sinicio
bonis. debere. ¶Cum pila cum pl¬
ures luderent. qmaͣ ex his seruũ¬

Expanded text:
ptori damnum praestare deberet. respondi, si emptor boues emptos haberet, non debere praestare: sed si non haberet emptos, tum, si culpa hominis factum esset, ut a boue feriretur, non debere praestari, si uitio bouis, debere.Cum pila complures luderent, q
Abbreviated transcription (Latin):
ta inł̾e. dncebant᷑. pͥoils pꝰlauitri mulio¬
nes. conu̾sum plaustrũ subleuabant.
quo facile młem. ducẽt. iuterim suꝑiꝰ.
plaustrũ cessĩ ire oepit. ⁊ cum mulio¬
nes qui it̃ duo plaustra. fuert̃ eme¬
dio exissent postĩus plaustrũ a pͥore. per¬
cussum retͦ redierat. ⁊ puerura cꝰdam
obtriuãt. dñs pueri consulebat᷑ cum qͦse
ag̾e̾ opocteret. respondi in c̾a̾ nis esse poi̾tã.
nam simuiliones qui suꝑius plaustrũ susti¬
raussent. sua sponte subduxissent: ⁊ ideo
factũ esset ut uise planstrũ retinere non
possunt: atq honere ip̃o retrliherent᷑
cum dño mularũ. nulła esse accõem.

Expanded text:
sta mulae ducebant: prioris plostri muliosta mulae ducebant: prioris plostri muliones conuersum plostrum subleuabant, quo facile mulae ducerent: inter superi‹u›s plostrum cessim ire coepit et cum muliones, qui inter duo plostra fuerunt, e medio exissent, posterius plostrum a priore percussum retro redierat et puerum cuiusdam obtriuerat: dominus pueri consulebat, cum quo se agere oporteret. respondi in causa ius esse positum: nam si muliones, qui superius plostrum sustinuissent, sua sponte se subduxissent et ideo factum esset, ut mulae plostrum retinere non possint atque onere ipso retraherentur, cum d
Abbreviated transcription (Latin):
ratõe dici possit. nemiuem eoꝵ teneri¬
quia neminem uerũ sit eam sustu
aut dñi nogligentia accidisset : roc¬
te de iniuria occiso eo agitur ¶taber¬
nariꝰ in somita noctu supͣ lapidẽ luc̃¬
nã posuerat. qͥdam p̃teriens eamsus¬
cuderat. tabernariꝰ eum consecutus.
lucernam reposcebat. ⁊ fugientor
retinebat. ille flagello qd̾ in mami ha¬
belcit. in qͦ dolor merat uerberare ta¬
bernariũ ceperat: ut se demiiteret.¬
⁊ ex eo maiore rixa facta. cabernariꝰei
lucernã q̃ui sustulerat. ocłm esfod̾ant.
consulebatur au̾dampnũ iniuria. nõ
uidet᷑ dedisse qͣm pͥor flagello pero̾lis
esset. R̾. uisi data opera effudisit
ocłm: non iuidĩ dãpnũ inuiria fecisse.
culpã erũ pones eñ. qͥ pͥor flagello poꝰ¬
sit: resid̾e̾. s si abeo nõ por uapulasset.
s cum ei lucernã cripe uellet rixatꝰ
esset: tabernarii culpa factũ uid̾i.¬
¶Indiuo capitolino. duo plaustra onꝰ¬

Expanded text:
ratione dici possit neminem eorum teneriratione dici possit neminem eorum teneriquia neminem uerum sit eam sustulaut domini neglegentia accidisset, recte de iniuria occiso eo agitur. Tabernarius in semita noctu supra lapidem lucernam posuerat: quidam praeteriens eam sustulerat: tabernarius eum consecutus lucernam reposcebat et fugientem retinebat: ille flagello, quod in manu habebat, in quo dolor inerat, uerberare tabernarium coeperat, ut se mitteret: ex eo maiore rixa facta tabernarius ei, qui lucernam sustulerat, oculum effoderat: consulebat, num damnum iniuria non uidetur dedisse, quoniam prior flagello percussus essetoculum, non uideri damnum iniuria fecisse, culpam enim penes eum, qui prior flagello percussit, residere: sed si ab eo non prior uapulasset, sed cum ei lucernam eripere uellet, rixatus esset, t‹a›bernarii culpa factum uideri.In cliuo Capitolino duo plostra onu
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ esset. ut nõ appareret cuius ictu ꝑis¬
set omnos leges aquilid. cenĩ iudicaue¬
riuit. estimat̾o aũ pempti: nõ eadem ui
utrinq ꝑsona fiet. nam qui pͥor uulu̾a¬
homo plurimi fuerat. repetitis ex die
tenebitur ꝗͣti homo plurimi uenire po¬
tĩt. in anno ꝓximo quo uita excessit. in
quo p̃tiũ quoq hr̃ditatis erit. eiꝰ gͦ ser¬
in occisinoĩe: alus maiorẽ. aliꝰ mino¬
rem estimatõem p̃stabto: nec est mitũ
cum ut̃q eoꝵ ex diu̾sa cansa ⁊ diu̾sis tẽ¬
porib occidisse hoĩem intelligat᷑. & siqͥᷤᷤ
absurde a nobis. hec constitui ꝑ utauerit.
maleficia esse oporteat: nͨ facile consti¬
tiu possit: ut̃ potiꝰ lege teneatur ¶ui¬
ta aut̃ iniuire cumi contͣ ratoem dispu¬
tandi. pro utilitate cõriumi. recepta
intĩm ꝓposuisse: contemptus ero. Cum
płes tͣbem alienã furandi cã sustulerĩt.
qͣm singliꝰ ferre nonpossent. furti acoõe
om̃s tenĩ existimantur. qͣm uis sidtili

Expanded text:
ictu perisset, omnes lege Aquilia teneri iudicauerunt.Aestimatio autem perempti non eadem in utriusque persona fiet: nam qui prior uulnerahomo plurimi fuerit repetitis ex die tenebitur, quanti homo plurimi uenire poterit in anno proximo, quo uita excessit, in quo pretium quoque hereditatis erit. eiusdem ergo serui occisi nomine alius maiorem, alius minorem aestimationem praestabit, nec mirum, cum uterque eorum ex diuersa causa et diuersis temporibus occidisse hominem intellegatur. quod si quis absurde a nobis haec constitui putauerit, maleficia esse oporteat nec facile constitui possit, uter potius lege teneatur. multa autem iure ciuili contra rationem disputandi pro utilitate communi recepta num interim posuisse contentus ero. cum plures trabem alienam furandi causa sustulerint, quam singuli ferre non possent, furti actione omnes teneri existimantur, quamuis subtili
Abbreviated transcription (Latin):
ut eo ictu certum esset morit᷑m. medio
demde tẽpore ħes. institutus est: ⁊ postea
ab alio ictus decessit. q̃ro an cum utroꝙ
de occiso lege aquilia agi possit tespondi
occidisse dr̃ uulgo quidem qͥ mortis cãm
qͦluet modo p̃bint. s iege ã quilia is demũ
teneri uisus est. qͥ ad hibita ⁊ quasima¬
nu cãm mortis p̃buisset tracta uidelioet
itcerpretatõe uocis. acedondo ⁊ a cedesrur¬
sus aquilia lege tenĩ existimati sunt: nõ
solũ qui ita uuln̾asserit ut confeistim pͥua
rent s otiã hii quoꝵ exuulne̾ certum es¬
set aliꝗ̃ uitam excessurũ igitur siquis
seruo mortiferum uulnꝰ infixerit. eundẽ¬
q alius ex interuallo ita poꝰserit. ut mar¬
tiꝰ interficeret᷑. ꝙͣ ex pͥori uulne̾ moriturũ
fuerat. statuendum eit. utͣmq eoꝵ lego¬

Expanded text:
ut eo ictu certum esset moriturum: medio deinde tempore heres institutus est et postea ab alio ictus decessit: quaero, an cum utroque de occiso lege Aquilia agi possit. respondit: occidisse dicitur uulgo quidem, qui mortis causam quolibet modo praebuit: sed lege Aquilia is demum teneri uisus est, qui adhibita ui et quasi manu causam mortis praebuisset, tracta uidelicet interpretatione uocis a caedendo et a caede. rursus Aquilia lege teneri existimati sunt non solum qui ita uulnerassent, ut confestim uita priuarent, sed etiam hi, quorum ex uulnere certum esset aliquem uita excessurum. igitur si quis seruo mortiferum uulnus inflixerit eundemque alius ex interuallo ita percusserit, ut maturius interficeretur, quam ex priore uulnere moriturus fuerat, statuendum est utrumque eo
Abbreviated transcription (Latin):
sse. nam incħominꝰ dare. qui quos
sustinent dimitteret sua uoliitatec
sut id aliq̃ ferireti ueliti si qm̃ asellũ.
cum agitasset. non retinusset. eq̃
siquis exmanu delum. aut auud qͥd
iminisisset. dampnũ iurͥa dare s si
iuise quia aliqͥd reformidasseati ⁊ mu¬
liones tiore p̃motñte opͥmerentun
plaustrum reliquissent. cũ omĩb
actionen. nullam esse. cum dr̃o mu¬
larum esse I auod sineq mule. noq
hoĩes in cã essent: s mul retinere

Expanded text:
s eum damnum dare, qui quod sustineret mitteret sua uoluntate, ut id aliquem feriret: ueluti si quis asellum cum agitasset non retinuisset, aeque si quis ex manu telum aut aliud quid immississet, damnum iniuria daret. sed si mulae, quia aliquid reformidassent et muliones timore permoti, ne opprimerentur, plostrum reliquissent, cum hominibus actionem nullam esse, cum domino mularum esse. quod si neque mulae neque homines in causa esse
Abbreviated transcription (Latin):
perisse dicetur: qninciuagnta aureoꝵ
iudicium daboł siuuiet nacitum qͣ
ei esse dicctur: gͣtum ob eam rem eqũ
iudici uidetur eum cum quo agotur.
condẽpnari: tanti iudicium dabo.
¶Si seruus insciente dño focusedicet᷑.
in uidicio adicidn aut noxe dedere.¬
¶ Sũma cum utilitate id pretorem edixis¬
se. nemo est quineg̾. publice enim ittlle
est sine metu ⁊ periculo. ꝑitinema com¬
meari. pui autem interesse debet. utr̃
publicꝰ looꝰ sit: anuero pͥnatꝰ. diunmͦ
pereum uulgo tterfiat. quia it̾ saci¬
entib ꝓspicitur. non publicis uiis stu¬
detur. semper enini ea loca per que
uulgo iter solet fieri eandem secu¬
utratem de̾bent hasere. certum sia¬

Expanded text:
uaginta aureorum iudicium dabo. si uiuet nocitumque ei esse dicetur, quantum ob eam rem aequum iudici uidebitur eum cum quo agetur condemnari, tanti iudicium dabo. si seruus insciente domino fecisse dicetur, in iudicio adiciam: aut noxam dedere.' Summa cum utilitate id praetorem edixisse nemo est qui neget: publice enim utile est sine metu et periculo per itinera commeari.Parui autem interesse debet, utrum publicus locus sit an uero priuatus, dummodo per eum uolgo iter fiat, quia iter facientibus prospicitur, non publicis uiis studetur: semper enim ea loca, per quae uolgo iter solet fieri, eandem securitatem debent habere. ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
ra ut senꝑ animꝰ eoꝵ hẽat unde se rep̾haen¬
dat. et dũ ꝑfc̃i ẽẽ appetũ nec possũt minime
extinxit philisteos et cananeos diu reseruauit¬
naret. ne de maiorib deuit̾tis sese extoueret.
ead̾ gͦ mens pouet ex uͥtute lapse. stit ex ĩ¬
firntitate ut dũ q̃rit ꝙ hr̃e ñ ualet qd̾ ht̃

Expanded text:
 ut semper animus eorum habeat unde se reprehendat, et dum perfecti esse appetunt nec possunt, minime tes adversarios exstinxit Philisthaeos; et Chananaeos diu reservavitnaret, ne de majoribus devictis sese extolleret. Eadem ergo mens pollet ex virtute, lassescit ex infirmitate, ut dum quaerit quod habere non valet,
Abbreviated transcription (Latin):
abebant. unde hugo. uosint sermo dei in fatro
Efitio ministros dei ad tegenda ĩfirma corꝑis
deret pudiciciã et castimoniã nioꝵ precipue
u̾ scã tractarent unitã et singłarẽ cẽ deb̾e.
bide mĩstri nom fac̃dotii ħ oꝑiientũ ĩ sacro

Expanded text:
berentur. Sed voluit sermo Dei in sacro officio ministros Dei ad tegenda infirma corporis deret pudicitiam et castimoniam illorum praecipue cum sancta tractarent, unicam et singularem esse debere. Unde ministri
Abbreviated transcription (Latin):
iss̾ facerdos remouet corꝑale designans qd̾ angłs dñ
reuoluit iapidẽ ab hostio monum̃ti. id̾ sane debet
intelligi qd̾ dicit sat̾dos cũ eucharistiã mittit ĩ cali¬
cem. fiat inquit cõrixtio corꝑis et sangũis dñi ⁊t̃.
qd̾ utxiq referend̾ ẽ ad sp̃es panis et uimi. quibꝰ cõ¬
tinet᷑ caro et sangnis. facerdos uͦ sic ꝓmĩtians. pxe

Expanded text:
iaconus removet corporale, designans quod angelus Domini revolvit lapidem ab ostio monumenti. Illud sane debet intelligi, quod dicit sacerdos, cum hostiam mittit in calicem: Fiat, inquit, commistio corporis et sanguinis Domini. Quod utique referendum est ad species panis et vini, quibus conti
Abbreviated transcription (Latin):
bis ĩ cibũ. ut fic̃ diuinitate nos reficit ꝙͣ sp̃n
alit̾ corde gustamꝰ. Ita nos humanitate refici¬
at qͣmͣ corꝑalit̾ ore comedimꝰ. utita de insibi¬
lbꝰ ad ĩisibilia. de temꝑalibꝰ ad et̾na. de t̾renis
id celestia. de humanis ad diuina nõ tranfferat.
dosimi inquit panis unius qui de .ce. des. ecce

Expanded text:
bis in cibum, ut sicut divinitate nos reficit, quam spiritualiter gustamus corde, ita nos humanitate reficiat, quam corporaliter ore comedimus, ut ita de visibilibus ad invisibilia, de temporalibus ad aeterna, de terrenis ad coelestia, de humanis ad divina nos transferat. Ego sum, inquit, panis vivus qui de coelo desce
Abbreviated transcription (Latin):
sam siłitudinẽ. nã sic̃ panis p̃ cet̾is tibis corꝰ reficit
et sustentat et uinũ hoĩem lecifitat̃ et ĩ ebriat. sic
caro xͥ int̾iorẽ hoiẽm mag̃ cet̾is gratiis spũalit̾ resi¬
unitas fideliũ. qr sic̃ ex młtis gͣnis ꝯficit᷑ unꝰ panis
et ex płibꝰ acmis unnuĩ ĩ uinũ ꝯfluit. sic ex miłtis fi¬

Expanded text:
sam. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat, et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem plus caeteris gratiis spiritualiter refiunitas fidelium: quia sicut et multis granis conficitur unus panis, et ex pluribus acinis vinum in unum confluit, sic ex multis fi
Abbreviated transcription (Latin):
tidit illos qm litt̾am seruando de ferm̃tato satͥficãt
ant si ħ exprobrando dc̃m ẽ. qͣ fronte sacͥficant qd
bi assirmũt. qd̃ ã apħa ħ nõ iubendo s rephenden¬
dodicerit dubĩ nõ ẽ. cũ ħ ip̃e accioni assotiaue¬
rr. dixerat em̃i. uenite ad bethel et ĩpie agite.
paulo pꝰ ꝯtinuata ĩtrepacione ait. et sacͥfitate

Expanded text:
littera, qui litteram servando, de fermentato sacrificant. At si hoc exprobrando dictum est, qua fronte sacrificant quod on jubendo, sed reprehendendo dixerit, dubium non est; cum hoc impiae actioni associaverit. Dixerat enim: Venite ad Bethel, et impie agite. Et paulo post, continuata increpatione ait: Et sacrificate
Abbreviated transcription (Latin):
cigͦ: p̾sentia coͥrlis nõ aufert᷑. p̾qm añt sensus
corͣlis ꝑcipiendo deficit: deiceps corͣlis p̾senti¬
a q̃renda nõ ẽ s sꝑũalis retinenda. dispensatio
de ore ad tor transit. meliꝰ ẽ tͥ ut eat. ĩ mentt̃ tirã ꝙͣ
in uentrẽ tuũ. cibꝰ iste anime nõ corꝑis ẽ. ħ hug̃.

Expanded text:
ia ejus corporalis non aufertur. Postquam autem sensus corporalis in percipiendo deficit, deinceps corporalis poenitentia quaerenda non est, sed spiritualis retinenda. Dispensatio de ore ad cor transit. Melius est tibi ut eat in mentem tuam quam in ventrem tuum. Cibus iste animae non corporis est.
Abbreviated transcription (Latin):
qma nñora sut amͣa ẽẽ debu̾ut. arit qr ñõ huis rebus
accomodantur quib actomodarda sunt ut ĩo dicantur
mala ꝙ sunt aliena ⁊ rntongina tanqmͣ si dices auqis
nõ bono mͦ egisse qr minus bũ egit ꝙͣ debuit ant qd̾
uł nõ qͥenter rit hoc ipt̃a ꝙ rep̃benditur ialo inodo
actum nõ ad alirid unste rephentatur msi q ibi ño
est suritus modus. Item spẽs mala uł in torione dᷤ¬
bita est ut aliena ⁊ inqͥens inteatur tanꝙͣ si m duꝰ
homo in scro dearabulet ꝙ ñ offendit si in batneo ui¬

Expanded text:
quia minora sunt quam esse debuerunt aut quia non his rebus accomodantur, quibus accommodanda sunt: ut ideo dicantur mala, quia sint aliena et incongrua, tamquam si dicatur aliquis non bono modo egisse, quia minus egit quam debuitnienter: ut hoc ipsum quod reprehenditur, malo modo actum, non ob aliud juste reprehendatur, nisi quia non est ibi servatus modus. Item species mala vel in comparatione dbita est, ut aliena et inconveniens videatur: tanquam si nudus homo in foro deambulet, quod non offendit si in balneo vi
Abbreviated transcription (Latin):
cecidit. ⁊ crus firgit q̃rebatur an s¬
dminus sernil lege aqͥua. cum
possit .R. non posse oum casu ma¬
gis qͣni culpa uideretur factũ
angustum looũ coegisti. eoq effec¬
tum eit: ut dcicerent datur inte
ad ȩxemplũ legis aquilie. ĩ fõm¬

Expanded text:
rebatur, an dominus seruuli lege Aquilia cum potest. respondi non posse, cum casu magis quam culpa uideretur factum. angustum locum coegisti eoque effectum est, ut de‹i›cerentur: datur in te ad exemplum legis Aquiliae in f
Abbreviated transcription (Latin):
equitarent unus exhis irruit in eqũ
teq deiecit. ⁊ hoc casu cruraequi fino¬
ca sunt: labeo negat tecum nullam
acc̃oem aise. s sl eqͥtis culpa factũ eĩt.¬
cum ccuute sane: non cum ecuudũo
agi posse. uerum putos d̾ his qui
go iterfiẽt. uł in quo consiste̾turde¬
iectum. uel effuffussiun. ꝗͥ erit qnͣtã
ex eaire dãpnum datum factura uoerit.
ineum qui ibi habitauerit. induplũ

Expanded text:
equitarent, unus ex his irruit in equum teque deiecit et eo casu crura equi fracta sunt. Labeo negat tecum ullam actionem esse, sed si eqcum equite: sane non cum equi domino agi posse. uerum puto. DE HIS, QUIlgo iter fiet uel in quo consistetur, deiectum uel effusum quid erit, quantum ex ea re damnum datum factumue erit, in eum, qui ibi habitau
Abbreviated transcription (Latin):
stiplatꝰ suerit oocidit: debitor qͥd̾
libenttr lege aũ aqͥla ħ̃ casu
non recto expietur. nam c̃ditor
ir̃e. sibi potĩ ꝙͣ alii iniuriã fecis
sticũ ante moram o̾ceidit. q̃ sitũ:
de a ccp̃o iegis aqdlie .sx. cum ittio

Expanded text:
t, debitor quidem liberatur, lege autem Aquilia hoc casu non recte experietur: nam creditor ipse sibi potius quam alii iniuriam fecissStichum ante moram occidit: quaesitum est de actione legis A
Abbreviated transcription (Latin):
rem occidisse ꝓponitur. in hc̃ tͣctatũ
nichil differt. ab excrane creditor qͣnti
igit᷑ siet estimatio: utrum decẽ
milium ꝙͣti fuit occisics. an ꝗͣti est. qñ lui
necesse habeo. dare .i. qͣrti mea intteneti
⁊ quid dicemus. si ⁊ panifuꝰ decesserit.
sine morai iͥam p̃ciũ stichi minuctur.

Expanded text:
rem occidisse proponitur, in hunc tractatum nihilum differt ab extraneo creditor. quanti igitur fiet aestimatio, utrum decem milium, quanti fuit occisus, an quanti est, quem necesse habeo dare, id est quanti mea interest? et quid dicemus, si et Pamphilus decesserit sine mora? iam pretium Stichi min
Abbreviated transcription (Latin):
modi sentenciã grassiorem eẽ exis¬
timauim. Neq it. sic homo supuaꝰ
imo mag̃ stultꝰ inuenitur. ut suũ
sempinuni ħroem instituisse. ut ꝑ
mediũ ipsius ꝑsonã plocii ħrs effi¬
ciatur. ⁊ ħ argum̃tatur. exantiq̃ re¬

Expanded text:
modi sententiam crassiorem esse existimamus: neque enim sic homo supinus, immo magis stultus invenitur, ut suum Sempronium heredem instituisse, ut per mediam ipsius personam Plotii heres efficiatur:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑisoꝵ si scd̾o tꝑr instante mo¬
rtuus fuit nichominꝰ penaiã
ꝯmissa afideuissore exigatur.
om̃ib q̃ infide iussores qñtalipe¬
ne fu̾nt illigati statumiꝰ ⁊ inhr̃¬
des ꝓntilitate coꝵ ꝯbtinentib¬
atur apalestina aduocatione
utrumne pꝰ. duos menses libe¬
ratur. q̃i sine scriptis fidluisoe
facta sod̃ gñalia edicta sublim¬
issime p̃toriane sedis. anut pote
sc̃ptura int̾ueniente teneatur.
⁊ duuisio alia intro ducebatur
si iouiris eẽ x. tam inpubli
cis quam inpriuatis. Scĩmus
itaq nͥ ꝯfesio lit̾is exposita

Expanded text:
od si secundo tempore instante mortuus fuerit, nihilo minus poena iam commissa a fideiussore exigatur. Omnibus, quae in fideiussores, quando tali poenae fuerint illigati, statuimus, et in heredes pro utilitate eorum obtinentibatur a Palaestina advocatione, utrumne post duos menses libeasi sine scriptis fideiussione facta, secundum generalia edicta sublimissimae praetorianae sedis, an utpote scriptura interveniente teneatur: et divisio alia introducebatur, si id iuris esse debet tam in publicis causis quam in privatis. Sancimus itaque, nisi confessio litteris exposita
Abbreviated transcription (Latin):
eadꝰ pignora. ł ypothecas hat ob¬
ligatas ñ pͥ cõpell endꝰ ÷ tr̃ffer¬
re pignora ꝗͣ oẽ d̃itũ exsoluat᷑.
res nr̃i si allegãcioni tue fidesad¬
eẽt. audire te nolu̾int. ex bonis
fid̾i uissoris q̃ adfiscum ꝑuenert̃
peccãm repetentem. s reum pͥnci¬
palẽ ꝯuenire uisser̃. c̃ ełctionispo¬
testas ꝑmitat᷑ creditori. ¶ S tuc̃
duos fidi uissores accepisse te ꝓẜ

Expanded text:
eadem pignora vel hypothecas habet obligatas, non prius compellendus est transferre pignora, quam omne debitum exsolvatur. res nostri, si adlegationi tuae fides adesset, audire te noluerunt ex bonis fideiussoris quae ad fiscum pervenerunt pecuniam repetentem, sed reum principalem convenire iusserunt, cum electionis potestas permittatur creditori. Sed cum tu duos fideiu
Abbreviated transcription (Latin):
quã . .ui. iñ suum tꝑs abiic̃e esti
ricła data s̃. tc̃ pꝰ lapsum eoꝵ
sem̃stres cm̃ hr̃e cum inducias.
intra quas sit ei licencia ꝑsonã
icio tꝑs ꝯpletum. maluerit rcũ
ꝓ quo ꝯuenitur afend̾e licẽ es
yos facere. nͥ pacti tenor ad hoe
rec amau̾it si forsitan sine. a fẽ¬
sione facienda ꝓeo fide iussai
¶Sͦ si afensionem subieretieani
usq ad finem adipleremula
ei licencia ꝯcedenda ininedio ꝑio¬
nam trade ⁊ peccumaꝵ d acionẽ¬

Expanded text:
est, ricula data sunt, tamen post lapsum eorum semenstres tantum habere eum indutias, intra quas sit ei licentia personam itio tempus completum maluerit reum pro quo convenitur defendere, licere ei hoc facere, nisi pacti tenor ad hoc reclamaverit, si forsitan sine defensione facienda pro eo fideiussit: sed si defensionem subierit, eam usque ad finem adimplere, nulla ei licentia concedenda in medio personam tradere et pecuniarum datione
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. uitali. E ioe iussor scuman¬
dator si ĩnusuras quoq obligat
ht᷑. ut aũ is ꝗcũ alt̾o fid̾i uissit
non solus ꝯueniatur. s duuidat᷑
acr ⁊ int̾ cos ꝗsoluendo sunt. añ
ꝯ dempnacionem exordine posta¬
iari solꝰ.
d. ñ. salustio. Cum alt̃ exfioe¬
uissorib insolidum d̃ito satis ft¬
eiat. accio ei adu̾sus eum quna
fi deiussit ñ ꝯpetit. ꝑ otinsti sañ

Expanded text:
dem A. Vitali. Fideiussor seu mandator si in usuras quoque obligathabet. Vt autem is, qui cum altero fideiussit, non solus conveniatur, sed dividatur actio inter eos qui solvendo sunt, ante condemnationem ex ordine postulari solet. PP. Idem A. Sallustio. Cum alter ex fideiussoribus in solidum debito satisfaciat, actio ei adversus eum qui una fideiussit non competit.
Abbreviated transcription (Latin):
mutuam accep̃ peccam. ꝗͣ te ꝯueni
b̃am electionem.
d̾.ã. aureliano. Sentẽtia bono¬
ꝵ omĩum ad ep̃tionem ꝯtinẽte
rei dampnati principas. intcesso¬
res eligendi creditori potestas ñ
testatem. ita int̃cessores postulan¬
tes ceois ypothece siue pignoriᷤ
obligata iiretũ priꝰ adsobationẽ.
nͥ mandata suꝑ hacre fuit ꝑse

Expanded text:
mutuam accepit pecuniam quam te convenirmutuam accepit pecuniam quam te convenirberam electionem.. Aurelio. Sententia bonorum omnium ademptionem continente rei damnati principalis intercessores eligendi creditori potestas nontestatem, ita intercessorem postulantem cedi sibi hypothecae sive pignori obligata iure non prius ad solutionem, nisi mandat
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi excã fideuissionis obstriet:.an
caucionem ꝑ eiorem aduxisti tam
doli mali erceptione uti. quamcõ¬
dicere. ut᷑ obligntio  tũi acͥoepͣtõ
ferttur potes. ¶Nõ ÷ aut̃ disbiũ
fid̾iuissorem rei ꝓmitendi bonis
ad fiscum duolutis si idem fiscus
obcb̃itum restituendũ fuit ꝯuent:
⁊ solu̾it li berari
adu̾sꝯ om̃s fidi uissores lis ꝯtesta¬
r̾etur. unum eoꝵ elige creditori
si mͦ cerõs nu idoneos existima¬
r. at nc̃ pꝰ litis ꝯtestacionem.
peticionẽ diuisam redintegrariui¬
ris rõ non patitur
fici ñ potũit accept: sit. explo¬
rati uiris ÷.¬
Si ut ꝓponis fundum obdebit¬
Dum obligatum ñ iusto p̃cio
uenoidisti. residuam quanttratẽ
ꝗ̃ ex p̃cio eiusoem ẜ uart potuis¬
ses. refundi tͥ a fidi iussore ñ iure
no. Si alienam reo pͥncipaliters
stituto obligacõem suscepist. ⁊ fidc¬
unoruos: siue maudatorio. ł quocũ¬
q alio noĩe ꝓcb̃itore int̃tessisti non
posse uige mag̃ creditorẽ eum qui

Expanded text:
ex causa fideiussionis obstrictus in cautionem per errorem deduxisti, tam doli mali exceptione uti quam condicere, ut obligatio tibi accepto feratur, potes. Non est autem dubium fideiussorem, rei promittendi bonis ad fiscum devolutis si idem fiscus ob debitum restituendum fuerit conventus et solverit, liberariadversus omnes fideiussores lis contestaretur, unum eorum eligere creditori, si modo ceteros minus idoneos existimaret. at nunc post litis contestationem petitionem divisam redintegrari iuris ratio non patiturfici non potuerit acceptus sit, explorati iuris Si, ut proponis, fundum ob debitum obligatum non iusto pretio vendidisti, residuam quantitatem, quam ex pretio eiusdem servare potuisses, refundi tibi a fideiussore non iureno. Si alienam reo principaliter constituto obligationem suscepisti vel fideiussorio sive mandatorio vel quocumque alieno nomine pro debitore intercessisti, non posse urgueri creditorem, eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nuic̃q locꝰ mpalatio hꝰ urb pri¬
Quatis edificiis in ꝯmode occu¬
pat: ÷ his ꝗ̃ primum subrutis
omib q̃ meo sint eoificiis palacio
locũ hant̃ habitandi. qͥs legitiinis

Expanded text:
uicumque locus in palatio huius urbis privatis aedificiis incommode occupatus est, is quam primum subrutis omnibus quae in eo sunt aedificiis palatio locum habeant habitandi, quos legitimus
Abbreviated transcription (Latin):
sessione munitis. istrum̃toꝵ am¬
issio nicħ uiris aufert. nec duit᷑¬
nitate possessionis partã securit᷑¬
tem. maleficium alter turbant᷑¬
quẽ supplicai. P matris tue quõdam
mancipia qͣi filiꝰ excã tnĩ adopti¬
onis qdsfenoit. affectio destinate
ullicite adoptionis ad eoꝵ anĩum
ei querẽdum sola nõ susfic̃. Qua¬
ꝑꝑ mancipia pet̾e ñ ꝓ hibis nul¬
lam timẽs t᷑prius p̃scriptionẽ. si
hoc tantũ micio ꝓcedente. his
acennis p̃scriptione. cuiꝰ ĩinicio
ꝯ testacionẽ habi susticit.p eaqͣ
suam impleu̾it intencionẽ peti¬
tor. adibita ꝓbacione iũste pos

Expanded text:
aescriptione munitis instrumentorum amissio nihil iuris aufert nec diuturnitate possessionis partem securittem maleficium alterius turbaquem supplicas matris tuae quondam mancipia quasi filius ex causa tantum adoptonis defendit, adfectio destinatae illicitae adoptionis ad horum dominium ei quaerendum sola non sufficit. Quapropter mancipia petere non prohiberis nullam timens temporis praescriptionem, si hoc tantum initio procedente is decennii praescriptione, cuius initio contestationem haberi sufficit, posteaquam suam impleverit intentionem petitor, adhibita probatio
Abbreviated transcription (Latin):
scđ hanc disfinicionẽ cã ꝑfectissim̃
ꝯposita ⁊ nemo p hauic dubit. ne¬
q int̾ presentes. neq int̾ absentes
ꝗd statuendũ sit. ut bono uucio ⁊
pͦ seslione tenentis.⁊ utͥnsq partis
ignorancia expectandai.rec alta di¬

Expanded text:
 hanc definitionem causa perfectissime composita et nemo posthac dubitet, neque inter praesentes neque inter absentes quid statuendum sit, ut bono initio et possessione tenentis et utriusque partis ignorantia expectanda, ne altera du
Abbreviated transcription (Latin):
ffinicione. ut nicħ extra eã relin¬
quat᷑. S cĩm: itaq c̃ere in huiꝰ mõi
spẽ. utriꝰ ꝙ ꝑsone tã petentis qͣm
possidentis spectare domiciliũ. ut
tã is qui dñii ł ypotħce questioẽ
inducit : quã his qui res possid:
aomiciliũ in uno hant̃ loco .i. in

Expanded text:
citra eam relinquatur. Sancimus itaque debere in huiusmodi specie utriusque personae tam petentis quam possidentis spectari domicilium, ut tam is qui dominii vel hypothecae quaestionem inducit quam is qui res possidet domicilium in uno habeant loco, id est in
Abbreviated transcription (Latin):
Um incerilicte uenoicioms
uicium. etiam p̃cii frauoe
tutor uest cumulasse ꝓponatur
non oubitabit preses ꝓuincie.
qno uendicõem ꝯfirmare uoluis¬
tis : residuum p̃cium c̃ usuris uẽ¬
dite atutore possessionis. cełiter
uł restitui iube. Q a petiti s al
ħrdib eiis qui uendidit p̃cium
uł ex solui. suꝑ fluo anb dsidatis.
qr nec p̃sidis exꝑienciam possit
lat̾e : tutores qui gesserunt siue
ħroes eoꝵ. obea negocia q̃ ꝑcos ad¬
ministrata sunt. prinapal lao

Expanded text:
um interdictae venditionis vitium etiam pretii fraude tutor vester cumulasse proponatur, non dubitabit praeses provinciae, quando venditionem confirmare voluistis, residuum pretium cum usuris venditae a tutore possessionis celeriter vobis restitui iubere. Quod autem petitis ab heredibus eius qui vendidit pretium vobis exsolvi, superfluo a nobis desideratis, quia nec praesidis experientiam possit latere, tutores qui gesserint sive heredes eorum obea negotia, quae per eos administrata sunt, principali lo
Abbreviated transcription (Latin):
Iutores tutele ꝯueniri longi
Uñ si his transaccione. aut no¬
uacione. aut acceptilacione.
lib̾ationem ñ prestitisti. ap̃ recto¬
rem ꝓuincie quecũq a ebentar

Expanded text:
utores tutelae conveniri longi Unde si his transactione vel novatione atque acceptilatione liberationem non praestitisti, apud rectorem provinciae quaecumque tibi debentur
Abbreviated transcription (Latin):
tutores. seu hroes eoꝵ qui amini¬
traiuerunt tutelã ad cundem u¬
dicem ire d̾̃ere.iam pͥdem ꝯstitu¬
tum ⁊. Cũ gͥ patrẽ tuũ c̃ alio tu¬
telam aministrasse allegas. p̃ses
ꝓuincie eundem iudicẽ adu̾sus
te. atq ħrdes ꝯtutorũ patristui
nari ãecit examinaturuo.¬

Expanded text:
tutores seu heredes eorum, qui administraverunt tutelam, ad eundem iudicem ire debere iam pridem constitutum est. Cum igitur patrem tuum cum alio tutelam administrasse adlegas, praeses provinciae eundem iudicem adversus te atque heredes contutorum patris tui nari debeat, examinaturu
Abbreviated transcription (Latin):
uamuis fluminis nar̃alẽ cur¬
sũ. oꝑe manufacto alio ñ lice¬
at auerte: tamen ripã siam adu̾¬
s rapidiarnus impetum munire
parti applio. idsi ad luuionis uire

Expanded text:
 Quamvis fluminis naturalem cursum opere manu facto alio non liceat avertere, tamen ripam suam adversus rapidi amnis impetum munire parti applicet, id adluvionis iure
Abbreviated transcription (Latin):
ones eniergelut᷑. si om̃s ei ꝯpetẽtes
dutur. an uͦ quasi silẽtio euraeis
nabito: tꝑr exspirare. nullo exin¬
certa libelli ꝯfeccõe adminicło eis
ad quisito. Sc̃ims itaq nullã iniud̾¬
ciis in posteꝵ locum hrẽ tał ꝯfu¬
sionẽ. S qui obnoxiũ suũ inuidi¬
cium olamauit ⁊ libellũ ꝯuentio¬
nis ei transmiserir. lic ⁊ gn̾ałr nul

Expanded text:
ones emergebant, si omnes ei competentes dantur, an vero quasi silentio circa eas habito tempore expirare, nullo ex incerta libelli confectione adminiculo eis adquisito. Sancimus itaque nullam in iudiciis in posterum locum habere talem confusionem, sed qui obnoxium suum in iudicium clamaverit et libellum conventionis ei
Abbreviated transcription (Latin):
d.a. achato. Pactum stale
quo matrem ꝯuenule cui patre
cretur. si stipłacio exꝑsona ur̃a
cum in potestate patris ꝯstituti ñ
eẽtis. legituna minꝰ intercessit. de¬
funeta ea mmatmoniũ. Accioe
gatione uerlaꝵ rite intercedẽ¬
te dotis peticionem hĩe potiusti.
testatis ñ attigeris. peticionem
exequi non proiberis.

Expanded text:
A. Agatho. Pactum dotale, quo matrem convenisse cum patre eretur, si stipulatio ex persona vestra, cum in potestate patris constituti non essetis, legitima minus intercessit, defuncta ea in matrimonio actionem obligatione verborum rite intercedente dotis petitionem habere potuisti, tis patriae non attigeris, petitionem exsequi non prohiberis.
Abbreviated transcription (Latin):
eqr mutui.neq ꝯmodati. aut
dpositi. seu legati. ⁊ fidi ꝯmi¬
ssi. ł tutel. seu alii cuilib ꝑsõali
acoõni. longi tꝑris p̃scriptionẽ
t ac pꝰ liminio reu̾s. accõe m¬

Expanded text:
e mutui neque commodati aut depositi seu legati vel fideicommissi vel tutelae seu alii cuilibet personali actioni longi temporis praescriptionem tus ac postliminio reversus actione
Abbreviated transcription (Latin):
¶to. Cu ꝑabsentiam tuã cos dꝗb
quereris in res uiris tui uruisse asse¬
ueres. teq obmedendi curã a ꝯmita¬
tu nr̃õ disced̾e̾ ñ posse palã sit. p̃fectꝰ
p̃torio amicꝰ ar̃ acersitis his qͦs sis
ꝯtĩgit. int̾ uos cognosc. Non neces¬
sario ã petis ex longi tpris dut̃ni¬
tate p̃scriptionẽ tͥ ñ opponi : qm̃
iuste tibsencie rõ: ⁊ necessitatis pu¬
blice obsequiũ. ab hui moĩ p̃uidicõ
te d̾ fendat.

Expanded text:
 absentiam tuam eos, de quibus quereris, in res iuris tui inruisse adseveres teque ob medendi curam comitatu nostro discedere non posse palam sit, praefectus praetorio nostro accitis his quos causa contingit inter vos cognoscet. Non necessario autem petis ex longi temporis diurnitate praescriptionem tibi non opponi, quando iustae absentiae ratio et necessitatis publicae obsequium ab huiusmodi praeiudicio te defendat.
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ directa. ł qualib alia dominiũ
sionẽ frustra times. cũ ad u̾s eos
qui restitucionis aurilio qͣcumq
rõe iuuantur. hꝰ modi factũ nõ
opituletur.
d̾. aã ⁊cc̃. cassandro  rescͥptione
bonafide possidentes. aduers p̃sen¬

Expanded text:
rem directa vel qualibet alia dominium sionem frustra times, cum adversos eos, qui restitutionis auxilio quacumque ratione iuvantur, huiusmodi factum non opituletur.AA. et CC. Cassandro. Praescriptione bona fide possidentes adversus praesen
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cem fundis. sciens prudẽsq soli
partẽ ad te ꝑtin̾e.ñ qͣi sociꝰ ł colle¬
ga comunis oꝑis sollicitudine soli¬
dã balneoꝵ exstructiõñ ecam̃te ut
us ẽ: cum edificia q̃ alieno loco un¬
ponuntur solo cedãt. nec iꝑe impẽ¬
se his ꝗ in ꝓbe iofecerint restitm̃ ¶¬
bent. antiquato diui adriani esiet
pͣrcses ꝓuin̾cie memor iris publi
a moirim̃da disceptacõe logumpla¬
ata custodi.¬

Expanded text:
cem fundis, sciens prudensque soli partem ad te pertinere, non quasi socius vel collega communis operis sollicitudine solidam balneorum extructionem ea mente, ut us est, cum aedificia quae alieno loco imponuntur solo cedant nec impensae his qui improbe id fecerint restiant, antiquato divi Hadriani edicto praeses provinciae memor iuris publici in dirimenda disceptatione legum placita custodi
Abbreviated transcription (Latin):
llud sine rõe aquib dam in
dubietatem aductum plana
seiõe reuelam ut õmĩa que᷑ in
.iiii. porcionẽ ab uitestato succes¬
sionis ꝯputantur his qui ad accõ¬
nẽ dinossicioso testam̃to uocant᷑.
⁊ si intestatꝰ is dcesserit ad
cuiꝰ hrditatem ueniunt. om̃imõ
coħrdib suis ꝯferant.ꝙͣ. tam in
aliis quam uihis q̃ occasione mi¬
licie uni ħdum exł functi pecen¬
niis adquisite lucraturis qui
miliciã meruit. lõcum habebit.
ut luͣcͥr uu aẽ t̾ꝑi  mortis aeruncti
adeum ꝑuenire pot̾at. ñ solun
cestam̃to ꝯdito .iiii. parti ab inces¬

Expanded text:
llud sine ratione a quibusdam in dubietatem deductum plana sanctione revelamus, ut omnia, quae in quarta portione ab intestato successionis computantur his, qui ad actionem de inofficioso testamento vocantur, etiam si intestatus is decesserit, ad cuius hereditatem veniunt, omnimodo coheredibus suis conferant. Quod tam in aliis quam in his, quae occasione militiae uni heredum ex defuncti pecuniis adquisitae lucratur is qui militiam meruit, locum habebit, ut lucrum, quod tempore mortis defuncti ab eum pervenire poterat, non solum testamento condito quartae parti ab in
Abbreviated transcription (Latin):
iuit. s ab intestato succeob entes
uenuint. mͦ sĩ eiꝰ loco substitut᷑
nõ es. ⁊ liqͥdo ꝓbatur frem̃ tuum c¬
castrensia bona Ad̾te ꝑtiuereno¬
luisse. Nam uoluntas militis ex
castrensium cantumm bonoꝵ co¬
milutonem suum instituit ħdẽ:
Cet̾a bona eius st intestatile¬

Expanded text:
b intestato succedentes veniunt, modo si in eius loco substitutus non est et liquido probatur fratrem tuum castrensia bona ad te pertinere noluisse. nam voluntas militis expcastrensium tantummodo bonorum commilitonem suum instituit heredem, cetera bona eius ut intestati
Abbreviated transcription (Latin):
iã fanore lib̾oꝵ fecim hoo aode u reꝰ qͥs
parentib adquirendas eẽ ꝓhibu¬
un: nec collacioni pꝰ obitumeoꝵ
unt̃ libos subiaceant. Ut enini
castrense pecculium in conuni ꝯ¬
fene in ħroitate diuudenda. ⁊ expͥs¬
ci iuris auccoritate ininime coge¬
bantur. ita ⁊ alias res q̃ minime
parentib adquiruntur ꝓͥas libis

Expanded text:
 fecimus, hoc addere, ut res, quas parentibus adquirendas esse prohibuimus, nec collationi post obitum eorum inter liberos subiaceant. Ut enim castrense peculium in communi conferre in hereditate dividenda ex prisci iuris auctoritate minime cogebantur, ita et alias res, quae minime parentibus adquiruntur, proprias liberis
Abbreviated transcription (Latin):
atur. ea ꝙ ꝑsona que añ nupti¬
as donacõe ł dotem suscepit. ꝯse¬
rre ea cogenda. Illa uͦ que sim¬
plicem tantiumodo donacioẽm
meruit. ad collacoẽm eiꝰ minuñ
coartanda: ⁊ Si qͥd huiꝰ modi acci¬
dit. ł accid̾it. iubem ad similitu
dinem eiꝰ qui añnuptias donacõe
ł dotem ꝯfeire cogitur. ⁊ illam ꝑ
sonam q̃ nulla dote uł añnupti¬
as donacione data solam simpli¬
cem oonacionẽ aparentib sus ac¬
cepit. ꝯfene eã. nec recusare. colla
donator tꝑr donacõis sue indulgẽ¬
cie imposuerit.

Expanded text:
uidem persona, quae ante nuptias donationem vel dotem suscepit, conferre eam cogenda, illa vero, quae simplicem tantummodo donationem meruit, ad collationem eius minime coartanda: si quid huiusmodi accidit vel acciderit, iubemus ad similitu dinem eius, qui ante nuptias donationem vel dotem conferre cogitur, etiamote vel ante nuptias donatione data solam simplicem donationem a parentibus suis accepit, conferre eam nec recusare collatidonator tempore donationis suae indulgentiae imposuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tias donacõe aparentib sus sͥ
datam ꝯfeire nepotib ł neptib
mortue ꝑsone. quam eoso em̃ ne¬
potes. Ineptes patrins suis. ł anũ¬
culis. anitis ⁊̃ ⁊ materteris dotẽ
⁊añnuptias donacõem patris sui.
ł matris quam ꝓeo ł ea mortua
ꝑsona ddit simulr ꝯfeire. ut co¬
mixtis huiꝰ mõi collacionib cũ

Expanded text:
s donationem a parentibus suis sibi datam conferre nepotibus vel neptibus mortuae personae, quam eosdem nepotes vel neptes patruis suis aut avunculis, amitis etiam et materteris dotem et ante nuptias donationem patris sui vel matris, quam pro eo vel ea mortua persona dedit, similiter conferre, ut com
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias donacõis quã d̃ functa
ꝑsona ꝓfilio. ł filia suꝑstitib
uo ł filia adiss. multa dubita
tem ⁊ antenuptias donacs em
ꝓse datam asuo patre ł ma¬
tre ꝯfenre filiis mortui frĩs su
ł mortue sororis sue ꝯtenden¬
tib. eo ꝙ nulla ꝯstitucio suꝑ
hinusmõi collacione posita ÷.¬

Expanded text:
is, quam defuncta persona pro filio vel filia superstitibus vel filia dedisset, multa dubitattem et ante nuptias donationem pro se datam a suo patre vel matre conferre filiis mortui fratris sui vel mortuae sororis suae contendentibus eo, quod nulla constitutio super huiuscemodi collatione posita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑ. iust. ã. Illam m̾ito
dubitacionẽ amputare duximꝰ.
q̃ suꝑ collacoẽ dotis. uł ante
nuptias donacõis intercetas ꝑ¬
sonas. satis iam uentilata ⁊.
Nam si intestatꝰ quisdefunctꝰ
eẽt afilio ł filiis. ł filia. ł filiab
relictis. ⁊ ex mortua filia cuiꝰ cũq
sexus aut numeri nepotib. ł siqͣ
intestata a functa e̾e̾t. filio ꝗͥ uł
filiab simiłr relictis. ex mortuo
duas partes p̾at̾ne. linaterne
porcionis tantũm haberent ⁊̾¬
ciam partem patrus suis. ł auñ¬

Expanded text:
us . Illam merito dubitationem amputare duximus, quae super collatione dotis vel ante nuptias donationis inter certas personas satis iam ventilata est. Nam si intestatus quis defunctus esset filio vel filiis vel filia vel filiabus relictis et ex mortua filia cuiuscumque sexus aut numeri nepotibus, vel si qua intestata defuncta esset filio quidem vel filiis similiter relictis, ex mortuo duas partes maternae vel paternae portionis tantummodo haberent, tertiam partem patruis suis vel avun
Abbreviated transcription (Latin):
.ec libris auit patrimonium na¬
cesisse. in quo casu ñ caratoris
erit rõ reprehendenai. si qͣ lesio ĩ¬
neb minoris illata fuisse adu̾sꝰ
legum ordinem ꝯꝓbetur. S sr̃
negligencta .ł aolo scribe. qui

Expanded text:
ducentis libris auri patrimonium vacessisse. In quo casu non curatoris erit ratio reprehendenda, si qua laesio rebus minoris illata fuisse adversus legum ordinem comprobetur, sed super neglegentia vel dolo scribae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
manere plac.ita ut siꝗͥs tał mã¬
cipium sollicitau̾it. ł aduocandũ
credid̾it. cum cũ fuo alt̾o sollici¬
tatum restituat.xii. solidoꝵ su¬
ma inferenda rei .p. illiꝰ cũnta¬
tis cuiꝰ mancipium abdurit.
¶Libtis ͦ artificib si solbeatati
fuerint. cum edo ᷤ ftĩma culittici
redaend i.Ita ut ꝓfugruo ẜuo¬
si sollicitudine dfensorii nͣ fu̾it
requisitus. ⁊ reuocatus idem de¬
fensor.i. lũcaria mancipia eris¬
atur nec beneficio principali ctũ¬
nec uendicoe  ineuis ꝑsonam de
umiẜuum quispiam repetit
fugituuim alius eutande
legis grã q̃ inocultantes man¬
cipia certam penam statuit. ꝓe¬
tatem opponꝰ. ł inuocẽ lib̾tatis
eum anima uerit. ilico nequis¬
sim ẜuns u̾bo suꝑ quo ambi¬
gitur tormentis subiciatur. ut
aꝑta ueritate disceptacõi ter¬
nus fiat. ꝙ non solum utissꝙ

Expanded text:
manere, ita ut, si quis tale mancipium sollicitaverit vel avocandum crediderit, cum servo altero sollicitatum restituat, duodecim solidorum summa inferenda rei publicae illius civitatis, cuius mancipium abduxit: libertis quoque artificibus, si sollicitati fuerint, cum eadem forma civitati reddendis: ita ut prsi sollicitudine defensoris non fuerit requisitus et revocatus, idem defensor duo vicaria mancipia exigatur, nec beneficio principali nec venditione in eius persona iam de Cum servum quispiam repetit fugitivum et alius vitandae legis gratia, quae in occultantes mancipia certam poenam statuit, proprietatem opponet, vel in vocem libertatis eum animaverit, ilico nequissimus verbero super quo ambigitur tormentis subiciatur, ut aperta veritate diceptationi terminus fiat. Quod non solum utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Fugitiui ẜui si depreh¬
endantur. ad barbaricos transe¬
untes. aut pede amputato de¬
bilitentur. Ant metall dentur
aiit  qͣuaub: e pena afficiant.¬

Expanded text:
obum. Si fugitivi servi deprehendantur ad barbaricum transeuntes, aut pede amputato debilitentur aut metallo dentur aut qualibet alia poena adficiant
Abbreviated transcription (Latin):
ł fid̾i comissum pot̃ uale. s ⁊ si
legatum eid̾ exħdato filio pat̾ re¬
liquerit. ⁊ substitu̾it ei er ħ dato
facto aliq̃ extraneum. It̃m certa¬
modi uirgia suꝑuacua eẽ uident᷑.
Seĩm nullo legato nulloꝙ fid̾i¬
comisso hui modi substitutũ. qͥ
exħdato pupillo dat: ⁊ p̃grauari.
neo se ipsam rẽ quã pupillo lega¬
uit.asubstituto eiꝰ. ł legare.uł
fid̾i comittere uoluit.
u̾it testamentum ⁊ pꝰea ħ ilu¬
oẽ em̾serit. an possitlegatum s re¬
lictum is qui celau̾it ex botesta¬
mento uendicare dubitabatur.
¶ o omĩmodo uihibendũ eẽ cẽ¬
sem ut ñ accipiat fructũ sue
calliditatis qͥ ħ dem uoluit exħdita¬
te a fraudare ¶ S huiꝰ moĩ lega¬
turam. ¶ Quẽa omod̾ si legatariꝰ
cui ꝑꝑ tutelam gerẽdã aliꝗs relictũ¬

Expanded text:
ideicommissum potest valere. Sed et si legatum eidem exheredato filio pater reliquerit et substituerit ei exheredato facto aliquem extraneum, iterum certasmodi iurgia supervacua esse videntur, sancimus nullo legato nullo fideicommisso huiusmodi substitutum qui exheredato pupillo datus est praegravari, nec si ipsam rem quam pupillo legavit a substituto eius vel legare vel fideicommittere voluit. verit testamentum et postea hoc in lucem emerserit, an possit legatum sibi derelictum is qui celaverit ex eo testamento vindicare, dubitabatur. Quod omnimodo inhibendum esse censemus, ut non accipiat fructum suae calliditatis, qui heredem voluit hereditate defraudare: sed huiusmodi legaturam, quemadmodum, si legatarius, cui propter tutelam gerenda
Abbreviated transcription (Latin):
gatoꝵ. siuefidicomissoꝵ .ł. lib̾tatũ.
seu tutelaꝵ ħ eẽ intelligendũ ⁊ am¬
bo ueniant eqͣlance ad ħditatem.
ambo legata siuułr accipiat᷑. fideico¬
missum inutrumq diuiait᷑. ubtas
uicrumꝙ capiat tutoris ambo fũgñt᷑¬

Expanded text:
gatorum sive fideicommissorum vel libertatum seu tutelarum hoc esse intellegendum, et ambo veniant aequa lance ad hereditatem, ambo legata similiter accipiant, fideicommissum in utrumque dividatur, libertas utrumque capiat, tutoris ambo fungant
Abbreviated transcription (Latin):
ille. ł ille mͥ hr̃s esto. ł illi. aut illi
do lego. ł dari uolo. ⁊ illum aut il¬
lum libum aut tutorẽ eẽ uolo aut
iubeo. dubitabat᷑ utr̃ne uiutił sit
huiꝰ mõi institucõ⁊ legatũ ⁊ fidĩ¬
comilũ. ⁊ lib̾tas ⁊ tutoris dacõ oͥccup¬
antis melior ꝯdicõ sit. an ambo ĩ buiꝰ
oͣmnimodo qum aii pͥmum ĩstitucõ¬
nib qͣr iustitutũ admiti. seq ꝙͣi sub¬

Expanded text:
ille heres mihi esto" vel " illi aut illi do lego" vel "dari volo", vel "illum aut illum liberum" vel "tutorem esse volo" vel "iubeo", dubitabatur, utrumne inutilis sit huiusmodi institutio et legatum et fideicommissum et libertas et tutoris datio, an occupantis melior condicio sit, an ambo in huiusomnimodo, cum alii primum in institutionibus quasi institutum admitti, secu