comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ quã animum suũ afide nr̃a reflex̃. Eriuuhildis autem dedit eis unam deci¬
uitatibus inqua resꝑdentes regnarent. Ad quã cũ habissent cepit ingundis
p̃dicare uiro suo ut rrlicta hiresis fallatia. catholicae ligis ueritatem agnosco¬
r& : qđ illẽ dui rifutans tandem commotus adrius prardicatione᷑ conuorsus est
adlegum catholicam. Acdum crismar&ur iohannes ẽ uocitatus. Quod cum
iruiihilds audiss&. corpit causas querere qualiter rum ꝑder&. Ille urro
harc intelligens ad partẽ se imperatoris iungit ligans. Cum prarfecto rius
amiticias quitumo hispaniam inpugnabant. Lruiuhildus autem direxis
adrum nuncios dicens. Ueniadmr quia extant causar quas confrram̃
simul: & ille: non ibo quia infessus es michi ꝓroquod sim catholicus. At ille
datis prae fucto imprratoris triginta milibus solidolum ut seabrius

Expanded text:
multi, numquam animum suum a fide nostra reflexit. Leuvichildus autem dedit eis unam de cimulti, numquam animum suum a fide nostra reflexit. Leuvichildus autem dedit eis unam de civitatibus, in qua resedentes regnarent. Ad quam cum abissent, coepit Ingundis praedicare viro suo, ut, relicta heresis fallacia, catholicae legis veritatem agnuscerit. Quod ille diu refutans, tandem commotus ad eius praedicationem, conversus est ad legem catholicam ac, dum crismaretur, Iohannis est vocitatus. Quod cum Leuvichildus audisset, coepit causas querere, qualiter eum perderet. Ille vero haec intellegens, ad partem se imperatoris iungit, legans cum praefectum eius amicitias, qui tunc Hispaniam inpugnabat. Leuvichildus autem dirixit ad eum nuntius, dicens: 'Veni ad me, quia extant causae, quas conferamus simul'. Et ille: 'Non ibo, quia infensus es mihi, pro eo quod sim catholicus'. At ille, datis praefecto imperatoris triginta milibus solidorum, ut se ab eius
Abbreviated transcription (Latin):
pepulit apalpebris. Erant autem leuuigildo rrgi ex alia uxore duofilui. quox
senior sigiberti. uinioschilpuriciregis filiã disponsauerat. Sedingundis sygi¬
berti regis filia cum magno apparatu in hispanus directa. ab auia goisiunta
cum gaudio magno suscipitur. Qam nec passarst in religione catholia diu
commorare . Sedut rebapti tarctur in arriana heresi blandis cepit sermonib:
inlicere. sed illa uiriliter Reluctaas cepit dicere. Sufficit satisme ab originali
pec cato baptimo salutari semel ablutam fuisse. & scãm trinitatẽ inuna
equalitatt: esse confessam. Hac me crederi: extoto corde confiteor. nec
um quam ab hac fide iboretrorsum. Hacilla audiens: ira cundia furore succensa.
adp̃hensam ꝑ comam capitis puellam in terram colidit. & diucalcib uerberatam. ac
sanguine cruentatam uissit spoliare. & piscinȩ in mergi. Sedut multi ad seruas

Expanded text:
pepulit a palpebris. Erant autem Leuvichildo regi ex alia uxore duo filii, quorum pepulit a palpebris. Erant autem Leuvichildo regi ex alia uxore duo filii, quorum senior Sigiberti, junior Chilperici regis filiam desponsaverat. Sed Ingundis Sigiberti regis filia cum magno apparatu in Hispanias directa, ab avia Goisvintha cum gaudio magno suscipitur; quam nec passa est in religione catholica diu commorari, sed ut rebaptizaretur in Ariana haeresi blandis coepit sermonibus illicere. Sed illa viriliter reluctans, coepit dicere: Supeccato baptismo salutare semel abluta fuisse et sanctam Trinitatem in una aequalitate esse confessam. Haec me credere ex corde toto confiteor nec umquam ab hac fide ibo retrorsum'. Haec illa audiens, iracundiae furore succensa, adpraehensam per comam capitis puellam in terram conlidit, et diu calcibus verberatam ac sanguine cruentatam iussit spoliari et piscinae inmergi; sed, ut adserunt
Abbreviated transcription (Latin):
rientur sed sit uniis dolor nr̃is pariter. aceo amicis. Hec tffata : infelicẽ
animam tradidit. Rex uero ꝑacto exmore iustitixe oppressus iniquȩ
ciugis iuram̃to : implruit p̃ciptum iniquitatis. Nam duos medicos qui
nstudiũ adhibuerant gladio serire p̾cipit. Qđ non sine peccato factũ
fuisse: multoꝵ cins& prudentia.
xxuiii.
Iasna fo anno iihis eamnis. xPianis ERSEeutio Euit. multiq
crilus ditifacultitib priuati. fame decacti. ciraere mancipat uerbtrib adfecti:
ac diuersis supplitus trucidati sunt. Caput quoq: hui: sceleris goisiunta fuit . Quam post i¬
a thana hildi regis conubium rex leuiuhildis acceperat. Sed que dĩ seruis nortam
humilitatis in fuxerat. ꝓsequente ultione duuna. ipsa quoq est om̃ib: populis ficta
notabilis Nam unu oculum nubis alba contegens. lumen qđ mens non habebat.

Expanded text:
rientur, sed sit unus dolor nostris pariter ac eorum amicis. Haec effata infelicem rientur, sed sit unus dolor nostris pariter ac eorum amicis. Haec effata infelicem animam tradidit. Rex vero peracto ex more exsequio, oppressus iniquae conjugis juramento, implevit praeceptum iniquitatis; nam duos medicos, qui ei studium adhibuerant, gladio feriri praecepit: quod non sine peccato factum fuisse multorum censet prudentia. XXXVII.Magna eo anno in Hispaniis Christianis persecutio fuit, multique exsiliis dati, facultatibus privati, fame decocti, carcere mancipati, verberibus affecti, ac diversis suppliciis trucidati sunt. Caput quoque hujus sceleris Goisvintha fuit, quam post Athanachildi regis connubium rex Leuvichildus acceperat; sed quae Dei servis notam humilitatis inflixerat, prosequente ultione divina, ipsa quoque est omnibus populis facta notabilis. Nam unum oculum nubes 248 alba contegens, lumen quod mens non habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
pim & crispiniani martirum. stprlierunt. Magnus quoq hic plantus
om̃ĩ populo fuit. Nã nuri lugentes. mulieresq lugubrib uestim̃tis indntȩ
ut sol& in c̃iugũ exequiis firri: itahoc funus sunt ꝓsecutae. Multa postra
belptricus &ex eclesus siurbasilicis ł pauperib. est largitus A.xx .uii.
I DIEBVS Austrigildis guntrãni principis argina. ab hoc morbo c̃ sũpta est.
Sed prius quã nequã sp̃m exalar&: cernens qđ euadire non possit. alta trahrns¬
un suspia uoluit lectisui habere participes. agens ut in exequus tius. alioram¬
ios s abillis a cerptȩ michi iĩ abstuberunt uitam. & fecerunt me hanclucem uelo¬
pliciter ꝑdere. Etidro nrinulta morsmea p̃terrat. queso & cumsacram̃ti in¬
terpositione c̃iuro. uitum abacluce discesstro: statim ipsigladio truci¬
dontur ut sicut amplius ego uiuere nonqueo itaisli postmrum obitã glo¬

Expanded text:
um Crispini atque Crispiniani martyrum sepelierunt. Magnus quoque hic planctus um Crispini atque Crispiniani martyrum sepelierunt. Magnus quoque hic planctus omni populo fuit; nam viri lugentes, mulieresque lugubribus vestimentis indutae, ut solet in conjugum exsequiis fieri, ita hoc funus sunt prosecutae. Multa postea Chilpericus rex ecclesiis, sive basilicis, vel pauperibus est largitus. XXXVI. His diebus Austrechildis, Guntchramni principis regina, ab hoc morbo consumpta est: sed priusquam nequam spiritum exhalaret, cernens quod evadere non posset, alta trahens suspiria, voluit leti sui habere participes, agens ut in exsequiis ejus aliorums ab illis acceptae, mihi vi abstulerunt vitam, et fecerunt me hanc lucem velociter perdere: et ideo, ne inulta mors mea praetereat, quaeso, et cum sacramenti interpositione conjuro, ut, cum ab hac luce discessero, statim ipsi gladio trucidentur, ut sicut ego amplius vivere non queo, ita nec illi post meum obitum glo
Abbreviated transcription (Latin):
łreliquis imperialib: ornamentis. Ecce qđ pulchrius habebamus ꝑdim̃
Nc̃siplacet: urnite incendamꝰ om̃s discripnn᷑ s iniquas. suffititq
fisconr̃o qđ sufficit patri rrgiq dothario. Hac effatasegina: pugi
urrberans pugnis. issit libros exhibire qui decuitatib suis ꝑgfi marcum uenerant.¬
proiectosq inigne. iterum ad regem conuersa. quidtu in quid moraris  Fac quod
rex c̃punctus corde tradidit om̃s libros discriptionum igni. conflagratosq
misit qui futuras ꝓhiberent discriptiones. Post hacinfantu los uinior du
nimio labore tabescit. extinguitur. Quẽ cum maximo merore deducen¬
tes auilla brinniaco. pasisius adbasilicm sc̃i dionisu sepeire mandaueruas
Vodołtum urro conponentes inferetro suissionas adbasilicãscĩ medar di
duxerunt. ꝓitentesq tum ad scm sepulhrũ uo uerunt uota proro.
Srdmedia nocte hantlus ĩã & tenuis: sp̃m exalauit. Qutm inbasilia sc̃oꝵ cris¬

Expanded text:
vel reliquis imperialibus ornamentis? Ecce quod pulchrius habebamus perdimus! vel reliquis imperialibus ornamentis? Ecce quod pulchrius habebamus perdimus! Nunc, si placet, venite; incendamus omnes discriptionis iniquas, sufficiatque fisco nostro, quod sufficit patri regique Chlothario'. Haec effata regina, pugnis verberans pectus, iussit libros exhibere, qui de civitatibus suis per Marcum venerant,proiectosque in igne, iterum ad rege conversa: 'Quid tu', inquid, 'moraris? Fac quod '. Tunc rex, conpunctus corde, tradedit omnes libros discriptionum igne; conflagratusque, misit qui futuras prohiberent discriptionis. Post haec infantulus iunior, dum nimio labore tabescit, extinguetur. Quem cum maximo merore deducentes a villa Brinnaco Parisius, ad basilicam sancti Dionisie sepelire mandaverunt. Chlodoberthum vero conponentes in feretro, Sessionas ad basilicam sancti Medardi duxerunt, proicientesque eo ad sanctum sepulchrum, voverunt vota pro eo; sed media nocte anilus iam et tenuis sp
Abbreviated transcription (Latin):
cente. filius er: iunior necdum aqua & spũ sc̃o renatus igrotare cepit.¬
Quem in ex tremis uidentes : baptismo abluerunt. quo paruꝑ melius ha¬
bente . fr̃t tius stnior nomine clodobtus ab hoc morbo corripitur. ipsumis
indiscrimine mortis fredegundis mattrei: cernens stro penitenis: Ait ad
regem. Quinos maleagentes pi&as dinina susterett. Nã seprnos febrib
& aliis malis corripuit : & emendatio ñ successit. Eccoiã ꝑdimꝰ filios. eto
iam tos lacrima pauperũ. lamenta uiduarũ. suspiria orfanorum in¬
terimunt necspes reman&. Cui aliquid congregemꝰ : thes auritamus.
nescientes cui congre gamus ta. Ecce thesaurire manent apos sessori
uacuirapinis acma ledictionib plem. Numquid non exbundabant p¬
tuaria uino  Numquid non horrea replebantur frumento : dium qu
non trant thesauri referti. auro. argento lapidibus p̃tiosis. monili

Expanded text:
cente, filius eius iunior, necdum aqua et Spiritu sancto renatus, aegrotare ccente, filius eius iunior, necdum aqua et Spiritu sancto renatus, aegrotare cQuem in extremis videntes, baptismo abluerunt. Quo parumper melius agente, frater ejus senior, nomine Chlodobertus, ab hoc morbo corriin discrimine mortis Fredegundis mater cernens, sero penetens, ait ad regem: 'Diu nos male agentes pietas divina sustentat; nam sepe nos febribus et aliis malis corripuit, et emendatio non successit. Ecce! iam perdimus filios. Ecce! iam eos lacrimae pauperum, lamenta viduarum, suspiria orfanorum interimunt, nec spes remanet cui aliquid congregemus. Thesaurizamus, nescientes, cui congregemus ea. Ecce thesauri remanent a possessore vacui, rapinis ac maledictionibus pleni! Numquid non exundabant prumptuaria vino? Numquid non horrea replebantur frumento? Numquid non erant thesauri referti auro, argento, lapidibus praeciosis, monilibus
Abbreviated transcription (Latin):
lias totas prȩoccupauit. Frantenim his qui patiebantur ualida cum uomitu
febris Reniumq: nimiuis dolor caput graue ł ceruix. E uero quȩ exorrpi¬
ciebantur colore croceo. autcerte uiridia trant. Amultis autr̃ ad serebatur ue¬
nrnum occultum isse. Rustitiores uero coriales hoc pustulas nomi nabant.
qđ non est incredibile quia misse in scapulis siue crurib uentos& ꝓcedentib
trñ pentibq ursicis decursa saniae multi libtrabantur. Sed& hrrbe que
uenis medentur potui sũptȩ. plerisq p̃sidia cuntulerunt. Et quidem pri¬
mum hȩc infirmitas amense augusto initiata. paruulos ado lescentes arripuit.
lrctoq subrgit. Edidimus dulcis. & caros nobis infantulos quos aut gremis
fomimus. aut ulnis bauilauimꝰ. autꝓpriamanu ministratis cibis ipsosstu¬
diosa graciora nutriuimus : sed abstersis lacrimis cumbrato iob dicimus. Oñs

Expanded text:
lias totas praeoccupavit. Erat enim his qui patiebantur valida cum vomitu lias totas praeoccupavit. Erat enim his qui patiebantur valida cum vomitu febris, renumque nimius dolor, caput grave vel cervix. Ea vero quae ex ore projiciebantur, colore croceo, aut certe viridia erant; a multis autem asserebatur venenum occultum esse. Rusticiores vero corales hoc pusulas nominabant; quod non est incredibile, quia misserumpentibusque visicis, decursa saniae, multi liberabantur. Sed et herbae, quae venenis medentur, potui sumptae, plerisque praesidia contulerunt. Et quidem primum haec infirmetas a mense Augusto initiata, parvulus aduliscentes arripuit lectoque subegit. Perdedemus dulcis et caros nobis infantulos, quos aut gremiis fovimus aut ulnis baiolavimus aut propria manu, ministratis cibis, ipsos studio sagatiore nutrivimus, Sed, abstersis lacrimis, cum beato Iob dicimus: Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
non fuger& putar& se cumurbr driscere. Unde & multi ad cuutates alias¬
br attigit. sed nontam ualide. Tamen depyrenris montib: in mensi lapides¬
s. noni sunt commoti qui pecores hominesq: ꝓstrauerunt. Nam & uicos bur¬
tnune degedensts incendium diuinitus ortum exnssit. ita ut subito cõp̃hensi¬
iu ꝓmit igne tã domꝰ quã aruacum annonis incendio oremarentur. Nullũ¬
sb p̾rnitus incitamentum habrns ignis alirn forsitan iussionr diumna.¬
im pllam & aure. lm̃rnsis ciuutas grauincendio confla grauit. intantum.
ut ditioribus nihil penitus remaner& & sialiquis abigne quicquam eripuit.
abin sistentib furib est direptum. Apud terminum carnotenum utrus
deeffracto panr sanguis effiuxit. Grauiter tunc & byturicas ciuitas agrandine
uerberata est
psed
EohIS ERODIOVS GRASSIMA CUES EST SUSSECVTA Nam& discor+ xx¬
dantib Rrgib &iterum bellum cuule parantib : otsentericus morbus penegal¬

Expanded text:
non fugeret, putaret se cum urbe dehiscere. Unde et multi ad civitates alianon fugeret, putaret se cum urbe dehiscere. Unde et multi ad civitates aliam attigit, sed non tam valide. Tamen de Pyrenaeis montibus immensi lapides sunt commoti, qui pecora hominesque prostraverunt. Nam et vicos Burdegalenses incendium divinitus ortum exussit, ita ut subito comprehensi igne, tam domus quam areae cum annonis incendio cremarentur; nullum penitus incitamentum habens ignis alieni, nisi forsitan jussione divina. Nam et Aurelianensis civitas gravi incendio conflagravit, in tantum ut ditioribus nihil penitus remaneret: et si aliquis ab igne quidquam eripuit, ab insistentibus furibus est direptum. Apud terminum Carnotenum verus de effracto pane sanguis effluxit. Graviter tunc et Biturica civitas a grandine verberata est. Sed haec prodigia gravissima 243 lues est subsecuta. Nam discordantibus regibus, et iterum bellum civile parantibus, dysentericus morbus pene Gal
Abbreviated transcription (Latin):
hiber& flumina quoq liger. flauaris quẽ ilacrem uoatant. ł reliqui
torrentes decurrentes in eumita utumuerunt. ut terminos quos nũquã
ex cesserant praeterirent. quae grande depecoribus excidiũ decultu¬
ris detrimentũ deaedifitus fecere naufragiũ: parimodo rodanus cũ
arare conunctus ripas excaedens grauedãpnũ populis intulit
luros lugdoninsis ciuitatis aliqua exparte subuertit. Quiescentib uero pluuus.
arbores denuo floruerunt. Erat enim mensis srptember. Intoronico uero
eo anno mane priusquam dies inlucescer&. fulgdr ꝑ calum cucurris se uisũs
& adorientis plagam cecidisse. sed& sonitus tanquam deruentis arbaris ꝑ
totã terram illã auditus est. Qđ ideo non est dearbore estimandum qr
in quinquaginta autamplius milia est auditum. Ipso anno grauiter urbs
bur degalensis aterrȩ motu concussa est. maeniaq: ciuitatis in discrimine
eiursionis ex stiterunt. Atq ita om̃is populus metumortis exterritus : ut si

Expanded text:
hiberet. Flumina quoque Liger 242 Flavarisque, quem Elacrem vocitant, vel reliqui torrentes percurrentes in eum, ita intumuerunt, ut terminos, quos nunquam excesserant, praeterirent. Quae grande de pecoribus excidium, de culturis detrimentum, de aedificiis fecere naufragium. Pari modo Rhodanus cum Arari conjunctus, ripas excedens, grave damnum populis intulit, muros Lugdunensis civitatis aliqua ex parte subvertit. Quiescentibus vero pluviis, arbores denuo floruerunt: erat enim mensis September. In Turonico vero eo anno mane priusquam dies illucesceret, fulgor per coelum cucurrisse visus est, et ad Orientis plagam decidisse. Sed et sonitus, tanquam diruentis arboris, per totam terram illam auditus est: quod ideo non est de arbore aestimandum, quia in quinquaginta aut amplius milliaria est auditum. Ipso anno graviter urbs Burdegalensis a terraemotu concussa est, moeniaque civitatis in discrimine eversionis exstiterunt; atque ita omnis populus metu mortis exterritus est, ut si
Abbreviated transcription (Latin):
a facierigis qui regnũ riꝰ uenundañ. Ciuitates illius dominationi altrriꝰ subdunt
populũ ipsius principis alterius dicionibi tradunt : Dũ harc & hissimilia uociferandi
Gladiis lacerarint. luo cõꝑto sacer dos fugã inut. Ascensoque arqͦ adurbĩ prorti luu

Expanded text:
a faciae regis, qui regnum eius venundant, civitates illius doa faciae regis, qui regnum eius venundant, civitates illius dopopulum ipsius principis alterius ditionibus tradunt. Dum haec et his similia vociferando gladiis lacerarent. Quo comperto, sacerdos fugam iniit, ascensoque equite
Abbreviated transcription (Latin):
tem fecerx. pollicentes alt̃ alterutrũꝰ ut quicqiđ sac̃dotes ł siniores populi iudica¬
nt̃ pars parti cõponer& qua& erminũ ligis excesserat & sic pacificidiscesserunt
pericus uero rix cum ixercitũ suũ a prardis arceri non poss&: Rot homaginsem
axans at isti quib& uricas obsidebant . accepto mandato ut ri uerterentur
srur dopria. tantas prardas sicũ sustulerunt. ut omi s rrgio illa unde egressi sunt ualde
nuatqur bladastis ꝑ teroniam incendia prardas & homicidia tanta frerrunt
sicut sol& contra inimicos fieri. nã & captiuos adduxerunt. De quibus spoliatos plu¬
rimos postra dimiserunt: subsecutꝰ est morb pecorũ hanccladẽ. itaut uixł initiũ
rimaner &. Norum que e & si aliquis aut iuuencũ iuder& : aut caner& bucula
eddũ haec agerent᷑: hildebertꝰ rex cũ exercitu suo uno in loco resꝑdebat. Nocte
regis minor populus eleuauit. ac uociferare corpit & public rꝓclamari. Tollant

Expanded text:
em fecerunt, pollicentes alter ab alterutrum, ut quicquid sacerdotes vel seniores populi iudicarent, pars parte conponerent, quae terminum legis excesserat; et sic pacifici discesserunt. Chilpericus vero rex, cum exercitu suo a praedis arcere non possit, Rhodomaginsem relaxans. At isti qui Biturigas obsidebant, accepto mandato ut reverterentur ad propria tantas praedas secum sustulerunt, ut omnis regio illa, unde egressi sunt, valdederii atque Bladastis per Turonicum, incendia, praedas et homicidia tanta fecerunt, sicut solet contra inimicos fieri; nam et captivus adduxerunt, de quibus spoliatus plurimus postea demiserunt. Subsecutus est morbus pecorum hanc cladem, ita ut vix vel initium remaneret novumque esset, si aliquis aut iuvencum viderit aut cerneret buculam. Sed dum haec agerentur, Childeberthus rex cum exercito suo uno in loco resedebat. Nocte t ducibus regis minor populus elevavit ac vociferare coepit et publicae proclamare: 'Tollantur
Abbreviated transcription (Latin):
ermanharius qui gubernator palatii gariberto filio lotharii eret. apu¬
eris agynane genere saxonorum obtimate interficit᷑ ꝑene saerat ex¬
mul & haeccurrente fuiss& depraes sũ. Eghina iubente lothario in
monte cori resedit splura secũ habens multitudinẽ pugnatorũ . Erodul

Expanded text:
Ermenharius, qui gubernator palatii Chariberti filii Chlotharii erat, a pueris Aegynanis genere Saxonorum optimatis interficitur, mul et haec curante, fuisset repressum. Aegyna jubente Chlothario in Monte-Mercori resedit, plurimam secum habens multitudinem pugnatorum. Brodul
Abbreviated transcription (Latin):
ffugiebat ferens secũ qup arripere potuissit a paratꝰ quoq: magnꝰ & expensa didiuersisciuitatib: in itt¬
mdenicũ apxore quasi paramũ phus. domiģisilus x ansoualeen aiordomꝰ .i. uuaddo quiosi santonicũ rexerat
scomitatũ Rliquũ nõ uulgus ꝑͣ quat tuor mili erat. C&iri autẽ duee s&camari quicũ ia
ꝓpiraues̃ deppotauo regressi sunt Istiueroiter c̃ficientes ꝑgebañ
ut poterant ꝑ quã uiã tanta spolia tantȩqi p̃de facti st̃ ut uxud eant enirrari. Nã hospitiola pauperi

Expanded text:
labi quis potuisset, effugiebat, ferens secum quae arripere potuisset. Apparatus quoque magnus expensae de diversis civitatibus in itummolini, cum uxore, quasi paranymphus, Domigysilus et Ansovaldus, maior domus autem Waddo, qui olim Sanctonicum rexerat comitatum; reliquproperaverant, de Pictavo regressi sunt; isti vero item conficientes, pergebant ut poterant. Per quam viam tanta spolia, tantaeque praedae factae sunt, ut vix valeant enarrari; nam hospitiola pauperum
Abbreviated transcription (Latin):
quidem partem secũ detulit hildericus aliam uero amicus ei us
r& inuit dicens. Quando quidem hanc partem tibi misero par¬
tes que coniunctȩ unũ efficrrint solidum tunc tuse curo animo
mpatram repedibis. Abiens ergo inthoringiam apud regem
bisinũ uxorem que eius basinam iatuit Deniquer sranoi hune
esoritum argidium sibiquẽ superius magstrum militum. aru
publica missum diximus unanimiter negempaoserseuntis
Quicum octauo anno suꝑ eos regnar& amicus ille fidelis pacatis
oeculti francis: nuncis ad hil dericũ cum parte illa diuisi quã
sceinuerat misit. Ille uero certa cognoscens indea quod a francis
desiderar&ur : Ipsis &iam rogantibus actu rinoia urregreussus
anrigrio suo est resticutus His ergo regrantibus simul basina
illa quã supra memorauimus. relieto uiro suo adhildẽ chum ue¬
marinis partibus aliquem cognouissem utiliorẽ tibi ex p&is sẽ utiq:
cohabitationẽ eius. Adille gaudens in coniugio sibiram copulauit :

Expanded text:
quidem partem secum detulit Childericus, aliam vero amicus eius retenuit, dicens: 'Quando quidem hanc partem tibi misero, partesque coniunctae unum efficerent solidum, tunc tu securo animo in patriam repedabis'. Abiens ergo in Thoringiam, apud regem Bysinum uxoremque eius Basinam latuit. Denique Franci, hunc eiectum, Egidium sibi, quem superius magistrum militum a re publica missum diximus, unanimiter regem adsciscunt. Qui cum octavo anno super eos regnaret, amicus ille fidelis, pacatis occultae Francis, nuntius ad Childerico cum parte illa divisi solidi quam retenuerat mittit. Ille vero certa cognoscens inditia, quod a Francis desideraretur, ipsis etiam rogantibus, a Thoringia regressus, in regno suo est restitutus. His ergo regnantibus, simul Basina illa, quam supra memoravimus, relicto viro suo, ad Childericum vensmarinis partibus aliquem cognovissem utiliorem tibi, expetissem utique cohabitationem eius'. At ille gaudens eam sibi in coniugio copulavit.
Abbreviated transcription (Latin):
nee ꝓcul ad o romello uico fucliũ censligentes iunxeripat
biq: txercitus hlotharii grauisrinse trucidatus est. Ipsiqͣla¬
ũ hisꝰ remanstrunt. in fugã urrsi fagos & aiuitatus . ripas
sigone qui se ad hlothariũ tradiderants ocpopulant᷑ &
uastant. ciuitatrs rupͥtas nimis. plurimoe captiupruci

Expanded text:
procul a Doromello vico prilium confligentes iuncxerunt; procul a Doromello vico prilium confligentes iuncxerunt; ibique exercitus Clothario gravissime trucidatus est. Ipsoqum his qui remanserunt in fuga verso, pagus et civitates ripa Sigona, qui se ad Clothario tradedirant, depopulant et vastant
Abbreviated transcription (Latin):
uastauit. Eo anno a qua calidĩssima in lacodunensr quem
arula flumnis influit sic ualide ebulliuit. ut multitud inr᷑
piscium coaisste. Eo anno uuarnaharius maior domus
theuderici transiit. qui omnr᷑ facultatt̃ suã inelemosinis
pauperum oistribuit.
Io anno brunihildis ab austrasus tiecta est. & in arciacinse
cãpania a quodã hominr paupere singula repperitur
ecundum riꝰ p&itionẽ. usq adtheudtricũ ꝑ ducitur. Theu¬
dericus auiã suã brunihildẽ libenter Recipirns. gloriosȩ ho¬
norat. huius uicissitudm ꝑ mento episcopatum authisio desinsem
saciente brunilde assupsit. Anno .u. regni theuderici
iterũ signa quȩ anno supriore uisa fuerant globi
ignei ꝑcȩlũ currentes & ad instar multitudint̃ astarũ
gnee& ad occidentr apparurrunt..
psoq anno theudberẽ & theudericꝰ reges contrachlo¬
thariũ regem mournt txercitũ & suꝑꝰ fluuiũ aro anna

Expanded text:
vastavit. Eo anno aqua calidissima in lacu Dunensi, quem vastavit. Eo anno aqua calidissima in lacu Dunensi, quem Arula flumen influit, sic valide ebullivit, ut multitudinem piscium coxisset. Eo anno Warnacharius major domus Theuderici transit, qui omnem facultatem suam in alimoniis pauperum distribuit. o anno Brunichildis ab Austrasiis ejecta est, et in Arciacensi Campania a quodam homine paupere singula reperitur. Secundum ejus petitionem ipsam ad Theudericum perducit. Theudericus aviam suam Brunechildem libenter recipiens, gloriose honorat. Huius vicissitudine meretum episcopatum Audicioderinsem, faciente Brunechilde, adsumpsit. Anno 5. regni Teuderici iterum signa, que anno superiore visa fuerant, globae igneae per caelum currentes et ad instar multitudinem astarum igneum, ad occidentem apparuerunt. Ipsoque anno Teudebertus et Teudericos reges contra Clotharium regem movint exercitum et super fluvio Aroanna
Abbreviated transcription (Latin):
dio trucidantur. Anno .iii: h il deberti in burgundia regnan¬
te. multa signa incȩlo ostensa sunt. Apparuit stella comr¬
tss: eo anno txercitus hildeb̾ti cũ uuarnis qui rebellare cona¬
urrunt fortiter dimicauit. & ita uuarm trucidati᷑ iuicti
sunt ut parũ ex ipsis pesansiss&.
XUI.
nno iiii. posiquã hildebtꝰ regnũ guntrã n¬
Atus est. regnũq eiꝰ filiisui thetidbertꝰ & throd̾ricꝰ ad sumumt
Thrudbertus sortitus et auster sedẽ habens mocrnsẽ. thrade¬
ricus accepit regnũ guntrãni inburgundia. sedẽ habens aurcab
Eo anno fredegundis cũ filio h lothario rege seuii¬
parisius uel reliquas ciuitates ritu barbaro occupauit. & con¬
tra filios hildebti regis. thrudbtũ & theudricd̃ mouit exercitũ
loco nominanto lato fao. castra uterq ex adurrso ponentesçhlo
Abrunihilde interficitur. Anno .iiii. regni theoderici quo¬
lenus genere francus patricius ordinatur. Eo anno dadis
grando laria massiliã & reliquas punciȩ ciuitates grauittr

Expanded text:
 DXCV. Anno 3 Childeberto in Burgundia regnante, multa signa in coelo ostensa sunt, apparuit stella cometes. Eo anno exercitus Childeberti cum Warnis, qui rebellare confuerant, fortiter dimicavit, et ita Warni trucidati victi sunt, ut parum ex eis remansisset. XVI. Anno 4 postquam Childebertus regnum atus est, regnumque ejus filii sui Theudebertus et Theudericus accipiunt. Theudebertus sortitus est Auster, sedem habens Mettensem, 602 Theudericus accepit regnum Guntchramni in Burgundia, sedem habens Aurelianis. XVII. Eo anno Fredegundis cum filio Chlothario regeParisius vel reliquas civitates ritu barbaro occupavit, et contra filios Childeberti regis Theudebertum et Theudericum movit exercitum loco nominato Latofao. Castra uterque ex adverso ponentes, ChloBrunichilde, interficitur. AN. DXCIX. Anno 4 regni Theuderici, Quolenus Al. Colenus, genere Francus, patricius ordinatur. Eo anno clades glandolaria Massiliam et reliquas Provinciae civitates graviter
Abbreviated transcription (Latin):
IMno XXXI. regni Guntramni t heudfridus oux ultra iurani
Amoritur. Cui successit uuandalmarus in honore oucatis.
lp̃soq. anno ago oux. initalia suꝑ langobardos in regnosub limatꝰ
noratus r̃. ut tercia pars tx ipso uix apparer&
AAstpultus ẽ in rclesia sc̃i marcilli in monasterio qđ ipse constauum oi¬
xerat. Rrgnũ tiusdt̃ childeb̵tus adsũpsit. Eodem anno quintrio no
Seduterq eercitus nimiũ trucidatus ret.

Expanded text:
no 31 regni Guntchramni Theudefredus dux Ultra Juranus moritur, cui successit Wandalmarus in honore ducatus. Ipsoque anno 601 Ago dux in Italia super Langobardos in regno sublimaturoratus est, ut tertia pars ex ipso vix appareretsepultus est in ecclesia sancti Marcelli, in monasterio quod ipse construxerat. Regnum ejusdem Childebertus assumpsit. Eodem anno Quintrio duxsed utrinque exercitus nimium trucidatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nno xliii regni lotharii uuar narius maior domus moritu&
filius godinus animo leuitatis inbutus. nouercam suã bertãnem
eo anno accepit uxorem. Un de lotharius rex aduersus eum nimi
furore ꝑmotus. iub& arnoberto. ouce qui godini germanã uxore
habebat eũ cũ exercitu interficer&. Godinus cernens sua uitae
periculum iusga uertens cũ uxore ad dagobertum regem per

Expanded text:
nno 43 regni Chlotharii Warnacharius major domus moritur. Filius ejus Godinus animi levitate imbutus novercam suam Bertanem eo anno accepit uxorem: unde Chlotharius rex adversus eum nimio furore permotus, jubet Arneberto duci, qui Godini germanam uxorem habebat, eum cum exercitu interficere. Godinus cernens suae vitae periculum, terga vertens cum uxore ad Dagobertum regem per
Abbreviated transcription (Latin):
I psȩ enim uobis ad firmabunt cirta rese quȩ loquor. Hare eo oicen¬
te. multi cum conuitis & in properis haee utrba prosequebatur
Iru degisclus nouas ad distruendam urbem machinas preparabat¬
Plaustra enim cum arixibus. cl&ellis. & axibus tecta. sub qua exertitꝰ¬
properara ad destruendas muros. Sed cum ad propinquassent
ita lapidibus obrurbantur. &omnes ad propinquantes muro corruerent

Expanded text:
ipsae enim vobis affirmabunt certa esse quae loquor. Haec eo dicenipsae enim vobis affirmabunt certa esse quae loquor. Haec eo dicente, multi cum conviciis et improperiis haec verba prosequebanturLeudegisilus novas ad destruendam urbem machinas praeparabatplaustra enim cum arietibus, clitellis et axibus erant texta, sub quibus exercitproperaret ad destruendos muros. Sed cum appropinquassent, ita lapidibus obruebantur, ut omnes appropinquantes muro corruerent
Abbreviated transcription (Latin):
regnum illum regere possit nisi tu aduenias. At ego gatis ri mul¬
tis muntribus per ociodecim loca sc̃a abeo suscipio sacrametita¬
ut securus in hoc regno accederẽ. Ceni enim massiliãs ibique me ep̃s¬
summa benignitate suscepit. Habebat tnim scripta seniorũ aegni ne potis
mei. Ex hoc enim auenionem accessi. uixta placita patricii mummoli.
G untraninus uero inmemoꝵ sacramenti ac promissonis suȩ. thes auros meos
abstulit & insua oitione subegit. Nunc aut̃ recognoscite quia egosũ
rex sicut & frt̃ mius guntramiius. Tamti sitanto odio nr̃o mens ur̃a grassat᷑
uel ad regem uestrum oeducar. & si me cognoscit fatrẽ. qđ uoluerit ficiat
Certe si nec hoc uolueritis. uellicrat michi regredi unde prius egressussum
A bibo rnim & nulli quic quã in uirię inferam. tamen ut sciatis uera esse
quȩ oico. radagundem pictauam. & ingotrudẽ toronicam interrogate.

Expanded text:
regnum illum regere possit, nisi tu advenias". At ego, datis ei mulregnum illum regere possit, nisi tu advenias". At ego, datis ei multis muneribus, per duodecim loca sut securus in hoc regnum accederem. Veni enim Massiliam, ibique me epissumma benignitate suscepit: habebat enim scripta seniorum regni nepotis mei. Ex hoc enim Avinionem accessi juxta placita patricii Mummoli. Guntchramnus vero immemor sacramenti ac promissionis suae, thesauros meos abstulit, et in suam ditionem subegit. Nunc autem recognoscite quia ego sum rex, sicut et frater meus Guntchramnus. Tamen si tanto odio mens vestra grassatur, vel ad regem vestrum deducar, et si me cognoscit fratrem, quod voluerit faciat. Certe si nec hoc volueritis, vel liceat mihi regredi, unde prius egressus sum. Abibo enim, et nulli quidquam injuriae inferam. Tamen ut sciatis vera esse quae dico, Radegundem Pictavam, et Ingetrudem Turonicam interrogate:
Abbreviated transcription (Latin):
inuitiris enuncia. Atille cum harc audir& propius superportã
ad stans dicebat. Quod hlotharius pater meus exosum habuerit.
i cognitum nulli. Quod autem ab eo uel de incips afrĩb
sim tonsoratus manifestum est omnibus. & harc me causa narsitim
prefecto italiar lunxit. Ibique uxorem accipiens ouos filios generaui.
ua mortua. ad sumptis necum liberis constantinopolim abii. Ab impe¬
ratoribus uero susceptus. benignssime usque rempore uixi. Ante
icitus causas fr̃m meorum diligenter Rimarẽ. cog
ilu enim hilperici Regis cum ipso interierunt. uno tantũ paruulo oerr¬
licto. Guntramnus frt mrus filios non habebat. Hildebertus nepos nrͣ.
minime fortis erat. Tunc guntramnus boso hare michi diligenter
exposita inuitauit medicens. Urni quia ab omnib regni regis hilde¬
berti principibus inuitaris . Nec quisquam contra te nutare ausus est
cimus enim omnes tefilium esse hlotharii: Nec remansit ingalliis qui

Expanded text:
inviteris enuntia'. At ille, cum haec audiret, propius super portam adstans dicebat: 'Quod me Chlothacharius pater meus exosum habuerit, habetur incognitum nulli; quod autem ab eo vel deinceps a fratribus sim tonsoratus, manifestum est omnibus. Et haec me causa Narsiti praefecto Italiae iuncxit; ibique uxorem accipiens, duos filius generavi. Qua mortua, adsumptis mecum liberis, Constantinopolim abii. Ab imperatoribus vero susceptus benignissime, usque hoc tempore vixi. Ante ego sollicitus causas fratrum meorum diligenter rimarem, cognFilii enim Chilperici regis cum ipso interierant, uno tantum parvolo derelicto. Gunthchramnus frater meus filius non habebat; Childeberthus nepus noster menime fortis erat. Tunc Gunthchramnus Boso, haec mihi diligenter exposita, invitavit me, dicens: „Veni, quia ab omnibus regni regis Childeberthi principibus invitaris, nec quisquam contra te muttire ausus est. Scimus enim omnes, te filium esse Chlothacharii, nec remansit in Galliis qui
Abbreviated transcription (Latin):
urbe augustiduno maturuis prmouentes utriq duces deregno bur¬
gundiae cũ ixercituei subiungunt trcan uualduscũ neustrasi is

Expanded text:
urbe Augustuduno maturius promoventes, caeterique duces de regno Burgundiae cnm exercitu eis subjunguntur. Erchinoaldus cum Neustrasiis
Abbreviated transcription (Latin):
sumatus lanera repugnar&. in rurntib: suꝑeum uiaro co cũsipͣ dictis int᷑ fecr̃ tum¬
Incluserit enm cos inter angustias uarum atq paludis in quib: magis luto necati quã gła tri¬
cidatist̃ : Ebrachurius uiro usq: uenitbus arbr̃ accessit. Mistratenim adium obiuam ep̃s
regalis cliricossuos cum crucib: &s lentios quiros usq: adurbem deduxor̃. Ferebant

Expanded text:
tus lancia repugnaret, inruentibus super eum Waroco cum supradictis, interfecerunt eIncluserat enim eos inter angustias viarum atque paludes, in quibus magis luto necti quam gladio trucidati sunt. Ebracharius vero usque Venetus urbem accessit. Miserat enim ad eum obviam episcopus Regalis clericos suos cum crucibus et psallentio, qui eos usque ad urbem deduxerunt. Ferebant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinis dagobtus impleuit. hera clius ꝑ om̃s ꝓuncias imperii talẽ idẽq fade¬
re decreuit. lgnorabat unde hac calamitas contra imperiũ Surgeret. L NUI.
gareni qͥ et sarra ceni sic̃ orosii liber testat᷑ genscircũ cisa ad latera moitis¬
caucasi suꝑmare caspiu torrã ercolrie cognomento iam̃ olĩ concesserfat

Expanded text:
tinus Dagobertus implevit. Heraclius per omnes provincias imperii talem idemque facere decrevit; ignorabat enim unde haec calamitas contra imperium surgeret. LXVI. Agareni, qui et Sarraceni, sicut Orosii Boh. Eorosii liber testatur, gens circuCaucasi super mare Cypium terram Ercoliae coinomento iam olem consedent
Abbreviated transcription (Latin):
tib generationib: ac diusi s inmultis partib: ipsis possessionib: colligi uix poterat hoc
tributum qđ hic dõ inspirante ita p̃crpit emendari. ut qđ supirhy fisco drb&ur
nic exactorem damna ꝑcuterert. necaec desia cultorẽ tarditas offitu aliqua reuo

Expanded text:
tum generationes, ac divisis in multis partibus ipsis possessionibus, colligi vix poterat hoc tributum; quod hic, Deo inspirante, ita prnec exactorem damna percuterent, nec Ecclesiae cultorem tarditas de officio aliqua revo
Abbreviated transcription (Latin):
s ed quia hoc euenerunt consilium uobis prebeo si uid &ur acceptii.
conuertimini ad me ut sitis submea defensione. Ae illi ista audira¬
tes plaudentes tampalmis quam uocibus eum elypeo euectum
suꝑsẽ regem constituuat. Regaũ que sigiberti acceptum cũ
thes auris ipsos quoque s&e dicioni adsciuit. Prosternebat enim
cotidie ds̃ hostes rius submanĩ ipsius & augebat regnum eius.
Eo quia ambularae recto corde coraro & facer& que placita
erarit iNoculis rius. axxni.
Harc apͤhari ricum pirisit: Quatipo autea cum sia¬
grio pugnauit. hic hari&icis aruocatus ad solatium hlupo
uuichi eminus steit neutr̃a adiuuans partẽ : Sed uentum rui

Expanded text:
Sed quia haec evenerunt, consilium vobis praebeo, si videtur acceptum, Sed quia haec evenerunt, consilium vobis praebeo, si videtur acceptum, convertimini ad me, ut sub mea sitis defensione. At illi ista audientes, plaudentes tam parmis quam vocibus, eum clypeo evectum super se regem constituunt. Regnumque Sigiberti acceptum cum thesauris, ipsos quoque suae ditioni ascivit. Prosternebat enim quotidie Deus hostes ejus sub manu ipsius, et augebat regnum ejus, eo quod ambularet recto corde coram eo, et faceret quae placita erant in oculis ejus. XLI. osthaec ad Chararicum regem dirigit. Quando autem cum Siagrio pugnavit, hic Chararicus evocatus ad solatium Al. auxilium Chlodovechi eminus stetit, neutram adjuvans partem, sed eventum rei
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta ipse deinceps possessurꝰ. Quibus uenientibus iste patris
thes au&os pandit. quicum di uersa respicerent. ait. In hanc
arcellulam solitus erat pater ins nomismata auri congerere
Inmitte in quiunt illi manum tuam usque ad fundum ut cuncta repe¬
rias. quarcum feciss& & ess& uade clinus. unus eleuata manu bipennr᷑
cerebrouius inlisit. et sicquȩ in patrem egerat dignus incurrit. Quod
audiens hludo uuicus quod scilic& inter fectus erat sigibertus uilfilius
eius. in eodem loco adueniens conuocauit omnem populum illum dicras.
Aupite quid contigerit: dum ego in quid ꝑscaldem fluuium nauigari.¬
hludoricus filius parentis mei patrem suum insequebatur. uerbo fe¬
rons quod ego rum interficore uellem. Cumque ille perbchonia
siluam fuger& in missis suꝑ rum iatrunculis morti tradidit & occidit
Ipse quoque dum thes auros eius aperuit nescio a quo per cussus in¬
teriit. Sedinhis ego ne quaquam consciussum. Nec enim possum
sanguinem parentum meorum effundere quod fieri nefas est

Expanded text:
cuncta ipse deinceps possessurus'. Quibus venientibus iste patris thesauros pandit. Qui dum diversa respicerent, ait: 'In hanc arcellolam solitus erat pater meus numismata auri congerere'. – 'Inmitte', inquiunt illi, 'manum buam usque ad fundum et cuncta reppereas'. Quod cum fecisset et esset valde declinus, imus elevata manu bipinnem cerebrum eius inlisit, et sic quae in patre egerat indignus incurrit. Quod audiens Chlodovechus, quod scilicet interfectus esset Sygibertus vel filius eius, in eodem loco adveniens, convocavit omnem populum illum, dicens: 'Audite, quid contingerit. Dum ego', inquidChlodericus, filius parentis mei, patrem suum insequebatur, verbo ferens, quod ego eum interficere velim. Cumque ille per Buconiam silvam fugeret, immissis super eum latrunculis, morti tradidit et occidit. Ipse quoque dum thesauros ejus aperit, a nescio quo percussus interiit. Sed in his ego nequaquam conscius sum. Nec enim possum sanguinem parentum meorum effundere: quod fieri nefas est.
Abbreviated transcription (Latin):
exercitum contrarum commouiss&. & ille speculatores ple¬
rum quar ad cognoscendum trans mit ter&. reuersis nuncis
interrogat quam ualida harcmanus for&. qui responder t᷑¬
ibi tuoquȩ fa roni est maxiniũ subplementum. Ueniens aute
hludo uuichus bellum contrarum instruit. At ille uictuu
cernens exercitum suum. fuga labi parat. Sedẽx
ercitu conprehensus acligatis postergum manibus in
conspec tu hludoui chi una cum ri hario fratre suo per¬
ducitur. Cui ille. Cur in quid humiliasti genus nrm.
ut iunceri pr mit te res: Melius enim tibi fuerat

Expanded text:
exercitum contra eum commovisset, et ille speculatores plerumque ad cognoscendum transmitteret, reversis nuntiis interrogat, quam valida haec manus foret. Qui responderunt: Tibi tuoque Farroni maximum est supplementum. Veniens autem Chlodovechus, bellum contra eum instruit. At ille devictum cernens exercitum suum, fuga labi parat: sed ab exercitu comprehensus, ac ligatis post tergum manibus, in conspectu Chlodovechi una cum Richario fratre suo perducitur. Cui ille: Cur, inquit, humiliasti genus nostrum, ut te vinciri permitteres? Melius enim tibi fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
bcatissimi arnulsi mettensis urbis pontificis &pippino maiordomus ususi tanti¬
ꝯsperitatis regale regimen in auster regebat. ut acunctis gentibus inmenso ordine
nndss noleretu  Eimotre uero sic fortis suatconcurrerat utilitas. ut iam de

Expanded text:
beatissime Arnulfi Mettensis urbis pontefice et Pippino maiorem domus usus, tantosperetatis regale regimen in Auster regebat, ut a cunctis gentibus inmenso ordine laudem haberit. Timorem vero sic forte sua concusserat utelitas, ut iam de
Abbreviated transcription (Latin):
Qua in re ille credens eos alau duno clauato egressus cũ sodalibus ac so¬
tus. ader chrecd uenirns illuc cũ suis omibus inter fectus est Excuiii.
Ebroinꝰ quoq magis atq ꝓfusius crudelit᷑ francos obprimebat᷑. donec
prũs tollere disponit. Consilio cũ suis patrato nocte collecta ma nuso¬
pinũ ducẽ in auster cũ muneribus suis ꝑuenit. Quo facto franci accep

Expanded text:
Qua in re ille credens eos, a Lugduno Clavato egressus, cum sodalibus ac sociis ad Erchrecum veniens, illuc cum suis omnibus interfectus est. XCVIII. Ebruinus quoque magis atque profusius crudeliter Francos opprimebat, donec tprias tollere disponit. Consilio cum suis patrato, nocte collecta manu sopinum ducem in Auster cum muneribus suis pervenit. Quo facto, Franci, accep
Abbreviated transcription (Latin):
firmas pr iisisunt. quod postra tomporibus sigibera & chlodo uei
pluris uicib cũ exercitu uiuniderũ dimicans eosquictos uertit ini
infuga. huius uictoriar suꝑbia elatus. & contra adalgisi lenũ ducẽ
diuer sisoccasionibus inimicitias tendens paulatim contra sigibertũ
iã tunc coeperat rebellare. sed ut dictũ est sic agebat quidili¬
bellarent & multas praedas inregno francorũ quod hariber¬
tus tenuerat facerent. dagobertus deuni uerso regno burgundiae
exercitũ mouere iub&. staturns ris capit exercitꝰ Nomine hado¬
inũ refrendariũ qui tẽporib theodrici regis quondam multis proe¬

Expanded text:
firmasse visi sunt. Quod postea temporibus Sigiberti et Chlodoveipluribus vicibus cum exercitu Winidorum dimicans, eosque victos vertit in fugam. Hujus victoriae superbia elatus, et contra Adalgiselum ducem diversis occasionibus inimicitias tendens, paulatim contra Sigibertum jam tunc coeperat rebellare. Sed, ut dictum est, sic agebat: Qui dilibellarent, et multas praedas in regno 649 Francorum, quod Charibertus tenuerat, facerent, Dagobertus de uexercitum promoveri jubet, statuens ei caput exercitus Adoindum referendarium, qui temporibus Theoderici regis quondam multis prae
Abbreviated transcription (Latin):
oontilacto res fecit inpellari Tunc post posita ustiaa res quas olimi¬
oo supace chesi g possidebat subspecit emptionis abstraxit. oata łpsius
I ENNO IGIDUR DECIMO CHILDEBERTI REGIS. REX GUATRAMNUS.
Ecommotis gentibus Regni sui magnũ uixit exercitũ. Sed pars maior

Expanded text:
actores fecit interpellare. Tunc postposita justitia, res, quas olim ecclesia possidebat, sub specie emptionis abstraxit, data ipsi  Anno igitur decimo Childeberthi regis rex Gunthchramnus, commotis gentibus regni sui, magnum iuncxit exercitum. Sed pars maior
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. Hic urro cum hilpericus rex tornacũ a fratre obsider&
natus estquẽ maita obmaũ mortis ase abiecit & per dere uolut. Sel cum
non potiisse. obrirgita arege: erm baptiare p̾cepit. Quibapticit᷑. scabipso ipuscon¬
po susciptus. lustro uno nre ꝑ functo. defimc tus est: Nam & mat̃ ci fredegun dis mhis
dreb grauiter tgrotauit. sed con ualuit.¬
ost haec innocte quod trat tertio idus nont̃ bris : apariut nobis brati martini augi¬
lias etle brantib magnum ꝓ digiũ. Nã in me dio lunae stella fulgens uisar steluetre
asapbac subter luna alie stellae ꝓpinque a paruerunt: sede circulũ ullei quiplu¬
iiam plerunq significat circa tam aparuit: Sed qͣ figurauerint ignoram̃ diã a
lunã hoc anno sepr in nigredint̃ uersam indimꝰ. & ante natalt am̃ grania furs unt
tonttrua staplendores illi cirea solem sicut iã ante clidem arurrnã fuisste cõme

Expanded text:
cessit. Hic vero, cum Chilpericus rex Tornacum a fratre obsederetur, natus est; quem mater ob metum mortis a se abiecit et perdere voluit. Sed cum non potuisset, obiurgata a rege, eum baptizare praecepit. Qui baptizatus et ab ipso episcopo susceptus, lustro uno nec perfuncto, defunctus est. Nam et mater eius Fredegundis in his diebus graviter egrotavit, sed convaluit.ost haec in nocte, quod erat tertio Idus Novembris, apparuit nobis beati Martini vigilias celebrantibus magnum prodigium; nam in medio lunae stilla fulgens visa est elucere, et super ac subter lunam aliae stillae propinquae apparuerunt. Sed et circolus ille, qui pluviam plerumque significat, circa eam apparuit. Sed quae haec figuraverint, ignoramus. Nam et luna hoc anno sepe in nigridinem versam videmus, et ante natalem Domini gravia fuere tonitrua. Sed et splendores illi circa solem, sicut iam ante cladem Arvernam fuisse comme
Abbreviated transcription (Latin):
uidar cã. forsitan ipsa est quã queritis. Quã legati urdenti afid
proni interrã adorauerunt. dicentes. ipsãt̃r torũ oomina rese.
quã querebant. Dicit adrã augusta. Ridde illis responsumno.¬
Tunc illa respondit. Ego cum istis non loquar. uita illoꝵ instar
canum est. Si conuersi xp̃iani sicut & ego sum tfficiuntur.
tunc eis respondebo. Ergati urro animo libenti baptis mi
graciã accipiunt: postra oii adtos cesstra. Si uirmeus uo¬
iutrit xp̃ianus fitri & baptismi gr̃am ꝑciptre. libenter ad rũ
reuertar Statim ille legationẽ ad mauriciũ imperem
misit. ut sc̃s io hannes utnir& antio chiã sipso tradente bap¬
tismũ uell& acciperr.

Expanded text:
Quam legati videntes, proni in terram adoraverunt, dicentes ipsam esse eorum dominam, quam quaerebant. Dicit ad eam Augusta: Redde illis responsum.Tunc illa respondit: Ego cum istis non loquor, vita illorum ad instar canum est; si conversi, Christiani, sicut et ego sum, efficiuntur, tunc eis respondebo. Legati vero animo libenti baptismi gratiam accipiunt. Postea dicit ad eos Caesara: Si vir meus voluerit Christianus fieri, et baptismi gres, statim ille legationem ad Mauricium imperatorem misit, ut sanctus Johannes veniret Antiochiam, ipso tradente baptismum vellet accipere.
Abbreviated transcription (Latin):
IEHILDIS UERO REX AGILANEM LESATUM AD HILPERI CUM
mitti. uerũ nulli ingenii aut dispofitionis ratione peritũ.
sed tantũ uoluntate incatholica lege ꝑ uer sum: quȩ̃ cũ uia tdronus
oetuliss&. lacessire nos defide. & inpugnare a rcdesiastica t ogmata
corpit. Iniqua inquid fuit antiquorũ episcoporũ latasertentia quȩ
arqualẽ ad seruit filium patris. ł qualiter inquid poterit esse patri & qua¬
lis in potestate quiait. Paĩor meest. Non est ergo &quum utrisimilis esti

Expanded text:
ichildus vero rex Agilanem legatum ad Chilpericum mittit, virum nullius ingenii aut dispositionis ratione peritum, sed tantum voluntate in cadetulisset, lacessire nos de fide et inpugnare eclesiastica dogmata coepit. 'Iniqua', inquid, 'fuit antiquorum episcoporum lata sententia, quae aequalem adseruit Filium Patri; vel qualiter', inquid, 'poterit esse Patri aequalis in potestate, qui ait: Pater maior me est? Non est ergo aequum, ut ei similis esti
Abbreviated transcription (Latin):
sessiones multã ꝑ plurima loca ibi sunt conlatae. ut mirar&᷑ aplurimis¬
Psallentiũ ibidẽ ad instar monasterii scõrũ agauninsiũ instituere iussera

Expanded text:
sessiones multae per plurima loca ibi sunt collatae, ut miraretur a plurimisessiones multae per plurima loca ibi sunt collatae, ut miraretur a plurimiPsallentium ibidem ad instar monasterii sanctorum Agaunensium instituere jussera