comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tegibat᷑ ab auiteo nõ erat tutus. Leuiusq tempestitis ꝗͣ classis pe¬
riculu exisairraurr. Quo simus atq intus est itu incredibili felia:¬
tate auster qui ꝑ biduu flauerat ĩ aficu se uereit. hic subitam
commutatiõe fortunȩ iudere licuit qui modo sibi timuerat hos tu-¬
tissimus poreus recipirbat qui nr̃is rauib peyiculu intulẽrat. de suo
timere cogebãt. Itaq uno tp̃re cominutata tempestis et nr̃os texit
et niufirgio interiret et ay magno rimigu ꝓpugnatoꝵq nũo
pari ad scrpuos allisa intorficere pari a nr̃is distraheret᷑ quos oe
cõseruatos Cȩsar domu remisit. iostcȩ naues duȩ tardius cursu cõ
trcto ĩ noctes coniecti cu ignumaret que locu riliquȩ cepissent
ceca lusus uancoris cũstiter has scaphis minorib mugiis com¬
plurib sumissũ Octaciluus  isius quiliss p̃erat expugnare para¬

Expanded text:
tegebatur, ab austro non erat tutus — leviusque tempestatis quam classis petegebatur, ab austro non erat tutus — leviusque tempestatis quam classis periculum aestimaverunt. quo simulatque intro est itum, incredibili felicitate auster, qui per biduum flaverat, in Africum se vertit. Hic subitam commutationem fortunae videre licuit. qui modo sibi timuerant, hos tutissimus portus recipiebat; qui nostris navibus periculum intulerant, de suo timere cogebantur. itaque tempore commutato tempestas et nostros texit et naufragio interirent, et ex magno remigum propugnatorumque numero pars ad scopulos allisa interficeretur, pars ab nostris detraheretur, quos omnes conservatos Caesar domum remisit. Nostrae naves duae tacto in noctem coniectae, cum ignorarent, quem locum reliquae cepissent, contra Lissum in ancoris constiterunt. has scaphis minoribusque navigiis compluribus summissis Otacilius Crassus, qui Lissi praeerat, expugnare para
Abbreviated transcription (Latin):
si dirrigere atq eo niues elicere possent. hȩc a custodib elatsiu loca
maxĩe uacabant ꝙ se longius portib cõmittere nõ auderẽt. Illi adhi¬
bita audacia et uirtute adminustrãtib. A. Antonio et Ruisie Caleno¬
iltu ipsis militib hortãtib neq ullu periculu ꝓ salute Cȩsaris recu
uacti austru niues solit atq altero die apollonia dĩcra.hiu p̃teruehũt᷑.
Iui cu essent ex cõtinẽti usi & Coponius qui durachii classi rhodie p̃erat
uues ex portu elucit. Et cu is nr̃is remissiore uẽto appropi¬
conatu aisistebat. se labore et ꝑseuerãtia nautaꝵ se iu temyestatis
superare posse sperabat ꝑterueetosq durachiu magna ui uẽti nihi¬
lo segnui sequobat᷑ siasca uii fortunȩ beneticio tam̃ impetu elassis
timebãt si furte uẽtut ixmisistet. Nacti portu qui appellat᷑ nympheu
ulta lissa mille passib trib ee nues introbͥuxe: qui portus ab africo

Expanded text:
possent. haec a custodiis classium loca maxime vacabant, quod se longius a portibus committere non auderent. Illi adhibita audacia et virtute administrantibus M. Antonio et Fufio Calenoltum ipsis militibus hortantibus neque ullum periculum pro salute Caesaris recusantibus, nacti austrum naves solvunt atque altero die Apolloniam Dyrrachiumque praetervehuntur. qui cum essent ex continenti visi, Coponius, qui Dyrrachii classi Rhodiae praeerat, naves ex portu educit, et cum iam nostris remissiore vento adpropiconatu desistebat, sed labore et perseverantia nautarum et vim tempestatis superari posse sperabat praetervectosque Dyrrachium magna vi venti nihilo setius sequebatur. nostri usi fortunae beneficio tamen impetum classis timebant, si forte ventus remisisset. nacti portum, qui appellatur Nymphaeum, ultra Lissum milia passuum iii, eo naves introduxerunt — qui portus ab Africo
Abbreviated transcription (Latin):
factis cõsiliis exclusus capua et periculu ueritus ꝙ couentue
arnui ceperit atq eu hostis loco habẽdus existimabat consilto
bestititi satq eo it nere sest auertit Interi Auo demissis cucum
municipia lateris ea quȩ faceret uissu atq imponio sacere sompei¬
quȩ mãdata ad se ꝑ hibulu delata ẽẽnt luos ex ȩre alieno
laborare arbitrabatur sollicitabat. Apiud quos cu ꝓficere nihil pos¬
set quibusda solutis ergastulis cosa ĩ agro turino oppugnar
Celius ꝓfrctus ut ipse tũc dictitabat ad Cȩsare ꝑuẽit turinos ubi
his est intertectus. Ita magnaꝵ intia reꝵ quȩ̨ occupatiõe magistra¬
uu et tp̃ꝵ sollicita italia habebãt celere ut facile exitu h

Expanded text:
factis consiliis exclusus Capua et periculum veritus, quod conventus factis consiliis exclusus Capua et periculum veritus, quod conventus arma ceperat atque eum hostis loco habendum existimabat, consilio destitit atque eo itinere sese avertit. Interim Milo dimissis circum municipia litteris se ea quae faceret iussu atque imperio facere Pompeiquae mandata ad se per Vibullium delata essent, quos ex aere alieno laborare arbitrabatur, sollicitabat. apud quos cum proficere nihil posset, quibusdam solutis ergastulis Compsam in agro Hirpino oppugnareCaelius profectus, ut dictitabat, ad Caesarem pervenit Thurios. ubi his est interfectus. ita magnarum initia rerum, quae occupatione magistratuum et temporum sollicitam Italiam habebant, celerem et facile
Abbreviated transcription (Latin):
bitationu annuas cõductorib donauit. alia tabulaꝵ nouart : impetu¬
q multitudinis ĩ.C. Treboniu facto et nõ nullis uulneratis eu de
tribunali deturbauit. de quib reb Seruilius cõsul ad senatu retu¬
lit. senatusq Celiu ab re. remouẽdu cẽsuit. hoc decreto eum
cõsul senatu ꝓhibuit et cõcionari cõnate de yostrus deiluxit. Ille
ignomunia et dolore ꝑmotus pala se ꝓficisci ad Cȩsare simulauit
ela nũciis ad Milone missis qui clodio interfecto eius nomĩe
erat damnatus. atq eo ĩ italia reuocato ꝙ magnis muneribus da¬
tis gladiatore fanuliȩ reliquias quas habebat sibi cõiunxit atq
eu ĩ thurinu ad sollicitandos pastores p̃misit. Ipse cu casilinu
uẽisset uno qͦ tp̃re signa eius militaria atq arma capue essent
comp̃ssa et familia neapoli ius atq ꝓpditio oppidi appareret pate¬

Expanded text:
bitationum annuas conductoribus donavit, aliam tabularum novarum, impetubitationum annuas conductoribus donavit, aliam tabularum novarum, impetuque multitudinis in C. Trebonium facto et nonnullis vulneratis eum de tribunali deturbavit. de quibus rebus Servilius consul ad senatum rettulit, senatusque Caelium ab re publica removendum censuit. hoc decreto eum consul senatu prohibuit et contionari conantem de rostris deduxit. ille ignominia et dolore permotus palam se proficisci ad Caesarem simulavit; clam nuntiis ad Milonem missis, qui Clodio interfecto eo nomine erat damnatus, atque eo in Italiam evocato, quod magnis muneribus datis gladiatoriae familiae reliquias habebat, sibi coniunxit atque eum in Thurinum ad sollicitandos pastores praemisit. ipse cum Casilinum venisset unoque tempore signa eius militaria atque arma Capuae essent comprensa et familia Neapoli visa quae proditionem oppidi appararet, pate
Abbreviated transcription (Latin):
qui temporib clemẽter et moderate uis hoc his dicẽdu existimabat ut
reyeriri nõ posset a quib initiu appellandi nasceret᷑. Na fortasse inopi¬
a excuare et calamitate aut ꝓpria sua aut tp̃r queri et difficultates
auctionãdi ꝓponere etia mediocris est aĩ.Integras ui tenere possessi¬
ones qui se dabere fateant᷑ cuius animi aut cuius impudẽtiȩ est. Itaq
oc qui postularet reperiebat᷑ nemo. atq ipsis ad quoꝵ commo
tinebat durior muẽtus est Celius et ab hoc profectus initio ne frustra
ingressus turpe causa uideret᷑ lege ꝓmulgauit ut sexies seni dies¬
ne usuris creditȩ pecuniȩ solũãtur. Cu resisteret Seriulius c
reliquiq magistratus et minus opiniõe sua efficeret ad hoĩu excitada
studia sublata priore lege auas ꝓmulgauit. una qua mercedes ha-¬

Expanded text:
qui his temporibus clementer et moderate ius dicendum existimabat, ut qui his temporibus clementer et moderate ius dicendum existimabat, ut reperiri non possent, a quibus initium appellandi nasceretur. nam fortasse inopiam excusare et calamitatem aut propriam suam aut temporum queri et difficultates auctionandi proponere etiam mediocris est animi; integras vero tenere possessiones, qui se debere fateantur, cuius animi aut cuius impudentiae est? itaque, hoc qui postularet, reperiebatur nemo. atque ipsis, ad quorum commodum pertinebat, durior inventus est Caelius. et ab hoc profectus initio, ne frustra ingressus turpem causam videretur, legem promulgavit, ut sexenni die sine usuris creditae pecuniae solvantur. Cum resisteret Servilius consul reliquique magistratus et minus opinione sua efficeret, ad hominum excitanda studia sublata priore lege duas promulgavit, unam, qua mercedes ha
Abbreviated transcription (Latin):
rei expectatio atq oĩu aĩ intenti esse ad pace uidebãt᷑. Qua ex frequentia li¬
tus Labienus prodit sumissa orõe loꝗ de pace atq alterari cu uatinio inci
obtectus armis militu uitauit. uulnerãt᷑ tam̃ complures ĩ hii complures¬
tns ÷ his cornelius halbus .M. Plotius .L. liburtius cẽturiões militesq nõ
nulli: lu Labienus desinite ergo de compositiõe loqui. Na nobis nisi e¬
saris capite relato pax esse nõ potest. Iisde tp̃rib M. Cclius Rusus
p̃tor causa debitoꝵ suscepta initio magistratus tribunal suu iuxta
CTrebonii p̃toris urbani sella collo cauit. Et si quis appellauisset de esti¬
matione et solutũib quȩ̨ ꝑ arbitriu fierẽt ut Cesar p̃sens cõstituerat
fore auxilio pollicebat᷑. Sed fiebat ȩquitate derreti et hũutate Trebonii

Expanded text:
eius rei atque omnium animi intenti esse ad pacem videbantur. qua ex frequentia eius rei atque omnium animi intenti esse ad pacem videbantur. qua ex frequentia T. Labienus prodit, summissa oratione loqui de pace atque altercari cum Vatinio incipobtectus armis militum vitavit; vulnerantur tamen complures, in his Cornelius Balbus, M. Plotius L. Tiburtius centuriones militesque non nulli. tum Labienus: desinite ergo de conpositione loqui; nam nobis nisi Caesaris capite relato pax esse nulla potest. Isdem temporibus M. Caelius Rufus praetor causa debitorum suscepta initio magistratus tribunal suum iuxta C. Treboni, praetoris urbani, sellam collocavit, et siquis appellavisset de aestimatione et de solutionibus, quae per arbitrum fierent, ut Caesar praesens constituerat, fore auxilio pollicebatur. sed fiebat aequitate decreti et humanitate Treboni,
Abbreviated transcription (Latin):
crebraq ĩter̾ se colloꝗa milites habebãt. neq ullu interi telu ꝑ pactioẽs loquẽ¬
tiu trançebat᷑. Mittit .s. uatiniu legatu ad ripa ipsa fluminis qui ea quȩ
maxĩe ad pace pertinere uiderẽt᷑ ageret. et crebro magna uoce ꝓnũciaret lice¬¬
ret ne cuub ad cuies de pace duos legatos mittere. quod etia fugituus ab saltu
pireneo p̃donibq licusset p̃serti cu id agerẽt ne ciues cu cuub arn¬
tarent. Multa suppliciter locutus ut de sua atq oiu salute debebat. silentioq
ab utrisq militib facto auditu respõsũq est. Ab altera parte Aulu uarrone
ꝓfiteri se altera die ad colloꝗu uẽtuꝵ. atq una ius utrũq ailmodu tuto legati
uenire et quȩ uellent exponere possent. certũq eius rei tempus cõstituit᷑:
Iuo cu ẽẽt postero die uẽtu magna utr̃iq multitiulo cõueĩt magnau erat eiꝰ¬

Expanded text:
lum interim telum per pactiones loquentium traiciebatur. mittit P. Vatinium legatum ad ripam ipsam fluminis, qui ea quae maxime ad pacem pertinere viderentur ageret, et crebro magna voce pronuntiaret, liceretne civibus ad cives de pace duos legatos mittere, quod etiam fugitivis ab saltu Pyrenaeo praedonibusque licuisset, praesertim cum id agerent, ne cives cum civibus artarent. multa suppliciter locutus, ut de sua atque omnium salute debebat, silentioque ab utrisque militibus auditus. responsum est ab altera parte Aulum Varronem profiteri se altera die ad colloquium venturum atque una visurum, quemadmodum tuto legati venire et quae vellent exponere possent; certumque ei rei tempus constituitur. quo cum esset postero die ventum, magna utrimque multitudo convenit, magnaque erat e
Abbreviated transcription (Latin):
sario cõmittẽdu existimabat. Quãtoq eius amplius ꝓcesserat tp̃ris
tãto erãt alacriores ad custodias ꝗ classib p̃erãt in uerẽq fuoucia
ꝓhibẽdi habebãt. et crebris sompeii lr̃ĩs castigabãt᷑ qm̃ pͥmo ueniẽte
xsare ño ꝓhibussẽt ut reliquos eius exercitus impedirẽt : ducriusq
quotidie tempus ad trãs portidu leuio rib uẽtis expectubãt. Qiubua
reb ꝑmotus Cxsar brũ dusiu ad suos seuerius seripsit. Nacti idi neu

Expanded text:
ssario committendum existimabat. quantoque eius amplius processerat temporis, tanto erant alacriores ad custodias, qui classibus praeerant, maioremque fiduciam prohibendi habebant, et crebris Pompei litteris castigabantur, quoniam primo venientem Caesarem non prohibuissent, ut reliquos eius exercitus impedirent, duriusque cotidie tempus ad transportandum lenioribus ventis expectabant. quibus rebus permotus Caesar Brundisium ad suos severi
Abbreviated transcription (Latin):
Iue cu nauib nr̃is ꝓpinquassent nr̃i ueterani ĩ portu refugiebãt.
Illi studio incitati incautus sequebãt᷑. Ia ex õib partib subitu antõĩtrs
scaphȩ signo dato se ĩ hostes incitauer̃. pͥmoq impetu una ex his
quadrireme cu remigib deferisoxibq siui cepẽx. reliquas tarpiter
refugere coegerũt. Ad hoc detrimẽtu accessit ut ab eꝗtib ꝑ oram
maritima ab Antonio dispositis aquari ꝓhiberet᷑ Qua necessitate
iominia ꝑmotus libo discessit a brũdusio obsidionẽq nro

Expanded text:
quae cum navibus nostris propinquassent, nostri veterani in portum refugiebant, quae cum navibus nostris propinquassent, nostri veterani in portum refugiebant, illi studio incitati incautius sequebantur. iam ex omnibus partibus subito Antonianae scaphae signo dato se in hostes incitaverunt primoque impetu unam ex his quadriremem cum remigibus defensoribusque suis ceperunt, reliquas turpiter refugere coegerunt. ad hoc detrimentum accessit, ut equitibus per oram maritimam ab Antonio dispositis aquari prohiberentur. qua necessitate et ignominia permotus Libo discessit a Brundisio obsessionemque no
Abbreviated transcription (Latin):
unu locu arbitrabat᷑ qui necessarius nr̃is erat egressus. qm̃ õiu
ora ac portui custodia c lausos teneri. hic repẽtino aduẽtu
onerarias quasela nactus incẽdit. et una frumẽto onusta abduxit.
magnũq nr̃is terrore iniecit. Et noctu militib de sagittariis ĩ
terra expositis p̃sidiu eꝗtu deiecit. et adeo loci oppoytunitate ꝓfecit
uti ad fompeiu lr̃as mitteret naues reliquai i uellet subduci et
refici iuberet sua classe auxilia sese Cȩuris ꝓhibituꝵ. Frat en tp̃te
Antonius brũdusii uirtute militu cõfisus scaphas nauiu magriart
tirater sexagĩta cratib pluteisq contexit. eõq milites d
imposuit: atq eas ĩ litore plurib locis seperati disposuit nauesq
triremes duas quas brũdusii faciẽdas curauerat ꝑ causa exercẽdoꝵ
remigi ad fauces portus ꝓdire iussit. Has cu audacius ꝓgressus
Libo uubsset sperans intercipi posse quatriremes ꝗnq ad eis muit

Expanded text:
unum locum, qua necessarius nostris erat egressus, quam omnia litora ac portus custodia clausos tueri. hic repentino adventu naves onerarias quasdam nactus incendit et unam frumento onustam abduxit magnumque nostris terrorem iniecit, et noctu militibus ac sagittariis in terra expositis praesidium equitum deiecit et adeo loci opportunitate profecit, uti ad Pompeium litteras mitteret, naves reliquas, si vellet, subduci et refici iuberet; sua classe auxilia sese Caesaris prohibiturum. Erat eo tempore Antonius Brundisii; is virtute militum confisus scaphas navium magnarum circiter lx cratibus pluteisque contexit eoque milites delectos inposuit atque eas in litore pluribus locis separatim disposuit navesque triremes duas, quas Brundisii faciendas curaverat, per causam exercendorum remigum ad faucis portus prodire iussit. has cum audacius progressas Libo vidisset, sperans intercipi posse quadriremes V ad eas misit.
Abbreviated transcription (Latin):
supra aute pedibus hinc inde factis quae de fossa egesta fuerit terra cogerit᷑
Supra qua sudes de lignis fortissimis quas milites portare consueuerant prefi¬
..Ad quod opiis ligones rastra calos aliaq utensiliu gene
conuenit semper in promptu.
ic omnes equites et media pars peditu ad pro pulsandu im
in acie. Reliqua post ipsos ductis fossis muniunt castra. et per precone rom¬
s qui neglientius fuerint operati. Ad hunc ergo usu instituendus estte
tyxo ut quu necessitas postulauerit sine pextrxbatione celeriter et caute
possint castra muniri.

Expanded text:
supra autem saepibus hinc inde factis quae de fossa egesta fuerit terra congeritusupra autem saepibus hinc inde factis quae de fossa egesta fuerit terra congerituecim lata; supra quam sudes de lignis fortissimis, quas milites portare consueverant, praefiguntur. Ad quod opus ligones rastra qualos aliaque utensilium genera habere convenit semper in promptu. tunc omnes equites et media pars peditum ad propulsandum impetum ordinantur in acie, reliqui post ipsos ductis fossis muniunt castra, et per praeconem indiceos qui neglegentius fuerint operati. Ad hunc ergo usum instituendus est tiro, ut cum necessitas postulaverit sine perturbatione et celeriter et caute possit castra munire.
Abbreviated transcription (Latin):
Nterdu aute quadrata interdu trigona interdu semirotunda pro
alitas aut necessitaes postulauerit castra facienda sunt.
aute quae appellatur pretoria ad oriente spectare debet aut illu lo cum
ostes respicit aut si iter agitur illa parte debet atte
ad qua profecturus est exercitus. intra qua prima centurate hoc est
papiliones exexcitus tendunt. et dracones et signa consti
Decumana aute porta quae appellatur post preforia est per qua delinquẽ¬
tes militess educuntur ad pcenam.1
Quo genere munienda sint castra. Xxxiiii.¬
Astroxu aute diuersa tiriplexq munitio est. Na sinimia necessitas nõ
altus tribus pedibus super terra ita ut inante sit fossa de qua leuati
sunt cespites. Deinde tumultuaria fossa lata pedibus noue alta pedes sex
Sed ubi uis acrioꝵ imminet hostiu tune legitima fossa ambitu cõuenit munire
castroru ita ut .xii. pedes lata sit et alta sublimitas sicut appellant pedes uiui.

Expanded text:
nterdum autem quadrata, interdum trigona, interdum semirotunda, prout loci qualitas aut necessitas postulaverit, castra facienda sunt. Porta autem que appellatur pretoria, aut orientem spectare debet, aut illum locum qui ad hostes respicit: aut si iter agitur, illam partem debet attead quam est profecturus exercitus; intra quam primae centuriae, hoc est cohortes, papiliones tendunt et dracones et signa constituunt. Decumana autem porta quae appellatur post praetorium est, per quam delinquentes milites educuntur ad poenam. XXIIII QVO GENERE MVNIENDA SINT CASTRA Castrorum autem diversa triplexque munitio est. Nam si nimia necessitas non instruitur, altus tribus pedibus supra terram, ita ut in ante sit fossa de qua levati sunt caespites; deinde tumultuaria fossa fit lata pedes novem, alta pedes septem. Sed ubi vis acrior imminet hostium, tunc legitima fossa ambitum convenit munire castrorum, ita ut duodecim pedes lata sit et alta sub linea, sicut appellant, pedes novem;
Abbreviated transcription (Latin):
t modestia seruat in castris et non paru prodest in dimica
bus enutritur solis patiens umbre negligens baliearu nescia deliciaꝵ
ignara simplicis animi paruo contenta dixatis ad omne laboru tolerantia¬
n gestaxe ferru fossa ducere onui fenre consuetudo de iure est
Interdu tamen necessitas exigit etia urbanos ad arana compelli. qui ubi nomẽ
re militie primu laborare decuuexere portare pondus se
ferre condistant. P aruo uictu utantur et xustico. Interdu sub diuo interdii
ionibus commorentur. Tu demu ad usu erudiantur ari
expeditio emergit in agries plurimu detinendi sunt pro

Expanded text:
et modestiam servat in castris et non parum prodest in dimicatet modestiam servat in castris et non parum prodest in dimicatet in labore nutritur, solis patiens, umbrae neglegens, balnearum nescia, deliciarum ignara, simplicis animi, parvo contenta, duratis ad omnem laborum tolerantia gestare ferrum, fossam ducere, onus ferre, consuetudo de rure est. Interdum tamen necessitas exigit etiam urbanos ad arma compelli; qui ubi nomen dedere militiae primum laborare, decurrere, portare pondus et solem pulveremque ferre condiscant, parvo victu utantur et rustico, interdum sub divo interdum sub papilionibus commorentur. Tunc demum ad usum erudiantur armorum, et si longior expeditio emergit in agrariis plurimum detinendi sunt pro
Abbreviated transcription (Latin):
Ecu ordo exposcit ut ex quibiis proiuntiis uel nationibus tyrones legendi
sunt prima parte tractetur. Constat quide in omnibus locis et ignuositu
strenuos nasti sed tamen gens gente precedit in bello et plaga celiad robur
non tantu corporu sed etia animoru pluximu ualet. Quo ioco ea quaion
do ctissimie hominibue comprobata sunt non obmitta. Oninesitaq nãtiones
que uicine sunt soli nimio talore sictas amplius quide sapere i sed nimius ha¬
bere sangiinis dicunt. Ac propterea constantia ac fiducia commes nbapa¬
bere pugnandi quia metuunt uulnera qui exiguu sangiune se habenu
nouerunt. Contra septentrionales populi remoti a sols ardoxibus inconsul¬
nores quide sed tamen largo sangiune redundantes suntad bella promptesi¬
mi. Tuxones uero de temperatioribus legendi sunt plagis quibus et copia sangiu¬
nis suppetat ad uulnexu mortisq contemptu et non possit deesse pruderitiã
que

Expanded text:
erum ordo deposcit ut ex quibus provinciis vel nationibus tirones legendi sint prima parte tractetur. Constat quidem in omnibus locis et ignavos et strenuos nasci, sed tamen et gens gentem praecedit in bello et plaga caeli ad robur non tantum corporum sed etiam animorum plurimum valet; quo loco ea quae a doctissimis hominibus comprobata sunt non omittam. Omnes nationes quae vicinae sunt soli, nimio calore siccatas, amplius quidem sapere sed minus habere sanguinis dicunt ac propterea constantiam ac fiduciam comminus non habere pugnandi, quia metuunt vulnera qui exiguum sanguinem se habere noverunt. Contra septentrionales populi, remoti a solis ardoribus, inconsultiores quidem sed tamen largo sanguine redundantes, sunt ad bella promptissimi. Tirones igitur de temperatioribus legendi sunt plagis, quibus et copia sanguinis suppetat ad vulnerum mortisque contemptum et non possit deesse prudentia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Nec inficiendu est post uxbe condita romanos ex cuuitate profector
ad bellu. sed tunc nullis ueluptatibus nullis deliciis tra
Sudore cunsu et campestci exercitio collectu natans inuentus abluebat in tybe-
 bellator ide agricola genera tantu mutabat armoru
uentu est ut aranti Q uintio Cincinato dicstatura constet oblata. Ex agris
endu uobur precipue uidetuꝵ exercitus. Nescio quomodo eni
minus morte timet qui minus deliciarum nouit in uita.

Expanded text:
mis. Nec inficiandum est post urbem conditam Romanos ex civitate profectos semper ad bellum, sed tunc nullis voluptatibus, nullis deliciis frangebantur; sudorem cursu et campestri exercitio collectum natans iuventus abluebat in Tiberi; idem bellator, idem agricola, genera tantum mutabat armorum; quod usque adeo verum est ut aranti Quintio Cincinnato dictaturam constet oblatam.Ex agris aecipue videtur exercitus. Nescioquomodo enim minus mortem timet qui minus deliciarum novit in vita.
Abbreviated transcription (Latin):
octobr secura nauigatio creditur: quia estatis beneficio uentoru accrbi
itigatur. post hoc tempus usq in tertiu idus nouembr. incexta naui¬
gatio est et discrimen propius est. propterea quia post idus septembĩc
euenit acerba tempestas. Cirta uõ nonas octobr. edi pluuiales sexto idus
eiusde taur
Nouember aute mense crebris tempestatibus

Expanded text:
Octobrium secura navigatio creditur; quia estatis beneficio, ventorum acerbitas mitigatur. Post hoc tempus, usque in III idus novembris, incerta navigatio est et discrimini propior, propterea quod post idus septembris enit acerba tempestas: circa nonas vero octobris hedi pluviales et V idus eiusdem, taurus. A novembri autem mense crebris tempestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
idiu nouembr. usq in die sextu idiu martiaru maria clauduntur
ibri uel nubibus geminata seuitia non classes a pel
commeantee a terrestri itinere deturbat. Post natale uõ ut ita dicam
nauigationes qui solemni certamine publicoq spectaculo multaru urbiu
celebratur pluximoru sideru ipsiusq tempoxis ratione usq in idus maias
periculose maria temptantur. Non quod negociatoxu cesset industria
Sed quia maior cautela adhibenda est quando exercitus nauig

Expanded text:
iduum novembrium usque in diem VI iduum martiarum maria clauduntur: imbri vel nivibus geminata sevitia, non solum classes a pelago, sed etiam commeantes a terrestri itinere deturbant. Post natalem vero ut ita dicam navigationis, qui solemni certamine, publicoque spectaculo multarum gentium celebratur; plurimorum syderum, ipsiusque temporis ratione, usque in idus maias periculose maria tentantur; non quod negotiatorum cesset industria, sed quia magis adhibenda cautela est, quando exercitus navig
Abbreviated transcription (Latin):
romanos illo ubiq uictores ocio et armoru dissuetudine eneruauerit ducie¬
undo punico bello hannibali pares esse non possent. Tot itag
tot exercitibus amissis tu demu ad iuictoria peruenerunt. Semper suos s¬

Expanded text:
Romanos illos ubique victores otio et armorum desuetudine enervaverit ut secRomanos illos ubique victores otio et armorum desuetudine enervaverit ut secundo Punico bello Hannibali pares esse non possent. Tot itaque consulibus, tot ducibus, tot exercitibus amissis, tunc demum ad victoriam pervenerunt cum us
Abbreviated transcription (Latin):
ad antiquae uirtutis imitatione facile corroboxare possit exercitu. Neq
eni degenerauit in hominibus martius calor nec effetre sunt terrae qua
lacedemonios quar athenienses qua Marsos qua Samnites quae relignor
qua ipsos progenuer Romanos. Nonne epirrhi armie pluximu ali
o ualuere. non Macedones ac thesali supexatis persis usq
bellando penetrare. Bacos aute et Moesos et Thracas in tantu bellicosos
confirment. Longu est si uniuersaxu proruntiaru iuxes enumerare
contenda cuz omnes in romani imperii ditione consistant. Longa secu¬
xitas pacis homines parti ad delectatione ocii partis ad cuulia teaduxit
Lofficia.
ta cura exerciti militaxis primo neglientius agipostea dissimuliri ac postremo
oli in obluuone perducta cognoscitur. Nec nliquis hoc superiore retate accidisse
ctur cu post primu punieu bellu xx. et quod exercuit annoru paxita

Expanded text:
ad antiquae virtutis imitationem facile corroborare possit exercitum. Neque enim degeneravit in hominibus Martius calor nec effetae sunt terrae quae Lacedaemonios, quae Athenienses, quae Marsos, quae Samnites, quae Paelignos, quae ipsos progenuere Romanos. Nonne Epiri armis plurimum aliquando valuerunt? Nonne Macedones ac Thessali superatis Persis usque ad Indiam bellando penetrarunt? Dacos autem et Moesos et Thracas in tantum bellicosos natum esse confirment. Longum est si universarum provinciarum vires enumerare contendam, cum omnes in Romani imperii dicione consistant. Sed longae securitas pacis homines partim ad delectationem otii, partim ad civilia transduxit officia. Ita cura exercitii militaris primo neglegentius agi, postea dissimulari, ad postremum olim in oblivionem perducta cognoscitur. Nec aliquis hoc superiore aetate accidisse miretur, cum post primum Punicum bellum viginti et quod excurrit annorum pax ita
Abbreviated transcription (Latin):
Gesilaus lacedemonius cu infexxet bellu lisaphernȩ caria se petere si-¬
mulaiut quasi aptius locis montuosis aduersus hoste equitatu preualentes pu¬
gnaturus per hanc consilii ostensione aduocato in caria łisapherne Ipse lydia
t hostiu regni erat irrupit oppressisq qui illic agebant pec
gia potitus est.
So estitione militum comipestenda .uiiii.

Expanded text:
gesilaus Lacedaemonius, cum inferret bellum Tissaphernae, Cariam se petere sigesilaus Lacedaemonius, cum inferret bellum Tissaphernae, Cariam se petere simulavit, quasi aptius locis montuosis adversus hostem equitatu praevalentem pugnaturus. Per hanc consilii ostentationem avocato in Cariam Tissapherne, ipse Lydiam, ubi caput hostium regni erat, irrupit oppressisque, qui illic agebant, pecunia regia potitus est. IX De Seditione Militum Compescenda Au
Abbreviated transcription (Latin):
usus est aduexsus theacios. Sed de captiuitate sugurtȩ res paris peocefrat
uuini nbi tradi uolebat piurimu tamen consecutus eit. Na cu interc¬
ptꝵ fuissent epistolȩ eius ad regios amicos scripte in omnes eos rex animad¬
entit spoliatusq consiliis amitos postea parare non potiuta
t sart penancuptu quenda aquatores cu comperisset affraniue et sebueu
ra noctu moturoe: ut citra uexatione suoru hostilia imp
loss cu fremitu et sonu uissit continuare quos retent
terminum dimisit ipse subuenturues.
Ionisius siracusa noru tyramnus cu afri ingenti multitudine transitura
essent in sic ilia ad eu oppugnandu ca̾stella pluribris locis munuit custodibusq
precepit ut eade uenienti hosti dederent dimissiq siracusas occulte redi¬
rent. Afris necesse fuit castella capta presidio ibi tenerent. Quos dio nisius
xedactos ad qua uoluerat paucitate pene par numexo aggressus uicit :
cu suos contraxisset aduersaxios sparsisset :¬

Expanded text:
usus est et adversus tertios. Sed de captivitate Iugurthae res parum processit; vivum enim tradi sibi volebat. Plurimum tamen consecutus est, nam cum interceptae fuissent epistulae eius ad regios amicos scriptae, in omnis eos rex animadvertit spoliatusque consiliis amicos postea parare non potuit. C. Caesar, per exceptum quendam aquatorem cum comperisset Afranium Petreiumque castra noctu moturos, ut citra vexationem suorum hostilia impemulos cum fremitu et sono iussit; continuere se, quos retentoia Minucium Thermum dimisit, ipse subventurus. Dionysius, Syracusanorum tyrannus, cum Afri ingenti multitudine traiecturi essent in Siciliam ad eum oppugnandum, castella pluribus locis communiit custodibusque praecepit, ut ea advenienti hosti dederent dimissique Syracusas occulte redirent. Afris necesse fuit capta castella praesidio obtinere; quos Dionysius, redactos ad quam voluerat paucitatem, paene iam par numero adgressus vicit, cum suos contraxisset et adversarios sparsisset. A
Abbreviated transcription (Latin):
Oriolanu cu ignominia daninationis sue bello ulcisceretur
opulatione patricioru agroru prohibrut deustis deuas
pleberoru ut discordia moueret qua consensus romanorum:
distuingeret .
Annibal fabiu cui neq iurtute neq arte bellandi par erat ut infamia
distringeret agxis eius abstinuit cetexos populatus. Contxa ille ne suspecta
quubus esset magnitudine animi effe̾cit publicatis possessĩonibus huro
minaueastra comminiebat sccipsit fuluo et postumio quio padesidia endi
unmitucispis io simmnitua niouerent quibus hecutie adiuade fendeida
teuisciumbriq descenderune Relictos samnites gallos q Fab.

Expanded text:
oriolanus, cum ignominiam damnationis suae bello ulcisceretur, populationem patriciorum agrorum inhibuit, deustis vastatisque plebeiorum, ut discordiam moveret, qua consensus Romanorum distringeretur. Hannibal Fabium, cui neque virtute neque artibus bellandi par erat, ut infamia distringeret, agris eius abstinuit, ceteros populatus. Contra ille, ne suspecta civibus fides esset, magnitudine animi effecit, publicatis possessionibus suis. tinate castra communiebat, scripsit Fulvio et Postumio, qui in praesidio urbi erant, copias ad Clusium moverent. quibus assecutis ad sua defendenda Etrusci Umbrique deverterunt; relictos Samnites Gallosque Fabiu
Abbreviated transcription (Latin):
colligi oportet ut ad quantitate toncludatur exexcitus. Na propugnatores angustrom¬
stiꝑant et ultra ꝗͣ conuenit latiora diffundunt. Tribus aute modio desiniuntiolast aspue¬
stipposse primus in unius noctis transitus et itineris occupatione leiuorer cui subiati casbitie
pedrantuo amagteres faciunt supra que ualli hoc est sudes uel tribuli lignei ꝓee ordines
ordinuntu  Cespes nute aurcumciditur ferramentis qui herbaros. cadi ibulutior suerit

Expanded text:
colligi oportet, ut ad quantitatem concludatur exercitus. Nam propugnatores angusta constipant et ultra quam convenit latiora diffundunt. Tres autem modos definiunt fossae. Primum in unius noctis transitum et itineris occupationem leviorem, cum sublati caespites ordinantur et aggerem faciunt, supra quem valli, hoc est sudes vel tribuli lignei, per ordinem digeruntur. Caespes autem circumciditur ferramentis, qui herbarum radicibus continet
Abbreviated transcription (Latin):
citu passi sine aliqua munitione considere cu militibus ad capiendu cibum
occupatis aut ad munexa facienda dispersis facile nectantur insidiȩ. Postre
suꝑ exuenientibus prestat. In metandie casteis non sufficit locu bonu legere
ut morbosa in proximo aut salubris aqua sit longius. hien
latio desit aut lignu. ne subitis tempestatibus campus in quo manendu est foleat
inundare ne sit abuuptus ac deiius et curcũsedentibue aduexsariis difficilie
prestetur egressus: ne supexioribus locis missa ab hostibus in eu tela pexueniant
Quibus caute studioseq prouisis pro netessitate loci uel quadrata siue xotunda
trigona siue oblonga castra constitues. Nec utilitati prei
tamen pulchiiora creduntur quibus ultea latitudinis spatiu tertia pare
longitudinis additur ita tamen ut ab agri mensoribus podismu mensurȩ¬

Expanded text:
citum passim sine aliqua munitione considere, cum militibus ad capiendum cibum citum passim sine aliqua munitione considere, cum militibus ad capiendum cibum occupatis, ad munera facienda dispersis facile nectantur insidiae; postremo  occasionem superventibus praestat. In metandis castris non sufficit locum bonum legere per aestatem aut morbosa in proximo aut salubris aqua sit longius, hieme ne pabulatio desit aut lignum, ne subitis tempestatibus campus in quo manendum est soleat inundari, ne sit in abruptis ac deviis et circumsedentibus adversariis difficilis praestetur egressus, ne ex superioribus locis missa ab hostibus in eum tela perveniant. Quibus caute studioseque provisis pro necessitate loci vel quadrata vel rotunda vel trigona vel oblonga castra constitues, nec utilitati praeiudicat forma; tamen pulchriora creduntur quibus ultra latitudinis spatium tertia pars longitudinis additur. Ita autem ab agrimensoribus podismum mensur
Abbreviated transcription (Latin):
pro genexe ligni subtilitate leuissima carpentis secu portet exercitus tabulatis
qui propterea habendi sunt lapidei arcuc soliditate prestat in tempone¬
Cestinantes aduexsaris ad transitus fluminu insidias uel superuentus facexe con¬
siiuenunt ob qua necissitate in uteaq eiꝑa collocantur armata presidia.
ne alueo interueniente diuisi opprimantuꝵ ab hostibus. Cautius tamen est
nere: Quod si pons non tantu ad teansitu sed etia ad recursu et commeatue
saxius fuerit tunc in uteoq capite pexcussis latioribus foss
steuende defensores milites debet accipere a quibus tandii teneatiur ꝗ̃ diu lo¬
toru necessitaes postulat.
Quemadinodum cstra debeant ordinari.
manendu est uenire ratione. Non eni belli tempore astatiua uel masione
cuitas murata semper occuierit: et incautu est plenuq discriminis exer-¬

Expanded text:
pro genere ligni et subtilitate levissimas, carpentis secum portet exercitus, tabulatis pro genere ligni et subtilitate levissimas, carpentis secum portet exercitus, tabulatis ons et funibus, qui propterea habendi sunt, vinctus lapidei arcus soliditatem praestat in tempore.Festinanter adversarii ad transitus fluminum insidias vel superventus facere consuerunt. Ob quam necessitatem in utraque ripa collocantur armata praesidia, ne alveo interveniente divisi opprimantur ab hostibus. Cautius tamen est nere. Quod si pons non tantum ad transitum sed etiam ad recursum et commeatus necessarius fuerit, tunc in utroque capite percussis latioribus fossis aggereque constructo defensores milites debet accipere a quibus tamdiu teneatur quamdiu locorum necessitas postulat. VIII QVEMADMODVM CASTRA DEBEANT ORDINARI manendum est venire rationem. Non enim belli tempore ad stativam vel mansionem civitas murata semper occurrit, et incautum est plenumque discriminis exer
Abbreviated transcription (Latin):
N transitu fluiuoru grauis molestia negligentibus frequenter emee quteadum
aqua uolentior fuerit aut alueus altior impedimenta puexos et ipso ounte anima
amna uiores soiet mergere bellatores Eego e plorato uado dux acies equitu brontes¬
lb uo urtisbrdinantur interualus competentibuco sepirareuit peramedint pedites
impedimenta teansuant. Nbaciet superior aquarus impetus frangitaniferi or
eapn submeasiq fuexunt colligit atq teamsponit. At cus altioꝵ flucdus net eꝗ¬
qui nas pedite patitiur si per plana decurerat ductis multifaria sparati pafuii fĩ
unt uul certe tumultuario opere colligatis inanibus cupis additisq teabibus tẽpe¬
sn puebent Expediti uo equites fasciculos de cannis aridis uel ulua fatene
consueuerũt super quos loricas et arma ne uidentur imponunt. Ipsi eq quiena¬
tando trinscunt colligatosq secu fascis perteahunt socios. Sed commodius repert¬
u est ut monoxillos hoc est paulo latiores scafulas ex singulis teabibus extauat

Expanded text:
n transitu fluviorum gravis molestia neglegentibus frequenter emergit. Nam si aqua violentior fuerit aut alveus latior, impedimenta pueros et ipsos interdum ignaviores solet mergere bellatores. Ergo explorato vado duae acies equitum cum edinantur intervallis competentibus separatae, ut per medium pedites et impedimenta transeant. Nam acies superior aquarum impetum frangit, inferior qui rapti subversique fuerint colligit atque transponit. At cum altior fluctus nec peditem nec equitem patitur, si per plana decurrat, ductis multifariam spargitur fossis diunt vel certe tumultuario opere colligatis inanibus cupis additisque trabibus transitum praebent. Expediti vero equites fasces de cannis aridis vel ulva facere consuerunt, super quos loricas et arma, ne udentur, imponunt; ipsi equique natando transeunt colligatosque secum fasces pertrahunt socis. Sed commodius repertum est ut monoxylos, hoc est paulo latiores scafulas ex singulis trabibus excavatas,
Abbreviated transcription (Latin):
q in pernicie sua fabricata opera subuertunt propter quod obsidentes
ctu teli fossa faciunt eazq non solu uallis et sudibus sed etia tur¬
riculis insteuunt ut exumpentibue ex cuitate possint obsistere quod opus
luricula uocant. et sepe quu obsidio describitur inuenitur in hysto¬
riis luricula urbe esse circundatam.

Expanded text:
que in perniciem suam fabricata opera subvertunt. Propter quod obsidentes ultra que in perniciem suam fabricata opera subvertunt. Propter quod obsidentes ultra ictum teli fossam faciunt eamque non solum vallo et sudibus sed etiam turriculis instruunt ut erumpentibus ex civitate possint obsistere, quod opus loriculam vocant. Saepe, cum obsidio describitur, invenitur in historiis loricula urbem esse circumdatam.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur hostiu consuetudine explorare diligenter ac nosse.Oporturtas
insidiaru aliter non potest inueniri nisi seias quibus hoi
die: interdu ad uesperu. sepe nocte. aliquando eo tempore quo sumitur cib
quu uteuisq partis milites ad requie ad curanda corpora disparguntiua.
Quod in cuutate quu ceperit fiera obsidentes obtuse a prelio subtrahunt et
creuexit repente ad motis machinis uel appositis scalis occupent euutate
deoq in muris saxa ceteraq tormenta ponuntur in promptu ut cognitis
ad currentes ad manu habeant quod supra caput hostiu euoluãt
atq iaculentur.
Qiud faciant obsidentes ne ab oppidanis patiantur insicias.
Um neglientia interuenerit paribus insidiis subiacent obsidentes.
Na siuẽ cibo siue somno fuerint occupati. sie ocio aut aliqua necessi¬
ate dispersi tune dispersi tunt oppidani xepente proru
tes perimunt. axietes machinas ipsosq aggeres ignibus concremant omnia¬

Expanded text:
ducitur hostium consuetudinem explorare diligenter ac nosse. Oportunitas enim insidiarum aliter non potest inveniri nisi scias quibus horidie, interdum ad vesperum, saepe nocte, aliquando eo tempore quo sumitur cibus, cum utriusque partis milites ad requiem aut ad curanda corpora disperguntur. Quod in civitate cum coeperit fieri, obsidentes astu se a proelio subtrahunt et punitate cum creverit, repente admotis machinis vel appositis scalis occupant civitatem. Et ideo in muris saxa ceteraque tormenta ponuntur in promptu ut cognitis insidiis accurrentes ad manum habeant quod supra caput hostium evolvant atque iaculentur. XXVIII QVID FACIANT OBSIDENTES NE AB OPPIDANIS PATIANTVR INSIDIAS Cum neglegentia intervenerit, paribus insidiis subiacent obsidentes. Nam sive cibo sive somno fuerint occupati sive otio aut aliqua necessitate dispersi, tunc oppidani repente prorumpunt, ignorantes perimunt, arietes machinas ipsosque aggeres ignibus concremant omnia
Abbreviated transcription (Latin):
acies principu secunda hastatoru armis talibus docetir industicia. Post hoc
pentarii et leius armatura quos nunc exculcatores et an
ti qui plumbatis uel gladiis ex missilibus accincti sunt sicut nunc
prope omnes milites iudentur amati.Srant ite sagittari tu cassidib cata
los lapides iaciebant. Exant tiurcularii qui ad manus balistas uel arcuba¬
a dixegebant sagittas. Secunda acies similiter aꝑmabatu¬
tes milites hastati uocabantur.Sed in secunda acie dextro cornu cohor sexta¬
ponebatur: cui uingebatiur septima. Oetaua cohors mediu acre tenebat.¬
nona comitante. Decima cohors in secunda acie sinistru semper obtinet cornu.
Ost omnes aute acies triarii cu scutis catafractis et galeis ocreati cu gladiii semi

Expanded text:
acies principum, secunda hastatorum armis talibus, docetur instructa. Post hos erant ferentarii et levis aaturas dicimus, scutati, plumbatis gladiis et missibilibus accincti, sicut nunc prope omnes milites videntur armati. Erant item sagittarii cum cassidibus catlos lapides iaciebant; erant tragularii, qui ad manuballistas vel arcuballistas dirigebant sagittides iaciebant; erant tragularii, qui ad manuballistas vel arcuba, in qua consistentes milites hastati vocabantur. Sed in secunda acie dextro cornu cohorponebatur, cui iungebatur septima; octava cohors mediam aciem tenebatnona comitante; decima cohors in secunda acie sinistrum semper obtinet cornum. ost omnes autem acies triarii cum scutis catafractis et galeis ocreati cum gladiis semi
Abbreviated transcription (Latin):
minores quos semispatas uecant plumbatas quinae positas in scutis quas primo
impetu iaciunt. Ite bina missibila unu maus fexxo triangulo unciaru . uiiii.
et loricatos equites sẽpe transuerberat. Aliud minus ferio unciaxu quinq¬

Expanded text:
minores, quos semispathia nominant, plumbatas quinas positas in scutis, quas primo minores, quos semispathia nominant, plumbatas quinas positas in scutis, quas primo impetu iaciunt, item bina missibilia, unum maius ferro triangulo unciarum novem, atos pedites et loricatos equites saepe transverberat, aliud minus ferro unciarum quinq
Abbreviated transcription (Latin):
dantur. Non solu rute eꝯutes sed etia equos ipso assiduo labore conuenit
edomari. Itaq ad decurione et sanitatis et exercitationis ta hominu ꝙͣ
equoru pertinet cura.
Que mad medu legionu aciess instituantur.
Unc qualiter instruenda sit aciessi pugna immineat declaretur uno
nis exemplo quod si usus exigerit transfeuri possit ad
locantuie in cornibus. Acies peditu a prima cohorte incipit ordinari in cor¬
nu dexteo. hiuc cohors secunda coniungitur. Textia cohonsin media acie collo¬
catur. huc adnectitur quarta. Qiunta uõ cohors sinistru suscipit cornu. Sed
ante signa et curca signa nec non etia in prima acie dimicantes principes uocant᷑
hoc est ordinarii ceteriq principes. hec erat grauis armatura qui habebant
cassides catafractas ocreac scuta gladios maiores quos sꝑatas uotant et aliocs

Expanded text:
dantur? Non solum autem equites sed etiam ipsos equos assiduo labore convenit dantur? Non solum autem equites sed etiam ipsos equos assiduo labore convenit edomari. Itaque ad decurionem et sanitatis et exercitationis tam hominum quam equorum pertinet cura. XV QVEMADMODVM LEGIONVM ACIES INSTRVANTVR Nunc qualiter instruenda sit acies si pugna immineat declaretur unius legionis exemplo, quod si usus exegerit transferri possit adlocantur in cornibus.Acies peditum a prima cohorte incipit ordinari in cornu dextro; huic cohors secunda coniungitur; tertia cohors in media acie collocatur; huic adnectitur quarta; quinta vero cohors sinistrum suscipit cornum. Sed ante signa et circa signa nec non etiam in prima acie dimicantes principes vocabantur, hoc est ordinarii ceterique principcassides, cataphractas, ocreas,
Abbreviated transcription (Latin):
Uemadmodum inter pedites centuria uel manipulus appellantiur ita inter
reguntur Preterea sicut centurio eligendus magnis uiribus procera stalu¬
ra qui hasta uel missibilia perite iaculetiur et fortiter qui dimicare gla¬
dio et scuto rotare doctissime nouerit qui om̃e arte didicerit armatur e
iugilans sobxius agilis magis ad facienda qu ei imperantiur ꝗ ad loquen¬
du paratus contubeꝵnalee suos ad disciplina contineat armoxu exexcitiu
deant. Similiter eligendus est deciurio qui tueme equitu pieeponatur
in primis habilis corpore ut loxicatus et armis tuecundatus omnibus cum
suos positos exudixe ad omnia qua equestris pugna deposcit. eosdeq co-¬
gere loricas suas uel catafractas contos uel cassides frequenter tergere
et curare. Plurimu eni terroris hostibus armoru splendoꝵ importat.
Quic credat milite bellicosu ciuus dissimulatione sitũ ac rubigine arma fe-¬

Expanded text:
uemadmodum inter pedites centuria vel manipulus appellatur, ita interreguntur. Praeterea sicut centurio eligendus est magnis viribus, procera statura, qui hastas vel missibilia perite iaculetur et fortiter, qui dimicare gladio et scutum rotare doctissime noverit, qui omnem artem didicerit armaturae, vigilans sobrius agilis, magis ad facienda quae ei imperantur quam ad loquendum paratus, contubernales suos ad disciplinam retineat, ad armorum exercitium cogat, entur ac splendeant, similiter eligendus est decurio qui turmae equitum praeponatur imprimis habili corpore, ut loricatus et armis circumdatus omnibus cum s positos, erudire ad omnia quae equestris pugna deposcit, eosdemque cogere loricas suas vel catafractas, contos et cassides frequenter tergere et curare. Plurimum enim terroris hostibus armorum splendor importat. Quis credat militem bellicosum cuius dissimulatione situ ac rubigine arma foe
Abbreviated transcription (Latin):
os magis fuisse quibus iuctoria debebatur.
⁊ uel dissimiuare debemus sed id solu agene quod nobis utile iudicamus conbr
te eni esse incipit si imitaris quod facit ille pr̃o se. et rursu quicquad pro tua paritetem¬
auenus contxaillu erit si uoluerit imitari. In bello qui plue in agrie uigilaueret plus
In exente ndo militie labor aueeit minus pexiculu susti nebit. Nunꝗͣ miles en acietxo¬
ducendus est emutiantea experimenta non ceperio. Aut inopia iut superuentibus
aut trauese cncelun est hoste fame domare ꝗ prelio. inquo ariliosis leusortu¬
qu potesttis habeuo ꝗ uigtueg Nulla censilia meliora sunt nisi illa quȩ sduerid¬

Expanded text:
os magis fuisse quibus victoria debebatur. facere vel dissimulare debemus, sed id solum agere quod nobis utile iudicamus; contra te enim esse incipit si imiteris quod fecit ille pro se, et rursum quicquid pro tua parte temptaveris contra illum erit si voluerit imitari. In bello qui plus in agrariis vigilaverit, plus in exercendo milite laboraverit, minus periculum sustinebit. Numquam miles in acie producendus est cuius antea experimenta non ceperis. Aut inopia aut superventibus aut terrore melius est hostem domare quam proelio, in quo amplius solet fortuna potestatis habere quam virtus. Nulla consilia meliora sunt nisi illa quae ignorav