comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorib nulla ꝓsunt sacram̃ta. nulla abeis digne festa celebran.¬
tur: Dicamꝰ prius quid . ẽ. penitentia. quo agenda ñt fructu. quo
tẽpore: & qua mentis intentione. Penitentia. ẽ. preteritoꝵ humilis
satis factio peccatoꝵ. & cauendoꝵ prouida solicitudo futuroꝵ: finis
& odiũ mali. qđ dã initiũ & amor boni. Fructꝰ penitentiȩ. ẽ. magnꝰ: utilis
parit̃ & necessarius. Nã penitentia precedente bonitate diuma. ut iustus
fiat uertit peccatorẽ. hominẽ adiabolo uictr̃ diaboli facit uictorẽ. delicta
lasciu ȩ iuuentutis dm̃ meminisse non sinit. nec ignorantias pueritiȩ :¬
senes etĩa longa peccandi consuetudine deceptos reparat. sed irtute
potius mentis quã corporis nouitate. Pȩnitentia si quidẽ more fidelis hosti¬
ariȩ gerens officiũ. hostiũ paradisi peccantib clausũ. quando uult

Expanded text:
peccatoribus nulla prosunt sacramenta, nulla ab eis digne festa celebranpeccatoribus nulla prosunt sacramenta, nulla ab eis digne festa celebrantur. Dicamus prius quid est poenitentia, quo agenda sit fructu, quo tempore, et qua mentis intentione. Poenitentia est praeteritorum humilis satisfactio peccatorum, et cavendorum provida sollicitudo futurorum, finis et odium mali, quoddam initium et amor boni. Fructus poenitentiae est magnus, utilis pariter et necessarius. Nam poenitentia, praecedente bonitate divina, ut justus fiat, vertit peccatorem; hominem a diabolo victum, diaboli facit victorem. Delicta lascivae juventutis Deum meminisse non sinit, nec ignorantias pueritiae; senes etiam longa peccandi consuetudine deceptos reparat, sed virtute potius mentis, quam corporis novitate. 332 Poenitentia siquidem more fidelis ostiariae gerens officium, ostium paradisi peccantibus clausum, quando vult,
Abbreviated transcription (Latin):
ruentes: non quia sit luxuria suꝑbia grauior. sed quia turpior. eẽ.
uidet᷑. nos humiliat: & sic in nob̾ uulnus de uulnere sanat. Iste ueracit̃
uerus & plenus pietatis uiscerib medicꝰ. nr̃ȩ infirmitati om̃ino
cõpatiens. ꝓexhbenda nob̾ infirmis sanitate nullũ exigit preciũ :
sed si tantũ abillo sanari desideramꝰ mercedẽ ꝓmittit. se ipsũ uide-¬
licet & tribuit. Uenit decęlis cęloꝵ conditor hodierna die ut supra
diximꝰ dematre uirgine natus: qui contra suꝑbientes & inpęnitentes
angłos sententiã protulit dampnationis : & pęnitentib hominib
attulit absolutionis remediũ Licet fr̃s Rmm̃i hunc sacratissimũ diem
in laudẽ dñicȩ natiuitatis totũ debemnꝰ celebrare festiuũ. & in hac
tam iocunda sollẽpnitate tristicia tẽporali. seu merore carnali affici
satis placere debet. aliquid uł parũ loquam᷑ de penitentia: sine qua

Expanded text:
ruentes, non quia sit luxuria superbia gravior, sed quia turpior esse ruentes, non quia sit luxuria superbia gravior, sed quia turpior esse videtur, nos humiliat; et sic in nobis vulnus de vulnere sanat. Iste veraciter verus et plenus pietatis visceribus medicus, nostrae infirmitati omnino compatiens, pro exhibenda nobis infirmis sanitate nullum exigit pretium; sed, 331 si tantum ab illo sanari desideramus, mercedem promittit, seipsum videlicet et tribuit. Venit de coelis coelorum Conditor hodierna die, ut supra diximus, de Virgine matre natus, qui contra superbientes et impoenitentes angelos sententiam protulit damnationis et poenitentibus attulit absolutionis remedium. Licet, fratres charissimi, hunc sacratissimum diem in laudem Dominicae nativitatis totum debeamus celebrare festivum, et in hac tam jucunda solemnitate tristitia temporali, seu moerore carnali affici cet, quod satis placere debet, aliquid vel parum loquamur de poenitentia, sine qua
Abbreviated transcription (Latin):
nuquã pęnitere de peccato potuisset: & quid creaturȩ creator dimitte-¬
ret non haberet. Est igit᷑ bonũ hominẽ peccare quipenitet: Non in quã.
sedbonũ eũ pęnitere qui peccauit & non peccet. Nec iterũ peccabimꝰ
ut dĩ ignoscat: Absit. Sed peccata que fecimꝰ ut deleat confessione
prodamꝰ & tegamꝰ pęnitentia. ne ipse agnoscat. Aliquando tamen
bonꝰ & pius dñs ad ostensionẽ suȩ bonȩ uoluntatis qua seꝑ circa pec-¬
catores quasi quodã pii patris affectu hȩret. ne ad penã tradat
errantes: cũ nos qui nec bonis bene utimur de medicina nr̃a facimus
plagã : ipse de uulnere nr̃o nob̵ adhibet medicinã. De medicina & eñi
nr̃a miseri & insipientes uulneram᷑ : cũ deabstinentia uł qualibet
uirtute nr̃a quȩ medicina. eẽ. debuit animȩ suꝑbimꝰ. Sed misericors
& omĩpotens ds̃ de uulnere nr̃o medicinã oꝑat᷑. cũ in luxuriã cor¬

Expanded text:
nunquam poenitere de peccato potuisset et quid creaturae Creator dimittenunquam poenitere de peccato potuisset et quid creaturae Creator dimitteret, non haberet. Est igitur bonum hominem peccare qui poenitet? Non, inquam, sed bonum est eum poenitere qui peccavit, et non peccet. Nec iterum peccabimus, ut Deus ignoscat: absit. Sed peccata quae facimus, ut deleat, confessione prodamus, et tegamus poenitentia, ne ipse agnoscat. Aliquando tamen bonus et pius Dominus, ad ostensionem suae bonae voluntatis, qua semper circa peccatores, quasi quodam pii Patris affectu haeret, ne ad poenam tradat errantes, cum nos, qui nec bonis bene utimur, de medicina nostra facimus plagam, ipse de vulnere nostro nobis adhibet medicinam. De medicina etenim nostra miset animae, superbimus. Sed misericors et omnipotens Deus de vulnere nostro medicinam operatur, cum in luxuriam cor
Abbreviated transcription (Latin):
excessib quã de illiꝰ bonitatȩ penitentes presumamꝰ. Fructuosã. ẽ.
ualde s de dñi pietate presũptio. cũ prus penitendo accusat᷑ anima
peccatore iustus efficit᷑. Ialis nãq prȩsũptio uidicẽ mittigat non pro¬
uocat. cuiꝰ.ẽ. intentio ab accusatore : accusatũ hominẽ liberare ne pereat:
Et si aliquando pius dñs nob̵ peccantib indignans irascit᷑. ad hoc facit
ut suȩ indignationis terrore nos conuertat : & eius ira uł indignatio.
non executio ultionis. sed magis peccatoꝵ nr̃oꝵ absolutio fiat. Uere
bonꝰ & benegnus. ẽ. ꝑ om̃ia dñs cuiꝰ indignatio artẽ exhibet piȩ &
cõpatientis iusticiȩ : & eius ira. ẽ. oꝑatio iustȩ consulentis miscđie:
sed mercedẽ pollicet᷑. Homimi itaq peccanti sed penitenti. non
quia peccauit. sed quia pęnituit dñs indulget : qui si non peccasset.

Expanded text:
llius bonitate poenitentes praesumamus. Fructuosa est llius bonitate poenitentes praesumamus. Fructuosa est valde, sed de Domini pietate praesumptio, cum prius poenitendo accusatur animapeccatore justus efficitur. Talis namque praesumptio Judicem mitigat, non provocat cujus est intentio ab accusatore diabolo accusatum hominem li erare, ne pereat. Et si aliquando pius dominus nobis peccatoribus indignans irascitur, ad hoc facit ut suae indignationis terrore nos convertat et ejus ira vel indignatio, non exsecutio ultionis, sed magis peccatorum nostrorum absolutio fiat. Vere bonus et benignus est per omnia Dominus, cujus indignatio artem exhibet piae et compatientis justitiae et ejus ira est operatio juste consulentis misericorsed mercedem pollicetur. Homini itaque peccanti, sed poenitenti, non quia peccavit, sed quia poenituit, Dominus indulget, qui si non peccasset,
Abbreviated transcription (Latin):
die dilectissimi. redẽptoris nr̃i facta . ẽ. quȩdã spetialis
& singularis oꝑatio. quia ipsẽ natus. ẽ. de matre sine
patre in sdo : qui ante scła sine matre de patre natus
ẽ. incelo. Natiis. ẽ. itaq de femina uirgine om̃ipotentia
diuuinitatis. ordinẽ naturȩ transgrediens : & honorẽ suȩ honestissimȩ
matris pudicitiȩ & uirginitatis sigillo custodiens: Non. ẽ. iã ampliꝰ
miseris desperandũ deuenia si tantũ admissoꝵ peniteant: quib hodi
in humana carne nascit᷑ de uirgine miscđia. Hodie medicina decęlo
dat᷑ mundo. ꝑ quã infirme & peccatrices animȩ sanant᷑: & dãpnata
atq facta deformis peccato humanȩ conditionis natura. instatũ
pristinũ reformat᷑. Hodie de splendida stella raduis satis splendidior
ad tenebras processit. qui in ibi residentes homines maeno & ad mirabili
fulgore irradians. honorans creaturã & consumens culpã : ad patriȩ

Expanded text:
die, dilectissimi, Redemptoris nostri facta est quaedam specialis, et singularis operatio, quia ipse natus est de matre sine patre in saeculo, qui ante saecula sine matre de Patre natusina virgine, omnipotentia divinitatis ordinem naturae transgrediens, et honorem suae honestissimae matris, pudicitiae et virginitatis sigillo custodiens. Non est jam amplius miseris desperandum de venia, si tantum admissorum poeniteant, quibus hodie in humana carne nascitur de Virgine misericordia. Hodie medicina de coelo datur mundo, per quam infirmae et peccatrices 329 animae sanantur, et damnata atque facta deformis peccato humanae conditionis natura, in statum pristinum reformatur. Hodie de splendida stella radius satis splendidior ad tenebras processit, qui inibi residentes homines magno et admirabili fulgore irradians, honorans creaturam, et consumens culpam, ad patriae
Abbreviated transcription (Latin):
adbȩc frs cogitabimꝰ. quid dicemꝰ. quid faciemꝰ cũ dĩtalis sit
cirta nos qđ melior. eẽ. ñ possig & nos tales contra eũ sumꝰ
qđ peniꝰ peiores ei. non possum : Quo ibimꝰ. quo sugiem autique

Expanded text:
ad haec, fratres, cogitabimus? quid dicemus? quid faciemus, cum Deus talis sit ad haec, fratres, cogitabimus? quid dicemus? quid faciemus, cum Deus talis sit circa nos, quod melior esse non possit; et nos tales contra eum simus, quod pene pejores esse non possumus? quo
Abbreviated transcription (Latin):
pdnberet. & abillo infideli popło accepisset a maritudmnẽ fellisũ
pililus orans dulcedinẽ exhibuit caritatis. Nec tunc multũ humili
Uispensator nr̃e salutis tam uitis uel aque calicẽ. quã popłi se
inenarrabilis. o ad mirabilis patientia. Quȩ eni maior benis¬
nitas siue miscđia. humilitas uł patientia. peccatorib exhi¬
beri potuit quã ut ipse ds̃ se contẽpnentis fieret p̃ciuã ho¬
minis ita ut contra dm̃ peccaret homo. & ds̃ pęnitentiã
faceret ꝓpecato: Nomo ecia contra dm̃ seuiget. seueete
etiuã dis ꝓpiciaret : Formã serui cȩli& terrȩ dñsafsumereu
inqua ipse panis uerus esuriret. fons iuus sitiret. untere
firmissima infirmaret᷑. immortalis uita ꝓ suo int̾fectore
moreret᷑e EE uicqͥd boni int̾ra exhibuit dĩ ꝓhomine fecit.: &
quic quid mali sustinuit. ab homine & ꝓhomine fuit. Quid

Expanded text:
perhiberet, et ab illo infideli populo accepisset amaritudinem fellis, perhiberet, et ab illo infideli populo accepisset amaritudinem fellis, pro illis orans dulcedinem exhibuit charitatis. Nec tunc multum humilis 335 dispensator nostrae salutis, tam vitis vel aquae calicem, quam populi se ricordia inenarrabilis! o admirabilis patientia! Quae enim major benignitas, sive misericordia, humilitas vel patientia peccatoribus exhiberi potuit quam ut ipse Deus se contemnentis fieret pretium hominis ita ut contra Deum peccaret homo, et Deus poenitentiam faceret pro peccato, homo etiam contra Deum saeviret, saevienti etiam Deus propitiaret, formam servi coeli et terrae Dominus assumeret, in qua ipse panis verus esuriret, fons vivus sitiret, virtus firmissima infirmaretur, immortalis vita pro suo interfectore moreretur? Quidquid boni in terra exhibuit Deus, pro homine fecit; et quidquid mali sustinuit, ab homine et pro homine fuit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
& quimortuus fuerat reuixit. Natus. ẽ. hodie dĩ factus homo.
ꝓnob̾ modico tẽpore multas passus in uirias: qui cũ ineruce positus
cẽt ab illis ꝓquib uenerat. de sacratissimo eiꝰ latere lancea uul¬
nerato. unda potius pietatis exuit quã sanguinis. Ohumana
impietas niñ adeo ꝑmissa om̃no inpotens. audi & intellige quȩ
prote & ate ꝑtulit ds̃ om̃ps. Tuis execrandis manib quas
faciens ille sacrauerat non . ẽ. alligatꝰ cruci sed clauis affixus
ut maiori dolore eum constringeres qui uenerat ut te ab ȩternis
dolorib libaret. & grauiorẽ in eũ exerceres iundictã: qui
nullã cõmiserat cuspã. Tu quidẽ contra eũ impie seuiens. sed
in hoc etia ipse tibi pie cõpatiens: id circo sustinuit gauiora
tuę crudelitatis torm̃ta. ut tibi qui eũ oderas sine causa
uocaret errantẽ ne periret. Puis & benigniis ds̃ cũ ineruce se sitire

Expanded text:
et qui mortuus fuerat, revixit. Natus est hodie Deus factus homo, et qui mortuus fuerat, revixit. Natus est hodie Deus factus homo, pro nobis modico tempore multas passus injurias. Qui cum in cruce positus esset ab illis pro quibus venerat, de sacratissimo ejus latere lancea vulnerato, unda potius pietatis exivit quam sanguinis. O humana impietas, nisi a Deo permissa, omnino impotens, audi et intellige quae pro te et a te pertulit Deus omnipotens. Tuis exsecrandis manibus, quas faciens ille sacraverat, non est alligatus cruci, sed clavis affixus, ut majori dolore eum constringeres, qui venerat ut te ab aeternis doloribus liberaret, et graviorem in eum exerceres vindictam, qui nullam commiserat culpam. Tu quidem contra eum impie saeviens, sed in hoc etiam ipse tibi pie compatiens, idcirco sustinuit graviora tuae crudelitatis tormenta, ut tibi, qui eum oderas sine causa,vocaret errantem, ne periret. Pius ac benignus Deus, cum in cruce se sitire
Abbreviated transcription (Latin):
oninẽ lacronã t̃gat. on. ẽ. fr̃s de dño tantȩ pietatis desperandũ. nec ab-
illo sed adillũ fugiendũ : qui magis uoluntariꝰ credit᷑ adignos¬
cendũ. qũã diabolus ad suggerendũ fuerit. uł homo ad
peccandũ: Q đ hic a nob̾ dictũ .ẽ. depenitentia nonerit prete¬
reundũ : quȩ sola medicina peccati hominib relinquit᷑ post
baptismũ. De natiuitate dĩ & saluatoris nr̃i iħu xp̃i unde
a dloquenduĩ non suppetat. & parũ uł nichil penitus nobis scien
tia suffragetꝰ : tam̃ dedulcissima dm̃ caritate. & pia eius
patientia ampliꝰ presumentes. qũa de nr̃a desperantes in perfec¬
nis digna loqui donauerit. prosequem᷑. Sollẽpnitas hȩc que
hodie a xp̃iana religione annua celebrat᷑. iocunditatẽ mentis
maeis quã carnis afflictionẽ requirit : quia hodierna die
ualde iocundari & letari oportet. qua homo ꝑditus inuentus ẽ.

Expanded text:
omnem lacrymam tergat. Non est, fratres, de Domino tantae pietatis desperandum nec ab omnem lacrymam tergat. Non est, fratres, de Domino tantae pietatis desperandum nec ab illo, sed ad illum fugiendum, qui magis voluntarius creditur ad ignoscendum quam diabolus ad suggerendum fuerit, vel homo ad peccandum. Quod hic a nobis dictum est de poenitentia, non erat praetereundum; quae sola medicina peccati hominibus relinquitur post baptismum. De nativitate Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, unde ad loquendum non suppetat et parum vel penitus nihil scientia nostra suffragetur, tamen de dulcissima Domini charitate, et pia ejus patientia amplius praesumentes, quam de nostra desperantes imperfecigna loqui donaverit, prosequemur. Solemnitas haec quae hodie a Christiana religione annua celebratur, jucunditatem mentis magis quam carnis afflictionem requirit quia hodierna die valde jucundari et laetari oportet, qua homo perditus inventus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ceperit : cũ inse ꝓlatã tristẽ & inmutabilẽ suȩ dãpnationis sententiã ab illo
susceꝑit. Igit᷑ dũ licet & agendȩ pęnitentiȩ tẽpus concedit᷑. nos ociari non
decet. nec nimiũ. eẽ. securos: quib pro meritis singuloꝵ post uitã que
breuis . ẽ. & eius breuitas incerta. aut sẽpit̾na felicitas reseruat᷑ aut
miseria sine fine mansura. Ca mentis intentione penitentiã
peccata nr̃a plangamꝰ : ut nulla deincens plangenda. auxiliante
si homo nimis non differat : penitens confiteri. Occasionẽ querit uas
fractũ reparandi : non conterendi casatũ. Et ut peccator ad dm̃¬
conuertat᷑ pacienter expectat: ut se dĩ ad peccatorẽ conuertat :
N rõs gemitus optat sed tẽporales: ut remittat ꝑpetuos. Aboculis
nr̃is breuis huiꝰ tẽporis lacrimas exigit : ut scĩ sp̃is unctionẽ suꝑ
nos effundat : que & a nob̵ omem maculã & aboculis uris infuturo

Expanded text:
ationis sententiam ab illo susceperit. Igitur dum licet, et agendae poenitentiae tempus conceditur, nos otiari non decet, nec nimium esse securos; quibus pro meritis singulorum, post vitam, quae brevis est, et ejus brevitas incerta, aut sempiterna felicitas reservatur, aut miseria sine fine mansura. Ea mentis intentione poenitentiampeccata nostra plangamus, ut nulla deinceps plangenda, auxiliante si homo non differat poenitens confiteri, occasionem quaerit vas confractum reparandi, non conterendi quassatum, et ut peccator ad convertatur, patienter exspectat, ut se Deus ad peccatorem convertat. Nostros gemitus optat, sed temporales, ut remittat perpetuos. Ab oculis nostris brevis hujus temporis lacrymas exigit, ut sancti Spiritus unctionem super nos effundat; quae et a no
Abbreviated transcription (Latin):
angłis. hominib: necessaria di natiuitas hominẽ pͥmũ seruũ diaboli ꝑ in obedientiȩ
peccatũ libũ fecit. eũq unde cecidat reduxit ad paradisu: non minꝰ głȩ optinentem
qua anteq peccasiet habuerat. Ad deiciendũ hominẽ potens fuit inobedientiȩ
culpa: sed ad illũ erigendũ dominice natiuitatis potentior extitit grã. Ualuit eqͥdẽ
inficere antiqͥ serpentis uenenosa astutia : sđ ifectũ curauit nati saluatoris
prepotens medicina. Inumicus di & hominis diabolus miscriȩ inuentor extiit :
sed as factor miscłis. Iile sua fraude homine muiserip̃ ns houelt di compotiens eniseio.

Expanded text:
angelis, hominibus necessaria Dei nativitas hominem, primum servum diaboli per inobedientiae angelis, hominibus necessaria Dei nativitas hominem, primum servum diaboli per inobedientiae peccatum, liberum fecit; eumque, unde ceciderat, reduxit ad paradisum, non minus gloriae obtinentem, quam antequam peccasset, habuerat. Ad dejiciendum hominem potens fuit inobedientiae culpa, sed ad illum erigendum Dominicae nativitatis potentior exstitit gratia. Valuit equidem inficere antiqui serpentis venenosa astutia, sed infectum curavit nati Salvatoris praepotens medicina. Inimicus Dei et hominis diabolus miseriae inventor exstitit, sed Deus factor misericordiae. Ille sua fraude hominem miserum reddidit; Deus compatiens misero,
Abbreviated transcription (Latin):
odie dilectissimi uenerabilis & uniusalis regina angłoꝵ & hominũ uirgo
maria : que uerbo concepit angłico. dauso utero natũ mundo edidit saluatorẽ.
Ocũ gaudio & fide. admiranda natiuitas̃. Ecce mulier sine coitu concipit. grauida sine
grauitate efficitꝰ : parit sine dolore. Uirgo scã ante partũ in partu uirgo sanctioꝵ: scĩfsi-¬
ma uirgo pꝰ partũ.: flȩc sola lȩticiã matris simul optinere meruit & głiã uirginitatis:
de cuiꝰ castis uiscerib: ds̃ homo factꝰ ad nos uenit. insinu uirginis matris beata ubera
quib pie nutriebat᷑ filiali dilectione appetere non dedignanis. Et nos frs dĩ & homi¬
nis natiuitatẽ deuotione celebrantes exultemꝰ: quia hȩc dĩ & dni nr̃i natiuitas. ꝑditũ¬
uite remediũ hominib reddidit. nouũ intulit cęlo gaudiũ. reparatio generis humani
facta ẽ. mors peccati: diaboli confusio. expoliatio inferni. Hlȩc in qua in effabilis. cara

Expanded text:
Hodie, dilectissimi, venerabilis et universalis regina angelorum et hominum virgo Maria, quem verbo concepit angelico, clauso utero natum mundo edidit Salvatorem. O cum gaudio et fide admiranda nativitas! Ecce mulier sine coitu concipit, gravida sine gravitate efficitur, parit sine dolore, virgo sancta ante partum, in partu virgo sanctior, sanctissima virgo post partum, haec sola laetitiam matris simul obtinere meruit, et gloriam virginitatis: de cujus castis visceribus, Deus homo factus ad nos venit, in sinu Virginis matris beata ubera quibus pie nutriebatur 324 filiali dilectione appetere non dedignans. Et nos, fratres, Dei et hominis nativitatem devotione celebrantes exsultemus, quia haec Dvitae remedium hominibus reddidit; novum intulit coelo gaudium. Reparatio generis humani facta est mors peccati, diaboli confusio, exspoliatio inferni. Haec, inquam, ineffabilis, chara
Abbreviated transcription (Latin):
tũ .ẽ. Omi illo tẽpore orationi uacabat. uerbũ dĩ usq ad ipsam
suã extremã egritudinẽ inp̃termisse alacriter & fortit̃. sanam̃te
sanoq consilio ingocła prȩdicabat Menbris om̃ib sui corporis
incolumis. integro aspectu atq. auditu. & ut scriptũ. ẽ. nob̾ astantib

Expanded text:
tum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam tum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis
Abbreviated transcription (Latin):
nitus condonata. Nã uixit annis septuaginta sex Inclericatu aut̃
uł episcopatu. a nnus ferme quadraginta: Dicere nob̾ int̃ familiaria
colloquia consueuerat. post ꝑceptũ baptismũ &iã laudatos xp̃ia¬
nos et sacerdotes. absq digna et cõpetenti pęnitentia exire decor¬
pore non debere Qđ et ipse fecit. ultima qua de functus ẽ. egritu¬
dine nã sibi iusserat psalmos dauiticos quisunt paucissimi de
penitentia scribi. ipsosq quat̃mones iacens in lecto contra parietẽ
positos dieb suȩ insirmitatis intuebatur & legebat. & ub̃ton ac uigit̃
flebat Et ne intentio eiꝰ aquoquã impediretur. ante dies ferme decẽ.
quã exiret decorpore : a nob̃ postulauit prȩsentib nequis ad eũ
ingrederetur. nisi his tantũ horis quib medici ad inspiciendũ
intrabant.iđ cũ ei refectio inferre tur. & ita obseruatum & fac¬

Expanded text:
nitus condonata, vixit annis septuaginta et sex, in clericatu autem nitus condonata, vixit annis septuaginta et sex, in clericatu autem vel episcopatu annis ferme quadraginta. Dicere autem nobis inter familiaria colloquia consueverat, post perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia exire de corpore non debere. Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur, et legebat, et jugiter ac ubertim flebat: et ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac fac
Abbreviated transcription (Latin):
sue labort molens ad incerta suffugia et nor adsinrer elimeste
admubonrda pericula ꝓcul dubio isti deseren di nontun mumer
dũ e quipt illos manebant quia ibi uã nonsunt ꝓpecilo sice
nere adhuc debeant auicũq igit᷑ isto modo surid an eocle nece¬
seriũ ministerii allo fugiente non dest. facit quod oũs sic uiuit
nientẽ ecfugit qm̃ non ẽ ei cura de ouibus. Es ec cibi quia me
consuluisti sr̃ dilectis sime. qua ex samaui ueritate & certa la¬
riate rescripsi. sed ne meliorẽ sumuenires sequaris sententiã
non prȩscripsi. Melius tort̃ qđihis periculis faciamus inue¬
nire non possumus. quã orationes ad dñm dm̃ nrm. ut mise
reatur nri. Qđ ipsũ ut s ilicet ȩccłas non desererent dĩ dono ñ¬
nulli prudentes et sc̃iur ec uelle & facere meruer. & int̃den¬
tȩs obtrectantiũ asui ꝓpositi itentione minime defecerunt.

Expanded text:
siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt minisdum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit nientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus. haec tibi. quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam orationes ad dominum dereatur nostri. Quod ipsum, ut scilicet Dei Ecclesias non desererent, Dei dono nonnulli prudentes et sancti viri et velle et facere meruerunt, et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime defecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut si aliquagrã uidet᷑ excellere. Idõ se dicatuita: et obhoc suꝗdiet̃
digniore quis qͥs aut hoc putat nimiũ sibi placet eruis quisaũ
etia hoc dicit om̃ib: displicet: S unt sane qui arbilmaente
eep̃os & cdericos non fugientes intalib periculis sedmaoeo suo
facere ut plebes decipiant᷑: cũ ido ñfugiut qurapumene suos
p̃positos cernunt. Sed facilȩ ẽ hanc rep hensionẽ uł unidicon
eeuitare aliquando easclẽ plebes aq dicendo dapiuesoleoo¬
piat qđ de locousto non sugimꝰ non enĩ ꝓpt̃ nos sed iot uos sque¬
inxpo ẽ. nouimus necessariũ. Siergo figere uolueritis &̃ nos
ubisas quib tenemu umculis solutis qued tanc putor eẽ eli¬
Quo suel om̃s uł aliqui dixeriit. in illius ꝑocessue sersu potes
inuene quinusquã uult ire siue certis necessitatib impeditus

Expanded text:
ut si aliqua gratia videtur excellere, ideo se dicat vita, et ob hoc fuga, esse ut si aliqua gratia videtur excellere, ideo se dicat vita, et ob hoc fuga, esse digniorem. Quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet: quisquis autem etiam hoc dicit, omnibus displicet. 13. Sunt sane qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis, sed manentes, facere ut plebes decipiantur, cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos cernunt. Sed facile est hanc responsionem vel invidiam declinare, alloquendo easdem plebes, atque dicendo: Non vos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos poae, quae in Christo est, nouimus necessarium. si ergo fugere uolueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod tunc puto essesi uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius e sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus
Abbreviated transcription (Latin):
peritia. Quitam̃ sipie sapiunt contradicent eis quos uidentide
uiuere potius oportere. et magis mori malle quã sugere. Ido sicut
scriptũ ẽ contradictiones sẽ dat sorcitio. & int̾potentes definic.
Melius enĩ ds in hui cemodi ambiꝰgimꝰ quã homines iudicant suie
dignet᷑ ad passionis fructũ uocare meliores & parcere in firmis siue
istos facere ad mala ꝑferenda fortiores & huic uitȩ subtrabere de
quoꝵ non potest eccłȩ tantũ quantũ illorũ uitas prodeẽ. Nes quidẽ
fiet minus usitata si siat ista sortitio: sed si facta fuerit quis ea repre¬
hendere audebit: Quis non eã nisi imperitus aut inidus conorua
prȩdicatione laudabit : Qđ si non placet facere. cuiꝰfactinomne
currit exemplũ ÷ nullus sugã faciat ut ȩccłe ministeriũ maxime
intantis ꝑiculis necesariũ acdebitũ desit nemo accipiat ꝑsonã suã

Expanded text:
peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita prodesse. res qfiet minus usitata, si fiat ista sortitio: sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? Quis non eam, nisi imperitus, aut invidus, congrua praedicatione laudabit? Quod si non placet facere, cujus facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat ut Ecclesiae ministerium, maxime in tantis periculis necessarium ac debitum, desit. Nemo excipiat personam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
uitã cui sunt clerici necessarii : Aut curnon. speremꝰ sicut
aliquos laicos sic etiã clericos remansuros. aquib eis necessariũ
ministeriũ ualeat exhiberi : Quã quã sunt̾ dĩ ministros inde
sit disceptatio qui eoꝵ maneant nesuga omiũ. et qui eoꝵ fugi¬
ant ne morte om̃iũ deserat᷑ ȩccła Tale quippe certam̃ erit
int̃̾ eos ubi utriq ferueant karitati. et utriq placeant baritati.
Quȩ disceptatio si alit̃ non poterit t̃minari. quantũ michi uidei
quimaneant & qui sugiant sorte legendi sunt. Qui enĩ dixerint
se potius fugere debẽre. aut timidi uidebuntur. quia imminens
ialum sustinere noluer̃. aut arrogantes. quia se magis qui ser¬
uandi. eẽnt. necessarios ȩccłae iudic̾arunt Deinde fortassis hi
qui meliores sunt eligant ꝓ fr̃ib animas ponere. et hiseruabunt᷑
sugiendo: quoꝵ ẽ minus utilis uita qͥ a minor consulendi & gubnand

Expanded text:
uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi
Abbreviated transcription (Latin):
idõ quȩrimꝰ qͥd nos facere debeamꝰ. ne in om̃ib expectando di¬
uina miracula tẽptare dm̃ iudicemur non quidẽ talis . ẽ isto
tẽpestas quando laicoꝵ &clericoꝵ ẽ cõmune ꝑiculũ. sicut in naui
una cõmune ꝑiculũ .ẽ. mercatorũ atq nautarũ Uerũ absit ut
tanti pendenda sit hȩc nauis nra ut debeant eã nautȩ & mari¬
me gubnator ꝑiclitantẽ deserere: etiã si in scafam damsiliendo
uł etiã natando possint effugere Quib enĩ metuimus neura
desertione pereant. non tẽporalẽ mortẽ quȩ quandoq uentu¬
ri .ẽ. sed ȩt̾nã quȩ potest si non caueatur uenire. & potest sicaue¬
atur etiã non uenire metuimus. Iix cõmuni aut̃ ꝑiculo uitȩ
huius. cur existimemus ubicũq fuerit hostilis incursus. om̃s cle¬
ricos & non etiã om̃s laicos ee. morituros. ut simul finiant hanc

Expanded text:
ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc
Abbreviated transcription (Latin):
quties l cericuls asus hoc petentib: supsit non ꝑpse p̃supsit
Alio quin multos imitatores fecis set igauiȩ qui eũ crederent hoc
fecisse non consideratione utilitatis alioꝵ. sed suȩ ꝑturbatione for¬
midinis. Occurrit aũt alia quȩstio quã contẽnere nondebemꝰ.
Sienĩ hȩc utilitas negligenda non .ẽ. ut aliqua ministri ꝓptea
fugiant imminente aliqua uastitate ut seruentur quiminis¬
trent eis quos post illã cladẽ residuos potuerint inuenirȩ
qͥd fiet ubi om̃s uidentur interituri nisi aliqui fugiant: &ͥd
Sienĩ hactenus seuit illa ꝑnities ut solos ministros eccłe ꝑse
quatur qͥd dicimus : An relinquenda ẽ. aministris fugientib
eccła. ne amorientib miserabilius relinquatur. Sed silaci
non quȩruntur a nortẽ. possut occultare quo quomodo epos
et clericos suos. sicut ille ad iuuerit incuiꝰ potestate sunt omia qui
potest et non fugientes ꝑmirabilẽ conseruare potentiã: Sed

Expanded text:
ucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alia quaestio, quam contemnere non debemus. si enim haec utilitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt occultare quoquo modo episcopos et clericos suos, sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed
Abbreviated transcription (Latin):
st diligamꝰ ñ quȩ suꝑ t̾rã : & scĩs oꝑib redẽptorẽ nrm sequam᷑ ad gaudia et̃uȩ
felicicatis quo nos ipse incarne nr̃a precessit & uocat sedens addex tera patris
psu etiã ꝑ nob̾ apud patrẽ intcedere toto corde eredamꝰ. quia nͥ eiꝰ scissima intcessio
e urtute mumamꝰ cdiabolo ñ ualemꝰ resisteres qͥ uires suas mutauit quidẽ. non

Expanded text:
sunt diligamus, non quae super terram; et sanctis operibus Redemptorem nostrum sequamur ad gaudia aeternae sunt diligamus, non quae super terram; et sanctis operibus Redemptorem nostrum sequamur ad gaudia aeternae felicitatis, quo nos ipse in carne nostra praecessit, et vocat sedens ad dexteram Patris. Ipsum etiam pro nobis apud Patrem intercedere toto corde credamus, quia, nisi ejus sanctissima intercessione et virtute muniamur, diabolo non valemus resistere, qui vires
Abbreviated transcription (Latin):
mnder a fint ae dilec tionis brachus amplectenda asiuptio ꝑqrua fartut ora nisero
petiera creata unit ur creatori. Ds̃ prohomine homo. mistricors effieit᷑ pro misero
uiftus ꝓ peccatore dã pnat᷑: pius ꝓimpio. O in estimabilis diuine pietatis miseratuo
pqua patus di filiꝰ mindo apparu̾it: & cũ eẽt dns omiũ ut amorte serui redimneret
nnertalis mbrt̃ suscepit . Et quia beccȩ uitȩ mors dñari nequiuit.: die tercia dñs resurtex̃.
Ni orte sua saluator ñr hominẽ suscitauit peccato mortuũ. resurgens a mortuis non
sou ils parnaisu reddiont sđ contulit cȩlũ. Incarnatio itac redeptoris nri. natiuita
mors. & resurrecto. nẽ salitis oꝑano fuit: & diabolicȩ artis deftructis. Sua pre¬
terea incarnatione benienꝰ iħs nob̵ humilitatis exc̃plũ proposuit. natus apparens
muindo & loquens homiñib sapientiȩ suȩ doctrina nos instruxit. morte sua nos
docuit patientiã : resurrectione inuitauit ad glia. Igͥ dilectis simi frs quȩ sursũ

Expanded text:
dei ac dilectionis brachiis amplectenda assumptio, per quam factura Factori, natura creata unitur Creatori, Deus, pro homine homo, misericors efficitur pro misero, justus pro peccatore damnatur, pius pro impio! O inaestimabilis divinae pietatis miseratio, per quam natus Dei Filius mundo apparuirtalis mortem suscepit; sed, quia beatae vitae mors dominari nequivit, die tertia Dominus resurrexit. Morte sua Salvator noster hominem suscitavit peccato mortuum, resurgens a mortuis non solum illi paradisum reddidit, sed contulit coelum. Incarnatio itaque Redemptoris nostri, nativitas, mors, et resurrectio, nostrae salutis operatio fuit, et diabolicae artis destructio. Sua praeterea incarnatione benignus Jesus nobis humilitatis exemplum proposuit. Natus apparens mundo et loquens hominibus, sapientiae suae doctrina nos instruxit, morte sua nos docuit patientiam; resurrectione, invitavit ad gloriam. Igitur, dilectissimi fratres, quae sursum
Abbreviated transcription (Latin):
couentũ detulit: &e qđ ips̃ apł̃i minime p̃sũ psisent suꝑ caput ipsus illu oais imagnta
deuotione esfudit. Squã beata mulier quȩ himilis peccatrix antea cũ tmore am̃
pedes anxit. ee postmodũ ñ minꝰ quã ipse petrus sui creatoris ardens dilectione caput
soungert meruit. Illi si quidẽ petris negat quẽ mulier predicat: & quia ds̃. ẽ uniuer¬
Ablec mrorti a unetione dessenat : Fec .ẽ. inqua illa bona femina quȩ prima cũpur
culectionis studio admonimitũ uenit : hȩc c. illa ueracit̃ quȩ ibi bestri nac ruxare

Expanded text:
nime praesumpsissent, super caput ipsius illud cum magna devotione effudit. O quam beata mulier, quae humilis peccatrix antea cum timore Domini pedes unxit, postmodum non minus quam ipse Petrus, 395 sui Creatoris ardens dilectione, caput ejus ungere meruit! Illum siquidem Petrus negat quem mulier praedicat, et quia Deus est universorum mystica unctione designat. Haec est, inquam, illa bona femina, quae prima cum purae dilectionis studio ad monumentum venit; haec est illa veraciter, quae ibi beatas lacr
Abbreviated transcription (Latin):
letificaret facere dignatꝰ ẽ: exceptis cȩlestiũ. sa¬
cramentore figuris. etiã iuxta litterã fidẽ recaterore a¬
dentiũ confirmat. Porro taciani & marciani. ceteroꝵq
qͥ nuptiis detrahunt : ꝑfidia quã sit dampnabilis insi¬
nuat. Si enĩ thoro inmaculato & nuptiis debite casti¬
tate celebratis culpa ineẽt: nequaꝗͣ. dñs ad has uenire.
Nunc aũ qͥa bona ẽ castitas conuigalis. melior continen¬
tia uidualis. optima ꝑfecꝰtio uirginalis: ad cõprobandã
omniũ electionẽ graduũ. discernendũ. tam̃ meritum
natus .ẽ. a ꝓphetico annȩ uiduȩ ore mox natus benedi¬
citur a nuptiarũ celebratoribꝰ iam iuuenis inuitatos.
& hos suȩ presentia uirtutis honorat: sed ad altiorem
cȩlestiũ lȩticiã figurarũ. Miracula namꝙ factupres etn
terra dei filiꝰ uenit ad nuptias. ut ipsũ se eẽ Aoceredũ
de quo sub typo solis psalmista precinit. & ipse tanquã
sponsus ꝓcedens de talamo suo. exultauit utgigas ad

Expanded text:
 est, exceptis coelestium sacramentorum figuris, etiam juxta litteram recte fidem credentium confirmat. Porro Tatiani et Marciani caeterorumque qui nuptiis detrahunt perfidia quam sit damnabilis insinuat. Si enim toro immaculato et nuptiis debita castitate celebratis culpa inesset, nequaquam Dominus ad has venNunc autem, quia bona est castitas conjugalis, melior continentia vidualis, optima perfectio virginalis, ad comprobandam omnium electionem graduum, discernendum tamen singulorgnitatus est, a prophetico Annae viduae ore mox natus benedicitur, a nuptiarum celebratoribus jam juvenis invitatur, et hos suae praesentia virtutis honorat. Sed nunc redeamus ad altiorem coelestium laetitiam figurarum. Miracula namque facturus in terra Dei Filius venit ad nuptias, ut ipsum se esse diceret de quo sub typo solis Psalmista praecinuit: Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad
Abbreviated transcription (Latin):
uiã sc̃ nescire ꝓfessis eundẽ eẽ. uiã ueritatẽ & uitã ipso referente cegnio¬
uit: Non p̃sumit os apire philippus: qui dũ patrẽ sibi poposet ostendi
ꝓfunda mssteria indiuiduȩ diuinitatis audiuit. Om̃s tocent. om̃s du-¬
bitant ÷ & latent in quirunit non quidẽ platione uerboꝵ scd tantum
nutibus oculoꝵ Sed cũ res diu subhac ambiguitate penderet. nec nodũ
biȩ notitiã ꝓuenit᷑. Ille nimirũ condispłoꝵ inse ꝑsona suscepta consultor ac¬
cedit qui de ampliori familiaritatis atq dilectionis progatiua considit

Expanded text:
viam se nescire professus, eumdem esse viam, veritatem et vitam, ipso referente, cognoviam se nescire professus, eumdem esse viam, veritatem et vitam, ipso referente, cognovit . Noinitatis audivit . Omnes tacent, omnes dubitant, et latenter inquirunt, non quidem prolatione verborum, sed tantum nutibus oculorum. Sed cum res diu sub hac ambiguitate penderet, nec nodum biae notitiam pervenitur. Ille nimirum, condiscipulorum in se persona suscepta, consultor accedit, qui de ampli
Abbreviated transcription (Latin):
Moxq subuorxit : Erat gͦ recũbens unus ex discipłis ihũ: insinu cħu quem
diligebat᷑ ime Innuit gͦ huic symon petrus & dic̃ ei Qiuis est dequo dicit
Atis mnhstouȩ stilo non tenear ioħi mox int̾roganti dñs respondit. Ille
estcui ego intinctũ panẽ porrexero. Omirabilem atq in comparabilem
uirũ & om̃i xp̃ianȩ deuotionis p̃conio p̃ferendũ : Eccȩ uerbũ ꝓfertur in
mediũ. & totus tacet: ac subsilentu su censura repͥmit᷑ senatus apłoꝵ: Tan¬
tasi quidẽ magistri p̃sidentis uidebat᷑ auctoritas : ut sub districta se
conpescer& beata discipłoꝵ concio disciplina Hȩsitant. ambigunt. atq
utꝰ se inuicẽ oculoꝵ nutibus quodã mͦ introgantes aspiciunt: uerũtam̃
lnguapferre quod gestuint. uł dnm̃ consulentes inquirere ñ p̃sĩmunt
non pualent qui ligandi animas atq soluendi optinet pͥncipatũ Sila
amdreas qui ipsi fr̃i ad fontẽ uitae p̃iuus fuit. Non loquitur thomas qͥ

Expanded text:
x discipulis ejus in sinu Jesu, quem diligebat Jesus. Innuit ergo huic Simon Petrus, et dicit ei: Quis est de quo dicit?» Atque ut historiae stylo non tenear, Joanni mox interroganti Dominus respondit: «Ille est, cui ego intinctum panem porrexero .» O mirabilem atque incomparabilem virum, et omni Christianae devotionis praeconio praeferendum! Ecce verbum profertur in medium, et totus tacet, ac sub silentii censura reprimitur senatus apostolorum; tanta siquidem magistri praesidentis videbatur auctoritas, ut sub districta se compesceret beata discipulorum concio disciplina. Haesitant, ambigunt, atque inter se invicem oculorum nutibus quodammodo interrogantes aspiciunt; verumtamen lingua proferre quod gestiunt, vel Dominum consulente inquirere non praesumunt. ae inferri non praevalent, qui ligandi animas atque solvendi obtinet principatum . Silet Andreas, qui ipsi fratri ad fontem vitae praevius fuit . Non loquitur Thomas, qui
Abbreviated transcription (Latin):
menti quodã mͦ ministrum se. eẽ. testatur. cũ ꝑomẽm euangelici texcus
sui seriem sic stili modũ tẽperat : & quadã uicissitudinem mpsticȩ uarie¬
tatis alternat ut mͦ humana ꝓnuntiet mͦ diuina reuelet: VNodo
quȩ humanitatis sunt hnstorialit̃ inferat. mͦ quȩ sunt diuinitatis
quadã sublimiũ ac subtiliũ uerboꝵ maieftate de ꝓmat.: Tantaq:
locutionis arte uerborũ uim temperat. ac librati moderaminis sobri¬
ctate dispensat : ut nec diuinitatis archana uulgari. nec ea quȩ fidei
nre necessaria sunt patiatur abscondis Pinde dum hsstoriȩ uerba comn¬
tert uelut ꝑ tenuisimas ranas dunntaes iua doce gdoculos teti

Expanded text:
ramenti, quodammodo ministrum se esse testatur, cum per omnem evangelici textus ramenti, quodammodo ministrum se esse testatur, cum per omnem evangelici textus sui seriem, sic styli modum temperet et quadam vicissitudine mysticae varietatis alternat ut modo humana pronuntiet, modo divina revelet, modo quae humanitatis sunt historialiter inserat, modo quae sunt divinitatis quadam sublimium ac subtilium verborum majestate depromat. Tantaque locutionis arte verborum vim temperat ac librati moderaminis sobrietate dispensat ut nec divinitatis arcana vulgari, nec ea quae fidei nostrae necessaria sunt patiatur abscondi. Proinde dum historiae verba contexit, velut per tenuissimas rimas divinitatis fulgorem ad oculos homi
Abbreviated transcription (Latin):
illecebras Felici cõmetio ꝓcarnali dulcedine. celestiũ epularũ diuiri¬
is frueret᷑. Adtantũ scilicit grãe ꝓuectus est priuilegut  t omerno
trans grediens creaturã illuc acie mentis attinger& : quo ñ ꝓpbeta non
patriarcha non deniq quisq ab ipso mundi primordio cognoseain
carne posicus aspirasse. Nec mirũ si redẽptor nr̃ beato ioħi uicẽ suanirad
ddeclarandũ cdiuinitatis suȩ mysteriũ delegaiut quem adeustoduendã
lere sappsenitn Mulier in quit ecce filius tuus Ad eliscipulũ aesteece
materrtua Dignũ quippe fuerat ut cui potissimũ cẽmisa gelestia ato¬
materet & terrena: Et quia mecliator dei & hominũ ex duabus pecti¬
ris liuina uidelicet & humana consistit unus emma nubela bestus
cranita conscriberet: & beatȩ genitrici ꝑ petuȩ custodie acsedul taor
suȩ ministeriũ exiberet᷑: Cuius utriusq excellentissimi uidelicet sac¬

Expanded text:
illecebras, felici commercio, pro carnali dulcedine, coelestium epularum divitiillecebras, felici commercio, pro carnali dulcedine, coelestium epularum divitiis frueretur. Ad tantum scilicet gratiae provectus est privilegium ut omnem transgrediens creaturam, illuc acie mentis attingeret, quo non propheta, non patriarcha, non denique quisquam ab ipso mundi primordio cognoscatur in carne positus aspirasse. Nec mirum si Redemptor noster beato Joanni vicem suam ad declarandum divinitatis suae mysterium delegavit, qloco supposuit: «Mulier, inquiens, ecce filius tuus;» ad discipulum autem: «Ecce mater tua .» Dignum quippe fuerat ut cui potissimum commisit coelestia committeret et terrena. Et quia Mediator Dei et hominum ex duabus naturis, divina videlicet et humana consistit unus Emmanuel, aequum adcramenta conscriberet, et beatae Genitrici perpetuae custodiae ac sedulitatis suae ministerium exhiberet. Cujus utriusque, excellentissimi videlicet sac
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteri euangelistȩ qui in describenda saluatoris humanitate uerdero
sunt: longe p̾cederent. iołs uͦ cũ. homines tanquã prino lastertes
firmiora iam inuia ueritatis uestigia figerent cos add eonscendendã
diuinȩ notitiȩ celsitudinem ꝓmoueret. Hanc deniq suꝑ eminentem diui
scõ ms stice cene conuiuio supra pectñ recubat eredeonpridit. Sete quo
inpettore ssu sunt om̃s thesauri sapientiȩ Ascientie absconditi ex illo
ereporis articulo ꝓpinaret: Magnus udelicet paradesi fluuus. qatũ
ex pͥncipali su fontis origine ꝓfluens: ac uberiori celerioñu isiiatũ
inundationu codensis qualentia deserta humanarũ mererũ ina tiber
in unꝓferenda bonoꝵ operum tanquã nouarũ segetũ & erpoma uber¬
rima fertilitate fecundat Et ñ immerito tã ꝓfunclaueã sinꝑeminens
reuelatio deitatis uirgini debebat᷑ ut qui carnis sibimeepusapũ duuti

Expanded text:
caeteri Evangelistae, qui in describenda Salvatoris humanitate versati caeteri Evangelistae, qui in describenda Salvatoris humanitate versati sunt, longe praecederent; Joannes vero, cum homines tanquam primo lactantes firmiora jam in via veritatis vestigia figerent, eos ad condescendendam divinae scientiae gratiam promoveret. Hanc denique supereminentem divinsancto mysticae coenae convivio supra pectus recubuit Redemptoris . Et quia in pectore Jesu sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi, ex illotemporis articulo propinaret. Magnus videlicet paradisi fluvius, qui ex 336 principali sui fontis origine profluens ac uberiori coelestium charismatum inundatione procedens, squalentia deserta humanarum mentium irrigat, et ad proferenda bonorum operum tanquam novarum frugum germina uberrima fertilitate fecundat. Et non immerito tam profunda, tam supereminens revelatio deitatis Virgini debebatur ut qui carnis sibimet amputavit
Abbreviated transcription (Latin):
tubȩ pon dus ferre nequeunt: Immo qͥ suppressȩ ac tẽꝑate humanȩ
quasi organum fecit. atq ut hic suppleret quod ad tempus ipse dñs
dispensatiue supprȩsserat : sibi met uicarium dereliquit quatinus ex¬
pleto passionis acresurrectionis ascensionisq mssterio : post tredecĩ
fere annoꝵd lustra. cũ iam uidelicet homines liberiorem ad capesfendã
ueritatem haberent mentis obtutum: hnc coessentialis & coȩcernudõ uerhi
panderet sacram̃tum dicens In principio erat uerbum : & uerbum
erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbum: Humanȩ quippe inbecillitatis or¬
do poscebat ut prius humanitatis xp̃i pͥmordia cursum consummatu¬
nẽ qͥrs ÷ ꝑnosceret : miracula etiam quȩ in homine gessit ad disceret
sicq paulatim ad cõprehendendũ diuinitatis occulte mysterium sius
uegetata ꝓuectibus aspiraret Qua ꝓpt̃ cliuini fuit eausa corsilirut

Expanded text:
tubae pondus ferre nequeunt, imo qui suppressae ac temperatae humanae tubae pondus ferre nequeunt, imo qui suppressae ac temperatae humanae quasi organum fecit, atque ut hic suppleret quod ad tempus ipse Dominus dispensative suppresserat, sibimet vicarium dereliquit, quatenus expleto passionis, ac resurrectionis ascensionisque mysterio, post tredecim fere annorum lustra, cum jam videlicet homines liberiorem ad capessendam veritatem haberent mentis obtutum, hic coessentialis, et coaeterni Deo Verbi panderet sacramentum, dicens: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum .» Humanae quippe imbecillitatis ordo poscebat ut prius Christi humanitatis primordia cursum consummationemque pernosceret, miracula etiam, quae in hominem gessit, addisceret sicque paulatim ad comprehendendum divinitatis occultae mysterium suis vegetata provectibus aspiraret. Quapropter divini fuit causa consilii ut