comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titulo ꝯtulit. ⁊ ĩ ea uoluntate usq adm¬
orteᷤm suã dnrauit. ex oratoẽ diuisenci.
ꝯ firmiata est tonatio. Et sieas res pater
maleficiis eiꝰ sit maritus extinctãs. cristi
in tentens. p̃textuactũs ttbis q̃ doriata sũt
auferre debuit. cũ cã liberalitatis a cri¬
mine sepagat  sit.
de suo maritus uxori ĩ tr̃ses singulos
uł annos singulos: ꝓͥ usus eĩ grã ꝑmit¬
tit. Ita ⁊ exea cã nummi soluti: eroga¬
ti nõ dari tepetitiõe manifestũ est

Expanded text:
t in ea voluntate usque ad mortem suam perseveravit, ex oratione divi Severi confirmata est donatio: ac si eas res pater maleficiis eius sit maritus extinctus, crimen intendens sub praetextu accusationis quae donata sunt auferre debuit, cum causa liberalitatis a criminatione separata sit. de suo maritus uxori in menses singulos vel annos singulos proprii usus eius gratia promittit, ita ex ea causa nummi soluti erogatique non dari repetitionem manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥetatem cauisse. rnditoꝵ ũboͦꝵ ꝯceptio.
nõ fidei ꝯmissu relictu ostendit. Sec
ex sẽatiis ꝯsulti auctoritate liberalitatem.
mnariti tui custodientle cul etiam mori¬
sũb sp̃e uenditõis donatiõe possessiõis in
matrẽ urãm ꝯtulit. nec ex boĩs q̃ in ꝑsõa
patris ur̃i ꝑ mansisse uitebantur obpͥmi¬
pilum irdẽpnitati fiscali satis fieri potu¬
it licot ingantẽ donartoi uoluntatem

Expanded text:
ceptio non fideicommissum relictum ostendit, sed ex senatus consulti auctoritate liberalitatem mariti tui, cui custodiendae etiam morisub specie venditionis donationem possessionis in matrem vestram contulit, nec ex bonis, quae in persona patris vestri permansisse videbantur, ob primipilum indemnitati fiscali satisfieri potuit, licet in eadem donandi voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
S Ex uerbis que ĩpostremis iudicus
ĩnserumur. licet ad fidei ꝯmissu. uł
se fatum utisia nĩt nõ oi modo legati.
ł fitei ꝯmissi ꝑsecutio tatur. S ita te¬
mͣu si relinq̃nti studio huĩmõi u̾ba fu¬
erint ascͥpta. nͣn te uoluntatis nõ uirit
q̃stioẽ inpreces tuas ꝯtulisse palam est.
Tum ĩgit᷑ lecto testõ aĩaduersimꝰ maritũ
tuũ exprececlente donatione dñiu tibi¬

Expanded text:
 Ex verbis, quae in postremis iudiciis inseruntur, licet ad fideicommissum vel legatum utilia sunt, non omnimodo legati vel fideicommissi persecutio datur, sed ita demum, si relinquendi studio huiusmodi verba fuerint adscripta. unde te voluntatis, non iuris quaestionem in preces tuas contulisse palam est. Cum igitur lecto testamento animadvertimus maritum tuum ex praecedente donatione d
Abbreviated transcription (Latin):
matmonii tp̃r uxorẽ tuã ꝑciꝑe passus es eõ¬
q uxor tua absũpsit: restitu tibi post diu¬
ortium oportere. nulla ratõẽ ꝯtentis. Sin
aũt abbis locupletior ttã est: in tm̃ potest
Et si detua pocuĩa mãtipia tue u
ri ꝯpaᷤrata sũt. tñ si ei sũt tradita. eoꝵ
dominiũ nõ adte. s ad eã ꝑtinet. Deciũe
aũt tm̃ moto repetitiõe habes. siue negõ¬

Expanded text:
matrimonii tempore uxorem tuam percipere passus es eosque uxor tua absumpsit, restitui tibi post divortium oportere nulla ratione contendis. sin autem ab his locupletior facta est, in tantum potest Etsi de tua pecunia mancipia uxori tuae comparata sunt, tamen, si ei sunt tradita, eorum dominium non ad te, sed ad eam pertinet, pecuniae autem tantummodo repetitionem habes, sive nego
Abbreviated transcription (Latin):
mobilib ł se mouentib ẜ incorporalib.
ceteris intelicet reb q̃ solo continentur.
illico restituentis. ꝙ ꝯmure utriꝰq fuãt
actiõis. ¶ Sin aũ suꝑ seclerit. res mobiles
łse mouentes ł incorporales post ãnale
tp̃c restituere. ł cetãs res statĩ post oisolut¬
tum matrimonium: ⁊̃ usuras estimi᷑a toĩs
omłu reꝵ que extra immobiles sũt. usꝙ¬
ducenta maritus sibi prẽt. Eructibu
uidelicet in mobiliũ reꝵ parti muliei̾s
ex tp̃r dissoluti matͥmonii prãndis. simi¬
liq modo pensiõib ł uecturis nauium.
lium annonaꝵ ⁊ aliis que sũt eis similia.
parti mulieris rectituendis. Tgͥ ex in
sequeriti capitulo suo exstipłatu actio
utatur natã ut si mułr amarito fuit he¬
res inaituta. elegis falcidie rõ emerseĩt.
⁊docis debitum liceat. ⁊ sicuti alia debi¬
ta ex sub̃a mariti detrabere. ⁊ sic quarta
partẽ dechute. ¶ Cumq exstipulatu actõ

Expanded text:
mobilibus vel se moventibus vel incorporalibus: mobilibus vel se moventibus vel incorporalibus: ceteris videlicet rebus quae solo continentur ilico restituendis, quod commune utriusque fuerat actionis. Sin autem supersederit res mobiles vel se moventes vel incorporales post annale tempus restituere vel ceteras res statim post dissolutum matrimonium, etiam usuras aestimationis omnium rerum, quae extra immobiles sunt, usducendas maritus praestet: fructibus videlicet immobilium rerum parti mulieris ex tempore dissoluti matrimonii praestandis, similique modo pensionibus vel vecturis navium lium annonarum et aliis quae sunt eis similia parti mulieris restituendis. Igitur et in sequenti capitulo sua ex stipulatu actio utatur natura, ut, si mulier a marito fuerit heres instituta et legis Falcidiae ratio emerserit, etiam dotis debitum liceat ei sicuti alia debita ex substantia mariti subtrahere et sic quartam partem deducere. Cumque ex stipulatu actio
Abbreviated transcription (Latin):
ceclat. nisi ex quibus dami pactiõib s ad
herecles mulieris exscipulatu actio sccło¬
sui naturam trarisiułt ꝯtra sine exp̃ssa
fui̾t. sine exhac lege in eẽ intelligatur¬
¶ Cinñ qͦuĩt mexactiõe detis exstipulatu ꝗdez
actio naturaliter restitutiõem dotis aꝑte
mariti nxori illico. ⁊ in solidũ fieri iu¬
trimadie. inhis que põdere nuͣo m̃su¬
ra ꝯsistunt ex actiõem pollicebat᷑. ⁊ ñ
in solitum. set quãtũ marituf facere
põt. siñs tolo malo suam deminuat sub¬
stantiam. In hac parte rudẽ sĩgurã ex sti¬
pulatu damus actioĩ. Ut si mat̾moniu
fuiͣt dissolutum. Hullo pacto adhibito. iu
tm̃ quidẽ maritus ꝯdẽpnetur. in quãtu
face̾ pot. qr hoc equissimũ est ⁊ reuerẽtie
tebitum maritali. si nõ dolo malo u̾satꝰ
est. cautioe iutelicet ab eo exponenda ꝙ
ꝑ soluit hoc restituere ꝓcuret. ¶ Exactõ
aũt totis celebretur nõ am̃iua bimta tͥma
die. set omĩ moto intra annum in reb

Expanded text:
cedat nisi ex quibusdam pactionibus, sed ad heredes mulieris ex stipulatu actio secsui naturam transmittatur, sive expressa fuerit sive ex hac lege inesse intellegatur. Cum autem in exactione dotis ex stipulatu quidem actio naturaliter restitutionem dotis a parte mariti uxori ilico et in solidum fieri iutrima die in his quae pondere numero mensura consistunt exactionem pollicebatur, et non in solidum, sed quantum maritus facere potest, si non dolo malo suam deminuit substantiam, in hac parte rudem figuram ex stipulatu damus actioni, ut, si matrimonium fuerit dissolutum nullo pacto adhibito, in tantum quidem maritus condemnetur, in quantum facere potest, quia hoc aequissimum est et reverentiae debitum maritali, si non dolo malo versatus est: cautione videlicet ab eo exponenda, quod, hoc restituere procuret. Exactio autem dotis celebretur non annua bima trima die, sed omnimodo intra annum in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidi ꝓuincie ꝓbauĩs. tonatoĩs que cã
focarie tue noĩe ĩ strum̃tum ẽptoĩ eẽ
ꝯ scͥptũ. ear tibi restitui iubebit. Nã li¬
cet cessante uire matͥmonio. donatio
ꝑfici põtͥuiͣt. milites meos afocariis su¬
is hac rereoẽ fictisq adhulatiõib spolia¬
ri noro.¬
. Dõnatio mancipioꝵ aliaꝵq reꝵ. qͣs
tici .aouxore tua tonatas dicis. si modo
sue ꝑotestatis dñ donaret fuit. uł patrit

Expanded text:
ationisque causa focariae tuae nomine instrumentum emptionis esse conscriptum, eam tibi restitui iubebit. nam licet cessante iure matrimonii donatio perfici potuerit, milites tamen meos a focariis suis hac ratione fictisque adulationibus spoliari no. Donatio mancipiorum aliarumque rerum, quas tibi ab uxore tua donatas dicis, si modo suae potestatis, cum donaret, fuit vel patris
Abbreviated transcription (Latin):
que in solam exstipulatu actcẽm colligi
oportet. ł pͥa ouitẽ rei uxorie actoĩs Exm̃
aui exscipulatu actioni ac ꝯmotanta. ¶¬
tã: nisi ex re mariti uł opis suis. ad ꝙͣueñt.
at mulierem ptinere. utraq actõ simiłr

Expanded text:
colligi oportet, vel propria quidem rei uxoriae actionis, exinde autem ex stipulatu actioni accommodanda. Icausa nisi ex re mariti vel operis suis adquisierint, ad mulierem pertinere utraque actio similiter
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ Lege leomł diue memorie pactan
lucroꝵ dotis ⁊ añ nuptias donatioĩs par¬
ua eẽ sanctionte. nec adĩciente quid.
fieri oporteat si hoc minime obseruatũ
sit nos oĩa cĩaͦra ẽẽ cupientes p̾cipimus
disparib eis factis lucri partẽ maiorem.
adminorẽ declu̾ti. ut eo modo nt̃ꝙ mi¬
norem partem lucratur.
ratitias cautioes eoꝵ que exira dotẽ sũt
decłit. ut loco parasernaꝵ a pd̾ maritũ
maneant. ⁊ hoc dotali in strilm̃to fuit
ad scͥptum. utrũ ne habeat aliquas exhĩ
actiões maritus. siue directas siue utiles.
anpenos uxors̃ om̃s remaneant ⁊ ĩ quã
euentum dande sint marito actiones.
querebatur. Sancsimꝰ itaq siquitem
tale euenerit actiões quitẽ apt̾ om̃ĩ ta¬

Expanded text:
pp. Lege Leonis divae memoriae pacta lucrorum dotis et ante nuptias donationis paria esse sanciente nec adiciente, quid fieri oporteat, si hoc minime observatum sit, nos omnia clara esse cupientes praecipimus disparibus eis factis maiorem lucri partem ad minorem deduci, ut eo modo uterque minorem partem lucretur. raticias cautiones quae extra dotem sunt dederit, ut loco paraphernarum apud maritum maneant, et hoc dotali instrumento fuerit adscriptum, utrumne habeat aliquas ex his actiones maritus sive directas sive utiles, an penes uxorem omnes remaneant, et in quem eventum dandae sint marito actiones, quaerebatur. Sancimus itaque, si quid tale evenerit, actiones quidem omni
Abbreviated transcription (Latin):
lentis quidẽ ꝯstiniris maritis post disso¬
lutum matͥiionium.: minꝰ aut̃ ydones
ex quo eis hoc in fortunum inlañ eẽ c̃la¬
ruebit. cũ ꝯstante. matrimonio etiã pos¬
se mulieres ꝯtra maritoꝵ peꝵ ytoneqꝵ
bona ypothecas suas exercere. iatri nr̃a
loge hurnanitatis intuitu defiartumẽ.
uicri diortii falsa dissimulatioe huius¬
iriõi inca quã nr̃a lex amplexa ẽ stirpi¬
pis eruercoa.
3 Cini quitã totes ꝓmulierib dab¬
ant. sie maires: siue alũ cognani. ue
oxiranei: recte quitẽ eas rcuarui sina iuo¬
mum̃toꝵ opseruatiõe suscipiebanr. Cu
aũt mułr reclibitiõem ca̾sus stipulabat᷑
⁊ huiꝰ moĩ fortuitus casus euenisset.
tem babebat actiões yuĩmoĩ casus ad

Expanded text:
lentis quidem maritis constitutis post dissolentis quidem maritis constitutis post dissolutum matrimonium, minus autem idoneis ex quo hoc eis infortunium illatum esse claruerit, cum constante etiam matrimonio posse mulieres contra maritorum parum idoneorum bona hypothecas suas exercere iam nostra lege humanitatis intuitu definitum est: ficti divortii falsa simulatione in huiusmodi causa, quam nostra lex amplexa est, stirpitus eruenda. Cum quidam dotes pro mulieribus dabant sive matres sive alii cognati vel extranei, recte quidem eas mariti sine monumentorum observatione suscipiebant: cum autem mulier redhibitionem casus stipulabatur et huiusmodi fortuitus casus evenisset, tem habebat actiones huiusmodi casus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mobilib seu se mouentib. si tam̃ extãt.
siue existimate siũ in existimate sint.i
irailerẽ ibis uendicandis omẽ urẽ.
post dissolutum matͥmonuiũ p̃rogatiuã
neminẽ crelitoꝵ mariti qui añterio¬
irs sũt. posse sibi potier̃ cãm inhis ꝑ
ypothecã uindicare. cum beedẽ res: ab
mitio uxoris fuert. ⁊ naturałr in eiꝰ per¬
mansor ũt dnĩo. nõ enĩ ꝙ legũ subtilita¬
ie  nitus eaꝵ in mariti patͥmonio ur
fieri: iteo rei ueritas deleta uł ꝯfusa est
uolumꝰ itaꝙ eã in rẽ actoẽm qi in huiꝰ¬
anteriorẽ poisidere. ut siue ex naturali
iure ⁊ĩtẽ mulieris res ẽt intelligantur.
ł scctm legñ subtsutatem ad mariti sub¬
staritiã ꝑuenisse: ꝑ utiãq iuara siue in
rem siue ypotl ecariam ei plenissime
ꝯsulatur. ¶ omnĩs aũt ip̃at excepnio si¬
quocũꝙ tp̃r maioͦre ł miriore introrue¬
ta sit: ea mulierib exes tp̃r opponat᷑.
ex quo possint actiões moliere. idẽ opu¬

Expanded text:
bilibus seu se moventibus, si tamen extant, sive aestimatae sive inaestimatae sint, mulierem in his vindicandis omnem habere post dissolutum matrimonium praerogativam et neminem creditorum mariti, qui anteriores sunt, sibi potiorem causam in his per hypothecam vindicare, cum eaedem res et ab initio uxoris fuerant et naturaliter in eius permanserunt dominio. non enim quod legum subtilitate transitus earum in mariti patrimonium videtur fieri, ideo rei veritas deleta vel confusa est. Volumus itaque eam in rem actionem quasi in huiuanteriorem possidere, ut, sive ex naturali iure eiusdem mulieris res esse intellegantur vel secundum legum subtilitatem ad mariti substantiam pervenisse, per utramque viam sive in rem sive hypothecariam ei plenissime consulatur. Omnis autem temporalis exceptio, siquocumque tempore maiore vel minore introducta, ea mulieribus ex eo opponatur, ex quo possint actiones movere, id est opu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra ꝯ stitutoe sũt ea obseruentur. ¶Sĩ
aũt repudio matrimoniũ fui̾t ousolutũ
oĩa iura que ex theotosiana uł nr̃a lege de¬
scendũt. in mutilata custodiãtr. simili mͦ
ea que in astalana lege ꝓhis qui bona gͦ
separantur. enumerata sũt. firma illibata¬
q ꝑmaneãt ¶Et generałr quicꝗt s̃acratis¬
simis ꝯstitutõib ł libris prudentiũ cautũ

Expanded text:
sunt, ea observentur. Sin autem repudio matrimonium fuerit dissolutum, omnia iura, quae ex Theodosiana vel nostra lege descendunt, immutilata custodiantur. Simili modo ea, quae Anastasianae legi pro his quae bona gratia separantur enumerata sunt, firma illibataque permaneant. Et generaliter quidquid sacratissimis constitutionibus vel libris p
Abbreviated transcription (Latin):
Loe funeta dos penes mar aui rerrineret.
ꝓ fectine dotis repetitẽm huiꝰ mõi pactũ
inhibuisses uiris ex olorati est. cũ deterio¬
rem cãm dotis in que casu̾ patri soli repe¬
tiio ꝯpetit: pacto posse fieri auctoritate
iuris. sepissime sit responsum.
s̾. Pater ꝓfilia dotẽ datã genero ea pͦ
in matrimonio defuncta pnẽp̃otib pac¬
tus rectitui. licet bis actõe querere non
potuit. tm̃ utił eisex equitate ac cõmoda¬
bitur acͨtõ.
Mo. Ac lege decernim̃. ut uit inhis
reb qnas cura dotẽ mub̾t hadet. quas gre¬
ci paraterna dicunt. nullã uxore ꝓhib¬
ente habert ꝯmumõem uec aliquã ei ne¬
cessitatem ĩ ponat. Quãuis enĩ uomm
erat mulierẽ que se ipãm marito ꝯmit¬
tit res ⁊ eiꝰdem pati arbitrio gubernaĩ.¬

Expanded text:
ret, profecticiae dotis repetitionem huiusmodi pactum inhibuisse explorati iuris est, cum deteriorem causam dotis, in quem casum patri soli repetitio competit, pacto posse fieri auctoritate iuris saepissime sit responsum.. Pater, pro filia dotem datam genero ea prius in matrimonio defuncta nepotibus pactus restitui, licet his actionem quaerere non potuit, tamen utilis eis ex aequitate accommodabitur actio.. Hac lege decernimus, ut vir in his rebus, quas extra dotem mulier habet, quas Graeci parapherna dicunt, nullam uxore prohibente habeat communionem nec aliquam ei necessitatem imponat. quamvis enim bonum erat mulierem, quae se ipsam marito committit, res etiam eiusdem pati arbitrio guberna
Abbreviated transcription (Latin):
sie mulierᷤ eanͣdẽ partẽ nõ scełm pͥe E¬
cumie qͣntitatem. tam uirũ extͥott. ꝗ
mulierem ex añ nuptias donatioe. luc¬
rari decernimꝰ. ueluti simarit᷑ mille so¬
lidoꝵ an miptias toᷤ ͭ ianod ⁊ feceit. licebit
mulieri. ⁊ minoris ⁊ amplioris quantita¬
tis totẽ offerre. ⁊ marito sĩmisr añ nup¬
tias donatiõs. hoc etũ obseruãndũ est ut
quarta partẽ mułr stipuletur sibi lucro
accerłe ex añ nuptias donaniõe si prĩ ma¬
ritum mori ꝯ tingerit. tanta: marit̾
exdote partẽ. nõ pecunie qͣntitatẽ scipule¬
tur sibi si ꝯstante matrienonio pͥor mu¬
lieꝵ nifata collapsa fuĩt. ⁊ si pactũ ꝯtra
uẽtitum fui̾t sub secutum. in firmũ at¬
ꝙ in ualĩdũ uoc eẽ. ut nulla ex eo possit
ꝓcecłs ex actõ p̃cipimꝰ. Eatẽ custodiri
censemꝰ. siue pat̾ ꝓfilio.siue mat̾. si ue

Expanded text:
sive mulieris eandem partem, non pecuniae quantitatem, tam virum ex dote quam mulierem ex ante nuptias donatione lucrari decernimus. Veluti si maritus mille solidorum ante nuptias donationem confecerit, licebit mulieri et minoris et amplioris quantitatis dotem offerre et marito similiter ante nuptias donationem: hoc tamen observandum est, ut quantam partem mulier stipuletur sibi lucro cedere ex ante nuptias donatione, si priorem maritum mori contigerit, tantam et maritus ex dote partem, non pecuniae quantitatem, stipuletur sibi, si constante matrimonio prior mulier in fata collapsa fuerit. Et si pactum contra vetitum fuerit subsecutum, infirmum atque invalidum hoc esse, ut nulla ex eo procedere possit exactio, praecipimus. Eadem custodiri censemus, sive pater pro filio sive mater sive
Abbreviated transcription (Latin):
expectato. ⁊ si dice̾bat ad suos yr̃cles
trãs mittebat. set rei uxerio nis ⁊ ĩ exsti¬
pulatu actõẽ trãs porłe satishumanu
satis piũ satis utile matrimoriii est.
Et cũ lex uilia fundi dotał italici alie¬
natiõem ꝓhibeat fieri amarito. non
ꝯsentiente muliere. ypothecã aũt rͤ
si mułr ꝯ sentobat. in t̾rogati sumꝰ si o
portet huiꝰ moĩ sanctõe nõ suꝑ italicis
piacet itaq nobis eantẽ obseruatoẽ m
hac lege donaiumꝰ. sussiciens ht̃ reme¬
diu mułr. ⁊ si maritus fundũ alienare
uolui̾t. s ne ꝯsensu mulieris ypothece
eius minuitur necessariũ est ⁊ ĩ hac

Expanded text:
expectato et, si decedebat, ad suos heredes expectato et, si decedebat, ad suos heredes transmittebat. sed rei uxoriae ius et in ex stipulatu actionem transponere satis humanum, satis pium, satis utile matrimoniis est. Et cum lex Iulia fundi dotalis Italici alienationem prohibebat fieri a marito non consentiente muliere, hypothecam autem nec si mulier consentiebat, interrogItalicis Placet itaque nobis eandem observationem hac lege donavimus, sufficiens habet remedium mulier, et si maritus fundum alienare voluerit. Sed ne ex consensu mulieris hypothecae eius minuantur, necessarium est et in hac
Abbreviated transcription (Latin):
magis que ab extraneis dantur ł ꝓmit¬
tuntur. ip̃a mułr uitetur fecisse tatitã
stipłatiõe nisi exp̃ssi̾s extraneus sibi dotẽ
reldi pactꝰ fuĩt. ł stipulatus. cũ donasse
magis mulieri quã sibi aͥd us seruasse:
extraneus nõ scipulando ur ¶Extraneu
aũt intelligimꝰ oẽm citra parentẽ ꝑ uiri¬
lem sexũ ascendeutẽ. ⁊ ĩ potestate do tan¬
dam ꝑsõam hñtem. ¶Parenti enĩ tacita
exstipulatu actoẽm do namꝰ. ¶ Et hoc
ex rei uxorie actõe simili modo exstipul¬
atu actõi accõmodandũ est. si qnͣ ⁊ enĩ
post solutũ matrimonium dos apatre eiꝰ¬
petebauir. si quidem rei uxorie fua̾t actõ.
nõ poterat solus pat sine ꝯsensu filie sue
agere. ⁊ si nec dũ actõe mota ab hac lu¬
ce fuãt ꝯtractus. ⁊ si lis ꝯtetfata ẽ ad fili¬
am qĩ pͥum patrimonni dos reu̾tebat᷑.
ꝙ nõ erat in exstipłatu actõe. Ibi ⁊ enĩ
⁊ solus ex actõe habebat ꝯ sensu filie nõ

Expanded text:
uae ab extraneis dantur vel promittuntur, ipsa mulier videatur fecisse tacitam stipulationem, nisi expressim extraneus sibi dotem reddi pactus fuerit vel stipulatus, cum donasse magis mulieri quam sibi aliquid ius servasse extraneus non stipulando videtur. Extraneum autem intellegimus omnem citra parentem per virilem sexum adscendentem et in potestate dotandam personam habentem: parenti enim tacitam ex stipulatu actionem donamus. Et hoc ex rei uxoriae actione simili modo ex stipulatu actioni accommodandum est. si quando etenim post solutum matrimonium dos a patre petebatur, si quidem rei uxoriae fuerat actio, non poterat solus pater sine consensu filiae suae agere: et si necdum actione mota ab hac luce fuerat subtractus et si lis contam quasi proprium patrimonium dos revertebatur. Quod non erat in ex stipulatu actione: ibi enim et solus exactionem habebat consensu filiae non
Abbreviated transcription (Latin):
tere maxime si sufficit ad quartã ⁊ it
que oĩa exstipulatu actio re ⁊ uxorie
dotẽ dabat nulla stipulatõe ł pacto ꝓre
stitutõe eiꝰ in sua ꝑsõa fc̃õ quisꝗs is fu¬
erat mulr hẽbat rei uxorre actionẽ qd̃
anã in exstipulatu actõe nõ erat. Stip¬
ulatõe aũt uł pacto int̾ poĩto stipłator

Expanded text:
dere, maxime si sufficit ad quartam, et in dere, maxime si sufficit ad quartam, et in quae omnia ex stipulatu actio a rei uxoriae dotem dabat nulla stipulatione vel pacto pro restitutione eius in suam personam facto, quisquis is fuerat, mulier habebat rei uxoriae actionem: quod antea in ex stipulatu actione non erat. stipulatione autem vel pacto interposito stipulator
Abbreviated transcription (Latin):
bere ad signari. ꝯmune utriꝙ actoĩs ẽ
in reb scilicet nõ estimatis. ¶ Estunataꝵ
enĩ reꝵ maritus qĩ emptor. : ꝯmodum
sentiat: ⁊ dispentrũ subeat ⁊ ꝑiculũ ex¬
pectet. ¶Cautione uidelic defensioĩs
inspetie inqua dotẽ sue uxoris ł nuͦrus
rie actõe acceclente. formare decet exsti¬
pulatu actoẽ. Cumꝙ iuris certi: ĩ dubi¬
tati est si parẽs ꝑuirilem sexũ ascentens.
dote ꝓtilia ł nepte p̾stita emancipauĩt eã
ł ip̃e dẽtesserit. in renixorie actõe dotem
omimodo admulierem ꝑtine̾.⁊ si fuãt¬
e ͣ ex berẽdata. ꝙ nõ erat ĩ estipulatu actõe.
ib̾ĩ e enĩ uelut alie acͥtoẽs inom̃s nĩcles¬
est ⁊ ĩ exstipulatu actoẽ mulierẽ suã
dotẽ p̃cipuã accipere. ⁊ si emancipata.
ł ex beredata sit: uł cũ aliis herelibus
scripta. ¶ quo anobis recepte ⁊ alie
multe sp̃es ꝓmptũ acipiunt exitum
cum dos possit ⁊ ĩ officiosi actiõe exclu¬

Expanded text:
une utriusque actionis est, in rebus scilicet non aestimatis. aestimatarum enim rerum maritus quasi emptor et commodum sentiat et dispendium subeat et periculum expectet. Cautione videlicet defensionis in specie, in qua dotem suae uxoris vel nurus riae actione accedente formare decet ex stipulatu actionem. cumque iuris certi et indubitati est, si parens per virilem sexum adscendens dote pro filia vel nepte praestita emancipaverit eam vel ipse decesserit, in rei uxoriae actione dotem omnimodo ad mulierem pertinere, etsi fuerit exheredata quod non erat in ex stipulatu actione: ibi etenim velut aliae acest et in ex stipulatu actione mulierem dotem suam praecipuam accipere, etsi emancipata vel exheredata sit vel cum aliis heredibus scripta. Quo a nobis recepto et aliae multae species promptum accipiunt exitum, cum dos possit et de inofficioso actionem exclu
Abbreviated transcription (Latin):
ias ꝑcipe. ⁊ ip̃as cau̾tiões amarito reciꝑe.
securitate ei ꝯpetenti facienta. dũ ͣput
maritũ romanent heeclem cautiões:
dolum ⁊ diligentiam maritus cirta eã
prãre debet. qualẽ : cirta suas res in uen
itur habere: ne ex eĩ malignitate ł desi¬
dia aliqua mulieri acceclat iactura. Og
si cuenĩt ip̃e eandẽ de ꝓͥo resartire ꝯpelli¬
op̃ Doteni mimeratõ ĩ scriptura dot
se si dotẽ ate re ip̃a datam ꝓbatura es.

Expanded text:
o recipere, securitate ei competente facienda. Dum autem apud maritum remanent eaedem cautiones, et dolum et diligentiam maritus circa eas praestare debet, qualem circa suas res habere invenitur ne ex eius malignitate vel desidia aliqua mulieri accedat iactura. quod si evenerit, ipse eandem de proprio resarcire compell Dotem numeratio, non scriptura dotase, si dotem a te re ipsa datam probatura es.
Abbreviated transcription (Latin):
stipulationib robur acceclat legitimũ
est enĩ ꝯ seritaneum robis qui cenlei.
uibi supposita stipulatio nõ eit. in telligi
eim fuisse adhibtam multo ptiag̃ etiam
sir ne est ualitam eam ẽstici . TEt
nt plei dotib indueniatui. que atmodũ

Expanded text:
stipulationibus robur accedat legitimum? est enim consentaneum nobis, qui censemus, et ubi supposita stipulatio non est, intellegi eam fuisse adhibitam, multo magis etiam, si inutilis est, validam eam effici. Et ut plenius dotibus subveniatur, quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
uiri subiecti sũt. uir ⁊uxor qͥ q̃ue ĩco¬
rũ potestate st̃ donatioẽs uire ciuili fi
fuisti. marito tuo genero suo instrum̃¬
tum debitoris conatoĩs cã declit: isqͣ ma¬
tͥmonio tlicrante. uita suncrus est. at
ꝑostea amarito diu̾tisti: ꝙ gestũ est ñ
ualet.
mutari nõ potuit.⁊ sidonasse te uxo¬
ri res tuas ex hoc quis intelligat: cũ co¬
natio ĩ matrimonio ftã. pͣ morrua ea q̃
liberalitatẽ excepit. irrita sit. Nec
est ignotum ꝙ cũ ꝓbari nõ possit. iñ ixx¬
or mat̾monii tp̃r honeste q̃sierit. rema¬
riti boĩs eĩ habuisse. netes niris anctores

Expanded text:
iuri subiecti sunt vir et uxor quive in eorum potestate sunt, donationes iure civili fiefuisti, marito tuo genero suo instrumentum debitoris donationis causa dedit isque matrimonio durante vita functus est ac postea a marito divortisti, quod gestum est non valet.mutari non potuit, etsi donasse te uxori res tuas ex hoc quis intellegat, cum donatio in matrimonio facta prius mortua ea quae liberalitatem excepit irrita sit. Nec est ignotum, quod, cum probari non possit, unde uxor matrimonii tempore honeste quaesierit, de mariti bonis eam habuisse
Abbreviated transcription (Latin):
L it. uoluisse eam utrumq ꝯ soquilmaneat
exstipulatu actioĩs lin apͣut successores.
⁊ sitie inõta tranmussiois in corruptum.
¶Teat in ea retentionum ãibositas. Qͥd̾
enĩ opus est in ducere. ob mores retenti.¬
tucto . ł exqua cã ob ces toratas retĩno
introducatur. cum sit donatori facult¬
as pactioem in rẽ directam e ꝑ ntilemł¬
terr o obrei ammotas niccessariae. Cum
pati t omĩb maritis reꝵ ãmctaꝵ uidici
ui s⁊ ileat eoliberos retentio. cũ ipẽ na¬
tin. & stimulus parentes toliceroꝵ suoꝵ¬
culpe. mariti ꝯͣ uxores excogitent ut pos¬
sint ẽ uoẽ retentioe ꝯtra eis uti cum iam
pa mulieris dissolutum fui̾t matrimõiũ
quit fieri oporteat. ¶ Set nec ob ĩpẽsas

Expanded text:
qui. Maneat ex stipulatu actionis ius ad successores et sine mora transmissionis incorruptum. Taceat in ea retentionum verbositas. quid enim opus est inducere ob mores retentioducto? Vel ex qua causa ob res donatas retentio introducatur, cum sit donatori facultas per actionem in rem directam vel per utilemtentio ob res amotas necessaria est, cum pateat omnibus maritis rerum amotarum iudicium. 5c . Sileat ob liberos retentio, cum ipse naturalis stimulus parentes ad liberorum suorculpae mariti contra uxores excogitent, ut possint eadem retentione contra eas uti, cum iampa mulieris dissolutum fuerit matrimonium, quid fieri oportet. 5e . Sed nec ob impensas
Abbreviated transcription (Latin):
pellentiũ ab ypotheca crcclitorẽ pr̃ant᷑.¬
s ÷ si ip̃a ꝯtra deteͣntee i reꝵ at mar¬
itum suũ ꝑtinentiu. suꝑ histe̾ ypoth¬
ecis aliquã actiõem sccłm legũ distiniti¬
otie. moueat. nõ ob eẽ eͣiͣ matrunoniũ.
aohuc ꝯstitutum sancsimꝰ. s ua eaii
uosse eas dõ res nͨ bican . l acͣreclitorib
posteriorib ł ab abis qui nõ ponora

Expanded text:
pellendum ab hypotheca creditorem secunpellendum ab hypotheca creditorem secun si ipsa contra detentatores rerum ad maritum suum pertinentium super isdem hypothecis aliquam actionem secundum legum distinctionem moveat, non obesse ei matrimonium adhuc constitutum sancimus, sed ita eam posse easdem res vindicare vel a creditoribus posterioribus vel ab aliis, qui non potior
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti cogitatio mortis antececlens:
U Sigonero potẽ dando ꝑfiba pat̃
cõis. eam redoi tibi ert sttuito
stipłatus est:. iet sibi cessante uolun¬
tate. nec fibi pbibente iure. querere
renuatiserit ꝓ reb tñ hereclitariis. s¬
suceiiod nõ maritiis quontã sollẽ¬
pnb pen̾siratiõĩb parere debent.
mp ¶ulier inminore etate cõsti¬
tuta dotẽ marito: ꝯsentiente genera¬
li ł ꝑsõali cũratore: recte dare ⁊ exigͣt
põt. licet ipi nͣr creationis fiteu̾orem
in minore quã ros ẽ qͣtititate. dr p̃sti¬
tisse. ¶ hoc ioẽ obseruatur. ⁊ simini¬
or añ nuptias conatiõem: ꝯsentiẽte
ut dc̃m est curatore fecerit.
to. maritus ad ĩopiamꝰ sit decluctus.⁊.
nułr sibi ꝓspicere uelit res que sibi sub¬
positas ꝓtote. ⁊ an̾ nipnas tonatiõe.
reb ꝙͣ extra totẽ ꝯstitutis. tenere. non
tm̃ mariti res e̾i tenenti ⁊ suꝑ his aͦd iu¬
dicium uocacxceptiõis p̃sidiũ ad ex¬

Expanded text:
testamenti cogitatio mortis antecedens te Si genero dotem dando pro filia pater communis eam reddi tibi extraneo constituto stipulatus est, nec sibi cessante voluntate nec tibi prohibente iure quaerere remanserit, pro rebus tamen hereditariis successores, non maritus quondam, sollemnibus pensi Mulier in minore aetate constituta dotem marito consentiente generali vel speciali curatore recte dare et exigi potest, licet ipse tempore creationis fideiussorem in minorem quam dos est quantitatem dicitur praestitisse. Hoc idem observatur et si minor ante nuptias donationem consentiente, ut dictum est, curatore fecerit. to maritus ad inopiam sit deductus et mulier sibi prospicere velit resque sibi suppositas pro dote et ante nuptias donatione rebusque extra dotem constitutis tenere, non tantum mariti res ei tenenti et super his ad iudicium vocatae exceptionis praesidium ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
negata mar ito. quatido uoluilt atem
petere. ne is qui debet putet sibil. uer¬
am ẽẽ reciditus. uł petisloes. lusura
U alias actessioẽs soluenti. totis soluti oñ
ꝑtelare. set siue ante biencaui siue p̃¬
es uoluit dotẽ pars mar peteri utula

Expanded text:
neganda marito quando voluerit dotem petere, ne is qui debet putet sibi licentiam esse reditus vel pensiones vel usuras vel alias accessiones solventi dotis solutionem protelare: sed sive ante biennium sive postea voluerit dotem pars mariti petere, queat
Abbreviated transcription (Latin):
S. Pactum dotale quo matrẽ ꝯuenisse
cum patre tuo ꝓponis. ut si in matͥmord
decessisset. tͥ : fr̃ib tinis dos restituexetͣnt.
si stipulatio ex ꝑsõa nr̃a cũ in potestate pa¬
tris ꝯstituti nõ eẽtis. legitima mm inter¬
cessit. defuncta ea ĩmatrimonio actoẽm
uobis querere pe nõ potuit. s si obligatiõe
uerboꝵ rite ĩ terteagam. dotis petitiõe ha¬
bere põticti. mͥa  si uinculũ potesta¬
tis ꝓarie nõ adtingeres. petitioem exequi
ꝯ̃ꝑ Pereditas exnr̃aneis testo tuetur. cũ
igitut asfirmes dotali instrum̃to pactum
int̃positũm eẽ uice testam̃ti. ut post mõ¬
tem mulieris bona eĩ atte ꝑtinerẽt: que
dotis titulo tibi nõ sit obligata. intelli¬
gis te nulla ratõe posse ꝯuenite hereclor
seu successores eiꝰ. ut̃ t̾ibi restitiintur. q̃
nullo modo debentur.

Expanded text:
. Pactum dotale, quo matrem convenisse cum patre tuo proponis, ut, si in matrimonio decessisset, tibi et fratribus tuis dos restitueretur, si stipulatio ex persona vestra, cum in potestate patris constituti non essetis, legitima minus intercessit, defuncta ea in matrimonio actionem vobis quaerere non potuit. sed si obligatione verborum rite intercedente dotis petitionem habere potuisti, maxime si ad vinculum potestatis patriae non attigeris, petitionem exsequi  Hereditas extraneis testamento datur. cum igitur adfirmes dotali instrumento pactum interpositum esse vice testamenti, ut post mortem mulieris bona eius ad te pertinerent, quae dotis titulo tibi non sunt obligata, intellegis te nulla actione posse convenire heredes seu successores eius, ut tibi restituantur, quae null
Abbreviated transcription (Latin):
inmuliebeib ornam̃tis: siue inueste. si¬
ue in aliis. quib cũꝙ sigutẽ essimate
declarare oportet. ea iacelligitita que
tiẽs unam co adun̾atio nĩe totus
subtilitatem ꝑ niciosum. eit. ⁊ in ̃t¬
ea post biennium obseruati que legiꝰ
post litem ꝯ testatai ⁊i ꝓ otiũib hiũ noĩ
rebus deficiuñt. Si ueco ns ꝑmixte¬

Expanded text:
ive in veste sive in aliis quibuscumque, si quidem aestimatae eclarare oportet, ea intellegenda, quae tiones unam coadunationem totius subtilitatem perniciosum est. Sin autea post biennium observari, quae leges post litem contestatam pro omnibus huiusmodi rebus definiunt. Sin ve
Abbreviated transcription (Latin):
ita iupiũmoĩ om̃ib calib: nulł mo¬
tas ẽẽ huĩmoĩ tonanões. ⁊ rruilierẽ do¬
tem suam ipãm yrẽ. cum ferturrus cas
toc lucrum ei addidĩt firrater hoc apd̾
eam ꝑmanere nisi ipi ipe qui abinuo
tio aliqua liberoꝵ cõcurrit. set sibi oẽm÷
rẽ ille qui dotẽ decłit pepigerit. huĩmõi
tractatus br̃e locũ nõ pot. at qui in alus
om̃ib casib in quib ip̃e nõ stipulatus
est trisine sue muir boc pͥum hãt solati

Expanded text:
 casibus nullis motas esse huiusmodi donationes et mulierem dotem suam ipsam habere, cum fortuitus casus hoc lucrum ei addiderit, et firmiter hoc apud eam permanere, nisi ipse, qui ab initio spicio aliqua liberorum concurrit, sed sibi omnem rem ille qui dotem dedit pepigerit, huiusmodi tractatus habere locum non potest. Atqui in aliis omnibus casibus, in quibus ipse non stipulatus est, tristitiae suae mulier hoc proprium habeat solaci
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ox̃ strici ire ẽẽ uallatam. : nõ ex bo
detur ei anatura rei uxorie enã bore
fid̾i beneficium: om̃s quidẽ esierttus
nios dos exstͥipuati  t. marcat ꝓ sui
nanira exercens. ¶ Siquit aũt opti¬
mum ex rei uxorie actioe̾ in uenimus
hoc inp̃sente spenalr ei addimꝰ. ut sit
noua ista ex scipulatu actio quã ꝯ posuim̃.
⁊ nio ꝓpria ĩti set etiã ueteris acͥtioĩs pu¬
icrittitie recotata. ¶ priũ itaq
quitẽ noaurale sit exstipulatu actõĩs
exponatur. ⁊ ita siquid exactune rei
uxorie iuꝑuenent. addatur. ¶ Scieri¬
dum itaq est. ecuct᷑um p̃toris ꝙ te altẽ¬
ruttb introductum est: in exstipulatu
actiõe cessare: ut uxor attarite ilict
recipiat. ⁊ dotẽ o sequatur. nͥ speriarter
ꝓ dote ⁊ maritut ea cereliquit cuti maĩ

Expanded text:
e esse vallatam et non ex bondetur ei a natura rei uxoriae etiam bonae fidei beneficium. Et omnes quidem eventus, quos dos ex stipulatu habet, maneat pro sui natura exercens: si quid autem optimum ex rei uxoriae actione invenimus, hoc in praesenti specialiter ei addimus, ut sit et nova ista ex stipulatu quam composuimus et non propria tantum, sed etiam veteris actionis pulchritudine decorata. Primum itaque quid naturale sit ex stipulatu actionis, exponatur, et ita, si quid ex actione rei uxoriae supervenerit, addatur. Sciendum itaque est edictum praetoris, quod de alterutro introductum est, in ex stipulatu actione cessare, ut uxor et a marito relicta accipiat et dotem consequatur, nisi specialiter pro dote ei maritus ea dereliquit, cum m
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpta sint stipulatio. siue nõ ut in ⁊ elli¬
gitirꝰ re ipa stipulatio ẽẽ sud sccͥuta. eo¬
temꝙ fnot ⁊ si no utiliter fcã est itiy¬
ulatio ad iuuari ẽ imͣ enĩ magis quã eu¬
anescere aportet. si enĩ cum una ĩ strum̃¬
to stipulotio ualita in ueniatur. ⁊ alais
in ĩitilib suam noscitur prestabi fotitu¬
dinẽ quare nõ ex nr̃a lege huius moĩ¬
I

Expanded text:
ut intellegatur re ipsa stipulatio esse subsecuta. Eodemque modo et si inutiliter facta est stipulatio: adiuvari enim eam magis quam evanescere oportet. si enim, cum una in instrumento stipulatio valida inveniatur, et aliis inutilibus suam noscitur praestare fortitudinem, quare non ex nostra lege huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
ulo clidꝰ tc̃ eĩ nõ ampiꝰ ⁊ dete soddo mar iuis qne fr̃ sui daciestare. alana fuai ert
parte mulierib sub uenire. hoc tisi modo
adtit᷑o: ut funtũ dotale nõ solum ypo¬
thete titulo dare nec ꝯsentiente mulie¬
re maritus possit. s noc alienare ne fra¬
gilitate sue nature ĩ repentinã decluca¬
tur mopiã licet enĩ anastafiana lex de cõ¬
sentientib mulierib. ł suo iuri renum¬
tiantib loquitur. tñ ea intelligi opo̾tet
inres mariti. ł dotis quidẽ estimatas. in
quib dominiũ ⁊ ꝑiculum maritiẽ. ¶y
⁊ sola ypotheta inclusum. ¶ Nlut etia
generałr p̃senti ad dere sanctioĩ necessaĩu
ẽẽ dixxini. Ut siqua pacta in t̾cesserĩt uł

Expanded text:
t parte mulieribus subvenire hoc tantummodo addito, ut fundum dotalem non solum hypothecae titulo dare nec consentiente muliere maritus possit, sed nec alienare, ne fragilitate naturae suae in repentinam deducatur inopiam. Licet enim Anastasiana lex de consentientibus mulieribus vel suo iuri renuntiantibus loquitur, tamen eam intellegi oportet in res mariti vel dotis quidem, aestimatas autem, in quibus dominium et periculum mariti est: in et sola hypotheca conclusum. Illud etiam generaliter praesenti addere sanctioni necessarium esse duximus, ut, si qua pacta intercesserint vel
Abbreviated transcription (Latin):
ate. reclderentur. marifestũ nec p̾tia s¬
spetierũ dari. set ip̃as spene. dẽpere re¬
stiti. cum ĩplacito spetieꝵ recddenta
it eirto p̃tioꝵ nom̃ uideatur at nexum
ne si speties aliqua deminuta fuisset
aut ꝑdita alio p̃tio quã quo taxata fu¬
erat posceretur.

Expanded text:
t redderentur, manifestum est non pretia specierum dari, sed ipsas species debere restitui, cum in placito specierum reddendarum idcirco pretiorum nomen videatur adnexum, ne, si species aliqua deminuta fuisset aut perdita, alio pretio quam quo taxata fuerat posceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
liberte ur̃e declistis nec eã recldi soluto
matrimonio uob̾ in ꝯtinenti pactoł
stipłatoẽ ꝓspexistis. hx̃c culpa nxorĩ di¬
ssoluto matrimonio. penes maritũ rem¬
ansisse ꝯstitit. licet eã in gratã cuta uos
fuĩsse osterideretis.

Expanded text:
libertae vestrae dedistis nec eam reddi soluto matrimonio vobis in continenti pacto vel stipulatione prospexistis, hanc culpa uxoris dissoluto matrimonio penes maritum remansisse constitit, licet eam ingratam circa vos fuisse ostenderitis.
Abbreviated transcription (Latin):
heredes instituere. set legata solum
uł fidei ꝯmissa.⁊ ĩ summa que codi¬
cillis habeatur ꝯgrua. duxerit or¬
humana fragilitas mõti
p̃cipne cogitatioẽ turbata q¬
minꝰ memoria possit res plures cõ¬
sequi: patebit enlicentia uolũtatẽ
suam: siue ĩ testam̃ti. uł incodicil ⁊̃
litenore ꝯpositã. cui uelit scribẽclã
creciere. ut in eotẽ postea collatis¬
ꝗ testib ⁊ tabulaio. re etiã ut tc̃m ĩ c̃
pa te scã cuĩ causa ꝯuocati sũt. et
cartula ꝓmetur. quã sinsceprã resta¬
tori recitabit tabulariꝰ. simul⁊ te¬
stib ut ubi tenor eoꝵ cunctis ĩ no¬
tuerit. elogiu ipẽ fuu ꝓfiteatur

Expanded text:
heredes instituere, sed legata solum heredes instituere, sed legata solum vel fideicommissa et in summa quae codicillis habentur congrua duxerit orhumana fragilitas mortis praecipue cogitatione turbata minus memoria possit res plures consequi, patebit eis licentia voluntatem suam sive in testamenti vel in codicilli tenore compositam cui velint scribendam credere, ut in eodem postea collocatis testibus et tabulario, re etiam  ut dictum est patefacta, cuius causa convocati sunt, et chartula prometur, quam susceptam testatori recitabit tabularius simul et testibus, ut, ubi tenor eorum cunctis innotuerit, elogium ipse suum profiteatur
Abbreviated transcription (Latin):
mincupatioem sue ꝯdant mocleraĩna
noluntatis. p̃sentib septẽ testib: quoꝰ:
aliis quoq testam̃tis inter ẽẽ iuris est
tabulario ẽtiam ut cunctis ibidẽ colle¬
ctis : pͥmĩi ad se ꝯuocatos. Om̃s ut si¬
ne scriptis testetur ecloceat. d mñ expͥ¬
mãt noĩa spetialit̾ heredum. ⁊ digniꝰ¬
tates singłoꝵ ⁊ͥ indicia ene sola nomi¬
nu ꝯmemoratio quicquã ambigĩta¬
tis pariat᷑ : ⁊ ex quanta parte uł ex qͦt
untiis insuccessiõe admitti debeãt. et
ꝙ unũ quẽq legatariu sen fitei ꝯmis¬
sarium  io sequiͣ uelit. omĩa deniq
positionũ series. sege ꝯcessa quib õib
ex ordine ꝑ oratis: uno eodeꝙ loco et
tp̃e. set ⁊ tabularii manu ꝯ scriptis.
sub optentu septẽ ut dictu ẽ testium
eoꝵ dẽ testium manu subscͥptis. de¬
hĩc ꝯ signatis. tam ab isdẽ testib quã¬
a tabulario. plenũ obrinebit robur
testantii arbitrium ¶Que ĩ eundẽ
modu erũt obseruanta. quãuis nõ

Expanded text:
em suae condant moderamina voluntatis, praesentibus septem testibus, quos aliis quoque testamentis interesse iuris est, tabulario etiam: ut cunctis ibidem collectis primum ad se convocatos omnes, ut sine scriptis testentur, edoceat, deinde exprimat nomina specialiter heredum et dignitates singulorum et indicia, ne sola nominum commemoratio quicquam ambiguitatis pariat, et ex quanta parte vel ex quotis unciis in successionem admitti debeant et quod unumquemque legatarium seu fideicommissarium adsequi velit: omnia dpositionum series lege concessa. Quibus omnibus ex ordine peroratis uno eodemque loco et tempore, sed et tabularii manu conscriptis sub obtentu septem  ut dictum est testium et eorundem testium manu subscriptis, dehinc consignatis tam ab isdem testibua tabulario, plenum obtinebit robur testantis arbitrium. 1a . Quae in eundem modum erunt observanda, quamvis non
Abbreviated transcription (Latin):
um tibi libm uenurtdatũ fun¬
dum ab anctore ꝓporias. si ex ante¬
ceclerite obligatioẽ ꝙ debebatur iuit
soliusti. stipi atiõem quã subiecta
emꝑtioni de ĩdẽpnitate ꝓpoĩs ip̃i
ꝯcͥe ^ tio ꝯͣ fnissam manifeste d̾clarait.
d̾ Cum successores. ⁊ uentitoris ꝓ
euictione terir possũt si uelut obli¬
gata sibi res publica fbesalonicẽsiu
pignoris in stituatꝰ᷑ ił ire ꝑtequi que
ꝯꝑasti: auctoris terectib quocũq gͥta¬
dit ꝯ stitintu  assistere negotiao de m̃i¬
tia. Ꝙ siue p̾sentib his fudus quẽ
emisti fui̾t euictus siue ab sentibus
postea quãti tua int̾ est rẽ eiuctam.
nõ ẽẽ teneri. nõ qͣuatum p̾tii noĩe
declisti. si aliud nõ placuit. publice
notum est.

Expanded text:
Cum tibi liberum venumdatum fundum ab auctore proponas, si ex antecedente obligatione quod debebatur iure solvisti, stipulationem, quam subiectam emptioni de indemnitate proponis, ipsius conceptio commissam manifeste declarat. Cum successores etiam venditoris pro evictione teneri possint, si velut obligata sibi res publica Thessalonicensium pignoris instituat iure persequi quae comparasti, auctoris heredibus quocumque gradu constitutis adsistere negotio denuntia. quod sive praesentibus his fundus quem emisti fuerit evictus sive absentibus, postea quanti tua interest rem evictam non esse teneri, non quantum pretii nomine dedisti, si aliud non placuit, publice notum est.
Abbreviated transcription (Latin):
t Si t̾sb liberam saturninꝰ ꝯditio¬
rier eiꝰ ignõrans distraxit. ac nc̃ eã
defendit ralidertatẽ. ac libera ꝓnun¬
tiata. uenditerem uł exstipłatiõe du¬
ple. quantũ ihãc decluctum est. uł

Expanded text:
 Si tibi liberam Saturninus condicionem eius ignorans distraxit ac nunc eam defendit in libertatem, hac libera pronuntiata venditorem vel ex stipulatione duplae, quantum i
Abbreviated transcription (Latin):
bet doli exceptioẽ. Ꝙ matri sue que pactũ
inter posuit. yĩs ex minorͥe quã dimidia
portic̃. exirat: nͥ si liquido ꝓbatu tm̃t

Expanded text:
bet doli exceptionem, quod matri suae quae pactum interposuit heres ex minore quam dimidia portione extitit, nisi liquido probatum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Et ne auaritia tentitnĩ magnã mo¬
lem pecuniaꝵ ꝓꝓhoc efflagitent. ꝙ usq
ad p̃sens tp̃c ꝑpetrari cognouimꝰ. nõ am¬
plius eis liceat ꝓsubscͥptioe. ł depositioẽ.
nisi qnqͣgesimã partẽ p̃tuł estimatio¬
nis loci qui ad aliã ꝑscãm trãs fertur ⁊
acciꝑe.Sin aũt noũ ẽphiteotã ł ẽptorẽ
melioratõis. suscipe minime dñs malu¬
erit:: at testatiõe fcã intra duos m̃ses
hoc face̾ suꝑ sederit. licere ẽphiteote. et
nõ ꝯsentientib dnĩs. ad alios ius suũ uł
ẽponeumata trãs ferre. Sin aũt ałt fu¬

Expanded text:
dam. Et ne avaritia tenti domini magnam molem pecuniarum propter hoc efflagitent, quod usque ad praesens tempus perpetrari cognovimus, non amplius eis liceat pro subscriptione vel depositione nisi quinquagesimam partem pretii vel aestimationis loci, qui ad aliam personam transfertur, accipere. Sin autem novum emphyteutam vel emptorem meliorationis suscipere minime dominus maluerit et attestatione facta intra duos menses hoc facere supersederit, licere emphyteutae et non consentientibus dominis ad alios ius suum vel emponemata transferre. Sin autem aliter fu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfilio dare declisse in telligatur. Potãt
enĩ sccłm suas uires dotẽ ꝓfilia. ł an nuo¬
tias donatioẽm ꝓfilio dare. ⁊ ꝯsentire fi¬
liis suis qñ uolui̾nt. partẽ. ł forte totam
suã subãm quã bĩt paterna liberalitati
ꝓdote ⁊ an nuptias donatioẽ agregare
ut re uã appareat quid ip̃e uult dare: et
s sermone se se iactet. imprõptũ incidat
m̃p̃ E uicta re que fuat indotẽ data. si
pollicitãtio uł ꝓmissio fui̾t int̃ posita. ge¬
ner ꝯͣ socerum ł mulierem sen berecles eo¬
rum ꝯditioẽ. ł exttipulatiõe age̾ potest.
Sin aũt nulla pollicitatio ł ꝓmissio int̾

Expanded text:
intellegatur. poterat enim secundum suas vires dotem pro filia vel ante nuptias donationem pro filio dare et consentire filiis suis, quando voluerint partem vel forte totam suam substantiam quam habent paternae liberalitati pro dote et ante nuptias donatione adgregare, ut re vera appareat, quid ipse vult dare et qso sermone sese iactet, in promptum incidat  Evicta re, quae fuerat in dotem data, si pollicitatio vel promissio fuerit interposita, gener contra socerum vel mulierem seu heredes eorum condictione vel ex stipulatione agere potest. Sin autem nulla
Abbreviated transcription (Latin):
usufructũ quẽ ex pͥore marito relĩa¬
cõsecuta fuerit. amuitat. atq eñ ueri
filuis ex die quo nupserit mature ł.¬
restituat. ¶Q si liberos expͥore ma¬
trimonio ad huc inbectillitas habebit
infantie: nec muruet tutoris auxiliũ
ac ꝑhuĩ mõi octasiõem mat̃ ea que rel¬
icta fuant uͭfurpaui̾t. ꝯĩa cum legitim¬
e tepetuntur. cũ ꝯ petẽritib fructibus
ad liquidũ teclucta ratiõe restituat. hec
de isufructu quẽ uir extreniã ꝯstitu¬
ens uoluntatẽ te reb ꝓpriis uxori reli¬

Expanded text:
fructum, quem ex priore marito consecuta fuerit, amittat atque eum filiis ex die quo nupserit mature restituat. Quod si liberos ex priore matrimonio adhuc imbecillitas habebit infantiae nec muniet tutoris auxilium ac per huiusmodi occasionem mater quae relicta fuerant usurpaverit, omnia, cum legitime repetantur, cum competentibus fructibus ad liquidum deducta ratione restituet. Haec de usu fructu, quem vir extremam constituens voluntatem de reb
Abbreviated transcription (Latin):
maritus uł nouerta accepit cũ prrũ ltẽ¬
tia ⁊ lasciua suos genitoret mĩut᷑is affi¬
ciebant. qua ꝑꝑ sancsimꝰ in gratos re uera
liberos. n: hoc beneficium ꝙ diuał con¬
stitutio leonis auguste memorie eis pre¬
stiterit ĩ posteꝵ posse sibi uendicate .s:
quasi ingratos abomĩ huiꝰ moĩ lucro rep¬
elli. quam obseruatiõe in ꝑsoĩs etiam:

Expanded text:
maritus vel noverca acceperit, cum omni licentia et lascivia suos genitores iniuriis adficiebant. Quapropter sancimus ingratos re vera liberos neque hoc beneficium, quod divalis constitutio Leonis Augustae memoriae eis praestitit, in posterum posse sibi vindicare, sed quasi ingratos ab omni huiusmodi lucro repelli. Quam observationem in personis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
d̃. Indices om̃tis diẽb ꝓonitos te¬
os tustodia carcirali indeãt ⁊ mr̃re¬
gent. nehis humaniatis clausis̃ ꝑ
a ⁊ pros carreꝑ eustodes negetur. uic¬
tucuiẽ sustagnã ñ habeutib faciãt
te nilore lidellus duob ant rrtb

Expanded text:
. Iudices dominicis diebus productos reos e custodia carcerali videant interrogent, ne his humanitas clausis per corruptos carcerum custodes negetur: victualem substantiam non habentibus faciant ministrare libellis duobus aut tribus
Abbreviated transcription (Latin):
Quamuis quis se filũ de fucti
p̾teritu ẽẽ aleget. aut falsuͣ uł
in officiosũ testam̃tu. seu alio ui¬
tio suł ioctum. ł seruuis d̾ fũctꝰ
ẽẽ dicatur. tñ scͥpius heres in¬

Expanded text:
Quamvis quis se filium defuncti praeteritum esse adleget aut falsum vel inofficiosum testamentum seu alio vitio subiectum vel servus defunctus esse dicatur, t
Abbreviated transcription (Latin):
tur. a ei posessio acquirat qui po¬
tiora ex legitimis modis iura
ostenderir. siue qui missus est̾.¬
siue qui antra detinẽs ꝯtradicẽ¬
dũ putanit. nullis angustiis.
quis missus ẽ legis tm̃ mõ ar¬
orit᷑. siue enĩ post ãualc tpc̾ siue
post maioris eni curncula ali¬
quis fuĩr missus. sitamĩ ex le¬
gittune formato cestõ missio
prcedar. nullũ eis tprĩs obiti¬
atur obstaculũ. nisi c̃ tpr̃is.
sime securitatem a suꝑ dnĩo N
p̾stare. uel ipĩ qui missus est
cem intẽite excludere. sieni
uel ex una parte uel exurro¬
que latere temporis proliei¬
ras occurrir. manifestissimu
est non solum missionẽ s q̃i.
ipãm p̾ͥncipalem cam̃ forc so¬

Expanded text:
tur et ei possessio adquiratur, qui potiora ex legitimis modis iura ostenderit, sive qui missus est qui antea detinens contradicendum putavit. Nullis angustiis tquis missus est, legis tantummodo aroritur. Sive enim post annale tempus sive post maioris aeui curricula aliquis fuerit missus, si tantum ex legitime formato testamento missio procedat, nullum ei temporis obiciatur obstaculum, nisi tantum tempsime securitatem et super dominio praestare, vel ipsi qui missus est omnem intentionem excludere. Si enim vel ex una parte vel ex utroque latere temporis prolixitas occurrit, manifestissimum est non solum missionem, sed etiam ipsam principalem causam esse so