comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib imꝑatoris. et ĩ pũgna in ilitis offitia p̾stabat. Cu ꝑꝑlongitudie agminis mi¬
nus facere binĩa ꝑse obire ⁊ꝗo quoq loco faciẽdu eẽt. ꝓuidere posset. Iusserũt ꝓnũtia¬
n ut impedim̃ta relĩquerẽt: atq ĩ orbem ꝯsisterẽt. qd̾ ꝯsiliũ ⁊ei̾moi̾ casu rep̾hendẽdu

Expanded text:
tibus imperatoris et in pugna militis officia praestabat. Cum propter longitudinem agminis mitibus imperatoris et in pugna militis officia praestabat. Cum propter longitudinem agminis minus facile omnia per se obire et, quid quoque loco faciendum esset, providere possent, iusserunt pronuntiare, ut im
Abbreviated transcription (Latin):
maximeq ĩ pedimẽtis. At hostes postea ꝙͣ exnocturno fremitu iugiliisq deꝓfectione
eoꝵ senserũt. collocatis insidiis biꝑtito ĩ siluuis oportuno atq occulto loco amilib passĩ
ctit᷑ duobꝰ romanoꝵaduentu expectabat. ⁊ cu se maior ꝑs agminis ĩ magnã cõualłe
dimisisset exutraq ꝑte eius uallis subito se ostenderũt nouissimos q p̾mere ⁊ pͥmos
phibere ascensu atq iinquissimo nr̃oꝵ loco p̾liu cõmictere cepetũt. Gum uemu tictu¬
atq ut eu omĩa deficere udent᷑. qũ plerũq his accioere cõsueuit. qui imip̾o negotõ cõ¬
siliu capere cogunt᷑. atq cocta qui cogitasset ħ posse initinẽ accide̾. atq obeam c̃a ꝓ
fectonis actor nõ fuisset. nulla ĩ re coitũ saluti deferat. ⁊ ĩappellãdis. cohortãdisq mili¬

Expanded text:
maximisque impedimentis. At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu vigiliisque de profectione maximisque impedimentis. At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu vigiliisque de profectione eorum senserunt, collocatis insidiis bipertito in silvis opportuno atque occulto loco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adventum exspectabant, et cum se maior pars agminis in magnam convallem demisisset, ex utraque parte eius vallis subito se ostenderunt novissimosque premere et primos prohibere ascensu atque iniquissimo nostris loco proelium committere coeperunt. Tum demum Titu ut eum omnia deficere viderentur; quod plerumque eis accidere consuevit, qui in ipso negotio consilium capere coguntur. At Cotta, qui cogitasset haec posse in itinere accidere atque ob eam causam profectionis auctor non fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appellandis cohortandisque mili
Abbreviated transcription (Latin):
sum inqd qui grauissue exnob̾ mortis ꝑiculo t̾rereorii Ut sigrauĩ qd abciderit.
a me uone de poscẽt qui si ꝑiẽ liceat sequeti. die cu ꝓximi hib̾nis ꝯuĩcti com̾e cu re¬
liquis belli casu sustineãt. ne reiecti ⁊ relegati longe abcetens aut ferro aut fame ĩt̾¬
eant. Consurgit᷑ excosilio ꝯp̾hertoũt utruq exorarit ne sue dissensiõe ⁊ ꝑtiuatia rez
bent. ꝯtra ĩdissensionẽ nulla se salute ꝑspicere. Res disputatõe admedia nocte. Da̾
liis resiqua ꝑs noctis. cu sua quisq niles cutũspicẽt ꝗo secu portare poss ꝗd ex insttu¬
iẽto hibnoꝵ reliquẽ cogeret᷑. Om̾a exestarit᷑ quare nec siue ꝑiculo maneat᷑. ⁊ langore
militu q⁊uigiliis ꝑicułu augeat. ¶ Primaluce sic excastus ꝓficiscunt᷑ ut quibꝰ eet
ꝑsitasum nõ abhoste s abhomĩe arucissimo Ambiorige ꝯsiliu datu longissimo agnuñ

Expanded text:
erit, abs te rationem reposcent, qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis coniuncti communem cum reliquis belli casum sustineant, non reiecti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut fame intereant." Consurgitur ex consilio; comprehendunt utrumque et orant, ne sua dissensione et pertinacia rem robent; contra in dissensione nullam se salutem perspicere. Res disputatione ad mediam noctem perliis reliqua pars noctis, cum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare possretur. Omnia excogitantur, quare nec sine periculo maneatur, et languore militum et vigiliis periculum augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur, ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine
Abbreviated transcription (Latin):
rius nullo cu ꝑiculo ad ꝓxima legione ꝑuenituros. sigallia omĩs cu germants con¬
sentiret. uria ẽẽ inceleritate posita salute cocte quibe atq eoꝵ qui dissentirẽt ꝯsiliu
que hr̃et exitum. Inquo si p̃sens ꝑiculu nõ ad certe lõguiqua legione obsidione fames
eet timẽda. hac ĩutrãq ꝑte disputatõe ħita. cu acocta pͥmisq ordinib accitꝰ resistẽt᷑¬

Expanded text:
rius, nullo cum periculo ad proximam legionem perventuros; si Gallia omnis cum Germanis conrius, nullo cum periculo ad proximam legionem perventuros; si Gallia omnis cum Germanis consentiret, unam esse in celeritate positam salutem. Cottae quidem atque eorum, qui dissentirent, consilium quem habere exitum? In quo si non praesens periculum, at certe longinqua obsidione fames esset timenda. Hac in utramque partem disputatione habita, cum a Cotta primisque ordinibus acriter resiste
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝗdeẽt leuius aud turpius ꝙ auctore hoste desũmis rebꝰ capere cõsiliu. Contra ea ti¬
tunius sero faĩtos clamitabat. Cumaiores manꝰ hostiu adũctis germanis ꝯuenis.¬
sent utcu aliqo calamitatis ĩ ꝓximis hybruis eet acceptu. breue cõsulẽdi ẽẽ occasio¬
re. Casare arbitrari ꝓfectũ inytalia: neq alit̾ carnutes int̾ficiẽdi tasgetii cosiliu fu¬
isse capturos: neq eburones si ille adẽẽt. tanta ꝯtentiõe nr̃i ad castra uenturos ẽẽ rio ho¬
stem auctorẽ s rem expectare. subesse thenũ magno ẽe germanis dolori arioiusti mõ¬
te. et suꝑiores nt̃as uictorias ardere gallͥa tot cõtimeliis acceptis sb̾. pͥ . R. imperii
tedacta suꝑiore głia reimilitaris extuicta. Postremo quis hoc sibi ꝑsuadẽt siñ certa

Expanded text:
mo quid esse levius aut turpius, quam auctore hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea Timo quid esse levius aut turpius, quam auctore hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea Titurius sero facturos clamitabat, cum maiores manus hostium adiunctis Germanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis esset acceptum. Brevem consulendi esse occasionem. Caesarem arbitrari profectum in Italiam; neque aliter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; ardere Galliam tot contumeliis acceptis sub populi Romani imperium redactam superiore gloria rei militaris exstincta. Postremo quis hoc sibi persuaderet, sine certa
Abbreviated transcription (Latin):
Illi repentina re ꝑ turbati ⁊ si abhoste ea dicebant᷑. tam̃ nõ negligẽda existimabãt. maxĩ
hac re ꝑmouebant᷑. ꝙ ciuitate ignobile atq humile heburonu. sua sporite. pͥ .R. bellũ
facere causa uixerat credẽdu. Itaq ad cõsiliu ue defexũt. magnaq int̾ eos existit cõ¬
trou̾sia. Eutius aurũculeus cõpses tribirii militu expͥmoꝵ ordiu centuriones inch
te mere agendu. neq exhyb̾nuis inuissu cesaris discedendu existimabãt. Quanta¬
sius nis magnaᷤ etia copias germanoꝵ sustiner posse mnunitis hyb̾nis docebãt reniõe
testimonio ꝙ pͥmu bostiũ impetũ mltis ultoo nulnetib illatis fortissime sustinuetunt
de frintiẽtana nõ premi. Int̾ea ⁊ exꝓxinus hyb̾rus. ⁊ac̃esare cõuentura sbsidia. Postre¬

Expanded text:
Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque hac re permovebantur, quod civitatem ignobilem atque humis exsistit controversia. Lucius Aurunculeius compluresque tribuni militum et primorum ordinum centuriones nihil temere agendum neque ex hibernis iniussu Caesaris discedendum existimabant: quantasvis magnas copias etiam Germanorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia: postre
Abbreviated transcription (Latin):
perari posse ꝯfidat. S c̃e gallie cõmune cõsiliũ om̃ib hibns sesans oppugnãdis hũc esse
dcm̃ diez nequa legio alter legioni sb̃sidio uenire posset. Non facile gallos gallis negare pe
fecrrit. hrͣe ñĩo se rõne offiti ꝓbñfitiis Cesans monete oraretituriu ꝓhospitio. ut sue a
militu saluti cõsulat magna manu germtanoꝵ cõducta chenu transisse. Hac forte bi¬
duo ip̃oꝵ ẽẽ cõsiliu ueluit ne pͥusꝙͣ fin̾itum sentiãt. Heductos exhib̾is milites aud ad
ciceronez. aud ad labienũ deducere. quoꝵ alter milia passu circit quĩquagĩta. alt̾ paulo
amplius abhiis absit. Illud se polliceri et iure rurãdo cõfirmare tutu it̾ ꝑfines daturu.
qd̾ cu fatiat ⁊ ciuitati sese cõsulere ꝙ hybius leuetur. ⁊ Cesari ꝓeĩ merĩtis gr̃a ieferre.
ac or̾otie hita discedit ambiorix. arpinius ⁊ uinius que audierũt adlegatos deferurt.

Expanded text:
i posse confidat. Sed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, quorum alter milia passuum circiter quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; quod cum faciat, et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius et Iunius, quae audierunt, ad legatos deferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
suscepto qui se sũma aCesare gr̃a inituros putarẽt. pene natura studio uincẽnt. sẽp¬
q paulu ad su̾na felicitate defuisse uideret᷑. atq ille latebris aut saltib se eriperet.
et noctu occultatus alias regiones ꝑtesq peteret. nõ maiore equitũ presidio ꝙͣ quatuor
quib soł uita sua cõmictere audehat. Talimodo uastatis regionib ex̾citu Cesar dua
cohortiũ dãno duro cortoꝵ renoꝵ reducit. cõsilioq ĩeu locu gallie ĩdicto decoiratione
senonũ ⁊ carnutu questionẽ hr̃e instituit. et dracone qui pͥnceps eĩ ꝯsilii fuerat gramio¬

Expanded text:
suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, sempsuscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno Durocortorum Remorum reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius consili fuerat, gravio
Abbreviated transcription (Latin):
rant ut ambiorigis fines depopularẽtur. ad castra romanoꝵ delati. optatissimũ Ambiori¬
gi benefitiũ optulerũt. Cesar rursus aduexãdos hostes ꝓfectus. magno coacto nũo exfi¬
iutinus ciuitatib ĩoitris ꝑtes dimictit: oñis uiciatq omĩa hedifitiaq quisq cõspererat¬
incẽdebant᷑. p̾da exonũb locis agebat᷑ frumẽta nõ solum tanta młtitudĩe iumẽtoꝵ atq
honũu cõsumebant᷑. s etia amu tp̃e. atq ĩbribus ꝓcubuerãt. Ut siqui etiã in p̾sentia se
occultassẽt. tam̾ hiis deducto ex̾citu reꝵ omĩu ĩopia ꝑeundẽ uideret. ac sepe ĩeu locu uẽ¬
tu est tãto ĩoĩs ꝑtis diuisio equitatu. ut nõ mõ uisu ase Ambiorige̾ infuga circũspicẽn
captiui nec plare q̃ abisse excospectu ꝯtendẽnt. ut spe coseq̃ridi illata atq infurito labore

Expanded text:
rant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorirant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtulerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit. Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspeolum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur. Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore
Abbreviated transcription (Latin):
posuerãt trãs rhenui sese receperũt. ac tãtus fuit etiã post discessu hostiu terror. ut
ca nocte cugalus uoluseñ missus cu equitatu ad castra uenisset fide nõ facẽ adẽẽ cu
ĩcolum Cesare ex̾citu. Sic omĩo aĩmos timor p̾occupauerat. ut pene alienata mente
deletis omibꝰ copiis equitatu se exfuga recepisse dicerẽt. Neq ĩcolũmi excitu germa¬
nos castra oppũgnaturos finsse ꝯtenderẽt. que timore cesanis aduẽtus sbtulit. Re¬
u̾sus ille euẽtus belli nõ ignorãs unu qd̃ cohortes extatione ⁊ p̃sidio eẽnt emisse questus nõ
minimo qde casu locum reliqui debuisse. multu fortinã in repẽtino hostiu aduẽtu po¬
tuisse iuudicauit. Multoetiã amplius ꝙ pene ab ip̃o uallo portisq castroꝵ barbaros au̾tisset
Quaꝵ omĩu roꝵ maxime adinirãdu uidebat᷑ ꝙ germani qui eo ꝯsilio rhenu trãsie¬

Expanded text:
runt. Ac tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut ea nocte, cum Gaius Volusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso vallo portisque castrorum barbaros avertisset. quarum omnium rerum maxime admirandum videbatur, quod Germani, qui eo consilio Rhenum transie
Abbreviated transcription (Latin):
neq młtu gallia differũt cõsuetudĩe. Int̾i̾ores ppłiq frum̃ta nõ serũt. s lacte ⁊carne¬
uiuũt pellib q sũt uestiti. Dm̃s uõ sebritani ultro ĩfitiũt qd ceruleum efficit colorẽ
atq orridiores sũt ĩpũgna aspectu. Capilloq sũt ꝓmusso atq om̃i ꝑte cõporis rasa p̾¬
tet capud ⁊ labru supius. uxores bñt den duodemq ĩ se cões. ⁊ maxitie fr̃es cu fra¬

Expanded text:
neque multum a Gallica differunt consuetudine. Interiores pneque multum a Gallica differunt consuetudine. Interiores pvivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. Vxores habent deni duodenique inter se communes et maxime fra
Abbreviated transcription (Latin):
quo fere om̃s exgallia naues appellunt adoriente solem inferior admendie spectat. Hoc
ꝑtinet cucit̾ niłia passum quigẽta. Alteꝵ ũtit adyspaniã. atq occibentẽ solez. Qua ex
ꝑte est hybma dimidio munor ut existimat᷑ quã britaniã. S pari spatio trãsitris a
exgallia ẽ ĩbritania. Inhoc medio cursu est ĩsula que appllat᷑ moria. Conpłes p̾terra
ininores sb̾iecte insule existimant. Dequib insulsro nulli scripserũt dies ꝯtinuos.xxx.
septingetoꝵ miliu. Tertiu est ꝯtra septẽtriones. cui parti nulla est obiocta t̾ca. s eius
angulus lateris maxime adgerinania spectat. Hoc nulia passuu octingẽta ĩlongi¬
tudine esse existimat᷑. Ita onĩs insula ẽ incrrcuitu uicies centu miliu passuu.
Et hiis omibo longe sũt humanissimi qui cãtiu ĩcolũt que regio ẽ marituma omĩs

Expanded text:
quo fere omnes ex Gallia naves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat. Hoc quo fere omnes ex Gallia naves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat. Hoc pertinet circiter millia passuum quingenta. Alterum vergit ad Hispaniam atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam. In hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona: complures praeterea minores subiectae insulae existimantur, de quibus insulis nseptingentorum milium. Tertium est contra septentriones; cui parti nulla est obiecta terra, sed eius angulus lateris maxime ad Germaniam spectat. Hoc milia passuum octingenta in longitudinem esse existimatur. Ita omnis insula est in circuitu vicies centum milium passuum. Ex his omnibus longe sunt humanissimi qui Cantium incolunt, quae regio est maritima omnis,
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu ꝑ motibritam hũc totibello imꝑioq p̾fecetãt. Britanie ꝑs int̾ior abhiis ir¬
colitur quos natos inĩsula ip̃i memoria ꝓditu dicũt matitinia pars abhiis qui prede
acbelli ĩ ferendi causa exbelgis trafieruĩt qui omes fere hiis noĩb ciuitatu appellant̃.
quib orti exciuitatib eo ꝑuerierũt. Et bello illato ibi ꝑmaserũt. atq agros colere cepe¬
ñs. Honiu est ĩ finita młtitudo creberimaq hedifitia. fere gallicis cofiłia. Pecoꝵ ma¬
gnus nũs utunt᷑ aut here aut nũmo auteo. Aliis ferreis adcertũ pondus examinatis.
pronũmo. Lascit ibi plũbum album ĩmedit̾raneis regionibꝰ. Inmatitimis ferrum.
s eĩ exigua est copia. Aere utuntͣ m portato mat̾ĩa ciuꝰq gnis ut ingallia ẽ. p̾ter fagu
atq abietem. ł eporem et gallina ⁊ ansere gustare fas nõ putãt. Htñ alũt aninuuo¬

Expanded text:
adventu permoti Britanni hunc toti bello imperioque praefecerant. Britanniae pars interior ab eis inadventu permoti Britanni hunc toti bello imperioque praefecerant. Britanniae pars interior ab eis incolitur quos natos in insula ipsi memoria proditum dicunt, maritima pars ab eis, qui praedae ac belli inferendi causa ex Belgio transierunt qui omnes fere eis nominibus civitatum appellantur, quibus orti ex civitatibus eo pervenerunt et bello illato ibi permanserunt atque agros colere coeperunt. Hominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere Gallicis consimilia, pecorum magnus numerus. Vtuntur aut aere aut nummo aureo aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo. Nascitur ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis ferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque generis ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gallinam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt animi vo
Abbreviated transcription (Latin):
tinẽti alios arcessi ĩlibet. Labie̾no sccibit ut ꝙ płimas posset hus legionib que sunt
aptit eus naues ĩstituat. Ip̾e ⁊ si res erat młte oꝑe ac laboris tam̃ comodissimu esse
statuit oit̃s naues sb̾duci. acu castris una munitõe ꝯiungi. Inhiis reb cis̾ dies.x.
cosuitus: ne nocturus quide tp̃ib adlabore militu intermissis. Subductis nauib
castrisq egregie inunitis easde copias quas ante p̾sidio nauib reliqd. Ip̃e eode un¬
de redierat ꝓficiscit᷑. Eocu uenisset maiores iamundoiꝙ uen lecies cors beitano coues¬
rãtis sũma impem belliq administrãdi co̾muni cõsilio ꝑmissa est casiellano.cuius
fines amaritimis cutatib flur̃i duudit. qd̾ appellat tamesis aman cirrit̾ milia pa¬
siui. l.xxx. Huic suꝑiore tp̃e cu reliquis ciuitatib cõtinẽtia bella int̾tesserãt. sed nr̃o

Expanded text:
ntinenti alios arcessi iubet; Labieno scribit, ut quam plurimas posset eis legionibus, quae sunt ntinenti alios arcessi iubet; Labieno scribit, ut quam plurimas posset eis legionibus, quae sunt apud eum, naves instituat. Ipse, etsi res erat multae operae ac laboris, tamen commodissimum esse statuit omnes naves subduci et cum castris una munitione coniungi. In his rebus circiter dies X consumit ne nocturnis quidem temporibus ad laborem militum intermissis. Subductis navibus castrisque egregie munitis easdem copias, quas ante, praesidio navibus reliquit: ipse eodem unde redierat proficiscitur. Eo cum venisset, maiores iam undique in eum locurant summa imperi bellique administrandi communi consilio permissa Cassivellauno, cuius fines a maritimis civitatibus flumen dividit, quod appellatur Tamesis, a mari circiter milia passuum LXXX. Huic superiore tempore cum reliquis civitatibus continentia bella intercesserant; sed nostro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ loci natura ignorabat: ⁊ qd̾ magna ꝑte diei cõsũpta muritoni castroꝵ tp̃s reliqui
uolebat. Post tadie eius diei mane taꝑtito milite equitesq ĩexpeditonẽ misit:⁊it
eos qui fugerat ꝑsequerẽtur. Hiis aliꝙͣtulu itineris ꝓgressis. cu iam ex̾miẽent.
inꝓspectu equites aquĩto atrio adcesare uenerũt. qui nuntiarẽt suꝑiote nocte maxi¬
ma cohorta tempestate ꝓpc om̃es naues afflictas atq nilitore deiectas ẽẽ. ꝙ neq an¬
cote funesq subsisterẽt. neq naute gubnatoresq inm tẽpestatis pati possent. Ita¬
q exeo ꝯtursuranũ magnu ẽẽ ĩcomodu acceptu. Hiis reb cognitis Cesar legio¬
nes equitatũq tenocari: atq initinere resistere ubet. Ip̃e ad nanes reu̾tit᷑. Sadero fe¬
re que exnuntiis lũsq cõgnonerat cora ꝓspicit. sic ut amissis cccit. xl. naurib. peli¬
que tam reficiposse magno negotio inderent. Itaq ex legionib fabros deligie ⁊ exc̃o¬

Expanded text:
uram ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat. Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerentur. His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent in prospectu, equites a Quinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope omnes naves adflictas atque in litore eiectas esse, quod neque ancorae funesque subsisterent, neque nautae gubernatoresque vim tempestatis pati possent; itaque ex eo concursu navium magnum esse incommodum acceptum. His rebus cognitis Caesar legiones equitatumque revocari atque in itinere resistere iubet, ipse ad naves revertitur; eadem fere quae ex nuntiis litterisque cognoverat coram perspicit, sic ut amissis circiter XL navibus reliquae tamen refici posse magno negotio viderentur. Itaque ex legionibus fabros deligit et ex co
Abbreviated transcription (Latin):
se cu ducẽtis obsidib uenux iussit. Hiis abductis ĩhiis filio ꝓpinquisq eĩ om̃ib quos noĩa

Expanded text:
se cum CC obsidibus venire iussit. His adductis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quose cum CC obsidibus venire iussit. His adductis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
adducti. ⁊ adueritu nr̃i exercitꝰ ꝑterriti ad cesare uenerũt: ⁊ desius pͥuatĩ reb ab eopetẽ cepe
rũt. qũ ciuitati cõsulẽ nõ posset. ueritus ne ab hoĩb desereret᷑ indutiomaruis legatos ar ce¬
sare mictit sese iocuro absius discede̾ ac aden uenure noluisse. quo facilius ciuitate ĩ offõ con¬
tineret. neonũs nobilitatis discessu plebs ꝑꝑ ĩ priroẽtia laberetur. Itaq c̃e ciuitatẽ in sua pote¬
state. seq sicesar ꝑmictẽt adeu ĩcastra uentuꝵ suas ciuitatesq fortunas eĩ fidciꝑmssurũ
Cesar ⁊ si ĩtelligebat quade causa ea dicerẽtur: queq  bes ab ĩstituto cõsilio deterrẽt: tam̾ ne
estatez intreueris cõsumẽ cogeret᷑ om̃ib adbritanicu bellu rebꝰ ꝯꝑatis indutiomaru ad

Expanded text:
adducti et adventu nadducti et adventu n desereretur Indutiomarus legatos ad Caesarem mittit: sese idcirco ab suis discedere atque ad eum venire noluisse, quo facilius civitatem in officio contineret, ne omnis nobilitatis discessu plebs propter imprudentiam laberetur: itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum. Caesar, etsi intellegebat qua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treveris consumere cogeretur omnibus ad Britannicum bellum rebus comparatis, Indutiomarum ad
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ equitib. decc. ĩ fines treueroꝵ ꝓficiscit᷑. ꝙ hii neq adcõcilia ueniebãt req imꝑio parebarit:
germanosq trãs renanos sollicitare dicebant᷑. Hoc ciuitas longe płimu tocĩgallie equitat̃
ualet: magnasq ħt copias peditu: thenũq ut supͣ demostramim̃ tãgit. Incaciuitate duo
ris legionũq aduẽtu cogrutu est adeu uenit. se suosq om̃s moffitio futuros. neq ab a¬
micicia ppłi Ro. defecturos cõfirmauit. queq ĩtreueris gererit᷑ ostendit. Atq ĩdutiomarus
equitatu peditatũq cogẽ hiisq que ꝑetate ĩarmis ec̃ nõ poterãt insilua arduẽnia ab¬
ditis que ingẽti magͥtudĩe ꝑmedios fines treueroꝵ aflumĩe rheno ad initiũ remoꝵ ꝑtinet bel¬
lu parare instituit. S postea ꝙͣ nõ nulli pͥncipes ea excirutate ꝯ famihantate cĩgentoris

Expanded text:
fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanosque Transrhenanos sollicitare dicebantur. Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasque habet copias peditum Rhenumque, ut supra demonstravimus, tangit. In ea civitate duo ris legionumque adventu cognitum est, ad eum venit, se suosque omnes in officio futuros neque ab amicitia populi Romani defecturos confirmavit quaeque in Treveris gererentur ostendit. At Indutiomarus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per aetatem in armis esse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios fines Treverorum a flumine Rheno ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit. Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate et familiaritate Cingetorigis
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰde ĩuiriis satisfacere. Percepta orone eoꝵ Cesar obsides imꝑat: eosq adcerta diem
adduci uibet nisi ita fecent se se hello ciuitate ꝑsecutuꝵ demostrat. Hus addie adduc¬
tis ut imꝑauerat: arbitros intracintates dat qui lite extimẽt penãq ꝯstituãt. Hus
cõfectis reb cõueritibq ꝑactis inciteriorẽ gallia ren̾tit᷑. atq inde adex̾citu ꝓficiscitur
circit᷑ sexceritas eĩgnus cuĩ sup̃ demostrauim̃ naues. ⁊ longas .xxuiii. ĩuenit ĩstructas ne¬
q multu abee̾ abeo quĩ pancis dieb deduci possũt. Collaudatis militib atq hiis qui
negotio p̾fuerãt: go fier uelit ostendit: atq om̃s ad portumitiu cõuenixe iubet. Quo ex
portu comodissimũ ibritara traiectu esse gͦnouerat. curit̾ nuliu passuu .xxx. trans¬
ruissu acõtinẽti. Hiuc rei qd̃ satis ẽẽ uisu ẽ mlitib relinqo. Ip̾e cu legionib expeditis in

Expanded text:
de iniuriis satisfacere. Accepta oratione eorum Caesar obsides imperat eosque ad certam diem adduci iubet; nisi ita fecerint, sese bello civitatem persecuturum demonstrat. Eis ad diem adductis, ut imperaverat, arbitros inter civitates dat qui litem aestiment poenamque constituant. His confectis rebus conventibusque peractis, in citeriorem Galliam revertitcirciter sescentas eius generis cuius supra demonstravimus naves et longas XXVIII invenit instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint. Collaudatis militibus atque eis qui negotio praefuerant, quid fieri velit ostendit atque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a continent
Abbreviated transcription (Latin):
liquebat: ⁊ p̃sidio nauib quĩtu atitu p̾fecit. Ip̾e uõ noctu ꝓgressus ttrilia passum cir¬
citer .xii. hostiu copias cõspicatus est. Illi equitatu atq essedis aoflum̃ ꝓgressi exloco
supiore nr̃os ꝓhibere ⁊ p̾liu cõmictere ceperũt. Repulsi ab equitatu se insilnas abdide¬
ruurit. locum nacti egregie ⁊ natura ⁊oꝑe munitu. que domestici belli ut iudebantur
cã iamante p̃paranerat. Nam crebris arborib succisis om̃s introytus erãt p̾clusi.
Ip̃i exsilius rarꝓpugnaba̾t: nr̃os q ĩtra mimitões ĩgredi ꝓhibeba̾t. At milites legio

Expanded text:
linquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum cirlinquebat, et praesidio navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque essedis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohibere et proelium committere coeperunt. Repulsi ab equitatu se in silvas abdiderunt, locum nacti egregie et natura et opere munitum, quem domestici belli, ut videbantur, causa iam ante praeparaverant; nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi. Ipsi ex silvis rari propugnabant nostrosque intra munitiones ingredi prohibebant
Abbreviated transcription (Latin):
tu uirtus laudãda qui uetoriis granibq nauigus rõ int̾iisso remgãdi labore longar
nauiu cursu adequatũt. Accessu ẽ adbritania om̃ib reb meridiano fere fp̃e. neq ĩ eo
loco hostis ẽ inisus. S ut postea Cesar excaptinis cognouit: cu magne manꝰ coꝯuenissent.
młtitudĩe nauiũ ꝑterute. que cũ priblitis pͥuatisq. quas siquisq cõmodi fecerat ãplĩ
otingẽte utio erãt uise tp̃e. alitore discesserãt ac se ĩsuꝑiora loca abdiderãt. Cesar ex̾citu expo¬
sito. ⁊ loco castas ydoneo capto. uhi excaptiuis cognouit: quo ĩloco hostiz copie cõsedissent
cohortib decẽ ad mare relictos ⁊equitib trerentis qui p̃sioio nanib ẽẽnt. detcia ugilia ad
hostes ꝯtendit coniiñuentus naues ꝙ ĩlitore molliatq aꝑto deligatas abancora re

Expanded text:
tum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum tum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus meridiano fere tempore, neque in eo loco hostis est visus; sed, ut postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent, multitudine navium perterritae, quae cum annotinis privatisque quas sui quisque commodi fecerat amplius octingentae uno erant visae tempore, a litore discesserant ac se in superiora loca abdiderant. Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis cognovit quo in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus
Abbreviated transcription (Latin):
b heduoꝵ acastris ĩsciente Cesare domũ discexe cepit. Qua renuĩciata Cesar int̾missa ꝓfecti¬
cẽ atq omĩib reb post positis magnã ꝑte equitatus adeu ĩseq̾ndu nuctit rettahiq impe¬
rat. suu fatiat neq pareat. int̾fici i ubet. Nichil hũc se absente ꝓsaro factior arbitratus
qui p̃sentis imꝑiu neglexisset. Ille eñ reuocatus resistere: ac semanu defendẽ suoꝵq fidei
ĩ plotare cepir. spe clamitãs libeꝵ se libereq ẽẽ citatis. Illiut erat ĩpatu cirtũsistũt hoĩem
atq int̾fitũt. It equites heomi adcesare oñs reu̾turit᷑. Hiis reb gestis. Labieno ĩꝯtinente
circit᷑ nocte uento int̾misso cursu nõ teniuit: ⁊lonigĩ delatus estu ortaluce sb̾smnistrabrita¬
nia relicta cõspexit. Ou rursus cõrutatõe secutus remis ꝯtendit: ut ea ꝑtez insule
caperet: qua optimũ egressu suꝑiore estate cognouerat. Q. ua ĩre adinodu fuit mili¬

Expanded text:
sciente Caesare domum discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet, nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum se liberaeque esse civitatis. Illi, ut erat imperatum, circumsistunt hominem atque interficiunt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur. His rebus gestis, Labieno in continente circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat. Qua in re admodum fuit mili
Abbreviated transcription (Latin):
telligebat tu magͥ nt̾ ẽẽ arhitrabat᷑ eĩ auctoritatẽ int̾ suos ꝙͣ płimu ualere / cuĩta egregiã
insẽ uoliuitate pͥspexisset. Idtulit fc̃umn grauit indritiomarus suargt̃a int̾ suos nin̾uii et
qui iam añmimico ĩtios animo fuisset. Multo grauius hoc dolore exarsit. Hiis reb costitutĩ
cesaradportu itiũ cu legionib ꝑuenit. Ibi cognoscit.lx. naues que ĩ belgis fc̃e erant
adnanigãdu atq om̃ib reb ĩstructas ĩuenit. Eode equitatus tocĩ gallie ꝯuei̾t nũo
miliu quatuor pͥncipesq exom̃b ciuitatib. Ex quib ꝑ paucos quoꝵ ĩse fide ꝑspexe¬
rat relinquẽ ingallia ueliquos obsidum loco secu ducere decreuerat. ¶d̃cu ip̃e ab ee̾t mo¬
tu galli uẽbatur. Erat una cu cetens duzriorix heduus dequor iob̾ añdcm̃est. Hũc sccũ¬

Expanded text:
e arbitrabatur eius auctoritatem inter suos quam plurimum valere, cuius tam egregiam in se voluntatem perspexisset. Id tulit factum graviter Indutiomarus, suam gratiam inter suos minui, et, qui iam ante inimico in nos animo fuisset, multo gravius hoc dolore exarsit. His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit. Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, ad navigandum atque omnibus rebus instructas invenit. Eodem equitatus totius Galliae convenit, numero milium quattuor, principesque ex omnibus civitatibus. Ex quibus perpaucos, quorum in se fidem perspexerat, relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere decreverat, quod, cum ipse abesset, motum Galliae verebatur. Erat una cum ceteris Dumnorix Aeduus, de quo ante ab nobis dictu
Abbreviated transcription (Latin):
Omitio. Appio Claudio ꝯsulib discedens abhyberius Cesar inytaliã
ut quot annis facere cõsuerat legatis imꝑat quos legionib p̾fecerat
uti ꝙͣ płimas posse hueme naues hedificadas ueteresq reficiẽdas cura¬
rent. Caꝵ modu formaq demostrat adceleritate onerãdi sb̃ductoees¬
q paulo facit humiliores qua quib ĩnr̃o mariuti cõsueuimꝰ magͦ
portanda. paulo latiores qua quib ĩreliquis utim̃ marib. Has om̃s actuarias im¬
perat fieri. ꝙ adre multu humilitas adiunat. Ea que sũt adarmãdas naues: exys¬
paria portari iubet. Ip̃e ꝯuentib gallie citerioris ꝑactis millincu ꝓficiscit᷑. quod api¬
rastis finitimã ꝑtez ꝓuintie incursionib uastari andebat. Eocu uenisset ciuitatib
milites imꝑat certuq locu cõuenroe iubet. Quare nuntiata pirustis legatos ad¬

Expanded text:
omitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent. Earum modum formamque demonstrat. Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atqportandam paulo latiores quam quibus in reliquis utimur maribus. Has omnes actuarias imperat fieri, quam ad rem multum humilitas adiuvat. Ea quae sunt usui ad armandas naves ex Hispania apportari iubet. Ipse conventibus Galliae citerioris peractis in Illyricum proficiscitur, quod a Pirustis finitimam partem provinciae incursionibus vastari audiebat. Eo cum venisset, civitatibus milites imperat certumqu
Abbreviated transcription (Latin):
se ire uiderũt. impetu mõ ferre nõ potuerũt. ac pͥmo ꝯcursu ĩfugam ꝯiecti ꝓximas sil
paucis post dieb ciuitate recepit. Nam germaui qui auxilio ueniebãt ꝓcepta
treueroꝵ fuga sese doniu receperũt. Cu hiis ꝓpinqui ĩdutiomari qui defectoius
auctores fuerat comitati eos exciuitate excesẜant. cingetorigi que abiuitio ꝑnia̾sis¬
se ĩ offõ demostrauim pricipatus atq imꝑiu est traditum. ¶ Tesar postꝙ̃ exitie¬

Expanded text:
se ire viderunt, impetum modo ferre non potuerunt ac primo concursu in fugam cse ire viderunt, impetum modo ferre non potuerunt ac primo concursu in fugam cpaucis post diebus civitatem recepit. Nam Germani qui auxilio venerant, percepta Trebirorum fuga, sese domum contulerunt. Cum hiis Induciomari propinqui, qui defectionis auctores fuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cingetorigi, quem ab initio permansisse in officio demonstravimus, principatus atque imperium est traditum. Caesar ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte̾ritis romanis germanoꝵ auxiliu expectare. neq sua pati digͥtate ut tantis copiis
ta exigua manu p̾serti fugientẽ atq ĩ pedita adorin nõ audeãt. flum̃ trãsire. ⁊iniquo lo
co ꝯmictẽ p̾liu nõ dubitãt. que fore supplicat labien᷑ ut om̃s citra flim̃ eliceret. Eadem
usus simlatioe itireris placide ꝓgrediebat᷑. Tum p̾missis paulu ĩpedimẽtis atq intu¬
inulo quodã collocatis habetis inꝗd milites ꝙͣ petistis facultate hoste ĩpedito atq iniquo
loco tenctis. p̾state nob̾ eãde ducib uirtute. ꝙͣ sepe nũo ntꝑatorͥ p̾stitistis atq illu ad¬
turinis p̾sidio ad impedim̾ta demissis. ueliquos equites adlatera disponit: celerit᷑ ñi
clamore sblato pila ĩ hostes ĩmictũt. illi ubi p̃t̾ sp̾e quos fugere credebãt ĩfestis signis a

Expanded text:
perterritis Romanis, Germanos expectare, neque suam pati dignitatem, ut tantis copiis perterritis Romanis, Germanos expectare, neque suam pati dignitatem, ut tantis copiis tam exiguam manum praesertim fugientem atque impeditam adoriri non audeant. Flumen transire et in loicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatione itineris placide progrediebatur. Tum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis: praestate eandem nobis ducibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque illum adturmis praesidio ad impedimenta dimissis reliquos equites ad latera disponit. Celeriter nostri clamore sublato pila in hostes immittunt. Illi, ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad
Abbreviated transcription (Latin):
L abien hostiũ cõgnito ꝯsilio sperans temeritate eoꝵ fore aliquã dimicãdi facultatem.
ꝓficiscitur. ⁊ nulle passuu int̾nisso spatio castra ꝯmurut. Erat int̾labienu atq
oste
propĩquare dicant᷑. se se suas ex̃citus q fortunas ĩdubiũ nõ deuocatutu. Celerit᷑ adhostẽ¬
deferent᷑. ut ex magno galloꝵ equitũ nũo. nõ nullos gallos gallicis reb fauere natura
cogebat. Labienus noctu tribuns ntilitũ pͥnusq ordinib ꝯuocatis ꝗd sui sit cõsilii ꝓponit.
tudo castra moueri iubet. Hiis reb fuge sirulez ꝓfoctione efficit. Hec quoq pͣeͣxplorato¬
res aũ luce ĩtãta ꝓpinquitate castroꝵ ad hostes deferẽtur. dix agm̃ nouissimũ ex̃ nunit
ones ꝓcesserat. cu gallici hortati int̾ se ne seꝑata p̾dam ex manib duncte̾nt lõgu esse

Expanded text:
Labienus, cognito hostium consilio, sperans temeritate eorum aliquam fore dimicandi facultatem, Labienus, cognito hostium consilio, sperans temeritate eorum aliquam fore dimicandi facultatem, proficiscitur et mille passuum intermisso spatio castra communit. Erat inter Labienum atque hostem propinquare dicantur, sese suas exercitusque fortunas in dubium non devocaturum et postedeferuntur, ut ex magno Gallorum equitum numero nonnullos Gallicis rebus favere natura cogebat. Labienus noctu tribunis militum primisque ordinibus convocatis, quid sui sit consili proponit tudo castra moveri iubet. His rebus fugae similem profectionem effecit. Haec quoque per exploratores ante lucem in tanta propinquitateiones processerat, cum Galli cohortati inter se, ne speratam praedam ex manibus dimitterent; longum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
celerit̾q effectis pontib adit criꝑtito. hedifitia uicosq ĩcendit. magno pecoris atq hoĩum
nũo potit᷑. Quib reb coacti menapi legatos adeu pacis petertoe c̃a mictũt. Ie obsidi¬
bus acceptis hostiũ se h̾ituꝵ nũo cõfirmat: si aut ambiorige: aut eĩ legatos finib suis re¬
cepisserit. Hiis cõfirmatis reb cõmun atrebatẽcu equitatu custodis loco ĩmenapiis rełi¬
quid. ip̃e intreueros ꝓficiscit᷑. Dum hec acesare gerunt᷑ treueri magnuis coactis peditatu
equitatusq copiis labienũ cu una legione que ĩeoꝵ finib hyemauerat adhorin para¬
bant. Ianiq abeo nõ longnĩ bidui uia aberãt. cu duces uenisse legiones misso Cesaris
cõgnoscũt. positis castris amilib passuu.x. auxilia germanoꝵ expectare cõstituñt.

Expanded text:
celeriterque effectis pontibus adit tripertito, aedificia vicosque incendit, magno pecoris atque hominum celeriterque effectis pontibus adit tripertito, aedificia vicosque incendit, magno pecoris atque hominum numero potitur. Quibus rebus coacti Menapii legatos ad eum pacis petendae causa mittunt. Ille obsidibus acceptis hostium se habiturum numero confirmat, si aut Ambiorigem aut eius legatos finibus suis recepissent. His confirmatis rebus Commium Atrebatem cum equitatu custodis loco in Menapiis relinquit; ipse in Treveros proficiscitur. Dum haec a Caesare geruntur, Treveri magnis coactis peditatus equitatusque copiis Labienum cum una legione, quae in eorum finibus hiemaverat, adoriri parabant. Iamque ab eo non longius bidui via aberant, cum duas vecognoscunt. Positis castris a milibus passuum 15, auxilia Germanorum expectare constituunt.
Abbreviated transcription (Latin):
crrcũspitiebat. Erant menapii ꝓpinqui qui eburoꝵ finib ꝑꝑetius paludib silusq
muniti. qui unui exgallia de pace ad Cesare legatos nũꝙͣ miẜant cuhiis ẽẽ hospitum
ambiorigi sciebat. Itez ꝑtreueros uenisse germanos ĩ amicicia agnouerat. Hec prĩ illi
detrahenda auxilia existimabat. ꝙͣ ip̃m bellu lacesseret. nedesꝑata salute. aut seĩmena¬
pios abderet: aut cu trãs renarus ꝯgredi cogẽtur. Hoc mito cõsilio tocĩ ex̾citus impedut̾ita
ad labienu ĩtreueros mictit. ducesq legionis adeu ꝓficisci iubet. ip̃e cu legionibꝰ expediti
quĩq ĩmenapios ꝓficiscitur. Illi nulla coacta manu locip̾sidio freti. ĩ siluas paludesq cõ¬
fuguĩt suaq code cõferũt. Cesar ꝑtitis copiis cugallo fabio legato. ⁊oꝰ. crassoquestore.

Expanded text:
circumspiciebat. Erant Menapii propinqui Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque circumspiciebat. Erant Menapii propinqui Eburonum finibus, perpetuis paludibus silvisque muniti, qui uni ex Gallia de pace ad Caesarem legatos numquam miserant. Cum his esse hospitium Ambiorigi sciebat; item per Treveros venisse Germanis in amicitiam cognoverat. Haec prius illi detrahenda auxilia existimabat quam ipsum bello lacesseret, ne desperata salute aut se in Menapios abderet aut cum Transrhenanis congredi cogeretur. Hoc inito consilio totius exercitus impedimenta ad Labienum in Treveros mittit duasque legiones ad eum proficisci iubet; ipse cum legionibus expeditis quinque in Menapios proficiscitur. Illi nulla coacta manu loci praesidio freti in silvas paludesque confugiunt suaque eodem conferunt. Caesar partitis copiis cum Gaio Fabio legato et Marco Crasso quaestore
Abbreviated transcription (Latin):
de p̃candi cã abcesare mictũt adeu ꝑheduos. quoꝵ antiquit̾ erat ĩfide auitas libent᷑ C e¬
sar petentib hedus dat uenia. excusatõe q accipit. ꝙ estiuu tp̃s nstatis belli nõ questi¬
onis ẽe arbitrat᷑. obsidib impatis centũ. hos hedius custodiẽtos tradit. eode: carinites lega¬
tos obsidesq mnictũt usi de p̾catorib tenus quoꝵ erãt inclientela. eade ferũt respõsa. per¬
agit cõsiliu Cesar equitesq imꝑat ciuitatib. hac ꝑte gallie pacata totus ⁊mẽte et aĩmo i
bellum treueroꝵ ⁊ ambiorigis insistit. Cauarinu cu equitatu senonũ secu ꝓficisci ubet:
requis aut ex huiꝰ iracundia. aut exeo qd meruerat odio ciuitatis motus existat. Hiis reb
cõstitutis qd̃ ꝓ explorato hebat ambiorigẽ p̾lio nõ esse certaturu. Reliqua eius ꝯsilia aĩo

Expanded text:
deprecandi causa ad Caesarem mittunt: adeunt per Aeduos, quorum antiquitus erat in fide civitas. Libenter Caedeprecandi causa ad Caesarem mittunt: adeunt per Aeduos, quorum antiquitus erat in fide civitas. Libenter Caesar petentibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, quod aestivum tempus instantis belli, non quaestionis esse arbitrabatur. Obsidibus imperatis centum hos Aeduis custodiendos tradit. Eodem Carnutes legatos obsidesque mittunt usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: eadem ferunt responsa. Peragit concilium Caesar equitesque imperat civitatibus. Hac parte Galliae pacata totus et mente et animo in bellum Treverorum et Ambiorigis insistit. Cavarinum cum equitatu Senonum secum proficisci iubet, ne quis aut ex huius iracundia aut ex eo, quod meruerat, odio civitatis motus exsistat. His rebus constitutis, quod pro explorato habebat Ambiorigem proelio non esse concertaturum, reliqua eius consilia animo
Abbreviated transcription (Latin):
fugete possent magno petoris atq hoĩu nũo capto atq ca p̃da militib ꝯcessa uastatisꝙ
agais ĩ deditionẽ uenire atq sibi obsides dare coegit. Eo celerit̾ cofecto negotio rursus ĩ
hxbnia legiones reduxit. Concilio gallie pͥmouere ut i̾stituerat ĩdco. cu reliqui p̾ter
senones catrutes treueisq uenissẽt. mitiũ belli ac defectoĩs hoc ẽẽ arbitratꝰ: nt oĩa
post ponẽ uderet᷑. ꝯcilu lutecia pariseoꝵ tcaffert. cõfines erãt ĩsenonib ciuitateq
pctru memoria ꝯuĩxerãt. s ab hoc ꝯcilio affiusse existunabant᷑. Hac re ꝓsuggestu ꝓ¬
nuntiata eode die cu legionib ĩ senones ꝓficiscit᷑. magnisq itinerib eoꝑuenit. Cog¬
nito eĩ aduentiratico qui pͥnceps eĩ cõsilii fuerat iubet inoppida młtitudĩe ꝯuenire cõ¬
nantib pͥusꝙͣ ideffici posset adẽẽ romanos nnitiat᷑ necessano surĩa desistũt: legatosq

Expanded text:
um numero capto atque ea praeda militibus concessa vastatisque agris in deditionem venire atque obsides sibi dare coegit. Eo celeriter confecto negotio rursus in hiberna legiones reduxit. Concilio Galliae primo vere, ut instituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnutes Treverosque venissent, initium belli ac defectionis hoc esse arbitratus, ut omnia postponere videretur, concilium Lutetiam Parisiorum transfert. Confines epatrum memoria coniunxerant, sed ab hoc consilio afuisse existimabantur. Hac re pro suggestu pronuntiata eodem die cum legionibus in Senones proficiscitur magnisque itineribus eo pervenit. Cognito eius adventu Acco, qui princeps eius consili fuerat, iubet in oppida multitudinem convenire. Conantibus, priusquam id effici posset, adesse Romanos nuntiatur. Necessario sententia desistunt legatosque
Abbreviated transcription (Latin):
sarxꝰ regnu ciritatis defer. N. uod dictu hedui grauit̾ fercbãt. neq recusãdi aut
de precandi c̾a legatos ad cesare mictere auoeba̾t. Io factu exsius hospitib Cęsar cog¬
nouerat. Ille omtib pͥmo precibꝰ petere ꝯterdit: ut ingallia relinq̃ret᷑ parti qd̃ insuet
nauigãdimaretimiẽt: ꝑtim qd̃ religionib ĩ pediri sesediceret. Postea quã ⁊ dobstinate.
sibi nogari nidit onũ spe ĩ petrãdi adempta pͥncipes gallie sollicitare reuocare singlos hor¬
tariq cepit uti incõti^ emanerẽt metu t̾ritate nosine ca fieri ut gallia om̃i nobilitate
nia traductos necaret. fidem reliquis int̾ponere. ius uirãdu posce̾ ut qd̃ eẽt exusugallie
intellexissẽt cõmuni cõsilio adinuistrarẽt. Hec acõpłib adsesare deferebant᷑. Qua re cogͥ

Expanded text:
sare regnum civitatis deferri; quod dictum Aedui graviter ferebant, neque recusandi aut deprecandi causa legatos ad Caesarem mittere audebant. Id factum ex suis hospitibus Caesar cognoverat. Ille omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi mare timeret, partim quod religionibus impediri sese diceret. Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sollicitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti remanerent; metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate s in Britanniam traductos necaret; fidem reliquis interponere, iusiurandum poscere, ut quod esse ex usu Galliae intellexissent communi consilio adminis
Abbreviated transcription (Latin):
roboris duob preliis duracis ĩteriit. Hcu dixisset iurauit se nͥ uictorẽ incastra nõ
reu̾suꝵ. Reliquos ut ide facerẽt hortat᷑ est. Hoc laudans Põpeiꝰ ide iurauit. Nec
uõ exreliquis fuit quisꝙͣ qui uirare duhitaret. He cũ fc̾a sũt ĩ ꝯsilio magna spe

Expanded text:
roboris, duobus proeliis Dyrrachinis interiit. haec cum dixisset, iuravit se nisi victorem in castra non roboris, duobus proeliis Dyrrachinis interiit. haec cum dixisset, iuravit se nisi victorem in castra non reversurum, reliquosque ut idem facerent hortatus est. hoc laudans Pompeius idem iuravit; nec vero ex reliquis fuit quisquam qui iurare dubitaret. haec cum facta sunt in consilio, magna spe