comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rẽt sed et ĩ senata ẽẽ ꝓhiberẽt. Cotu magistratu deponere
cogit. Coniuctolitauẽ ꝗ ꝑ sacerdotes more ciuitatis int̾missis
nagistratib esset creatus potestate obtinere iussit. ho
ilsent p̃mia ab se deuicta gallia expectarẽt eꝗtatũꝙ oẽ
et pedifatu milia .x. sibi celerit̾ mittẽrẽt: quȩ ĩ p̃siduis rei
frum̃tariȩ cã disponeret. Ex̾citu ĩ duas partes diuisit. uiͦi. le¬
giones ĩ senones parisiosq Labieno ducẽdas dedit . Ul. ipse
in aruernos ad oppidu gergorua setũdus flum̃ elauer duxit.
eꝗtatus partẽ illi attribuit. parte sibi reliꝗt. Qua re cognita
Uercĩgetorix oĩb interruptis eius fluminis põtib: ab altera
fluminis parte iter fate̾ cepit. Cu uterꝙ utrĩq exisset ex¬
citus ĩ cõspectu fereq e regiõe castra ponebãt dispositis
exploratorib necubi estecto põte romani copias traduterẽt.
Erat ĩ magnis Caesaris difficultatib res ne maiore estatis p̾te

Expanded text:
rent, sed etiam in senatu esse prohiberent, Cotum imperium deponere coegit, Convictolitavem, qui per sacerdotes more civitatis intermissis magistratibus esset creatus, potestatem obtinere iussit. Hocissent praemia ab se devicta Gallia exspectarent equitatumque omnem et peditum milia decem sibi celeriter mitterent, quae in praesidiis rei frumentariae causa disponeret, exercitum in duas partes divisit: quattuor legiones in Senones Parisiosque Labieno ducendas dedit, sex ipse in Arvernos ad oppidum Gergoviam secundum flumen Elaver duxit; equitatus partem illi attribuit, partem sibi reliquit. Qua re cognita Vercingetorix omnibus interruptis eius fluminis pontibus ab altera fluminis parte iter facere coepit. Cum uterque utrimque exisset exercitus, in conspectu fereque e regione castris castra ponebant dispositis exploratoribus, necubi effecto ponte Romani copias traducerent. Erat in magnis Caesaris difficultatibus res, ne maiorem aestatis partem
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ ipsu hõie sumȩ potẽtie & magne cognatioĩs: cuus
frater ualeciacus ꝓxĩo año eũde magistratu gesserit: ciui¬
tate ẽẽ om̃e ĩ armis diuisu senatu. duuisu populu:
suas cuiusq eorꝵ clic̃telas: ꝙ si diutiui alat᷑ cõtrou̾sia fore
uti pars cu ciuitatis parte cõfligat. id ne accidat positũ
ĩ eius diligẽtia atq auetoritate. Casar & si bello atꝙ hoste
discedere detrimẽtosu ẽẽ existimabat. tñ nõ ignoras quãta
ex dissensiõib incõmoda oriri cõsuellent. ne tãta et tam

Expanded text:
sum hominem summae potentiae et magnae cognationis, cuius frater Valetiacus proximo anno eundem magistratum gesserit. Civitatem esse omnem in armis; divisum senatum, divisum populum, suas cuiusque eorum clientelas. Quod si diutius alatur controversia, fore uti pars cum parte civitatis confligat. Id ne accidat, positum in eius diligentia atque auctoritate. Caesar, etsi a bello atque hoste discedere detrimentosum esse existimabat, tamen non ignorans quanta ex dissensionibus incommoda oriri consuessent, ne tanta et tam
Abbreviated transcription (Latin):
dentia biturigu & nimia obserruẽtia reliqͦꝵt uti hoc ĩcõmodũ
recipẽt. Id tñ se celeritꝰ maurib cõmidis ianatuꝵ. Na
quȩ ab reliꝗi galui cuutatus diisentirãt has iua nugẽtia
adiũctuꝵ atꝙ unũ cõsiliu totius gallię effectuꝵ cuiui¬

Expanded text:
dentia Biturigum et nimia obsequentia reliquorum uti hoc incommodum dentia Biturigum et nimia obsequentia reliquorum uti hoc incommodum acciperetur; id tamen se celeriter maioribus commodis sanaturum. Nam quae ab reliquis Gallis civitates dissentirent, has sua diligentia adiu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ inf̾antib peꝑcerũt. Deniq ex om̃i nũo ꝗ fut circit̾ miliu¬
.xl. iux. dcce. qui pͥmo clamore audito se ex oppido eicerut
incolumes ad Uercĩgetorige ꝑuenẽrũt. Quos ille multa ia
nocte silẽtio ex fuga excapit. ueritus ne qua ĩ castris ex eorꝑ
cõcursu & miericordia uulgi seditio erret᷑: & ꝓcul ĩ iua dis¬
positis familarib sius pͥncipibꝙ cuutatu disparãdos ddecducẽ¬
dosq ad suis curar& quȩ ciuq cuutati pari caitroꝵ al initio
obuenerat. Postero die tõcilio cõuotato cõsolitus cohortatuiꝙ
ẽ. ne se admedu aĩo dimitterẽt ne ꝑturbarẽt᷑ in cõmodo
nõ uirtute neꝙ ane uicise romanos: sed artitĩcio quodam
õẽs secũdos reꝵ ꝓuẽtui expectẽt sihi nũꝗͣ placiuise auar¬
icu defendi. cus rei testes ip̃os haber&: seo factu impru¬

Expanded text:
non infantibus pepercerunt. Denique ex omni numero, qui fuit circiter miliunon infantibus pepercerunt. Denique ex omni numero, qui fuit circiter miliuXL, vix DCCC, qui primo clamore audito se ex oppido eiecerunt, incolumes ad Vercingetorigem pervenerunt. Quos ille multa iam nocte silentio ex fuga excepit, veritus ne qua in castris ex eorum concursu et misericordia vulgi seditio oreretur, ut procul in via dispositis familiaribus suis principibusque civitatum disparandos deducendosque ad suos curaret, quae cuique civitati pars castrorum ab initio obvenerat. Postero die concilio convocato consolatus cohortatusque est ne se admodum animo demitterent, ne perturbarentur incommodo; non virtute neque in acie vicisse Romanos, sed artificio quodam omnes secundos rerum proventus exspectent. Sibi numquam placuisse Avaricum defendi, cuius rei testes ipsos haberet; sed factum impru
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sum̃o ꝑiculo timor misericordia nõ recipit. cõclamare et signi¬
ficare de fuga romanis ceꝑut: quo timore ꝑterriti galli: ne ab
eꝗtatu romanor uix p̃occuparẽt᷑ cõsilio destiterũt. Postero die
C&sar promota turri. perfectisꝙ oꝑib quȩ̨ facere instituerat
tratus est ꝙ paulo incautius custodias ĩ muro dispositas uidebat:
suosq langiudius ĩ oꝑe uersari uissit: & quid fieri uellet ostendit.
euolauerũt muꝵꝙ celeriter complẽrũt. Hostes re noua ꝑter¬
riti. mu̾õ turribꝙ deiecti. ĩ foro ac locis patẽtiorib cuneatim cõ¬
stiterũt hoc aĩo ut si qua ex parte obiua cõtra ueniret᷑ acie ins¬
tructa depugnarẽt. Ubi nemĩe ĩ ęquu locu sese dimittere sed
toto undi muro circũ tundi uiderũt. ueriti ne oĩo spes fuge tol¬
let᷑. abiectis armis ultimas oppidi partes cõtinẽti impetu petiuerũt.
parsq ibi cũ angusto exitu portaꝵ se ipsi p̃merẽt. amilitib pars ix

Expanded text:
in summo periculo timor misericordiam non recipit, conclamare et significare de fuga Romanis coeperunt. Quo timore perterriti Galli, ne ab equitatu Romanorum viae praeoccuparentur, consilio destiterunt. Postero die Caesar promota turri perfectisque operibus quae facere instituerat, tatem arbitratus est, quod paulo incautius custodias in muro dispositas videbat, suosque languidius in opere versari iussit et quid fieri vellet ostendit. evolaverunt murumque celeriter compleverunt. Hostes re nova perterriti muro turribusque deiecti in foro ac locis patentioribus cuneatim constiterunt, hoc animo ut si qua ex parte obviam contra veniretur acie instructa depugnarent. Vbi neminem in aequum locum sese demittere, sed toto undique muro circumfundi viderunt, veriti ne omnino spes fugae tolleretur, abiectis armis ultimas oppidi partes continenti impetu petiverunt, parsque ibi, cum angusto exitu portarum se ipsi premerent, a militibus, pars iam
Abbreviated transcription (Latin):
fade rõe ietu storpiõis exanimato alteri successit tertuiss et tertio
qͣrtus. Nec pͥui ille ẽ a ꝓpiignatorib uacuus relictus locus ꝗͣ res¬
tincto aggere. atꝙ om̃i ea parte siotis hostib tinis ẽ pugnãdi factus.
Om̃ia exꝑti galli ꝙ res nulla suceesserat: poster die cõsiliui ceꝑũt ex
oppido ꝓfugere hortãte & iubẽte uercĩgentorige. Id silẽtio noctis
conati: nõ magna iactura suort sese effecturos sꝑabãt. ꝑꝑea ꝙ neqꝙ
longe ab oppido castra uercĩgetorigis aberãt. & palus quę ꝑpetua
intercedebat: romanos ad insequẽdu tardabat. Laq hoc fatere
noctu apparabãt. cu matresfamilie repẽte ĩ publicu ꝓcurrũt flẽtesq
piecte ad pedes suoꝵ oib p̃cib petierũt: ne se & cõmũes liberos¬

Expanded text:
eadem ratione ictu scorpionis exanimato alteri successit tertius et tertio eadem ratione ictu scorpionis exanimato alteri successit tertius et tertio quartus, nec prius ille est a propugnatoribus vacuus relictus locus quam restincto aggere atque omni ex parte summotis hostibus finis est pugnandi factus. Omnia experti Galli, quod res nulla successerat, postero die consilium ceperunt ex oppido profugere hortante et iubente Vercingetorige. Id silentio noctis conati non magna iactura suorum sese effecturos sperabant, propterea quod neque longe ab oppido castra Vercingetorigis aberant, et palus, quae perpetua intercedebat, Romanos ad insequendum tardabat. Iamque hoc facere noctu apparabant, cum matres familiae repente in publicum procurrerunt flentesque proiectae ad pedes suorum omnib
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃rib ĩ oꝑe erãt. celeriter factu ẽ ut alii eruptioib re¬
sisterẽt. alii turres reducerẽt: aggerẽꝙ int̾scĩderẽt: om̃is
uͦ ex castris m̃ltitudo ad exstĩguẽdu cõcurrer&. Cu ĩ oĩbus
locis cõsumpta ia reliꝗͣ parte noctis pugnaret᷑: semꝑq hostib
spes uictoriȩ redintegraret᷑: eo magis ꝙ deustos pluteos turriu:
uidebant: nec facile adire aꝑtos ad auxiliandus aĩad u̾tebãt. sẽꝑꝙ
ipsi recẽtes defessis suctederẽt. õesq galliȩ salute ĩ illo uestigio tp̃ris
posita arbitrarẽt᷑. accidit inspectantib nobis: quod dignu memoria
uisli p̃t̾mittẽdu nõ existimauimus. Quida añ porta oppidi ga¬
llus ꝑ manus seui ac picis traditas glebas ĩ igne ꝓiciebat. e regi
one turris scorpiõe ab latere dextro traiectus exanimatusq cõcidit.
hũc ex ꝓxĩs unus ucẽte trãsgressũs. eode illo munere sungebatur.

Expanded text:
t in opere, celeriter factum est, ut alii eruptionibus resisterent, alii turres reducerent aggeremque interscinderent, omnis vero ex castris multitudo ad restinguendum concurreret. Cum in omnibus locis consumpta iam reliqua parte noctis pugnaretur, semperque hostibus spes victoriae redintegraretur, eo magis, quod deustos pluteos turrium videbant nec facile adire apertos ad auxiliandum animadvertebant, semperque ipsi recentes defessis succederent omnemque Galliae salutem in illo vestigio temporis positam arbitrarentur, accidit inspectantibus nobis quod dignum memoria visum praetereundum non existimavimus. Quidam ante portam oppidi Gallus per manus sebi ac picis traditas glebas in ignem e regione turris proiciebat: scorpione ab latere dextro traiectus exanimatusque concidit. Hunc ex proximis unus iacentem transgressus eodem illo munere fungebatur;
Abbreviated transcription (Latin):
cã impetrari ut castra munire instituerẽt. quo facilius ho¬
stiu repẽtines impetui iustinerẽt. fuit hec or̃o nõ ing¬
rata gallu & maxime ꝙ ip̃e ũo nõ deficerat tãto accepto
incõmodo nic mnoctultu ab cuderat. & cõipectu młtitudis
fugerat plusq aĩa p̃iudere et p̃sentire uidebat᷑ ꝗͣ re¬

Expanded text:
castra munire instituerent, quo facilius repentinos hostium impetus sustinerent. Fuit haec oratio non ingrata Gallis, et maxime, quod ipse animo non defecerat tanto accepto incommodo neque se in occultum abdiderat et conspectum multitudinis fugerat; plusque animo providere et praesentire e
Abbreviated transcription (Latin):
plerũꝙ introrsus reiũcta. neꝙ ꝑrumpi neꝙ distrahi potest.
Iii tot reb impedita oppugnatiõe. milites cũ toto tpr̃e frigõe
et assidius imbrib terrerẽt᷑ tñ cõtinẽti labore oĩa hec suꝑa¬
uerũt et dieb .xxu. aggere latu pedes.CCCXxx. altu
quod oĩo tp̃s ab oꝑe int̾muteret᷑ paulo añ tertio: iugiliam
⁊ aĩadu̾su fumare aggere quẽ cuniculo hostes succẽderãt.
Fodẽꝙ tp̃re toto mũo clamore sublato duab portis ab utͦ ꝙ
latere turriu eruptio fiebat. Alu faces atep arida materia
dde muͬo ĩ aggere eminus iacebãt. pice reliquasꝙ res ꝗbus
ignis excitari potest tundẽbãt ut quo pͥmu curreret᷑: aut tu
rei terret᷑ auxiliui iux rõ iiri poss&. Tamen ꝙ instituto¬

Expanded text:
plerumque introrsus revincta neque perrumpi neque distrahi potest. plerumque introrsus revincta neque perrumpi neque distrahi potest. His tot rebus impedita oppugnatione milites, cum toto tempore frigore et assiduis imbribus tardarentur, tamen continenti labore omnia haec superaverunt et diebus XXV aggerem latum pedes CCCXXX, altum quod omnino tempus ab opere intermitteretur, paulo ante tertiam vigiliam est animadversum fumare aggerem, quem cuniculo hostes succenderant, eodemque tempore toto muro clamore sublato duabus portis ab utroque latere turrium eruptio fiebat. Alii faces atque aridam materiem de muro in aggerem eminus iaciebant, picem reliquasque res, quibus ignis excitari potest, fundebant, ut quo primum curreretur aut cui rei ferretur auxilium vix ratio iniri posset. Tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
aũt oẽs gallici hac fere forma sũt. Trabes directȩ perpetuȩ
ĩ lõgitudĩe parib int̾uallis distãtes: int̾ se binos pedes
ĩ solo cullocãt᷑. Et reuinciũt extrorsus: & młto aggere
uestiũt᷑. Ea aũt quȩ diximꝰ int̾ualla grãdib ĩ frõte saxis
effarciũt᷑. lis collocatii et coagminatis & coaugmentatis: al
insuꝑ ordo adicit᷑ ut ide illud int̾uallu sẽruet᷑. neꝙ int̾ se
cõtĩgũt trabes : sed parib int̾misse spatus: singulx singulis
saxis intcriectis apte cõtineãt. Sic deinceps õẽ opus cõtexit᷑
du iusta muri altitudo expleat᷑. hoc cũ ĩ specie uarietatẽꝙ
ipus deforme nõ ẽ: alt̾nis trabib ac saxis quȩ r
suos ordiẽs seruãt. tu ad utilitate et defensiõẽ urbue sũ¬
ma ht̃ oportunitate. ꝙ & ab incẽdio lapis. et ab ariete
materia defendit: quȩ ꝑpetius trabib pedes qua dragenos

Expanded text:
autem omnes Gallici hac fere forma sunt. Trabes derectae perpetuae in longitudinem paribus intervallis, distantes inter se binos pedes, in solo collocantur. Hae revinciuntur introrsus et multo aggere vestiuntur: ea autem, quae diximus, intervalla grandibus in fronte saxis effarciuntur. His collocatis et coagmentatis alius insuper ordo additur, ut idem illud intervallum servetur neque inter se contingant trabes, sed paribus intermissae spatiis singulae singulis saxis interiectis arte contineantur. Sic deinceps omne opus contexitur, dum iusta muri altitudo expleatur. Hoc cum in speciem varietatemque opus deforme non est alternis trabibus ac saxis, quae ros ordines servant, tum ad utilitatem et defensionem urbium summam habet opportunitatem, quod et ab incendio lapis et ab ariete materia defendit, quae perpetuis trabibus pedes quadragenos
Abbreviated transcription (Latin):
aruerni circũsistũt. atꝙ obsecrãt ut sius fortunii cõsulat:
neue ab hostib diripiant᷑: p̃serti cũ iudẽãt õẽ ad se bellu
trãslatu. Quoꝵ ille p̃cib ꝑmotus castra ex biturgib mou&
ꝑ aruernos uersus. At Casar bidũũ ĩus locis moratus
ꝙ hec de uercingetorige usus uẽtura opiniõe perceꝑat
adolescẽte iis copis p̃fecit. Hũc monet ut ĩ oẽs partes
eꝗtes ꝗͣlatissme ꝑuagẽt: datur se oꝑa ne lõgus triduo
ab castris alait. lis cõstitutis reb sius inopinãtib ꝗͣmaxĩs
potest itinerib uienna ꝑueĩt. Ibi nactus recẽte eꝗtatu
que mĩtis ante cueb eo p̃misserat: neꝙ cliurno: neq noc¬
turno itinere int̾misso ꝑ fines heduoꝵ ĩ lingones cõtẽ¬
dit: ubi aux legiões hiemabãt. ut si ꝗd ẽt̃ de sua salute
ab hedius iniret᷑ cõsilu celeritate p̃curreret. Eo cũ ꝑueiss&
ad reliquas legiões mittit: pͥusq ĩ unũ locũ oẽi cogit ꝗͣ

Expanded text:
stunt atque obsecrant, ut suis fortunis consulat, neve ab hostibus diripiantur, praesertim cum videat omne ad se bellum translatum. Quorum ille precibus permotus castra ex Biturigibus movet in Arvernos versus. At Caesar biduum in his locis moratus, quod haec de Vercingetorige usu ventura opinione praeceperadulescentem his copiis praeficit; hunc monet, ut in omnes partes equites quam latissime pervagentur: daturum se operam, ne longius triduo ab castris absit. His constitutis rebus suis inopinantibus quam maximis potest itineribus Viennam pervenit. Ibi nactus recentem equitatum, quem multis ante diebus eo praemiserat, neque diurno neque nocturno itinere intermisso per fines Aeduorum in Lingones contendit, ubi duae legiones hiemabant, ut, si quid etiam de sua salute ab Aeduis iniretur consili, celeritate praecurreret. Eo cum pervenisset, ad reliquas legiones mittit priusque omnes in unum locum cogit quam
Abbreviated transcription (Latin):
efficiẽda quȩ ab quequo tradũt᷑ aptissimũ. Na & laqueri
taltes au̾tebãt. quas cũ destinauerãt torm̃tii introrsus yedu¬
cebãt & aggere cuniculis subtrahebãt: eo sciẽtius ꝙ apud
eos magne terrarie : atep oẽ genus cuniculoꝵ nõtu atꝙ¬
usitatũ ẽ. Totu aũt muꝵ ex oĩ pͣte turrib cõtabulauerãt: atꝙ
has corus intexerãt. Tu crebris durnis nocturnisꝙ eruptiõib

Expanded text:
um. Nam et laqueis falces avertebant, quas, cum destinaverant, tormentis introrsus reducebant, et aggerem cuniculis subtrahebant, eo scientius quod apud eos magnae sunt ferrariae atque omne genus cuniculorum notum atusitatum est. Totum autem murum ex omni parte turribus contabulaverant atque has coriis in
Abbreviated transcription (Latin):
ylio uictor Exsar coliocauerat. hediusq attribueãt: oppu¬
gnare instituit. Magna hec rei Criari difficultate ad
cõsiliu capiẽdu: atterebat. si reliqua parte hiemis uno¬
ĩ loco legioẽs cõtiner&: ne stipẽ diarii heduoꝵ expugnatis
ancta galuia de ficerae. ꝙ nullu ĩ eo amicis p̃i

Expanded text:
lio victos Caesar collocaverat Aeduisque attribuerat, oppugnare instituit. Magnam haec res Caesari difficultatem ad consilium capiendum adferebat, si reliquam partem hiemis uno loco legiones contineret, ne stipendiariis Aeduorum expugnatis cuncta Gallia
Abbreviated transcription (Latin):
ne ab re trum̃taria durii subuectiõib laboraret. Roxs¬
tare uisu ẽ tñ oẽs difficultates ꝑpetiiꝗͣ tãta ec̃ tumelia
accepta oũi suorꝵ uolũtates alienare. itaq cohortatus he¬
duos de supportãdo cõmeatu. p̃mittit ad boioi ꝗ de suo
aduẽtu doceãt. hortẽt᷑ꝙ ut ĩ fide manẽit: atꝙ hestium
impetũ magno aĩo sustinẽat. Dual agẽdinei legionib/
atꝙ impedimẽtii totius ex̾citui relictus ad boui ꝓniciscitur.
Altero die cũ ad oppidu ienonũ uellaunodunũ iumiset:
ne quẽ post se hoites relinquer&. ꝙ expeditiore re fru-¬
m̃taria uteret᷑ oppugnare institut: ioe hiduo circum¬
uallauit tartio die misii ex oppido tegatii de deditioẽ
arma cõferri ium̃ta ꝓduci. sexcẽtos ebsides dari iubet.

Expanded text:
taria duris subvectionibus laboraret. Praestare visum est tamen omnis difficultates perpeti, quam tanta contumelia accepta omnium suorum voluntates alienare. Itaque cohortatus Aeduos de supportando commeatu praemittit ad Boios qui de suo adventu doceant hortenturque ut in fide maneant atque hostium impetum magno animo sustineant. Duabus Agedinci legionibus atque impedimentis totius exercitus relictis ad Boios proficiscitur. Altero die cum ad oppidum Senonum Vellaunodunum venisset, ne quem post se hostem relinqueret, quo expeditiore re frumentaria uteretur, oppugnare instituit idque biduo circumvallavit; tertio die missis ex oppido legatis de deditione arma conferri, iumenta produci, sescentos obsides dari iubet.
Abbreviated transcription (Latin):
redisse pͥmo legões creuiũt quas lõgius discessisse ex captuus
cognouerãt. Foston aespicta paucitate ex õib partib impetu
iciũtt calanei i guimũ tumulu ꝓcurrũt. hĩc cele
deiern signa manipulosq cõicuit eo magis timidos ꝑter¬
rẽt milites. Alii cueneo facto ut celerit᷑ ꝑrumꝑẽt censent
qm̃ ta ꝓpinqua sint castra: & si pars aliqua circũuẽta ceci.¬
derit. at reliquis seruari posse cõfidũt. Alu ut iugo cõsistãt
atꝙ oẽs cũde terãt casu. hoc ueteres nõ ꝓbãt milites qͦs

Expanded text:
redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celein signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ceciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculo ꝓdit. Uidet imminere hostes. atꝙ ĩ sum̃o ẽẽ rem
discrimĩe. Capit arma a ꝓxitus atꝙ ĩ porta cõsistit. Cõseꝗtur
hũt cẽturio eius cohortui que ĩ statiõe erat paulisꝑ una p̃liu
sustinẽt. Relinqui denegãt Sexcii grauib acceptis uolnerib.
ire ꝑ manus tractus seruat᷑. Hoc spatio int̾posito reliꝗ
cõfirmãt tãtu ut ĩ munitiõib cõsistere audeãt. spetiẽꝙ detẽ¬
sert p̃beãt. Interi cõtecta trum̃tatiõe milites nr̃i elamorem
exaudiũt: p̃currũt eꝗtes ꝗͣto res sit ĩꝑitulo cognoscũt. hic uͦ
nulla munitio ẽ: que ꝑterritos recipiat. Modo cõscripti atꝙ
usus militaris imꝑiti. ad tribunũ militis cẽturiõesꝙ ora cõu̾tũt
quid ab ui p̃cipiat᷑ expectãt. Nemo ẽ fortis ꝗn rei nouitate
ꝑturbet. Barbari signa ꝓcul rõspitati oppugnatiõe desistunt.

Expanded text:
tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec pͥus sũt uisi obiectis ab ea pͣte siluii ꝗͣ castris ꝓpĩquarent.
rtib. si que aditu reꝑire possẽt. Egre nostri portas tuentur.
Reliquos aditus locus ip̃e ꝑ se munitioꝙ defendit. Totis trepidat
castris atq alius ex alio causa tumultus querit. neꝙ quo signa
ferãt᷑ neꝙ qua ĩ parte quisq cõueniat ꝓudẽt. Alus ia capta
castra ꝓnũciat alius deleto ex̾citu atꝙ imꝑatore uictores barba¬
ros uenisse cõtẽdit. Pleriq nouas sibi ex loco religiões tingunt.
Cocte qp et lituru calamitate ꝗ ĩ eode occiderĩt castello añ ocu-¬
los ponũt. Tali timore õib ꝑterritis cõfirmat᷑ opinio barbaris
Erat eger cũ ẏsidio relictus. P. Sextius Baculus ꝗ pͥmũ pilu ad
Caesare duxerat: cuiꝰ memoria suꝑiorib p̃lus fecimꝰ ad diem
qntu cibo caruerat. hic diffĩsus sue ac oĩu saluti inermis ex

Expanded text:
nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, rtibus, si quem aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, reliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris,Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex
Abbreviated transcription (Latin):
diere fide seruatuꝵ ꝙ lõgius ꝓgressu audiebat. neꝙ ulla de
Cius reditu fama afferebat᷑. simul eoꝵ ꝑmotus uocib ꝗ illius pa¬
tientia pęne obsessioẽ appellabãt. siꝗde ex castris egredi nõ licer&
nulla eius mode cã expeatani: quo nõue oppositis legiõib maxoꝙ
eꝗtatu disꝑsis ac pene deletis hostib: ĩ milib passuũ trib offẽdi
posset ꝗnꝙ cohortes frumẽtatu ĩ ꝓxĩas segetes mittit.
et castra unꝰ oĩo collis intererat. Complures er̃ãt ex legiõib egri
relicti ex ꝗb hoc spatio diert cõualuerat circitꝰ.cCc. sub uex¬
ilo ua uno mittũt᷑. Magna p̃t̾ea młtitudo calonu magna ius iu¬
mẽtoꝵ. que ĩ castris subseclerãt. facta potestate seꝗt. hoc ip̃o
tpre et tasu germani eꝗtes interuenuĩt. ꝓtinusq eode illo quo
uenerãt cursu ab decumana porta ĩ castra irrumpere coñãt᷑.

Expanded text:
iebat, neque ulla de tu eius fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna praeterea multitudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsederant, facta potestate sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equites interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur,
Abbreviated transcription (Latin):
paucos dies ibi morati neq flum̃ trasire ausi domũ reitũt᷑
parte ip̃i altera aruerni se circũsisterẽt. Id ea de cã qua les¬
atis ꝓnũciarĩt : mn ꝑsidia adducti fecerĩt. qđ nihil nobis cõstat
nõ iudet᷑ ꝓ certo ẽẽ ponẽdu. Hituriget eoꝵ discessu stati
cu aru̾nis iũgunt᷑. lis reb ĩ italia Ccesari nũciatis: cu ia

Expanded text:
paucos dies ibi morati neque flumen transire ausi domum revertuntur paucos dies ibi morati neque flumen transire ausi domum revertuntur parte ipsi, altera Arverni se circumsisterent. Id eane de causa, quam legatis pronuntiarunt, an perfidia adducti fecerint, quod nihil nobis constat, non videtur pro certo esse proponendum. Bituriges eorum discessu statim cum Arvernis iunguntur. His rebus in Italiam Caesari nuntiatis, cum iam
Abbreviated transcription (Latin):
mniu cõsensu ad eũ detert᷑ imꝑiu. Qua oblata potestate oib
ui cuutatib obsides imꝑat. certu numeꝵ militu celeritꝰ ad se¬
adduci iussit. armoꝵ ꝗͣtũcunꝙ euutas domi quodꝙ an tp̃i
efficiat cõstituit. In pͥmis eꝗtatu studet. sumȩ diligentię sum̃&
imꝑii seueritate addit. Magnitudĩe supplicu dubitãtes cogit.
na maiore cõmisso delicto igne atꝙ õib torm̃tis necat.
leuiore de causa aurib desectis aut singulis effossis oculis
domũ remittit. ut sit reliꝗs docum̃to. et magnitudine
penȩ perterreãt. lis supplicuis celerit᷑ coacto eẏcitu lucta¬
riu Cadurcu sum̃ȩ hoĩe audacię cũ parte copiari ĩ ru-¬
thenus mitit: ip̃e ĩbituriges ꝓficiscit᷑. Eius aduẽtu bitu¬
riges ad heduos quoꝵ er̃ãt ĩ fide legatos mittũt subsidiu
rogatu quo facilius hostiũ copias sustine̾ possĩt. Hedui

Expanded text:
omnium consensu ad eum defertur imperium. Qua oblata potestate omnibus omnium consensu ad eum defertur imperium. Qua oblata potestate omnibus his civitatibus obsides imperat, certum numerum militum ad se celeriter adduci iubet, armoruefficiat constituit; in primis equitatui studet. Summae diligentiae summam imperi severitatem addit; magnitudine supplici dubitantes cogit. nam maiore commisso delicto igni atque omnibus tormentis necat, leviore de causa auribus desectis aut singulis effossis oculis domum remittit, ut sint reliquis documento et magnitudine poenae perterreant alios. His suppliciis celeriter coacto exercitu Lucterium Cadurcum, summae hominem audaciae, cum parte copiarum in Rutenos mittit; ipse in Bituriges proficiscitur. Eius adventu Bituriges ad Aeduos, quorum erant in fide, legatos mittunt subsidium rogatum, quo facilius hostium copias sustinere possint. Aedui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ miliu passuũ circitꝰ.elx. Simili rõe ibi uercingetorus Celtilli
Atuernus sum̃ȩ potẽtiȩ adolescens: cuiꝰ pr̃ pͥncipatie galliȩ
totius obtinuerat. et ob ea cã ꝙ regnũ appetebat ab cuutate
erat int̾teetus cõuocatis sius elientib facile eos intẽdit. cogn¬
ito eiui cõsilio ad arma cõcurrũt. Prohibet᷑ ab Gobannicioni
ĩ agris ht̃ delectu egẽtiu ac ꝑditoꝵ. hac coacta mãu qͦscũꝙ
adit ex cuutate ĩ suã sñĩa ꝑducit. hortat᷑ ut cõmuĩs lib̾tatis
cã arma capiãt: magnisq concstis copus adu̾sarios suos aꝗb pau¬
lo añ eat uectꝰ expellit ex cuutate. rex ab sius appellat᷑: dimit.¬
Tił quo quouersus legatioẽs: obtestat᷑ ut ĩ fide manẽat. Cele¬
rit̾ sibi senones parisios pietones: cadurcos: turones: auler¬
cos: lemonices: andos reliquosꝙ oẽi ꝗ occeanũ attigũt adiũgit.

Expanded text:
est milium passest milium passArvernus, summae potentiae adulescens, cuius pater principatum Galliae totius obtinuerat et ob eam causam, quod regnum appetebat, ab civitate erat interfectus, convocatis suis clientibus facile incendit. Cognito eius consilio ad arma concurritur. Prohibetur ab Gobannitione, in agris habet dilectum egentium ac perditorum. Hac coacta manu, quoscumque adit ex civitate ad suam sententiam perducit; hortatur ut communis libertatis causa arma capiant, magnisque coactis copiis adversarios suos a quibus paulo ante erat eiectus expellit ex civitate. Rex ab suis appellatur. Dimittit quoque versus legationes; obtestatur ut in fide maneant. Celeriter sibi Senones, Parisios, Pictones, Cadurcos, Turonos, Aulercos, Lemovices, Andos reliquosque omnes qui Oceanum attingunt adiungit:
Abbreviated transcription (Latin):
ntia de obsidib cauere ĩt̾ sẽ nõ possẽt. ne res efferat᷑ ut iureiurãdo
ac fide sanciat᷑. petũt collatis militarib signis. qđ more eoꝵ grauis¬
sima ceͬimoĩa cõtinet᷑ ne tacto mitio belli ab reliquis deserant᷑.
Tũc collaudatis carnitib dato iuire uirãdo ab oĩb ꝗ aderãt tprẽ
us rei cõstituto a cõsilio discedit᷑. Ubi ea dies uẽit carnu
tuato: et Conconetodumo ducib desꝑatis hõib genebin signo dato
cõcurrũt. ciuesq romãos ꝗ negociãdi cã ibi cõstiterãt ĩ us .C.
int̾ticiũt. bonaꝙ eoꝵ diripiũt. Celerit᷑ ad oẽs gallix ciuitates
fama ꝑfert᷑. Na ubi maior atq illustrior incidit᷑ res elamores
ꝑ agros regiõesꝙ significãt. Hãc alu deĩceps excipiũt & ꝓximis
tradũt ut tũc accidit. na quę genabi oriẽte sole gesta ẽẽñt. ante
pͥma cõfecta iuigilia ĩ sinib aruernoꝵ auelita sũt. quod spatui

Expanded text:
ntia obsidibus cavere inter se non possint ne res efferatur, ut iureiurando ac fide sanciatur, petunt, collatis militaribus signis, quo more eorum gravissima caerimonia continetur, ne facto initio belli ab reliquis deserantur. Tum collaudatis Carnutibus, dato iureiurando ab omnibus qui aderant, tempore eius rei constituto ab concilio disceditur. Vbi ea dies venit, Carnutes Cotuato et Conconnetodumno ducibus, desperatis hominibus, Cenabum signo dato concurrunt civesque Romanos, qui negotiandi causa ibi constiterant, in his Gaium interficiunt bonaque eorum diripiunt. Celeriter ad omnes Galliae civitates fama perfertur. Nam ubicumque maior atque illustrior incidit res, clamore per agros regionesque significant; hunc alii deinceps excipiunt et proximis tradunt, ut tum accidit. Nam quae Cenabi oriente sole gesta essent, ante primam confectam vigiliam in finibus Arvernorum audita sunt, quod spatium
Abbreviated transcription (Latin):
felicitate defuisse iuderet᷑: atꝙ ille latebris aut saltib se eri¬
perat et noctu occultare alias partes regiõesq petere nõ
maiore equitum presidio ꝗ quatuor ꝗbus solis iuitam suam
cõmittere audebat. Tali modo uastatis regiõib e̾citu Exlar
arꝑ cohortiu cdannodurocortorum remore reducit
nutu questuona habere instituit et de Accone ꝗ princeps
eius consilu fuerat. grauiore sententia pronũciat. ac more
maioꝵ suppliciu sumpsit. Nõnulli iudiciu ueriti ꝓtugerũt:
ib cu aqua atꝙ igni interdixisset. duas legiones :
nes treuiroꝵ  duas ĩ lingonibus: & reliquas ĩ senonu: fi¬
nibus adduxit: & ⁊̃ hibernis collocauit. frumentoq excitiu

Expanded text:
felicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se erifelicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno Durocortorum Remorum reducitnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius consili fuerat, graviore sententia pronuntiata more maiorum supplicium sumpsit. Non nulli iudicium veriti profugerunt. Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Treverorum, duas in Lingonibus, sex reliquas in Senonum finibus Agedinci in hibernis c
Abbreviated transcription (Latin):
etitu obtulerũt. Cesar ad uexandos rursus hostes ꝓtectusꝰ
magno coacto nũo ex finitimis ciuitatib ĩ oẽs partes dimittit.
Omnes uici atꝙ oĩa edifitia quȩ quisq cõspexerat incẽdebant
prx̧da ex oib locis agebat᷑: trum̃ta nõ solu tãta młtitudine
ium̃toꝵ atꝙ hominum cõsumebant᷑. sed ẽt anni tempore atꝙ
imbribus procubuer̃at: ut si qui etia ĩ presentia se occultassent.
tamen ui dedueto exercitu reyum omnub inopia pereundu
retur: ac sepe ĩ eum locum uentum est tanto ĩ omn
partes dimisso equitatu ut nõ modo uisum ab se ambiorige
ĩ fuga circunspicerent captiui: ses nec plane etia abisse ex
conspectu contenderẽt. cu spe cõsequendi illata: atꝙ infinito
labore suscepto qui se sum̃a a casare gratia inituros putarẽt
iene natura studio uincerẽt: semꝑꝙ paulum ad sum

Expanded text:
eficium obtulerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus eficium obtulerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit. Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeda ex omnibus locis agebatur; frumenta non solum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur. Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam
Abbreviated transcription (Latin):
.C. Uolusenus missus cũ eꝗtatu ad taitra uenisset :fide : ño face¬
ret adesse cũ incclumi Cesare excitu. Sic cĩo aĩos timor
preoccupauerat: ut pene auenata mẽte deletis õib coyus eꝗ¬
tatu se ex fuga recepisse aicerẽt. reꝙ incolumi ercito
germanos castra oppugnaturos fusse cõtũdũt Que ti mõe
Cesaris nduẽtus sustiuit. Reuersus ille euẽtus belli ñõ igna¬
rus unũ ꝙ cohortes ex statiõe & p̾sidio essent emisse quessus:
ne minimo ꝗde casu locũ relinꝗ debuisse. młtu fortũa ĩ repẽ¬
tino hostiu aduẽtu potuuse iudicauit. młto ẽt am̃plis ꝙ
pene ab ipso uallo portisq castroꝵ barbaros auertisset Quaꝵ¬
ren omnuq maxime almirandu uidebat᷑ ꝙ germani¬
qui eo cõsilio rhenũ trãsierant: ut Ambiorigis fines depopu¬
larẽt᷑  ad castra romanoru delati optatissimu Ambrorigi ben¬

Expanded text:
Gaius Volusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceGaius Volusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso vallo portisque castrorum barbaros avertisset. quarum omnium rerum maxime admirandum videbatur, quod Germanqui eo consilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi ben
Abbreviated transcription (Latin):
iubsecuti calones eꝗtesꝙ eode impetu militu uirtute seruãt᷑
At u ꝗ ĩ iugo cõstiterãt. nłło ẽt nũc usu rei militaris ꝑcepto
neꝙ ĩ eo quod ꝓbauerãt cõsilio ꝑmanere: ut se loco suꝑiore
defenderãt: neꝙ ea qua ꝓddesse aluis ui celeritatẽꝙ ui¬
derãt imitari poterãt. sed se ĩ castra reciꝑe conati ĩ inii
uũ locũ dimiserũt. Cẽturioẽs quoꝵ nõnulli ex intẽriõib
erdinib reliquaꝵ legiõũ: cã uirtutis. ĩ suꝑiores er̃ãt erdi¬
nes huiꝰ legiõĩs traducti: ne añ parta rei militaris laudũ
amitterẽt fortissime pugnãtes cõciderũt militu pars hoꝵ
uirtute summotis hostib p̃t spe: in columis ĩ castra ꝑuẽit ÷
pars a barbaris circũuẽta ꝑiit. Germãi desꝑata expugnatiõe
p̃da qua ĩ silius de posuer̃t: tr̃as rhenu se recoꝑũt. At
tãtus fuit ẽt post discessu hostiu terror: ut ea nocte cu

Expanded text:
subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superiore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed seli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperata expugnatione da quam in silvis deposuerant trans Rhenum sese receperunt. Ac tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut ea nocte, cum
Abbreviated transcription (Latin):
UTETA GALLIA CESARUT CONS¬
tituerat ĩ italia ad cõuẽtus agẽdos proficisciturs.
Ibi cognoscit de Clodu cede: senatuisꝙ cõsulto
certior factus ut oẽs italiȩ iuniores cõurarẽt
delectu tota ꝓiũtia hr̃e instituũt. Eg res
In gallix trãsalpina celerit̾ ꝑterũt᷑. Addũt
ipsi et astingunt rumorib galli quod res poscere iudebãt᷑. reti¬
neri urbano motu Cetare neꝙ ĩ tãtis dissensionib ad exe̾citu ue¬
nire posse. Hac impulsi occasioẽ qui iamante se pͥ .xͥ. imꝑro su
Indictis int̾ se pͥncipes gallie cõsilus siluestrib ac remotis lo¬
cis querũt᷑ de aAcconis mõte. posse hũt casu recidere ad ipõs
demõstrãt. Miserãt᷑ cõmũe galliȩ fortũã: oĩb pollicitatiõib
ac p̃mus deposcũt. qui belli initia faciãt. & sui capitis ꝑiculo

Expanded text:
uieta Gallia Caesar, ut constituerat, in Italiam ad conventus agendos proficiscitur. Ibi cognoscit de Clodii caede de senatusque consulto certior factus, ut omnes iuniores Italiae coniurarent, delectum tota provincia habere instituit. Eae res in Galliam Transalpinam celeriter perferuntur. Addunt ipsi et adfingunt rumoribus Galli, quod res poscere videbatur, retineri urbano motu Caesarem neque in tantis dissensionibus ad exercitum venire posse. Hac impulsi occasione, qui iam ante se populi Romani imIndictis inter se principes Galliae conciliis silvestribus ac remotis locis queruntur de Acconis morte; posse hunc casum ad ipsos recidere demonstrant: miserantur communem Galliae fortunam: omnibus pollicitationibus ac praemiis deposcunt qui belli initium faciant et sui capitis periculo
Abbreviated transcription (Latin):
iudetii: quẽ turpitꝰ se ex fũga recipiẽte ne qua cuutas suis
sinib recipiat a me ꝓusu ẽ. Conolamat õĩs młtitudo
et suo more armis cõc̾pat: quod tace᷑ ĩ eo cõsuerũt cus
or̃õe approbãt sum̃u ẽẽ uercĩgetorige ducẽ: nͨ de eiꝰ
fide dubitãdu. nͨ maiori rõe bellu administrare. Statiiũ
ut .x. milia hõiu delecta ex oib locis ĩ oppidũ mutãtur.
nͨ solis biturigit cõmue salutẽ cõmittẽda cẽsẽt : ꝙ penes
cos si id oppidu retinussẽt sũma uictoriȩ cõstare intel

Expanded text:
videtis; quem turpiter se ex fuga recipientem ne qua civitas suis videtis; quem turpiter se ex fuga recipientem ne qua civitas suis finibus recipiat a me provisum est." Conclamat omnis multitudo et suo more armis concrepat, quod facere in eo consuerunt cuius orationem approbant: summum esse Vercingetorigem ducem, nec de eius fide dubitandum, nec maiore ratione bellum administrari posse. Statuunt, ut X milia hominum delecta ex omnibus copiis in oppidum mittantur, nec solis Biturigibus communem salutem committendam censent, quod paene in eo, si id oppidum retinuissent, summam victoriae constare intel
Abbreviated transcription (Latin):
desiderare qđ hr̃e iuctoria poss& quȩ ia essẽt sibi att
oĩb gallis explorata. ꝗn etia ip̃is remuter& ii sibi magis
honore tribuere ꝗͣ abs se salute acciꝑe iudẽãt᷑. hȩc ut
milites ꝓclucitq seruos quos ĩ pabulatiõe pautii añ dicb
exceꝑat et tame iũculisꝙ excruciauerat. si iamante edocti
quȩ intergati ꝓnũciarẽt: miltes se ẽẽ legionarios dicũt
fame & inopia adductos elam ex castris exisse. si ꝗd frum̃ti
aut pecoris ⁊̃ agros reꝑire possent simili õe ex̾citu inopia
p̃mi nec i uires suffice̾ cuiusꝗͣ: net farre oꝑis labore
posse. itaꝙ statuuiẽ imꝑatore: si nihil ĩ oppugnatiõe oppidi
ꝓfecissent triduo ex̾citu deducere. hec inꝗt a me uer¬
cingẽtorix bñtina hẽtis. quẽ ꝓditiõis insimulatis: cuius
oꝑa sine ur̃o sangiũe tãtu ex̾citu iuctore tame cõsuptu

Expanded text:
desiderare, quod habere victoria posset, quae iam esset sibi atque desiderare, quod habere victoria posset, quae iam esset sibi atque omnibus Gallis explorata: quin etiam ipsis remittere, si sibi magis honorem tribuere, quam ab se salutem accipere videantur. "Haec ut imilites." Producit servos, quos in pabulatione paucis ante diebus exceperat et fame vinculisque excruciaverat. Hi iam ante edocti quae interrogati pronuntiarent, milites se esse legionarios dicunt; fame et inopia adductos clam ex castris exisse, si quid frumenti aut pecoris in agris reperire possent: simili omnem exercitum inopia premi, nec iam vires sufficere cuiusquam nec ferre operis laborem posse: itaque statuisse imperatorem, si nihil in oppugnatione oppidi profecissent, triduo exercitum deducere. "Haec," inquit, "a me," Vercingetorix, "beneficia habetis, quem proditionis insimulatis; cuius opera sine vestro sanguine tantum exercitum victorem fame consumptum
Abbreviated transcription (Latin):
orez. Sic milites cõsolatos eode die reducit ĩ castrac reli
q̃ ad oppugnatiõẽ oppihi ꝑtinebãt administrare ĩstituit
hec oĩ fortuitu aut sine cõsilio accidere potuiste regnũ
illũ galliȩ malle Cesaris cõsensũ ꝗͣ ip̃oꝵ hr̃e bñticio.
T ali mõ accusatus ad hȩe respõdit & castra mouisset
factu inopia pabuli ẽt̃ ip̃is hortãtib : ꝙ ꝓpius romanos acce
& illis fiusse utile quo unt ꝓtecti. Sum̃a imꝑii se cõsu¬
ito nulli discedente tradidisse: ne is młtitudinis studio
ad dimicaĩdu impelleret᷑. cui rei ꝑꝑ aĩ molitie studere om̃es
iuder& : ꝙ dutiui labore ferre nõ possent. Romani
ii calu intlieniret fertune : si alicuiꝰ indicio uocati. huic
habẽda grã: ꝙ & paucitate eoꝵ ex loco suꝑiore tognosce.
et uirtute despicere potuerĩt ꝗ dimicare nõ ausi turpitꝰ
se ĩ cait̾ra receꝑĩt Imꝑiu se a Ccesare ꝑ proditiõe nllũ

Expanded text:
ucit in castra reliquaque quae ad oppugnationem pertinebant oppidi administrare instituit. haec omnia fortuito aut sine consilio accidere potuisse; regnum illum Galliae malle Caesaris concessu quam ipsorum habere beneficio—: tali modo accusatus ad haec respondit: Quod castra movisset, factum inopia pabuli etiam ipsis hortantibus; quod propius Romanos acceset illic fuisse utilem, quo sint profecti. Summam imperi se consulto nulli discedentem tradidisse, ne is multitudinis studio ad dimicandum impelleretur; cui rei propter animi mollitiem studere omnes videret, quod diutius laborem ferre non possent. Romani si casu intervenerint, fortunae, si alicuius indicio vocati, huic habendam gratiam, quod et paucitatem eorum ex loco superiore cognoscere et virtutem despicere potuerint, qui dimicatra receperint. Imperium se ab Caesare per proditionem nullum
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝗͣtos afferat casui cognosci potuit. Dissipatis ac ꝑterritis hos¬
tib ut demostrauimus manus erat nulla que parua modo
cã: timoris asterr&. Trant rhenũ ad germanos ꝑuẽit fama
sĩnes adeũt. młtor ex fuga disꝑsos excipiũt. magno pecor
nũc᷑ ciuus sũt cupidissimi barbari potunt᷑. inũtati p̃da longi
ꝓcedũt. Non hos palus ĩ bello latrocinusq natos nõ silue morat:
Ouib ĩ locis sit Caciar ex captiuis q̃rũt ꝓfectu lõgius reꝑiũt
oẽ ex̾citu discessisse cognoscũt. Atq unus ex captiuis : quid uor
inꝗt hãc misera ac tenuẽ sectamini p̃da. ꝗb u licet ẽe for¬
tunatissimos: Trib horis atuatuca uenire potestis: huc oẽs
suns fortuas excitus romanoꝵ cõtulit: p̃sidui tãtu ẽ ut nũs
ꝗde cingi possit neꝙ ꝗsꝗͣ egredi extra municiões audeat.¬

Expanded text:
et quantos adferat casus cognosci potuit. Dissipatis ac perterritis hoset quantos adferat casus cognosci potuit. Dissipatis ac perterritis hostibus, ut demonstravimus, manus erat nulla quae parvam modo causam timoris adferret. Trans Rhenum ad Germanos pervenit fama, fines adeunt; multos ex fuga dispersos excipiunt, magno pecoris numero, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae morantur. Quibus in locis sit Caesar ex captivis quaerunt; profectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimos? Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: praesidi tantum est, ut ne murus quidem cingi possit, neque quisquam egredi extra munitiones audeat.
Abbreviated transcription (Latin):
erãt milites: si cõtinere ad signa manipulos uellent: ut instituta
ratio & cõiuetudo excitus romani postulabãt. Locui ip̃e erit p̃sidio
barbaris. neꝙ ex occulto insidiãdi & disꝑsos arcũueniẽdi singulis
deerat audatia: & ĩ eius modi difficultatib ꝗͣtu diligẽtia prouidei
poterat ꝓiudebat᷑ ut potius ĩ nocẽdo aliquid p̃t̾mitteret᷑. et si¬
noceret᷑. Dimittit ad finitimas cuitates nũcios C&lar. oẽs
ad se uocat spe p̃de ad deripiẽdos eburones: ut potius ĩ silius ga¬
lloꝵ iuta ꝗͣ legionarius miles periclitet᷑: simus ut magna multi¬
tudiẽ circũfuiã ꝓ tali facinore stirpi ac nomen ciuitatis tollat᷑.
Nagnus undiq nũs celerit̾ cõuẽit. Hȩc ĩ oĩb eburonu partib
gerebãt᷑. diesq appetebat septimus: que ad die Cesar impedi¬
mẽta legionẽꝙ renerti cõstituerat. Hic ꝗͣtu ĩ bello fortũa possit

Expanded text:
erant milites; si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta erant milites; si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etnoceretur. Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numerus celeriter convenit. Haec in omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat septimus, quem ad diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituerat. Hic quantum in bello fortuna possit