comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
necessarios oportet quos tũ eodem studio preditos dilexerunt
sto enim modo nutrites et pedagogi iure uetustatis plim beni¬
uolentie postulabunt. Qui negligendi tibi quidem non sunt
sunt dispares enim mores disparia studia secuntur eoꝵ quoꝵ
dissimilitudo dissotiat amititias Nec ob aliam causam ullã
boui improbis improbi bonis anuti esse non possunt isi ꝙ tanta
est inter eos quanta maxima potest esse moꝵ studioꝵq distantia
Recte etiam precipi põt in amiticis ne intempata quedã beniuolentia
quod per sope fit unpediat ptilitates amitoꝵ. Nec enim ut ad fabu¬
lam redeam troianiꝰ neoptoloinꝰ cape potuisset ⁊ licomẽde apud ꝙ̃
erat educatus multis tum latrimis iter suũ impedientem audire
uoluisset. Quod sepe intidunt magneres ut disceclendum sit
ab amitis. Quas qui impedire uult eo ꝙ desideriũ non facile fe¬
dat/ iset infirmus est et moldis natura et obeam ipani causam

Expanded text:
necessarios, quos tum eodem studio praeditos dilexerunt. necessarios, quos tum eodem studio praeditos dilexerunt. isto enim modo nutrices et paedagogi iure vetustatis plurimum benevolentiae postulabunt. qui neglegendi quidem non sunt, sunt. disparis enim mores disparia studia sequuntur, quorum dissimilitudo dissociat amicitias; nec ob aliam causam ullam boni improbis, improbi bonis amici esse non possunt, nisi quod tanta est inter eos, quanta maxima potest esse, morum studiorumque distantia. recte etiam praecipi potest in amicitiis, ne intemperata quaedam benevolentia, quod persaepe fit, impediat magnas utilitates amicorum. nec enim, ut ad fabulas redeam, Troiam Neoptolemus capere potuisset, si Lycomedem, apud quem erat educatus, multis cum lacrimis iter suum impedientem audire voluisset. et saepe incidunt magnae res, ut discedendum sit ab amicis; quas qui impedire volt, quod desiderium non facile ferat, is et infirmus est mollisque natura et ob eam ipsam causam
Abbreviated transcription (Latin):
exporanciuĩ qͥ memĩsse d is in ꝙ̃ collata sũt. no cõmc̃orare qͥ cõtulł
Quamobrem ut hy qͥ supenore st̃ subinttere se debent in ami¬
citia sic quodãmõ inferiores ex tollere. Sunt enĩ quidam qui mo¬
lestas amutitias ferunt tum ipĩ se contempni putant quod non fe¬
re contingit inisi his qui contempnendos se arbitrantur hac opiõe
non modo uerbis sed etiam operibus leuandi funt Tantũ autez
tuiq tribuendum primu quantũ ip̃e efficere possis deinde etiã
quantu ille quem diligas atq adiuues sustinere. Non enim
tu possis quãuis excellas om̃s tuos ad honores amplissimos perdu¬
cere ut scipio ꝑ ⁊ uuluĩ potuit consule efficere frem̃ eiusl non po¬
tuit. Q uod si etiam possis quid uis defere ad alterum uidendũ
est tamen quid ille possit sustinere. Omnino amiti᷑ corroboritat
iam tonfirmatisq iungenis et etatibus uidicande sunt. Nec
si qui ineunte etate uenandi aut pile studiosi fuerunt eos hr̃e

Expanded text:
 meminisse debet is, in quem collata sunt, non commemorare qui contulit. quam ob rem, ut ei, qui superiores sunt, submittere se debent in amicitia, sic quodam modo inferiores extollere. sunt enim quidam qui molestas amicitias faciunt cum ipsi se contemni putant—quod non fere contingit nisi eis qui etiam contemnendos se arbitrantur; qui hac opinione non modo verbis, sed etiam opera levandi sunt. tantum autem cuique tribuendum, primum quantum ipse efficere possis, deinde etiam quantum ille, quem diligas atque adiuves, sustinere. non enim neque tu possis, quamvis excellas, omnis tuos ad honores amplissimos perducere, ut Scipio P. Rupilium potuit consulem efficere, fratrem eius Lucium non potuit. quod si etiam possis quidvis deferre ad alterum, videndum est tamen quid ille possit sustinere. omnino amicitiae corroboratis iam confirmatisque et ingeniis et aetatibus iudicandae sunt; nec, si qui ineunte aetate venandi aut pilae studiosi fuerunt, eos habere
Abbreviated transcription (Latin):
ne necesse sit unũ sollicitũ ẽẽ ꝓpluribꝰ satis suꝑq esse si suaꝵ
cuiq reꝵ. aliens nimis ĩplicai molestũ esse. cõmodissimũ eẽ
ꝙͣ laxissimas habenas habe amicicie qͣs cũ adducas cũ uelis ł re¬
mittas Capit eñ esse ad beate uiuẽdũ securitatẽ ꝙͣ frui nõ po¬
ssit aĩmꝰ. si tamꝙͣ parturiat unꝰ ꝓpluriba Alios aͥ dic̾e̾ aiũt.¬

Expanded text:
uribus; satis superque esse sibi suarum cuique rerum; alienis nimis implicari molestum esse; commodissimum esse quam laxissimas habenas habere amicitiae, quas vel adducas cum velis vel remittas; caput enim esse ad beate vivendum securitatem, qua frui non possit animus, si tamquam parturiat unus pro pluribus. alios autem dicere aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ama̾e inciꝑemꝰ. eũ ꝙ̃ aliqñ odisse possemꝰ Qũ etꝭsi minꝰfe¬
lices ĩ diligñdo fussemꝰ. ferẽdũ id scipio potiꝰ ꝙͣ ĩiiciciaꝵ tẽ¬
pꝰ cogitãdũ putabat his igit̾ finibus utẽdũ arbitt᷑. ut cũ em̃¬
dati mores amitoꝵ sint. tũ sit int̾ eos oĩm reꝵ.cõsilioꝵ. uolũ¬
tatũ. sine exceptõe ꝯmunitas Ut etꝭ si qͣ fortua accidi̾t. ut mi¬
nꝯ iuste amitoꝵ uolũtates adiuuãde sit In qͥbus eoꝵ a̾ d̾ ca¬

Expanded text:
amare inciperemus eum, quem aliquando odisse possemus. quin etiam si minus felices in deligendo fuissemus, ferendum id Scipio potius quam inimicitiarum tempus cogitandum putabat. His igitur finibus utendum arbitror, ut, cum emendati mores amicorum sint, tum sit inter eos omnium rerum consiliorum voluntatum sine ulla exceptione communitas, ut etiam si qua fortuna accident ut minus iustae amicorum voluntates adiuvandae sint, in quibus eorum aut ca
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ortũ amicicie. ꝙͣ ex inopia. ⁊ indigñcia naͣ uolũt Sd si ita
ẽet. ut unꝰq̃sq minimũ in se esse arbit̾ret᷑. ita ad amicitiã ess
oĩa mse ipo posita iudicet ita in amiciciis expetũdis. colẽdis¬
q maxĩe excellit Quid e̾ affricanꝰ indigẽs mei.Amime h̾cu¬
le alc ne ego qͥd illiꝰ: S ego qͣdã ãmiracõe u̾tutis eiꝰ. Ille ui¬
cissim opĩo ne fortasse ñ nulla. ꝙͣ d̾ meis moribꝰ habebat. me
dilexit. auxit bñuolẽciã cõsuetudo S ꝙͣꝙͣ utilitates multe ⁊
magne cõsecute sũt. nõ sũt tñ ab eaꝵ sp̃e cẽ diligñde ꝓfecte.

Expanded text:
volunt. quod si ita esset, ut quisque minimum esse in se arbitraretur, ita ad amicitiam esset omnia in se ipso posita iudicet, ita in amicitiis expetendis colendisque maxime excellit. quid enim? Africanus indigens mei? minime hercule! ac ne ego quidem illius, sed ego admiratione quadam vicissim opinione fortasse nonnulla quam de meis moribus habebat me dilexit; auxit benivolentiam consuetudo. Sed quamquam utilitates multae et magnae consecutae sunt, non sunt tamen ab earum spe
Abbreviated transcription (Latin):
petturũ nõ fuisse. cũ illi sanctissimi uiri fuerĩt Eque a nefas
sit tale aliqͥd ⁊ fate̾ rogatũ. ⁊ rogare. t ueo tib̾tũ graccũ seq̃bat᷑
lex ĩ amicicia sanxiat᷑. ut neq rogemꝰ res turpes nec rogati fa
ciamꝰ. Turpis eͥ excusatõ ẽ ⁊ minime accipiẽda. tũ ince̾tis pe
fanni ⁊ sceuola. locati sumq ut nos longe ꝓspicẽ oporteat. fu¬
tudo maioꝵ. Tibi̾ꝰ g. regnũ occupare conatꝰ ẽ ł regnauit is

Expanded text:
petraturum non fuisse, cum illi sanctissimi viri fuerint, aeque autem nefas sit tale aliquid et facere rogatum et rogare? At vero Tib. Gracchum sequebantur lex in amicitia sanciatur, ut neque rogemus res turpes, nec faciamus rogati, turpis enim excusatio est, et minime accipienda, cum in ceteris pFanni et Scaevola, locati sumtudo maiorum. Tib. Gracchus regnum occupare conatus est, vel regnavit
Abbreviated transcription (Latin):
cicie nõ añ ponũt. ut cũ ex altẽa parte ꝓposita h̃ sint. ex altẽã
ius amicitie nõ mlt̾a illa malĩt. Inbecilla ẽ eñ naͣ. ad cõtẽpnẽ¬
dam potũtiam x ecꝭsi neglecta amicicia ꝯsecuti sint ⁊ obstura¬
tũ irẽ arbituͣt᷑. qr nõ sine magna cã fit neglecta amititia Itaq
Ubi em̃ istũ ĩ uemas qͥ honõe amiti añponat suo: Quid. hec
tates. adqͣs nõ facile ẽ ĩuẽcõe qͥ descendat ꝙꝙͣ enniꝰ recte ait. amicꝰ¬

Expanded text:
citiae non anteponant, ut, cum ex altera parte proposita haec sint, ex altera ius amicitiae, non multo illa malint? imbecilla enim est natura ad contemnendam potentiam, quam etiam si neglecta amicitia consecuti sint, obscuratum iri arbitrantur, quia non sine magna causa sit neglecta amicitia. itaque ubi enim invenias qui honorem amici anteponat suo? Quid? haetates, ad quas non facile est inventus, qui descendat. Quamquam recte Ennius: Amic
Abbreviated transcription (Latin):
siĩ eo qͥ illas gͣuiꝯ ꝙͣ tu ecꝭ fr̾et. Demq cete̾ res q̃ expetũt᷑ opor¬
tune sũt singłe rebꝰ fere singłis Diuicie. ut utare. opes. ut
colare. honores. ut lauderis. uoluptates. ut gaudeas. ualitudo
ut dolore careas. ⁊ muneĩbꝰ fũgare corꝑis Amiçicia res plimasᷤ
cõtm. qͥqs te u̾teris p̃sto ẽ nullo loco exludi᷑ nũꝙͣ intẽpestiua
ẽ. nũꝙͣ molesta ẽ Itaq nõ aqͣ nõ igni. ut aiũt pluribꝰ utimur
lotis. ꝙͣ amicicia neq ego nũc d̾ uolgari. aut mediot̾ q̃ tñ ⁊ ip̃ã
d̾lectat ⁊ ꝓdest. s d̾ ue̾a ⁊ ꝑfecta loqͣr. qͣlis eoꝵ qͥ pauci noĩant
fuit Nam ⁊ sid̾as res splendidiores facit amicicia. ⁊ adu̾sas par.¬
çiẽs. cõmũcãs q leuiores Cũq plurimas ⁊ maximas cõmodita¬
tes amicicia cõtmeat tũ illa miniꝵ prestat oĩbꝰ. qd̾ bona spe p̃lu¬
cet mposteꝵ nec d̾bilitai̾. aut cade̾ aiõs patit᷑. Ueꝵ ecꝭ amice¬

Expanded text:
 quam tu ferret. denique ceterae res, quae expetuntur, opportunae sunt singulae rebus fere singulis—divitiae, ut utare; opes, ut colare; honores, ut laudere; voluptates, ut gaudeas; valetudo, ut dolore careas et muneribus fungare corporis; amicitia res plurimas continet: quoquo te verteris praesto est, nullo loco excluditur, numquam intempestiva, numquam molesta est. itaque non aqua, non igni, ut aiunt, pluribus locidelectat et prodest, sed de vera et perfecta loquor, qualis eorum qui pauci nominantur, fuit. Nam et secundas res splendidiores facit amicitia, et adversas patiens communicansque leviores. Cumque plurimas et maximas commoditates amicitia contineat, tamen illa nimirum praestat omnibus, quod bonam spem praelucet in posterum, nec debilitari a
Abbreviated transcription (Latin):
ciciorẽ amicitie potiusse reꝑiri. ꝙͣ eiꝰ qͥ dixiss ita ama̾e̾ oꝑt̾e̾. ut
si aliqñ ess osurꝰ Nec uo̾ se adduci posse. ut .h. ꝙ̃ admodũ puta¬
ret᷑. ab mãte esse dictũ cred̾e̾t. qͥ sapiẽs habitꝰ ess. unꝰ e septẽ Im¬
puri cꝯdã ã ambicõsi. a oiã adsiłia potũciã r̾uocantis esse sentñtia
Quo nã ẽ mõ. qsꝙͣ amitꝰ esse pot̾it eiꝰ. cui se putab ͭ ĩimitũ esse
ꝙ plures sibi det tãꝙͣ ansas ad rp̃hñdũ Rursũ a̾ recte factis.
ꝯmodisq amitoꝵ necesse ei̾t angi. dole̾ muide̾ Quae̾ h qͥdem¬

Expanded text:
iciorem amicitiae potuisse reperiri quam eius qui dixisset ita amare oportere ut si aliquando esset osurus; nec vero se adduci posse ut hoc, quem ad modum putaretur, a Biante esse dictum crederet, qui sapiens habitus esset unus e septem; impuri cuiusdam aut ambitiosi aut omnia ad suam potentiam revocantis esse sententiam. quonam enim modo quisquam amicus esse poterit ei, cui se putabit inimicum esse quo pluris det sibi tamquam ansas ad reprehendendum: rursum autem recte factis commodisque amicorum necesse e
Abbreviated transcription (Latin):
timis qͥbꝰq honoris c̾tamẽ ⁊ głie. Exqͦ ĩiicicias maxĩas sepe
int̾ amicissiõs extitisse Magna ecꝭ discidia. et pleꝵq iusta nasci
cũ aliqͥd ab amitis qd̾ rectũ nõ ess postularet᷑. ut aut libidĩs mi¬
instri aut adiutores essẽt ad ĩuiriã. qd̾ qͥ r̾cusarẽt ꝙͣuis honeste
id facerẽt. ius tñ amicicie dissere̾ argurẽt᷑ ab hiis. qͥbꝰ obsequi
nollẽt Illos aͥ q̃ qd̾ ius ab amico auderẽt postulae̾. postulacoẽ.
terata. nõ mõ familiaritates extĩgroi solẽ. s ecꝭ odiagigni sẽpi

Expanded text:
timis quibusque honoris certamen et gloriae, ex quo inimicitias maximas saepe inter amicissimos exstitisse. magna etiam discidia et plerumque iusta nasci, cum aliquid ab amicis quod rectum non esset postularetur, ut aut libidinis ministri aut adiutores essent ad iniuriam, quod qui recusarent, quamvis honeste id facerent, ius tamen amicitiae deserere arguerentur ab eis, quibus obsequi nollent; illos autem, qui quidvis ab amico auderent postulare, postulatione terata, non modo familiaritates exstingui solere, sed etiam odia gigni sempi
Abbreviated transcription (Latin):
rebꝰ nõ satis honeste. ĩ amicoꝵ honestissiẽ fuĩt. Multeq res sũt
inqͥbꝰ d̾ suis cõmodis uiri bom multa dthũt. d̾thiq paciunt᷑
ut his amici potius ꝙͣ ip̃i fruãt᷑. Altera setñcia ẽ q̃ diffinit ami¬
ciciã. paribꝰ officiis at uolũtatibꝰ. Hoc qͥd ẽ nimis exigue ⁊ ex¬
ilit̾ ad calculos uocae̾ amiciciã. ut par sit racõ acceptoꝵ. ⁊ datoꝵ
Diuicior m̾ ⁊ affiuẽtior uidet᷑ esse u̾a amicitia. nec obseruae re¬
strite. ne plꝰ reddat ꝙͣ acceꝑit Neq enĩ uerẽdũ ẽ ne qd̾ exci¬
dat. aut ne qd̾ int̾rã d̾fluat. a̾ ne plus eqͦ qd̾ ĩ amiticiã cõgerat᷑
Tertiꝰ e uo ille finis d̾t̾rimꝰ ẽ. ut quãti qͥsq se facit. tãti fiat ab
anicis Sẽpe eñ ĩqͥbusdã a aiũs abiectior ẽ. a spes amplificãde

Expanded text:
tissime; multaeque res sunt, in quibus de suis commodis viri boni multa detrahunt detrahique patiuntur, ut eis amici potius quam ipsi fruantur. altera sententia est quae definit amicitiam paribus officiis ac voluntatibus. hoc quidem est nimis exigue et exiliter ad calculos vocare amicitiam, ut par sit ratio acceptorum et datorum. divitior mihi et affluentior videtur esse vera amicitia nec observare restricte ne plus reddat quam acceperit: neque enim verendum est ne quid excidat aut ne quid in terram defluat aut ne plus aequo quid in amicitiam congeratur. tertius vero ille finis deterrimus, ut, quanti quisque se ipse faciat, tanti fiat ab amicis. saepe enim in quibusdam aut animus abiectior
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõfirmãe̾ possũ nemo t̾te fuit S nõ egeo mediciã. me ipẽ
consolor. ⁊ maxiẽ illo solacio. qd̾ ego eo errore careo . qͦ amicoꝵ
discessu solent pleriq angi Nichil mali scipiõi accidisse puto. mͥ
accidit. si qͥd ei accidit suis aͥ incõmodis gͣuit̾ angi ñ amicum
s se ip̃m amãtis ẽ. Cũ illo uo̾ qͥs neg actũ p̃clare: Nisi em̃ qd̾
ille inimme putabat ĩ mortalitatẽ optare uellet. qd̾ nõ adeptꝰ
ẽ qd̾ hoĩ fas ẽ optare: Qui sũmã spem ciuiũ. ꝙͣd̾ eo iã puero
habebãt. ꝯtinuo adolestẽs incredibile u̾tute suꝑauit. Qui cõ

Expanded text:
ut confirmare possum, nemo certe fuit. sed non egeo medicina: me ipse ut confirmare possum, nemo certe fuit. sed non egeo medicina: me ipse consolor et maxime illo solacio, quod eo errore careo, quo amicorum decessu plerique angi solent. nihil mali accidisse Scipioni puto; mihi accidit, si quised se ipsum amantis est. cum illo vero quis neget actum esse praeclare? nisi enim, quod ille minime putabat, immortalitatem optare vellet, quid non adeptus est, quod homini fas esset optare, qui summam spem civium, quam de eo iam puero habuerant, continuo adulescens incredibili virtute superavit; qui co
Abbreviated transcription (Latin):
illud munꝯ solitꝰ esses obire / Sceuola/ Querũt qͥdẽ.g. leli
multi ut ẽ a fanmo dictũ.s ego id r̃spondeo ꝙ animadu̾ti. te
dolorẽ ꝙ̃ acceꝑis tũ sũmi uiri. tũ ainicissu morte modãte
ferre nec potuisse nõ cõmoue̾i. nec fuisse id hũanitatꝭ tue ad̾
a in collegio nrõ nõ affiusses. ualitudie r̃spõdeo cause. nõ mes¬
ticiã fuisse. Ielius Recte tu qͥdẽ sceuola ⁊ ue̾. Neq eñ ab isto
officio qd̾ semꝑ usurpaui cũ ualerẽ. abduci meo ĩcõmodo dbui
Nec ullo casui arbitror hoc cõstanti hõi posse cõtĩge̾. ut ulla inter¬
missio fie̾t officii. Tu a̾ o fanmꝰ qd̾ m tantũ attbiui dicis. qͣnͣtũ
ego nͨ agnosco nec postulo. facis amite. S ut mͥ uidĩs non
rcẽ uidicas d̾ catone. Aut enĩ neõ qd̾qdẽ magis credo aut si
me moiu̾ negẽ. ꝙͣ id recte faciã uid̾ant sapiẽtes. S certe mẽciar
Moueor em̃ tłi amico orbatꝰ. qͣlis ut arbitror nemo unꝙͣ erit

Expanded text:
sses obire. Quaerunt quidem, C. Laeli, multum, ut est a Fannio dictum, sed ego id respondeo, quod animum adverti, te dolorem quem acceperis cum summi viri tum amicissimi morte ferre moderate; nec potuisse non commoveri, nec fuisse id humanitatis tuae: quod autem Nonis in collegio nostro non affuisses, valetudinem respondeo causam, non maestitiam fuisse. Recte tu quidem, Scaevola, et vere; nec enim ab isto officio, quod semper usurpavi cum valerem, abduci incommodo meo debui, nec ullo casu arbitror hoc constanti homini posse contingere, ut ulla intermissio fiat offici. tu autem, Fanni, quod mihi tantum tribui dicis, quantum ego nec agnosco nec postulo, facis amice, sed, ut mihi videris, non recte iudicas de Catone. aut enim nemo, quod quidem magis credo, aut, sme moveri negem, quam id recte faciam viderint sapientes, sed certe mentiar. moveor enim tali amico orbatus, qualis, ut arbitror, nemo umquam erit,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ moribq̃ facillimis. d̾ pietate ĩ matre̾m. libe̾alitate ĩ sorores. bo¬
nitate in suos. iustiçia in oẽs Nota sũt uobis. Qmͣ ã carꝰ fuerit
catonẽ anno añꝙͣ ẽ mo̾tuus. metũ ⁊ cũ scipioẽ dissere̾. tñ au¬
fert eam uiriditatẽ. inqͣ ⁊ nũc erat scipio Qmͣ obrem ĩ uita qͥdẽ
talis fuit .I. fortuna. ł głia ut nchil possit accede̾ Noriẽdi aut̃
sensũ celeritas abstulit Quo d̾gne̾ mo̾tis. qͥd credñdũ sit diffi¬
cile ẽ dictu. qͥd hoĩes suspitẽt᷑ uidetis. Hoc ue̾ tñ lic dicẽ.p.
scipiõi ex multꝭ diebus qͦs in uita celeberrimꝰ letissimosq uidi̾t.
illũ diẽ fuisse celeb̾rimũ. cũ senatu dimisso domũ reductꝰ est¬

Expanded text:
ibus facillimis, de pietate in matrem, liberalitate in sorores, bonitate in suos, iustitia in omnis? nota sunt vobis. quam autem Catonem anno ante quam est mortuus, mecum et cum Scipione disserere, tamen aufert eam viriditatem, in qua etiam nunc erat Scipio. quam ob rem vita quidem talis fuit vel fortuna vel gloria, ut nihil posset accedere; moriendi autem sensue dictu est; quid homines suspicentur videtis: hoc vere tamen licet dicere, P. Scipioni ex multis diebus, quos in vita celeberrimos laetissimosque viderit, illum diem clarissimum fuisse, cum senatu dimisso domum reductus
Abbreviated transcription (Latin):
maximis nõ effe̾rat laudibꝰ Qui cdamores nuꝑ in tota cauea
in hospitis ⁊ amici mei.m. pacurii nota fabula. cũ ignorante rege¬
ut̾q horestes esset. pilades se esse horestẽ dicẽt. ut ꝓ illo necare̾.
horestes a̾ ita ut erat horestẽ se esse ꝑseue̾aret. stantes plaude¬
bãt in re ficta Qiud arbitͣm᷑ in uera facturos esse. facile indica¬
bat ip̃a naͣ uim suã. cũ hoiẽs qd̾ ipi fac̾e̾ nõ possũt. id recte fie̾i

Expanded text:
non maximis efferat laudibus? qui clamores tota cavea nuperhospitis et amici mei, M. Pacuvii in nova fabula? cum ignorante Regeuter eorum esset Orestes, Pylades orestem se esse dicere, ut pro illo necaretur; Orestes autem, ita ut erat, Orestem se esse perseveraret. stantes autem plaudebant in re ficta: quid arbitramur in vera fuisse facturos? facile indicabat ipsa natura vim suam; cum homines, quod facere ipsi non possent, id recte fieri
Abbreviated transcription (Latin):
augurari Serpit d̾inde res. q̃ ꝓcliuis. ad ꝑinciẽ ẽ. cũ seł labi
cepit. labit᷑ Uid̾tis itaq bella. iã añ q̃ sit facta labes. p̾mo
asenatu disiũctũ multitudĩs arbito res maxiãs agi Plures
in eiꝰ modi amitiis ignari casu aliqͦ incid̾int. ne existimẽt se¬
ita alligatos. ut ab amicis ĩ. ꝵ p pecrantibꝰ nõ discedãt Impbis¬
fuerĩt ĩpietatis duces. Qiuis clarior ĩ gͤtia temistode qͥs potẽtio:

Expanded text:
augurari; serpit deinde res, quae proclivis ad perniciem, cum semel coepit, labitur. videtis in tabella iam ante quanta sit facta labes, primo a senatu disiunctum, multitudinis arbitrio res maximas agi. pluresin eius modi amicitias ignari casu aliquo inciderint, ne existiment se alligatos, ut ab amicis in rempublicam peccantibus non discedant; nec minfuerunt impietatis duces. Dispar
Abbreviated transcription (Latin):
audisse dicebat. Id si ita ẽ ut optimi cꝰq aiũs in morte facilliẽ
euol. tãꝙͣ ecustodia. uincułq cõꝑis cui censemꝰ cursũ ad deos
faciliorẽ fuisse ꝙͣ scipiõi : Quo circa mer̾e̾ hoc eiꝰ euẽtu uereor.
Ne ĩuidi magis.ꝙͣ amiti sit S̾m ãt illa uereor. qd̾ idẽ int̾itꝰ aĩoꝵ
⁊ co̾poꝵ sit. nec ullꝯ sensꝰ maneat. ut nichil bom ẽ ĩ morte sic
c̾te nichil mali S̾ensu em̃ amissio fit idẽ qͣsi natꝰ nõ ess oĩo.
Q̾m tñ esse natũ ⁊ nos gaudeꝰ. ⁊ hic ciuitas dũ exit letabit᷑. Smͣ

Expanded text:
audisse dicebat. id si ita est, ut optimi cuiusque animus in morte facillime evolet tanquam e custodia vinclisque corporis, cui censemus cursum ad deos faciliorem fuisse quam Scipioni? quocirca maerere hoc eius eventu vereor ne invidi corporum nec ullus sensus maneat, ut nihil boni est in morte, sic certe nihil mali. sensu enim amisso fit idem, quasi natus non esset omnino, quem tamen osse natum et nos gaudemus et haec civitas, dum e
Abbreviated transcription (Latin):
ad istoꝵ normã sapiẽtes fuisse Tre sibi habeant sapiẽ nom̃ et
muidiosũ ⁊ obscurũ Contedãt ut uiri bom fuerĩt. ne id qd̾ fa-¬
gritas. eqͣlitas. libea̾litas. n ͨ sit in eis ulla cupiditas. libido co
audacia. sitq magna cõstancia. ut hii fuerũt. mõ qͦs noĩaui. hos
uiros bonos ut hĩti sunt. sic ecꝭ appellandos putemꝰ. qͥ assequũt᷑
⁊ce̾ uideor. ita natos esse nos. ut int̾ õs societas q̃dam sit Ma

Expanded text:
am fuisse sapientis. qua re sibi habeant sapientiae nomen et invidiosum et obscurum, concedant ut viri boni fuerint. ne id quidem fagritas aequitas liberalitas, nec sit in eis ulla cupiditas libido audacia, sintque magna constantia, ut ei fuerunt, modo quos nominavi, hos viros bonos, ut habiti sunt, sic etiam appellandos putemus, quia sequantur, icere videor,
Abbreviated transcription (Latin):
sapiẽtiã Sole .n. emũdo tolle̾ uid̾nt᷑ qͥ amiticiã euita tollũt. quã
ritas. spe qͥdẽ blanda. s re ipã multis locis r̃pudiãda Neq em̃t ẽ
consẽtaneũ ullã honestã rẽ. accõe ue. ne sollicitꝰ sis a nõ suscipe
aut susceptã d̾pon̾e̾ Qd̾ si curã fugimq. u̾tꝰ fugiẽda ẽ. q̃ necessẽ e
cũ aliqͣ cura res sibi conͣrias asꝑnẽt᷑ atq odi̾t. ut bonitas maliciã
rem si cadit ĩ sapiẽtẽ añ dolor. qͥ utiq cadit. nͥ ex eiꝰ aio ex¬

Expanded text:
saprentiam! solem enim e mundo tollere videntur, qui amicitiam e vita tollunt: qua ritas? specie quidem blanda, sed de re ipsa multis locis repudianda est. neque enim est consentaneum, ullamhonestam rem actionemve, ne solicitus sis, aut non suscipere, aut sulceptam deponere. Quodsi curam fugimus; virtus fugienda est; quae necesse est, ut cum aliqua cura ressibi contrarias aspernetur, atque oderit, ut bonitas malitiam, rem si cadit in sapientem animi dolor, qui profecto cadit, nisi ex eius animo ex
Abbreviated transcription (Latin):
nõ satis h firmitatis Nãq in hoc prestat amicicia ꝓpinq̾tati
qd̾ ex ꝓpinq̾tate bñuolẽcia tolli p̃t. ex amicicia tolli nõ pt̃. Sub¬
lata enĩ bñuolẽcia. amicicie nom̃ tollit᷑. ꝓpinq̾tatis man Qu¬
anta a̾ uis amiticie sit. exhͦ maxĩe intelligi pt̃. qd̾ ex infinita
⁊ adducta in angustũ. ut oĩs caritas.int̾ duos. a̾ int̾ paucos
q reꝵ. cũ bñuolẽcia. ⁊ caritate cõsensio Qͣ q̃dẽ haut scio an ex¬
cepta sapiẽcia. qͥtꝙͣ meliꝰ hoĩ sit a diis ĩmortalibꝰ datũ. Diuici¬
as alii pp̃onũt. bonã alii ualitudiẽ. alii potñciam. alii hono
hec ip̃ã uirtus amititiã gignit ⁊ cõtin Nec sine u̾tute amn̾¬
citiã esse ullo pacto pt̃ Iam u̾tutẽ ex cõsuetudiẽ uite sermõis

Expanded text:
nihil non habet firmitatis. Namque hoc praestat amicitia propinquitati, quod ex propinquitate benevolentia tolli potest, ex amicitia non potest; sublata enim benevolentia, amicitiae nomen tollitur, propinquitatis manet. Quanta sit vis amicitie ex hoc potest intelligi, quod ex infinita  adducta in angustum, ut omnis charitas inter duos vel inter paucos umque rerum, cum benevolentia et caritate summa consensio. qua quidem haud scio, an, excepta sapientia, quidquam melius homini sit a Diis immortalibus darum, divitias alii praeponunt, bonam alii valetudinem, alii potentiam, alii honorhaec ipsa virtus amicitiam gignit; et continet: nec sine virtute amicitia esse ullo pacto potest. iam virtutem ex consuetudine vitae, sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
ductꝰ ad sceuolã. supta uirili toga. ut ad posse̾ ⁊ licer.
a sems lat̾e nũꝙͣ discede̾m. Itaq mlt̾a ab eo prudñtꝰ disputã młta
sũt breuit̾ ⁊ comode dicta. mẽorie mãdabã. fieriq studebã eis
pͣdñcia doctior.Quo mortuo ad põtificẽ sceuolã me ꝯtuli. quẽ
unũ nr̃e ciuitatꝭ.⁊ ingeĩo. ⁊ iusticia p̃stantissimũ audeo dice̾.
Sed d̾ hoc alias dicã. Nũt redeo ad augurẽ. cũ sepe młta narai
tũt mem̃i domi in emicidio sedñtẽ ut solebat cũ ego essem
una. et pauci admo ͫ faĩliares in eũ sermonẽ illũ incide̾. qͥ tũt
fere oĩbꝰ erat iore. Meministi em̃ ꝓfecto .o. attice. ⁊ eo mags
qr .p. sulpicio utebare mltũ. cũ hiis tribuciꝰ plebis capitali
odio a .⁊. pompeio qui tũc erat ꝯsul dissideret qͦ cũ quĩctissime
et amãtissime uixerat. qnͣta ess hoĩm ł ãmiratõ ł querela Ita
q sceuola cũ in eũ ipm mẽtõe incidiss. exposint nobis sermo

Expanded text:
ductus ad Scaevolam sumpta virili toga, ut, quoad possem et liceret, a senis latere numquam discederem. itaque multa ab eo prudenter disputata, multa etiam breviter et commode dicta memoriae mandabam, fierique studebam eius prudentia doctior. quo mortuo me ad pontificem Scaevolam contuli, quem unum nostrae civitatis et ingenio et iustitia praestantissimum audeo dicere. sed de hoc alias, nunc redeo ad augurem. cum saepe multa, tum memini domi in hemicyclio sedentem, ut solebat, cum et ego essem una et pauci admodum familiares, in eum sermonem illum incidere, qui tum fere multis erat in ore. meministi enim profecto, Attice, et eo magis, quod P. Sulpicio utebare multum, cum is tribunus plebis capitali odio a Q. Pompeio, qui tum erat consul, dissideret, quocum coniunctissime et amantissime vixerat, quanta esset hominum vel admiratio vel querella. itaque tum Scaevola, cu
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus inipios loquũtur. Quorũ testimoĩa
nobis quidem satis sãt. Uerũ iis quĩ non credũt
isti qui sapiam̃ capillis et habitu iact̾ant. Racione
quoq et argumentis a nobili fuerant retellendi
Suic emĩ p̾postere agitur ut huãna diuinis tribu¬
ant auc̾toritatem cũ pocius humanis diuia de¬
buerint. Que nũt. sane omittainꝯ ne nichil
aput istos aganus et in infuntun maͣ ꝓcedat
La igitur queramul testimonia quib illi pollũt
aut credere aut certe non repugnare. Sibullas
plurimi et maxum auc̾tores tradiderunt grecoꝵ
Aristoricus et appollodorus E richeyus nrõtũ
uarro et fenestella hi ł omẽs p̾cipuam et nobi¬
lem p̾ter ceteras Erithream fuisse cõmemorãt
Apollodorus quidem ut de cuu ac populari sua
gloriatur fimestella nero etiam legatos erithreo
a senatu esse missos refert ut hiiꝯ Sibille carmi¬
na Romamn deportarentur Et ea consules eurio

Expanded text:
aduersus inpios locuntur. quorum testimonia aduersus inpios locuntur. quorum testimonia nobis quidem satis sunt, uerum his quoniam non credunt isti qui sapientiam capillis et habitu iactant, ratione quoque et argumentis a nobis fuerant refellendi. sic enim praepostere agitur, ut humana diuinis tribuant auctoritatem, cum potius humanis diuina debuerint. quae nunc sane omittamus, ne et nihil apud istos agamus et in infinitum materia procedat. ea igitur quaeramus testimonia quibus illi possint aut credere aut certe non repugnare. Sibyllas fuisse multas plurimi et maximi auctores tradiderunt, Graecorum Aristonicus et Apollodorus Erythraeus, nostrorum Varro et Fenestella. hi omnes praecipuam et nobilem praeter ceteras Erythraeam fuisse commemorant. Apollodorus quidem ut de ciui ac populari sua gloriatur, Fenestella uero etiam legatos Erythras a senatu esse missos refert, ut huius Sibyllae carmina Romam deportarentur et ea consules Curio
Abbreviated transcription (Latin):
uubeat. S ira diuiã met̾mĩ manet aduersus eos
qii peccant. meteriiũt Itaq deus non thure nõ
hostia. nõ p̃tiosis imumerib/ que oia st̃ corrupti¬
bilia. s morũ emendacione placatur Et qui pła¬
care desmit iram dei mort alem facit. Id circo eĩ
non ad ipũs noxiũ. quemꝗͣ pupit uit habeat hõ
Ee habiui que de ira dei dicerem dona te
carissime ut scires ꝙ̃ad modũ refelleres eos
qui deum faciũt nmobilem. Nestat ut
morẽ ti Eyceronis uit amur. Epilogo ad ꝑorandũ
sicut ille in Tusculams demorte disserẽs fecit
Ita nos in hoc ope testimonia diuĩa. quib credi
possit adhibere debemus. ut illorũ ꝑsuasionem
reuĩcamus. qui sine ira ẽẽ deum credentes dissol¬
uut omenĩ religionem sme qua ut ostendimus
aut ĩmanitate belius aut stulticia pecudibus
ad equa mur. In sola enĩ religione in sũma dei
nichil aliud ꝙ̃ de grã dei erga uistos. et ira eius

Expanded text:
jubeat. Sed ira divina in aeternum manet adversus eos, jubeat. Sed ira divina in aeternum manet adversus eos, qui peccant in aeternum. Itaque Deus non thure, non hostia, non pretiosis muneribus, quae omnia sunt corruptibilia, sed morum emendatione placatur; et qui peccare desinit, iram Dei mortalem facit. Idcirco enim non ad praesens noxium quemque punit, ut habeat homo Haec habui quae de ira <dei> dicerem, Donate carissime, ut scires quemadmodum refelleres eos qui deum faciunt inmobilem. restat ut more Ciceronis utamur epilogo ad perorandum. sicut ille in Tusculanis de morte disserens fecit, ita nos in hoc opere testimonia diuina quibus credi possit adhibere debemus, ut illorum persuasionem reuincamus qui sine ira deum esse credentes dissoluunt omnem religionem: sine qua, ut ostendimus, aut inmanitate beluis aut stultitia pecudibus adaequamur; in sola enim religione id est in deinihil aliud quam de gratia dei erga iustos et ira eius
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde rursus eum irasci quidem s tũ peccare nõ¬
p̾cipit/ non utiq euellit iram radicitus s tempe¬
rauit ut in oĩ castigacione modum eͣt iusticia
teneremus. Qui ergo irasa nos iubet ipẽ irtiq
irascitur qui placari celeriꝰ p̾apit. est utiq ipẽ
placabilis. Ea enĩ p̃cepit que st̾ iusta et rebus
utilia coĩbus. S qr dixeram non ẽe iram dei tẽ¬
poralem sicut homĩs qui pñtanea ꝯmocione fer¬
uescit. nec facile regere se potest ꝓpter fragilita¬
ten. Intelugere debenius qr sic et̾mis deus irã
quoq eiꝯ metͥnũ ꝑ manere. S rursum qr uirtu¬
te. sit muaxinia p̾ditꝰ in ꝑtãte hr̃e suamł iram.
nec ab ea regi. S ipmñ illam ꝙ̃ ad molum uelit
moderari. Quod utiq non repugnat superiori
Nam si ꝓrsus trit inimoitalis fuisset ira eiꝰ non
eet̃ sacis taconi aut gracie pꝯ delictum locus.
Lum ip̃e hominem añ solis occasum reconciliari

Expanded text:
deinde rursum cum irasci quidem, sed tamen non peccare prdeinde rursum cum irasci quidem, sed tamen non peccare praecepit, non utique euellit iram radicitus, sed temperauit, ut in omni castigatione modum ac iustitiam teneremus. qui ergo nos irasci iubet, ipse utique irascitur, qui placari celerius praecipit, est utique ipse placabilis: ea enim praecipit quae sunt iusta et rebus utilia communibus. sed quia dixeram non esse iram dei temporalem sicut hominis, qui praesentanea commotione feruescit nec facile regere se potest propter fragilitatem, intellegere debemus, quia sit aeternus deus, iram quoque eius in aeternum manere, ste sit maxima praeditus, in potestate habere iram suam; nec ab ea regi, sed ipsum illam, quemadmodum velit, moderari: quod utique non repugnat superiori. Nam si prorsus immortalis fuisset ira ejus, non esset satisfactioni aut gratiae post delictum locus; cum ipse homines ante solis occasum reconciliari
Abbreviated transcription (Latin):
abiectis terrems gltib maiestatem dei singri¬
laris cognoscũt S ami marima et utilusia
sit dei paciã tamen q̃uis sero noxius paunt nec
patitur longiꝰ ꝓcedere aĩ eos memendabiles ẽẽ
p̃iuderit
lper ẽ una et ertrema questio. Nam dixit
fortasse quispiam ad eo non irasai deum/ ut ec̾
in p̾ceptis hominem irasci uetet. Pollem dicẽ
ꝙ ira homĩs refrenanda fuerit qr maiste sepe iras¬
citur et pñtem h motum qr temporatis est.
Itaq ne fieront ea que facũt ꝑ iram et huĩles
et mediocres et magi reges temperari debuit
mexpiabile facinꝰ admitteret. Deus aũt et nõ
tis et mĩqͣ nisi merito irasctur. S tñ non it a se
res h Nam si oĩo ꝓhibet᷑ irasci ipẽ quodã modo
rep̾hensor opificii sui fuisset quia i principio
ditur cã hioi ꝯmoaonis in humore feius con¬
Ira emĩ mortaliũ d ee̾ mortalis. Nam si maneat
consumantur immicitia ad ꝑniciem sempiternani.

Expanded text:
abiectis terrenis cultibus maiestatem dei singuabiectis terrenis cultibus maiestatem dei singularis agnoscunt. sed cum maxima et utilissima sit dei patientia, tamen quamuis sero noxios punit nec patitur longius procedere, cum eos inemendabiles esse peruiderit. Superest una et extrema quaestio. nam dixerit fortasse quispiam adeo non irasci deum, ut etiam in praeceptis hominem irasci uetet. possem dicere quod ira hominis refrenanda fuerit, quia iniuste saepe irascitur et praesentem habet motum, quia temporalis est. itaque ne fierent ea quae faciunt per iram et humiles et mediocres et magni reges, temperari debuit od inexpiabile facinus admitteret. deus autem et non tis, et numquam nisi merito irascitur. sed tamen non ita se res habet. nam si omnino prohiberet irasci, ipse quodammodo reprehensor opificii sui fuisset, quia in principio ditur causa huius commotionis in umore fellis conira enim mortalium debet esse mortalis: nam si maneat. confirmantur inimicitiae ad perniciem sempiternam.
Abbreviated transcription (Latin):
tantur plurn qui dilatorẽ ꝯpͥmũt aut p̾¬
cib aut p̾mio. plurni iudicia elidũt ꝓ gram̃
nel potençiam .S nod si omnes eos qui humanani
penam effugiuĩt. censura diumna damnaret esset hõ
ut rarus aut et̾ millus interra. demq uł mula
illa causa delendi gm̃s humam iusta esse potuss
ꝙ homines ꝯtempto deo iuo terrems tragilibusq
tĩginentis honorem duunũ tanꝙͣ celestib defẽrũt
ladorantes opera humanis digitis laborata. Cum¬
q illos deus artifex ore sublum statu rcõ figura¬
tos ad contemplacionem celi et notia am deĩ ex¬
citauerũt curnare se ad terram maluerunt pe¬
qui ab aspectu celi dei q prĩs aduersus terram
quam calcare debuerat idẽ deterra fic̾ta et for¬
mata ueneratur. Intanta igitur impietate ho¬
minũ tantisq pccĩs id assequitur pacĩa dei ut
se ipis homines damnatis aet uute prioris eriori¬
b corrigant. Demq et bom st̃ iustiq multi et

Expanded text:
tantur, plurimi qui delatorem conprimunt aut prtantur, plurimi qui delatorem conprimunt aut precibus aut praemio, plurimi qui iudicia eludunt per gratiam uel potentiam. quod si eos omnes so qui humanam poenam effugiunt, censura diuina damnaret, esset homo aut rarus aut etiam nullus in terra. denique uel una illa causa delendi generis humani iusta esse potuisset, quod homines contempto deo uiuo terrenis fragilibusque figmentis honorem diuinum tamquam caelestibus deferunt adorantes opera humanis digitis laborata. cumque illos deus artifex ore sublimi, statu recto figuratos ad contemplationem caeli et notitiam dei excitauerit, curuare se ad terram maluerunt et pequi ab aspectu caeli deique patris auersus terram quam calcare debuerat, id est de terra ficta et formata ueneratur. in tanta igitur inpietate hominum tantisque peccatis id adsequitur patientia dei, ut se ipsi homines damnatis uitae prioris erroribus corrigant. denique et boni sunt iustique multi et
Abbreviated transcription (Latin):
et uiuos p̃ apitare de sũmo et mortuos etermi
affligere cruciatib I. Inmo inquit siirascitur deꝯ
statim debuit iudicare et ꝓmerito quẽꝗͣ puni¬
resatem̃ si id faceret nemo suꝑ esset. Auilus
ẽ enĩ qui nchil peccet set multa st̃ que ad pec¬
cata nicitant etas molençia/ egestas. occasio p̾¬
mũ adeo subiec̾ta ẽ pccõ fragilitas ta caris
qua induti sumus ut nisi hiuic necessitati deꝯ
parẽt iumiũ fortalse pauci uiuerent ꝓpter
hauc cam̃ pacientusiꝯ̃ ẽ et iram suãm con¬
tinet. Nam quia ꝑftã ẽ meo uirtus ncce qͦq
Ꝙ multi ee peccatorib iusti posterius estãi
st̃̾/ ex malis bomi ex imꝓbis continentes.⁊ tͦ
multi in pͥma etate turpes et oiimo uidicõ
daminati ꝑ ostinodũ tñ laud abiles gxti terũt
Quod utiqi non fieret si ome pecca tũ pena
sequeretur. Leges publiçe maifestos reos
damnant. S plurnm st̾ quorũ peccata occul¬

Expanded text:
et uiuos praecipitare de summo et mortuos aeternis et uiuos praecipitare de summo et mortuos aeternis adficere cruciatibus. \'immo\' inquit \'si irascitur deus, statim debuit uindicare et pro merito quemque punire\'. at enim si id faceret, nemo superesset. nullus est enim qui nihil peccet et multa sunt quae ad peccandum inritent, aetas uinolentia egestas occasio praemium. adeo subiecta est peccato fragilitas carnis qua induti sumus, ut nisi huic necessitati deus parceret, nimium fortasse pauci uiuerent: propter hanc causam patientissimus est et iram suam continet. nam quia perfecta est in eo uirtus, necesse quam multi ex peccatoribus iusti posterius effecti sunt, ex malis boni, ex inprobis continentes! quam multi in prima aetate turpes et omnium iudicio damnati postmodum tamen laudabiles extiterunt! quod utique non fieret, si omne peccatum poena sequeretur. leges publicae manifestos reos damnant, sed plurimi sunt quorum peccata occul
Abbreviated transcription (Latin):
est. semel enĩ statuit bonis p̾mium et malis
penam. Quod si aliquis iuste innocenterq ui¬
ducia integritatiae adu̾sus eum rebellantĩ. Si
hiuc potest irasci ꝓpter suꝑbiam cur non magis
peccatori qui legem cũ ipo pariter latere contep̃
cum poneret᷑ non utiq ademit sibi omnem
Ipotest igitur et irasti. Cur ergo inquit ali¬
quis et qui peccant sepe felices sunt. et
qui pie uiuũt sepe miseri qr ⁊ sugitimi et
abdicati libere uiuu̾t Et qui sub discipłina prĩs
aut donum st̃ strictius et frugalius. Uirtus
enĩ ꝑ mala ꝓbatur et constat uicia ꝑ uolup¬
tatem. Nec tñ ille qui sperare debet ꝑpetua
impiitatẽ quia milla ẽ ꝓpetua feliutas. S
scilicet ultima semper expectanda diçes hoĩs
dici beatus añ obitũ nemo pot̾ sup̃ma q funãᷤ
debetiut ait poeta. Non insuauis ex itus est
qui arguit felicitatẽ/ et nemo iudiciũ potest
et uiuiis effugere nec mortiis. h enĩ ptãtẽ

Expanded text:
est; semel enim statuit bonis praemium, et malis est; semel enim statuit bonis praemium, et malis poenam. Quod si aliquis juste innocenterque viducia integritatis adversus eum rebellanti. Si huic potest irasci propter superbiam, cur non magis peccum poneret, non utique ademit sibi omnem  potest ignoscere, potest igitur et irasci. cur ergo\' inquiet aliquis \'et qui peccant, saepe felices sunt et qui pie uiuunt, saepe miseri?\' quia et fugitiui et abdicati libere uiuunt et qui sub disciplina patris aut domini sunt, strictius frugaliusque. uirtus enim per mala et probatur et constat, uitia per uoluptatem. nec tamen ille qui peccat sperare debet perpetuam inpunitatem, quia nulla est perpetua felicitas, sed scilicet ultima semper expectanda dies homini dicique beatus ante obitum nemo supremaque funera debet, ut ait poeta non insuauis. exitus est qui arguit felicitatem et nemo iudicium dei potest nec uiuus effugere nec mortuus. habet enim potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
cs. Illecebra uoluptatis uineantur pluriii. et
abstrahantur ad suauitatem. hi nero qui secor¬
pori rebusq terrenis addpeerũt. p̾mũtur. in ter¬
ram nec assequi possũt duim muneris granĩ quia
se iuaorũ labib inquinarũt.. Qui aũt deum
secuti ei q parẽstes corporis desideria ꝯtempse¬
rint et uirtutes p̾ferentes uoluptatib innocen¬
ciam iusticiamq seruauerint. Hos deus ait su
similes recognosct. Cum igitur sauc̃tissimam
legem posuerit uelitq onuersos innocentel
ac beneficos ẽẽ. pot ost ne non irasti cũ iudet
contemini legem suam. ab ici uirtutem. appeti
uoluptatem. Quod si est mundi admiistrator
sicut ẽẽ debet. non utiq ꝯtemuit id quod est
in onui mũdo uł maximũ. Si ẽ ꝓuidus ut oꝑ¬
tet deuni consulit utiq gniͣ humano quo sit
uita nr̃a et copiosior et melior et tucor.. Si ẽ
lectatur et uiciis ꝯmouetur. ergo et iustos
diligit et impios odit. odio inquit opus non

Expanded text:
cis inlecebra uoluptatis, uincuntur plurimi et cis inlecebra uoluptatis, uincuntur plurimi et abstrahuntur ad suauitatem. hi uero quia se corpori rebusque terrenis addixerunt, premuntur in terram nec adsequi possunt diuini muneris gratiam, quia se uitiorum labibus inquinauerunt.. qui autem deum secuti eique parentes corporis desideria contempserint et uirtutem praeferentes uoluptatibus innocentiam iustitiamque seruauerint. hos deus ut sui similes recognoscit. cum igitur sanctissimam legem posuerit uelitque uniuersos innocentes ac beneficos esse, potestne non irasci, cum uidet contemni legem suam, abici uirtutem, adpeti uoluptatem? quod si est mundi administrator, sicut esse debet, non utique contemnit id quod est in omni mundo uel maximum. si est prouidus, ut oportet deum, consulit utique generi humano, quo sit uita nostra et copiosior et melior et tutior. si estlectatur et uitiis commouetur. ergo et idiligit, et impios odit. Odio inquit opus non
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ꝑ impienitatem. hic uero colubendaira e. s
etiam si iacet excitanda ẽ. Quod aut̃ de honĩe
diximꝰ id eciam de deo qui hominen similem
sui fecit. Omitto de figura dei sapere intelli
gere ꝓudere p̾stare. Ex omib aũt aiãlib hõ
solus hec h . ergo ad dei similitudinem fcũs ẽ.
non põt id quod a deo sup̃sit in corruptũ purum¬
q sergiare isi ab eodem deo iusticie p̃ceptis mbuat
Ed quoiniam compactꝰ ẽ ut diximiꝰ .ẽ duobus¬
ammo et corpore In altero uirtutes in altẽo
uncia ꝯtinentur et repugnant inuicem. amm
enĩ bona que st̃ in cõtinendis libidinib ꝯtraria
st corpori. et corporis bona que st̃ in omni guẽ
uoluptatũ mimica st̃ aĩo. S si uirtus repugnaue¬
rit iloluptatibus. easq ꝯpresserit. erit uero deo
sumilis. ł nde apparet aĩa homĩs que irtutem
diuinam capit nou eẽ mortalem. S discrimẽ
illud quidem uirtus hẽat amaritudinẽ et sit dul¬

Expanded text:
lum per inpunitatem. hic non cohibenda ira, sed lum per inpunitatem. hic non cohibenda ira, sed etiam, si iacet, excitanda est. quod autem de homine dicimus, idem etiam de deo, qui hominem similem sui fecit. omitto de figura dei gere prouidere praestare, ex omnibus autem animalibus homo solus haec habet, ergo ad dei similitudinem factus estnon potest id quod a deo sumpsit, incorruptum purumque seruare, nisi ab eodem deo iustitiae praeceptis inbuatur. Sed quoniam conpactus est, ut diximus, e duobusanimo et corpore. in altero uirtutes, in altero uitia continentur et inpugnant inuicem. animi enim bona, quae sunt in continendis libidinibus, contraria sunt corpori, et corporis bona, quae sunt in omni genere uoluptatum, inimica sunt animo. sed si uirtus animi repugnauerit cupiditatibus easque conpresserit. erit uere deo similis. unde apparet animam hominis, quae uirtutem diuinam capit, non esse mortalem. sed discrimen illud est quod cum uirtus habeat amaritudinem et sit dul
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset iratus dedisset ire sue spaciũ ut residẽ¬
te ꝑ interuallum temporis aĩ timorem hret mo¬
dũ castigaçio. Non ergo ꝓpter ire magnitudiẽz
donanda eẽt pena. s differenda . Nec aut̃ pec¬
canti maiorem iusto dolorem inmitteret aut
castiganti furorem. Nũt nero que tandem eg¬
tas aut que sapiã ẽ ut aliquis ob exiguũ dolo
pumatur: ob maxnũ non pumatur. Quod
si naturam rerum caulas q didiasset/ nũꝙͣ tã
importunam contmenciam ꝓfiteretur ut mĩꝗͣ
sernꝰ iratum
ma facinora ꝓselitur hme tragedie sepe uris¬
cuntur et igitira laudandus architas si tũ
aliem ciui et parifacienti sibi murriam fiuisset
iratus repressisseꝑ se tñ et paciã furoris impe¬
tum mitigasset. Nec siu cohibitio gloriosa
est qua compescitur ali quid numiuens magnũ
malum seruo rũ aut filiorum. qr peccata nõn
cohertere peccatum ẽ.Euadent enĩ ad maius ma¬

Expanded text:
fuisset iratus, dedisset irae suae spatium, ut residenfuisset iratus, dedisset irae suae spatium, ut residente per interuallum temporis animi tumore haberet modum castigatio. non ergo propter irae magnitudinem donanda erat poena, sed differenda, ne aut peccanti maiorem iusto dolorem inureret aut castiganti furorem. nunc uero quae tandem aequitas aut quae sapientia est ut aliquis ob exiguum delictum puniatur, ob maximum non puniatur? quod si naturam rerum causasque didicisset, numquam tam inportunam continentiam profiteretur, ut nequam seruus iratum nia facinora prosilitur: hinc tragoediae saepe nascuntur. Esset igitur laudandus Archytas, si, cum alicui ciui et pari facienti sibi iniuriam fuisset iratus, repressisset se tamen et patientia furoris impetum mitigasset. haec sui cohibitio gloriosa est, qua conpescitur aliquod imminens magnum malum, seruorum autem filiorumque peccata non coercere peccatum est: euadent enim ad maius ma
Abbreviated transcription (Latin):
Uid opus ẽ in quiunt ira/ cum siue hoc affaĩ
pccã corrigi possunt. at qui nullus ẽ qui pec¬
cantem posit indere tranquille. Follit for¬
tasse qui legit p̾sidet qr facinus non sub oculis
eius admittit moueri aduersus eum qui pot¬
ninotens innocens reperiri. Cumq detectum
facinus mlucẽm uenerit. iam non sua s legũ
sentencia utitur. Potes⁊ concedi ut sme ira ta
dom peccatur a nr̃ĩs siue id cerninus siue sen¬
turpius et iniustius aut molestiam castigandi
fugit. ꝗͣ sedatus aiũs et quieta mens aspernat᷑
etiam semꝑ cognoscit. ns plane ad alorum uitam
ꝑdit quorim audaciam nutrit ad facinora ma¬
iora et fit sibi pĩ eternam molestiarum mati&
subnũstrat. Uĩciosa ẽ ergo inpctĩs ire sue tohibitõ
Laudatur architarentinꝰ qui cum in agro cor¬
rupta ẽẽ oiã comperisset. Uillici sui culpam re¬
darguens miserũ te inquit. S qͣtũ poterunt¬
impnẽ discedant. Ego nero laudarem si cumi

Expanded text:
\'Quid opus est\' inquiunt \'ira, cum sine hoc adfectu \'Quid opus est\' inquiunt \'ira, cum sine hoc adfectu peccata corrigi possint?\' atquin nullus est qui peccantem possit uidere tranquille. possit fortasse qui legibus praesidet, quia facinus non sub oculis eius admittitotest innocens inueniri, cumque detectum facinus in lucem uenerit, iam non sua, sed legum sententia utitur. sed potest concedi ut sine ira fadomi peccatur a nostris, siue id cernimus siue senturpius et iniustius, aut molestiam castigandi fugit, quam sedatus animus et quieta mens aspernatur etiam semper ignoscit, is plane et illorum uitam perdit quorjora, et sibi ipsi aeternam molestiarum materiam subministrat. Vitiosa est ergo in peccatis irae suae cohibitio. Laudatur Archytas Tarentinus, qui cum in agro corrupta esse omnia comperisset, villici sui culpam redarguens, Miserum te, inquit, quinpune discedant. ego uero laudarem, si cum
Abbreviated transcription (Latin):
delinquere iudeinus mcitamur ad cohercendũ
necesse est enĩ bono atq iusto displicere que
bpͣna sũt. et ciu malum displicet mouetur cum
id fieri iudet Ergo fingunꝯ ad iundictam: nõ
qr lesi sumus. sed iẽt discĩplina sernetur mores cor¬
rigantur licencia comp̾mente. Hec est ira iusta
que sicut in honñe necessitatis necessaria ad pra¬
intatis correctionem / sic utiq indeo aquo ad
hominem ꝑuenit exemplũ. Nam sicuti nos po¬
testaci nr̃e subiec̾tos cohercere debemus ita ec̾
irascatur nccẽ est. qr nãle ẽ bono ad altius pcam̃
moueri et nicitari. Ergo diffiuire debuerunt
Ira ẽ motus aĩ ad cohertenda pccã insurgentis.
Nam diffmcio ciceronis. Ira ẽ ulcistendi libido¬
non multũ a superiorib distat. Ina autem quam
possumus uł furorem uł iracudiam nominare
Ira nero que ad correc̾tionem iuciorũ ꝑtinet / nec
hoĩ adimi debet. nec ideo potest q utilis est
rebus huãnes et necessaria

Expanded text:
delinquere uidemus, incitamur ad coercendum. delinquere uidemus, incitamur ad coercendum. necesse est enim bono ac iusto displicere quae praua sunt, et cui malum displicet, mouetur, cum id fieri uidet. ergo surgimus ad uindictam non quia laesi sumus, sed ut disciplina seruetur. mores corrigantur, licentia conprimatur. haec est ira iusta: quae sicut in homine necessaria est ad prauitatis correctionem, sic utique in deo, a quo ad hominem peruenit exemplum. nam sicuti nos potestati nostrae subiectos coercere debemus, ita etiirascatur necesse est, quia naturale est bono ad alterius peccatum moueri et incitari. ergo ita definire debuerunt: ira est motus animi ad coercenda peccata insurgentis. nam definitio Ciceronis ira est libido ulciscendi non multum a superioribus distat. ira autem quam possumus uel furorem uel iracundiam nominare,ira uero quae ad correctionem uitiorum pertinet, nec homini adimi debet nec deo potest. quia et utilis est rebus humanis et necessaria.