comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
buit: et se sequi iussit quos post ea monitꝰ. absiusq ea res omnium
udinio comprehendebat᷑ circum familiares cõuentus: campanie custodiȩ
aula istribuit. Maximo cesar progressu omnem agrum picenũ ꝓcũ¬
s uncte eatum regionum prefecture libentissimis animis
am ncipiunt exẽcitumq eius omnibus rebus uiuant. Etiam exan¬
gulo quod oppidum labienus constituãt. suaq pecunia aedificauerat
deum legaiti ueniunt: queq imꝑauerat secupidissime facturos polli¬
centur milites imperat mictunt. Interea: legio.x.ii. Cesarem cõsequit᷑
cum his duabus asculum picenum proficiscit᷑. Id oppidum lentulus
spinter .x. cohõtibus tenebat: qui cesaus aduentu cognito profugit ex
ippido cohõtesq secum adducere conatus. a magna ꝑte militũ de¬
ientur. Relictus initinere cum paucis incidit .m. Bibulum Ruffum
missum apompeio inagrum picenum confirmandoꝵ hominũ cauã

Expanded text:
buit et se sequi iussit; quos postea monitus ab suis, quod ea res omnium buit et se sequi iussit; quos postea monitus ab suis, quod ea res omnium iudicio reprehendebatur, circum familias conventus Campaniae custodiae causa distribuit. Auximo Caesar progressus omnem agrum Picenum percurrit. cunctae earum regionum praefecturae libentissimis animis eum recipiunt exercitumque eius omnibus rebus iuvant. etiam Cingulo, quod oppidum Labienus constituerat suaque pecunia exaedificaverat, ad eum legati veniunt, quaeque imperaverit, se cupidissime facturos pollicentur. milites imperat; mittunt. interea legio xii Caesarem consequitur. cum his duabus Asculum Picenum proficiscitur. id oppidum Lentulus Spinther x cohortibus tenebat; qui Caesaris adventu cognito profugit ex oppido cohortesque secum abducere conatus magna parte militum deseritur. relictus in itinere cum paucis incidit in Vibullium Rufum missum a Pompeio in agrum Picenum confirmandorum hominum causa.
Abbreviated transcription (Latin):
dimictit. Auximatibus agit grãs. seq eoꝵ fcĩ memorem fore pollicet᷑.
Quibus rebus romam nuntiatis tantus terrõ repente inuasit ut tũ len¬
tulus consul adaperiendum ẽrarium uenisset adpecuniam pompeio
ex senatu proferendam protinus ap ꝑto sanctiore errano exurbe profu¬
geret. Cesar.ii. aduentare iam iamq & adesse eius equites falso nũta¬
bant᷑. Hunc Mãcellus collega et pleriq magistratus consecuti st̃. CN
pompeius pridiẽ eius diei ex ũbe profectus iter adlegiones habebat: qus
a Cȩsare exceptas inapulia hibẽnoꝵ cã disposuerat delect intra urbes
intromictuntur. Nihil.ꝯ̃. Capuã tutum esse oĩb uidet᷑. Capuȩ pͥmũ
ẽẽ confirmant &e colligant. dilectum q colonoꝵ: qui lege uilia capũ
deducti erant hr̃e instituũt gladiatoresq quos ibi Cesar in ludo hẽl ł
adforum productos Lentulus libertati confirmat. atq his quos ami¬

Expanded text:
dimittit, Auximatibus agit gratias seque eorum facti memorem fore pollicetur. dimittit, Auximatibus agit gratias seque eorum facti memorem fore pollicetur. Quibus rebus Romam nuntiatis tantus repente terror invasit, ut cum Lentulus consul ad aperiendum aerarium venisset ad pecuniamque Pompeio ex senatus consulto proferendam, protinus aperto sanctiore aerario ex urbe profugeret. Caesar enim adventare iam iamque et adesse eius equites falso nuntiabantur. hunc Marcellus collega et plerique magistratus consecuti sunt. Cn. Pompeius pridie eius diei ex urbe profectus iter ad legiones habebat, quas a Caesare acceptas in Apulia hibernorum causa disposuerat. dilectus circa urbem intermittuntur; nihil citra Capuam tutum esse omnibus videtur. Capuae primum sese confirmant et colligunt dilectumque colonorum, qui lege Iulia Capuam deducti erant, habere instituunt; gladiatoresque quos ibi Caesar in ludo habebat, ad forum productos Lentulus libertatis spe confirmat atque iis equos attri
Abbreviated transcription (Latin):
q proficiscitur: quod oppidum actius cohõtibus introductis tenebat. di¬
lectum q toto piceno circũmissis senatoribus habebat. Aduentu cesaus
cognito decuriones auxini adactium uarũ frequentes conueniũt do¬
cent sui iuditii rem non esse neq reliquos municipes pati posse. C. cesar̃
imꝑatorem. bñ dere.p. meritum tantis rebus gestis oppido moenib q
prohiberi. Proinde habeat rõnem posteritatis et ꝑiculi sui. Qua oratiõe
ꝑmotus. A. uaĩus presidium quod introduxerat ex oppido educit ac po¬
fugit. Hunc et pꝰ ordine pauci Cȩsaris consequuti milites consistere ca¬
gerunt. Cõmisso p̃lio deserit᷑ absius uarus: non nulla ꝑs militũ domu
discedit. Reliqui ad Caesarem ꝑueniunt: atq una cum his dep̃hensus
ꝑ puppius pͥmipili centurio ad ducit᷑. qui eundem õdinẽ ĩ exercitu
pompeii antea duxerat.At Caesar milites actianos collaudat. puppium

Expanded text:
umque proficiscitur; quod oppidum Attius cohortibus introductis tenebat diumque proficiscitur; quod oppidum Attius cohortibus introductis tenebat dilectumque toto Piceno circummissis senatoribus habebat. Adventu Caesaris cognito decuriones Auximi ad Attium Varum frequentes conveniunt; docent sui iudicii rem non esse; neque se neque reliquos municipes pati posse C. Caesarem imperatorem, bene de re publica meritum, tantis rebus gestis oppido moenibusque prohiberi: proinde habeat rationem posteritatis et periculi sui. quorum oratione permotus Varus praesidium, quod introduxerat, ex oppido educit ac profugit. hunc ex primo ordine pauci Caesaris consecuti milites consistere coegerunt. commisso proelio deseritur a suis Varus; nonnulla pars militum domum discedit; reliqui ad Caesarem perveniunt, atque una cum iis deprensus L. Pupius, primi pili centurio, adducitur, qui hunc eundem ordinem in exercitu Cn. Pompei antea duxerat. at Caesar milites Attianos collaudat, Pupium
Abbreviated transcription (Latin):
non esset nulla tamen mendatii religione obstric uideret e tepe
uo colloquio non neq accessuꝵ polliceri magnam pacis &d espeitio¬
nem asferebat. itaꝙ ab arimino.M. antonium eum cobortibt is
naritium mictit ip̃e arimini cum duabus cohotibus snbsistit ibi¬
ꝗ hit̃e dilestium instituit. pisaꝵ phanum. Anchonã singulis coho¬
abus occũpat. interea Certio factus. łingniũ. Termu pe neohot¬
abns o tenere oppidum munire. omnuta q esse tnmotiore
opuinam erga se uoluntatem. Curionem cum tribus coliõtibus¬
quas pisauri et arimini habebat mictit: cuiꝰ aduentu cognito difisus
municipii uolumptate. Termus cohõtes exurbe educit oe profugit. Milis
initinere abeo discedunt: ac domum reuertunt᷑. Curio oiũm sum̃a uo¬
lumptate Tignum recipit. Quibus rebus cognitis cõfisus municipiorum
uolumptatibus Caesar cohõtes legionis.xiii. ex presidiis deducit. Auxĩ¬

Expanded text:
us esset, nulla tamen mendaci religione obstrictus videretur; tempus us esset, nulla tamen mendaci religione obstrictus videretur; tempus vero colloquio non dare neque accessurum polliceri magnam pacis desperationem adferebat. itaque ab Arimino M. Antonium cum cohortibus v Arretium mittit, ipse Arimini cum duabus subsistit ibique dilectum habere instituit; Pisaurum, Fanum, Anconam singulis cohortibus occupat. Interea certior factus Iguium Thermum praetorem cohortibus v tenere, oppidum munire, omniumque esse Iguinorum optimam erga se voluntatem, Curionem cum tribus cohortibusquas Pisauri et Arimini habebat, mittit. cuius adventu cognito diffisus municipii voluntati Thermus cohortes ex urbe reducit et profugit. milites in itinere ab eo discedunt ac domum revertuntur. Curio summa omnium voluntate Iguium recipit. quibus rebus cognitis confisus municipiorum voluntatibus Caesar cohortes legionis xiii ex praesidiis deducit Auxim
Abbreviated transcription (Latin):
onditionibus fant. et ureiurando santiant᷑. Aut ipe propiꝰ accebat
ait se patiat᷑ accedere fore uti ꝑ colloquia omnes controuersie cõpot¬
antur. Acceptis mandatis Roscius cum. L. cȩsare capuã ꝑuenit
uiq consules pompeiumq inuenit postulata cesaris renũtiat. li
aribata respondent scripta ꝙ adeum mandata ꝑ eos remictũtut.
quor hec erat sum̃a. Cesar ingalliam reuerteret᷑. arimitor exc ede¬
nd epercitus dimicteret. que si fecisset pompeium inhys paniã ins
interea quoad fides esset data. Cesatem factus que pollicet nonĩ¬
termissu ros consules pompeium ꝙ dilectus. Erat ini qua cõditõ
postulare.: ut cesar arimino excederet: atq in prouĩtiã reuẽteret.
lpm̃ ce prouĩtias ce legiones alienas tenere exercitũ gaesaris uelle di¬
micti dilectus hr̃e polliceri se inprouĩtiam ituo neqꝙ añ quẽ lie
inrus sit diffinit᷑. ntsi parato consulatu Cesaris pompeius ꝓfectꝰ¬

Expanded text:
condicionibus fiant et iureiurando sanciantur, aut ipse propius accedat aut se patiatur accedere; fore uti per colloquia omnes controversiae componantur. Acceptis mandatis Roscius cum Caesare Capuam pervenit ibique consules Pompeiumque invenit; postulata Caesaris renuntiat. illi deliberata re respondent scriptaque ad eum mandata per eosdem remittunt, quorum haec erat summa: Caesar in Galliam reverteretur, Arimino excederet, exercitus dimitteret; quae si fecisset, Pompeium in Hispanias iturum. interea quoad fides esset data Caesarem facturum, quae polliceretur, non intermissuros consules Pompeiumque dilectus. Erat iniqua condicio postulare, ut Caesar Arimino excederet atque in provinciam reverteretur, ipsum et provincias et legiones alienas tenere; exercitum Caesaris velle dimitti, dilectus habere; polliceri se in provinciam iturum neque, ante quem diem iturus sit, definire, ut, si peracto consulatu Caesaris non profect
Abbreviated transcription (Latin):
mine quintam decimam: quam ingallia citeriore habuerat. & ee
hyberna. Trebonium cum legionibus quatuõ inbelgio collocat.
fabium cum totidem in heduos deducit. Sic .N. existimabat tutiss¬
mam fore galliam: si belge quoꝵ marima iãtꝰ. Si hedui qͦꝵ magͥ
auctoritas esset: exercitubus continerẽt᷑. Ipse in italiã profect est
quo cum uenisset cognoscit. P.c. Mãcellum consulem legioes di¬
cum pompeio traditas:atq in ytalia retentas esse. Hoc fcto qͣs
nulli erat dubium quid nam cont̃ Caesarem paterent᷑. Tamen
Cesar omnia patienda esse statuit quoad sibi spes aliqua telm¬
queretur iure potiꝰ de testandi: ꝙ̃ belli getendi
ITIERIS AEABIO CUM CESARIS cõsulib
redditis egre abhis impetratum est sum̃a tͥbuo¬
et plebis contentione ut insenatu recitarentũ.
Ut uõ lr̃is ad senatum reffẽrt̃ impetrari nõp.¬

Expanded text:
mine quintam decimam, quam in Gallia citeriore habuerat, ex semine quintam decimam, quam in Gallia citeriore habuerat, ex sehiberna: C. Trebonium cum legionibus quattuor in Belgio collocat, C. Fabium cum totidem in Aeduos deducit. Sic enim existimabat tutissimam fore Galliam, si Belgae, quorum maxima virtus, Aedui, quorum auctoritas summa esset, exercitibus continerentur. Ipse in Italiam profectus est. Quo cum venisset, cognoscit per C. Marcellum consulem legiones duellum duci, Cn. Pompeio traditas atque in Italia retentas esse. Hoc facto quamquam nulli erat dubium, quidnam contra Caesarem pararetur, tamen Caesar omnia patienda esse statuit, quoad sibi spes aliqua relinqueretur iure potius disceptandi quam belli gerendiitteris a Fabio C. Caesaris consulibus redditis aegre ab his impetratum est summa tribunorum plebis contentione ut in senatu recitarentur; ut vero ex litteris ad senatum referretur, impetrari no
Abbreviated transcription (Latin):
ot ꝑse discensionem facere coepit. Quod ne fieret om̃s cõsules
miciq pompei suaserunt: atq ita rem moderando discesserunt.
nagnum hoc testimonium senatus erat uniuersisq conueniens ꝙ erat
suipiori fc̃to. Nam macellus cum proximo anno impugnaret cesaris
agnutatem ꝯ̃ Legem pompeii. ce Crassi retulerat ante tempꝰ adsena¬
nim de Cesaris prountis. sententĩis q dc̃ĩs dissensionem faciente
nacello qui sibi omnem clignitatem excesaris in uidia querebat.
sei natus frequens in omnia alia transit. quibus non frãgebant
mnimi inimictos cesaris. sed cõmouebant᷑. quo maioẽs pararent
necessitudine qͥuibus cogi posset senatꝰ id probare: quod ip̃i cõsu¬
nisent fit deinde senatus cõẜ ut adbellum ꝑticũ legio una
A .CN. Pompeio. Alt̾a .a .c. Caesare micteretur: neq obscure due lego¬
nes uni detahuntur. Nam.CN.pompeiius legionem pͥmã: qlo
ad cesarem miserat confectam ex delectu prouintiae eam tanqua

Expanded text:
 se discessionem facere coepit; quod ne fieret consules amicique Pompei iusserunt atque ita rem morando discusserunt. Magnum hoc testimonium senatus erat universi conveniensque superiori facto. Nam Marcellus proximo anno, cum impugnaret Caesaris dignitatem, contra legem Pompei et Crassi rettulerat ante tempus ad senatum de Caesaris provinciis, sententiisque dictis discessionem faciente Marcello, qui sibi omnem dignitatem ex Caesaris invidia quaerebat, senatus frequens in alia omnia transiit. Quibus non frangebantur animi inimicorum Caesaris, sed admonebantur quo maiores pararent necessitates, quibus cogi posset senatus id probare, quod ipsi constituissent. Fit deinde senatus consultum, ut ad bellum Parthicum legio una a Cn. Pompeio, altera a C. Caesare mitteretur; neque obscure duae legiones uni detrahuntur. Nam Cn. Pompeius legionem primam, quam ad Caesarem miserat, confectam ex delectu provinciae Caesaris, e
Abbreviated transcription (Latin):
condomant ut legui obsides q adcesarem mictant̃. ⁊ Aor ubni ꝓ nobudo
onilio s omius attrebas adeos confugit germanos aquibus eodia bel¬
uonlixi siad mutatus erat. Ceteri euestigio mictunt ad cesare legotes
pauat qi ut ea pena sit contentus hostium: quã si sine dimacat ico teet¬
rmne in tegris postet prosua clementia ac humanitate. nuq erpseito

Expanded text:
conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur. Hoc omnibus probato conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur. Hoc omnibus probato consilio Commius Atrebas ad eos confugit Germanos, a quibus ad id bellum auxilia mutuatus erat. Ceteri e vestigio mittunt ad Caesarem legatos petuntque, ut ea poena sit contentus hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posset, pro sua clementia atque humanitate
Abbreviated transcription (Latin):
q nr̃os coegit cedere equites quibus celerit᷑ subueniũt leuis ãmati¬
re ne si tardius rem gessissent uictorie gliam cõmunicasse cũ legiõib
uiderentur. Hostes concidũt animis: atq itineribus diu̾esis fugam qũ
nequicq̃ Nam quibus difficultatibus locoꝵ romanos claudere uolis¬
rant uł ip̃i tenebant̃. Uicti tam̃ propulsiq maiore ꝑte amissa cõssua
prosugiunt ꝑtimsiluis petitis ꝓtim flumine. qui tñ a nostus infuge
acriter insequentibus confitiũt. Cum interim nulla callamitate cõti¬
uictus proelio excederet. siluasq petẽt haud ĩuitantibus nostis adi
dicticem potuit adduci: quin fortissime proeliando complures a
uulnerindo cogẽt elatos uacũcda uictores in se thela cõii c̃et. Raliã
uoni ansitum uidebat tamen exẽcitu traducto progredlit. At bellonaci
ur tomanios ex istimarent consilio repente cantu tubaos ⁊ on protesto

Expanded text:
quae nostros coegit cedere equites. Quibus celeriter subveniunt levis armatuquae nostros coegit cedere equites. Quibus celeriter subveniunt levis armaturae viderentur; hostes concidunt animis atque itineribus diversis fugam quaerunt. Nequiquam: nam quibus difficultatibus locorum Romanos claudere voluerant, eis ipsi tenebantur. Victi tamen perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt partim silvis petitis, partim flumine qui tamen in fuga a nostris acriter insequentibus conficiuntur, cum interim nulla calamitate victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad deditionem potuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnerando cogeret elatos iracundia victores in se tela conicere. Tali modo um transitum videbat, tamen exercitu traducto progreditur. At Bellovaci tare Romanos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato
Abbreviated transcription (Latin):
sent campum adrem gerendam non amplius patent̾ in omnib ꝑtibus
passibus mille silius undiq. aut impeditissimo flumine munitũ ueue
indagiem hunc insidiis circum dederunt. Ex plorato hostium consilio
nostri ad proeliandum animo atq ãmis parati cum subsequentibus lex¬
onibus nullam dimicationem recusarent tumatim in eum locũ deue¬
nerunt. Quorum aduentu cum sibi Cõbeus oblatam occaxionẽ reige¬
rende existimaret pͥmus cum paucis se ostendit: atq in proxĩãs tũmas
impetum fecit. Nostri constanter incũsum substinent insidiatorum
tum ꝑꝑ aliquem timorem accidit tum ꝑꝑ multitudinem ipõꝵ derai¬
mentum accipit. Cum dispositis tumis inuicẽ rari pliarent̃ n ab latai¬
bus cĩtũueniri suos paterentur erumpunt ceteri Cõbeo pliante eli¬
uis fit magna contentione diuẽsum prcelium quod cum duitius pũ
mãte in iretur paulatim exsiluis instructa multitudo procedit pedim̃

Expanded text:
sent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes sent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad proeliandum animo atque armis parati, cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum  proeliis cum propter aliquem timorem accidit, tum multitudine ipsorum detrimentum accipitur. Cum dispositis turmis in vicem rari proeliarentur neque ab lateribus circumveniri suos paterentur, erumpunt ceteri Correo proeliante ex silvis. Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius pari Marte iniretur, paulatim ex silvis instructa multitudo procedit peditum,
Abbreviated transcription (Latin):
cupidius mirauerant iux suoꝵ ip̃i pores ꝑtes animaduertẽnt: eqͥrũ
insidias ueriti liberam facultatem sui recipiendi bellouatis dederũt.
ita fuga timoris similis calliditatisq plena sine ullo detrimento nõ
amplius .x. progredi hostes loco munitissimo castra posuerut. Unde
cum sepe in in sidiis equites peditesq disponent magna detrimen¬
ia tomanis inꝑabulationibus in ferebant. Quod eũ ctebrius accpdẽt
excaptiuo quodam comperit cesar Cõbeum bellouacorum ducem fon¬
simorum millia sex peditum delegisse: equitesq exomni nũo mille qͥ
insidiis eo loco collocauerat: quem in locũ ꝑꝑ copiam frumenti ac pabulin
manos missuros suspicaret᷑. quo cognito consilio legiones plures q̃ solebe
p̃mictit. huic interponit auxilia leuis armature. Ip̃e cum legionib qũ
põt maxime appropinquat. Hostes in insidiis positi cum sibi delegs¬

Expanded text:
cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulationibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo quodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat onsuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam potest maxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegis
Abbreviated transcription (Latin):
olocat. Equites frenatis equis in statione disponit. Bellouia ieũ
omanos ad insequendum patatos uidẽnt. nech ꝑ notate. et odieais
omanere si ne piculo eodem loco possent tale cõsiliũ sur ilti piõdi
aorperunt sasces ut consueuerãt: namq in acie sedere gallos con¬
sueste suꝑioribus cõmentariis cesaris declaratura esti ꝑnonꝰ Arnte
so utaditos añte aciem collocatunt. Extremo ꝙ tp̃r diei sig̃ pio¬
nĩpliato uno tempore incenderũt. Ita continens flamma ignis
omtes aconspectu repente texit romanorum. quod ubi accidit
uibati uehementissimo cũsu tefugerunt. Cesar &e si discessum ho¬
eium animaduẽtere nomn potetat incendiis oꝑpositis . tñ ued uoslli¬
insequendum. ipse ueritus insidias ne forte in eodem loco subsinẽ hosisꝰ.
at elicere nĩos in locum conaret᷑ iniquũ tarde procedit. Equites cũ
intare sum mũ iugum et dempsissimam flaminã timerent ac siqui

Expanded text:
collocat, equites frenatis equis in statione disponit. Bellovaci, cum collocat, equites frenatis equis in statione disponit. Bellovaci, cum Romanos ad insequendum paratos viderent neque pernoctare aut diutius permanere sine periculo eodem loco possent, tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, ubi consederant namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est, per manus stse traditos ante aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita continens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanorum. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Caesar, etsi discessum hostium animadvertere non poterat incendiis oppositis, tamen id consiliturmas mittit ad insequendum; ipse veritus insidias, ne forte in eodem loco subsistere hostis atque elicere nostros in locum conaretur iniquum, tardius procedit. Equites cum intrare fumum et flammam densissimam timerent ac, si qui
Abbreviated transcription (Latin):
instruũt castus ne pͥus romani consequi le incipeñt q̃ longi agũ
to collis ascensu aggrediendo udicabat: n nõ us eo legioes adn¬
uendas ut discedere exeo loco sine ꝑiculo bãbari nostris militibus
instantibus non possent. Ita cũ palude impedita castris castra di
uidẽt. que transeundi difficultas celeritatem insequendi tradet
posset. atq id iugum quod trans paludẽ pene ad hostiu caste
bus ꝑauude constracta leoiones itaducit celeriter ꝙ mnisumã planitẽ
uos puenit que decliui fastigio duobus alatridus muieleã o bode¬
nen bus insituctis ad ultimum uigum petuenit. ac eoues ee loco
pstituit. Unde tõmento missa tela in hostiũ cuncos duoi posseor
ri sudife collem cõnarent᷑: oe paulatim copias dist ibuatas ulrm idie
uu casmita cesat. ae cohõtibus instructis castis q eo loco metatis
nuniti iubet castia ac solitis oꝑibus prouallo legiones iatuitas

Expanded text:
instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen to collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent. Ita, cum palude impeditvideret, quae transeundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castrt, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur. Ibi legionibus instructis ad ultimum iugum pervenit aciemque eo loco constituit unde tormento missa tela in hostium cuneos conici possent. mani subire collem conarentur, paulatim copias distributas dimittere cia cognita Caesar XX cohortibus instructis castrisque eo loco metatis muniri iubet castra. Absolutis operibus pro vallo legiones instructas
Abbreviated transcription (Latin):
essent insequuti ꝑteriti non solum hi qui aut cominus oppmebatũ
aut eminus uulnerabantur. Sed ẽt qui longuis subsidari cõsueuerant
turpiter refugerunt: nec pͥus finem fuge fecerunt sepe amissis supioib
locis ꝙͣ se aut in suorum castra reduce̾nt: aut nõ nulli pudore coucti
longius profugerant: quorum periculo si om̃s copiae sunt pertuibos
ut uix uidicari posset utrũ secũdis minimis q rebus in solentioris
an aduerso mediocri casu timidiores. Compluribus diebus iis den
castris cõsũptis cum propius accessissent legiones: &.C. treboniui
legatum cognouissent. duces Bellouacoꝵ ueriti silem obsessionen
a lexiȩ dimictunt noctu eos quos aũ etate aũ uiribus ĩferitẽs au
inermes habebant unaq reliqua impedimenta. quoꝵ ꝑturbatum
et confusum dum explicant agmen. Magna .ti. multitudo cãm
et expeditos sequi gallos cõsueuit opp̃ssi luce copias ãmatoꝵ sus

Expanded text:
essent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprimebantur essent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprimebantur aut eminus vulnerabantur, sed etiam qui longius subsidiari consuerant, turpiter refugerunt, nec prius finem fugae fecerunt saepe amissis superioribus locis quam se aut in castra suorum reciperent, aut nonnulli pudore coacti longius profugerent. Quorum periculo sic omnes copiae sunt perturbatae ut vix iudicari posset, utrum secundis minimisque rebus insolentiores an adverso mediocri casu timidiores essent. Compluribus diebus isdem in castris consumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum cognossent, duces Bellovacorum veriti similem obsessionem Alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate aut viribus inferiores aut inermes habebant, unaque reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi Gallos consuevit, oppressi luce copias armatorum pro suis
Abbreviated transcription (Latin):
iensissẽt cupiduis insecuti peditib undiq sunt cĩcũdati. quo fco per¬
ñduti celerius q̃ consuetudo fent equestris p̃li se tecepetũt. A misso
ut tñ consuetudine gallotum neq etatis ex cusatione insuscipiẽda
prefectuta usus etat. neq dimicari sine se uoluerat. Inflãmantur
atq intitantur hostium animi secundo proelio pͥncipe et p̃fecto n¬
morum interfecto nr̃iq detrimento ad mouentũ diligentius explo¬
ratis locis statione disponere ac meditatus cedentem insequi hosten
Non intermictuntur interim quoindiana proeliã in conspectu uͥ
castrorum: que aduada transitus q fiebant paludis. qua cõtentiẽ
germani quos ꝑꝑ ea sesar traduxerat thenum ut equitibus interpo¬
sitis proeliarentur cum constantius uniuersi paludem transissent
paucis q intersistendo interfectis ꝑtinatius reliquã multitudinen

Expanded text:
tempsissent, cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati. Quo facto pertempsissent, cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso em posset uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat. Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto, nostrique detrimento admonentur diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem insequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in conspectu utrorumque castrorum, quae ad vada transitusque fiebant paludis. Qua contentione Germani, quos propterea Caesar traduxerat Rhenum ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfectis pertinacius reliquam multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
liionem .xiiii. que cum. T. sextio legato inbiturigibus hyemabat accei¬
let atq ita cum tribus legionibus magnis itinẽib ad se ueniret. lp̃e equi¬
tes inuicem remorum: ac lingonũ reliquaꝵ q ciuitatum quoꝵ magnum
nũm euccauerat p̃sidio pabulationibus mictit ꝗ subitas hostiũ incursi¬
ones substinẽnt. quod cum quottidie fieret: ac iam consuetudine diligen¬
ia mumiretur: quod plerũq accidit diuitũnitate. Bellouaci deiecta manu
raitum cognitis stationibus quotidianis equitũ nr̃õꝵ siluestib locis insi¬
dus dis ponunt eodem q equites postremo die mictunt qui pͥmũ elicẽnt
atos insidis. Deinde circũuentos aggredẽnt᷑: cuiꝰ mali sors incidit re¬
mis quibus ille dies fungendi muneris obuenerat. Nam hi cum repẽte
hostium equites animađuertissent: ac nũo suꝑiores paucitantem con¬

Expanded text:
legionem XIII, quae cum T. Sextio legato in Biturigibus hiemabat, arceslegionem XIII, quae cum T. Sextio legato in Biturigibus hiemabat, arcesseret atque ita cum tribus legionibus magnis itineribus ad se veniret; ipse equites in vicem Remorum ac Lingonum reliquarumque civitatum, quorum magnum numerum evocaverat, praesidio pabulationibus mittit, qui subitas hostium incursiones sustinerent. Quod cum cotidie fieret ac iam consuetudine diligentia minueretur, quod plerumque accidit diuturnitate, Bellovaci delecta manu peditum cognitis stationibus cotidianis equitum nostrorum silvestribus locis insidias disponunt eodemque equites postero die mittunt, qui primum elicerent nostros, deinde circumventos aggrederentur. Cuius mali sors incidit Remis, quibus ille dies fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac numero superiores paucitatem con
Abbreviated transcription (Latin):
galoꝵ gemanorum q transibant acriusq hostes insequebant᷑. Aut
uissim hostes codem transgressi nrõs longius submouebant. accedebat
aũt quottidianis pabulationibus id accidere quod erat necẽe cũ raris dis¬
uectisq ex edifitiis pabulum conquirẽt᷑: ut impediti locis diuersis pabu¬
latoris cutumuenirent᷑. que res &e si mediocre detrimẽtum ium̃toꝵ
i seruorum nostris afferebat: tamen stultas cogitationes bãbaroꝵ incitabat: atc
co magis ꝙ cõmius quem profectum adauxilia gẽmanoꝵꝰ arcensenda docui
cum equitibus uenietat. qui tam &e si nũo nõ amplius erant quingenti m̃
grmanorum aduentu babari nitebantur. Cesar cũ animadũẽteret hostẽ
complures dies castris palude &e locis nã munitis se tenere neq oppugre
castra eorum sine dimicatione ꝑnitiosa: nec locũ munitionibus claudi
nisi a maiore exercitu posse. lr̃as adireboniũ mictit ut q̃ celerime posset

Expanded text:
Gallorum Germanorumque transibant acriusque hostes insequebantur, aut Gallorum Germanorumque transibant acriusque hostes insequebantur, aut vicissim hostes eadem transgressi nostros longius summovebant. Accidebat autem cotidianis pabulationibus id quod accidere erat necesse, cum raris disiectisque ex aedificiis pabulum conquireretur, ut impeditis locis dispersi pabulatores circumvenirentur; quae res, etsi mediocre detrimentum iumentorum ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitabat barbarorum, atque eo magis, quod Commius, quem profectum ad auxilia Germanorum arcessenda docui, cum equitibus venerat; qui, tametsi numero non amplius erant quingenti, tamen Germanorum adventu barbari nitebantur. Caesar, cum animadverteret hostem complures dies castris palude et loci natura munitis se tenere neque oppugnari castra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudi nisi a maiore exercitu posse, litteras ad Trebonium mittit, ut quam celerrime posset
Abbreviated transcription (Latin):
mum quintum lateribus depͥmi directas tũris excitari crebras ĩab¬
tudinem trium tabulaꝵ pontibus transiectis cõseratis q coniũg
quors frontes uiminea loricula munirent᷑ ut adhostes duplicifil
duplici propugnatoꝵ õdine deffenderent᷑. Quoꝵe alter ex pontibus
quo tutiõ ex altitudine ess hoc audactius longiꝰq ꝑ mictẽt thela
Alter quo propior hostiũ uallo collocatꝰ esset ponte ab ĩcidentibis
chedis tegẽt᷑. põtis fores altiores q tũres imposuit. Fuiꝰ munitioĩs dup̃
qat consilium. Namq et oꝑum magnitudinem et timõe suũ sperabat
iducium bãtaris allaturum. et cum pabulatum frumentatum q lõgius
d pͥrospiciendum ꝑuis copiis castra munitiõe ip̃a uidebat posse deffen¬
di interim crebro paucis utrinq procũrentibus interbina castra palu¬
Qr interiecta contendebat᷑: quã tñ paludem nõ nũ q̃ aũ ñã auxilia ãt¬

Expanded text:
num quinum lateribus deprimi directis; turres excitari crebras in alnum quinum lateribus deprimi directis; turres excitari crebras in altitudinem trium tabulatorum, pontibus traiectis constratisque coniungi, quorum frontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus duplici fossa, duplici propugnatorum ordine defenderentur, quorum alter ex pontibus, quo tutior altitudine esset, hoc audacius longiusque permitteret tela, alter, qui propior hostem in ipso vallo collocatus esset, ponte ab incidentibus telis tegeretur. Portis fores altioresque turres imposuit. Huius munitionis duplex erat consilium. Namque et operum magnitudinem et timorem suum sperabat fiduciam barbaris allaturum, et cum pabulatum frumentatumque longius esset proficiscendum, parvis copiis castra munitione ipsa videbat posse defendi. Interim crebro paucis utrimque procurrentibus inter bina castra palude interiecta contendebatur; quam tamen paludem nonnumquam aut nostra auxilia
Abbreviated transcription (Latin):
impedimentoꝵ agmen quod tam̃ erat mediocre ut in ex peditionibus
esse consueuit cogeret. xͦi. ne maiõis multitudinis spes hostib accide
posset q̃ ibi depoposcissent. Hac rõne pene quadrato agmine ĩstu
inconspectu hostium celerius oppinione eoꝵ exẽcitum adducit. Cun
repente instructas uelut inacie iũcto gradulegiones accedẽ galli u¬
derunt: & quoꝵ erãt adcesarem plena fiducie consilia ꝑ lata siuutã¬
taminis periculo siue subito aduentu seu expectatione nr̃i consilii cops
instituunt procastris nec loco suꝑiore decedũt. Caesar et si dimicare ꝙ¬
tauerat. tamen admiratus tantam multitudinem hostium ualle int¬
missa magna inaltitudine dep̃ssa. quȩ late patent castra castris he¬
stium confert. Hec imperat uallo pedum.xii.muniri loriculam
pro hac rõne eius altitudinis in edificari fossam duplicem pedũ de¬

Expanded text:
impedimentorum agmen, quod tamen erat mediocre, ut in expeditionibus impedimentorum agmen, quod tamen erat mediocre, ut in expeditionibus esse consuevit, cogeret undecima, ne maioris multitudinis species accideposset quam ipsi depoposcissent. Hac ratione paene quadrato agmine instructo in conspectum hostium celerius opinione eorum exercitum adducit. Cum repente instructas velut in acie certo gradu legiones accedere Galli viderent, quorum erant ad Caesarem plena fiduciae consilia perlata, sive certaminis periculo sive subito adventu sive exspectatione nostri consili copias instruunt pro castris nec loco superiore decedunt. Caesar, etsi dimicare optaverat, tamen admiratus tantam multitudinem hostium valle intermissa magis in altitudinem depressa quam late patente castra castris hostium confert. Haec imperat vallo pedum XII muniri, loriculam pro hac ratione eius altitudinis inaedificari; fossam duplicem pedum de
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ toto exercitu decertare cogerentur. si maiores copias ad duc̃et oe
in eo loco ꝑmanẽnt: quem delegissent: pabulatione aũt que ꝑꝑ añ p̃o
tum exigua: tum disiecta esset. ce frumentatione et reliquo ꝯmeatus
insidiis prohiberent romanos. Quȩ Cȩsar consentientibus pluribus cun
cognouisset: atq ea que proponerentur consilia plena prudentae si¬
ge q atemeritate bãbaroꝵ remota esse iudicaret omnibus rebus ĩ ui¬
endum statuit: quo celerius hostes cõtempta suoꝵ paucitate prodirẽ
inaciem. Singularis.ti. uĩtutis ueterimas legiones.uii.uiii.ce uiui. h¬
bebat sũme spei delectȩq uiuentutis.xii. que ottauo iam stipendio ñ
incollatione reliquaꝵ non dum eamdem uetustatis ac u̾tutis cceperat
oppinionem. Itaq consilio aduocato rebus his que ad se eẽnt delate
omnibus ex positis aĩos multitudinis confirmat. Si forte hostes tium

Expanded text:
cum toto exercitu decertare cogerentur; si maiores copias adduceret, cum toto exercitu decertare cogerentur; si maiores copias adduceret, in eo loco permanere quem delegissent, pabulatione autem, quae propter anni tempus cum exigua tum disiecta esset, et frumentatione et reliquo commeatu ex insidiis prohibere Romanos. Quae Caesar consentientibus pluribus cum cognosset atque ea quae proponerentur consilia plena prudentiae longeque a temeritate barbarorum remota esse iudicaret, omnibus rebus inserviendum statuit, quo celerius hostis contempta sua paucitate prodiret in aciem. Singularis enim virtutis veterrimas legiones VII, VIII, VIIII habebat, summae spei delectaeque iuventutis XI, quae octavo iam stipendio tamen in collatione reliquarum nondum eandem vetustatis ac virtutis ceperat opinionem. Itaque consilio advocato, rebus eis quae ad se essent delatae omnibus expositis animos multitudinis confirmat. Si forte hostes trium
Abbreviated transcription (Latin):
spculandi causa essent remissi aquibus conqueret cesat quo loco
multitudo esset bellonacoꝵ. quod ne esset consiliũ edꝵ in ueniebat
uellouacos omnes qui ãma fer̃e possent in unũ locũ cõuenisse. ltẽ ꝙ
imbianos. aulercos. Caletos. Uellicassos. attrebates locũ castus ⁊ sil¬
ma excelsum circũdata palude delegisse impedimenta oĩa inult¬
iores siluias contulisse. Complures esse pͥncipes belli auctores. Sed
mltitudinem maxime cõbeo optemꝑate: quod ei summo esset
alio ẜ.R. nomen intellexissent. Paucis ante diebus ex his castiis
atrebatem comium discessisse adauxilia germanoꝵ adducenda
quorum et uicmitas propinqua. e multitudo esset infinita coso¬
nuise aũt bellouacos omnium principum consensu summa plebis
cipiditate. si ut dicebat᷑ cesar cum tribus legionibus ueniret ostẽ¬
nrent se ad dimicandum ne miseriore ac diuiore postea eoditice

Expanded text:
speculandi causa essent remissi. A quibus cum quaereret Caesar quo loco speculandi causa essent remissi. A quibus cum quaereret Caesar quo loco multitudo esset Bellovacorum quodve esset consilium eorum, inveniebat Bellovacos omnes qui arma ferre possent in unum locum convenisse, itemque Ambianos, Aulercos, Caletos, Veliocasses, Atrebatas; locum castris excelsum in silva circumdata palude delegisse, impedimenta omnia in ulteriores silvas contulisse. Complures esse principes belli auctores, sed multitudinem maxime Correo obtemperare, quod ei summo esse odio nomen populi Romani intellexissent. Paucis ante diebus ex his castris Atrebatem Commium discessisse ad auxilia Germanorum adducenda; quorum et vicinitas propinqua et multitudo esset infinita. Constituisse autem Bellovacos omnium principum consensu, summa plebis cupiditate, si, ut diceretur, Caesar cum tribus legionibus veniret, offerre se ad dimicandum, ne miseriore ac duriore postea condicione
Abbreviated transcription (Latin):
sabant: finitimas ꝙ his ciuitates duce cõbeo bellouaco: oe Cõmio aitrebate
getitus comꝑare atq in unum locum cogere non omni multitudine
nfines suessonum: qui rhemis erant atributi facẽnt impressicẽm. per¬
nnere aũt non tm̃ ad dignitatem sed ẽt ad salutem suã iudicaret. nul¬
lam callamitatem sotios optime derep. meritos accipere legionem ex
hbernis euocat rursus undecimam. lr̃as aũt ad .C. fabium mictit ut
petuo suo labote inuicem legionibus ex peditionum minus iũgebat.
ts copis coactis adbellouacos proficiscit᷑: casins ꝙ in eorum finib
positis equitum turmas dimictit inom̃s ꝑtes ad reliquos excipiendos:
ꝙ quibus hostium consilia oognosceret. Equites offitio functi renunti¬
ant pauicos in edifitiis esse inuentos. atq hos non qui agroꝵ colẽdoꝵᷤ
ã temansissent: Namq esset undiq diligenter demigratũ. sed qui

Expanded text:
stabant, finitimasque his civitates duce Correo Bellovaco et Commio Atrebate stabant, finitimasque his civitates duce Correo Bellovaco et Commio Atrebate exercitus comparare atque in unum locum cogere, ut omni multitudine in fines Suessionum, qui Remis erant attributi, facerent impressionem, pertinere autem non tantum ad dignitatem sed etiam ad salutem suam iudicaret nullam calamitatem socios optime de re publica meritos accipere, legionem ex hibernis evocat rursus undecimam; litteras autem ad Gaium Fabium mittit, ut e ratio postulabat, perpetuo suo labore in vicem legionibus expeditionum onus iniungebat. His copiis coactis ad Bellovacos proficiscitur castrisque in eorum finibus positis equitum turmas dimittit in omnes partes ad aliquos excipiendos ex quibus hostium consilia cognosceret. Equites officio functi renuntiant paucos in aedificiis esse inventos, atque hos, non qui agrorum colendorum causa remansissent namque esse undique diligenter demigratum, sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
ponit: atq intecta ꝑtim gallorum ꝑtim q coniectis celerit ĩ strune
centoriarum que tegendoꝵ grã erant in edificata milites contegit
Equites tñ ce auxiliarios pedites in om̃s ꝑtes mictit quascũq pens
dicebant hostes. nec frust᷑. Nam pleriq magna p̃da potiti nr̃i reũ¬
tuntur. Oppressi cãnites hyemis difficultate. Erore ꝑiculi cũ tedis
expulsi nullo loco diutius consistẽ audent: nec siluaꝵ p̃sidio temsi¬
statibus duissimis tegi possent: disꝑsi magna ꝑte amissa suoꝵ disit
infinitimas ciuitates. Caesar anni tpr̃e difficillimo cum satis hr̃e
cõuenientes manus disipare ne quid initiũ belli nasc̾et᷑ quãtumꝰ
pelum posse conflari.c. trebonium cum dinabus legionibus quas se cum
palbat in habernis cesar cenabi collocauit. lp̃e cum crebris legationibus
nanosum certior fieret bellouacos qui belli glia gallos om̃s belgas ꝙ pre¬

Expanded text:
ponit atque in tecta partim Gallorum, partim quae coniectis celeriter stramentis ponit atque in tecta partim Gallorum, partim quae coniectis celeriter stramentis tentoriorum integendorum gratia erant inaedificata, milites compegit. Equites tamen et auxiliarios pedites in omnes partes mittit quascumque petisse dicebantur hostes; nec frustra: nam plerumque magna praeda potiti nostri revertuntur. Oppressi Carnutes hiemis difficultate, terrore periculi, cum tectis expulsi nullo loco diutius consistere auderent nec silvarum praesidio tempestatibus durissimis tegi possent, dispersi magna parte amissa suorum dissipantur in finitimas civitates. Caesar tempore anni difficillimo, cum satis haberet convenientes manus dissipare, ne quod initium belli nasceretur, quantullum posse conflari, Gaium Trebonium cum duabus legionibus, quas secum habebat, in hibernis Cenabi collocavit; ipse, cum crebris legationibus Remorum certior fieret Bellovacos, qui belli gloria Gallos omnes Belgasque prae
Abbreviated transcription (Latin):
nũmum predȩ noie condonanda pollicet᷑: legiõnibus q in hiber ra
remissis ipse se recepit: die.xxx. bibratte: ibi cũ uis dic̃et bituriges &
eum legatos mictunt auxiliũ petitum q̃ cãmites quos intulisse bellun
sibi cõquerebant̃. Qua re cognita cum dies non amplius ꝙͣ xuii.i
hibernis esset moratus legionem.x.iiii. & sextam exhabernis abat¬
re ducit: quas sibi collocatas explicãde rei frumentariȩ cã suꝑiore cõ¬
mentario demõstratum est. Ita cum duabus legionibus adꝑsequend
cãnites proficiscitur. Cum fama exercitus adhostes esset ꝑlata calat¬
tate ceterorum ducti cãnites desertis uicis oppidis q que tollende
hyemis causa constitutis repente exiguis ad necessitatem edifitis.
colebant. Nuꝑ .ii. deuicti complura oppida dimisserãt: dispaio
profugiunt.Cesar erumpentes eo maxiẽ tempore accerrimas
tempestates cum subire milites uellet in oppi cãnitu cenabo casb

Expanded text:
nummum praedae nomine condonanda pollicetur legionibusque in hiberna nummum praedae nomine condonanda pollicetur legionibusque in hiberna remissis ipse se recipit die XXXX Bibracte. Ibi cum ius diceret, Bituriges ad eum legatos mittunt auxilium petitum contra Carnutes, quos intulisse bellum sibi querebantur. Qua re cognita, cum dies non amplius decem et octo in hibernis esset moratus, legiones XIIII et VI ex hibernis ab Arare educit, quas ibi collocatas explicandae rei frumentariae causa superiore commentario demonstratum est: ita cum duabus legionibus ad persequendos Carnutes proficiscitur. Cum fama exercitus ad hostes esset perlata, calamitate ceterorum ducti Carnutes desertis vicis oppidisque, quae tolerandae hiemis causa constitutis repente exiguis ad necessitatem aedificiis incolebant nuper enim devicti complura oppida dimiserant, dispersi profugiunt. Caesar erumpentes eo maxime tempore acerrimas tempestates cum subire milites nollet, in oppido Carnutum Cenabo castra
Abbreviated transcription (Latin):
litam ne at copia pabuili frumentiq si longius progredi uellet deficẽt
t hostes incendiis tẽrerentur. Multis houĩ millibus captis ꝓteriti bi¬
surtiges qui pͥmum aduentum putauerant efuge romanoꝵ ĩfinitimas
quitates aut puratis hospitiis confin̾ aut sotietate consilioꝵ confuge¬
ent frusta. Nam. Ccelar magnis itineribus locis oib ocẽuit net¬
dat ulli ciuitati spatium de aliena potius. q̃ de domestica salute cogita¬
di: qua celeritate ce fideles amicos retinebat et dubitante tẽrore adconq¬
dẽnt ad clementiam cesaris reditum patere: in ei q amicitiam finitie
ciuitates sine ulla pena dedisse obsides: atq infidem receptas ẽẽ idẽ set¬
runt. Cesar militibus protanto labore ac patientia qui abrui nalibus di¬
ebus itineribus difficillimis. frigoribus intollerandis studiosissime pei¬
manserant inlabore ducentos sextẽtios centurionibus q duo millia

Expanded text:
latum, ne aut copia pabuli frumentique, si longius progredi vellet, deficeretur, latum, ne aut copia pabuli frumentique, si longius progredi vellet, deficeretur, aut hostes incendiis terrerentur. Multis hominum milibus captis perterriti Bituriges; qui primum adventum potuerant effugere Romanorum, in finitimas civitates aut privatis hospitiis confisi aut societate consiliorum confugerant. Frustra: nam Caesar magnis itineribus omnibus locis occurrit nedat ulli civitati spatium de aliena potius quam de domestica salute cogitandi; qua celeritate et fideles amicos retinebat et dubitantes terrore ad condiderent clementia Caesaris reditum patere in eius amicitiam finitimasque civitates sine ulla poena dedisse obsides atque in fidem receptas esse, idem fecerunt. Caesar militibus pro tanto labore ac patientia, qui brumalibus diebus itineribus difficillimis, frigoribus intolerandis studiosissime permanserant in labore, ducenos sestertios, centurionibus tot milia
Abbreviated transcription (Latin):
aemn temi pore intulisent ciuitates satis auxilia aut spati ãt copiatum
habiturum exercitum populi Ro. ad omnia ꝑ sequenda non ẽe auter
ueui ciuitati sortem incõmodi recuandi si tali mora relique possent se
uadicare in libertatem. que ne oppinio gallorum confirmares: eslarn
rerima fuerat binis cohortibus adimpedimenta tuenda relictis lie¬
ouuim ex ercitum incopiosissimos agros biturigum inducit. ꝗetumn
aus fines et complura oppida hent unius legionis hubenis no potũnt
pontineri quin bellum pararent cõuirationes qͦ facerent Repentino ad¬
uentu casaris accidit ꝙ in paiatis. aciectis q accidere fuit necẽe ut si¬
ictimore ullo rura colentes pͥus ab equitatu opprimẽnt᷑ ꝙ confugere
noppida possent. Namq ẽt illud uulgare incursionis hostiũ lignũ
qucã incendus edifitioꝵ inteligi consueuit. Cesaris erat interdco sub¬

Expanded text:
dem tempore intulissent civitates, satis auxili aut spati aut copiarum dem tempore intulissent civitates, satis auxili aut spati aut copiarum habiturum exercitum populi Romani ad omnia persequenda; non esse autem alicui civitati sortem incommodi recusandam, si tali mora reliquae possent se vindicare in libertatem. Quae ne opinio Gallorum confirmaretur, Caesaroxima fuerat. Binis cohortibus ad impedimenta tuenda relictis reliquum exercitum in copiosissimos agros Biturigum inducit, qui, cum latos fines et complura oppida haberent, unius legionis hibernis non potuerint contineri quin bellum pararent coniurationesque facerent. Repentino adventu Caesaris accidit, quod imparatis disiectisque accidere fuit necesse, ut sine timore ullo rura colentes prius ab equitatu opprimerentur quam confugere in oppida possent. Namque etiam illud vulgare incursionis hostium signum, quod incendiis aedificiorum intellegi consuevit, Caesaris erat interdicto sub