comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uĩtio caret. Ergo & ingratus est:Sicomnes malos intemperantes dicimus auaros.¬
luxuriosos:malignos.Non quia ista omnia singulis magna et nota uitia sint: sed
quia esse possunt: et sunt ȩtiam si latent. Alter est ingratus qui a uulgo dicitur ĩ
uitium natura: pronus & propensus. illi ingrato qui si hac culpa non caret.
quomodo nulla carer:dabit beneficium uirbonus.Nulli enim dare poterit:si
tales homines submouerit. Huic ingrato qui beneficiorum defraudator est: et in
hanci partem procubuit animo: non magis dabit beneficium:quem captatori. quis¬
peciiniam credittaut depositum committet ei qui iam pluribus abnegauit.Timidꝰ
dicitur aliquis: quia stultus est:& hoc qui malos sequitur:quos indiscreta & uni¬
uersa uina circunstant. Dicitur timidus proprie natura: etiam ad manes son
uidus. Stultus omnia uitia habet: sed non in omnia natura pronus est. Alius i a¬

Expanded text:
vitio caret : ergo et ingratus est. Sic omnes malos intemperantes dicimus, avaros,vitio caret : ergo et ingratus est. Sic omnes malos intemperantes dicimus, avaros,luxuriosos, malignos, non quia omnia ista singulis magna et nota vitia sunt, sed quia esse possunt ; et sunt, etiam si latent. Alter est ingratus, qui volgo dicitur, in hoc vitium natura propensus. Illi ingrato, qui sic hac culpa non caret, quomodo nulla caret, dabit beneficium vir bonus ; nulli enim dare poterit, si tales homines submoverit. Huic ingrato, qui beneficiorum fraudator est et in hanc partem procubuit animo, non magis dabit beneficium, quam decoctori pecuniam credet aut depositum committet ei, qui iam pluribus abnegavit. Timidus dicitur aliquis, quia stultus est: et hoc malos sequitur, quos indiscreta et universa vitia circumstant ; dicitur timidus proprie natura etiam ad inanes sonos pavidus. Stultus omnia vitia habet, sed non in omnia natura pronus est ; alius in a
Abbreviated transcription (Latin):
suorum ex fumo holocaustorum & thuris odore percipere. Uide quanta quotidie
molliantur:quanta distribuant:quantis terras fructibus impleant:quam opor¬
tunis et in omnes oras ferentibus uentis:maria permoueant:quantis imbribus
repente deiectis: solum molliatur uenasq fontium arentes reintegrent:& in fusoØ
per occulta nutrimento remouent. Omnia ista sine mercede. sine ullo ab ipsos
perueniente commodo faciunt. Hec quoq nostra ratio: si ab exemplari suo nõ ab¬
at: seruet ne ad res honestas conducta ueniat. Pudeat ullum uenale esse bene¬
Oc loco interrogant: an uir honus daturus sit beneneficium ingrato:sci¬
ens ingratum esse: permitte mihi aliquid interloqui: ne interrogatio¬
ne isidiosa capiamur. Duos ex constitutione stoica accipe ingratos.
Alter est ingratus:quia stultus est:stultus etiam malus est.qui malus est:nullo

Expanded text:
suorum ex fumo extorum et turis odore percipere ! Vide, quanta cotidie suorum ex fumo extorum et turis odore percipere ! Vide, quanta cotidie moliantur, quanta distribuant ; quantis terras fructibus impleant, quam opportunis et in omnes oras ferentibus ventis maria permoveant, quantis imbribus repente deiectis solum molliant venasque fontium arentes redintegrent et infuso per occulta nutrimento novent. Omnia ista sine mercede, sine ullo ad ipsos perveniente commodo faciunt. Hoc nostra quoque ratio, si ab exemplari suo non aberrat, servet, ne ad res honestas conducta veniat. Pudeat ullum venale esse beneHoc loco interrogant, an vir bonus daturus sit beneficium ingrato sciens ingratum esse. Permitte mihi aliquid interloqui, ne interrogatione insidiosa capiamur. Duos ex constitutione Stoica accipe ingratos. Alter est ingratus, quia stultus est ; stultus etiam malus est ; quia malus est, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
Uemadmodum hec cum primum usum habeant: & necessaria uitaliaq¬
sint. maiestas tamen eorum totam mentem occupat.Ita omnis illa uir¬
tus: & in primis grati animi: multum quidem prestat: sed non uult
hoc diligi. amplius quidem in se habet: nec satis abeo intelligitur:a quo inter
unlia numeratur. Gratus est quia expedit: ergo et quantum expedit. Non recipit
sordidum uirtus amatorem. Soluto ad illam sinu ueniendum est. Ingratus hic
cogitat. Uolebam gratiam referre: sed timeo impensas: timeo periculum: uere¬
or offensam: Faciam potius quod expedit. Non potest eadem ratio: et gratũ facere
et ingratum. Ut diuersa illorum opera ita inter diuersa ꝓposita sunt .Ile ingratus
est qͣuis non oporteat: quia expedit. Hic gratus est quis non expediat: quia oportet.
Ropositum est nobis secundum rerum naturam uiuere: & deorum
exemplum sequi. Dii autem quod cunq faciunt. in eo nihil preter ip¬
sam faciendi rationem sequuntur. nisi sorte estimas fructum opes

Expanded text:
uemadmodum haec cum primum usum habeant et necessaria vitaliaqusint, maiestas tamen eorum totam mentem occupat, ita omnis illa virtus et in primis grati animi multum quidem praestat, sed non vult ob hoc diligi ; amplius quiddam in se habet nec satis ab eo intellegitur a quo inter utilia numeratur. Gratus est, quia expedit ? Ergo et quantum expedit ? Non recipit sordidum virtus amatorem ; soluto ad illam sinu veniendum est. Ingratus hoc cogitat: " Volebam gratiam referre, sed timeo impensam, timeo periculum, vereor offensam ; faciam potius, quod expedit." Non potest eadem ratio et gratum facere et ingratum ; ut diversa illorum opera, ita diversa inter se proposita sunt. Ille ingratus est, quamvis non oporteat, quia expedit; hic gratus est, quamvis non expediat, quia oportet. Propositum est nobis secundum rerum naturam vivere et deorum exemplum sequi. Di autem, quodcumque faciunt, in eo quid praeter ipsam faciendi rationem secuntur ? Nisi forte illos existimas fructum operum
Abbreviated transcription (Latin):
quo que tium nisi abesset nunc tamen ex assectu tuo quid illius intersu
cogita: intelliges quanto iustius sit te illi seruari quem mibi impendi. quotiens¬
te immodica uis doloris inuaserit:& sequi te uidebis patrem cogita.Tu tot quidem
ne potes pronepotesq dando effecisti: ne unica esses: consumatio tamen etatis ate
fceliciter in te uertitur. Illo uno nefas est te q: uixeris queri

Expanded text:
quoque tuum, nisi abesset; nunc tamen ex adfectu tuo, qui illius in te sit quoque tuum, nisi abesset; nunc tamen ex adfectu tuo, qui illius in te sit cogita; intelleges, quanto iustius sit te illi servari quam mihi impendi. Quotienste immodica vis doloris invaserit et sequi se iubebit, patrem cogita ! Cui tu quidem tot nepotes pronepotesque dando effecisti, ne unica esses; consummatio tamen aetatis actae feliciter in te vertitur. Illo vivo nefas est te, quod vixeris, queri
Abbreviated transcription (Latin):
erstitem. In me omnis fatorum crudelitas laxata consistat. quicquid ma
orbitate. nihil de conditione mea querar. Fuerim tantum nihil amplius do¬
liture domus piamentum. tene in germio tuo cito tibidaturam ꝓnepotes no¬
uaculam quam sis in me transtuleram: sicmibi ascripseram ut possim uideri
quot me amisit quãus saluo patre pupillam hane: & pro me dilige. Abstu¬
lit illi nuper sortuna matrem suam: tua porest efficere pietas ut perdidisseto
matrem doleat tantum non & sentiat. nunc mores elus compone: nunc forma.
Ab his precepta descendunt: qua teneris imprimuntur. etatibus: tus assue¬
scat sermonibus. At tuum formetur arbitrium multum sibi dabis etiam
sinihil dederis preter exemplum. Hoc iam tibi solemne ofsium pro reme¬
lio erit Non potest animum pie dolentem a solicitudine auertere: mi
aut oratid: alit honesta occupatio. numerares intermagna solatia patrem

Expanded text:
erstitem! In me omnis fatorum crudelitas lassata consistat; quidquid matri erstitem! In me omnis fatorum crudelitas lassata consistat; quidquid matri orbitate, nihil de condicione mea querar, fuerim tantum nihil amplius doliturae domus pia- mentum. Tene in gremio cito tibi daturam pronepotes Novatillam, quam sic in me transtuleram, sic mihi adscripseram, ut posset videri, quod me amisit, quamvis salvo patre pupilla ; hanc et pro me dilige ! Abstulit illi nuper fortuna matrem; tua potest efficere pietas, ut perdidisse se matrem doleat tantum, non et sentiat. Nunc mores eius compone, nune forma; altius praecepta descendunt, quae teneris imprimuntur aetatibus. Tuis adsuescat sermonibus, ad tuum fingatur arbitrium ; multum illi dabis, etiam si nihil dederis praeter exemplum. Hoc tibi tam sollemne officium pro remedio erit ; non potest enim animum pie dolentem a sollicitudine avertere nisi aut ratio aut honesta occupatio. Numerarem inter magna solacia patrem
Abbreviated transcription (Latin):
tem excolit: ut tibi ornamento sit:alter in hoc se ad tranquillam quietamq
uitam recepit ut tibi uacet: bene liberos tuos:& in auxilium:et in oblectamen¬
tum fortuna disposuit. poteris alterius dignitate defendi. alterius ocio frui.
Certabunt uite officiis: et unius desiderium duorum pietate supplebitur:auda¬
cter possum promittere: nihil tibi deerit praeter numerum. ab his nepotes quo¬
q respice. M. blandissimum: ad cuius conspectum nulla potest durare tristia.
nihil tam magnum: nihil tam recens in cuiusq pectore fuerit: ꝙ non circu fu¬
sus ille permulceat: cuius non lachrymas illius hilaritas supprimat:cuius nõ
contractum solicitudine animum illius argutiae soluant:quem nõn in iocos Ø¬
uocabit illa lasciuia: que dum in se conuertet et abducet infixum cogitationibꝰ
illa neminem satiatura garrulitas. Deos oro contingat hunc habere nobis su¬

Expanded text:
tem excolit, ut tibi ornamento sit, after in hoc se ad tranquillam quietamque tem excolit, ut tibi ornamento sit, after in hoc se ad tranquillam quietamque vitam recepit, ut tibi vacet. Bene liberos tuos et in auxilium et in oblectamentum fortuna disposuit; potes alterius dignitate defendi, alterius otio frui. Certabunt in te officiis et unius desiderium duorum pietate supplebitur; audacter possum promittere: nihil tibi deerit praeter numerum. Ab his ad nepotes quoque respice—Marcum blandissimum puerum, ad cuius conspectum nulla potest durare tristitia ; nihil tam magnum, nihil tam recens in cuiusquam pectore furit, quod non circumfusus ille permulceat. Cuius non lacrimas illius hilaritas supprimat ? Cuius non contractum sollicitudine animum illius argutiae solvant ? Quem non in iocos evocabit illa lascivia ? Quem non in se convertet et abducet infixum cogitationibus illa neminem satiatura garrulitas? Deos oro, contingat hunc habere nobis sup
Abbreviated transcription (Latin):
illas reuertamur: tutam te praestabunt ille consolabuntur.ille delectabii
illa si bona fide animum tuum intrauerint: nunquam amplius intrabit.
dolor nunꝗͣ solicitudo: nunꝗͣ afflictionis irrite superuacua uexatio. Et nulli
horum patebit pectus tuum. Nam caeteris uitus iampridem clausum est. Nec
quidem certissima presidia sunt: & que sola te fortune eripere possunt. sed
quia dum in illum portum quem tibi studia promittunt pueneris: adminiculis
quibus imitaris opus est: uolo et interim solatia tua tibi ostendere. Respie
tres meos: quibus saluis: fas tibi non est accusare fortunam. In utroq habes
quot te diuersa uirtute delectet. alter honores industria consecutus est alter
sapienter contempsit. Acquiesce alterius filii dignitate: alterius quiete: utrius¬
q quoq pietate. Noui fratrum meorum intimos affectus: alter in hoc digni¬

Expanded text:
illas re- vertere ; tutam te praestabunt. Illae consolabuntur, illae delectabunt, illas re- vertere ; tutam te praestabunt. Illae consolabuntur, illae delectabunt, illae si bona fide in animum tuum intraverint, numquam amplius intrabit dolor, numquam sollicitudo, numquam adflictationis irritae supervacua vexatio. Nulli horum patebit pectus tuum ; nam ceteris vitiis iam pridem elusum est. Haec quidem certissima praesidia sunt et quae sola te fortunae eripere possint. Sed quia, dum in illum portum, quem tibi studia promittunt, pervenis, adminiculis quibus innitaris opus est, volo interim solacia tibi tua ostendere. Respice fratres meos, quibus salvis fas tibi non est accusare fortunam. In utroque habes, quod te diversa virtute delectet. Alter honores industria consecutus est, alter sapienter contempsit. Adquiesce alterius fili dignitate, alterius quiete, utriusque pietate! Novi fratrum meorum intimos adfectus. Alter in hoc dignita
Abbreviated transcription (Latin):
ministratione multum occupes temporis.:ut semper nouo te aliquo negocio
implices. Omnia ista ad exiguum momentum prosunt: nec remedia doloris
impedimenta sunt. Ego autem malo illum desinere quem decipi.Itaq: il
te duco quo omnibus qui fortunam fugiunt confugiendum est:ad liberalia s¬
studia: illa sanabunt uulnus tuum: illa omnem tristitiam tibi euellent. his ei si
nunꝗͣ assuesces nunc utendum erat:siquantum tibi patris mei antiquus rigor
permisit omnes bonas artes: non quidem comprehendisti attigisti tamẽ. Uti¬
m quidem uirorum optimus pater meus minus maiorum consuetudin
deditus: uoluisset te sapientum praeceptis erudiri potius quem inhiberi.Nõ
istas quae litteris non ad sapientiam utuntur:sed ad luxuriam construunt:
minus enim indulgere studiis passus est: beneficio tamen rapacis ingeni plus
quam pro tempore hausisti. Iacta disciplinarumomnium fundamẽta. Nũc

Expanded text:
ministratione multum occupes temporis, ut semper novo te aliquo negotio ministratione multum occupes temporis, ut semper novo te aliquo negotio implices. Omnia ista ad exiguum momentum prosunt nec remedia doloris sed impedimenta sunt; ego autem malo illum desinere quam decipi. Itaque illo te duco, quo omnibus, qui fortunam fugiunt, confugiendum est, ad liberalia studia. Illa sanabunt vulnus tuum, illa omnem tristitiam tibi evellent. His etiam si numquam adsuesses, nune utendum erat; sed quantum tibi patris mei antiquus rigor permisit, omnes bonas artes non quidem comprendisti, attigisti tamen. Utinam quidem virorum optimus, pater meus, minus maiorum consuetudini deditus voluisset te praeceptis sapientiae erudiri potius quam imbui! Non istas, quae litteris non ad sapientiam utuntur sed ad luxuriam instruuntur, minus te indulgere studiis passus est. Beneficio tamen rapacis ingenii plus quam pro tempore hausisti; iacta sunt disciplinarum omnium fundamenta. Nunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
iristita superuacua stultaq detinuit. cum his tenumerare sceminis uolo: quan
uitam semper imitata es: earum in coercenda comprimendaq egritudine optiẽ
sequeris exemplum.scio rem non esse in nostra potestate:nec ullum affectũ ser¬
ure. Minime uero eum qui ex dolore nascitur. Ferox enim et aduersus omne
remedium contumax est:uolumus eum interim obruere:et deuorare gem
per ipsum tamen compositum fictumq uultum. Sed cum lachrymae profun¬
duntur: ludis interim aut gladiatoribus animum occuꝑamus.At illũ inter
ipsa quibus aduocamur spectacula leuis aliqua desiderii nota subiuit.Ideo
melius est illum uincere ꝗͣ fallere. Nam qui delusus & uoluptatibus:aut oc¬
cupationibus abductus est: refugit. et ipsa quiete impetum ad seuiendum colli¬
git. At quisquis rationi cessit: in perpetuum componitur. Non sum itaq mon
neas: uel amena delectes:ut rationum accipiendarum diligentia patrimonii ad¬

Expanded text:
tristitia supervacua stultaque detinuit. Cum his te numerari feminis volo. Quarum tristitia supervacua stultaque detinuit. Cum his te numerari feminis volo. Quarum vitam semper imi- tata es, earum in coercenda comprimendaque aegritudine optime sequeris exemplum. Scio rem non esse in nostra potestate nec ullum adfectum servire, minime vero eum, qui ex dolore nascitur ; ferox enim et adversus omne remedium contumax est. Volumus interim illum obruere et devorare gemitus ; per ipsum tamen compositum fletumque vultum lacrimae profunduntur. Ludis interim aut gladiatoribus animum occupamus ; at illum inter ipsa, quibus avocatur, spectacula levis aliqua desiderii nota subruit. Ideo melius est vincere illum quam fallere ; nam qui delusus et voluptatibus aut occupationibus abductus est, resurgit et ipsa quiete impetum ad saeviendum conligit. At quisquis rationi cessit, in perpetuum componitur. Non sum itaque tibneas vel amoena delectes, ut rationum accipiendarum diligentia, patrimonii ad
Abbreviated transcription (Latin):
uoles fceminas: quas conspecta uirtus intra magnos uiros posuit. Corneli¬
am ex duodecim liberis ad duos fortuna redegit.si numerare funera
nelie uelles: amiserat decem si estimare amiserat gracchos: flentibus tamẽ
circa se: et factum eius execrantibus interdixit ne fortunam accusarent q̃
sibi filios gracchos: flentibus tamen circa se dedisset:ex hac foemina debu¬
it nasci qui diceret in concione:tu matri mee maledicas: quae me peperit.Ø
Gracchorum natales mater & funera.Rutilia contra filium secuta est in
exilium.: et usq eo fuit indulgentia constricta: ut mallent exilium pati quẽ
desiderium: nec ante in patriam quem cum filio rediit. Eundem iam redu¬
ctum et in repu. Florentem tam fortier amisit quem secuta est: nec quicꝗͣ
lachrymis eius post elatum filium notauit. in expulso uirtutem ostendit
in amisso prudentiam. Nam et nabil illam a pictate deterruit et anbil m¬

Expanded text:
voles feminas, quas conspecta virtus inter magnos viros posuit. Cornelivoles feminas, quas conspecta virtus inter magnos viros posuit. Corneliam ex duodecim liberis ad duos fortuna redegerat; si numerare funera Corneliae velles, amiserat decem, si aestimare, amiserat Gracchos. Flentibus tamen circa se et fatum eius execrantibus interdixit, ne fortunam accusarent, quae sibi filios Gracchos dedisset. Ex hac femina debuit nasci, qui diceret in contione: " Tu matri meae male dicas, quae me peperit ? Gracchorum natales, mater et funera. Rutilia Cottam filium secuta est in exilium et usque eo fuit indulgentia constricta, ut mallet exilium pati quam desiderium, nec ante in patriam quam eum filio rediit. Eundem iam reducem et in republica florentem tam fortiter amisit quam secuta est, nec quisquam lacrimas eius post elatum filium notavit. In expulso virtutem ostendit, in amisso prudentiam ; nam et nihil illam a pietate deterruit et nihil
Abbreviated transcription (Latin):
generis humani honum reflexerunt.Non te bene in atiqua et seuera instituta
domo periculosa etiam probis peior detorsit imitatio quante fecunditatis tue
que exprobaret etatem puduit.Nunquam in ore aliarum quibus omnis cõ¬
mendatio ex forma petitur: tumescentem uterum abscondisti: quasi indecens
onus: nec intra uiscera tua conceptus spes liberorum elisisti.Non faciem leno¬
ciniis aut coloribus polluisti:nunquam tibi placuit uestis:quae ad nihil ali'¬
ud est exigenda:quem ut nuda componeret.unicum tibi ornamentum pul¬
cherrima et nulli obnoxia etati forma maximum decus uisa est pudicitia.
Non potes itaq ad obtinendum dolorem muliebre nomen pretendere: ex quo
te uirtutes tue seduxerunt tantum debes a feminarum lachrymis abesse:ꝗͣ¬
tum a uitus. nec femina quidem te sinent intabescere uulneri tuo:sed leuiori
necessario merore cito defunctam iubebunt exurgere.Si modo illas intueri

Expanded text:
generis humani bonum refulserunt; non te, bene in antiqua et severa institutam generis humani bonum refulserunt; non te, bene in antiqua et severa institutam domo, periculosa etiam probis peiorum detorsit imitatio ; numquam te fecunditatis tuae, quasi exprobraret aetatem, puduit, numquam more aliarum, quibus omnis commendatio ex forma petitur, tumescentem uterum abscondisti quasi indecens onus, nec intra viscera tua conceptas spes liberorum elisisti; non faciem coloribus ac lenociniis polluisti; numquam tibi placuit vestis, quae nihil amplius nudaret, cum poneretur. Unicum tibi ornamentum, pulcherrima et nulli obnoxia aetati forma, maximum decus visa est pudicitia. Non potes itaque ad obtinendum dolorem muliebre nomen praetendere, ex quo te virtutes tuae seduxerunt; tantum debes a feminarum lacrimis abesse, quantum vitiis. Ne feminae quidem te sinent intabescere volneri tuo, sed leviorem necessario maerore cito defunctam iubebunt exsurgere, si modo illas intueri
Abbreviated transcription (Latin):
bris: cui pene concessum est:immo datum in lachrymas ius non immensii.
tamen. et ideo maiores decem mensium spatium iugentibus uiros dederunt.
ut cum pertinacia mulieribus meroris publicam constitutionem desiderer nõ
prohibuerunt luctus sed finierunt: nam & infinitum dolore cum aliquem ex
charissimis amiseris affici:stulta indulgentia est: & nimis inhumana du¬
ricia. Optimum inter pietatem & iram temperamentum est: & sentre desi¬
On est quot a quasdam feminas respicias: quarum tristitiam sũp
tam mors finit.Nosti quasdam quae amissis filiis imposia lugu
bria nunꝗͣ exuerunt. Ate plus exigit uita ab iitio fortior: non
potest muliebris excusatio contingere ei aquo onmia uitia muliebria ab
runt. Non te maximum seculi malum impudicitia in numerum plurium ad¬
duxit. Non gemmaete margarite fulserunt.Non tibi diuitie uelut maximũ

Expanded text:
nis, cui paene concessum est immoderatum in lacrimas ius, non immensum nis, cui paene concessum est immoderatum in lacrimas ius, non immensum tamen ; et ideo maiores decem mensum spatium lugentibus viros dederunt, ut cum pertinacia muliebris maeroris publica constitutione deciderent. Non prohibuerunt luctus, sed finierunt ; nam et infinito dolore, cum aliquem ex carissimis amiseris, adfici stulta indulgentia est, et nullo inhumana duritia. Optimum inter pietatem et rationem temperamentum est et sentire desion est quod ad quasdam feminas respicias, quarum tristitiam semel tam mors finivit nosti quasdam, quae amissis filiis imposibria numquam exuerunt. A te plus exigit vita ab initio fortior ; non potest muliebris excusatio contingere ei, a qua omnia muliebria vitia afuerunt. Non te maximum saeculi malum, impudicitia, in numerum plurium adduxit ; non gemmae te, non margaritae flexerunt ; non tibi divitiae velut maximum
Abbreviated transcription (Latin):
q aduersus te crudeliter fortuna molita est: quot te ante.xiii.diem quem ꝑ.
cussus sum: securam nec quicquam tale metuentem aggredi uoluit bene Ø¬
nõs longinquitas locorum diuiserat. Bene aliquot annorum absentia huic
malo preparauerat: redisti non ut uoluptatem ex filio perciperes: sed ne consue¬
tudinem desiderii perderes si multo antea fuisses fortius tulisses ipso inter¬
uallo desiderium molliente:si uero recessisses ultimum certe fructum biduo
diutius uidendi filium tulisses. Nunc crudele fatum ita composuit: ut ne for¬
me mee interesses: nec absenti assuesceres: sed quanto ista duriora sunt t
maior tibi uirtus aduocanda est: et uelut cum hoste noto ac sepe iam uicto
acrius est congrediendum: non ex intacto corpore tuo sanguis hic fluxit ꝑ
ipsas cicatrices percussa es: non est quot utaris excusatione nominis mulie¬

Expanded text:
que adversus te crudeliter fortuna molita est, quod te ante tertium demum diemque adversus te crudeliter fortuna molita est, quod te ante tertium demum diem quam perculsus sum, securam nec quicquam tale metuentem digredi voluit. Bene nos longinquitas locorum diviserat, bene aliquot annorum absentia huic te malo praeparaverat. Redisti, non ut voluptatem ex filio perciperes, sed ut consuetudinem desiderii perderes. Si multo ante afuisses, fortius tulisses ipso intervallo desiderium molliente; si non recessisses, ultimum certe fructum biduo diutius videndi filium tulisses. Nunc crudele fatum ita composuit, ut nec fortunae meae interesses nec absentiae adsuesceres. Sed quanto ista duriora sunt, tanto maior tibi virtus advocanda est et velut cum hoste noto ac saepe iam victo acrius congrediendum. Non ex intacto corpore tuo sanguis hic fluxit; per ipsas cicatrices percussa es. Non est quod utaris excusatione muliebris nomi
Abbreviated transcription (Latin):
alienis abstineres. Tu gratie nostrae tanꝗ̃ aliis rebus utereris pepercisti:et ex ho¬
noribus nostris nihil ad te nisi uoluptas & impensa pertinuit.Nunquam in¬
dulgentia ad unlitatem respexit.Non potes itaque in erepto filio desiderare:
que incolumi nunquam ad tepertinere dixisti.E
Llo omnis consolatio mibi uertenda est:unde uera ius materm¬
doloris oritur.Ego complexii filii charissimi careo. non complexi
eius: non sermone furor:ubi estille quo uiso tristem uultum rela¬
xassem: In quo omnes solicitudines meas disposui:ubi colloquia quorum ĩex¬
lebilis eram:ubi studia quibus libentius ꝗͣ femina:familiarius quem n¬
ter intereram:ubi ille occursus:ubi mater uisa semper filialis puerilis hilari¬
tas. Adiicis istis loca ipsa gratulationum & conuictuum: et ubi necesse est effi¬
casissimas ad uexandos animos recentis conuersationis notas.Nam hic quo¬

Expanded text:
alienis abstineres; tu gratiae nostrae, tamquam alienis rebus utereris, pepercisti et ex hoalienis abstineres; tu gratiae nostrae, tamquam alienis rebus utereris, pepercisti et ex honoribus nostris nihil ad te nisi voluptas et impensa pertinuit. Numquam indulgentia ad utilitatem respexit ; non potes itaque.ea in erepto filio desiderare, quae in incolumi numquam ad te pertinere duxisti. Illo omnis consolatio mihi vertenda est, unde vera vis materndoloris oritur : " Ergo complexu fili carissimi careo ; non conspectu eius, non sermone possum frui I Ubi est ille, quo viso tristem vultum relaxavi, in quo omnes sollicitudines meas deposui ? Ubi conloquia, quorum inexplebilis eram ? Ubi studia, quibus libentius quam femina, familiarius quam mater intereram ? Ubi ille occursus ? Ubi matre visa semper puerilis hilaritas ? " Adicis istis loca ipsa gratulationum et convictuum et, ut necesse est, efficacissimas ad vexandos animos recentis conversationis notas. Nam hoc quo
Abbreviated transcription (Latin):
Uoniam meo nomine nihil habes mater charissima: quot te in¬
infinitas lachrimas agat: sed sequitur ut cause tue testimulet.
Sunt autem due. nam aut istud te mouet:q presidiũ aliquod ui¬
deris admisisse: aut illud q desiderium ipsum per te pati non potes.Priorꝰ
pars mihi leuiter perstringenda est. Noui enim animum tuum: nihil ĩ sius
preter ipsos amantem. Uident ille matres: quae potentiam liberorum mulie¬
bri impotentia exercent: que quia foeminis honores non licet gerere. per illos
ambitiose sunt: qua patrimonia filiorum:& exhauriunt & captant:q
quentia commodando aliis fatigant. Tu liberorum tuorum bonis pluribus
gauisa es minimum usa. Tu libertati nature semper imposuisti modum cum
tue non imponeres. Tũ filia familias locupletibus filnis ulito contulisti. Tu
patrimonia nostra sic administrasti. ut tanquam in tuis laborares tanquamꝰ¬

Expanded text:
Quoniam meo nomine nihil habes, mater carissima, quod te inQuoniam meo nomine nihil habes, mater carissima, quod te ininfinitas lacrimas agat, sequitur ut causae tuae te stimulent. Sunt autem duae ; nam aut illud te movet, quod praesidium aliquod videris amisisse, aut illud, quod desiderium ipsum per se pati non potes. Prior pars mihi leviter perstringenda est ; novi enim animum tuum nihil in suis praeter ipsos amantem. Viderint illae matres, quae potentiam liberorum muliebri impotentia exercent, quae, quia feminis honores non licet gerere, per illos ambitiosae sunt, quae patrimonia filiorum et exhauriunt et captant, quae eloquentiam commodando aliis fatigant. Tu liberorum tuorum bonis plurimum gavisa es, minimum usa; tu liberalitati nostrae semper imposuisti modum, cum tuae non imponeres ; tu filia familiae locupletibus filiis ultro contulisti; tu patrimonia nostra sic ad- ministrari, ut tamquam in tuis laborares, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
rum loco haber: quando ita afflicti sumus: ut nil aeque magnam apud nos
ad mirationem occupet: quem fortiter miser ducebatur Athenis ad suppli¬
cium. Aristides cui quisquis occurrebat deuciebat oculos: et ingemis
non tanquam in hominem iustum: sed tanꝗͣ in ipsam iusticiam animad¬
uerteret. Inuentus est tamen qui faciem eius inspueret: poterat ob hoc non¬
moleste ferre:q sciebat neminem id ausurum animi purioris.Atille abster¬
sit faciem: et subridens ait comitatui magistratui. Amoue istum ne postea
tam improbe obstitet: hoc fuit contumelia ipsi contumeliam facere. scio
quosdam dicere contemptu mhil esse grauius mortem ipsis potiorem
uideri. his ergo respondebo et exilium sepe contentione omni caret: si ma¬
gnus uir cecidit. magnus iacuit. Non magis illum plites conteni: q̃ cum ediũ
sacrarum ruine calcantur: quas religiosi quoq eque ac stantes adoranise

Expanded text:
rum loco habet, quando ita adfecti sumus, ut nihil aeque magnam apud nos rum loco habet, quando ita adfecti sumus, ut nihil aeque magnam apud nos admirationem occupet quam homo fortiter miser. Ducebatur Athenis ad supplicium Aristides, cui quisquis occurrerat deiciebat oculos et ingemescebat, non tamquam in hominem iustum sed tamquam in ipsam iustitiam animadverteretur; inventus est tamen, qui in faciem eius inspueret. Poterat ob hoc moleste ferre, quod sciebat neminem id ausurum puri oris ; at ille abstersit faciem et subridens ait comitanti se magistratui: " Admone istum, ne postea tam improbe oscitet." Hoc fuit contumeliam ipsi contumeliae facere. Scio quosdam dicere contemptu nihil esse gravius, mortem ipsis potiorem videri. His ego respondebo et exilium saepe contemptione omni carere. Si magnus vir cecidit, magnus iacuit, non magis illum contemni, quam aedium sacrarum ruinae calcantur, quas religiosi aeque ae stantis adorant.
Abbreviated transcription (Latin):
gula uitia ratio: sed pariter omnia prosternit in uniuersum semel uincit.
Ignominiam tu putas quemꝗ̃ sapientem moueri posse:qui omnia in se re¬
posuit: qui ab opimionibus uulgi secessit. plus etiam quam ignomima est
mors ignominiosa. Socrates tamen codem illo uultu quo aliquando solus¬
triginta tyrannos in ordinem redegerat: carcerem intrauit ignominiam ipsi
loco detracturus: neq enim poterant carceres uideri: inquibus Socrates erat
quousq eo ad conspiciendam ueritatem execatus est: ut ignominiam puter.
M.Catonis fuisse duplicem in pentione preture: & consulatus repulsam. Ig¬
nominia illa praeturȩ & consulatus fuit: quibus ex Catone honor habebatur.
nemo ab alio contennitur: nisi a se contemptus est. humilis & proiectus ani'¬
mus fit isti contumelie opportunus: qui uero aduersus seuissimos casus
se extollit: et ea mala quibus alii opprimuntur euertit: ipsas miserias insula¬

Expanded text:
gula vitia ratio sed pariter omnia prosternit; in universum semel vincitur." gula vitia ratio sed pariter omnia prosternit; in universum semel vincitur." Ignominia tu putas quemquam sapientem moveri posse, qui omnia in se reposuit, qui ab opinionibus vulgi secessit ? Plus etiam quam ignominia est mors ignominiosa. Socrates tamen eodem illo vultu, quo triginta tyrannos solus aliquando in ordinem redegerat, carcerem intravit ignominiam ipsi loco detracturus ; neque enim poterat carcer videri in quo Socrates erat. Quis usque eo ad conspiciendam veritatem excaecatus est, ut ignominiam putet Marci Catonis fuisse duplicem in petitione praeturae et consulatus repulsam ? Ignominia illa praeturae et consulatus fuit, quibus ex Catone honor habebatur. Nemo ab alio contemnitur, nisi a se ante contemptus est. Humilis et proiectus animus sit isti contumeliae opportunus ; qui vero adversus saevissimos casus se extollit et ea mala, quibus alii opprimuntur, evertit, ipsas miserias infula
Abbreviated transcription (Latin):
Esponderi potest quid artificiose ista deducis: qua singula sustine
ripossunt. Commutatio loci tolerabilis est.si tantum locum mutes
paupertas tolerabilis est: si ignominia ei absit: que sola opprimere
animos solet. aduersus hunc quisquis me malorum turbo terrebit. His uer¬
bis utendum erit: si contra unam quam libet partem fortune satis tibi roboris
est. Idem aduersus omnes eris:cum semel animum uirtus indurauit: undi¬
q in uulnerabilem presta. Si auaritia dimisit. uehementissima generis buãm
pestis: moram tibi non facient: si ultimum diem non quasi poenam. sed quasi
nature legem aspicis: ex quo pectore mortis metum eieceris:m id nullius rei
timor audebit intrare: si cogitas libidinem non uoluptatis causa hominis
datam: sed propagandi generis: ꝙ non uiolauerit: hoc secretum infixũ uis¬
ceribus ipsis exitum omnis alia cupiditas intactum praeteribis. Non sin¬

Expanded text:
esponderi potest: " Quid artificiose ista diducis, quae singula sustineresponderi potest: " Quid artificiose ista diducis, quae singula sustinerpossunt, conlata non possunt ? Commutatio loci tolerabilis est, si tantum locum mutes ; paupertas tolerabilis est, si ignominia absit, quae vel sola opprimere animos solet." Adversus hunc, quisquis me malorum turba terrebit, his verbis utendum erit : "Si contra unam quamlibet partem fortunae satis tibi roboris est, idem adversus omnis erit. Cum semel animum virtus induravit, undique invulnerabilem praestat. Si avaritia dimisit, vehementissima generis humani pestis, moram tibi ambitio non faciet; si ultimum diem non quasi poenam, sed quasi naturae legem aspicis, ex quo pectore metum mortis eieceris, in id nullius rei timor audebit intrare ; si cogitas libidinem non voluptatis causa homini datam, sed propagandi generis, quem non violaverit hoc secretum et infixum visceribus ipsis exitium, omnis alia cupiditas intactum praeteribit. Non sin
Abbreviated transcription (Latin):
tum esse rus quot senatui publice curari. dum abesset Regulus placiut. Fuit ne
tanti seruum non habere. ut colonus eius. Po. Ro. esset. Scipionis filie ex era¬
rio dotem receperunt: quia nihil illis reliquerat pater:equum mehercule erat
Po. Ro. tributum Scipioni semel conferre: cum a carthagine semper exigeret.
Ofelices uiros puellarum: quibus. Ro. Po. loco soceri fuit beatiores istos ne pu¬
tas quorum pantomime decies sestertio nubunt quem scipionem: cuius libe'¬
re a senatu tutore suo indotem aes graue acceperunt. dedignatur aliquis pau¬
pertatem cuius tam clare imagines sunt. Indignatur exul aliquid sibi deesse
cum defuerit Scipionidos. Regulo mercenarius.Me nemo funus cum omni¬
bus illis id quod deerat: ideo honestius suppletum sit quod defuerat his ergo
aduocatis non tantum tuta est: sedetiam gratiosa paupertas. E LR E¬

Expanded text:
tum esse rus, quod senatui publice curari, dum abesset Regulus, placuit. Fuitne tum esse rus, quod senatui publice curari, dum abesset Regulus, placuit. Fuitne tanti servum non habere, ut colonus eius populus Romanus esset? Scipionis filiae ex aerario dotem acceperunt, quia nihil illis reliquerat pater. Aequum me hercules erat populum Romanum tributum Scipioni semel conferre, cum a Carthagine semper exigeret. O felices viros puellarum, quibus populus Romanus loco soceri fuit! Beatioresne istos putas, quorum pantomimae deciens sestertio nubunt, quam Scipionem, cuius liberi a senatu, tutore suo, in dotem aes grave acceperunt ? Dedignatur aliquis paupertatem, cuius tam clarae imagines sunt ? Indignatur exsul aliquid sibi deesse, eum defuerit Scipioni dos, Regulo mercennarius, Menenio funus, cum omnibus illis quod deerat ideo honestius supple- tum sit, quia defuerat ? His ergo advocatis non tantum tuta est, sed etiam gratiosa paupertas. R
Abbreviated transcription (Latin):
cum habent: cum omnem apparatum castrensis disciplina submoueat nec
tantum conditio illos tempore aut locorum inopia pauperibus exequat. sen¬
tiunt quosdam dies cum iam illos diuitiarum tedium corpit:quibus humi
cenent: et remoto auro argentoq: fictilibus utantur.Dementes hoc quod
aliquando concupiscunt semper timent.Oquanta illos caligo mentium.
Quoniam quidem eo tempore luxuria prolapsa est:ut maius uiaticum exu¬
lam sit ꝗͣ olim patrimonium principium fuit. Unum fuisse Homero seruu:
tres Platoni: nullum Tenoniia quo cepit stoicorum rigida ac uirilio sapien¬
na satis constat. Cum ergo quisq̃ eos miseros uixisse dicet ut non ipse miserims¬
ob hoc omnibus uideatur monemus. Agrippa qui inter patres ac plebẽ publice
gratie sequester fuit: ere collato funeratus est. Attilius Regulus cum poenos ĩ
Africa funderet ad senatum scripsit mercenarium suum decessisse: ab eo deser¬

Expanded text:
secum habent, cum omnem apparatum castrensis disciplina summoveat? Nec secum habent, cum omnem apparatum castrensis disciplina summoveat? Nec tantum condicio illos temporum aut locorum inopia pauperibus exaequat; sumunt quosdam dies, eum iam illos divitiarum taedium cepit, quibus humi cenent et remoto auro argentoque fictilibus utantur. Dementes ! hoc quod aliquando concupiscunt, semper timent. O quanta illos caligo mentium, quoniam quidem eo temporum luxuria prolapsa est, ut maius viaticum exulum sit, quam olim patrimonium principum fuit. Unum fuisse Homero servum, tres Platoni, nullum Zenoni, a quo coepit Stoicorum rigida ac virilis sapientia, satis constat. Num ergo quisquam eos misere vixisse dicet, ut non ipse miserrimob hoc omnibus videatur ? Menenius Agrippa, qui inter patres ac plebem publicae gratiae sequester fuit, aere conlato funeratus est. Atilius Regulus, eum Poenos in Africa funderet, ad senatum scripsit mercennarium suum discessisse et ab eo deser
Abbreviated transcription (Latin):
mundo omniq aeuo par. Nam cogitatio eius circa omnem caelum: et in õe
preteritum futurumq tempus imittitur.Corpusculum hoc custodia
uiculum animi huc at illuc iactatur. In hoc supplicia: in hoc latrocinia:
in hoc morbi exercentur. Animus quidem ipse sacer et aternus est: et cui
non possit inici manus
Ec me putes ad leuanda incommoda paupertatis quam nemo
grauem sentit:nisi qui putat uti tantum praeceptis sapientum
Primum aspice quanto maior pars sit pauperum:quos nhilo notabis t¬
ores solitioresq diuitibus immo nescio an eo letiores sint:quo animus eoꝵ
in pauciora distrahitur. Transeamus a pauperibus: camus ad locupleres ꝗͣ
multa sunt tempora quibus pauperibus similes sunt. Circuncise sunt pere¬
grinantium sarcinae: et quotienscunq festinantem necessitas itineris exigit
comitum turba dimittitur.Militans quo tam partem rerum suarun

Expanded text:
mundo omnique aevo par ; nam cogitatio eius circa omne caelum it, in omne mundo omnique aevo par ; nam cogitatio eius circa omne caelum it, in omne praeteritum futurumque tempus immittitur. Corpusculum hoc, custodia et vinculum animi, huc atque illuc iactatur ; in hoc supplicia, in hoc latro- cinia, in hoc morbi exercentur. Animus quidem ipse sacer et aeternus est et cui non possit inici manus. Ne me putes ad elevanda incommoda paupertatis, quam nemo gravem sentit, nisi qui putat, uti tantum praeceptis sapientium, primum aspice, quanto maior pars sit pauperum, quos nihilo notabis tristiores sollicitioresque divitibus ; immo nescio an eo laetiores sint, quo animus illorum in pauciora distringitur. Transeamus opes paene inopes, veniamus ad locupletes. Quam multa tempora sunt, quibus pauperibus similes sint ! Circumcisae sunt peregrinantium sarcinae et quotiens festinationem necessitas itineris exegit, comitum turba dimittitur. Militantes quotam partem rerum suarum
Abbreviated transcription (Latin):
paupertatem non sentiet:qui naturalem modum excedit:eum quoq: in sum¬
mis opibus paupertas sequetur: necessariis rebus exilia sufficiunt: superuacu¬
is nec regna.Animus est quidiuites facit:hic in exilia sequitur & in solitudi¬
nibuo asperrimis. Cum quod iantum satis est sustinendo corpori inuenit.
Ipse bonis sius abundat et fruitur. Pecunia nihil ad animum pertinet. non ma¬
gis quem ad deos immortales omnia ista quae imperita ingenia: & nimis corpo¬
ribus suis abdita suspiciunt.s. lapides aurum et argentum: et magni leuati¬
q mensarum orbes. Terrena sunt pondera que non potest amare sincerus
animus: ac naturae sue memor: leuis ipse expers: et quandoq emissus fu
ad summa emicaturus. Interim quantum per moras membrorum:et hac̃
circunfusam grauemq sarcinam licet celeri & uolueri cogitatione diuina ꝑ¬
lustrat. Ideoq nec exulare unquam potest liber: et diis conatus: et omni

Expanded text:
paupertatem non sentiet; qui naturalem modum excedet, eum in summis quopaupertatem non sentiet; qui naturalem modum excedet, eum in summis quoque opibus paupertas sequetur. Necessariis rebus et exilia sufficiunt, supervacuis nec regna. Animus est, qui divites facit ; hic in exilia sequitur et in solitudinibus asperrimis, eum quantum satis est sustinendo corpori invenit, ipse bonis suis abundat et fruitur. Pecunia ad animum nihil pertinet, non magis quam ad deos immortalis. Omnia ista, quae imperita ingenia et nimis corporibus suis addicta suspiciunt, lapides, aurum, argentum et magni levatique mensarum orbes terrena sunt pondera, quae non potest amare sincerus animus ac naturae suae memor, levis ipse, expeditus et, quandoque emissus fuerit, ad summa emicaturus ; interim quantum per moras membrorum et hanc circumfusam gravem sarcinam licet, celeri et volucri cogitatione divina perlustrat. Ideoque nec exulare umquam potest, liber et deis cognatus et omni
Abbreviated transcription (Latin):
stitueris: nihilages. Plus enim restituendo deerit ex eoq cupit:ꝗͣ exuli ex eo
ꝗ habuit: si desiderabit aureis fulgentem uasis supellectilem: et antiquis no¬
minibus artificum argenteum nobile es paucorum insania preciosum: et ser¬
uorum turbam quae quãuis magnam domum angustet: iumentoru corpora
fferta: et coacta pinguescere:& nationum omnium lapides ista congeranti
licet nunquam explebunt in explebilem animum. non magis ꝗͣ ullus sufficiet
humor ad sanandum eum cuius desiderium non ex inopia sed ex aestu arden'¬
tium uiscerũ oritur. non enim sitis illa sed morbus est. nec hoc in pecunia tã¬
tum aut alimentis euenit. Eadem natura est in omni desiderio quod modo
non ex inopia:sed ex uitio nascitur:quicquid enim illi connexeris nõ finis
erit cupiditatis: sed gradus qui continebitur.Itaq: intra naturalem me

Expanded text:
stituens, nihil ages ; plus enim restituendo deerit ex eo, quod cupit, quam exsuli ex eo, stituens, nihil ages ; plus enim restituendo deerit ex eo, quod cupit, quam exsuli ex eo, quod habuit. Sed desiderat aureis fulgentem vasis supellectilem et antiquis nominibus artificum argentum nobile, aes paucorum insania pretiosum et servorum turbam, quae quamvis magnam domum angustet, iumentorum corpora differta et coacta pinguescere et nationum omnium lapides : ista congerantur licet, numquam explebunt inexplebilem animum, non magis quam ullus sufficiet umor ad satiandum eum, cuius deside- rium non ex inopia, sed ex aestu ardentium viscerum oritur ; non enim sitis illa, sed morbus est. Nec hoc in pecunia tantum aut alimentis evenit. Eadem natura est in omni desiderio, quod modo non ex inopia, sed ex vitio nascitur ; quidquid illi congesseris, non finis erit cupiditatis, sed gradus. Qui continebit itaque se intra naturalem modum,
Abbreviated transcription (Latin):
solicitaret:etiam in malis exemplis per sedocilem:haec accidunt diuitias nõ
ad rationem reuocantibus:cuius certi sunt fines: sed ad uitiosam consuetudi¬
nem cuius immensum & incomprehensibile arbitrium est.Cupiditati mbil
est satis. nature etiam satis est paruum. Nullum ergo paupertas exulis in¬
commodum habet. nulli etiam tam inops exilium est quod non alenc
homini abunde fertile sit:an uastem:an domum desideraturlis est ex ul.¬
sed si hoc quoq ad usum:tantum desiderabit: neque tectum ei deerit. neque
uelamen. Aeque enim exigno tegitur corpus ꝗͣ alitur. Nihil enim homini na¬
tura quod necessarium faciebat fecit operosum sed desiderans saturatã mul¬
to conchylio purpuram intextam auro:uariisq coloribus distinctam & ar¬
tibus non fortune uitio sed suo pauper est:etiam si illi quicquid amiseri¬

Expanded text:
sui sollici- taret etiam sine malis exemplis per se docilem. Haec accidunt divitias non sui sollici- taret etiam sine malis exemplis per se docilem. Haec accidunt divitias non ad rationem revocantibus, cuius certi fines sunt, sed ad vitiosam consuetudinem, cuius immensum et incomprensibile arbitrium est. Cupiditati nihil satis est, naturae satis est etiam parum. Nullum ergo paupertas exulis incommodum habet ; nullum enim tam inops exilium est, quod non alendo homini abunde fertile sit. "At vestem ac domum desideraturus est exsul." Haec quoque ad usum tantum desiderabit : neque tectum ei deerit neque velamentum ; aeque enim exiguo tegitur corpus quam alitur. Nihil homini natura, quod necessarium faciebat, fecit operosum. Sed desiderat saturatam multo conchylio purpuram, intextam auro variisque et coloribus distinctam et artibus : non fortunae iste vitio, sed suo pauper est. Etiam si illi quidquid amisit re
Abbreviated transcription (Latin):
ire iussi sunt scientiam popine professus: disciplina sua seculum infecit cuiꝰ
exitum nosse opere precium est: cum sestertium milies inculinam congessisset.
Cum tot congiaria principum: & ingens capitolii uectigal singulis comessano¬
nibus hausisset. ere alieno oppressus: rationes suas tunc primum coactus in¬
spexit: suꝑfuturũ sibi sestertium centies computauit: et uelut in ultima fame ui¬
aurus in sestertio centies si uixisset: ueneno uita finiuit.Quata luxuria erat cui
sestertiũ centies egestas fuit in uno. cõputata pecunie modum ad rem pertinere.
no fugit. Illi uero tam praue mentis homini ultima potio saluber¬
rima fuit. Tunc uenena edebat:bibebatq: cum immensis epulis
non delectaretur tantum sed gloriaretur: cum uitia sua ostentaret:cum ciui¬
tatem in luxuriam suam conuerteret:cum iuuentutem ad imitationem

Expanded text:
ire iussi sunt, scientiam popinae professus disciplina sua saeculum infecit." Cuius ire iussi sunt, scientiam popinae professus disciplina sua saeculum infecit." Cuius exitum nosse operae pretium est. Cum sestertium milliens in culinam coniecisset, cum tot congiaria principum et ingens Capitolii vectigal singulis comisationibus exsorpsisset, aere alieno oppressus rationes suas tune primum coactus inspexit. Superfuturum sibi sestertium centiens computavit et velut in ultima fame victurus, si in sestertio centiens vixisset, veneno vitam finivit. Quanta luxuria erat, cui centiens sestertium egestas fuit ! I nunc et puta pecuniae modum ad rem pertinere, no fugit ! Illi vero tam pravae mentis homini ultima potio saluberrima fuit. Tune venena edebat bibebatque, eum immensis epulis non delectaretur tantum, sed gloriaretur, eum vitia sua ostentaret, eum civitatem in luxuriam suam converteret, eum iuventutem ad imitationem
Abbreviated transcription (Latin):
licet itaque augeatis census: promoueatis fines: nunquam tamen corpora uestra
ladabitis:cum bene cesserit negociatio multum militia rettulerit:cum indaga¬
ti undique cibi coierint: non habebitis ubi istos apparatus uestros collocetis.
stra sustentat: infelices erant qui sibi manu sua parabant cibum:quibus terraØ
cubile erat: quorum tecta nondum auro fulgebant: quorum templa nondum
gemmis remitrebant.Itaq tuncper fictiles deos religiose iurabatur:qui per illos
inuocauerunt: ad hostem morituri ne fallerent redibant. Sed minus beate ui'¬
uebat dictator noster:qui samnitum legatos audit: cum uilissimum cibu
foco ipse manu sua uersarer: Illa inquam iam sepe hostem percusserat lanceam¬
que in capitolii Iouis gremio reposuerat: quam Apicius nostra memoria uixit
qui in ea urbe ex qua aliquando philosophi uelut corruptores iiuentuns ab¬

Expanded text:
? Licet itaque augeatis census, promoveatis fines ; numquam tamen corpora vestra ? Licet itaque augeatis census, promoveatis fines ; numquam tamen corpora vestra laxabitis. Cum bene cesserit negotiatio, multum militia rettulerit, eum indagati undique cibi coierint, non habebitis, ubi istos apparatus vestros conlocetis. tiamnunc vitia nostra sustentat, infelices erant, qui sibi manu sua parabant cibum, quibus terra cubile erat, quorum tecta nondum auro fulgebant, quorum templa nondum gemmis nitebant. Itaque tune per fictiles deos religiose iurabatur ; qui illos invocaverant, ad hostem morituri, ne fallerent, redibant. Scilicet minus beate vivebat dictator noster, qui Samnitium legatos audit, eum vilissimum cibum in foco ipse manu sua versaret, illa, qua iam saepe hostem percusserat laureamque in Capitolini Iovis gremio reposuerat, quam Apicius nostra memoria vixit, qui in ea urbe, ex qua aliquando philosophi velut corruptores iuventutis ab