comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
heroice. pꝰea plano sermone. Itẽ deuita abbatũ monasti
sui. Item martir ologiũ. Item librum ymlloꝵ. Item libr̾oꝵ
detemporibus. Itẽ librũ demetͥca arte. Et istoriã eccł̃iasti
gentes fructum int̾cesionis inuen̾iat. am̃. n¬
Destatu aũt eccłiastico insuo temppore ita idem beda ait.
Inp̾senti cantua riensis arthiep̾c ÷ tadwine. Rouensis ep̾s
Aldulfus londoniensis: Igwaldꝰ. Suꝑ orientales uͦ anglos: st̃¬

Expanded text:
heroice, postea plano sermone; item De vita abbatum monasterii heroice, postea plano sermone; item De vita abbatum monasterii sui, duos; item Martyrologium; item librum Hymnorum; item librum De temporibus; item librum De metrica arte; et Historiam ecclesiasticgentes, fructum intercessionis inveniat. De statu autem ecclesiastico in suo tempore ita idem Beda ait: praesenti Cantuariensis archiepiscopus est Tadwine; Rovensis episcopus Aldulfus; Londoniensis Ingualdus. Super orientales Anglos s
Abbreviated transcription (Latin):
tata celi conscendit palacia. Qii regia untute sua. alioꝵ uicia
compescens cũ regibus ipsis inferior ñ sit: dignissime regum
ducatus ⁊ eruditus: semꝑ sonpturis studuit. Reliquit
aut mundũ. ħxii. anno etatis sue senex annis: sapientia.
⁊ plenus dierũ ñ inuano consũptoꝵ. Qd̃ apparet in oꝑ m
suoꝵ ninnero. Scͥpsit g aprincipio genesis usqi ad natiuita¬
tem ꝓsade librosini. De tabnaculo et uans eius et nestibꝰ.
da. questionũ. In ꝓu̾bia sal omonis. incantica cantic oꝵ ui.
Inesdram ⁊⁊ nemiã.iii. Incantic abacue .i. inlibrũ cobie .i.
Capitula quoq lectionũ uet̾is testam̃tti. Ineuuangłiu mdr¬
opusculis augustini inuenit. cuncta ꝑ ordinẽ transeͥpsit.
apocalipsisi.ii. Item capitula lectionũ in totũ nouum tes¬
iam̃tum exrepto euuagłio. Item librum epłarũ addu̾sos.
Item de historiis scõꝵ. Itẽ de uita scĩ atthb̃ti pͥmum

Expanded text:
tata coeli conscendit palatia. Qui regia virtute sua et aliorum vitia tata coeli conscendit palatia. Qui regia virtute sua et aliorum vitia compescens, cum regibus ipsis inferior non sit, dignissime regum ducatus et eruditus, semper Scripturis studuit; reliquit autem mundum anno LXII aetatis suae, senex annis et sapientia, et plenus dierum non in vano consumptorum: quod apparet in operum suorum numero. Scripsit ergo, a principio Genesis usque ad nativitatem Isaac, libros tres; de tabernaculo et vasis ejus et vestibus, 30 Quaestionum; in Proverbia Salomonis, tres; in Cantica canticorum, sex; in Esdram et Nehemi Veteris Testamenti; in evangelium Maropusculis Augustini invenit cuncta per ordinem transcripsit; Apocalypsim, tres. Item capitula lectionum in totum Novum Testamentum, excepto Evangelio; item librum Epistolarum ad diversos; item De historiis sanctorum; item De vita sancti Cutberti primum
Abbreviated transcription (Latin):
Qregi missa qͣntũ ꝓfec̾it finis beatꝰ regis ostendit.
edeshardo regnante quinto anno brict oldꝰ archiep̃c
pene.xxxuiii. anñ. obiit. ⁊ tad Winus qui fuerat prbr
apud brendune in m̾ce. factꝰ ÷ archiep̾s. Illũ añt¬
cum consecrauert̃ uiri beate meniorie iguald lundoniensis
liceffeldensis ep̃c. Post biemnũ uͦ ad elbold rex ĩnce fortissimꝰ
agg̾gato t̾ribili ex̾citu. obsedit sumertune castris dispositis
ꝑgirũ. Cumq ñ ee̾t qui auxiliũ inclusis ferret uel inclu¬
dentibis resistere posset. eam recepit insulam: & delbald gͥ rex
m̾censis maxima uitute suꝑ reges coetanos ꝓuectus om̃s ꝓ¬
nucias anglie. usq adhymbiã flum̃ cũ sus regibus sibi
subiectas. ẽẽ. uoluit ⁊ fecit. Eodẽ anno sol obscũuitꝰ :
Ledelhardi rrg̃. anno. uii. Ladinus archnep̃c iur
religione ⁊ prudentia insignis. sacris quoq litt̾is nobilit̃ instruc¬
recepto rome paslio. Armo eod̾ uenerabilis beda: semꝑ m̃te m̃habi¬

Expanded text:
regi missa, quantum profecerit finis beatus regis ostendit. Adelardo regnante quinque annis, Britwoldus archiepiscopus pene XXXVIII annis obiit, et Tadwinus, qui fuerat presbyter apud Bredune in Merce factus est archiepiscopus. Illum autem sacraverunt viri beatae memoriLicesfeldensis episcopus. Post biennium vero Aedelbold rex Merce fortissimus, congregato terribili exercitu, obsedit Sumerton castris dispositis per gyrum; cumque non esset qui auxilium inclusis inferret, vel includentibus resistere posset, eam recepit in suam. Edelbald igitur rex Mercensis maxima virtute super reges coaetaneos provectus, omnes provincias AngliEodem anno sol obscuratus est. Adelhardi regis anno VIII, Tadwinus archiepiscopus, vir religione et prudentia insignis sacris quoque litteris nobiliter instrucrecepto Romae pallio. Anno eodem venerabilis Beda semper mente inhabi
Abbreviated transcription (Latin):
Ine romã ꝓfectus ÷. apł̃ici aũt in euis temꝑe hifuer̾t. Sergius pa¬
pa. Ioh̃s. aluis ioħs. Sisianius. Constantinus. Gregorius. Cuiꝰ tpr
rex iie sponte uictor cupiditatis exulauit. Reges au̾t francoꝵ
ueus. Rex childeb̾tus. Rex dagob̾tus. Temꝑe ⁊̃ huiꝰ reg̃ celi
palacia conscender̾t. Sc̃s heddi ep̾c wincestiensis. sc̃s gudlac he¬

Expanded text:
Ine Romam profectus est. Apostolici autem in ejus tempore hi fuerunt: Sergius papa, Joannes, alius Joannes, Sisinnius, Constantinus, Gregorius, cujus tempore rex Ine sponte victor cupiditatis exsulavit. Reges autem Francorveus, rex Childebertus, rex Dagobertus. Tempore etiam hujus regis coeli palatia conscenderunt sanctus Heddi, episcopus Wincestrensis; sanctus Gutlac
Abbreviated transcription (Latin):
Qui monachꝰ effectꝰ: diẽ iocundũ mortis suȩ p̃uidit. uidit & gaius ẽ.
stiñ deuorauer̃ sub̾as suas c̃ merecͥeib s euntes c̃ labore oĩa sua
seminauer. ut uenientes ueniant c̃ exultatione suos dõ manipił¬
pos afferentes. Cõpleuit gͦ ceoluuls ebdomadã regũ ꝑfector oe ba
bitu monachali suscepto: capiti eiꝰ corona delapide p̾cioso unpoli¬

Expanded text:
suae praevidit, vidit et gavisus est. Isti non devorarunt substantias suas cum meretricibus, sed euntes cum dolore semina sua seminaverunt, ut venientes veniant cum exsultatione suos Deo manipulos afferentes . Complevit ergo Ceolwolfus hebdomadam regum perfectorum, et, habitu monachali suscepto, capiti ejus corona de lapide pretioso imposi
Abbreviated transcription (Latin):
cione eiusd̃ fris fui. allexerat enĩ eum p̃t̾iti anni lucrũ glori¬
osum. ⁊ fame p̾ciũ ñ exosum. ꝑgensgͥ inchent ñ inuenit qͥ¬
ei resisteret. ⁊t̾ram insolitudinẽ redigens. ⁊ dͥ seruos in m̾itos
affligens maledicta eoꝵ m̾ita sensit. Nam cũ hostes effemi¬
natos duc̾e̾t. ⁊ nichil sibi ꝓuiribus prouideset: irruit in
inopinata multitudine cͥc̃uentus c̃ hostes int̾ficiendo ñ de¬
fic̾e̾t nec ꝑfic̾et: qui armis cedi ñ pot̾at. in ipsa domoc̃.xii.
militibꝰ suis igne conbustus ÷. Fiit gͦ flos iuuenũ ⁊ iuuenił
euamint ȩxercitus. Uñ comparet qmͣ nchili sit confiden¬
tia fortitudinis add̾i omĩpotentiã. Hec audiens ceduała rurs
ingressus canciam. Ubi mirabili cede ⁊ innumera saciatꝰ rapi¬
na c̃ non inueniret qui ced̾et ł raꝑet ad sua iundex magnꝰ.

Expanded text:
tione ejusdem fratris sui. Allexerat enim eum praeteriti anni lucrum gloritione ejusdem fratris sui. Allexerat enim eum praeteriti anni lucrum gloriosum, et famae pretium non exosum. Pergens igitur in Kentet terram praedando in solitudinem redigens, et Christi servos immeritos affligens, maledicta eorum merita sensit. Nam, cum hostes effeminatos duceret, et nihil sibi pro viribus praevideret, irruit in inopinata multitudine circumventus, cum hostes interficiendo non deficeret nec proficeret, qui armis caedi non poterat, in ipsa domo cum duodecim militibus suis igne combustus est. Periit ergo flos juvenum, et juvenilis evanuit exercitus. Unde comparet quam nihili sit confidentia fortitudinis ad Dei omnipotentiam. Haec audiens Cedwalla rursus ingressus est Cantiam, ubi mirabili caede et innumera satiatus rapina, cum non inveniret quid caederet vel raperet, ad sua magnus
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Dattimq ⁊ illi ne audiret amicos reuocantes se. qma
noluerat au̾dire patrem egb̾tum ne seotiã nilse ledentẽ
impugnaret. Ełn spes cepit ⁊ uirtus angloꝵ fluere ac recro
fublapsa referri. Nam ⁊ picti t̾ram suã cuiꝰ partẽ tenebanti
angli recuꝑauer̾t. britones qͦ: ñ nullã lib̾tatẽ receꝑunt qm
hactenus habnͣt. Uir aũt dñi trũine abbos ehbercurm
positi quidẽ in regione angloꝵ.s iuxta frecũ qd̃ anglorum
t̾ras pictoꝵ q diff̾minat: fugit inde ⁊ in monast̾io stresnes¬
hall sepe dicto obiit. Successit aũt egfrido in regnũ alfrid
nir in sccipturis doctissimis: qͥ fr̾ eiuis ⁊ filus osgbi reg̃ eẽ di¬
cebat᷑. Pestructumq regnistatũ qmͣuis intͣ fines angustio¬
p res nobilit̾ recuꝑauit.
edwasa scd̾o anno regni sui fce̾m suũ mul fortissimũ¬
et uiuenes cum eo fortissimos p̾datͥum chent. peti¬

Expanded text:
tus; datumque est illi, ne audiret amicos revocantes se, quia tus; datumque est illi, ne audiret amicos revocantes se, quia noluerat audire patrem Egbertum ne Scotiam nil se laedentem impugnaret. Exinde spes coepit et virtus Anglorum fluere, et retro sublapsa referri: nam et Picti terram suam cujus partem tenebant Angli recuperaverunt; Britones quoque nonnullam libertatem receperunt, quam hactenus habent. Vir autem Domini Trumwine, abbas Ebercurni positi quidem in regione Anglorum, sed juxta fretum, quod Anglorum terras Pictorumque disterminat, fugit inde et in monasterio Streneshal saepe dicto obiit. Successit autem Egfrido in regnum Alfrid vir in Scripturis doctissimus, qui frater ejus et filius regis Oswi esse dicebatur; destructum regni statum, quamvis intra fines angustiores, nobiliter recuperavit. Cedwalla secundo anno regni sui misit fratrem suum Mul fortissimumet juvenes cum eo fortissimos praedatum Kent, peti
Abbreviated transcription (Latin):
drudio sine amore ł reuerentia chentensiũ regnauit. Eodẽ¬
qr temꝑe egfred iex norhumbre occisus ÷. Miserat naniq anno
ꝓcedenti hib̾mã ducẽ berctum cum ex̾citi qͥ misere gentem
innoxiam ⁊ nationi angloꝵ semꝑ amicã uastauit. At hib̃m
⁊ p̾passe suo repugnantes ⁊ diuine auxiliũ pietatis inuocantes.
celictis se uindicari contimus diu inp̾cationibus postulabãt.
Ett qmͣtus maledici regnũ dñi possidere ñ possunt.creditũ
tam̃ qd̃ hĩ qui m̾ito impietatis sue maledicebant᷑ : Ocius
dño mmudice penas sui ieatꝰ luerent. Siquidẽ anno pꝰ hs̃
ꝓximo idẽ rex cũ temere ex̾citũ aduastandã pictoꝵ. ꝓum¬
ciã diixisset.⁊ multũ ꝓlibentib amicis ⁊ marime bẽate me
mone cuthłito qui iꝑ fuerat ordinatꝰ ep̾o: anno uamgi
cod̾ fec̾ati eim rexidẽ lindiffaruensẽ ep̃m. Introductꝰ ⁊ simu¬
lantibus fugam hostibus : inangustias in acessoꝵ monttum
⁊ cũ maxima parce copiarum quas sec̃ addiyceratt ixtinc¬

Expanded text:
regnavit. Eo quoque tempore Egfridus rex Nordhumbre mortuus est: miserat namque anno praecedente, Hiberniam ducem Berctum cum exercitu, qui misere gentem innoxiam, et nationi Anglorum semper amicam vastavit. At Hiberni et pro posse suo repugnantes, et divinae auxilium pietatis invocantes, coelitus se vindicari continuis Deum imprecationibus postulabant. Et quamvis maledici regnum Dei possidere non possint, creditum est tamen, quod ii, qui merito impietatis suae maledicebantur, ocius, Domino vindice, poenas sui reatus luerent. Siquidem anno post hunc proximo idem rex, cum temere exercitum ad vastandam Pictorum provinciam duxisset, multu fuerat ordinatus episcopus anno namque eodem fecerat Rixidem Lindisfarnensem episcopum introductus est, simulantibus fugam hostibus, in angustias inaccessorum montium, et cum maxima parte copiarum, quam secum adduxerat, exstinc
Abbreviated transcription (Latin):
Culmen. opes. sobolem. pollentia regua tͥuiphos
Exinuas ꝓ ceres. menia. castra. lares
Queq patrum uirtus. ⁊ que congesserat ipse.
C eadexas aͣmipotens liquit amore d̾i.
Ut petrũ sedemq petri rex cerneret hospes
Cuius fonte meras sume̾t almus aqͣs
S plendific̾ q iubar radianti caꝑet haustu
Ex quo inuificus fulgor ubiq fluit.
ꝑcipiens ꝙ alacer rediuiue p̾mia uite¬

Expanded text:
Culmen, opes, sobolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares, Quaeque patrum virtus, et quae congesserat ipse Cedwal omnipotens liquit amore Dei: Ut Petrum sedemque Petri rex cerneret hospes, Cujus fonte meras sumeret almus aquas: Splendificumque jubar radianti carperet haustu. Ex quo vivificus fulgor ubique fluit. Percipiensque alacer redivivae praemia vit
Abbreviated transcription (Latin):
sius famulis dignatur bonoꝵ munera p̾rogare. illud etiam
clement̃ collata sue pietatis munificentia tribuit : quoti en
ꝑ frat̾ nos affectus unamunẽ dilectionẽ qͣdam contemplatiõe
alt̾ius aspectibus rep̾sentat. ꝓ quibus maiestatieuis gras in de¬
sinent̃ absoluimꝰ : eũq uotis supplicibus exoramus: ut ur̾̃am
dilectionẽ: inp̾dicatione euuangłii ad laborantẽ et fructifi-¬
cantẽ seq̾ntẽ q magistri ⁊ capitis sui scĩ gregorii regulã: ꝑpe.¬
tua stabilitate confirmet. ⁊ ad augm̃tũ eccł̾ie sue poriora ꝑ
uos suscitet increm̃ta. ut fide ⁊ oꝑe intimoie d̾i ⁊ caritate:
dium pullulat conualescendo amplius extendatur. ut ip¬
sauos dñici eloquii ꝓmissa infut᷑o respiciant. uosq uox
ista ad et̾nã festiuitatẽ euocet. uenite ad ine om̃s qui labo

Expanded text:
suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis munificentia tribuit, quoties per fraternos affectus unanimem dilectionem quadam contemplatione alterius aspectibus repraesentat, pro quibus majestati ejus gratias indesinenter absolvimus, eumque votis supplicibus exoramus, ut vestram dilectionem in praedicatione Evangelii elaborantem et fructifiantemque magistri vestri et capitis sui sancti Gregorii regulam perpeti stabilitate confirmet. Et ad augmentum Ecclesiae suae potiora per vos suscitet incrementa, ut fide et opere in timore Dei et charitate dium pullulat, convalescendo amplius extendatur, ut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem evocet: Venite ad me, omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
Uarta pars incipit
filius redwaldi regis hortatu eadiini reg̃ sibi ami¬
cusimi: fidem suscepit. et quidẽ pat̾ eius ireduald iamdudum
incancia fidẽ susceꝑat. s frustra. Nam rediens domũ aburore
suã n aquibꝰdam ꝑusis seductus habebat altare.xͥ demoniis
etate fuit usqi ad suũ tempus ꝑdurasse testat᷑. Uerum erpwad
ñ multo pꝰqmͣ credidit temꝑe occisus ⁊ ã uiro gentili rigb̾to
ep̃c ad p̃dicandum. Iuxta qi nom̃ sitũ acceptã sedem ep̃atꝰ inci¬
uitate domoc .xuii. annis felicit̃ tenuit : ⁊ in pace ibidẽ obĩt.
ec int̾ iusto archiep̾o defuncto.nniii
paulinus honoriũ sibi occurrentẽ ordinauit inurbe
lindocoline. q̃ mͦ uocat᷑ lincolia. ineccłia qm ipse
fecirat ibidem sic̃ pͥdictum ÷. honoriris autẽ papa misit ho¬
norio archiep̃o pallium ⁊ litteras de ordinatione et dignita.¬
te utruisq archiepatꝰ. Quar̾ hec ÷ forma. Dilectissimo fratͥ
honorio. honorius. Int̾ plurima que redemptoris nr̃i miscđia

Expanded text:
Quarta pars incipit ldus, filius Redwaldi regis, hortatu Edwini regis sibi amicissimi fidem suscepit. Et quidem pater ejus Redwaldus jamdudum in Cantia fidem susceperat, sed frustra: nam rediens domum, ab uxore sua et a quibusdam perversis seductus habebat altare Christi et daetate fuit, usque ad suum tempus perdurasse testatur. Verum Erpwaldus non multo postquam credidit tempore occisus est a viro gentili Rigbertoopus ad praedicandum. Juxtaque nomen suum acceptam sedem episcopatus in civitate Domoc septemdecim annis tenuit, et in pace ibidem obiit. Haec inter, Justo archiepiscopo defuncto, Paulinus Honorium sibi occurrentem ordinavit in urbe Lindecolniae, quae modo vocatur Lincolina, in ecclesia, quam ipse fecerat ibidem, sicut praedictum est. Honorius autem papa misit Honorio archiepiscopo pallium, et litteras de ordinatione et dignitate utriusque archiepiscopatus, quarum haec est forma: Dilectissimo fratri HONORIO HONORIUS. Inter plurima, quae Redemptoris nostri misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
miliarũ.u. miliũ disc̾ti fliuo trente abaqͥlonaribus m̃cis qͥ
sunt familiarũ .uii. miliũ. Peda au̾t ꝓditione coniugis a sus
ocoisus:. Ose ino gͥ regi gentes m̃oioꝵ tͥbus annis: subiecte
ix filiũ penderinregem leuauer̃t. Ano regnante .xuii. anĩ:
fuit pͥmus ep̃e trũhere. scd̾s iaruman. t̾c̃uis ceaddam. quartꝰ
Wilfrid.
unc qͦ: orientales saxones qui olim mellitũ expulerant:
itm̃ com̾si st̃. Erat enuĩ rex eiusd̾ gentis sigb̾t. qͥpꝰ si¬
geb̾tum̃ cogtiom̃to pariũ regnauit. amicꝰ ofxi reg̃.
ad quẽ cũ sepe uenirẽt ⁊ p̾dicaret᷑ abeo: baptizatꝰ ÷ a fmano

Expanded text:
ribus Mercis, qui sunt familiarum VII millium. Peda autem proditione conjugis suae occisus est. Oswio igitur regi gentes Merciorum tribus annis subjectae re filium Pendae in regem levaverunt. Quo regnante XVII annis, fuit primus episcopus Trumhere, secundus Iaruman, tertius Ceadda, quartus Wilfrid. Tunc quoque orientales Saxones, qui olim Mellitum expulerant, iterum conversi sunt. Erat enim rex ejusdem gentis Sigbert, qui post Sigebertum cognomento Parvum regnavit, amicus regis Oswi. Ad quem cum saepe veniret, et praedic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ips e sepultus ÷. Erat au̾t ⁊ aluid monast̾iũ.
donec egb̃tus anglicꝰ eos correxit.
ĩdamis g hinc missus ep̃atũ norhũbre tenuit. suiꝰ insti¬
tutione formatꝰ rex osebaldꝰ: ut mente ꝓficiebat ita
et regno plusqͣm om̃s maiores eins. Qm̃s igit᷑ gentes bri¬
tanne scilicet britones anglos. pictos. scotos indicionẽ accep̃¬
ad̾o tam̃ sublumis: humilis sint ⁊ benignus ꝑegͥnis⁊ pauꝑibus.
Uinta pars sequit᷑ de conu̾sione occidentaliũ
saronũ qui antiquitꝰ geuuisse uocabant᷑.
astiũ genuensẽ ep̃m. gentẽ geuusoꝵ ingͥ¬
diens paganissimã. baptizaint eos ⁊ regemeoꝵ kiuilgis. Con¬
tigit antẽ pulcte sc̃m regem os Baldũ affuisse. eumq̃. de laua¬
cro suscepisse. Cuiꝰ filiam õs Baaldꝰ erat accepturꝰ in conuigen.
Donauert aũt ambo reges birmo cruitatẽ dorcio ad sedem
ep̃is. Ibiq constructis ec̃cłiis sepultꝰ ÷. Ꝙ pꝰmultos anuos

Expanded text:
et ipse sepultus est. Erat autem et aliud monasterium et ipse sepultus est. Erat autem et aliud monasterium donec Egbertus Anglicus eos correxit. Aidanus igitur hinc missus episcopatum Nordhumbrae tenuit. Cujus institutione formatus rex Oswaldus, ut mente proficiebat, ita et regno plus quam omnes majores ejus. Omnes igitur gentes Britanniae, scilicet Britones, Anglos, Pictos, Scotos in ditionem accepadeo tamen sublimis, humilis fuit et benignus peregrinis et pauperibus. Quinta pars sequitur, de conversione occidentalium Saxonum, qui antiquitus Gevissae vocabantur: Asterium Genuensem episcopum, gentem Gevissorum ingrediens paganissimam, baptizavit eos et regem eorum Kinigils. Contigit autem pulchre sanctum regem Oswaldum adfuisse, eumque de lavacro suscepisse, cujus filiam Oswaldus erat accepturus in conjugem. Donaverunt autem ambo reges Birino civitatem Dorcic ad sedem episcopii, ibique, constructis ecclesiis, sepultus est. Et post multos annos
Abbreviated transcription (Latin):
mmnistris int̾pres existeret. longo enĩ exili sui temꝑe lin¬
guiã scotoꝵ plene didiceiat. Prẽcebat g fi des monachis q.¬
E
uementibꝰ de scotia feruent᷑. docebat᷑. M onachꝰenĩ ipse ep̃c erat
demsula que uocat᷑ .ii. cuiꝰ monastiũ septenttonaliũ scotoꝵ¬
om̃iũ pictoꝵ. arcẽ tenebat. Que insula adius guidẽ britan¬
me ꝑcinet. ñ magno ab ea freto discreta. s donatione picto¬
rum qui illas br̃tannie plagas incolunt monachis scotoꝵ
edoctum. Cuiꝰ sedẽ epãtus sc̃ĩ martini nomine ubi ipse colum¬
ba sepultis ÷ iam nc̃ angloꝵ gens obtinet. Qui locus ad pro¬
iunciam b̾nitioꝵ ꝑtinens uulgo uocatꝰ ad candidã casam.
eo qͦ ibi eccłiam de lapide insosito britonibus more fẽcit. uenit
aũt columba reguante pictis bridio filio meilocon rege po
mationẽ angloꝵ qmͣ successores eius usq hodie tenent. Ubi

Expanded text:
ministris interpres existeret. Longo enim exsilii sui tempore linministris interpres existeret. Longo enim exsilii sui tempore linguam Scotorum plene didicerat. Crescebat igitur fides, monachisque venientibus de Scotia, ferventer docebatur: monachus enim ipse episcopus erat de insula, quae vocatur Hiiomnium Pictorum arcem tenebat. Quae insula ad jus quidem Britanniae pertinet, non magno ab ea freto discreta; sed donatione Pictorum, qui illas Britanniae plagas incolunt, monachis Scotorum edoctum. Cujus sedem episcopatus Sancti Martini nomine, ubi ipse Columba sepultus est, jam nunc Anglorum gens obtinet. Qui locus ad provinciam Berniciorum pertinens vulgo vocatur. Ad Candidam Casam, eo quod ibi ecclesiam de lapide insolito Britonibus more fecerit. Venit autem Columba, regnante Bridio, filio Meilocon rege Picmationem Anglorum, quam successores ejus usque hodie tenent, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
mambus suis erexit ac fouee impositã firmauit. Dyxit q.¬
flestamus om̃s gemia. ⁊ dm̃ omĩpotentẽ uiuũ acuerũ ĩ cõmu¬
ne d̾p̃cem᷑ ut nos abhoste feroci ac suꝑbo sua miseratione de¬
fendat. Scit enĩ quia iusta ꝓsalute gentis nr̃e bella suscipi¬
mins. Quo facto incipiente diluculo congressi cedecallam:
copias illas quibꝰ nichil resist̾e posse iactabat. cecider̾t apud
denissesburne.i. niuis denisi. Unde d̾r. Cedes cedpallensium
denisi cursus cohercuit. Qui locꝰ in magna ueneratione habe¬
t᷑. ut in libro miracłoꝵ dicet᷑.
sSWaldꝰ gͥ rex ut fidem angeret misit scotiã ubi
exalauerat. Accepit q pontificẽ aidanũ sũmũ uir̾
qmͣuis pascha ñ recte celebraret more septentͥ ona¬
liũ seotoꝵ. australes enĩ hibernie insule partes iãdndum
rex sedem ep̃alem in insula lindis farnensi tͥbuit. Gfides cep̃
dilatari. Pulcroq spectaculo sepe contigit ut enuangłizãte

Expanded text:
manibus suis erexit, ac foveae impositam cespitimanibus suis erexit, ac foveae impositam cespitiFlectamus genua, et Deum omnipotentem vivum ac verum in commune deprecemur ut nos ab hoste feroci ac superbo sua miseratione defendat. Scit enim quia justa pro salute gentis nostrae bella suscipimus. Quo facto, incipiente diluculo congressi Cedwallam et copias illas, quibus nihil resistere posse jactabat, ceciderunt apud Denisesburne, id est rivus Denisii. Unde dicitur: Caedes Cedwallae Denisii cursus coercuit. Qui locus in magna veneratione habetur, ut in libro Miraculorum dicetur. Oswaldus igitur rex ut fidem augeret, misit in Scotiam ubi exsulaverat, accepitque pontificem Aidanum summum virum, quamvis pascha non recte celebraret more septentrionalium Scotorum. Australes enim Hiberniae insulae partes jamdudum rex sedem episcopalem in insula Lindesfarnensi tribuit. Igitur fides coepit dilatari, pulchroque spectaculo saepe contigit ut, evangelizante
Abbreviated transcription (Latin):
deuorũ. Anfrid ũ filius & delfridi regis suscepit regnꝰ
b̾nicioꝵ. Nam inhasduas ꝓuincias gens norhũbroꝵ antiqͥtus
diuisa erat. hi au̾t uiuenes temꝑẽ regis eadwini apud scotos
⁊ pictos exulantes baptirati ft̃. U̾bi aũt reges facti st̾: ad ido¬
la conu̾si st̃. Quos rex cedwalla impie s uiste ꝑemit. E pͥmo
quidẽ ꝓxima estate osricum dũ se inoppido municipio te¬
merarie cidisset. erumpens subito c̃ suis om̃ibus inparatũ
destruxit. Post annũ uͦ occidit enfridũ ad se postulande pa-¬
cis gr̃a uenientẽ c̃ xͦiͥi. militibus. Infaustus ille annꝰ habitꝰ :¬
tam ꝓpt̾ iegum apostasiam qm ꝓpt̾ ceduualle tiranndẽ
qua ñ t̾ras ut uictor adquirebat. s ut pestis destruebat. Und̾
aie annꝰ sequtis reg̃ osuualdi regno assignat᷑. Qpꝰ occisionẽ
sr̃is enfridi suꝑueniens cũ paruo excercitu signũ sc̾e crucis

Expanded text:
Deirorum. Eanfrid, filius Edelfridi regis, suscepit regnum Deirorum. Eanfrid, filius Edelfridi regis, suscepit regnum Berniciorum. Nam in has duas provincias gens Nordhumbrorum antiquitus divisa erat. Hi autem juvenes tempore regis Edwini apud Scotos et Pictos exsulantes baptizati sunt; ubi autem reges facti sunt ad idola conversi sunt. Quos rex Cedwalla impie, sed juste peremit, et primo quidem proxima aestate Osricum, dum se in oppido municipio temerario obsedisset, erumpens subito cum suis omnibus imparatum destruxit. Post annum vero occidit Enfridum ad se postulandae pacis gratia venientem cum duodecim militibus. Infaustus ille annus tam propter regum apostasiam, quam propter Cedwallae tyrannidem, qua non terras ut victor acquirebat, sed ut pestis destruebat: unde ille annus sequentibus regis Oswaldi assignatur. Qui, post occisionem fratris Enfridi, superveniens cum parvo exercitu signum sanctae crucis
Abbreviated transcription (Latin):
tus habens etiam sec̃ filiũ ⁊ filiã eadwini quos post ea mater
metu eadbaldi ⁊ oswaldi regum misit ingalliam nutendos
regi dagubto qui erat amieus illnis. ibiq pueri defuncti st̃.
Attulit quoq secum uasa p̾ciosa eaduni ⁊ crucem magnã auie¬
am ⁊ calicẽ qnureum q̃ ineccłia cancie adhuc sunt. Romano
au̾t rouensi p̾sule absorto fluctibus italici maris dum le¬
gatus honorii tend̾et romã: paulinus eund̾ ep̾atũ tenuit
usq dum uixit. Ibiq moriens parlliũ qd̵ apapa acceꝑat re¬
liquit. Reliquerat aut in eccłia sua eboraei iacobum dia¬
conẽ uirum sc̾m qui ex hinc baptirabat. ⁊ docebat usq¬
dum recuꝑata pace in ꝓuincia. ⁊ crescente numero fideli¬
um magist̾ eccłiastice cͥantationis uxta morẽ romanoꝵ
cepit existere.⁊ ipse senex ⁊ plenus dierum uixta scͥpturas
uiam patrum secutus ÷.
adwino regi successit osric cognatꝰ enĩs in ꝑuincia

Expanded text:
est, habens etiam secum filium et filiam Edwini. Quos postea mater est, habens etiam secum filium et filiam Edwini. Quos postea mater metu Eadbaldi et Oswaldi regum misit in Galliam nutriendos regi Dagoberto, qui erat amicus illius, ibique pueri defuncti sunt. Attulit quoque secum vasa pretiosa Edwini et crucem magnam auream et calicem aureum, qui in ecclesia Cantiae adhuc sunt. Romano autem Rovensi praesule absorpto fluctibus Italici maris, dum legatarius Honorii tenderet Romam, Paulinus eumdem episcopatum tenuit usquedum vixit; ubique moriens pallium, quod a papa acceperat, reliquit. Reliquerat autem in ecclesia sua Eboraci Jacobum diaconum virum sanctum, qui ex hinc baptizabat, et docebat, usquedum recuperata pace in provincia et crescente numero fidelium, magister ecclesiasticae cantationis juxta morem Romanorum coepit existere, et ipse senex et plenus dierum juxta Scripturas, vias patrum secutus est. Eadwino regi successit Osric, cognatus ejus in provincia
Abbreviated transcription (Latin):
stremio. qui ex eo tempore rex fuit mertioꝵ eiꝰqi totił
euis occisus ÷ ante eũ. Alt̾ edfrid necessitate cogente ad pendam
hadfeld rubensundiq nobiliũ fumabat cruore. Ibinamq.
muabilis⁊ inopinata fortissimoꝵ facta÷ stiages. Cedxalia
siquid̃ rexpotentissimus innimerabilẽ multitudinẽ secum
adduxerat. Penda uͦstrenuissimus strenuissimos. facta ÷ g ma
xima strages ineccł̃ia nod humbroꝵ. Penda enĩ paganus erat
Ceduualla uͦ pagano seuior nec mulieribus nec paruulis par¬
cens: se anglos britannia erasurũ delib̾atis. Nec britones ma¬
gis cõmunicant anglis qmͣ paganis fidem eoꝵ nichili p̾en¬
dentes. Alatume au̾̃t capito ead Wini regis eboracũ ⁊ illatũ ĩ
eccłia pet̾ qm̃ ipse incepit.s. osgaldꝰ ꝑfecit. Nordhumbris gͥ
nichil p̾sidii nisi infuga habentibus: paulmus assumpta secũ
regina cedelbulga quam pndem ad duxerat rediit canciam
nauigio atq. ab honorio archiẽpo ⁊ rege aadbaldo honorifice suscep.

Expanded text:
Strenuo, qui ex eo tempore rex fuit Merciorum, ejusque tejus occisus est ante eum. Alter Edfrid, necessitate cogente, ad Pendam icitur autem quod Hatfeld rubens undique nobilium fumabat cruore. Ibi namque miserabilis et inopinata fortissimorum facta est strages. Cedwalla siquidem rex potentissimus innumerabilem multitudinem secum adduxerat; Penda vero Strenuus strenuissimos, facta est igitur magna strages in ecclesia Nordhumbrorum. Penda enim paganus erat; Cedwalla vero pagano saevior, nec mulieribus nec parvulis parcens, se Anglos Britannia erasurum deliberans. Nec Britones magis communicant Anglis quam paganis, fidem eorum nihili pendentes. Allatum est autem caput Edwini regis Eboracum et illatum in ecclesia Petri, quam ipse coepit, sed Oswaldus perfecit. Nordhumbris igitur nihil praesidii nisi fugam habentibus, Paulinus, assumpta secum regina Edelburga, quam pridem adduxerat, rediit Cantiam navigio, atque ab Honorio archiepiscopo et rege Eadbaldo honorifice susceptus
Abbreviated transcription (Latin):
tanuiã dilfris iam ep̃s doctrina sia muilta eccłie angloꝵ ẽtulit.
ost i thelmũ regẽ estsexe
cum sigere ⁊ sebbi regnarent: ꝓp̾sata meetalitaters¬
ghere. ⁊ gens sua ad ĩdola ieu̾si st. Rexautt uulfhere
lttas requisitus destatu ecclłie ⁊ pasche. Nec longe pꝰ misit eis
theodor archiep̾m.

Expanded text:
ilfrid jam episcopus doctrina sua multa Ecclesiae Anglorum contulit. Post Switelm regem Estsere, cum Sighere et Sebbi regnarent, pro praefata mortalitate Sighere et gens sua ad idola reversi sunt. Rex autem Vulfere, s papa litteras, requisitus de statu Ecclesiae et paschae. Nec longe post misit iis Theodorum archiepiscopum.
Abbreviated transcription (Latin):
conus paulmi. Quoꝵ digne pars p̾ualuit. Ced g pꝰ ea rectũ pascha
seruabat. Colmã uͦ cũ parte osxini patͥs aidan nolens mutare
sectã inpaͥtͥam reu̾sus ÷. Cui succ̃ t udda in ep̾atti norhumbre:
Eata uͦ pͥꝰ custos. pꝰ ea ep̃c factus ÷ lindiffarnensis. hi aũt tres ep̾i
scotoꝵ. aidan. finã. colman. mue sc̃itatis fuei̾t ⁊ parsunonie. Nec
enim potentes scłi suscipiebant. qui ad eos nisi orandi causa
Ned longe pꝰ facta ⁊ echipsis solis die t̾cio maii hora decima diei:
Qmͣ grauis pestilentia secuta ÷ britanuã ⁊ hib̾uiã magua stia¬
ge deuastans. Qua plagã t uda ep̾o mortuis ÷ ⁊ sepult᷑ inabe¬
tam̃ regnans inparte regtui patͥs. mist Wilfridum̃
canseemiit intuca. qͥ uocat᷑ compendiũ. Rex au̾t ofidbi unita¬
d̾ꝰ indust:rã . filii misit ceaddã prb̾ri quia archiep̃c iã obierat.

Expanded text:
conus Paulini: quorum digne pars praevaluit. Ced igitur postea rectum Pascha conus Paulini: quorum digne pars praevaluit. Ced igitur postea rectum Pascha servabat. Colmannus vero cum parte ossium patris Aidani nolens mutare m reversus est. Cui successit Tudda in episcopatu Nordhumbrae. Eata vero prius custos postea episcopus factus est Lindesfarnensis. Hi autem tres episcopi Scotorum, Aidanus, Finan, Colmannus mirae sanctitatis fuerunt et parcimoniae. Nec enim potentes saeculi suscipiebant, qui ad eos nisi orandi causa non Nec longe post facta est eclipsis solis die tertio Maii hora decima diei: quam gravis pestilentia secuta est, Britanniam et Hiberniam magna strage devastans. Qua plaga Tuda episcopus mortuus est, et sejam regnans in parte regni patris misit Wilfridum consecravit in vico, qui vocatur Compendium. Rex autem Oswi, ius industriam filii misit Ceddam presbyterum, quia archiepiscopus jam obierat,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊in tiluburch ꝙ̃ in rippa tamasis. Confuli qu̾t cindã ꝓillicito cõ¬
tugio uettut om̃iũ cõmimionẽ. Qd̾ contempnens rexꝰ pranduit
c̃eo. Ren̾tensq obiuantis ep̃i cecidit adpedes. Qnẽ moentẽ uat
uirga tangens p̃dexit eñ impsadomo morglirũ. eaptagreei
se id fecisse quia nimis inttis erat ⁊ parcens hostibꝰ Suc̃e aũt
Sigbto seoithelin bapitatꝰ abipso cedde i nestaniglia nre¬
leshã .÷. mansio renoli. Suscepit q: eũ de lauacho endweas
faciendi. Quo constructo cũ illuc abests exe sepe rediret: temꝑe
eccłiam fecit totã desecto robore. Quã cũ pꝰea teodoiꝰ archiep̾o
dedicasset: edbt ep̾c ibidem plumbo parietes ⁊ dectũ oꝑuit. u¬
finanio defincto sucẽ colmã qui male seruabat pascha sic̃ ai¬
damis ⁊ finã. G inde disputatũ ÷ corã osexi rege ⁊ alefrido regẽ
dentaliũ saxonũ qͥ ad alcfridũ regẽ amitꝰ eiꝰ uenerat. ⁊ ĩacobꝰ dia¬

Expanded text:
cito conjugio vetuit omnium communionem: quod contemnens rex, prandit cum eo, revertensque obviantis episcopi cecidit ad pedes; quem jacentem iratus virga tangens praedixit eum in ipsa domo moriturum, contigitque se id fecisse, quia nimis erat et parcens hostibus. Successit autem Sigberto Switelm baptizatus ab ipso Ced, in Estanglia in Rendlesham, id est mansione Rendli, su faciendi. Quo constructo, cum illuc ab Estsere saepe rediret, tempore ecclesiam fecit totam de secto robore. Quam cum postea Theodorus archiepiscopus dedicasset, Edbert episcopus ibidem plumbo parietes et tectum operuit. Finano defuncto successit Coleman, qui male servabat Pascha, sicut Aidanus et Finan: igitur inde disputatum est coram Oswi rege et Alfrido rege, dentalium Saxonum, qui ad Alfridum regem amicum ejus venerat, et Jacobus dia
Abbreviated transcription (Latin):
no orientaliũ angłoꝵ pꝰ er & aldũ redwaldi stccessorẽ sigbert̃
fiat̾ enis p̾erat ħomo religiosus. Qingallia exulans ꝓinimicia
redxaidi baptiratꝰ fuerat. Rexq. factus ut in gallia uiderat..
scolas pueroꝵ ĩstituit. uiuante se felice ep̃o. ad quẽ sc̃s furseus
de hiberiua ueniens: nobilit susceptꝰ ÷. Rexaũt tm̃ deo adhe¬

Expanded text:
orientalium Anglorum, post Carpwaldum Redwaldi successorem, Sigbert frater ejus praeerat homo religiosus: qui in Gallia exsulans pro inimicitia Redwaldi baptizatus fuerat. Rexque factus, ut in Gallia viderat, scholas puerorum instituit, juvante se Felice episcopo: ad quem sanctus Furseus de Hibernia veniens, nobiliter susceptus est. Rex autem ta
Abbreviated transcription (Latin):
inp̾lio. Oc̃cisus ⁊ ͥgͥ cũ rege ecgince ⁊ ex̾citu. Qmbꝰ succ̃ antia
filius eni. deregiõ genere uir bonus. ⁊ bone pat̾ sobolis. quem
etiã post ea occ̃idit᷑ penda : felici antẽ ep̾o orientaliũ angloꝵ sucẽ.¬
t homas. Post quẽ bonifacius. hos om̃s cũ ordinasset honorius
ordinatꝰ abidamar rouensi ep̃o. Itamaro uͦ sucẽ damianꝰ.
exta pars
sequit᷑ de conu̾sione midelengle .i. medit̾raneoꝵ
anglorum sub pͥncipe peda quẽ pat̾ illi genti
facta. Dederat namq rex oseri pedẽ filio pende
iĩg tͣisiam suam eo pacto ut hamnis efficeret᷑ hoc etiã maximne
factum ⁊ psuasione alfridi filii oseri reg̃ qui soror̃e eiꝰ duprert
cineburgã filiã pende. Baptizatꝰ ⁊ gͦ peda ẽ siuis ãfinano ep̃o

Expanded text:
 cum rege Egnice et exercitu; quibus successit Anna, filius Eni, de regio genere, vir bonus et bonae pater sobolis: quem etiam Penda postea cecidit. Felici autem episcopo orientalium Anglorum successit Thomas, post quem Bonifacius. Hos omnes cum ordinasset Honorius ordinatus ab Ithamar Rovensi episcopo. Ithamaro vero successit Damianus. Sexta pars sequitur de conversione Midelengle, id est Mediterraneorum Anglorum sub principe Peda, quem pater illi genti rat: dederat namque rex Oswi Pedae filio Pendae regis filiam eo pacto ut Christianus efficeretur. Hoc etiam maxime factum est persuasione Alfredi filii Oswi regis, qui sororem ejus duxerat Chineburgam filiam Pendae. Baptizatus est igitur Peda cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓuincia b̾tuitioꝵ. S inꝓuincia deiroꝵ oseine filius ostici
regis dequo p̃dictũ ÷ .uii. anñ regiauit. Ingrauescentibus nͦ cau¬
sis cũ reges simul conflicturi essent apud uilfares duii .i. mons
oecasũ. uidetis se oseine imparẽ inrib remittens ex̾citũ: absc̃¬
dit se in domo hungaldi comitis. quẽ si aͥmicissimũ pitabat :

Expanded text:
in provincia Berniciorum. Sed in provincia Deirorum Oswine filius Osrici in provincia Berniciorum. Sed in provincia Deirorum Oswine filius Osrici regis, de quo praedictum est, VII annis regnavit. Ingravescentibus vero causis, cum reges simul conflicturi essent apud Wilfaresdune, id est mooccasum, videns se Oswine imparem viribus, remittens exercitum, abscondit se in domo Hunwaldi comitis, quem sibi amicissimum putabat, c
Abbreviated transcription (Latin):
a tempestate pꝰ eadbaldũ regẽ chentensẽ ercenbert filius eiꝰ
.xxiiii. anñ nobilit̃ regn̾. hĩc pͥmus in toto regno idola des¬
trui ⁊ ieuiniũ qͣdragesimale obseruari p̃cepit. p̃enasq trãs¬
gessoribus posuit. Dux̃q sexburch maiorẽ filiã reg̃ anne. minorẽ
uero filiã suã ⁊ dilburuch ⁊ filiã uxoris sue setrid miserat rex
anna ad monast̾iũ briges seriend̾ deo. Que utiaq cũ ẽẽt ꝑegͣ¬
na m̃ito uirtutũ brigensis abacissa effecta ÷. Ic̃ siquid̃ mitte¬
bant nobiles angliẽ filias suas erudiend̾ itbirge. ⁊ in kͥala.⁊
in aindilegũ monast̾i̾o. Misit ⁊ ercenbert brigẽ filiã suã ercũ¬
signa miracłoꝵ. ab incolis loci illiꝰ usq hodie: narrant᷑. Decꝰ
illo anno aliori p̾dicto occisus : ⁊̃ apenda strenuo cõ
die quinto augñsti. Uñ dr̾. Campꝰ masefeld scõꝵ canduit ossibus
Occulto aũt dei indicio ituisideo pagani dilectos mactauer̾t.

Expanded text:
tempestate post Eadbaldum regem Centensem, Ercembert filius ejus XXIV annis nobiliter regnavit. Hic primus in toto regno idola destrui, et jejunium quadragesimale observari praecepit, poenas transgressoribus posuit; duxitque Sexburh majorem filiam regis Annae, minorem vero filiam suam Edelburh et filiam uxoris suae Setrid miserat rex Anna ad monasterium Bruges ad serviendum Domino: quae utraque cum esset peregrina merito virtutum Bregensis abbatissa effecta est. Tunc siquidem mittebant nobiles Angliae filias suas erudiendas in Bruge et in Kala et in Andilegum monasterio. Misit et Ercembert Bruges filiam suam Erchesigna miraculorum ab incolis loci illius usque hodie narrantur; de cujus illo anno aliorum praedicto, occisus est etiam a Penda Strenuo commdie quinto Augusti. Unde dicitur: Campus Mesafeld sanctorum canduit ossibus. Occulto autem Dei judicio invisi Deo pagani dilectos ejus mactave
Abbreviated transcription (Latin):
s t̃c dehibnia gr̾a legendi uenientẽ. S pꝰea rex anglicũ sciens
tm̃ : ꝑtesis barc̾are loquele sub introduxr. inꝑiunciã sue linguer
ep̃m uiune. ⁊ ipsum ingallia ordinatũ. Dundensq induãs par¬
rochias ꝓumiciõ. Inuc ĩ eyenta sedem tͥbuit. Unde offensus ail¬
beus qd̾ hipso inconsusto age̾t. rediit galtiam⁊ acceptũ epatũ
abep̾atu qui secedens ad ulfhere regẽ m̃cioꝵ: emit p̾cio ab eo
sedem londome cuntatis. eiusq epẽ usqi ad obitũ mansito
Carente g pastore ꝓuincia c̃ rex hostibus ⁊ dampnis ⁊do sepiꝰ

Expanded text:
sed tunc de Hibernia gratia legendi venientem. Postea vero rex Anglicum sciens tantum pertaesus barbarae loquelae subintroduxit in provinciam suae linguae episcopum Wine, et ipsum in Gallia ordinatum, dividensque in duas parochias provinciam, huic in Wenta sedem tribuit; unde offensus Ailbertus, quod hoc ipso inconsulto ageret, rediit Galliam, et acceptum episcopatum e ab episcopatu, qui secedens ad Vulfere regem Merciorum emit pretio ab eo sedem Londoniae civitatis, ejusque episcopus usque ad obitum mansit. Carente igitur pastore provincia, cum rex hostibus et damnis
Abbreviated transcription (Latin):
feit᷑ tc̃ fuisse t̾boꝵ fides ac desid̾iũ lauacͥ salutaris genti noid¬
humbroꝵ: ut quodã tpr paulinꝰ ueniens cũ irge ⁊ regina inuil¬

Expanded text:
fertur tunc fuisse verborum fides ac desiderium lavacri salutaris gentis Nordfertur tunc fuisse verborum fides ac desiderium lavacri salutaris gentis Nordhumbrorum, ut quodam tempore Paulinus veniens cum rege et regina in
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex accepto equo emissario arege: c̃pontificẽ idoloꝵ
ñ lic̾et uisi suꝑ eqͣm equitare. arregto gladio ⁊ laucea qd̃ ⁊̃ ñ licebat
uidentibus cunctis succendit.⁊ destrux̃ quas ipse sacͥuerat araᷤ.
Dstendit᷑ au̾t locus ille quondã idoloꝵ. ñ longe ab eburaco
ad orientẽ ultͣ annẽ dorueutionẽ .i. dorũeente : uocat᷑ hodie
Git᷑ baptitatus ⁊ tex eadxinus die scõpasche.⁊ multicũ eo inec¬
clesia scĩpet̾ qmͣ ipse de ligno construxerat. sedẽ ep̾at᷑ pauliuo.
Mox aũt maiorẽ incepit lapideam. qm pꝰ ea ꝑfecit osixald. Sap¬
tirati sunt ⁊ offrid ⁊ eafrid filii regis eaduiii. qͥ ambo ei exuli na¬
tisunt do coenburga filia cearli regis m̃cioꝵ. Baptirati sunt
temꝑe seqn̾ti or libi eiꝰ de edelb̾ga regina ꝓgeniti. quoꝵ duo
adhuc abbati mortui sunt. ⁊ eboraci in eccłia sepulti. Tanta au̾t

Expanded text:
pontifex accepto equo emissario a rege, cum pontificem idolorum pontifex accepto equo emissario a rege, cum pontificem idolorum non liceret nisi super equam equitare, arreptoque gladio et lancea, quod etiam non licebat, videntibus cunctis succendit et destruxit, quas ipse sacraverat aras. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eboraco ad orientem ultra amnem Dorvencionem, id est Derewent, et vocatur hodie Igitur baptizatus est rex Edwinus die sancto Paschae et multi cum eo in ecclesia Sancti Petri, quam ipse de ligno construxerat sedem episcopatus Paulino. Mox autem majorem incoepit lapideam, quam postea perfecit Oswald: baptizati sunt etiam Ofrid et Eadfrid filii regis Edwini, qui ambo ei exsuli nati sunt de Quenburga, filia regis Cearli Merciorum; baptizati sunt tempore sequenti et liberi ejus de Edilburga regina progeniti, quorum duo adhuc albati mortui sunt, et Eboraci in ecclesia sepulti. Tanta autem
Abbreviated transcription (Latin):
ta hominũ p̾sens uit̾ris. ad comꝑationẽ eiꝰ qd̾ nobis inc̾tũ ÷
tẽꝑis. qͣle cũ te residente ad cenã cũ ducibus ac mitustris tuis
temꝑe brumali. accenso quidt̃ foco iumedio. ⁊ calido effecto cer¬
naculo. furentibus autẽ foris ꝑ omĩa tͣbub hiemaliũ pluiuar̾
ł niuiũ: aduenieris unꝰ passer̾ domũ citissue ꝑuolau̾it. qͥc̃ ꝑu
nũ hostiũ ingrediens mox ꝑ aliũ exierit: ipso quid̃ temꝑe qͦ intꝰ
⁊ hiemis tempestate ñ tangit᷑ s tam̃ paruissiuo spatio serem¬
tatis admoinentũ excurso: inhiemẽ mex de hieie regredienꝰ
tius odis elabitur: itahec uita hoiũ ad modic̾ apparet. quid aũt
sequat᷑ quid ue p̾cesserit: ꝓrsus ignoramꝰ. Unde si hec noua
audire de dõ dicentẽ. E audito exclamauit se ⁊alios penitꝰ
errasse. fidẽq. xͥ se suscepturos om̃s parit̃ ꝓmisert. Coifi au̾̃t

Expanded text:
ta hominum praesens in terris ad comparationem ejus, quod nobis incertum est ta hominum praesens in terris ad comparationem ejus, quod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniens unus passer domum citissime pervolaverit; qui, cum per unum ostium ingrediens mox per aliud exierit, ipso quidem tempore, quo intus est, hiemis tempestate non tangitur, sed tamen parvissimo spatio serenitatis ad momentum excurso, in hiemem mox de hieme regrediens oculis tuis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur quidve praecesserit, prorsus ignoramus: unde si haec nova audire de Deo dicentem. Quo audito, exclamavit se et alios penitus errasse, fidemque Christi se suscepturos omnes pariter promiserunt. Coifi autem
Abbreviated transcription (Latin):
aduenerit: mem̃to huiꝰ tẽꝑis ⁊ sermonis. Qͦ dicto: repente dispa¬
ruit ut indelligeret ñ hominẽ ẽe̾ s sp̃m. Et cum reguis uiueniᷤᷤ
solus adhuc ibidẽ sed̾et: p̃fatus eiꝰ amicꝰ uenit ⁊ ait. Surge bila¬
ris mutatum ⁊ corregis: consilioq: regine fidĩ suã tͥ disposuit
seruare. Quid plura: Rex congregatõ ex̾citu edelfridũ sibi occur¬
rentẽ occidit infinibꝰ m̃cioꝵ adorientalẽ plagam. amius qͥ uocat᷑
uile. Ibi tam̃ filius redwaldi nomine remer occisus ÷. Ac si eadexi¬
ne regno nordhũbroꝵ positus ⁊. Cui au̾t paulinꝰ hoc oracłm
regi dixissit. impanens manũ capiti eiꝰ : ꝓcid̾e uoleutẽ ad pedes
exgͥ ad sidem pnitꝰ. ut luciaret᷑ suos: sciscitabat᷑¬
abeis quid eis uideret᷑. Cui coifi ponfex ait. Nlemo stu¬
diosuis sertuui diis qmͣ ego adlucrũ t̾renũ. Multi au̾t
sunt qui maiora beneficia a te receꝑunt. Unde nl ualero deos ꝓ¬
baui. Tum alius optimatũ reg̃ subdidit. Talmͥ uidet᷑ rex ui¬

Expanded text:
advenerit, memento hujus temporis et sermonis. » Quo dicto repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse sed spiritum. Et cum regius juvenis solus adhuc ibidem sederet, praefatus ejus amicus venit et ait: « Surge hilaris, mutatum est cor regis, consilioque reginae fidem suam tibi disposuit servare. » Quid plura? Redwaldus, congregato exercitu, Edelfridum sibi occurrentem occidit in finibus Merciorum ad orientalem plagam amnis qui vocatur Idle. Ibi tum filius Redwaldi nomine Rainer occisus est, ac sic Edwinus regno Nordhumbrorum potitus est. Cum autem Paulinus hoc oraculum regi dixisset, imponens manum capiti ejus, procidere volentem ad pedes ur ad fidem promptus, ut lucraretur suos, sciscitabatu quid eis videretur. Cui Coifi pontifex ait: « Nemo studiosius servivit diis quam ego ad lucrum terrenum. Multi autem sunt, qui majora beneficia receperunt, unde nil valere deos probavi. Tum alius optimatum regis subdidit, talis mini videtur, rex, vi
Abbreviated transcription (Latin):
paulinꝰ qd p̾cibꝰ suis apud dm̃ optinuerit. ut regina illã pa¬
reret absq: dolore. Cuiꝰ u̾bis delectatꝰ rex ꝓmisit̾ se xͦ seruitur
si uctoriã donaret ei adu̾sus chinchelmũ. ⁊ ĩpignus ꝓmissio¬
nis implende filiã sua̾ baptizari uissit. Que cũ.xi. defami¬
lia euis baptirata ÷ Rex aũt suꝑato chĩ chelmo ⁊ hostibus
sius dut occisis aut indeditione ieceptis: cum uictor redirt in pat̾am
quidageret discutiebat uir natura sagacissinius.
onefacius gͦ papa exhortatorias ad fidenilitt̾as regi misit.
Misit ⁊ inunera dequibus infine epłe meminit his u̾bis
ancuianã unã. qd̾ petunus ut eobenignitatis aĩo gła ura susci¬
piat. quo anobis destinatum :¬

Expanded text:
Paulinus quod precibus suis apud Deum obtinuerit, ut regina illam paPaulinus quod precibus suis apud Deum obtinuerit, ut regina illam pareret absque dolore. Cujus verbis delectatus rex promisit se Christo serviturum si victoriam donaret ei adversus Chichelmum, et in pignus promissionis implendae filiam suam baptizari jussit. Quae cum undecim de familia ejus baptizata est. Rex autem, superato Chichelmo, et hostibus suis aut occisis aut in deditionem receptis, cum victor rediret in patriaquid ageret discutiebat vir natura sagacissimus. Bonifacius ergo papa exhortatorias ad fidem litteras ei misit. Misit et munera, de quibus in fine epistolae meminit his verbisriana una, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat, quo a nobis noscitur
Abbreviated transcription (Latin):
concedentes ⁊ tͥ ordinationes epõꝵ exgente oportunitate. dñi p̾¬
tiatione in om̃ibus geutibꝰ q̃ nec dum conu̾se sunt dilatet᷑. ds̃
te in columencustodiat dilectissime fiat̃.
eRcia pars incipit
hũbre fluminis plagam inhabitant. Rex uͦ eoꝵ
ead inus tanta potestate t̾ren creuerat imꝑii.
Quiu ⁊ meuanias iusulas imꝑio subiugauit angłoꝵ. Quar̾ pͥor
q̃ ad austrũ÷ ⁊ situ amplior. ⁊ frugũ ꝓuentu. atq ubertate feli¬
cior. ñ gentarũ sexaguita samiliarũ mensurã. scd̾a trescentar̃
⁊ ultiã spatiũ tenet. Rexautẽ ine filiã edelb̾ti regis edelburgã
xͥanã paganus duxerat. q̃ alio noĩe date uocabat᷑. Cũ qͣuenit
uest sexe chihelino ut regẽ edwinũ int̾ficet. Qͥ simulans le¬
gationẽ dñi sui cucurrit in regẽ c̃sica bicipiti toxicata iux¬
ta anmẽ doruuentionẽ. Qd̾ uidens lia regiꝰ minist̾ int̾po¬
nens se ictui tranffixꝰ ÷. ⁊ eod̾ ictu rex parumꝑ uulneratꝰ ÷. Int̾¬

Expanded text:
concedentes etiam tibi ordinationes episcoporum, exigente opportunitate, domini prrum annuntiatione in omnibus gentibus, quae necdum conversae sunt, dilatetur. Deus te incolumem custodiat, dilectissime frater. Tertia pars incipit quilonem Humbrae fluminis plagam inhabitant. Rex vero eorum Edwinus tanta potestate terreni cre erat imperii, Quin et Mevanias insulas imperio subjugavit Anglorum: quarum prior, quae ad austrum est, et situ amplior et frugum proventu atque ubertate felicior, nongentarum sexaginta familiarum mensuram; secunda trecentarum et ultra spatium tenet. Rex autem ille filiam Edelberti regis Edelburgam Christianam paganus duxerat: quae alio nomine vocabatur Tate. Cum qua venit Westsere Chilchelmo ut regem Edwinum interficeret. Qui simulans legationem domini sui, cucurrit in regem cum sica bicipiti toxicata, juxta amnem Dorvencionem. Quod videns Lilla regius minister interponens se ictui transfixus est, et eodem ictu rex parumper vulneratus est, inte