comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ens meroigorum de qua fr̃aci¬
reges sibi recreare soliti erãt usq
In hildricũ regẽ qͥ Iussu step haĩ
romani pontificis depositꝰ ac detorisus
acq In monasteriũ trusus est durasse
putatiro: ¶Que licot In lllo finitai pos¬
sit uideri. tamẽ. Iã dũdum nullis uigoris
cratt nec quaꝙͣr In se iclarum p̾ter mane
regis uocaibulũ proferebal. ¶ã et opes
et potẽcia regni penes palatu prefectos
qui maiores domus dicibãtur / et ad quos
simima Imperii pertinebat̾ tenebantur
neq regi alirid relinquebatar ꝙͣ ut regio
tantũ noĩe cõtentꝰ crine pro fuso barha
sulinsissa solio resideret ac specie domi¬
nationis effingeret. legatos undecimq
uenientes audiret eisq ab eñtibus respon¬
sar queerat edoctꝰ uel eciam Inssus
ex sua uelud potestate redderet. Cũ preter
In utile regis nomẽ. et precarium uile
scipendiũ quod ei prefectus aule pro ut
pidebatur exhibebat᷑ nchil aliud proprii
possi deret imam et ea preparun redditus

Expanded text:
ens Merovingorum, de qua Francireges sibi creare soliti erant, usque in Hildericum regem, qui iussu Stephani, Romani pontificis, depositus ac detonsus, atque in monasterium trusus est, durasse putatur. Quae licet in illo finita possit videri, tamen iam dudum nullius vigoris erat, nec quicquam in se clarum praeter inane regis vocabulum praeferebat; nam et opes et potentia regni penes palatii praefectos, qui maiores domus dicebantur, et ad quos summa imperii pertinebat, tenebantur; neque regi aliud relinquebatur, quam ut regio tantum nomine contentus, crine profuso, barba summissa, solio resideret, ac speciem dominantis effingeret, legatos undecunque venientes audiret, eisque abeuntibus responsa, quae erat edoctus vel etiam iussus, ex sua velut potestate redderet; cum praeter inutile regis nomen et precarium vitae stipendium, quod ei praefectus aulae, prout videbatur, exhibebat, nihil aliud proprii possideret, quam unam et eam praeparvi reditus
Abbreviated transcription (Latin):
mille nõiabo et iterũ apud hesa flu¬
uũ: cthoc uno mẽse pancis quoqz
Interpositis diebꝰ his duobꝰ prelus
hostes adeo prosligati ac deuitti sat
ut ulteriꝰ regẽ neq prouocare neq
uenienti resistere insi aliqͣ loci mu¬
nitione desensi auderẽt. Plures ta¬
m̃e eo bello tã exnobilitate francoꝵ
ꝙͣ saxonũ: et functi sumis honorib
uiri consumpti st̃ tãdemq anno
xxxͦ tercio sinitũ est Cũ Iterũ tol
ar tanta ĩ diuersis terraꝵ partibꝰ
bella cõtra frantos ex orta sint et so¬
lercia regis administrata ut mito
Intuentibi ĩ dubũr uẽire possit utrũ
ĩ eo aut laborũ pacientĩa aut felici¬
tatem potiꝰ mirari cõueniat ¶Nam
biennis ante italitũ hoc bellũ sũꝑsit
exordiũ .et cũ sine ĩtermissionẽ ge¬
reretur nihiltamẽ ex his que ali¬
Bierãt gorenda diamsuĩt aul ulla
in part abeque oporoso ed l mne
cessatũ ess ⁊faã rexoi qͥ suaiettte gs̃¬

Expanded text:
nominato, et iterum apud Hasa fluvium, et hoc uno mense paucisque interpositis diebus. His duobus proeliis hostes adeo profligati ac devicti sunt, ut ulterius regem neque provocare, neque venienti resistere, nisi aliqua loci munitione defensi; auderent. Plures tamen eo bello tam ex nobilitate Francorum quam Saxonum, et functi summis honoribus, viri consumpti sunt, tandemque anno tricesimo tertio finitum est, cum interim tot ac tanta in diversis terrarum partibus bella contra Francos et exorta sint et sollertia regis administrata, ut merito intuentibus in dubium venire possit, utrum in eo aut laborum patientiam, aut felicitatem potius mirari conveniat. Nam biennio ante Italicum hoc bellum sumpsit exordium, et cum sine intermissione gereretur, nihil tamen ex his quae alicubi erant gerenda dimissum, aut ulla in parte ab aeque operoso certamine cessatum es
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑpetua ta In adu̾sis ꝙ̃ In pr̃osperis
mẽtis toristantia. nullas eoꝵ multibi¬
litãte uel m̃ci poterat uel ab his que
atere coperat defatigarinã mĩquã
ços huiuiscemodi aliquid̃ perpetrãtes
Impime ferri palsq est : qu aut ipsẽ
per sãducto aut̃ ꝑ cõmites suos misso
exertitu par fid ã ulcisceretux et digñã
qui resitere solebant profligatis: t In
suã potestatẽ redcatis. decem milia
hõim exhis q̃ ulrasq ripas fluminis
ĩcolebãt cũ uxdribꝰ et parinilis subla¬
tos transtulit: et huc acq Illuc per
galliã et germaniã mulli modãmꝰ
diuisionez distribuit. ea q̃z cõdicione
arege preposita ⁊ ab illis suscepta :
tractũ per totannos bellũ constatꝭ
esse finitũ. Ut abiecto demonũ cultu
⁊ reliutis patriis cerimoniis xpĩanc̃
fidei acqz religionis sacramenta sũ¬
scaiperẽt.et franci ad umati bnꝰ cura
eis populus effuccretur. Noc bello

Expanded text:
ac perpetua tam in adversis quam in prosperis ac perpetua tam in adversis quam in prosperis mentis constantia, nulla eorum mutabilitate vel vinci poterat, vel ab his quae agere coeperat defatigari; nam nunquam eos huiuscemodi aliquid perpetrantes inpune ferre passus est, quin aut ipse per se ductorem, aut per comites suos misso exercitu, perfidiam ulcisceretur et dignam aqui resistere solebant profligatis et in suam potestatem redactis, decem millia hominum ex his qui utrasque ripas Albis fluminis incolebant, cum uxoribus et parvulis sublatos transtulit, et huc atque illuc per Galliam et Germaniam multimoda divisione distribuit. Eaque conditione a rege proposita et ab illis suscepta, tractum per tot annos bellum constat esse finitum, et relictis patriis cerimoniis, Christiane fidei atque religionis sacramenta perciperent et Francis adunati unus cum eis populus efficerentur. Hoc bellum
Abbreviated transcription (Latin):
tum tõtra cos bellũ suscipere dignũ
Iudicarẽt. Susceptũ est igit᷑ cõtra eos
bellũ quod magna utrinq ammositate
tranẽ maiore saxonũ ꝙͣ francoꝵ dãno
per cõtimos .xxxͣ tres annos gerebatur
poterat siqͥde citius finiri si saxonũ hoc
perfidia paterctua difficile dictu est quo¬
ciens superati ac supplices regi se dederũt¬
Iu iperata facturos polliciti sũt ¶b sides
qui imperabant᷑ absq dilacione de¬
derũt. legatos q̃ mictebãt᷑ susceperũt
Aliquociẽs ita domiti et molliti: ut
eciã cultũ demonũsdimittere et cristi¬
ane religioni se subdere uelle pro¬
micterent.. Bed̾ sicut ad heci facienda cili¬
quociens moni: si ad cade peruertẽdaz
semꝑ faere precipites nõ sib ut satis ex¬
timare adutrũ hoꝵ faciliorẽs ueriꝰ
dici possinte quippe cr̃i post ĩchoatũ
cũ eis bellũ auix ullus. annũs. exacłꝰ
sit quo nõ aibtis huaisce modi facta
sit periutat̾io s magnaminitas regis

Expanded text:
ipere dignum iudicarent. Susceptum est igitur adversus eos bellum, quod magna utrimque animositate, tamen maiore Saxonum quam Francorum dampno, per continuos triginta tres annos gerebatur. Poterat siquidem citius finiri, si Saxonum hoc perfidia pateretur. Difficile dictu est, quoties superati ac supplices regi se dediderunt, imperata facturos polliciti sunt, obsides qui imperabantur absque dilatione dederunt, legatos qui mittebantur susceperunt, aliquoties ita domiti et emolliti ut etiam cultum daemonum dimittere et Christianae religioni se subdere velle promitterent: sed sicut ad haec facienda aliquoties proni, sic ad eadem pervertenda semper fuere praecipites, non sit ut satis aestimare, ad utrum horum faciliores verius dici possint, quippe cum post inchoatum cum eis bellum vix ullus annus exactus sit, quo non ab eis huiuscemodi facta sit permutatio. Sed magnanimitas regis,
Abbreviated transcription (Latin):
instrauit:. Unã tranẽ per se ĩpãnoma
na hãt prom̃ciam ea gestũ ĩ colebrit
expedicionẽ fecit: Cetera filio suo
pipino ac presectũs promĩciarĩ
tis perficienda cõmisit quod cum
abhis strenuissime fuisset admini¬
stratũ octauo tandẽ ano ꝯpsetũ
est ꝙ prelia ĩ eo gesta quantũ san¬
guinis effusũ sit testatur uacua
oĩ hĩtatore pannonia : et locus ĩ
quei regia pagani erãt᷑ Ita de ẜtꝰ
ut ne uestigiũ qͥdez ĩ eo humarie
hĩtacionis appareat tota ĩ hoc bel¬
lo hunoꝵ nobilitas periit tota glã
decidil oĩs petimia et congesti ex lõtro
tp̃re tesauri dirrepti suit: Neqz ril¬
lũ bellũ contra francos exortum
hũana potest menioria retordari
quo illi magis ditati et opibus
cuicti st̃. Quippe cũ usq ĩ id tpr̃is
penc pauperes uiderc̃tur: tantum
curi et arteti ĩ regia repertũ. tot spo¬
lici preciosa in preliis sublatai ut
m̾ito tredi posset. hoc frãtos himis
Iuste cripinsse quod huni priris ciliis

Expanded text:
istravit. Unam tamen per se in Pannoniam – nam hanc provinciam ea gens tum incolebat – expeditionem fecit, cetera filio suo Pippino ac praefectis provinciarum, tis perficienda commisit. Quod cum ab his strenuissime fuisset administratum, octavo tandem anno conpletum est. Quot proelia in eo gesta, quantum sanguinis effusum sit, testatur vacua omni habitatore Pannonia et locus, in quo regia kagani erat, ita desertus, ut ne vestigium quidem in eo humanae habitationis appareat. Tota in hoc bello Hunorum nobilitas periit, tota gloria decidit. Omnis pecunia et congesti ex longo tempore thesauri direpti sunt. Neque ullum bellum contra Francos exortum humana potest memoria recordari, quo illi magis ditati et opibus aucti sint. Quippe cum usque in id temporis poene pauperes viderentur, tantum auri et argenti in regia repertum, tot spolia pretiosa in proeliis sublata, ut merito credi possit hoc Francos Hunis iuste eripuisse, quod Huni prius aliis
Abbreviated transcription (Latin):
sua locutione uuelatabi dicũt᷑ bellũ
illatũ est: In quo et saxones uelud
auxilictores: Inter ceteras naciones
que regis signa iusse sequebatur ꝙ̃r¬
ꝙͣ futu et iiuꝰ deuota obediencia
militabãt. Causa bellierat qͣd ab o¬
oritos qͥ cũ frãcis olii federati erant
assidua ĩ cursione lacessebãt: nec
nissiombꝰ coherceri poterãt: Sinis
quidã ab occidentaili occeanio orientẽ
uersꝰ porrigitur longitudinis qͥdẽ
ĩ cõperte latitudinis uero que nũꝙͣ
coulũ milia passuũ excedat: Cũ ĩ
multis locis contrectior ĩ ueniatur
Nũc multe circũsedent naciones. dam
siquidẽ aosucones quos normannos
uocam ͤ. et septentrionale litus et õs
ĩ eo ĩsulas tenẽt adlitus australe:
sclaui et auisti ⁊ alie diu̾se ĩcolunt
ncitiones. Inter quos uel precipin st̃
qͥbus tũt arege bellũ inferebatur
uuelatabi quos Ille una tantum
et quã per se tresserat ex pedicione ita
contulitac domuit ut ulteriꝰ impe¬
rata facerẽ minime renuendũel

Expanded text:
sua locutione, Welatabi dicuntur, bellum inlatum est. In quo et Saxones, velut auxiliares, inter ceteras nationes quae regis signa iussae sequebantur, quamquam ficta et minus devota oboedientia, militabant. Causa belli erat, quod Abodritos, qui cum Francis olim foederati erant, assidua incursione lacescebant, nec iussionibus coerceri poterant. Sinus quidam ab occidentali oceano orientem versus porrigitur, longitudinis quidem inconpertae, latitudinis vero, quae nusquam centum milia passuum excedat, cum in multis locis contractior inveniatur. Hunc multae circum sedent nationes; Dani siquidem ac Sueones, quos Nortmannos vocamus, et septentrionale litus et omnes in eo insulas tenent. At litus australe Sclavi et Aisti , et aliae diversae incolunt nationes; inter quos vel praecipui sunt, quibus tunc a rege bellum inferebatur, Welatabi. Quos ille una tantum, et quam per se gesserat, expeditione ita contudit ac domuit, ut ulterius imperata facere minime rennuendum
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinẽtem ĩ quo pre illiꝰ facta: nõ
est qudd ãmireris insi forte qd̃ homo
Sarbarus et romana locicione per¬
parũ exercitatus aliquid me decẽter
as comode latine scribere possõ putai¬
uerim acq Intantã ĩpudĩcia prorũpe¬
perim ut illud ciceronis putarẽ contẽ¬
nendum quod ĩpͥmo tusculanarum
libro cũ de latinis scriptoribꝰ loqueretire
Uta dixisse legitur Mandare quẽquam
ĩqͥt licteris cogitationes sucis qͥ eas nec
disponere nec Illustrare possit nec de¬
lectatione aliqua allicere lectorẽ hoĩs
est. In temꝑantur abulẽtis etocio et lic¬
ceris: Poterat hec quidẽ oratoris egregii
sentencia me ascribendo : terrere insi aĩo
premeditatũ haberẽ homimi Indicia
pociꝰ exꝑiri et scribendo ingemoli mei
ꝑiculu facere quã tanti uiri memoriã
unchi parcedo preterire. Gent ⁊q¬

Expanded text:
tinentem; in quo praeter illius facta non est quod admireris, nisi forte quod homo barbarus et in Romana locutione perparum exercitatus aliquid me decenter aut commode Latine scribere posse putaverim, atque in tantam inpudentiam proruperim ut illud Ciceronis putarem contemnendum quod in primo Tusculanarum libro, cum de Latinis scriptoribus loqueretur, ita dixisse legitur: «Mandare quemquam – inquit – litteris cogitationes suas, qui eas nec disponere nec inlustrare possit nec delectatione aliqua adlicere lectorem, hominis est intemperanter abutentis et otio et litteris». Poterat quidem haec oratoris egregii sententia me a scribendo deterrere, nisi animo praemeditatum haberem hominum iudicia potius experiri et haec scribendo ingenioli mei periculum facere quam tanti viri memoriam mihi parcendo praeterire. Gens M
Abbreviated transcription (Latin):
modo uitari potest ut noua scriptiõe
nõ offendant᷑ qͥ uetera et a uiris doc¬
tissimis acq disertissimis cõsecta
monimẽta fastidiũt : Et ꝙͣꝙͣ plures
esse nõ aribigã qͥ ocis at licteris de¬
diti statit᷑ pñtis eui nõ arbitrentur
Ita negligendũ utoĩa penitus que
nẽ fiunt uelud nuilla memoria digna
silencio acq opliuioni tradãt᷑ pocrasq
uelunit amore diuiturnitatis Illecti
alioꝵ pre clara facta qualibuscũqz
scriptis Inserere quã sun noĩs famã
posteritatis memorie inchi scribẽdo
substrahere. tamẽ ab hinuiscemodi
scricione nõ existimam tẽperandũ
quãdo michi consciꝰ elã nullũ ca
ueratiꝰ ꝙͣ me scribere posse qͥbꝰ ipse ĩ¬
terfui queqz presens oculata fide ut
dicũt cognoni et ut ab alio scriberet᷑
n ͨ me liguido scrre nõ potun ciciusq ĩ di¬
caui eadẽ cũ aliis uelud cõmuniter
licteris mãdatai mẽorie posteroꝵ tra

Expanded text:
i potest, ut nova scriptione non offendantur, qui vetera et a viris doctissimis atque disertissimis confecta monimenta fastidiunt. Et quanquam plures esse non ambigam, qui otio ac litteris dediti, statum aevi praesentis non arbitrentur ita negligendum, ut omnia penitus quae nunc fiunt, velut nulla memoria digna, silentio atque oblivione tradantur, potiusque velint, amore diuturnitatis illecti, aliorum praeclara facta qualibuscunque scriptis inserere, quam sui nominis famam posteritatis memoriae nihil scribendo subtrahere, tamen ab hujuscemodi scriptione non existimavi temperandum, quando mihi conscius eram, nullum ea veracius quam me scribere posse, quibus ipse interfui, quaeque praesens oculata, ut dicunt, fide cognovi, et utrum ab alio scriberentur necne, liquido scire non potui. Satiusque judicavi eadem cum aliis velut communiter litteris ma
Abbreviated transcription (Latin):
ctate maxĩ clarissimã uitã ⁊ eggios
acq modermi tpris hõibꝰ uix muta¬
ẜiles actꝯ pati oblimoĩs teneb̾ͥs abo¬
leri. Suberat et alia nõ irracionablis
utopinor causa. q̃ uel sola sufficere
poss utmea ad hec scribenda com¬
pelleret mutrimentũ uidelicet In
me Impensũ et ꝓpetua postꝙͣ In
aula eiꝰ cõuer sari cepi cũ ip̃o ac
liberis ciꝰ amicitia qua me ita sibi
deuipit debitorẽ ꝙ tã uiuo quã
morltio ostituit ut m̾ito ĩ gratꝰ uideri
et indicari posse si tot bñfitiorũ q̃
me collatorẽ innemor ctarissim a
et Illustrisissim̃a hoĩs optimi de
me m̾iti gesta silencio preterirem
uixerit singlictor e ac debita lau¬
de manere; Cui scribende acq ex¬
plicande non incũ ĩ gemolum qd̃
exile ac paruũ nmio pene nullũ
ost s tullianã par erat de sudare

Expanded text:
i, clarissimam vitam et egregios atque moderni temporis hominibus vix imitabiles actus pati oblivionis tenebris aboleri. Suberat et alia non irrationabilis, ut opinor, causa, quae vel sola sufficere posset, ut me ad haec scribenda compelleret, nutrimentum videlicet in me impensum, et perpetua, postquam in aula ejus conversari coepi, cum ipso ac liberis ejus amicitia; qua me ita sibi devinxit, debitoremque tam vivo quam mortuo constituit, ut merito ingratus videri et judicari possem, si tot beneficiorum in me collatorum immemor, clarissima et illustrissima hominis optime de me meriti gesta silentio praeterirem, vixerit, sine litteris ac debita laude manere. Cui scribendae atque explicandae non meum ingeniolum, quod exile et parvum, immo paene nullum est, sed Tullianam par
Abbreviated transcription (Latin):
ata perfiai nõ poterant : Diusioe
tamẽ thesauroꝵ et petunie ac ue¬
stium alieq supellectilis coram
amitis ot ministris suis ãnis tribꝰ
ante ꝙͣ dotẽderet fecit. Cõtestatus
eos ut post obitũ suũ a se facta
distributio per Illoꝵ suffragiũ
rata permaneret quidqz ex his que
dmiserat srea uell̾et. p̾romiario compre¬
hendit cuiꝰ ratio ac testris talis erat
In nose dm̃ dei oĩpotentis prĩs efilui
Espũs scĩ. Descriptio acq diuisio
que facta est. agloriosissimo acq pis¬
pussimo dño carolo ĩꝑatore augu¬
sto anno ab ĩcairnatione dm̃ nostri
ĩfrancia xlin etĩitalia xxxui ĩꝑii
aũt xi indict ni quã ꝑia et pru

Expanded text:
oterant. Divisionem tamen thesaurorum et pecuniae ac vestium aliaeque suppellectilis coram amicis et ministris suis, annis tribus antequam decederet, fecit, contestatus eos, ut post obitum suum a se facta distributio per illorum suffragium rata permaneret; quidque ex his quae diviserat fieri vellet, breviario comprehendit, cuius ratio ac textus talis est: « IN NOMINE DOMINI DEI OMNIPOTENTIS PATRIS ET FILII pit descriptio atque divisio quae facta est a gloriosissimo atque piissimo domno Karolo, imperatore Augusto, anno ab incarnatione Domini nostri in Francia XLIII, et in Italia XXXVI, imperii autem XI, indictione quarta; qu
Abbreviated transcription (Latin):
sanctissime et s ssma pretate coliul
dt ꝓpt hoc plurime pulcritudinis
Basilicã aquis gram extruit Auro q
et argento et luminaribus acq ex ere
solide cãcellis. et Ianuis ad ornauit ad
cinius scructurã colĩmas et marmora
altũde habere nõ possens roma acqi
rauenna deuchenda curauit ecclĩa
etmane et uesperi Itẽ noiturins ho¬
ris et saĩsithi tp̃re quo ad eũ ualitudo
permniserat Impigre frequẽtabat: curabat¬
qz magnopere et oĩa q̃ ĩ ea gerebantur
cũ qua maxima fierẽt honestater Edi¬
tuos creberrime cõmonens ncquid in¬
decens aut sordidũ aut inserri aut in
ea remanero permitterẽt. Sacrarũ
u̾asoꝵ ex auro et argẽto uestinsctoꝵ q
sacci dolaliũ tantã ĩ eo capiã procura¬
uit . ul ĩ sacrifitiis ce le brãdis ne Ianito¬
ribus q̃dd qui utimi ecliastici ordĩs
sũl ꝓuato ẜab̾i tu in inistrare necessẽ
fulisset legendiata ꝓsaliendi discipliã
diligfetissime emendanit. Erat cnim

Expanded text:
sanctissime et cum summa pietate coluit, ac propter hoc plurimae pulchritudinis basilicam Aquisgrani exstruxit auroque et argento et luminaribus atque ex aere solido cancellis et ianuis adornavit. Ad cuius structuram cum columnas et marmora aliunde habere non posset, Roma atque Ravenna devehenda curavit. Ecclesiam et mane et vespere, item nocturnis horis et sacrificii tempore, quoad eum valitudo permiserat, inpigre frequentabat, curabatque magnopere, ut omnia quae in ea gerebantur cum qua maxima fierent honestate, aedituos creberrime commonens, ne quid indecens aut sordidum aut inferri aut in ea remanere permitterent. Sacrorum vasorum ex auro et argento vestimentorumque sacerdotalium tantam in ea copiam procuravit, ut in sacrificiis celebrandis ne ianitoribus quidem, qui ultimi ecclesiastici ordinis sunt, privato habitu ministrare necesse fuisset. Legendi atque psallendi disciplinam diligentissime emendavit. Erat enim
Abbreviated transcription (Latin):
nia: Cõuinabat᷑ rarissime et hoc
precipins tantũ sesguitatib tũc
tamẽ cũ magno hõiui muero
ceua cotidigna quaternis tãtu
Fertulis prebebatur preter a sa
quã uenatores ueribꝰ ferre solebãt
qua ille libẽciꝰ ꝙͣ ullo alio cibo
uescehat᷑. ĩ tercenandũ aut aliqd̃
strociria aut lectorẽ ardibahe
legebantir er historioetãti quoꝵ

Expanded text:
atur rarissime, et hoc precipuis tantum festivitatibus, tunc tamen cum magno hominum numero. Coena cottidiana quaternis tantum ferculis prebebatur, preter carnem assam, quam venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter coenandum aut aliquod acroma aut lectorem audiebat. Legeba
Abbreviated transcription (Latin):
erogatũ pa ter ceteri thesauros ac¬
ꝙ petirniaꝵ tres misas argenteas
diriis Et ponderis esse constat; De
quibꝰ statuit acq darenit ut una
ex has que formula qua dr̃angula
descriptiõnẽ urbiẽ. cõstantinopoli¬
tane conlnet ĩter cetera donaria
que ad hoc de pũtata st̃ rom̾ia ad
nbasiliã lli petri apostoli deferal
pio rauematio ecclirtõ eratir terciã

Expanded text:
ter caeteros thesauros atque pecuniam tres mensas argenteas dinis et ponderis esse constat. De quibus statuit atque decrevit ut una ex eis, quae forma quadrangula descriptionem urbis Constantinopolitanae continet, inter caetera donaria quae ad hoc deputata sunt, Romam ad basilicam beati Petri apostoli deferatur; po Ravennatis Ecclesiae conferatur; te
Abbreviated transcription (Latin):
Nos tibi u̾siculos ad laude maxĩe pͥnceps
gdidit cternã: memoriãq tuam
Geruuardus supplex famĩls qͥ mẽte beigna
Egregiũ extollit nomẽ ad astra tur̃
Hant prudẽs gestã noris tu scribe̾ lecłor
Emhardũ magnũ magnifitũ caroli

Expanded text:
os tibi versiculos ad laudem, maxime princeps, Edidit aeternam memoriamque tuam Gerwardus supplex famulus, qui mente benigna Egregium extollit nomen ad astra tuum. Hanc prudens gestam noris tu scribere, lector, Einhardum Magni magnificum Karoli
Abbreviated transcription (Latin):
precipue precaucre uolint ut nõ
lempniter apud xp̃anos deposses
ceretur: s etiã ut herdes sui õm
ambiguilate ẜcmpta quid ad sepa¬
tincro deberet. liquide cognoscere
et sir̃o lildacq cõtentionẽ suqrin¬
ter se cõpetenti parlĩtione diuidere
potuissent᷑. Hac igit᷑ intencione acq
prõposito sẽs substaitiã asq supẽlłat¬
filem q̃ue ĩ auro el argẽto etornalu¬

Expanded text:
ipue praecavere voluit, ut non lempniter apud christianos de possesceretur, sed etiam, ut heredes sui, omni ambiguitate remota, quid ad se pertinere deberet, liquido cognoscere et sine lite atque contentione sua inter se competenti partitione dividere potuissent. Hac igitur intentione atque proposito omnem substantiam atque supellectilem suam, quae in auro et argento
Abbreviated transcription (Latin):
ferroralusq inctallis irasa acq uten¬
siłia cũ armris et uestibꝰ alioq acq̃
preciose aut ulia aduaries usus
facto super lectili uti sinticortine stea¬
qule tapetia fillra coria: sãgmata: et
quicquid ĩ camera acq uestiario t̃iꝰ
eo die sinsset ĩuẽtũ: ut ex hot̾imare¬
res illiꝰ partis diuasiones fierent:
et erogatio elemosie ad plures per¬
uenire potinsset. Capellari id est eccłe¬
siastitũ ministeriũ tãm id quod ip̃e
fecit acq cõgregauit ꝙͣ quõd ad cum
expaterna hẽreditate per uen̾it. ut̃
in tegrũ esset. Neq dolla dunsione
scinderctur ordinauib Si quã mũt
in uenirẽtur aut uasa aut libri
autalia ornamẽta que liquido
constaretididẽ capelłe ab eocollata nõ
fuissit hec qͥ habere. uellet dato iuste¬

Expanded text:
aliisque metallis vasa atque utensilia, cum armis et vestibus, alioque aut pretioso aut vili ad varios usus facto supellectili, ut sunt cortinae, stragula, tapetia, filtra, coria, sagmata, et quicquid in camera atque vestiario ejus eo die fuisset inventum; ut ex hoc majores illius partis diviset erogatio elemosinae ad plures pervenire potuisset. Capellam, id est aecclesiasticum ministerium, tum id quod ipse fecit atque congregavit, quam quod ad eum ex paterna hereditate pervenit, ut integrum esset, neque ulla divisione scinderetur, ordinavit. Si qua autem invenirentur aut vasa aut libri aut alia ornamenta, quae liquido constaret eidem capellae ab eo conlata non fuisse, haec qui habere vellet, dato iust
Abbreviated transcription (Latin):
In haci sepultus eadẽ die qua de fũctuis
est : arcus ꝙ supͣ tinmulã de curatus
cũ ymagine et titulo extrintus titu¬
lus ille hocmõdo scriptꝰ est Sub hec
conditorio sitũ est corpꝰ karosi magi¬

Expanded text:
In hac sepultus est eadem die, qua defunctus est, arcusque supra tumulum deauratus cum imagine et titulo exstructus . Titulus ille hoc modo descriptus est: SUB HOC CONDITORIO SITUM EST CORPUS KAROLI MAG
Abbreviated transcription (Latin):
trina diuisione partitꝰ est deĩde cas¬
dem partes sũb diudẽdo deduabs
partibꝰ uiglli et unã partem:
fecili tertia ĩ tegram reseruanit¬
et duaꝵ qͣdẽ parciũ ixx ͦ ł unã parte
facta diͣisio tali racione cõfistil ut quia¬
ĩ regno Illihineropo litane riaitates
xx̃. et unã e noscñto Una queq illaꝵ

Expanded text:
trina divisione partitus est; deinde easdem partes subdividendo, de duabus partibus XX et unam partem fecit, terciam integram reservavit. Duarum partium in XX et unam partem facta diin regno illius metropolitanae civitates XX et una esse noscuntur, unaquaeque illarum
Abbreviated transcription (Latin):
dooe
lie greci plur  dicũt Illo ꝯͦ q¬
qbiter quã t rarissimo potu sustantã¬
te Sqptimo post ꝙͣ decubif die sacra
conpmmone piccipxta de fessiti daio
regnare ceperat quadragesimo septi

Expanded text:
dolore, quem Greci pleuresin dicunt, illoque aliter quam rarissimo potu sustentante, septimo, postquam decubuit, die, sacra communione percepta, decessit, anno regnare coeperat quadragesimo septi
Abbreviated transcription (Latin):
se eo die ꝙͣuis pricipua seltinitas es¬
suscepti nsĩs romanis ĩperatonbus
sip lioci dnmnãtibꝰ magna tulitꝰ pa¬
cientia. Wicitq eoꝵ cõtumatiã magna¬
uimitate: qua eis ꝓreculdubia longe
prestancior erat:nuitĩdo ad eõs cecbras
lograciones ct ĩ epistolis eos fr̃es appel¬
lando: post susceptũ Imperiale nomẽ
cũ adu̾teret nulta legibꝰ pplĩ sui de¬
esse: Nã frãci duas habẽt leges ĩ ꝑlu¬
rimis locis diu̾sas; Co gitauit que de¬
erãt ad dere et distrepãcia unire. Pra
ca capitula s⁊ eai ĩpersecta legibꝰ addidit
Oĩum tanuẽ nacionũ que sub eiꝰ do¬
minatu erãt iure quẽ scripta nõ erãt
describere ac luteris mãdari fẽcit Itẽ
barbara et antiquissima carmina
qͥbꝰ ueteꝵ regũ actꝰ eł bella canebãt
scripsit memorieq mãdauit. In coa¬
uit et gr̃ãmaticã patrii ẜ monis mẽ

Expanded text:
se eo die, quamvis precipua festivitas essuscepti nominis, Romanis imperatoribus super hoc indignantibus, magna tulit patientia, vicitque eorum contumaciam magnanimitate, qua eis procul dubio longe praestantior erat, mittendo ad eos crebras legationes et in epistolis fratres eos appellando. Post susceptum imperiale nomen, cum adverteret multa legibus populi sui deesse – nam Franci duas habent leges, in plurimis locis valde diversas – cogitavit quae deerant addere et discrepantia unire, pravca capitula, et ea inperfecta, legibus addidit. Omnium tamen nationum, quae sub eius dominatu erant, iura quae scripta non erant describere ac litteris mandari fecit. Item barbara et antiquissima carmina, quibus veterum regum actus et bella canebantur, scripsit memoriaeque mandavit. Inchoavit et grammaticam pat
Abbreviated transcription (Latin):
minstroꝵ ĩ uigcudu erat expe¬
diebat Erat eloquẽcia copiosꝰ et ⁊¬
exuberãs: poterat qr quiequid uellet
apertissime ex prinicre. Nec patrio
tantũ ẜmone cõtentꝰ eciã peregrinis
lingis ediscendis oꝑam ĩpendit:
Inqͥbꝰ latiuã ila didicit ul eque illa
ac patria liuga orare sit sollicitus
geegã uero mełi ĩ telligere ꝙͣ pro¬
nũciare poterat. Adeo qͥde secũdus
erat ut eciã dicatulus appareret. Ac¬
tes liberales studrosissume coluit
caꝵ qz uoctores plurimũ ueuercilꝰ
magnis afficiebat honoribus in¬
discenda gr̃amatica pctrũ pisanũ
dyaconẽ senem audiuit⁊ ĩceteris di¬
sciplinis albimĩ cognomẽto alto¬
mum: Item diaconẽ debrictania
saxonici gencris hoĩe utrũ uidetũq
doctissimũ preceptorẽ habu  apud
quẽ et rhetorite et oytilectiae prccipus¬

Expanded text:
ministrorum iniungendum erat, expediebat. 25. Erat eloquentia copiosus et exuberans, poteratque, quicquid vellet, apertissime exprimere. Nec patrio tantum sermone contentus, etiam peregrinis linguis ediscendis operam impendit; in quibus latinam ita didicit, ut aeque illa ac patria lingua orare sit solitus; graecam vero melius intelligere quam pronuntiare poterat. Adeo quidem facundus erat, ut etiam didascalus appareret. Artes liberales studiosissime coluit, earumque doctores plurimum veneratus, magnis adficiebat honoribusdiscenda grammatica Petrum Pisanum diaconum senem audivit, in caeteris disciplinis Albinum cognomento Alcuinum item diaconum, de Britannia Saxonici generis hominem, virum undecunque doctissimum, praeceptorem habuit: apud quem et rhetoricae et dialecticae, pr
Abbreviated transcription (Latin):
illa suadente. susceperat Decessit toe¬
men post auortẽ hildegarde cũ Iami
tres nepoita suos totidẽq neptes ĩ filii
domo uidissẽt ꝙͣ ille ĩ cadẽ bafilica
qua pr̃ situs est apud sc̃m dyonisiã¬
cũ magno honore fecit humari . Erat
ei unisa soror noĩe gissa: apuellaribꝰ
ãnis religione cõuersacioni manti¬
pata ꝙͣ similiter ut incitrẽ magna
coluit pietate: que eciã pautis ante
obitũ illiꝰ annis ĩ eo quo cõuersata est.
monasterio decessit liberos suos ante
sensuit ĩscituendos ut tam filu ꝙͣz
filie pͥmo liberalibꝰ studiis quibus
et ip̃e operã dabat erudirẽtur:. Timi
filios cũ pͥmũ etas paciebat᷑: more
francoꝵ equilare armis ac rienatibꝰ
exerceri fecit filias uero lanficio as¬
suascere coloq atfuso ne per ocium
torperẽt operã Impedeoꝵ acq ad oẽm
henestatẽ crudire Iussit Exhis oibꝰ
duos tantũ filios et unã filiã pri¬
usꝙͣ mortrelu amisit. Carolũ qui
regem italie pr eseiceat et ruotħtu¬

Expanded text:
illa suadente acceperat. Decessit tandem post mortem Hiltigardae, cum jam tres nepotes suos totidemque neptes in filii domo vidisset. Quam ille in eadem basylica qua pater situs est, apud Sanctum Dionisium magno cum honore fecit humari .--Erat ei unica soror nomine Gisla, a puellaribus annis religiosae conversationi mancipata, quam similiter ut matrem magna coluit pietate, quae etiam paucis ante obitum illius annis, in eo quo conversata est monasterio decessit.--Liberos suos ita censuit instituendos, ut tam filii quam filiae primo liberalibus studiis, quibus et ipse operam dabat, erudirentur, tum filios, cum primum aetas patiebatur, more Francorum equitare, armis ac venatibus exerceri fecit, filias vero laneficio assuescere, coloque ac fuso, ne per otium torperent, operam impendere, atque ad omnem honestatem erudiri jussit. Ex his omnibus duos tantum filios et unam filiam, priusquam moreretur, amisit, Karolum, qui regem Italiae prefecerat, et Ruothru
Abbreviated transcription (Latin):
paciencia simultates et ĩ uidia eiꝰ tulit.
ut oĩbꝰ mirũ uideret᷑ qd̾ nec ad reacũ¬
diam qͥ dez ab eo ꝓuocari potuisset:
ddeinde cũ matris hortatu siliã desi¬
derii regis langobardoꝵ duxisset uxo¬
rem ĩ certũ quade cansa pꝰ ãnu ea
repudiquit. hildegardez de gẽte sua¬
uoꝵ p̾cipue nobilitatis feminã In
matrimoniũ accopit:. de qua tres
filios carolũ uidelicet pipinũ et lu¬
douitũ totidẽq filias hruadrudem
et bertham et giselam genuit. ha¬
buit et alias tres filias: theodoradam
et hiltrudez etruadhaidez: duas de
fastrada upore que de orientalium
francoꝵ germanoꝵ uidelicet gente
ert terciam decõcubĩa quadã cuiꝰ
nomẽ modo momoriã nõ octurrit
Uefũtta frastrada liulgurdã a la¬
mannam duxit dequa liberim
nichiltulit. Post ciius mortem
tres habuit concubinas gersu e
sar oit henecio de qua ei silia nomẽ
ad strud ualt e cł reginã que
ei da gonem el hugouẽ genuil⁊ et

Expanded text:
 tulit, ut omnibus mirum videretur, quod ne ad iracundiam quidem ab eo provocari potuisset. Deinde cum matris hortatu filiam Desiderii, regis Langobardorum, duxisset uxorem, incertum qua de causa, post annum eam repudiavit, et Hildegardem de gente Suavorum, praecipuae nobilitatis feminam, in matrimonium accepit, de qua tres filios, Karolum videlicet et Pippinum et Ludowicum, totidemque filias, Hruodrudem et Bertham et Gislam, genuit. Habuit et alias tres filias, Theoderadam et Hiltrudem et Ruodhaidem, duas de Fastrada uxore, quae de orientalium Francorum, Germanorum videlicet, gente erat, tertiam de concubina quadam, cuius nomen modo memoriae non occurrit. Defuncta Fastrada, Liudgardam Alamannam duxit, de qua nihil liberorum tulit. Post cuius mortem tres habuit concubinas, Gersuindam Saxonici generis, de qua ei filia nomen Adaltrud nata est, et Reginam, quae ei Drogonem et Hugum genu
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit eui i est sudrem eudo liustrũ
sundostromi austrũ sundr om̃ austro
stroni. chorũ uuesthnordom arcium
nord iuestrhomi. seꝑtenteionẽ nordrom
Aquiloni nordostrhoni. nulturnũ
ost nordroni. Extremo uite tp̃re cũ Iã
et morbo et senegute ꝑ reuemretur
et uocatũ adse ludonitũ filiũ aquita¬
nie regemi qͥ solus filioꝵ hildigarde
superat longregatis solempuiter de
tołõ regno francoꝵ primoribꝰ aĩtoꝵ
cõsilio cõsortem sibi totiꝰ regni et ĩ¬
perialis noĩs heredẽ cõstituit. ĩposito¬
q capiteis drademate et ĩ ꝑatoyeniet
angustũ iussit ꝓpellari: Susceptum
cũ fauiore. Nam diminitus ei propt᷑
utililatẽ uidebat᷑ ĩspiratũ cupoit qꝑ
marestatẽ eiꝰ. hoc factũ et exteris nacio¬
nbus nõ minimũ terroris ĩ cussit¬
Dinsso ĩde ĩ aquifamoꝵ filio ipse
more Io łito ꝙͣuis senegtute ꝯfectris.

Expanded text:
iwint, eurum ostsundroni, euroaustrum sundostroni, austrum sundroni, austroastroni, chorum westnordroni, circium nordwestroni, septentrionem nord-roni, aquilonem nordostroni, vulturnum ostnordroni. Extremo vitae tempore, cum iam et morbo et senectute premeretur, evocatum ad se Hludowicum filium, Aquitaniae regem, qui solus filiorum Hildigardae supererat, congregatis sollemniter de toto regno Francorum primoribus, cunctorum consilio consortem sibi totius regni et imperialis nominis heredem constituit, inpositoque capiti eius diademate imperatorem et a favore; nam divinitus ei propter regni utilitatem videbatur inspiratum; auxitque majestatem ejus hoc factum, et exteris nationibus non minimum terroris incussit.--Dimisso deinde in Aquitaniam filio, ipse more solito, quamvis senectute confectus,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ⁊trahas. ne ĩ mininus qͦ specu¬
lum ponas. N am tał ⁊ tam circũ¬
cisa putebit integritas. hac ergo
mediocritatis linea cõtinẽciam ob¬
seruab̾: ut nͨ noluptati deditus ꝑ¬
digus.⁊ luxuriosus appareas nec
anara tenacitate sordidus aut ob
mo eo mediceritatis itinere tͥ regen¬
semꝑ annini rõnem negligeucia so¬
sequatur.dum neq de magnis ne¬
q de minimis errantium inciis cor¬
rigendi curam geris. s licentiam
peccãdi aut illudentib tͥ blande aut
sum nimia rigiditate ⁊ asperita¬
te nichil neme. aut benignicato
reseruans: humane sccietati duxꝰ
appareas. Ita gͦ iusticie regulẽ
tenenda ẽ. ut reuerencia discipb
eius. neq nimia negligencie co¬
munitate despecta iulescat: titil¬
neq seueriori acrocitate dur
gram humane amabilitatis e¬

Expanded text:
num contrahas. Ne in minimis quoque specunum contrahas. Ne in minimis quoque speculum ponas. Nam talis et tam circumcisa vilis putabitur integritas. Hac ergo mediocritatis linea continentiam observabis, ut nec voluptati deditus, prodigus et luxuriosus appareas nec avara tenacitate sordidus aut obsmo eo mediocritatis tibi itinere regener animi rationem negligentia subsequatur. Dum neque de magnis, neque de minimis errantium vitiis corrigendi curam geris, sed neque licentiam peccandi, aut illudentibus tibi blande, auteque rursus nimia rigiditate et asperitate, nil veniae aut benignitati reservans, humanae societati durus appareas. Ita ergo justitiae regula tenenda est, ut reverentia disciplinae ejus neque nimia negligentiae communitate despecta vilescat, neque severiori atrocitate diuturna gratiam humanae amabilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
prudencia si terminos suos exce¬
dic. callida ⁊ pauida comiseris. in¬
uestigator latentium. ⁊ scrutator
qͥliacumq notarũ ostẽderis. No¬
aliquid querens. semper aliquid
digito. accu plenus. uersi pellis.
⁊ simplicitatis ĩumicus. cõtemp¬
tator q culparũ. Et postremo uno
In has gͦ maculas prudencia ĩ mẽ¬
surata perducet. Quicũq in illa me¬
diceri lanceꝑsistit: si obtusum u
le aliqͥd heat nec uersutũ. Mag¬
uanimitas añ si se exͣ mod̾ suũ exto¬
llat. faciet uirum minacem. iufla¬
tũ. turbidum. inquietum. ⁊ in qͣs cũꝙ
eecellencias dectoꝵ actoꝵ neglẽta bo¬
nestate festium̃. Qui monĩetis omnib
supcilia subrigens: ut bestiarĩ ⁊ iã
quieta exitat. alium ferit: aliũ fu¬
gat. Sed ꝙͣuis audax sit impugnatol
tũ multa exͣ se ualencia ferre ñ pot̾it
s aut miserum ꝓpetit finem. Aut
erumpnos am sui memoriã d̾elĩqͥd
Mẽsura gͦ magnimitatis ẽ. ñ aisca
cus sis. ne suspiciose ⁊ tumde ma¬

Expanded text:
si prudentia terminos suos excedat, callida et pavida commiseris, investigator latentium, et scrutator qualiumcunque noxarum ostenderis, noaliquid quaerens, semper aliquid digito astutia plenus, versipellis, et simplicitatis inimicus, contemplatorque culparum, et postremo uno In has ergo maculas prudentia immensurata perducet. Quicunque in illa mediocri lance persistit, nec obtusum in se aliquid habeat, nec versutum. CAnanimitas autem si se extra modum suum extollat, faciet virum minacem, inflatum, turbidum, inquietum: et in quascunque extollentias dictorum actorumque, neglecta honestate, festinum; qui momentis omnibus supercilia subrigens, et bestiarius etiam quieta excitat, alium ferit, alium fugat. Sed quamvis audax sit impugnator, tamen multa extra se valentia ferre non poterit. Sed aut miserum appetit finem, aut aerumnosam sui memoriam derelinquit. Mensura ergo magnanimitatis est, arcus sis, ne speciose et timide ma
Abbreviated transcription (Latin):
foias: palam egredere. Nongeres cõ¬
flictũ msi indixeris:. nã fraudes⁊ do¬
li imbecillũ decent. scris magnanimꝰ
si perisble nec appetas ut temerari.
si formides ut tunidus. Nã tumdda¬
no facit animũ. ñ reprebensibił iite
gis. circuncide suꝑflua. ⁊ ĩ arcũ de¬
sideria tua cõstringe. Cõsidera tecũ
Nam qui sibi ip̃e satis est: cũ cliu¬
cus natus ẽ. Impone cõcupiscẽcie fre

Expanded text:
fodias, palam aggredere. Non geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, ut timidus; nam nil timidum facit animum, nisi reprehensibilis vitae gis, circumcide superflua et in arctum desideria tua constringe. Considera tecum, Nam qui sibi ipsi satis est, cum divitiis natus est. Impone concupiscentiae
Abbreviated transcription (Latin):
uersis firmus: in ꝓsꝑis cautus et
bonoꝵ quib preditus es. nõ acerb
exactor. Nullius imprudeciã despi¬
cias. Rari sermonis ip̃e s lcꝙytiũ
paciens. Seuerus ac serius: s hy¬
lares nõ asꝑuans. Sapiencie cupi¬
dus ⁊ docił. Ꝙ nosti. sine arregancia
postulanti imparcies. Q uescis sĩ
cecultatione ignorantie tͥ postula ĩ¬

Expanded text:
s, in adversis firmus, in prosperis cautus et s, in adversis firmus, in prosperis cautus et bonorum quibus praeditus es, non acerbus exactor. Nullius imprudentiam despicias. Rari sermonis ipse, sed loquentium patiens. Severus, non saevus; sed hilarem non aspernens. Sapientiae cupidus et docilis: quae nosti, sine arrogantia postulanti imparties; quae nescis, sine occultatione ignorantiae tibi postula im
Abbreviated transcription (Latin):
sine ꝙ ꝓbratõe corrector: ita ut ĩ ai¬
mom̾itionẽ hylaritate p̃uemas. Et
erroni facile ueniam dato. Nec extol
Contempuenti facile crede. Nec ui
uirga excitatoẽsq discedas. Si cõ¬
tuens es: ⁊ amnii tui ⁊ corporis mo¬
tus obserua. ne indecori sint. Neci¬
deo illos contempnas: qr latẽt. Nã
uichil differt si nemo uideat: cũ tu
ip̃e indeas. Mobił esto nõ leius. Cõ¬
stens nõ pertinax. Alicuius roi sci¬
enciam hab̾e te nec ignotũ sit nͨ mo¬
lestũ. Omnes tͥ pares facies. In feri¬
ores superbiendo nõ ꝯtẽpnas: superi¬
ores recte unendo nõ timeas. In red¬
denda officiositate neq negligcs ne¬
q exactor appareas. Nunctis estobeni¬
ns. Reuerior esto ni¬
dicio ꝙ sermone. uita ꝙͣ multu. Cle
me bone neq tue seminator: neqz
aliene ĩuidus. Rumorib erintim¬
b suspicionib minime credulus.
simplicitatis ad nocendñ aliquib
subrepserint oppositissimus. Adi¬

Expanded text:
sine exprobratione corrector, ita ut adsine exprobratione corrector, ita ut admonitionem hilaritate praevenias, et errori facile veniam dato. Nec extollcontemnenti facile cede: ne in jurgia exsecrationesque discedas. Si continens es, animi tui motus corporisque observa, ne indecori sint. Nec illos ideo contemnas quia latent; nam nil differt, si nemo videat, cum tu ipse illos videas. Mobilis esto, non levis; constans, non pertinax. Alicujus rei scientiam habere te nec ignotum sit, nec molestum. Omnes tibi pares facies: sed inferiores superbiendo non contemnes. Superiores, recte vivendo, non metuas. In reddenda officiositate, neque negligens, neque exactor appareas. Cunctis esto benis. Severior esto judicio, quam sermone: et vita, quam vultu, clemmae bonae, neque tuaeseminator, neque alienae invidus, rumoribus, eriminibus, suspicionibus minime credulus, simplisubrepunt, oppositissimus. Ad i
Abbreviated transcription (Latin):
perum. nec contempnat tãꝙͣ uilem.
sñ clamore. incessus sñtumultu. Qes
t nõ desidia erit: ⁊ cũ ab aliis ludit᷑
tu sc̃i aliqd honesti ꝙ tractaueris.
Si continens es. adulatoes euita
sit ꝙ t̾ taui triste landari a turpib.
to quociens displices malis. ⁊ maloꝵ
de te estimationes pͣuas. uerã tui lan¬
datõem ascribe. Difficilium continẽ¬
cie op̾ est. assentatoẽs adultatoꝵ repel¬
lere: quoꝵ sermones animum qͥ dam¬
uoluptate dinsoluunt. Aullius per as¬
sẽtationem amitit᷑ ꝓmerearis: nec ad
tuam ꝓmerẽdam per hanc aditum pã¬
das. Non eris audax. nec arrogans.
Subnuttes te nõ ꝓicies grauitate
seruata. Admoneberis libenter. rep̾¬
henderis pacienter. Si merito obiuga¬
bit aliquis: scito qr ꝓfuit. Si ĩ meri¬
to: scito qi ꝓdesse uoluit. Nõ acerba s
fugaxũ ip̃e. Alioꝵ uero nec curiosũs¬
scrutator. nec acerb reprehẽsor. nͭ s

Expanded text:
perum, nec contemnant tanquam vilem. perum, nec contemnant tanquam vilem. sine clamore, incessus sine tumultu: quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis luditur, tu sancti aliquid honestique tractabis. Si continens es, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudesto, quoties displices malis, et malorum de te existimationes malas, veram tui laudationem ascribe. Difficillimum continentiae opus est, assentationes adulatione repellere, quarum sermones animum voluptate resolvunt. Nullius per assentationem amicitiam merearis, nec ad tuam promerendam per hanc aditum pandas. Non eris audax, nec arrogans: submittes te, non projicies; gravitate servata, admoneberis libenter, et reprehenderis patienter. Si merito objurgabit aliquis, scito quia profuit; si immerito, scito quia prodesse voluit. Non acerba, sed fugax ipse; aliorum vero nescrutator, nec acerbus reprehensor; sed
Abbreviated transcription (Latin):
eris: neq maius ꝙͣ es uideri uelit.
hoc magis obserua. Nec paupertas
tibi ũmunda sit: nec parsimonia sor¬
dida nec simplicitas negleta. nec
leritas languida. Et si res tͥ exigne
lunt: no sint tñ anguste. Nec tu a de¬
fleas. nos aliena mireris. Si cõtine¬
ciam diligis turpia fugito aũꝙͣ ac
cedant. Nec ꝙ̃ꝙͣ aliũ uerebis plus ꝙͣ
te. Omnia tolerabilia p̾ter turpidi¬
ne crede. A uerb̃ qͦ turpib ab stine¬
to. qr. licencia eoꝵ impudeciam nu¬
erit. S ermones utiles magis qͣm̃
facetos ⁊ affabiles ama: roctos po¬
ciuis ꝙ obsecrtantes. Mitebis ĩter¬
dium seriĩs iccos. s temperatos. et
sine detrimento dignationis ⁊ uere¬
cũdie. Nam rep̾hensibił risus ẽ. si ĩ¬
modietis. si pueriliter estusus. si mu¬
liebriter fractus. Odibilem qͦ hoiem
malignus ⁊ furtiuus. aut alienis
malis euocatis. Si gͦ tempꝰ iocos ex¬
git. hos qͦ cum dignitate sapiencie
gere ut te nͥ grauet qͥdꝙͣ tamꝙͣ as¬

Expanded text:
es; nec majus quam es videri velis. Hoc majus observa, ne paupertas tibi immunda sit, nec parcimonia sordida, nec simplicitas neglecta, nec lenitas languida; et si tibi res exiguae sunt, non tamen sint angustae. Nec tua defleas, nec aliena mireris. Si continentiam diligis, turpia fugito ante quam accedant; nec quemquam alium vereberis plus quam te. Omnia tolerabilia praeter turpitudinem crede. A verbis quoque turpibus abstineto, quia eorum licentiam imprudentiam nutrit. Sermones utiles magis quam facetos et amabiles ama, rectos potius quam obsecundantes. Miscebis interdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignitatis ac verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriter fractus. Odibilem quoque hominem malignus et furtivus, aut alienis malis evocatus. Si ergo ipsos jocos exigis, hoc quoque dignitate sapientiae gere, ut te nec gravent tanquam as
Abbreviated transcription (Latin):
liter enim repͥhẽ sibił ẽ mima lau¬
datio. ut immoc̾ata uituꝑatio. Illa
siquidẽ adulatõe ista malignitate.
suspecta est. Nestimonium uerita¬
ti ñ amicicie reddas. Cum considera¬
tione ꝓmitte plenius ꝙͣ ꝓmiseriõ
pͥsta. Si pridens ẽ animus tuus.¬
re Nauiqui nil de p̾t̾ito cogitat: iui¬
meditatur: ĩ omnia incaut᷑ incidi̾t.
tura ⁊ bona ut illa sustin̾e possis.
ista moderari. Nõ semꝑĩ actu sis. ħ
intdum anirao tuo requiem dato ⁊
requies ip̃a plena sit sapĩe studiis
et cogitationib bonis. Prudes enim¬
quid qua ula aggredi debcat: ⁊ cito
b tota. Non te moueat licẽdi aue¬
toritas. nec quis s quid dicat inte¬
dito: nec ꝙͣ multis. s qͣlib placeas
cogita. Id quere qd̃ potes unienire.
id disce qd̾ potes scire. id opta qd̾ op¬
tari coram bonis potest. Ne alcion
te rei imponas: in qͣ stanti tͥ tremẽ¬
dum. descendenti cadend̾ est. Nune ꝙ

Expanded text:
liter reprehensibilis est nimia lauliter reprehensibilis est nimia laudatio, ut immoderata vituperatio. Illa siquidem adulatione, ista malignitate suspecta est. Testimonium veritati, non amicitiae reddes. Cum consideratione promitte plenius quae promiseris praesta. Si prudens est animus tuusre. Nam qui nil de praeterito cogitat, perraemeditatur, in omnia incautus incidit. mala et bona ut illa sustinere possis et ista moderari. Non semper in actu sis, sed interdum animo tuo requiem dato: et requies ipsa plena sit sapientiae studiis, et cogitationibus bonis: nam prudens nquid qua via aggredi debeat: et bus tota. Non te moveat dicentis auctoritas, nec quis, sed quid dicat, intendito. Nec quam multis, sed qualibus placeat, cogita. Id quaere quod invenire possis. Id disce, quod potes scire. Id opta, quod optari coram bonis potest. Nec altiori te rei imponas, in qua tibi stanti tremendum, ascendenti cadendum sit. Consilia
Abbreviated transcription (Latin):
iudetur nõ continuo falsum est
Crebro siquidẽ faciem mendacii ue¬
ritas retinet. crebro mendaciũ fa¬
cie ueritatis occulitur. Nam sicut
aliqñ faciem tristẽ amicus. ⁊ blan¬
dam adulator ostendit: sic ueri simĩ
futura ꝓspectum intẽde: ⁊ q̃ possint
contingere animo tuo cũcta ꝓpone.
Nichil tͥ subitũ sit. s totũ ante ꝓspi¬
cias. Namqui prudẽs ẽ nõ dicit. nõ
putami hec fieri. qr nõ dubitat s ex¬
pectat. nec suspicatir s canet. Cu¬
uiscũq fc̃i causã reqͥre: cũ iniciaĩ¬
ueneris exitus cogitabis. S̾cito in
xiũ. Prudens fassere nõ uult: nec¬
sompnio similes ñ recipies. Qui¬
b si animũcuũ oblectaueris: cũ
omma disposileris. tristis remaneb.
S cogitatio tua stabił ⁊ c̾ta sit. siie
delibet siue q̃rat siue ꝯtepletur ñ
retedat a uero. Sermo tͦẜ tuus ñ
sit mnanis: s aut suadeat. aut mo¬
neat. aut consoletur. aut ycipiat
Laudei parce. uitupera parcs. Simi¬

Expanded text:
idetur, non continuo falsum est. Crebro siquidem faciem mendacii veritas retinet. Crebro mendacium specie veritatis occulitur. Nam sicut aliquando tristem frontem amicus, et blandam adulator ostendit; sic verisimilitfuturum, prospectum intende; et quae possunt contingere, animo tuo cuncta propone. Nihil tibi subitum sit, sed per otium ante conspicies. Nam qui prudens est, non dicit: Non putavi quidem hoc fieri; quia non dubitat, sed exspectat; nec suspicatur, sed cavet. Cujuscunque facti causam require: cum initia inveneris, exitus cogitabis. Scito te ixium. Prudens fallere non vult, somnio similes, non recipies; quibus si animus tuus se oblectaverit, cum omnia disposueris, tristis remanebis: sed cogitatio tua stabilis, et certa sit; sive deliberet, sive quaerat, sive contempletur, non recedat a vero. Sermo quoque tuus non sit inanis, sed aut suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut praecipiat. Lauda parce, vitupera parcius. Nam simi