comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
discordiae intestinȩ metucõmuniut fit coepte haud inuitis patribꝰ plicinũ caluũ p̃rogatiua tribun ũ militũ
ñ potentẽ creant moderationis experte in priore magista tuuirũ ceterũ ia tum exacte actatis om̃sq de¬
inceps excollegio ei:dẽ annire fici apparebat .I. ticinũ p̃ mȩniũ engenuciũ .l. atiliũ qui prius ꝗͣ
renuntiarentur iure uocatis tribub ꝑmisuint̃ regis. Vicinius caluus ita uerbu fec̃omñẽ concor
die q̃ reim axime in hoctẽ pꝰutili memoria nm̃ oragis tratusuos his comitis petere in sequentẽ annũ
uideosi et collegus eosdẽ reficitis etiã usumeliores factos meiã ñ eundẽ sedumbrã nom̃q. p.licinirelictũ
uidetis ures comporis effetȩ sensoculoꝵ atq auriũ hebetes memoria labat uisgoranimiobtunsis

Expanded text:
discordiae intestinae metu communi, ut fit, coeptae. haud inuitis patribus P. Licinium Caluum praerogatiua tribunum militum discordiae intestinae metu communi, ut fit, coeptae. haud inuitis patribus P. Licinium Caluum praerogatiua tribunum militum non petentem creant, moderationis expertae in priore magistratu uirum, ceterum iam tum exactae aetatis; omnesque deinceps ex collegio eiusdem anni refici apparebat, L. Titinium P. Maenium Cn. Genucium L. Atilium . qui priusquam renuntiarentur iure uocatis tribubus, permissu interregis P. Licinius Caluus ita uerba fecit: 'omen concordiae, Quirites, rei maxime in hoc tempus utili, memoria nostri magistratus uos his comitiis petere in insequentem annum uideo. sed collegas eosdem reficitis, etiam usu meliores factos: me iam non eundem sed umbram nomenque P. Licini relictum uidetis. uires corporis adfectae, sensus oculorum atque aurium hebetes, memoria labat, uigor animi obtunsus. en
Abbreviated transcription (Latin):
plebis donec conueniss& prius utmaior pars tribunorũ militũ explebecre aret᷑ qua edã aguntur
conciliae cruriae ad ftenũ uoltũ nehabita. postulantibq capenatibi acfali scis ut ueios cõmuni animo
c̃silioq om̃ setruriae popali e x obsidione eriperent reponsũ ẽ antea seidueientibi negasse quiaunde
c̃siliũ ñ petissent suꝑ caniare a uxilium petere ñ deberent. nunciam ꝓpeforcunã suã illis negare maxi¬
me in ea parte ecruriae genteminui suatemnouo accolasgalloseẽ tũ qͥbi nec pax satis fida necbellũ
ꝓcertosit̃ sanguini tam̃ nominiq: et p̃sentib: periculis consangum eorũ id dariue si quiiuuentutis sue
uoluntate adidbellũ eant . ñ inpediant. eũ magnũ aduenissehostiũ numerũ fame romȩ erat eoq mites

Expanded text:
plebis donec conuenisset prius ut maior pars tribunorum militum ex plebe crearetur. quae dum aguntur, plebis donec conuenisset prius ut maior pars tribunorum militum ex plebe crearetur. quae dum aguntur, concilia Etruriae ad fanum Uoltumnae habita, postulantibusque Capenatibus ac Faliscis ut Ueios communi animo consilioque omnes Etruriae populi ex obsidione eriperent, responsum est antea se id Ueientibus negasse quia unde consilium non petissent super tanta re auxilium petere non deberent; nunc iam pro se fortunam suam illis negare. maxima iam in parte Etruriae gentem inuisitatam, nouos accolas Gallos esse, cum quibus nec pax satis fida nec bellum pro certo sit. sanguini tamen nominique et praesentibus periculis consanguineorum id dari ut si qui iuuentutis suae uoluntate ad id bellum eant non impediant. eum magnum aduenisse hostium numerum fama Romae erat, eoque mitescere
Abbreviated transcription (Latin):
bis dissi patãq riuis extinguens tumcuinsiste aud ax hostiũ muris memor quã ꝑtotannos obsides
urbem ex eatibihisq nunc panduntur fatis uictoriã da tãbello ꝑfeccodonũ amplũ uictor ad mea
tẽplaportato sacraq patria quorũ omissa cura ẽ in starata ut ad solet factio. Ingens inde haberi
captiuus uates coeptus cumq ab hibere .tr mł cornelius postumiusq: ad ꝓdigia alban ꝓcurationẽ
acdeosrite placandos coepere. inuentũq ttendẽ ẽ ubin eclecias cerimonias int̃mis sũ ue solemne du
arguerent nihil ꝓfecto aliud eẽ quã magis cratus uitiocreatos latincs sacrũq: in alba nomonte
ñ rite concepisse unam expiationẽ eorũ eẽ ut tribunimilitũ abdicarent semagis tratu auspicia
seruilius fidenas m̃ furius camiltꝰ Nanquã desitum incerĩ turbari comicia in t̃pellantib tribunis

Expanded text:
bis dissipatamque riuis exstingues; tum tu insiste audax hostium muris, memor quam per tot annos obsides bis dissipatamque riuis exstingues; tum tu insiste audax hostium muris, memor quam per tot annos obsides urbem ex ea tibi his quae nunc panduntur fatis uictoriam datam. bello perfecto donum amplum uictor ad mea templa portato, sacraque patria, quorum omissa cura est, instaurata ut adsolet facito.' ingens inde haberi captiuus uates coeptus, eumque adhibere tribuni militum Cornelius Postumiusque ad prodigii Albani procurationem ac deos rite placandos coepere; inuentumque tandem est ubi neglectas caerimonias intermissumue sollemne di arguerent: nihil profecto aliud esse quam magistratus uitio creatos Latinas sacrumque in Albano monte non rite concepisse; unam expiationem eorum esse ut tribuni militum abdicarent se magistratu, auspicia Seruilius Fidenas , M. Furius Camillus . nunquam desitum interim turbari, comitia interpellantibus tribunis
Abbreviated transcription (Latin):
Aurelius postumius & i. qilius noniusto dlectu etenim ad tribunis plebis in pediebantur sed ꝓpeuolunt riorũ
quos adhortandos inciticuerant coacta manuꝑa grumceretemobbquis tramitibus egressire deuntes
a populationibus grauesq p̃datar quinienses opp̃ssere multos mortides obtruncant . om̃s exuunt in pedi¬
m̃tis et receptis agrorũ suorũ spolus romam reuertuntur. bidium ad recognoscendas resdatũ domi¬
nistertio in cognitaerant aũ cea pleraq: hostium ipsorum subhastaueniere quodq: inderedactũ milib:
diuisũ ceterabella maximeqi ueiens incertiexitus erant. lamq romanides perata opehumana
facta &deos spectant cũ legati ab delpinis uener̃ sortẽ oraculi ad ferentes congruentẽ responsocaptiui
uatis romae aquã albanã cauelacũ contineri caue in manere. flumine suosinas emissam ꝑagros riga¬

Expanded text:
res est. A. Postumius et L. Iulius , non iusto dilectu—etenim ab tribunis plebis impediebantur—sed prope uoluntariorum res est. A. Postumius et L. Iulius , non iusto dilectu—etenim ab tribunis plebis impediebantur—sed prope uoluntariorum quos adhortando incitauerant coacta manu, per agrum Caeretem obliquis tramitibus egressi, redeuntes a populationibus grauesque praeda Tarquinienses oppressere. multos mortales obtruncant, omnes exuunt impedimentis, et receptis agrorum suorum spoliis Romam reuertuntur. biduum ad recognoscendas res datum dominis; tertio incognita—erant autem ea pleraque hostium ipsorum—sub hasta ueniere quodque inde redactum militibus est diuisum. cetera bella maximeque Ueiens incerti exitus erant. iamque Romani desperata ope humana fata et deos spectabant, cum legati ab Delphis uenerunt, sortem oraculi adferentes congruentem responso captiui uatis: 'Romane, aquam Albanam caue lacu contineri, caue in mare manare suo flumine sinas; emissam per agros riga
Abbreviated transcription (Latin):
nec satisfidũ suꝑtantarepatresrati. de creuerelegatos sortesq: oratuli pythici expatuntes pri-¬
us quã ad delfisoratore sredirent albaniuȩ ꝓdigupiaculiin uenirentur noui tribummlconsilus
potestate .l. iulius ut ullus p̃silius furius medullinꝰ quastũ. Isergius fidenas apostumus religitisiq
cornelius madugiensis .a. mãmilius magis tratuminier̃ eo annotterquinienses noui bostesexar
qui a multis simulbellis uulscorũ adanxir ubisiditim obsidebatur equorũ ad lauicos quiromut
ibicoloniã obpugnabat : Ad hocueientiq et stliscoetca penatibello occupatos udebunt reuꝰ
bello seonerarent: Aut exiguo eoq parũ uedido exercitu ꝑsecuturos romanis in dignits net
quã cura populationis tarquinensiũfuit eo nec magno conatususcepti nec inlongũ dilito

Expanded text:
nec satis fidum super tanta re patres rati decreuere legatos sortesque oraculi Pythici exspectandas. prinec satis fidum super tanta re patres rati decreuere legatos sortesque oraculi Pythici exspectandas. priusquam a Delphis oratores redirent Albaniue prodigii piacula inuenirentur, noui tribuni militum consulari potestate, L. Iulius Iulus L. Furius Medullinus quartum L. Sergius Fidenas A. Postumius Regillensis P. Cornelius Maluginensis A. Manlius magistratum inierunt. eo anno Tarquinienses noui hostes exorti. qui quia multis simul bellis, Uolscorum ad Anxur, ubi praesidium obsidebatur, Aequorum ad Labicos, qui Romanam ibi coloniam oppugnabant, ad hoc Ueientique et Falisco et Capenati bello occupatos uidebant Romanos, bello se onerarent, aut exiguo eoque parum ualido exercitu persecuturos. Romanis indignitas maior quam cura populationis Tarquiniensium fuit; eo nec magno conatu suscepta nec in longum dilata
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectuomnium raptũ nequiquã tumultuantib: etruscis ad suos transtulit Quicũ platꝰ
adimperatorẽ inderomã ad senatũ missus eẽt sciscitantib: quid nam id eẽt qđ delacua lohu
docuiss& res ponđ ꝓfecto iratos deosueienti populo illo fuisse diequosibi eã m̃tẽ obiecissent ingu¬
dium patriȩ fatale ꝓder& Itaq q̃tũ cecinerit diuinospitu instintꝰ ea se nec ut indicta sintriuuo¬
reposse et tacendo forsitan q̃diunmortides uulgariuelint haudminus quã tac enda effudo
ne fas contrahi hisigitur libris fatidibus sic disciplinȩ crusca traditum ẽẽ . ut quando ui
albana abundass& tũ si eam romanꝰ rite emisis set uictoriã de ueientib: dari ante quã d fie des
moenia ueientiũ deserturos ẽẽ ex sequeb antur in de quae solemnis deriuatio eẽt sed auctonrẽiut

Expanded text:
in conspectu omnium raptum nequiquam tumultuantibus Etruscis ad suos transtulit. qui cum perductus in conspectu omnium raptum nequiquam tumultuantibus Etruscis ad suos transtulit. qui cum perductus ad imperatorem, inde Romam ad senatum missus esset, sciscitantibus quidnam id esset quod de lacu Albano docuisset, respondit profecto iratos deos Ueienti populo illo fuisse die quo sibi eam mentem obiecissent ut excidium patriae fatale proderet. itaque quae tum cecinerit diuino spiritu instinctus, ea se nec ut indicta sint reuocare posse, et tacendo forsitan quae di immortales uolgari uelint haud minus quam celanda effando nefas contrahi. sic igitur libris fatalibus, sic disciplina Etrusca traditum esse, ut quando aqua Albana abundasset, tum si eam Romanus rite emisisset uictoriam de Ueientibus dari; antequam id fiat deos moenia Ueientium deserturos non esse. exsequebatur inde quae sollemnis deriuatio esset; sed auctorem leuem
Abbreviated transcription (Latin):
causaue qua alia quaerẽ miraculo eximer& in alticudinẽ in solitam ereuit Quid nã eo dipontende
giomissi sciscuttũ oratores ad del ficumoraculũ sed ꝓpior int̃p̃s futis oblatus senior quid ã reis
qui int̃ cauillantes instationib: ac custodiis milites romanos etrus cosq: uaticinantisima
cecinit prius qua ex lacualbano aqua ȩ missa for& num quam potiturũ ueis romanũ luoaa
uelut temere iactum sꝑniagia rideinde sermonib: coeptũ ẽ donec unus exstatione roninpa
ges de lacu albano iacer& pꝰquã audiuit harus picẽ eẽ iurbaud iniacti religione animicausitas
de priuati portenti ꝓcurationis siopere illi eẽt consulere uelle ad conloquiũ uatẽ elicutdiq
ꝓgressi ambo asius longius eent inermes sineullom etu p̃ualen s iuuenis romanꝰ sent̃ firũ

Expanded text:
tibus aquis causaue qua alia quae rem miraculo eximeret, in altitudinem insolitam creuit. quidnam eo di portendetibus aquis causaue qua alia quae rem miraculo eximeret, in altitudinem insolitam creuit. quidnam eo di portenderent prodigio missi sciscitatum oratores ad Delphicum oraculum. sed propior interpres fatis oblatus senior quidam Ueiens, qui inter cauillantes in stationibus ac custodiis milites Romanos Etruscosque uaticinantis in modum cecinit priusquam ex lacu Albano aqua emissa foret nunquam potiturum Ueiis Romanum. quod primo uelut temere iactum sperni, agitari deinde sermonibus coeptum est donec unus ex statione Romana per ambages de lacu Albano iaceret, postquam audiuit haruspicem esse, uir haud intacti religione animi, causatus de priuati portenti procuratione si operae illi esset consulere uelle, ad conloquium uatem elicuit. cumque progressi ambo a suis longius essent inermes sine ullo metu, praeualens iuuenis Romanus senem infirmum
Abbreviated transcription (Latin):
cernentib: sũmũ imperiũ lttq clarissimis uiris ex cõposito p̃paratis ad petendum quos p̃tereundi
uerecundiã crederent fore . nihi lominus ipsi ꝑ inde acsiom̃s candidatieent. cuncta experientes
non homines modo sed deos eticm excipiebat in religionem uertentes comitia biennio habute
priore anno in tolerandam hiemem ꝓdigusq diuinis similem cooriam ꝓximoñ ꝓdigia sediã
euentus pestilentiã agris urbiq in latam. hacud dubia ira deum quos pestis eius arcende cause
platandos eẽ in libris fataclib: inuentum sit comitiis auspicatoq fierent indignumdiis uisum
honores uul gari discriminaq gentium confundi p̃t quam maies tate pecentium religione
in columi relictare. cui ferro autigni noceriposset ꝓdigia interĩmulta nuntiauere quor :

Expanded text:
cernentibus summum imperium. itaque clarissimis uiris ex composito praeparatis ad petendum quos praetereundi cernentibus summum imperium. itaque clarissimis uiris ex composito praeparatis ad petendum quos praetereundi uerecundiam crederent fore, nihilo minus ipsi perinde ac si omnes candidati essent cuncta experientes non homines modo sed deos etiam exciebant, in religionem uertentes comitia biennio habita: priore anno intolerandam hiemem prodigiisque diuinis similem coortam, proximo non prodigia sed iam euentus: pestilentiam agris urbique inlatam haud dubia ira deum, quos pestis eius arcendae causa placandos esse in libris fatalibus inuentum sit; comitiis auspicato quae fierent indignum dis uisum honores uolgari discriminaque gentium confundi. praeterquam maiestate petentium, religione incolumi relicta re cui ferro aut igni noceri posset. prodigia interim multa nuntiari, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus ancipit pliopugnatum ẽ. anteomnia adiuuit memoria dampnationis sergua cuerginii
lttq nciorib: castrisunde anteaccesscatum fuerat breuis patio circũ ducte copieca penate s inuallum ro¬
manum uersos abtergo ad grediuntꝰ indepugna coepta stcliscis intulit terroremtrepidantesqi eruptio
excastrisoportune faccti auertitrepulsos de inde in secutiuictores ingentẽ edider̃ cedem necitem ul
copꝰiam podantes uelut forte oblat populares capenatis a grireliquias pugnȩ ab sumpsere et ueier¬
tium refugientes in urbẽ multiante poriascefi dũ p̃metu nesi mulromanus in rumper& obiectis forib
extremossuorũ exclusere haec anno acia etiam camitia tribunorũ militum aderaent quoꝵ
ꝓpemaior patrib: quã belicuraerat. quippenon cõmunicatũ modocum plebe sed ꝓpeamis sum

Expanded text:
exercitus ancipiti proelio pugnatum est. ante omnia adiuuit memoria damnationis Sergi ac Uergini. exercitus ancipiti proelio pugnatum est. ante omnia adiuuit memoria damnationis Sergi ac Uergini. itaque <e> maioribus castris, unde antea cessatum fuerat, breui spatio circumductae copiae Capenates in uallum Romanum uersos ab tergo adgrediuntur; inde pugna coepta et Faliscis intulit terrorem, trepidantesque eruptio ex castris opportune facta auertit. repulsos deinde insecuti uictores ingentem ediderunt caedem; nec ita multo post iam palantes ueluti forte oblati populatores Capenatis agri reliquias pugnae absumpsere. et Ueientium refugientes in urbem multi ante portas caesi, dum prae metu, ne simul Romanus inrumperet, obiectis foribus extremos suorum exclusere. haec eo anno acta; et iam comitia tribunorum militum aderant, quorum prope maior patribus quam belli cura erat, quippe non communicatum modo cum plebe sed prope amissum
Abbreviated transcription (Latin):
lensqomb animalib: aesta sexcep̃cui : insanabili ꝑnicie quando neccausa nec finis inueniebatꝰ. libris sibillimex sc̃
dia nã berculem mercuriũ atq neptunũ tribus quam amplis sume tũ apparari poterat stratis lects pla¬
cauere priuatim quoq: ad sacrũ celebratũ ẽ. tott  urbepatentib: iannuis ꝓmis coq usurerũ omniũ inꝓpa¬
tibulo posito noto signotosq passimaduenas in bospitiũ ductos fer̃ & cũinimicis quoq benigne accomit̃
sermones babictos iurgus aclitib temperatũ uic̃tis quoq dẽpta in eos dies uincula religioni deinde fuisse
quibi e mopemtulis sent uinciri. interim adueios terrormultiplex fuit trib: in unũ bellis conlatis t̃nãq
dem quo antea modo circa munim̃ etcum repente capenates ftlisciq: subsi diouenis sent aduersustres¬

Expanded text:
lensque omnibus animalibus aestas excepit; cuius insanabili perniciei quando nec causa nec finis inueniebatur, libri Sibyllini ex selensque omnibus animalibus aestas excepit; cuius insanabili perniciei quando nec causa nec finis inueniebatur, libri Sibyllini ex seDianam, Herculem, Mercurium atque Neptunum tribus quam amplissime tum apparari poterat stratis lectis placauere. priuatim quoque id sacrum celebratum est. tota urbe patentibus ianuis promiscuoque usu rerum omnium in propatulo posito, notos ignotosque passim aduenas in hospitium ductos ferunt, et cum inimicis quoque benigne ac comiter sermones habitos; iurgiis ac litibus temperatum; uinctis quoque dempta in eos dies uincula; religioni deinde fuisse quibus eam opem di tulissent uinciri. interim ad Ueios terror multiplex fuit tribus in unum bellis conlatis. namque eodem quo antea modo circa munime
Abbreviated transcription (Latin):
alui orationũ ipsũ cẽpestiuã de c̃cordiaor dinũ plerib plebiqi gratã habuisse acuic coria comiuoꝵ hulo
breui receptũ ẽ neclectis diefesto cus todusurbis in signis anꝰ hie megelida acniuos a fuit ad eoutiuae ules
trberis in nauigabilis fuerit annona exante c̃uecta copia nihilmuttuit & qͥ p̃licinius inceperat hu
tuosae magistoatũ maiore gacudio plebis quã indignatione patrũitagessit : Dulcedo inues ꝓr¬
comitis tribunorũ mił plebeioscreandiunus .m.ueturius expatricus candidatis locũ tenuit plebeios alios tri¬
bunos mł c̃sulari potestate om̃s ferecenturiȩ dixere .m̃. põpinium eñ diuiliũ uoleronẽ publiciũ eñ genutiũ.l
aliũ tristẽ biemẽ siue ex intẽperiȩ caelirapc̃ mutatione in c̃trariũ factr siue aliaqua decaus a grauis pesti¬

Expanded text:
alii orationem ipsum tempestivam de concordia ordinum patribus plebique gratam habuisse. hac victoria comitioalii orationem ipsum tempestivam de concordia ordinum patribus plebique gratam habuisse. hac victoria comitioxur in Uolscis breui receptum est, neglectis die festo custodiis urbis. insignis annus hieme gelida ac niuosa fuit, adeo ut uiae clausae, Tiberis innauigabilis fuerit. annona ex ante conuecta copia nihil mutauit. et quia P. Licinius ut ceperat haud tumultuose magistratum maiore gaudio plebis quam indignatione patrum, ita etiam gessit, dulcedo inuasit prcomitiis tribunorum militum plebeios creandi. unus M. Ueturius ex patriciis candidatis locum tenuit: plebeios alios tribunos militum consulari potestate omnes fere centuriae dixere, M. Pomponium Cn. Duillium Uoleronem Publilium Cn. Genucium L. Atilium . tristem hiemem siue ex intemperie caeli, raptim mutatione in contrarium facta, siue alia qua de causa grauis pesti
Abbreviated transcription (Latin):
aemilius & q̃ fabius i. furio in faliscis &en cornelio incapenate agro hostes nulla extram oenia mutise
anxir neqͥ quã oppugnatũ loco altositũ ẽ et pꝰquã ueis in ritacerat uallo fassoq: obsidericoeptũ uderopto
uolscipunti a uenerat hoc stitumilitteriũ rerũ seditio intestina maiore moleco orta quã bellaricalets
hauo ꝓculerat quincastricqͦq urbane seditionis c̃itgion ecꝰberentꝰ. inthas iras plebis inpatresiũtbant
binunc illud tẽp: eẽdicerent scabiendȩ libtatis et t ibsergiis uerginusq: ad plebeios uiros fortesufietus
ferendi sumi homnoris ñtic iñ ultra ꝓcessum ẽ quã ut unꝰ explebeas urpandiiuris causa p̃lii ibno
uols coipsa plebes mirabant setãtã rẽ obtinuis se nonis modo qͥcretatꝰ erat uirnullis ante honorib usilũt d
qͥ tribimił priore annofuerat triplexq stipendiũ equitibi dederatgratic extractũ aditentũ honeritie

Expanded text:
Aemilius et K. Fabius . a M. Furio in Faliscis, a Cn. Cornelio in Capenate agro hostes nulli extra moenia inuentiagro Anxur nequiquam oppugnatum, loco alto situm et postquam uis inrita erat uallo fossaque obsideri coeptum; Ualerio Potito Uolsci prouincia euenerat. hoc statu militarium rerum, seditio intestina maiore mole coorta quam bella tractabantur; aret miles, haud procul erat quin castra quoque urbanae seditionis contagione turbarentur. inter has iras plebis in patres cum tribuni plebi nunc illud tempus esse dicerent stabiliendae libertatis et ab Sergiis Uerginiisque ad plebeios uiros fortes ac strenuos transferendi summi honoris, non tamen ultra processum est quam ut unus ex plebe, usurpandi iuris causa, P. Liciniu L. Publilius Uolscus . ipsa plebes mirabatur se tantam rem obtinuisse, non is modo qui creatus erat, uir nullis ante honoribus usus, uet militum priore anno fuerat triplexque stipendium equitibus dederat, gratia extractum ad tantum honorem credunt,
Abbreviated transcription (Latin):
censerent: Dua esenatum distraebant sententie : senis p̃ liciniiquẽ prinũ dixisse a filioin t̃rogatũ

Expanded text:
censerent? duae senatum distinebant sententiae, senis P. Licini , quem primum dixisse a filio interrogatucenserent? duae senatum distinebant sententiae, senis P. Licini , quem primum dixisse a filio interrogatu
Abbreviated transcription (Latin):
Inde adueios exercieꝰductꝰ densioraq castella factit & aꝓcursationibus q̃ multȩ temere inter ub
acuallũ fiebantedicconequis inius sopugnarit. adopus milites traductioperum fut ominab
gemaximum aclaboriosissimum cuniculus in arcemhostiũ agiceptus qđ neintermit tertios
opus net subterra continuus labor eosdem conficeret inpantes sex munitorũ numerũ diuisit. Sene
hore in orbemoperi at tributaes nocte ac dienum quã ante omissum quamin arcemuiam facerent
Dictator cũiam in manibus uider & uctoriã eẽ urbem opulentis simam capitantũqi p̃dae fore. quantũ
ñ om̃b: in unũ conlatis antebellis fuisset . nequam inde aut militum irã exmalignitate p̃dae partite
aut inuidiã apudpatres ex prodiga largitionecaperet . litteras ad senatũ misit deũ in mortaliũ
benignitate sius consilus patientia militũ ueios iamfore in potestate p̃r. quid de p̃da faciendũ

Expanded text:
inde ad Ueios exercitus ductus, densioraque castella facta, et a procursationibus quae multae temere inter murum ac uallum fiebant, edicto ne quis iniussu pugnaret, ad opus milites traducti. operum fuit omnium longe maximum ac laboriosissimum cuniculus in arcem hostium agi coeptus. quod ne intermitteretur opus neu sub terra continuus labor eosdem conficeret, in partes sex munitorum numerum diuisit; senae horae in orbem operi attributae sunt; nocte ac die nunquam ante omissum quam in arcem uiam facerent. dictator cum iam in manibus uideret uictoriam esse, urbem opulentissimam capi, tantumque praedae fore quantum non omnibus in unum conlatis ante bellis fuisset, ne quam inde aut militum iram ex malignitate praedae partitae aut inuidiam apud patres ex prodiga largitione caperet, litteras ad senatum misit, deum immortalium benignitate suis consiliis patientia militum Ueios iam fore in potestate populi Romani; quid de praeda faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥritib:q romanis tradant. Galliquia int̃posit a noctea contentionepugnȩ remisertent a nimos & qud
nec inacie ancipitius quã certauerant p̃lio. nectũ impetu aut ui capiebant unbem sineira sine annt

Expanded text:
 patria Quiritibusque Romanis tradant. Galli et quia interposita nocte a contentione pugnae remiserant animos et qu patria Quiritibusque Romanis tradant. Galli et quia interposita nocte a contentione pugnae remiserant animos et qunec in acie ancipiti usquam certauerant proelio nec tum impetu aut ui capiebant urbem, sine ira, sine a
Abbreviated transcription (Latin):
secũ ferenda quae qui a uires ad omã ferenda deerant re linquendaeent consultante s quis loca
fideli ad seruaturus custodia eẽt optimũ ducunt c̃dita indoliolis sacello ꝓximo, Aedib: flãmis quira
ubi nuncdes pureligio ẽ defoderecetera int̃seonere partito feruntur uia quae sublicio pontedic̃
bẽ q̃ inutilis bello urbe excedebat saluo etiã tũ discriminȩ diuin arũ humanarũq rerũ in religiosumtꝰ
Virgines sacraq in plastrũ in posuit. etcerae quonters a c̃dotib erat ꝑuex̃. Roma e interĩ satisi d̃oñ ut
intalire ad tuendã artẽ composits turba seniorũ domos regressa. aduentum hostiũ obstintiubintẽ
animo expecitbatiquieorũ curules gesserant magistratus ut inforticud ine pristine. honorũpele
iustutis signib: morerent᷑ quae augustis sima uestisẽ tensas ducentibus triũ phantib ue eauestind

Expanded text:
secum ferenda, quae quia uires ad omnia ferenda deerant relinquenda essent consultantes, quisue ea locus secum ferenda, quae quia uires ad omnia ferenda deerant relinquenda essent consultantes, quisue ea locus fideli adseruaturus custodia esset, optimum ducunt condita in doliolis sacello proximo aedibus flaminis Quirinalis, ubi nunc despui religio est, defodere; cetera inter se onere partito ferunt uia quae sublicio ponte ducieteram turbam quae inutilis bello urbe excedebat, saluo etiam tum discrimine diuinarum humanarumque rerum religiosum ratus s iussit, uirgines sacraque in plaustrum imposuit et Caere quo iter sacerdotibus erat peruexit. Romae interim satis iam in tali re, ad tuendam arcem compositis turba seniorum domos regressi adventum hostium obstinato ad mortem animo exspectabant. qui eorum curules gesserant magistratus, ut in fortunae pristinae honorumque ac virtutis insignibus morerentur, quae augustissima vestis est tensas ducentibus triumphantibusve, ea vestiti
Abbreviated transcription (Latin):
bellis uctricis qucecũq reliqua ẽ et fortuna : Digredientib: quis pemominẽ atq opẽ secũ ferebant
ablisqui captȩ unbis ñ suꝑ ẽẽ sitauerant exitio cumipsa res speciesq miserabil serat tũ mulie¬
bnis fletus et concursatio incerta nunc hos nunc illos sequentiũ rogantiũq uiros natosq cuis e
fteodarent nihil quod humanis superesset malis relinqͣ bant. Magna panstam̃ eterũ in archẽ
suos ꝑsecutȩ s̃ neeꝓhibente ullo nec uocante. quia quodutile obsessis ad minuendã imbelliũ multitu¬
dinẽ id parũ huma numerat. Alia m aximȩ plebis turba quã nec capere tam exiguus collis necalerem
ta in opia frum̃ti poterat exurbe effusa ueluta gmine iamunopetut ianiculum inde parspagrosa
lapsi parsurbes pecunt finitimas sineulloduce aut c̃sensu suam quisq: spems ua consilia cõmunbd eql¬
ratis exsequentes flam̃interĩ quirin alis urgines questales omissarerũ suarũ cura quae sacroni

Expanded text:
bellis uictricis quaecumque reliqua esset fortuna. digredientibus qui spem omnem atque opem secum ferebant ab iis qui captae urbis non superesse statuerant exitio, cum ipsa res speciesque miserabilis erat, tum muliebris fletus et concursatio incerta nunc hos, nunc illos sequentium rogitantiumque uiros natosque cui se fato darent, nihil quod humani superesset mali relinquebant. magna pars tamen earum in arcem suos persecutae sunt, nec prohibente ullo nec uocante, quia quod utile obsessis ad minuendam imbellem multitudinem, id parum humanum erat. alia maxime plebis turba, quam nec capere tam exiguus collis nec alere in tanta inopia frumenti poterat, ex urbe effusa uelut agmine iam uno petiit Ianiculum. inde pars per agros dilapsi, pars urbes petunt finitimas, sine ullo duce aut consensu, suam quisque spem, sua consilia communibus deploratis exsequentes. flamen interim Quirinalis uirginesque Uestales omissa rerum suarum cura, quae sacrorum
Abbreviated transcription (Latin):
erunt mandaticȩx posuissent senatiun ec facctũ placebat fabiorũ etius postularebarbariuidebant᷑
sed neid qđ petebant decerneret᷑ intante nobilitatis uiris. ambitio obstabat. Itaq nepenes ipses
culpa ea cladis fonte gallicobello acceptȩ cognitionẽ depostulatis gallorũ ad populũ reiciunt
ubitanto plus gratia atq opesua luer eutquorũ depoena a gebat᷑ tr̃ .m̃l. consulam pote state in in se¬
quentẽ annũ ereurent᷑: Quo fac tohaud secusquã dignũ erat infensigallibellũ ꝓpadã minantes ad sues

Expanded text:
erant mandata exposuissent, senatui nec factum placebat Fabiorum et ius postulare barbari uidebantur; erant mandata exposuissent, senatui nec factum placebat Fabiorum et ius postulare barbari uidebantur; sed ne id quod placebat decerneretur in tantae nobilitatis uiris ambitio obstabat. itaque ne penes ipsos culpa esset cladis forte Gallico bello acceptae, cognitionem de postulatis Gallorum ad populum reiciunt; ubi tanto plus gratia atque opes ualuere ut quorum de poena agebatur tribuni militum consulari potestate in insequentem annum crearentur. quo facto haud secus quam dignum erat infensi Galli bellum propalam minantes ad suos
Abbreviated transcription (Latin):
armis ius ferre & om̃a fortiũ uirorũ eẽfero cit̃ dicerent : accensis utrĩq: amnimis ad armadis cur¬
rit᷑ ec p̃liũ conserit᷑ sbua murgentib: romanã urbem fatis legati contraius gentiũ arma capiunt.
nec idclam eẽ potuit cũ ante signaetruscorũ tres nobilis simi fortisimiq rom aneiuuentutis pugnarent
tantũ eminebat pere grinauirtus luin etiã & fabius euectus extra aciem equo ducemgallorũ ferocit̃
in ipsa signa ecrus corũ incursantem ꝑlatus trans fixum hasta occidit spoliaq ei : legentẽ galliag¬
nouere ꝑ q̃ tottc̃ aciẽ romanũ legatũ eẽ signũ datũ ẽ omissa inde inclusinos ira receptui canunt
minantes romanis : Erant qui extẽploromã eundũ censerent uicere seniores ut legati prius init¬
terent᷑ que stum iniurias postulatũq ut ꝓiuregentiũ iuolato fabii dederent᷑ legati gallorũ cũ ea sc̃

Expanded text:
armis ius ferre et omnia fortium uirorum esse ferociter dicerent, accensis utrimque animis ad arma discurarmis ius ferre et omnia fortium uirorum esse ferociter dicerent, accensis utrimque animis ad arma discurritur et proelium conseritur. ibi iam urgentibus Romanam urbem fatis legati contra ius gentium arma capiunt. nec id clam esse potuit cum ante signa Etruscorum tres nobilissimi fortissimique Romanae iuuentutis pugnarent; tantum eminebat peregrina uirtus. quin etiam Q. Fabius , euectus extra aciem equo, ducem Gallorum, ferociter in ipsa signa Etruscorum incursantem, per latus transfixum hasta occidit; spoliaque eius legentem Galli agnouere, perque totam aciem Romanum legatum esse signum datum est. omissa inde in Clusinos ira, receptui canunt minantes Romanis. erant qui extemplo Romam eundum censerent; uicere seniores, ut legati prius mitterentur questum iniurias postulatumque ut pro iure gentium uiolato Fabii dederentur. legati Gallorum cum ea sicut
Abbreviated transcription (Latin):
potius cognosciquam armis mitis legationi p̃feroces legatosgallisq: magis quã romanis similes ha¬
buissa Qbͦ pꝰ quã mandata edider̃ in conciliogalorũ daturresponsu et sin ouũ nom audiant romanorũ tum̃
credere uiros fortes eẽ quorũ auxiliũ aclusinis inreerepida sit in ploratũ etqm̃legatione aduersus
semaluerint quã armis cueri socios nesequidẽ pacẽ quã illiad ferant as ꝑnari sigallis egentib: agro
quẽ latius possideant quã colant clusimipartem finiũ concedant. alit̃ pacẽ impecrariñ posse et
responsũ corã romanis secaccipereuelle et sinegetura gercoram hisdem romanis dimicaturos
ut nuntia redomũ possent quã galli uirtute ceterbsmortal ibpstarent. Quodnã idius eẽ agrũ
a posses sorib: petere Aut minar arma romanis querentib: et quid inecruria reigallis eẽt cũillis erN

Expanded text:
potius cognosci quam armis. mitis legatio, ni praeferoces legatos Gallisque magis quam Romanis similes hapotius cognosci quam armis. mitis legatio, ni praeferoces legatos Gallisque magis quam Romanis similes habuisset. quibus postquam mandata ediderunt in concilio Gallorum datur responsum, etsi nouum nomen audiant Romanorum, tamen credere uiros fortes esse quorum auxilium a Clusinis in re trepida sit imploratum; et quoniam legatione aduersus se maluerint quam armis tueri socios, ne se quidem pacem quam illi adferant aspernari, si Gallis egentibus agro, quem latius possideant quam colant Clusini, partem finium concedant; aliter pacem impetrari non posse. et responsum coram Romanis accipere uelle et si negetur ager, coram iisdem Romanis dimicaturos, ut nuntiare domum possent quantum Galli uirtute ceteros mortales praestarent. quodnam id ius esset agrum a possessoribus petere aut minari arma Romanis quaerentibus et quid in Etruria rei Gallis esset, cum illi se in
Abbreviated transcription (Latin):
nonesrecentis simi aduenarũ abucente flumine usq ad aesimfines habuere hanogent̃ ls
romãq indeuenisse comperio id parum certũ ẽ solã ne an ab om̃b: cis alpinorũ gallorũpopulis
Ciusinin ouobello ex criticũ multitudine cũ formas hominũ inusitttaescennerent & genꝰ am
audirentq saepe abhiscis padum ultraq: legione setruscorũ fusas quã quã aduersꝰ omanos nulũci siussoci¬
etatis amiatieue erat nisi qđ ueientes csanguin eo saduersꝰ pr̃. ñ defendissent legatos romã qͥ auxiliũ ab
rent cũgallis nea qͥb: nullam in uriã accepissent sõcios pr̃ atq amicos oppugnarent romanis eos bello
quoq sirescogat tuendos eẽ sed melius uisumbellũ ipsic̃amouerisi posset et gallos nouam gentẽ pace

Expanded text:
Senones, recentissimi aduenarum, ab Utente flumine usque ad Aesim fines habuere. hanc gentem Clusium Senones, recentissimi aduenarum, ab Utente flumine usque ad Aesim fines habuere. hanc gentem Clusium Romamque inde uenisse comperio: id parum certum est, solamne an ab omnibus Cisalpinorum Gallorum populis adiutam. Clusini nouo bello exterriti, cum multitudinem, cum formas hominum inuisitatas cernerent et genus armorum, audirentque saepe ab iis cis Padum ultraque legiones Etruscorum fusas, quamquam aduersus Romanos nullum eis ius societatis amicitiaeue erat, nisi quod Ueientes consanguineos aduersus populum Romanum non defendissent, legatos Romam qui auxilium ab rent cum Gallis ne a quibus nullam iniuriam accepissent socios populi Romani atque amicos oppugnarent. Romanis eos bello quoque si res cogat tuendos esse; sed melius uisum bellum ipsum amoueri si posset, et Gallos nouam gentem pace
Abbreviated transcription (Latin):
aduenas quaerentes agrũ absaluum gente o ppugnari. ma ssiliens es erant in nacub: aphocea pfetuo
gilli fortunȩ suȩ omenratia diuuere utquẽ primũ in trã egressio ocupauerant locũ patentibsius
cõmunirent Ipsi ꝑticurinos saltus quae iuliae alte alpes transcender̃ fusisq acietuscis hau qulocro
fluminȩ cũ in quo consederant agrũ in subriũ appellari audissont cognomine ins ubrib: pagohuuat o¬
omꝓne sequentis loci c̃dider eunbẽ mediolaniũ appellar̃. Alia subinde manꝰ germanorũelytiuodut is¬
agia prioꝵ secuta eodemsaltu. fauentebellouesocũ transcendiss& alpesubin un cbrixia acueromnu
s. locos tenuere libui considunt pꝰbos salluui qͥ propeantiquã gentẽ laeuos ligures in colentes creu
ratibi traiec toñetrus cosmodo sed etiã umbros agro pellunt intra appenninũ tiañ sesetenuere b

Expanded text:
aduenas quaerentes agrum ab Saluum gente oppugnari. Massilienses erant ii, nauibus a Phocaea profecti. aduenas quaerentes agrum ab Saluum gente oppugnari. Massilienses erant ii, nauibus a Phocaea profecti. id Galli fortunae suae omen rati, adiuuere ut quem primum in terram egressi occupauerant locum patientibus Saluis communirent. ipsi per Taurinos saltus <saltum>que Duriae Alpes transcenderunt; fusisque acie Tuscis haud procul Ticino flumine, cum in quo consederant agrum Insubrium appellari audissent cognominem Insubribus pago omen sequentes loci condidere urbem; Mediolanium appellarunt. alia subinde manus Cenomanorum Etitouio duce uestigia priorum secuta eodem saltu fauente Belloueso cum transcendisset Alpes, ubi nunc Brixia ac Uerona urbes sunt locos tenuere. Libui considunt post hos Salluuiique, prope antiquam gentem Laeuos Ligures incolentes circa ratibus traiecto non Etruscos modo sed etiam Umbros agro pellunt; intra Appenninum tamen sese tenuere. tum
Abbreviated transcription (Latin):
regnum cupiens. bellouesũ acsigo uesum sororis filios inpigrosiuuenes missurũ seẽẽ inquasdĩ
dedissent auguriis sed esostendit . Quantũ ipsi uellent num erũ hominũ excirent nequagti siner
aduenites posset iũ sigoueso sortib: da qhercinei saltus belloue sobaud pauloletiorẽ indũ
uiamdĩi dabant Is quod ei: expopulis abund abat bituriges aruernos senones heduos anbuns
carnotes aulercos exciuit ꝓfectꝰ ingentib: peditũ equitũq copiis intricas pinosuenit Ales ult
oppositae erant quas in ex superabilesuis as haut equidẽ miror nulla dũ uia quod quidẽ conineis nenira
sit nisidehercule fabulis crederelib& superatas Ibicũ uelut septos montiũ altitu do tener& gilis ao¬
spectarentq: quanã ꝑiunta cȩloiuga in aliũ orbem t̃rarũ trunsinent religio etiã tenuit quod aliu

Expanded text:
regnum cupiens, Bellonesum ac Segouesum sororis filios impigros iuuenes missurum se esse in quas di regnum cupiens, Bellonesum ac Segouesum sororis filios impigros iuuenes missurum se esse in quas di dedissent auguriis sedes ostendit; quantum ipsi uellent numerum hominum excirent ne qua gens arcere aduenientes posset. tum Segoueso sortibus dati Hercynei saltus; Belloueso haud paulo laetiorem in Italiam uiam di dabant. is quod eius ex populis abundabat, Bituriges, Aruernos, Senones, Haeduos, Ambarros, Carnutes, Aulercos exciuit. profectus ingentibus peditum equitumque copiis in Tricastinos uenit. Alpes inde oppositae erant; quas inexsuperabiles uisas haud equidem miror, nulladum uia, quod quidem continens memoria sit, nisi de Hercule fabulis credere libet, superatas. ibi cum uelut saeptos montium altitudo teneret Gallos, circumspectarentque quanam per iuncta caelo iuga in alium orbem terrarum transirent, religio etiam tenuit quod allatum est
Abbreviated transcription (Latin):
adinferũ mare. Posteaatrans appenninũ totidẽ quot capita originis erant colonus missis q̃ transpadĩmñ
loca exceptouenatorũ angulo quisinũ circum colunt maris usq ad alpestenuere. Apinis quoq et gend
aut dubia e origo ẽ maximeretis quos loca ipsa efferar̃ Ne quid ex antiquo p̃t̃ sonũ linguae nuc
in corruptũ retinerent. De cransituinitaliã gallorũ hec accepimꝰ Pris cotterquinio romaeregia
celitrũ q̃ parsgallie tertiaẽ penes bituniges sum cimperufuit hũ regẽ celticodabant. Aonbigad st
uirtute fortunaq cũ sua tũ publica p̃pollens quodimperio ei : gallia adeo frugũ hominũq ferduifuic
ut habundans inultitudouix regiuideret᷑posse : hic magnonatuipseiam ex honerare p̃grauantedi

Expanded text:
ad inferum mare, postea trans Appenninum totidem, quot capita originis erant, coloniis missis, quae trans Padum omnia ad inferum mare, postea trans Appenninum totidem, quot capita originis erant, coloniis missis, quae trans Padum omnia loca,—excepto Uenetorum angulo qui sinum circumcolunt maris,— usque ad Alpes tenuere. Alpinis quoque ea gentibus haud dubie origo est, maxime Raetis, quos loca ipsa efferarunt ne quid ex antiquo praeter sonum linguae nec eum incorruptum retinerent. de transitu in Italiam Gallorum haec accepimus: Prisco Tarquinio Romae regnante, Celtarum quae pars Galliae tertia est penes Bituriges summa imperii fuit; ii regem Celtico dabant. Ambigatus is fuit, uirtute fortunaque cum sua, tum publica praepollens, quod in imperio eius Gallia adeo frugum hominumque fertilis fuit ut abundans multitudo uix regi uideretur posse. hic magno natu ipse iam exonerare praegrauante turba
Abbreviated transcription (Latin):
auctor ẽq lusiũ oppugnando fuisse equidẽ haud abnuerĩ clusiũ gallos ab arunte seuquo aliolusi¬
no adductos. sed eos quio ppugnauerint clusiũ ñ fuis se qui primi alpes transierint satis constut
ducentis quippe annis ante quã clusiũ oppugnarent urbẽq romã caperent in itdiã gallitranscender
nec cũhis primũ etruscorũ sed multo ante cũhis quunt̃ appenniũ alpesq: in colebant sepeexercitꝰ
gullicipugnauere : Tuscorũ ante romanũ imperiũ late t̃ramariq: opes patuere maris apero
inferoq qb italia in sulae modo cingitur. quantũ potuerint nominas argum̃ta qđ adl terũtus ũcõ
uocabulo gentis alterũ atriaticũ mare abatriatus corũ colonia uocauere itidicȩgentes greciẽẽ adẽ q
atq adriaticũ uocante. Inutrũq mare uergentes in coluere urbib: duo denisterras priuscis cppa

Expanded text:
auctoremque Clusium oppugnandi fuisse. equidem haud abnuerim Clusium Gallos ab Arrunte seu quo alio Clusiauctoremque Clusium oppugnandi fuisse. equidem haud abnuerim Clusium Gallos ab Arrunte seu quo alio Clusino adductos; sed eos qui oppugnauerint Clusium non fuisse qui primi Alpes transierint satis constat. ducentis quippe annis ante quam Clusium oppugnarent urbemque Romam caperent, in Italiam Galli transcenderunt; nec cum his primum Etruscorum sed multo ante cum iis qui inter Appenninum Alpesque incolebant saepe exercitus Gallici pugnauere. Tuscorum ante Romanum imperium late terra marique opes patuere. mari supero inferoque quibus Italia insulae modo cingitur, quantum potuerint nomina sunt argumento, quod alterum Tuscum communi uocabulo gentis, alterum Hadriaticum mare ab Hatria, Tuscorum colonia, uocauere Italicae gentes, Graeci eadem Tyrrhenum atque Adriaticum uocant. ei in utrumque mare uergentes incoluere urbibus duodenis terras, prius cis Appenninum
Abbreviated transcription (Latin):
uere quidiedicta ab .I. apule io tr̃ .p̃ł. pp̃t p̃dam ueienta nã filio quoq: adelescente ꝑ idẽ tẽpꝰ orbat᷑
cum accitis domum tribulib: clientib: q: maegna pars plebis erat ꝑcunctatus animoseorũ respon¬
sutulissec secol laturos. quantidam natus eẽt absoluere eũ non posse: in exiliũ ab iit p̃catus abdus
in mortadibus si in noxiosibi ed in iuria fier&. primo quoq tẽprdesideriũ suiciuitati ingrate
facerent Absens quinde cĩmilib: grauis aeris dã hatꝰ expulsociue quomanente siquiequã humanoꝵ
lũ aduersusgallos petentes Pamgentẽ tradit᷑ famadulcedine frugũ maximeq uininoua tũ uolu¬
ptate captum alpes trinsis se aegrosq ab etruscis antecultos possedisse et inuexis se ingalliã uinũ
illiciende gentis causa: aruntẽ clusinũ ira corruptȩ uxoris ab lucumone cuitutoris fuerat ipsep̃¬
potente iuuene et a quo ex pecipenenis. ext̃nauis q̃ suta eẽt nequirent hunc transeuntibus alpesducẽ

Expanded text:
eio tribuno plebis propter praedam Ueientanam, filio quoque adulescente per idem tempus orbatus, cum accitis domum tribulibus clientibusque quae magna pars plebis erat, percontatus animos eorum responsum tulisset se conlaturos quanti damnatus esset, absoluere eum non posse, in exsilium abiit, precatus ab dis immortalibus si innoxio sibi ea iniuria fieret, primo quoque tempore desiderium sui ciuitati ingratae facerent. absens quindecim milibus grauis aeris damnatur. expulso ciue quo manente, si quicquam humanolium aduersus Gallos petentes. eam gentem traditur fama dulcedine frugum maximeque uini noua tum uoluptate captam Alpes transisse agrosque ab Etruscis ante cultos possedisse; et inuexisse in Galliam uinum inliciendae gentis causa Arruntem Clusinum ira corruptae uxoris ab Lucumone cui tutor is fuerat, praepotente iuuene et a quo expeti poenae, nisi externa uis quaesita esset, nequirent; hunc transeuntibus Alpes ducem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ danT fossaciuili ab nomine ducis ꝑ aliquot scła appellataẽ domneccũ renom̃ qͦq cũ uetꝰ tate ab oleuit: In his
castrisciulus albanus rexmoritur dictatorẽ albani m&tium fufecium creant . Interĩ tullus ferox p̃cipue
morteregis magnũq deorũ num̃ ab ipsocapite orsum inomne nom̃ albanũ expeciturũ poenas obbellũ impiũ
dictitans hocte p̃teritis hostiũ castris infesto exercituinagrũ albanũ ꝑgit. Cares abstatiuis ex cuuitm etiũ

Expanded text:
cant, fossa circumdant; fossa Cluilia ab nomine ducis per aliquot saecula appellata est, donec cum re nomen quoque uetustate aboleuit. in his castris Cluilius Albanus rex moritur; dictatorem Albani Mettium Fufetium creant. interim Tellus ferox, praecipue morte regis, magnumque deorum numen ab ipso capite orsum in omne nomen Albanum expetiturum poenas ob bellum impium dictitans, nocte praeteritis hostium castris, infesto exercitu in agrum Albanum pergit. ea res ab statiuis exciuit Mettiu
Abbreviated transcription (Latin):
neurã neglegendam rẽ eẽ utreqi legiones scribicon sulesq sortirapiuntias iussue. Inelincaue demde pans
imciorcure in etruscũ bellũ postquã licteris sulpicucõs sicuitaerquim ꝓunci a uenerut cognieũe depop¬
tuĩugrĩ ciraaromanas scdinas pdeqi parteninceritũ fines auectũ & haud dibȩ iuuentutẽ euspepil¬

Expanded text:
neutram neglegendam rem esse; utroque legiones scribi consulesque sortiri prouincias iussit. inclinauit deinde pars neutram neglegendam rem esse; utroque legiones scribi consulesque sortiri prouincias iussit. inclinauit deinde pars maior curae in Etruscum bellum, postquam litteris Sulpici consulis, cui Tarquinii prouincia euenerat, cognitum est depopulatum agrum circa Romanas salinas praedaeque partem in
Abbreviated transcription (Latin):
lib̵tate uociferantes relinquendũq ñ cãpumiam solum sed etia murbem captam ats
p̃s sam regnopatriciorũ maestacplebs sequeretur cossrelictia paste populipinfts¬
nuniuersagens positis armis infidẽ cõs uenis s& triũ phatũ detiburtib: alio quinmitis uictoria fuit intarquini¬
qsq quiromã miterent᷑ uulgus aliud erucidatũ necpopalas ineos quimissiremã ercent mitior fuit mediour
liegestoue samniteõ q amcitiam peterent effecor legatis eorũ amiter ab senature sponsum foede r sirso¬
ceatem accerq ñ ecdẽ domi q̃ mlitiae fortuncerat plebiromanȩ nẽ etsiunciario foenore futolebuta ues sradia
srti psicbruebintur inopes extimq inbant coneepatricios anbocõssneq comitiorum curã publicaue studia
gurtitetarqumiensi adunotũ ima ferebat legatilatim aduolcos conuertere ins tante s exe sene

Expanded text:
de libertate uociferantes relinquendumque non campum iam solum sed etiam urbem captam atque de libertate uociferantes relinquendumque non campum iam solum sed etiam urbem captam atque oppressam regno patriciorum maesta plebs sequeretur. consules relicti a parte populi per infreni uniuersa gens positis armis in fidem consulis uenisset. triumphatum de Tiburtibus; alioquin mitis uictoria fuit. in Tarquiniquisque, qui Romam mitterentur; uolgus aliud trucidatum. nec populus in eos qui missi Romam erant mitior fuit: medio in bene gestae ut Samnites quoque amicitiam peterent effecerunt. legatis eorum comiter ab senatu responsum; foedere in societatem accepti. non eadem domi quae militiae fortuna erat plebi Romanae. nam etsi unciario fenore facto leuata usura erat, sorte ipsa obruebantur inopes nexumque inibant; eo nec patricios ambo consules neque comitiorum curam publicaue studia guinitatis Tarquiniensibus adiunctum fama ferebat, legati Latini ad Uolscos conuertere, nuntiantes exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
ualerus aduersus tiburtes legiones dux̃ domimauisceritm̃ cõs. s cũ plebe actnlus
erat fideuam suae ñ solum uistutis ducebant e ẽ ut accepissent duo patriui consulat
lccam bob: patricus mandare quin a ut cotocedendum eã siplebeius iã magistraus
consulatus fict aut cotum possidendum quã possessionẽ in cegrã a patribi auepset
plebes contra fremit quid seui uere quid in parte ciuiũ censeri si quod duoru henũur¬
uel si qđ tristius sit imperinom̃ patiendũ eẽ potius quã ambos patricios cõssuidtas utiu
cẽparetiear atq imperetur sed pars altera in aet noimperio locata plebemnis qun uin
tamquã ad serui endũ put& ñ der̃ tribuni auctores turbarũ sed int̃ concitatos ꝑseons us
uedes dies postremo uicta ꝑ seuerantia cõsplebis eodolore rupit ut tribunosactũ t̃

Expanded text:
Ualerius aduersus Tiburtes legiones duxit. domi maius certamen consulibus cum plebe ac tribunis Ualerius aduersus Tiburtes legiones duxit. domi maius certamen consulibus cum plebe ac tribunis erat. fidei iam suae non solum uirtutis ducebant esse, ut accepissent duo patricii consulatum, ita ambobus patriciis mandare: quin aut toto cedendum esse, si plebeius iam magistratus consulatus fiat, aut totum possidendum quam possessionem integram a patribus accepissent. plebes contra fremit: quid se uiuere, quid in parte ciuium censeri, si, quod duorum hominum uircemuiros uel si quod tristius sit imperii nomen patiendum esse potius quam ambos patricios consules uideant nec in uicem pareatur atque imperetur sed pars altera in aeterno imperio locata plebem nusquam alio natam quam ad seruiendum putet. non desunt tribuni auctores turbarum, sed inter concitatos per se omnes uix s acti comitiales dies, postremo uicit perseuerantia consulum: plebis eo dolor erupit, ut tribunos actum esse