comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I socius hrs institutus sit ex
isse et ẜuo comuni legetir
pure sinc lib̾tate ħ legatu
non constitit planc sub cõ¬
dcone ei utiliter et sine ube¬
tate iegabitur qm et pprios¬
uo ab broe recte sub condie¬
istitui sinc uibtate ut alienꝰ᷑
socio hroc scripto pot̾it. qr et
ppo cum comino hrs ĩsti¬

Expanded text:
i socius heres institutus sit ex asse et seruo communi legetur pure sine libertate, hoc legatum non constitit. plane sub condicione ei utiliter et sine libertate legabitur, quoniam et proprio seruo ab herede recte sub con diinstitui sine libertate ut alienus socio herede scripto poterit, quia et proprius cum domino heres insti
Abbreviated transcription (Latin):
turam postea forte in codicuus
fcãm hoc amplius eihrs meus
dato ⁊ diusũ eẽ milla scriptura
qua pecumas legauit quibus
dies. appoĩtus nõ estamnia bi¬
ma trimadiehr̃s meus dareda¬
pnas esto nõ enĩ ħ egisse testato¬
remut ꝯfumaret que mutilia

Expanded text:
turam postea forte in codicillis factam: 'hoc amplius ei heres meus dato', et diuersum esse in illa scriptura: 'quas pecunias legaui, quibus dies adpositus non est, annua bima trima die heres meus dare damnas esto': non enim hoc egisse testatorem, ut confirmaret quae inutilia
Abbreviated transcription (Latin):
constabat non redintegrari
ditatem ꝓ ca pte itestatus ui¬
oebitur defunctus oecessisse
qr miles et pro ꝑte testari po¬
omittente aic̃o xo alterum
licari fecerat /ũm c̃ cciam si pꝰ
anuum condictio istituciõis
extitit mortuo eo intra.an¬
num. et ĩo si hr̃oi fiio suos¬
tu̾it nicħ incerest. qñ filius
moriatur. sufficit enim ĩcra

Expanded text:
constabat, non redintegrari editatem, pro ea partem intestatus uidebitur defunctus decessisse, quia miles et pro parte testari poomittente altero ad alterum litari fecerat, uerum est, etiamsi post annum condicio institutionis exstiterit, mortuo eo intra annum. et ideo si heredi filio substituerit, nihil interest, quando filius moriatur: sufficit enim pa
Abbreviated transcription (Latin):
dan uouusse si uleh̾rs ertitisset
tunlegatũ est acrescit ñ p̾stabit
legatũ qd uire antiquo cipit.
nor lego intutelamuie refici¬
ende que est incoloma eor us
aduiam aureliam. Quesitũ
est. an boc legatum ualeat. iubẽ¬
in tutela aureue iuieqr sũm.a
ascͥpta ñ ẽ. põt tñ uidi tantai
sũma legata qͣnta ei rei suffice̾t
si mõ ñ appareat. Iuã fu̾ssȩs de

Expanded text:
dari uoluisse, si ille exstitisset tim legatum est, adcrescit, non praestabit legatum, quod iure antiquo capit. norum lego in tutelam uiae reficiendae, quae est in colonia eorum usque ad uiam Aureliam': quaesitum est, an hoc legatum ualeat. Iuuenin tutelam Aureliae uiae, quia summa adscripta non est: potest tamen uideri tanta summa legata, quanta ei rei sufficeret: si modo non apparet aliam fuisse de
Abbreviated transcription (Latin):
opas nulle daturum se iuira¬
uerit. aut cõmuni corũ ẜuo ꝓ
miserat quingentas pocius de¬
beri quam singulaꝵ opir dini.¬
manumissionem droic̾it lib̾t
minumissionis tempore pͥs¬
tiri debu̾nt. s si turpes opas
postea ex̾cere cepit pͥstare cebe
cas quas manumissionis ter¬
pore prestabat. ¶Tales prono
ope dantur quales ex etate di¬
posito cet̾is q ciusõ gn̾is ĩut¬
qr psona estimari oebñt. Io¬

Expanded text:
as mille daturum se iuraverit aut communi eorum servo promiserit, quingenas potius deberi, quam singularum operamanumissionem didicerit libertus, manumissionis tempore praestari debuerunt. sed si turpes operas postea exercere coeperit, praestare debebit eas, quas manumissionis tempore praestabat. Tales patrono operae dantur, quales ex aetate dioposito ceterisque eius generis in utraque persona aestimari
Abbreviated transcription (Latin):
tui brditatem. ut ex trebelliano
senatus consuito agenti et ex
eo competentib actõnib eciur
usuras debitas ex mortis dic ĩ
tionum obligõ in hr̃oitite fuit
ab ẜroc fructus defuncti nullos
peto s illa desrõat refuirõe me
aut concedẽ ei actiones usurar
tis applłonc qmͣ rogata erat mi¬
chi restituc eciam hanc stipuło¬
nem usurarum ad me ptinere
ocõne sunt promissa aut aut ĩ
annos singulos us menses ni¬
cs interest. sanc pro fructu rci
que ħrditite continetur ħced
unt. ne fructus fidĩcõmissaru
nunc est ħroitas desroet. restitu¬
i sibi ncquiquam to d hr̃s re¬
cusare. nam et quodam modo
in ptem ħroitatis senatus uo

Expanded text:
tui hereditatem, ut ex Trebelliano senatus consulto agenti et ex eo competentibus actionibus etiam usuras debitas ex mortis d‹i›e itionum obligatio in hereditate fuit. ab herede fructus nullos peto, sed illa desiderat refundere me aut concedere ei actiones usurarum tis appellatione, quam rogata erat mihi restituere, etiam hanc stipulationem usurarum ad me pertinere sub condicione sunt promissa aut in annos singulos uel menses, nihil interest. sane pro fructu rei, quae hereditate continetur, haec cedunt, nec fructus fideicommissarium nunc est hereditas, desideret restitui sibi, nequaquam id debet heres recusare: nam et quodammodo in partem hereditatis senatus
Abbreviated transcription (Latin):
mam quadrigentorum dam¬
pni et fructus computentur
mortuus est ꝑtem ħrditatis
ppinquo uoluit pr̃i restitũe
si sumul frẽs diem suum ob¬
issent ad ꝓpinqui si non ost¬
S mr̃em ex terculliano senat᷑
consuito adutruis ħrditatẽ
admitti constat. ULp̃.

Expanded text:
mam quadringentorum damni et fructus computentur:mortuus est, partem hereditatis propinquo uoluit pater restitui et simul fratres diem suum obissent: ‹pr›opinquum, si non ostsed matrem ex Tertulliano senatus consulto ad utriusque hereditatem admitti constat. 36
Abbreviated transcription (Latin):
lalu extransũso siñ alatere
suꝑioris ordĩs sunt. pentes ĩfioris
libi ex tnͣsũso sũ alatere fr̃es et so¬
rores libiqr cor s supior quid in
fĩor cognatio a primo gradu in¬
cipit. ex tnͣsũso sinc a latẽ mulꝰ
est primus grid et iõ incipit a
ẜo. ita in primo gradu cognaci¬
onis supioris et infioris quidẽ¬
ordis cognati possũt concurre
ex tnͣsuerso. nõ nũquã cod̃ gra¬
ou quisquam concurre potest
ac in ẜo et t̾cio et ocinceps ĩce¬
teris possunt. eciam ex transuer¬
so quidam concurrere et cũ su¬
pioris orois cognatis. S⁊ admo¬
semp cos qui inciusõ gradu st̃
concurrẽ. ¶ ꝓrimo gradu sunt
supͣ pater ni infra filius filia¬
ẜo gradu sunt sup̃ auus auia.
infra nepos neptis. extñsũso
frat̾ soror. t̾cio graou sint sup̃
proauus proaua. infra prone¬
pos. proneptis. Extranũso i¬

Expanded text:
 ex transverso sive a latere. superioris ordinis sunt parentes. inferioris liberi. ex transverso sive a latere fratres et sorores liberique eorum. Sed superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit, ex transverso sive a latere nullus est primus gradus et ideo incipit a secundo. itaque in primo gradu cognationis superioris quideinis cognati possunt concurrere, ex transuerso uero numquam eo gradu quisquam concurrere potest. at in secundo et tertio et deinceps in ceteris possunt etiam ex transuerso quidam concurrere et cum superioris ordinis cognatis.Sed admosemper eos, qui eiusdem gradus sint, concurrere.Primo gradu sunt supra pater mater. infra filius filia.Secundo gradu sunt supra auus auia. infra nepos neptis. ex transuerso frater soror.Tertio gradu sunt supra proauus proauia. infra pronepos proneptis. ex transuerso
Abbreviated transcription (Latin):
pretorem. rohibende. sunt. ¶ t
pretor domum honeste nutro¬
ne elige dr inqui mulier ueni¬
ret ut possit inspici. ¶ Quid er¬
go si inspicise non pacutur uel

Expanded text:
praetore adhibendae sunt. Item praetor domum honestae matronae eligere debet, in qua mulier ueniat, ut possit inspici. Quid ergo, si inspici se non patiatur uel
Abbreviated transcription (Latin):
tempore stichus u̾ds institutrᷤ
fuit ẜuus sempronu. nec sem¬
pronius cum uisẜit aoire. s ul
occressit uł eciam cũ alienau̾it
et cepit cc̃ septicu euemet ut
si septicius cum iusẜit septico

Expanded text:
s institutus fuit seruus Sempronii nec Sempronius eum iussit adire, sed uel decessit uel etiam eum alienauit et coepit esse Septicii: euenit, ut, si Septicius ‹e›um iusserit, Septicio
Abbreviated transcription (Latin):
unrte. appllatio. et ad nouam
crtim refertu et ad ueletici¬
am. prourde et si in opistegri¬
pho qui testitus sit hunc peti¬
sub condcone quis institut᷑
sit et accepta bonor. pos. ẜm
ccoenda sit ut puti si filius i¬
sit emancipatus. et sub con

Expanded text:
rtae appellatio et ad nouam chartam refertur et ad deleticiam: proinde et si in opisthographo quis testatus sit, hinc petisub condicione heres quis institutus sit et accepta bonorum possesscedenda sit, ut puta si filius sit emancipatus sub con
Abbreviated transcription (Latin):
ni consobrine hu aũt sunt q̃
ex fr̃ib uł sororib nascuntur
quos quro ita distinx̾unt ut co
quiõ qui ex fr̃ib nati sunt fr̃e
prucles. Item eas que ex fr̃ibu
nate sunt sorores prueles exf
fr̃e aut et sorore amittinos am̃¬
tinas cos u̾o et cas qui que ue
ex sororib nati nati ue sunt cõ¬
brinos consobrinas. q̃i conso¬
nos uocant. sicut trebacius sõ
hac applłone nõium ꝑsonc ca¬
ount .xui. hec pui filius. Itez
filia bifariam sicut mim̾ant
ex pr̃e coõ ul ecim ex mre so¬
la amitte filius. Item filius a¬
uũcłi filius. ⁊tem filia m̾rte¬
re filius.⁊tem filia amitte au
dem gradu sunt. sr et frater.
item soros nepos ue et nepti
ouplicit᷑ accepti concinebũt

Expanded text:
ni consobrinae: hi autem sunt, qui ex fratribus uel sororibus nascuntur. quos quidam ita distinxerunt, ut eos quidem, qui ex fratribus nati sunt, fratres patrueles, item eas, quae ex fratribus natae sunt, sorores patrueles: ex fratre autem et sorore amitinos amitinas: eos uero et eas, qui quaeue ex sororibus nati nataeue sunt, consobrinos consobrinas quasi consonos uocant, sicut Trebatius. sub hac appellatione nominum personae cadunt sedecim hae. patrui filius, item filia bifariam sicut supra nuex patre so‹l›o uel etiam ex matre sola: amitae filius, item filia: auunculi filius, item filia: materterae filius, item filia, amita auudem gradu s‹u›nt: sed et frater, item soror, neposue et neptis dupliciter accepti continebunt
Abbreviated transcription (Latin):
uus eẽ dicatur. forte exan¬
cilla editus.iuł scripsit ad¬
huc carboniano locum forc
qo et diuus pius. Rpsit. na
us magis consulenoum est
hus qu̾ib manis piculum
Intenditur nam si ak̃ obser¬
uetur inuenta erit ritio qmͣ¬
admodum airoatissimus qͥ¬
q maiore iniuna impub̾er
afficiat. ꝙ et plura. et graui¬
ora de comenciatur. s et si
ip̃e defunctus ẜuus ẽẽ dica¬
tur ioem erit oicenoum ꝙ
et si fiscus facit impubi con¬
trouersiam carbonianũ edict̃
potest locum hr̃e. ¶pomp. l.¬

Expanded text:
esse dicatur forte ex ancilla editus, Iulianus scripsit adhuc Carboniano locum esse: quod et diuus Pius rescripsit: nam uel magis consulendum est his quibus maius periculum intenditur. nam si aliter obseruetur, inuenta erit ratio, quemadmodum audacissimus quisque maiore iniuria inpuberem adficiat, quod et plura et grauiora de eo mentiatur. Sed et si ipse defunctus seruus esse dicatur, idem erit dicendum. Sed et si fiscus facit impuberi controuersiam, Carbonianum edictum potest locum habere. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
donationes pmittende sũt.
s. ⁊̃ si nõ mortis donau̾it tu¬
tore auctore. ioem iur scrip¬
sit. pleros qr qur̃o putare. ñ
ualere conationem ⁊ płm¬
qz ita est. ¶S non nulloᷤ
caus posse existe quib sine
rep̾hensione tutor auctor su
pupillo ad diminuend̃. de¬
creto scil interueniente᷑ ue¬
luti si nĩni aut sorori que ali
sctui non possunt. tutor ali¬
menta p̾stitit. Nam bonecu
frõi irdicium sit. nemo fet
inquit aut pupillum aut
substitutum cius querẽtes
agi tucele. si tale officium pͥ¬
termiẜit. ¶Officio tutoris

Expanded text:
donationes permittendae sunt. Sed et si non mortis causa donauerit tutore auctore, idem Iulianus scripsit plerosque quidem putare non ualere donationem, et plerumque ita est: sed nonnullos casus posse existere, quibus sine reprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendum, decreto scilicet interueniente: ueluti si matri aut sorori, quae aliter se tueri non possunt, tutor alimenta praestiterit: nam cum bonae fidei iudicium sit, nemo feret, inquit, aut pupillum aut substitutum eius querentes,agi tutelae, si tale officium praetermiserit. Officio tutoris
Abbreviated transcription (Latin):
si fuirous tanti quanti reu̾a emp¬
tus eet legiti non fu̾at excessura
legis iuis fal. an hoc ip̃o hr̃s ĩstitutꝰ
ptem reuocandi alegatarus ius
ħat. ꝙ ex noluntate defuncti płis
fundi legatario solint. id .l. fal. in
putra non põt. qr negligencia ciꝰ
nocẽ legitarus non d ut pote cũ

Expanded text:
si fundus tanti, quanti re uera, emptus esset, legata non fuerant excessura ius legis Falcidiae, an hoc ipso heres institutus partem reuocandi a legatariis ius habeat, quod ex uoluntate defuncti pluris fundi legatario soluit, id lege Falcidia imputari non potest, quia neglegentia eius nocere legatariis non debet, utpote c
Abbreviated transcription (Latin):
roeo scucellas uel promulsi¬
diam contim. ¶Repositiru
quor continebutur. nam ua¬
sor applso gn̾alis est. dicimꝰ
uasa inuria et nouam. ¶I

Expanded text:
eo scutellas uel promulsidaria contineri. repositoria quoque continebuntur: nam uasorum appellatio generalis est, dicimus uasa uinaria et naualia.I
Abbreviated transcription (Latin):
contincatur dubitari potest. s
puto magis fc̃i c̾te si um erit
fcm. s celabatur fci applłone
continebitur an et celati con¬
cinebitur quod celri cepit et
puto contim. ¶ Si cui forte
celatum argentum sit legatũ.¬
Siciui escium argentarium
legatum ro solum debebitur
quod xo cpulandum ĩminis¬
& et de acquiminario dubita¬
cum est et puto contu̾n nam
et hoc pp escam patur ẽte si cacitoᷤᷤ
argenteos habebat uel miliari
ad coquendum dubitari pot̾it
an escario contincatur et ħ ma¬
gis coscinaru instrum̃ti sunt.¬
Peruenamꝰ et ad gẽmas ĩclu¬
sas argento auroq et aic sab̾¬
nuo ⁊ argento ea cedẽ. ei cĩ ce¬
oit cuius maior est sp̃es. qd̾
querimus quio q cui cedat.
illud spectamus qd̾ cuius rei
ornande causa adhibeatur ut
accessio cedat principali cedẽt
et auro toem est. nam si margi¬
rite auri orrandi gr̃i adhibi¬
te sunt auro cedent et cc̃ aur̃
margaritis cedr. tocm ⁊ ĩ gem

Expanded text:
contineatur, dubitari potest: sed puto magis facti. certe si iam erat factum, sed caelabatur, facti appellatione continebitur. an et caelati continebitur, quod caelari coepit? et puto contineri, si cui forte caelatum sit argentum legatum.Si cui escarium argentum legatum sit, id solum debebitur, quod ad epulandum in minisnde de aquiminario dubitatum est: et puto contineri, nam et hoc propter escam paratur. certe si caccabos argenteos habebat uel miliariuad coquendum, dubitari poterit, an escario contineatur. et haec magis cocinatorii instrumenti sunt.Perueniamus et ad gemmas inclusas argento auroque. et ait Sabinus auro argentoue cedere: ei enim cedit, cuius maior est species. quod quaerimus, quid cui cedat, illud spectamus, quid cuius rei ornandae causa adhibetur, ut accessio cedat principali. cedentet auro idem est: nam si margaritae auri ornandi gratia adhibitae sunt, auro cedunt, si contra, aurum margaritis cedet.Idem et in gem
Abbreviated transcription (Latin):
Si tutori curator sit adiũ¬
ctus quamius suspecto p̾¬
tulato non cogetur tutele
Iurdicium tutor suscipere
or tu tor man̾et/si et si fuc¬
rit tutor confiscatus aduͥ¬
sus fiscum danoam c̾e acti¬
onem constat ci qui locoe

Expanded text:
Si tutori curator sit adiunctus quamvis suspecto postulato, non cogetur tutelae iudicium tutor suscipere, quia tutor maneret. Sed et si fuerit tutor confiscatus, adversus fiscum dandam esse actionem constat
Abbreviated transcription (Latin):
de rõ ħ̾etur. ac si pr̃i hr̃s exticisset.
nec augebuntur legata que ab ip̃o
ultra dodrantem data fu̾ant. qmͣ
auge̾ntur. cum hr̃s expte institu

Expanded text:
de ratio habetur ac si patri heres exstitisset. nec aliter augebuntur legata, quae ab ipso ultra dodrantem data fuerant, quam augentur, cum ex parte heres institu
Abbreviated transcription (Latin):
puenunt. põt dici legita ab core
rit. nec huic ccͣrium est ut ro qd̃
cum exħroato pr̃ legatum ded̾it
nichomagis substitutus legatus
obligabitur. q eo cãu non ħ̾rdita¬
tis p̃r portio. s legatum at eum
puc̾it. dicet aliquis quid ergosi
pinterpositam ꝑsonam atauta ĩ¬
pub̾es decesẜint. sic quoz estiman¬
ous erit substitutus legita deb̾e.
oatus filius exsubstitutione frat̾
suo hr̃s existat. an alio modo uel
ex co apparet qd̃ alias ab co legare
pr̃i potuit. alias non potuit. ¶E
igitur rõm congruum. nc plus
iuris circa psonam substituti tes¬
tator hãt quam hũat in co cui eũ
substicũat. ¶Cohrs pupillo da¬
tus si pro prote sua legata hĩta le¬
ere et mortuo ex substitutione
br̃s extitit. et semis pupilli lega¬
tus exhaustus ẽẽt. ex integro le¬
gis. fal. rõ poneroi eritut contri¬
butis legitis que ab ip̃o ⁊ que a pu¬
pilo daca fu̾at. ut ꝑs quarta bõrũ
apird cum remancat. lz .n. pupil¬

Expanded text:
eniant, potest dici legata ab eo rerit. nec huic contrarium est, quod, cum exheredato pater legatum dederit, nihilo magis substitutus legatis obligabiturtis paternae portio, sed legatum ad eum peruenit. dicet aliquis: quid ergo, si per interpositam personam atque ita impubes decesserit? sic quoque existimandus erit substitutus legata debere?exheredatus filius ex substitutione fratri suo heres exsistat an alio modo, uel ex eo apparet, quod alias ab eo legare pater potuit, alias non potuit. est igitur rationi congruens, ne plus iuris circa personam substituti testator habeat, quam habuerat in eo, cui eum substituebat. Coheres pupillo datus si pro parte sua legata, habita leere mortuo ex substitutione heres exstiterit et semis pupilli legatis exhaustus esset, ex integro legis Falcidiae ratio ponenda erit, ut contributis legatis, quae ab ipso et quae a pupillo data fuerant, pars quarta bonorum apud eum remaneat. l
Abbreviated transcription (Latin):
intestatum fecit. non pento
condcõm. procui dubio expec¬
tari deb̾et. que sĩna probabi
michi uidetur. ut sub ea con¬
dc̃one institutus que m arbi¬
trio sit ciꝰ pr̃em ĩtestatum ĩ
diffiniri. utrũ ĩpotestate fue¬
rit coirdco. an non fui̾t fci po¬
testas est. põt enim. et ħsi in
alexandriam puen̾it nõ esse
ĩ arbitrio ꝓpt̾yemis conocõm
potest eĩ ee si ci qͥ primo mi¬
litario alcxarorie agit. fuit
pegrinetur longo itinere põ
que ao gn̾alem diffinitige:
recurrenoum est. ¶Si si et
filio sub corroc̃one que i eui

Expanded text:
intestatum faceret non parendo condicioni, procul dubio exspectare deberet. quae sententia probabilis mihi videtur, ut sub ea condicione institutus, quae in arbitrio eius sit, patrem intestatum non definiri: utrum in potestate fuerit condicio an non fuerit, facti potestas est: potest enim et haec "si Alexandriam pervenerit" non esse in arbitrio per hiemis condicionem: potest et esse, si ei, qui a primo miliario Alexandriae agit, fuit peregrinetur longinquo itinere: propter quae ad generalem definitionem recurrendum est. Sed et si filio sub condicione, quae in ei
Abbreviated transcription (Latin):
desẜit lib̾tus. pinoe bona cuis
credicorib ħroitariis uentore
pmittendum est. ac si restitu
ta hr̃ditate decesẜit. ¶S in hiꝰ
ẜini rogati est filia ex asse hr̃s
restitu̾e ẜroitatis ꝑtem dimi¬
dum deductis legitis mini¬
mis et ere aucno. non magno

Expanded text:
erit libertus, perinde bona eius creditoribus hereditariis uendere permittendum est, ac si restituta hereditate decessit. Set in huiuserim. rogata est filia ex asse heres restituere hereditatis partem dimidiam deductis legatis minimis ‹e›t aere alieno non magno
Abbreviated transcription (Latin):
dotem ĩ mancipus mortu¬
is uxor post uirum uita de¬
cesẜit ad hroes cius actio le¬
gati recte trans mitticur qͦm¬
am mariti uoluntas ẜuan¬
dum cornelianumctque
nuptina optulit estimata.
ĩspebus restitur uolo sen¬
di non estimatum p̾ouur
idotem datum exceptum
non uroi si uniu̾sa dote pͥ¬
legata rerum estimataru
ꝓcium non relictum uerũ
ip̃as res quales ĩuenirẽt.¬

Expanded text:
o mancipiis mortuis uxor post uirum uita decessit. ad heredem eius actio legati recte transmittitur, quoniam mariti uoluntas dum Cornelianum et quae nuptura optulit aestimata in speciebus restitui uolo.' respondi non aestimatum praedium in dotem datum exceptum non uideri, sed uniuersa dote praelegata rerum aestimatarum pretium non relictum, uerum ipsas res, quales inuenirent
Abbreviated transcription (Latin):
Utela płmq urue officium ẽ
et sciendum est nullam tutelã
yrditirio iurc ad alium transi¬
re. s: ad libos uirilis sexus pt̃ete¬
non descendunt. P.aur
masculorũ est. nisi a principe
filior tutela sp̾alit̾ postulent.

Expanded text:
utela plerumque uirile officium est. Et sciendum est nullam tutelam hereditario iure ad alium transire: sed ad liberos uirilis sexus penon descendunt. Paulusmasculorum est, nisi a principe filiorum tutelam specialiter postulent.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽditoris ici ⁊̃ si soluendo fuero
possit creoitor ex testõ non auit̃
hrs condempnari debebit quar

Expanded text:
creditoris mei, etsi soluendo fuero:poterit creditor ex testamento? non aliter heres condemnari debebit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cum cqum est prorata ex frocio¬
misso retine ei concedendum est
quamuis tñ ex legato apiro cũ
crit remansurũ ut suffic̾e possic
lid p̾standum fidĩcõmissũ. ¶ali.

Expanded text:
uum est pro rata ex fideicommisso retinere ei concedendum est, quamvis tantum ex legato apud eum erit remansurum, ut sufficere possit ad praestandum fideicommissum. Cal
Abbreviated transcription (Latin):
relictis. postea filius annum
pleto decessit. filia ħr oc fauia
uasiana relicta sua a qua ami
cinu̾at tutores filie ualiane
antonii egestatem cius pre¬
tenoebant et recitabant diui
adriani constitutioẽ ĩ qͣ ꝙͣtũ

Expanded text:
relictis. postea filius annum ple‹t›o decessit filia herede Fabia Ualeriana sua relicta, a qua amittinuerat. tutores Ualerianae filiae Antonini egestatem eius praetendebant et recitabant diui Hadriani constitutionem, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
or consencire qui non possũz
sencire. humanius autem ẽr
ut et in s casu casu quasi semł
clectione fc̃a fiat cõmunis.
Si rerum depõiatarum cletio¬
clecti michi relicta sit. et xo.
deposite sunt agere potero ⁊
cũ hede age̾ ut is depositi a¬
genoo facuutatem ĩ eligerroi
pͥstet. Ius Cum ita legatͤ
ticio stichum do iego si pam¬
philium non clegit crocinti¬
cio pamphilum si stichumn
elegenit siłe est atq si legatũ¬
ita fuiss ticio stichum aut pã¬
philum utrũ cor uolu̾it do

Expanded text:
or consentire, qui sentire non possim: humanius autem erit, ut et in hoc casu quasi semel electione facta fiat communis. Si rerum depositarum electio mihi relicta sit, et ad depositae sint, agere potero et cum herede agere, ut is depositi agenstorum. Cum ita legatur: 'Titio Stichum do lego, si Pamphilum non elegerit: ‹eidem Titio Pamphilum, si Stichum non elegerit›', simile est, atque si ita legatum fuisset: 'Titio Stichum aut Pamphilum, utrum eorum uolet, do
Abbreviated transcription (Latin):
pte dimidia pirc ex altera
subconocõne ħroem ĩstitu¬
ero et substitũo tibi nõ ex¬
istente coirocõne substitu¬
tum ex capte hrdem fore
fiuissz. ¶S si pies istones
ex cacem pte sub diu̾sis ⁊¬
dictionib fu̾unt fc̃e. utra
prior condictõ extit̾it io fa¬
ciet ꝙ sup̃ scripsimus. si pr¬
re ⁊ sub condicoc rõ sb̾stitu¬

Expanded text:
rte dimidia pure, ex altera sub condicione heredem instituero et substituero tibi, non existente condicione substitutum ex ea parte heredem fore fuisset.Sed si plures institutiones ex eadem parte sub diuersis condicionibus fuerint factae, utra prior condicio exstiterit, id faciet quod supra diximus, si pure et sub condicione idem institu
Abbreviated transcription (Latin):
pte his insticutus p̾on legitũ
accepit et in ħ̾roitate capienti re¬
stituendi tacitum m̃istium res¬
ceꝑat quamꝙ̃ legatum pro ip̃io
ꝑte non constituiss. io portiocm

Expanded text:
te heres institutus praedii legatum acceperat et in hereditate non capienti restituendi tacitum ministe rium susceperat. quamquam legatum pro ipsius parte non con‹sti›tisset ideoque portionem
Abbreviated transcription (Latin):
rõm iuris ac possomis uarictatẽ
ionce diuisionem uoluntitis.
hroitas ablta est ꝙ testator aluiro
testm mutata uoluntate fac̾e̾ uo¬
I qui mortem uxoris no defend̃
ut indigno dos iufercur. aui
oicantur quimortem lib̾tor sus¬
pecto descendencium non deffẽ¬
dunt. om̃s cĩ ħ̾rdes uł cos qui
loco ħrois sunt officiose agere

Expanded text:
m iuris ac possessionis uarietatem inducere diuisionem uoluntatis. reditas ablata est, quod testator aliud testamentum mutata uoluntate facere uoEi, qui mortem uxoris non defendit, ut indigno dos aufertur. 21 Pndicantur, qui mortem libertorum suspecto decedentium non defenderunt: omnes enim heredes uel eos qui loco heredis sunt officiose agere
Abbreviated transcription (Latin):
uia alic oꝑe erunt que lucio ti¬
cio uantur. si lib̾tatis cã pecim̃
promittat. lib̾tus egenti pron
aut lucio ticio õimodo adiectõ
manumittatur et ex cõstone

Expanded text:
uia aliae operae erunt, quae Lucio Titio dantur. sed si libertatis causa pecuniam promittat libertus egenti patrono aut Titio, omnimodo adiectio manumittatur, et ex const
Abbreviated transcription (Latin):
si filio ĩpubis substituitum ĩ
si filius meus moritur prius¬
quam in suam tutclam ueni¬
at tunc ticius michi hrs esto
sic̃ hroitatem uenoicat ꝓm̃¬

Expanded text:
i filio impuberi substituitur ita: "si filius meus moriatur, priusquam in suam tutelam veniat, tunc Titius mihi heres esto", sicut hereditatem vindicat
Abbreviated transcription (Latin):
eciam si filius non est. uł repl¬
litur quasi ex ħroatus et si fi¬
lius eẽ urocitur. nisi forte p¬
tumus in quid est institut
et natus negetur ẽe filius s
subiectus ẽe oicetur quo ca¬
su cius ptis tm̃ danda est ei

Expanded text:
etiamsi filius non est, uel repellitur quasi exheredatus, etsi filius esse uideatur: nisi forte postumus, inquit, est heres institutus et natus negetur esse filius, sed subiectus esse dicetur, quo casu eius partis tantum danda est ei
Abbreviated transcription (Latin):
hrditarium non auenau̾it ca¬
ceterum si solus scriptus sit
sub ĩ possibili coiocone ħroẽ
nes comunctĩ date sint õĩbꝰ
parendum c̃ qr unius loco ha¬
bentur si dinctun sunt cui¬
qui ita institutus sit. si mo¬
num̃tum post mortem testa¬
toris itouo primo mortis et
feciss cum monum̃tum ĩtri

Expanded text:
ditarium non alienauerit, caceterum si solus heres scriptus sit, sub impossibili condicione heredem nes coniunctim datae sint, omnibus parendum est, quia unius loco habentur, si disiunctim sint, cuiquis ita institutus sit, si monumentum post mortem testatoris in triduo proximo mortis eius fecisset: cum monumentum in tri
Abbreviated transcription (Latin):
uł non fũit pͥgnans ħ tñ. aĩo
fecit ut uellet quisquis sibi
nasc̾e̾tur ex hrdem ẽẽ test̾m
non rumpitur. Marc̃.

Expanded text:
 non fuit praegnas, hoc tamen animo fuit, ut vellet quisquis sibi nascetur exheredem esse, testamentum non rumpitur. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
 filius qui pr̃i ac p᷑ Pap̃ .i.¬
ca fr̃i exsccundis tabuus ħro
extitit heditatem pris recuset
fr̃uã autem retin̾e malit au¬
diri or iustrꝰ enim p̾torem fac¬
turum existimo si fr̃i sepatio¬
nem bonorum pr̃is concessit
et enim ius dicendi ppositum
est libos honeribus hrditarus
non sponte susceptis lib̾are nõ
ĩ nt tos aꝑ hroitate remou̾e

Expanded text:
 filius, qui patris ac postea fratri ex secundis tabulis heres exstitit, hereditatem patris recuset, fraternam autem retinere malit, audiri debet: iustius enim praetorem facturum existimo, si fratri separationem bonorum patris concesserit. etenim ius dicenti propositum est liberos oneribus hereditariis non sponte suscept‹i›s liberare, non inuitos ab hereditate remoue
Abbreviated transcription (Latin):
tutos ꝑtinebunt.q testa¬
tor apolione muni scriptu¬
re magis ordinem quam
modum ꝑtibus ĩposuisse
uł.ł.xx. refert. si quis ita
hroem scripẜit. ticius exp¬
te dimidia hrs esto. seius
cxpte dimidia. exqua ꝑte
scium ĩstitui ex eadem pte

Expanded text:
tutos pertinebunt, quia testator appellatione numeris scripturae magis ordinem, quam modum partibus imposuisse gesimo refert, si quis ita heredem scripserit: 'Titius ex parte dimidia heres esto: Seius ex parte dimidia: ex qua parte Seium institui, ex eadem p
Abbreviated transcription (Latin):
tum aũt in eo filio diurnum
sufficiat mariana et ianiurã
estimabunt. quero an cõten¬
ti ẽẽ debeant tutores arbit̾o

Expanded text:
tum autem filio meo diurnum sufficiat, Marina et Ianuaria aestimabunt': quaero, an contenti esse debeant tutores arbit
Abbreviated transcription (Latin):
ber moriens fuisse uidebitur. i¬
redes quib ps bonorũ ablata c̃
non ĩ ampliorem ꝑtem quam
pro ea ꝑtę que relicta est legato¬
rum nõie ten̾i. ¶Cum quidã
pte dimioia bonoꝵ adempta i¬
fuiss relegatus.idem prouoca¬
tione int̾posita cestõ postea scõ
obiiss atq post mortem eius ĩ
iuste appellatum e̾et promunci¬
atum. quesitum est utrum e¬
ris alieni loco ꝑs dimidu ab¬
sceditui ut residua sola uitem¬
tur fuisse ĩ bonis an u̾o succur¬
ri hr̃di nc̃cium eẽ uidebitur s
uidetur succurri debere. cum
animus litigantis optinenti
uotum hanc oꝑinionem adm¬
tit. ¶Si ẜuus cest̃o manumis¬
sus añ aditam hrditatem dece¬
dat hr̃di quidem piisse ĩtellig

Expanded text:
se uidebitur. Iredes, quibus pars bonorum ablata est, non in ampliorem partem quam pro ea parte quae relicta est legatorum nomine teneri. Cum quidam parte dimidia bonorum adempta fuisset relegatus idemque prouocatione interposita testamento postea facto obisset atque post mortem eius non iuste appellatum esset pronuntiatum: quaesitum est, utrum aeris alieni loco pars dimidia abscederet, ut residua sola uideretur fuisse in bonis, an uero succurri heredi necessarium esse uidebitur. sed uidetur succurri debere, cum animus litigantis et optinendi uotum hanc opinionem admittit. Si seruus testamento manumissus ante aditam hereditatem decedat, heredi quidem perisse intellegitur:
Abbreviated transcription (Latin):
uit questionis in pro ħroc
gerere urdeitu qui p̾cium
h̾roitatis omĩttende ciusa¬
mortis capit / et optinuit hĩ
ꝓ broc quidem non ge̾re qui
de co accepit ne ħrs sit iedie¬
igitur a substituto accepit¬

Expanded text:
uit quaestionis, an pro herede gerere uideatur, qui pretium hereditatis omittendae causa capit, et optinuit hunc pro herede quidem non gerere, qui ideo accepit, ne heres sit, in edicigitur a substituto
Abbreviated transcription (Latin):
um comp̾hirdunt qui amplius
accepit quam ci lex falcroia ꝑii¬
sit ut redoat ꝑtem hãt ꝑtem ue¬
rum eciam cum qui totum dr re
Cum .n. hĩta rõne eris aliem fal¬
cidia incatur. płmq cuenit. ut
emgente debito uł condcõne err¬
alieni existente totum ꝙ legatsĩ
est exhaurutur. s et lib̾titum co¬
dcõ int̃dum existens efficiet legi¬
tum oĩno non ccb̾i. ¶ Qiuppe cũ
ħ̾ita rõne lib̾tatum et ocouctis pͥ¬
cus carum tunc demum legator
ĩcatur rõ. ¶ In quiboam. autem
testis filcidia quidem locum nõ
ctenus legata oebeantur quatenꝰ
primonii uires sufficiunt. utiq
ocducto ere alieno. item deducis
primis ẜuorum qui lib̾tatem ĩ
riam accepunt. ez legatario cau¬
ciroum est a quo frõicõmissum
relinquitur. ¶Int̾lum non le¬
gis faicrois. s ccum alt̾ius legis
in hac stipsonc rõ facienda est.

Expanded text:
mprehendunt, qui amplius accepit, quam ei Falcidia permissit, ut reddat partem, habeat partem, uerum etiam eum qui totum debet cum enim habita ratione aeris alieni Falcidia ineatur, plerumque euenit, ut emergente debito uel condicione alieni exsistente totum quod legatum est exhauriatur. sed et libertatium condicio interdum exsistens efficiet legatum omnino non deberi, quippe cum habita ratione libertatium et deductis pretiis eorum tunc demum legatorum ineatur ratio. In quibusdam autem testamentis Falcidia quidem locum non ctenus legata debeantur, quatenus patrimonii vires sufficiunt, utique deducto aere alieno, item deductis pretiis eorum, qui libertatem in riam acceperunt. Sed et legatario cauendum est, a quo fideicommissum relinquitur. Interdum non legis Falcidiae, sed etiam alterius legis in hac stipulatione ratio facienda est
Abbreviated transcription (Latin):
non prius cõpetat quam xoi¬
ta ħroitite. cquissimũ uisũ ẽ
nec legati diem añcede̾ alio¬
quim mnutile fĩet legatum. si
oies cius cessiss.antequam
ub̾tas compet̾et. qõ euenit si
suo pure legetur et lib̾ ẽẽ sb̃
condcõne iub̾atur et perroens
condicio inueniatur.⁊ post
aditam ħrditatem. ¶Dem.

Expanded text:
non prius competat quam adita hereditate, aequissimum uisum est nec legati diem ante cedere: alioquin inutile fieret legatum, si dies eius cessisset antequam libertas competeret. quod euenit, si seruo pure legetur et liber esse sub condicione iubeatur et pendens condicio inueniatur et pos‹t› aditam hereditatem. 9 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
tutoris trãsferri tutores op¬
tẽ quale defunctus suscepis
hoc eo ꝑtinet ut non excuse¬
tur hrs si dicat instrã tutela

Expanded text:
tutoris transferri oportere, quale defunctus suscepit. hoc eo pertinet, ut non excusetur heres, si dicat se instrumenta tutela
Abbreviated transcription (Latin):
consenciente filia non pecier¬
at eque dotis acc̃o mulieris ẽ.¬
fructus cx p̾dus que ĩ dotem
data uide bantur bona froc pcc¬
ptos muucris ron̾ibus aute
cuisam libalcin assumptos ꝙͣ¬
ins ẜuam fuisse postea consti¬
t̾it peti non posse placuit. sũp¬
tus uo necͣios et utiles ĩ predi¬
a que dotilu uidebantur fc̃os
compensitis fructib pccptis
ad fiuem supflui p̾cu obẜua¬
ri conuenit. ¶Ysuras nun¬
te dotis ex scipiilitu pr̃ ĩ mr̃im¬
omo de functi fiuia sic petat ge¬
ner qui rescoue dotis promis¬
se fenus stipiuatus est iti dem¬
um ad finem uice mutua debi¬
te quantititis compensationẽ
opponc iuste uidetur si ꝓprus
sumptibꝰ ut orem suam erib¬
unt. auoquin si p̃ris sumptib
exhibiti sit ianis usuras stipu

Expanded text:
consentiente filia ‹c›onpetierat, aeque dotis actio mulieris est.Fructus ex praediis, quae in dotem data uidebantur, bona fide perceptos et mulieris oneribus ante causam liberalem absumptos, quamuis seruam fuisse postea constiterit, peti non posse placuit. sumptus uero necessarios et utiles in praedia quae dotalia uidebantur factos, compensatis fructibus perceptis, ad finem superflui seruari conuenit.Usuras numeratae dotis ex stipulatu pater in matrimonio defuncta filia si petat, gener, qui residuae dotis promissae faenus stipulatus est, ita demum ad finem uice mutua debitae quantitatis compensationem opponere iuste uidetur, si propriis sumptibus uxorem suam exhibuit: alioquin si patris sumptibus exhibita sit, inanis usurarum stip
Abbreviated transcription (Latin):
us alm̾torum dec̾nendorũ
pupuus p̾tori cõpetit ut ip̃e
mod̾etur quam sũmam trto¬
res uł curatores ro alimẽta
pupills uł adolescentibuᷤ
prarc debeant. ¶Modum aũ¬
ires primonii spectare debe
statu̾̃e tam mod̾ate ut no unte¬
u̾sum reoditum p̃rimonu ĩ
alimenta dec̾nat. s semp sit

Expanded text:
us alimentorum decernendorum pupillis praetori competit, ut ipse moderetur, quam summam tutores uel curatores ad alimenta pupillis uel adulescentibus praestare debeant. Modum autem patrimonii spectare debet, statuere tam moderate, ut non uniuersum reditum patrimonii in alimen
Abbreviated transcription (Latin):
erut p̾stituri. ¶ Item si furiosour
de sua pot̾ate testatorẽ sensisse sic
aũt hec scriptura uana est et uolũ¬
tatis ht questionẽ ut illa quoq
si quis ita scripsit cũ sui uiris fuit
fc̃s nam alit̾ auas accipit᷑ ⁊plerũ

Expanded text:
erunt praestituti.Item si furioso uede sua potestate testatorem sensisse.Sic autem haec scriptura uaria est et uoluntatis habet quaestionem, ut illa quoque, si quis ita scripserit 'cum sui iuris fuerit factus' nam aliter alias a
Abbreviated transcription (Latin):
terũ si mat̾ que suspectam hu̾it in¬
ariti a quo diu̾tit uitam filio suo
ꝙͣuis ĩpubi leget ñ uidet᷑ sẽssisse i¬
fuit muito magis dicemus  prẽ faũ
eam senssisse. ac si dirisset in suam
tuteiam ⁊ suam potatem dsi ꝗs¬

Expanded text:
terum si mater, quae suspectam habuit mariti a quo diuorterat uitam, filio suo quamuis impuberi leget, non uidetur sensisse fuit, multo magis dicemus de patre familias eam sensisse, ac si dixisset 'in suam tutelam et in suam potes
Abbreviated transcription (Latin):
xori usumfructum uille le¬
gunt ĩ quinquennium adi¬
iecit ⁊ pacto quinqmo cum
cius usufructus c̃e desierit
tunc eum funrdum illi et i
uxor intraquinquẽnium de¬
cessit an lib̾tis ꝓprictatis pe¬
ticio um an u̾o ĩpleto quin¬
quenio competat.qr ꝑ actoi

Expanded text:
xori usum fructum uillae legauit in quinquennium a diiecit: 'et peracto quinquennio, cum eius usus fructus esse desierit, tunc eum fundum illi et iltum est, cum uxor intra quinquennium decesserit, an libertis proprietatis petitio iam an uero impleto quinquennio competat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
si sui uins fuert fc̃i filia noceb̃
ei ista stipulatio. ¶ Uoluntatẽ
aũt filie cum p̾ragit de dote
utrum sic accipiamus ut con¬
sencrat an u̾o nec contraoieat
fiuia et est ab impatore antoni¬
no rescriptum fuiam nisi eui¬
denter contradicat uidĩ consen¬

Expanded text:
si sui iuris fuerit facta filia, nocebit ei ista stipulatio.Uoluntatem autem filiae, cum pater agit, de dote, utrum si‹c› accipimus, ut consentiat an uero ne contradicat filia? et est ab imperatore Antonino rescriptum filiam, nisi euidenter contradicat, uideri consen
Abbreviated transcription (Latin):
proximus tabulis haben dũ
est et supp̃mum utrumq
accipiemus. S si unum fece¬
rit testator q̃i test̾m. aliuo qͣi
exemplũ. ¶Si qurõ to ex¬

Expanded text:
pro unis tabulis habendum est et supremum utrumque accipiemus. Sed si unum fecerit testator quasi testamentum, aliud quasi exemplum, si quidem id ex
Abbreviated transcription (Latin):
ocõ ħrdis legatis moram fa¬
cit ut puta. Si forte ẜuo ma¬
numisso uł ei cui ẜuus roga¬
tus est. et ẜuo aliquid icgat
sit. nam ẜuo legati relicti añ
aditam ẜrditatem dies non

Expanded text:
o heredis legatis moram facit, ut puta si forte seruo manumisso uel ei cui seruus legatus est et ideo seruo aliquid legatum sit: nam seruo legati relicti ante aditam hereditatem dies non
Abbreviated transcription (Latin):
magis admittitur. ¶Inter¬
dum filuifa. et sine roicione
acquirent sirditatem hus ĩ
quor sunt ĩ pocestateut pu¬
ca si nepos ex filio ex hroato
hr̃s sit insticutus pr̃em eñi
suum sine adiectione faciet
hr̃oem et quid̾ necͣcium ¶sr si
quis ħrs institutus adopte¬
tur afilio exħroato nccͣuim
cum non facit. s iubi debet
ut adeat q̃m mortis tempo

Expanded text:
magis admittit. interdum filii familias et sine aditione adquirent hereditatem his in quorum sunt potestate, ut puta si nepos ex filio exheredato heres sit institutus: patrem enim suum sine aditione faciet heredem et quidem necessarium. Sed si quis heres institutus adoptetur a filio exheredato, necessarium eum non facit, sed iuberi debet, ut adeat, quoniam mortis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
cum testator fc̃o testõ ĩ proiunci¬
ami sit profectus an mancipia q̃
post ꝓfectionem eius aut mortẽ
siue cuius quam auctoritate spõ¬
te sua ad parentes et notos sibi
hoies in fundos iegatos transirẽt
legato cedint senrdi non iegatos
eẽ qui forte ueluti cõmeates trĩs

Expanded text:
ator facto testamento in prouinciam sit profectus, an ea mancipia, quae post profectionem eius aut mortem sine cuiusquam auctoritate sponte sua ad parentes et notos sibi homines in fundos legatos transiere, legato cedant. respondit non legatos eos, qui forte ueluti commeantes t
Abbreviated transcription (Latin):
et si narrodi ouo legass et post¬
ca clenthos cisoem octraxiss et
queretur an nicħomi detractis
clenchis laures debentur. sen¬
dit deb̾i. si maneant ĩ aures quã¬
uis margarite hus detracte sint

Expanded text:
et smaragdi duo, legasset et postea elenchos eisdem detraxisset et quareretur, an nihilo minus detractis elenchis inaures deberentur: respondit deberi, si maneant inaures, quamuis margarita eis detracta sint.
Abbreviated transcription (Latin):
paterf. bona restitu̾e cogitur hrs
scriptus omissa ex testõ adiciõe
exemplo edicti legatoꝵ nõie cõ¬
uenietur his cum cõsequens
et utiles actiones cx̾ceri possunt
frat qr ħrditas post restitutõne¬

Expanded text:
ae bona restituere cogitur et heres scriptus omissa ex testamento aditione exemplo edicti legatorum nomine conuenietur. His consequens et utiles actiones exerceri possint fiatque hereditas post restitutione
Abbreviated transcription (Latin):
priusquam optaretu ma¬
numisit ad libcatem cum
quem ita manumisit ami¬
at qr is aut ciectus legato

Expanded text:
priusquam optaretur manumisit, ad libertatem eum quem ita manumiserit amittit, quia is aut electus legato
Abbreviated transcription (Latin):
oiffẽnter hos poneinus. quos
aũt ego applło ab pruos ab a¬
illi me oemonstrant fris soro¬
risqr ab nepotem. ¶Priu ma¬
ioris filius filia husunt pro.a¬
ui fr̃is filius filia et abaui aba¬
une. ꝑ proniũ nepos neptis ex
filio psone sub ħ erunt .xui. e¬
numatione sic fc̃a nt quinro
gradu cum pruum maiorer
de monstraremus fecimus ad¬
iccto dumtaxat fiuo filia. qr
filius prmi maioris cotroem
nc̃c̃c est psonas cõplectetur
quos pr̃iius maior .i. octo. to
trõ ex filio psona cõputatis
is nũs efficictur quem supra
posuimus. ¶Auucli maioris
filius filia hiisunt proaui so¬
roris filius filia abaui adaus
paꝑauũ nepos neptis ex filia
et hic cadem rõne psonas di¬
uncłi maioris filius filia huist̃

Expanded text:
ifferenter hos ponemus. quos ego autem appello abpatruos abailli me demonstrant fratris sororisque abnepotem. patrui maioris filius filia: hi sunt proaui fratris filius filia, abaui abaper proavum nepos neptis ex filio: personae sub hoc erunt sedecim, enumeratione sic ducta ut in quinto gradu, cum patruum maiorem demonstraremus, fecimus, adiecto dumtaxat filio filia, quia filius patrui maioris totidem necesse est personas complectatur, quot patruus maior, id ex filiae person‹a› computatis is numerus efficietur, quem supra posuimus. amitae maioris filius filia: hi sunt proaui sororis filius filia, abaui abauiae per proauum nepos neptis ex filia: et hic eadem ratione personas diunculi maioris filius filia: hi
Abbreviated transcription (Latin):
nec uroebuntur. quasi desta¬
tu suo oubitantes non ur̃e
test̾i factionem sunt en im
c̾tistatus nec ip̃i de se ĩt̾imĩ¬
nem ciꝰ pͥses non reccyit.s
ĩpatori scribenoo ꝓcnam est

Expanded text:
nec uidebuntur quasi de statu su‹o› dubitantes non habere testamenti factionem: sunt enim certi status nec ipsi de se interim innem eius praeses non recepit, sed imperatori scribendo poenam
Abbreviated transcription (Latin):
iquro continebitur .i. que
ibi hũit ut ĩstructior c̃e ħ
igitur legato non agri ĩ
lex concinebitur que ibi
fuit usus ip̃ius gr̃a ⁊ ue¬
stis non sol straguia s et

Expanded text:
it, continebuntur, id est quae ibi habuit, ut instructior esset. hoc ergo legato non agri inspellex continebitur, quae illic fuit usus ipsius gratia, et uestis non solum stragula, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
instro iegatus. gi ita ut in¬
structa sit. quesitum c̃ an
plus contineatur q̃i cum
ẽe plus cẽ̾ cum fructus in¬
uidemus. qnͣ̃do igitur hec
legatum ubius uidenũ
est et sabinus diffinit ⁊ caᷤ¬
sius apiro uicellium nõt
om̃ia que in co collati sũt

Expanded text:
nto legatus, sed ita ut instructus sit, quaesitum est, an plus contineatur, quam siesse plus esse, cum instructus uidemus. quanto igitur hoc legatum uberius est, uidendum est. et Sabinus definit et Cassius apud Uitellium notat: om
Abbreviated transcription (Latin):
Ost dotem datam. ⁊ nupcus
contractas stipulatus est pac̾
a sñ lib̃is decesẜit non erit m¬
pendicnoꝰ pr̃ quominꝰ ersti¬
pulatu agat. uina. aũt filii. si
sage̾ uult exceptione subino

Expanded text:
ost dotem datam et nuptias contractas stipulatus est patera sine liberis decesserit, non erit impediendus pater, quo minus ex stipulatu agat: uiua autem filia si agere uult, exceptione summo
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ ea que uata sunt tabulis sco¬
dis contributioni locus est ẜm
ge plus hat. quarte p̾rne hroita¬
tis. quid cĩ si non sufficnit puy¬
suffeciss de suo quandrante n¬
mium dabit suostitutus que
pr legauit de suo nec ad rem p¬
tinet quod ex nullo testõ pͥstat
ultra uires primonii cum ĩ hẽ
pte uiris legata que tabulis se¬
cundis reliquũtur q̃i primis
sub conocõne reucta inteiugũ¬
tur. ¶Si fiuo suo duos substi¬
tu̾it ⁊ alt̾ius portionem honoc¬
rau̾it tractari solet an ex psoa
sin falctorm possit urouce̾ sb̃¬
stitutus quam pupilius non
hat us unus pupilu substitutꝰ
est facile quid dixit conscq̃ti
priorib queoem primoni rõe¬

Expanded text:
 ea, quae data sunt tabulis secundis, contributioni locus est. sege plus habeat quartae paternae hereditatis. quid ergo, si non sufficiat pupsuffecisset? de suo quadrante nimirum dabit substitutus, quoniam pater legavit de suo: nec ad rem pertinet, quod ex nullo testamento praestatur ultra vires patrimonii, cum in hac parte iuris legata, quae tabulis secundis relinquuntur, quasi primis sub condicione relicta intelleguntur. Si filio suo duos substituerit et alterius portionem oneraverit, tractari solet, an ex persona sua Falcidiam possit inducere substitutus, quam pupillus non haberet vel unus pupilli substitutus. et facile quis dixerit consequenter prioribus, quae de patrimonii r
Abbreviated transcription (Latin):
implende c̃a daturuł. auterr
et si non abstinuit se rõ exi¬
stimauit. ¶Ita dem̃. aũt pro
hede gessisse ait pap̾. si soius
hrs sit. cẽtesum si cohrdem
hãc. et cohrs adut non ẽ cog¬
endus ĩquro is qui accepit.a
statu libo actiones ẽditorum
suscipe. Qam cum se filius ab¬
stinet. iocm debebit consequi
iure pͥtorio. qd̾ emancipatus
consequitur. qui hr̃ditatem
repudiauit quo fc̃o si fs statu¬
uo filio nõiatim pecunam

Expanded text:
implendae causa datur.Iulianus autem et si non abstinuit, idem existimauit. ita demum autem pro herede gessisse ait Papinianus, si solus heres sit: ceterum si coheredem habeat et coheres adiit, non est cogendus, inquit, is qui accepit a statulibero actiones creditorum suscipere: nam cum se filius abstinet, idem debebit consequi iure praetorio, quod emancipatus consequitur qui hereditatem repudiauit, quo facto statuliber filio nominatim pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊creditor debitori qui se excepti¬
onc ppetua tucri poterat legaue¬
rit qd̾ sibi deb̾et nullius momĩ¬
ci legatum erit at si rocm debicoᷤ
creditori legau̾it incelugendũ

Expanded text:
creditor debitori, qui se exceptione perpetua tueri poterat, legauerit quod sibi deberet, nullius momenti legatum erit. at si idem debitor creditori legauerit, intel
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾ati est. alienatio uł obli¬
gõ. ¶Sies alienum non ĩ¬
teruenat tutores tñ allegẽt
expedire. ħ predia uendere ⁊
uł alia compare. uel cercte is¬
tis carere. urcendum est.an.

Expanded text:
siderata est alienatio uel obligatio. Si aes alienum non interueniat, tutores tamen allegent expedire haec praedia uendere et uel alia comparare uel certe istis carere, uidendum est, an
Abbreviated transcription (Latin):
us comsiuem in consulcm nul¬
lum ĩpium hr̃e. S si uirdcõni
non pot̾it. qr triplici officio fũ¬
gi non potest. suspectam dicen¬
tis et coacti et cogentis. s cciã

Expanded text:
 consulem in consulem nullum imperium habere: sed si iurisdictioni non poterit, quia triplici officio fungi non potest et suspectam dicentis et coacti et cogentis. sed i
Abbreviated transcription (Latin):
uendicari diuus adrianus se.¬
¶Milicia missus intra annum
testin ꝙ ĩ milicia fecit si uire
milicie fuit scriptum alioqͥn
iure recisum. nec tũ circami

Expanded text:
uindicari diuus Hadrianus rescripsit.Militia missus intra annum testamentum quod in militia fecit, si iure militiae fuit scriptum: alioquin iure rescissum.Nec tamen circa mi
Abbreviated transcription (Latin):
norum possõne. unte libi fru¬
atur pro contra tabulas esse
petita . filia que soluto m̃rimo¬
nio dotem conferre cebuit
moram colłonum fecit uiri
boni abitratu cogetur usuraᷤ
quoq dotis confr̾e ãemanci¬
patus fr̃ fructus conferat et
filia patris ꝑtis sue fructus
recipiat.Lm.

Expanded text:
norum possessio unde liberi fingatur pro contra tabulas esse petita.Filia, quae soluto matrimonio dotem conferre debuit, moram collationi fecit: uiri boni arbitratu cogetur usuras quoque dotis conferre, cum emancipatus frater etiam fructus conferat et filia partis suae fructus perc‹i›piat.
Abbreviated transcription (Latin):
que ascripta crnt hus quo¬
rũ ĩstitutio fu̾at inrducta ps¬
qr eciamlegitariq̃ exclroe¬
dos existimabant. ꝙ sanc se¬
quendum aie bant si om̃ez
scripturam testi cancellass¬

Expanded text:
erant his, quorum institutio fuerat inducta. plerique etiam legatarios excludendos existimabant. quod sane sequendum aiebam, si omnem scripturam testamenti cancellass