comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rere maluit. Neq ad uersꝰ fili¬
um simili mͦ accõe extendenda.
u̾ recnsante eo pat̃ sua auctori¬
nis tramite exp̃sente lege patͥ ꝯ¬
petente. s hat̃ ⁊pat̾ omẽm licen¬
nam. ⁊ accõẽs mouere. ⁊ ab aliis
pulsari uͥ adeũ totũ ꝯmodũ ꝑue¬
nit. Et filiꝰ simili mͦ magẽdo ⁊¬
inpulsando solus hat̃. ⁊ detrimẽ¬
tum ⁊ comodum: Necessitate ꝑ
officium iudieis patri imponen
da tmĩm᷑ filio ꝯsentire. ł agenti
ł fagienti: Ne iniudiciũ sine pa¬
ta uoluntate uideat᷑ ꝯsiste̾. Et h
tate ei dlata. pat̃ ꝯsentire ad eũ¬
ti ħditatem noluit. ł patre uo¬
lence iꝑe reclamau̾it. Si qd̾ recu¬
sau̾it fili licenciã dam patri
Simili mͦ ħditatẽ adire simaluĩt¬
⁊ ec̃ pleno uire hr̃e. his onũb q̃¬
sup̃ dixim locum hñtib ¶Sĩ aut̃
patre recusante filiꝰ adire malu¬
łatre ã nolente res filii gub̾nare
gando. ¶ Similiq mͦ ⁊ imilite
filio famił. qͥ recusau̾it adicõem

Expanded text:
irere maluerit, neque adversus filium simili modo actione extendenda, ubi recusante eo pater sua auctorinis tramite ex praesenti lege patri competente. Sed habeat et pater omnem licentiam et actiones movere et ab aliis pulsari, ubi ad eum totum commodum pervenit, et filius simili modo in agendo et pulsando solus habeat et detrimentum et commodum, necessitate per officium patri imponenda tantummodo filio consentire vel agenti vel fugienti, ne iudicium sine patria voluntate videatur consistere. et tate ei delata pater consentire adeunti hereditatem noluerit vel patre volente ipse reclamaverit, si quidem recusaverit filius, licentiam damus patri simili modo hereditatem adire et eam pleno iure habere, his omnibus qs diximus locum habentibus. Sin autem patre recusante filius adire malupatre autem nolente res filii gubernare gando. Similique modo et in milite filio familias, qui recusaverit aditionem
Abbreviated transcription (Latin):
s ħroitatẽ a dire recusante filio. ⁊
oẽ siuie dãpnũ siue lucrũ insuam
fortunã hre. nullo exħ p̃iudicio
filio g̾nando. Siue e ꝯtrario patre
recusante. filiꝰ adire ħditatẽ uo¬
lui̾t. nullam ad qͥsicõe nec usum
fructum pat̾ offerri. s ipm̃ fili¬
uni s imputare. si qͥd ex ħ ꝯtig̾it.
Nulla ãccõeᷤᷤ neq eẽ patrem dãda
tatẽ. ł legatũ. ł fid̾i comissũ. ł ali¬

Expanded text:
itatem recusante filio et omne sive damnum sive lucrum in suam habere fortunam, nullo ex hoc praeiudicio filio generando: sive e contrario patre recusante filius adire hereditatem voluerit, nullam adquisitionem nec usum fructum patri offerri, sed ipsum filium sibi imputare, si quid ex hoc contigerit: nulla actione neque contra patrem danda, itate
Abbreviated transcription (Latin):
testate s. ulla licẽtia ꝯcedẽaa. do¬
muuũ rei ad eos ꝑtinẽtis aliena¬
re. ł i potħce titulo oare. ł pigno¬
ri assignare. Meliꝰ est ⁊ .ii. coar¬
tare iuueniles calores. ne cupidmͥ
dediti tͥstem exitum senciant. qui
cos pꝰ disꝑsum expectat patͥmõuĩ.
Cũ.ii. sic̃ dictum ⁊ parentes alere
eos ẜ leges.⁊ nat᷑am ꝯpelleutur
asid̾ant. U aut̃ puerił etas pa

Expanded text:
la licentia concedenda dominium rei ad eos pertinentis alienare vel hypothecae titulo dare vel pignori adsignare. melius enim est coartare iuveniles calores, ne cupidini dediti tristem exitum sentiant, qui eos post dispersum expectat patrimonium. cum enim, sicut dictum est, parentes alere eos secundum leges compelluntur, desiderant? Vbi autem puerilis aetas pa
Abbreviated transcription (Latin):
accoẽs ꝯtineat. sin tm̃ res mobils
huiꝰ mõi legata possut̃ explicari
licencia dabitur patͥ. suficiẽtẽ pa¬
rtẽ coꝵ simiłr filii noiẽ uend̾e.
⁊ satis fac̾e legatis. ¶hoc ꝓculdu¬
bio obẜ uando ut ⁊ mancipia iꝑe
usufructuari aler. ⁊ oiã cͥcausũ

Expanded text:
contineat, sint tamen res mobiles huiusmodi legata possunt explicari, licentia dabitur patri sufficientem partem eorum similiter filii nomine vendere et satisfacere legatis. Hoc procul dubio observando, ut et mancipia ipse usufructuarius aleret et omnia circa usum
Abbreviated transcription (Latin):
uãꝗͣ ita int̃pretent᷑ iris
ꝑiti. ut ꝯtra legẽ corneliã
iudeatur se scribe ħdem fauis
emmaucipat patio dicantũ t fũl
cisͫ scriptum iustus successor
faturꝰ ÷ accepta bonoꝵ posse.¬
ssione filiꝰ patri ꝑinde habe¬
litur ꝗfal n sua manił pater
tuꝰ te ħdem inscripsiss:. dulci¬

Expanded text:
uam ita interpretentur iuris periti, ut contra legem Corneliam videatur se scribere heredem filius emancipatus patre dictante, tamen esset scriptum, iustus successor futurus esset accepta bonorum possessione filius patri, perinde habebitur, atque si sua manu pater tuus te heredem scripsisset func
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ culo. Prebem licenciam at
eleg̾it. suꝑ ꝓlatis codicilł aliis¬
ue instrumentis requiratur ⁊ m¬
cumbat ꝓbacõ fid̾i instrum̃ti ei
primit: ꝗ scripturam obtułit.
dĩ ei ꝗ stricta instãtia falsum

Expanded text:
. Praebemus licentiam, ut elegerit, super prolatis codicillis vel aliis instrumentis requiratur et incumbat probatio fidei instrumenti ei primitus, qui scripturam obtulerit, deinde ei, qui stricta instantia falsum
Abbreviated transcription (Latin):
go. argumentis. testib. scriptura¬
ꝵ collatione. aliisꝙ uestigiis ue¬
ritatis nec accusatori tm̃questõ
incumbat. nec ꝓbationis ei to¬
ta necessitas indicatur. s inter
utramq ꝑ sonam sit uid̾x m̃diꝰ
nec ulla interlocutione diuidi
C q̃ senciat .s tanquam adi¬
mitaciõẽm relationis que solum
audiendi mandat offm̃i.p̃ beat
notionem: pꝰ trema sentẽcia d̾
sibi liqueat. ꝓditurꝰ.Ultuũ
dioso sp̃oͫ lunitamꝰ. quẽ litig¬
exordium nascetur auspicio ꝯsti¬
tute accusacioĩs ap̃ iudicem ꝯpe¬
tentem. caputili p: ꝓbationem
supplicio si io exigat magnitudͦ¬
cõ missi. ł aportacione ei ꝗ fal¬
sum ꝯmiserit nminente.
m axi. Mamꝰ licenciam litigã¬
tilius. si apud iudicem ꝓferatur
seriptum a qua oritur aliqua dis¬
putacio. utrũ d̾ falso criminalit̃
statuat ꝗ dubit: d instrum̃ti fi¬

Expanded text:
go argumentis testibus, scripturarum collatione aliisque vestigiis veritatis. Nec accusatori tantum quaestio incumbat, nec ta necessitas indicatur, sed inter utramque personam sit iudex medius nec ulla interlocutione divulget quae sentiat, sed tamquam ad imitationem relationis, quae solum audiendi mandat officium, praebeat notionem, postrema sententia quid sibi liqueat proditurus. Ultimum dioso spatio limitamus, quem litigexordium nascetur auspicio testatae actionis apud iudicem competentem: capitali post probationem supplicio, si id exigat magnitudommissi, vel deportatione ei qui falsum commiserit imminente.  . Damus licentiam litigantibus, si apud iudicem proferatur scriptura, de qua oritur aliqua disputatio, utrum de falso criminaliter statuat, qui dubitet de instrumenti fi
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate tua ÷ res adꝗsitas tͥ ali¬
euare ñ potuit. Quem si pietatẽ
b̃itam pat̾ non agnoscit. castiga¬
re eum uire patrie potestatis nõ
ꝓbib̃is. acriore remedio usurꝰ sim
tenciam quam tu quoq dici uolu̾iᷤᷤ¬
ongruenciꝰ ꝗͥ uidetur intra do¬
mum int̾ te ⁊ filios tuos siq̃ ꝯ
trou̾sie oriunt᷑. terminari.S suta
res fuĩt. ut inuiriis eoꝵ adius ex¬
ꝑiendum.⁊ adiundictã ꝓcesseris.
adit: p̃ses ꝓuincie sr̃ disceptacõ¬
nib ꝗd̾ peocãriis ꝯsuetum excer¬
c̾i iubebit ordinẽ uiris. Reu̾enciã
aut̃ c̃itam exibe matͥ filios cog.
⁊ si ꝓuectam ad indem̃tiores in¬
uirias im ꝓbitatẽ a p̃hendit. le¬

Expanded text:
in potestate tua est, res adquisitas tibi alienare non potuit: quem, si pietatem patri debitam non agnoscit, castigare iure patriae potestatis non prohiberis, artiore remedio usurus, sitentiam, quam tu quoque dici voluCongruentius quidem videtur intra domum, inter te ac filios tuos si quae controversiae oriuntur, terminari. Sed si ita res fuit, ut iniuriis eorum et ad ius experiundum et ad vindictam processeris, aditus praeses provinciae super disceptationibus quidem pecuniariis consuetum exerceri iubebit ordinem iuris: reverentiam autem debitam exhibere matri filios coget et, si provectam ad inclementiores iniurias im
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ã. Dupliune. Si maritꝰ tuus
lie⁊ nulitãs in patͥam potestarẽ
ꝯstitut: fuium legitimis suscep̃
nuptiis. eũ in potestate am ꝑ seũ¬
asse non ambigitur.
Los suos pꝰ lib̃tatem ex legiti¬
nis nuptiis natos iupotestate hre¬
d̾ͥ. ã. nicagore. Nec filiũ negae̾
tu agnoscendo. ac minciara pepastã
Itẽ p̃iudieiu edicto ppetuo ꝓpͥositã.
⁊ remediũ alm̃toꝵ ap̃ p̃sidem. ma¬
iori trimapetentieiꝰnoĩe mostratiꝰ.
ure manifesto đ clarãt .¬
testas olĩ erat ꝑmissamꝰ eripe li¬

Expanded text:
et CC. Duplianae. Si maritus tuus, licet militans, in patria potestate constitutus filium legitimis suscepit nuptiis, eum in potestate avi perseverasse non ambigitur. ios suos post libertatem ex legitimis nuptiis natos in potestate het CC. Nicagorae. Nec filium negare tu agnoscendo ac denuntiata poena, item praeiudicium edicto perpetuo propositum et remedium alimentorum apud praesidem maiori trimo petenti monstratum iure manifesto declaranttestas olim erat permissa, eripere li
Abbreviated transcription (Latin):
yꝑ. Gord̾.ã. Sabino. Si acreditͥ¬
ce iure pignoris fundos pͥat᷑ tiuis ꝯ¬
ꝑauit. euictis p̃diis ita dmin petiti¬
onẽ adu̾s creditricẽ hrẽ uire potiͥ.
siũ r̾ uendid̾it deiuictione rei ꝓmisit.
ł ⁊̃ dolo malo.c̃ scir ⁊ prudensq es¬
s rẽ sine uicio ñ eẽ eam patͥ tuocu
successisti uenũ dedit.Nam sic̃ genꝰ
huiꝰ moĩ ꝯtract inscium creditorẽ
undo eiictioĩs nõ astringit. Itacũ

Expanded text:
. Gordianus A. Sabino. Si a creditrice iure pignoris fundos pater tuus comparaverit, evictis praediis ita demum petitionem adversus creditricem habere iure potes, si, cum vendiderit, de evictione rei promisit vel etiam dolo malo, cum sciret prudensque esset rem sine vitio non esse, eam patri tuo, cui successisti, venumdedit. nam sicut genus eiusmodi contractus inscium creditorem vinculo evictionis non adstringit, ita eum,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ã.castio. Son exeo ꝗd duplũ.
qͥ amat᷑ tua mancipiũ ꝯꝑauit.
euctioĩs noĩe stipłat : ÷. aliene rei
sciencia ꝯincit᷑. nec opinio eiꝰex
ħ leditur. ut male fid̾i emptor
existimetur. aliis itaq hoc indici¬
is siuis ꝓbare d̃es.

Expanded text:
. Hastio. Non ex eo, quod duplam qui a matre tua mancipium comparavit evictionis nomine stipulatus est, alienae rei scientia convincitur, nec opinio eius ex hoc laeditur, ut malae fidei emptor existimetur. aliis itaque hoc indiciis, si vis, probare debes.
Abbreviated transcription (Latin):
s̃eluendo non ⁊ hrdem᷑ necelsiru
⁊̃ infraudem credicoꝵ reliqre po¬
test᷑ . S. si pignori dãtꝰ fuisti ⁊u n
re qui soluendo ñ fuit lib ⁊ hrs ne¬
cessaruis cristere potiusti.¬

Expanded text:
solvendo non est, heredem necessarium etiam in fraudem creditorum relinquere potest. Sed si pignori datus fuisti et in re qui solvendo non fuit liber et heres necessarius existere potuisti
Abbreviated transcription (Latin):
instituit : ⁊ ẜ uo directis u̾bis
lib̾tatem reliquit. ⁊ in .ii. gradu ĩ
quo pupillarem substitucoẽm faci¬
ẽbat iꝑm ẜuũ sine lib̾tate pupil¬
lo suo subsitant. Querebatur int̃
prudentes si exh modi substituooe
ħrs necessariꝰ pupillo existat. Cã
ii. alterracõĩs exuete regła orta ÷
qr om̃ib placu̾at. huc̃ fuũ nocessa¬
rium ħrdem dño fieri cui ineodem

Expanded text:
instituit et servo directis verbis libertatem reliquit et in secundo gradu, in quo pupillarem substitutionem faciebat, ipsum servum sine libertate pupillo suo substituit, quaerebatur inter prudentes, si ex huiusmodi substitutione heres necessarius pupillo existat. Causa etenim altercationis ex vetere regula orta est, quia omnibus placuerat hunc servum necessarium heredem domino fie
Abbreviated transcription (Latin):
Et urori ꝓdote addicant᷑ bona.
quondã mariti. iure ꝓhibitũ
÷. Sane si nullo relicto successere
ñ idoneus accenit : scđm uiris for¬
mã quatenꝰ successonis modus
patitur. indẽpnitati tue ꝯsułe

Expanded text:
 pro dote addicantur bona quondam mariti, iure prohibitum est. Sane si nullo relicto successore non idoneus decessit, secundum iuris formam, quatenus successionis modus patitur, indemnitati tuae consule
Abbreviated transcription (Latin):
estimata p̃dia data eẽnt indotẽ.
⁊ ꝯueniss ut electio młieri. ẜue¬
tur: nicħomniꝰ łxuilia locum
ht̃. Est aut alienatio om̃is ac¬
tus ꝑͥ quem dñium trns fertur

Expanded text:
aestimata praedia data essent in dotem et convenisset, ut electio mulieri servetur, nihilo minus lex iulia locum habet. Est autem alienatio omnis actus, per quem dominium transfertur
Abbreviated transcription (Latin):
uolumꝰ obẜuari. ut siue absti¬
nendo ħrditatib siue ab dican¬
do donationes. naturales lib̾i
curialem uolu̾uit euitare fortu¬
nam . pꝰ eaꝙ paternaꝵ opum
ł insoliduni. ł exparte reꝑti fu¬
erint possessdres . lic ⁊ eas aliena¬
u̾int. om̃imiõ ad ꝯdicionem inqͣ
pat̃ eos amplificatis opib eẽ uo¬
luit. ⁊ inuiti cogantur acced̾e.
⁊ si filiam naturalem ł filiash¬
abu̾it. ⁊ eãł eã curiali ł curiali¬
b ciuitatis ex qua oriundꝰ ⁊. ł
sub qua uicus. ł possessio unde
oritur ꝯsistit. ł eiꝰ ciuitatis que
pͥncipatum tocuis ꝓuncie ten
matrimonio collocaiit. ħ eadẽ¬

Expanded text:
volumus observari, ut, sive abstivolumus observari, ut, sive abstinendo hereditatibus sive abdicando donationes naturales liberi curialem voluerint evitare fortunam posteaque paternarum opum vel in solidum vel ex parte reperti fuerint possessores, licet eas alienaverint, omnimodo ad condicionem, in qua pater eos amplificatis opibus esse voluit, etiam inviti cogantur accedere. Et si filiam naturalem vel filias habuit et eam vel eas curiali vel curialibus civitatis, ex qua oriundus est vel sub qua vicus vel possessio unde oritur consistit, vel eius civitatis, quae principatum totius provinciae tenet, matrimonio collocavit, hae
Abbreviated transcription (Latin):
oͥms. ut quosͣ maluerit eius ci¬
uitatis curie uñ iꝑe oritur:⁊ ĩ
solidum ħroes scribendi libam
ei ꝯcedim facultatem ꝙ si
cui nõ exurbe. s uico. ł posses¬
sione. qualib oriundo. naturi¬
les libi ꝯtigerunt : eosq ułit
sub disfinicione p̃dicta. curie
splendore honestare.⁊ hroita¬
tis opib adiuuare. eiꝰ ciuitatis¬
curie ad scribendi s̃ ordini. sub
qͣ uicus ille. ł possessio censea¬
tur. Qͥo si alterutram roguliũ¬
regalum cuutatum patrim
tam exinequali ꝯuigio sobolẽ
cuiꝰ cumq ciuitatis decurio¬
nib inmiscere. dum ciuitas q̃
cligitur: tocuis ꝓuincie tene¬
at pͥncipatum. Indignum ÷
it ut qͥ sacratissime urb ub̾e
gloriatur. naturales suos nõ
illustris ordine cuntans illumu.
ħ suie pꝰ trema d finiat. siue
do̾em cuiꝰlib quantitatis in lib¬
os naturals pater ꝯfecerat. ⁊ ꝗ
de sub eunda sorte curiali. seu
testamento. seu accoꝵ fide ꝯs¬
tituat. ita rtum eẽ stabilit̃q

Expanded text:
os quemve maluerit, eius civitatis curiae, unde ipse oritur, et in solidum heredes scribendi liberam ei concedimus facultatem. Quod si cui non ex urbe, sed vico vel possessione qualibet oriundo naturales liberi contigerunt, eosque velit sub definitione praedicta curiae splendore honestare et hereditatis opibus adiuvare, eius civitatis adscribendi sunt ordini, sub qua vicus ille vel possessio censeatur. Quod si alterutram regaliuregalium civitatum patriamtam ex inaequali coniugio subolem cuiuscumque civitatis decurionibus immiscere, dummodo civitas quae eligitur totius provinciae teneat principatum. indignum est enim, ut, qui sacratissimae urbis ubere gloriatur, naturales suos non illustris ordine civitatis illuminet. Haec sive postrema definiat sive donationem cuiuslibet quantitatis in liberos naturales pater conferat: et quod de subeunda sorte curiali seu testamento seu actorum fide constituat, ita ratum esse stabiliterque
Abbreviated transcription (Latin):
li.Ne successione sua tutores
frustra tument : cum his qui ni¬
telam administrauer̃ testame¬
ti faecio non denegetur. nec d
bonis suis donare auquis phi¬

Expanded text:
e successione sua tutores frustra timent, cum his qui tutelam administraverunt teti factio non denegetur. Nec de bonis suis donare aliquid p
Abbreviated transcription (Latin):
tore gesta.ł nogligent̃ acta acu¬
ratorib coꝵ quib suocessisti allega:
ag̾e cb̃es. si iͦn annos legitue eta¬
tis implesti. Neq it ignoras. nõ
mltum patrocinari fecunditatẽ
liboꝵ feminis. adreꝵ suaꝵ adm¬
iniitncionem li intra legitimã¬
ctatem sunt ꝯstitute.¬

Expanded text:
tore gesta vel neglegenter acta a curatoribus eorum quibus successisti adlegas, agere debes, si modo annos legitimae aetatis implesti. Neque enim ignoras non multum patrocinari fecunditatem liberorum feminis ad rerum suarum administrationem, si intra aetatem legitimam sunt constitut
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Naciones cure amministra¬
durante officio. posci iure nou
posse: manifestum :.¬
pille ꝓ officii racione. tutorem te
ꝯstitutum asseuerans. adte ꝑͣi¬
re ᷤ solucioni dnuncia. Q si satiᷤ
non fecerint. inuendicione pig¬
noꝵ uti comune iure potes.

Expanded text:
. Rationes curae administraquintum annum durante officio posci iure non posse manifestum pillae pro officii ratione, tutorem te constitutum adseverans ad te nomire solutioni denuntia. Qui si satis non fecerint, in venditione pignorum uti communi iure potes
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑ.ciord̾.ã. cecilio. Si bonam
cansam ea cuiꝰ tutor es hũit.
⁊ aduersus latam sentẽciam non
apellasti. seu post apella soena plo¬
uocationis sollempnia implere
dessaueris. tutele uidicio inoemp¬
nitatẽ pupille prãre d̃es.

Expanded text:
ianus A. Caecilio. Si bonam causam ea cuius tutor es habuit et adversus latam sententiam non appellasti seu post appellationem provocationis sollemnia implere cessaveris, tutelae iudicio indemnitatem pupillae p
Abbreviated transcription (Latin):
eius puniend.
quondam adolescencium quoꝵ
curas administraas. iudicatum fa¬
cere dennctant. cum exacta peccã
possit auctoritate p̃sidis indposiai
Non ÷ ignotum tutores ł curato¬
res. si noĩe pupilloꝵ ł adultoꝵ
scientes calumpniosas insti uunt
accoes eo noĩe ꝯdempnari oꝑtere.
ne sub p̃tertu nõis hoꝵ ꝓpter suas
simultatei  secure lites suas exerce
ioꝵ tuoꝵ sic administrare ̾es. ne
edificium tu ꝙ his relictum ÷: cẽ
forman alienandi testam̃to datam.
scisses te curatorem datum. nec
admiinistrrisses. ceteris curatorib. ⁊
administracionem ꝑagentib ⁊ suf¬
ficientib. de dampno pr̃aando cẽte
a oc̃o dari non pot̃. Si s auteim nes

Expanded text:
 eius puniendusquondam adulescentium, quorum curam administras, iudicatum facere detractant, cum exacta pecunia possit auctoritate praesidis in depositiNon est ignotum tutores vel curatores, si nomine pupillorum vel adultorum scientes calumniosas instituunt actiones, eo nomine condemnari oportere, ne sub praetextu nominis eorum propter suas simultates secure lites suas exercerlorum tuorum sic administrare debes, ne aedificium, quod his relictum est, contra formam alienandi testamento datam scisses te curatorem datum nec administrasses, ceteris curatoribus et administrationem peragentibus et sufficientibus damno praestando contra te actio dari non potest. si autem nes
Abbreviated transcription (Latin):
Iic⁊ tutoreni hñti uuitor dari nõ¬
⁊ pot̃. tñ certis excausis. alius
idoncus substitui sentencia ꝯpe¬
tentis iudicis solz .i. in locum sus¬
pecti: qͥ ꝯuictꝰ ac remotus ÷ e t ĩ

Expanded text:
icet tutorem habenti tutor dari non potest, tamen certis ex causis alius idoneus substitui sententia competentis iudicis solet, id est in locum suspecti, qui convictus ac remotus est, et in
Abbreviated transcription (Latin):
chelphidophore. Aduersus cu¬
ratorem adolescentis cui college
dati estis. quamdui as ministracõ
necessaria ex honestis iustisq cãis.
iudici qui suꝑ eare cogniturus:
tur. etiam si pretoris decretum đ
cͣandis ei non sit interpositum.¬
Id namq ꝙ atutorib siue cura¬
torib bona fide erogatur. potiꝰ
iusticia ꝗͣ aliena auetoritate fir

Expanded text:
Helpidophoro. Adversus curatorem adulescentis, cui collegae dati estis, quamdiu administratio necessario et ex honestis iustisque causis iudici, qui super ea re cogniturus tur, etiamsi praetoris decretum de dandis eis non sit interpositum. Nam quod a tutoribus sive curatoribus bona fide erogatur, potius iustitia quam aliena auctoritate fir
Abbreviated transcription (Latin):
inferent. ⁊ reliqui qui inusum mi¬
ars nulla est. parti labore suo:
partim alimoniaꝵ taxatione pas¬
cantur. Lex.ii non solum ec̃ tuto¬
q płrumq nouis maritis non so¬
inqua robur oẽ patrimonioꝵ ue¬
teres posuer̃. fenerandi usꝰ uix
oc  facto sepe int᷑eroe d̾nte pec̾ea ad
nichilum minoꝵ patrimona de¬
ducuntur. Iam gͦ uendicio tutoris
nulla sit sine interposicione dere¬
ti. exceptis his dum taxat uestib
N q̃ detrite usu. aut corrupte ẜuan

Expanded text:
inferent, et reliqui, qui in usum miinferent, et reliqui, qui in usum miars nulla est, partim labore suo, partim alimoniarum taxatione pascantur. Lex enim non solum contra tutoplerumque novis maritis non soin qua robur omne patrimoniorum veteres posuerunt, fenerandi usus vix quo facto saepe intercidente pecunia ad nihilum minorum patrimonia deducuntur. Iam ergo venditio tutoris nulla sit sine interpositione decreti, exceptis his dumtaxat vestibus, quae detritae usu aut corrupta
Abbreviated transcription (Latin):
ũt si ita ꝯtigerit̾ seruos mori
sius dominis quam ẜuire ex¬
trancis: qnoꝵ fuga potuis tutori
ascribitur. siue negligencia disso¬
lutam paciatur ẽẽ discipliunam. si¬
eos asficiat. Nec is duõs execrant᷑
s magis diligunt. ita ut ħ lex ꝑ
remota ẜuoꝵ custodia ⁊⁊̃ uita mi¬
noꝵ sepus ꝓdelutur. ¶neo tꝰ dom¬
um uende liceat. in qua pat̃ dfe
cerit. minor creuit. inqua maioꝵ
imagines. aut uid̾e fideas: aut re¬
uulsas non iud̾e satis ⁊ lugubre.
patrimoniũ minoꝵ ꝑmaneant:
millumꝙ edificii gemiis. ꝙ integ¬
rum ħroitas aibit. collapsum tu¬
toris fraude dꝑeat. S ⁊ si parens.
ł ille cuiꝰ cumq ħrs ÷ minor reli¬
q̃rit deformatum edificium. tutor
testifieatione oꝑis ipsiꝰ.⁊ młtoꝵ
fide: idreficrre cogitur. Ita enĩ
annui redditꝰ plus minorib ꝯfe¬
runt. quã ꝑfrauoem p̃cia d̃min¬
uta.¶Serui ⁊̃ qui aliquaᷤ arte
prediti : oꝑas suas contm minoris

Expanded text:
est, si ita contigerit, servos mori est, si ita contigerit, servos mori suis dominis quam servire extraneis: quorum fuga potius tutori adscribitur, sive neglegentia dissolutam patiatur esse disciplinam sieos adficiat. Nec enim dominos execrantur, sed magis diligunt, ita ut haec lexremota servorum custodia etiam vita minorum saepius prodebatur. Nec vero domum vendere liceat, in qua defecit pater, minor crevit, in qua maiorum imagines aut videre fixas aut revulsas non videre satis est lugubre. patrimonio minorum permaneant, nullumque aedificii genus, quod integrum haereditas dabat, collapsum tutoris fraude depereat. Sed et si parens vel ille, cujuscumque haeres est minor, reliquerit deformatum aedificium, tutor testificatione operis ipsius et multorum fide id reficere cogatur: ita enim annui reditus plus minoribus conferent quam per fraudes pretia deminuta. Servi etiam, qui aliqua sunt arte praediti, operas suas commodo minoris
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. ad ppłm. I ex que tu¬
tores curatoresq necessitate as¬
trinxit. ut auꝵ. argentum.
gẽmas. uestes. ceteraq mobi¬
pia . domos. balnea. orrea atꝙ
omĩa que intra ciuitates sũt
uenderent. otniaq ad nũmoᷤᷤ
redigerent. preter p̃dia ⁊ nĩan¬
cipia rustica. młtum minorũ
utilitati aduersa ⁊. ħ cipimus
itaq ut hec omia nulli tutor̃
curatoꝵ ue liceat uend̾e uł
sitate ⁊ loge. qua rusticum p̃
terito licebat. scił ꝑ inquisicõ¬
nem iudicis ⁊ ꝓbacionem cẽ.¬
⁊ in terposicionem decreti ait
fraudi locus non sit. Cante
omĩa gͥ urbana mancipia q̃
tocius supellectilis noticiã ger̃:
neant. Nani boni ẜui. fraudẽ
fieri ꝓhibebunt. Mali.si res
exigerit. sub questione positi:
poter̃ ꝓd̾e̾ ueritatem. Atꝙ ita
omĩa obẜuabunt: ut nec inue¬
taria minuere . ł mutare ł sub¬
traħe aliquio. tutor ualent.
ꝗͥ inueste margaritis. gẽmis.
unuasculis. ceteraq subpellec¬
tili necessarium ÷⁊ tolẽrabiliꝰ:

Expanded text:
A. ad populum. Lex quae tutores curatoresque necessitate adstrinxit, ut aurum, argentum, gemmas, vestes coeteraque mobipia, domos, balnea, horrea atque omnia, quae intra civitatem sunt, venderent omniaque ad nummos redigerent, praeter praelia et mancipia rustica, multum minorum utilitati adversa est. Praecipimus itaque, ut haec omnia nulli tutorum, curatorumve liceat vendere, sitate ac lege, qua rusticum prateritum licebat: scilicet per inquisitionem judicis et probationem causae interpositionemque decreti, ut fraudi locus non sit. Ante omnia igitur urbana mancipia, quae totius supellectilis notitiam geruntneantur; nam boni servi fraudem fieri, prohibebunt: mali si res exegerit, sub quaestione positi, poterunt prodere veritatem; atque ita omnia observabunt, ut nec inventarium minuere nec mutare vel subtrahere aliquid tutor valeat. Quod in veste, margaritis, gemmis et vasculis caeteraque supellectili necessarium est. Et tolerabilius
Abbreviated transcription (Latin):
amininistracõis. tutoris. łcur¬
atoris bona. si d̃itores existat̃.
tanquani pignoris titulo obli
gata. minores sibita ⁊ uendica¬
reꝰ muine ꝓhibentur. Id ⁊ si
tutor. ł curator. quis ꝯstitutus.
res minoꝵ non admiustrau̾it.¬

Expanded text:
administrationis tutoris vel curatoris bona, si debitores existant, tamquam pignoris titugata minores sibimet vindicare minime prohibentur. Idem est et si tutor vel curator quis constitutus res minorum non administravit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑ. Iust̃.ã. Mene. Scrupulo¬
tẽ ancum morietur. ł pͥdie qnino
ie̾etur stipłat: sit aliꝗs ł intesta¬
m̃to legati ł fid̾i ꝯmissi noie aliꝗd
dreliq̃rit penit: amputãtes. oiã

Expanded text:
us A. Menae pp. Scrupulotem an cum morietur vel pridie quam morietur stipulatus sit aliquis vel in testamento legati vel fideicommissi nomine aliquid dereliq
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. capitoni. Si ꝗd̾ ⁊ enoni scipł¬
auti. mortis ł cruciatu corꝑis t̃ri¬
t: timore spopondisti. aduersus
exꝑientem exceptioẽ ꝓposita d̾ fen¬
di potes. ¶ Si uͦ nicħ tał ꝓhetut
accusacionis institute. ⁊ future
pͣrẽtextu. non ob turꝑem si ꝓba¬
bile cãm. pabita stiplacione ꝓmi¬
suo non mnfirmatur. ¶Si autẽ
ob non instituendã accusacoẽm cri¬
modi cãis ꝑascisci ñ liceat pefiseras

Expanded text:
et CC. Capitoni. Si quidem Zenoni stipulanti mortis vel cruciatus corporis territus timore spopondisti, adversus experientem exceptione proposita defendi potes. Si vero nihil tale probetur, accusationis institutae vel futurae praetextu non ob turpem, sed probabilem causam habita stipulatione promissio non infirmatur. Sin autem ob non instituendam accusationem crismodi causis pacisci non liceat, petitio
Abbreviated transcription (Latin):
tiu pupillam. nondi reddita tu¬
tae ricione. ł pꝰ reddita nõ dum¬
. exacto quinto.⁊.xx. nec non etiã
utaliamõu xorem duxisti. nec ma¬
trimonium cum ca habuisse. noc
filum ehuiusmodi ꝯiunctione
percane. uideri potest Sane si ħ
pat̃ puelle cum occeder ⁊ postula

Expanded text:
tui pupillam nondum reddita tutelae ratione vel post redditam nondum exacto quinto et vicesimo nec non etiam utili anno uxorem duxisti, nec matrimonium cum ea habuisse nec filium ex huiusmodi coniunctione procreasse videri potes. Sane si hoc pater pue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙꝑ. scũ. ⁊ antoninus ͥã. Mario
Cepat᷑  ꝯsulti auctori er¬
quo int̾ pupillam itutren
filium. conubiũ salubririme sub¬
iãtum ⁊ eurum ueniri rusticita
lie sue. ł faio tutoris: nupti¬
as ꝯtrħe non ꝓhibetur.
ꝓponas. &i quam matrimomo t̃
iunctã suggeris pꝰ lib̾os suscep¬
tos. curatorem patrem tuũ datum:
quẽ ꝯtendis nec te pppotestat
habuisse. cum riteꝰ ꝯmactum ma¬
tfimi onium expͦfacto uiciari nõ
potu̾it. iũstã interpreticlonem¬
abetis. ñ exiusto matrimonio sus¬
cepti uideant᷑. ut aut̃ om̃is scru¬
pulus auferatur. insistere pat̾ tuꝰ¬
dꝰ nec n ⁊uror tua ut alius loco¬
abco qui fuerit substitutus.
t susceꝑat. pꝯea manumisso eo
pupillam suam eãd̾ꝙ patroni su
filiam inmatͥmonio collsepauit⁊
adsentenciã amplissimi ordinst¬
ensmodi nuptiis interdicendum
to suo iliant suam nuptui collo

Expanded text:
 et Antoninus AA. Mario. Senatus consulti auctoriquo inter pupillam et tutoris filium conubium saluberrime sublatum est, circumveniri rusticitatliae suae vel filio tutoris nuptias contrahere non prohibetur. ponas ei, quam matrimonio tuo iunctam suggeris, post liberos susceptos curatorem patrem tuum datum, quem contendis nec te in potestate habuisse: cum rite contractum matrimonium ex post facto vitiari non potuerit, iusta interpretationeabetis non ex iusto matrimonio suscepti videantur. Ut autem omnis scrupulus auferatur, insistere pater tun et uxor tua, ut alius loo qui fuerit substitutus. te susceperat, postea manumisso pupillam suam eandemque patroni sui filiam in matrimonio collocavit, ad sententiam amplissimi ordinsmodi nuptiis interdicendum to suo filiam suam nuptui collo
Abbreviated transcription (Latin):
Sumilẽ ł abiectam feminã mi¬
Qnime cã uidicamꝰ intelligi.
q̃ lic pauꝑ. ab ingenuis tm̃ paren¬
tib nata sit. uñ lic̾e statiumus
senatorib senate quib cũꝙ ampli¬
ssimis dignitatib p̃dictis. ex inge¬
nius natas. ꝗͣuis pauꝑes. inmatri¬
moniũ s adipisci. nullam inter
ingenuas ẽ xiuiciis ⁊ opulentiore
fortuna ẽẽ distanciam. humiles
u abiectasq ꝑsonas: eas tantũm
mulieres eẽ censemꝰ. ancilleim an¬
cille filiẽ. libtam. lb̾te filian. se¬
nica. ł scenicã ł scenice filiam.
tabnariam. ł tabnaris. ł lenonis
aut harenarii filiam. aut eamq̃
m̾omnoniis puplice p̃fuit. Ideoq
huiui modĩ inhibuisse nuptias se

Expanded text:
umilem vel abiectam feminam minime eam iudicamus intellegi, quae, licet pauper, ab ingenuis tamen parentibus nata sit. Unde licere statuimus senatoribus et quibuscumque amplissimis dignitatibus praeditis, ex ingenuis natas quamvis pauperes in matrimonium sibi adsciscere, nullam que inter ingenuas ex divitiis et opulentiore fortuna esse distantiam. Humiles vero abiectasque personas eas tantummodo mulieres esse censemus: ancillam ancillae filiam, libertam, libertae filiam, scaenicam vel scaenicae filiam, tabernariam vel tabernarii vel lenonis aut harenarii filiam, aut eam quae mercimoniis publice praefuit: ideoque huiusmodi inhibuisse nuptias se
Abbreviated transcription (Latin):
d. aã ⁊ cc̃. macario.Si patri
tuo ħrs ñ extitisti. ex facta ab
ñ posse iura tua ledi manifes¬
tissimi uiris÷.¬
ue mortis cã instituta.si¬
ue ꝯdicione faciendi. a̾ ñ faci¬
endi sus pensa. siue aliquo nota¬
to tꝑr ꝓmissa. siue amõ dan¬
cium accipiencium ue sentẽtuis
quantũ uis sinit bognominata:
su hac ficeri cb̾: ob seruaçioes

Expanded text:
 AA. et CC. Macario. Si patri tuo heres non extitisti, ex facta ab onationis non posse iura tua laedi manifestissimi iuris eve mortis caussa instituta, sive conditionibus faciendi ac non faciendi suspensa, sive ex aliquo notato tempore promissa, sive animo dantium accipientiumve sententiis, quantum jus sinit, cognominata, sub hac fi
Abbreviated transcription (Latin):
apatre datus ÷. Sin aut̃ mater
cogniͣti ex materna linea descen¬
dentes. ł ascendentes. ł ex lat̃e
uenientes. ad eius uocentur su¬
ccessionẽ. T unc ea ꝗ que apat
postea q legitimo successori ef¬
fecto. ł amatre sua. ł aliunde
quocũq legitimo mͦ ad ꝗsitum
sit ħ adꝙrimos maternos. eius
cognatos ꝑuenire. Fillo iudelic
obẜuando ut siue matre eus

Expanded text:
a patre datus est. Sin autem mater a patre datus est. Sin autem mater cognati ex materna linea descendentes vel adscendentes vel ex latere venientes ad eius vocentur successionem, tunc ea quposteaque legitimo successori effecto vel a matre sua vel aliunde quocumque legitimo modo adquisitum sit, hoc ad proximos maternos eius cognatos pervenire. Illo videlicet observando, ut, sive matre eius
Abbreviated transcription (Latin):
Li patri ꝑmemoratã fortunã
esficiantur. aliꝗs uis sibi uen¬
dicare .q. ⁊ uihis locum habeb
q iam exnaturali patre curia¬
filii. ł exeo descendentiũ. ł ascẽ¬
qd sibi us uẽdicare ualentib s
si ꝗd̾ iste naturat filius siue pꝰ¬
quam legitius successor patri
factus sit. siue mantecedenti tẽ¬
pore filios exlegitimo matͥmomi¬
onio. ł alios descendentes libos
hãt. eos modis om̃ib adeius su¬
ccessionem. sine testam̃to mori¬
entis uoeari. nec curie locũ eẽ
p̃t̃ quam si .iiii. portio bonoꝵ
eiꝰ eiusd curie d̾eatur. eo qd̃
nullꝰ forte exmortui libis curi¬
alia munera ꝑag̾e cogitur. Illo
uideł obẜ uando ũ hii quos iste
naturat falius pꝯea quam fortu¬
ne curiali datus ÷ ꝓcreau̾it. de¬
curiones sine dubio sint. ⁊ curia¬
lia ꝑagere munera ꝯpellantur.
Sin uͦ sine lib̾is cuiꝰ cumq gra¬
dus intestat ꝯ decesserit. siquid̾
bonoꝵ eius partem matrẽ hr̃e.
duas uͦ alias partes curiam cui

Expanded text:
r memoratam fortunam efficiantur, aliquod ius sibi vindicare. Quod et in his locum habebit, qui iam a naturali patre curiafilii vel ex eo descendentium vel adscenquod sibi ius vindicare valentibus. Sed si quidem iste naturalis filius sive postquam legitimus successor patri factus sit sive in antecedenti tempore filios ex legitimo matrimonio vel alios descendentes liberos habeat, eos modis omnibus ad eius successionem sine testamento morientis vocari nec curiae locum esse, praeterquam si quarta portio bonorum eius eidem curiae debeatur eo, quod nullus forte ex mortui liberis curialia munera peragere cogitur: illo videlicet observando, ut ii, quos iste naturalis filius, posteaquam fortunae curiali datus est, procreaverit, decuriones sine dubio sint et curialia peragere munera compellantur. Sin vero sine liberis cuiuscumque gradus intestatus decesserit, si quidem bonorum eius matrem habere, duas vero alias partes curiam, cui
Abbreviated transcription (Latin):
cio nõ ꝯceptionis s partus tp̃s
inspiciatur.⁊ hoc fauore facimꝰ
liboꝵ ⁊iedicionis tp̃s statumus
eẽ inspectandum. exceptis his
magis aꝓbari. infantum ꝯdicio¬
nis utilitas expostulat.
tum filium babebat. nepos acc¬
essit natiutił. Si nepotis nom̃
huiꝰ mõi soboli legib accomo¬
datum ÷. querebatur. Uolebat
it tali naturali nepoti ex suo le¬
gitimo filio iam defuncto ꝓieni
q̃i sacris ꝯstitutionib tantũmͦ
infiliis naturalib ꝓhibentib¬

Expanded text:
conceptionis, sed partus tempus inspiciatur: et hoc favore facimus liberorum. et editionis tempus statuimus esse inspectandum exceptis his magis approbari infantium condicionis utilitas expostulat. tum filium habebat, nepos accessit naturalis: si nepotis nomen huiusmodi suboli legibus accommodandum est, quaerebatur. volebat enim tali naturali nepoti ex suo legitimo filio iam defuncto progenito quasi sacris constitutionibus tantummodo in filiis naturalib
Abbreviated transcription (Latin):
monio lib̾os ꝓcitu̾it. ne postĩores
libi. qͥ pꝰ dotem editi st̃. sib om̃e
pat̾num patrimoniũ uendicare
andeant. qͣi iusti ⁊ inpotestate ef¬
fecti fr̃s suos qui añ dotem fu̾ant
natis ab ħroitate pat̾na repallen¬
tes. huiꝰ modi miꝗtatẽ nõ esse
ferendam censem. Cũ it affeccõ
pͥoris soboł. ⁊ ad dotalia instrim̃ta
efficienda. ⁊ adposteriorẽ filiorũ
educendam ꝓieniem p̃stitit ꝯoc¬
stirpem scđe posteritatis. Masiũ¬
iustam exclud̾e. cum gñas agere
fr̃ib sliis posteriores c̃eant. qꝵ
bñficio ipsi sunt iusti filii. ⁊ nñ
⁊ ordinem subsecuti. Neꝙ it ue

Expanded text:
ores liberi, qui post dotem editi sunt, sibi omne paternum patrimonium vindicare audeant quasi iusti et in potestate effecti, fratres suos, qui ante dotem fuerant nati, ab hereditate paterna repellentes, huiusmodi iniquitatem non esse ferendam censemus. Cum enim adfectio prioris subolis et ad dotalia instrumenta efficienda et ad posteriorem filiorum edendam progeniem praestitit occstirpem secundae posteritatis quasi iniustam excludere, cum gratias agere fratribus suis posteriores debeant, quorum beneficio ipsi sunt iusti filii et nomen et ordinem subsecuti. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. ꝙenne pp̃. ¶ omuniũ reꝵ
cẽ utilitatem iecie iudicantes. lu¬
cidis ⁊ om̃i ambiguitate segreg¬
atis legib. uti nr̃o subiectos imꝑ¬
io ad prescutem scĩonem uenu:.
ꝑ ꝗ̃ omĩ dubitacõne amputata
queusq ad huc ꝯtinebat certis¬
simũ facimꝰ. ut quocicus natu¬
rales filii curia fortune patrie sin
genitoris ad signantur. ł ad huc
uiuente patre. ł pꝰ eius obitũ
ꝓdisposicioñ testam̃ti ab eo ꝯor¬
ti ⁊ eo mͦ legitia uira in pat̃¬
na successione adipiscunt᷑. ꝙ rec¬
riat foctune libatio ꝯpet̾e iure
non pot̃. naturales filii ant̃ me

Expanded text:
dem A. Menae pp. Communium rerum esse utilitatem recte iudicantes lucidis et omni ambiguitate segregatis legibus uti nostro subiectos imperio, ad praesentem sanctionem venimus, per quam omni dubitatione amputata, quae usque adhuc obtinebat, certissimum facimus, ut, quotiens naturales filii curiali fortunae patriae sui genitoris adsignantur, vel adhuc vivente patre vel post eius obitum pro dispositione testamenti ab eo conditi, et eo modo legitima iura in paterna successione adipiscuntur quod recrialis fortunae liberatio competere non potest, naturales filii antea me
Abbreviated transcription (Latin):
ruisse. que cam nõ dignam eẽ
uxoris nñe faciebat. Qua ꝓpt̃
sanctim inhuiꝰ mõi casib om̃s
lib̾os. siue ante dotalia instrum̃¬
ta editi sunt. siue postea una ca¬
demq lance trutinari. ⁊ om̃es ił
iin potestate suis existere gen¬
torib ut nec prior nec utiuoꝵ
ullo habeat᷑ discrimine. S qͥ
ex hisdem maiorib ꝓcreati sut.
⁊ simili ꝑfruantur fortuna.
siquis mulierem ĩnsuo ꝯcubmo
one maritali eam tm̃ cum qua
poterait ħre comibium ⁊ exeali¬
bos sustulerit. ⁊ pꝰ ea uͦ affecti¬
one tñ ꝓcedente.⁊ nuptialia
instrumenta cũ ea fecerit. fili¬
osq ł filias habu̾it. non solum
scdos lib̾os qui pꝰ docem editi s̃
iustos ⁊ eẽ in potestate parenti
b s ⁊̃ anteriores. qui ⁊ his qui pꝰ¬
ca nati sunt occasionem legiti¬
mi nñis p̃stiterint.Quam lege̾
ꝗdam putauer̃ sic interp̃tari
ut siue non ꝓieniti fu̾int pꝰ
dotem ꝯscriptam libi. siue ⁊̃ ab
hac luce subtracti: ñ anteriores

Expanded text:
 quae eam dignam esse uxoris nomine faciebat. Quapropter sancimus in huiusmodi casibus omnes liberos, sive ante dotalia instrumenta editi sunt sive postea, una eademque lance trutinari et omnes suos et in potestate suis existere genitoribus, ut nec prior nec iunior ullo habeatur discrimine, sed ii, qui ex isdem maioribus procreati sunt, et simili perfruantur fortuna. si quis mulierem in suo contubefectione maritali, eam tamen cum qua poterat habere coniugium, et ex ea liberos sustulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit filiosque vel filias habuerit: non solum eos liberos qui post dotem editi sunt iustos et in potestate e etiam anteriores, qui et his qui postea nati sunt occasionem legitimi nominis praestiterunt. Quam legem quidam putaverunt sic interpretari, ut sive non progeniti fuerint post dotem conscriptam liberi sive etiam ab hac luce subtracti, non anteriores
Abbreviated transcription (Latin):
li filio dare. ł relinquere quã
uni filio. exmatrimonio legiti¬
mo ꝓcreato dederuit. ł reliq̃¬
rint. cui minuna portio data
uł relicta sit.
amuliere lib̾a ⁊ cuiꝰ matrimo¬
nium ñ ⁊ legib interdictum.
cuiꝰq ꝯsuetudine gaudebat.
aliquos uib̾os habuerit. minim̃
dotalib instrumentis ꝯpositis.
pꝰ ea autẽ exead̾ affectione et̃
a dnuptialia ꝑuenerit instrum̃¬
ta ⁊ alios iterum ex eos matri.¬

Expanded text:
li filio dare vel relinquere, quam li filio dare vel relinquere, quam uni filio ex matrimonio legitimo procreato dederit vel reliquerit, cui minima portio data vel relicta sit. a muliere libera et cuius matrimonium non est legibus interdictum cuiusque consuetudine gaudebat aliquos liberos habuerit, minime dotalibus instrumentis compositis, postea autem ex eadem adfectione etiam ad nuptialia pervenerit instrumenta et alios iterum ex eodem matri
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstite. siue ea añ filium mor¬
tua. aliꝗs ex euis g̾n̾e. eiꝰdem cu¬
rie fortunam subire paratꝰ sit.
liceat ei se offerenti eid̃ curie.
ad eum ꝑuener̃ caꝑe. muneraq
ꝑagere curialia. Qe accedente.
mat᷑ defuncti si ad huc suꝑ sit.
ñ solum .iii. partem eoꝵ que
extra paternã subam filius eiꝰ
aliunde adꝗsiuit. s om̃ia ei uł
ip̃a sola. ł cum coħrdib suis
capiz. e a uͦ que asuccessione
naturał filii post curialem ꝯdi¬
cionem morientis ꝯstitium mõ
ea apatre suo naturali curie ila
ti sunt. si tñ adhuc suꝑ sint. I d̾
si ante p̃sentem scĩonem mort¬
iii st̃. ninime ad eaꝵ succssõe
eandem nr̃am scĩonem extendi¬
m.¶ e t qm̃ om̃i modo fauen¬
dum ÷ curiis ciuitatum allud ⁊
in hac parte addendum ẽẽ cẽ¬
les filios. curie patrie sue tra¬
dere. non solum nulla eis legi
gitimos successores efficere.Ita
tm̃ ut minue eiso patrib li¬
ceat. ꝑ donationem ł ultimam
uoluntatẽ ampliꝰ cid̾ natura.¬

Expanded text:
stite sive ea ante filium mortua aliquis ex eius genere eiusdem curiae fortunam subire paratus sit, liceat ei se offerenti eidem curiae ad eum pervenerunt, capere muneraque peragere curialia, quo accedente mater defuncti, si adhuc supersit, non solum tertiam partem eorum, quae extra paternam substantiam filius eius aliunde adquisivit, sed omnia ea vel ipsa sola vel cum coheredibus suis capiet. Ea vero, quae de successione naturalis filii post curialem condicionem morientis constituimus, non qui postea a patre suo naturali curiae datti sunt, si tamen adhuc supersunt. Quod si ante praesentem sanctionem mortui sunt, minime ad eorum successionem eandem nostram sanctionem extendimus. Et quoniam omnimodo favendum est curiis civitatum, illud etiam in hac parte addendum esse cenles filios curiae patriae suae tradere non solum nulla eis legitgitimos successores efficere, ita tamen, ut minime eisdem patribus liceat per donationem vel ultimam voluntatem amplius eidem natura
Abbreviated transcription (Latin):
tollende soboł. haͣt. Lic⁊ it hoc ꝗd
siłꝑatam ⁊ ad effectum ñ ꝑuenit.
nicħ anteriorib lb̃is fortuitus
casꝰ drogare ꝯcedatur. Et młto
magis siꝗs mulierem quã in ꝯ¬
tub̾nio suo habu̾it. p̃gnantem fe¬
cerit. pꝰ ea aut̃ ad huc grauida
młiere ꝯstituta. dotalia fecerit
instrumenta. ⁊ puer ł puella cor¬
tus. ł edita sit. iusta patris sobo¬
siue abintestato. siue extestam̃¬
to. Satis i absuroum ⁊ si filii
post dotem ꝓieniti ⁊ anteriorib
lib̃is aduitorium asferant. iꝑm
pueꝵ ł puellam sib opitulari ñ
poste. E t generałr definim ⁊¬

Expanded text:
t. Licet enim hoc quod speratum est ad effectum non pervenit, nihil anterioribus liberis fortuitus casus derogare concedatur: et multo magis, si quis mulierem, quam in contubernio suo habuerat, praegnantem fecerit, postea autem adhuc gravida muliere constituta dotalia fecerit instrumenta et puer vel puella editus vel edita sit, iusta patri subosive ab intestato sive ex testamento. satis enim absurdum est, si filii post dotem progeniti et anterioribus liberis adiutorium adferant, ipsum puerum vel puellam sibi opitulari non posse. Et generaliter definim
Abbreviated transcription (Latin):
umanitatis intuitu naturali¬
r patrib ħ indulgem ut
liceat eis nulla legitima sobole
ł matre subsistente. naturalẽ. ł
naturales filios. matremq eoꝵ
ciportiõe .i. ex ui. unciis ħrocis scͥ¬
be. ut lic ab intestato nullam co¬
inunionẽ ad patris natiuruł suc¬
cestionẽ haberent ex sup̃ma tñ
eius uoluntate ꝑmitatur eis. us¬
ꝙ ad p̃dictas ⁊i. uncias. si hoc scł
naturał pat̾ uolu̾it ħroitatemeiᷤ
caꝑe ita tñ ut memoratã .ui.
unciaꝵ ꝗͣtitatem in om̃ib natu¬
ralib faiis ⁊ matre coꝵ minium¬
me testator çiredat. quã ⁊ iulega¬
tis ⁊ fid̾i comissis eis dcrelinquẽdiᷤᷤ
⁊ dotib ⁊ donationib tam aliis ꝗ̃

Expanded text:
umanitatis intuitu naturalibus patribus hoc indulgemus, ut liceat eis nulla legitima subole vel matre subsistente naturalem vel naturales filios matremque eoruci portione, id est sex unciis, heredes scribere, ut, licet ab intestato nullam communionem ad patris naturalis successionem haberent, ex suprema tamen eius voluntate permittatur eis usque ad praedictas sex uncias si hoc scilicet naturalis pater voluerit hereditatem eius capere, ita tamen, ut memoratam sex unciarum quantitatem in omnibus naturalibus filiis et matre eorum minime testator excedat. Quam et in legatis et fideicommissis eis relinquendis et dotibus et donationibus, tam aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ agmina multiplicib.⁊ oẽm ꝓuidentiam
ꝯtinentib̾ modis coneximꝰ t̾am uet̾ib adm̃¬
lioremr statũ breui tꝑr reductis. quã nꝰouis.
nõ solum exꝗsitis. s ⁊̃ recta dispositione nri
numinis. sine nonis expensis publicis ꝯstitu¬
tis. legum uͦ p̃sidia pͥmo ẜ uando positas. đ¬
iñ nouas ponendo firpmna subiectis effecimꝰ:
S cum sit necessarium multatudinẽ ꝯstitu¬
cõnum. tam intrib uet̾ib codicib relatarũ
quã pꝰ eaꝵ ꝯfectionem postioribus tp̃rihad¬

Expanded text:
ultiplicibus et omnem providentiam continentibus modis correximus, tam veteribus ad meliorem statum brevi tempore reductis, quam novis non solum exquisitis, sed etiam recta dispositione nostri numinis sine novis expensis publicis constitutis, legum vero praesidia primo servando positas, deinde novas ponendo firmissima subiectis efficimus. 1. Sed cum sit necessarium multitudinem constitutionum tam in tribus veteribus codicibus relatarum quam post eorum confectionem posterioribus tempori
Abbreviated transcription (Latin):
la alia extra corpꝰ eiꝰ d̾ codicis. ꝯstitucõne
eligenda. nͥ pꝰ ea alia rerum natura ali¬
quid nouũ creciuit. qd̾ nr̃a sciõne indig¬
cat. hoc ⁊ it nemini dubiũ ÷ qͣ sicurid
inpost̾um meliꝰ inueniat᷑ ⁊ ad ꝯstitucõẽ

Expanded text:
la alia extra corpus eiusdem codicis constitutione la alia extra corpus eiusdem codicis constitutione legenda, nisi postea varia rerum natura aliquid novum creaverit, quod nostra sanctione indigeat. hoc etenim nemini dubium est, quod, si quid in posterum melius i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑare. ⁊ tam imꝑfectas reple quam nocte
obscuritatis obductas. noue liminatiõis
luce reteg̾e. ut undiq ñ solum̃ instituc̃oñ
⁊ digestoꝵ uia dilncida ⁊ aꝑta pat̾et: s ⁊ꝰ
clareat. nulla penitꝰ ł simili ł diu̾sa ł in¬
usitata relicta. Cũ nemini uenit indub¬
ium qd̵ repetita łectõ ꝓbauit. hoc satis ua¬
lidũ satisq cẽ formosũ. Inantiqͥs ⁊ t libͥs
ñ solũ pͥmas edicoẽs. s ⁊̃ scd̃as quas repe
tite p̾lectionis uet̾es noĩabant subsecutaᷤᷤ
ẽẽ inuenimꝰ. Qd̃ ex libris ulpiani uiri
prud̾ntissum ad sauinũ scͥptis. ꝓmptum
erat q̃rentib inuenire. ¶his gͥ om̃ib
anꝰ cod̾x ap̾dictis głosissimis ⁊ facundissi¬
mis uiris purgatꝰ ⁊ candidꝰ factꝰ om̃ib
ex nr̃a uissione ⁊ cͥcuniductis. ⁊ additis ⁊
re ꝯpositione s exrepetita p̾lectione. ⁊
eũ nr̃i numinis auctoritate ntentem.
mom̃ib udiciis solum qͣntum ad diuale̾

Expanded text:
parare et tam imperfectas replere quam nocte obscuritatis obductas nova elimationis luce retegere, ut undique non solum institutionum et digestorum via dilucida et aperta pateret, sed clareat, nulla penitus nec simili nec diversa nec inusitata relicta, cum nemini venit in dubium, quod repetita praelectio probavit, hoc satis validum satisque esse formosum. in antiquis etenim libris non solum titae praelectionis veteres nominabant, subsecutas esse invenimus, quod ex libris Ulpiani viri prudentissimi ad Sabinum scriptis promptum erat quaerentibus reperire. His igitur omnibus anus codex a praedictis gloriosissimis et facundissimis viris purgatus et candidus factus omnibus ex nostra iussione et circumductis et additis et re compositione, sed ex repetita praelectione, et eum nostri numinis auctoritate nitentem in omnibus iudiciis solum, quantum ad divales
Abbreviated transcription (Latin):
petita itaq uissione nemini ĩpost̾um ꝯ¬
cedimꝰ ł exd̃cisionib nr̃is ł exaliis ꝯsti¬
tutionib quas an̾a fecimꝰ. ł expͥma iusti¬
nian codicis edicõe aliꝗd recitare. s qd̾
inp̃senti purgato ⁊ renouato codice nr̃o
scriptum inueniat᷑. hoc tm̃mõ ĩ om̃ib
reb i iudiciis. ⁊ obtineat. ⁊ recitet᷑. Ciiꝰ
scͥpturam ad similitudinẽ nr̃aꝵ ĩstitucõ¬
num ⁊ digestoꝵ sine ulla signoꝵ dubie¬

Expanded text:
 nemini in posterum concedimus vel ex decisionibus nostris vel ex aliis constitutionibus, quas antea fecimus, vel ex prima Iustiniani codicis editione aliquid recitare: sed quod in praesenti purgato et renovato codice nostro scriptum inveniatur, hoc tantummodo in omnibus rebus et indiciis et obtineat et recitetur. cuius scripturam ad similitudinem nostrarum institutionum et digestorum sine ulla signorum dubie