comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uatis argolici casus ptobat. auareq simul coniugis
una. Si quidem tume duplicis causa fuit aurum
fatale quod bene sprenm argie. eriphile male opta¬
tum male partum illius penates in rupit scelerumꝙ:
ingencia semina mouit: Nonne opes falsas et ca¬
ducas nequꝰe prestare posse quod spondeant neque
lenire animi sitim sed actendere neq curas fugare s
arcessere neq necessitates tollere sed augere uerissime¬
ꝙ et propie dictum. Crescit amor nummi quantum¬
et ipsa pecunia crescit. Et illud. Neminem pecunia
duutem facit. ymmo contra nulli non maiorem
sui cupidinem incussit neq illud minus crescentẽ
sequitur cura pecuniam maiorumq fames atque
illud. Multa petentibus multa desunt. et per mulus
eos indigere qui permulta possideant. Denique qe¬
quid sint non esse perpetuum nec longeuum qui¬
dem ut quod positum sit in manibus fortune. sine
intermissione uolubilis subiectum casibus et saltem

Expanded text:
vatis Argolici casus probat, avareque simul coniugis: vatis Argolici casus probat, avareque simul coniugis: una si quidem ruine duplicis causa fuit, aurum fatale; quod bene spretum Argie, Eriphile male optatum, male partum illius penates irrupit, scelerumque ingentia semina movit. Nonne opes falsas et caducas, neque prestare posse quod spondeant, neque lenire animi sitim sed accendere, neque curas fugere sed arcessere, neque necessitates tollere, sed augere, verissimeque et proprie dictum crescit amor nummi quantum ipsa pecunia crescit? Et illud: “neminem pecunia divitem facit, immo contra, nulli non maiorem sui cupidinem incussit”. Neque illud minus: crescentem sequitur cura pecuniam, maiorumque fames. Atque illud: multa petentibus desunt multa. Et “permultis eos indigere, qui permulta possideant.” Denique quicquid sint, non esse perpetuum, nec longevum quidem, ut quod positum sit in manibus fortune, sine intermissione volubilibus subiectum casibus, et saltem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ fulgoribus metallorusti ad memoriam reuer¬
tatur. Quia uero non omnibus uidendi experi¬
endiq sors eadem fuit illa animum subtant.
que famosis ab auctoribus scripta nulli usquam
docto legendi audiendique defuit facultas.
Nonne ergo pecuniam peregrinos mores intulisse
et molles diuicias turpi luꝰui secula prius inte¬
gerrima fregisse. Nonnt ipsas quoq diuicias a¬
uariciam et habundantes uoluptates desideri¬
um per luxum atq libidinem pereundi. perden¬
diq omnia inuenisse et scciptum et te ipsa sẽ¬
per conpertum est. Nonne auarum semper egere.
N onne nocens ferrum ferroq nocencius aurum: sacram¬
q auri famen nil non mortalia pectora cogere pecunie¬
ꝙ aspectu debilitatos spiritus. nonne auru̾per medios
ire satellites et perrumpere saxa potencius ictu fulmi¬
neo atq hinc pudicicie simulac uite in sidias perue¬
nire imbre aureo. danaes expugnata uirginitas ac

Expanded text:
que fulgoribus metallorum, ad memoriam reverque fulgoribus metallorum, ad memoriam revertatur: quia vero non omnibus videndi experiendique sors eadem fuit, illa animum subeant, que famosis ab auctoribus scripta, nulli unquam docto legendi audiendique defuit facultas. Nonne ergo pecuniam peregrinos mores intulisse, et molles divitias turpi luxu, secula prius integerrima fregisse? nonne ipsas quoque divitias, avaritiam, et abundantes voluptates, desiderium per luxum atque libidinem pereundi perdendique omnia invexisse, et scriptum, et re ipsa sepe compertum est? nonne avarum semper egere? nonne nocens ferrum ferroque nocentius aurum, sacramque auri famem, nil non mortalia pectora cogere, pecunieque aspectu debilitatos spiritus? Nonne aurum per medios ire satellites et perrumpere <amat> saxa potentius ictu fulmineo, atque hinc pudicitie simul ac vite insidias provenire? Imbre aureo Danaes expugnata virginitas, ac
Abbreviated transcription (Latin):
tam augusti animi tamq parui qu̾am ama¬
re diuidias. At orator ecdesiasticus. Auato in¬
quit nihil scelestius nihil est mniquius quamꝰ
amare peruniam. Et quam multotum in hoc unũ
consentit ymmo quam nullius dissentit aucto¬
ritasi frustr̃a quidem preualuit sapientum sentẽ¬
cus uulgi furor. itaq ut nullum iniquius sic nul¬
lum aredencius uotum quam pecunie est ut ex
qua pendere omnia que optantur persuasum
sit Clamant ab aduerso. doctissimorum uoces
hominum. clamat experiencia et ueritas. clamat
uetus et recens exemplorum tu̾ba magnam pe¬
cuniam nulli uulem multis fuisse pestiferam icũ
peccato ac labore querendam: cum sollicitudine
ac pauore seruandam cum querelis ac merore
perdendam. Dicant pecunie amatores quid
uel in his uerbis falsi uel insuis opibus boni sit
et ut uera sit extimacio tam laudate rei quid
de hoc quisque uiderit aut legerit integrum
ac sincerum spretis uulgi damoribus sepositis¬

Expanded text:
tam angusti animi, tamque parvi, quam amatam angusti animi, tamque parvi, quam amare divitias”. At Orator Ecclesiasticus “avaro, inquit, nichil est scelestius; nichil est iniquius quam amare pecuniam”. Et quam multorum in hoc unum consentit, immo quam nullius dissentit auctoritas. Frustra quidem prevaluit, sapientum sententiis, vulgi furor, itaque ut nullum iniquius, sic nullum ardentius votum quam pecunie est, ut ex qua pendere omnia que optantur persuasum sit. Clamant ab adverso doctissimorum voces hominum, clamat experientia et veritas, clamat vetus et recens exemplorum turba, magnam pecuniam nulli utilem, multis fuisse pestiferam, cum peccato ac labore querendam, cum sollicitudine ac pavore servandam, cum querelis ac merore perdendam. Dicant pecunie amatores, quid vel in his verbis falsi, vel in suis operibus boni sit. Et, ut vera sit extimatio tam laudate rei, quid de hoc quisque viderit aut legerit integrum ac sincerum, spretis vulgi clamoribus sepositis
Abbreviated transcription (Latin):
uitos contra hanc presertim humane partem
in sanie dicta sunt. Audistis satiricum uestrum
protestantem. Nam diues qui fieri uult et ci¬
to uult fieri atque his dicts adddentem sed q̃
reuerencia ꝗ legum quis metus aut pudor est.
unquam properãtis auari hanc sentenciam he-¬
breorum sapiens quam paucis ab soluerat. qui ⁊¬
festinat ditari inquit non erit in nocens. Au¬
distis alium exuesttis seu satiricus sit ille seu ly¬
ricus dicentem. Non domus aut fundus non
eris aceruus et auti egroto domi deduxit cor¬
pore febres non animo curas dixerat hoc extet¬
nus sapiens ille breuissime. Non proderunt
diuicie indit ulcionis et addiderat quod pto¬
desset. Iusticia enim inquit liberabit amoite
Sum ergo pecunia quam amissam luges in
necessit̾atibus summis. nec corpori possit opẽ
fetre nec animo mirum cur tanto opere uel
optari absens ualeat uel amari presens. Nus
atꝙ aliis motus orator noster. nihil est inꝙ:

Expanded text:
viros, contra hanc presertim humane partem viros, contra hanc presertim humane partem insanie dicta sunt. Audistis Satyricum vestrum protestantem: nam dives qui fieri vult, et cito vult fieri; atque his dictis addentem: sed que reverentia legum, quis metus aut pudor est unquam properantis avari? Hanc sententiam Hebreorum sapiens quam paucis absolverat: “Qui festinat ditari, inquit, non erit innocens”. Audistis alium ex vestris, seu Satyricus sit ille, seu Lyricus, dicentem: non domus aut fundus, non eris acervus et auri, egroto domini deduxit corpore febres, non animo curas. Dixerat hoc externus sapiens ille brevissime: “Non proderunt divitie in die ultionis”, et addiderat quod prodesset. “Iustitia enim, inquit, liberabit a morte”. Cum ergo pecunia, quam amissam luges, in necessitatibus summis nec corpori possit opem ferre nec animo, mirum cur tantopere vel optari absens valeat, vel amari presens. His atque aliis motus Orator vester “nichil est, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
omnino bonum dici uelis quod multi magniq
negant uiri non tuum certe sed fortune bonum
uel in uitus dices ita nec tu detuo aliquid nec de
suo illa quidem perdidit sed transtulit. D. Ami¬
si pecuniam .R. Ut non amisisses si tua esset si sic
⁊ tua non erat amittere nequiuisti uere autem nõ
tua sed illius erat quem secuta est ymmo ne il¬
lius quidem sed fortune ut dixi. que eam cui
uisum fuerit breuem adusum magno subferio¬
re mutuat. Disce iam tandem a propriis aliena
se ternere. D. Pecuniam amisi. R. Site adeo nõ
tue quoq cruciant: iacture tibiq uel alienum
aliquid demi dolesidisce illa conquirere que tua
sint propria atque perpetua quorum et acquisicio
facilior et possessio nobilior cerciorq uirtutem si
quesieris non amittes. Uos autem sapiencie. con¬
temptores. cultoresq et amatores pecunie facties.¬
tis obsurduisse uidemini salubribus consilus atty
monitis quecumq per sanctos atque eruditos

Expanded text:
omnino bonum dici velis, quod multi magnique omnino bonum dici velis, quod multi magnique negant viri, non tuum certe sed fortune bonum, vel invitus, dices. Ita nec tu de tuo aliquid, nec de suo illa quidem perdidit, sed transtulit. Amisi pecuniam. Ut non amisisses si tua esset, sic, si tua non erat, amittere nequivisti. Vere autem non tua, sed illius erat quem secuta est; immo ne illius quidem, sed fortune, ut dixi, que eam, cui visum fuerit, brevem ad usum magno sub fenore mutuat. Disce iam tandem a propriis aliena secernere. Pecuniam amisi. Si te adeo non tue quoque cruciant iacture, tibique vel alienum aliquid demi doleas, disce illa conquirere, que tua sint, propria atque perpetua, quorum et acquisitio facilior et possessio nobilior certiorque. Virtutem si quesieris non amittes. Vos autem sapientie contemptores, cultoresque et amatores pecunie facti estis? Obsorduisse videmini salubribus consiliis ac monitis, quecunque, per sanctos atque eruditos
Abbreviated transcription (Latin):
perpetuum. Do. ferdidi pecuniam. NeEt
laborem custodie et perdendi metum. sic perdendo
pecuniam duo bona unum quodq prestantuis
amissossecuritatem et requiem in uenisti. D. Pecuniam
perdidi. R. Bene si te illa non perdidit quod multis¬
iam possessoribus suis fecit. noxia enim pecunie for¬
ma est. uenenosus fulgor ac pestifer itaq uelut ser¬
pens squamis aureis placens mulcendo oculos ani¬
mam ferit. pro inde hinc si saluus es. gaude tibi ab¬
latum unde infici posses tequłe illesum intex pericu¬
la transiuisse letus stupensqueᷤ recogita sin infectus
Ex turbatam mali causam scito quo facilior ad sa¬
lutem reditus sit. D. Amisi aurum atque argentũ.
Quid celesti animo cum terrestribus purgaments
qui uirilius pħantur uel mollixius argentum atq
aurum inter bona non numerant qui mollius
bona dicunt sed non animi. horum quicquid
elegeris siue non bonum siue non tuum fuit e.¬
que nulla tibi est materia querelarum nam ut

Expanded text:
perpetuum. Perdidi pecuniam. Et perpetuum. Perdidi pecuniam. Et laborem custodie, et perdendi metum. Sic, perdendo pecuniam, duo bona, unumquodque et prestantius amisso, securitatem et requiem invenisti. Pecuniam perdidi. Bene, si te illa non perdidit, quod iam multis possessoribus suis fecit: noxia enim pecunie forma est, venenosus fulgor ac pestifer, itaque velut serpens squamis aureis placens, mulcendo oculos, animam ferit. Proinde si hinc salvus es, gaude tibi ablatum, unde infici posses, teque illesum inter pericula transivisse, letus stupensque recogita. Sin infectus extirpatam mali causam scito, quo facilior ad salutem reditus sit. Amisi aurum atque argentum. Quid celesti animo cum terrestribus purgamentis? Qui virilius philosophantur, argentum atque aurum inter bona non numerant; qui mollius, bona dicunt, sed non animi. Horum quicquid elegeris, sive non bonum, sive non tuum fuit: eque nulla tibi materia est querelarum. Nam ut
Abbreviated transcription (Latin):
uero tot faciam filiabus. quis tot dotes expediet. Sus¬
Unis est et feminarum deus et marium. is et filios tibi
pascet et filias. utqu̾e illis ingenium et uiuenddi as¬
res sic hnis suas dores dabit. itaque sicut scriptum est.
Spera in eo et ipse faciet. Quod inte est ioptimum ddo¬
ns genus fuerit sic filias formare ut uel absqͥͦue do¬
te r̾ecto uidicio placere ualeant atq amari. Dotem.
habuit romanum imperium faustina et quot re¬
us indotate castiores eoq feliciores fuerint non Fa¬
cit faustum conuigium dos sed uirtus. fac si potes
ut non pecunia tuarum optabilis sit. sed pudor sed
modestia. sed in tegritas. paciencia. fides. humilitas.
Lis ornate gemmis filie tue. hoc onuste auto huis anꝰ¬
cilis comitate limen adeant coniugum non diui¬
tum sed proborum ubi tucior sepe pudicicia. uitacy.
dulcior quam inthalamis atqͦue atriis regum fuit.
R Et cum illa curas multas periculumq

Expanded text:
vero tot faciam filiabus? Quis tot dotes expediet? vero tot faciam filiabus? Quis tot dotes expediet? Unus est, et feminarum Deus et marium, is et filios tibi pascet et filias. Utque illis ingenium et vivendi artes, sic his suas dotes dabit. Itaque sic scriptum est: “Spera in eo et ipse faciet”. Quod in te est, optimum dotis genus fuerit, sic filias formare, ut, vel absque dote, recto iudicio placere valeant atque amari. Dotem habuit Romanum imperium Faustina: et quot reris indotate castiores, eaque feliciores fuerint? Non facit faustum coniugium dos, sed virtus. Fac si potes, ut tuarum non pecunia optabilis sit, sed pudor, sed integritas, sed modestia, patientia, fides, humilitas. His ornate gemmis filie tue, hoc onuste auro, his ancillis comitate, limen adeant coniugum non divitum, sed proborum, ubi tutior sepius pudicitia vitaque dulcior, quam in thalamis atque atriis regum fuit. i. Et cum illa curas multas periculumque
Abbreviated transcription (Latin):
aculeos. an non legis apud flaccum ut nil sine
magno uita labore dedit mortalibus. an non
auddis quid poeta alius non in eleganter hac in
parte luserit. Cum enim bona omnia gratis no¬
bis donata esse diuinitus. pii omnes uno ore
fateantur. non donata dicit ille sed uendita.
et precium statuit labores. sic enim ait laboribꝰ
uendunt dei nobis omnia bona.Q. Molesta
est tantorum filiorum sollicitudo. R. An non
inter ueras sentencias illa est. non posse in ueni¬
ti uitam hominis catentem molestia nec minꝰ
illam omnem uitam esse tormentum. Quid filui me¬
ruere qui si desint cure alie subibunt. Crede mihi
quocumq te uertas quemlibet fortune gradum ar¬
ripias. et labores et molestie et difficultates uite ade¬
runt quid lamentis in ambus opus est. Do filus pie¬
mor multis. Rc. Sic dicis quasi felicitate. deprimatis
tuas et uota prima mortalium tibi cumulacius obue¬
nisse fers grauiter mirum genus inpaciencie.Do. Qa

Expanded text:
aculeos. An non legis apud Flaccum: nil sine aculeos. An non legis apud Flaccum: nil sine magno vita labore dedit mortalibus? An non audis, quid Poeta alius non ineleganter, hac in parte, luserit? cum enim bona omnia gratis nobis donata esse divinitus, pii omnes uno ore fateantur, non donata dicit ille, sed vendita, et pretium statuit labores; sic enim ait: laboribus vendunt Dei nobis omnia bona. Molesta est tantorum sollicitudo filiorum. Non inter veras sententias illa est: “Non posse inveniri vitam hominis carentem molestia”? Nec minus illam: “Omnem vitam esse tormentum”? Quid filii meruere? Qui, si desint, cure alie subibunt. Crede michi: quocunque te vertas, quemlibet fortune gradum arripias, et labores et molestie difficultates vite aderunt. Quid lamentis inanibus opus est? Filiis multis premor. Sic dicis, quasi felicitate deprimaris tua, et vota prima mortalibus tibi cumulatius obvenisse fers graviter, mirum genus impatientie. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
nir insignius sed non uiunt melius nec duici¬
us nec lecius. et quod constat nec securius. nec ho¬
nestius. certe nec sancius. prohiis omnibus unum
habent. quo excellant pomposius. hoc est stul¬
cius uiuunt: Suus cuiq uiuendi modus sua ẽ
mensura nec id circo melior quo maior. Unde
fit ut intugurio sepeletos uideas mestos in regia nõ
est omnium una capacitas sed unus est fon̾s gra¬
cie. Unus ille cui dicitur. Aperis tu manum tuam
et imples omne animal benedictione. Quid ad
rem uasorum seu magnitudo seu paruitas ubi ẽ
par omnium plenitudo. sed multa desunt pau¬
peribus. quanto plura desunt tegibus cum sit
illud flacci uerissimum expertumq quod mul¬
ta pͥetentibus multa desunt. D. Laboriosum ne¬
gocium multos filios genuisse. R. Quid subte¬
Po mihi non laboriosum dabis preter unam ut
creditur uoluptatem qua tamen nihil est infi¬
ne laboriosus. nihil quot tot in animis linquat

Expanded text:
tur insignius, sed non vivunt melius, nec diutitur insignius, sed non vivunt melius, nec diutius, nec letius et, quod constat, nec securius, nec honestius certe, nec sanctius. Pro his omnibus unum habent quo excellant: pomposius, hoc est stultius vivunt. Suus cuique vivendi modus, sua est mensura: nec idcirco melior quo maior. Unde fit ut in tugurio sepe letos videas, mestos in regia. Non est omnium una capacitas, sed unus est fons gratie, unus ille cui dicitur: “Aperis tu manum tuam, et imples omne animal benedictione”. Quid ad rem vasorum seu magnitudo seu parvitas, ubi par est omnium plenitudo? “Sed multa desunt pauperibus!” Quanto plura desunt regibus, cum sit illud Flacci verissimum expertumque: multa petentibus desunt multa! Laboriosum negotium multos filios genuisse. Quid sub celo michi non laboriosum dabis preter unam, ut creditur, voluptatem? qua tamen nichil est in fine laboriosus, nichil quod tot in animis linquat
Abbreviated transcription (Latin):
tam domum. tantas clientelas appius regębat.
et cecus et senex neque id mirari est quod pri¬
uata bene regeret cum tot obsessus incomodis
ipsam quoque rem publicam gubernaret. hu¬
manorum cdefectuum magn̾a pars in morib
non in rebus est. Non erat appio sors regia secd
nec optabatur sua sorte contentus. exiguos non
lautiis sed uirtutibus adornabat lares et uictu
tenui amplam familiam nutriebat. quodop
multi reges mesti faciunt et quexuli letus ille
et equanimis faciebat. Non eͥnim fortunam
appetitui sedd fortune equauerat appetitum. nõ
erat appio sors cresi regis nec cõciuis quidem
sui crassi sed felicior quedam alia quamuis an¬
gustior sua sors nec ad alienam sortem sed si¬
Rut boni omnes faciunt ad suam propiam se¬
formabat ac suos. Certe nec ego exigo ut tu
sorte alia quam tua intuis utaris et iͦte neque
ut cibo aut amittu regio tuos pascas aut uesti¬
as. Uestuntur laucius regii iuiuenes et uestiun¬

Expanded text:
tam domum, tantas clientelas Appius regebat tam domum, tantas clientelas Appius regebat et cecus et senex”. Neque id mirari est, quod privata bene regere cum, tot obsessus incommodis, ipsam quoque rem publicam gubernaret. Humanorum defectuum magna pars in moribus, non in rebus est: non erat Appio sors regia, sed nec optabat, sua sorte contentus; exiguos non lautitiis sed virtutibus adornabat lares, et victu tenui amplam familiam nutriebat. Quodque multi reges mesti faciunt et queruli, letus ille et equanimis faciebat. Non enim fortunam appetitui, sed fortune equaverat appetitum. Non erat Appio sors Cresi regis, nec concivis quidem sui Crassi, sed felicior quedam alia, quamvis angustior, sua sors; nec ad alienam sortem, sed, sicut boni omnes faciunt, ad suam propriam seformabat, ac suos. Certe nec ego exigo ut tu sorte alia quam tua in tuis utaris et in te, neque ut cibo aut amictu regio tuos pascas aut vestias. Vescuntur lautius regii iuvenes et vestiun
Abbreviated transcription (Latin):
tallum uiue tibi diuicie obugerunt filii. an uero bo¬
ues et pecudes et asini et camelli et profuge apes.et
columbe. et pulli. et pauones. et serui deniq et ancil¬
le indiuiciis habebuntur soli filii excludentur.
Oquꝰam multi mihi sunt filii. N. O quͦam plures aliis:
quinquaginta fuerunt priamo. triginta orodi par¬
thorum regi. centum quindecim regi persarum ar¬
tharsersi. septingenti autem erothimo regi arabum
quorum fiducia fines hostium alternis aggressus
incursibus egiptum syriamq uastauit. Et ẽst sane
porencie genus quoddam multos filios habere.Scio
autem quid dicturus sis. Hi quos memoras magni
omnes reges fuerunt mihi longe alia sors est. Nun¬
quid uero rex fuit appius claudius. profecto ne di¬
ues quidem prisco illo setulo scilicet quo probrum
diuitie habebantur et paupertati cec̾itas accesse¬
rat. ac senectus et tamen de eo scribens cicero ait.¬
Quatuor inquid robustos filios et quinq filias tan¬

Expanded text:
tallum: vive tibi divitie obtigere filii. An vero botallum: vive tibi divitie obtigere filii. An vero boves et pecudes et asini, cameli et profuge, apes et columbe et pulli et pavones, servi denique et ancille in divitiis habebuntur, soli filii excludentur? O quam multi michi sunt filii! O quam plures aliis? Quinquaginta fuere Priamo, triginta Orodi Parthorum regi, centum quindecim regi Persarum Artaxerxi, Septingenti autem Erothinio regi Arabum, quorum fiducia, fines hostium alternis aggressus incursibus, Egyptum Syriamque vastavit. Et est sane potentie genus quoddam multos filios habere. Scio autem quid dicturus sis: “Hi, quos memoras, magni omnes reges fuerant: michi longe alia sors est”. Nunquid vero rex fuit Appius Claudius, profecto ne dives quidem, prisco illo seculo, videlicet quo probrum divitie habebantur, et paupertati cecitas accesserat, ac senectus, et tamen de eo scribens Cicero: “Quattuor, inquit, robustos filios, et quinque filias, tan
Abbreviated transcription (Latin):
cebat tu autem ornamenta hec tua uocas impedimẽ¬
ta . D. Quis tot pascet filios. A. Is qui te aiuiuentute tu¬
a pascit insenium qui non solum homines sed et pis¬
ces et quadrupes pascit et uolucres. D. Quis tot natosꝵ
corpora uestiet R.ls qui non tantum animancia sed
agros herbis ac floribus et frondibus siluas uestit. et
quid scimus adhuc forsan hũi filii te non modo pas¬
cent etͣ uestient. sed eciam tuebuntur sed eciam hones¬
tabunt. Humanarum rerum ut auoluptate alie
incipiunt in laborem ac dolorem desinunt sic econ¬
tra alie amaro principio incepte dulci fine claudunt᷑.
qualis est sors uirtuosarum fere omnium actionum
que ingressos cruciant at progressos mulcent. D. Paui¬
per cum filiis multis sum .R. Miraris quasi fecundam
uirorum non legeris paupertatem diuersa sunt opũ
genera et uaria dona fortune. nulli omnia contingũt
alus uage merces. aliis ugens tellus. ex angue alusme¬

Expanded text:
cebat. Tu autem ornamenta hec tua vocas impedimencebat. Tu autem ornamenta hec tua vocas impedimenta. Quis tot pascet filios? Is qui te a iuventute tua pascit in senium, qui non solum homines, sed pisces et quadrupedes pascit et volucres. Quis tot natorum corpora vestiet? Is qui non tantum animantia, sed agros herbis ac floribus et frondibus silvas vestit. Et quid scimus adhuc? Forsitan hi filii te non modo pascent ac vestient, sed etiam tuebuntur, sed etiam honestabunt. Humanarum rerum ut a voluptate alie incipiunt, in laborem ac dolorem desinunt, sic econtra alie amaro principio incepte, dulci fine clauduntur; qualis est sors virtuosarum omnium fere actionum, que ingressos cruciant, ac progressos mulceant. Pauper cum filiis multis sum. Miraris quasi fecundam virorum non legeris paupertatem. Diversa sunt operum genera, et varia dona fortune: nulli omnia contingunt, aliis vage merces, aliis rigens tellus, exangue aliis me
Abbreviated transcription (Latin):
filii diuicie tue sunt quomodo inter diuicias sis pau¬
per uideris id enim non isi auaris et bonorum suorũ
ingratis accidit. D. filiorum inturba egestate sordida
laboro. R filii non labor sed requies sunt parentum le¬
nimen laborum atq omnis solacium fortune si boni
sunt. alioquin non de numero sed de moribus est que¬
rela. D. filiorum acie coartatus sum.R. Cur non poci¬
us comitatus. et uallatus. et ornatus. Certe non tantũ
patres sed et matres ornamenta sua filios uocant. non
audisti ut cornelia affricani magni filia dum predi¬
ues mulier campana que forte indomum eius hospi¬
cũ uire diuerterat muliebriter gloriabunda sua illi
longe preciosissima ostentasset ornamenta generosã
uelut ademulacionem prouocata colloquium de in¬
dustria produxit donec ascolis filii eius remearent.¬
illa conspectis uersa inhospitam ornamenta mea inqͥt
hec sunt preclare quidem et ut tanti patris filiam de¬

Expanded text:
filii divitie tue sunt: quo modo inter divitias sis paufilii divitie tue sunt: quo modo inter divitias sis pauper videris: id enim non nisi et avaris et bonorum suorum ingratis accidit. Filiorum in turba egestate sordida laboro. Filii non labor, sed requies sunt parentum, lenimen laborum, atque omnis solatium fortune si boni sunt; alioquin non de numero sed de moribus est querela. Filiorum acie coartatus sum. Cur non potius comitatus et vallatus et ornatus? Certe non tantum patres, sed et matres ornamenta sua filios vocant. Non audisti ut Cornelia, Africani magni filia, dum predives mulier Campana, que forte in domum eius hospitii iure diverterat, muliebriter gloriabunda, sua illi longe pretiosissima ostentasset ornamenta, generosam velut ad emulationem provocata, colloquium de industria produxit, donec a scholis filii eius remearentilla conspectis versa in hospitam: “Ornamenta mea, inquit, hec sunt”, preclare quidem, et ut tanti patris filiam de
Abbreviated transcription (Latin):
possunt intuencium Sensu carentibus delecta¬
bile est aliquid in esse potest delectacio autem
nulla nudus in ops natus sum R. Res humanas-
pent omnes alterna sors uariat eadem quasdam
equat quo reliquarum soletur inparitatem has
prĩma et maxima est ipsa hec otiginis ac mortis
equalitas multi et uarii uiuencium sunt amictus. nudi¬
tas una nascencium atq moriencium. nisi quod illi mul¬
ta reperiunt ignari. Hii omnia deserunt ignari scien¬
tes ut exigui dampni sensum. debeat ipsa terum per¬
euncium lenire cognicio. D. Nudus in hanc miseram
uitam ueniR ld recolens anime quior abibis nudus.
sumerosa. De numerose prol graui sarcina.dol¬
prole pregrauatus sum. R. Auro eciam atque
opibus imbecilles humeri premi possunt. ne¬
mo tamen id queritur sed sic premi gaudet at qui pri¬
ma inter nostre felicitatis dona numerantur filii. his¬
ne te igitur pregrauatum et non pocius subleuatum
dicis. D Multos inter filios inops sum .R. Immo uert

Expanded text:
possunt intuentium; sensu carentibus delectapossunt intuentium; sensu carentibus delectabile aliquid inesse potest, delectatio autem nulla. Nudus inops natus sum. Humanas res pene omnes alterna sors variat, eadem quasdam equat, quo reliquarum soletur imparitatem. Harum prima et maxima est ipsa hec originis ac mortis equalitas. Multi et varii viventium sunt amictus, nuditas una nascentium atque morientium, nisi quod illi multa reperiunt ignari, hi omnia deserunt scientes, ut exigui damni sensum debeat ipsa rerum pereuntium lenire cognitio. Nudus in hanc miseram vitam veni. Id recolens, animo equiore abibis nudus. 12 DE NUMEROSE PROLIS GRAVI SARCINA Numprole pregravatus sum. Auro etiam atque opibus imbecilles humeri premi possunt: nemo tamen id queritur sed sic premi gaudet; at qui prima inter vestre felicitatis dona numerantur filii, hisne te igitur pregravatum et non potius sublevatum dicis? Multos inter filios inops sum. Immo vero
Abbreviated transcription (Latin):
te agere quod debeas proximum uel coacte.
De originali in opia dolos io
npaupertate eciam natus sum.R. Quis non
nudus utero maicis egreditur nil hic preci¬
puum habent reges. D. Antequamͦ nasceter pauper fui
Sont memorie es si meministi delicatissimus si sensis¬
ti. D. in paupertate sum genitus. R. An tibi tue que¬
timonie parumsunt hec non tua quidem sed pa¬
tentum fuerit. D. inpaupertate sum natus.R. Inp
paupertait moriturus similis principio finis manet
nisi forte morientis langoribus mederi aurum cen¬
ses quod in arcule fundo est. D. In paupertate uite
mlii principium fuit. R Medium false sepe diui¬
cie at principium et finem uera paupertas tenet
nudum nasci nudum mori humana fere condi¬
cio est. Nam quid queso purpureum cubile quid
funeralis lectus aureus. et quecumq subipsum ui¬
te finem mortalis ambicio meditata est. quid ad
febrem. quid ad mortem ipsamq dequa loquim̃
moriencium nuditatem. an ut equum fallere
sic patietem aurea delectant mulcere ista oculos

Expanded text:
te agere quod debeas, proximum vel coacte. 11 DE ORIGINALI INOPIA In paupertate etiam natus sum. Quis non nudus utero matris egreditur? Nil hic precipuum habent reges. Antequam nascerer pauper fui. Bone memorie es si meministi, delicatissimus si sensisti. In paupertate sum genitus. An tue tibi querimonie parum sunt? Hec non tua quidem, sed parentum fuerit. In paupertate natus sum. In paupertate moriturus. Similis principio finis manet. Nisi forte morientis languoribus mederi aurum censes quod in arcule fundo est. In paupertate vite michi principium fuit. Medium false sepe divitie, at principium et finem vera paupertas tenet. Nudum nasci, nudum mori, humana vere conditio est. Nam quid, queso, purpureum cubile, quid funeralis lectus aureus, et quecunque sub ipsum vite finem mortalis ambitio meditata est, quid ad febrem, quid ad mortem ipsamque de qua loquimur morientium nuditatem? An ut equum phalere, sic parietem aule delectant? mulcere ista oculos
Abbreviated transcription (Latin):
nil clarius habebat expoliatam indignam quoq
cineribus defunctorum quidam in super famoso
dignam epigramate iudicarent. Nomina sunt im¬
mortali memoria que tibi perfamam perq omnis
historie fidem. ignota esse non poterant. Affricanꝰ
nasica. lentulus. D. Muttor in exilium. R immo
in experimentum tui: uideris quem te in exilio pre¬
beas si succumbis exul uerus. si consistis exilio da¬
rus ut multi olim qui inuicti et fulgidi per aspe¬
ritates incesserunt. ut sequentibus rectum iter os¬
tenderent.Sine tirampnos seuire.sine populum
furere. sine hostes ac fortunam fremere. pelli potes
capi celi perimi. uinci autem nisi manum extu¬
leris non potes. neq ornamentis tuis spoliari. cum
quibus quocumq ieris. et ciuis et patrie princi¬
pum unus eris. D: Exulatum pergo.R. ferge ala¬
cer .I. securus nescis quam longa sint brachia tui
regis nihil illi longe est ubiq tt proteget qui pro¬

Expanded text:
nil clarius habebat, spoliatam indignam quoque nil clarius habebat, spoliatam indignam quoque cineribus defunctorum, quidam insuper, famoso dignam epigrammate iudicarent. Nomina sunt immortali memoria, que tibi per famam perque omnis historie fidem ignota esse non poterant: Africanus, Nasica, Lentulus. Mittor in exilium. Immo in experimentum tui: videris quem tu in exilio prebeas; si succumbis exul verus, si consistis exilio clarus, ut multi olim qui invicti et fulgidi per asperitates incesserunt, ut sequentibus rectum iter ostenderent. Sine tyrannos sevire, sine populum furere, sine hostes ac fortunam fremere: pelli potes, capi, cedi, perimi, vinci autem, nisi manum extuleris, non potes, neque ornamentis tuis spoliari, cum quibus, quocunque ieris, et civis et patrie principum unus eris. Exulatum pergo. Perge alacer, i securus: nescis quam longa sint brachia tui regis. Nil illi longe est, ubique te proteget qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
pere tutis et honestis latebris nihil est dulcius mille
his conferri possunt urbium cathene platee. N. Pel¬
lor e patria.R. fulsum te pessimis. optimis insere ne¬
q te patria. sed patriam te indignam rebus proba sen¬
ciat ila quid perdidit tu nihil perdidisse te sencias.
mali ciues tui tedĩo simulq presentis odio ac suspi¬
cione careant. boni autem amore absentis ac desi¬
decio teneantur. sequaniurq oculis atq animis ab¬
euntem illi se solos linqui doleant tu te comitatũ
gaudeas proficisci nequ̾e intergum respicias neq redi¬
tum cogites neq cum illis esse cupias qui te cupiunt
ab esse neq demum quod ate fieri debuit ab alio fac¬
tum egre feras. Debiusti credere ciuium inuidie utq
illam fugeres ultro. in exilium ire. huius ego consilii
dux eram nec exempli duces de erant clatissimi. nã
in primis tres magnos scipiadas id fecisse noueras. tã¬
ꝙ perseueranter ut patuiam sua presencia qua

Expanded text:
pe. Tutis et honestis latebris nil est dulcius: nulle pe. Tutis et honestis latebris nil est dulcius: nulle his conferri possunt urbium platee. Pellor e patria. Pulsum te pessimis, optimis insere, neque te patria, sed patriam te indignam rebus proba. Sentiat illa quid perdidit, tu nil perdidisse te sentias. Mali cives tui tedio simulque presentis odio ac suspitione careant, boni autem amore absentis ac desiderio teneantur, sequanturque oculis atque animis abeuntem. Illi se solos linqui doleant, tu te comitatum gaudeas proficisci, neque te in tergum respicias, neque reditum cogites, neque cum illis esse cupias, qui te cupiunt abesse: neque demum quod a te fieri debuit, ab alio factum egre feras. Debuisti cedere civium invidie, utque illam fugeres, ultro in exilium ire. Huius ero consilii dux eram. Nec exempli duces deerant clarissimi: nam in primis tres magnos Scipiadas id fecisse noveras, tamque perseveranter, ut patriam sua presentia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
uelim quibus ubiq unus et uel nunquam uel sem¬
per in patria tua sis D. lre in exilium iubeor R. Sp̃o¬
te peregrinacio est non exilium et memento quibꝰ¬
dam exitum. quibusdam uero reditum pro exilio
fore. sunt quibus unquã peius quãm inpatria sua
sit . D. in exilium cogor. R. Cupiendo quod cogeris.
efficies. ne cogauis. omne uiolentum paciencia uinci¬
tur et desinit esse uiolentum quod uolenti fit. Q¬
re inexilium est necesse.R Fu fac uolens quod uel
nolens faceres. fac letus omnia nequid mestus pacia¬
ris. ita omnem uim necessitatis omnes dauos quos
adamantinos illi tribuunt. cathenasq: omne tedium
molestiamq discusseris. sed uos inpossibilia cupitis. ne¬
cessaria fugitis utrumq nequicquam. D In exiliũ
eo. R. immo forsan inrequiem. sed obtentu false
miserie uera felicitas iam saltem ab inuidia tutus e¬
ris propera mixtamq cum gloria securitatem arri¬

Expanded text:
velim, quibus ubique unus, et vel numquam vel semvelim, quibus ubique unus, et vel numquam vel semper in patria tua sis. Ire in exilium iubeor. I sponte: peregrinatio erit non exilium. Et memento quibusdam exitum, quibusdam vero reditum pro exilio fore. Sunt quibus nusquam peius quam in patria sua sit. In exilium cogor. Cupiendo quod cogeris, efficies ne cogaris. Omne violentum patientia vincitur, et desinet esse violentum quod volenti fit. Ire in exilium est necesse. Tu fac volens, quod vel nolens faceres; fac letus omnia, ne quid mestus patiaris: ita omnem vim necessitatis, omnes clavos quos adamantinos illi tribuunt, catenasque, omne tedium molestiamque discusseris. Sed vos impossibilia cupitis, necessaria fugitis, utrunque nequicquam. In exilium eo. Immo forsan in requiem: sub obtentu false miserie vera felicitas. Iam saltem ab invidia tutus eris: propera, mixtamque cum gloria securitatem arri
Abbreviated transcription (Latin):
detur. Interrogatus socrates cuias esset. Nunda¬
nus inquit sum. Uete socraticum responsum Athe¬
niensem se alius respondisset. Socrati autem patri
a mundus erat. non hoc solum quem uulgo mũ¬
dum dicitis. cum pars ultima mundi sit sed celum
ipm̃ quod hac rectius appelidne conprehenditur.
lli patrie destinati estis adquam si suspirat animus
qualibet inparte terrarum peregrinum atq ex¬
ulem se nouerit. Nam quis patriam uocet ubi nõ
habitet nisi ad breue tempus. Illa uero cuiusq pa¬
tria dicenda est. ubi quisq perpetuo securus ac
iranquillus deget. Queit hanc in terris. puto irri¬
ta. est̃ inquisicio ut nate autem lex est data mor¬
talibus ac prescripti fines dum hic uiuitur terra
omnis patria uestra est. intra quam qui se exulem
facit non tam rei quam animi uicio laborat
Non habemus hic manentem ciuitatem dixit paulus.
ni natale solum. ait status. hiis te uocibus armatum

Expanded text:
detur. Interrogatus Socrates cuias esset, “Mundadetur. Interrogatus Socrates cuias esset, “Mundanus, inquit, sum”. Vere Socraticum responsum; Atheniensem se alius respondisset: Socrati autem patria omnium mundus erat, non hic solum, quem vulgo mundum dicitis, cum pars ultima mundi sit, sed celum ipsum, quod hac rectius appellatione comprehenditur. Illi patrie destinati estis, ad quam sin suspirat animus, qualibet in parte terrarum peregrinum atque exulem se noverit. Nam quis patriam vocet, ubi non habitet nisi ad breve tempus? Illa vere cuiusque patria dicenda est, ubi quisque perpetuo securus ac tranquillus deget. Quere hanc? in terris, puto, irrita erit inquisitio. Ut nature autem lex est data mortalibus ac prescripti fines, dum hic vivitur, terra omnis patria vestra est; intra quam, qui se exulem facit, non tam rei, quam animi vitio laborat. “Non habemus hic manentem civitatem”, dixit Paulusni natale solum. His te vocibus armatum
Abbreviated transcription (Latin):
quo inexilium profectus erat uultu atq animo
remearet. Hiis marcellus accedat. hic ultimus
qui mbelli ciuilis tempus incidit. fulsus nempe
non solitam modo constanciam honestarumq
arcium studium non obmisit. sed strinxit arti¬
us et publicis liber curis uni excolendo animo
tam ardenter incubuit. ut ad scolas missus honestis¬
simas non ad exilium uideretur. quod quidem inci¬
cerone conspectius operum splendor et litterarum
copia maior facit non exilii modo sed carceris dul¬
ce solacium. D. Exilium pacior.R. Exilium breue
cito te patrie tue reddet. longum uero aliam tibi
patriam dabit. unde exulent qui te exulem uo¬
luere. dedissetq iam nunc si ad naturam rerum nõ
adoppiniones hominum aspiceres. Ualde enim
angustus est animus. qui sit adunum terre angu¬
lum se applicat ut quicquid extra sit exilium pu¬
tet. Multum abest exilii deplorator abilla animi
magnitudine cui totus orbis carcer exiguuis ui¬

Expanded text:
quo in exilio profectus erat vultu atque animo quo in exilio profectus erat vultu atque animo remearet. His Marcellus accedat: hic ultimus, qui in belli civilis tempus incidit, pulsus nempe, non solitam modo constantiam honestarumque artium studium non omisit, sed strinxit arctius, et publicis liber curis, uni excolendo animo tam ardenter incubuit, ut ad scholas missus honestissimas, non ad exilium videretur. Quod quidem, in Cicerone, conspectius operum splendor et literarum copia maior facit, non exilii modo sed carceris dulce solatium. Exilium patior. Exilium breve cito te patrie tue reddet, longum vero aliam tibi patriam dabit, unde exulent qui te exulem voluere, dedissetque nunc, si ad naturam rerum non ad opiniones hominum aspiceres: valde enim angustus est animus, qui sic ad unum terre angulum se applicat, ut, quicquid extra sit, exilium putet. Multum abest exilii deplorator ab illa animi magnitudine, cui totus orbis carcer exiguus vi
Abbreviated transcription (Latin):
uis atq in uiria notos reddidit et illustres. quid
te uetat illis et inseri qui quasi ignem desilice da¬
ram famam collisionibus quesiere. D. In exilium
agor.R Habes in historiis magnos rei huius soci¬
os quorum speciosissimus comitatus non sensum
modo doloris in minuat sed obliuionem afferat.
Non minor inexilio camillus fuit quͦam fuisset do¬
mi: quantus ciuis. quantus exul qua uictorias atꝙ
triumphos non iusticia minus quamꝰ prospetitate
conspicuos incapitolium duxit. moꝵ hinc expul¬
sus proaccepta iniuria ingrate salutem patrie re¬
pendit non facile aliud tam clat exulis exem:¬
plum fateor. Sed et rutilius et metellus tam nihil¬
tam exilio fracti sunt. ut rutilius reuocatus ab illo
cuius nutui non parere capitale erat exilium am¬
plexus reditum contempserit seu ne ulla inparte
senatui in uistisq licet legibus pattit obstaret. seu
ne forte exul utrum fieri posset. at metellus eodẽ

Expanded text:
vis atque iniuria notos reddidit et illustres. Quid vis atque iniuria notos reddidit et illustres. Quid te vetat illis inseri, qui, quasi ignem de silice, claram famam collisionibus quesiere? In exilium agor. Habes in historiis magnos rei huius socios, quorum speciosissimus comitatus, non sensum modo doloris imminuat, sed oblivionem afferat. Non minor in exilio Camillus fuit, quam fuisset domi: quantus civis, quantus exul, qui victorias ac triumphos, non iustitia minus quam prosperitate conspicuos, in Capitolium duxit! Mox, hinc pulsus, pro accepta iniuria, ingrate salutem patrie rependit. Non facile aliud tam clari exulis exemplo fateor: sed Rutilius et Metellus tam nil exilium fracti sunt, ut Rutilius revocatus ab illo, cuius nutu non parere capitale erat, exilium amplexus, reditum contempserit, seu ne ulla in parte Senatui iniustisque licet legibus patrie obstaret, seu ne forte exul iterum fieri posset? At Metellus eodem
Abbreviated transcription (Latin):
pulus. an hostis. an tu ipse. nam si tex aut in ius¬
tum exilium non est. aut ipse non iustus atque
ita ne rex quidem. si tirampnus ab illo te pulsũ
gaude subquo boni exulant fures imperant. si
populus ille moribus suis utitur. bonos odit et is
quoꝙ multceps tirampnus nunquam sibi simi¬
lem pepulisset. Non te igitur patria si malorum
cetibus arceri neq in exillum sed impartẽ bono-¬
rum ciuium cogi putes. At si hostis. agnosce in iu¬
rie lenitatem non hostiliter seuiit qui omnia
cum posset patriam abstulit. spem reliquit. sin
tucpe mores populi perosus aut trampni abi-¬
tum elegisti. non modo ne doleas. sed eciam glori¬
are uirtutem pattie pretulisse. Non tu flebilem
sed honestam et prorsus in uidiosam bonis atq opta¬
bilem non iam exilii sed absencie causam habesi spõ¬
scipio. D. Exilio dampnatus sum. Re. Multos exi¬
lium honestauit. multos acrior fortune aliqua

Expanded text:
pulus, an hostis, an tu ipse? Nam si rex, aut iniuspulus, an hostis, an tu ipse? Nam si rex, aut iniustum exilium non erit, aut ipse non iustus, atque ita nec rex quidem. Si tyrannus, ab illo te pulsum gaude, sub quo boni exulant, fures imperant. Si populus, moribus ille suis utitur: bonos odit; et is quoque multiceps tyrannus nunquam sui similem pepulisset. Non te igitur patria, sed malorum cetibus arceri, neque in exilium, sed in partem bonorum civium cogi putes. At si hostis, agnosce iniurie levitatem, non hostiliter sevit, qui omnia cum posset, patriam abstulit, spem reliquit. Sin tu ipse, mores populi perosus aut Tyranni habitum, elegisti, non modo ne doleas, sed etiam gloriare virtutem patrie pretulisse, non tu flebilem sed honestam et prorsus invidiosam bonis atque optabilem, non iam exilii, sed absentie causam habes. SponScipio. Exilio damnatus sum. Multos exilium honestavit, multos acrior aliqua fortune
Abbreviated transcription (Latin):
bum contra licentias regias emiserit cuicuraꝙ
in interitu libertatis frons obductior fuerit is le¬
se reus est maiestatis. D. Sed condempnor auidi¬
cibus. R luiquo iudice. nullum uenenosius est:
animal a serpente lesos se dolent quidem homĩes
non queruntur. fecit enim serpens quod suum erat.
quamuis non quod placitum pacienti. Certe uidi¬
ces erant qui eos eciam dequibus dixi socratem con¬
dempnarunt dodium absoluerunt quorum utex
esset iniquius dubitari potest. proinde inpopulis
aut subregibus atque uidicibus degenti propositũ:
animo esse debet aspera quelibet et muista paci¬
enda si ueniant. non deflenda cum uenerit
R. Quid tu igitur iusto pelli malles nem.
pe quod ad inuirie cumulum ais indi¬
uersum trahitur. habes enim in iusti exilii solaciũ
comitem iusticiam que in iustos ciues destituens
te secuta tecum exulat. D. In iusto exilio pulsus
sum. R. An te rex expulit.an tirampnus. an po¬

Expanded text:
bum contra licentias regias emiserit, cuicunque, bum contra licentias regias emiserit, cuicunque, in intuitu libertatis, frons obductior fuerit, is lese reus erit Maiestatis. Sed condemnor a iudicibus. Iniquo iudice nullum venenosius est animal; a serpente lesos se dolent quidem homines, non queruntur: fecit enim serpens quod suum erat, quamvis non quod placitum patienti. Certe iudices erant, qui eos etiam de quibus dixi Socratem condemnarunt, Clodium absolverunt, quorum utrum esset iniquius, dubitari potest. Proinde in populis, aut sub regibus, atque iudicibus degenti, propositum animo esse debet, aspera quelibet et iniusta patienda si veniant, non deflenda cum venerinttu igitur? Iusto pelli malles exilio? Nempe quod ad iniurie cumulum, animum in diversum trahit? Habes enim iniusti exilii solatium, comitem iustitiam, que, iniustos cives destituens, te secuta, tecum exulat. Iniusto exilio pulsus sum. An te rex expulit, an tyrannus, an po
Abbreviated transcription (Latin):
nnocens dampnatus sum. R Qiuid igitur nocens
malles. sic enim. xantipe coniugi socrates moriẽs
respondit. muliebriter lamentãti quod is in nocens
moteretur. atqui et si aliqui contrarium opinati
sint longe tamen est innocentem condempnari
tollerabilius qu̾am nocentem. hic enim non solum
supplicium graue est. illic et causa supplicii.D. In¬
iusto populi iudicio dampnatus sum. R Expec¬¬
tes ut populus inte rectum uideat. quod nec inse
nec in alio unquam uidit. magnum tue in nocẽ¬
cie argumentum fuerit a nocentibus condempna¬
ri.D. Populus inmmeritum me condempnat. Rldẽ:
hercle non inmeritum sed multa et magna prome¬
ritum camillum dequo nunc loquebar et liuiũ
ipsum deniq scipionem affricanum aliosq corne¬
lios tales uiros in iustis uidiciis agitatos ad uolun¬
tarium coegit exilium. D At arege in nocens cõ¬
dempnor. R. Et regum plerumq sentencie non
iusticie sed uindicte sunt. Quisquis liberius uer¬

Expanded text:
nnocens damnatus sum. Quid igitur? Nocens nnocens damnatus sum. Quid igitur? Nocens malles? Sic enim Xantippe coniugi Socrates moriens respondet, muliebriter lamentanti, quod is innocens moreretur. Atqui etsi aliqui contrarium opinati sint, longe tamen est innocentem condemnari tolerabilius, quam nocentem. Hic enim solum supplicium grave est, illic et causa supplicii. Iniusto populi iudicio damnatus sum. Expectas ut populus in te rectum videat, quod nec in se nec in alio unquam vidit? Magnum tue innocentie argumentum fuerit, a nocentibus condemnari. Populus inmeritum me condemnat. Idem, hercle, non inmeritum, sed multa et magna promeritum Camillum, de quo nunc loquebar, et Livium, ipsum denique Scipionem Africanum, aliosque Cornelios tales viros, iniustis iudiciis agitatos ad voluntarium coegit exilium. A Rege innocens condemnor. Et regum plerumque sententie non iustitie, sed vindicte sunt, quisquis liberius ver
Abbreviated transcription (Latin):
absolutus est. Quisquam ne adeo false metuens in¬
famie est qui non illius adsolucioni ciceronis hos¬
tis sui dampnatõnem atq exilium ante ponat:
sed humana hec atque conmunia. sin alcius aspi¬
cis uidebis pressum falso uidicio celi regem fami¬
liamq eius electissimam tanti uestiguis herentem
ducis et qui hunc postea secuti sunt tanta in no¬
cencia tantisq uirtutibus in hos ipsos uidiciarii
turbinis incursus ac scopulos incidisse. D. Falso
uidicio offendor. R. Et qui te uindicet is qui fa¬
cit iudicium mniuriam pacientibus. Quiq ait
mea est ulcio et ego retribuam eis intempore. Est
et ubi non cogitas ipso uidicis et testis impec torẽ
magni ibi habitant ultores. nullius belue morsus
est acuor quͦam consciencie. D. In iusto iudicio le ÷¬
sus sum .R. Illaus in uitus bene uti ars non ultima
est qua instructo bene profuit iniquitas aliena.
cum sua cuiq semper noceat prosit nunquam s¬

Expanded text:
absolutus est. Quisquam ne adeo false metuens inabsolutus est. Quisquam ne adeo false metuens infamie est, qui non illius absolutioni, Ciceronis hostis sui damnationem atque exilium anteponat? Sed humana hec atque communia; sin altius aspicis, videbis pressum falso iudicio celi Regem familiamque eius electissimam, tanti vestigiis herentem ducis, et qui hunc postea secuti sunt tanta innocentia tantisque virtutibus, in hos ipsos iudiciarii turbinis incursus ac scopulos incidisse. Falso iudicio offendor. Est qui te vindicet: “is qui facit iudicium iniuriam patientibus”, quique ait: “Mea est ultio et ego retribuam eis in tempore”. Est et ubi non cogitas: ipso iudicis aut testis in pectore; magni ibi habitant ultores. Nullus belue morsus est acrior quam conscientie. Iniusto iudicio lesus sum. Illatis iniuriis bene uti, ars non ultima est; qua instructo sepe profuit iniquitas aliena, cum sua cuique semper noceat, prosit numquam. I