comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sastidia dum taxat/ ac redia/. s probra eciam et in iurias tolerabis/. An forto
ion aurelii anto nini principis menũsti illius qui pħi cognom̃ ob imꝑiu
non obmisit qui cum uxoris nosset ad ulteria et amici ut eam uł occide¬
iet uł saltem d̾ imitteret hortarentur respondebat si uxorem dimittimꝰ
radd anus et dotem dos autem erat impium / uides ut ingentis uiri aĩm
dos frenabat/ cuum forsitan non fienabit/.G. dos maxĩa/ mexti
non auaritie estibus irritandis in uenta est Itaq quo mag̃ illam exa¬
geras magis in famas utq utrinq mole sua noceat et hinc dã¬
tis impudentiam/. hinc concuꝑisentiam accipientis auctura sit .b.
Est michi maxima dos uxoris. Rõ. Non quanta sit los s qualis
uxor refert/ et in dote ip̃a non quãtitas certe s qualitas extimãda
est unde scilicet ꝓfecta. quibus parta modis multe magne dotes mali

Expanded text:
fastidia duntaxat ac tedia sed probra etiam et iniurias tolerabis. An forte fastidia duntaxat ac tedia sed probra etiam et iniurias tolerabis. An forte non Aurelii Antonini principis meministi, illius qui philosophi cognomen ob imperium non omisit, qui, cum uxoris nosceret adulteria et amici ut eam vel occideret vel saltem dimitteret hortarentur, respondebat: “Si uxorem dimittimus, reddamus et dotem”? Dos autem erat imperium. Vides ut ingentis viri animum dos frenabat; tuum forsitan non frenabit? Dos permaxima, infininon avaritie estibus irritandis inventa est; itaque quo magis illam exaggeras, magis infamas, ut que utrinque mole sua noceat et hinc dantis impudentiam, hinc concupiscentiam accipientis auctura sit. Est michi maxima dos uxoris. Non quanta sit dos, sed qualis sit uxor refert et in dote ipsa non quantitas certe, sed qualitas existimanda est, unde scilicet profecta, quibus parta modis: multe magne dotes malis
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ditissima michi uxor obtigit/ .nõ. de moribus nichil narras Nempe
nchil ut reor de moribus cogitasti/ de q optimis femine donbus fide uerecõ¬
da castitare modostia. sunt uobis ista contenitui et solum in nuptiis ur̃is
atenditur dos/ et forma. hoc est auaritia et libido/ ꝓ nube matrimoniis his
ondigne/.G. peccuniosissima est conunx/ .Rõ. uide an non themisto deũ
iid consilium / quo diffinit/ malle se uirum peccunia q̃ peccuniam utro indi¬
gentem / recte eciam ad feminas trabi possit. G. uxor michi p̃diues ẽ/. Rõ.¬
Quãto melius erat cum mopi requiestere q laborare cum suꝑba/ meluis
exurire cum pauꝑcula humili. q cum in solenti diuite litigare ⁊ G. con¬
iugis dos in mensa est/.Rõ. Consequens est ut elacio animi sit ĩ mensa
timor aũt uiri nullus non audebis uitia rep̾hendere dum respicies
dorem/ non p̃sumes humiliare eam ꝑ quam te menũeris superbire nec

Expanded text:
s. Ditissima michi uxor obtigit. De moribus nichil narras. Nempe s. Ditissima michi uxor obtigit. De moribus nichil narras. Nempe nichil, ut reor, de moribus cogitasti deque optimis femine dotibus, fide, verecundia, castitate, modestia: sunt vobis ista contemptui et solum in nuptiis vestris attenditur dos et forma; hec est avaritia et libido, pronube matrimoniis his condigne. Pecuniosissima est coniunx. Vide an non themistocleum illud consilium quo diffinit malle se virum pecunia quam pecuniam viro indigentem recte etiam ad feminas trahi possit. Uxor michi perdives est. Quanto melius erat cum inopi requiescere quam laborare cum superba! melius esurire cum paupercula humili quam cum insolenti divite litigare. Coniugis dos immensa est. Consequens est ut elatio animi sit immensa, timor autem viri nullus. Non audebis vitia reprehendere dum respicies dotem, non presumes humiliare illam per quam te memineris superbire nec
Abbreviated transcription (Latin):
putat esse non sociam/.b. Magna dos meum subii limen/. Rõ. Undedos ĩgie¬
ditur inde libertus egreditur quod bene ꝑ̃ uiderat ligurgus cuius lege cau
rum ut indotare nuberent et ad iecta rõ ut upores elligerentur noy peccu¬
ale seuerusq matrimonia sua uiri coercerent cum nullis fienis lotis
ae nerentur utrunq sapient̾ Nam et uere multis in iomibus nõ uiro ⁊¬
uoor sed peccunia nũbit auaritie/ et est utiq magna dos licentia con¬
iigis frenum uiri/ .G. Ingens cum uxore dos obuenit/ .Rõ. Muta ordĩe
ꝯmo enim cum in genti eote uxor subiit quam libentius exclusisses si
sola posset excludi. plane coniugium obscenum ubi non spe prolis ai cubi¬
culum uiri uirgo/ s ad arculam auaritie impulsu dos concupita deducitur¬
sͥ m agnam michi dotem uxor attulit . Rõ. Dic uerius magnum p̃cium
libertatis tue que si tibi cara esset ut deciur nullo cam precio uendidisses¬

Expanded text:
putat esse, non sociam. Magna dos meum subiit limen. Unde dos ingreputat esse, non sociam. Magna dos meum subiit limen. Unde dos ingreditur, inde libertas egreditur, quod bene providerat Lycurgus, cuius lege cautum fuit ut indotate nuberent, et adiecta ratio ut uxores eligerentur, non pecunie securiusque matrimonia sua viri coercerent, cum nullis frenis dotis tenerentur. Utrunque sapienter: nam et vere multis in domibus non viro uxor, sed pecunia nubit avaritie et est utique magna dos licentia coniugis, frenum viri. Ingens cum uxore dos obvenit. Muta ordinem: immo enim cum ingenti dote uxor subiit quam libentius exclusisses, si sola posset excludi. Plane coniugium obscenum, ubi non spe prolis ad cubiculum viri virgo, sed ad arculam avaritie impulsu dos concupita deducitur. Magnam michi dotem uxor attulit. Dic verius: magnum pretium libertatis tue, que si tibi cara esset ut decuit, nullo eam pretio vendidisse
Abbreviated transcription (Latin):
non deerunt habes cum qua dispures ac declames/ et satyricum no n au¬
disci ubi ait/ Non habeat matrona tibi que iuẽta recumbit/ dicendi genus
nec curtum ẜmone rotato torqueat ẽtimema/ nec historias sciar dẽs.
Coniugem querebas magistram in uenisti Iam q aliquid impolitum cce
aliquid loqui sine coniugis censura. et iuisione non poteris frustr aq eiꝰ¬
dem satyricum illud optaueris. Soloecismum liceat fecisse marito. Inter
mundi tedia/ nullum importunius procaci femina et taceͣ nescia⁊
de opima docte gaudiũ¬
Octe auctus sum opima . Nõ. Et opima tyramnide malum ma
lo additum coniugalis duo stimuli/ dos et forma.so. M ultum
dotata upor est michi. Rõ. m ultum dotata uxore nichil est ĩ¬
portu nius nichil intractabilius/ nil sibi non licitum arbitra¬
tur. que suas opes mariri comparat egestati/ que uirum pascit Dñam se

Expanded text:
non deerunt; habes cum qua disputes ac declames et satyricum non aunon deerunt; habes cum qua disputes ac declames et satyricum non audisti, ubi ait: Non habeat matrona tibi que iuncta recumbit, dicendi genus, nec curtum sermone rotato torqueat enthymema, nec historias sciat omnes. Coniugem querebas, magistram invenisti iamque aliquid impolitum, commune aliquid loqui sine coniugis censura et irrisione non poteris frustraque eiusdem satyricum illud optaveris: Solecismum liceat fecisse marito: inter mundi tedia, nullum importunius procaci femina et tacere nescia. 68 DE OPIMA DOTE Dote auctus sum opima. Et opima tyrannide, malum malo additum; superbie coniugalis duo stimuli: dos et forma. Multum dotata uxor est michi. Multum dotata uxore nichil est importunius, nichil intractabilius; nil sibi non licitum arbitratur: que suas opes mariti comparat egestati, que virum pascit, dominam se
Abbreviated transcription (Latin):
cum/. et nutum domine suspensus obseuia⁊ manciꝑium non maritus he
façito si canti extimas/ aliquandiu formosam thori sociam amplecti
ni q ad tempus cute gaudere/ et candido natos ex utero tanq̃ poma ul¬
biliora pultro de uase suscipere.b. uxorem habeo formosam/. Rõ. ue¬
nenum dulce compedes aureas splendidam ẜuiturem ob. forma dollector
uxoris/. Rõ. Bana bieuis ꝙ dellecratio / nil forma fugacius et p̾sitim feminea
qui uxorem propt̾ formam diligit cito illam odcut.
de uidre fecuda et facũda gaudia.¬
Ecunda michi ost uxor/ .Rõ. m ultas tibi ciuas multos pariet lalo¬
res nxor sceulis unica tantum/ at fecunda ꝗdem sarcina domus est
mulciplex / notum est illud comicum / uxorem duxi quam nõ ibi
miẜiam iudi / nati filii alia cura/.G. Non fecunda rm̃ uxor
s facunda est.Ro. hinc̾ filii et nutrices aderunt / hunc sales et uerba

Expanded text:
tum et nutum domine suspensus observa, mancipium non maritus. Hec tum et nutum domine suspensus observa, mancipium non maritus. Hec facito, si tanti existimas aliquandiu formosam thori sociam amplecti levique ad tempus cute gaudere et candido natos ex utero tanquam poma nobiliora pulchro de vase suscipere. Uxorem habeo formosam. Venenum dulce, compedes aureas, splendidam servitutem. Forma delector uxoris. Vana brevisque delectatio: nil forma fugacius et presertim feminea. Qui uxorem propter formam diligit, cito illam oderit. 67 DE UXORE FECUNDA ET FACUNDA Fecunda michi uxor est. Multas tibi curas, multos pariet labores. Uxor sterilis unica tantum, at fecunda quidem sarcina domus est multiplex. Notum est illud comicum: uxorem duxi: quam non ibi miseriam vidi! nati filii: alia cura! Non fecunda tantum uxor, sed facunda est. Hinc filii et nutrices aderunt, hinc sales et verba
Abbreviated transcription (Latin):
tyricum. Kara est adeo concordia forme atq puditicie. Ut hec constet mo¬
rum in solentiam quis ferat/ et quottidiana fastidia.b. Formosissima
est uxor. Rõ. habes domi ydolum sũptuosum opeiosum uidebis in dies
ꝑegrinos nouosq habitus lauda hine corporis habitudinem/ quã oĩa
Receant hiunc in genium in uentricis ad cunta uersatile tum iactura
patrimonii lucrum uoca .G. habeo uxorem formosissimã. Rõ. habes
idolum licigiosum in solens quod affusus colas quod extrate raptus scupe¬
as/ quod adbres unde totus pendeas submitte colum iugo et contẽtus
forma coniugis ciuasq alias et ꝓpriam libertatenr abiceꝓcul Dicebam
modo. Caue ne quando aliam preter illam laudes ne quando occulos ab ill
fronte diuerteris / ne solito paicius blandiaris solito minus in sanias ꝗd quid
rosi pueris capitale eut omnis sanicas defectio. uiue deniq ad uxoris edis¬

Expanded text:
tyricum: Rara adeo est concordia forme atque pudicitie. Ut hec constet, motyricum: Rara adeo est concordia forme atque pudicitie. Ut hec constet, morum insolentiam quis ferat et quotidiana fastidia? Formosissima est uxor. Habes domi idolum sumptuosissimum, operosum; videbis in dies peregrinos novosque habitus; lauda hinc corporis habitudinem quam omnia deceant, hinc ingenium inventricis ad cuncta versatile: tum iacturam patrimonii lucrum voca. Habeo uxorem formosissimam. Habes idolum litigiosum, insolens, quod affusus colas, quod extra te raptus stupeas, quod adores, unde totus pendeas. Submitte collum iugo et contentus forma coniugis curasque alias et propriam libertatem procul abice. Dicebam modo: cave nequando aliam preter illam laudes, nequando oculos ab illius fronte diverteris, ne solito parcius blandiaris, solito minus insanias; quicquid respueris capitale erit, omnis sanitas defectio. Vive denique ad uxoris edic
Abbreviated transcription (Latin):
us aga me non/ non frix deiphebus neget/ non ex uestris affricanus mĩor
non postre mo recentior Alboinus rex cuius ab impudica et seua cõfusus
coniuge/ nitidi athesis ripam sanguis infecit .G. uxorem nobilem castam
mansuetum humilom/ obsequiosam piam fidam repers/. Rõ. Mirus auceps
coinicem candidam in uenisti/ uix est camen qui in uenisse se fuscam puret ⁊
Uigila dixi iam/ durum custodue quod amultis appetitur / .G. For¬
ma est uxoris excellens/.Rõ. Solet foima corporis ut multa
alia paritate gaudere imparitatem ac dissimilitudinẽ asper¬
nari/ Si par tibi igitur forma est exeiceberis/ a lioquin contem neris
utrunq laboriosum/ .G. forma coniugis magna est/. Rõ. Et magna suꝑ¬
bia/. uix est aliquid quod eque animum tumefaiciat et extollat ⁊b. Foi¬
ma uxoris est maxima. Rõ. uid̾e ne costitas paruasit scitum illud sa¬

Expanded text:
ius Agamemnon, non Phryx Deiphobus neget, non ex vestris Africanus minor, ius Agamemnon, non Phryx Deiphobus neget, non ex vestris Africanus minor, non postremo recentior Alboinus rex, cuius ab impudica et seva fusus coniuge nitidi Athesis ripam sanguis infecit. Uxorem nobilem, castam, mansuetam, humilem et obsequiosam, piam, fidam repperi. Mirus auceps cornicem candidam invenisti. Vix est tamen qui invenisse se fuscam putet. igila: dixi iam durum custodire quod a multis appetitur. Forma est uxoris excellens. Solet forma corporis, ut multa alia, paritate gaudere, imparitatem ac dissimilitudinem aspernari. Si par igitur tibi forma est, exerceberis; alioquin contemneris, utrunque laboriosum. Forma coniugis magna est. Et magna superbia; vix est aliquid quod eque animum tumefaciat et extollat. Forma uxoris est maxima. Vide ne castitas parva sit; scitum est illud sa
Abbreviated transcription (Latin):
lum deflexeris/ seu rdenti lencius arriseris/ seu iuicĩnam saluta ueris/ seu
formam alterus laudaueris/ seu domum serius redieris postremo aliqͥd
dixeiis aliquid feceris quo suspectus reusq lesi sis amoris/ que si uita
dici debet quenam mors dicenda sit nescio/ et bec quidem de tuo arderi
amore sencentia nĩa est /.b. Est michi ꝑpetua chori consors. liõ. Et
umns ꝓpetuum exilium maritalis lecti ir̃arus ac tenuis sopor est hinc
uoluptas h inc urgia. quies nusq .b. hẽo uooiem fudelissimam. Rõ:¬
fuisse fidelles alliquas non nego usq eciam ad mortem/ et ꝓfecto hom̃i
qis hoc uite gentis elegerit/ magne diuitie coniunx bona et fidelis/ ma¬
iorm̃ est acies aduersa nempe eciam illustrium multi dolo coniugum
puuie. Siłeo danai truces et cruentas nuptias / et infamem noctem/ miserã¬
ꝓ tot si niul miuuenum stragem / Non hoc illi quoꝵ supra menũmus gra¬

Expanded text:
lum deflexeris, seu ridenti lentius arriseris, seu vicinam salutaveris, seu lum deflexeris, seu ridenti lentius arriseris, seu vicinam salutaveris, seu formam alterius laudaveris, seu domum serius redieris, postremo aliquid feceris aut dixeris quo suspectus lesique reus sis amoris; que si vita dici debet, quenam mors dicenda sit nescio. Et hec quidem de ardenti tuo amore sententia nostra est. Est michi perpetua thori consors. Et somni perpetuum exilium; maritalis lecti rarus ac tenuis sopor est: hinc voluptas, hinc iurgia, quies nusquam. Habeo uxorem fidelissimam. Fuisse fideles aliquas non nego, usque etiam ad mortem, et profecto homini qui hoc vite genus elegerit magne divitie coniunx bona et fidelis; maior tamen est acies adversa, nempe etiam illustrium multi dolo coniugum periere. Sileo Danai truces et cruentas nuptias et infamem noctem miseramque tot simul iuvenum stragem; non hoc illi quorum supra meminimus Gra
Abbreviated transcription (Latin):
npor placens nił quod ribi placeat pieter illam speres totum sibi te¬
uendicat nec sufficies totus si quo forte ie uelis fugere te fugeq
ausas. fingere si quid agas oblicum sui si quid cogites lratum sibi so
abo abstineas/ pordue res suastibi si somno cesseus externa ce ueneͣ
fessum dicet Deniq ut uxori placidus tibi arq aliis mutilis sis opor¬
ce is: uxorem habeo que me ardenter amat. Rõ. Melius amae̾t
caste pie sobue / nerecunde ardens amor quid nisi in cendium est
anime: qua ardente / quisnam ibi modestie quis reuerentie ꝯ iuga¬
ħ quis tranq uilitati locus aut quieti: ardenter te amat uxor tu
uicisim se amari senserit tepescet/ amorem q odio mutabit/ Sin
eꝗuandus tibi est amor/ et tu ardeas neccesse est/ uniq deditus
sis amanti zelotipe coniugis uir in somnis nunc blanditiis / nimc qͥuerelis
ficris q criminibus ex citandus exericendus ꝙ per noctem seu lice̾ntius occũ¬

Expanded text:
uxori placens, nil quod tibi placeas preter illam speres: totum sibi teuxori placens, nil quod tibi placeas preter illam speres: totum sibi tevendicat nec sufficies totus. Si quo forte ire velis, fugere te fugeque causas fingere, si quid agas oblitum sui, si quid cogites iratum sibi, si cibo astineas sordere res suas tibi, si somno cesseris externa te Venere fessum dicet: denique ut uxori placeas, tibi atque aliis inutilis sis oportet. Uxorem habeo que me ardenter amat. Melius amaret caste, pie et sobrie ac verecunde. Ardens enim amor quid nisi incendium est anime? qua ardente, quisnam ibi modestie, quis reverentie coniugali, quis tranquillitati locus aut quieti? Ardenter te amat uxor: nisi vicissim se amari senserit, tepescet amoremque odio mutabit; sin equandus tibi est amor et tu ardeas necesse est unique deditus sis amanti, zelotype coniugis vir insomnis, nunc blanditiis, nunc querelis fictisque criminibus excitandus exercendusque per noctem, seu licentius ocu
Abbreviated transcription (Latin):
Dixa ueteuis repudii spe sublara/ sola scilicet mors excludat .b. Cõiugem
giatam duxi. liõ. Erras illa te duxit diu nimium fueras tuus Accessit
sponso domina/ carnifer pͥugnis enuila socrui fa milie iugum/ coqne
labor. onus penui sũpcus arcule ornamentum aule diurnum spectaculũ
fenestie lis nocrurnacubiculo .G. uxor michi uenit amantissima. Rõ.¬
Cum amore si nescis zelus et suspitio nes et querele subeunt/ ĩ mortale
Quellum domi habes/ ip̃is ex uoluptaribus ac iocis inimicicie erumpenr
nec ad mensam nec in thalamo tutus ers nullum tempus litigio uacabit
media nocte pugnabitur / .G. Exoptaras nuptias contraxi . Rõ. Cum
coniuge nuptias cum pace diuoicium . G. uxo. contigit cui unice plo¬
ceo. Rõ. Melius forsitan displiceres / non ce amando piemeret atq arter¬
reret et cogittare et res tuas agere et somnum carpriesi neret/ Nunc

Expanded text:
dixi, veteris repudii spe sublata, sola scilicet mors excludat. Coniugem dixi, veteris repudii spe sublata, sola scilicet mors excludat. Coniugem gratam duxi. Erras: illa te duxit. Diu nimium fueras tuus: accessit sponso domina, carnifex privignis, emula socrui, familie iugum, coquine labor, onus penui, sumptus arcule, ornamentum aule, diurnum spectaculum fenestre, lis nocturna cubiculo. Uxor michi venit amantissima. Cum amore, si nescis, zelus et suspitiones et querele subeunt; immortale duellum domi habes, ipsis ex voluptatibus ac iocis inimicitie erumpent; nec ad mensam nec in thalamo tutus eris: nullum tempus litigio vacabit, media nocte pugnabitur. Exoptatas nuptias contraxi. Cum coniuge nuptias, cum pace divortium. Uxor contigit cui unice placeo. Melius forsitan displiceres: non te amando premeret atque attereret, et cogitare et res tuas agere et somnum carpere sineret. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ctissitatem/ lis ꝓpe perpetua est/ S ut quod rarissimum est contingat ⁊ for¬
me pudicitia iuncta sit uberius tecum agam. Accedaut et fe mine dotes
alie/ Nobilitas sensus/ opulentia fecu nd itas atq facũndia fame ĩtegriti
morum candori scito tuum limen his inmixtam sub intrasse superbiam
affricani filiam paternis crumphis acgtoria insolentem .G. Nobileo¬
iugium et honestum obrigit. Rõ. Quid de statu pastid̾ioq ais  parum ⁊
feminei mores noti / disce seruire/ disce pari disde caros ꝑ dere un
coniugio uacandum est / Amicitiarum scopulus uxor impiosa et uir
affectuum moderatrix.G. Gẽnerosa michi uyor obrigit/. liõ. Giauis sarci¬
na⁊ dure compedes liberos humeros atq olim liberos pedes prement du¬
rum dictu durius cogitatu durissimum ꝙ ꝓpessu non unius bacis s tocius
uite hospes/ forsitanq hostis/ uacuam p̃sidis in uasit domum unde illamur

Expanded text:
castitatem lis prope perpetua est. Sed, ut quod rarissimum est, contingat et forcastitatem lis prope perpetua est. Sed, ut quod rarissimum est, contingat et forme pudicitia iuncta sit — uberius tecum agam: accedant et feminee dotes alie, nobilitas, sensus, opulentia, fecunditas atque facundia, fame integritas, morum candor —, scito tuum limen his immixtam subintrasse superbiam,Africani filiam, paternis triumphis ac gloria insolentem. Nobile coniugium et honestum obtigit. Quid de fastu fastidioque ais? Parumne feminei mores noti? Disce servire, disce pati, disce caros perdere; uni coniugio vacandum est: amicitiarum scopulus uxor imperiosa et viri affectuum moderatrix. Generosa michi uxor obvenit. Gravis sarcina, dure compedes liberos humeros atque olim liberos pedes prement. Durum dictu, durius cogitatu durissimumque perpessu non unius lucis, sed totius vite hospes forsitanque hostis vacuam presidiis invasit domum, unde illam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eu in anibus gaudiis exultatis utq ait salomon usq quo ꝑuuli diligitis
i fantiam/ Quin aliqñ conuertimini ad correctionem meam ut u̾e̾ ait
yiquidem ip̃a eadem sum que loquor/ Sinite o ceci aues in siluis agere¬
et nidificare/ et pasci et canere / et euare/ uos inhertis plumas animi
xorem duxi nobilem. Nõ. m allem tibi non tm̃ picas et psitacos
s bubo nes striges q domi esse illi canerent/ ista iurgabitur¬
illi aliquid. nunciarent hec peraget illos excludere liceret
hanc non licer .G. Clato coniugio ornatus sum/ . Rõ. Specio¬
sa uinctus es cathena / unde te sola mors liberet .G. Clato coniugio la¬
uis. suny. Rõ. Casto felicior felicissimus celibatu .G: pulcto coniugio ill¬
ustratus sumq Ro. Ancepb uxoris ellectio deformis facile fastiditur for¬
mosa d ifficile custo ditur/ ea lege qua inter formam corporis atq aĩ mi

Expanded text:
eri inanibus gaudiis exultatis utque ait Salomon, “usque quo parvuli diligitis eri inanibus gaudiis exultatis utque ait Salomon, “usque quo parvuli diligitis infantiam?”; quin aliquando “convertimini ad correctionem meam”, ut idem ait, si quidem ipsa eadem sunt que loquor: sinite, o ceci, aves in silvis agere, nidificare et pasci et canere et errare: vos inertis plumas animi xorem duxi nobilem. Mallem tibi non tantum picas ac psitacos, sed bubones strigesque domi esse: illi canerent, ista iurgabiturilli aliquid nuntiarent, hec peraget; illos excludere liceret, hanc non licet. Claro coniugio ornatus sum. Speciosa vinctus es catena, unde te sola mors liberet. Claro coniugio felix sum. Casto felicior, felicissimus celibatu. Pulchro coniugio illustratus sum. Anceps uxoris electio: deformis facile fastiditur, formosa difficile custoditur, ea lege qua inter formam corporis atque animi
Abbreviated transcription (Latin):
cicdeietur Que quãuis ira sint cñ hi omnes lustiue p̾seitim melius mus¬
to michi credite suis in ramis canerent q uestris in caueis nisi quia ue¬
sta cupiditas nichil extimat nisi quod sibi ꝓprium fecit cum nanira
seceut cũcta coĩa sic ultra suos fines atq ultra suum nomen cendit aua¬
ura . G. Aues in numeras congregaui/. Riõ. ut multas siue ut omnes
hibos. ꝑhenix puto deerit siue unus siue est nullus siue illud in fidem
icapimus quod quidam tradidere anno urbis octingentesimo auem ex
urabia in egiptum euolasse captam q ibi et romam delatam sitq ĩ comicio
pectatulo ppłi expositam supremam tandem ut ciedibile est mortẽ obiisse
quod ultimum falsum esse non dubitant qui se primis magni nõ du¬
litant auctores/ Ita cum omnes aues habueris mirabilem pulceri mãq
om̃ĩum non habebis / do leus et indignans iocor Ut quid enim semꝑ pu¬

Expanded text:
crederetur? Que quamvis ita sint, tamen hi omnes, luscinie presertim, multo meliuscrederetur? Que quamvis ita sint, tamen hi omnes, luscinie presertim, multo melius, michi credite, suis in ramis canerent quam vestris in caveis, nisi quia vestra cupiditas nichil extimat nisi quod sibi proprium fecit, cum natura fecerit cuncta communia. Sic ultra suos fines atque ultra suum nomen tendit avaritia. Aves innumeras congregavi. Ut multas sive ut omnes habeas, phenix, puto, deerit, sive unus sive est nullus, sive illud in fidem recipimus quod quidam tradidere anno urbis DCCC avem hanc ex Arabia in Egyptum evolasse captamque ibi et Romam delatam atque in comitio spectaculo populi expositam, supremam tandem, ut credibile est, mortem obiisse; quod ultimum falsum esse non dubitant qui de primis magni dubitant auctores; ita, cum omnes aves habueris, mirabilem pulcherrimamque omnium non habebis. Dolens et indignans iocor. Quid enim semper pu
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝯfande cibum nomen q recipiunt et apũ uos uulgo glandarie no¬
est᷑antur. pitarum spes et forma insignis et ingenio. G. dulcisonam
canoramq lustiniam nactus sum/.liõ. et hanc quoq et scurnum greci
lañmq ẜ monis dociles in ueniri et turdum insuꝑ sua etate ẜmones
humanos Imitantem rome fiisse auctor est plinuis secundus ⁊ quod de stui¬
no nuper publice nocum fuit quem seriaam plurima uerba ꝓ ferontẽ
ẜumanis accentibus. sepe in ip̃ius plinii patria et audire tibi contigit
et mirari nam de psiraco tam trira res est/ ut mirabilis iam esse desi¬
cut quociens hunc audisti cibos unum arq alterum clara uoce poscẽte/
quociens nutritorem suum ꝓprio nomĩe uocantem atq ut ꝑ suaderetꝰ
aiulta illi gestium ac uerborum dulcedine blandientem/ quõ cienẜ fie ri¬
Rntem/ ut astantes in risum cogeret nec omĩno alitis s uer usus hoĩs

Expanded text:
d his tantum que glande cibum nomenque percipiunt et apud vos vulgo glandarie vod his tantum que glande cibum nomenque percipiunt et apud vos vulgo glandarie vocitantur, picarum species et forma insignis et ingenio. Dulcisonam canoramque lusciniam nactus sum. Et hanc quoque et sturnum Greci Latinique sermonis dociles inveniri et turdum insuper sua etate sermones humanos imitantem Rome fuisse auctor est Plinius Secundus. Quod de sturno nuper publice notum fuit, quem seriatim plurima verba proferentem humanis accentibus sepe in ipsius Plinii patria et audire tibi contigit et mirari? Nam de psitaco tam trita res est ut mirabilis iam esse desierit. Quotiens hunc audisti cibos unum atque alterum clara voce poscentem, quotiens nutritorem suum proprio nomine vocantem atque ut persuaderet multa illi gestuum ac verborum dulcedine blandientem, quotiens sic ridentem, ut astantes in risum cogeret nec omnino alitis sed veri risus hominis
Abbreviated transcription (Latin):
illum fecerit natura. Unde disticon illud in notuit psitacus anobis alio
nomĩa discam/ hoc didici ꝑ me dicere cesar aue/. G. Est mictu pica di¬
ẜ tissima .Rõ. cum pͨari sunt homines diẜti tibi diẜrissi ma pica
est loquay fateor et sa lutatrix est sedula/ unde et illud/ pica loquay cer¬
ta dũm te uoce saluto/ Si me non uideas esse negabis auem/ Certe de
huius auis in tentione discendi q studio mirra nescio an et uera nar¬
rantur Illuiꝰ in pͥmis uix credibile ꝓpositum ei uerbum si oblita sit
Angi illam grauiter et affligi/ mo lestiam q animi tacita meditatione
estari. tum si ei int u̾bum ad memoriam reducatur miris modis ilaresceͣ
ate ꝓrsus seu uerbi difficultate seu memorie imbecilitate uincat᷑ p̃do¬
lore eciam int̾dum mori ntiam minus mita homeri mors poete sit bnda
tain illa eciam uera est neq uero picis om̃ibus hec docilitas Sarur q̃

Expanded text:
illum fecerit natura. Unde distichon illud innotuit : Psitacus a vobis aliorum illum fecerit natura. Unde distichon illud innotuit : Psitacus a vobis aliorum nomina discam hoc didici per me dicere: Cesar, ave. Est michi pica disertissima. Cum perrari sint homines diserti, tibi disertissima pica est? Loquax, fateor, et salutrix est sedula, unde et illud : Pica loquax certa dominum te voce saluto, si me non videas, esse negabis avem. Certe de huius avis intentione discendique studio mira, nescio an vera, narrantur. Illud in primis vix credibile: propositum ei verbum si oblita sit, angi illam graviter et affligi molestiamque animi tacita meditatione testari; si ipsum ei verbum ad memoriam reducatur, miris modis hilarescere, at si prorsus seu verbi difficultate seu memorie imbecillitate vincatur, pre dolore etiam interdum mori, ut iam minus mira Homeri mors poete sit habenda, si tamen illa etiam vera est. Neque vero picis omnibus hec docilitas datur, se
Abbreviated transcription (Latin):
obsequiis et solemni funeͣ elatus ac traditus sepulcure/ o inefabilis pos¬
ulorum semꝑ in sania. In illa urbe fletum et sepultum coruum/ et eius
r̾fectoiem tomanum ciuem morte mulctatum/ n qua nec affricani
maior sepulcrum habuit/ nec minor ultorem quia si diis placet core
hic populum salutabat ut dixi mus Illi autem non salutabant si salu¬
tem populo gloriam q contulerant/ adeo gracior uox coruorum q uiro¬
ium uiitus illustrium Neget nũe aliquis cutum se se populi cõmisisse
iudicio qr q̃ ueris extimatoribus non sit mirus hic publicus ui roum
fortium contenitus / cum ab his coruoꝵ uolucrum q loquacium mirato¬
ribus/ et diui ne uoces et celestia sꝑnantur oracula. B. Formosus
michi est psitacus/. Rõ. Solus nempe om̃ĩum corqueaureo insignis
psitacus salutaror magnus/ et p̃ẜtim principum plane quasi adulator̃e

Expanded text:
exequiis et solenni funere elatus ac traditus sepulture. O ineffabilis popexequiis et solenni funere elatus ac traditus sepulture. O ineffabilis populorum semper insania! in illa urbe fletum et sepultum corvum et eius interfectorem Romanum civem morte multatum, in qua nec Africanus Maior sepulchrum habuit nec Minor ultorem! quia, si diis placet, corvus hic populum salutabat ut diximus, illi autem non salutabant, sed salutem populo gloriamque contulerant: adeo gratior vox corvorum quam virorum virtus illustrium. Neget nunc aliquis tutum sese populi commisisse iudicio, quanquam veris extimatoribus non sit mirus publicus hic virorum fortium contemptus, cum ab his corvorum volucrumque loquacium miratoribus et divine voces et celestia spernantur oracula. Formosus est michi psitacus. Solus nempe omnium torque aureo insignis, psitacus salutator magnus et presertim principum plane, quasi adulatorem
Abbreviated transcription (Latin):
.G. habeo loquaces coruos ac picas et psitatos.Rõ. letatus his augugͥ
cesar eos magnis emit p̃ciis qui uictoiem ac triumphatorem cesarem
salucarent cũq sub inde ali atq alii ingererent᷑ satis se salutato ium
trilium domi habere respondit ponens illi metam uanitati nisi coru
ipẽ nouissimus ioco illo mirabili pluris se qͣ ceteros redimi coegisset
et hec quidem in saturnalibus legunt᷑. Quid in naturali uicins ur̃i
uero nensis historia/ Coruus ille tam docilis esutrina ubi impense aleba¬
tui. in publicum euolare solitus/ et tyberium cesarem drusum q et ge¬
manicum noĩatim cotum deniq populum romanum salutaie tanta
plebis gracia. canto q om̃ium fauore ut cum eum ui cinus uł miuiꝰia
uł ira ꝑcitus occid̾isset ingenti omium merore occisor ip̃e ex ea uicinia
pulsus piimum deinde eciam apopulo int̾fectus sit Coruus autem oꝑose

Expanded text:
! Habeo loquaces corvos ac picas et psitacos. Letatus his Augustus ! Habeo loquaces corvos ac picas et psitacos. Letatus his Augustus Cesar eos magnis emit pretiis, qui victorem ac triumphatorem Cesarem salutarent cumque subinde alii atque alii ingererentur, satis se salutatorum talium domi habere respondit, ponens illi metam vanitati, nisi corvus ipse novissimus ioco illo mirabili pluris se quam ceteros redimi coegisset; et hec quidem in Saturnalibus leguntur. Quid in naturali vicini nostri Veronensis historia? Corvus ille tam docilis e sutrina ubi impense alebatur in publicum evolare solitus et Tiberium Cesarem Drusumque et Germanicum nominatim, totum denique Romanorum populum salutare, tanta plebis gratia tantoque omnium favore ut, cum eum vicinus vel invidia vel ira percitus occidisset, ingenti omnium merore occisor ipse ex ea vicinia pulsus primum, deinde etiam a populo interfectus sit: corvus autem operosis
Abbreviated transcription (Latin):
selus sapiens habitus qui si auiaria reperisset/ nom̃ sapientie ꝑdidi¬
sset Euedam sunt in uentu ut uidentur utilia et iocunda que tam̃
in genia alta dedeceant/ qui piscinas qui auiaria in uenerimt quid
aliui q̃ gule studium habuerunt  quod uirtutis culcoribus alienum
est . G. Inclusi piigues turdos ac turtures Rõ. S non tardos tortores
tot illecebris irritara gula. suplicia ex igit stomaci laborantis / An nõ
satyricum illud audisti / pena tñ presens cum tu deponis amictus cur¬
gidus et crudum pauonem in balnea portas/ de pauo ne loquitͤ et far¬
mosa. et enim et famosa est auis/ s non sola que p̃cipitem gulam plec¬
tar Gule quidem oblectatio gustuꝰ breuis ip̃e quoq moꝵ in nausea
uersurus ni coerceas/ pena autem longa: cruditas in digestio bilis moi¬
bi. sepe eciam et mors I numnc ꝑ inguibus turdis ac turturib gloriare¬

Expanded text:
Lelius sapiens habitus, qui si aviaria repperisset nomen sapientie perdidiLelius sapiens habitus, qui si aviaria repperisset nomen sapientie perdidisset: quedam sunt inventu, ut videntur, utilia ac iucunda que tamen ingenia alta dedeceant. Qui piscinas, qui aviaria invenerunt, quid aliud quam gule studium habuerunt, quod virtutis cultoribus alienum est? Inclusi pingues turdos et turtures. Sed non tardos tortores: tot illecebris irritata gula supplicia exigit stomachi laborantis. An non satyricum illud audisti: Pena tamen presens cum tu deponis amictus, turgidus et crudum pavonem in balnea portas? De pavone loquitur: formosa etenim et famosa est avis, sed non sola que precipitem gulam plectat. Gule quidem oblectatio, gustus brevis, ipse quoque mox in nauseam ersurus, ni coerceas; pena autem longa: cruditas, indigestio, bilis, morbi, sepe etiam et mors. I nunc, turdis pinguibus ac turturibus gloriare
Abbreviated transcription (Latin):
piscium s nimis magnã curam ioi ingnobilis interdico
De auiraii auib q loquacib et canoris. gaudiu¬
Ues uarias in auiario conclusi.Rõ. Iam piscium minus mirer
ergastula sunt et uolucrum/ quibus latior ac liberior p atria
celum ertit Inuenit gula uenationẽ in uenit piscationem/ in¬
uenit aucupium / nec cepisse satis est quas liberas natura
creauerat/ nisi eciam ẜ asseiuentur. At quanto etar honestun gulam
cogeie parabilibus atq facilibus contemrari et siluas feris maria pi¬
stibus acremq uolucribus linquere q in his tantum siudii ponere quã¬
cim si ccaptand is in uiitunbus poneretur illas iam pridem nam minime
sint fugaces optimo studio quesitas intra animi habitum cluusisseris
unde nec effugere possent/ nec auferri .b. Auibus auiarium ipleni¬
lio liem nequ̾aq̃ neccessariam/ et quesitu nec minus custodia diffici¬
uu fuit lelius quidam cognomento strabo/ uir equest̾ non ille quidem

Expanded text:
piscium, sed nimis magnam curam rerum ignobilium interdico. piscium, sed nimis magnam curam rerum ignobilium interdico. 64 DE AVIARIIS AVIBUSQUE LOQUACIBUS ET CANORIS Aves varias in aviario conclusi. Iam piscium minus mirer ergastula: sunt et volucrum, quibus latior ac liberior patria celum erat. Invenit gula venationem, invenit piscationem, invenit aucupium nec cepisse satis est quas liberas natura creaverat, nisi etiam asserventur. At quanto erat honestius gulam cogere parabilibus atque facilibus contentari et silvas feris, maria piscibus aeremque volucribus linquere quam in his tantum studii ponere, quantum si captandis in virtutibus poneretur, illas pridem — nam minime sunt fugaces — optimo studio quesitas intra animi habitum clausissetis, unde nec effugere possent nec auferri. Avibus aviarium implevi. Rem nequaquam necessariam et quesitu nec minus custodia difficitor fuit Lelius quidam cognomento Strabo, vir equester, non ille quidem
Abbreviated transcription (Latin):
baiani rractus in litore ibi q int̾ ceteros pistes sic murenam unam
dillexisso ut extinctam luxerit en amor egiegius/ en docto graui quas
io dignus flerus qui nec sui remporis bella domestica neꝙ ꝓ septio nes
is ciuium mortes flesse legitur/ nec cãuensem si suum in tempus ancidi¬
se flerurus fuerit ⁊uinam murene obitum fleuit Santa ber bebil¬
Rus facit ut Iumori uenia debeatur Iitonie etas ac sexus excusabili¬
oiem rred it in eptiam que murenam suam tñ non defũctam geniui¬
ens uiuentem aureis in auribus coluisse tralitur sic ut baulos ndi
eat uilo nonen ip̃is baianis in finibus multos spectaculi uant noui¬
cate contraberet/ fuerunt eguiuaria chocleaꝵ et alie piscium uanita¬
res atq in primas lupus tiberinus int̾ duos p̃cipue pontes captus s
fans multa de alienis erroribus ⁊ tu quo plures his implicitos uides
eo dilligentius caue ne similibus impliceris: neꝙ tibi nine usum

Expanded text:
Baiani tractus in litore ibique inter ceteros pisces sic murenam unam Baiani tractus in litore ibique inter ceteros pisces sic murenam unam dilexisse, ut extinctam luxerit. En amor egregius, en docto gravique viro dignus fletus! Qui nec sui temporis bella domestica neque proscriptiones ac civium mortes flevisse legitur nec Cannensem, si suum in tempus incidisset, fleturus fuerit ruinam, murene obitum flevit. Tanta hec levitas facit, ut iuniori venia debeatur Antonie — etas ac sexus excusabiliorem reddit ineptiam —, que murenam suam tamen non defunctam gemuisse, sed viventem aureis inauribus coluisse traditur, sic ut Baulos — id erat ville nomen, ipsis Baianis in finibus — multos spectaculi novitate contraheret. Fuerunt et vivaria cochlearum et alie piscium vanitates atque in primis lupus tiberinus, inter duos precipue pontes captus. Sed satis multa de alienis erroribus: tu quo plures his implicitos vides, eo diligentius cave ne similibus impliceris; neque tibi nunc usum
Abbreviated transcription (Latin):
mo nten scindi fecit non minore sup̃tu q̃ quo sibi uilam erexerat ie¬
quiom capris piscibus meditatus fluctu equoreo scisse rupis claustris i¬
star tranquilli portus ĩmisso quam obrem magnus pompeus ut qui nõ
niuauais imperia cogitaret haud illepide hunc luculum xersem iogati
hoc est montium effossorem nũcupabat Quid de aliis : M urenarum ui¬
uara primus fecit chirius quidam nestio quis nam cum omibus nu¬
ronis suis ad huc male noscitur quarum illi copia tanta fuit / ut earm
sey milibus trumphalem cenam iusii cesaris adornaret et hic queꝙ
suos imitatores habuit/ no iatim ortensium gratoiem de quo supra.
Dixi mus uirum qui molli nũq defuit exomplo/ Ita ur̃e lictere sepe m¬
chil detrahunt insanie non nunq uero ꝙ mireus ad iciunt Dum horie
sibi omĩa extimant qui licteras didicerunti et multa sibi artogant
que sine litteris non auderent et hic ergo uiuarium babuisse dict̃

Expanded text:
montem scindi fecit, non minore sumptu quam quo sibi villam erexerat remontem scindi fecit, non minore sumptu quam quo sibi villam erexerat requiem captis piscibus meditatus, fluctu equoreo scisse rupis claustris instar tranquilli portus immisso. Quam ob rem magnus Pompeius, ut qui non vivaria sed imperia cogitaret, haud illepide hunc Lucullum Xerxem togatum, hoc est montium effossorem nuncupabat. Quid de aliis? Murenarum vivaria primus fecit C. Hirrius quidam nescio quis; nam cum omnibus murenis suis adhuc male noscitur, quarum illa copia tanta fuit, ut earum sex milibus triumphalem cenam Iulii Cesaris adornaret. Et hic quoque suos imitatores habuit, nominatim Hortensium oratorem, de quo supra diximus, virum qui nunquam molli defuit exemplo. Ita vestre litere sepe nichil detrahunt insanie, nonnunquam vero, quod mireris, adiciunt, dum licere sibi omnia existimant qui literas didicerunt et multa sibi arrogant que sine literis non auderent. Et hic ergo vivarium habuisse dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
s antiquus etillustrium piscinas ac uiuaria ostieaꝵ primus instituit dei¬
gius oiata baiano in litore Sub idem tempus roliquoꝵ pisdiur iniuaria
in cepit/ lucinius murena ut̾q cognom̃e seu illud agnorien apisce sorti¬
tus en p̃ctare agnominum canse ꝙ illescilicet oraram appeciit hic mureni
En qui affricani et macedonici titulos mereant᷑ et forsitan non curaiui
minus hi suis in piscibus capiendis et condiendis Inq suis uiuariis extui¬
endas susceperant ꝙ scipio et paulus in liberanda atq ornanda patria
suis q uictoriis ac trumplis/ Irapenitus uerum sit quoi̾ quilam dicant
quãtitare ciuas hominum pene pares/ qualitate uero longe impares/ ato
ut mala semꝑ exempla/ imitatorum turbis semꝑ asfluunt securi sũt li¬
cinium bunt᷑ nobiles uiri philipus bortensiur ac luculus / uir alio qui
memorabilis/ qui uiuario simplici non contentus allie ppe neapolim

Expanded text:
sed antiquus et illustrium. Piscinas ac vivaria ostrearum primus instituit Sersed antiquus et illustrium. Piscinas ac vivaria ostrearum primus instituit Sergius Orata Baiano in litore; sub idem tempus reliquorum piscium vivaria incepit Licinius Murena, uterque cognomen seu illud agnomen a pisce sortitus. En preclare agnominum cause, quod ille scilicet oratam appetiit, hic murenam! en qui Africani et Macedonici titulos mereantur! et forsitan non curarum minus hi suis in piscibus capiendis et condiendis inque suis vivariis extruendis susceperant quam Scipio et Paulus in liberanda atque ornanda patria suisque victoriis ac triumphis. Ita penitus verum fit quod quidam dicunt, quantitate curas hominum pene pares, qualitate vero longe impares. Atque ut mala semper exempla imitatorum turbis affluunt, secuti sunt Licinium hunc nobiles viri: Philippus, Hortensius ac Lucullus, vir alioquin memorabilis, qui vivario simplici non contentus, illic prope Neapolim
Abbreviated transcription (Latin):
lõ. pennatas uolutre uincłis et imperio coercetis  quid mirum si pigris
uoq piscibus imperanis ⁊ omĩa ꝓrsus in uestra potestate et uestris sõ¬
iecra sunt pedibus laboriosi et cupidi mortales preter unum animum
quem regere ac fienare uł non potestis ał quod est uerius non curatis
Itaq uagus et meomitus ille uos agitat et in omne uanitarum genub acsce¬
lerum impellir qui si nobis ymo si rõni subditus arq obediens esset ad me¬
Rorem finem rectiori calle uos duceier p̾staret ꝙ ur multa aue cupitis q¬
neretis. h. pisces inclusos in piscinis habeo /.Rõ. Cum omĩa subditã
sint uobis / uide q̃ decorum sit esse uos subditos uoluptati rei o mnium us¬
llissime/ recum nobilissimos omĩum que sub cello sunt s sie est / omnibus
imꝑare uultis/ ut libidini soruiatis / Neq uero nouus hic erior nec plebel

Expanded text:
. Pennatas volucres vinculis et imperio coercetis: quid mirum si pigris . Pennatas volucres vinculis et imperio coercetis: quid mirum si pigris quoque piscibus imperatis? Omnia prorsus in vestra potestate et vestris subiecta sunt pedibus, laboriosi et cupidi mortales!, preter unum animum quem regere et frenare vel non potestis vel, quod est verius, non curatis. Itaque vagus et indomitus ille vos agitat et in omne vanitatum genus ac scelerum impellit, qui si vobis, immo si rationi, subditus atque obediens esset, ad meliorem finem rectiori calle vos duceret prestaretque ut multa que cupitis sperneretis. Pisces inclusos in piscinis habeo. Cum omnia subdita sint vobis, vide quam decorum sit esse vos subditos voluptati, rei omnium vilissime, rerum nobilissimos omnium que sub celo sunt. Sed sic est: omnibus imperare vultis ut libidini serviatis; neque vero novus hic error nec plebeius,
Abbreviated transcription (Latin):
qui luigent et qui gemant/ qui duebus domũ fed̾ent/ nocnbus sũ m ñi
sangant/ en magni gaudii materia/ ⁊
Iscinas michi extrurisse gaudeo/. Rõ. Non puto fellicius
extruxeris q salamon. Cum ce ergo conuerteris ad uniu̾sa
opera que fecerint manus tue et ad labores in quibus frustra
siudꝰaueris uud ebis in om̃ibus uanitatem et afflictio nẽ animi
ut unde gauisus fueris forrasis doleas/ i acturam extimans et temporis
it impense .G. Feci michi piscinas/. Rõ. Non satis est gule om̃es t̾ras
listrare/ aque eciam temrantur et in regno suo piscibus carcer exigitur¬
uͣ. piscinas impleui. Rõ. libertarem piscibus abstufisti ac nature domin
quos q illa sanos fecerat/ egiorars dbcuisti .G. Coegi aquas in piscinam. Rõ.¬
pim aquis intullisse in Iullio cesare tanto illo quidem uiro notatum/ et sa¬
ibie datum uides quid inte igitur speres. G. pisces in uiuario ꝯclusi¬

Expanded text:
qui litigent et qui gemant, qui diebus domum fedent, noctibus somnum qui litigent et qui gemant, qui diebus domum fedent, noctibus somnum frangant: en magni gaudii materia! 63 iscinas michi extruxisse gaudeo. Non puto felicius extruxeris quam Salomon. Cum te ergo converteris ad universa opera que fecerint manus tue et ad labores in quibus frustra sudaveris, videbis in omnibus vanitatem et afflictionem animi, ut unde gavisus fueris fortasse doleas, iacturam existimans et temporis et impense. Feci michi piscinas. Non satis est gule omnes terras lustrare: aque etiam tentantur et in regno suo piscibus carcer erigitur. Piscinas implevi. Libertatem piscibus abstulisti ac nature domum quosque illa sanos fecerat egrotare docuisti. Coegi aquas in piscinam. Vim aquis intulisse in Iulio Cesare, tanto illo quidem viro, notatum et superbie datum vides: quid in te igitur speres? Pisces in vivario conclusi
Abbreviated transcription (Latin):
ungusis et pul uereum solum semꝑ et nũꝙ suꝑficios equa siti.b. Galinaꝵ
magius est nuimerus. Nõ. ut cessent tedia pene parum fructus et impen
sucut magno p̃cio songis q clangoribus exiguum ouum constar .ss
habundo apibus. Rõ. non mortalis mõ s uolatilis et fugiti ua felicitas
na cst . b . Alucaria multa sunt michi /. Rõ. Non minus in quolibet ꝙ
a in magna urbe negotii uł in castris est sciepitus/ nũc exami na fugiẽt
munis prignabunt᷑ reges nunc r̾mim eus nimc iactu pulueris res ege¬
ut uit sałua sint/ sepe omĩa expertus nuił ꝓfeceris ꝗn cum dicior esse dre¬
uibris/ nudus sis ꝓinde si ẜuandi studium cum melle contuleris mel
amarum uoces/. G. Sed̾ columbis affluo. Rõ. Atqui apium in thalamis
siletur ꝑ noctem ut uirgilius ait/ in columbario autem nunꝙ uix est
m mab inquietius columlo .G. plena michi sunt columbaria. Ro. st

Expanded text:
ungulis et pulvereum solum semper et nunquam superficies equa sit. Gallinarum ungulis et pulvereum solum semper et nunquam superficies equa sit. Gallinarum magnus est numerus. Ut cessent tedia, pene par fructus et impensa erit: magno pretio longisque clangoribus exiguum ovum constat. Sed abundo apibus. Non mortalis modo, sed volatilis et fugitiva felicitas tua est. Alvearia multa sunt michi. Non minus in quolibet quam vel in magna urbe negotii vel in castris strepitus est: nunc examina fugient, nunc pugnabunt reges, nunc tinnitu eris, nunc iactu pulveris res egebit ut salva sit. Sepe omnia expertus nil profeceris; quin cum ditior esse credideris, nudus sis. Proinde si servandi studium cum melle contuleris mel amarum voces. Sed columbis affluo. Atqui apum in thalamis siletur per noctem, ut Virgilius ait, in columbario autem nunquam. Vix est animal inquietius columbo. Plena michi sunt columbaria. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ oduim ac lamenta bos uero dum impiose et nichil. incemrariu ye¬
linquenti gulo parearis/ nec aliena ner uestra in comoda cogitatisi ob¬
liri hanc uius olim fornssimis solicitudinem non fuisse quandoro ao
pisces. et fere et uo lucres tute erant/ et pierer pennias nichibem pauon eips¬
cebat ut naso ait neq numc sane/ quuꝰ in hac aue teintope p laceat me¬
nis pretor nobilitatem carnium que non punescere dicunto lo ngu
enam in tompus si seiuennit quod et nbi liamim experlu er ex ꝓ tum se
sseut angustirmus ita uestia m famen nisi ad sit ambitio/ nec cibus saciar
ist nosuptas . ꝑ auonem ceite cibi giucia iome primus occidisse ffesmuor
ronsuns oraror uiz elo quio clarus moribus deliçaras et molis ur femĩai
squi morum plurimos eloqui autem raros habet imi tatores. Eo ꝑulos
mutrio ⁊ bio. Impedimentum domui escam nulpibus ares suffossores qte

Expanded text:
norum odium ac lamenta —. Vos vero dum imperiose et nichil intemptatum renorum odium ac lamenta —. Vos vero dum imperiose et nichil intemptatum relinquenti gule pareatis, nec aliena nec vestra incommoda cogitatis, obliti hanc viris olim fortissimis sollicitudinem non fuisse, quando intacti pisces et fere et volucres tute erant et preter pennas nil in pavone placebat, ut Naso ait; neque nunc sane quid in hac ave tantopere placeat invenio preter nobilitatem carnium, que non putrescere dicuntur, longum etiam in tempus si serventur — quod et tibi licitum experiri et expertum se asserit Augustinus —. Ita vestram famem, nisi adsit ambitio, nec cibus satiat nec voluptas. Pavonem certe cibi gratia Rome primus occidisse fertur Hortensius orator, vir eloquio clarus, moribus delicatus et mollis ut femina, sed qui morum plurimos, eloquii autem raros habet imitatores. Pullos nutrio. Impedimentum domui, escam vulpibus, aree suffossores, quorum