comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nec fugelocus ei uspiã patebat. nec populo ut ab
intẽcõe cepta desisteret ullomodo satiffacere poterat.
super etatis infirme cepit conqueri tempore et qd̾ ecclaᷤ
regula hanc etatẽ ad tantã nõ admittẽt dignitatẽ
doce publica predicare. Sed cũ iereuorabilit ꝓpli ad¬
clamaret frequẽcia. et uirdei magna renitet᷑ constã¬
cia: placuit ommpotẽti deo maifestissimis indiciis¬
uertice. et cũ ip̃o lum̾̃e: celitus eius infusum capiti un¬
guinis duum liquorẽ: cuius sacri nectaris eiuses totũ
uideret᷑ caput infusione delibutũ. Duim ergo post hĩta
dubitacione presulũ remensis unanmitate proĩcie.
pontificali consecratur benedictione. d quod officiũ.
mirifice mox denotus. et aptissimus apparuit exequẽ¬
dñ largus in elemosinus. sedulus in uigiliis accẽtus
in or̃onib. in humanitate prosusus. in caritate perfc̃ts.
in doctrma precipius. in cõuersacione sanctissimus.

Expanded text:
quoniam nec fugae locus ei uspiam patebat, nec populo ut ab quoniam nec fugae locus ei uspiam patebat, nec populo ut ab intentione coepta desisteret, ullo modo satisfacere poterat, super aetatis infirmae coepit conqueri tempore, et quod ecclesiastica regula hanc aetatem ad tantam non admitteret dignitatem, voce publica praedicare. Sed cum irrevocabiliter populi acclamaret frequentia, et sanctissimus vir magna reniteretur constantia, placuit omnipotenti Deo ei manifestissimis demonsverticem, et cum ipso lumine coelitus ejus infusum capiti unguinis divini liquorem, cujus sacri nectaris, ejusdem totum videretur caput infusione delibutum. Omni ergo posthabita dubitatione, praesulum Remensis unanimitate provinciae, pontificali consecratur benedictione. Ad quod officium mirifice mox devotus et aptissimus apparuit exsequendum; largus in eleemosynis, sedulus in vigiliis, attentus in orationibus, in humanin doctrina praecipuus, in conversatione sanctissimus.
Abbreviated transcription (Latin):
signis habet᷑. in cnius et ipã beata genitrix eiusd̃ re¬
quiescit eccla. Traditus a parentib scole beatus remi¬
guis listeris nbuendus. breu coenis. sed et natu ma¬
ioribus: Doctrina eminẽtior est effectus. Cnnetos suꝑãe
condiscipulos moꝵ maturitate. ac beninolentie carita¬
te: populoz studens turbas uitare. atqz solitarius in
reclusione domino deẜuire. Quod et obtinuit. habi¬
taqz sancte cõuersacioĩs studiis adolescens puis iniclu¬
sione lauduni xp̃o militauit
A st ubi uicesmiũ secundum etatis subnt aniui de¬
functo prefato uenerabili benuãdio archiepõ. in
hac urbe remensi omniũ generaliter uotis: ad apitẽ
pontificatus non tantũ electue ꝙ raptus fuisse digno¬
scit᷑ fit si quid ppłi concursus dinecsi quid sexus: cõ¬
dicionis Dignitatis et etatis una cad̃q sententia.
Hunc uere deo dignũ. et qui spłis prefici deberet accla¬
mãtis. Sctissimꝰ igr adolescens lis dep̃ssus ãgustiis

Expanded text:
signis habetur: in cujus et ipsa beata genitrix ejusdem requiescit ecclesia. Traditus a parentibus scholae beatus Remigius litteris imbuendus, brevi coaevis, sed et natu majoribus doctrina eminentior est effectus. Cunctos superans condiscipulos, morum maturitate ac benevolentiae charitate, populorum studens turbas vitare, atque solitarius in reclusione Domino deservire, quod et obtinuit, habitaque, sanctae conversationis studiis adolescens pius, inclusione, Lauduni Christo militavitAst ubi vicesimum secundum aetatis subiit annum, defuncto praefato venerabili Bennadio archiepiscopo, in hac urbe Remensi, omnium generaliter votis ad apicem pontificatus non tam electus, quam raptus fuisse dignoscitur. Fit siquidem populi concursus, diversi quidem sexus, conditionis, dignitatis et aetatis, una eademque sententia, hunc vere Deo dignum, et qui populis praefici deberet, acclamantis. Sanctissimus igitur adolescens his depressus angustiis,
Abbreviated transcription (Latin):
torqueri. Ut facultates ip̃oꝵ ab eis posset extorquere.
Audientes autẽ uillarum neole quãte intentabant᷑
gium. ne tam crũdeli lamo trãderent ad dilacerandũ. lu¬
gubresq in gemittu pernoctantes: nõ cessabant sancti ba¬
soli implorare solaciũ. Nec renuit audire sanctus dm̃
quere las sue plebis. lam facto mane: spuns ĩ de reꝑit᷑
mortuus. Quẽ lecto intentib extrahere suis: crepuit
medius. tantusq fetor emiũdem locũ repleuit. Ut nemo
mibi remanerẽ ualuerit. Sicqz familia sancti basoli:
trepidatis eripitur defensa suppliciis
filios in huiꝰ saucti uiri cenobio deo ẜmientes ha¬
buit. quorũ iumorẽ nom̃e tebertum: caritate supra uires
eciã exuperantẽ uidimiꝰ. qui pbr̃ Suñdum apũd nos obiit.
Is demqz de patre suo quõd dicturi sumus narrare nob
solebat. cui rei testis ad huc supererat imper ratosdꝰ¬

Expanded text:
torqueri, ut facultates ipsorum ab eis posset extorquere. torqueri, ut facultates ipsorum ab eis posset extorquere. Audientes ergo villarum incolae quantae intentabanturgium, ne tam crudeli lanio traderentur ad dilacerandum, lugubresque in gemitu pernoctantes, non cessabant sancti Basoli implorare solatium. Nec renuit audire sanctus Domini querelas suae plebis. Nam facto mane Speruus idem reperitur mortuus; quem lecto nitentibus extrahere suis, crepuit medius, tantusque foetor eumdem locum replevit, ut nemo inibi remanere valuerit. Sicque familia S. Basoli trepidatis eripitur defensa suppliciis. filios in hujus sancti viri coenobio Deo servientes habuit; quorum juniorem, nomine Tetbertum, charitate supra vires etiam exuberantem vidimus, qui presbyter dudum apud nos obiit. Is denique de patre suo quod dicturi sumus narrare nobis solebat; cui rei testis adhuc supererat nuper Ratold
Abbreviated transcription (Latin):
millomõdo ualet moueri feretrum. Propoinit ferri ad ci¬
miteriũ sancti remigii: sed nec sic potest moueri. Cogẽte
tandẽ neccessitate. in cathalãnicum defertur territoriũ. ibi¬
ꝙ demũ perrnctit᷑ habere sepulcrũ.
On longe quoqz ualde a nra etate; tempore scilicet
Dñi ebbomis archiepĩ: eius ordinacione quid̃ uit
Religiosus benedictus noĩe abbas constituit: hui abbacie.
Qui cũ modestia familiã sancti basoli tractãs. et in sum¬
plicitate dommo seruens; Diuersiis ecclam donariis
ornauit. et post nõ mõdica uite sue spacia: diuma precep¬
tionẽ uocatus. ad dominũ transit. Cui carne fr̃ cogno¬
facibz ardens cupidinis. dum tumulent aliqñ sederet: ce¬
pit dicere ꝙ frater suns de abbacia illa nichil boni sciue¬
rit habere. precipiens uillarum procuratorib in crasti-¬
nũ sibi ruricolas erhibere. quos uariis faceret suppliciis

Expanded text:
nullo modo valet moveri feretrum. Proponitur ferri ad conullo modo valet moveri feretrum. Proponitur ferri ad coemeterium sancti Remigii, sed nec sic potest moveri. Cogente tandem necessitate, in Catalaunicum defertur territorium, ibique demum permittitur habere sepulcrum. Non longe quoque valde a nostra aetate, tempore scilicet domni Ebbonis archiepiscopi, ejus ordinatione quidam vir religiosus, Benedictus nomine, abbas constituitur hujus abbatiae. Qui cum modestia familiam sancti Basoli tractans, et in simplicitate Domino serviens, diversis ecclesiam donariis ornavit, et post non modica vitae suae spatia, divinae praeceptione vocatus, ad Dominum transiit. Cui carne frater, cognofacibus ardens cupidinis, dum temulentus aliquando sederet, coepit dicere quod frater suus de abbatia illa nihil boni sciverit habere, praecipiens villarum procuratoribus, in crastinum sibi ruricolas exhibere, quos variis faceret suppliciis
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ peruenire desiderans. usqz ad exitus sui dĩe in eas
permansit habitacione. De cessit autẽ beatus pr̃ basolus.
ui. brał decẽbris. superuis aggregatus ciuib..d cums
sẽpulcrum: multa post ea monstrata sunt miraculoꝵ
insignia. que taniẽ per negligẽciã. et ob sui frequẽtiã nõ
sunt licteris comprehensa
rocessu demq temporis post obitum sancti uiri:
adueuit huc homo quid nacione nobilis sed fe¬
rox tumore mẽtis. Qui post or̃onẽ baculũ hui beati
prĩs accipiens: et illum super pedem suũ pouens. ut erat
procerue corpore. quasi subsannando protulit dicẽs.E.
manfestat iste bacillus. ꝙͣ parue stature fuerit hasolus.
Nec mora pes idẽ cui superpositus sancti baculus fuerat e¬
marcuit. quoq putrescr̃o: Dunnã uir ĩdem percussus ultione.
cum gram dece dit dolore. Cuius corpus ad tinmuilandũ ferri
disponit: ad huius sancti dei monasteriũ: sed aggrauatũ

Expanded text:
ditatem pervenire desiderans, usque ad exitus sui diem in eadem ditatem pervenire desiderans, usque ad exitus sui diem in eadem permansit habitatione. Decessit autem beatus Pater Basolus VI Kal. Decemb. supernis aggregatus civibus. Ad cujus sepulcrum multa postea monstrata sunt miraculorum insignia, quae tamen per negligentiam et ob sui frequentiam non sunt litteris comprehensa. Processu denique temporis, post obitum sancti viri, advenit hac homo quidam natione nobilis, sed ferox tumore mentis; qui post orationem baculum hujus beati Patris accipiens, et illum super pedem suum ponens, ut erat procerus corpore, quasi subsannando protulit dicens: En manifestat iste baculus quam parvae staturae fuerit Basolus. Nec mora, pes idem cui superpositus sancti baculus fuerat, emarcuit: quoque putrefacto, divina vir idem perculsus ultione cum gravi decedit labore. Cujus corpus ad tumulandum ferri disponitur ad hujus sancti Dei monasterium; sed aggravatum
Abbreviated transcription (Latin):
Exñde mos ĩo uirtus xpĩ ad honor̃ẽ dilecti famuli
si aggestum in circuitu filue ipiũs prominẽtẽ fuerit ingres¬
sa: nec canũ ulterius insequat aiditate. nec uenatoꝵ
appetat: audacitate
Ertur et aliud nõ cõtempnende rei miraculum:
huius beati confessoris sui meritis adnõ prerogatũ.
riis cum in supremo mortis periculo. oculos ad celum inte¬
deret: Inuocato uoce la crimabili beato basolo. mox a morte
dira: rupto meruit liberari laques. Post multa demqz pi¬
etatis insignia: in uita ipiũs ab eod patrata. prenoscens
per spm̃ sue uocationis numinere sibi tempus: nuisit ad
ne potẽ suũ nomme bassenium. qui eum ad se a lemo uicĩã
regione perduceret: significans illi ꝙ post obitum suũ
in predc̃to sue conuersacionis habitaculo deberet uitã du¬
cere. Iuxta quod reuelatũ fuerat sibi adnõ. Cuiꝰ salutarib
preceptis. ut bonus filius obtemperans et ad superuã here¬

Expanded text:
Exinde mos, imo virtus Christi, ad honorem dilecti famuli Exinde mos, imo virtus Christi, ad honorem dilecti famuli si aggestum in circuitu silvae ipsius prominentem fuerit ingressa, nec canum ulterius insequatur aviditate, nec venatorum appetatur audacitate. Fertur et aliud non contemnendae rei miraculum hujus beati confessoris sui meritis, a Domino praerogatum, riis, cum in supremo mortis periculo oculos ad coelum intenderet, invocato voce lacrymabili beato Basolo, mox a morte dira rupto meruit liberari laqueo. Post multa denique pietatis insignia in vita ipsius ab eodem patrata, praenoscens per Spiritum suae vocationis imminere sibi tempus, misit ad nepotem suum, nomine Balsemium, qui eum ad se a Lemovicina regione perduceret, significans illi quod post obitum suum in praedicto suo conversationis habitaculo deberet vitam ducere, juxta quod revelatum sibi fuerat a Domino. Cujus salutaribus praeceptis, ut bonus filius obtemperans, et ad supernam haere
Abbreviated transcription (Latin):
pultro fertur exilire. ac per ecclẽ fundamenta quasi de
ascuso se se profum̃dere. hausti dulcis: et ad potand
sasuibris. De quo uidelicet fonte: multi saintatũ reme¬
Sia potantes. uel balneis utentes. seu capita diluẽ¬
tes cõsequunt egroti
uõdam Semq tempore cũ puer quid priuatus
oculor as etate primena liũe. aunegiselus nomiẽ
ante fores excubaret ipiũs. Suo decimo sue cecitatis anno.
lapsa uirtute celitus. orante uiro dei. lum̃s est honore
Dotatus. Quod diuine claritatis miraculũ. cõperiẽtes
monachi: magnis grãrũ actionib dñi glorificant in cla¬
rificacione fidelis serui sui
ccidit eciã quos uenatore attila nomĩẽ: in saltu
eius cellule contigno. a prũ insequente. ut usq ad
ipiũs pñciã fera perueniret. et quasi liberandã se ꝑ ip̃m
credens; ad pedes eiue deposita feritate procumberet. ca¬
nesq naturasis obsiti sagacitatis. eam insequi ꝑcerẽt

Expanded text:
pulcro fertur exsilire, ac per ecclesiae fundamenta quasi de pulcro fertur exsilire, ac per ecclesiae fundamenta quasi de vasculo sese profundere, haustu dulcis, et ad potandum salubris. De quo videlicet fonte multi sanitatum remedia, potantes, vel balneis utentes, seu capita diluentes, consequuntur aegroti. Quodam denique tempore, cum puer quidam privatus oculorum ab aetate primaeva lumine, Annegiselus nomine, ante fores excubaret ipsius, duodecimo suo caecitatis anno, lapsa virtute coelitus, orante viro Dei, luminis est honore donatus. Quod divinae claritatis miraculum comperientes monachi, magnis gratiarum actionibus Deum glorificant in clarificatione fidelis servi sui. Accidit etiam quodam venatore, Attila nomine, in saltu ejus cellulae contiuo aptum insequente, ut usque ad ipsius praesentiam fera perveniret, et quasi liberandam se per ipsum credens, ad pedes ejus, deposita feritate, procumberet, canesque naturalis obliti sagacitatis, eam insequi parcerent.
Abbreviated transcription (Latin):
Transitoria despiaiẽs. et eterna cõcupiscens. uictus pensã
pauperib egrotabat erogabat. pauxillum sibi reẜuans:
ad infirmitatẽ corporis sustentandã tã uirtutum crescẽs
cusmine: solitariam concupiseit uitã. fastigiũq ad secre¬
cius habitandũ: contigiu deligit montis. in quo cellulã
cũ oratorio construit: ubi liberius deẜiuret celesti cõtem¬
placiom. In qua inclusionis habitacoe: per quadragnita
traditꝰ anos deo nulitasse. et cõtra serpentis antiqui tẽp¬
tamẽta. uiriliter diuicasse. ieuimis elemo suns uigiluis
orationib atq lectionib indesignanter uacans et ad se
uenientes doctrine sancte lupe perfundes
Uin huc igit᷑ al mifica conuersatione decertat
placuit superne pietãti uirtute su militis.
eidentib ostendere signis. Nam orante illo: Dñe a quã
ei montis iñ uertice produxit. esilice. Que sub sancti se¬

Expanded text:
Transitoria despiciens, et aeterna concupiscens, victus pensam Transitoria despiciens, et aeterna concupiscens, victus pensam pauperibus erogabat, pauxillum sibi duntaxat reservans, ad infirmitatem corporis sustentandam. Ita virtutum crescens culmine, solitariam concupiscit vitam, fastigiumque, ad secretius habitandum, contigui deligit montis, in quo cellulam cum oratorio construit, ubi liberius coelesti deserviret contemplationi. In qua inclusionis habitatione per quadraginta traditur annos Deo militasse, et contra serpentis antiqui tentamenta viriliter dimicasse, jejuniis, eleemosynis, vigiliis, orationibus, atque lectionibus indesinenter vacans, et ad se venientes doctrinae sanctae luce perfundens. Dum hic igitur almifica conversatione decertat, placuit supernae pietati virtutem sui militis evidentibus ostendere signis. Nam, orante illo, Dominus aquam ei montis in vertice produxit e silice, quae sub sancti se
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi remign desiderabilit appetens: remensẽ deueit
ad urbem. Cui aduemẽti comes itĩeris appariusse tra¬
ditꝰ angelus dñi. quẽ coustat habuisse preducẽ. dũ
destinatã ingredit᷑ uebem. Hune dignissiẽ prefatus
petitusq secretioris conuersacionis habitaculu cõcedere.
libentissime cepit. sicubi sibi placitum dei famulus: infra
episcopiũ. remense ualuisset reperire. Inuenit tandẽ
superna disponente grã. locũ sibi congruũ in uico irizi¬
aco. ad rãdices montis remoꝵ. quẽ nemus inde incipiẽs
obumbrat rigentiu. So loci tunc temporis erat ceno¬
biũ. iumero duodecumn monachoꝵ. Hic igit benigne suscep¬
tus a fr̃ĩb. traditur ab abbate licteris imbuendis. Nec
longum sie doctrina enucuit: ut coetaneos et cõtuberma¬
ses sapiencie suce prerret. Aulla illi propensior cura: quã
aut lectione uesẜmone de deo: ãt iorõne loqui cum deo.

Expanded text:
tissimi Remigii desiderabiliter appetens, Remensem devenit tissimi Remigii desiderabiliter appetens, Remensem devenit ad urbem. Cui advenienti comes itineris apparuisse traditur angelus Domini, quem constat habuisse praeducem, dum destinatam ingreditupetitusque secretioris conversationis habitaculum concedere, libentissime cessit, sicubi sibi placitum Dei famulus infra episcopium Remense valuisset reperire. Invenit tandem, superna disponente gratia, locum sibi congruum in vico Viriziaco, ad radices montis Remorum, quem nemus inde incipiens obumbrat Rigetium. Eo loci tunc temporis erat coenobium, numero duodecim monachorum. Hic igitur benigne susceptus a fratribus, traditur ab abbate litteris imbuendus. Nec longum, sic doctrina emicuit, ut coaetaneos et contubernales sapientiae luce praeiret. Nulla illi propensior cura quam, aut in lectione vel sermone de Deo, aut in oratione loqui cum Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
epm̃. aut si aliquid excusatiomis haberet ediceret. At
ille confusue ait. Ad sentenciã dandã suꝑ culpabilẽ
ne moramini.am ego noui me ob crime maiestatis: reũ
esse mortis. qui semper contrã utilitatẽ huius regis: ma¬
trisqz eius egi. ac per meum consiliũ: multa fuisse gesta
certanina quib nõiuilla galliaꝵ loca depopulata sunt.
Hec ep̃ĩ audientes ac lamentantes frĩs opprobrium.
obtentã uita. ipm ab ordine sacer dotali. lectis canonũ
sanctionib remouerunt. Qui statim ad argẽtoratẽs ẽ
honore preditus: epũs subrogatus est. epiphanio ab
abbatis officio qui basilice sancti reungii preerat remoto.
Multa eñi auri argẽtiq in huius ep̃ĩ regesta pondera
sunt reꝑta. Que autẽ de illa unquitatis milicia erant
regalib thesauris sunt inlata. que uero de tributis aut
territorio lemonicmo. regione armoricana nobi¬
li prosapia oriũdus: a partib aquitame. patrocima bea¬

Expanded text:
episcopum, ut si aliquid excusationis haberet, ediceret. At episcopum, ut si aliquid excusationis haberet, ediceret. At ille confusus ait: « Ad sententiam dandam super culpabilem ne moramini. Nam ego novi me ob crimen majestatis reum esse mortis, qui semper contra utilitatem hujus regis, matrisque ejus egi: ac per meum consilium multa fuisse gesta certamina novi, quibus nonnulla Galliarum loca depopulata sunt. » Haec episcopi audientes, ac lamentantes fratris opprobrium, obtenta vita, ipsum ab ordine sacerdotali, lectis canonum sanctionibus, removerunt. Qui statim ad Argentoratensem honore praeditus, episcopus subrogatus est, Epiphanio ab abbatis officio, qui basilicae sancti Remigii praeerat, remoto. Multa enim auri argentique in hujus episcopi regesto pondera sunt reperta. Quae autem de illa iniquitatis militia erant, regalibus thesauris sunt illata; quae vero de tributis, aut territorio Lemovicino, regione Armoricana, nobili prosapia oriundus, a partibus Aquitaniae, patrocinia bea
Abbreviated transcription (Latin):
sus mainfestum est. ideo hec scripta. ut superata bru¬
nchilde filius eius opprimeretur. Itẽ alia nõnulla
ei d̃ presuli obiciũtut. tam de pactionib regñ: ꝙ̃ de
perturbacione patrie quor qued negauit. qued̃ ne¬
gare siõ potuit. Et dum altercatio duitius traheret:
ad fuit eciam abbas epiphamus. basilice sancti remigii
dicens: ꝙ duo milia aureoꝵ. speciesq multas: pro con¬
seruanda chisperici regis amicicia ĩdem presul accepisset
et cum legatis qui cũ ep̃o missi fuerant. ad memoratũ
regem propalat id abbas qualitet de excidio regiois et
regis gontrammi cõuentum fuerat. et ut gestum est ex
ordine narrat. Hec audientes epĩ. et in tantis malis
sacerdotẽ / dñi cõcutiẽtes: triduam temporis spaciũ de¬
precant. tractandi scilicet. ut ullum modũ reperire pos¬
set epũs. per quẽ se ab obiectis excusare ualeret. Sed
illucente die tercia: conuementes in ecclam̃: interrogãt

Expanded text:
sus manifestum est ideo haec scripta, ut superata Brusus manifestum est ideo haec scripta, ut superata Brunechilde filius ejus opprimeretur. Item alia nonnulla eidem praesuli objiciuntur, tam de pactionibus regum, quam de perturbatione patriae, quorum quaedam negavit, quaedam negare non potuit. Et dum altercatio diutius traheretur, adfuit etiam abbas Epiphanius basilicae sancti Remigii, dicens quod duo millia aureorum, speciesque multas pro conservanda Chilperici regis amicitia idem praesul accepisset: et cum legatis, qui cum episcopo missi fuerant ad memoratum regem, propalat idem abbas, qualiter de excidio regionis ac regis Gontranni conventum fuerat, et ut gestum est ex ordine narrat. Haec audientes episcopi, et in tantis malis sacerdotem Domini contuentes, triduani temporis spatium deprecantur tractandi: scilicet ut ullum modum reperire posset episcopus per quem se ab objectis excusare valeret. Sed illucescente die tertia, convenientes in ecclesiam interrogant
Abbreviated transcription (Latin):
et in his urbib quas ut diximus iquo peruasiomis
ordine suo dommno subiugauit. Tu ab eodẽ possessionni
fiscaliũ prẽdia meriusti.dhec ille respondit. ꝙ fue¬
rim amicus regis clisperici: negare nõ potero. nõ tamẽ¬
contrã utilitatẽ regis chil deberti hec amncicia pullu¬
lauit. Uillas uero quas memoras; per istius regis
cartas enerui. Quo proferente: easd in publico ne¬
gat se rex hec largitũ fuisse. Requisitus cito qui tuẽ
referendarius fuerat: au ibi subscripsio meditata
tenebat᷑. ao fuit negans se subscripsisse. Hac igit
causa: pniũ fallax eps Repertus esse dicit. Post hec epłe
prosate sunt. in quibz multa de improperiis brunechil¬
Sis tenebant: que ad chispericum scripte fuerant. Sĩ¬
liter et chisperici ad epm delate: in quib inter reliqͣ
habebat᷑ inserta: quia si radix cuiuslibet rei incisã nõ
fuerit: culinus qui terris est editꝰ nõ arescit. Unde pror¬

Expanded text:
et in iis urbibus quas, ut diximus, iniquo pervasionis et in iis urbibus quas, ut diximus, iniquo pervasionis ordine, suo dominio subjugavit, tu ab eodem possessionum fiscalium praedia meruisti? Ad haec ille respondit: Quod fuerim amicus regis Chicontra utilitatem regis Childeberti haec amicitia pullulavit. Villas vero quas memoras, per istius regis chartas emerui. Quo proferente easdem in publico, negat se rex haec largitum fuisse. Requisitus Otto, qui tunc referendarius fuerat, cujus ibi subscriptio meditata tenebatur, adfuit, negans se subscripsisse. Haec igitur causa primum fallax episcopus repertus esse dicitur. Post haec epistolae prolatae sunt, in quibus multa de improperiis Brunechildis tenebantur, quae ad Chilpericum scriptae fuerant. Similiter et Chilperici ad episcopum delatae, in quibus inter reliqua habebatur insertum, quia si radix cujuslibet rei incisa  c. excisa non fuerit, culmus qui terris est editus non arescit. Unde pror
Abbreviated transcription (Latin):
a fre degunde regnia fuerat missus: cõfessus est hunc
epm̃ sociũ fuisse in quorũ de cõsilio. ad int̾ficiendũ eũ d
fessus adducit: Ibiqr dum sub custodia de geret: rex
epõs accersiri ad eius exammationẽ precepit. Et ap̃
precepisset. perunsit eum ad urbem suã redire. Diriges
eplãs ad ommes regni sui pontifices. ut me dio mẽ se
nons adeum discuciendum in urbe supradicta deberẽt
adesse. Demqz cõuemẽtes: pertra cti sunt usqz meteset
ur bem. ibiqz et egidius presul adfuit. Tunc rex mi¬
micum sibi eum regionisqz proditorẽ esse promĩcias.
ennodiũi duc̃e ad negocium dirigit prosequend. Cuꝰ
propõ prima hec fuit. Sic michi o ep̃e quõd tibi uisũ
fuit. Ut relicto rege in cuius urbe epãtus houore frueba¬
ris. chilperici te regis amnicienis subderes qui semꝑer
immnicus domino nr̃o regi fuisse probat᷑. qui prem eiꝰ
intfecit: matrem exilio cõdemnauit. regnũq ꝑuasit

Expanded text:
a Fredegunde regina fuerat missus, confessus est hunc a Fredegunde regina fuerat missus, confessus est hunc episcopum socium fuisse in quorumdam consilio ad interficiendum eumdemfessus, adducitur. Ibique dum sub custodia degeret, rex episcopos accersiri ad ejus examinationem praecepit, et apudpraecepisset, permisit eum ad urbem suam redire, dirigens epistolas ad omnes regni sui pontifices, ut medio mense nono ad eum discutiendum in urbe supradicta deberent adesse. Denique convenientes pertracti sunt usque ad Metensem urbem: ibique et Egidius praesul adfuit. Tunc rex inimicum sibi eum religionisque proditorem esse pronuntians, Ennodium ducem ad negotium dirigit prosequendum. Cujus propositio prima haec fuit: Dic mihi, o episcope, quid tibi visum fuit, ut relicto rege, in cujus urbe episcopatus honore fruebaris, Chilperici te regiis amicitiis subderes, qui semper inimicus domino ninterfecit, matrem exsilio condemnavit, regnumque pervasit,
Abbreviated transcription (Latin):
gestione: pacem quã clilpericus cum prefato chil deberto
fecetat. ut conseruaretur: childebertum petere promũt.
Cum fratrẽ uero ipiũs chisperia gontranno: pacẽ habẽ
non posse. chil debertum. quia ei partẽ masilie. post
mortẽ abstulerit prĩs. fugacesq suos retinens. uolit
ei remuttere. Adiecit eciam chilpericus: in multis
cumd frem̃ sun esse culpabilem. Cuius colludio pr̃
huius chil deberti fuerit interfectus. unde legati qͦq
permoti: ulcionẽ debitã super eum uelociꝰ inferri petiũ
Idqr ut est iuramento firmatum. datis et acceptis
obsidib dicesserunt. Pro quib legationib: rex gõ¬
trãnus. huic archiepo semper erãt infensus. unde
et cun pacẽ postea fecisset cum chil deberto hortat est
eum ut nullomodo crederet aut haberet illũ presulem.
cõuiciãs eũ periurni crimme. Postea demq dũ quid̃
reus torqueret. qui ad percutiendum chil debertũ regẽ

Expanded text:
gestione, pacem, quam Chilpericus cum praefato Childeberto gestione, pacem, quam Chilpericus cum praefato Childeberto fecerat, ut conservaretur, Childebertum petere promunt, cum fratre vero ipsius Chilperici Gontramno pacem habere non posse Childebertum: quia partem Massiliae post mortem abstulerit patris, fugacesque suos retinens, nolit ei remittere. Adjecit etiam Chilpericus, in multis eumdem fratrem suum esse culpabilem, cujus colludio pater hujus Childeberti fuerit interfectus. Unde legati quoque permoti ultionem debitam super eum velocius inferri petunt; idque ut est juramento firmatum, datis et acceptis obsidibus, discesserunt. Pro quibus legationibus rex Gontramnus huic archiepiscopo semper erat infensus. Unde et cum pacem postea fecisset cum Childeberto, hortatus est eum, ut nullo modo crederet, aut haberet hunc raesulem, convicians eum perjurii crimine. Postea denique dum quidam reus torqueretur, qui ad percutiendum Childebertum regem
Abbreviated transcription (Latin):
Diu donno tribuẽte supersit.Atqr futura micet luci¬
diore die. Qb hoc presule; gregorius eciã turonẽẜ
benigne quoud se narrat fuisse susceptum. quando siggo
quid̃ sigeberti regis referendatiꝰ uirtute beati martini.
cuius id gregorius tunc secum habebit pignera: in sacͣrio
domius eccle renieñ. auditum sur de recepit auris. Qui
tam̃e gregorius. in hystoria gentis francorũ de hoc põsule
uarrat. quod legatus ex parte childeberti regis sigeberti
filii ad chispericum: regem patruũ iplũs childeberti. d̃
asiis legatis nissue fuerit in qua legatione cõstitutũ
fuisse refert. ut ablato guntramni regis chisperici frie
regno. in se cõuingere pace deberent. Qua pactione firã¬
ta. legati cũ magnis adchilrebertũ sunt nimerib re¬
gresse. Icem ꝙ postꝙ̃ chilperico filius natus est. et ipse
parasiue peruasit. segatis childeberti ad eum uemẽ¬
tibr. primius intereos hic pontifer fuerit. Qui data sug¬

Expanded text:
diu, Domino tribuente, supersit, Atque futura micet lucidiu, Domino tribuente, supersit, Atque futura micet lucidiore die. Ab hoc praesule Gregorius , etiam Turonensis benigne quondam se narrat fuisse susceptum, quando Siggo quidam Sigeberti regis referendarius, virtute beati Martini cujus idem Gregorius tunc secum habebat pignora, in sacrario domus ecclesiae Remensis auditum surdae recepit auris. Qui tamen Gregorius in Historia gentis Francorum de hoc praesule narrat, quod legatus ex parte Childeberti regis Sigeberti filii, ad Chilpericum regem patruum ipsius Childeberti, cum aliis legatis missus fuerit. In qua legatione constitutum fuisse refert, ut ablato Guntramni regis Chilperici fratris regno, in se conjungere pacem deberent. Qua pactione firmata, legati cum magnis ad Childebertum sunt muneribus regressi . Item quod postquam Chilperico filius natus est, et ipse Parisios pervasit, legatis Childeberti ad eum venientibus, primus inter eos hic pontifex fuerit, qui data sug
Abbreviated transcription (Latin):
canto subducit ouili. Te pastore sacro periugilante gͥ¬
gem. facundo eloquio celestia doginata fridis. Eccle
creuit te monitore domius. Puntificis stũdio correptio ple¬
bis haberis. Ne tenebre noccant semita lucis ades. Cũe¬
torum recreas ammos dulcedinẽ uerbi. Qui sacias
epulis pascis et ore greges. ꝑhecepta implentꝰ nõ solo
pane cibamur. Delicias capinius quas tua u̾ba fer
Ut gaudet corpus mt̃e cui mitior esca paratur. Sic
amme gandet si tua lingua sonet. Heresis illa cad¬
Qui purgas spuns agros sermone colente. Et mũdata
deo surgit ubiqz seges. Quĩ ueiit huc exul tristis de¬
fessus egenis. Hic recipit patriam te refonẽte suã.
Que doluit tollis gemitus in gaudia uertens. Exiliũ
remouẽs reddis amore lares. Pauper habere cibum me¬
ruit qꝗ nudus amictum. Inuenit hie semper que boã
quisq cupit. Consultum tribuit generasit᷑ om̃ib unu
Qui populi pater es tot pia rite regis. Hec tibi uita

Expanded text:
canto subdu it ovili, Te pastore sacro pervigilante grecanto subdu it ovili, Te pastore sacro pervigilante gregem. Facundo eloquio coelestia dogmata fundis, Ecclesiae crevit te monitore domus. Pontificis studio correctio plebis haberis, Ne tenebrae noceant semita lucis ades. Cunctorum recreas animos dulcedine verbi, Qui satias epulis, pascis et ore greges. Praecepta implentur, non solo pane cibamur. Delicias capimus, quas tua verba ferunt. Ut gaudet corpus cui mitior esca paratur, Sic animae gaudent, si tua lingua sonet. Haeresis illa cadQui purgas spinis agros sermone colente, Et mundata Deo surgit ubique seges. Qui venit ut exsul, tristis, defessus, egenus, Hic recipit patriam te refovente suam. Quae doluit tollis, gemitus in gaudia vertens: Exsilium removens reddis amore lares. Pauper habere cibum, meruit quoque nudus amictum. Invenit hic semper quae bona quisque cupit. Coasultum tribuis generaliter omnibus unum. Qui populi pater es, tot pia rite regis. Haec tibi vita
Abbreviated transcription (Latin):
functione uel nutilatione pror sue haberet ac per maneret
munume. Cmmia quoqre data eccl̃e . Itabilem obtinerẽt
ficmitate. Chi l debertus eciã rex uillarẽ quẽd̃ situm in
uosago: prope fluuiũ saroam tamipi ꝙͣ eccle sue possidẽdũ
instrumẽtis ad huc manẽtib muenit tradidisse huiꝰ
presulis tam̃ uitamꝙy predicationẽ fortunatus italicꝰ
qui tunc apud gallias in metriea insignis habebat᷑
hie stũdint cõmendare uersibz. Actibus egregiis uene¬
rabile culmen egidi. Ex cuius meritis creuit honore
gradus. Subtrahor ingenio compellor amore parato.
Laũdib iñ uestris prodere pauca fauens. Aamq re
uideor tantis existere cafus causis. Si solus taceam
quitquit ubiqz sonat. Si ꝙͣuis nequeã digno ẜ mõe
fateri. Da ueniam uoto mẽ uoluisse loqui. Exiit ĩ
in orbe micas. Clarior effulges ꝙͣ lucifer ore serens
Ille suis rãdiis tu pietate nites. Nil lupus insidiis

Expanded text:
functione vel mutilatione prorsus haberetur ac permaneret functione vel mutilatione prorsus haberetur ac permaneret immunis, omnia quoque data ecclesiae stabilem obtinerent firmitatem. Childebertus etiam rex villarem quemdam situm in Vosago, prope fluvium Saroam, tam ipsi quam ecclesiae suae possidendum, instrumentis adhuc manentibus, invenitur tradidisse. Hujus praesulis tam vitam quam praedicationem Fortunatus Italicus, qui tunc apud Gallias in metrica insignis habebatur, his studuit commendare versibus : Actibus egregiis venerabile culmen Egidi, Ex cujus meritis crevit honore gradus, Subtrahor ingenio, compellor amore parato, Laudibus in vestris prodere pauca favens. Namque reus videor tantis existere causis, Si solus taceam quidquid ubique sonat. Sed quamvis nequeam digno sermone fateri, Da veniam voto me voluisse loqui. Exiit in  meritis sidus in orbe micas. Clarior effulges quam lucifer ore sereno. Ille suis radiis, tu pietate nites. Nil lupus insidiis
Abbreviated transcription (Latin):
uille. ip̃e quaq presus. thende childi prefate regie filie.
usufructuario preprecariam. saluo eccle iure concessit.
ita duitarat. ut post eius obitum: absoꝵ ullo preuidicio
sieut ab ea mesiorata fuisset additionẽ remẽñ reuocaret
ecclẽ. Que scificet tendechildis regnia. postmodũ nõ¬
nulla per testamenti sui auctem̃. tempore donuimi egidii
sequutus. Episcopiũq inueiit. auxisse: arua ẜ
et mancipia nõnilla emisse. quatum eius emptionũ.
ad huc qued quoq reperiũtur instrumẽta. Ut illud
quo campos duos abololeno. super fluuum totum nam
tenere sementis alter iuscribit quadragentõs. Uillarẽ
eciã quemis abertulfo quos cum adiacenti campo: medios.
e. tenence. Partem quoq cuusd silne: acharibodo quod.
reperitur emisse..Lecuon ap̃ regiã maiestatẽ. munu¬
nitatis. preceptum eccle sue obtinuut. Ut ab omni fiscali

Expanded text:
villae ipse quoque praesul Teudechildi praefatae reginae filiae, villae ipse quoque praesul Teudechildi praefatae reginae filiae, usufructuario, per precariam, salvo Ecclesiae jure, concessit; ita duntaxat, ut post ejus obitum, absque ullo praejudicio, sicut ab ea meliorata fuisset, ad ditionem Remensis revocaretur Ecclesiae. Quae scilicet Teudechildis regina postmodum nonnulla, per testamenti sui auctoritatem, tempore domni Egidii,secutus, episcopiumque invenitur auxisse, arva scilicet et mancipia nonnulla emisse, quarum ejus emptionum adhuc quaedam quoque reperiuntur instrumenta, ut illud quo campos duos ab Oboleno super fluvium Rotumnam tenere sementis, alter inscribitur quadringentos. Villarem etiam quemdam a Bertulfo quodam, cum adjacenti campo modios centum tenente. Partem quoque cujusdam silvae a Charibodo quodam reperitur emisse. Necnon apud regiam majestatem immunitatis praeceptum ecclesiae suae obtinuit, ut ab omni fiscali
Abbreviated transcription (Latin):
est: incolumitatẽ recepit. Qued̃ inchilonimꝰ adelu¬
uidis nom̃e arida brachiis. ut ead lota ẽ aqua. sospi¬
tate potita recessit. Cecus quid de castro mosomo. tũc
aduemens. mox ut ecclami sancti theoderici uisus est
introisse. lume recipere meruit. Qued̃ paupercula
de ip̃o loco. ut occulos sibi hoc fonte diluit: lumẽ quod
ian ab anius ultra ꝙͦ serdecim perdiderat recepit. ful¬
bertus quid̃ brachu mgerens aridum. et imutile sibi
mẽbru. ut se hac a qua perfudit: saitatẽ brachiiq
recepit utilitãte. Tunc eciam quid̃ cecus nonnẽ amal¬
ricus. ibi uisum recepit. mox̃ ubi se hoc fonte lauit.
Aliaq plura mĩc ibi refussisse probant᷑ miracula.
et ex diuersie egritudinib Diuersa sunt collata re
Romanoflauuus. Post quos mapimus cui
potestas regia. qued cessisse reperit predia. deniceps ab
ecclã remeñ possidenda. hume quoq temporib : sua ne¬

Expanded text:
est, incolumitatem recepit. Quaedam nihilominus Adelest, incolumitatem recepit. Quaedam nihilominus Adelwidis nomine, arida brachiis, ut eadem lota est aqua, sospitate potita recessit. Caecus quidam de castro Mosomo  Mousom  tunc adveniens, mox ut ecclesiam sancti Theoderici visus est introisse, lumen recipere meruit. Quaedam paupercula de ipso loco, ut oculos sibi hoc fonte diluit, lumen, quod jam ab annis ultra quam sexdecim perdiderat, recepit. Fulbertus quidam brachium gerens aridum, et inutile sibi membrum, ut se hac aqua perfudit, sanitatem, brachiique recepit utilitatem. Tunc etiam quidam caecus, nomine Amalricus, ibi visum recepit, mox ubi se hoc fonte lavit; aliaque plura nunc ibi refulsisse probantur miracula, et ex diversis aegritudinibus diversa sunt collata remRomano Flavius, post quos Mapinius, cui potestas regia quaedam cessisse reperitur praedia, deinceps ab Ecclesia Remensi possidenda. Hujus quoque temporibus Suave
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uera fuerunt que ille audierat ex deuclatione. in spẜ
exortus est Ad quẽ fãbricitans quid̃. casu deuemiẽs.
uidit supra illum fontẽ inclinatum quemid̃ senẽ. in
clericali habitu stantẽ. aureum baculum manu tenẽtẽ.
Qui cumn sointu a duementis motus se uideret᷑ erexisse
a fonte; tanto iste pauore concussus est. ut attourtus
interram caderet. et nichil omnino uidere ualeret. At
post modicum rediens ad se surrerit. et splendorẽ qua
semor abierat. monas teruim usus mag̃nu uidit. sicq
sciluatus ab infirinitate sua. letus abscessit. Ceci tũc
temporis hoc in loco illummati nõmilli clandi erecti:
muti loqunti sunt. et surdi receperunt auditum
uper quoq ordinato hugone renus ep̃o: qued̃ pa¬
ralitica. que Iacebat incuutate ad iannas eccle
sancte marie: magentois nomme. admonita periusũ
illõ se deferri petiit. atq̃ ut aqua ipiũs fontis perfusa

Expanded text:
quam vera fuerint quae ille audierat ex revelatione. CAPUT Xquam vera fuerint quae ille audierat ex revelatione. CAPUT Xexortus est. Ad quem febricitans quidam casu deveniens, vidit supra ipsum fontem inclinatum quemdam senem in clericali habitu stantem, aureum baculum manu tenentem. Qui cum sonitu advenientis motus se videretur erexisse a fonte, tanto iste pavore concussus est, ut attonitus in terram caderet, et nihil omnino videre valeret. At post modicum rediens ad se, surrexit, et splendorem qua senior abierat monasterium versus, magnum vidit, sicque salvatus ab infirmitate sua, laetus abscessit. Caeci tunc temporis hoc in loco illuminati nonnulli, claudi erecti, muti locuti sunt, et surdi receperunt auditum. Nuper quoque ordinato Hugone Remis episcopo, quaedam paralitica, quae jacebat in civitate ad januas ecclesiae sanctae Mariae, Magenildis nomine, admonita per visum, illo se deferri petiit, atque ut aqua ipsius fontis perfusa
Abbreviated transcription (Latin):
iregaudeat. Ut ea q̃ ñꝙͣ potint cogitare ualeat uidere.
Quomai si demoraretur in seculo duicius; neqͣ quam
tantum malum uidisset aliquando. ꝙͣtum uisurꝰ esset
in prorimo. Cuiue dicta: probata constat ueritat᷑ ĩ seata.
Iste si quĩde lem dolore corporis tactus: ad ecclaiñ prope¬
rans exitum suum precib dommo cõmendat fratres
aduocat: missai quoqz quã debito properancus cele¬
brãt. illos repetere facit. que uiderat narrat: et eos corã
se caritatis gr̃a. potum sumere rogat de ẜuicio dei studio¬
suis agendo. et psalmo diã cum deuocõe cauendã monet.
atqz iam quas. securus. et hylaris migrat. Post cuius obi¬
tum gens hungarorum galliam ingressa. cedibz incendiis
ac rapnus pene cuncta deuastat. ipsum os monasteriũ
flannmis exurit. et proxima queq circumpõĩtarũ rui¬
ns ferẽ uillarum proterit. In tuemurqz modo iã mãfeste.

Expanded text:
ire gaudeat, ut ea quae nunquam potuit cogitare, valeat videre. ire gaudeat, ut ea quae nunquam potuit cogitare, valeat videre. Quoniam si demoraretur in saeculo diutius, nequaquam tantum malum vidisset aliquando, quantum visurus esset in proximo. Cujus dicta probatio constat veritatis insecuta. Iste siquidem levi dolore corporis tactus, ad ecclesiam properans, exitum suum precibus Domino commendat, fratres advocat, missam quoque, quam debito properantius celebrarant, illos repetere facit; quae viderat narrat, et eos coram se charitatis gratia potum sumere rogat. De servitio Dei studiosius agendo, et psalmodiam cum devotione canendam monet, atque jam quasi securus et hilaris migrat. Post cujus obitum gens Hungarorum Galliam ingressa, caedibus, incendiis, ac rapinis pene cuncta devastat: ipsumque monasterium flammis exurit, et proxima quaeque circumpositarum ruinis fere villarum proterit. Intuemurque modo jam manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
et nram̃i dispoem̃ in eadem sancta sẽde huicmaro archiepõ
hec nr̃e auctoritatis precepto. cum integritate. quit quid
ex iñde nos fidelib nr̃is beneficiauimꝰ presencia liter restitui¬
mus tam sparnacũ eiusiatũ. uel quitquid ex cõdẽ epãtu.
Richunius habuit. uel quit quid exinde odo comes habuit
quã et uillam culiuissiatũ: cũ capella quã rabanus ꝓbr̃ hũĩt
dus quoqz. Goderauinus et herembołdus. uel donatus
seu gibumus habuerunt. siue etiã illa omiã que tã clĩci
ꝙ laici qui in nr̃a donuãcõe aliquã dui fuerant. quosq
iam dicto ep̃o cõmendauimus habebant. et ut in calce oĩa
cõclũdamus quitquid ex eodẽ epãtu: quando de manu ful¬
coms illũd recepimius alicui prestito beneficio cõcessimus
per han̾c nr̃e cõfirmacionis auctem inspecto corã cetu fi-¬
delium nrõrum tam ecclastiei ꝙͣ laicalie ordiis testamẽto

Expanded text:
et nostram dispositionem, in eadem sancta sede Hincmaro archiepiscopo, et nostram dispositionem, in eadem sancta sede Hincmaro archiepiscopo, hoc nostrae auctoritatis praecepto cum integritate quidquid exinde nos fidelibus nostris beneficiavimus, praesentaliter restituimus, tum Sparnacum et Juliacum, vel quidquid ex eodem episcopatu Richuinus habuit, vel quidquid exinde Odo comes habuit: quam et villam Culmiciacum, cum capella quam Rabanus presbyter babuit; dus quoque, Goderamnus, et Herenboldus, vel Donatus, seu Gilbuinus habuerunt; sive etiam illa omnia, quae tam clerici quam laici, qui in nostra dominatione aliquandiu fuerant, quosque jam dicto episcopo commendavimus, habebant. Et ut in calce omnia concludamus, quidquid ex eodem episcopatu, quando de manu Fulconis illum recepimus, alicui praestito beneficio concessimus, per hanc nostrae confirmationis auctoritatem, inspecto coram coetu fidelium nostrorum, tam ecclesiastici quam laicalis ordinis testamento
Abbreviated transcription (Latin):
edinata demqz ceu prerussum premissũ est hintia¬
ro ecclẽ remeusi archiepo. rex karolus res quas ex
eo d episcopio suis palatinis usmpare cõcesserat ipsi sc̃te
reddidit eccle pro qua restitucõe tasem precepti sui ded̾¬
anctẽm. In nounẽ sancte et indundue trmitatis. Earos
grã dei rex. Si ea que a predecessorib nris. uel fidei
uel sidelium deuocione bene trãdita statuta sunt ac con¬
firmata nrĩs oraculis roboramus: si eciã illa que quacũ¬
q uecessitate corrupta sunt regia nr̃a aucte corriginus
et in melius cõmutamus. saluiti ur̃e consulunus et regũ
ministeruum susceptum a dño exercemus. Promde nouerit
omnũ fidelium dei rc ur̃orum sollertia quia res ex episcopatu
remensi quas magna neccessitate et per om̃ia inuiti dũ a
pastore scta sedes illa uacaret fidelib nr̃is ad tempus uñ
quoddã temporale negotũ solaciũ in nr̃o haberent puicio
cõmeñdauimus: electio et ordinacio nuimere sct̾ĩ sp̃ũs per dei

Expanded text:
dinato denique, ceu praemissum est, Hincmaro Ecclesiae Remensis archiepiscopo, rex Karolus res quas ex eodem episcopio suis palatinis usurpare concesserat, ipsi sanctae reddidit ecclesiae. Pro qua restitutione talem praecepti sui dedduae Trinitatis, Karolus Dei gratia rex. Si ea, quae a praedecessoribus nostris vel fidelium devotione bene tradita, statuta ac confirmata sunt, nostris oraculis roboramus; si etiam illa quae quacunque necessitate corrupta sunt regia nostra auctoritate corrigimus et in melius commutamus, saluti nostrae consulimus et regium ministerium susceptum a Domino exercemus. Proinde noverit omnium fidelium Dei ac nostrorum solertia quia res ex episcopatu Remensi, quas magna necessitate et per omnia inviti, dum a pastore sedes illa sancta vacaret, fidelibus nostris ad tempus, unde quoddam temporale solatium a nostro haberent servitio, commendavimus, electo et ordinato munere sancti Spiritus, per Dei
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ad ecclam precipue remẽsem uel ad cetera loca sctorũ
predictus pontifex delegauerat. si quib ex heredib ipiũs
muste usurpare presumpsisset: sĩmodis ea recipiendi.
sacerdotes coruius socorũ. liberam̃ ualerent habere ptãtẽ
Quass quoq uillas in territorio metensi constitutas
quarum caput ẽ orti uallis. quas dompnus egĩdius
a unicẽcio quod̃ tradit᷑ comisse: cum childeberto rege cõ¬
mutauit. pro aliis uillis in pago remensi sitis: marcili¬
tr positus; ad angmentum eccle iuenit: emisse. Crato¬
rĩ demq. sub honore beati germani: construxit in atrio
sancti remugn. Quas d̃ quaqz res a quibuse ꝑuascis.
apud regiã maiestatẽ. a gente prefato somnacio archidi¬
acono. eum dicasse reꝑit᷑ regie auctoritatis super his eũ

Expanded text:
quae ad ecclesiam praecipue Remensem, vel ad caetera loca sanctorum quae ad ecclesiam praecipue Remensem, vel ad caetera loca sanctorum praedictus pontifex delegaverat, si quis haeredibus ipsius injuste usurpare praesumpsisset, omnimodis ea recipiendi sacerdotes eorumdem locorum liberam valerent habere potestatem. Quasdam quoque villas in territorio Metensi constitutas, quarum caput est Ortivallis  i, Orcivallis quas domnus Egidius a Vincentio quodam traditur coemisse, cum Childeberto rege commutavit, pro aliis villis in pago Remensi sitis, id est Marcilitu positas ad augmentum ecclesiae invenitur emisse. Oratorium denique sub honore beati Germani construxit in atrio sancti Remigii. Quasdam quoque res a quibusdam pervasas, apud regiam majestatem, agente praefato Sonnatio archidiacono, evindicasse reperitur, regiae auctoritatis super his evin
Abbreviated transcription (Latin):
translegerim et in pago pictauensi; quoꝵ ex parte ma¬
iore ꝑpagnnã testamẽti: ecclam̃ remẽsem fecit heredẽ.
ques dittens fratrib uel nepotib suis. quedam
matrieule. quoqz sancti marcialis deputauit. q̃dam
ad basilicã sancti renugii. Uillam uero lautimacã. suꝑ
flimũ calta ioneui: contulit monasterio puellarum
rens in honore sancti petri constructo. Quã uillam dato
precio se memorat comparasse. Quedũ preterea donaria
testamento diuersis attribuit ecchis. tam remensis epii qͣ
suessonici. sed et turonici: aliorũq quoruid familie sue ꝑtẽ
marimã: ingenuitate donauit. Cuius ad huc testamẽti
pagina: marchiuo remeñ eccle reseruatur. cũ aucte chil¬
Seberti regis. qͥ pepitus id rex a prefato presule. per son¬
acium diaconẽ uirũ uenerabile: hoc testamentũ confirã¬
re decreuit. Scilicet hes ut terras. Uineas et mancipia

Expanded text:
trans Ligerim, et in pago Pictavensi; quorum ex parte matrans Ligerim, et in pago Pictavensi; quorum ex parte majore, per paginam testamenti ecclesiam Remensem fecit haeredem, quaedam dimittens fratribus vel nepotibus suis, quaedam matriculae quoque sancti Martialis deputavit, quaedam ad basilicam sancti Remigii. Villam vero Lautiniacum super fluvium Caltaionem, contulit monasterio puellarum Remis in honore sancti Petri constructo; quam villam dato pretio se memorat comparasse. Quaedam praeterea donaria testamento diversis attribuit ecclesiis, tam Remensis episcopii, quam Suessonici, sed et Turonici, aliorumque quorumdam. Familiae suae partem maximam ingenuitate donavit. Cujus adhuc testamenti pagina in Archivo Remensis ecclesiae reservatur, cum auctoritate Childeberti regis; qua petitus idem rex a praefato praesule per Sonnatium diaconum virum venerabilem hoc testamentum confirmare decrevit; scilicet, ut terras, vineas et mancipia,
Abbreviated transcription (Latin):
dissipare turrieulã subito de lapsus ad terrã cortuit mẽbrisq
confractis interiit. Alius horum super arã ipius ecclẽ. in
honore beati martim consecratam. conatus ascendere. dũ
manũ supra cornu altaris. apposuisset. ipsa manus eius
ita ihesit marmori. ut nuillomõ postea ab es potiuisset
lapĩdis circa manũ ip̃ĩs bipennibus concidentes: eum
secum. particulã marmnoris qua manus eius adheserat
nuite ferentẽ deduxerunt. Qui eciã ut captum qui re¬
uersi sunt referunt. usq ad terrã sũã. arente iã brachio
hunc lapĩdem ferens; et basoli uirtute factum proclamãs
ingressus est
Ost egĩdiũ remulfus remense rexit episcopu
uir carne nobilis: germanus iohannis tune
temporis ducis. quor pater lupus: multas eis posses¬
siones equaliter inter se dundendas reliquit. de qua
diuisione pari iuire gerenda: preceptum obtinuerũt rega¬
se. Multis si quis excellebat patrimoniis: maximeq

Expanded text:
dissipare turriculam, subito delapsus ad terram corruit, membrisque dissipare turriculam, subito delapsus ad terram corruit, membrisque confractis interiit. Alius horum super aram ipsius ecclesiae, in honore beati Martini consecratam, conatus ascendere, dum manum supra cornu altaris apposuisset, ipsa manus ejus ita inhaesit marmori, ut nullo modo ab eo postea potuisset lapidis circa manum ipsius bipennibus abscindentes, eum secum particulam marmoris, quae manui ejus adhaeserat, invite ferentem deduxerunt. Qui etiam ut captivi qui reversi sunt referunt usque ad terram suam, arente jam brachio, hunc lapidem ferens, et Basoli virtute factum proclamans, reversus estost Egidium Romulfus Remense rexit episcopium, vir carne nobilis, germanus Joannis tunc temporis ducis; quorum pater Lupus multas eis possessiones aequaliter inter se dividendas reliquit. De qua divisione pari jure gerenda praeceptum obtinuerunt regale. Multis siquidem excellebat patrimoniis, maximeque