comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um una sit fides: cur suꝑ missarum ce¬
lebrationc gallicarum ȩccł̃ie a romana dis¬
corlent. augustino querenti gregorius ait.
Nouit tua frat̾nitas romanȩ ȩccłiȩ consue¬
tuidinẽ: in qua se meminit enutͥcam. Sed
i placet. ut siue in romana siue in qua¬
lhet ecclia aliqͥd inuenisti qͦd plus om̃ipo¬
den deo possit placere. sollicite eligas: & in
anglorum ecclia quȩ adhuc noua est ac fi¬
leui ⁊nstitutionum precipua quȩ de multis
salis colliger potiuisti infundas. Non enim
locs tes: s ed ꝓ bonis reb loca amanda sc̃.
ligiosa. quȩ recta sunt eligas: & hȩc quasi¬
in uasculo collecta apudd anglorum mensã
in consuetudinem uertas.xexumo¬
Nterrogatꝰ etiam quomͦ ea quȩ fures de eccle¬
sus abstulerint reddere debeant mitissimus
pat̾: absit inquit ut ȩccłia cum augmento
recipiat. qͦd de t̾renis reb uidet᷑ amittere ⁊ q
lutra uana requirere. Sane requisitus ab co¬
dem augustino usq ad quotam gn̾ationẽ

Expanded text:
um una sit fides, cur super missarum celebratione, Galliarum Ecclesiae a Romana discordent Augustino requirenti, Gregorius respondit: Novit fraternitas tua Romanae Ecclesiae consuetudinem, in qua se meminit enutritam. Sed mihi placet ut sive in Romana, sive in qualibet Ecclesia aliquid invenisti quod plus omnipotenti Deo possit placere, sollicite eligas, et Anglorum Ecclesiae, quae adhuc nova est, ad fidem institutione praecipua, quae de multis Ecclesiis colligere potuisti, infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. ligiosa, quae recta sunt eligas, et haec quasi vasculo collecta apudin consuetudinem vertas. » Interrogatus etiam quomodo ea quae fures de ecclesiis abstulerint reddere debeant, mitissimus Pater: « Absit, inquit, ut ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra vana requirere. » Sane requisitus ab eodem Augustino usque ad quotam generationem
Abbreviated transcription (Latin):
nacula sibi iuxta casdem ęcclias quȩ ex fa¬
nis commutatȩ sunt. de ramis arborum fa¬
cerent ⁊ et religiosis commnis sollempnita¬
tes debitas celebrarent. Et quia suꝑ quibdã
capitulis augustinus cum int̾rogans. qua¬
liter ep̃c cum sius conũsari deberet clericis re¬
quisiuit: doctor humillimus int̾ cetera sic
rescͥpsit. Quia tua frat̾ntas monaster re¬
gulis erudita. scorsum inuere ñ debet a cle
stitue re. quȩ in iitio nascentis ȩccł̃iȩ fu¬
it patrib nr̃is ⁊ in quib nullus coꝵ

Expanded text:
nacula sibi circa easdem ecclesias, quae ex fanacula sibi circa easdem ecclesias, quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum facerent, et religiosis conviviis solemnitates debitas celebrarent. Et quia super quibusdam capitulis Augustinus eum interrogans, qualiter episcopus cum suis conversari deberet clericis, requisivit, doctor humillimus inter caetera sic rescripsit: « Quia tua fraternitas, monasterii regulis erudita, seorsum vivere non debet a clerstituere, quae in initio nascentis Ecclesiae fuit patribus nostris, in quibus nullus
Abbreviated transcription (Latin):
tificatus. misit augustino plurimo
uerbi ministros. in quib precipui erans
mellitus. iustus. paulius. & rufinianul.
et ꝑ eos uniu̾sa quȩ ad cultum erant eiul
necessana. uasa uidelicit lacra. et uetie¬
altarium. ornam̃ta ȩccliastica. uestimenta
dericalia. apłorum et multoꝵ sc̃oꝵ reliqui¬
as. & codices multos. Misit ci & pallium:
iubens ut sub metͦpoli sua cantiȩ duodecim
cp̃os ordinaret ⁊ ad londomam & eboracã
singulos ep̃os mitteret: qui sub sc duodecim
nich̃ominus ep̃os consecrantes. pallium ab
apłica sede ꝑciꝑent. Et post augustim obi¬
tum ipse int̾er cos pͥmus haberi debusset:
qui prius consecrari meruisset. Precepit qͦq
ut in angloꝵ gente. ydolorum fana non
destrueret: sed sc̃ificatis aquis resꝑsa. in basi¬
lica dedicaret. Et quia solebant sarones in
sacrificio demonum boues multos occidere:
iussit ut in die dedicationis uł natale sc̃orũ
martirũ quoꝵ illic reliquiȩ ponerent᷑. taber¬

Expanded text:
tificatus, misit Augustino plurimos verbi ministros, 56 in quibus praecipui erant Mellitus, Justus, Paulinus, et Rufinianus; et per eos universa quae ad cultum erant Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vealtarium, ornamenta ecclesiastica, vestimenta clericalia, apostolorum et multorum sanctorum reliquias, et Codices multos. Misit ei et pallium, jubens ut sub metropoli sua Cantiae duodecim episcopos ordinaret, ad Londoniam et Eburacam singulos episcopos mitteret, qui sub se duodecim nihilominus episcopos consecrantes, pallium ab apostolica sede perciperent, et post Augustini obitum ipse inter eos primus haberi debuisset, qui prius consecrari meruisset. Praecepit quoque ut in Anglorum gente idolorum fana non destrueret, sed sanctificatis aquis respersa in basilicas dedicaret. Et quia solebant Saxones in sacrificio daemonum boves multos occidere, jussit ut in die dedicationis, vel natalitiis sanctorum martyrum, quorum reliquiae illic ponerentur, taber
Abbreviated transcription (Latin):
um sepelierunt. Multa uero signa & uurtu¬
des facte sunt. & ficnt in memorato sepulo.
Expulsi demones clamabant. qͥa post mor¬
tem preualet contra nos: & ꝑsequitur nos
cufrasia. Hec ẽ autem uita ce bona conuer¬
satio uere matrone eufrasie: que celesterm
senatum in t̾ra ꝓmeruit. festinemꝰ gͥ fr̃s &
nos huiusm̾̃i conũlari humilitate. obecli¬
entia. labore. mansuetudine et longamimi¬
tate: ut & nos ita angłoꝵ conũsationẽ me¬
reamur. & gaudium leticie ꝑ magnũ regẽ¬

Expanded text:
os sepelierunt Multa uero signa et| sanitaos sepelierunt Multa uero signa et| sanitates factae sunt et fient in memorato sepulchro| et expulsis demones clamabant quia post mortem praeua| let contra nos et persequitur nos eufraxia Haec est autem| uita et bona conuersatio uerae matronae eufraxiae que| caeleste senatum interesse promeruit . festinemus igitur| et nos huiusmodi conuersari . humilitatem oboedienti| am . labore mansuetudinem et longanimitatem Vt| et nos ita angelorum conuersationem meriamur et gau| dium laetitiae per magnum rege
Abbreviated transcription (Latin):
sororib que eis preesset nõie eugeniã. Quam
uocans abbatissa: dix̃ ad eã. E cce testimoni¬
um dederunt de te om̃s sorores : ce posueruis
te in pͥncipatum & p̾sulatum in traditio¬
nes monasterii: et consequentia nr̃i. Comu¬
to te ꝑ intemeratam & consubstantialem
tͥnitatem. ut ñ adquiras huic mon asterio
possessiones uł pecunias : neq occupes m̃tes
Ioroꝵ. & ad t̾̃renas sollicitudines suadeas:
ħ magis temporalia contempnentes. ppetua
bona mereamini acciꝑe. Et iterum sororib
dit. Quia ꝑfecte nostis uitam & conũsatio¬
nem dñe eufrasie. studete imitari & similit̃
ceitare: ut participes eius effici mereamini.
Et cumi respondissent om̃s am̃: ualedicens
as: precepitq ud usq mane diluculo nulla
ingrederetur. Mane autẽ facto ingresse: in¬
uenerunt eam defunctam in dño. Et ymnũ
dicentes: reposuerunt eam in sepulchro eufra¬
sie. Ab illo uͦ die nequaꝗͣ in illo tumulo ali¬

Expanded text:
sororibus quae eis praeesset nomine eugenia quam| sororibus quae eis praeesset nomine eugenia quam| uocans abbatissa dixit ad eam . ecce testimonium de| derunt de te omnes sorores et posuerunt te in principatu| et praesatu+ in traditionis monasterii et consequentia| nusti. Coniuro te per intemeratam et consubstantialem| trinitatem. Non adquiras huic monasterio possessiones| uel pecunias neque occupes mentes sororibus ad terrenas sol| licitudines suadas Sed magis temporalia contemnentes| perpetua bona meriamini accipere et iterum sororibus ait quia| perfecte nustis uitam et conuersationem domnae eufraxię| studite imitare et similiter concertari ut particepes| eius efficere meriamini . et cum respondissent omnes amen| Valedicens as praecipit usque mane deluculo nullus ingrede| retur. Mane autem facto egressae inuenerunt eam| defunctam in domino et hymnum dicentes Reposuerunt| eam in sepulchro eufraxiae ab illa uero die nequaquam| in illo tumulo ali
Abbreviated transcription (Latin):
ulia accessit ad abbatissam: & ait ei. Dña
mi ora ꝓme: quia xp̃c uocaiis me inc̃ce¬
ende beata cufrasia ꝓ me patatee. Et hes
icens osculata ẽ om̃s sorores: & qͥnta aie
setuncta õ & sepulta in monumento ube¬
rat beata eufrasia.
ost tginta uͦ dies uocans dia conissa
poreo monasterii: dir eis. Eligite uob̾
iatrem: & constituatur in loco mco que
uob̾ preesse possit.Ille dixerunt. Pro qua
causa dña annutias nob̃: Nunquam
enim tuis famulab hoc dixisti. Ait eis alba
dñm: quatenus & ego ꝓmererer celestem tha¬
lamum. Nam & uilie ꝓmeruit sancta eu¬
frasia: ut particeps eins efficiatur. Et ingres¬
se in illud palatium: in incomparabili gau¬
dio cominorant᷑. Et ego festino digna fien:
& cum eis habere locum salutis eterne. Au¬
dientes gͦ sorores de eufrasia et uilia. quia
in magn̾a ẽt̃nt gła: gaudebant pariter &
orabant. ut ip̃e digne mererentur ad cele¬
stem accedere thalamum. Elegerunt gͦ ex

Expanded text:
iulia accessit ad abbatissam et ait ei| domina iulia accessit ad abbatissam et ait ei| domina mi ora pro me quia uocauit me cem| beatam eufraxiam pro me peccatrice . et haec dicens os| colauit cunctas sorores. Quinta die defuncta est . et sepul| ta in monumento ubi erat beata eufraxia. Post triginta| uero dies uocans diaconissa prioris monasterii dixit . eligite| uobis matrem et constituatur in loco meo que uobis praeesse pos| sit. Illae dixerunt pro qua causa domina adnuncias nobis| Numquam enim tuis famulis hoc dixisti. Ait eis abbadominum quatenus . et ego prome| rerem caelestem thalamum. Nam et iulia promeruit sanctam| eufraxiam ut particeps eius efficiatur et ingressae in il| lud palatio inconparabili gaudio commorantur et ego fes| tino digna fieri et cum eis habere locum salutis aeternae| Audientes ergo sorores de eufraxia et iulia quia in maxima| essent gloria gaudebant pariter et orabant ut ipsae dignę| mererentur ad caelestem accedere thalamum. Elegerunt| ergo ex
Abbreviated transcription (Latin):
lantes. Mem̃to nr̃i dña soror. Post om̃s au¬
tem uenit illa soror. que dum patiebatur
& ꝑ cufrasiam ẽ mundata: et lugens oscula
istas manus. demon a me recessit. Et cum̃
ñ posset respondere eufrasia: dicit ei diaco¬
nissa. Non misereris uł huius: Quare m¬
chil ei dicis. que ꝓpt̾ te ita tribulatur: fu¬
frasia uͦ respiciens ad eam dixit. Quare me
luges soror: Dimite me requiescere: quia
scruabit ab omni malo. Et intenclens ac &i¬
aconissam: ait. Ora ꝓ me: quia in magno
ccitamine ẽ anima mea in hora hac. Cum
gͦ orasset diaconissa. & dixissent sorores am̃:
tiadidit aĩam. Erat enim annoꝵ triginta.
Sepelicruntq eam in tumulum iurta gem¬
item eꝰ glificantes dłm: qͥa ꝓmeruissent hu¬
iusn uirtutis sororem p̾mittere acl dm. Iu¬
lia uͦ trib dieb deflens ab eiꝰ monunitꝰ ñ
recessit. Nec enim docuerat eufrasiam litte¬
pas &e psalterium. Quarto uͦ ddie leca facta

Expanded text:
lantes . memento nostri domina soror. Post omnes aulantes . memento nostri domina soror. Post omnes autem ue| nit illa soror quae dudum patebatur et per eufraxia esse| mundata et lugens oscolabt per is| tas manus demo a me recessit . et cum non possit respondere| eufraxia dicit ei diaconissa non miserires uel huius Qua| re nihil ei dicis que propter te ita tribulatur eufraxia uero| respiens ad eam dixit. Quare me lugis soror demitte me re| quiiscere quia dseruet ab omni malo . et intendens diaconissa ait . ora pro| me quia in magno certamen est anima mea in hac hora Cum| ergo orasset diaconissa et dixisse\n/t sorores amen tradidit ani| mam . erat enim annorum .XXX. sepelieruntque eam in tumulum| iuxta genetricem eius glorificantes deum quia promeruisset| huiusmodi uirtutes sororem praemittere deum. Iulia uero tribus| diebus deflens ab eius monumentum non recessit. Haec enim| docuerat eufraxia litteras et psalterium Quarta uero| die laeta facta
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o: & ip̃is bonis tecum habitatura fru¬
erer. Eufrasia uͦ iacens cirta pecdes abbatisso
cepit tremere frigore & rigore. Post pau¬
lulum uͦ: etiam uehementer febris inua¬
sit eam. Diaconissa ait sororib. Mittite
eam & ingrediam᷑ in oratorium: quia
uenit horã eiꝰ. Posuerunt gͦ eam in orale¬
rium: & obseruabant eam usq ad uclpe¬
ram. Hesꝑe autem facto cum hora iam
comeclendui aduenisset: p̾cepit omnib s̃
aconissa ut egrederent᷑. panemq comedl¬
rent: solummodo ddetinens uliam. ne al¬
quo tempore celinqueret eufrasiam. Et
clausis ianuis usq mane: ulia rogabat eu¬
frasiam dicens. Mi dña soror ne obliuiscaris
luta tecũ de hac uita habeam ibi fiduciam
ane uͦ facto uidens diaconissa quia in
nouissima respiratione eẽt iam ut mo-¬
ieretur: mandaiit sororib ꝑ uiliam. Henite
uale dicite eufrasie: quia iam consummat᷑
Que uenientes: ualedicebant ei flentes & eiu

Expanded text:
in christo et ipsis| bonis tecum habitura fruin christo et ipsis| bonis tecum habitura fruerem. Eufraxia uero iacens cir| ca pedes diaconissae coepit tenere frigorem et ricorem . post| paulolum uero etiam uehementer febris inuasit in ea. Dia| conissa ait sororibus mitte eam et ingrediamur in oraturio| quia uenit hora eius posuerunt ergo eam in oraturio et obser| uabant ei . usque ad uesperam. Vespere autem facto cum ho| ra iam comedendi aduenisset praecipit omnibus diaconissa| ut egrederentur panemque comederent . solomodo detenens iu| lia ne alico tempore relinqueret eufraxiam et lausis ianuas| usque mane. Iulia uero rogabat eufraxiam dicens domina mi| soror ne oblium ut soluta tecum de hac uita habeam| ibi fiduciam. Mane uero facto uidens diaconissa quia in no| uissima respiratione esset . iam ut moreretur mandauit| sororibus per iuliam uenite ualedicite eufraxiae . quia iam| consumitur. Quae uenientes ualedicebant ei flentes et eiu|
Abbreviated transcription (Latin):
cor eius: Nonne ego rogaui uos ne dicere¬
tis ei. donec adueniret hora eius: Eur hoc
fecistis: Ite & adlucite eam mͥ. Pergentes
uero sorores: dixerunt ei. Neni. uocat te ab¬
batissa. Illa autem egressa ẽ plorans & in¬
gemiscens: ingressa astitit abbatisse. cum
t̾risticia afflicta. Respiciens eam abbatissa
dix̃. Euid habes filia. quod sic ingemis¬
ci: Eufrasia dĩc. Plango domina. quia
sciens me morituram & non indicasti mͥ
ut deflerem peccata mea: dum sim aliena
ab actib bonis. Et hec dicens. ꝓstrauit se¬
metip̃am in pauim̃to: et tenuit pedes ab¬
batisse. Pro qua re omne concilium ipsa¬
rum. ad lacrimas ẽ ꝑductum. Fufrasia uͦ
clamabat. Miserere mei dña. & deprecare
cleum. ud mͥ concedat adhuc annum istum:
quia sine penitentia sum: & nescio que me
opiant tenebre. Diaconissa ait. Niuit dñs
re. Quib bonis frm habes. filia eufrasia.
tenus merear particeps ẽẽ tui. Optabam
etenm ut tecum in illa gła conuersarem

Expanded text:
cor eius. Nonne rogaui uos| ne dicericor eius. Nonne rogaui uos| ne diceritis ei donec adueniret hora eius. Quur hoc fecis| tis Ite adducite eam mihi pergentes uero sorores dixe| runt ei . ueni uocat te abbatissa. Illa autem egressa est plo| rans et ingemiscens . ingressa adstetit abbatissae deflens| cum tristicia adflicta. Respiciens eam abbatissa dixit| quid habes filia quod sic ingemisces . eufraxia ait plan| go domina quia sciens me morituram et non mihi indicasti| ut deflerem peccata mea dum sim aliena ab actibus bonis| et haec dicens prostrauit semet ipsam in pauimento et te| nuit pedes abbatissae pro qua re omne concilium ipsarum ad| lacrimas est perductum . eufraxia uero clamabat| miserire mei domina et deprecare deum ut mihi concidat| adhuc annum istum quia sine paenitentia sum et nes| tio que me operiant tenebrae Diaconissa ait uiuit dominus| re quibus bonis frui| habes filia eufraxia. tenus meriar particeps esse tui. Obtabam et| enim ut tecum in illam gloriam conuersarem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ indicauit. Cum gͦ iaceret eufrasia in paui¬
mento: clamabat. Cur dñe abhominatus
es me ꝑegͥnam & orphanam: Eur despe¬
xisti me: Nunc tempus est qͦd debeam de¬
certare cum diabolo: et abstollis animam¬
fleam peccata mea : qͥa impenitens sum &
ab omni pietate nudata: & salus in mea
oꝑa ñ ẽ. Nemo in interitu confitebitur tibi:
nes ẽ penitentia in sepulchro. Non possunt
lacͥme ualere post mortẽ. Non enim qui
sunt in inferno. laudabunt te dñe: sed qui
mͥ acdhuc annum hunc ut penitentiam
agam: quia desolata sum uelut ficulnea
sine fructu. Cum sic gͦ defleret: audiens que¬
dam ex sororib indicauit abbatisse & pri¬
orib. quia eufrasia ꝓstrata in lignario
ita clamaret. Dixitq uilia. Uere domina
cognouit quia cras morietur: & ideo lam̃¬
tatur. Dixitq gͦ diaconissa cum priorib.
Quis annuntiauit ci. et afflixit animam
eius : Aut quis indicauit ei÷ & contrut

Expanded text:
non indicavit. Cum ergo jaceret Euphraxia in pavinon indicavit. Cum ergo jaceret Euphraxia in pavimento clamavit: Cur, Domine, aboes me peregrinam et orphanam quur dispexis| ti me Nunc tempus est quod debeam decertare cum diabo| lo et abstollis anifleam peccata mea| quia inpenetens sum et ab omni pietate nudata et salus| in mea opera non est Nemo in interitum confitibitur tibi .| nec est paenitentia in sepulchro non possunt lacrimae| ualere post mortem Non enim qui sunt in inferno lauda| bunt te domine sed qui m| Dona mihi adhuc annum hunc ut paenitentiam agam| quia disolata sum uelut ficulnea sine fructo Rorsum| cum sic ergo defleret audiens quaedam ex sororibus indicauit| abbatissae et prioribus quia eufraxia prostrata in lignario ita| clamaret dixitque iulia uere domina cognouit quia cras mo| rietur et ideo lamentatur. Dixit ergo diaconissa cum pri| oribus quis adnuntiauit ei et adflixit animam eius. Aut| quis indicauit ei . et contriuit
Abbreviated transcription (Latin):
t ecce mater dñi assumens eufrasiam.
ostendit ei palatium: eo thalamum
illum decus nuptiale: & coronam ei paratã
Et audimi uocem dicentem. Eufrasia: etce
merces tua. Nunc itaq ꝑge ÷ & post decẽ
ddies uenies: ꝓut fruaris hec in infinitis sclis
Ecco gͦ nonus dies est hodie: ex quo usionẽ
uidi. Eras enim morictur eufrasia. Audicis
autem hec iulia recitante abbatissa ÷ secreto
tundens pectus suum & faciem suam: de¬
fiens amarissime ꝑuenit ad furnum. Cumq
uideres eam eufrasia flentem ac se tundentẽ:
ddic̃ ri. Comuro te ꝑ filium dei soror ut indi¬
ces mͥ quid audisti: aut quare plangis. Lit
ci iulia. Plango dñami: quia ab hodie sepa¬
rabimur. Sicut enim audiui: cras morieris.
Quod cum audisset eufrasia angustiata ẽ:
& pusillanimis facta cecidit. Sedebat autẽ
uxta iulia deflens. Cui dixit eufrasia. Da
michi manum soror & leua me. & deduc
me ubi ligna reposita sunt: & ibi me pone.
Tolle & panes de furno: et porta in mona¬

Expanded text:
t ecce mater domini sumens eufraxiam ostendens| et palatium et thalamum illum decus nuptialem et coronam| ei paratam et audiui uocem dicentem eufraxia ecce mercis| tua. Nunc itaque perge et post decem dies uenies et frueris| haec in infinitis . saeculis . ecce ergo nona dies hodie ex quo| uisione uidi cras enim morietur eufraxia. Audiens autem| haec iulia recetante abbatissa secretae tundet pectus suum| et faciem suam deflens amarissime peruenit ad furnum| Cumque uideret eam eufraxia flentem ac se tundentem dixit| ei . coniuro te per filium dei soror indica mihi quid audisti aut| quare planges . ait ei iulia plango domina mi quia ab hodie| separabimur sicut enim audiui cras enim morieris. Quod| cum audisset eufraxia angustiata est et posillanimis fac| ta cecidit sedebat autem iuxta iulia deflens . cui dixit eufraxia| da mihi manum soror et leua me eme ubi ligna sunt posita, et ibi me pone; et tolle panes de clibano, et porta in mona
Abbreviated transcription (Latin):
gerimus. et̾ne memorie conferamꝰ. S ñ in¬
uenio fr̃s dilectissimi quib utar exordiis:
quoue pͥncipio laudis aggrediar. scissimoꝵ
martirum felicissimam confessionẽ. Magnis
enim reb magnisq uͥtutib rapior: & quic¬
quid ẽ quod in ip̃is aspitio: hoc totum di¬
uinum atq celeste admiror. In deuotione
fidem: in uita sc̃itatem: in confessione con¬
stantiam: in passione uictoriam. Que res.
quanto sole in suis uͥtutib fulgent: tanto
sunt om̃s in singulis martirib clariores.
Placet gͥ in pͥncipio causam ipsins belli
tractare: tociusq mundi discrimen neces

Expanded text:
gerimus, aeternae memoriae conferamus. Sed non ingerimus, aeternae memoriae conferamus. Sed non invenio, fratres dilectissimi, quibus utar exordiis, quove principio laudis aggrediar sanctissimorum martyrum felicissimam confessionem. Magnis enim rebus magnisque virtutibus rapior; et quidquid est quod in ipsis aspicio, hoc totum divinum atque coeleste admiror, in devotione fidem, in vita sanctitatem, in confessione constantiam, in passione victoriam. Quae res quanto solae in suis virtutibus fulgent, tanto sunt omnes in singulis martyribus clariores. Placet igitur in principio causam ipsius belli tractare totiusque mundi discrimen neces
Abbreviated transcription (Latin):
contessi. qiuersis locis temporib q discretis
beatissintum sangumẽ profudert xi.
U religionis scissime fide exul¬
tat & głatur in xp̃o: quiq do¬
minica ueritate gaudet errore
⁊dampnato. ut eccłiam catholi¬
cam tencat. sanctamq cõmunionẽ a pro¬
phana discernat: acta martirum legat:
que necessario in archiuo memorie conscͥp¬
ta sunt. ne seculis transcuntib obsolesceret
gła martirum. & dampnatio traditoꝵ. Ag¬
gredior itaq celestes pugnas nouaq certa¬
mina gesta: ꝑ fortissimos milites xpisti. bel¬
latores inuictos. martyres głosos. Aggredi¬
or inquam eractis publicis scribere. non tam
ingeno preditus: quam cunli quo illis sum
amore comunctus. Consultu quidem hoc
faciens. dupplici scilicet mͦ ÷ ut & imuitato¬
rib eoꝵ add martirium animos p̾paremus:
& quos uiuere in ꝑpetuum atq cum dño
xp̃o regnare confidimꝰ : etiam confessionis
ipsoꝵ pugnas atq uctorias cũ in litteris di¬

Expanded text:
essi, diversis locis temporibusque discretis beatissimum sanguinem profuderunt. I. Qui religionis sanctissimae fide exultat et gloriatur in Christo, quique dominica veritate gaudet, errore damnato, ut Ecclesiam catholicam teneat, sanctamque communionem a profana discernat, acta martyrum legat, quae necessario in archivo memoriae conscripta sunt, ne saeculis transeuntibus obsolesceret gloria martyrum et damnatio traditorum. Aggredior itaque coelestes pugnas novaque certamina gesta per fortissimos milites Christi, bellatores invictos, martyres gloriosos, aggredior, inquam, ex actis publicis scribere, non tam ingenio praeditus, quam civili quo illis sum amore conjunctus, consultu quidem hoc faciens, duplici scilicet modo, ut et imitatoribus eorum ad martyrium animos praeparemus, et quos vivere in perpetuum atque cum Domino Christo regnare confidimus, etiam confessionis ipsorum pugnas atque victorias, cum in litteris di
Abbreviated transcription (Latin):
ua mcrepatione completa: scse cũ eisdẽ
fratrib in orationẽ dedit. In eo autem
loco ubi cũ fratrib orabat: uacuum erat
ab oleo dolium &e cooꝑtum. Cumq sanct̃
uir in oratione ꝑsisteret: cepit oꝑimentũ
eiꝰdẽ dolii oleo excrescente subleuar. Quo
cõmoto atq subleuato: oleum qͦd excreue¬
rat ora dolii transiens. paium̃tum loci in
qͦ incubuerant inundabat. Quod ut bñ¬
dictus dei famulus aspecit: ꝓtinꝰ orationẽ
complcuit: atq in pauim̃tum oleum de¬
flucre cessauit. Tunc diffidentẽ inobedi¬
entẽq frẽm latius admoniit: ut fidem

Expanded text:
ua increpatione completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem
Abbreviated transcription (Latin):
tergum eiꝰ in currui precepit poni. Et sic eum
uacca lingua tangens. et tanqͣm ꝓpͥum dili¬
gens: nemine eam cogente. usq ad loca desti¬
nata consecuta ẽ. Rm̃i indetis fr̃s: quod et

Expanded text:
tergum ejus in currum poni praecipiebat. Et sic eum vacca lingua lambens, et tanquam proprium diligens, nemine eam cogente, usque ad loca destinata consecuta est. Charissimi videtis fratres, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd illic sacri ordines ꝑ symoniacam heresim
quȩ pͥma contra eccl̃iam orta. & districta ma¬
ledictione dampnata ẽ. conferantur. Hinc gͦ
agit᷑. ut sacerdotis dignitas in despectu: et
sanctus sit honor in crimine. Perit utiq re¬
uerentia: adimitur disciplina: quia qui cul
pas debuit emendare. committit ⁊ et nefa¬
na ambitione honorabilis sacerdotii. ducit᷑
in deprauatione censura. Nam quis denuo
ueneret᷑ qͦd uenditur: Aut quis non uile pu¬
tet ẽẽ quod emnitur: Unde ualde contͥstor.
et t̾re illi condoleo: quia dum sanctum sp̃m
unt. sed premiis assecunt᷑ ⁊ sacerdotium illic
subsistere diu ñ arbitror. Nam ubi ddona su¬
ꝑne gr̃e uenalia iudicantur: ad dei seruitiũ
non uita queritur⁊ sed magis deum contra
pecume uenerantur.

Expanded text:
eo quod sacri illic ordines per symoniacam heresim, eo quod sacri illic ordines per symoniacam heresim, quae prima contra ecclesiam orta et districta maledictione damnata est, conferantur. Hinc ergo agitur, ut sacerdotis dignitas in despectu et sanctus sit honor in crimine. Perit utique reverentia, adimitur discipas debuit emendare, committit, et nefaria ambitione honorabilis sacerdotii ducitur in depravationem censura. Nam quis denuo veneretur quod venditur? Aut quis non vile putet esse quod emitur? Unde valde contristor, et terrae illi condoleo, quia dum Spiritum sancunt, sed praemiis assequuntur, sacerdotium illic subsistere diu non arbitror. Nam ubi dona supernae gratiae venalia judicantur, ad Dei servitium non vita quaeritur, sed magis contra Deum pecuniae venerantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ppellendis heresib moniti fuerant adimple
Um ꝓ his brumchildi regi I itnt.¬
ne int̾ alia scribit dicemsꝰ. S acerdotale
offitium in tanta illic sicuti didicimꝰ ambi¬
tione ꝑductum est: ut sacerdotes subito
qͦd graue nimis ẽ. ex laicis ordinent᷑ Suil
quid isti acturi. qͥd ꝓ ppło prestatur siuĩ
qui ñ add utilitatem secl fieri ad honoren
ep̃i concupiscunt: his gͥ qui necdum
quod docere debeant didicerunt. qͥd ali¬
iid agi t᷑ msi ut paucoꝵ ꝓuectus illictl
fiat multis interitus⁊ et in confusionẽ eccl̃iasti¬
ec moderationis obseruantia deducatur. qͥppe
ubi nullus regularis ordo seruatur: Nam qͥ
ad cius reginen imꝓuisus uł precipitatus acce¬
dit÷ qua admonitione subiectos edificet. cuiꝰ
exemplum non rationẽ docuit sed errorem
Dudet ꝓfecto. pudet aliis imꝑare: quod ipse
nescit custodire. N ec illud quidem qͦd simili
cm̃datione radendum est preterimus. quod
omnimͦ eretrabile. et ẽẽ grauissimũ detestam᷑:

Expanded text:
pellendis haeresibus moniti fuerant adimplerent. Nam pro his Brunichildi reginae inter caetera scribit, dicens: « Sacerdotale officium in tantam illic, sicut didicimus, ambitionem perductum est, ut sacerdotes subito, quod grave nimis est, ex laicis ordinentur. Sed quid isti acturi, quid populo praestaturi sunt, qui non ad utilitatem, sed fieri ad honorem, episcopi concupiscunt? Hi ergo, qui necdum quod docere debeant didicerunt, quid aliud agunt, nisi ut paucorum provectus illicitus fiat multis interitus, et in confusionem ecclesiasticae moderationis observantia deducatur, quippe ubi nullus regularis ordo servatur? Nam qui ad ejus regimen improvidus vel praecipitatus accedit, qua admonitione subjectos aedificet, cujus exemplum non rationem docuit, sed errorem? Pudet 81 profecto, pudet aliis imperare, quod ipse nescit custodire. Nec illud quidem, quod simili emendatione radendum est, praeterimus, sed omnino execrabile et esse gravissimum detestamur,
Abbreviated transcription (Latin):
querentib mnuemendi illud negaretur fa¬
cultas. Illius itaq translationis ac sepultu¬
re decus & qui aderant uotis celebraucre
sollempnib. atq sius posteris celebrandum
detretis statucre salubrib ⁊ sacre scilicct ence¬
uias basilicȩ atq dic cadem deportati ca¬
daueris ꝓdigium memorabile: qͦd hactenꝰ
a nob numicroso ppłoꝵ cetu ad hec sollemp¬
ula confluente. anmu̾sariȩ septimo kalen¬
darum nouembrium die debito celebratur
honore. Orlinatis gͥ omnib atq umu̾sis

Expanded text:
quaerentibus inveniendi illud negaretur faquaerentibus inveniendi illud negaretur facultas. Illius itaque translationis ac sepulturae decus et qui aderant votis celebravere sollemnibus atque suis posteris celebrandum decretis statuere salubribus, sacrae scilicet enkenias basilicae atque die eadem deportati cadaveris prodigium memorabile, quod hactenus a nobis, numeroso populorum coetu ad haec sollemnia confluente, anniversarie septimo Kalendarum Novembrium die debito celebratur honore. Ordinatis igitur omnibus atque uni
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ labores ac multiplicia ꝑicula sudoris
grauatus auxietate ꝑsistens. Hͥnus horum
uire pontificali more indelicet suo ꝑacto
officio repausans: alter necdum t̾minatis
sollempnus ut pontifer xp̃m pontificũ pon¬
tificem int̾pellans. Fraglante igitur in sacͣ¬
tissimo famuli dei amandi corpusculo. in¬
corruptione menbroꝵ et mcritoꝵ: si qui in¬
tererant qui eo uiuente de signoꝵ iplius
magnitudine dubitauerant: in mortuo
qͦd multiplici tuoris anxietate pauescerẽt
indebant. Qui autẽ eo audito non optem¬
pcrasse se cius salubrib monitis memme¬
rant. sed hec parmpendisse: summo m̃tis
lamento plangebant. At qui cius magiste¬
rio p̾cepta untalia nuntianti inheserant:
se hec & aurib dudisse. et actib crercuisse
stes elegius duxit satisfactum. p̃tiosissimũ
depositi corpusculi thesaurum altius tel¬
luri ut tunc moris crat credidit abscor¬
dendum: indelicet ut omnib non pie

Expanded text:
vitae labores ac multiplicia pericula, sudoris vitae labores ac multiplicia pericula, sudoris gravatus anxietate, persistens; unus horum iure pontificali, more videlicet suo, peracto officio, repausans, alter, necdum terminatis sollemniis, ut pontifex Christum pontificum pontificem interpellans. Flagrante igitur in sacratissimo famuli Dei Amandi corpusculo incorruptione membrorum et meritorum, si qui intererant, qui, eo vivente, de signorum ipsius magnitudine dubitaverant, in mortuo, quod multiplici timoris anxietate pavescerent, videbant. Qui autem, eo audito, non obtemperasse se eius salubribus monitis meminerant, se haec parvi pendisse summo meroris lamento plangebant. At qui eius magisterio praecepta vitalia nuntianti inhaeserant, se haec et auribus audisse et actibus exercuisse stes Elegius duxit satisfactum, pretiosissimum depositi corpusculi thesaurum altius telluri, ut tunc moris erat, credidit abscondendum, videlicet ut omnibus non pie
Abbreviated transcription (Latin):
prebit contemplandum: cusdemq ue¬
ncrabilem uultum decectum. cupientib
turbis monstrauit intucrdum. Paciferos
insuꝑ ipsius sancti pedes: atq manꝰ con¬
cessit osculari uirtutum oꝑatrices. Qualis
quantusq ibi stupor gaudio mixtus fu¬
erit: excellentia tam mirabilis facti ꝓdit.
Inenarrabile etenim tunc xp̃icolis ppłis
merat gaudium: cũ gemim sacerdotes
amandus atq elegius ordine. merito
incliti. uelut duo luminaria mundi. tȩ¬
lestia meritis. et terrena complentes uir¬
tutum radiis. coram diumno altario po¬
siti. suffragia orationum suarum largi¬
rentur turbe circumstanti. Inus horum
suꝑata antiqui hostis tirannide iam cũ
xpisto rege scilicet suo in celesti gła tri¬
umphans: alter int̾ uaria huius mun¬
di certamina ꝓ eodem ut inuincibilis
agonitheta deludans. N nus ex his ut cil¬
ritus miles iam sine labore p̃mia indefecti¬
ua recensens: alter contra numerosos hunis

Expanded text:
praebuit contemplandum, eiusdemque vepraebuit contemplandum, eiusdemque venerabilem vultum detectum cupientibus turbis monstravit intuendum, paciferos insuper ipsius sancti pedes atque manus concessit osculari virtutum operatrices. Qualis quantusque ibi stupor gaudio mixtus fuerit, excellentia tam mirabilis facti prodit. Inenarrabile etenim tunc christicolis populis inerat gaudium, cum gemini sacerdotes Amandus atque Elegius ordine et merito inclyti, velut duo luminaria mundi, caelestia meritis et terrena complentes virtutum radiis, coram divino altario positi, suffragia orationum suarum largirentur turbae circumstanti : unus horum, superata antiqui hostis tirannide, iam cum Christo, rege scilicet suo, in caelesti gloria triumphans, alter inter varia huius mundi certamina pro eodem ut invincibilis agonotheta desudans; unus ex his ut ritus miles iam sine labore praemia indefectiva recensens, alter contra numerosos huius
Abbreviated transcription (Latin):
desunt adhuc qui mirabiliꝰ aliquid i
ipsius sancti uiri sacratissimo corpore nr̃a
iam etate miracłm se confirmant uidisse.
quod etiam in alttro de eleuatione incor¬
rupti cadau̾is ciꝰ sermo ne habito.
qui uoluerit nr̃a qualiacũq sint le¬
gere poterit cognosccre. Si enim aromata
pignientarioꝵ aite confecta. humana ne¬
quaqͣm post mortem sinunt putrescere
caclauera: multomagis credi deced. tanti
patroni merrta mirabilium oꝑum indi¬
cus declarata seruare potuisse menbra
uascula indelicet sua in quib habitane¬
rant incontaminata. Deportatum itaq
beati pontificis amandi corpuscłm: sibi
preparatȩ cademq die dedicate basilice
intrauit habitaculum. Ibi usq in seqͣntẽ
diem famulantum ẽ obsequio custoditũ
donet completa a prefato antistite clegio
missarum sollempni celebratione. ingens
spectaculum uniuerse plebi prebuit. ad
has crequias congregate. Collocato etemĩ
in medio templi acrio coram altario cor¬
pus honorificum ÷ omnib circumstantib

Expanded text:
desunt adhuc, qui mirabilius aliquid in ipsius sancti viri sacratissimo corpore nostra iam aetate miraculum se confirmant vidisse; quod etiam in altero de elevatione incorrupti cadaveris eius sermone habito, qui voluerit nostra, qualiacumque sint, legere, poterit cognoscere. Si enim aromata pigmentariorum arte confecta humana nequaquam post mortem sinunt putrescere cadavera, multo magis credi decet tanti patroni merita, mirabilium operum indiciis declarata, servare potuisse membra, vascula videlicet sua in quibus habitaverant, incontaminata. Deportatum itaque beati pontificis Amandi corpusculum sibi praeparatae eademque die dedicatae basilicae intravit habitaculum. Ibique usque in sequentem diem famulantum est obsequio custoditum, donec, completa a praefato antistite Elegio missarum sollemni celebratione, ingens spectaculum universae plebi praebuit ad has exsequias congregatae. Collocatum etenim in medio templi atrio coram altario corpus honorificum omnibus circumstantibus
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. quo ꝑ mortem carnis ad uitã eter¬
nam tenditur⁊ qͣm ille quo priscus ille po¬
pulus diuinis ingratus beneficus. ñ solum
ignitoꝵ serpentium morsib sternitur: sel

Expanded text:
dicitur, quo per mortem carnis ad vitam aeternam tenditur, quam ille, quo priscus ille populus divinis ingratus beneficiis non solum ignitorum serpentium morsibus sternitur, se
Abbreviated transcription (Latin):
uisa ẽ ualde. Et dum appropinquaret
finis certaminis eiꝰ. et traheretur ad locum
ubi eam decollari p̃cepit p̃fectus: demon qͥ
bat dicens. Nolide parcere ei. Deos ur̃os in¬
ciꝑe. Sancta autẽ uuiliana paululũ aꝑi¬
ente oculos. ut uideret quis eẽt qͥ talia lo¬
quebat᷑: timidꝰ demon clamauit dicens. Heu
me miserũ: forsitan uult me iterum tene¬
re. Et statim euanit: & obmutuit fugieis.
Et cũ ꝑducta fuisset ad locum: cepit dicẽ¬
re p̾sentib xp̃ianis. Fratres mei & ciues au¬
dite me. Peniteat uos demoniis immola

Expanded text:
uisa est ualde. Et dum| apropinquasit finis circa minis eius et traheretur| ad locum ibi eam decollare praecipi demon di bat dicens| nolite parcere ei . deus uitost. Sancta autem iuliana| paulum aperiens oculos suos ut uidiret quis essit qui| talia dicibat. Timidus daemon clamauit dicens| Heu me miserum forsitam uult me iterum t<eni>re.| Et statim euanuit et omutuit fugiens. Et dum adduc| ta fuisset in ipso loco cepit dicere praesentibus fratris . | mei et ciuis audite
Abbreviated transcription (Latin):
nis: glificabat dñm ih̃m. Prefectus
autẽ fremebat contra eam sicut fera ma¬
ligna: et cogitabat quali supplicio subice¬
ret cam. Et iussit ollam afferri. et plum
stim̃ta sua: et cum gemitu uituꝑabat de¬

Expanded text:
sa glorificabat dominum.| Praefectus uero fremibat contra ipsa sicut fera maligna| et cogitabat quali sublicia superaret illa .| Et iussit ollam afferri et plumbustimenta sua cum gemito et uitu| perauit de
Abbreviated transcription (Latin):
nichomedie ueniens ad urbem romã tulit
corpꝰ beate iuliane: et condiiit cũ aromatib
nauigio uenisset ad urbem. surgens tem¬
pestas edux̃ ip̃am nauẽ in fines campanie:
& posita est beata iuliana ꝓpe t̾ritorium

Expanded text:
Nicomedia Veniens ad| urbem romam tolit corpuscolum beatae Iuliane . et con| diuit in locello  uenisset| ad urbem exurgens tempestas uox in naue in finibus chau| maniae. Et posita est beata iuliana prope centorio
Abbreviated transcription (Latin):
lidi sibi quat̃ in anno distribuerent᷑. pas¬
erogatur indixit. Capitulum.
xtra quos pͥmo dñicȩ resurrectionis
diluculo in basilica qͦndam doctissim pa¬
pe ugilii. uxta quam consuet udinaliter
habitabat ad ꝑcipiendum pacis osculum
residens. cunctis ep̃is. p̃sbiteris. diaconb.
alusq anriomaticis. aureos crogabat: nata¬
litio uͦ apłorum uel suo mixtos solidos oł¬
ferens. ꝑegͥnis nichominꝰ uescim̃ta donabal.

Expanded text:
lidi singulis quater in anno distribuerentur, Paslidi singulis quater in anno distribuerentur, Paserogatur indixit. 25. Extra quos primo Dominicae resurrectionis diluculo in basilica quondam doctissimi papae Vigilii, juxta quam consuetudinaliter habitabat, ad impertiendum pacis osculum residens, cunctis episcopis, presbyteris, diaconibus, aliisque axiomaticis aureos erogabat. Natalitio vero apostolorum, vel suo, mistos solidos offerens, peregrina nihilominus vestimenta donabat.
Abbreviated transcription (Latin):
tinus quamcũq rem petieris. ꝑ me apud
dm fiducialit̾ ualeas impetrare. Ilico grego¬
rius corruit in faciem suam dicens. Si propt̾
pusillum meç paruitatis inimnuscłm tanta
mͥ retribuit ommipotentissimꝰ dñs. ut & põ¬
tificem me suȩ sc̃e ęccl̃ie faceret. et custodẽ
mͥ suum angłm deputaret÷ quanta putem
mͥ restiti. si in preceptis eiꝰ totis uirib ꝑma¬
nens. plura studuero de plurib erogare:
Gitur incipiens tantum largior ẽẽ xxiiii¬
de collato temporali commodo. quantum
certior de recipiendo prȩmio. sempit̾no: cun¬
ctoꝵ patͥmonioꝵ prediorumq redditus. gx
gelasiano poliptico. cuiꝰ nimirũ studiosissi¬
mus uidebat᷑ pedissequus. aggregauit coꝵ
pensionib in auro argentoq collatis ordi¬
nib omnib eccl̃iasticis. uel palatins mo¬
nasteriis. eccł̃is. cimiteriis. diaconiis. xeno¬
dochiis. urbanis uel suburbanis ÷ quot so¬

Expanded text:
tenus quamcunque rem petieris, per me apud tenus quamcunque rem petieris, per me apud eum fiducialiter valeas impetrare. » Illico Gregorius in faciem suam corruit, dicens: « Si propter pusillum meae parvitatis munusculum tanta mihi retribuit omnipotentissimus Dominus, ut et pontificem me sanctae suae Ecclesiae faceret, et custodem mihi suum angelum deputaret, quanta putem mihi restitui, si in praeceptis ejus totis viribus permanens, 53 plura studuero de pluribus erogare? » 24. Igitur incipiens tantum largior esse de collato temporali commodo, quantum certior de recipiendo praemio sempiterno, cunctorum patrimoniorum praediorumque reditus ex Gelasiano polyptyco, cujus nimirum studiosissimus videbatur pedissequus, adaeravit, eorumque pensionibus in auro argentoque collatis omnibus ordinibus ecclesiasticis, vel palatinis, monasteriis, ecclesiis, coemeteriis, diaconiis, xenodochiis urbanis, vel suburbanis quot so
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ suum simplicit̾ ꝓdere dignaretur.
Qui respondens dixit. Et cur interrogas de
nomine meo qͦd est mirabile: Herunptam̃
scito memoria recognoscens. quia ego sum
naufragus ille qui quondam ueni ad te. qͦn¬
do scribebas in cella monasterii tui ad cli¬
uum scauri: cui dedisti nummismata duo
decim. & argenteam scutellam. quam tibi
miserat cum infusis leguminib beata ma
ter tua siluia. Et hoc tibi ꝓ certo sit cogni¬
tum: quia ab illo die quo mͥ hȩc hylari
nem fudit: et ẽẽ te successorem atq uicariũ
es. cum substantias offerentium diuic. res
ꝓut cuiq opꝰ erat. Hȩc audiens gregorius
Uita
Qm̃ ego angłs eus sum: et tunc ab eo
ad tuum inquirendum ꝓpositum destinatꝰ.
Tunt gregorius quia nondum manifeste
uiderat angłm. ꝓrsus expauit: sibiq hunc
talit̃ dicentem audiuit. Ne timeas neq for¬
mides ÷ ecce enim remisit me dñs. ut sim tͥ
custos qͣmdiu fueris in isto mortali scl̃o: qua¬

Expanded text:
se nomenque suum simpliciter prodere dignaretur. se nomenque suum simpliciter prodere dignaretur. Qui respondens, dixit: « Et cur interrogas de nomine meo, quod est mirabile? Verumtamen scito, memoria recognoscens, quia ego sum naufragus ille qui quondam veni ad te, quando scribebas in cella monasterii tui ad clivum Scauri, cui dedisti duodecim numismata, et argenteam scutellam, quam tibi miserat cum infusis leguminibus beata Silvia mater tua. Et hoc tibi pro certo sit cognitum, quia ab illo die quo mihi haec hilari nem fudit, et esse te successorem atque vicarium es cum substantiam offerentium divideret, prout cuique opus erat. » Haec audiens Gregorius uit: am ego angelus ejus sum, et tunc ab eo ad tuum inquirendum propositum destinatus. » Tunc Gregorius, quia nondum manifeste viderat angelum, prorsus expavit, sibique hunc taliter dicentem audivit: « Ne timeas, neque formides, ecce enim misit me Dominus, ut sim tibi custos, quandiu fueris in isto mortali saeculo, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ta consuetudinem suam precepit sacellario:
ut duodecim ꝑegͥnos ad prandium inuita¬
ret. Qui ꝑgcns uissa compleuit: eosq ad mͣ¬
sam pariter ordinauit. Dum autẽ simul
discumberent: intuciis papa tredecim nume¬
rauit. Et accersito sacellario: cur contra uissi¬
onem suam t̾cium detimum inuitare p̃sũp¬
serit inquisiuit. Ille obstupefactus conuinan¬
tes ꝑegͥnos curiosius numcrat: & duodecim
solos inueniens. ueluti sccurus respondit. Cre¬
de mͥ honorabilis pat̃. ñ st̃ nͥ duodecim sicut
ip̃e iussisti. Ergo dum conunctus sepiꝰ duode¬
cim icdentidem numeraret ÷ ac t̾̃cium detimu̾
quem solus papa uidere poterat. ñ uideret:
animadũtit spiritalis pater gregoriꝰ uirũ
ꝓpiꝰ discumbentẽ uultus crebrius conũtere :
et nunc adolescentẽ nunc uͦ se uetulum ue¬
neranda canitie simulare. Finito comunno
duodecim quidem abire ꝑmisit ÷ t̾cium de¬
cimum uͦ manu suscipiens. in cubiculum
suum induxit: uehement̃ adiurans. ut ci

Expanded text:
ta consuetudinem suam, praecepit sacellario ut duodecim peregrinos ad prandium invitaret. Qui pergens jussa complevit, eosque ad mensam pariter ordinavit. Dum autem simul discumberent, intuens papa, tredecim numeravit; et accersito sacellario, cur contra jussionem suam tertium decimum invitare praesumpserit inquisivit. Ille obstupefactus, convivantes peregrinos curiosius numeravit, et duodecim solos inveniens, veluti securus respondit: « Crede mihi, honorabilis Pater, non sunt nisi duodecim, sicut ipse jussisti. » Ergo dum convictus saepius duodecim identidem numeraret, ac tertium decimum quem solus papa videre poterat, non videret, animadvertit spiritualis Pater Gregorius virum propius discumbentem vultus crebro convertere, et nunc adolescentem, nunc vero vetulum veneranda quadam canitie simulare. Finito convivio, duodecim quidem abire permisit; tertium decimum vero manu suscipiens, in cubiculum suum induxit, vehementer adjurans ut ei
Abbreviated transcription (Latin):
dictus & nomine: ab ipso pueri¬
tie sue tempore cor gerens senile.
Etatem quippe morib transicns:
nulli animum uoluptati dedit.
S ed dum in hac terra adhuc ẽẽt. quo tem¬
poralit̾ libere uti potuissed: desperit iam q̃si
aridum mundum cum flore. Qui liberiori
multos ire ꝑ abrupta uicioꝵ cerneret ⁊ eum
quem quasi in ingressu mundi posuerat re¬
traxit pedem: ne si quid de scientia eius at¬
imane precipitium totus iret. Despectis
iaq litterarum studiis : relicta domo rebq
patris: soli deo placere desiderans: sc̃e conũ¬
iationis habitum quesunt. Recessit gͥ scient̃
nescius: & sapient̃ indoctus. Hinus ego om¬
nia gesta ñ didici s pauca que narro. qua¬
tuor discipulis illius referentib agnoui: con¬
stantino scilicet reuerentissimo ualde iiro.
qui ei in monasterii regimine successit : ua¬
lentiniano quoq qui multis annis latera¬
nensi monasterio prefuit: simplicio qͥ con¬
gregationẽ illiꝰ post eum t̾cius rexit : hono¬

Expanded text:
dictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori multos ire per abrupta vitiorum cequem quasi ingressum mundi posuerat, retraxit pedem, ne si quid de scientia eius atimmane pritaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Hono
Abbreviated transcription (Latin):
B aliis cp̃is communione priuato:
Gregoriꝰ cõmumioni pͥstine reformabat.
Qua propt̃ magno p̾sbitero mecdiolanẽ¬
sis eccłie scribens ait. Sicut grigente culpa
digne quis a sacram̃to cõmunonis abigi¬
tur: ita insontib nullo mͦ talis irrogari

Expanded text:
b aliis episcopis communione privatos Gregorius communioni pristinae reformabat. Quapropter Magno, presbytero Mediolanensis ecclesiae, scribens, ait: « Sicut, exigente culpa, digne quis a sacramento communionis abigitur, ita insontibus nullo modo talis irrogari
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantũ temporis si deo placuerit. ipse
ad pastoralem curam debeat ꝓmoueri.
tem uenantio patͥcio panorimitano.
petenti sibi quendam p̃sbiterum ep̃m con¬
secrari: rescribit int̾ cetera dicens. Hunc p̾s¬
biterum clare om̃mo nob̃ excellentia ura
sciat ẽẽ difficile: quia ꝑsonarum nos ne

Expanded text:
aliquantum temporis, si Deo placuerit, ipse aliquantum temporis, si Deo placuerit, ipse ad pastoralem curam debeat promoveri. » Item Venantio, patricio Panormitano, petenti sibi quemdam presbyterum episcopum consecrari, rescribit inter caetera, dicens: « Hunc presbyterum dare omnino nobis excellentia vestra sciat esse difficile: quia personarum nos ne
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscum ẽ. Et qm̃ pastorem querentib
is qͥ uob̾ olim placuit gratus est. om̃ipoten¬
tem dñm bñdicentes xpistiana magis in
hoc deuotione gaudete ⁊ et ut ad nos cele¬
rius aliis ꝓfuturus uenire debeat. hylarit̃
studete: quia sincere caritatis est crultare.
quando is qui diligit᷑ ad hoc uocat᷑ ut cͤscat.
Tem passiuo ep̃o. Bene nouit frat̃nitas
ur̃a: qͣm longo tempore aprutium pasto¬
rali sit sollicitudine destitutũ. Ubi dui que¬
siumus qͥ ordinari debuisset: & nequaqͣm
potuimꝰ iucnire. Sed quia importunꝰ m̃
in morib suis. in psalmodie studio. in amo¬
re orationis ualde laudat᷑. religiosam in¬
tam ominimꝰ agere dicit᷑: hunc uolumus
ut frateriitas uestra ad se faciat uenire:
et de anima sua admoneat. quatinus in
bonis studus crescat. Et si nulla ei crimina
quȩ ꝑ legis sacre regulam morte multata
sunt obinant: tunc hortandus. ut uł mo¬
nachus. uł a uob̾ subdiaconꝰ fiat: et post

Expanded text:
vobiscum est. Et quoniam pastorem quaerentibus, vobiscum est. Et quoniam pastorem quaerentibus, is qui vobis olim placuit, gratus est: omnipotentem Deum benedicentes, Christiana magis in hoc devotione gaudete. Et ut ad nos celerius aliis profuturus venire debeat, hilariter studete: quia sincerae charitatis est exsultare, quando is qui diligitur, ad hoc vocatur ut crescat. » Item Passivo episcopo: « Bene novit fraternitas vestra quam longo tempore Aprutium pastorali sit sollicitudine destitutum. Ubi diu quaesivimus quis ordinari, debuisset, et nequaquam potuimus invenire. Sed quia Opportunus mihi in moribus suis, in psalmodiae studio, in amore orationis valde laudatus, religiosam vitam omni modo agere dicitur: hunc volumus ut fraternitas vestra ad se faciat venire, et de anima sua admoneat, quatenus in bonis studiis crescat. Et si nulla ei crimina, quae per legis sacrae regulam morte mulctata sunt, obviant, tunc hortandus est ut vel monachus, vel a nobis subdiaconus fiat: et post