comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Corallus est lapis rubeꝰ ualde. figu¬
ram hns ut cornu cerui. uł ut herbe
radix cum multis candicibꝰ: ⁊ lec mir̃.
qm̃ herba fuit in mari pͥmum. hic
fulminibꝯ et tempestatibꝰ resistit.
unde antiqui lapideni hiꝰ modi cõfrac¬
tum cum seminibꝰ in agro iactabãt.
aut in arboribꝰ suspendebant: ut gnͣ¬
dinũ pericula nõ sentirent. demõĩbꝰ
quoq terribił est: et hoc forte qr fre¬
quenter ramoꝵ enus exteusio modũ
pis ẽ dum uiuit in equore uimen.
Ret̾ibus auulsus. uł cesus acumine
ferri: aere contractus fit durior et
lapidescit. Quiq color fuerat uiridis
mͦ puniceus fit. Hic uelut arbusti ra¬
musculus esse uidetur: circa semipe¬
dem. uix longior inueniendꝰ. Ex quo
fingungtur cestamina comoda mł¬
tis. Quippe salutaris gestantibus eẽ
ꝙ repellit a rate. uł tecto. uł agro qͦcꝙ
geratur. ast in uinetis aspersus et
inter oliuas. aut a ruricolis cum se¬
mine iactus in agros: grandinis
auertit calamis contraria tela. mł¬

Expanded text:
Corallus est lapis rubeus valde, figuram habens ut cornu cervi, vel ut herbe radix, cum multis caudicibus; nec mirum quoniam herba fuit in mari primum. Hic fulminibus et tempestatibus resistit: unde antiqui lapidem huiusmodi confractum cum seminibus in agro iactabant, aut in arboribus suspendebant, ut grandinum pericula non sentirent. Demonibus quoque terribilis est; et hoc forte, quia frequenter ramorum eius extensio modum pis est, dum vivit in aequore, vimen. Retibus avulsus, vel caesus acumine ferri, Aere conctactus fit durior et lapidescit; Cuique color viridis fuerat, modo puniceus fit. Hic velut arbusti ramusculus esse videtur. Circa semipedem vix longior inveniendus: Ex quo finguntur gestamina commoda multis; Quippe salutaris gestantibus esse que repellit A rate vel tecto, vel agro, quocunque feratur. Ast in vinetis aspersus, et inter olivas, Aut a ruricolis cum semine jactus in agros, Grandinis avertit calamis contraria tela, Mu
Abbreviated transcription (Latin):
Qualitas ut ignis. hoc adu̾sus uim
derum rapiens. ip̃a ꝙ cristallina sp¬
zenotemis fatetur albam eẽ: sed ĩto
hebetes ceraunias. quas uitro et:
tacus. et alia duo genera fecit cerau¬
et classes beculos uocari. Que uero
longe sunt ceroas faciũt. aliam¬

Expanded text:
qualitas ut ignis. Haec adversus vim qualitas ut ignis. Haec adversus vim derum rapiens, ipsa crystallina, spZenothemis fatetur albam esse, sed habeet hebetes ceraunias, quas in nitro etacus et alia duo genera fecit cerauexpugnari et classes; baetulos vocari; quae vero longae sint, ceraunias. faciunt et aliam
Abbreviated transcription (Latin):
ysidorus. Corallius in mari gigni
tur: forma ramosus. colore uiridis¬
et maxime rubeus.uirge eius can¬
dide sub aqua: ⁊ molles. contracte
confestim durantur et rubescunt:
tactuq ꝓtinꝰ lapidescunt. itaꝙ oc¬
cupari euelliq ret̾ibo solet: aut aeri
ferram̃to p̾cidi. Quadecausa coralliꝰ

Expanded text:
is. Corallius gignitur in mari, forma ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius
Abbreviated transcription (Latin):
Ceraunius ex greco dr̃: qr cum ful¬
mine de celo cadere pehibetur. et in
loco ubi lapis iste fuerit: fulm̾ cad̾e
negatur. Est autem cerulei coloris:¬
et ex una parte sepius acutus. ex
lapidario. uentoꝵ rabie cum turbid̃
estuat auster: cum thonat horrend.
cum fulgurat igneus ether: nubi¬
bus illisis. celo cadit ille lapillus: cu¬
ius apud g̾cos extat de fulmine no¬
men. Illis quippe locis quos constrͣ
fulmine tactos. Iste lapis tm̃ re¬
rit huc a fulmine nõ ferietur. nec
domus aut uille quibꝰ affuerit la¬
pis est iste. Sed neq nauigio per
flumen uł mare uectus turbine
mergetur. uł fulmine percutiet᷑.
ad causas etiam. iuĩcenda ꝙ p̾lia
ꝓdest. et dulces sompnos et sõp¬

Expanded text:
Ceraunius ex greco dicitur, quia cum fulmine de celo cadere perhibetur et in loco ubi iste lapis fuerit, fulmen cadere negatur. Est autem cerulei coloris, ex una parte sepiuAUNIO. Ventorum rabie cum turbidus aestuat aer, Cum tonat horrendum, cum fulgurat igneus aether, Nubibus illisis, coelo cadit iste lapillus, Cujus apud Graecos exstat de fulmine nomen. Illis quippe locis quos constat fulmine tactos, Iste lapis tantum rerit hunc, a fulmine non ferietur, Nec domus, aut villae, quibus assuerit lapis ille. Sed neque navigio per flumen vel mare vectus, Turbine mergetur, vel fulmine percutietur. Ad causas etiam vincendaque praelia prodest, Et dulces somnos, et dul
Abbreviated transcription (Latin):
autem ĩ mutatione scd̃m locũ et secun¬
dũ naturã. et extra natura sunt et mot
et quietes: sed et generationes quedam
iuolente sunt et non ordinate. corruptio¬
nes quoꝙ quibus cõtrarie sunt: que se¬
cundu naturã sunt. Augm̃ta quoq uio¬
lenta sunt: ut que uelociter ꝓpt̾ alimen¬

Expanded text:
autem in mutatione secundum locum et secunautem in mutatione secundum locum et secundum naturam et extra naturam, sunt et motus et quietes. Sed et generationes quedam violente sunt et non ordinate: corruptiones quoque quibus contrarie sunt que secundum naturam sunt. Augmenta quoque violenta sunt, ut que velociter propter alimen
Abbreviated transcription (Latin):
cum quies uidetur opponi. et forte in
contrarium locum mutatio. ut ei que ẽ
superius: ea que inferiꝰ. Alterationi uͦ
nõ urdetur aliquid esse contrarium: nͥ
forte scd̃m qualitatem quies. uł in cõtra
ota ꝙ motus duplex considerari dupłr¬
porest. aut scdm ꝙ est actus ĩperfectus cu¬
usl rei naturaliꝰ. et est uia deducens s
naturalia inesse: et sic est transcendens
aut secundũ qd est perfectio naturalis po¬
tentie: et sic oppor quieti contrarie. soe¬
neratio quidem et corruptio ñ sunt ꝓpͥe
motus: s mutationes. augin̾tum est
ab ĩperfecto ad perfectum: diminutio u̾o
tlon solum itaq motus ur esse motui¬
contrarius: sed et quies. priuatio enim
est. Sił etiam quietes ad inuice contra¬
rie sunt. Magis autem motus motui
contrariũ est: ꝙ̃ quies. Quibuscũꝙ aut̃¬
non insunt contraria: hor mutatio d
est opposita .s. que est ex ip̃o: ei que est ĩ
ip̃m. motus autem non est. ⁊ lon solum

Expanded text:
cum quies videtur opponi: et forte in cum quies videtur opponi: et forte in contrarium locum mutatio, ut ei que est superius, ea que inferius. Alterationi vero non videtur aliquid esse contrarium; nisi forte secundum qualitatem quies, vel in us dupliciter considerari potest, aut secundum quod est actus imperfectus cuiuslibet rei naturalis et est via deducens sibi naturalia in esse et sic est transcendens: aut secundum quod est perfectio naturalis potentie; et sic opponitur quieti contrarie: generatio quidem et corruptio non sunt proprie motus, sed mutationes. Augmentum est ab imperfecto ad perfectum, diminutio vero Non solum motus motui videtur esse contrarius, sed et quies, privatio enim est. Simul etiam quietes ad invicem contrarie sunt, magis autem motus motui contrarius est, quam quies. Quibuscumque autnon insunt contraria, horum mutatio quidem est opposita que est ex ipso ei que est in ipsum, motus autem non est, ut que
Abbreviated transcription (Latin):
in oppositam negatiouẽ. sicut dictum
est. et ingeneratione. Qm̃ aut impossi¬
bile est qd̾ non est moueri: generatio
motus non est. fit enĩ qd̃ non est. Sed
neq corruptio motus est. Contrarium
enĩ motui aut motus aut quies est. cor¬
ruptio aũt generationi contrarlum ẽ.
Cum autem omnis motus mutatio
quedam sit. et trium p̾dictarũ mutatio¬
nũ generatio et corruptio motus nõ sĩt
que sunt scdm contradictionẽ: neces¬
se est ex subiecto ĩ subiectum mutatio¬
nem motum esse solum. Subiecta aut̃
dico aut contraria: aut media: pͥuatio
enĩ ponatur contrariũ. Cumq diuisa
sint p̾dicam̾ta subã et qualitate et cete¬
tem Adem in libro predicamentorum:
uniq motus species sint sex: mo¬
tui quidem cõmuni contrariũ est
quies. Motibus autem particularibus
que per singula sunt: scilicet generatõ¬
ni corruptio. augmentationi diminutõ.
scd̃m locum autem mutationi. scd̃m lo¬

Expanded text:
in oppositam negationem, sicut dictum in oppositam negationem, sicut dictum est et in generatione. Quoniam autem impossibile est, quod non est moveri, generatio motus non est, fit enim quod non est;sed neque corruptio motus est. Contrarium autem motui, aut motus, aut quies est; corruptio autem generationi contrarium est. Cum autem omnis motus mutatio quedam sit et trium predictarum mutationum generatio et corruptio motus non sint, que sunt secundum contradictionem; necesse est ex subiecto in subiectum mutationem motum esse solum. Subiecta autem dico aut contraria, aut media, privatio autem ponatur contrarium. Cumque divisa sint predicamenta substantia et qualitate et ceteverum esse alterum nihil mutans, us autem species sunt sex: et motui quidem communi contrarium est quies: motibus autem particularibus, que per singula sunt, scilicet generationi, corruptio; argumentationi, diminutio. Secundum locum autem mutationis, secundum lo
Abbreviated transcription (Latin):
uelocitate et tarditate det̾minatur. ⁊¬
Cuius enĩ ead̾ uelocitas est: regularis ẽ.
cuius autem nõ: irregularis .xl. de spe¬
ciebus mutationis et motus.:
ex quodam in quiddam. mutabit mu¬
tans quadrifarie. Aut enĩ ex subiecto ĩ
subiectum: aut ex nõ subiecto in non sb̾¬
iectum. aut ex non subiecto ĩ subiectũ:
aut ex subiecto ĩ non subiectum. Dico at
subiectum: affirmatione monstratum.
Quare nc̃ce est ex his que dicta sunt: tres
esse mutationes. rlam que est ex non
subiecto ĩ non subiectum. nõ est mutatio.
qr nõ est scd̃m contra positionẽ. ⁊eq eĩ
contraria. neq contradictio ẽ. Ex non sb̾¬
iecto quid̾ in subiectum mutatio scd̾m
contradictionem. generatio est: Et alia
simplicit̾ generatio ẽ: ut que est ex nõ
fieri et non fieri dicimꝰ. Alia uero quedã
cuiusdam: ut non ex albo in albũ. Que u̾o¬
est ex nõ subiecto in nõ subiectum. cor¬
ruptio est. Simpłr quidem illa que ex
subã in non esseest: quedam aut̃ que ẽ

Expanded text:
e determinatur. Cuius enim eadem velocitas est, regularis est; cuius autem non, irregularis. DE SPECIEBUS MUTATIONIS ET MOTUS XXx quodam in quiddam, mutabit mutans quadrifarie. Aut enim ex subiecto in subiectum. Aut ex non subiecto in non subiectum. Aut ex subiecto in non subiectum. Aut ex non subiecto in subiectum. Dico autem subiectum affirmatione monstratum. Quare necesse est ex his que dicta sunt tres esse mutationes. Nam illa que est ex non subiecto in non subiectum, non est mutatio, quia non est secundum contrapositionem, neque enim contrarietas neque contradictio est. Ex non subiecto quidem in subiectum, mutatio secundum contradictionem, generatio est. Et alia quidem simpliciter generatio est, ut que est ex non fieri et non fieri dicimus. Alia vero quedam cuiusdam, ut ex non albo in album. Que vero ex non subiecto in non subiectum, corruptio est. Simpliciter quidem illa, que ex substantiam in non esse est. Quedam est autem, que est
Abbreviated transcription (Latin):
natur qr ocislus uł torax. Aluid autem
pͥmo et scd̾m se ip̃m mobile est: ut alte¬
rabile. est autem et ĩ mouẽte siłr diui¬
sis. alius enĩ mouet scd̾m accidens: ali¬
ud scd̃m partem. alurd autem per se:
ut medicus sanat. manus iuiln̾at. In
omni quoq mutatione est aliquid mo¬
uens primu: et aliqinis qd mouetur.
et in quo scilz tempus: et p̾ter hoc ex qͦ.
et in quid. magis autem ex eo in qd̾ mo¬
uetur ꝙͣ ex quo mouetur: mutatio deno¬
minatur. Unde corruptio est mutatio ĩ
nõ esse: et hoc ex esse. Generatio u̾o in eẽ:
et hoc ex non esse. species aut ⁊ passioneᷤ
et locus in que mouẽtur. que mouẽtur.
ĩmobilia sunt. ut scĩa et calor. et motus
quidem non est inspetie: s in eo qd̾ mo¬
uetur: ĩ mobili scd̃m actum fit. Itaq se¬
cundum accidens mutatio relinqͣtur.
In omibus enĩ ⁊ sꝑ et õium est. Que u̾o
non scd̾maccidens est. s per se: nõ est in

Expanded text:
natur, quia oculus, vel thorax. Aliud autem natur, quia oculus, vel thorax. Aliud autem primo et secundum seipsum mobile est, ut alterabile. Est autem et in movente similiter divisio. Aliud enim movet secundum accidens, aliud secundum partem; aliud autem per se ut medicus sanat, manus autem vulnerat. In omni quoque mutatione est aliquid movens primum et aliud quod movetur et in quo, scilicet tempore et preter hec ex quo et in quod; magis autem ex eo in quod movetur, quam ex quo movetur, mutatio denominantur. Unde corruptio est mutatio in non esse et hoc ex esse generatio vero in esse et hoc ex non esse. Species autem et passiones et locus in quo moventur que moventur, immobilia sunt, ut scientia et calor. Et motus quidem non est in specie, sed in eo quod movetur et in mobili secundum actum fit. Itaque secundum accidens mutatio relinquatur, in omnibus enim et semper et omnium est. Que vero non secundum accidens est, sed per se, non est in
Abbreviated transcription (Latin):
mobile inest in ip̃o posse. mouẽs aute
autem motum esse endelichia ꝙ actuz
mobilis scd̾m ꝙ mobile est. Item motus
est: actus mobilis ĩperfectus.xxxuiiii.¬
de differentia motus et mutationis.
yffert autem mutatio a motu. ex qͦ¬
dam enĩ subiecto: in qd̾dam subiectꝰ
est mutatio. Motus est qui est ex contra¬
rio in contrariũ: et ei contrarius est mo¬
tus qui est ex contrario ĩ contrariũ. Ut
qui est ex sanitate in egritudinem: eiqͥ¬
in contrarium solũ: nõ est motus s mu¬
tatio. dt fier album: nõ ex quodã est. ob
autẽ non est in contrariu: qui est ex ip̃o
ei qui est in ip̃m. Contraria mutatio est.
Ut generatio corruptõni contraria est.⁊
remotio scu forme a materia contraria
est acceptõni. He uero mutationes ⁊ nõ
motus sunt. T uansmutatur aũt om̃e
transiutans: alud scd̾m accidens. uit̃
cum dicimus musicum ambulare: q
cui accidit esse musicum ambulat .s. ho.

Expanded text:
mobili inest in ipso posse, moventi autem mobili inest in ipso posse, moventi autem autem motum esse endelechiam, id est actum mobilis, secundum quod mobile est. Item motus est actus mobilis imperfectus. AriDE DIFFERENTIA MOTUS ET MUTATIONIS Xa Differt autem mutatio a motu. Ex quibusdam enim subito in quoddam subiectum est mutatio. Motus est, qui est ex contrario in contrarium. Et ei contrarius est motus, qui est ex contrario in contrarium. Ut qui est ex sanitate in egritudinem, cin contrarium solum non est motus sed mutatio, ut fieri album non ex quodam est. Quibus autem non est contrarium, qui est ex ipso eique est in ipsum contraria mutatio est, ut generatio corruptioni contraria est et remotio, scilicet forme a materia; contraria est acceptioni, he vero mutationes et non motus sunt. Transmutatur autem omne transmutans, aliud secundum accidens, ut cum dicimus musicum ambulare, quia qui accidit esse musicum ambulat, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
xxxuiii. de motu in genere. aristotiles¬
coniam quid natura principium
est motus ⁊ status et mutationis.
uidetur autem motus esse contimioru:
sed ĩfinitum apparet in continuo. est enĩ
diuisibile in infinitum. Sn etiam loco ⁊
uacuo ⁊ tempore: impossibile est esse mo¬
tum. Non est autẽ motus preter rem..
mutatur enĩ sꝑro qd̾ mutatur: aut sed̾
hoc quid forma iñus: aliud u̾o pͥuatio. et
secuntu qualitatem. hoc quidẽ album:
illud uero nigrum. et ita de ceteris. Qua¬
re motus et mutationis tot sunt species.
quot etentis. Et motus quidem ur̃ esse
actus ĩperfectus. Neq enĩ posuit eum:
Mouetur aut omne mouens ph̾ice .i.
naturaliter: cum sit potentia mobile.
et cuius ĩ mobilitas quies est. et quidẽ
tis Inueniens autẽ est item moueri scd̾
duos motus. Impossibile est quoq duoꝵ
diu̾sor specie: unum et eũdem esse actũ.
Mzobile quid est actus mobilis ⁊ motiui.
Oportet eni eum actum messe ut̾ͥꝙ. Sed

Expanded text:
motus. DE MOTU ET QUIETE XIX. Aristotelesuoniam autem natura principium est motus et status et mutationis, Videtur autem motus esse continuorum. Sed infinitum apparet in continuo, est enim divisibile in infinitum. Sine etiam loco et vacuo et tempore impossibile est esse motum: non est autem motus preter res, mutatur enim semper id quod mutatur, aut secundhoc quidem forma ipsius, aliud vero privatio. Et secundum qualitatem, hoc quidem album, illud vero nigrum et ita de ceteris. Quare motus et mutationis tot sunt species, quot et entis. Et motus quidem videtur esse actus imperfectus, neque enim posuit eum aMovetur autem omne movens physice, id est naturaliter, cum sit potentia mobile et cuius immobilitas quies est. Es quidem tis. Inconveniens autem est idem moveri secundum duos motus. Impossibile autem est duorum diversorum specie unum et eumdem esse actum; motus quidem est actus mobilis et motivi, oportet enim eum actum inesse utrique sed
Abbreviated transcription (Latin):
deinde fila in umibra siccabant. hiis
utentes: mĩe ait ramulo ip̃o ĩ iadice
quã grauissimi corticis ita tantes.
Oprimum est ꝙ acre gustu ac ferues¬
existir. et in frangendo pulu̾em emit¬

Expanded text:
dein fila in umbra siccabant his utentes. nunc ramulos ipsos ab radice quam crassissimi corticis ita dant. optimum quod acre gustu fervensque in frangendo pulverem emit
Abbreviated transcription (Latin):
in agro repertum dracũculu. hnte
caulem pollicali crassitudine. u̾sicolo¬
ribus uiperarum maculis. ꝙ̃m fere¬
bant contra õium morsus esse reme¬
dium. alius est quem in pͥore uolu¬

Expanded text:
i repertum dracunculum appellatum caulem pollicari crassitudine, versicoloribus viperarum maculis, quem ferebant contra omnium morsus esse remedio, alium quam quos in priore volu
Abbreviated transcription (Latin):
in ferula uł harũdine condut. Pre¬
ligant q ne potata euanescat. Sũt
qui dicunt eam nasci multipharia:
s deteriores in agris pinguib. et uͦ
quidem diptannũ non nisi ĩ asperis.
mis maiorib. p̾cedente illa persuasi¬
one: quicquid in creta nascitur. ĩ fi¬
nito p̾stare cet̾is eiusdem gen̾is alibi
genitis. ꝓxime uero. ꝙ in parnaso:
alioqum herbiferum esse ⁊ p̾liũ mõ¬
tem in thessalia et elecrium in eubo¬
ea et totam archadiam et a laconiã
Tradunt archades nõ medicami ni¬
ꝙ tunc maxĩe succis ħbe tͣgeant. ⁊¬
medicẽtur uberes pascue bis. Bibt̃
fere in herbis sũt. Potentia earuni.
manifesta fit. Circa abderam pasti

Expanded text:
in ferula aut harundine condunt praeligantque, ne potentia evanescat. sunt qui dicant utramque nasci multifariam, sed deteriores in agris pinguibus, veram quidem dictamnum non nisi in asperis. mis maioribus, praecedente persuasione illa, quicquid in Creta nascatur, infinito praestare ceteris eiusdem generis alibi genitis, proxime quod in Parnaso. alioqui herbiferum esse et Pelium montem in Thessalia et Telethrium in Euboea et totam Arcadiam ac Laconicam tradunt, Arcades quidem non medicaminim tum maxime sucis herbae turgeant medicenturque ubera pascuis. bibunt fere sunt in herbis. potentia earum pemplis manifesta fit. circa Abderam et
Abbreviated transcription (Latin):
ipta̾nos tante potentie est. ut fer¬
rum a corpore expellat ⁊ sagitras
excutiat. unde et eius papulo: fere ꝑ¬
cusse sagittas a corpore ierentes eiti¬
unt. hanc quidã latinoꝵ pulem ĩ
artis dicunt: ꝓp belli tela excutien¬

Expanded text:
tantae enim potentiae est, ut ferrum a corpore expellat, sagittas excutiat. Unde et ejus pabulo ferae percussae sagittas a corpore inhaerentes ejiciunt. Hanc quidam Latinorum poleium Martis dicunt propter belli tela excutien
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ sathane. qr dỹabolo instigãte ⁊
cooperãte qui illũ possidebit totum facioe.
nõ tam̾ sñ sensu ut frenetici qui culpa
nõ habent de malis. qr si uexaretur a dỹa¬
bolo tanꝙ̃ freneticus: ñ ei ĩputaret᷑ quic¬

Expanded text:
rationem Satanae. Quia diabolo instigante et cooperante qui illum possidebit totum faciet, non tamen sine sensu ut phraenetici qui culpam non habent de malis, ita si vexaretur a diabolo tanquam phraeneticus non ei imputaretur quid
Abbreviated transcription (Latin):
a̾nis ĩtumescente ac residente altera
fẽmino distinguitur int̾no is: ⁊ ra¬
mosiore frutice radice fascinis. Naiscẽ
remittit. G̃reci satyrion foliis lilii mi

Expanded text:
annis intumescente ac residente. alteraest. distinguitur internodiis et ramosiore frutice, radice fascini. nascitur remittit. lxiii 97 Graeci satyrion foliis lilii
Abbreviated transcription (Latin):
tant altitudinẽ montiũ ante dilu¬
uium ñ fuisse tantam: quãta nc̃¬
sitionis sue rotunda fuit et plana:
nec montes et ualles erant in ea.
rlunc autem ẽ montuosa. s tñ sꝑic̃.¬

Expanded text:
tant altitudinem montium tunc non fuisse tantam, quanta nsitionis sue rotunda fuit et plana, nec montes et valles erant in ea. Nunc autem est montuosa, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uionĩ. ĩ uectio cõmeantium: quo sibi dis¬
galium. sterilitatis alimentũ. Ex hoc plu¬
uia in t̾ras transfunditur. Si qͥdem aque̾
subtile est rapitur. quãtoq altius eleua¬
tur: tanto mag̃ nubiũ obumbratione

Expanded text:
vionum, invectio commeatuum, quo sibi disgalium, sterilitatis alimentum. ex hoc pluuia in terras transfunditur, siquidem de mare eius est rapitur: deinde. quanto altius eleuatur tanto magis etiam nubium obumbratione
Abbreviated transcription (Latin):
hic pugna litterarũ: contraq
uulgi opimonẽ circun fundi terre
pedibus stare et cũctis siłem celi u̾¬
parte media dicunt cacari. querẽ¬
te uullgo cur nõ desinant contra d¬

Expanded text:
hic pugna litterarum contraque vulgi, circumfundi terrae pedibus stare, et cunctis similem esse veparte media calcari, illo quaerente
Abbreviated transcription (Latin):
opinantur carere non posse habita
si conglobata et rotunda sigura¬
mũdus esse credatur. siue ratione
aliqua monstretur: ñ tamen cõse
quens esseꝰ. et etiam ex illa parte¬
nec hoc statim noc̃e est ut hõies uͭ
hõies h̾eat. qr nullo modo script᷑a
diuina mentitur. que narratis
p̾teritis facit fidem eo qd̾̃ eius pre¬
dicta cõplentur. Nimis q absurdũ
nauigare ac perueĩre potuisse ali¬
uno pͥmio hoie gen instituet hĩmui.¬

Expanded text:
ominum carere non posse. figura conglobata et rutunda mundus esse credatur siue aliqua ratione monstretur, non tamen esse consequens, ut etiam ex illa parneque hoc statim necesse esse, ut homines habeat. Quoniam nullo modo scriptura ista mentitur, quae narratis praeteritis facit fidem eo, quod eius praedicta conplentur, nimisque absurdum nauigare ac peruenire potuisse,illo primo homine genus institueretu
Abbreviated transcription (Latin):
duabus rebus qͣntum ad aeriũ corpus
attinet p̾diti sunt: scilicet acrimonia
sensus et celeritate motus quibus etiã
ris attessit. Per has efficientias quas cor
poris aerii natura sortita est: non solu
multa futura p̾dicunt. s etiam mira¬

Expanded text:
duabus rebus quantum ad aerium corpus attinet praediti, hoc est, acrimonia sensus et celeritate motus, mulabus rebus quantum ad aerium corpus rouenire. per has efficacias, quas aerii corporis natura sortita est, non solum multa futura praedicunt daem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ad uisum nõ exigitur nͥ ut color
sit in actu. etiã si medium nõ sit illiuĩa
ꝙ hoc contingit ꝓpt̾ aliqd̾ lumen qd ẽ
coniunctũ oculiꝰ nature: qd̾ penetrat
mediũ usq ad colorẽ. colore ĩ actu exi¬

Expanded text:
 ad visum non exigitur nisi ut color sit in actu, etiam si medium non sit illu|minad hoc contingit propter aliquod lumen quod est coniunctum naturae oculi, quod penetrat medium usque ad colorem colore exi
Abbreviated transcription (Latin):
do maxime distet ab albedine: nichil
participabit de ip̃ius essentia. iõq ni
ratur a pͥuatione est p̾uatio. cum pri
est priuatio. Ex hoc autem sequitur

Expanded text:
do maxime distet ab albedine, nihil participabit de essentia ipsius; ratur a privatione, est privatio, cum privest privatio, et ex hoc sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
formale. per qd̃ est in potentia cõplera
actuia aid mouendum sensum. Eire at̃
hoe non habet a quocũꝙ actu dyafoni:
scã aib actu qui est in loco contractiss.
lucis in quibusla corporibꝰ nõ decer¬
minatis. ut in nube generatur albedo.
et expuatione ip̃iꝰ niigreto. hoc unde
intelligitur in corporibo dỹaphonis co¬
lorabilibꝰ tantũmodo. ⁊ non in alis qͦꝵ
color nõ est idem ex ꝓpinquo ⁊ remoto
sicut toem est color in corporibꝰ detͥmiͣ¬
tis: ꝓpinque ac remote aspicienti.Di¬
cimus aut ꝙ color scdm qd̾ agit ĩ uisũ
est in esse formali. et sic connaturale
ẽ ei lumen quo agit in ip̃m. Est eni:
semper sibi scd̾m hoc esse coniũctum.¬
Sed secundu esse materiale nõ agit
aliquid: qr sic est lumen extra ipsum.

Expanded text:
, per quod est in potentia completa activa ad movendum sensum. Esse autem hoc non habet a quocumque actu diaphani, sed ab actu, qui est in loco contactus, luminis in quibusdam corporibus non determinatis, sicut in nube, generatur albedo, et ex privatione ipsius nigredo. Et ideo hoc intelligitur in corporibus diaphanis colorabilibus tantum, et non aliis, quorum color non est idem ex propinquo et remoto , sicut idem est color in corporibus determinatis propinque et remote aspicienti.um quod color secundum quod agit in visum, est in esse formali, et sic connaturale est sibi lumen quo agit in ipsum; est enim sibi semper secundum hoc esse coniunctum. Secundum esse autem materiale non agit aliquid, quia sic lumen est extra ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
esse materiale habet color a qualitati¬
bus pͥmis actiuis et passiuis: scilicet
calido et frigido. humido et sicto. Esse
uero formale coloris ẽ ip̃ius ẽẽ quo est
actu in potentia actiua ĩmutãdi uisũ
scd̾m actum. Et hoc esse habet a luce.
tiuu uisus scd̾m actum lucidi. Et hoc
est ip̃ius natura. Quia u̾o lum̾ mul¬
tiplicatur in loco reflexionis ac repertuꝰ¬
sionis plusꝙͣ in loco ubi nõ reflectitur
nec repercutitur: ideo lum̾ existens in
loco contactus ad corpus det̾iatum.
Et hoc patz ex hoc ꝙ solum coloratum

Expanded text:
ualitatibus primis activis et passivis, scilicet calido, frigido, humido et sicco. Esse autem formale coloris est esse coloris, quo est actu in potentia activa immutandi visum secundum actum, et hoc esse color habet a luce. ctum lucidi’, et hoc est ipsius natura. Quia vero lumen multiplicatur in loco reflexionis et repercussionis plus quam in loco, ubi non reflectitur nec repercutitur, ideo lumen existens in loco contactus ad corpus determinatum. Et hoc patet ex hoc quod solum coloratum
Abbreviated transcription (Latin):
mini est esse generis ĩ colore.⁊ nõ esse
nantia. qm̃ esse generis in specie. nõ
est distinctum a specie sua. ut enim
dicit auiscẽna. color qui est in albedi¬
ne est albedo: et color qui est in nigre¬
dine est nigredo. Et ita lux sedm esse
suũ esset in contrariis et causa contra¬
rioꝵ: qd̾ est ĩpossibile. qr scil contrarie
sunt cause contrarioꝵ ut hẽtur in li¬
bro metha᷑ͦuroꝵ. Preterea si detur ꝙ
tent. in tenebris deberet color uideri

Expanded text:
minis est esse generis in colore et non esse a: Esse generis in specie non est distinctum a specie ipsa, quia, sicut dicit Avicenna, ‘color, qui est in ipsa albedine, est albedo, et color, qui est in nigredine, est nigredo’; et ita lux secundum suum esse esset in contrariis et causa contrariorum , quod est impossibile, quia ‘contrariae sunt causae contrariorum’, ut dicitur in meteoris. Praeterea, si detur quod tent in tenebris, deberet color videri
Abbreviated transcription (Latin):
et corpus dissoluit. Aqua porro calida
quã quidam ieiuni bibũt. stomachũ
a superfluitatibus p̾cedentis nutri¬
menti lauat. et uentrẽ fortasse selũ.
que tam̾ si freqͥnter bibatur: stoma¬
chum corrũpit et debilitat. Aqua te¬
pida. fastidiũ facit. Aqua uero cocta
quousq minor reddatur eius sub̾a.¬

Expanded text:
et corpus dissolvit. Aqua porro calida, et corpus dissolvit. Aqua porro calida, quam quidam ieiuni bibunt, stomachum a superfluitatibus precedentis nutrimenti lavat et ventrem fortasse solvit; que tamen si frequenter bibatur, stomachum corrumpit et debilitat. Aqua tepida fastidium facit. Aqua vero cocta quousque minor reddatur eius subs
Abbreviated transcription (Latin):
Aq̃ naturales humores ĩ corpore cõ¬
seruat. que nutrimentũ sb̾cilians
penetrare facit. Calorem quoq repri¬
calidã cõplexionem ħntibus plusqͣ uinũ
confert. aqua pondere leuior calorẽ
et frigiditatem cicius suscipit: et q̃
meliorem saporem retinet dulcedini
s. appropiquante melio iudicatur.
tionem. et in renibꝰ lapidem. aqua
scilsa uentrem mollit. ⁊ postea costrĩ¬
git. Si quis eam usualit̾ biberit. Cor¬
pus desiccat. atq in eo stabilem ⁊ in
ano ragadias generat. Aqua stans ⁊
putrida. splenem auginentat. cõplexi¬
onem corrumpit. Ac febres generat.
Aqua frigrda ut nix stomachũ pertu¬
tit. si bibatur a ieninis. s epar mult̾
infrigidat. Quam nulli ieiuni p̾sumai
bibere nͥ calefacti: sic enĩ eis ꝓficit. Su¬
per cibum in parua qntitate supta:
stomacũ corroborat. et auget appetit᷑.
⁊qua uero que non bñ sapit. eo qd̾ ũ
frigida nõ sentit᷑: uentrem ĩ flat. sitĩ¬
q non minuit. s appetitum destruit.

Expanded text:
Aqua naturales humores in corpore conservat et nutrimentum subtilians penetrare facit, calorem quoque repricalidam complexionem habentibus plusquam vinum confert. Aqua pondere levior, calorem et frigiditatem citius suscipit et qui meliorem saporem retinet, dulcedini scilicet appropinquantem melior iudicatur. t et in renibus lapidem generat. Aqua salsa ventrem mollit et postea constringit. Si quis eam usualiter biberit, corpus desiccat, atque in eo scabiem, et in ano ragadias generat. Aqua stans et putrida, splenem augmentat, complexionem corrumpit ac febres generat. Aqua frigida ut nix, stomachum percutit si bibatur a ieiunis, sed hepar multum infrigidat, quam nulli ieiuni presumant bibere nisi calefacti, sic enim eis proficit: super cibum autem in parva quantitate sumpta, stomachum corroborat et auget appetitum. Aqua vero que non bene sapit, eo quod frigida non sentitur, ventrem inflat, sitimque non minuit, sed appetitum destruit
Abbreviated transcription (Latin):
Tollitur e conchis sp̃es memoran¬
da marinis: unio dictus ob hoc: ꝙ
ab uno tollitur unus. ⁊lec duo isł
plures. unq̃ sił inueniuntur. Cu¬
ius adornatum laudatur candida
forma: cum deceat uestes deceat
cum nil aurum. Conche tempori¬
bus certis referũtur hyantes: in
celum patulum rores haurine
super nos. ex quibus orbiculi can¬
denres concipiuntur. de matutino.
fit clarior unio rore. Ros uespertinꝰ
fetus solet edere fuscos. Et iuue¬
nes conche dant baccas candidio¬
res. Obscurat fetus: concharum
grandior etas. Quanto rorantis
fuerit plus aeris haustu: tanto
maiorem gignit conceptio baccã.
¶Ultra seminucem: sed crestere nulla
putatur. & si celsa micent thonitru
conuisa chorusca: conche diffugiunt.
subita formidine clause. Sic inter¬
cepto conceptio deperit haustu et
fit abortiuim: ꝙ ceperat inde creari.
Insignes baccas: p̾dam maris india
gignit. Tignit et insignes antiqͣ

Expanded text:
Tollitur a conchis species memoranda marinis Unio dictus ob hoc, quod ab una tollitur unus, Non duo vel plures unquam simul inveniuntur. Cujus ad ornatum laudatur candida forma Cum deceat vestes, deceat nihilominus aurum. Conchae, temporibus certis, referuntur hiantes In coelum, patulae rores haurire supernos Ex quibus orbiculi candentes concipiuntur. De matutino fit clarior unio rore, Ros vespertinus fetus solet edere fuscos; At juvenes conchae dant baccas candidiores. Obscurat fetus concharum grandior aetas: Quanto rorantis fuerit plus aeris haustum, Tanto majorem gignit roratio baccam. Ultra semuncem sed crescere nulla putatur. Quod si celsa miscent tonitru convexa corusco, Conchae diffugiunt subita formidine clausae. Sic intercepto conceptio deperit hausta, Et fit abortivum quod coeperat inde creari, Insignes baccas praedam maris India gignit, Gignit et insignes antiqua
Abbreviated transcription (Latin):
Eris aput arabiam nascitur in
mari rubro. coloris cristallini: se¬
angulata. dicta ex argumento yris.
rlam sub tecto percussa sole: spe¬
cies et colores celestis archus in
pximos parietes imitatur. plini
Itaꝙ quidam cristalli radicem esse¬
dixerunt. Hec sub tecto percussa
sole species ac colores archus celes
lam ut cristallum esse constat. s
angulis inequalibꝰ. Dicunt eam
cantentes discutere. aliquas u̾o
ante se piecto nitore adiacentia il¬
lustrare. Colores autem non nisi
s ut percussu parietem illardant.
Optima est que maximos facit
archus. simillimos ꝙ celestibus.

Expanded text:
ris apud Arabiam in mari Rubro nascitur, coloris crystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astriitaque quidam eam radicem iris, nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestlam esse ut crystallum constat , sed angulis inaequalibus dicunt, candentes discutere, aliquo vero ante se proiecto nitore adiacentia inlustrare. colores autem non nisi sed ut repercussu parietum elidant; optima quae maximos arcus facit simillimosque caelestibus.
Abbreviated transcription (Latin):
que sicca: ut ruta. menta. apiũ et
que in siccis nascũtur. Quedã uetu¬
state sunt odoratiora: ut cotanea.
cademq deserpta ꝙ̃ in suis radicibꝰ.
Quedam ñ nisi defracta aut ex tritu
olent: alia nͥ nisi detracto cortice. Q ue¬
dam u̾o non nisi usta: sicut thura.
mirre ꝙ fores triti om̃s amariores
ꝙͣ intacti. aliqua arida diutiꝰ olorem
ꝯtinent: ut mellilotes. Quidam locũ
ip̃m ocdoratiorem faciũt ut iris: quin
⁊ arborem totam cuius cũq radices at¬
tingit. hesperis noctu magis olet.:Inde
nõie inuẽto. Aĩalu u̾o nullũ est ocdo¬

Expanded text:
quae sicca, ut ruta, menta, apium, et quae sicca, ut ruta, menta, apium, et quae in siccis nascantur. quaedam vetustate odoratiora, ut cotonea, eademque decerpta quam in suis radicibus. quaedam non nisi defracta aut ex adtritu olent, alia non nisi detracto cortice, quaedam vero non nisi usta, sicut tura murraeque. flores triti omnes amariores am intacti. 39 aliqua arida diutius odorem continent, ut melilotos. quaedam locum ipsum odoratiorem faciunt, ut iris, quin et arborem totam, cuiuscumque radices adtingat. hesperis noctu magis olet, inde nomine invento. animalium nullum odo
Abbreviated transcription (Latin):
origine maxima qͥstio est. cur nascat᷑
qñq sñ p̾iacenti materia uł semiue.
cumq diu̾sarum ħbarũ radices in¬
ter se cõtrarie sint. una scilicet calida
⁊ alia frigida. cur in eodem t̾ritorio
uiuũt. cũ uniĩꝙq suo silĩ nutriatur.
⁊ a cõtrario destruatur. Sed sciẽdũ ꝙ
ista tria que humano sensui subiac.
nequaꝙͣ simplex sed cõposita est: et ĩ
singuł operibꝰ suis .iiii. elem̾ta cum
sius qualitatib cõtin. nã simpli¬
cẽ ac uͥam terram nullus uidet: ficut
nec cetera elementa. S& oĩa cõmix¬
ta s̾. et ex eo ĩ quo singula magis hñ¬
dant: apellationẽ sortita s̾. Igit᷑ ⁊ q̃¬
a nob̾ terrea dr̃ cũ ex qͣtuor elem̃tis
cõposita sit: terremu dici pot̾. illud
diffundens. ꝑ ignẽ et aera surgens.
Aisi enĩ in ea ignis cõclusꝯ ess ad su¬
periora motum ħere ñ posset. nͥ aqͣ
et aera: nequaꝙͣ in latũ se diffunt̾ie.¬

Expanded text:
origine maxima questio est, cur nascantur quandoque sine preiacenti materia vel semine: cumque diversarum herbarum radices, inter se contrarie sint una scilicet calida et alia frigida, cur in eodem territorio vivunt, cum unumquodque suo simili nutriatur et a contrario destruatur. Sed sciendum quod ista terra que humano sensui subiacet, nequaquam simplex, sed composita est et in singulis operibus suis, quatuor elementa cum suis qualitatibus continet, nam simplicem ac veram terram nullus videt, sicut nec cetera elementa sed omnia commixta sunt et ex eo in quo singula magis abundant, appellationem sortita sunt. Igitur a nobis terrea dicitur, cum ex quatuor elementis composita sit, terreum dici potest illud se diffundens, per ignem et aera surgens. Nisi enim in ea ignis conclusus esset, ad superiora motum habere non posset, nisi aquam et aera nequaquam in latum se diffunde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͦ die augustus appollonia reuers¬
urbem intrauit. cura solem uisum colo¬
ris uarii cuculum: qualis in archu esse¬
solet. Hĩnc greci halo uocant: nos coro
cum in piscinam lapis mittitur: uide¬
mus ĩ multos orbes aquam descende.
fieri ꝙ pͥmum. ingustissimum orbem:
deinde laxiorem. postinodum u̾o alios
maiores: donec euanescat ĩpetus et in
planiciem ĩmotarũ aquarũ soluatur.
Tale quiddam fieri cogitemus: etiam
inaere. Cum enĩ spissior factus: plagã
sentire potest. Lux itaꝰ solis aut lune
uł cuiusq sideris ĩcurrens: illũ in cir¬
culos cogit recedere ⁊ lam humor et
aer et omne qd̾ ex ictu formam accip̃:
in talem habitum ĩpellitur. qualis ẽ
eius qd̃ impellit. Quia ergo lumen ro¬
tundum est: et aer in hunc modum
lumine percussus exibit. Non autẽ¬

Expanded text:
em diuus Augustus' Apollonia reuersus intrauit, circa solem uisum coloris uarii circulum, qualis esse in arcu solet. Hunc Graeci G–halo uocant, nos dicerCum in piscinam lapis missus est, uidemus in multos orbes aquam discedere et fieri primum angustissimum orbem, deinde laxiorem ac deinde alios maiores, donec euanescat impetus et in planitiem immotarum aquarum soluatur; tale quiddam cogitemus fieri etiam in aere: cum spissior factus est, sentire plagam potest; lux solis aut lunae uel cuiuslibet sideris incurrens recedere illum in circulos cogito. Nam umor et aer et omne, quod ex ictu formam accipit, in talem habitum impellitur, qualis est eius, quod impellit; omne autem lumen rotundum est: ergo et aer in hunc modum lumine percussus exibit. Ob
Abbreviated transcription (Latin):
namq nich̾ tale fieri potest.ubi tenu¬
is erher est. qr forme crassis dempsis
corporibꝰ impͥmi solent. ĩ subtilibus¬
autem nõ habent. ubi consistant aut
habent: qr ne uentos quidem. his ⁊
et pigro uento. ⁊lam et lapillus in
pistinam aut lacum ⁊ illigatã aquam
dumissus: cutulos facit ĩnumerabiles.
turbat. Idem ergo in aere euenit: ut
le qui rapitur et currit. non dat sui
potestatem: et omnẽ ictum uẽĩentẽ¬
q formam ex eo turbat. he uero coro¬

Expanded text:
s nihil tale fieri potest, quia illic tenuis aether est. Nam formae crassis demum spissisque corporibus imprimi solent, in subtilibus non habent, ubi consistant aut s, quia ne uentos quidem. His aret pigro uento; aliter piscinam aut lacum et alligatam aquam missus circulos facit innumerabiles; turbat: idem ergo in aere euenit, ut le, qui rapitur et currit, non det sui potestatem et omnem ictum uenientemque formam ex eo turbet. Hae,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aeretiam agitatus ab illo calefactꝰ¬
uꝙ solutior. Lune autem inercior uis
est. ideoq facilius a circũposito aere
sustinetur. Cetera quoq sidera ĩfir¬
ma sunt: nec aera perrumpere uisua
et in materia solidiore minusq cedẽte
ac solutus. ut ulłam uenientibꝰ ra¬
diis moram p̾beat. Et hec noctibꝰ tẽ¬
perata contingit: cum siderac̾cum¬
iectum aera luce leui non pͥgnacit̾
nec aspere feriunt. spissioremq ꝙͣ

Expanded text:
et aer ipse agitatus ab illo calefactusque solutior: lunae inertior uis est ideoque facilius a circumposito aere sustinetur; aeque cetera sidera infirma sunt nec perrumpere aera ui sua et in materia solidiore ac minus cedente aut solutus, ut nullam uenientibus radiis moram praebeat. Haec noctibus temperatura contingit, cum sidera circumiectum aera luce leni non pugnaciter nec aspere feriunt spissioremq
Abbreviated transcription (Latin):
lutosus nec ardus sit ꝓscindi deb
si collis transu̾sus est: per la tera
sulcari debet. Que forma tunc ser

Expanded text:
lutosus nec aridus sit proscindi debet. Si collis est transversus, per latera sulcetur; que forma et tunc ser
Abbreviated transcription (Latin):
redlit. Stricta soluit: soluta restrĩ¬
git. dura mollit: mollia dura red¬
dit. Ht et medicaminis usũ. Nã
sepe uri ꝓdest. pestilentie quoq q̃
solis obscuratione contrahitur ig¬
nem auxiliari certum est. Habet at̃¬
et inse diuersitatem. Nam alius ẽ
qui usui humano: Alius qui ĩ iudi¬
cio apparet humano dĩno. siue qui
de celo fulmen astringit. siue qui
de terra per uertices montium eruc¬
tuat. Ignis autem dictus est: eo ꝙ
nichil ex eo gigni potest. Et enim
ĩuiolabile elemẽtum. assumens

Expanded text:
reddit, stricta solvit, soluta restrinreddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri prode est. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opin se diversitatem ignis: nam alius est, qui usui humano: alius, qui in judicio apparet divino: sive qui de coelo fulmen astringit: sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus, quod nihil gigni potest ex eo, est enim inviolabile elementum, assumens
Abbreviated transcription (Latin):
Uno scilicet si excitatur scͥut lapi¬
uenitur: sicut cũ duo ligna ĩter se
ignibus ydonea. sicut laurus et ed̾e̾.
et alia in hũc usum pastoribꝰ ũ
caducum ac cito interiturũ. qr nõ
ex solida mat̾ia oritur: nec in qua
possit consistere. Transit ergo. tan¬
tumq h̾et more. qnͣtum itineris
et cursus qr sñ alim̾to proiectus ẽ.
his ignibus accidit. ꝙ arboribus. qͣꝵ
celum id̾leuissimi cuiusq sedem re¬
petit. Ubicumq autem est aliquid
ꝙ eum feriat. et ab impetu suo auer¬
tat: io nõ natura. sed eius seruitus
ne: ꝙ igne non efficiatur. alibi enĩ
uitrum: alibi argentum. alibi plũ¬
bum. alibi minium. alibi pigmẽta.
alibi medicamẽta efficit. Igne la¬
pides in ere soluuntur: igne ferrũ
gignitur aut domatur. aurum per¬
mato lapide: cementa et parietes
ligantur. lapides nigros ignis caꝙ̃¬
do candificat. ligna candida uren¬
do obfuscat. Carbones ex pruma ful¬
gida nigros facit: de lignis duris
fragiles. de putribilibꝰ ĩputribiles

Expanded text:
 si excitatur sicut e lapiuenitur, sicut cum duo ligna inter se ignibus: sicut laurus, hederae et alia in hunc usum nota pastoribus. caducum et cito interiturum, quia non ex solida materia oritur nec in qua possit consistere. Transit itaque tantumque habet morae quantum itineris et cursus: sine alimento proiectus est. his ignibus accidit quod arboribus quarum caelum, id est leuissimi cuiusque sedem, repetet; ubi est aliquid quod eum ferat et ab impetu suo auertat, id non natura, sed seruitusne, quod igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, alibi minium, alibi pigmenta, alibi medicamenta efficit. Igne lapides in aera solvuntur, igne ferrum gignitur, ac domatur, igne aurum permato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo obfuscat, carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus inputribiles
Abbreviated transcription (Latin):
et ambit. colore pulcherrimus deco
lignis ardeat ⁊ lapides coquat: con¬
trarios ht non in contrariis rebus
clarus illos clarificans: ħ obfuscanc
cum in illis deficeret. ñͥ in istis uiue¬
ocultissime ab igne ignem conciplu.
est ꝙy cum extinguitur tunc accen
feruescit. unde feruentia cuncta fri¬
gescunt : Ergo uelut expirante illa
gleba: discedens ignis ille qui late¬
bat apparet. ac deinde tanꝙͣ morte
sic frigida ẽ: ut adiecta iuida iam nõ
ꝙ si non adhibeas aquam. s oleum
qd̾ magis fomes est ignis: nulla
eius infusione feruescit. Hoc mira¬
culum si de aliquo lapide indico le
mendatium putaremꝰ. aut certe
gnͣditer miraremur. Que u̾o ante¬

Expanded text:
et lambit, pulcherrimus decollignis ardeat, lapides coquat, contrarios habet in non contrariis rebus clarus illos clarificans, haec obfuscans, cum in illis deficeret, nisi in istis uiueoccultissime ab igne ignem concipit, est, quod, cum exstinguitur, tunc accendferuescit, unde feruentia cuncta frigescunt. Velut exspirante ergo illa gleba discedens ignis, qui latebat, apparet, ac deinde tamquam morte sic frigida est, ut adiecta unda non  si non adhibeas aquam, sed oleum, quod magis fomes est ignis, nulla eius perfusione uel infusione feruescit. Hoc miraculum si de aliquo Indico lapide legmendacium putaremus aut certe granditer miraremur. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
icut aut̾ scripserunt qui natu¬
ras aĩalium curiosius indagͥ¬
runt: salamandra ĩ ignibus uiuit.
Et quidam notissimi sicilie mõtes
tegri perseuerant. satis indicant ñ
eum q iam gleba tangentibus fri¬
sciatur messe sopitus. Unde et calcẽ
aĩa sit inuisibił. corporis uisibilis.
tanto ꝙ euo ignium materia suf¬
ficit uiualis hyberius tp̃ribꝰ. eges¬
tum q cinere primus operiens.
flagrat in phaselicis mons chime¬
ra: in mortali diebus ac noctibus
flãma. Ignem eius accendi aqua.
extingui uero terra aut feno: indius

Expanded text:
i, ut scripserunt qui naturas animalium curiosius indagarunt, salamandra in ignibus uiuit et quidam notissimi Siciliae montes, tegri perseuerant, satis idonei testeeumque iam gleba tangentibus frisciatur inesse sopitus. Propter quod eais latens anima sit inuisibilis uisibilis tantoque aevo ignium materia sufficit, nyvalis hibernis temporibus egestumque cynerem pruynis opperiens. Flagrat inGageliciamons Chymera, et quid inmortalisdiebus ac noctibus flama; ignem eius accendi aqua, extingui vero terra autfenoGrindius
Abbreviated transcription (Latin):
ta: stagnum est emittens linui.¬
et tactus: sequitur fugientes. Sic
defendere muros: oppugnãte lucul¬
lo. flagrabat miles: armis suis. Aqͥs
accenditur terra tantum restĩgui¬
docuere experimenta. Silis est na
ens bituminis liquidi modo.
huic magna cognatio ignium.
transiliunq in eam ꝓtinꝰ uncũq
uisam. ferunt a mẽdea pelicem
crematam: postꝙͣ sacrificatura ad
aras accesserat. corona igne rapta.

Expanded text:
ta stagnum est emittens limum ea tactus sequitur fugientes. Sic defendere muros, oppugnante Lucullo, flagra batque miles armis suis. Aquis etiam accenditur; terra tantum restidocuere experimenta. similis est natens bituminis liquidi modo. huic magna cognatio ignium, transiliuntque in eam protinus undecumque visam. ita ferunt a Medea paelicem crematam, postquam sacrificatura ad aras accesserat, corona igne rapto.
Abbreviated transcription (Latin):
cus usq ad aque iusta uestigia cõstꝰ¬
emꝰ. aut plũbeis fistulis clausam dei¬
ci patiemur: et explicata ualle cõsur¬
gere. Sed qd̾ est salubrius ⁊ utiliꝰ fic¬
tilibꝰ tubis cum ducitur: duobꝰ digitis
crassi et ex una parte reddant̾. aug̾ti.
ut spatio iuius in alt̾um possit ĩtrare
Q uaᷤ inicturas: uiua calce oleo sub¬
acta debemꝰ illinire. Sed anteꝙͣ bis
aque c̾sus admittatur: fauilla per

Expanded text:
cus usque ad aque iusta vestigia construemus aut plumbeis fistulis clausam deiici patiemur et explicata valle consurgere. Sed quod est salubrius et utilius, fictilibus tubis cum ducitur, duobus digitis crassi et ex una parte reddantur angusti, ut palmi spatio unius in alterum possit intrare; quas iuncturas viva calce oleo subacta debemus illinire. Sed antequam his aque cursus admittitur, favilla per
Abbreviated transcription (Latin):
luntario dãpno utetur. sicum for¬
tune uolubuitate paria. faceret.
Planeq ab inuidia eius h̾unde re
duni se putaret: si hoc unũ non do
altum. at illum piscis eximia ma¬
gnitudine regi notus. esce uice rap¬
tum in culina dñi. rursus fortune
maculis: ut musis quoq darentur¬

Expanded text:
damno videretur, si cum Fortunae volubilitate paria fecisset, planeque ab invidia eius abunde se redimi putaret, si hoc unum dolmersit. 4 at illum piscis, eximia magnitudine regi natus, escae vice raptum, in culina domino rursus Fortunae maculis, ut Musis quoque singu
Abbreviated transcription (Latin):
li parea suffica: om̃s bestias euoca¬
re tradũtur. anancitide in ydromã¬
tia demonum ymagines euocare
dicuntur. Synocitide umbras ĩfe¬
roꝵ euocatas teneri aiunt. Celo¬
nitis est indice testudinis. oculus¬
uarius atꝙ purpurens. quo magiꝰ

Expanded text:
Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines evocari dicunt. Synochitide umbras inferorum evocatas teneri aiunt. Chelonitis oculus est Indicae testudinis, varius et purpureus. Hunc magi
Abbreviated transcription (Latin):
tur.Constat ergo qr sñ ullo medio
lapidibus indidit uirtutem om̃ipo¬
tens: eisꝙ uoluntatis sue gracia
tribuit ꝓ nature rõne. de his enim
dicit augustimnꝰ: ꝙ per has etiã demõe
pateactum et usum ĩmundoꝵ et ipi¬
o hominum p̾cipue lapides p̃c.i osi
corrumpuntur. sed scificatione con¬
sectationis ad uitutum eficatias re¬
expellere decta. Nec minꝰ irde dari
reliquarum comoda rerum: aucto¬
res perhibent. quibꝰ hec perspecta fe¬
runtur. Nec dubium cuiꝗͥ debet fal¬
sum ue uideri: qui sua sit u̾tus diui¬

Expanded text:
ullo medio, lapidibus indidit virtutem omnipotens, eisque voluntatis sue gratiam tribuit, pro ratione nature. De his enim dicit Augustinus quod per eas etiam demones, per tactum et usum immundorum et impiorum hominum, precipue lapides pretiosi corrumpuntur: sed sanctificatione consecrationis ad virtutum efficacias reexpellere docta: Nec minus inde dari certarum commoda rerum Auctores perhibent, quibus haec perspecta feruntur. Nec dubium cuiquam debet falsumve videri, Quin sua sit gemmis divi