comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iter fecisset. Cesar id quod erat suspicatus aliquid noui ab̃abaris initiũ
confilii cohõtes quȩ instationibus erãt secum in eam ꝑtem proficisci
et reliꝗͣs duas instationem cohõtes succedere. reliquas ãmari: & cõfestĩ
se se subsequi uissit. Cum paulo longius acastris processisset: ce suos
abhostibus pͣmi atq egre substinere: et confercta legione exomnibus
ꝑtibus thela conici animaduẽtit: Nam ꝙ omni ex reliquis ptibus de¬
misso frumento ꝑs una erat reliqua suspicari hostes huc nr̃os ẽẽ uen¬
turos noctu insilius delituerant. Tum disp̃asos depositis ãmis ĩ me¬
tendo occupatos subito adõti paucis interfectis reliquos incẽtis õdini¬
bus ꝑtubauerunt simul equitatu atq essedis c̃icum dederant. Genus
est hoc ex exedis pugne: primo ꝑ õs ꝑtes ꝑ equitant &e thela cõiciũt

Expanded text:
iter fecisset. Caesar—id quod erat—suspicatus aliquid novi a barbaris initum iter fecisset. Caesar—id quod erat—suspicatus aliquid novi a barbaris initum consilii, cohortes quae in statione erant secum in eam partem proficisci, ex reliquis duas in stationem succedere, reliquas armari et confestim sese subsequi iussit. Cum paulo longius a castris processisset, suos ab hostibus premi atque aegre sustinere et conferta legione ex omnibus partibus tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus demesso frumento pars una erat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant; tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus perturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per omnes partes perequitant et tela coiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
aut suos clam exagis deducere ceperunt. At cesar et si nondum eoru
consilia cognouerat: tamen ex euentu nauium suaꝵ et exeo ꝙ obsides
dare intermisserant fore id quod accidit suspicabat᷑: Itaq ad õs casus
subsidia comꝑabat. Nam & frũtum quoitidie exagis in castra cõfe¬
rebat: et que grauissime afflicte erant naues. eaꝵ materiã atq ere ad
reliquas reficiendas utebantur: &e que ad eas res erant usui ex continen¬
ti compotari ubebat. Itaq id summo studio amilitibus administra¬
Dum ea gerunt᷑ legionem ex consuetudine una frumentatũ missa
que appellabat᷑ septima: neq ulla ad id tempus belli suspitione intẽpo¬
sita: cum ꝑs hoiũm inagris remaneret: ꝑs ẽt incastra uentitaret. hi ꝗ
pro portis castroꝵ instatione erant cesari nuntiauerunt puluerẽ ma¬
iorem q̃ consuetudo ferret in ea parte uideri: quam in partem legio

Expanded text:
et suos clam ex agris deducere coeperunt. At Caesar, etsi nondum eorum et suos clam ex agris deducere coeperunt. At Caesar, etsi nondum eorum consilia cognoverat, tamen et ex eventu navium suarum et ex eo quod obsides dare intermiserant fore id quod accidit suspicabatur. Itaque ad omnes casus subsidia comparabat. Nam et frumentum ex agris cotidie in castra conferebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum materia atque aere ad reliquas reficiendas utebatur et quae ad eas res erant usui ex continenti comportari iubebat. Itaque, cum summo studio a militibus administraDum ea geruntur, legione ex consuetudine una frumentatum missa, quae appellabatur VII., neque ulla ad id tempus belli suspicione interposita, cum pars hominum in agris remaneret, pars etiam in castra ventitaret, ii qui pro portis castrorum in statione erant Caesari nuntiaverunt pulverem maiorem quam consuetudo ferret in ea parte videri quam in partem legio
Abbreviated transcription (Latin):
id quod necesse erat accidere totius exercitus ꝑturbatio fcã est. Neq .n.
naues erant aliȩ: quibus reportari possent: & omĩa deessent: que ad refici¬
endas naues erant usui: & ꝙ omnibus constabat hyemare ingallia opõ¬
tere fructum ꝙ his in locis inhyemem prouisum non erat. Quib rebus
cognitis principes brittaniȩ qui post prcelium adcesarem conuenerãt
inter se colloquuti cum equites & naues: &e frũtum romanis deesse
intelligerent: ae paucitatem militum &e castroꝵ exiguitate cognoscent
quȩ hec erant ẽt angustiora ꝙ sine impedimentis cesar legiones trans¬
põtauerat optimum fctm̃ esse dixerunt rebellione fcã frumento cõme-¬
atuq nr̃õs prohibere & rem inhyemem producere ꝙ his suꝑatis. aut
reditu interclusis neminem postea belli inferendi cã inbrintaniã transituꝵ
confidebant. Itaq rũsus coniuratione ftã paulatim ex castris discedere:

Expanded text:
id quod necesse erat accidere, totius exercitus perturbatio facta est. Neque enim id quod necesse erat accidere, totius exercitus perturbatio facta est. Neque enim naves erant aliae quibus reportari possent, et omnia deerant quae ad reficiendas naves erant usui, et, quod omnibus constabat hiemari in Gallia oportere, frumentum in his locis in hiemem provisum non erat. Quibus rebus cognitis, principes Britanniae, qui post proelium ad Caesarem convenerant, inter se conlocuti, cum et equites et naves et frumentum Romanis deesse intellegerent et paucitatem militum ex castrorum exiguitate cognoscerent, quae hoc erant etiam angustior quod sine impedimentis Caesar legiones transportaverat, optimum factu esse duxerunt rebellione facta frumento commeatuque nostros prohibere et rem in hiemem producere, quod his superatis aut reditu interclusis neminem postea belli inferendi causa in Britanniam transiturum confidebant. Itaque rursus coniuratione facta paulatim ex castris discedere
Abbreviated transcription (Latin):
tanta tempestas subito cohõta est: ut nulla eaꝵ cũ sum tenẽ posset. Sed
alie eodem unde profecte referẽnt: Alie ad inferice̾m ꝑtem insulȩ que ẽ
propius solis occasum magno sui cum periculo deicerent̃. quȩ tamon
anchoris iactis cum fluctibus complẽnt᷑ necessario aduersa nocte in altu
prouectȩ continentem petierunt. Eadem nocte accidit: ut esset luna ple¬
na. qui dies maritimos extus maximos in occeano eficere consueuit. no¬
stris q id erat incognitum. Ita uno tempere et longas naues: quibus Cȩ¬
sar exercitum transportandum curauerat quas q inaridum subduxerat
extus compleuerat: & oñearias quȩ adanchoras erant deligatȩ tempestas
afflictabat: neq ulla nostris facultas aut administrandi aut auxiliandi da¬
batur. Compluribus nauibus confractis reliquȩ cum essent funibus
anchoris reliquis q ãmamentis amissis adnauigandum inutiles magͣ

Expanded text:
tanta tempestas subito coorta est ut nulla earum cursum tenere posset, sed tanta tempestas subito coorta est ut nulla earum cursum tenere posset, sed aliae eodem unde erant profectae referrentur, aliae ad inferiorem partem insulae, quae est propius solis occasum, magno suo cum periculo deicerentur; quae tamen ancoris iactis cum fluctibus complerentur, necessario adversa nocte in altum provectae continentem petierunt. Eadem nocte accidit ut esset luna plena, qui dies maritimos aestus maximos in Oceano efficere consuevit, nostrisque id erat incognitum. Ita uno tempore et longas naves, quibus Caesar exercitum transportandum curaverat, quas Caesar in aridum subduxerat, aestus complebat, et onerarias, quae ad ancoras erant deligatae, tempestas adflictabat, neque ulla nostris facultas aut administrandi aut auxiliandi dabatur. Compluribus navibus fractis, reliquae cum essent funibus, ancoris reliquisque armamentis amissis ad navigandum inutiles, magna,
Abbreviated transcription (Latin):
egressum cum adeos oratoris modo cesaris mandata deferret/ cõprchẽ¬
derant. atq inuincula coniecerant. Tum prcelio fcõ remiserunti. Impeten¬
da pace eius rei culpam in multitudinem coniecerũt: & ꝑ ĩ prudentiam
ut ignosceretur petierunt.Cesar questus ꝙ cum ultro incontinentem le¬
gatis missis pacem abse petissent: bellum sine cã intulissent ignosce in
prudentiȩ dixit obsides q imparit. Quoꝵs illi pãtem statim dederũt. ꝑtez
ex longinquioribus locis accẽsitam paucis diebus se se daturos dyxerunt.
interea suos remigrare inagros usserunt: pͥncipesq undiq conuenire &
se ciuitates q suas cesari comendare ceperunt. His rebus pace cõfirmata
post diem quãtum qͣ est inbrittaniam uentum naues xuiii. dequibus
sup̃ demons tratum est: que equites pos tulauerant exsuꝑiori põtu leni
uento solũnt. que cum appropinquarent brittanie ex castus q uident

Expanded text:
egressum, cum ad eos oratoris modo Caesaris mandata deferret, comprehenegressum, cum ad eos oratoris modo Caesaris mandata deferret, comprehenderant atque in vincula coniecerant; tum proelio facto remiserunt et in petenda pace eius rei culpam in multitudinem contulerunt et propter imprudentiam ut ignosceretur petiverunt. Caesar questus quod, cum ultro in continentem legatis missis pacem ab se petissent, bellum sine causa intulissent, ignoscere se imprudentiae dixit obsidesque imperavit; quorum illi partem statim dederunt, partem ex longinquioribus locis arcessitam paucis diebus sese daturos dixerunt. Interea suos in agros remigrare iusserunt, principesque undique convenire et se civitatesque suas Caesari commendare coeperunt. His rebus pace confirmata, post diem quartum quam est in Britanniam ventum naves XVIII, de quibus supra demonstratum est, quae equites sustulerant, ex superiore portu leni vento solverunt. Quae cum adpropinquarent Britanniae et ex castris viderentur,
Abbreviated transcription (Latin):
litore aliquos singulares enaui egredientes conspexerant incitatis
equis impeditos adoriebantur plures paucos circum sistebant. Alii
ablatere apperto inuniuersos thela cõiciebant. quod cũ animaduer¬
tisset cesari scaphas longaꝵ nauium item specłatoria nauigia militibus
compleri iussit. Et quos laborantes conspexerat his subsidia submicte¬
bat. Nostri simul in arrido constiterunt suis omnibus consequutis
inhostes impetum fecerunt: atq eos infugam dederunt. Neq lõgius
prosequi potuerunt ꝙ equites cũ sum tenere atq in ynsulã capẽ non
potuerunt. Hoc unum ad p̾stinam formam cesari defuit. Hostes
prcelio suꝑati simulatq se exfuga receperunt statim ad cesarem le¬
gatos depace miserunt obsides daturos: queq imperass facturos eẽ¬
polliciti sunt. Una cum his legatis Comius atrebas uenit: quem supͣ
demonstraueram a cesare inbrittaniam p̃missum: hunc illũ enaui

Expanded text:
litore aliquos singulares ex navi egredientes conspexerant, incitatis litore aliquos singulares ex navi egredientes conspexerant, incitatis equis impeditos adoriebantur, plures paucos circumsistebant, alii ab latere aperto in universos tela coniciebant. Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item speculatoria navigia militibus compleri iussit, et quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat. Nostri, simul in arido constiterunt, suis omnibus consecutis, in hostes impetum fecerunt atque eos in fugam dederunt; neque longius prosequi potuerunt, quod equites cursum tenere atque insulam capere non potuerant. Hoc unum ad pristinam fortunam Caesari defuit. Hostes proelio superati, simul atque se ex fuga receperunt, statim ad Caesarem legatos de pace miserunt; obsides sese daturos quaeque imperasset facturos polliciti sunt. Una cum his legatis Commius Atrebas venit, quem supra demonstraveram a Caesare in Britanniam praemissum. Hunc illi e navi
Abbreviated transcription (Latin):
motu. et in usitato gnẽ tõmentoꝵ ꝑmoti bãbari constiterunt. ac p̃a¬
ululum modo pedem retulerũt: atq nostris militibus cunctantibus
maxime ꝑꝑ altitudinem maris: nauis ꝗ decime legionis aquilam
ferebat contestatus deos ut ea res legioni fełr eueniret desilite in ꝗt
miles nisi uultis aquilam hostibus prodere. Ego certe meũ. rei. p.
iecit. atq in hostes aquilam ferre cepit. Tum nũ cohõtati inter se ne tm̃
dedecus admicteret᷑ uniuersi ex naui desilierũt. Nos item nostri exy¬
ximis pͥmis nauibus cum spexisset subsecuti hostibus apropinqua¬
runt. Pugnatum est abutris q acriter. Nostri tamen ꝙ neq õdiẽs
seruare: neq firmi insistere: neq signa subsequi poterant. al alius
alia exnaui quibuscumq signis occurerat se agregabant magno¬
pere perturbantur. Hostes uoͣ notis omnibus uadis ubi aliquos ex

Expanded text:
motu et inusitato genere tormentorum permoti barbari constiterunt ac pamotu et inusitato genere tormentorum permoti barbari constiterunt ac paulum modo pedem rettulerunt. Atque nostris militibus cunctantibus, maxime propter altitudinem maris, qui X legionis aquilam gerebat, obtestatus deos, ut ea res legioni feliciter eveniret, ' desilite', inquit, ' milites, nisi vultis aquilam hostibus prodere; ego certe meum rei publiroiecit atque in hostes aquilam ferre coepit. Tum nostri cohortati inter se, ne tantum dedecus admitteretur, universi ex navi desiluerunt. Hos item ex proximis primi navibus cum conspexissent, subsecuti hostibus adpropinquaverunt. Pugnatum est ab utrisque acriter. Nostri tamen, quod neque ordines servare neque firmiter insistere neque signa subsequi poterant atque alius alia ex navi quibuscumque signis occurrerat se adgregabat, magnopere perturbabantur; hostes vero, notis omnibus vadis, ubi ex
Abbreviated transcription (Latin):
At bãbari consilio romanoꝵ cognito premisso equitatu. & essedariis
quo pleꝵq genere inpreliis uti consueuerũt reliquis copiis subse¬
cuti nostras nauibus egredi prohibebant. Erat obhas cãs sum ma
Ailitibus autem ignotis locis impeditis manibus magno ce graui
onere armoe oppressis simł &e denauibus desiliendum et infiuctib
consistendum: & cum hostibus erat pugnandum cũ illi ãt exãrido
rebus nostri perterriti: atq huiꝰ animo ghis pugnȩ imꝑiti nõ cadem
alactiter. ac studio quo inpedestribus uti preliis consueuerant utebãt᷑.
Quod ubi cesar animaduertit naues longas. quagꝰ ae spẽs ĩusitatior
erat babaris. & motus adusum expeditior paulum remoueri abo ne¬
rariis nauibus ce remis incitari: ce adlatus apꝑtum hostium cõstitui
atq iñ fundis sagutis tõmentis q hostes propelli. ac submoue̾i uissit.
ouȩ res magno usui nostris fuit: Nam ce nauium figura et remoru

Expanded text:
At barbari, consilio Romanorum cognito praemisso equitatu et essedariis, At barbari, consilio Romanorum cognito praemisso equitatu et essedariis, quo plerumque genere in proeliis uti consuerunt, reliquis copiis subsecuti nostros navibus egredi prohibebant. Erat ob has causas summa dmilitibus autem, ignotis locis, impeditis manibus, magno et gravi onere armorum oppressis simul et de navibus desiliendum et in fluctibus consistendum et cum hostibus erat pugnandum, cum illi aut ex arido rebus nostri perterriti atque huius omnino generis pugnae imperiti, non eadem alacritate ac studio quo in pedestribus uti proeliis consuerant utebantur. Quod ubi Caesar animadvertit, naves longas, quarum et species erat barbaris inusitatior et motus ad usum expeditior, paulum removeri ab onerariis navibus et remis incitari et ad latus apertum hostium constitui atque inde fundis, sagittis, tormentis hostes propelli ac submoveri iussit; quae res magno usui nostris fuit. Nam et navium figura et remorum
Abbreviated transcription (Latin):
tum: ip̃e hora diei c̃ĩciter quãta cum pͥmis nauibus briitaniam
attigit: atq ibi cum omnibus collibus expositas hostium copias
ãmatas conspexit: cuiꝰ loci hec erat nã: atq ita montibus ãgustis
mare continebat᷑ uti locis exsuꝑioribus inlitus thelum addici
posset. hunc adegrediendum nequaq ydoneum locum abitratꝰ:
dum relique naues eo cõuenirent adhoram nonam inanchoris
expectauit. Interim legatis tribunis q militum conuocatis: ce
que ex uoluseno cognosceret: & que fieri uellet ondit. monuitꝥ
ut rei militaris rõ maxime ut maritimȩ res postularent: ut qͣ
celerem atq instabilem motum hrenͣt. & adnutum &e adtempus om̃s
res abhis administrarentur. his dimissis ce uentum &e estum uno tem¬
pore nactus secundum dato signo et sublatis anchoris ciciter milliã
passuum uii. ab eo loco progressus: ac plano litore naues constituit.

Expanded text:
tum, ipse hora diei circiter IIII. cum primis navibus Britanniam tum, ipse hora diei circiter IIII. cum primis navibus Britanniam attigit atque ibi in omnibus collibus expositas hostium copias armatas conspexit. Cuius loci haec erat natura atque ita montibus angustis mare continebatur, uti ex locis superioribus in litus telum adigi posset. Hunc ad egrediendum nequaquam idoneum locum arbitratus, dum reliquae naves eo convenirent ad horam nonam in ancoris expectavit. Interim legatis tribunisque militum convocatis et quae ex Voluseno cognovisset et quae fieri vellet ostendit monuitque, ut rei militaris ratio, maximeque ut maritimae res postularent, ut, cum celerem atque instabilem motum haberent, ad nutum et ad tempus omnes res ab iis administrarentur. His dimissis et ventum et aestum uno tempore nactus secundum, dato signo et sublatis ancoris, circiter milia passuum VII ab eo loco progressus aperto ac plano litore naves constituit.
Abbreviated transcription (Latin):
adductis eos infidem recepit. Nauibus c̃iciter octingentis octuagĩta¬
onerariis cohactis contractisq ꝙ satis ẽẽ ad duas transpõtandas le¬
giones existimabat: quod q preterea nauium longaꝵ habebat q̃stori
legatis: prefectis q distribuit. huc accedebant xuiii. naues onerariȩ
que ex eo loco amillibus passium otto uento tenebant᷑. quo minus ĩ
eundem põtum uenire possent: has equitibus distribuit. Reliquũ
exercitum: qui titurio sabino. &e. E ãuũculeio conte legatis in menapioᷤ
atq in eius pagos morinoꝵ aquibus adeum legati non uenerant
ducendum dedit.p. sulpitium rufum legatum cum eo p̃sidio qđd
satis ẽẽ arbitrabatur portum tenere uissit. His constitutis rebus
nactus ydoneam annauigandum tempestatem tertia fere uigilia
soluit: equitesq inulteriorem põtum progredi ae naues conscẽdẽ
ce se sequi uissit. aquibus cum id paulo tardius esset administra¬

Expanded text:
adductis eos in fidem recipit. Navibus circiter LXXX oadductis eos in fidem recipit. Navibus circiter LXXX onerariis coactis contractisque, quot satis esse ad duas transportandas legiones existimabat, quod praeterea navium longarum habebat quaestori, legatis praefectisque distribuit. Huc accedebant XVIII onerariae naves, quae ex eo loco a milibus passuum VIII vento tenebantur quo minus in eundem portum venire possent: has equitibus tribuit. Reliquum exercitum Q. Titurio Sabino et L. Aurunculeio Cottae legatis in Menapios atque in eos pagos Morinorum a quibus ad eum legati non venerant ducendum dedit; Sulpicium Rufum legatum cum eo praesidio quod satis esse arbitrabatur portum tenere iussit. His constitutis rebus, nactus idoneam ad navigandum tempestatem III. fere vigilia solvit equitesque in ulteriorem portum progredi et naves conscendere et se sequi iussit. A quibus cum paulo tardius esset administra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmaneant eos domum remictit. Et cum his una cõi. quem ip̃e atre¬
batibus suꝑatis regem ibi constituerat. Cuiꝰ et ũitutem &e consiliũ pro¬
habat &e quem sibi fidelem ẽe arbitrabat᷑ꝰ cuiꝰq aucfãs inhis regiõib
magni habebat᷑ mictit huic imꝑat quas possit adeat ciuitates. hõtetur
q populi. Ro. fidem sequantur. seq celer eo uentuꝵ nuntiet. Uoluscenꝰ
ꝑspectis regionibus quantum &e facultas dari potuit: qui nauis egredi
ac se barbaus commictere non auderet u die ad cesarem reuerntur
Queq ibi perspexisset renuntiat. Dum inhis locis Cesar nauiũ paran¬
stre consuetudinis inperiti bellum ppło. Ro. fecissent: seq eaq ĩ ꝑass
facturos pollicentur. hoc sibi Cesat satis oppõtune accidisse abitbat᷑
ãni tp̃s facoltatem hẽbat: neq haꝵ tantaꝵᷤ reꝵs occupationes britaniȩ
anteponendas iudicabat: magnum his nũm obsidum imꝑat. ꝗbus

Expanded text:
permanerent, eos domum remittit et cum iis una Commium, quem ipse Atrepermanerent, eos domum remittit et cum iis una Commium, quem ipse Atrebatibus superatis regem ibi constituerat, cuius et virtutem et consilium probabat et quem sibi fidelem esse arbitrabatur cuiusque auctoritas in his regionibus magni habebatur, mittit. Huic imperat quas possit adeat civitates horteturque ut populi Romani fidem sequantur seque celeriter eo venturum nuntiet. Volusenus perspectis regionibus omnibus quantum ei facultatis dari potuit, qui navi egredi ac se barbaris committere non auderet, V die ad Caesarem revertitur quaeque ibi perspexisset renuntiat. Dum in his locis Caesar navium paranstrae consuetudinis imperiti bellum populo Romano fecissent, seque ea quae imperasset facturos pollicerentur. Hoc sibi Caesar satis oportune accidisse arbitratus, anni tempus facultatem habebat neque has tantularum rerum occupationes Britanniae anteponendas iudicabat, magnum iis numerum obsidum imperat. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
in sule magnitudo: neq aut quante nationes incolerent: n quem usum
belli haberent. aut quibus institutis uterent᷑: neq qui essent ad maiorem
nauium multitudinem ydoney portus reperire poterat. Ad hec cognoscẽ¬
da pͥus ꝗ̃ periculum faceret ydoneum abitratus ẽe caꝵ uolusenum
cum naui longa p̃mictit. Huic mandat ut explotatis omnibus rebus
ad se ꝗ̃ pͥmum reuertatur. sp̃e cum omnibus copiis ĩmorinos profici¬
scitur: ꝙ inde erat breuissimus inbrittaniam traiectꝰ. huc naues
undiq exfinitimis regionibus. et quam suꝑiore estate ad ueneticum
bellum efecerat classem ub̾ conuenire. Interim consilio eiꝰ cognito &
ꝑ mercatores plato adbritanos acompluribus insule ciuitatibus ad eum
legati ueniunt: qui pollicentur obsides dare: atq imꝑio populi romani
obtemperare. Euibus auditis liberalr̃ pollicitꝰ: õtatꝰq ut inea sentẽtia

Expanded text:
insulae magnitudo neque quae aut quantae nationes incolerent, neque quem usum insulae magnitudo neque quae aut quantae nationes incolerent, neque quem usum belli haberent aut quibus institutis uterentur, neque qui essent ad maiorem navium multitudinem idonei portus reperire poterat. Ad haec cognoscenda, prius quam periculum faceret, idoneum esse arbitratus C. Volusenum cum navi longa praemittit. Huic mandat ut exploratis omnibus rebus ad se quam primum revertatur. Ipse cum omnibus copiis in Morinos proficiscitur, quod inde erat brevissimus in Britanniam traiectus. Huc naves undique ex finitimis regionibus et quam superiore aestate ad Veneticum bellum fecerat classem iubet convenire. Interim, consilio eius cognito et per mercatores perlato ad Britannos, a compluribus insulae civitatibus ad eum legati veniunt, qui polliceantur obsides dare atque imperio populi Romani obtemperare. Quibus auditis, liberaliter pollicitus hortatusque ut in ea sententia
Abbreviated transcription (Latin):
ut siccambros ulcisceretur. Ut ubios obsidione liberaret. diebus
omnino xuuiiꝰ transoehenum consumptis satis &e adlaudem & utilitate
profectus arbitratus se ingaliam recepit ptãtem q rescidit. Exigua ꝑte
estatis reliqua cesar et si ihis locis ꝙ omnis gallia adseptentrion em
uergit mature sint hyemes tamen inbrittaniam proficisci contẽdit
ꝙ omnibus fere gallicis bellis hostibus nostris inde subministrata auxi¬
lia intelligebat. et si tempus anni adbellum gerendum defic̾ent. tamẽ
magno sibi usui fore arbitrabat᷑ si mõ insulam adiisset: et genus hoĩu
prosrexisset. loca põtꝰ. aditꝰ q cognouisset. Que omnia fere gallis erant
incognita Neq N temere preter mercatores illo adiit quisqͣ. neq
ipis his quicqͣ preter oram maritimam atq eas regiones que sũt cõt
galliam notum est. Itaq uocatis ad se undiq mercatoribus: neq q̃ta esset

Expanded text:
m iniceret, ut Sugambros ulcisceretur, ut Ubios obsidione liberaret, diebus m iniceret, ut Sugambros ulcisceretur, ut Ubios obsidione liberaret, diebus omnino XVIII trans Rhenum consumptis, satis et ad laudem et ad utilitatem profectum arbitratus se in Galliam recepit pontemque rescidit. Exigua parte aestatis reliqua Caesar, etsi in his locis, quod omnis Gallia ad septentriones vergit, maturae sunt hiemes, tamen in Britanniam proficisci contendit, quod omnibus fere Gallicis bellis hostibus nostris inde subministrata auxilia intellegebat, et si tempus anni ad bellum gerendum deficeret, tamen magno sibi usui fore arbitrabatur, si modo insulam adiisset, genus hominum perspexisset, loca, portus, aditus cognovisset; quae omnia fere Gallis erant incognita. Neque enim temere praeter mercatores illo adit quisquam, neque his ipsis quicquam praeter oram maritimam atque eas regiones quae sunt contra Galliam notum est. Itaque vocatis ad se undique mercatoribus, neque quanta esset
Abbreviated transcription (Latin):
pata hortantibus his quos exthenocheris atq usi petibus apud se habe¬
bant finibus siuis excesserant suaq omnia exportarũt: seq insolitu¬
dinem ac siluas abdiderant. Cesar paucos dies in eoꝵ finibus morat
omnibus uicis edificiisq incensis frumentisq succensis se infines
ubioꝵ recepit atq his auxilium suum pollicitus si absueius p̃merẽt᷑
hec abhis cognoscunt Sueuos postqͣ ꝑ exploratores pontem fieri cõ¬
perissent mõre suo consilio hĩto nuntios inomnes ꝑtes misisse uti
deoppidis demigrarent. liberos uxores suaq omnia insiluis depo¬
nerent: atq omnes qui ãma ferre possent unum in locum cõuenirẽt.
Nunc esse delectum medium fere regionum eaꝵ quas sueui obtine¬
rent. hic romanoꝵ aduentum expectare atq ibi decertare constitu¬
isse: Quod ubi Cesar comꝑit omnibus his rebus confectis qͦꝵ reꝵ

Expanded text:
parata, hortantibus iis quos ex Tencteris atque Usipetibus apud se habeparata, hortantibus iis quos ex Tencteris atque Usipetibus apud se habebant, finibus suis excesserant suaque omnia exportaverant seque in solitudinem ac silvas abdiderant. Caesar paucos dies in eorum finibus moratus, omnibus vicis aedificiisque incensis frumentisque succisis, se in fines Ubiorum recepit atque his auxilium suum pollicitus, si a Suebis premerentur, haec ab iis cognovit: Suebos, postea quam per exploratores pontem fieri comperissent, more suo concilio habito nuntios in omnes partes dimisisse, uti de oppidis demigrarent, liberos, uxores suaque omnia in silvis deponerent atque omnes qui arma ferre possent unum in locum convenirent. Hunc esse delectum medium fere regionum earum quas Suebi obtinerent; hic Romanorum adventum expectare atque ibi decertare constituisse. Quod ubi Caesar comperit, omnibus iis rebus confectis, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
aquȩ in se incitasset. hec artius illigata tenerentur. hec directa mã in¬
iecta contexebantur: ac longurus cratibusq consternabant᷑. Ac nichilo
sectius sublices: & ad inferiorem partem fluminis oblique agebantur.
que proariete subiecte et cum omni oꝑe coniuncte ium fluminis exei¬
perent. Et alie item sup̃ pontem mediocri spatio. ut si aboꝵ trunci si ue
naues deiciendi oꝑis cã essent abãbaris misse. his deffensoribus eaꝵ
rerum ius minueretur ne ponti nocerent. Diebus.x.quibus materia
cepta erat comp̃otari omni oꝑe efecto exercitus transducitur. Cesat ad
utranq partem pontis firmo presidio relicto infines siccambrorũ con¬
tendit. Interim acompluribus ciuitatibus adeum legati ueniũt ꝗbus
pacem amiciciam q petentibus liberałr̃ respondit: obsidesq adse ad¬
duci iubet. Siccambri exeo tp̃r quo pons institui ceptus est fuga com¬

Expanded text:
aquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. Haec derecta materia inaquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. Haec derecta materia iniecta contexebantur ac longuriis cratibusque consternebantur; ac nihilo setius sublicae et ad inferiorem partem fluminis oblique agebantur, quae pro ariete subiectae et cum omni opere coniunctae vim fluminis exciperent, et aliae item supra pontem mediocri spatio, ut, si arborum trunci sive naves deiciendi operis causa essent a barbaris missae, his defensoribus earum rerum vis minueretur neu ponti nocerent. Diebus X, quibus materia coepta erat comportari, omni opere effecto exercitus traducitur. Caesar ad utramque partem pontis firmo praesidio relicto in fines Sugambrorum contendit. Interim a compluribus civitatibus ad eum legati veniunt; quibus pacem atque amicitiam petentibus liberaliter respondet obsidesque ad se adduci iubet. At Sugambri, ex eo tempore quo pons institui coeptus est fuga com
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ statuebat. Itaq et si summa difficultas faciendi pontis preyone¬
batur ꝑꝑ altitudinem. rapiditatem. altitudinemq fluminis tñ
id sibi contendendum: aũ alr non traducendum exẽcitũ existima¬
bat. Rcẽm pontis hanc instituit. Tigna bina sex q̃ pedaliã paulum
ab imo preacuta dimensa ad altitudinem fluminis interuallo pe¬
dum duoꝵ inter se uingebat. Nec cũ machinatiõib ĩ missa ĩ flumẽ
defixerat fistulis q adegerat. ñ sublice mõ directa ad propendi¬
culum. sed prona ac fastigiata ut ẜm nãm fluminis procubẽnt
His item contraria duo adeundem modum iũcta interuallo
conuersa statuebat. Hec utraq insuꝑi pedalibus trabibus inmissis
quantum eorum tignorum iunctura distabat binis utrinq fibuł
ab extrema parte detinebant᷑. Quibus disclusis atq incontrariã ptẽ
reunctis tanta erat oꝑis firmitudo: atq eoꝵ nã ut quo maiõ us

Expanded text:
esse statuebat. Itaque, etsi summa difficultas faciendi pontis proponeesse statuebat. Itaque, etsi summa difficultas faciendi pontis proponebatur propter latitudinem, rapiditatem altitudinemque fluminis, tamen id sibi contendendum aut aliter non traducendum exercitum existimabat. Rationem pontis hanc instituit. Tigna bina sesquipedalia paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis intervallo pedum duorum inter se iungebat. Haec cum machinationibus immissa in flumen defixerat fistucisque adegerat, non sublicae modo derecte ad perpendiculum, sed prone ac fastigate, ut secundum naturam fluminis procumberent, iis item contraria duo ad eundem modum iuncta intervallo uminis conversa statuebat. Haec utraque insuper bipedalibus trabibus immissis, quantum eorum tignorum iunctura distabat, binis utrimque fibulis ab extrema parte distinebantur; quibus disclusis atque in contrariam partem revinctis, tanta erat operis firmitudo atque ea rerum natura ut, quo maior vis
Abbreviated transcription (Latin):
responderunt populo.Ro. imꝑium rhenum finire si se inuito gẽma¬
nos ingalliam transire non equum existimaret cur sui quicquam
ẽẽ imperii aut potestatis transcehenum postularet. Ubii autem ꝗ
uni extranscehenanis ad Cesarem legatos miserunt. amiciciam
fecerant. obsides dederant magnoꝑe orabant ut sibi auxilium
ferret: quod grauiter a sueuis premerentur: uel si id facere occu¬
pationibus populi. Ro. prohiberent᷑ exercitum modo trans cehe¬
num transportaret. Id sibi auxilium spemq ab ꝙ reliqui tempo¬
ris satisfutuꝵ tantum ẽe nomen atq opinionem eiꝰ exercitus.
Atio uisto pulso e hoc nouissimo plio fc̃o etiam adultrans gẽmanoͣ
magnam adtranspõtandum exercitum pollicebant᷑. Cesai his de
causis: quas cõmemoraui rhenum transire decreuerat s nauib
transire. neq satis tutum abitiabat᷑: n sue. n.po .ro. dignitatis¬

Expanded text:
responderunt: populi Romani imperium Rhenum finire; si se invito Germaresponderunt: populi Romani imperium Rhenum finire; si se invito Germanos in Galliam transire non aequum existimaret, cur sui quicquam esse imperii aut potestatis trans Rhenum postularet? Ubii autem, qui uni ex Transrhenanis ad Caesarem legatos miserant, amicitiam fecerant, obsides dederant, magnopere orabant ut sibi auxilium ferret, quod graviter ab Suebis premerentur; vel, si id facere occupationibus rei publicae prohiberetur, exercitum modo Rhenum transportaret: id sibi ad auxilium spemque reliqui temporis satis futurum. Tantum esse nomen atque opinionem eius exercitus Ariovisto pulso et hoc novissimo proelio facto etiam ad ultimas Germanorum vium magnam copiam ad transportandum exercitum pollicebantur. Caesar his de causis quas commemoravi Rhenum transire decreverat; sed navibus transire neq
Abbreviated transcription (Latin):
lium fuisset se incastra receperunt. Cesar his quos incastris retinu¬
erat discedendi potestatem fecit. Illi supplicia crutiatus q gallorum
ueriti. quorum agros uexauerant remanere se apud eum uelle
dixerunt. his cesar libertatem concessit. Germanico bello cõfecto
multis decausis cesar statuit sibi rhenum ẽe transeũdum: quaꝵ
illa fuit iustissima ꝙ cum uideret germanos tam facile impelli ut
ingaliam uenirent. suis qͦ rebus eos timere uoluit. cũ ĩtelligerent
et posse. & audere pplĩ. Ro. exercitum rhenum transire. Accessit etiã
ꝙ illa ꝑs equitatus usi petum. et thenacheroꝵ quam sup̃ cõmemora¬
ui p̃dandi frumentandiq causa mossam transire neq p̃lĩo ĩ tefu¬
sse. Post fugam suorum se transoehenum infines siccambroꝵ receꝑat
seq cum his coniunperat. Ad qͦs cũ Cesar nuntios misisset qui po¬
stularent eos: qui sibi gallie q bellum intulissent: uti sibi dederent

Expanded text:
lium fuisset, se in castra receperunt. Caesar iis quos in castris retinulium fuisset, se in castra receperunt. Caesar iis quos in castris retinuerat discedendi potestatem fecit. Illi supplicia cruciatusque Gallorum veriti, quorum agros vexaverant, remanere se apud eum velle dixerunt. His Caesar libertatem concessit. Germanico bello confecto multis de causis Caesar statuit sibi Rhenum esse transeundum; quarum illa fuit iustissima quod, cum videret Germanos tam facile impelli ut in Galliam venirent, suis quoque rebus eos timere voluit, cum intellegerent et posse et audere populi Romani exercitum Rhenum transire. Accessit etiam quod illa pars equitatus Usipetum et Tencterorum, quam supra commemoravi praedandi frumentandique causa Mosam transisse neque proelio interfuisse, post fugam suorum se trans Rhenum in fines Sugambrorum receperat seque cum his coniunxerat. Ad quos cum Caesar nuntios misisset, qui postularent eos qui sibi Galliae bellum intulissent sibi dederent,
Abbreviated transcription (Latin):
fremitu: et concursu significaretur milites nostri pͥstini diei ꝑ¬
fidĩa incitati incastra ĩtumperunt. Quo loco qui celeriter ãma
capere poterunt paulisper nostus restiterunt:atq intercã ros ĩ¬
redimentaq praelium ꝯmiserunt. At reliqua multitudo pueroꝵ
mulierum q: nam cum omnibus suis domo excessetant thenũq
transierant. passim fugere cepit: adquos consectandos cesar equi¬
tatum misit. Germani post tergum clamore audito cum suoru
interfici uiderent: armis obiectis signis q militaribus relictis se
excastris eiecerunt. Et cum ad confluentem mosse & rheni ꝑuenis¬
sent. reliqua fuga despata magno numero interfecto reliqui sein
flumen precipitatunt: atq ibi timore laxitudine. & fluminis opp̃ssiõe
perierunt. Nostri adunum omnes incolumes ꝑ paucis uulneratis
extanti belli timore cum hostium numerus capitum .cccc.xxx. mil¬

Expanded text:
fremitu et concursu significaretur, milites nostri pristini diei perfremitu et concursu significaretur, milites nostri pristini diei perfidia incitati in castra inruperunt. Quo loco qui celeriter arma capere potuerunt paulisper nostris restiterunt atque inter carros impedimenta proelium commiserunt; at reliqua multitudo puerorum mulierumque nam cum omnibus suis domo excesserant Rhenum transierant passim fugere coepit, ad quos consectandos Caesar equitatum misit. Germani post tergum clamore audito, cum suos interfici viderent, armis abiectis signis militaribus relictis se ex castris eiecerunt, et cum ad confluentem Mosae et Rheni pervenissent, reliqua fuga desperata, magno numero interfecto, reliqui se in flumen praecipitaverunt atque ibi timore, lassitudine, vi fluminis oppressi perierunt. Nostri ad unum omnes incolumes, perpaucis vulneratis, ex tanti belli timore, cum hostium numerus capitum CCCCXXX mi
Abbreviated transcription (Latin):
diei mane eadem et ꝑfidia et simulatione usi gẽmani frequentes oĩb
pͥncipibus: maioribus q natu adhibitis ad eum incastra uenerũt simł
ut dicebat᷑ sui purgandi causa quod cont̃ atq esset dictũ ce ip̃i penissẽt
ptalium pridie cõmisissent simul ut siquid põttit de induciis fal¬
lendo impetrarent:quos sibi Cesar oblatos grauius retineri iussit.
ipse omnes ĩmpetrarenͣt. copias castris eduxit equitatum q qd
recenti prcelio perteritum ẽẽ existimabat agmen subsequi iussit.
atie triplici instructa celeriter otto millium itinere confecto pͥus
adhostium castra ꝑuenit: qͣ quid ageret᷑ germani sentire possent.
Qui omnibus rebus subito perteriti: & celeritate aduentꝰ nostii
ce discessu suoꝵ: neq consilii hñdi: neq arma capiendi spatro da¬
to ꝑturbant᷑. copias ne aduersus hostem ducere: an castra
deffendere: ac salutem fuga petere prestaret:Quoꝵ timõ cum

Expanded text:
diei mane eadem et perfidia et simulatione usi Germani frequentes, omnibus diei mane eadem et perfidia et simulatione usi Germani frequentes, omnibus principibus maioribusque natu adhibitis, ad eum in castra venerunt, simul, ut dicebatur, sui purgandi causa, quod contra atque esset dictum et ipsi petissent, proelium pridie commisissent, simul ut, si quid possent, de indutiis fallendo impetrarent. Quos sibi Caesar oblatos gavisus illos retineri iussit; ipse omnes copias castris eduxit equitatumque, quod recenti proelio perterritum esse existimabat, agmen subsequi iussit. Acie triplici instituta et celeriter VIII milium itinere confecto, prius ad hostium castra pervenit quam quid ageretur Germani sentire possent. Qui omnibus rebus subito perterriti et celeritate adventus nostri et discessu suorum, neque consilii habendi neque arma capiendi spatio dato perturbantur, copiasne adversus hostem ducere an castra defendere an fuga salutem petere praestaret. Quorum timor cum
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerato deiectus quoad potuit fortissime restitit: cũ c̃icũuentꝰ amltis¬
q uulneribus acceptis cecidisset: atq id fr̃ qui iam prelio excesserat pro¬
cul animaduertisset incitato equo se hostibus obtulit atq interfectꝰ est.
hoc proelio fc̃o cesaratq iam sibi legatos audiendos: neq conditiones
andiendas arbitrabat᷑ abhis qui per dolum atq insidias petita pace ultͦ
bellũ intulissent. Expectare uõ dum hostium copie augerent᷑ equitatusq
reuerteretur summe dementie esse udicabat. Et cognita galloꝵ ĩfirĩtate
quantum iam apud eos hostes uno prcelio auctoritatis essent consecuti
sentiebat. Eiubus ad consilia capienda nł spatii dandum ȩxistimabat. his
constitutis rebus & consilio cum legatis et questore cõmunicato nequẽ
diem pugne intermicteret oppõtunatissime res accidit ꝙ postridie eius

Expanded text:
vulnerato deiectus, quoad potuit, fortissime restitit; cum circumventus multisvulnerato deiectus, quoad potuit, fortissime restitit; cum circumventus multis vulneribus acceptis cecidisset atque id frater, qui iam proelio excesserat, procul animadvertisset, incitato equo se hostibus obtulit atque interfectus est. Hoc facto proelio Caesar neque iam sibi legatos audiendos neque condiciones accipiendas arbitrabatur ab iis qui per dolum atque insidias petita pace ultro bellum intulissent; expectare vero dum hostium copiae augerentur equitatus reverteretur summae dementiae esse iudicabat, et cognita Gallorum infirmitate quantum iam apud eos hostes uno proelio auctoritatis essent consecuti sentiebat; quibus ad consilia capienda nihil spatii dandum existimabat. His constitutis rebus et consilio cum legatis et quaestore communicato, ne quem diem pugnae praetermitteret, oportunissima res accidit, quod postridie eius
Abbreviated transcription (Latin):
Et si ip̃i lacesserent̃ substinẽnt quo ad ip̃e cum exẽcitu propius accessissoe.
At hostes ubi pͥmum nros equites conspexerunt. quoꝵ erat .uͦ. numenis
cum ip̃i non amplius octingentos equites hrẽnt: ꝙ hi qui frumentandi
causa ierant trans mossam non dum redierant: nł timentibus nĩs ꝙ le¬
gati eorum paulo ante discesserant acesare. at is dies indutiis dictꝰ erat
abhis petitus impetu fc̃o celeriter nostros pertũbarunt Rursus resistẽti¬
bus nostris consuetudine sua adpedes disilerunt. Suffosisq equis cõ¬
pluribus q nostris deiectis reliquos infugam coniecerunt: atq ita perter¬
uir fortissimus piso aquitanus amplissimo gñe natus: cuiꝰ auuꝰ ĩciuita¬
te sua regnum obtinuerat amicus asenatu nr̃o appellatꝰ. hic cũ fr̃i int̾¬
clnso abhostibus auxilium ferret illum expericulo eripuit. Ip̃e equo

Expanded text:
et si ipsi lacesserentur, sustinerent quoad ipse cum exercitu propius accessisset. et si ipsi lacesserentur, sustinerent quoad ipse cum exercitu propius accessisset. At hostes, ubi primum nostros equites conspexerunt, quorum erat V milium numerus, cum ipsi non amplius DCCC equites haberent, quod ii qui frumentandi causa ierant trans Mosam profecti nondum redierant, nihil timentibus nostris, quod legati eorum paulo ante a Caesare discesserant atque is dies indutiis erat ab his petitus, impetu facto celeriter nostros perturbaverunt; rursus his resistentibus consuetudine sua ad pedes desiluerunt subfossis equis compluribus nostris deiectis reliquos in fugam coniecerunt atque ita perters vir fortissimus Piso Aquitanus, amplissimo genere natus, cuius avus in civitate sua regnum obtinuerat amicus a senatu nostro appellatus. Hic cum fratri intercluso ab hostibus auxilium ferret, illum ex periculo eripuit, ipse equo
Abbreviated transcription (Latin):
passuum.xii. millia abesset ut erat constitutum adeum legati reu̾tũt᷑
qui initinere congressi magnoꝑe ne longius progredefet᷑ orabant.cũ id
non impetrassent petebant uti adeos equites qui agmen añcesserĩt pre¬
micteret: eosq pugna prohibe̾t. sibi q ut ptãtem facẽt in ubros legatos
mictendi: Euoꝵ si pͥnceps: ac senatus sibi uite uirando fidem feciss ea
conditione que acesare ferret᷑ se usuros ostendebant. Adhas res cõfi¬
ciundas sibi tridui spatium daret. Hec oĩa Cesar eodem illo ꝑtinere
ãbitrabat᷑. ut tridu mora interposita equites eoꝵ qui abessent reuerte¬
rent̃: tamen se se non longius millibus passuũ quatuo aquatiõis cã¬
processurum eo die dixit. Nuc profecto die qͣ frequentissimi conuenitent
ut de eorum postulatis cognosceret. Interim adprefectos qui cum omni
equitatu antecesserant mictit qui nuntiarent ne hostes prelio lacessent.

Expanded text:
passuum XII milibus abesset, ut erat constitutum, ad eum legati revertuntur; passuum XII milibus abesset, ut erat constitutum, ad eum legati revertuntur; qui in itinere congressi magnopere ne longius progrederetur orabant. Cum id non impetrassent, petebant uti ad eos equites qui agmen antecessissent praemitteret eos pugna prohiberet, sibique ut potestatem faceret in Ubios legatos mittendi; quorum si principes ac senatus sibi iure iurando fidem fecisset, ea condicione quae a Caesare ferretur se usuros ostendebant: ad has res conficiendas sibi tridui spatium daret. Haec omnia Caesar eodem illo pertinere arbitrabatur ut tridui mora interposita equites eorum qui abessent reverterentur; tamen sese non longius milibus passuum IIII aquationis cauprocessurum eo die dixit: huc postero die quam frequentissimi convenirent, ut de eorum postulatis cognosceret. Interim ad praefectos, qui cum omni equitatu antecesserant, mittit qui nuntiarent ne hostes proelio lacesserent,
Abbreviated transcription (Latin):
Cognouerat.n. magnam ꝑtem equitatus abhis aliquot diebus ante
predandi. frumentandiq causa ad ambiaritos tñs mossam missam.
Nos expectari equites: atq eiꝰ tei causa moram interponi abitrabant᷑
Mossa profluit ex monte uosego: qui est infinibus lingonũ &e parte
quadam exrheno recepta: que appellat᷑ uulgo uualis: insulamq effic
abocceano millibus passuum. lxxx. in rhenum influit. Rhenus aũt
orit̃ exlepontiis qui alpes incolunt: ce longo spatio ꝑfines uantãtiu
heluatiorum. sequãno& medio. matricum tribucoꝵᷤ. treueroꝵ q citatꝰ
fertur. Et ubi occeano apropinquant in plures defluit ꝑtes. multis ĩ¬
gentibus q insulis efectis quaꝵ ꝑs maxima aferis bãbaris q natõĩb
in colitur. ex quibus sunt qui piscibus: atq auiũ ouis uiuere ȩxistimãt
multis q capitibus ineceanum influit. Cesar cum ab hosit nõ ã plius

Expanded text:
Cognoverat enim magnam partem equitatus ab iis aliquot diebus ante Cognoverat enim magnam partem equitatus ab iis aliquot diebus ante praedandi frumentandi causa ad Ambivaritos trans Mosam missam: hos expectari equites atque eius rei causa moram interponi arbitrabatur. Mosa profluit ex monte Vosego, qui est in finibus Lingonum, et parte quadam ex Rheno recepta, quae appellatur Vacalus insulam efficit ab Oceano milibus passuum LXXX in Rhenum influit. Rhenus autem oritur ex Lepontiis, qui Alpes incolunt, et longo spatio per fines Nantuatium, Helvetiorum, Sequanorum, Mediomatricorum, Tribocorum, Treverorum citatus fertur et, ubi Oceano adpropinquavit, in plures diffluit partes multis ingentibus insulis effectis, quarum pars magna a feris barbaris nationibus incolitur, ex quibus sunt qui piscibus atque ovis avium vivere existimantur, multis capitibus in Oceanum influit. Caesar cum ab hoste non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
sant. quin ãmis contendant: ꝙ gẽmanoꝵ consuetudo hec sit
amaioribus tradita qui eis bellum infeyrant resistere neq de¬
precari. hoc tam̃ dicẽ uenisse inuitos: eiectos q domo: si suam
grãm romani uellint posse his utiles esse amicos.: uel sibi agros
atribuant: uel patiantur eos tenẽ: quos ãmis possederĩt sese x¬
unis sueuis concedere: quibus ne dii quidem ĩmõtales ẽe pares
tionis sibi nullam cum his amiciciam esse posse si ingaliam remanent.
neq uerum esse quin suos fines tueri nõ poterint. alienos occupare n
nllos ingallia uacare agros qui dari tante presertim multitudini sine
iniuriam possint. Sed licere si uellint in ubioꝵ finibus considere. qͦr ꝓ
sint legati apud se: et desueuorum in uiriis querantur. & auxilium
et re deliberata post diem tertium ad cesarem reuẽsuros. Interea ne ꝓꝰ
se castra mouẽt petierunt ne id quidem cesar ase impetrari posse dix ͭ

Expanded text:
santur, quin armis contendant, quod Germanorum consuetudo haec sit santur, quin armis contendant, quod Germanorum consuetudo haec sit a maioribus tradita, Quicumque bellum inferant, resistere neque deprecari. Haec tamen dicere venisse invitos, eiectos domo; si suam gratiam Romani velint, posse iis utiles esse amicos; vel sibi agros attribuant vel patiantur eos tenere quos armis possederint: sese unis Suebis concedere, quibus ne di quidem immortales pares esse tionis: sibi nullam cum iis amicitiam esse posse, si in Gallia remanerent; neque verum esse, qui suos fines tueri non potuerint alienos occupare; neque ullos in Gallia vacare agros qui dari tantae praesertim multitudini sine iniuria possint; sed licere, si velint, in Ubiorum finibus considere, quorum sint legati apud se et de Sueborum iniuriis querantur et a se auxiet re deliberata post diem tertium ad Caesarem reversuros: interea ne propius se castra moveret petierunt. Ne id quidem Caesar ab se impetrari posse dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
reret matiuius : ꝗ̃ consueuerat adexẽcitum proficiscit. Eo cum
uenisset ea que forte suspicatus erat fcã cognouit: missas lega¬
tiones ab non nullis ciuitatibus adgẽmanos ĩuitatos q uti ab
rheno discederent:omnia queq postulassent abse fore parata qͣ
spe adducti gẽmani latius uagabant᷑: et ĩfines ehuronum: et
condrusonum: qui sunt treuerorum dientes ꝑuenerant.prĩ¬
cipibus gallie uocatis Cesar ea que cognouerat dissim ulãda sibi
existimauit: eoꝵq animis ꝑmulsis: & confirmatis equitatuq
imꝑato bellum cũ gẽmanis gerere cõstituit. Re frumẽtaria cõ¬
ꝑata: equitibus q delectis iter et in ea loca facẽ cepit: quibus in
locis esse germanos audiebat. Aquibus cum paucoꝵ dierum
iter abesset legati adeum uenerunt: quoꝵ hec fuit or̃o.Esẽma¬
nos neq pͥores pͥo. Roͣ. bellum inferrẽ: neq tam̃ recusare si laces¬

Expanded text:
reret, maturius quam consuerat ad exercitum proficiscitur. Eo cum reret, maturius quam consuerat ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, ea quae fore suspicatus erat facta cognovit: missas legationes ab non nullis civitatibus ad Germanos invitatos eos uti ab Rheno discederent: omnia quaeque postulassent ab se fore parata. Qua spe adducti Germani latius iam vagabantur et in fines Eburonum et Condrusorum, qui sunt Treverorum clientes, pervenerant. Principibus Gallice evocatis Caesar ea quae cognoverat dissimulanda sibi existimavit, eorumque animis permulsis et confirmatis equitatu imperato bellum cum Germanis gerere constituit. Re frumentaria comparata equitibusque delectis iter in ea loca facere coepit, quibus in locis esse Germanos audiebat. A quibus cum paucorum dierum iter abesset, legati ab iis venerunt, quorum haec fuit oratio: Germanos neque priores populo Romano bellum inferre neque tamen recusare, si laces