comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdeuia queꝙ fugientẽ ceruum
insectari. fatigant᷑ utͥq i rex ꝓcer¬
uo: ceruꝰ ꝓse ipso. Om̃i tandem
fugiendi libertate negata: bestia
p̃cipiciũ petit: ruit: ac partes
inminitissimas conscłsa deꝑit.
Sequentiũ canum: similis int̾itꝰ.
Ultimũ regem: somipes aduexit.
Qui uiso cõminꝰ quod p̃se fortu¬
na pararat: retraxit habenas ⁊
uectorẽ quoꝙ. reflectere nisus.
sum repente ruptis frenis. et de
mami porro reiec̾tis: uolucri
cursu sessorẽ regẽ equus asportat.
Quid plura: Om̃ino de se diffideis:
dedei n̾o miscđłia ñ nichil con¬
fidens: celeste auxilium implo¬
rat ⁊ sicꝙ: confitendo orat. Os
rex om̃ipotens qͥ cũsis suꝑ oĩa
excelsus. humilia aspicis. ⁊ alta
semꝑ alonge cognoscis: ad esto
nũc. ñ regi sed homini. cctis mor¬
talib simili. inq sup̃mo mortis
ꝑicło consistenti: nec reminiscaris
inuiriarũ. fideli tuo diuunstano
ꝑme illatarũ: qm̃ sime ipsius

Expanded text:
per devia quaeque fugientem cervum per devia quaeque fugientem cervum insectari. Fatigantur utrique rex pro cervo, cervus pro seipso. Omni tandem fugiendi libertate negata, bestia praecipitium petit, ruit, ac in partes minutissimas conscissa deperit. Sequentium canum similis interitus, ultimum regem sonipes advexit, qui viso cominus quod prae se fortuna pararat, retraxit habenas, vectorem quoque reflectere nisus, cum repente ruptis frenis, et de manu porro rejectis, volucri cursu sessorem regem equus asportat. Quid plura? omnino de se diffidens, de Dei vero misericordia nonnihil confidens, coeleste auxilium implorat, sicque confitendo orat: Deus, rex omnipotens, qui cum sis super omnia excelsus, humilia respicis, et alta semper a longe cognoscis, adesto nunc non regi, sed homini caeteris mortalibus simili, inque supremo mortis periculo consistenti, nec reminiscaris injuriarum fideli tuo Dunstano per me illatarum; quoniam si me ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
regiis peticionib assensũ tͥbuit:
consistens ꝓtẽpoꝵ uicissitudi¬
ne inpalatio: et tam ipsũ regẽ
quã om̃s angloꝵ pͥncipes iusti¬
cie legib sũmittens. S cũ fere
fiat. ut ex alioꝵ industria. alioꝵ
crescat in uidia⁊ cumꝙ ad quã
uirtutẽ pessimꝰ qͥsꝙ ñ ualet as¬
surgere. eam in assurgente cone¬
t᷑ expuguare: iterũ sicut olim
aplerisꝙ nobiliũ inꝓsꝑos dũ¬
stani successus ẽ offensum. et re¬
gi ut aconsortio illoꝵ pelleret᷑
falsa criminatione suggestũ.
Rex autẽ plus honesto. falsis fa¬
uorẽ accribuens: dunstanũ et
curia ꝓturbari iubet. Sic pͥmo.
sic scdo die transitũ. Iamq t̃cia
lux aduenerat: et rex cũ siuis
uenatũ ibat. Nemꝰ autẽ qđ uen̾a¬
di grã intrauerat: mons cedroꝵ
sui int̾ruptus: ingens baratritm
et immane precipiciũ de sũmo
spectantib ostendit. Igit᷑ rex ꝑ
deuexa montis frena laxare: et

Expanded text:
regiis petitionibus assensum tribuit, regiis petitionibus assensum tribuit, consistens pro temporum vicissitudine in palatio, et tam ipsum regem, quam omnes Anglorum principes justitiae legibus submittens. Sed cum fere fiat, ut ex aliorum industria aliorum crescat invidia, cumque ad quam virtutem pessimus quisque non valet assurgere, eam in assurgente conetur expugnare: iterum sicut olim a plerisque nobilium, in prosperos Dunstani successus est offensum, et regi, ut a consortio illorum pelleretur falsa criminatione suggestum. Rex autem plus honesto falsis favorem attribuens, Dunstanum et curia proturbari jubet. Sic primo, sic secundo die transitum. Jamque tertia lux advenerat, et rex cum suis venatum ibat. Nemus autem quod venandi gratia invenerat, mons Cedrorusui interruptus, ingens barathrum et immane praecipitium de summo spectantibus ostendit. Igitur rex per devexa montis frena laxare, et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ꝓpt̾ea quod idem uir tã
mira de loco. temꝑe. ac ꝑsona
p̃dixisset: que omĩa pꝰhec ue¬
ra ipsi et manifesta uidissent.
Ipse autẽ de ostensa ac ꝓmissa
efficit᷑: de ceteris uero nõ pa¬
rũ tristis atq sollicitꝰ redditur.
De functo autẽ rege ethelstano:
frat᷑ eius ediũdus imꝑii morar¬
chiam suscepit. Qui cũ sciret qͦn¬
ta olim curtute uen̾andus pat̃
dunstanꝰ inpalatio fulsisset. qũa
uistis et rectis consiliis p̃ditꝰ fui¬
sset: ac ꝑhoc fr̃no semꝑ amore
illũ dilexisset: directis adeum
nũtiis. orat. dignet᷑ ad se uenire:
ut quẽ om̃ipotẽti deo nouerat
acceptũ: eũ int̾ regios proceres
et palatinos pͥncipes. summum
faceret ten̾e p̾ncipatũ. At dun¬
stanꝰ siue p̃ceptis apłicis obedite
uolens. qͥb omĩs anima potesta¬
ti sublimiori subdita ẽẽ debere
p̃cipit᷑: siue regnũ uisticie qđ
exmagna parte obsoleuerat in
t̾ra angłoꝵ exaltare cupiens:

Expanded text:
omnes, propterea quod idem vir tam omnes, propterea quod idem vir tam mira de loco, tempore ac persona praedixisset, quae omnia posthaec vera ipsi et manifesta vidissent. Ipse autem de ostensa ac promissefficitur; de caeteris vero non parum tristis atque sollicitus redditur.Defuncto autem rege Ethelstano frater ejus Eadmundus imperii monarchiam suscepit. Qui cum sciret quanta olim virtute venerandus pater Dunstanus in palatio fulsisset, quam justis operibus et rectis consiliis praeditus fuisset, ac per hoc fraterno semper amore illum dilexisset, directis ad eum nuntiis orat dignetur ad se venire, ut quem omnipotenti Deo noverat acceptum, eum inter regios proceres et palatinos principes summum faceret tenere principatum. At Dunstanus sive praeceptis apostolicis obedire volens, quibus omnis anima potestati sublimiori subdita esse debere praecipitur, sive regnum justitiae, quod ex magna parte obsoleverat, in terra Anglorum exaltare cupiens,
Abbreviated transcription (Latin):
disset: app̃hensũ illũ iuiuenis
atriũ templi induxit: ostendenͤ¬
q locũ eatenus inconuulsũ. ait.
Ut nulla te credendis his que
audisti dubietas attingat: an¬
de triduũ p̃sbit̃ quidam hic
sepelietur. qui nondũ infirma¬
tur. Exurgens autem mane ab
oratione dunstanus: conuoca¬
tis in unũ clericis. adlocũ ue¬
nit: positoq signo ait. Si ue¬
ra sunt que michi noctuͬno
temꝑe ostensa sunt: ante cres
dies presbit̃ quidam hic sepeli¬
etur. et nondũ infirmatur.
uix illis ab inuicẽ digressis:
suꝑuenit eiꝰ femine quãꝓxime
laudauimꝰ curialis quondam
presbit̃: qui facta cũ clericis
conuentione: p̃fatũ locum
insepulturã obtinuit dicens.
Eũ me deus ecorꝑe migrare
usserit: hoc inloco meas p̃cor
reliquias sepelite. Recessit gͦ
presbit᷑ uesꝑa sanus⁊ noctu re¬
diit egrotus: decubuit: agoni¬
⁊atus ẽ: de fungitur⁊ et inloco
beato patri signato sepelitur.
Stupor ingens circum dedit

Expanded text:
disset, apprehensum illum juvenis disset, apprehensum illum juvenis atrium templi induxit, ostendensque locum eatenus inconvulsum, ait: Ut nulla te credendis his quae audisti dubietas attingat, ante triduum presbyter quidam hic sepelietur qui nondum infirmatur. Exsurgens autem mane ab oratione Dunstanus, convocatis in unum clericis, ad locum venit, positoque signo ait: Si vera sunt quae mihi nocturno tempore ostensa sunt, ante tres dies presbyter quidam hic sepelietur, et nondum infirmatur. Vix illis ab invicem digressis, supervenit ejus feminae, quam proxime laudavimus, curialis quondam presbyter, qui facta cum clericis conventione praefatum locum in sepulturam obtinuit, dicens: Cum me Deus e corpore migrare jusserit, hoc in loco meas precor reliquias sepelite. Recessit igitur presbyter vespera sanus, noctu rediit aegrotus; decubuit, agonizatus est, defungitur, et in loco beato patri signato sepelitur. Stupor ingens circumdedit
Abbreviated transcription (Latin):
orib atq uberiorib t̾ris qͦ i omĩ
patrimonio erant munerauit:
ceteras uero fundandis qͥnq
monasteriis. ꝓsitu terrarum
ab inuicẽ seiunctis reseruauit.
Que monasteria sequentium
regũ temꝑib. intantũ ꝑ eiꝰ in¬
dustriã aucta sunt: ut singłis
quãplurimoꝵ monacboꝵ. turbe
in essent. qui om̃s scdm regłam
ab eodem patre institutam ui
deprecatus est dnm̃ ostendi sibi
głam iustorũ: ut qui eam ꝑ
fidem bene hereditatem habe¬
ret: ꝑ manifestationem cognitã
dulcius amaret. Talia ex corde
meditanti assistit iuuenis de¬
core insignis. quẽ puerũ olim
incorꝑe ipse puer agnouerat.
et scã semꝑ familiaritate dile¬
xerat: referens ea que sunt et̃¬
nũ insidias. malignitates homi¬
num: pt omnia hec ad summos gͣdꝰ
peruenturum. multa milia homi¬
num deo lucraturũ. cũq his celi reg¬
na scansurum. Sed cũ ille ꝓpter
cautelã. dicenti assensũ non de¬

Expanded text:
oribus atque uberioribus terris, quae in omni oribus atque uberioribus terris, quae in omni patrimonio erant, muneravit; caeteras vero fundandis quinque monasteriis pro situ terrarum ab invicem sejunctis reservavit. Quae monasteria sequentium regum temporibus in tantum per ejus industriam aucta sunt, ut singulis complurium monachorum turbae inessent, qui omnes secundum regulam ab eodem patre institutam vivdeprecatus est Dominum ostendi sibi gloriam justorum, ut qui eam per fidem bene creditam haberet, per manifestationem cognitam dulcius amaret. Talia ex corde meditanti, assistit juvenis decore insignis, quem puerum olim in corpore ipse puer agnoverat, et sancta semper familiaritate dilexerat, referens ea quae sunt aetenum insidias, malignitates hominum; post haec omnia ad summos gradus perventurum, multa hominum millia Deo lucraturum, cumque his coeli regna scansurum. Sed cum ille propter cautelam dicenti assensum non de
Abbreviated transcription (Latin):
amicis meis tristandũ de
morte mea non esse: qm̃ mo¬
rientẽ me. et̃ne uice claritas
suscipiet. Tibi aũ km̃o ac
refero: ꝓpcea quod tuis sem¬
ꝑ instructa ãmonitionib
et adiuta or̾onib ecce ad dm̃
uado. Ui ũ tibi et ultimũ
si ausun dicere. fatio p̃cep¬
tum: ut sũmo diluculo sa¬
cri unguinis ac dñici corꝑis
participe in me facias: qua¬
tinꝰ his iuuificis munita
mysteriis. non confundar
inporta: dum ibi fuero in¬
unicis meis locuta. Euiꝰ i¬
ꝑio uenerabilis pater dun¬
stanꝰ annuens abiit. mane
iuxta condictũ rediit. Itaq
om̃ia ꝑegit: ut finita fere
missa. cum ipsa corpꝰ et san¬
guinẽ xp̃i suscepisset: ani¬
mam parit̾ xp̃o tradisset.
Qua honorifice ineccłia bea¬
te marie sepulta: dunstanus
tum de illiꝰ. tum etiã de sui ipsiꝰ
patrimonio sollicitus. nam ut̾ꝙ:
parens obierat. nec p̃ter eum
aliũ heredem reliquerant: pͥmo
quidem eandem eccłam. uicini¬

Expanded text:
amicis meis tristandum de amicis meis tristandum de morte mea non esse, quoniam morientem me aeternae vitae claritas suscipiet. Tibi autem clarisrefero, propterea quod tuis semper instructa admonitionibus, et adjuta orationibus ecce ad Deum vado. Unum tibi et ultimum, si ausim dicere, facio praeceptum, ut summo diluculo sacri unguinis ac Dominici corporis participem me facias: quatenus his vivificis munita mysteriis, non confundar in porta, dum ibi fuero inimicis meis locuta. Cujus imperio venerabilis pater Dunstanus annuens abiit, mane juxta condictum rediit; itaque omnia peregit, ut finita fere missa, cum ipsa corpus et sanguinem Christi suscepisset, animam pariter Christo tradidisset. Qua honorifice in ecclesia beatae Mariae sepulta, Dunstanus cum de illius, cum etiam de sui ipsius patrimonio sollicitus nam uterque parens obierant, nec praeter eum alium haeredem reliquerant, primo quidem eamdem ecclesiam vicini
Abbreviated transcription (Latin):
tris et filii coet̾nũ spm in colum¬
be specie uidet descendentem:
cuiꝰ corpꝰ om̃i candore nitidius:
alarum uero remigia. scintillan¬
tis ignis splendorem⁊ ꝑ aera
spargebant. Quem ille tunc
uere beatus. pia mentis auidi¬
tate contẽplatus: penetrale il¬
lud morientis matrone sub in¬
trantem conspicit. Eoncite gͥ
unde uenerat regressus: uides
domum diuini sp̃lendoris ful¬
gore splendescere: audit femi¬
uam intra septa oppansi ueli
gr̃as agentem: miratur collo¬
quium: ac dicendi finem. pa¬
tiens auditor expectat. Beinde
leuato uelo penetͣl subintͣt: stel¬
liferi illius nomen requirit:
nuntium interrogat. Iila ex
deste arridens ait. Tu stellife¬
rum anteꝙͣ huc uenires uidi¬
sti⁊ et nũc cui sim locuta in¬
tetrogas: Ipse ẽ qui tibi ad
ostiũ eccłie psallenti apparu¬
it: qui et me de pauore unmi¬
nentis mortis cont̾ritã. uisitati¬
onis sue gr̾a consolari digna¬
tus ẽ. Annuntio itaq: om̃ib

Expanded text:
tris et Filii coaeternum Spiritum in columtris et Filii coaeternum Spiritum in columbae specie videt descendentem, cujus corpus omni candore nitidius, alarum vero remigia scintillantis ignis splendorem per aera spargebant. Quam ille tunc vere beatus pia mentis aviditate contemplatus, penetrale illud morientis matronae subintrantem conspicit. Concite igitur unde venerat regressus, videt domum divini splendoris fulgore splendescere, audit feminam infra septa oppansi veli gratias agentem. Miratur colloquium, ac dicendi finem patiens auditor exspectat. Deinde levato velo penetrale subintrat, stelliferi illius nomen requirit, nuntium interrogat. Illa excdeste arridens ait: Tu stelliferum antequam huc venires vidisti, et nunc cui sum locuta interrogas? Ipse est qui tibi ad ostium ecclesiae psallenti apparuit, qui et me de pavore imminentis mortis conterritam visitationis suae gratia consolari dignatus est. Annuntio itaque omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu dm̃i saluatoris conso¬
lationem: hortatur illã ut nu¬
dam se abomñ mundana spe
faciat: ne intranseunte quicꝗͣ
suum pͥnceps inundi inueniat.
Eui illa. Neminẽ inquit inmũ¬
do sicut te carissimũ habeo. ꝓp¬
cerea quod te p̃cipuum salutis
mee auctorem scio. saluo eo qđ
dm̃ om̃ipotẽtem cocꝰ bonitatis
principatũ tenere credo. Illum
ergo rerum mearũ heredem fa¬
cio: te uero hereditatis tutorem
constituo: ut qͥcqͥt illũ cognou̾is
uelle. tui arbitrii sit effectui ma̾¬
cipare. Quod beatus dunstanus
audiens. et quãuis ĩuitus eius
uoluntati morẽ gerere uolens:
uniu̾sas gazas eius que inreb
mobilib suꝑ esse poterant extͣ̃i¬
plo pauꝑib erogabat: cet̾a aũ
ad eccl̃arũ subleuationẽ reserua¬
bat. Iam sol uergebat ad occasũ:
et dunstanus nocturnas fugieis
tenebras: ad suũ remeat erga¬
stulum. Et ecce dum ostiũ eccłe
psallendo preteriret: erectis ad
celum oculis. om̃ipotentis dei pa¬

Expanded text:
adventu Domini salvatoris consoadventu Domini salvatoris consolationem, hortatur illam ut nudam se ab omni mundana specie faciat, ne in transeunte quidquam suum princeps mundi inveniat. Cui illa: Neminem, inquit, in mundo sicut te charissimum habeo, propterea quod te praecipuum salutis meae scio auctorem, salvo eo quod Deum omnipotentem totius bonitatis principatum tenere credo. Illum ergo rerum mearum haeredem facio, te vero haereditatis tutorem constituo, ut quidquid illum cognoveris velle, tui arbitrii sit effectui mancipare. Quod beatus Dunstanus audiens, et quamvis invitus ejus voluntati morem gerere volens, universas gazas ejus, quae in rebus mobilibus superesse poterant, extemplo pauperibus erogabat; caetera autem ad Ecclesiarum sublevationem reservabat. Jam sol vergebat ad occasum, et Dunstanus nocturnas fugiens tenebras ad suum remeat ergastulum: et ecce dum ostium ecclesiae psallendo praeteriret, erectis ad coelum oculis, omnipotentis Dei Pa
Abbreviated transcription (Latin):
decent magnificentiã. de esse quip¬
piam ualcat. Et accurrens intem¬
plum beatissime uirginis: rogat
ꝑ eius largifluam bonitatẽ augeri.
quod in regali ministerio muius
uidebatur̃ haberi. Sedit itaq rex.
multo stipatus satellite: hauri
unt modicum illud confecti li¬
quoris: ita uasculum ꝑmansit
ut mulieris
sareptene. uel
hydriã fari¬
ne. uel lechitum olei putares.
Demiq tota die deuasculo hau¬
riunt: toto nichilominis die.
in exhaustum repꝑiunt. Ad
quod factum rex mente ininu¬
tatus: peccauimus ait. numis
infamulam dei multitudinis
nr̃e suꝑfluitate eam aggraũa¬
tes. Ita dixit: post dictũ faciem
auertit: uia qua cepit ꝓfectꝰ ẽ.¬
attingamus: transacto laborum
suorũ głoso certamine. gͣui labo¬
ris infirmitate cepit bec eadem
laborare. Ad quam dum merens
pater dunstanus ingrederetur
post uberrimas alt̾utrarũ lacͥ¬
marũ in undationes: pꝰ humil¬
post dulcissimã de beata spe. et

Expanded text:
decent magnificentiam, deesse quiddecent magnificentiam, deesse quidpiam valeat. Et accurrens in templum beatissimae Virginis, rogat per ejus largifluam bonitatem augeri quod in regali ministerio minus videbatur haberi. Sedit itaque rex multo stipatus satellite, hauriunt ministri modicum illud confecti liquoris: ita vasculum permansit ut mulieris Sareptenae, vel hydriam farinae, vel lecythum olei putares. Denique tota die de vasculo hauriunt, tota nihilominus die inexhaustum reperiunt. Ad quod factum rex mente immutatus: Peccavimus, ait, nimis in famulam Dei, multitudinis nostrae superffuitate eam aggravantes. Ita dixit, post dictum faciem avertit, via qua coepit profectus eattingamus, transacto laborum suorum glorioso certamine, gravi corporis infirmitate coepit haec eadem laborare. Ad quam dum moerens pater Dunstanus intraret, post uberrimas alterutrarum lacrymarum inundationes, post humilpost dulcissimam de beata spe et
Abbreviated transcription (Latin):
ta ualuere: ut siquando ne¬
cessitate coacta quippiam po¬
stularet: uix aliqua inter¬
cedente morula ab eadem su¬
sciperet. Ut enum sine tedio
legentium:pu aliquantulã
ab incepto digressione m
faciam: neq: enĩ ate. quam¬
manu tenemus multum de¬
uiat: dum quodam temꝑe. p̃¬
fatus rex. ꝓpt̃ loci religione m
glestoniam uenisset⁊ illa uecerẽ
seruare uolens consuetudinem.
qua regib ministrare solebat.
orat eumdem ut ad se diuertat:
prandium quod sibi parauerat.
dignanter suscipiat. Quod rex
non sine uerecondia annuens.
non enun ignorabat quid in
pauꝑes xꝑi ipsa expenderet.
precepit regie ministrationis
ꝓuisorib ut scirent si om̃ia
cõmode ac moderate parata
fuissent. Illi autẽ circumspectis
om̃ib abunde omĩa esse renun¬
tiant: sicius tantummͦ potus
qui melli ac myrti asꝑgine cou¬
ficitur sufficientiam haberent.
Quib illa. Non patiatur inquit
maria: ut in om̃ib reb que regiã

Expanded text:
ta valuere, ut si quando neta valuere, ut si quando necessitate coacta quidpiam postularet, vix aliqua intercedente morula ab eadem susciperet. Ut enim sine taedio legentium aliquantulam ab incoepto digressionem faciam neque enim a re quam tenemus multum deviat, dum quodam tempore praefatus rex propter loci religionem Glestoniam venisset, illa veterem servare volens consuetudinem, qua regibus ministrare solebat, orat eumdem, ut ad se divertat, prandium quod sibi paraverat dignanter suscipiat. Quod rex non sine verecundia annuens non enim ignorabat quid in pauperes Christi ipsa expenderet, praecepit regiae ministrationis provisoribus, ut scirent si omnia commode ac moderate parata fuissent. Illi autem circumspectis omnibus abunde ommia esse renuntiant, si ejus tantummodo potus, qui mellis ac myrti aspergine conficitur, sufficientiam haberent. Quibus illa: Non patietur, inquit, Maria, ut in omnibus rebus quae regiam
Abbreviated transcription (Latin):
ex quedam nomine elgifu
regali exorta progenie. mag¬
narũ diuiciariu: que om̃e
semnen regium. materno
semꝑ affectu dilexerat. foue¬
rat. nutrierat. ĩnisa mani¬
b suorũ. ad hominẽ dei acces¬
sit: scĩssimo illius colloquio ꝑ¬
frui de siderans. Que cum ex
ore illius uerbum audisset:
adeo delectata est dulcedine
uite eterne: ut ulterius neꝙ
domũ repetere. neq loco discede¬
re: sed cum beato dunstano
manere. uiuere. mori. dilig̾et.
Proinde habitationem sibi
in affinitate sacri templi con¬
stituens: audiendo uerbo d̃i
sedula ad esse: famelicis stipe
dare: uestem algentib: ipsa
multe continentie oꝑam da¬
re: ꝓrsus. ad om̃e opus iusticie
proptissima existere. Circa ue¬
nerationẽ beate uirginis ma¬
rie. ita feruens erat: ut intem¬
plo illius quãplures sacri or¬
dinis uiros locaret. quib ipsa
quecumq necessaria forent.
sua liberalitate exhiberet.
Qua de re. intantum apud
eandem uirginẽ eius meri¬

Expanded text:
er quaedam, nomine Elgifu, er quaedam, nomine Elgifu, regali exorta progenie, magnarum divitiarum, quae omne semen regium materno semper affectu dilexerat, foverat, nutrierat, innixa manibus suorum ad hominem Dei accessit, sanctissimo illius colloquio perfrui desiderans. Quae cum ex ore illius verbum audisset, adeo delectata est dulcedine vitae aeternae, ut ulterius neque domum repetere, neque loco discedere, sed cum beato Dunstano manere, vivere, mori deligeret. Proinde habitationem sibi in affinitate sacri templi constituens, audiendo verbo Dei sedulo adesse, famelicis stipem dare, vestem algentibus, ipsa multae continentiae operam dare, prorsus ad omne opus justitiae promptissima existere. Circa venerationem beatae virginis Mariae ita fervens erat, ut in templo illius quam plures sacri ordinis viros locaret, quibus ipsa quaecunque necessaria forent sua liberalitate exhiberet. Qua de re in tantum apud eamdem Virginem ejus meri
Abbreviated transcription (Latin):
le clamor fuisset: qui tanta
eos uebementia dormientes
terruisset.Demonis ait furor ille
fuit: qui nusquam me uiue¬
re sinit: e cella quoq: eicere
temptat. Caute uos agite ab
illo. quia siuocem irati ferre
non potuistis: societatem cdap¬
nati quo pacto sustinebitis:
Post hunc diem dunstanus
quasi in procinctu belli ma¬
nere: uirtutibꝰ diabolum ad
certamen lacessere: corpus in¬
edia macerare: animam ora¬
tionib decorare: sciens in nul¬
la re magis diabolum suꝑa¬
ri posse. quam inea quam
dñs dicebat. ieiunio et or̃one.
Unde cũ pudicitia corꝑis
tantam cordis mundiciam
obtinuit: ut ux eum lace¬
re posset. quicquid sinister
sp̃c molitus fuisset. fama itac
nominis eius uniuersam ꝑ¬
currit regionem: que adui¬
sendum hominẽ omium
corcda accendit. Omĩs etas. ut̃i
sexus. clarus et ignobilis. te¬
nuis et pecriniosus. priua¬
tus et cum potestate: om̃s
om̃ino dunstanũ loqunt᷑.
sapientiam predicant. uir¬
tutem magnificant. Muli¬

Expanded text:
le clamor fuisset, qui tanta le clamor fuisset, qui tanta eos vehementia dormientes terruisset. « Daemonis, ait, fuit ille furor, qui nusquam me vivere sinit. E cella quoque tentat ejicere. Caute vos agite ab illo, quia si vocem irati ferre non potuistis, societatem damnati quo pacto sustinebitis? » Post hunc diem Dunstanus quasi in procinctu belli manere, virtutibus diabolum ad certamen lacessere, corpus inedia macerare, animam orationibus decorare, sciens in nulla re magis diabolum superari posse, quam in ea quam Dominus dicebat jejunio et oratione. Unde cum pudicitia corporis tantam cordis munditiam obtinuit, ut vix eum latere posset quidquid sinister spiritus molitus fuisset. Fama itaque nominis ejus universam percurrit regionem, quae ad visendum hominem Dei omnium corda accendit. Omnis aetas, uterque sexus, clarus, ignobilis, tenuis et pecuniosus, privatus et cum potestate, omnes omnino Dunstanum loquuntur, sapientiam praedicant, virtutem magnificant M
Abbreviated transcription (Latin):
importunitatem ferens: oꝑi
quod postulabatur animũ
intendit. Incerim ille ꝑuersa
compositione uerba facere:
mulierum nomina inserere:
luxurias commemorare.De¬
inde religionem ostendere:
et denuo eadem repetere. Tum
uero athleta xp̃i qui esset
intelligens: tenacula quib
ferra cenebat fortit̾ ignire:
suppressis labuĩs xp̃m inuo¬
care cepit. Cũq ꝑ sũmosfines ea¬
dem tenacula candentia ui¬
deret: scõ actus furore celerĩt
ea de igne rapit: larualem
faciem cenaculis includit: et
totis uirib renitens monstrũ
introrsum trahit. Iam stando
uires sumebat dunstanus: cũ
is qui tenebatur auulso parie¬
te tenentis se manib aufugerat:
tales immani rugitu fremens
ululatus. Oquid fecit caluus
iste: o quid fecit caluus iste.
Tenui namq: sed formosa ce¬
sarie erat: et ea re. talia de ho¬
mine clamitabat. Mane aute
facto. congregrata est adeum
non parua ꝓpinqui popłi mu¬
ltitudo: sciscitans quisnam il¬

Expanded text:
importunitatem ferens, operi importunitatem ferens, operi quod postulabatur animum intendit. Interim ille perversa compositione verba facere, mulierum nomina inserere, luxurias commemorare; deinde religionem ostendere offendere, et denuo eadem repetere. Tum vero athleta Christi quis esset intelligens, tenacula quibus ferra tenebat fortiter ignire, suppressis labiis Christum invocare. Cumque per summos fines eadem tenacula candentia videret, sancto actus furore celeriter ea de igne rapit, larvalem faciem tenaculis includit, et totis viribus renitens monstrum introrsum trahit. Jam stando vires sumebat Dunstanus, cum is qui tenebatur a nullo pariete, tenentis se manibus aufugerat, tales immani rugitu fremens ululatus: O quid fecit calvus iste, o quid fecit calvus iste! Tenui namque sed formosa caesarie erat, et ea re talia de homine clamitabat. Mane autem facto, congregata est ad eum non parva propinqui populi multitudo, sciscitans quisnam il
Abbreviated transcription (Latin):
rigasse lacrimis: et flexis geni¬
b ad orasse. Recordatus namq
sum quam sepe clamant̾e me
inꝑiculis exaudierit.⁊ quam
miscditer auxiliatus fuerit:
et iccirco neq lacrimis temꝑa¬
re. neq: si fieri potuisset inde
recclere uolebam. Hec iuueni
domus.⁊ hu lectus: hoc de coto
mundo spectaculum. Sed his
angustiis. ampla et spaciosa
urbium menia comꝑari non
possunt: cum ꝑ easdem angusti¬
as hodie et febricitantes salutẽ
obtineant: et de monum furo¬
res quie scant: et pluruna in¬
ualitudo conualescat. Uerum
ne pauꝑtatem illius diabolus
miserari uideretur: quem an¬
te non sinebat habitare in pa¬
latio⁊ eum nunc nititur de pel¬
lere tugurio. fallax gͦ. fallacem
bominis adoꝑtus imaginem.
sub oscuro uesꝑe cellam petit
ad olescentis: unmisso capite
fenestre incumbit⁊ cernit illũ
fabrili oꝑe occupatum: postu¬
lat sibi quippiam oꝑis fabri¬
cari. Dunstanus autem neq eiꝰ
calliditatem ad uertens. neꝙ

Expanded text:
rigasse lacrymis, et flexis genirigasse lacrymis, et flexis genibus adorasse. Recordatus namque sum quam saepe clamantem me in periculis exaudierit, quam misericorditer anxiatus fuerit; et idcirco neque lacrymis temperare, neque si fieri potuisset inde recedere volebam. Haec juveni domus, hic lectus, hoc de toto mundo spectaculum. Sed his angustiis ampla et spatiosa urbium moenia comparari non possunt, cum per easdem angustias hodie et febricitantes salutem obtineant, et daemonum furores quiescant, et plurima invalitudo convalescat. 14. Verum ne paupertatem illius diabolus miserari videretur, quem ante non sinebat habitare in palatio, eum nunc nititur depellere tugurio. Fallax ergo fallacem hominis adopertus imaginem, sub obscuro vespere cellam petit adolescentis, immisso capite fenestrae incumbit, cernit illum fabrili opere occupatum, postulat sibi quippiam operis fabricari. Dunstanus autem neque ejus calliditatem advertens, neque
Abbreviated transcription (Latin):
culi. quam formam gerat se¬
pulchri: ꝓpriis laborib fabri¬
cauit. Ut enim de re quã ipse
uidi testimonium feram: qũa¬
tum mea fert estimatio. longi¬
tudo eiusdem celle uon ampliꝰ
quinq pedum. latitudo uero
duos semis pedes habet. Porro al¬
titudo staturam exprimit hõis:
siquis indefossa cerra constit̾it.
Aliter enim neq fatis ad pectus
porrigitur: ut sicut dixi magis
mortui uideatur sepulchrum.
quam uiuentis habitaculum.
Unde manifestum est illum
neq iacendo sumnos cepisse: et
stando scmnꝑ dm̃ orasse. Ostiolũ
autem: idem ẽ quod paries. Qđ
enun ingredienti ostium : ide
ingresso paries fiebat. Neꝙ: u̾o
intantillo oꝑe ostium: nisi in
toto fieri ualebat. Medium osti¬
oli fenestrella aꝑit: ꝑquam
lumen oꝑanti irradiauit. Mi¬
serum me ac peccatorem fateor
in sperisse scm̃ sessioniꝰ illiꝰ locũ:
uidisse quedam etiã manuũ¬
illius oꝑa peccatricib manib
contrectasse: oculis apposuisse:

Expanded text:
culi, quam formam gerat seculi, quam formam gerat sepulcri, propriis laboribus fabricavit. Ut enim de re quam ipse vidi testimonium feram, quantum mea fert aestimatio, longitudo ejusdem cellae non amplius quinque, latitudo vero duos semis pedes habet: porro altitudo staturam exprimit hominis, si quis in defossa terra constiterit. Aliter enim neque satis ad pectus porrigitur, ut, sicut dixi, magis mortui videatur sepulcrum, quam viventis habitaculum. Unde manifestum est illum neque jacendo somnos cepisse, et stando semper Deum orasse. Ostiolum autem idem est quod paries. Quod enim ingredienti ostium, idem ingresso paries fiebat. Neque vero in tantillo opere ostium nisi in toto fieri valebat. Medium ostioli fenestrellam aperit, per quam lumen operanti irradiavit. Miserum me ac peccatorem fateor inspexisse sanctum sessionis ipsius locum, vidisse quaedam etiam manuillius opera, peccatricibus manibus contrectasse, oculis apposuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
nec uuentes reddit saciatos.
et morientes relinquit desꝑatos
uirginem me. uirguns filius
huc usq seruauit: uirgiñe m
uirginum regina maria ha¬
bebit. Confestum accito adse
ep̃o: postulat sibi dilate re¬
ligionis benedictionem dari
Ep̃c in mensa leticia ꝓsalute
simul et conuersione iiuenis
ꝑfusus: celeriter illum mona¬
chali ac sacerdotali gr̃a promo¬
uit: accitulans eccle beate ma¬
rie uirginis: cui eum ab initio
parentum suorum sponsio di
mnis incepte conuersionis dieb.
cum eum ep̃c ad uersus insid¬
as diaboli et sermone instruxi¬
sset. et auctoritate roborasset.
dimisit illum ꝓficiscentem
adlocum sue generationis pͥn¬
cipium: ibiq: in eccłia p̃fatẽ
uirginis mansitabat: oꝑans
ea que pie religionis norma
exigebat. Eui ẽtram ad bet̃¬
tem cellam siue destinam. siue
speleum. siue alio quolibet no¬
mine. rectius nominari potest.
non :ni in uenio qua id appel¬
lacione quam proxime uocenr:
cum non tam humani babita¬

Expanded text:
nec viventes reddit sanatos, nec viventes reddit sanatos, et morientes relinquit desperatos. Virginem me Virginis filius huc usque servavit, virginem me virginum regina Maria habebit. Confestim accito ad se episcopo, postulat sibi dilatae religionis benedictionem dari. Episcopus immensa laetitia pro salute simul et conversione juvenis perfusus, celeriter illum monachali et sacerdotali gratia promovit, attitulans ecclesiae beatae Mariae virginis, cui eum ab initio parentum suorum sponsio dicimis incoeptae conversationis diebus, cum eum episcopus adversus insidias diaboli et sermone instruxisset et auctoritate roborasset, dimisit illum proficiscentem ad locum suae generationis principium, ibique in ecclesia praefatae Virginis mansitabat, operans ea quae piae religionis norma exigebat. Cui etiam adhaerentem cellam, sive destinam, sive speleum, sive alio quolibet nomine rectius nominari potest non enim invenio qua id appellatione quam proxime vocem cum non tam humani habita
Abbreviated transcription (Latin):
ssideri nequeunt. Quod si possi¬
dentur: illa non desunt haberi.
Quaꝓpt̾ quamdiu illam reti¬
nueris: illud deo nõ dedisti.
quod maxime dilexisti. Ut
ergo des quod maxime dili¬
gis: illa desinat haberi Eum
igitur his et huiuscemodi uer¬
sisteret ⁊ et dunstanus aut ue¬
ris aut ueri simillimis ratio¬
nibus insistentem differret:
quadam die. uebementer hoc
cogitationibus ambiguo pul¬
satus est. ut quid in uita qũa
maxime appetendum fuisset.
uirtus an uoluptas. uxor an
uirginitas. magnoꝑe delibe¬
raret. Quem subtali ambiguo
positum. grauissima febris in¬
uasit: atq ad desperationem
iuite ꝑduxit. Iacebat itaq sine
expectatione salutis egrotans:
nec ullum intuentib uiuen¬
inspato recalescens: hie ait le¬
gib uoluptatis renuntio: bic
me sempiternum sibi aduersa¬
rium ꝓmuto. Nil cum uxore
federis pasciscar: sola me uirtꝰ
militem habebit. Insanum
quippe ẽ illam animi mei
dominatricem sustinere: que

Expanded text:
ssideri nequeunt: quod si possissideri nequeunt: quod si possidentur, illa non desinit habere. Quapropter quandiu illam retinueris, illud Deo non dedisti quod maxime dilexisti. Ut ergo des quod maxime diligis, illa desinat habere. » Cum igitur his et hujuscemodi versisteret, et Dunstanus aut veris, aut verisimillimis rationibus insistentem differret, quadam vehementer die hoc cogitationis ambiguo pulsatus est, ut quid in vita quam maxime appetendum fuisset, virtus an voluptas, uxor an virginitas, magnopere deliberaret. Quem sub tali ambiguo positum gravissima febris invasit, atque ad desperationem vitae perduxit. Jacebat itaque sine exspectatione salutis aegrotans, nec ullum intuentibus viveninsperato revalescens: Hic, ait, legibus voluptatis renuntio, hic me sempiternum sibi adversarium promitto. Nil cum uxore foederis paciscar; sola me virtus militem habebit. Insanum quippe est illam animi mei dominatricem sustinere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
monachum indueret. quatinꝰ
qui angłice conuersationis
iuicia haberet. ꝑseue rantiã
in habitu de monstraret.: res¬
pondit ille excellentioris gr̃e
esse qui inscło consenuit ⁊ et
tamen que monacbo digna
sunt fecit: eo qui se mouasterio
dedit. nec quicquam aliud. pt̃
quam quoc sibi statutum est.
post hec facete potuit. Alterum
inquũ necessitatis est: alterum
sitas est: ut qui ignem gehenne
uoluerit effugere: ignem concu¬
piscentie studear extinguere.
Iguis uero concupiscentie non
multum extinguitur: sifomen¬
ta illius humanis sensib non
subtrahuntur. Sicut enĩ ligna
ad iquem: sic ea que sensibus
subiacent. ad concupiscentiam.
Sed nulla erit fomencorum
subtractio: si scłarium nego¬
tiorum non fuerit renuntia¬
cio. Exquib om̃ib id elicitur:
ut si ignem gchenne uolueris
effugere: scło studeas renuntia¬
re. Ad hec. Quod precipue in nui¬
do appetitur: libertas est homi¬
nis. hac enum omissa: cetera po¬

Expanded text:
monachum indueret, quatenus monachum indueret, quatenus qui angelicae conversationis initia haberet, perseverantiam in habitu demonstraret. Respondit ille excellentioris gratiae esse qui in saeculo consenuit, et tamen quae monacho digna sunt fecit, eo qui se monasterio dedit, nec quidquam aliud praeter quam quod sibi statutum est post haec facere potuit. Alterum, inquit, necessitatis est, alterum sitas est, ut qui ignem gehennae voluerit effugere, ignem concupiscentiae studeat exstinguere. Ignis vero concupiscentiae non multum exstinguitur, si fomenta illius humanis sensibus non subtrahuntur. Sicut enim ligna ad ignem, sic ea quae sensibus subjacent ad concupiscentiam. Sed nulla erit fomentorum subtractio, si saecularium negotiorum non fuerit renuntiatio. Ex quibus omnibus id elicitur, ut si ignem gehennae volueris effugere, saeculo studeas renuntiare. Ad haec quod praecipue in mundo appetitur, libertas est hominis. Hac enim omissa, caetera po
Abbreviated transcription (Latin):
est abhis. qui ꝓbitatis illius.
imꝓbissimi emulatores exti¬
terant: insidiis iter obsidunt:
socios disturbant.⁊ illum equo
deiciunt suppliciis affligunt
postremo uinculis irretitum
incisternam que iuuta erat
depellunt. Cum interim hor¬
rendorum molosorum agini¬
ne defensus: a quib dam ho¬
minib in uenitur quoꝵ studio
ac pietate aduicum fouendꝰ
transfert᷑. Tum ille exprofun¬
do cordis suspirio ingemiscens:
ait. Oseua ꝓpinquorũ meoꝵ
uesania: in caninam se uitiã
ex dilectionis humanitate
mutata. Nam irrationabilis
canum natura. dilectionem
michi humanitatis blandi¬
endo exbibuit: ꝓpinquitas
uero humanitatem oblita.
infestantium inme canum
seueritate m ostendit. Intel¬
lexit ergo hoc esse pͥncipiũ
cercaminis: ad quod illum
dinus nuꝑ cytharedus p̃¬
cum pontificem ad iit elphegũ:
qui tunc temporis Sentane
presidens eccłie: uirtucibus¬
uitam decorabat. Aquo freqũe¬
ti supplicatione rogatus. ut

Expanded text:
est ab his qui probitatis illius est ab his qui probitatis illius improbissimi aemulatores exstiterant, insidiis iter obsident, socios disturbant, illum equo dejiciunt, suppliciis affligunt, postremo vinculis irretitum in cisternam quae juxta erat, depellunt. Cum interim horrendo molossorum agmine defensus, a quibusdam hominibus invenitur, quorum studio ac pietate ad vicum fovendus transfertur. Tum ille ex profundo cordis suspirio ingemiscens: O saeva propinquorum meorum vesania in caninam saevitiam ex dilectionis humanitate mutata! nam irrationalis canum natura dilectionem mihi humanitatis blandiendo exhibuit; propinquitas vero, humanitatem oblita, infestantium me canum severitatem ostendit. Intelexit ergo hoc esse principium certaminis, ad quod illum divinus citharoedus prtum pontificem adiit Elfegum, qui tunc temporis Wentanae praesidens Ecclesiae vitam virtutibus decorabat. A quo frequenti supplicatione rogatus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mors tumeret᷑ ammonuit. Illa
angłicos uultus ꝑtimescens
subsedit: ista ad aspectum di
et angłoꝵ illius. om̃s audien¬
tes inuitauit. Sed hec tua
tuo dunstano oꝑari. et ꝑ nr̃m
minsterium predicari ho
igitur furore diabolus. quod
tam scĩs pͥrncipiis uiuenem
niti conspiceret: in inuidiã
aliquoꝵ eum conatus ẽ ad¬
ducere ⁊ ignorans malam uo¬
luntatem suam. deo famula¬
ri. ad ꝑficiendam dei bonam
uoluntatem in homine: quẽ
ad congaudendum et conreg¬
nandum ipse predestinaue¬
rat. Inflaminat itaq in uiden¬
tie stumulis. oꝑarios iniqͥta¬
tis: qui conficto mendacio
opinionem iuuenis apud
regem ledant: asserentes illi
malis arcib imbucum ⁊ nec
quicquam diumno auxilio. sed
pleraq demoniim prestigio
oꝑari. Ad uertens autẽ dun¬
stanus faciem regis non ẽẽ
sicut heri et nudius tereiꝰ:
palacio discedere parat: ma¬
lens regem sponte de serere:
quam ipse arege inuitus de¬
relinqui. Quod ubi conꝑtum

Expanded text:
mors timeretur admonuit. Illa mors timeretur admonuit. Illa angelicos vultus pertimescens subsedit; ista ad aspectum Dei et angelorum illius omnes audientes invitavit. Sed haec tua tuo Dunstano operari et per nostrum ministerium praedicari homigitur furore diabolus quod tam sanctis principiis juvenem niti conspiceret, in invidiam aliquorum eum conatus est adducere, ignorans malam voluntatem suam Deo famulari ad perficiendam Dei bonam voluntatem in homine, quem ad congaudendum et conregnandum ipse praedestinaverat. Inflammat itaque invidiae stimulis operarios iniquitatis, qui conficto mendacio opinionem juvenis apud regem laedant, asserentes illum malis artibus imbutum, nec quidquam divino auxilio, sed pleraque daemonum praestigio operari. Advertens autem Dunstanus faciem regis non esse sicut heri et nudiustertius, palatio discedere parat, malens regem sponte sua deserere, quam ipse a rege invitus derelinqui. Quod ubi compertum
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse diximus: ita ut erat pen¬
dens inpaxillo:⁊ absꝙ: ullo mo¬
uentis dumntaxat hominis i¬
pulsu. consuetam om̃ibus huiꝰ
antiphone melodiam: accutissi¬
ma simul ac discretissima modu¬
latione ꝑsonuit. Gaudent ince¬
lis anime scõrũ. qui xp̃i uesti¬
gia sunt secuti: et quia ꝓeuis
amore sanguinem suum fude¬
runt ⁊ ideo cum xp̃o gaudebũt
inecernum. Exiliunt itaꝙ obstre¬
pentes puellule. mat̾familias
om̃isꝙ: domus clientela : uocife¬
rans hominem nuium esse
sapientem: amplius eum quã
quod expediat scire. At ille mũ¬
dissimo mundissimi cordis in tu¬
intendens: ad moneri se incelligit
ut uias duriores arripiat. ut
xp̃i uestigia ꝓpius sequatur.
sanguinis sui effusionem non
metuat. si dei regnium. et uita
delectat habere eternam. Au¬
diuimus olim rudentem asi¬
nam uerba edidisse: cytharam
uero sine humano impulsu
sensualiter cecinisse. numqua
audiuimus. Illa insidentem
ne moreretur retinuit: ista. ne

Expanded text:
fuisse diximus, ita ut erat penfuisse diximus, ita ut erat pendens in paxillo, absque ullo moventis duntaxat hominis impulsu, consuetam omnibus hujus antiphonae melodiam acutissima simul ac discretissima modulatione personuit: Gaudent in coelis animae sanctorum qui Christi vestigia sunt secuti: et quia pro ejus amore sanguinem suum fuderunt, ideo cum Christo gaudebunt in aeternum. Exsiliunt itaque obstrepentes puellulae, materfamilias, omnisque domus clientela vociferans hominem nimium esse sapientem, amplius eum quam quod expediat scire. At ille mundissimo mundissimi cordis intuintendens, admoneri se intelligit ut vias duriores arripiat ut Christi vestigia propius sequatur, ut sanguinis sui effusionem non metuat, si Dei regnum et vitam delectat habere aeternam. Audivimus olim rudentem asinam verba edidisse, citharam vero sine humano pulsu sensualiter cecinisse nunquam audivimus. Illa insidentem ne moreretur retinuit; ista ne
Abbreviated transcription (Latin):
dum deum: nunc sedens ad di¬
iudicandas causas hominum:
ita se sapienter ac circuspecte
agebat: ut et deo ꝑ omĩa place¬
ret: nec aliquem pie uiuenti¬
um sua culpa offenderet. Dñs
enim cum illo erat: et omĩa
eius oꝑa dirigebat. Iterum
cum uideret dnm regem scła¬
rib curis fatigatum. psallebat
intympano. siue incythara.
si ue alio quolibet musici gen̾is
instrumento: quo facto. tam regis
quã om̃iũ corda pͥncipũ ex hi
ne frequenti ac religioso rogatu
conpellatus est. ut ei stolam sacer¬
dotalem artificiosa oꝑatione p̃pin¬
geret: quam postea addiuinos
cultus aurifactoria imitatione figa¬
ret. Qui assumpta in manib cyta¬
opus ad quod uenerat diligent̃
instituit. Cumꝙ manũ oꝑi. cor aũ
atq labia deo p̾ꝑaret ⁊ apparuit
indomo gła dñi. que illum io¬
cunda suauitate reficiebat: cete¬
ros uero insolita ammiratione
exterritos reddebat. Nam cycha¬
ra illius quam parieti affixam

Expanded text:
dum Deum, nunc sedens ad didum Deum, nunc sedens ad dijudicandas causas hominum, ita se sapienter ac circumspecte agebat, ut et Deo per omnia placeret, nec aliquem pie viventium sua culpa offenderet; Dominus enim cum illo erat, et omnia opera ejus dirigebat. Iterum cum videret dominum regem saecularibus curis fatigatum, psallebat in tympano sive in cithara, sive aliquo quolibet musici generis instrumento: quo facto tam regis quam omnium corda principum exhilanae frequenti ac religioso rogatu compellatus est, ut ei stolam sacerdotalem artificiosa operatione perpingeret, quam postea ad divinos cultus aurifactoria imitatione figuraret. Qui assumpta in manibus citopus ad quod venerat diligenter instituit. Cumque manum operi, cor autem atque labia Deo praepararet, apparuit in domo gloria Domini, quae illum jocunda suavitate reficiebat, caeteros vero insolita admiratione exterritos reddebat. Nam cithara illius quam parieti affixam
Abbreviated transcription (Latin):
statem corꝑis. animi uigorem.
ac totius honestatis eminemti¬
am. Unde eo quo afflatus dei
sp̃u. uas illum electionis futu¬
rum prenoscens: potiori gͣdu
decorare: et regi ethelstano fa¬
miliari concestatione. eum stu¬
duit conmendare. hunc ait¬
iuuenem mͥ quidem plurimũ.
regie u̾o styrpi. non nullo con¬
sanguinitatis uire de uinctum
ur̃e excellentie conmendo: ut
stet iugiter inconspectu ur̃o:
audiatꝙ uerbum exore dñi mei
regis. Exꝑiar in illo gr̾am ur̃am.
quam multiplicem in maximis
sepe reb exꝑtus sum: et de inceps
amplius exꝑturum me confido.
Quod rex prompta cordis ala¬
critate accipiens: oblatũ iuue¬
nem gratissime excepit ⁊ unice
dilexit: post hec. necessarũs
quoꝙ reb regia uice preesse
constituit. Dunstanus igitur ter¬
reno degens inpalatio. egrediebat᷑
et ingrediebatur ad imꝑium
regis: et ꝓsꝑatum ẽ in manib
ipsius. quicqͥd oꝑis ipse cepisset.
Et nunc quidem surgens ad oran¬

Expanded text:
statem corporis, animi vigorem, statem corporis, animi vigorem, ac totius honestatis eminentiam. Unde eo quo afflatus est Dei spiritu vas illum electionis futurum praenoscens, potiori gradu decorare, et regi Ethelstano familiari contestatione eum studuit commendare. Hunc, aitjuvenem mihi quidem plurimum, regiae vero stirpi nonnullo consanguinitatis jure devinctum, vestrae excellentiae commendo, ut stet jugiter in conspectu vestro, audiatque verbum ex ore domini mei regis. Experiar in illo gratiam vestram, quam multiplicem in maximis saepe rebus expertus sum, et deinceps amplius experturum me confido. Quod rex, prompta cordis alacritate accipiens, oblatum juvenem gratissime excepit, unice dilexit, post haec necessariis quoque rebus regia vice praeesse constituit. Dunstanus igitur, terreno degens in palatio, egrediebatur et ingrediebatur ad imperium regis, et prosperatum est in manibus ipsius quidquid operis ipse coepisset. Et nunc quidem surgens ad oran
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut multiplices dei gr̃as in
iuuene cõmendemus. Nam om̃¬
b scłarib studiis. preferebat
scientiam pietatis. que in euan¬
głicis ce apłicis continet᷑ lit̃c.
dum sua semꝑ ingenia scõꝵ
patrum auctoritati contradens.
et ambas res adeasdem luteras
conferens: fidem ueram. moꝵ
disciplinam. et quod unum
ac solum pre om̃ib reb querẽ¬
dum est. uitam eternam se in¬
uenisse gaudebat. Sicut dauid
ergo noster symphonista uasa
cantici habuit: quia usum
illorum non nisi inliuinis
laudib expendit. Preterea
manu aptus ad om̃ia ⁊ posse
facere picturam. luteras forma¬
re. scapello imprimere: ex auro
uenerabilis uiri canthuarioꝵ
archiep̃i athelmni. cuius ipse erat
nepos et filius fr̃is: ꝑmissu pa¬
rentum suorum ꝓficiscitur ad
eiundem: quatinus tanti paren¬
tis et cognitionem haberet: et
uite illius exemplo. iuueniles
mores informaret. letabatur
itaq ep̃c nimis in aduentu ne¬
potis: considerans in illo uenu¬

Expanded text:
sed ut multiplices Dei gratias in sed ut multiplices Dei gratias in juvene commendemus. Nam omnibus saecularibus studiis praeferebat scientiam pietatis, quae in evangelicis et apostolicis continetur litteris, dum sua semper ingenia sanctorum Patrum auctoritati contradens, et ambas res ad easdem litteras conferens, fidem veram, morum disciplinam, et quod unum ac solum prae omnibus rebus quaerendum est vitam aeternam se invenisse gaudebat. Sicut David ergo noster symphonista vasa cantici habuit; quia usum illorum non nisi in divinis laudibus expendit. Praeterea manu aptus ad omnia, posse facere picturam, litteras formare, scalpello imprimere, ex auro, ex venerabilis viri Cantuariorum archiepiscopi Athelmi, cujus ipse erat nepos et filius fratris, permissu parentum suorum proficiscitur ad eumdem, quatenus tanti parentis et cognitionem haberet, et vitae illius exemplo juveniles mores informaret. Laetabatur itaque episcopus nimis in adventu nepotis, considerans in illo venu
Abbreviated transcription (Latin):
carentes. alie uero que mobili
semꝑ ratione uertuntur. nec ul¬
lis temꝑib adquiescunt. mul¬
titudines quoꝙ et earum nichil¬
ominus alie ꝑse. alie in relatio¬
ne posite: horum inquam sci¬
entias diligenti excoluit ratio¬
ne: magnam inhis et constan
nifice polleret: eius tamen mul¬
titudinis que musicam instru¬
it. eam uidelicet que instrum̃¬
tis agitatur. speciali quadam
affectione scientiam uendicabat.
sicut dauid psalterium sumeis
cptaram ꝑcutiens. modificare
organa. Ymbala tangens: sed
non sicut hii quoꝵ inertiam.
& luxuriosum otium ꝓpheti
cus noster increpat armenta¬
rius. Qui dormitis inlectis
inquit eburneis: et lasciuitis
instratis ur̃is. Qui comeditis
agnum de grege: et uitulos de
medio armenti. Qui canitis
aduocem psalterii. Sicut da¬
uid. putauerunt se uasa can¬
tici habere: bibentes infialis
uinum. Nec eo ista cõmemor¬
mus. quo his opus esse ad ꝑfec¬
tionẽ tendenti arbitremur:

Expanded text:
carentes, aliae vero quae mobili carentes, aliae vero quae mobili semper ratione vertuntur, nec ullis temporibus acquiescunt, multitudines quoque, et earum nihilominus aliae per se, aliae in relatione positae. Horum, inquam, scientias diligenti excoluit ratione, magnam in his et constantnifice polleret, ejus tamen multitudinis quae musicam instruit, eam videlicet quae instrumentis agitatur, speciali quadam affectione scientiam vindicabat, sicut David psalterium sumens, citharam percutiens, modificans organa, cymbala tangens, sed non sicut hi quorum inertiam et luxoriosum otium noster propheticus increpat armentarius: Qui dormitis, inquit, in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris, qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti, qui canitis ad vocem psalterii sicut David, putaverunt se vasa cantici habere bibentes in phialis vinum. Nec eo ista commemoramus, quo his opus esse ad perfectionem tendenti arbitremur,