comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erit unceteris successorib. ¶ Elig̾e̾
quis debet qua actione exꝑiatur.
utium de petulio antributoria cũ
scit sͥ regressum ad aliam non futu¬
rum. plane siquis uelit exalia cã tͥ¬
butoria agere ex alia cã de peculio
aucliendus erit. ¶Siseruo testam̃¬
to manumisso petuuum segatũ
sit nou debere hr̃dem tributoria ten̾
dem nisicau̾it sibi asuo. uel decluxe¬
rit apeculio quodtribuendum erat
teneritributoria. q̃ sententia ñ est¶
sme rõne. ip̃e enim auctor doliest qͥ
Tociens enim inhr̃dem damus de eo
ꝙ ad eumꝑuenit. quociens ex dolo
auł.l.xxx. de pecuuo actione ⁊̃ cũ ep̃¬
tore serui agipot̾. tͥbutoria nonpͣ.
butoria. Nam inhac actione de qua
loquimur hoc solum indiuisione
uenit quod in mercib est quib ne¬
receptũ est. At in actione de petulio
tociuis pecuiis qͣntitas spectatur. in.
quo i merces continẽtur. ⁊ fieri pot̾
inclimiclia forte parte peculii aut
tercia uł ⁊̃ minore negoti et ficri

Expanded text:
et in ceteris successoribus. Eligere quis debet, qua actione experiatur, utrum de peculio an tributoria, cum scit sibi regressum ad aliam non futurum. plane si quis uelit ex alia causa tributoria agere, ex alia causa de peculio, audiendus erit. Si seruo testamento manumisso peculium legatum sit, non debere heredem tributoria tenerierit caueri sibi a seruo uel deduxit a peculio quod tribuendum erat, teneri tributoria, quae sententia non est sine ratione: ipse enim auctor doli est, qui totiens enim in heredem damus de eo quod ad eum peruenit, quotiens ex edictum. de peculio actione etiam cum emptore serui agi potest, tributoria non potbutoria: nam in hac actione de qua loquimur hoc solum in diuisionem uenit, quod in mercibus est quibus nereceptum est: at in actione de peculio totius peculii quantitas spectatur, in quo et merces continentur. et fieri potest, ut dimidia forte parte peculii aut tertia uel etiam minore negotietur: fieri
Abbreviated transcription (Latin):
uł. ł .xu. Alius cliuntaxat de peculio
aliꝰ tributoria serumomĩe cumdño a¬
git. Quesitum est andeclucere dommnꝰ
de peculio debeat. quod tͥbutoria agẽ
tunc demum agi potest cum dominᷤ
inclistribuendo p̾cio mertis eclicto pre¬
toris non satis fecit. Idẽm cum maiorẽ.
ꝑtem debiti sui decluxit qmͣcreditoribus
tribuit. ueluti si cum in merce trignta
fussent. in qͣm ip̃e quid̃ .xu. crecliderat.
Duo aũ extranei .xxx. tota quindecim
decluxit. ⁊ creclitorib reliqua .xu. decł
it. cum deberet sola n .x. declucere. ⁊ ex¬
neis de na tribuere. cum gͥ h fecit nec
incelligendus est seruum a se lib̾asse
eo ꝙ .u. adhuc nomine eius tributo¬
ria actione prãturus sit. quare si agi
depetulio ceꝑit. cum forte extra mercẽ
adhue seriui deducere debeanit᷑. E t̃ eo¬

Expanded text:
um. Alius dumtaxat de peculio, alius tributoria serui nomine cum domino agit: quaesitum est, an deducere dominus de peculio debeat, quod tributoria agenria actione tunc demum agi potest, cum dominus in distribuendo pretio mercis edicto praetoris non satisfecit, id est cum maiorem partem debiti sui deduxit quam creditoribus tribuit, ueluti si cum in merce triginta fuissent, in quam ipse quidem quindecim crediderat, duo autem extranei triginta, tota quindecim deduxerit, et creditoribus reliqua quindecim dederit, cum deberet sola decem deducere, extraneis dena tribuere. cum igitur hoc fecit, nec intellegendus est seruum a se liberasse eo, quod quinque adhuc nomine eius tributoria actione praestaturus sit: quare si agi de peculio coeperit, cum forte extra mercem editor serui deducere debebit. QUOD
Abbreviated transcription (Latin):
ut .i. xi. Quia non de tolo est. Sed
rei ꝑsecutionem continet. Qr̃ ⁊ĩ mor¬
tuoseruo dominus itẽ hr̃s eĩ ꝑpetu¬
oteneri debebit ꝓp̃scm definicti. qͣm¬
uis non aliter qͣm dolo int̾ueniente
competit.

Expanded text:
um. quia non de dolo est, sed rei persecutionem continet: quare etiam mortuo seruo dominus, item heres eius perpetuo teneri debebit propter factum defuncti: quamuis non aliter quam dolo interueniente competat.
Abbreviated transcription (Latin):
titq ab eo possunt reliqͣ quinq aut
sticchus isip̾stit̾it resicluaquinq uid̾i
eum ⁊ prioradebit a soluisse. Si autem
sticchum p̾stitiss . u. eumposse condr̃e
qͣ in debita sic posterior solutio comꝑͥa
qmͣuis utroq simul soluto mͥretinen¬
disiq uellem arbitrium daretur. s¬
ait ⁊ si duohĩdes sĩt stipula tois non sic¬
posse alti quinq souctis alteriꝑtem ftic¬

Expanded text:
tique ab eo posse reliqua quinque aut Stichum et, si praestiterit residua quinque, uideri eum et priora debita soluisse, si autem Stichum praestitisset, quinque eum posse condicere quasi indebita. sic posterior solutio comprobquamuis utroque simul soluto mihi retinendi quod uellem arbitrium daretur. ait et si duo heredes sint stipulatoris, non ‹posses› alteri quinque solutis alteri
Abbreviated transcription (Latin):
tunei petulun lib̾atur sisc̾ͥit ⁊ soluit
condictionem non ht̃ qr sciens indebi¬
tum soluit. ¶ Si filius familias cẽtũ
ẽxceptione submoueb̾r a uendicatiõe
munmoꝵ. ¶Siqͥs qsi ex compromisso
condempnatus fło solu̾it repet̾e potest.¬
Hr̃li ł bonorum possessori siꝙ defẽ¬
dat hr̃ditatem in debitum solutum cõ¬
dici pot̾it. siu̾ois non defendat: ĩ debit̃
solutum repeti pot̾. ¶Lib̃tuscum se
putaret operas prõno debere soluit.
Condicere eum non posse qͣmuis putãs
uebet.S si non opere prõno sunt solu¬
te. s cumoffitium ab eodesideratur:
cũ prõnodecidit petunia:⁊ oluit. repe¬
tere non pot̾is̃ si operas pr̃õno exhibu¬
it nonoffitiales s fabriles uelutipicto¬
rias uł alias clum putat sedebere uidẽ¬
dum anpossit condiẽt. ⁊ celsus libro .i.¬

Expanded text:
it et soluit, condictionem non habet, quia sciens indebitum soluit.Filius familias contra exceptione summouebitur a uindicatione nummorum.Si quis quasi ex compromisso condemnatus falso soluerit, repetere potest.Hereditatis uel bonorum possessori, si quidem defendat hereditatem, indebitum solutum condici poterit: si uero is non defendat, etiam debitum solutum repeti potest. Libertus cum se putaret operas patrono debere, soluit: condicere eum non posse, quamuis putans debet. sed et si non operae patrono sunt solutae, sed, cum officium ab eo desideraretur, cum patrono decidit pecunia et soluit, repetere non potest. sed si operas patrono exhibuit non officiales, sed fabriles, ueluti pictorias uel alias, dum putat se debere, uidendum an possit condicere. et Celsus libro
Abbreviated transcription (Latin):
tur. HIamplerumq robur homimᷤ
etas temꝑiis oportunitas q naturalẽ
causam operarumnnitat. ⁊idõ nec uo¬
licet aliudpsterus inquid aliud condĩ¬
cimus. u puta fundum in debitum dedi
⁊ fructus condico. uł hominem indebit̃¬
⁊ hunc sine fraude modico distraxisti.
Nempe ħ solum refund̾e debes. quod ex i¬
p̾tio hẽs. uł si meis sumptib pͥciqͥreͤm lo¬
minem feci: non existimari hec debet. Sͤ
i mꝓpõito ait posse condici quantioꝑa
eẽt conducturus. s si delegatus a patro¬
ritur. ⁊ dic̃ mar̃t. non teueri enm nisi for̾¬
te mnartificio sint. hee eminiubente pa¬
trono ⁊ alii edende sunt. S si solu̾it of¬
fitiales delegatus non potest condicere.
seꝙ ei mi cuisoluit creditori ci altiꝰ
contemplatione solutum est. qͥ ꝙ suũ re¬
cepit. n apr̃õno q natura ei deberi tur.
¶ Six. aut stichuistipulatus soluam
quinq q̃ritur an pꝰsum condicere. q̃õ
exh descendit auliberer in .u. Nam si lib̾¬

Expanded text:
tur: nam plerumque robur hominis, aetas temporis opportunitasque naturalis mutat causam operarum, et ideo nec uolicet aliud praestemus, inquit, aliud condicimus: ut puta fundum indebitum dedi et fructus condico: uel hominem indebitum, et hunc sine fraude modico distraxisti, nempe hoc solum refundere debes, quod ex pretio habes: uel meis sumptibus pretiosiorem hominem feci, nonne aestimari haec debent? sic et in proposito, ait, posse condici, quanti operas essem conducturus. sed si delegatus sit a patroritur. et dicit Marcellus non teneri eum, nisi forte in artificio sint hae enim iubente patrono et alii edendae sunt: sed si soluerit officiales delegatus, non potest condicere neque ei cui soluit creditori, cui alterius contemplatione solutum est quique suum recipit, neque patrono, quia natura ei debentur. Si decem aut Stichum stipulatus soluam quinque, quaeritur, an possim condicere: quaestio ex hoc descendit, an liberer in quinque: nam si liber
Abbreviated transcription (Latin):
statam transeg̃ uolenti litem conte¬
stari oponere dokiexceptionems si pꝰ
litem contestatam transactum est nͥ¬
ominus pot̾it exceptione doli uti post
secuni. Dolo enim facit qui contra tnͣs¬
actionemexꝑtus amplius petit. ⁊idõ
actionis dedit. sane quidem obcãm
astionis exceptio locum nouht̃. Neq
enim utrumq debet locumhr̃e ⁊ repetõ¬
⁊ tnͣsactionis exceptio. ¶Siqua lex
abinitio dupliuł quadrupli statuit ac¬
tionem dicenclumest solutum ex fła
ȩuiscã repeti posse.

Expanded text:
tem contestatam transegerit, uolenti litem contetem contestatam transegerit, uolenti litem contestari opponere doli exceptionem: sed si post litem contestatam transactum est, nihilo minus poterit exceptione doli uti post secuti: dolo enim facit, qui contra transactionem expertus amplius petit. ideo cusa transactionis dedit. sane quidem ob causam actionis exceptio locum non habet: neque enim utrumque debet locum habere et repetitio et exceptio. Si qua lex ab initio dupli uel quadrupli statuit actionem, dicendum est solutum ex falsa eius causa repeti posse.
Abbreviated transcription (Latin):
cetur transactionem fr̃ãm uł ab eo cuiꝰ
hr̃s est. uł ab eocuius ꝓ curator est. ⁊ qiͣ
extrans actione decłit que fr̃a non est.
aulocus sit repecinoni.⁊ ait reperi posse.
Ex fła enum causa datum est. Itẽ puto
clicenclum isi trans actio secutanon
fu̾it pp̃qͣm datum est. s i si re soluta sit
transactio idemerit dicendus si post
remiulicatam quis tnͣseg̾it isolu̾it re¬
petere potert. Icruro quia placuit tnͣs¬
actionem nulluis ẽẽ momenti. ħ em̃
imp̃r antoninus cum diuo pr̃e suorescͥp¬
sit. retin̾itũ ati compensari incãm u
ansũia ualeat mag̃ ẽ ut transactõ
iuires hẽat. Tunc enimrescriptis locũ
eẽ credendum est. cumde sũtentia in du¬
bitata qiuenullo remetlio attemptãi
pot̾ transgͥit. ¶ Item si obtransactio¬
nem alimentorum testamento relicto¬
rum datum sit apparet posse repetiꝙ
datum est. q transactio senatus con¬
sulto infirinatur. ¶ Siꝙ pꝰtñsactio¬
nem nicħominus condempnatus fu¬

Expanded text:
cetur transactionem factam uel ab eo cui heres est uel ab eo cui procurator est et quasi ex transactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni. et ait repeti posse: ex falsa enim causa datum est. idem puto dicendum et si transactio secuta non fuerit, propter quam datum est: sed et si resoluta sit transactio, idem erit dicendum. Si post rem iupetere poterit idcirco, quia placuit transactionem nullius esse momenti: hoc enim imperator Antoninus cum diuo patre suo rescripsit. retineri tamen atque compensari in causaman sententia ualeat? magis est, ut transactio uires habeat: tunc enim rescriptis locum esse credendum est, cum de sententia indubitata, quae nullo remedio adtemptari potest, transigitur. Item si ob transactionem alimentorum testamento relictorum datum sit, apparet posse repeti quod datum est, quia transactio senatus consulto infirmatur. Si quis post transactionem nihilo minus condemnatus fu
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia. Nemoenim inuitus compel¬
litur ad cominunonem s iconditio ĩ¬
tegre reimanet. ⁊ obligõ incorrupta.¬
ager autem retinebitar donec debita.
uel cum oleum deberer. oleum decłit.
qiͣ maiorem modum debens iuꝑfluũ
olei ẽẽ repetendum nontotum. i obhoc
ꝑemptam eẽ obligõnem. Idemmaĩt.
ait. Si cumfiuroi ꝑs mͥ deberetur qiͣ
totus deberetur. exstimatione fc̃a so¬
lutio petucunie solidip̾tii fundi fr̃asit
repeti posse. non totum p̾cium s ꝑtis
ht̃clem suum ut uenditorẽ Anexuuẽ¬
cliti libaret mox uencditorignorans.
rem tradiderit posse fundum eͥ con¬
dr̃e. Idemq ⁊ si debitorem suum dãp

Expanded text:
pecunia nemo enim inuitus compelpecunia nemo enim inuitus compellitur ad communionem, sed et condictio integrae rei manet et obligatiager autem retinebitur, donec debita pvel cum oleum deberet, oleum dederit quasi maiorem modum debens, superfluum olei esse repetendum, non totum et ob hoc peremptam esse obligationem. Idem Marcellus adicit, si, cum fundi pars mihi deberetur, quasi totus deberetur aestimatione flutio pecuniae solidi pretii fundi facta sit, repeti posse non totum pretium, sed partis heredem suum, ut uenditorem nexu uenditi liberaret, mox uenditor ignorans rem tradiderit, posse eum fundum condicere: idemq
Abbreviated transcription (Latin):
i̾nt siuus seruerꝰ scripsit quo uire ut imͦ
reprtiquidẽ non posse. s sortimputand̾.
s si postea sartem solu̾it sortemquasi in¬
uebitamrepetiposse. ꝓͥmde ⁊ si ante sors fu¬
erit soluta usure supͣlegitiimũ modũ
solute quͣors indebita repetutur. Ex si
simul solu̾it pot̾ dicr i tunc repetitionẽ
locum hr̃es supͣ duplum autem usure
uicurarũ usure nec instipulatum dedu¬
tinec exigipossunt isolute repeteuitur.
quamad̾m futurarum usuraꝵ usure.
Siꝙ fło se sortem debere credens usuraᷤ
lount potest condicẽ nec uidetur sciens
indebitũ soliusse ¶ndebitum aũ solutũ
accipimꝰ non solum si ommino non debe¬
atur. S isiꝑ aliqͣm exceptionem ꝑpetu¬
am peti non pot̾at. qrͣ h qͦꝗ⁊ epetipot̾it
nͥsciens setutum exceptione soluit..
ducẽtoꝵ solui: compet̾e repetitionem
pecum a solutam ꝑce lib̾ationem tñ
siex fła tebiti qͣntitate maioris p̾ciires
solutaest. nonfir tonfusio ꝑtisreicum

Expanded text:
 diuus Seuerus rescripsit quo iure utimur repeti quidem non posse, sed sorti imputandum et, si postea sortem soluit, sortem quasi indebitam repeti posse. proinde et si ante sors fuerit soluta, usurae supra legitimum modum solutae quasi sors indebita repetuntur. quid si simul soluerit? poterit dici et tunc repetitionem locum habere. Supra duplum autem usurae et usurarum usurae nec in stipulatum deduci nec exigi possunt et solutae repetuntur, quemadmodum futurarum usurarum usurae. Si quis falso se sortem debere credens usuras soluerit, potest condicere nec uidetur sciens indebitum soluisse. Indebitum autem solutum accipimus non solum si omnino non debeatur, sed et si per aliquam exceptionem perpetuam peti non poterat: quare hoc quoque repeti poterit, nisi sciens se tutum exceptione soluit. Sducentorum solui, competere repetitionem pecunia solutam parere liberationem, tamen si ex falsa debiti quantitate maioris pretii res soluta est, non fit confusio partis rei cum
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .l. xlui. Cuin duo pro reofidenus¬
sissent in .x. dem̃reus tria soluiss ⁊ pꝰea
fideuiussores qͥna. placuit eum quipost̾¬
ior soluit. repetere. triã posse. hoc m̾ito
q tͥb areo solutis septem sola debita sr̃¬
erant quib ꝑsolutis: tria indebita solu¬
ta sunt.

Expanded text:
d Sabinum. Cum duo pro reo fideiussissent decem, deinde reus tria soluisset et postea fideiussores quina, placuit eum qui posterior soluit repetere tria posse: hoc merito, quia tribus a reo solutis septem sola debita supererant, quibus persolutis tria indebita soluta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it. Qm̃ͣuis enim debitumsͥ quis
recipiat tam̃ suis qui dat nondebit̃
dat repetitõ competit. Si fło existi¬
mans debere. nummos soluero. qui
condicam. ¶ Si putemme stichumn.
aut pamphilum debere cumsticchũ
Debxam i pamphllum soluam repetã
qiͣ in debitum solutumnet enĩ ꝑ eo
ꝙ debro uideor id soluisse. ¶ Si duo
ixi qui decem delebant .xx. ꝑiter sol¬
cum .x. deberent .xx. soluissent. ⁊ qd̃
amplius ambo solu̾it amboqͥna
repetere possunt.
ur.ł. ⁊ Pi reus i fideuusi or soli̾unt pa¬
uiter inhac caus aͣ differunt aduobus
que de eis clicta sunt ⁊ adhos trans fer
peturne s altenꝰ obligationis ostitius ut
puta sticchi aut pamphilri pariter
Uuosdate. au̾togam ueldenarios mil¬
le nonidem dicipot̾it. in repetõe ut ꝑtes
repetant q nec soluere ab initio sic po¬
tuerunt. gͥ ħ cãu electio est creditõis
cuiuelit solu̾e ut alt̾nis repetĩo nipetli
mpl .xxi. Sedsi me putẽ tͥ at uicio
ꝓmisisĩe cum aut neutrum fc̾msit aut

Expanded text:
uis enim debitum sibi quis recipiat, tamen si is qui dat non debitum dat, repetitio competit. Si falso existimans debere nummos soluero, qui condicam. Si putem me Stichum aut Pamphilum debere, cum Stichum debeam, et Pamphilum soluam, repetam quasi indebitum solutum: nec enim pro eo quod debeo uideor id soluisse. Si duo rei, qui decem debebant, uiginti pariter solcum decem deberent, uiginti soluissent, et quod amplius ambo soluerint, ambo repetere possunt.um. Si reus et fideiussor soluerint pariter, in hac causa non differunt a duobus quae de his dicta sunt, et ad hos transferrepecuniae, sed alterius obligationis constitueris, ut puta Stichi ‹a›ut Pamphili, et pariter duos datos, aut togam uel denaria mille, non idem dici poterit in repetitione ut partes repetant, quia nec soluere ab initio sic potuerunt. igitur hoc casu electio est creditoris, cui uelit soluere, ut alterius repetitio impedim Sed et si me putem tibi aut Titio promississe, cum aut neutrum factum sit aut
Abbreviated transcription (Latin):
mas ꝓptͥ tributõnes p̃dii pignori
nexi fcãs creditor soluisset a debito
re tetipet. ⁊ ut tributa eiudem p̃ii
debitor pen ceret. Iustumiõq seruã¬
daunest. ¶De inoftõio prãs testa¬
mento acturus. uͭt cicertã qͣntitarẽ
cluo ad uiueret heres pr̃aret pactus
est. produci ad ꝑpetuam prãtionem
id pactum postulabatur. rescͥptum
esti neꝙ iure ullon equitate tale
desiderium admitti.
litiganti honestumest. pacisciaũt
ut nonquantitas eo nomĩe expẽsa
cum usuric licrtis restat᷑urr s pars
dimiclia eiꝰ ꝙ ex ea lite datunent
chum ciui michi debebatur petam.
non intelligitur moramͥ fieri. Mor¬
tuo quo sticho putonontem̃ irume
qui ante pactum moram non fe¬

Expanded text:
mas propter tributiones praedii pignori mas propter tributiones praedii pignori nexi factas creditor solvisset, a debitore reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor penderet, iustum ideoque servandum est. De inofficioso patris testamento acturis, ut eis certa quantitas, quoad viveret heres, praestaretur, pactus est: produci ad perpetuam praestationem id pactum postulabatur: rescriptum est neque iure ullo neque aequitate tale desiderium admitti.litiganti honestum est: pacisci autem, ut non quantitas eo nomine expensa cum usuris licitis restituatur, sed pars dimidia eius, quod ex ea lite datum erit, chum, qui mihi debebatur, petam: non intellegitur mora mihi fieri mortuoque Sticho puto non teneri reum, qui ante pactum moram non fe
Abbreviated transcription (Latin):
niam i pactus sit ut quatenus fac̾e
passit cebitor ea tenus agat. an pac¬
tumualeat. imagis ẽ hoc pactium
ualere. Ieenim inꝓbum est. siqͥs
hactenus desid̾et conuenire. qͣteuꝰ
facuitates pariuntur.
d.x. xlii. Lon inpo ssibile puto
in contractib depõiti comniodati⁊
Llo cati ⁊ cct̾ic simalib hoc pactumue
facias furem uł sugniurm suum
meum. hoc est ne soilicites ut fur
efficiatur. Sicut enim seru corrup¬
ti astio locum hẽat iͣ potest ĩ hec pac¬
dos seruos ꝑtinet
bere pascisci delutori tuo existimã s.
pactus se sis ne abeo peteres. n uite
cum ticiosuo debitore constituto. n
tͥ a dai̾sus tuum cebitoremn p̃i ad¬
u̾sus suum actiouem ꝑemptam.
u̾sus possessioret rerum hr̃citara¬
rum dabit. ¶Si inter debitorem
⁊ eum qui fundum pignoratum
emerit. placuit ut hĩta compensa¬
tione fructuum solutoꝙ ꝙ reliqũ
deberetur. fundꝰ debitori restituert᷑.
ĩ heres pacto ꝙ defuntus fecit fidẽ
pr̃ared. ¶ Pactumut siqͣs sum¬

Expanded text:
niam et pactus sit ut, quatenus facere possit debitor, eatenus agat: an pactum valeat? et magis est hoc pactum valere. nec enim improbum est, si quis hactenus desideret conveniri, quatenus facultates patiuntur.d Sabinum Non impossibile puto in contractibus depositi, commodati et locati et ceteris similibus hoc pactum: "ne facias furem vel fugitivum servum meum", hoc est: ne sollicites ut fur efficiatur. sicut enim serui corrupti actio locum habet, ita potest etiam haec pacdos seruos pertinebere pacisci debitori tuo existimas, pactus sit ne ab eo peteres: neque iucum Titio suo debitore constitu‹to›: neque tibi aduersus tuum debitorem neque ipsi aduersus suum actionem peremptamuersus possessores rerum hereditariarum dabit. Si inter debitorem et eum, qemerit, placuit ut habita compensatione fructuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitori restitueretur: etiam heres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare debet. Pactum, ut si quas sum
Abbreviated transcription (Latin):
ł.ix. q̃st. ꝓbat. posse eam cum uiro.
⁊ postea nubentem hĩtare. ħ ampliꝰ
marto s ĩ cum liberis libertis q ha¬
bitare ⁊ cum ꝑentib poterit. ⁊ita a
ristonatat. a p̃ sab̾. hoc usq ent ꝓ¬

Expanded text:
ionum probat, posse eam cum uiro et postea nubentem habitare. hoc. amplius marito, sed et cum liberis libertisque habitare et cum parentibus poterit: et ita et Aristo notat apud Sab
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃t.xuii. Cetexum sine eo nec hos
quidem hĩtare posse ꝓculus autem de
inquilino uõtat. nec uelle inquilm̃
siones ꝑcipiat. clum ip̃e quo inhĩtat
uoner̃ ei ĩuidendum. Quid enim si
tamspatiose domus usus sit relictuͤ
hominimecliocri ut portiuncula con¬
temptus sit. Se cum hiis quos locos¬
uoꝵ in operis hẽ: hĩtab̾. lic liberi sint
uł serui aliem. Mulieri autem sius
legatus sit posse eanr icum marito
hĩtare. quintus mutius primus ad¬
misit: ne ei mrimonio suo carendũ
foret. cum utiuult domo. Nam ꝑ
cantranum quin uxor cum marito
poiit hĩtare: nec fuit clubitatum
Quid gͦ siiduelegatus sit ãmipti¬
iscontractis post usum dactim con¬
stitutum mislier hĩtare cum in arito

Expanded text:
um ceterum sine eo ne hos quidem habitare posse. Proculus autem de inquilino notat non belle inquilinum sionem percipiat, dum ipse quoque inhabitat, non erit ei inuidendum: quid en‹i›m si tam spatiosae domus usus sit relictus homini mediocri, ut portiuncula contentus sit? sed et cum his, quos loco seruorum in operis habet, habitabit, licet liberi sint uel serui alieni. Mulieri autem si usus relictus sit, posse eam et cum marito habitare Quintus Mucius primus admisit, ne ei matrimonio carendum foret, cum uti uult domo. nam per contrarium quin uxor cum marito possit habitare, nec fuit dubitatum. quid ergo si uiduae legatus sit, an nuptiis contractis post constitutum usum mulier habitare cum mar
Abbreviated transcription (Latin):
los pitem recipere pot̾. qm sus sit qui
a concedent hĩtationem sine se. nͨ
uendent usums d Si. usus edium
mulieri legatus sit ea conditõe si a
uiro diu̾tisi: remittendã ei conditõ¬
uem et ͤiiro habitarãm quod et põponiꝰ¬

Expanded text:
hospitem recipere potest, quam si is sit, qui neque concedent habitationem sine se nec uendent usum. Sed si usus aedium mulieri legatus sit ea condicione 'si a uiro diuortisset', remittendam ei condicionem et cum uiro habitaturam, quod et Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
iure naturali statim nr̃a fiunt.
accedere ꝓhibetur piscandicã dum
tineantur. ieclificiis quia non sunt
iuris gentium sicut ⁊ mare. Idq di¬
uus pius piscatorib formianis et
capenatis rescpͥsit. s flumina pene
onmͥa ⁊ portus publica sunt.
blicus est uire gentium sicut flumi¬
ins ip̃ius est. Ita naues ad eas appli¬
care simes ex arborib ibi natis reli¬
gare. reta sicrare. iex mari oucduc̾e.¬
et honus aliquod in hiis reponere. cui¬
lib liberum est. si cuti ꝑ ipsum naui¬
gare. s ꝓpretas earum illorum est.
quorum prediis ad herẽnr qͣdecã
gen̾is sirat eorundem sunt. ¶In
mare piscantib liberum est casam
ilittore ͥ ponexe. in qua se recipiãt
mini constituantur. qui ibi edifi¬
cant s qͣmlui eclificium manet.
Alio quin eclifitio lapso quasi iure
post liminii reu̾titur. locus in pris¬
tinam cãm. isi alius ieod̃ locoedi¬
ficau̾it: eius fiet. ¶uniu̾sitatis
sũtIsingulorum ueluti que inci¬
uitatib sunt re hatra ⁊ stadia.i

Expanded text:
iure naturali statim inventoris fiunt.accedere prohibetur piscandi causa, tineatur, quia non sunt iuris gentium sicut et mare: idque et diuus Pius piscatoribus Formianis et Capenatis rescripsit. Sed flumina paene omnia et portus publica sunt. b›licus est iure gentium sicut ipsius fluminis. itaque nauem ad eas appellere, funes ex arboribus ibi natis religare, retia siccare et ex mare reducere, onus aliquid in his reponere cuilibet liberum est, sicuti per ipsum flumen nauigare. sed proprietas illorum est, quorum praediis haerent: qua de causa ae eorundem sunt. In mare piscantibus liberum est casam in litore ponere, in qua se recipiantmini constituantur qui ibi aedificant, sed quamdiu aedificium manet: alioquin aedificio dilapso quasi iure postliminii reuertitur locus in pristinam causam, et si alius in eodem loco aedificauerit, eius fiet. Uniuersitatis sunt, non singulorum ueluti quae in ciuitatibus sunt theatra et stadia
Abbreviated transcription (Latin):
reliquiss eaq pꝑegaretur. ⁊hoc:
magis dicenclum est si uxorem in do¬
moreli auerit maritus cum ip̃i ma¬
rito usus domus legatus est.
tus nr̃ sit: flumine: uł marĩĩũditus
fu̾it amittitur usus fructus cumr ĩ ipͣ
ꝓpͥetas eo cãu ãmittatur. ac necpiscã¬
fructums quemad̾m si eodem impetis
decessent aqͣ: quouenit restituitur
ꝓpretas. ita uisum fructum restituẽ
ꝑpetuo eius de iniuris remansiũet. Iͣ
iduerum pito si flumen inundatõe
ortuͣm occupauit. Nam si asuco mu¬
tatoiñ manare ceperit amitiusũ
fructum existimo. cum is locus aluez
publicus eẽ ceperit. n pͥstinum sta¬
tum restitui possit. idem iuiris initin̾e
iactu custodiendum eẽ ait labo. de
quib reb ego id̾ ꝙ ĩ musufructusen¬
tio labeonet si suminateria sb̾lata:
ex fundo meo ⁊ alia reiecta eẽt. idcir¬
comeum salum ẽẽ desinit. non ma¬
gis qm sterrorato agro.
omp̃.ł .x. Placet .ł. c̾te paratis. uł
ꝓ incliuiso usum fructum non utẽ

Expanded text:
reliquisset eaque peregrinaretur. et hoc magis dicendum est, si uxorem in domu reliquerit maritus, cum ipsi marito usus domus legatus sit. tus noster sit, flumine uel mari inundatus fuerit, amittitur usus fructus, cum etiam ipsa proprietas eo casu amittatur: ac ne piscanfructum. sed quemadmodum, si eodem impetu discesserit aqua, quo uenit, restituitur proprietas, ita et usum fructum restituendperpetuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus aluei publicus esse coeperit, neque in pristinum statum restitui posse. Idem iuris ‹in› itinere et actu custodiendum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio. Labeo. Nec si summa terra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato agro.onibus. Placet uel certae partis uel pro indiuiso usum fructum non utend
Abbreviated transcription (Latin):
ex eotp̃e cedit ex quo declit petuuã.
si modo potestas ei fieret exꝑuindi.
Inulnis u̾o ꝑsona. cum quo ut aga¬
tur alras peciuam declit clubitare
potest utrum ex diedate peciũe nt̾ia¬
ri debeat anponus ex quo coguonit
datam eẽ. qr quinescit: is uidetur

Expanded text:
ex eo tempore cedit, ex quo dedit, si modo potestas ei fieret experiundi. in illius uero personam, cum quo ut agatur alius pecuniam dedit, dubitari potest, utrum ex die datae pecuniae numerari debeat, an potius ex quo cognouit datam esse: quia qui nescit, is uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ut negotium fac̾et sũfecit. siue nõ:
tenetur. Et qui agepit ne faceret. ⁊ si
fecerit tenetur. hoc elicto tenetur ⁊̃
is qui depectus ẽ. Deꝑectꝰ autẽ duitur:
turpiter pactus. ¶ Illudi erit notan¬
dum quod qundeclit pecum amut
negotium qiuis pateretur. non hẽb̾
repetitionem. Turpiter enumfecit s
ei dabitur repetitio: ꝓp̃ quemdatum
est ut calumpnia fiat. Quare siqͥs
Auł.ł .iiii.Hecactio heicdi quid̾
noncompetit qr sufficere ei debet.
iqd̃ eampecimiam qͣm defunctris
dedit repetere potest.
constitutrr nͭ turpia lucra hereclib
quoq extorqueri. licet crimina extin¬
gͣuantur. ut puta obfłm uł udite
competit. si sola turpitudo accipiẽti
u̾setur:. Nam isidantis meliorcã erite
possidentis. Quare si fr̾ut oduictum
utrum touatur ħ actõ an xueroĩ
triplum danda sit. an exemplo fu¬
ris uinqͣdruplum actionem damꝰ
⁊ condictionẽ. s puto suffic̾e arut᷑m
actõem. u̾ã condictio cõpetit ͥ ñ est

Expanded text:
fecit siue non fecit, et qui accepit ne faceret etsi fecit, tenetur. Hoc edicto tenetur etiam is qui depectus est: depectus autem dicitur turpiter pactus. Illud erit notandum, quod qui dedit pecuniam, ut negotium quis pateretur, non habebit ipse repetitionem: turpiter enim fecit: sed ei dabitur petitio, propter quem datum est ut calumnia ei fiat. quare si quiale. Haec actio heredi quidem non competit, quia sufficere ei debet, quod eam pecuniam quam defunctus dedit repetere potest: constitutum turpia lucra heredibus quoque extorqueri, licet crimina extinguantur: ut puta ob falsum uel iudici condictio competit, si sola turpitudo accipientis uersetur: nam si et dantis, melior causa erit possidentis. quare si fuerit condictum, utrum tollitur haec actio, an uero in triplum danda sit? an exemplo furis et in quadruplum actionem damus et condictionem? sed puto sufficere alterutram actionem. ubi autem condictio compet
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e in arcelł scribit. si fideusiorem ac¬
cepero negotia gesturus. Nam ⁊ hicda
hic hr̃e aliqͣmͣ.  actionem possit.
m andatum negotia gessi. hͥ nascit᷑
negõꝵ gestorum actio cessante
mandati actione. Idemest siꝓte fi
deiussero dumputo a te mͥmanda¬
tum eẽ. ¶ S ⁊ cumputaui ticii nego¬
tia eẽ. cumeẽt sempronii ea gessi. sẽ¬

Expanded text:
ipse Marcellus scribit, si fideiussorem accepero negotia gesturus: nam et hic dhic habere aliquam actionem possit: mandatum, negotia gessi, et hic nascitur negotiorum gestorum actio cessante mandati actione. idem est etiam, si pro te fideiussero, dum puto mihi a te mandatum esse.Sed et si, cum putaui Titii negotia esse cum essent Sempronii, ea gessi, s
Abbreviated transcription (Latin):
negotia mea accessit. S in quo eͤ
locupletior fc̃s sum ht̃ oͣ me actĩoẽ.¬
¶ Siquis iͦ simplicit̾ u̾satusẽ. ut
suum negotumin suis bonis qͣ me¬
in meum tenebitir. Nam ⁊ si cuimã¬
dau̾o ut meum negotium gerat.
ꝙ mͥ tecum erat commune. dicend̾
si seruus meus negotnun meũgesse¬
rit. cum eẽt libertus uelingenuns
iii. uideamus antetum negõꝵ gõꝵ¬

Expanded text:
a accessit, sed in quod ‹e›go locupletior factus sum habet contra me actionem.Si quis ita simpliciter uersatus est, ut suum negotium in suis bonis quasi mein meum tenebitur: nam et si cui mandauero, ut meum negotium gerat, quod mihi tecum erat commune, dicendumsi seruus meus negotium meum gesserit, cum esset uel libertus uel ingenuus, ui, uideamus, an tecum negotio
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eius alius ad hoc non accessit. Et
suir cliligẽs ꝙ ab eo exigimus. ⁊̃ ca¬
potuit tñ a semet ip̃o cur ñ exeg̾it¬
hoc ei imputabitur. ⁊ siforte non fu¬
erit usurarium debitum. incipit eẽ
usurarium ut cluiꝰ piꝰ flauiolongi

Expanded text:
tamen eius alius ad haec non accessit, et tamen eius alius ad haec non accessit, et si uir diligens quod ab eo exigimus potuit: tamen a semet ipso cur non exegerit, ei imputabitur: et si forte non fuerit usurar‹i›um debitum, incipit esse usurarium, ut diuus Pius Flauio Longi
Abbreviated transcription (Latin):
uenire:⁊ ait dubitari posse.q nullũ
negotumi tuum gestum ẽ. cum de¬
bitor tuus ñ fu̾it. s ratihĩtio inquit
fecit tuuimuegotium. Et sicut a qͦer
exactum est. anu̾suseũ dat᷑ iepetitio
qui ratum hũit: uͣ ip̃idebebit ꝓrati¬
hĩtione ad u̾sus me. competereactõ.
sicrati hĩtio rstituet tuũ negm̃. ꝙ ab
initio tuũ ñ erat. s tua otemplatiõe
gestum. ¶ Id̾ ait. si titii debitorem cui
te heredem putabam cum eẽt seiuis hĩx
conuenero simiłr ⁊ exegero. mox tu
ratum hu̾is. eẽ mͥ adiu̾sus te. ⁊ tibimu¬
iatehereditas peti posut᷑. Quid gͦ ĩ qͥt
peclius sicumte heredem putarem ał¬
sulam fulsero hr̃tlitariam tuq ratũ
habu̾is ansit nuicħi adu̾sus teactio
S non fore ait cum hoc fcõmeo atter
sit locupletatus. ⁊ alterusre ip̃a gest
negotium sit. nec possit. ꝙ. alii adqͥs̃¬
tum est. ip̃ogestuħ te  negotium
iuderi. ¶ Uideamns inꝑsona eiꝰ qͥ
negotia amministrat. si quedam
gessit. quedam non. cotemplatione

Expanded text:
uenire. et ait dubitari posse, quia nullum negotium tuum gestum est, cum debitor tuus non fuerit. sed ratihabitio, inquit, fecit tuum negotium: et sicut ei a quo exactum est aduersus eum datur repetitio qui ratum habuit, ita et ipsi debebit post ratihabitionem aduersus me competere actio. sic ratihabitio constituet tuum negotium, quod ab initio tuum non erat, sed tua contemplatione gestum.Idem ait, si Titii debitorem, cui te heredem putabam, cum esset Seius heres, conuenero similiter et exegero, mox tu ratum habueris: esse mihi aduersus te et tibi muet a te hereditas peti possit. quid ergo, inquit Pedius, si, cum te heredem putarem, insulam fulsero hereditariam tuque ratum habueris, an sit mihi aduersus te actio? sed non fore ait, cum hoc facto meo alter sit locupletatus et alterius re ipsa gestum negotium sit, nec possit, quod alii adquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium uideri.Uideamus in persona eius, qui negotia administrat, si quaedam gessit quaedam non, contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ prẽm dandam actionẽ inqͣntum lo¬
cuplecior ex mea administratõe fc̃s
sit. ¶A isi hominis lirenqui tibi
bona fide seriuebat uegotia gessero
siquid̃ putans tuum esse sernum
gesu. pomponiꝰ scribit cax reꝵ petu¬
liarium cã: que te sequidebent. tec̃

Expanded text:
in patrem dandam actionem, in quantum locupletior ex mea administratione factus sit.Sed si hominis liberi qui tibi bona fide seruiebat negotia gessero: si quidem putans tuum esse seruum gessi, Pomponius scribit earum rerum peculiarium causa, quae te sequi debent, tecum
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. si aut mora fuit ꝑuenditorem. aũ
non fuit p̾sens cui raderetur. aut aliqua
iusta causa int̃cessit. cur intra die in redi¬
Da. que de ꝑtufructib accessionib ꝙ ⁊ que
de mortuo redibendodr̃ã sunt. ¶ Qd̃ ep̃¬
tõn accedit ꝑtem ẽẽ nenditionis pruden
tib uisum est.
morbo uitioq ue. ⁊ ceteris q̃ ibi comprehẽ¬
sa sunt p̾drẽ ibetur. ⁊ p̾terea in hiis caĩs
non eẽ mancipium ut ꝓmiitat p̾cipitur.
telligendum est. quonominatim adicit᷑.
accesurum fundo hominemstichum. s ĩ¬

Expanded text:
bitur, si aut mora fuit per uenditorem, aut non fuit praesens cui redderetur, aut aliqua iusta causa intercessit, cur intra diem redhida, quae de partu fructibus accessionibus quaeque de mortuo redhibendo dicta sunt. Quod emptioni accedit, partem esse uenditionis prudentibus uisum est. morbo uitioue et ceteris quae ibi comprehensa sunt praedicere iubentur, et praeterea in his causis non esse mancipium tellegendum est, quo nominatim adicitur accessurum fundo hominem Stichum, s
Abbreviated transcription (Latin):
niam indotem dedit ueq nupsit. an
ea demrepet̾e possit quesitum est. dixi
cum obturpemcãm dantis ⁊ accipiẽtis
peruma numeretur cessare condieti¬
onem ⁊ indelicto pari potiorem ẽẽ cãm¬
sccutumeedere nonhĩturam mułiẽ
condictionem. s reor recte defendi nõ.
tam turpenicãm in ꝓpõito qͣm ulłã
fuisse cum pecuni a que daretur in do¬
tem conu̾tr uequit. nonem̃stupri
s inr̾imonii grãdatam eẽ NNou̾ia
priuigno. nurus sot̃s. petumam
dotis nomĩẽ declit. n nupsit. cesare d¬
dictio prima facie uidetur. qm̃ iure
gñtium incestum committitur. at ꝗn
.u. ł magis in ea spẽ nulla cã dotis dã¬
de fuit. condictio igitur competit.
ditione furtiua

Expanded text:
niam in dotem dedit neque nupsit: an eandem repetere possit, quaesitum est. dixi, cum ob turpem causam dantis et accipientis pecunia numeretur, cessare condictionem et in delicto pari potiorem esse psecutum respondere non habituram mulierem condicn turpem causam in proposito quam nullam fuisse, cum pecunia quae daretur in dotem conuerti nequiret: non enim stupri, sed matrimonii gratia datam esse.Nouerca priuigno, nurus socero pecuniam dotis nomine dedit neque nupsit. cessare condictio prima facie videtur, quoniam iure gentium incestum committitur: atquin vel magis in ea specie nulla causa dotis dandae fuit, condictio igitur competit. DICTIONE FVRTIVA
Abbreviated transcription (Latin):
.dem.ł. xxu. Sifullo uestimenta la¬
uanda concluxenit. deinde amissis hiis
dommop̾cium ex locato conuentus p̾¬
stiterit. postea ꝙ dominus inuenit
lumex conducto ag̾e. ueruncondr̃e
dño pꝰse. Egoputo ex cõducto õmͦ eũ hr̃e ac

Expanded text:
edictum.Si fullo uestimenta lauanda conduxerit, deinde amissis eis domino pretium ex locato conuentus praestiterit posteaque dominus inuenerit lum ex conducto agere, uerum condicere domino posse: ego puto ex conducto omnimodo eum habere ac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad exibendum acc̃ ¶Condictio rei fur¬
furis obligat. nec tantum siuiuat suꝰ
fintiuus. s ⁊̃ si decesserit. S isi ap̃furis
hr̃eem diemsinum obiit. s̾uuiꝰ furtiuꝰ
ł non ap̃ipm̃. Pꝰmortem tñ finis di¬

Expanded text:
t ad exhibendum actionem.Condictio rei furfuris obligat, nec tantum si uiuat seruus furtiuus, sed etiam si decesserit: sed et si apud furis heredem diem suum obiit seruus furtiuus uel non ap
Abbreviated transcription (Latin):
repet̾e ⁊ qua actione possit. R̾di sieã
pecuniam dedit que n ex oꝑis. si. n
ex re euis cuibona fide seriuebat q̃¬
sita sit. posse repeti ¶Tutor cretlico¬
ri pupilli sun plusqͣm debeatur exsoluit
⁊ turele iuditio pupillo nonimputaũ:
quero anrepetitionem adu̾sus creclitorẽ
hrẽt. R̾di hr̃e. ¶Ticius qui multos cre¬
Ditores hr̃et inquibri seiũ bonasua pri¬
uatim fc̃a uenditione meuio conces¬
sit: ut satis cretlitorib fͤacet. S meuiꝰ
soluit petuniam sei ot amqmͣdebitã.
que iam attrõ fuerat soluta. Qsitum s¬
est cumpostea repeuant᷑ a poche apudti¬
tium debitorem ꝑtim solute pecunie cui
magis repetitio pecunie indebite solute
competit: ticio debitori an meuio qͥ in
nullamint̃ se cantrou̾siam implius
amplius eẽ. impecliat repetitionem.

Expanded text:
ione possit. respondit, si eam pecuniam dedit, quae neque ex operis suis neque ex re eius, cui bona fide seruiebat, quaesita sit, posse repeti.Tutor creditori pupilli sui plus quam debebatur exsoluit et tutelae iudicio pupillo non imputauit: quaero an repetitionem aduersus credi torem haberet. respondit habere.Titius cum multos creditores haberet, in quibus et Seium, bona sua priuatim facta uenditione Maeuio concessit, ut satis creditoribus faceret: sed Maeuius soluit pecuniam Seio tamquam debitam, quae iam a Titio fuerat soluta: quaesitum est, cum postea repperiantur apochae apud Titium debitorem partim solutae pecuniae, cui magis repetitio pecuniae indebitae solutae competit, Titio debitori an Maeuio, qui nullam inter se controuersiam amplius esse' impediat repetitionem.
Abbreviated transcription (Latin):
dii sicuti si uindemia legata est. uel mes¬
clita satis datum non fu̾ir ꝓcuł ait. po¬
se hr̃dem remuenditare. isiobiciatur
exceptio dere usus fructus nomine tra¬
data replicaudumerit. que sm̃a ht̃ rõnẽ.¬
s up̃a stipulatõ condicipoterit. ¶Cũ
u sus fructus pecume legatus eẽt expͥ¬
mi debẽt hii duocasus in stipulatõne c̃
morieris ał capite minu̾s dari: idcͥco

Expanded text:
dii, sicuti si vindemia legata esset vel mesdita satisdatum non fuerit, Proculus ait posse heredem rem vindicare, et si obiciatur exceptio de re usus fructus nomine tradita, replicandum erit. quae sente ipsa stipulatio condici poterit. Cum usus fructus pecuniae legatus esset, exprimi debent hi duo casus in stipulatione: 'cum morieris aut capite minueris, dari': idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
pulationem. S is adquẽ ꝑuenit ꝓͥetas¬
temp̃r cĩ siti dominii sͥ ꝑspic̾e alia cau¬
tione debet. ꝙ si non fecent: nich̾ominꝰ
nirem actione uti potest.
tatem assecutus fu̾it. desint quide in
usus fructus ad eum ꝑtinere pp̃ confusi¬
onem. s si exstipulatu cumeo agatur.
aut ip̃o iure inutiliter agi dicendum
est. Si uiri bom arbitrium huc usq por¬
rigitur. aut infactum excipere debebit:¬
lum abeẽ abfut᷑ũq cẽ continetur. ⁊ cũ
mrem sit doli mali mentio cancepta
omniũ dolum comprchendere uidet᷑
successoꝵ: ĩ adoptunpr̃s. ¶S si usus
sine fructu legatus erit: adempta frucd
cã satis dare uibet p̾tor ħ m̾ito ut de so¬
lonsu non etiam defructu caueatur.
gͦ isi fructus sine usu obtig̾it stipulatõ
locum hẽbit. s sĩ hĩtatõ uelopore hõis
uł cuius libi alteruis animal relicte

Expanded text:
pulationem: sed is ad quem peruenit tempore quaesiti dominii sibi prospicere alia cautione debet: quod etsi non fecerit, nihilo minus in rem actione uti potest. tatem adsecutus fuerit, desinit quidem usus fructus ad eum pertinere propter confusionem: sed si ex stipulatu cum eo agatur, aut ipso iure inutiliter agi dicendum est, si uiri boni arbitrium huc usque porrigitur, aut in factum excipere debebitlum abesse afuturumque esse' continetur: et cum in rem sit doli mali mentio concepta, omnium dolum comprehendere uidetur successorum et adoptiui patris. Sed si usus sine fructu legatus erit, adempta fructus causa satisdari iubet praetor: hoc merito, ut de solo usu, non etiam de fructu caue‹a›tur. Ergo et si fructus sine usu optigerit, stipulatio locum habebit. Et si habitatio uel operae hominis uel cuius alterius animalis rel
Abbreviated transcription (Latin):
pati a pr̃ẽ adulti: curatores accepe¬
runt. hii cões petunias ex recuitib
reclactas singuł submmistrauert̃
postea omne prĩmonium diuseit᷑.
ipost diuisionem titia soror lutio fr̃
accepisset qͣm ip̃a acceperat. cũ
lutius fr̃ eui ͥ a mplius sua portiõe
umominus qͦm dimidia conse¬

Expanded text:
pati a patre adulti curatores acceperunt: hi communes pecunias ex reditibus redactas singulis subministrauerunt: postea omne patrimonium diuiserunt: et post diuisionem Titia soror Lucio frataccepisset quam ipsa acceperat. cum Lucius frater eius non amplius sua portione, immo minus q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponunt᷑. si lutiꝰ non amplius exred
lam sorori eius adn̾sus eum compe¬
tere actionem. Idem R̾dit. cumex
decretis alumentis ap̾tore amplus
frẽm accepisse drẽtur. qm sororem
tiebãtur. ⁊ob multam mortet sus¬
cepit ⁊ obtiuuit. coheres ab eo ꝑtẽ
suampetebat. nec ꝑtem sumptuũ
fcõrum in litem prestare uolebat.
quesitum ẽ andoli exception ocet.¬
ħx. si idciroo amplins errogatum eẽt
rõnem sumptuum s isiomiserit do¬
liexceptionem agere pot̾ de recipien¬
claportione sumptuũ. ¶ Intestato
moriens codicur. preclia sua om̃ra
iprĩmonium int̾ liberos duisit. ͣ
ut ionge ampliuis filio: qm filie.
reluqueret. que situm est an soror
reliquisset. rectius dici exuolunt a¬
te de functi collationem dotis ces
cauit. quesitum est anucile ẽẽt cy¬
batiaꝵ ⁊ uestiarioꝵ legatum cum
stichus ante libertatis dempus deces¬
serit: ⁊an sinon est utile heres presti¬
terat a coherede repetere possit. apd̾
cuiem morabatur. Re. non quidemde¬

Expanded text:
ponuntur si Lucius non amplius ex redlam sorori eius aduersus eum competere actionem. idem respondit, cum ex decretis alimentis a praetore amplius fratrem accepisse diceretur quam sororem,tiebantur ob inultam mortem, suscepit et optinuit: coheres ab eo partem suam petebat nec partem sumptuum fact‹o›rum in litem praestare uolebat: quaesitum est, an doli exceptio noce si idcirco amplius erogatum esset, rationem sumptuum. sed et si omiserit doli exceptionem, agere potest de recipienda portione sumptuum. Intestato moriens codicillis praedia sua omnia et patrimonium inter liberos diuisit ita, ut longe amplius filio quam filiae relinquereliquisset, rectius dici ex uoluntate defuncti collationem dotis cesscauit: quaesitum est, an utile esset cibariorum et uestiariorum legatum, cum Stichus ante libertatis tempus decesserit, et an, si non est utile, heres qui praestiterat a coherede repetere possit, apud quem morabatur. respondi non quidem de
Abbreviated transcription (Latin):
familie h̾cis cunde iuditio ⁊ auidice
muicem adiudicationes ⁊ condemp¬
nationes fr̃ẽ sunt. queroreiu̾itate
cognita utrum condictio inuicem
competat an aũ uencdicatio ian a¬
lud ineoqui heres est. aliudin eo qͥ
hr̃dem hr̃e acceꝑit cumeo familie¬
hc̃. iuclicium ⁊ odempnatiomibus
fcĩs solu̾it pecuniam qͣm quiex cã
iuducati soluit: repetere non potest
ceptum. S qmuis non sit iudicium
tam̃ n sufficit ad impecliendam
repetitionemꝙ quis se putat ꝯdem¬
pnatum. Ꝙ sineuter eorum hr̃s
petitione. idem in utrisq dicendum
est. ꝙ diximis iualtero. plane sisũ
iudice diueserunt ess. res. ⁊̃ condi¬
tio est. earum rerum que ei cesserũt

Expanded text:
familiae erciscundae iudicio et a iudice inuicem adiudicationes et condemnationes factae sunt: quaero, rei ueritate cognita utrum condictio inuicem competat an uindicatio? et an aliud in eo qui heres est, aliud in eo quheredem habere, acceperit cum eo famili iudicium et condemnationibus factis soluerit pecuniam, quoniam ex causa iudicati soluit, repetere non potest ceptum: sed quamuis non sit iudicium, tamen sufficit ad impediendam repetitionem, quod quis se putat condemnatum. quod si neuter eorum herespetitione idem in utrisque dicendum est, quod diximus in altero. plane si sine iudice diuiserint res, etiam condictionem earu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ uł. scpͥsit cessare aquilram. qmu¬
is confessuc sit se ꝯcadisse. ħ enim so¬
lum remittere actõi ꝯfessoriam actiõẽ
ne ncõe eum hẽat docere eum occidisse.
nonsit mortuus autẽ sit. mag̃ ẽ uͥ ñ
teneatur. ͤ mortuo. lic⁊ confessus est.¬
¶ Si ꝓcurator aut tutor aut cura¬
tor aũ qui uis alius confireat᷑ absentẽ
uuluerasse. confessoria ineum utilis
actio danda est. ¶Notandumꝙ in
hac actione que adu̾sus ꝯfitentem
datur. uidex non rei iudicande s esti¬
mande datur. Nam nulle ꝑtes sũt
iuclicantis. inconfitentes.

Expanded text:
us scribit cessare Aquiliam, quamuis confessus sit se occidisse: hoc enim solum remittere actori confessoriam actionem, ne necesse habeat docere eum occidisse: non sit, mortuus autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit.Si procurator aut tutor aut curator aut quiuivulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est. Notandum, quod in hac actione, quae adversus confitentem datur, iudex non rei iudicandae, sed aestimandae datur: nam nullae partes sunt iudicandi in confitentes.
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł.lx. Inec ullamcãm possessiõis
possit dĩe.: nõ fur ⁊ raptor petitõe hr̃di¬
tatis tenentur. ¶ Oninib etiani titłs
hic ꝓpossesiore adheret iqi tr̃iunctus
est. deniqi ⁊ ꝓemptore titulo ad eret.
nam si a furioso emero sriens ꝓ posies¬
sore possi deo. Item intitulo ꝓdondto q̃¬
ritur anquis ꝓ possõre possideat. ut
puta uxor uł maritus. ⁊ placet nob̾¬
sed̾ uiliani sñiam ꝓpossesiore possid̾e̾eum.
u dõ petitione hẽditatis teneb̾r. Item
ꝑ dote titulus. recipit ꝓpossessore: paᷤᷤ¬
sessor possessionẽ. ut puta si ammo
re. xii. aunis nuptamͥ qi dotem sciẽs
accepi. ⁊ si legatum mͥsolutum est: ex
fła causa scienti utiq ꝓpoᷤsore posũdõ.
Is ã ciui restituit hr̃ditatem teru hr̃¬
ditatis petõne non pͭ. isi dolo fecit .i.¬

Expanded text:
dictum nec ullam causam possessionis possit dicere: et ideo fur et raptor petitione hereditatis tenentur. Omnibus etiam titulis hic pro possessore haeret et quasi iniunctus est. denique et pro emptore titulo haeret: nam si a furioso emero sciens, pro possessore possideo. item in titulo pro donato quaeritur, an quis pro possessore possideat, ut puta uxor uel maritus: et placet nobis Iuliani sententia pro possessore possidere eum, et ideo petitione hereditatispro dote titulus recipit pro possessore possessionem, ut puta si a minore duodecim annis nupta mihi quasi dotem sciens accepi. et si legatum mihi solutum est ex falsa causa scienti, utique pro possessore possidebo. Is autem qui restituit hereditatem teneri hereditatis petitione non potest, nisi dolo fec