comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuit fecũda plantatio ꝓ pagntus indige
thoruigie ex patre ferrico quondã duce lochorĩ¬
gie de sorore Gomitis barrensis ꝓcreatus. qui
ep̃s de nobłi ꝓgenie p̃darior uirtucib ⁊ mori¬
bus p̃fulgeb at in qͦ quitquid uirtutes desiderã
ꝯflueba̾nt uidelicet pacis amiticia pudicitie
cupiditas inpocentia strenuitas. instrenuitate
daritas. benignitas sapientia prudentia q tẽ¬
ꝑata ac ineodem insita forma boui liuore ca¬
rens clementa ligabat et elenĩta cõmnxit uir¬
tusq scͣitatis in serta resplenduit. pacis robore
diłcordias suffocando inꝑturbatus ꝑsticerat init̾¬

Expanded text:
tuit fecunda plantatio, propagatus indigenthoringie, ex patre Ferrico quondam duce Lothoringie de sorore comitis Barrensis procreatus. Qui episcopus de nobili progenie, preclarior virtutibus et moribus prefulgebat; in quo quicquid virtutes desiderant confluebat, videlicet pacis amicitia, pudicitie cupiditas, in potentia strenuitas, in strenuitate claritas, benignitas, sapientia prudentiaque temperata, ac in eodem insita forma boni livore carens elementa ligabat et elementa conjunxit, virtusque sanctitatis inserta resplenduit, pacis robore discordias suffocando; imperturbatus perstiterat int
Abbreviated transcription (Latin):
ponens in dño deo anchorã sie spei elegit potius
tis ꝑicło sab iac̾e ⁊ cũ in medio terraꝵ ducis et
comitis quibuis etiã ꝯmune ciuiũ metẽn ad erat
ꝑatꝰ esset ꝯflig̾e cũ eisdem ⁊ iam starent hĩc
inde castroꝵ aties t̾ribilit̾ ordĩate ꝓcessit in¬
fidelitatu illoꝵ ꝙͣ erga dños suos studio deuo¬
tionis ab autiqͣ excuerant uͨ in memor ñ ingͦ¬
tus pietate ip̃oꝵ ductus ut eos posset sine ꝑi¬
culo corpoꝵ ⁊ reꝵ lib̾are quib redemptio seu
liberatio alias quã ip̃o mediãte nõ patebat¬
⁊ quia dubii sunt euentus uelloꝵ elegit ineoꝵ
libationẽ c̾citudinẽ cõpositionis ⁊ pacis. ⁊ sic ip̃e
quẽ suoꝵ mouebat pietas ⁊ ad uͥsarii sui inqs
timor tremor q repente irruerant pestẽ guer
ci iꝑatoris regnãte uitã felicit̾ ꝯsũm auit.
⁊ sepultus eit in choro uiaiorus ec̃c̃e meten. Hus¬

Expanded text:
ponens in Domino anchoram sue spei, elegit potius,ponens in Domino anchoram sue spei, elegit potius,tis periculo subjacere. Et, cum in medio terrarum ducis et comitis, quibus etiam commune civium Metensium aderat, paratus esset confligere cum eisdem, et cum jam starent hinc inde castrorum acies terribiliter ordinatefidelitatis illorum, quam erga dominos suos studio devotionis ab antiquo exercuerant nec immemor, nec ingratus, pietate ipsorum ductus, ut eos posset sine periculo corporum et rerum liberare; quibus redemptio seu liberatio alias quam ipso mediante non patebat; et quia dubii sunt eventus bellorum, elegit in eorum liberationem certitudinem compositionis et pacis. Et sic ipse quem suorum movebat pietas, et adversarii sui in quos timor tremorque repente irruerant, pestem guerci imperatoris regnante, vitam feliciter consummavit, et sepultus est in choro majoris eccle
Abbreviated transcription (Latin):
Quibusdã gͥ de suis laudãtibus ut illa nocte fluu
tigatos laborare ult̾ius transeñdo illa nocte s
ꝓ trastiãret trausitũ et daret requiem hoĩbus
et in mentis idem qui plus suo ꝙͣ alioꝵ sensu et
ad uersarii s̾ui ꝓcerto tenerent qd̾ mosellam de
cet̾o nõ transiret moselle fluuiũ qui tunc plenꝰ
erat alucis cũ ex̾citu copioso ui adiiratõem mł¬
toꝵ trausuadauit. ita qd̾ nes unus quidẽ reniã¬
sit qui fluuiũ nõ trausiret Mira res. Si eñ illa
nocte nõ transissent sic excreuit fluuiꝰ nocte ipã
qd̾ in mane uullo mͦ transire potuissent ⁊ s̃c ili
qui incastro obsessi erant quoꝵ sanguinẽ conci¬
ues sui ciułr siciebant cũ plus ꝙͣ ꝑocto dies
suctursũ expectare nõ possent. mortis ꝓido sub¬
d̾entur. O saluator qui om̃s hoĩes uolt Caluos
fieri ⁊ neĩẽ uult perire dedit ep̃o uoluntatem tñ¬
seundi ⁊ trausit t̾rasq dictoꝵ nobilium ingrest̃

Expanded text:
Quibusdam igitur de suis laudantibus, ut illa nocte fluviQuibusdam igitur de suis laudantibus, ut illa nocte fluvio itinere fatigatos laborare ulterius transeundo illa nocte, sed procrastinaret transitum et daret requiem hominibus et jumentis: idem, qui plus suo quam aliorum sensu et adversarii sui pro certo tenerent quod Mosellam de cetero non transiret, Moselle fluvium, qui tunc plenis erat alveis, cum exercitu copioso in admirationem multorum transvadavit, ita quod nec unus quidem remansit qui fluvium non transiret. Mira res! Si enim illa nocte non transissent, sic excrevit fluvius nocte ipsa, quod in mane nullo modo transire potuissent; et sic illi qui in castro obsessi erant, quorum sanguinem concives sui seviter siciebant, cum plus quam per octo dies succursum expectare non possent, mortis periculo subderentur. Sed Salvator, qui omnes homines vult salvos fieri et neminem vult perire, dedit episcopo voluntatem transeundi, et transiit, terrasque dictorum nobilium ingressus,
Abbreviated transcription (Latin):
in prouiso obsederunt. Quo andito ep̃e oniui
costance ꝯstantior fide firmꝰ cũ habraham Sa¬
pientia salomonis nõ indectus patientie iobñ
expo Sepe syneonis affultꝰ ꝙ̃ quidã defidelib
suis dicis elaicis reliquerãt cũ frẽm siu secuu
nõ hab̾et qui nifrãsiã setraustułat ut cũ ar¬
matoꝵ potentia rediturus. fratri suo subuenirẽt
in manu potenti affuisset. ad ip̃m ꝑueĩre nõ poss¬
cum fortuna nitm̃ sͥ nouercãte pocuisset alusi
edipsim desperatõnis incidilse. ita ut de resurrectõ¬
ne ip̃ius uulla spes hab̾e̾tur .Uir idem resuniens
uires animi incheutoniã ad gentes extraneas se
conu̾tit ubi illustriũ uicoꝵ de eurestein. ⁊ de da¬
bore comitũ ⁊ alioꝵ multoꝵ nobłium qui iba¬
benda nulicia potentes erant auxiliũ implora¬
uit qui sͥ cũ p̃ce cũ p̾cio unanimit̾ ad herentes
collecto magno exercitu ip̃m sunt sequuti ⁊ intm̃¬
ꝓcesserunt qd̾ se suꝑ moselle fluuiũ receperunt

Expanded text:
edicto ex improviso obsederunt. Quo audito episcopus constante constantior, fide firmus cum Abraham, sapientia Salomonis non intectus, patientiae Job non expers, spe Simeonis suffultus, quem quidam de fidelibus suis clericis enon haberet, qui in Franciam se transtulerat ut cum armatorum potentia rediturus fratri suo subveniret, in manu potenti affuisset, ad ipsum pervenire non posset--cum, fortuna in tantum sibi novercante, potuisset alius in eclipsim desperationis incidisse, ita ut de resurrectione ipsius nulla spes haberetur: vir idem resumens vires animi, in Teuthoniam ad gentes extraneas se convertit, ubi illustrium virorum de Evrestein et de Dabore comitum et aliorum multorum nobilium, qui in habenda milicia potentes erant, auxilium imploravit. Qui sibi cum prece tum precio unanimiter adherentes, collecto magno exercitu ipsum sunt secuti, etcesserunt, quod se super Moselle fluvium receperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
se recepit. S et post ip̃m laud abłis ⁊ robusta de
por sallis parentella expulsa fuit acĩtate ꝓpter
cuulle odiũ qd̾ latebat int̾ ciues. ⁊ maxinie. qͥ.
ip̃a parentela ip̃i ep̃o iniuire suo fidełr ad eratꝰ
et ei laudabiłir ad herebat ita ꝙ inauitate ñ u¬
uus quidẽ deparentela illa ⁊ sͥ adherentib remã¬
sit sed om̃s inde exierunt ⁊ se in dc̃o castro rece¬
perunt domib eoꝵ funditut diruptił ⁊ boĩs
sius omĩb q̃ in ciuitate reliquerant confiscatis
lem gladiũ refceuare nõ posset. inuocauit au¬
xiliũ brachii scłaris. Duce uidelicet locho r iu¬
g̾. et comitẽ barrẽu fideles suos. quos ciu
fr̃ĩu quoꝙ gr̃a rara est dicti nobiles corrupti
etã pecma que ip̃os uidentes sepius excecat

Expanded text:
se recepit: sed et post ipsum laudabilis et robusta de Porta-salis parentela expulsa fuit a civitate, propter civile odium quod latebat inter cives, et maxime quia ipsa parentela ipsi episcopo in jure suo fideliter aderat et ei laudabiliter adherebat; ita quod in civitate nec unus quidem de parentela illa et sibi adherentibus remansit, sed omnes inde exierunt et se in dicto castro receperunt, domibus eorum funditus dirutis et bonis omnibus suis que in civitate reliquerant confiscatis lem gladium refrenare non posset, invocavit auxilium brachii secularis, ducem videlicet Lotharingie et comfratrum quoque gratia rara est, dicti nobiles, corrupti etiam pecunia, que ipsos videntes sepius excecat,
Abbreviated transcription (Latin):
sic ti̾tiũ adelberonẽ. nõ sine młto labore ac ꝑicło
suaꝵ reꝵ excõmunicatũ deposuerunt Huic cer¬
tanũ uelut signifꝰ in ꝑterritꝰ et momi ꝯflictu
increpidꝰ dõnus adelbero post treue̾nsiũ archiep̃
gloriosus. de gradu ingradũ ꝓ motus ab ip̃a
ut ita dicam pueritia profide catholica in casts
eccłie militauit donec exscismate tropheũ pacis
inuexit eccłie Defuncto aũt donno popone qui
prouisor pius exticit cłicis ꝓtemꝑe magnificum
et nobilem uirum exuiennensi archiep̃atu assũp¬
tũ. dũm stephanũ apłica consecratũ benedictione
in urbe romana. ꝑ alliiq dignitate honoratum
sue uite curriculo eccłie tͤuensis saluo p̾uulegio
retate uiget temptatio sileat elatõis orta ep ex
peste ad ulationis. ⁊ p̾ces fundantur deo ꝓ ꝯtinus
ip̃ius stadio ⁊¬

Expanded text:
sic et tercium Adelberonem non sine multo labore ac periculo sic et tercium Adelberonem non sine multo labore ac periculo suarum rerum excommunicatum deposuerunt. Huic certamini velut signifer imperterritus et in omni conflictu intrepidus domnus Adelbero, post Treverensium archiepiscopus gloriosus , de gradu in gradum promotus, ab ipsa, ut ita dicam, puericia pro fide catholica in castris ecclesiae militavit, donec ex scismate tropheum pacis invixit ecclesiae. Defuncto autem domno Popone 1103, qui provisor pius exstitit clericis pro tempore, magnificum et nobilem virum, ex Viennensi archiepiscopatu assumptum, domnum Stephanum, apostolica consecratum benedictione in urbe Romana palliique dignitate honoratum suae vitae curriculo, ecclesiae Treverensis salvo privilegio,c vita floret et aetate viget, temptatio sileat elationis orta ex peste adulationis, et preces fundantur Deo pro continuo ipsius stadio
Abbreviated transcription (Latin):
xo. Quid plura. Diuina sui flexa sacerdotis
supplicatõe censura ueĩam indusit. maledic¬
tis silentiũ accusatori s imꝑauit. Quãius nͦo¬
⁊̃ diuine nulla sit mora efficatie. tñ quia trim¬
tatis essentia inhũanitatit xp̃i ꝑsona indicat
omĩa. ex dispositõis ordĩe dicũtur fieri more
hic herimauuꝰ ep̃c execcłia leodiensi assũptus. in
eccłia scĩ petri m̾etis est sepultus pͥsidence uiu̾sas
eccl̃ie gregorio .uiiͦ. uacillante uł nat᷑ante imꝑiõ.
affrico ⁊ aquilone fluctuans us flante catho¬
lici mefeses. t̾rorem postponentes imꝑialem
ex ecłia tͤuensi dõnũ poponẽ ꝑsonã nobilem
catholicis consentiẽtem. elegerũt pontificem
celebrata cõsecratione ip̃ius alegato apłite sedis
Potestas inꝑiał aliũ subinduc̾e dũ uicit᷑ inteu
metenses fide firma resticerunt ⁊ sicut pͥdem
duos brimonẽ ac gualonẽ incrusos expulerm̃t

Expanded text:
xo. Quid plura? divina sui flexa sacerdotis xo. Quid plura? divina sui flexa sacerdotis supplicatione censura, veniam indulsit, et maledicto silentium accusatori imperavit. Quamvis vero divinae nulla sit mora efficaciae, tamen quia Trinitatis essentia in humanitatis Christi persona judicat omnia, ex dispositionis ordine, dicuntur fieri morae. Hic Herimannus episcopus ex ecclesia Leodiensi assumptus, in ecclesia sancti Petri Metis est sepultus, praesidente universali Ecclesiae Gregorio VII, vacillante imperio. affrico et aquilone fluctuaret, catholici Mettenses terrorem postponentes imperialem, ex ecclesia Treverensi domnum Poponem, personam nobilem, catholicis consentientem, elegerunt pontificem 1090, celebrata consecratione ipsius a legato apostolicae sedis. Potestas imperialis alium subinducere nitens, Mettenses fide firma restiterunt; et sicut pridem duos Brunonem ac Gualonem intrusos expulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
inc ab eccłia leo diensi ascitꝰ domuꝰ heri¬
manꝰ ordinatꝰ est metensiũ p̾suł qͥnqua¬
gesinius. Hoc temꝑe maxiniũ scisma exorcũ
est int̾ regnũ ⁊ sacerdotiũ Imponebatur itaꝙ
rex supra regem. papa suꝑ papami Et hoc diu¬
tius ꝑseuerauit ex quo disciplina discubuit
a sua uiuatitate. Hic hermianuꝰ p̾sul ãmoĩ¬
tus uisione scmi leuauit ab humo clem̃tem p̾
atus demens ad matrẽ delatus etcłiam ma¬
ximis letificauit ppłos miracłis ꝑ tͥduũ. De¬
functo ep̃o nicħ signoꝵ ostendit ꝑbiduũ. uñi
ãnurati aiues reddiuitur tristes S mox re
dit leticia ⁊ aꝑitur causa Reuelatum est nãq
cuidam religioso nomine lumbrico fundatori
eccłie sc̃ petri de monce brianci. qd̾ infra dila¬
decertauit Obiciebatur eiũ ei abñmico ꝙ me¬
tu mortis inconstant̾ egisset int̾ dissensionẽ
nis eccłie iuolatio sacram̃ti ꝙ egigitur more
demens sui suscipiens causam uicarni ꝓsin¬
głis iudicis pissimo p̃ces fundebat genu fle¬

Expanded text:
inc ab Ecclesia Leodiensi ascitus domnus Herimannus, ordinatus est Metensium praesul quinquagesimus. Hoc tempore maximum schisma exortum est inter regnum et sacerdotium. Imponebatur itaque rex super regem, papa super papam; et hoc diutius perseveravit, ex quo disciplina discubuit a sua vivacitate. Hic Herimannus praesul admonitus visione, sanctum levavit ab humo Clementem, patus Clemens ad matrem delatus ecclesiam, maximis laetificavit populos miraculis per triduum. Defuncto episcopo, nihil signorum ostendit per biduum, unde admirati cidit laeticia, et aperitur causa. Revelatum est namque cuidam religioso nomine Lubrico, fundatori ecclesiae sancti Petri de monte Brianci, quod intra diladecertavit. Objiciebatur enim ei ab inimico, quod metu mortis inconstanter egisset inter dissensionem nes ecclesiae, violato sacramento quod exigitur more pastor, sui suscipiens causam vicarii, pro singulis judici piissimo preces fundebat genu fle
Abbreviated transcription (Latin):
frader ci mnxatoris cui Ip̃e carus ad mosu es fam¬
baru erat. quã amore iuiticie fadti paũiliet fam
cdit ibi ut fortior hic resurgeret. Diimel iuoueũ
huc eũ transferri uoluit o dinatio ut hic ptẽt
amylius ⁊ fructũ face̾t uberiorẽ eiusitaꝗs. ꝓp̾nas
rudimenta ⁊ oꝑa pͥma. hec fuerunt. hieat apu
fere oñs creditorib a suo p̃decessore exxosifas
tius quidẽ ⁊ faciliꝰ ꝙ credi aut sꝑari posset ad
de dasbore oppign̾atã. ꝑ iustĩam imꝑialeni. et pnci¬

Expanded text:
Friderici imperatoris, cui ipse carus admodum et famFriderici imperatoris, cui ipse carus admodum et familiaris erat, quam amore justiciae factum publice fama cidit ibi, ut fortior hic resurgeret. Divina nimirum huc eum transferri voluit ordinatio, ut hic proficeret amplius et fructum faceret uberiorem. Ejus itaque apud nos rudimenta et opera prima haec fuerunt. Vineas suas fere omnes creditoribus a suo praedecessore expositas, citius quidem et facilius quam credi aut sperari posset, adde Dasburc oppigneratam, per justitiam imperialem et princi
Abbreviated transcription (Latin):
dio castri luctemborc sitã: quã tunc temꝑis comẽ
de salu̾na teuebat sibi suisq successorib ipo conu¬
te capto recuꝑauit. Sedit aunis .ui. et ꝑ aulo am¬
plius sub ppͣ alexandro et frederico imipatore a¬
uuncło suo Qui ⁊ alia fortasse auualibus digna
gessisset nͥ eiusdẽ alexandri .iii. manũ sensisset
ualidam sua ob hoc electione quassata ab illo
quia infra ordines fuerat celebrata ui
ic cũ ep̃atus fere ꝑ anũ post ip̃m natasset.
anno dñi.mͦ.c. lxxxiͦ. successorem habuit
dũm bertrannũ de saxonie ꝑtibus oriũdura da¬
rũ quidẽ geu̾e ⁊ iite ac moram honestate omĩ¬
modus ꝯmendabilem ⁊tam dĩne ꝙͣ huãne leg̾
egregie peritũ. Senserat et ip̃e cũ breuiensir
ell et electus alex andri .iii. seueritatẽ eis quoꝙ
electione sub causa huꝰ p̃textu calsata ab illo qͥa
fuerat infra ordines celebratu Qd̾ mag̾ iodum

Expanded text:
dio castri Lucemburc sitam, quam tunc temporis comes dio castri Lucemburc sitam, quam tunc temporis comes de Salverna tenebat, sibi suisque successoribus, ipso comite capto, recuperavit. Sedit annis 6 et paulo amplius, sub papa Alexandro et Friderico imperatore avunculo suo. Qui et alia fortasse annalibus digna gessisset, nisi ejusdem Alexandri III manum sensisset validam, sua ob hoc electione cassata ab illo, quia infra ordines fuerat celebrata. 5. Hic, cum episcopatus per annum fere post ipsum vacasset, anno Domini 1181 successorem habuit dominum Bertrannum, de Saxoniae partibus oriundum, clarum quidem genere et vitae ac morum honestate omnimodis commendabilem, et tam divinae quam humanae legis egregie peritum. Senserat et ipse, cum Bremensis esset electus, Alexandri III severitatem, ejus quoque electione sub causae hujus pretextu cassata ab illo, quia fuerat infra ordines celebrata. Quod magis in odium
Abbreviated transcription (Latin):
ie cõmuni d̾itoꝵ electione ⁊ tã militũ quã¬
ciuium applansu:. successorem hũit nobilẽ
uirum et ꝓpetua dignũ memoria dñm fredicũ
de pluyosa. Hic brato stephano auerei ad quisur
enitam ecate decrepita ꝙͣ inc̾abłi egͥtudine ab¬
ranti: s nũꝙͣ uirilem animũ uunꝙ̾ lib̾alitaten
nũꝙͣ cialitatẽ. cui acunabuł deseruierat depou̾¬
uauit indempnes ut nullam sub tegiire eus
Dininuitõe mullũꝙ prorsus detrinientũ senss
Hic cũ sub p̃memorato pontifice sũmo alexandro
Ffriderico inꝑante electus tm̃ ⁊ leuita ꝓꝑter p̃fata
scismatis ꝑicła duob annis ⁊ totidẽ mensibus se¬
altare sicut ip̃e in extremis agens expetierat. bĩ
ioh anuis enũgłiste
uccessit huic filius ducis lochoringie theodori
cus cuiꝰ pater dux mathens statim post filii in¬
tronizationẽ castrũ suũ syrke qd̾ iuire alodii te¬
nebat beato stepho metẽn facta sollempuiter suꝑ
nũ deposuit ⁊penitus w̾irpinit. Hic turrim inmne¬

Expanded text:
communi clericorum electione et tam militum quacivium applausu successorem habuit nobilem virum et perpetua dignum memoria, dominum Fridericum de Pluviosa. Hic beato Stephano Anerei adquisivit. Cui tam aetate decrepita quam incurabili aegritudine laboranti, sed numquam virilem animum, numquam liberalitatem, numquam curialitatem, cui a cunabulis deservierat, deponea conservavit indempnes, ut nullam sub regimine ejus diminutionem nullumque prorsus detrimentum sentirent. Hic cum sub prememorato pontifice summo Alexandro, Friderico imperante, electus tantum et levita propter prefata scismatis pericula duobus annis et totidem mensibus sealtare, sicut ipse in extremis agens expetierat, beati Johannis evangelistae. 4. Successit huic filius ducis Lothoringiae Theodericus 1173-1179. Cujus pater dux Matheus statim post filii intronizationem castrum suum Syrke , quod jure allodii tenebat, beato Stephano Metensi, facta sollempniter super num deposuit et penitus wirpivit. Hic turrim in me
Abbreviated transcription (Latin):
tu ubbertate expensaꝵ tam dui idefeste inui¬
dauit. qd̃ dĩuina prouidentia que in sui dupos¬
tione nõ fallitur rei exitũ ꝓsꝑanit nã idenisps
conuitatũ metẽn ⁊ quatuor castra noblia Sapre¬
boas tidelcet albã ẽriquaestẽi. herrestem que
eraut defeodo ỹdicto. cũ suis appenditiso acque

Expanded text:
et laberinto expensarum tam diu indefesse insudavit, quod divina providentia, que in sui dispositione non fallitur, rei exitum prosperavit. Nam idem episcopus comitatum Metensem et quatuor castra nobilia, Saraborc videlicet, Albam, Truquestein et Herrestein quae erant de feodo predicto, cum suis appendi
Abbreviated transcription (Latin):
anastasio adriaue sub pͥncipibus uero roma¬
nis. Henrico .uͭ. Lochario Gonrado. ffrideri¬
co. sedisset .iiͦi. kl̃. Iauuarii aunic ⁊ meritis
plenur ⁊ inscismate alexandrie uictor qd̾ n¬
choatũ iau fuerat cacholicus iugrauit ad
drm̃mi et upeta thori nit̾itũ uidextera ip̃ius ꝑ¬
te uieruit sepeliri
Theodoritus frĩs sui comicis barrensis fi¬
liuis. uere ei tam morib ꝙ sangͥne pinquus
lli sollit̾udo sũma ⁊ cͦura specialic. Hec fuit
ut sab ep̃o metu iusticie tam p̃donũ ꝙͣ latro

Expanded text:
Anastasio, Adriano, sub principibus vero RomaAnastasio, Adriano, sub principibus vero Romanis Henrico V, Lothario, Conrado, Friderico, sedisset, 3 Kalendas Januarii, annis et meritis plenus et in scismate Alexandri et Victoris, quod inchoatum jam fuerat, catholicus, migravit ad Dominum , et juxta chori introitum in dextera ipsius parte meruit sepeliri. 2. Theodericus, fratris sui comitis Barrensis filius, vere ei tam moribus quam sanguine propinquus. Illi sollicitudo summa et cura specialis haec fuit, ut sub ipso metu justiciae tam
Abbreviated transcription (Latin):
alodiũ ꝙ apd̾ uicũ habebat beato stephano me¬
tensi ꝯtulit libere et quiete. omĩ euo tenendũ
Idem pontifex uenerãdus castrum qd̾ drͣ Pecra
muitionib quaꝵ usq hodie uestigia apparẽt
nicircuitu firmitatis obsi dione clausisset tãdẽ
ꝯpulit ad deditionẽ. Cũ ꝑ castrum deulouwart
graues ei iniurie illate sepius fuissent. tandẽ
expugnauit illud ⁊ in famlła cuiemq redegit
epãtũ grauter infestabant diruit ac subu̾¬
tit. Nec est inter eius eximia gesta reticendũ
qd̃ ip̃e tꝑ̃e quodã duce ei guerwerrã inferẽce
castrũ ip̃iuc pͥnei magnanimiter obsedit il
toriam iã ꝑatam. iauiꝙ ĩminẽtem impedils
fr̃ suus comes barrensis. Cuius gestu incly¬
ta ⁊ ãnualib digna enumerare ⁊lict̾is ex¬
plicare si uellẽ: aute quidẽ menibͣna deficet
ꝙͣ mat̾ia. Cũ ãnis.xliii. sub apłicis. Ealixto
honorio In notentio Eelestino lucio engenio

Expanded text:
alodium, quod apud Vicum habebat, beato Stephano Mealodium, quod apud Vicum habebat, beato Stephano Metensi contulit libere et quiete omni aevo tenendum. Idem pontifex venerandus castrum quod Petra-permunitionibus, quarum usque hodie vestigia apparent, incircuitu firmatis, obsidione clausisset, tandem compulit ad deditionem. Cum per castrum Deulewart graves injuriae illatae saepius fuissent, tandem expugnavit illud et in favillam cineremque redegit.episcopatum graviter infestabant, diruit ac subvertit. Nec est inter ejus eximia gesta reticendum, quod ipse, tempore quodam duce ei werram inferente, castrum ipsius Prinei magnanimiter obsedit, iltoriam jam paratam jamque imminentem impedisset trater suus comes Barrensis. Cujus gesta inclita et annalibus digna enumerare et litteris explicare si vellem, ante quidem membrana deficeret quam materia. Cum annis 43, sub apostolicis Calixto, Honorio, Innocentio, Celestino, Lucio, Eugenio,
Abbreviated transcription (Latin):
castrum ꝙ ramb̾tuullare drͣ firmauit. castrũq
nobile lucembore. qd̾ ad ip̃m iure heredicario
descenderat. bõ ꝯtulit stephauo ⁊ st castrũ hom¬
borc iure ab ip̃o frodali descendens pt decessum
eõmuitis hugonit a duce lothoringie occupatum
dm̃ frid̾ici imꝑatoris auxilio s̾ ⁊ posteris sus
ad quisiuit libere onũ euo tenendum ad qͥsiut
⁊̃ sͥ et sue ꝑpetuo ecc̃e: castrum uiuiers et ꝑtẽ
ducis delambore incastro. Eucei ꝯ uniu̾sis aꝑ¬
pendiciis C astrũ qͦq mirabel ⁊ falconis mõtẽ
Rebelliones damibrii ⁊ asꝑimontis firmatis
ante ip̃a castra munitionib uiriliter ꝑ domuit
apd̾ spinal turrim q̃ moronis drͣ. aduce ocupa¬
tam uirtute recepit potenti. ⁊ multo pt tẽpe
castrũ suꝑius ꝓpter insollentiã ⁊in moderatos
ꝯccessus aduocati iuuãte ip̃m duce matheo¬
obsidione dausit et cepit ⁊ tunc dux in recõpẽ¬
satõem seruitii huiꝰ iuire feodi ab eo aduocati¬
am recepit spinalensem. ⁊ ip̃e dux uersauice

Expanded text:
uod Ramberti-villare dicitur firmavit; castrumque nobile Lucelnburch , quod ad ipsum jure hereditario descenderat, beato contulit Stephano; et castrum Hoembure jure ab ipso feodali descendens, post decessum comitis Hugonis a duce Lothoringiae occupatum, domini Friderici imperatoris auxilio sibi et posteris suis adquisivit, libere omni aevo tenendum. Adquisivit  suae perpetuo ecclesiae castrum Viviers, et partem Ducis de Lemburc in castro Rucey, cum universis appendiciis. Castrum quoque Mirabel, et Falconis-Montem; rebelliones Danubrii et Asperimontis, firmatis ante ipsa castra munitionibus, viriliter perdomuit. Apud Spinal turrim quae Moronis dicitur, a duce occupatam, virtute recepit potenti; et multo post tempore castrum superius propter insolentiam, et immoderatos excessus advocati, juvaobsidione clausit et cepit. Et tunc dux in recompensationem servicii hujus jure feodi ab eo advocatiam recepit Spinalensem. Et ipse dux versa vice
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m admẽt ecc̃am pleno iure rediret ꝯdicõe eade̾
sigillis aucenticis ꝯmunita at fide testium ꝑit
roborata. Si cũ eadem comtissa sine h̾ede ꝓpͥi
terus dux delamborc comes lucelburgẽn. ⁊ mul¬
ti alii nobiles et pocentiores deiꝑio ꝯsangui¬
nei eius et faucores. castra que erant de feodo
p̃idĩ cũ eor ꝑtinentiis nequit susierũt. ea sue
ditioni usurꝑare ⁊ retiuere nuꝑpetuũ ꝯtra debi¬
tũ ꝯditiouis p̃dicte molientes. quib ep̃s qui ui
rilem ⁊ forcẽ gerebat auimũ. qui ñ extolleba¬
tue ro ꝓspus n deprimebatur madusis pruceria¬

Expanded text:
m ecclesiam pleno jure rediret, conditione eadem sigillis autenticis communita et fide testium pariter roborata. Sed, cum eadem comitissa sine herede propterus dux de Lembore, comes Lucelburgensis, et multi alii nobiles et potentiores de imperio, consanguinei ejus et fautores, castra que erant de feodo predicto cum eorum pertinentiis nequiter sasierunt, ea sue ditioni usurpare et retinere in perpetuum contra debitum conditionis predicte molientes. Quibus episcopus, qui irilem et fortem gerebat animum, qui nec extollebatur in prosperis nec deprimebatur
Abbreviated transcription (Latin):
redd̾e ratõem in requiẽ dñi sui cũ gaudio in gressur
ip̃e equidẽ decorẽ domꝰ dñi ⁊ locũ habitatõns eius
diligens metẽn eccłiam exquisitis ornam̃tis decori¬
uit inuilla deuico que tunc firmitatis alicuiꝰ mu¬
nimine minime claudebatur castrũ nobile uiuro¬
rũ et turriũ alticudine firmauit. et licet ad ne¬
gotia ĩꝑii sͥ ꝯmissa ꝓ maxima ꝑce temꝑis trahe¬
tur nec̃ posset ĩ mecẽn dyoc. nͥ earo et modicre suã
p̾sentiã exibere tñ u eius absentia fama ꝓbitans
ꝓuidentie ⁊ iurtutis eius nulitante terrã ep̃atus
metẽn ꝯtra fortes ⁊ potentes uirilit̾ ꝓcexit ⁊ defẽ

Expanded text:
reddere rationem, in requiem domini sui cum gaudio ingressurus. reddere rationem, in requiem domini sui cum gaudio ingressurus. Ipse equidem decorem domus Domini et locum habitationis ejus diligens, Metensem ecclesiam exquisitis ornamentis decoravit; in villa de Vico, que tunc firmitatis alicujus munimine minime claudebatur, castrum nobile murorum et turrium altitudine firmavit. Et licet ad negotia imperii sibi commissa pro maxima parte temporis traheretur, nec posset in Metensi dyocesi nisi raro et modice suam presentiam exibere, tamen in ejus absentia fama probitatis providentie et virtutis ejus militante, terram episcopatus Metensis contra fortes et potentes virilit
Abbreviated transcription (Latin):
reditu suo euacuatu omĩa ⁊ penitus ex hanstu
iuenit ut rursus eũ rediuiuit uacare cuiris et
abor ibus oporcet ⁊ ad om̃iũ que huais neceia¬
ia sunt usib ad quisitõem qiͣ de nouo acccetͥ
Eiuꝰ annis enu̾tis felx diuina museratõ nicreni
u ꝑstare oiguetur nec delit quileot ue sq¬
dia enis geta trad at auii alib ⁊ ad cogmpor i
transire faciat posterorum. U
est mepiscopũ metẽn dñs conrardus iur quid¬
streunus. ex tenthonicoꝵ ꝓgeme ortũ ducens. cdarꝰ
sangͥne. s nobłior morib et uirtuce et int̾ p̾ncipes
imꝑii uenustate ꝑsonali et corꝑis elegantia deco¬
ratus Hic etiã spireñ. ep̃c. et imꝑiał aule caucel¬
larius negotia imꝑii tanꝙͣ prudens et fidelis dispẽ¬
sator discretione aĩ fidelitatẽ ip̃ius comitante adeo
ꝓcurauit. qd̃ intalento sibi credito pigre nõ dorm¬
ens s sollicite iungilans dño suo pleuã de eo potuit

Expanded text:
reditu suo evacuata omnia et penitus exhausta reditu suo evacuata omnia et penitus exhausta invenit, ut rursus eum redivivis vacare curis et laboribus oporteret, et ad omnium quae humanis necessaria sunt usibus adquisitionem quasi de novo accingi. Cujus annis et meritis felix divina miseratio incrementum prestare digia ejus gesta tradat annalibus et ad cognitionem transire faciat posterorum.. Cest in episcopum Metensem domnus Conrardus genie ortum ducens, clarus sanguine, sed nobilior moribus et virtute, et inter principes imperii venustate personali et corporis elegantia decoratus. Hic etiam Spirensis episcopus et imperialis aule cancellarius, negotia imperii tamquam prudens et fidelis dispensator, discretione animi fidelitatem ipsius comitante, adeo procuravit, quod in talento sibi credito pigre non dormiens sed sollicite vigilans, domino suo plenam de eo potuit
Abbreviated transcription (Latin):
minũ folmarũ treuirenseni electũ asũmo pontis
debuit nec ausus fuit ꝯtraire trẽpisset ⁊ que cesa¬
ris cesari q̃ dĩ sunt deo redde cupiens debitam ei
erlabuisset reuentiã ad irã et in digna tõez pͥnceps
qouo tatus eona eiuis uniusa conaicra feci ⁊tacer¬
die ue alter achamasius ꝯsulens muigͣnis. iabi puꝰ
coloteid̾: ⁊ in eccliꝰ a łci grrconis ubi pus  calopa
exciterat spei sue auchorã figent ibi asisiuu ii
bero et p̃cipue auiecropolitauo illistri phuipp
ꝑsõe ⁊ mitis eius aeneratis pͥstita tãte eilpoi
enis exibide ꝯpassiones totq necessitutib suis ai
libalitate coꝵ collata subsidm: ⁊it cũ fere pate
resntꝰ. inexilo facent obliuisa. Quicũ exacto
biennio ar̃e unpialis serenitas opialatrone oi¬
una nuultisꝙ tã pr̃icipũ ꝙͣ alioꝵ supplicationib
tesedita firufet reduit tandere ad ectliqui suamdi
edui eiũ uinũ ⁊̃ cellariis. trumentũ nihorrere abia¬
ꝙ habiudãt᷑ bona disceiens reliquerat ita r

Expanded text:
ontifidebuit nec ausus fuit contraire, recepisset, et quae caesaris caesari, quae Dei sunt Deo reddere cupiens, debitam ei exhibuisset reverentiam, ad iram et indignationem princeps concitatus, bona ejus universa confiscari fecidio ut alter Athanasius consulens, migravit Coloniam, et in ecclesia sancti Gereonis, ubi prius canonicus exstiterat, spei suae anchoram figens, ibi asylum, ibi clero, et praecipue a metropolitano illustri Philippsonae et meritis ejus veneratio prestita, tantae dejectioni ejus, exhibitae compassiones, totque necessitatibus suis a liberalitate eorum collata subsidia, ut eum fere patriae et reditus in exilio facerent oblivisci. Cui cum exacto biennio gratiae imperialis serenitas opitulatione divina multisque tam principum quam aliorum supplicationibus reddita fuisset, rediit tandem ad Qui enim vinum in cellariis, frumentum in horreis, alioque habundanter bona discedens reliquerat, ita in
Abbreviated transcription (Latin):
mensib. sub pontifice sũmo Alexandro .iiiͦ. impe¬
rance friderico. Et ꝓpter ꝑ icła q̃ excisiate adhuo
durante ĩminebant ad sac̾dotii gradũ ⁊ consecra¬
tionẽ pontificalem conscendere ueritus electus
tĩ ⁊ leuitha .iii. ydus augusti inter cor illius
magru sasmatis turbines ⁊ ꝑcellas scuto armas
lides. catholicꝰ decessit. Cuiꝰ sarcho fagum a dñlłe¬
pħi sepulcura chori cm̃i diuidit introits ut qͥs¬

Expanded text:
mensibus, sub pontifice summo Alexandro III, impemensibus, sub pontifice summo Alexandro III, imperante Friderico. Et propter pericula, quae ex scismate adhuc durante imminebant, ad sacerdotii gradum et consecrationem pontificalem conscendere veritus, electus tantum et levita 3 Idus Augusti, inter tot illius magni scismatis turbines et procellas scuto armatus fidei, catholicus decessit 1171. Cujus sarcophagum a domni Stephani sepultura chori tantum dividit introit
Abbreviated transcription (Latin):
us dũm ⁊ ut patrẽ diligerẽt hic mal. et no¬
diau ũtis que ꝑ castrũ habodasiges si alius
Satis homo potens ad eꝑtus illud fuisset episco¬
patiu condie possent inferri. prouide et sollẽs
riourrens: s̾ ac suis ip̃m acquisiuit succelło¬
ribus doiũꝙ ibi edificauit egregiã. Noꝯ¬
sarit uichominus s̾ ⁊ poiteris suic. wnues¬
perd tradonis uillã. E altrũ ꝯflans defurmo
reddidit firnuus ip̃uꝙ palatio nobilideco¬
rant.Idem cardinalibus octouran heresiarche
cinitatẽ metensem cum muitio ĩ piis satis ponpose
ingressic ⁊ cderũ uniuersũ ad sacramĩtũ obediencie
ydõlosno p̃standũ cogere uolentibus uirilr̃ infacie
restitit. ipsosꝙ infecto prorsus ꝓpter ꝙ uenerant
negotio cũ p̾udore et ꝯfusione ꝯmoda fecit recede
Ex quo euis facto: ꝙͣ plures nuperii ciuitates emi¬
lande urtutis eosq similit̾ ꝯtempnendi et exem¬
plũ sũpserunt ⁊ audatiã. Sedit auns nouem ⁊ uii¬

Expanded text:
ut dominum et ut patrem diligerent. Hic malis et nocumentis, quae per castrum Habundanges , si alius quis homo potens adeptus illud fuisset, episcopatui cotidie possent inferri, provide et sollerter occurrens, sibi ac suis ipsum adquisivit successoribus, domumque ibi aedificavit egregiam. Adquisivit nichilominus sibiet posteris suis Werinesperc et Radonis-villam. Castrum Conflans de firmo reddidit firmius, ipsumque palatio nobili decoravit.--Idem cardinalibus Octoviani heresiarchae civitatem Metensem cum nuntio imperatoris satis pompose ingressis et clerum universum ad sacramentum obedientiae ydolo suo prestandum cogere volentibus, viriliter in facie restitit, ipsosque, infecto prorsus propter quod venerant negocio, cum pudore et confusione omnimoda fecit recedere. Ex quo ejus facto quam plures imperii civitates aemulandae virtutis eosque similiter contempnendi et exemplum sumpserunt et audaciam. Sedit annis 9 et 7
Abbreviated transcription (Latin):
inter uicũ ⁊ marsallũ inloco ꝑ alustri sitã simłq
castrum comitis de homborc qd marsallo adhe¬
rens toti iille ouerosum dãpuosũq diu exci¬
tat in manu ualida destruxit et ꝯplanauit.
Processu temꝑis gr̃a mꝑiali Sͥ cõciliata de uir

Expanded text:
inter Vicum et Marsallum in loco palustri sitam, simulque inter Vicum et Marsallum in loco palustri sitam, simulque castrum comitis de Hoembure, quod Marsallo adherens toti villae onerosum dampnosumque diu extiterat, in manu valida destruxit et complanavit. Processu temporis gr
Abbreviated transcription (Latin):
nõ poponi tam burgũdionũ ꝙͣ lothoringioꝵ
excellenti gen̾e clarus. s nirtute et añui
ex sorore nepos. cum regalia ab henrico .uͦ. qui
tunc temꝑis arcem tenebat ĩꝑii. recepisset. scis¬
mate incer rgnũ et sacerdotiũ ad huc durante
in urbe romaua. ab eodem pontifice sũmo ꝯsecra¬
cus ẽ. ⁊ tam pallii dignitate quã cardinał titu¬
lo honoratus est. Hic a ciuitate metensi bien
nio ⁊ eo amplius. quia p̃memorati pͥncipis gra¬
ciam nec dũ habebat exclusus. pͥmos ordines
in loco qui scĩ qͥntini mons dicitur celebrauit
et om̃s curces episcopatus atyrannis solo Rau¬
uiliaco accepto occupatas.frĩs sui comitis bar¬
rensis alioꝵ q cognatoꝵ ⁊ amucoꝵ suoꝵ fretus
auxilio. celeritate mira recuꝑauit. Idem ĩ ip̃a
pro motionis sue recentia. castrũ cerli qd̾ ma¬
torib ꝑ illas transeuntib̃ pertes ualde erat ꝑ¬
nitiosum castrũq ducis ap̃ uicũ et munitõnẽ

Expanded text:
no Popponi tam Burgundiorum quam Lothoringorum excellenti genere clarus, sed virtute et animi ex sorore nepos, cum regaliam nondum ab Henrico quinto qui tunc temporis arcem tenebat imperii, recepisset, schismate inter regnum et sacerdotium adhuc durante, in urbe Romana ab eodem pontifice summo consecratus est, et tam pallii dignitate quam cardinalis titulo honoratus. Hic a civitnio et eo amplius, quia prememorati principis gratiam necdum habebat, exclusus, primos ordines in loco qui Sancti-Quintini-mons dicitur, celebravit; et omnes curtes episcopatus a tirannis, solo Rumiliaco excepto, occupatas, fratris sui comitis Barrensis aliorumque cognatorum et amicorum suorum fretus auxilio, celeritate mira recuperavit. Idem in ipsa promotionis suae recentia castrum Terli, quod viatoribus per illas transeuntibus partes valde erat pernitiosum, castrumque ducis apud Vicum, et munitionem
Abbreviated transcription (Latin):
a waltranno homine comitis de dasbornon ꝓcul
asalebors firmatũ. ep̃atui in ꝑtib illis ualde uocu¬
um in manu potenti ⁊ ualida destruxit. His ita se
habentib ⁊ ip̃o que pacis que religionis. que uistĩe
sunt studiosa tractaante diligentia: ecce tãꝙ̃ mfo
nace ꝓbari eũ dñs uolens ⁊ int̾ scłi huiꝰ turbi¬
ues ⁊procellas. uirtutẽ eius daresce: in sꝑata ip̃m¬

Expanded text:
e Dasburc, non procul a Saleburc firmatam, episcopatui in partibus illis valde nocivum, in manu potenti et valida destruxit. His ita se habentibus, et ipso quae pacis, quae religionis, quae justiciae sunt, studiosa tractante diligentia, ecce tamquam in fornace probari eum Dominus volens, et inter seculi hujus turbines et procellas virtutem ejus claresce
Abbreviated transcription (Latin):
resurredioius diem. xluiꝰ
Iuccessit eius infule pontificatus theodoricꝰ
in suburbio ineceñ edificanit honorabłiter. mł¬
ris q pignoribus sanctoꝵ insigniuit: ab ycalia
secum deuectis. ¶ Huius gesta habentur.
FLoruit sub imꝑatore pͥmo ochone. filio henrici
tũ eit in kalabria inter ip̃m ⁊ sarracenos. In que
xuiiͦ. bł. augusti. Reirelata est bõsiquidẽ de ba¬
Iotrria oldelrico p̃suli diuinitus talis uisio. Ui¬
debatur sibi indere mllũ deum iudicem in sce¬
mate ihũ xp̃i: subliim solio residere. omẽm q
celi ordinem cirꝯstare. Eaminatõ state̾ parata
est: q̃stio uentilata cui cederet inchoria. echuico
an xp̃i profenso. Iniquitas ⁊ pcc̃m xp̃ianorum
excreuerat eo uł. quod iudicarẽtur sibici głi¬
uisionẽ manifestauit toti exercitui. Igntur

Expanded text:
resurrectionis diem. 46. Successit ejus infulae pontificatus Theodericusin suburbio Mettensi aedificavit honorabiliter multisque pignoribus sanctorum insignivit, ab Italia secum devectis. Hujus gesta habentur. Floruit sub imperatore primo Ottone, filio Henrici tum est in Calabria inter ipsum et Sarracenos 982, o sequidem de Bajoaria Odelrico presuli talis divinitus visio. Videbatur sibi videre justum Deum judicem in scemate Jesu Christi sublimi solio residere omnemque coeli ordinem circumstare. Examinatio staterae parata est, quaestio ventilata, cui cederet victoria, ethnico an Christi professo. Iniquitas et peccatum christianorum excreverat eo usque, quod judicarentur subjici glavisionem manifestat toto exercitui. Or
Abbreviated transcription (Latin):
lutis in piora ꝯfessionis ponẽtes. Intera mna¬
p̃udit dari gloriam eterne requiei. Hac cede
gali. demio beatus p̃sul olderitus in uisum ra¬
pitur: ⁊ rursum sicut pͥmitus ceriuut ĩ thronõ
redemptorẽ nr̃m ⁊ iudicem. Cui głosa eius dte¬
uitrix iaria cum om̃i celestum ordine suppli¬
cabat: ne ꝯficentium sibi offensos pateretur
plecli triumpho gentili. Statera sedo statiu¬
tur.et equalitas utrorĩi fideliũ ac maideliũ
ꝯsideratur. Pñia fideliũ procedens ex exmitu
m̃tis. p̃ponderat naturalis iusticiam hegis. Etcr
lideu. Sacerdos itaq feninus mittit nũcuim
sii hostes terga uertũt. fidelitas ꝯfortatur:
Immpietar eueruiat᷑. Et ex illa tempentnte fenũ
sancdi lourẽtii celebrius habetur.  on¬
uecersit huic ꝯsangiũeus eius adelbero.¬

Expanded text:
lutis in pura confessione ponentes. Interea mulprovidit dari gloriam aeternae requiei. Hac lacrygali, denuo beatus praesul Odelricus in visum rapitur, et rursum sicut primitus cernit in throno Redemptorem nostrum et judicem, cui gloriosa ipsius genitrix Maria, cum omnium coelestium ordine supplicabat ne confitentium sibi offensas plecti pateretur triumpho gentili. Statera secundo statuitur, et aequalitas utrorumque fidelium ac infidelium consideratur. Poenitentia fidelium procedens ex gemitu mentis, praeponderat naturalis justitiae legis. Ecce fideli. Sacerdos itaque festinus mittit nuntium artyris Laurentii, hostes terga vertunt, fidelitas confortatur, impietas enervatur; et ex illa tempestate festum sancti Laurentii celebrius habetur. uccessit et huic consanguineus ejus Adelbero
Abbreviated transcription (Latin):
Symphoriam. precipue cũ ⁊ alia a p̃decessoribus su¬
is nichoata tm̃i mõasteria. ip̃e ad sũmũ de duxerit
Eius gesta qui uult dinoscere. dignetur que de
eo scripta sunt legere. Sedit annis .xxuiii. sub
lus Godo aptatus ł oꝑt felix pontifices nutis ĩ¬
signes quiescunt xl.
uadragesimꝰ octauus pt hunc ascendit ad
ad epto ip̃iuis brachio. abisontica ciuitate Int̾
ip̃m aũt ⁊ hiuricũ ĩ ꝑatorẽ dissensione nõ mo¬
dica p̾dia młta eccłiastica ꝓ auxilio distribuit ꝑ
cũ potentia cathedram amus .xxx. sb̃ apłicis ma¬
cessit hildebñdꝰ. qui septimus dr᷑ Gregorius hic
adelbero. p̃diis suis eccłiam sã saluatoris infra
urbem ampliauit ĩ qua quiescit Obiit idus no¬
uembris regnãte hinrico scd̃o post conrardũ¬

Expanded text:
Simphoriani precipue, cum et alia suisa predecessoribus inchoata tantum monasteria ipse ad summum deduxerit. Ejus gesta qui vult dinoscere, dignetur quae de eo scripta sunt legere. Sedit annis 28, sub lus. Godo, Aptatus, Felix pontifices meritis insignes quiescunt. 48. Quadragesimus octavus post hunc ascendit ad 1014, adepto ipsius brachio a Bisontica civitate. Inter ipsum autem et Henricum imperatorem dissensione non modica, predia multa ecclesiastica pro auxilio distribuit pecum potentia cathedram annis 30, sub apostolicis Macessit Hildebrandus, qui septimus dicitur Gregorius. Hic Adelbero prediis suis ecclesiam sancti Salvatoris infra urbem ampliavit 1070, in qua quiescit. Obiit Idus Novembris 1072, regnante Henrico secundo post Conradu
Abbreviated transcription (Latin):
.UI. Idꝰ Iulii. Sepelitur in eccłia apłorũ ubi ge¬
ou hũc sidelem moderaturus ppłm meteñ
sub apłico Gregorio .iiͦi. imꝑantib theodosio.
ricesiuis quartus succeisit aptadius. sedit
amus.xIII. sub apłico zacharia. Imꝑante cõ¬
ricesimus qͥntus Epc̃ felix p̃sidet metensibus.

Expanded text:
6 Idus Junii; sepelitur in ecclesia apostolorum ubi gest hunc fidelem moderaturus populum Mettsub apostolico Gregorio III, imperantibus Theodosio, ricesimus quartus successit Aptadius. Sedit nnis 13, sub apostolico Zacharia, imperante ConTricesimus quintus episcopus Felix presedit Mettensi
Abbreviated transcription (Latin):
uxlesliał icinee redegerũt.⁊ płimoꝵ sutorũ
reliquie de loco ad locũtirãe late sinr. So Latempone
regnabat arnulphig. N4
Smodigesiinis qũitis diue memorie donmiꝰ¬
adelbero successit W̾gerito. hic int̾ multa ce¬
cus restruxit. muro cirꝯdedit. Simili modo scĩ
armalphi eccłie meteñ. multa ꝯmodo prouidit.
edit añis xxx. inẽsibus .ix. dieb .xxu. sub apłicis

Expanded text:
lesias in cineres redegerunt, et plurium sanctorum reliquiae de loco ad locum translatae sunt. Horum tempore regnabat Arnulfus. 45. Quadragesimus quintus divae memoriae domnuAdelbero successit Wigerico. Inter multa Gociis restruxit, muro circumdedit; simili modo et sancti Arnulfi ecclesiae in Metti multa commoda providit. Sedit annis 35, mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lbiti̾um feri nssit. Constiuxit etiam anibonẽ
anxo t argento de coratũ. ⁊ arius ꝑ eyrum thro¬
ni ante ip̃m altare. edificanit p̃terea  monaltium
prochia bĩ srephani in pago mosolensi ĩn honore
bñdida inuia ꝯm̃xit. Consruxit etiam alterum
monaltium quod gorzia uocat᷑. ubi pari modo non
eandinaboris quud in hilanato monaltio ꝯditũ
est. Et bĩ nazarii quod ultra fluũ renũ iiiꝰ mo¬
nasterio qd̾ uotatur lorsam edificata in honore
pius. miri decoris balihea dol ⁊ locanit. Hoc sqͥdẽ
p̃dium chilistũdis ꝯdam. religiora Rem̃a ⁊ tan¬
gro eius filus eidem cheodegango antistiti ad ꝑtẽ

Expanded text:
presbiterium fieri jussit. Construxit etiam ambonem auro argentoque decoratum, et arcus per gyrum throni ante ipsum altare. Aedificavit preterea monasterium in parrochia beati Stephani in pago Mosellensi in honore boniunxit. Construxit etiam alterum monasterium quod Gorzia vocitatur, ubi pari modo non et beati Naboris, quod in Hilariaco monasterio conditum est, beatique Nazarii, quod ultra fluvium Rhenum in monasterio quod vocatur Lorisaim, aedificata in honorem ipsius martyris miri decoris basilica, collocavit. Hoc siquidem praedium Chillisvindis quondam, religiosa femina, et Cancro eius filius, eid
Abbreviated transcription (Latin):
ost hunc uir egregius et om̃ib p̃coniis effe¬
rendus. Chrodegangus antises eligit᷑ ex pa¬
go hasdemensi oriundus. Patre sigrano. ina¬
tre laudrada. Francorũ exgenere prime nobili¬
tatis progenitus. hic in palatio maioris baro¬
li ab ip̃o enutritus. eidemq referendarius
uit. childerico abiecto pontificale decus met̾
cdarissumus. omi q nobilitate choruscens.
forma derorus. Eoquio Racũdissimus. tam
patrio quam q etiam latino sermone un¬
butus. Sernoꝵ dei ntritor. orphanoriim
udiarũ t nõ solum alitor. s clem̃tissimꝰ
tutor. Cum q esset ĩ om̃ib locuplex a pipi¬
no rege om̃i q łrancoꝵ cetu singulariter
elechus romam directus est. Stepħm q ue
nerabilẽ ppm ut cũctorũ uota anhelabãt
mine in ppͣtus c ordine duos silios pipini
degangus derũ adinauĩt. ⁊ adĩstar ceno¬
bii intra claustroꝵ septa ꝯuersari fecit.
Normam q eis instituit quasi in eccłia mi¬
litare deben̾t. Quib anmnonas uite iꝑ¬

Expanded text:
ost hunc vir egregius et omnibus preconiis efferendus, Grodegangus antistes eligitur, ex pago Hasbaniensi oriundus, patre Sigrano, matre Landrada, Francorum ex genere primae nobilitatis progenitus. Hic in palatio majoris Karoli ab ipso enutritus ejusdemque referendarius vit Childerico abjecto, pontificale decus Metteclarissimus omnique nobilitate coruscus, forma decorus, eloquio facundissimus, tam patrio quamque etiam Latino sermone imbutus, servorum Dei nutritor, orphanorum viduarumque non solum alitor, sed et clementissimus tutor. Cumque esset in omnibus locuples , a Pipino rege omnique Francorum coetu singulariter electus, Romam directus est, Stephanumque venerabilem papam, ut cunctorum vota anhelabant, mine in papatus ordine, duos filios Pipini, degangus clerum adunavit et ad instar coenobii intra claustrorum septa conversari fecit, normamque eis instituit, qualiter in ecclesia militare deberent. Quibus annonas vit
Abbreviated transcription (Latin):
ecdix prefuit .xxu. annis sub apoltolicis
Stephõ ⁊ paulo. sub imꝑio p̃sati ꝯstantini et
lib generosis extitit. religionẽ hideliũ amplia¬
uit. ꝑ om̃ia utilitatib eccłie sanctedei deditiur
duo uionasti̾a ꝯitruxit. Eloriatũ ⁊ nonũ uilare
hutre dirus podagre dolor afdigebat. s ipur
ixterior pateret᷑ homo. Interior tñ⁊
proficiebat de uirtute in
uurtutẽ. ruinas eccłarum
restaurando. ⁊¬
quod maius miraculoꝵ corꝑaliũ mrtutib aĩ¬
mas diu̾sis uexatas uicus ranabat p̃dicõnis
exemplis. resuscitabat a morte spũali. Et
tui talia dant᷑ si p̃sentiũ sides indiget putas¬
ne corꝑalium santas morborũ defuiss. Obiit

Expanded text:
esiae prefuit 25 annis, sub apostolicis Stephano et Paulo, sub imperio prefati Constantini et sis natalibus extitit, religionem fidelium ampliavit, per omnia utilitatibus ecclesiae sanctae Dei deditus. Duo monasteria construxit, Elariacum et Novum-vilare. Hunc dirus podagrae dolor affligebat, sed quamvis exterior pateretur homo, interior tamen proficiebat de virtute in virtutem, ruinas ecclesiarum restaurando. Et--quod majus miraculorum corporalium virtutibus--animas diversis vexatas viciis sanabat predicationis ecui talia dantur, si presentium fides indigeret, putasne corporalium sanitas morborum defuisset? Obiit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si usa fecit. ño attendẽsillius memiorre ymo¬
gtinẽ eie anꝰ cultus eit relgcionis. Sicut en̾um
udola gentiliũ pro mȩnioria nephandorũ exce¬
crabiliu ste sanctoꝵ ymagnes ob eoꝵ menuniã
uenerabiles: hiuic generali ꝯsilio s dempnatorr
iusus sdebbus factus deformatus decore uultꝰ
iuuaiteris intruditur cũ tribus anius imbe¬
ralset. Hinc pomͣ leonem romdui zelo furorit
spleti corripientes otulis prinare uoliueront.
sed lumen aus penitus extingire ño poterũt
reducdus sue sedi est resetiatis oñ abist rdom ap
Barolus magnus in eccłia sandi petri die nata¬
geramnꝰ int̾ cetera beue gesta noue celle mo¬
uasteriũ ꝯstruxit in quo quiescit. Rexit p̃su¬
latũ anuis .xxiii. sub apłicis adriano. leone.
p̃scripto. ⁊ stephano .iii. Obiit .uiii.k. nouᷤ¬

Expanded text:
i fecit, non attendens illius memoriae imaginem esse, cujus cultus est religionis. Sicut enim idola gentilium pro memoria nefandorum execrabilia, sic sanctorum imagines ob eorum memoriam venerabiles. Hinc generali concilio condempnatus, invisus fidelibus factus, deformatus decore vultus, monasterio intruditur, cum tribus annis imperasset. Hunc papam Leonem Romani zelo furoris completi corripientes, oculis privare voluerunt, sed lumen ejus penitus extinguere non potuerunt. reductus, suae sedi est restitutus. Unde ab eodem papa Karolus Magnus in ecclesia beati Petri die natagerannus inter cetera bene gesta Novae-cellae monasterium construxit, in quo et quiescit. Rexit presulatum annis 23, sub apostolicis Adriano, Leone prescripto et Stephano III. Obiit 8 Kalend. No
Abbreviated transcription (Latin):
simi condonarent Eodẽm̃ antio canomci regu¬
lares aucte pape eugemi positi fuerũt in ecclhiã
suncte genouefe parisius: quomã. seculares
canomĩci tniuriam fecerũt hominibz pape in
quadam ꝓcessione Et habuerũt nidem tano.
primũ abbatem henricum priorem ecclẽ ⁊sancti
pictoris: de qua eccłiã ordinem susceperunt

Expanded text:
minata est. Eodem anno canonici regulares auctoritate pape Eugenii positi fuerunt in ecclesia sancte Genovefe Parisius, quoniam seculares canonici injuriam fecerant hominibus pape in quadam processione; et habuerunt idem canonici primum abbatem Henricum, priorem ecclesie sancti Victoris, de qua ecclesia ordinem susceperunt