comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut dare id qd̾ nocuit .i. animal qd̾ noxam
cõmisit. aut esturatõm noxe offẽ.
Nora autem ÷ ip̃m delictũ. que actio ad om̃s
quadrupedes ꝑtinet.Ait p̾tor pauꝑiẽ
fecisse. pauꝑies ⁊ ip̃m dãptiũ sũ ĩ iuria fati¬
entis datum. ñ .ni. pot᷑ ał dici ĩ iuriã fecis¬
se qd̃ sensu caret.: ¶ Iti q seruius scͥbit.
cunt ħ accio locũ lit. cũ cõmota feritate
nocuit quadrupes. puta si eaus calcitrosus
cilce ꝑcusserit. aut bos cornupet̾e solitus co¬
rnuipetierit. aut imula ix̃ ninuã ferocit¬
upes ĩ aliquẽ honus eu̾tit. ħ actio cessibit
dampni q iniuria agetur ¶ S sicanis
cũ duc̾etur ab aliquo asꝑitate sua euaser̃
ħ accio cessabit. ⁊ tenebitur ꝗ canc̃tenebat.
S si instigatu alt̾ius fera dãpnul̃ ded̾at.

Expanded text:
id est id animal quod noxiam commisit, aut aestimationem noxiae offerre. Noxia autem est ipsum delictum. Quae actio ad omnes quadrupedes pertinet. Ait praetor 'pauperiem fecisse'. pauperies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria fecisse, quod sensu caret. Itaque, ut Seruius scribit, tunc haec actio locum habet, cum commota feritate nocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut mulae propter nimiam ferociaupes in aliquem onus euerterit, haec actio cessabit damnique iniuriae agetur. Sed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua euaserithaec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat. Sed et si instigatu alterius fera damnum dederit,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ruł Scientũ ħ ꝓ patienta accipimus
ut ꝙ ꝓbib̾e potu̾it teneat᷑. si ñ fec̾it.
lege aqł agi pot̃. ⁊̃ sanito uuln̾ito s̾uo
Si seruũ meum cam lib̾um putares. octi¬
d̾is lege a ꝗł teneberis.¶ Cũ struũta
arcentia ttanssilirent. duo cũ curitrent.

Expanded text:
um Scientiam hic pro patientia accipimus, ut qui prohibere potuit teneatur, si non fecerit. Lege Aquilia agi potest et sanato vulnerato servo. Si meum servum, cum liberum putares, occideris, lege Aquilia teneberis. Cum stramenta ardentia transilirent duo, concurrerunt
Abbreviated transcription (Latin):
aũt sit mig̾ : ut ñteneatitr ĩ mortuo
licet ꝯfessus sit. ¶Si ꝓ̃curator aut tu¬
cor. aut curator. aut ꝗs aliꝰ ꝯfitcatur ab
sentẽ uulpasse. ꝯfessoria ĩ eos utił actio
danda ÷ ¶ Nota̾ndũ qd̵ ĩ hacactoẽ q̃ adu̾s

Expanded text:
autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit. Si procurator aut tutor aut curator aut quiuis alius confiteatur aut absentem uulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est. Notandum, quod in ha
Abbreviated transcription (Latin):
b ux xiimis tm̃dño dare dĩpnas esto.
fregerit. ruꝑit. sñ dubio ex hiis u̾bis le¬
gis agend̾ erit. ꝓiñ si facẽ seruo meo
obiet̾is. ⁊ adusseris teneberis ili.
Itẽ si arbustũ meum .ł. uillã meã ĩ cen

Expanded text:
damnas esto'. fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adusseris, teneberis mihi. Item si arbustum meum uel uillam meam incen
Abbreviated transcription (Latin):
D id tp̃s qd̾ intra amniũ upuit.
hanc accõm ⁊ ħrdi cet̾is qr successoribits
dabitur. cũ sit penalis . nͥ. forte ex aĩpro¬
łm s locupsetior factus sit. ¶Si dolo ser¬
ins occisus sit. ⁊ er lege cornelia dmĩn¬

Expanded text:
num uixit. Hanc actionem et heredi ceterisque successoribus dabitur, cum sit poenalis, nisi forte ex damno locupletior heres factus sit. Si dolo seruus occisus sit, et lege Cornelia
Abbreviated transcription (Latin):
¶ pt̾ei ⁊uoo ponde. nũro. m̃dura ꝯtiuetur
centũ mediosᷤ sex illo ꝯ m. aut uimi ami¬
rhorat ex illo dolio ¶Sin aũt ꝑ ĩrẽ
ͥ res ÷ ad exhibend̾ agi cũ ħrde upt̾it
ut erlubent rem . sic n. uerdĩcari aleta¬

Expanded text:
ur, 'centum modios ex illo horreo' aut 'uini amphoras ex illo dolio'. si autem per in rem  res, ad exhibendum agi cum herede poterit, ut exhibeat rem: sic enim uindicari a lega
Abbreviated transcription (Latin):
Dẽ  enoitoe hoĩs emitari pstare debet añ¬
ti cius int̾est hõem uenditoris fuisse. quent sũ pa¬
xtus ancille suc sũi ħrditas. quam serinis iussu
emptoris adhurit eiucta flut. agi ex empto
pot̃ ⁊ sicut obligatus ÷ uenditor ut ẜstet lic̾e
adquiri potunt. p̾stare d n tiditaꝵ ut boĩt.¬

Expanded text:
aestare debet, quanti eius interest hominem venditoris fuisse. quare sive partus ancillae sive hereditas, quam servus iussu emptoris adierit, evicta fuerit, agi ex empto potest: et sicut obligatus est venditor, ut praestet licere adquiri potu
Abbreviated transcription (Latin):
um deoucitur. si exuolũtate uendidoeis
datur. cet̾mi si qd sua sponte datum &ẽ
ꝓponatur ũ inꝑutabitur. n .n. debet
restituendum indempins .N. emptor
debet discedere¬

Expanded text:
um deducitur, si ex uoluntate uenditoris datur: ceterum si quid sua sponte datum esse proponatur, non imputabitur: neque enim debet restituendum: indemnis enim emptor debet discedere
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Ucreicintem uenditorem rem ꝓum nỹẽ
iundiit. exceptoe doli posse submou̾ remini :
inxbe. n rem a se distractã euinc coratur.
eligeaũt emptor pot̾ utrum rem uelitretm¬
ere intentõe peicartõem elisa anpotius abla¬
tare ex cĩ stipulitois duplũ ꝯsequi

Expanded text:
 Uindicantem uenditorem rem, quam ipse uendidit, exceptione doli posse summoueri nemini ierit: improbe enim rem a se distractam euincere conatur. eligere autem emptor potest, utrum rem uelit retinere intentione per exceptionem elisa, an potius re ablata ex causa stipulationis duplum consequi
Abbreviated transcription (Latin):
eumocitur. si ꝗdem ꝓ ĩdiuno eirmcatur reg̾¬
ssũ hit̃ ꝓ qñtitate euicte ꝑtisͥ Q sicͥtus
locus sit eiuctus. ñ ꝓ indiusso portio fundi
ꝓ bonitate loci erit reg̾ssus. Qͥ d .n. si ꝗd fuit
in agro pͥtosissimũ ħ eiuctum ÷̃ aut qd̾ fu̾
in agro uilissimũ estimabitur loci qualitas.

Expanded text:
 indiuiso euincatur, regressum habet pro quantitate euictae partis: quod si certus locus sit euictus, non pro indiuiso portio fundi, pro bonitate loci erit regressus. quid enim, si quod fuit in agro pretiosissimum, hoc e‹u›ictum est, aut quod fuit in agro uilissimum? aestimabitur loci qualitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ta estimatõm nͥ u uatus sit seruum noxe
noiẽ relinqre:Itẽ qrd sinolit estimatõin ⁊
p̾tia rer̾ restitue an seruis restiuendus ueci¬
nendus sit. ⁊ danda sit accio de pecẽ .ł. de p̾tio red¬
hib̾i serui. ex duple stipulatõe ¶pauł Rit. de
Seruũ dupla emi qui reb ab̃latis fugit.
mox ĩuentus p̾sentib honestis uiris ĩto¬
tatus an ⁊ in domum uenditoris fugissi
si fugisse. qro anstand̾ sit nso serui

Expanded text:
uum noxae nomine relinquere. Item quaero, si nolit aestimationem et pretia rerum restituere, an seruus retinendus sit et danda sit actio de peculio uel de pretio redhibiti serui ex duplae stipulatione. Paulus redupla emi, qui rebus ablatis fugit: mox inuentus praesentibus honestis uiris interrogatus, an et in domo uenditoris fugisset, respondit fugisse: quaero, an standum sit responso serui.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcurate. is morturis sit. andiendus : isqui deui¬
o ał morbo seru q̃rens iͥetm̃e eum nelit.
No nocebit emytoei si sex m̃sium exceptõe red¬
hibitoria exclusus nelit intra annũ estarito¬
rta ag̾e: ¶ Si qui seruum uinccũ uendid̾it

Expanded text:
qui de uitio uel morbo serui querens retinere eum uelit. Non nocebit emptori, si sex mensum exceptione redhibitoria exclusus uelit intra annum aestimatoria agere. Ei, qui seruum uinctum uendiderit,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ Ci sex m̃ses utiles ab exꝑiundi pot̃¬
tas fuit redhĩtorieactoi p̾stantur. non uidebi
ignorauit. non idcuto tã dissolutam ignorat᷑¬
ionẽ emꝑtoris extusare oportebit:
hibitoria agat. si alit̾ ei uenditor datuisꝰ ÷ quã si

Expanded text:
 Cum sex menses utiles, quibus experiundi potestas fuit, redhibitoriae actioni praestantur, non uidebitignorauit: non idcirco tamen dissolutam ignorationem emptoris exc‹u›sari oportebit. hibitoria agat, non aliter ei uenditor daturus est, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
cipior. redibendor. ⁊ fere eadem fuit ĩ his
que ĩ mancipiis quod ad morbũ intiũ¬
ue attinet. Qͥ ꝗd gͥ hic dixiis huc
erit transferend̾. et si mortuum fi̾nit ui¬
m̃tum ꝑi modo rediberi poc̾it. quemad̾

Expanded text:
cipiorum redhibendorum. Et fere eadem sunt in his, quae in mancipiis, quod ad morbum uitiumue attinet: quidquid igitur hic diximus, huc erit transferendum. et si mortuum fuerit iumentum, pari modo redhiberi poterit, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ga uenierit redhibenda erit tota ⁊ si quadri¬
ga redhibeitur. ¶ S ⁊si ꝑia duo muła sint.
⁊ mia mula uitiosa sit .ł. par . ñ. solũ par reohi¬
bebitur. alt̾um ñ. sitũ ñdum sint ꝑaria ꝯstit¬
uta. s simplitit̾. quatuor mule imo p̾dio ueni¬
erint miꝰ er̃ mule reshibitio ñ uniꝰ ominum¬

Expanded text:
ga uenierit, redhibenda erit tota, et si quadriga, redhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula uitiosa sit uel par, solum par redhibebitur, alterum non: si tamen nondum sint paria constituta, sed simpliciter quattuor mulae uno pretio uenierint, unius er
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Precipnunt eoiles ne uetͥator ꝓ imo
iutio ueneit ⁊ hoc edcm̃ fłiis uendito.
occurrunt. ub̃iq .N. curant ediles ne
emptores a uenditorib circumuenũt᷑.
ut ecce pleriq solent mancipta que̾ noui¬
ta ñ sunt. qĩ nouitia distrah̾e. ad ħ. sclt̃
ut płis uenaint. psumptũ ÷ .Ni. ei manci¬
pta que rudia sunt. simplitiora ẽẽ ⁊ ad
mist̾ia aptiori ⁊ dociliora et ad oune mis¬
terium habilia. tͣͣ uero mancipia et
uet̾ata difficile ÷ reformae. ⁊ ad suos
decurri ad noiitioꝵ. emꝑcõm idcuto int̾ꝑ¬
olint uet̾atores ÷ ꝓ nouiciis uendunt. qd̾
ne fiat ħ edcõ eoiles deuinttint. ⁊ ideo
si quid ignoeante emptore uenierit.
morbi uiciiq sit. utiq optime ornatai
uendendi cã fi̾unt. ita empcorib tridm¬
tur. si quid ita factum ent. de ornam̃tis
restituendisium̃tis ue denato. noie redi¬
qñto minoris cum uenirent fi̾unt. in

Expanded text:
 Praecipiunt aediles, ne ueterator pro nouicio ueneat. et hoc edictum fallaciis uenditorum occurrit: ubique enim curant aediles, ne emptores a uenditoribus circumueniantur. ut ecce plerique solent mancipia, quae nouicia non sunt, quasi nouicia distrahere ad hoc, ut pluris uendant: praesumptum est enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad omne ministerium habilia: trita uero mancipia et ueterana difficile est reformare et ad suos decurri ad nouiciorum emptionem, idcirco interpolant ueteratores et pro nouiciis uendunt. quod ne fiat, hoc edicto aediles denuntiant: et ideo si quid ignorante emptore ita ueniermorbi uitiique sit, utique optime ornata uendendi causa fuerint, ita emptoribus tradentur. si quid ita factum non erit, de ornamentis restituendis iumentisue ornamentorum nomine redhiquo minoris cum uenirent fuerint, in
Abbreviated transcription (Latin):
uł eo queri ꝑtin̾e. ut siquis eoꝵ. forte
morbosus .ł. uitiosus sit. ut om̃s simł
reocbentur. Int̾oum ⁊ si insingula
capita p̃tium ꝯstitutum sit. cũ uni
emptio ÷ ut pp̃. unius uitiũ om̃s redi¬
beri possint .ł. debeant .s. cum manife¬
stumerit ñ nͥ om̃s quem empturum
uł uenditurum fuisse ut płeu q cura
comedos .ł. quidrigas .ł. mula ꝑares acti¬
dere solet. uit neutͥ ñ lͥ om̃s hĩe expediat.

Expanded text:
tinere, ut, si quis eorum forte morbosus uel uitiosus sit, uel omnes simul redhibeantur. Interdum etsi in singula capita pretium constitutum sit, tamen una emptio est, ut propter unius uitium omnes redhiberi possint uel debeant, scilicet cum manifestum erit non nisi omnes quem empturum uel uenditurum fuisse, ut plerumque circa comoedos uel quadrigas uel mulas pares accidere solet, ut neutri non nisi omnes habere exped
Abbreviated transcription (Latin):
riu uemerit. locus edcõ eilium ñ sit. ci¬
rta ea corpora que sunt. ĩ ħroitate aut in
pocisnio Ndẽ ꝓbat ÷ si fundus cum nst¬
rum̃to uemerit. ⁊ cum ĩstrum̃to man¬
Si uendita res redibeatur. serinis quor ꝗ

Expanded text:
rvi venierit, locus edicto aedilium non sit circa ea corpora, quae sunt in hereditate aut in peculio. idem probat et si fundus cum instrumento uenierit et in instrumento manSi uendita res redhibeatur, seruus quoque qui
Abbreviated transcription (Latin):
idcaro ꝯlecutus quod tirotusei hominem
restituit. IS ⁊ si a quouis alio possdee fruc¬
 refert᷑ potit hoc ꝯsequi uenditor an
ñ poti̾nt si serinim ñ ueũdidiss porti¬
mut .ii. t̾alem eẽ serini ꝙ caꝑe aliquid
extestam̃to ñ poti̾tat. nͥi hec res hocebit
cuuis ꝯtemplatoe emptoris cestator seru¬
um hrdem scͥpserat .ł. ei legau̾at. qr:
Usi uenditio pͣmansiss uͥl ħ res emꝑtor
uenditoris institutus ꝓponetur tñ dicer¬
emus restituere emꝑtorem non debere
uenditori si nollet eum redibere

Expanded text:
idcirco consecutus, quod tardius ei hominem restituit: sed et si a quouis alio possessore frucneque refert, potuerit haec consequi uenditor an non potuerit, si seruum non uendidisset: ponamus enim talem esse, qui capere aliquid ex testamento non potuerat: nihil haec res nocebit. cuius contemplatione testator seruum heredem scribserit uel ei legauerit, quia et si uenditio remansisset, nihil haec res emptoruenditoris institutus proponeretur, tamen diceremus restituere emptorem non debere uenditori, si nollet eum redhibere
Abbreviated transcription (Latin):
quacumq cã det̾uis factui sit. id arbitͥoui
aut que duiminis nolit emꝑtor reddere.
sufficnt uenditori exnendito actio
iłet ediles restitui ⁊ quod uendc̃oi acgt¬
ssit. ⁊ si quas accessiones ip̃e p̃sfitit ut
Excipitur ⁊ ille qui capitalem frandem
admisit. capitalem fraudẽ admitt̾e est
sit et̾es a frande ꝓ pena pon̾e soleb¬
ant᷑. capitalẽ fraudem admisisre diceiss:
enore si ꝗs casĩ fec̾it. cessabit edictum:

Expanded text:
quacumque causa deterius factum sit, id arbitrio iautem quae diximus nolit emptor reddere, sufficiat venditori ex vendito actio. Iubent aediles restitui et quod venditioni accessit et si quas accessiones ipse praestiterit, ut Excipitur etiam ille, qui capitalem fraudem admisit. capitalem fraudem admittere estsit: veteres enim fraudem pro poena ponere solebant. capitalem fraudem admisisse accipiemus errore, si quis casu fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃is nͥ forte tale sit quos diundm ñ re¬
cipiat. ut puta ancille ꝑtas ĩ ħ .ii. idẽ seru¬
andũ ÷ auos in ip̃a matre uendta ⁊ itã ꝓ ꝑte
rediberi posse negamꝰ.Marclł quo¬
bitoĩs. unum er oñĩs ꝓ ꝑce su redd̾e seruum ñ
posse. ñ mag̾ inquis quã siemptaei płes ħrdes
eistit̾int. ininic oũis adredibendũ ꝯsentiunt.
coẽ pͥcium abiti ħ ĩ emptõlib seruari opotã
ait. nam uenditor pigntis loco qd̃ uenoidit.
retinit. quod emptor satisfatat :

Expanded text:
ab ipsis, nisi forte tale sit, quod divisionem non recipiat, ut puta ancillae partus: in hoc enim idem servandum est, quod in ipsa matre vendita, quam pro parte redhiberi posse negavimus. Marcellus quoseruum non posse: non magis, inquit, quam cum emptori plures heredes exstiterunt nec omnes ad redhibendum consentiunt. tione pretium dabit: et hoc in emptoribus seruari oportere ait: nam uenditor pignoris loco quod uendidit retinet, quoad emptor satisfaciat.
Abbreviated transcription (Latin):
ly ¶maũt redibitio fit. si det̾ius mĩ¬
ciptum sũ aĩo sũ corpore ab emptore fcm̃
est p̾ribit emptor uenditori. ut puta si
stupratum sit. aut scintai emptoeis fugi¬
tiuinti cẽ cepit. ⁊ ideo inquid. pomp̃. ex¬

Expanded text:
 autem redhibitio fit, si deterius mancipium siue animo siue corpore ab emptore factum est, praestabit emptor uenditori, ut puta si stupratum sit aut saeuitia emptoris fugitiuum esse coeperit: et ideo, inquit Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rire nec amplius quimi p̾tio rdempn¬
abitur ⁊ hoc detͥm̃tum su culpa emꝑ¬
torem passurum qui cum posset hoem̃
resticu opoetet non solum si ip̃e fructꝰ
ꝑcerit mercede fua a seruo uł puctore¬

Expanded text:
re, nec amplius quam pretio condemnabitur: et hoc detrimentum sua culpa emptorem passurum, qui cum posset hominem restitui oportet, non solum si ipse fructus percepit mercede
Abbreviated transcription (Latin):
cautoes duplicit̾ int̾ pomi debere. alias in
p̃cium alus infuturi ut puta si elas
serui norẽ qui redibetur emptor ꝓcurator¬
ue eiꝰ uditium accepit .ł. quod cũ ooag̾¬
dum aũt ẽẽ ait. si quid sũ dolo malo ep̃

Expanded text:
citer cautiones interponi debere, alias in praeteritum, alias in futurum, ut puta si eius serui nomine qui redhibetur emptor procuratorue eius iudicium accepit, uel quod cum eo agedum autem esse ait, s
Abbreviated transcription (Latin):
tũ si expediebat. tutori id debitũ ee̾ sol¬
utũ. pp̃. penã .ł aliam cãm. pot̾ dici
ip̃m sibi .ł. soluisse .ł debuisse solu̾e.
deduc̾e qd̾ sibi debetur Sicut a sũp¬
tum qñ fecit deducit. ita si fac̾e debũ
it. nͦ foc̾. culpe eiꝰ reddat rõm. nͥ bone fi¬
nlłi q̃rele subiectus ÷ añ petitã ħ̃roita¬
tẽ postea uero ⁊ ip̃e ẜdo est:
Illud plane ẜdoni ĩputari ñ pot̃. cur
passus ÷ debitores lib̾ari. ⁊ paꝑiores fi
⁊ ñ cos auenit cũ accõm ñ habu̾it:
Qͦd ã. possori solutũ ÷ an restitue debe¬

Expanded text:
 si expediebat petitori id debitum esse dissolutum propter poenam uel aliam causam? potest dici ipsum sibi uel soluisse uel debuisse soluere. deducere quod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deducit, ita si facere debuit et non fecit culpe huius reddat rationem, nisi bone finulli querellae subiectus est ante petitam hereditatem: postea uero et ipse praedo est. Illud plane praedoni imputari non potest, cur passus est debitores liberari et pauperiores fieri et non eos conuenit, cum actionem non habuerit. Quod autem possessori so
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ndi qd cestatari deb̾ent. iuditiũ defũ¬
di ꝯgnosd̾e ndent᷑ ⁊ a qrela excludũt᷑.
Si duo sint filu exłĩrdati. ⁊ ambo de in¬
offõso destam̃to eg̾int. ⁊ unus poster
ꝯstituit non ag̾e̾ ꝑs eius alt̾i acresct
i dẽ q er̃ ⁊ si tre exclusus sit.

Expanded text:
ri debebant: iudicium defuncti adgnoscere uidentur et a querella excluduntur. Si duo sint filii exheredati et ambo de inofficioso testamento egerunt et unus postea constituit non agere, pars eius alteri adcrescit. idemque erit, et si tempore exclusus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Diuł s I is qui aͥdmuttitur ad accõm
nolur: aut ñ possit accãre. an seañs ad¬
mittatur uidend̾ ÷. ⁊ placuit posse ut
fuit successoĩ lacus: ¶ Qnantũ ad ĩ¬
nͣl int̾÷ dͥs sit ħrs scͥptus ex lib̾is anex¬
traneis .ł. municipib ͥ Si ħrs exflit̾¬
ini ei qui eotestam̃to ĩstitutꝰ : ꝙ de ĩ oftõ¬

Expanded text:
is. Si is qui admittitur ad accusationem, nolit aut non possit accusare, an sequens admittatur, uidendum est. et placuit posse, ut fiat successioni locus. Quantum ad interest, quis sit heres scriptus ex liberis an extraneis uel municipibus. Si heres extiterim ei, qui eo testamento institutus est quo
Abbreviated transcription (Latin):
erit. E xiiis ÷ er suo pitͥmomio decen¬
dant ea que ⁊ si ñ ħ̃rs fuiss errogass:
Itẽ ñ remdistrariss. bone fidei possor
nec ptio factus sit locaꝑletior an sĩ¬
głas res si ñdũ usucapte sunt. uend¬
icare pecitor. ab emptore possit .⁊. si uẽ¬
ditiũ ħroitati ñ fiat. int̾ actorẽ ⁊ eũ
ꝗ uendidit. qr ñ uidetur uenire ĩ petia
puto posse res uendicare . nͥ. ep̃cores
reg̾ssũ ad bone fidei possõrem hant.
Qͥd tã si isqui uendidit. xatus sit ita de¬

Expanded text:
monio decedant ea quae et si non heres fuisset erogasset. Item si rem distraxit bonae fidei possessor nec pretio factus sit locupletior, an singulas res, si nondum usucaptae sint, vindicare petitor ab emptore possit? et si vindicium hereditati non fiat inter actorem e dedit', quia non uidetur uenire in petitiputo posse res uindicari, nisi emptores regressum ad bonae fidei possessorem habent. quid tamen si is qui uendidit paratus sit ita de
Abbreviated transcription (Latin):
dimidiã sibi hreitatis sibi asserit. ĩuicem
pet̾e debebint. ut ꝑtes rer̃ ꝯsecuntur aũ
si ꝯtrou̾tiã sibi ñ fatiunt ħ̾rditatis. fa
ꝑte me dicam hrdẽ. cosrs aũt meus possi¬
reft. onstimasse a solo extrinco me pet̾e
debe. eũ q restitutur̃ ꝙc ꝑ possidet. ÷ fort¬

Expanded text:
s sibi adserat, inuicem petere debebunt, ut partes rerum consequantur: aut si controuersiam sibi non faciunt hereditatis, famparte me dicam heredem, coheres autem meus possistimasse a solo extraneo me petere debere eumque restituturum quidquid possidet, et fort
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ hrditatẽ .S ñ÷ admittend̾ ut adu̾sus
er destam̃to phiit. ⁊ idẽ ab er̃neo scmissen
uendicand̾ ⁊ defendend̾ ⁊ totũ scmissẽ esse
ĩtestata efficitur lic q̃ĩ ficriose iuditiu
il̃timũ eiꝰ dampnetur ¶ Cet̾ta siꝗs puta¬
uit filii optinente totũ testam̃tũ ĩfirini
re h̾rditatẽ. nͨ .N. q̃ extestimto adħiit adͥ
putit uałe repudire legitãm ħrditatemͥ
iudetur. quã ꝗdẽ nescit sibi defi. cum ⁊lui¬
dicatẽ pͥcitam i iendicare. cum resdilo dest¬
am̃to ⁊̃ ĩstitũte salinm sitͥ i deũde h̾idititi

Expanded text:
timam hereditatem. sed non est admittendum, ut aduersus ex testamento adiit: et ideo ab extraneo semissem uindicandum et defendendum totum semissem eintestata efficitur, licet quasi furiosae iudicium ultimum eius damnetur. ceterum si quis putauerit filia optinente totum testamentum infirmarre hereditatem: nec enim quae ex testamento adiit, quod putat ualere, repudiare legitimam hereditatem uidetureditatem praeteritam uindicare, cum rescisso testamento etiam institutae saluum ius sit adeundae hereditati
Abbreviated transcription (Latin):
Ri. iuditiũ quod um mortuo debitare
cã iudicati solu̾it. repet̾e ꝗde̾ ñ posse ne
Inͣ sine erceptõe doli mali se tueri po¬
tũ petebatur adẽe ⁊ ordine edcõ. ꝑac¬
to ꝓnuntau̾it abcentem dełx q̃ ntiqͣr

Expanded text:
i iudicium, quod iam mortuo debitore causa iudicati solverit, repetere quidem non posse, nequi sane exceptione doli mali tueri se potum petebatur adesse et ordine edictorum peracto pronuntiauerit absentem debere, non utique
Abbreviated transcription (Latin):
to qd̾ uił ait. eũ ꝗ roie scipulitur hodie
cutagine dari ĩutilit̾ stipulari:
Itẽ iuł tractat an is ꝗ ephesi sibi aut titio
dari stipulatus ÷ si alibi titio soluatur.
nͥlõ possit ĩ tend̾e̾ sibi darioport̾e. ⁊ uł scͥb¬

Expanded text:
us ait eum, qui Romae stipulatur hodie Carthagine dari, inutiliter stipulari. Idem Iulianus tractat, an is, qui Ephesi sibi aut Titio dari stipulatus est, si alibi Titio soluatur, nihilo minus possit intendere sibi dari oportere. et
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾as ubiq eẽ. tũ aliis locis faciliꝰ ⁊ leinori¬
b usuris ĩueniũtur aliis difficiłi ⁊ gra
oscit. cimisit aroitraru absolu̾e ueũ deb̾et ci¬
utoẽ ab eo exacta de peceã ibi soluenda ub̃i ꝓ¬
nussa ÷ ¶Qͥd .n. si ibi .ł. oblita peccĩ actori
dicatur .ł. deposita .ł. ex facili soluenda ñ¬
ne debebit ĩt̾dũ absolũe.: In ss̃pina eqͥ¬

Expanded text:
tas ubique esse, tamem aliis locis facilius et levibus usuris inveniuntur, aliis difficilius et goscit, cum sit arbitraria, absoluere reum debet cautione ab eo exacta de pecunia ibi soluenda ubi promissa est. quid enim si ibi uel oblata pecunia actori dicatur uel deposita uel ex facili soluenda? nonne debebit interdum absoluere? in summa aequ
Abbreviated transcription (Latin):
offatur seriuis fuituius. an ĩ aliud nom̃
aliũ q statũ obĩ igoĩtt᷑rãsfatur nec me mori¬
u̾et᷑ si psens hõ fu̾it nec ne cũ mora q̃ uenieb¬
at ex furto ultĩ quadã delegoe finiatur
ratum hãm qd̾ indebitũ datũsit puł erꝑͥ

Expanded text:
offeratur seruus furtiuus an in aliud nomen aliumque statum obligationis transferatur: nec me mouet, praesens homo fuerit nec ne, cum mora, quae eueniebat ex furto, ueluti quadam delegatione finiaturratum habeam quod indebitum datum sit. sed
Abbreviated transcription (Latin):
ae. si fi̾rit in ip̃i. arbitͥo ubiabeo petatur.
ꝯueniri ñ potuisse. semꝑ .ni. alium locum
clectur̾ sic enenire ut si ĩ eĩ.arbito an deb¬
eat. quare putat posse ab e peti alt̾o soco ÷ sũ
loci adiectoẽ dannis gͥ actori electõmi pcõis¬

Expanded text:
ubi ab eo petatur, conveniri non potuisse: semper enim alium locum electurum: sic evenire, ut sit in ipsius arbitrio, an debeat: quare putat posse ab eo peti altero loco et sine loci adiectione: damus igitur actori electione
Abbreviated transcription (Latin):
noris peccẽ fiet ꝯdẽpnatio quã intentatũ
÷ aut si accoris maioris pectẽ fict.
ħ aut accio ex illi stipulatoẽ uenit. ubi
stipulatus sum a te efesi .x. dari Siꝗs
ephesi .x. dariaut capue hoĩem dari stipul¬
atus exꝑutur. ñ d detracta alt̾o loco exꝑi¬
n ne auffat loci alt̾ius utilitatẽ: S¬

Expanded text:
condemnatio quam intentum est, aut si actoris, maioris pecuniae fiat. Haec autem actio ex illa stipulatione uenit, ubi stipulatus sum a te Ephesi decem dari. Si quis Ephesi decem aut Capuae hominem dari stipulatus experiatur, non debet detracto altero loco experiri, ne auferat loci utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Ayus P Iresaliqua q̃ c̾co die da debeit
petita sit. ultĩ innũ oleir.n. frum̃tũ cãti
l̃itẽ estimandã calłiꝰ ait. qñti fuiss eo die
quo dari debuit. Si de die nͥl ꝯuenit. qñti
cũ iuditiũ accipetur. idẽ q ir̃ in loco ẽẽ
ut pͥmũ estanatio sumatir ei loci quo da¬
ri debut  Si de loco uͥl ꝯuenit. is locus spe¬
ccetur. quo petetur. qd̾ ⁊ de cet̾is de eo ꝙ
stipulatas ÷ ñ iidebatur agendi facuit¬
as ꝯpet̾e . s qr iniqum erat si ꝓmissor
ad eũ locũ in quem daturũ se ꝓmisisset.

Expanded text:
 merx aliqua, quae certo die dari debebat, petita sit, ueluti uinum oleum frumentum, tanti litem aestimandam Cassius ait, quanti fuisset eo die, quo dari debuit: si de die nihil conuenit, quanticum iudicium acciperetur. idemque iuris in loco esse, ut primum aestimatio sumatur eius loci, quo dari debuit, si de loco nihil convenit, is locus spectetur, quo peteretur. quod et de ceteris stipulatus esset, non videbatur agendi facultas competere. sed quia iniquum erat, si promissor ad eum locum, in quem daturum se promississet,
Abbreviated transcription (Latin):
posse dici ⁊ si mͥ alidi soluitur. liberatom̃ cõ¬
tiguse. qũuis inuitus accipe ñ cogar. ꝑli¬
sũme solutio distarea fabrita insule ⁊ idõ
quod solum iuterest pedendum est.
lũc de oftõ udicis hi actõis loqn̾d̾÷ utr̃ n

Expanded text:
posse dici et si mihi alibi soluatur, liberationem contigisse, quamuis inuitus accipere non cogar: plaihi videtur summae solutio distare a fabrica insulae et ideo quod interest solum petendum. Nunc de officio iudicis huius actionis loquen
Abbreviated transcription (Latin):
ił pud uetustioees ĩ cendiit tiUC¬
arcendis t̾um uiri p̾erant . ꝙ. ab co au̾a
ercubus. agebant. nocturin dc̃i sunt.
in plebis. erat aũt familia puplica cir¬
ca portã ⁊ muros disposita. Sñsi opus oẽt
euocalutur. fu̾rint ⁊ pͥuate familie. q̃
incenoia .ł. m̾cede .ł. gm̃ ertinguerent.¬
¶De inde diuus atigustus maluit ꝑ se he
credidit.et. uenire. nec altum susfic̾e ei
tes oportuns locis estituit. ut bmasre¬
giones urbis uma auor cohoeti tucit᷑.
p̃positis eis tͥbunit ⁊ sr̾ om̃s exspoctabł.¬
uiro ĩposito qui p̾fectus ingilũ aplłat᷑.
Cognoscit pͥfectus uigilum de incendra
bsa ꝑsonasit. ut p̾fecto urbi remittet᷑
Et aua płiq ĩcendia culpa fuint. ĩhĩ¬
tantium. aut fustib castiget eos. qui
negligentꝰ ignem hu̾nt. aut seia int̾¬
locutoẽ comipaitiis. fustiũ castigationẽ
remitrit. ¶ Effracture pleruimq in
iisld ĩ horreis. ubi homines p̾ciosissi¬
mã ꝑtem foctima. sua. reponunt.

Expanded text:
pud uetustiores incendiis arcendis triumuiri praeerant, qui ab eo quod excubias agebant nocturni dicti sunt: ni plebis. erat autem familia publica circa portam et muros disposita, unde si opus esset euocabatur: fuerant et priuatae familiae, quae incendia uel mercede deinde divus Augustus maluit per se hcredidit convenire nec alium sufficere ei tes opportunis locis constituit, ut binas regiones urbis unaquaeque cohors tueatur, praepositis eis tribunis et super omnes spectabili viro qui praefectus vigilum appellatur. Cognoscit praefectus vigilum de incendiarosa persona sit, ut praefecto urbi remittatur. et quia plerumque incendia culpa fiunt inhabitantium, aut fustibus castigat eos qui neglegentius ignem habuerunt, aut seuera interlocutione comminatus fustium castigationem remittit. Effracturae fiunt plerumque in insulis in horreisque, ubi homines pretiosissimam partem fortunarum suarum reponunt,
Abbreviated transcription (Latin):
io in ꝓuiciis funguntur. ¶ ꝓficis¬
tum cocta⁊ messale ꝯslilib censuisse
futurum ut si ꝗd iores eor. qui adostã
is mnitt iatio et uinduti erigati.
Añauam uͥo fines ꝓruintie. decrete Sͥ
ꝓconsul eg̾ssis sit. eadeim debet de adu¬
entu suo mitt̾i tinens ꝯmendacõm aliq̃
sui si qua ei familiaritas sit cũ ꝓiunci¬

Expanded text:
rio in prouinciis funguntur. Proficistum Cotta et Messala consulibus censuisse futurum, ut si quid uxores eorum qui ad officia is ratio et uindicta exigatur. Antequam uero fines prouinciae decretae sibi proconsul ingressus sit, edictum debet de aduentu suo mittere continens commendationem aliquam sui, si qua ei familiaritas sit cum prouinci
Abbreviated transcription (Latin):
pbe se agant circa om̃e netotium suum
⁊ tẽxent hiis que sũt ꝓhibita
Cum patronus ꝯcempni se a lib̾to dix̾it.
uł xtumeliosum sibi libertũ q̃ritur..
ꝯuitium se ab eo passum lib̾os q suos. ł
urorem uł ꝗ huic simile obicit. pfectꝰ
urbis a diri solet ꝓ modo qrele corig̾ẽ eĩ
doceit ⁊̃ metalli pena ĩ eũ statui debet.
Cura carnis ominis ut uisto p̾tio pͥbe¬
atur ad curã p̾fectr ꝑtiret. ⁊ ideo fa.

Expanded text:
be se agant circa omne negotium suum et temperent his, quae sunt prohibita. Cum patronus contemni se a liberto dixerit vel contumeliosum sibi libertum queratur vel convicium se ab eo passum liberosque suos vel uxorem vel quid huic simile obicit: praefectus urbi adiri solet et pro modo querellae corrigere eum. doceat, etiam metalli poena in eum statui debet. Cura carnis omnis ut iusto pretio praebeatur ad curam praefecturae pertinet, et ideo et
Abbreviated transcription (Latin):
minis q̃rentes. audict. S ⁊ pitronos mͦ¬
agentes de suis lib̾tis q̾rentes audict. ma¬
anne si egras se cẽ dicant. desid̾e̾nt q alib̃¬
tis exbiberi:Relegior deportandiq
Cum urbem ut̃am fidei tue ꝯmiserimus
ꝯcniuid gͥ intra uroẽ adinittur ad p̾fectũ
nrbis indetur ꝑtinere. s siꝗs intra cent¬
estinum miliarium adimssũ sit. ad p̾fect¬
inurbis ꝑtinet. Si ultra illum lapidẽ
eg̾iiũ ÷. pfecti urbis nocio ñ ÷ Siquis
seruum suum adult̾ium ꝯmisisse dicat ĩ
lporẽ suam ap̃ p̾fectũ urbis erit audie¬
ndus. S er int̾dcis quod ui aut clam au̾
int̾dcõ unde ui anomi pot̃. Itẽ solentap̃
p̃fectũ urbis remtti ⁊̃ tutores ⁊ curatores.

Expanded text:
minis querentes audiet. Sed et patronos egentes de suis libertis querentes audiet, maxime si aegros se esse dicant desiderentque a libertis exhiberi. Relegandi deportandique"cum urbem nostram fidei tuae commiserimus": igitur intra urbem admittitur, ad praefectum urbi uidetur pertinere. sed et si quid intra centensimum miliarium admissum sit, ad praefectum urbi pertinet: si ultra ipsum lapidem, egressum est praefecti urbi notionem. Si quis seruum suum adulterium commisisse dicat in uxorem suam, apud praefectum urbi erit audiendus. Sed et ex interdictis quod ui aut clam aut interdicto unde ui audire potest. Solent ad praefecturam urbis remitti etiam tutores siue curatore
Abbreviated transcription (Latin):
ita ĩ tm̃ merint aug̾t ⁊ ut apellari a
p̃fectis pͥtorio ñ posset. nameum p̾foc
facultas int̾dcã ÷ ¶ Credidit eos pͥnceps.
qui ob singłarem ĩdustͥam explorata co
inem adhibentur: ñ alit̾ iudicaturos eo¬
c̃ẽ. ꝓsapientia. ac luce digantatis sue. ꝙͣ¬
ip̃e foret iudicaturus.Subui sunt
ip̃is p̾fectis p̾corio restitui possunt: de offi

Expanded text:
tantum meruit augeri, ut appellari a praefectis praetorio non possit. nam cum ante facultas interdicta est. credidit enim princeps eos, qui ob singularem industriam explorata eoinem adhibentur, non aliter iudicaturos esse, pro sapientia ac luce dignitatis sue, ipse foret iudicaturus. Subnixi suipsis praefectis praetorio restitui possint. DE OFFI
Abbreviated transcription (Latin):
et exsenatus ꝯsulto quos factũ ÷ decuno
drinio ⁊ portina ꝯsulib ¶ Sane ũ om̃s
q̃stores ꝓunitis sortieluntur. Rm excep¬
ti erant cindidati pͥncipis. bn ⁊ .n. soli
libris pͥnciꝑalib in senitu legendis ui¬

Expanded text:
sulto, quod factum est Decimo Druso et Porcina consulibus. sane non omnes quaestores prouincias sortiebantur, uerum excepti erant candidati principis: hi etenim solis libris principalibus in senatu legendis ua
Abbreviated transcription (Latin):
sibi edificĩt s ⁊ quĩdiu edificium manet.
alio quin edifitio delapso qĩ iure postlimi¬
nii reu̾tatur locus in pͥstarram cãm ⁊ si
iluis in eodem loco edificau̾it eiꝰ fiet.
Uniu̾sitatis sunt . ñ. singłor. ult̃i qne in¬

Expanded text:
ibi aedificant, sed quamdiu aedificium manet: alioquin aedificio dilapso quasi iure postliminii revertitur locus in pristinam causam, et si alius in eodem loco aedificaverit, eius fiet. Vniversitatis sunt non singul
Abbreviated transcription (Latin):
erant potestate nepotes ap̃ arrogatorẽ
efficiuntur simł qr cum patre suo ĩ eiꝰ
recidunt potatem quod ñ similit̾ ĩ adop¬
cum quis adopeat s cum arrogat maiorẽẽ
debet co quẽ sibi ꝑ arrogatõmi uł adoptio¬

Expanded text:
erant potestate, nepotes apud adrogatorem efficiuntur simulque cum suo patre in eius reccidunt potestatem. quod non similiter in adopcum quis adoptat, sed et cum adrogat, maior esse debet eo, quem sibi per adrogatio
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua nsta cã ĩpeditus colledã pͥosse man¬
iumsdm expedire. senatus censuit
Conͣsules ap se seruos suos manumitee
posse nlła dubitatio ÷ S si euen̾it ut
minor .x. annis osul sit. ap̃ se manun

Expanded text:
aliqua iusta causa impeditus, collegam posse manumissionem expedire senatus censuit. Consules apud se servos suos manumittere posse nulla dubitatio est. sed si evenerit, ut minor viginti annis consul sit, a
Abbreviated transcription (Latin):
optatus ÷ audiendus erit. Sipubes fact᷑
emancipari desideret. idq cĩ canita ꝑ iu¬
cipari eum a patre adoptunio atar ita pͥst¬
nnum nis recipere:¬
lege sit latus ut post tͥcminũ puta eũdẽ
mͥ in adoptõm des. an actõ ulla sit et

Expanded text:
optatus est audiendus erit, si pubes factus emancipari desideret, idque causa cognita per iuaequum esse emancipari eum a patre adoptivo atque ita pristinum ius recipere sit datus, ut post triennium puta eundem mihi in adoptionem des, an actio ulla sit. et
Abbreviated transcription (Latin):
assersoris quo i̾i studiot ꝑtĩb
suis funguntur. in hiis ferecausis ꝯstat
ĩ cogitoib postulitoĩb libellis. edcĩs. dec
autem licet non ꝓ lubeantur. legib assi¬
dere at cñ arbitror ut aliquo quo decreto pͥ¬
nciili retͣtum ꝯstitutum ñ posse offitio as

Expanded text:
adsessoris, quo iuris studiosi partibus suis funguntur, in his fere causis constat: in cognitionibus postulationibus libellis edictis decautem, licet non prohibeantur legibus assidere, attamen arbitror, ut aliquo quoque decreto principali referetur constitutum, non posse officio as
Abbreviated transcription (Latin):
Laruis Iidem cum eodem pdib actio¬
mb ait. qio. singula. quantitas
intri niris acõm sit uidicantis. caiceru¬
atio uero ominum excedait inooum
nurudictione̾m apiid eum agi posre.¬

Expanded text:
le.Si idem cum eodem pluribus actionibus agat, quarum singularum quantitas intra iurisdictionem iudicantis sit, coaceruatio uero omnium excedat modum iurisdictionis eius: apud eum agi posse
Abbreviated transcription (Latin):
erit .ł. tutorem dd̾it. pͥus quã cognou̾¬
it. successorem aduenisse er̃ hecrata:
poculentumue quos ĩtra diet ꝓmnos ꝓdigt᷑¬
Rist̃ Obserumdũ ÷ ius reddenti ut in ꝙ¬
cundo ꝗdem facile se p̾deat. s se ꝯtẽpni
ñ patiatur. Uñ manaitis adicitur ne p̃si¬
des ꝓuntia. ĩ ult̾iorem samiliarititem
ꝓuintiales admittant. Itĩ ex dũsioͣne eq̃¬

Expanded text:
erit uel tutorem dederit, priusquam cognouerit successorem aduenisse, erunt haec rpotulentumue, quod intra dies proxibus: Observandum est ius reddenti, ut in adeundo facilem se prebeat, sed contemni non patiatur. Unde mandatis adiicitur, ne presides provinciarum in ulteriorem familiaritatem provinciales admittant. Nam ex conve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗb mei res .ip̃. yualentum alienm
rẽ crilit meã q efficit. si eĩ rem uendictm
ꝑ exceptõm doli mali cogar p̾tium eiꝰ ꝙ acccss¬
erit daire ¶Itẽ ĩtumq aliis amnĩcta sũ adi¬
ecta accessoislat cedũt. ea quã diu coħrent.
dñs uendicire ñ pot̃.ss. adexhibend̾ ag̾e pot̃
ut sepentur ⁊ tunc uendicentur .ͥs. erccto

Expanded text:
 mea res per praeualentiam alienam rem trahit meamque efficit, si eam rem uindicem, per exceptionem doli mali cogar pretium eius quod accesserit dare. Item quaecumque aliis iuncta siue adiecta accessionis loco cedunt, ea quamdiu cohaerent dominus uindicare non potest, sed ad exhibendum agere potest, ut separentur
Abbreviated transcription (Latin):
÷ radices ĩmisit. uarus ⁊ neꝵ. utilẽ ĩ rẽ
actõm dibant. m̃ ⁊ si ñ dũ cobuluit. mã
eẽ.ñ. desinit. ¶Cũ ĩ rem agatur. si de
corpoꝵ ꝯueritit. crror aũt sit ĩ uocibulõ
recte accũ eẽ uidetur Si płes sint e̾idẽ
nõĩs serui. putu niptet płes. nec apeat

Expanded text:
 radices immisit, Uarus et Nerua utilem in rem actionem dabant: nam si nondum coaluit, mea esse non desinet. Cum in rem agatur, si de corpore conueniat, error autem sit in uocabulo, recte actum esse uidetur. Si plures sint eiusdem nominis serui, puta plures Erotes, nec appareat
Abbreviated transcription (Latin):
a debitore pat̾no soluta sit .l. ꝓp̾o et
lunc ꝑdidit dicendũ ÷ ei subueniri
qĩ gestũ sit cum eo Rideo siminor
ꝯuemat debitorem adhibere debet
curatores. ut ei soluatur pecunia
Cet̾m ñ ei ꝯpelletur solu̾e. S hod

Expanded text:
a debitore paterno soluta sit uel proprio et hanc perdidit, dicendum est ei subueniri, quasi gestum sit cum eo. et ideo si minor conueniat debitorem, adhibere debet curatores, ut ei soluatur pecunia: ceterum non ei compelletur soluere. sed hod
Abbreviated transcription (Latin):
imissuit pat̾ne h̾rditati s ⁊ si aͥs sit ex
nẽtus mninor anuis. simili modo rest¬
itutom ĩ petrabit. Iułti si seruus sit
cũ lib̾tate h̃rs ĩsticutus. dd̾ .ni. erit.
si se miscũit. posse ei subueuiri etati
plane ꝗ post adlutã ħroitatẽ restituit᷑¬

Expanded text:
miscuit paternae hereditati, sed et si aliquis sit ex necessariis minor annis, simili modo restitutionem impetrabit, ueluti si seruus sit cum libertate institutus: dicendum enim erit, si se miscuit, posse ei subueniri aetatis plane qui post aditam hereditatem restituit
Abbreviated transcription (Latin):
Indotis quo: modo mulieri subuenitur siul
uidend̾ utr̃ in cc̃tib captis dũtaut subue¬
matur. an ⁊̃ delinquentib ut ꝑuta si doło
aͥd inuor fec̾it in redeposita .ł. comodata
.i. ilias ĩ cc̃cu anei subuenttur. si nͥl ad
cũ ꝑuen̾it. et płaci ĩ delictis imroribus
ñ subuenari nec ħ itaq subuenitur. nã

Expanded text:
In dotis quoque modo mulieri subuenitur, si ulus utrum in contractibus captis dumtaxat subueniatur, an etiam delinquentibus: ut puta dolo aliquid minor fecit in re deposita uel commodata uel alias in contractu, an ei subueniatur, si nihil ad eum peruenit? et placet in delictis minoribus non subueniri. nec hic itaque subuenietur.
Abbreviated transcription (Latin):
maioe factus ⁊ pbaĩtt ᷤ quod minor ges¬
scͥpto pͥoie ꝯsultus. Minor anti.xu.¬
annos forte xxun. ages iudiciũ tutele
h̾rdi tutoris dictau̾at mor factũ ÷ ut
ñ iuditio funto iam eo maiore effecto.¬

Expanded text:
maior factus conprobauerit, quod minor gesspecto praetore consultus. minor annis unti quattuor agens, iudicium tutelae heredi tutoris dictauerat: mox factum ut non finito iudicio iam eo maiore effecto
Abbreviated transcription (Latin):
sucturend̾. nͥ aut sordes. aut euidens.
grã tutoꝵ siue curatoꝵ. doceatur.
Restitutus ã cum se hroititi misdeit.
uł ennadeit quam repudianit. rursus
restitui pot̾ ut se abstineat ⁊ ħ iytum
minori substitutũ seruum necãm reꝑ

Expanded text:
succurrendum, nisi aut sordes aut euidens gratia tutorum siue curatorum doceatur. Restitutus autem cum se hereditati misceat uel eam adeat quam repudiauit, rursus restitui poterit, ut se abstineminori substitutum seruum necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
ħrc sit ĩstitutus. sia patre ĩ dieb .c.
sit emantapat᷑. mot patrẽ debuit ctior¬
are. nec fec̾it cum poss ꝗ eũ emanci¬
rass cũ cognouiss ⁊ dd̾. er̃ posse eum¬
eiꝰ ĩpetrare agintõm ¶ Sin a fił fam̃¬

Expanded text:
eres sit institutus, si a patre in diebus centum sit emancipatus: mox patrem debuerit certiorare nec fecerit cum posset: qui eum emancipasset, si cognouisset: dicendum erit posse eueius impetrare cognitionem. Si a
Abbreviated transcription (Latin):
inuit̾t̾ restitui desid̾abat.¶ ceł gͥ resptt
suasit ñ facile hunc auondã minorem
mint̾t̾ restitui S si ei ꝓbarettir calli¬
ditide adu̾sarii id actũ ut maioreeo fcõ
lib̾aretur .ni .n. extremo inꝗd iuditii
die uidetur solũ deceptus ħ mutor sec
oR̾ eo fcõ liberaretur. idẽ cũ ꝯficetur¬
⁊ si leuior sit suspitio ⁊du̾sarii qĩ dolose
u̾sati ñ deb̾e hunc mint̃t᷑ restitui:
Scio ⁊̃ illud aliqñ incidisse mmnor .xu.¬

Expanded text:
 Respecto suasit non facile hunc quondam minorem in integrum restitui, sed si ei probaretur calliditate aduersarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur: neque enim extremo, inquit, iudicii die uidetur solum deceptus hic minor, sed ore eo facto liberaretur. idem tamen confitetur, si leuior sit suspicio aduersarii quasi dolose uersati, non debere hunc in integrum restitui. Scio etiam illud aliquando incidisse. minor u
Abbreviated transcription (Latin):
tus ÷ siꝗdem pat̾ de peculio conuemat᷑
fił ñ er̃ restituendus. Si filius
gnueniatur poterit sestitui
Nec es mouenur aĩ int̾sit filii pecu¬
lici aliquo casu ad filiũ peculiũ spectat
it puta si patͥs eiꝰ bona a fiso . lp̃. deb̾i¬
da octupata sunt. nã ꝑeculiũ eiꝰ ex cõ¬

Expanded text:
quidem pater de peculio conueniatur, filius non erit restituendus: si filius conueniatur, poterit restitui. nec eo mouemur, quasi intersit filii peculicet aliquo casu ad filium peculium spectet: ut puta si patris eius bona a fisco propter debitum occupata sunt: nam peculium ei ex con
Abbreviated transcription (Latin):
isti. tantiĩ eimi peccãm seruo meo aut
ꝓcuratori soluisses. co.q modo ꝯstutus
es. ut ꝯsentiente me. absolueris. q̃reuti¬
br nobis an ĩ te dedoło iuditiũ dari debe¬
at. placuit̃ de dol̃o accõm ñ dare. quii
alio modo mͥ succuri pot̃. nã ex ĩtegro
ag̾e possũ. ⁊ si obitiat᷑ exceptio reiui

Expanded text:
isti, tamquam eam pecuniam seruo meo aut procuratori soluisses, eoque modo consecutus e‹s›, ut consentiente me absoluereris: quaerentibus nobis, an in te doli iudicium dari debeat, placuit de dolo actionem non dari, quia alio modo mihi succurri potest: nam ex integro agere possum et si obiciatur except
Abbreviated transcription (Latin):
Ayus  Iitaq acceptolata sit tͥ pe¬
cunia omĩmodo cum hroe iuo aget᷑.
ac si res ⁊ͥ tradita sit. Si ꝗdẽ mortuo
de ca res eistit̾it. agetur cum łmde
tuo siminus. ñ agetur Is utiqi ĩ
ħidem ipetuo dabitur. qr ñ d lucr¬
ari ex alieno damꝑno cui comieni

Expanded text:
aque si accepto lata sit tibi pecunia, omnimodo cum herede tuo agetur. at si res tibi tradita sit, si quidem mortuo te ea res extitit, agetur cum herede tuo, si minus, non agetur. sed utique in heredem perpetuo dabitur, quia non debet lucrari ex alieno damno. cui conuenie
Abbreviated transcription (Latin):
endiss. nã ⁊ stantes fruct᷑ ad fructuar¬
iũ ꝑtin̾e ¶Si dñs solit᷑ fu̾it tab̾ua̾s ad
m̾ces suas uti .ł. ad negotatom utqq ꝑ¬
mittetur fructuario iocire eas .ł. ad illi¬
as m̃ces. ⁊ illo̾ solitũ obseruand̾. ne uł ⁊
abutatur usict̾rintuarꝰ.ł. ꝯtumeliose ĩ¬
iuriose ue utitur. uslifructu:

Expanded text:
endisset: nam et stantes fructus ad fructuarium pertinent. Si dominus solitus fuit tabernis ad merces suas uti uel ad negotiationem, utique permittetur fructuario locare eas et ad alias merces, et illud solum obseruandum, ne uel abutatur usufructuarius uel contumeliose iniurioseue utatur usu fructu.
Abbreviated transcription (Latin):
ro oꝑas eus locu̾nt. nͥl agit. ñ ⁊ si
er remei ĩ ꝙ ame stixulat sit. nͥl agit
ñ mag̾ quã seruus aliemis bona fide mͥ
Sumili modo ait. neꝗdẽ si rẽ meĩ a me fr¬
uctiurio doucit. me nͣ obligunt ⁊ regł¬
arit̾ diffinuit. qͣ ꝑ ab alio stipulãdo
mͥ adꝗrit id a me stipulando nͥl agit.
ꝓportis ⁊ ex alt̾ius i⁊ serius sit stipul

Expanded text:
l agit: nam et si ex re mea, inquit, a me stipulatus sit, nihil agit, non magis quam seruus alienus bona fide mihi . simili modo, ait, ne quidem si rem meam a me fructuario conducat, me non obligabit. et regulariter definiit: quod quis ab alio stipulando mihi adquirit, id a me stipulando nihil agitproponas et ex alterius re seruus sit stipul
Abbreviated transcription (Latin):
rũ arbor. alie substituende sunt. ⁊ pͥores
ut ei seruit᷑ ĩponatur q̃ alt̾i ĩ sule hroit¬
arie debeatur. ħmodo si ille ẜidi moe ꝓm¬
iserit ꝓse ne forte quo altiꝰ edifituei tols¬
antur cum ei cordem edifitior. utũs do l

Expanded text:
rum arborum aliae substituendae sunt et priores ut ei seruitus imponatur, quae alteri insulae hereditariae debeatur, hoc modo: 'Si ille heredi meo promiserit per se non fore, quo altius e‹a› aedificia tollantur, tum ei eorum aedificiorum usum
Abbreviated transcription (Latin):
tu amisseris pot̾ id me rocid̾e. ħ ÷ ad legitarũ
ita rẽ expediri uttu mͥ. egco dño ꝓpͥetatis. caueĩ
ulla spẽs ad mereu̾tc̃oi ussif. relicta ina fidei¬
ꝯmissariũ cau̾e oportet dũo ꝓpͥetitis:
Illũs sciend ÷ sũ sure ip̃o es usũt᷑. sũ ꝑ tridi

Expanded text:
tu amiseris, potest ad me reccidere, hoc est ad legatarium, ita rem expediri, ut tu mihi, ego domino proprietatis caueam. ulla spes ad me reuertendi fructus, recta uia fideicommissarium cauere oportet domino proprietatis. Illud sciendum est siue
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃  ĩuendcoe ꝗs dixit seruas fore
edes quas uendidit. necẽẽ ñ ht̃ lib̾as trad̾e. q̃
seruas fore dpp̾it. siqdẽ citꝰ seruitutẽ ueiser¬
it. absoluendus ÷. Si xͥu. alii xesserit. ex
empto tenebitur. A quo ñ ob̾ borret. qd̾ ma

Expanded text:
in uenditione quis dixerit seruas fore aedes quas uendidit, necesse non habet liberas tradere: quare seruas fore dixit, si quidem Titio seruitutem con- cesserit, absolutum est: si uero alii concesserit, ex empto tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
luł ꝗs edes q̃ suis edib serutrẽt cũ em¬
iss trditas sͥ. iccepit. ꝯfusi sublatiqr ser¬
utꝰ ÷ ⁊ si rursus uend̾e uelit. noũtim ĩpon¬
ñ ꝯfũdi scruitutẽ placer. qr ꝑ ꝑtes seruitꝰ
retinetur. itaq si p̃dia mea p̾oiirtins ser¬

Expanded text:
quis aedes, quae suis aedibus seruirent, cum emisset traditas sibi accepit, confusa sublataque seruitus est, et si rursus uendere uult, nominatim imponnon confundi seruitutem placet, quia pro parte seruitus retinetur. itaque si praedia mea praediis tuis ser
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝓposu̾ntq aquã qua ꝑaliquot aum¬
os usi sũt. ex fonte ꝙ ÷ ĩ fũdo subt̾anco
duc̃e. ñ. pocuiss qr fons eraruiss ⁊ post¬
ea ex eo fonde a qua flu̾e ceriss pecierũt¬
q a me ut ius quos ñ negligentia aut
culxa sua amiserũt. s qr deduc̾e ñ pot̾¬
ant. hiis restitu̾etur. quo mͥ postulatõ
cũ non iniquauisa sit. sucturend̾ hiis¬

Expanded text:
 aliquot annos usi sunt ex fonte, qui est in fundo Sutrino, ducere non potuisse, quod fons exaruisset, et postea ex eo fonte aquam fluere coepisse: petieruntque a me, ut quod ius non neglegentia aut culpa sua amiserant, sed quia ducere non poterant, his restitueretur. quorum mihi postulatio cum non iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
ir Iedes inciseriuant edib lucu citii ÷
edib puplii meuii. ne altiꝰ mͥ coificarelicet.
⁊ a titio p̾cario petieñ it ałtius tolłe̾m
atq ita pͥstãt̾utu tpͦs edificatũ habu̾o lib̾¬
atõe adĩisus pupliũ meuiũ usucapiã. ñ .N.¬

Expanded text:
i aedes meae seruiant aedibus Lucii Titii et aedibus Publii Maeuii, ne altius aedificare mihi liceat, et a Titio precario petierim, ut altius tollerem, atque ita per statutum tempus aedificatum habuero, libertatem aduersus Publium Maeuiu
Abbreviated transcription (Latin):
coẽm. auãuis humorẽ capiat paries. ñ
mag̾ quã si uelit ĩt̾cłinio suo .ł. ĩ cubi¬
usus tepidarii ut assiduũ humorẽ hãt
ita retineitur. ut sublato piete maneit.
simodo ñ ĩ pediat. refectõm coĩs pietis.¬

Expanded text:
em, quamuis umorem capiat paries: non magis quam si uel in triclinio suo uel in cubiusus tepidarii, ut adsiduum umorem habeat et ita retineatur, ut etiam sublato pariete maneat, si modo non impediat refectionem communis parietis