comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ormouilłtibi ut excũtes. quantiunllã
cdificare uelłes renintiastim̾ ducoritoꝵ
impensam excut̃e certamerdede opusti¬
bi locaui postea ꝯꝑinonposse imonis
trecentorumeam uillam constare. tata
aũt tibierant .c. exquibcum partem ĩ¬
pendisses ueruite opusfaccre. dixi. si op̾
ut pecume michi reliquum restituas
oxsson inspiciente colonͣdcum auenã
ẽẽ nonignorares sustulisti conͣdicere
tibifrum̃tum dñm posse. labõait. et
ut io faciat. coionum exconductocumr
dñoactinum. ¶Locator horrei ꝓpoĩ¬
tum hũit seararum. argentumꝰ. mã¬
garitam non recꝑe suo piło. deinde
qurisciret hasres infarri. passus est per
ĩ de eum futurum tibiobugatum di¬
xi. acsippoĩtum fluss remissu iudct̃¬
¶ Seruum mulionẽ ꝯduxisti. negligan¬
tra eius mulustuus ꝑiit. sirpe selocass.
dumpnum tibipt̃iturum irdico Si
cumtuidedissem. cuius negligentia
ium̃tum ꝑrit. illam quoq culpam
me tcoipratuumaio. quodcumtii

Expanded text:
tibi ut excuteres, quanti uillam aedif‹ica›re uelles: renuntiasti mihi ducentorum impensam excutere: certa mercede opus tibi locaui, postea compe‹r›i non posse minoris tre centorum eam uillam constare: data autem tibi erant centum, ex quibus cum partem impendisses, uetui te opus facere. dixi, si opusut pecuniae mihi reliquum restituas. Messem inspicient‹e› colono, cum alienam esse non ignorares, sust‹u›listi. condicere ‹tibi› frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum marg‹ar›itam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. prinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit, remissum videtur. Servum meum mulionem conduxisti: neglegentia eius mulus tuus perit. si ipse se locasset, damnum tibi praestaturum dico: sin eum tibi dedissem, cuius neglegentia iumentum perierit, illam quoque culpam me tibi praestaturum aio, quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
minctamcidominuimo prioloca¬
uĩt. is inamiscum cdificaret insuo. t̃¬
dam meam artam ampuusqͣm fun¬
et ea t̾ra assidins plinuiis mĩdata: pa
ricticius qui lociuãt humore p̃stituto

Expanded text:
unctam ei domui uicino proximo locauerat: is uicinus cum aedificaret in suo, terram in eam aream amplius quam funet ea terra adsiduis pluuiis inundata, ita parieti eius qui locauerat umore praestituto
Abbreviated transcription (Latin):
actumnoneẽt. qͣmilocatons int̃fuis¬
si. tantam pecumam conductor ꝓri¬
fat. eatemis eamobligonem cchi puto.
quatenus uir bonus despatiotem poĩ
estimass. quia io actum appiret eẽuut
cospitio solũctur sine quo fieri non
dico simearum rerum refectiõe seeãi
petu̾napumpendere satisdaret
auł .ł. ¶Harcuiscomum faciendam
aflacco conduxat. deinte oꝑisparte effec¬
unus. sab̃. ait. siuinatirrili ueluti t̃re

Expanded text:
actum non esset, quanti locatoris interfuisset, tantam pecuniam conductor promiserat. eatenus eam obligationem contrahi puto, quatenus uir bonus de spatio temporis aestimasset, quia id actum apparet esse, ut eo spatio absolueretur, sine quo fieri non dico, si in ear‹u›m rerum ‹ref›ectionem ‹e›am pecuniam impendi satisdaretum. Marcius domum faciendam a Flacco conduxerat: deinde operis parte effecurius Sabinus, si ui naturali, ueluti terrae
Abbreviated transcription (Latin):
Gestim̃ratua fullo ꝑoroit. eths unde pt¬
tas. nec repet̾r isaginchuominusex
locatocum fulloẽ. s urdicem estimatu¬
tum. an possis adu̾sus furem magisag¬
ere. ctabeotuasi conseqͣui. fullonis int̾¬
licet sumptib iset si hoc tibi impossibile
c̃ẽ ꝓspexĩt: tunc fullonem quid̃ tibi con¬
re compellet. ¶ lagedicta domusfacien¬
ta locatacrat. itaut ꝓbatio Aut ĩ ꝓbatõ¬

Expanded text:
llo perdidit et habes unde petas nec repetere uis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis uidelicet sumptibus: sed si hoc tibi impossibile esse perspexerit, tunc fullonem quidem tibi conre compellet. Lege dicta domus facienda locata erat ita, ut probatio aut improbat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.u  quis patrem. s ee credro̾it.
nonuana simplicitate deceptus siec
uinsignorantia. s quia publice
contrahebat sir mĩb fungebaat.
cessabit sen̾atus consultum. Eñ iu

Expanded text:
Si quis patrem familias esse credidit non vana simplicitate deceptus nec iuris ignorantia, sed quia publice contrahebat, sic muneribus fungebatur, cessabit senatus consultum. Vnde Iu
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł: Cessare senatus. ꝯait. utpu¬
debuit dicẽ cessare senatus.ꝯ. quod
mutua pecuma nonsit. qͣm sine tu¬
toris auctoritate pupillustat: quẽ¬
admodum ip̃edĩcir.

Expanded text:
 cessare senatus consultum ait, ut pudebuit dicere cessare senatus consultum, quod mutua pecunia non fit, quam sine tutoris auctoritate pupillus dat, quemadmodum ipse di
Abbreviated transcription (Latin):
digits facit quomiris senatũ
onsult im macedonianum locũ
hãt. Nam⁊̃ siconsul sit. uł cuiusuis
dignititis senatus consulto locus
est. nisi foite castrense peculium ha¬
leit. tuncenim senatus consultũ¬

Expanded text:
dignitas facit, quo minus senatus consultum Macedonianum locum habeat: nam etiamsi consul sit uel cuiusuis dignitatis, senatus consulto locus est: nisi forte castrense peculium habeat: tunc enim senatus consultu
Abbreviated transcription (Latin):
iui.i. Cicianis primus ꝓposue¬
rat suum mutius pecimis dardiᷤ
g ciatoĩb. ordei solebat ꝓemptort
su sciꝑ uebitum. et solue̾ cum fugĩ¬
f ẜiuis et is curdelegitus fuerat. łob¬
ligatus dare p̃citim ordei. conueniẽt
tominum nomine institoio. nog¬
abat conomine se ꝯueniri posse. quia
non meim rem ppoĩtus fuiss. Cum
aũt etalia quedim gessisse et mul¬

Expanded text:
s Primus praeposuerat seruum mutuis pecuniis dandis gotiatoribus hordei solebat pro emptore suscipere debitum et soluere. cum fugisset seruus et is, cui delegatus fuerat dare pretium hordei, conueniret dominum nomine institoris, negabat eo nomine se conueniri posse, quia non in eam rem praepositus fuisset. cum autem et alia quaedam gessisse et
Abbreviated transcription (Latin):
uli nãtura admimstrabat.⁊̃ esaliea¬
num adibibuiss. t sepe mat̾iam pe¬
candi malis hõib p̃staret qui pecunũ¬
niam nequroampliꝰ diceretur in¬
oẽitis noĩib qrͣed̾et. piacere. necui ꝗ
dem filio. f mutuam pecumam te¬
dissct̃ cum post mortem parentis eiꝰ
cuius in pot. state fum̃et. acoo p̾ctitõ¬
q curetus. ut sorent qui pessimo ex¬
emplo fenerarent. nullius posse filui
igam deneganta est accosecrte sã¬
rogitus mutuam pecimiam acce¬
ꝑit. drinsit rest nutus. ut emancipet᷑.
senarũ. suitum locum habẽbit. fu¬

Expanded text:
lli natura administrabat, etiam aes alienum adhibuisset, et saepe materiam peccandi malis moribus praestaret, qui pecuniam, ne quid amplius diceretur incertis nominibus crederet: placere, ne cui, qui filio familias mutuam pecuniam dedisset, etiam post mortem parentis eius, cuius in potestate fuisset, actio petitioque daretur, ut scirent, qui pessimo exemplo faenerarent, nullius posse filii igitur deneganda est actio. Certe si adrogatus mutuam pecuniam acceperit, deinde sit restitutus, ut emanciparetur, senatus consultum locum habebit: fu
Abbreviated transcription (Latin):
uocari patrõnam suam potuisse sine
cauit exhibere cõgitur. Item eum qui
apud ac̾ta exhibis numi ĩe ee quem ꝓ¬
nrłt: et si offitio non caueat. ad exhi¬
bendum tamen cogitur: no q̃i
domo sua inus uocare udere. quia
domos ÷ nisfsinum auq reflgirn
atq rerxpiaculum ũt erqnĩ¬

Expanded text:
uocare patronam suam potuisse sine cauit, exhibere cogitur. item eum qui apud acta exhibiturum se esse quem promisit, etsi officio non caueat, ad exhibendum tamen cogitur. 18 Gaiudomo sua in ius uocari licere, quia domus tutissimum cuique refugium atque receptaculum sit, e
Abbreviated transcription (Latin):
dam. aũt officio iudias simul uinsq
solidum noxededitus fui̾t. et obio abut᷑¬
q rominus sit absolutus. recte dictur
cum cui nexe declitus sit. alteri tene̾i o¬
mum diuidundo udicio. ut cominu¬
incet ẜuurnoxe sibi declitum cum ob
rem comgui riemaliquid ad socium
unt utrũm nare den̾itigne dimp̃netu.¬
eiũs et c̃ naurameate᷑ naue dampnũ¬

Expanded text:
dam aut officio iudicis simul utrisque solidum noxae deditus fuerit et ob id ab utroque dominus sit absolutus, recte dicitur eum, cui noxae deditus sit, alteri teneri communi diuidundo iudicio, ut communicet seruum noxae sibi deditum, cum ob rem communem aliquid ad socium unt, ut cum noxae deditione damnetur.rius et idem nauta
Abbreviated transcription (Latin):
tit. tioa toco̾is partem ferati s pã tem eui
quanti ẜuus est sic est et si alt aliquid p̃sti¬
titieius pntem fierit. Nlud irquum est
eum qui ussir ẜuramfaor consequiao
tiatu. ¶ si płseiusdm ẜui nouanei
noxali meum age̾ uelintuł sumus pli¬
b iudidis eusõ ẜui nomine agati in gno

Expanded text:
terit, non totius partem ferat, sed partem eius, quanti seruus est: sic et si alter aliquid praestiterit, eius partem fieri. illud iniquum est eum, qui iussit seruum facere, consequtiatur.Si plures eiusdem serui nomine noxali mecum agere uelint uel si unus pluribus iudiciis eiusdem serui nomine agat, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
poriber ꝑtun: exrunanoxia ẜui dominiũ
nactus. nullam ampluis accõnẽ ht̃ ad¬
u̾sus eum qui dñs fu̾at. cum accõ noxi¬
liscaput sequatur. ar simaluit oñs pn¬
ori uidiciolitisestimationẽ sufferre. ł
eiduł ali cralio maleficioagenti nichilo
minus traetur
resẽ ut ã eb̾at noxe tede eum auus no¬
mine iudicium non suscipitu. aut si
et.s ñ alias condẽpnabitur. quam si in
potestate hãt deloue malo feãt quoni¬
nus hr̃et. ¶Eosquoꝵ noĩe noxali iudi¬
cio agitur.⁊ absentes defendi posse piacuiti
S hoc ita trmurm si propni sint ẜui. nã
si aueni: p̃sentes eẽ oportet. aut si dubitẽ¬
tur utium ꝓprifint analiem. Qd̃ ita
puto accipiendimm. ut si constet ux inĩ
tur. negaint se in sua potestate ẜuuro
hĩt: utnum actor uolet uł urdre uilt¬

Expanded text:
poribus experitur, ex una noxia serui dominium nanctus nullam amplius actionem habet aduersus eum, qui dominus fuerat, cum actio noxalis caput s‹equ›atur: at si maluit dominus priori iudicio litis aestimationem sufferre, uel eidem uel alii ex alio maleficio agenti nihilo minus tenetur. res est, ut debeat noxae dedere eum, cuius nomine iudicium non suscipitur: aut sinimodo, sed non alias condemnabitur, quam si in potestate habeat doloue malo fecerit, quo minus haberet.Eos, quorum nomine noxali iudicio agitur, etiam absentes defendi posse placuit, sed hoc ita demum, si proprii sint serui: nam si alieni, praesentes esse oportet, aut si dubitetur, utrum proprii sint an alieni. quod ita puto accipiendum, ut si constet uel bonatur negabit se in sua potestate seruum habere: utrum actor uolet, uel
Abbreviated transcription (Latin):
titate percipere debet. s si forte con¬
uenisset uit socios ut te comurrtns
constituereti. dixi pactum no mẽẽ
uam hĩnt cererum si nũatimrotem
ctumexequitate sic nobisin terpre¬
tantib Qdsisal ua societate diuõ
s. uenuo d̾societate ꝯ nt uendarr to¬

Expanded text:
titatem praecipere deberet, si forte conuenisset inter soci‹o›s, ut de communi dos constitueretur. dixi pactum non esse liam habuit. ceterum si numeratam dotem ctum ex aequitate sic nobis interpretantibus. quod si salua societate diuortsset, denuo de societate constituendam do
Abbreviated transcription (Latin):
giosalcri. aut quorum ꝯmertumm̃
sit. ut ꝓuolica que noimpexũma po¬
puli. s mpublicousuhꝗbeartirs ra
abima tͥma die ea legeuomiss. ur
siradicinstatutum peanria onita
nonẽa. fund usineur ius c̃oret. ꝙ ut

Expanded text:
giosa loca aut quorum commercium non sit, ut publica, quae non in pecunia populi, sed in publico usu habeantur, ut a bima trima die ea lege uenisset, ut, si in diem statutum pecunia soluta non esset, fundus inemptus foret et ut,
Abbreviated transcription (Latin):
melius trquestnrcura fuisse. utrur
tiuss anc exhisquasu rumbono: ñ¬
conssimẽ oportunse ¶ arbit ori
eiaͬmgña sunt ouo. urrum cusno¬
diut siueequum sit: siue imquam.
prrere debernus. quod obsuatut curo
excomgmssoata fotrrum itum est

Expanded text:
melius te quaesiturum fuisse, utrum tuisset, an ex his quas uirum bonum constituere oportuisset. arbitrorum enim genera sunt duo, unum eiusmodi, ut siue aequum sit siue iniquum, parere debeamus quod obseruatur, cum ex compromisso ad arbitrum itum est,
Abbreviated transcription (Latin):
aui .i. Siguis socetatem cexĩt quode
m̃ĩt. ip̃iusemnisit: non comimune.
s socieratis uidiciocogitur remcoĩcare.
imp̃mactu d est. ncalit societas sit. qͣm
urcitius nratirtussit.

Expanded text:
um Si quis societatem contraxerit, quod emit ipsius fit, non commune: sed societatis iudicio cogitur rem communicaipsum actum est, ne aliter societas sit, quam ut Titius arbitratus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ cauetur. ne min̾to denuntiet᷑
ut testimonium dicat aduersusso¬
ceruni generũ uictricum.prignũ
sobrinum sobrinam. sobrinouena
tum. eosue qui pnore gradu sit it
ne lib̾to ip̃uũs liborumue eius par᷑o¬
tumimri uxoris. itemet ut ne pitio¬

Expanded text:
c., c. 6. Ne invito denuntietur ut testimonium litis dicat adversus socerum, generum, vitricum, privignum, sobrinum, sobrinam, sobrino sobrinave natum, eosve qui priore gradu sunt. Item: De liberto ipsius, liberorumque ejus et parentum, viri, uxoris. I
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio publico ꝑhibere possi nt s
neq lege rema ꝓbibentim. et iuli¬
liatus eos hominestestimonium di¬
cere nonuẽtuerunt. uerum tñquod
legib omissum est. non omuretur
reugione iudi cantiumadquoꝵ of¬
fitium ꝑtin et eui quoq teslimonii

Expanded text:
ssunt. sed neque lege Remmia prohibentur et Iulilatus eos homines testimonium dicere non uetuerunt. uerumtamen quod legibus omissum est, non omittetur religione iudicantium ad quorum officium pertinet eius quoque testimonii
Abbreviated transcription (Latin):
neccium ẽẽ purauim euocarip:tian¬
tur neessitnata pocetite ab uexr¬
dos hominessim aua multituto cesti
testes que aduersus fidem sucattestati¬
onisuacillant. audiendi non sunt.
quis deurio anplebruissuet. in hoẽste ⁊
inculpite iuta anuo notatusquis et
rep̾husibi. an lauplex ulegenssit.
ut lucricĩquid facile adimitat: ułan
ei inimĩcussit. atiususquem cestimoĩ¬
um feri uł amicusei sit ꝓ quotestimoĩ¬
ĩ umoat siar isicireat suspirione testi

Expanded text:
necessarium esse putauerint, euocari patiantur, ne effrenata potestate ad uexandos homines superflua multitudo testiutestes, qui aduersus fidem sua‹e› testationis uacillant, audiendi non sunt. quis decurio an plebeius sit: et an honestae et inculpatae uitae an uero notatus quis et reprehensibilis: an locuples uel egens sit, ut lucri causa quid facile admittat: uel an inimicus ei sit, aduersus quem testimonium fert, uel amicus ei sit, pro quo testimonium dat. nam si careat suspicione testi
Abbreviated transcription (Latin):
anhan c partem ꝑtinentia hec sunt. Que
cnimnaobieãt apud incalerander. aꝓ
et quia non ybauit. nec testes ꝓuucebati
Srestemꝰ isutiuolebat quib apud
me lousuonest. nam ip̃oi iarer rogare
ut is de fide testium queretet. nisi im¬
pless quod intend̾at relegaretur.¬
Gaio quoq maxĩo ioem princepsmħ
uerbarescripsit. alia est auctoritas p̃¬
sentium testum. alia testimomorũ
que recitar solent tecum ergo delib̾a.
ut si retinẽ cosuelis. descisimpendia.¬
lege iulia deuicauctur in hac leg̾e:ne ĩ
reum testimonum dicere licẽt. qui se
a heo parenteuc eius ub̾am̃t quiue un¬
pubeserunt quiq urdicio publico dã¬
pnatus eit quicorum inregrum re¬
stitutus nonerit quiue munculi scu¬
stot̾iãue publicaerit quiũe cum besti¬
isut depugna  se locunͣt quine ꝑa¬

Expanded text:
ad hanc partem pertinentia haec sunt: 'Quod crimina obiecerit apud me Alexander Apro et quia non probabat nec testes producebat, sed testimoniis uti uolebat, quibus apud me locus non est nam ipsos interrogare praesidem, ut is de fide testium quaereret et nisi implesset quod intenderat, relegaretur'.Gabinio quoque Maximo idem princeps in haec uerba rescripsit: 'Alia est auctoritas praesentium testium, alia testimoniorum quae recitari solent: tecum ergo delibera, ut, si retinere eos uelis, des eis impendia'.Lege Iulia de ui cauetur, ne hac lege in reum testimonium dicere liceret, qui se ab eo parenteue eius liberauerit, quiue impuberes erunt, quique iudicio publico damnatus erit qui eorum in integrum restitutus non erit, quiue in uinculis custodiaue publica erit, quiue ad bestias ut depugnaret se locauerit, quaeue pa
Abbreviated transcription (Latin):
testesnontemere uocandi sunr per lõ¬
gumiter. et multomimusmmutesad¬
uocandi sunt asi grasub muaño per¬
hibenditestimomicã. idq diuus ad̾¬
anusrescͥpsit s etdun frõ rescripseris
Quod adtestes euocandosꝑtinet diui¬
gentie iudicatisẽ ee plorare que con¬
suctudomea ꝓintiasit ĩ qua iudicatẽ
flũt. namsi probabitur sepe malian
ciuitatem testimonii gr̃a płosq euo¬
catos non eẽ dubitandum. quin eu¬
ocandi sunt. quos necessarios imp̃a
cognitioe dep̃hend̃it qui iudicat.

Expanded text:
Testes non temere euocandi sunt per longum iter et multo minus milites auocandi sunt a signis uel muneribus perhibendi testimonii causa, idque diuus Hadrianus rescripsit. sed et diui fratres rescripserunt: 'Quod ad testes euocandos pertinet, diligentiae iudicantis est explorare, quae consuetudo in ea prouincia, in quam iudicat, fuerit'. nam si probabitur saepe in aliam ciuitatem testimonii gratia plerosque euocatos, non esse dubitandum, quin euocandi sint, quos necessarios in ipsa cognitione deprehenderit qui iudicat.
Abbreviated transcription (Latin):
drndum esficum alia ꝓbutioaderu¬
oeũ .i. Inuti testimoniumdicẽ
noncogũntur scnies ualitudinaru
uł miutes. uł illi qui cum magistra¬
tu rei.p. cã ab suntiuł quib uenrre
nonlioet.¶
negencraut socer iniuitus cestimoĩ¬
um dicere cogeretur gmĩappllone.
Item. soceri sponse pat̾rẽ.

Expanded text:
edendum est, quum alia probatio ad eru8.: § 10. Inviti testimonium dicere non coguntur senes, valetudinarii, vel milites, vel illi, qui cum magistratu reip. causa absunt, vel quibus venire non licet. ne gener aut socer invitus testimonium dicere cogatur, generi appellatione Item soceri sponsae patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
pomsolenti alia aduolimtitẽ ꝑtinẽt.
ut muleraedote ꝓmissa auet. et do¬
nec nupta sit: dos ab ea non pet̾ati: a¬
utpertam summã urro pr̃aret. et ab ea
aiatur et hissimilla. alia adius ꝑtinẽt
icluti qñ dospecatur quẽadmodũre¬
dratur. In quib ñ semꝑuoluntasc̃chẽ¬
dosꝑctatir nora̾ndotãta erit muuer¬
Simulier pactasit. ne ampluis quã
pars dimidia dotis ase petatur.et penã
stipularasit. Melaait. alt̾utro eimicõ¬
tentam eẽ opoite. uł exceptioẽ pacti. et
acceptam facẽ pene obligõnemur ee
exstipuatu E denegantũ ei exceptioẽ¬
soifundoestimat oindotẽdatopacta
merit. ip̃atelu̾t. ¶ Sipocta sit muli¬
er. ut siuepłissiue mmoi̾sfunduse¬
stimatusuenieit p̃cium q̃nti resuen¬
icrit. indotẽ sit. staneo pto opoitet. s
siculpa mantiminorisuemerit. idip¬
sum mmuilierem consequi.

Expanded text:
rponi solent, alia ad voluntatem pertinent, ut mulier dote promissa se alat et donec nupta sit, dos ab ea non petatur, aut certam summam viro praestet et ab eo alatur, et his similia: alia ad ius pertinent, veluti quando dos petatur, quemadmodum reddatur, in quibus non semper voluntas contrahentata erit mulier.Si mulier pacta sit, ne amplius quam pars dimidia dotis a se petatur et poenam stipulata sit, Mela ait alterutro eam contentam esse oportere: uel exceptione pacti et acceptam facere poenae obligationem, uel, si ex stipulatu agat, denegandam ei exceptionem.Si fundo aestimato in dotem dato pacta nierit, ipsa debeat.Si pacta sit mulier, ut, siue pluris siue minoris fundus aestimatus uenierit, pretium quanto res uenierit in dote sit, stari eo pacto oportet: sed si culpa mariti minoris uenierit, et id ipsum mulierem consequi.
Abbreviated transcription (Latin):
nt tignisq restituta usus.f. extinguit̃.¬
¶¶ Quatrigeusu .f. legato siumis. exequi
decesserit anexringuatur ustis .f.qr. Ege
drige usus. s sit legatus. Nam si equoꝵ
supercrit in residius. siquadrige non
remãnchit. qñ quadriga eẽ defuit.¬

Expanded text:
s fuerit restituta, usus fructus extinguitur. Quadrigae usu fructu legato si unus ex equis decesserit, an extinguatur usus fructus quaedrigae usus fructus sit legatus: nam si equorum, supererit in residuis, si quadrigae, non remanebit, quoniam quadriga esse desi
Abbreviated transcription (Latin):
se iace hrdiseiusce laloait ipicam que t̃¬
te tenetur din fundi cẽ. fructũq ꝑapi
spica cesa. ut fenoceso:aut uua ademp¬
ta aut excussaolea. quamiuis nondum
ituni frum̃tum. autoleum fc̃m. ua
uircoxima ccuctasit s. ut um est quod
de olea excussa scrpsit. itaalit obs uand̃
de eaolea que per sedecĩterit. ut a
ir. fiuctuarti fructus tũc fien cum ẽosꝑ

Expanded text:
iacet, heredis eius esse Labeo ait, spicam, quae terra teneatur, domini fundi esse fructumque percipi spica aut faeno caeso aut uua adempta aut excussa olea, quamuis nondum tritum frumentum aut oleum factum uel uindemia coacta sit. sed ut uerum est, quod de olea excussa scripsit, ita aliter obseruandum de ea olea, quae per se deciderit, Iulianus ait: fructuarii fructus tunc fieri, cum eos
Abbreviated transcription (Latin):
fuir uti frui potero. ꝯ
tuerit plane siper partes resitiat. lice
sitaut palus ꝓcui dubio extinguet.¬
s et siẽt stagni usus.ẜ. legetur ⁊ exani¬
ir sic ut ager sit fc̃s mutata re usus.
si extinguitur son iñsiaret usu fruc¬
tus legetusct ib umee sunt pote uł ⁊̃¬
puto cxtingui Cate siue susu. f. lega¬
tosisilua cesa illic satioco fucrint fet si¬
ne dubio usus. f. extinguitur. ¶Orra
asse usus. ẜ legetur .⁊ exeauasasint facta.
uł cẽ cassins ayud uiscium ait inuerire

Expanded text:
 uti frui potero. 10tuerit: plane si per partes reficiat, licet sit aut palus, procul dubio extinguetur.Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutata re usus fructus extinguitur.Non tamen, si arui usus fructus legetur et ibi uineae sint positae puto extingui. certe siluae usu fructu legato si silua caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur.Si massae usus fructus legetur et ex ea uasa sint facta uel contra, Cassius apud Urseium scribit interire
Abbreviated transcription (Latin):
ur colligẽntur. oñs insuie. quia elificia
uicium facere dicẽntur demolicrat ei.
Quesitum est. qͣntilis estiman deb̾et. et
locass. quod eius tompons habitatores
hĩtare nõ potussem ⁊ rõnemi dedual.¬

Expanded text:
e, quia aedificia vitium facere diceret, demolierat eam: quaesitum est, quanti lis aestimari deberet, si locasset, quod eius temporis habitatores habitare non potuissent, r
Abbreviated transcription (French):
ab̾.x. Sĩpriusqͣm iociton opuspba¬
retur u iauqua consumptum est detͥ¬
m̃cum aolocatõremita ꝑtinet. si tale

Expanded text:
assio. Si, priusquam locatori opus probaretur, ui aliqua consumptum est, detrimentum ad locatorem ita pertinet, si tale
Abbreviated transcription (Latin):
.i. Quifimdum colendum inpłcᷤ
annossocauat. decessit.et eum fundũ
legauinit. cassius negauit posse cogico¬
lonum. ut eum fimoum ghet. Qa
nichũ ħrdisurr̃ess quod sicolonusue¬
llet cołe. et abco cui logatuseẽt fundus
ꝓhibetur. cum ħrde accõnem colonũ
hre. et hocdetrim̃tum adheredo ꝑtinẽ.
sicuti siquis rem quamuñdidiss. nec
dumt̃didiss auii legass. ħr eseius em¬
ducto ut michi fruiliceit quamius per
te nonstet.quomiinus id pr̃etur. Quẽm¬
admoduminquit siinsula medifican¬
dam locisseset solum coruiss. nchilo
minus tenebis namet siun didis michi
fundum.ais Iusquamuacuus trad̾et᷑
publica.us fui̾t: tem̃serempto. quodac¬
tenusumcrit. ut p̃cium restituas. nonu
nem ẜuandum putout matedem q̃m
poris. quofruitłisnon fin̾m. nec uit᷑accõ¬
nem exconducto pr̃are cogens. nam et si
colonus tuus fundo ftui. atc antabeoꝓ
hib̾ctur. quem tu ꝓhirit ne id faciat pos¬

Expanded text:
. Qui fundum colendum in plures annos locauerat, decessit et eum fundum legauit. Cassius negauit posse cogi colonum, ut eum fundum coleret, quia nihil heredis interesset. quod si colonus uellet colere et ab eo, cui legatus esset fundus, prohiberetur, cum herede actionem colonum habere: et hoc detrimentum ad herede‹m› pertinere: sicuti si quis rem, quam uendidisset nec dum tradidisset, alii legasset, heres eius emducto, ut mihi frui liceat, quamuis per te non stet, quo minus id praestes: quemadmodum, inquit, si insulam aedificandam locasses et solum c‹o›rruisset, nhi fundum isque priusquam vacuus traderetur publicatus fuerit, tenearis ex empto: quod hactenus verum erit, ut pretium restituas, non unem servandum puto, ut mercedem quam poris, quo fruitus non fuerim, nec ultra actione ex conducto praestare cogeris. nam et si colonus tuus fundo frui a te ‹a›ut ab eo prohibetur, quem tu prohibere ne id faciat pos
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss: neceẽ demolmi. s quia meluise¬
dificare uellet io feass. qͣnti conduc¬
consint᷑ oss habitatores nc mig̃rent:
tanti contempnan oporte. ¶ Edił ĩ
muncipiobalncas conduxãt. ur coan¬
nomunicipesgratis lauarentur. post
r. posseagicum tuineatore exconduc

Expanded text:
 demoliri, sed quia melius aedificare uellet, id fecisset, quanti conductoris interesse‹t›, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportere. Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo anno municipes gratis lauarentur: post  posse agi cum balneatore ex conduc
Abbreviated transcription (Latin):
ducior possit frineffecentraĩaduercatu
necessano nce nc itopustemoutusat.
duud enin inter est utrum loritor rasu¬
le ppruetustatem cogatur eam reficere.
anlacator fumdi cogatur raferce inui¬
nam cius quem ꝓhibere non poffit: in¬
telligmdum estañt noshacdistrati¬
one utiaree quiet suum p̃durm fru¬

Expanded text:
ui possit, effecerit, animadvertatur, necessario necne id opus demolitus est: quid enim interest, utrum locator insulae propter vetustatem cogatur eam reficere an locator fundi cogatur ferre iniuriam eius, quem prohibere non possit? intellegendum est autem nos hac distinctione uti de eo, qui et suum praedium fru
Abbreviated transcription (Latin):
demolir oporteret. aliquam partem
paruulam in cominodi sustinẽt. non
itatñ: ut eam partem cenaculiosisaꝑt¬
ruiss. inquam magnam partemus¬
hãĩtator hr̃et. ¶ It interrogatusest. si
quistimons cã migriss deberet merde
s sicãtimorisiusta nonfuiss mercedẽ
inchilominus ceberet.
aboł.ł. Quoͣdsidomus haĩtatione
condũctor eque isusfuiss. pr̾aturum
o ⁊̃ eiusdomus mercedem que uicium
feriss. debcri purat. Iouiriseẽ sipotesta¬
tem ꝯducendi habdat. ut p̃cium con¬
ductionis pr̃aret et silocator conduc¬
toripotestatem conducende domus
non feciss. et isin quam haĩtaret con
sine coloͣ .m. prestitiss. cet̾m si gratui¬
tam hãitonem huiss. ꝓportioẽ tempo¬
rat reddemp̃tor. siluam necedito. ne¬
ueringito. ncuc oeunto. neue quem ã¬
geͣ cecłe ur̃e simto. querebatur. utr̃
redemptor. siquem quio atum itrũ
facẽ uioiss. ꝓmberedeb̾et. an ⁊̃ iti siluã
custodirenoquĩ id facẽ possit. ꝑꝵ. uerb¬

Expanded text:
demoliri oporteret, aliquam partem paruulam incommodi sustineret: non ita tamen, ut eam partem caenaculi dominus aperuisshabitator haberet. Iterum interrogatus est, si quis timoris causa emigrasset, deberet mercedsed si causa timoris iusta non fuisset, nihilo minus debere.o. Quod si domi habitatione conductor aeque usus fuisset, praestaturum etiam eius domus mercedem, quae uitium fecisset, deberi putat. Idem iuris esse, si potestatem conducendi habebat, uti pretium conductionis praestaret. sed si locator conductori potestatem conducendae domus non fecisset et is in qua habitaret condsine dolo malo praestitisset. ceterum si gratuitam habitationem habuisset, pro portione temporat: 'redemptor siluam ne caedito neue cingito neue deurito neue quem cingere caedere urere sinito'. quaerebatur, utrum redemptor, si quem quid earum rerum facere uidisset, prohibere deberet an etiam ita siluam custodire, ne quis id facere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
est crẽt approbetur. conoͣucti⁊ isꝑicu¬
lum est ¶quod uõiti conductum sir.
corconcorisꝑiculum est qu atenus at¬
mnsum non sit. et inutraq cã nociturũ
lacitor: si pereum steterit. quo minius
opus aꝓpbetur uł admetiatin sigu

Expanded text:
est donec adprobetur, conductoris periculum est: quod vero ita conductum sit, conductoris periculo est, quatenus admensum non sit: et in utraque causa nociturum locatori, si per eum steterit, quo minus opus adprobetur vel admetiatur. si
Abbreviated transcription (Latin):
depolto. nam siquis pecumam numeta¬
tamita deposinss. ut neq dausamneq
obsignatam trad̾et. s adnum̃aret. mic
aliud eum debere apud quem depoĩta
dum que uid̾itnticum factum saup¬
heli et rectedatum quod si seꝑatum
tabuł aut erõnib aut inaliaculpam
dusumunius cuiusq triticum fuiss
ita sunterno sa poss. quod auusq es¬
s non potusse nõs ꝑmutõnem face̾
s̾ tñ posse cum cnusfunss triticum.
quod nauta soluiss im̃dicare. et it̃o
se impbare accõnes horãs adu̾si. quia
siue eius gnãseẽnt merces. que naute
t̃dentim. ut continuo eius fierent et
mercator increditum rret. non uitẽ

Expanded text:
deposito: nam si quis pecuniam numeradeposito: nam si quis pecuniam numeratam ita deposuisset, ut neque clusam neque obsignatam traderet, sed adnumeraret, nihil aliud eum debere apud quem deposita dum quae uideri triticum factum Saufeii et recte datum. quod si separatim tabulis aut heronibus aut in alia cupa clusum uniuscuiusque triticum fuisset, ita ut internosci posset quid cuiusque esset, non potuisse non permutationem facere, sed tum posse eum cuius fuisset triticum quod nauta soluisset uindicare. et ideo se improbare actiones oneris auersi: quia siue eius generis essent merces, quae nautae traderentur, ut continuo eius fierent et mercator in creditum iret, non u
Abbreviated transcription (Latin):
Tepprtice rm pons quolauatio¬
neuo prestitus: pecunie contribu¬
tiofieret. ¶Quintulas adcertum põ¬
dusomãslocass.cum maioꝵe onere cõ¬
ducror easrupiss. consulesat de accõnẽ¬
agiposse. ꝗ cum mulasẽgiss exloca
to. ⁊ si auus casrupiss. cum conducto¬
re recte agiposse. ¶Quiedem facien¬
dam locaisat inlege dyxeãt. quod inopꝰ
laprdisopuserit ꝓlapide et manu p̃¬
cio. dominus redemptorimpedes sin¬
głos. uĩi. tabit. Quesitum est.utrum
factumopuscan .⁊̃ inꝑfectum ipeti
lonusuillas hac lege acceꝑat. ut incõ¬
rupta sred̾det. pret uim er uerustatem.
d̾.i. Innaue sauphellicum com¬
płes frum̃tum confud̾ant. sauphe¬
lusumiexhis frum̃tum redorid̾at de
cõm̾uni. et ea nains ꝑierat. Quesitũẽ
an ceteri ꝓsua parte frum̃ti cum na
inta fullorcr rarda locarentit aũ
eiusdem grĩs redoenͣtur. ueluticumar¬
fubro ut uasa fierent. aut aurum ut
anuliex silꝑiori cã remdm̃nmane. ex
postĩore: increditimiri Idẽ unis ee̾m

Expanded text:
portione temporis, quo lavationem non praestitisset, pecuniae contributio fieret. Qui mulas ad certum pondus oneris locaret, cum maiore onere conductor eas rupisset, consulebat de actioneagi posse, qu‹i› tum mulas agitasset, ex locato etiam si alius eas rupisset, cum conductore recte agi. Qui aedem faciendam locauerat, in lege dixerat: 'quoad in opus lapidis opus erit, pro lapide et manupretio dominus redemptori in pedes singulos septem dabit': quaesitum est, utrum factum opus an etiam inperfectum metirlonus uillam hac lege acceperat, ut incorruptam redderet praeter uim et uetustatem: . In nauem ‹S›aufeii cum complures frumentum confuderant, Saufeius uni ex his frumentum reddiderat de communi et nauis perierat: quaesitum est, an ceteri pro sua parte frumenti cum naumenta fulloni curanda locarentur aut eiusdem generis redderetur ueluti cum artur, ut uasa fierent, aut aurum, ut anuli: ex superiore causa rem domini manere, ex posteriore in creditum iri. idem iuris esse in
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sit.etansit. quid faciendum est
mĩto dubitabatin ẜsitrienmum ef¬
ignotus. ubidegitan et suꝑstessit: ñ
ꝓhibentur lid̾i eu sutriusq sexusm¬
ammonium: uł nptiaslegitim¬
ascongrabere.

Expanded text:
it et an sit, quid faciendum est, merito dubitatur. et si triennium efignotus, ubi degit et an superstes sit, non prohibentur liberi eius utriusque sexus matrimonium uel nuptias legitimas contrahere.
Abbreviated transcription (Latin):
naio s sirarptusq̃m tra cius fuir¬
e quos urr cxỹdiꝯ percepit. Et erã
ꝗ oiuim gessisse. non alienum su se
antecis suscerit. atq ita pocdimait
soluit simantuatiagat. ulcum eoa¬
gIUIt exemplocreditons ⁊ culpam
existimari opoitet. Ceterum iudicõ
quoo depignore dit¬

Expanded text:
ptus quam fructus fuissent, quos uir ex praedio percepit: etenim negotium gessisse, non alienum suscephypothecas suscepit atque ita pecunias soluit, si mandati agat uel cum eo agatur, exemplo creditoris etiam culpam aestimari oportet. ceterum iudicio, quod de pignore dat
Abbreviated transcription (Latin):
scendo corupisse. aiu ita ut pr̃ecun
siligins que moul ucum grota:
tat.curãtori affuctu. eẽ qũa actioe
crator cum sub curature exꝑiri pos¬
six. et consequi id ut ⁊ saurri eet
quodcãeiꝰ dãpͣnũ cepiss. ualerius seuerus Rx

Expanded text:
scendo corrupisse atque ita pretium siliginis, quae in publicum empta erat, curatori adflictum esse: quaque actione curator cum subcuratore experiri possit et consequi id, ut ei salvum esset, quod causa eius damnum cepisset. Valerius Severus respondit
Abbreviated transcription (Latin):
ereo die ꝑmesteterit dumixrei
humanis resfisat condicete eam. p̃.¬
ẽa aũt ꝑempta est. tñ diare condicti¬
.onemuetes uoluerut. quia uidet̃ ꝗ
primo muito dño rem contrectant¬
nt semꝑ inrestituenda ea quamineed̃¬
est eadem leg̾e quogne̾ accõms exꝑi¬
amur gelege agendum est. dẽ condi

Expanded text:
er me steterit, dum in rebus humanis res fuerat, condicere eam, postea autem perempta est, tamen durare condictionem ueteres uoluerunt, quia uidetur, qui primo inuito domino rem contrectauerit, semper in restituenda ea, quam nec detum eadem lege, quo genere actionis experiamur, ex lege agendum est. DE CONDI
Abbreviated transcription (Latin):
fui̾t: nec ne cum mgra que uemelut
ex furto uelutiquãtam delegatioẽ
simatur.
cesi e: Om̃ funtum sit cum quis
int̾corcos ninmos sciens accrpra
solue̾at amp̃isurtum fiat. Et pom¬

Expanded text:
fuerit nec ne, cum mora, quae eueniebat ex furto, ueluti quadam delegatione finiatur.Quoniam furtum fit, cum quis indebitos nummos sciens acceperit, soluat, an ipsi furtum fiat. et Pom
Abbreviated transcription (Latin):
scicns quaid̾ aut ignor ins ũdidit
diffẽntram faut incontẽpnationẽ
cxempto. ait crum qui pecus morbo¬
surri. aut tignumu: ciosum unoro¬
it: si quidem ignorans feat. iotm̃ ex
empto accõne pr̃itprum quanti mi¬
noris eẽt empturꝰ siidita eẽ sciss. Si
uõ sciens reticuit: cremptoreindece
ne emptor ĩxĩt. pr̃aturum ei. Oiue
igitur edes ino tigm coruennt: e¬
dumestimationem. siue pecoracõ¬
tagigẽ morbosi pecoris ꝑicrint. qt̾ ĩ¬
ĩ furt xtoẽr uenisse crit pr̃tadum.
¶t̃qui furem unordit auit fugitiu¬
um. si quidam scuens pĩare oaxbit
oͣnti emptorũ int̃funit non decipi.
tũium quid̾ tentur qntiurmoris
scusi irca furem: noncenctur Giffent¬
non liccr. et quas ciutioriis noĩc ir¬
nctur undigor. furẽm aũt hr̃e non pꝰ¬
surris. Quod aũt dirinus qͣnti etro¬
tons intfit non tecipi. mrra con¬
tinet. et si auossecum solucitauit ut
fugen̾t uł rtsquastam abstunt Qino
tn sugnoraunt. quitrm. fuxem eea seu¬

Expanded text:
sciens quid aut ignorans uendidit, differentiam facit in condemnatione ex empto: ait enim, qui pecus morbosum aut tignum uitiosum uendidit, si quidem ignorans fecit, id tantum ex empto actione praestaturum, quanto minoris essem empturus, si id ita esse scissem: si uero sciene emptor traxerit, praestaturum ei: siue igitur aedes uitio tigni corruerunt, aedium aestimationem, siue pecora contagione morbosi pecoris perierunt, quod interfuit idone‹a› uenisse erit praestandum. Item qui furem uendidit aut fugitiuum, si quidem sciens, praestare debebit, quanti emptoris interfuit non decipi: tiuum quidem tenetur, quanti minoris scisset, circa furem non tenetur: differentnon licet et quasi euictionis nomine tenetur uenditor, furem autem habere possumus. Quod autem diximus 'quanti emptoris interfuit non decipi', multa continet, et si alios secum sollicitauit ut fugerent, uel res quasdam abstulit. Quid tamen si ignorauit quidem furem esse, adseu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sente et notatusante utrosq obli¬
gatosht̃ uire mandati quod sĩ ꝓin¬
uito uł ignorante altiusmandatum
secutus ficrussit eum solum conueĩ¬
re potest. qui mãnoauit.non ⁊ reum
ꝓmutterdi. nec me mouet: quod pecu¬
ma fideiussorisreus lib̾atur. ideram cõ¬
tingit. et si meomandato pro alio sol

Expanded text:
praesente et non recusante, utrosque obligat‹o›s habet iure mandati: quod si pro inuito uel ignorante alterutrius mandatum secutus fideiussit, eum solum conuenire potest qui mandauit, non etiam reum promittendi: nec me mouet, quod pecunia fideiussoris reus liberetur: id enim contingit et si meo mandato pro alio sol
Abbreviated transcription (Latin):
go postea arrataui. non sunt nup¬
tie inceste. ¶ Iñt me. ⁊ sponsam
ea patrinube̾ non pot̾it quamiuis
ninus non ꝓpͥedicatur. ¶ oiuxor
mei post diuoitium aluinupserit

Expanded text:
go postea adrogaui, non sunt nuptiae incestae. Inter me et sponsam ea patri meo nubere non poterit, quamuis nurus non proprie dicatur. Si uxor mea post diuortium alii nupserit
Abbreviated transcription (Latin):
mente se hrde et dimis plus sãt psit ̃¬
& ippitor ñr et quidem in etm cor
pupillo locir foro nereĩsano su¬
uale est. quãsi non et hero ha nuqr
mripillus impetiat restirurionen e¬
straquam auꝰ entus esr. cum eͣnm᷑ pui¬

Expanded text:
nente se herede et diuus Pius rescripsit et imperator noster, et quidem in extraneo pupillo locum fore necessario sutale est, quasi non et heres maneat, cum pupillus impetrat restitutionem posteaquam abstentus est: cum enim pup
Abbreviated transcription (Latin):
lpͣ .i. P rom̃ si cocisusquidẽ nonsitim¬
ortuusaũt sit. mag̾ est ut nõ tepeatur
in mortuolicet confessusit. ¶Siꝑtã¬
tot aut tutorautrinatoraut quunsauꝰ
ꝯ fiteatu rabsen̾tẽ uulnasse ꝯfessoĩam
cos utił accodanua ẽ. Notandum qõ in
hacaccone que adu̾sus confitentẽ dat̃.
iutex non res urdicande s extimande da¬
nitur fateatur se cecioisse. et ꝑitus sit es¬
trmationẽ solue̾. et adu̾sarius magnu
puͣt.⁊ accid̾it. et uilianus et celsus scri¬
bit. et finti et dãmpm iniurie ꝯpet̾e
lousest adu̾sus te. situa uolutate feat.
et ita ꝓulũsestimasse seruiusrefertiꝙ
si ñ uoumtate tua fecit. cessare noxa¬
lẽ accionẽ. nc si mpotestate ẜui ut t so¬
cominimis. m̃s. et tuus. sit crasus asuo
titi celsus scrib. alĩm exdr̃as agentem
aut litisestimatignẽ ꝯsecuturum ꝓ
parte. aut noxe dedi in solioum opor¬
netur. ¶ Szanis quiẜuum infugam ha¬
dem. cap̃inde ꝯsuctudinem habiit. ¶ Terci¬

Expanded text:
. Proinde si occisus quidem non sit, mortuus autem sit, magis est, ut non teneatur in mortuo, licet fassus sit. Si procurator aut tutor aut curator aut quiuis alius confiteatur aut absentem uulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est. Notandum, quod in hac actione, quae aduersus confitentem datur, iudex non rei iudicandae, sed aestimandae danitur fateatur se occidisse et paratus sit aestimationem soluere, et aduersarius magni puerit et occiderit, et Iulianus et Celsus scribunt et furti et damni iniuriae competere locus est adversus te, si tua voluntate fecit: et ita Proculum existimasse Vrseius refert. quod si non voluntate tua fecit, cessare noxalem actionem, ne sit in potestate servi, ut tibi socommunis meus et tuus sit occisus a seruo Titii, Celsus scribit alterum ex dominis agentem aut litis aestimationem consecuturum pro parte aut noxae dedi ei in solidum opornetur. sed an is, qui seruum in fuga hadem capitulum in desuetudinem abiit. Terti
Abbreviated transcription (Latin):
adfornacem obtonniss et ullã futt
exusta. neratius scribit exiocuto comẽ¬
dis ministerus fuit. Cedim si a mus
ignem subrecĩt fomaa. alius nẽgligẽ¬
t̃ custodierit antenebitur qui subiea̾t
nam qui custodit nicħ feait qui recte
ignẽ subieat. ñ peccant. Quit ggo ẽ.
putoutilẽ compet̃e accõnem. tam in
eum qui ad fornacem obronmint. qͣ
incum qui nogligent custoriti nerꝗs¬
quam dixi̾t. nico qui ꝯbrorimiuir.
Rẽ cum humanam et naturaiẽ pas¬
sum. cum ceberet. uł ignem ex tiꝑgiso.
uł ita mumire ne euagetur. ¶ eifũ¬
num ẜͣ̃ parictẽ cominunẽ hr̃s. and̃ p¬
iõ equius puto infactum accõnem
tandam.s. si paries cxustus sit. Siti añt
nondum tn tampnum deq̾is seua ig¬
nem hibeas. ut mnetuami ne michi
tumpnm des. cumpn infecti puto
sufficere cautionem. ꝓculus art atra
colom ẜui uillam exussissent cala¬
ł exboratouł exlege aquila teni. ita
ut colonus possit ẜuum noxe dedete
et sumo iuticio res eet ut icata. alt̾o

Expanded text:
ad fornacem obdormisset et villa fuerit exusta, Neratius scribit ex locato convendis ministeriis fuit. Ceterum si alius ignem subiecerit fornaci, alius neglegente‹r› custodierit, an tenebitur qui subiecerit? nam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormiuit quam in eum qui neglegenter custodit, nec qui‹s›quam dixerit in eo qui obdormiuit rem eum humanam et naturalem passum, cum deberet uel ignem extinguere uel ita munire, ne euagetur. Si furnum secundum parietem communem haberes, an o aequius puto in factum actionem dandam, scilicet si paries exustus sit: sin autem nondum mihi damnum dederis, sed ita ignem habeas, ut metuam, ne mihi damnum des, damni infecti puto sufficere cautionem. Proculus ait, cum coloni serui uillam exussissent, colel lege Aquilia teneri, ita ut colonus possit seruos noxae dedere, et si uno iudicio res esset iudicata, altero
Abbreviated transcription (Latin):
lỹ .ł. Rescͥotum̃ aũt diui marti sic lo¬
quitur q̃i os c̾oitores tebenit ꝯuẽinre.
auid gͥ siꝗdã eoꝵ ab sentes sint. nũ erem¬
plũ p̾sentiũ ibsentes sequi debenit. S
an cpͥui legiarus abientib nec pactio
noceit. eletint tc̃tatũr. si moto ulet iuic
no ticͣc absentes. ntpreto̾ ant añ for¬
plum c̃ͥdit̃oꝵ sequi oportẽ. hecenĩ omĩa
inhis c̃dntorib qui ypõtiecas nõ hñt cõ¬
Euanta sũt. ¶ Sipãcto subiecta sit pene
stipulatõ queritur. utrũ pieti except̃o le¬
cum hĩt an eestipula actõ. Sabinus
putat qd̾ est uenꝰ utrãqͦ uia uti posse pro¬
ut elegerit qui stipulitus est. Sim̃ excã
picti exdeptẽe utitur equũ cĩt accepto eũ
sipulatõnẽ fełte. ¶ plerumq solemꝰ
dicere tõli exceptõe subsioiũ eẽ pacti ex¬
ceptõnis. quostũ deniq qui exceptõne
pactiut ñ post̃. doli ex ceptoe̾ usuros ⁊⁊
ulimꝰ scnbit. ⁊. ilii plerique ꝯsentiunt.

Expanded text:
Rescriptum autem diui Marci sic loquitur, quasi omnes creditores debeant conuenire. quid ergo si quidam absentes sint? num exemplum praesentium absentes sequi debeant? sed an et priuilegiariis absentibus haec pactio noceat, eleganter tractatur: si modo ualet pactio et contra absentes. et repeto ante forplum creditorum sequi oportere. haec enim omnia in his creditoribus, qui hypothecas non habent, conseruanda sunt.Si pacto subiecta sit poenae stipulatio, quaeritur, utrum pacti exceptio locum habeat an ex stipulatu actio.Sabinus putat, quod est uerius, utraque uia uti posse prout elegerit qui stipulatus est: si tamen ex causa pacti exceptione utatur, aequum erit accepto eum stipulationem ferre.Plerumque solemus dicere doli exceptionem subsidium esse pacti exceptionis: quosdam denique, qui exceptione pacti uti non possunt, doli exceptione usuros et Iulianus scribit et alii plerique consentiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
discetere uellet. eque .x. itio lo
lati sunt. Quero cũ seius ꝯduc¬
tor biennũ ꝯtinui pensionem
nõ solueret. an si metu stipula¬
om̃i. tñ uerisimile ẽẽ ita ꝯue¬
nine de nõ expellendo colono
int̃ tp̃a p̃finita si pensionib
paruerit. qut oporteret coleret.
⁊ õ si penã petere ceꝑit hit qui
pensionib satis ño fecit ꝓ futu¬
ram locatori doli exceptionẽ.
¶paulus.R̾. seruus qui exitimͣa¬
tus. colone ascͥpͥtus eit ad ꝑiculũ
colone ꝑtinebit. ⁊ iõ estimati

Expanded text:
discedere uellet, aeque decem Titio loclati sunt. quaero, cum Seius conductor biennii continui pensionem non solueret, an sine metu ponum, tamen uerisimile esse ita conuenisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, profuturam locatori doli exceptionem. Paulus respondit seruum, qui aestimatus colonae adscriptus est, ad periculum colonae pertinebit et i
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ quoq agnoscere onꝰ usuraꝵ.
ac siita fideussiss in quãtũ illũ
ꝯdẽpnari exbona fide oportebit.
tantũ fide tua eẽ uibes. uł ita in¬
dẽpñe me pr̃abis. ¶Int locato¬
rem fundi acõduciorem ꝯuenit.
ne iitra tp̃a locationis eiꝰ ꝯduc¬
tor definido inuitus depellerett
locator seio ꝯducton. uł seuis ꝯ¬
ductor titio si inttaꝰ ip̃a locatioĩs

Expanded text:
m quoque agnoscere onus usurarum, ac si ita fideiussisset: "in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua esse iubes?" vel ita: "indemnem me praestabis?" Inter locatorem fundi et conductorem convenit, ne intra tempora locationis Seius conductor de fundo invitus repelleretur locator Seio conductori: vel Seius conductor Titio, si intra tempora locationis
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ inuiriaꝵ quid̃ atõnẽ nõ ꝯpetere
qi nõ fatiende iniurie cã ꝑcusserit s
monẽdi ⁊ tocendi cã. anexlocato¬
Eetis s̃ duoitat. qi leuis dũtaxnt castigla¬
no ꝯcessa est. docẽnti s lege aquilia
posse agi nõ dubito.

Expanded text:
niuriarum quidem actionem non competere, quia non faciendae iniuriae causa percusserit, sed monendi et docendi causa: an ex locato, dubitat, quia leuis dumtaxat castigatio concessa est docenti: sed Aquilia posse agi non dubito
Abbreviated transcription (Latin):
onuentio gnał inpignore dã
pignus dabat. debita. p̃a debi¬
tori oͣmo quesito dͦifficiliꝰ credi¬
ori qui nõ ignorauit alienum
utił accõ dabitur. s facilior eĩt¬
creditori possidenti retentio.
Seruo pignori dato peculium
eius c̾ditor citra ꝯuentionem
sp̃alit suꝑ eo  ꝯceptam. frustra
distrahit. nec inter est qñ ẜuus
dño peculium acquisierat. ¶ cũ
p̃dium pignori daretur. noia¬
tim ut fructus quoꝙ pignoĩ eent:
ꝯuenit eos ꝯsum̃ptos bona fid̾
em̃ptor itili ẜmiana restitue¬
re nõ cogͥeiur. pignõis qnͦ cão
nec usucapͤione ꝑimi placuit
dñii seꝑatur. qd̾ infructibus
dissimle est. qui nũquã de̾b¬
tons fuerint. ¶ pacto placuit
ut ad diem uuitis nõ solutis
fructus ypotetaꝵ ustiris ꝯpen¬
sarentur nisi legipͣtie usure¬
mexordio minores instipula

Expanded text:
ore dandpignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignoravit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit possidenti retentio. Seruo pignori dato peculium eius creditor citra conuentionem specialiter super eo conceptam frustra distrahit, nec interest, quando seruus domino peculium adquisierat. Cum praedium pignori daretur, nominatim, ut fructus quoque pignori essent, conuenit. eos consumptos bona fide emptor utili Seruiana restituere non cogetur: pignoris etenim causam nec usucapione peremi placuit,dominii separatur: quod in fructibus dissimile est, qui numquam debitoris fuerunt. Pacto placuit, ut ad diem usuris non solutis fructus hypothecarum usuris compensarentur fini legitimae usurexordio minores in stipula
Abbreviated transcription (Latin):
to habeb̾ meobligatũ S sidãpinĩ ĩ
eotatũ sit ab alio qͥmeatẽ naui ł in
caupona ẽ.cuiꝰ factũ p̃tor estimare so¬
let. nõ putat. ponponiꝰ eiꝰ noĩe hãc acti¬
oñe utilẽ futurã. ¶ Intatiũ actioẽ
caupo tenet᷑ ꝓhis qui habttandi cã in
caupona sũt. ħ at̃ nõ ptinet adeũ qui

Expanded text:
to habebis me obligatum. Sed si damnum in eo datum sit ab alio, qui in eadem nave vel caupona est, cuius factum praetor aestimare solet, non putat Pomponius eius nomine hanc actionem utilem futuram. In factum actione caupo tenetur pro his, qui habitandi causa in caupona sunt: hoc autem non pertinet ad eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊p᷑a abeo subripiatur. aut alio subri¬
piente ip̃e nauta soluẽto ñ sit.¶ Si
nauta naute.stabulariꝰ stabularu.ca¬
upo cauponis. res receꝑit. eq̃ tenebr.
¶Iulianꝰ dixit ⁊̃ adeas res hoc edictum
ꝑtinere. q̃ pꝰinpõitas m̾ces ĩ nau̾ẽ loca¬
tas q inferrentur. Et siea uoctura nõ
dꝰebetur ut uestim̃toꝵ ł penõis cotidi¬
ani. Quia hec ip̃a ceteraꝵ reꝵ locationi
tñ cinstodie noĩe tẽnẽt᷑. nã ⁊ fullo
sartinator nõ procustodia s pro arte
m̾cetem accipiũt. qtñ custodie nõie

Expanded text:
t et postea ab eo subripiatur, aut alio subripiente ipse nauta soluendo non sit. Si nauta nautae, stabularius stabularii, caupo cauponis receperit, aeque tenebitur. Uiuianus dixit etiam ad eas res hoc edictum pertinere, quae post impositas merces in nauem locatasque inferentur, etsi earum uectura non debetur, ut uestimentorum, penoris cottidiani, quia haec ipsa ceterarum rerum locationi tamen custodiae nomine tenentur. nam et fullo et sarcinator non pro custodia, sed pro arte mercedem accipiunt