comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
difficultate: summisq angustiis rei necessaĩae p̃mebant᷑.
adeo ut cogeret᷑ sicuti reliquũ cõmeatũ ita ligna atq aqͣm
corcyram nauibꝰ onerariis supportare. Atq uno tẽpore
accidit ut difficilioribꝰ usus tempestatibꝰ ex pellibꝰ qͥbꝰ
erant tectȩ naues nocturnum excipere rorem cogerentur.
quas ante difficultates patienter atq aequo aĩo ferebãt
neq sibi nudanda littora et relinq̃ndos portus existima¬
bant. Sed cum ẽẽnt in quibꝰ demonstraui angustiis: ac se
libo cum bibulo cõueĩsset: loquunt᷑ ambo ex nauibꝰ cum
.M. acilio et statio mureo legatis: quoꝵ alter oppidi mu-¬
ris: alter presidiis terrestribꝰ prȩerat. uelle se de maxĩs
rebꝰ cum cęsare loqͥ si sibi facultas detͣ. Huc addũt pauca
rei cõfirmandae cã: ut de compositione acturi uiderẽt᷑.
interim postulant. ut sint induci&e:. atq ab his impetrãt.

Expanded text:
difficultate, summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, difficultate, summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, adeo ut cogerentur sicuti reliquum commeatum ita ligna atque aquam Corcyra navibus onerariis supportare, atque etiam uno tempore accidit, ut difficilioribus usi tempestatibus ex pellibus, quibus erant tectae naves, nocturnum excipere rorem cogerentur. quas tamen difficultates patienter atque aequo animo ferebant, neque sibi nudanda litora et relinquendos portus existimabant. sed cum essent in quibus demonstravi angustiis ac se Libo cum Bibulo coniunxisset, loquuntur ambo ex navibus cum M'. Acilio et Statio Murco legatis, quorum alter oppidi muris, alter praesidiis terrestribus praeerat: velle se de maximis rebus cum Caesare loqui, si sibi eius facultas detur. huc addunt pauca rei confirmandae causa, ut de compositione acturi viderentur. interim postulant, ut sint indutiae, atque ab iis impetrant.
Abbreviated transcription (Latin):
omnes auxiliaq conduxit. Calenus legionibꝰ eqͥtibꝰq bnũ¬
dusium in naues impositis: ut erat p̃ceptum a cęsare qͣntũ
nauium facultatem habebat. naues soluit. paulumq ꝓgres
tum littoraq oĩa classibꝰ aduersaĩoꝵ teneri: quo cognito
se in portum recepit: nauesq omnes reuocat. Una ex his
quae ꝑseuerauit: neq imꝑio caleni obtemꝑauit: qđ erat
sine militibꝰ. pͥuatoq cõsilio administrabat᷑. delata oricũ
atq abibulo expugnata ẽ. qui de serius libeiͬsq õĩbus: ad
impuberes supplicium sumit. et id unum interficit. lta¬
in exiguo tempore magnoq casu totiꝰ exercitꝰ casus con¬
et sicuti mari portibꝰq cȩsarem prohibebat: ita ip̃e oĩ tra
earum regionum prohibebat᷑. praesidiis enim dispositis. oĩa
littora a cȩsare tenebant᷑. neq lignandi aut aquandi. neq
naues ad t̾ram religandi potestas fiebat. Erat res ĩ magna

Expanded text:
omnes auxiliaque conduxit. Calenus legionibus equitibusque Brunomnes auxiliaque conduxit. Calenus legionibus equitibusque Brundisii in naves inpositis, ut erat praeceptum a Caesare, quantam navium facultatem habebat, naves solvit, paulumque a portus litoraque omnia classibus adversariorum teneri. quo cognito se in portum recipit navesque omnes revocat. una ex his quae perseveravit neque imperio Caleni obtemperavit, quod erat sine militibus privatoque consilio administrabatur, delata Oricum atque a Bibulo expugnata est; qui de servis liberisque omnibus ad inpuberes supplicium sumit et ad unum interficit. ita exiguo tempore magnoque casu totius exercitus salus conet sicuti mari portibusque Caesarem prohibebat, ita ipse omni terra earum regionum prohibebatur. praesidiis enim dispositis omnia litora a Caesare tenebantur, neque lignandi atque aquandi neque naves ad terram religandi potestas fiebat. erat res in magna
Abbreviated transcription (Latin):
iunxerat. neq iter intermiserat: ut pene omnes in epyro fi¬
nitimisq regionibꝰ signa relinq̃rent: complur̃s arma proni¬
cerent. ac fugae simile iter uideret᷑. Sed cum ꝓpe dyrachi¬
um pompeius constitisset: castraq metai uississet. p̃territo
etiam tum exercitu pͥnceps labienus ꝓcessit iurauitq se
eum non deserturum: eundemq casum subitur quẽcũq
fortuna tribuisset. hoc idem reliqui iurant legati. hostr
mili. centuriones sequunt᷑ atq idem omnis excercitꝰ uirat.
Caesar ꝓfecto occupato itinere ad dyrachium finem ꝓpandi
facit. castraq ad flumen habus suppoĩt infinibꝰ apollonia¬
tum ut castellis: uigiliisq bene meritae ciuitates tutȩ ẽẽnt:
presidio: ibiq reliquarum ex italia legionum aduentũ
expectare. et sub pellibꝰ hyemare constituit. hoc idem põ¬
peius fecit. et tnsflumen thabsum positis castris: et copias

Expanded text:
iunxerat neque iter intermiserat, ut paene omnes ex Epiro fiiunxerat neque iter intermiserat, ut paene omnes ex Epiro finitimisque regionibus signa relinquerent, complures arma proicerent, ac fugae simile iter videretur. sed cum prope Dyrrachium Pompeius constitisset castraque metari iussisset, perterrito etiam tum exercitu princeps Labienus procedit iuratque se eum non deserturum eundemque casum subiturum, quemcumque ei fortuna tribuisset. hoc idem reliqui iurant legati; hos tribuni militum centurionesque sequuntur, atque idem omnis exercitus iurat. Caesar praeoccupato itinere ad Dyrrachium finem properandi facit castraque ad flumen Apsum ponit in finibus Apolloniatium, ut castellis vigiliisque bene meritae civitates tutae essent praesidio, ibique reliquarum ex Italia legionum adventum expectare et sub pellibus hiemare constituit. hoc idem Pompeius fecit et trans flumen Apsum positis castris eo copias
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo cõseruatus est. Recepto cesar orico nulla interposita mo¬
ra apolloniam proficiscit᷑. Eius aduentu audito.L. straberiꝰ qui
ibi prȩerat aquam comportare in arcem: atq eam munire: ob¬
sidesq ab apolloniatibꝰ exigere cepit. Illi uoͣ daturos se negare:
neq portas consuli prȩclusuros. neq sibi iudicium cõtra omẽs
luntate clam profugit ab apollonia straberiꝰ. illi ad cȩsarem
legatos mutunt: oppidoq recipunt. Hoc sequunt᷑ billidenses
mathini quoq et relique finitim& ciuitates: totaq epyrus.
legatis ad cęsarem missis que imperaret facturos se pollicent᷑
A t pompeius cognitis his rebus quȩ erant orici atq apolloĩe
gestae dirachium timens: diurnis eo: nocturnisq itineribꝰ con¬
tendit. simul et cęsarem appropinquare dicebat᷑. tantusq
terror incidit eiꝰ excercitui quod ꝓperans noctem diei e on¬

Expanded text:
ab eo conservatus est. Recepto Caesar Orico nulla interposita moab eo conservatus est. Recepto Caesar Orico nulla interposita mora Apolloniam proficiscitur. eius adventu audito L. Staberius, qui ibi praeerat, aquam comportare in arcem atque eam munire obsidesque ab Apolloniatibus exigere coepit. illi vero daturos se negare neque portas consuli praeclusuros neque sibi iudicium sumpturos conluntate clam profugit Apollonia Staberius. illi ad Caesarem legatos mittunt oppidoque recipiunt. hos sequuntur Byllidenses Amantini et reliquae finitimae civitates totaque Epirus et legatis ad Caesarem missis, quae imperaret, facturos pollicentur. At Pompeius cognitis his rebus, quae erant Orici atque Apolloniae gestae, Dyrrachio timens diurnis eo nocturnisque itineribus contendit. simul Caesar adpropinquare dicebatur; tantusque terror incidit eius exercitu, quod properans noctem die con
Abbreviated transcription (Latin):
ris pompeium fieri cẽtiorem uti ad id consiliũ caꝑe posset.
ãnqͣ de mandatis agi incipẽt. Atq idem continuato nocte atq
die itinere. ac oibꝰ copiis mutatis ad celeĩtatem ium̃tis ad pom.
contendit. ut adẽẽ cȩsarem nuntiaret. Pompeius erat eotem¬
pore in candauia. iterq ex macedonia in hiberna apolloniã dira¬¬
chiumq hẽbat. Sed re noua ꝑturbatꝰ maioribꝰ itineribꝰ apollo¬
niam petere cepit: ne cȩsar orȩ maritimae ciuitates occuparet.
At ille expositis militibꝰ eodem die oncum ꝓficiscit᷑. Quo cũ ue¬
nisset. L torquatꝰ: qui uissu pompeii oppido prȩerat. p̃sidiũq
ibi partinorum hẽbat conatus clausis portis oppidum defẽdẽ
grecos murum ascendere: atq arma capere iussit. Illi aũt cũ
etiam sponte cȩsarem reciꝑe conarent᷑. desperatis oĩbus auxiliis
portas aperuit: et se atq oppidum cęsari dedit. in columisq

Expanded text:
ris Pompeium fieri certiorem, uti ad id consilium capere posset, ris Pompeium fieri certiorem, uti ad id consilium capere posset, ante quam de mandatis agi inciperetur, atque ideo continuato nocte ac die itinere atque omnibus oppidis mutatis ad celeritatem iumentis ad Pompeium contendit, ut adesse Caesarem nuntiaret. Pompeius erat eo tempore in Candavia iterque ex Macedonia in hiberna Apolloniam Dyrrachiumque habebat. sed re nova perturbatus maioribus itineribus Apolloniam petere coepit, ne Caesar orae maritimae civitates occuparet. at ille expositis militibus eodem die Oricum proficiscitur. quo cum venisset, L. Torquatus, qui iussu Pompei oppido praeerat praesidiumque ibi Parthinorum habebat, conatus portis clausis oppidum defendere, cum Graecos murum ascendere atque arma capere iuberet, illi autem se a sponte Caesarem recipere conarentur, desperatis omnibus auxiliis portas aperuit et se atque oppidum Caesari dedidit incolumisque
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i in commodis suis satis ẽẽt docum̃to. hoc unum est tempus
de pace agendi: dum sibi uterq confideret: et pares ambo ui¬
derent᷑. Si uoͣ paululum alteri modo tribuisset fortuna nõ ẽẽ
usurum condicionibꝰ pacis eum qui suꝑior uideret᷑. neq fore
ea parte contentum: qui se omnia habiturum confideret. con¬
ditiones pacis qͦniam antea cõuenire nõ potuissent romȩ ase¬
natu et a populo peti debere. Interea et rei .p. et ip̃is placere
opoͣtere si uterq in concione statim uirauisset: se triduo proximũ
exercitum dimissurum. Depositis armis: auxiliisq qͥbꝰ nũc cõ¬
fiderent. necessai̾o populi senatusq iudicio fore utrũq cõten¬
tum. Hec quo faciliꝰ pompeio probaĩ possent. omnes suas trests
urbiumq copias dimissurum. Bibulus his expositis corcyre
non minus necium eẽ existimauit de repentino aduẽtu cȩsa¬

Expanded text:
ipsi incommodis suis satis essent documento. hoc unum esse tempus ipsi incommodis suis satis essent documento. hoc unum esse tempus de pace agendi, dum sibi uterque confideret et pares ambo viderentur; si vero alteri paulum modo tribuisset fortuna, non esse usurum condicionibus pacis eum, qui superior videretur, neque fore aequa parte contentum, qui se omnia habiturum confideret. condiciones pacis quoniam antea convenire non potuissent, Romae ab senatu et a populo peti debere. interesse id rei publicae et ipsis placere oportere, si uterque in contione statim iuravisset se triduo proximo exercitum dimissurum. depositis armis auxiliisque, quibus nunc confiderent, necessario populi senatusque iudicio fore utrumque contentum. haec quo facilius Pompeio probari possent, omnes suas terrestris urbiumque copias dimissurum. Vibullius expositus Corcyrae non minus necessarium esse existimavit de repentino adventu Caesa
Abbreviated transcription (Latin):
.L bibulum rufum pompeii prefectum iis. in potestatem uenisse
esaris: atq ab eo eẽ dimissum. semel ad corfinium iterũ in i¬
spania hunc ꝓ suis bñficiis cȩsar idoneum iudicauerat: quem
cum mandatis ad cn. pompꝰ. mitteret: eundemq apud. cN pompͣ
auctoi̾tatem hr̃e intelligebat. Erat aũt haec summa mandatoꝵ
debere utrunq ꝑtinaciȩ finem facere: et ab armis discedẽ. neq
ampliꝰ fortunam ꝑiclitari. satisq ẽẽ magna utrinq in cõmoda
accepta quȩ pro disciplina et p̃ceptis hr̃e possent: ut reliquos
casus timerent. Illum italia expulsum amissa sicilia et sar-¬
dinia. duabusq hyspaniis a cohortibꝰ italia atq hyspaĩa ciuis̃
ro. centum atq xxx. morte curionis et detͥmento affraniani
exercitꝰ tanto. militumq deditione ad corcyram: pro inde
sibi ac rei .pi. parcerent. Quantum in bello fortuna posset. iã

Expanded text:
L. Vibullium Rufum, Pompei praefectum, bis in potestatem pervenisse L. Vibullium Rufum, Pompei praefectum, bis in potestatem pervenisse Caesaris atque ab eo esse dimissum, semel ad Corfinium, iterum in Hispania. hunc pro suis beneficiis Caesar idoneum iudicaverat, quem cum mandatis ad Cn. Pompeium mitteret, eundemque apud Cn. Pompeium auctoritatem habere intellegebat. erat autem haec summa mandatorum: debere utrumque pertinaciae finem facere et ab armis discedere neque amplius fortunam periclitari. satis esse magna utrimque incommoda accepta, quae pro disciplina et praeceptis habere possent, ut reliquos casus timerent: illum Italia expulsum amissa Sicilia et Sardinia duabusque Hispaniis et cohortibus in; Italia atque Hispania civium Romanorum c atque xxx; se morte Curionis et detrimento Africani exercitus et Antoni militumque deditione ad Curictam. proinde sibi ac rei publicae parcerent, cum quantum in bello fortuna posset, iam
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. obsidione et oppugnationibꝰ eos p̃mere cepit. Illi
omnia perpeti parati maxime a re frum̃taĩa laborabant
Qui remissis ad cȩsarem legatis auxiliũ ab eo petebãt. reliqͣ
ut poterant in commoda ꝑse sustinebant:. et longo int̾posito
spatio: cum diuturnitas oppugnationis negligentior̃s oc¬
tauianos fecisset. nacti occasionem meridiani temporis:
discessu eorum pueris mulieribꝰ: in muro dispositis: ne qͥd
quotidiane consuetii dinis desideraret᷑: ip̃i manu facta: cũ
his quos nuꝑ manumissos liberauerant in proxima octauii
castra irrumpũt. His expugnatis eodem impetu altera sũt adorti.
inde tertia et quarta: et deinceps reliqua. omnibꝰq eos castris ex¬
pulerunt: et magno nuo interfecto. reliqͦs. atq ip̃m octauium
et tantis detrimentis receptis. octauiꝰ desꝑata oppugnatione
oppidi. dirachium sese ad pompeium recepit. Demonstrauimꝰ

Expanded text:
tempore obsidione et oppugnationibus eos premere coepit. illi tempore obsidione et oppugnationibus eos premere coepit. illi omnia perpeti parati maxime a re frumentaria laborabant. cui re missis ad Caesarem legatis auxilium ab eo petebant; reliqua, ut poterant, incommoda per se sustinebant. et longo interposito spatio cum diuturnitas oppugnationis neglegentiores Octavianos effecisset, nacti occasionem meridiani temporis discessu eorum pueris mulieribusque in muro dispositis, nequid cotidianae consuetudinis desideraretur, ipsi manu facta cum iis quos nuper maxime liberaverant, in proxima Octavi castra inruperunt. his expugnatis eodem impetu altera sunt adorti, inde tertia et quarta et deinceps reliqua, omnibusque eos castris expulerunt et magno numero interfecto reliquos atque ipsum Octavium et tantis detrimentis acceptis Octavius desperata oppugnatione oppidi Dyrrachium sese ad Pompeium recepit. Demonstravimus
Abbreviated transcription (Latin):
positis ip̃e grauissima hyeme in naui excubãs. neq ullũ labo¬
rem: aut munus despiciens. neq subsidium expectãs. si in cȩsa¬
ris complexum ueĩret. Sed post discessum liburnaꝵ. exiliri¬
co. M.octauiꝰ cum his quas hẽbat nauibꝰ. salonas ꝑueĩt. ibiq cõ¬
citatis dalmatiis: aliisq barbaris: hyssam a cȩsatis amicicia
auertit. Conuentum salonis cum neq pollicitationibꝰ. neq
lenuntiatione ꝑiculi ꝑmouere posset oppidum oppugnare
stituit. Est aũt oppidum et loci nat᷑a: et colle munitũ. Sed
celeiter ciues R. ligneis effectis turribꝰ sese muniuerũt: et
cum eẽnt infirmi ad resistendum ꝑꝑ paucitatẽ hominũ.
confecti uulneribꝰ ad extremum auxilium descenderunt.
seruosq omnes puberes liberauerũt. et presectis oĩum mu¬
lierum crinibꝰ tormenta effecerũt. Quorum cognita senten¬
tia octauius quinis castris oppidum circundedit: atq uno

Expanded text:
spositis, ipse gravissima hieme in navibus excubans neque ullum labospositis, ipse gravissima hieme in navibus excubans neque ullum laborem aut munus despiciens neque subsidium exspectans, si in Caesaris complexum venire posset. Discessu Liburnarum ex Illyrico M. Octavius cum iis quas habebat navibus Salonas pervenit. ibi concitatis Dalmatis reliquisque barbaris Issam a Caesaris amicitia avertit. conventum Salonis cum neque pollicitationibus neque denuntiatione periculi permovere posset, oppidum oppugnare instituit. est autem oppidum et loci natura et colle munitum. sed celeriter cives Romani ligneis effectis turribus sese munierunt, et cum essent infirmi ad resistendum propter paucitatem hominum crebris confecti vulneribus, ad extremum auxilium descenderunt servosque omnes puberes liberaverunt et praesectis omnium mulierum crinibus tormenta effecerunt. quorum cognita sententia Octavius quinis castris oppidum circumdedit atque uno
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ aduentu fama omnino in eiꝰ regiones ꝑferret᷑. Expositis
militibꝰ naues eadem nocte brundusium a cęsare remittun¬
tur. ut relique legiones equitatusq transpõtari posset. huic
officio prepositus erat fufius calenus Legatꝰ. qui celeitatem
int̾nsportandis legionibꝰ adhiberet: sed serius a t̾ra ꝓuecte
naues. neq use nocturna aura in redeundo offenderũt. Bi¬
bulus eĩm corcyre certior factus de aduentu cęsaris sꝑans al¬
cui se parti onustaꝵ nauium occurrere posse. nauibꝰ oc cũrit.
et nactus circiter xxx. in eas deligentie sue ac doloris iracũ¬
dia erupit. omnesq incendit. eodemq igne nautas dominosq
nauium interfecit. magnitudine penȩ reliqͦs detẽrere sꝑans. hoc
cõfecto negocio a salonis adoryci poͣtum: et stationes. littoraq
omnia. longe lateq classibꝰ occupauit. custodiisq diligentiꝰ ex¬

Expanded text:
eius adventu fama omnino in eas regiones perferretur. Expositis eius adventu fama omnino in eas regiones perferretur. Expositis militibus naves eadem nocte Brundisium a Caesare remittuntur, ut reliquae legiones equitatusque transportari possent. huic officio praepositus erat Fufius Calenus legatus, qui celeritatem in transportandis legionibus adhiberet. sed serius a terra provectae naves neque usae nocturna aura in redeundo ffenderunt. oBibulus enim Corcyrae certior factus de adventu Caesaris, sperans alicui se parti onustarum navium occurrere posse inanibus occurrit, et nactus circiter xxx in eas indiligentiae suae ac doloris iracundiam erupit, omnesque incendit eodemque igne nautas dominosque navium interfecit, magnitudine poenae reliquos terreri sperans. hoc confecto negotio a Sasonis ad Orici portum stationes  occupavit, custodiisque diligentius di
Abbreviated transcription (Latin):
quod uellet qđ cunq imꝑauisset: se ae qͦ aĩo ẽẽ facturus.Ii no¬
nas. ianuar̃. naues soluit. impositis ut supra demõstratũ est
gionibꝰ .uiI. Post pridie tr̃am attigit graecoꝵ. saxa int̃ et al
loca ꝑiculosa quietem nactus stationem: et portꝰ omẽs timẽs
qͦs teneri ab aduersariis arbitrabat᷑. ad eum locũ qui appellat᷑
pharsalia oĩbꝰ nauibꝰ ad unam in columibꝰ milites exposuit.⁊
rat oryci Lucretiꝰ hispillo et minutiꝰ rufus cũ asiaticis naui¬
bꝰ.xuiii. quibꝰ uissu .d. lelii p̃erat .M. bibulꝰ. cũ nauibꝰ. ex. cõcy¬
re. Sed neq ii sibi cõfisi exportu prodire sũt ausi cũ cęsar oĩo
xii. naues longas presidio duxisset: in quibꝰ erat etiã ip̃e illi
neq bibulus impeditis nauibꝰ: dispersisq remigibꝰ satis ma¬
ture occurrit. qđ prius ad cõtinentem uisus ẽ cȩsar ꝗͣ de

Expanded text:
quod vellet, quodcumque imperavisset, se aequo animo esse facturos, ii Noquod vellet, quodcumque imperavisset, se aequo animo esse facturos, ii Nonas Ianuarias naves solvit. impositae, ut supra demonstratum est, legiones vii. postridie terram attigit. Cerauniorum saxa inter et alia loca periculosa quietam nanctus stationem et portus omnes timens, quod teneri ab adversariis arbitrabantur, ad eum locum qui appellabatur Palaeste, omnibus navibus ad unam incolumibus milites exposuit. Erat Orici Lucretius Vespillo et Minucius Rufus cum Asiaticis navibus xviii, quibus iussu D. Laelii praeerant, M. Bibulus cum navibus cx Corcyrae. sed neque hi sibi confisi ex portu prodire sunt ausi, cum Caesar omnino xii naves longas praesidio duxisset, in quibus erant constratae iiii, neque Bibulus impeditis navibus dispersisque remigibus satis mature occurrit, quod prius ad continentem visus est Caesar, quam de
Abbreviated transcription (Latin):
numerum expleuerat. frumenti uim maximam ex thessalia
asia egypto. creta. cyrenis. reliqͥsq regionibꝰ comparauerat:
Hiemare dyrachio apollonie omnibꝰq oppidis maritimis cõstitueãt
ut mare transire cȩsarem prohibẽt. Eiusq rei causa omni ora ma¬
ritima classem disposuerat. preerat egyptiis nauibꝰ pompeiꝰ filiꝰ
asiaticis .d. Labeliꝰ. et .c. triariꝰ. syriacis .c. cassiꝰ. rhodiis .M. mar¬
cellus. cum cti. pompeio. liburnice atq attice classi tribonius
libo. et.M. octauiꝰ toti tano officio maĩtimo .M. bibulꝰ p̃positus
cuncta administrabat: ad hunc summa imꝑii respiciebat. Cae¬
sar ut brundusium uenit concionatꝰ apd̃ milites qͦniam ꝓpe ad
atq impedimenta in italia relinquent. ip̃i expediti naues con¬
scendẽnt qͦ maior nũs militum posset imponi. omniaq ex uictoĩa
et ex sua liberalitate sperarẽt. Concla mantibꝰ omnibꝰ imꝑaret:

Expanded text:
numerum expleverat. Frumenti vim maximam ex Thessalia numerum expleverat. Frumenti vim maximam ex Thessalia Asia Aegypto Creta Cyrenis reliquisque regionibus comparaverat. hiemare Dyrrachii Apolloniae omnibusque oppidis maritimis constituerat, ut mare transire Caesarem prohiberet, eiusque rei causa omni ora maritima classem disposuerat. praeerat Aegyptiis navibus Pompeius filius, Asiaticis D. Laelius et C. Triarius, Syriacis C. Cassius, Rhodiis C. Marcellus cum C. Coponio, Liburnicae atque Achaicae classi Scribonius Libo et M. Octavius. toti tamen officio maritimo M. Bibulus praepositus cuncta administrabat; ad hunc summa imperii respiciebat. Caesar ut Brundisium venit, contionatus apud milites, quoniam prope ad atque inpedimenta in Italia relinquerent, ipsi expediti naves conscenderent, quo maior numerus militum posset inponi, omniaque ex victoria et ex sua liberalitate sperarent, conclamantibus omnibus, imperaret
Abbreviated transcription (Latin):
atq syria. reliqͥsq ciuitatibꝰ. iiĩ. numero habebat: atq etiam fũ
dduxerat.d. ariobarzanes. ex capadocia ad eundem nume
cotus ex thracia dederat: et salalam filium miserat ex macedoĩa
cc. erant. qͥbus rascipolis preerat excellenti uirtute.d. exgabinia¬
nis alexxandrie. gallos: germa nosq qͦs ibi . N. gabiniꝰ presidii causa a¬
pud Regem ptholemeum reliq̃rat. pompeiꝰ filiꝰ cũ classe adduxeãt
dccc qͦs exseruis suis pastorumq coegerat ccc. tarcondariꝰ castor
et domnilaus exgallogrecis tantundem. Horum alt̃ una ueneãt.
alter filium miserat. ec ex syria a cõmageno anthioco cui magna
pompeius premia tribuit. Missi erant in iis pleriq hipotoxetȩ.
huc dardanos bessos partim mercennaiͬos: ꝑtim imꝑio: aut grã
comparatos. item macedones. thessalos. atq reliquaꝵ gentium.
et ciuitatum adiicerat. atque eum quem supͣ demonstrauimꝰ

Expanded text:
atque Syria reliquisque civitatibus iii milia numero habebat, funditorum cohoatque Syria reliquisque civitatibus iii milia numero habebat, funditorum cohodduxerat, d Ariobarzanes ex Cappadocia; ad eundem numerum Cotus ex Thracia dederat et Sadalam filium miserat; ex Macedonia cc erant, quibus Rhascypolis praeerat, excellenti virtute; d ex Gabinianis Alexandria, Gallos Germanosque, quos ibi A. Gabinius praesidii causa apud regem Ptolomaeum reliquerat, Pompeius filius cum classe adduxerat; dccc ex servis suis pastorumque suorum numero coegerat; ccc Tarcondarius Castor et Domnilaus ex Gallograecia dederant — horum alter una venerat, alter filium miserat — ; cc ex Syria a Commageno Antiocho, cui magna Pompeius praemia tribuit, missi erant, in his plerique hippotoxotae. huc Dardanos, Bessos partim mercennarios, partim imperio aut gratia comparatos, item Macedones, Thessalos ac reliquarum gentium et civitatum adiecerat atque eum quem supra demonstravimus
Abbreviated transcription (Latin):
to bithinia. syria. cilicia. phenice. aegypto. classem coegerat.
magnam. omnibꝰ locis aedificandam curauerat. magnã impã¬
ratam asye. sẏriae. regionibꝰq omnibꝰ: et dinastis: et thetrar¬
cis. et liberis achaie populis pecuniam exegerat. magnas socie¬
tates earum prouinciaꝵ quas ip̃e optinebat sibi numerare co-¬
egerat. Legiones effecerat ciuium romanoꝵ uiiii.U. ex itala
quas trad uxeãt. unam ex sicilia ueterana quam factã ex dua¬
bꝰ gemellam appellabat. unam ex creta et macedoĩa. ex uete¬
ranis militibꝰ. qui dimissi suꝑioribꝰ imꝑatoribꝰ in iis ꝓuinciis
consederant. duas ex asia quas Lentulus consul scribendas cu¬
rauerat. Preterea magnum numeꝵ ex thessalia hoetia. acha¬
ia epyroq supplemẽti noĩe in legiones distribueat. lis anto¬
nianos milites admiscuerat.preter has expectabat cum scipione
ex syria legiones duas. Sagittarios creta. Lacedemone: ex põto:

Expanded text:
to Bithynia Syria Cilicia Phoenice Aegypto classem coegerat, to Bithynia Syria Cilicia Phoenice Aegypto classem coegerat, magnam omnibus locis aedificandam curaverat, magnam imperatam Asiae Syriae regibusque omnibus et dynastis et tetrarchis et liberis Achaiae populis pecuniam exegerat, magnam societates earum provinciarum, quas ipse obtinebat, sibi numerare coegerat. Legiones effecerat civium Romanorum viiii: v ex Italia quas traduxerat; unam ex Cilicia veteranam, quam factam ex duabus gemellam appellabat; unam ex Creta et Macedonia ex veteranis militibus, qui dimissi a superioribus imperatoribus in his provinciis consederant; duas ex Asia, quas Lentulus consul conscribendas curaverat. praeterea magnum numerum ex Thessalia Boeotia Achaia Epiroque supplementi nomine in legiones distribuerat; his Antonianos milites admiscuerat. praeter has expectabat cum Scipione ex Syria legiones ii. sagittarios Creta, Lacedaemone, ex Ponto
Abbreviated transcription (Latin):
Nis rebus et ferus latinis comitqͦ omnibꝰ ꝑficiendis .xi. dies tribuit
dictaturaq se abdicat. et ab urbe proficiscit᷑. brundusiũq ꝑ¬
uenit. Eo legiones.xii. equitatum omnem ueĩre iusserat. sed
tantũ nauium reppeit aut anguste .xu. legionarium militum.
.d. eqͥtes tnͣspoͣtare possent. Hoc unum in opia nauium caesaĩ ad
celeĩtatem conficiendi belli defuit. atq eae ip̃e copi&. hoc in¬
freq̃ntiores imponunt᷑. qͦs multi galli tot bellis defecerãt. lon¬
gumq iter ex hyspania magnum numeꝵ diminuerat: et gra-¬
uis autunnus in apulia: circumq brundusium: ex saluberrĩs
galli&e et hyspanie regionibꝰ. omnem exercitum ualitudine
ntauerat. Pompeius annuum spatium ad comparandas
copias nactus. quod uacuum a bello. atq abhoste ociosum fu¬
erat. magnam ex asia cicladibꝰq insulis corcyra. atheĩs. pon¬

Expanded text:
His rebus et feriis Latinis comitiisque omnibus perficiendis xi dies tribuit His rebus et feriis Latinis comitiisque omnibus perficiendis xi dies tribuit dictaturaque se abdicat et ab urbe proficiscitur Brundisiumque pervenit. eo legiones xii, equitatum omnem venire iusserat. sed tantum navium repperit ut anguste xv milia legionariorum militum, d equites transportari possent. hoc unum inopia navium Caesari ad celeritatem conficiendi belli defuit. atque eae ipsae copiae hoc infrequentiores inponuntur, quod multi Gallia tot bellis defecerant longumque iter ex Hispania magnum numerum deminuerat, et gravis autumnus in Apulia circumque Brundisium ex saluberrimis Galliae et Hispaniae regionibus omnem exercitum valetudine temptaverat. Pompeius annuum spatium ad conparandas copias nactus, quod vacuum a bello atque ab hoste otiosum fuerat, magnam ex Asia Cycladibusque insulis Corcyra Athenis Pon
Abbreviated transcription (Latin):
rent estimationes possessionum: et rerum qͣnti quaeq earũ
ante bellum fuisset. atq ea creditoribꝰ traderent᷑. Noc et ad
timorem nouarum tabulaꝵ tollendum: minuendumq
qui fere bellum & ciuiles dissensiones sequi consueuit.
et ad debitorum tuendam existimationem ẽẽ aptissimũ
ferentibꝰ non nullos ambitꝰ pompeia lege damnatos illis
temporibꝰ quibꝰ in urbem presidia legionum pompeiꝰ habu¬
erat. quae uidicia aliis audientibꝰ iudicibus: aliis sentẽtiã
ferentibꝰ. singulis di ebꝰ erant ꝑfecta in integrum restituit.
Qui se odio in ocio ciuilis belli obtulerant. si sua oꝑa in bello
uti uellet. proinde aestimans: ac si usus ẽẽt: qͦniam sui fecis¬
sent potestatem: statuerat eĩm prius hoc iudicio popłi debe̾
restitu ꝗͣ suo bñficio uideri. receptosne. aut ingratꝰ in re¬
ferenda gratia. aut arrogans in p̃ripiendo .poͥ. bñficio uideret᷑

Expanded text:
rent aestimationes possessionum et rerum, quanti quaeque earum rent aestimationes possessionum et rerum, quanti quaeque earum ante bellum fuisset, atque eae creditoribus traderentur. hoc et ad timorem novarum tabularum tollendum minuendumque, qui fere bella et civiles dissensiones sequi consuevit, et ad debitorum tuendam existimationem esse aptissimum ferentibus nonnullos ambitus Pompeia lege damnatos illis temporibus, quibus in urbe praesidia legionum Pompeius habuerat, quae iudicia aliis audientibus iudicibus, aliis sententiam ferentibus singulis diebus erant perfecta, in integrum restituit, qui se illi initio civilis belli obtulerant, si sua opera in bello uti vellet, proinde aestimans ac si usus esset, quoniam sui fecissent potestatem. statuerat enim prius hos iudicio populi debere restitui quam suo beneficio videri receptos, ne aut ingratus in referenda gratia aut arrogans in praeripiendo populi beneficio videretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Reli quę copiae missis ad uarum noctu legatoꝵ nũo centurio¬
nibus sese ei dederunt. Quarum cohortes militum postero
die ante oppidum iuba conspicatus. suam ẽẽ predicãs p̃dam:
magnam partem eoꝵ interfici iussit paucos electos in regnẽ
remisit. Cum uarus suam fidem ab eo ledi q̃reret᷑ neq re¬
sistere auderet. ip̃e equo in oppidum uectus ꝓsequentibus
compluribꝰ senatoribꝰ. quo in numero erat. Ser. Sulpiciꝰ et li¬
ciniꝰ damasippꝰ paucis diebꝰ quȩ fieri uellet utice constituit
atq imꝑauit. Diebꝰ eque post paucis se in regnum cũ oĩbus
copiis recepit.
cȩsare: consules creant᷑. iuliꝰ cȩsar: et pu. Ser¬
uiliꝰ. Is enim erat annus quo ꝑ leges ei cõ¬
sulem fieri lice̾t. His rebꝰ confectis cũ fi¬
des tota italia ẽẽt angustior. neq creditae
pecuniae soluerentur. constituit ut arbitri darent᷑ ꝑ eos fie¬

Expanded text:
reliquae copiae missis ad Varum noctu legatorum numero centurioreliquae copiae missis ad Varum noctu legatorum numero centurionibus sese ei dediderunt. quorum cohortes militum postero die ante oppidum Iuba conspicatus, suam esse praedicans praedam, magnam partem eorum interfici iussit, paucos electos in regnum remisit, cum Varus suam fidem ab eo laedi uereretur neque resistere auderet. ipse equo in oppidum vectus prosequentibus compluribus senatoribus, quo in numero erat Ser. Sulpicius et Licinius Damasippus, paucis diebus quae fieri vellet, Uticae constituit atque imperavit, diebus aeque post paucis se in regnum cum omnibus copiis recepit. Caesare consules creantur Iulius Caesar et P. Servilius; is enim erat annus, quo per leges ei consulem fieri liceret. his rebus confectis, cum fides tota Italia esset angustior, neque creditae pecuniae solverentur, constituit ut arbitri darentur; per eos fie
Abbreviated transcription (Latin):
parat nauium. ut primo uespe omnes scaphas ad litus appul¬
sas habeant. Sed tantus fuit omnium terror ut alii adesse c¬
pias iube dicerent. alii cum Legionibus instare uarum. iamq
se puluerem uenientium cexnere. Quarum rerum nihil õĩ
acciderat. alii classem hostium celeriter ad uolaturam suspica¬
rentur. Itaq ꝑterritis omnibꝰ sibi quisq consulebat. qui ĩ classe
ant ꝓficisci ꝓperabant. Horum fuga nauium onerariaꝵ magi¬
stros incitabat. pauci lenunculi ad officium: imꝑiumq cõue¬
niebant. Sed tanta erat completis littoribꝰ contentio qͥ potis¬
simum ex magno nũo conscenderent: ut multitudine atq one¬
re non nulli deprimerent᷑. Reliqui hoc timore propius adi¬
re tardarentur. Quibꝰ rebꝰ accidit ut pauci milites patresq
familie. qui aut gratia. aut miseri cordia ualerent. aut naues
ad nare possent. recepti in siciliam incolumes ꝑuenirent.

Expanded text:
perat navium, ut primo vespere omnes scaphas ad litus adpulperat navium, ut primo vespere omnes scaphas ad litus adpulsas habeant. sed tantus fuit omnium terror, ut alii adesse copias Iubae dicerent, alii cum legionibus instare Varum iamque se pulverem venientium cernere, quarum rerum nihil omnino acciderat, alii classem hostium celeriter advolaturam suspicarentur. itaque perterritis omnibus sibi quisque consulebat. qui in classe erant, proficisci properabant. horum fuga navium onerariarum magistros incitabat; pauci lenunculi ad officium imperiumque conveniebant. sed tanta erat completis litoribus contentio, qui potissimum ex magno numero conscenderent, ut multitudine atque onere nonnulli deprimerentur, reliqui hoc timore propius adire tardarentur. Quibus rebus accidit, ut pauci milites patresque familiae, qui aut gratia aut misericordia valerent aut naves adnare possent, recepti in Siciliam incolumes pervenirent.
Abbreviated transcription (Latin):
inferri iubet hos quoq prȩoccupat missus a saburra equita¬
tus. Cum uero ad summam desꝑationem nostri ꝑueniunt. et
partem fugientes ab equitati interficiuntur. partem integri
ꝓcumbunt. hortatur curionem. En. Domitius .pr. eq cum
aucis equitibus circumsistens ut fuga salutem petat. atque
in castra contendat. et se ab eo non discessurum pollicetur
missum retepat. in eius conspectum reuersurum affirmat
atq ita prelians interficitur. Equites ex prȩlio perpauci se
recipiunt. Sed ii quos ad nouissimum agmen equorum re¬
ficiendorum causa substitisse demonstratum est fuga totius
exercitus procul animaduersa sese incolumes in castra con¬
ferunt. milites ad unum omnes incolumes interficiunt᷑. his
rebus cognitis Martius rufus questor in castris relictis a cu¬
rione cohortatus suos ne animo deficiat. illi orant atq obse¬
crant in siciliam nauibꝰ reportent᷑ pollicet᷑ magistrisq imn¬

Expanded text:
inferri iubet. hos quoque praeoccupat missus a Saburra equitainferri iubet. hos quoque praeoccupat missus a Saburra equitatus. tum vero ad summam desperationem nostri perveniunt et partim fugientes ab equitatu interficiuntur, partim integri procumbunt. hortatur Curionem Cn. Domitius praefectus equitum, cum paucis equitibus circumsistens, ut fuga salutem petat atque in castra contendat, et se ab eo non discessurum pollicetur.missum acceperit, in eius conspectum reversurum confirmat atque ita proelians interficitur. equites ex proelio perpauci se recipiunt; sed ii quos ad novissimum agmen equorum reficiendorum causa substitisse demonstratum est, fuga totius exercitus procul animadversa sese incolumes in castra conferunt. milites ad unum omnes interficiuntur. His rebus cognitis Marcius Rufus quaestor in castris relictus a Curione cohortatur suos, ne animo deficiant. illi orant atque obsecrant, ut in Siciliam navibus reportentur. pollicetur magistrisque im
Abbreviated transcription (Latin):
effugiebant rursusq ad ordines suos se recipientes circumibant
et ab acie excludebant. Sic neq in loco manere ordinesque
seruare. neq procurrere et casum subire tantum uidebatur
Hostium copiae summissis a rege auxiliis eraebro augebantur
nostris uires lassitudine deficiebant. Simul ii qui uulnera
accipiebant. neq acie excedere. neq in Locum tutu referi po¬
terant. quod tota acies equitatu hostium circundata teneban¬
tur. Hi de sua salute desꝑantes ut extremo uitae tempor ho¬
mines facere consuerunt. aut suam moͬtem inserebant᷑. aut
parentes suos commendabant. si quis ex eo ꝑiculo fortuna ser¬
uare potuisset. plena erant omnia timoris et luctus. curio
ubi ꝑterritis omnibus neq cohortationes suas neq preces audi¬
ri intelligit colles atq unum in miseris spem reliquam salutis
c̃ẽ arbitratus proximos colles carpere uniuersos atq eo signa

Expanded text:
effugiebant, rursusque ad ordines suos se recipientes circumibant effugiebant, rursusque ad ordines suos se recipientes circumibant et ab acie excludebant. sic neque in loco manere ordinesque servare, neque procurrere et casum subire tutum videbatur. hostium copiae submissis ab rege auxiliis crebro augebantur; nostros vires lassitudine deficiebant, simul ii qui vulnera acceperant, neque acie excedere, neque in locum tutum referri poterant, quod tota acies equitatu hostium circumdata tenebatur. hi de sua salute desperantes, ut extremo vitae tempore homines facere consuerunt, aut suam mortem miserabantur aut parentes suos commendabant, siquos ex eo periculo fortuna servare potuisset. plena erant omnia timoris et luctus. Curio ubi perterritis omnibus neque cohortationes suas neque preces audiri intellegit, unam ut in miseris rebus spem reliquam salutis esse arbitratus proximos colles capere universos atque eo signa
Abbreviated transcription (Latin):
addita praesentis temporis opinione hostes fugere arbitratus
opias ex Locis suꝑioribus in campum deducit. Quibus ex
ocis cum Longius ẽẽt progressus confecto iam Labore exe¬
citu.xui. milium spatio constitit. Dat signum suis saburra
aciem constituit et circumire ordines atque hortari inci¬
pit sed peditatu dumtaxat ad speciem procul utitur. eq¬
tes in aciem immittit. Non deest negocio curio suosq hor¬
tatur ut spem omnem in uirtute reponant. Nec militibus
quidem ut defessis nec equitibus ut paucis et Labor̃ con¬
fectis studium ad pugnandum uirtusq deerat. Sed hi eias
numero.cc. reliqui exant in itinere sustinerant. quãcunq
in partem impetum fecerant hostes loco cedere cogitabãt
sed neq Longius fugientes ꝓsequi uehementius equos incita
nostram et aduersos proterrere incipit. Cum cohortes ex acie
ꝓcurrissent. numidae integri celeritate impetum nostrorum

Expanded text:
addita praesentis temporis opinione hostes fugere arbitratus addita praesentis temporis opinione hostes fugere arbitratus copias ex locis superioribus in campum deducit. Quibus ex locis cum longius esset progressus, confecto iam labore exercitu xvi milium spatio constitit. dat suis signum Saburra, aciem constituit et circumire ordines atque hortari incipit. sed peditatu dumtaxat procul ad speciem utitur, equites in aciem immittit. non deest negotio Curio suosque hortatur, ut spem omnem in virtute reponant. ne militibus quidem, ut defessis, neque equitibus, ut paucis et labore confectis, studium ad pugnandum virtusque deerat; sed hi erant numero cc, reliqui in itinere substiterant. hi quamcumque in partem impetum fecerant, hostes loco cedere cogebant, sed neque longius fugientes prosequi, nec vehementius equos incitarire aciem nostram et aversos proterere incipit. cum cohortes ex acie procucurrissent, Numidae integri celeritate impetum nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
toria morari uideretur. Ita spei curionis militum studia
non deerant. equites seꝗ iubet sese iterq accelerat ut ꝗͣ
maxime ex fuga perterritos adoriri posset At illi itinere to¬
tius noctis confecti subseꝗ non poterant. Atq alii alio Loco re¬
sistebant. Ne haec quidem res curionem ad spem morabatur
uba certior factus a saburra de nocturno praelio ũ hyspanoꝵ
et gallorum equitum quos suae custodiae causa circum se habe¬
re consuerat. et peditum eam partem cui maxime confidebat
saburrae summittit. ipse cum reliꝗs copiis elefantisq. lx. Len¬
tius subsequitur. suspicatus presto praemissis equitibus ipsum af¬
fore curionem saburra copias equitum peditumque instruit atq
his imꝑat ut simulatio ẽ fimoris paulatim cedant. ac pedem re¬
ferant. sese cum opus ẽẽt signum praelii daturum et quod rem
postulare cognouisset imꝑaturum curio ad suꝑiorem spem

Expanded text:
toriam morari videretur. ita spei Curionis militum studia toriam morari videretur. ita spei Curionis militum studia non deerant. equites sequi iubet sese iterque accelerat, ut quam maxime ex fuga perterritos adoriri posset. at illi itinere totius noctis confecti subsequi non poterant atque alii alio loco resistebant. ne haec quidem res Curionem ad spem morabatur. Iuba certior factus a Saburra de nocturno proelio ii milia Hispanorum et Gallorum equitum, quos suae custodiae causa circum se habere consuerat, et peditum eam partem, cui maxime confidebat, Saburrae summittit; ipse cum reliquis copiis elephantisque lx lentius subsequitur. suspicatus praemissis equitibus ipsum adfore Curionem Saburra copias equitum peditumque instruit atque his imperat, ut simulatione timoris paulatim cedant ac pedem referant; sese, cum opus esset, signum proelii daturum et quod rem postulare cognovisset imperaturum. Curio ad superiorem spem
Abbreviated transcription (Latin):
stris praesidio relictis progressus milia passuum .u. equites con¬
uenit. rem gestam cognouit et captiuos quaerit. quis castris
ad bagradam praesit: respondent saburram. reliqua studio
tineris conficiendi quaerere praetermittit. proximaq respi¬
ens signa uidetis ne inquit milites captiuorum orationem cũ
ꝑfugis conuenire abesse regem exiguas esse copias missas q̃
paucis equitibus pares ẽẽ non potuerunt. pro inde ad prae¬
dam ad gloriam proꝑare ut iam de premiis uestris et de re¬
ferenda gratia cogitare incipiamus. Erant ꝑse magna quȩ
gesserant. equites praesertim cum eorum exiguus numerus
cum tanta multitudine numidarum conferret᷑. Haec tantỹ
ab ipsis inflatius commemorabantur. ut de suis homines
Laudibus insolenter quide sed Libenter praedicant. Multa
praeterea spolia ꝑferebant᷑ capti homines equitesq produce¬
bantur. ut quicquid intercederet temporis. hoc omne uic¬

Expanded text:
stris praesidio relictis. progressus milia passuum vi equites constris praesidio relictis. progressus milia passuum vi equites convenit, rem gestam cognovit; ex captivis quaerit, quis castris ad Bagradam praesit; respondent Saburram. reliqua studio itineris conficiendi quaerere praetermittit proximaque respiciens signa, videtisne, inquit milites, captivorum orationem cum perfugis convenire? abesse regem, exiguas esse copias missas, quae paucis equitibus pares esse non potuerint? proinde ad praedam, ad gloriam properate, ut iam de praemiis vestris et de referenda gratia cogitare incipiamus. erant per se magna quae gesserant equites, praesertim cum eorum exiguus numerus cum tanta multitudine Numidarum conferretur. haec tamen ab ipsis inflatius commemorabantur, ut de suis homines laudibus libenter praedicant. multa praeterea spolia praeferebantur, capti homines equitesque producebantur, ut quidquid intercederet temporis, hoc omne vic
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ appropinquare. His auctoribus temere credens cõsilius
commutat. et praelio rem committer constituit. Multum
ad hanc rem ꝓbandam ad iuuat adolescentia magnitudo
animi suꝑioris temporis prouentꝰ. fiducia bene rei gerende
His rebus impulsis equitatum omnem prima nocte ad castra
hostium mittit. ad flumen bagradam quibus preerat sa¬
burra de quo ante erat auditum sed rex cum omnibus co¬
pis in sequitur. et ui. milium passuum interuallo a saburra
consederat. equites missi nocte iter conficiunt. imprudentes
atque inopinantes hostes aggrediunt᷑. Numid&e .n. quadaz
barbara consuetudine nullis ordinibus passim consederant
Ios oppressos somno et dispersos adorti magnum eorum nu¬
merum interficiunt. multi perterriti profugiunt. Quo facto
ad curionem equites reuertuntur captiuosq ad eum reducũt
Curio cum omnibus copuis.iiii. uigilia exierat. cohortibus.u. ca¬

Expanded text:
cae adpropinquare. his auctoribus temere credens consilium cae adpropinquare. his auctoribus temere credens consilium commutat et proelio rem committere constituit. multum ad hanc rem probandam adiuvat adulescentia, magnitudo animi, superioris temporis proventus, fiducia rei bene gerendae. his rebus impulsus equitatum omnem prima nocte ad castra hostium mittit ad flumen Bagradam. quibus praeerat Saburra, de quo ante erat auditum, sed rex cum omnibus copiis insequebatur et vi milium passuum intervallo ab Saburra consederat. equites missi nocte iter conficiunt imprudentisque atque inopinantis hostis adgrediuntur. Numidae enim quadam barbara consuetudine nullis ordinibus passim consederant. hos oppressos somno dispersos adorti magnum eorum numerum interficiunt; multi perterriti profugiunt. quo facto ad Curionem equites revertuntur captivosque ad eum reducunt. Curio cum omnibus copiis quarta vigilia exierat cohortibus v ca
Abbreviated transcription (Latin):
ris ac nunciis ꝑferebant᷑. Quibus omnibus rebus sublatꝰ nihil
contra se Regem uisurum existimabat. Sed ubi certis auc¬
toribꝰ comꝑit minus .u. et .xx. milibus Longe ab utica eius
copias abesse relictis munitionibus sese in castra cornelia re¬
cepit. huc frumentum compoͬtare castra munire materia
conferre coepit statimque in siciliam misit uti duae legio¬
nes reliquisq equitatus ad se mitterentur. Castra erant ad
bellum ducendum aptissima natura et loci munitione et
maris ꝓpinquitate et aquae et salis copia cuiꝰ magna iis ĩa
exx proximis erat salinis eo congesta itaq omnium suorum
consensy curio reliquas copias expectare et bellum ducere
parabat.His constitutis rebus probatisq consilus ex perfu¬
gis quibuldam oppidanis audit iubam reuocatum finitimo
bello et controuersiis leptitanorum restitisse in regno et sa¬
burram eius praefectu cum mediocribus copiis missum uti¬

Expanded text:
iis ac litteris perferebantur. quibus omnibus rebus sublatus nihil iis ac litteris perferebantur. quibus omnibus rebus sublatus nihil contra se regem nisurum existimabat. sed ubi certis auctoribus comperit minus v et xx milibus longe ab Utica eius copias abesse, relictis munitionibus sese in Castra Cornelia recepit. huc frumentum comportare, castra munire, materiam conferre coepit, statimque in Siciliam misit, uti duae legiones reliquusque equitatus ad se mitteretur. castra erant ad bellum ducendum aptissima natura et loci munitione et maris propinquitate et aquae et salis copia, cuius magna vis iam ex proximis erat salinis eo congesta. non mconsensu Curio reliquas copias expectare et bellum ducere parabat. His constitutis rebus probatisque consiliis ex perfugis quibusdam oppidanis audit Iubam revocatum finitimo bello et controversiis Leptitanorum restitisse in regno et Saburram, eius praefectum, cum mediocribus copiis missum Uti
Abbreviated transcription (Latin):
bus ex numero aduersariorum circiter. de interfectis ac uul¬
neratis qui omnes discessu curionis. multiq praeterea ꝑ simu¬
lationum uulnerum ex castris in oppidum propter timores
sese recipiunt. Qua re animaduersa uarus ex terrore exerci¬
tus cognito. bucinatores in castris et paucis ad speciem tabẽ¬
naculis relictis de tertia uigilia silentio exercitum in oppidũ
reducit. postero die curio obsidere uticam ualloq circum mu¬
nire instituit. Erat in oppido multitudo insolens belli diutũ¬
nitate ocii. uticenses pro quibusdam caesaris in se beneficus
in palam Loquebantur. omnes et cum .p. actio agebant ĩ
sua ꝑtinacia omnium fortunas ꝑturbari uellet. Nec cum
ut his hortarentur qu&e res eorum ꝑterritos animos confirma¬
uit. Nunciabantur haec eadem curioni sed aliquandi si¬
des fieri non poterat. tantam habebat suarum rerum fidu¬
iam. lanq caesaris in hyspania res secundȩ in Africam litte¬

Expanded text:
bus, ex numero adversariorum circiter dc interfectis ac m vulbus, ex numero adversariorum circiter dc interfectis ac m vulneratis; qui omnes discessu Curionis multique praeterea per simulationem vulnerum ex castris in oppidum propter timorem sese recipiunt. qua re animadversa Varus et terrore exercitus cognito bucinatore in castris et paucis ad speciem tabernaculis relictis de tertia vigilia silentio exercitum in oppidum reducit. Postero die Curio obsidere Uticam valloque circummunire instituit. erat in oppido multitudo insolens belli diuturnitate otii, Uticenses pro quibusdam Caesaris in se beneficiis iam palam loquebantur et cum P. Attio agebant, ne sua pertinacia omnium fortunas perturbari vellet. haec cum nsione urbis hortarentur. quae res eorum perterritos animos confirmavit. Nuntiabantur haec eadem Curioni, sed aliquamdiu fides fieri non poterat; tantam habebat suarum rerum fiduciam. iamque Caesaris in Hispania res secundae in Africam nunt