comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum fac̾e̾ possunt cõdempnent᷑ cau¬
sa ꝯgnita fcũrũ si p̃tor edicit. cause
autẽ ꝯgnitõin hoc erit ut si neganti
se sociũ eẽ. aut̃ ex doli clausula obl¬
igatos ñ succurrit᷑.

Expanded text:
e possint condemnentur, causa cognita se facturum praetor edicit. causae cognitio autem in hoc erit, ut neganti se socium esse aut ex doli clausula obligato non succurrat
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł. Qui necc̃itas ꝓbandi de
ingenuitate sua non intumbit ultro
si ipẽ ꝓbare desid̾et audiendꝰ ẽ. ¶ Qui
de ingenuitate cogͦscũt de calũpnia
eiꝰ qͥ tem̾e otͦu̾siam mouit ad modũ exi¬
lii possunt ferre sñam. Tutores uł cu¬
ratores pupilloꝵ quoꝵ cutelã ⁊ res ad¬
mistͣͣ ent posꝑea status q̃onẽ face̾
non possũt. ¶ Maritꝰ uxori eidem

Expanded text:
. Cui necessitas probandi de ingenuitate sua non incumbit, ultro si ipse probare desideret, audiendus est. Qui de ingenuitate cognoscunt, de calumnia eius, qui temere controuersiam mouit, ad modum exsilii possunt ferre sententiam. Tutores uel curatores pupillorum, quorum tutelam et res administrauerunt, postea status quaestionem facere non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lo iudiciũ dandũ ẽ. ¶Tum agit᷑
queritur id̾o si uicio loci pars
aliqua soli subsed̾it qmͣuis ꝑ eam
cãm aqͣ phiuia inferiori noceat nul¬
la cõpetit actõ. Itẽ forte dr̃ si in
agro manufcm̃ alicͥ subsederit.
¶In hoc iudiciũ sicut in damp. ĩf̾.
futurũ dampnũ uenit cũ reliquis
fere omĩb uidicis p̃c̾itũ p̾stetur
de eo ꝙ añ datũ est quoꝰ du aut᷑
clam agendũ est de eo quid post

Expanded text:
lo iudicium dandum. Cum agitur quaeritur: ideoque si uitio loci pars aliqua soli subsedit, quamuis per eam causam aqua pluuia inferiori noceat, nulla competit actio. idem fortasse dicitur, si in agro manu factum aliquid subsederit. In hoc iudicium, sicut in damni infecti, futurum damnum uenit, cum reliquis fere omnibus iudiciis praeteritum praestetur. De eo, quod ante datum est, quod ui aut clam agendum est. de eo, quod post
Abbreviated transcription (Latin):
nliriaꝵ accõne sequi non posse.
q̃tũ ÷ fiunt ipĩs. S nec eas quidem
ã eis fuerint. quos eoꝵ int̾est in¬
iuriam non pati. plane si forte fi¬
lius liberti. uł uxor uelit ĩiuria¬
rum exꝑiri. qr patri maritolie
non datur denegandũ ñ erit. qr
suo noĩe exꝑiuntur. ¶ Ei qͥ seruꝰ
dicitur. seq asserit in libertatẽ.
ĩiuriaꝵ actionẽ aduersus.

Expanded text:
e›xequi non posse, quaecumque fiunt ipsis, sed ne eas quidem, quae eis fiunt, quos eorum interest iniuriam non pati. Plane si forte filius liberti uel uxor uelint iniuriarum experiri: quia patri maritoue non datur, denegandum non erit, quia suo nomine experiuntur. Ei, qui seruus dicitur seque adserit in libertatem, ini
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾. ut puta procuratorẽ. tutorẽ
ceterosꝙ qui ꝑro alus solent ĩt̾ue¬
nire. ¶Si mandato meo fcã sit ali¬
cui iniuria. ꝓleriq aiũt. tã me qͥ
mandaui. qmͣ eũ qui suscepit ĩuiri¬
arum teneri ¶ Proculus ait ret¬
te si in hoc te conduxim. ut ĩinri¬
tcemam facias cũ utrocẜ nr̃m in iuria¬
rũ agi posse. qr mea oꝑa facta fit.
ĩiuiria. Idẽq ait. eo si filio m̃o mã
dauero. ut tͥni iniuriã faciat. at¬
tillicinꝰ ã aid. et si ꝑsuaserĩ alicui
alias uolenti. ut modo ad muiriã
faciendam obediret. posse ĩuina¬
rũ metũ agi. ¶Qnͣqmͣ adu̾sus
prõnũ liberto iniuriaꝵ accõ nõ
detur. uerũ marito lib̾te eiꝰ noĩe
cũ prõno accõ competit. Maritꝰ
.ti. uxore sua mniuriam passa. suo
noĩe iniuriaꝵ agere uidetur. ꝙ
⁊ marcestꝰ. admittit. ego . N. ap̃ eum
notaui non de omi iniurla hoc eẽ Ał¬
qͣs me pritare. Leuis enĩ cohertio
cur prõno deneget᷑. Si autẽ cam¬

Expanded text:
t, ut puta procuratorem tutorem ceterosque, qui pro aliis solent interuenire. Si mandatu meo facta sit alicui iniuria, plerique aiunt tam me qui mandaui quam eum qui suscepit iniuriarum teneri. Proculus recte ait, si in hoc te conduxerim, ut iniuriam facias, cum utroque nostrum iniuriarum agi posse, quia mea opera facta sit iniuria: Idemque ait et si filio meo davero, ut tibi iniuriam faciat. Atilicinus autem ait et si persuaserim alicui alias nolenti, ut mihi ad iniuriam faciendam oboediret, posse iniuriarum mecum agi. Quamquam aduersus patronum liberto iniuriarum actio non detur, uerum marito libertae nomine cum patrono actio competit: maritus enim uxore sua iniuriam passa suo nomine iniuriarum agere uidetur. quod et Marcellus admitti. ego autem apud eum notaui non de omni iniuria hoc esse dicendum me putare: leuis enim coercitio cur patrono denegetur? si autem con
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝙq̃i contumeliostorẽ. ⁊ ma¬
iorẽ accipimꝰ. aerocẽ aũ ĩiu¬
nam auo ꝑsona aut tp̃r. aũ
te ip̃ã fieri labeo ait. Perso¬
na atrorior t̃uiria sit cũ ma¬
gr̃atu. cũ parenti. cũ prõno fiat. tpr̃e
inludis ⁊ in conspectu. nam p̃toris ĩ
am hrĩ. lab̾o̾ ait. ut puta si uuluꝰ
illatum os alicui ꝑcussũ est.
Iauł .l. Uulneris magnitudo
itrocitatẽ facit. et ñ nũqmͣ locꝰ
uilneris. ueluti oculo ꝑcusso.

Expanded text:
am quasi contumeliosiorem et maiorem accipimus. Atrocem autem iniuriam aut persona aut tempore aut re ipsa fieri Labeo ait. persona atrocior iniuria fit, ut cum magistratui, cum parenti patrono fiat. tempore, si Ludis et in conspectu: nam praetoris in am haberi Labeo ait, ut puta si uulnus illatum u‹e›l os alicui percussum.um. Uulneris magnitudo atrocitatem facit et nonnumquam locus uulneris, ueluti oculo percusso.
Abbreviated transcription (Latin):
dam fieri utrũ si corpori interat᷑ ̃
atror sit. an ⁊̃ si ñ corꝑi. ut puta
nestim̃tis fiscis comite abducto .i.
c̃uitio dcõ. Et ait põponiꝰ.⁊̃ sine
pulsatõne posse dici atrocẽ in iuri¬
am. ꝑsona atrocitate̾ faciente .S
isi in theatro uł in foro cedit.
mulnerat. qmͣꝙͣ ñ atrocit̃ atro¬
c̃ iniuriã facit. Parui aũ refert
utrũ patri .f. an filio. f talis ĩiũ¬
ria fcã sit. Nam ⁊ hec atrox estima¬
bitur. ¶Si atrocẽ inuriã seruꝰ
agi de eo. ꝙ si ad fu̾it. p̃sidi offe̾n¬
dus ẽ. d eum flagris nĩpat. ¶ Si
quis tam feminã qmͣ masculũ sũ
ingenuos. sũ libertinos inpudicos
facere ad temptau̾it iniuriã tene¬
bitur. Set it si serui pudicitiaꝵ
dicit᷑ cũ id agit᷑ ut expudico ĩpu¬
dicus fiat.

Expanded text:
m fieri, utrum, si corpori inferatur, atrox sit, an et si non corpori, ut puta uestimentis scissis, comite abducto uel conuicio dicto. et ait Pomponius etiam sine pulsatione posse dici atrocem iniuriam, persona atrocitatem faciente. Sed et si in theatro uel in foro caedit et uulnerat, quamquam non atrociter, atrocem iniuriam facit. Parui autem refert, utrum patri familias an filio familias iniuria facta sit: nam et haec atrox aestimabitur. Si atrocem iniuriam seruus agi de eo: quod si afuerit, praesidi offerendus est, qui eum flagris rumpat. Si quis tam feminam quam masculum, siue ingenuos siue libertinos, inpudicos facere adtemptauit, iniuriarum tenebitur. sed et si serui pudicitia adicitur, cum id agitur, ut ex pudico inpudicus fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
cat nomen iniurie. n sub alt᷑¬
natõne puta illud aut illigo s
illam ĩiuriã se passũs. ¶ Si
crmͥ ptes iniurias fec̾is. puta
turba ⁊ cetu fcõ domũ alicuiꝰ.
introẽ q s. et hit frõ efficiant᷑
ut simul. ⁊ cõuiciũ paciar ⁊ u̾be¬
rer. an possũ seꝑatĩ tecũ exꝑi¬
ri. De singulis iniuriis q̃rttur
hoc ꝓbat. cogẽdũ inturias
qͣs si mul passus est ꝯuũgere.
¶posse hodic de oĩ iniuria. set¬
⁊ de atroci ciuuilid̾ agi. Imꝑa¬

Expanded text:
cat nomen iniuriae, neque sub alternatione, puta illud aut illud, sed illam iniuriam se passum. Si mihi plures iniurias feceris, puta turba et coetu facto domum alicuius introeas et hoc facto efficiatur, et simul et conuicium patiar et uerberer: an possim separatim tecum experiri de singulis iniuriis, quaeritur. hoc probat cogendum iniurias, quas simul passus est, coniungere. Posse hodie de omni iniuria, sed et de atroci ciuiliter agi im
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qr qui famosam actõnẽ inten
exestimationis. s designare ⁊ certã¬
⁊ specialit̾ dicẽ qmͣ se iniuriam
passum contendit. ¶ Si dicat᷑ hõ
iniuria occisus. nũquid ñ debe¬
at ꝑmitt̾e p̃tor pͥuato iudicõ leg¬
is cormelic p̃iudicare. Idẽq et
si ita qͥs ag̾e uelit ꝙ tu uenenum¬

Expanded text:
sit': quia qui famosam actionem intendexistimationis, sed designare et certum specialiter dicere, quam se iniuriam passum contendit. Si dicatur homo iniuria occisus, numquid non debeat permittere praetor priuato iudicio legi Corneliae praeiudicari? idemque et si ita quis ag
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ fecĩt si hiꝰ actõnes non dederit
atꝙ. insolemus dr̃e ex quib caĩs
publica sunt iudica. ex hiis caĩs
nos non eẽ phibendos quominꝰ
et pͥuato agamus: est ħ uerũ. set
non ubi pͥncipalit̾ de ea re agitur.
q̃ ht̃ publicam executõnẽ. Quid gͦ
de lege aquilia dm̃s. nam et ea ac¬
tio principalit̾ ħ hominẽ continet¬

Expanded text:
 huiusmodi actionem non dederit. adquin solemus dicere, ex quibus causis publica sunt iudicia, ex his causis non esse nos prohibendos, quo minus et priuato agamus. est hoc uerum, sed ubi non principaliter de ea re agitur, quae habet publicam exsecutionem. quid ergo de lege Aquilia dicimus? nam et ea actio principaliter ho
Abbreviated transcription (Latin):
sit cũ peculiũ creditorib soluen¬
do non ẽ nichil dolo uidebit᷑ fe¬
cisse qmͣuis tp̃ris incurrat cõ

Expanded text:
sit, cum peculium creditoribus soluendo non esset, nihil dolo uidebitur fecisse, quamuis temporis incurrat co
Abbreviated transcription (Latin):
tris decinio c̾at᷑ uniu̾sis mun̾ibus
cĩ decurionib filio ĩiungunt᷑. obstric¬
tus pat̾ ẽ qĩ fideiussor ꝓ filio ꝯcessis¬
se autẽ pr decurionatuĩ filii uidet᷑
p quicty filius gessit pat̾ ut fideisor
p̃stabit. gestũ aũ in re .p. acciꝑe de¬
bemꝰ pecuniam .p. hr̃e tractare de¬
bitam.⁊ sũ erogandam dec̾nere. s
⁊ si curatores oꝑum uł alicuiꝰ ius
tenebitur. s et si succõrem sibi no
minauit prẽm obstringit. s ⁊ siuec¬
tigalia pu. locauit pater erit obst¬
ructus. s et. si filius tutores dare
ñ curau̾it ⁊ minꝰ ydoneos elegerit
nec sat̃ exegerit. uł ñ ydoneũ acce¬
ꝑit ip̃e quidẽ qͥn sit obstrictus nul¬
la dubitatõ est. pat̾ u̾o ita demũ
obligatur sicut ⁊ fideuissores solet̃
hoc noiẽ obligari s ñ solent. hoc .n.
⁊ relatũ ⁊ rescriptũ ẽ qr fidenores
rẽ pupilli saluam fore ꝑmittant
net int̾est pupilli tutores dari.¬
Is qui ultra ꝯmeatũ ht̃ uł ultra

Expanded text:
ibus, quae decurioni filio iniunguntur, obstrictus est pater quasi fideiussor pro filio. consensisse autem pater decurionatui filii uideturica filius gessit, pater ut fideiussor praestabit. Gestum autem in re publica accipere debemus pecuniam publicam tractare siue erogandam decernere. Sed et si curatores operum uel cuius tenebitur. Sed et si suminauit, patrem obstringit.Sed et si uectigalia publica locauit, pater erit obstrictus.Sed si filius tutores dare non curauerit uel minus idoneos elegerit nec satis exegerit uel non idoneum acceperit, ipse quidem quin sit obstrictus, nulla dubitatio est: pater uero ita demum obligatur, si et fideiussores solent hoc nomine obligari. sed non solent hoc enim et relatum et rescriptum est, quia fideiussores rem publicam salunet, interest pupillis tutores dari.Is, qui ultra commeatum abest uel ultra
Abbreviated transcription (Latin):
simpedienti ut in aliis ⁊ en aliis hc
spẽ hãmus dir̃a. aut ex post fco rei¬
to fuisse patris aut non fuisse prĩt
dũ deliberat here᷑s dies cesserit lega¬
ti seruo dati ip̃ĩus dati peculii ĩ testõ
eius ex quo pat̾ nicħ capere potuisset
an id ad ipm̃ ꝑtineat cũ utiq ad h̾e¬
or tñ de libertate serui deliberatõ ẽ
in sp̃e in qua intestatus filius deces¬
sisse ꝓponitur. ñ ẽ ergo rõ R̾ndr com¬

Expanded text:
pendenti, ut in aliis, et in hac specie habeamus dominia, ut ex facto retro fuisse aut non fuisse patrisdum deliberant heredes, dies cesserit legati seruo dati istius peculii testamento eius, ex quo pater nihil capere potuisset, an id ad ipsum pertineat, cum utique ad hor tamen de libertate serui deliberatio est in specie, in qua intestatus filius decessisse proponitur. non est ergo ratio
Abbreviated transcription (Latin):
cũ utric parit̾ testõ suo seruo fuii li¬
bertatem dediss qͥ ad eũ ex tesfim̃oĩo
filii ꝑtin̾e ceꝑit uidendũ ẽ nũcy ei com¬
ꝑari debeat qui cũ manumͣtẽtur alienꝰ
erat deinde postea acquisitus est. s fa¬
uorabiliꝰ ẽ lib̾tatẽ aprẽ relictam admͣ¬
tere. ⁊ ab initio pris ẽẽ eũ uideri ex
hoc ꝙ postea ꝯtigerit ostendit᷑.De
uteranis rubrica

Expanded text:
ii libertatem dedisset, qui ad eum ex testamento filii pertinere coeperit, uidendum est, numquid ei comparari debeat, qui, cum ‹m›anumitteretur, alienus erat, deinde postea adquisitus est. sed fauorabile est libertatem a patre relictam admittere: et ab initio patris esse eum uideri ex hoc, quod postea contigit, ostenditur. DE UETERANIS 1 Ar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmilitone dãta seu̾. nr̃ dubitabatꝰ.
qr potuit ⁊ añ notus ⁊ amitꝰ dare po¬
tuit. ⁊ ñ dare nͥ qͦ militũ caritatem
mmilitũ fcm̃ sit cestm̃ testimoniũ. nõ
ẽẽ peculii castrensis eam h̾edita¬
tem si postea contra. s et si seruꝰ
peculii castrensis a quotũ sit heres
scriptus iussu militis adire d hr̃di¬
tatem ea ꝙ fiet bonoꝵ castrensis
peculii. fuius .sĩ. pagimus de

Expanded text:
e data Scaevola noster dubitabat, quia potuit et ante notus et amicus dare, potuit et non dare, nisi commilitium caritatem mmilitium factum sit testamentum, non esse peculii castrensis eam hereditatem, si postea, contra. Sed si servus peculii castrensis a quocumque sit heres scriptus, iussu militis adire debebit hereditatem eaque fiet bonorum castrensis peculii. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
De appellationibus ⁊ relatio¬
ppellandi usus qmͣ sit
Imo ẽ qui nesciat. quippe
cum iniquitatẽ iudicã¬
tiũ. uł inpericiã rei cor¬
rigat. licet non nũqmͣ
bñ latam sententiã ĩ peiꝰ reformet. ⁊eq
enĩ utiq meliꝰ ꝓnũciat qͥ nouissimꝰ seti¬
tentiã laturꝰ est. ¶ Quesitũ ẽ an  ad̾
u̾sus rescriptũ pͥncipis ꝓuocari possit
forte si p̃ses ꝓuincie. uł quis alius coni¬
siłłent. et ad cõsultatõnẽ eiꝰ fu̾it᷑ rescp¬
tum. ẽ enĩ q̃stiũ an appellandi ius sr̃¬
sit. Quid enĩ si ĩ consulendo mentitus
ẽ de qua re extat rescriptũ diui pii.

Expanded text:
de appellationibusppellandi usus quam sit mo est qui nesciat, quippe cum iniquitatem iudicantium uel imperitiam recorrigat: licet nonnumquam bene latas sententias in peius reformet, neque enim utique melius pronuntiat qui nouissimus senteersus rescriptum principis provocari possit, forte si praeses provinciae vel quis alius consuluerit et ad consultationem eius fuerit rescriptum: est enim quaesitum, an appellandi ius supersit. quid enim, si in consulendo mentitus est? de qua re extat rescriptum divi Pii
Abbreviated transcription (Latin):
ter̾ uidetur rescriptũ ã consuitationẽ
iudici⁊ ñ ẽe appeliandũ siquis forte
int̾ locutꝰ fu̾it pͥncipem se cõsulturũ
cũ ꝑossit post rescriptũ ꝓuocare. Si¬
¶Siquis inapplłatione errau̾it ut¬
puta cũ aliũ appellare d aliũ appel¬
lauerit uidendũ an erbor ei nichil
obfu̾it ⁊ si qͥdẽ cũ mi̾norẽ iudicem
appellare deb̾et ita errau̾it ut ma¬
ĩorem appellaret error ei nocebit si
uero maiorem urdicẽ ꝓuocau̾it error
nicħ ei oberit. ⁊ ita multis constituti¬
onib continet᷑ ¶deniq cũ quidã iudicẽ
ex rescripto iudicis principis a cõsulib¬
accepiss. ⁊ ad p̾fectũ urbis appellassetꝰ
errorr eiꝰ subuentũ ẽx rescripto diuoꝵͤ
frm̃ cuiꝰ u̾ba hec sunt cũ ꝑerrorem
fcm̃ dicas uti a iudice ꝙ̃ ex rescripto
nro ab amplissimis cõsulib acceperas
appsłatorib ita sunt cõncipiendi ut
hant scriptũ. et a quo dati sunt:
hoc ẽ qui applłass adu̾sus q̃m ⁊ a qͣ

Expanded text:
ter uidetur rescriptum a consultatione iudicis non esse appellandum, si quis forte interlocutus fuit principem se consultaturum, cum possit post rescriptum prouocare. Si quis in appellatione errauputa cum alium appellare deberet, alium appellauerit, uidendum, an error ei nihil offuit. et si quidem, cum maiorem iudicem appellare deberet, ita errauit, ut minorem appellet, error ei nocebit: si uero maiorem iudicem prouocauit, error ei nihil oberit. et ita multis constitutionibus continetur. denique cum quidam iudicem ex rescripto urbi appellasset, errori eius subuentum est rescripto diuorum fratrum, cuius uerba haec sunt: 'Cum per errorem factum dicas, uti a iudice, quem ex rescripto nostro ab amplissimis consulibus acceperas,appellatorii ita sunt concipiendi, ut habeant scriptum et a quo dati sint, hoc est qui appellet, et aduersus quem et a q
Abbreviated transcription (Latin):
menti iuxta domũ poĩtũ ꝯbusse¬
rit uinctus u̾batus. igni necani
iubetur. si mͦ sciens prudens ꝙ̃ cõ¬
miserto. Siuero cisu .i. negligen¬
tia. aũ noxam sartire iubetur.
aut si minꝰ p̾doneus sit. lemiꝰ
castigatur. applłone ã ediũ om̃s
spẽs edificii continentꝰ.
mine ostenso fallant nauigi¬
tes qĩ in portũ aliꝙ̃ delaturi
eo qͦ modo in ꝑiculo naues. et qͥ
in eis sũt deducant sibiq execnͣ¬
dam petm darẽt̃ p̾̃datã p̃sidis
ꝓuincie religiosa constantia ef
lata culpa fu̾it. ut luxurie au̾
delo sit ꝓxima.

Expanded text:
menti iuxta domum positum conbusserit, ui‹n›ctus uerberatus igni necari iubetur, si modo sciens prudensque id commiserit. si uero casu, id est neglegentia, aut noxiam sarcire iubetur aut, si minus idoneus sit, leuius castigatur. appellatione autem aedium omnes species aedificii continentur.mine ostenso fallant nauigantes, quasi in portum aliquem delaturi, eoque modo in periculum naues et qui in eis sunt deducant sibique execrandam praedam ‹p›arent, praesidis prouinciae religiosa constantia efflata culpa fuit, ut luxuria aut dolo sit proxima.
Abbreviated transcription (Latin):
tot stipłatõnes sũt qͦt corꝑa. ¶ Si
a fure hoie̾m stipłatus sim. q̃sitũ ẽ
an stipuło ualeat. mouet qõnẽ ꝙ sti
let autẽ hiꝰ stipulatio uͥdͥs rẽ suam
stipulatus ẽ. ⁊ constat siquid̾ ita sti¬
pulatus sim ꝙ ex cã condicõnis dare
facẽ oꝑ scipłatõnẽ ualere. Sin uero
hoĩem dari scipulatꝰ fuõ. nultiꝰ momĩ¬
ti ẽe stipulationẽ. ꝙ si postea sũ mora
decessisse ꝓponat᷑ seruus non teneri
furẽ condicõne marcelł. ait. qmͣ diu
enĩ uiuit odici pot̾it. at si decessisse
ꝓponatur in esa odcõne ut euanescat
cc nditio pp̃ stipłatonẽ.

Expanded text:
tot stipulationes sunt, quot corpora. Si a fure hominem sim stipulatus, quaesitum est, an stipulatio ualeat. mouet quaestionem, let autem huiusmodi stipulatio, ubi quis rem suam stipulatus est. et constat, si quidem ita stipulatus sim: 'quod ex causa connem ualere: si uero hominem dari stipulatus fuero, nullius momenti esse stipulationem. quod si postea sine mora decessisse proponatur seruus, non teneri furem condictione Marcellus ait: quamdiu enim uiuit, condici poterit, at si decessisse proponatur, in ea condicione est, ut euanescat condictio propter stipulationem.
Abbreviated transcription (Latin):
dem .R. Si stichus c̾to die ꝓmissus
cuiꝰ ꝯmertius hr̃e non possũ. an qͥs
ꝓmutat. ¶ Si stipułer rem cuiꝰ com̃¬
Saut .ł. Si stipuler ut id fiat qd̾
naͣ fi̾ non ꝯceclit. non magis obligatõ
consistit qmͣ tum stipulor ut id derur
facere id possit. ¶Item cꝑ leges fie̾ti
ꝓhibent si ꝑpetiłam cãm seruatur̃
ẽẽ cessat obligõ. Ueluti si sororẽ suã nu¬
idem dicẽtlũ erit. qr statĩ ccͣ bonos mo¬
res fit. ¶ Si in locando ꝯducendo.
uendendo emendo ad int̾rogationẽ
quis ñ respond̾it. si tñ ꝯsenserit ĩ id

Expanded text:
m Si Stichus certo die dari promissus cuius commercium habere non possum, an quis promittat: si stipuler rem, cuius commSabinum Si stipulor, ut id fiat, quod natura fieri non concedit, non magis obligatio consistit, quam cum stipulor ut detur quod facere id possit. Item quod leges fieri prohibent, si perpetuam causam seruaturum est, cessat obligatio, ueluti si sororem nuidem dicendum sit, quia statim contra mores sit. Si in locando conducendo, uendendo emendo ad interrogationem quis non responderit, si tamen consentitur in id
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .ł. Siquis cũ alit̃ cõueniss ob¬
ligari. alit̾ ꝑ machinatõnẽ obligatꝰ
est erit ꝙ subtilitate iuris obstructus
obligatus ẽ competit ei exceptõ. Idẽ
ẽ. ⁊ si nullus dolus int̾cessit stipłantis
s ipa res in se dolũ ht̃. cũ enĩ quis pe¬
tat ex ea stipłone ħ ipo dolo facit.
quod petit.

Expanded text:
 Si quis, cum aliter eum convenisset obligari, aliter per machinationem obligatus est, erit quidem suptilitate iuris obstrictus,obligatus est, competit ei exceptio. idem est et si nullus dolus intercessit stipulantis, sed ipsa res in se dolum habet: cum enim quis petat ex ea stipulatione, hoc ipso dolo facit, quod petit.
Abbreviated transcription (Latin):
famauit non eẽ bonũ et eqũ ob
eam rem condempnari. Pectata
cñ nocẽtũ uota eẽ. et oport̾e ex¬
pedire. ¶Si seruus seruo fecerit
am acceꝑit. et uir ⁊ pr̃ iniuriaꝵ
agant. Pop̃. recte putat tanti
ti condempnaretur si ea iuidu¬
a eẽt uiro tanti qnͣti cõdẽpna¬
retur. si ea in nulliꝰ pot̾̃ate ñ eẽt
qr ꝓ sua cuiꝰq ĩiuria ꝓpriã estimatõ¬
nẽ hrẽt. Et ideo si nupta ĩ nulliꝰ po¬
testate sit. ñ id̾o minus eam in iuria¬
rum ag̾e posse. qr et uir suo noĩe
agat. ¶Si ĩiuria mͥ fiat ab eo cͥ
sim ignotus. aut siqͥs putet me
lutiũ ticiũ ẽẽ cũ sim gaiꝰ seiꝰ prc¬
ualet ꝙ pͥncipale ÷. ĩuiriã eũ mi¬
chi facẽ uelle. Nam c̾tus sũ ego. licet
ile puret me aliũ eẽ qmͣ sim. ⁊ Io
inuinaꝵ Accionẽ habeo. At cũ aliqͥs

Expanded text:
famauit, non esse bonum aequum ob eam rem condemnari: peccata enim nocentium nota esse et oportere et expedire.Si seruus seruo fecerit am acceperit et uir et pater iniuriarum agant, Pomponius recte putat tanti nti condemnetur, si ea uidua esset, uiro tanti, quanti condemnaretur, si ea in nullius potestate esset, quod sua cuiusque iniuria propriam aestimationem haberet. et ideo si nupta in nullius potestate sit, non ideo minus eam iniuriarum agere posse, quod et uir ‹suo› nomine agat.Si iniuria mihi fiat ab eo, cui sim ignotus, aut si quis putet me Lucium Titium esse, cum sim Gaius Seius: praeualet, quod principale est, iniuriam eum mihi facere uelle: nam certus ego sum, licet ille putet me alium esse quam sum, et ideo iniuriarum habeo.At cum aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
auł. ł. Siquis seruũ meũ. uł
filiũ ludibrio hãt. licet cõsenti¬
entẽ. tñ ego iniuriã uideor acei¬
ꝑc. ueluti si ir popinã dux̃it illũ
qui suadet animũ iniurie faciede
ht̃. at qui pͣ maliũ cõciliũ dare. ⁊
qui ditiiũ ignoret. ⁊ id̾o incip̃. S̾¬

Expanded text:
um.Si quis seruum meum uel filium ludibrio habeat licet consentientem, tamen ego iniuriam uideor accipere: ueluti si in popinam duxerit illum, qui suadet animum iniuriae faciendae habet. atquin potest malum consilium dare et qui dominum ignoret: et ideo incipit s
Abbreviated transcription (Latin):
nesciss cuiꝰ filius eẽt. drẽt inquid pa¬
trẽ suo noĩe inuriaꝵ ag̃e posse. nec
minꝰ uirũ si ille nuptã eẽ sciret. Nam
qͥ hoc non ignorat cuicũq pr̃i. cui¬
cũq marito ꝑ filiũ. ꝑ uxorẽ uult
facẽ ĩuriam.
auł. ł. Si creditor meus. cui pa¬
ratus sũ soluere iniiram meam
fid̾iussores meos int̾pellauit ĩuiri¬
am mͥ tenetur.

Expanded text:
nescisset, cuius filius esset, dicerem, inquit, patrem suo nomine iniuriarum agere posse: nec minus uirum, si ille nuptam esse sciret: nam qui haec non ignorat, cuicumque patri, cuicumque marito per filium, per uxorem uult facere iniuriam.ale.Si creditor meus, cui paratus sum soluere, ‹in› iniuriam meam fideiussores meos interpellauerit, iniuriarum tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tu iudicis utiq qsi uiri bona uti¬
lem modũ u̾berum ĩponat:
seruũ exhibu̾it. ut satis u̾beribus
ei fieret. et ħ erit fcm̃ arbitͣtu ali¬
cuius. postea accor ag̾e inuria¬
rum ꝑseueret. non ẽ audiendus.
Qui enĩ accipit satisfcõnẽ ũuri¬
am suam remisit. Nam ⁊ si nuda
uoluntate iniuriam remisit in
dubietate dd̾. est extingͥ siuri¬
aꝵ accõnẽ. ñ minꝰ qmͣ si tempore
abolita fui̾t iniuria. ¶ Si iussu
diũ seruus iniuriã fecerit. utic
dominꝰ cõueniri potĩt ⁊̃ suo noĩe.
s si ꝓponat᷑ seruus manumissus

Expanded text:
iri boni, ut ille modum verberum imponat. servum exhibuerit, ut satis verberibus ei fieret, et erit factum arbitratu alicuius, postea actor agere iniuriarum perseverat, non est audiendus: qui enim accepit satisfactionem, iniuriam suam remisit. nam et si nuda voldubitate dicendum est extingui iniuriarum actione‹m› non minus, quam si tempore abolita fuerit iniuria.Si iussu domini seruus iniuriam fecerit, utique dominus conueniri poterit etiam suo nomine. sed si proponatur seruus
Abbreviated transcription (Latin):
ag̾e tñ non possit pp̃ furorẽ. ul
quẽ aliũ casũ dementie. puto co¬
pet̾ẽ iniuriar̃ accionẽ. Nam ⁊ hic
pat᷑ absentis loco est. plane si ag¬
qr remittit. atri donat ⁊̃ uriã
magis est ut filio accõ non det᷑.
Nam ⁊ cũ abest. icirco datur accõ
filio qr uerisimile ẽ pre̾ si p̃sens
filii honesta. n ⁊ enĩ debet pater
uilissimꝰ filii sui cõtumeliã ad suam
utilitatẽ metiri ponamus oũ esse
prem cui ilire meritoq curator
a p̃tore constituat᷑. s si pat̾ lite
contestata ceꝑit abe̾e. uł ⁊ no

Expanded text:
furorem uel quem alium casum dementiae, puto competere iniuriarum actionem: nam et hic pater eius absentis loco est.Plane si prquia remittit atque donat iniuriam, magis est, ut filio actio non detur: nam et cum abest, idcirco datur filio actio, quia uerisimile est patrem, si praesens filii honesta: neque enim debet pater uilissimus filii sui contumeliam ad suam uilitatem metiri. ponamus esse eum patrem, cui iure meritoque curator a praetore constitueretur.Sed si pater lite contestata coeperit ab
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ longe pat̾ absit. et qñ suꝑ¬
uenturu es. et nũcꝙ is qd siurd¬
rum uult accõnẽ mou̾e. segni¬
tior. uł mutilis ad modũ fit.¬
c non sufficiat ad rei alicuius
admĩstratõnẽ. ac ꝑ ħ ne ad hu̾¬
riam accepit. Int̾dũ ista accipit̾¬
dũ est. ut pr̃ĩ eius cõpet̾et accio
Iulianus patri potiꝰ dandam
iuiuriaꝵ accionem. qmͣ ip̃i ne¬
poti. ad cuiꝰ in quid offm̃ ꝑtim

Expanded text:
m longe pater absit et quando superuenturus, et numquid is, qui iniuriarum uult actionem mouere, segnitior uel inutilis admodum, qui non sufficiat ad rei cuius administrationem ac per hoc nec ad uriam accepit', interdum ita accipiendum est, ut patri eius compet‹a›t actio. ribit Iulianus patri potius dandam iniuriarum actionem quam ipsi nepoti: ad cuius, inquit, officium
Abbreviated transcription (Latin):
seruus dño parere d. Cec̾m ⁊ si oc¬
cid̾it iussu dnĩ. cormelia eũ exist̾i¬
emus. plane si defendendi dnĩ gͣ¬
tia. aliquid fecerio. rationẽ ei cõ¬
stare apparet. inꝙ eam tẽ adt̾ꝰ
agentẽ. exceptõ obicienda entͦ¬
¶Si seruus in quo usus fructus
meus ẽ. iniuriam mͥ fac̾e̾t. adu̾sꝰ

Expanded text:
seruus domino parere debet: ceterum et si occiderit iussu domini, Cornelia eum eximemus.Plane si defendendi domini gratia aliquid fecerit, rationem ei constare apparet, inque eam rem aduersus agentem exceptio obicienda erit.Si seruus, in quo usus fructus meus est, iniu
Abbreviated transcription (Latin):
et ita trebat̃. placuit. ¶ Qd
iniurie a liberis hõib facce le¬
ues. et nulliꝰ mom̃ti uidentur.
admittẽ palã ẽ. Igͥ. m̾ito sicuti
ex cet̾is delictis. Ita ⁊ ex ħoc in¬
iuriaꝵ noxalis accõ datur. set ⁊¬
in arbit̾o dñi ẽ. an uelit eũ u̾¬
berandũ exib̾e. ut ita sat̾ frat¬

Expanded text:
et ita Trebatio placuit.Quaedam iniuriae a liberis hominibus factae leues non nullius momenti uidentur, admittere palam est: merito igitur sicuti ex ceteris delictis, ita et ex hoc iniuriarum noxalis actio datur. sed in arbitro domini est, an uelit eum uerberandum exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
petii p̃stetis unmo in pͥore sp̃e ma¬
iorẽ fraudẽ excogitasse urͣ qui nõ
tm̃ legem cͥcũueniri uoluit. s ⁊̃ ĩt̾¬
p̃tationẽ legis q̃ circa tacitũ fid̾i cõ¬
missũ hrͣ. qmͣuis enĩ fundũ noĩa¬
u̾it. non tñ eo cognosci pot̾. de cͦ
sitrogatus heres cũ diu̾sitas r̾r̃ obs¬
tursi faciat legatũ prõnus si tacite
in fidẽ suam recipiat ut exportiõe
sua prẽt cessare fraudẽ dr̃ qr de

Expanded text:
fidem praestetis'. immo in priore specie mafidem praestetis'. immo in priore specie maiorem fraudem excogitasse uidetur, qui non tantum legem circumuenire uoluit, sed etiam interpretationem legis, qu‹ae› circa tacitum fideicommissum habetur: quamuis enim fundum nominauerit, non tamen cognosci potest, de quo sit rogatus heres, cum diuersitas rerum obscurum faciat legatum. Patronus si tacite in fidem suam recipiat, ut ex portione sua praestet, cessare fraudem d
Abbreviated transcription (Latin):
telligemus si scierimꝰ qͥ non posst̃
ĩtaꝙ prohnͣr accusare alii pp̃s̾uĩ
sexum uł etate̾. ut mulier ut p̾u¬
pillus. alii pp̃ sacͣmentũ ut qͥ stipẽ¬
diũ merentur alii pp̃ magr̃atsĩ
pot̾atẽ ue. in qͣ agentes sñ frau

Expanded text:
tellegemus, si scierimus, qui non possunt. itaque prohibentur accusare alii propter sexum uel aetatem, ut mulier, ut pupillus: alii propter sacramentum, ut qui stipendium merent: alii propter magistratum potestatemue, in qua agentes sine frau
Abbreviated transcription (Latin):
s semel int̾mitiati uis fc̃a ꝑseue¬
rat. s si ꝑmiseris adu̾sus eũ qͥ utaͤ
int̾clicto exceptõ erit neccĩa. ¶ Non
tm̃ aũ si ego permiserit s ⁊ si pro¬
curator meus uł tutor qui tutelam
ãmĩstrat. uł ꝓcurator puͣ. furiosi
sũ adolescentis dicẽdũ erit exceptõi
scribit exceptõnẽ locũ non hr̃e. qr
ratori rei. prampliꝰ concedat. S ⁊¬
si fuĩt ꝑmissũ a pͥncipe uł ab eo cui
pͥnceps hoc ius concedencli declerit
idem erit ꝓbandum. ¶ Siquis ꝑa¬
tus sit sẽ iudicio defend̾e adu̾sus
eos qui int̾rlicendũ putant ne opus
fiat. an uidet᷑ur desin̾e uĩ facẽ ⁊ ma¬
g̃ est ut desinat. si mͦ satis offerat
⁊ defend̾e ꝑatus est. siquis agat. et
ita sabiñ scribit. S et sicuro dam¬
pni infecti paratus sit cau̾e cũ pp̃¬

Expanded text:
sed semel inter initia facta perseuesed semel inter initia facta perseuerat. Sed si permiserit, aduersus eum, qui utatur interdicto, exceptio erit necessaria. Non tantum autem si ego permisero, sed et si procurator meus uel tutor qui tutelam administrat uel curator pupilli furiosi siue adulescentis, dicendum erit exceptioni scribit exceptionem locum non habere, quia ratori rei publicae amplius concedat. sed et si a principe uel ab eo, cui princeps hoc ius concedendi dederit idem erit probandum. Si quis paratus sit se iudicio defendere aduersus eos, qui interdicendum putant, ne opus fiat: an uideatur desinere ui facere? et magis est, ut desinat, si modo satis offerat et defendere paratus est, si quis agat: et ita Sabinus scribit. Sed et si quis damni infecti paratus sit cauere, cum p
Abbreviated transcription (Latin):
inde molitus ẽ ne ꝓhrĩ possit. ¶¬
tem labeo scribit si quẽ facienten
ꝓhibuero isq destiterit in p̃senti¬
eũ iuderi fẽtisse nͥ ꝑmissu meo fa¬
t̾e̾ ceꝑit. uł aqͣ alia iusta cã acceden¬
te.¶ Siquis tñ in becillitate ĩ¬
pedituis. uł ⁊̃ ne offend̾et. uł te
uł eũ qui te magni faciebat. sd̾o
nõ uenerit ad ꝓhibendum ñ uide¬
bitur adu̾saruis ium fecisse.⁊ ita
labeo scribit. Item ait. ⁊ si te uo¬
lentẽ ad ꝓhibendũ uenire deti¬
nuerit aliquis armis forte sine
ullo dolo malo meo. hac ꝓp̾hoc
non ueneris non uideri me uim fecisse.
condicõnẽ meam nicħ delinq̃ntis det̾io¬
rem facere
sem̃et ipm̃ necc̃ẽ est. S siciuis ꝑseruũ
suũ uł ꝓcuratorẽ ꝓhibu̾it. recte ur᷑
phibitõ hec demonstrat te uĩm fa¬
cere quid mirum. cũ ⁊ si clam uĩ fec̃is
ftõ delinquentis. qmͣ ahieno michi¬
acqͥritur accõ. ¶Illud sciendũ est
ñ omĩb momentis uim ẽe faciendã

Expanded text:
im molitus est, ne prohiberi possit. Item Labeo dicit, si quem facientem prohibuero isque destit‹e›rit in praesentieum uideri fecisse, nisi permissu meo facere coeperit uel qua alia iusta causa accedente. Si quis tamen inbecillitate impeditur uel etiam, ne offenderet uel te uel eum, qui te magni f‹a›ciebat, ideo non uenerit ad prohibendum, non uidebitur aduersarius ui fecisse: et ita Labeo scribit. Idem ait et si te uolentem ad prohibendum uenire deterruerit aliquis armis forte sine ullo dolo malo meo ac propter hoc non ueneris, non uideri me uim fecisse, condicionem meam nihil delinquentis deteriorem faceresemet ipsum necesse est, sed et si quis per seruum suum uel procuratorem prohibuerit, recte uidetur prohibitio haec demonstrat ui te facere, quid mirum, cum et si clam tu me feceris, tuo delinquentis quam alieno adquiritur mihi actio. Illud sciendum est non omnibus momentis uim esse faciendam,
Abbreviated transcription (Latin):
isse idem dicendũ ait. ut factam
cloacam purgare ⁊ restituere ꝑ¬
mutendum sit ꝑ int̾tlcm̃ nouam
u̾o face̾ is demũ conced̾e debeat
cui uiarũ pliblicarũ cura sit. Enod
Ip̃.l. Pretor ait.ꝙ ui aut clam ii¬
fcm̃ est qua de re agitur id cũ exe¬
ꝑiundi p̾as ẽ restituas. ¶ Hoc ĩter¬
dictũ restitutoriũ ẽ. ⁊ ꝑ hoc occur¬
sũ est calliditati eoꝵ qͥ ui aut clam
q̃dam moliuntur. Iubenturꝰ enĩ ea
erienĩ ius suũ debust ñ iniuriã com¬
mitt̾e. Deniq est q̃situm. an hoc ĩ¬
terclcõ utenti exceptõnẽ possit qͥs¬
obite̾ ꝙ non iirre meo fecerim. et
magis est ne possit. Nam adu̾sus mñ.
uł ꝙ clam fcm̃ est nulla iusta exte¬
ptione se tueri pot̾. ¶ Hoc int̃dic¬
tum ad ea sola oꝑa ꝑtinet q̃cũ
in solo ni aut clam fłunt. ꝙ si ui
fcm̃ aut clam factus sit iudeamꝰ.
ui fcm̃ uideri gͥntꝰ mutuis sccip
⁊ mͥ uidetur plena ẽẽ qͥnti cautii dif¬

Expanded text:
isse. ipse dicendum ait, ut ne factam isse. ipse dicendum ait, ut ne factam cloacam purgare et restituere permittendum sit per interdictum, novam vero facere is demum concedere debeat, cui viarum ictum. Praetor ait: 'Quod ui aut clam factum est, qua de re agitur, id cum experiendi potestas est, restituas', Hoc interdictum restitutorium est et per hoc occursum est calliditati eorum, qui ui aut clam quaedam moliuntur: iubentur enim ea reri enim ius suum debuit, non iniuriam comminisci. Denique est quaesitum, an hoc interdicto utenti exceptionem possit obicere: 'quod non iure meo receperim'. et magis est, ne possit: nam aduersus uim uel quod clam factum est nulla iusta exceptione se tueri potest. Hoc interdictum ad ea sola opera pertinet, quaecumque in solo ui aut clam fiunt. Quid sit ui factum uel clam factum, uideamus. ui factum uiet mihi uidetur plena esse Quinti Mucii def
Abbreviated transcription (Latin):
ecles acciꝑe debes ꝓomiĩ eclifiriõ
hoc est ex eclificio eius ĩ meũ edi¬
ficiũ. hoc aũ amplius lab̾o puta¬
bat huic int̾licto locum ẽẽ.⁊ si are¬
a ab utralib ꝑte edliũ sit ⁊ si for¬
te inquid cloata ducta sit ex ur¬
bano eclificio in ꝓximũ agrum.
tam cloaclam ĩ publicam ĩ mftt̾e
uelit tuendũ. ne ei iũs fiat. S
et siguis talem uelit facẽ tloa¬

Expanded text:
c accipere debes pro omni aedificio, hoc est ex aedificio eius in tuum aedificium. hoc amplius Labeo putabat hoc interdicto locum esse et si area ab utralibet parte aedium sit et si forte, inquit, cloaca ducta sit ex urbano aedifici‹o› in proximum agrum. tam cloacam in publicam immittere velit, tuendum, ne ei vis fiat. sed et si quis velit talem cloa
Abbreviated transcription (Latin):
repmittebat cõsec̃ꝑs ẽ dicẽ desinẽ¬
fac̾e uid̾i cassiꝰ scribit eũ qui cela¬
uit adu̾stario n ei denũciauit si
sim᷑ timuit eiꝰ controu̾siam. ꝗut debu¬
it tim̾e. ¶ Idem aristo puta eũ quo¬
ꝙ clam facere qͥ celandi animũ ht̃
eũ quẽ ꝓhibiturũ se intellexit. ⁊
id existimat. aut existimare d se pro

Expanded text:
mittebat, consequens est dicere desinerfacere uideri Cassius scribit eum, qui celauit aduersarium neque ei denuntiauit, si modo timuit eius controuersiam aut debuit timere. Idem Aristo putat eum quoque clam facere, qui celandi animo habet eum, quem prohibiturum se intellexerit et id existimat
Abbreviated transcription (Latin):
nus cloaca purgetur. ⁊ reficiat᷑.
cloate applłatione. ⁊ tubus ⁊ fistu¬
la contineturꝰ. ¶ Quia aũ cloaca¬
rum refectõ ⁊ purgatõ ad publicã
utilitatẽ spectare uidetur. Itirco
placuit non eẽ int̾clcõ adclendũ¬

Expanded text:
cere, quo minus cloaca purgetur et reficiatur. cere, quo minus cloaca purgetur et reficiatur. Cloacae appellatione et tubus et fistula continetur. Quia autem cloacarum refectio et purgatio ad publicam utilitatem spectare uidetur, idcirco placuit non esse in interdicto addendu
Abbreviated transcription (Latin):
da q̃ ad ꝑsonam attinent̾ q̃cũ  u
suꝑiorib int̾ilictis diximus.
int̾clictũ de cist̾na ñ cõpetit. Iam
cisf̾na non ht̃ ꝑpetuam cãm. nec bi¬
uam ht̃ acimͣ ex quo apparet in
hiis omib exigendum ut uiua
aqua sit. cysterne aũ ymbrib cõ¬
cipiuntur. Deniq constat int̾ cłcm
cessare. si lacus puteus piscina aꝙͣ¬
ad haustũ ire ꝓhibentur ecĩ int̃¬
dictũ sufficiat. ¶Denic ait p̃tor
qͦminꝰ fonteꝰ qͦ deagła purges re¬
ficias ut aqmͣ coherc̾e utiq ea
possis. dũ ne alt᷑ utaris atc nti
hoc anno. ñ ui. ñ clam si p̃cario
ab illo usus eẽsuim fi̾ ueto¶ Hpc
ht̃ int̾tlcm̃ de riuis reficiendis
nisi enĩ purgare ⁊ refice̾ fontẽ li¬
cuerit uullus usus eiꝰ er̃ purgandꝰ
aũ ⁊ reficiendꝰ ẽ ad aqmͣ cohercen¬
dam. ut uti quis aqͣ possit. dũ mͦ
alit̃ non utatur̾ ꝙͣ sicuti hoc an¬
no usus est. ¶Cohercẽ aqmͣ est ⁊¬
contin̾e sic ne dẽfluat uł dilãte᷑¬

Expanded text:
ae ad personam attinent, quaecumque in superioribus interdictis diximus. Hoc interdictum de cisterna non competit: nam cisterna non habet perpetuam causam nec uiuam aquam. ex quo apparet in his omnibus exigendum, ut uiua aqua sit: cisternae autem imbribus concipiuntur. denique constat interdictum cessare, si lacus piscina ad haustum prohibeatur, aeque interdictum sufficiet. Deinde ait praetor: 'Quo minus fontem, quo de agitur, purges reficias, ut aquam coercere utique ea possis, dum ne aliter utaris, atque uti hoc anno non ui non clam non precario ab illo usus es, uim fieri ueto'. Hoc habet interdictum de riuis reficiendis: nisi enim purgare et reficere fontem licuerit, nullus usus eius erit. Purgandus autem et reficiendus est ad aquam coercendam, ut uti quis aqua possit, dummodo non aliter utatur, quam si‹c› uti hoc anno usus est. Coercere aquam est continere sic, ne diffluat, ne dila
Abbreviated transcription (Latin):
sũmati ꝓfessionib ecli possunt᷑. siqͥs
ueniam petierit ut censũ sibi e¬
mendare ꝓmutatur deinde post
hoc impetratũ ꝯgnou̾it seũ debu¬
isse hoc petere qr res emendationẽ
non delid̾abãt. pullũ ei p̃iudiciũ
ex eo ꝙ petiit incensũ emendaret᷑

Expanded text:
summati professionibus edi possunt.Si quis summati professionibus edi possunt.Si quis ueniam petierit, ut censum sibi emendare permittatur, deinde post hoc impetratum cognouerit se non debuisse hoc petere, quia res emendationem non desiderabat: nullum ei praeiudicium ex eo quod petiit, ut censum emendaret
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Si uero qͥ agrũ in alia ciuitate ht̃
in ea ciuitate ꝓfit̾i d in qua ag̃ est:¬
agri enĩ tribucũ in eam ciutatẽ d
leuare in cuiꝰ t̾ritorio possidẽtur qmͣ¬
qmͣ in quibusdam bñficia ꝑsonis data
musĩtate cũ ꝑsona extinguantur̾
tñ cũ gn̾alit̾ locis aut cũ ciuitatibus
.ĩmunitas. sic data ẽẽ uidet᷑ ut ad pos¬
teros tnͣsmittantur. ¶Sicut ergo
fundũ possid̾em ꝓfessus sũ petitor
autẽ eiꝰ non su̾it ꝓfessus accionẽ illi
manere placet. In serus defẽndiͤ
obseruandũ est. ut ⁊ nationes eoꝵ
et erates. ⁊ officia. ⁊ artificia speci¬
alit̃ deferantur. Lacus quocꝙ pucato¬
rios. et portus incensũ dñs debet
inferre salmesique sunt ĩ p̃diis ⁊
equepe incensũ defend̾e sunt siquis
inquiluuũ uł colonũ non fui̾t pro¬
fessus uinculis censualib tenetur¬
q̃ post censũ edcm̃ neta. aut post¬
ea quesita sunt intra finẽ oꝑis cõ¬

Expanded text:
 vero, qui agrum in alia civitate habet,  vero, qui agrum in alia civitate habet, in ea civitate profiteri debet, in qua agagri enim tributum in eam ciuitatem debet leuare, in cuius territorio possidetur. quamquam in quibusdam beneficia personis data immunitatis cum persona extinguantur, tamen cum generaliter locis aut cum ciuitatibus immunitas sic data uidetur, ut ad posteros transmittatur.Si, cum ego fundum possiderem, professus sim, petitor autem eius non fuerit professus, actionem illi manere placet. In servis deferendis observandum est, ut et nationes eorum et aetates et officia et artificia specialiter deferantur. Lacus quoque piscatorios et portus in censum dominus debet deferre. Salinae si quae sunt in praediis, et ipsae in censum deferendae sunt. Si quis inquilinum fessus, uinculis censualibus tenetur.Quae post censum ed‹i›tum nata aut postea quaesita sint, intra finem operis con
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Pro sceneticia iure lici
di nom̃is ut multi solent uideamꝰ
In possit qi mandatoꝵ temũ ⁊ ñ pu¬
to ten̾ qui hoc monstrad magis
nomen qmͣ mandat. tam ⁊laudao
nomeꝰ idẽ dico ⁊ si aliꝙͥ filaxat᷑pi no¬
mins acceꝑit. nͭ ex locato cõductio
erit actio. ¶Plane sidolo accione

Expanded text:
.Proxenetica iure licitdi nominis, ut multi solent, uideamus an possit quasi mandator teneri. et non puto teneri, quia hic monstrat magis nomen quam mandat, tametsi laudet nomen. idem dico, et si aliquid philanthropi nomine acceperit: nec ex locato conducto erit acti
Abbreviated transcription (Latin):
Me phenice ꝓpe barbaras gentes
nationes que collocata. In
palestina due fuerunt colonie. cesa¬
rensis  elia capitolina. s nentra uis
ỹtilic̃. ht̃. Diius quoq seu̾ in se has¬
tenam ciuitatẽ coloniã deduxit
¶ India quoꝙ sersa sius colonia. ⁊
diuo traiano ducta nũs p̾talici est¬
sarimeget usaꝙͦ euisdẽ iuris ẽ. Item
napotenus colonia ⁊ apulensis ⁊ pu¬
ta incensiũ uicus qui a diuo seuero
ius colomie impetrauit est ⁊ ĩ brchi¬
pensis ẽ. ⁊ in cecilia selinis ⁊ traianapoł.¬

Expanded text:
cia Phoenice prope barbaras gentes cia Phoenice prope barbaras gentes et nationes collocata.In Palaestina duae fuerunt colonia, Caesariensis et Aelia Capitolina, sed neutra ius Italicum habet.Diuus quoque seuerus in Sebastenam ciuitatem coloniam deduxit.In D‹a›cia quoque Zernensium colonia a diuo Traiano deducta iuris Italici estZarmizegetusa quoque eiusdem iuris est: item Napocensis colonia et Apu lensis et Patauissensium uicus, qui a diuo Seuero ius coloniae impetrauit. Est et in Bipensis. Est et in Cilicia Selinus et Traianopo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nũst̾iũ quale accomodauerunt
tiaput eos poterit. sids forte ꝯdicio¬
minui ut iñ magna ciuitate offici¬
ne. est enĩ ꝓrenet᷑arũ modus qui
õptionib uendicõib cõuĩciis ꝯtrac¬
tib licitis utiles non ad̾o imꝓbabi¬
li more se exibent. De censibus
ra fenice splendidissima tyronum
colonia unde michi origo est nobi¬
łͥ regionib sp̃rie siculoꝵ anticͥssima
armipotens fed̾is ꝙ cũ romanis ꝑ¬
cussit denatissima huic diui seueri.
decir. ¶ S et b̾ritensis colonia ĩ
eadem ꝓtiincia augusti bñficii gra¬
tiosa. etͣ ut diuus adrianus ĩ qua¬
dam orõne ait angustiana colonia
na q̃ a diuo seu̾o ꝑ belli ciuił. occõm
yͦtalice colonie. tem .p. accepit.⁊¬
Est ⁊ laudicena colonia in syna
ceie cui᷑ diuus señ. iuis ytaliũ ob
belli ciuił. m̾̃ita ꝯcessit pholonici.¬
siue.ni. colonia que inter pheni¬
cem et palestinam sita est nicħ
dedit iurisꝙ. ytalici eam fecit.¬
Est ⁊ palmutena ciuitas s̃ ꝓruin¬

Expanded text:
 qualequale accommodauerunt.ti apud eos poterit, si quis forte condiciominum ut ‹in tam› magna ciuitate officinae. est enim proxenetarum modus, qui emptionibus uenditionibus, commerciis, contractibus licitis utiles non adeo improbabili more se exhibent. DE CENSIBUS ria Phoenice splendidissima Tyriorum colonia, unde mihi origo est, nobilis regionibus, serie saeculorum antiquissima, armipotens, foederis quod cum Romanis percussit tenacissima: huic enim diuus Seuerus cia: Est et Berythensis colonia, in eadem provincia, Augusti beneficiis gratiosa. Et ut divus Adrianus in quadam oratione ait: Augustiana colonia, na, quae a diuo Seuero per belli ciuilis occasionem Italicae coloniae rem publicam accepit.Est. et Laodicena colonia in Syria Coele, cui diuus Seuerus ius Italicum ob belli ciuilis merita concessit.Ptolem‹ae›ensium enim colonia, quae inter Phoenicen et Palaestinam sita est, nihidedit iurisque Italici eam fecit.Est et Palmyrena ciuitas in prouin
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ł. Si deportatus resti¬
tutus dignitatem quidem in¬
dulgentia pͥncipis recuperau̾st
in sua autem omnia bona nõ
est restitutus. nec acreditoribꝰ
si cum ei facultas ablata esset
a principe ad bona sua quoq¬
maluerit eadem relinquere

Expanded text:
m Si deportatus restitutus dignitatem quidem indulgentia principis reciperavit, in sua autem omnia bona non est restitutus, nec a creditoribui potest. sed cum ei facultas oblata esset a principe bona quoqmaluerit ea derelinqu
Abbreviated transcription (Latin):
honores c̾andis iuxta etas seruan¬
nerib hiis coherentib excusati¬
onẽ non p̾stat. s a mun̾ib tamẽ
ciuilib ad opriui filii ĩ numeris ñ
ꝓficiunt eoꝵ liberoꝵ qui excusa¬
re solent parentes. ¶Qui ad mu¬
nera uotantur unioꝵ se libero
siumerus liberoꝵ post ea in pletis
susceptis aña munib non liberat.
¶Que patrimonioꝵ honera sift

Expanded text:
honores creandi, iusta aetas seruanneribus his cohaerentibus excusationem non praestat, sed a muneribus tantum ciuilibus. Adoptiui filii in numerum non proficiunt eorum liberorum, qui excusare parentes solent. Qui ad munera uocantur, uiuorum se liberornumerus enim liberorum postea impletus susceptis antea muneribus non liberat. Quae pat
Abbreviated transcription (Latin):
a mun̾ib ciustib prestant esse
ĩmunitatẽ cuuliũ muerum
ñ ht̃ quẽ ita senio. ⁊ corporum
in betillitate uexari p̃sens ad a¬
nimadu̾terit ut nũi ꝑferende
pecunie non sufficiat᷑ dim ittat
⁊ aliud cõstituat. ¶Corꝑis de¬
bilitas eoꝵ munerũ ert atio¬
implenda sunt. ccumꝙ consilio pru¬
dentis uiri. uł pr̃ĩmonio sufficien¬
tis in homines obiri possũt. nͥ cer¬
tis ⁊ receptis ꝓbabilib causis nõ
remittuntur. ¶ Qui pueros pͥmas
luteras docent ĩmunitate a ciuili¬
bus muneribus non hñt. s ne cui e¬
orum id ꝙ supra uires sit iudicatur
ad p̾sidis religionẽ ꝑtinet siue in ci¬
uitatib siue in uicis pͥmas litt̃as
magr̃i doceant.

Expanded text:
s inmunitatem ciuilium munerum non habet. Quem ita senio et corporis inbecillitate uexari praeses animaduerterit, ut muneri perferendae pecuniae non sufficiat, d‹i›mittat et alium constituat. Corporis debilitas eorum munerum excusatioimplenda sunt. ceterum quae consilio prudentis uiri uel patrimonio sufficientis in homines obiri possunt, nisi certis et receptis probabilibus causis non remittuntur. Qui pueros primas litteras docent, inmunitatem a ciuilibus muneribus non habent: sed ne cui eorum id quod supra uires sit indicatur, ad praesidis religionem pertinet, siue in ciuitatibus siue in uicis primas litteras magistri doceant.
Abbreviated transcription (Latin):
honoꝵ grã ad colones p̾dioꝵ fe
transtulerũt. ut in minorib sbi¬
ciuntur hnͣt excusationẽ sibi non¬
rum aliquis sit̃. et tres liberos
incolumes ht̃ a mun̾ib tñ ciuili¬
bus pp̃ has causas non liberaturꝰ.

Expanded text:
onerum gratia ad colonos praediorum se onerum gratia ad colonos praediorum se transtulerunt, ut minoribus subiciantur, hanc excusationerum aliquis sit et tres liberos incolumes habeat, a muneribus tamen ciuilibus propter has causas non liberatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uaspasianus. et adrianus rescͥpse¬
tur. s p̃tendentib aliꝙ sine iu¬
dice crodatur. aut passira sine
temporis p̃finitione. ꝓut cuiq
libuerit ꝑmissũ fuit. se excusa¬
re non erit. qͥmun̾a nectĩa ĩ reb.p
subeant. Cum ⁊ qͥ liberoꝵ ĩcolu¬
mium in te a mun̾ib ciulibus
sibi uendicant excusationẽ. uel¬
debent.⁊ qui demꝑa pfinita in
ordinẽ hiꝰ applłationẽ ꝑagendo
non seruauerint. m̾ito p̃scriptõe
repestuntur.Quia excusatiõe
.aͣ. utuntur quottenscũẜ treati fu¬
erut. ⁊ si ican absoluti suntt ne¬
cessarie hãnt appellare. secͭ per
calupniam. et sepius idem adu̾¬
tarius uexan michi grã eius
quẽ sit perpetua uacatõne sub¬
nixũ ut facere̾ ꝓbatus erit sũp¬
tus. litis exemplo. litis de cretoꝵ
pͥntipalium p̃stare iubeaturꝰ ei quẽ
sine causa sepius indetabãt. ¶Qi
in fraudem ordinis in honoribus
gerendis cum int̾ eos ad pͥmos
honores creari possunt qͥm ciui¬
tate nũantur euitandoꝵ maioꝵ

Expanded text:
Uespasianus et diuus Hadrianus rescripsetur. sed si praetendentibus aliquod sine iudice credatur, aut passim sine temporis praefinitione, prout cuique libuerit, permissum fuerit se excusare, non erunt, qui munera necbeant. quare et qui liberorum incolumium iure a muneribus ciuilibus sibi uindicant excusationem, debent: et qui tempora praefinita in ordin‹e› eiusmodi appellationum peragendo non seruauerint, merito praescriptione repelluntur. Qui excusatione aliqua utuntur, quotienscumque creati fuerint, etsi iam ante absoluti sunt, necesse habent appellare. sed si per calumniam et saepius idem aduersarius uexandi gratia eius, quem scit perpetua uacatione subnixum, id facere probatus erit, sumptus litis exemplo decretorum principalium praestare iubeatur ei, quem sine causa saepius inquietauit. Qui in fraudem ordinis in honoribus gerendis, cum inter eos ad primos honores creari possint qui in ciuitate munerabantur, euitandorum maiorum