comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃an ꝙ utiꝙ hita ratione
falcidiemulri pr̃abitur. G
marito exꝑte here de institu¬
to asocerodote p̾legata lega¬
tum dotis falcidiam passuꝵ.
indelicet quia ad hucostãte
datus sit. ⁊ spaliter sit legatus.
mox gñaliter dos p̾legata.nõ
biss semel deb̾i fundunsibi¬
dem mela siunex̃.si fundus ĩ
dotẽ fint locatus amarito ad
cͥtum tp̃c uxorem non ał fun¬
dum exp̃legatione ꝯsequiqͣm
si caĩt se passuram colomn
frui.dum mo ip̃a pensiones p
sue dotem p̾legat. fideiq ꝯmis¬
sum a bea reli ꝗo. hoc fideiꝯmis¬
sum ex commõ qd̾ exprelega¬
tõe mułr sentit exͣtimabr̃ ⁊ita
si nec̃cie fuerunt inpense q̃ ip̃o
iure dotem minuunt. ampliuiᷤ
dici pot̃.si tanta q̃ntitas dotis
qntam maritus accepit ei p̾le¬
gata eẽt. oꝑtere dici.⁊ eami qnti¬
tatem posse fideiꝯmissum ero¬

Expanded text:
 utique habita ratione Falcidiae mulieri praestabitur. sed et marito ex parte hered‹i› instituto a socero dote praelegata legatum dotis Falcidiam passurum, uidelicet quia adhuc constante sit et specialiter sit legatus, mox generaliter dos relegata, non bis, sed semel deberi fundum.Ibidem Mela coniungit, si fundus in dote fuit locatus a marito ad certum tempus, uxorem non alias fundum ex relegatione consequi, quam si cauerit se passuram colonum frui, dummodo ipsa pensiones psuae dotem relegat fideique commissum ab ea relinquit, hoc fideicommissum ex commodo, quod ex relegatione mulier sentit, aestimabitur, et si necessariae fuerunt impensae, quae ipso iure dotem minuunt, amplius dici potest, si tanta quantitas dotis, quam maritus accepit, ei relegata est, oportere dici etiam eam quantitatem posse fideicommissum ero
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Cum dos
p̃legatur. uerum
ẽ id dotis legato
ineẽ qd actiom
dedote inerat ⁊ ideo siint in¬
rum ⁊uxorem conuenãt. ut
morte umri soluto mm̾io. fili¬
o communi in t̾uenente. dõ
ap̃ mariti br̃dem remanert.⁊
maritus decedens dotem p̃le
tra p̃legationem hoc ꝓbara
debet. nam qd est admissum.
posse det̾iorem ꝯditõem dotiᷤᷤ
fi. int̾uementib lib̃is. totiẽs
locum h̃t. quot̃ ip̃a inmatĩ¬
momodecedit. uel diuorti¬
um intuennt. ¶Uerum
ẽ. ꝯmodum in dote p̃legata
eẽ representatõis quamin
annua die cos praretur.¶E
⁊ illud qḋ obresdonatas. ho¬
die post senatus ꝯsultumnł¬
la sit exactio si uoluntatem¬
mõ non mutau testator in¬
pese autem aponre dote mi¬
nuũt s ꝙͣ diximus ipõ nire
dotem inpensis minuinõ adꝰ

Expanded text:
.Cum dos relegatur, uerum est id dotis legato inesse, quod actione de dote inerat.Et ideo si inter uirum et uxorem conuenerat, ut morte uiri soluto matrimonio filio communi interueniente dos apud mariti heredem remaneret, et maritus decedens dotem relegtra relegationem hoc probari debet: nam quod est admissum posse deteriorem condicionem dotis fieri interuenientibus liberis, totiens locum habet, quotiens ipsa in matrimonio decedit uel diuortium interuenit.Et uerum est commodum in dote relegata esse repraesentationis, quamuis annua die dos praestaretur: Est et illud, quod ob res donatas hodie post senatus consultum nulla fit exactio, si modo uoluntatem non mutauit testator.Impensae autem ipso iure dotem minuunt. sed quod diximus ipso iure dot
Abbreviated transcription (Latin):
ter eu̾m cin dos p̾legata ẽ. et
orcinum lib̾tum. cui pecrilrõ
legatum ẽ. nam ꝙ eum depe¬
culio posse conueniri ait. lõr
sidotem manito p̃legauent
soceran dote so luta mulri.le¬
gatum mariti extinguatur.
⁊diẽ extingui.quianichil
eẽt iam. ꝙ marito poss pr̃ari.¬
¶dem q̃rit.sidos alii legata es¬
fieam ꝙ rogatus sit mułrire¬
stituere an lex falcidia inle
somułrem dotis actiõe ꝯ se¬
cuturam Ego q̃ro an ꝯmoda
rep̾sentatõis in hoc legato
sic obserueturatq si dos mu¬

Expanded text:
nter eum, cui dos relegata est, et orcinum libertum, cui peculium legatum est: namque eum de peculio posse conueniri ait, heredsi dotem marito relegauerit socer, an dote soluta mulieri legatum mariti extinguatur. et dicit extingui, quia nihil esset iam, quod marito posset praestari.Idem quaerit, si dos alii legata esset eamque rogatus sit mulieri restituere, an lex Falcidia in leso, mulierem dotis action‹e› consecuturam. ego quaero, an commoda repraesentationis in hoc legato sic obseruentur atque si dos ip
Abbreviated transcription (Latin):
de necc̃ĩtas solureẽm moratũ
ñ indebitum facit qd̾ fuit de¬
bitũr si si erit ini quum hr̃di
subuenm. Quidergo si prĩs
hr̃s soluendoñ sit. non ne n¬
sre mułri dabr̃ adu̾sus inrum
utił actio dotis cpdos pire ñ¬

Expanded text:
e necessitas solutionem moratur, non indebitum facit quod fuit debitum: sed non erit iniquum heredi subueniri.Quid ergo si patris heres soluendo non sit? nonne iuste mulieri dabitur aduersus uirum utilis actio dotis? cui dos perire n
Abbreviated transcription (Latin):
nurui dotem plegauit. si qde
ius actiomis dedote uolinit p̃¬
legare. mllͥus mom̃ti eẽ lega¬
tum. qͣuppe nuptaẽ s si uolus¬
it eam recipe dotalem peciñã.
in ꝗdutile erit legatim. Si
tam hec dotem he recepit.m
cħominus maritus dotis ꝑ¬
secutõem hẽbat. siͣie hrsmsti¬
tutus eẽt. familie herciscun¬
de iuditio. smue ñ. utili actõe.
ego puto. qm̃ non h̃ uolinit
socer. ut bĩs dotem hr̃s pr̃ar.
mułrem agẽtem extestõ.ca
uere deb̾e defensum ire hr̃de
adu̾sus maritum. Ergo ⁊ma¬
ritus idem debebit cauere.ad¬
u̾sus mułrem. oxfensum iri. si
o exhrdato dotem nurin łgaᷤᷤ¬
s. ⁊ait agi ꝗdem cum marito
exh̃rdato dedote ñ posse. umn¬
tam̃ ipsumͣ cotem ꝑsecutuꝵ
excã legatii. s ñ ał eam lega

Expanded text:
nurui dotem relegauit, si quidem ius actionis de dote uoluit relegare, nullius momenti esse legatum, quippe nupta est: sed si uoluit eam recipere dotalem pecuniam, inquit, utile erit lega tum. si tamen haec dotem receperit, nihilo minus maritus dotis persecutionem habebit, siue heres institutus esset, familiae herciscundae iudicio, siue non, utili actione. ego puto, quoniam non hoc uoluit socer, ut bis dotem heres praestet, mulierem agentem ex testamento cauere debere defensu iri heredem aduersus maritum. ergo et maritus idem debebit cauere aduersus mulierem defensu iri, si o exheredato dotem nurus legasset: et ait agi quidem cum marito exheredato de dote non posse, uerumtamen ipsum dotem persecuturum ex causa legati: sed non alias eum lega
Abbreviated transcription (Latin):
cesset legatum .I ⁊si mãcipia
fuint indote ñ extimata⁊ ħ
demortua sint. legatum dotis
Im his euanescitss ꝯ siͣdorem
ꝓmiserit mułr:n dederit. ⁊ d̾ce¬
dẽs mantus uxori dotem p̾lec¬

Expanded text:
cesset legatum.Sed et si mancipia fuerint in dote non aestimata et haec demortua sint, legatum dotis in his euanescit.Sed et si dotem promiserit mulier neque dederit et decedens maritus uxori dotem prael
Abbreviated transcription (Latin):
amoiit. dem̃ se abstinet cẽte¬
rum siañ se abstinuit. dem̃ tẽ
amouit. hic indeamꝰ an edc̃o
locus sit. mag̾q ẽ ut putema
stimnt᷑ quemad̾in expost dlic¬
to obligatur.¬

Expanded text:
ceterum si ante se abstinuit, deinde tunc amouit, hic uideamus an edicto locus sit. magisque est, ut putem stinuit, quemadmodum ex post delicto obligatur
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s an quam adret decesẜit
nemodubitat qn substitut᷑
ultimum diẽ adtõis expec¬
ex cam est imniscẽdi se boĩs
soat̾nis. ⁊ ita recte labeoscrib̾.¬
derit. fi i hr̃s ad eundo ot si .R.
putet. scussum dare. cum.
ut si admplem̃t reliquũ. ali¬
orum .u. datõe. in deatur ꝯditio
cẽmpleta. ¶Qi boa fide ẜ¬
int. si qͣiiussu dnĩ adierit nõ
obligabitur. similis ẽ hinc
statu libo qui iussus ab b̃rde
adire h̾rditatem post ꝯditoẽ
lib̾tatis existẽtem cum hoc igͦ¬
raret adiit deeo ꝗͣ hr̃s institut᷑
abalio dubitat. an lib̾tas ei¬
do hr̃s fiat. uidẽdum . auł. hũes

Expanded text:
res antequam adiret decesserit: nemo dubitat, quin substitutus ultimum diem aditionis exspecextra causam est immiscendi se bonis paternis, et ita recte Labeoderit, fiet heres adeundo. At si quinque putet se iussum dare, cum dut, si adimpleuerit reliquum, aliorum quinque datione uideatur condicio esse impleta. Qui bona fide seruit si quasi iussu domini adierit, non obligabitur. Similis est huic statuliber, qui iussus ab herede adire hereditatem post condicionem libertatis existentem, cum hoc ignoraret, adiit. De eo, qui heres institutus ab alindo heres fiat, videndum. Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditc̃e debeatur. ¶Siquis
dederit nimmos domino nĩ
manimittatur.puto hinc
ommmo eẽ succurrendum
Pretor ait sipenfucamnue
factum erit.qilo qͣd̾ exea uõr¬
ditatẽ amonetur sigs siiis ᷤ¬

Expanded text:
ione debebatur. Si quis dederit nummos domino, ut manumittatur, puto huic omnimodo esse succurrendum. Praetor ait: 'si per eum eamue factum erit, quo quid ex ea hereditate amoue
Abbreviated transcription (Latin):
uria ressiue płes fuint amote.
edc̃o locus ẽ. siue ex h̃rditate
sint.siue ad eam hrditatemp¬
qui ñ calido aĩonec maligno
ꝗsigitur nõ aĩmo amouẽdi
necut hr̃ditati dãpnum det.

Expanded text:
una res siue plures fuerint amotae, edicto locus est, siue ex ea hereditate sint siue ad eam hereditatem pqui non callido animo nec maligno si igitur non animo amouendi, n
Abbreviated transcription (Latin):
exsubstitutõe prius adieritã
exprĩa institutõe.cum abũtq
cãama aditio suffitiat. ĩetans
itaq qui sb̾ꝯ ditõe datus m est.
admesolum ꝯtinetit si tusex¬
tãtis exquo institũtus eẽs he¬
res. omniẜis aditõem. numqd
dubitas. qn exsubstitutõe ał
prima institutõe adeundo. he¬
res ẽe possim̃npotãt᷑e measit
tere uelim aut uendicare.

Expanded text:
ex substitutione prius adieri‹m› an ex prima institutione, cum ab utraque causa una aditio sufficiat: sextans itaque, qui sub condicione datus mihi est, ad me solum pertinet. Item si tu sextantis, ex quo institutus esses heres, omiseris aditionem, numquid dubitas, quin ex subprima institutione adeundo heres esse possim, in potestate mea sit, tere uelim aut uindicare.
Abbreviated transcription (Latin):
aArcelł. Exsemisse titius
cħ̾actum sit. anuo piñ oĩa ẜ¬
aĩadasunt.ac siq̃drans nõia¬
tus ñ sitͥ.12. mag̾ nicħ actu
semisse scriptus hr̃s. exq̃dran
comĩttẽte ꝑtem suam titio
ciri substitutus eras. exsubsti¬
tutõe adiss dem̃ ꝯditio iure
sextãtis extitiss qro an adire

Expanded text:
rum. Ex semisse Titius il actum sit an uero perinde omnia seruanda sint, ac si quadrans nomitus non sit. semisse scriptus heres ex quadrante omittente partem suam Titio, cui substitutus eras, ex substitutione adisses, deinde condicio iure sextantis exstitisset, quaero, an adire
Abbreviated transcription (Latin):
q hrditatem repudiare p̃os
rum eodem mom̃to intelligo
⁊ extestõ ⁊ legittima repudiã¬
re.sicuti si legituumã uelim ad
lictamuidebor añ repudiare
.D. Quo frẽs fuãnt.q boã
communia hũant.eoruz al¬
ter intestatus mortuus. sun
hr̃dem ñ reliq̾rat. frat̃ ꝗ suꝑea
usus ẽet. hr̃ditat. se alli gass
cauẽ d neq̃m inre plus ꝑsuã
ꝑtem dominatoẽ int̾poneret.

Expanded text:
ditatem repudiare possirum eodem momento intellegor et ex testamento et legitimam repudiare, sicuti, si legitimam uelim ad lictam, uidebor ante repudiare . Duo fratres fuerant, bona communia habuerant: eorum alter intestato mortuus suum heredem non reliquerat: frater qui supererat usus esset, hereditati se alligasset.cauere debet, ne qua in re plus sua parte dominationem interponeret.
Abbreviated transcription (Latin):
si alfsiussu dõmini adieĩt deunde
manumissus fui̾t pot̾it ipse
hrẽt.item seruus ita si hr̃s ñ
erit.ille hr̃s esto substitutus
locum non htͣ.¬

Expanded text:
si alterius domini iussu adierit, deinde manumissus fuerit, poterit ipse ret idem servus ita "si heres non erit, ille heres esto", substitutus locum non h
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Quam diu institut
admittipot. substituto locuᷤ
ñ ẽ. nec añ succedẽ pot̾. qua
excluso hr̃de instituto. eueĩet
igitur ut necc̃ium sit remeti¬
um p̃toris.⁊ id arco denegan¬
das prĩo actões ⁊ circa p̃stitu¬
ẽdum tpc̃ substituto. qr intͣ
diem prĩo p̃stitutum.n adi¬
re hr̃ditatem pot̃. n ꝓ hr̃de
gerẽ. ¶Saut qui tertio g̃¬
duscriptus ẽ. si prĩo delib̾an
te ẜs decedat. ip̃e pot̾ succede̾.
ergo expectamus in singłos
ut prius eis deferatur heredi
expectamus diem p̾stitutu.
intra q̃m diemnisiaut ade¬
at aut ꝓbr̃de gerat. denega

Expanded text:
. Quamdiu institutus admitti potest, substituto locus non est nec ante succedere potest quam excluso herede instituto. eueniet igitur, ut necessarium sit remedium praetoris et circa denegandas primo actiones et circa praestituendum tempus substituto, quia intra diem primo praestitutum neque adire hereditatere. is autem, qui tertio gradu scriptus est, si primo deliberante secundus decedat, ipse potest succedere. ergo exspectamus in singulis, ut prius eis deferatur hereditexspectamus diem praestitutum, intra quem diem nisi aut adeat aut pro herede gerat, denega
Abbreviated transcription (Latin):
scrib̾ei lib̾tatemuinculo suo
resoluiamhoc so lum reedit
iure post liminii.ut ñ it̾um
ẜuus eius fiat cuius erat añ¬
s ut pristino dño suam extiã¬
toem omnimõ offerat. ł mãe¬
at ei obligatus.donec p̃tium
soluat ꝗd̾ lib̾tatis fauore ĩtro¬
ductum ẽ ¶Siꝗs hac leg̾e empt̾
sit. ut intra ctum diemmañ¬
mittatur. ⁊ cum lib̾tate heres
institutus sit an ei succurred
situt se abstmeat indeamus.
mag̾ꝙ ẽ ut donec dies ñexti¬
terit possit ei necc̾ns hr̃s effic
p̃teritus fiñt tunc ñ necc̃us¬

Expanded text:
scribit ei libertatem, uinculo suo resoluit. et in hoc solum redit iure postliminii, ut non iterum seruus eius fiat, cuius erat antsed ut pristino domino suam aestimationem omnimodo offerat uel maneat ei obligatus, donec pretium soluat: quod libertatis fauore introductum est. Si quis hac lege emptus sit, ut intra certum diem manumittatur, et cum libertate heres institutus sit, an ei succurrendum sit, ut se abstineat, uideamus. magisque est, ut, donec dies non exstiterit, possit ei necessarius heres effici raeteritus fuerit, tun
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ demẽs fuiss bõrum eius¬
ponem ab intestato petiit ⁊
ita hr̃ditatẽ cĩ possedit labo
ait᷑. si ꝓbarẽtur sanam̃te pat̾
testm̃ fecisse filium extestõ
patri hrdem ẽẽ hoc fłm pũto.
nã filius emãcipatus cũ h̃r¬
ditatem testõdatam adse ꝑti¬
nẽ noluit. ꝯtinuo eã ad sb̃sti¬
tutum hr̃dem trãsit nec pot̃
uideri ꝓhr̃de gessisse ꝗut hr̃¬
ditatem omittet. exalia ꝑte
edcĩ ponem. bõrum petat par

Expanded text:
 demens fuisset, bonorum possessionem ab intestato petit et ita hereditatem possedit. Labeo ait, si probaretur sana mente pater testamentum fecisse, filium ex testamento patri heredem esse. hoc falsum puto: nam filius emancipatus cum hereditatem testamento datam ad se pertinere noluit, continuo ea ad substitutum heredem transit nec potest uideri pro herede gessisse, qui, ut hereditatem omitteret, ex alia parte e
Abbreviated transcription (Latin):
drc̃. Cum ue hr̃ditate
patris necẽnis hr̃s est se ab¬
stineat. ꝯditio coh̾rdi siue
suo siue ex̃neo defertur. ut
aut totam agnoscat. aut a
toto recedat.⁊ita se abstinẽ
resdicãt se ꝯtẽtos eẽ enis põ¬
tõe qr non pot̾est exoneran ni¬
si deferatur condic̾tio altenius
parte abstinẽ abstine se credi¬
tores debẽt. ut enis actões ei
qui conuenitur dentur.

Expanded text:
arum. Cum hereditate patris necessarius heres se abstineat, condicio coheredi siue suo siue extraneo defertur, ut aut totam adgnoscat aut a toto recedat, et ita se abstinereres dicant se contentos esse eius portione, quia non potest exonerari, nisi deferatur condicio, et alterius parte abstinere se creditores debent, ut eius actiones ei qui conuenitur dentur.
Abbreviated transcription (Latin):
abol Antistius lab̾o ait
si ita institutus sit si iuraue
turum. añ qͣm ꝓ hr̃de aliꝗd
gessit. qr nir̃ado uoluntatẽ¬
suam mag̃ ur̃ declarasse. ego¬
puto sat cum prohr̃de gessi¬
eoq iure utimur. ¶Si ẜuꝰ
hr̃s institutus post iussum
dm̃ añ quam adiret. alieãtr
eẽt. nouum iussũ postioris
dm̃ ñ iussu prioris exigit᷑ur
mlibro singłar regłaru põ¬
pomi. marcell. nõtat furios

Expanded text:
 Antistius Labeo ait, si ita institutus sit 'si iurauerturum, antequam pro herede aliquid gesserit, quia iurando uoluntatem magis suam declarasse puto satis eum pro herede gessieoque iure utimur. Si seruus heres institutus post iussum domini, antequam adiret, alienatus esset, nouum iussum posterioris domini, non iussum prioris exigitur. 63 Libro singulari regularum Pomponii Marcellus notat. F
Abbreviated transcription (Latin):
tre hr̃ditatem placi. ¶ EFiliꝰ.
fam̃. hr̃s ĩstitutus patrẽ sinim
ctiorem fecãt.indeni s̾ soluẽdo
ẽẽ hr̃ditatem pat repserat sibi
ptem idoẽam renũtian ĩtaq d̾¬
bere eum diligẽtius explora¬
re ⁊ ita adire si idoẽam ꝯpiss fi¬
lius acceptis littis. patris hr¬
an recte adiss.set ꝓ babilius
dicẽtur q̃m diu ꝑsuasum ei
ñ sit soluẽdo eẽ brditatempa¬
trem nõ obligasse̾ s ⁊ siquis
ita dixĩt.si soluẽdo hr̃ditas ẽ¬

Expanded text:
Filius familias heres scriptus patrem suum certiorem fecerat uideri sibi soluendo esse hereditatem: pater rescripserat sibi parum idoneam renuntiari itaque debere eum diligentius explorare et ita adire, si idoneam comperisset: filius acceptis litteris patris adan recte adisset. probabilius diceretur, quamdiu persuasum ei non sit soluendo esse hereditatem, patrem non obligasse. Sed et si quis ita dixerit: 'si soluendo hereditas e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ pecuniam dars stipłari debuer.
s fidenissores ab eo ñ petẽdos cꝰ fi¬
dem sequi defunctus maliunt.
¶Pat annua tot exfructu bõrum
q̃ uxon legaũ accessura filii patͣ¬
momo p̃ter exibitõem qͣm eque
m̃rimãdauit adanim etatis eiꝰ
incesimũ qntum. uxorem pr̃ari
uoluit. ñ pła s unum eẽ fide̾is. cẽ¬
tis pẽsionib diuisum apparint.
⁊ iõ filio int̃ etatem sup̃scripta
tere q̃ exfructib uxori datis. pat̾
filio p̾beri uolinticẽtum si peciñ¬
amannuã pat alim̃tis filii desti¬
nassñ dubie ꝑsona defitiẽte cã
prãndiuidebitur extincta.
Ceũ. Iilium .f. exꝑte pure¬
ꝗ eodem testõita cauit. qr egolu¬
tium titium hrdeminstituiata
eum adirehrditatem uolo. si is
menstruos denarios denos may¬
poreeis cibaria debeãtur. n. ẜ. ea¬

Expanded text:
qui pecuniam dari stipulari debuerunt: sed fideiussores ab eo non petendos, cuius fidem sequi defunctus maluit. Pater annu‹a› tot ex fructu bonorum, qu‹e›m uxori legauit, accessura filii patrimonio praeter exhibitionem, quam aeque matri mandauit, ad annum aetatis eius uicensimum quintum ‹ab› uxore praestari uoluit. non plura, sed unum esse fideicommissum certis pensionibus diuisum apparuit et ideo filio intra aetatem supra scriptam ortere, quod ex fructibus uxori datis pater filio praeb‹e›ri uoluit. ceterum si pecuniam annu‹a›m pater alimentis filii destinasse‹t, non› dubie persona deficiente causa praestandi uidetur extincta.reet eodem testamento ita cauit: 'quod ego Lucium Titium heredem institui, ita eum adire hereditatem uolo, si is Menstruos denarios denos manpore eis cibaria debeantur. re
Abbreviated transcription (Latin):
cedit. ⁊ idõ cedit impedim̃to nõ
ẽrͣ. iurĩs. quommꝰ manumisso
sonaaemolum̃tum legatia obli¬
gatiõ iuris xurrent pinde igit᷑
ẽ deh̃ dequo q̃riturac si filio br̃¬
de institutõ patri legatum es

Expanded text:
cedit: et ideo impedimento non est regula iuris, quo minus manumisso ersonam et emolumentum legati et obligatio iuris concurreret. perinde igitur est hoc, de quo quaeritur, ac si filio herede instituto patri legatum es
Abbreviated transcription (Latin):
s .x. ego accipi ⁊ penum legatã ⁊
trãsiatam eẽ in .x.si noluerit pe¬
num hr̃s dare ⁊ tẽ pecumã deberi
cum int̾pellatus fundum nõ de¬
diss ⁊ si int̾ea decesẜit legatariu̾.
tc̃ hr̃di eius ñnsi fund cebi. Mã¬

Expanded text:
cem, ego acc‹e›pi et penum legatam et translatam esse in decem, si noluerit penum heres dare, et tunc pecuniam deberi, cum interpellat‹u›s fundum non dedisset, et, si interea decesserit legatarius, tunc heredi eius non nisi fundum deberi. na
Abbreviated transcription (Latin):
sextãte. hrdiinstitute substitr
it ⁊hrdͥi  fideiꝯmisit. si uxor hr̾
ñ erit. dotem ei⁊ alia q̃dam dari
post mortem mariti uxor añs
dictõem ⁊ prius q̃ adeat hr̃di¬
tatem decessiss. qͣitum ẽ andie
fideiomissi cum moritur cessis¬
seundeatur. Iõq hr̃dib eius de¬
heatur.i.si uxor prius decesẜit
ut legatoꝵ
ul fidei ꝯmissoꝵ ẜuãdorum cau¬
sacaueat.

Expanded text:
sextante heredi institutae substituit et heredem fidei commisit, si uxor heres non erit, dotem ei et alia quaedam dari: post mortem mariti uxor ante condicionem et priusquam adeat hereditatem decessit. quaesitum est, an dies fideicommissi cum moritur cessisse uideatur ideoque heredibus eius debeatur. respondi, si uxor prius decessit,UT LEGATORUM SEU FIDEICOMMISSORUM SERUANDORUM CAUCAUEAT
Abbreviated transcription (Latin):
el uł. Sidiẽs appoĩta legato
ñ sit. p̃sens debetur. aut ꝯfestim
ad eum ptinet cuidatũ ẽ. dies ad¬
iecta q̃muis lõgeua sit. sicͥta est
ueluti lłis ianuariis c̾tissimiis.
dies ꝗdem legati stutim cedit. s

Expanded text:
lium. Si dies adposita legato non est, praesens debetur aut confestim ad eum pertinet cui datum est: adiecta quamuis longa sit, si certa est, ueluti Kalendis Ianuariis centesimis, dies quidem leg
Abbreviated transcription (Latin):
um sine p̃futc̃e tp̃ris
legatum ita datum fiñt uxo¬
ri mee penumhr̃s dato. si nõḋ¬
derit.c. dato unum legatu in¬
ꝯte. tradita pemi hr̃s libetũ.
qd si ita scriptum sit.si penu
S ut. Clegata subꝯdictõe ui¬
deãtur/ idcirco siuxor añ kłas
decesẜit. h̃rdi suo. n penum re¬
linquet q̃ legata ñ ẽ.n .c. qr

Expanded text:
um sine praefinitione temporis legatum ita datum fuerit: 'uxori meae penum heres dato: si non dederit, centum dato', unum legatum inatam tradita peno heres liberetur. Quod si ita scriptum sit "si penumsed ut centum legata sub condicione videantur: idcirco si uxor ante kalendas decesserit, heredi suo neque penum relinquet, quia legata non est,
Abbreviated transcription (Latin):
dictio. qr nuolegatario ñ extite¬
rit. forte qr int̾pellatus hr̃s ñ sit.
euemiet ut ademptio inch̾ege¬
rit. fundiq legatum duraueĩt
plane si sic legatum sit.si penũ
ñ ent electionec si moriaturad
hrdem trãsisse legatũm uidebr.
¶Hrs meniustitio dato ꝙ m̃ seiuᷤꝰᷤ

Expanded text:
dicio uiuo legatario non exstiterit, forte quia interpellatus heres non sit, euen‹i›t, ut ademptio nihil egerit fundique legatum durauerit. Plane si sic legatum sit: 'si penum non erit electio ne‹c›, si mor‹i›atur, ad heredem transisse legatum uidebitur. 'Heres meus Titio dato quod mihi
Abbreviated transcription (Latin):
diffimdo lab̾oms pbãda ẽ dicẽ¬
tis.id demũ legatum ad hrdem
legatarn tr̃asire qd c̾tum sit dbi¬
tum reisiad eatur hr̃ditas si tñ
duos hr̃des instituama sialt̃ ex
hiis adeat hrditatem alicui le¬
gemn. ab omnib hr̃dib nõ erit
portõe ꝗdem cohrdis ualebit. in
q si solo hr̃de instituto eo mole¬

Expanded text:
definitio Labeonis probanda est dicentis id demum legatum ad heredem legatarii transire, quod certum sit debitum iri, si adeatur hereditas. Si tamen duos heredes instituam et, si alter ex his adeat hereditatem, alicui legem ab omnibus heredibus: non erit portionem quidem coheredis ualebit, in que si solo eo herede instituto eo mo
Abbreviated transcription (Latin):
nascin posse c̾tum fiñt cum ẜ¬
uolegato an qm hr̃ditas eniᷤ
ꝗlegauãt adiretur. ususf.⁊ ab
aliolegatus fuĩt. ⁊priorhordi¬
tas ens qui usumf. legaueĩt
adita fui̾t. nulla rõẽ cur diem
legati ced̾e extimemus añq̃m¬

Expanded text:
nasci non posse. Cum seruo legato, antequam hereditas eius qui legauerat adiretur, usus fructus ab alio legatus fuerit et prior hereditas eius, qui usum fructum legauerit, adita fuerit: nulla ratio est, cur diem legati cedere existimemus, an
Abbreviated transcription (Latin):
Sipost diem legaticedẽ¬
tem legatarius decesẜit. ad hr̃¬
dem suum transfert legatum.
itaqr sipurum legatum sit. ex
die mortĩsdies enĩs ceditisi uõ
post diẽm sunt legata relicta.si¬
mili mõ atq ĩpuris dies cedĩt.

Expanded text:
Si post diem legati cedentem legatarius decesserit, ad heredem suum transfert legatum. Itaque si purum legatum sit, ex die mortis dies eius cedit: si uero post diem sint legata relicta, simili modo atque in puris dies cedit
Abbreviated transcription (Latin):
testatorẽ decessisse autͤmortr¬
oh̃rditas ñ dum adita.Iñ q̃rit
iul. si post mortẽ testatoris le¬
gatarius decedãt. an ad hrdez
transferãtur decem legata. et
uił .ł. trigesimo septio dig̃. scĩ¬
bit. posse dici decem trãstulisse.
qr mortuo legatariodies łga
hr̃s meuius dato.Nam si añꝙͣ
pariat inquid decesẜit ad hrde̾
suum .x. transmittit. ¶Si ita

Expanded text:
testatorem decessisse aut eo mortuo hereditas nondum adita. Inde quaerit Iulianus, si post mortem testatoris legatarius decedat, an ad heredem transfer‹a›t decem legatum, et libro trigensimo septimo digestorum scribit posse dici decem transtulisse, quia mortuo legatario dies legatheres meus dato': nam si, antequam pariat, inquit, decesserit, ad heredem suum decem transmittet. Si ita
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qĩ subꝯdictõe legatum hẽt᷑.
at si extrinsecus suspendatur le
legatarius ad hr̃dem trãsimsis¬
selegatum dicimus ueluti si rẽ
mam. dem̃ delibante uxore deełc¬
tõe dotis decesẜit. legatamisat
legatum elegĩt mulrad hr̃dem
transire legatum̃ dc̃m ẽ. idq et

Expanded text:
tur, quasi sub condicione legatum habetur. At si extrinsecus suspendatur leglegatarius, ad heredem transmississe legatum dicimus: veluti si rem niam, deinde deliberante uxore de el‹e›ctione dotis decesserit legatarius atque legatum elegerit mulier, ad heredem transire legatum dictum est. idque et
Abbreviated transcription (Latin):
gatum transfert tctari tñ pot̃ si
ĩpub̾i substitutus dampnatus
sit. si intra pub̾tatem filius d̾ce¬
ẜit. seio .C. dare an uiuopupillo
defunctus sens ad br̃dem tran¬
ferat.qĩ ea ꝯdictõ sit exp̃ssa q̃ ĩ¬
erat ⁊ mag̃ ẽ ad hrdem legatan
trãsire. ¶Intclum aditio hr̃¬
dislegatis morã fac̾.ut puta
relicti an aditã. h̃r. di es ñ cedit.

Expanded text:
gatum transfert. Tractari tamen potest, si impuberi substitutus damnatus sit, si intra pubertatem filius decesserit, Seio centum dare, an uiuo pupillo defunctus Seius ad heredem transferat, quasi ea condicio sit expressa, quae inerat. et magis est ad heredem legatarii transire. Interdum aditio heredis legatis moram facit, ut puta relicti ante aditam hereditatem dies non cedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ta m̃ legatũ sit. si seiamuxore
duxeronec ea uelit mib̾e. dicẽdỹ
erit diem legati cedẽ ꝙͣ pme nõ
stat quominus paream ꝯdicti¬
oni.s palium̃ stat quomimisĩ¬
pleatur ꝯ dictõ hiisdem ãt diebꝰ¬

Expanded text:
ta mihi legatum sit, si Seiam uxorem duxero, nec ea uelit nubere, dicendum erit diem legati cedere, quod per me non stat, qu‹o› minus paream condicioni, sed per alium stat, quo minus impleatur condicio. Isdem autem dieb
Abbreviated transcription (Latin):
sm̃am ꝓbamus. S si subꝯdie¬
tõe sit legatum relictumñ priꝰ
dies legati cedit q̃m condictõ
fũt inplet᷑ane quidem si ea sit
condictõ q̃ inpotãte sit legata¬
riiss si ea condictõ fuerit. qua
siqua condictõ sit que plega¬
tariumñstat quominus ĩple¬
atur. Sz aut phrdemaut pip
sam ꝑsonamin cuius psona
nissus ẽ parere ꝯdictõi enis di¬
es legati cedĩt. qm̃ ꝓimplet᷑a.

Expanded text:
m probamus. Sed si sub condicione sit legatum relictum, non prius dies legati cedit quam condicio fuerit impleta, ne quidem si ea sit condicio, quae in potestate sit legatarii. Sed si ea condicio fuit, quam si qua condicio sit, quae per legatarium non stat quo minus impleatur, sed aut per heredem aut per eius personam, in cuius persona iussus est parere condicioni, dies legati cedit, quoniam pro impleta
Abbreviated transcription (Latin):
pillodies legatorum asubsti¬
tutodatorum cedit.
transit idem ẽ si exdie sit ususf.
getur. condictõnale legatũ ẽ.
deniq inuo eo hrde defunctus
legatanius adh̃rdem non tr̃as

Expanded text:
pillo, dies legatorum a substituto datorum cedit. transit. idem et si ex die sit usus frgetur, condicionale legatum est: denique uiuo herede defunctus legatarius ad heredem non
Abbreviated transcription (Latin):
natu ẽ.abiminto pa
bina adimendum. ei ꝯnubiu
si patronuminuitum deserat.
quͥppecum honestius sit patro
q̃putosolas eas inꝯcubinatui
hr̃e posse sine metu criminis. i¬
q̃ stuprum nõ ꝯmittitur. q̃ ãt
dãpnatam adultiim ꝯcubina¬
tu hũit. non putolege.iił. de
uł innepotis nel ccͣ non putoe¬
amrecte facẽ. qr ꝓpenefaria est
huiusmõi ꝯiunctio⁊ĩo huirᷤ¬
mõĩ facims ꝓhibendumͣ est.
Cuiuscumq etatis ꝯcubina
hr̃e posse palam ẽ. nisi minor.ã.

Expanded text:
natu est, ab inuito patbina adimendum ei conubium, si patronum inuitum deserat, quippe cum honestius sit patronet puto solas eas in concubinatu habere posse sine metu criminis, i stuprum non committitur. Qui autem damnatam adulterii in concubinatu habuit, non puto lege Iulia de uel in nepotis, uel contra, non puto eam recte facere, quia prop‹e› nefaria est huiusmodi coniunctio, et ideo huiusmodi facinus prohibendum est. Cuiuscumque aetatis concubinam habere posse palam e
Abbreviated transcription (Latin):
si exintute manumissus eẽt.
porro si hoc eẽtaut ñ cẽt arroga¬
tus. quia arrogatio lib̾ti adm¬
mittenda nõ est.aut si obrep¬
integrummanet. ¶Siparẽs
ł ãccep̃ pecuniam ut emãcipa¬
ret. uł pã uiuus in eum filius
qͣntum sat̃ est ꝯtułit. ne iuditi
eĩ ĩqetet exceptõe doli repellet᷑.
¶Est ⁊ alius caus quo.bo. pos.õ.ta.¬
parẽs nõ accep̃ forte si filuimi¬
litare ceꝑit. Nam diuus pius
troniueniãt. prẽm at̃ accepta
⁊ sine manumissi oẽ hẽbat. pos¬
se s̃ defendẽ. mł. scripsit. nec eñ
nocẽ debebit qd inra patrona¬
tus hẽat. cum sit ⁊pater.
Aiꝰ. Monusq ad eo exeq̃ndꝰ
est patrono parẽs ut ⁊̃ fainana
aut caluisiana actio ei detur.
qr iquum ẽ ingenĩis hõĩb̾
nõ ẽẽ lib̾am rerum suarum ali

Expanded text:
seruitute manumissus esset: porro si hoc esset, aut non esset adrogatus, quia adrogatio liberti admittenda non est, aut si obrepintegrum maneret. Si parens uel accepit pecuniam, ut emanciparet, uel postea uiuus in eum filius quantum satis est contulit, ne iudicia eius inquietet, exceptione doli repelletur. Est et alius casus, quo boparens non accipit, si forte filius militare coeperit: nam diuus Pius troni ueniant. Patrem autem acceptaet sine manumissione habebat, posse sibi defendere Iulianus scripsit: nec enim ei nocere debet, quod iura patronatus habebat, cum sit et pater.ale. Non usque adeo exaequandus est patrono parens, ut etiam Fauiana aut Caluisiana actio ei detur, quia iniquum est ingenuis hominibus non esse liberam rerum suarum ali
Abbreviated transcription (Latin):
is ꝯstitute partis siñ tupis hr̃s es¬
s institutus. ¶Si filiꝰ eman¬
cipatus. testõ suo patrem suu
p̃terierit. siue hr̃dem institueĩt.
fideiꝯmissa ñ cogetur pat̾ prare
ex sua ꝑte q̃ ei de betur q̃ si adieĩt
brditatens ⁊ si filiauł neptis
liodicenda sunt:¬

Expanded text:
constitutae partis, si non turpis heres esset institutus. Si filius emancipatus testamento suo patrem suum praeterierit siue heredem instituerit, fideicommissa non cogetur pater praestare ex sua parte, quae ei debetur, etiamsi adierit hereditatem. sed et si filia uel neptis lio dicenda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur igitur etcõ psone manu¬
missorum sicineo qui apatre.
auo ue pat̾no. ꝓaũoue pat̾ni a¬
ui pãtre. ¶Nepos abauo.
manumissus dedit se adarro¬
gãdum patri suo. siue manẽs
mpotãte patris decesẜit. siũ ma¬
numissusdiem sinm obeat.
soł admittetur ad enis successi

Expanded text:
tur igitur edicto personae manumissorum sic: 'in eo, qui a patre auoue paterno proauoue paterni aui patre'. Nepos ab auo manumissus dedit se adrogandum patri suo: siue manens in potestate patris decesserit siue manumissus diem suum obeat, solus admittetur auus ad eius successi
Abbreviated transcription (Latin):
Spetunt. neq legata pr̃antimr.
si p̃teritus afrĩb ꝑten hrdi¬
tatis auocamñtꝙ siconis se pa¬
eris abstmoit. licet subtilitas
iuris refra garium̃ attam̃ no¬
lumtas restatoris ex bono ⁊e¬
satis ei fcm. quia ⁊ an quam
adoptetur. institurõ uit mexͣ¬
neolocum hat.¬

Expanded text:
ta praestantur, si praeteritus fratribus partem hereditatis avocavit: quod si bonis se patris abstinuit, licet suptilitas iuris refragari videtur, attamen voluntas testatoris ex bono et aesatis ei factum, quia et antequam adoptetur, institutio in extraneo locum ha
Abbreviated transcription (Latin):
derelicta s̃ secur. ¶d⁊ circa in¬
iustum᷑ ⁊irritũ testm̃ erit dicẽd.
si bonorum possõ data fuerit
ei quirem abintestato au fer¬
re possit. ¶Sipaganus
qui habebat iam factum te¬
stamĩetum aliud feciꝰs ⁊ meo¬

Expanded text:
relicta sint, securi. idem et circa iniustum et irritum testamentum erit dicendum, si bonorum possessio data fuerit ei, qui rem ab intestato auferre possit. Si paganus, qui habebat iam factum testamentum, aliud fecisset e
Abbreviated transcription (Latin):
Abołi Qui uxorem pgnã¬
tem bebat. in hostium potãtẽ a
puenit. q̃ro an filio nato. quo
patur ⁊si filius añ moriat᷑ qͣm
pat an scripti hr̃deᷤhrditatẽ hĩ q̃ro
eẽ qn ꝑlegem corneliam q̃ de

Expanded text:
arum Qui uxorem praegnatem habebat, in hostium potestatem pervenit: quaero, filio nato quopatur? et si filius ante moriatur quam pater, an scripti heredes hereditatem habituri quin per legem Corneliam, quae de
Abbreviated transcription (Latin):
hrdem eui qui uunt institu¬
imus.siue pure.siue subꝯditi¬
one. si tam̃s ditio existere po¬
nam aut inp̃teritum xepta
ponitur. aut inp̃sẽs aut ĩfu¬
turum.In p̃teritum ꝯcepta
pontur. ueluti si titius ꝯsul

Expanded text:
dem eum qui uiuit instituimus siue pure siue sub condicione si tamen condicio existere ponam aut in praeteritum concepta ponitur aut in praesens aut in futurum. in praeteritum concepta ponitur ueluti 'si Titius consul
Abbreviated transcription (Latin):
ti suntus et anob̾ postumts
exhr̃datus sit asubstitutis no¬
stris ñ sit exhr̃datͥu atitio defũc¬
tonec ego ꝗdem adire pot̾o.iãeͥ
stumus exhr̃datus ẽ. in cims
locum substitutus uocatura
quo postimnus exh̃rdatus nõ
est. ruptumꝰ ẽ testm̃ s si ego et
titius inuicem substituti su¬
mus. qͣmuis inꝑtem substito¬
toĩs exhr̾datus nonͣ fit. mor¬
tuo uł repudiante titio. me poᷤ¬
se adire prito. ⁊ exasse brdem
eẽsinprima tam̃ spe̾ ⁊ si uinat
m̃te ⁊ ualitudine. testñ fecit
uti oꝑtet pa cum inualitudi¬
nem adu̾sam incidiss. mẽte

Expanded text:
s et a nobis postumus exheredatus sit, a substitutis nostris non sit exheredatus, Titio defuncto ne ego quidem adire potero: iam stumus exheredatus est, in cuius locum substitutus uocatur, a quo postumus exheredatus non est, ruptum est testamentum.Sed si ego et Titius inuicem substituti simus, quamuis in partem substitutionis exheredatus non sit, mortuo uel repudiante Titio me posse adire puto et ex asse heredem esse.In prima tamen specie et si uiuat mente et valetudine testamentum fecit uti oportet, postea cum in valetudinem adversam incidisset, mente
Abbreviated transcription (Latin):
toẽ. solet rump̃i. ¶Filia cũ
emãcipatur. ł nẽpos. qr una
emãcipatõẽ exeunt depõtãte
intate reu̾iso eõ non rumpit᷑
D̾. Set nec filiu̾s post limi¬
nio rediẽs rumpit patris te

Expanded text:
tione solet rumpi. Filia cum emancipatur vel nepos, quia una mancipatione exeunt de potestatvitate, reverso eo non rumpitur ium Sed nec filius postliminio rediens rumpit
Abbreviated transcription (Latin):
patur michi testm̃.sicut ip̃m
filium hr̃dem institue uel ex¬
re fatiam testm̃. ita ⁊ nepote
neptem ue exeonẽc̃ce est im¬
chiuł br̃dem institue.nel ex¬
hrdare. ne forte me uiuofilio
mortuo succedẽdo in locum eiꝰ.
nepos neptis ue. qi agnatioẽ

Expanded text:
ut ipsum filium uel heredem instituere uel exure faciam testamentum, ita et nepotem neptemue ex eo necesse est mihi uel heredem instituere uel exheredare, ne forte, me uiuo filio mortuo, succedendo in locum eius nepos neptisue quasi adgnatione
Abbreviated transcription (Latin):
stiores uacue inuẽte sint.i.
sequens nullum ẽ.
serit.l niris scrupulositate
nimniaꝙ subtilitate testrñ
ruptiiuideatur attam̃ si
signatum fĩt testm̃. bõrum
ponem. ẜm tabulas accipere
id circo q legatarii ⁊ fidei cd.¬

Expanded text:
steriores vacuae inventae sint, id sequens nullum est.sit: licet iuris scrupulositate nimiaque suptilitate testamentum ruptum videatur, attamen, si signatum fuerit testamentumndum tabulas accipere idcircoque legatarii et fideic
Abbreviated transcription (Latin):
meadem cã decedentẽ pꝰr mor¬
tem au succedẽdo testiñ rimmi¬
pet.quia suprascripta ꝑsõã
ei non obstat. nec eͥditur m¬
reb humams fuisse.cum in
ea cã decedat. qua qͣm captiuꝰ
reu̾sus. patris su iniustum
aũt incuntate nepos fint cõ¬
cedẽdo testm̃ rumpit succedẽ¬
do itaq sui ñ rumpunt. siue
fum̃t institutiuł exhr̃dati.
ad eo g̈cha ad q̃m br̃ditas de¬
fertur .s. si gͣchas ille ualeat¬
quocumꝙ aũt mõparenteᷤᷤ
pcedentes in potãte ẽẽ desie¬
rint.succedentes lib̾i si fimit
instituti uel exhr̃datiñ rum¬

Expanded text:
eadem causa decedente post motem avi succedendo testampet, quia supra scripta persona ei non obstat: nec enim creditur irebus humanis fuisse, cum in ea causa decedat, quamquam captivus reversus patris sui iniustum autem in ciuitate nepos fuit concedendo testamentum rumpit.Succedendo itaque sui non rumpunt, siue fuerint instituti uel exheredati ab eo gradu ad quem hereditas defertur, scilicet si gradus ille ualeat.Quocumque autem modo parentes praecedentes in potestate esse desierint, succedentes liberi, si fuerint instituti uel exheredati, non rum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ruptum. ꝙ si adp̃sens tp̃c
ꝯditio ascripta est hr̃de insti¬
tuto ueluti si titius ꝯsul ẽ. eũ¬
dum exitum b̃t. ut si sit. pos¬
patur. si non sit. nec possit hr̃s
eẽ. nec suꝑius testm̃ rumpat᷑.
infuturum u̾o collate ꝯditõ¬
nes. si possibiles sint. ⁊ existere
potuerunt. l ñ extit̾int. effiti¬
unt ut suꝑius testm̃ rũpatur.
biles s̃ueluti sititiꝰ digito celũ
tetigĩt hr̃s esto placet per. inde

Expanded text:
si ad praesens tempus condicio adscripta est herede instituto, veluti "si Titius consul est", eundem exitum habet, ut, si sit, pospatur, si non sit, nec possit heres esse nec superius testamentum rumpatur. in futurum autem collatae condiciones si possibiles sunt, existere potuerunt, licet non exstiterint, efficiunt, ut superius testamentum rumpatur, biles sunt, ueluti 'Titius si digito caelum tetigerit, heres esto', placet perinde
Abbreviated transcription (Latin):
rum loco sunt. ⁊ hii qui insiu
hrdis loco succedẽdo.qi agna¬
scendo fiñt parentib sin hr̃¬
desut ecce si filium. ⁊ exeo ne¬
potes. neptem ue inpot᷑ate hẽ
am. qr filius gradu p̃cedit.is
solus iura sin hr̃ois b̃t. quã¬
uis nepos qͥp ⁊ neptis exeom
eade potãte sint s si filius m̃s
me inu̾o moriatur.aut q̃lib
alia rõe exeat depotãte mexin¬
cip̃.nepos neptisue e̾ns in lo¬
cum succedere. ⁊ eomõnira su¬
orum br̃dum. qi agnatõe nã

Expanded text:
rum loco sunt et hi, qui in sui heredis loco succedendo quasi adgnascendo fiunt parentibus sui heredes. ut ecce si filium et ex eo nepotem eam, quia filius gradu praecedit, is solus iura sui heredis habet, quamuis nepos quoque et neptis ex eo in eadem potestate sint; sed si filius meus me uiuo moriatur aut qualibet alia ratione exeat de potestate mea, incipit nepos neptisue in eius locum succedere, et eo modo iura suorum heredum quasi adgnatione na
Abbreviated transcription (Latin):
C imlitan pot̾at. ẜo eum
q̃mi communi iure pot̾. ⁊ post
annummanuissioĩs deces¬
ẜit. primus gͣdus irritus fri.
⁊ aẜo incipiet eius testm̃.¬

Expanded text:
ilitari poterat, secundo eum quem communi iure potest, et post annum missionis decesserit, primus gradus irritus fiet et a secundo incipiet test
Abbreviated transcription (Latin):
c̾ti status nec ip̃i dese it̾im in¬
c̾tiꝰ ꝗd tam̃ si appellatoẽm eniᷤᷤ
p̃ses nõ receꝑit.si inꝑatori scĩ¬
bendo penam remoratus pu
to hunc qp sinum statum in¬
t̃im retinere nec testm̃ irritu
fi.nam ut ẽ oratõẽ diui mar¬
ci exp̃ssum. tam ⁊ si ꝓuocatis ł
enis ꝓ quo ꝓ uocatur appeleo
tõe fuerit recepta pena tam̃ sy¬
stinẽda ẽ quo ad princeps xp¬
serit alittis p̃sidis ⁊ ad libellũ
rei cum litt̃is mifsun nisi fõ¬
te latromamfestus.uł sedi¬
tio p̾rupta.factio ꝙ cruenta
łalia nista cã quam mox pre¬
seslitt̾is excusaũ moram nõ
recipiat. ñ pene festinatõe. s p̃¬

Expanded text:
ec ipsi de se interim incerti. Quid tamen si appellationem eius praeses non recepit, sed imperatori scribendo poenam remoratus est? puto hunc quoque suum statum interim retinere nec testamentum irritum fieri: nam, ut est oratione divi Marci expressum, tametsi provocantis vel eius pro quo provocatur appellatio non fuerit recepta, poena tamen sustinenda est, quoad princeps rescripserit ad litteras praesidis et libellum rei cum litteris missum, nisi forte latro manifestus vel seditio praerupta factioque cruenta vel alia iusta causa, quam mox praeses litteris excusabit, moram non recipiant, non poenae festinatione, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
uo pena irritum fcm̃ respiciẽ¬
dum.⁊ si militari iure ei testa¬
dum sit. dubitari ñ oportet.
qn si uolm̃t id ualere fecisse
id credatur ¶Enis qui de¬
portatim.ñ statim irritum fri¬
uel fili̾o.nepote ue preses scri¬
bẽdum principi int̾ locutus
ẽ. non puto statim ẜuum pe¬
ne fcm̃. licet incarcere soleat
diligẽtiori custodie c̃a recipi.
nec huius igitur testm irritͣr
fiet. priusquam prĩceps de eo
supplitium sum̃dum iypẜit.¬

Expanded text:
o poena irritum factum reficiendum est? et si militari iure ei testandum sit, dubitari non oportet, quin, si voluit id valere, fecisse id credatur. Eius qui deportatuel filio nepoteue praeses scribendum principi interlocutus est, non puto statim seruum poenae factum, licet in carcere soleant diligentioris custodiae causa recipi. nec huius igitur testamentum irritum fiet, priusquam princeps de eo supplicium sumendum
Abbreviated transcription (Latin):
patientia. uł iacta̾toĩs ut ꝗdã
philosophianea cã sunt ut
testã eorum ualeãt. quam di¬
morte malunt. iritum sit eiꝰ
os. quorum testã irrita dãp¬
natõe fi diximus.si ꝓuocaue¬
rint. capite ñ miniuntur.
atq ĩo neq testã que aña fe¬
cerunt irrita fierit. ⁊ tẽ testaĩ
potuerũt. hoc enim sepissiẽ

Expanded text:
npatientia vel iactationis, ut quidam philosophi, in ea causa sunt, ut testamenta eorum valeant. quam dimori maluit, irritum sit eius omnes, quorum testamenta irrita damnatione fieri diximus, si prouocauerint, capite non minuuntur atque ideo neque testamenta quae antea fecerunt inrita fient et tunc testari poterunt: hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis filio exhr̃da¬
tomnu p̾gnante relicta d̾ces¬
serit. ⁊ exͣncum subꝯditõe in¬
stituerit ⁊pendẽte ꝯ ditc̃e post
mortem patris uel delib̾ante
hr̃de instituto dead eunda hr̃¬
ditate exhr̾datus filius deces¬
moi nepos deb̾et abauo.quez
pat̾ precedebatiplane si forte
institutus omiserit hr̃dita¬
quem nemo p̃cedebat mortis
tp̃rabintestato uo is sucedit.
cui añ eum alii non ẽ delata
brditas non fuisse aut filio
delatam hrditatem apparer
cum delib̾ante instituto deces¬
ẜit. s hec ita si mortis aui tp̃r
imit̃o nepos finͣt cetum si po¬
stea eptus furi̾t. marcellus
scrib̾. nec ut suum. neq ũ ne¬
potem aut cognatum ad br̃¬
ditatem uł ad bõrum pꝰone
posse admmitti s ⁊ sipater eiꝰ q
mortis am tp̃r inuto fint ap̃
hostes erat. nepos iste patrem

Expanded text:
Si quis filio exheredato nuru praegnate relicta decesserit ex extraneum sub condicione instituerit et pendente condicione post mortem patris uel deliberante herede instituto de adeunda hereditate exheredatus filius decessmodi nepos deberet ab auo, quem pater praecedebat. plane si forte institutus omiserit hereditaquem nemo praecedebat mortis tempore: ab intestato uero is succedit cui ante eum alii non est delata hereditas, non fuisse autem filio delatam hereditatem apparet, cum deliberante instituto decesserit. sed haec ita, si mortis aui tempore in utero nepos fuit. ceterum si postea conceptus est, Marcellus scribit neque ut suum neque ut nepotem aut cognatum ad hereditatem uel ad bonorum possessionem posse admitti.Sed si pater eius, qui mortis aui tempore in utero fuit, apud ho
Abbreviated transcription (Latin):
Pam ⁊ si sub conditoe
sit hr̃s mstitutus ꝗs aquo po¬
stumnus non ẽ ex hr̾datus. tñ
pẽdente ꝯditoẽ rump̃itur gra
substitutus ꝗs ⁊̃ defitiẽte cõ¬
ditoe. primi gradus.non ad¬
mittetur substitutus aquo
s.postumus exbr̃datus nõ ẽ.
puto igitur existẽte quide
ꝯditõe ꝑrimi gradus. postu¬
mo potius locum fore.post d¬
fectum aũt ꝯditoĩs natus po u¬
stumus gͣlum non rumpit.
quia nillus ẽ rumpẽdo aũt
testm̃. si bi locum facere p̾tũ¬
mus solet. qͣmuis filius seq̃n¬

Expanded text:
am et si sub condicione sit heres institutus quis, a quo postumus non est exheredatus, tamen pendente condicione rumpitur gradsubstitutus quis, etiam deficiente condicione primi gradus non admittetur substitutus, a quo scilicet postumus exheredatus non est. puto igitur existente quidem condicione primi gradus postumo potius locum fore: post defectum autem condicionis natus postumus gradum non rumpit, quia nullus est. rumpendo autem testamentum sibi locum facere postumus solet, quamvis filius seq
Abbreviated transcription (Latin):
¶Licẽtaũt postumus p̃teritus
agnoͬscendorumpat. tñ inter¬
dum euenit. ut ꝑs testĩ rũpa¬
tur.ut puta. si ꝓponas aprio
gradus ualet. ẜs ruptus ẽ.

Expanded text:
Licet autem postumus praeteritus adgn‹a›scendo rumpat, tamen interdum euenit, ut pars testamenti rumpatur: ut puta si proponas a primo gradus ualet, secundus ruptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
us uel ture militari sit factu.
uel mec senptus ẽ. qui abin¬
testatouenire pot̃.tunc enim
postenore non perfecto. supe¬
rius rumpitur.
xum descendẽtes adsimilitu¬
dinem filiorum nominatim
scendo rumpatur põstumos
aũt dicimius eos dum taxat
qui post mortẽ parẽtis nases¬
tur. s cͣum hii qui pꝰt testm̃ fa¬
tum inuita nascuntur.ita de
sunt exhr̃oati.ũ ⁊̃ ante hr¬
dis institutõemuel int̾ me¬
dias hrdum institutoẽs ł m
ter gͣdus exhr̃dari possũt. Nã
diuus marcus decint.a dem in
postumo qd̾ infilio ẜuãdum
nec rõ diu̾sitatis redli pot̾ ex
his apparet aliam cam eẽ fili¬
orum supstitum. aliam postr¬
fatiunt. hu rumpũt illi sẽper
hii si nascuntur: nec inueniãt
se exh̾rdatos s ⁊ si stante hoc¬
an aliud testm̃ a quo postumꝰ

Expanded text:
us vel iure militari sit factum vel in eo scriptus est qui ab intestato venire potest: tunc enim et posteriore non perfecto superius rumpitur. xum descendentes ad similitudinem filiorum nominatim ascendo rumpant.Postumos autem dicimus eos dumtaxat, qui post mortem parentis nascuntur. sed et hi, qui post testamentum factum in uita nascuntur, ita desint exheredati.Unde etiam ante heredis institutionem uel inter medias heredum institutiones uel inter gradus exheredari possunt: nam diuus Marcus decreuit idem in postumo quod in filio seruandum, nec ratio diuersitatis reddi potest.Ex his apparet aliam causam esse filiorum superstitum, aliam posterfaciunt, hi rumpunt, illi semper, hi, si nascantur nec inueniant se exheredatos.Sed et si sit ante hoc aliud testamentum, a quo postumus
Abbreviated transcription (Latin):
facultatis sue expensũ ferre de
sor decesẜit aut q̃ rem famͣilarẽ
inopinate fortune ĩpetu ãmi¬
sit equiim erit pr̃ari cautionẽ
tur. missus in põnemnũqua¬

Expanded text:
facilitat‹i› suae expensum ferre debsor decesserit aut etiam rem familiarem inopinato fortunae impetu amiserit, aequum erit praestari cautionem.tur missus in posse
Abbreviated transcription (Latin):
tur.curãdum ẽ neuis fiat. utẽti
fruẽti legatariosat̃fieri uolũta¬
ti defuncti si  accipitur. quo ad
uolũtati defimctiuił exfruct̾ibꝰ
ułaliũde sat̃fiat. ¶Constõ
aũt diui antonim ꝑtim adeoᷤ¬
os a quibrutiłr fideio. relictu ẽ.
q̃muis hrdes ñ sint parenimu¬
tilitas ẽ. ¶Imponemmissus.
legatorum ẜuãdorum cã.silite̾
eo nd̃ie testat᷑ sit. nõ añt uecedẽ¬

Expanded text:
tur, curandum est, ne uis fiat utenti et fruenti legatario.Satisfieri uoluntati defuncti sic accipitur, quoad uoluntati defuncti uel ex fructibus uel aliunde satisfiat.Constitutio autem diui Antonini pertinet ad eos, a quiquamuis heredes non sint: par enim utilitas est.In possessionem missus legat‹o›rum seruandorum causa si litem eo nomine contestatus sit, non ante decede
Abbreviated transcription (Latin):
iquis cũue¬
titus eet sat̃ accipe ⁊
acceꝑit. an repeti sat̃¬
datio ista possit ũ hrᷤᷤ
conͣ dicat lib̾atoẽm ⁊ ꝗde si sçi¬
ẽs hr̃s indebitum cauitrepeten¬

Expanded text:
quis, cum uetitus esset satis accipere, acceperit, an repeti satisdatio ista possit, ut heres condicat liberationem? et quidem ‹si› sciens heres indebitum cauit, repe