comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credas. P. Coniugii uinculum quo tenebar mors dis¬
soluit. R.Noli te ursus innectere cogita quam opta¬
bilis quamque in comperabilis sit libertas et consi¬
lium ciceronis amplectere qui uxorem inuacissim̃a
et aduersus quam frustra mortis auxilium expec¬
tandum esset. dum repudio dimisisset ortatitibus
amicis ut aliam duceret non posse simul se uxo¬
ri et sapiencie studio dare operam respondit. D.¬
Uxorem bonam perdidi. Re. Quid si etiam nont
iactura sed lucrum et magni fuga penculi est.
ut enim sit bonam reperire. conffantem ubi que¬
rimus. notum illud sũmi uatis uarium et muta¬
bile semper femina. D. Uxorem bonam ac iuue¬
nili euo floridam amisi . R. farum ne igitur noti
feminei mores sunt qułam multas pudicissimas
adolescentulas inpudicas ac lasciuas anus uidi¬
mus. ardor nempt libidinis quociens uctule os¬
sibus incubuit quasi ignis in ligno atido estuat.¬
uiolencius. uel in stantem ergo uite mutacionẽ

Expanded text:
credas. Coniugii vinculum quo tenebar, mors discredas. Coniugii vinculum quo tenebar, mors dissolvit. Nolite rursus innectere! Cogita quam optabilis, quanque incomparabilis sit libertas, et consilium Ciceronis amplectere, qui uxorem vivacissimam, et adversus quam frustra mortis auxilium expectandum esset, dum repudio dimisisset, hortantibus amicis ut aliam duceret, non posse simul se uxori et sapientie studio dare operam respondit. Uxorem bonam perdidi. Quid, si hoc etiam non iactura sed lucrum, et magni fuga periculi est? ut enim sit bonam reperire, constantem ubi querimus. Notum illud summi vatis: varium et mutabile semper femina. Uxorem bonam ac iuvenili evo floridam amisi. Parum ne igitur noti feminei mores sunt? Quam multas pudicissimas adolescentulas, impudicas ac lascivas anus vidimus? Ardor nempe libidinis, quotiens vetule ossibus incubuit, quas ignis in ligno arido vinolentius estuat? Vel instantem ergo vite mutationem,
Abbreviated transcription (Latin):
om nes dicere et qui contrarium sciunt. Ego aũt
et si bona uxor uel omnino mulier bona ratum
mirumq animal sit interris: uitande tamen alter¬
cationis causa permiserim uxorem tibi qualem
dicis amissam nequ̾e ideo respondebo. quod olĩ
dum hec eadem questio apud senecam respondi
posse it aliam bonam uel si feceras facere.uel si in¬
ueneras inuenire muto sentenciam nolo te sepius
rem periculosissimam retemptare quod et si se¬
mel bene cesserit stulit repetitur. Cicius tentum
sui similes mulier mala quam unam bonam repe¬
tiet. Quam obtem qui malam habuit sunilem
timeat at qui bonam similem ne speret. sed uterqu̾e pa¬
titer ille aduersitatem cumulare hic prosperitatem
suam ddeformare caueat. Sic in omnem casum secũ¬
do coniungio abstinendum. Tu nunc ergo si ut ais
bonam coniugem amisisti preterito pocius gratula¬
re quam futuri spem concipias. nequeͦ quod pup¬
pe integra litus attigeris crebro nauiculam uentis

Expanded text:
omnes dicere, et qui contrarium sciunt. Ego autem, omnes dicere, et qui contrarium sciunt. Ego autem, etsi bona uxor, vel omnino mulier bona, rarum mirumque animal sit in terris, vitande tamen altercationis causa, permiserim uxorem tibi qualem dicis amissam. Neque ideo respondebo quod olim, dum hec eadem questio ageretur apud Senecam, respondi: posse te aliam bonam, vel si feceras facere, vel si inveneras invenire. Muto sententiam: nolo te sepius rem periculosissimam retentare, quod, etsi semel bene cesserit, stulte repetitur. Citius centum sui similes mulier mala, quam unam bonam reperiet. Quam ob rem, qui malam habuit, similem timeat, at qui bonam, similem ne speret; sed uterque pariter, ille adversitatem cumulare, hic prosperitatem suam deformare caveat; sic, in omnem casum, secundo coniugio abstinendum. Tu nunc ergo, si, ut ais, bonam coniugem amisisti, preterito potius gratulare, quam futuri spem conspicias, neque quod puppe integra litus attigeris, crebro naviculam ventis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt omnia. Hec obmi titur ecca quidem et mi¬
seriis suis fauens. Inter moras sepe que uitari po¬
terant obsequendo et eredendo in oppina uos ma¬
la corcipiunt. SSuccubui ut iudicio et amisi spon¬
sam .R. Dignus es uicisse nam duobus deuna mu-¬
liere certantibus qui mulierem habet is perdidit
qui uicit is est uittus. qui uincitur is est uictor
x orem pͣerdidĩ ꝓteposterum ingenium
stupendumq hominem qui uxoris in
funete lugeat saltet in nupciis .D. Uo¬
tem perdidi. R. O demens hymeneum cane nunc¬
est tempus coronatum uictum uidimus digniori¬
bus iam sertis atingere magno prelio uicisti et
longa obsidione liberatus es. D. Uxorem perdi¬
di.Rsic dicis perdidi quasi qui febrem perdidit:
aut scabiem interdum lucri species est perdete.D.¬
xotem perdidi. R. Nunquam tibi fortassis opimi¬
orem questum una lux attulit. quantis compe¬
dibus elapsus es. quanto naufragio enatasti. Do.¬
Sed uxotem bonam perdidi. RSolent quidem ho¬

Expanded text:
sunt omnia, hec obnititur, ceca quidem, et misunt omnia, hec obnititur, ceca quidem, et miseriis suis favens. Inter moras sepe, que vitari poterant obsequendo et credendo, inopina vos mala corripiunt. Succubui in iudicio et amisi sponsam. Dignus es vicisse. Nam duobus de una muliere certantibus, qui mulierem habet, is perdidit; qui vicit, is est victus; qui vincitur, is est victor, heu, perdidi! O preposterum ingenium stupendumque hominem, qui uxoris in funere lugeat, saltet in nuptiis. Uxorem perdidi. O demens! Himeneum cane: nunc tempus. Coronatum, vinctum vidimus dignioribus iam sertis accingere; magno prelio vicisti, et longa obsidione liberatus es. Uxorem perdidi. Sic dicis perdidi, quasi qui febrem perdit aut scabiem: interdum lucri species est perdere. Uxorem perdidi. Nunquam tibi fortassis opimiorem questum una lux attulit: quantis compedibus elapsus es, quanto naufragio enatasti? Sed uxorem bonam perdidi. Solent id quidem
Abbreviated transcription (Latin):
agitetis querimoniis et tum facti peniteat cum
non factum esse non potest. cumq in efficaꝵ pe¬
nitencia et in anis est. D. Sponsam et spem prolis
amisi. R. Noli lamenta miscete. Illa enim pars ẽ
altera precipitis mortalium uoti. Sic enim ait. Co¬
uigium optatis. partumq uxoris. At non semper
placitura sed profutura dant superi. Tenes apud
apuleum medaurensem ut latronum lapsa inma¬
nus misella. illa uirguncula unam triuii in par¬
tem ubi periculi plairimum loro flectit ẽum cui
insederat a sellum ille in aduersum nititur qua
securum iter erat et in cautam puellam in sua
q̃ampna tendentem tacitus atguit. Quibus ita
luctantibus laitones quos euasisse uidebantus
interueniunt a quibus incaptiuitatis miserias. i¬
go in suam perniciem stucliosa tetrahitur. haud
Ab similis inter diuinam prouidenciam et huma¬
nam stulticiam deitinert huius uite est questio.
Illa futuri prescia eo uos agit ubi dulcia et secura

Expanded text:
agitetis querimoniis, et tum facti peniteat, cum agitetis querimoniis, et tum facti peniteat, cum non factum esse non potest, cunque inefficax penitentia et inanis est. Sponsam et spem prolis amisi. Noli lamenta miscere: illa enim pars est altera precipitis mortalium voti; sic enim ait, coniugium optatis, partumque uxoris. At non semper placitura, sed profutura dant superi. Tenes apud Apuleium Madaurensem, ut latronum lapsa in manus misella illa virguncula, unam trivii in partem, ubi periculi plurimum, loro flectit eum, cui insederaat asellum, ille in adversum nititur, qua securum iter erat, et incautam puellam, in sua damna tendentem, tacitus arguit. Quibus ita luctantibus, latrones quos evasisse videbantur interveniunt, a quibus in captivitatis miserias virgo, in suam perniciem studiosa, retrahitur. Haud absimilis, inter divinam providentiam et humanam stultitiam, de itinere vite huius est questio: illa, futuri prescia, eo vos agit, ubi dulcia et secura
Abbreviated transcription (Latin):
qu̾am bello. legibus decertare quꝰam gladiis. Legis¬
ti apud uirgilium inter illos lauinie competitotes
quanta lis et quis belli finis. Uictorem sponsa se¬
quitur uictum mors tibi sponsa perdita salua est
uita. D. ludex me priuauit sponsa.R. Adulter a
raptor forsitan it priuasset. leuius est sponsam a¬
misisse quam coniugem in illa enim spes perdit᷑
in hac res minor est autem sperare quam possesse
rei. fiue ut alitet idem dicam. leuior spei iactura ꝗͣ
rei. D Amisi sponsam iniudicio. R. Non amisisti.
sed tuam esse non didicisti. D. Amisi sponsam.R
Qui amittit conuigem multplici egtitudine liberat.
At qui sponsam preseruatut. uirumq bonum sed sccũ¬
dum melius. Quid ni autem sit melius nullum pati
uulnus quam inflicto uulneri remedium inuenis¬
se Sed uos animorum inpulsu ut satiricus ait et
magna cecaq cupidine ducti. coniugium opta¬
tis quod adepti perpetuis tediis et in mortalibus

Expanded text:
quam bello, legibus decertare quam gladiis. Legisquam bello, legibus decertare quam gladiis. Legisti apud Virgilium, inter illos Lavinie competitores, quanta lis et quis belli finis? Victorem sponsa sequitur, victum mors. Tibi sponsa perdita, salva est vita. Iudex me privavit sponsa. Adulter aut raptor forsitan te privasset. Levius est sponsam amisisse quam coniugem: in illa enim spes perditur, in hac res. Minor est autem sperate, quam possesse rei sive, ut aliter idem dicam, levior spei iactura quam rei. Amisi sponsam in iudicio. Non amisisti, sed tuam non esse didicisti. Amisi sponsam. Qui amittit coniugem, multiplici egritudine liberatur, at qui sponsam, preservatur: utrunque bonum, sed secundum melius. Quid ni autem sit melius nullum pati vulnus, quam inflicto vulneri remedium invenisse? Sed vos animorum impulsu — ut Satyricus ait — et magna cecaque cupidine ducti, coniugium optatis, quod adepti perpetuis tediis et immortalibus
Abbreviated transcription (Latin):
bis aggrediate: De sponsa alteri adiudicata dolos .c.¬
ponsam mihi sentencia uidicialis eripuit.R
Ast alus fraus aluis uis aperta. D ludiciali sen¬
tencia sponsam amisi. R. Quidã dolisi ferro
alui quidam quod fedissimum genus auro ipsas con¬
uiges amisere nihil propͥium est homini hinc fur¬
ta et insidie hinc rapine. hinc preces. hinc precia.
hinc ultima rerum mors. Per hanc rotam tempora¬
lium bonorum dm̃ia uoluuntur quodqͦue est u¬
nius sit alteruis mox ad alios transiturum. Quod
si in rebus utlibus ferendum in dampnosis ac graui¬
hus plaudendum est. Quid miri uolui humana ho¬
mo ipse uoluitur et non stat sed ut scriptum est.
quasi flos egreditur et conteritur et fugit uelud um¬
bra et nunquam in eodem statu permanet. tu sp̃o¬
sam quereris amisisse qui fugiendo et inhoras de¬
crescendo assidue te amittis. D. Sponsam iniudici¬
o amisi . R. Incampo alii tuciuis est uire congredi

Expanded text:
bis aggrediare. 17 DE SPONSA ALTERI ADIUDICATA Sbis aggrediare. 17 DE SPONSA ALTERI ADIUDICATA Sponsam michi sententia iudicialis eripuit. Ast aliis fraus, aliis vis aperta. Iudiciali sententia sponsam amisi. Quidam dolis, ferro alii, quidam, quod fedissimum genus, auro ipsas coniuges amisere. Nil proprium est homini, hinc furta et insidie, hinc rapine, hinc preces, hinc pretia, hinc ultima rerum, mors. Per hanc rotam temporalium bonorum, dominia volvuntur, quodque est unius fit alterius, mox ad alios transiturum. Quod, si in rebus utilibus ferendum, in damnosis ac gravibus plaudendum est. Quid miri autem volvi humana? Homo ipse volvitur et non stat, sed ut scriptum est, “quasi flos egreditur, et conteritur, et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet.” Tu sponsam quereris amisisse, qui fugiendo et in horas decrescendo, assidue te amittis? Sponsam in iudicio amisi. In campo alii! Tutius est iure congredi
Abbreviated transcription (Latin):
dici possit. Ad hoc sane nasci hominem ad hoc ei tem¬
pus ddari constat ut creatorem suum colat. amet. cogi¬
tet. quicquid hinc excidit perditur haud dubie uu¬
Mullorum in ludo perdidi. R Nonne tibi
dixeram dum uinceres fenus esse id non
lucrum. D. ludo ex haustus sum. RHic
est ludo illi mos qui me dicis per exiguo ingesto plu¬
rimum ex haurire. Credis autem mihiꝰ nuncꝰ pocius
gaudendum qu̾am dum falso gaudio exultabas. me¬
uor est acris castigacio quam błanda fallacia. illud
te lucellum adludi uoraginem uocabat hoc te da¬
mpnum inde retrahet satius est turpi freno rectum
iter agere quam habenis aurcis preceps indeuium
agi.D. Amisi in ludo taxillorum.R. Uicisti in ludo
morum siquid egeris profundius attendisti. Alio¬
quin morbo insanabili frustra remedia congerun¬
tur. Si ab hoc baratro nec te dampnum reuocat
nec pudor. ubi rebus nil proficitur neequicquam uer¬

Expanded text:
dici possit. Ad hoc sane nasci hominem, ad hoc temdici possit. Ad hoc sane nasci hominem, ad hoc tempus dari constat, ut creatorem suum colat, amet, cogitet. Quicquid hinc excidit, perditur haud dubie. Villorum in ludo perdidi. Nonne tibi dixeram, dum vinceres, fenus id esse non lucrum? Ludo exhaustus sum. Hic est ludo illi mos, qui medicis: perexiguo ingesto plurimum exhaurire. Crede autem michi: nunc potius gaudendum, quam dum falso gaudio exultabas. Melior est acris castigatio, quam blanda fallacia. Illud te lucellum ad ludi voraginem vocabat, hoc te damnum inde retrahet. Satius est turpi freno rectum iter agere, quam habenis aureis preceps in devium agi. Amisi in ludo taxillorum. Vicisti in ludo morum, si quid egeris profundius attendisti; alioquin morbo insanabili frustra remedia cogerentur, si ab hoc baratro nec te damnum revocat nec pudor. Ubi rebus nichil proficitur, nec quicquam ver
Abbreviated transcription (Latin):
mesta᷑ necessitas me cogit. R. Non dum capio Qd
rei sit. Nam si te hostis inuinculis habeat si in
stet mors possunt fateor actus bonos impedire.
sed non pios sanctosq cogitatus qui maxime iec
statu eminent atque effulgent. Quibus incuris
tempus certe non perditur. nescio añ alibi usꝗͥ
minus que. profecto et indolium reguli et inthau¬
rum phalatidis introire possunt et incrucem
theodori cyrenensis ascendere. Sic quocumqy¬
te uerteris inte unum amissitemporis culpa re¬
flectitur at uos ex more naturam exͥcusantes que uolubi¬
le tempus fecit cum hic non esset eternitas in omnibus
uosmetipsos absoluitis: cum rei omnium soli siuis omne fe¬
re tempus perditis ymmo proicits et quasi tem ulem
abiectamq contempnitis quod utinam inuirtute saltẽ
aut gloria poneretur non insumma semper infamia
inexpiabiłi q dedecore quamquam uere quicquid
non in eos usus uertitur. inquos datum est perditum

Expanded text:
mesta necessitas me cogit. Nondum capio quid mesta necessitas me cogit. Nondum capio quid rei sit. Nam si te hostis in vinculis habeat, si mors instet, possunt, fateor, actus bonos impedire, sed non pios sanctosque cogitatus, qui maxime in eo statu eminent atque effulgent; quibus enim curis tempus certe non perditur, nec scio an alibi usquam minus. Que profecto et in dolium Reguli, et in taurum Phalaridis introire possunt, et in crucem Theodori Cyrenensis ascendere. Sic quocunque verteris, in te unum omissi temporis culpa reflectitur. At vos ex more naturam accusantes, que volubile tempus fecit, cum hic non esset eternitas, in omnibus vosmet ipsos absolvitis, cum rei omnium soli sitis. Omne enim fere tempus perditis imo proicitis, et quasi rem vilem abiectamque contemnitis, quod utinam in virtute saltem aut gloriam poneretis, non in summa semper infamia, inexpiabilique dedecore; quamquam vere, quicquid non in eos usus queritur in quos datum est, perditum
Abbreviated transcription (Latin):
tempus uoces quod si credetem obmissa incurabilis m¬
morbi cura non iam tempus sed te ip̃m male pecdi¬
tum faterer. Nam si tempus quod maluerim deo
tuo non dicam donas sed restitius quod sine uera
non geritur pietate. ingens atque in extimabile
lucrum scito: fto parui enim temporis impendioQ
eternitatem queris. quis unquam mercator permu¬
tacione tam prospera usus est. D. Prorsus alia mihi
perdendi tempotis causa est.R. Non intelligo quã
tu mihi causam dicas. nam si propter itam pͥropter
mesticiam propter amotem seu aliam animi pas¬
sionem cogi credis falleris. Omnium eadem est
racio quam auaricie diximus omnes uoluntarie
nulla est iuoleneta quod et sano patet intellectui
et acicetone multis in locis disputatum et creberri¬
me repetitum est. Si nil horum est in causa quid
aluid est quꝰam torpor et ignauia sic ad id reuer¬
timur quod ait seneca. Turpissima est iactura q̃
pernegligenciam uenit. D Ut amittam tempus

Expanded text:
tempus voces? Quod si crederem, omissa incurabilis tempus voces? Quod si crederem, omissa incurabilis morbi cura, non iam tempus, sed te ipsum male perditum faterer. Nam si tempus quod maluerim Deo tuo non dicam donas sed restituis, quod sine vera non geritur pietate, ingens atque inextimabile lucrum scito. Pro parvo enim temporis impendio, eternitatem queris. Quis unquam mercator permutatione tam prospera usus est? Prorsus alia michi perdendi temporis causa est. Non intelligo quam tu michi causam dicas. Nam si propter iram, propter mestitiam, propter amorem seu aliam animi passionem cogi credis, falleris: omnium eadem est ratio quam avaritie diximus; omnes voluntarie, nulla est violenta. Quod et sano patet intellectui, et a Cicerone multis in locis disputatum, et creberrime repetitum est. Si nil horum in causa, quod aliud est quam torpor et ignavia? Sic ad id revertimur quod ait Seneca: “turpissima est iactura que per negligentiam venit”. Ut amittam tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
git tempus amittere.R. Quero utrum que nam.
hec tam uiolenta necessitas. nisi forte dominos
negociis implicitus tua negligis quasi uero non ad
hecꝰ it sola cupiditas. et in exp̾lebilis lucri spes im¬
pellat. Ponc cupiditates proprias dominorum cu¬
piditatibus non parebis sed hoc uirus in medicabi¬
le uenis in fusum et pet errans uiscera sensum tbe¬
tat et non solum tempus sed libertatem uitamꝙ
ipsam non sencientibus etipit. Quod si forte nec
tuis nec alienis cupiditatibus sed curis honestio¬
ribus tue rei publice tempus inpenditur non hec
temporis amissio sed laudabilis est impensaltem
caram rei omnium carissime que interris sunt
sargitus et uiri boni et ciuis egregii functus offi¬
citꝰ es quamuis non ignorem homines quicꝗd
preter auaricie studium agitut uulgo tempus
perditum uocare cum id demum maxime uere¬
q sit perditum quod illi studio tubuitur. Et
quid scimus an tu quoq populatiter perditum

Expanded text:
git tempus amittere. Quero iterum: quenam git tempus amittere. Quero iterum: quenam hec tam violenta necessitas? Nisi forte, dominorum negotiis implicitus, tua negligis, quasi vero non ad hec te sola cupiditas et inexplebilis lucri spes impellat. Pone cupiditates proprias: dominorum cupiditatibus non parebis. Sed hoc virus immedicabile venis infusum et pererrans viscera, sensum hebetat, et non solum tempus, sed libertatem vitamque ipsam non sentientibus eripit. Quod si forte nec tuis nec alienis cupiditatibus, sed curis honestioribus, tue Reipublice, tempus impenditur, non hec temporis amissio, sed laudabilis est impensa, rem caram rei omnium carissime que in terris sunt largitus, et viri boni et civis egregii functus officio es; quamvis non ignorem homines, quicquid preter avaritie studium agitur, vulgo tempus perditum vocare, cum id demum maxime vereque sit perditum, quod illi studio tribuitur. Et, quid scimus, an tu quoque populariter perditum
Abbreviated transcription (Latin):
notat. Omnes uero iam senes in hac attencione fac¬
ti sunt. omnem etatem. omnem statum. omñe sex¬
um in uasit auaricia. hec tempus miseris. et respec¬
tum uite breuis hominibus eripit in hanc unam
rem solliciti euum omne consumitis uestri et uestra¬
tum pene iam in memores uoluptatum que pestis
si nolentes inuaderet posset et nolenti tempus eripi
et iuista esse super preciosissime tei amissione queri¬
monia. D. Non mihi cupiditas tempus extorquet sca
necessitas. R. Quȩ nam queso necessitas ista est. que t¬
bi preripiat quod unum exomnibus uium est. ita di¬
co diuicias honores potenciam dientelas imperia et
que sunt. tuismodi suo uire dat atque eripit fortu¬
na tempus in uito non eripitur. sed ipsum perse sen¬
summ defluit. non utenti paulaumq consumitur
nec ante perpenditis qu̾am consumptum est. tum
querele sonant sere et inunles fletur temporis a¬
missio. sed siletur culpa. D. Me necessitas sola co¬

Expanded text:
notat: omnes vero iam senes, in hac attentiores, facnotat: omnes vero iam senes, in hac attentiores, facti sunt: omnem etatem, omnem statum, omnem sexum invasit avaritia. Hec tempus miseris et respectum vite brevis hominibus eripit. In hanc unam rem solliciti, evum omne consumitis, vestri et vestrarum pene iam immemores voluptatum; que pestis si nolentes invaderet, posset et nolenti tempus eripi, et iusta esset super pretiosissime rei amissione querimonia. Non michi cupiditas tempus extorquet sed necessitas. Quenam, queso, necessitas ista est, que tibi preripiat quod, unum ex omnibus, tuum est? Ita dico: divitias, honores, potentiam, clientelas, imperia, et que sunt huiusmodi, suo iure dat atque eripit fortuna; tempus invito non eripitur, sed ipsum per se sensim defluit, non utenti paulatimque consumitur, nec ante perpenditis quam consumptum est. Tum querele sonent sere et inutiles, fletur temporis amissio, sed siletur culpa. Me necessitas sola co
Abbreviated transcription (Latin):
deillorum enim genere est. que suum supplicium
secum ferunt. D. Promissione me obftrinxi. R. Soluci¬
one te libera et quem lingua uinculis in nexint ma¬
nus soluat proderit uinctum fuisse cum euaseris la¬
queos semper horrebis. De amission temporis. dolor.¬
emporis amissionem fleo. R Esset hoc eo
iustior quam superior querela quo leior
est pecunie iactura qͦuam temporis quꝰod
nec necessaria ad bene uiuendum est pecunia et
amissa restaurari potest. tempus et necessarium et
prorsus inreparabile est nisi quia uolenti pecunia
uolenti autem tempus eupitur quamuis illud fa¬
tear grauiora dampna esse que culpa pacientis ex¬
agerat iustam tamen querele causam nego ubi
qui patitur uolens patitur. D. Nolens ego tempus
amitto.R. Quis nolentem cogit nisi cupiditas oc¬
cupacionum mater. Solum hoc unum uicium ait
comitus affert senectus hominibus. attenciores su¬
mus ad rem omnes quam sat est. Senes hic quidẽ

Expanded text:
de illorum enim genere est, que suum supplicium de illorum enim genere est, que suum supplicium secum ferunt. Promissione me obstrinxi. Solutione te libera, et quem lingua vinculis innexuit, manus solvat. Proderit vinctum fuisse cum evaseris: laqueos semper horrebis. 15 DE AMISSIONE TEMPORIS emporis amissionem fleo. Esset hec eo iustior quam superior querela, quo levior est pecunie iactura quam temporis, quod nec necessaria ad bene vivendum est pecunia, et amissa restaurari potest, tempus et necessarium et prorsus irreparabile est, nisi quia nolenti pecunia, volenti autem tempus eripitur; quamvis illud fatear, graviora damna esse que culpa patientis exaggerat, iustam tamen querele causam nego, ubi, qui patitur, volens patitur. Nolens ego tempus amitto. Quis nolentem cogit, nisi cupiditas, occupationum mater?Solum hoc unum vitium— ait Comicus —affert senectus hominibus: attentiores sumus ad rem omnes quam sat est. Senes hic quidem
Abbreviated transcription (Latin):
se intempore ferende opis facultatem de futuro autem¬
spem suisse qua postmodum destitutus sis. non dum
etgo didiceras ut facilissima rerum omnium spes est.
N iħil inuenias quod tam crebro uos fallat nihil est ta¬
men. cui tam cupide credatis tam subdola et tam bła¬
da est. ita se dulciter ac latenter insinuat sic inuita
diuellitur. D. Uadimonio me adixi.R. Credo oblitꝰ
illud thaletis millesii celebre documentum. uadimo¬
nio adesse noxam. et quid de hoc ille uir sapiens dix¬
ent quod memorasse non in utile crediderim quod¬
ꝙq inlatinum uersum ab ausonio ad hunc modum
sonat. Sponte tibi noxa inquit presto est permille
possem currere exempla ut probem pedes uadesq pe¬
niuidinis reos. sed nolo nominatim quemquam dice¬
re sibi quisque uerum dicat et secum putet. Spon¬
dere quanus dampno fuerit et malo. D. Memetipm
sponte obligans erraui. R. Error hic purgatorio igne
post obitum non egebit. ubi admissus est purgabitur

Expanded text:
se in tempore ferende opis facultatem, fuisse autem de futuro se in tempore ferende opis facultatem, fuisse autem de futuro spem, qua postmodum destitutus sis, nondum ergo didiceras, ut fallacissima rerum omnium spes est: nichil invenias quod tam crebro vos fallat: nichil est tamen cui tam cupide credatis, tam subdola et tam blanda est; ita se dulciter ac latenter insinuat, sic invita divellitur. Vadimonio me addixi. Credo oblitus illud Thaletis Milesii celebre documentum: vadimonio adesse noxam, et quid de hoc ille vir sapiens dixerit, quod memorasse non inutile crediderim, quodque in latinum versum ab Ausonio, ad hunc modum sonat: sponde inquit, noxa presto tibi est. Per mille possem currere exempla, ut probem predes vadesque penitudinis reos, sed nolo nominatim quenquam dicere; sibi quisque verum dicat et secum putet, spondere quantis damno fuerit et malo. Memet ipsum sponte obligans erravi. Error hic purgatorio igne post obitum non egebit: ubi admissus est purgabitur;
Abbreviated transcription (Latin):
intersticio mensium nunc stupetis si aperti es¬
sent oculi clare quidem mults inseculis uide¬
retis. sed uos quasi tempus desiderio uestro pare¬
at non nature sue. non uenturum uobis terminũ
nec ituros dies fingitis. atque hac spe uelud oculis dau¬
sis precipicium preteruecti uerbo placidi uobis esse ui¬
demini et urbani proalio promittentes. quasi non uer¬
ba hec et promissa cla ndestina mox inpublicum e¬
iuptura tumultusq rerum maximos allatura sint.
Despondi pro amico.R. Amicorum indigenciis sic pre¬
senti si quod ad est remedio succurrendum ne te illaq̃es
ut qu̾e incrastinum nil promittas quod non dicerem si
succurri aliter quam promittendo non posset: nunc
quid attinet promittere quod si implere non possis nõ
facias ftulte at si possis superuacue sed uos rerum a¬
marissimi estis et prodigi promissorum quasi uero res
ipsas promissa illa non exigant. Quꝯd si dicas defuis¬

Expanded text:
interstitio mensium tunc stupetis, si aperti esinterstitio mensium tunc stupetis, si aperti essent oculi clare quidem multis in seculis videretis. Sed vos quasi tempus desiderio vestro pareat, non nature sue, non eventurum vobis terminum, nec ituros dies fingitis, atque hac spe velut oculis clausis, precipitium pretervecti, verbo placidi vobis esse videmini, urbani, pro alio promittentes, quasi non verba hec et promissa clandestina mox in publicum eruptura, tumultusque rerum maximos allatura sint. Despondi pro meo amico. Amicorum indigentiis sis presenti, si quod adest remedio succurrendum, ne te illaqueas, utque in crastinum nichil promittas; quod non dicerem, si succurri aliter quam promittendo non posset. Nunc quid attinet promittere? Quod si implere non possis, stulte facias, at, si possis, supervacue. Sed vos rerum avarissimi estis, et prodigi promissorum, quasi vero res ipsas promissa illa non exigant. Quod si dicas defuis
Abbreviated transcription (Latin):
solues et nil debere ac sine conpedibus agere quasꝰ
iocundum sit tuo disces incomodo. D. Uadem p¬
pro amico dedi me. R. Da post hac amicis egenti¬
bus aurum. atgentum. uinum. oleum. frumentũ.
uestes. domos. predia. consilium. solacium. Cum
amicis demum omnia partire. unam tibi habe
nulliꝙ unquam tuam dederis libertatem. D. Ero¬
misi pro alteto en soluendi dies adest.RAn tu af¬
fururam ignorabas. ante uicturum non sperabas
an non hecedem tuum saltem cogitabas quem spõ¬
taneis uinculis in uolueres. Bende autem habet
quod incaput errantis pena redundat exroris.
encio autem dilacio te fefellit media promissio¬
nis inter ac solucionis diem spacia uana mente
metimini. que ut reliqua tempora longa uiden.¬
tur dum exspectes dum preteriere breuissima
olant enim hore. dies. noc tes. ebdomade. menses.
anni. lustra. secula. et que distantissima uidi¬
cantur inforibus sunt. itaq quod inpaucorum

Expanded text:
solves; et nil debere, ac sine compedibus agere, quam solves; et nil debere, ac sine compedibus agere, quam iucundum sit tuo disces incommodo. Vadem pro amico dedi me. Da posthac amicis egentibus aurum, argentum, vinum, oleum, frumentum, vestes, domos, predia, consilium, solatium; cum amicis demum omnia partire; unam tibi habe nullique unquam tuam dederis libertatem. Promisi pro altero: en solvendi dies adest. An tu affuturam ignorabas? an te victurum non sperabas? an non heredem saltem tuum cogitas, quem spontaneis vinculis involveres? Bene autem habet quod in caput errantis pena redundat erroris. Sentio autem, dilatio te fefellit: media promissionis inter ac solutionis diem spatia, vana mente metimini; que ut reliqua tempora longa videntur, dum spectes, dum preteriere brevissima. Volant enim hore, dies, noctes, hebdomade, menses, anni, lustra, secula et que distantissima iudicantur, in foribus sunt. Itaque quod in paucorum
Abbreviated transcription (Latin):
dile dictum preclareq sentencie si quidem apud mł¬
tos ociosa pecunia est nihilqu̾e agit aliud nisi qđ
locum occupat atq animum apud plutes male
atque improbe operosa. apud paucos demum ftuc¬
tuosa est . D. Amisi pecuniam quam amabam. Re.¬
Turpi amore relaxatus es. nam amor pecunie auari¬
cia est minus hanc amabis. minus hanc optabis nã
et illud satiricum experimento cognitum qu̾od
minus hanc optat qui non habetꝰ. optanda autẽ
amissio est magni eciam boni cui inseparabiliter
malum mauis adunctum sit. D. Amisi dulce ui¬
te presidium R. Quid scis an amarum potuisex¬
cidium plures multo propter opes qͣuam prop¬
adimonio exagitor. N. Amissam modo¬
pecuniam querebare iam proiectam que¬
tere. nonne ultto te obligans pecuniam p¬
proicristi uulgaris in sania plurimorum quam per¬
facile et pecuniam perdideris et amicum.D. Pro
altero fidem obstrinxi meam.R. ẜroteipso illam s¬

Expanded text:
bile dictum, preclareque sententie: si quidem apud mubile dictum, preclareque sententie: si quidem apud multos otiosa pecunia est, nilque agit aliud, nisi quod locum occupat atque animum, apud plures male atque improbe operosa, apud paucos demum fructuosa est. Amisi pecuniam quam amabam. Turpi amore relaxatus es: nam amor pecunie avaritia est. Minus hanc amabis, minus hanc optabis: nam et illud Satyricum experimento cognitum, quod “minus hanc optat qui non habet”: optanda autem amissio est magni etiam boni, cui inseparabiliter malum maius adiunctum sit. Amisi dulce vite presidium. Quid scis an amarum potius excidium? Plures multo propter opes quam propadimonio exagitor. Amissam pecuniam querebare, iam porrectam quereris. Nonne te ultro obligans pecuniam proiecisti? Vulgaris insania plurimorum, qua perfacile et pecuniam perdideris et amicum. Pro altero fidem obstrinxi meam. Pro te ipso eam
Abbreviated transcription (Latin):
nus adiit. ubi cum exterius nil mutatum cerneret.
parumper animo tõquieuit. Et quoniam collegafx
presenciam ac festinacio amplius non sinebant rap¬
um arculam aperuit sacculisq conspectis solito more
turgentibus atqu̾e obstrusis iam securus abut. moꝵ
negocio publico expedito domum rediens in thala¬
moꝰ se inclusit arculam aperuit sacculos introspex¬
it aurumq in arenam uersum reperiens exclama¬
uit. Accurrit pater et quid inquid rei est fili. quid
quereris aut quid fles. Amisi inquid ille pecuniam
quam multis quesitam uigiliis multisque᷑ laboribꝰ
in huis sacculis dimiseram sspoliatus sum tua indo¬
mo pater. Ad hec genitor quomodo ait spoliatus es
nonne sacculos plenos omnes uideo. Ille autem ge¬
mens arena inquid pater non pecunia est simul
hec dicens apertos patci sacculos ostentabat. Tunc
senex fronte nihil mota quid inquid refert filii a¬
put te arena ne an pecunia pleni sint. Memora¬

Expanded text:
nus adiit, ubi cum exterius nil mutatum cerneret, nus adiit, ubi cum exterius nil mutatum cerneret, parumper animo conquievit. Et quoniam collegarum presentia ac festinatio amplius non sinebant, raptim arculam aperuit, sacculisque conspectis solito more turgentibus atque obstrusis, iam securus abiit; mox negotio publico expedito, domum rediens, in thalamo se inclusit, arculam aperuit, sacculos introspexit, aurumque in harenam versum reperiens exclamavit! Accurrit pater, et “quid inquit rei est, fili? Quid queris, aut quid fles?” “Amisi inquit ille pecuniam, quam multis quesitam vigiliis, multisque laboribus in his sacculis dimiseram, spoliatus tua sum in domo, pater!”. Ad hec genitor “quomodo, ait, spoliatus es? nonne sacculos omnes plenos video?” Ille autem gemens: “Harena, inquit, pater non pecunia est”. Simul hec dicens, apertos patri sacculos ostentabat. Tum senex, fronte nichil mota, “quid, inquit, refert, fili, apud te harenane an pecunia pleni sint?” Memora
Abbreviated transcription (Latin):
et lauta et habundans uita exigit multa preterea pau¬
peribus dedit. Sacculos uero in quibus aurum illud
filii fuerat arena lapillisquꝰe flumineis plenos obstric¬
tosque et obserata omnia quoq prius instatu fue.¬
rant dimisit. que cuncta breuissimo tempore gesta st̃.
quod et uoluntas egregii senis et pecunia prompta es¬
set. Redeunti de hinc filio frattes obuii fuerunt quo¬
rum ille occursu hesit uestes atque habitum miratꝰ
qualem ante non uidisset quesiuitq cuius essente¬
qui unde ille uestes. leti atque omnium ignari sin¬
plicitate pueruli domini patris esse multosꝙ alios in¬
domi in stabulo substitisse dixerunt utrumque eciã
parentem muluplici ac regio esse uestitu magis ille
magisqułe singula mirariͦ Inde ubi paterne domus
lunen attigitꝰ uix parentes uixq ipsos parietes recog¬
noscens necꝰ ad miracione iam simplici sed stupore
plenus atqu̾e extasi thalamum atque arculam festi¬

Expanded text:
et lauta et abundans vita exigit. Multa preterea pauet lauta et abundans vita exigit. Multa preterea pauperibus dedit. Sacculos vero in quibus aurum illud filii fuerat, harena lapillisque flumineis plenos obstrictosque, et obserata omniaque quo prius in statu fuerant, dimisit. Que cuncta brevissimo tempore gesta sunt, quod et voluntas egregii senis et pecunia prompta esset. Redeunti dehinc filio fratres obvii fuere, quorum ille occursu hesit, indumenta atque habitum miratus, qualem antea non vidisset, quesivitque cuius essent equi, unde ille vestes; leti atque omnium ignari, simplicitate puerili, domini patris esse, multosque alios domi in stabulo substitisse dixerunt, utrunque etiam parentem multiplici ac regio esse vestitu; magis ille magisque singula cepit mirari; inde, ubi paterne domus limen attigit, vix parentes, vix ipsos parietes recognoscens, nec admiratione iam simplici, sed stupore plenus atque extasi thalamum atque arculam festi
Abbreviated transcription (Latin):
fraudaret. ne pietatis obliuisceretur ac fame ne ue i
conparacionem auri et decus et debitum et natura¬
lia sibi iura uilescerent. Deniq ut sibimet et anno¬
se matri et fratribus paruis et consanguineis et ami¬
cis et egentibus prodesse aliquando diuicias suas uel¬
let in hos enim usus non incustodiam tantum ac sup¬
plicium partas esse dicebat. hec pater sed frustra uel
surdo canitur uel auaro. Contigit tandem prore pu¬
blica filium ab esse et cum electis uiris ad romanum
pontificem proficisci. Quo digresso statim pater occa¬
sione arepta nouis thalami arculeqͦue clauibus utrog¬
gressus thesaurum nulli utilem elatebris eruit seqͦue ac¬
coniugem et filios fanuliamq omnem ex quisitissime
induit. emit equos ornatissimos. uasa argentea super¬
leculem speciosam ultimo domum ampłam sed muni¬
me cultam nouis auxit edificiis et picturis insignibus
adornauit. muniuitq rebus omnibus que liberalis

Expanded text:
fraudaret, ne pietatis oblivisceretur ac fame, neve, in fraudaret, ne pietatis oblivisceretur ac fame, neve, in comparationem auri, et decus et debitum et naturalia sibi iura vilescerent, denique ut sibimet et annose matri, et fratribus parvis, et consanguineis, et amicis, et egentibus prodesse aliquando divitias suas vellet. In hos enim usus, non custodiam tantum ac supplicium partas esse dicebat; hoc pater, sed frustra vel surdo canitur vel avaro. Contingit tandem pro Republica filium abesse, et cum electis viris ad Romanum pontificem proficisci, quo digresso, statim pater, occasione arrepta, novis thalami arculeque clavibus introgressus, thesaurum nulli utile e latebris eruit, seque coniugem et filios familiamque omnem exquisitissime induit, emit equos ornatissimos, vasa argentea, suppellectilem speciosam, ultimo domum amplam, sed minime cultam, novis auxit edificiis, et picturis insignibus adornavit munivitque rebus omnibus, quas liberalis
Abbreviated transcription (Latin):
tates ususque hominum inuenta erat in metum ac sol¬
licitudinem uersa est timere et angi et circum spicere
domorum incendia. furum insidias. et seruorum fugã
neque aliis prodesse neque sibi sed ex anime tantum
et inunle aurum incubare. hee diuicie uestre sunt.
fecuniam domi dimissam abstulit nescio quis.R
Uile et caducum est. et certe non proprium quod fur¬
to uel ui eripi potest. D. fecuniam in locis consigna¬
tam non in uenio. R. Dicam tibi non antiquam rem
fuit nuper apud ytalos nobilis et egregius quidam
uir possessionum antiquarum diues satis dicior uir¬
tutum sed pecunie non ita ut cuius non custos sed
dispensator ac dominus esse didicisset. Erat illi filius
p̾rimogenitus fori negociis ad prime industriis qui
uigili cura et parsimonia ingenti magnas opes mul¬
tumq auri quesierat. et erat mirum uisu inpatre
sene uiuenilis largitas in iuuene filio senilis tenaci¬
tas. Sepe illum pater ortabatur ne suum genium

Expanded text:
tates ususque hominum inventa erat, in metum ac soltates ususque hominum inventa erat, in metum ac sollicitudinem versa est. Timere et angi et circumspicere domorum incendia, furum insidias, et servorum fugam, neque aliis prodesse neque sibi, sed exanime tantum et inutile aurum incubare: he divitie vestre sunt. Pecuniam, domi dimissam, abstulit nescio quis. Vile et caducum est, et certe non proprium quod furto vel vi eripi potest. Pecuniam in loculis consignatam non invenio. Dicam tibi non antiquam rem. Fuit nuper apud Italos nobilis et egregius quidam vir, possessionum antiquarum dives satis, ditior virtutum, sed pecunie non ita, ut cuius non custos, sed dispensator ac dominus esse didicisset. Erat illi filius primogenitus, fori negotiis apprime industrius, qui, vigili cura et parsimonia ingenti, magnas opes multumque auri quesierat, et erat mirum visu, in patre sene iuvenilis largitas, et in iuvene filio senilis tenacitas. Sepe illum pater hortabatur, ne suum genium
Abbreviated transcription (Latin):
tis contemptorem presentisq dispensatorem egre¬
gium magnum putes. Hanc sentenciam me dic¬
t̾ante scripsit cicero cum amorem enim diuicias
angusti paruiq animi dixisset ad uinxit et ni¬
hil inquid honestius magnisicenciusq qu̾am pe¬
cuniam contempnere. si non habeas et si habe¬
as ad beneficenciam liberalitatemq conferre
tor inrte certa claris testibus et.o utinam mihi si¬
mulq illis omnibus fides esset. nusquam enim
humanum genus tam incredulum seu tam sur¬
dum esse inꝰ ex haustus Tabor hominum querẽ¬
diq ardor terrasq et maria uersans probat aua¬
ricia atque amore cultuque diuiciarum non
modo uirtutibus sed uite odium indictum. Do¬
ecuniam magnam amisi. Re. Magnum pondus
et cdurum et graut simul custodis officium ut
incipiens dixiꝰ nempe de dominis uos custodes
imperiosa cupiditas fecit omnia facere omnia pati iubẽs
sola ut pecunia cumuletur ac seruetur ita q̃ in oportuni¬

Expanded text:
tis contemptorem presentisque dispensatorem egretis contemptorem presentisque dispensatorem egregium, magnum putes.” Hanc sententiam me dictante scripsit Cicero; cum amorem enim divitiarum angusti parvique animi dixisset, adiunxit: “Et nichil, inquit, honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere, si non habeas, et si habeas ad beneficentiam liberalitatemque conferre”. Utor in re certa claris testibus, et o utinam michi simulque illis omnibus fides esset! Nusquam enim humanum genus tam incredulum, seu tam surdum esset, inexhaustus labor hominum, querendique ardor terrasque et maria versans, probat, avaritia atque amore cultuque divitiarum non modo virtutibus, sed vite odium indictum. Pecuniam magnam amisi. Magnum pondus, et durum et grave simul custodis officium, ut incipiens dixi. Nempe de dominis vos custodes imperiosa cupiditas fecit, omnia facere atque omnia pati iubens, sola ut pecunia cumuletur ac servetur. Itaque in opportuni
Abbreviated transcription (Latin):
sole opes flentur acriter. uerissimumq est illud plo¬
ratur lacrimis amissa pecunia ueris. Sed multa
iam diximus dequo nunquam satis nunquam
parum semper minus dicitur. quia pecunie ad
amorem obstinatis animis nil dicendo aliquid q̃¬
ritur nisi odium aut contemptus. quicquid uul¬
gaus obstat erroribus uel simulatum creditus
uel insanum. D. ferdidi pecuniam.R. Experrec¬
tus esite diuitem sompniabas. D. fecunia quam
amabam periit.R. fecunie neq amorem neque
odium sed frugalitatis studium auaricieo fugã
laudo. ut amar̾e enim pusilli animi sic pati non
posse aurum insirmum est parumꝙ sibi fudentis
atque auto succumbere metuents. magnus ille est
inquidt Anneus qui fictilibus sic uttur quem ad¬
modum argento. nec ille minor est qui sic argen¬
to utitur quem admodum fictilibus ut intelligas
seu uicium seu uirtutem non in rebus esse sed inꝰ ani¬
misinec amatorem pecunie nec osotem sed absen¬

Expanded text:
sole opes flentur acriter, verissimumque est illud: plosole opes flentur acriter, verissimumque est illud: ploratur lacrimis amissa pecunia veris. Sed multa iam diximus, de quo nunquam satis, nunquam parum, semper minus dicitur, quia pecunie ad amorem obstinatis animis, nil dicendo aliud queritur nisi odium aut contemptus, quicquid vulgatis obstat erroribus, vel simulatum creditur vel insanum. Perdidi pecuniam. Experrectus es, te divitem somniabas. Pecunia quam amabam periit. Pecunie neque amorem neque odium, sed frugalitatis studium avaritieque fugam laudo. Ut amare enim pusilli animi, sic pati non posse aurum, infirmi est parumque sibi fidentis, atque auro succumbere metuentis. “Magnus ille est”, inquit Anneus, “qui fictilibus sic utitur quemadmodum argento, nec ille minor est, qui sic argento utitur quemadmodum fictilibus: ut intelligas, seu vitium, seu virtutem, non in rebus esse, sed in animis. Nec amatorem pecunie nec osorem, sed absen
Abbreviated transcription (Latin):
atque excute solers omne latus mundi. Sic non dũ
intellectum dei munus sed magnum pauperies ob¬
probrium iubet quid uis et facere et p̾atisuerumqꝙ
coitidie cernitur quod ab alio dictum est pars ui¬
lissima terum certamen mouistis opes. Quis enĩ
queso non hodie sceleris in signi premio et occasiõe
proposita fas õe ab rumpitꝰ polidorum obtuncat
et auro ui potitur. Pone fidos fratres. pone unanimes
amicos inconsilio inconuiuio incorea dehinc mo¬
dicum inter illos non dicam pomum aureum sed
pomi frustrum iaciat discordia. hiis olim armis uti
solita gladiis seria iociq frangentur. Sicut autẽ
auro nis scelestius queritur sic ut ad rem redeam
nil mestius perditur. peccatum nempe ingens ani¬
me iactura contempnitur proximumq illi fame
dampnum spernitur et anmissum tempus inter
leuia numeratur. Lente flentur fratres perditi. len¬
ciuis parentes. lentissime coniuges. sepe uero letissiẽ

Expanded text:
atque excute solers omne latus mundi. Sic nondum atque excute solers omne latus mundi. Sic nondum intellectum Dei munus, sed magnum pauperies opprobrium iubet, quid vis et facere et pati. Verumque quotidie cernitur, quod ab alio dictum est: pars vilissima rerum certamen movistis opes. Quis enim, queso, non hodie, sceleris insigni premio et occasione proposita, fas omne abrumpit; Polydorum obtruncat, et auro vi potitur? Pone fidos fratres, pone unanimes amicos in consilio, in convivio, in chorea; dehinc modicum inter illos non dicam pomum aureum, sed pomi frustum: iaciat discordia; his olim armis uti solita, gladiis seria iocique frangentur. Sicut autem auro nichil scelestius queritur, sic, ut ad rem redeam, nil mestius perditur. Peccatum nempe, ingens anime iactura, contemnitur, proximumque illi fame damnum spernitur, et amissum tempus inter levia numeratur. Lente flentur fratres perditi, lentius parentes, lentissime coniuges, sepe vero letissime:
Abbreviated transcription (Latin):
neque hunc magis quam ipsius filium dicentẽ. Qui
confidit  induuiciis suis coͣruet. neque rursus hiis
omnibus magis illum qui super omnes est cuius doc¬
trina celestis nisi ab insanis planeq furentibus te mpm
nequit qui profecto diuicias et diuiciarum comites
uoluptates atque sollicitudines spinas dixit semen
uerborum salubrium suffocantes. Dixit hoc cuius
in ore non est inuentum mendacium uiua inquam
dixit hic ueritas uerumptamen putas inuenerit fidẽ
in terra nullam prorsus aut raram. Quas igitur il¬
le spinas suauitatem unicam atque dulcedinem mũ¬
dus uocat et quod ait quidam. gemmas. et lapid¬
es aurum: in utle summi materiam mali summi
omnes materiam boni putant certatĩ q omnes ut
sumum preq omnibus appetunt. Iamq in urbium
plateis haud yronice prodamatur. Ociues. ciues que¬
renda pecunia primum est uirtus post nummos atꝙ¬
que illud alteruis. uende animam lucto mercareꝰ

Expanded text:
neque hunc magis quam ipsius filium dicentem: “Qui neque hunc magis quam ipsius filium dicentem: “Qui confidit in divitiis suis corruet”, neque rursus his omnibus magis illum qui super omnes est, cuius doctrina celestis, nisi ab insanis planeque furentibus contemni nequit, qui profecto divitias et divitiarum comites, voluptates atque sollicitudines spinas dixit, semen verborum salubrium suffocantes. Dixit hoc cuius in ore non est inventum mendacium, viva, inquam, hoc dixit veritas; veruntamen putas invenerit fidem in terra? nullam prorsus aut ratam. Quas igitur ille spinas, suavitatem unicam atque ducedinem mundus vocat, et, quod ait quidam, “gemmas et lapides, aurum et inutilem summi materiam mali”, summi omnis materiam boni putant, certatimque omnes ut bonum pre omnibus appetunt. Iamque in urbium plateis haud ironice proclamatur: O cives, cives, querenda pecunia primum est; virtus post nummos! atque illud alterius: vende animam lucro, mercare
Abbreviated transcription (Latin):
morte perdendum. Diues enim cum dormierit ni¬
hil secum aufereaperiet oculos suos et nihil in ueni¬
et. neque id ipsum suum nihil inquem uolet itans¬
feret quia in ymagine pertransit homo sed et frus¬
tra conturbatur thesaurizar et ignorat cui con¬
gregabit ea. His ac mille similibus circumquaq so¬
nantibus doctorum uocibus hominum obstruxit
aures in finita cupiditas ut iam frustra diuitibus hu¬
ius seculi precipiatur non sublime sapere neque in
bene agere duutes fieri in operibus bonis. Nam
qui uolunt duuites fieri harum scilicet que uulgo
optantur diuiciarum incidunt intemptacionem
et laqueum diaboli et desideria multa et inutilia et
nociua que mergunt homines in interitum et perdi¬
cionem. Radix enim omnium malorum est cupi¬
ditas. non magis hunc audiunt consultorem quam
qui ait. Nolite sperare iiniquitate. et rapinas nolite
concupiscere diuicie si affluant nolite cor apponere

Expanded text:
morte perdendum. “Dives” enim “cum dormierit nicmorte perdendum. “Dives” enim “cum dormierit nichil secum auferet, aperiet oculos suos et nichil inveniet”; neque id ipsum suum nichil, in quem volet, transferet, “quia in imagine pertransit homo, sed et frustra conturbatur, thesaurizat, et ignorat cui cogregabit ea.” His ac mille similibus circumquaque sonantibus doctorum vocibus hominum, obstruxit aures infinita cupiditas, “ut iam frustra divitibus huius seculi” precipiatur “non sublime bene agere, divites fieri in operibus bonis. Nam qui volunt divites fieri” harum scilicet que vulgo optantur divitiarum, incidunt in tentationem et laqueum diaboli, et desideria multa et inutilia et nociva, que mergunt homines in interitum et perditionem. Radix enim omnium malorum est cupiditas”. Non magis hunc audiunt consultorem, quam qui ait: “Nolite sperare in iniquitate et rapinas nolite concupiscere, divitie si affluant, nolite cor apponere”,