comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
thici regni. qͥnqͣgesimo die uenit. Inbosforo mi¬
tridate cepealia sac̾ celebnte tre motꝰ adeo gͣuis
repente exortus est. ut magnͣ clades exeo urbiũ¬
m atq agͥrum secuta narret᷑. Eodẽ t̃ꝑe castor
nutͥclatis p̃fectus. qͥ fanagorio p̾erat int̾fectis
amieis regis arcem occupauit. et .iiͦii. mitri¬
datis filios ad p̃sidia romana tͣasmisit. Mitͥ¬
dates accensus ira in scełe exarsit. Nã cõ plu¬
res tẽ amicos suos et exipodrũ filiũ suũ inter¬
fecit. cũ antea alio iã macharẽ parrichidio tru¬
cidasset. Pharnaces alter filiꝰ eiꝰ exemplo fr̃m
territꝰ. exercitũ ad ꝑseqñdũ. se missũ sͥ conci¬
liauit. et mox adu̾sum pat᷑m duxit. Mitͥclateᷤᷤ
diu ex altissimo muro filiũ frust᷑ pretatꝰ. ub
in exorabilem uidit. moriturꝰ exclamasse fertur.
Qñ pharnace inqͥt mori iubet. uossi estis dis
patͥe p̃cor uos ut qndo cũq et ip̃e hanc uocẽ alib̾is

Expanded text:
thici regni quinquagensimo die uenit. In Bosthici regni quinquagensimo die uenit. In Bostridate Cerealia sacra celebrante terraemotus adeo gravis repente exortus est, ut magna clades ex eo urbium atque agrorum secuta narraretur. Eodem tempore Castor Mitridatis praefectus, qui Panagorio praeerat, interfectis amicis regiis, arcem occupavit, et quatuor Mithridatis filios ad pdates accensus ira in scelera exarsit. nam conplures tunc amicos suos et Exipodram filium suum interfecit, cum antea iam alio Macharem parricidio trucidasset; Pharnaces alter filius eius exemplo fratrum territus exercitum ad persequendum sese missum sibi conciliauit et mox aduersus patrem duxit. Mithridates diu ex altissimo muro filium frustra precatus ubi inexorabilem uidit, moriturus exclamasse fertur: Quoniam Pharnaces, inquit, mori iubet, nos, si estis, di patrii, precor, ut quandocumque et ipse hanc uocem a liberis
Abbreviated transcription (Latin):
ermes pꝰea agͦssi. sine labore uicerunt. Hamq de exer¬
citu regio.xl.m̃ cesa ł capta st̃. Romani uulñati mille.
uir aũ qͣdraginta ĩ terfecti. Rex int̃ multos belli fuga
lapsus. ad uit᷑ etiã bñficio sub lust̾s noctis euasit.
Relictq ab om̃ib amicis. philososis. scͥptorib re¬
rũ uł carminũ ac medicis. solꝰ ꝑ deuia equũ ma¬
nu thens. atq ad om̃s noctur nos sfp̃itꝰ tͦpidans.
ĩ qͦdam catellũ deu̾tit. atq inde in armeniã per¬
rexit. Nompeiꝰ regem in secut᷑us inter duo flumi¬
na qͦ ab uno monte diu̾sis spẽcub exoruint᷑. hoc ẽ.
eufraten. z anren urbem ni copolim senib lesis
et egͥs uoluntatib condidit. Oranti tigͣn ue¬
liam dedit exercitũ horodis albanoꝵ regis
Artacen regẽ hiberie bello fudit. totãq hiberiã
ĩ declitionẽ accepit. Inde cũ armeniã. colchos.
de ponto inparthiã ac bathanã urbẽ capud par¬

Expanded text:
ermes postea adgressi sine labore uicerunt. namque de exerermes postea adgressi sine labore uicerunt. namque de exercitu regio XL milia caesa uel capta sunt, Romani uulnerati mille, uix autem quadraginta interfecti. rex inter tumultus belli fuga lapsus, adiutus etiam beneficio sublustris noctis euasit, relictusque ab omnibus amicis philosophis scriptoribus rerum uel carminum ac medicis solus per deuia equum manu trahens atque ad omnes nocturnos strepitus trepidans, in quoddam castellum deuertit atque inde in Armeniam perrexit. Pompeius regem insecuturus inter duo flumina, quae ab uno monte diuersis specubus exoriuntur, hoc est Euphraten et Araxen, urbem Nicopolim senibus, lixis et aegris uolentibus condidit. oranti Tigrani ueniam dedit; exercitum Horodis Albanorum regis Artacem regem Hiberiae bello fudit totamque Hiberiam in deditionem accepit. inde, oum Armeniam Colchos Cde Ponto in Parthiam ad Ecbatanam urbem caput Par
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ abiectis. Tunc ad lucullũ tociꝰ pene orientis suppolicẽ
cepit. Hisdem dieb pirade ꝑ om̃ia sparsi. maria etiã
ñ tantũ intercipientes nauiũ cõneatꝰ. s etiã insulas
ꝓiuntiasq uastantes. impunitate scełis et auiditate
p̃de. uulgose ad sociantib in immensũ augebantur.
Qs gneus põpeiꝰ post multã qͥdẽ uastationẽ qͣm terra
mariq diu egerant. mira tam̃ cełitate comp̃ssit.
Eodem tẽꝑe cretã insulã ꝑbienniũ metellus euertit.
diut᷑noq bello domitã impocestatẽ redegit. legesq
minois romanis legib ꝑmutauit. Pompeiꝰ p̾ca fuc¬
cessor luculli. ĩ minore armenia iuxta montẽ dastͥc᷑ũ
cast᷑ pegis obsidione conclusit. Rex cõ om̃ib copiis
eruptione ꝑ noctẽ facta. in suꝑ etiã ꝑsequentes bello
erat. Regii longitudine umbͣrum ꝓximitatẽ hostiũ
tati. cuncta in irritũ tela fudert̃. Romant uelut in¬

Expanded text:
retur abiectis. tunc ad Lucullum totius paene Orientis supplices retur abiectis. tunc ad Lucullum totius paene Orientis supplices cepit. Isdem diebus piratae per omma sparsi maria et iam non tantum intercipientes nauium commeatus sed etiam insulas prouinciasque uastantes, inpunitate sceleris et auiditate praedae uulgo sese adsociantibus in inmensum augebantur: quos Cn. Pompeius post multam quidem uastationem, quam terra marique diu egerant, mira tamen celeritate conpressit. Eodem tempore Cretam insnlam per biennium Metellus euertit diuturnoque bello domitam in potestatem redegit legesque Minois Romanis legibus permutauit. Pompeius postea, successor Luoulli, in minore Armenia iuxta montem Dastracum castra regis obsidione conclusit. rex cum omnibus copiis eruptione per noctem facta, insuper etiam persequentem bello  tergo Romanis erat. regii longitudinem umbrarum proximitatem hostium rati cuncta in inritum tela fuderunt. Romani ueluti in
Abbreviated transcription (Latin):
cendiũ. Ita misera ciuitas uersa uice hostiũ socioꝵq.
unde defendenda disꝑdita. et unde disꝑdenda seruata
est. At uͦ marcꝰ lucullus qͥ curions in macedonia suc¬
cesserat. totã bessoꝵ gentẽ bello appetitã in delitionem
recepit. Eodem tꝑ̃e metellus sicilie pretor. cũ fedissi¬
ma illa gaui uerris p̃tura siciliã afflictam inuenis set.
maxine purgatione archipirata nefarus p̃dis et oe¬
dib lacerante. qͥ pulsa classe romana si racusanũ por¬
tũ optinuerat. qm mox nauali teprestͥq p̃lio ꝯmi¬
nutũ sicrclia de cedere cõpulit. Pretẽa cũ lucullus
tͣnsgressus eufratẽ et tigͥm. apud tigͣnocerẽ  urbẽ
cũ iitͥclatẽ et tigrane congͤsso. paruissima suor manu.
magnũ hostiũ numerũ occidit. Nã .xͣxͥ. milia hominũ
in eobello cesa referunt᷑. Tignis uix centũ qͥnqͣginta
eqͥtib comitat᷑ aufugit diademate ⁊ tiara ne agnosce¬

Expanded text:
cendium. ita misera ciuitas uersa uice hostium sociorumque cendium. ita misera ciuitas uersa uice hostium sociorumque unde defendenda disperdita et unde disperdenda seruata est. at uero M. Lucullus, qui Curioni in Macedonia successerat, totam Bessorum gentem bello adpetitam in deditionem recepit. Eodem tempore Metellus Siciliae praetor cum foedissima illa C. Verris praetura Siciliam adflictam inuenisset, maxime Pyrganione archipirata nefariis praedis et caedibus dilacerante, qui pulsa. classe Romana Syracusanum portum obtinuerat — quem mox nauali terrestrique proelio comminutum Sicilia decedere conpulit. praeterea Lucullus transgressus Euphraten et Tigrim, apud Tigranocertam urbem cum Mithridate et Tigrane congressus paruissima suorum manu magnum hostium numerum occidit; nam triginta milia hominum in eo bello caesa referuntur. Tigranes uix ceutum quinquaginta equitibus comitatus aufugit diademate et tiara ne agnosce
Abbreviated transcription (Latin):
tebat extͣctus. meritas hostili animi penas luit.
Eodem uͦ luculłꝰ impetu apamiã uastauit. et sub
monte olĩpo pͥꝰ munitissimã ciuitatẽ captã expugũ¬
tamq diripuit. Mitͥclates adu̾sum birantiu ĩnstru¬
ta classe nauigans. tempestate correptus.lxxx. rosttas
naues ꝑdidit. ip̃e cũ qͣssa iam naui mergeret᷑. in
nĩo paronẽ seleue pirate. ip̃o pirata iuuante t̾ris¬
liuit. inde sinopem ac post amissam cũ magnͣ diffi¬
cultate ꝑuenit. Eodẽ anno apd̾ romã catilina ĩ cess
accusatꝰ. qd̾ cũ fabia uͥgine uestal cõmisisse aten¬
guebat᷑. catuli gr̃a fultuc euasit. Lucullus sy nopẽ
expugnaturꝰ obsederat. Hauc seleucꝰ archipuita¬
et cleo chares spado. qͥ p̃sidii causa p̃erant. expilatã
atq in censam reliq̃runt. Lucultꝰ miseroꝵ hostium in¬
testina clade ꝑmotꝰ. celeb̾ cursu in missũ rest̾uxit in¬

Expanded text:
tebat, extractus meritas hostilis animi poenas luit. tebat, extractus meritas hostilis animi poenas luit. eodem uero Lucullus impetu Apamiam uastauit et sub monte Olympo Prusam munitissimam ciuitatem captam expugnatamque diripuit. Mithridates aduersus Byzantium instructa classe nauigans tempestate correptus octoginta rostratas naues perdidit; ipse cum quassa iam naui mergeretur, in myoparonem Seleuci piratae ipso pirata iuuante transiluit. inde Sinopem ac post Amisum cum magna diffioultate peruenit. Eodem anno apud Romam Catilina moesti accusatus, quod cum Fabia uirgine Vestali commisisse arguebatur, Catuli gratia fultus euasit. Lucullus Sinopem expognatnrus obsederat; hanc Seleucus archipiraet Cleoohares spado, qui praesidii causa praeerant, expilatam atque incensam reliquerunt. Lucullus miserorum hostium intestina clade permotus celeri occursu inmissum restinxit in
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. qͣs gͦci phirras uocant. In qͥb dui oberranteᷤᷤ
in opinatis tandẽ ꝑiclis exemptift̃. et clam in regi
cast᷑ uener̃t̃. de iotarus rex gallo gͦcie. p̃fectos re¬
gis bello trucidauit. Interea mit̾clates apd̾ cicicũ
eadẽ mora qͣ obsidebat. obsessꝰ in magnã penuriã
pestilentiãq exercitũ suũ coartauit. Nã plusqͣm
ccc. milia hominũ fame et morbo ineadẽ obsidio¬
ne amisisse fert᷑. tp̃e cũ paucis arrepta naui. clam
fugit e castͥs. lucultꝰ incruento milite spectator cli¬
dis aliene. nouugenꝰ uictorie ad eptus ẽ. mox ma
riũ uicit fugauitq. In qͦ p̃lio. plusqͣm undecĩ milia
marianoꝵ militũ interfecta referunt᷑. Lucullus
pꝰca cũ eodem mario nauali p̃lio congͦssus .xxx.
et duas naues regias. et cõplures onerarias aut de¬
mersit aut cepit. Multi ib ex his qͦs silla ꝓscͥpse¬
rat in teremptist̾. Mariꝰ pca die de spelunca uͥ la¬

Expanded text:
duntur, quas Graeci physas uocant. in quibus diu oberrantes duntur, quas Graeci physas uocant. in quibus diu oberrantes inopinatis tandem periculis exempti sunt et clam in regis castra uenerunt. Deiotarus rex Gallograeciae praefectos regis bello trucidauit. Interea Mithridates apud Cyzicum eadem mora, qua obsidebat, obsessus in magnam penuriam pestilentiamque exercitum suum coartauit. nam plus quam trecenta milia hominum fame et morbo in eadem obsidione amisisse fertur; ipse cum paucis arrepta naui clam fugit e castris. Lucullus, incruento milite spectator cladis alienae, nouum genus uiotoriae adeptus est; mox Marium adortus uicit fugauitque: in quo proelio plus quam undecim milia Marianorum militum interfecta referuntur. Lucullus postea cum eodem Mario nauali proelio congressus triginta et duas naues regias et conplures onerarias ant demersit aut cepit. multi ibi ex his quos Sulla proscripserat, interempti sunt. Marius postera die de spelunoa, ubi la
Abbreviated transcription (Latin):
sent nuntiũ misit unũ ex militib natandũ ꝑitum.
qͥ duob utͥb suspensus mediã ipse regulã tenens.
plantisq sub remigans. septẽ milia passuũ tͣnsme¬
auit. Mitͥlates in opia laborans ꝑtẽ copiaꝵ structã
armis domũ abire p̃cipit. Qͣm luculꝰ excipiens.
uniu̾sam disꝑclidit. Nã ãpliꝰqͣm .xuͦ.m. hominũ tẽ
int̾fecisse narrat᷑. Tunc etiã fanniꝰ qͥse nutͥclati
uinxerat.⁊ metͦphanes regis p̾tor. amamerco uich
cũ duob milib eqͥtũ in moseã fugerunt. acq ita
ĩmeniã digͦssi. in colles camposq in marinos incide¬
runt. Ubi non solũ montes usti uł saxa qͣsi qͣdam fu¬
ligine offuscata cernunt᷑. uerũ etiã campi ãbusto
solo sqͣlid. ꝑ qͥnqͣguita milia passuũ sine ullo ig¬
nisł fornacis iunditio ⁊ pendulo in ꝓfundũ cinere
putͤs iacent. tͥb etiã locis torride uoragines ostñ¬

Expanded text:
sent, nuntium misit unum ex militibus nandi peritum: sent, nuntium misit unum ex militibus nandi peritum: qui duobus utribus suspensus, mediam ipse regulam tenens, plantisque subremigans, septem millia passuum transmeavit: Mithridates inopia laborans, partem copiarum instructam armis domum abire praecepit: quam Lucullus excipiens, universam disperdidit.interfecisse narratur. tunc etiam Fannius, qui se Mithridati iunxerat, et Metrophanes regius praetor a Mamerco uicti, cum duobus milibus equitum in Moesiam profugerunt atque inde in Maeoniam digressi in colles camposque Inarimos inciderunt. ubi non solum montes usti uel saxa quasi quadam fuligine ob-\' fuscata cernuntur, uerum etiam campi ambusto solo squalidi per quinquaginta milia passuum sine ullo ignis uel fornacis indicio et pendulo in profundum cinere putres iacent; tribus etiam locis torridae uoragines osten
Abbreviated transcription (Latin):
diis curã rei puplice p̃culissent. eũq mari coartare
abiecta classe uoluisset. Inde fimb̾a illiensib iratus.
a qͥb ꝓsillane partis studio obiectu portarũ repuls.
uidebat᷑. ip̃am urbem ilium antiqͣm rome parentẽ.
funditꝰ cede incendioq deleuit. s eã silla ꝯtinuo
cũ sertorio ꝑ legatos in hispaniã missos fedꝰ pepigit.
sertoriꝰ ad eum marcũ mariũ firmand federis cau¬
sa mifit. Qͤm rex apudse retentũ. breui ducẽ fecit
in locũ archelai qͥse adsillam cũ uxore liberisq con¬
tulerat. Mariꝰ et eumachꝰ duces amitͥclati adu̾sus
lucullũ missi. magno exercitu b̾ui congͤgato. cũ pu¬
plio rutilio apd thalcedonã ꝯgͦsfist̾. eũq cũ płima
exercitꝰ ip̃iꝰ parte ciciderunt. Lucullus mit̾clatem¬
ciricenos obsidentẽ fossa cixit. eũq qd̃ faciebat pa¬
ti cõpulit. atq ad ipsos cyricenos ut bono animo es¬

Expanded text:
diis curam reipublicae praetulisset eumque mari coartare diis curam reipublicae praetulisset eumque mari coartare obiecta classe uoluisset. inde Fimbria Iliensibus iratus, a quibus pro Sullanae partis studio obiectu portarum repulsus uidebatur, ipsam urbem Ilium, antiquam illam Romae parentem, funditus caede incendioque deleuit. sed eam Sulla continuo cum Sertorio per legatos in Hidpaniam missos foedus pepigit. Sertorius ad eum M. Marium firmandi foederis causa misit: quem rex apud se retentum breui ducem fecit in locum Archelai, qui se ad Sullam cum uxore liberisque contulerat. Marius et Eumachus duces a Mithridate aduersus Lucullum missi, magno exercitu breui congregato cum P. Rutilio apud Chalcedonam congressi sunt eumque cum plurima exercitus ipCyzicenos obsidentem, fossa cinxit: eumque quod faciebat, pati compulit: atque ad ipsos Cyzicenos, ut bono animo es
Abbreviated transcription (Latin):
plorarent insaciabili uictoris ira int̾fecta sunt.
totidemq alia influm̃ coacta ac necata. reliqui
miseroꝵ passim trucidati st̃. Porro autẽ metͥdatis
inasia nobilissimarũ urbiũ pͥncipes occid̾e. bo¬
naq coꝵ puplicare animo in tenderat. Cumq
iã mille sexcentos in terfecisset. ephesi sexemplũ
uerentes excluso p̃sidio eiꝰ portas obiecerunt.
Similit̾ smirnei sardii. colophinii traillianiq
fecerunt. ꝑ turbatꝰ metͥlates. ꝑ archelaum ducẽ
suũ sillam depace pepigit. Interea fimbͥa maria¬
noꝵ scełm satelles. hõ om̃ium audacissimꝰ. flaccũ
consulem cui legatꝰ ierat. apud nichomediã occi¬
dit. ac mox arrepto exercitu. mitͥdatis filiũ exasia
ad meleto polim fugat. stationẽ regis in uadit. ip̃mq
ip̃mq ꝑgamo pellit. fugientẽq insecut᷑. apud pitanã
obsedit. Et ꝓfecto cepisset. siluciꝰ luculłꝰ cuulib discor¬

Expanded text:
plorarent, insatiabili victoris ira interfecta sunt, plorarent, insatiabili victoris ira interfecta sunt, totidemque alia in flumen coacta ac necata, reliqui miserorum passim trucidati sunt. Porro autem Mithridates in Asia nobilissimarum urbium principes occidere, bonaque eorum publicare animo intenderat. Cumque jam 372 mille et sexcentos ita interfecisset, Ephesii exemplum uerentes excluso praesidio. eius portas obiecerunt; similiter Smyrnaei Sardi Colophonii Trallianique fecerunt. perturbatus Mithridates per Archelaum ducem suum cum Sulla de pace pepigit. interea Fimbria Marianorum scelerum satelles, homo omnium audacissimus, Flaccum consulem, cui legatus ierat, apud Nicomediam occidit; ac mox arrepto exercitu Mithridatis filium ex Asia ad Miletopolin fugat, stationem regis inuadit ipsumque Pergamo pellit fugientemque insecutus apud Pitanam obsedit, et profecto cepisset, si L. Lucullus ciuilibus discor
Abbreviated transcription (Latin):
tunc młticudo romanor cnuũ cesa sit. Qͥs meror
plurimaꝵ ꝓuintiaꝵ. qͥs genutꝰ occidendoꝵ pariter
atq occidentiũ fuerit. cũ singłi qͥq aut ꝓdere in¬
nocentes hospites et amicos. aut ip̃i ꝑiclitars pena
hospitũ cogerent᷑ : Archelaus qͦ dux metͥclatis.
cum centũ uiginti milib peclitũ atq eqͥtũ in achaiã
ticũ bellũ obuenerat. archelaũ apd pireũ atheni¬
entiũ portũ septẽplic muro cõmunitũ dui obsedit.
ip̃am atheniensiũ urbem uicepit. Post iusto p̃lio.
cum archelao conflixit. Centũ decẽ milia de exer¬
citu archelai interfecta. uix decẽ milia militũ¬
archelao insubsidiũ misit ex asia. Scđ̃o p̃lio qͥn¬
qͣginta milia exhis int̾fecta ft̾. ibiq diogenꝰ ar¬
chelai filiꝰ trucidatꝰ est. Tercio bello om̃s copie qͣs
archelaus habebat. extincte st̃. Nam uiginti mi¬
lia militũ eiꝰ in plaudem cõpulsa cũ sille fidem ĩ¬

Expanded text:
tunc multitudo Romanorum ciuium caesa sit, quis maeror tunc multitudo Romanorum ciuium caesa sit, quis maeror plurimarum prouinciarum, quis gemitus occidendorum pariter atque occidentium fuerit, cum singuli quique aut prodere innhospitum cogerentur. Archelaus quoque, dux Mitridatis, cum centum viginti millibus peditum atque equitum in Achaiam ticum bellum obuenerat, Archelaum apud Piraeum, Atheniensium portum septemplici muro conmunitum, diu obsedit, ipsam Atheniensium urbem ui cepit. postea iusto proelio cum Archelao conflixit: centum decem milia de exercitu Archelai interfecta, uix decem milia suArchelao in subsidium misit ex Asia. Secundo praelio quindecim millia ex his interfecta sunt, ibique Diogenes, Archelai filius, trucidatus est. Tertio bello omnes copiae, quas Archelaus habebat, exstinctae sunt. Nam viginti millia militum ejus in paludem pulsa, cum Syllae fidem im
Abbreviated transcription (Latin):
ronis et antonii. ut uerb̃ poete optimi loqͣr. barba¬
rico uix consumata ueneno. s in his temꝑib tͥginta
gerend belli inueniunt᷑ anni. Qͣliter autẽ qͣflra¬
guita aplerisq distucti sunt. ñ facile discernitur.
git᷑ metͥdates rex ponti atq armenie. pꝰ qmͣ nicomedẽ
bitinie regẽ amicũ ppłi roman regno pͥuare molitꝰ
ẽ. atq asenatu monitꝰ si fac̾e̾ temptaret belluit sͥ
appło romano inferendũ fore. iratus capaclociã
ꝯtinuo ꝑuasit. atq expulso ab ea ariobar ⁊ ane re¬
ge.cunctã ꝓuintiã igni ferroq uastauit. Bichi¬
niã deuide pari clade corripuit. paflagoniã simil
exitu afflixit pulsis exea philemene ⁊ nichomede
regib. Post cũ uenisset ephesum crudeli p̃cepit e¬
dicto. ut ꝑ totã asiam qͥ cumq inuent essent ciues
romani. sub una die õs necarent᷑. et fcm est. nec ex¬
plicari aut cõprehendi ullomodo uerbis potest. qͦ

Expanded text:
ronis vero et Antonii, ut verbis poetae optimi loqronis vero et Antonii, ut verbis poetae optimi loqrico uix consummata ueneno est. sed in his temporibus triginta gerendi belli inueniuntur anni. qualiter autem quadraginta a plerisque dicti sint non facile discernitur. Igitur Mithridates rex Ponti atque Armeniae postquam Nicomedem Bithyniae regem amicum populi Romani regno priuare molitus est atque a senatu monitus, si facere temptaret, bellum sibi a populo Romano inferendum fore, iratus Cappadociam continuo peruasit atque expulso ab ea Ariobarzane rege cunctam prouinciam igni ferroque uastauit. Bithyniam deinde pari clade corripuit. Paphlagoniam simili exitu adflixit pulsis ex ea Pylaemene et Nicomede regibus. post cum uenisset Ephesum, crudeli praecepit edicto, ut per totam Asiam quicumque inuenti essent ciues Romani sub una die omnes necarentur. et factum est; nec explicari aut conprehendi ullo modo uerbis potest, quae
Abbreviated transcription (Latin):
creatore suo tandem in notuisse creat᷑e: Qd̾ illa actenꝰ
ꝑuarias ratiocinationes mentis intente. qͣm libet alus
offucata qͦͤfierit. ac ꝑhoc statũ amori eiꝰ que etiã ig¬
norans dilexerat in hesisse. Nec gͥ mirũ ẽ. si n mag¬
na familia inueniant᷑ aliqͥ serui qͥ consuetudine las¬
ciuiaq seductoꝵ ad suefacti. pacientia dñs sui ad cõ¬
temptũ ip̃iꝰ abutant᷑. Unde merito d̃s. uł ingͣtos
uł incredulos uł etiã contumaces uariis correptiõib¬
fideliũ p̃cum. meritas mundi penas iustũq uditiũ
dĩ. exorata illiꝰ clem̃tia temꝑaret. Unde etiam hec
que mala hominib uident᷑. qͣlia cũq st̃. gͣuiora sine
dubio om̃ia fuerunt. sicut ip̃o qͦ cepta st̃ ordine ꝓba¬
bunt᷑. Bellum metͥclaticũ uł ut ueriꝰ dicam bella
met̾latice cladis. multas simul inuoluens ꝓuintiᷤ.
uils bellũ ceꝑat. in ardescens erat. Consulatu uͦ cice¬

Expanded text:
creatore suo tandem innotuisse creaturae, quod illa eatenus creatore suo tandem innotuisse creaturae, quod illa eatenus per uarias ratiocinationes mentis, intentae quamlibet, aliis offuscata quaesierit ac per hoc statim amori eius, quem etiam ignorans dilexerat, inhaesisse? nec igitur mirum est, si in magna familia inueniuntur aliqui serui, qui consuetudine lasciuiaque seductorum adsuefacti patientia domini sui ad contemptum ipsius abutantur: unde et merito Deus uel ingratos uel incredulos uel etiafidelium precum meritas mundi poenas justumque judicium Dei, exorata ipsius clementia, temperaret, unde etiam haec, quae mala hominibus videntur, qualiacumque sunt, graviora sine dubio omnia fuerunt, sicut ipso, quo coepta sunt, ordine probabuntur. Bellum Mithridaticum, vel, ut verius dicam, belli Mithridatici clades, multas simul involvens provinciavile bellum coeperat, inardescens, consulatu Cice
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ xp̃ianũ nom̃ et cultꝰ iunu̾so mundo posset ab¬
radi. hoc eatenꝰ fc̃m est. donec fecunda crudelitas eo¬
Et qͥd postea consecutũ est. Imꝑatores inqͥunt ꝓꝑians
cessare sacͣ. et claudi templa uisserunt. atq
ideo excessere om̃s aditis arisq relictis du. qͥb imꝑiũ
oc steterat. O qͣnta et qmͣ in offensa lux ueritatis ẽ.
Si ñ adu̾sus eã ultͦ sese offe̾nt᷑e inbecilles infelicit᷑ ocłi
clauderent᷑. si xp̃tana fides ꝑmulta retͦ temꝑa seui¬
entib undiq adu̾sum se gentib. regib. legib. ce¬
dib. erucib. ac mortib. repͥmi nullomͦ potuit. ĩmo
ut dixi uter hec ⁊ ꝑhec creuit. C ultꝰ autẽ ydoloꝵ
iam qͦdam mͦ ex se deficiens ac sͥ erubescens. ad unã
clem̃tissimã ussionẽ sine ullo penali timore cessauit.
Cui clubiũ ẽ. hoc ꝑistiꝰ intelligentie demonstͣtionẽ de

Expanded text:
odo Christianum nomen et cultus universo mundo posset abodo Christianum nomen et cultus universo mundo posset abradi. Hoc eatenus factum est, donec fecunda crudelitas eoEt quid postea consecutum est? Imperatores, inquiunt, Christiani cessare sacra, et claudi templa jusserunt, atque ideo Excessere omnes, adytis arisque relictis, Dii, quibus imperium hoc steterat. O quanta et quam inoffensa lux veritatis est, si non adversus eam ultro sese offerentem imbecilli infeliciter oculi clauderentur! Si Christiana fides per multa retro tempora, saevientibus undique adversum se gentibus, regibus, legibus, caedibus crucibus ac mortibus reprimi nullo modo potuit, immo, ut dixi, inter haec et per haec creuit, cultus autem idolorum iam quodammodo ex se deficiens ac sibi erubescens ad unam clementissimam iussionem sine ullo poenali terrore cessauit: cui dubium. est hoc per istius intellegentiae demonstrationem de
Abbreviated transcription (Latin):
ad sapientiã dĩ. omẽm querendi raciocinationeni
tͣnstułit ad credend fidem. Uerũptam̃ bͤuiter dis¬
cutio. dii isti qͦs tantos ferunt. ut romanã rẽ pu¬
plicam et ꝓpitũ ꝓuexisse. ⁊ au̾si aflixisse uidebant᷑.
Eo certe temꝑe qd̵ palam constat qͦ nasci xͦ uoluit.
et annuntiar gentib xͨ cepit. dutissime atq inten¬
tissime colebant᷑. ita illi consulentes ⁊ ꝯͥ ⁊ cultorib
suis. ñ potuerunt. ł repͥmere ł repelłe suꝑstitionẽ
eiꝰ ꝓpter qm sꝑnendos se cultoresq suos desticuendos
uiderent. qͣmqͣm si abinuitis danda uenia. nec de¬
serend fuerunt. si a uolintariis seruanda p̾sci¬
entia. nec pͥus fuerant adiuuand. Hoc fcm est in¬
qͥunt. Nam excitauimꝰ gentes. accendimꝰ reges.
institumꝰ leges. disposiumꝰ iudices. p̃parauimꝰ penaᷤ.
supplitus et crucib orbẽ totũ scrutati sumꝰ. si qͦ qͦmͦ¬

Expanded text:
ad sapientiam Dei omnem quaerendi ratiocinationem ad sapientiam Dei omnem quaerendi ratiocinationem transtulerit ad credendi fidem. uerumtamen breuiter discutio: di isti, quos tantos ferunt, ut Romanam rempublicam et propitii prouexisse et auersi adflixisse uideantur, eo certe tempore, quod palam constat, quo nasci Christus uoluit et adnuntiari gentibus coepit deuotissime atque intentissime colebantur. ita illi consulentes et sibi et cultoribus suis non potuerunt uel reprimere uel repellere superstitionem eius, propter quam spernendos se cultoresque suos destituendos uiderent? quamquam si ab inuitis, danda uenia nec deserendi fuerunt; si a uoluntariis, seruanda praescientia nec prius fuerant adiuuandi. hoc factum est, inquiunt: nam excitauimus gentes, accendimus reges, instituimus leges, disposuimus iudices, praeparauimus poenas suppliciis et crucibus, Orbem totum scrutati sum
Abbreviated transcription (Latin):
sciebant futͦos custodiere cultores. Ergo p̃scu sunt.
Si p̃scũ st̃. cur hoc imꝑium initer tot annoꝵ scła.
eo potissimũ tẽꝑe ad sũma potencie arcẽ ꝑ duxert̃.
qͦ ille nasci incer homũes atq agnosci ut homo uoluit:
Post cuiꝰ nom̃ et ip̃i ꝓnichilo contemptist̃. et cũ uniu̾so
mundo etiã ill qͦs ip̃i ꝓuexerant cucurrert̃. Sed
humilit̃ obrepsit inqunt ⁊ latenter. intͣuit ladeus
et hiicł. Unde tam celeb̾s fama. indubitata fides.
tam manifesta potentia sigtus qͥbdã ⁊ uͥtutib m̃tes
hominũ suꝑsticione sollicitas cepit ⁊ tenuit. Ad hec
si h̃o potuit. dii magis potuisse debuert̃. Anquia
ille hanc potentiã a pat᷑ s̃ tͣclitã p̃dicabat ꝑuentũ
est. aliqnͣdo ad intelligentiã illiꝰ noti et ignoti dei.
qͣm appliendẽ ut dixi nemo nͥ ꝑ ip̃m potest : nec qͥs ꝙͣ
potest nͥ qͥ toto se ꝓspecto ac dispecto ꝯ u̾sus

Expanded text:
sciebant, futuros custodiere cultores. ergo praescii sunt. sciebant, futuros custodiere cultores. ergo praescii sunt. si praescii sunt, cnr hoc imperium inter tot annorum saecula eo potissimum tempore ad summam potentiae arcem perduxerunt, quo ille nasci inter homines atque adgnosci ut homo uoluit, post cuius nomen et ipsi pro nihilo contempti sunt et cum uniuerso mundo etiam illi, quos ipsi prouexerant, cucurrerunt? sed humiliter obrepsit, inquiunt, et latenter intrauit. latentis et humilis unde tam celebris fama, tam indubitata fides, tam manifesta potentia? signis quibusdam et uirtutibus mentes hominum superstitione sollicitas cepit et tenuit. at haec si homo potuit, di magis posse debuerunt. an quia ille hanc potentiam a Patre sibi traditam praedicabat, peruentum est aliquando ad intellegentiam illius noti et ignoti Dei, quam adprehendere, ut dixi, nemo nisi per ipsum potest? nec quisquam potest, nisi qui toto se perspecto ac despecto conuersus
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ assignant. qͦs pͥmũ prudentie elegerint.
Deuide p̃cipuo cultu in uitarint. ut s ꝑ eos amplissi¬
mũ hoc pulcheprimũ imꝑiũ ꝯderet᷑. sic enĩ iactitant.
qr ip̃i optimo genẽ sacroꝵ emeruerint p̃cipuum
dõꝵ fauorẽ. qͥb ad emptis uł p̃termissis disceserint.
om̃s aditis arisq relictis dii qͥb imꝑiũ hoc steterat.
Unde qͣmuis reuerentia scĩtatis tue młta fortissime
uerissimeq disseruerit. tam̃ ⁊ mͥ locus exigit ut
pauca subiciã. Si roman colendo deos emeruert᷑
fauorẽ doꝵ ⁊ ñ colendo amiser̃t. ip̃e romulꝰ parenᷤ
rome inter tot mala abip̃o ortu suo ingruentia.
saluus eĩt colendo qͥs meruit: An amulliꝰ auus
qͥ ex posuit ad necem: An pater qͥ incertus fuit :
Anrhea mat̾ stupͥ rea. An abbani parentes. ipsa
qͦ abmitio romani nom̃is g̾mĩa ꝑseqñtes : An
eiꝰ in hiauit. Non inqunt. s dii ipsi qͥ ase colendos

Expanded text:
potius adsignant, quos primum prudentia elegerint potius adsignant, quos primum prudentia elegerint deinde praecipuo cultu inuitarint, ut sibi per eos amplissimum hoc pulcherrimumque imperium conderetur — sic enim iactitant, quia ipsi optimo genere sacrorum emeruerint praecipuum deorum fauorem, quibus ademptis uel praetermissis discesserint omnes adytis arisque relictis Di, quibus imperium hoc steterat — unde, quamuis reuerentia sanctitatis tuae multa fortissime uerissimeque disseruerit, tamen et mihi locus exigit, ut pauca subiciam. si Romani colendo deos emeruerunt fauorem deorum et non colendo amiserunt: ut ipse Romulus, parens Romae, inter tot mala ab ipso ortu suo ingruentia saluus esset, colendo quis meruit ? an Amulius auns, qui exposuit ad necem? an pater, qui incertus fuit? an Rhea mater stupri rea? an Albani parentes, ipsa quoque ab initio Romani nominis germina persequentes ? an eius inhiauit ? non, inquiunt, sed di ipsi, quia se colendos
Abbreviated transcription (Latin):
africe imꝑio atq europe potitũ ẽ. Ad unũ imꝑato¬
ren cundemq fortissimũ et clem̃tissimũ cuncta su
ordinatione concessit. Sub hoc imꝑatore qͣm õs fere
gentes amore ⁊ timore ꝑmixto iuste honorarent.
deus uerꝰ qͥsuꝑstitione sollicita ab ignorantib cole
qͦs aliqͥ dõs putauissent. ut qͥ ip̃i tãꝙͣ homini ñ cre¬
didissent. oꝑib tãgͣ dõ crederent. Deinde ut ĩ magno
silentio ac pace largissima. in offense et celeriter
noni nom̃is gła ⁊ annuntiante salutis uelox fama
ꝑ curreret. uł etiã ut discipłis eiꝰ ꝑ diu̾sas gentes e¬
untib ultͦq ꝑ cunctos salutis dona offerentib. ob¬
euntib ac disserendi. qͥppe romanis ciuib inter
ciues romanos esset tuta lib̾tas. Qd̃ ideo ꝯmemo¬
randũ putaui. qr hic sextꝰ libellus usq ad cesarem
lucidissimã rationẽ inritã putant. suisq diis

Expanded text:
Africae atque Europae potitum est, ad unum imperatoAfricae atque Europae potitum est, ad unum imperatorem eundemque fortissimum et clementissimum cuncta sui ordinatione congessit sub hoc imperatore, quem omnes fere gentes amore et timore permixto iuste honorarent, Deus uerus, qui superstitione sollicita ab ignorantibus colequos aliqui deos putauissent, ut qui ipsi tamquam homini non credidissent, operibus tamquam Dei crederent; deinde ut m magno silentio ac pace latissima inoffense et celeriter noui nominis gloria et adnuntiatae salutis uelox fama percurreret uel etiam ut discipulis eius per diuersas gentes euntibus ultroque per cunctos salutis dona offerentibus obeundi ac disserendi quippe Romanis ciuibus inter ciues Romanos esset tuta libertas. quod ideo commemorandum putaui, quia hio sextus libellus usque ad Caesarem luoidissimam rationem inritam putant, suisque dis
Abbreviated transcription (Latin):
studio quer̃t scrutant᷑ om̃ia. unũ đm auctorẽ oĩũ
repperiunt ad qͤm unũ oĩa referunt᷑. Uñ etiã nẽ
pagani qͦs iã declarata u̾itas de contumatia mag̾
ꝙͣ de ignorantia ꝯuncit. cũ a nob̃ discutiunt᷑ ñ
se plures deos seqͥ. sed subuno dõ magno plures
minist᷑ͦs uenerari fatent᷑. Restat gͥ de in telligen¬
tia ueri dei ꝑmultas intelligendi suspitiones. ꝯfu¬
sa dissensio. qr deuno deo hominũ penaͤ una est ops
nio. huc usq humana scrutatio. et sie cũ labore po¬
tuit. At uͥ ratiocinatio de fecit. fides suꝑ uenit.
Nisi eñi crecliderimꝰ. ñ intelligimꝰ. Ab ipso audias
ipsieg deo credas. qͥo uerũ uelie scipe de dõ. Itaq uꝰ¬
et uerꝰ ds. inqͦm om̃is ut diximꝰ. ⁊ si ex diu̾sis opinionib
puniens q̃ infirma ft̾ mund elegit ut ꝯfuidat fortia.
romanũq imꝑiũ assũpto pauꝑrimi statꝰ pastore fuida¬
uit. Hoc ꝑ reges et consules diu ꝓfectũ. postqͣm asie

Expanded text:
m auctorem omnium repererunt, ad quem unum omnia referrentur: unde etiam nunc pagani, quos jam declarata veritas de contumacia magis quam de ignorantia convincit, cum a nobis discutiuntur, non se plures deos sequi, sed sub uno Deo magno plures ministros venerari fatentur. Restat igitur de intelligentia veri Dei per multas intelligendi suspiciones confusa dissensio, quia de uno Deo omnium pene una opinio est. Hucusque humana scrutatio, etsi cum labore, potuit: at ubi ratiocinatio defecit, fides subvenit. Nisi enim crediderimus, non intelligemus. Ab ipso audias, ipsique Deo credas, quod verum velis scire de Deo. Itaquet verus Deus, in quem omnis, ut diximus, etsi ex diversis opinionibus puniens, quae infirma sunt mundi elegit, ut confundat fortia; Romanumque imperium, assumpto pauperrimi status pastore, fundavit. Hoc per reges et consules diu provectum, postquam Asiae,
Abbreviated transcription (Latin):
romam. uidere globũ coloris aurei celo ad terrã
de uolui. maiorẽq fc̃m rursus aterra in sublime
adorientẽ solem ferri. ac magnitudine sua ip̃m
solem obcerisse. Drusus tanti malis anxiꝰ. domi
sue in certo qͥdem auctore interfectꝰ ẽ. Igitus
picentes uestin. marsi. pelign. maurrucini.
samnites. lucani. cũ ad huc occultã defectionem
meditarent᷑. gaiũ seruiũ p̃torẽ legatũ ad se
missũ. apd̾ asculũ occidert̃. Statĩq clausa cun¬
tare. om̃s ciues romanos in dicta cede iugular̃t.
Continuo atͦcissimã ꝑ niciem. in famissima pre¬
cessere ꝓdigia. Namq om̃tum generũ anĩalia. q̃
manꝰ homi nũ blande ꝑpeti. atq inter homĩes
uiu̾e soltta erant. relictis stabulis pac̾iusq. cum
balatu hiitu mugituq miserabil. ad siluas

Expanded text:
uidere Romani globum coloris aurei caelo ad terram uidere Romani globum coloris aurei caelo ad terram deuolui maioremque factum rursus a terra in sublime ad orientem solem ferri ac magnitudine sua ipsum solem obtexisse. Drusus tantis malis anxius domi suae incerto quidem auctore interfectus est. Igitur Picentes Vestini Samnites, Lucani, cum adhuc occultam defectionem meditarentur, C. Servium praetorem legatum ad se missum apud Asculum occiderunt, statimque clausa civitate oContinuo atrocissimam perniciem infamissima praecessere prodigia. Namque omnium generum animalia, quae manus hominum blande perpeti atque inter hominesvivere solita erant, relictis stabulis pascuisque cum balatu hinnitu mugituque miserabili ad siluas
Abbreviated transcription (Latin):
Orationẽ qͦ aꝑto ore concessam rchilo summissiorẽ
ꝙͣ. mimũ habuerit. Cum eindenti oppugnaretur
calumpnia ⁊ opinione bonoꝵ oꝑm om̃iun iure
ab soluendꝰ putaret᷑.peiurio uiditio ꝯdẽpnatus ẽ.
Qͥ siirnã cõmigͣns. litteraꝵ studiis intentꝰ conse¬
nno ab urbe condita. de lix. serto ulio Inuit.
sociale bellũ tota cõmouit italia. Siqͥdem liuius
drusus tͥbunꝰ ꝑlebi. latinos om̃s spe libertatis in lec¬
tos. cũ placitũ expugnͣre non posset. in arma excita¬
uit. eo accessił. ut mestã urbem ꝓdigia dira deter¬
rerent. Nam sub ortu solis glob ignis eregione
septentͥonis. ꝯmaxuno celi fragore emicuit. Apd
arretinos eũ panes ꝑ conuiua frangerent᷑. cruor
testaꝵ fragm̃tis. terrã latissime u̾b̾auit. In samni¬
tib uastissimo hiatu terre flamia ꝓrupit. et usq¬
ad celũ extendi uisa ẽ. Com plures p̾tea in itinere

Expanded text:
orationem quoque a praetore concessam nihilo summissiorem orationem quoque a praetore concessam nihilo summissiorem quam animum habuerit. cum euidenti oppugnaretur calumnia et opinione bonorum omnium iure absoluendus putaretur, peiurio iudioum condemnatus est. qui Zmyrnam conmigrans litterarum studiis intentus consensociale bellum tota commovit Italia, siquidem Livius Drusus, tribunus plebis, Latinos omnes spe libertatis illectos, cum placita explere non posset, in arma excitavit. Eo accessit, ut moestam Urbem prodigia dira terrerent. Nam sub ortu solis globus ignis a regione septentrionis cum maximo coeli fragore emicuit. Apud Arretinos cum panes per convivia frangerentur, cruor testarum fragmentis, terram latissime verberavit. In Samnitibus vastissimo hiatu terrae, flamma in caelum extendi uisa est. conplures praeterea in itinere
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autẽ ip̃e sat᷑ninꝰ et saufetiꝰ et labien cogente
mario incuriã ꝯfugisset. ꝑ eqͥtes romanos effractis
forib occisi st̃. gueꝰ glautia extctus declomo elandi
occisus est. furiꝰ tͥbunꝰ. plebibona om̃ium publicanda.
decreuit. Uneus dolo bella saturnin fr̃. ꝑ forum oli¬
torium fugiens. cũ lucio giganio. interfectꝰ ẽ.Itaq
auctorib tante seditionis occisis. qͥ es ppło fuit. Tunc
cato ponpeiꝰ rogationẽ de reditu metelli numidic.
totiꝰ urbis gaudio ꝓmulgart̃. Qd̃ ne ꝑfice̾tur maris
consulis et furu tribunt plebis factionib incer¬
cessum ẽ. Rutiliꝰ qͦ uir in tegerrimꝰ ad eo fidĩ atq
unnocentie constantia usus ẽ. ut die sͥ ab accusatorib
dicta. usq ad cognitionẽ neq capillũ barbaniue ꝑm¬
serit. neq sordida ueste humiliue habitu sufracores
ꝯciliarit. inimicos ꝑmulserit. iudices tẽꝑarit.

Expanded text:
cum autem ipse Saturninus et Saufeius et Labienus cogente cum autem ipse Saturninus et Saufeius et Labienus cogente Mario in curiam confugissent, per equites Romanos effractis foribus occisi sunt. C. Glaucia extractus e domo Claudii trucidatus est. Furius, tribunus plebi, bona omnium publicanda decreuit. Cn. Dolabella, Saturnini frater, per forum holitorium fugiens, cum L. Giganio interfeotus est. itaque auctoribus tantae seditionis occisis quies populo fuit. tunc Cato atque Pompeius rogationem de reditu Metelli Numidici totius Vrbis gaudio promulgarunt: quae ne perficeretur, Marii consulis et Furii tribuni plebi factionibus intercessum est. Butilius quoque air integerrimus adeo fidei atque innocentiae constantia usus est, ut die sibi ab accusatoribus dicta, usque ad cognitionem neque capillum barbamue promiserit neque sordida ueste humiliue habitu suffragatores conciliarit, inimicos permulserit, indices temperarit,
Abbreviated transcription (Latin):
& in tegrũ fieri consulem timens.orta subito sediti¬
one fugientẽ ꝑ publium metiũ sacellitẽ informi
stipite cõminucũ interfecit. fremente ꝑtantis rei¬
publice malis senatu ppłoq romano mariꝰ consul
accõmodato adtempꝰ ingenio. consensu bonoꝵ sese
in miscuit. cõmotanq plebem leni oratione seda¬
uit. Sat᷑ninꝰ infamib ausis contentionẽ domi sue
habuit. ibiq ab aliis rex. ab aliis imꝑator ẽ appellatꝰ.
Mariꝰ manipulatĩ plebe desc̾pta. alterũ ꝯsulem
cũ presidiis incolle disposuit. ip̃e portas ꝯminuit.
in foro p̃lium cõmissum ẽ. Saturninꝰ amarianis
foro pulsus incapitoliũ ꝯfugit. marus fistulas qͥb
eo aꝗͣ ducebat᷑ incidit. Bellum deinde in aditu ca¬
pitolii horridũ satis fẽm ẽ. multi circasafeciũ et
sat᷑ninũ cesi. Sat᷑iunus palã clamitans. marum
auctorẽ sese om̃ium molitionũ suaꝵ contestatus est.

Expanded text:
et integrum, fieri consulem timens, orta subito seditiet integrum, fieri consulem timens, orta subito seditione fugientem per P. Mettium satellitem informi stipite conminutum interfecit. fremente pro tantis reipublicae malis senatu populoque Romano, Marius consul accommodato ad tempus ingenio consensui bonorum sese inmiscuit commotamque plebem leni oratione sedauit. Saturninus infamibus ausis contionem domi suae habuit ibique ab aliis rex, ab aliis imperator est appellatus. Marius manipulatim plebe descripta alterum consulem cum praesidiis in colle disposuit, ipse portas communiuit. in foro proelium commissum est; Saturninus a Marianis foro pulsus in Capitolium confugit; Marius fistulas, quibus eo aqua deducebatur, incidit. bellum deinde in aditu Capitolii horridum satis actum est, multi circa Saufeium et Saturninum caesi. Saturninus palam clamitans, Marium auctorem esse omnium molitionum suarum, contestatus est;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcurrere m discordiaꝵ ambages. ⁊ iuertͥcabiles
seditionũ causas. incõmodũ sinuil ac longũ uide¬
t᷑. Sane bͤuiter st̾urisse susficiat. qr pͥmꝰ luciꝰ apule¬
ius sat᷑ninꝰ excitati cuinultꝰ auctor extiterit. qͥnto
metello niunido uiro sane pͥmario acerrimꝰ inimicꝰ.
qͥ eum censorẽ creatũ ptͣctum mͦ atq in capitolio ꝯ
fugientẽ.armata multitudine obsedit. Unde e
quitũ romanoꝵ ingdignͣtione de iectus ẽ. plurima
ante capttoliũ cedes acta. an noniũ deinde conpeti¬
torẽ suũ saturninꝰ et clautia fraude gau maris con¬
sulis occidert̃. Dub seqñte anno. mariꝰ sexto consul
et clautia p̃tor. ⁊ saturninꝰ tͥbunꝰ plebi ꝯspirauert.
metellũ mimidicũ in eriliũ qͣ cumq ui agere die
dicta. a suppositis eiꝰdem factionis iudicib. ꝑ scelus
in nocens metellus dãpnatꝰ in exilus ꝯ totius o̾rbis
dolore discessit. Idem satͦninꝰ menimiũ uirũ acre

Expanded text:
percurrere discordiarum ambages, et inextricabiles percurrere discordiarum ambages, et inextricabiles seditionum causas incommodum simul, ac longum videtur. Sane breviter me dixisse sufficiat; quia primus L. Apuleius Saturninus excitati tumultus auctor exstiterit, Q. Metello Numidico, viro sane primario, acerrimus inimicus, qui eum censorem creatum, protractum domo atque in Capitolium fugientem, armata multitquitum Romanorum indignatione deiectus est, plurima ante Capitolium caede facta. A. Nunium deinde, conpetitorem suum, Saturninus et Glaucia fraude C. Marii consulis occiderunt. subsequente anno Marius sexto consul et Glaucia praetor et Saturninus tribunus plebi conspirauerunt Metellum Numidicum in exilium quacumque ui agere. die dicta a suppositis eiusdem factionis iudicibus per scelus innocens Metellus damnatus in exilium cum totius Vrbis dolore discessit. idem Saturninus Memmium, uirum acrem
Abbreviated transcription (Latin):
dus cucurrisse referunt᷑. lugiꝰ ⁊ boietorix reges in a¬
cis deciderunti cdaudiꝰ. et cessorix capti st̃. Ita in his
rum młtitudine. que se suosq paruulos femineo fu¬
rore.ui autẽ iurili necauerunt. Igitur talem marii
manis aoguitũ roie subito ꝓpetͣtum uersam inhorro¬
rem ac merorẽ urbem fuseauit. Publiciꝰ siqͥdem mal¬
leolus. seruis ad nitentib mat̾m suã interfecit. Bãp¬
natꝰ parrechidii in sitꝰq inculeũ et in mare piectus
lon achenienses decernẽ ñ ausus fuerat. dũ ficri
posse ñ credit. Et romani qͥ se ortos a romulo sei¬
rent etiã hoc fieri posse intelligentes. supplitiũ sin¬
gulare sanxerunt.
cum bellũ. ⁊ qͥntũ marii consulatũ qͦ statꝰ roma¬
ni imꝑii ure conseruatꝰ uidicat᷑. serto consulatu
eiusdem gau marii ita labe factus est. ut pene usq
ad extͦmũ in testina clade conciderit. Euoluere ac

Expanded text:
diis concurrisse referuntur. Lucius et Bojorix reges in adiis concurrisse referuntur. Lucius et Bojorix reges in acie ceciderunt. Claodicus et Cesorix capti sunt. Ita in his rum multitudine, quae se suosque parvulos femineo furore, vi autem virili necaverunt. Igitur talem Marii manis cognitum, Romae subito perpetratum, versa in horrorem ac moerorem tota Urbe, fuscavit. Poblicius siquidem Malleolus, servis adnitentibus, matrem suam interfecit. Damnatus parricidii, insutusque in culleum et in mare projectus lon Atheniensis decernere non ausus fuerat, dum fieri posse non credidit: et Romani, qui se ortos a Romulo scirent, etiam hoc fieri posse intelligentes, supplicium singulare sanxerunt. cum bellum, et quintum Marii consulatum quo status imperii Romani jure conservatus judicatur, sexto consulatu ejusdem C. Marii ita labefactatus est, ut pene usque ad ex tremum intestina clade conciderit. Evolvere ac
Abbreviated transcription (Latin):
structis. ip̃e aũ desuꝑ ꝓpugnantes dui repulere roma¬
nos. S cũ abhis nouo cedis gen̾e t̃rerent᷑ abscisis enĩ
cũ crine u̾ticib in honesto satis uuln̾e t᷑pes relinque¬
bant᷑. ferrũ qd in hostes sũpserant. itise suosq u̾text̃.
Nam alie concursu mutuo uigulate. alie. app̃hensis in¬
uioẽ faucib stugulate alie funib ꝑ equor crura con¬
sertis. ip̃isq ꝯtinuo eqͥs extimulatis. pꝰqͣm suas hisdẽ
funib qͥb equoꝵ crura neruere indidere ceruices.
ꝓ tͣcte atq exaiminate st̃. Ilie laq̃o de sub rectis plau¬
stroꝵ timonib pependerunt. Inuenta est etiã quedã.
que duos filios tͣnsiectis ꝑ colla eoꝵ laq̃is ad suos pedes
uixerit.⁊ cũ se ip̃am suspendio morit᷑am dimisiss
secũ tͣperit occidendos. Inter hec multa ac misera¬
bilia mortis genera. reguli qͦ duo dist̾ctis inse gla¬

Expanded text:
structis, ipsae autem desuper propugnantes, diu repulere Romastructis, ipsae autem desuper propugnantes, diu repulere Romanos. sed cum ab his nouo caedis genere terrerentur — abscisis enim cum crine uerticibus inbantur, ferrum, quod in hostes sumpserant, in se suosque vertere. Namque, quaedam concursu mutuo jugulatae, aliae apprehensis invicem faucibus strangulatae; aliae funibus per equorum crura consertis, ipsisque continuo equis exstimulatis, postquam suas iisdem funibus, quibus equorum crura nexuerant indidere cervices, protractae atque exanimatae sunt; aliae laqueo de subrectis plaustrorum temonibus pependere. Inventa est etiam quaedam, quae duos filios, trajectis per colla eorum laqueis, ad suos pedes vinxerit, et cum seipsa suspendio moritura dimisisset, secum traxerit occidendos. Inter haec multa et miserabilia mortis genera, Reguli quoque duo strictis in se gla
Abbreviated transcription (Latin):
nes autẽ et cimb̾ni integͥs copiis alpiũ niues emensi.
italie plana ꝑuasert̃. ibiq cũ rigidũ genꝰ cliublandi¬
orib auris poculis cibis ac lauacͥs emolirent᷑. marius
qͥnco consul et catulus adu̾sum eos missi. die ad pugnã.
⁊cãpo dato hannibalis secuti ingeniũ. in nebula dis¬
posuere pugnã in sole pugnauert̃. Pruma siqͥdem
ꝑ tͦbatio galloꝵ fuit. qd romanã aciẽ pͥus offendere
Dispositã. qm ad esse senserunt. Cũq ilico uuln̾ati
eqͥtes retͦ in suos cogerent᷑. totãq multitudinẽ indis¬
positã ⁊ ad huc aduentantẽ cont̾barent. ⁊ sol cũ uento
ortꝰ ex adu̾so emicusset. uisus eoꝵ puluis oppleuit.
⁊ splendor hebetauit. Ita fẽm ẽ. ut tanta ac t̾ribilis
młtitudo minima romanoꝵ clade. sua autẽ ultima
in bello csa. lxx. milia capta clicunt᷑. Mulieres gͣmiorẽ
pene excitauere pugnam. ꝙ̃ plauseͥs ĩ modũ castͦꝵ cͥcũ¬

Expanded text:
nes autem et Cimbri integris copiis Alpium niues emensi nes autem et Cimbri integris copiis Alpium niues emensi Italiae plana peruaserant, ibique cum rigidum genus diu blandioribus auris, poculis, cibis ac lauacris emolliretur, Marius v consul et Catulus aduersum eos missi, die ad pugnam et campo dato Hannibalis secuti ingenium in nebula disposuere pugnam, in sole pugnarunt. prima siquidem perturbatio Gallorum fuit, quod Romanam aciem prius offendere dispositam quam adesse senserunt. cumque ilico uulnerati equites retro in suos cogerentur, totamque multitudinem indisposite ad??uc aduentantem conturbarent, et sol cum uento ortus ex aduerso emicuisset, uisus eorum puluis oppleuit et splendor hebetauit. ita factum est, ut tanta ac tam terribilis multitudo minima Romanorum clade, sua autem ultima in bello caesa, sexaginta milia capta dicuntur. mulieres grauiorem paene excitauere pugnam, quae plaustris in modum castrorum circum
Abbreviated transcription (Latin):
destinar̃t. Mariꝰ pꝰ deg̾ssum hostiũ cast᷑ mouit et collẽ
occupauit. qͥ campo ⁊ fluuio uͥ hostes sese diffuderant.
dit. s eam ferrouiᷤndicandã ꝓmisit. Itaq calonib
cũ clamore in pugnã ruentib. subsecutus exercitꝰ.
inox uisto certaminẽ ꝯ positis ordinib bellũ gestũ ẽ.
et uincere romanz. Quarto die rursus ꝓducte
ntͥmq in campũ acies. usq ad meridiem pene pari
pugnuere disc̾mine. Post uͥ calescente sole fluxa
galloꝵ corꝑa in modũ niuium distabuert̃. usq in
armatoꝵ in eobello in terfecta st̃.lxxx. milia capta.
cissent. consuluere confulẽ. ut si in uolata castitate
uͥginibꝰ sae̾s ac dus ad seruiendũ esset. uitã sͥ reser¬
uarent. Itaq cũ petita ñ impet᷑uissent. paruulis
sius ad saxa conlisis.cuncte sese ferro ac suspendio ꝑ¬
emert̃. Hec de teguriginis et amb̾nib gestast̃. Teuto¬

Expanded text:
destinarunt. Marius, post digressum hostium castra mouit et collem destinarunt. Marius, post digressum hostium castra mouit et collem occupauit, qui campo et fluuio, dit, sed eam ferro vindicandam. Primis itaque calonibus cum clamore in pugnam ruentibus, subsecutus exercitus, mox juxto certamine compositis ordinibus bellum gestum, et vicere Romani. Quarto die rursus productae utrimque in campum acies usque ad meridiem pene pari pugnavere discrimine. Post ubi incalescente sole fluxa Gallorum corpora in modum nivium distabuerunt, usque iarmatorum in eo bello interfecta sunt, octoginta millia cissent consuluere consulem, ut, si inuiolata castitate uirginibus sacris ac dis seruiendum esset, uitam sibi reseruarent. itaque cum petita non impetrauissent, paruulis suis ad saxa conlisis cunctae sese ferro ac suspendio peremerunt. haec de Tigurinis et Ambronibus gesta sunt. Teuto