comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiam ac fortitudinem an fores leca u¬
stitiam atq modestĩa in propugnaculis huma¬
nitatem. ac mansũctudine̾ undiq in muris
s̃pem fidem caritatẽ arcis in medio prouiden¬
ciam supreme turris inu̾tice bonam fama
incircuitu dei atq hoĩu ad sit amor. absit
metus dignos cole cetos ṕn neq cultos neq
offensos ita nec te alius nec tu alium conra¬
mistes. et in domo humili tutius uiues
ꝙͣ in arce uixisti hanc tibi arcem nemo usq
inuadebit. hr̃c tibi nemo pot̾it aut uolet
eripere. hac malos instuporẽ bonos in amor̃e
imirandiq studiũ excitabis / o ꝙͣ facile erat
tramquillam serenamq uitam agere. niuos
eam inquietam ac turbidã fecissetis omĩa fer¬
me et urãm et proximoꝵ inpernice̾ comqui¬
rentes. ad ꝗd eĩ arces iste. msi adur̃am siml
alienanq molestiã ut neq uos umqͣ scil
animantib lustra sufficũit at nidi solus ho¬

Expanded text:
prudentiam ac fortitudinem ante fores loca, iuprudentiam ac fortitudinem ante fores loca, iustitiam atque modestiam in propugnaculis, humanitatem ac mansuetudinem undique in muris, spem, fidem, caritatem arcis in medio, providentiam supreme turris in vertice, bonam famam in circuitu. Dei atque hominum adsit amor, absit metus; dignos cole, ceteros preteri, neque cultos neque offensos; ita nec te alius, nec tu alium contremisces, et in domo humili tutius vives, quam in arce vixisti. Hanc tibi arcem nemo usquam invidebit, hanc tibi nemo poterit aut volet eripere; hac malos in stuporem, bonos in amorem imitandique studium excitabis. O quam facile erat, tranquillam serenamque vitam agere, ni vos eam inquietam ac turbidam fecissetis, omnia ferme et vestram et proximorum in perniciem conquirentes! Ad quid enim arces iste, nisi ad vestram simul alienamque molestiam, ut neque vos unquam scilicet animantibus lustra sufficiunt ac nidi: solus ho
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tu multos segregari eĩ ista nequeũt semꝑ¬
q metu menus queritur. Poscis hui dicti
cam Illa profẽcto est qua ouidius naso ait
qr quẽ metuit quisq perire cupit/. dictũ pͥ¬
us est abẽmo /. Quem metuũt inquit ode¬
rũt que quisq odiit ꝑiisse expedit. eras
intua arce metuendus set ⁊ metuens et quoᷤ
inquies metuebam. Umo uͦ quos nõ omes
menet qui ceperit. s illos in pͥmis aquib
ip̃e metuit. Nam cicero eĩ secutus. ꝗ se
quit metu uolẽt aquibus metuentͣ eost̃
metuant ip̃i necesse ẽ. Sepe idem repeto qͥa
ita se res habt nec aduertins in hoc ceçi
ut in reliquis dum supͣ omẽs eẽ nitimini
infta om̃s estis quid ẽ eim timore dep̾ssius sic
conatus omis uester in aduersu desinit.d
Arcem mͥ carissimã amisi. R. fic tibi cari¬
orem aliam qua non perdas. Circum ualla
aĩum piis intentioĩb honestis uitam actib

Expanded text:
 tu multos? segregari enim ista nequeunt, semp tu multos? segregari enim ista nequeunt, semperque metu metus queritur. Poscis huius dicti causam? illa profecto est, quam Ovidius Naso ait: Quia quem metuit quisque perire cupit, dictum prius est ab Ennio: Quem metuunt, inquit, oderunt, quem quisque odit periisse expetit. Eras in tua arce metuendus, sed et metuens. “Et quos, inquies, metuebam?” Immo vero quos non? Omnes metuet, qui metui ceperit, sed illos in primis a quibus ipse metuitur. Nam et Cicero Ennium secutus. “Qui se, inquit, metui volent a quibus metuentur, eosdem metuant ipsi necesse est.” Sepe idem repeto, quia ita res se habet; nec advertitis, in hoc ceci, ut in reliquis; dum supra omnes esse nitimini infra omnes estis: quid est timore depressius? sic conatus omnis vester in adversum desinit. Arcem michi carissimam amisi. Fac tibi cariorem aliam quam non perdas; circumvalla animum piis intentionibus, honestis vitam actibus;
Abbreviated transcription (Latin):
ssima in arx dizructa ẽ. Ri Quo eẽt tu¬
ra que periit ip̃e tecũ cogita ego aũt tibi o¬
stendam munitissimã tutissimaq arce̾ sin
muris sine turribus sine ullo prorsus oposu
rerũ apparatu. Suus tuto uiuere/ bñ uiue
Nil uͥtute securius. bene aũt uiue̾ non hot
dico suꝑbe laute ponpatice. s iuste s sobrie
s modeste. Nullis opus ẽ arcibus. q̃ nõ tu¬
tũ te prestuerit s solicitũ formidabile̾ at mo¬
lestum. Que ẽ au̾t hec uoluptas metui
nec amari an illud laberii notissimũ nõ au¬
disti Necesse est multos timeat quẽ młt
timẽt ht ille dixit inSuluĩ cesarẽ. ꝙͣto id
malios illo et minores ⁊ formidabiliores
rectius di põt. Nescio quidem tur ram mlt
cupiãt timeri. Nemo eĩ gratis metuit᷑ una
⁊ metuit et ꝑiculosius iuue̾ multos metuere.
ꝙͣ multis unũ/ Non ne satius multo ẽ ꝙ ñlle
te metuat et tu nullũ ꝙͣ ꝙ te multi metuãt¬

Expanded text:
ssima michi arx diruta est. Quomodo esset tussima michi arx diruta est. Quomodo esset tuta que periit, ipse tecum cogita; ego autem tibi ostendam munitissimam tutissimamque arcem sine muris, sine turribus, sine ullo prorsus operoso rerum apparatu: si vis tuto vivere, bene vive. Nil virtute securius; bene autem vivere, non hoc dico superbe, laute, pompatice, sed iuste, sed sobrie, sed modeste. Nullis opus est arcibus, que non tutum te prestiterint, sed, sollicitum, formidabilem ac molestum. Que est autem hec voluptas, metui nec amari? an illud Laberii notissimum non audisti: Necesse est multos timeat, quem multi timent? Hoc ille dixit in Iulium Cesarem: quanto id in alios, illo et minores et formidabiliores, rectius dici potest; nescio quidem, cur tam multi cupiant timeri. Nemo enim gratis metuitur, una et metuit; et periculosius uni est multos metuere, quam multis unum. Nonne satius multo est quod nullus te metuat, et tu nullum, quam quod te multi metuant, et
Abbreviated transcription (Latin):
Nidia arcibus spoliatus sum. R. Red¬
huc ergo tyranidis suꝑ erant semina
que iam tandem amissis arcibus ab ie¬
cisti non ẽ satis uenenosũ scipitẽ precidisse inra¬
dicem uulseris. qui arcibus fidit tyrãnus ẽe
non desuit. D. adontana arce priuatus sũ.¬
R. Ubiq arces sũt conpedes libertatis Nt
in montibus m̃bi etiam quodam modo quidã¬
sunt unde ur̃a superbia in subiectos tonet
at fulmiret his pͥuari nõ mͦ nõ flebile set
optandũ ẽ. Sunt eĩ aliqua exhis etiã que bo¬
na uulgus appellat quibus boni quoq modesti¬
q animi teneretur atq ad illicitũ urgeant᷑ ꝗb
motib si obstare uirtutis ꝓ ope nõ nõ ualeas
ꝗd tu optanda sit amissio eaꝵ rerum. que
hos pariũt motus. D. Deecem fornssia
amisi. R. Tu fortissimã dicis fragilẽ
probat euentus amisisti potius rem usu ĩ¬
eptam diffiçilemq custodia zem inutile̾ tibi
uicinis omiħ odiosam. iam dormire noctib
inçipies ⁊ dormire alios sines. D. Tun¬

Expanded text:
lidis arcibus spoliatus sum. Adhuc ergo tyrannidis supererant semina, que iam tandem amissis arcibus abiecisti? non est satis venenosum stipitem precidisse, ni radicem vulseris: qui arcibus fidit, tyrannus esse non desiit. Montana arce privatus sum. Ubique arces sunt compedes libertatis, at in montibus nymbi etiam quidam sunt quodammodo, unde vestra superbia in subiectos tonet ac fulminet. His privari non modo non flebile sed optandum est. Sunt enim aliqua ex his etiam, que bona vulgus appellat, quibus boni quoque modestique animi tententur, atque ad illicitum urgeantur; quibus motibus si obstare virtutis ope non valeas, quidni optanda sit amissio earum rerum, que hos pariunt motus? Arcem fortissimam amisi. Tu fortissimam dicis, fragilem probat eventus. Amisisti potius rem usu ineptam, difficilemque custodia, rem inutilem tibi, vicinis omnibus odiosam. Iam dormire noctibus incipies, et dormire alios sines. Tuti
Abbreviated transcription (Latin):
ut uelox utq instabile sit et iexemeabile
tp̃s ẽ. D Uelocissime senui. R. di¬
cebam tibi tpũs fugere. rain credere incipio.
opinatur hãc ipam senior at ergo respici¬
ens uidet breuissimã. semꝑ futura preteri¬
tis longiora uident̾ cum uł eque sint breuia
uł eo etiam breuiora quo ad finem properan¬
tibus naturalis motus solet ee̾ uehementior¬
dolor enui R. Est unus gaudeas.
sitñ non int̾uitia senusti aut si uł adulti¬
mu̾ surrexisti. bona tibi ⁊ utilis est senectus
nec exiguũ diuini fauoris inditiu memini¬
sti ut egiptium. illum senem cesar alloquif᷑
nec ingratũ deis etatis asserit argumento.¬

Expanded text:
ut velox utque instabile, sic et irremeabile ut velox utque instabile, sic et irremeabile tempus est. Velocissime senui. Dicebam tibi tempus fugere: iam credere incipis. opinatur; hanc ipsam senior a tergo respiciens, videt esse brevissimam. Semper futura preteritis longiora videntur, cum vel eque sint brevia, vel eo etiam breviora, quo, ad finem properantibus, naturalis motus solet esse vehementior. Senui. Est unde gaudeas; si tamen non inter vitia senuisti, aut si vel ad ultimum surrexisti, bona tibi et utilis est senectus, nec exiguum divini favoris indicium. Meministi ut Egyptium illum senem Cesar alloquitur, nec ingratum deis, etatis asserit argumento
Abbreviated transcription (Latin):
gustare ubi ceperis q̃ nũc doles. amissa fasti¬
dias et reu̾ti nolis. D. Senui ⁊ incanui.¬
R. Woni senis uerenda canines plus ht̃
non mͦ auctoritatis s honeste. et uoluptatis
ꝙͣ fede om̃s iuuenũ illecebre neq uͦ mutati
colobris te peniteat/ nam ꝗs tam corͣupto sen¬
su tamq obliquo põt ẽe iuditio ut nõ can¬
didorũ calathos lilioru qͣ nigrantiũ carbo¬
num cistas aspice seq si transformand̾ sit
cigno similem malit ẽẽ ꝙ coruo. D. Se¬
nui ⁊ squalentes arant nultũ ruge.E
Et tellus arata fructũ fert uberius et uite
maturiores fructus bene cultam senectute
Enui. R. Uiuere optabas et
iuxisse tepenitet.an ꝗd aliud rei est/.¬
dolor senui. R. Ubas assidue
et ꝑuenisse te stupes/. stupendũ potius nͥ quo
semper ires aliqñ peruenres. D. Senui.¬
Ratio Quid ni uiuendo senueris. et eundo
pracesseris an tu etatẽ rerrogradã expectabas

Expanded text:
gustare ubi ceperis, que nunc doles amissa fastigustare ubi ceperis, que nunc doles amissa fastidias et reverti nolis. Senui et incanui. Boni senis verenda canities: plus habet, non modo auctoritatis, sed honeste etiam voluptatis, quam fede omnes iuvenum illecebre. Neque vero mutati coloris te peniteat: nam quis tam corrupto sensu, tanque obliquo potest esse iudicio ut non candidorum calathos liliorum, quam nigrantium carbonum cistas aspicere, seque, si transformandus sit, cygno similem malit esse quam corvo? Senui et squalentes arant vultum ruge. Et tellus arata fructum fert uberius, et vite maturiores fructus bene culta in senectuteSenui. Vivere optabas, et vixisse te penitet. An quid aliud rei est? Senui. Ibas assidue, et pervenisse te stupes. Stupendum potius nisi quo semper ires aliquando pervenires. Senui. Quidni vivendo senueris et eundo processeris? an tu etatem retrogradam expectabas?
Abbreviated transcription (Latin):
tum tibi placuit uite labor. si cum transisse
fers grauiter/. D. Senui. R ꝯiuiuere
delectabat en uixisti si opportebat paruisti et
quis sane mentia uł qd̾ fieri optauerit factũ
doleat nisi male se oprasse sentrat uł qd̾ n
obmicti neq sine multo labore agi poterat
actum ẽẽ non gaudeat. undiq igit᷑ gaudẽ¬
dum tibi est sen uoti compos delectabilis se¬
animi uoluptatibus que nec minores ⁊ ꝓfecto
stabiliores sũt nec umq̃ fugiũt nͥcũ ai̾a huit
erent. Hoant sequut᷑ ac corporee uoluptates
uenientes culpam ferũt abeuntes penitẽtiã
pudorisq ⁊ doloris. materiã zelimquũt his
te explicitũ ac liberũ gaudere debes et libe¬
rairici tue gratiam habere que te manibus
tuoꝵ hostium eduxit eibiq debitũ munus
s neglectũ dilatumq sustepit. D. Seso¬
Litisq uoluptatib careor.R. Nouis assu¬
este hr̃ et senectus uoluprates suas quas

Expanded text:
tum tibi placuit vite si eum transisse tum tibi placuit vite si eum transisse fers graviter. Senui. Si vivere delectabat, en: vixisti; si oportebat, paruisti. Et quis, sane mentis, vel quod fieri optaverit factum doleat, nisi male se optasse sentiat, vel quod neque omitti, neque sine multo labore agi poterat, actum esse non gaudeat? undique igitur gaudendum tibi est, seu voti compos delectabilis, seanimi voluptatibus, que nec minores et profecto stabiliores sunt, nec unquam fugiunt nisi cum anima: huic herent, hanc sequuntur. At corporee voluptates, venientes, culpam ferunt; abeuntes, penitentiam pudorisque et doloris materiam relinquunt. His te explicitum ac liberum gaudere debes, et liberatrici tue gratiam habere, que te manibus tuorum hostium eduxit, tibique debitum munus, sed neglectum dilatumque, suscepit. Senui, solitisque voluptatibus careo. Novis assuesce: habet et senectus voluptates suas, quas
Abbreviated transcription (Latin):
D. genui ła. Hac re saltem. unus ex
paucis ex tot eĩm milibus miliũ eoꝵ ꝗ nastũt᷑
quota pries illor ẽ q ad senũ usq perueniant
exhis ip̃is ꝑ paucissimi sũt quibus iustum sẽ¬
nectutis spatiũ explere datum sit.di. Sen¬
ui ualde. R. Prodigium ac stupor/ ualde senis
occursus mentienti animo. quot ille ꝑiculosi
passibus huc uenerit insignis quidẽ senum ra¬
ritas ingens casuum inte mortalis aregumẽtũ
est. D. Senui. R. Durũ ac diffiçile sta¬
dium cucurristi murũ nͥ iam fess ᷤ et quietis ap¬
petens lete proximã metam spectes. D. Cito
senui. R. Uite cursus nũc breuis nũc breuissi¬
mus longus nũq̃. durus semꝑ asꝑq et am¬
biguus. huiꝰ ułtia pars senectus finis aũt ẽ
mors. ꝗd hic habos querimoĩe singularis se¬
nuisti ꝑ egisse ram debes uite munus. uenisti
ad exitum quieste amens uiatorem qui latore
uie exaustus uelit ad initiũ remeatre. Aichil
fessis gratius hõspitio. D. Benui. R. Mul¬

Expanded text:
 Senui. Hac in re saltem unus ex paucis: ex tot enim millibus millium eorum qui nascuntur, quota pars illorum est, qui ad senium usque perveniant! Ex his ipsis perpaucissimi sunt, quibus iustum senectutis spatium explere datum sit. Senui valde. Prodigium ac stupor valde senis occursus, metienti animo quot ille periculosis passibus huc venerit; insignis quidem senum raritas, ingens casuum vite mortalis argumentum est. Senui. Durum ac difficile stadium cucurristi: mirum nisi iam fessus et quietis appetens, lete proximam metam spectes. Cito senui. Vite cursus nunc brevis, nunc brevissimus, longus nunquam, durus semper asperque et ambiguus, huius ultima pars senectus, finis autem est mors: quid hic habes querimonie singularis? Senuisti? peregisse iam debes vite munus. Venisti ad exitum? Quiesce. Amens viator est, qui labore vie exhaustus, velit ad initium remeare. Nichil fessis gratius hospitio. Senui. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
sere carcerem spontaneu̾ ul dei amore uł mũ¬
di odio uulgiq fastidio eligentes. Tu si hot
animo non es tuiq carceris finẽ cupis expe¬
cta. aut te hint homo eruet aut mors que
clauẽ carceris alteram habet unus quidem
ius emit alius in nocentia sua alius custo¬
dum negligentia euasit alius pretio alius
ingenio et uł subt̾nancis cunicłꝰ uł ꝑteneb¬
as amice noctis elapsus ẽ quibusdam patrũ
memoria terremotus et ruina carceris uiã
fecit ad postremũ quos nichil emiserit morᷤᷤ
absoluit Nec minus uarii euadentiũ euẽt ᷤ
aarium consulatui carcer dedit Suliũcesa¬
rem pyratarum custodia sumũ misit adim¬
periu. hac etate quidam delumine carceris
adnĩum transiuere et catena sibi excussa
in iecere aliis deniq regũłũ et socratem mł¬
tosq alios non tam carcer extinxit ut ui¬
sus est ꝙͣ carceri clarus finis eripuit Et
ad sũmam quosdam carcer ad insignẽ głia

Expanded text:
sere, carcerem spontaneum, vel Dei amore vel munsere, carcerem spontaneum, vel Dei amore vel mundi odio vulgique fastidio, eligentes. Tu si hoc animo non es, tuique carceris finem cupis, expecta: aut te hinc homo eruet, aut mors, que clavem carceris alteram habet; unus quidem ia, alium ius eruit, alius innocentia sua, alius custodium negligentia evasit, alius pretio, alius ingenio, et vel subterraneis cuniculis, vel tenebras amice noctis elapsus est; quibusdam, patrum memoria, terremotus et ruina carceris viam fecit; ad postremum, quos nichil emiserit, mors absolvit. Nec minus varii evadentium eventus: Marium Consulatui carcer dedit, Iulium Cesarem Pyratarum custodia summum misit ad imperium; hac etate quidam de limine carceris ad dominium transivere, et catenam sibi excussam iniecere aliis; denique Regulum et Socratem multosque alios, non tam carcer extinxit, ut visus est, quam carceri clarus finis eripuit. Et, ad summam, quosdam carcer ad insignem gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
Turpi carçere claudor atq angusto. R. Nu¬
instanti atq hostium manib carcer eripuits mł¬
tis limen carceris proclipeo fuit ⁊ qd̾ inirasse
profuerat exisse nocuit ut exitu admoniti
qd̾ horeuerant utile. qd̾ optarant mi serum fa¬
terentur. D. Carceri mancipatus sum. R¬
Quid scis anfortasse non carcer s ut dicitur
custodia sit quotiens uinclis explicitos ho¬
stilis mucro siue hoste senior pauꝑtas inua¬
sit quotiens eutisisse penituit et carcerẽ
quem diuturnũ queri ceperant. nõ fuisse
perpetuũ questi sunt uidimus in carcere quo¬
sdam laute habitos. mox inde digressos te¬
nuem ac difficilem uitam mesto fine clausi¬
sse. D. Mhiseram incarcerem uitam dego. R¬
Quidam libros incarcere texuerũt tu quere¬
las texis / in utiles quidam hea̾s incarce̾ di¬
dicerũt tu patientia̾ dediscis. d. Carcera¬
li custodia iunctus teneor. R płeriq cau̾¬
nis speluncis alii se muroꝵ angustiis inclu¬

Expanded text:
Turpi carcere claudor atque angusto. NuTurpi carcere claudor atque angusto. Nuinstanti, atque hostium manibus carcer eripuit: multis limen carceris pro clipeo fuit, et quod intrasse profuerat, exisse nocuit, ut exitu admoniti, quod horruerant utile, quod optaverant miserum, faterentur. Carceri mancipatus sum. Quid scis an fortasse non carcer, sed, ut dicitur, custodia sit? Quotiens vinculis explicitos hostilis mucro, sive hoste sevior paupertas, invasit? Quotiens evasisse penituit? Et carcerem que diuturnum queri ceperant, non fuisse perpetuum questi sunt? Vidimus in carcere quosdam laute viventes, mox, inde digressos, tenuem ac difficilem vitam mesto fine clausisse. Miseram in carcere vitam dego. Quidam libros in carcere texuerunt, tu querelas texis inutiles; quidam literas in carcere didicere, tu patientiam dediscis. Carcerali custodia vinctus teneor. Plerique cavernis ac speluncis, alii se murorum angustiis inclu
Abbreviated transcription (Latin):
Nrcere claudor indigno. R. Me¬
lior ẽ indignus carcer qͣ libertas Andi¬
gna multoq satius inm̾itum proiusti¬
tia mala pati. ꝙͣ oscelus bonis affluere ꝙͣ uis
nec mala illa diçi debeant neq hec bona s lo¬
quor ut uulgus qd̾ dolorẽ mala ingens uolup¬
tatem sũmũ bonũ Iudicat. D. Carcere cla¬
usus sum. R. Quis non carcere claudit᷑
aut quis inde digreditur nͥ dum moorit᷑ uetiꝙ̃
hec tua omĩumq sors est un proprie uñ no¬
ue igitur querele Eta eĩ scito ex qͦ die natus es
⁊ añꝙͣ nascereris in carcerẽ atq inuincia mi¬
ssum te illius imꝑio cui omĩs celi ambitus
exigura domus est et siꝗd sumo creditur poete
tenebrosũ utiq carcerẽ et cecũ illius carceris
exitum sifelicem cupis huiꝰ angustias non
horrebis sicut nec supplitia nec mortem nec
humani aliꝗd ad quorũ patientiã et contẽ̾s¬
tum nͥ p̃paratus amatus q erit animus in
quacũq fortuna calle graditur ancipiti. D¬

Expanded text:
rcere claudor indigno. Melior est indignus carcer, quam indigna libertas, multoque satius inmeritum pro iustitia mala pati, quam per scelus bonis affluere, quamvis nec mala illa dici debeant, neque hec bona; sed loquor ut vulgus, quod dolorem malum ingens, voluptatem summum bonum iudicat. Carcere clausus sum. Quis non carcere clauditur, aut quis inde digreditur, nisi dum moritur? Vetus hec tua omniumque sors est: unde proprie, unde nove igitur querele? Ita enim scito: ex quo die natus es, et antequam nascereris, in carcerem atque in vincula missum te, illius imperio, cui omnis celi ambitus exigua domus est. Et si quid summo creditur Poete, tenebrosum utique carcerem et cecum. Illius carceris exitum si felicem cupis, huius angustias non horrebis; sicut nec supplicia, nec mortem, nec humani aliquid, ad quorum patientiam et contemptum nisi preparatus armatusque erit animus, in quacunque fortuna calle graditur ancipiti.
Abbreviated transcription (Latin):
MI Pestem horrco Rd dund
hit te humani gñis caritas quedã rrahit
est qd̾ laudem nichꝰ est ei mag̾ hoĩs ꝙͣ humana
incomoda miserari/. sin tui tm. est quod arguã
nam ꝗd pestis nocitura mortali nisi ut facias
qd̾ facturus es. nisi illud int̾ damna cõnum̾as
non lugeri qd̾ intalib accidit/ et feliciores cͥenses
qui multũ fleti ad superos apud uirgilium me¬
morantur.B
¶ de tristitia miseriaq. dolor.

Expanded text:
? Pestem horreo. Si ad ? Pestem horreo. Si ad hoc te humani generis caritas quedam trahit, est quod laudem: nichil est enim magis hominis, quam humana incommoda miserari; sin tui tantum, est quod arguam. nam quid pestis nocitura mortali, ni ut facias quod facturus es? nisi illud inter damna connumeres, non lugeri, quod in talibus accidit, et feliciores censes, qui multum fleti ad superos apud Virgilium memoratur. 93 DE TRISTITIA MISERIAQUE Tr
Abbreviated transcription (Latin):
Et quoq nil amplius qͣ mortis est metus
quo depoito plena securitas parra ent en uͦsis
magnis aĩs non deponitur mͦ s ne ad missus
quidem eẽ debet nan ꝗd minus uiri est qͣ
horrere coĩa. M Pestem timeo. A¬
At qd aliud tibi simoreris ad usitatũ moriendi¬
genus pestis addiderit ꝙͣ ut comitatior mo¬
tiare sin euaseris ut dulcior uita sit tot air¬
cunfusis crepta ꝑiculis si mori ꝑiculũ non
nanira est/ neq ei omẽs pestes ꝑimit alio¬
quim ex hac peste nouissima cui par aseculis
non fuit Nullus hoĩu euafisset euaserut᷑
multi qui melius obiissent/ Hinc uides fe¬
ce solita nũc eniã mundus exuberat q nulla
umꝙͣ petis ñlla mortis manus exauriet tã
cõcreta est/. O. Pestem metuo. La¬
Dic qd̾ est uerius mori times de quo nob
ut te uideo inquerelas pronũ añq res de¬
sinat discrepandũ reor. pret hot eĩ ꝗd est
qd̾ pestis nomẽ exhorreas cũpotius ut est
doin solatui genus sit perire cum plurimus¬

Expanded text:
 quoque nil amplius, quam mortis est metus, quo deposito, plena securitas parta erit. Enimvero is magnis animis, non depositus modo, sed ne admissus quidem esse debet. Nam quid minus viri est quam horrere comunia? Pestem timeo. At quid aliud tibi, si morieris ad usitatum genus moriendi, pestis addiderit, quam ut comitatior moriare, sin evaseris, ut dulcior vita sit, tot circumfusis erepta periculis si mori periculum non natura est? neque enim omnes pestis perimit, alioquin ex hac peste novissima, cui par a seculis non fuit, nullus hominum evasisset. Evaserunt multi, qui melius obiissent; hinc, ut vides, fece solita nunc etiam mundus exuberat, quam nulla unquam pestis, nulla mortis manus exhauriet, tam concreta est. Pestem metuo. Dic quod est verius: mori times. De quo nobis, ut te video in querelas pronum, antequam res desinat disceptandum reor. Preter hoc enim, quid est quod pestis nomen exhorreas, cum potius, ut est dictum, solatii genus sit perire cum plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
tarquinus pristus qnͣ percassus est ferro.in
regia deinq superbus. qñ prilsus ẽ regno.
Nullus locus ꝑiculis ĩnactessus nullu lim¬
in colatus instat dies cõmigrandi cuie fi¬
nigis aduena es ꝯductoq habitas. Demiet
que tenudũ laribus his exturbet. O Ela¬
ra quidem et augusta domꝰ est .R̾. Hic
digresso fusta erit et angusta. Qz et nũ
siu̾e tuã domũ Respicis obstura et arta illa
prorsus et caduca est/. queq indies tantis
ad miniculis iuix fulta subsistat. Assidue
fatistens casusq sui nũtia / etq corte nec
aruina. ultima longe sit nec interim
generosii incoła delectet ut domus ẜa
gant ut carcer ubi moras oderit nõ opi¬
tet ab solui.I. Nuc̃ ergo uł edib alieni

Expanded text:
Tarquinius Priscus quando percussus est ferro, in Tarquinius Priscus quando percussus est ferro, in regia denique Superbus quando pulsus est regno? Nullus locus periculis inaccessus, nullum limincolatus! Instat dies commigrandi: civem fingens advena es conductoque habitas; veniet qui te nudum laribus his exturbet. Clara quidem et augusta domus est. Hinc digresso fusca erit et angusta. Sed et nunc si vere domum tuam respicis, obscura et arta illa prorsus et caduca est queque in dies tantis adminiculis vix fulta subsistat, assidue fatiscens casusque sui nuntia et que certe nec a ruina ultima longe sit nec interim generosum incolam delectet ut domus, sed angat ut carcer, ubi moras oderit, unde optet absolvi. I nunc ergo vel alieni
Abbreviated transcription (Latin):
Ugnificentissime mn sũt edey. Ratio.¬
Qiud hic dicam nisi tulianũ illud
ornanda est dignitas domo. nõ
exdomo tota querenda. nec domo dñus
s dno domus honestanda.G. Ornati¬
ssime edes sũt. R. Quid hinc tumes.
Architecti laus est nõ tua. G. Edibus
amplissimis hĩto . R̾. Ubi fures latitent
tu uageris ẜui luxurient. uulgus hereat
liguriãt parasiti. multiplicis tedii capax
locus .G. Maximis edib habito. R¬
Una ẽ urbiũ et domorũ lex. nõ statim
melius habitat qui latius. Neque enis
q̃ late hĩtes. s q lete reqritur ad beatam
uitam. Oepe uł inpalatiis regum labor
dolorq habitant uł inturguriis inopũ
quies et gaudiũ. qd̾ si amꝑlitudo dom
aut forma p̾staret nobilissima artium
esseti architectura .G. Regiis edib habito.¬
Re. Quasi uo curas morbosq locus arceat
siue adphendenda turriu fastigia morse¬
gent stalis. Non ne in regia tullus hostili
habitabat qñ ictus ẽ sulmĩ in regia d̾q

Expanded text:
gnificentissime michi sunt edes. Quid hic dicam nisi Tullianum illud: “Ornanda est dignitas domo, non ex domo tota querenda, nec domo dominus, sed domino domus honestanda”? Ornatissime edes sunt. Quid hinc tumes? Architecti laus est, non tua. Edibus amplissimis habito. Ubi fures latitent, tu vageris, servi luxurientur, vulgus hereat, liguriant parasiti: multiplicis tedii capax locus! Maximis edibus habito. Una est urbium et domorum lex: non statim melius habitat qui latius; neque enim quam late habites, sed quam lete requiritur ad beatam vitam. Sepe vel in palatiis regum labor dolorque habitant vel in tuguriis inopum quies et gaudium, quod si amplitudo domus aut forma prestaret, nobilissima artium esset architectura. Regiis edibus habito. Quasi vero curas morbosque locus arceat sive ad prehendenda turrium fastigia mors egeat scalis. Nonne in regia Tullus Hostilius habitabat, quando ictus est fulmine, in regia quoque
Abbreviated transcription (Latin):
suo uos ussit incendio et minorũ epadrã
suoꝵ in ur̃oy aĩoy u̾lta est. Neq id nouum
sẽpe numero uictores belloꝵ ext̾noꝵ siml ex¬
Enis intiis uicti estis. Dic uos ocipio asia¬
ticus et manlius uolso asye uictores asiaticis
delitiis lectisq purpureis atq aureis u̾estibus
exquisiteq suppellectili qd̃ q uilissimũ epulis
cocisq pessum dediti sic pompeius gemito
at margaritis sic uos mumuꝰ tabulis pictis
atq corinthiis sũbiugauit ut dum dehostib
duces uri et deuobis urisq demorib hosti¬
lia rrihumpharẽt. G. Cupide corinthiis
uasis utor .Rx. Neq uasa coritia neq aurea
meliorẽ cibum faciũt neq samia peiorem neq
om̃io dequalitate rerum s ex morbo animi
hec ur̃a cupiditas orta ẽ sen ip̃a potius mor¬
bus est animi cui ut ꝯsulens conua leschas
ꝑ inutiliu tot uasorũ curis unam arripe u̾ti¬
Lem ac salubrẽ ut scras ĩp̃e tuum uas in sancti¬

Expanded text:
suo vos ussit incendio et murorum excidium suo vos ussit incendio et murorum excidium suorum in vestros animos ulta est, neque id novum: sepenumero victores bellorum externorum simul externis vitiis victi estis. Sic vos Scipio Asiaticus et Manilius Volso Asie victores Asiaticis delitiis lectisque purpureis atque aureis vestibus exquisiteque suppellectili, quodque vilissimum, epulis cocisque pessumdedit: sic Pompeius gemmis ac margaritis, sic vos Mummius tabulis pictis atque Corinthiis subiugavit, ut dum de hostibus duces vestri et de vobis vestrisque de moribus hostilia triumpharent. Cupide Corinthiis vasis utor. Neque vasa Corinthia neque aurea meliorem cibum faciunt neque Samia peiorem neque omnino de qualitate rerum, sed ex morbo animi hec vestra cupiditas orta est, seu ipsa potius morbus est animi. Cui ut consulens convalescas, pro inutilium tot vasorum curis unam arripe utilem ac salubrem, ut scias ipse tuum vas in sancti
Abbreviated transcription (Latin):
bat que primũ pateras Ecyphosq aureos gẽ¬
matos distum argentẽũ cõrimbiatũ lancem
pampinata hederatam mirai̾ cepit et reliqua
que galienꝰ imperator claudio misit imꝑatori
post futuro. deinde alias atq aliad finorum
spetier que magni ficentie tribuunt. Nouissi¬
me aũt his diebus nõ ederas mͦ uł pampinos
uł corimbos. s ip̃as cũ incolis suis siluas om̃e
genus arborum ac ferarum et uolucrũ et ho¬
minũ uultus ẽt quetũq uł ocłis uidis. Audi¬
uitq auns uł mens finxiti inauro exp̾ssa uł
argento longa iam ꝯsuetudine nõ miratꝰ gomis
inhians dequib parilo aũt tractauimͦ ꝗd młta
ip̃m iam uilestit aurum crestente suꝑbia. pri¬
dem uero que laudas corinthia uiluerũt ꝯtẽt¬
q deuera rerum urilium extimatiõe laudabil
futurus defalsa nobiliũ admiractiõe dapnabil
factus est. C. Ego uero cormthia nus ẽt
muror. R. Corithus ur̃is ista facibus

Expanded text:
bat, que primum pateras scyphosque aureos, gembat, que primum pateras scyphosque aureos, gemmatos, discum argenteum corymbiatum, lancem pampinatam, patenam hederatam mirari cepit et reliqua que Galienus imperator Claudio misit imperatori post futuro, deinde alias atque alias furorum species, que magnificentie tribuuntur; novissime autem his diebus non hederas modo vel pampinos vel corymbos sed ipsas cum incolis suis silvas, omne genus arborum ac ferarum et volucrum et hominum vultus et quecunque vel oculus vidit audivitque auris vel mens finxit, in auro expressa vel argento longa iam consuetudine non miratur gemmis inhians, de quibus paulo ante tractavimus. Quid multa? Ipsum iam vilescit aurum crescente superbia. Pridem vero que laudas Corinthia viluerunt contemptusque de vera rerum vilium extimatione laudabilis futurus, de falsa nobilium admiratione damnabilis factus est. Ego vero Corinthia nunc etiam miror. Corinthus vestris usta facibus
Abbreviated transcription (Latin):
cresussenti ded qd̾ ad diuinũ cultũ tum propi¬
tram magis hoib fuisse diuinitatem diete
fictiib coleretꝰ nec michi dubiũ noe senece
qđ uo ad humanũ isum fictilia iuberond sy
uis ut probrum graue apd popũla cecis domi¬
no nocuisse suffragiis certum sit et p̾ruer
repulsam rẽperisse. maximoq uallerid stum
ĩpb pblait excusanti indigna fuisse poetui
nere uideantꝰ Ego tn hic quoq cũ seneciut
sentio ap̃d quem illa multis laudib efferuntur
sunt ui parsimonie antiq et romranis aprissi¬
ma moribus qbus ut modesti patusfamilias
priuata domus sic bñ institute urbis henesta
res pp̃ regi debet ut fienato gressu metara
Iaig si helus tubrio fietilib sius añ cela ouis
expositis quibus illo frugalitatẽ atq sobrietatez
ut q ait seneca paupertatẽ incapitolio consecra¬
bat oculos ppłi iam lasciuientis offendit/ nõ
ẽ ciuis eggii culpa set tp̃orum /iam tuc̃ res çib
illa prischa seueritate ad hanc mollitiẽ inclina¬

Expanded text:
nt: at quod ad divinum cultum, tum propitiam magis hominibus fuisse divinitatem, dum fictilibus coleretur, nec michi dubium nec Senece: quod vero ad humanum usum, fictilia Tuberonis, quamvis ut probrum grave apud populum cecis domino nocuisse suffragiis certum sit et preture repulsam peperisse MaximoqueValerio factum populi populariter excusanti indigna fuisse publico munere videantur, ego tamen hic quoque cum Seneca sentio, apud quem illa multis laudibus efferuntur: sunt enim parsimonie antique et Romanis aptissime moribus, quibus ut modesti patris familias privata domus, sic bene institute urbis honesta respublica regi debet, ut frenato gressu metam Elius Tubero fictilibus suis ante cellam Iovis expositis, quibus ille frugalitatem atque sobrietatem utque ait Seneca, paupertatem in Capitolio consecrabat, oculos populi iam lascivientis offendit, non est civis egregii culpa sed temporum. Iam tunc res ab illa prisca severitate ad hanc mollitiem inclina
Abbreviated transcription (Latin):
fuit dam litertate utitur incau̾nu sibibiti. det¬
nt intenebris dubias uoces in mubibuo ltes
uefus incuuis scrit subsebit starus putu lõ¬
acists silentio exclamat minaturq oclis lim¬
qua ferltn si sope leuib ey causis graues qs¬
hunt infamie et clars quoos nõibi obstura
ꝯgnomina Ioq sipncipũ mauno ouceaire
potuit quid puati sperent quibus ẽe dobenta¬
mica mediocritas inimica lueuun iibu oti¬
t delector .R. ut si rectua euorribuis ocliq
fulgoribus clauderent  liquido anareret quatũ
ficfilia ꝑfeienda corinthiis quatũq ul paratat
faciliora uł iocundiora usuuł securiora ẜuatu
tas diuinis humanisq cultib actiora serto qd
ad secuatẽ actinet siu̾a hec Cesaris notae

Expanded text:
tuit, clam libertate utitur. In cavernis sibilat, gantuit, clam libertate utitur. In cavernis sibilat, gannit in tenebris, dubias voces in nubibus, acres versus in triviis serit, subscribit statuis, nutu loquitur, silentio exclamat minaturque oculis, lingua ferit. Sic sepe levibus ex causis graves contrahuntur infamie et claris quoque nominibus obscura cognomina idque si principum maximo evenire potuit, quid privati sperent, quibus esse debeat amica mediocritas, inimica luxuria? Corinthiis delector. At si pectus erroribus oculique fulgoribus clauderentur, liquido appareret quantum fictilia preferenda Corinthiis, quantum vel paratu faciliora vel iucundiora usu vel securiora servatu vel divinis humanisque cultibus aptiora. Certe quod ad securitatem attinet, si vera hec Ces
Abbreviated transcription (Latin):
uros captirra ocdoy aim̃osq. G e sus corgu¬
tpuis dilector. Reͦ. Aixarer magis nisi augu¬
stum. modestissimũ licet ata giauisserde lert¬
ncipem lectũ esset ap̃o egregios scꝑtorees deletta¬
rone Hae usq adeo correptu preciꝑiteq uetũ
ut ꝑstͥptione triũ Iurali ꝯdẽpnasse aliquos
nullam aliã ob çam nͥ huis cemodi uasorum de¬
siderio putarent᷑ utq eiꝰ ad scatuã famoso epy¬
doma pempoito ad ecfena ladidati ducis insemiũ
Sorinthuarius diceretur qd si credimus mit hũc
optimũ pessimũq oĩu antoniũ hac imꝑee ꝗd
intsit. nisi qd hũc ad iniuriã cã mouit hune¬
lior et ẽ cõe pectatũ eo maius quo re maior
qui pectats et minor ça peccandi neg pegantios
magrutudso atq impium lumngua tileal auos ona¬
nus eitadũtꝰ iditiisq hoĩu eximunt̃ illos ma¬
gio inse acuũt atq reritanti. Non parcame¬
gum maculis uulgus loquaꝵ. Et isi palam me¬

Expanded text:
vestros captura oculos animosque. Vasis Corinvestros captura oculos animosque. Vasis Corinthiis delector. Mirarer magis, nisi Augustum modestissimum licet atque gravissimum principem lectum esset apud egregios scriptores delectatione hac usque adeo correptum precipitemque actum ut proscriptione triumvirali condemnasse aliquos nullam aliam ob causam nisi huiusmodi vasorum desiderio putaretur utque eius ad statuam famoso epigrammate apposito ad eternam laudati ducis infamiam Corinthiarius diceretur. Quod si credimus, inter hunc optimum pessimumque omnium Antonium hac in parte quid intersit, nisi quod hunc ad iniuriam causa movit humilior? Et est omne peccatum eo maius quo et maior qui peccat et minor causa peccandi: nec peccantis magnitudo atque imperium lingue vel calami vulnus evadunt iudiciisque hominum eximuntur, illos magis in se acuunt atque irritant. Non parcit regum maculis vulgus loquax; etsi palam me
Abbreviated transcription (Latin):
Quem non moueant. uasa corinthia¬
Ratio. Assuetum celestibr grenano
quatiunt  Nt collata illis modicũ sic
nichil sit deniq tediũ atq fastidum drauens
sutquo aut qnimus momor originus cauni
foie ssubus ⁊ nihet aut magni facit qd exillis
esfobi dum celum solemq ac sellao er so aot¬
gelito un oxamnim tre partu ẜedofficineni¬
grantis ac squalentis fabri ore o postormadz
omane predo ⁊eliquiis delectari sedhystorias e¬
di ummius dum corinthu armus captam di¬
reptamq flaminis assumeret aazens sorte qa
orgentoss atq enẽis quecũq undorĩ forte iqnꝰ
quasuiat status quarũ ha bundantssenda ołi
ela sueios suirt pari incendio li que factis omiuz
metilloꝵ uene uno ibi torrente fuperũti unoq
exoib iam nobiliore metallo et pretosioribrs
sis oxoidium et adade uibis nomne luyurie pa¬
que⁊ uobat s uenturo firori mat̾ia parabatur
Sohit enodum tuc corithus huiꝰ fons fuictũt¬
same mas da mascus inde hodie uasa mictũtꝰ

Expanded text:
Quem non moveant vasa Corinthia? Assuetum celestibus terrena non quatiunt; sic collata illis modicum, sic nichil, sic denique tedium atque fastidium grave sunt: quomodo autem animus memor originis cavernis terrestribus inhiet aut magni faciat quod ex illis effoditur, dum celum solemque ac stellas et set examini terre partu sed officine nigrantis et squalentis fabri opere, ad postremum Romane prede reliquiis delectari. Ad historias redi: Mummius, dum Corinthum armis captam direptamque flammis absumeret, aureis simulque argenteis atque eneis quecumque victorum forte manus evaserant statuis, quarum abundantissima olim illa urbs fuit, pari incendio liquefactis, omnium metallorum vene ibi uno torrente fluxerunt unoque ex omnibus iam nobiliore metallo; et pretiosioribus vasis exordium et a clade urbis nomen luxurie paque ruebat; sed venturo furori materia parabatur. Ad hunc modum tunc Corinthus huius fons fuit insanie, nunc Damascus: inde hodie vasa mittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
inparte subsistit᷑. neq diuersoriũ neq
lentior usq gressus et sopnus et uigilia.
et labor. et zequies. et morb̾us. et sanit¬
as. equi sũt gradus ad mortem.G.¬
ncipiti egritudine absolutus sum. Re.¬
Creditricem habes infallibilem. dilata
solutioĩs dies ẽ. s nõ cassa ratio habes
egrotare iterum et mori...
¶ dẽ uiribus coporis. G̾audiũ:

Expanded text:
in parte subsistitur, neque diversorium, neque in parte subsistitur, neque diversorium, neque lentior usquam gressus; et somnus et vigilia et labor et requies et morbus et sanitas eque sunt gradus ad mortem. Ancipiti egritudine absolutus sum. Creditricem habes infallibilem: dilata dies solutionis est, sed non cassa ratio; habes egrotare iterum et mori. 5 DE VIRIBUS CORPORIS Viriu
Abbreviated transcription (Latin):
Onga egritudine liberatus gau¬
deo .R̾. Eratiores fateor sanita¬
tem redlitam quã ⁊etentã. Inꝙ¬
atissimi mortales bona ur̃a uix alit̾ q
perdendo cognostitis et perdita ergo uos
crutiant et recuꝑata letificant. Uau¬
dium. Grauissima febris me destitu¬
es dicunt que ipĩs inossibus ac medu¬
llis. estuant. quanto ille funt grauiores
que in aĩa intus latent. his te maxinie
liberatũ uelim.. G. Egritudo abiit .Rx.
Egritudo presens sepe profuit dũ debi¬
litatis uiribus corporis anime sanitatẽ
peperit. Consequent̾ igr̃ et digressa no¬
cuit et aĩe lumen ĩminuit et corporis
auxit insolentiam ꝙͣus mala ꝙͣuis
pessima/ egritudo uideatur. optabile⁊
malũ tñ qd̾ mali remedium sit ma¬
ioris.. G. Tamdem egritudo longior
finẽ hãbet .Rx. Ostułtissime sic ture¬
ris mortẽ efugisse. ad quã curris assi¬
due. Nũc propinquior morti es. ꝙ ł
dum illi contiguus uidebaris. In re¬
me abile uobis est iter. neq ulla eius

Expanded text:
onga egritudine liberatus gaudeo. Gratiorem, fateor, sanitatem redditam quam retentam. Ingratissimi mortales bona vestra vix aliter quam perdendo cognoscitis; et perdita ergo vos cruciant et recuperata letificant. Gravissima febris me destituci dicunt que ipsis in ossibus et medullis estuant. Quanto ille sunt graviores, que in anima intus latent! His te maxime liberatum velim. Egritudo abiit. Egritudo presens sepe profuit, dum debilitatis viribus corporis anime sanitatem peperit. Consequenter igitur et digressa nocuit et anime lumen imminuit et corporis auxit insolentiam. Quamvis mala, quamvis pessima egritudo videatur, optabile malum tamen, quod mali remedium sit maioris. Tandem egritudo longior finem habet. O stultissime, sic tu reris mortem effugisse, ad quam curris assidue? Nunc propinquior morti es quam dum illi contiguus videbaris: irremeabile vobis est iter neque ulla eius
Abbreviated transcription (Latin):
aut utilior mors ẽe ceperit seu uideri mu¬
tantꝰ hĩtus. atq affectus animorũ octultumq
mox odium erumpiti ꝙtum sane inter socerũ
ac generum possit eẽ discordie / ut sileam an¬
tiquam danai fabellam. et mimiianũ apri
soceri sui dolo nefarie intereptũ. Iisuꝑ stilli¬
conem cupiditate impii et defunti soceri et
generi uiuentis oblitum. abunde cesaris ates
pompey notissime est exemplu. Sa &¬
¶ De secundis nuptiis. Gau.

Expanded text:
aut utilior mors esse ceperit seu videri, muaut utilior mors esse ceperit seu videri, mutantur habitus atque affectus animorum occultumque mox odium erumpit. Quantum sane inter socerum ac generum possit esse discordie, ut sileam antiquam Danai fabellam et Numerianum Apri soceri sui dolo nefario interemptum, insuper Stiliconem cupiditate imperii et defuncti soceri et generi viventis oblitum, abunde Cesaris atque Pompeii notissimum est exemplum. 76 DE SECUNDIS NUPTIIS
Abbreviated transcription (Latin):
ptimus gener ẽ michi.R. debeti¬
is esse uel filio carior. siquidẽ filiũ
casus affert generum electio. Ute¬
ptum igit᷑ filic fer. que nepotum debitrix fi¬
lium iam nũc dedit..U.. Cenerum opti¬
mu sors tribuit. R. Qũt hoc ingenẽ eti
fidei insignis et ꝑfidie exempla. Aaro u̾q
tam fidelis pr̃i filius fuit q augusto cesarim¬
arcus agrippa q̃ antonio pio marcus aureli¬
us erga quẽ usq adillius uite finẽ rribus
ac uiginti annis ita se gessiti ut nõ mͦ amo¬
rem eius ac filiam s imperii quoq successi¬
onem ut filius fide ꝑpetua ac sedulitate in¬
eruerit. At nõ talis erga claudium fuit. Ne¬
ro licet is quoq nõ suis meritis s matrisĩ¬
genio pͥncipis filiam nactus et imꝑiunrg̃.
Dnanimẽ et concordẽ generũ inueni. R. gi¬
de ne spes successioĩs aut honorũ cõpetitio
concordiã hanc infringat. Quis ẽi nõ ui¬
uere illũ optet cuiꝰ sibi utilẽ uitã uidet. Sm
aut uita obstare aliquo forsitam aspirati

Expanded text:
ptimus gener est michi. Debet esse vel filio carior, si quidem filium casus affert, generum electio: acceptum igitur filie fer que, nepotum debitrix, filium iam nunc dedit. Generum optimum sors tribuit. Sunt hoc in genere et fidei insignis et perfidie exempla: raro vel nunquam tam fidelis patri filius fuit quam Augusto Cesari Marcus Agrippa, quam Antonino Pio Marcus Aurelius, erga quem usque ad illius vite finem tribus ac viginti annis ita se gessit, ut non modo amorem eius ac filiam sed imperii quoque successionem ut filius fide perpetua ac sedulitate meruerit. At non talis erga Claudium fuit Nero, licet is quoque non suis meritis sed matris ingenio principis filiam nactus et imperium. Unanimem et concordem generum inveni. Vide ne spes successionis aut honorum competitio concordiam hanc infringat. Quis enim non vivere illum optet, cuius sibi utilem vitam videt? Sin autem vita obstare aliquo forsitan aspiranti
Abbreviated transcription (Latin):
docales tntes amando ta aut colende eqr quaripe¬
ues nosu sunt ne aut stultitie testes autauoritu
ministie aut fidei sint rebelles ac Religioni u̾e
ot pisipeo uuir framo sissimo. Eustodite uor asi¬
mulacus ꝓfecto añt si hic dͦo illipie feras et¬

Expanded text:
recalescunt, amande tamen aut colende equo amplrecalescunt, amande tamen aut colende equo amplius non sunt, ne aut stultitie testes aut avaritie ministre aut fidei sint rebelles ac religioni vere et precepto illi famosissimo: “Custodite vos a simulacris”. Profecto autem si hic quoque ill
Abbreviated transcription (Latin):
tuti. Nonebant ingemiis ac doctis uiris quale
opinata legimus uictorino. Nuc ponũtꝰ di¬
uii magno pretio peregrina mercantib. Erꝯds¬
tifitiose placent statue. R. Aetifitiu fleearo
recipis matiuia. sontio qut ut tua hec delectato
plena sit ingenii mat̾ieq nobaliray aisataoꝑ
siennit uera delectatio ulla ẽ aut ua nobalito
fertee. licet rutila incus. mallei forcipes carbo¬
Nes. ingeniũ laborq mecchanici quudihic uiro
opfabile uoreq magnificum fieri possit cogitae
sptaon delectari statius nõ possum ⁊ lerabele¬
tari hon ingeniis simodeste fiat toller abile
mis ꝓcesitim qui ingenio excellũt neñ obstet
luor facile quisq ꝙ inse amat inaluo uene¬
untu tadesetar quoq sacus ĩmaginib quẽ
spectantes benefitis celestis amonent puamu
sore aixceta noisq animio utle. prophane aũt
Et si intdum moueant atq epigant adututẽ
dum tepentes animi ⁊ erum nobilium memonoes

Expanded text:
tuit; ponebantur ingeniosis ac doctis viris, qualem tuit; ponebantur ingeniosis ac doctis viris, qualem positam legimus Victorino: nunc ponuntur divitibus, magno pretio marmora peregrina mercantibus. Artificiose placent statue. Artificium fere omnis recipit materia. Sentio autem: ut tua delectatio plena sit ingenii materieque nobilitas iuncta nvenerint, vera delectatio nulla est aut vera nobilitas: fex terre licet rutila, incus, mallei, forcipes, carbones, ingenium laborque mechanici. Quid hinc viro optabile vereque magnificum fieri possit cogita. Non delectari statuis non possum. Delectari hominum ingeniis, si modeste fiat, tolerabile, his presertim qui ingenio excellunt; nisi enim obstet livor, facile quisque quod in se amat in alio veneratur. Delectari quoque sacris imaginibus que spectantes beneficii celestis admoneant, pium sepe excitandisque animis utile; prophane autem et si interdum moveant atque erigant ad virtutem, dum tepentes animi rerum nobilium memoria
Abbreviated transcription (Latin):
sulte quidem ut se ht̃ extimatio rerum p̾fens.
Noc est aut aurum amare nõ statuã/ que
ut exuili mat̾ia. nobilis sic puro rudis ex
auro fieri põt quãti u̾o tu statuã extimares
siue illam regis Assirii exciuro sexaginta ga¬
bitorum quã nõ adorasse. capitale fuit q̃¬
q hodie multi ultro sua ut facerent adora¬
renti.siue illam gubitorũ quattuor quam
ex ingenti topatio mirum dictu regine egip¬
sie factam legis/ puto nõ anꝑie quereres
cuiꝰ essẽt artifices contontus demat̾ia que¬
siuisse. G. Artificiose oculos delectant sta¬
tue  .R. fuerunt aliqnͣ statue ĩ signia u̾¬
tutum nũt sutͣ ilecibre oculoꝵ ponebant
hia qui magna gesissent. aut morte ꝓrer pordbi
iissent quales deciete sũt legatis a rego uegentuis
intͥfectis quales liberatorii italie affrcano quñ
illius magnitudo animi ac spectata modestia
no recepit quasq post obilum recusare nõpo¬

Expanded text:
sulse quidem, ut se habet extimatio rerum presens, sulse quidem, ut se habet extimatio rerum presens, hoc est autem aurum amare, non statuam: que ut ex vili materia nobilis, sic puro rudis ex auro fieri potest. Quanti vero tu statuam extimares, sive illam regis Assyrii ex auro sexaginta cubitorum quam non adorasse capitale fuit quamque hodie multi ultro suam ut facerent adorarent, sive illam cubitorum quattuor quam ex ingenti topazio, mirum dictu, regine Egyptie factam legis? Puto, non anxie quereres cuius esset artificis, contentus de materia quesivisse. Artificiose oculos delectant statue. Fuere aliquando statue insignia virtutum, nunc sunt illecebre oculorum: ponebantur his qui magna gessissent aut mortem pro republica obiissent, quales decrete sunt legatis a rege Veientium interfectis, quales liberatori Italie Africano, quas illius magnitudo animi ac spectata modestia non recepit quasque post obitum recusare non po
Abbreviated transcription (Latin):
tam magna utiq parua de radice nasci posse
nõ uidet᷑ nõ fit nichilo magnũ nomẽ magnũ¬
es uł uidari opportet de quo serio magni ractãt
& hiis oĩb supia responsum est. Ego aũt
spectãt ut intelligas ꝙto nisu ostandũ am
uetusto et tam ualido sit eriori. S. Darus
delector statuis. R̾. Harum ꝗpe artium
manu nat᷑am imitantiũ una est quam pla¬
stitem dix̾e hec gipso et ceris oꝑatur ac te¬
nati argilla que cognatis licet artibus tuntĩ
amitior sit uirtuti aut certe minꝰ inimica
modestie inprimis et frugalitati que magis
fictiles q aureas deoꝵ atq hominũ formas
probant qd hic tñ delectabile quid q̃ cereos
aut terreos uultus ames ñ intelligo. S¬
Nobilibus status delector. R̾. Quaritie
consiliũ agnosto. pretiũ ut auguror/ nono
ars placet unam tu auream artifiti medi¬
cus multis eneis atq marmoreis multoq
maxime plastitis preferendam duxis. aut ĩ¬

Expanded text:
tam magna utique parva de radice nasci posse tam magna utique parva de radice nasci posse non videtur. Non fit de nichilo magnum: esse vel videri oportet, de quo serio magni tractant. Sed his omnibus supra responsum est: eo autem spectant, ut intelligas quanto nisu obstandum tam vetusto et tam valido sit errori. Variis delector statuis. Harum quippe artium manu naturam imitantium una est quam plasticem dixere. Hec gypso et ceris operatur ac tenaci argilla, que cognatis licet artibus cunctis amicior sit virtuti aut certe minus inimica, modestie in primis et frugalitati, que magis fictiles quam aureas deorum atque hominum formas probant. Quid hic tamen delectabile, quid quo cereos aut terreos vultus ames non intelligo. Nobilibus statuis delector. Avaritie consilium agnosco; pretium, ut auguror, non ars placet. Unam tu auream artificii mediocris multis eneis atque marmoreis multoque maxime plasticis preferendam duxeris; haud in