comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gia recentia domestice cladis ubi auunculus eius nuꝑ epiri rex alexãder
ab sũptus erat. & loquimur de alexandro nondum merso secundis reb qua¬
rum nemo intollerantior fuit: qui si exhabitu noue fortunȩ nouiq ut
ita dicam ingenii qđ sibi uictor induerat spectet᷑ dario magis similis
alexandro initaliam uenisset. & ex̾citum macedonie oblitam dege¬
rantemq iam inꝑsarum mores ad duxisset. Referre intanto rege piget
suꝑham mutationem uestis & desideratas humi iacentũ adulationes
uictis macedonib graues nedum uictõib & feda supplitia. & inter
uinum & epulas cedes amiterum & uanitatem mentiende stirpis. Quid
uini amor indies fieret acrior: quid si trux ac proferuida ira: Nec qui
dubiĩ inter sc̃ptores refero. nulla ne hec dampna imꝑatoriis uirtutib Id
omanũ głie fauent dictitare solent: ne maiestatem noĩs alex andri qu

Expanded text:
gia recentia domesticae cladis, ubi auunculus eius nuper, Epiri rex Alexander, gia recentia domesticae cladis, ubi auunculus eius nuper, Epiri rex Alexander, absumptus erat. et loquimur de Alexandro nondum merso secundis rebus, quarum nemo intolerantior fuit. qui si ex habitu nouae fortunae nouique, ut ita dicam, ingenii quod sibi uictor induerat spectetur, Dareo magis similis quam Alexandro in Italiam uenisset et exercitum Macedoniae oblitum degenerantemque iam in Persarum mores adduxisset. referre in tanto rege piget superbam mutationem uestis et desideratas humi iacentium adulationes, etiam uictis Macedonibus graues nedum uictoribus, et foeda supplicia et inter uinum et epulas caedes amicorum et uanitatem ementiendae stirpis. quid si uini amor in dies fieret acrior? quid si trux ac praeferuida ira?—nec quicquam dubium inter scriptores refero—nullane haec damna imperatoriis uirtutibus duRomanum gloriae fauent dictitare solent, ne maiestatem nominis Alexandri, quem
Abbreviated transcription (Latin):
sent decii deuotis corporib in hostem ruentes: cesisset papirius cursor: illo
orporis robore illo animi: uictus etiam. consiliis uiuenis unius ne sing
nominem senatus ille que ex regib constare dixit unus: ueram spẽtiem
romani senatus cepit. Id uõ erat ꝑiculum ne solertius ꝗͣ quilibet unus
ex hiis quos nominaui castris locum caperet: comeatus ab insidiis p̃cai
tempus pugne deligeret: atiem instrueret: sub sidiis firmaret: Non cum
dario rem ẽẽ dixisset: quem mulierum ac spadonum agmẽ trahentẽ int̾
purpuram & aurum honoratum fortune apparatib sue p̃dam ueriu
hostem nihil aliud ꝗ̃ bene ausus uana contempne̾ in cruentus deuacit
Longe alius italie ꝗ̃ indie per quã temulento agmĩe tomessabundus in¬
lit uisus illi hĩtus ẽẽt saltus apulie ac lucanos montes cernenti Que¬

Expanded text:
sent Decii, deuotis corporibus in hostem ruentes, cessisset Papirius Cursor illo sent Decii, deuotis corporibus in hostem ruentes, cessisset Papirius Cursor illo corporis robore, illo animi. uictus esset consiliis iuuenis unius, ne singulos nominem, senatus ille, quem qui ex regibus constare dixit unus ueram speciem Romani senatus cepit. id uero erat periculum, ne sollertius quam quilibet unus ex his quos nominaui castris locum caperet, commeatus expediret, ab insidiis praecaueret, tempus pugnae deligeret, aciem instrueret, subsidiis firmaret. non cum Dareo rem esse dixisset, quem mulierum ac spadonum agmen trahentem inter purpuram atque aurum oneratum fortunae apparatibus suae, praedam uerius quam hostem, nihil aliud quam bene ausus uana contemnere, incruentus deuicit. longe alius Italiae quam Indiae, per quam temulento agmine comisabundus incessit, uisus illi habitus esset, saltus Apuliae ac montes Lucanos cernenti et uesti
Abbreviated transcription (Latin):
empla casuum humanorum: pirrum que maxĩe greci laudibus celebrant
quid nisi longa uita sicut magnum modo pompeium uertenti prebuit
tune Recenseam duces romanos nec omnes omnium etatum. sed eos ip̃os
cum quib consulib aut dictatorib alex andro fuit bellandum . M. Ualeriũ
coruum C Martium rutilium C sulpitium TManlium torquatum quĩ
tum publium pbilonem. Lpapirium carsorem Q fabiũ maximum duos
olina militaris iam inde abinitis urbis tradita ꝑmanus in arces per¬
petuis p̃ceptis ordinato modo uenerat. Ita reges gesserant bella ita demũ
exactores regum Iunii ualeriiq it a deinceps fabii quintii cornelii. Ita fũ¬
rius camillus quem uiuenes hii. quibus cum alexandro dimicandum
senem uiderant militaria oꝑã pugnando obeuntem. alexandro nam ea
quoq haud minus clarum eũ fat̾unt cesisset uidelicet matie oblatus
U anluis corquatus aut ualerius coruus in signes ante milites ꝗͣ duces: cesis¬

Expanded text:
empla casuum humanorum, Cyrum, quem maxime Graeci laudibus celebrant, quid nisi longa uita, sicut Magnum modo Pompeium, uertenti praebuit fortunae? recenseam duces Romanos, nec omnes omnium aetatium sed ipsos eos cum quibus consulibus aut dictatoribus Alexandro fuit bellandum, M. Ualerium Coruum , C. Marcium Rutulum , C. Sulpicium , T. Manlium Torquatum , Q. Publilium Philonem , L. Papirium Cursorem , Q. Fabium Maximum , duoplina militaris, iam inde ab initiis urbis tradita per manus, in artis perpetuis praeceptis ordinatae modum uenerat. ita reges gesserant bella, ita deinde exactores regum Iunii Ualeriique, ita deinceps Fabii, Quinctii, Cornelii, ita Furius Camillus, quem iuuenes ii quibus cum Alexandro dimicandum erat senem uiderant. militaris opera pugnando obeunti Alexandro—nam ea quoque haud minus clarum eum faciunt—cessisset uidelicet in acie oblatus par Manlius Torquatus aut Ualerius Coruus, insignes ante milites quam duces, cessis
Abbreviated transcription (Latin):
cõtitescerẽt actiones tribunitie delectus hr̃i. bellum armaq ui suma apparari iubẽt
si quo intentius possit ꝗͣ T. quintio. consule apꝑatũ. Tum C. Camileius pauca inse¬
natu uociferans ne quicꝗͣ territando consules au̾tere plebem a cura nouarũ legũ
sciuisset. & confestim ad contionem aduocauit.

Expanded text:
conticescerent actiones tribuniciae, dilectus haberi, bellum armaque ui summa apparari iubent, conticescerent actiones tribuniciae, dilectus haberi, bellum armaque ui summa apparari iubent, si quo intentius possit quam T. Quinctio consule apparatum sit. tum C. Canuleius , pauca in senatu uociferatus, nequiquam territando consules auertere plebem a cura nouarum legum, sciuisset, confestim ad contionem aduocauit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ps secuti M. Ianunius & P. curiatius consules. fuit anus domi forisq
infestus. Nam anni principio & de conubio patrum & plebis .C. Ca¬
mileius tribunus pleb rogationem promulgauit qua conteͣminari
sanguinem suum patres confundiq ura gentiũ rebant᷑. & mẽtio
pͥmo sensim illata atribuns ut alterum explebe consulem liceret
fieri. Eo processit deiñ ut rogationem nouã tribuni ꝓmulgarent
ut ppło põtas ẽẽt seu deplebe seu de patribus uellet consules fatien¬
li. Id uo̾ si fieret non uulgari mõ cũ infimis sed prorsus auferri
orib ad plebem sumum impium credebant. Leti ergo audiere patres ardeatiũ
ppłm obiniuriã agri ad iudicati descisse. & ueientes depopulatos extrema agri roma¬
ni & uolscos equosq ob comunitã ueruginem frem̃e adeo uel infelix bellum igno¬
se paci p̃ferebant. his itaq inmaus etiã acceptis ut inter strepitũ tot belloꝵ

Expanded text:
s secuti M. Genucius et C. Curtius consules. fuit annus domi forisque infestus. nam anni principio et de conubio patrum et plebis C. Canuleius tribunus plebis rogationem promulgauit, qua contaminari sanguinem suum patres confundique iura gentium rebantur, et mentio primo sensim inlata a tribunis ut alterum ex plebe consulem liceret fieri, eo processit deinde ut rogationem nouem tribuni promulgarent, ut populo potestas esset, seu de plebe seu de patribus uellet, consules faciendi. id uero si fieret, non uolgari modo cum infimis, sed prorsus auferri a primoribus ad plebem summum imperium credebant. laeti ergo audiere patres Ardeatium populum ob iniuriam agri abiudicati descisse, et Ueientes depopulatos extrema agri Romani, et Uolscos Aequosque ob communitam Uerruginem fremere; adeo uel infelix bellum ignominiosae paci praeferebant. his itaque in maius etiam acceptis, ut inter strepitum tot bellorum
Abbreviated transcription (Latin):
derunt scipati patrum p̃sidiis nec recitari rogationes. nec solenne quicꝗͣ aliud
ad sciscendum plebi passi sunt.Iamq frustra sepe concilio aduocato cum pro
intiquitasatis rogationes ee̾nt: bene habet inquit sextius quando quidẽ e
intertessionem pollere placet/ isto ip̃o telo tutabimur plebem. agite dum to¬
mitia indicite pres tribunis militum creandis faxo ne iubet uox ista ueto
Comitia p̃ter edilium tribunorumq plebis nulla sunt hĩta Licinius sextiusq
tribuni pleb̾ refecti nullos currules magr̃atus creari passi sunt. eaq solitudo
gistratuum & plebe refitiente duos tribunos & his comitia tribunorun
militum tollentib per quinquennium urbem tenuit

Expanded text:
uiderunt, stipati patrum praesidiis nec recitari rogationes nec sollemne quicquam aliud uiderunt, stipati patrum praesidiis nec recitari rogationes nec sollemne quicquam aliud ad sciscendum plebi fieri passi sunt. iamque frustra saepe concilio aduocato, cum pro antiquatis rogationes essent, 'bene habet' inquit Sextius; 'quando quidem tantum intercessionem pollere placet, isto ipso telo tutabimur plebem. agitedum comitia indicite, patres, tribunis militum creandis; faxo ne iuuet uox ista ueto,comitia praeter aedilium tribunorumque plebi nulla sunt habita. Licinius Sextiusque tribuni plebis refecti nullos curules magistratus creari passi sunt; eaque solitudo magistratuum et plebe reficiente duos tribunos et iis comitia tribunorum militum tollentibus per quinquennium urbem tenuit.
Abbreviated transcription (Latin):
bunos pleb fieri placuit quo in magistratu sibimet ip̃i uiam ad ceteros honões
apirent. Creatiq tribuni plebis C. Licinius. &LSextilius ꝓmulgauere leges om¬
es adu̾sus opes patriciorum & procomodis plebis. Unam de ere alieno ut c¬
ducto eo decapite qđ usuris ꝑnumeratum eẽt id qđ supereẽt triennio & eꝗs
portionib ꝑsolueret᷑. Alteram de modo agrorum ne quis plus quingenta ĩn-¬
a agri possideret. Tertiam ne tribunorum militum comitia fierent. Consi¬
lumq uti alter deplebe crearet᷑ cuncta ingentia. & que sine certamĩe maxĩe
obtineri non possent. Omniũ igit᷑ simul rerũ quariĩ in modica cupido inter
nortales est agri pecuie honorum discrimĩe ꝓposito conterriti pres cum ti¬
dassent. publicis priuatisq consiliis nullo remedio alio p̃ter exꝑtam multis iã
ante certam̃ib int̾tessionẽ inuento collegas adu̾sus tribunitias rogationes
omꝑauerunt qui uͥ trib ad suffragium in eũdum citari alicino sextilioq

Expanded text:
bunos plebis fieri placuit, quo in magistratu sibimet ipsi uiam ad ceteros honores aperirent; creatique tribuni C. Licinius et L. Sextius promulgauere leges omnes aduersus opes patriciorum et pro commodis plebis: unam de aere alieno, ut deducto eo de capite quod usuris pernumeratum esset id quod superesset triennio aequis portionibus persolueretur; alteram de modo agrorum, ne quis plus quingenta iugera agri possideret; tertiam, ne tribunorum militum comitia fierent consulumque utique alter ex plebe crearetur; cuncta ingentia et quae sine certamine maximo obtineri non possent. omnium igitur simul rerum, quarum immodica cupido inter mortales est, agri, pecuniae, honorum discrimine proposito conterriti patres, cum trepidassent publicis priuatisque consiliis, nullo remedio alio praeter expertam multis iam ante certaminibus intercessionem inuento collegas aduersus tribunicias rogationes comparauerunt. qui ubi tribus ad suffragium ineundum citari a Licinio Sextioque
Abbreviated transcription (Latin):
inde oꝑe reliquum diei de imꝑatore sumendo sniis decertant᷑: nulli expñtib
satis fidentes quem autẽ abroma posse extiri quem prum aut plebis ẽẽ:. ꝗ
aut se tanto ꝑiculo sciens offerat aut cui exiniuria insanientis ex̾citus cã
recte comittatur:¬

Expanded text:
inde opere reliquum diei de imperatore sumendo sententiis decertant, nulli ex praesentibus inde opere reliquum diei de imperatore sumendo sententiis decertant, nulli ex praesentibus satis fidentes: quem autem ab Roma posse exciri? quem patrum aut plebis esse qui aut se tanto periculo sciens offerat aut cui ex iniuria insanientis exercitus causa recte committatur
Abbreviated transcription (Latin):
Et pͥmo quidem ignari ludificationis minime initi domos reuisebant. postꝗͣ
neq reuti ad signam pͥmos nec ferme alium ꝗͣ qui in campaniã hibernassẽt
recipueq ex his seditionis auctores mitti uiderent pͥmum adiuratio de
haud dubius timor incessit animos consilia sua emanasse. Iam questiones
iam uiditia. iam oculta singulorum supplitia: impotensq & crudele consulũ
ac prum in se regnum passuros. hec qui incastris erant octultis sermonibus
ẜunt neruos conuirationis eiectos arte consulis cernentes. Cohors una cum
aud ꝓtul anxur e̾e̾t ad lautulas saltu angusto inter mare ac monten¬
sedit: ad excipiendos quos consul aliis atq aliis ut ante dictum ẽ causis
mittebat. Iam ualida ad modum nũo manus erat nec quicꝗͣ adusti exer-¬
titus formam preter ducem deerat. Incompositi itaq predantes inagn
albanum ꝑueniunt. & subiugo albe longe castra uallo cingunt. perfecto

Expanded text:
et primo quidem ignari ludificationis minime inuiti domos reuisebant; postquam neque reuerti ad signa primos nec ferme alium quam qui in Campania hibernassent praecipueque ex his seditionis auctores mitti uiderunt, primum admiratio, deinde haud dubius timor incessit animos consilia sua emanasse: iam quaestiones, iam indicia, iam occulta singulorum supplicia impotensque et crudele consulum ac patrum in se regnum passuros. haec qui in castris erant occultis sermonibus serunt, neruos coniurationis electos arte consulis cernentes. cohors una, cum haud procul Anxure esset, ad Lautulas saltu angusto inter mare ac montes consedit ad excipiendos quos consul aliis atque aliis, ut ante dictum est, causis mittebat. iam ualida admodum numero manus erat nec quicquam ad iusti exercitus formam praeter ducem deerat. incompositi itaque praedantes in agrum Albanum perueniunt et sub iugo Albae Longae castra uallo cingunt. perfecto
Abbreviated transcription (Latin):
rum p̾mia ẽẽ. cum ita eueniat ut segnior sit p̃dator ut quisꝗͣ laboris piculiq
p̃cipuam petere ꝑtem solet. Licimus contra. suspectam & inuisam semꝑ eam
ecuniam fore aiebat causasq certaminum adplebem. seditionũq inde.
legum nouarum p̃bituram. Satuis igit᷑ ẽẽ reconciliari eo dono plebis animos
ex austis atq exinanitis tributo tot annorũ sucturri & sentire p̃de fructũ
x eo bello in quo ꝓpe consenuerint. Gratius id fore letusq quod quis
sua manu ex hoste captum domum retulerit. ꝗ̃ si multiplex alterius arbito
accipiat. Ipsum dictatorem fuge̾ inuidiam exeo eximiamq eo de legasse ad
natum. senatum quoq debere reiectam rem ad se remittẽ plebi. ac pat
bere. quod cuiq sors belli dederit. hec tutior uisa sententia ẽ que pplarem
im faceret. edictum itaq ẽ ad predam ueientẽ quibus uideret᷑ in cast

Expanded text:
raemia esse, cum ita ferme eueniat ut segnior sit praedator ut quisque laboris periculique raemia esse, cum ita ferme eueniat ut segnior sit praedator ut quisque laboris periculique praecipuam petere partem soleat. Licinius contra suspectam et inuisam semper eam pecuniam fore aiebat, causasque criminum ad plebem, seditionum inde ac legum nouarum praebituram; satius igitur esse reconciliari eo dono plebis animos, exhaustis atque exinanitis tributo tot annorum succurri, et sentire praedae fructum ex eo bello in quo prope consenuerint. gratius id fore laetiusque quod quisque sua manu ex hoste captum domum rettulerit quam si multiplex alterius arbitrio accipiat. ipsum dictatorem fugere inuidiam ex eo criminaque; eo delegasse ad senatum; senatum quoque debere reiectam rem ad se permittere plebi ac pati habere quod cuique fors belli dederit. haec tutior uisa sententia est quae popularem senatum faceret. edictum itaque est ad praedam Ueientem quibus uideretur in castra
Abbreviated transcription (Latin):
Dictator cum iam in manibus uideret uictoriã ẽẽ urbem oppulentissimã capi
tantũq prede fore. quantum non omnib inunum ante collatis bellis fuisset
ne quam inde aut militum irã exmalignitate p̃de ꝑtite. aut inuictiã apud
pr̃es exprodiga largitione caꝑet. litteras ad senatum misit deum ĩ morta¬
lium benignitate suis consiliis patientia militũ ueios iam fore inpotestate ppłi
romani. quid dep̃da fatiendum censerent. Que senatum distinebant sententie¬
U na senis licinii quem pͥmũ dixisse afilio interrogatũ ferunt edici palã placẽ
dii qui largionem nouam. proligã inequalem in consultam arguens. si semel
nephas ducent captam exhostibus merario ex hausto bellis. pecuniã ẽẽ au¬
ctor erat stipendii exea pecunia militi numerãdi. ut eo minus tributi pleb
conferet. Eius enim domi sotietatem sensuras equaliter omniu domos. nõ aui¬
las indireptione manus occiosorum urbanorũ prerapturas fortum bel¬

Expanded text:
dictator cum iam in manibus uideret uictoriam esse, urbem opulentissimam capi, tantumque praedae fore quantum non omnibus in unum conlatis ante bellis fuisset, ne quam inde aut militum iram ex malignitate praedae partitae aut inuidiam apud patres ex prodiga largitione caperet, litteras ad senatum misit, deum immortalium benignitate suis consiliis patientia militum Ueios iam fore in potestate populi Romani; quid de praeda faciendum censerent? duae senatum distinebant sententiae, senis P. Licini , quem primum dixisse a filio interrogatum ferunt, edici palam placeraudi , qui largitionem nouam prodigam inaequalem inconsultam arguens, si semel nefas ducerent captam ex hostibus in aerario exhausto bellis pecuniam esse, actor erat stipendii ex ea pecunia militi numerandi ut eo minus tributi plebes conferret; eius enim doni societatem sensuras aequaliter omnium domos, non auidas in direptiones manus otiosorum urbanorum bellatorum praerepturas fortium p
Abbreviated transcription (Latin):
Confestim & sabim
romanos territauere. Tumultus enim fuit uerius ꝗ̃ bellum. Nocte in urbe nun¬
tiatum ẽ ex̾citum sabinum predabundum ad anienem anem ꝑuenisse. Ibi
passim dirripi atq incendi uillas. Missus ex templo eo cum omnibus eꝗtum
agmini restitit sabina legio. fessi cum itinere tum populatione nocturna
iagna pars inuillis replecti cibo uinoq uix fuge qđ satis ee̾t uiriũ hal¬

Expanded text:
confestim et Sabini Romanos territauere; tumultus enim fuit uerius quam bellum. nocte in urbem nuntiatum est exercitum Sabinum praedabundum ad Anienem amnem peruenisse; ibi passim diripi atque incendi uillas. missus extemplo eo cum omnibus copiisagmini restitit Sabina legio. fessi cum itinere tum populatione nocturna, magna pars in uillis repleti cibo uinoque, uix fugae quod satis esset uirium hab
Abbreviated transcription (Latin):
his ppłis tot unus ingens ex̾citus duce latino fines sannitium ingressus plus po-¬
ulatõibus ꝗ̃ p̃liis cladium fecit. Et q̃ ꝙ̃ suꝑiores certamĩb latini erant hauo
uiti ne sepius dimicandus foret agro hostium excessere. id spattũ sannitib
datum est. romam legatos mittendi. Qui cum adissent senatum cõquesti eadẽ
e federatos pati quȩ hostes e̾ent passi: precib infimis petiere: ut satis du
romani uictoriam quam desannitib excampano sidicino hoste eripuissent
ne uinci etiã se ab ignauissimis ppłis sinerent latinos campanosq si subditione

Expanded text:
pulis unus ingens exercitus duce Latino fines Samnitium ingressus plus populationibus quam proeliis cladium fecit; et quamquam superiores certaminibus Latini erant, haud inuiti, ne saepius dimicandum foret, agro hostium excessere. id spatium Samnitibus datum est Romam legatos mittendi; qui cum adissent senatum, conquesti eadem se foederatos pati quae hostes essent passi, precibus infimis petiere ut satis ducerent Romani uictoriam quam Samnitibus ex Campano Sidicinoque hoste eripuissent; ne uinci etiam se ab ignauissimis populis sinerent; Latinos Campanosque, si sub dicio
Abbreviated transcription (Latin):
e quia fugam in festam samnitib ad aquiloniã clam egressis fecit.
turiones militesq primi portam murumq aquilonie ceperant equites om̃is
ob insignem multis locis oꝑam coronis armillisq argenteis donat¬

Expanded text:
te qua fugam infestam Samnitibus ab Aquilonia clam egressis fecit, te qua fugam infestam Samnitibus ab Aquilonia clam egressis fecit, centuriones militesque quia primi portam murumque Aquiloniae ceperant; equites omnes ob insignem multis locis operam corniculis armillisque argenteis donat
Abbreviated transcription (Latin):
& octoginta interfecti arma multa pauidi ac signa militaria duo de .xx.
reliquere alio agmine incolumi uix extanta trepidatione boui anum per¬
uentum est. letitiam utriusq ex̾citus romani auxit. & ab altera ꝑte felicitꝰ
esta ues. uterq ex alteruis sententia consul captum oppidum diripien
militi sedit. ex haustis demde tectis ignem iniecit. Eocdemq die aquilo¬
nia & bominium deflagaĩẽ¬
ratulatione mutua legionum sua castra coniunxere Inconspectu du
ex̾tituĩ & caruillius suos procuuisq merito laudauit donauitq & pa¬
pirius apud quem multiplex inatie circa castra circa urbem fuerat
irtamen. Publium nautium sp. papiriũ frĩs filiũ. & quatuor cen¬
riones manipulumq hastatorum armillis aureisq coronis donauit¬
I autium propter expeditionem qua magni agminis inoclo terruerat hostes
Iuuenem papirium propter nauatam cum equitatu & ĩprelio oꝑam e no-¬

Expanded text:
et octoginta interfecti; arma multa pauidi ac signa militaria duodeuiginti et octoginta interfecti; arma multa pauidi ac signa militaria duodeuiginti reliquere; alio agmine incolumi, ut ex tanta trepidatione, Bouianum peruentum est. laetitiam utriusque exercitus Romani auxit et ab altera parte feliciter gesta res. uterque ex alterius sententia consul captum oppidum diripiendum militi dedit, exhaustis deinde tectis ignem iniecit; eodemque die Aquilonia et Cominium deflagratulatione mutua legionum suaque castra coniunxere. in conspectu duorum exercituum et Caruilius suos pro cuiusque merito laudauit donauitque et Papirius, apud quem multiplex in acie, circa castra, circa urbem fuerat certamen, Sp. Nautium , Sp. Papirium , fratris filium, et quattuor centuriones manipulumque hastatorum armillis aureisque coronis donauitNautium propter expeditionem qua magni agminis modo terruerat hostes, iuuenem Papirium propter nauatam cum equitatu et in proelio operam et noc
Abbreviated transcription (Latin):
Inde medio
iter duas urbes spatio. ubi tertia expectata erat pugna hostes non
uenti .uii. milia passuum cum ab essent a cominio reuocati absuis neo¬
ri prelio concurrerunt. pͥmis ferme tenebris cum in conspectu iam c
i am aquiloniam habuissent. clamor eos utrĩq par accidens sustinuit
e inde regione castrorum que incensa abromanis erant. Flamine late
use eertioris cladis inditium progredi longius prohibuit. Et ip̃o
prope temere subarniis strati passim inquietum omne tempus noctis
expestando timendoq lucem egre: prima luce in certi quam inpartem
enderent iter repente infugam consternũt᷑. conspecti ab equitib e
egressos nocte aboppido sannites ꝑsecuti uiderant multitudinem nõ
uallo non stationib firmatam conspecta e exmuris aquilonie ea mul¬
itudo erat. Iamq etiam legionarie cohortes sequebant. Ceterum i
pedes fugientes per sequi potuit. & ab equite nouissimi agminis. ccͥ. ferme

Expanded text:
in medio inter duas urbes spatio, ubi tertia exspectata erat pugna, hostes non inuenti. septem milia passuum cum abessent a Cominio, reuocati ab suis neutri proelio occurrerunt. primis ferme tenebris, cum in conspectu iam castra, iam Aquiloniam habuissent, clamor eos utrimque par accidens sustinuit; deinde regione castrorum, quae incensa ab Romanis erant, flamma late fusa certioris cladis indicio progredi longius prohibuit; eo ipso loco temere sub armis strati passim inquietum omne tempus noctis exspectando timendoque lucem egere. prima luce incerti quam in partem intenderent iter repente in fugam consternantur conspecti ab equitibus, qui egressos nocte ab oppido Samnites persecuti uiderant multitudinem non uallo, non stationibus firmatam. conspecta et ex muris Aquiloniae ea multitudo erat iamque etiam legionariae cohortes sequebantur; ceterum nec pedes fugientes persequi potuit et ab equite nouissimi agminis ducenti ferme
Abbreviated transcription (Latin):
set. ea clade conteritis hostium aĩs. ut etiam uibi ea remisisset. terrore
aliquo tenerent᷑ & uelitris auxere numerum collonorum romani anorbe in
montes nouam coloniam que in pontino e̾e̾t miserunt arx.

Expanded text:
set. ea clade conterritis hostium animis, ut etiam ubi ea remisisset terrore set. ea clade conterritis hostium animis, ut etiam ubi ea remisisset terrore aliquo tenerentur, et Uelitris auxere numerum colonorum Romani, et Norbam in montes nouam coloniam, quae arx in Pomptino esset, miserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
scles deinde T geganius ꝑ munitius facti. eo anno & cum & foris.
eta omnia bello essent & domi sanata discordia aliud multo graunis
malum ciuitatem inuasit. caritas primum annone cultis per secessionem
plebis agris fames deinde qualis clausis solet. uentumq ad interitum ser¬
uitiorum utiq & plebis e̾e̾t insi consules prouidissent. dimissis passim ad
amentum cocmendum non in etruriam mõ dextris ab hostia littoribus
uoq ꝑuolscos mari usq ad cumas. sed quesitum insiciliam quoq adeo fini¬
timorum odia longinquis coegerant indigere auxiliis. Frumentum cumis
in coemptum ee̾t naues probonis tarquiniorum ab aristodemo tyranno
heres erat retente sunt. Inuolscis pontinoq ne emi quidem potuit pericu¬
lum quoq abimpetu hominum ip̃is frumentatoribus fuit. ex tuscis frumẽ¬
tum tiberi uenit. eo sustentata est plebs. Incomodo bello intam arctis co¬
meatibus uexati forent ni uolscos iam mouentes arma pestilentia ingens

Expanded text:
sules deinde T. Geganius P. Minucius facti. eo anno cum et foris quieta omnia a bello essent et domi sanata discordia, aliud multo grauius malum ciuitatem inuasit, caritas primum annonae ex incultis per secessionem plebis agris, fames deinde, qualis clausis solet. uentumque ad interitum seruitiorum utique et plebis esset, ni consules prouidissent dimissis passim ad frumentum coemendum, non in Etruriam modo dextris ab Ostia litoribus laeuoque per Uolscos mari usque ad Cumas, sed quaesitum in Sicilia quoque; adeo finitimorum odia longinquis coegerant indigere auxiliis. frumentum Cumis cum coemptum esset, naues pro bonis Tarquiniorum ab Aristodemo tyranno, qui heres erat, retentae sunt; in Uolscis Pomptinoque ne emi quidem potuit; periculum quoque ab impetu hominum ipsis frumentatoribus fuit; ex Tuscis frumentum Tiberi uenit; eo sustentata est plebs. incommodo bello in tam artis commeatibus uexati forent, ni Uolscos iam mouentes arma pestilentia ingens
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc quoq sed per obscura fama. illam alteram admiratio uiri & p¬
uor pãs nobilitauit. conscilio etiam unius hominis addita rei dicitur fi¬
fides. amq proculus Iulius solicita ciuitate. desiderio regis & infensa pa¬
hus grauis ut traditur qͣuis magne rei autor incontione prodit. ron¬
lus inquit. o quintes parens urbis huius prima hodierna luce celo repente
delapsus se mihi obuium dedit cum ꝑfusus horrore uenerabundusq exti¬
sem petens precibus ut contra intueri fas e̾e̾t annuntia inquit iomãt
celrstes ita uelle ut mea roma caput orbis terrarum sit. Proinde rem milita¬
rem collant. sciantq & ita posteris tradant nullas opes humanas armis ro-¬
manis resistere posse. Haec inquit locutusq sublimis abiit. Mirum quãtum
illi uiro nuntianti hec fides fuerit ꝗͣ ꝗͣ desiderium romuli apud plebem ex̃¬
titumq facta fide immortalitatis lenitum sit:

Expanded text:
enim haec quoque sed perobscura fama; illam alteram admiratio uiri et penim haec quoque sed perobscura fama; illam alteram admiratio uiri et pauor praesens nobilitauit. et consilio etiam unius hominis addita rei dicitur fides. namque Proculus Iulius , sollicita ciuitate desiderio regis et infensa patribus, grauis, ut traditur, quamuis magnae rei auctor in contionem prodit. 'Romulus' inquit, 'Quirites, parens urbis huius, prima hodierna luce caelo repente delapsus se mihi obuium dedit. cum perfusus horrore uenerabundusque adstitissem petens precibus ut contra intueri fas esset, "abi, nuntia" inquit "Romanis, caelestes ita uelle ut mea Roma caput orbis terrarum sit; proinde rem militarem colant sciantque et ita posteris tradant nullas opes humanas armis Romanis resistere posse. 'haec' inquit 'locutus sublimis abiit.'" mirum quantum illi uiro nuntianti haec fidei fuerit, quamque desiderium Romuli apud plebem exercitumque facta fide immortalitatis lenitum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
mus militum animus. Trecentosq armatos ad custodiam corporis quo
leres appellantur non in bello solum sed etiam ĩ pace habuit. Hiis immor¬
talibus editis opibus cum ad ex̾citum recenscendum contionem in campo
apree paludem haberet. subito cohorta tempestas cum magno frago
tonitribusq tam denso regem opuit nimbo ut conspectum eius contioni
bstulit: nec de inde terris romulus fuit. Romã pubes sedato tander
uore postꝗͣ extam turbido die serena & tranquilla lux rediit: ubi uacuã
sedem regiam uidit: & si satis credebatur patribus qui proximi steterant.
iblimem raptum procella. tamen uelut orbitatis metu icta mestum al
silentiũ obtinuit. de inde paucis initio fc̃o dcũ deo natum regem parentemq
urbis romane saluere uniu̾si romulum iubent pacem p̃tibus exposcunt. uti
olens propitius suam semper sospitet prolem: fuisse credo tamen quo¬
quos qui cdis cerptum regem patrum manibus taciti arguerent. Manauit

Expanded text:
mus militum animis; trecentosque armatos ad custodiam corporis quos Celeres appellauit non in bello solum sed etiam in pace habuit. his immortalibus editis operibus cum ad exercitum recensendum contionem in campo ad Caprae paludem haberet, subito coorta tempestas cum magno fragore tonitribusque tam denso regem operuit nimbo ut conspectum eius contioni abstulerit; nec deinde in terris Romulus fuit. Romana pubes sedato tandem pauore postquam ex tam turbido die serena et tranquilla lux rediit, ubi uacuam sedem regiam uidit, etsi satis credebat patribus qui proximi steterant sublimem raptum procella, tamen uelut orbitatis metu icta maestum aliquamdiu silentium obtinuit. deinde a paucis initio facto, deum deo natum, regem parentemque urbis Romanae saluere uniuersi Romulum iubent; pacem precibus exposcunt, uti uolens propitius suam semper sospitet progeniem. fuisse credo tum quoiquos qui discerptum regem patrum manibus taciti arguerent; manauit
Abbreviated transcription (Latin):
umanaq consilia rem romanã adiuuabant Igitur pͥmo contursu haud
iore momento fasi galli sunt ꝗͣ ad aliam uicerant. Iustiore alt̾o deinde plio
ad octauũ lapidem gabina uia quo se exfuga contulerant: eiusdem ductu
ioq Camilli uincunt᷑ Ibi cedes omnia obtimuit castra capiunt᷑. & ne
nuntius quidem gladis relictus

Expanded text:
humanaque consilia rem Romanam adiuuabant. igitur primo concursu haud humanaque consilia rem Romanam adiuuabant. igitur primo concursu haud maiore momento fusi Galli sunt quam ad Alliam uicerant. iustiore altero deinde proelio ad octauum lapidem Gabina uia, quo se ex fuga contulerant, eiusdem ductu auspicioque Camilli uincuntur. ibi caedes omnia obtinuit; castra capiuntur et ne nuntius quidem cladis relictus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed
diiq & homines prohibuere redemptos uiuẽ romanos. tam forte quadam pͥusq̃
iefanda merces ꝓficeret᷑ peraltricationem. Nondum omni auro appenso dic¬
tor ĩnuenit auferriq aurum demedio & gallos submoueri iubet. Cum illi
renitentes pactos dicerent sese negat eam pactionem ratam ẽẽ. que post ipe
tator creatus e̾ẽt iniussu suo abinferioris gradus mnagratu facta eẽt d¬
nuntiatq gallis ut se ad plium expediunt: suos in aceruum coniitere sarcinas
& arma aptare ferroq non auro recuꝑare patriam iubet. inconspectu hñtes
ma deoꝵ & coniuges & liberos & solum prĩe deforme belli malis & omĩ.
que defendi repetiq & ultisci fas sit. Instruit deinde atiem ue loci nã patiebat
insemirute solo urbis: & natura in equali: & omnia que arte belli secunda le¬
suis: eligi p̃parariue poterant prouidit. Galli noua re trepidi arma capiunt irac
magis ꝗͣ consilio in romanos irruunt Iam u̾terat fortuna iam deorum opes

Expanded text:
sed dique et homines prohibuere redemptos uiuere Romanos. nam forte quadam priusquam infanda merces perficeretur, per altercationem nondum omni auro adpenso, dictator interuenit, auferrique aurum de medio et Gallos submoueri iubet. cum illi renitentes pactos dicerent sese, negat eam pactionem ratam esse quae postquam ipse dictator creatus esset iniussu suo ab inferioris iuris magistratu facta esset, denuntiatque Gallis ut se ad proelium expediant. suos in aceruum conicere sarcinas et arma aptare ferroque non auro reciperare patriam iubet, in conspectu habentes fana deum et coniuges et liberos et solum patriae deforme belli malis et omnia quae defendi repetique et ulcisci fas sit. instruit deinde aciem, ut loci natura patiebatur, in semirutae solo urbis et natura inaequali, et omnia quae arte belli secunda suis eligi praeparariue poterant prouidit. Galli noua re trepidi arma capiunt iraque magis quam consilio in Romanos incurrunt. iam uerterat fortuna, iam deorum opes
Abbreviated transcription (Latin):
data fidem future amicitię sanxisse. inde fedus. ictum interduces in
citus salutationem factam. eneam apud latinum fuisse in hospitio ibi lati¬
num apud deos penates domesticum publico adiunxisse fedus. filia enee in
iatrimonium data. Ca res utiq troianis spem affirmat. tandem stabi
taq sede finiendi erroris oppidum condens eneas ab nomine uxoris Lauinũ
appellat. breui stirps quoq uirilis exnouo matrimonio fuit: ciu ascanium pa¬
rentes dixere nomen

Expanded text:
data fidem futurae amicitiae sanxisse. inde foedus ictum inter duces, inter data fidem futurae amicitiae sanxisse. inde foedus ictum inter duces, inter exercitus salutationem factam. Aeneam apud Latinum fuisse in hospitio; ibi Latinum apud penates deos domesticum publico adiunxisse foedus filia Aeneae in matrimonium data. ea res utique Troianis spem adfirmat tandem stabili certaque sede finiendi erroris. oppidum condunt; Aeneas ab nomine uxoris Lauinium appellat. breui stirpis quoque uirilis ex nouo matrimonio fuit, cui Ascanium parentes dixere nomen.
Abbreviated transcription (Latin):
Eneam asimili c lade domo profugũ
sed ad maiora rerum initia ducentibus fatis primo in macedoniam ue¬
nisse: inde in siciliam querentem sedes: delatum & sicilia c lasse lauren¬
tem agrum tenuisse troia & huic loco nomen est ibi postꝗͣ egressi troiam
ut ꝗbus ab in menso prope errore nichil preter arma & naues super
cum predam exagris agerent. Latinus rex & aborigines ꝗ tum ea tene¬
bant loca ad arcendam ium aduenarum armati exurbe atq ex agris cõcur¬
runt. Duplex deinde fama ẽ: alii p̃lio uictũ latinum pacem cum ene
inde affinitatem uinxisse tradunt. alii cũ instructyaties constitissẽt. priusq̃
signa canerent processisse latinũ interprimores ducemq aduenarum euo¬
casse ad colloquium per contatum deinde qui mortales eẽnt. Unde aut
quo casu profecti domo quid ue querentes in agrum laurentem exissent.
ostꝙͣ audierit multitudinem troianos ẽẽ ducem eneam filium anchis
ueneris cremata patria domo ꝓfugos sedem condendeq urb̃ locũ querentem

Expanded text:
eneam ab simili clade domo profugum, sed ad maiora rerum initia ducentibus fatis, primo in Macedoniam venisse, inde in Siciliam quaerentem sedes, delatum: ab Sicilia classe Laurentem agrum tenuisse, Troia et huic loco nomen est: ibi ut quibus ab immenso prope errore nihil praeter arma et naues superesset, cum praedam ex agris agerent, Latinus rex Aboriginesque qui tum ea tenebant loca ad arcendam uim aduenarum armati ex urbe atque agris concurrunt. duplex inde fama est. alii proelio uictum Latinum pacem cum Aenea, deinde adfinitatem iunxisse tradunt: alii, cum instructae acies constitissent, priusquam signa canerent processisse Latinum inter primores ducemque aduenarum euocasse ad conloquium; percontatum deinde qui mortales essent, unde aut quo casu profecti domo quidue quaerentes in agrum Laurentinum exissent, postquam audierit multitudinem Troianos esse, ducem Aeneam filium Anchisae et Ueneris, cremata patria domo profugos, sedem condendaeque urbi locum quaerere,
Abbreviated transcription (Latin):
sulari potestate pͥore anno fuerat. Triplexq stipendiũ eꝗtib dederat. gra
ex tractum ad tantum honorem credunt. Alii r oronem ipm̃ tẽpestiuã decõcor¬
dia militariũ ordinũ prĩb plebiq gratã huisse. Hac iuctoria comitioꝵ exul¬
tantes tribuni plebis quod maxime rem puͣ impediebat de tributo remiserunt¬
ac collatum obedienter missum ad ex̾citum ẽ. Anxur in uolscos breui r̾ceptum
est neglectis die festo custodiis urbis.¬

Expanded text:
priore anno fuerat triplexque stipendium equitibus dederat, gratia priore anno fuerat triplexque stipendium equitibus dederat, gratia extractum ad tantum honorem credunt, alii orationem ipsum tempestivam de concordia ordinum patribus plebique gratam habuisse. hac victoria comitiorum exsultantes tribuni plebis, quod maxime rem publicam impediebat de tributo remiserunt. conlatum oboedienter missumque ad exercitum est. Anxur in Volscis brevi receptum est neglectis die festo custodiis urbis.
Abbreviated transcription (Latin):
maiore molle cohorta ꝗ̃ bella tractabant & cam tributum conferri ꝑtribunos
non posset nec stipendium in ꝑpetuũ mitteretur eraq militaria flagitaret mi¬
les haud procul erat quin castra quoq urbane seditionis contagione turba-¬
rent᷑. Inter has iras plebis inprẽs. cum tribuni plebis nunc illud tempus e̾e̾ dice¬
rent stabiliende libertatis. & ab sergiis uirginiisq ad plebeios uiros forte
strenuos transferendi sũmi honoris. Non tamen ultra processum est ꝗͣ unus¬
explebe usurpandi uiris causa. P. Licinius caluus tribunus militum consulari
ate crearetur. Ceteri patritii creati.p. Mamilius ꝑ Ticinius A Melius L
rius Medulinus łpapirius uolsco. Ipsa plebs mirabat᷑ se tantam rẽ obtinuisse
mis mõ qui creatus erat uir nullis ante honorib usus. Uetus enim senator
& etate iam grauis. Nec satis iam constat quin pͥmus ac potissimus ad tantũ
delibandum honorẽ sit hĩtus. Alii eũ cornelii furiis frẽm qui tribunus militũ cõ¬

Expanded text:
maiore mole coorta quam bella tractabantur; et cum tributum conferri per tribunos non posset nec stipendium imperatoribus mitteretur aeraque militaria flagitaret miles, haud procul erat quin castra quoque urbanae seditionis contagione turbarentur. inter has iras plebis in patres cum tribuni plebi nunc illud tempus esse dicerent stabiliendae libertatis et ab Sergiis Uerginiisque ad plebeios uiros fortes ac strenuos transferendi suex plebe, usurpandi iuris causa, P. Licinius Calvus tribunus militum consulari potestate crearetur; ceteri patricii creati, P. Manlius L. Titinius P. Maelius L. Furius Medullinus L. Publilius Volscus. ipsa plebes mirabatur se tantam rem obtinuisse, non is modo qui creatus erat, vir nullis ante honoribus usus, vetus tantum senator et aetate iam gravis; nec satis constat cur primus ac potissimus ad novum delibandum honorem sit habitus. alii Cn. Corneli fratris, qui tribunus militum
Abbreviated transcription (Latin):
se abdicauit Petilius degallis tiburtibq geminum t̾umphũ egit. Fabiosa¬
tis uisum ut ouans urbem in iret.Irridere petili triumphum tiburtes ubi
m secum atie cõflixisse: spectatores paucos fuge trepidatidisq galloe
extra portas egressos. Postꝗ̃ inse quoq fieri impetum uiderunt & sine
discrimine obuios cedi recepisse se intraurbem. tã rem triũpho dignã uisã
romãis. ne minus mirum magnũq tumultũ cẽserent exciere in hostiũ por

Expanded text:
se abdicauit. Poetelius de Gallis Tiburtibusque geminum triumphum egit: Fabio satis uisum ut ouans urbem iniret. inridere Poeteli triumphum Tiburtes: ubi enim eum secum acie conflixisse? spectatores paucos fugae trepidationisque Gallorum extra portas egressos, postquam in se quoque fieri impetum uiderint et sine discrimine obuios caedi, recepisse se intra urbem; eam rem triumpho dignam uisam Romanis. ne nimis mirum magnumque censerent tumultum exciere in hostium port
Abbreviated transcription (Latin):
e Extremo anno comitia consulaĩa certamen prũm ac pleb̾
diremit tribunis negantib passuros comitia hrĩ ni secundum liciniã legẽ
hrentur. Dictatore eo obstinato tollere potus totum e re pͭͣ cõsulatũ qͣ
romiscuũ pr̃ĩb ac pleb̾ fat̾ẽ. prolatandis igitur comitiis cum dcãtos
magrãtu abisset res ad interregnum rediit. Infestam inde pr̃ib plebem
interreges cum accepissent adundetimũ int̾regem seditionib certatum
ist. legis licinie protrocimum tribuni iactabant. proprior dolor ple
fenoris in grauescentis erat. cureq pͥuate incertamib publicis erũpebãt
Quarum tedio pr̃es L Corneliũ scipionẽ interregẽ concordie causa obser-¬
uare legem liciniam comitiis cõsulari¬
eplebe collega C Martius ratilius

Expanded text:
 extremo anno comitia consularia certamen patrum ac plebis diremit, tribunis negantibus passuros comitia haberi ni secundum Liciniam legem haberentur, dictatore obstinato tollere potius totum e re publica consulatum quam promiscuum patribus ac plebi facere. prolatandis igitur comitiis cum dictator magistratu abisset, res ad interregnum rediit. infestam inde patribus plebem interreges cum accepissent, ad undecimum interregem seditionibus certatum est. legis Liciniae patrocinium tribuni iactabant: propior dolor plebi fenoris ingrauescentis erat curaeque priuatae in certaminibus publicis erumpebant. quorum taedio patres L. Cornelium Scipionem interregem concordiae causa obseruare legem Liciniam comitiis consule plebe collega C. Marcius Rutulus
Abbreviated transcription (Latin):
incomitio stantem uoce manibusq significare publicã letitiã. beatam urbẽ
romanã & in uictam & et̾nam illa concordia dice̾ laudare equites. laudare
plebem: diem ipm laudibus eferre: uictam ẽẽ fateri comitatẽ benignitatẽq
senatus certatim patrib plebiq manare gaudio lacrime: donec reuocatis in
curiã pribus: senatus consultum factume: ut tribuni militares contione ad¬
uocata peditibus equitibusq gratias agerent: memorem pietatis eorũ erga
patriam dicerent senatum fore. placere autem omnibus his uoluntariã extra
ordinem professis militiã era procedere & equiti certus nũs eris est assignatꝰ
um p̾mum equis merere equites ceperunt uoluntarius ductus ex̾citus ueios
non amissa mõ restituit oꝑa sed noua etiam instituit. aburbe comeatus in¬
entiore quam antea subuehi cura. nequid tam bene merito ex̾citui adusi

Expanded text:
in comitio stantem uoce manibusque significare publicam laetitiam, beatam urbem in comitio stantem uoce manibusque significare publicam laetitiam, beatam urbem Romanam et inuictam et aeternam illa concordia dicere, laudare equites, laudare plebem, diem ipsum laudibus ferre, uictam esse fateri comitatem benignitatemque senatus. certatim patribus plebique manare gaudio lacrimae, donec reuocatis in curiam patribus senatus consultum factum est ut tribuni militares contione aduocata peditibus equitibusque gratias agerent, memorem pietatis eorum erga patriam dicerent senatum fore; placere autem omnibus his uoluntariam extra ordinem professis militiam aera procedere; et equiti certus numerus aeris est adsignatus. tum primum equis suis merere equites coeperunt. uoluntarius ductus exercitus Ueios non amissa modo restituit opera, sed noua etiam instituit. ab urbe commeatus intentiore quam antea subuehi cura, ne quid tam bene merito exercitui ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ubi romã est nuntiatum mestitiam
omnib senatui curam metumq iniecit: ne tum uõ sustineri: nec̾ urbe sedi¬
io nec in castris posset & tribum plebis ualde abse uicte rei puͭ ͤ in sulta
tum repente quibus census equestus erat equi publici non erant assignati
consilio pͥus inter se hĩto senatum ad eunt. facta dicendi potestate. equis se
suis stipendia facturos ꝓmittũt. Quibus cum amplissimis u̾bis gratie absena¬
tu acte eẽnt famaq ea forum atq urbem peruasisset. subito ad curiã con-¬
cursus fit. plebs pedestris ordinis se aumt nunc ẽẽ oꝑam rei pu ͭ ͤ extra or¬
dinem polliceri seu ueios seu quo alio ducere uelint. si ueios ducti sint negant
se inde priusꝗ capta urbe hostium redituros ẽẽ. Tum uõ suꝑ fundenti sele
dari iussi. neq aut incuriam uocati: quibus responsum daret᷑ aut limine
curie continebatur senatus: sed prose quisq exsuꝑiore loco ad multitudinem

Expanded text:
quod ubi Romam est nuntiatum, maestitiam omnibus, senatui curam metumque iniecit, ne tum uero sustineri nec in urbe seditio nec in castris posset et tribuni plebis uelut ab se uictae rei publicae insultarent, cum repente quibus census equester erat, equi publici non erant adsignati, concilio prius inter sese habito, senatum adeunt factaque dicendi potestate, equis se suis stipendia facturos promittunt. quibus cum amplissimis uerbis gratiae ab senatu actae essent famaque ea forum atque urbem peruasisset, subito ad curiam concursus fit plebis; pedestris ordinis aiunt nunc esse operam rei publicae extra ordinem polliceri, seu Ueios seu quo alio ducere uelint; si Ueios ducti sint, negant se inde prius quam capta urbe hostium redituros esse. tum uero iam superfundenti se ladari iussi, neque aut in curiam uocati quibus responsum daretur, aut limine curiae continebatur senatus; sed pro se quisque ex superiore loco ad multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
orem misissent. Circũfusi deinde cum consulem salutarent querit Fal
quo ꝑgerent. Respondentibusq lignatum se ire an tandem inquit num ca¬
stra uallata non habetis: ad hec cum sub clamatum ẽẽt duplici quidem ual
& fossa & tũ ingenti metu ẽẽ hẽtis igitur inquit affatim lignorũ
dite & uellite uallum. Redeunt incastra terroremq ibi uellentes uallũ
& hiis qui incastris remanserunt militib & ip̃i appio fecerũt. Tum prose ꝗsq
alii aliis dicẽ consulis se quinti fabii fatere ussu. Postero inde die.
mota & Appius pretor romam dimissus Inde nusꝙͣ statiua romanis fuere
negabat utile ẽe̾ uno loco sedere ex̾citum. itinerib ac munitione locorũ
orem ac salubriorem e̾e̾. fiebant autem itinera que fieri sinebat yen
haud dum exacta.

Expanded text:
orem misissent. circumfusi deinde cum consulem salutarent, quaerit Fabius orem misissent. circumfusi deinde cum consulem salutarent, quaerit Fabius quo pergerent, respondentibusque lignatum se ire, 'ain tandem?' inquit, 'num castra uallata non habetis?' ad hoc cum succlamatum esset duplici quidem uallo et fossa et tamen in ingenti metu esse, 'habetis igitur' inquit, 'adfatim lignorum; redite et uellite uallum'. redeunt in castra terroremque ibi uellentes uallum et iis qui in castris remanserant militibus et ipsi Appio fecerunt; tum pro se quisque alii aliis dicere consulis se Q. Fabi facere iussu. postero inde die castra mota et Appius praetor Romam dimissus. inde nusquam statiua Romanis fuere. negabat utile esse uno loco sedere exercitum; itineribus ac mutatione locorum mobiliorem ac salubriorem esse; fiebant autem itinera quanta fieri sinebat hiemps hauddum exacta.
Abbreviated transcription (Latin):
allatas ex etruria litteras audirent. comitia hũit. nec minore ppłi consensu
senatus ꝓuantia etruria. extra sortem fabio decreta est. Concursus in
ad consulem factus omnium ferme uniorum & prose quisq nomĩa da¬
bant. Tanta cupido erat subeo duce stipendia fatiendi. Oua arcamfus us
in animo est. hohierno & crastino die qui nomina dederint mecũ ducã
maiori mihi cure est ut omnes locupletes reducam ꝗͣ ut multis rẽ geram
militibus. Profectus aꝑto ex̾citu & eo plus fidutic ac spei gerente ꝙͣ n
desiderata multitudo erat. ad oppidum ad haarnam unde haud procul
hostes erant ad castra appi pretoris ꝑgit paucis circa militib. lignatores ei
sidio occurrunt. Qui ut lictores progredi uiderunt fabiumq consulem
accepere leti atq alacres diis ppłoq romano grates agunt. ꝙ eum sibi imꝑa¬

Expanded text:
allatas ex Etruria litteras audirent, comitio abiit. nec minore populi consensu quam allatas ex Etruria litteras audirent, comitio abiit. nec minore populi consensu quam senatus prouincia Etruria extra sortem Fabio decreta est. concursus inde ad consulem factus omnium ferme iuniorum et pro se quisque nomina dabant; tanta cupido erat sub eo duce stipendia faciendi. qua circumfusus in animo est; hodierno et crastino die qui nomina dederitis mecum ducam. maiori mihi curae est ut omnes locupletes reducam quam ut multis rem geram militibus.' profectus apto exercitu et eo plus fiduciae ac spei gerente quod non desiderata multitudo erat, ad oppidum Aharnam, unde haud procul hostes erant, ad castra Appi praetoris pergit. paucis citra milibus lignatores ei cum praesidio occurrunt; qui ut lictores praegredi uiderunt Fabiumque esse consulem accepere, laeti atque alacres dis populoque Romano grates agunt quod eum sibi imperat