comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iaculant uerboꝵ sagictas.
nirã concitauer̃ eũ incollib suis: &
insculfcilib suis ademulationẽ eũ
ꝓuocauerunt: Relicto enĩ eo ser¬
uier̃ idolis. & simulachris : ad oran¬
tes etiã in montib: cor
Audiuit dominꝰ & spreuit: & ad
nichilũ redegit ualde isrł: Illum
quitantũ nomine & nonuisione isrł¬
erat: E treppulit tab naculũ sylo:
tab̾na culũ suũ ubihabitauit itt̃
homines: Vel in tabnaculis srlo sub
heli: uel in hierusalẽ subsalomone:
Sedhis repulsis elegit potius tẽplũ
regis uirginis incorrupte siue eocłȩ
scẽ. ex gentib cuocate ei¬
radidit in captiuitatẽ uirtitẽ eorũ

Expanded text:
 sagittas. In iram concitaverunt eum in collibus suis: et in sculptilibus suis ad aemulationem eum provocaverunt. Relicto enim eo, servierunt idolis ac simulacris, adorantes etiam in montibus. Audivit Dominus et sprevit: et ad nihilum redegit valde Israel. Illum quierat. Et repulit tabernaculum Silo, tabernaculum suum, in quo habitavit inter homines. Vel in tabernaculis Silo sub Eli, vel in Jerusalem sub Salomone. Sed his repulsis, elegit potius templum regis virginis incorruptae, sive Eclesiae sanctae ex gentibus evocatae. Tradidit in captivit
Abbreviated transcription (Latin):
tercius: Et ante quã denumero dspita
dicamꝰ qͥd sĩbi significare uelint tortila
ꝓtorcularib Torcularia ñ sunt alibi
nis̃ ubi uineȩ & in finita uindemia r
cularibus ł pt̃ eadicit dñs atq salia
Torcular calcaui solus : ꝙ degentib ur

Expanded text:
tertius: et antequam de numero disputemus, dicamus quid sibi significare velint torcularia. Pro torcularibus. Torcularia non sunt alibi, nisi ubi vineae et infinita vindemia. Pro torcularibus. Propterea dicit Dominus atque Salvator: Torcular calcavi
Abbreviated transcription (Latin):
nominis tuidñe lib anos & ꝓpitius esto
uł adiuuas uł ꝓpitiaris: siclaritas no¬
ministui quȩ ingentib bene dicitur
nos morte sua amorte eripiat.
equando dicant ingentib ubi. ẽ. ds̃
eoꝵ: & inmnotescat innationib coram
oculis nr̃is: Gentes siue nationes potesta¬
tes aduersesunt : quȩ inualescunt
aduer sum nos dicentes lbi ẽ. ds̃ ue¬
Itio sangunis tuoꝵ qͥeffusus . ẽ seruoꝵ¬
iuditiũ hic inuocat. quo sanguis
martyrũ ex quiratur adño : qui in
a pocalypsi ait. Iuiescite modicũ :
donec impleatꝰ numerus conseruoꝵ¬

Expanded text:
omine, libera nos, et propitius esto vel adjuvas, vel propitiaris: si claritas nominis tui, quae in gentibus benedicitur, nos morte sua a morte eripiat. Nequando dicant gentes, ubi est Deus eorum? et innotescat in nationibus coram oculis nostris. Gentes, sive nationes, potestates adversae sunt, quae invalescunt adversum nos, dicentes: Ubi est Deus veltio sanguinis Judicium hic invocat: quo sanguis martyrum exquiratur a Domino, qui in Apocalypsi ait: Quiescite modicum, donec impleatur numerus conservo
Abbreviated transcription (Latin):
acnutrit᷑ Opuit montes ũ braeiꝰ. &
arbusta eiꝰ cedros di: Cũ patriarchis atq
Extendit palmitessuos: Nossumꝰ uites. qͥ
a pocalypsis: baptismũ significat: et usq¬
ad flum̃ ꝓpagines eiꝰ: t qͥ in earenascebant᷑ :
baptis mo abluerent᷑: hinc adsrnagog̃a uertit᷑ :
Vt qͥd destruxisti matheriã eius Tuncenĩ
munitio synagogȩ deposita. ẽ. cũ eicecitas con¬
tigit. donec plenitudo gentiũ sub intrar&:
tas diaboli intelligͥt᷑: a qͦ ex t̃minata. ẽ ꝓpt̃
increcdulitatẽ: Dnẽ ds̃ uirtutũ conuertenos:
Synagogã adeccłam: Respice decȩlo &
uide & uisita uineã istã : Deqͣ suꝑiuꝰ sũ locutꝰ.
Et ꝑfice eã quã plantauit dext᷑atua :
Iuã uirtꝰ id. ẽ. filius tuus. resurrectione
sua fundauit:. Et suꝑ filiũ hominis:
filiũ uirginis: Iuẽ confirmastitibi:
Iuẽ deuicta morte ad tuã det̃ ã collo¬
casti Incensaigni& suffossa: ab increpa¬
tione uultꝰ tui pibunt: Synagoga
utiq cũ udȩis noncredentib

Expanded text:
ac nutritur. Operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei. Cum patriarchis atque Extendit palmites suos. Nos sumus vites, qui Apocalypsis baptismum signat. Et ad flumen propagines ejus. Ut qui in ea renascebantur, baptismo abluerentur. Hinc ad synagogam revertitur. Ut quid destruxisti maceriam ejus? Tunc enim munitio synagogae deposita est, cum ei caecitas contigit, donec plenitudo gentium subintraret. tas diaboli intelligitur, a quo exterminata est propter incredulitatem. Domine Deus virtutum, converte nos. Synagogam ad Ecclesiam. Respice de coelo, et vide, et visita vineam istam. De qua superius sum locutus. Et perfice eam quam plantavit dextera tua. Quam virtus, id est, Filius tuus resurrectione sua fundavit. Et super filium hominis. Filium virginis. Quem confirmasti tibi. Quem, devicta morte, ad tuam dexteram collocasti. Incensa igni et suffossa, ab increpatione vultus tui peribunt. Synagoga utique cum Judaeis non credentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ceã: inclinate aurẽ urãm in
uerbaoris mei: Aperiã in
parabolis os meũ : loquar
A ꝓpositiones abinitio:
llidetis quia bene scriptũ.ẽ. supra n¬
tellectus asaph. Deniq & rpsa pph
sic incipit: Attendite populuss̃
legẽ meã Nonmorsi legẽ. sed legẽmna
Inclinate aurẽ ur̃am in uerbã ons
mer: hoc.ẽ. qđ dicit ineuuangłio.

Expanded text:
nate aurem vestram in verba oris mei. Aperiam in parabolis os meum, et loquar propositiones ab initio. Videtis quia bene supra scriptum est: Intellectus Asaph. Denique et ipsa prophetia sic incipit: Attendite, populus meus, legem meam: non Moysi legem, sed legem meam. Inclinate aurem vestram in verba oris mei. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
serant quotidie miqui: quo adusq
deficiant:. Et cũ festinatione defici¬
unt : quia sacerdotes di obaudire
concẽpnunt sicut & popłs ille qui
contra famulũ dĩ morsen. mͣmurabat
ũ occider& eos querebant eũ & reuer¬
tebant᷑: & diluculo ueniebant adeũ:
fagellati inpeccatis reuertebant᷑
Excussoq infidelitatis soño : ma¬
durabant ut audirent uerbũ di:
trememoratisunt quia ds̃ ad ui¬
dr .ẽ. coꝵ : & ds̃ excelsus redẽptor
eorum. est: Nullũ possẽ intellexer̃
adiutoriũ ferre : nis illũ quicos de
seruitute aegypti libauit:
t dilexer̃ eũ inore sũo: cũ dicerent:
om̃ia quecũq p̃ceꝑit morses. faciemꝰ
Et lingua sua m̃titi sunt ei : Dicentes
moy sĩ: Om̃ia quȩ cũq dixerit dñs :
faciemus:
orautẽ eoꝵ nonerat rectũ cũ eo:
nec fideles habiti sunt intestam̃to eiꝰ.

Expanded text:
ant quotidie iniqui, quoadusque deficiant, et cum festinatione deficiunt: qui sacerdotibus Dei obaudire contemnunt, sicut et populus ille qui contra famulum Dei Moysen murmurabat. Cum occideret eos, quaerebant eum, et revertebantur, et diluculo veniebant ad eum. Flagellati in peccatis revertebantur: excussoque infidelitatis somno, maturabant ut audirent verbum Dei. Et rememorabant, quia Deus adjutor est eorum, et Deus excelsus redemptor eorum est. Nullum posse intellexerunt adjutorium ferre, nisi illum qui eos de servitute Aegypti liberavit. Et dilexerunt eum in ore suo. Cum dicerent: Omnia quaecumque praeceperit Moyses, faciemus . Et lingua sua mentiti sunt ei. Dicentes Moysi: Omnia quaecumque dixerit Dominus, faciemus. Cor autem ipsorum non erat rectum cum eo, nec fideles habiti s
Abbreviated transcription (Latin):
mirã & in gentia mesteria signifi¬
cantẽ.: Iuinq milia popł. uersab ant᷑
inheremo: absq paruulis & mulieri
in loco deserto ñ inueniunt᷑. nisi tantũ
quinq panes: Locus enĩ desertus erat
Reqͥ rote quitantũ licterã sequeris.
indeserto loco ñ inueniuntur nisi
quinq panes: & duodecĩ cophini qͦ fͦ
inueniunt᷑ sidesertꝰ erat locus : itiq
duo decĩ cophinos. hab̾e ñ pottrat Sed
hoc totũ significat᷑. qđ popłmsuũ dĩs:
in deserto buiꝰ scłi. eduxit de egypto

Expanded text:
miram, et ingentia mysteria signifimiram, et ingentia mysteria significantem! Quinque millia populi vescebantur in eremo, sine parvulis, et mulieribus: in loco deserto non inveniuntur nisi tantum quinque panes: locus enim desertus erat. Requiro te qui tantum litteram sequeris. In deserto loco non inveniuntur nisi quinque panes, et duodecim cophini quomodo inveniuntur? Si desertus erat locus, utique duodecim cophinos habere non poterat; sed hoc totum significatur, quod populum suum Dominus in deserto istius saeculi eduxit de Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
audiut: Popłsille gentiũ mȩccła man¬
ditaquȩ pͥuꝰ. ignorabat accepit: o¬
Diuertit abonerib: dorsumeiꝰ. Quanclo
inȩ gypto eramꝰ : ex truebamꝰ ciuitates
pharaonis Lutũ & lateres portabamꝰ :
& tota anima nr̃a querebat paleas :
ñ habebamꝰ frum̃tũ: ñ babebamꝰ clestẽ
panẽ qͥ decelo uenit. nec dũ accipiebamꝰ
manna decȩlo: nec dũ nobis serpens in¬
heremo. fuerat suspensus: nec dũ petra
aquã nobis miserat: nec dũ ex tende¬
bamꝰ manꝰ. & cadebat a malecb. sedeha¬
mus in lutoꝰ & faciebamꝰ oꝑa egyptia:
ciuitates pharaonis ex truebam. Di¬
uertit ab onerib dorsũ eiꝰ. Iuã gran¬
dia ante habebamꝰ orera ꝓpt̃ eamorses.
nr̃ dicit Uenite ad me om̃s qͥ onerati
estis. peccatis: & egoreficiã uos Manꝰ
eiꝰ incophino seruier̃ Cuius ꝓ ifrabe:¬
lis alii sunt cophini ȩgyptu : & alii
iħu: Habet  tħs cophinossuos &
duo decĩ cophinos de frac m̃tis
impleuit saluator noster Orẽ

Expanded text:
lle gentium, in Ecclesia mandata, quae prius ignorabat, accepit. Divertit ab oneribus dorsum ejus. Quando in Aegypto eramus, exstruebamus civitates Pharaonis, lutum et laterem portabamus, et tota anima nostra quaerebat paleas. Non habebamus frumentum, non habebamus coelestem panem qui de coelo venit: necdum acceperamus manna de coelo, necdum nobis serpens fuerat in eremo suspensus: necdum petra aquam nobis miserat: necdum extendebamus manus, et cadebat Amalec. Sedebamus in luto, et faciebamus opera Aegypti, civitates Pharaonis exstruebamus. Divertit ab oneribus dorsum ejus. Quam grandia ante habebamus onera! Propterea Moyses noster dicit: Venite ad me, omnes, qui onerati estis peccatis, et ego reficiam vos . Manus ejus in cophino servierunt. Cujus? Israelis. Alii sunt cophini Aegypti, et alii Jesu. Habet et Jesus cophinos suos, et duodecim cophinos de fragmentis implevit Salvator noster . O rem
Abbreviated transcription (Latin):
post acceptũ manna reliquer̃: Nã &
iunc in ȩccła: siquis carne & sangui¬
ne xp̃i reficit᷑ : & declinat aduitia.
nouerit sĩ bi iuditiũ dĩ iminere:
sicut paulus apłs dicit Iuiacceꝑit
corpus &d sanguinẽ xp̃i indigne:
iuditiũ sibi assumit &bibit᷑: Et lec
tosisrahel impediuit: Impediunt᷑ &¬
nunc elec tȩ ȩccłȩ : si non ipsi quoq sa¬
erdotes. innocent̃ hȩc sãcram̃ta ꝑ¬

Expanded text:
post acceptum manna dereliquerunt. Nam et post acceptum manna dereliquerunt. Nam et nunc in Ecclesia si quis Carne et Sanguine Christi reficitur, et declinat ad vitia, noverit sibi Dei judicium imminere, sicut Paulus apostolus ait: Qui acceperit corpus et Sanguinem Christi indigne, judicium sibi sumit, et bibit . Etos Israel impedivit, impediuntur et nunc electi Ecclesiae si non ipsi quoque sacerdotes innocenter sacrificia p
Abbreviated transcription (Latin):
duxit inuirtute sua affricũ:
Et pluit sũ ꝑ eos sicut puluerem car¬
monstrat: Collatio autẽ multitu¬
dinis : quȩ pulueri. uł a renȩ maris
assimilatur. trenũ & durũ eoꝵ argu
sensũ: Etcecider̃ in medio castroꝵ
eoꝵ circa tab nacula eoꝵ: co
Et manducauer̃ & saturati sunt
nimis: Castra sr̃nagogas dicit: Tabna¬
cula uero: corda eoꝵ in quib hȩc
defluxer̃: Iđ autẽ eos nimis indica
saturatos: ingluuiem eoꝵ carnalẽ
increpat: Qđ hiqͥ dedĩ preceptis re¬
fici debuerant. depuluereis secarsil
sentiant satiatos: Et desideriũ eoꝵ
attulit eis: ñ sunt fraudati adesi¬
derio suo: Imm̃sapietas dñi. ut
t̃reno uic tu esurientes. pascit sic
& quieũ desi clerauerit. cȩlestiqũẽ
suꝑius diximꝰ pane replet: Ergo
hi quicarnes tantũ & non dm̃ desĩde¬
rauer̃ : quid in sequenti ꝑtuler̃ uidea¬
nus : Ad huc esce eoꝵ erant inore ipiõꝵ
a iradi ascendit in eos oe
toccidit pingues eoꝵ: hȩc his qͥ dm̃

Expanded text:
sua Africum, et pluit super eos sicut pulverem carmonstrat. Collatio autem multitudinis, quae pulveri vel arenae maris assimilatur, terrenum et durum eorum arguit sensum. Et ceciderunt in medio castrorum eorum, circa tabernacula eorum, et manducaverunt, et saturati sunt nimis. Castra, synagogas dicit. Tabernacula vero, corda eorum in quibus haec defluxerunt. Quod autem eos nimis indicat saturatos, ingluviem eorum carnalem increpat: quod hi qui de Dei praeceptis refici debuerant, de pulvereis se carnibus sentiunt satiatos. Et desiderium eorum attulit eis: non sunt fraudati a desiderio suo. Immensa pietas Domini, ut terreno victu esurientes pascit: sic et qui eum desideraverit, coelesti, quem superius diximus, pane replet. Ergo hi qui carnes tantum, et non Deum desideraverunt, quid in sequenti tulerint, videamus. Adhuc esca eorum erat in ore ipsorum, et ira Dei ascendit super eos, et occidit pingues eorum. Haec de his qui Deum
Abbreviated transcription (Latin):
noncre dant in idolis. sed indõ cre¬
dant: Et ñ obliui scantur oꝑadei:
Ut uideant ordinẽ creaturę: ꝙe̾x
creatura intelligant creatorem:
Et mandata eiꝰ ex quirant: Non
coneẽmant sicut iudei. sed e xquirar
sicut xp̃iani: eo
Nefiant sicut patres eoꝵ Nemux¬
murent sicut murmurauerunt qͥg
in deserto : & ꝑierunt: Nec sic mirꝰ

Expanded text:
non credant in idolis, sed in Deo crenon credant in idolis, sed in Deo credant. Ut non obliviscantur opera Dei. Ut videant ordinem creaturae, et ex creatura intelligant creatorem. Et mandata ejus exquirant. Non contemnant sicut Judaei, sed exquirant sicut Christiani . Nec fiant sicut patres eorum. Ne murmurent sicut murmuraverunt quidam in deserto,
Abbreviated transcription (Latin):
culũ : & loquar ꝓpositiones ab ini¬
tio: ex ꝑsona xp̃i dicuntur: Ipsẽ
siluator loquitur: lã ceteros uersi¬
culos usq ad finẽ psalmi : ex ꝑsona
apłoꝵ debemꝰ acciꝑe Dicente ergo
dño inclinate aurem ur̃am in uerba
secreto. p̃dicate suꝑ tecta: Suid di¬
cunt apłi: quanta audiuimus &
cognouimus ea : & patri arch̧ &
ꝓpħȩ locuti sunt Nobis Et̃ patres
nr̃i narra uer̃ nobis o & cor
onsuat occultata afiliis eoꝵ : inge¬
tisunt : ut nos filli eoꝵ sciremus:
Et legẽ posuit inisrahel &o¬
uanta mandauit patrib nostris:
Ille carnalit̃ locutus. ẽ: sed nos spũ¬
talit̃ intelligimꝰ At nota faceret ea
filiis suis hoc.ẽ. nobis: Propterea illis
locutus .ẽ. ut nobis ꝓderent:
ilii qui nascent᷑ q̃ exurgent : & nar¬
rabunt filiissuis: Pro patrib inqͥt ta¬
is: natisunt tibifilii: Nosfilii sumus
illoꝵ : illi nobis narrauerunt. & nos
narrauimꝰ filiis nostris: Filii eoꝵ nos
T PONINT in deo sp̃esuã: Vt iam

Expanded text:
 loquar propositiones ab initio: ex persona Christi dicuntur, et ipse Salvator loquitur. Jam caeteros versiculos usque ad finem psalmi, ex persona apostolorum debemus accipere. Dicente ergo Domino: Inclinate aurem vestram ad verba secreto, praedicate super tecta . Quid dicunt apostoli? Quanta audivimus et cognovimus ea; et patriarchae et prophetae locuti sunt nobis. Et patres nostri narraverunt nobis. Non sunt occulta a filiis eoti sunt, ut nos filii eorum sciremus. Et legem posuit in Israel: quanta mandavit patribus nostris. Illis carnaliter locuti sunt: sed nos ea spiritualiter intelligimus. Ut nota facerent ea filiis suis. Hoc est, nobis. Propterea illis locutus est, ut nobis proderent. Filiis qui nascentur et exsurgent, et narrabunt filiis suis. Pro patribus, inquit, tuis nati sunt tibi filii . Nos filii sumus illorum. Illi nobis narraverunt, et nos narravimus filiis nostris, filii eorum nos t ponant in Deo spem suam. Ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ patreseoꝵ: Adiudeos nunc
conuertit᷑ sermo : quos nec uirtus.
nec bene ficia: mollier̃ diuina : sed
sicut patres eoꝵ. occider̃ ꝓpħas:
ita & isti ppsum dñm ꝑsecuntur: Con¬
uersi sunt in arcũ prauũ: Arcusenĩ¬

Expanded text:
admodum patres eorum. Ad Judaeos nunc sermo convertitur, quos nec virtus, nec beneficia mollierunt divina: sed sicut patres eorum occiderunt prophetas, ita et isti ipsum Dominum persequuntur. Conversi sunt in arcum pravum. Arcus eni
Abbreviated transcription (Latin):
t manda uit nubib desup: & ia
nuascęli apuit: & pluit illis manna
ad manducandũ: Prestitahȩc sunt
hebreis: Sed & modo in eccłi ꝓphe¬
tis d apostolis p̃cipit᷑ ut nobis uerbũ
p̃dicationis quo anima sp̃i talit̃ pascit᷑
annuncient:. Panẽ cȩli dedie eis. panẽ
angłoꝵ manducauit homo: Ipse homi¬
nicrbũ p̃buit : quidixit: egosumpa¬
nis uitȩ : qui decȩlo descendi. quiman¬
ducauerit exeo : uiuet inȩternũ.
Ex hoc enĩpane cęli : scĩ reficiuntur
& angłi Cybaria misit eis in habun

Expanded text:
t mandavit nubibus desuper, et januas coeli aperuit. Et pluit illis manna ad manducandum. Praestita haec sunt Hebraeis: sed et modo in Ecclesia prophetis et apostolis praecipitur, ut nobis verbum praedicationis, quo anima spiritualiter pascatur, annuntient. Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo. Ipse homini cibum praebuit, qui dixit: Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi: qui manducaverit ex eo, vivet in aeternum . Ex hoc enim pane coeli, sancti reficiuntur et angeli. Cibaria misit
Abbreviated transcription (Latin):
aureus babrlone in manudñĩ: Ui¬
dete quiddicat: Babr lon confusi¬
onis: Ergo mundus iste calix aureus
est: Dehoc calice aureo: om̃s gentes
ꝓpinantur: Filii effrem intendentes
& mittentes arcũ: Iuẽcũq uideris

Expanded text:
aureus Babylon in manu Domini. Viaureus Babylon in manu Domini. Videte quid dicat: Babylon confusionis. Ergo mundus iste, calix aureus est. De hoc calice aureo omnibus gentibus propinatur . Filii Ephraim intendentes et mittentes arcum. Quamcumque videris
Abbreviated transcription (Latin):
Dicamus ergo filios effrem: om̃s
esse hereticos Et istienĩ recesser̃
dedomo di. & isti dimiserunt dauid
& habitant in desertis Et dicunt᷑
quide colũ bȩ qͥa legunt ipsi scrip¬
turas. sed insipient᷑ intelligunt:
Multas̃ quȩ dicunt᷑: filiieffrem in¬
tendentes. & mittentes arcũ: llide
in samaria : ubi fecer̃ uitulos aureos
in bethel & inclan: Et uide quitł di¬
cat: Fecer̃ uitulos aureos. in bethel
indomodĩ. ido latrȩ facti sunt:
Et fecer̃ illud indan: hoc.ẽ an
iuditiũ suũ & in condẽp̃ nationẽ
dereliquer̃ domũ dñi. & nichil aliu d
nisi de auro cogitant: Dicat aliquis:
Quare fecor u̾itulos aureos: oster
thesaurus repositus. ẽ. inuasis fictilib
Aecctastici enĩ rusticisunt : sim¬
plicessunt: Om̃es uero heretici aristo¬
telici & platonicisunt: Deniq ut scia¬
tisqm̃ om̃is eloquentia sȩcularis aurũ
dicitur. hoc. ẽ. qđ linguaeoꝵ quasi
ꝓpt̃ splendorẽ auri. dicitur calix

Expanded text:
Dicamus ergo, filios Ephraim, omnes Dicamus ergo, filios Ephraim, omnes esse haereticos. Et isti enim recesserunt de domo Dei, et isti dimiserunt David, et habitabant in desertis. Et dicuntur quidem columbae, quia legunt ipsi Scripturas, sed insipienter intelligunt. Multi sunt qui dicuntur, filii Ephraim, intendentes et mittentes arcum. Vide  qui habitant in Samaria. Ubi fecerunt vitulos aureos? In Bethel, et in Dan. Et vide quid dicat: Fecerunt vitulos aureos in Bethel, in domo Dei, idololatrae facti sunt. Et fecerunt illud in Dan: hoc est, in judicium suum, et in condemnationem. Dereliquerunt domum Domini, et nihil aliud nisi de auro cogitant. Dicat aliquis, Quare fecerunt vitulos aureos? Noster thesaurus repositus est in vasis fictilibus. Ecclesiastici enim, rustici sunt et simplices: omnes vero haeretici, Aristotelici et Platonici sunt. Denique ut sciatis, quoniam omnis eloquentia saecularis, aurum dicitur: hoc est, quoniam lingua eorum quasi propter splendorem auri dicitur: Calix
Abbreviated transcription (Latin):
inregnoꝵ libris qm̃ subroboa filiũ
silomonis hieroboã filius nabath
scidit populũ areliquo popło: &
decẽ trib duxit insamariã: Iudȩ
uero trib & beniaminͥ remanser̃
sib imꝑio roboã: & multi de tribu
leui: qui habitabant hierłm sacerdo¬
tes & leuitȩ. sicut scriptũ. ẽ. inpara¬
li pomenon. reuersi sunt ad tẽplũ
dei : hoc. ẽ. in hierusalẽ: Tres ergo
trib & beniamin. & postea leuite
quiuenerant dediuernis tribub
ad cẽplũ: Iuiergo erant insamaria
de tribu effremꝰ habebant regẽ:
Iuomͦ enĩ qui regnabant in uidea
habebant regem de tribuiuda q
genere dauid̃. sic qui regnabant
colũba insipiens: reliquit tẽplũ
& habitat insiluis Colũ baenĩ: sẽꝑ
in domib habitat: eff̃remuero colũ¬
bamea reliquid tẽplũ. reliquid domũ
& habitat insiluis. habitat in desertis
Hoc interim scđm litterã debemꝰ
enĩ & historiã ponere: Nunc uero
post litt̃rã quasi ꝑquos dã gradus
debemꝰ. ad maiora conscendere.

Expanded text:
in Regum libris: quoniam sub Roboam filio Salomonis, Jeroboam filius Nabath scidit populum a reliquo populo, et decem tribus duxit in Samariam . Judae vero tribus, et Benjamin remanserunt sub imperio Roboam, et multi de tribu Levi, qui habitabant in Jerusalem sacerdotes et Levitae, sicut scriptum est in Paralipomenon, reversi sunt in templum Dei, hoc est, in Jerusalem . Tres ergo tribus, et Benjamin, et postea Levitae ibi venerant de diversis tribubus ad templum. Qui erant ergo in Samaria, de tribu Ephraim habebant regem. Quomodo enim qui regnabant in Judaea, habebant regem de tribu Juda, et genere David: sic qui regnabant Columba enim insipiens relinquit templum, et habitat in silvis. Columba semper in domibus habitat. Ephraim vero columba mea reliquit templum, reliquit domum, et habitat in silvis, habitat in desertis. Hoc interim secundum litteram, debemus enim et historiam ponere. Nunc vero post litteram, quasi per quosdam gradus debemus ad majora conscendere.
Abbreviated transcription (Latin):
petra : & fluxer̃ aquȩ : Illa petra
quȩ dixit Quisitit ueniat & bibat
decuiꝰ uentre fluxer̃ flumina:
t ada quauit eos uelut in abysso
multa: Indeserto ubi aqua ñ erat :
abundantia nobis aquarũ fac ta ẽ:
Eteduxit a quã depetra: & deduxit
tã quã flumina aquas.
Et apposuer̃ ad huc peccare ei:ꝙ

Expanded text:
petra, et fluxerunt aquae. Illa petra petra, et fluxerunt aquae. Illa petra quae dicit: qui sitit, veniat et bibat; de cujus ventre fluxerunt flumina . Et adaquavit eos velut in abysso multa . . . In deserto, ubi aqua non erat, abundantia nobis aquarum facta est. Et eduxit aquam de petra, et eduxit tamquam flumina aquas, et apposuerunt adhuc peccare
Abbreviated transcription (Latin):
Intrupit mare. & eduxit eos Usq
hode omona che fidelis. quan do edu¬
ceris deȩgypto. int̾rũpit᷑ mare. &
sic educeris. Statuit aquas quasi mutr̃
In hebreo non habet utrẽ: secd acer¬
nũ: Et eduxit eos innube diei Ecce
.ẽ. aut certe nubẽ leuẽ debemus
scãm mariã acciꝑe nullo semine
humano p̃grauatã : Eccedñs uenit
ginẽ: Et deduxit eos in nube diei:
Pulchre dixit diei: Nubes enĩ illa
nonfuit intenebris: sed semꝑ inluce
Et tota nocte in illuminatione ignis:
łttenebrȩ ñsunt absconse ate
Sicut lux tibi. ita & nox tibi &
tota nocte in illuminatione ignis
Is noster ignis consumens: Ignis con¬
sumens: nondixit qͥd consumens
Nobis intelligentiã dereliquid Iui
fenũ. stipulã. dñs illis ignis consumens
ẽ. Ignis duplicẽ habet naturã: et
lucet: & urit Si peccatoressumus:
⁊incendit: Siiusti. lucet Nobis
nt̃ rupit petrã indeserto: Int̾rupta
nobis. ẽ petra in heremo: Percussa. ẽ.

Expanded text:
Interrupit mare, et eduxit eos. Usque hodie, o Monache fidelis, quando educeris de Aegypto, interrumpitur mare, et sic educeris. Statuit aquas quasi in utre. In Hebraeo non habet, utrem: sed, sicut acervum. Et deduxit eos in nube diei. Ecceest. Aut certe nubem levem debemus sanctam Mariam accipere: nullo semine humano praegravatam. Ecce Dominus venit ginem. Et deduxit eos in nube diei. Pulchre dixit, diei: Nubes enim illa non fuit in tenebris, sed semper in luce. Et tota nocte in illuminatione ignis. Et tenebrae non sunt absconsae a te. Sicut lux tibi, ita et nox tibi . Et tota nocte in illuminatione ignis. Dominus noster, ignis consumens est. Ignis consumens. Nonnobis intelligentiam dereliquit. Qui fenum, stipulam : Dominus illis ignis consumens est. Ignis duplicem habet naturam, et lucet, et urit. Si peccatores sumus, incendit: si justi, lucet nobis. Interrupit petram in deserto. Interrupta nobis est petra in eremo. Percussa est
Abbreviated transcription (Latin):
ilii effrem intendentes & mittents
arcũ: O quanta nrsteria. o quanti
flores: Nondico dies : sed totus in si
ad intelligentiã istius psalmi Non
potest sufficere In singulis uerbis
mus & thesaurum inuasis fictilib:
Est quidẽ & ista intelligentia: sed
ista multo melior. ẽ: Im̃ habemus
hesiurũ p̃ciosissimũ inuasis fictili¬
bus. hoc. ẽ. in uerbis rusticis myste¬
ria scripturarũ: Filii effrem inten¬
dentes ꝙ mittentes arcũ : conuer¬
sisunt indie belli:

Expanded text:
Filii Ephraim intendentes et mittentes arcum. O quanta mysteria! o quanti flores! Non dico dies, sed et totus mensis ad intelligentiam istius psalmi non potest sufficere. In singulis verbis mus thesaurum in vasis fictilibus. Est quidem et ista intelligentia: sed ista multo melior est, quoniam habemus thesaurum pretiosissimum in vasis fictilibus: hoc est, in verbis rusticis Scripturarum. Filii Ephraim intendentes et mittentes arcum, conversi sunt in die belli
Abbreviated transcription (Latin):
tuus: & noscũ illo sepulti sumꝰ Vt cõ¬
pleret᷑ inquit : qđ scriptũ. ẽ. in hie¬
remia ꝓpħa Retulit inquit tri¬
ginta argenteos . p̃ ciũ qđ scriptũ. ẽ:
Et cetera : Sicut scriꝑtum . ẽ. inquit
in hieremia: ꝓpħa: Hoci mnanat heo
scriptũ . ẽ: Requesiuimꝰ in hieremia¬

Expanded text:
tuus est, et nos cum illo consepulti sumus. Ut imtuus est, et nos cum illo consepulti sumus. Ut impleretur, inquit, quod scriptum est in Jeremia propheta: Retulit, inquit, triginta argenteos, pretium quod appretiatum est, et caetera. Sicut scriptum est, inquit, in Jeremia propheta: hoc in Matthaeo scriptum est. Requisivimus in Jeremia
Abbreviated transcription (Latin):
bera sexta crucifixus: ẽ: Rursum
scriptũ .ẽ. in marco: quia hora
dacrucifixussit : hoc uidetur
esse duer sum: sed ñ.ẽ. diuersum:
error scriptoꝵ fuit: Et in marcho
hora sexta scriptũ fuit: sed multi ꝓ¬
Sicenĩ ibi error fuit scriptoꝵ
ut ꝓasaphisaiã sc̃riberent Pescimꝰ
quia plurima eccła deimperttis con¬
gregata fuit gentilibus Ergocum
leger̃ in ȩuuangłio ut impleretur
primꝰ scribebat euuangłium cȩpit
dicere Iuid.ẽ. iste asaph: ꝓpħa
ñ erat notus in popło: etqͥd fecit:
ut errorẽ em̃daret fecit errorem:
Dicamus aliquid simile & in alio
uidas retulit triginta argenteos.
& noluer̃ acciꝑe sicertlotes. nec mit¬
tere incorbanan. qm̃erat p̃tium
sangiunis. & emer̃ indeagrũ figuli
in sẽpulturã ꝑegrinoꝵ: Preciũ xp̃i :
sepul tura nr̃a. est: Et uocat᷑ ager ille
achel demach: qđ . ẽ. ager sangui¬
& aduene : & non ha bebamꝰ. ubi reqͥ¬
esceremus: Ille crucifixus ẽ. & mor¬

Expanded text:
hora sexta crucifixus sit. Rursum scriptum est in Marco: quia hora tertia crucifixus sit. Hoc videtur esse diversum, sed non est diversum. Error scriptorum fuit: Et in Marco hora sexta scriptum fuit; sed multi sicut et ibi error fuit scriptorum: ut pro Asaph, Isaiam scriberent. Scimus enim quia prima Ecclesia de imperitis congregata fuit gentibus. Ergo cum legerent in Evangelio: Ut impleretur primus scribebat Evangelium, coepit dicere: Quis est iste Asaph propheta? Non erat notus in populo, et hoc fecit, ut dum errorem emendaret, faceret errorem. Dicamus aliquid simile, et in alitthaeum: quando Judas retulit triginta argenteos, et noluerunt accipere sacerdotes, nec mittere in corbonam, quoniam erat pretium sanguinis: et emerunt inde agrum figuli in sepulturam peregrinorum . Pretium Christi, sepultura nostra est, et vocatur ager ille Acheldemach, quod est, ager sanguiet advenae, et non habebamus ubi requiesceremus. Ille crucifixus est, et mor
Abbreviated transcription (Latin):
tur qd scriptũ.ẽ. in a saph ꝓpħa :
dic inuenitur : in om̃ib ueterib
codicib Sed ħ omines ignorantes.
tuler̃ illud: Deniq multa euuan¬
l̃a usq hodie itahabent: ut im
lpiã in parabolis osmeum : lo¬
slur ꝓpositiones ab initio hoc isa¬
is nonlo quit᷑ : sed a saph Deniq
dampius ille porfirius. ꝓponit
aduersũ aios. hoc ipsum & dicit:

Expanded text:
tur quod scriptum est in Asaph propheta. tur quod scriptum est in Asaph propheta. Sic invenitur in omnibus veteribus codicibus, sed homines ignorantes tulerunt illud. Denique multa Evangelia usque hodie ita habent: Ut imAperiam in parabolis os meum, et loquar propositiones ab initio. Hoc Isaias non loquitur, sed Asaph. Denique et impius ille Porphyrius proponit adversum nos hoc ipsum, et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc om̃ia inquit factasunt : ut in¬
pleretur illud qđ scriptũ. est: Apiꝰ
inparabolis osmeũ: loquar ꝓposico¬
nes abinitio Videsergo qđ eiluangl
matheus hoc ex psona xp̃i intella
Cũ enĩ induxisset dominũ dicentẽ
in parabolis & illi ñ intelligerent:
hoc inquit factũ. ẽ. ut impleret᷑
qđ scriptũ. ẽ : Apiã in parabolis
meũ: & loquar ꝓpositiones abine
llidet᷑ obis nichil reman sisse q¬
s ddiligent̃ ad tendite. Studiienĩ
mei .ẽ. non declamare moreretho¬
ricoͥ sed scripturarũ sensum api¬
re : Deniqͥ: drĩ s atq saluator nr̃ ꝗd
dicit : scrut᷑mini scripturas : &
ibi inuenietis. quo modo deme scrip¬
cũ. est: Qlliud dixit iudeis: Erra¬
us nescientes scripturas: neq uirtu¬
tẽ dĩ: Videte quiddicat erratis
huare: Nescientes scripturas Im̃
iutẽ nescitis scripturas. ꝓpterea
nescitis xp̃m qui. ẽ dĩ uirtus & dĩ
sipientia: Dicit᷑ ergo : inmatheo:
hic inquit fac ta sunt : ut implere¬

Expanded text:
 facta sunt, ut impleretur illud quod scriptum est: Aperiam in parabolis os meum, et loquar propositiones ab initio. Vides ergo quod evangelista Matthaeus hoc ex persona Christi intellexit. Cum enim induxisset Dominum dicentem in parabolis, et illi non intelligerent: hoc, inquit, factum est, ut impleretur quod scriptum est: Aperiam in parabolis os meum, et loquar propositiones ab initio. Videtur nobis nihil remansisse qsed diligenter attendite : Studii enim mei est non declamare more rhetorico, sed Scripturarum sensus aperire. Denique et Dominus atque Salvator quid dixit? Scrutamini Scripturas, et ibi invenietis quomodo de me scriptum est. Et alibi dixit Judaeis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. Videte quid dicat: Erratis. Quare? Nescientes Scripturas . Quoniam autem nescitis Scripturas: propterea nescitis Christum, qui est Dei virtus, et Dei sapientia. Dicitur ergo in Matthaeo: Haec inquit, facta sunt, ut implere
Abbreviated transcription (Latin):
re: & oblitisunt beneficiis suis
etConsurrexer̃ aduersus eũ : qui eos
generauit in baptis mate: Et mira¬
abilia eius quȩ ostendit eis: corã¬
Uidete sensus scripturarũ: qͦ mͦ
defili is effr̃e. uenit adistorias
p̃teritas : ut illud qđ scriptũ. ẽ.
Aperiã in parabola osmeum: elo¬
quar ꝓpostiones abinitio para¬
bolice dictũ ostendit:
orã patrib eoꝵ quȩ fecit mirabilia in
t̾ra aegypti incãpotaneos
Intrupit mare & ꝑduxit eos. &sta¬

Expanded text:
re, et obliti sunt benefactorum ejus. Consurrexerunt contra eum, qui eos regeneravit in baptismate. Et mirabilium ejus quae ostendit eisidete sensum Scripturarum, quomodo de filiis Ephraim venit ad historias praeteritas: ut illud quod scriptum est: Aperiam in parabolis os meum, loquar propositiones ab initio: parabolice dictum ostendit. Coram patribus eorum quae fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Taneos: interrupit mare
Abbreviated transcription (Latin):
catus . ẽ. isrł: Sienĩ uidisset m̃te
dm̃: fornicatꝰ utiq ñ fuisset: Sic¬
ꝙ de iacob cũesau pollutũ idolis ad¬
orabat dicens Uideo faciem tuã
tã quã faciem angłi dĩ: uelcũ im¬
pugnatus recalcitrauit : nonerat
sub plantator uitioꝵ: Ideo & hic in
ultione diuina: suꝑisrł carnalẽ
ascendit
Quiañ crelider̃ indeo : nec sꝑauer̃
insalutarieiꝰ: Nec patrẽ nec filiũ qͥ

Expanded text:
catus est Israel . Si enim vidisset mente catus est Israel . Si enim vidisset mente Deum, fornicatus utique non fuisset. Sic de Jacob, cum Esau pollutum idolis adorabat, dicens: Video faciem tuam tamquam faciem angeli Dei ; vel, cum impinguatus recalcitravit, non erat supplantator vitiorum. Ideo et hic ita ultione divina, super Israel carnalem ascendit. n crediderunt in Deum, nec speraverunt in salutari
Abbreviated transcription (Latin):
quentes ȩccłarũ doctores repletis:
ex quoꝵ nos p̃dicatione sit̃i uerbidĩ
rest ingimꝰ: Sed & fontẽ baptis mi
nobis atq martyrueadẽ petra osten¬
dit: Delatere enĩ eiꝰ cũ ꝑcussus. ẽ.
sanguis  aqua ꝓcessit : qđ baptismũ
& martẏriũ figurauit: Torrentes
autẽ doctores dicti quia prius¬
quã crederent. ab imbrib & uoluta¬
bris istius scłierant repleti Nunc
autẽ bapstimo abluti: a fonte uitȩ
ꝑhennis inundauer̃. Addit nimuratio
Iũquid & panẽ poterit dare aut
parare m̃ sam populo suo: Difficilem
putat uirtutẽ dĩ ut qͥeduxit a¬
quã desaxo: quasi nom possit manna
dare decȩlo: o¬
dõ audiuit dñs & distulit: Seutiq
ab eis ne ir t̾rã rȩꝓmissionis intra¬
rent: Et ignis accensus. ẽ. in ia cob:
& ira ascendit inisrł Iacob ñ sẽꝑ
supplantator uitioꝵ intelligitur
nec isrł in om̃ib uidens dm̃ accipit᷑:
apostolus autẽ docet. esse isra helẽ
scdm carnẽ. dequo dicit᷑. Et forni¬

Expanded text:
quentes Ecclesiarum doctores repleti sunt. Ex quorum nos praedicatione, sitim verbi Dei restinguimus. Sed et ad fontem Baptismi nobis atque martyrii, eadem petra ostendit. De latere enim ejus cum percussus est, sanguis et aqua processit, quod baptismum et martyrium figuravit . Torrentes autem doctores dicti, quia priusquam crederent, ab imbribus et volutabris hujus saeculi erant repleti. Nunc autem baptismo abluti, a fonte vitae perennis inundaverunt. Addit murmuratio Numquid et panem poterit dare, aut parare mensam populo suo? Difficilem putat virtutem Dei: ut qui eduxerit aquam de saxo, quasi non possit manna dare de coelo. Ideo audivit Dominus, et distulit. Utique se ab eis, ne in terram repromissionis intrarent. Et ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Jacob non semper supplantator vitiorum intelligitur; nec Israel in omnibus videns Deum accipitur. Apostolus autem docet esse Israelem secundum carnem , de quo dicitur: Et forni
Abbreviated transcription (Latin):
llim facis scripturȩ: Simplicit̃ enimꝰ
dicit᷑ depopulo isrł: quando educt
ẽ. det̾ra egypti: Et ꝓpt̃ ea sc̃đmnhistor
dicitur: et legimꝰ. decẽ trib qm̃ derdi¬
quer̃ dm̃ : & idolatre effecti sunt: ꝙ
quasi secuti sunt uitulos aureos: lideamꝰ
asaph. ꝓpħa quotẽpore fuerit. Utiq
illo tẽpore: quando fuit dauid. qua¬
draginta annis: Rursum sa lomon aliis
qua draginta annis: Post oc toginta annis
subroboã : postea scissȩ sunt decẽ tribus
uides ergo qđ dicit᷑: Nondicit᷑ dedecẽ
tribubus: sed de hereticis ꝓphetatur:
Corã patrib eoꝵ quȩ fecit mirabilia:
oblitisunt hȩretici patrib suis Quȩ
fecit mirabilia int̾ra ȩgypti In tenebris
istius scłi: quomͦ illos libauit: In ȩccła
renatisunt : & post ea ubi nati sunt
displicet eis ȩccła: Int̾ra egypti incãpo
taneos Ubi idolatria ubi rex ȩgyptiꝰ
ubi ȩ quites egypti. ubi. iãnes & mãbres
aduersarii morsi. ubi idolatrȩ nos om̃s

Expanded text:
e: simpliciter enim dicitur de populo Israel, quando eductus est de terra Aegypti, et propterea secundum historiam dicitur. Et legimus decem tribus quoniam dereliquerunt Deum, et idololatrae effecti sunt, et quasi secuti sunt vitulos aureos. Videamus Asaph propheta quo tempore fuerit. Utique illo tempore, quando fuit David quadraginta annis. Rursum Salomon aliis quadraginta annis. Post octoginta annos sub Roboam, postea scissae sunt decem tribus. Vides ergo quod dicitur, non dicitur de decem tribubus, sed de haereticis prophetatur. Coram patribus eorum fecit mirabilia. Obliti ergo sunt haeretici patris sui, qui fecit mirabilia in terra Aegypti, in tenebris istius saeculi, quomodo illos liberavit. In Ecclesia renati sunt, et postea ubi nati sunt, displicet eis Ecclesia. In terra Aegypti in campo Taneos: ubi idololatria, ubi rex Aegypti, ubi equitatus Aegypti, ubi Joannes et Mambres adversarii Moysi, ubi idololatria. Nos omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Prierudeat propha xp̃m ad
redemptionẽ nr̃am uenire in car¬
ne & ꝓ inonicis orare: inde dixit
lationis : proparte cirnis
dicit. Quidam hunc psal¬
popłi ad xp̃m loquentis: ut ad re¬
gem parit̃ & sacerdotem
Qnctat tibi auxilium de sancto Iui
formã serui acceperat: recte ei qͣsi
homini imprecatur auxilium Mit¬
tat tibi auxiliũ de scõ hoc ẽ. de se¬
met ipso. quia illa cliu

Expanded text:
Praevidebat propheta Christum ad redemptionem nostram venire in carne, et pro inimicis orare. Inde dixit:lationis, pro parte carnis dixit. Quidam hunc psalpopuli ad Christum loquentis, ut ad regem pariter et sacerdotem. Mittat tibi auxilium de sancto. Qui formam servi acceperat, recte ei quasi homini imprecatur auxilium. Mittat tibi auxilium de sancto: hoc est, de semetipso, quia illa di
Abbreviated transcription (Latin):
Decorẽ : quando in monte resplendu¬
it ficies eius sicut sol. & uestimta ei
facta sunt alba sicut nix
m̃ dibis ei benedictionẽ in scłm scli
Qui om̃is creatura benedicit eum
Lactificibis eũ ingaudio cũ uultu tuo
Tunc lȩtificabis filiũ ingaudio. cum
coadimiti fuerit illa multitudo scõꝵ
& numerus restitutus ei Gaudebit. xp̃s
ꝓ ad quisitis pro quibus passus est
indiuinitite. & in miscdia altissimi
non cõmouebitur Nec humanitas fi¬
lii. nec aeccła primitiua infinem
commouebitur. Usq lnc ꝓpła lo¬
cutus ẽ. in ꝑsona aeccłae addm̃
patrẽ de humanitate xp̃i : modo
loquitur ad diuinitatẽ. Vnde dixit
nueniatur manus tua om̃ib inimi¬
cis tuis. Inueniant inimici tui potes¬
tatẽ tiũ : ut reuertantur in bonũ
qui hic xp̃m in humilitate noluer̃¬

Expanded text:
decorem, quando in monte resplenduit facies ejus sicut sol, et vestimenta ejus facta sunt alba sicut nix . Quoniam dabis ei benedictionem in saeculum saeculi: quia omnis creatura benedicit eum. Laetificabis eum in gaudio cum vulTunc laetificabis Filium in gaudio, cum adunata fuerit illa multitudo sanctorum, et numerus restitutus ei. Gaudebit Christus pro acquisitis, pro quibus passus est.in divinitate. Et in misericordia Altissimi non commovebitur. Nec humanitas Filii, nec Ecclesia primitiva, in finem commovebitur. Usque huc, propheta locutus est in persona Ecclesiae ad Deum Patrem de humanitate Christi: modo loquitur ad divinitatem. Unde dixit: Inveniatur manus tua omnibus inimicis tuis. Inveniant inimici tui potestatem tuam, ut revertantur in bonum. qui in humilitate noluer
Abbreviated transcription (Latin):
dosc̃parat hominẽ id ẽ. patrẽ a filio
filium a patre suo. matrẽ afilia &
filiam amatre sua & nurum ad¬
uersus socrum suam. Iunc mebriat :
quando ista facit. Aliter Per ca¬
licem mensura intelligitur quia

Expanded text:
do separat hominem, id est, patrem a filio: filium a patre suo: matrem a filia, et filiam a matre sua: et nurum adversus socrum suam. Tunc nos inebriat, quando ista facit. Per calicem, mensura intelligitur: quia
Abbreviated transcription (Latin):
& nocte. Clamauit xp̃s incruce.:
& orauit pro suis. Exauditus. & nõ
exauditus. Exauditus pro praedes¬
tinatis sicut in octomilib uel ꝓ illis
centũ uiginti. & in quingentis frib
Et non ẽ exauditus hoc ẽ. ꝓ illis qͥ
non erant praedestinati Vnde dix̃
erungelista Sanguis eius suꝑ nos
& suꝑ filios nostros. Ergo dies hic
ꝓbonis: & nox ꝓmilis intelligitur.
Uel dies & nox prosperitas & aduer
tur in prosperitate ut non se extol¬
lat. & non exauditur in aduersita¬
te. ut amplius mundetur. Et non
ad insipientim michi Id ẽ. filius
coacternus patri. scit omnia cur ñ
sic exauditus indie passionis pro

Expanded text:
et nocte. Clamavit Christus in cruce, et nocte. Clamavit Christus in cruce, et oravit pro suis: exauditus, et non exauditus. Exauditus pro praedestinatis: sicut in octo millibus, vel pro illis centum viginti et quingentis fratribus. Et non exauditus: hoc est pro illis qui non erant praedestinati. Unde dixit evangelista: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Ergo dies hic pro bonis, et nox pro malis intelligitur. Vel dies et nox prosperitas et advertur in prosperitate, ut non se extollat, et non exauditur in adversitate, ut amplius mundetur. Et non ad insipientiam mihi: id est, Filius coaeternus Patri scit omnia, cur non sit exauditus in die passionis
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ ẽ. peccatũ : sed a peccatore lon¬
ge est salus. Uel aliter. Longe
a salute mea uerba delictorũ meo¬
rum. Aquila hunc locũ interp̃¬
tatus ẽ Longe a salute mea uer¬
ba gemitus mei Simachus uerba
gemituum meorum. Quinta & sex¬
ta editio: uerba clamoris mei &
est sensus : iuxta cęteros interp̃tes
Gemitus mei atq conatus. quibus
semꝑ popłm isrł saluare quę siui:
longe facti sunt a salute mea. quã
popło tribuere cupiebam. quia
ipsi noluerunt recipere sanitatẽ
iste sensus ẽ Hoc quod salutẽ
deprecor : qđ me conqueror dere¬
lictũ non exꝓpria ꝑsona loquor
sed expopłi. cuius petcata in meo
corpore ipse suscepi Unde dico
Longe sunt a salute mea uerba
ista quae fundo. Non enĩ tam
michi salutẽ postulo qui ds̃ sũ
quã popło qui salute indig&
Clamabo ꝑdiem & non exaudies.
& nocte & non ad insipientiã mͥ
Indie pendens non exauditur
uditur : exauditur in la
Ds m̃sclamibo ꝑdiem nec ex audies.

Expanded text:
nullum est peccatum: sed a peccatore longe est salus. Vel aliter: Longe a salute mea verba delictorum meorum. Aquila hunc locum sic interpretatus est: Longe a salute mea verba gemitus mei: Symmachus, verba gemituum meorum: quinta et sexta editio: verba clamoris mei. Et est sensus juxta caeteros interpretes: Gemitus mei atque conatus quibus semper populum Israel salvare quaesivi, longe facti sunt a salute mea, quam populo tribuere cupiebam: quia ipsi noluerunt recipere sanitatem. iste sensus est: Hoc quod salutem deprecor, quod me conqueror derelictum: non ex propria persona loquor, sed ex populi, cujus peccata in meo corpore ipse suscepi. Unde dico: Longe sunt a salute mea, verba ista quae fundo. Non enim tam mihi salutem postulo, qui Deus sum, quam populo qui salute indiget. Clamabo per diem, et non exaudies: et nocte, et non ad insipientiam mihi. In die pendens non exauditur exauditur, exauditur in lacrymis. Deus meus clamabo per diem, nec exaudies,
Abbreviated transcription (Latin):
Entis cedros: humili
dñs cehos libani Conter& ꝓpoeni¬
tentiam elationes eius ac conlidet :¬
dũ ignobilia eligit. ut fortia conte¬
rat & confundãt
Et comminuet eas ut uitulus libani :
ramos earũ & uirgulta. calcib uer¬
berans. Pro hoc in hebrȩo habet &
uitulos libani Excisa suꝑbia ac pe¬
tulantia adducet eos ad imitatio¬
nẽ humanitatis sue : qui tanquã
uitulus immolatus ẽ Iste uitulus
ẽ. siginatus qui occisus ẽ : hoc ẽ
xp̃s pro salute mundi sicut con¬
fringit uitulus de cornib uirgulta
tenera : ita & xp̃s confringet iu¬
dacos. Unde dixit lam securis ad
radicẽ arborũ posita ẽ. Et dilec¬
tus quẽ ad odũ filius unicorni¬
um. lactus ẽ dilectus filius dĩ
ꝑ assumptionẽ corporis filius iu¬
am singularẽ suã engere iustiti¬
am conabantur. Xp̃s ẽ filius iu¬
dȩoꝵ : quia ex stirpe eoꝵ scđm
carnẽ fuit ludȩi uncornis dicuꝰ¬
tur: prouna lege quã habuer̃
ꝑ quã insuꝑbiam se extulerunt

Expanded text:
entis cedros, humiliainus cedros Libani. Conteret per poenitentiam elationes ejus, ac collidet dum ignobilia elegit, ut fortia conterat et confundat. Et comminuet eos ut vitulos Libani. Ramos earum, et virgulta calcibus verberans. Pro hoc in Hebraeo habet, et vitulus Libani. Excisa superbia ac petulantia, adducit eos ad imitationem humanitatis suae, quia tamquam vitulus immolatus est. Iste vitulus est saginatus qui occisus est, hoc est, Christus pro salute mundi. Sicut confringit vitulus de cornibus virgulta tenera: ita Christus confregit Judaeos. Unde dixit: Jam securis ad radices arborum posita est . Et dilectus quemadmodum filius unicornium. Factus est dilectus Filius Dei per assumptionem corporis, filius Juam singularem, suam erigere justitiam conabantur. Christus est filius Judaeorum, quia ex stirpe eorum secundum carnem fuit. Judaei unicornes dicuntur, pro una lege quam habuerunt, per quam in superbiam se extulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis. ds potestatis. Intonint dñs
suꝑ aquis multas. De tabernaculo cor¬
tiam agite: apppinquauit enĩ reg¬
num cęlorũ Sicut tonitruũ anube
ꝓcedit: ĩta & xp̃s in tonuit denube hoc
est decorpore suo. quando dixit pȩ¬
nitentiam agite
ox dñi inuirtute. Incredentib potens
facta quindo dixit Lazare : ueni fo¬
ras Vel inuistute quia in uno quoq
dicuntur om̃s sublimes & excelsi:
uel suꝑbi Confring& illos authic
ꝑpoenitentiam. aut indie iudici in
uundigã Sehros: suꝑbos quosq Ec¬

Expanded text:
majestatis. Deus potestatis. Intonuit Dominus super aquas multas. De tabernaculo cortiam agite, appropinquabit enim regnum coelorum . Sicut tonitruum a nube procedit, ita et Christus intonuit a nube: hoc est, de corpore suo, quando dixit: Poenitentiam agite. Vox Domini in virtute. In credentibus potens facta, quando dixit: Lazare, veni foras . Vel in virtute, qua in unoquoque dicuntur omnes sublimes, et excelsi, vel superbi. Confringet illos, aut per poenitentiam, aut in die judicii in vindicta. Cedros, superbos quosque
Abbreviated transcription (Latin):
no scłi est: coniuncta de iudȩis &
exemplum: Vndȩ dicit honorificabant
dorificabant: Filios generint ut di
actis innotescat: Nom̃ pac
tet : id ẽ in ȩxcła uel in conscientia. ubi
unus quisq ipsum adorare deb&
Iox dñi Predicatio dñi suꝑ aquas Idẽ¬

Expanded text:
siae est conjunctae de Judaeis et et exemplum. Unde dicit: honorificabant et glorificabant. Filios generant, ut dictis innotescat. Nomen Pathabitet: id est, in Ecclesia, vel in conscientia: ubi unusquisque ipsum adorare debet. Vox Domini. Praedicatio Domini. Super aquas
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃ pretatur : quando deus uisus
cenĩ sagittȩ tue pãbulant: uox
ditrui tui in rota : Et hoc int̃p̃¬
tint᷑ de fulgurib & dicunt: Iuan¬
de donitruat deus: similẽ uocẽ
facit rote Videtis quomodo ad¬
huc int̾ra hereã : t Loquor scđm
litterã occidentẽ
Alluxer̃ choruscationes tuȩ orbi
terre: hic quid facis tu udȩ:
In mariuiȩ tuȩ & semitte tuȩ in
aquis multis: Et hoc aut demari
dic̃: aut de iordane Et uestigiatua
non cognoscentur Hoc scđm litterã.
quomodo intelligis: ꝓpt̃ simplici

Expanded text:
nterpretantur quando visus est tenim sagittae tuae perambulabant: vox tonitrui tui in rota. Et hoc interpretantur de fulgoribus, et dicunt: quando tonitruat Deus, similem vocem facit rotae. Videtis quomodo adhuc in terra haeream, et loquar secundum litteram occidentem. Illuxerunt coruscationes tuae orbi terrae. Hic quid facis tu, Judaee? In mari via tua, et semitae tuae in aquis multis. Et hoc fac, aut de mari dici, aut de Jordane. Et vestigia tua non cognoscentur. Hoc secundum litteram, quomodo intelligis? Propter si
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã spĩtalẽ intelligere Scriptũ
ẽ. int̃ra aegypti: incãpotaneos: Int̃¬
rupit mare: Et eduxit eos in nube
diei: &itota noc te in illuminatione
ignis & cetera: Videmꝰ quia simplex
narratur hystoria: Siergo sic intel

Expanded text:
gentiam intelligere. Scriptum gentiam intelligere. Scriptum est: In terra Aegypti in campo Taneos; Interrupit mare, et eduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, et caetera. Videmus quia simplex narratur historia. Si ergo sic intel
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ . ẽ.: llenimꝰ in pratũ
rubet: indecandent lilia: Diuersi flo¬
ressunt : anima nr̃a hac illucq trahit᷑
unde flores pulchriores capiat Si
rosam colligimꝰ : liliũ relinquimus
Sililiũ tulerimꝰ : uiole nobis suꝑsunt
Ita inseptuagesi mo septimo psalmoqͥ
nusticꝰ .ẽ. & sacramentis plurimis in¬
uolutꝰ  quacũq aspexeris litterã
floressunt. flores diuersi: & ñ possu¬
mus totos eligere Cligamus autem :¬
om̃e qđ possumꝰ: Ex paucis: potest
ꝓcetera florũ dignitas.: contẽplari
Intellet ⁊ꝰ asaph: huic titulo p̃no¬
tatur: Ipsenos titulus : ad intellig̃¬
tiã ꝓuocat Asaphunus fuit decho¬
rodidascalis. sicut fuer̃ & filiichore
& idithun: & ceteri: Ergo deceteris choro¬
didascalis : & isteunus ẽ ꝓpħa: Iuia
ergo intellee tꝰ.ẽ. simplex. & inpsal¬
monarrat᷑ historia : Necessitate cõ¬
pellim᷑ om̃e qđ scriptũ. ẽ. scđm intelli¬

Expanded text:
Scripturarum est. Venimus in pratum, Scripturarum est. Venimus in pratum, rubet, inde candent lilia, diversi flores sunt. Anima nostra huc, illucque trahitur, unde flores pulchriores capiat. Si rosam colligimus, lilium relinquimus: si lilium tulerimus, violae nobis supersunt. Ita et in septuagesimo septimo psalmo, qui mysticus est, et sacramentis plurimis involutus: quamcumque aspexeris litteram, flores sunt. Flores diversi, et non possumus totos colligere. Eligamus autem omne quod possumus, e paucis potest et caetera florum dignitas contemplari. Intellectus Asaph. Hoc titulo praenotatur. Ipse nos titulus ad intelligentiam provocat. Asaph unus fuit de chorodidascalis, sicut fuerunt et filii Core, et Idithun, et caeteri. Ergo de caeteris ex chorodidascalis, et iste unus est propheta. Quia ergo intellectus est simplex, et in psalmo narratur historia: necessitate compellimur omne quod scriptum est, secundum intelli