comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debita putantes. faciunt in dolore
maximeq declaratur hoc quasi of¬
ficii iudicio fieri. Quod siqui forte
cum se in luctu ẽe uellent aliquid
fecerunt humaniꝰ. aut si hilariꝰ
locuti sunt. reuocant se rursus ad
mesticiam peccatiq se insimulant
quod dolere se int̾miserit. Pueros
uõ matres & magistri castigare &ẽ
solent. nec uerbis solum uerberib
hilarius abhis factum ẽ aut dictũ.
Plorare dicunt quid ipsa remissio
luctus cum ẽ consecuta intellecta¬
q ẽ nichil ꝓfici merendo. nonne
res declarat fuisse totum illud uo¬
luntarium: quid ille terentianus
ipoyme Nos decrein tantis ꝑme
minis inuirie cremes meognato
facere dm̃ fiam miser. Hic decer¬
nit ut miser sit. Numquis igitur
quicqua decernit muitꝰ: Malo qͥ¬
dem me quouis dignũ deputem
malo se dignum deputat nͥ miser
sit. Uides gͦ opimonis ẽẽ non nat᷑e
malum. Quid quos res ipsa lugere
ꝓhibet ut apud homerum cocidia¬

Expanded text:
debita putantes faciunt in dolore, debita putantes faciunt in dolore, maximeque declaratur hoc quasi officii iudicio fieri, quod, si qui forte, cum se in luctu esse vellent, aliquid fecerunt humanius aut si hilarius locuti sunt, revocant se rursus ad maestitiam peccatique se insimulant, quod dolere intermiserint. pueros vero matres et magistri castigare etiam solent, nec verbis solum, sed etiam hilarius ab is factum est aut dictum, plorare cogunt. Quid? ipsa remissio luctus cum est consecuta intellectumque est nihil profici maerendo, nonne res declarat fuisse totum illud voluntarium? Quid ille Terentianus rou/menos? Decre/vi tantispe/r me minus iniu/riae, Chreme/s, meo gnato fa/cere, dum fia/m miser. hic decernit, ut miser sit. num quis igitur quicquam decernit invitus? malo quidem me quovis dignum deputem— malo se dignum deputat, nisi miser sit. vides ergo opinionis esse, non naturae malum. Quid, quos res ipsa lugere prohibet? ut apud Homerum cotidia
Abbreviated transcription (Latin):
qͣl si caliitio meror leuaretur. Sed
hec om̃ia faciunt opinantes ita fi¬
eri oportere. Itaq & hescines in de¬
mostenem inuchitur. quod is .uiͦi.
die post filie mortem hostias immo¬
lauisset equam rechorice quam co¬
piose quas sentias colliget. Que uer¬
ba contorquet ut licere quiduis re¬
thori intelligas que nemo ꝓbaret.
nͥ insitum illud in animis haberemꝰ.
om̃is bonos interitu suorũ quangͣ¬
uissime merere oportere. Exhoc eue¬
nit ut in animi dolorib alii solitudi¬
nes captent ut ait homerus de bello
rens errabat alienis. Ipse suum cor
euidens hominum uestigia uitas.
Et nioba fingitur lapidea ꝓpt̾ ȩtnũ
credo inluctu silentium. hecubam
autem putant ꝓpt̾ animi acerbi¬
tatem quandam & rabiem.fingi
incanem eẽ conuersam.Sunt aut̃
alii quos in luctu cum ipsa solitu¬
dme loqui sepe delectat ut illa apd
ennium nutrix cupidocepit mise¬
ram.Nunc me ꝓloqui celo atq t̾rȩ
medeȩ miserias. hec omĩa recta ua

Expanded text:
quasi calvitio maeror levaretur. Sed quasi calvitio maeror levaretur. Sed haec omnia faciunt opinantes ita fieri oportere. itaque et Aeschines in Demosthenem invehitur, quod is septimo die post filiae mortem hostias immolavisset. at quam rhetorice, quam copiose! quas sententias colligit, quae verba contorquet! ut licere quidvis rhetori intellegas. quae nemo probaret, nisi insitum illud in animis haberemus, omnis bonos interitu suorum quam gravissime maerere oportere. ex hoc evenit, ut in animi doloribus alii solitudines captent, ut ait Homerus rens errabat alienedens, hominum vestigia vitans; et Nioba fingitur lapidea propter aeternum, credo, in luctu silentium, Hecubam autem putant propter animi acerbitatem quandam et rabiem fingi in canem esse conversam. sunt autem alii, quos in luctu cum ipsa solitudine loqui saepe delectat, ut illa apud Ennium nutrix: Cupi/do cepit mi/seram nunc me pro/loqui Caelo a/tque terrae Me/deai mi/serias. haec omnia recta vera
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinẽ egritudinis ex quo
ipsam egritudinẽ aYNΗN dirisipꝰ
quasi solutionẽ totius hominisap¬
pellatam putat. que tota poter it
euelli explicita ut principio dixi.
causa egritudinis. Est enĩ nulla n
atq urgentis mali. Itaq & dolor cor¬
poris cuius morsus accrrimꝰ ꝑferet᷑
splendide tantam afferre consola¬
tionem. ut eos qui ita uixerint aut
ñ attingat egritudo aut ꝑleuiter
pungatannmi egritu. S adhanc
opinionẽ magni mali. cum illa:i
opinio accessit. oportere rectum eẽ
ad officiũ ꝑtinere ferre illud quod
egre acciderit. Tum deniq efficit᷑
illa grauis egritudinis ꝑturbatio.
Ex hac opinione sunt illa uaria&
detestabilia genera lugendi. Pedores
muliebres lacerationes genarum
pectoris feminum capitis ꝑcussi¬
ones. Hinc ille agamennon home¬
ricus & idem accianꝰ scindens dolo¬
re identidem intonsam comã. In qͦ
facetum illud bionis pinde stultis¬
simum regem capillum sibi euellere.

Expanded text:
magnitudinem aegritudinis. ex quo magnitudinem aegritudinis. ex quo ipsam aegritudinem lu/phn Chrysippus quasi solutionem totius hominis appellatam putat. Quae tota poterit evelli explicata, ut principio dixi, causa aegritudinis; est enim nulla alatque urgentis mali. itaque et dolor corporis, cuius est morsus acerrumus, perferetur splendide tantam adfert consolationem, ut eos qui ita vixerint aut non attingat aegritudo aut perleviter pungat animi dolor. Sed ad hanc opinionem magni mali cum illa etiam opinio accessit oportere, rectum esse, ad officium pertinere ferre illud aegre quod acciderit, tum denique efficitur illa gravis aegritudinis perturbatio. ex hac opinione sunt illa varia et detestabilia genera lugendi: paedores, muliebres lacerationes genarum, pectoris feminum capitis percussiones; hinc ille Agamemno Homericus et idem Accianus scindens dolore identidem intonsam comam; in quo facetum illud Bionis, perinde stultissimum regem in luctu capillum sibi evellere,
Abbreviated transcription (Latin):
quem non attingit dolor morbusq
multi sunt humandi lib̾i. Rursũ
creandi. morsq ẽ finita somnib
que genere humano angorem ne¬
quiquã afferunt. reddenda t̾re est
t̾ra. Tum uita om̃ib metenda ut
fruges sic iubet necessitas. Nega¬
bat genus hoc orationis quicquã
om̃ino ad leuandam egritudinem
ꝑtinere. Idenim ipsum dolendũ eẽ
dicebat. quod intam crudelem ne¬
cessitatem incidissemꝰ. Nam illam
quidem orationẽ. ex cõmemorati¬
one alienorũ malorum ad maliuo¬
los consolandos ec̃ accomodatam.
Michi uͦ longe uidetur secus. nã
& necessitas ferende conditionis
humanȩ quasi cum dõ pugnare
cohibet ammonetq eẽ hominem.
que cogitatio magnoꝑe luctum
leuat. & enumeratio exemplorũ
ñ ut animum maliuoloꝵ oblectet
affertur.s: ut ille qui meret ferun¬
dum sibi idcenseat. qͦd uideat mul¬
tos moderate &e tranquille tulisse.
Om̃ib cnĩ modis fulciendi sunt qͥ
ruunt nec cohercere possunt ꝓpt̃

Expanded text:
que/m non attinga/t dolor Morbu/sque; que/m non attinga/t dolor Morbu/sque; multis su/nt humandi li/beri, Rursu/m creandi, mo/rsque est finita o/mnibus. Quae ge/neri humano ango/rem nequicquam a/dferunt: Redde/nda terrae est te/rra, tum vita o/mnibus Mete/nda ut fruges. si/c iubet Nece/ssitas. negabat genus hoc orationis quicquam omnino ad levandam aegritudinem pertinere. id enim ipsum dolendum esse dicebat, quod in tam crudelem necessitatem incidissemus; nam illam quidem orationem ex commemoratione alienorum malorum ad malivolos consolandos esse accommodatam. Mihi vero longe videtur secus. nam et necessitas ferendae condicionis humanae quasi cum deo pugnare prohibet admonetque esse hominem, quae cogitatio magno opere luctum levat, et enumeratio exemplorum, non ut animum malivolorum oblectet, adfertur, sed ut ille qui maeret ferundum sibi id censeat, quod videat multos moderate et tranquille tulisse. Omnibus enim modis fulciendi sunt, qui ruunt nec cohaerere possunt propter
Abbreviated transcription (Latin):
sciebam me genuisse mortalem.
hi enim om̃s diicogitantes de
reb humanis. intelligebant eas
nequaquam ꝓopinione uolgi
cẽ existimescendas. Et mͥ quid̾ẽ
unidetur idem fere accidere his qͥ
ante meditant᷑. quod his quib me-¬
detur dies nͥ quod ratione quadã
sanat illos hos ipsa natura intel¬
lecto co quod rem illud continet
malum quod opiatum sit esse
maximum. nequaquã ẽẽ tantũ
ut uitam beatam possit euertere.
Hoc gͥ efficitur ut ex illo nec opina¬
to plaga sit maior ñ ut illi putãt
ut cum duob pares casus aduene¬
rint. is mͦ egritudine afficiatur
cui ille nec opmato casus cuenerit.
Itaq dicuntur ñnulli inmerore
cum dehac cõmum hominũ cõ¬
ditione audiuissent ea lege ẽe nos
natos. ut nemo in ꝑpetuũ ẽt possit.
expers mali. grauiꝰ etiam tulisse. Q¬
circa carneades ut uideo nr̃m scri¬
bere antiochum rep̃hendere crisip¬
pum solebat laudantem etiripide¬
um carm̃ illud. mortalis nemo est

Expanded text:
sciebam me genuisse mortalem. sciebam me genuisse mortalem. hi enim omnes diu cogitantes de rebus humanis intellegebant eas nequaquam pro opinione volgi esse extimescendas. et mihi quidem videtur idem fere accidere is qui ante meditantur, quod is quibus medetur dies, nisi quod ratio quaedam sanat illos, hos ipsa natura intellecto eo quod rem continet, illud malum, quod opinatum sit esse maxumum, nequaquam esse tantum, ut vitam beatam possit evertere. hoc igitur efficitur, ut ex illo necopinato plaga maior sit, non, ut illi putant, ut, cum duobus pares casus evenerint, is modo aegritudine adficiatur, cui ille necopinato casus evenerit. Itaque dicuntur non nulli in maerore, cum de hac communi hominum condicione audivissent, ea lege esse nos natos, ut nemo in perpetuum esse posset expers mali, gravius etiam tulisse. quocirca Carneades, ut video nostrum scribere Antiochum, reprendere Chrysippum solebat laudantem Euripideum carmen illud: Morta/lis nemo est
Abbreviated transcription (Latin):
generis humani. s significat to¬
lerabilia eẽ que tulerint & ferãt
ceteri. De pauꝑtate agitur. mul¬
ti pacientes pauꝑes cominemo¬
rantur. de contempnendo hono¬
re. multi inhonerati ꝓferuntur.
Et quidem ꝓpt̾ id ipsum beatio¬
res. eorumq priuatum officiũ.
Negotiis publicis ante tulerunt.
nominati uita laudat᷑. Nec silet᷑
illud potentissimi regis anapest¬
um. qui laudat senem &e fortu¬
natum eẽ dicit quod inglorius sit
ce ignobilis & sup̃mum diem ꝑ¬
uenturus. similit̾ cominemoran¬
dis exemplis orbitates quoq libe¬
rum p̃dicant᷑. Corumq qui gra¬
uius ferunt luctus aliorũ exem¬
plis lemunt᷑. Sic ꝑpessio ceteroꝵ
facit. ut ea que acciderint multo
miora quã quanta sint existi¬
mata uideant᷑. Ita sit sensim co¬
gitantib ut quantũ sit em̃tita o¬
pmo appareat. atq hoc idem &e
thelamo ille declarat. Ego cum
genui etheseus com̃tabar mecũ
futuras miserias &e anaxagoras.

Expanded text:
generis humani, sed significat togeneris humani, sed significat tolerabilia esse, quae et tulerint et ferant ceteri. de paupertate agitur: multi patientes pauperes commemorantur; de contemnendo honore: multi inhonorati proferuntur, et quidem propter id ipsum beatiores, eorumque, qui privatum otium negotiis publicis antetulerunt, nominatim vita laudatur, nec siletur illud potentissimi regis anapaestum, qui laudat senem et fortunatum esse dicit, quod inglorius sit atque ignobilis ad supremum diem perventurus; similiter commemorandis exemplis orbitates quoque liberum praedicantur, eorumque, qui gravius ferunt, luctus aliorum exemplis leniuntur. sic perpessio ceterorum facit, ut ea quae acciderint multo minora quam quanta sint existimata, videantur. ita fit, sensim cogitantibus ut, quantum sit ementita opinio, appareat. atque hoc idem et Telamo ille declarat: ego cum genui et Theseus: futuras mecum commentabar miserias et Anaxagoras:
Abbreviated transcription (Latin):
ex his om̃is oriatur. Feriunt enim
fortasse grauius ñ id efficiunt ut
ea que accidant maiora uideant᷑.
quia recentia sunt maiora uiden¬
tur. ñ quia repentina. Duplex ẽ gͥ
ratio ueri reꝑiendi. ñ in his solũ
que mala. s inhis etiam que bo¬
na uidentur. Nam ut ipsius rei
natura equalis &e quanta sit que¬
rimus ut de pauꝑtate non nunqͣ
cui omis disputando leuamꝰ docẽ¬
tes quã parua ⁊ quã pauca sint qͦ
natura desideret. Aut a disputan¬
di subtilitate orationẽ ad exempla
traducimꝰ. Hic soerates cõmemo¬
ratur. hic diogenes. hic cecilianũ
illud sepe c̃ etiam sub palliolo sor¬
dido sapientia. Cum enim paup¬
tatis una eademq sit uis. quidnã
dici potest quam obrem .c. fabri¬
cio tolerabilis ea fuerit alii negẽt
se ferre posse. Huic gͥ alteri generi
similis ẽ ea ratio consolandi que
docet humana eẽ que acciderint.
Nonenĩid solum continet eadis¬
putatio. ut cognitionẽ afferat

Expanded text:
ex is omnis oriatur; feriunt enim ex is omnis oriatur; feriunt enim fortasse gravius, non id efficiunt, ut ea, quae accidant maiora videantur: quia recentia sunt, maiora videntur, non quia repentina.  Duplex est igitur ratio veri reperiendi non in is solum, quae mala, sed in is etiam, quae bona videntur. nam aut ipsius rei natura qualis et quanta sit, quaerimus, ut de paupertate non numquam, cuius onus disputando levamus docentes, quam parva et quam pauca sint quae natura desideret, aut a disputandi subtilitate orationem ad exempla traducimus. hic Socrates commemoratur, hic Diogenes, hic Caecilianum illud: saepe est etiam sub palliolo sordido sapientia. cum enim paupertatis una eademque sit vis, quidnam dici potest, quam ob rem C. Fabricio tolerabilis ea fuerit, alii negent se ferre posse? huic igitur alteri generi similis est ea ratio consolandi, quae docet humana esse quae acciderint. non enim id solum continet ea disputatio, ut cognitionem adferat
Abbreviated transcription (Latin):
quam seait in com̃tarium reculis¬
se. cum ita positum sit. uideri forte
in egritudine sapientẽ patria ca¬
pta que carneades contradixerit
scripta sunt. Ianta gͥ calamitatis
p̾sentis adhibetur aphilosophome¬
dicina quanta inueterata. nec de¬
sideratus quidẽ. nec si aliquot an¬
nis post idem ille liber captiuis mis¬
sus eẽt uulnerib mederetur s cica¬
tricib Sensim enĩ &e pedetentim
ꝓgrediens extenuatꝰ dolor. ñ quo
ipsa res immutari soleat aut pos¬
sit. s id qͦd mutacio debuerat. usus
docet. minora eẽ ea que st̃ uisa ma¬
iora. Quid gͦ opus ẽ dicet aliquis
quid tolerabilius feret incomodũ
qui cognouerint necesse ẽẽ homini
tale aliquid accidere. Hȩc enĩoratio
de ipsa summa mali nichil detrait
tantummꝰ affert nichil euenisse
qͦd non opmandũ fuisset. neq ge¬
nus tam̃ id orationis in consolan
doñualet. s id haud sciam anpłi¬
mum. Ergo ista non opinata non
habent. tantamium ut egritudo

Expanded text:
quam se ait in commentarium rettulisquam se ait in commentarium rettulisse. cum ita positum esset, videri fore in aegritudine sapientem patria capta, quae Carneades contra dixerit, scripta sunt. tanta igitur calamitatis praesentis adhibetur a philosopho medicina, quanta inveteratae ne desideratur quidem, nec, si aliquot annis post idem ille liber captivis missus esset, volneribus mederetur, sed cicatricibus. sensim enim et pedetemptim progrediens extenuatur dolor, non quo ipsa res immutari soleat aut possit, sed id, quod ratio debuerat, usus docet, minora esse ea quae sint visa maiora. Quid ergo opus est, dicet aliquis, qui tolerabilius feret incommodum, qui cognoverit necesse esse homini tale aliquid accidere? haec enim oratio de ipsa summa mali nihil detrahit, tantum modo adfert, nihil evenisse quod non opinandum fuisset. neque tamen genus id orationis in consolando non valet, sed id haud sciam an plurimum.  ergo ista necopinata non habent tantam vim, ut aegritudo
Abbreviated transcription (Latin):
mum. qͦd quanta sint que accidt̃.
considerandi spatium ñdatur.
Demde cum uidetur p̾caueri po¬
tuisse siꝓuisum cet quasi culpa
contractum malũ egritudinem
acriorem facit. Quod ita eẽ dies de¬
clarat que ꝓcedens ita mitigat ut
isdem malis manentib non mͥ le¬
matur egritudo s in plerisq tol¬
latur. Kartagientes multi rome
scruierunt macedones rege ꝑse
capto uidi etiam in peloponneso
cumecm adulescens quos clam co¬
rinthios. hi poterant om̃s cadem
illa de andromacha deplorasse hec
om̃ia uidi. S iam decantauerant
fortasse. co enim erant uultu oratio¬
nc om̃i reliquo motu &e statu. ut eos
argiuos aut syciomios diceres. Ma¬
gisq memorant coruthi subitoas¬
pecta pari que ce inequam ipsosco¬
rinthios quorũ animis diuturna
cogitatio callũ uecustatis obdux̾at.
Legimus librũ chytomachi quam
ille euersa cartagine misit inconso¬
landi causa ad captiuos ciues suos.
In eo est disputatio scripta carneadis.

Expanded text:
mum quod, quanta sint quae accidunt, mum quod, quanta sint quae accidunt, considerandi spatium non datur, deinde, cum videtur praecaveri potuisse, si provisum esset, quasi culpa contractum malum aegritudinem acriorem facit. Quod ita esse dies declarat, quae procedens ita mitigat, ut isdem malis manentibus non modo leniatur aegritudo, sed in plerisque tollatur. Karthaginienses multi Romae servierunt, Macedones rege Perse capto; vidi etiam in Peloponneso, cum essem adulescens, quosdam Corinthios. hi poterant omnes eadem illa de Andromacha deplorare: haec omnia vidi , sed iam decantaverant fortasse. eo enim erant voltu, oratione, omni reliquo motu et statu, ut eos Argivos aut Sicyonios diceres, magisque me moverant Corinthi subito aspectae parietinae quam ipsos Corinthios, quorum animis diuturna cogitatio callum vetustatis obduxerat. legimus librum Clitomachi, quem ille eversa Karthagine misit consolandi causa ad captivos, cives suos; in eo est disputatio scripta Carneadis,
Abbreviated transcription (Latin):
audeant. S cũ istis alias: ⁊co quidẽ
animo nullum ut certam̃ instituam.
uerum dicentib facile cedam. Ian¬
tum ãmonebo si maxime uerũ ad
corpus om̃ia referre sapientẽ siue
ut ihonestius dicã nichil facere
nͥ qͦd expediat. siue om̃ia referre ad
utilitatẽ suam qm̃ hec plausibilia
ñ sunt ut insinum gaudeant gło¬
se loqui desinant. Cyrenaicorũ re¬
stat sententia qui tum egritudinẽ
censent existere. si nec opmato quid
euenerit. Est quidem magnũ ut
p̃dixi etiam crisipo ita uideri scio.
quod ꝓuisum ante ñ sit id fieri ue¬
hem̃tius. S ñ sunt in hoc om̃ia ꝗͣ¬
quã hostium repens aduentꝰ mag̃
aliquando conturbat. quã expec¬
tatus. & maris subita tempestas
quã ante ꝓuisa t̾ret. nauigantes
uehem̃tius:⁊ eiusmodi st̃ pleraq
S cum diligent̾ nec opinatorum
naturam consideres. nichil aliud
repias nͥomĩa inderi subita ma¬
iora. equidẽ obduas causas. pri¬

Expanded text:
audeant. sed cum istis alias, et eo quidem audeant. sed cum istis alias, et eo quidem animo, nullum ut certamen instituam, verum dicentibus facile cedam; tantum admonebo, si maxime verum sit ad corpus omnia referre sapientem sive, ut honestius dicam, nihil facere nisi quod expediat, sive omnia referre ad utilitatem suam, quoniam haec plausibilia non sunt, ut in sinu gaudeant, gloriose loqui desinant. Cyrenaicorum restat sententia; qui tum aegritudinem censent existere, si necopinato quid evenerit. est id quidem magnum, ut supra dixi; etiam Chrysippo ita videri scio, quod provisum ante non sit, id ferire vehementius; sed non sunt in hoc omnia. quamquam hostium repens adventus magis aliquanto conturbat quam expectatus, et maris subita tempestas quam ante provisa terret navigantes vehementius, et eius modi sunt pleraque. sed cum diligenter necopinatorum naturam consideres, nihil aliud reperias nisi omnia videri subita maiora, et quidem ob duas causas, pri
Abbreviated transcription (Latin):
philosopho dignum. s cũ uolup¬
tate pugnantia. ñ istam dicit uo¬
luptatem. dicat quamlib&e nẽpe
eam dicit inqua uirtutis nulla
pars insit. Age si uoluptatẽ ñ in¬
tellegimus. ne dolorem quidem.
Negogͥ eius cẽ qui dolorem summum
nam nullum genus ẽ minus maliti¬
osum me studiose dicere contra epi¬
curum. Ita credo. de honore aut de
dignitate contendimꝰ. Michi sum¬
mum inanimobonũ uidetur. illi
aut̃ incorꝑe. mͥ in uirtute. illi iuo¬
luptate. Et ille pugnant.⁊ quidẽ
uicinorũ fidem implorant. multi
autem sunt qui statim conuolent.
Ego sũ is qui dicam me ñ laborare ac¬
tum habiturum ñ egerit. Quid enĩ
de bello punico agitur. dequo ipso
cum aliud .m. catoni. aliud lentulo
uideretur nulla int̾ eos concertatio
unquã fuit. Hi nimis iracunde a¬
gunt p̾sertim cum abhis ñ sane a¬
nimosa defendat᷑ sentencia. ꝓqua
ñ insenatu. ñ incontione ñ apud
exercitum. neq ad censores dicere

Expanded text:
philosopho digna, sed cum volupphilosopho digna, sed cum voluptate pugnantia. non istam dicit voluptatem. dicat quamlibet; nempe eam dicit, in qua virtutis nulla pars insit. age, si voluptatem non intellegimus, ne dolorem quidem? nego igitur eius esse, qui dolore summum nam nullum genus est minus malitiosum—, me studiose dicere contra Epicurum. ita credo, de honore aut de dignitate contendimus. mihi summum in animo bonum videtur, illi autem in corpore, mihi in virtute, illi in voluptate. et illi pugnant, et quidem vicinorum fidem implorant—multi autem sunt, qui statim convolent —; ego sum is qui dicam me non laborare, actum habiturum, quod egerint. quid enim? de bello Punico agitur? de quo ipso cum aliud M. Catoni, aliud L. Lentulo videretur, nulla inter eos concertatio umquam fuit. hi nimis iracunde agunt, praesertim cum ab is non sane animosa defendatur sententia, pro qua non in senatu, non in contione, non apud exercitum neque ad censores dicere
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit. ille auirtute sũmum bonũ
separauit. ac laudat sepe uirtutẽ.
Et quidem .c. graccus cum largitio¬
nes maximas fecisset & effundisset
aerarium uerbis tam̃ defendebat
acrarium. Quid uerba audiam cũ
facta uideam:piso ille frugi semꝑ
contra legem frumtariam dixerat.
Is lege lata consularis ad frumtũ
accipiendũ uenerat. animam ad¬
uertit gracchus incontione pisonẽ
stantem querit audiente.p.r. Qui
sibi constet cumealege frumtum
petat. quã dissuaserit. Nolim inqͥt
mea bona gracche tibi uiritim di¬
uidere libeat. s si facias partem pe¬
tam.parum ne declarauit uir gra¬
uis & sapiens. Lege semꝑnia patri¬
moniũ publicum dissipari: Lege
orationes gracchi patronum era¬
rii eẽ dices. Negat epicurus uicũ¬
de posse uiui nͥ cum uirtute uiua¬
tur. Negat ullam insipientẽ uim
ẽẽ fortune. tenuem uictum ante¬
fert copioso. Negat ullum eẽ tem¬
pus. quo sapiens ñ beatus sit. omia

Expanded text:
ta sit, ille a virtute summum bonum ta sit, ille a virtute summum bonum separavit. 'at laudat saepe virtutem'. et quidem C. Gracchus, cum largitiones maximas fecisset et effudisset aerarium, verbis tamen defendebat aerarium. quid verba audiam, cum facta videam? L. Piso ille Frugi semper contra legem frumentariam dixerat. is lege lata consularis ad frumentum accipiundum venerat. animum advertit Gracchus in contione Pisonem stantem; quaerit audiente p. R., qui sibi constet, cum ea lege frumentum petat, quam dissuaserit. nolim inquit mea bona, Gracche, tibi viritim dividere libeat, sed, si facias, partem petam. parumne declaravit vir gravis et sapiens lege Sempronia patrimonium publicum dissupari? lege orationes Gracchi, patronum aerarii esse dices. negat Epicurus iucunde posse vivi, nisi cum virtute vivatur, negat ullam in sapientem vim esse fortunae, tenuem victum antefert copioso, negat ullum esse tempus, quo sapiens non beatus sit. omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ptatem . s. ex planauit quid diceret
saporem inquit. ⁊ corꝑum comple¬
xum. Et ludos atq cantus.⁊ formaᷤ
eas quib oculi uicunde moueant᷑.
Num fingo num m̃tior cupio re¬
felli. Quid enim laboro nͥ ut ue¬
ritas in om̃i questione explicet᷑.
& idem ait ñ crescere uoluptatẽ
dolore detracto summamq uo
luptatem nichil dolere. Paucis
uerbis tria magna peccata. unũ
quod secum ipse pugnat. modo e¬
nim ne suspicari quidem se quic¬
quam bonum. nisi sensus qui sitit¬
hilarentur uoluptate. Nunc aut̃
summã uoluptatem ẽẽ dolore ca¬
rere potes ne magis secum ipse pu¬
gnare. Alterum peccatum qd cũ
in natura tria sint unũ gaudere.
alterũ dolere. tẽium nec gaudere
nec dolere. Hic primũ & tc̃ium pu¬
tat idem eẽ nec distinguit a ñ dolẽ¬
do uoluptatẽ. Tercium peccatum
cõminune cum quibdam qͦdcũ
uirtus maxime expectat᷑ eiꝰq adi¬
piscende causa philosophia quesi¬

Expanded text:
ptatem, sed explanavit quid diceret: ptatem, sed explanavit quid diceret: saporem inquit et corporum complexum et ludos atque cantus et formas eas quibus oculi iucunde moveantur. num fingo, num mentior? cupio refelli. quid enim laboro nisi ut veritas in omni quaestione explicetur? 'at idem ait non crescere voluptatem dolore detracto, summamque esse voluptatem nihil dolere.' paucis verbis tria magna peccata: unum, quod secum ipse pugnat. modo enim ne suspicari quidem se quicquam bonum, nisi sensus quasi titillarentur voluptate; nunc autem summam voluptatem esse dolore carere: potestne magis secum ipse pugnare? alterum peccatum, quod, cum in natura tria sint, unum gaudere, alterum dolere, tertium nec gaudere nec dolere, hic primum et tertium putat idem esse nec distinguit a non dolendo voluptatem. tertium peccatum commune cum quibusdam, quod, cum virtus maxime expetatur eiusque adipiscendae causa philosophia quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
opib que uidebantur sempit̃ne
fore quid adiungit hec om̃ia uidi
inflammari priamo uitam inflã¬
mari. Iouis aram sanguinẽ tur¬
pari. Preclarum carm̃ ẽ enim. ce
rebus &e uerbis & modis lugubre.
Cripiamꝰ huic egritudinẽ quomͦ :
collocemꝰ inculcita plumea. ꝑsal¬
tionis aliquid iuidcamꝰ &e ubi. Nec
tandem bona sunt quib egritu¬
dines grauissime detrahantur. Tu
enim paulo ante ne intelligere te¬
quidem alia multa dicebas. Re-¬
uocari gͥ oportet ea morare ad co¬
gitationem bonorũ. conueniret
mͥ cum epicuro siquid eẽt bonũ
conueniret dicet aliquis. Quid gͦ
tu epicurum existimabas ista uo¬
luisse aut libidinosas eius fuisse
sententias. ego uo minime. Yideo
enim ab eo dici multa seuere. mul¬
ta p̾clare. Itaq ut sepe dixi de acti¬
mine agitur enis ñ de morib quã¬
uis asꝑnant uoluptates eas quas
mͦ laudauit. Ego tam̃ meminero
quod indeatur ei summũ bonum.
Non eni uerbo solum posint uolu¬

Expanded text:
opibus, quae videbantur sempiternae opibus, quae videbantur sempiternae fore, quid adiungit? Haec o/mnia vidi infla/mmari, Priamo/ vi vitam evi/tari, Iovis a/ram sanguine tu/rpari. praeclarum carmen! est enim et rebus et verbis et modis lugubre. Eripiamus huic aegritudinem. quo modo? conlocemus in culcita plumea, psaltionis aliquid videamus et cibi? haec tandem bona sunt, quibus aegritudines gravissumae detrahantur? tu enim paulo ante ne intellegere quidem te alia ulla dicebas. revocari igitur oportere a maerore ad cogitationem bonorum conveniret mihi cum Epicuro, si, quid esset bonum, conveniret. Dicet aliquis: quid ergo? tu Epicurum existimas ista voluisse, aut libidinosas eius fuisse sententias? ego vero minime; video enim ab eo dici multa severe, multa praeclare. itaque, ut saepe dixi, de acumine agitur eius, non de moribus; quamvis spernat voluptates eas quas modo laudavit, ego tamen meminero quod videatur ei summum bonum. non enim verbo solum posuit volu
Abbreviated transcription (Latin):
eloco quantis opib quib de rebus
lapsa fortuna accidat. quid hinc ca¬
lix mulsi inpingendus ẽ ut plora¬
re desinat. aut aliquid eiusmodi:
foce tͥ ex altera parte ab codem po¬
cra exopib summis opis egens:
Hȩc torue huic subuenire debemꝰ.
querit enĩ auxilium. Quid petam
p̾sidii aut exequar: quoue nunc
auxilio exilii aut fuga freta sim.
Arce &e urbe orba sum. quo acced̾a
quo applicem. Cui nec are patriȩ
domi stant. Fracte & disiecte iacẽt
fana flamma deflagrata tostia¬
lii stant parietes. deformati atq
abiecte crispa. scitis que sequant᷑
& illum primis. O pat̾ opatria
o patriami domꝰ. Septum altiso¬
no cardine templum. Uidi ego
te adstantem opebarbarica te¬
ctis celatis laqueatis anro ebore
instructam regificẽ. O poetam
egregium quanquã abhis can¬
torib cuphorionis contempnitur.
sentit omĩa repentina & neopina¬
taeẽ grauiora. Exaggeratis gͥ regis

Expanded text:
e/ loco, Qua/ntis opibus, qui/bus de rebus e/ loco, Qua/ntis opibus, qui/bus de rebus la/psa fortuna a/ccidat. quid? huic calix mulsi impingendus est, ut plorare desinat, aut aliquid eius modi? ecce tibi ex altera parte ab eodem poëta; ex opibus summis opis egens, Hector, tuae—huic subvenire debemus; quaerit enim auxilium: Qui/d petam prae/sidi aut e/xequar quo/ve nunc Au/xilio e/xili au/t fugae fre/ta sim? A/rce et urbe o/rba sum. quo a/ccidam? quo a/pplicem? Cui/ nec arae pa/triae domi stant, fra/ctae et disiectae/ iacent, Fa/na flamma de/flagrata, to/sti alti stant pa/rietes De/formati atque a/biete crispa— scitis quae sequantur, et illa in primis: O pa/ter, o patria, o Pri/ami domus, Saeptum a/ltisono cardi/ne templum! Vidi e/go te adstante ope ba/rbarica Tecti/s caelatis la/queatis, Auro e/bore instructam re/gifice. o poëtam egregium! quamquam ab his cantoribus Euphorionis contemnitur. sentit omnia repentina et necopinata esse graviora; exaggeratis igitur regiis
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ eam uiã que efficiant᷑ heȩ uolu¬
ptates quas supradixi que secunt᷑
in eadem sententia st̃. Iotusq liber
qui ẽ de summo bono refertꝰ ce uer¬
bis ⁊ sententus talib. Ad hanceine
gͥ uitam telamonẽ illũ reuocabis.
ut leues egritudinẽ: Et siquem
tuorum afflictum memore uidis.
huic accipenserem potius quam
aliquẽ socraticũ libellũ dabis. Hy¬
aralihortabere ut audiat uoces
potius quam platonis exponensq¬
expectat florida &e uaria. Fasci¬
culũ ad naris admouebis. incen¬
des odores:⁊ sertis redimiri uide¬
bis &e rosa. Si uo aliquid etiã tum
plane luctum omẽm absterseris
hec epicuro confitenda st̃. aut ea
que modo exp̃ssa ad uerbumdixi
tollenda delibero. uł totus liber po¬
tius abicundus. Est enĩ confertus
uoluptatib Querendum gͥ quẽad
modum egritudine priuemꝰ eum
qui itadicat. Pol mͥ fortuna magis
nunc defit quam genus. Namq re¬
gnum suppetebat mͥ. ut scias qͣnto

Expanded text:
nisi eam viam, qua efficiantur eae volunisi eam viam, qua efficiantur eae voluptates quas supra dixi. quae secuntur, in eadem sententia sunt, totusque liber, qui est de summo bono, refertus est et verbis et sententiis talibus. ad hancine igitur vitam Telamonem illum revocabis, ut leves aegritudinem, et si quem tuorum adflictum maerore videris, huic acipenserem potius quam aliquem Socraticum libellum dabis? hydrauli hortabere ut audiat voces potius quam Platonis? expones, quae spectet, florida et varia? fasciculum ad naris admovebis? incendes odores et sertis redimiri iubebis et rosa? si vero aliquid etiam—, tum plane luctum omnem absterseris. haec Epicuro confitenda sunt aut ea, quae modo expressa ad verbum dixi, tollenda de libro vel totus liber potius abiciundus; est enim confertus voluptatibus. Quaerendum igitur, quem ad modum aegritudine privemus eum qui ita dicat: Pol mi/hi fortuna ma/gis nunc defit qua/m genus. Na/mque regnum su/ppetebat mi, u/t scias, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
hec tua uerba. nec ne ineo quidẽ li¬
bro qui continet omẽm disciplinã.
tuam. Fungarenĩ iam int̾pretis
munere. nequis me putet fingere¬
dicis hec. Nece quidem ab eo quod
intellegam bonũ illud detrahens
eas uoluptates que sapore ꝑcipi¬
&e cantib. Detrhaens eas etiam qͣ
ex formis ꝑcipiunt᷑ oculis suauis
motiones siueq alie uoluptates
in toto homine gignuntur quo¬
libet sensu. Nec uo ita dici potest
m̃tis leticiam solam eẽ inbonis.
letantem enĩ m̃tem ita noui spe
corum omium que supradixifore
ut naturalis potiens dolore careat.
Atq hec quidem his uerbis quiuis
ut intelligat quã uoluptatẽ nouit
epicurus. Deinde paulo infra. Se¬
pe quesiui inquit exhis qui appel¬
labant᷑ sapientes quid haberent
quid in boni reliquerent. si illa de¬
traxissent. nͥ si uellent uoces manis
fundere nichil abhis potui cognos¬
cere. qui si uircutes ebullire uolent
ce sapientias nichil aliud dicent.

Expanded text:
haec tua verba necne? in eo quidem lihaec tua verba necne? in eo quidem libro, qui continet omnem disciplinam tuam,—fungar enim iam interpretis munere, ne quis me putet fingere—dicis haec: nec equidem habeo, quod intellegam bonum illud, detrahens eas voluptates quae sapore percipie cantibus, detrahens eas etiam quae ex formis percipiuntur oculis suavis motiones, sive quae aliae voluptates in toto homine gignuntur quolibet sensu. nec vero ita dici potest, mentis laetitiam solam esse in bonis. laetantem enim mentem ita novi: spe eorum omnium, quae supra dixi, fore ut natura is potiens dolore careat. atque haec quidem his verbis, quivis ut intellegat, quam voluptatem norit Epicurus. deinde paulo infra: saepe quaesivi inquit ex is qui appellabantur sapientes, quid haberent quod in bonis relinquerent, si illa detraxissent, nisi si vellent voces inanis fundere: nihil ab is potui cognoscere. qui si virtutes ebullire volent et sapientias, nihil aliud dicent
Abbreviated transcription (Latin):
beate uerbis zenonis exp̃ssam. ni¬
chil ut possit negari. Quid gͦ huiꝰ¬
ne uite ꝓpositio & cogitatio aut
thiestem leuare poterit aut oetã
de quo paulo ante dixi. aut elamo¬
nem pulsum patria exultantem
atq egentem. in quo hec amiratio
fiebat. hicine ẽ ille elamon modo
quem gloria ad celum extulit quẽ
aspectabant cuius obos graiora
obuertebant sua: Quod sucui ut
ait idem simul animꝰ rem condidit.
a grauib illis antiquis philosophis
petenda medicina ẽ si ñ abhis uolu¬
ptariis. Quam enĩ isti bonorũ copi¬
am dicunt. Fac sane cẽ summum
bonũ non dolore quanquã id non
uocatur uoluptas: s non necesse ẽ
nunc omia. Id ne est quo traducti
luctum leuemus: sit sane sũmũ
malum dolere. In eo gͥqui non ẽ.
si malo careat. continuo ne fruit᷑
sũmo bono: quid tergiuersamur
epicure: nec fatemur eam nos di¬
cere uoluptatẽ. quam tu idem cũ
nos pfricuisti soles dicere. Sunt

Expanded text:
beatae verbis Zenonis expressam, nibeatae verbis Zenonis expressam, nihil ut possit negari. Quid ergo? huiusne vitae propositio et cogitatio aut Thyestem levare poterit aut Aeetam, de quo paulo ante dixi, aut Telamonem pulsum patria exulantem atque egentem? in quo haec admiratio fiebat: Hi/cine est ille Te/lamon, modo quem glo/ria ad caelum e/xtulit, Quem a/spectabant, cui/us ob os Grai o/ra obverteba/nt sua? quodsi cui, ut ait idem, simul animus cum re concidit , a gravibus illis antiquis philosophis petenda medicina est, non ab his voluptariis. quam enim isti bonorum copiam dicunt? fac sane esse summum bonum non dolere—quamquam id non vocatur voluptas, sed non necesse est nunc omnia—: idne est, quo traducti luctum levemus? sit sane summum malum dolere: in eo igitur qui non est, si malo careat, continuone fruitur summo bono? Quid tergiversamur, Epicure, nec fatemur eam nos dicere voluptatem, quam tu idem, cum os perfricuisti, soles dicere? sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tellego cur aut uerbis tam uehem̃¬
ter ornata. aut retantoꝑe expetenda
uideatur. Ad hec bona me si reuocas
epicure. pareo. sequor. utor te ipso du¬
ce oblunscor etiam malorũ ut ui¬
bes. Eoq facilius qͦd ea ne in malis
quidem ponenda censeo.S tradu¬
cis cogitationes meas ad uolupta¬
tes. Quas corpis credo aut que ꝓpt̾
corpus uł recordatione uł spe cogi
negare nos intelligere quid dicat
epicurus. Hoc dicit & hoc ille egri¬
culus me audiente athenis stnex
Tenoistoirũ acutissimꝰ contend̾e.
& magna uoce dicere solebat. cum
c̃ẽ beatum qui p̾fentib uolupta¬
tib fruetur. confideretq se frui¬
turum aut momĩaut in magna
parte uite dolore ñ int̾uemiente.
dut si int̾uemiente si summꝰ foret
futurũ breuem. sin ꝓductior plꝰ
habiturum uicundi quã mali. hec
cogitantem fore beatum. p̾sertim
sioe ante p̾ceptis bonis contemptꝰ
eẽt. nec mortem nec dõs extimesce¬
ret.habes formam epicuri uitȩ

Expanded text:
tellego, cur aut verbis tam vehemetellego, cur aut verbis tam vehementer ornanda aut re tantopere expetenda videatur—ad haec bona me si revocas, Epicure, pareo, sequor, utor te ipso duce, obliviscor etiam malorum, ut iubes, eoque facilius, quod ea ne in malis quidem ponenda censeo. sed traducis cogitationes meas ad voluptates. quas? corporis, credo, aut quae propter corpus vel recordatione vel spe cogitnegare nos intellegere, quid dicat Epicurus. hoc dicit, et hoc ille acriculus me audiente Athenis senex Zeno, istorum acutissimus, contendere et magna voce dicere solebat: eum esse beatum, qui praesentibus voluptatibus frueretur confideretque se fruiturum aut in omni aut in magna parte vitae dolore non interveniente, aut si interveniret, si summus foret, futurum brevem, sin productior, plus habiturum iucundi quam mali; haec cogitantem fore beatum, praesertim cum et ante perceptis bonis contentus esset et nec mortem nec deos extimesceret. habes formam Epicuri vitae
Abbreviated transcription (Latin):
& pungere ñ potuit. Certe uires
frangere magnauis ẽ in uirtutibꝰ
cas excita si forte dormiunt. Iamtͥ
aderit princeps fortitudo que te
amimo tanto ẽẽ coget. ut omĩa que
possint homine cuenire contẽpnas
et ꝓ nichilo putes. Aderit
temꝑantia que. ẽ eadem mode¬
ratio. a me quidẽ paulo ante
appellata frugalitas que te tͣ¬
ciat᷑. Quid .ẽ. autẽ nequius aut
turpius effeminato uiro. Ne iusticia
quidem sine te ista facere. cummini¬
mus eẽ uidetur in hac causa loqui.
Que tam̃ ista dicet dupplicit᷑ te esse
iniustum cum & alienũ appetas qͥ
mortalis natus conditionẽ postules
imortalium. Et grauit᷑ feras te qͦd
utendum feras accepis reddidisse.
Prudentie uero quid respondebis.
docenti uirtutem sese eẽ contentam
quomͦ ad bñ uiuendum. sic etiam
abbeate. que si extrinsecus religata
pendeat & ñ & oriatur a se & rursꝰ
ad se reuertatur. & omĩa sua com¬
plexa nichil querat aliunde. ñ in¬

Expanded text:
et pungere, non potuit certe vires et pungere, non potuit certe vires frangere. magna vis est in virtutibus; eas excita, si forte dormiunt. iam tibi aderit princeps fortitudo, quae te animo tanto esse coget, ut omnia, quae possint homini evenire, contemnas et pro nihilo putes. aderit temperantia, quae est eadem moderatio, a me quidem paulo ante appellata frugalitas, quae te tutietur. quid est autem nequius aut turpius ecfeminato viro? ne iustitia quidem sinet te ista facere, cui minimum esse videtur in hac causa loci; quae tamen ita dicet dupliciter esse te iniustum, cum et alienum adpetas, qui mortalis natus condicionem postules inmortalium et graviter feras te, quod utendum acceperis, reddidisse. prudentiae vero quid respondebis docenti virtutem sese esse contentam, quo modo ad bene vivendum, sic etiam ad beate? quae si extrinsecus religata pendeat et non et oriatur a se et rursus ad se revertatur et omnia sua complexa nihil quaerat aliunde, non in
Abbreviated transcription (Latin):
diu cogitauerit. que cogitatio u¬
na maxime molestias om̃is exti¬
miat &e deluit. Demde qͦd huma¬
ne ferenda intelligit. postremo qͦd
indet malum nullũ cẽ insi culpã.
Culpam aut̃ nullam cẽ cum id qd̃
abhomine ñ potuerit p̾stari eue¬
nerit. Nam reuocatio illa quam
affert cum a contuendis malis nos
auocat nulla ẽ. Non ẽ enim in nra
potestate fodicantib his reb qͦs
malas ẽẽ opinemur dissimulatio
uł obliuio. Lacerant. uexant. sti¬
mulos amouent. ignis adhibent
respirare ñ sinunt. &e tu obliuisci
inueterati doloris. Est enim tarda
illa quidem medicina. s tam̃ ma¬
gna quam affeit longinquitas &e
dies. Iubes me bona cogitare obli¬
uiscimalorum. Diceres quidẽ ali¬
quid & magno quidẽ philosopho
dignum. si ea bona ẽẽ sentires que
essent homine dignissima. pita¬
goras michi si diceret aut socrates
aut plato. Quid iaces aut qͥd meres
aut cur succumbis cȩdisq fortune
que ꝑuellere te forsitan potuerit

Expanded text:
diu cogitaverit, quae cogitatio udiu cogitaverit, quae cogitatio una maxime molestias omnes extenuat, et diluit: deinde, quod humana ferenda, intelligit: postremo, quod videt malum nullum esse nisi culpam, culpam autem nullam esse, cum id, quod ab homine non potuerit praestari, evenerit. Nam revocatio illa, quam adfert, cum a contuendis nos malis avocat, nulla est. non est enim in nostra potestate fodicantibus is rebus, quas malas esse opinemur, dissimulatio vel oblivio: lacerant, vexant, stimulos admovent, ignis adhibent, respirare non sinunt, et tu oblivisci ium extorqueas inveterati doloris? est enim tarda illa quidem medicina, sed tamen magna, quam adfert longinquitas et dies. Iubes me bona cogitare, oblivisci malorum. diceres aliquid, et magno quidem philosopho dignum, si ea bona esse sentires, quae essent homine dignissima. Pythagoras mihi si diceret aut Socrates aut Plato: quid iaces aut quid maeres aut cur succumbis cedisque fortunae? quae pervellere te forsitan potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
tat ad conspiciendas totaq m̃¬
te contestandas uarias uolup¬
tates quib ille & p̃teritarũ memo¬
ria & spe consequentiũ sapientis
uitam refertam pritat. hec nr̃o
more nos diximus epicurei dicũt
suo.S: que dicant uideamꝰ. quomͦ
necgligamus. Prmcipio male re¬
p̃hendunt p̃meditationem rerũ
futurarum. Nichil est enim quod
tam obuindat eleuetq egricudi¬
nem quã ꝑpetua in om̃i uita co¬
gitatio nichil ẽẽ quod ñ accidere
possit quã meditatio conditionis
humane quã uite lex com̃tumq
parendi. Que non hoc affert ut
semꝑ mercamuis sut nunquã.
Neq enĩ qui rerum naturam. qui
uite uarietatem. qui imbecillita¬
tem generis iimani cogitat.
meret cum hec cogitat. ẜ tum uł
maxime sapientie fungit᷑ mu¬
nere. Utrunq enĩ consequit᷑ uti
considerandis reb humanis ꝓpͥo
philosophie fruatur officio:⁊ ad¬
uersis casib triplici consolatione
sanctur. Primum qd̾ posse accid̾e

Expanded text:
tat ad conspiciendas totaque metat ad conspiciendas totaque mente contrectandas varias voluptates, quibus ille et praeteritarum memoria et spe consequentium sapientis vitam refertam putat. Haec nostro more nos diximus, Epicurii dicunt suo; sed quae dicant, videamus, quo modo, neglegamus. Principio male reprehendunt praemeditationem rerum futurarum. nihil est enim quod tam optundat elevetque aegritudinem quam perpetua in omni vita cogitatio nihil esse quod non accidere possit, quam medhumanae: quam vitae lex commendatioque parendi, quae non hoc affert, ut semper maereamus, sed ut numquam. Neque enim qui rerum naturam, qui virae varietatem, qui imbecillitatem generis humani cogitat, maeret cum haec cogitat, sed tum vel maxime sapientiae fungitur munere. Utrumque enim consequitur, ut et considerandis rebus humanis proprio Philosophiae fruatur officio, et adversis casibus triplici consolatione sanetur. Primum, quod posse accidere
Abbreviated transcription (Latin):
leuiora. S ẽ isdem de reb qͦd dici
possit subtiliꝰ si prius epicuri sen¬
tentiam uidimus. qui censet ne¬
cesse om̃is in egritudine cẽ qui
se inmalis eẽ arbitrent᷑. siue il¬
la ante ꝓuisa ce expectata sint
siuc inueterauerunt. Nam neq
uetustate minui mala. nec fieri
p̃meditata leuiora. stultamq
cciam eẽ meditationem futuri
mali. aut fortasse qui ne futu¬
se aliquid aduersi. ei fieri illud
sempit̾nũ malii. Si uo̾ ne futu¬
rum quidem sit. frustra susci¬
pi miseriam uoluntariam. Ita
semꝑ angi. aut accipiendo aut
cogitando malũ. Leuationem
aut̃ egritudinis induab reb
ponit. A uocatione acogitanda
molestia. or reuocatione ad con¬
templandas uoluptates. Pare¬
re enim censet animũ rationi
posse:⁊quo illat ducat sequi.
Uetat gͥ ratio intueri molestias
abstrait ab acerbis cogitationibꝰ
habentem aciem ad miserias cõ¬
templandas. Aquib cum cecidit
receptu. impellit rursũ & mei¬

Expanded text:
leviora? Sed est, isdem de rebus quod dici leviora? Sed est, isdem de rebus quod dici possit subtilius, si prius Epicuri sententiam viderimus. qui censet necesse esse omnis in aegritudine esse, qui se in malis esse arbitrentur, sive illa ante provisa et expectata sint sive inveteraverint. nam neque vetustate minui mala nec fieri praemeditata leviora, stultamque etiam esse meditationem futuri mali aut fortasse ne futuse aliquid adversi, ei fieri illud sempiternum malum; si vero ne futurum quidem sit, frustra suscipi miseriam voluntariam; ita semper angi aut accipiendo aut cogitando malo. Levationem autem aegritudinis in duabus rebus ponit, avocatione a cogitanda molestia et revocatione ad contemplandas voluptates. parere enim censet animum rationi posse et, quo illa ducat, sequi. vetat igitur ratio intueri molestias, abstrahit ab acerbis cogitationibus, hebetem aciem ad miserias contemplandas facit; a quibus cum cecinit receptui, inpellit rursum et inci
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris mortem aut morbũ filiȩ
cõmunia cẽ. hec. Nequid horum
umquã accidat animo nouũ. qͥc¬
quid pret̾ spem eueniat om̃ia id
deputare eẽ in lucro. Prgo hoc te¬
rentius aphilosophia sumptum
cum tam commode dixerit nos
equorũ fontib idhaustum ẽ non
& dicemus hoc meliꝰ & constanti
sentiemus : Hic ẽ enim ille uultꝰ
semꝑ idem. quem dr̃ xantippe p̾¬
cratem codem semꝑ se uidisse exe¬
untem illum domo &e reuertentẽ.
Nec uero eadem frons erat que
crassi illius ueteris. quẽ semelait
in om̃i uita risisse lucilius. s tran¬
quilla &e serena. sic enĩ accepimus.
Iure autem erat semꝑ idem uultꝰ.
cum m̃tis aqua is fungit᷑ nulla
fieret mutatio. Quare accipio eqͥdẽ
acyrenaicis hec arma contͣ casus
& euentꝰ quib eorum aduenien¬
tes impetus diuturna p̾medita¬
tione frangant᷑. simulq uidico
malũ illud opinionis eẽ non nat᷑e.
Si enim mre eẽnt cur fierent ꝓuisa

Expanded text:
uxoris mo/rtem aut morbum fi/liae, uxoris mo/rtem aut morbum fi/liae, Commu/nia esse haec, ne/ quid horum umquam a/ccidat animo/ novum; Quicqui/d praeter spem eve/niat, omne id de/putare esse i/n lucro. ergo hoc Terentius a philosophia sumptum cum tam commode dixerit, nos, e quorum fontibus id haustum est, non et dicemus hoc melius et constantius sentiemus? hic est enim ille voltus semper idem, quem dicitur Xanthippe prcrate: eodem semper se vidisse exeuntem illum domo et revertentem. Nec vero ea frons erat, quae M. Crassi illius veteris, quem semel ait in omni vita risisse Lucilius, sed tranquilla et serena; sic enim accepimus. iure autem erat semper idem voltus, cum mentis, a qua is fingitur, nulla fieret mutatio. quare accipio equidem a Cyrenaicis haec arma contra casus et eventus, quibus eorum advenientes impetus diuturna praemeditatione frangantur, simulque iudico malum illud opinionis esse, non naturae; si enim in re esset, cur fierent provisa
Abbreviated transcription (Latin):
me inparatũ lacerarte repens.
Quod aut̃ theseus a docto se andis¬
se dicit. idde se ipso loquit᷑ curi¬
pides. Fuerat enĩ auditor anaxa¬
gore quem ferunt nunciata
morte filu dixisse. sciebam me
genuisse mortalem. Que uox de¬
clarati is cẽ hec acerba quib ñ
fuerint cogitata. Ergo id quidẽ
ñdubium quin omĩa que mala
putentur sint inꝓuisa grauio¬
ra. Itaq quanꝙ ñ hec una res
efficit maximam egritudinem.
nimi &e p̃paratio ad minuendũ
dolorem. sint semꝑ omia homi¬
ni humana meditata. Et n¬
mirũ hec ẽ illa p̾stans &e diuma
sapientia & ꝑceptas penitꝰ ce ꝑ¬
tractas res humanas habere.
nichil admirari eum acciderit.
nichil antequam euenerit no
euenire posse arbitrari. Quã ob
rem om̃is cum scđe res sunt ma¬
xime. tum maxime meditari se¬
cum oportet quo pacto aduer¬
sam erumnã fenit. Pericła dã¬
pna peregre rediens semꝑ secũ
cogicet. aut filii peccatuim aut

Expanded text:
me i/nparatum cu/ra lacerare/t repens. me i/nparatum cu/ra lacerare/t repens. quod autem Theseus a docto se audisse dicit, id de se ipso loquitur Euripides. fuerat enim auditor Anaxagorae, quem ferunt nuntiata morte filii dixisse: sciebam me genuisse mortalem. quae vox declarat is esse haec acerba, quibus non fuerint cogitata. ergo id quidem non dubium, quin omnia, quae mala putentur, sint inprovisa graviora. itaque quamquam non haec una res efficit maximam aegritudinem, nimi et praeparatio ad minuendum dolorem, sint semper omnia homini humana meditata. et nimirum haec est illa praestans et divina sapientia, et perceptas penitus et pertractatas res humanas habere, nihil admirari, cum acciderit, nihil, ante quam evenerit, non evenire posse arbitrari. Quam ob rem o/mnis, cum secu/ndae res sunt ma/xume, tum ma/xume Medita/ri secum opo/rtet, quo pacto a/dversam aerumna/m ferant. Peri/cla, damna pe/regre rediens se/mper secum co/gitet, Aut fi/li peccatum au/t