comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uilibus bellis: manebant ext̃minia ciuitatũ: ab hoste diru¬
tacrum ac desestirũ: pugnabant contra inuicẽ: qui hostem
euasẽrant ciues. ⁊ut tamen recente adhuc me moria calami¬
tatis & cladis inflictae: ser uabant ut cumq reges. sacerdotes
priuati & optimates. suũ quique ordinẽ: atillis dece denti¬
bus. cum successis s& &as tempestatis illius nescia. & p̃sentis
solũ serenitatis statum exꝑta : Ita cuncta ueritatis ac
iustitiae mode ramina concussic ac subuersas: ut earum
ñ dicã uestigiũ sedne me moria quidem pr&̃ in paucis.
scelerum facta ꝙ̃ historicus eorũ gildus flebili sermone
siue anglorum secum brittaniam in colenti uerbum
fide i p̃dicandum cõmitterent sed nontamen diuina
pi&as plebemsuam quam prȩsciuit deseruit : quin
multo digniores gentimemorate prȩcones ueritatis
ꝑ quos creder& dstinauit.⁊ xxiii.
XXIII.
ricius abcugusto quinquaresi quastus imperium susci

Expanded text:
ilibus bellis. Manebant exterminia civitatum ab hoste dirutarum ac desertarum, pugnabant contra invicem qui hostem evaserant cives. Attamen recente adhuc memoria calamitatis et cladis inflictae servabant utcumque reges, sacerdotes, privati, et optimates suum quique ordinem. At illis decedentibus, cum successisset aetas tempestatis illius nescia, et praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis ac justitiae moderamina concussa ac subversa sunt, ut earum non dicam vestigium, sed ne memoria quidem, praeter  Al., scelerum facta, quae historicus eorum Gildus  Al., Gildas flebili sermone sive Anglorum secum Brittaniam incolenti, verbum fidei praedicando committerent. Sed non tamen divina pietas plebem suam, quam praescivit, deseruit, quin multo digniores genti memoratae praecones veritatis, per quos crederet, destinavit. CAPUT XXIII. rius Augustinu
Abbreviated transcription (Latin):
đi genti anglorũ quicum iusns ponuf calibur ebalic¬
tantes memoratũ opus ad gredi coepissent. ira qui liqua
domũ potius qua barbarã fera incredula que geute ucuo¬
iurne borguam quidem nossent adire cogitab ante sebos
essetotius communi consilio decernebam huoa notu
aigustinũ que meis epis copũ ordinn dur si qb uabeli
sus uiperentur disposuerat. domũ remittunt qui aebea
gregorio humili supplicatu obtinereetot perico¬
tosum tam laboriosam tam in cestam peregriatior
adire deberent: Quibus ille exoratorauscili pfi
ut tee & ini opus eos uerbi diuino confisos cauxilio ꝓficisci
suad& : quarũ uidelic& lit terarũ isteest foquiom
regorius seruus seruorum di seruis dnĩ nrẽ quiutase¬
Alius fuerat bona non incipere quic̃ abhis q eoeptasin
cogitatione rerorsum redire sum mostudio dlectos¬
mifilii oposte ut opus bonum qđ auxiliante diocor¬
pistis implectis: Nec labor uos ergo ut ned os nec m¬
ledicorum hominum linguȩ decerrecent: sed omni m¬

Expanded text:
Dei genti Anglorum. Qui cum jussis pontificalibus obtemperantes, memoratum opus adgredi coepissent, jamque aliquandomum potius, quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem nossent, adire cogitabant, et hoc esse tutius communi consilio decernebant. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum ordinandum si ab Anglis susciperentur disposuerat, domum remittunt, qui a beato Gregorio humili supplicatu obtineret ne tam periculosam, tam laboriosam, tam incertam peregrinationem adire deberent. Quibus ille exhortatorias mittens litteras, in opus eos verbi, divino confisos auxilio, proficisci suadet. Quarum videlicet litterarum ista est forma: Gregorius servus servorum Dei, servis Domini nostelius fuerat bona non incipere quam ab iis, quae coepta sunt, cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi filii, oportet, ut opus bonum, quod, auxiliante Domino, coepistis, impleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant; sed omni i
Abbreviated transcription (Latin):
ose tlicum uoĩ an acofodt l in pooulio tib. cablior eoren dlẽs
destioa: elum ce tatidinistiuic ineorur condiser si omie rte¬
teslica idolorun culd in sequere fanorti ac lifst cdestt
ib dioruhomor es e mignauuitac mundiia ⁊ hostun &l m¬
ren dablandiendo corrigendo e boncoperueuas inelomo¬
teiqdo ardisica ut illum reributorem in uenias incucls
cuus oories at quc cognitionem dilaponers eoctiti uloe

Expanded text:
in populis tibi subditis extendere festina, zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum mores in magna vitae munditia exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, et boni operis exempla monstrando aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in te
Abbreviated transcription (Latin):
aniabus nris debeamcis esse solliciti. d mostis horasus¬
pecti. uenturo iudici mnbonis actibus inuen amut eã
poarati hacenuno gloriose filipaucis locutus amiuduo
ppiuna fides in regnouro excreuert nra quoq apuduos
locutiolatior ex crescat : & tientoplus loquilibere quan¬
tostnmente nrã gaudia degentis urãe ꝑfecta conuere¬
one multiplicant purua autem exeniatrans misi quae
uobis parua noncrunt. Cuma uobis beatiperi a postoli
fuerint benedictione suscepta : omps itaq ds in uobis
pmultorum annorum curricula extendat. ei post lon¬
ga tempora in caclestis uos patriae congregatione recipis
todiat domine fili.:

Expanded text:
oliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in bonis actibus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose Fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regno vestro excreverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat, et tanto plus loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestrae perfecta conversione multiplicant. « Parva autem exenia transmisi, quae vobis parva non erunt, cum a vobis ex beati Petri apostoli fuerint benedictione suscepta. Omnipotens itaque Deus in vobis per multorum annorum curricula extendat, et post longa tempora in coelestis vos patriae congregatione suscipiat. todiat, domine fi
Abbreviated transcription (Latin):
acpro eius in colomitate iugiter dñ dep̃camur cuxpĩ dero
Itaque quihȩc obtulit munera deac subtractus est lucesepu¬
tusque ad limina a postolorũ: proquo ualde sumus contris
terarum uris missis beneficia scõrũ hocẽ reliquias ba
torũ apostolorũ p&ri & pauli &scõrum mastrrum : lauran
iohannis & pauli & gregorũ atque prancatieis fecimus
dare uraẽ excellentiae profecto om̃s contra dendas tuum
& coniugi urȩ̃ nrẽ spiritali filiaȩ direximus ꝑp̃fatosi
gerulos crũcẽ clauem auream. habentẽ desacratissinis
cognoscentes tantum cuncta sedes apostolica unã nobs¬
cum la&atur : quantum eius pia opera corã đo flicgras¬

Expanded text:
ac pro ejus incolumitate jugiter Deum deprecamur cum Christi clero. ac pro ejus incolumitate jugiter Deum deprecamur cum Christi clero. Itaque qui haec obtulit munera, de hac subtractus est luce, situsque ad limina apostolorum, pro quo valde sumus contristterarum vestris missis, beneficia sanctorum  Al. atorum apostolorum Petri et Pauli, et sanctorum martyrum Laurentii, Joannis et Pauli, et Gregorii atque Pancratii eis fecimus dari, vestrae excellentiae profecto omnes contradendas. Nam et conjugi vestrae, nostrae spiritali filiae, direximus per praefatos gerulos crucem clavem auream habentem de sacratissimis cognoscentes, tantum cuncta sedes apostolica una nobiscum laetatur, quantum ejus pia opera coram Deo fragra
Abbreviated transcription (Latin):
ut suscitares t̃rã & possideres hereditates dissipatas & diceres
bis quiuinctisunt exite & his qui bnite nebris reuelamins
ut pote membrum existeas xpĩ in omnibus
pic̃ regulã sequi perennit̃ principis a postolorũ
siue in pascha caelebrandũ siue in omnibus qu&ra diderunt
sc̃ĩ a postoli perus & paulus : qui ut duo luminaria caeli inlu¬
minant mundum . sic doctrina eorum corda hominũ cotiae
inlustrat credentium : & post non nulla quibus decelebran
inquit docibilem & in omnib: ornatũ antistitẽ secundũ ur̃oꝵ
scriptorũ tenorẽ minime ualiumus nunc reperire ꝓlon¬
ginquitate lineris: profecto enim dum huius modi apta
pesta que ꝑsona fuerit eum instructum aduram dirigemus
patriam ut ipse e uiua uoce & ꝑ diuina oracula omnẽ in¬
micitizaniã ex omniurã insula cum diuino nutuera die&
munuscula aurã celsitudine beato principi a postoloꝵ direca
pro aeẽna eius memoria suscepimus : gratius que ceginus

Expanded text:
ideres haereditates dissipatas, et diceres his qui vincti sunt: Exite; et his qui in tenebris: Revelamini. utpote membrum existens Christi, in omnibus piam regulam sequi perenniter principis apostolorum, sive in Pascha celebrandum, sive in omnibus quae tradiderunt sancti apostoli Petrus et Paulus, qui ut duo luminaria caeli illuminant mundum, sic doctrina eorum corda hominum quotidie inlustrat credentium. » Et post nonnulla, quibus de celebraninquit, docibilem, et in omnibus ornatum antistitem, secundum vestrorum scriptorum tenorem, minime valuimus nunc reperire pro longinquitate itineris. Profecto enim dum hujusmodi apta repertaque persona fuerit, eum instructum ad vestram dirigemus patriam, ut ipse et viva voce, et per divina oracula omnem inimici zizaniam ex omni vestra insula cum divino nutu eradicet. Munuscula a vestra celsitudine beato principi apostolorum directa, pro aeterna ejus memoria suscepimus, gratiasque ei agimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tus alinos uiginti fuitꝰ maximianumq: cognom̃to
erculium sociũ creauit imperis : quorum tẽpore
corausius quidam genere quidem infimus: sed con¬
silio & manu prumptus Cum adobseruanda oce¬
anilitora quae tunc franci & saxones infestabant
Positus plus inꝑneciem quam in prouectũ reipubl¬
cȩ ager&: erept̃ p̃donibus p̃dam : Nulla expaste
restituendo dominis sedsibi soli uindicando. accex
ram sumsit. Aebrittanos occupauit: quibus sibi
ꝑuii annos fortissime uindicatis Acr&entis tan dẽ
fraude a lecti socii sui interfectus ẽ : Alectus postea
ereptã carausio insulam : per trienniũ tenuit
taniãq post decłm annos recepit Interea dio elẽ¬
tianus in oriente maxinus herculius in occi

Expanded text:
tus, annis viginti fuit, Maximianumque cognomento Herculium socium creavit imperii. Quorum tempore Carausius quidam, genere quidem infimus, sed consilio et manu promptus, cum ab observanda Oceani litora quae tunc Franci et Saxones infestabant, positus, plus in perniciem quam in provectum reipublicae ageret, ereptam praedonibus praedam nulla ex parte restituendo dominis, sed sibi soli vindicando; accendram sumpsit ac Brittanias occupavit; quibus sibi per septem annos fortissime vindicatis ac retentis, tandem fraude Alecti socii sui interfectus est. Alectus  Al. add. vero postea ereptam Carausio insulam per triennium tenuit,taniamque post decem annos recepit. Interea Diocletianus in Oriente, Maximianus Herculius in Occi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ocius regreduris adeã qđ dũ facerẽ repperi illũ ingu¬
diens uultu hilariorẽ & uelut sospitis imilȩ̃ : &dũ ad sidem
dicere quia ex quo ep̃s oratione ꝓme & benedictiosiercon¬
pleuc egressus ẽ statĩ melius habere incipio. Eisinco¬
dum uires pristinas recipi : dolortam̃ omnis & debrachious
ardentior meatat & d& otomeo corpore uelut ipso ep& foras
eũ exportante funditus ab latus ẽ tam esitumor a dbuc
brachu manere uide. ur : Abeuntibus autẽ nobis ondẽ
continuo fugatũ dolorẽ membrorũ fugaquoq tumouide
hortendi secuta ẽ : & erepta morti ac dolorib uirgo laudes
dnõ saluatori unã cũ ceeris quubierant seruis illius refiro¬
NQlut quoq ñ multũ huic dissimile miraculũ de p̃fato
antistite narrauit idem abbas : dicens: uilla erate coenns
cuius diam quiuo cabatur buch ñ longe amonasterio ho
me diebi erat acerbissimo languore d&enta ita iatrib: sep¬

Expanded text:
ut ocius regrediaris ad eam. Quod dum facerem, reperi illam ingrut ocius regrediaris ad eam. Quod dum facerem, reperi illam ingrediens vultu hilariorem, et velut sospiti similem. Et dum adsideremdicere quia ex quo episcopus oratione pro me, et benedictione completa egressus est, statim melius habere incipio; etsi necdum vires pristinas recepi, dolor tamen omnis et de brachio ubi ardentior inerat, et de toto meo corpore, velut ipso episcopo foras eum exportante, funditus ablatus est, tametsi tumor adhuc brachii manere videretur. Abeuntibus autem nobis inde, continuo fugatum dolorem membrorum fuga quoque tumoris horrendi secuta est; et erepta morti ac doloribus virgo, laudes Domino Salvatori una cum caeteris qui ibi erant, servis illius referud quoque non multum huic dissimile miraculum de praefato antistite narravit idem abbas, dicens: « Villa erat comitis cujusdam qui vocabatur Puch, non longe a monasterio noaginta ferme diebus erat acerbissimo languore detenta, ita ut tribus sep
Abbreviated transcription (Latin):
abbatissa ut intrar&¬
adeã acbenedicere illã digner&ur: quia creder&eã
ad benedictionẽ uel tactũ illius. mox melius habiturã. :¬
int̾rogans autẽ ille quando fleuoa mataẽ puella & ut
cognouit qui a inluna quarta dix̃ multũ insipient̃ & indocte
fecistis: in luna uii fleoto mando: meminienim
beatae memoriae theodoro archiepo dicere quia peri¬
culosa sit satis illius temporis flebotomia. quando & lumen
lunae & reuma o ceani increm̃taẽ: & quid ego possũ puellae
simorituraẽ facere: Atilla instantius obsecrans ꝓfilia quẽ
oppido diligebat. Nã & abbatissã eã ꝓse facere disposue¬
rat : tandem obtenuit ut ad languentẽ intrar&. Intrauit
ergo mesecum ad sumpto aduirginẽ ꝙ̃ iacebat multo ut dixi
dolore constricta & brachio in totũ grossescente utiubi
supillã acbenedicens egressus ẽ cũq post haec hora con¬
p&entȩ considerem̃ adm̃sã: adueniens quidã ddamaritene

Expanded text:
abbatissa ut intraread eam, ac benedicere illam dignaretur, quia crederet eam ad benedictionem vel tactum illius mox melius habituram. Interrogans autem ille quando phlebotomata esset puella, et ut cognovit quia in luna quarta, dixit: Multum insipienter et indocte fecistis in luna quarta phlebotomando. Memini enim beatae memoriae Theodorum archiepiscopum dicere, quia periculosa sit satis illius temporis phlebotomia, quando et lumen lunae, et rheuma Oceani in cremento est. Et quid ego possum puellae, si moritura est, facere? At illa instantius obsecrans pro filia quam oppido diligebat, nam et abbatissam eam pro se facere disposuerat, tandem obtinuit ut ad languentem intraret. Intravit ergo me secum adsumto ad virginem quae jacebat multo, ut dixi, dolore constricta, et brachio in tantum grossescente, ut nihsuper illam, ac benedicens egressus est. Cumque post haec hora competente consederemus ad mensam, adveniens quidam clamavit me
Abbreviated transcription (Latin):
Tarrauit idem berchun & aliuo dep̃fato antistite miraculũ.
quiacũ reuerentis simꝰ uir uilfrro post longũ exilium
in epis copatũ e& hagustal densi ecclaesiae receptus. &idem
io hannes defuncto bosa uiro multae scitatis & humilitatis e p̃o
peo ebdraci substitutus. uenerit ipsotẽpore quodam
ad monasteriũ uirginũ in loco quiuo catur u& aduncui
tunc heriburg abbatissac p̃fuit ubicũ uenis sem inquit
& magno uniuersorũ gaudio suscepti es semꝰ: Indicauit
nobis abbatissa quia quȩđã denumero uirginũ q̃ erat
filia ipsius carnalis grauissimo languor& ener&ur. quia
fleuotomataẽ nuꝑ inbrachio. &cũ e& instudio tacta est
infirmitate repentinidoloris: quomox increscente.
magis grau̾atũ ẽ brachiũ illud uulneratũ. acuersũ
intumorẽ : ad eo ut uix ducib manib: circũ plectiposs&.

Expanded text:
arravit idem Bercthun et aliud de praefato antistite miraculum. Quia cum reverentissimus vir Uilfrid post longum exilium in episcopatum esset Hagustaldensis Ecclesiae receptus, et idem Joannes, defuncto Bosa viro multae sanctitatis et humilitatis, episcopus pro eo Eboraci substitutus, venerit ipse tempore quodam ad monasterium virginum in loco qui vocatur Uetadun, cui tunc Heriburg abbatissa praefuit. « Ubi cum venissemus, inquit, et magno universorum gaudio suscepti essemus, indicavit nobis abbatissa, quod quaedam de numero virginum quae erat filia ipsius carnalis, gravissimo languore teneretur: quia phlebotomata est nuper in brachio, et cum esset in studio, tacta est infirmitate repentini doloris, quo mox increscente, magis gravatum est brachium illud vulneratum, ac versum in tumorem, adeo ut vix duabus manibus c
Abbreviated transcription (Latin):
pitis eius curã adhibere: fecit utius serat : & iuuant e
benedictione ac p̃cib antistitis nataẽ cũ sanitate cud
uenusta species capillorũ: factus que ẽ iuuenis limpi¬
dus uultu & loquella promptus capillis pulcherrie
crispis:  quiante fuerat deformis pauꝑ &mitus
sicq: deꝑcepta la&atus sospitate offerente &iã ei episcor
ut insua familia manendilo cũ acciper& magis domũ reuersis

Expanded text:
pitis ejus curam adhibere. Fecit ut jusserat, et juvante pitis ejus curam adhibere. Fecit ut jusserat, et juvante benedictione ac precibus antistitis nata est cum sanitate cutis venusta species capillorum, factusque est juvenis limpidus vultu et loquela promptus, capillis pulcherrime crispis, qui ante fuerat deformis, pauper et mutus. Sicque de percepta laetatus sospitate, offerente etiam ei episcopo ut in sua familia manendi locum acciperet, magis domum reversus
Abbreviated transcription (Latin):
proferre exore acsibi ostendereuis sit: & ad phendeis
eũ dem̃to signũ scaẽ crucis linguae eius in prȩssit: quã
signatã reuocare in os & loqui illũ p̃cepit dicito inquiens
luto uinculo linguae : qđ iussus erat : Ad diditep s nomi¬
nalitterarũ : dicito a dix̃ ille .a : dicito .b: dix̃ ille & hoce
cũq singula litterarũ nomina dicente episqure sponers
cessauit tota die illa & nocte sequenti quantũ uiglar
potuit ut ferunt quip̃sentes fuere loqui aliquid & arcan
suae cogitationis ac uoluntatis qđ nũ quã antea potueura
aliis ostendere. in similitudinẽ illius diuclaudi quicura
tus & ab apostolo peiro &iohanne exiliens st&it & abula¬
bat & intrauit cũ illis intẽplũ ambulans &exiliens &
laudans dñm gaudens nimirũ uti offitiopedũ quo
tanto erat tẽporẽ destitutus : cuius sanitatẽ congau¬
dens ep̃s p̃cepit medico &ic̃ sanandę scabredinia¬

Expanded text:
proferre ex ore ac sibi ostendere jussit; et adprehendens proferre ex ore ac sibi ostendere jussit; et adprehendens eum de mento, signum sanctae crucis linguae ejus impressit, quam signatam revocare in os, et loqui illum praecepit: Dicito, inquiens,luto vinculo linguae, quod jussus erat. Addidit episcopus nomina litterarum: « Dicito A, » dixit ille A. « Dicito B; » dixit ille et hoc. Cumque singula litterarum nomina dicente episcopo responderet, cessavit tota die illa et nocte sequente, quantum vigilare potuit, ut ferunt qui praesentes fuere, loqui aliquid, et arcana suae cogitationis ac voluntatis, quod nunquam antea potuit, aliis ostendere; in similiJohanne, exsiliens stetit et ambulabat; et intravit cum illis in templum ambulans, et exsiliens, et laudans Dominum; gaudens nimirum uti officio pedum, quo tanto erat tempore destitutus. Cujus sanitati congaudens episcopus praecepit medico, etiam sanandae scabredini ca
Abbreviated transcription (Latin):
iuitutũ miracula qui eũ famili arit̃ nouerunt dicere
solent & maxime uir reuerentis simꝰ acueracissimus
berehun diaconus quonduc̃ eius nunc autẽ abbas monas¬
toni quoduocatur inderauuda id est insilua derorum
equibus aliqua: memoriae tradere cõmodũ duximus
cũ datic non longe ab hagustaldensiid est unius
ferme puliari &i dimidiis patio int̃fluente tiegam nese¬
parata habens dỹmiteriũ sci michabelis archangeli inqua
operã dure consuerat : cumq tẽpore quodam incipientẽ
rlma ibidẽ mansurus aduenir& ius sit suis q̃ rere paupe¬
re aliquẽ maiore in firmitate uel in opia grauatũ quesa¬
posita quidem ad olescens mutus episcopo notus Nã sepius
quã capillorũ ei in superiore parte capitis nasci ualer&
lotũ incircuitu horridi crines stare uidebantur: hunc
ergo ad duci p̃cepit ep̃ .s & ei in conseptis eius demmansionis
quente dñica iussit adse intrare pauperẽ : Ingres solinguã

Expanded text:
virtutum miracula qui eum familiariter noverunt, dicere solent, et maxime vir reverentissimus ac veracissimus Bercthun, diaconus quondam ejus, nunc autem abbas monasterii quod vocatur Inderauuda, id est, in silva Derorum: e quibus aliqua memoriae tradere commodum duximus.cumdata, non longe ab Hagustaldensi ecclesia, id est, unius ferme milliarii et dimidii spatio interfluente Tino amne separata, habens coemeterium sancti Michaelis archangeli, in qua operam dare consueverat. Cumque tempore quodam, incipiente Quadragesima, ibidem mansurus adveniret, jussit suis quaerere pauperem aliquem majore infirmitate vel inopia gravatum, quem seposita quidam adolescens mutus, episcopo notus, nam saepius quam capillorum ei in superiore parte capitis nasci valeret, tantum in circuitu horridi crines stare videbantur. Hunc ergo adduci praecipit episcopus, et ei in conseptis ejusdem mansionis quente Dominica jussit ad se intrare pauperem, ingresso eo linguam
Abbreviated transcription (Latin):
uenti adt̃rã usq ꝑ plana maris terga co mibunditex
cueneuadentes adtra nauiculã quoq nram tbunds e¬
portarem ÷ mox eadem q̃ nr̃i gradia modieũ silue u
lrt lapedo quibuisi ad uiridi p̃ces nrae euasionis gitar
uixta p̃fatorũ corpora epis coporũ ineclesia beatiap

Expanded text:
venti ad terram usque per plana maris terga comitarentur. venti ad terram usque per plana maris terga comitarentur. Cumque evadentes ad terram, naviculam quoque nostram ab undis exportaremus, mox eadem quae nostri gratia modicum siluerat, intercapedo quietis ad viri Dei preces nostrae evasionis gratia juxta praefatorum corpora episcoporum, in ecclesia beati
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis xpifamulus & presbrt quisuã posteasta¬
tribus eius dẽ ecclaesiae uindis farnensis us educatus
ẽ abbatis iure p̃fuit: Veni inquit cũ duob fratribus
aliis aedinsulã farnẽ. loqui desiderans cure uerontisesono
patse oiailualdo cũq adlocutioneeius refe do ben eido¬
rone ꝓcuta domũ rediremus: ecce subito posius nobis
in medio mari incruptaẽ serenitas qua se bcheriuiełe
uelerem q cũq diu multũ cũ uento pelago qeft riostc aoerta¬
tel standem positurga respiceremꝰ si forte uelipsiẽ odecua
egres nder insuli aliquo conamine repuisese poulltum
leuauimus uidimus in ipsa insulce fiernȩ egressũ delan¬
bula su smantis simũ do patrẽ oiclilual dũ ser eue mẽm
onspier Nudito cioñi fragore ꝓcellarũ aeferuentus
msoni exierat uidere quidnobis acciderde ebit gos uali¬
borei axdis peratione positos cernec&. flectebatgensasu
aceouotes sant ꝗ oma seuitia tempestatise secunelimos

Expanded text:
presbyter, qui etiam postea fratribus ejusdem Ecclesiae Lindisfarnensis in qua educatus est, abbatis jure praefuit. « Veni, inquit, cum duobus fratribus aliis ad insulam Farne, loqui desiderans cum reverentissimo Patre Oidilualdo: cumque allocutione ejus refecti et benedictione petita domum rediremus, ecce subito, positis nobis in medio mari, interrupta est serenitas qua vehebamur, et valeremus. Cumque diu multum cum vento pelagoque frustra certantes tandem post terga respiceremus, si forte vel ipsam de qua egressi eramus, insulam aliquo conamine repetere possemus, levavimus, vidimus in ipsa insula Farne, egressum de latibulis suis amantissimum Deo Patrem Oidilualdum iter nostrum inspicere. Audito etenim fragore procellarum ac ferventis Oceani, exierat videre quid nobis accideret: cumque nos in labore ac desperatione positos cerneret, flectebat genua sua adeo ut cessante per omnia saevitia tempestatis, secundi nos
Abbreviated transcription (Latin):
euesti:
atille obnexius p̃cib: instans : uouit᷑ se elemosinas pauperib
daturũ dumodo ille dignar&ur eo die domũ suã ingrediens
eiuniũ soluere : Rogaui & ego una cũ illo ꝓmittens &i ãme
aelimos ynas in alimoniã in opũ daredu ille domũ comitis
pransurus acbenedictionẽ daturus intrar& : cũq: hoc tarde

Expanded text:
everti. At ille, obnixius precibus instans, vovit etiam se eleemosynas pauperibus daturum, dummodo ille dignaretur eo die domum suam ingrediens jejunium solvere. Rogavi et ego una cum illo, promittens etiam me eleemosynas in alimoniam inopum dare, dum ille domum comitis pransurus ac benedictionem daturus intraret. Cumque hoc tarde
Abbreviated transcription (Latin):
uecesuit autẽ uigo dñi cudbereto in exercendauita solita¬
ria quã in insula farne ante epis copatuus sutapo sogit¬
rebat uiruenerabilis oiduald : quimultis annis inmonas¬
tanio quod dicitur in hrrpũ acceptũ presbrteratus os¬
fiiũ condignis gradu ipse consecrabat actibus cuius
etineritũ ueluita qualis fuerit cestius cdarercit unũ
euis naioo miraeulũ qđ mihi unus estacrib: ꝓpt̃ quos¬

Expanded text:
uccessit autem viro Domini Cudbercto, in exercenda vita solitaria quam in insula Farne ante episcopatus sui tempora gerebat, vir venerabilis Oidiluald, qui multis annis in monasterio quod dicitur Inhrypum, acceptum presbyteratus officium condignis gradu ipse  Al., ipso consecrabat actibus. Cujus ut meritum vel vita qualis fuerit, certius clarescat, unum ejus narro miraculum quod mihi unus e
Abbreviated transcription (Latin):
Addidit autẽ uir &iã lacrimas p̃cib: diligent̃ obsecrans ut bitra¬
r&oraturus ꝓ illo quia multũ necessaria sibi e& uita ipsius
eũ mestis omnib: iam mosti ꝓximũ positũq loculũ uixta eũ
inquo sepeliendus poni deber&: dixq: orationẽ acbena
eũ & egrediens dix̃ solito consolantiũ sermonebene
conualescas : &cito cũq posthaeo sederent ad mensã mi¬
sit puer ad dominũ suũ rogans sibi poculũ uinimitten
quiasitir& : gauisus ille multũ quia bibere poss&mi¬
sit ei calicẽ uini benedictũ ab ep̃o quẽ ut bibit surra
continuo & uecorno infirmitatis discusso. induit se
ipse uestim̃tis suis: & egressus inde intrauit ac saluti
uit
r&ur manducare & bibere cũ eis: iusserunt eũ seden
secũ ad aepulus : multũ gaudentes de sospitate illius
Residebat uescebatur bibat la&abatur: quasi un us econ¬
uiuis a gebat & multis posthaec annis uiuens: in eadem

Expanded text:
Addidit autem vir etiam lacrimas precibus, diligenter obsecrans ut intraAddidit autem vir etiam lacrimas precibus, diligenter obsecrans ut intraret oraturus pro illo, quia multum necessaria sibi esset vita ipsius; eum moestis omnibus jam morti proximum, positumque loculum juxta eum in quo sepeliendus poni deberet; dixitque orationem ac benedixit eum, et egrediens dixit solito consolantium sermone: Bene convalescas, et cito. Cumque post haec sederent ad mensam, misit puer ad dominum suum, rogans sibi poculum vini mittere, quia sitiret. Gavisus ille multum quia bibere posset, misit ei calicem vini benedictum ab episcopo; quem ut bibit, surrexit continuo, et veterno infirmitatis discusso, induit se ipse vestimentis suis; et egressus inde intravit, ac salutavit retur manducare et bibere cum eis. Jusserunt eum sedere secum ad epulas, multum gaudentes de sospitate illius. Residebat, vescebatur, bibebat, laetabatur, quasi unus e convivis agebat; et multis post haec annis vivens, in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
acdifficult̃ inp&remus Intrauimꝰ ad reficienđu: miserataũt
ep̃s mulieriq̃ infirma iacebat deaqua benedicta q̃ inde¬
dicationẽ ecclȩsia consecrauerat. ꝑ unũ dehis quimecum
uenerant fratrib: p̃cipiens ut gustand ã illidar&. & ubicũ que
maximũ ei dolorẽ in esse didicis s& deipsu eã aqua lauar&.
qđ ut factũ ẽ. surrex̃ stictim mulier sana : & ñ solũ se infirmi¬
tate longa carere. sed & ꝑditas dudũ uires recepisse senti¬
ens. obtulit poculũ epõ ac nobis coeptũq ministeriũ nobis
omnibus ꝓpinandi usq: ad prandiũ conpl&ũ non omisit : Imitata
manus dni cae surrex̃ & sanitate simul aiustute recepta
ministrabat eis :¬
lio item tẽpore uocatus adde dicanda ecclȩsiã comitis uoca¬
bulo addĩ. cũ postulatus conpless& ministeriũ rogatus ẽ
aheodem comite intrare ad unũ depueris eius quia cerrima
egritudine p̃mebatur. ita ut deficiente penitus omnimem

Expanded text:
ac difficulter impetraremus, intravimus ad reficiendum. Miserat autem episcopus mulieri quae infirma jacebat, de aqua benedicta quam in dedicationem ecclesiae consecraverat, per unum de his qui mecum venerant fratribus, praecipiens ut gustandam illi daret, et ubicunque maximum ei dolorem inesse didicisset, de ipsa eam aqua lavaret. Quod ut factum est, surrexit statim mulier sana, et non solum se infirmitate longa carere, sed et perditas dudum vires recepisse sentiens, obtulit poculum episcopo ac nobis: coeptumque ministerium nobis omnibus propinandi usque ad prandium completum non omisit; imitata manus Dominicae surrexit, et sanitate simul ac virtute recepta, ministrabat eislio item tempore vocatus ad dedicandam ecclesiam comitis vocabulo Addi, cum postulatum complesset ministerium, rogatus est ab eodem comite intrare ad unum de pueris ejus qui acerrima aegritudine premebatur, ita ut, deficiente penitus omni  A
Abbreviated transcription (Latin):
sasanglorũ quibus p̃erat abhuius modi labe in munes
odurare desiderans: collecto uenerabiliũ sacerdotũ doc¬
urũ plurimorũ co&u. cuius essent fidei
pulus inquirebat .: Omniũq: unianimũ infide catholica
repperit consensũ : & hunc synodalib: lit teris ad instructi¬
onẽ memoriãq sequentiũ cõm̃dare curauit: quarũ ui¬

Expanded text:
sias Anglorum quibus praeerat ab hujusmodi labe immunes sias Anglorum quibus praeerat ab hujusmodi labe immunes perdurare desiderans, collecto venerabilium sacerdotum doctorumque plurimorum coetu, cujus essent fidei singuli sedulus inquirebat, omniumque unanimem in fide catholica reperit consensum: et hunc synodalibus literis ad instructionem memoriamque sequentium commendare curavit, quarum vi
Abbreviated transcription (Latin):
ingres suregni & nicestos reddidit: moxq illi instante
carnifice mostẽ la&i subire temporalem ꝑ quã se aduta
animȩ ꝑpeuã non dubitabant eẽ transituros : hoc ergo
ordine postquã om̃s brittaniarũ prouintiae ftoem xp̃i
susciperant suscepit & in sula uecta : in quã tamen oberum
externȩ subiectionis nemo gradũ ministeru ac sedis episco¬
palis ante danihelem quinunc occidentaliũ saxonũcdo
liũ saxonũ & gȩuissorũ interposita pelago latitudinisir
miliũ quoduocatur soluente. In quo uidelic& peliego bini
aestus oceani qui circũ brittaniã ex hifinito oceano sep¬
tentrionali erumpunt: sibim& in uicẽ cotidie conpugil
occurrunt ultra ostiũ fluminis homelea qđ ꝑterras iuto¬
rũ q adregionẽ geuissorũ ꝑtinent p̃fatũ pelagus intrat
finito q: conflictd inoceanũ refusi unde uenerant redeunt.
Iis temporib: audiens theodorus fidem ecclȩsiae constan¬
anopoli ꝑheresim eutrc ẽtis multũ eẽ turbatã & ecdȩ¬

Expanded text:
ingressu regni aeterni certos reddidit. Moxque illi, instante carnifice, mortem laeti subiere temporalem per quam se ad vitam animae perpetuam non dubitabant esse transituros. Hoc ergo ordine, postquam omnes Brittaniarum provinciae fidem Christi susceperant, suscepit et insula Vecta, in qua tamen ob aerumnam aeternae subjectionis, nemo gradum ministerii ac sedis episcopalis ante Danihelem, qui nunc Occidentalium Saxonum  Alium Saxonum et Geuissorum, interposito pelago latitudinis trium millium quod vocatur Solvente: in quo videlicet pelago bini aestus Oceani qui circum Brittaniam ex infinito Oceano septentrionali erumpunt, sibimet invicem quotidie compugnantes occurrunt, ultra ostium fluminis Homelea, quod per terras Jutorum, quae ad regionem Geuissorum pertinent, praefatum pelagus intrat; finitoque conflictu, in Oceanum refusi, unde venerant, redeunt.iae Constantinopoli per haeresim Eutychetis multum esse turbatam, et Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
rdib its siue ectorbis hans histor  eeas ons dibitandi
subataslo si Quuibus haec maxime auqr bo¬
ulier intimate carabo. Auctor ante b et qmiua do orelser
peromnia doctis sim
exuitit: Quiin ecclesia cantuariorũ
eatȩ memoriȩ theodo¬
ro ir hiepis copo & hadriano cabbate
ris uenerabilibus at que
eruditis simis instituts diligent
niaq̃ in ipsa cantiueriorũ
prouindia uel euiem inconti guis ei
beceipapȩ gregorĩ gesta fuere i
nonumentis literarum

Expanded text:
ribus sive lectoribus hujus Historiae occasionem dubitandi subtraham, quibus haec maxime aviter intimare curabo. Auctor ante omnes atque adjutorper omnia doctissimus extitit; qui in Ecclesia Cantuariorum a beatae memoriae Theodoro archiepiscopo et Hadriano abbate viris venerabilibus atque eruditissimis institutus, diligenter omnia quae in ipsa Cantuariorum provincia vel etiam in contiguis eidbeati papae Gregorii gesta fuere, vel monimentis literarum
Abbreviated transcription (Latin):
msaeuus multis semꝑ bellis lacesttus i Fostis Pce qiuit¬
taniu defectu pene omniũ sociorũ trabitur. ubimias¬
nis grauibus q plus sȩpe gestis receptã peste insule
aederis in domitis gentib: Non muro ut quidi : aesti¬
mant sedualio distinguendã putauit: niuras dieni
delucpidibus ualumuero quo ced repellen dubus cir
dostib castra muniuntur. fit decespitibus quibus cir¬
cumcisis eterrauelut murus extruitur altus suport
terrticut antesit fossa Dequa leuatis cespites
supraquic sudes delignis fostissimis p̃figuntur: Ita que
se uerus magnã fossam firmissimũ que uallũ cre¬
bris insuꝑ turribus conmunitum. amari admare
duxit ibiq apud ebđracum̃ oppidum morbo obiit:
reliquit duos filios: basianum & g&iam: quorũ geta
hostis publicus iudicatus interut: basi anus anto¬
nini cognomine as sumpto. regno potitus ẽ¬

Expanded text:
saevus, multis semper bellis lacessitus, fortissime qui, in Brittanias defectu pene omnium sociorum trahitur, ubi magnis gravibusque praeliis saepe gestis, receptam partem insulae a caeteris indomitis gentibus, non muro, ut quidam aestimant, sed vallo distinguendam putavit. Murus etenim de lapidibus, vallum vero quo ad repelhostium castra muniuntur, fit de cespitibus; quibus circumcisis e terra velut murus exstruitur altus super terram, ita ut in ante sit fossa, de qua levati sunt cespites, supra quam sudes de lignis fortissimis praefiguntur. Itaque Severus magnam fossam firmissimumque vallum crebris insuper turribus communitum a mari usque ad mare duxit, ibique apud Eboracum oppidum morbo obiit. Reliquit duos filios Bassianum et Getam: quorum Geta hostis publicus judicatus interiit. Bassianus Antonini cognomine assumpto regno potitus e
Abbreviated transcription (Latin):
unł si nan quã ii ad notattiote festipas chalis errabit : Verũ side
bis singulis enuleatius aclatius audire denidereris si do¬
tũ ẽ in exodo ubiliberandis decgypto populus ist ł primũ
pascha facere iub&ur quia dixerit dñs ad mor sen&e a aron mens
iste uobis principiũ mensiũ primus erit in ñsibanmiAoquis¬
miai duniuersũ codũ filioꝵ issł sidictte eis : u dic nosi shuius¬

Expanded text:
 nunquam in adnotatione festi paschalis errabit. Verum si de his singulis en ucleatius ac latius audire desideras, scriptum est in Exodo, ubi liberandus de Aegypto populus Israel, primum pascha facere jubetur, quia dixerit Dominus ad Moysen et Aaron: Mensis iste, vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Loquimini ad universum coetum filiorum I
Abbreviated transcription (Latin):
cũ fideles xp̃i quise tepore dis criminis nibuis ac de¬
trrum fundant. construunt ꝑficiunt ac ueluti uictritiao
sigcuec pas sim propaclant. dies festos caelebrantsa cra
mundo corde atq ore conficiunt manosit q haee io
eccdesus xp̃ĩ. q erant inbrittania paxius q adte po¬
ra arrianȩ uȩ saniȩ quȩ corrupto orbe torohanc
&ic̃ insulc̃ extra orbem tam longe remotãue¬
nenosui infecit erroris: & hac quasi uia pestilentiae
tiens ocecenũ patefacta non mora omnisse lues here seos
cuiusq in sulȩ noui semꝑ aliquid audire gauderitu
& nil cerii fir mit obtinenti in fudit: his tem poribus
constantius qui uiuente dioclesiaeno galli ic̃ his panica
q regebat summȩ mansueudinis ȩciuilitatis. inbrit
belena creaã imperatore gulliarũ reliquit: scri¬
bit a utẽ eutropius quo d constantinus inbrittnia cre¬
atus omperator patri in regnũ successerit : cuius

Expanded text:
cum fideles Christi qui se tempore discriminis silvis ac decum fideles Christi qui se tempore discriminis silvis ac detyrum fundant, construunt, perficiunt, ac veluti vitricia signa passim propalant, dies festos celebrant, sacra mundo corde atque ore conficiunt: mansitque haec in Ecclesiis Christi quae erant in Brittania pax usque ad tempora Arrianae vesaniae, quae corrupto orbe toto, hanc etiam insulam extra orbem tam longe remotam veneno sui infecit erroris: et hac quasi via pestilentiae trans Oceanum patefacta, non mora omnis se lues haereseos cujusque, insulae novi semper aliquid audire gaudenti et nihil certi firmiter obtinenti infudit. His temporibus Constantinus qui vivente Diocletiano Galliam Hispaniar summae mansuetudinis et civitatis in BrittHelena creatum imperatorem Galliarum reliquit. Scribit autem Eutropius, quod Constantinus in Brittania creatus imperator, patri in regnum successerit: cujus
Abbreviated transcription (Latin):
sauit: de quonimirũ constat: qua & si fonte baptis¬
matis non ẽ ablutussui tamenẽ sanguinis licuacro
mundatus acregni caelestis dignus factus ingres¬
sutumiudex tanta miraculorũ caelestiũ nouitate
prius axpĩ anae fidei posse deuotione cessare:
passus ẽ autẽ beatus albanus diȩ decimołar iulicrũ¬
uxta ciuitatẽ uero licmiũ quaenunc egente anglorũ
uor licma d iestrr siue uaec lingua caesete atiellatur
ubi postecredeunte tẽporũ xpianorũ serenitate eecle
sat mrandi operis atq eius mastrrio condignas xtrue¬
tain quo uidelic& loco us que adhanc diem curebo
infirmoru & frequentiũ operatio iustutu caelebri¬
r nonde sinit : Passis ea tempestate aaroneiulius le¬
gionũ urbis ciues cliiq utriusq sexuis diuersis in le¬
cis ꝑplures quidiuersis cruciatib tosti. Et mauditane¬
brorũ discerptione lacerati animas ad suꝑnȩ ciuita¬
tis gaudicc ꝑfecto agone miserunt: A

Expanded text:
savit: de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptissavit: de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguinis lavacro mundatus ac regni coelestis dignus factus est ingressu. Tum judex tanta miraculorum coelestium novitate prius a Christianae fidei posse devotione cessare. Passus est autem beatus Albanus die decimo Kalxta civitatem Verolamium, quae nunc a gente Anglorum Verlamacaestir sive Vaetlingacaestir appellatur, ubi postea redeunte temporum Christianorum serenitate ecclesia est mirandi operis, atque ejus martyrio condigna exstructa. In quo videlicet loco usque ad hanc diem curatio infirmorum et frequentium operatio virtutum celebrari non desinit. Passi sunt ea tempestate Aaron et Julius legionum urbis cives, aliique utriusque sexus diversis in locis perplures, qui diversis cruciatibus torti et inaudita membrorum discerptione lacerati, animas ad supernae civitatis gaudia perfecto agone miserun
Abbreviated transcription (Latin):
iestitus.
meuonibil repeirte arduũ nibil prȩceps nihil abruptũ
quẽ latconb longe lateque deductũ in modu ae quoris
natura complinat: dignũ uide lic& eũ proinsita nbi
specie uenustatis iam olim reddens quibeatimastr¬
rus cruore dicar&ur: in huius ergo uestice sc̃s albanus
darisbi cadõ aquc̃ rogauit: statimque incluso meatu
ante pedes eius fons pennis exortus ẽ ut onina
agnuis cerent &icc̃ torrentẽ mastrri obsequium
dẽ ulis ise neq enim fieri poterat ut inarduomor¬
lis cacumine mastrr aquam quã influuioñre¬
liquerat peere si hoc opostunũ eẽ non uidere qui
in delice fluuius ministerio ꝑsoluto deuotione con¬
pl osfitu testimoniũ relinquens reuersus est
adnaturã decolatus itaq: mastrr fostissimus ibi de
accepĩ eoronã uitae quac̃ repromisit đs̃ diligentib
s sedille quipiis ceruitibus impias intulit manus.
de collatus : ibi eu ctum miles ille quianleadeo¬
nonutu correptus sem̃ dĩ confessorẽ ferire recu¬

Expanded text:
vestitus, in quo nihil repente arduum, nihil praeceps, nihil abruptum, quem lateribus longe lateque deductum in modum aequoris natura complanat, dignum videlicet eum, pro insita sibi specie venustatis, jam olim reddens qui beati martyris cruore dicaretur. In hujus ergo vertice sanctus Albanus dari sibi a Deo aquam rogavit, statimque incluso meatu ante pedes ejus fons perennis exortus est, ut omnes agnoscerent etiam torrentem martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat ut in arduo montis cacumine martyr aquam quam in fluvio non reliquerat, peteret, si hoc opportunum esse non videret. Qui videlicet fluvius ministerio persoluto, devotione completa officii testimonium relinquens, reversus est ad naturam. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se. Sed ille qui piis cervicibus impias intulit manus gDecollatus est ibi tum etiam miles ille, qui antea superno nutu correptus sanctum Dei confessorem ferire recu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑn&uenenasuȩ ꝑfidiȩ longe lateqr ddis ꝑlit iitens
cooperatore iulicno de campania quẽ dudũamis si
epis copatus intẽperans cupido exagitabatꝰ quibus ser
augustinus sicut &c&eripatres ostho doxi multis senter¬
ticrũ catholicarũ milib Responderunt nec eorun
timꝰ dementiã corrigere ualebant sedquod grauius
ẽ correpta eorũ uae sania magis augescere contradi¬
cendo quã fauendo ueritati uoluit ȩmundari: Quod
pulchre uersibus heroicis pros prethor insinuat cũ
ait contra augustinũ narratur serpere quidic somp¬
tor que dudũ liuor adurit edaxꝰ quis caput obscuris
contectũ ut cumq cauernis. tollere humo miserum
propulit anguiculũ aut hunc fruge suac aequo reipa¬
uere bri tanni aut hic cãpano gramine corda tumei

Expanded text:
supernae venena suae perfidiae longe lateque dispersit, utens supernae venena suae perfidiae longe lateque dispersit, utens cooperatore Juliano de Campania, quem dudum amissi episcopatus intemperans cupido exagitabat: quibus sanctus Augustinus sicut et caeteri Patres orthodoxi multis sententiarum catholicarum millibus responderunt, nec eorum tamen dementiam corrigere valebant: sed quod gravius est correpta eorum vesania magis augescere contradicendo quam favendo veritati voluit emundari: quod pulchre versibus heroicis Prosper rhetor insinuat, cum ait: Contra Augustinum narratur serpere quidam Scriptor, quem dudum livor adurit edax. Quis caput obscuris contectum utcunque cavernis Tollere humo miserum propulit anguiculum? Aut hunc fruge sua aequorei pavere Britani, Aut hic Campano gramine corda tume
Abbreviated transcription (Latin):
quadiage simus abaugusto postmostem uidentis
sex tennos imperiũ tenuit: Quac̃ uisiam duduti
antere cumpatruo ualente & cũ ualentin anosix¬
publice statũ uider&: Theo dosiuispanũ uiruresti¬
ruendutcopubbie ne cessitate apud sir miũ puipu¬
ra arduit orientis q & thratiȩ simul prefecit imipe¬
nio quatẽ pestate maximꝰ uir quidem strenuure
probus at que augusto dignus niss contra sacra¬
mienti spdẽ ptiranni de emersrs& inbrittania
inuitus prope modũ abexercitu imperator crea
in cur sione ꝑterritũ atq initaliã transire meditan¬
tendolis arcũ uentũ in t̃fecit fratrem que eius ua¬
lentini anũ augustũ italia expulit: ualentinianus
in oriente refugiens atheo dosio pater napieute
sus ceptus mox Ricc̃ imperio restitutus ẽ. clauso
abeis maximo trranno meut tapto ut q occiio
theo dosicũ fratre honorio quadragesimus qucestus ab
augusto regnũ sus cipiens. tenuit annos aiii cuius
temporib pelagius breto contra auxilium gratis

Expanded text:
quadragesimus ab Augusto post mortem Valentis sex annis imperium tenuit, quainuis iamdudum antea cum patruo Valente et cum Valentiniano frpublicae statum videret, Theodosium Hispanum virum, restituendae reipublicae necessitate apud Syrmium purpura induit, Orientisque et Thraciae simul praefecit imperio. Qua tempestate Maximus, vir quidem strenuus et probus, atque Augusto dignus nisi contra sacramenti fidem per tyrannidem emersisset, in Brittania invitus propemodum ab exercitu imperator creatincursione perterritum atque in Italiam transire meditantem, dolis circumventum interfecit, fratremque ejus Valentinianum Augustum Italia expulit. Valentinianus in Orientem refugiens, a Theodosio paterna pietate susceptus, mox etiam imperio restitutus est: clauso ab eis Maximo tyranno. CAPUT X. Ut, ArcadioTheodosii cum fratre Honorio, quadragesimus tertius ab Augusto regnum suscipiens, tenuit annos tredecim. Cujus temporibus Pelagius Britto contra auxilium gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
aniabus nris debeamcis esse solliciti. d mostis horasus¬
pecti. uenturo iudici mnbonis actibus inuen amut eã
poarati hacenuno gloriose filipaucis locutus amiuduo
ppiuna fides in regnouro excreuert nra quoq apuduos
locutiolatior ex crescat : & tientoplus loquilibere quan¬
tostnmente nrã gaudia degentis urãe ꝑfecta conuere¬
one multiplicant purua autem exeniatrans misi quae
uobis parua noncrunt. Cuma uobis beatiperi a postoli
fuerint benedictione suscepta : omps itaq ds in uobis
gratiam sua quam coepit ꝑficiat: at que uita uranõ tibio
pmultorum annorum curricula extendat. ei post lon¬
ga tempora in caclestis uos patriae congregatione recipis
todiat domine fili.:

Expanded text:
oliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in bonis actibus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose Fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regno vestro excreverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat, et tanto plus loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gentis vestrae perfecta conversione multiplicant. « Parva autem exenia transmisi, quae vobis parva non erunt, cum a vobis ex beati Petri apostoli fuerint benedictione suscepta. Omnipotens itaque Deus in vobis gratiam suam quam coepit, perficiat, atque vitam vestram, et hic multorum annorum curricula extendat, et post longa tempora in caelestis vos patriae congregatione recipiat. todiat, domine fi
Abbreviated transcription (Latin):
fecitauts
& monasterium aon longe ab ipsa ciuitate adorientẽ inquo eius
hostatu aedilberct. et clesiam beatorum a postolorũ p&ri
& pauli afundamentis contruxit ac diuersis donis ditauit.
nensium simul & regum cantiae ponicorpora possent.
quam tamen ecdesiam: non ipse agustinus sed successoreis
laurentius consecrauit: Primus autem eius dem monasterii
abbas pecrus presbiter fuit : quilegatus gallic̃ mnissus demer¬
sus est insinumaris quiuocatur amfleat. & incolis loci¬
gnobili traditus sepulturȩ.: sed omp̃s ds ut qualis meriti
uir fuerit demonstrar&: omnȩ nocte supra sepulcrũ ei
lux caelestis apparuit. donec anim aduestentes uicini
quiui debant scm̃ fuisse uirum qui ibi ess& sepultus. & in ues¬
tigantes unde uel quis ess&. Abstulerunt corpus. & inbo¬
nonia ciuitate iuxta honorem tanto uiro congruum. in ec¬
clesia posuerunt:¬

Expanded text:
Fecit autem et monasterium non longe ab ipsa civitate ad Orientem, in quo, ejus hortatu, Aedilberct ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli a fundamentis construxit, ac diversis donis ditavit nensium, simul et regum Cantiae poni corpora possent. Quam tamen ecclesiam non ipse Augustinus, sed successor ejus Laurentius consecravit. Primus autem ejusdem monasterii abbas Petrus presbyter fuit, qui legatus Galliam missus, demersus est in sinu maris qui vocatur Amfleat, et ab incelis loci ignobili traditus sepulturae: sed omnipotens Deus ut qualis meriti vir fuerit demonstraret, omni nocte supra sepulcrum ejus lux caelestis apparuit, donec animadvertentes vicini, qui videbant sanctum fuisse virum qui ibi esset sepultus, et investigantes unde vel quis esset, abstulerunt corpus, et in Bononia civitate juxta honorem tanto viro congruum in ecclesia posuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut regnisui uos ipse faciat esse pasticipes. cuius uossidem
in regno uestro recipi facitis & casto dri propterecoscire
uram gloria uolumus : quia sicut inscriptura sacra ex
uerbis dnĩ omnipocenti lagnoscimus p̃sentis mundiiar
terminus iuxta ẽ &scõrum regnum uenturum est
quo dnulloumquã poteritsine terminari : Ad propinquante
uutem eodem mundi termino multa in minent quae antea
non fuerant: uidelic& in mucationesagri tees tage qu deglo¬
docin ea or dinadionem temporum tem gestates bella
fames pestilentiae terrȩ mocus ploca quiea diero
non omniantis debus uenturas : sed postguios de unto¬

Expanded text:
ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem ut regni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi facitis et custodiri. Praeterea scire vestram gloriam volumus, quia sicut in Scriptura sacra ex verbis Domini omnipotentis 1166 agnoscimus, praesentis mundi jam terminus juxta est, et sanctorum regnum venturum est, quod nullo unquam poterit fine terminari. Appropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent quae ante non fuerunt, videlicet immutationes aeris, terroresque de coelo, et contra ordinem temporum tempestates, bella, fames, pestilentiae, terraemotus per loca. Quae tamen non omnia nostris diebus ventura sunt, sed post nost