comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inistriquifenerantur: placuit iuxta
formam diuinitus datam. eos Acoĩone
olunt eẽ incło. astudio negotiat
atum ẽ: ut quicumq incło eẽ uolumt
emendiuilius ⁊ uendendi carius studio¬
usuram.post hanc cognitionem mag¬
ni concilii fenerauit. ut centesimã exe¬
gĩt. aut ex quolib negotio turpis luc̾
quesierit: aut ꝑdiuersas spẽs. uini ut
frugis: uł cuiusub rei: emendo: uł uẽ¬
dendo. aliqua increm̃ta susceꝑit: de g̃dr¬
suo deiectus: alienus habeatur acło.¬
tem ex eodem. Pro pecunia quam clic
dutuo dedit iusto pretio spẽs recip̃ia
at: quod mercandi causa tempore sta¬
tuto derctum fuĩt uenundare. Cetm̃si
spẽm ñ habuit necessariam: ip̃m quod
dedit sine augm̃to recipiat. Itemerc̃¬
cart̃.iiii. Clicus non accipiat plus¬
speciem eandem quam dedit accipi

Expanded text:
inistri, qui foenerantur, placuit juxta formam divinitus datam eos a communione volunt esse in clero a studio negotiatitum est, ut quicunque in clero esse voluerit emendi vilius vel vendendi carius studio nousuram, post hanc cognitionem magni concilii feneraverit et centesimas exegerit aut ex quolibet negotio turpia lucra quaesierit aut per diversas species vini vel frugis vel cujuslibet rei emendo vel vendendo aliqua incrementa susceperit, depositus de gradu suo alienus habeatur aCLIX. Pro pecunia quam clericus mutuo dedit, justo pretio species acciperat, quod mercandi causa tempore statuto decretum fuerit venundari. Caeterum si speciem non habuerit necessariam, ipsum qdedit, sine ullo augmento recipiat. C. VI. Clericus non accipiat pspeciem: quantum dederit accipi
Abbreviated transcription (Latin):
deris: ⁊ amplius q̃sieris aut dedis frum̃ti
gere probatur auctoritate gelasi:: A
uorum. Nit enim gelasius pp. scriben
uerint abstinendum .⁊ aboĩ cuiussib
negotiationis ingenio uł cupiditate
cessandum. In quocumq uõ gradu sñ¬
officuis abstinere cogantur. Item exc̃.¬

Expanded text:
cem, et amplius quaesieris, vel dederis frumenti gere, probetur auctoritate Gelasii et aliorum. Ait enim Gelasius Papa, scribeverint abstinendum, et ab omni cujuslibet negotiationis ingenio vel cupiditate cessandum, aut in quocunque gradu officiis abstinere cogantur:
Abbreviated transcription (Latin):
cidit usura est.⁊ quod uelis ei nom̃ im¬
ponas usura est.Item. Siquis instau
randum conunium putet: ad negoti¬
atorem mittit ut abscintiati cupellam
sibi mitrat. gratis deferat. adeauponẽ
dirigit. ut picenum uinum aut tiria¬
cum requirit. adolannum ut iliam it¬

Expanded text:
unque sorti accedit usura est, quod velis ei nomen imponas, usura est. Item, irandum conuiuium putat, ad negotiatorem mittit, ut absentiati cupellam sibi gratis deferat: ad cauponem dirigit, ut Picenum uinum aut Tyriacum requirat, ad lanium, ut uuluam s
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium ñ rogentur. ꝗa eos talibus
rebus intẽe ñ conuenit. Si autẽ euenty
aliquo cause intͬfuerint: ⁊ aliquidin¬
dint uł audierint ubi nulle idonee
scłarium inueniant᷑ ꝑsone ne ueritas oc¬
cultetur: ⁊ malus ut bonus estimetur
sectari: sit usuras ex igere: auctoritate a¬
ugustim probatur. quiinpsalmo.xxͦxͦ.¬

Expanded text:
 talibus rebus esse non convenit. Si autem eventu aliquo causae interfuerint, et aliquid viderint vel audierint, ubi nullae idoneae saecularium inveniantur personae, ne veritas occultetur, et malus ut bonus aestimetursectari sit usuras exigere, Augustini auctoritate probatur, qui in Psalmum XX
Abbreviated transcription (Latin):
i feneraueris hominem. idest si tu mutu¬
o dederis pecuniam tuam: aquo plusꝗͣ
declisti: expectes: ñ pecuniam solam: s
aliquid plusquã dedisti. fiue illud triti¬
cum sit. siue umnum siue oleum: siue q¬
ubet aliud: si plus quam dedisti expecteᷤ
acciꝑe: fenerator es ⁊ in hoc improbandꝰ
t.ui. Quicquid supra datum exigit᷑
eẽ inpecuma. quod prouiderẽs diuina¬
scripturi: omnis rei aufert suꝑ habun¬
dantiam ut plus ñ recipias quam dedi¬
sti.¶ Item.alii propecunia fenerata

Expanded text:
i foeneraveris homini, id est, si mutuum dederis pecuniam tuam, a quo plusquam dedisti exspectes, non pecuniam solam, sed aliquid plusquam dedisti, sive illud triticum sit, sive oleum, sive vinum, sive quodlibet aliud; si plus quam dedisti exspectes accipere, foenerator es, et ob hoc improbandus, . Quidquid supra datum exigiturse in pecunia, quod providens Scriptura divina omnis rei aufert superabundantiam, ut plus non recipias quam dedisti. Item, alii pro pecunia foenerata
Abbreviated transcription (Latin):
sus adomino sciens ꝑuirat: utriq ꝑuiri
et dominus. et males.dominus ꝗa p̃cepit
miles quia plus dominum quam aĩam
dilexit. Si liber est.xl. dies inpane ⁊ aqͣ
peniteat. ⁊uII. sequentes annos. Si seruu

Expanded text:
sus a domino, sciens peierat, utrique sunt periuri et dominus et miles: dominus quia precepit, miles quia plus dominum quam animam dilexit. Si liber est, XL dies in pane et aqua peniteat et VII sequentes annos; si servu
Abbreviated transcription (Latin):
nulla tñ auctoritate uiramentum ẜua¬
re promibetur. dum mõ sit nobis ala
cogebat facile potest discerni.Si enĩꝯ sẽ¬
tiens paripena cum faciente pimmienduᷤ
est. młtomagis ille qui cogit reus admiᷤ¬
si criminis p᷑robatur. Inde pius pp̃. ait.
qui peierantem compelut. et qui cõpel

Expanded text:
nulla tamen auctoritate juramentum servanulla tamen auctoritate juramentum servare prohibemur, dummodo sit nobis alia cogebat? facile potest discerni. Si enim consentiens pari poena cum faciente puniendus est, multo magis ille, qui cogit, reus admissi criminis probatur. Unde Pius Papa ait : C. I. Qui pejerare compellit, et qui compel
Abbreviated transcription (Latin):
iuram̃tum qñ inconsiđate incircum spe
pariri. ⁊uita ꝯsuariualet. Veluti dum ali¬
quis aparentib coactus ut clicatũ ton¬
siram ut religionis habͣrtum suscipiat.
se neutrum facturum iuiram̃to firmauit.
hoc quamuis aliquib uidatur rephen¬
sibile. quu opus caritatis uramento se
ñ facturum promisit. nulla tñ auctorita¬
te seruari prohibetur. q et si niquam
clericatus tonsuram. uel religionis uestẽ
susciput: ñ tamen ideo minus salutem
promereri ualet cumñnulu inlaicalib
abitu. scĩssimi et deo dilecti inueniantũ.
quo exemplo euident̃ datur intelligi.q
quotiens aliquis uirat se ñ facturum ali¬
quid quo expeditior sibi uia preparetu
adbeatitudinem. dum mõ sine eo salu¬
temualeat inuenuire. quod iuram̃tum ñ
ꝓhibetur obseruare. Vnde cum noc uura
mus non daturos alicui aliquid. sine
quoutraq salus eius potest eẽ incolumiᷤ
⁊ si aliqua exeo sihi comoditas prestetur

Expanded text:
iuramentum quando inconsiderate et incircumspeciuramentum quando inconsiderate et incircumspecparari et vita consummari valet, veluti dum aliquis a parentibsuram vel religionis vestem suscipiat, se neutrum facturum juramento firmaverit. Hoc, quamvis aliquibus videatur reprehensibile, quia opus caritatis juramento se non facturum promisit, nulla tamen auctoritate servari prohibetur, quia, etsi nunquam clericatus tonsuram vel religionis vestem suscipiat, non tamen ideo minus salutem promereri valet, quum nonnulli in laicali habitu sanctissimi et Deo dilecti inveniantur. Quo exemplo evidenter datur intelligi quoties aliquis jurat se non facturum aliquid, quo expeditior sibi via praeparetur ad beatitudinem, dummodo sine eo valeat salutem invenire, quod juramentum non prohibetur servare. Unde, quum juramus, nos non daturos aliquid alicui, sine quo utraque salus ejus potest esse incolumis, etsi aliqua ex eo sibi commoditas praestaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
digenti mificordit̃ ñ subuenire. Iista qa
ram̃to firmentur. ts̃i seruari ñ debent.
Circa hec utiq iuramenta intelugenda
s̃: q de ilucitis iuram̃tis ñ obseruandis su¬
prastatuta leguntur. Quisq ergo se ro¬
ram̃to firmauit aliquid facturum. qͦ
ue corꝑalis. ut spĩalis salus adimatur.
uel sine quo utraq salus reꝑari: uł con¬
fuari ñ possit: fidem ꝓmissam seruare ꝓ¬
hibetur. Quorum exempla p̃misse aue¬
toritates subiciunt: dumeum qui homi¬
cidium facere: ut alimenta matri.⁊ fr̃il
ñ subministrare. in adulterio ꝑseuerare
u& adpacem cum aduersario ñ redire.
iuram̃tũ prãndo ꝓmisĩt salubioriꝯsilio illici
aliquis post uotum castitatis iurat ali¬
cui se habiturum eam inconiugem.con¬
iugem namq habe in se ip̃o malum ñ est
tr̃huic ex uoto ꝑnitiosum est. hoc autẽ iu¬
iubetur indici. Exmõ iurandi tẽ illicitũ

Expanded text:
digenti misericorditer non subvenire. Ista, quia digenti misericorditer non subvenire. Ista, quia juramento firmentur, tamen servari non debent. Circa haec utique juramenta intelligenda sunt quae de illicitis juramentis non observandis supra statuta leguntur. Quisquis ergo se juramento firmaverit aliquid facturum, quo vel corporalis, vel spiritualis salus adimatur, vel sine quo utraque salus reparari vel confirmari non possit, fidem promissam servare prohibetur; quorum exempla praemissae auctoritates subjiciunt, dum eum, qui homicidium facere, vel alimenta matri et fratribus non subministrare, in adulterio perseverare, vel ad pacem cum adversario non redire, juramentum praestando promiserit, salubriori consilio illicitaliquis post votum castitatis jurat alicui se habiturum eam in conjugem. Conjugem namque habere in se ipso malum non est: tamen huic ex voto perniciosum est. Hoc autem juiubetur sibi indici. Ex modo iurandi tunc est illicitum
Abbreviated transcription (Latin):
tum sed ꝑiurium. ¶¶ Inde datur intł¬
ligi quod illicitum eẽ iuram̃tum cũ a¬
liquod istorum defuerit ñtñ cuicũqꝯ
tigerit aliquid istorum deeẽ ẜuari ꝓ
iustitia. ueluti cum ꝗspiam post uotũ
castitatis duxit uxorem: iuram̃to firmã
nunquam abea se discessurum. Quod
squis contendat prerogatiua coniugn
nimaduertat gabaonitas obsolam re¬
ligionem: contra dominicum imꝑium
reseruatos. Cumergo ᷤ domini preceptũ
eius preceto contrarium inuenitur h
dicium quoq aliqñ iuramento constat
deeẽ: ueluti cumꝓpria tetemeritate a¬
Uquis ductus. iurat se manducaturũꝙ
bibiturum. hoc quamuis ieuitate indi¬
screta illicitum ꝓbetur: ñ tñ ideo uiola¬
ripio betur. Iuram̃tum itaq multipli¬
illicitum iuram̃tum: qñid quodurra¬
tur: insuinatura uitiosum est. uł uitã
adimens. ut adulterium. homicidrõ.
⁊hissimilia. uł reꝑari npmittens. uelu.¬
ticum inimico adpacem ñ redire. in¬

Expanded text:
ntum, sed periurium. Unde datur intentum, sed periurium. Unde datur intelligi illicitum esse iuramentum, cum aliquod istorum defuerit. Non tamen cuicunque contigerit aliquid istorum deesse, prohibiustitia, veluti cum quispiam post votum castitatis duxit uxorem, iuramento firmans nunquam se ab ea discessurum, quod, em si quis contendat prerogativa coniugiirvari, animadvertat, Gabaonitas ob solam religionem contra Domini preceptum reservatos. Cum ergo omne preceptum ejus praecepto contrarium invenitur. § 3. Judicium quoque aliquando juramento constat deesse, veluti, quum propria temeritate aliquis ductus jurat se manducaturum et bibiturum. Hoc quamvis levitate indiscreta illicitum probetur, non tamen ideo violari jubetur. § 4. Juramentum itaque multipliillicitum juramentum, quando id, quod juratur, in sui natura vitiosum est vel vitam adimens, ut adulterium, homicidium, et his similia; vel reparari non permittens, veluti cum inimico ad pacem non redire, in
Abbreviated transcription (Latin):
iure datur eẽ licita. ꝗa nescitur eẽ ꝯsã¬
guinei: uł quia creditur eẽ uidua. Ali¬
ud si ideo putatur licita. qui ꝯsanguine¬
arum coniunctio. uł isrlitarũ copula. nł¬
lo iure credatur prohibita. hic ẽ erũ
ignorantia iuris.quȩ neminem excu¬
sat. nisi cui ꝑmittitur ius ignorare. ibi
ignorantia facti. quia quisq fere excu¬
satur. Semores autem isrł nonignora¬
bart gentes terre ꝓmissionis. exprece¬
pto domini eẽ delegendas s ignorabãt
gabaonitas ẽẽ incolas terre promissi¬
o̾nis. Ignorabant siꝗdem factum si ñ
ignorabant iuis facti: atq idõ ⁊ silu¬
uari debuit: quod uiramento firma
uerunt. quod autẽ ilucitum iuram̃tũ
ẜuari prohibetur nẽ gna̾lit᷑ intelligẽ¬
dum. Iuramentum namq ut ier̃ testa¬
tur suꝑieremiam deb habere tres co
mites. ueritatem. iudicium. ⁊ iustitiã.
Vbi autem ista defuerint: ñ ẽ iuram̃¬

Expanded text:
credatur esse licita, credatur esse licita, guinea, vel quia creditur esse vidua; aliud, si ideo putatur licita, quia consanguineorum conjunctio vel relictarum copula nullo jure credatur ignorantia juris, quae neminem excusat, nisi cui permittitur jus ignorare; ibi vero ignorantia facti, qua quisque vere excusatur. Seniores autem Israel non ignorabant gentes terrae promissionis ex praecepto Domini esse delendas; sed ignorabant Gabaonitas esse incolas terrae promissionis. Ignorabant siquidem factum, sed non ignorabant jus facti, atque ideo, etsi illucanonum Quod autem illicitum iuramentum servari prohibetur, non est generaliter intelligendum. Iuramentum namque, ut Hieronimus testatur super Hieremiam, debet hmites, veritatem, judicium, et justitiam; ubi autem ista defuerint, non est jurame
Abbreviated transcription (Latin):
nnocens credit omni uerbo. ñ uitupe¬
randa facilitas. sed laudanda bonitas.
noc est innocentem ẽẽ ignorare quidno¬
ceat. Et si circum scribitur ab aliquod
arbitratur. hac igitur mentis sue dote
inclinatus iħs ut crederent: gabaoniti
testamentum disposuit. pacem dedit
ꝯfirmauit societatem. s⁊ ubi interras eo¬
rum uentum ẽ deprehensa fraude. qđ
cumeẽnt fmnitumi. aduenas seee simu¬
lauĩnt. circum scriptum se eẽ ppłs parũ
indignari cepit. Ihs tñ pacem quam de¬
deratꝰ reuocandam ñcensuit. ꝗã firma¬
ta erat sacramenti religione nedum a¬
lienam ꝑfidiam redargueret: suam fi¬
dem solueret. Mulctauit eos: meliori tñ
obsequio ministerii. clementior senten¬
mentum quod ẜuari prohibeturꝰ intel¬
ugendum ẽ quod scitur eẽ illicitum.
dum iuiratur: Si autem nescitur uucitũ
eẽ ip̃a ignorantia excusatur si putetur
licitum eẽ ñ exignorantia uiris si facti.
Aliud est enim si alicuius ẽ copula nio¬

Expanded text:
Innocens credit omni verbo. Non vitupeInnocens credit omni verbo. Non vituperanda facilitas, sed laudanda bonitas. Hoc est innocentem esse, ignorare quod noceat, et, si circumscribitur ab aliquo, esse in omnibus arbitratur. Hac igitur mentis suae devotione inclinatus Josue, ut crederet Gabaonitis, testamentum disposuit, pacem dedit, confirmavit societatem. Sed ubi in terras eorum ventum est, deprehensa fraude, quod, quum essent finitimi, advenas se esse simulaverant, circumscriptum se populus patrum indignari coepit. Josue tamen pacem, quam dederat, revocandam non censuit, quia firmata erat sacramenti religione, ne, dum alienam perfidiam redargueret, suam fidem solveret. Mulctavit tamen eos vilioris obsequio ministerii. Clementior sentenmentum quod servari prohibetur, intelligendum est, quando scitur esse illicitum dum iuratur. Si autem nescitur illicitum esse, ipsa ignorantia excusatur, si putatur licitum esse non ignorantia iuris, sed facti. Aliud est enim si alicuius copula
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum domini ñ deleuerit: ꝗa senio¬
res isrł iuram̃to cum eis pacem firma¬
uerant. Sed notandum est quod seni¬
ores isrł.⁊ si scirent adomino et̃ imꝑa¬
tum: ut delerent gentes terre ꝓmissio¬
nis decepti agabuonitis: nesciebart eõ
ẽẽ incolas terre sibi promisse. Uener n
but ystoria refert atritis calciam̃tis⁊
cum aridis panib dicentes. uiri pacifici
uenimus deterra longinqua calciam̃ta
s̃ atrita in pedib nr̃is panis defecit in
sitartuis nr̃is. Audiuimus dñm ẽẽ uobis¬
cum uenimus componere pacem. qd̃
uerbum placuit senuiorib isrt: ⁊ fecert̃
pacem cumeis.Post diem autem tertiũ
cum filiisrł appropinquarent gabaoni¬
tis. occurrer̃ eis quibus uirauer᷑ant sem¬
ores isrł. Illi autem uidentes se eẽ dece¬
ptos. uoluerunt delere eos s peꝑcit eiꝰ
iosue. ꝓpter uramentum seruorum ifrł.
deo prohibeantur: niura mento
firmata non sunt euitanda.

Expanded text:
aeceptum Domini non deleverit, quia senioaeceptum Domini non deleverit, quia seniores Israel juramento cum eis pacem firmaverant. Sed notandum est, quod seniores Israel, etsi scirent a Domino esse imperatum, ut delerent gentes terrae promissionis, decepti tamen a Gabaonitis nesciebant eos esse incolas terrae promissae. Venerunt enim ut historia refert attritis calceamentis, et cum aridis panibus, dicentes: Viri pacifici, venimus de terra longinqua, calceamenta sunt attrita in pedibus nostris; panis defecit in sitarciis nostris; audivimus Dominum esse vobiscum, et venimus componere pacem. Quod verbum placuit senioribus Israel, et fecerunt pacem cum eis. Post diem vero tertium, quum filii Israel appropinquarent Gabaonitis, occurrerunt eis, quibus juraverant seniores Israel. Illi autem videntes se esse deceptos, voluerunt delere eos, sed pepercit eis Josue propter juramentum seniorum Israel. Deo prohibeantur, tamen juramento firmata non sunt evitanda.
Abbreviated transcription (Latin):
ciam ubaldo. qui urauit se ñ ministra¬
turum necessaria matri et fratribus
ptus et timore netis impulsus. sue ꝯcudi¬
ne uiramento firmauit.:⁊p̃am in ꝯuigẽ
susciꝑe.propriamq matrem declomo¬
cum fratrib expellere: nichilq ei ali¬
monie unquam impendere.quia uõqͣ
gem susciꝑe: matrimonium sit indõ fir
credo sacramentum adhoc debere fieri
ut iniusta iuratio suorum bonorum. sit
xdiniustum ⁊ illicitum. ⁊ deo minime
amabile. quasi testimonium iuste et
humane petitioni adducitur. Foued̃
itaq ubaldus matrem. ⁊ fr̃s. ⁊ lugeat
sicoactione. ⁊timore uirameriti. Aiꝗd
defuit matri. Qui eum uõ iurare coege¬
runt quod ñ debuit: reatu ꝑiuru im¬
pliciti teneantur. Iniuria oppe iniuste
irrogata: eius ẽ infanna qui facit: nec
enĩuilomõ adobprobrium coacte uo¬
luntatis trahitur: quod ilucita ꝯditio
necessitatis extorsit. ¶ Eed cum his oĩ¬
bus iuramenta ẜuanda probentur: op¬
ponitur quod iosue gabaonitas ꝯt p̃¬

Expanded text:
am Hubaldo, qui juravit se non ministraturum necessaria matri et fratribus. ptus et timore necis impulsus suae concubinae juramento firmavit ipsam in conjugem suscipere, propriamque matrem cum fratribus de domo expellere, nihilque eis alimoniae unquam impendere. Quia vero gem suscipere, matrimonium sit in Deo firmucredo sacramentum ad hoc debere fieri, ut injusta juratio suorum bonorum sit iad injustum et illicitum, et Deo minime amabile, quasi testimonium justae et humanae petitionis adducitur. § 2. Foveat itaque Hubaldus matrem et fratres, et lugeat, si coactione et timore juramenti aliquid defuit matri. Qui vero eum jurare coegerunt quod non debuit, reatu perjurii impliciti teneantur. Injuria quippe injuste irrogata ejus est infamia, qui facit. Nec enim ullo modo ad opprobrium coactae voluntatis traditur quod illicita conditio necessitatis extorsit. III. Pars juramenta non servanda probentur, opponitur, quod Josue Gabaonitas contra pr
Abbreviated transcription (Latin):
tss nos urasse ꝯtigeritetĩ. quorob ser¬
crimen maius ẽẽ diuertendum.¬
tinencdetur. cum incauta diffinitio
uter soluenda est: necẽ ꝓreuaricatios
temeritatis emendatio. Actiotini.uii.
synodi. Iuicitum iuraf ientum non
entalium sedium dixit. Significut ser¬
mo patris nr̃i sophronii quod meliuꝰ
fit uirantem ꝑiurare quam seruare
sacram̃tum infractione scãrum ima¬
guim hoc interdicimus. ꝗ sacram̃ti
qͦdam se excusant. Tnarasius patriar¬
ha cuxit. quia pater sophronius noue¬
rat ponitatem dei. ꝓpt̾ea transgredi
uoluit impium iuramentum. Ite̾m sa¬
thurus patriarcha dixit. herodes olo¬
fuauit uiram̃tum.⁊ periit. petrus uõ
negait cum iuramento.⁊ conuersus
fleuit: ⁊ saluatus ẽ. omne eram pecca¬
tum ponus deus indulget. siquis exto¬
to corde penitat. Scã synodus dixit.
fotie daxit. scriptum est. iuram̃tũmẽ¬
dar nediligatis. qua decausa ruram̃
tum nrm mendax dissoluatur. qua¬
si nullam uirtutem habens. Item y

Expanded text:
s iurasse contigerit, quod obsercrimen majus esse divertendum.emendetur, quum incauta diffinitio ter solvenda est, nec est praevaricatio, sed temeritatis emendatio. C. XVIII. Illicitum juramentum nonentalium sedium dixit: Significat sermo patris nostri Sophronii, quod melius sit jurantem pejerare, quam servare sacramentum in fractione sacrarum imaginum. Hoc autem dicimus, quia sacramento quidam se excusant. Tarasius patriarcha dixit: « Quia Pater Sophronius noverat bonitatem Dei, propterea transgredi voluit impium juramentum. » Item Tharasius patriarcha dixit: « Herodes servavit juramentum, et periit: Petrus vero negavit cum juramento, et conversus flevit et salvatus est . Omne enim peccatum Deus indulget, si quis ex toto corde poeniteat. » Sancta synodus dixit: « opus dixit: Scriptum est: « Juramentum mendax non diligatis. » Qua de causa nostrum juramentum mendax dissolvitur, quasi nullam habens virtutem.
Abbreviated transcription (Latin):
on est obseruandum sacramentũ quo
malum incaute promitutur: ueluti
siquispiam adultere ꝑpetuam fidem
cum ea ꝑmanendi polliceatur: tollerabi¬
lus est enim ñimplere sacram̃tum. quã
ꝑmanere instupriflagitio. Item exc̃ tol¬
ecesse est ut male iurans di tiam agat.¬
eum dominus.quia sumpsit nomendo¬
muni ciei sui frustra. Et in leurtico. Deodẽ.
onꝑiurabis innomine meo. ñ pollo¬
es nomen ddomini deitui. ego dominꝰ.
mento deuouerat oĩo ñ faciat uestue¬
tauota frangenda sunt. Item exde¬

Expanded text:
on est observandum juramentum, cum malum incaute promittitur: veluti si quispiam adulterae perpetim cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum, quam permanere in stupri flagitio. CAPUT ecesse est ut male jurans diit Dominus eum qui assumpserit nomen Domini Dei sui frustra . » Et in Levitico: « Non perjurabis in nomine meo, nec pollues nomen Domini Dei tui: ego Dominus mento devoverat, omnino non faciat, quoniam stulta vota frangenda sunt. CAP. X
Abbreviated transcription (Latin):
in ipa sua querela cogitare deb potia
inbona fide uita ip̃i mumane societati fi
isse fuandum. nepreda iniqua ex hoĩe¬
fieret: sisentit quam iniq sibi inpeccati
societate ẜuata ñ fuerit. Ile quipge ut¬
robiq ꝑfidus ac profecto sceleratior u¬
aicandus est. Item. Si propterea fides
olata fidem seruet adultero utiq mala
est si si nec adultero: peior est. Porro si
ea flagitus peniteat: ⁊ ad castitatẽ re¬
deat cõnugalem. pacta. ac placita. ad¬
ulterina restindat: miror sieam fidei¬
diximus iluicitum iurtam̃tum ñ fuauĩt.
ut maliud malum ꝑnitiose declinet.
tanto grauius delinquit: quanto dãp¬
nabilius accumulant peccata peccatis
Si autem ꝓpt̃ea deseritur: ut ad bonũre
hitur. potius deflendum est. si iaucͦ
ilius iuram̃ti occasione nos deliquisse ꝯ¬
tigerit. Nñ aug̃ scribit seuõ mileuitano
episcopo ꝯsulenti dequodam ubaldo
Qui aconsangumeis cuiusdam pelics
coactus fuerat iurare illam secuctuñ

Expanded text:
 verum in ipsa sua querela cogitare debet, potius  verum in ipsa sua querela cogitare debet, potius in bona vita ipsi humanae societati fidem fuisse servandam ne praeda iniqua ex hofieret, si sentit quam iniqua sibi in peccati societate servata non fuerit. Ille quippe utrobique perfidus, profecto sceleratior judicandus est. CAP. XCVII. Si propterea fides olata, fidem servet adultero, utique mala est, sed si nec adultero, pejor est. Porro si eam fiagitii poeniteat, et ad castitatem rediens conjugalem, pacta ac placita adulterina resdiximus, illicitum juramentum non servaverit, ut in aliud malum perniciosum declinet, tanto gravius delinquit, quanto damnabilius accumulantur peccata peccatis. Si autem propterea deseritur, ut ad bonum redhitur; potius deflendum est, si in aliquo illius juramenti occasione nos deliquisse contigerit. Unde Augustinus scribit Severo Milevitano Episcopo, consulenti de quodam Hubaldo, qui a consanguineis cujusdam pellicis coactus fuerat jurare, se illam ducturum
Abbreviated transcription (Latin):
in irritum reuocetur. Itemier̾ in
ribus siquidem modis iuramenta
contracta dissoluenda sunt. primo
cumquis male uirat. Scđo cũm quis
incaute iurat: ñ putans hoc eẽ pec¬
catum. tertio si pueri. ut puelle ĩ
domo parentum se iuramento ꝯstͥn¬
trt dampnabiliter obsuantur. quod
tunc intelligendum est. qnuramtom
atur. cet̃m siꝓpt̃ ea deseritur ut mab¬
ud malum transeatur: ilucitum sacra¬
sntum dampnabilit ẜuatur. ẜ damꝓ¬
nabilius ꝯtempnitur. ¶Inde aug̃ debo¬
no coniuigali non est appellanda fides¬
des admibetur: mirum si fides apoelietus¬
uerum tñ qualiscumq sit: si et ꝯtra ip̃a
fit peius est: nisi cum ꝓpt᷑ ea deseritur. ent
ao fidem ueram legitimamos redeat
est ut adpeccatum emendetur uolũ¬
tatis prauitate correpta tanquã sior
cum hominem solus expoliare ñ possit
inueniat socium iniꝗtatis:⁊ cum eo pacis¬
catur ut simul id faciant. spolium ꝙ p
partiantur. quo facinore comirisso: to¬
tum solus auferat: dolet ꝗdem ille ⁊ ser

Expanded text:
in ribus siquidem modis juramenta contracta solvenda sunt. Primo, quum quis male jurat. Secundo, quum quis incaute jurat, non putans hoc esse peccatum. Tertio, si pueri vel puellae in domo parentum se juramento constrintur et damnabiliter observantur. Quod tunc intelligendum est, quando iuratur. Ceterum si propterea deseritur, ut in aliud malum transeatur, illicitum sacramentum damnabiliter servatur, sed damnabilius contemnitur. Unde Augustinus de bono coniugali: Mulier s adhibetur, mirum, si fides appelumtamen qualiscunque sit, si et contra ipsam fit, pejus fit, nisi cum propterea deseritur, ut ad fidem veram legitimamque redeatur, id est ut peccatum emendetur voluntatis pravitate correcta, tanquam si quis cum hominem solus exspoliare non possit, inveniat socium iniquitatis, et cum eo paciscatur ut simul id faciant, spoliumque partiantur: quo facinore commisso totum solus auferat; dolet quidem ille, et
Abbreviated transcription (Latin):
Qi sacramento se obligauerit ut litig¬
gans cum quolib adꝰ pacem nullomo
redeat: proꝑurio uno anno acoĩone
corporis et sanguinis domini segregatꝰ.
reatum suum clemosinis fletibus ⁊ qͣn¬
tis potuit ieiuniis absoluat:. ad carita¬
tem uõ quȩ operit multitudinẽ peccõꝵ
mussa omnia soluendas̃. deniq ip̃e dns
frequenter mutat sententiam. sicut scri¬

Expanded text:
i sacramento se obligaverit, ut litigans cum quolibet ad pacem nullo modo redeat, pro perjurio uno anno a communione corporis et sanguinis Domini segregatus, reatum suum eleemosynis, fletibus et quantis potuerit jejuniis absolvat. Ad caritatem vero, quae opemissa omnia solvenda sunt. Denique ipse dominus frequenter mutat sententiam. It
Abbreviated transcription (Latin):
no monastio inaliud districti transire mo
tur. In quosic statutum est. Non sunt ꝓ¬
nibende uirgines sacre que causi religio¬
nis aliud monastium adire desidantur.
irgmes sacre siprolucro anime sue.ꝓpt̃
districtionem uitam ad aliud monastiu
pgere distribiũnt ibidemq: comanere
decreuerint synodus concedit. Siuõ fu¬
ga discipline alum locum quesierint. re¬
dire cogantur: ¶ Quod autem duir¬
ginib sacris hoc cap̾statuitur de mona
monachi sine consensu abbatis irrita sunꝰ
onacho ñuciuotum uouere sine consẽ¬
su abbatis sui.Si autem uouerit frangẽ¬
dumerit. Item illud agathensi conc̃.S

Expanded text:
no monasterio in aliud districtius transire montur, in quo sic statutum est: C. I. Non sunt prohibendae virgines sacrae, quae causa religionis aliud monasterium adire desiderant. Virgines sacrae si pro lucro animae suae propter districtiorem vitam ad aliud monasterium pergere disposuerint, ibidemque commanere decreverint, synodus concedit. Si vero fuga disciplinae alium locum quaesierint, redire cogantur. Gratian. Quod autem de virginibus sacris hoc capitulo statuitur, de monamonachi sine consensu abbatis sui irrita sunt. Monacho non licet votum vovere sine consensu abbatis sui; si autem voverit, frangendum erit. Item illud Agathensis Conc
Abbreviated transcription (Latin):
nib ꝯtemptum mundi. ⁊ amorẽ dei p̃¬
dicando. quam uiolentiã inferendo.
adcelestem amorem illum accẽcłitis.
uñ oium urm caritati. hanc nri apłit¬
mandare decreuimus eplam monentes⁊
precipientes quatinus si ita uerũ est ut
istidicunt. ut nullus ep̃s. uł abbas. sex
monachorum reliquorũ conaientus.
monasticis illum regulis inuitum sub¬
iacere compellat. neq ullo mõ fr̃s eius
ꝑhanc occasionem licentiam hãnt. pat̃¬
tia seu materna illum hereditate pͥuare:
s⁊usq dum diuina inspiratione cõpunctꝰ
ꝓpria uoluntate regule se subdat. liceat
eum amundanis ⁊ iaicalib remotum ua¬
gationibus uł negotiationib int̾ re¬
ligiosos ⁊ eccłasticos uiros incanonica
degere uita.Non enim putamus quod

Expanded text:
ntemptum mundi, et amorem Dei praedicando, quam violentiam inferendo, ad coelestem amorem illum accenderitis. Unde omnium vestrum charitati hanc nostri apostmandare decrevimus epistolam, monentes atque praecipientes quatenus, si ita verum est ut isti dicunt, nullus episcopus, vel abbas seu monachorum reliquorum conventus monasticis illum regulis invitum subjacere compellat, neque ullo modo fratres ejus per hanc occasionem licentiam habeant paterna seu materna illum haereditate privare: sed usque dum divina inspiratione compunctus propria voluntate regulae se subdat, liceat eum a mundanis et laicalibus remotum vocationibus vel negotiis inter religiosos et ecclesiasticos viros in canonica degere vita. Non enim putamus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
eredibus res eorum. qui abep̃is. ut alx¬
tibus decepti comam deposuerunit.
oͥnstituit sane sacer iste ꝯuentus ut ep̃i.
siue abbates. qui ñ infructu aĩarum s ĩ
auaritiam.⁊ turpe iucrum inhiantes q
turpis lucri sectatores subiaceant. Huiuo¬

Expanded text:
heredibus res eorum, qui ab episcopis vel abbatibus decepti comam deposuerunt. Constituit sane sacer iste conventus, ut episcopi sive abbates, qui non in fructum animarum, sed in avaritiam et turpe lucrum inhiantes, qturpis lucri sectatores, subjaceant: hi
Abbreviated transcription (Latin):
nos fraternitas tua iatoris presentium
iegatione consuluit: nulla ꝑatione in
sacro ordine postlapsũm: aut ꝑmanẽ
aut reuocari posse: cognoscat cͥcaquẽ tñ
cinus: facili dicitur ꝓfessione confessũ.

Expanded text:
nos fraternitas tua latoris praesentium relatione consuluit, nulla ratione in sacro ordine post lapsum, aut permanere, aut revocari posse cognoscas. Circa quem tamen cinus facili dicitur professione confessus.
Abbreviated transcription (Latin):
pientie seuiustitie: cecatur. Pupilla
namq oculi nigra:uidet albuginem
tollerans nichil uidi. quia uidelic sen¬
sus humane contagionis. si stultum se¬
se peccatoremq intelligit: cognitionẽ
intime elaritatis apprehendit᷑. Si autẽ
candorem sibi iustitie: seu sapientie
tribuit: aluce suꝑne conditionis seex¬
cludit. ⁊ eo claritatem ueri luminis. ne¬
quaquam penetrat: quo ap̃sese ꝑ arrog¬
antiam exaltat. Sicut dequibusdam dr̃a¬

Expanded text:
pientiae seu justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra videt, albuginem tolerans nihil videt: quia videlicet sensus humanae cogitationis, si stultum se peccatoremque intelligit, cognitionem intimae claritatis apprehendit. Si autem candorem sibi justitiae seu sapientiae tribuit, a luce se supernae cognitionis excludit, et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat, quo se apud se per arrogantiam exaltat: sicut de quibusdam d
Abbreviated transcription (Latin):
Vt enĩ aitꝰ gg̃ inpastorali souicite for¬
midandum est: nequi placare posse
iram dei creditur: hanc ipẽ expprio
reatu mereatur: cuncti enĩ liquido no¬
umus. quia cum his qui displici. ad
intcedendum mittitur. irati animus
ad deteriora ꝓuocatur. Quiergo desidi¬
is t̾renis astringitur: caueat nedistri¬
cti iram uidicis graunis accendens. dũ
loco delectatur głe fiat subditis actor
rume.Sollert ergo se quisq metiat. ne
locum regiminis assumere audeat: si.
ad huc inse uitium dampnabilit reg¬
nat. ne is quemcͥmen deprauat ꝓpͥum.
int̾cessor fieri appetat proculpis alioꝵ.¬

Expanded text:
 ait in Pastorali: § 1. Sollicite formidandum, ne, qui placare posse iram Dei creditur, hanc ipse ex proprio reatu mereatur. Cuncti enim liquido novimus, quia, quum is, qui displicet, ad intercedendum mittitur, irati animus ad deteriora provocatur. Qui ergo adhuc desideriis terrenis adstringitur, caveat, ne districti iram judicis gravius accendens, dum loco delectatur gloriae, fiat subditis auctor ruinae. Solerter ergo se quisque metiatur, nec locum regiminis assumere audeat, si in se adhuc vitium damnabiliter regnat; nec is, quem crimen depravat proprium, intercessor fieri appetat pro culpis alio
Abbreviated transcription (Latin):
ria sunt gnã genere elemosinarur¬
eli mosinas. una corꝑalis egentidare
quicquid poteris. altera spirtuat: ddi¬
mittere a quo iesus fueris. tertia delin¬
qntem corrigere. ⁊ errantes inuiam re¬
ducere ueritatis. Item aug̃. Elymosi¬
ne corporali: prefertur ely mosina cor
uesunt elsmosine. una cordis. alidie¬
a pecunie. elmosina cordis ẽ.: dimutẽ
aquo lesus est. Nam dare aliquid indi
genti. aliqñqueris. ⁊ ñ habes indulgẽ
peccanti: quantũ uolueris redundã
tibi. elimosrna cordis multo maior ẽ.
quam eli mosina corporis. caritatis e¬
imosina: sine terrena subͥa sufficit.I
la uõ q̃ corꝑalit datur: si sine benigno
corde tribuitur: oĩo ñ sufficit ¶Exhi¬
õibus apparet: quod nec lenitas mansu¬
etudinis. sine rectitudine seueritatis:
nec ⁊elus rectitudinis. sine mansue¬
tudine: inprelatis debi inuerĩ. ꝑcul¬
sores ergo qui premissis auctoritatib
ab ep̃aliofficio remouentur: ñ quilib
corpaliter flagellantes. s preter missa

Expanded text:
ria sunt genera eleemosynarum: una corporalis: egenti dare quidquid poteris: altera spiritualis, dimittere a quo laesus fueris: tertia, delinquentes corrigere, et errantes in viam reducere veritatis. C. XIII. Eleemosynae pecuniae praefertur sunt eleemosynae, una cordis, alia pecuniae. Eleemosyna cordis est dimittere quod laesus est. Nam dare aliquid aliquando indigenti quaeris et non habes; indulgere peccato quantum volueris redundat tibi. Eleemosyna cordis multo major est quam eleemosyna corporis. Charitatis eleemosyna sine terrena substantia sufficit; illa vero quae corporaliter datur, si non benigno corde tribuitur omnino non sufficitibus apparet, quod nec lenitas mansuetudinis sine rectitudine severitatis, nec zelus rectitudinis sine mansuetudine in praelatis debet inveniri. Percussores ergo, qui praemissis auctoritatibus ab episcopali officio removentur, non quilibet corporaliter flagellantes, sed praetermissa
Abbreviated transcription (Latin):
mnes huiasmodi scłi dilectores. in reb
trenis fortes s̃ incelestib sunt debiles.
uam ꝓtem porali gła usq ad mortem
terreiss lucris: quaslib iniurias tol¬
lexunt. ⁊ procelesti mercede. uł tenuisi¬
miuerbi ferre contumelias recusamt
treno iudici toto ⁊̃ die asistere fortes s̃
in oratione uõ coram domino. uł uniu
ore inmomento laxantur: Sepe nudita¬
tem. deiectionem. funem ꝓ acqreadis

Expanded text:
i dilectores in terrenis rebus fortes sunt, in coelestibus debiles. Nam pro temporali gloria usque ad mortem terrenis lucris quaslibet injurias tolerant, et pro coelesti mercede vel tenuissimi verbi ferre contumelias recusant; terreno judici toto etiam die assistere fortes sunt, in oratione vero coram Domino vel unius horae momento lassantur; saepe nuditatem, dejectionem, famem pro acquirendis
Abbreviated transcription (Latin):
ost quam quemquã criminalit̃ ca¬
dentem. in loco quo lapsus ẽ. nulla ꝑ¬
mutit ratio reuocari. ⁊ ultra tres men¬
ses eccłam uacare pontificem. statu¬
ta scõ s canonum ñ ꝑmittunt. Ne
cadente pastore: dominicu gregem.
hostis quod absit antiquus insidiã¬
do dilan: frat̾nitas ur̃a dep̃cationi
eorum consentire ⁊ in loco lapsi deb
Si post ordinationem suam quispiam
inlapsum cecidit. ⁊ preuaricationis
peccato fuit deprehensus obnoxius. oi¬
modo ꝓhibendus ẽ: cum manib lutu¬
lentis. atq pollutis mistĩa nr̃e salutis
ꝓpͥos gradus licite posse amministra¬
re. ⁊ ad maiores conscendere. Maria
erum soror aaron postquam lepra
pcussa est. quia in moysen murmu¬
rauerat: apeccato ꝑ penitentiam m
ꝓpħandi recepit. a aron ⁊̃ post con¬
flatum uitulum insummũ sacerdotẽ¬
est consecratus. Dauid post adultĩ¬
um.⁊ homicidium: spũm ꝓphetie re¬
cepit ⁊ inꝓpͥo gradu ꝑmansit. achab
post mortem nabuthe uiri scĩssimi:

Expanded text:
ostquam ergo quemquam criminaliter abscedentem in locum de quo lapsus est nulla permittit ratio revocari, et ultra tres menses Ecclesiam vacare pontifice statuta sacrorum canonum non permittunt, ne, cadente pastore, dominicum gregem antiquus, quod absit, hostis insidiando dilaniet, fraternitas vestra deprecationi eorum consentire, et loco lapsi debet Si post ordinationem suam quispiam in lapsum ceciderit, et praevaricationis peccato fuerit deprehensus obnoxius, omnimodo prohibendum est, eum manibus lutulentis atque pollutis mysteria nostrae salutis proprios gradus licite posse administrare, et ad majores conscendere. Maria enim soror Aaron, postquam lepra percussa est, quia in Moysen murmuraverat, acta poenitentia a t. Aaron autem post conflatum vitulum etiam in summum sacerdotem consecratus est. David post adulterium et homicidium spiritum prophetiae recepit, et in proprio gradu permansit. Achab quoque post mortem Nabuthae viri sanctissimi per
Abbreviated transcription (Latin):
iep̃s. aut pb̃r. aut diaconus. capitale cm̃
comiserit: aut cartam fals iuit: aut falsy
testimonium dixerit: ab officii honore
depositus: inmonasterio detrudatur.
⁊ ibi quam diuuixerit: laicam tm̃mõ
Qui homicidu facto aut p̃cepto aut¬
conscius consilio: post baptismum fuĩt¬
ab alio relictam duxerit: ñ admittatur
adclerum. quisurrepserit deiciatur: Si
militer si homicidii aut facto. aut p̃ce¬
pto. aut consilio. aut defensione post
baptismũ conscius fuit: ⁊ ꝑaliquã subre¬
ptionem adcłicatum uenerit: deiciatił.
bus lapsos: ⁊ post penitentiam. uł ante
penitentiam administerii sui officium
reuocari quod oĩo ꝓhibemus.⁊ inhac re'
iapsus inpeccatum carnis fuerit: sacͦ
ordine carcat⁊ ad altaris ministium

Expanded text:
esbyter, aut diaconus capitale crimen commiserit, aut chartam falsaverit, aut falsum testimonium dixerit, ab officii honore depositus in monasterium retrudatur, et ibi quamdiu vixerit laicam tantummodo Qui homicidii facto aut praecepto, aut consilio post baptismum conscab alio dimissam duxerit, non admittatur ad clerum, aut si obrepsit dejiciatur. Similiter si homicidii aut facto, aut praecepto, aut consilio, aut defensione post baptismum conscius fuerit, et per aliquam subreptionem ad clericatum venerit, dejiciatur, bus lapsos, vel post poenitentiam, vel ante poenitentiam ad minirevocari, quod omnino prohibuimus, et in hac re slapsus in peccatum carnis fuerit, sacro ordine ita careat, ut ad altaris ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
nem accipiant. In portu autem uene¬
ris: loco lapsi diaconi: alium qui hoc
officium implere debeat ordinabis.
adsacris ordims mistium presumđ
accede: scriptis cauere decreuimus
s eum in insula gorgona atq capraria
sollicitudinem demonasterus gere
re: ⁊ in quo ẽ statu: siñ cuiusquam
aduersitate manere ꝑmisimus Loco¬

Expanded text:
nem accipiant. In portu autem Venenem accipiant. In portu autem Veneris loco lapsi diaconi alium, qui hoc officium implere debeat, ordinabis. ad sacri ordinis ministerium praesumat accedere, scriptis cavere decrevimus. Sed eum in insula Gorgona atque Capraria sollicitudinem de monasteriis gerere, et in eo in quo est statu sine cujusquam adversitate manere permittimus
Abbreviated transcription (Latin):
ccedens ad gorgonam insulam d̃ eodẽ.¬
frat̾nitas uestra: discutiat. id quod ad
ne est deiectus: ad explendum mini¬
sterium pb̃rii presumpsit accełe. ⁊ oĩ¬
potenti dõ hostias immolare. Quodsi
ita factum ura frat̾nitas reppererit. eũ
sacri corꝑis. ⁊ sanguinis domini par¬
ticipatione priuatum inpenitentiam
redigat. ita quod usq ad ultimũ diẽ
ineadem excoĩcanone ꝑmaneat.⁊ uiati¬
endum int̾laicos cõĩonem. ⁊̃ ante exity
debeat misẽri: hoc intue fr̃nitatis po¬
nimus potestate ⁊ infra.preterea ad
fraternitatis tue consulta respondẽ¬
tes: statiumus diaconem:⁊ abbatem
quem deportu ueneris indicans cecidi¬
se: adsacros ordines ñ debere. uł pose
aliquo modo reuocari. Quem quidẽ
sacro ordine priuatum: inpenitenti¬
stea actus conuersatioq meruerit. pͥ¬
orẽs inter alios monachos ubi decre
neat. Subdiacomi quoq quos simi¬
ls culpa constringit: ab officio suo
in reuocabilit depositi int̃laicos cõio¬

Expanded text:
ccedens ad Gorgonam insulam fraternitas vestra discutiat id quod ad ne est dejectus, ad explendum ministerium presbyterii praesumpsit accedere, et omnipotenti Deo hostias immolare. Quod si ita factum fraternitas vestra repererit, eum sacri corporis et sanguinis Dominici participatione privaredigat, ita ut usque ad diem obitus sui in eadem excommunicatione permaneat et viatiendam inter laicos communionem etiam ante exitum debeat misereri, hoc in tuae fraternitatis ponimus potestate. Et infra: § 1. Praeterea ad fraternitatis tuae consulta responden Statuimus diaconum abbatem quem de portu Veneris judicas cecidisse, ad sacrum ordinem non debere vel posse aliquomodo reparari, quem quidem sacro ordine privatum in poenitentistea actus conversatioque meruerit, priorem inter alios monachos, ubi tu taneat. Subdiaconi quoque, quo similis culpa constringit, ab officio suo irrevocabiliter depositi, inter laicos communio
Abbreviated transcription (Latin):
scito nos nullam occasionem dare: necu
llam tribuere licentiam eis.quemlib ho¬
minũ quolib modo occidendi. Uerũ tñ¬
si contigĩt ut clicus sacerdotalis ordinis
salum paganum occidit: młtum sibi con¬
sulit. si abofficio sacerdotali recesserit: sa¬
utius q ẽ illi inhac uita domino subin¬
feriorihabitu inreprehensibilit̃ famulari:
quã alta indebite appetendo: dampna¬
bilit̾ in ꝓfundum demergi. Item exc̃. a¬

Expanded text:
scito nos nullam occasiscito nos nullam occasillam tribuere eis licentiam quemlibet hominem quolibet modo occidendi. Verum si contigerit, ut clericus sacerdotalis ordinis saltem paganum occiderit, multum sibi consulit, si ab officio sacerdotali recesserit; satiusque est illi in hac vita Domino sub inferiori habitu irreprehensibiliter famulari, quam alta indebite appetendo damnabiliter in profundum demergi. C. VII.
Abbreviated transcription (Latin):
si epõ. Post ꝑactum homicidium: sacer
cerdotem putare: post ꝓpetratum ho¬
micidium: posse insacerdotio ministrare
immo quod ẽ ineptius. nobis suade uel¬
le: ut ip̃i tali presumptioni. preberemus
assensum. Quis erũ tam denens: tamo:
ꝑuersi sensus: tale quid existimaret. uel
post quantamcumq: penitentiam conce¬
dendum: cum oĩs sit canonice discipline
contrarium : Deb⁊ ergo sacerdotio pͥuatꝰ:
lacrimarum fonte: flagitu tam mane di¬
luere: ut talib saltm remeduis curatus:
salutis possit inuenire suffragium. ad¬
lericum quipaganum occidit: ñiopor derit.¬
tet adgradum maiorem prouehi. qui care
re debet ⁊̃ acquisito. homicida enĩẽ. Nam
cum discreti sint milites scłi Amilitib ecc
ꝑquod adeffusionem sanguinis necesse sit
no. Quidefendendo se paganũ occidit:¬
chis cłicis sacerdotali careat officio.
dendo paganum occidĩt. si postea ꝑpem
tentiam emendati possint adpͥstiũ gra¬
dum redire: aut ad altiorem ascendere

Expanded text:
 Post patratum homicidium, sacerdcerdotem putare post perpetratum homicidium posse in sacerdotio ministrare; imo, quod est pejus, nobis suadere velle, ut ipsi tali praesumptioni praeberemus assensum. Quis enim tam demens tamque perversi sensus tale quid aestimaret, vel post quantamcunque poenitentiam concedendum, cum omni sit canonicae disciplinae contrarium? Debet ergo sacerdotio privatus lacrymarum fonte flagitium tam immane diluere, ut talibus saltem remediis curatus, salutis possit invenire suffragium. lericum, qui paganum occiderit, non oportet ad gradum majorem provehi, qui carere etiam debet acquisitio, homicida enim est. Nam cum discreti sint milites saeculi a militibusmilitare saeculo, per quod ad effusionem sanguinis necesse sit  Qui defendendo se paganum occiderit, sacerdotali careat officio. dendo paganum occiderunt, si postea per poenitentiam emendati possint ad gradum pristinum redire, aut ad altiorem conscendere:
Abbreviated transcription (Latin):
centia conceditur: uigor canonice ꝓcł
dubio frangitur discipline dum pro
reuersionis spe: praue actionis desicłia:
quis conciꝑe ñ formidet. ⁊ post pauca
sacro ordine nulla uobis supplicatio
aliquo modo reuocare studeat. nehu¬
iusmodi ñstatuta s temporalit̃ dilata
dinationem. labitur: depositus ma¬
ui semel post suam ordinationẽ nebit.¬
in lapsum cecidit: deinceps iam depositꝰ
erit. nullumq gradum sacerdotu pote¬

Expanded text:
centia conceditur, vigor canonicae procul centia conceditur, vigor canonicae procul dubio frangitur disciplinae, dum pro reversionis spe, pravae actionis desideria quis concipere non formidat. Et post pauca:sacro ordine nullius vobis supplicaaliquo modo revocare studeat, ne hujusmodi non statuta, sed temporaliter dilata dinationem labitur, depositus  semel post suam ordinationem lapsu cecidit, deinceps iam depositus erit nullumque gradum sacerdotii pote
Abbreviated transcription (Latin):
acerdotes nomen domiru despitut. ⁊
quartũ adse panem pollutũ offerunt. Q
ad attare domini indigne accedunt. quia
dato mimere: sacerdotii presumunt. pa
⁊ despicit panperem. ⁊ infra. Si offeratis
cecum ad immolandum. ñne malum ẽ:¬
et cetera. Supius accusati de panibus nẽ
accusantur deuictimis. cecum animal
offert qui ordinat. indoctum in loco do¬
cti. magistrumq facit quiux discipłs
eẽ poterat. Claudum offert qui lucra
t̾rena q̃rentem locat. utpote pedem indi¬
uersa ponentem unum indiuinis:altm̃
incarnalib cu pot̾ conferri illud deli¬
bro regum.usque quo claudicas in du¬
as partes: languidum offert. qui uiti
gligentiae redarguendum. Indignum
enim est dare deo: quod dedignatur hõ¬
Ix premissis auctoritatib liquido demõ¬
stratum ẽ. quod uarus criminib inreti¬
ti: insacerdotes ordinari ñpossunt.
Nunc autem de eisdem qr̃ utrũ post ꝑact̃a
pcintentiam: uł inꝓprus ordinib rema¬
ilapsis adsuum ordinem reuertendili¬

Expanded text:
acerdotes nomen Domini despiciunt, et, quantum ad se, panem poliutum offerunt, qui ad altare indigne accedunt, quique dato munere sacerdotium praesumunt. Panet despicit pauperem. Et infra: § 1. Si offeratis caecum ad immolandum, nonne malum est? etc. Superius accusati de panibus nunc accusantur de victimis. Caecum animal offert, qui ordinat indoctum loco docti, magistrumque facit, qui vix discipulus esse poterat. Claudum offert, qui lucra terrena quaerentem locat, utpote pedem in diversa ponentem, unum in divinis, alterum in carnalibus, cui potest inferri illud de libro Regum: Usquequo claudicatis in duas partes? Languidum offert, qui vitiogligentiae redarguendum. Indignum est enim dare Deo quod dedignatur hox praemissis auctoritatibus liquido monstratum est, quod variis criminibus irretiti in sacerdotes ordinari non possunt. Nunc autem de eisdem quaeritur, utrum post peractam poenitentiam, vel in propriis ordinibus remaSi lapsis ad suum ordinem re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdem usq ad opus nepharium rapitur.
st eius animus uoluptate luxurie: sine
ullo repugnationis stimulo delcctat᷑. Uiti¬
um ꝗppe est ponderosis cum umor uisce¬
rum aduirilia labitur: q̃ profecto cum
molestia deilecoris intumescunt ponde¬
rosus ergo est qui totis cogitationib ad
iasciuam defluens: pondus turpitudiniᷤ
gestat incorde. ⁊ quamuis praua ñ ex̃ceat
oꝑa: abhis tñ non eleuatur mente. nec
adusum bomi oꝑis maꝑto ualet assurgẽ.
quia grauat hunc in abditis pondus tur¬
pe.quisꝗs ergo quolib horum uitio subi¬
citur. panes domino offerre ꝓhibetur
ne ꝓfecto diluere aliena delicta ñuale¬
at. is quem adhuc ꝓpͥa deuastant. ¶ ꝗa
igitur paucis uerbis adpastorale magist¬
erium dignus qualit̾ ueniat: atq Nocͦ in¬
dignus qualit̾ ꝑtimescant. ostendimus.

Expanded text:
quidem usque ad opus nefarium rapitur, quidem usque ad opus nefarium rapitur, sed ejus animus voluptate luxuriae sine ullo repugnationis stimulo delectatur. Vitium quippe est ponderis, cum humor viscerum ad virilia labitur, quae profecto cum molestia dedecoris intumescunt. Ponderosus ergo est, qui totis cogitationibus 14 ad lasciviam defluens, pondus turpitudinis gestat in corde; et quamvis prava non exerceat opere, ab his tamen non evellitur mente. Nec ad usum boni operis in aperto valet assurgere, quia gravat hunc in abditis pondus turpe. Quisquis ergo quolibet horum vitio subigitur, panes Domino offerre prohibetur, ne profecto diluere aliena delicta non valeat is quem adhuc propria devastant. Quia igitur paucis ad pastorale magisterium dignus qualiter veniat, atque hoc indignus qualiter pertimescat ostendimus,