comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimꝰ cõuenit in ꝯspectu młtitudns oĩbus
cuiciatibꝰ affectꝰ necat᷑. In eo ꝯcilio ciugẽtorigen
alteruis principem factõnis geneꝵ suũ quẽ sũp
demostraiumꝰ .cͫ. secutu fidem ab eo nõ discessisse
hostem uidicat bonaq eiꝰ publitat hiis ribus.
ꝯfectis in ꝯsilio ꝓnũciat accersitũ se a senonibꝰ
et carnutibꝰ aliisq cõpba ribꝰ gallie ciuitatibus.
huc iturũ y fines remoꝵ eoꝵq agros ppłatuꝵ
As priusꝙ̃ id faciat castia labieni oppugnatuꝵ
castus sese teneret de suo ac legionis piculo.
nichil timebas. sed nequam occasionẽ rei bene ge¬
rende obnutteret cogitabas . Itaq a cingetorige at.
etꝰ ꝓpiuquis orone inducioniari coginta qua in
asilio huierat nĩcios mittit ad fiuitnuas ciuitates
equitesq undiq euecit. hiis certũ dic̃ ꝯueiendi.
dicit. Interim ꝓpe totidie cũ oĩ. equitatu. inducio¬

Expanded text:
novissimus convenit, in conspectu multitudinis omnibus novissimus convenit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus affectus necatur. In eo concilio Cingetorigem, alterius principem factionis, generum suum, quem supra demonstravimus Caesaris secutum fidem ab eo non discessisse, hostem iudicat bonaque eius publicat. His rebus confectis, in concilio pronuntiat arcessitum se a Senonibus et Carnutibus aliisque compluribus Galliae civitatibus; huc iturum per fines Remorum eorumque agros populaturum ac, priusquam id faciat, castra Labiecastris sese teneret, de suo ac legionis periculo nichil timebat; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, cogitabat. Itaque a Cingetorige atque ejus propinquis oratione Induciomari cognita quam in concilio habuit, circummittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat; his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cottidie cum omni equitatu Inducio
Abbreviated transcription (Latin):
solicitaiet pecumas pollicitarent ᷑ magna parte
excitꝰ nr̃i intfecta młto minore supesse dicerent
ꝑtem̃ Neq tñ ulli ciuitati germaniꝵ psuaderi
potuit ut renũ transiret cũ se bes exptos dicerẽt
Mioiusto bello et theneteroꝵ transitu non esse.
ampliꝰ fortunam tẽptatinos Hac spe lapsus ĩ¬
uucioniarꝰ nichilonunꝰ copias cogere excere a
finitinus equos parare. Exules dãpnatosq tota
gallia magnis premiis ad se allicere cepit. Ac
tantani sibi iam luis rebꝰ in gallia auctoritatẽ
cõparauerat. ut undiq ad eũ legatones contur¬
ierent gram atq amicicia publice pͥuatiuiq
peterent / Ubi nitellexit ultto ad se ueniu alt̾a
ex yte senones carnutesq consciencia facmoris
iscigari altera neriuos aduatucos q bellu rõanis.
parare neq sibi uolũtarioꝵ copias defore si ex
fuubꝰ suis progaedi cepisset armatũ ꝯsiliũ ĩdicit
hoc more galloꝵ est mituĩ belli. quo lege coĩ. õs
puberes et armati quenire asuerũt. Qui ex hiis

Expanded text:
ollicerentur, magna parte exercitus nostri interfecta multo minorem superesse dicerent partem. Neque tamen ulli civitati Germanorum persuaderi potuit, ut Rhenum transiret, cum se bis expertos dicerent, Ariovisti bello et Tencterorum transitu: non esse amplius fortunam temptaturos. Hac spe lapsus Indutiomarus nihilo minus copias cogere, exercere, a finitimis equos parare, exules damnatosque tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit. Ac tantam sibi iam his rebus in Gallia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam atque amicitiam publice privatimque peterent. Vbi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnutesque conscientia facinoris instigari, altera Nervios Aduatucosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum est initium belli, quo lege communi omnes puberes armati convenire consuerunt; qui ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
celeriter affore hortat᷑ ur pristinani uirtute retiueat
Callus piculum ueritꝰ ut erat preceptũ tragulam.
nuctit Hec casu ad turrim ad hesit. neq a nostris
biduo aĩaduersa tercia die a quodã nulite ꝯspicit ͦ
dempta ad ciceronem de fertur. Ille perlectam ĩ cõuẽtu
militũ recitat maxnuaq oñĩs leticia afficit. ł uc
fuiui incendioꝵ procul uidibant᷑. que ies õe dubi¬
tatõnẽ aduentꝰ legionũ expulit galli re cognita¬

Expanded text:
celeriter adfore; hortatur ut pristinam virtutem retineat. celeriter adfore; hortatur ut pristinam virtutem retineat. Gallus periculum veritus, ut erat praeceptum, tragulam mittit. Haec casu ad turrim adhaesit neque ab nostris biduo animadversa tertio die a quodam milite conspicitur, dempta ad Ciceronem defertur. Ille perlectam in conventu militum recitat maximaque omnes laetitia adficit. Tum fumi incendiorum procul videbantur; quae res omnem dubitationem ad
Abbreviated transcription (Latin):
sertim quos recenti uictoria effera icret litteras
.Cẽ. dinuttit quanto cũ piculo legione ex iberiis
educturus esset / Rem gestam in eburonibꝰ per
scribit docet oem equitatũ peditatꝰq copiani tre¬
ueroꝵ tua nulia passiui longe asuis castris ꝯse¬
disse. Ce. asilio ciꝰ probato et si opmione triuz
legionũ deiectꝰ ad duas redierat. tñ unii coĩs.
salutis auxiliũ in celeritate ponebat Uenit mag¬
nis itiueribꝰ in neruioꝵ fines ibi ex captius
cognoscit. que apud cicerenẽ. gerant᷑. et quanto
ĩ peritulo res sit Eũt cuida ex equitibꝰ gallis.
magnis pͥmns ysuadet. uti ad ciceronẽ epistola
deferat. Hãc gacis ꝯscriptam luteris nuttit ue
nit᷑certa epistola nr̃a ab hostibꝰ ꝯsilia cognoscãt᷑
Si adire nõ possit mouet ut tragula cũ epła
Ad agnientũ deligataꝵ intra numitone castioru
abiciat. In literis scabit se cũ legienibꝰ profetun.

Expanded text:
sertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras sertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras Caesari remittit, quanto cum periculo legionem ex hibernis educturus esset; rem gestam in Eburonibus pscribit, docet omnes equitatus peditesque Trebirorum tribus milibus passuum longe a suis castris consedisse. Caesar consilio eius probato, etsi opinione trium legionum deiectus ad duas redierat, tamen unum communis salutis auxilium in celeritate ponebat. Venit magnis itineribus in Nerviorum fines. Ibi ex captivis cognoscit, quae apud Ciceronem gerantur, quantoque in periculo res sit. Tum cuidam ex equitibus Gallis magnis praemiis persuadet uti ad Ciceronem epistolam deferat. Hanc Graecis conscriptam litteris mittit, ne intercepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire non possit, monet ut tragulam cum epistola ad amentum deligata intra munitionem castrorum abiciat. In litteris scribit se cum legionibus profectum
Abbreviated transcription (Latin):
media note legione proficisci celeritqͣ ad se ue¬
nre. Exit cũ nũcio crassus alterũ ad caium
fabui legatu nuttit ut in atrebratũ fines legi¬
onem ducat. qua sibi sit iter faciendũ Scaibit
la bieno si . R. pͬ comodo face posset cũ legio¬
ne ad fines neruioꝵ ueniat reliquã ptẽ ex̃citꝰ
qd̃ paulo aberat longiꝰ non putat ex pectandani
uentu certior factꝰ eo die nulia passiui .xx. ꝓcẽdit
Crassum samarobriue preficit legionẽq artribuit
qd̾ ibi impediienta excitꝰ obsides ciuitatũ. lr̃as
publicas frumentu oie qd eo tollerande hienus
causa deuexerat reliiquebas. fabius ut ĩperatu
erat nõ ita mułtũ moratꝰ in ituere cũ legione
occurrt. Labienꝰ interitu sabiui et cede cohortiu
coguita cũ oũis ad eu treueror copie uenissent
ueritus ne ex ibernis fuge simulem profectõnem
fecisset ut hostuĩ nupetũ substiiere nẽ poss pre¬

Expanded text:
media nocte legionem proficisci celeriterque ad se vemedia nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire. Exit cum nuntio Crassus. Alterum ad Gaium Fabium legatum mittit, ut in Atrebatium fines legionem adducat, qua sibi iter faciendum sciebat. Scribit Labieno, si rei publicae commodo facere posset, cum legione ad fines Nerviorum veniat. Reliquam partem exercitus, quod paulo aberat longius, non putat exspectandam; ventu certior factus eo die milia passuum XX procedit. Crassum Samarobrivae praeficit legionemque attribuit, quod ibi impedimenta exercitus, obsides civitatum, litteras publicas frumentumque omne quod eo tolerandae hiemis causa devexerat relinquebat. Fabius, ut imperatum erat, non ita multum moratus in itinere cum legione occurrit. Labienus interitu Sabini et caede cohortium cognita, cum omnes ad eum Treverorum copiae venissent, veritus, si ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, ut hostium impetum sustinere posset, prae
Abbreviated transcription (Latin):
tus inferiorem ꝯcidit. Huic rursus crcũ uento
fert subsidiuĩ pullo. atq ambo incolumes cõplibꝰ
interfectis sũna cũ laude sese intra munitones
recipuit. Sic fortuna in contẽtione et certamũe
utaĩq scruauit ut alter alteri ĩ nuitꝰ aupilio
salutiq esset neq diuidicari posset uter utri.
uirtute anteferendꝰ iuderet. Quanto erat ĩ dies
giauior atq aspior oppugnatio et maxime quod
magna pte militii ꝯfecta uulneribꝰ res ad pauci
nõie uertico loco natꝰ honesto qui a pͥma obsidi¬
one ad ciccionẽ perfugerat suãq ei fide ỹltit᷑at
uiꝰ scrus sp̃e libertatis magnisq ei ysuadet
prennis ut litteras ad. Cc. deferat. Has ille ĩ ia¬
tulo illigatas effert et gallus ut gallos siue.
culum ciceronis legionisq cognoscitͦ. Ce acceptis
litteris hora crrciter undecuua scatim nuĩciũ in
bellouacos ad marcũ cassũ questore nuttit cued
iberna aberat ab eo iilia passũ .xxu. uibet

Expanded text:
tus inferiorem concidit. Huic rursus circumvento tus inferiorem concidit. Huic rursus circumvento fert subsidium Pullo, atque ambo incolumes compluribus interfectis summa cum laude sese intra munitiones recipiunt. Sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter alteri inimicus auxilio salutique esset, neque diiudicari posset, uter utri virtute anteferendus videretur. Quanto erat in dies gravior atque asperior oppugnatio, et maxime quod magna parte militum confecta vulneribus res ad paucitnomine Vertico, loco natus honesto, qui a prima obsidione ad Ciceronem perfugerat suamque ei fidem praestiterat. Hic servo spe libertatis magnisque persuadet praemiis, ut litteras ad Caesarem deferat. Has ille in iaculo illigatas effert et Gallus inter Gallos sin periculis Ciceronis legionisque cognoscitur. Caesar acceptis litteris hora circiter XI diei statim nuntium in Bellovacos ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum XXV; iubet
Abbreviated transcription (Latin):
uorenus. lni perpetuas initer se ꝯtiouersias hebit
quinã ante fertret᷑ oĩbꝰq annis de locis sunus
sumultatibꝰ ꝯtendebãt Ex hiis pullo cũ acerine.
ad munitõnes pugnaret᷑. quio dubitas ĩqt uoroue
aut quem locũ tua pio laude uirtutis sp̾tas. hic
dies de nr̃is ꝯtrouersiis iudicabit ħ cũ dixisset ꝓ¬
ceidit ex castas munitoes qua ꝑte hostuui ꝯfertissiã
est uisa rrupit. Nec uorentis quidem uallo sese
apuet sed oĩu ueritꝰ existimatone subseꝯt  ł ũc
medioci spatio zelicto pullo uilũ in hostes ĩ muit¬
tit atq unũ ex multitudine percunentẽ taicit
quo ꝓcusso et ex ammato hũc scutis pretegunt
dant facultatem transitͣ scutũ pulloni et ue¬
rutum in balteo defigit᷑. Auertit huic casus.
uagnnami et gladui educere conantis dextiam
morat᷑ manii impeditũq hostes circusistũt. Suc¬
turzat illi unuitꝰ uorenus et laboranti subucĩt
lum þropellif Tum cupidius instat ĩ locii deies¬

Expanded text:
orenus. Hi perpetuas inter se controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis simultatibus contendebant. Ex his Pullo, cum acerrime ad munitiones pugnaretur, "Quid dubitas," inquit, " Vorene? aut quem locum tuae probandae virtutis exspectas ? Hic dies de nostris controversiis iudicabit." Haec cum dixisset, procedit extra munitiones quaque pars hostium confertissma est visa irrumpit. Ne Voretinet, sed omnium veritus existimationem subsequitur. Mediocri spatio relicto Pullo pilum in hostes immittit atque unum ex multitudine procurrentem traicit; quo percusso et exanimato hunc scutis protegunt, diendi facultatem. Transfigitur scutum Pulloni et verutum in balteo defigitur. Avertit hic casus vaginam et gladium educere conanti dextram moratur manum, impeditumque hostes circumsistunt. Succurrit inimicus illi Vorenus et laboranti subvenit. lum propellit; dum cupidius instat, in locum deiec
Abbreviated transcription (Latin):
principes repertos inferendi bela tantaq oibus
uelũtatũ cõmutatõnẽ attulit ut pret iduos et
cemos quos precipus sey honore .c. huit alt̾es
pro recentibꝰ galliai bella offitiis nulla fere ciui¬
tas fuerit non suspecta nobis. Idq adio haud
scio nuraudũ ne sit cõpluribꝰ aliis de causis.
tum marie q̃d ei qui uirtute belli oibꝰ getibꝰ
preferebant᷑ tantũ se eiꝰ opmionis de pdidisse y. R.¬

Expanded text:
repertos principes inferendi belli tantamque omnibus repertos principes inferendi belli tantamque omnibus voluntatum commutationem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper honore Caesar habuit, alteros pro recentibus Gallici belli officiis, nulla fere civitas fuerit non suspecta nobis. Idque adeo haud scio mirandumne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ei, qui virtute belli omnibus gentibus praeferebantur, tantum se eius opinionis deperdidisse ut
Abbreviated transcription (Latin):
legioni terciedecie piefecerat certior factꝰ est
magnas galloꝵ copias eaꝵ ciuitatũ que armo¬
rice ippellantͦ oppugnandi sui causa conuenisse
neq longiꝰ nuliũ passuũ octo ab iberis suis.
¶stitisse.sed nũcio allato de uictoria . c. discessisse.
adeo ut fuge smulis discessus inderetͧ . at. Ccͫ
rincipibꝰ cuiꝰq ciuitatis adse euocatis alias ter
niciaret magria pte gallie in officio tenuit tii.
senones que est ciuitas in yͥnus frrma et mag¬
ne inter gallos auctoritatis cauarui quẽ apud¬
eos. Ceͣ regem ꝯstituerat. cuiꝰ frat morcasgus
adueti in galliam.cͥ cuiꝰq maiores regnum
obtinuerat interficere publico ꝯsilio conati. cu
ille presensisset ac profugisset usq ad fines.
insecuti regno domoq expulerũt. Et mussis ad
Ce satiffaciendi causa legatis cũ hnis ad se oẽz
henatu uenie uisisset. dicto audientes nõ fuert
Tautu apud hoĩes barbaros ualuit esse aliquoᷤᷤ

Expanded text:
legioni tertiae decimae praefecerat, certior factus est legioni tertiae decimae praefecerat, certior factus est magnas Gallorum copias earum civitatum, quae Armoricae appellantur, oppugnandi sui causa convenisse neque longius milia passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur. At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alias terrmagnam partem Galliae in officio tenuit. Tamen Senones, quae est civitas in primis firma et magnae inter Gallos auctoritatis, Cavarinum, quealliam Caesaris cuiusque maiores regnum obtinuerant, interficere publico consilio conati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines insecuti regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem ad se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac tantum apud homines barbaros valuit esse aliquos
Abbreviated transcription (Latin):
ante media noctem ad portas castioꝵ clauior.
oritur quo damore signifi.⁊tia uitorie gatu¬
latio q ab teniis labieno fieret ac fama ad tre¬
ueros perlata Iuducioniarus qui posteia die cast᷑ͣ.
libieni oppugnare decreuerat noctu yfugit copiasq
oñis in treueris reducit /Te. fobiũ cũ sua lecio¬
ne remittit in iberna ip̃e cũ tribꝰ legio iubꝰ curtũ
Pmdrobiũ trinus ibernis hiemare ꝯstituit et qd
tanti motꝰ gallie extiterãt cotani hiemem ipse
id eẏcitũ manere decreuit. Ulam illo ĩ cõmodo
de habmi morte plato. oñis fere gallie cuutates
de bello asultabat nũcios legatonesq ĩ õs ꝑtes
dnmttebat. et quid reliqui ꝯsiln caperet atq
unde nutui belli fieret explorabat / nocturuaq
loris uidescitis ꝯsilia hebat / Neq ullii fere.
tociꝰ hiemis tỹs sine sollicitudine . c. ĩ tercessit
quin alique de ꝯsiluis ac motu galloꝵ nũciu
acciperet in hiis a lucio roscio questore quem

Expanded text:
set, ante mediam noctem ad portas castrorum clamor oreretur, quo clamore significatio victoriae gratulatioque ab Remis Labieno fieret. Hac fama ad Treveros perlata Indutiomarus, qui postero die castra Labieni oppugnare decreverat, noctu profugit copiasque omnes in Treveros reducit. Caesar Fabium cum sua legione remittit in hiberna, ipse cum tribus legionibus circum Samarobrivam trinis hibernis hiemare constituit et, quod tanti motus Galliae exstiterant, totam hiemem ipse ad exercitum manere decrevit. Nam illo incommodo de Sabini morte perlato omnes fere Galliae civitates de bello consultabant, nuntios legationesque in omnes partes dimittebant et quid reliqui consili caperent atque unde initium belli fieret explorabant nocturnaque in locis desertis concilia habebant. Neque ullum fere totius hiemis tempus sine sollicitudine Caesaris intercessit, quin aliquem de consiliis ac motu Gallorum nuntium acciperet. In his ab Lucio Roscio, quem
Abbreviated transcription (Latin):
angustus uiaꝵ ꝙͣ maxnue potest ꝯtrahit eo asilio
ut in sumã ꝯteptõnẽ hostibꝰ ueiat Interim specu¬
latoribꝰ in om̃s partes dnuissis explorat quo cõme¬
dissime tinere uallem transire possit. Bo die puliᷤ
equestabꝰ prelis ad aquã factis uterq se sud̃ loco.
contiuet galli qͥd anipliores copias que nondum
ꝯuenerãt expectabat. Ceͣ si forte timuoris snuiula¬
tõne hostes in saũ locũ elicere posset ut citra ual¬
lem pro castus prelio ꝯtenderet si ĩd efficere non
posset ut exploratis itiueribꝰ minore tũ paculo
ualle ⁊iuũq transiret Frimia luce hostiũ eꝗtatꝰ
Ce. ꝯsulto equites cedere seq in castra recipere
uibet snuul ex oibꝰ ytibꝰ castra altiore uallo
nunrri portasq instrui atq iu hnis ad minostads̃
cebꝰ ꝙͣ marune concuisari et cũ simultatõne agi

Expanded text:
angustiis viarum quam maxime potest contrahit, eo consilio, ut in summam contemptionem hostibus veniat. Interim speculatoribus in omnes partes dimissis explorat quo commodissime itinere vallem transire possit. Eo die parvulis equestribus proeliis ad aquam factis utrique sese suo loco continent: Galli, quod ampliores copias, quae nondum convenerant, exspectabant; Caesar, si forte timoris simulatione hostes in suum locum elicere posset, ut citra vallem pro castris proelio contenderet, si id efficere non posset, ut exploratis itineribus minore cum periculo vallem rivumque transiret. Prima luce hostium equitatommittit. Caesar consulto equites cedere seque in castra recipere iubet, simul ex omnibus partibus castra altiore vallo uniri portasque obstrui atque in his administrandis rebus quam maxime concursari et cum si
Abbreviated transcription (Latin):
stris uero etiã deductis de uallo propiꝰ accedũt et
cricũ nussis prenũtiari iuibet seu quis gallus seu.
ronanꝰ uelis ante hora terciã ad se traufrre siue.
pericło licere post id tp̃s non fore petestatẽ. Ac si. no¬
stros ꝯtepsere ut obstructis in speciem portis sin¬
gulis ordinbꝰ cespituui qd eas nõ posse initiorupe
uidebantͣ aln uallu manuscindere aln fossas cõ¬
plere inciperet. ł ũt. Ccͣ. õibꝰ portis eruptõne ft̃a
equitatuq enusso celerit hostes infugam dat
Sic ut oio plignandi causa resistere uenio põl
magnũq ex hiis nũ occidit omũeq arnus exuit
longiꝰ ꝓsequi ueritꝰ qd̾ silue paludesq ĩ tercede¬
bat Neq etiã paruulo detamẽto illoꝵ locum
reliuqui uidebat sibꝰ suis ĩ columibꝰ copiis edde

Expanded text:
 accedunt et circummissis pronuntiari iubent, seu quis Gallus seu Romanus velit ante horam tertiam ad se transire, sine periculo licere; post id tempus non fore potestatem: ac sic nostros contempserunt, ut obstructis in speciem portis singulis ordinibus caespitum, quod ea non posse introrumpere videbantur, alii vallum manu scindere, alii fossas complere inciperent. Tum Caesar omnibus portis eruptione facta equitatuque emisso celeriter hostes in fugam dat, sic uti omnino pugnandi causa resisteret nemo, magnumque ex eis numerum occidit atque omnes armis exuit. Longius prosequi veritus, quod silvae paludesque intercedebant neque etiam parvulo detrimento illorum locum relinqu
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit / ac primo concirsu in fugam comecti.
proxnuas siluas yetierũt. Q ues labienꝰ asectatꝰ
equitatu magno nũo interfecto cõplirribꝰ captie
yaucis post diebꝰ cuutatẽ recepit./ Uam cermani
qui auxilio ueniebant percepta treueroꝵ fuga.
qui defectionis auctores futrat comitati eos ey
ciuitate abscesserat / Ciugetorigi que abiuitio per¬
mansisse in officio de mostarumꝰ prnctipatꝰ atq

Expanded text:
potuerunt, ac primo concursu in fugam conjecti, potuerunt, ac primo concursu in fugam conjecti, proximas silvas petierunt. Quos Labienus equitatu consectatus, magno numero interfecto, compluribus captis, paucis post diebus civitatem recepit. Nam Germani qui auxilio venerant, percepta Trebirorum fuga, qui defectionis auctores fuerant, comitati eos ex civitate excesserunt. Cingetorigi, quem ab initio permansisse in officio demonstravimus, principatus atque
Abbreviated transcription (Latin):
neq suam pati dignitatem ut tãtis copiis tani.
erignam manui preẜtim fugientẽ atq ĩpeditam
adorri non audeat flumen trcrisire et nuquo.
loco cõnuttere plui non dubitant Que fore sus¬
picatꝰ labienꝰ ut o̾e cita flumen liceret eaee⁊
usus simulatone it ieris ylacide progrediebatur
Tunc pͥmissis hanlulũ impednentis atq in tu¬
mulo quodam iouoratis habetis inquit milites
quam uetistis facratatem hostem iniquo atq nuu
pedito loce tenetis / p̾state eandem nobis ducibus
uirtutem quani sepe nũo imperatori pstitistis
atq illii adesse et .h. coram cernere eyistimate.
Siul signa ad hostem cenuerti et aciem drigi
iubet et paucis turmis pfidis ad impednuenta¬
dnuuissis reliquos equites ad latera dispenit. Ce
leriter nr̃i clamore sublato pila ni hostes ⁊̃ nuttũt
Illi ubi pret̾ spem quos fugere credebat ilestis
sigius ad se rre uiderũt. modo ipetu fene non

Expanded text:
neque suam pati dignitatem ut tantis copiis tam neque suam pati dignitatem ut tantis copiis tam exiguam manum praesertim fugientem atque impeditam adoriri non audeant—flumen transire et iniquo loco committere proelium non dubitant. Quae fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatione itineris placide progrediebatur. Tum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis: praestate eandem nobis ducibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque illum adesse et haec coram cernere existimate." Simul signa ad hostem converti aciemque dirigi iubetdimissis, reliquos equites ad latera disponit. Romani celeriter clamore sublato, pila in Trebiros mittunt. Illi ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire videre, impetum modo ferre non
Abbreviated transcription (Latin):
cohiertibꝰ magno equitatu atia hosctes ꝓficiscit᷑
et nulle passiui intermisso syatio castra cõmunit¬
Erat int̾ labienii et hostẽ difficili transitu fluni
ripisq preruptis. hoc neq iỹe transire hebat i
lio neq hostes transire cristunabat. Iugebatir..
auxilioꝵ cetidie spes loquit᷑ ĩ asilio palam qui
germani appinquare dicantͣ sese suas cr̾citusq
fortunas ni dubui non deuocatuꝵ et postera.
die yͥma luce castra motuꝵ Celerit᷑ hec ad hosteᷤ
diferũt᷑. ut ex magno galloꝵ equitu nũo non
nlłos gallos gallicis rebꝰ fauere uatura cotebat
labienus noctu tabunis nulitũ pͥmusq ordmibꝰ
quocatis quid sui sit ꝯsilii ꝓpouit et quo facilius
hostibꝰ truioris det suspictõne maiore strepitu et
cascioruni ad hostes defent uix agnien nouissmũ
extra nunitõnes þrocesserat cũ galli cohortati inter
se ne sperata predam ex manibꝰ dmutteret longiz
esse yteratis romanis germanoꝵ auxiliũ exp̾tare

Expanded text:
cohortibus, magno equitatu contra Trebiros proficiscitur, et mille passuum relicto spatio castra coErat inter Labienum atque hostem difficili transitu flumen ripisque praeruptis. Hoc neque ipse transire habebat in animo neque hostes transituros existimabat. Augebatur auxiliorum cotidie spes. Loquitur in concilio palam, quoniam Germani appropinquare dicantur, sese suas exercitusque fortunas in dubium non devocaturum et postero die prima luce castra moturum. Celeriter haec ad hostes deferuntur, ut ex magno Gallorum equitum numero nonnullos Gallicis rebus favere natura cogebat. Labienus noctu tribunis militum primisque ordinibus convocatis, quid sui sit consili proponit et, quo facilius hostibus timoris det suspicionem, maiore strepitu et castrorum ad hostes deferuntur. Vix agmen novissimum extra munitiones processerat, cum Galli cohortati inter se, ne speratam praedam ex manibus dimitterent—longum esse perterritis Romanis Germanorum auxilium exspectare,
Abbreviated transcription (Latin):
de nuigrandi causa de uallo de cederet neno sed pene
ne respiceret quidẽ quisqͣ. actũ oñs acerie for¬
tissnue q yugnaret. hnc dies nr̃is longe grauis¬
smmꝰ fuit xed tñ huis habus euẽtũ ut eo die

Expanded text:
non modo demigrandi causa de vallo decederet nemo, sed paene non modo demigrandi causa de vallo decederet nemo, sed paene ne respiceret quidem quisquam, ac tum omnes acerrime fortissimeque pugnarent. Hic dies nostris longe gravissimus fui
Abbreviated transcription (Latin):
nobis cognouerãt et quosda de excitu hebat captiuos¬
et ab hiis docebant᷑ Sed nulla ferramentoꝵ copia
que esset ad hiic usũ idonca uterent᷑ g̾ladiis ces¬
gnosci potuit Nam minꝰ horis tabꝰ nuliũ pedu
xu. in circuitu nunitone yfecerũt reliquisq dichꝰ
turres in altitudiẽ ualli faltes testudiuesq qͣs
idem captiui docuerat parare ac facere ceperũt Sep¬
tnuo oppugnatõis die marnio cohorco uento fer¬
uentes fusili er argilla. glandes fundis et ferue¬
fta iacula in casas que more gallico stranictis
erat cecte iacere ceperut. Hee celerit ignen comi¬
pͥhender̾e et uenti magnitudine ĩ oẽm locũ castͤ
distulerũt hosces marnuo clamore sicuti parta.
iam atq exploratã uittoria turres testiddiuesq ag̃¬
gere et icalis uallii ascendere ceperũt ac tanta
nulitũ iurtutis atq ea presentia mi. fuit ut
cũ ubiq flanus terrerent᷑ maximaq telor um

Expanded text:
nobis cognoverant et, quosdam de exercitu habebant captivosnobis cognoverant et, quosdam de exercitu habebant captivos, ab eis docebantur; sed nulla ferramentorum copia quae esset ad hunc usum idonea, gladiis caesudo cognosci potuit: nam minus horis tribus milium pedum XV in circuitu munitionem perfecerunt reliquisque diebus turres ad altitudinem valli, falces testudinesque, quas idem captivi docuerant, parare ac facere coeperunt. Septimo oppugnationis die maximo coorto vento ferventes fusili ex argilla glandes fundis et fervefacta iacula in casas, quae more Gallico stramentis erant tectae, iacere coeperunt. Hae celeriter ignem comprehenderunt et venti magnitudine in omnem locum castrorum distulerunt. Hostes maximo clamore sicuti parta iam atque explorata victoria turres testudinesque agere et scalis vallum ascendere coeperunt. At tanta militum virtus atque ea praesentia animi fuit, ut, cum undique flamma torrerentur maximaque telorum
Abbreviated transcription (Latin):
sibi parcere cogeret  ł ũt duces principesq nerui¬
or qui aliquem sermonis aditu causaq anuci¬
cie cũ citerone hẽbat colloqui sese uelle dicunt.
facta potestate cade que ambiorie cũ titurio
terat coͥmemorãt oem e̾e ĩ arnus gallia guianos
renũ transisse. Cc reliquor iberna oppugnari:
addut etia de sabmi morte ambiorigẽ ostentat
fidei faciende causa Erare eos diciit si quicꝙͣ ab
Eluis presidn speret qui suis rebꝰ diffidat sese tii.¬
nisi iberna recusent atq hac inueterascere cõ¬
suerudinẽ noluit. licere illis ĩ colunubꝰ pse ex
ibernis discedere et ad quascũq ptes uelit sie
armato ꝯ dictone si ab armis discedere uelit se ad¬
iitore utant  legitosq ad . Ce. nustat sperane pre
enis iusticiaq petiernit iupetratiros ab hac spe
repulsa neriui uallo pedũ .ix. et fossa peduii .xu.
iberna cingũt. ħ et supioꝵ annor asuerudine a

Expanded text:
sibi parcere cogeretur. Tunc duces principesque Nervisibi parcere cogeretur. Tunc duces principesque Nerviorum qui aliquem sermonis aditum causamque amicitiae cum Cicerone habebant colloqui sese velle dicunt. Facta potestate eadem quae Ambiorix cum Titurio egerat commemorant: omnem esse in armis Galesaris reliquorumque hiberna oppugnari. Addunt etiam de Sabini morte: Ambiorigem ostentant fidei faciendae causa. Errare eos dicunt, si quidquam ab his praesidi sperent, qui suis rebus diffidant; sese tmo, ut nihil nisi hiberna recusent atque hanc inveterascere consuetudinem nolint: licere illis incolumibus per se ex hibernis discedere et quascumque in partes velint sine armato condicionem: si ab armis discedere velint, se adiutore utantur legatosque ad Caesarem mittant; sperare pro eius iustitia, quae petierint, impetraturos. Ab hac spe repulsi Nervii vallo pedum IX et fossa pedum XV hiberna cingunt. Haec et superiorum annorum consuetudine ab
Abbreviated transcription (Latin):
atq hanc adepti uictoria ĩ ppetiui se fore uictores
magnis prepositis prenius si ptulisset obsessis ãibus
uiis missi ĩtercipuit᷑. Uloctu ce materia quã. nu¬
intẽras causa comportauerat. turies ad modum.
centũ .xx. excitant᷑ incredibili celeritate q̃ deesse
operi udebant᷑ perficiũt./ Hostes postero dic nilto
maioribꝰ toactis copus castia oppugnat fossã com¬
plent eadem ratõne qua pridie a nostus resistit᷑
hec idem reliquis fit diebꝰ et de niceps nulla pars
nocturm tp̃rs a labore ĩternuttit . nõ egas non.
uulueratis facultas quietis dat Quecũq ad pro¬
uine diei oppugnatõne opus sut noctu cõpant
multe preuste iudes magnus nurralui pilor.
nũs institut᷑ curres atabulant᷑ ymeloriceq excra¬
tibꝰ actexũt᷑ Iẏe ticero cũ tenuissima ualitudie
esset ne nocturnũ quide sibi tp̃s ad quietem re¬
linquebat / ut ultio militũ concursu as uocibus

Expanded text:
atque hanc adepti victoriam in perpetuum se fore victores atque hanc adepti victoriam in perpetuum se fore victores praemiis, si pertulissent: obsessis omnibus viis missi intercipiuntur. Noctu ex materia, quam munitionis causa comportaverant, turres admodum CXX excitantur incredibili celeritate; quae deesse operi videbantur, perficiuntur. Hostes postero die multo maioribus coactis copiis castra oppugnant, fossam complent. Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur: hoc idem reliquis deinceps fit diebus. Nulla pars nocturni temporis ad laborem intermittitur; non aegris, non vulneratis facultas quietis datur. Quaecumque ad proximi diei oppugnationem opus sunt noctu comparantur; multae praeustae sudes, magnus muralium pilorum numerus instituitur; turres contabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexuntur. Ipse Cicero, cum tenuissima valetudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat, ut ultro militum concursu ac vocibus
Abbreviated transcription (Latin):
di romanos pro hus quas acce peruit ĩ iurnis
occasionẽ dnuttat. Inffectos esse legatos duos.
magᶜͦq ptem ex̾citꝰ interusse demostrat nichil
esse negocu subito oppͥssam legionem que cũ
cicerone hiemet interfici se ad ea rez ꝓfitetur
ad uitorem facile hac oratõne ueruus psuadet
Itaq afestim dimissis nũciis ad centiones gra¬
dios leuacos pleu muoxinios geidĩnos qui om̃s
sub eoꝵ impio sut. ꝙͣ maxmias manꝰ pessũt
cogũt et de ĩ prouiso ad cictionis iberna aduo¬
lant. nondu ad eu fania de titurn morte pla¬
nulites qui lignatonis nunitõisq cã ĩ siluas
discessissent repentino equitu aductu ĩterci¬
perent  Hiis cncuuetis magna mau ebiroes.
neriui aduatuci atq eoꝵ onimi socii et clientes
legionẽ oppugnare inciyuit nostri celerit ad ar¬
nia conturrũt uallũ ascendũt Egre is dies subs¬
tentat᷑ quod oẽm spen hostes inceleritate poncbãs

Expanded text:
di Romanos pro eis quas acceperint iniuriis di Romanos pro eis quas acceperint iniuriis occmagnamque partem exercitus interisse demonstrat; nihil esse negoti subito oppressam legionem quae cum Cicerone hiemet interfici; se ad eam rem profitetur adiutorem. Facile hac oratione Nerviis persuadet. Itaque confestim dimissis nuntiis ad Ceutrones, Grudios, Levacos, Pleumoxios, Geidumnos, qui omnes sub eorum imperio sunt, quam maximas manus possunt cogunt et de improviso ad Ciceronis hiberna advolant nondum ad eum fama de Tituri morte perla nonnulli milites, qui lignationis munitionisque causa in silvas discessissent, repentino equitum adventu interciperentur. His circumventis magna manu Eburones, Nervii, Aduatuci atque horum omnium socii et clientes legionem oppugnare incipiunt. Nostri celeriter ad arma concurrunt, vallum conscendunt. Aegre is dies sustentatur, quod omnem spem hostes in celeritate ponebant
Abbreviated transcription (Latin):
sermo paulatim circũuentꝰ int̾ficit᷑. tum uero
suo more uictoria ꝯclamat. atq ullulatui.
tollut ipetũq in nr̃os fc̃o ordines yturbant.
Ibiq luciꝰ cocta pugnas int̾ficitͦ cu maxnua
yte nilitu reliqui se ĩ castia recipuit uñ erãt
egressi Ex quibꝰ lutiꝰ petrosidius aquiliter cu
magna multitudme hostui premeret᷑ aquila
nitra uallũ proiccit ip̃e pro castris fortissime
pugnar occidit Illi egr ad noctem oppugnatõe
substiuet Noctu ad uiuũ om̃s desperata salute
se ip̃i intficuit uauti ex plio lapsi inicertis iti¬
neribꝰ ꝑ siluas ad titũ labienũ legatũ ĩ iberna
puenũt atq en de rebꝰ gestis certiore facunit.
Hac uictoria sublatꝰ aiuibiorie statim cũ equi¬
tatu ii auatucos qui erat eiꝰ regno finti.
proficiscit᷑ neq noctem neq diem intermittit
peditatũq subsequi iubet Re demostrata ad¬
uatucis ꝯcitatis pestera die in ueruios puenit.
hortat᷑qͣ ne sui ĩ perperiui liberandi atq ultiscẽ¬

Expanded text:
sermo, paulatim circumventus interficitur. Tum vero suo more victoriam conclamant atque ululatum tollunt impetuque in nostros facto ordines perturbant. Ibi Lucius Cotta pugnans interficitur cum maxima parte militum. Reliqui se in castra recipiunt unde erant egressi; ex quibus Lucius Petrosidius aquilifer, cum magna multitudine hostium premeretur, aquilam intra vallum proiecit; ipse pro castris fortissime pugnans occiditur. Illi aegre ad noctem oppugnationem sustinent; noctu ad unum omnes desperata salute se ipsi interficiunt. Pauci ex proelio lapsi incertis itineribus per silvas ad Titum Labienum legatum in hiberna perveniunt atque eum de rebus gestis certiorem faciunt. Hac victoria sublatus Ambiorix statim cum equitatu in Aduatucos, qui erant eius regno finitimi, proficiscitur; neque noctem neque diem intermittit peditatumque se subsequi iubet. Re demonstrata Aduatucisque concitatis postero die in Nervios pervenit hortaturque, ne sui in perpetuum liberandi atque ulciscen
Abbreviated transcription (Latin):
cegnoscit ñ decimũ queq esse reliquũ nulitũ
sint uuluere. Ex hiis õibꝰ ĩdicat rebꝰ quato cum
picło et quanta cũ uirtute res sit admiistrate.
Ciceronẽ pro eiꝰ merito legioneniq collandat. cen¬
turiones sigillatum tabunosq nulitũ apellat
quor egrectiã fuisse uirtutem testimonio cicerois
cognouerat. de casu sabiui et cocte certius ex cap¬
tiuis cognoscit Postero die centione haita reui
gestami propouit milites cõsolat ͤ et ꝯfirmat qd

Expanded text:
oscit non decimum quemque esse reliquum militem sine vulnere: ex his omnibus iudicat rebus, quanto cum periculo et quanta cum virtute res sint administratae. Ciceronem pro eius merito legionemque collaudat; centuriones singillatim tribunosque militum appellat, quorum egregiam fuisse virtutem testimonio Ciceronis cognoverat. De casu Sabini et Cottae certius ex captivis cognoscit. Postero die contione habita rem gestam proponit, milite
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͥducta renũ crasisse hanc affore biduo lp̃oꝵ esse
ꝯsiliũ ueluit ne priꝰ ꝙͣ fintinu sentiant eductos
ex ibernus nulites aut ad ticeronem aut ad labi¬
.L alter paulo ampliꝰ ab hiis absit Illud se polli¬
ceri et urreuriando ꝯfrimare tutũ iter yfmnes da¬
turũ Quod cũ faciat et ciuitati se ꝯsulere quod
ibernus sublenet᷑ et . Ce ͭ pio eiꝰ meritis gaciam
referie Hac oratione hĩta discedit ambiore arpi¬
neuis et uiiꝰ que audierũt ad legatos deferunt
Illi repentiua re pturbati et si ab hoste dicebant¬
ea tii non negligenda eristimabat/ maxiue hac re.
ymouebant᷑ qd̾ ciunitatem humilem atq igͦbileni

Expanded text:
conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labier quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; quod cum faciat, et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius et Iunius, quae audierunt, ad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque hac re permovebantur, quod civitatem ignobilem atq
Abbreviated transcription (Latin):
apud se ĩ ẜuitute ec cathenis tenuisses / neq id qd
feciunt de oppugnatone castioꝵ aut iudicio uolin¬
tate sua fecisie. sed ceactu ciuitatio suaq cẽ huuiꝰ¬
medi npenia ut nõ minꝰ hret nise uiris multi¬
tudo ꝙͣs iype ĩ młtitudniẽ cuutati porio hãc fuisse¬
elle cansaz dd repentine galloꝵ ꝯuiritioni resistẽ.
nõ potuerit. Io se facere er humilitate sua probare
rosse qued no adti s̾t mperitꝰ rex ut suis copi
p. R. posse sayaa confieat Red sse talie cẽ
consiliuĩ oibus ibernis . C oppugnandis hũc esse ĩ¬
dictum diem nequa legio alteu legioni subsidio.
uenire posset. nõ facile gallos gallus negare po¬
tuisse / presertim cum de recuperanda coĩ. libertate
ꝯsilui nutũ uideret᷑ Quibꝰ quonia pro pietate sa¬
tisfecerit hre se nũc ratõnem offici pro beneficus
Ce . monere orare titurui pro hospicio ut sue ac
mulitũ saluti asulat magna manĩ germanoꝵ

Expanded text:
apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam ibelli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit imperitus rerum ut suis copierari posse confidat. Sed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum
Abbreviated transcription (Latin):
et catunulgo. Qui cũ affines regui sui sabmo
cocteq p̾ste fiusset frumetuq ĩ iberna cõportanis¬
ssent induciomari treueri nũtus impulsi suos cõ¬
citauerut subitoq oppressis ligͣtoribꝰ magna mau.
ad castia oppugnatũ uenerit. Cũ celerit̾ nostri
ariua cepissẽt ualluq ascendissent atq una ex
parte hispanis equitibꝰ emissis equestri pͥlio su¬
periores fuissẽt desperata re hostes suos ab oppug¬
natione reduxerut. ł unc suo more conclamauert
uti aliqui ex nr̃is ad colloquiũ prodrrẽt hr̃e se
que de ⁊e coi dicere uellent quibꝰ rebꝰ ꝯtrouersias
minua posse sperarent Mitit᷑ ad eos collo quẽdi
caisa.c. cxrpineius eques romanꝰ famuliaris Qͥuti.
titirm et qutꝰ iumus ex hispanta quidam qui iaz
ante iussu ce. ad ambiorigem uẽtitare ꝯsueuerat
apud quos ambiorie ad huc modũ locutꝰ ẽ sese pro
Ce nise beneficiis plurimui ei ꝯfiteri debere qd eiꝰ
opera scipendio liberatꝰ cẽe qd aduatucis fmitinus

Expanded text:
egni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques Romanus, familiaris Quinti Tituri, et Quintus Iunius ex Hispania quidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis
Abbreviated transcription (Latin):
nulitibꝰ qi parcat Ille appellatꝰ respondit si uelit
secũ conloqui lictre spare a młtitudine ĩ petrari
posse quod ad nlitũ salutẽ pertiucat. ip̃i uero
nncħi nocituri inqi eam rem se suã fidem intei¬
boneie Ille cũ cocta saucio toĩcat si uideat᷑ pugna
ut ex cedat et cũ ambiorige una conloquantir.
sperare ab co de sua ac nulitũ salute ĩpetrari
posse. Cecta se ad aematu hosti ie ituꝵ negat
atqi in es yseuerat. Uaburꝰ quos ĩ pũcia t̾bumsᷤᷤ¬

Expanded text:
militibusque parcat. Ille appellatus respondit: si velit militibusque parcat. Ille appellatus respondit: si velit secum colloqui, licere; sperare a multitudine impetrari posse, quod ad militum salutem pertineat; ipsi vero nihil nocitum iri, inque eam rem se suam fidem interponere. Ille cum Cotta saucio communicat, si videatur, pugna ut excedant et cum Ambiorige una colloquantur: sperare ab eo de sua ac militum salute impetrari posse. Cotta se ad armatum hostem iturum negat atque in eo
Abbreviated transcription (Latin):
cipi. Rursus cũ in cũ locũ unde erãt egressi.
renerti ceperat et ab hiis qui cesserãt et ab huis
qui proxnui steterat crcũueniebãt᷑. Si ãt locũ
tenere uellet. nec iurtuti locꝰ relinquelat᷑. neq¬
atanta miltitudme comiecta tela ꝯferti uitare
poterat. Famen tot ĩ cõmodis inflictati młtis
nulneribꝰ acceptis resistebat et magna pte dici.
asũpta cũ a pͥma luce ad horam octaua pugna¬
Nt nicli quod ip̃is esset indignũ cõnuttebant
łum tito baluentio qui supiore annio pͥmũ pili
duxeiat uiro forti et magne auctoritatis utiũq
femur tragula traicit᷑. Quintꝰ lucamꝰ euisdem
ordnus fortissime yugnas dũ cucuuento filio.
subuenit int̾ficit᷑ lucius cocta legatꝰ os cohor¬
tes oremesq adhortans ĩ aduersu os funda. uul¬
nerat᷑ Hns rebꝰ ymotꝰ qutꝰ titureꝰ cũ ꝓcul ami¬
biongem suos cohortantem aspexisset interpretem

Expanded text:
cipi. Rursus cum in eum locum unde erant egressi cipi. Rursus cum in eum locum unde erant egressi reverti coeperant, et ab eis qui cesserant et ab eis qui proximi steterant circumveniebantur; sin autem locum tenere vellent, nec virtuti locab tanta multitudine coniecta tela conferti vitare poterant. Tamen tot incommodis conflictati, multis vulneribus acceptis resistebant et magna parte diei consumpta, cum a prima luce ad horam octavam pugnaretur, nihil quod ipsis esset indignum committebant. Tum Tito Balventio, qui superiore anno primum pilum duxerat, viro forti et magnae auctoritatis, utrumque femur tragula traicitur; Quintus Lucanius, eiusdem ordinis, fortissime pugnans, dum circumvento filio subvenit, interficitur; Lucius Cotta legatus omnes cohortes ordinesque adhortans in adversum os funda vulneratur. His rebus permotus Quintus Titurius, cum procul Ambiorigem suos cohortantem conspexisset, interpretem
Abbreviated transcription (Latin):
baris ꝯsilui non defut. Nam duces eoꝵ tota
acie ꝓnũciare iusserũt ne quis a loco discedit
illoꝵ esse predam atq illis reẜuari quecũq
romani reliquisset. pronide oĩa ĩ iuctoria repo¬
sita existimaret / Erat et uirtute et nũo.
pugnandi pares nra tam et si aduce et a
fortua deserebantᵃ tamen oẽm spem salutis
ni uirtute ponbat / Et quociens queq cohors pro¬
curerat ab ea ꝑte maguꝰ nũs hostũ cadebat
Qua re aiaduersa ambiorie pronũciari uibet
ut procul tela cõiciant. neu propiꝰ accedãt. et
quani ĩ ptẽ roniani impetũ fecerit cedat leuita¬
te aimoꝵ et cotidiana excitatõne nicħ luiis noci
posse rursus se ad signa recipientes insequant᷑
Quo p̾cepto ab hiis diligentissnue olseruato cũ
quepiam cohors ex orbe excesserat atq impetum
fecerat hostes uelocissime refugiebat. Interiz eaz
ptem nudari necesse eiat et latere apto tela re¬

Expanded text:
baris consilium non defuit. Nam duces eorum tota baris consilium non defuit. Nam duces eorum tota acie pronuntiare iusserunt, ne quis ab loco discederet: illorum esse praedam atque illis reservari quaecumque Romani reliquissent: proinde omnia in victoria posita existimarent. Erant et virtute et studio pugnandi pares; nostri, tametsi ab duce et a fortuna deserebantur, tamen omnem spem salutis in virtute ponebant, et quotiens quaeque cohors procurrerat, ab ea parte magnus numerus hostium cadebat. Qua re animadversa Ambiorix pronuntiari iubet, ut procul tela coniciant neu propius accedant et, quam in partem Romani impetum fecerint, cedant levitate armorum et cotidiana exercitatione nihil eis noceri posse, rursus se ad signa recipientes insequantur. Quo praecepto ab eis diligentissime observato, cum quaepiam cohors ex orbe excesserat atque impetum fecerat, hostes velocissime refugiebant. Interim eam partem nudari necesse erat et ab latere aperto tela re
Abbreviated transcription (Latin):
ħ. tñ ipe tunde atqi lu om̃ia deficere iuderet
qͥd plerilq hiis atcieere asueuit qui in ipso
nego cio asilui capere coguntͣ. At cocta qui co
cam ꝓfectionis auctor nõ fiusset scd nulla ĩ
re coĩ. saluti deerat et in appellandis cohortã¬
disq nulitibꝰ iurꝑatõis et ĩ pugna nulitis.
officia prestabat. Cuni ꝓpt longitudiue agnũs
nuinꝰ facere oĩa ꝓse obire et quid qͦ loco faci¬
endu esset prouidere nõ posset iusserũt ꝓnura¬
ciare ut impedimenta reliuquerent et ĩ orbez
ꝯsisterent / Quod asilui et si in erͥmodi casu
rephendendũ nõ est: tñ i cõmode accidit Ulam
et nr̃is mulitibꝰ spem minuit᷑ et hostes ad pug¬
uandũ alacuores effecit qd̾ nõ suie sumo ti¬
more et despatõne id fc̃m iudebat I reterea
accidit qued fieri necesse erat ut uulgo militeᷤ
a signuis discederet queq quisq eoꝵ carissima
hret ab impedimiẽtis petere atq aripere pro¬
peraret clamore et fletu oĩa replerẽt᷑ Et bar¬

Expanded text:
 timide atque ut eum omnia deficere viderentur; quod plerumque eis accidere consuevit, qui in ipso negotio consilium capere coguntur. At Cotta, qui cogcausam profectionis auctor non fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appellandis cohortandisque militibus imperatoris et in pugna militis officia praestabat. Cum propter longitudinem agminis minus facile omnia per se obire et, quid quoque loco faciendum esset, providere possent, iusserunt pronuntiare, ut impedimenta relinquerent atque in orbem consisterent. Quod consilium etsi in eiusmodi casu reprehendendum non est, tamen incommode accidit: nam et nostris militibus spem minuit et hostes ad pugnam alacriores effecit, quod non sine summo timore et desperatione id factum videbatur. Praeterea accidit, quod fieri necesse erat, ut vulgo milites ab signis discederent, quae quisque eorum carissima haberet, ab impedimentis petere atque arripere properaret, clamore et fletu omnia complerentur. At bar
Abbreviated transcription (Latin):
ultini non dabat᷑ Faulũ quidẽ int̾missa flama
et queda loco turu adacta et ꝯtingente uallur
tercie cohorris centuriones ex eo quo stabãt lose
recesserũt suosq oñs remouert nutu uocibusq
hostes si introre uellet uocare ceperũt Quoꝵ
progaedi ausus est nenio Tuni ex oi yte lapĩdlꝰ.
comectis de turbati tursq suctensa est Erant
ni ea legione fortissnui uiri centuriones qui.
pͥmuis ordinibꝰ appinquaret. Titus pulle ex luceꝰ.¬

Expanded text:
bant. Paulum quidem intermissa flamma et quodam loco turri adacta et contingente vallum tertiae cohortis centuriones ex eo, quo stabant, loco recesserunt suosque omnes removerunt, nutu vocibusque hostes, si introire vellent, vocare coeperunt; quorum progredi ausus est nemo. Tum ex omni parte lapidibus coniectis deturbati, turrisque succensa est. Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui primis ordinibus appropinquarent, Titus Pullo et Luc