comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
susceptis: pͥncipes uehem̃tissime letabant᷑.
Sc̃a qͦq apud cunctos antonii fraglabat
opimo: ita ut eiꝰ se filios cuꝑent noiari. Magna
et eñi cũ aduenientib affabilitate õium inse
ti. reges admoniti. fr̃s ab eo sunt consolatione
releuati. ad interiorẽ montẽ et ad rigorẽ soli¬
tũ regressus ẽ: ibiq sepe cũ introeuntib dean¬
bulans ac residens. stupebat sicut in daniele
scͥptum ẽ. Et interiectis horarũ spaciis conseq̃n¬
tia respondebat: ut intelligeretur aliqͣ reuela¬
tionis uidisse secreta. Nam inmonte positꝰ. ea
serapioni ibi constituto narrauit. Lam̃ta¬
bilis seqͥtur uisio: et õĩ lacͥmarũ fonte plan¬
genda. Cũ eñi cũ fr̃ib cura se sedentib oꝑare¬
tur: intente defixit ocłos in celũ gemens atq
suspirans. Et pꝰt aliqͣntũ spaciũ reuelationis
incepte nimio dolore contremuit: et stati
fixis genib ante dei uultũ ꝓuolutꝰ. orauit ut
clem̃tia sua futurũ auert̾et scelus. Succedunt

Expanded text:
principes susceptis vehementissime laetabantur. Sancta quoque apud cunctos Antonii flagrabat nio, ita ut ejus se filios cuperent nominari. Magna etenim cum advenientibus affabilitas omnium in seti, reges admoniti, fratres ab eo sunt consolatione relevati, ad interiorem montem et ad rigorem solitum regressus est, ibique saepe cum introeuntibus deambulans ac residens stupebat, sicuti in Daniele scriptum est ; et interjectis horarum spatiis, consequentia respondebat, ut intelligeretur aliqua revelationis vidisse secreta. Nam et in monte positus, ea Serapioni ibi constituto narravit. Lamentabilis sequitur visio, et omni lacrymarum fonte plangenda. Cum enim fratribus circa se sedentibus operaretur, intente fixit oculos in coelum, gemens atque suspirans; et post aliquantum spatium revelationis incoeptae nimio dolore contremuit; et statim fixis genibus ante Dei vultum provolutus oravit, ut clementia sua futurum scelus averteret. Succedunt
Abbreviated transcription (Latin):
bolica obsidione et uariis infirmitatib li¬
berati: qͦt simulachris erepta st̃ spolia: Qnͣt
ab errore gentiliũ retracti: nr̃o iuncti st̃ gre¬
¶: Tanti certe: ut ꝑeuicoꝵ dierũ spatio ex .i

Expanded text:
bolica obsidione et variis infirmitatibus libolica obsidione et variis infirmitatibus liberati! quot simulacris erepta sunt spolia! quanti etiam ab errore gentilium retracti, nostro juncti sunt gregi! Tanti certe, ut paucorum dierum spatio ex i
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ ds qͥ ẽ sẽꝑ. patri sit coet̾nus: qr ex eo
natꝰ ẽ patre qui sẽꝑ ẽ. Unde aiebat. Cũ arri
anis nulla sit uob̾ coniuntio. Que eñi socie¬
tas luci ao tenebras: Nos fidelit̾ credentes xp̃i¬
ani estis: illi uerũ filiũ qui ex deo patre ẽ cre¬
aturã dlicentes. nullo interuallo agentib se¬
qui ẽ benedictꝰ in scła. Ipsamͥ credite irascum¬
tur elem̃ta: et omĩs contͣ arriani furorẽ se¬
cundũ apłi dictũ ingemiscit creatura: qd̾ sibi
dnm suũ ꝑ quẽ om̃ia et in quo oĩa facta sunt
ex pͥmi ñ potest: qͣntũ ad fidẽ ꝑopłos roboraue¬
rit. Letabant᷑ qͥppe om̃s: hostilẽ et inmicã
xp̃o heresim anathematriari ab eccłie colũ¬
na. Nulla t̃c etas: nullus sexus domi reman¬
sit. Taceo de xp̃ianis. Pagani. et ipsi idolorũ
sacerdotes ad dĩcũ hominẽ conuolabant
bant quoq saltẽ fimbriã uestis eiꝰ attingere:
multũ s et tactũ ꝓdesse credentes. Qt t̾c dia¬

Expanded text:
ui est semper, Patri sit coaeternus, quia ex eo natus est Patre, qui semper est. Unde aiebat: Cum Arianis vobis nulla sit conjunctio. Quae enim societas luci ad tenebras? Vos fideliter credentes, Christiani estis; illi Verbum, id est Filium, qui ex Deo Patre est, creaturam docentes, nullo intervallo a gentibus sein saecula . Ipsa, mihi credite, irascuntur elementa, et omnis contra Arianum furorem, secundum Apostoli dictum, ingemiscit creatura , quod sibi Dominum suum, per quem omnia, et in quo omnia facta sunt exprimi non potest quantum ad fidem populos roboraverit. Laetabantur quippe hostilem et Christo mimicam haeresim anathematizari ab Ecclesiae columna. Nulla tunc aetas, nullus sexus domi remansit. Taceo de Christianis: pagani quoque et ipsi idolorum sacerdotes ad dominicum imperium convolabant, bant quoque saltem fimbriam vestimenti ejus attingere, multum sibi et tactum prodesse credentes. Quot tunc dia
Abbreviated transcription (Latin):
aminationẽ ĩ fidelissima secta. effugauit eos de
monte:. dicens multo serpentib deteriores hoꝵ
ẽẽ sermones. Sentientib autẽ arrianis aliqͣn¬
do autoniũ ita ut se crede. admiratꝰ eoꝵ auda¬
ciã et iusti doloris ira cõmotꝰ. rogatꝰq ab ep̃ĩs
atq uniu̾sis fr̃ib. alexandriã descendit: ibiq
ultimã hanc ẽẽ heresim et p̾cursorẽ antixp̃i
affirmans. Predicabatq in popłis filiũ dei ñ

Expanded text:
aminationem infidelissima secta, effugavit eos de aminationem infidelissima secta, effugavit eos de monte, dicens multo serpentibus deteriores horum esse sermones. Mentientibus autem Arianis aliquando Antonium ita ut se credere, admiratus eorum audaciam, et justi doloris ira commotus, rogatusque ab episcopis atque universis fratribus, Alexandriam descendit; ibique ultimam hanc esse haeresim et praecursorem Antichristi affirmans; praedicavit
Abbreviated transcription (Latin):
Corde letante uultꝰ floret: in merore consti¬
tuto tͥstat᷑. Ita et iacob laban socerũ suũ in¬
sidias sͥ machinantẽ agnouit: dicens ad fili¬
as eiꝰ. Non ẽ facies patͥs ur̃i sicut heri et nu¬
dius t̾ciꝰ. Sic samuel agnouit dauid: letifica¬
tos enĩ habebat ocłos: et dentes sieut lac can¬
didos. Si militer agnoscebat᷑ antoniꝰ: qͥa sẽꝑ
eandẽ faciem inter ꝓsꝑa et adu̾sa tenens. nec
sccłis extollebat᷑: nec frangebatur aduersis.
antiq̃ eoꝵ sciens pͣuitatẽ atq tͣns gressionẽ
Nũqͣm manicheis aut aliis hereticis saltem
amicabilia uerba largitus ẽ: nͥ tantũ ea que
possent ab iniqͥtatis eoꝵ errore ⁊ reuocare denĩ¬
tians taliũ amicicias atq sermones ꝑdicio¬
nẽ ẽẽ aĩe. Sic etiã arrianos detestabat᷑: ut õib
dic̾et. nec iuxta eos qͥdẽ ẽẽ accedendũ. Nã cũ ue¬
nissent qͥdam arriomanite reꝑta eoꝵ pꝰt ex¬

Expanded text:
Corde laetante vultus floret, et in moerore constiCorde laetante vultus floret, et in moerore constitutus tristatur . Ita et Jacob agnovit Laban socerum suum insidias sibi machinantem, dicens ad filias ejus: Non est facies patris vestri sicut heri et nudiustertius . Sic Samuel agnovit David: Laetificatos enim habebat oculos, et dentes sicut lac candidos . Similiter agnoscebatur Antonius, quia semper eamdem faciem inter prospera et adversa retinens, nec secundis extollebatur, nec frangebatur adversis. antiquam eorum sciens pravitatem atque transgressionem. Nunquam Manichaeis aut aliis haereticis saltem amicabilia verba largitus est, nisi tantum ea quae eos possent ab iniquitatis errore revocare, denuntians talium amicitias atque sermones perditionem esse animae. Sic etiam Arianos detestabatur, ut omnibus diceret nec juxta eos quidem esse accedendum. Nam cum venissent quidam Ariomanitae, reperta eorum post ex
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o aĩa occultare qͥcqͣm uolebat: p̃sertum
cũ eiꝰmodi signoꝵ relatio. et amorẽ ministra¬
ret ꝓposito: et fructũ laboris ostend̾et. Nun¬
qͣm ille aut ira subita concitatꝰ pacientiã ru¬
pit: aut humilitatẽ erexit in głam. Nã õs cle¬
ricos usq ad ultimũ gradũ ante se orare com¬
Diaconos uͦ qͥ ad eũ utilitatis causa ueniebant.
cũ ꝓ adiutorio eoꝵ eis p̃sentib disputaret. ad
orandũ dñm sͥ p̃ponebat: ñ erubescens et ip¬
se discere. Nã et interrogabat frequent̃ eoscũ
qͥb erat: et si aliqͥd necessariũ ab eis audiret.
hoc munus acceꝑat. Siqͥs eñi ignarus eiꝰ inter
multitudinẽ monachoꝵ eũ uide desiderasset
nullo indicante cet̾is p̃t̾missis ad antonium
currebat: et aĩe puritatẽ cognoscebat ex uultii:
et ꝑ specłm corporis gr̃am sc̃e m̃tis intuebat᷑.
Nã semꝑ hylairẽ faciẽ gerens. liqͥdo ostende¬
bat se de celestib cogitare: sicut scͥptura ait.

Expanded text:
are quidquam volebat, praesertim cum hujusmodi signorum relatio et amorem ministraret proposito, et fructum laboris ostenderet. Nunquam ille aut ira subita concitatus patientiam rupit, aut humilitatem erexit in gloriam. Nam omnes clericos usque ad ultimum gradum ante se orare comDiacones vero, qui ad eum utilitatis causa veniebant, cum pro adjutorio eorum ejus praesentibus disputaret, ad orandum Dominum sibi praeponebat, non erubescens, et ipse discere. Nam et interrogabat frequenter eos cum quibus erat; et si aliquid ab eis necessarium audierat, hoc munus acceperat. Si quis enim ignarus ejus, inter multitudinem monachorum eum videre desiderasset, nullo indicante, caeteris praetermissis, ad Antonium currebat, et animae puritatem agnoscebat ex vultu, et per speculum corporis gratiam sanctae mentis intuebatur. Nam semper hilarem faciem gerens, liquido ostendebat se de coelestibus cogitare, sicut Scriptura ait:
Abbreviated transcription (Latin):
miseredit᷑ et suũ cito eccłia recuꝑabit ornatĩ.
eosq qͥ in ꝑsecutorib fidẽ dñi seruauert. soli¬
to uidebitis fulgore relucentes. Reu̾tent᷑ ad fo¬
ueas suas serpentes: et religio longiꝰ ꝓpaga¬
bit᷑. Tantũ uidete: ne fidei ur̃e sinceritas arri¬
ana labe sordescat. Non apłoꝵ s demonũ et
pientiã ium̾toꝵ similis pecudũ eoꝵ ex presꝰ
ꝑ hominẽ potusse ꝑ pendi. Saluatoris em̃iꝙ
missio ẽ ista dicentis. Si habueritis fidẽ ut
granũ sinãpis ⁊ dicetis huic monti transferre
et tnsferet᷑: et nichil impossibile erit uobis.

Expanded text:
ebitur, et suum cito Ecclesia recuperabit ornatum; eosque, qui in persecutionibus fidem Domini servaverint, solito videbitis fulgore relucentes. Revertentur ad foveas suas serpentes, et religio longius propagabitur; tantum videte, ne fidei vestrae sinceritas Ariana labe sordescat. Non apostolorum, sed daepientiam jumentorum similis pecudum eorum expressper hominem potuisse portendi. Salvatoris enim promissio est, ita dicentis: Si habueritis fidem ut granum sinapis, dicetis huic monti, Transfer te, et transferetur, et nihil impossibil
Abbreviated transcription (Latin):
dñici corporis hoc tantũmͦ pͥuilegiũ asserenᷤ.
et eoꝵ qͥb ipse ut apło petro donauerit. ut
tulit. Monachi gͦ qͥb dixerat antoniꝰ de morte
amon notauer̃t diẽ: et uenientib de nitria
fr̃ib post dies triginta sciscitantes repꝑer̃t
illo die illaq hora dormisse amon. qͣ aiãm eiꝰ
ferri senex uid̾at. Utriq gͥ puritatẽ m̃tis in
antonio mirati st̃: qͦmͦ rei tã longe geste ad e¬
um fuisset statim ꝑlata cognitio. Archela
te: rogauit ut oraret ꝓ policratia que in la¬
odicia erat. admirabili et xp̃o dedicata uir¬
gine. Patiebat᷑ eñi pessimos stomachi et late¬
ris dolores. qͦs ieuiniis nmiis uigiliisq con¬
tͣcerat: et erat penitꝰ toto debił corpore. Ora¬
uit antoniꝰ: et diẽ qͦ oratio fuerat facta an¬
notauit archelaus. Rediit laodiciã: inue¬
nit uirginẽ in columẽ. ꝑcunctatꝰ diẽ sani¬
tatis: repꝑit tẽpus medele cũ annotatione

Expanded text:
Dominici corporis hoc tantummodo privilegium asserens, Dominici corporis hoc tantummodo privilegium asserens, et eorum quibus ipse, ut apostolo Petro, donaverit ut tulit. Monachi vero, quibus dixerat Antonius de morte Ammonis, notaverunt diem: et venientibus de Nitria fratribus post dies triginta, sciscitantes repererunt illo die illaque hora dormisse Ammonem, qua animam ejus ferri senex viderat; utrique igitur puritatem mentis in Antonio mirati sunt, quomodo rei tam longe gestae statim ad eum fuisset perlata cognitio. CAP. XXXte, rogavit ut oraret pro Polycratia, quae in Laodicea erat, admirabili et Christo dedita virgine. Patiebatur enim pessimos stomachi et lateris dolores, quos jejuniis nimiis vigiliisque contraxerat, et erat penitus toto debilis corpore. Oravitque Antonius, et diem quo oratio fuerat facta annotavit Archelaus. Redit Laodiceam, et invenit virginem incolumem. Percontatus diem sanitatis, reperit tempus medelae cum annotatione
Abbreviated transcription (Latin):
fluuium nõie licũ subitis nili aqͥs mnundatũ.
tͣnsuadare. Rogauitq theodoꝵ qͥ cũ ipso erat.
ut paululũ a suo separaret᷑ aspectu: ne nudita
odorus. Nichilominꝰ ille cũ se ipsũ uellet nuda
re: erubiit. Cogitantẽ autẽ esi: in alterã ripã
uirtꝰ diuina transposuit. Rursusq theodorus
uir et ipse deo deuotꝰ tͣnsiens ad senẽ: mirari ce¬
pit qd̾ tã uelocit̾ fluuũ tͣnsuadasset. Cs̃iq ni¬
chil humoris in pedib. nulla in uestib eiꝰ aque
signa conspic̾et: rogauit eũ ut tã incredibilẽ
tͣnslationẽ. qͣsi filio pater ex poñet. Nolente il¬
lo dicere que accid̾ant: amplexatꝰ ẽ pedes eiꝰ : iii.¬
rauitq eũ se ñ pͥus dimissurũ. qͣm sibi id qd̾
celabat referret. Uidens gͦ senex contentiose
uincere uolentẽ frẽm: exegit uicissim ab eo. ut
nulli hoc ante suã mortẽ indicaret. Atq ita
confessus ẽ se subito in alt̾am ripã fuisse tͣns¬
positũ. neq uͦ oĩno undis impressisse uestigia:

Expanded text:
flumen nomine Lycum subitis aquis inundatum transvadare ; rogavitque Theodorum, qui cum ipso erat, ut paululum a suo separaretur aspectu, ne nuditatodorus, nihilominus ille seipsum cum nudare vellet, erubuit. Cogitantem autem eum in alteram ripam virtus divina transposuit. Rursusque Theodorus, vir et ipse Deo devotus, transiens ad senem mirari coepit, quod tam velociter fluvium transvadasset. Cumque nihil humoris in pedibus, nulla in vestibus ejus aquae signa conspiceret, rogavit eum ut tam incredibilem translationem quasi filio pater exponeret. Nolente illo dicere quae acciderant, amplexus est pedes ejus, juravitque non se dimissurum, priusquam sibi id quod celabat referret. Videns ergo senex contentiose vincere volentem fratrem, exegit vicissim ab eo ut nulli hoc ante suam mortem indicaret; atque ita confessus est se subito in alteram ripam fuisse transpositum, neque omnino undis impressisse vestigia;
Abbreviated transcription (Latin):
tium causã. quasi ipse int̾fuisset exposuit. Ro¬
gantib autẽ eum monachis ut parentib cũ fi¬
lia ꝑmitteret᷑ ingressus: ñ concessit. s ait. Ite. et
inuenietis puellã si ñ ẽ mortua curatã. Et adiecit.
Nulliis debet ad meã humilitatẽ uenire: qr lar¬
gitio curationũ ñ ẽ humane miscdie ⁊ s iħu xp̃i

Expanded text:
osuit. Rogantibus autem eum monachis, ut parentibus cum filia permitteretur ingressus, non concessit, sed ait: Ite, et invenietis puellam, si non est mortua, curatam. Et adjecit: Nullus debet ad meam humilitatem venire, quia largitio curationum non est humanae miseriae, sed Jesu Chri
Abbreviated transcription (Latin):
inimitꝰ confundat᷑. Nos autẽ apłici sermo¬
nis recordem᷑ dicentis. Siue incorpore nescio:
siue extͣ corpꝰ nescio: ds scit. Et paulus qͥdẽ us¬
q ad t̾ciũ celũ raptꝰ ẽ: ibiq auditis uerb̾ in¬
effabilib descendit. Antoniꝰ autẽ usq ad aerẽ
sublatꝰ: pꝰt colluctationẽ liber apparuit.
dens in monte ignarꝰ fuisset ⁊ et huiꝰ secũ in¬
qͥreret notionẽ. oranti ei adño reuelabat᷑. et
erat scd̾m qd̾ scͥptũ ẽ adeo doctꝰ. Deniq cum
a fr̃ib haberet᷑ iste tractatꝰ. et ab eo seddule
sciscitarent᷑ quẽadmodũ se post corporis sar¬
cinã aĩa gereret. qͥ ue ei locꝰ pꝰt exitũ concede¬
tur: ꝓxima nocte uox desuꝑ nom̃ eiꝰ in clami¬
tans ait. Antoni exurge. exi et uide. Qui egreᷤ¬

Expanded text:
inimicus , confundatur. Nos autem apostolici sermoinimicus , confundatur. Nos autem apostolici sermonis recordemur, dicentis: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit . Et Paulus quidem usque ad tertium coelum raptus est, ibique auditis verbis ineffabilibus, descendit; Antonius autem usque ad aereum sublatus, post colluctationem liber apparuit. dens in monte ignarus fuisset, et ejus secum inquireret notionem, oranti ei a Domino revelabatur; et erat, secundum quod scriptum est, a Deo doctus . Denique cum a fratribus haberetur iste tractatus, et ab eo sedule sciscitarentur quemadmodum se post corporis sarcinam anima gereret, quive ei locus post exitum concederetur; proxima nocte vox desuper nomen ejus inclamitans, ait: Antoni, exsurge, exi et vide. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatis peccata narrantib. calu̾niosa ora an¬
geli clauser̃t: dicentes ñ deb̾e eos a natiuita¬
te eiꝰ delicta narrare : que iã xp̃i essent bo¬
nitate sopita. Siqua autẽ scirent ex eo tẽpo¬
re quo factus eẽt monachus et deo se conse¬
crasset: liceret ꝓferri. Accusabant demones
multa ꝓcacit̾ m̃tientes. Et cũ deessent ꝓba¬
m̃ta fallacib: lib̾ antonio conscensus aꝑit᷑.
Et statim rediens in se. in eo loco in qͦ stare
ceꝑat: hoc se rursũ uidit ẽẽ qd̾ fuerat. Tc̃ ue¬
ro oblitus esce. ex illa hora noctẽ gemitu ac la¬
m̃tatione tͣnsegit: reputans secũ humanoꝵ
hostium multitudinẽ. et colluctationẽ tanti
exercitꝰ. et laboriosũ ꝑ aerẽ iter ad celũ ⁊ et ħ
tis huiꝰ aeris: qr sciens aerias potestates ob id
sẽꝑ tẽptare. luctari. contendẽ. ne nob̾ lib̾ tͣnsi¬
tus eẽt ad celũ. hortabat᷑ monens. Assumite
ut nichil mali habens qd̾ de uob̃ dic̾e possit

Expanded text:
are peccata nitentibus, calumniosa angeli ora clauserunt, dicentes non debere eos a nativitate ejus delicta narrare, quae jam Christi essent bonitate sopita; si qua autem scirent ex eo tempore quo factus esset monachus, et Deo se consecrasset, licere proferri. Accusabant daemones multa procaciter mentientes; et cum deessent probamenta fallacibus, liber Antonio conscensus aperitur. Et statim rediens in se, in eo loco in quo stare coeperat, hoc se rursum vidit esse quod fuerat. Tunc vero oblitus escae, ex illa hora noctem gemitu ac lamentatione transegit, reputans secum humanorum hostium multitudinem, et colluctationem tanti exercitus, et laboriosum per aerem iter ad coeltis hujus aeris . Qui sciens aereas potestates ob id semper tentare, luctari et contendere, ne nobis liber transitus esset ad coelum, hortabatur monens: Assumite dem; ut nihil mali habens quod de vobis dicere possit
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ estimatione doctissimi. hii cũ rationẽ
ab eo exigerent fidei qͣm in xp̃o habemꝰ. et
niterentur arguta sophismatũ int̾rogatio¬
ne de diuina cruce eũ illud̃e ÷ intͣ silentiĩ̃
paululũ uoce cõp̾ssa pͥmũ eoꝵ miseratꝰ erro¬
ri ẽ: deinde ꝑ interp̃tẽ qͥ eiꝰ uerba diligen¬
tissime ingrecũ solebat expͥmere sermonen.
ita exorsus ẽ dicens. Qͥd pulchriꝰ ẽ. qͥd ue ho¬
nestiꝰ crucẽ colere. an ad ulteria. patͥcidium
uł incestũ his assignare qͦs colitis: cũ in al¬
tero contẽptus mortis insigne uirtutis sit. in
altero turpis religio sit obscenitatis magist᷑:
Qd meliꝰ ẽ dic̾e qd̃ dei u̾bum manens ut erat
ob salutẽ nr̃am humanũ corpꝰ assũpserit. ut¬
ꝑ societatẽ mortalitatis nos ueheret ad celũ.
participesq nature celestis efficeret : an ut ip¬

Expanded text:
um aestimatione doctissimi. Hi cum rationem ab eo exigerent fidei, quam in Christo habemus, et niterentur arguta sophismatum interrogatione de divina cruce eum illudere, in silentium paululum voce compressa, primum eorum miseratus errorem est; deinde per interpretem, qui ejus verba diligentissime in Graecum solebat exprimere sermonem, ita exorsus est, dicens: Quid pulchrius est, quidve honestius, crucem colere, an adulteria, parricidium, vel incestum his assignare quos colitis; cum in altero sit contemptus mortis insigne virtutum, in altero turpis religio obscenitatis magistra? Quid melius est dicere quod Dei Verbum, manens ut erat, ob salutem nostram humanum corpus assumpserit, ut societate mortalitatis nos eveheret ad coelum, participesq
Abbreviated transcription (Latin):
S et diabolus ut supͣdictꝰ ꝓpħa ait. obseruanᷤ
eũ frendebat dentib suis: et ille saluatoris aux¬
ilio ab uniu̾sis tutꝰ ꝑseuerabat insidiis. Qua
monasterio eiꝰ bestiarũ coaceruauit greges: ut
õs heremi beluas curcuaspiceret. Que cũ rictu oriᷤ
morsus corpori minitarent᷑: intellexit hostis as¬
tutias. dixitq Si adño in me uob̃ ẽ tͥbuta licen¬
cia: deuorate concessũ. Si autẽ demonũ huc
uenistis impulsu. abite qͣntotiꝰ: qr xp̃i famulꝰ

Expanded text:
Sed et diabolus, ut supra dictus propheta ait , observans Sed et diabolus, ut supra dictus propheta ait , observans eum, frendebat dentibus suis; et ille Salvatoris auxilio, ab universis tutus perseverabat insidiis. Quadmonasterium ejus bestiarum greges coacervavit, ut omnes eremi belluas circum se aspiceret. Quae cum rictu oris morsum corpori minitarentur, intellexit hostis astutias, dixitque: Si a Domino in me vobis est tributa licentia, devorate concessum; si autem daemonum huc venistis impul
Abbreviated transcription (Latin):
roh qͣntas ibi conu̾sans exꝑtꝰ est luctas. Ue¬
re scdm qd̾ scͥptum ẽ. ñ illi adu̾sus carnẽ et san¬
guinẽ fuisse colluctationes⁊ s adu̾sus pͥncipatꝰ
et potestates: ab his qui ad eũ ingrediebantur
agnouimꝰ. Illic eñi tumultꝰ et uoces popłi armo¬
rũq sonitus. et ꝓrsus plenũ montẽ demonum
multitudine se uidisse referebant: ipsũ etiam
qͣsi contra inunicos palã resistentes fortit̾ col¬
luctantẽ. Qui tam̃ et aduenientes suo refoue¬
bat oratu: et flexis genib armisq orationum
omnẽ sathane ꝓsternebat exercitũ. Ad mirati¬
one plane dignũ: in tã immani solitudine u¬
nũ hominẽ nec demonũ cotidianas ex pauisse
congressiones: nec tantarũ bestiarũ. quadru¬
pedũ. siue serpentiũ diu̾se cessisse feritati. Iuste
dauid cecinnt. Qui confidit in dño sicut mons
qͥllã retinens animi firmitatẽ: et demones fui¬
gabat: et feras sicut scͥptũ ẽ secũ pacificabat.

Expanded text:
as ibi conversans expertus est luctas. Vere, secundum quod scriptum est, non illi adversus carnem et sanguinem fuisse colluctationem, sed adversus principatus et potestates ; ab his qui ad eum ingrediebantur agnovimus. Illi enim tumultus et voces populi, armorumque sonitus, prorsus plenum montem daemonum multitudine sevidisse referebant: ipsum etiam quasi contra inimicos palam resistentem et fortiter colluctantem. Qui tamen et advenientes suo refovebat hortatu, et flexis genibus, armis quoque orationum omnem Satanae prosternebat exercitum. Admiratione plane dignum est, in tam immani solitudine, unum hominem nec daemonum quotidianas expavisse congressiones, nec tantarum bestiarum, quadrupedum sive reptilium, diversae cessisse feritati. Juste David cecinit: Qui confidunt in Domino, sicut mons quillam retinens animi firmitatem, et daemones fugabat, et feras, sicut scriptum est , secum pacificabat.
Abbreviated transcription (Latin):
Non multi post hec fluxer̃t dies: et alia oritur
cũ eodẽ hoste tẽptatio. Oꝑante illo. nã sẽꝑ ut
uenientib ꝓ his que secũ detulerant aliqd̾ mii¬
nusculũ repend̾et laborabat: traxit qͥdã spor¬
uidit bestiã pubetenꝰ humanã faciẽ p̃ferentẽ:
que ex inde inasinã fimebat᷑. Post cuiꝰ aspectĩ
uexillũ crucis infronte sua depingens: hoc
tantũ ait. Xp̃i seruus sũ. Si ad me esmissa:
ñ fugio. Nullũ in medio spaciũ: et statim in

Expanded text:
Non multi post haec fluxerant dies, et alia oritur cum eodem hoste certatio. Operante illo nam semper, ut venientibus pro his quae sibi detulerant, aliquod munusculum rependeret, laborabat traxit quidam sporvidit bestiam pubetenus humanam faciem praeferentem quae exinde in asinum finiebatur. Post cujus aspectum, vexillum crucis in fronte sua pingens, hoc tantum ait: Christi servus sum, si ad me missa es, non fugio. Nullum in medio spatium, et statim in
Abbreviated transcription (Latin):
lũ extensis manib ꝓhibere tͣnsgressũ. ł qͥb
alios app̾hensos elidebat ad t̾rã i alios frust¬
retinere nitens. dolebat suꝑ se ad celestia tͣns¬
uolare: et maximũ gaudiũ mixtũ merore. uicti
uictoresq tͥbuebant. Statumnq uox ad eũ facta
ẽ dicens. Animadu̾te que uides. Et tc̃ cepit illi¬
minato corde intellig̾e aĩaꝵ illũ ẽẽ conscensũ:
et diabolũ ꝓhibentẽ qͥ et sibi retineret obno¬

Expanded text:
lum extensis manibus prohibere transgressum; e quibus alios apprehensos elidebat ad terram 53 alios frustre contendens, dolebat super se ad coelestia transvolare, et maximum gaudium mixtum moerore victi victoresque tribuebant. Statimque ad eum vox facta est dicens: Animadverte quod vides. Et tunc coepit illuminato corde intelligere animarum esse conscensum, et diabolum prohibentem; qui et sibi retineret obno
Abbreviated transcription (Latin):
di sepe relatione cognouimꝰ. Uerũ ñ tantĩ
his adhibendꝰ ẽ stupor: qr multo plus que
secuntur conditionẽ nr̃e fragilitatis exce¬
dunt. Hora curciter nona cũ ante cibĩi
orare cepisset. raptũ se sensit in sp̃u: et ab
angłis in sullime ferri. Phibentib tͣnsitĩ
aeris demonib: ceper̃t angłi contradicenteᷤᷤ

Expanded text:
di saepe relatione cognovimus. Verum non tantum di saepe relatione cognovimus. Verum non tantum his adhibendus est stupor, quia multo plus quae sequuntur conditionem nostrae fragilitatis excedunt. Hora circiter nona, cum ante cibum orare coepisset, raptum se sensit in spiritu, et ab angelis in sublime deferri: prohibentibus transitum aeris daemonibus, coeperunt angeli contradicente
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽẽ apud antoniũ: necñ et corporis sui su¬
ꝑflua comecłet. Quãobrẽ rogatꝰ senex ab his
qui eũ adduxerant ut ꝓ illo dñm oraret:
in tantũ iiuenis miserie condoluit: ut to¬
ta nocte cũ eo ꝑ uigilans. adu̾sus patientis
in saniã laboraret. S cũ iã lucesceret. et ob¬
sessus ad olescens impetu in antoniũ facto
uehem̃ter eum impulisset: irasci cepert̃ qͥ e¬
um adduxerant.cur seni fecisset in iuriã.
Quib antoniꝰ ait. Nolite alienã culpã mise¬
ro iuueni ascͥbere. Furor iste: obsidentis ẽ ñ
obsessi. Iccirco autẽ in hanc ꝓ rupit dolens
hostis audaciã: qͥa dñs ad aridã regionẽ ire
eũ iussit. Et expulsi sathane indiciũ: iste
adu̾sus me impetꝰ fuit. Nulla pꝰt uerba mo¬
ra: et adolescens recepto sensu et gr̃as agenꝰ
deo. et locũ uͥ eẽt agnouit⁊ et totũ antonũ
istuismodi signa st̃:que monachoꝵ concor¬

Expanded text:
se esse apud Antonium, necnon et corporis sui suse esse apud Antonium, necnon et corporis sui superflua comederet. Quamobrem rogatus senex ab his qui eum adduxerant ut pro illo Dominum oraret, intantum juvenis miseriae condoluit, ut tota nocte pervigilans cum eo, adversus patientis insaniam laboraret. Sed cum jam lucesceret, et obsessus, impetu in Antonium facto, vehementer eum impulisset, irasci coeperunt qui eum adduxerant, cur seni fecisset injuriam. Quibus Antonius ait: Nolite alienam culpam juveni misero ascribere: furor iste obsidentis est, non obsessi. Idcirco autem in hanc proruit dolens hostis audaciam, quia Dominus ad aridam regionem ire eum jussit; et expulsi Satanae indicium iste adversum me impetus fuit. Nulla post verba mora, adolescens recepto sensu, et gratias agens Deo, et locum ubi esset, agnovit, et toto Antonium istiusmodi signa sunt, quae monachorum concor
Abbreviated transcription (Latin):
dies et m̃ses. et causas p̃dixit et tẽpora. Nã
quosdã uidendi eũ tantũ desidium: alios
imbecillitas. ñ multos obsessa ademonib
corpora ꝑtͣhebant. Nemo tam̃ unꝗͣ ueratio¬
nẽ aut detͥmentũ laboriosi itineris conque¬
stus ẽ. Regrediebant᷑ om̃s sp̃uali cibo pleni.
At ille p̾cipiebat ñ sue laudi hanc admira¬
tionẽ ab eis applicari debere s dñi: qͥ sui no¬
ticiam hõib ꝓ capacitate mortalitatis in
ad exteriora monasterii. et rogatꝰ ẽẽt a fr̃ib
ut in naui qͣdã cũ monachis ꝓficiscentib
oraret:ascendit et solꝰ ex oĩb odorẽ sen¬
tit teterrimũ. Asserebant cuncti pisciũ et
ille alteriꝰ rei fetorẽ se affirmabat sentire. Ad¬
huc autẽ illo loquente: adolescens qͥdã pos¬
sessus ademone. qui p̾cedens uixta cariã se
nauis abscond̾at. repente exclamauit. Quo
lexere unu̾si diaboli illũ fuisse putorẽ. lꝰ
ducit᷑: tanta opp̾ssus in sania. ut nec sciret

Expanded text:
dies et menses, et causas praedixit et tempora. Nam quosdam videndi eum tantum desiderium, alios imbecillitas, nonnullos obsessa a daemonibus corpora pertrahebant: nemo tamen unquam vexationem aut detrimentum laboriosi itineris conquestus est, regrediebantur omnes spiritali cibo pleni. At ille praecipiebat, non suae laudi hanc admirationem ab eis applicari debere; sed Domini, qui sui notionem hominibus pro capacitate mortalitatis indad exteriora monasteria, et rogatus esset a fratribus ut in navi quadam cum monachis proficiscentibus oraret, ascendit, et solus ex omnibus odorem sensit teterrimum. Asserebant cuncti, piscium saille alterius rei fetorem se sentire affirmavit. Adhuc loquente illo, adolescens quidam possessus a daemone, qui procidens juxta carinam se navis absconderat, repente exclamavit. Quo lexere universi, diaboli illum fuisse putorem. CAPducitur, tanta oppressus insania, ut non sciret
Abbreviated transcription (Latin):
tius egiptiorũ monachorũ uitas admirab¬
les legens: institutionum simulatq colla¬
tionum sp̃uali meditatione succensus: me¬
moratas terras nauigio pet̾e statuit. Duab
uidelicet ex causis. ut uł ibi deposito noĩe
abbatis sub regula inueret in humilitate:
uł districtioris abstinentie legib subdere¬

Expanded text:
ejus, Aegyptiorum monachorum vitas admirabiles legens Institutionum simul atque Collationum spiritali meditatione succensus, memoratas terras navigio petere statuit, duabus videlicet ex causis, ut vel ibi deposito nomine abbatis, sub Regula viveret in humilitate; vel districtioris abstinentiae legibus subdere
Abbreviated transcription (Latin):
parieti depͥmunt et extingunt. Cũq uirbe¬
atus tenebrarũ angustiis coercitꝰ. euentũ re
attonitus p̃stolaretur in uisu: uox ad eum
facta ẽ. Noli ait te eugende fraude hoꝵ pre¬
sentiũ ac materialium luminũ contͥstare. Ori¬
entalem nãq cellule huiꝰ attende ꝓspectum:
et uideb̾ ilico tͥ absq opitulatione humana
lumen diuinitꝰ ministrari. At ille confestu
illic porrigens uisũ aspicit sensum dilucescen¬
te aurora. radiũ ad sediei ac lucis influere: et
in semetipsũ reu̾sus lectulo letꝰ excutitur. Nec
cessore illo nugrato: uolens nolensq ad mi¬
nistrationẽ subterfugere ñ potuit subarra¬
tã. Illi uͦ qͥ ꝑ uisionẽ luminis solatia p̾sta¬
ta subtraxerant humanitatis malo aliqͥd
passi liuoris ⁊elo inflãmati. in beatissimũ
uirum inuidie ardore turgescunt: et sc̃m
eugendũ abbatẽ. nc̃ despectione animi. ñc¬

Expanded text:
parieti depremunt et extingunt. Cumque vir beparieti depremunt et extingunt. Cumque vir beatus tenebrarum angustiis cohercitus, eventum rei adtonitus prestularet in visu, vox ad eum facta est: 'Noli', ait, 'te, Eugende, fraude orum praesentium hac materialium luminum contristare; orientalem namque cellulae huius adtende prospectum, et videbis ilico tibi absque opitulatione humana lumen divinitus ministrari'. At ille confestim illic porrigens visus, aspicit, sensim deluciscente aurora, radium ad se diei ac lucis influere, et in semet reversus, lectulo laetus excutitur. Nec cessore ilico migrato, volens nolensque administrationem subterfugere non potuit subarratam. Illi vero qui per visionem luminis solatia prestata subtraxerant, humanitatis malo aliquid passi, livoris zelo flammati in beatissimum virum invidiae ardore turgescunt et sanctum Eugendum abbatem nunc dispectione animi, n
Abbreviated transcription (Latin):
ut in miciis qͦndam ita nunc in oratorii se¬
cretario a parte dextra p̾sentatur: nec ñ eti¬
am uit̾ ipsos seniores at suꝑstites circũspi¬
cit fr̃s. cereos ac lãpades gestare lucentes: et
data sibi a sc̃is patͥb oratione uł pace. ilicobe¬
nedictũ illũ abbatẽ decessorẽ sibi utiq mox
futurũ conspicit intromitti: ac desuꝑ dorsiĩ
ipsius uł scapulas rigentib clauis purpu¬
reis pallium album aspicit dependere.So¬
luto nãq beatꝰ romanus scĩ illius cingulo:
constringit ilico lũbos eugendi. De hinc ex¬
cusso qd̃ cesuꝑ ut diximꝰ gestabat pallio: hii¬
ius adeque humeris suꝑ imponens ait. hec
tͥ ad p̃sens nosce interim assignari⁊ et digi¬
tis dalmaticã p̃dicti antecessoris astͥngens. e¬
tiã hanc tͥ inquit ꝓbatã in acceptis utilita¬
tib nou̾is assignandã. Mox astentes cum ce¬
reis fr̃s: incipiente pͥmitus uno confestim
cuncti claritatis ac solatii lumina impacta

Expanded text:
ut in iniciis quondam, ita nunc in oratorii seut in iniciis quondam, ita nunc in oratorii secretario a parte dextera praesentatur necnon etiam inter ipsos seniores ac superstites circumspicit fratres cereos ac lampades gestare lucentes. Et data sibi a sanctis patribus oratione vel pace, ilico benedictum illum abbatem, decessorem sibi utique mox futurum conspicit intromitti ac super dorsum ipsius vel scapulas, rigentibus clavis purporeis, pallium album aspicit dependere. Soluto namque beatus Romanus sancti illius cingulo constringit ilico lumbos Eugendi. Dehinc excusso quod desuper, ut diximus, gestabat pallio, huius adeque umeris superinponens, ait: 'Hec tibi ad praesens nosce interim adsignari'; et digitis dalmaticam praedicti decessoris adstringens: 'Etiam hanc tibi', inquid, 'probata in acceptis utilitate, noveris adsignandam'. Mox adstantes cum cereis fratres, incipiente primitus uno, confestim cuncti claritatis hac solatii lumina inpacta
Abbreviated transcription (Latin):
git. Michi tam̃ crebro secretissime testabat᷑.
utilius multo ẽẽ abbati ꝓpter iunioꝵ amb¬
cionẽ liberũ a sacerdotio precẽ fr̃ib et ñ ill¬
gari dignitate: qͣm abrenuntiantes ac re¬
motos minime conuenit affectare. Noui¬
mus namq aiebat pater hanc qͣm prech-¬
ximus causã multos etiã patres post hui¬
militatis ꝓfesse culmina hoc officio graui¬
us ac latentiꝰ suꝑbisse: et plus se efferre
fr̃ib quos in exemplo humilitatis conue¬
nerit ante ire. Suscepit gͦ dei sc̃s. sicut e¬
tiam pater lupicmꝰ absq sacerlotaliem:¬
nentia iniuncte sͥ uicissitudinis societatisq
laborẽ: ea maxime securitate fretꝰ. qd̾ de pat̾¬
na sollicitudine ac ꝓuisione ñ habebatur in¬
certꝰ. S mox euidentissima reuelatione per¬
cellitur: ne de plenaria ad ministratione
uelut in aliquo incertꝰ redderetur ambiguuᷤ.
atissimis qͦq romano ac lupicino abbatib.

Expanded text:
git. Mihi tamen crebro secretissime testabatur, git. Mihi tamen crebro secretissime testabatur, utilius multo esse abbati propter iuniorum ambitionem liberum a sacerdotio praeesse fratribus et non inligari dignitate, quam abrenuntiantes ac remotos minime convenit adfectare. 'Novimus namque', aiebat, 'praeter hanc quam prediximus causam multos etiam patres post humilitatis professe culmina hoc officio gravius ac latentius superbisse et plus se efferre fratribus, quos exemplo humilitatis convenerat anteire'. Suscepit ergo Dei sanctus, sicut etiam pater Lupicinus, absque sacerdotali aeminentia iniunctae sibi vicissitudinis societatisque laborem, ea maxime securitate fretus, quod de paterna sollicitudine ac provisione non habebatur incertus; sed mox evidentissima revelatione percellitur, ne de plenaria administratione, velut in aliquo incertus, redderetur ambiguus. atissimis quoque Romano ac Lupicino abbatibus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ his qͥ iterato reficiebantur. terminabat᷑
inuesꝑa: ita tam̃ qd̃ nichil um qͣm excep¬
tis his que cunctis apponebant᷑ fr̃ib degꝰ¬
tauit in mensa. Igitur ad inchoationẽ ip̃
gͦ pater ille quẽ beatissimꝰ romanꝰ uel lupi¬
cinus condatescensi cenobio signauerant
successorẽ. pret̾ labores sollicitudinesq ce¬
nobitales etiã corporee in equalitatis fran¬
geretur incõmodis⁊ uocatis ad se fr̃ib. sic
sc̃m eugendũ uicis sue sollicitudine in¬
nexuit: ut sibi tam̃ ius pat̾ne emmnentie¬
in nullo penitꝰ imminueret aut subtͣhe¬
ret. Tẽptauit nãq idem abbas. ut antedictĩ
sc̃mq eugendũ cum administrationis o¬
nere etiam presbiterii dignitate artius
illigaret. s ñ solũ uoluntati eiꝰ m hac par¬
te sepissime immo scissime contͣdixit: ue¬
rum etiã sacroscõs pontifices qͥ illic conflu¬
am tanti honoris caute ac diligenter aufiz¬

Expanded text:
cum his, qui iterato reficiebantur, terminabatur cum his, qui iterato reficiebantur, terminabatur in vespera, ita tamen quod nihil umquam, excepto his quae cunctis adponebantur fratribus, degustavit in mensa. Igitur ad inquoationem admi Cum ergo pater ille, quem beatissimus Romanus vel Lupicinus Condatescensi coenobio signaverant successorem, praeter labores sollicitudinesque coenobiales etiam corporeae inequalitatis frangeretur incommodis, vocatis ad se fratribus, sic sanctum Eugendum vice sua sollicitudine inuexuit, quod sibi tamminuit aut subtraxit. Temptavit namque idem abba, ut antedictum sanctumque Eugendum cum administrationis onere etiam presbiterii dignitate artius inligaret. Sed non solum voluntati ipsius in hac parte saepissime, immo sanctissime contradixit, verum etiam sacrosanctos pontifices, qui illic oraa tanti honoris caute ac diligenter aufu
Abbreviated transcription (Latin):
tutinisq conuenticulis. nec infrigidissimis
pruinis nec in magnis niuib qͥcquã nudi¬
tati pedũ preter ligneos gallicanasq caligã
acddidit unqͣm: atq in hunc qͦq modum ẽ¬
minus sepissime matutinis horis ad frater¬
num cimiteriũ oraturus gradiebat᷑ in nui¬
bus. Nemo nãq eum unqͣm aut induitur¬
na aut in nocturna sinaxi: ante cõpletionẽ
consperit egredi foras. Nam cũ ipse noctib
certe oratu longissimo atq secreto cunctos
inoratoriũ dutissime anteiret: post om̃z¬
tum qͦq discessum nichilominꝰ formule sue
in cũbens. oratione duitina pascebat᷑ in
sp̃u ⁊ atq ex inde ita quolibet tẽpore. uultii
hilari ac leto egrediebat᷑ ad fr̃s: ut solet ex¬
satiata ambitio uultꝰ hominũ lasciua io¬
cunditate dissoluere. Refectio om̃i tẽpore¬
ei semel indie fuit. Que tam̃ estiuis dieb
ñc in sexta cum ceteris fatigato: nunc uͦ

Expanded text:
tutinisque conventiculis nec in frigidissimis tutinisque conventiculis nec in frigidissimis pruinis nec in magnis nivibus quicquam nuditati pedum praeter ligneas Gallicanasque caligas addidit umquam atque in hunc quoque modum eminus saepissime matutinis oris ad fraternum cimiterium oraturus gradiebatur ibus. Nemo namque eum umquam aut in diurna aut in nocturna sinaxi ante expletionem conspexit egredi foras. Nam cum ipse noctibus certe oratu longissimo atque secreto cunctos in oratorium diutissime anteiret, post omnium quoque discessum nihilominus formulae suae incumbens oratione diutina pascebatur in spiritu. Atque ita exinde quolibet tempore vultu hilari ac laeto egrediebatur ad fratres, ut solet exsatiata ambitio vultus hominum lasciva iucunditate dissolvere. 7. Refectio ei omni tempore semel in die fuit, quae tamen aestivis diebus nunc in sexta cum ceteris fatigato, nunc vero
Abbreviated transcription (Latin):
conspicuus leunianꝰ uiennensis urbis abbaᷤ
pignore transmiserat caritatis. Fuit namq
sc̃s iste de pannoniis qͦndã. et spargente bar¬
barie in galliis uincłis captiuitatis abduc¬
tus: et ñ solum in uiennensi s etiã in augu¬
studunensiũ urbe multo tẽpore claustro pe¬
culiaris celle conclusus : ita ut ampliꝰ quadra¬
ginta annis inutͣq ciuitate cohercitꝰ. nulli
hominũ expͥma retrusione uultu aut corpo¬
re.p̃ter sola sermonis noticia nosceret᷑: mo¬
nachos iuxta cellã haud plurimos regens.
monachas uͦ ꝓcul intra urbẽ monasterioq
conseptas. ultra sexagenariũ numerũ admi¬
rabili ordinatione rexit. et alut. p̃̾misitq
maximas. magnas interim succiduasq in
sp̃u ñ dimisit. S rursũ redeo. Habebat nãq
eugendus beatissimꝰ calciam̃ta fortia rustica¬
q inmodũ pͥscoꝵ patrũ: constrictꝰ ocreis crii¬
ra. fasciolisq plantas. At uͦ nocturnis ma¬

Expanded text:
r sanctitate conspicuus Leunianus Viennensis urbis abba r sanctitate conspicuus Leunianus Viennensis urbis abba pignore transmiserat karitatis. Fuit namque sanctus iste de Pannoniis quondam, expargente barbarie, in Galleis vinculo captivitatis abductus et non solum in Viennensi, sed etiam in Augustudunensium urbe multo tempore claustro peculiaris cellae conclusus, ita ut amplius quadraginta annis in utraque civitate cohercitus, nulli hominum ex prima retrusione vultu aut corpore praeter sola sermonis notitia nosceretur. Monachos iuxta cellulam haud plurimos regens, monachas vero procul intra urbem monasterioque conseptas ultra sexagenario numero admirabili ordinatione rexit et aluit praemisitque maximas, magnas interim succiduasque in spiritu non dimisit. Sed sursum redeo. 6. Habebat namque Eugendus beatissimus calciamenta fortia rusticaque in modum priscorum patrum, constrictis ocreis cruris fasceolisque plantis. At vero nocturnis ma
Abbreviated transcription (Latin):
mano oblatus ẽ patri: in qͦ uere ita beatoꝵ¬
abbatũ qui eum in sp̃u de incolatu terrestri
eduxerant gr̃arũ gemina confluxit ubertas:
ut succidua qͦq posteritas utrũ in eugendo
lupicinũ potius susciꝑet an romanũ. iudicio
fluitaret incerto⁊ illis dũtaxat huc illucq
necessitate miscłie emonasterio sepe ꝓ gres¬
sis: iste uͦ a septimo ultra seragesimũ uite qͦ
tͣnsiit annum nusqͣm ex inde post ingressũ
extulit pedẽ. Lectioni nãq in tantũ se die
noctuq expletis consũmatisq om̃ib que a
p̃posito uł ab abbate iniuncta st̃ dedit et
impendit: ut preter latinis uoluminib eti¬
am greca facundia redderet᷑ instructus. In
antea plurima uetustate consũpta. simili qͦ
cuculle ipsiꝰ conditione seruata. Paleis uero
lectuli in euentilatis multo tẽpore. uiliq sa¬
gello constrictis: pellicioq suꝑposito conqͥe¬
uit. Estiuis nãq tẽporib carecalla uł scapii¬

Expanded text:
mano oblatus est patri. In quo vere ita beatomano oblatus est patri. In quo vere ita beatoabbatum, qui eum in spiritu de incolatu terrestri eduxerant, gratiarum gemina confluxit ubertas, ut succidua quoque posteritas, utrum in Eugendo Lupicinum potius suspiceret an Romanum, iudicio fluctuaret incerto. Illis dumtaxat huc illucque necessitate misericordiae e monasterio saepe progressis, iste vero a septimo ultra sexagesimo vite quo transiit anno nusquam exinde post ingressum extulit pedem. Lectione namque in tantum se die noctuque, expletis consummatisque omnibus, quae a proposito vel abbate iniuncta sunt, dedit et inpendit, ut praeter Latinis voluminibus etiam Greca facundia redderetur instructus. 5antea fuisset plurima vetustate consumpta, simili quoque coculle ipsius condicione servata. Paleis vero lectuli ineventilatis multo tempore vilique sagello constrictis pellicioque superposito, conquievit. Aestivis namque temporibus carecalla vel scapu
Abbreviated transcription (Latin):
gelica: collectis copulatisq sibi terrestrib.coz¬
cinentes angłi ut uenerant:celestia sacra re¬
pedantes ascendunt. Hoc solũmͦ puer sc̃s int̾
carminũ modulationẽ ꝑcepit: qd̾ post an¬
num circit᷑ in monasterio intromissus ex eu¬
uangeliis recitari cognouit. Istud nẽpe uice
recipcis uocib multitudo concinebat angeli¬
ca. Ego sum uia. et ueritas et uita. Recepta
gͥ ingenti multitudine post contẽplationẽ
diutinã aeria sese qͦq clausit astrigera: et
solum semet puer contẽplatꝰ in loco. excussus
e somno concutit᷑ ⁊ ac uisionis t̾rore ꝑculsꝰ ren
gestam ilico refert patri. Confestim nãq preᷤᷤ¬
biter sc̃s cui potissimũ ꝓles sc̃issima dicari de¬
beret agnouit. Mox gͥ eum litterarũ instruit
elementis⁊ et anni exacto circulo tanqͣm sa¬
muel quondã ñ nisi in typico excubaturus
tẽplo. s ipse potiꝰ xp̃i efficientꝰ tẽplum sc̃o ro¬

Expanded text:
gelica, collectis copulatisque sibi terrestribus, congelica, collectis copulatisque sibi terrestribus, concinentes angeli, ut venerant, caelestia sacra repedantes ascendunt. Hoc solummodo puer sanctus inter carminum modulationem percipit, quod post annum circiter monasterio intromissus ex euangeliis recitari cognovit: istud nempe vice reciprocis vocibus multitudo concinebat angelica: Ego sum via et veritas et vita. Recepta igitur ingenti multitudine, post contemplationem diutinam area quoque sese clausit astrigera, et solum semet puer contemplatus in loco, excussus e somno concutitur, ac visionis terrore perculsus, rem gestam ilico refert patri. Confestim namque presbyter sanctus, cui potissimum prolis sanctissima dicari deberet, agnovit. 4. Mox igitur litterarum eum instituit' aelementis, et anni exacto circulo, tamquam Samuhel quondam non in typico excubaturus templo, sed ipse potius Christi efficiendus templum, sancto Ro
Abbreviated transcription (Latin):
qua qͦndam multigena abraham patͥarcha
intuitu diligenti ꝓspiceret: atq ipsi tipice iã
quodãmͦ dicebatur. sic erit semen tuũ. Post
interuallum namq modicũ hinc unꝰ astat.
hinc alter. atq aliꝰ inde ⁊ donec succrescens
multitudo efficeret᷑ in numera: beatũ pue¬
rum uł scõs ꝓculdubio romanũ ac lupicinĩ
patres qͥ eum in sp̃u de ceno pat̾ne domꝰ edu¬
xerant. tanqͣm enormitas apũ in modum
mellificantis uie quadã constipatione sepse¬
rt̃. Et subito aparte ꝓspicua uidet instar am¬
plissime porte culmina patefacta celestia ⁊
ta ꝓcliuitate descensũ ÷ et niueos fulgidosq
angelicos choros ad se usq uelut socios tripii¬
diantes inxp̃i laudib aduentare: ita tam̃
qd̾ crescente semꝑ in loco societate. nullus
om̃ino reuerentia diumnitatis attonitꝰ. aut
sermone mouebat᷑ aut metu. Cũq sensun car¬
teq mortalib multitudo sese inseruisset an¬

Expanded text:
quasi condam multigenis Abraham patriarcha quasi condam multigenis Abraham patriarcha intuitu diligenti prospiceret, atque ipsi typice iam quodammodo dicebatur: Sic erit seinen tuum. Post intervallum namque modicum hinc unus, ast hinc alter atque alius inde, donec succrescens multitudo efficeretur innumera, beatum puerum vel sanctos procul dubio Romanum ac Lupicinum patres, qui eum in spiritu de coeno paterne domus eduxerant, tamquam inhormitas apum in modum mellificantis uve quadam constipatione sepserunt. Et subito a parte prospicua videt instar amplissimae portae culmina patefacta caelestia, ta proclivitate, descensum et niveos fulgidosque angelicos choros ad se usque vel socios trepudiantes in Christi laudibus adventare, ita tamen, quod, crescente semper in loco societate, nullus omnino reverentia divinitatis adtonitus aut sermonem movebatur aut muttum. Cumque sensim cauteque mortalibus multitudo sese inseruisset an
Abbreviated transcription (Latin):
titit indigena atq conciuis. Ortꝰ
nẽpe ẽ haut longe auico cui uetusta paga¬
nitas ob celebritatẽ clausurãq fortissimã
suꝑsticiosissimi tẽpli gallica lingua isar¬
nodori. id ÷ ferrei ostii indidit nom̃: quo
nunc qͦq in loco delubris ex parte iam di¬
rutis. sacratissime micant celestis regni cul¬
mina dicata xp̃icolis: atq in ibi pater sc̃iᷤ¬
sime ꝓlis udicio pontificali plebisq testi¬
monio extitit in prb̃rii dignitate sacer¬
dos. Igitur cũ beatissimũ pignꝰ ab ipsis
pene incunabulis quodã instinctu succeᷤᷤ¬
suq felicitatis ac luminis uirtute diuina
ut reor p̃sagante succresteret⁊ et nocte qͣ¬
dam uenerabilis pat̾ ipsiꝰ uł sobolis sc̃a ab
affectu ꝓfectuq future beatitudinis teneren¬
tur incerti: inuisione puer sc̃s aduob reli¬
giosis uiris sublatꝰ ultra domꝰ paterne uesti¬
bulũ sistitur: ita ut orientis plagã celiq astͣ

Expanded text:
titit indigena atque concivis. Ortus titit indigena atque concivis. Ortus nempe est haud longe a vico, cui vetusta paganitas ob celebritatem clausuramque fortissimam superstitiosissimi templi Gallica lingua Isarnodori, id est ferrei hostii, indidit nomen, quo nunc quoque in loco, delubris ex parte iam dirutis, sacratissima micant caelestis regni culmina decata christicolis. Atque inibi pater sanctissimae prolis iudicio pontificali plebisque testimonio extitit in presbiterii dignitate sacerdos. 3. Igitur cum beatissimum pignus ab ipsis poene incunabulis quodam instinctu successuque felicitatis ac luminis, virtute divina, ut reor, praesagante, succresceret, nocte quadam, ne venerabilis pater ipsius vel subolis sancta ab effectu profectuque futurae beatitudinis tenerentur incerti, in visione puer sanctus a duobus religiosis viris sublatus, ultra domus paterne vestibulum sistitur, ita ut Orientis plagam caelique astra
Abbreviated transcription (Latin):
sũma suppleuerim: sicut ex ratione
apicũ ex parte sum opitulante dño iam se¬
gitisnon p̾sũptione indocti. s obedientia
ut cernitis regulari. Sic annuens diuini¬
tas facit. ut humana ꝓ cliuior in duudi¬
cando fragilitas. dum melo delectat᷑ aut mii¬
sicis: dũq oratorias uenustates uocabuloꝵ
qͦq ac tẽporũ signata ꝓprietate miratur: hec
iudicũ. uentosa suꝑfluitate calcetur. Porro
nos ut p̾fati iam sumꝰ. uob̃ ꝓpͥe opuscula
ista dicauimꝰ quos nouimus non oratorum
s piscatoꝵ ẽẽ discipłos: nͨ in phylosophia ser¬
monis regnũ łi. s inuirtute ꝓspicere: ma¬
gisq pura ac iugi obseruantia dñm exora¬
re.quã uana ꝑituraq facundia ꝑorare.Hinc
gͦ iam nob̾ in relatione uite beatissimi ui¬
ri narrationis sumat᷑ exordiũ Explic̃ ꝓlogꝰ.¬
anctꝰ gͥ famulus xp̃i eugendus.
sicut beatoꝵ patrũ romani et
lupicin in religione discipuluᷤ:
ita etiã natalib ac ꝓuintia ex¬

Expanded text:
summa subpleverim, sicut ex ratione apicum ex parte sum, opitulante Domino, iam segitis non praesumptione indocti, sed oboedientia, ut cernitis, regulari. Sic adnuens divinitas faxit, ut umana proclivior in diiudicando fragilitas dum melo delectatur aut musicis, dumque oratorias venustates, vocabulorum quoque ac temporum signata proprietate miratur, ΘΑΙΙiudicum ventosa superfluitate calcetur. Porro nos, ut prefati iam sumus, vobis proprie opuscula ista dicavimus, quos novimus non oratorum, sed piscatorum esse discipulos, nec in philosophia sermonis regnum Dei, sed in virtute prospicere, magisque pura ac iugi observantia Dominum exorare, quam vana perituraque facundia perorare. Hinc ergo iam nobis in relationem vitae beatissimi viri narrationis sumatur exordium. 2. Sa famulus Christi Eugendus, sicut beatorum patrum Romani ac Lupicini in religione discipulus, ita etiam natalibus hac provincia ex