comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& gła eoꝵ tris excedens: & cuncta
suꝑeminens festinare uidebat᷑ ad
uidia. nullus liuor nequissimi de.¬
monis obuiabat: qm̃ quidẽ cȩlesti
dextere fulciebat᷑ auxilio popłs.
cultu & iusticie obseruatione pro¬
meritus. Uerum ubi ex multa liber¬
tate multa q indulgentia uitiati
sunt mores. & disciplina corrupta
est: dum alter alteri inuidemus.¬
& alter alteri derogamus. dumiq
& aduersum nos metipsos intestina
prelia cõmouemus. dum uerborũ
iaculis ꝓximoꝵ corda terebramus.
dum principes cum principib. po¬
płi cum popłis sediciones & certami¬
na concitamus. dum simulatioit
uultu. dolus in corde. fallatia ꝓfert᷑
in uerbis. & maloꝵ ꝑ singł̃a cumul
intumescit: diuna ꝓuidentia iac¬
turam discipline popłosuo illatam
ex plurima pace. & nunia sui leni¬
cate ꝑspiciens. aggredit᷑ primosensi
refrenare lassantes. & incegro adhoc
eccłie statir congregationibꝰ q ma¬
nentib. indulget interim eos qͥ in

Expanded text:
 terris excedens et cuncta supereminens festinare videbatur ad urrebat invidia, nullus furor nequissimi demonis obviabat, quoniam quidem celestis dextre fulciebatur auxilio. cultu et justitiae observatione promerebatur. Verum ubi ex multa libertate multaque indulgentia vitiati sunt mores, et disciplina corrupta est, dum alter alteri invidet, et alter alteri derogat, dum et adversum semetipsos intestina praelia commovent, dum verborum jaculis proximorum corda terebrant, dum principes cum principibus, populi cum populis, seditiones et certamina commovent, dum simulatio in vultu, dolus in corde, fallacia profertur in verbis, et malorum per singula cumulus intumescit, divina Providentia jacturam disciplinae populo suo illatam ex plurima pace et nimia sui lenitate perspiciens, aggreditur primo sensim refrenare lapsantes, et integro adhuc Ecclesiae statu, congregationibusque manentibus, indulget interim eos qui erant in
Abbreviated transcription (Latin):
filo & iosephus. s & hoꝵ antiquiores
agatoboliis & abeo eruditus aristobolꝰ
ex paneada. qui unus ex illis septua.¬
ginta seniorib fuit quĩ missi fuerant
a pontificib ad pcholomeum regem

Expanded text:
Philo et Josephus, sicut eorum antiquiores Agathobolus, et ab eo eruditus Aristobulus ex Paneada, qui unus ex illis septuaginta senioribus fuit qui missi fuerunt a pontificibus ad Ptolomaeum regem,
Abbreviated transcription (Latin):
episcopatu illius urbis exegit.
Quoꝵ tres ante ꝑsecutionem.: reliqͦ¬
uͭ nouem diuersis intemptationũ
generib duxit. Cumq se semꝑ
in om̃i agone ꝑsecutionũ positus
artiorib uinculis continentie di¬
stringeret. & ad utilitatem atq
instructionem eccłie in uerbodĩ
nobiliter insisteret. satisq uigi¬
lanter erga omnẽ sacerdotii curã
dieb desudaret ac noctib: nono
ꝑsecutionis anno. episcopatus uͦ
su duodecimo. martirii coronã
capitis obtruneacione pric¬

Expanded text:
episcopatu illius verbis exigit: quorum tres ante persecutionem, reliqdiversis tentationum generibus duxit. Cumque se semper, in omni agone persecutionum positus, arctioribus vinculis continentiae distringeret, et ad utilitatem atque instructionem Ecclesiae in verbo Dei nobiliter insisteret, satisque vigilanter erga omnem sacerdotii curam diebus sudaret ac noctibus, nono persecutionis anno, episcopatus vero sui duodecimo, martyrii coronam capitis obtruncatione pr
Abbreviated transcription (Latin):
acer ingenio. in diuinis scripturi
nobiliter eruditus: uita ꝑurissimꝰ
atq ad xp̃ianam phyloͬphiam
nudus & penitus expeditus: docꝰ¬
tor eccłiȩ in comparabilis. priuati

Expanded text:
iteri, qui in divinis Scripturis nobiliter eruditus, vita purissima, atque ad Christianam philosophiam nudus et penitus expeditus, doctor Ecclesiae incomparabilis fui
Abbreviated transcription (Latin):
mines decipiendos. Cedes ac bella mo¬
uebant᷑. humaniis sanguis ꝓpiscibus
fundebat᷑. Seddĩ ꝓuidentia: affuit¬
gregorii. Uidit preliamorte  ui¬
rorum: furentesq germanos. Qͥd¬

Expanded text:
inem violavit. Caedes ac bella movebantur, humanus sanguinis pro piscibus fundebatur. Sed Dei providentia aGregorius videt praelia et mortes virorum, furentesque germanos. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
ma die primi mensis sit statutda
lennitas post uesperam. quandoa
na soliopposita e regione dephendẽ
sicut etiam ocłis ꝓbare. licet. inuenit.
utiq uernalis equinoctii partem sol

Expanded text:
uarto die primi mensis sit statuta solemnitas post vesperam, quando luna soli apposita e regione deprehenditur, sicut etiam oculis probare licet: invenitur utique vernalis aequinoctii partem sol
Abbreviated transcription (Latin):
st gͦ in qͥt in primo anno inttiũ pͥmi
circuli principium: scđm egyptios
quidem mensis famenot uicesima
sexta die. scđm macedones dystry
die inuenit᷑ sol non solum concendis¬
se primã partem. uerum eciã quartã
in ea die habere: idest in prima ex duo¬
decim partib. Hec autem particula
tium: & ipsa ÷ initium mensiũ & capt
circuli. & absolutio cursus stellarum
quȩ planetȩ id est uage. dicunt᷑: ac finiᷤᷤ
duodecime particule. & totius circuli
t̾minus. Et idõ non parum delinquere
dicimus eos. qui ante initium hoc no¬
ui anni pascha putant esse celebrandẽ¬

Expanded text:
st ergo in primo anno initium primi circuli principium, secundum Aegyptios quidem mensis Famenoth XXVI die, secundum Macedones vero die invenitur sol non solum conscendisse primam partem, verum etiam quadram jam in eadem die habere, id est, in prima ex duodecim partibus. » Haec autem particula tium et ipsa est initium mensium, et caput circuli, et absolutio cursus stellarum, quae planetae, id est, vagae dicuntur, ac finis duodecimae particulae, et totius circuli terminus. Seddicimus eos qui ante initium hoc novi anni Pascha putant esse celebrand
Abbreviated transcription (Latin):
tur cessare fecit uelut neo tericoᷤ
&e nuꝑ inuentos. In semet ipsum
uͦ compositos dieb pasche in me.¬
dio eccłiȩ canere. mulicres maxi¬
ncum ipso filnm dĩ negaret

Expanded text:
tur, cessare fecisset, velut neotericos, et nuper inventos: per semetipsum vero compositos, diebus Paschae in medio Ecclesiae canere fecisset muliqualiter Filium Dei negaret
Abbreviated transcription (Latin):
blum uerbis: sed reb & uirtutibꝰ
ornatum. Hic arte quidem medi¬
cus fuit. sed ad animarum a dño
transiatus ẽ. medicinam. Uere in¬
comparabilis. qui suꝑ om̃s pene. ho¬
mines fide. miscđia. studio. uigi¬
lantia. atq omĩb optimis insticu¬
tionib claruit. In scripturis quoq
diuinis laborem quã plurimum

Expanded text:
solum verbis, sed etiam rebus et virtutibus ornati. Hic arte medicus quidem fuit, sed ad animarum a Domino translatus est medicinam. Vere incomparabilis, qui super omnes pene homines fide, misericordia, studio, vigilantia, atque omnibus optimis institutionibus claruit. In Scripturis quoque divinis laborem quamplurimum
Abbreviated transcription (Latin):
iurisq dicendi nr̃is p̾bebant: & con¬
iugib ac ministris atq uniuerse
domui sue non solum credere. in
sinebant: ita ut illos sibi fideles ac
familiares ducerent. de qͥb certi
erant qͦd ꝓ fide xp̃i nichil ꝑfidũ

Expanded text:
ue dicendi nostris praebebatur: et conjugibus, et ministris, atque universae domui suae, non solum credere in D, gentilium principes sinebant; ita ut illos sibi fideles ac familiares ducerent, de quibus certi erant quod pro fide Christi nihil perfidum
Abbreviated transcription (Latin):
cesareȩ sides. Unus ds̃ pater uerbi
uiuentis. sapientiȩ subsistentis.
& uirtutis suȩ & figure. ꝑfectus
ꝑfecti genitor pater filii unige¬
nici. Unus dñs. solus ex solo deo.
figura & imago dĩtatis. uerbum
penetrans. sapientia cõprehendenᷤ
omia. & uirtus qua tota creatura
fieri potuit. filius uerus ueri. &
inuisibilis ex inuisibili. & incor¬
ruptibilis ex incorruptibili. & im¬
mortalis ex immortali. & sempit̾n
ex sempit̾no. Unus sp̃s sc̃s ex deo
substantiam habens: & qͥ ꝑ filium
apparuit. imago filiĩ ꝑ fecti. per¬
fecta uiuentiumꝰ causa. sanctitas
scificationis p̃stitrix. ꝑ quẽ dĩ super
ꝑ om̃s. Trinitas ꝑfecta maiestate &
sempit̾nitate. & regno minime di¬
uidit᷑ neq ab alienat᷑. Igit᷑ neq fac¬
tum qͥd. aut. seruiens in trinitate.
neq suꝑ inductum tanquã antea
quidem non subsistens: postea uero
tem annis functus sacerdotio. Suc¬

Expanded text:
 fides: Unus Deus Pater Verbi viventis, sapientiae subsistentis, et virtutis suae, et figurae, perfectus perfecti genitor, Pater Filii unigeniti. Unus Dominus, solus ex solo Deo, figura et imago deitatis, Verbum perpetrans, sapientia comprehendens omnia, et virtus qua tota creatura fieri potuit. Filius verus veri, et invisibilis ex invisibili, et incorruptibilis ex incorruptibili, et immortalis ex immortali, et sempiternus ex sempiterno. Unus Spiritus sanctus, ex Deo substantiam habens, et qui per Filium apparuit, imago Filii perfecti, perfecta viventium causa, sanctitas sanctificationis praestatrix, per quem Deus super  56 Trinitas perfecta, maiestas una et sempiternitate et regno minime dividitur neque abalienatur. II 57 Igitur neque factum, quod aut serviens in trinitate neque superinductum est tamquam antea quidem non subsistens; postea vero octo annis functus sacerdotio.
Abbreviated transcription (Latin):
ueret. Simul ut ille orandi finẽ
fecit: statim se unda subducens. &
cursu uelociore refugiens. a conspe¬
ctu suꝑno ussa discetlere. abyssis
suis reddit᷑: & arentem campum
germanis iam concordib dereliqͥt.
Sed& hodiernũ frugũ ferax esse
nauiũ ferax. Memorat᷑ etiã aliud
ꝯposceret ecclesiã construi. rupes
quedã uicini montis ex parte ori¬
entis obiecta. ex alia uͦ pret̾ fluens
fluuius. spatium quantũ ad eccle.¬
mesti essent. qͦd solum ad constru¬
endam ȩcclesiam non haberent.
ille fide plenus ꝑ noctasse in ora.¬
drxit Si habueritis fidem sicut
granum sinapis. dicetis monti
huio tollete cemute te in mare.
lucem coeuntib popłis inuenta ÷
ripes in parte una recessisse. tantũ
quantum spatũ ad condendam

Expanded text:
t. Simul ut orandi finem fecit, statim se unda subducens, et cursu velociore refugiens, a conspectu superno jussa discedere, abyssis suis redditur: et arentem campum germanis jam concordibus derelinquit. Sed et in hodiernum frugum ferax esse i. II 141 Memoratur etiam aliud posceret ecclesiam construi, rupes quaedam vicini montis ex parte Orientis obiecta, ex alia vero preterfluens fluvius spatium, quantum ecclemesti aierent, quod solum ad construendam ecclesiam non haberent, ille fide plenus pernoctasse in oradixit “Si haberetis fidem ut granum sinapis”, “Diceretis monti huic ‘Tolle te et mitte te in mare’; luce coeuntibus populis, inventa est rupes importuna secessisse tantum, quantum spatii ad condendum
Abbreviated transcription (Latin):
Tum ille cum ꝓ honore aduentus sui
utrȩq partes paululũ siluissent: no¬
lite inqͥt õfilioli rationabiles animas
ꝓ mutis animantib uiolare. frat̾nam
pacem questus cupiditate dissoluere:
dĩ leges & nature pariter ura teme¬
rare. Una mecum ad oram stagni
exitialis accedite. Ego iam uos ꝑuircu¬
tem dñi: om̃i certamine cruentȩ con¬
tentionis ab soluam. Et cum hȩc dixis¬
set: in conspectu om̃ium uirgã quã
tenebat in manu ad primas litoris un¬
das defigit. && ipse positis genibus
palmas tendit adcelum: atq his¬

Expanded text:
manos. Cumque honore adventus sui utraeque partes paulum siluissent, Nolite, inquit, o filioli, rationabiles animas pro mutis animantibus violare, fraternam pacem quaestus cupiditate dissolvere, Dei leges et naturae pariter jura temerare: et una mecum ad oram stagni exitialis accedite, et ego jam vos per virtutem Domini ab omni certamine cruentae contentionis absolvam. Et cum haec dixisset, in conspectu omnium virgam quam tenebat in manu ad primas littoris undas defigit, et ipse positis genibus palmas tetendit ad coelum, atq
Abbreviated transcription (Latin):
scripturam libri huius nullatenuᷤ
eo iudico quod excedant atq emi¬
neant in ea quȩ scripta st̃ humane
auditionis modũ: & sit in eo archanꝰ
quidam & reconditus atq ad miran¬
dus om̃ĩb sensus. quem &e ego admi¬
ror acueneror: etiã si non intelligo.
Eita sentio qͦd diuina aliqua sacram̃¬
ta sermonib contegant᷑ humanis:
non tam uidicio meo discernenᷤ. qͣm
fide credens. Et ideo non reꝓbo quȩ
non intelligo. s tantomagis ad miror:
quanto minus assequor. Post hecu
totius libelli disserens corpus. & singła
queq discutiens. atq euident᷑ osten¬
dens nullo mͦ fieri posse ut scđ̾m
litteram dignus in eo intellectus in¬
cit ꝓpħa eos qui hec custodiutt
Sed &e semet ipsum beatum dicit.
Ait enim. Beatus qui seruat ubũ ꝓpħis

Expanded text:
scripturam libri hujus spernere eo judico quod excedant atque emineant quae in eo scripta sunt, humanae auditionis modum, et sit in eo arcanus quidam et reconditus atque admirandus omnibus sensus, quem et ego admiror ac veneror, etiam si non intelligo, et ita sentio, quod divina aliqua sacramenta sermonibus contegantur humanis, non tam judicio meo discernens quam fide credens. Et ideo non reprobo quae non intelligo, sed tanto magis admiror, quanto minus assequor. Post haec vero totius libelli disserens corpus, et singula quaeque discutiens atque evidenter ostendens, nullo modo fieri posse, ut secundum litteram dignus in eo intellectus cit eos qui haec custodiunt. Sed et semetipsum beatum dicit. » Ait enim: « Beatus qui servat verbum
Abbreviated transcription (Latin):
libellũ hunc refutandũ a canone
scripturarũ atq abiciendũ puta¬
runt: singła queq eius capitula
arguentes. & dixerunt p̾titulatio¬
nem libri non esse ueram: s alienȩ
scripture ioħis tantũ nomen impo¬
situm. Unde neq ioħis hunc esse librũ.
nec reuelationem uidĩ posse: qͦ crasso
quodã uelamine ignorantiȩ conte¬

Expanded text:
us refutandum a canone Scripturarum atque abjiciendum putarunt, singula quaeque ejus capitula arguentes, et dixerunt, praetitulationem libri non esse veram, sed alienae scripturae Joannis tantum nomen impositum, unde neque Joannis hunc esse librum, nec revelationem videri posse, quae crasso quodam velamine ignorantiae conte
Abbreviated transcription (Latin):
mendent. Hic ÷ qͥ docuit nuptias
solui. & qͥ ieiunioꝵ leges primꝰ im¬
posuit. Qͥ pepuram & timium
decernit. Qͥ exactores pecunię
statuit. qͥ sub nomine oblationũ
munera artificiosius accepit. Qui
salaria p̃stat p̃dicantib uerbũ suũ.
ut ꝑ hȩc inuitati enixius doctrinȩ¬

Expanded text:
fingit. Hic impie docet nuptias solvi, et jejuniorum leges primus imponit. Hic Pepusam et Thymium,decernit. Hic exactores pecuniae statuit, et, sub nomine oblationum, munera artificiosus accipit. Hic salaria praestat praedicantibus verbum suum, ut, per hoc vincti, enixius ejus doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
utiq humilit᷑ se agere. hic arro¬
gantia elatꝰ. apłicȩ sibi aliquid
eos conatur qui multo rectiꝰ quam
ipse credebant. & cohortatur om̃s
accõmodare aurem suã. Blasphe¬

Expanded text:
eum humiliter se agere, arrogantia elatus, assumpsit sibi aliquid e conatur eos, qui multo rectius quam ipse credebant, et cohortatur omnes accommodare aurem suam: H
Abbreviated transcription (Latin):
batir: & sermo dñi exom̃i genere
haminium ad agnitionem & piciatẽ
uͣ summi animas congregabat
Deniq & in urbȩ roma multos exuer
Mustrib & p̃ chiuitib uiris cũ liberis
& coniugib ac ꝓpinqͥs. atq om̃i
pariter familia sociauit ad fidem.
S hoc ñ ȩquis oculis ille antiquud
Continuo deniq aggreditur uarius
nr̃os machinis impugnare. Primo¬

Expanded text:
gatur; sermo Domini ex omni genere hominum ad agnitionem ac pietatem Dei summi animas congregabat. Denique et in urbe Roma multos ex illis illustribus et praedivitibus viris, cum liberis et conjugibus ac propinquis, atque omni pariter familia sociavit ad fidem. Sed hoc non aequis oculis ille antiquus Continuo denique aggreditur variis nostros machinis impugnare,
Abbreviated transcription (Latin):
diceret adorandũ. cȩteros aũt neq
deos eẽ neq adorari debere: in castrõ
qͥddã deserci qͥd cefro appellatur in
exiliũ truditur: õb hoc p̃cipue electũ
qͣd loci incole gentiles erant. & idoloꝵ
supstitionib satis dediti. Quiq exulem
dionisium pͥmũ hostilianimo. & satis
adu̾sa m̃te suscipiunt. Post uͦ cum
paulatim ꝑdñi grãm uerhum dei
his seminare cȩpisset. pars maxima
trucis & barbari popłi relietis idolis
Quo comꝑto. rursus eũ ad aliura locu
uicinũ qͥdem alexandriȩ. sed incolis
desertũ ac pene habitatorib uacuũ
lȩcior & constantior agonib redderet᷑.
rursũ missis cum centurione militari¬
h uiris ipsũ dionisiũ & cũ eo gauimꝰ
& petrũ catenis constrictos. & diu̾sis
cruciatib afflictos. in desertũ qͥddam
libiȩ ꝑtraxerunt: ibiq eos in locosqua¬
lidissimo & om̃i ufu humanitatis ea¬
rente. a paretonio triu Qerũ itinere
in desertum ꝓtento. nexos uinculis

Expanded text:
, huncque diceret adorandum, caeteros autem neque esse deos, neque adorari debere; in castrum quoddam deserti, quod Cefro appellatur, in exsilium truditur, ob hoc praecipue electum quod loci incolae gentiles erant, et idolorum superstitionibus satis dediti. Qui exsulem Dionysium primo hostili animo et satis adversa mente suscipiunt; post vero cum paulatim per Domini gratiam verbum Dei his seminare coepisset, pars maxima trucis et barbari populi, relictis idolis, Quo comperto, rursus eum ad alium locum, vicinum quidem Alexandriae, sed incolis desertum, ac pene habitatoribus vacuumlaetior et constantior agonibus redderetur, rursum missis cum centurione militaribus viris, ipsum Dionysium, et cum eo Gaium et Petrum catenis constrictos, et diversis cruciatibus afflictos, in desertum quoddam Libyae pertraxerunt, ibique eos in loco squallidissimo, et omni usu humanitatis carente, a Paraetonio trium dierum itinere in desertum protento, nexos vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
isti tam̃ indesinenter & reuiserent.
& necessaria ministrarent. Q cum ꝑ
dies singulos prȩsidis furor cresce¬
ret. ingulando alios. alios supplici¬
i & diuersis cruciatuum generib
affligendo. squalore carceris & ca¬
tenarum ponderib enecando. &
suꝑ om̃ia precipiendo neqͥs ad eos
ꝓrsas accederet. ut & mnedia quasi
aliud tormͣti genꝰ adhiberetur.
concessit tam̃ ds̃ supradictis diaco¬
ut inuitu om̃ibus. is tis damennon¬

Expanded text:
io indesinenter et reviseret, et necessaria ministraret. Et cum per dies singulos praesidis furor cresceret, jugulando alios, alios suppliciis et diversis cruciatuum generibus affligendo, squalore carceris et catenarum ponderibus enecando, et super omnia praecipiendo ne quis ad eos prorsus accederet, ut et inedia quasi aliud tormenti genus adhiberetur; concessit tamen Deus huic diacout invitis omnibus, eis
Abbreviated transcription (Latin):
graminis depellat᷑. Nichil omnino
sumitatẽ crescendo contigerit decer¬
pat᷑. Hanc statuã ad similitudinẽ
uultus ihu formatã tradebatt.
Que ꝑmans it ad nr̃a usq tẽpora: sicuc
ipsi ocłis nr̃is inspeximus. Et niehil
mirũ si hi qͥ ex gentib crediderant
ꝓbeneficiis quȩ a saluatore. fuerant
consecuti. hutꝰ modi uelut munus
uideant᷑ offere: cũ uideamꝰ etiã nc̃
ex gentili consuetudine indifferenẽ
obseruatũ: qd ita soleant honorare
qͦs dignos honore durerint. Insig¬
nia etenĩ ueterũ reseruari ad poste¬
roꝵ memoriã. illoꝵ honoris: hoꝵ
uͦ amoris indicium est¬
eniq & iacobi catbedra qui primuᷤᷤ
ernũ inibi conseruat᷑: atq in ea sedent
om̃s qͥ usq adp̃sens cẽptis sedisilliꝰ sacer¬

Expanded text:
graminis depellatur, nihil omnino graminis depellatur, nihil omnino summitatem crescendo contigerit, decerpatur. Hanc statuam ad similitudinem vultus Jesus formatam tradebant, quae permansit ad nostra usque tempora, sicuti ipsi oculis nostris inspeximus, et nihil mirum si hi, qui ex gentibus crediderunt, pro beneficiis quae a Salvatore fuerant consecuti, hujusmodi velut munus videbantur offerre. Cum videamus etiam nunc ex gentili consuetudine indifferenter observatum, quod ita soleant honorare quos honore dignos duxerint: insignia etenim veterum reservari ad posterorum memoriam, illorum honoris, horum vero amoris indicium estet Jacobi cathedra, qui primus ernum inibi conservatur. Ita in ea sedent omnes qui usque ad praesens tempus sedis illius sacer
Abbreviated transcription (Latin):
eprauatꝰ aut. ÷ & a ueritate
deiectus ꝑ quendã doctorem
pessimum magistrũ & p̾nci¬
pem egyptioꝵ magoꝵ. ut iustos
& scõs uiros ꝑseqͥ & interi iuberet :
tanquã qͥ aduersarent᷑ magicis
artib. quib se ipse subdiderat.
Erant enim reuera & sunt etiam
nunc. qui possint. uirtute meritoꝵ
suoꝵ restringere fallacias demonũ.¬

Expanded text:
epravatus autem est et a veritate dejectus per quemdam doctorem pessimum magistrum et principem Aegyptiorum magorum ut justos et sanctos viros persequi et interimi juberet, tanquam qui adversarentur magicis artibus, quibus seipsum subdiderat. Erant enim revera, et sunt etiam nunc, qui possunt virtute meritorum suorum restinguere fallacias daemon
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ nr̃ẽ culpas pͣcipientis auctoritas
ciendum sane : qđ decimꝰ liber
huiꝰ oꝑis in greco qm̃ ꝑparuus erat. A¬
in rebus gestis. reliqua om̃ia in ep̃oꝵ XI
panagericis tractatib nichil ad sci¬
entiam rerum c̃ferentib occupatꝰ:
omissis quȩ uidebantur suꝑflua.x
historie siqͥd habuit nono coniun¬
ximꝰ libro. & in ipso eusebii narra
uel undecimũ libros nos c̃scripsimꝰ¬
los suprascriptis panib addidimus.
uos situ ꝓbaueris uel benedixeris.
ꝓcerto confidã qͦd sufficient turbis.
Continat aut̃ om̃e opus res in eccl̃a
gestas: a saluatoris ascensionẽ &
deinceps. Ar̃i uͦ duo libelli a tẽpo¬
rib constantini post ꝑsecutionem

Expanded text:
tiae nostrae culpas, praecipientis auctoritas. tiae nostrae culpas, praecipientis auctoritas. Sciendum sane est, quod decimus liber hujus operis in Graeco, in rebus gestis, per reliqua omnia in Episcoporum panegyricis tractatibus, nihil ad scientiam rerum conferentibus occupatus, omissis quae videbantur superflua, historiae si quid habuit, nono conjunximus libro, et in ipso Eusebii narratet undecimum librum nos conscripsimlos supra scriptis panibus addidimus. Quos si tu probaveris, vel benedixeris, pro certo confidam quod sufficient turbis. Continet autem idem omne opus res in Ecclesia gestas a Salvatoris Ascensione, et deinceps. Nostri vero duo libelli a temporibus Constantini post persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
ab alarto duce gochoru
pestifi morbus infudit.
agros armenta. uiros long
cõfussis feralis exitii aliqͥa
mente ab ingruentis mali conta¬
gione subtractȩ. meliorib occu¬
patȩ studus tenerent᷑. Iniungis
mͥ ut ecclesiasticam historiam
quã uir eruditissimꝰ eusebius cęsa¬
riensis greco sermone c̃scripserat
in latinum uerterem. Quius¬
auidius petit: obliuionem ꝗdam¬
mͦ maloꝵ que gererentur aciꝑet
I quo ego oꝑe cu̾m excusare me
uellem ut pote inserpor & inpar
& qͥ in tam multis amuł uscar
latini segmonis amiscrim: consi¬
deraui qͦd ñ absq aliquo apsies
inslitutionis ordine nobis ata
elsa peret diuina potentiã.
Scins gͦ ex illis te qͦq descendere
asciplinis. recordatꝰ qͦd philippi
orgissis exemplo ubi pacendi tẽp
turbas uidisti. puerulũ subroga
Explendum tamen euangelicum
sacram̃tum ꝓprio labore captos
adderet etiam pisciculos duos: ag¬
gressussum exequi ut potui quoc
preceꝑas. certus qͦd excusabit imꝑi¬

Expanded text:
ab Alarico duce Gothorum, se pestifer morbus infudit, et agros, armenta, viros longe commissis feralis exitii aliquod mentes ab ingruentis mali contagione subtractae, melioribus occupatae studiis tenerentur: injungis mihi ut Ecclesiasticam historiam, quam vir eruditissimus Eusebius Caesariensis Graeco sermone conscripsit, in Latinum vertam: starum avidius petit, oblivionem quodammodo malorum, quae gererentur, acciperet. A quo ego opere cum excusare me vellem, utpote inferior et impar, et qui in tam multis annis usum Latini sermonis amiserim, consideravi quod non absque aliquo Apostolicae institutionis ordine nobis istaclara fieret divina potentia. Sciens ergo ex illis te quoque descendere disciplinis, recordatus quod Philippi fortassis exemplo, ubi pascendi turbas tempus vidisti, puerulum subrogavexplendum tamen Evangelicum Sacramentum, proprio labore captos adderet etiam pisciculos duos, aggressus sum exsequi, ut potui, quod praeceperas: certus quod excusabit imperi
Abbreviated transcription (Latin):
isimo luro & ñ placet m relatio¬
ne slentio p̃cerire: ne & inoxu
surbentur. & caluniatorib latro¬
omandi tribuatur occasio. Itaq si
me sid pe toꝵ etiam supplicia
Atues. Illud me hercule magnoꝑe
curabis. ut siquis calũniȩ gr̃a quen¬
quã hoꝵ postulauerit reum: iN
hunc ꝓsui nequitia suppliciis seuẽ

Expanded text:
imo viro, et non placet michi relationem silentio preterire, ne et innoxii perturbentur et calumpniatoribus latrocinandi tribuatur occasio. Itaque simerito peccatorum etiam supplicia statues. Illud mehercule magnopere curabis, ut, si quis calumpniae gratia quemquam horum postulaverit reum, in hunc pro sui nequitia suppliciis seve
Abbreviated transcription (Latin):
rauiꝰ uͦ om̃i hac uastatione
afflixit udeos. egyptiꝰ qͥdam
falsus ꝓpħa. Q cum uenisset ad iudeã
homo magus: fidem sibi ꝓphȩ ma¬
gica arte conseiuit. & continuo ad
triginta milia uiroꝵ congregans
& ducens eos ꝑ desertũ. ꝑuenit cũ
ipsis ad montem qͥ uocatur oliueti.
paratꝰ inde irruere ierosolimam.
& ui ac potestate urbem tenere
simulq romanoꝵ p̃sidia acplebẽ
tyrannidi suȩ subiugare: frecus
ꝑ om̃ia his quos secum eduxerat
satellitib. S conatꝰ eiꝰ p̃uenit felix.
c̃festimq cũ armatis obuiã ꝑgens.
lecũ etiã plebe reliqua compirante.
congressione facta. egyptiũ qͥdem cũ
paucis in fugam uertit: ꝑemptis uͦ
aliis. aliis etiam captis: temere cȩpta
ficile restinxit. Hȩc in scđo historia¬
rũ libro iosephus refert. Oꝑep̃cium
tam̃ ÷ hȩc quȩ de egyptio scribit. dũ
sunt comparare: ubi sub felice tribimꝰ
qͥ in ierosolimis erat. ad paulum in

Expanded text:
ro omni hac vastatione ro omni hac vastatione afflixit Judaeos Aegyptius quidam falsus propheta, qui cum venisset ad Judaeam homo magus, fidem sibi prophetae magica arte conscivit. Et continuo ad triginta millia virorum congregans et ductans eos per desertum, pervenit cum ipsis ad montem qui vocatur Oliveti, paratus inde irruere Hierosolymam, et vi ac potestate urbem tenere, simulque Romanorum praesidia ac plebem tyrannidi suae subjugare, fretus per omnia his quos secum eduxerat satellitibus. Sed conatus ejus praevenit Felix, confestimque cum armatis obviam pergens, secum etiam plebe reliqua conspirante, congressione facta, Aegyptium quidem cum paucis in fugam vertit, peremptis vero aliis, aliis etiam captis temere coepta facile restrinxit. Haec in secundo Historiarum libro Josephus refert. Operae pretium tamen est haec quae de Aegyptio scribit, cum sunt comparare: ubi sub Felice tribunus qui in Hierosolymis erat ad Paulum, in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽrat qͥ coherceret. s agebantur
om̃ia tanquã in urbe ñ habente
rectorem. Igit᷑ pontifices intantã
uenere ꝓteruiam: ut seruis suis
ad areas missis. inuadent. decimas
quȩ sacerdotib debebant᷑. & acci¬
debat. ut ñnulli exminoribus
sac̃dotib quoꝵ alimoniȩ ui fue¬
ta seditionum uiolentia ius fasq
confuderat. Item post pauca.: sub¬
iungit etiam hȩc. Nonnunquã
etiam in media ciuitate occurrente¬
sibi trucidabant. Precipue: in dieb
festis sicarii etiam plebib admixti
occultatis pugionib oberrantes. ut
isset. is quem occulto uulnere stra¬
uerant. tũ idem ipsi ꝑcussores uelut
indignari se simulabant adu̾sum
eos qui hȩc in media urbe cõmitte
nathas pontifex int̾ficit᷑. post illũ
quãplurimi iugulant᷑ : ita ut etiã
ipsis mortib esset grauior metus
mortis. dũ unqͥsq quasi in ꝓcinctu
semꝑ positꝰ ꝑ monĩta singula sꝑaret
intͣfici. Post hec aut interiectis
qͥbusdam: addidit etiã ista¬

Expanded text:
erat qui coerceret: sed agebantur omnia tanquam in urbe non habente rectorem. Igitur pontifices in tantam venere penuriam, ut, servis suis ad areas missis, invaderent decimas quae sacerdotibus debebantur; accidebat ut nonnulli ex minoribus sacerdotibus, quorum alimoniae direita seditionum violentia jus fasque confuderat. Item post pauca subjungit et hoc: nonnunquam utem et in media civitate concurrentes se trucidabant; praecipue in diebus festis, sicarii plebibus admisti, occultatis pugionibus oberrantes, ut isset is quem occulto vulnere straverunt, tumide ipsi percussores velut indignari se simulabant adversus eos qui hoc in media urbe committernathas pontifex interficitur, post illum quamplurimi jugulantur, ut jam ita ipsis mortibus esset gravior metus mortis, dum unusquisque quasi in procinctu semper positus, per momenta singula speraret t. Post haec autem, interjectis quibusdam, addidit etiam ista
Abbreviated transcription (Latin):
ut suadeai om̃ib c̃uenientib in die
paschȩ de iħu. Tibi enĩ om̃s obcẽꝑamus:
& de te. tam nos quã popłs testimoniũ
ferimꝰ. qͥa iustus es: & ꝑsonam nullius
accipis. Tu gͦ suade popło de ibu ne er¬
res. qͥa om̃s tibi obedimꝰ. Ascende itaq
in excelsum locũ pinnȩ templi. ui m
edito positꝰ apparras om̃ib. & uerba
tua audiantur a cunctis: qͥa in dieb
dicti scribȩ & pharisei iacobum supra
pinnã templi.: & uoce magna claman¬
tes ad eũ dicunt. Uiroꝵ iustissime:
cui om̃s nos obtẽꝑare debemus. qͣm
popłs errat post iħm qͥ crucifixus est:
enuncia nob̾ qͦd ÷ ostiũ ibu. Tũ iacobꝰ¬
ad eos ingenti uoce respondit: Qd me
int̾rogatis de filio hominis: Ecce ipse
sedet in cęlo adextris sũmȩ uirtutis.
& ipse uenturus ÷ in nubib cȩli. Cũq¬
hac responsione & testimoniis iacobi
multis satisfactũ eẽt. & libent̃ audis¬
sent quȩ iacobus ꝓtestatꝰ ÷: cęperunt.
glorificare dm̃ & dicere. osanna filio

Expanded text:
ut suadeas omnibus convenientibus in die Paschae de Jesu. Tibi enim omnes obtemperamus, et de te tam nos quam populus testimonium perhibemus, quia justus es, et personam nullius accipis. Tu ergo suade populo de Jesu ne erret, quia omnes tibi obedimus. Ascende itaque in excelsum locum pinnae templi, ut in edito positus appareas omnibus, et verba tua audiantur a cunctis. Igitur quia idicti Scribae et Pharisaei super pinnam templi, et voce magna clamantes ad eum dicunt: Virorum justissime, cui omnes nos obtemperare debemus, quoniam populus errat post Jesum, qui crucifixus est, enuntia nobis quod sit ostium Jesu. Tum Jacobus ingenti voce ad eos respondit: Quid me interrogatis de Filio hominis? Et ecce ipse sedet in coelis a dextris summae virtutis, et ipse venturus est in nubibus coeli. Cumque responsione et testimonio Jacobi multis satisfactum esset, et libenter audissent quae Jacobus protestatus est, coeperunt glorificare Deum et dicere: Osanna filio
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ qͦq & galileȩ. & regionis quȩ
dr̃ trans iordanem ꝓcuratorem
misit. & post pauca addit etiã hec
Inflãmatur aut̃ & seditio acerbissi¬
ma apontificib adu̾sũ sac̾dotes.
& pͥmos plebis ierosolimoꝵ. Quoꝵ
singuli conquerentes sibimet ꝑdi¬

Expanded text:
riae quoque, Galilaeae et regionis quae dicitur trans Jordanem, procuratorem misit. Et post pauca addidit haec: Inflammatur autem et seditio acerbissima a pontificibus adversum sacerdotes et primos plebis Jerosolymorum, quorum singuli conquerentes ind
Abbreviated transcription (Latin):
sippus qͥ post ipsas statim primas
apłoꝵ successiones fuit: in quinto
comm̃tarioꝵ suoꝵ libro his uerbis¬
refert. Suscepit inqͥt ȩccłam ab apłis
fr̃ dñi iacobui qͥ ab om̃ib cognominat᷑
ẽ. iustus. ab ipsis dñi tẽporib ꝑdurans
usq ad nos. & multi qͥdem iacobi uo¬
catist᷑: s hic ex utero matris suȩ sc̃s
fuit. Uinũ & siceram ñ bibit: neq
animal manducauit. Ferrũ in caput
eiꝰ ñ ascendit: oleo ñ ÷ ꝑunctꝰ. balneis
ñ ÷ usus. Huic soli licebat introire in
scã scõꝵ. Neq enĩ laneo utebat᷑ indu¬
m̃to: s tantũ sindone. Solus ingredie¬
batur templũ. & iacebat suꝑ genua sua
orans ꝓpopłi indulgentia. ita ut oran¬
do callos faceret ingenib ad modũ
cameli semꝑ genua flectendo. nec
unquã ab oratione cessando. Itaq ꝓ
incredibili hac c̃tinentia & summa

Expanded text:
sippus, qui post ipsas statim primas apostolorum successiones fuit, in quinto Commentariorum suorum libro, his verbis: Suscepit, inquit, Ecclesiam cum aposni Jacobus, qui ab omnibus cognominatus est Justus, ab ipsis Domini temporibus perdurans usque ad nos. Et multi quidem Jacobi vocati sunt, sed hic ex utero matris suae sanctus fuit, vinum et siceram non bibit, sed neque animal manducavit, ferrum in caput ejus non ascendit, oleo enim est perunctus, balneis non est usus, huic soli licebat introire in sancta sanctorum. Neque enim laneo utebatur indumento, sed tantum sindone. Solus ingrediebatur in templum, et jacebat super genua sua, orans pro populi indulgentia, ita ut orando callos faceret in genibus ad modum cameli, semper genua flectendo, nec unquam ab oratione cessando. Itaque pro incredibili hac continentia et summa
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore qͦ pauli actus in urbe roma
conclusit lucas: martyrio ꝑfunctꝰ:
paulus. Potuit enĩ fieri ut i inccus
adhuc lenior eẽt nero. & defensio¬
nem pauli ꝓ nr̃o dogmate ñ asꝑ¬

Expanded text:
tempore quo Pauli actus in urbe Roma conscripsit Lucas, martyrio perfunctus est Paulus, potuit enim fieri, ut inimicus adhuc lenior esset Nero, et defensionem Pauli pro nostro dogmate non as
Abbreviated transcription (Latin):
bat nemine ꝓhibente. Quem tam̃
affuisse sibi & defendisse se apud
neronem. & rursũ ꝓfectum eẽ ad
p̃dicationis officiũ sermo c̃firmat:
& post hoc denuo redisse ad supra

Expanded text:
bat, nemine prohibente. Quem tamen adfuisse ibi et defendisse se apud Neronem, et rursum profectum esse ad praedicationis officium, sermo confirmat, et post haec denuo redisse
Abbreviated transcription (Latin):
pecala sua. & int̾ penitentes staret.
ngullo mͦ copiã sibi mysteriorum
ufurã. nͥ pdis ꝑ penitentiã culpas
ꝯpę̧ de eꝯferebant᷑ plurimȩ dilu¬
isset. Periut gͥ libent᷑ eum quod a
sac̃dote imꝑatum fuerat suscepisẽ.
diuinũ sibi inẽẽ metum & fiden¬
de religione plenissimã. reb aq
oꝑibus comprobans.XxiIl.¬

Expanded text:
peccata sua, et inter poenitentes staret, nec ullo modo copiam sibi mysteriorum futuram, nisi prius per poenitentiam culpas, quae de eo ferebantur plurimae, diluisset. Fertur igitur libenter eum quod a sacerdote sibi imperatum fuerat suscepisse, divinum sibi inesse metum, et fidem religionis plenissimam, rebus atque operibus comprobans.
Abbreviated transcription (Latin):
Untiano uͦ sex annis episcopo¬
tu urbis romȩ functo succetait
ministrasset. fabiand sacerdotium
atq alius de alio ut fieri solet in
talib conclamaret. nec tam̃ uulgl
sententia certi aliqͥd obtineret. astr¬
cisse eciã ipsum int̾ cetiros. scge su¬
caput astitise fabiani. Ad quod
spectaculũ ora cunctoꝵ oculosq
conu̾sos. & om̃s uelut uno spu cõ¬
motos. hunc eẽ ep̃atu dignũ ꝑ dĩ
iudiciũ decreuisse: eũq cathedrȩ
c̃tinuo impositũ. & legitimo sac̃do

Expanded text:
nciano vero VI annis episcopatu urbis Rome functo succedit ministrasset, Fabiano sacerdocium atque alius de alio, ut fieri solet in talibus, conclamaret, nec tamen vulgi sentencia certi aliqtisse etiam ipsum inter caeteros scire cucaput astitisse Fabiani; ad quod spectaculum ora cunctorum oculosque conversos, et omnes velut uno spiritu commotos, hunc esse episcopatu dignum per Dei judicium decrevisse, eumque continuo cathedrae impositum, et legitimo sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
morat se alexandriam ꝓperare
heraclȩ opinione celeberrima ꝓ¬
uocatum: quem & in diuinis & in
philosophicis studus atq omni
greeoꝵ dectrina instructissimũ

Expanded text:
rt se Alexandriam properare, Heraclae opinione celeberrima provocatum; quem et in divinis et philosophicis studiis, atque omni Graecorum doctrina instructissimum
Abbreviated transcription (Latin):
Ex illo tẽpore etiam origenes con¬
scribendi cõm̃tarios inscripturas
scãs initiũ sũpsit. cõpellente se
ambrosio. & multa ui p̃cum obse¬
crationũq cogente. Quiq ãbrosi

Expanded text:
 ante tempora Fabiani Origenes conscribendi commentarios in Scripturas sanctas initium sumit compellente se Ambrosio, et multa vi praecum obsecrationumque cogente, qui, i
Abbreviated transcription (Latin):
extitit erga famulos dĩ. ita ut in
inteus multo tẽpore etiã illis beni¬
gnior uideretur: qͥ nomine saltẽ
xp̃iani dicebant᷑. Intantũ uenera

Expanded text:
exstiterit in famulos Dei, ita ut in initiis multo etiam illis benignior videretur qui nomine saltem Christiani dicebantur. In tantum vereba
Abbreviated transcription (Latin):
salutis adimebat: etiã si digne penicu¬
issent. Ex qͦ & pͥnceps hereseos excitit.
nouatianoꝵ. qui ab eccła separati.
suꝑbo nomine semetipsos catharos.
id ÷ mundos appellarunt. Obquã rẽ
conciliũ sac̾dotale celeberrimũ in
cum diaconib plurimis. Precea etiã
ꝑsingulas quasq ꝓrumeras de hac re.
magna delbetatione habita: decretu
significat᷑ qͥcd facto opus eẽt. Statũitͣ
gͦ nouatũ qͥdem cũ his qui eũ m̃tis
elatione tumidum̃ sequerentur.
quiq ad inhamanã istam & nichil
frat̾nȩ karitatis seruantem senten.¬
tiam declinarent. abenum eẽ ab
eccła: eos uͦ qui lapsi in certamine
fuerant. fratna miseratione cigran¬
dos. a fomenitis penitentie redias¬

Expanded text:
iam si digne poenituissent. Ex quo et princeps haereseos exstitit Novatianorum, qui ab Ecclesia separati superbo nomine semetipsos catharos, id est mundos appellarunt. Ob quam rem concilium sacerdotale celeberrimum in cum diaconibus plurimis. Praeterea etiam per singulas quasque provincias, de hac re magna deliberatione habita, decretis significatur quid facto opus esset. Statuitur ergo Novatum quidem, cum his qui eum mentis elatione tumidum sequerentur, quique ad inhumanam istam, et nihil fraternae charitatis servantem sententiam declinaverunt, alienum esse ab Ecclesia; eos vero qui lapsi in certamine fuerant, fraterna miseratione curandos, et fomentis poenitentiae medi
Abbreviated transcription (Latin):
dam fuisse apud alexandriã unũ
ex his qui lapsi sunt. eundeq sepe
dep̃catum ut suscipetur. nec tam̃
impetrasse. Opp̃ssum deinde hunc
sine udci ꝓrsus iaceret. paululũ
uͦ quarta die respirantem ciocisse
dimitti. & cum hȩc dixisset: rursũ
infirmabat᷑: prbr uenire ñ potuit.
Tam̃ qͥa p̃ceptum fuerat a me. ut
lapsis in exitu nemo reconciliationis
solatia denegaret. & maxime his
qͦs priꝰ id rogasse constaret: parũ
beri. Rȩgrediente adhuc puero.
andeꝗͣ ingredetur domum. rursũ
serapion respiciens. redisti inquit.
fili: & licet prbr uenire ñ potuit.¬
tu tam̃ imple qͦd tͥ p̃ceptum ÷: ut
possim discede. Cumq eẽt cõpleta
uinculisq diruptis. lȩciorem iam
spm̃ redlidit. Ex quo in qͥt c̃stat¬
certissime. huius boni auxilio
nullum debere fraudari AXXUII¬

Expanded text:
dam fuisse apud Alexandriam, unum ex his qui lapsi sunt; eumdem saepe deprecatum esse ut susciperetur, nec tamen impetrasse. Oppressum deinde hunc sine voce prorsus jaceret: paululum vero quarta die respirantem, vocasse dimitti. » Et cum hoc dixisset, rursum Infirmabatur presbyter, venire non potuit: tamen, quia praeceptum fuerat ut lapsis in exitu nemo reconciliationis solatia denegaret, et maxime his quos prius id rogasse constat, parum . Regrediente adhuc puero, antequam ingrederetur domum, rursum Serapion: « Redisti, inquit, fili? Licet presbyter venire non potuit, tamen imple quod tibi imperatum est, ut possim recedere. » Cumque acciperet vinculisque disruptis, laetiorem jam spiritum reddidit. Ex quo constat hujus boni auxilio nullum debere fraudari
Abbreviated transcription (Latin):
riranioꝵ mͦ pura uerbi dĩ semina
maculantib & areas apłice doctrinȩ
adulterina admixtione fędantib.
exom̃i parte sac̾dotes dñi uelut
uigilantes agricolȩ excutere eoꝵ¬
& expurgare mala semina nitebant.¬
& tanquam solliti pastores insidian¬
tes supos gregib xp̃i. clamoribus
simul insectationibq repellere.
cõmonendo fr̃s. instruendo. scriben¬
do etiam longe positis. ipsos quoq¬
int̾dum sicubi corã dephendissent
in cõminus ꝑurgendo & uerborum
lucta. ac disputationũ cercamine
ꝓsternendo. abii etiam posteris con¬
sulentes. questiones eoꝵ & ꝑuersas
obiectiones editis cõm̃tariis confu¬

Expanded text:
zizaniorum modo pura verbi Dei semina maculantibus et areas apostolicae doctrinae adulterina admistione polluentibus, ex omni parte sacerdotes Domini, velut vigilantes agricolae, excutere et expurgare eorum mala semina nitebantur et tanquam solliciti pastores insidiantes lupos gregibus Christi clamoribus simul insectationibusque repellere, commonendo fratres, instruendo, scribendo etiam longe positis, ipsos, sicubi coram deprehendissent, in communi perurgendo et verborum luctamine ac disputationum certamine prosternendo, alii etiam posteris consulendo, quaestiones eorum et perversas obiectiones editis commentariis confu
Abbreviated transcription (Latin):
cus sed aslias igori ua q rĩs nec sine
Dacio. stec tam̃ tusto iudicio. sed
. condenatus fuit. sicut nec
sino cruda. nec bene cocta ÷ caro
nequaqͣm donec fermenꝰ¬
cetur para¬
Aa expectat᷑ fieri: immo
sestiantei fit: ita & in xp̃o nallã¬
rectitudin. Q expectarunt iulien.
iainio festin ant̃ condeminaꝰ fuit.
eramaras uͦ harbas. cũ quib prgce¬
ptuscꝰ. agnus ille comedi signat᷑.
qͦd ex illa xp̃i Mamnatione iniu.¬
sta: calamitas  amaritudo ue¬
ut. Q a autẽ ineger & totus eũ
capite & pedibuis et in testinis
mandatus ÷ coqui & pͦt comestio.¬
nem os illius ñ confa ingi: insinu¬
atnqͦd nec in occisioiie membrũ
xp̃i aliquod cesum ẽ. immo sus¬
pensus cum om̃ib membris fu¬
it. nec pͥt occisionẽ os aliqͦd eius
computruit. aut qͣmlibet aliam
dissolutionẽ. sustinuit. immo
totus & integer resurrexit. Uides
gͥ quia sicut p̾dictum ÷ agnꝰ ille
egypti atq ritus sui. figura & simi¬
oas si ꝑlacer quare iiçe alnsiu

Expanded text:
d assus igni, ita et Christus nec sine judicio, nec tamen justo judicio, sed injusto condemnatus fuit, sicut non omnino cruda, nec bene cocta est carnequaquam donec fermentetur pasta exspectatur fieri, imo festinanter sit, ita et in Christo nullrectitudii, imo festinanter condemnatus fuit. Per amaras vero herbas cum quibus praeceptus est agnus ille comedi, designatur quod ex illa damnatione injusta, calamitas et amaritudo venit. Quod autem et totus cum capite et pedibus et intestinis mandatus est coqui, et post comestionem os illius non confringi, insinuat quod nec in occisione membrum Christi aliquod caesum est, imo suspensus cum omnibus membris fuit, nec post occisionem os aliquod ejus computrivit, aut quamlibet aliam dissolutionem sustinuit, imo totus et integer resurrexit. Vides igitur quia sicut praedictum est agnus ille Aegypti, atque ritus sui, figura et simidicas, si placet, quare vice altera
Abbreviated transcription (Latin):
predicarc operor ꝓ meo posse
ꝯIam in laqueũ decidisti: de Sͦ
non poteris expediri. Cuenĩ
In pͥncipio de lege quȩsissem
moysi. si eã ut ab ipso data ẽs
obseruares qͣm transgressus
ẽẽ uidebarismͥ: tu quidẽ eam
te complere. ueracit᷑ obserua.
re. & ꝑ rectissimas eiꝰ semitas
recto gͥressu incedere respon.¬
I distiz¬

Expanded text:
peror pro meo posse. MOYSES. Jam in laqueum decidisti, de quo non poteris expediri. Cum enim in principio de lege quaesissem Moysi, si eam ut ab ipso data est observares, quam transgressus esse videbaris mihi, tu quidem eam te complere, veraciter observare, et per rectissimas ejus semitas recto gressu incedere respondisti
Abbreviated transcription (Latin):
iulũq cũ pane artimo & amaris
psibis comedere. qd totũ apsrda
posenet et alio ordine eũ gepe ase
prum haneo moyses diligenter
dehemꝰ inspicere ritꝰ & causas ritu
utru post mortem xp̃i festiunta.¬
tem phase celebrare uel non: de¬

Expanded text:
um pane azymo et amaris herbis comedere , quod totum apostoli perunt, et alio ordine cum Christus In primis sane, o Moyses, diligenter debemus inspicere ritus, et causas rituuutrum post mortem Christi festivitatem Phase celebrare, vel non de
Abbreviated transcription (Latin):
Prȩc̾ca aut̃ quom uos phase co¬
brare dicitis. cũ nec faetieiũ
faciatis. nec altare necis. cerdo¬
tem &ͥ illud faciat hebeacis
mercurii. ue e ueriris uiom
celebratis. quodmͥ tioloedisteras
quare taciatis . ꝙ. Pescio aliid.
nisi ꝗͦd doctores ur̃i sic ordiria¬
uerunt illud.& Gamaliel ꝓue

Expanded text:
Praeterea autem quomodo vos Phase celebrare dicitis, cum nec sacrificium faciatis nec altare, nec sacerdotem, qui illud faciat habeatis?Mercurii, nec die Veneris unquam celebratis. Quod mihi volo edisseras quare facias. MOYSES. Nescio aliud, nisi quod nostri doctores sic ordinaverunt illud
Abbreviated transcription (Latin):
poni prȩceptus ẽ: sanguinem xp̃i¬
designauit. qͥ super cruce effusus
est. Et sicut sanguis illiꝰ agni. ut
diximꝰ de morte cor poris eustodi¬
uit fideles dñi. ita & fideles suos
de interitu animȩ sanguis rede¬
mit iesu xp̃i. Sicut etiã sanguis
medebatur conseruauit: unde
ita & sanguis xp̃iqui suꝑ erucem
effusus c̃. nullũ saluat nisi mnoꝰ

Expanded text:
poni praeceptus est, sanguinem designavit Christi qui super crucem effusus est. Et sicut sanguis illius agni, ut diximus, de morte corporis custodivit fideles Domini, ita et fideles suos de interitu animae, sanguis redemit Jesu Christi . Sicut etiam sanguis quibus comedebatur conservavit, unde ita et sanguis Christi qui super crucem effusus est nullum salvat, nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
A ante morte suam in se erder¬
tes obierani: secũ ab infernido¬
loribus rẽescere fecie. Cogle¬
doaute uIo cuiꝰ obseruatiosab
eiꝰ quam dicis rei s ignũ fiuo
completa illa: multomagis ob¬
seriraei debuit. tũ ob memorid
mundi ex ordii. tu obsc̃orum ei¬
Parentes enĩ uri qui ante aduen:¬
faoa sabbatie & obmemoria ut diem̃¬
uo est inundi exordii. &dͥa eadem

Expanded text:
qui ante mortem suam in se credentes obierant, secum ab inferni doloribus requiescere fecit. Completo autem illo cujus observatio Sabbejus quam dicis rei signum fuit, completa illa, multo magis observari debuit, tum ob memoriam mundi exordii, tum ob sanctorum Parentes enim vestri, qui ante advenrunt Sabbati, et ob memoriam, ut dictum est, mundi exordii, et quia eadem
Abbreviated transcription (Latin):
iarł cadem dies dan atamis aui¬
marũ pͥma excitit. s. hor qͥdem
peradam. qui in pͤcedenti. dem
nespere hora uidelicet dduo deei¬
ma peccauit quare de gła indã¬
radonem decidit: pͥtquam per
xp̃i resurrectionẽ saluatio aper¬
maru uenit. iã ampliusdana¬
tionis dies celebia tin debiar
immo illa quȩ saluationis exor¬
dium fuit. & hoc ꝑ exemplum si¬
tibi placet ostendere possũ. Bex
enim quidã ciuitatem una fe.¬
cit. inqua edificia p̾ciosa funda¬
iit. uirgulta & uineas circũqͣꝗ
plartauit. ac ꝑ mediã illa hac
illacq aquarũ riuosdiduxit
quinͣ om̃ium deliciarũ fercilem

Expanded text:
ro eadem dies damnationis animarum prima exstitit, et hoc quidem per Adam, qui in praecedentis diei vespere hora, videlicet duodecima, peccavit, quare de gloria in damnationem decidit, postquam per Christi resurrectionem salvatio animarum venit, jam amplius damnationis dies celebrari imo illa, quae salvationis exordium fuit. Et hoc per exemplum tibi si placet ostendere possum. Rex enim quidam civitatem quamdam fecit, in qua aedificia pretiosa fundavit, virgulta et vineas circumquaque plantavit, et per mediam illam hac illacque aquarum rivos deduxit, quin et omnium deliciarum fertilem
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ cumleticia &e pomupis aqiat̃
e honore lebs cota suscepit. un¬
e doctorũ inudia acmaliuolen¬
a maior oredi & de ipso obser¬
uando atq occicbn dodie eraste¬
na alter cũ altero consiluĩ cepit.
illud autẽ consiliũ usꝙ in qͣrtã
decinã drem tretũ s celatũ fuit.
Et sic̃ agnum in asculu ee. prereotũ¬
st & iuuene̾. ac sine infirmitate
om̃i: ita & rp̃c et masculus & iu¬
uenis. & om̃i infirinitate. idest
peccato carens fuit. Ed autẽ hos¬
tia illa de oue uł capra accipip̃¬
cepta ẽ. & ñ de uacca: licet de
aninialibus illis uacca sit de qͥb
fierisacrificiũ in lege p̃ceptra
fuit: ꝓpter hoc factũ: qͦd ouir
uel capra dũ capit᷑ non repugnat.
nec se. ut possec defendit. Quod u
ab om̃i multitudine filioꝵ isꝗ
iussus ẽ. immolari: cũ singłari¬
ter
de uno pgoptum sit. licet. norad
xp̃m occidit. Licco eni non ons
Nuȩ si duo chiei uespera. & ium
quidem ẽ: cum sol amedio cędoun¬
cco descendere inciꝑit. Alterum

Expanded text:
quem cum laetitia et pompa magna et honore plebs tota suscepit, unde doctorum invidia ac malevolentia major crevit, et de ipso observando atque occidendo die crastina alter cum altero consilium coepit . Illud autem consilium usque in quartam decimam diem tectum et celatum fuit. Et sicut agnus ille masculus es est, ac sine infirmitate omni, ita Christus et masculus, et juvenis, et omni infirmitate, id est peccato carens fuit . Quod autem hostia illa de ove vel capra accipi praecepta est, et non de vacca, licet de animalibus illis vacca sit de quibus fieri sacrificium in lege praeceptum fuit, propter hoc factum est quod ovis vel capra cum capitur non repugnat sstitit, nec se ut posset defendit. Quod vero ab omni multitudine filiorum Israel jussus est immolari, cum singulariter de uno praeceptum sit, licet non omno Christum occidit. Licet enim non omnis quae sint duo diei vespera. Et unum quidem est, cum sol a medio coeli puncto descendere incipit, alterum