comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
astrx aut stellegrndis utrion bootes. sed hec
nomina scriptoris confundunt & astrcepro
stellis & stellas pro sidenbus ponunt.
deluc pe stellaxt̃ Stellas non habe¬
reproprium lumem seda sole in luminare
dicuntur sicut & luna, des tellaꝵũ srtu
Stelle in mobiles sunt & cũ celofixe ꝑpeluo
motu feruntur nequecadunt perdiem sed¬
a solis splendore obscunentur
des tellartioo cursu. Sidenx aut ferum¬
tur aut mouentur feruntur quae caelo
fixasunt & cũ celo uoluuntur mouen¬
tur e quedam sicut planetae id ÷ ereticae
quecur sus suos uagos certamen defini¬
cione conficiunt. Deuario cur gustel¬
lartim. Stelle proeo quod perdiuersos
orbes caelestum planetanim feruntur
que dam caelerius ex oraeserius occidunt
quedam tar dius exor te cicius ad occasũ
perueniunt. ahae pariter oriuntur
& non simul occidunt omnes autem suo
tem pore adcur sumproprium reuertuntus:
Destellarum inter uallis: S tellae

Expanded text:
Astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec Astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis et stellas pro sideribus ponunt. De lumine stellarum . Stellas non habere proprium lumen, sed a sole inluminari dicuntur, sicut et luna. De stellarum situ . Stellae inmobiles sunt et cum caelo fixae perpetuo motu feruntur, neque cadunt per diem, sed solis splendore obscurantur. De stellarum cursu . Sidera aut feruntur, aut moventur. Feruntur, quae caelo fixa sunt et cum caelo volvuntur. Movenvero quaedam sicut planetae, id est erraticae, quae cursus suos vagos certa tamen definitione conficiunt. De vario cursu stellarum . Stellae pro eo, quod per diversos orbes caelestium planetarum feruntur, quaedam celerius exortae serius occidunt: quaedam tardius exortae citius ad occasum perveniunt: aliae pariter oriuntur et non simul occidunt: omnes autem suo tempore ad cursum proprium revertuntur. De stellarum intervallis . Stellae
Abbreviated transcription (Latin):
bus expectat. decrescens occidentem
meritu quia occasuio el amis sunc est
lumen. Deuicinrtate lune a terris
Luna ter risuicinior est quamsol inde& brius¬
dies percurrit unde& anti qui mensis inlu¬
na annos autem insolis cursum posuerunt:
De eclipsin solas. Eclipsin solis ẽ quo¬
ciens luna trecensima adeam dem linea qui
soluehitur ꝑ ueniteiq seobiciens soleno¬
lun eopponitur. Declipsinlune
Eclipsinlunaeest quociens in humbre terit
lun a incurrit non enimsuum lumen habe¬
re: sed a sol inluminari putatur : undea
defectũ patitur si interipsam & solemon¬
bns terre in terueniat patituraut̃ hoc qui¬
ta decima luna eousq: quã diucentiũ ad que
um bñt obstrantis ter reexeat in deadqueso¬
lem uela soleuideatur. De dis fexenciastel¬
lapuo sideruo adque as troruor.
Stellae &isidem & astrc intersedifferrunt
Namstella est que lib& singulares sidencis
sunt stellas plurimi fasta uthiades phades

Expanded text:
bus spectat, decrescens occidentem: bus spectat, decrescens occidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen. § 57 De vicinitate lunae ad terras. Luna vicinior est terris quam sol. Inde et brevidies percurrit. Unde et antiqui menses in luna, annos autem in solis cursum posuerunt. § 58 De eclipsi solis. Eclipsis solis est, quotiens luna trigesima ad eandem lineam, qua sol vehitur, pervenit, eique se obiiciens solem olunae opponitur. § 59 De eclipsi lunae. Eclipsis lunae est, quotiens in umbram terrae luna incurrit. Non enim suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc quinta decima luna eo usque, quam diu centrum atque umbram obstantis terrae exeat videatque solem, vel a sole videatur. De differentia stellarum, siderum, et astrorum . Stellae et sidera et astra inter se differunt. Nam stella est quaelibet singularis. Sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑin cognitas subterres uias uadit & rur¬
sus adorientem recurrit: Deluminae
uNae, lunaquidem philosofi dicunt ꝓ¬
riũ lume non haberi globique eius unam
artemeẽ lucifluam alam uero obscunt̃
& paulatim seuertendo diuersas formas
fficere. Alii aeconturrio a lunt lunae
ion suum lumen habere sed a solis radus
n luminare : unde & eclipsin patitur sunt̃
osam &solem hũbra terre interueniat
Interlunium lune est tempus illud inter des¬
cientem & nascentem lunãe estautemtrice
simadies quod lunam non lucit q: idectuna
uidere non potest qui a soliconiuncta obscun
sed deeodem momento renas cens paulatima
eo recedendo uid&ur. Decursulune.
luna amissi lx acreceptiluminis uicibus
menstnia spacia moderaet quei deooblco
inceditcursu & non rectu ut solscilicit
neincedat incentidũ terre & frequentes
paciatur eclipsin uicinus estenimeiuscs¬
culus terrecres cens aut̃ orientem corni¬

Expanded text:
per incognitas sub terra vias vadit et rurper incognitas sub terra vias vadit et rursus ad orientem recurrit. De lumine lunae . Lunam quidam philosophi dicunt proprium lumen habere, globique eius unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, ita:o et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae inteInterlunium, inquit, lunae est tempus illud inter deficientem et nascentem lunam. Est autem tricsima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtur. § 56 De cursu lunae. Luna amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem corni
Abbreviated transcription (Latin):
& noctes equales ex isterent. Sed qũn
aholoco cis oc casurum alio occi¬
disse sterno uidemus apparel eum por
seipsum moueri non cũ mundo uerd
spaciis enĩ in equalibus orb̵ annuos conficit.
proptertem porum mutacionis. oriens diem
facit occidens noctem inducit. Namua¬
dens longius admeridiem hie mem facit
utibernis humoribus acproinis terrepin
guiscat. accedens proprius adseptemtr¬
onem aestatemreddit ut frugis maturitatẽ
durentur. & que sunt in humidis in coçta
oloriens diemfacit occidens noctem indu¬
cit. Nam dies est solsuprae teries noxestsol
subterris ex ipsoenim sunt orae exipsodies
cum as cender& ex ipso &iamnox cũ occiderit
ipsomensis & anni innu menentur. Ex ipso ui¬
cissi tudinis temporum fiunt. Quando aut̃
meridiem currit uiciniorem terre:
uando uero luxta septemtrionem sub limis
dtollitur. DeiNere solis. Soloriens
ꝓmeridiem iter habit qui postquam ad
occasum uenerit & ocianose tincxerit

Expanded text:
t noctes aequales existerent; sed quoniam t noctes aequales existerent; sed quoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno videmus, apparet eum per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Spatiis enim inaequalibus orbes annuos conficit propter temporum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, utguescat. Accedens propius ad Septentrionem, aestatem reddit, ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incocta, ol oriens diem facit, occidens noctem inducit; nam dies est sol super terras, nox est sol sub terras. Ex ipso enim sunt horae: ex ipso dies, cum ascenderit: ex ipso etiam nox, cum occiderit: ex ipso menses et anni numerantur; ex ipso vicissitudines temporum fiunt. Quando autem per meridiem currit, vicinior terrae est; quando vero iuxta septentrionem, sublimis attollitur. Cuiper meridiem iter habet. Qui postquam ad occasum venerit et Oceano se tinxerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Lacteus circulus uaẽ quemphenc uid&ur acan¬
Magnitudosolis forcior terreest unde&eo
demmomento camoritur &orientesi mul
&l occidente equaliter appar&. quod uero
tam quam cubi talis nobis uid&ur considen¬
reoportit quantum soldistat aterris quelo¬
gitudo ut paruus uideatur a nobis
ðemac Nitudine lunae. Magnitudoqe¬
que luneminor fertur ẽẽquamsolis Nãdin
solsuperiorsit alune & tamen a nobis ma¬
lor quam lunauid&ur: Iamsi propenosac¬
cesserit multo malor quam luna conspi¬
cer&ur. Sicut aut̃solforcior est terre
ita ternr forcior lunaeper aliquam quant¬
tatem, denatura solis. Sol dũigneu
sit prenimio motu conuersionis suaean¬
plius in caliscit. Cuius ignemdicunt pbilo¬
sophi aquam nutrire eccecondrero ehi¬
mento uirtu tem luminis & caloris accep¬
reunde uidemus eum sepius madidum ad¬
querorotum decur susolas. Solen
ꝑseipsum moueri non commundoues¬
H. Nasifixus celimaner& omnes dies cu¬

Expanded text:
Lacteus circulus via est, quae iLacteus circulus via est, quae ifortior terrae est, unde et eodem momento, quum oritur, et orienti simul et occidenti aequaliter apparet. Quod vero tamquam cubitalis nobis videtur, considerare oportet quantum sol distat a terris, quae longitudo facit ut parvus videatur a nobis. De magnitudine lunae . Magnitudo quoque lunae minor fertur esse quam solis. Nam dum sol superior sit a luna, et tamen a nobis maior quam luna videtur, iam si prope nos accessisset, multo maior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terrae, ita terra fortior est lunae per aliquam quantitatem. De natura solis . Sol dum igneus sit, prae nimio motu conversionis suae amplius incalescit. Cuius ignem dicunt philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum saepius madidum atque rorantem. De cursu solis . Solem per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Nam si fixus caelo maneret, omnes dies e
Abbreviated transcription (Latin):
circũductione sphereexistunt: Quorum pri
mus circulus ideo articus apellatur eo quod
intuc eum arcturum signa inclusa prospici
phicus dr̃ qui a lneo circuens sol aquilonis
sinibus estatem facit. & ultoceũ circulum
non diensit sed statim reuertitur. &inde
tropicus apellatur. Tercius circulus qui¬
immirinus qui a latinis ideo aequi nupcia¬
us apellatur eo quod solcum ad edorbem
peruenit aequi noctumfacit. himmirinus
enim latine dies dicitur adq: nox quocir¬
culo dimidia spheraepars. constituta
prespicitur. Quartus circulus antar teus
uocatus eo quod contrariussit circulo quem
ar ꝗ connominant mus: Quintus circulus
cimerinus tropicus qui a latinis hiem alis
si uebnimalis apellatur. ideo quia solcum
ad eum circulum peruenit hiemen hisqui
ad aquilonem sunt facit. Estatem aut̃ his
quiln austri partibus commonentur :¬
Se Zoziaco cir culo. Toriacusaũ
circulus : qui ex linearũ quinq: anguhs
ex unalinea constat. DECaNDΙDΟ CΙ RCulO

Expanded text:
circumdcircumdmus circulus ideo arcticos appellatur, eo quod intra eum arctorum signa inclusa perspiciupicos dicitur, quia in eo circulo sol aquilonis finibus aestatem faciens ultra eum circulum non transit, sed statim revertitur; et inde tropicos appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui a Latinis hiemalis sive brumalis appellatur, ideo scilicet quia sol cum ad eum circulum pervenerit, hiemem his qui ad aquilonem sunt, facit, aestatem vero his quiDe zodiaco circulo. Zodiacus autem circulus est, qui ex linearum quinque angulis, ex una linea constat. § 46 De candido circulo.
Abbreviated transcription (Latin):
mundo & tenebrrs suꝑ inducit. Septem¬
trio aut̃. a septim stillis axis uocatus qui i
ipso reuolute rotantur. hic proprie &¬
uer tix dicitur eo quoduertitur. Meri
diem uel quia tunc purius micat et her meñ
enĩ punim dr̃. Sunt aut̃ aliiseptem climate
cael quiasiseptem lineae ab oriente in occide¬
tem sub quibus & mores hominem dispares
adque animalia specialiter diuersanas
cuntur: quaeuoca ta sunt adlocis quibusdi
sbi nus es nis tercium cathocores. idest
afriturca. quartũ rodus quintum hel¬
les pontus sextus neso pontum: septimus
brusthenus. De heois pepas. Hemisphe¬
ria dimi diapars spherae ÷ ens spheron
suprrter ncest ea pars cael quaea nobis tota
uid&ur. hemis pheron subterro que uidereñ
potest quamdiu subterra futt᷑
bequiꝰq cixculis cadi. Eonecael quin¬
que sunt quarumdis tinccionibus quedã par¬
tes temperiaesuae incoluntur que in manita¬
tefrigoris aut caloris in habitabiles existus

Expanded text:
mundo et tenebras superinducit. Septenmundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo quod vertitur, sidies, vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicitur. Sunt et alia septem climata caeli, quasi septem lineae ab oriente in occidentem, sub quibus et mores hominum dispares atque animalia specialiter diversa nascuntur, quae vocata sunt a locis quibusdam Syene, tertium Catachoras, id est Africa, quartum Rhodus, quintum Hellespontus, sextum Mesopontum, septimum Borusthenes. De hemisphaeriis . Haemisphaeria dimidia pars sphaerae est. Hemisphaerion supra terra est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae videri non potest, quam diu sub terra fuerit. De quinque circulis caeli . Zonae caeli quinque sunt, quarum distinctionibus quaedam partes temperie sua incoluntur, quaedam inmanitate frigoris aut caloris inhab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeos uertitur celum uel quiasit curboluuntus
econuexis caeli. Conuexa autem caeh
ex tremaeius sunt acurui tatedicta ut ÷ illud
Conuexum quociens claudit nox n hi hu¬
mida caelum. Conuexũ enĩcuruum uit̃ł est
quasi conuersum seu inchnatum & admodum
circũ flexum: Deianuis cael i. Ianuaecelidues̃
oriens & occasus Nãun a porta sol procedit :
alia serecepit. Delecina paciae caelai
Facies caeli uel capudorientalis regio ultma
ima lacit quam solaniu alis per p&uae qua
p̃munt hiemis. Dequa tuor par tis:
cael.i. Climata caeli idẽplage uel par¬
tes quatuor sunt ex quibus prima parsori¬
entalis unde aliq: stelleoriuntur : Secunda oc¬
cidentalis ubi nubis aliq stelleoccidunt.
Tercia septem trionalis ubisolꝑuenit dieb: malo¬
ribus. Quarta oftrelis ubis olperuenit noc¬
tibus maloribus. Oriens aut̃ ab exortusolis¬
estnuncupatus: Occidens quoddiem facia
occidere adq interire. abscondit enĩ lume

Expanded text:
per eos vertitur caelum, vel quia sicut cor volvuntur. per eos vertitur caelum, vel quia sicut cor volvuntur. De convexis caeli . Convexa autem caeli extrema eius sunt, a curvitate dicta, ut est illud: Convexum quotiens cludit nox humida caelum. Convexum enim curvum est, quasi conversum seu inclinatum, et in modum circuli flexum. De ianuis caeli . Ianuae caeli duae sunt, oriens et occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipit. De gemina facie caeli . Facies caeli vel caput orientalis regio, ultima ima iacet, quam Zona nivalis perpetuaeque premunt hiemes. De quattuor partibus caeli . Climata caeli, id est plagae vel partes, quattuor sunt, ex quibus prima pars orientalis est, unde aliquae stellae oriuntur. Secunda occidentalis, ubi nobis aliquae stellae occidunt. Tertia septentrionalis, ubi sol pervenit in diebus maioribus. Quarta australis, ubi sol pervenit noctibus maioribus. Oriens autest nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen
Abbreviated transcription (Latin):
cidentem circuire. Septemtrionis breuioresgi¬
ros iusta cardinem ꝑagentibus. De eius dem
op̃herecursu. Spenrcehaboriente. & oc ciden¬
ris sua uolubilitate concludit. Decelepitate
caehi. Tanta celeritate sperx caelidr̃ currere
ut nisi aduersus p̃cipitem eius cursũ astrr cur¬
rerent quieam remorarent mundiruinam
facer&. De axicaelii. Axis est septemtrionis
linea recta que ꝑ mediã pilam sphere tendit.¬
& dictaaxis quod in easpenx ut rota uoluitur
uelquia ibi plaustiũ est. Decaeles tisus polis¬
Dolsunt circuli quicurrunt ꝑaxem honĩalter
eftseptemtrionalis quinũ quam occidit apella¬
tur queboreus, Alter australs quinũ quamui¬
d&ur  & austronocius dicitur & dictpol
quods̃ axium cicli exuso plaustrorum apohen¬
do scilic& nominati: Sed polus boreus. semꝑ
uid&ur austr nocius nũquam qui ad extiro
caeli alciorr sunt pressa ausest¬
tremapartes sunt axes & dict cardines eo qđ

Expanded text:
cidentem circuire, septentrionibus breviores gycidentem circuire, septentrionibus breviores gyros iuxta cardinem peragentibus. De eiusdem sphaerae cursu . Sphaera caeli ab oriente et occidenras sua volubilitate concludit. De celeritate caeli . Tanta celeritate sphaera caeli dicitur currere ut, nisi adversus praecipitem eius cursum astra currerent, qui eam remorarent, mundi ruinam faceret. De axe caeli . linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est. Cardines sunt circuli qui currunt per axem. Horum alter est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam videtur, et austronotius dicitur. Poli dicti, quod sint axium cycli ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austtremae partes sunt axis. Et dictae cardines eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
que homine eo quod tam qua uas celatum in¬
pressa signa habeat o. stellarum distinx it eñ
dentibus signis ad or nauit huic aut̃ g̾ece¬
Spero caehest species quedam in rotundum
formata. Cuius centium teriocẽ ex omnib
partib: equaliter conclusa. hanc spherrm
nec principium haberedicunt nec terminũ
ideo quod in rotundũ quasi cir culũs. undein¬
cipiat uel ubi desinat non facile conp̃henda¬
tur. Philofosi aũt mundi septem caelos idẽ
planetas globonim consono motu introduxe¬
runt quorũ orbibus conexa memorent om¬
nia quos sibi innexos & uelut insertus uersa¬
rir&ro & e contario c&leris motus ferri
arbrorntur. De eius deo spheremotu
Spheremotus duobus axibus uoluitur. quo¬
iũ unus estseptem trionalis quinũ quã decida
apellaturq: boreas. alter austrclis quinũ quã
uidetur. & austronocius dicitur his duobus
polis moueri. Spheram celidicunt. & cũ mo¬
tueius sidem in eafixa aboriente usq: ab oe¬

Expanded text:
que hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Ddentibus signis adornavit. Dicitur eSphaera caeli est species quaedam in rotundo formata, cuius centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt nec terminum, ideo quod in rotundum, quasi circulus, unde incipiat vel ubi desinat non facile conprehendatur. Philosophi autem mundi septem caelos, id est planetas, globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, et e contrario ceteris motu ferri arbitrantur. De eiusdem sphaerae motu . Sphaerae motus duobus axibus volvitur, quorum unus est septentrionalis, qui numquam occidit, appellaturque Boreus; alter Australis, qui numquam videtur, et Austronotius dicitur. His duobus polis moveri sphaeram caeli dicunt, et cum motu eius sidera in ea fixa ab oriente usque ad oc
Abbreviated transcription (Latin):
nem ortus. obitus motus quesiderũ cond¬
n& uel qua ex causa ita uoc&ur: Astrologia
uero partmna turelis param supnx esticiosa
est natumlisdũ ex sequitur solis el lune cursus
uel stillarum certas temporum staciones
sub presticiosa uero est illa quem matematicis
sequntur qui instillis auguriantur quique
&iam duo decem signaceli. signa prosingula
ani me uel corporis membia disponunt.
modis. plurimis constat definit enĩ quid
sitmundus quid celum quid sphencesitus
& corsus quidax es caeli & poliquesint cli
apellatus quia semper in motuẽ. nullaen ĩ
requies eius elimentis concessa est
Dertir ma mun di ẜormacio mundi
ia demon strturnam quem admodũ ere¬
gitur mundus inseptem trionalem plagam
Ita decli natur in austrx lem. Caput aut̃ eius
& quasi facies orientalis regio ẽ ult mapars
septem trionalis est. Decel.Oeiusque
Nomine Caelũ philososi rotundum uolu¬
bilem adq: ardentem eẽ dixerunt. Vocatum¬

Expanded text:
nem, ortus, obitus motusque siderum contnem, ortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. Naturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum stationes. Superstitiosa vero est illa quam mathematici stiam duodecim caeli signa per singula anime vel corporis membra disponunt, modis plurimis constat. Definit enim quid sit mundus, quid sit caelum, quid sphaerae situs et cursus, quid axis caeli et poli, quae sint climappellatus, quia semper in motu est; nulla enim requies eius elementis concessa est. De forma mundi . Forma mundi ita demonstratur. Nam quemadmodum erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declinatur in australem. Caput autem eius et quasi facies orientalis regio est, ultima pars septentrionalis est. De caelo et eius nomine . Caelum philosophi rotundum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocatum
Abbreviated transcription (Latin):
strd nomia est astrorum lex quecursus sidenim
& figumas & abitudinis stillanĩ circase& cir¬
caternrm in dagabili recione ꝑcurriti
AStrouoona. primi egrpcu inuenerunt
astro logiã uero & naquitatis obser uanciam
cal dei primi ouenerunt. abrocham aũt insti¬
tuis seegipcius astrologiam. los ippus autor ad¬
seuenat greci aut̃ dicunt hanc artem abah¬
lante prius ex cogitatã ideoq: dictus est sufti¬
nuis secelum quisquis aut̃ ille fuit motu ceh
& ircione animi excitatus ꝑtem porimui¬
ces ꝑ astrorum retos definitusq cur sus
ꝑ inter uallorum spacia modenrta considenruit
dimensiones quas demnumeros que definendo
haec recernendo in ordinem netens astrologiam repert:
demsunt de astro nomia scripta uolumina inter
quos tamen tholo meus rex alex sandriae apud
grecus precipuus hab&lur hic &iã & canones
instituit quibus cursus austrorũ in ueniatur.
nter as tro poonam auiteo & a stro logiã
quid diffr&. Nã astro nomia: Caelicon uersio¬

Expanded text:
stronomia est astrorum lex, quae cursus siderum et figuras, habitudinesque stellarum circa se, et circa terram indagabili ratione percurrit. Astronomiam primi Egyptii invenerunt: astrologiam vero et nativitatis observantiam, Chaldei primi docuerunt. Abraham autem instrtuisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperitdem sunt de astronomia scripta volumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus astrorum inveniatur.nter Astronomiam autem et Astrologiam aliquid differt. Nam Astronomia caeli conversio
Abbreviated transcription (Latin):
mertus ÷ sed qđ lib& modo supnresticionis haec
bominibus nuncupantur. Sunt enĩ sidemtq: ds̃
inmundi principiũ condedit acerto motu distin¬
quere temporeor dinauit: horũ igitur signorũ
sed nonnulli siderum pulcritudine & claritate
pellest in lapsustellanĩ cecatismentib: corruerunt
itaut ꝑ subputaciones noxiasq: mathesis dicitur
euentur rerum pres cirepos seconentur quos non
solũ xp̃i anerelegionis doctores sed &iã gentibum
plato arestotelis adq: alii rerũ ueritat cõmotcon
cordisenten ciam dãnauerunt dicentes confu¬
sionemrerũ pocius d&aleꝑ suasi onegenerar
sitate p̃merentur qur aut̃ laudem mereantur bons
aut mali legum percipiant ulcionem & quã uis
ipsi non fuerunt caelesti sapienciededit ueritats
tamen testimonio erroris eorũ merito ꝑ tuleruñ
ordo aut̃ iste septem secłariũ disciplinarũ ideo
aphilos ophis usq: ad astia perductus ÷ scilic&

Expanded text:
meratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec meratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmcordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generarisitate premitur, cur, aut laudem mereantur boni, aut mali||legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint coelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio, errores eorum merito pertulerunt. 41. Ordo autem iste septem saecularium disciplinarum ideo a philosophis usque ad astra perductus est, scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
rium dierum libnt̃ aut̃ uocauer̃ ab aequalitate
mensis ipsius quia .viii. ł octũb solꝑeũ signũ curren
rer libitrt. Scorpiũ quoq: isaggit tariũ p̃p̃fulgor
mensi sipsius apellauer̃: Sagit tarius uir aequinis
cruribus deformatus cuius sagittã & arcũ adiun¬
gunt ut exeomensis ipsius fulminademonstrentu
unde & sagittarius uocatus. Capri cornii figurt̃
ideo int̃sidei fixerunt p̃p capreã louis nutricem
cuius posteri orem partẽ corpons ineffigiempiso
ideo formauerunt ut pluuias eiusdem temporis
designarent quas sol& idẽmensis plerũq in ex¬
tremis habere. porro aquarium & piscem ab im¬
bribus temporũ uocauerunt quo hieme qua nd
in his signissoluertitur maloris pluuie profundu¬
tur &mirenda demenciagentilum qui nonso¬
lũpisces s&&iã ari&es & hircos& taures ursas &
canes & cancibs &scurpiones incelũ tienstule¬

Expanded text:
arium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate arium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII kal. Octobres sol per illud signra librae. Scorpium quoque et Sagittarium propter fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cuius sagittam et arcum adiungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrarentur. Unde et sagittarius est vocatus. Capricorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capream Iovis nutricem; cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vehitur, maiores pluviae profunduntur. Et miranda dementia gentilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtule
Abbreviated transcription (Latin):
incuius capite qͥsimulacra faciunt ari&is cor¬
nua fingunt quod signũgentiles ideo int̃signũ¬
primum consti tuerunt qui am marciomense
qui ÷ anni principium solem in eosignũ cursũ siũ
ageredicunt: Sed & taurũ int̃si dera conlocant.
&ipsũ in honore louis eo qđ in bob: fabulo se con¬
uersus quando eunipam tracnuexit: Castorĩ
quoq: & pollucem postmortem int̃ notissima
sidera consertuerunt quod signũ gemini dicunt
Can crũ quoq: dixerunt eo qđ cũ ad eũ signũ
mens eiunio solperuenit r&rognaditur in modi
cancri breuiores quedies facit hoc enĩ animalin¬
certam hab& primã partem denique adutit̃q
partem gressumdirigit itautprior pars sit pos
terior prior. leonem ingreciam ingente merci¬
lis occidit & propt̃ uertutem suã hunc interduo¬
decem signa constituit. hoc signũ solcũ adtiger
nimiam calorem mondoreddit ⁊ annuus flatui
stra solis arderenihil pareat ẽ enĩ hoc tẽpus canicul¬

Expanded text:
In cujus capite qui simulacra faciunt arietis corIn cujus capite qui simulacra faciunt arietis cornua fingunt, quod signuprimum constituerunt, quia in Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera constituere: quod signum Gemini dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad id signum mense Iunio sol venerit, retrograditur in modum cancri, brevioresque dies facit. Hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem Hercules occidit, et propter virtutem suam hunc inter duodecim signa constituit. Hoc signum sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus sta solis ardore nihil pariat. Est enim hoc tempus canicul
Abbreviated transcription (Latin):
plan&ae stelle sunt que non sunt sixer
greca sunt plecon plenonta phiriona es peris
sterbon hasromani nominibus deorũ suorũ
id ÷ iouis saturni martis ueneris adq mer.¬
curio sacrauerunt. deceptenĩ & decepe¬
reuolentes ineorũ adolacione quesibi aliquid
secundũ amorem p̃stitissint sidenc osten¬
debant incelo dicentes qđiouis ess& illud¬
sidus &illudmercuri & concepta ẽ opinio
uanitatis hanc opinacione merrorisdia.¬
bulus confirmauit xp̃s euertit iam uero
illaq: ab ipsis gentlibus signadicuntur in qui¬
bus & in animanciũ imago destellis formatur ut
arcton ut aries taurus librar & huius modialia
hiqui sider peruiderunt innumerum stellarum.
speciem corporis sub prcestciosa uanitate ꝑ moti
fixerunt ex causis quibus dã deorum suorum &ima¬
ginis & nomina confirmantẽ. Nam ar&empri¬
mum signum cui & libremedia mundilineam
cacdunt propt̃ ammonem louemideo uocauerunt

Expanded text:
Planetae stellae sunt quae non sunt fixae in Planetae stellae sunt quae non sunt fixae in Graeca sunt Phaethon, Phaenon, Pyrion, Hesperus, Stilbon. Has Romani nominibus deorum suorum, id est Iovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes qsidus, et illud Mercurii, et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris Diabolus confirmavit, Christus evertit. Jam vero illa, quae ab ipsis Gentilibus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra, et hujusmodi alia, hi qui sidera perviderunt, in numerum stellarum specie corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, et ex causis quibusdam deorum suorum et imaginis nomen confirmarunt. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mundi lineam tradunt propter Ammonem Jovem ideo vocaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tesunt porgacionis. canis aũt uocatur
propter quod morbo esficiat siue propt
flammaecandorem quod eius modi sit ut p̃
c&ers lucereuideatur. Itaq: comagis eã
cognoscerint siron apellas sint. Com&is
stella est dicta eo quod com&is luminis exse
fundat qđ genus sideris quando appanie¬
rit aut pes tlenciam aut famem aut
bella significat. Comeas autem latne cri¬
nite apellantur quia in modum crinium
flammas spargunt quas stoicidicunt ẽẽ
ultro triginta quarum nomina & effectus
qui dam̃ strͦbogi scripserunt. luciferdie¬
tus eo quod interomnia sidenx plus lucem
iubar dicitur eoquod iubas lucis effun¬
dit sed & splendor sobis aclune & stellari
iubar uocantur quod inmodum iubera¬
dii ipsorum extenduntur. Uesperus fad¬
las occidentalis quã cognominatũ pr¬
ibent aues perom pamaeregae estautẽ
& ipsa ex quinque stellas plan &is nocoe
ducens & solems equens fertur autem
quod haec stella oriens luciferum occ¬

Expanded text:
tae sunt purgationes. Canis autem vocatur tae sunt purgationes. Canis autem vocatur propter quod corpora flammae candorem, quae hujusmodi sit, ut prae caeteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Syrion appellarunt. Cometes stella est dicta, eo quod comas luminis ex se fundat, quod genus sideris quando apparuerit, aut pestilentiam, aut bella, aut famem significat. Cometes autem Latine crinitus appellatur, quia in modum crinium flammas spargit, easque Stoici dicunt esse ultra triginta, quorum nomina et effectus quidam Astrologi scripserunt. Lucifer dictus, eo quod injubar dicitur, eo quod jubar lucis effundat. Sed et splendor solis ac lunae et stellarum jubar ideo vocatur, quod in modum jubae radii ipsorum extendatur. Hesperus stella est occidentalis, quam cognominatam perhibent ab Hespero Hispaniae rege. Est autem et ipsa ex quinque stellis planetis, noctem ducens et solem sequens. Fertur autem quod haec stella oriens luciferum, occ
Abbreviated transcription (Latin):
hie me uelsabato. Quã obrem orendus est dns
nemnex or diosidei & criscentis & atisoriatur
hiemps dequascriptũ est hiems trensi& abiit
siueneo toturpeamus sed in minentenau¬
fracgio sus citemus dormientẽ dñor adq:
dicamus preceptor saluus nos fac perimus.
Quid sibitiul t quod scripũẽ ieuancelio
secundũ lucã & non receperunt eum qnm̃¬
tes ergosamarite dnm̃ hienis alem pro gredi
ad est ad ostessuos quod audienent adiscipu¬
liseius qui ad panen dũ ospicio uenerunt
iudaicum eẽ cognus cant & quasi ludeum
& quasi alenũ & eum qui ad inimicos ꝑge¬
r& sus ciperenoluerunt quem quam & a
nobis subiciatur in tellegencia quoduolun¬
tatis dñi fuerit non suscipiasamaritis. quia
festinaba t irehienisalem ibi que pat& sax¬
guinem fundere neoc cupatus sus cepcione
samaritica & doctrinagentis illiuspassiones
deferr& diem adquã uenenet sustinendã
unde dicit in aholo co nonueminisi adouesper¬
ditas domus isrł. & a postolis p̃cipit ciuitats

Expanded text:
e non posse. quam ob rem orandus est dominus, ne in exordio fidei et crescentis aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems transiit, abiit sibi, ne otio torpeamus, sed inminente naufragio suscitemus dormientem dominum atque dicamus: praeceptor, salua nos, perimus. Quid sibi uelit, quod scriptum est in euangelio secundum Lucam: et non receperunt eumtes ergo Samaritae dominum Hierusalem pergere, id est ad hostes suos, quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates
Abbreviated transcription (Latin):
post p&rim apostulum apo ep̃s qui quat tu¬
or euangelis tanim In unum opusdisto con¬
pingens in geni sui nobis monu menta di¬
misit. hic superhanc parebula insuisco¬
mentariis efdocutus. di ues qui habebat
uilicum si uedispensatorem ds̃ omnp̃sest
quinihilest dicius huius dispensatur
Paulus fuit qui ad pedes gamalelis. sac ies
lt tenrs didicit legem dĩ sus ciperet dis¬
pensandam qui concepissecredentes
in xp̃o persequiligar occidere & om¬
nem dñisui dissipare substanciam corre¬
tus adño est saule saule quidmeper¬
sequeris durum est tbi contrao stimulũ
calcitixre. Dixitque incordesuoquũ
faciam qui a magifter fui & uilicusco¬
gar esee discipulus & operrius fode¬
renon ualeo omnia enĩ mandatalegis

Expanded text:
post Petrum apostolum episcopus, qui quattupost Petrum apostolum episcopus, qui quattuor euangelistarum in unum opus dicta conpingens ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligaie, occidere et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid faciam? qui magister fui et uilicus, cogor esse disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis
Abbreviated transcription (Latin):
quo mamona ut quando deficerint sus¬
cipiantuos in &ernata bernacula
Siergo dispensatur iniquimamone dñiuo
celaudatur : quod dereiniqua subiufticiã
prepantrit & passus dispendia dñs laudat
dispensatoris prudenciam quod aduersus
dñm quidem fitu dolenter sed prosepri¬
denter egerit quantomagis xp̃s quinullũ
damnum sus tnere potest & prunus estad
clemenciam laudab it discipulos suos silneos
qui sihi credia sunt miseri cordis fuerint:
Denique post panrbulã intulit. & ego dicouob
facite uobis amicos deinicomamona inicusaũ
mamona non ebreorũ sed syrorum lingua
diuicienuncupantur quod de iniqui tate col
lectesunt. Simiquitas benedispensa¬
tauerctur in iufqciam quantum magisser¬
modiuinus in quo nulla est iniquitas. qui&
apostolis creditus est si bene fuerit dispensa¬
tus dispen satores suos leuab& in celum
Theophilos antio censae ecclesie septimus

Expanded text:
quo mamona, ut, quando defecerit, requo mamona, ut, quando defecerit, recipiant uos in aeterna tabernaculasi ergo dispensator iniqui mamonae \' domini uoce laudatur, quod de re iniqua sibi iustitiam praepararit, et passus dispendia dominus laudat dispensatoris prudentiam, quod aduersus dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit, quanto magis Christus, qui nullum damnum sustinere potest et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos. qui sibi crediti sunt, misericordes fuerint! denique post parabolam intulit: et ego dico uobis: facite uobis amicos de iniquo mamona. iniquus autem mamona non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelumTheophilus, Anti- . ochenae ecclesiae septimus
Abbreviated transcription (Latin):
sedomus tulion inter pr&ante significat isti
igitur dispensatur accusatus est addnm̃ suũ
quod dispensarit substanciã eius quouocato
dĩx quid hoc audio d& eredder cionemdis¬
pensacionis neque em̃ ultiopoteris dispensa¬
re qui dixit insem& ipso: Quid faciam quia
dñsmeus aufr& a medis pensacionem : fode¬
renon ualeo mendicare erubisco scio quid
faciã. Vt quando sublatami hifuerit dispen¬
sacio suscipiant meindomus suas: Uoca¬
uitq: singulis debitorũ dñi sui : & dixitps¬
mo quantum debis dño meo: Quidix̃
centm batus oleg̃: Att illi. Tolle caucio
nem & sedenscito scribequin quaginta.
Deindead alium locutus est : Tuautem quan¬
tumdebes & illerespondit centum coris
tridici: dicit illitolle caucionem tuam sest
beosto iginta: Mlaudabit dñs uilicum
si uedis pensatorem iniquitatis quod priden¬
ter fecerit. quia fihi seculi huius pruden¬
ciores sunt quã fihilucis in genenacionesua:
Rego dico uobis facite uobis amicos deini¬

Expanded text:
rpretante significat. iste igitur dispensator accusatus est ad dominum suum, quod dissipasset substantiam eius. quo uocato dixit: quid hoc audio de t e ? redde rationem dispensationis; neque enim ultra mea poteris dispensare. qui dixit in semet ipso: quid faciam, quia dominus meus aufert a me dispensationem? fodere non ualeo, mendicare erubesco. scio, quid faciam, ut, quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. uocauitque singulos debitorum domini sui et dixit primo: quantum debes domino meo? qui dixit ei: centum batos olei. ait illi: tolle cautionem tuam et sedens cito scribe quinquaginta. deinde ad alium locutus est: tu autem quantum debes? ille respondit: centum coros tritici. dicit ei: tolle cautionem tuam et scribe octoginta. et laudauit dominus uilicum siue dispensatorem iniquitatis, quod prudenter fecerit: quia filii saeculi huius prudentiores sunt-filiis lucis in generatione sua. et ego dico uobis: facite uobis amicos de ini
Abbreviated transcription (Latin):
negat. Qui enimperdederrt animã suã inp̃¬
sen telucrieam faci& in futuro. Quoq diecre¬
dens inxp̃o tollit crucem suã & negat seipsũ
ui inpudicus fuit uersus ad castitatem tem¬
perencia. luxoriã negat qui formidulosus
& timendus ad sumpto robore forgtudinis
priorum ẽẽ senescit. Iniquus sisise quatur
iusticiã negat iniquitatem stultus sixpm̃
confitelur dĩ uirtutem dĩq: sapienciã negat
stulticiam quod scientes nonsolũ in ꝑsecucio¬
nis temporu & necessitate martr̃rii. sed in
omnicon uersacioni operecogitacioni. sermo¬
ne egemus nos m& ipsos qui ante suimus & con¬
fite amureos qui inxpõrenat sumus idcirco
enim dñs crucifixus est ut & nos qui credim
in eũ & peccatomor tui sumus crucificamur
cũ ipso dicamus que quod paulus a postolus do¬
cuit cũ xp̃o crucifixussum & mi hi autem
absit gloriare nisi in cnicedñi Quid uult

Expanded text:
e. qui enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in futuro. cottidie credens in Christo tollit crucem suam et negat se ipsum. qui inpudicus fuit, uersus ad castitatem temperantia luxuriam negat; qui formidolosus et timidus, adsumpto robore fortitudinis priorem esse se nescit. iniquus, si sequatur iustitiam, negat iniquitatem; stultus, si Christum confiteatur dei uirtutem deique sapientiam, negat stultitiam. quod scientes non solum in persecutionis tempore et necessitate martyrii, sed in omni conuersatione, opere, cogitatione, sermone negemus nosmet ipsos, qui ante fuimus, et confiteamur eos, qui in Christo renati sumus. idcirco enim dominus crucifixus est, ut et nos, qui credimus in eum et peccato mortui sumus, crucifigamur cum ipso dicamusque, quod Paulus apostolus docuit: cum Christo crucifixus sum et: mihi autem absit gloriari nisi in cruce domini mei Iesu
Abbreviated transcription (Latin):
non conter&. Calamus fractus qui fuit ante
uocalis & in laudis dñi concinebat apellan
& cecidit suꝑ eũ frxctus que in illo est propt̃¬
ea dr̃ deeo: Increpadnẽ bestias calami
tus cui qui inniquoluerit ꝑtunditurma¬
nus eius: Qui enĩ postaduen tũ dñisaluatoris
eu angelici int̃ prelacionis spm̃ derelinquen
in luda i celitteris morterequi escit. ifqus
cuncta operr uulnenantur: linũ quoq
fumigans non extinguit populũ degen¬
tibus congregatum qui extinctus legis
naturlis ardore fumi amarissimi. & qui
noxius oculis est tenebros aequaecaliginis
inuul uebatur erroribus quem nonsolũ
non extingit: & redigit incinerem. sede
contrrio & paruascentilla & penemori¬
ente maxima suscitauit incendia. itaut
totus orbis ardor & igni dnĩ saluatoris
quem uenit mitte resuper ternt̃ & in omns¬
bus ardere desidenrt secundum tropho¬
logiam. Quid nõb̵ uid&ur dehocloco
in commen tario lis matheibreuiter

Expanded text:
non conteret. calamus fractus, qui fuit ante uocalis et in laudes domini concinebat, appellandet cecidit super eum fractusque in illo est; propterea dicitur de eo: increpa, domine, bestias calami tus, cui qui inniti uoluerit, pertundetur manus eius. qui enim post aduentum domini saluatoris euangelicae interpretationis spiritum derelinquens in Iudaicae litterae morte requiescit, istius cuncta opera uulnerantur. 1inum quoque fumigans non extinguet, populum de gentibus congregatum, qui extincto legis naturalis ardore fumi amarissimi et qui noxius oculis est tenebrosaeque caliginis inuoluebatur erroribus. quem non solum non restinxit et redegit in cinerem, sed e contrario de parua scintilla et paene moriente maxima suscitauit incendia ita, ut totus orbis arderet igne domini saluatoris, quem uenit mittere super terram et in omnibus ardere desiderat. secundum tropologiam quid nobis uidetur de hoc loco, in commentariolis Matthei breuiter
Abbreviated transcription (Latin):
A terre summitate ad eodem celitorus eẽ sex vI in quibus
sit dia passon simphonia prc &erea multaq musici
tcstant ad alias r&lulit stellas & hunc omnem mun¬
dum her mos menon eẽ ostendit quaredori lausscrip¬
sit eẽ mundũ organũ diei alii addideruntẽe id est¬

Expanded text:
autem summitatem ab eodem caelo tonos esse sex, in quibus sit διὰ πασῶν symphonia. Praeterea multa, quae musici tractant, ad alias rettulit stellas et hunc omnem mundum ἐναρμόνιον esse ostendit. Quare Dorylaus scripsit esse mundum organum dei. Alii addiderunt esse id ἑπ
Abbreviated transcription (Latin):
milium idq: eẽ toni int̃ uallum. Aluna amer curii stellã
quaest: honuocatur dimidium eius uelut hemix nion
hincad phorsphoron que ẽ ueneris stella fere tandundem
hoc ẽ aliud emitonion. In deporro ad solem tertantum
quasitonũ & dimidium: Itaque a solis astib abeẽ xterito
tonustres & dimidium que uocatur diapente : Aluna aut
duo & dimidium que est diatessar. a soleuero adstella
martis cuino menest pirois tandundem interualli ẽe
quantũ aterne ad lunã idq: facere tonon: hinc ad louis
stellam quepho & on apellatur dimidiũ eius que facithemi¬
tonion tandũdem aloue ad saturni stellã cuifenon

Expanded text:
milia, idque esse toni intervallum; a luna autem ad Mercuri stellam, quae Stilbon vocatur, dimidium eius, velut hemitonion; hinc ad Phosphoron, quae est Veneris stella, fere tantundem, hoc est aliud hemitonion; inde porro ad solem ter tantum, quasi tonum et dimidium. Itaque solis astrum abesse a terra tonos tres et dimidium, quod vocatur διὰ πέντε, a luna autem duos et dimidium, quod est διὰ τεσσάρων. A sole vero ad stellam Martis, cui nomen est Pyrois, tantumdem intervalli esse quantum a terra ad lunam, idque facere tonon; hinc ad Iovis stellam, quae Phaethon appellatur, dimidium eius, quod faciat hemitonion; tantundem a Iove ad Saturni stellam, cui Phaenon
Abbreviated transcription (Latin):
filius aut siha. Patris mei pater mihi auusest iego
ab auusest ego illiabnepus aut abneptis patris
mei auus mihi ad auus÷ ego ill ad nepus autab¬
meptis. patris mei ad auus mihi ꝓrcauus est
ego illi trinepus aut trineptis: De pacteuis
Satris mei fratermihi patrius ⁊ go ego illisiro¬
tris silus aut fiba. Patruime pater mihi pat̃
magnus ego illfibi fictris filius aut filia
datiui mei auus mihi patriusest ego illi filii filie
Datris mei soror mihi amita est egill ficctris
filius aut filia. Amite meae matermihi amita
Matris meae frct̃. mihi ab unculus: ego illsors¬
ris filus autfiha: auuncub mei pater nuhi a uun¬
culus magnꝰ ÷ ego illifilisororis filius aut fila
auunculi meae auus mihi auunculus ÷ ego illisilii
nepus aut neptis: auunculi meae proauus mihiab

Expanded text:
pater mihi avus est ego abavus est ego illi Abnepos aut abneptis Patris mei abavus mihi atavus est ego illi Adnepos aut adneptis Patris mei atavus mihi tritavus est ego illi Trinepos aut trineptis DE PATRUIS Patris mei frater mihi patruus est ego illi Fratris filius aut filia Patris mei pater mihi pater magnus est ego illi Filii fratris filius aut filia Patrui mei avus mihi propatruus est ego illi Filii filiae s, aut filia. . Patris mei soror mihi amita est, ego illi fratris filius, aut filia. Amitae meae mater mihi amita . . Matris meae frater mihi avunculus est, ego illi sororis filius, aut filia. Avunculi mei pater mihi avunculus magnus est, ego illi filii sororis filius, aut filia. Avunculi mei avus mihi proavunculus est, ego illi filii nepos, au
Abbreviated transcription (Latin):
sedquẽ ad modũ sigure te non propriae multa di¬
cuntur. Ita &iã sigurote multa monstrentur
Terciũ aut̃ genus uisionis ÷ qđ neq: corporeis sensib:
neq: illa parte anime quiacor porrl uelrerũ ima¬
ginis capiuntur sed in tuitũ mentis quo intellecta
conspicitur ueritas sicut danihel p̃dictus mente
uidit qd balthasar uidenrt corpore sinequogenere
illa ũ infructuosa sunt ũ &iã iner roremittunt omnia
tamen haecgenenr sp̃s sc̃ĩ moderotur. habereaut̃ ꝓ¬
pleciam ñ solũ bonus sed &iã & malos potest.: Nãinue¬
Deapos tolis
posto limissi int̃p̃tantꝰ hoc enĩeonĩ nom̃ indicat nã¬
Ita & greci apostol latinemissi appellantur Ipsosen ĩ
misi txp̃s euangel ⁊are ꝑuniuersũ mundũ itaut
quidã ꝑsos indosq pen&norent doc entes gen¬
tes & facientes in nominexpĩ magna & in credibila
min cula ut ad testantib: signis & ꝓdigus crede¬

Expanded text:
sed quemadmodum figurate, non proprie multa dised quemadmodum figurate, non proprie multa dicuntur, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium autem genus visionis est, quod neque corporeis sensibus, neque illa parte animae qua corporalium rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis quo intellecta conspicitur veritas sicut Daniel praeditus mente vidit quod Balthasar viderat corpore, sine quo genere illa duo vel infructuosa sunt, vel etiam in errorem mittunt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus moderatur. Habere autem prophetiam non solum bonus, sed etiam et malus potest. Nam inveDe apostolis . Apostoli missi interpretantur. Hoc enim eorum nomen indicat. Naita Graece Apostoli, Latine missi appellantur. Ipsos enim misit Christus evangelizare per universum mundum, ita ut quidam Persas Indosque penetrarent docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut adtestantibus signis et prodigiis crede