comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
berunt aliud illi auud nos s sp̃e uisi¬
bili quod tñ idemẽ uirtute spũali.
⁊ ꝑhoc unum erimus quia pater in
eo est ⁊ ille innobis quomõ uoluntatis
unitas asseritur cum naturalis ꝑsacra¬
m̃tum ꝓprietas ꝑfectum sacram̃tum s¬
sit unitatis: ñ est humano aut scłi sen
su dehis rebus loquendum neq ꝑuio
ientiam atq imprudentem predica¬
tionem dictorum celestium sanita¬
ti aliene atq impie intelligentie ꝑ¬
innobis xp̃i ueritate q̃ dicimus nͥ ab
eo didicimus stulte atq impie didi¬
cimus. Ip̃e enim ait caro mea uere est
sanguinis ñ relictus ambiendi ẽ locꝰ.
Nunc enĩ ⁊ ip̃ius domimi ꝓfessionem
est ⁊ hec accepta atq austa efficiunt
ergo ip̃e innobis ꝑcarnem.quod au¬
tem in eo ꝑsacramentum coĩcate carniᷤᷤ
et sanguinis sumus ip̃e testatur dicenˢ.
Si uoluntatis tm̃ intel¬
lĩgi unitatem uellet cur gradum q̃n¬
dam atq ordinem ꝯsumande unita¬
tis exposuit nisiut ille inpatre ꝑna

Expanded text:
berunt. Aliud illi, aliud nos: sed specie visibili. Quod tamen idem est virtute spiritali. et per hoc unum erimus, quia pater in eo est, et ille in nobis, quomodo voluntatis unitas asseritur, quum naturalis per sacramentum proprietas perfectae sacramentum sit unitatis! Non est humano aut saeculi sensu in Dei rebus loquendum, neque per violentiam atque impudentem praedicationem dictorum coelestium sanitati alienae atque impiae intelligentiae pin nobis Christi veritate quae dicimus, nisi ab eo didicimus, stulte atque impie dicimus. Ipse enim ait, Caro mea vere est sanguinis non relictus est ambigendi locus. Nunc enim et ipsius Domini professione, Et haec accepta atque hausta efficiunt,ergo ipse in nobis per carnem. Quod autem in eo per sacramentum communicatae carnis et sanguinis simus, ipse testatur dicens: Et Si voluntatis tantum intelligi unitatem vellet, cur gradum quemdam atque ordinem consummandae unitatis exposuit, nisi ut cum ille in Patre per
Abbreviated transcription (Latin):
q corpus sumitur eius caro inppłi salu¬
te patiter eius sanguis ñ iam in manuᷤ
fidelium s insidelum ora funditur
hinc ergo pensemus quale sit noc sac¬
ficium quod ꝑabsolutione nrã passi¬
onẽ unigeniti filii semꝑimitatur. ꝗs
enim fidelium habere dubium possit
ut in ipã immolationis ho ad sa¬
cerdotis uocem celos aꝑiri. in illo iħu xͥ
misterio angłorum chorus adeẽ sum¬
lo rapitur mistio angloꝵ ꝯsociandũ
corporixp̃i ⁊ ante oculos sacerdotis in
corꝑis xp̃i. ⁊ unus sit calir sanguinis
eius. calix enim quem sacerdos catho
ucus sacrificat ñ est alius nisi ipẽ quẽ
dominus aplis tradidit. Quia sicut di¬
uinitas uerbis dĩ uita est que totum im¬
plet mundum ita lic multis locis ⁊ in¬
numerabilbi diebus illud corpus p̃con
calices s unum corpus xp̃i ⁊ unus san¬
giuis cum illo quod sumpsit inutero
uirgini. ⁊ quod dedit aplis diumitas
enmuerbi replerit illud quodubiq
est ⁊ comungit ac facit ut sicut ip̃au¬

Expanded text:
ibi corpus sumitur, eius caro in populi salutem partitur, eius sanguis non in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus, quale sit sacrificium, quod pro absolutione nostra passionem unigeniti filii semper imitatur. Quis enim f, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coelos aperiri, in illo Iesu Christi mysterio angelorum choros adesse, sumlo rapitur ministerio angelorum consociandum corpori Christi, et ante oculos sacecorporis Christi, et unus sit calix sanguinis ejus. Calix enim, quem saclicus sacrificat, non est alius, nisi ipse quem Dominus apostolis tradidit. Quia sicut divinitas Verbi Dei una est, quae totum implet mundum, ita licet multis locis et innumerabilibus diebus illud corpus conseccalices, sed unum corpus Christi, et unus sanguis cum eo, quod sumpsit in utero Virginis, et quod dedit apostolis. Divinitas enim Verbi replet illud quod ubique est, et conjungit, ac facit, ut sicut ipsa u
Abbreviated transcription (Latin):
uisceribus xp̃i ẽẽ censeamus rationa¬
buem ꝑquam abestiali sensu exuam̃
acceptabilem ut qui nobis ip̃is dupli¬
cemus ꝑhanc acceptabiles eius unico
fulio simus. nichil rationabilius ut
quia nos iam similitudinem mortis
eius inbaptismo accepimus. Similito
nullum fiat apaganis quod eruorẽ
occisi hominis uibamus. Si enĩ discipłi
patienter ferre nequiuerunt quod
dominus dixerat qui ñ manducat
carnem meam ⁊cet̃.Si dixerunt du¬
rus est hic sermo: quomõ ferrent i¬
sta increduli: Credendum ẽ quod
liqua omma que sacerdos dicit aut
laudes ⁊ grãrum actiones s aut certe
obsecrationes fidelium petitiones.
Uñ et sacerdos dicit prius euangłistars
uerba assumens quia pridie quãpate¬

Expanded text:
visceribus Christi esse censeamur; rationabilem, per quam a bestiali sensu exuamur; acceptabilem, ut qui nobis ipsis displiper hanc acceptabiles ejus unico Filio simus. Nihil rationabilius ut quod similitudinem mortis ejus in baptismo accepimus, similitudnullum fiat paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Si enim discipuli patienter ferre nequiverunt, quod Dominus dixerat: qui manducat carnem meam, etc., sed dixerunt: durus est hic sermo , quomodo ista ferrent increduli? Credendum namque eliqua omnia, quae sacerdos dicit aut laudes et gratiarum actiones sunt, aut certe obsecrationes et fidelium petitiones. Unde et sacerdos dicit prius Evangelistarum verba assumens: Qui pridie, quam pate
Abbreviated transcription (Latin):
nem ⁊umum inministio uere carnẽ
suam et sanguinem consecrationem
sp̃s scĩ potentialit̃ creari ⁊ cotidie ꝙ
mundi uita mistice immoiari. Ut si
ra est. Ueritas dũ corpus xp̃i ⁊ sanguis
untutem sp̃s inuirtute ip̃ius ex pani
exterius sentitur. Iteratur autẽ cotidi¬
e hec obiatio ucet xp̃s semel passus sit
quia cotidie peccamus peccatis sine

Expanded text:
et vinum in mysterio vere carnem suam et sanguinem consecratione Spiritus sancti potentialiter creari et quotidie pro mundi vita mystice immolari, ut sicra est: veritas, dum corpus Christi et sanguis virtute Spiritus in verbo ipsius ex panis exterius sentitur. §. 1. Iteratur autem quotidie haec oblatio, licet Christus semel passus sit, quia quotidie peccamus, salte
Abbreviated transcription (Latin):
dixi uobis quod añ uerba xp̃iquodof¬
fertur panis dicatur ubi uerba xp̃is
grãm si quasi filius exsuba patris ita
uera xp̃i caro sicut ip̃edixit quã ac¬
cȩpimus ⁊ uerus eius sanguis ẽ potus

Expanded text:
Dixi vobis, quod ante verba Christi quod offertur panis dicatur. Ubi Christi verba gratiam, sed quasi filius ex substantia patris: ita vera caro, sicut ipse dixit, quam accipimus, et verus ejus sanguis est potus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾me. Non ergo timeamus fr̃s man¬
ducare istum panem neforte fimamꝰ
illum ⁊ postea qupd manducemus ñ
inueniamus. Manducetur xp̃s. uiuit
manducatur quia surrexit occisus ne
qñ manducamus partes deillo facimꝰ¬
⁊ quidem in sacramento sic sit ⁊ norũt
fideles quem admodum manducetur

Expanded text:
cit. Non ergo timeamus, fratres, mancit. Non ergo timeamus, fratres, manducare istum panem, ne forte finiamus illum et postea, quid manducemus, non inveniamus. Manducetur Christus, vivit manducatus, quia resurrexit occisus. Nec, quando manducamus, partes de illo faciEt quidem in sacramento sic fit. Item: Norunt fideles quemadmodum manducent c
Abbreviated transcription (Latin):
caro xp̃i ⁊ sanguis post ꝯsecrationem
credenda suntꝰ. Uñ ip̃a ueritas addisci¬
płos hec inquit caro mea est ꝓmundi.
uita. Et ut mirabilius loquar ñalia ca¬
usa plane queq: nata est demaria ⁊ pas¬
sa ẽ incruce ⁊ resurrexit desepulcro nec
ne ꝑcipitur uita utiq: eterna innobis re¬
ꝑatur panem quidem istum quem su¬
mimus inmisterio illum utiq intelli¬
go panem qui manu scĩ sp̃s. formatus ẽ
inutero uirginis ⁊ igne passionis d̾coctꝰ
inara crucis panis enĩ angłoꝵ factus ẽ¬
panis uiuus qui decelo descendi ⁊itẽ
panis quemego dabo caro mea ẽ ꝓ.m.
uita. Ex his namq: duab sententiis a¬
ꝑte datur intelligiquia panis iste ⁊il¬
le ñduo siunus panis ⁊ unacaro ꝓculdo¬
bio unum efficitur corpus. Illud uẽ
illud sane quod sumptũ est deuirgine
quod passumẽ ⁊ sepultum quodq re¬
surrexit ⁊ incelum ascendit ⁊ sedi ad
dexteram dĩ patris et quod uenturiłe
iudicare uiuos ⁊ mortuos. Item aug̃¬

Expanded text:
caro Christi et sanguis post consecrationem credenda sunt. Unde ipsa veritas ad discipulos: Haec, inquit, caro mea est, pro mundi vita. Et, ut mirabilius loquar, non alia plane, quam quae nata est de Maria, et passa in cruce, et resurrexit de sepulcro; haec,ne percipitur, vitam utique aeternam in nobis operatur. Panem quidem istum, quem sumimus in mysterio, illum utique intelligo panem, qui manu S. Spiritus formatus est in utero Virginis, et igne passionis decoctus in ara crucis. Panis enim angelorum factus espanis vivus, qui de coelo descendi et item: Panis, quem ego dabo, caro mea est, pro mundi vita. Ex his namque duabus sententiis aperte datur intelligi, quia panis iste et ille non duo, sed unus panis et una caro, proculdubio unum corpus efficitur; illud vere, illud sane, quod sumtum est de Virgine, quod passum est, et sepultum, quod surrexit, et in coelum ascendit, et sedet ad dextram Dei patris, et quod est venturum judicare vivos et mortuos. C.
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt xp̃m dõminum ⁊ insingłis
portionib totus est nec ꝑsingłos mmu¬
itur s integrum s prebet insingłis.
bi pars est corporis est ⁊totum ead̃ rati¬
o est incorpore domini que inmanna
quod ineius figuta precessit d̾quo dr̃
qui plus colligahit ñhabuerit ampliuᷤ
neq quiminus patauerat habuerit mi¬

Expanded text:
Christum Dominum, et in singulis portionibus totus est, nec per singulos minuitur, sed integrum se praebet in singulis. Item Hilarius. Ubi pars est corporis, est et totum. Eadem ratio est in corpore Domini, quae in manna, quod in ejus figura praecessit, de quo dicitur: Qui plus collegerat non habuit amplius, neque qui minus paraverat
Abbreviated transcription (Latin):
um scđm eꝗtatis nonnam ut iniustitie
nubere ñualeant auctoritate elib̃tani
bus qui fide frangunt sponsaliorum.
si qui parentes fidem fregerint sponsali
orum trihennii tempora coĩone abstineat.
Siuõ id̃ sponsus ut sponsa in illo graui en¬
mine fuerint deprehensi excusatierunt

Expanded text:
um secundum aequitatis normam, ut injustitiae um secundum aequitatis normam, ut injustitiae nubere non valeant, auctoritate Eliberatinbus, qui fidem frangunt sponsaliorum. Si qui pareorum, triennii tempore abstineant. Si tamen idem sponsus vel sponsa in gravi crimine fuerint deprehensi, excusati erunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ moleste ferat legitimam sibi s̃ ipa inno¬
cens apparuerit reconciliari uxorem. p̃tea
cam sedem bis. et ter: appeliauit. ⁊ se ap̃fa¬
to głoso rege:questa ẽ. iniuste fuisse deie¬
ctaet ui coacta falsum contra se compo¬
suisse piaculum.Nam cotempore ada¬
płicam sedem ubellum appellationis su¬
ȩ misit. inquo ñꝗdem adhuc confessã¬
si ut contra se falsum diceret crimen cogiᷤ
se innotuit infuꝑ subuingensq si ãpluiᷤ
compulsa fuero scitote ñueritatem s
timore mortis ⁊ euadendi studio ꝗa ali¬
ter ñ possum quod uoluerit dicam. uñ p̃¬
capimus uobis ut cum᷑ teberga ad ꝯdictã
sinodum sicut statunnus aduenerit ca¬
usam eius diligenti examinatione trac¬
tetis.⁊si ei obicitur quod ilia se crimen
aliquod a misisse confessas fuiss et ecc̃
illa uiolentiam se ꝑtulisse ꝓclamauĩt
u& si inimicos iudices illos sibi fuisse testa¬
ta fuerit tunc illud remouetis iudici¬

Expanded text:
non moleste ferat legitimam sibi, si ipsa innonon moleste ferat legitimam sibi, si ipsa innocens apparuerit, recocam sedem bis et ter apppellavit, et se a praefato glorioso rege questa est injuste fuisse dejectam, et vi coactam falsum contra se composuisse piaculum. Nam eo tempore ad apostolicam sedem libellum appellationis suae misit, in quo nsed ut contra se falsum diceret crimen, cogi sese innotuit. Insuper subjungens, Quod si amplius compulsa fuero, scitote non veritate, sed timore mortis, et evadendi studio, quia aliter non possum, quod voluerint dicam. Vos cipimus vobis, ut cum eadem Theutberga ad condictam synodum sicut statuimus advenerit, causam ejus diligenti examinatione tractetis; et si ei objicitur, quod illa crimen se aliquod admisisse confessa fuisset, et contra illa violentiam se pertulisse proclamaverit, vel si inimicos ta fuerit, tunc illud renovetis judici
Abbreviated transcription (Latin):
otarius rex incomonitorio profitetur¬
primum diligenti inuestigatione inꝗrite
⁊ si eundem głosum regem predictam gu-¬
aldradam premissis dotibus coramtestib.
scđm legem ⁊ ritum quo nuptie celebrar
solent ꝑomnia inueniretis accepisse ꝯpu¬
blica manifestatione eademgualdrada
inmatͥmonium ip̃ius admissa ẽ. restat u
ꝑscrutemini cur illa repudiata sit uł fi¬
lia bosonis admissa s⁊ quia idemgłosus rex
tebergam metu admisisse se dicit metu
unius hominis tantus rex ñdebuit cont᷑
diuinum preceptum: inmare p̃cpitiũmer¬
gi. In hoc certe se magis reprehensibilem
ostendit inquo amorem dĩ amorimundi
postposuit cum nec ⁊̃ occisores corꝑis sint
timendi contra iustitiã homines impellẽ¬
tes nichilitaq: uobis aliud p̃cipimus ma¬
nifestatione sua eod rege conuicto nisi ut
scđm canonicam auctontatẽ nr̃ã uice
fret. causam illius diffiniatis. Si uõ mimi¬
me probatum fuerit gualdradam uxorẽ
tario extitisse coniunctam suggerite illi ũ

Expanded text:
otharius rex in commonitorio profiteturUbi primum diligenti investigatione inquirite. Et si eumdem gloriosum regem praedictum Waldradam praemissis dotibus coram testibus, secundum legem et ritum quo nuptiae celebrari solent, per omnia inveneritis accepisse, et publica manifestatione eadem Waldrada in matrimonium ipsius admissa est, restat ut perscrutemini cur illa repudiata sit, vel filia Bosonis admissa. Sed quia idem gloriosus rex metu Theutbergam admisisse se dicit, metu unius hominis tantus rex non debuit contra divinum praeceptum in immane praecipitium mergi. In hoc certo se magis reprehensibilem ostendit, in quo amorem Dei amori mundi postposuit, cum nec etiam occisores corporis sint timendi, contra justitiam hominem impellentes. Nihil itaque vobis aliud pnifestatione sua eodem rege convicto, nisi ut secundum canonicam auctoritatem nostra voce freti, causam illius definiatis. Sin vero minime probatum fuerit, Waldradam uxorem thario exstitisse conjunctam: suggerite illi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. Ait enim adpamachium. Nec
periant queso aures ob condemp̃de.¬
trectatores mei. et uideant me sccłas et
tertias nuptias indomino concessisse ꝗ
scłas et tertias nuptias ñdampnaui. pͥ¬
mum potui dampnare matrimonium.
nunc libera uoce ꝓclamo ñdampnari in
eccła digamiã immo nec trigamiã ⁊ ita lice¬
re quinto ⁊ sexto. ⁊ ultra. quo mõ ⁊ sodo

Expanded text:
intelligi. Ait enim ad Pammachium in periant, quaeso, aures obtrectatores mei, et videant me secundas et tertias nuptias in Domino consensisse. Qui secundas et tertias non damnavi, primum potui damnare matrimonium? nunc libera voce proclamo non damnari in Ecclesia digamiam, imo nec trigamiam, et ita licere quinto, et sexto,
Abbreviated transcription (Latin):
currat. cuius uidelic⁊ peccati malum ĩ
eum redundare. Constat qui eamꝯiun¬
cxĩt inuitam. quod pari tenore deusd̃
ẽtiam sentiendum.Item nicolaus ratlu¬
aldo portuniensi ⁊ ioħis sicolensi epĩs.¬

Expanded text:
currat. Cujus videlicet peccati malum in currat. Cujus videlicet peccati malum in eum redundare constat, qui eam conjunxit invitam. Quod pari tenore de viro etiam est sentiendumaldo Portuensi, et Joanni Ficolensi Epis
Abbreviated transcription (Latin):
tris ⁊ parentelx asensu id quod p̃cepti
ẽ.ꝑficere uoluerit ꝯcedamus. Sin autẽ
legatus nr̃ utrasq partes audiat. ⁊ sini¬
chil fuerit exparte supradicti ramaldi
amplius quod impediat abip̃o iordano
sacramentum quod ita constet q̃ hec
ut dicta sunt. accipiat: et nos canoñ¬
hac legum scita sequentes ut deince¬
ceps ñ prohibemus quin alii uiro si
uoluerit predicta filia eius tm̃ indo¬
corpus unde deb eẽ ⁊ animus atq
ideo nulla est inuita copulanda ali
stante articulo subfidĩ pollicitatiõe
firmasti. hec equitate dictante decer¬
nimus. ut si illa uirum illum oĩo ut dr̃
rennuit ⁊ ineað uoluptatis auctorita¬
te ꝑsistit ut illi prorsus uirose deneget
nupturam nequaquam eam inuitam
⁊ renitente euasdem uiri cogas coniugi¬
o sociari.quorum enĩunum corpus ẽ u
fuerit alicui inuita copulata contra
domini aplic:quia preceptum aut rea¬
tu dissidii aut crimen fornicationis in¬

Expanded text:
tris, et parentelae assensu id, quod coeptum tris, et parentelae assensu id, quod coeptum est perficere voluerit, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes audiat, et si nihil fuerit ex parte supradicti Rainaldi amplius, quod impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quod ita constent haec, ut dicta sunt, accipiat, et nos canonac legum scita sequentes, deinceps non prohibemus quin alii viro, si voluerit, praedicta filia ejus tantum in Docorpus unus debet esse et animus: atque ideo nulla est invita copulanda alicstante articulo sub fidei pollicitatione firmasti, hoc aequitate dictante decernimus, ut, si illa virum illum omnino, ut dicitur, renuit, et in eadem voluntatis auctoritate persistit, ut viro illi prorsus se deneget nupturam, nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri cogas conjugio sociari. Quorum enim unum corpus est, fuerit alicui invita copulata, contra Domini Apostolique praeceptum aut reatum dissidii, aut crimen fornicationis in
Abbreviated transcription (Latin):
epiam adcorinthios. Quod si dorimerit
ura nondampnat. Nec dicit inresur¬
rectione ñ posse ẽẽ s⁊ tm̃ neq nubent
neq: nubentur. Unde nec contra hu¬
mane uerecundie sensum audeo dicere
ut quotiens uoluerit nubant nec ex
corde meo quotas lb nuptias ꝯdẽpna¬
re quoddicitur uni uire hoc hom̃ini u¬
Nuod autem aliqua ñ sit cogenda nube
alicui ambr testatur suꝑ eplam pri¬
mam adcorinthios. Nubat uidua cui
uult tm̃ indomino.i. quem sibi aptõ
putauerit illi nubat quia inuite nu¬
one turpitudinis nubat. ⁊ uiro sue re¬
nobis legati iordanis principis retuler̃
infantulam nolertem flentem⁊ ꝓui
rib renitentem ñ a sentientib s ualde
dolentib matre ⁊ parentela. ramnaldo
radelli filio ḋẜonsauerit qm̃ canonũ
⁊legum auctoritas talia sponsalia ut
infraostenditur ñ approbat ne igno¬
rantib leges ⁊ canones nimis durum
quod dicimus uideatur. Ita temꝑamꝰ
sententia mut si princeps cum filie ma¬

Expanded text:
epistolam ad Corinthios . Quod si dormierit iram non damnat, nec dicit in resurrectione non posse esse. Sed tantum: neque nubent, neque nubentur. Unde nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere, ut quoties voluerint, nubant, nec ex corde meo quaslibet nuptias condemnare. Quod dicitur univirae, hoc omni Quod autem aliqua non sit cogenda nubere alicui, Ambrosius testatur super epistolam primam ad Corinthios: « Nubat cui vult: tantum in Domino; id est quem sibi aptum putaverit, illi nubat; quia invitae nuone turpitudinis nubat, et viro suae renobis legati Jordanis principis retuleruninfantulam nolentem, flentem, et pro viribus renitentem, non assentientibus, sed valde dolentibus matre et parentela, Rainaldo Rodeli filio desponsaverit, quoniam canonum et legum auctoritas talia sponsalia ut infra ostenditur non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum quod dicimus videatur, ita sententiam temperamus, ut, si princeps cum filiae, ma
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ reuelatum ẽ. hoc plane uerũ
ẽ quia ratio ⁊ ueritas consuetudini
p̃ponenda ẽ.S⁊ si consuetudini ue¬
ritas suffragatur. nichil oportet fir
tionem consuetudo impedire ñ dr¬
onsuetudo q̃ ap̃ quosdam inrepserat.
impedire ñ debi: quominus uĩtas pꝰ¬
ualeat. ⁊ iuncat. nam consuetudo si¬
ne uĩtate: uetustas erroris ẽ. ꝓpt̃ qđ
relicto errore: sequamur ueritatem
Scientes: ꝙ ap̃ esdram ueritas uincit.
ut scͥptum ẽ. ueritas ualet.⁊ inuale¬
uelationem factam: qui ineo quoder¬
rauerat ꝑseuerauit prudens.⁊ sciens:
iamñuenia ignorantie peccat. p̃sum¬
ptione enĩ atq obstinatione quadã
nititur cum ratione suꝑctur.¶ dem.
quis añ nos faciendum putaun. s ꝗd¬

Expanded text:
spiritu reuelatum. hoc plane uerum est, quia ratio et ueritas consuetudini praeponenda est. sed cum consuetudini ueritas sufationem consuetudo, impedire non donsuetudo quae apud quosdam obrepserat impedire debet quo minus ueritas praeualeat et uincat. nam consuetudo sine ueritate uetustas erroris est. propter quod relicto errore sequamur ueritatem scientes quia et apud Hesdram ueritas uicit, sicut scriptum est: ueritas manet et inualeuelationem factam, qui in eo quod errauerat perseuerat prudens et sciens, sineueniaignorantiae peccat. praesumptione enim adque obstinatione quadam nititur, cum ratione superetur. quis ante nos faciendum putaverit:
Abbreviated transcription (Latin):
eritate manifestata: cedatnenda est.¬
consuetudo ueritati. plane ꝗ dubit i.
Itemnemo consuetudinẽ rationi.⁊ uĩ¬
tati preponat. ꝗa consuetudinẽ: ratio
⁊ ueritas semꝑ excludit. Itemgg.uii.¬
consuetudo: ueritati est posponenda.
do.si ueritas: ⁊certe ut beati cẏprianiu¬
tamur sententia: queub consuetudo
q̃ntum uis uetusta: quantũ uis uulgata:¬
ueritati ẽ omni modo post ponenda
et usus qui ueritati contrarius e. est¬

Expanded text:
eritate manifestata cedat consuetudo veritati. Plane quis dubitet Item: Nemo consuetudinem rationi et veritati praeponat, quia consuetudinem ratio et veritas semper excludit. Item iconsuetudo veritati est postponenda.do, sed veritas. Et certe ut beati Cypriani utamur sententia: Quaelibet consuetudo quantumvis vetusta, quantuueritati est omnino postponenda et usus qui ueritati est contrarius
Abbreviated transcription (Latin):
ui contempta ueritate : presumit cõ¬
suetudinem sequi: aut cͥca fis̃ inuidꝰ ẽ
⁊ malignus: quib ueritas reuelatur.
aut cͥca deum ingratus ẽ. inspiratione
egosum consuetudo. Itaq ueritate ma
mag̃ ueritatem quam consuetudinc̃
sequi debemus. ꝗa consuetudinẽ: ra¬
tio et ueritas semꝑ excludit.¶dẽ .ł.

Expanded text:
ui contempta ueritate praesumit consuetudinem sequi aut circa fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa Deum ingratus cuius inspiratione Ego sum consuetudo. Itaque veritate mamagis veritatem quam consuetudinem sequi debemus, quia consuetudinem ratio et veritas semper excludit
Abbreviated transcription (Latin):
loquatur deus ⁊dicat. Sine causaco¬
quod consuetudo naturali iur pꝰtpo¬
i iuri cedat: młtiplici auctoritate ꝓ
torum q̃ prodeiueritate ferumur. ob¬
tẽpare ñ uult: acquirit grande sup

Expanded text:
loquatur et dicat: Sine causa autem coquod consuetudo naturali juri postpoli juri cedat, multiplici auctoritate prtorum, quae pro dei ueritate feruntur, obtemperare non uult, adquirit grande sup
Abbreviated transcription (Latin):
est. lus iiontest ¶ Ex uerbis huius aucto¬
ritatis euidem̃ datur intelligi. inquodi¬
omnequol fis ẽ nomine liuine. ut r¬
turalis legis accipiatur. nomine uõie¬
gis humane. mores iure conscripti. t̃¬
diti: intelligantur. Est autẽ ius: gnãle
nomen. inultas subse spẽs continens.

Expanded text:
est. Gratianus. Ex verbis hujus auctoritatis evidenter datur intelligi, in quo diomne quod fas est, nomine divinae vel naturalis legis accipiatur, nomine vero legis humanae mores jure conscripti et traditi intelligantur. § 1. Est autem jus generale nomen, multas sub se continens
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ contramores hominũ suntꝰ ceat.¬
Elagitia: primorũ diuersitate sunt ui
tanda. ut pactum inter se: gentis: Ay¬
euutatis: consuetudine: ut lege firma¬
tum: nulia ciuis aut ꝑegrini ubidine.
uioletur. turpis enĩ omnis pars: uni¬
uerso suo ñcongruens.Cum autẽ deu̾
aliquid contramorem: uł cc̃pactum
quorumlib: iubi: et sinuquã ibi fa¬
ctumẽ: faciendum ẽ. ⁊ si omissum: in¬
staurandum ẽ ⁊ si statutum ñerat. in¬
stituendumẽ. Si enĩ regilic inciuitate
cui regnat iubere aliquid: quod neq
ante ip̃m ꝗsquam: nec ip̃e unquam
iusserat: ⁊ si ñ contra societatẽ ciuitatiᷤᷤ
eius obtẽꝑatur: immo contra societa
quippe pactum ẽ societatis numane.
obtemꝑare regib suis: quanto magic
regnatori deo uniuerse creaturę su¬
ȩ ad ea q̃ uisserit sine dubitatione ẜ

Expanded text:
em contra mores hominum sunt flagitia, pro morum diuersitate uitanda sunt, ut pactum inter se ciuitatis aut gentis consuetudine uel lege Armatum nulla ciuis aut peregrini libidine nioletur. turpis enim omnis pars uniuerso suo non congruens. cum autem deus aliquid contra morem aut pactum quorumlibet iubet, etsi numquam ibi factum est, faciendum est, et si omissum, instaurandum, et si institutum non erat, instituendum est. si enim regi licet in ciuitate, cui regnat, iubere aliquid, quod neque ante illum quisquam nec ipse umquam iusserat, et non contra societatem ciuitatis eius obtemperatur, inmo contra socquippe pactum est societatis humanae obtemperare regibus suis, quanto magis Deo regnatori universae creaturae suae, ad e
Abbreviated transcription (Latin):
regum. Uñ ꝗsq possidi: quod possidet.
ñne iure humano: Naniure diumo dñi
tes. de uno umo dominus fecit.⁊ paup¬
eres.⁊ diuites.una terra supportat. Iure
ergohumano dicitur.hec uilia mea est.
Qr̃ quia ip̃a iura humana ꝑimꝑatoreᷤᷤ

Expanded text:
regum. Unde quisque possidet, quod possidet? regum. Unde quisque possidet, quod possidet? Nonne jure humano? Nam jure divino Domini res de uno limo fecit dominus, et pauperes ac divites una terra supportat. Iure ergo humano dicitur: hec villa mea est, Quare? quia ipsa iura human
Abbreviated transcription (Latin):
tñ necessaria uidetur. noue a constan¬
tino cesart ccper. ⁊ reliquis succedentib¬
erantq: ꝑmixte. et inordinate. poste¬
a uõ theodosius minor augustus: adsi¬
militudinem gregoriani:⁊ermogenia¬
ni: codicem factum constitutionũ a cõ¬
stantini temporib. sub ꝓpͥo cuiusq ims¬
peratoris titulo disposuit. ꝗͣ a suo noĩe t¬
theodosianum uocauit. ¶Differt q̃
tutione. Namiure nature:õia sunt cõia
oĩb quod ñ solum intereos seruatũ cre¬
ditur: dequib legitur:. mltitudinis aut̃¬
credentium erat cor unum ⁊ anima una.
et cetã. Uerum ⁊̃ exprecedeni tp̃r aphilo¬
sophis traditum inuenitur. Uñ ap̃plato¬
nem: illa ciuitas iustissime ordinata tͣ
cutur: inqua ꝗsq ꝓpͥos nescit affectus.
Iure ud̃ consuetudinis: uł constitutioĩs
sunt cõmunia oĩb iure uõ constituti¬
onis hoc meum illud uõ alterius est.
uo iure defendis. uillas eccłe: diumo:
an numano.Diumumius: inscͥpturis¬
diuinis habemus. humanum in legibus

Expanded text:
tamen necessaria videtur. 7. Novae a Constantino Caesare coeperunt, et reliquis succedentibuerantque permistae, et inordinatae. Postea Theodosius minor Augustus ad similitudinem Gregoriani eni codicem factum corstitutionum a Constantini temporibus sub proprio cujusque imperatoris titulo disposuit, quem a suo nomine Theodosianum vocavit. DISTINCTIO Vtutione. Nam iure nature omnia sunt communia omnibus, quod non solum inter eos servatum creditur, de quibus legitur: Multitudinis credentium erat cor unum et anima una et cetera. Verum etiam ex precedenti tempore a philosophis traditum invenitur. Unde apud Platonem illa civitas iuaditur, in qua quisque proprios nescit affectus. Jure vero consuetudinis vel constitutionis hsunt communia omnibus: jure vero constitutionis hoc meum, illud alterius est. Quo jure defendis villas ecclesiae , divino, an humano? Divinum jus in scripturis habemus, humanum jus in legibus
Abbreviated transcription (Latin):
scruus: mea ẽ hec domus: Si autẽ ut te¬
Item. relegantur leges ubi manifeste.
xp̃ianum: necuolunt inpace colere. pa¬
honorari reges.⁊dixit. Regem reuere¬
mini.noli dicere: quid mͥ ꝯ regi:quid
tibi ergo.⁊ possessioni: ꝑ iura regum pꝰ¬
sidentur possessiones.Dixisti quoͥdm ⁊
regi: nolidicere possessiones tuas. quia
ip̃a uira renuntiasti numana quib pos¬
sessiones possidentur. ¶ Dignitate uõ.¬
ius naturale similit̃ preualet consuctu¬
dini. ⁊ constitutioni. Quecumq erũ. uł
moribus recepta sunt. uł scͥptis compre¬
hensa:sinaturali iuri fuerint aduer¬
sa: uana⁊ irrita sunt nabenda. ¶nde¬

Expanded text:
servus, mea est ista domus? Si autem ut te . . . . . . Relegantur leges ubi manifeste Christianum, nec volunt in pace ponere honorari reges et dixit: Regem veneramini . Dicere noli: Quid mihi et regi! Quid tibi ergo et possessioni? Per jura regum possidentur possessiones. Dixisti: Quid mihi et regi? noli dicere possessiones tuas, quia ipsa jura renuntiasti humana, quibus possessiones possidentur. DE ius naturale similiter prevalet consuetudini et constitutioni. Quecunque enim vel moribus recepta sunt vel scriptis comprehensa, si naturali iuri sunt adversa, vana et irrita sunt habenda. N
Abbreviated transcription (Latin):
trasta tatiti n̾octo. Quid sit consuetudo.
b unstitutum. quod ꝓlege suscipitur: cron
deficit lex hiec differt: anser ptiaa. aura¬
tione consistat qnet iegein ratio cõmendã
porro si ratione lex constat: lexerit ome
rani quod tatione conistiterit dũtarat qͣ
teligioni congrut. quod discipline con
responsis.Quid sit lex.
ex est constitutio ppłi: qua maiores na¬
tu: simul cum plebib auꝗd sancrerũt.
piebes tantũ constituunt. ⁊uocantur
plebiscita: quod ea plebs sciat: ua ꝗd

Expanded text:
tracta. C. V. Quid sit consuetudo. bus institutum, quod pro lege suscipitur, cum deficit lex. § 1. Nec differt, an scriptura, an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. § 2. Porro si ratione lex constat, lex erit omne jam, quod ratione constiterit, duntaxat quod religioni conveniat quod disciplinae conresponsis. Quid sit lex . Lex est constitutio populi, qua maiores natu simul cum plebibus aliquid sanxerunt. es tantum constituunt: et vocantur plebiscita, quod ea plebs sciat, vel quod
Abbreviated transcription (Latin):
Segressio in hostem. uł cõmissio. Item. signo
dato receptio. Item flagitii militaris di¬
sciplina: si locus deseritur. Item. stipen¬
liorum modus. dignitatum gradus. p̃¬
miorum: honor. ueluticum corona. ut
Storques donantur. Item prede decisio
et ꝓꝑsonarũ qualitatib.: et laboribus: ir¬
sta diuisio ac principis portio. Quid sit
norum. quod nulli tenent nisi quirites
idest romani: in quo agitur delegitimis
Shereditatib decurationib de tutelis. de
usucapionib q̃ uira ap̃nullum alium po¬
pulum repperiuntur: s ꝓpͥa sunt romano¬
rum ⁊ incos solos constitata. ¶ Constat
autẽ ius quiritum exiegib: explebisci¬
pͥncipum. et edictis. siue prudentium

Expanded text:
egressio in hostem vel commissio. Item signo egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur. Item praedae decisio, et pro personarum qualitatibus et labori iusta divisio; item principis portio. Quid sit norum, quo nulli tenentur nisi Quirites, id est Romani, tamquam de legitimis hereditatibus, de cretionibus, de tutelis, de usucapionibus; quae iura apud alium nullum populum reperiuntur, sed propria sunt Romanorum et in eosdem solos constituta. Constat autem ius Quiritum ex legibus et plebisciprincipum et edictis, sive prudentium
Abbreviated transcription (Latin):
diuisiouris: ut in eodem libro testat᷑
quod ubiq instinctunature: ñ constetu¬
tione aliqua habetur. ut uiri ⁊ femine
coniunctio. lib̾orum successio. et pueroꝵ¬
educatio. coĩs õium. possessio. ⁊ oĩum una
ubertas. acquisitio eorum: q̃celo. terra
mariq capiuntur. Item deposite rei: ut
edmendate pecume: restitutio uiolentie
ꝑuim ripuisio. iiam hoc aut siquid huic
suule ẽ: nunquã iniustum.s naturale:
equũq habetur. Quidius sit ius ciule:
us ciuile est: quod ꝗsq ppłs: ut ciuitas.
sibiꝓpͥum: humana diuinaq causa con¬
stitit. Quid sit ius gentium.
cis gentiur ẽ. sedium ꝯccupatio. ⁊ edi¬
ficatio. munitio. bella. clptulutatas serui¬
tutes. postimm. federa pacis. indutie:
egatorũnonuolandor religio. cõnu¬
Guntaliengenas phibita. hoc iñitis
gtitinapellatur: quia eo iure om̃s
fere gentes utuntur. Quid sit ius milntaẽ:
us militare ẽ: belli inferendi: solempni¬
tates. federis faciendi: nexus. signo dato.

Expanded text:
divisio juris, ut in eodem libro V, c. 4,quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur, ut viri et feminae conjunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio et omnium una libertas, acquisitio eorum, quae coelo, terra marique capiuntur; item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. § 1. Nam hoc, aut si quid huic simile est, nunquam injustum, sed naturale aequumque habetur. Quid sit ius civile . Ius civile est quod quisque populus vel civitas sibi proprium humana divinaque causa constituit. Quid sit ius gentium . Ius gentium est sedium occupatio, aedificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conuenigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. Quid sit ius militare . Ius militare est belli inferendi sollemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato
Abbreviated transcription (Latin):
lib iegib: quaquam dehis hominesir¬
dicent᷑. cum eas instituunt: tñcum fu
ges instituuntur cum ꝓmulgantur.¬
firmantur: cum morib utentiũ ap¬
robantur. Sicut enĩ morib utentium
incontrarium:ñnulie leges hodie ab¬
rogate sunt: ita morib utentium: leg¬
ieiunent. ꝗa morib utentium appro¬
batum ñ est: alit̃ agentes: transgressi¬
onis reos ñ arguit. Telephorus romtã¬
clici insortem domini uocati:acarne
ieiunẽt. ꝗa sicut discreta debreẽ uita
septimanas habi. cui addidit telespho¬
rus pontifex: septimam ebdomaciã.⁊
uocatum ẽ hoc tempus ꝗnquagesima.

Expanded text:
libus legibus, quamquam de his homines iudicent cum eas instituunt, tamen cum ges instituuntur cum firmantur, quum moribus utentium approbantur. Sicut enim moribus utentium in contrarium nonnullae leges hodie abrogatae sunt, ita moribus utentium ipsaabstinerent quia moribus utentium approbatum non est, aliter agentes trangressionis reos non arguit. Nisi fortclerici in sortem Domini vocati a carne jejunent: quia sicut discreta debet esse vita septimanas habet, cui addidit Telesphorus Pontifex septimam hebdomadam, et vocatum est hoc tempus quinquagesima.
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. ¶ Causa uõ constitutionis iego
ẽ. humanã cohercere audatiam. et no¬
cendi facuitatem refrenare. sicut in eo¬
ieges: ut earum metu humana coh
erceatur audatia. tutaq sit int̃ im¬
probos: innocentia et in ipĩs impro
terea inipã constitutione legum: ma¬
xime qualitas construendarũ est obs¬
uanda ut contineant inse honestatem.
iustitiam. possibilitatem. cum conue¬
nientiã. ⁊ cetera. q̃ in eodem libro y sido¬
rit autem lex: honesta. possilex eẽ¬
dilis. scđm naturam. scđm consuetu¬
diem pat̾e. loco temporiq conuemi¬
ens. necessaria utilis. Manifesta quoq
ne aliꝗd ꝑobscuritatem incaptione
randa sunt: ꝗa cum leges institute
fuĩt: ñ erit uberum uidicari de ip̃iᷤ
si oportebit iuidicare scdmip̃as ¶ñ¬

Expanded text:
. Causa vero constitutionis legum est humanam coercere audaciam et nocendi facultatem refrenare, sicut in eoIerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia, et in ipsis improbterea in ipsa constitutione legum maxime qualitas constituendarum est observanda, ut contineant in se honestatem, justitiam, possibilitatem, convenientiam, cetera, quae in eod. lib. Isidorit autem lex honesta, iusta, possibilis secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captione ndum est, quia, cum leges institutae fuerint, non erit liberum iudicari de eis, sed oportebit iudicare secundum ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
scłatium: siue eccłasticarũ legum ẽ: preci¬
pere: ꝗnecesse ẽ fieri ꝓhibere: quod ma¬
lum est fieri. ꝑmittere: uł licita: ut p̃mi
bellum repudui: ne fiant grauiora.
nde in eodem ubro ysidorus scribit di¬
cens. Quid sit officium legum.
mnis autẽ lex aut ꝑmittit aliꝗd: ut uir
fortis petat premium: aut uetat: ut
sacrarum uirgͣinum nuptias nulli pe¬
tere uceat: aut punit. ut qui cedes fe¬
cerit: capite piectatur. Eius enĩ p̃mio.
aut pena. uita modatur: humana. i¬

Expanded text:
saecularium, sive ecclesiasticarum legum est, praecisaecularium, sive ecclesiasticarum legum est, praecipere quod necesse est fieri, aut prohibere quod malum est fieri; vel permittere licita, ut praemiubellum repudii, ne fiant graviora. Unde in eod. lib. c. 19 Isidorus scribit dicens: C. IV. Quod sit offimnis autem lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim premio aut pena, vita moderatur humana.
Abbreviated transcription (Latin):
nomine eccłastica constitutio appellet
uideamus. Eccłastica constitutio: canoni
nomine censetur. Quid autẽ canon sit:¬
clarat dicens. Quid sit canon.
a non grece: latine regula nuncupatis.
trahit. alii dixer̃. regulam dictam: ut
quod regat: uł quod normam recte ui¬
uendi prebeat. uł quod distortum pͣ
li sunt decreta pontificum. alii statuta
conciliorum. Conciliorum uero: alia sũt
uniuersaua: alia ꝓuincialia. prouncia¬
uum: alia celebrantur auctoritate ro¬
manipontificis: presente uidelic legato
scẽ romanȩ eccłe: aua uõ auctoritat᷑e pa¬
tarcharum.uł primatum. uł metropoli¬
tanorũ eiusdem ꝓuincie. nec ꝗdem de
generaub regłis: intelligenda s.Sunt
Autẽ quedam pͥuate leges: tam ecclasti¬
ce: quam scłares: q̃ pruulegia appellãt.
ruulegia sunt: leges pͥuatorum. quasi
p̾uate leges. Nam pͥuilegium iñ dictũ ẽ:
quod inpriuato feratur. ¶ Officiumuõ¬

Expanded text:
nomine ecclesiastica constitutio appelletur, nomine ecclesiastica constitutio appelletur, videamus. § 1. Ecclesiastica constitutio canonis nomine censetur. Quid autem sit canon Iclarat dicens: C. I. Quid sit canon. Canon graece, latine regula nuncupatur. trahit. Alii vero dixerunt regulam dictam, vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pralii sunt decreta Pontificum, alii statuta conciliorum. Conciliorum vero alia sunt universalia, alia provincialia. Provincialium alia celebrantur auctoritate Pontificis Romani, praesente videlicet legato sanctae Romanae ecclesiae; alia vero auctoritate patriarcharum, vel primatum, vel metropolitanorum ejusdem provinciae. Haec quidem de generalibus regulis intelligenda sunt. § 1. Sunt autem quaedam privatae leges, tam ecclesiasticae quam saeculares, quae privilegia appellanturvilegium. Privilegia sunt leges privatorum, quasi privatae leges. Nam privilegium inde dictum est, quod in privato feratur. II
Abbreviated transcription (Latin):
edictum ẽ: quod rex. uł imꝑator consti¬
⁊ responsa pauli dicta sunt. fuer̃ enĩ ꝗd¬
dam prudentes: et arbitri eꝗtatis. ꝗ in¬
stitutiones ciuilis iuris: cõpositas: edi¬
derunt.quib dissidentium utes: con¬
tẽptionesq sopirent. q̃ sint. ⁊̃ tͥbunm¬
leges dicuntur abhis: qui condider̃
utꝰ consulares. tribunine iulie. corne¬
ue. nam et sub octauiano cesare suffe¬
cti consules: papius: et pompeius. le¬
gem tulerunt. q̃ a nominib iuorum
appellantur. papia. pompeia. conti¬
nens patrum premia: ꝓsuscipiendis
ubis. Subeodem quoq imꝑatore: fal¬
cidius tribunus plebis: legem fecit. ne
quis plus inextraneis testam̃to legaret.¬
quam ut q̃ritur ita pars suꝑẽet heredib
excuius nomine. lex falcidia noĩata est.
est: q̃ deplurib simulreb eloquitur.
cdicta quidẽ acopiarerum.⁊ quasi asaty¬
ritate. Uñ ⁊ satiram scribere ẽ: poemata
tutio alia ẽ ciis: alia eccłastica: eiuilis
uõ: forense. uł cuule ius appellatur: quo

Expanded text:
edictum est, quod rex vel imperator constiet responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes et arbitri aequitatis, qui institutiones civilis juris compositas ediderunt, quibus dissidentium lites contentionesque sopirent. C. VI. Qu dicuntur ab his qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamquam ut quarta pars superesset heredibus, ex cujus nomine lex Falcidia nuncupata est. rebus eloquitur, dicta a copia rerum et quasi a saturitate; unde et saturas scribere est poemata tutio alia est civilis, alia ecclesiastica: civilis vero forense vel civile jus appellatur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ su. ¶ Cum itaq dicitur ñ differt: utrũ cõ¬
suctudo scriptura. uł ratione consistat.
apparet quod consuetudo partimẽ reda¬
cta inscriptis: partim inorib tmutentir̃
est reseruata. q̃ uiscriptis reactne sabni¬
stitutio siue ius uocatur. Quȩ uõ inscri

Expanded text:
s. Quum itaque dicitur: non differt, utrum consuetudo scriptura, vel ratione consistat, apparet, quod consuetudo est partim redacta in scriptis, partim moribus tantum utentium est reservata. Quae in scriptis redacta est, constitutio sive jus voca
Abbreviated transcription (Latin):
remensi archiep̃o. Mala consuetudo:
uitanda ẽ. Que nisi citius radicitus e¬
uellatur: inpͥuilegiorum ius : ab impi¬
is assumitur: ⁊ incipiunt preuarica¬
tiones: ⁊uarie presũptiones cellerri¬
me ñ compresse : ꝓlegib uenetiri. ⁊pri¬
uilegiorum more ꝑpetuo celebrari.

Expanded text:
Remensi archiepiscopo. Mala consuetudo, vitanda est, quae nisi citius radicitus evellatur, in privilegiorum jus ab impiis assumitur, et incipiunt praevaricationes, et variae praesumptiones celerrime non compressae, pro legibus venerari et privilegiorum more perpetuo celebrari.
Abbreviated transcription (Latin):
cum domini. Mumuit uenien. uestim̃ti
Eius fimbriam tetigit. atq ab ea statĩsu¬
ainfirnitas recessit. Si ergo influxu
sanguinis posita: taudabisit̃ potuit ue¬
ruam patitur sanguinis: ei ñ liceat ec
ta tetigit: quod uni ꝑsone infirmãti
conceditur: cur ñ concedatur cunctimu¬
uerib : q̃ naturȩ suę uitio infirmantur:
Scẽ autẽ cõionis misterium: in eisdẽ dieli
da est. si si ꝑcepit. ñ ẽ iudicanda. bona
exurimus: sine cuipa comedimus. ꝗb
excuipa pͥmi nominis factumẽ: ut esuri¬
sermo cepit habi: qr̃ anpost illusionẽ
q̃ ꝑsomnium soiet accidere. corpus dni
quilib acciꝑe ualeat. ut si sacerdos sit. sa¬
era misteria celebrare. Dehis ita scribł¬

Expanded text:
rgum Domini humiliter veniens, vestimenti ejus fimbriam tetigit, atque ab ea statim sua infirmitas recessit. Si ergo in fluxu sanguinis posita laudabiliter potuit Drua patitur sanguine, ei non liceat Domta tetigit, quod uni ex persona infirmitatis conceditur, cur non concedatur cunctis mulieribus quae naturae suae vitio infirmantur? Sanctae autem communionis mysterium in eisdem diebus da est. Sed si perceperit, non judicanda. Bonarum esurimus, sine culpa comedimus, quibus ex culpa primi hominis actum est ut esurisermo coepit haberi, quaeritur an post illusionem, quae per somnium solet accidere, vel corpus Domini quilibet accipere valeat, vel si sacerdos sit, sacra mysteria celebrare. De his ita scri
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ut enixam mulierem: uł hoc quod ge
hora eadem. quagignit: uł eadem qͣ¬
dum redemptionis misterium q̃ritur:
intueniente paululum mora: inuenĩ
nualcat qui reclimatur. Item aug̃. Añ¬
quam puerablectetur: uł mater puri¬
Lacre iilꝵ. quousq quigignitur ab¬
suctudine aliis ad nutendum tradunt.
npͥus purgationis tempus transierit:
uiris sius ĩ debent admisceri. Quippe .⁊
sinpartus causa cum iminenstrius con¬
suctis detinentur: uiris siis misceri ꝓh¬
entur. Itaut morti lex sacra feriat:
siꝗ uir admenstruatã mulierem acce¬
dat. Quẽ tr̃ mulier ilum exconsuetud.¬
ne menstruam patitur. ꝓhiberi eccla

Expanded text:
tem vel enixam mulierem, vel hoc quod genhora eadem qua gignit, vel dum redemtionis mysterium quaeritur, interveniente paululum mora, inveniri non valeat, qui redimatur. C. IV. Antequam puer ablactetur, vel mater purinon debet, quousque qui gignitur absuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierit, viris suis non debent admisceri, quippe quia et sine partus causa, cum consuetis menstruis detinentur, viris suis misceri prohibeantur, ita ut morte lex sacra feriat si quis vir ad menstruatam mulierem accedat. Quae tamen mulier dum ex consuetudine menstrua patitur, prohiberi ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
tibus absolutum inurãrum ouium ro¬
mero custodite. Quas litteras ut uigo¬
re ueritatis firmate indubitanter a
uobis suscipiantur: litteris grecis ut ca¬
nonca auctoritas docet confirmare
satagimus. Sancta trinitas urãm bean¬
tudinem adregimen sancte sue eccłe ꝑ
petualiter beneualere concedat.AM̃
summam exprimunt. Indictione deci¬
ma. continent hec formata epła sũma
numeri. M.ccc.x.u. y grecam in noĩe il¬
lius pͥmam ponimus ꝗa greci eam inꝗ
busdam locis. pro.u. consonante pont̃. sic̃

Expanded text:
tibus absolutum in vestrarum ovium numero custodite. Quas literas, ut vigore veritatis firmatae indubitanter a vobis suscipiantur, literis graecis, ut canonica docet auctoritas, confirmare satagimus. Sancta Trinitas vestram beatitudinem ad regimen sanctae suae ecclesiae perpetualiter bene valere concedat, Ἀμήν. summam exprimunt indictione X. Continet haec formata epistola summam numeri MCCCXV. Y. graecam in nomine illius primam poninus, quia Graeci eam in quibusdam locis pro Y. consonante pon
Abbreviated transcription (Latin):
esta quȩ nobis consilii uestriconfecta
secretario direxistis: inquo archidiaconꝰ
honoratus addicitur: plena ẽẽ cogno¬
uimus semine uirgiorum: cumuno e¬
odemq: tempore una ꝑsona nolens ad
sacerdotu ordinem ꝓuehitur. q̃ tanquã
inmerita: a diaconatus officio remoue¬
atur. ⁊ sicut iustum ẽ ut nemo crescere
compellatur inuitus: ita censendũ
puto: ne quisquam insons abordinus sui
ministerio deiciatur iniuste.
iqui clerici abepiscopis sins ciantur.¬
ꝓmoueri contempserint: nec illic mane¬
ant uñ reddere noluerunt. Item deodẽ.¬

Expanded text:
esta quae nobis in concilii vestri confecta secretario direxistis, in quibus archidiaconus Honoratus addicitur, plena esse cognevimus 504 semine jurgiorum, cum uno eodemque tempore una persona nolens ad sacerdotii honorem provehitur, quae tanquam immerita a diaconatus officio removetur. Et sicut justum est ut nemo crescere compeputo, ne quisquam insons ab ordinis sui ministerio deiciatur iniuste. qui clerici ab episcopis suis promoveri contempserint, nec illic maneant unde recedere noluerunt. 170. De
Abbreviated transcription (Latin):
epĩs suis uolentib eos adhonorem ãplio¬
rem ineccła sua ꝓmouere: nec illic mini¬
strent ingradusuo: uñ receđe noluerũt.
uita ñ reprehenditur: postiorem pͥori
nullus pponat. nisi forte suꝑbia elatus: q̃
ꝓpt̃ simpliciorem naturam. impłe aut
expedire nequẽunt: ille loci sui nom̃ te¬
neant: ⁊ ordinationem eccłe: quẽ elegĩt

Expanded text:
pis suis, volentibus eos ad honorem ampliorem in ecclesia sua promovere, nec illic ministrent in gradu suo, unde recedere noluerunt.vita non reprehenditur, posteriorem priori nullus praeponat, nisi forte superbia elatus quodpropter simpliciorem naturam implere aut expedire nequiverit, ille loci sui nomen teneat et ordinationem ecclesiae, quem eleg
Abbreviated transcription (Latin):
tem et ñ parentibus uis infertur cũ
cum uoluntate patris puella unolẽt
abducitur ut eius patiatur ꝯcubi¬
tum cuius copule nunquã ꝯsensum
adhibuit.Hic autem neq parentib
neq puelle uiri intulisse uidetur cũ
neq ilus ꝓhibentib neq illa rerutẽ¬
te uiolenter sit abducta. Aliud ẽ enĩ
ꝓmissionib aliquam seducere aliud
ium sibi inferre. Vñ quia neutri uris
illata ꝓbatur. raptor hic iure diciñ
debet.S⁊ rapina duplicit᷑ fieri dicit᷑
aliqñ enim res ip̃a rapitur aliqn ip̃iꝰ
rei usus tm̃mõ uiolent᷑ dño eripitir.
Res ip̃a tunc rapitur cum uiolent᷑ do¬
mino eripitur ut imꝑpetuum tenea¬
tur aliq̃n uõ non res ip̃sa affectatur
si usus eius domino ꝓhibente iolent̃
usurpatur. hic ergo raptum admisit
gato uitio rapine raptor inuxorem
possit raptam acciꝑe. Quorum conũ¬
cti auctoritate scõrum canonum pe¬
nitus prohibetur. Legitur namq
ces puellarum et consentientes ex¬

Expanded text:
tem, non parentibus vis infertur, tem, non parentibus vis infertur, uum voluntate patris puella violenter abducitur, ut ejus patiatur concubitum, cujus copulae nunquam consensum adhibuit. Hic autem neque parentibus, neque puellae vim intulisse videtur, quum neque illis prohibentibus, neque illa renitente violenter sit abducta. Aliud est enim promissionibus aliquam seducere, aliud sibi vim inferre. Unde, quia neutri vis illata probatur, raptor hoc jure dici non debet. Sed rapina dupliciter fieri dicitur; aliquando enim res ipsa rapitur, aliquado ipsius rei usus tantummodo violenter eripitur. Res ipsa tunc rapitur quum violenter domino eripitur, ut in perpetuum teneatur; aliquando vero non res ipsa affectatur, sed usus ejus domino prohibente violenter usurpatur. Hic ergo raptum admisit, gato vitio rapine raptor in uxorem possit raptam accipere: quorum coniunctio auctoritate sanctorum canonum penitus prohres puellarum et consentientes ex