comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maioribusq natu adhibitis ad eum ĩ castra uenerunt simulut diccbatur
sui purgandi causa q contra ac ꝗͣ esset dictum & ip̃ĩ petissent. prelium pricdie
commisissent. simulut siquid possent de indutis falendo impetrarent. Quos sibi
c. oblatos grauius illos retineri iussit. ip̃e omnes copias castris eduxit equitatũ¬
q quod recenti prelio perterritum existimabat agmen suibsequi uissit. Acie
triplici instructa & celeriter octo milium itinere confecto prius ad hostium
castra peruenit ꝗͣ quid ageretur germani sentire possent. Qui omnibus re¬
bus subito perterriti & celeritate aduentus nostri & discessu suorum. neq con¬
silii habendi. neq arma capiendi spatio dato ꝑturbantur. copias ne aduersus
bostem ducere an castra defendere. anfuga salutem petere prestaret. Quoꝵ
tinorcum fremitu & concusu significaretur milites nostri pristine diei ꝑficdia

Expanded text:
maioribusque natu adhibitis, ad eum in castra venerunt, simul, ut dicebatur, maioribusque natu adhibitis, ad eum in castra venerunt, simul, ut dicebatur, sui purgandi causa, quod contra atque esset dictum et ipsi petissent, proelium pridie commisissent, simul ut, si quid possent, de indutiis fallendo impetrarent. Quos sibi Caesar oblatos gavisus illos retineri iussit; ipse omnes copias castris eduxit equitatumque, quod recenti proelio perterritum esse existimabat, agmen subsequi iussit. Acie triplici instituta et celeriter VIII milium itinere confecto, prius ad hostium castra pervenit quam quid ageretur Germani sentire possent. Qui omnibus rebus subito perterriti et celeritate adventus nostri et discessu suorum, neque consilii habendi neque arma capiendi spatio dato perturbantur, copiasne adversus hostem ducere an castra defendere an fuga salutem petere praestaret. Quorum timor cum fremitu et concursu significaretur, milites nostri pristini diei perfidia
Abbreviated transcription (Latin):
circunuentus multis uulneribus acceptis cecidisset. atq id frater qui iam preho
excesserat procul animaduertisset incitato equo se hostibus obtulit atq intẽ¬
fectus est. Noc facto prelio.c. neq iam sibi legatos audiendos. neq cõdictiones
accipiendas arbitrabatur ab his qui ꝑ dolum atq insclias petita pace ult belli
intulissent. Ex pectare uero dum hostum copiȩ augerentur equitatusq re¬
uerteretur. summȩ dementiȩ esse iuditabat. Et cognita gallorum infirmita¬
te: quam iam apud cos hostes uno prelio auctoritaitis suȩ essent consecuti sẽ¬
tiebat quibus ad consilia capienda nibil spatii dandum existimabat. Flis
consticutis rebus & consilio cum legatis & questore comunicato neq diem
pugnȩ pretermieteret. oportunissime res accidit. ꝗͥ post tridie eius diei mane
eadem & perficdia & simulatione usi germani frequentes omnibus principibus

Expanded text:
circumventus multis vulneribus acceptis cecidisset atque id frater, qui iam proelio circumventus multis vulneribus acceptis cecidisset atque id frater, qui iam proelio excesserat, procul animadvertisset, incitato equo se hostibus obtulit atque interfectus est. Hoc facto proelio Caesar neque iam sibi legatos audiendos neque condiciones accipiendas arbitrabatur ab iis qui per dolum atque insidias petita pace ultro bellum intulissent; expectare vero dum hostium copiae augerentur equitatus reverteretur summae dementiae esse iudicabat, et cognita Gallorum infirmitate quantum iam apud eos hostes uno proelio auctoritatis essent consecuti sentiebat; quibus ad consilia capienda nihil spatii dandum existimabat. His constitutis rebus et consilio cum legatis et quaestore communicato, ne quem diem pugnae praetermitteret, oportunissima res accidit, quod postridie eius diei mane eadem et perfidia et simulatione usi Germani frequentes, omnibus principibus
Abbreviated transcription (Latin):
quorum erat.U. milium numerus cum ip̃i non amplius ꝗͣ octingentos equi¬
dierant nihil timentibus nostris ꝗͥ legati eorum paulo ante a cȩsare disces¬
serant atq his dies indutiserat ab bis petitus impetu ffacto celeriter nostrosꝑ
curbauerunt. Rursus resistentibus nostris consuetudine sua ad pedes desilue¬
runt subfossis equis compluribus nostris deiectis reliquos in fugam coniecerũt.
atq ita perterritos egerunt ut non prius fuga desisterent ꝗͣ in conspectu
agminis nostri uenissent. In eo prelio ex equitibus nostris interficiuntur
iii. & .lxxx. in his uir fortissimus piso aquitanus amplissimo generenatus.
cuius auus in ciuitate sua regnum obtinuerat: amicus asenatu nostro appella-¬
tus. Hic cum fratri interduso ab hostibus auxilium ferret. Illum ex pericu¬
lo eripuit. Ip̃ẽ equo uulnenito deiectus quo ad potuit fortissime resticit. Cũ

Expanded text:
quorum erat V milium numerus, cum ipsi non amplius DCCC equiquorum erat V milium numerus, cum ipsi non amplius DCCC equidierant, nihil timentibus nostris, quod legati eorum paulo ante a Caesare discesserant atque is dies indutiis erat ab his petitus, impetu facto celeriter nostros perturbaverunt; rursus his resistentibus consuetudine sua ad pedes desiluerunt subfossis equis compluribus nostris deiectis reliquos in fugam coniecerunt atque ita perterritos egerunt ut non prius fuga desisterent quam in conspectum agminis nostri venissent. In eo proelio ex equitibus nostris interficiuntur IIII et LXX, in his vir fortissimus Piso Aquitanus, amplissimo genere natus, cuius avus in civitate sua regnum obtinuerat amicus a senatu nostro appellatus. Hic cum fratri intercluso ab hostibus auxilium ferret, illum ex periculo eripuit, ipse equo vulnerato deiectus, quoad potuit, fortissime restitit; cum
Abbreviated transcription (Latin):
bant uti ad eosequites qui agmen antecessissent premiteret/ eosq pugna ꝓ¬
hiberet sibiq ut potestatem faceret in ubios legatos mittendi. Quorum sipͥn¬
cipes ac senatus sibi uireiurando fidem fecisset ea condictione quȩ a cȩsare
ferretur se usuros ostendebant. Ad has res conficiendas sibi tridui spatium da¬
ret. Hlȩc oĩa cȩsar eodem illo ꝑtinere arbitrabatur. ut tridui c mora interpo¬
sita equites eoꝵ qui abessent reuerterentur: tamen se se non longius milib
passuum.iii. aquations causa processurum illo die dixit. huc postero die
q̃ frequentissimi conuenirent ut de eorum postulatis cognosceret. Interim
ad prefectos qui cum omni equitatu antecesserant mittit qui numptiarẽt
ne hostes prelio lacesserent & si ip̃i lacesserentur substinerent quo ad ip̃e cum
exercitu propius accessisset. At hostes ubi primum nostros equites conspexert

Expanded text:
bant uti ad eos equites qui agmen antecessissent praemitteret eos pugna pbant uti ad eos equites qui agmen antecessissent praemitteret eos pugna prohiberet, sibique ut potestatem faceret in Ubios legatos mittendi; quorum si principes ac senatus sibi iure iurando fidem fecisset, ea condicione quae a Caesare ferretur se usuros ostendebant: ad has res conficiendas sibi tridui spatium daret. Haec omnia Caesar eodem illo pertinere arbitrabatur ut tridui mora interposita equites eorum qui abessent reverterentur; tamen sese non longius milibus passuum IIII aquationis causa processurum eo die dixit: huc postero die quam frequentissimi convenirent, ut de eorum postulatis cognosceret. Interim ad praefectos, qui cum omni equitatu antecesserant, mittit qui nuntiarent ne hostes proelio lacesserent, et si ipsi lacesserentur, sustinerent quoad ipse cum exercitu propius accessisset. At hostes, ubi primum nostros equites conspexerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mosam missam. Hosexpectari equites atq huiuis rei causa moram interponi
arbitrabatur. Mosi profluit ex monte uesego qui est in finibus lingonum
& parte quadam ex reno recepta quȩ appellatur uulgo uuallis. Insulam efficit
ceano milibus passium. Ixxx in renum transit. Renus autem oritur ex
lepontis his qui alpes incolunt & longo spatio ꝑfines nantuantium. heluetioꝵ
sequanoꝵ mediomatricum. tributoꝵ. treueroꝵ citatus fertur. Et ubioe¬
ceano appropĩquat ĩ plures defu̾it ꝑtes multis ingentibusq insulis effectis qua¬
rum pars magna a feris barbarisq nationibus incolitur. Ex quibus sunt q
piscibdis atq auium ous uiuetre exstimnanties mutiscr captib in eoctanum
influit. Cȩsar cum abhoste non amplius passuum.xii. milibus ab esset ut
erat constitutum ad eum legati reuertuntur: qui in itinere congressi ma¬
gnopere ne longius progrederetur orabant. cum id non impetrassent pete¬

Expanded text:
Mosam missam: hos expectari equites atque eius rei causa moram interponi Mosam missam: hos expectari equites atque eius rei causa moram interponi arbitrabatur. Mosa profluit ex monte Vosego, qui est in finibus Lingonum, et parte quadam ex Rheno recepta, quae appellatur Vacalus insulam efficit ceano milibus passuum LXXX in Rhenum influit. Rhenus autem oritur ex Lepontiis, qui Alpes incolunt, et longo spatio per fines Nantuatium, Helvetiorum, Sequanorum, Mediomatricorum, Tribocorum, Treverorum citatus fertur et, ubi Oceano adpropinquavit, in plures diffluit partes multis ingentibus insulis effectis, quarum pars magna a feris barbaris nationibus incolitur, ex quibus sunt qui piscibus atque ovis avium vivere existimantur, multis capitibus in Oceanum influit. Caesar cum ab hoste non amplius passuum XII milibus abesset, ut erat constitutum, ad eum legati revertuntur; qui in itinere congressi magnopere ne longius progrederetur orabant. Cum id non impetrassent, pete
Abbreviated transcription (Latin):
possint reliquum quidem ĩterris esse neminem quem non superare possint.
Ad hec quȩ uisum est cesar respondit sed exitus orationis sibinullam cum
his amicitiam esse posse si in galia remanerent neq uerum esse qui suosfi¬
nes tueri non potuerint alienos occupare neq ullos ĩ gallia uacare agros qui
cdari tante presertim multitudim sine iniuria possine sed lcere si uelint in
biorum finibus considere quorum sint legati apud se & de sueuoꝵ iiuris q̃¬
rantur & a se auxilium petant hõc sueuis imperaturum. Legati hȩc sẽ ad
suos relaturos dixtrunt & re deliberata post diem tertium ad cesarem reut̃.¬
suros. Interea ne propius se castra moueret petierunt ne id quidem cesarad
se impetrari posse dixit. Cognouerat enim magnam partem equitatus ab
his aliquot duebus ante predandi frumentaindiq causa ad ambiaritos trans

Expanded text:
possint; reliquum quidem in terris esse neminem quem non superare possint. possint; reliquum quidem in terris esse neminem quem non superare possint. Ad haec Caesar quae visum est respondit; sed exitus fuit orationis: sibi nullam cum iis amicitiam esse posse, si in Gallia remanerent; neque verum esse, qui suos fines tueri non potuerint alienos occupare; neque ullos in Gallia vacare agros qui dari tantae praesertim multitudini sine iniuria possint; sed licere, si velint, in Ubiorum finibus considere, quorum sint legati apud se et de Sueborum iniuriis querantur et a se auxilium petant: hoc se Ubiis imperaturum. Legati haec se ad suos relaturos dixerunt et re deliberata post diem tertium ad Caesarem reversuros: interea ne propius se castra moveret petierunt. Ne id quidem Caesar ab se impetrari posse dixit. Cognoverat enim magnam partem equitatus ab iis aliquot diebus ante praedandi frumentandi causa ad Ambivaritos trans
Abbreviated transcription (Latin):
principibus galliȩ uocatis.c. ea quȩ cognouerat dissimulanda sibi existimauit.
eorumq animnis ꝑmus& confimatis equitatuq impato belum cũ germanis
gerere constituit. Re frumentaria comꝑata equitibusq delec̾tis iter in ea
loca facere cȩpit quibus in locis esse germanos audiebat a quibus cum paucoꝵ
dierum iter abesset. legati ab his uenerunt. Quorum hȩc fuit oratio. Germa¬
nos neq priores populo romano bellum ĩferre. neq tamen recusare si lacessant᷑
quin armis contendint q̃ germanoꝵ consuetudo hȩc sita maioribus tradita
qui cum bellum inferunt resistere uelint neq deprecari. Flex tamen dicere
uenisse inuitos tiectos domo. Si suam gratiam romani uelint posse his utiles
esse amicos uel sibi agros attribuant uel patiantur eostenere quos armispos¬
sederint se se unis sucuis concedere quibus ne dii quidem ĩmortales parescẽ

Expanded text:
Principibus Gallice evocatis Caesar ea quae cognoverat dissimulanda sibi existimavit, Principibus Gallice evocatis Caesar ea quae cognoverat dissimulanda sibi existimavit, eorumque animis permulsis et confirmatis equitatu imperato bellum cum Germanis gerere constituit. Re frumentaria comparata equitibusque delectis iter in ea loca facere coepit, quibus in locis esse Germanos audiebat. A quibus cum paucorum dierum iter abesset, legati ab iis venerunt, quorum haec fuit oratio: Germanos neque priores populo Romano bellum inferre neque tamen recusare, si lacessantur, quin armis contendant, quod Germanorum consuetudo haec sit a maioribus tradita, Quicumque bellum inferant, resistere neque deprecari. Haec tamen dicere venisse invitos, eiectos domo; si suam gratiam Romani velint, posse iis utiles esse amicos; vel sibi agros attribuant vel patiantur eos tenere quos armis possederint: sese unis Suebis concedere, quibus ne di quidem immortales pares esse
Abbreviated transcription (Latin):
tores etiam muitos consistere cogat. & qđ quisq eorum de quaq re audierit
aut cognouerit quęrant & mertatores in oppidis uulgus circumstat. quibusq
ex regionibus ueniant quasq ibi res cognouerint pronumptiare cogant. his
rebus atq auditionibus ꝑmoti de summis sȩpe rebus consilium ineunt quorũ
eos euestigio penitere necesse est cum in certis rumoribus seruiant & pleriq
ad uoluntatem eorum ficta respondeant. Qua consuetudine cognita .c. ne gra-¬
uiori bello occurreret maturius ꝗͣ consueuerat ad exercitum proficiscitur. Cõ
cum peruenisset ea quȩ fore suspicatus fuerat facta cognouit missas legationes
a non nullis ciuitatibus ad germanos inuitatosq eos uti a reno discederent oĩã
queq postulassent a se fore ꝑata. Qua spe adducti germani latius uagaban¬
tur & infines eburonum & condrusonum qui s̃ treueroꝵ clientes peruenerãt.

Expanded text:
tores etiam invitos consistere cogant et quid quisque eorum de quaque re audierit tores etiam invitos consistere cogant et quid quisque eorum de quaque re audierit aut cognoverit quaerant et mercatores in oppidis vulgus circumsistat quibus ex regionibus veniant quas ibi res cognoverint pronuntiare cogat. His rebus atque auditionibus permoti de summis saepe rebus consilia ineunt, quorum eos in vestigio paenitere necesse est, cum incertis rumoribus serviant et pleri ad voluntatem eorum ficta respondeant. Qua consuetudine cognita Caesar, ne graviori bello, occurreret, maturius quam consuerat ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, ea quae fore suspicatus erat facta cognovit: missas legationes ab non nullis civitatibus ad Germanos invitatos eos uti ab Rheno discederent: omnia quaeque postulassent ab se fore parata. Qua spe adducti Germani latius iam vagabantur et in fines Eburonum et Condrusorum, qui sunt Treverorum clientes, pervenerant.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt & cisrenum dispositis prȩsidis germanos transire probibebant. Illi oĩa
exꝑti cum neq ui contendere propter inopiam nauium. neq clam transire
propter custodiam menapiorum possent reuerti se in suas sedes regionesq simła¬
uerunt. Et tridui uiam progressi rursum reuerterunt. atq: omm hoc itinẽ
una nocte equitatu confecto ĩscios in oppinantesq menapios oppresserunt.
ui de germanoꝵ discessu certiores ꝑ exploratores facti sine metu transrenũ
ĩ suosuicos remigrauerant. His interfectis nauibusq eorum occupatis prius
ꝗͣ ea pars menapioꝵ quȩ citra renum erat certior fieret flumen transie¬
runt atq omnibus eorum edifitiis occupatis reliquam eorum partem hiemis
se copis aluerunt. Nis de rebus cesar certior factus & infirmitatem galloꝵ ue¬
hiscommitendum existimauit. Est enim hoc gallicȩ consuctudinis uti & uia¬

Expanded text:
verant, et cis Rhenum dispositis praesidiis Germanos transire prohibebant. Illi omnia verant, et cis Rhenum dispositis praesidiis Germanos transire prohibebant. Illi omnia experti, cum neque vi contendere propter inopiam navium neque clam transire propter custodias Menapiorum possent, reverti se in suas sedes regionesque simulaverunt et tridui viam progressi rursus reverterunt atque omni hoc itinere una nocte equitatu confecto inscios inopinantes Menapios oppresserunt, qui de Germanorum discessu per exploratores certiores facti sine metu trans Rhenum in suos vicos remigraverant. His interfectis navibus eorum occupatis, prius quam ea pars Menapiorum quae citra Rhenum erat certior fieret, flumen transierunt atque omnibus eorum aedificiis occupatis reliquam partem hiemis se eorum copiis aluerunt. His de rebus Caesar certior factus et infirmitatem Gallorum vehis committendum existimavit. Est enim hoc Gallicae consuetudinis, uti et via
Abbreviated transcription (Latin):
partem subcedunt Ubii. quorum fuit cuutas ampla atq florens ut est cup¬
tus germanorum & paulo quã sunt eiusdem generisa cȩteris humaniores
propterea qđ renum actingunt multum q ad eos mercatores uentitant &
ip̃i propter propinquitatem q gallicis sunt moribus assucti. Nos cum du¬
eui multis bellis exꝑti sȩpe propter amplitudinem grauitatem q ciuitatis
finibus expellere non potuissent. tamen uectigales sibi fecerunt ac mul¬
to humiliores in firmioresq redegerunt. In endem causa fuerint usiperes
& Tenocher quos supra diximus. Qi complures annos sueuorum uim substinu¬
erunt ad extremum tamen agris expulsi & multis locis germaniȩ triennio
uagati ad renum peruenerunt. Quas regiones. menapi ĩ colebant & ad utͥm¬
que ripam fluminis agrosedifitia uicosq habebant. Sed tantȩ multitudi¬
nis aduentu ꝑterriti ex his edifitiis que transflumen habuerant demigra¬

Expanded text:
partem succedunt Ubii, quorum fuit civitas ampla atque florens, ut est cappartem succedunt Ubii, quorum fuit civitas ampla atque florens, ut est captus Germanorum; ii paulo, quamquam sunt eiusdem generis, sunt ceteris humaniores, propterea quod Rhenum attingunt multum ad eos mercatores ventitant et ipsi propter propinquitatem quod Gallicis sunt moribus adsuefacti. Hos cum Suebi multis saepe bellis experti propter amplitudinem gravitatem civitatis finibus expellere non potuissent, tamen vectigales sibi fecerunt ac multo humiliores infirmiores redegerunt. In eadem causa fuerunt Usipetes t Tencteri, quos supra diximus; qui complures annos Sueborum vim sustinuerunt, ad extremum tamen agris expulsi et multis locis Germaniae triennium vagati ad Rhenum pervenerunt, quas regiones Menapii incolebant. Hi ad utramque ripam fluminis agros, aedificia vicosque habebant; sed tantae multitudinis adventu perterriti ex iis aedificiis quae trans flumen habuerant demigra
Abbreviated transcription (Latin):
quibus maxime galli delectantur quȩq impenso parant pretio. germani
importatis his non utuntur sed quȩ funt apud eosnata parua atq deformia
hȩc cotidiana exercitatione summi ut sint laboris efficiunt. E questribus
prelis sȩpe exequis desiliunt ac pedibus prȩliantur equosq eodem remanẽ
uestigio assuefecerunt ad quos se celeriter cum usus est recipiunt. neq eorum
moribus turpiusquitꝗͣ aut inhertius habetur ꝗͣ ephi pis uti. Itaq ad quẽ¬
uis numerum ephipitoꝵ equitum ꝗͣuis pauci adire audent. Umum ad¬
se omnino importari non sinunt q ea re ad laborem ferendum remollestẽ
homines atq effeminari arbitrantur. publice maximam putant esse lau¬
dem ꝗͣ latissime a suisfinibus uastari agros. hac re significari magnum
numerum cuutatem suam uim substinere non posse. Itaq una ex parte
a Sueuis circitermilia passium sexcenta agri uacare dicuntur. ad altenã

Expanded text:
quibus maxime Galli delectantur quaeque impenso parant pretio, Germani quibus maxime Galli delectantur quaeque impenso parant pretio, Germani importatis non utuntur, sed quae sunt apud eos nata, parva atque deformia, haec cotidiana exercitatione summi ut sint laboris efficiunt. Equestribus proeliis saepe ex equis desiliunt ac pedibus proeliantur, equos eodem remanere vestigio adsuefecerunt, ad quos se celeriter, cum usus est, recipiunt: neque eorum moribus turpius quicquam aut inertius habetur quam ephippiis uti. Itaque ad quemvis numerum ephippiatorum equitum quamvis pauci adire audent. Vinum omnino ad se importari non patiuntur, quod ea re ad laborem ferendum remollescere homines atque effeminari arbitrantur. Publice maximam putant esse laudem quam latissime a suis finibus vacare agros: hac re significari magnum numerum civitatum suam vim sustinere non posse. Itaque una ex parte a Suebis circiter milia passuum C agri vacare dicuntur. Ad alteram
Abbreviated transcription (Latin):
cultura/ nec ratio neq usus belli intermitritur. sed priuati ac seꝑati agriap̃
apud eos nihil est. neq longius anno remanere uno in loco in colendi causa
licet. neq multum frumento sed maxima ꝑte lacte ac pecore uuunt mł¬
tumq sunt ĩuenationibus. quȩ res & cibi genere & qotidiana exercitatio¬
ne & libertate uite ꝗ a pueris nullo offitio aut disciplina assuefacti nihil
omnino contra uoluntatem faciant & uires alit & ĩmani corporum magni¬
tudine homines efficit. atq in eam se consuetudinem adduxerunt. ut lo¬
cis frigidissimis neq uestitus preter pelles haberene quicquam. Quarum
propter exiguitatem magna est corporis pars aꝑta & lauantur in flumi¬
nibus Mercatoribus est aditus magis eo ut quȩ bello ceperint quibus uendĩt
habeant ꝗͣ q ullam rem ad se importari desiderent. Quin etiam iumentis

Expanded text:
cultura nec ratio atque usus belli intermittitur. Sed privati ac separati agri cultura nec ratio atque usus belli intermittitur. Sed privati ac separati agri apud eos nihil est, neque longius anno remanere uno in loco colendi causa licet. Neque multum frumento, sed maximam partem lacte atque pecore vivunt multum sunt in venationibus; quae res et cibi genere et cotidiana exercitatione et libertate vitae, quod a pueris nullo officio aut disciplina adsuefacti nihil omnino contra voluntatem faciunt, et vires alit et immani corporum magnitudine homines efficit. Atque in eam se consuetudinem adduxerunt ut locis frigidissimis neque vestitus praeter pelles habeant quicquam, quarum propter exiguitatem magna est corporis pars aperta, et laventur in fluminibus. Mercatoribus est aditus magis eo ut quae bello ceperint quibus vendant habeant, quam quo ullam rem ad se importari desiderent. Quin etiam iumentis,
Abbreviated transcription (Latin):
gno spatio paucis diebus confecto cum iam pecus ac extrema impedim̃ta
a nostris tenerentur ip̃i densiores siluas peterent. eiusmodi sunt tempestatescõ-¬
secute: uti opus necessario intermuteretur. & continuatione imbrium diu-¬
tius sub pellibus milites contineri non possent. Itaq uastatis ommbus eoꝵ
agris uicis edifitusq incensis.c. exercitum ꝑduxit & in aurelcis lexobisq
io. uarco crasso consinlibus Usipetes germani & item
sȩnocheri magna cum multitudine hominum flumẽ
renum transierunt non longe a mari quo renus in¬
fluit. Causa transeundi fuit q a sueuis complures
annos exagitati bello premebantur & agricultura prohibantur. Sueuoꝵ gens
gos habere dicuntur. Exquibus quot annis singula milia armatoꝵ bellã-¬
di causa e finibus educunt reliqui qui domi manserunt, se atq illos alunt
hi rursis inucem anno p̾ in armuis sunt illi domi remanent Sie neq agri¬

Expanded text:
gno spatio paucis diebus confecto, cum iam pecus atque extrema impedimenta gno spatio paucis diebus confecto, cum iam pecus atque extrema impedimenta a nostris tenerentur, ipsi densiores silvas peterent, eius modi sunt tempestates consecutae uti opus necessario intermitteretur et continuatione imbrium diutius sub pellibus milites contineri non possent. Itaque vastatis omnibus eorum agris, vicis aedificiisque incensis, Caesar exercitum reduxit et in Aulercis Lexoviisque, io, M. Crasso consulibus, Usipetes Germani et item Tencteri magna cum multitudine hominum flumen Rhenum transierunt, non longe a mari, quo Rhenus influit. Causa transeundi fuit quod ab Suebis complures annos exagitati bello premebantur et agri cultura prohibebantur. Sueborum gens gos habere dicuntur, ex quibus quotannis singula milia armatorum bellandi causa ex finibus educunt. Reliqui, qui domi manserunt, se atque illos alunt; hi rursus in vicem anno post in armis sunt, illi domi remanent. Sic neque agri
Abbreviated transcription (Latin):
ratione ac reliqui galli bellum gerere cȩperunt. Nam qđ intelligebant
maximas nationes qͦuȩ prelio contendissent pulsas suꝑatasq esse. continentes q
siluas paludesq habebant eo se suaq omnia contulerunt. Ad quarum mni-¬
tium siluarum cum.C. ꝑuenisset & castra munire instituisset. neq hostis
interim uisus esset dispersis in opere nostris subito ex omnibus partibus silue
euolauerunt & in nostros impetum fecerunt. Nostri celeriter arma cȩꝑunt
eosq in siluas repulerunt & compluribus interfectis longius impeditioribus
locis secuti paucos ẽ sius deꝑdiderunt. Reliquis deinceps diebus.C. siluas ce¬
dere instituit & ne quis in ermis imprudentibusq mlitibus a latere impe¬
tus ficri posset omnem eam materiam quȩ erat cęsa conuersim ad hostem
collocabat & pro uallo ad utrumq latus extruebat. Incredibili celeritate ma-¬

Expanded text:
ratione ac reliqui Galli bellum gerere coeperunt. Nam quod intellegebant ratione ac reliqui Galli bellum gerere coeperunt. Nam quod intellegebant maximas nationes, quae proelio contendissent, pulsas superatasque esse, continentesque silvas ac paludes habebant, eo se suaque omnia contulerunt. Ad quarum initium silvarum cum Caesar pervenisset castraque munire instituisset neque hostis interim visus esset, dispersis in opere nostris subito ex omnibus partibus silvae evolaverunt et in nostros impetum fecerunt. Nostri celeriter arma ceperunt eosque in silvas repulerunt et compluribus interfectis longius impeditioribus locis secuti paucos ex suis deperdiderunt. Reliquis deinceps diebus Caesar silvas caedere instituit, et ne quis inermibus imprudentibusque militibus ab latere impetus fieri posset, omnem eam materiam quae erat caesa conversam ad hostem conlocabat et pro vallo ad utrumque latus extruebat. Incredibili celeritate ma
Abbreviated transcription (Latin):
tis uiribus qđ plerũq ĩspe uictoriȩ accidere consueuit acrius impugnare cepe¬
runt. Hostes undiq circunuenti desperatis omnibus rebus se ꝑ munitiones ꝓicẽ
& fuga salutem petere contenderunt. Quos equitatus aꝑtissimis campis consecta¬
tus ex numero milium. L. quȩ ex aquitania cantambrisq conuenisse consta¬
bait Uix quarta parte relicta młta nocte se in castra recepit. Hac audita
pugna maxima pars aquitaniȩ se se crasso dedit obfidesq ultro misit. Quo ĩ
numero fuerunt tarbelli. bigetriones. puanii. Uocates. tarusites flustates. gaites.
ansci. garunni. sibuçates. tocosates. pauce ultimȩ nationes anni tempore confisȩ
Thens suberat hoc facere neglexerunt. Eodem fere temport .C. & si prope ex¬
acta iam estaserat tamen qͣ onnis galia pacata moriu menapisc superant
id bellum celeriter confici posse eo exercitum adduxit. Qui longe alia

Expanded text:
tis viribus, quod plerumque in spe victoriae accidere consuevit, acrius impugnare coepetis viribus, quod plerumque in spe victoriae accidere consuevit, acrius impugnare coeperunt. Hostes undique circumventi desperatis omnibus rebus se per munitiones deicere et fuga salutem petere contenderunt. Quos equitatus apertissimis campis consectatus ex milium L numero, quae ex Aquitania Cantabrisque convenisse constabat, vix quarta parte relicta, multa nocte se in castra recepit. Hac audita pugna maxima pars Aquitaniae sese Crasso dedidit obsidesque ultro misit; quo in numero fuerunt Tarbelli, Bigerriones, Ptianii, Vocates, Tarusates, Elusates, Gates, Ausci, Garumni, Sibusates, Cocosates: paucae ultimae nationes anni tempore confisae, quod hiems suberat, id facere neglexerunt. Eodem fere tempore Caesar, etsi prope exacta iam aestas erat, tamen, quod omni Gallia pacata Morini Menapiique supererant, id bellum celeriter confici posse eo exercitum duxit; qui longe alia
Abbreviated transcription (Latin):
pinionem pugnantium preberent. cum item ab hostibus constanter ac non
timide pugnaretur telaq ex loco superiore missa non frustra accȩderent
equites circuitis hostium castris Crasso renumptiauerunt non eadem esse dili¬
gentia a decumana porta castra munita facilemq aditum habere. Crassus
equitum prefectos cohortatus ut magnis premiis policitationibusq suos excita¬
rent quid fieri uelit ostendit. Illi ut erat imperatum eductis his cohortibus
quȩ presidio castris relicte interrite a labore erant & longiore itinere circũ¬
ductis ne ex hostium castris conspici possent omnium oculis mentibq ad pu¬
gnam intentis celeriter ad eas quas diximus munitiones uenerunt atq pͣruptis¬
his prius in hostium castris constiterunt ꝗͣ plane ab his uderi aut quid rei ge¬
reretur cognosti posset. Tum uero clamore ab ea ꝑte audito nostri reintegra¬

Expanded text:
pinionem pugnantium praeberent, cum item ab hostibus constanter ac non pinionem pugnantium praeberent, cum item ab hostibus constanter ac non timide pugnaretur telaque ex loco superiore missa non frustra acciderent, equites circumitis hostium castris Crasso renuntiaverunt non eadem esse diligentia ab decumana porta castra munita facilemque aditum habere. Crassus equitum praefectos cohortatus, ut magnis praemiis pollicitationibusque suos excitarent, quid fieri vellet ostendit. Illi, ut erat imperatum, eductis iis cohortibus quae praesidio castris relictae intritae ab labore erant, et longiore itinere circumductis, ne ex hostium castris conspici possent, omnium oculis mentibusque ad pugnam intentis celeriter ad eas quas diximus munitiones pervenerunt atque his prorutis prius in hostium castris constiterunt quam plane ab his videri aut quid rei gereretur cognosci posset. Tum vero clamore ab ea parte audito nostri redintegra
Abbreviated transcription (Latin):
stimabant. tutius tamen esse arbitrabantur obsessis uiis cõmeatu intercluso sine
ulo ulnere uictoria potiri. Et si propter inopiam rei framentariȩ romani¬
se se recipere cepissent. impeditos ĩ agmine & sub sarcins in firmiore animo ado.¬
riri cogitabant. Noc consilio probato a ducibus productis romanoꝵ copiisse se
castris tenebant. Hac re ꝑfecta crassus cum sua cunctatione atq oppinione
tumdiores hostes nostros milites a la criores ad pugnandum effecisset atq ominiũ
uoces audirentur. expectari dutius non oportere quin ad castra iretur cohor¬
tatus suos omnibus cupientibus ad hostium castra contendit. Ibi cum aliifos-¬
sis complerent. alii multis telis coniectis defensores uallo munitionibusq depellerẽt
auxiliaresq quibus ad pugnam non multum crassus confidebat lapidibus. te¬
lisq subministrandis a ad aggerem cespitibus comportandis spetiem atq op-¬

Expanded text:
stimabant, tamen tutius esse arbitrabantur obsessis viis commeatu intercluso sine stimabant, tamen tutius esse arbitrabantur obsessis viis commeatu intercluso sine vulnere victoria potiri, et si propter inopiam rei frumentariae Romani se recipere coepissent, impeditos in agmine et sub sarcinis infirmiores animo adoriri cogitabant. Hoc consilio probato ab ducibus, productis Romanorum copiis, sese castris tenebant. Hac re perspecta Crassus, cum sua cunctatione atque opinione timoris hostes nostros milites alacriores ad pugnandum effecissent atque omnium voces audirentur expectari diutius non oportere quin ad castra iretur, cohortatus suos omnibus cupientibus ad hostium castra contendit. Ibi cum alii fossas complerent, alii multis telis coniectis defensores vallo munitionibusque depellerent, auxiliaresque, quibus ad pugnam non multum Crassus confidebat, lapidibus telisque subministrandis et ad aggerem caespitibus comportandis speciem atque o
Abbreviated transcription (Latin):
minum multitudine bellum gerere conantur. Duces uero hi deliguntur qui¬
omnes una cum Quinto Sertorio omnes annos fuerant. summam q scientiã
rei militaris habere existimabantur. hi consuetudine populi romani loca caꝑe
castra munire cõmeatibus ĩ tercludere instituunt. Q ubi crassus anmmaduẽtit
suascopias propter exiguitatem non facile deduci hostem euagari & uiasob¬
sidere & castris satis presidii relinquere: ob eam causam minus cõmode flum̃¬
tum commeatumq sibi subportari. in dies hostium numerum augeri. non cũ¬
tandum existimauit quin pugna decertaret. Hac re ad consilium delata
ubi omnesidem sentire intellexit posterum diem pugnȩ constituit. Frima
luce productis omnibus copis duplici acie ĩstructa auxilis ĩ mediam aciem
collocatis quid hostes consilii caperent expectabat. Illi & si propter multitu¬
dinem & ueteris belli gloriam paucitatemq nostroꝵ se tuto dimicaturosexi¬

Expanded text:
minum multitudine bellum gerere conantur. Duces vero ii deliguntur quiminum multitudine bellum gerere conantur. Duces vero ii deliguntur qui una cum Q. Sertorio omnes annos fuerant summamque scientiam rei militaris habere existimabantur. Hi consuetudine populi Romani loca capere, castra munire, commeatibus nostros intercludere instituunt. Quod ubi Crassus animadvertit, suas copias propter exiguitatem non facile diduci, hostem et vagari et vias obsidere et castris satis praesidii relinquere, ob eam causam minus commode frumentum commeatumque sibi supportari, in dies hostium numerum augeri, non cunctandum existimavit quin pugna decertaret. Hac re ad consilium delata, ubi omnes idem sentire intellexit, posterum diem pugnae constituit. Prima luce productis omnibus copiis duplici acie instituta, auxiliis in mediam aciem coniectis, quid hostes consilii caperent expectabat. Illi, etsi propter multitudinem et veterem belli gloriam paucitatemque nostrorum se tuto dimicaturos exi
Abbreviated transcription (Latin):
neq ad hẽ hominum memoria repertus est quisquam qui eo interfecto cuuis
se amicitiȩ deuouisset mori recusaret. cum his adiantonius eruptionem facere
conatus clamore ab ea ꝑte munitionis sublato cum ad arma milites concurris¬
sent uehementer ibi pugnatum esset. repulsus in oppidum tamen uti eadem de¬
dictionis concuctione uteretur a Crtisso impetrauit. Armis obsidibusq acceptis cras¬
sus infines uocãtioꝵ & Tarusatium profectus est. Tum modo barbari commoti
q oppidum a natura loci & manu munitum paucis diebus quibus eouentum
erat expugnatum cognouerant legatosquoq uersum dimittere coniurare¬
& obsides interse dare copias parare ceperunt. Mntuntur etiam ad eas ciuita¬
tes legati quȩ sunt citerioris hyspaniȩ finitimȩ aquitaniȩ. Inde auxilia duces¬
q arcessuntur. Quorum aduentu magna cum auctoritate & magna cum ho-¬

Expanded text:
neque adhuc hominum memoria repertus est quisquam qui, eo interfecto cuius neque adhuc hominum memoria repertus est quisquam qui, eo interfecto cuius se amicitiae devovisset, mortem recusaret— cum his Adiatunnus eruptionem facere conatus clamore ab ea parte munitionis sublato cum ad arma milites concurrissent vehementerque ibi pugnatum esset, repulsus in oppidum tamen uti eadem deditionis condicione uteretur a Crasso impetravit. Armis obsidibusque acceptis, Crassus in fines Vocatium et Tarusatium profectus est. Tum vero barbari commoti, quod oppidum et natura loci et manu munitum paucis diebus quibus eo ventum erat expugnatum cognoverant, legatos quoque versus dimittere, coniurare, obsides inter se dare, copias parare coeperunt. Mittuntur etiam ad eas civitates legati quae sunt citerioris Hispaniae finitimae Aquitaniae: inde auxilia ducesque arcessuntur. Quorum adventu magna cum auctoritate et magna cum ho
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum magno numero interfecto crassus ex itinere oppidum sontiatum
oppugnare cepit. Quibus fortiter resistentibus uineas turresq egit. Illi alias
eruptione temptata alias cuniculis ad aggerem uineasq actis cuius rei lõge
sunt ꝑitissimi aquitani. propterea qd multis locis apud eos erarie sectureq sunt.
ubi diligentia nostroꝵ nhil his rebus profici posse ĩtellexerunt legatosad
Crasum mitunt seq ĩ dechictionem ut recipiat petunt. Qua re impetrita.
arma tradere iuissi faciunt. atq ĩ eare omnium nostrorum intenti animi aha
ex parte oppidi adiantonius qui summam imperii tenebat cum sexcentis de¬
uotis. quos illi solidurios appellant. Quorum hȩc est condictio ut omnibus in
uita commodis una cum his fruantur quorum se amicitiis dediderunt. siquid
his ꝑuim accidat aut eundem casum una ferant. aut sibi mortem cõsciscant

Expanded text:
Quorum magno numero interfecto Crassus ex itinere oppidum Sotiatium Quorum magno numero interfecto Crassus ex itinere oppidum Sotiatium oppugnare coepit. Quibus fortiter resistentibus vineas turresque egit. Illi alias eruptione temptata, alias cuniculis ad aggerem vineasque actis cuius rei sunt longe peritissimi Aquitani, propterea quod multis locis apud eos aerariae secturaeque sunt, ubi diligentia nostrorum nihil his rebus profici posse intellexerunt, legatos ad Crassum mittunt seque in deditionem ut recipiat petunt. Qua re impetrata arma tradere iussi faciunt. Atque in eam rem omnium nostrorum intentis animis alia ex parte oppidi Adiatunnus, qui summam imperii tenebat, cum DC devotis, quos illi soldurios appellant, quorum haec est condicio, ut omnibus in vita commodis una cum iis fruantur quorum se amicitiae dediderint, si quid his per vim accidat, aut eundem casum una ferant aut sibi mortem consciscant;
Abbreviated transcription (Latin):
equitatuq comꝑato. multis prȩterea uiris fortibus tolosa & narbone: quȩ st̾
ciuitates galliȩ prouinciȩ finitimȩ ex his regionibus nominatim euocatis
insõtiatum fines exercitum ĩtroducit. Cuius aduentu cognito sontiates
magnis copiis coactis equitatu quoq quo plurimum ualebant in itinere ag-¬
men nostrum adorti primum equestre prelium commiserunt. De inde
equitatu suo pulso & insequentibus nostris subito pedestres copias quas ĩ conual¬
le ĩ insidis collocauerat ostenderunt. Hi nostros disiectos adorti prelium re¬
nouauerunt. Pugnatum est diũ atq acriter cum Sontiates superioribus
uictoriis freti ĩ sua uirtute totius aquitaniȩ salutem positam putarent nostri
autem qui sine imperatore & sine reliquis legionibus adolescentulo duce ef¬
ficere possent ꝑspici cuperent tamen confecti uulneribus hostes terga uertẽ.

Expanded text:
equitatuque comparato, multis praeterea viris fortibus Tolosa et Carcasone et Narbequitatuque comparato, multis praeterea viris fortibus Tolosa et Carcasone et Narbone, quae sunt civitates Galliae provinciae finitimae, ex his regionibus nominatim evocatis, in Sotiatium fines exercitum introduxit. Cuius adventu cognito Sotiates magnis copiis coactis, equitatuque, quo plurimum valebant, in itinere agmen nostrum adorti primum equestre proelium commiserunt, deinde equitatu suo pulso atque insequentibus nostris subito pedestres copias, quas in convalle in insidiis conlocaverant, ostenderunt. Hi nostros disiectos adorti proelium renovarunt. Pugnatum est diu atque acriter, cum Sotiates superioribus victoriis freti in sua virtute totius Aquitaniae salutem positam putarent, nostri autem quid sine imperatore et sine reliquis legionibus adulescentulo duce efficere possent perspici cuperent; tandem confecti vulneribus hostes terga verterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nostri insecuti magnum numerum eorum occiderunt. reliquos equites
consectati paucos qui ex fuga euaserant reliquerunt. Sic uno tempore &
de nauali pugna Sabinus & de Sabini uictoria cęsar certior factus ciuita¬
tesq omnes statim se siturio dediderunt. Nam ut ad bella suscipienda gal¬
lorum alacer & promptus est animus sic mollis ac minime resistensad cala¬
mitates ꝑ ferendas mens eorum est. E odem fere tempore publus Crassus cũ
ĩ aquitaniam peruenisset: que pars ut ante dictum est & regionum laltitu¬
dine & multitudine hominum ex tertia parte gallie est existimanda cũ
ĩtelligeret ĩ his locis ł sibi bellum gerendum ubi paucis ante ãnis lutius Ua¬
lerius preconinus legatus exercitu pulso in terfectus esset. atq unde lucius
Mallius proconsul impedimentis amissis profugisset non mediocrem sibi dili¬
gentiam adhibendam ĩtelligebat. Itaq re frumentaria prouisa auxiliis

Expanded text:
nostri consecuti magnum numerum eorum occiderunt; reliquos equites nostri consecuti magnum numerum eorum occiderunt; reliquos equites consectati paucos, qui ex fuga evaserant, reliquerunt. Sic uno tempore et de navali pugna Sabinus et de Sabini victoria Caesar est certior factus, civitatesque omnes se statim Titurio dediderunt. Nam ut ad bella suscipienda Gallorum alacer ac promptus est animus, sic mollis ac minime resistens ad calamitates ferendas mens eorum est. Eodem fere tempore P. Crassus., cum in Aquitaniam pervenisset, quae pars, ut ante dictum est, et regionum latitudine et multitudine hominum tertia pars Galliae est aestimanda, cum intellegeret in iis locis sibi bellum gerendum ubi paucis ante annis L. Valerius Praeconinus legatus exercitu pulso interfectus esset atque unde L. Manlius proconsul impedimentis amissis profugisset, non mediocrem sibi diligentiam adhibendam intellegebat. Itaque re frumentaria provisa, auxiliis
Abbreviated transcription (Latin):
ter homines id quod uolunt credunt. Ntis rebus adducti non prius Uirido¬
uicem reliquosq duces ex concilio dimittunt. ꝗͣ ab his sit concessum arma
uti capiant & ad castra contendant. Qua re concessi. leti ut explorata ui¬
ctoria sarmentis uirgultisq collectis quibus fossas romanoꝵ compleant ad
castra pergunt. locus erat castroꝵ editus & paulatim ab imo acclius
circiter passus mille. Huc magno cursu contenderunt ut ꝗͣ minimum spa-¬
tium ad se colligendos armandosq daretur. exanimatiq peruenerunt. Sabi¬
nus suos hortatus cupientibus signum dat impehitis hostibus propterea quȩ
ferebant onera subito duabus portis eruptionem fieri uibet: factum est
oportunitate loci hostium inscĩa at defatigatione uirtute inilitum & suꝑ¬
iorum pugnaꝵ exercitatione: ut ne uqum quidem impitum nostrorum
ferrent ac statim terga uerterent. Quos impeditos in tegris uiribus milites

Expanded text:
ter homines id quod volunt credunt. His rebus adducti non prius Viridoter homines id quod volunt credunt. His rebus adducti non prius Viridovicem reliquosque duces ex concilio dimittunt quam ab iis sit concessum arma uti capiant et ad castra contendant. Qua re concessa laeti, ut explorata victoria, sarmentis virgultisque collectis, quibus fossas Romanorum compleant, ad castra pergunt. Locus erat castrorum editus et paulatim ab imo acclivis circiter passus mille. Huc magno cursu contenderunt, ut quam minimum spatii ad se colligendos armandosque Romanis daretur, exanimatique pervenerunt. Sabinus suos hortatus cupientibus signum dat. Impeditis hostibus propter ea quae ferebant onera subito duabus portis eruptionem fieri iubet. Factum est oportunitate loci, hostium inscientia ac defatigatione, virtute militum et superiorum pugnarum exercitatione, ut ne unum quidem nostrorum impetum ferrent ac statim terga verterent. Quos impeditos integris viribus milites
Abbreviated transcription (Latin):
equo loco aut oportunitate aliqua data legato dimicandum non existi¬
mabat.. At confirmata oppinione timoris idoneum quendam hominem
& callidum delegit gallum ex his quos auxilii causa secum habebat. huic
magnis premis pollicitationibusq ꝑsuadet uti ad hostes transeat & quid
fieri uelit edocet. Qui ubi ꝓ ꝑfuga ꝑꝑ fugam ad eosuenit timorem roma¬
norum proponit. Quibus angustiis cȩsaripẽ a Uenetis prematur docet. neq
longius ab esse quin proxima nocte Sabinus clam e castris exercitum edu¬
cat & ad cȩsarem auxilii causa ferendi proficiscatur. Ꝙ ubi auditum est cõ¬
clamant omnes occõnem negotui bene gerendi. amittendam non esse ad
castra iri oportere. Multȩ res ad hoc consilium gallos hortabantur superio¬
rum dierum Sabini cunctatio. profugȩ confirmatio inopia cibariorum. cui
rei parum diligenter ab his erat prouisum spes uenetici belli &qđ fere libẽ¬

Expanded text:
aequo loco aut oportunitate aliqua data legato dimicandum non existiaequo loco aut oportunitate aliqua data legato dimicandum non existimabat. Hac confirmata opinione timoris idoneum quendam hominem et callidum deligit, Gallum, ex iis quos auxilii causa secum habebat. Huic magnis praemiis pollicitationibusque persuadet uti ad hostes transeat, et quid fieri velit edocet. Qui ubi pro perfuga ad eos venit, timorem Romanorum proponit, quibus angustiis ipse Caesar a Venetis prematur docet, neque longius abesse quin proxima nocte Sabinus clam ex castris exercitum educat et ad Caesarem auxilii ferendi causa proficiscatur. Quod ubi auditum est, conclamant omnes occasionem negotii bene gerendi amittendam non esse: ad castra iri oportere. Multae res ad hoc consilium Gallos hortabantur: superiorum dierum Sabini cunctatio, perfugae confirmatio, inopia cibariorum, cui rei parum diligenter ab iis erat provisum, spes Venetici belli, et quod fere liben
Abbreviated transcription (Latin):
que defecerant ex quibus exercitum magnasq copias coegerat.: atq his paucis
diebus. aliroci. eburonices. lexouiiq senatu suo interfecto q auctores belli eẽ
nolebant portas clauserunt. seq cum Uiridouice cõiunxerunt magnaq prop¬
terea multitudo undiq ĩgallia ꝑditoꝵ hominum latronumq conuenerat
quos spes precdiandi studiumq bellandi ab agricultura a qptidiano labore/
reuocabat. Sabmus idoneo omnibus rebus loco castris sesetenebant cum
Uiridouix contrai eum duum milium spatio consedisset qͥotidieq productis
copiis pugnandi potestatem faceret ut iam non solum hostibus ĩ contemp¬
tionem Sabinus ueniret sed etiam nostroꝵ militum uocibus non nihil
carꝑetur tantamq oppinionem timoris prebuit ut iam ad uallum castro¬
rum hostes accedere auderent. Id ea de causa faciebat. q cum tanta mł¬
titudie hostium prȩsertim eo absente qui summam imperii teneret nisi

Expanded text:
quae defecerant, ex quibus exercitum magnasque copias coegerat; atque his paucis quae defecerant, ex quibus exercitum magnasque copias coegerat; atque his paucis diebus Aulerci Eburovices Lexoviique, senatu suo interfecto quod auctores belli esse nolebant, portas clauserunt seque cum Viridovice coniunxerunt; magnaque praeterea multitudo undique ex Gallia perditorum hominum latronumque convenerat, quos spes praedandi studiumque bellandi ab agri cultura et cotidiano labore revocabat. Sabinus idoneo omnibus rebus loco castris sese tenebat, cum Viridovix contra eum duorum milium spatio consedisset cotidieque productis copiis pugnandi potestatem faceret, ut iam non solum hostibus in contemptionem Sabinus veniret, sed etiam nostrorum militum vocibus non nihil carperetur; tantamque opinionem timoris praebuit ut iam ad vallum castrorum hostes accedere auderent. Id ea de causa faciebat quod cum tanta multitudine hostium, praesertim eo absente qui summam imperii teneret, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
teruentu ad terram peruenerint cum ab hora fere quarta usq ad solis oc¬
casum pugnaretur. Quo pręlio bellum uenetoꝵ totiusq ore marittimȩ cõ¬
fectum est. Nam cum omnis iuuentus omnes etiam grauioris etatis ĩꝗbus
ad consilii aut dignitatis fuit eo conuenerant cum nauium q ubiq fuerat
ĩ unum locum coegerãt quibus amissis reliqui neq quo se reciperent neque
quemadmodum oppida defenderent habebant. Itaq se suaq omnia .c. dedi¬
derunt. In quos eo cesar grauius uindicandum statuit quo diligentius in re¬
liqum tempus a barharis ius legatorum conseruaretur. Itaq omni senatu neca¬
to reliquos sub corona uendidit. Dum hec ĩ Uenetis geruntur Quintus łitu¬
rius Sabmus cum his copis quas a cȩsare acceꝑat ĩ fines Unelloꝵ peruenit. his
preerat Uiridouix ac summam imperii tenebat earum omnium ciuitatum

Expanded text:
terventu ad terram per venirent, cum ab hora fere IIII usque ad solis octerventu ad terram per venirent, cum ab hora fere IIII usque ad solis occasum pugnaretur. Quo proelio bellum Venetorum totiusque orae maritimae confectum est. Nam cum omnis iuventus, omnes etiam gravioris aetatis in quibus aliquid consilii aut dignitatis fuit eo convenerant, tum navium quod ubique fuerat in unum locum coegerant; quibus amissis reliqui neque quo se reciperent neque quem ad modum oppida defenderent habebant. Itaque se suaque omnia Caesari dediderunt. In quos eo gravius Caesar vindicandum statuit quo diligentius in reliquum tempus a barbaris ius legatorum conservaretur. Itaque omni senatu necato reliquos sub corona vendidit. Dum haec in Venetis geruntur, Q. Titurius Sabinus cum iis copiis quas a Caesare acceperat in fines Venellorum pervenit. His praeerat Viridovix ac summam imperii tenebat earum omnium civitatum