comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aec quippe pauca sunt narrata demultis. quȩ sc̃a atq
almifica tecta abbatissa obmemoriam beati uiri adelphis
seu ꝓpter exemplum fidelium in processu temporis reco¬
lenda cõmentariolo indita. stilo sulcari precepit. ad iu¬
uante omnipotenti dõ. eui laus est & gła & potestas.
ꝑ inmensa semꝑ scła scłorum AMEN. EX ELICIT
UITA BEATIADELEHIABBATIS

Expanded text:
Haec quippe pauca sunt narrata de multis, quae sancta atque Haec quippe pauca sunt narrata de multis, quae sancta atque almifica Tetta abbatissa ob memoriam beati viri Adelphii seu propter exemplum fidelium in processu temporis recolenda commentariolo indita stilo sulcari precepit, adiuvante omnipotenti Deo, cui laus est et gloria et potestas per inmensa semper secula seculorum. Amen. EXPLICIT VITA BEATI ADELPHII ABBATIS
Abbreviated transcription (Latin):
stium incurrisse falangas. maxq stipite interemptis. ꝑtotã
noctẽ ibidẽ ad corpora animas ipsorum psalmos canentes ab
isdem hostibus aliis narrantib audisse fatetur. Nam et
beatus Augustinus refert. cũ iustorum anime in locis ame¬
nis iustis fuerint sociate. licentia adepta. quos in hac uita dilec¬
tos habuerunt. rtuertuntur inuisere ꝑsomniorũ reuelatio¬
nes. et consolationũ ortamina. quod & crebro acta ꝑsc̃orum
comperimus libros.
Namnec illud sub silentio reticendũ est. quod desco ad elphio
comperimus. Quedam namq sc̃ĩmonialis famula xp̃i scã
repleta deuocione ad sepulchrũ illius dum intente psal¬
mos caneret. factũ asseruit infraurnã illius tamquam
murmur lene in aliud latus uertendũ. Moxq locus ille
inenartabili dulcedine atq odore suauitatis repletus eni¬
tuit. Erant. iamq ibidẽ guidentes et quasi exultantes
leticia mnenarrabili.

Expanded text:
stium incurrisse falangas, moxque stipite interemptis, per totam stium incurrisse falangas, moxque stipite interemptis, per totam noctem ibidem ad corpora animas ipsorum psalmos canentes ab isdem hostibus aliis narrantibus audisse fatetur. Nam et beatus Augustinus refert, cum iustorum animae in locis amenis iustis fuerint sociatae, licentia adepta, quos in hac vita dilectos habuerunt revertuntur invisere per somniorum revelationes et consolationum ortamina; quod et crebro acta per sanctorum comperimus libros. 11. Nam nec illud sub silentio reticendum est, quod de sancto Adelphio comperimus. Quedam namque sanctimonialis famula Christi, sancta repleta devocione, ad sepulchrum illius dum intente psalmos caneret, factum asseruit infra urnam illius tamquam murmur lene, in aliud latus vertendum. Moxque locus ille inenarrabili dulcedine atque odore suavitatis repletus enituit. Erant namque ibidem gaudentes et quasi exultantes leticia inenarrabili. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
diaconus ꝓcurator monasteris obquasdam utilitates
dispensandas inplatta sci petri aduenit. & etce inora¬
torio audiuit psallentes tamquam festiuitate celebrantes. Ca¬
nebant autem hunc uersum. Uiuet anima mea & laudabit
te as̃. Suspicatus demiq est inibi famulas xp̃i cantare. et
post pusillum sciscitatus. nullũ hominẽ ibidẽ repperit adeeᷤ
.lia deniq die cum quedã famula di inbasilica sc̃ĩ petri
Linnixa in oracione iaceret. Audiuit insupradicto oratorio
tamquam missas celebrantes canere. psallebant autem:
letabitur iustus indño. Etaccitis aliis famulab xp̃i. utrȩꝙ
audierunt uoce altacanentes. suspicantes quippe fr̃s ibidẽ
missarum sollempnia celebrari:
gitur uisiones illas quȩ decodẽ uise sunt iã narrandas ag¬
grediar. auetoritate autem fultus detalib scripta beati
augustini. & almifici gregorii pape:ꝰ quosdã monachos ho¬

Expanded text:
diaconus procurator monasterii ob quasdam utilitates diaconus procurator monasterii ob quasdam utilitates dispensandas in platea sancti Petri advenit et ecce! in oratorio audivit psallentes, tamquam festivitatem celebrantes; canebant autem hunc versum: Vivet anima mea et laudabit te, Deus. Suspicatus denique est inibi famulas Christi cantare, sed post pusillum sciscitatus, nullum hominem ibidem repperit adesse. 9. Alia denique die cum quedam famula Dei in basilica sancti Petri innixa in oracione iaceret, audivit in supradicto oratorio tamquam missas celebrantes canere; psallebant autem: Letabitur iustus in Domino. Et accitis aliis famulabus Christi, utraeque audierunt voce alta canentes, suspicantes quippe fratres ibidem missarum sollempnia celebrari. 10. Igitur visiones illas quae de eodem visae sunt iam narrandas aggrediar, auctoritate fultus de talibus scripta beati Augustini et almifici Gregorii papae, qui quosdam monachos ho
Abbreviated transcription (Latin):
Iostquã autem sepultus est. que uel quales uisiones de eodẽ
quibusdam fidelibus apparuerunt. saltim aliquȩ silendȩ
non sunt. Aam antequam sepultus esset. inbasilica sc̃i Petri
gestatus est. ibiq aꝑ noctantibus uigiliarum excubit cele¬
brate sunt. sedquam grande miraculum et uirtus ibidẽ
audita fuisset. subsilentio reticendũ non est. Et quoniam
gemina scĩamati sicut iã prefati sumus. atq ad elphis festi¬
ua aderat dies. ꝑ actis matutinis. ymnũ beati amati
cantare ceperunt. quẽ ad elphius aprimo uersu usq ad
finẽ alta uoce iugiter cantauit cum illis atq leuata
dextera manu signaculum erucis facere conabatur¬
U ir quippe religiosus erat qͥ uixta illius corpus innixi¬
us uigilabat. Hic illum cantantẽ solus audiuit. atꝙ
cumlaerimis testificans dm̃ & domnũ petrũ. istud mi¬
raculum nobis narrauit.
Nost hec autem uiro dq̃ ad elphio urne tradito. quidã

Expanded text:
Postquam autem sepultus est, quae vel quales visiones de eodem Postquam autem sepultus est, quae vel quales visiones de eodem quibusdam fidelibus apparuerunt, saltim aliquae silendae non sunt. Nam antequam sepultus esset, in basilica sancti Petri gestatus est, ibique a pernoctantibus vigiliarum excubiae celebratae sunt. Sed quam grande miraculum et virtus ibidem audita fuisset, sub silentio reticendum non est. Et quoniam gemina sancti Amati, sicut iam prefati sumus, atque Adelphii festiva aderat dies, peractisque matutinis, ymnum beati Amati cantare ceperunt, quem Adelphius a primo versu usque ad finem alta voce iugiter cantavit cum illis, atque levata dextera manu, signaculum crucis facere conabatur. Vir quippe religiosus erat, qui iuxta illius corpus innixius vigilabat. Hic illum cantantem solus audivit atque cum lacrimis, testificans Deum et domnum Petrum, istud miraculum nobis narravit. 8. Post hec autem, viro Dei Adelphio urne tradito, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
& crucibus. ingentiq triumpho incastello habendenso
adurnã usq suam mirabiliter transuexit
Namcũ alucũ mosellȩ iam gestantes transmeassent.
ecce ueniens sc̃a tetta. quȩ et cebetrudis abbatissa.
occurrit obuiam una cumsc̃is sororibus gestantib
scorũ reliquias. cucereis et crucib dunsusꝙ est populus
turmatim intres cuneos. Pergebant namꝙ & chori
monachorum sc̃i uiri corpusculum ferentes. preibantq
omnib. Et ilico emins sequebatur almifica tetta ab¬
batissa precedens chorum sc̃arũ uirginũ uulgusq
populi post tergũ capielut iter. Resonabant nãꝙ
i eoecelsum uoces psallentium passim in laudem di
Omnis namꝙ illic repleta est terra uocib et cantibus¬
antiphonarum et psalmodie. Sic namq disponente dõ fac¬
tum est ut indie illo quo feficuitas sc̃ĩ amati agebatur
filiolus ipsius sc̃s adelphius in eadem basilica. tum magno
ornatu sepeliretur.

Expanded text:
et crucibus ingentique triumpho in castello Habendenso et crucibus ingentique triumpho in castello Habendenso ad urnam usque suam mirabiliter transvexit. 6. Nam cum alveum Mosellae iam gestantes transmeassent, ecce! veniens sancta Tetta, quae et Cebedrudis, abbatissa occurrit obviam una cum sanctis sororibus, gestantibus sanctorum reliquias cum cereis et crucibus, divisusque est populus turmatim in tres cuneos. Pergebant namque et chori monachorum, sancti viri corpusculum ferentes, preibantque omnibus; et illico eminus sequebatur almifica Tetta abbatissa, precedens chorum sanctarum virginum, vulgusque populi post tergum capiebat iter. Resonabant namque in excelsum voces psallentium passim in laudem Dei. Omnis namque illic repleta est terra vocibus et cantibusantiphonarum et psalmodiae. Sic namque, disponente Deo, factum est, ut in die illo, quo festivitas sancti Amati agebatur, filiolus ipsius sanctus Adelphius in eadem basilica cum magno ornatu sepeliretur. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
agitetur . & pergamus ad orationẽ. llico emmo di¬
gressus foras. & puer officialis inibi remansit cũ illo.
& ecce subito brachium illius dolor ingens ꝑculit.
statimq prepeti uerbo ait. Surge accede huc frates
quia seuissimus dolor ꝑcussit brachiũ meum. et
uexillum crucis supra frontẽ & corpus suũ conaba¬
tur facere et dicelut. Xp̃e adiuua. dep̃e adiuua
t hac uoce emissa. atꝙ signum crucis ab eodẽ factuõ.
illius scaegressa est anima. Tuni ꝓculdubio ineodẽ su ꝑ¬
pletum reor ꝓphetȩ monitum quoait. Omnis enĩ quicũꝙ
inuocauerit nomen dñi. saluus erit. Et illud. Sapientia
uiri. iex̾itu canitur.
Statimergo admonasterium habendensi ꝑnix nuntius
uenit. maxq uit illustris domnus garichramnus abb̃s
denocte consurgens. cum non parua et ꝓmiscua turba
populi. atq monachorũ turbis. luxouium usq ꝑrexxit.
acceptoq corpus scĩ uiri. cum scõrum reliquiis. certis

Expanded text:
agitetur et pergamus ad orationem'. Illico Emmo diagitetur et pergamus ad orationem'. Illico Emmo digressus foras, et puer officialis inibi remansit cum illo, et ecce! subito brachium illius dolor ingens perculit, statimque prepeti verbo ait: 'Surge, accede huc, frater, quia sevissimus dolor percussit brachium meum'. Et vexillum crucis supra frontem et corpus suum conabatur facere et dicebat: 'Christe adiuva, Christe adiuva'. Et hac voce emissa atque signum crucis ab eodem factum, illius sancta egressa est anima. Tunc procul dubio in eodem suppletum reor prophetae monitum, quo ait: Omnis enim quicumque invocaverit nomen Domini salvus erit, et illud: Sapientia viri in exitu canitur. 5. Statim ergo ad monasterium Habendensi pernix nuntius venit. Moxque vir illustris domnus Garichramnus abbas de nocte consurgens, cum non parva et promiscua turba populi atque monachorum turbis Luxovium usque perrexit, acceptoque corpus sancti viri cum sanctorum reliquiis, cereis
Abbreviated transcription (Latin):
& remissionẽ depeccatis meis adipisci non ambigo. Nec
mora destinationẽ illius secutus est effectus:
Cumergo cȩnobium fuisset ingressus. mox sc̃s abbas ingo¬
fredus cultor dĩ una cum fr̃ib sius uelut ob conquirenda
sibi eternitatis premia. uelut munus desuꝑnis destina¬
tum ampletentes illũ suscęperunt. ibiq sc̃o fr̃i Emmoni
monacho electodĩ cõmendatus. cũ multo & grandi stu¬
dio dilectus est. Nam illius tunc idẽ Emmoni. de ho¬
spitibus instabat cura. Erat uir ille sc̃s opere. & gratꝰ.
mactu. qui cũ sum mostudio famulabatur sc̃o adap̾io
Dumq ꝑ aliquod spatiũ temporis. fraterna inuicẽ frue¬
rentur dilectione. ad est extrema dies. ut effebum
adelphiũ abbatẽ. sui funerarentur dilecti
eniq iamaderat surgendi horadiei. &ait. Qua hora
uis domne emmo ut surgamus et ꝑgamus adoratio¬
nem: Tumille. Quiesce modicũ domne. donec signũ

Expanded text:
et remissionem de peccatis meis adipisci non ambigo'. Nee et remissionem de peccatis meis adipisci non ambigo'. Nee mora destinationem illius secutus est effectus. 3. Cum ergo coenobium fuisset ingressus, mox sanctus abbas Ingofredus cultor Dei una cum fratribus suis velut ob conquirenda sibi eternitatis premia, velut munus de supernis destinatum, amplectentes illum susceperunt, ibique sancto fratri Emmoni monacho electo Dei commendatus, cum multo et grandi studio dilectus est. Nam illius tunc, id est Emmoni, de hospitibus instabat cura. Erat vir ille sanctus opere et gratus in actu, qui cum summo studio famulabatur sancto Adelphio. Dumque per aliquod spatium temporis fraterna invicem fruerentur dilectione, adest extrema dies, ut effebum Adelphium abbatem sui funerarentur dilecti. 4. Denique iam aderat surgendi hora diei et ait: 'Qua hora vis, domne Emmo, ut surgamus et pergamus ad orationem?' Tum ille: 'Quiesce modicum, domne, donec signum
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ & modestiȩ sectator. om̃ib hominib laudabiliter
aptus. Deniq ante hos nisi fallor triennis annos. illo
uidelicet sciente qui solus hominum corda nouit. per
heremi uasta huc illucq locatim diuertens. ultrices flam¬
marum globos ubertate fletuum secrtie extinguert
nitebatur. Et qm̃ pietas inenarrabilis dĩ crebro ꝑ mittere
solet. ut suꝑueniens infirmitas corporis maculas anime
misericorditer abstergens purificet. Cum graui et
infesto quateretur dolore. gemitib et lacrimis multis
animȩ suȩ flagitabat medelam. Deniq accito sacerdote
siquid se meminit deliquisse ꝓstratus humo exomolo¬
gisin fecit. poscens animȩ suȩ medende penitentiã imꝑ¬
tire atq supplexait. Dulcissimł meus ab omnibus
fribus et sororibus cõmeato accepto. uolo et desidero
luxouiũ usq ad scõs fratres ꝓperare. qm̃ illis similiter
confessionẽ meã facere dispono. quib orantibus ueniã

Expanded text:
entiae et modestiae sectator, omnibus hominibus laudabiliter entiae et modestiae sectator, omnibus hominibus laudabiliter aptus. Denique ante hos, nisi fallor, triennii annos, illo videlicet sciente qui solus hominum corda novit, per heremi vasta huc illucque locatim divertens, ultrices flammarum globos ubertate fletuum secrete extinguere nitebatur. Et quoniam pietas inenarrabilis Dei crebro permittere solet, ut superveniens infirmitas corporis maculas animae misericorditer abstergens purificet, cum gravi et infesto quateretur dolore, gemitibus et lacrimis multis animae suae flagitabat medelam. Denique, accito sacerdote, si quid se meminit deliquisse, prostratus humo exomologisin fecit, poscens animae suae medendae penitentiam impertire, atque supplex ait: 'Dulcissimus meus, ab omnibus fratribus et sororibus commeato accepto, volo et desidero Luxovium usque ad sanctos fratres properare, quoniam illis similiter confessionem meam facere dispono; quibus orantibus, veniam
Abbreviated transcription (Latin):
quodam loco ait. Sic luceat lux uestra corã hominibus.
ut uideant opera uesttra bona. & glorificent patrẽ uestrũ
qui incelis est. Quam obrẽ ille glorificandus est. qui
ut operetur bonum tribuit effectũ & idcirco non silen¬
da esse censuimus operabona & laudabilia. quȩ moder¬
nis temporib erga suppremũ diem obitus sui laudabiliter
pater nr̃ pus atq dulcissimus domnus ad elphius abbas
ꝑegit adiuuante xp̃o quidixit. Nemo uenit ad me. nisi
quem pater meus cȩlestis ad traxerit. Et beatus paulus
dicit. Neforte det illis ds̃ penitentiã. & cetera. Quibus
uerbis ꝑspicue patet. qm̃ penitentiȩ bonũ adõ poscen¬
tibus clementer tribuitur. lam igitur nunc ipsius
ad elphis abbatis narranda aggrediarcta
Tuit eñ lenis inuerbis. hilaris in aspectu. dulcissimus hominib:
bonis. mitis et affabilis cunctis: officistarđi inomni¬
bus promptissime intentus. aliendrum rerum non cupi¬
dus. seruientibus dõ ͦnixe et dulciter subiectus. pati¬

Expanded text:
at lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona et glorificent patrem vestrum, qui in celis est. Quam ob rem ille glorificandus est, qui, ut operetur bonum, tribuit effectum. Et idcirco non silenda esse censuimus opera bona et laudabilia, quae modernis temporibus erga suppremum diem obitus sui laudabiliter pater noster pius atque dulcissimus domnus Adelphius abbas peregit, adiuvante Christo, qui dixit: Nemo venit ad me, nisi quem pater meus caelestis adtraxerit, et beatus Paulus dicit: Ne forte det illis Deus penitentiam, et cetera. Quibus verbis perspicue patet, quoniam penitentiae bonum a Deo poscentibus clementer tribuitur. Iam igitur nunc ipsius Adelphi abbatis narranda aggrediar acta. 2. Fuit enim lenis in verbis, hilaris in aspectu, dulcissimus hominibus, bonis mitis et affabilis cunctis, officiorum Dei in omnibus promptissime intentus, alienarum rerum non cupidus, servientibus Deo innixe et dulciter subiectus, pati
Abbreviated transcription (Latin):
nib bonis isticuos habundare faciet. Dic interim fr̃i Ro¬
marico ut equo animosit. & demonasterio grandẽ sollicitudi¬
nẽ gerat et memento meisemꝑ. Et his dictis abscessit: con¬
festim surgens fr̃ ille. haec uniuersa cũ lacrimis narrauit
homini di romarico.
Sost haec regis munificentia repente circiter ducentos
Taureos ibidem destinauit. Nam & deinceps largiente dño
sicut in p̃senti cernitur. plurima adiutoria habensis mo¬
nasteris mancipata sunt usibus. Haet ꝓculdubio optinu
lo ut supradiximus beatiuiri tegerentur menbra. & ob
illius sollẽpnitatẽ nocte uigiliȩ celebratȩ fuissent. rur¬
sus post matutinos cuidam fr̃i reuelatũ est. ut quanto¬
cius beata membra illa in fra basilicã. sc̃ę Marie ponerent
uod confestum opitulante año. submagna est rtueren¬
cia celebratũ. ubi annua tuolutione populorũ cateruȩ ad ip¬
sius sollẽpnia festinantes. ꝑ cius interuentum saluandos se

Expanded text:
nibus bonis istic vos habundare faciet. Die interim fratri Ronibus bonis istic vos habundare faciet. Die interim fratri Romarico, ut equo animo sit et de monasterio grandem sollicitudinem gerat, et memento mei semper'. Et, his dictis, abscessit. Confestim surgens frater ille, haec universa cum lacrimis narravit homini Dei Romarico. 16. Post haec regis munificentia repente circiter ducentos aureos ibidem destinavit. Nam et deinceps largiente Domino, sicut in presenti cernitur, plurima adiutoria Habensis monasterii mancipata sunt usibus. Haec procul dubio optinuilo, ut supra diximus, beati viri tegerentur membra et ob illius sollempnitatem nocte vigiliae celebratae fuissent, rursus post matutinos cuidam fratri revelatum est, ut quantocius beata membra illa infra basilicam sanctae Mariae ponerentur. Quod confestim, opitulante Domino, sub magna est reverencia celebratum, ubi annua revolutione populorum catervae ad ipsius sollempnia festinantes, per eius interventum salvandos se
Abbreviated transcription (Latin):
gentes atq psalmos ymnosq corã lectulo decantantes.
nter has igitur uoces ueniã uniuersis petens. atꝙ eis
uale dicens. ita emisit spm. Tunc exultare magis.
ibilibet. sed flere pocius conpellitur. Flent ergo
monachi. plangentq deuotȩ puellȩ. lugentq uni¬
uersi populi. sexus uterq. adolescentes atq infantes.
scmuirum defunctũ fuisse. seq orphanos atꝙ an¬
gentes esse relictos.
Depultus gͦ est loco quo ipse preceperat. sed in
die tercio cuidam fr̃ĩ matutinis dictis. ꝑuisum
apparuit dicens. Quid agitis offatres: Tum ille. Lugentes
atq tristes sumus detua absentia pater piissime. quia orpha¬
nos dereliquisti nos. Adhaec ille dixit. Ne contristemini. sci¬
tote absolutũ me depeccatis. bene in presentia dñi mei receptꝰ.
Uos autem nunc in hoc loco paupertatis caminus exquoquit
sed non post multum hoc temporis dñs ds omnipotens om¬

Expanded text:
gentes atque psalmos ymnosque coram lectulo decantantes. gentes atque psalmos ymnosque coram lectulo decantantes. Inter has igitur voces veniam universis petens atque eis vale dicens, ita emisit spiritum. Tunc exultare magis ibi libet, sed flere pocius conpellitur. Flent ergo monachi plangentque devotae puellae lugentque universi populi, sexus uterque, adolescentes atque infantes, sanctum virum defunctum fuisse seque orphanos atque angentes esse relictos. 15. Sepultus ergo est loco quo ipse preceperat, sed in die tercio cuidam fratri, matutinis dictis, per visum apparuit, dicens: 'Quid agitis, o fratres?' Tum ille: 'Lugentes atque tristes sumus de tua absentia, pater piissime, quia orphanos dereliquisti nos'. Ad haec ille dixit: 'Ne contristemini, scitote absolutum me de peccatis, bene in presentia Domini mei receptus. Vos autem nunc in hoc loco paupertatis caminus exquoquit, sed non post multum temporis dominus Deus omnipotens om
Abbreviated transcription (Latin):
sentio incarnatione piissime xp̃e. Quid plura: ꝑ uniuer¬
sassententias suam semꝑ aptabat confessionẽ. seilicet
ut uir scs se inom̃ib orthodorũ com ꝓbaret.
Deniq cũ essit in sc̃a humilitate p̃cipuus. indignũ se
ceputans in fraualuas basilict sepeliendum. mintroitu
hostirbasilice scẽ mariȩ suum iussit p̃parare sepulcrũ
seribens desuꝑ titulum quẽ ipse edidit hoc modo dicens
Oiinis homo dĩ qui in hucͥ locũ scm̃ ad orandũ introieris
si obtinere mertaris que postulas. ꝓanima amati
penitentis hic sepulti dñi miscđiam dep̃cari digneris. ut
siquid mea paruitas demeis multis peccatis obtinert. non
potuit tepide penitendo. obtineat ur̃a tantorũ caritas
sedule dñi misericordiã deprecando.
Adunati ergo fr̃s atꝙ sorores. uniuersusq sexxus. lugen¬
tes prestolabantur exitũ sc̃ĩ uiri. euangelia scilicet le¬

Expanded text:
sentio incarnatione, piissime Christe'. Quid plura? Per universentio incarnatione, piissime Christe'. Quid plura? Per universas sententias suam semper aptabat confessionem, scilicet ut vir sanctus se in omnibus orthodoxum comprobaret. 13. Denique cum esset in sancta humilitate precipuus, indignum se reputans infra valvas basilicae sepeliendum, in introitu hostii basilicae sanctae Mariae suum iussit preparare sepulcrum, scribens desuper titulum quem ipse edidit, hoc modo dicens: 'Omnis homo Dei, qui in hunc locum sanctum ad orandum introieris, si obtinere merearis que postulas, pro anima Amati penitentis hic sepulti Domini misericordiam deprecari digneris, ut si quid mea parvitas de meis multis peccatis obtinere non potuit tepide penitendo, obtineat vestra tantorum caritas sedule Domini misericordiam deprecando'. 14. Adunati ergo fratres atque sorores universusque sexus, lugentes prestolabantur exitum sancti viri, euangelia scilicet le
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate plenis diebus ac noctibus iugiter orationibus
incũberet. cute & carne sublata. ossa pura patebant. sed uax
Uenit igitur dies ultimus. lȩtus quidẽ animȩ sue sed fr̃ib
& sororib amarus. Passim tunc ꝑ om̃s cellas illas fletus
& meror regnabat. Lugebant igit᷑ semet ipsos. atanto
uiro desertos esse. sed congratulabant᷑ illi ĩa angłoꝵ con¬
tubernia adeptũ fuisse. Mox itaq cũ ad finẽ uenisset
cuidã fr̃i p̃cepit dicens. Affer inquiđ̃ epłam pape leonis
ad scm̃ flauianũ datã. qm̃ in ea plenissima racio fidei ca¬
tholice continet᷑. Allataq epła. cora eo legebatur. Cũq
inpresenti recenseretur sc̃s uir dicebat. Sic credo trinitas
in effabilis. ita confiteor as̃ om̃ps. itadete sentio filius
uenire. sic dete intellego d̃ ȩterne. sp̃s sc̃e unũ dm̃ intri¬
nitate. trinũq in unitate confiteor. ita edoctus detua

Expanded text:
infirmitate plenis diebus ac noctibus iugiter orationibus infirmitate plenis diebus ac noctibus iugiter orationibus incumberet, cute et carne sublata, ossa pura patebant. Sed vox ristum. 12. Venit igitur dies ultimus laetus quidem animae suae, sed fratribus et sororibus amarus. Passim tunc per omnes cellas illas fletus et meror regnabat. Lugebant igitur semet ipsos a tanto viro desertos esse, sed congratulabantur illi iam angelorum contubernia adeptum fuisse. Mox itaque cum ad finem venisset, cuidam fratri precepit dicens: 'Affer', inquid, 'epistolam papae Leonis ad sanctum Flavianum datam, quoniam in ea plenissima racio fidei catholice continetur'. Allataque epistola coram eo legebatur. Cumque in presenti recenseretur, sanctus vir dicebat: 'Sic credo, trinitas ineffabilis; ita confiteor, Deus omnipotens; ita de te sentio, filiusvenire; sic de te intellego, Deus aeterne Spiritus sancte: unum Deum in trinitate trinumque in unitate confiteor; ita edoctus de tua
Abbreviated transcription (Latin):
no. & penitentiã legittimã accipiens. ita opto de hac lu¬
ce quandoq exire. Tui uero age quȩ dixxi. Lactũq ẽ
quod p̃cepit Iam ñ multis post actis diebus accitis fr̃ibus.
siqua se meminit deliquisse. ꝓstratus cilicio & cinere in eoꝵ
p̃sentia publicauoce confessus est. Hanc igitur dũ gere¬
rit penitentiã. in equalitatẽ corporis ꝑ pessus. iugi qua¬
tiebut᷑ dolort. Seduir sc̃s cognoscens peccatorũ suorum
purgationẽ tempus aduenisse. in his infirmitatibus
multiplici exultabat leticia. Aderant deniq qͥ corã eo
sc̃as scripturas legerent. Ueniebant nãq cateruatim
&e fr̃s qͥ uerbum salutis audirent. Cumq ĩa isti im¬
buti recederent. alis imbuendi accedebant
Similiter et ancillȩ di oris cõpetentibus turmatim cõmeantes
plenissimam abeo deuentura uita capiebant doetrinam.
Cumq iam ꝓpe anno ꝑacto in hoc cilicio & cinere membris

Expanded text:
no, et penitentiam legittimam accipiens, ita opto de hac luno, et penitentiam legittimam accipiens, ita opto de hac luce quandoque exire. Tu vero age quae dixi'. Factumque est, quod precepit. Iam non multis post actis diebus, accitis fratribus, si qua se meminit deliquisse, prostratus cilicio et cinere in eorum presentia publica voce confessus est. Hanc igitur dum gereret penitentiam, inequalitatem corporis perpessus, iugi quatiebatur dolore. Sed vir sanctus cognoscens peccatorum suorum purgationem tempus advenisse, in his infirmitatibus multiplici exultabat leticia. Aderant denique, qui coram eo sanctas scripturas legerent; veniebant namque catervatim et fratres, qui verbum salutis audirent. Cumque iam isti imbuti recederent, alii imbuendi accedebant; similiter et ancillae Dei, oris coinpetentibus turmatim commeantes, plenissimam ab eo de Ventura vita capiebant doctrinam. Cumque iam, prope anno peracto in hoc cilicio et cinere, membris
Abbreviated transcription (Latin):
Quatus igitur anit anni ꝑ actũ circulũ. imminere
obitus sui finem. quibusdam fratrib p̃nuntiauit.
Erat itaq quidam frater. quẽ familiari retinebat
affectu. Illo autẽ accito ait. Sinosti ab meunte etate
sub quanto studio & karitate te nutrierim. uolo
ut ea que tibi precipio secreta facias & caute
ꝑagas. qm̃ appropinquare iã meat mortis
exitũ ꝓculdubio credas. Habeto gͦ socium ad hoc opus
castorium nr̃m pres biterum. ꝑ gesq insiluam hanc. att
cinere euecto. facite decilicio culcitã meã. qu repletam
in lectulo strati mei ponite. qm̃ dequibusdã factis meis
penitere oportet me et libet. Tunc frater ille. Odñe
inquit. quomodo hoc potest fieri ut sustineas ista. qm̃
ꝓlongi abstinentia. & tribulationibus multis iam fessus
es membris. Tum ille. His autẽ frater tenesciente olim
ia usus sũ sed robustum me dñs fecit. semꝑ in illis esse.
Confessionẽ meã inquit coram om̃ib fratribus facere dispo¬

Expanded text:
atus igitur ante anni peractum circulum imminere obitus sui diem quibusdam fratribus prenuntiavit. Erat itaque quidam frater, quem familiari retinebat affectu. Illo autem accito, ait: 'Si nosti ab ineunte etate, sub quanto studio et karitate te nutrierim, volo, ut ea quae tibi precipio secreta facias et caute peragas, quoniam appropinquare iam meae mortis exitum procul dubio credas. Habeto ergo socium ad hoc opus Castorium nostrum presbiterum, pergesque in silvam hanc, atque cinere evecto facite de cilicio culcitam meam, quam repletam in lectulo strati mei ponite, quoniam de quibusdam factis meis me penitere oportet et libet'. Tunc frater ille: 'O domine', inquit, 'quomodo hoc potest fieri, ut sustineas ista, quoniam pro longa abstinentia et tribulationibus multis iam fessus es membris'. Tum ille: 'His autem, frater, te nesciente, olim iam usus sum, sed robustum me Dominus fecit semper in illis esse. Confessionem meam', inquit, 'coram omnibus facere dispo
Abbreviated transcription (Latin):
dens aduirũ dĩ ait. Sinite me paululũ ꝑgere ad locũ
quo lignũ ceditur. qm̃ trabiculus noster duorũ ma¬
nubriorũ mensura breuior esse uidet᷑. Iunc ille. Noli
inquit fili. sed reuertere & metire. habeto fidẽ. Reuer¬
sus igitur mensumq lignũ. repperit tot largius.
quot dudũ fuerat breuius. Illico remeans ad hominẽ
xp̃i. narrat quod actũ est. Tũ ille. Sile inquit. & no¬
li eũ abscidere. qm̃ donũ dĩ est huius operis. Ego enĩ
testis sum quia forinsecus tecmine ceteris imminentẽ
supra scriptã mensurã largius uidi.

Expanded text:
dens ad virum Dei, ait: 'Sinite me, paululum pergere ad locum dens ad virum Dei, ait: 'Sinite me, paululum pergere ad locum quo lignum ceditur, quoniam trabiculus noster duorum manubriorum mensura brevior esse videtur'. Tunc ille: 'Noli', inquit, 'fili, sed revertere et metire; habeto fidem'. Beversus igitur mensumque lignum repperit tot largius, quot dudum fuerat brevius. Illico remeans ad hominem Christi narrat, quod actum est. Tum ille: 'Sile', inquit, 'et noli eum abscidere, quoniam donum Dei est huius operis'. Ego enim testis sum, quia forinsecus tecmine ceteris imminentem suprascriptam mensuram largius vidi.
Abbreviated transcription (Latin):
sedulo deseruire obsequio. Nam cũ eox his euelli eum non
potuissent. tunc aiunt. Quid uis ut sit tuȩ sustenta¬
tionis alimentũ Saltim indica nobis. Tum ille. Panis
inquit & aqua post triduanũ quo usq dñs uoluerte
sub pletũ itiunium. ut tribuantur mihi pociora. non
flagito nec egto & hic ordei sit. Hace dicta illumꝙ
inuentum. narrant abbati. Tunc unus deinceps ab abhate
eligitur minister defratribus cui nomenerat berinus.
qͥ continuis ei famularetur obsequiis. acceptoq pane ur¬
ceoq repleto aqua. ꝑgit aduirũ dĩ. et his datis recedit.
Cumq uir sc̃s orationi in cũberet. mox tẽptator incoruo
ad fuit. furatoq pane. aquã effudit. Sed surgens ama¬
fragium. qm̃ nihil ẽ quod in hoc mundo absq tuo
geratur arbitrio.
Sost aliquod igitur temporis. paruũ eidẽ construit᷑
antrũ. Sed artifex mensurã cubiculi nontenens: acce¬

Expanded text:
sedulo deservire obsequio'. Nam cum ex his evellere eum non sedulo deservire obsequio'. Nam cum ex his evellere eum non potuissent, tunc aiunt: 'Quid vis, ut sit tuae sustentationis alimentum? Saltim indica nobis'. Turn ille: 'Panis', inquit, 'et aqua post triduanum, quousque Dominus voluerit, subpletum ieiunium; ut tribuantur mihi pociora, non flagito nec egeo, et hic ordei sit'. Haec dicta illumque inventum narrant abbati. Tunc unus deinceps ab abbate eligitur minister de fratribus cui nomen erat Berinus, qui continuis ei famularetur obsequiis. Acceptoque pane urceoque repleto aqua, pergit ad virum Dei, et his datis, recedit. Cumque vir sanctus orationi incumberet, mox temptator in corvo adfuit, furatoque pane, aquam effudit. Sed surgens Amafragium, quoniam nihil est quod in hoc mundo absque tuo geratur arbitrio'. 4. Post aliquod igitur temporis parvum eidem construitur antrum. Sed artifex mensuram cubiculi non tenens, acce
Abbreviated transcription (Latin):
spatium a primeuo inter primatos imbutus primus tibonis
habetus. Nam cũ monasticis normis ugiter incũbens.
ut fore ꝑ annos. dex sese totũ dedisset. maioris heremi
secritũ expetens. clam aseptis monasteris egressus. pau¬
lulum ꝓcul indiueoa exclsissimi montis rupe. semet
athleta xp̃i contra diabolũ preliandum dedit. Nam
cũ ab abete sui monasteris uel afratribus anxio & so¬
lerti quereretur studio. triduano ille die cũ ieiunio
ꝑacto: ux tandem ꝑ obliqua montis inter saxorum.
periculosos scopulos sca repperiuntur uestigia et ꝑ¬
uentũ est ubi sc̃s latitabat quidẽ hominib sed presto
erat do. Cumq repertus fuisset ut ad monasterium
remeare deberet deposcunt. quia abbas fratresꝙ anxcis
merentesꝙ essct ꝓ illo. uel quid sibi uellet ista abces¬
sio sciscitarentur. ilicoait. Sinite me õfratres obseero.
in hoc arto locello mea deflere ad missa. atq redẽptori meo

Expanded text:
spatium a primevo inter primatos imbutus, primus in bonis spatium a primevo inter primatos imbutus, primus in bonis habetur. 3. Nam cum monasticis normis iugiter incumbens, ut fere per annos XXX sese totum dedisset, maioris heremi secretum expetens, clam a septis monasterii egressus, paululum procul in divexa excelsissimi montis rupe semet athleta Christi contra diabolum preliandum dedit. Nam cum ab abbate sui monasterii vel a fratribus anxio et solerti quereretur studio, triduano ille die cum ieiunio peracto, vix tandem per obliqua montis inter saxorum periculosos scopulos sancta repperiuntur vestigia, et perventum est, ubi sanctus latitabat quidem hominibus, sed presto erat Deo. Cumque repertus fuisset, ut ad monasterium remeare deberet, deposcunt, quia abbas fratresque anxii merentesque essent pro illo, vel quid sibi vellet ista abscessio, sciscitarentur. Illico ait: 'Sinite me, o fratres, obsecro, in hoc arto locello mea deflere admissa atque redemptori meo
Abbreviated transcription (Latin):
MPERIIS TUIS BTATISSIME PAPA CLYDO
eloquio quidem exxiguo: sed uoto uberrimo parere dis¬
posui. Precipis itaq ut scã illa opera quȩ in hac luce
egit beatus amatus. litterarũ paginis in ꝓcessu tempo¬
ris mandare debeam. nec silentium agis fore p̾tere¬
undũ. quod dignũ est summis laudibus cȩlebrandũ
N unc igitur annuente dño & te iubente pauca de
multis expediamt. tamquã scilicet litteratis uiam
huius itineris ostendemus.
le deniq temporibus dagoberti regis sicut moribus
egregius: ita incunctis. scitate. nomine. & actu amatꝰ
fuit. Nobilis natus parentibus ex romana oriens
styrpe. in suburbano graciano politanȩ ciuitatis pre¬
cdart indolis puer exortus. ẽ: patre uidelicet nomine
hiliodoro sũme xp̃tanitatis religioni innixo. Cum
ergo esset uir deuotissimus. filiũ amatũ ut monasti¬
cis traderet. excubiis deuouit. atq beati mauricis
liminbus mancipandus adolescens. tãquã munus
dõ acceptabile offertur. Haut mora post tẽporis

Expanded text:
mperiis tuis, beatissime papa Dydo, eloquio quidem exiguo, sed voto uberrimo parere disposui. Precipis itaque, ut sancta illa opera, quae in hac luce egit beatus Amatus, litterarum paginis in processu temporis mandare debeam nec silentio agis fore pretereundum, quod dignum est summis laudibus celebrandum. Nunc igitur, annuente Domino et te iubente, pauca de multis expediam, tamquam scilicet litteratis viam huius itineris ostendens. 2. Ille denique temporibus Dagoberti regis sicut moribus egregius, ita in cunctis sanctitate, nomine et actu Amatus fuit. Nobilibus natus parentibus, ex Romana oriens styrpe, in suburbano Gracianopolitanae civitatis preclarae indolis puer exortus est, patre videlicet nomine Hiliodoro, summae christianitatis religioni innixo. Cum ergo esset vir devotissimus, filium Amatum ut monasticis traderet excubiis devovit, atque beati Mauricii liminibus mancipandus adolescens tamquam munus Deo acceptabile offertur. Haut mora post temporis
Abbreviated transcription (Latin):
spũ sc̃õ. cęleste semꝑ meditans opus. Moris sui fuit con¬
suetudo. ut dũ iugiter hilarem uultũ gerebat. ad
instar racemi. guitas lacrimarum de oculis illius efflu¬
erent. Sepe enim presago uerbo etiã quorund̃ cogi¬
tationes prodebat

Expanded text:
Spiritu sancto, caeleste semper meditans opus. Moris sui fuit conSpiritu sancto, caeleste semper meditans opus. Moris sui fuit consuetudo, ut dum iugiter hilarem vultum gerebat, ad instar racemi guttas lacrimarum ab oculis illius effluerent. Sepe enim presago verbo etiam quorundam cogtationes prodebat
Abbreviated transcription (Latin):
orto sc̃s amatus semꝑ heremi secretum diligens. infra
ꝓfunda uastaq uosagi castrum repperiens sicut in p̃sen¬
tiarum cernitur monasterium transmigrauit. ibiq opitu¬
lante dño multis uirginibus psallentium ꝑseptem turmas.
inuna quaq duodenis psallentibus. die noctuq iugiter instituit.
Sed ipse in obliqua montis parte concauũ repperiens saxũ.
angustum sibi soli habitaculum preparauit. habuitq lec¬
tulum in alueolo ad status sui mensurã factum. Siquidẽ
& specus amplius longiusq non eminebat. & desuꝑ im¬
manis rupis pendebat. atꝙ ꝑhanc minister fent᷑ tin¬
tinnũ ligatum. paruam particulam panis cum modico
aquȩ poculo. homini dĩ amato prebebat. Dominicis
uero diebus egrediens. fr̾ibus uel sororibus iugiter scãs
scripturas relegebat. ammonens illos ad eterna premia
& cęlestt̃ patriam quantotius ꝓperare. Totus enĩ erat
dulcis consilio. totus amatus eloquio. plenus quippe

Expanded text:
num. 10. Porro sanctus Amatus semper heremi secretum diligens, infra num. 10. Porro sanctus Amatus semper heremi secretum diligens, infra profunda vastaque Vosagi castrum repperiens, sicut inpresentiarum cernitur, monasterium transmigravit, ibique, opitulante Domino, multis virginibus psallentium per septem turmas, in unaquaque duodenis, psallentibus, die noctuque iugiter instituit. Sed ipse in obliqua montis parte concavum repperiens saxum, angustum sibi soll habitaculum preparavit, habuitque lectulum in alveolo ad status sui mensuram factum. Siquidem et specus amplius longiusque non eminebat, et desuper immanis rupis pendebat, atque per hanc minister fune tintinnum ligatum parvam particulam panis cum modico aquae poculo homini Dei Amato prebebat. Dominicis vero diebus egrediens, fratribus vel sororibus iugiter sanctas scripturas relegebat, ammonens illos ad eterna premia et caelestem patriam quantotius properare. Totus enim erat dulcis consilio, totus amatus eloquio; plenus quippe
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc eodemq exordio sui cenobis elegit hic uir unã
que sororib preesset. & hȩc erat desiderio dñi plena:
& religione precipua. huius nomenerat mactefledis.
hanc ad exemplum summȩ. sc̃itatis ceterarũ imitandã
ꝓposuit. Sed om̃ps ds̃ qͥ suorũ semꝑ est fideliũ suffra¬
gator. uolens eius laboribus et scõ desiderio quantoci¬
us acterna tribuere premia. prius quam in hac sollicitu¬
dine duorum ut conicior annorũ curricula ꝑegisset.
ad finem huius uite uenit.
eduna esororibus precedenti nocte ꝑuisum mire
magnitudinis stellam egredientẽ demonasterio uidit.
cȩlosq introtuntẽ conspeocit. Prefata autem mactefle¬
dis. cũ impso articulo suę uitȩ iam in egressu anima esset
quedam soror ait. Canite psalmos. quia iã mater nr̃a
nos relinquid. Illaq inter hȩc dixit. Silete paululũ.
qm̃ sc̃s paulus nondum ad est. Et post pusillum.
deniq annuit ut canerent. sicq scã anima illa dehac luce

Expanded text:
In hoc eodemque exordio sui cenobii elegit hic vir unam, que sororibus preesset, et haec erat desiderio Domini plena et religione precipua; huius nomen erat Mactefledis. Hanc ad exemplum summae sanctitatis ceterarum imitandam proposuit; sed omnipotens Deus, qui suorum semper est fidelium suffragator, volens eius laboribus et sancto desiderio quantotius aeterna tribuere premia, priusquam in hac sollicitudine duorum, ut conicior, annorum curricula peregisset, ad finem huius vitae venit. 9. Sed una e sororibus precedenti nocte per visum mirae magnitudinis stellam egredientem de monasterio vidit caelosque introeuntem conspexit. Prefata autem Mactefledis cum in ipso articulo suae vitae iam in egressu anima esset, quedam soror ait: 'Canite psalmos, quia iam mater nostra nos relinquid'. Illaque inter haec dixit: 'Silete paululum, quoniam sanctus Paulus nondum adest'. Et post pusillum denique annuit, ut canerent. Sicque sancta anima illa de hac luce
Abbreviated transcription (Latin):
serenus inuultu. hilaris in aspectu. preclarus & teler
eloquio. cautus et firmus consilio. conpunctioni deditus.
ꝓfusus in lacrimis. temperatus in ꝓsptris. mitis & letus
maduersis. moribus egrigius. sc̃itatt fulgentissimus
caritate inomnibus preditus. abstinentię discretioni in¬
nigxus. Sic utiq omnibus bonis ditatus. tamquã lum̃
magnum inmundo renitiebat. Factũ est autẽ intem¬
poribus illis. directus a fratribus ut quasdã urbes au¬
strasiorũ lustraret. multa eñi gra predicationis in
illo uigebat
Cir autem nobilis erat inpalacio et onoratus inpopulo. cui
nomen erat Romaricus. sublaico quidem habitu. sed iam
tunc mentẽ gerebat ręligiosam. Nutu ergo diuino ut cre¬
do faciente. ad huius domum hospitalitatis gr̃a. sc̃s ad fuit
amatus Intuitus autem uirum dĩ cũ multa reuerentia et
honore suscepit. Cumq iam mensa posita esset. cepit in¬
ter epulas flagitare. ut sibimet desideranti uerbum sa¬

Expanded text:
serenus in vultu, hilaris in aspectu, preclarus et celer serenus in vultu, hilaris in aspectu, preclarus et celer eloquio, cautus et firmus consilio, conpunctioni deditus, profusus in lacrimis, temperatus in prosperis, mitis et letus in adversis, moribus egregius, sanctitate fulgentissimus, caritate in omnibus preditus, abstinentiae discretioni innixus. Sic utique omnibus bonis ditatus tamquam lumen magnum in mundo renitebat. Factum est autem in temporibus illis, directus a fratribus, ut quasdam urbes Austrasiorum lustraret; multa enim gratia predicationis in illo vigebat. 7. Vir autem nobilis erat in palacio et honorabilis in populo, cui nomen erat Romaricus, sub laico quidem habitu, sed iam tunc mentem gerebat religiosam. Nutu ergo divino, ut credo, faciente, ad huius domum hospitalitatis gratia sanctus adfuit Amatus. Intuitus autem virum Dei, cum multa reverentia et honore suscepit. Cumque iam mensa posita esset, coepit inter epulas flagitare, ut sibimet desideranti verbum sa
Abbreviated transcription (Latin):
emporibus autẽ illis inpartibus uosagi uir egregi¬
us et religione celeberrimus abbas constabat eustasius
Tunc forte fuit ut egressus metas penetraret italię.
Introiensq cęnobiũ agaunense. sciscitari cepit. qui in¬
ter primos sc̃itate primus ibidẽ haberetur. Tunc
aiunt. Ainfortassis ignoras scm uirum amatum. qui in hac
toccelsissima rupe iamfere ꝑtriennium durã gerit uita o
Ileq his auditis. confestim montis ꝑartam et pene gressu
labentẽ conscendit semitã. inuentoq uiro. tanta caritate
ampledcus ẽ : ut nullatenus pateretur eũ sibi de esse.
Quid plura : Reuertens abitalia. ablatum scm hominem.
lux ouium usq secũ deduxit. affirmans lucernã non esse
sub modio occultandam. quin potius illis qui indomo
sunt lumen prebendum. & illum ꝑ fectiorem uiã posse
tenere. qui ꝓprias sedes reliquerit.
Neniq conuersatus aliquod temporis in monasterio illo
sc̃s amatus. ab omnibus amatus effectus est. Erat utiq

Expanded text:
emporibus autem illis in partibus Vosagi vir egregius et religione celeberrimus abbas constabat Eustasius. Tunc forte fuit, ut egressus metas penetraret Italiae, introiensque coenobium Agaunense, sciscitari cepit, qui inter primos sanctitate primus ibidem haberetur. Tunc aiunt: 'An fortassis ignoras sanctum virum Amatum, qui in hac excelsissima rupe iam fere per triennium duram gerit vitam?' Illeque, his auditis, confestim montis per artam et pene gressu labentem conscendit semitam, inventoque viro, tanta caritate amplexus est, ut nullatenus pateretur eum sibi deesse. Quid plura? Revertens ab Italia, ablatum sanctum hominem Luxovium usque secum deduxit, affirmans lucernam non esse sub modio occultandam, quin potius illis qui in domo sunt lumen prebendum, et illum perfectiorem viam posse teuere, qui proprias sedes reliquerit. 6. Denique conversatus aliquod temporis in monasterio illo sanctus Amatus, ab omnibus amatus effectus est. Erat utique
Abbreviated transcription (Latin):
ne cõpositis. mox sc̃a anima illa ut eredimus. cum
gaudio magno & exultatione angelorũ est egressa
decorpore. Nam cũ inter lacrimas & singultus que¬
reret᷑ quios eius oculosꝙ claudere debuisset. ipse
sibimet pulcherrime clausit. id quod poscebatur
ab aliis. itaut uideretur potius somnũ quã lȩtũ cȩpisse.
debrantur quippe deinceps exxequie eius
cum magno apparatu. et ingenti studio. Sepultus est
igitur iuxta socium suũ beatũ amatũ. ut cuifuit in
uita karitate indiuidua conexus eius. et lateri uide¬
retur sepultura asscitus.

Expanded text:
ne compositis, mox sancta anima illa, ut credimus, cum ne compositis, mox sancta anima illa, ut credimus, cum gaudio magno et exultatione angelorum est egressa de corpore. Nam cum inter lacrimas et singultus quereretur, qui os eius oculosque claudere debuisset, ipse sibimet pulcherrime clausit, id quod poscebatur ab aliis, ita ut videretur potius somnum quam letum cepisse. 10. Celebrantur quippe deinceps exequiae eius cum magno apparatu et ingenti studio. Sepultus est igitur iuxta socium suum beatum Amatum, ut cui fuit in vita karitate individua conexus, eius et lateri videretur sepultura asscitus.
Abbreviated transcription (Latin):
uallo. modica febre tactus accubuit. sed sc̃a lingua illius
iugiter ad laudem dĩ uel ad predicationẽ parata. nul¬
lis obstruitur uinculis. Nam et hoc ei spetiale dñs tri¬
buit munus. ut die qua ipse triumphans exinferis
ad superos uictor remeauit. uir sc̃s solutis menbris
ad premia capienda egressus fuisset. Cumq iã deniꝙ
matutinis finitis & pene in ipso crepusculo diei quidã
efratribus lectulo illius adstitissent. rogatur ut
mutandi causa. aliũ uerteretur inlatus. mox animȩ
suȩ cepit egressum. Sed ĩa pene exuto corpore. qui¬
dam presbiter clamare cȩpit. Expecta domine eox¬
pecta. cõmunionis gr̃a uiaticũ accipe. Ille tamquã
regressus. dexterã manũ leuans ad celum supra se
ceterisq ad stantibus uexillũ crucis iugiter depin¬
gebat. Multã namq morã faciens. uix tandẽ ad ẽ
qui ferebat. & accepto munere. labiis manu sua be¬

Expanded text:
vallo, modica febre tactus accubuit; sed sancta lingua illius vallo, modica febre tactus accubuit; sed sancta lingua illius iugiter ad laudem Dei vel ad predicationem parata, nullis obstruitur vinculis. Nam et hoc ei spetiale Dominus tribuit munus, ut die qua ipse triumphans ex inferis ad superos Victor remeavit, vir sanctus, solutis membris, ad premia capienda egressus fuisset. Cumque iam denique matutinis finitis et pene in ipso crepusculo diei quidam e fratribus lectulo illius adstitissent, rogatur, ut mutandi causa alium verteretur in latus: mox animae suae cepit egressum. Sed, iam pene exuto corpore, quidam presbiter clamare cepit: 'Expecta, domine, expecta, communionis gratia viaticum accipe'. Ille tamquam regressus, dexteram manum levans ad caelum, supra se ceterisque adstantibus vexillum crucis iugiter depingebat. Multam namque moram faciens, vix tandem adest qui ferebat, et accepto munere, labiis manu sua be
Abbreviated transcription (Latin):
Romaricus priusquã addiẽ suppremũ laudabilis
ꝑuenisset. ad principis palacium eatenus tamquam
prescius ꝓperasset. ut regi scu ꝓceribus eius de pericu¬
lo eorũ uelcasu uenturo cauenda nuntiaret. Ubi cum
uentũ fuisset. audito ꝑ internuntios uir magnificus
grimo aldus subregulus. quod noctis tempore ad eũ
accedere uoluissetꝰ surgens cũ facibus accensis intem¬
peste noctis. medio itinere ei obuius fuit. aspiciensꝙ
hominẽ di mirȩ magnitudinis. nescio quid tamquam
angelicũ seu cȩleste signũ se suꝑeũ uidisse contremuit.
Cũ multa utiq reuerentia cõplexus. muneribusꝙ alla¬
tis. sefacturũ esse quȩ dicebantur pollicitus est.
Indeq remeans. rura monasteru circuiuit ut ualuit.
ad ortans utiq om̃s eã doctrinã in libate tenere. quã
dudũ et iugiter ab ipso audierant. et ut ꝓanimȩ
scilicet salutem semꝑ solliciti essent.
Cumq ad monasterium ꝑuen.sset non multo posito inter¬

Expanded text:
Romaricus priusquam ad diem suppremum laudabilis pervenisset, ad principis palacium eatenus tamquam prescius properasset, ut regi seu proceribus eius de periculo eorum vel casu venturo cavenda nuntiaret. Ubi cum ventum fuisset, audito per internuntios vir magnificus Grimoaldus subregulus, quod noctis tempore ad eum accedere voluisset, surgens cum facibus accensis intempestae noctis, medio itinere ei obvius fuit, aspiciensque hominem Dei mirae magnitudinis, nescio quid tamquam angelicum seu caeleste signum se super eum vidisse contremuit. Cum multa utique reverentia complexus, muneribusque allatis, se facturum esse quae dicebantur pollicitus est. Indeque remeans rura monasterii circuivit, ut valuit, adortans utique omnes eam doctrinam inlibate tenere, quam dudum et iugiter ab ipso audierant, et ut pro animae scilicet salutem semper solliciti essent. 9. Cumque ad monasterium pervenisset, non multo posito inter
Abbreviated transcription (Latin):
mindata. Dicit ille. Quȩ. Iħc autem dixit. Non ho¬
micidium facies. non adulterabis. non facies furtum. non
falsum testimonium dices. Honora patrẽ et matrem.
et diliges ꝓorimũ tuum sicut te ipsum. Dicit illi ado¬
lescens. Om̃ia haec custodiui. Quid mihi ad huc de est:
Ait illi ihc. Siuis ꝑfectus esse. uade uende quȩ habes.
sequere me. Audiens autem hoc uir dĩ Romaricus:
desiderio dñi et amore refertus non multo post actis
diebus. spretis diuicus et rebus secularibus detonsum
seruitio dñi sui caput. sese monasticis inbuendum tradi¬
dit normis. hisq ꝑfecte edoctus ꝑ idem tempus consilio
ꝓculdubio omnipotentis dĩ agente. sc̃s magister ama¬
tus et discipulus eius scilicetꝰ. Romuricus. submagna
monasterium puellarum condunt

Expanded text:
mandata. dicit illi: quae? Iesus autem dixit: non homicidium facies, non adulterabis, non facies furtum, non falsum testimonium dices, honora patret diliges proximum tuum sicut te ipsum. Dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi; quid adhuc mihi deest? Ait illi Jesus: Si vis perfectus esse, vade, vende quae habes, tiaret. Audiens autem hoc vir Dei Romaricus, desiderio Domini et amore refertus, non multis post actis diebus, spretis diviciis et rebus secularibus, detonsum servitio Domini sui caput, sese monasticis inbuendum tradidit normis. Hisque perfecte edoctus, per idem tempus, consilio procul dubio omnipotentis Dei agente, sanctus magister Amatus et discipulus eius, scilicet Romaricus, sub magnamonasterium puellarum condunt