comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
statut. tuq płis emisti. quidã nega¬
uerunt te mandati hr̃e actionem. ⁊¬
siparatus eẽs id ꝙ exceclit remittere.
Namq iniquum est noneẽ mͥcum
ilio actionem sinolit. illiuͦ siuelit
ꝙ ad p̾cium staturũ acturum existi¬
mat. q̃ sñia sane benignior est.
sit aliud quid facere uidetur. ⁊ si suscep¬
tumnon impleu̾it. tenet᷑. Ita si man¬
dau̾otͥ ut domum seianam .c. em̾es
tuq ticianam eiis longe maioris
p̾cii centum tam̃ aut etiam minoris
non uidens implesse maudatum. It
simandauero tͥ ut fund̾ meum .c.
uenderes. tuq eum nonaginta uen
mandato mꝓstes. ⁊ indempnem me
ꝑ omnia conserues. ¶ Seruo auo
domimis si p̾ceꝑit certa sumina rem
uend̾e. ille minoris uendid̾it siłiter
uendicare cam dominus pot̾ nec illa
exceptione submouetur. nisi in dẽp¬
nitasei pr̃etur. Melior autẽ cã man¬
dantis ficri potest. sicumtͥ mandassẽ
ut stichum .x. em̾es. tueum mino¬
ric em̾is. uł tĩnd̾ ut aliud quicqͣm s¬

Expanded text:
tui tuque pluris emisti, quidam negauerunt te mandati habere actionem, etiamsi paratus esses id quod excedit remittere: namque iniquum est non esse mihi cum illo actionem, si nolit, illi uero, si uelit,ue ad pretium statutum acturum existimat, quae sententia sane benignior est. sit, aliud quid facere uidetur et, si susceptum non impleuerit, tenetur. Itaque si mandauero tibi, ut domum Seianam centum emeres tuque Titianam emeris longe maioris pretii, centum tamen aut etiam minoris, non uideris implesse mandatum. Item si mandauero tibi, ut fundum meum centum uenderes tuque eum nonaginta uendmandatu meo, praestes et indemnem me per omnia conserues. Seruo quoque dominus si praeceperit certa summa rem uendere, ille minoris uendiderit, similiter uindicare eam dominus potest nec ulla exceptione summoueri, nisi indemnitas ei praestetur. Melior autem causa mandantis fieri potest, si, cum tibi mandassem, ut Stichum decem emeres, tu eum minoris emeris uel tantidem, ut aliud quicquam s
Abbreviated transcription (Latin):
certum diẽ ꝓmisit. ħ actio locum nõ
ht̃. S nec dare utilem debere pomp̃.
ait. Erit gͦ ad actionem de dolo decur¬
rend̾. ¶ Si cumi falsus modꝰ remunci¬
atuseẽt. emptor cum uenditore ex
empto egisset. ag̾e pot̾it ĩ cũ m̃sore.
S ⁊ si ncħ eius int̾est. condempnari
mensorem non oportet. E si non de
toto modo quiberat cumuenditore
b̾ pomp̃ de residuo. cummensore agi
ponẽ. ¶ħ iudicun latius p̾tor por¬
rexit. nam ⁊ sicuiꝰ uis alterus rez men¬
suram fł̾am reminciauisse dicetur
ħactio competit. ꝓmde siue in eciificii
mensuram fefellit uł infrumentił
inuini.¬
aul.ł.xxiiii. Sue de itin̾is latitu¬
dine siue de seruitute immittendi ꝓ¬
hibiciendi uoꝵ queratiur. siueaream
rtignũ uł lapidẽ mentiendo m̃tit᷑ fu

Expanded text:
certum diem promisit, haec actio locum non certum diem promisit, haec actio locum non habet: sed nec dari utilem debere Pomponius ait. erit ergo ad actionem de dolo decurrendum. Si cum falsus modus renuntiatus esset, emptor cum uenditore ex empto egisset, agere poterit etiam cum mensore: sed si nihil eius interest, condemnari mensorem non oportet. quod si non de toto modo qui deerat cum uenditore bit Pomponius de residuo cum mensore agi posse.Hoc iudicium latius praetor porrexit: nam et si cuius alterius rei mensuram falsam renuntiauisse dicetur, haec actio competit. proinde si in aedificii mensura fefellit uel in frumenti uel in uinium. siue de itineris latitudine siue de seruitute ‹im›mittendi proiciendique quaeratur, siue aream uel tignum uel lapidem metiendo mentitus fu
Abbreviated transcription (Latin):
hec actio ei cuius int̾fuit fłm modum
ienunciatum noneẽ. ħ ẽ uł emptori
uel uenditori cui remintiatio est. ob¬
fuit. Pamp̃tm̃ scrib̾. Siemptor plus
tiatianem quia condrẽ potest. ꝙ plꝰ
decłit: agi cum m̃sore non posse. nͥ
em̃ emptoris utt̾eẽ cum pꝰsit condr̃e.
nisi si soluendo uenditor non fi̾nt tt̃
eñ m̃sor tenebitur. S siuenditor ma¬
iorem mod̾ tradiderit fraudatus am̃¬
sore conseqñter dicit põp̃ ñeẽ actio¬
nem adn̾sus mensorẽ. qr exuendito
actõ adu̾sus emptorem est. nͥ ihic ep̃¬
tor soluendo nonsit. Idem põp̃. scribit.
Si pp̃ iudicium adhibitꝰ m̃sor su̾it.¬
traudau̾it. me in remintiatione te¬
autem nomine mag̃ noxalem qͣmde
peculio competere ait. qmuic ciuił
actio de petulio competat.
aur.⁊ .xxu. Hec actio perpetua est
qr initium rei non a cimuscͥptione
sa sus cepto negõ originem accipit.
ciationẽ iobhoc euen̾it ut uenditor
liberetur qr signaturum se mod̾ ĩt ͤ

Expanded text:
um renuntiatum non esse, hoc est uel emptori uel uenditori, cui renuntiatio offuit.Pomponius tamen scribit, si emptor plus ntiationem, quia condicere potest quod plus dedit, agi cum mensore non posse: nihil enim emptoris interesse, cum possit condicere: nisi soluendo uenditor non fuit: tunc enim mensor tenebitur.Sed si uenditor maiorem modum tradiderit fraudatus a mensore, consequenter dicit Pomponius non esse actionem aduersus mensorem, quia est ex uendito actio aduersus emptorem, nisi et hic emptor soluendo non sit.Idem Pomponius scribit, si propter iudicium adhibitus mensor fraudauerit me in renuntiatione, teautem nomine magis noxale quam de peculio competere ait, quamuis ciuilis actio de peculio competat.ad edictum Haec actio perpetua est, quia initium rei non ad circumscriptionem, sed a suscepto negotio originem accipit. ntiationem et ob hoc evenerit ut venditor liberetur, qui adsignaturum se modum intra
Abbreviated transcription (Latin):
milie hertiscunde. gete posuit. fuñ¬
aria non acturum. Ilanesi iam fa¬
milie herriscunde iud aum̃ actumsit.
ãgiposse. Idem labeo at. Si ꝓhiben¬
telerede fimeraiu̾s testatorem ex cã
competere tibi funeraram. Quide̾
si filium testatoris heres iusꝓhibuit
huic cautradici potest. Ego ꝑieta¬
tis gratia funerasti. ¶Spone me
testatum hĩturum me fineratiam
actionem. de suo enim expelit mor¬
tuos funerari. Et quid sicetator mͥ¬
quidem fimus in anclauit. hees ꝓhi¬
bet ego tamennichilominur fime¬
rauinon ne equum est mͥfinerari¬
am competere. ⁊ generaliter puito
uidicem iustum non meram irgoti¬
orum gestorum actionem imitai. s
sosstitus equitatem seqͥcumho: ei
⁊ actionis natura indidget. Diiis
autem maitus rescͥpsit eumhxreẽ
qui ꝑhibet funerari. ab eo quẽ testi¬
tor elegit. non recte facere. Penaniti
fuerauit non habi funerauanus¬
tionem. S hic scilicet qui mandaĩ
funer an dam barebit siue soluerit

Expanded text:
miliae erciscundae agere possit, funemiliae erciscundae agere possit, funeraria non acturum: plane si iam familiae erciscundae iudicio actum sit, posse agi.Idem Labeo ait, si prohibente herede funeraueris testatorem, ex causa competere tibi funerariam: quid enim si filium testatoris heres eius prohibuit? huic contradici potest: 'ergo pietatis gratia funerasti'. sed pone me testatum: habiturum me funerariam actionem: de suo enim expedit mortuos funerari. et quid si testator quidem funus mihi mandauit, heres prohibet, ego tamen nihilo minus funeraui? nonne aequum est mihi funerariam competere? et generaliter puto iudicem iustum non meram negotiorum gestorum actionem imitari, sed solutius aequitatem sequi, cum hoc ei et actionis natura indulget.Diuus autem Marcus rescripsit eum heredem, qui prohibet funerari ab eo quem testator elegit, non recte facere: poenam tafunerauit. non habet funerariam actionem, sed is scilicet, qui mandauit funerandum, siue soluit
Abbreviated transcription (Latin):
se creclantur. adilud non ut sũp¬
tum consequantur. Quippe prote¬
stantur pietans grã id se facere.
Plenius igitur eos testari oportet
ut ⁊ sumptus fcĩ possi ecuꝑ ari.
geperens. ꝓ ꝑte pietatisgrã id fa¬
ciat quod est ueriꝰ. ꝑtem igitur
sumptus consequetur quem nõ
donaudi animofecit. ¶Index qͥ
de ea equitate cognoscit: int̾cdũ
sumuptum omnino non debet ad
mittere. Modicum fc̃m si forte ĩ
cortumeliam de functi hominis
locipietis modicus factus sit. Nam
non ebet huius rõnem habere cum
contuneliam defuncto fecisse ui¬
traturta eum funerando ¶ Siqͥs
clumse eredemputat pr̃em famił.
fuuerau̾t funeraria actioneuti
non pot̾it quia non hoc amnimo fa¬
facit qĩ alluum negotium gerẽs
⁊ita trebatus ⁊ proculus putant.
Putotamen ei excansa dandani ac¬
tionem funeruani. labeo ait. Q¬
tiens quis alianactionem ht̃: de
fumeris inpensa onseqñda funera¬
ria eum agere nosposse. ⁊ i deo si fa¬

Expanded text:
se credantur, ad illud non, ut sumpse credantur, ad illud non, ut sumptum consequantur: quippe protestantur pietatis gratia id se facere. plenius igitur eos testari oportet, ut et sumptum possint seruare. gerens, pro parte pietatis gratia id faciat: quod est uerius: partem igitur sumptus consequetur, quem non donandi animo fecit.Iudicem, qui de ea aequitate cognoscit, interdum sumptum omnino non debere mittere modicum factum, si forte in contumeliam defuncti hominis locupletis modicus factus sit: nam non debet huius rationem habere, cum contumeliam defuncto fecisse uideatur ita eum funerando.Si quis, dum se heredem putat, patrem familias funerauerit, funeraria actione uti non poterit, quia non hoc animo fecit, quasi alienum negotita Trebatius et Proculus putat. puto tamen et ei ex causa dandam actionem funerariam.Labeo ait, quotiens quis aliam actionem habet de funeris impensa consequenda, funeraria eum agere non posse: et ideo si fa
Abbreviated transcription (Latin):
fecit nonrecipit. Si pietatis gra fec̃
non hoc animo quasi recepturus sup̃¬
tumquem fecit. Et ita imperator
noster rescͥpsit. oͭ estimandum erͣ
arbitro. ⁊ perpendendum quo ani¬
mo sumptus factus sit. utram nego¬
tium quis uel defuncti uel he redis
gerit uł ip̃ius humanitatis anuero
unsericordie uel pietati tribuens
uel affectioni. potest tamendistin
misericors uł pius quifimerauit
ut eum sepeliret ne in sepultus
iaceret nonetiamut de suo sump¬
tus fererit. Ee siuiclici liqueat ñ
debet eum qui conuenitur ab¬
soluere. Quis enim siñ pie taris
intentione alienum cadau̾ funꝰ¬
at. Oꝑtet igitur testan quem a¬
quo animo fuenerat. nepostea pa¬
tiatur questionem. ¶Plerumq
filii cumparentes suos funerant
uł alii qui heredes funerart fieri
possunt. licet ex hot ipso neq ꝓ
hxrede gestio ueq neq aditio pre¬
simitur. tamen ne uł inuiscinsse
sencc̃ii uł ceteri ꝓherede gessisse
uideautur. solent testaripietaniꝰ
se munire indentur. ne miscusse

Expanded text:
 non recipit, si pietatis gratia fecit, non hoc animo quasi recepturus sumptum quem fecit: et ita imperator noster rescripsit. igitur aestimandum erit arbitro et perpendendum, quo animo sumptus factus sit, utrum negotium quis uel defuncti uel heredis gerit uel ipsius humanitatis, an uero misericordiae uel pietati tribuens uel affectioni. potest tamen distinmisericors uel pius qui funerauit, ut eum sepeliret, ne insepultus iaceret, non etiam ut suo sumptu fecerit: quod si iudici liqueat, non debet eum qui conuenitur absoluere: quis enim sine pietatis intentione alienum cadauer funerat? oportebit igitur testari, quem quo animo funerat, ne postea patiatur quaestionem. Plerique filii cum parentes suos funerant, uel alii qui heredes fieri possunt, licet ex hoc ipso neque pro herede ge‹s›tio neque aditio praesumitur, tamen ne uel miscuisse se necessarii uel ceteri pro herede gessisse uideantur, solent testari pietatisse munire uidentur, ne miscuisse
Abbreviated transcription (Latin):
conditur. ¶Impensa ꝑ egre morti
daudum fc̃m sit. uel sigiud imar¬
more. ł uestẽ collocandam. si auteni
oportet ornam̃ta cum corporib con¬
di. nec quid aiid huiis iadiꝙ hoĩes
¶simpliciores facunt᷑. h̾atio que fuũ¬
ana dicitur. ex bono iequo oritur: cõ¬
taiet autem fur̾as causa tr̃a impen¬
sam ñ ĩ ceterorinu sumptuum.
¶ Enium autem actipitur ex dig

Expanded text:
conditur.Impensa peregre mortui dandum factum sit, uel si quid in marmor uel uestem collocandam.Non autem oportet ornamenta cum corporibus condi, nec quid aliud huiusmodi, quod homines simpliciores faciunt.Haec actio quae funeraria dicitur ex bono et aequo oritur: continet autem funeris causa tantum impensam, non etiam ceterorum sumptuum. aequum autem accipitur ex d
Abbreviated transcription (Latin):
ei cui mandauit siue delet. Quid spu
ꝑuius mandauit sime tutore.⁊ aucto¬
ne cdandam. alu̾sus heredemei qͥ
impenclit. lucrari enim heredin ini¬
quum est. Si autempupilus fuiꝰ
ad se ꝑtinet sine tutoris aictoritate
mandauit clandam ineim actionẽ

Expanded text:
ei cui mandauit siue debet. quod si pupillus mandauit sine tutore auctodandam aduersus heredem ei qui impendit: lucrari enim heredem iniquum est. si autem pupillus funus ad se pertinens sine tutoris auctoritate mandauit, dandam in eum
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃a. xxu. Uet siquis impediat eũ
dantur. pretorẽm interuemiir oport̾e
Tueriq huius modi factum. siquis
impecliat quominus ei res uendite
tradantu. Si colonus uel incruli¬
nus sit is qui mortuus est. nec sit
Unde fimeretur. Ex inuectis illatis e¬
um fimerandum eẽ põponius scrib̾.
Et si quid super fluim remanserit:
hoc ꝓdebita pensione teneri S sires
legate sint a testatore de cuius fimere
agrtur. nec sit unde fueret᷑. Ad ea sꝙͦ
manus mitr̾e oportet. Sãtius est e
desuo testatorem finetari. quant
aliquos legata consequi. S si ad¬
ita fuerit postea bereclitas res emꝑ¬
tori auferenda nonest.q bont fidei pos¬
sessor est. ⁊ dominium ht̃ qui austo¬
re iudice comꝑait. legatarium a¬
tñ legato carer: ñ oportet. si pot in
emptorem dampno affiti. ¶ Si cin
fimis sui curami testator mandali
it iille accepta pecuma fimꝰ ñ duxe¬
rit de dolo actionem ineumdandam
melascrant. Credo tñ exͣ ordinẽ ap¬

Expanded text:
tum.Et si quis impediat eum dantur, praetorem interuenire oportere tuerique huiusmodi factum si quid impediat quo minus ei res uenditae tradantur.Si colonus uel inquilinus sit is qui mortuus est nec sit unde funeretur, ex inuectis illatis eum funerandum Pomponius scribit et si quid superfluum remanserit, hoc pro debita pensione teneri. sed et si res legatae sint a testatore de cuius funere agitur nec sit unde funeretur, ad eas quoque manus mittere oportet: satius est enim de suo testatorem funerari, quam aliquos legata consequi. sed si adita fuerit postea hereditas, res emptori auferend‹a› non est, quia bonae fidei possessor est et dominium habet, qui auctore iudice comparauit. legatarium tamen legato carere non oportet, si potest emptorem damno adfici. Si cui funeris sui curam testator mandauerit et ille accepta pecunia funus non duxerit, de dolo actionem in eum dandam Mela scripsit: credo tamen et extra ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
autem de hac redefunctꝰ noncaut
net ulli delegatum iomunus est icħ¬
tos heredes eas res contingit. Si ne¬
mo scͥptus est legitamos uel cogna¬
tas ciuiocq suõ ordine quo sutcedrant¬
¶ Sumptus fimeric arbitrantur.
ꝓticultatib uel dignitate defuncłi.¬
¶ꝑtor uel magrãtus municipalis
ad funiis sumptus deceruere debet. ai
cruid̾ pecunia in hereditate est ex pe¬
cumia. Sinon est clistrahere debet ea

Expanded text:
autem de hac re defunctus non cauit, nec ulli delegatum id munus est, scriptos heredes ea res contingit: si nemo scriptus est, legitimos uel cognatos: quosque suo ordine quo succedunt.Sumptus funeris arbitrantur pro facultatibus uel dignitate defuncti.Praetor uel magistratus municipalis ad funus sumptum decernere debet, si quidem est pecunia in hereditate, ex pecunia: si non est, distraher
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ dseqͣtur actor qͣnti eius int̾fuit
ꝓhibit᷑ noneẽ. inqͣm oputatõem:
fadit lociempti p̾ciũ. aut conducti
merces. item suiloci precium quem
ciuis uusi co actus eẽt religio sum fc̃t᷑
uonest. Uñ miror quare constare.
nidet᷑ neꝵ heredi. neq ͭ^ ħeredem dan
dam ationem hanc ssamut apparit
petumarie quantitats rõ in eam de¬
lceꝑit lacum sepialchriut hoc ip̃epo¬
steriq eius illo inferantur: siuuauti
ꝓhibeaturut mortũ suilinferret.
agep᷑. ¶ Uidetur enimĩ h exceptum
interementem ⁊ uendentem ut ei ꝑ
ti hac lege ueruerit ne in euminterã¬
tur. quo sibi uis est inferri. pactum
qiuidem ad hec non suffiniti s stipula¬
tione id cau̾i oportet.

Expanded text:
sequetur actor, quanti eius interfuerit prohibitum non esse, in quam computationem cadit loci empti pretium aut conducti merces, item sui loci pretium, quem quis, nisi coactus est, religiosum facturus non esset. unde miror, quare constare videatur neque heredi neque in heredem dandam hanc actionem: nam ut apparet, pecuniariae quantitatis ratio in eam deceperit locum sepulchri ad hoc, ut ipse posterique eius illo inferrentur, si via uti prohibeatur, ut mortuum suum inferret, agere potest: videtur enim etiam hoc exceptum inter ementem et vendentem, ut ei per nti hac lege venierit, ne in eum inferrentur, quos ius equidem ad hoc non sufficit, sed stipulatione id caueri oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. iuicini ire ꝓhibeat. impr̃ an¬
toninuis c̃ pr̃e rescͥpͥsit it̾ ad sepulchr̃
petiprecario ĩ concedi solere ut quo¬
cions non debetur iupetret᷑ ab eo qͥ
fund̾ ad iunctum hẽat. non tũ hoc
rescpͥtũ ꝙ impetnͣdi dat facultatẽ
ĩ astionem cuilem intnicĩs: ex᷑ordi¬
nẽ interpelletur. p̾ses ĩ cõpelł̾e deb⁊
niusto p̾cio iter ei prarilata tñ ut iu¬
dex ĩ de oportunitate loci ꝓspiciat.
ne uicinus magnum patiatur detͥ¬
mentum. ¶Senatus ꝯ fulto cauet᷑
ue usus sepulchrorum ꝑmutatioi¬
b polluat᷑.i. ne sepulchrum alterius
cansũsationis usicapiat. ¶ p̾tor
aiti qͥ fun̾is cauia sumptus fc̃s ent

Expanded text:
abeat et uicino ire prohibeatur, imperator Antoninus cum patre rescripsit iter ad sepulchrum peti precario et concedi solere, ut quotiens non debetur, impetretur ab eo, qui fundum adiunctum habeat. non tamen hoc rescriptum, quod impe trandi dat facultatem, etiam actionem ciuilem inducit, sed extra ordinem interpelletur praeses et iam compellere debet iusto pretio iter ei praestari, ita tamen, ut iudex etiam de oportunitate loci prospiciat, ne uicinus magnum patiatur detrimentum.Senatus consulto cauetur, ne usus sepulchrorum permutationibus polluatur, id est ne sepulchrum aliae conuersationis usum accipiat.Praetor ait: 'Quod fun
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Qũa que ab alio illata st̃
uel corpꝰ an lictat dommo laci effo¬
dere uel eruere sine decreto pon¬
tificum seuiuissu principis qd̃is ẽ.
i ait labeo exspectand̾ uł ꝑmissũ.
pontificalem seuuissianem pͥntipi.
alioqum iniuriarum fore actionẽ
adu̾sus eum qui deiecit. Silo cus
religiosus ꝓ puro uenisse dicetui:
pretor in factum actionemin eũ
dat. eiadꝙ̃ ea res ꝑtinet. q̃ actisĩ
heredem opetit. cim q̃ exempto
actionem otineat. ¶ Siinloctm
publitis usib destinatum intule¬
rit. quis mortuum p̾tor uidicu
ineumdat. si dolo fecetit ierit extra
ordinem plectentꝰ. modica tñ coher¬
tione. sedsi sine dolo malo itułit¬
ab soluendꝰ est. ¶ Inhanc autem

Expanded text:
Ossa quae ab alio illata sunt uel corpus an liceat domino loci effodere uel eruere sine decreto pontificum seu iussu principis, quaestionis est: et ait Labeo exspectandum uel permissum pontificale seu iussionem principis, alioquin iniuriarum fore actionem aduersus eum qui eiecit.Si locus religiosus pro puro uenisse dicetur, praetor in factum actionem in eum dat ei ad quem ea res pertinet: quae actio et in heredem competit, cum quasi ex empto actionem contineat.Si in locum publicis usibus destinatum intuler‹i›t quis mortuum, praetor in eum iudicium dat, si dolo fecerit et erit extra ordinem plectendus, modica tamen coercitione: sed si sine dolo, absolu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ei qui ꝓhibitus ẽ inferte in eum
locum quo ei ius inferendieet̃. in
ft̃m actio competit. Et intͥdictũ ĩ¬
si nõ ip̃e ꝓhibitiũ sitis ꝓcurator
eiꝰq intelletu aliquo ĩe ꝓhibitꝰ¬

Expanded text:
Ei, qui prohibitus est inferre in eum locum, quo ei ius inferendi esset, in factum actio competit et interdictum, etiamsi non ipse prohibitus sit, sed procurator eius, quia intellectu aliquo ipse prohibit
Abbreviated transcription (Latin):
ria autẽ que quis sͥ hr̃clib sinsostituit.¬
lp̃ ł. xxu.. Uelque pr̃ familias ĩure
hr̃dlitario adquisiuit. s inutroq here¬
clib: itẽ ceterisq successorib qualẽc
fu̾int. licet sepelire ⁊ mortuum uferce.
ĩ si exminima ꝑteheredes extestam̃to
uł ab intestato sunt. licet non con¬
sentiant alii liberis autẽ cuiusq sexꝰ
ułgradus ĩ fiuliis famiłe mancipatis
idemꝰ concessumest. siue extiterant he¬
redes suuie sese abstineant ab hr̃aditate.
exhĩclatis autẽ isi spetialit̾ testator
pͥt̾ suam posteritateni inferre licet.
¶Liberti añ nec sepeliri nec auos
inferre possu̾t nͥ herrdes extiteruit
prõno qmͣius quidã inscpͥserũt mo¬
num̃tums. libertisq suis fecisse. ⁊iͣ
est. ¶ Si adhuc monum̃tum purũ
est. poterit hoc uendere. ⁊ donare.Sic¬
enotaphium sit. post posse hoc ueni¬
reclicendum est. Nec enim eẽ hoc re
um in alienum locum. aut tollere

Expanded text:
ria autem, quae quis sibi heredibusque suiria autem, quae quis sibi heredibusque suiad edictum. uel quod pater familias iure hereditario adquisiit. sed in utroque heredibus quidem ceterisque successoribus qualescumque fuerint licet sepeliri et mortuum inferre, etiamsi ex minima parte heredes ex testamento uel ab intestato sint, licet non consentiant alii. liberis autem cuiuscumque sexus uel gradus etiam filiis familiae et emancipatis idem ius concessum est, siue extiterint heredes siue sese abstineant. exheredatis autem, nisi specialiter testator tiam alios praeter suam posteritatem inferre licet. liberti autem nec sepeliri nec alios inferre poterunt, nisi heredes extiterint patrono, quamvis quidam inscripserint monumentum sibi libertisque suis fecisse: et iest. Si adhuc monumentum purum est, poterit quis hoc et vendere et donare. si cenotaphium fit, posse hoc venire dicendum est: nec enim esse hoc relium in alienum locum aut tollere
Abbreviated transcription (Latin):
quipignori dedit agrumsiͥe iun siuũ¬
oꝵ mortuũ intułit religiosumeum
fatit. S i sup̃e inferatur idemest. Ce¬
terum alii concedere non potest.
umutilius est. dicere religio sumposse
tatem adeat pr̃em familias mortumi
ferendolocum facit religiosum. neqͥᷤ
putet hoc ip̃o ꝓ hr̃de eum gerere. fĩ¬
ge enim adhuc eum delsberare. de
acleunda hr̃litate. ego ĩ puto sinon
heres eum intułit. s qui uis alius he¬
rede uł ceisante uel absente ł uerẽ¬
te ne ꝓheredegerẽ uideatur. tñ locum
religiosum facere puto plerumq em̃
defuncti ante sepeliuntur. qm quis de¬
S tunc locus fit religiosus. cum defũdti
finit. Naturaliter enim uidetur ad
mortuum ꝑtinere lotus. inꝙ̃ infert᷑.
p̾sertim si meum locum inferatur. ĩ
quem ip̃e destinauit. usq ad eo ut
ĩ si in legatum locum sit illatus ab
hĩde. illatione tñ testatoris fit religi¬
osus. si modoin alienum tm̃ o portune
inferri non potuit.

Expanded text:
qui pignori dedit agrum si in eum suorqui pignori dedit agrum si in eum suorum mortuum intulerit, religiosum eum facit: sed et si ipse inferatur, idem est: ceterum alii concedere non potest. um utilius est dicere religiosum posse tatem adeat patrem familias mortuum inferendo locum facit religiosum, nec quis putet hoc ipso pro herede eum gerere: finge enim adhuc eum deliberare de adeunda hereditate. ego etiam si non heres eum intulerit, sed quiuis alius herede uel cessante uel absente uel uerente ne pro herede gerere uideatur, tamen locum religiosum facere puto: plerumque enim defuncti ante sepeliuntur, quam sed tunc locus fit religiosus, cum defuncti fuit: naturaliter enim uidetur ad mortuum pertinere locus in quem infertur, praesertim si in eum locum inferatur, in quem ipse destinauit: usque adeo, ut etiamsi in legatum locum sit illatus ab herede, inlatione tamen testatoris fit religiosus, si modo in alium locum tam oportune inferri non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cumaue subicietur. ¶ Deea aũ illanio¬
ne ptor sentit que sẽpuiture causa sit
chrumẽ uͥ corpꝰ ossa uehõis ꝯdita sunt¬
Celsus ã ait. non totuslecus qui sepł¬
ture destinatus est. locus religiosus fit
s quatenus corpus humanun est.¬
¶ Monum̃tum est ꝙ memorie seruã¬
de grãexistat. ¶ Sisum fructumqͥs
heãt religiosum locum non heãt fac̃
S isi aluis ꝓpͥetatẽ auus usum fructimi
hẽat non faciet locum religiosum nec
ꝓpͥetarius nͥforte ip̃m quinsum fructũ
legau̾it intułit cumin alium locum
inferritam aportue nõ poss. Et ita
iuł. scͥsit. Alias autẽ inuito fructuario
locus religiosus nonfiet. S si consen¬
tiat fructuarnis mag̃ est ut locusre¬
ligiosus frat. ¶ Locum quiseruit
nemo religiosum facit. nsi consenti¬
at is cui seruitus debent᷑.S si non mi¬
nus commode ꝑ alium locum serui¬
tute uti poterit. nonuidetur serui
tutis impetliende cã id fieri. ⁊ ideo re¬
ligiosus fit. ⁊ saneht̃ hoc rõem. ¶ Is

Expanded text:
ubicietur.De ea autem illatione praetor sensit, quae sepulturae causa fit.chrum est, ubi corpus ossaue hominis condita sunt.Celsus autem ait: non totus, qui sepulturae destinatus est, locus religiosus fit, sed quatenus corpus humatum est.Monumentum est, quod memoriae seruandae gratia existat.Si usum fructum quis habeat, religiosum locum non facit. sed et si alius proprietatem, alius usum fructum habuit, non faciet locum religiosum nec proprietarius, nisi forte ipsum qui usum fructum legauerit intulerit, cum in alium locum inferri tam oportune non posset: et ita Iulianus scribit. alias autem inuito fructuario locus religiosus non fiet: sed si consentiat fructuarius, magis est ut locus religiosus fiat.Locum qui seruit nemo religiosum facit, nisi consentiat is cui seruitus debetur. sed si non minus commode per alium locum seruitute uti potest, non uitutis impediendae causa id fieri, et ideo religiosus fit: et sane habet hoc rationem. Is
Abbreviated transcription (Latin):
ħ exempium ĩ adu̾sus architectum
tredemptorem actiones dandas. decre¬
uit. Ego ⁊̃ adu̾sus tabulaꝵ pͣuto acti¬
ones dandas. qͥ ĩ computatione fefellit¬
aliquid impendit: cum ⁊ sumptib¬
defuncto contrahere creclitur funer̃
¶ Qui mortiñ in locum alienum
uitulit uł inferre curaũ tenebr ĩ fcm̃
actõe. ¶ In locum alteriꝰ accipere de¬
benuis sine inagrosiue inedifitio.
S hic sermo dommo dat actioneni
ñ bone fidei possessori. Namcum di¬
cat in locum alteruis apparet de dño
eum sentire. Idẽm de eocuiꝰ locusest .S
⁊ fructuarius inferendo tenebitur
dũo ꝓpͥetatis. An isocius teneatur. si
iguorante sotio intulerit trttatipot̾.
ue homo mortuꝰ: osia ue hoĩs mortui
in locum purũ alteruis aut in idse¬
pulchrũ ĩ quoiꝰ ñ fi̾it illata eẽ dĩet᷑.¬

Expanded text:
Seuerus aduersus architectum et redemptorem actiones dandas decreuit.Ego etiam aduersus tabularium puto actiones dandas, qui in computatione fefellitaliquid impendit, cum defuncto contrahere creditur,  Qui mortuum in locum alienum intulit vel inferre curavit, tenebitur in factum actione. "in locum alterius" accipere debemus sive in agro sive in aedificio. sed hic sermo domino dat actionem, non bonae fidei possessori: nam cum dicat "in locum alterius", apparet de deum sentire, id est eo cuius locus est. sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. an et socius teneatur, si ignorante socio intulerit, tractari potue homo mortuus ossaue hominis mortui in locum purum alterius aut in id sepulchrum, in quo ius non fuerit, illata esse dice
Abbreviated transcription (Latin):
atione: si forte uel de finib contentio
sit. uł emptor scur uelit uł uenditor
cuius modi ager ueniat. Ideo autem
hanc actionempposuit quia non cre¬
daderant ueteres. niter tales ꝑsonas
lacatione mr i cancluctionem eẽ. s mag̃
operam beneficii loco p̾beri uid ꝙ datur
ei adremunerandimidari. ⁊ ĩde honora¬
rium apłłari. Si aũ ex locato ⁊i cõducto
fu̾it actum dicendum erit nec tenere
intentionem ¶ ħ actõ dolum malũ
satis habundeq coherceri m̃sorem si do
lus malus conueniatur euis honuniᷤ
quiciiuliter obligatus est. Pinte sĩ
eq̃ m̃sor securuserit. lata culpa plane
u̾ba eclictiutiq eͥ siscit p̾tor imerce¬
de eos interuenire. Is aute mteneb̾r
hac actione qui renunciauit. S et

Expanded text:
atione, si forte uel de finibus contentio sit uel emptor scire uelit uel uenditor, cuius modi ager ueneat. ideo autem hanc actionem proposuit, quia non crediderunt ueteres inter talem personam locationem et conductionem esse, sed magis operam beneficii loco praeberi et id quod datur ei, ad remunerandum dari et inde honorarium appellari: si autem ex locato conducto fuerit actum, dicendum erit nec tenere intentionem. Haec actio dolum malum satis abundeque coerceri mensorem, si dolus malus solus conueniatur eius hominis, qui ciuiliter obligatus non est. proinde si genter, aeque mensor securus erit: lata culpa plane uerba edicti: utique enim scit praetor et mercede eos interuenire.Is autem tenetur hac ac
Abbreviated transcription (Latin):
cogitur ꝑ infc̃m actiouẽ. Que tã he¬
recli quãm here dem competit.⁊ ꝑ pe¬
tua est. ¶ Adu̾isus eum qͥinaltius
aicham lapibeam inqua adhuc m¬
ortiuus ñerat conditꝰ mortuum in¬
tuleut utilem actoẽm infc̃m ꝓo su

Expanded text:
cogitur per in factum actionem, quae tam heredi quam in heredem competit et perpetua est. Adversus eum, qui in alterius arcam lapideam, in qua adhuc mortuus non erit conditus, mortuum intulerit, utilem actionem in factu
Abbreviated transcription (Latin):
si ego tͥ cumeẽs m̃sor mandau̾m lit
mensuram agͥ ag̾es itiuid titio delega¬
ĩus. ⁊ ille dolomalo quid ineare fecent
tuteneb̾is qr dolomalo u̾sanises quia
¶dolose fecerint adu̾sus singulos insoli¬
clum agere potero. S alt̾o conuento
si satis fecerit in alterum actõnem.
denegari oporterebit. ¶ Lompentã¬

Expanded text:
si ego tibi, cum esses mensor, mandauerim, ut mensuram agri ageres et tu id Titio delegaueris et ille dolo malo quid in ea re fecerit, tu teneberis, quia dolo malo uersatus es, qui dolose fecerint, aduersus singulos in solidum agi poterit, sed altero conuento, si satisfecerit, in alterum actionem denegari oportebit. Compet
Abbreviated transcription (Latin):
uocat aut deteͣret emptorem. idcirco int̾ẽ
nr̃amscite nationem pͥsum łienim est qͦs¬
Dam seruos bonos eẽ q nationis sunt. non
infamate quosclam malos uideri qui e a
natione sunt. q̃ mragis infamũ est. ꝙ si de
natione ita ꝓnuntiatum nonerit iudiciũ
emptori omnib q ad quos eares ꝑtinebit
uabitur ꝑꝙ emptor recdib mancipium.
¶Si quidita uenierit ut nisi placu̾it
uitra pͥfinitum tempꝰ reclhibeatur: ea con¬
uentiorata hẽztur. Si autem detemꝑe
nicħ conuem̾t infactum actiointra sexa¬
guita dies utiles accommodatur empto¬
ri. ad reclhibenlum emptori ultra non.
Si uera conuen̾it ut inꝑꝑetuum reclibitõ
fiat. puto hanc conuentionera ualere.
It si tempus .lx. dierum p̾finitum redi¬
bitiomi p̾tist. cã coguita iuditium dabimꝰ.

Expanded text:
uocat aut deterret emptorem: idcirco interest uocat aut deterret emptorem: idcirco interest nostra scire nationem: praesumptum etenim est quosdam seruos bonos esse, quia natione sunt non infamata, quosdam malos uideri, quia ea natione sunt, quae magis infamis est. quod si de natione ita pronuntiatum non erit, iudicium emptori omnibusque ad quos ea res pertinebit dabitur, per quod emptor redhibet mancipium. Si quid ita uenierit, ut, nisi placuerit, intra praefinitum tempus redhibeatur, ea conuentio rata habetur: si autem de tempore nihil conuenerit, in factum actio intra sexaginta dies utiles accommodatur emptori ad redhibendum, ultra non. si uero conuenerit, ut in perpetuum redhibitio fiat, puto hanc conuentionem ualere. Item si tempus sexaginta dierum praefinitum redhibitioni praeteriit, causa cognita iudicium dabi
Abbreviated transcription (Latin):
incausa reclibitionis fu̾it. s hoc tantum
an sit reclibitum nec inm̾ito. iniquumẽ
enim postea qm uenditor agnouit. recipi¬
endo mancipiumeẽ. id in causa reclibitiois
tunc queri utrum debi̾nt reclib̾i an non
debu̾it. nec de tempore qiueritur auint᷑
tempora redibitus eẽ uideatur. illud pla¬
ne ħ̾ actio exigit. ut sit redibitus. ceterum
nisifu̾it redibitus deficit ista actio. ĩ si nu¬
uo consensu plac̾uit ut relibeatur. comẽ¬
tiogͦ de reclhibendo non facit lo cum huic
actioni. s ip̃a reclibitio. restitin autem d
ꝑhant actionem i quod eiseruo inuendi¬
tionem accessit. ¶Quia assidua est du¬
plestipułd idcirco placuit. etiam exempto
agi posse. si cluplam uenclitor mantipii
noncaueat. ea ⁊ enimi q̃sunt moris ⁊ consu¬
etudrꝑs in bone fidei inditiis debẽt ueru¬
re. ¶ Quti mantipia uendunt nationẽ
cuuiscumq inuenditione ꝓnuntiare de¬
bent. Plerumq enim natio serui aut ꝓ¬

Expanded text:
in causa redhibitionis fuerit, sed hoc tantum, in causa redhibitionis fuerit, sed hoc tantum, an sit redhibitum, nec immerito: iniquum est enim, posteaquam uenditor agnouit recipiendo mancipium esse id in causa redhibitionis, tunc quaeri, utrum debuerit redhiberi an non debuerit: nec de tempore quaeretur, an intra tempora redhibitus esse uideatur. Illud plane haec actio exigit, ut sit redhibitus: ceterum nisi fuerit redhibitus, deficit ista actio, etiamsi nudo consensu placuerit, ut redhibeatur. conuentio ergo de redhibendo non facit locum huic actioni, sed ipsa redhibitio. Restitui autem debet per hanc actionem etiam quod ei seruo in uenditione accessit. Quia adsidua est duplae stipulatio, idcirco placuit etiam ex empto agi posse, si duplam uenditor mancipii non caueat: ea enim, quae sunt moris et consuetudinis, in bonae fidei iudiciis debent uenire. Qui mancipia uendunt, nationem cuiusque in uenditione pronuntiare debent: plerumque enim ‹n›atio serui aut pro
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam ⁊ peclio uidetur: ea q̃ cumq post
litis contestationem contingunt: arbitriũ
uiclicis desiderant. ꝙ inꝓturatore diximus
idem intutore ⁊ curatore dicendum erit.
ceterisq quiex offõ ꝓaliis internenunit.
uta peclius ait.⁊ adicit quib administra
tiorerum ꝑnnssa ẽ. culꝑam abeẽ pr̃are:
noniniq dominum cogi. Idem pedius ait.
familie apellatione ⁊ filios fanulias demõ¬
strari. facta enum domesticorum recdibito¬
ria agentem prãre uoluit. ¶ Siquis
egerit qnͣto minoris seru pp̃fugam deiñ
agat pp̃ morbum qͣnti fieri condempna¬
tiodebeat. ⁊ quidem sepius agi posse. qnͣto
minoris cłibium nonest. s ait iuł. id agẽd̾
eẽ ne lucrumemptor faciat. ⁊ dis eiusd̾ rei
extimationem consequatur. ¶Infc̃m ac¬
tio competit ad p̾cium recuꝑ andum. Si
mantipium reclibitum fu̾it. mqua non
hoc queritur. an mancipium reclibitum¬
fu̾it inqua non hocq̃ritur. anmancipiũ

Expanded text:
ut enim et Pedio uidetur, ea, quaecumque post ut enim et Pedio uidetur, ea, quaecumque post litis contestationem contingunt, arbitrium iudicis desiderant. Quod in procuratore diximus, idem et in tutore et curatore dicendum erit ceterisque, qui ex officio pro aliis interueniunt: et ita Pedius tio rerum, culpam abesse praestare non inique dominum cogi. Idem Pedius ait familiae appellatione et filios familias demonstrari: facta enim domesticorum redhibitoria agentem praestare voluit. Si quis egerit quanto minoris propter servi fugam, deinde agat propter morbum, quanti fieri condemnatio debeat? et quidem saepius agi posse quanto minoris dubium non est, sed ait Iulianus id agendum esse, ne lucrum emptor faciat et bis eiusdem rei aestimationem consequatur. In factum actio competit ad pretium reciperandum, si mancipium redhibitum fuerit: in qua non hoc quaeritur, an mancipium ifuerit: in qua non hoc quaeritur, an mancipium
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt impecliunturq redibere.¶Si
uenditori plures hĩdes extiterunt. singu¬
lis ꝓportione hereclitaria poterit seruus re¬
uiberi. ⁊ si seruus płium uemerit idemerit
dicendum. Nam si inius apłib. ł plures ab
umo. ł plura mrantipia ab unoemantur. ue¬
rius est dr̃e siquasi plures rei fuint uendi¬
tores singulis insolidum reclibend̃ sitñ ꝑtes
empte sunt a singulis recte dicetur alteri
quidem pos̃e recliberi. cum altero ã agi qͣnͣ¬
to minoris. It si plures singili ꝑtes abimo
emant inusquisq in solidum reclibebit.¬
¶ Si mantipium quod reclibi aport̾et
mortium erit: hoc ciueritur. Numquid
culpaemptoris ł familie eius ł ꝓcuratoris
cumq occõem mortis emptor p̾ftit̾it. deb̾e
ermetiainsinon adhibuit mecdicum ut
sanaripossit. ł malũ adhibuit. si culpa su¬
a s hoc dicemus: si ante uidicium accep¬
tum decessit. Ceterum sipost uidicium ac¬
ceptum decessisse ꝓponatur. tunc in arbi¬
trium uidicis ueniet. qiuałr mortuus sit.

Expanded text:
sentiunt impediunturque redhibere. Si uenditori plures heredes exstiterint, singulis pro portione hereditaria poterit seruus redhiberi. et si seruus plurium uenierit, idem erit diuno vel plura mancipia ab uno emantur, verius est dicere, si quasi plures rei fuerunt venditores, singulis in solidum redhibendum: si tamen partes emptae sint a singulis, recte dicetur alteri quidem posse redhiberi, cum altero autem agi quanto minoris. item si plures singuli partes ab uno emant Si mancipium quod redhiberi oportet mortuum erit, hoc quaeretur, numquid culpa emptoris uel familiae eius uel procuratoris cumque occasionem morti emptor praestitit, debere eum: etiam si non adhibuit medicum, ut sanari possit, vel malum adhibuit, sed culpa sua. Sed hoc dicemus, si ante iudicium acceptum decessit: ceterum si post iudicium acceptum decessisse proponatur, tunc in arbitrium iudicis ueniet, qualiter mortuus sit:
Abbreviated transcription (Latin):
ap. Dotis ꝓmissio m̃õminus ualebit
ꝙ ignorante iuinitio pr̃ẽ nuptias fe
cerint. si pꝰea consenserit cum omns do¬
tis ꝓmissio futuri inrĩmonii tacitã
ꝯduictionem accipiat. Nam siminor ãnis
.xii. aut maior dediicta sit. tunc pͥmũ
inprimis dumtaxat nuptiis destinari.
cessint aue nuptie.
d̾. Cum pꝰ diuortium uirosciente mu
Longotp̃r fu̾it. ⁊uenisse tacite uidetur.
ne dos q̃ ꝓmissa fu̾at petatur. ⁊ si petere
eam ceꝑit. pastiexceptione a muliere
repelletur. ¶ Mulier sibi debitain
a seio cum usuris futun temporis in dote
ꝓmittenda demonstrauit. Eas qͦ dotis
portionem ẽẽ. qͣꝵ dies pꝰ nuptͥas cessat
ħ rõis÷. ¶Usuras dotis instipulatum c̃
dote post diuortu deductas ex die scd̾i
m̾m̾ii ñ ẽẽ pr̃andas placuit. q nec sortis
exastio loc̃ hr̃e cep̃. medii ã tpũs dẽbe¬
buntur. In dom̃ absũtis uxore de¬
ducta nitꝰ ieã interea ex bonis uiri sũp¬
tib fc̃ĩs: ad exhibitionem uxoris ꝑmssas

Expanded text:
. Dotis promissio non ideo minus ualebit, quod ignorante initio patre nuptiae non fuerint, si postea consenserit, cum omnis dotis promissio futuri matrimonii tacitam condicionem accipiat. nam et si minor annis duodecim ut maior deducta sit, tunc primum in primis dumtaxat nuptiis destinare nrcesserunt aliae nuptiae.. Cum post diuortium uiro sciente mullongo tempore fuerit, conuenisse tacite uidetur, ne dos quae promissa fuerat petatur, et, si petere ea coeperit, pacti exceptione a muliere repellitur. Mulier pecuniam sibi debitam a Seio cum usuris futuri temporis in dote promittenda demonstrauit: eas quoque dotis portionem esse, quarum dies post nuptias cessit, rationis est. Usuras dotis in stipulatum cum dote post diuortium deductas ex die secundi matrimonii non esse praestandas placuit, quia nec sortis exactio locum habere coepit: medii autem temporis debebuntur. In domum absentis uxore deducta, nullis in eam interea ex bonis uiri sumptibus factis, ad exhibitionem uxoris promissas
Abbreviated transcription (Latin):
Cuminter modum astituende dotis et
corpꝰ ignotum diftrã magnasit. Dotis ⁊ c̃
qnͣtitas ꝓ modofacultatum idigratate¬
natalium: recte ꝑtutorem constitui pͭ e
pr̃ona cotem ꝓliberta iure ꝓmissam

Expanded text:
cum inter modum constituendae dotis ‹et› corpus ignotum differentia magna sit: dotis etenim quantitas pro modo facultatium patnatalium recte per tutorem constitui potest. Patrona dotem pro liberta iure promissam
Abbreviated transcription (Latin):
hebitis si seuator libertinam despon¬
derit.ł tutor pupillam. uł qus alius
exhiis qͥ irĩmoniũ copulare ꝓhibent᷑
⁊ cluxit. andonatio quasi nsponsalib
fr̃a ualeat. ⁊ ꝑutẽ etiã sponsalia mꝑ¬
banda fit. ⁊ cn ab indignis ea q̃ donata

Expanded text:
habebit. Sed si senator libertinam desponhabebit. Sed si senator libertinam desponderit vel tutor pupillam vel quis alius ex his, qui matrimonium copulare prohibentur, et duxerit, an donatio quasi in sponsalibus facta valeat? et putem etiam sponsalia inprobanda et quasi ab indignis ea quae donata
Abbreviated transcription (Latin):
donationis causa contractasit: iuire
uulgato obugõ nulla est. uec post
cetrerum senatus emolumentuum
tionis causa interponitur. nec int
simmoris res ueniert donationis
cauta ł p̾ea pretium sit remissum.
ad mittimus donationem ꝑtinere:
ad senatus consultum. ¶ Si quic
sponsam habu̾it. deinde eam uxorẽ
duxerit. cum non liceret andonatiões
qͣ insponsalib fr̃e ualeant iideamtꝰ.
iisł tractat hanc gõnem in minore
.xii. annis . indomum qi mariti ĩ ma¬
tura sit. declucda. Ait eñi hanc sponsã
eẽ i surxor nonsit. s est ueriusꝙ labeo
mindetur. ⁊ a nob̾a papiniano. ł .x.¬
c̃ft̃. ꝓbatumẽ. ut si quid p̾cessernt:
sponsalia durent. qmͣuis iam uxorẽ
eẽ putet qui duxit. Si uero non preces¬
seruit. n sponsalia eẽ q̃ iam nonfue¬
runti neq nuptias ꝙ nuiptie eẽ non
potuerunt. Iõ si sponsalia antecesse¬
rant. ualet donatio. Si minus muilla
est. qr ñ qi᷑ ad extraneam si ciasi ux¬
orem fecit. uideo nec orõ dci lotum

Expanded text:
donationis causa contracta sit, iure uulgato nulla est, nec post decretum senatus emolumentum tionis causa interponitur, nec intesi minoris res uenierit donationis causa uel postea pretium sit remissum, admittemus donationem ualere ad senatus consultum. Si quis sponsam habuerit, deinde eandem uxorem duxerit cum non liceret, an donationes quasi in sponsalibus factae ualeant, uideamus. et Iulianus tractat hanc quaestionem in minore duodecim annis, si in domum quasi mariti inmatura sit deducta: ait enim hanc sponsam esse, etsi uxor non sit. sed est uerius, quod Labeoni uidetur et a nobis et a Papiniano batum est, ut, si quidem praecesserint sponsalia, durent, quamvis iam uxorem esse putet qui duxit, si vero non praecesserint, neque sponsalia esse, quoniam non fuerunt, neque nuptias, quod nuptiae esse non potuerunt. ideoque si sponsalia antecesserint, valet donatio: si minus, nulla est, quia non quasi ad extraneam, sed quasi ad uxorem fecit et ideo nec oratio locum
Abbreviated transcription (Latin):
passe constitutionib locum facere. cũ
ꝓprium seruum posũt manumitt̾e.
quesn̾tentia mͥ quo ꝓbatur. qr uendi¬
tor suie donator non sibi uult legem
impori. nec passit s ei qui accepit. do¬
miniogͥ penes seremancnte nequa¬
qͣm effectum hẽbit constitutio. ¶ Ma¬
numissionis causa. donatõ fc̃aual⁊.
licet non hoc agatur. ut statim ad lib̾
sue tradidit. tunc demum eius fiet.
cum tempore impleto manumitt̾e
cepit. quare antea manumittendo
nich agit. Nam iniud sciendum suix
ori sue quis donau̾it ut intra annum
manuttat deiñ mamumsit ea int᷑¬

Expanded text:
i locum facere, cum proprium seruum possit manumittere: quae sententia mihi quoque probatur, quia uenditor siue donator non sibi uult legem imponi nec potest, sed ei qui accepit: dominio igitur penes se remanente nequaquam effectum habebit constitutio. Manumissionis causa donatio facta ualet, licet non hoc agatur, ut statim ad libersuae tradidit, tunc demum eius fiet, cum tempore impleto manumittere coeperit: quare antea manumittendo nihil agit. nam et illud sciendum est: si uxori quis suae donauerit, ut intra annum manumittat, dein
Abbreviated transcription (Latin):
Daius .l. Si ante qͣm seruus manu¬
mittatur. morte aut cliuortio solutũ
conditiodonatiõi uidetur. ut manẽte
nirĩmonio manumittatur.
qͥ eiꝰ erat conditionis neunqmͣ ad liber¬
tatem ꝑducipossit. dicend̾ est oĩo nicħ
agihac donatõe. ¶Si pecina accepta
manumisent mulier. uel operas ei im¬
posu̾it. ait uł. operas quid̃ eam licito
iuire impõitam. i tenere obligõem nec
cupletiorem fieri. cum ea libertus pro¬
mittat. Qd̃ si pretium obmanumissio¬
nem acceꝑit mulier ⁊ sic manumisĩt
siquid̃ ex peculio suo declit. nuummos
maniti manere. siu̾o alius ꝓ eo declit:
fiet nũmi mulieris. que sñia recte
se habebit. ¶Inper uirum iuxorem
mortis causa donationis recepte sũt.¬

Expanded text:
ale. Si, antequam seruus manumittatur, morte aut diuortio solutum condicio donationi uidetur, ut manente matrimonio manumittatur. qui eius erat condicionis, ne umquam ad libertatem perduci possit, dicendum est omnino nihil agi hac donatione. Si pecunia accepta mulier manumiserit uel operas ei imposuerit, ait iure imposituram et tenere obligationem nec cupletiorem fieri, cum eas libertus promittat: quod si pretium ob manumissionem acceperit mulier et sic manumiserit, si quidem ex peculio suo dedit, nummos mariti manere, si uero alius pro eo dedit, fient nummi mulieris: quae sententia recte se habet. Inter uirum et uxorem mortis causa donationes receptae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quis donaint seriuimita ut eum int᷑
annum manumitt̾et ansimulier ñ
abtemperet uoluntatiastitutio diui o¬
marci imponat ei libertatem siuir uł
uinit uel etiam cliem suum obient. et
ait pap̃. cũ sabini sit sententia recepta
quiputat tunc fieri seruum eius cui
danaretur. cum libertas ceꝑit imponi.
Id̃ nec fiuelit uussi pꝰ exactum tp̃s pos¬
sit manumit̾e recte dici nẽẽ constitu

Expanded text:
quis donauit seruum ita, ut eum intra quis donauit seruum ita, ut eum intra annum manumitteret: an, si mulier non obtemperet uoluntati, constitutio diui Marci imponat ei libertatem, si uir ‹uel› uiuit uel etiam diem suum obierit? et ait Papinianus, cum Sabini sit sententia recepta, ‹q›ui putat tunc fieri seruum eius cui donatur, cum coeperit libertas imponi ideoque nec si uelit mulier post exactum tempus possit manumi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba hsunt. Cum donationis cansa p̾¬
cium auctumeẽ affumes qui suꝑea
re cagniturus erit si pecume modum
malit. idem uiris est isi cantrariomu¬
lier de minore estimatione n querat᷑.
nec aliud incommnodato estimatodato.
marito preclia que ob dotempignori
acceꝑat em̾t ea ꝙ emptio donatio¬
ius causa facta clicatur. nullus eẽ mo¬
mentipigñis tñ obligõem durare:
uerba retultt. ut appareat uenditio¬
ueminter uirum uixorem bona fide:
gestã non regtractari.si tibi maritus ꝓp̃
uendidit. quod. bon a fide gestumẽ.¬
donationis quesitus ostenditur: atq
ideo uenditionem irritam eẽ ꝯstabit
iure publico cãm pignoꝵ integram
optineb. ¶ Si uxq rẽemit ⁊ maritus
p̃cium ꝓ eanumerauit int̾dum dicẽ¬
clum est. totum amuliere repetendum
quasil ocupletior ex ea insoud̃ frc̃asit.
ut puta si emit quid̃ mulier ⁊ debeat
pecuniam. maritus auten auenditore
eam liberauit. Qu d enim interest cre¬
clitorisoniat anuenditori. ¶Uyori

Expanded text:
c sunt: 'Cum donationis causa pretium auctum adfirmes, qui super ea re cogniturus erit, si pecuniae modum malit. idem iuris est et si e contrario mulier de minore aestimatione queratur. nmarito suo praedia, quae ob dotem pignori acceperat, emerit eaque emptio donationis causa facta dicatur, nullius esse momenti, pignoris tamen obligationem durare uerba ideo rettuli, ut appareat uenditionem inter uirum et uxorem bona fide gestam non retractari. 'Si tibi maritus pignuendidit, quod bona fide gestum esdonationis quaesitus ostenditur atque ideo uenditionem irritam esse constabit, iure publico causam pignorum integram obtinebis.' Si uxor rem emit et maritus pretium pro ea nume rauit, interdum dicendum est totum a muliere repetendum, quasi locupletior ex ea in solidum facta sit: ut puta si emit quidem rem mulier et debebat pecuniam, maritus autem a uenditore eam liberauit: quid enim interest, creditori soluat an uenditori? Uxori
Abbreviated transcription (Latin):
utatur sine dubio tem̾eum oꝑ¬
tebit. nec non in si ante aditam
hr̃litatem cum eo contractum ẽ
etiuum est ignoranti dari instito¬
riam actionem. ¶S isi ꝓcura¬
tormeus tutor uł curator mnstitorẽ
p̃posu̾it dicenclum erit ueluti a
me p̾põito dandam institoriã acti
procurator est. daridebebit infti¬
rem gerens preposu̾it iratum
habuero idem erit dicendum.¬
Pui aũ refert quis sit institu¬
tor: masculus anfemina. lib̾an
seruus ꝓprius uł aliemis. It̃ quiꝰ¬
q̃ue p̃posuit. Nam isimulier
p̾posuit competit institoria exẽ

Expanded text:
utatur, sine dubio teneri eum oporutatur, sine dubio teneri eum oportebit. nec non, si ante aditam hereditatem cum eo contractum est, aequum est ignoranti dari institoriam actionem.Sed et si procurator meus, tutor, curator institorem praeposuerit, dicendum erit ueluti a me praeposito dandam institoriam actioprocurator est, dari debebit instirem gerens praeposuerit et ratum habuero, idem erit dicendum.Parui autem refert, quis sit institor, masculus an femina, liber an seruus proprius uel alienus. item quisquis praeposuit: nam et si mulier praeposuit, competet institoria e