comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗlone themis crrios cãpos. et marecime¬
ricũ. Ameridie taurũ montẽ. cui sub¬
iacet cilicia. et isauria usq adcilicum
sinũ quispectat contra insulam enprum
Asia regio uel ut ꝓpriedicã asia
minorꝰ absq orientali parte qua ad cap¬
padociam siriãq ꝓgreditur. undiq
circũdataẽ mari. a septentrione ponto
euxino. ab occasu ꝓpontide atq helles¬
ponto. a meridie marinrõ. ibi est mons
olimpus.
Egiptus inferior aboriente habet siriã
palestinã. ab occasu libiã. a septentrio¬
ne. mare nr̃m. Ameridie montẽ qui
appellatur climax. et egiptũ suꝑiorẽ.
fluuiũq nilũ. ꝗdeli tore incipientis ma¬
ris rubri uidetur emergere. in loco ꝗ dr̃¬
mossilonem porium. Deinde diu adoc¬
casum ꝓ fluens. faciens insulam nomine
meroen inmedio sui. Nouissime ad sep¬
tentrionẽ in flexus. tẽpestiuis auctus
in crem̃tis plana egipti rigat. Hunc aliꝗ
auetores ferunt. haud ꝓcul abathlante
habere fontẽ. & continuo arenis mergi.

Expanded text:
lone Themiscyrios campos et mare Cimmericum, a meridie Taurum montem, cui subiacet Cilicia et Isauria. usque ad Cilicium sinum, qui spectat contra insulam Cyprum. ASIA REGIO uel, ut proprie dicam, Asia minor absque orientali parte qua ad Cappadociam Syriamque progreditur undique circumdata est mari: a septentrione Ponto Euxino, ab occasu Propontide atque Hellesponto, ad meridiem mari Nostro. ibi est mons Olympus. , AEGTPTVS inferior ab oriente habet Syriam Palaestinam, ab occasu Libyam, a septentrione mare Nostrum, a meridie montem. qui appellatur Climax. et Aegyptum superiorem fluuium- que Nilum, qui de litore incipientis maris Rubri uidetur emergere in loco, qui dicMossylon emporium, deinde diu ad occasum profluens, faciens insulam nomine Meroen in medio sui, nouissime ad septentrionem inflexus, tempestiuis auctus incrementis plana Aegypti rigat. hunc aliqui auctores ferunt haud procul ab Athlante habere fontem et continuo harenis mergi,
Abbreviated transcription (Latin):
eius acdeinde ꝑditione totius gene¬
ris humani dicta sufficiant : tantũ
ut siqua gentiles historici. de nr̃is ali¬
quo ordine contigerunt. Hȩc ple¬
nius cum ceteris. ip̃so quo incurrerint
ninus rex assiriorum. primus utipsi
uolunt: ꝓpagandȩ dominationis
libi dine. arma foras extulit. cruen¬
tamq: uita quin quaginta annis.
ꝑ totam asiam bellis egit. Ameridie.
atq arubro mari surgens. subul¬
timo septen trone. euxinum pontũ.
uastando ꝑdomuit. Scythicamq
barbariem. adhuc tunc & in bellem

Expanded text:
eius ac deinde de perditione totius geneeius ac deinde de perditione totius generis humani dicta suut, si qua gentiles historici de nostris aliquo ordine contigerunt, haec plenius cum caeteris ipso, quo incurrerint,Ninus rex Assyriorum, primus ut ipsi volunt propagandae dominationis libidine arma foras extulit, cruentamque vitam quinquaginta annis per totam Asiam bellis egit: a meridie atque a Rubro mari surgens, sub ultimo septentruastando perdomuit, Scythicamque barbariem, adhuc tunc inbellem
Abbreviated transcription (Latin):
natã. sẽꝑq dum homines terram habi¬
tauerint duraturã. om̃s inuiti licet
aut ꝓbamus negando. aut confitendo
toleramus. obstinatis que mentibus
testis sibi infirmitas sua inurit. quib
fidelis scriptura non suaserit. De in¬
de refuso inõnem terrã mare. missoq:
diluuio. cum toto orbe contecto unũ
spatium cęli esset acpelagi. deletum
fuisse uniuersũ humanum genus.
paucas in arca fidei sue merito ad
substituendam originem reseruatis.
euidentissime ueracissimẽ scripto¬
res docent: fuisse tamen etiã illi:
contestatisunt. qui p̃terita quidem
tẽpora. ipsumq auctorẽ temporũ
nescientes : tamen ex indicio et con¬
iectura lapidum quos in remotis
montib concis et ostreis scabros.
sȩpe etiã cauatos aquis uisere solem̾
conitiendo didicerunt. Et quãuis
huiusmundi adhuc. et relatu digna
et fide certa ꝓferri anobis queant.
tamen hȩc uelut principalia duo.
dep̃uaricatione primi hominis. &
condemnatione generationis. uitȩq

Expanded text:
natam semperque dum homines terram habitauerint duraturam omnes inuiti licet aut probamus negando ant confitendo toleramus, obstinatisque mentibus testis sibi infirmitas sua inurit, quibus fideliter scriptura non suaserit. deinde refuso in omnem terram mari inmissoque diluuio, cum toto orbe contecto unum spatium caeli esset ac pelagi, deletum fuisse uniuersum humanum genus, paucis in arca fidei suae merito ad substituendam originem reseruatis, euidentissime ueracissimi scriptores docent. fuisse tamen etiam illi contestati sunt, qui praeterita quidem tempora ipsumque auctorem temporum nescientes, tamen ex indicio et coniectura lapidum, quos in remotis montibus conchis et ostreis scabros, saepe etiam cauatos aquis uisere solemus, coniciendo didicerunt. et quamuis huiusmodi adhuc et relatu digna et fide certa proferri a nobis queant, tamen haec ueluti principalia duo de praeuaricatione primi hominis et condemnatione generationis uitaeque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsis concessit. Inde dum adilliricum
rediens. ꝑ galatiam iter agit. cum in
cubiculum quoddam nouũ sese cubitũ
recepisset: calore pruinarum et nidore
parietum nuꝑ calce in litorũ aggraua¬
tus et suffocatus. octauo demũ mense
quam imperare cȩperat: uitam finiuit.
ANNOABURBE C̃DITAMILLE

Expanded text:
Persis concessit. inde dum ad Illyricum Persis concessit. inde dum ad Illyricum rediens per Galatiam iter agit, cum in cubiculum quoddam nouum sese cubitum recepisset, calore prunarum et nidore parietum nuper calce inlitorum adgrauatus et suffocatus, octauo demum mense quam imperare coeperat uitam finiuit. Anno ab Vrbe condita
Abbreviated transcription (Latin):
obiceret. spectaretq laniandos. Itaq post¬
quam a tesi fonte castra mouit. dolo cu-¬
iusdam trans fugȩ in deserta ꝑductus.
cum ui sitis et ardore solis atq insuper
labore harenarum confectus periret
exercitus : imperator tanto rerũ peri¬
culo anxius. dum peruasta deserti in¬
cautius euagatur. ab ob uio quodam
hostium equite conto ictus interiit:
sic misericors ds̃ impia consilia: impii
morte dissoluit: ANNOABURBE
IOUIANUS TRICESIMUS SEP¬
Itimus imperator insum mo rerũ dis¬
crimine abexercitu creatus. cũ et lo¬
corum iniquitate captus et hostibus
circum sȩptus. nullam euadendi facul¬
tatem nancisceretur: foedus cum sapo¬
re ꝑsarum rege et: siparum ut putañs
dignũ satis tamen necessarium pepi¬
git: quippe ut tutum et in columem
romanũ exercitum. non solum ab in¬
cursu hostium. uerum etiam alocoꝵ
periculo liberaret: Nisibi oppidum
et partem superioris mesopotami ae

Expanded text:
obiceret spectaretque laniandos. itaque postobiceret spectaretque laniandos. itaque postquam a Ctesiphonte castra mouit, dolo cuiusdam transfugae in deserta perductus, cum ni sitis et ardore solis atque insuper labore harenarum confectus periret exercitus, imperator tanto rerum periculo anxius dum per uasta deserti incautius euagatur, ab obuio quodam hostium equite conto ictus interiit. sic misericors Deus impia consilia impii morte dissoluit. Anno ab Vrbe Iouianus tricesimus septimus imperator in summo rerum discrimine ab exercitu creatus cum et locorum iniquitate captus et hostibus circumsaeptus nullam euadendi facultatem nancisceretur, foedus cum Sapore Persarum rege, etsi parum ut putant dignum, satis tamen necessarium pepigit: quippe, ut tutum et incolumem Romanum exercitum non solum ab incursu hostium uerum etiam a locorum periculo liberaret, Nisibi oppidum et partem superioris Mesopotamiae
Abbreviated transcription (Latin):
ULIANUS IAM DUduM
ab augusto rerum potius. anno uno.
et mensibus octo: imperii sũmã solus
obtinuit. xp̃ianã religionẽ arte poti¬
usquã potestate in sectatus. ut nega¬
retur fides xp̃i. et idoloꝵ cultus susci¬
peretur. honoribus magnis ꝓuocare
quã tormentis cogere studuit. aꝑto
tamen prȩcepit edicto. nequis xp̃ia¬
nus docendorũ liberalium studi oꝵ
pro fessor esset. Sed tamen sic ut a ma¬
ioribus nr̃is cõpertũ habemus. om̃s
ubiq propemodum prȩcepti conditi¬
ones amplexanti. officium quã fidem
de serere maluerunt:Iulianus autem
bellum aduersus parthos parans cum
romanas uires contracta sundiq ad des
tinatam secum traheret ꝑditionẽ. xp̃i¬
anor sanguinẽ diissuis uouit palam.
ꝑ secuturus ecclesias. siuictoriam potu¬
isset adipisci:nam et amphiteatrũ hiȩ¬
rosolimis extrui iussit: in quo reuers
aparthis. episcopos monachos. om̃sq¬
eius loci scõs bestiis. etiã arte sȩuioribus

Expanded text:
ulianus, dudum ab Augusto regno potitus, anno uno et mensibus octo imperii summam solus obtinuit, Christianam religionem arte potius quam potestate insectatus, ut negaretur fides Christi et idolorum cultus susciperetur, honoribus magis provocare, quam tormentis cogere studuit. Aperto tamen praecepit edicto, ne quis Christianus docendorum liberalium studiorum professor esset. Sed tamen, sicut a majoribus nostris compertum habemus, 546 omnes ubique propemodum praecepti conditiones amplexati, officium quam fidem deserere maluerunt. Julianus autem bellum adversus Parthos parans, cum Romanas vires continatam secum traheret perditionem, Christianorum sanguinem dis suis uouit, palam persecuturus ecclesias, si uictoriam potuisset adipisci. nam et amphitheatrum Hierosolymis extrui iussit, in quo reuersus a Parthis episcopos monachos omnesqeius loci sanctos bestiis etiam arte saeuioribus
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. et liciniũ sororis filiũ interfecit.
prȩterea multas gentes diuersis prȩ¬
liis subegit. Urbem nominis sui ro¬
manoꝵ regum. uel primꝰ. uel solus
instituit: quęsola exꝑs idolorũ
ad hoc breuissimo tẽpore condita.
axp̃iano imperatore prouecta est.
ut sola romȩ tot scłis miseriisq ꝓuec¬
t&. eforma et potentia merito possit
aequari: tum deinde primus constan¬
tinus. iusto ordine et pio uicem uer¬
tit edicto: siꝗdẽ statuit citra ullã ho¬
minũ caedem. paganoꝵ templa clau¬
di. Mox gothorum fortissimas et co¬
piosissimas gs̃. in ipso barbarico solissinu.
hoc est insarmatarum regione deleuit :
calocherũ quendam incypro aspiran¬
tẽ nouis reb oppessit. tricennalibus
suis dalmatiũ caesarem legit: cũq bel¬
lum in ꝑsas moliretur: in uilla publica
iuxta nico mediam. dispositã bene rẽ¬
publicam filiis tradens: diem obit.
ANNO ABURBE CONDITAMil¬

Expanded text:
suum et Licixium sororis filium interfecit. suum et Licixium sororis filium interfecit. prae- terea multas gentes diuersis proeliis subegit. urbem nominis sui Romanorum regum uel primus uel solus instituit. quae sola expers idolorum ad hoc breuissimo tempore condita a Christiano imperatore prouecta est, ut sola Romae, tot saeculis miseriisque prouectae, forma et potentia merito possit aequari. tum deinde primus Costantinus iasto ordine et pio nieem uertit: edicto siquidem statuit citra ullam, hominum caedem paganorum templa dandi. rex Gothorum fortissimas et copiosissimas gentes in ipso barbarici soli sinu, hoc est in Sarmatarum regione, deleuit. Calocaerum quendam in Cypro adspirantem nonis rebus oppressit. tricennalibus suis Dalmatiam Caesarem legit. cumque bellum in Persas moliretur, in nilla publica iuxta Nicomediam, dispositam bene rempublicam filiis tradens, diem obiit. Anno ab Vrbe eondita
Abbreviated transcription (Latin):
digna punitio flagitaret: constantini
filii crispus et constantinus. et licinius
adulescens licinii augusti filius. constan¬
tini autẽ exsorore nepos. cȩsares sunt
creati. His diebus arrius alexandrinȩ
urbis prȩs biter. aueritate fidei catholicȩ
deuians. exitiabile plurimis dogma
constituit: qui simul ut primũ alexan.¬
driȩ uel notus uel notatus inter confu¬
sos uulgo sectatores. in sectatoresq factus
estͣ alexandro eiusdem tunc urbis episco¬
po. pulsus eccła est: cũq homines quos
inerrorẽ seduxerat. etiam inseditionẽ
excitaret : apud niciã urbem bythiniȩ.
conuentus trecentoꝵ decẽ et octo episco¬
porum. factus est ꝑ quos arriand̃ dognia
exitiabile. et miserum esse euidentis¬
sime de prehensum. palam proditum.
acre probatum est.Sed inter haec la¬
tent causȩ curuindicẽ gladium &
destinatã in impios punitionẽ. con¬
stantinus imperator etiam in pro pri¬
os egit affectus: nam crispum filium

Expanded text:
digna punitio flagitaret. Constantini digna punitio flagitaret. Constantini filii, Crispus et Constantinus et Licinius adulescens, Licini Augusti filius, Constantini autem ex sorore nepos, Caesares sunt creati. His diebus Arrius, Alexandrinae urbis presbyter, a ueritate fidei catholicae deuians, exitiabile plurimis dogma constituit. qui simul ut primam Alexandriae vel notus vel notatus inUr confusos uulgo sectatores insectatoresque factus est, ab Alexandro, eiusdem tunc urbis episcopo, pulsus ecclesia est. cumque homines, quos in errorem seduxerat, etiam in seditionem excitaret, apud Nicaeam urbem Bithyniae conuentus trecentorum decem et octo episcoporum factus est, per quos Arrianum dogma exitiabile et miserum esse euidentissime deprehensum, palam proditum ae reprobatum est. sed inter haec latent causae, cur uindicem gladium et destinatam in impios punitionem Constantinus imperator etiam in proprios egit affectus. nam Crispum filium
Abbreviated transcription (Latin):
et maxentium bellũ ciuile exortũ est.:
ma xentius sepȩ multis prȩliis fatigatus.
ultime ad pontẽ muluium uictus. et in¬
ter fectus est :: maximinus ꝑ secutionis
xp̃i anoꝵ incentor. executorq infestis¬
simus: apud tharsum dũ ciuile bellum
contra liciniũ disponit: interiit: licini¬
us repentina rabie suscitatus. om̃s xp̃ia¬
nos epalatio suo iussit expelli mox bel¬
lum inter ipsum liciniũ & constantinũ
efferbuit: sed constantinus liciniũ soro¬
rissuȩ uirũ : inpannonia primũ uicit.
de inde apud cybals oppressit. uniuer¬
saq grecia potitus. liciniũ crebris bellis
terra mariq assurgentẽ. et repressum.
tandem addeditionẽ coegit. Sedhercu¬
liimaximianis ocerisui motus exẽplo.
neiterum depositam purpuram inꝑniti¬
em rei publicȩ sumeret. priuatũ iussit
occidi. quãuis om̃ib iam ministris ne fa¬
riȩ ꝑsecutionis extinctis. hunc quoq
in quantũ exercere potuit. ꝑ secutorẽ

Expanded text:
et Maxentium bellum ciuile exortum est. et Maxentium bellum ciuile exortum est. Maxentius, saepe multis proeliis fatigatus, ultime ad pontem Muluium uictus et interfectus est. Maximinus, persecutionis Christianorum incentor exsecutorque infestissimus, apud Tharsum, dum ciuile bellum contra Licinium disponit, interiit. Licinius, repentina rabie susoitatus, omnes Christianos e palatio suo iussit expelli. mox bellum inter ipsum Licinium et Constantinum efferbuit. sed Constantinus Lioinium, sororis suae uirum, in Pannonia primum uicit, deinde apud Cibalas oppressit uniuersaque Graecia potitus Licinium crebris bellis terra marique adsurgentem et repressum tandem ad deditionem coegit; sed Herculii Maximiani soceri qui motus exemplo, ne iterum depositam purpuram in perniciem reipublicae sumeret, priuatum iussit occidi; quamuis omnibus iam ministris nefariae persecutionis extinctis hunc quoque in quantum exerere potuit persecutorem
Abbreviated transcription (Latin):
imperatorẽ creauit: cũq ꝑsecutionẽ adi¬
oclitiano & maximiano missam ipse
atrociorib edictis accumulauisset. ac
post quã ꝑannos decem om̃i genere ho¬
minũ ex hausit prouincias. putre facto
intror sum pectore. et uitalibus disso¬
lutis. cũ ultra horrorem humanȩ mise¬
riȩ etiã uermes eructaret: neq medi¬
ciultra iam fȩtorem ferentes crebro ius¬
su eius occiderentur: a quodã medico
constantiã ex desperatione sumente
in crepitus. iram dĩ ẽẽ poenã suã. atq
idõ amedicis non posse curari: edictis
late missis xp̃ianos deexiliis reuocauit.
ipse autẽ cruciatus non sustinens. uim
uitȩ suȩ attulit. Iͥta respublica tunc sub
nouis quattuor principibus fuit. con¬
stantino et maxentio filiis augustoꝵ¬
licinio autẽ et maximino hominibus
nouis: constantinus pacẽ eccłiis post decẽ
annos quam aꝑsecutorib uexabantur
indulsit. Deinde inter constantinum

Expanded text:
imperatorem creauit. cumque perseeutionem a Diimperatorem creauit. cumque perseeutionem a Diocletiano et Maximiano missam ipse atrocioribus edictis adcumulauisset ac postquam per annos decem omni genere hominum exhausit prouincias, putrefacto introrsum pectore et uitalibus dissolutis, cum ultra horrorem humanae miseriae etiam uermes eructaret neque medici ultra iam foetorem ferentes crebro iussu eius occiderentur: a quodam medico constantiam ex desperatione sumente increpitus, iram Dei esse poenam suam atque ideo a medicis non posse curari, edictis late missis Christianos de exiliis reuocauit. ipse autem cruciatus non sustinens uim uitae suae adtulit. ita respublica tunc sub nonis quattuor principibus fuit Constantino et Maxentio, filiis AugustoLicinio autem et Maximino, hominibus nouis. Constantinus pacem ecclesiis post decem annos quam a persecutoribus uexabantur indulsit. deinde inter Constantinum
Abbreviated transcription (Latin):
sime rempublicam procurante : preto¬
pani milites romȩ maxentium filiũ
herculii qui priuatus in lucania oriora mo¬
batur: augustum nuncupauer̃ . maxi¬
mianus herculius iam exaugusto priua¬
tus. et adhuc publicus ꝑsecutor. occasi¬
one filii sollicitatus. qui imperium ab¬
iecerat. arripuit tyrannidem :galerius
augustus seuerũ caesarẽ ad uersus maxen¬
tium rom̃ã cum exercitumisit: se¬
uerus cum urbem obsideret. militum
suoꝵ scelere desertus. et pro ditus. atq: exeo
fugiens rauenne interfectus est. Her¬
culius uõ maximianus ꝑsecutor. et ex
Iaugusto tyrannus. confirmatũ iam inĩ¬
perio filium ueste ac potestate regia
spoliare conatus. conuitiis autem actu
multibus militũ palam conterritus.
ingalliam profectus est. ut constanti¬
no genere aequedolis iunctus auferret
imperium: sed perfiliam de prȩhensus
et proditus. deinde infugam uersus.
massiliȩ oppressus et inter fectus est.
Porro galerius occiso. seuero licinium

Expanded text:
sime rempublicam procurante praetoriani milites Romae Maxentium filium Herculii, qui priuatus in Lucania morabatur, Augustum nuncupaneruat. Maximianus Herculius, iam ex Augusto privatus et adhuc publicus persecutor, occasione filii sollicitatus, qui imperium abiecerat, arripuit tyrannidem. Galerius Augugtus Seuerum Caesarem aduersus Maxentium Romam cum exercita misit. Seaerus cum Vrbem obsideret, militum suorum seelere desertus et proditus atque ex eo fugiens Rauennae interfectus est. Herculius Maximianus, perseentor et ex Angqsto tyrannus, confirmatum iam in imperio filium ueste ac potestate regia spoliare conatus, conuiciis autem ac tu multibus militum palam conterritus in Galliam profectus est, ut Constantine genero aeque dolis iunctus auferret imperium. sed per fiiiam deprehensus et proditus, deinde in fugam uersus Massiliae oppressus et interfectus est. porro Galerius occiso Seuero Licinium
Abbreviated transcription (Latin):
ut millesimus romȩ annus. xp̃o potius
quã idolis dicaretur: a constantino autẽ
om̃s semꝑ xp̃iani imperatores. usq in
hodiernũ diem creatisunt. excepto
iuliano quẽ impia ut aiunt machinan¬
tem. exitiabilis u̾ita deseruit.: hȩc ẽ.
lenta illa paganoꝵ poena sed certa.
hinc sani in saniunt. hinc non uulne¬
rati conpunguntur. hinc ridentes gemunt:
hinc uiuentes deficiunt. uł gemunt
hinc secreto excruciantur. quos nemo
ꝑ sequitur. hinc iam paucissimi re¬
manserunt. qui nũ quã aliquo ꝑse¬
quente puniti sunt. Uerũtam̃ qualẽs
tunc ꝑ secuto res illos dequoꝵ impu¬
nitate nonsolum gloriari. sed etiam
insultare conantur Finis mansit. ex¬
pediam constantino ingallis strenuis

Expanded text:
ut millesimus Romae annus Christo potius ut millesimus Romae annus Christo potius quam idolis dicaretur. a Constantino autem omnes semper Christiani imperatores usque in hodiernum diem creati sunt excepto Iuliano, quem impia, ut aiunt, machinantem exitiabilis uita deseruit. haec eet lenta illa paganorum poena sed certa; hinc sani insaniunt, hinc non unlnerati conpunguntur, hinc ridentes gemunt, hinc uiuentes deficiunt, hinc secreto excruciantur, quos nemo persequitur, hinc iam paucissimi remanserunt, qui numquam aliquo persequente puniti sunt. nernmtamen qualis tunc persecutores illos, de quorum impunitate non solum gloriari sed etiam insultare conantur, finis mansit, expediam. Constantino in Galliis strenuis
Abbreviated transcription (Latin):
illud ut dixi denuntiandum puto.
quia sicut aegyptiis post has decem
plagas. Ndimissos hebreos ꝑ sequi mo¬
lientibus. in ruit ꝑ suꝑductum mare
aet̃na ꝑditio: ita et nos quidem libe¬
re peregrinantes. suꝑ uentura quan¬
doq ꝑsecutio gentilium manet. donec
mare rubrum hoc est ignem iudicii
ce transeamus: hiuero in quos aegip¬
tiorum forma trans funditur. ꝑ mis¬
sa ad tempus potestate sȩuientes. grauis¬
simis quidem ꝑmissudĩ xp̃ianos cruci¬
atibus ꝑ sequentur. uerum tamen idẽ
om̃s inimici xp̃i. cum rege suo anti xp̃o
accepti stagno ignis aeterni. quod ma¬
gna inpediente caligine. dum nonui¬
detur intratur. ꝑpetuã ꝑditionem
immortalibus arsuri isuppliciis sorti¬
entur  Igitur mortuo ut dixi constan¬
tio inbrittanniis. constantinus impe¬
rator creatus. primꝰ imperatoꝵ xp̃i¬
anus. excepto philippo qui xp̃i anus
annis ammodũ paucissimis. ad hoo
tantũ constitutus fuisse mihi uisus est.

Expanded text:
illud, ut dixi, denuntiandum puto, illud, ut dixi, denuntiandum puto, quia, sicut Aegyptiis post has decem plagas dimissos Hebraeos persequi molientibus inruit per superductum mare aeterna perditio, ita et nos quidem libere peregrinantes superuentura quandoque persecutio gentilium manet, donec mare Rubrum, hoc est ignem iudicii,ce transeamus. hi uero, in quos Aegyptiorum forma transfunditur, permissa ad tempus potestate saeuientes grauissimis quidem permissu Dei Christianos cruciatibus persequentur; uerumtamen idem omnes inimici Christi cum rege suo Antichristo accepti stagno ignis aeterni, quod magna impediente caligine dum non uidetur intratur, perpetuam perditionem immortalibus arsuri suppliciis sortientur. Igitur mortuo, ut dixi, Constantio in Britanniis Constantinns imperator creatus, primus imperatorum Christianus excepto Philippo, qui Christianus annis admodum paucissimis ad hoc tantum constitutus fuisse mihi uisus est,
Abbreviated transcription (Latin):
runtpftendens quid cũ ultio talis exi¬
geret. tantus possit ultor nisi et cle¬
mens esset. et patiens. quam quã in¬
tra sex abhinc menses tres succidui
imperatores. hoc est aurelianus. ta¬
citus. et florianus. diuersis causis
interfecti sunt Ibi postremo decima
plaga quȩ et nouissima om̃ium fuit
interfectio filiorum quos primos
quiq genuerant. hiñc nihilo minus
decima id est nouissima poena est
om̃iũ ꝑditio idoloꝵ. quȩ primitus
facta : in primis amabant. Ibi rex po¬
tentiam dĩ sensit. probauit et timuit.
ac ꝑ hoc ppłm dĩ liberum abire ꝑmi¬
sit. hic rex potentiã dĩ sensit. proba¬
uit et credidit. ac ꝑ hoc ppłm dĩ libe¬
rum esse ꝑmisit. Ibinũquam postea
ppłs dĩ ad seruitutem retractus: hic
num quã postea populus dĩ adidola¬
triam coactus est. Ibi aegyptiorum
uasa prȩtiosa hebreistradita sunt.
hic inecclesias xp̃ianorum. prȩcipua
paganorum templa cesserunt. Sane

Expanded text:
ruit ostendens, quid, cum ultio talis exiruit ostendens, quid, cum ultio talis exigeret, tantus possit ultor, nisi et clemens esset et patiens; quamquam intra sex abhinc menses tres succidui imperatores, hoc est Aurelianus Tacitus et Florianus, diuersis causis interfecti sunt. ibi postremo decima plaga, quae et nouissima omnium fuit, interfectio filiorum, quos primos quique genuerant: hic nihilo minus decima id est nouissima poena est omnium perditio idolorum, quae primitus facta in primis amabant. Ibi rex potentiam Dei sensit probauit et timuit ac per hoc populum Dei liberum abire permisit: hic rex potentiam Dei sensit probauit et credidit ac per hoc populum Dei liberum esse permisit. ibi numquam postea populus Dei ad seruitutem retractus: hic numquam postea populus Dei ad idololatriam coactus est. ibi Aegyptiorum uasa pretiosa Hebraeis tradita sunt: hic in ecclesias Christianorum praecipua paganorum templa cesserunt. sane
Abbreviated transcription (Latin):
coacto aere grando profusa. quȩ
hominib iumentis satisq exitio
fuit hic similiter septima sub gallo
et uolusiano qui ꝑsecutori decin
mox interfecto suc cesserant. pla¬
ga extitit. corrupto aere pestis in¬
fusa quȩ ꝑ om̃ia romani regni abo¬
riente in occidentẽ spatia: cum om̃e
ꝓpe modum genus hominum. et pe¬
cudum. necidedit. tumȩtiã corrupitq
lacus: infecit pabulatabo Ibi octauã
aegypti contritionẽ fecere excitatȩ
undiq lucustȩ tenentes . terentes. te¬
gentesq omĩa. hic octauam aeq sub¬
uersionẽ romani orbis excitatȩ undi¬
q: intulere g̃s. quȩ cȩdibus atq incen¬
diis cunctas prouincias deleuerunt.
Ibitunc non aturbatio diuturnas.
crassas ac paene tractabiles tenebras
habuit. plus om̃ino periculi cõmina¬
ta quam fecit. Hic itidem non a cor¬
reptio fuit. cũ aureliano ꝑsecutionẽ
decernenti. dirifturbinibus terrt¬
bile actriste fulmen sub ipsis pedib

Expanded text:
coacto aere grando profusa, quae coacto aere grando profusa, quae hominibus iumentis satisque exitio fuit: hic similiter septima sub Gallo et Volusiano, qui persecutori Decio mox interfecto successerant, plaga extitit corrupto aere pestis infusa, quae per omnia Romani regni abriente in Occidentem spatia cum omne propemodum genus hominum et pecudum neci dedit tum etiam Corrupitque lacus, infecit pabula tabo. ibi octauam Aegypti contritionem fecere excitatae undique lucustae, tenentes terentes tegentesque omnia: hic octauam aeque in subuersionem Romani orbis excitatae undique intulere gentes, quae caedibus atque incendiis cunctas prouincias deleuerunt. ibi nona turbatio diuturnas crassas ac paene tractabiles tenebras habuit, plus omnino periculi comminata quam fecit: hic itidem nona correptio fuit, cum Aureliano persecutionem decernenti diris turbinibus terribile ac triste fulmen sub ipsis pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
dem quarta sub marco antonino pla¬
ga lues plurimis infusa ꝓ uinciis
italiam quoq cũ urbe roma uniuer¬
sam. exercitumq romanũ ꝑ longin.¬
quos limites. et diuersa hiberna
dispersũ inmor tẽ dissolutũ. putredi¬
ni simul acuermibus dedit Ibi ꝗnta
correptio pecorũ ac ium̃toꝵ repen¬
tino interitu expleta est. hic similit̾
quinta ultione sub seuero ꝑ secutore
creberrimis ciuilibus bellis. propria
uiscera et ad ium̃tarei publicȩ. hoc
est plebes ꝓuinciarum. et legiones
militum comminutȩ sunt Ibi sexta
uexato intulit uesicas efferuescentes
ulceraq manantia. hic aeq sexta
punitio quȩ post maximiani per¬
secutionem fuit. qui speci aliter epis¬
copos et clericos. omissa turba po¬
pulari. hocest he ȩcclesiarum pri¬
mates trucidaruim perauerat. intu¬
mescens crebro ira atq inuidia non
ꝑ uulgi cedem. sed ꝑ uulnera mortes¬
q principum ac potentum exhala¬
taest Ibi septima plaga numeratur

Expanded text:
dem quarta sub Marco Antonino pladem quarta sub Marco Antonino plaga, lues plurimis infusa prouinciis Italiam quoque cum urbe Roma uniuersam exercitumque Romanum, per longinquos limites et diuersa hiberna dispersum. in mortem dissolutum putredini simul ac uermibus dedit. ibi quinta correptio pecorum ac iumentorum repentino interitu expleta est: hic similiter quinta ultione sub Seuero persecutore creberrimis ciuilibus bellis propria uiscera et adiumenta reipublicae, hoc est plebes prouinciarum et legiones militum, comminutae sunt. ibi sexta uexatio intulit uesicas efferuescentes ulceraque manantia: hic aeque sexta punitio, quae post Maximini persecutionem fuit, qui specialiter episcopos et clericos omissa turba populari, hoc est ecclesiarum primates, trucidari imperauerat, intumescens crebro ira atque inuidia non per uulgi caedem sed per uulnera mortesque principum ac potentium exhalata est. ibi septima plaga numeratur
Abbreviated transcription (Latin):
plaga prodidit ꝑstrepentes ꝑ sultan¬
tesq: inpenetralibus ranas. inaediae
atq exilii fuisse. hic sequens sub do¬
mitiano poena similiter ostendit.
satellitũ militũq eius in probis effre¬
natisq discursib cruentissima iussa
principis ex sequentũ. ad inopiã pene
nifes. musculas scilic& par uissimas ac¬
sȩ uissimas quȩ mediis sȩpe aestib ꝑ loca
squalida oo adunatim uibrando den¬
sata. et innullo uolatu albabi solent.
capillisq hominũ ac pecudum sȩtis
cum urente morso inseri. hic itidem
tertia subtraiano plaga iudeos excita¬
uit: quicũ antea ubiq disꝑsi ita iam
quasi non essent quies cerent. repen¬
tino om̃s calore ꝑ moti. in ipsos int̃
quos erant toto orbe sȩuierunt. absq
magnis multarũ urbium ruinis. quas
cre biiterrȩ motus isdem tẽ poribus
subruerunt Ibi in quarta plaga mũ¬
scȩ caninȩ fuerunt. reuela alumnȩ
putredinis. uermiũq matres. hic iti¬

Expanded text:
plaga prodidit, perstrepentes persultanplaga prodidit, perstrepentes persultantesque in penetralibus ranas inediae atque exitu fuisse hic sequens sub Domitiano poena, similiter quando satellitum militumque ejus improbis effrenatisque discursibus cruentissimi jussa principis exsequentium, ad inopiam pene niphes, musculas scilicet parvissimas saevissimasque: quae mediis saepe aestibus per loca squalida coadunatim vibrando densatae, et in illo volatu allabi solent, capillisque hominum ac pecudum setis cum urente morsu intertia sub Traiano plaga Iudaeos excitauit, qui cum antea ubique dispersi ita iam quasi non essent quiescerent, repentino omnes calore permoti, in ipsos, inter quos erant, toto Orbe saeuierunt, absque magnis multarum urbium ruinis, quas crebri terrae motus isdem temporibus subruerunt. ibi in quarta plaga muscae caninae fuerunt, reuera alumnae putredinis uermiumque matres: hic iti
Abbreviated transcription (Latin):
in uidos etiam religionis aliȩne
dum innocentes auidȩ ꝑ secuntur
mari rubro ultime receptos. om̃s
funditus interisse.: Quod egonunc
refero. acrenuntio. et si forte fide
non accepta tum exitu tamen pro¬
bandum. quia haec infigurã nr̃i
facta sunt. Uterq ppłs unius
dĩ est. una ppłi utriusq causa:
subdita fuit israhelitarum sr̃ na¬
goga aegyptiis. subdita est xp̃ia¬
noꝵ ecclesia romanis. ꝑ secuti sunt
aegyptii: ꝑ secuti sunt et romani.:
decẽ ibi contradictiones aduersus
monsen : decẽ hic edicta aduers
xp̃m. Diuersȩ ibi plagȩ aegrpti¬
orũ. diuersȩ hic calamitates roma¬
noꝵ. Nam ut etiam ipsa sinter se
plagas in quantũ tamen figura for¬
mȩ cõparari potest conferãsibi pͥma
correptio habuit sanguinẽ. uulgo
uel manasse deputeis uel in fluminib
cucurrisse. hic prima subnerone exe¬
git plaga ut ubiq morientiũ sanguis
esset: uel morbis in urbe corruptus.
uelbellis inorbe profusus Ibi sequens

Expanded text:
inuidos etiam religionis alienae, inuidos etiam religionis alienae, dum innocentes auide persequuntur, mari Bubro ultime receptos omnes funditus interisse. quod ego nunc refero ac renuntio, etsi forte fide non acceptatum, exitu tamen probandum, quia haec in figura nostri facta sunt. uterque populus unius Dei est, una populi utriusque causa. subdita fuit Israhelitarum synagoga Aegyptiis, subdita est Christianorum ecclesia Romanis. persecuti sunt Aegyptii, persecuti sunt et Romani. decem ibi contradictiones aduersus Moysen, decem hic edicta aduersus Christum ; diuersae ibi plagae Aegyptiorum, diuersae hic calamitates Romanorum. nam, nt etiam ipsas inter se plagas, in quantum tamen figura formae conparari potest, conferam, ibi prima correptio habuit sanguinem uulgo uel manasse de puteis uel in fluminibus cucurrisse: hic prima sub Nerone exegit plaga, ut ubique morientium sanguis esset uel morbis in Vrbe corruptus uel bellis in Orbe profusus. ibi sequens
Abbreviated transcription (Latin):
quantõminus intellecta est. Impius
enim flagellatur et non sentit: et qđ
cum expositũ fuerit. inuitilicet ꝓp¬
ter ipsam rerum fidem fatebuntur
quia exilla maximianȩ ꝑsecutionis
maxima punitione ista sunt uulnera
quibus etiã nunc istidolent. et intan¬
tum dolent. ut etiã clament nosq
ad reclamandũ lacessant sollicitos fi¬
en qualiter conticescant. Inprimo
libello expositum anobis est. pom¬
peium trogum. & corneliũ tacitum
cõ memorasse. non plene quidem.
nr̃m uero monꝰsen etiam ipsoꝵ tes¬
timonio fidelem: fideliter sufficien¬
terq dixisse. aegrptios etregem eoꝵ
dõ suo impedien dȩ deuotionis instinc¬
tu. ad lutũ paleasq reuocarent. de¬
cem a cerbissimis plagis fuisse uexa¬
tos. Deinde uiolentia maloꝵ edo¬
mitos. non solũ coegisse festinantem
sed etiã ꝓpriis suis argenteis et aureis
uasis accumulauisse: post oblitos.
plagȩ suȩ. et cupidos prȩde indebitȩ

Expanded text:
quanto minus intellecta est. impius quanto minus intellecta est. impius enim flagellatur et non sentit. et quod cum expositum fuerit, inuiti licet propter ipsam rerum fidem fatebuntur, quia ex illa Maximianae persecutionis maxima punitione ista sunt uulnera, quibus etiam nunc isti dolent et in tantam dolent, ut etiam clament nosque ad reclamandum lacessant: sollicitos fieri, qualiter conticescant. In primo libello expositum a nobis est, Pompeium Trogum et Cornelium Tacitum commemorasse non plene quidem, nostrum uero Moysen, etiam ipsorum testimonio fidelem, fideliter sufficienterque dixisse, Aegyptios et regem eorDeo suo, impediendae deuotionis instinctu ad lutum paleasque reuooarent, decem acerbissimis plagis fuisse uexatos. deinde uiolentia malorum edomitos non solum coegisse festinantem sed etiam propriis suis argenteis et aureis uasis accumulauisse. post, oblitos plagae suae et cupidos praedae indebitae,
Abbreviated transcription (Latin):
illi maximi quippe et ꝑsecuto res.
honore deposito et adsumta quiete
priuati qđ beatissimũ homines. & sũ¬
mũ bonum uitȩ bonȩ iudicant. et
hoc tunc uel ut prȩmi iloco auctores
ꝑ secutionis adeptisunt. quando ac¬
censa ꝑ secutio medio sui tẽpore toto
orbe sȩuiebat. An etiam hancbeati¬
tudinẽ illis temporibus poenaliter
accidisse adseris: et nos hinc quoq
terrere moliris . Quibus humilit̾
responderim. me plurima curapi¬
etatis accinctum: cõmonere deue¬
ris terrere defalsis: decẽ ꝑ secutiones¬
anerone usq ad maximianũ eccła
xp̃i passa est: nouẽ ut egodixi ultio¬
nes. ut ipsi nonnegant calamitates
euestigiis consecutȩ sunt. nec in uer¬
bo premosutrum debitȩ ultiones. an
fortuitȩ ꝑmutationes fuisse uidean¬
tur. quȩ tam̃ meo suoq testimonio
clades fuerunt indm̃ in decima hȩsi¬
tatũ putant miseri: et cȩci. non uiden¬
tes tanto eam ipsis fuisse grauiorẽ.

Expanded text:
illi maximi quippe et persecutores, illi maximi quippe et persecutores, honore deposito et adsumpta quiete, priuati, quod beatissimum homines et summum bonum uitae bonae iudicant, et hoc tunc uelut praemii loco auctores persecutionis adepti sunt, quando accensa persecutio medio sui tempore toto Orbe saeuiebat. an etiam hanc beatitudinem illis temporibus poenaliter accidisse adseris et nos hinc quoque terrere moliris? Quibus humiliter responderim, me plurima cura pietatis accinctum commonere de uerisa Nerone usque ad Maximianum Ecclesia Christi passa est: nouem, ut ego dixi, ultiones, ut ipsi non negant, calamitates e uestigiis consecutae sunt. nec in uerbo premo; utrum debitae ultiones an fortuitae permutationes fuisse uideantur, quae tamen meo suoque testimonio clades fuerunt. in decima haesitatum putant miseri et caeci, non uidentes tanto eam ipsis fuisse grauiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ignari diuinorũ secreto timore
palluimus : sed nunc euacuauit ma¬
ximianus nr̃ omnẽ scȩnã fabulȩ
tuȩ. nr̃ȩq religionis antiquitatem
columna in expugnabili fulsit: per
annos degem euersȩ sunt ȩccłȩ ur̃ȩ ut
etiam tufateris dilaceraticruciatibus.
exinaniti mortibus toto orbe xp̃i¬
ani. tenemus euidens testimoniũ tu¬
um. nullam superiorem ꝑ secutionẽ
adeo uel grauem uel diuturnã fuis¬
se. et tamen ecce inter tranquillissima
tempoꝵ bona ipsorũ quoq impera¬
torũ quu ista fecerunt inusitata fe¬
licitas. nulla domi fames. nulla pesti¬
lentia. nullum foris bellũ nisi uolun¬
tarium. quo exerceri uires non peri¬
clitari quȩant. resprȩterea humano
generi hucusq incognita: multoꝵ
simul regum patiens consortiũ. et ma¬
gna concordia potestasq cõmunis.
alias nũ quã nunc incõmunẽ ꝓspiciens.
deinde etiã quod absq ulla hactenꝰ
mortalium notitia est imperatores

Expanded text:
ignari diuinorum secretorum, timore ignari diuinorum secretorum, timore palluimus, sed nunc euacuauit Maximianus noster omnem scaenam fabulae tuae nostraeque religionis antiquitatem columna inexpugnabilis fulsit. per annos decem euersae sunt ecclesiae uestrae, ut etiam tu fateris; dilacerati cruciatibus, exinaniti mertibus toto Orbe Christiani. tenemus euidens testimonium tuum, nullam superiorem persecutionem adeo uel grauem uel diuturnam fuisse. et tamen eeoe inter tranquillissima temporum bona ipsorum quoque imperatorum, qui ista fecerunt, inusitata felicitas: nulla domi fames, nulla pestilentia, nullum foris bellum nisi uoluntarium, quo exerceri uires non periclitari queant; res praeterea humano generi huousque incognita: multorum simul regum patiens consortium et magna concordia potestasque communis, alias numquam, nunc in commune prospiciens. deinde etiam, quod absque ulla haotenue mortalium notitia est, imperatores
Abbreviated transcription (Latin):
q: contentus. galerio cȩteris partib ces¬
sit. Galerius duos caesares legit. ma¬
ximinũ quẽ inoriente constituit. et se¬
uerum cui ꝑ misit italiã. ipse in illyrico
constitutus: constantius uero augustus
sum mȩ mansuetudinis et ciuilitatis.
inbrittania mortem obiit qui constan¬
tinũ filium ex concubina helena crea¬
tum. imperatorẽ galliarum reliquid̃.
ANNOABURBE CONDITAMiL
ONSTANTINUS TRICESI¬
mus quartus. gubernacula im¬
perii constantio patre suscepit. quȩ
uno & triginta annis felicissime tenuit.
Occurritur michi subito et tripudus
quibus dam insultatur. Heia inqui¬
unt tandem in foueas nr̃as diu ex pec¬
tate uenisti. hicte decursurum oppe¬
riebamur. Hic delapsum opprimimꝰ
hic con fusum tenemus. sustinium
te hactenus artificiose quodã modo
et callide fortuitas temporũ muta¬
tiones xp̃ianoꝵ ultionib coaptan¬
tem. et interdum quidem uerisimi¬
lium specie ꝑmoti: ut pote homines

Expanded text:
que contentus, Galerio ceteris partibus cesque contentus, Galerio ceteris partibus cessit. Galerius duos Caesares legit: Maximinum, quem in Oriente constituit, et Seuerum, cui permisit Italiam, ipse in Illyrico constitutus. Constantius uero Augustus summae mansuetudinis et ciuilitatis in Britannia mortem obiit. qui Constantinum filium ex concubina Helena creatum imperatorem Galliarum reliquit. Anno ab Vrbe condita nstantinns tricensimus quartus gubernacula imperii a Constantio patre suscepit, quae uno et triginta annis felicissime tenuit. Occnritur mihi subito et tripndiis qaibusdam insultatur: Eia, inquiunt, tandem in foueas nostras diu expectate uenisti. hic te decursurum opperiebamur, hic delapsum opprimimus, hic confusum tenemus. sustinuimus te hactenus, artifieiose quodammodo et callide fortuitas temporum mutationes Christianorum ultionibus coaptantem. et interdum quidem uerisimilium specie permoti, utpote homines
Abbreviated transcription (Latin):
prȩceperunt. Quȩ ꝑsȩcutio om̃ib fere
ante actis. diuturnior atq: immanior¬
fuit. Nam ꝑ decẽ annos incendiis eccle¬
siarum : ĩ proscriptionibus innocentum
caedibus martyrum incessabiliter ac
taest. Sequitur terrȩ motus insyria.
ex quo apud trrum et sidonẽ passim
labentibus tectis: multa hominũ milia
prostrata sunt. scđo ꝑsecutionis anno.
dioclitianus ab inuito exegit ma xi¬
miano ut simul pũpuram imperiũq de¬
ponerent. ac iunioribus in rem publicã
substitutis: ipsi inpriuato otio consene.¬
scerent. Itaq sub una die dioclȩtianus
apudnicomediã. maximianus apud
mediolanium. potestatem imperii si¬
mul cultũq posu erint. Calerius et con¬
stantius augusti. primi romanũ imperi¬
um. induas partes determinauerunt.
Galerius maximianus illyricũ asiam
et orientẽ. constantius italiam africam
et gallias obtinuit. Sed constantius uir
tran quillissimus. gallia tantũ hispania¬

Expanded text:
praeceperunt, quae persecutio omnibus fere praeceperunt, quae persecutio omnibus fere ante actis diuturnior atqfuit; nam per decem annos, incendiis Ecclesiarum, proscriptionibus innocentum, caedibus martyrum incessabita est. sequitur terrae motus in Syria, ex quo apud Tyrum et Sidonem passim labentibus tectis multa hominum milia prostrata sunt. secundo persecutionis anno Diocletianus ab inuito exegit Maximiano, ut simul purpuram imperiumque deponerent ac iunioribus in rempublicam substitutis ipsi in priuato otio consenescerent. itaque sub una die Diocletianus apud Nicomediam, Maximianus apud Mediolanium potestatem imperii simul cultumque deposuerunt. Galerius et Constantius Augusti primi Romanum imperium in duas partes diuiserunt: Galerius Maximianus Illyricum Asiam et Orientem, Constantius Italiam Africam et Gallias obtinuit; sed Constantius uir tranquillissimus, Gallia tantum Hispania
Abbreviated transcription (Latin):
feratur: uerũtam̃ hac contumelia qua¬
si cote aduirtutẽ usus est. ꝑ quã detrita
regii fastus robigine. aciem m̃tis expe¬
diit. Itaq mox ꝑ illyricum et moesiam
undiq copias contrax. raptũq: in hos¬
tem reuersus. narseum magnis consilus
uiribusq superauit. extinctis ꝑsarum
copiis. ipsoq narseo in fugam acto: ca¬
stra eius inuasit. uxores sorores. liberos¬
q cepit.im mensam uimgalȩ persicȩ
diripuit. captiuos quam plurimos per¬
sarum nobilium abduxit: reuersus in
maesopotamiam. adioclitiano plurimo
honore susceptus est. Postea ꝑ eos dẽ
duces strenue aduersum carpos baf t̃nas¬
q pugnatũ est: sarmatas deinde uice¬
runt: quoꝵ copiosisimã captiuã mul¬
titudinẽ ꝑ romanoꝵ finium disꝑsere
prȩsidia. Interea diocletianus inorien¬
tem. maximianus herculius inocciden¬
te. iuastari ecclesias ad fligi interficiq
xp̃ianos. decimo post neronem loco

Expanded text:
feratur. Verumtamen hac contumelia quaferatur. Verumtamen hac contumelia quasi cote ad virtutem usus est, per quam detrita regii fastus rubigine, aciem mentis expediit. Itaque mox per Illyricum et Moesiam undique copias contraxit, raptimque in hostem 528 reversus, Narseum magnis consiliis viribusque superavit. Exstinctis Persarum copiis ipsoque Narseo in fugam acto, castra ejus invasit, uxores, sorores, liberosque cepit, immensam vim gazae Persicae diripuit: captivos quamplurimos Persarum nobilium abduxit. Reversus in Mesopotamiam a Diocletiano plurimo honore susceptus est. Postea per eosdem duces strenue adversus Carpos Basternasque pugnatum est. Sarmatas deinde vicerunt: quorum copiosissimam captivam multitudinem per Romanorum finium dispersere praesidia. Interea Diocletianus in Oriente, Maximianus Herculeus in Occidente vastari ecclesias, affligi interficique Christianos, decimo post Neronem loco,
Abbreviated transcription (Latin):
asclepio dotus prȩfectus prȩtorio. op¬
pressit. brritaniamq post decẽ annos
recepit : constantius uero caesar ingal¬
liã primo proelio abala mannis profli¬
gato exercitu suo. uix ipse sub reptus
est: scđo autem secuta est satis scđa uic¬
toria: nãpaucis horis sexaginta milia
ala mannorũ caesa referuntur. At
maximianus augustus quinq genti¬
anosin a frica domuit. Porro autem
dioclitianus achilleum obsessum per
octo menses apud alexandriã cepit et
inter fecit: sed immo derata uictor ta
usus: alexandriam direptioni dedit:
A egyptum totã prosscriptionibus cedi¬
busq foedauit : prȩterea galerius ma¬
ximianus cũ duobus iam proeliis ad¬
uersus narseum conflixisset: tertio
intergallinicũ. & carras congressus: et¬
uictus. amisis copuis addioclitianũ refu¬
git. A quo arro gantissime exceptus ẽ.
ita ut ꝑ aliquot milia passuum purpu¬
ratus ante uehiculũ eius cucurrisse re¬

Expanded text:
Asclepiodotus praefectus praetorio opAsclepiodotus praefectus praetorio oppressit, Britanniamque post decem annos recepit. Constantius vero Caesar inlia primo proelio ab Alamannis profligato exercitu suo, uix ipse subreptus est; secundo autem secuta est satis secunda uictoria: nam paucis horis sexaginta milia Alamannorum caesa referuntur. at Maximianus Augustus Quinquegentianos in Africa domuit. porro autem Diocletianus Achilleum obsessum per octo menses apud Alexandriam cepit et interfecit. sed inmoderata uictoria usus Alexandriam direptioni dedit, Aegyptum totam proscriptionibus caedibusque foedauit. praeterea Galerius Maximianus cum duobus iam proeliis aduersus Narseum conflixisset, tertio inter Gallinicum victus, amissis copiis ad Diocletianum refugit. A quo arrogantisita ut per aliquot millia passuum purpuratus ante vehiculum ejus cucurrisse re
Abbreviated transcription (Latin):
tum rei publicȩ ageret. ereptã prȩ¬
donibus prȩdam nulla exparte res
tituendo dominis. sed sibi soli uindi¬
cando. accendens suspicionem quia
ipsos quoq hostes ad incursandos fi¬
nes artificineglegentia ꝑmitteret.
Quam obrem ama ximiano iussus
occidi. purpuram sumpsit ac britta¬
nias occupauit. Igitur ꝑ om̃s romani
imperu fines subitarũ turbationum
cũ et africã quinq gentiani in festarent.
narseus etiam rex ꝑsarum orientẽ
bello prȩmeret: hocpericulo diocli¬
tianus ꝑmotus. maximianũ her¬
culium excȩsarem fecit augustum.
constantium uero et maximianum
galeriũ cȩsares legit constantius her¬
culi ma ximiani priuignam theo¬
doram. accepit uxorem. ex qua sex
filios fratres constantini sustulit: carau¬
sius brittannia sibi per septẽ annos
fortissime uindicata. acretenta tan¬
dem fraude allecti sociisui interfec¬
tus est: allectus postea ereptam carau¬
sio insulam. ꝑtrienniũ tenuit: quem

Expanded text:
tum reipublicae ageret, ereptam praetum reipublicae ageret, ereptam praedonibus praedam nulla ex parte restituendo dominis, sed sibi soli vindicando, accendit suspicionem, quod ipsos quoque hostes ad incursandos fines artifici negligentia permitteret: quamobrem a Maximiano jussus occidi, purpuram sumpsit, ac Britannias occupavit. Igitur per omnes Romani imperii fines subitarum turbationum cum et Africam Quinquegentiani infestarent; Narseus etiam rex Persarum Orientem bello premeret. Hoc periculo Diocletianus permotus, Maximianum Herculeum ex Caesare fecit Augustum; Constantium vero et Maximianum Galerium, Caesares legit. Constantius Herculei Maximiani privignam Theodoram accepit uxorem: ex qua sex filios fratres Constantini sustulit. Carausius, Britannia sibi per septem annos fortissime vindicata ac retenta, tandem fraude Allecti socii sui interfectus est. Allectus postea ereptam Carausio insulam per triennium tenuit, quem
Abbreviated transcription (Latin):
tris fulmine ictus interut Numeria¬
nus qui cũ patre fuerat rediens. fraude
apri socerisui: interfectus est.
ANNOABURBE CONDITAMiL¬
HIO CLITIA NUS TRICESIM
tertius. ab exercitu imperatorelect᷑ꝰ
annis iuginti fuit. Statimq ut potes¬
tatis copiam habuit: aprum interfec¬
torem numeriani. manusua interfecit.
drinũ de inde quem carus caesarem
indalmatia reliquerat: flagitiose ui¬
uentẽ : difficillimo bello et maximo
labore superauit. De hinc cũ ingallia
amandus et helianus collecta rustica¬
norum manu quoslacuadas uocabant.
ꝑnitiosos tumultus excitauissent ma¬
ximianum cognomento herculum¬
cae sarem fecit misitq ingallias: qui
facile agrestium hominum impe¬
ritã et confusam manũ militari uir¬
tute composuit:: de inde carausius
quidam genere quidem infirmus.
sed consilio et manu promptus. cum
ad obseruanda oceanilitora quȩ tẽ
franci et saxones infestabant. posi¬
tus. plus inꝑniciem quam in prouec¬

Expanded text:
tris fulmine ictus interiit. Numeriatris fulmine ictus interiit. Numerianus, qui cum patre fuerat, rediens fraude Apri soceri sui interfectus est. i Anno ab Vrbe conditaDiocletianus tricesimus tertius ab exercitu imperator electus annis uiginti fuit; statimque ut potestatis copiam habuit, Aprum interfectorem Numeriani manu sua interfecit. Carinum deinde, quem Carus Caesarem in Dalmatia reliquerat, flagitiose uiuentem difficillimo bello et maximo labore superauit. dehinc cum in Gallia Amandus et Aelianus collecta rusticanorum manu, quos Bacaudas uocabant, perniciosos tumultus excitauissent, Maximianum cognomento HerculCaesarem fecit misitque in Gallias: qui facile agrestium hominum imperitam et confusam manum militari nirtute conposuil deinde Carausius quidam, genere quidem infimus sed consilio et manu promptus, cum ad obseruanda Oceani litora, quae tunc Franci et Saxones infestabant, positus plus in perniciem quam in prouec