comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possibilitas eueniendi ñ leuitati il¬
lius qui ñ mouet᷑. s rerum facilita¬
ti que natura non indignante mi¬
u̾ possunt. conuenient̾ ascribitut
Manet itaq usq q̃q immobił in¬
tegritas scientie dłi. ⁊ si quid uarie¬
tatis alicin mest: ñ tam scientis
qm̃ scitorum mmuitabilitas ẽ. Licet
enim que scĩa di compectitur mu¬
tabilitati subiaceant: ipsa tam̃ al

Expanded text:
possibilitas eveniendi, non levitati ippossibilitas eveniendi, non levitati ipsius, qui non movetur, sed rerum facilitati, quae natura non indignante moveri possunt, convenienter ascribitur. Manet itaque usquequaque immobilis integritas scientiae Dei, et si quid varietatis alicui inest, non tam scientis quam scitorum mutabilitas est. Licet enim quae scientia Dei complectitur, mutabilitati subjaceant, ipsa tamen al
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes eam omnib uen̾andam.⁊
usq q̃q illicitam a celestib pret̾i.
Mentes nanq celestium obliuio nõ
contingit. Nunquud gͦ fides recipi¬
et qd̾ de cło uł ipsa ꝑfidia abhoeret.
Constat autẽ apud omnes quia d̃s
scit illud ñ ẽẽ futurũ ⁊ si pleriq
ñ recipiant illum ñ posse scire aũ
ñ posse scire hoc c̾e sinurum ne e¬
um inutabilitatis nota uł impo¬
tentie inurere uideantur. S esto
ut d̾s. qm̃ hoc pleriq recipiunt:
possit cdum tñ si fieri potest posi¬
tione aut coniuntione non pec¬
ces. scire qd non scit: ñ obhoc eum
ẽẽ mutabilem quis conuincit cu¬
uis scĩe non decectit aliquid uł ac¬
cedit. cum illud solum in rerum
natura uerum ẽẽ contingat: qd̾
ille ab micio stabilitatis sue pun¬
cto prefixit. Dum tñ hoc recipit᷑.
exactissima diligentra precauendũ
est. ne cognatio modoꝵ u̾bi quam
apollimus inducit quicqmͣ ꝑfidie
ingerat aut falsitatis. Hec ipsa qͦ

Expanded text:
dicentes eam omnibus venerandam, et dicentes eam omnibus venerandam, et usquequaque illicitam a coelestibus praeteriri. Mentes namque coelestium oblivio non contingit. Nunquid ergo fides recipiet quod de Deo vel ipsa perfidia abhorret? Constat autem apud omnes, quia Deus scit illud non esse futurum, etsi plerique non recipiant illum posse scire, aut non posse scire hoc esse futurum, ne ei mutabilitatis vel impotentiae notam inurere videantur. Sed esto ut Deus, quoniam hoc plerique recipiunt, possit, dum tamen si fieri potest positione, aut conjunctione non pecces, scire quod non scit, non ob hoc eum esse mutabilem quis convincit, cujus scientiae non decedit aliquid vel accedit, cum illud solum in rerum natura verum esse contingat, quod ille ab initio stabilitatis suae puncto praefixit. Dum tamen hoc recipitur, exactissima diligentia praecavendum est, ne cognatio modorum verbi quam Apollonius inducit, quidquam perfidiae ingerat aut falsitatis. Haec ipsa quoque
Abbreviated transcription (Latin):
cultatis subcrescunt crenua. ⁊
quocunq me u̾tam: errore uideor
inuolittus. Si enim que ñ sunt nͨ
crunt. ẽẽ possunt: ꝓfecto et d̾s po¬
test scire quod ũ scit. aute eo igno¬
rante potest aliquid euenire. Bel¬
lum namq nauale qd̾ ñ erit sicut ⁊
geri. sic ⁊ agerentib sciri potest. Qd̃
ntiq ⁊ e̾ẽ ⁊ sciri potest ab homine
test d̾s scire quod ñ scit: potest utiq
⁊ ñ scire qd̾ scit. eo qd contraiacentium
simul nulla possit cẽ scĩa. cum alte¬
rum eoꝵ semꝑ eo qd̾ u̾itatis sub̾a ca¬
reat: sit obuoxium falsitati. Porro
rum potest fieri ⁊ accessus. que
potest ignorare qd̾ scit. aut scire qd̾
nescit: Qd̾ si eam uariabilem ẽẽ re¬
cipimus: iacobo reclamante iam
apud eum ẽ uariatio. ⁊ incissitudi¬
nis obumbratio. ⁊ pat̾ luminum
ẽẽ desistit: si elabitur qd̾ prenouit.
Hoc equidem nec gentilium error.
circa sua ñ tam numina qmͣ demo¬
nia dignabatur adinitt̾e. qui stigrã
paluidem diis ꝑ uam ẽẽ negabant.

Expanded text:
cultatis succrescunt cornua, et quocunque me vertam, in errorem videor involutus. Si enim quae non sunt, nec erunt, esse possunt, profecto et Deus potest scire quod non scit, aut eo ignorante potest aliquid evenire. Bellum namque navale quod non erit, sicut et geri, sic et a gerentibus sciri potest. Quod utique et esse et sciri potest ab homine, test Deus scire quod non scit, potest utique et non scire quod scit, eo quod contrajacentium simul nulla possit esse scientia, cum alterum eorum semper, eo quod veritatis substantia careat, sit obnoxium falsitati. Porro rum potest fieri et accessus, quae potest ignorare quod non scit, aut scire quod nescit? Quod si eam variabilem esse recipimus, Jacobo reclamante, jam apud eum est variatio, et vicissitudinis obumbratio, et Pater luminum esse desistit, si elabitur quod praenovit. Hoc equidem nec gentilium error circa sua non tam numina, quam daemonia dignabatur admittere, qui Stygiam paludem diis perviam esse negabant,
Abbreviated transcription (Latin):
to cõmunit̾ ad omnia referenctum. ⁊
tam pleno concipientum intellectu:
ut ñ mͦ referatur ad diu̾sas spẽs ui¬
rum. s ⁊ uarias figuras ꝑsonarum
completatur. ⁊ modos omnes quib
a quocunq hec uicia cõmituntur.
Princeps enim tenet᷑ de omnib. ⁊ oĩ¬
um auctor ẽẽ uidetur. quia cũ oĩa
possit coerigere: eoꝵ mito particeps ẽ
que uoluit emendare. Cum enim po¬
testas publica sit ut prediximꝰ: om¬
mum uires exhaurit. ⁊ ne in se de¬
ficiat: incolimitatem omniũ de¬
bet ꝓcurare membroꝵ. Quot autẽ
iadininistratione peincipatus ex¬
tant officia. tot sunt principalis cor¬
poris qͣi membra. Dum autem singu¬
loꝵ officia in integͥtate uͥtutis ⁊ sua¬
titate opinionis conseruati qͣndam
qͣi memibeis sanitatẽ ꝓcurat ⁊ deco¬
rem. Cum uͦ ex negligentia aut dis¬
simulatione potestatis. circa officia
fit uͥtictis aut fame dispendium: qi
in membea eius morbi ⁊ macłe ĩcur¬
riuit. Nec dui subsistit incolumitas

Expanded text:
to communiter ad omnia referendum, et tam pleno concipiendum intellectu, ut non modo referatur ad diversas species vitiorum, sed et varias figuras personarum complectatur, et modos omnes, quibus a quocunque haec vitia committuntur. Princeps enim tenetur de omnibus, et omnium auctor esse videtur, quia, cum omnia possit corrigere, eorum merito particeps est, quae noluit emendare. Cum enim potestas publica sit, ut praediximus, omnium vires exhaurit, et ne in se deficiat, incolumitatem omnium debet procurare membrorum. Quot autem in administratione principatus exstant officia, tot sunt principalis corporis quasi membra. Dum autem singulorum officia integritate virtutis, et suavitate opinionis conservat, quamdam quasi membris sanitatem procurat et decorem. Cum vero ex negligentia aut dissimulatione potestatis circa officia, sit virtutis aut famae dispendium, quasi in membra ejus, morbi et maculae incurrunt. Nec diu sub
Abbreviated transcription (Latin):
inciisꝙ consentiens: ext̾minator
equitatẽ in conspectu principum.
nec erubesctir ⁊ pauꝑes spũ regibus
anteponit aut equat. ⁊ quos sibi
fecerit coherere: docet scire. loqu.
⁊ facere u̾itatẽ. Qui uero u̾itatem
ñ uult auctire uł loqui: a spũ ue
ritatis aliemis est. S hec hactonus.

Expanded text:
itiisque consentiens, exterminator aequitatem, in conspectu principum non erubescit, et pauperes spiritu regibus anteponit, aut aequat, et quos sibi fecit cohaerere, docet scire loqui, et facere veritatem. Qui vero veritatem non vult audire vel loqui, a spiritu veritatis alienus est.
Abbreviated transcription (Latin):
intitur execare: Qiis de martisa¬
pite ad amantinũ lumen unpu¬
ne tem̾ariis effoctit ungnib: Ne¬
pe deos muisibiles ⁊ immortalez at¬
cumuenire. ⁊ eis fallatie parare n
sicłias. grauioris culpe ẽ: eo gõ al
his insibilium deoꝵ fabrica sulta¬
tatur ⁊ regitur ⁊ honorem aut ad¬
temptum qui istis exibetur: ilia
miiniant. Si sapis gͦ anguste:. i
deoꝵ hostes insurges. ⁊ te si ñ dm
quod nequa qm̃ es uł deoꝵ te dos
esse cultorem: si deceptores istos ext̾

Expanded text:
nititur excaecare? Quis de Martis canititur excaecare? Quis de Martis capite adamantinum lumen impune temerariis effodit unguibus? Nempe deos invisibiles, et immortales circumvenire, e gravioris culpae est, eo quod ab his visibilium deorum fabrica sustentatur et regitur, et bonorem aut contemptum qui istis exhibetur, illi remunerant. Si sapis ergo, Auguste, in deorum hostes insurges, et te, si non Deum, quod nequaquam es, vel deorum te docebis esse cultorem, si deceptores istos ext
Abbreviated transcription (Latin):
prou̾bio cdiciture ds ille pre
deteris colendus credtitur. qͥ sub¬
uenit in presenti. Ideoq non cu¬
rant quomͦ: dum tñ hoc qd̵ expe¬
tunt faciant. Egregie q̃dem cecilĩ
balb imꝑator inquit auguste tũ
in multis. tum in eo maxime elu¬
cet prudentia tua. qd̾ isti mindum
te omnino insanum reddicłunt.
qui ut tibi applaudant ñ mͦ diis
s tͥ ipsi ⁊ popło iniuriam faciunt.
Deorum si quidem inrnuuint reue¬
rentiam. quos parificant t̃. Le argn¬
unt insipientie: dum condicionis
tue repugnante natura. te parem
numinib ẽe ꝑsuadere presumitt
N ota suꝑstitionis murunt ppłs
cui mortales deos ꝓ immortali̾
ꝑsuadent ẽẽ colendos. Sane in coa¬
liquid diuinuĩ tͥ mẽe monstrabis.
si omnes istos qui dimctati tue
flauctulenter applaudunt. rapi
fec̾is ad tormenta. Quis enim dei¬
rum eis parcat aquo se deceptim
iri intelligit: Quis ñ irruat in eũ
qui aureos iouis ocłos eruit. aut
argento geminisq sublatis ueli

Expanded text:
proverbio dicitur: « Deus ille prae caeteris colendus creditur, qui subvenit in praesenti. » Ideoque non curant quomodo, dum tamen hoc quod expetunt faciant. Egregie quidem Caecilius Balbus: « Imperator, inquit, Auguste, tum in multis, tum in eo maxime elucet prudentia tua, quod isti nondum te omnino insanum reddiderunt, qui ut tibi applaudant, non modo diis, sed tibi ipsi, et populo injuriam faciunt. Deorum siquidem minuunt reverentiam, quo parificant tibi. Te arguunt insipientiae, dum conditionis tuae repugnante natura, te parem numinibus esse persuadere praesumunt. Nota superstitionis inurunt populum, cui mortales deos pro immortalibus persuadent esse colendos. Sane in eo aliquid divinum tibi inesse monstrabis, si omnes istos, qui divinitati tuae fraudulenter applaudunt, rapi feceris ad tormenta. Quis enim deorum ei parcat, a quo se deceptum iri intelligit? Quis non irruat in eum, qui aureos Jovis oculos eruit, aut argento gemmisque sublatis Vestam
Abbreviated transcription (Latin):
loricam regiam ⁊ arma quib exer¬
citatus ñ fuerat. ratus omnia esse
impectimento militie: quoꝵ usus
exercitio ñ firmatur. seterũ sicut
ars stilis est usus ignara. sic ⁊ usu
imꝑfectus ẽ qui ex arte ñ ꝓuenit.
Est gͦ singłoꝵ mitium a natura.
qua reluctante ⁊ ut dici solet iui¬
ta min̾ua: nichil recte aggredimͣ.
Progressus ab usu. ab arte ꝑfectio.
si tamen iugi ex̾citatione fuerit
solidata. Obtinet hoc in lib̾alib ui¬
tilib ⁊ mecanitis. aut si que sunt
quarum nunctum audieriul mẽ¬
tionem: ut ars inferunda sit sine
itti ⁊ iisus tem̾atus fiue arte. Mi¬
licia gͦ fine atte mers est: inofficiosa
sine usui. Quo eura qui miles e̾ẽ uolu¬
etto: prectiscat artem. eamq usu et
epereitio sirmet. ut cum electus fu¬
erit ⁊ militie satramento ascriptꝰ.
reipublice ⁊ sibi utiliter uuat. et ñ
sit ꝓut plutarchus ait mamis mã¬
ea. His etum u̾bis in mettautione t̃¬

Expanded text:
loricam regiam et arma, quibus exerloricam regiam et arma, quibus exercitatus non fuerat, ratus esse omnia impedimento militiae, quorum usus exercitio non firmatur. Caeterum sicut ars sterilis est usus ignara, sic et usus imperfectus est, qui ex arte non provenit. Est ergo singulorum initium a natura, qua reluctante, et ut dici solet invita Minerva, nihil recte aggredimur. Progressus ab usu, ab arte perfectio, si tamen jugi exercitatione fuerit solidata. Obtinet hoc in liberalibus, virilibus et mechanicis, aut si quae sunt, quarum nondum audierimus mentionem, ut ars infecunda sit sine usu, et usus temerarius sine arte. Militia ergo sine arte iners est, inofficiosa sine usu. Quocirca qui miles esse voluerit, praediscat artem, eamque usu et exercitio firmet, ut cum electus fuerit, et militiae sacramento ascriptus, reipublicae et sibi utiliter vivat, et non sit, prout Plutarchus ait, manus manca. His enim verbis in institutione Tr
Abbreviated transcription (Latin):
lligentissime rei milttaris ar¬
d cidiclt licet exempla ꝑstrixe¬
rit. plura inserur. legat inqm̃ que
isti posteris prescribenda duxerũt.
Hoc tam̃ in omnium arcuim uti¬
litate u̾satur ut neq̃ qmͣ preceptis
exercitiũ desit. Nam sicut ait cicero.
in unam qmͣq rem dare p̃cepta fa¬
tillimum est : sed eam efficacit̾ exeqͥ
laboriosissimũ. Quod uͦ in preceptis
eloquentie ad herennium scribens.
de arte discendi asseruit. eam sccła¬
ẽe inefficacem ⁊ inutilem sine ufu
⁊ exercitatione dicendi: ad omnes
artes arbitror tͣnsferendum. quate.¬
uus ñ firmantur usu. nec exerci¬
tio roborantur. Adeo quidem ut
si arcem usumq dissocies: ittilior
sit usus exꝑs artis. qmͣ qͣue sui u¬
sum uͭ habet. Nam ⁊ denid infũ¬
da ⁊ lapide quorum ꝑiciam ⁊ u¬
sum habebat allophilum strauit.¬
⁊ in baculo suo aggredi ausus est
uirum cunctis t̾ribilem. ⁊ bellato¬
rem ab adolescentia sua. Reocitq

Expanded text:
diligentissime rei militaris ardiligentissime rei militaris artem tradidit, licet exempla praestrinxit, plura inserui: legat, inquam, quae isti posteris praescribenda duxerunt. Hoc tamen in omnium artium utilitate versatur, ut nequaquam praeceptis exercitium desit. Nam, sicut ait Cicero, in unamquamque rem dare praecepta facillimum est, sed eam efficaciter exsequi laboriosissimum. Quod vero in praeceptis eloquentiae ad Herennium scribens, de arte dicendi asseruit, eam scilicet inefficacem et inutilem esse sine usu et exercitatione dicendi, ad omnes artes arbitror transferendum, quatenus non firmantur usu, nec exercitio roborantur. Adeo quidem ut si artem usumque dissocies, utilior sit usus expers artis, quam ars quae sui usum non habet. Nam et David in funda et lapide, quorum peritiam et usum habebat, allophylum stravit, et in baculo suo aggredi ausus est virum cunctis terribilem, et bellatorem ab adolescentia sua. Rejecitque
Abbreviated transcription (Latin):
tis eẽ retuctai: quo iugebat. qnͣ¬
do maximus imꝑatoꝵ uiluis cesar
territa quesitis ostendit t̾ga britan¬
iis. Sed ⁊ delib̾ationes castrenses
ficticie tamen frequentius agitent᷑.
utt in his exercitatus miles cum usuᷤ
exegii: quid maxiie expediat scrat
digere. Si uͦ fuerit res seria. lateat mi¬
litem. eoqd̃ militare preceptũ ẽ qͥd
sieri debeat tractato tum multis.
Aund uͦ facturus sis: cum paucissimiᷤ
⁊ fidlissimis uł potius iꝑse tetum.
saro onim mauet absconditum:
quod ad uoticiam multitudimꝰ ue¬
nit. Militaria quoq precepta et
exempla strenuoꝵ uiniorib sepe
rferenda sunt: ut in his ad scien¬
um instruantur. illis accendan¬
nr ⁊ ammentur ad uircutem.
Nec tamen ꝓpositum meũ est
nantus quilibet intelligitur pͥn¬
matus. Qmͣ siquis ediscere uolu¬
n: adeat catonem censormum.
hat ⁊ illa que coruelius celsus.
i ulius iginus. que uegecius
utus. cuius eoqd̃ elegantissie̾

Expanded text:
tis esse reductam, quo vigebat quantis esse reductam, quo vigebat quando maximus imperatorum Julius Caesar, Territa quaesitis ostendit terga Britannis. Sed et deliberationes castrenses, fictitiae tamen, frequentius agitentur, ut in his exercitatus miles, cum usus exegerit, quid maxime expediat, sciat eligere. Si vero res fuerit seria, lateat militem, eo quod militare praeceptum est: quid fieri debeat tractato cum multis, quid vero facturus sis, cum paucissimis et fidelissimis, vel potius ipse tecum. Raro enim manet absconditum, quod ad notitiam multitudinis venit. Militaria quoque praecepta et exempla strenuorum, junioribus saepe referenda sunt, ut his ad scientiam instituantur, illis accendantur et animentur ad virtutem. Nec tamen propositum meum est, mancus quilibet intelligitur principatus. Quam si quis ediscere voluerit, adeat Catonem Censorium, legat et illa quae Cornel. Celsus, quae Julius Hyginus, quae Vegetius Renatus; cujus, eo quod elegantissime et
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝓuocare. uemo offencte aud̃et:
quem scit suꝑiorem fore si pugnet.
athenienses unum pre cet̾is madalse
militib: prisci locuntur anrales. i¬
les nonctum em̾ittus. exerritio ⁊ labor
uigiter assuescat. Nam hec solent
in castris sanitatem ⁊ in conflictup̃¬
stare uictoriã. Idem etram t̃clicłum
quia in peclitib robur consistro erer¬
citus: ⁊ parumꝑ aptum ẽe miltes.
qui nisi eques sit: pugnare non
nonit. ueruntamen nisi exerteri.
nec ad pugnam uocatur ntilicerr
crui stipenctia ñ ꝓcectunt. Si auum
subtrahas alimenta. tibi ileso¬
sequium negabit aut fidem. fame
enim ut clici solet: pugnat mies
⁊ sola hec tͣi tissima uicdentur et¬
nat. Hescit plebes ieuinia timete
Si ui alimenta ꝓcessetint: mincĩ¬
more pene. nunc premioꝵ spe ad̃
officium mctẽtur. Sint liꝙ añs
doctores. ⁊ militarium exercitiorum
magistri. ⁊ his ipsis era ꝓueniant. ⁊
uidebis in breui gentem in id uͥtu¬

Expanded text:
provocare, nemo offendere audeat, provocare, nemo offendere audeat, quem scit superiorem fore, si pugnet. Athenienses unum prae caeteris mandasse militibus, prisci loquuntur annales: Miles nondum emeritus exercitio et labori jugiter assuescat. Nam haec solent in castris sanitatem, et in conflictu praestare victoriam. Iidem eam tradiderunt, quia in peditibus robur consistit exercitus, et parumper aptum esse militiae, qui, nisi eques sit, pugnare non novit. Verumtamen nec exerceri, nec ad pugnam vocatur utiliter, cui stipendia non procedunt. Si enim subtrahas alimenta, tibi miles obsequium negabit, aut fidem. Fames enim, ut dici solet, pugnat interius, et sola haec, quae tutissima videntur, expugnat. Nescit plebs jejuna timere. Si vero alimenta processerint, nunc timore poenae, nunc praemiorum spe ad officium incitetur. Sint ubique campi ductores, et militarium exercitiorum magistri, et his ipsis aera proveniant, et videbis in brevi gentem in id virtu
Abbreviated transcription (Latin):
gemiinas ad ensem autro ad pocła.
segitur tnstulisse. Machabeos quo¬
ꝙ constat chipeos mantasse. ⁊ ex sul¬
gore eoꝵ forntutinem gentrum dil¬
sipatam. os tamen credibile ẽ ueste
cominirm fusse contem: tos. Nicħ
est quod miꝰ deceat mmlitẽ qm̃ cultꝰ
mollior ⁊ delicie uestium exqͥsite.
nsi forte cum trasone ad munttio¬
nem taicdis expugnandam. ueneri
deuou̾tt militiam suam maite co¬
tempto. Soedes quoꝙ uitande sic̃t.
⁊ mechiocritatiq aureo incecdit t¬
mite iugit᷑ infistencum. hos auit̃
uolo ire ꝑsuasum nr̃atib: si exerce¬
antur uircutẽ ñ deeẽ. que tam̃ fre¬
quenter int̾cidit: si ñ disciplina fir¬
matur. Arcem uͦ rei militaris: lacede¬
monis tͣcitisse diciuitur. unde et
hannribal ytaliam petitͣus. lacede¬
monium que siuit ductorem armo¬
rum. Qui desid̾at pacem: preparet
bellum. Qui uictoriam cupit. diligeꝰ¬
ter imbuat mlitem. Qui sccłos iptat
euentusi cdunicet arte non casu. t ͥs

Expanded text:
gemmas ad ensem, Virro ad pocula gemmas ad ensem, Virro ad pocula legitur transtulisse. Machabaeos quoque constat clypeos inaurasse, et ex fulgore eorum fortitudinem gentium dissipatam. Eos tamen credibile est veste communi fuisse contentos. Nihil est quod minus deceat militem, quam cultus mollior, et deliciae vestium exquisitae, nisi forte cum Thrasone ad munitionem Thaidis expugnandam, Veneri devoverit militiam suam, Marte contempto. Sordes quoque vitandae sunt, et mediocritati, quae aureo incedit tramite, jugiter insistendum. Hoc autem volo ire persuasum nostratibus, si exerceantur, virtutem non deesse, quae tamen frequenter intercidit, si non disciplina firmatur. Artem vero rei militaris, Lacedaemonii tradidisse dicuntur. Unde et Annibal Italiam petiturus, Lacedaemonium quaesivit ductorem armorum. Qui desiderat pacem, praeparet bellum. Qui victoriam cupit, diligenter imbuat militem. Qui secundos optat eventus, dimicet arte, non casu. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
tum inisignib aureis ⁊ argenteis flo¬
rentem. inducentem currus cum
falcib. ⁊ cum turrib elephantos.⁊
omnemnem equitatum frens epi¬
phiis. monilib ac phaleris pͥfulgentẽ
Cum gͦ rex contemplatione tanti as
tam ornati exereitus głabundus
hannibalem aspexisset.: butas ne
inquit satis eẽ romanis hec om̃ia.
Tnnc penis illudens ignauiam im¬
belliamꝙ militum euis pretiose
atmatorum: plane inquit satis eẽ
credo. ⁊ si roman auarissumm sunt.
Lepide quidem breuiter ⁊ acerbe.
Nam rex de mim̃o ex̾citus ⁊ de esti¬
manda equiꝑatione quesruerat:¬
⁊ illum liquet responctisse de preda.
Deniꝙ sinaso a militia artis sue ar
na comptos: quis credat eos ad robͦ¬
tam militiam admitrendos: apili¬
ces artium singłarum idͥ recum su¬
arum pre ceteris ornant: a quibus
se sciunt pre cet̾is honorari. Undele¬
queo miltres oportere ariis qͣm ues¬
tib nitictiores e̾ẽ. ¶ Eneas adigitis

Expanded text:
tum insignibus aureis, et argenteis flotum insignibus aureis, et argenteis florentem, inducentem currus cum falcibus, et cum curribus elephantos, et omnem equitatum, frenis, ephippiis, monilibus, ac phaleris praefulgentem. Cum ergo rex contemplatione tanti ac tam ornati exercitus, gloriabundus Annibalem aspexisset: « Putasne, inquit, satis esse Romanis haec omnia? » Tunc Poenus, illudens ignaviam, imbelliamque militum ejus pretiose armatorum: « Plane, inquit, satis esse credo, etsi Romani avarissimi sint. » Lepide quidem, breviter, et acerbe. Nam rex de numero exercitus, et de aestimanda aequiparatione quaesierat et illum liquet respondisse de praeda. Denique si Naso a militia artis suae arna comptos, quis credat eos ad robustam militiam admittendos? Opifices artium singularum id rerum suarum prae caeteris ornant, a quibus se sciunt prae caeteris honorari. Unde liquet milites oportere armis, quam vestibus nitidiores esse. Aeneas a digitis
Abbreviated transcription (Latin):
uid moror in commendatione
gentis. qmͣ de natura constat
esse laudabilem: Beatus engeniꝰ eã
ad quenicunq uellet applicar cdixit
ẽẽ idoneam. ⁊ preferendam aliis.: in¬
si leuitas impediret. Sed sicuti hã¬
nibal negabat posse uinci romanos
nisi in patria sua. ita ⁊ hec dum ꝑe¬
grinatur: inunicibilis est. Nlam in
sedib suis facilius expugnatu.¬
¶ Hoc autem forte cominune habent
cum cet̾is gentib: incole britanniar᷑
atq italie. Si uͦ recte fui̾nt instituti.
⁊ doctrinam exercitatione furmaue¬
rint: houorati uicedant. habeantur
patrie defensores. niteant cultu. qui
tamen uiros deceat. nam cultus laᷤ¬
cruor nec in muliȩbri sexu unicio ca¬
ret aat nota. ¶ Crebro nanq com¬
ꝑtum ẽ in bellis militie lasciuientẽ
⁊ splenditum apparatum non tã
cuub conferre uictoriam: qmͣ hos¬
tes inuitare ad predam. Uude ⁊ hã¬
nbal cum apud regeni authicum
moraretur causa ꝓfugii. fascetissime
cauillatus eͣ: rege ostentante exeri¬

Expanded text:
uid moror in commendatione gentis, quam de natura constat esse laudabilem? Beatus Eugenius eam ad quaecunque vellet applicari, dixit esse idoneam, et praeferendam aliis, nisi levitas impediret. Sed sicuti Annibal negabat posse vinci Romanos nisi in patria sua, ita et haec, dum peregrinatur, invincibilis est. Nam in sedibus suis facilius expugnatur. Hoc autem forte commune habent cum caeteris gentibus incolae Britanniarum atque Italiae. Si vero recte fuerint instituti, et doctrinam exercitatione firmaverint, honorati incedant, habeantur patriae defensores, niteant cultu, qui tamen viros deceat, nam cultus lascivior nec in muliebri sexu vitio caret, aut nota. Crebro namque compertum est in bellis, militiae lascivientem et splendidum apparatum, non tam civibus conferre victoriam, quam hostes invitare ad praedam. Unde et Annibal, cum apud regem Antiochum moraretur causa profugii, facetissime cavillatus est, rege ostentante exerci
Abbreviated transcription (Latin):
num ĩ quidem in. qd̃ seipium sẽsn:
⁊ preter se aliqud aninio ostendit.
Quedam tamen signa sunt que nul¬
li corꝑalium sen c̃uum aliquid ostẽ¬
dunt. s animo cuuiscunq rei sp̃e
mecliante aut citͣ mnedii difficul¬
tatem u̾um falsum ue frequent̾
ingerant. Signa ⁊ enim intd̾tum

Expanded text:
num siquidem est, quod se ipsum sensui, et praeter se aliquid animo ostendit. Quaedam tamen signa sunt, quae nulli corporalium sensuum aliquid ostendunt, sed animo cujuscunque rei specie mediante, aut citra medii difficultatem, verum falsumve frequenter ingerunt. Signa etenim interdum
Abbreviated transcription (Latin):
flagitet. De his enim ut pace muus¬
tuctinis ⁊ eoꝵ qui illius fouent m¬
quitatem loguat d̃icami qus senti
ne quid subtiiham ueritati. aut pro¬
babilitati. Dico gͦ quod indubitant̾
credo. qm hi qui efferente suꝑbra. hu¬
iusmodi emancipationes querunt:
a ceruice sua nigum xp̃i ⁊ patris eius
si fieri posset extut̾ent. Plus dico im
mo ⁊ qnͣtum in ipsis est excutiunt:
⁊ duiine ordinatiomi falla citer con¬
tradicunt. Nusqm gͦ illud apłi.
Non omnes prophe. non omnes ma¬
gistri. Omnes enim ꝓpħe ⁊ magistri
sunt. Ita ut sccłm antiquum ꝓuer¬
dium merito c̃ticatur. quod ⁊ saul in¬
it ꝓphas. ⁊ reuera sicut ait gregornis
natanzenus nilla historia tratidit.
uł tantum in eccłia fuisse num̾um
mimstrorum: uł tam uiliter congre¬
gañ. Unde teligiomi ⁊ doctrine xp̃ia¬
ne gaue obꝓbriuim nascitur. quod sac̾

Expanded text:
flagitet. De his enim ut pace multflagitet. De his enim ut pace multitudinis, et eorum qui illius fovent iniquitatem, loquar dicam quod sentio, ne quid subtraham veritati, aut probabilitati. Dico ergo quod indubitanter credo, quod hi, qui efferente superbia, hujusmodi emancipationes quaerunt, a cervice sua jugum Christi, et patris ejus, si fieri posset, excuterent. Plus dico, imo et quantum est in ipsis excutiunt, et divinae ordinationi fallaciter contradicunt. Nusquam ergo illud Apostoli: Non omnes prophetae, non omnes magistri sunt. Omnes enim prophetae et magistri sunt. Ita ut secundum antiquum proverbium merito dicatur, quod et Saul inter prophetas. Et revera, sicut ait Gregorius Nazianzenus, nulla historia tradidit, vel tantum in Ecclesia fuisse numerum ministrorum, vel tam utiliter congregatum. Unde religioni et doctrinae Christianae grave opprobrium nasc
Abbreviated transcription (Latin):
enda aclministratio. Credas illud poe
ticum uoce preconis omnib sonuise.
Occupet extreinuim scabies. Inde est
qd̾ omues quasi instactii agone con¬
tenctunt. auhelantib fingulis: ne e¬
piscopatum accipiat alter. Uotis gͥ
qmͣ illi quos regunt. Nam qui regi
ueluit ꝑpauci sunt: cum quisꝙ ut
emancipetur a ingo rectoris ꝓpͥis usͣ
stolico aut regio precepio płum tut
siuit. ne iudicib fuis obtempent ne
iusticiam faciant. ne legi dei sibiedi
sint. non rep̃hendo iusticiam apłice
sectis. sed hanc incdulgentiam euisa
desietłi non arbitrre expedire. Rochl
tale in illa głosa familia xp̃i legimis.
licet ⁊ in illis contemptio facta siqͥs
corum uideretur eẽ maior. ł Iullam:
mancipationem hunismocti ab apłis
factam meminimꝰ. licet paulum et
barnabam audierimꝰ abinuicen di¬
cessisse. Nullam in illa suꝑna cuia¬
te que sursum ẽ mater nr̃a contra¬
clitionis materiam cretmiis. ħ uie
hic ẽe debere uisi urgertissima uad

Expanded text:
enda adminenda adminticum voce praeconis omnibus sonuisse: Occupet extremum scabies. Inde est quod omnes, quasi in stadii agone, contendunt, anhelantibus singulis, ne episcopatum accipiat alter. Votis ergo, quam illi quos regunt. Nam qui regi velint perpauci sunt, cum quisque ut emancipetur a jugo rectoris proprii, tstolico, aut regio praecepto, plurimi tuti sunt, ne judicibus suis obtemperent, ne justitiam faciant, ne legi Dei subjecti sint. Non reprehendo clementiam apostolicae sedis, sed hanc indulgentiam ejus, Ecclesiae Dei non arbitror expedire. Nihil tale in illa gloriosa familia Christi legimus, licet et in illis contentio facta sit, quis eorum videretur esse major. Nullam emancipationem hujusmodi ab apostolis factam meminimus, licet Paulum et Barnabam audierimus ab invicem discessisse. Nullam in illa superna civitate, quae sursum est mater nostra, contradictionis materiam credimus, sed nec hic esse debere, nisi urgentissima ratio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuchit equum aut pullum ꝓbitau
incognite gradarium ꝓmittit in fu¬
turum ⁊ fractis gressib mollius in¬
cedentem. ꝓpensiori laude instabulũ
incauti m̾catoris extrudit. xix.
neq̃qm clissimulantes ꝓpositił.
s ambitionis quasi ut diti solet uͥ¬
signia preconantes: predictirũ de¬
tident ignaniam. uelut mlttum
qui milttie sue titulos ũ aucheatł̃
prosireri. Hilicet impuri fiit ⁊ nͦ
uitam suam uelint erigere. nec sci¬
ant instruere alienam: immindis
ut cdicitur pecłib certatim irtum
sas igne passionis in cruce ñ modo
illotis sed pollictis si liceat manibꝰ
tractaturi. Hi sunt qui licet p̾mo
aditu ac ianuis heantur indig¬
in: continuo tamen tenctunt ad
sacerdotium. festinant ad tͥbunal.
⁊ repulsis ceteris sic sacris altarib
incubant ut iam ñ ad formam ⁊
exemplum prebendum plebi erdo
alle uideatur iustititas. sed oẽ ae
casio quedam in habundantia et se¬
sed secura quedam ⁊ trusqmͣ dũciti¬

Expanded text:
provehit equum, aut pullum probitatis provehit equum, aut pullum probitatis incognitae gradarium promittit in futurum, et fractis gressibus mollius incedentem propensiori laude in stabulum incauti mercatoris extrudit. CAP. nequaquam dissimulantes propositum, sed ambitionis quasi, ut dici solet, insignia praeconantes, praedictorum derident ignaviam, velut militum, qui militiae suae titulos non audeant profiteri. Hi licet impuri sint, et nec vitam suam velint erigere, nec sciant instruere alienam, immundis, ut dicitur, pedibus, certatim irrumpsas igne passionis in cruce, non modo illotis, sed pollutis si liceat manibus tractaturi. Hi sunt qui licet primo aditu, ac januis habeantur indigni, continuo tamen tendunt ad sacerdotium, festinant ad tribunal, et repulsis caeteris, sic sacris altaribus incubant, ut jam non ad formam, et exemplum praebendum plebi, ordo ille videatur institutus, sed esse occasio quaedam in abundantia et sesed secura quaedam et nusquam discuti
Abbreviated transcription (Latin):
pactio impleatur. lib̾um me haberi
iustum est: ⁊ tu domũ redeas.⁊ gus
dignus ẽ destitute pficiatur eccłie.¬
d nunc longe aliter suocedit excu¬
fatorie ambitioso. Hec enun ⁊ alia ꝙͣ
plura multiplicat. ut credatur nol
modestie singłaris capitur. thitur.
⁊ ad cathedram conclamantib tur¬
bis concinentib choris multitudie
peessus: deduciur. Nec ꝓdest ignobi¬
litatem pretendisse carnis aut sangͥ¬
nis eoquod imꝑatori ñ queritur fuc¬
cessor: secd piscatori. fabrifilio: ñ augꝰ¬
to. Scientiam accurata excusatio ꝓ¬
dit. ⁊ religiosus ẽ̾ẽ comuncitur: ex¬
ex eo quod inuitatus ascende. diu¬
tuis recusautt. uisus ẽ em̃ noluisse
qui cdistulit. Que uero de canonibus
sibi opposuit. habita ratione loci tempo¬
ris ⁊ ꝑsone. simili ura tendentium ad
honores. socia multitudo dispensat.
Side presentib niti nequeunt aut
pretitis. fiturum uaticinant᷑ ꝓfectũ.
Sic calliclus mango dum quictaris

Expanded text:
pactio impleatur, liberum me haberi pactio impleatur, liberum me haberi justum est, et tu domum redeas; et qui dignus est, destitutae praeficiatur ecclesiae. » Sed nunc longe aliter succedit excusatori ambitioso. Haec enim, et alia quam plurima, multiplicat, ut credatur nollmodestiae singularis capitur, trahitur, et ad cathedram conclamantibus turbis, concinentibus choris, multitudine pressus deducitur. Nec prodest ignobilitatem praetendisse carnis, aut sanguinis, eo quod imperatori non quaeritur successor, sed piscatori; fabri filio, non Augusto. Scientiam accurata excusatio prodit, et religiosus esse convincitur ex eo quod invitatus ascendere diutius recusavit; visus est enim noluisse, qui distulit. Quae vero de canonibus sibi opposuit, habita ratione loci, temporis et personae, simili via tendentium ad honores socia multitudo dispensat. Si de praesentibus niti nequeunt, aut praeteritis, futurum vaticinantur profectum. Sic callidus mango, dum qui durius
Abbreviated transcription (Latin):
as quoq sanctiones replicat ⁊ reuol¬
uiti quib pridem statutum e᷑: ut a
aris orctinib ⁊ omni ꝓmotiom spe
ureantur qui cuiuislibet secularis
aie emunt officia. aut qui ules
ait seriules obsecundationes pͥncipi¬
luis prestant. aut quoꝵ electio non ẽ
idero in eccłia ⁊ sine prenominat̾o¬
r tuunslibet mundane potestatis
mante celebrata. Quos si aliter elec¬
di fuerint: sub ꝑicło a nathematis um¬
uersalis eccłia ꝓhibet consecrarĩ. Unꝰ
pͥncipum nr̃orum nominis siquidẽ
imniemor sum: in causa simili egre¬
gium facinuis egisse memoratur. hen¬
ritus fuerit an rob̾tus. ñ multũ refert.
sum ambiciosus quidam monachus
ad abbatiam qm̃ preemi̾at uocaret᷑:¬
⁊ ille modestiam simulans ut auicdiꝰ
peteretur onus refugeret. recusaret
honorem. ⁊ se palam tante rei fateret᷑
indignum: plane inquit pͥnceps ĩ dig¬
nus es: quia eam clam data mͥ tan¬
ta pecuma sũmamq expressit emis

Expanded text:
cas quoque sanctiones replicat et revolcas quoque sanctiones replicat et revolvit, quibus pridem statutum est, ut a sacris ordinibus et omni promotionis spe arceantur, qui cujuslibet saecularis curiae emunt officia, aut qui viles, aut serviles obsecundationes principibus praestant, aut quorum electio non est a clero in ecclesia, et sine praenominatione cujusque mundanae potestatis canonica celebrata: quos, si aliter electi fuerint, sub periculo anathematis universalis Ecclesia prohibet consecrari. Unus principum nostrorum, nominis siquidem immemor sum, in causa simili egregium facinus egisse memoratur. Henricus fuit an Robertus, non multum refert. Cum ambitiosus quidam monachus ad abbatiam, quam peremerat, vocaretur, et ille modestiam simulans, ut avidius peteretur, onus refugeret, recusaret honorem, et se palam tantae rei fateretur indignum: « Plane, inquit princeps, indignus es, quia eam clam, data mihi tanta pecunia summamque expressit emis
Abbreviated transcription (Latin):
eum ex eo quod contͥngit. Et cum dyxiᷤ¬
sent sacerdotes quia ñ sc̾ificat. dixit
ad eos tursum. Si immundicia con¬
ng̾te uestimentum mundi utrum
polluat eum: c dixerunt quia pol¬
luit. Tołabilius gͦ ẽ me unum ꝓp̾is
consium uiciis. qmͣ in multos nicio¬
rum diffundi pestem. Ad hec si ꝑsona
ãt usqͣq laudabił. si non e̾em curie ne¬
xib illigatus. me micheas durissime
repellit ab aditu. non ferens syon ecdi¬
ficari in sanguinib. ⁊ iherłm in iniqu¬
tate pͥncipum suoꝵ. Hic aut nulla ẽ
aut compulsa: aut simulata electio.
hanc quoq partem. protensa disputa¬
tione ꝓsequitur. Postremo se promoi̾u
non posse. sine suspitione simonrace
prauitatis. cum obhoc uis ⁊ auctorita¬
tem sigilli. ant cumilii. aut scrmii e¬
misse uideatur. licet alia mente ad ob¬
sequium potestatis sicut p̾sens testat᷑
dis qua delatum honorem respuit. tes¬
id conscientia accesserit: affectans ut ꝑ
hac sine on̾e sortiretur honorem. Apłi¬

Expanded text:
eum ex eo quod contingit? Et cum dixissent sacerdotes quia non sanctificat, dixit ad eos rursum: Si immunditia contigerit vestimentum mundi, utrum polluat eum? Et dixerunt, quia polluit. Tolerabilius ergo est me unum propriis consumi vitiis, quam in multos vitiorum diffundi pestem. Ad haec si persona esset usquequaque laudabilis, si non essem curiae nexibus illigatus, me Michaeas durissime repellit ab aditu, non ferens Sion aedificari in sanguinibus, et Hierusalem in iniquitate principum suorum. Hic aut nulla est, aut compulsa, aut simulata electio. » Hanc quoque partem protensa disputatione prosequitur. Postremo se promoveri non posse sine suspicione Simoniacae pravitatis, cum ob hoc jus, et auctoritatem sigilli, aut cimelii, aut scrinii, emisse videatur, licet alia mente ad obsequium potestatis, sicut praesens testatur dies, qua delatum honorem respuit, teste conscientia accesserit, affectans ut per hoc sine onere sortiretur honorem. Apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
tentur: ⁊ ꝓpeie serunint uoluntati.
sũ lites fõueant. priuilegiis abu¬
tuntur. seriuant cupiditari. ca¬
ritatis officia nequaqͣm ex̾ceant.
ꝓpriam querant regłam. nonue
sccłm carnem ambulant licet
se sp̾uales mentiantur mi̾to expe¬
ctantes init̾itum carnis participes¬
formari uoluit aut p̃ferri deiectus
⁊ precipitatus ẽ in lacum dampna¬
tionis et̾ne: Sane insam sunt qͥ hac
utta incectunt ⁊ miserabilore⁊
omnib gentib: qui ⁊ presentis ui¬
te bonis prnantur ⁊ et̾ne. maxime
cum ille qui ꝓpeccatorib peccatũ
sustinutt fieri. ⁊ familiarem se ex¬
hibint publicams ⁊ meretricibus.
cum hypocritis pacem habere neqͥ¬
uerit. qui non indigebant iusticia
euis. quod plamuni ẽ his qui alter.¬
cationes quas cum phariseis exer¬
cuit: ciligent᷑ attenitiuit. Nitun᷑t
tamen exemplo phariseorum locum
tenere pennum.

Expanded text:
tentur, et propriae serviunt voluntati. tentur, et propriae serviunt voluntati. Cum lites foveant, privilegiis abutantur, serviant cupiditati, charitatis officia nequaquam exerceant, propriam quaerant gloriam, nonne secundum carnem ambulant, licet se spirituales mentiantur; merito exspectantes interitum carnis, participesonformari voluit aut praeferri, dejectus et praecipitatus est in lacum damnationis aeternae? Sane insavia incedunt, et miserabiliores omnibus gentibus, qui et praesentis vitae bonis privantur, et aeternae, maxime cum ille, qui pro peccatoribus peccatum sustinuit fieri, et familiarem se exhibuit publicanis, et meretricibus, cum hypocritis pacem habere nequiverit, qui non indigebant justitia ejus. Quod planum est his, qui altercationes, quas cum Pharisaeis exercuit, diligenter attendunt. Nituntur tamen Pharisaeorum exemplo locum tenere primum.
Abbreviated transcription (Latin):
colloquia. et quasi t̾restres angłi st̃.
totius mundano ꝑturbationis ig¬
nati. Si quid autem ẽ qd̾ eos constri¬
tare uideatur: ad caritatem frater
nam referentum ẽ. qua ⁊ in celis
angłi nr̃is quodamm lapsib com¬
patiuntur ⁊ suꝑ uno peceatorepe¬
nttentiam agente congaudent. Cũ
uͦ philosophos intitari nr̃o temꝑe
quo uirtus exinanita ẽ. ⁊ astream
relictis hominib ad celos constet re¬
diisse sit arcliuim. uita claustraliũ
intutem philosophorum in comꝑa¬
biliter antecedit. ant quod meluis
credidim: rectissime ⁊ tutissime phi¬
losophatur. Qui uͦ ad explendas nec¬
cessitates eoꝵ egrediuntur humilit̾¬
⁊ in eis fideliter u̾santur. ⁊ si non se¬
curiorem: plane utiliorem ex̾cent.
⁊ nitam maximam laude digni ⁊
reu̾entia: nequaqmͣ ad epicureceũ.
uł ypocritarum factionem accedt̃
łIam ypocritas epicureis rectissime
aggregabis. qm phalosophiam ꝓsi¬

Expanded text:
colloquia, et quasi terrestres angeli, sunt colloquia, et quasi terrestres angeli, sunt totius mundanae perturbationis ignari. Si quid autem est, quod eos contristare videatur, ad chareferendum est, quia et in coelis angeli nostris quodammodo lapsibus compatiuntur, et super uno peccatore, poenitentiam agente, congaudent. Cum vero philosophos imitari nostro tempore, quo virtus exinanita est, et Astream relictis hominibus ad coelos constet rediisse, sit arduum, vita claustralium virtutem philosophorum incomparabiliter antecedit, aut quod melius crediderim, rectissime et tutissime philosophantur. Qui vero ad explendas necessitates eorum egrediuntur humiliter, et in eis fideliter versantur, et si non securiorem, plane utiliorem exercent; et vitam, maxima laude digni et reverentia, nequaquam ad Epicureorum vel hypocritarum factionem accedunt. Nam hypocritas Epicureis rectissime aggregabis, qui philosophiam profi
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia indignetur nulli omnino e¬
quius commouentur qm uiri ue¬
re religiosi. in quorum inuiriam
hec omina refundunt᷑. Suecens
ppłs. s religiose ꝓfessiones adu̾sus
hanc ypocrisis labem iustius ama¬
ricantur. Non enim hoc fecisse di¬
auntur ypocrite. sed cistercienses.
aut clumacenses. aut alii quorum
hi uem̾loqui ⁊ uentriloqui habitũ
induunt ⁊ uitam mentiuntur.
Nam claustrales qui plane uere
religiosi sunt. dum ꝓfessioni serui¬
unt: ab hac malicia ummunes st̃.
Nulla uita fidelior. nulla simpli¬
aor. nulla felicior. qmͣ eoꝵ qui in
latis suis in omni subiectione ⁊ re¬
n̾entia. nec appetentes sub obecdien¬
de nomine dñatum. aut fraudan¬
diant iragandi. aut ociandi licen¬
cam uasa sua possidentes. in sc̃i¬
ltatione ⁊honore prestolantes.
in silentio ⁊ pacientia salutare d̾i.
adetractione ⁊ murmure aliemi:
tapientes ab ore dĩ inquiete
mas suas grata miscentes cum deo

Expanded text:
ecclesia indignetur, nulli omnino aeecclesia indignetur, nulli omnino aequius commoventur, quam viri vere, religiosi, in quorum injuriam haec omnia refunduntur. Succenset populus; sed religiosae professiones adversus hanc hypocrisis labem justius amaricantur. Non enim hoc fecisse dicuntur hypocritae, sed Cistercienses, aut Cluniacenses, aut alii, quorum hi ventiloqui, aut ventriloqui habitum induunt, et vitam mentiuntur. Nam claustrales, qui plane vere religiosi sunt, dum professionibus serviunt, ab hac malitia immunes sunt. Nulla vita fidelior, nulla simplicior, nulla felicior, quam eorum, qui in aelatis suis in omni subjectione et reverentia, nec appetentes sub obedientiae nomine dominatum, aut fraudandi, aut vagandi, aut otiandi licentiam, vasa sua possidentes in sanctificatione et honore, praestolantes in silentio et patientia salutare Dei, a detractione et murmure alieni, excipientes ab ore Domini in quiete mas suas, grata miscentes cum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
a talib: claudit aures suas ne pateãt
ad preces eorum. De his que in frau.¬
dem iusticie cdei committunt᷑ a talib
ad presens nequaqm sermo ẽ instititꝰ
Licet omino iniquum sit qd̵ amore
pecuie electi. ecclłias quas ep̃i dan¬
serunt aꝑuint. Diuina suspensis ce¬
lebeant. sepeliunt mortuos quoste¬
iecit eccłia. ⁊ semel in anno facrunt.
ut toto anno erroneus ppłs ad uo¬
cem eccłie obsurdescat: ⁊ quia cohet¬
ceri nõ potest: emendari contẽpnat
Circuenut gͦ eccłias collegiorũ fuo¬
rum nũta preconant᷑ abolitiones
głium nouum: adułtantes u̾bit
cłi quod annuntie̾nt ñ ad gr̃aui
sed ad precium. iuuentes ad uolia¬
tatem ñ ad u̾ctatem. ct tandtem
cum in latibulis sero conueniunt:
die de uirtute loquitti. clunẽ agi¬
tant errore ⁊ labore nocturno. Si
sic itur ad xp̃m: fallax ⁊ uana est
doctrina patrum. que artam et
arduam monstrauit uiam hom¬
nitendenti ad uitam. Cum uͦ istis

Expanded text:
a talibus, claudit aures suas, ut non pateant a talibus, claudit aures suas, ut non pateant ad preces eorum. De his quae in fraudem justitiae Dei committuntur a talibus, ad praesens nequaquam sermo est institutus: licet omnino iniquum sit, quod amore pecuniae illecti, ecclesias, quas episcopi clauserunt, aperiunt. Divina suspensi celebrant, sepeliunt mortuos, quos rejicit Ecclesia, et semel in anno faciunt, ut toto anno erroneus populus ad vocem Ecclesiae obsurdescat, et qui coerceri non potest, emendari contemnit. Circumeunt ergo ecclesias, collegiorum suorum merita praeconantur, abolitiones gelium novum, adulterantes verbum Dei, quod annutiant non ad gratiam, sed ad pretium, viventes ad voluptatem non ad veritatem: et tandem cum in latibulis sero conveniunt, die de virtute locuti, clunem agitant errore et labore nocturno. Si sic itur ad Christum, fallax et vana est doctrina Patrum, quae arctam et arduam monstravit viam, homini tendenti ad vitam. Cum vero istis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. Milites nanq templi sui fa¬
uore eccłiarum cdispositionem uẽ¬
dicant. occupant ꝑsonatus.⁊ quo¬
dãm sanguinem xp̃i fidelib mui¬
strare presumint. quorũ fere ꝓfes¬
sio ẽ humanum sangninem fun¬
ctere. Non equidem quod eos intũ
sanguinum dicam. qui pene soli
inter homines legitina gerunt
bella: cum ⁊ dauiͥ ñ ꝓpter bella q̃
legitime ex̾cebat uirsangumũ dic¬
tus sit sed ꝓpter urian cuuis san¬
guinem nocenter effudit. Ut enim
canonib cautum est. laicis qmͣuo
religiosis. nulla de reb eccłiasticis
legitut attributa facultas. Esset
ittiq u̾e religionis indicrum si abil¬
lius rei dispositioue temꝑarẽt. qmͣ si¬
bi cdño ꝓhibente tractare non licet.
S nec de rapinis ñ dico eccłiarum
sed nec quorumc̃q fidelium minus
hospitalitatis implenlum arbitior
quia panem sacrilegum ocdit cdeus.
et asꝑnatur oblationes que offerũ¬
tur ex sanguine. ⁊ quotiens uiuocat̃

Expanded text:
nostris. Milites namque Templi, sui fanostris. Milites namque Templi, sui favore ecclesiarum dispositionem vindicant, occupant personatus, et quodammodo sanguinem Christi fidelibus ministrare praesumunt, quorum fere professio est humanum sanguinem fundere. Non equidem quod eos viros sanguinum dicam, qui pene soli inter homines legitima gerunt bella, cum et David non propter bella, quae legitime exercebat, vir sanguinum dictus sit, sed propter Uriam, cujus sanguinem innocenter effudit. Ut enim in canonibus cautum est, laicis quamvis religiosis, nulla de rebus ecclesiasticis legitur attributa facultas. Esset utique verae religionis indicium, si ab illius rei dispositione temperarent, quam sibi, Domino prohibente, tractare non licet. Sed nec de rapinis, non dico ecclesiarum, sed nec quorumcunque fidelium, munus hospitalitatis implendum arbitror, quia panem sacrilegum odit Dominus, et aspernatur oblationes quae offeruntur ex sanguine: et quoties invocatur
Abbreviated transcription (Latin):
dei: quo eam ampliorib benefici¬
is expuiitur. Que enim ex sola gr̃ã
ꝓuenunt. uit suit fena ⁊ sponte
nascentia. non censentur obnacia re¬
ligioni. Primo quidem dum teligio
pauꝑtate gaudebat. ⁊ in alioeum
necessicates ant usus effiuiidebat uis¬
cera mopie sue: indicta sunt pͥuile¬
gia ꝓfessionib. que neccessitate ces¬
sante. ⁊ srigescente caritate. potius
anaricie qmͣ religionis instrumen¬
ta cectuntur. Ecce enim quia om̃s
ommmino ab est aut in abditis laret.
Inde est quod cum adiniguum com¬
pencdium auaricie primlegia trahi
conspiceret beatus adriannis uolẽs
ominno ea reuocare: licentiam eoꝵ
hac mod̾atione compescuit. ⁊ que
delaborib nsurpant. cirra tionalia
diuntaxat interpeetetur. Sic enim
gauiere pot̾unt priuilegis. si¬
ne gra in cdispendio uiris aliem̃. U¬
nim tam̃ ẽ qd̾ tantus pater ut cun¬
q sustimitt. ⁊ qma pateum canom¬
b resragatur: mirabile ẽ inoculis

Expanded text:
Dei, quo eam amplioribus beneficiDei, quo eam amplioribus beneficiis experiuntur. Quae enim ex sola gratia proveniunt, ut sunt fena, et sponte nascentia, non censentur obnoxia religioni. Primo quidem dum religio paupertate gaudebat, et in aliorum necessitates aut usus effundebat viscera inopiae suae, indulta sunt privilegia professionibus, quae necessitate cessante, et frigescente charitate, potius avaritiae, quam religionis instrumenta creduntur. Ecce enim quia omnes omnino abest, aut in abditis latet. Inde est, quod cum ad iniquum compendium avaritiae privilegia trahi conspiceret B. Adrianus, volens ea omnino revocare, licentiam eorum hac moderatione compescuit, ut quae de laboribus usurpant, circa novalia duntaxat interpretetur. Sic enim gaudere poterunt privilegiis, sine gravi dispendio juris alieni. Unum tamen est quod tantus Pater utcunque sustinuit: et quia Patrum canonibus refragatur, mirabile est in oculis
Abbreviated transcription (Latin):
quodilli uobis hoc licenter concesser̾ti
uos aniecte petieritis uideatis. Nempe
qui petit ut quod debet ñ faciat: iusti¬
ciospontaneus ñ obedit. Nunquid de
nutriunis abel dñm ñ respexit: s aym
fruges optulit. recte quidem: quia do¬
mino debebantur. sed in partitione in e¬
qua. dum diuisioni aliquid subtra¬
hit. ꝑeccatum cominittit. Acceptant᷑
pre illo iuina euis: qui fecus aĩ aliũ
cum dño paitiat. Et forte de amma¬
lib reddunt᷑ rectius. quia sine cultu¬
tã ⁊ curai nr̃a ꝓueniunt. Plus enim
laboris est. in frugib serendum ⁊ me¬
tenctum. Non coguntur dare de suiᷤᷤ.
Quis enim de baborib alienis redditu¬
rus est rationem: Cuid multa: Mul¬
tis ⁊ longis allegationib indentim.
astruere. qm̃ alios decimas dare ñ
prohibent. dum ipsi ab eis suit mi
imunes dantis:. quia ad eo religio¬
si sunt quod in ea parte derogare
possunt constitutiomi diuine. et
in eo licenter minus grati sunt gr̾e

Expanded text:
quod illi vobis hoc licenter concesserint; quod illi vobis hoc licenter concesserint; vos an recte petieritis, videatis. Nempe qui petit, ut quod debet, non faciat, justitiae spontaneus non obedit. Nunquid de nutrimentis Abel Dominum non respexit? Cain fruges obtulit; recte quidem, quia Domino debebantur, sed in partitione iniqua, dum divisioni aliquid subtrahit, peccatum committit. Acceptantur prae illo munera ejus, qui fetus animalium cum Domino partitur. Et forte de animalibus redduntur rectius, quia sine cultura et cura nostra proveniunt. Plus enim laboris est in frugibus serendis et metendis. Non coguntur dare de suis. Quis enim de laboribus alienis redditurus est rationem? Quid multa? Multis et longis allegationibus videntur astruere quoniam alios decimas dare non prohibent, dum ipsi ab eis dandis immunes sint, quia adeo religiosi sunt, quod in ea parte derogare possunt constitutioni divinae, et in eo licenter minus grati sunt gratiae