comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tor cũ tumultus gallici causa institui edidis¬
set omẽs iuniores sacramento adegit. ingen¬
tq ex̾citu ab urbe profectꝰ in citeriore ripi
amenis castra posuit. Pons in medio erat
Neutris erumpentib ne timons inditium
eẽt. prelia de occupando ponte crebra exãt
ne qui potirentur in certis uirib satis disceͣ¬
ni poterat. Tũ ex nimia corporis magni¬
tudine in uacuum ponteni gallus ꝓcessit
et quãtũ maxima uoce potuit. ꝙ̃ nũc inꝗt
bona uirũ fortisimũ habet pcedat agẽd
melior. Dui int̾ primores uiuenũ romanoꝵ si¬
lentiũ fuit. cum ⁊ annuere certamen uereren¬
tur ⁊ precipuã sortem periculi petere nollent
Tũ .T. mãliꝰ .l. F. qui patrem a uexatione tribu¬
nitia uindicauerat. ex statõne ad dictatorem ꝑgit
in uissu tuo inꝗt imperator exͣ ordinem nũꝙͣ pu¬
gnauerim nisi certam uictoriam uideam : si tu
ꝑmictis uolo ego illi bellue ostendere. quando

Expanded text:
tor cum tumultus Gallici causa iustitium edixistor cum tumultus Gallici causa iustitium edixisset, omnes iuniores sacramento adegit ingentique exercitu ab urbe profectus in citeriore ripa Anienis castra posuit. pons in medio erat, neutris rumpentibus ne timoris indicium esset. proelia de occupando ponte crebra erant, nec qui potirentur incertis uiribus satis discerni poterat. tum eximia corporis magnitudine in uacuum pontem Gallus processit et quantum maxima uoce potuit 'quem nunc' inquit 'Roma uirum fortissimum habet, procedat agedummelior.' diu inter primores iuuenum Romanorum silentium fuit, cum et abnuere certamen uererentur et praecipuam sortem periculi petere nollent; tum T. Manlius L. filius , qui patrem a uexatione tribunicia uindicauerat, ex statione ad dictatorem pergit; 'iniussu tuo' inquit, 'imperator, extra ordinem nunquam pugnauerim, non si certam uictoriam uideam: si tu permittis, uolo ego illi beluae ostendere, quando
Abbreviated transcription (Latin):
romani cetidere. In sequẽti anno cũ. l. sulpitius ⁊
uius .l. caluus. consules henicos ex̾citus duxissent
req inuentis in agro hostib ferentinũ urbem
coꝵ incepissent. Reuertentib inde eis tiburteᷤ
portas clausere. ea ultima fuit causa. cum mł
diceretur. Dictatorẽ. T. quintiũ pennũ eo ã¬
no fuisse satis constat et magr̃ equitũ. Per̃.
cornelium maluginensem. mac̾ licinius co¬
mitioꝵ hendoꝵ causa et ab .l. consule dictũ
scribit quo collega comitia bello preferre fe¬
stinante ut continuaret consul obiua eũdum
praue cupiditati ni fui̾t quesita. ea quippe
familie laus leniorẽ auctorẽ liciniũ facit
Cũ mentionẽ eiꝰ rei in uetustioribus annalib
nullam inueniã. mag̃ ut belli gallici cãusa
dictatorem creatum arbit᷑ indinat animus.
Eo certo anno galli ad tertiũ lapidem salana
uia tnͣspontẽ anienis castra habuere. dicta.¬

Expanded text:
Romani cecidere. insequenti anno cum C. Sulpicius et C. Romani cecidere. insequenti anno cum C. Sulpicius et C. Licinius Caluus consules in Hernicos exercitum duxissent neque inuentis in agro hostibus Ferentinum urbem eorum ui cepissent, reuertentibus inde eis Tiburtes portas clausere. ea ultima fuit causa, cum muldiceretur. dictatorem T. Quinctium Poenum eo anno fuisse satis constat et magistrum equitum Ser. Cornelium Maluginensem . Macer Licinius comitiorum habendorum causa et ab Licinio consule dictum scribit, quia collega comitia bello praeferre festinante ut continuaret consulatum, obuiam eundum prauae cupiditati fuerit. quaesita ea propriae familiae laus leuiorem auctorem Licinium facit: cum mentionem eius rei in uetustioribus annalibus nullam inueniam, magis ut belli Gallici causa dictatorem creatum arbitrer inclinat animus. eo certe anno Galli ad tertium lapidem Salaria uia trans pontem Anienis castra habuere. dicta
Abbreviated transcription (Latin):
pedites quicꝙͣ momẽti face̾nt ꝙͣ tertiam expec¬
tarent pugnã. quid ante pugnã feroces ꝓsiluis¬
sent ⁊ alieno pugnarent loco. his int̾ se uocibus
dubie au̾tunt. neq tã uires pares que suꝑaue̾it
res facile dictũ ẽ. nõ ꝙ ꝑpetua fortuna utriꝰq
ppͥ adextollere animos ⁊ minue̾ potuit. usq ad ca¬
stra fugientes hẽnicos romanus sequitur. ca¬
stroꝵ oppugnatione quia serũ erat diei abstinẽ¬
du nõ ꝑlitatũ tenuerat dictatorẽ ne ante me¬
ridiem signũ dare posset. eo ĩ nocte tractum
erat certamen. Postero die deẜta fuga castra
h̾uicoꝵ ⁊ sautii relicti quidã inuenti. agm̃q
fugientiũ a signis cũ pret̃ menia eoꝵ. in fre¬
quentia cõspecta. signa eẽnt. fufum ac ꝑ agroᷤᷤ
trepida signa palatũ ẽ nec romanis incruen¬
ta uictoria fuit. quarta ꝑs militũ amissa ⁊
ubi haud minus iacture fuit aliquot equites

Expanded text:
pedites quicquam momenti facerent? quam tertiam exspecpedites quicquam momenti facerent? quam tertiam exspectarent pugnam? quid ante signa feroces prosiluissent et alieno pugnarent loco?—his inter se uocibus dubie auertunt; neque, tam uires pares quae superauerit res facile dictu est, nisi quod perpetua fortuna utriusque populi et extollere animos et minuere potuit. usque ad castra fugientes Hernicos Romanus sequitur: castrorum oppugnatione, quia serum erat diei, abstinuere;—diu non perlitatum tenuerat dictatorem, ne ante meridiem signum dare posset; eo in noctem tractum erat certamen.—postero die deserta fuga castra Hernicorum et saucii relicti quidam inuenti; agmenque fugientium ab Signinis, cum praeter moenia eorum infrequentia conspecta signa essent, fusum ac per agros trepida fuga palatum est. nec Romanis incruenta uictoria fuit: quarta pars militum amissa et, ubi haud minus iacturae fuit, aliquot equites
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ iurili ꝑte ad nitendũ scirẽt exͣ ordinẽ ⁊̃ in acie
locati qͦ ꝯspector u̾tus eẽt. Duum miliũ planitit̾
castra romana . ab hniçis dirimebat. Ibi parfq̃
a spe pugͣ ne quicꝙͣ sepe conatis equitib roni¬
nis inpetu turbare hostiũ aciem. Postꝙ̃ equbᷤ
pugͣ effectu ꝙͣ conatib uaĩor erat. ꝯsulto pͥus
dictatore equites ꝑmissu de mñ eiꝰ relictis eꝯs
Camore ingenti ꝓuolant añ sigͣ ⁊ nouã integã
pugnã: sl sustinẽ poterãt. i exͣ ordinałe do il¬
tes pari corporũ aĩoꝵq robore se obiectissent. sĩ
int̾ pͥmiores duoꝵ ppłoꝵ res geritur. quaꝵ
hinc aut illinc comunis maro bello aufert si
multiplex ꝙͣ ꝓ numero dap̃num ẽ uulgus alid ar¬
matoꝵ uellit. delegata primorib pugna euentum
suum in uirtute aliena ponit. Multi utrinq ca¬
dunt. Plures uulnera accipiũt. tandem equites
alius alium increpantes. quid de iñ restaret que¬
rendo. si neq ex equis pepulissent hostem neq

Expanded text:
irili parte adnitendum scirent; extra ordinem etiam in acie locati quo conspectior uirtus esset. duum milium planities castra Romana ab Hernicis dirimebat; ibi pari fea spe pugna nequiquam saepe conatis equitibus Romanis impetu turbare hostium aciem. postquam equestris pugna effectu quam conatibus uanior erat, consulto prius dictatore equites, permissu deinde eius relictis equis, clamore ingenti prouolant ante signa et nouam integrant pugnam; neque sustineri poterant, ni extraordinariae cohortes pari corporum animorumque robore se obiecissent. tunc inter primores duorum populorum res geritur; quidquid hinc aut illinc communis Mars belli aufert, multiplex quam pro numero damnum est. uolgus aliud armatorum, uelut delegata primoribus pugna, euentum suum in uirtute aliena ponit. multi utrimque cadunt, plures uolnera accipiunt; tandem equites alius alium increpantes, quid deinde restaret quaerendo, si neque ex equis pepulissent hostem neque
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uictũ cãpanis. ⁊ iubete sꝑare ĩ colum̃ capuã futura.
Qua ftequẽtia oũꝵ geneꝵ młtitudĩs ꝓsequente
c̾ditis nos illinc ꝓfectos. ꝙͣ oiã uotoꝵ. lac̾ maꝵo ple¬
na reliquisse. In qͣ nũc expectatiõe senatũ ppłinq
capuanũ ꝯiũges. lib̾osq nr̃os et̃. stare oem młtitudi¬
nẽ ad porras uiã hĩc ferentẽ ꝓspectãtes cẽtia heo.
Quidilł nos prẽo ꝯscͥpti solicitis ac pendẽtit ani¬
mis renũptiate iubeatio alt̾am respõsum salutez
senat̾ eẽt. Et simagne ꝑtis urb̃s maxiã opulẽtissi¬
maq ytalie. ub̾imꝰ agͥ mariq ꝓpĩqus adnanetates

Expanded text:
Campanis et iubete sperare incolumem Capuam futuram. qua frequentia omnium generum multitudinis prosequente creditis nos illinc profectos? quam omnia uotorum lacrimarumque plena reliquisse? in qua nunc exspectatione senatum populumque Campanum, coniuges liberosque nostros esse? stare omnem multitudinem ad portas uiam hinc ferentem prospectantes certum habeo. quid illis nos, patres conscripti, sollicitis ac pendentibus animi renuntiare iubetis? alterum responsum salutem senatus esset, etsi magnae parti urbs maxima opulentissimaque Italiae, uberrimus ager marique propinquus ad uarietates
Abbreviated transcription (Latin):
diẽm ĩ belłe se se d̾ cdide̾. oppidũ dinitũ atq ĩ censum.
ab ede tm̃ matͥs matute abstimie̾igne. p̃da omĩs
muiti data. Extͣ p̃dam. iiii. milia deditoꝵ hĩta. eos
nĩctos ꝯsul añ cũrum tͥũphãs eg̃. uẽditis de inde
magã peciña ĩ eratium redeg̃. St̃ ꝗ hãc młtitu¬
diẽm captiuã ẜnoꝵ fu̾sse asctibant. idq mag̃ uei¬

Expanded text:
se dedidere. oppidum dirutum atque incensum: ab aede tantum Matris Matutae abstinuere ignem: praeda omnis militi data. extra praedam quattuor milia deditorum habita; eos uinctos consul ante currum triumphans egit; uenditis deinde magnam pecuniam in aerarium redegit. sunt qui hanc multitudinem captiuam seruorum fuisse scribant, idque mag
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ex u̾ciano fenꝰ fcñm. ⁊ ĩ pẽsioẽs equas tͥẽnii.
ita ut qͣrta p̃sens eẽt solutio. ei̾s alieĩs dispẽ sata
ẽ. Et sic quoq pa̾te pleb̾ adfecta. fides tñ pnblica
pͥuatis difficitatib potior ad curã senatui fuit. Le¬
uare maxiẽ res. qr tͥbuto ac duectꝰ suꝑ sensñ . C iii.
anno. ⁊oꝰ sat̾u restitutũ auolscis . ꝙ. uasius coriu᷑
legatos ab ancio ẽcũrre ppłos latmoꝵ ad ꝯcitãdũ
bellũ. pͥusꝙͣ plus hostiu fiẽt uolscis arma ĩ fẽre iꝰ sũ
ad satͥcũ ex̾citu ĩfesto ꝑgit. Quo cũ antiates alii qͥ
uolsci p̃ꝑatis iã añ siꝗd ab roma moueret᷑ copiis ⁊¬
occũtiss nulla mora ĩ ter fessos diutino ochio dimi
gens cͥtamiẽ uicti fuguit. effusa sat̾ci menia retũt.
Et ne ĩ mutis quidẽ satis. fi̾ma spe cũ coroã militun¬

Expanded text:
as triennii, ita ut quarta praesens esset, solutio aeris alieni dispensata est; et sic quoque parte plebis adfecta fides tamen publica priuatis difficultatibus potior ad curam senatui fuit. leuatae maxime res, quia tributo ac dilectu supersessum. tertium anno post Satricum restitutum a Uolscis M. Ualerius Coruus legatos ab Antio circumire populos Latinorum ad concitandum bellum, prius quam plus hostium fieret Uolscis arma inferre iussus, ad Satricum exercitu infesto pergit. quo cum Antiates aliique Uolsci praeparatis iam ante, si quid ab Roma moueretur, copiis occurrissent, nulla mora inter infensos diutino odio dimicgens, certamine uicti fuga effusa Satrici moenia petunt; et ne in muris quidem satis firma spe, cum coro
Abbreviated transcription (Latin):
lenad .iiii. ꝯsul futur᷑ datꝰ ẽ cũ gͥcis o camio nulla me¬
motabił gesta rea. nec ui te̾ta. nec romanꝰ mati belator
usui de ficiente. ytalã relmq̃te. cuĩ połi ea. ciuꝰq ge̾nio dasis
fũit us eti ẽ. maxiẽ sccile suise tytãpnos cͥoteti. Nlam
uitior gͥcia tempestate ĩ testino fessa bello iã maceto¬
nũ ores hõrebat. Ex̾citib dimissis cũ ⁊ foris poox.
⁊ domi concordia oidinũ otium eẽt ne nimis lete
li nos ĩ spicẽnt. eoꝵqr moĩtu lectistͥnin fuit. Eolẽ
anno satͥcũ ab antiatib colonia dedneta restinita¬
q nrbs ꝙͣ iatimi dituerãt. Et carthaginẽsib legati
rome fedus ict᷑. cũ amicitia ac societatẽ petẽtes¬

Expanded text:
sul futurus, datus est. cum Graecis a Camillo nulla memorabilis gesta res; nec illi terra nec Romanus mari bellator usui deficiente Italiam reliquere. cuius populi ea cuiusque gentis classis fuerit nihil certi est. maxime Siciliae fuisse tyrannos crediderim; nam ulterior Graecia ea tempestate intestino fessa bello iam Macedonum opes horrebat. exercitibus dimissis, cum et foris pax et domi concordia ordinum otium esset, ne nimis laetalinos inspicerent; eorumque monitu lectisternium fuit. eodem anno Satricum ab Antiatibus colonia deducta restitutaque urbs quam Latini diruerant. et cum Carthaginiensibus legatis Romae foedus ict
Abbreviated transcription (Latin):
aut ĩ digͥorem eo decore se ꝙͣ ĩ maliũ ratus. pͥus sciscitatꝰ
ꝯsuł uolũtatẽ ĩ mediũ armatꝰ ꝓcessit. minꝰ ĩsigne cer¬
tamẽ humanũ numĩe ĩ t̾positũ deoꝵ fcm̃. Namq con¬
serenti iam mansi romano cornus repẽte ĩ galeã cõscẽ¬
dit ĩ hostẽ u̾sus. ꝙ pͥo ut angutiu celo missũ letus
accipit. Ttibunꝰ p̃catus d̾ iñ si diuus si dina eẽt q̃ sibi
ũpetẽ misiss uolens ꝓpitiꝰ eẽt. dictu mirabile. tenuit nõ
t̾itũ ꝓoũt ales: uisu ccłisq simul ac mẽte turbatus.
ualius obitũcat. Coruus ex ꝯspectu elatus orientẽ pe¬
tit. actenꝰ quiete ut̾nq statioẽs fuere. poꝰꝙͣ spoliare cõ¬
pus cesi hostis tͥbunꝰ cep̃: ne galli se statiõe tenuert. et
romanoꝵ. cursus ad uictoria ⁊̃ otior fuit. Ioi circa ia¬
centis gaui corpꝰ cõtͣcto certamĩe rugͣ attox ꝯcitatu¬
Iam nõ inani posis ꝓximaꝵ statiom̃ si legioib utq esfti

Expanded text:
m eo decore se quam T. Manlium ratus, prius sciscitatus consulis uoluntatem, in medium armatus processit. minus insigne certamen humanum numine interposito deorum factum; namque conserenti iam manum Romano coruus repente in galea consedit, in hostem uersus. quod primo ut augurium caelo missum laetus accepit tribunus, precatus deinde, si diuus, si diua esset qui sibi praepetem misisset, uolens propitius adesset. dictu mirabile, tenuit non territum prodigii talis uisu oculisque simul ac mente turbatum Ualerius obtruncat; coruus ex conspectu elatus orientem petit. hactenus quietae utrimque stationes fuere; postquam spoliare corpus caesi hostis tribunus coepit, nec Galli se statione tenuerunt et Romanorum cursus ad uictorem etiam ocior fuit. ibi circa iacentis Galli corpus contracto certamine pugna atrox concitatiam non manipulis proximarum stationum sed legio
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃o dilectꝰ si ne uacatioĩb hĩtus eẽt. legicies qͣtũ
mat̾an potuit maͣrũcos ducte. Ibi predonũ magis
qͣ hostium aĩ ĩ uenti. pͥma itaq acie debellatũ est.
ratus ĩ tͥ ipam dimicatioẽ. edẽ uinoui monete no¬
uit. Cinꝰdã nat᷑ noti. cñ nictor tomã reu̾tiss. dic

Expanded text:
egiones quantum maturari potuit in Auruncos ductae. ibi praedonum magis quam hostium animi inuenti; prima itaque acie debellatum est. ratus inter ipsam dimicationem aedem Iunoni Monetae uouit; cuius damnat
Abbreviated transcription (Latin):
iudia fediorem cepiss. ut se ip̃e ꝯsuie dictator cͥatet
Anm̃ multio uarisq mortib fuit ĩ sigs. Bali albanis
mõtib qr hoemis uĩ pati nequerant ꝑ cãpos matitim¬
q loca uagi ppłabant᷑: mare ĩ festũ classib gͥtoꝵ erat
omq litoris antiatis laurẽsq fc̃tus ⁊ tob̾is bostia ut p̃¬
tones marittimi cũ t̾restͥbus c̃gͥssi ancipiti semes p̃lio
ectarent. Dubiiq dissesserĩt ĩ casta gali. gͥ ci terto
O nanes uictos se an uictoreo putarũt. Int oo lage
maximꝰ excitat t̾ror. cõcilia ppłoꝵ latinoꝵ ad lucũ ferenti¬
nũs datũ. ab sisterẽt ĩ ꝑare hno quoꝵ auxilie egͥent. ⁊a¬
mnos ꝓsua lib̾tate poti quã ꝓ alieno ĩ ꝑio latutos atma
Iit duo simul bella ext̾ua. defectice ⁊̃ socioꝵ senat᷑ anxi¬
ie cũ c̾netet metu tenẽdos quos fides nõ temuist. exten

Expanded text:
iniuria foediorem cepisset, ut se ipse consulem dictator crearet. iniuria foediorem cepisset, ut se ipse consulem dictator crearet. annus multis uariisque motibus fuit insignis: Galli ex Albanis montibaque loca uagi populabantur; mare infestum classibus Graecorum erat oraque litoris Antiatis Laurensque tractus et Tiberis ostia, ut praedones maritimi cum terrestribus congressi ancipiti semel proelio decertarint dubiique discesserint in castra Galli, Graeci retro ad naues, uictos se an uictores putarent. inter hos longe maximus exstitit terror concilia populorum Latinorum ad lucum Ferentit imperare iis quorum auxilio egerent: Latinos pro sua libertate potius quam pro alieno imperio laturos arma. inter duo simul bella externa defectione etiam sociorum senatus anxius, cum cerneret metu tenendos quos fides non tenuisset, exten
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ petũ insuos. fusiq ꝑ campos ⁊ p̾t̾ castra ⁊̃ sua fuga
p̃lati. ꝙ editissimũ ĩt̾ equales tumulos occũrebat oculio
arcẽ albanã petũt. Consul nõ ultra castra ĩ sequtus: qr
lũs romã redux̃. morã tͥũpho uulnꝰ ꝯsulis attulit. eadẽq
cã dicratoris desideriu senatui fẽt ut eẽt qi egͥs ꝯsulibus¬
in coĩcia hẽret. dictator. l. futius camillus. dictꝰ addito ma¬
gistit egtũ . P. cornelio scipice reddidit prĩb possessiõ
ystini ꝯsulatus. Ipẽ ob id m̾itũ ĩ gẽti partũ studio c̾atus
ꝯsul. collegã appiũ clandiũ cͣssũ dix̃. pͥusꝙͣ ĩnirẽt̃ noni
cõsiuatꝰ magistratũ. tũpħꝰ.M. popilio de gallis actꝰ mag̾
fiuore pleb̾. musantesq ĩt̾ se rogitabat nu quẽ plebei
asus penit̾et: simul dictatorẽ ĩ crepabant. qui legio lici¬
me sp̃te nicedẽ ꝯsulatũ pͥuata cupiditate qͣm publica

Expanded text:
impetum in suos; fusique per campos et praeter castra etiam sua fuga impetum in suos; fusique per campos et praeter castra etiam sua fuga praelati, quod editissimum inter aequales tumulos occurrebat oculis, arcem Albanam petunt. consul non ultra castra insecutus, quia liis Romam reduxit. moram triumpho uolnus consulis attulit eademque causa dictatoris desiderium senatui fecit, ut esset qui aegris consulibus comitia haberet. dictator L. Furius Camillus dictus addito magistro equitum P. Cornelio Scipione reddidit patribus possessionem pristinam consulatus. ipsul collegam Ap. Claudium Crassum dixit. prius quam inirent noui consules magistratum, triumphus a Popilio de Gallis actus magno fauore plebis; mussantesque inter se rogitabant num quem plebeii consulis paeniteret; simul dictatorem increpabant, qui legis Liciniae spretae mercedem consulatum priuata cupiditate quam publica
Abbreviated transcription (Latin):
romanꝰ. ⁊ ꝗa itm fessis subeũda dimicatõ erat ⁊ ꝙ
consul dũ int̾ pͥmores ĩcautꝰ agitat. Leuo hum̾o
marat᷑ ꝓpe traiecto cesserat parũꝑ ex acio. Iãq
omissa cũctando uictoria erat cũ consul uulno᷑
alligato reuectus ad prima signa/ ꝗd stas miles
inquit. Non cum latino sabinoq hoste res est
quem ĩuictis armis sociũm ex hoste facias. In
beluas strinximus fẽrum aut dandus est ss¬
sanguis. ꝓpulistis a cast̾s sup̃ma ualle p̃apie
egiltis. setratis cõꝑoib hostiũ suꝑstatis. c̃plaosiẽ
strage campos qua morteᷤ replestis. Nolite spectare dii
stantes uos fugiant. ĩ ferenda sũt signa. ⁊ uadendum ĩ
hostẽ. His ad hortatioĩb cõhortati pellũt loco pͥmos mani¬
pulos galloꝵ cuneis. d̾ ĩn in mediũ agñi ꝓrũpit. Ind̾ baͥ¬
hin discipati qb nec cͥta imꝑia nec duces eẽnt uͥtũt

Expanded text:
Romanus, et quia iterum fessis subeunda dimicatio erat et quod Romanus, et quia iterum fessis subeunda dimicatio erat et quod consul, dum inter primores incautus agitat, laeuo umero matari prope traiecto cesserat parumper ex acie. iamque omissa cunctando uictoria erat, cum consul uolnere alligato reuectus ad prima signa 'quid stas, miles?' inquit; 'non cum Latino Sabinoque hoste res est, quem uictum armis socium ex hoste facias; in beluas strinximus ferrum; hauriendus aut dandus est sanguis. propulistis a castris, supina ualle praecipites egistis, stratis corporibus hostium superstatis; complete strage campos qua montes replestis. nolite exspectare dum stantes uos fugiant; inferenda sunt signa et uadendum in hostem.' his adhortationibus iterum coorti pellunt loco primos manipulos Gallorum; cuneis deinde in medium agmen perrumpunt. inde barbari dissipati, quibus nec certa imperia nec duces essent, uertunt
Abbreviated transcription (Latin):
tenti armatiq steterũt. p̃liũ initum. p̃ter uͥtutẽ
locus qͦ suꝑior adiuuit. ut pila oĩa hasteq nõ fã¬
ꝙͣ ex eqͦ missa uana qd̾ plerũq fit cadeͣnt. s oĩa li¬
brata pondei̾b figẽtur. Oneratiq galli telis ꝗb
aut corpora tnͣffixa. aut p̃grauata ĩ heͣntib gere¬
bant. scuta cũ cuͣsu pene ĩ adu̾sum subissent pͥmo
ĩc̾ti resiste̾. deiñ cũ ip̃a cũctatõ ⁊ his oĩo minuiss
⁊ ausisset hosti ĩpulsi retro ruere alii suꝑ alios
stragẽq ĩt̾ se cede ipã fediorẽ. clare. Adeo p̃cipi¬
ti turba obtriti płes ꝙͣ ferro necati. nͨ dũ c̾ta ro¬
maĩs uictoi̾a. Alia ĩ cãpũ deg̾ssis suꝑerat moles ñe¬
q młtitu᷑ galloꝵ sc̃sũ omẽm tał dãpni exuꝑãs ue¬
lut noua rũsus exoriẽte acie. ĩ tegrũ militẽ adii¬
sus uictorẽ hostẽ sciebat. Stetitq supp̃sso impetu

Expanded text:
oribus intenti armatique steterunt, proelium initum. praeter uirtutem oribus intenti armatique steterunt, proelium initum. praeter uirtutem locus quoque superior adiuuit, ut pila omnia hastaeque non tamquam ex aequo missa uana, quod plerumque fit, caderent sed omnia librata ponderibus figerentur; oneratique telis Galli, quibus aut corpora transfixa aut praegrauata inhaerentibus gerebant scuta, cum cursu paene in aduersum subissent, primo incerti restitere; dein, cum ipsa cunctatio et his animos minuisset et auxisset hosti, impulsi retro ruere alii super alios stragemque inter se caede ipsa foediorem dare; adeo praecipiti turba obtriti plures quam ferro necati. necdum certa Romanis uictoria erat; alia in campum degressis supererat moles. namque multitudo Gallorum, sensum omnem talis damni exsuperans, uelut noua rursus exoriente acie integrum militem aduersus uictorem hostem ciebat; stetitque suppresso impetu
Abbreviated transcription (Latin):
licũ bellũ popilio exͣ ordinẽ datũ. Is ĩpigre excni
scͥpto cũ oĩs exͣ portã capenã ad ma̾tis edẽ quẽm
rimatos iuniores iussisset. sigͣq eod̾ q̃stores exem¬
rio deferte quatuor expletis legioĩb ꝗd̾ suꝑfut
militũ . p̃. ualio publicole p̃tori tradidit auctor pa¬
tͥb scribendi altiꝰ ex̾citus qd̾ ad inc̾tos belli euentꝰ
subsidiũ rei .p. eẽt. Ip̃e iã satis oĩb ĩstructis cõꝑatiᷤ¬
q ad hostẽ ꝑgit. Cuiꝰ ut pͥus nosce̾t uiros ꝙͣ ꝑicło ul¬
timo tẽptaret ĩ tumulo quẽ ꝓximũ cast̾s galloꝵ a
ꝑe potuit uallũ duce̾ cep̃. Gens ferox ⁊ ingenii a¬
uidi ad pugnã. cũ ꝓculuisis romanoꝵ ut extĩplo ñ
equũ agm̃ uidit. ⁊ cũ loci altitudĩe tñ uallo ⁊̃ ĩte.¬
gi romanos ꝑculsos pauore rata simul oportiũo¬
res ꝙ ĩtenti tñ maxime oꝑi eẽnt truci clamore
agredit᷑ a romaĩs. nͨ opꝰ int̾missũ tͥarii er̃at ꝗ mu¬

Expanded text:
pilio extra ordinem datum. is impigre exercitu scripto, cum omnes extra portam Capenam ad Martis aedem conuenire armatos iuniores iussisset signaque eodem quaestores ex aerario deferre, quattuor expletis legionibus, quod superfuit militum P. Ualerio Publicolae praetori tradidit, auctor patribus scribendi alterius exercitus, quod ad incertos belli euentus subsidium rei publicae esset. ipse iam satis omnibus instructis comparatisque ad hostem pergit; cuius ut prius nosceret uires quam periculo ultimo temptaret, in tumulo, quem proximum castris Gallorum capere potuit, uallum ducere coepit. gens ferox et ingenii auidi ad pugnam cum procul uisis Romanorum signis ut ext agmen uidit et cum loci altitudine tum uallo etiam tegi Romanos, perculsos pauore rata, simul opportuniores quod intenti tum maxime operi essent, truci clamore adgreditur. ab Romanis nec opus intermissum— triarii erant, qui mu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in agrum põptinũ descẽdiss: qr neq ĩ cãpis c̃g̃oi mula
cogẽte te uolebat. et ꝓ libendo ppłatiõib qͦs rupto uiuete
necessitas cog̾et. satis domati cdebat hostes. locũ ydoneñ
statiuis delegit: uͥ cũ statioĩb quietis tp̃s t̾teret. galius
ꝓtessit magͥtudiẽ atq armis ĩ sigͥs. qͣtic caq scutũ hasta¬

Expanded text:
in campis congredi nulla cogente re uolebat et prohibendo populationibus quos rapto uiuere necessitas cogeret satis domari credebat hostem, locum idoneum statiuis delegit. ubi cum stationibus quieti tempus tererent, Gallus processit magnitudine atque armis insignis; quatiensq
Abbreviated transcription (Latin):
ciuat. atͦxe p̃liũ suĩt.: Illia mstitudo pũꝙͣ ad coiectus teli
ueĩtet. t̾ga u̾tit. pͥmo ꝑ iuulscos faletuũq agtũ dissra¬
ti sũt. Inde apuliam ac mate ĩ fetũ petier̃t Consul conti¬
oẽ aduocata. laudatũ tribimũ.x. bub. auteaq cotona
donat. Ipẽ i sus ab senatu beliũ maritimũ cutart cũ pre¬
tore iũx̃ castra. Iiq res tͣhi segͥcia gͥcoꝵ nõ comitẽtiũ
se ĩ aciem uidebant᷑. dictatorẽ comicioꝵ cã. d. inaliũ
tor quatũ ex auctoritate senat᷑ dix̃. dictator mag. eꝗtum.
.l. cõnelio cosso dco comicia cõsulatia hiũt. Emuliunq
decorio sui ab sentẽ. M. uasiũ. coruũ. io ẽ indelli. d i de

Expanded text:
multitudo, priusquam ad coniectum teli ueniret, terga uertit. primo per Uolscos Falernumque agrum dissipati sunt; inde Apuliam ac mare inferum petierunt. consul contione aduocata laudatum tribunum decem bubus aureaque corona donat; ipse iussus ab senatu bellum maritimum curare cum praetore iunxit castra. ibi quia res trahi segnitia Graecorum non committentium se in Torquatum ex auctoritate senatus dixit. dictator magistro equitum A. Cornelio Cosso dicto comitia consularia habuit aemulumque decoris sui absentem M. Ualerium Coruum — id enim illi deinde
Abbreviated transcription (Latin):
adiciũt. Ad bellũ ambo ꝓfecti faliscũ ꝗutiꝰ sulpitiꝰ
tãꝗniẽse nũꝙͣ acie ꝯgͥsso hoste cũ agͥs mag̃ ꝙͣ cum
hõib urc̃do ppłandoq gesserũt bella. cuĩ lente ue¬
lut tãbͥ ͣ semi uicta ut̾usꝙ ꝑtinacia ppͥ ẽ ut pͥmũ
a cũsilib dem̃ ꝑmissu eoꝵ a senatu ĩdutias petent
bant cura dũ aliqͣ ab armis ꝗes eẽt ꝗa solutõ eris
alieni młta ĩ reꝵ mutauerat dños censum agi pl¬
placͣ. cet̾m cũ censorib cͤandis ĩ dcã conutia eẽnt
ꝓfessus censurã se pete̾.c. ma̾ciꝰ rutiliꝰ ꝗ pͥmus dic¬
tator de plebe fua̾t ꝯcordiã ordinũ turbauit qd̾
uid̾bat᷑ ꝗdẽ tp̃r alieno fecisse. ꝗa ambo tũ forte
patritii ꝯsules erãt qͥ rõnẽ eiꝰ se hituros nega
rt cũ ip̃iꝰ un maiestas nlłł honoris fastigiũ nõ e¬
qͣbat. Tũ ꝑ eũd̾ qͥ ad dictaturã ꝑueĩsset uicem cẽsi¬
rã qͦ ĩ ꝑtẽ uocari plebs uolebat. Nec uai̾atũ o¬

Expanded text:
adiciunt, ad bellum ambo profecti, Faliscum Quinctius, Sulpicius Tarquiniense, nusquam acie congresso hoste cum agris magis quam cum hominibus urendo populandoque gesserunt bella; cuius lentae uelut tabis senio uicta utriusque pertinacia populi est, ut primum a consulibus, dein permissu eorum ab senatu indutias peterenbant cura, dum aliqua ab armis quies esset, quia solutio aeris alieni multarum rerum mutauerat dominos, censum agi placuit. ceterum cum censoribus creandis indicta comitia essent, professus censuram se petere C. Marcius Rutulus , qui primus dictator de plebe fuerat, concordiam ordinum turbauit; quod uidebatur quidem tempore alieno fecisse, quia ambo tum forte patricii consules erant, qui rationem eius se habituros negabet cum ipsius uiri maiestas nullius honoris fastigium non aequabat, tum per eundem, qui ad dictaturam aperuisset uiam, censuram quoque in partem uocari plebes uolebat. nec uariatum co
Abbreviated transcription (Latin):
gis puͦ ꝙͣ iactura sustinuer̃t. Tarda eͥ noĩa ⁊ im¬
peditiora mertia debitoꝵ ꝙͣ facultatib aut cra¬
riũ m̃sis cũ ete in foro positis dissoluit ut pͦ pͥꝰ
cauẽtur aut extimatõ equis reꝵ pretiis lib̾auit
ut nõ mͦ si nõ ĩ uno s etiã sine querimoniis ꝑtiᷤᷤ¬
q utͥusq exausta uis ingẽs. erisilieni. Ita t̾ror
iñ uanus belli etrascicũ c̃n cõuirasse xii. ppłos
fama cẽt. dictatorẽ dici coegit. Dictus in castris
tũ adiectꝰ .l. emiliꝰ. cet̾m foris tranquilla oĩa fu¬
ere tẽptatũ domi ꝑ dictatorẽ ut ambo patͥtii cõ¬
sules cͤarentur res ad int̾regnũ ꝑdux̃. duo ĩt̾re¬
ges .c. sulpitiꝰ ⁊ m̾. fabiꝰ. int̾põiti obtinuere ꝙ dic¬
tator frustra tetenderat. mitiore iam plebe ob
recens meritũ leuati eris alieĩ ũ ambo patͥtii ꝯ¬
sules cͤarẽt᷑. cͤati ip̃e .c. sulpitiꝰ peticꝰ qͥ pͥor ĩt̾regno

Expanded text:
gis publico quam iactura sustinuerunt. tarda enim nomina et imgis publico quam iactura sustinuerunt. tarda enim nomina et impeditiora inertia debitorum quam facultatibus aut aerarium mensis cum aere in foro positis dissoluit, ut populo prius caueretur, aut aestimatio aequis rerum pretiis liberauit, ut non modo sine iniuria sed etiam sine querimoniis partis utriusque exhausta uis ingens aeris alieni sit. terror inde uanus belli Etrusci, cum coniurasse duodecim populos fama esset, dictatorem dici coegit. dictus in castris tum adiectus L. Aemilius . ceterum foris tranquilla omnia fuere: temptatum domi per dictatorem, ut ambo patricii consules crearentur, rem ad interregnum perduxit. duo interreges, C. Sulpicius et M. Fabius , interpositi obtinuere quod dictator frustra tetenderat, mitiore iam plebe ob recens meritum leuati aeris alieni, ut ambo patricii consules crearentur. creati ipse C. Sulpicius Peticus , qui prior inter
Abbreviated transcription (Latin):
e re publica ꝯsolatu ꝙͣ ꝓmissum patrib ac ple¬
bi face̾. platãdis igͥ comitiis ct̃i . dictator ma¬
grãtu abiisa res ad int̾regnũ rediit. Infestam
in patrib plebem int̾rogos cũ accepissent ad
undecimũ int̾regẽ seditõnib certatũ ẽ legis
licinie patͦciniũ tribuni iactabant. Pͥor dolor
plebi fenoris ingrauescẽtis erat cureq pͥuate ĩ
re legem li ciniã comitiis consularib uisse. p̃.
uałio publicole datus e plebe collega .c. martiꝰ
rutilius. Inclinatis semel ĩ cõcordiam aĩs noui
consules fenebrẽ qͦ rem q̃ destinare unanimoᷤ
uidebantur leuare agressi solutionẽ alieni eri
in publicam curã uerterũt . U. uiris creatis qͦs
m̃sarios ab ĩspiratõne pecunie applłarũt men¬
naliũ monumẽta celebres nõib eẽnt. fuere aũt
qui rẽ difficilimã tractat ⁊ plerũqi ꝑti utͥq semꝑ
certe altĩ gͣuẽ cũ alia moderatõne tũ impẽdio ma¬

Expanded text:
patribus ac plebi facere. prolatandis igitur comitiis cum dictator magistratu abisset, res ad interregnum rediit. infestam inde patribus plebem interreges cum accepissent, ad undecimum interregem seditionibus certatum est. legis Liciniae patrocinium tribuni iactabant: propior dolor plebi fenoris ingrauescentis erat curaeque priuataere legem Liciniam comitiis consularibus iussere. P. Ualerio Publicolae datus e plebe collega C. Marcius Rutulus . inclinatis semel in concordiam animis noui consules fenebrem quoque rem, quae distinere una animos uidebatur, leuare adgressi solutionem alieni aeris in publicam curam uerterunt quinqueuiris creatis quos mensarios ab dispensatione pecuniae appellarunt. mernalium monumenta celebres nominibus essent; fuere autem qui rem difficillimam tractatu et plerumque parti utrique, semper certe alteri grauem cum alia moderatione tum impendio ma
Abbreviated transcription (Latin):
se tm̃ suꝑbie ꝙ ñ .mn. mãli̾ añ cuͣrũ sit ductꝰ. Iãq
haud ꝓcul seditõe res erat. cuiꝰ lem̃de cã postulãte.
nullo largitor uolũtariꝰ repẽte senat᷑ fc̃s satͥcũ co¬
loniã duo milia ciuiũ .R. d̾duci iussit. Bina iuge¬
ra ⁊ semisses agͥ assigͣti qd̾ cũ ⁊ ꝑuũ ⁊ paucis da¬
tũ ⁊ m̾cedẽ eẽ ꝓdendi .m. mãlii ĩ t̾petraret᷑ reme¬
dio irritat᷑. seditor ⁊̃ mag̃ ĩsigͥs ⁊ sortib ⁊ faciẽ

Expanded text:
 non M. Manlius ante currum sit ductus. iamque haud procul seditione res erat; cuius leniendae causa postulante nullo largitor uoluntarius repente senatus factus Satricum coloniam duo milia ciuium Romanorum deduci iussit. bina iugera et semisses agri adsignati; quod cum et paruum et paucis datum et mercedem esse prodendi M. Manli interpretarentur, remedio inritatur seditio. et iam magis insignis et sordi
Abbreviated transcription (Latin):
dis quidem atq agrestis animi et ꝙ̃ꝙͣ nõ ciuilis
exempli tamen pietate laudabile. Inscientibus
cũctis cultro succintus mane in urbem atq ꝑor¬
ta domũ confestim. ad.m. põponiũ tribunũ per¬
git. ianitori opus eẽ sibi dño eiꝰ ꝯuento exemplo
ait nũtiare. T. maliũ .l. filiũ ẽẽ. mox introduct᷑
parcitũ ira in patrem spes erat aut criminis
aliquid noui haud consilii ad rem agendam de¬
ferre. salute accepta. redditaq cẽ ait que cum
co agere arbitris remotis uelit. ꝓcul inde omĩ¬
b abire uissis cultrũ stringit ⁊ suꝑ lectũ stãs
ferro intento nisi in que ip̃e cõcepisset uerba
iuraret se patris eiꝰ accusandi causa concilium
plebis nũꝙͣ hĩturũ se eũ extimplo tñffixurũ
minatur. Pauidus tribunus quippe qui ferrũ
ante oculos micare. se solum mnermẽ illum pre¬
ualidũ iuuenem ⁊ ꝙ haud minꝰ timẽdũ erat sto¬

Expanded text:
dis quidem atque agrestis animi et quamquam non ciuilis dis quidem atque agrestis animi et quamquam non ciuilis exempli, tamen pietate laudabile. inscientibus cunctis cultro succinctus mane in urbem atque a porta domum confestim ad M. Pomponium tribunum pergit; ianitori opus esse sibi domino eius conuento extemplo ait; nuntiaret T. Manlium L. filium esse. mox introductus —etenim percitum ira in patrem spes erat aut criminis aliquid noui aut consilii ad rem agendam deferre—salute accepta redditaque esse ait quae cum eo agere arbitris remotis uelit. procul inde omnibus abire iussis cultrum stringit et super lectum stans ferro intento, nisi in quae ipse concepisset uerba iuraret se patris eius accusandi causa concilium plebis nunquam habiturum, se eum extemplo transfixurum minatur. pauidus tribunus, quippe qui ferrum ante oculos micare, se solum inermem, illum praeualidum iuuenem et, quod haud minus timendum erat, sto
Abbreviated transcription (Latin):
carcert. atq ergastulũ ded̾it. Ubi sũmo loco na¬
tus dictatorius iuuenis cotidiana miẜia disce̾t
uere imꝑioso patre se natũ eẽ. Ad qͣm obnoxã
quia infacundior sit ⁊ lingua in ꝓmptus ꝙ nat᷑e
dãnũ utrũ nutriendũ patri si quicquã in eo hu¬
mani eẽt ante castigandũ ac uexatõne indigne
faciendũ fuisse ne mutas quidem bestiãs minus
alere ac fouere. sed quid ex progenie sua parum
ꝓsperum sit̃. at. hcule . l. manliũ malum malo
augere filii ⁊ tarditatem ingenii insuꝑ p̃mere ⁊
si quid in eo exiguum. naturalis iugoris sit id ex¬
tinguere uita agresti et rustico cultu int̾ petudes
hñdo omium potius his criminatiõib ꝙ̃ ip̃iꝰ iu¬
uenis irritatus est annus. quĩ contra se quoq
parenti causam inuidie atq criminũ ẽẽ egre
passus. ut om̃s dii hoĩesq scirent se parenti o¬
pem latua̾s ꝙͣ mnimici eiꝰ malle. capit confiliũ ru¬

Expanded text:
carcerem atque in ergastulum dederit, ubi summo loco nacarcerem atque in ergastulum dederit, ubi summo loco natus dictatorius iuuenis cotidiana miseria disceret uere imperioso patre se natum esse. at quam ob noxam? quia infacundior sit et lingua impromptus; quod naturae damnum utrum nutriendum patri, si quicquam in eo humani esset, an castigandum ac uexatione insigne faciendum fuisse? ne mutas quidem bestias minus alere ac fouere si quid ex progenie sua parum prosperum sit; at hercule L. Manlium malum malo augere filii et tarditatem ingenii insuper premere et, si quid in eo exiguum naturalis uigoris sit, id exstinguere uita agresti et rustico cultu inter pecudes habendo. omnium potius his criminationibus quam ipsius iuuenis inritatus est animus; quin contra se quoque parenti causam inuidiae atque criminum esse aegre passus, ut omnes di hominesque scirent se parenti opem latam quam inimicis eius malle, capit consilium ru
Abbreviated transcription (Latin):
religionis gr̃a creatus cẽt bellum hẽnicũ affec¬
tans delectu a cerbo iuuentutẽ agitauit. tandẽq
om̃ib in eũ tribunis plebis cohortis seu ui uere¬
cundia uictus dictatura abiit.neq eo minus
principio in sequentis anni. q̃. ẜuilio. ahala .. ge¬
nutio consulib dies manlio dr̃ .a. M̃. ponponio
tribuno plebis. acerbitas in delectu nõ dãpno
mͦ ciuiũ sed etiã laceratione corporũ lata ꝑtim
uirgis cesis. qui ad noĩa non respondissent. par¬
tim in uincłis ductis inuisa erat. et ante omĩa in¬
uisum ip̃m ingeniũ atroxq cognomẽq imꝑiosi
graue libere ciuitati ab ostentatione seuitie asci¬
tur. quã nõ magis in alienis ꝙͣ in ꝓximis ac sã¬
guine ip̃o. xͦ. ex̾ceret. cͥminiq ei tribunus int̾ ce¬
tera dabat ꝙ filium iuuenem nullius ꝓbri com¬
ꝑtum extõrẽ. urbe domo. penatib foro. luce eg̾s¬
su luco cqͣlium phibitũ in opus ẜuile ꝓpo in

Expanded text:
religionis gratia creatus esset, bellum Hernicum adfecreligionis gratia creatus esset, bellum Hernicum adfectans dilectu acerbo iuuentutem agitauit; tandemque omnibus in eum tribunis plebis coortis seu ui seu uerecundia uictus dictatura abiit. neque eo minus principio insequentis anni, Q. Seruilio Ahala L. Genucio consulibus, dies Manlio dicitur a M. Pomponio tribuno plebis. acerbitas in dilectu, non damno modo ciuium sed etiam laceratione corporum lata, partim uirgis caesis qui ad nomina non respondissent, partim in uincula ductis, inuisa erat, et ante omnia inuisum ipsum ingenium atrox cognomenque Imperiosi, graue liberae ciuitati, ab ostentatione saeuitiae adscitum quam non magis in alienis quam in proximis ac sanguine ipse suo exerceret. criminique ei tribunus inter cetera dabat quod filium iuuenem nullius probri compertum, extorrem urbe, domo, penatibus, foro, luce, congressu aequalium prohibitum, in opus seruile, prope in
Abbreviated transcription (Latin):
sus .L. puariũ magr̃m equitũ dixit. L. ex uetusta
ẽ priscis licteris uerbisq scripta ut qui pretor
maximus sit idib septembris clauũ pangat
fixa fuit dextro lateri edis iouis optimi maxim᷑
ea qua parte minerue templum est. eũ dauũ
quia rare ꝑ ea tempora lictere erant numeri
annoꝵ fuisse fertur. eoq minerue templo dica¬
tã legem quia numerus minerue inuentũs sit¬
bolsinus quoq clauos iudices numeri annoꝵ fiꝰ¬
xos in templo uortie etrusce dee comparere di¬
ligens talium monumentoꝵ uictor cincius af¬
firmat.M. oratius consul ex lege templũ iouiᷤ
optimi maximi dedicauit. Anno post reges ex¬
actos. a consulib postea ad dictatores quia maiꝰ
imꝑiũ erat. solenne claui figendi translatũ ẽ
Intermisso de in more digna etiã ꝑ se uisa res.
ꝓpter quã dictator crearetur. qua de cã creatus
.l. mãlius. ꝑ iñ ac rei gerende ac non soluende

Expanded text:
sus L. Pinarium magistrum equitum dixit. lex uetusta sus L. Pinarium magistrum equitum dixit. lex uetusta est, priscis litteris uerbisque scripta, ut qui praetor maximus sit idibus Septembribus clauum pangat; fixa fuit dextro lateri aedis Iouis optimi maximi, ex qua parte Mineruae templum est. eum clauum, quia rarae per ea tempora litterae erant, notam numeri annorum fuisse ferunt eoque Mineruae templo dicatam legem quia numerus Mineruae inuentum sit.—Uolsiniis quoque clauos indices numeri annorum fixos in templo Nortiae, Etruscae deae, comparere diligens talium monumentorum auctor Cincius adfirmat.— M. Horatius consul †ex lege templum† Iouis optimi maximi dedicauit anno post reges exactos; a consulibus postea ad dictatores, quia maius imperium erat, sollemne claui figendi translatum est. intermisso deinde more digna etiam per se uisa res propter quam dictator crearetur. qua de causa creatus L. Manlius , perinde ac rei gerendae ac non soluendae
Abbreviated transcription (Latin):
ll passa est eo institutũ manet ut auctores
telanaꝵ nec tribu moueantur et stipendia tã
ceptes artis ludicre faciant. Inter aliaꝵ ꝑ
principia rerũ ludoꝵ quoq prima origoͬ
ponenda & uisa ẽ. ut appareret ꝙͣ absono initio
res in hanc uiꝵ opulentis regnis tolerabilẽ
insaniã uenit. Nec tñ ludoꝵ primũ initium ꝓcu¬
randis religionib datum aut religione animos
aut corpora morbi leuauit. quin etiã medios for¬
te ludos c̾tus tiberis suꝑfuso irrigatus impedis¬
set. Id uero uelut aduersis iam diis asꝑnantib¬
que placamina ire terrorem ingentem fecit
Itaq .c. genucio .l. emilio mam̾co.ii. consules cũ
piaculoꝵ mag̃ conꝗsitio animos ꝙ̃ corpora morbi
affice̾nt. repetitum. ex seiuoꝵ memoria dr̃. pesti¬
lentiã quõdam clauo a dictatore fixo sedatũ. A¬
qͣ religione adductus senatus dictatorem claui
fugiendi causa dici uissit. dictus.l. mãliꝰ. imꝑio¬

Expanded text:
lui passa est; eo institutum manet, ut actores lui passa est; eo institutum manet, ut actores Atellanarum nec tribu moueantur et stipendia, tamquam expertes artis ludicrae, faciant. inter aliarum parua principia rerum ludorum quoque prima origo ponenda uisa est, ut appareret quam ab sano initio res in hanc uix opulentis regnis tolerabilem insaniam uenerit. nec tamen ludorum primum initium procurandis religionibus datum aut religione animos aut corpora morbis leuauit; quin etiam, cum medios forte ludos circus Tiberi superfuso inrigatus impedisset, id uero, uelut auersis iam dis aspernantibusque placamina irae, terrorem ingentem fecit. itaque Cn. Genucio L. Aemilio Mamerco iterum consulibus, cum piaculorum magis conquisitio animos quam corpora morbi adficerent, repetitum ex seniorum memoria dicitur pestilentiam quondam clauo ab dictatore fixo sedatam. ea religione adductus senatus dictatorem claui figendi causa dici iussit; dictus L. Manlius Imperio
Abbreviated transcription (Latin):
naculis artificib quia ister tusto uerbo lodios uo¬
sennno uersu similẽ compõitum temẽ ac ru¬
dem altenꝰ iacebant. sed impletas modis saturaᷤᷤ
descͥpto ian ad tibicinem cantu motuq arguẽ¬
ti ꝑagebant. lucius p̾t aliquot annos qui a sa¬
turis ausus ẽ primus argumẽto fabulã serere
uenia petita puerũ ad canendũ ante tibicinem
cum statiusset canticũ egisse. aliquãdo magis
ngente motuq nid̾ uocis usus impediebant.
nde ad manũ cantanhistrionib ceptũ de ũbia.¬
ue tui ip̃oꝵ uoci relicta postꝙͣ lege ac fabłoꝵ
aasu ac soluto ioco res aduocabatur et ludus
martem paulatim uerterat. uiuentus histrionib
fabellaꝵ actu relicto ip̃a inter se more antiq̃
ridicula intesta uersib iactitare cepit. que ex¬
ndia postea appellata conserta q fabellis potissi¬
suli atellaĩ sunt. quod genus ludoꝵ a nostis ac¬
ubtum tenuit uuentus. Nec ab histrionib pol¬

Expanded text:
naculis artificibus, quia ister Tusco uerbo ludio uonaculis artificibus, quia ister Tusco uerbo ludio uo ante, Fescennino uersu similem incompositum temere ac rudem alternis iaciebant sed impletas modis saturas descripto iam ad tibicinem cantu motuque congruenti peragebant. Liuius post aliquot annis, qui ab saturis ausus est primus argumento fabulam serere,uenia petita puerum ad canendum ante tibicinem cum statuisset, canticum egisse aliquanto magis uigente motu quia nihil uocis usus impediebat. inde ad manum cantari histrionibus coeptum diuerbiaque tantum ipsorum uoci relicta. postquam lege hac fabularum ab risu ac soluto ioco res auocabatur et ludus in artem paulatim uerterat, iuuentus histrionibus fabellarum actu relicto ipsa inter se more antiquo ridicula intexta uersibus iactitare coepit; unde exodia postea appellata consertaque fabellis potissimum Atellanis sunt; quod genus ludorum ab Oscis acceptum tenuit iuuentus nec ab histrionibus pol
Abbreviated transcription (Latin):
dignus q habitus quẽ secundũ a romulo cõditorẽ
urbis romane ferrent.¶Et ħ et in seqñte anno .I.
sulpitio petito .C. licinio stolono coĩs pestilentia fu¬
it eo nichil dignũ memoria actum nisi ꝙ pacis
dnũ exposcende causa. tertio tũ post conditam ur¬
bem letisterniũ fuit. et cũ uis morbi nec humaĩs
cõsiliis nec ope diuina leuaretur uictis suꝑstitio¬
ne animis ludi quoq scenici noua res bellico¬
so ppło. nam circi modo spectaculum fuerat. in¬
ter alia celestis ire placamina instituti dicuntur
seterum parua quoq ut ferme principia om̃ia
et ea ip̃a peregrina res fuit. si creamine ullo
sine mutandoꝵ carminũ actu. ludiones ex cetu¬
na acciti a ticinis modos saltantes haud ĩ decoros
motus more tusco dabant. mirati de iñ eo iuuen¬
tus simul in conditos inter se iocularia. fundentes
uersib cepere. Nec absoni a nota motus erant.
accepta itaq res sepiusq usurpando excitata uer¬

Expanded text:
s quem secundum a Romulo conditorem urbis Romanae ferrent. et hoc et insequenti anno C. Sulpicio Petico C. Licinio Stolone consulibus pestilentia fuit. eo nihil dignum memoria actum, nisi quod pacis deum exposcendae causa tertio tum post conditam urbem lectisternium fuit; et cum uis morbi nec humanis consiliis nec ope diuina leuaretur, uictis superstitione animis ludi quoque scenici—noua res bellicoso populo, nam circi modo spectaculum fuerat—inter alia caelestis irae placamina instituti dicuntur; ceterum parua quoque, ut ferme principia omnia, et ea ipsa peregrina res fuit. sine carmine ullo, sine imitandorum carminum actu ludiones ex Etruria acciti, ad tibicinis modos saltantes, haud indecoros motus more Tusco dabant. imitari deinde eos iuuentus, simul inconditis inter se iocularia fundentes uersibus, coepere; nec absoni a uoce motus erant. accepta itaque res saepiusque usurpando excitata. uer
Abbreviated transcription (Latin):
pplłatũ. cura nõ d̾c̃et si qͣ ad uerũ uia inꝗrẽte¬
ferret. nc̃ fame reꝵ stãdũ ẽ nͭ c̾tã derogat fidẽ
⁊ lacꝰ nom̃ ab hac recẽtiore ĩ signitiꝰ fabula ẽ. Post tinti
ꝓdigii ꝓcuratõnẽ eodẽ anno de hernicis ꝯsult̾ senatꝰ
ẽ feriales ad res repetendas ne ꝗcꝙͣ mi sisset. pͥmo
quoq die ferendũ ad ppłm de bello dicendo hẽnics
censuit.ppłsq ad bellũ freqñs iussit.l. genutio cõ¬
resita comiũcatꝰ honoe̾s.ꝓ bene haud setus cõsul¬
to hitura forte ita tulit caũs ut genutiꝰ ad hostes ma¬
gͦ conatu ꝓfectus ĩ insidias p̃cipitaretur. legioib
nͨͦ opinato pauore fusis ꝯsul cͥcũuentꝰ ab ĩsciis quẽ
int̾fecissent occide̾tur. Qd̾ uͥ ẽ romã nũtiatum ue¬
quaꝙͣ tantũ puͣ calamitate mesti prẽs. ꝙͣtũ fer

Expanded text:
pellatum. cura non dpellatum. cura non das fidem; et lacus nomen ab hac recentiore insignitius fabula est. post tanti prodigii procurationem eodem anno de Hernicis consultus senatus, cum fetiales ad res repetendas nequiquam misisset, primo quoque die ferendum ad populum de bello indicendo Hernicis censuit populusque id bellum frequens iussit. L. Genucio conres, ita communicatos honores pro bene aut secus consulto habitura. forte ita tulit casus, ut Genucius ad hostes magno conatu profectus in insidias praecipitaret <et> legionibus necopinato pauore fusis consul circumuentus ab insciis quem intercepissent occideretur. quod ubi est Romam nuntiatum, nequaquam tantu
Abbreviated transcription (Latin):
suffragio fieri nã ⁊ aña sic̃ nc̃ qͦs rufulos uocãt
imꝑatores ip̃i faciebant. scd̾m ĩ sex locis tenuit.
nulł domi militieq ad ꝯciliãdã gr̃am m̾itis ũ qui
rure ⁊ ꝓcul cetu hoĩum ĩuentã egisset. Eodẽ ãno
seu motu terre seu ꝙͣ alia forũ mediũ ferme
specu uasto lapsũ ĩ ĩm̃sam altitudinẽ dr̃. N ẽa
nã ꝑpetuã cẽ uellent. Tũ m̾. cũciũ iuuenẽ bello
egregiũ castigasse fert᷑. dubitãtes an nullũ mag̃
romanũ honũ ꝙͣ arma utriusq cẽt. Silentio fco
tẽpla deoꝵ ĩmortaliũ q̃ foro iminẽt capitoliũ ĩtu¬
entẽ ⁊ manꝰ nc̃ ĩ celũ nũc ĩ patentes t̾re hiatus
deos manes porrigentẽ se deuoiusse/ eqͦ dem̃ ꝙͣ
poterat maxime exornato ĩsidentẽ armatũ se ĩ spͤ¬
tũ ĩmisisse. donaq ac fruges suꝑ eũ a młtitu  ui¬
roꝵ ac mulieꝵ cõgestas. lacũq cũciũ nõ ab an¬
tiqͦ illo titi tacii milite cũcio mectio. s ab ħ ap¬

Expanded text:
suffragio fieri—nam et antea, sicut nunc quos Rufulos uocant, imperatores ipsi faciebant—, secundum in sex locis tenuit nullis domi militiaeque ad conciliandam gratiam meritis ut qui rure et procul coetu hominum iuuentam egisset. eodem anno, seu motu terrae seu qua ui alia, forum medium ferme specu uasto conlapsum in immensam altitudinem dicitur; neqnam perpetuam esse uellent. tum M. Curtium , iuuenem bello egregium, castigasse ferunt dubitantes an ullum magis Romanum bonum quam arma uirtusque esset; silentio facto templa deorum immortalium, quae foro imminent, Capitoliumque intuentem et manus nunc in caelum, nunc in patentes terrae hiatus ad deos manes porrigentem, se deuouisse; equo deinde quam poterat maxime exornato insidentem, armatum se in specum immisisse; donaque ac fruges super eum a multitudine uirorum ac mulierum congestas lacumque Curtium non ab antiquo illo T. Tati milite Curtio Mettio sed ab hoc ap
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝙͣ aliud ad sciscendũ plebei fieri passi sunt.
Iamq frustra sepe cõcilio aduocato cũ ꝓ antiqua
plebem. agite dũ comitia indicite patres. tr̃. mił
cõtinentes collegas ĩ om̃s fã leti auditis aut ĩrite
ceadere mĩe comitia p̃ter ediliũ tribunoꝵq ple¬
los curules magrãtus creari passi eaq solitudo
bella oportune quieuere. uellitͣn coloni gestientes
otĩs ꝙ nullus ex̾citus romanus eõt ⁊ agrũ roma¬
nũ aliqͦtiens incursauere.⁊ tusculũ oppugnauẽ
aoitus. ea q res tusculanis ueterib sociis nouis
sub opponi orantib. Uerecũdia maxime non pa¬
tres mͦ s et plebem moũ. remictentib tr̃. pł. co¬

Expanded text:
quicquam aliud ad sciscendum plebi fieri passi sunt. quicquam aliud ad sciscendum plebi fieri passi sunt. iamque frustra saepe concilio aduocato, cum pro antiquatplebem. agitedum comitia indicite, patres, tribunisua nunc concinentes collegas nostros tam laeti auditis.' haud inritae cecidere minae: comitia praeter aedilium tribunorumque pleefecti nullos curules magistratus creari passi sunt; eaque solitudo bella opportune quieuere: Ueliterni coloni gestientes otio quod nullus exercitus Romanus esset, et agrum Romanum aliquotiens incursauere et Tusculum oppugnare adorti sunt; eaque res Tusculanis, ueteribus sociis, nouis ciuibus, opem orantibus uerecundia maxime non patres modo sed etiam plebem mouit. remittentibus tribunis