comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sidendi ĩo si furiosũ ẜ uu miseris ui
possideis. nequaquã uderis apõher¬
disse possessionẽ ¶ Qđ sim pubere
museris ad possidendũ incipies possi¬
dere. dic̃ pũpͤillus manmetutore
ut adquirit possessionẽ ¶ã ꝑancillã
qmpossis nacisci pꝰsessionẽ ñ dubitat᷑
pub̾em adꝗrit p̾sessionẽ. si tutore au¬
ctore iusserit᷑ eũire inpossessionem.s
¶s uũ ꝗ infugasit nichil posse nos
possidẽ nerua filiusᷤ att. lic responde rͣm¬
atur. quã dui ab alio ñ possideat᷑: a
nobis eũ posside̾ri. Idõq intim ⁊̃ u
siłcapi. Sutilitatis causa receptũ est
ut impleatur usucapio quã diune¬
monactussit eiꝰ possessionẽ Posses¬
sionẽ autẽ ꝑ eũ adquiri sicut ꝑ eos
i fentñtia est. ¶ ꝑs uu corpalit̃ pr¬
gnõidatũ. ñ adꝗrere nos possessionẽ
nẽ nec creditõi ꝗ necstipulatione nẽc
ullo alio modo ꝑ eũ adꝗrat. quãuis

Expanded text:
sidendi: Et ideo si furiosum servum miseris, ut possideas, nequaquam videris adprehendisse possessionem. Quod si impuberem miseris ad possidendum, incipies possidere, sicut pupillus, maxime tutore auctore, adquirit possessionem. Nam per ancillam quin possis nancisci possessionpuberem adquirit possessionem, si tutore auctore iusserit eum ire in possessionem.Per seruum, qui in fuga sit, nihil posse nos possidere Nerua filius ait, licet respondeatur, quamdiu ab alio non possideatur, a nobis eum possideri ideoque interim etiam usucapi. sed utilitatis causa receptum est, ut impleatur usucapio, quamdiu nemo nactus sit eius possessionem. possessionem autem per eum adquiri, sicut per eosi sententia est. Per servum corporaliter pignori datum non adquirere nos possessionem nem, nec creditori, quia nec stipulatione nec ullo alio modo per eum adquirat, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
stigiũ remanere l̃his: que t̃ra mariice¬
loqͦ capiuntur. Nãhecꝓtinus eoꝵ fu
erĩt. qui pͥmi possessionẽ eoꝵ appͣhẽ¬
der Itembello captainsulnt
marinata.⁊ genime lãpilli. marga¬
rite inlitõib inunte: eiꝰ funt ꝗ pͥmus
coꝵ possessionẽ.: nactus ẽ ¶ Adipild¬
miu aut possessionẽ ꝑnos metipsoga¬

Expanded text:
uestigium remanere in his, quae terra mari caeloque capiuntur: nam haec protinus eorum fiunt, qui primi possessionem eorum adprehenderint. item bello capta et insula in mari enata et gemmae lapilli margaritae in litoribus inuentae eius fiunt, qui primus eorum possessionem nanctus est.Apiscimur autem possessione
Abbreviated transcription (Latin):
toritate ñ põt inciꝑe: posside̾. ꝗa ꝓf¬
fcctionẽ tenendiñ hent. lic mãxͦł¬
gte corꝑe suo rẽ cõtingant. Sicuti siq̃¬
hcsormienti aliꝗͥ in manuponatis:
pupillus tutore auctore incipi p̾si¬
de offilius quidẽ⁊ nerua fili⁊ sine
tutoris auctoitate posside incipere
niuris ce/ que sentntia recipipõt. Si
eiꝰ etatis sint ut intellectu capiant¬
¶ Siui u uor cedat᷑ p̾ossessionẽ dona¬
nonis causa pleriq putant pꝰ sidere
eã. qm̃ res facti infirmãioumpõt¬

Expanded text:
toritate, non potest incipere possidere, quia affectionem tenendi non habent, licet maxime corpore suo rem contingant, sicuti si quis dormienti aliquid in manu ponat. sed pupillus tutore auctore incipiet possidere.Ofilius quidem et Nerua filius etiam sine tutoris auctoritate possidere incipereiuris esse: quae sententia recipi potest, si eius aetatis sint, ut intellectum capiant. Si vir uxori cedat possessione donationis causa, plerique putant possidere eam, quoniam res facti infirmari iur
Abbreviated transcription (Latin):
inuentoĩ cedat ad sotios ꝓ qua par¬
munis ẜuus in dñiuniꝰ fundo pͥo
inuenit. departe quae solicd̃o sẽꝑ
sit. uẽrũ analiquid ẽx parte ferat
alius sotius uidendũ e nũquid
simile sit atͦqͣ custipulatur suius
iussu unius dñi. aut pͥtraditionẽ
aliqͣuid acipit. uł noĩatĩ alti quod
mag̃ dicipotit. Qđ sisuus in q̃¬
usus fructus alienus ẽ.inuenĩt mn
siti si inalieno: an partẽ ẽtelẽ adq¬
Eat anuõ fructuario. Inspoegio est
dicatur fructuarii cẽ. Qđ uõ subi¬
to iabdito locopõitũ. nichilagenꝰ.
dñisit. Egonecillius ad fructuari¬
ũ ꝑtinẽ partẽ arbitror. Nemoñ ͣ
pp̃t̃e t̾rã fodiebat. sed alius rei oꝑã
sumebat. ⁊ fortuna aliud dedit Ita
ꝙ simipsius fructuarii agroinue¬
nerit. puto partẽ solã ut agridñm
habiturũ. altãm ad eũ cuius in suo¬
pͥetas ẽ ꝑtinere ¶ Qđ sicreditor ⁊̃¬
uenĩt inalienouidebit᷑ inuenisse.
Partẽ itaq sibi: partẽ debitoĩ prãt

Expanded text:
 ad socios, pro qua parmmunis servus in domini unius fundo proprio invenit, de parte, quae soli domino semper sit: verum an aliquid ex parte ferat alter socius, videndum est, et numquid simile sit, atque cum stipulatur servus iussu unius domini aut per traditionem aliquid accipit vel nominatim alteri: quod magis dici poterit. Quod si servus, in qusit? et in alieno, an partem eidem adquirat an uero fructuario? inspectio in idicatur fructuarii esse: quod uero subito in abdito loco positum nihil agens, ni sit. ego nec illius ad fructuarium pertinere partem arbitror: nemo enimpropter tunc terram fodiebat, sed alii rei operam insumebat et fortuna aliud dedit. itaque si in ipsius fructuarii agro invenerit, puto partem solam ut agri dominum habiturum, alteram ad eum, cuius in setas est, pertinere.Quod si creditor inuenerit, in alieno uidebitur inuenisse: partem itaque sibi, partem debitori praestabit,
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ int̃ eã insulã ⁊ contraĩã ripã
alia insula nata fuĩt: msura eono¬
mine ȩrit instruenda atua in sula
ñabagͣrotuo. pp̃ quẽ ea in sulatũa
facta fũit. Nam quĩ it̃ ẽ quał ager
sit cuius pp ꝓpinquitatẽ postior ĩ¬

Expanded text:
deinde inter eam insulam et contrariam ripam deinde inter eam insulam et contrariam ripam alia insula nata fuerit, mensura eo nomine erit instruenda a tua insula, non ab agro tuo, propter quem ea insula tua facta fuerit: nam quid interest, qualis ager sit, cuius propter propinquitatem posterior in
Abbreviated transcription (Latin):
Si epłam tibi misero. ñerit tua añ¬
quã tibi tdeldĩ fui̾t. Saulus im mo
cͣcͣ. Nam simiseris ad me tabulłiriũ
tuũ ⁊ egore seͥbñdi causa litt̾as tibi
misero.simul atq tabulaĩo tridr¬
his quas tue dũta uat reigr̃a misero.
ueluti si petieris ame. ut tealicui cõ¬
m̃darẽ.⁊ eas c̃mendatitus tibimise¬
roltteris. ¶ diqua insula influmi¬
ne ꝓatua ẽ. nichil in ea publicũ est.
Paulus immo ẽ in eognẽ in sula quo
ripe infiumine. ¶luctora mariꝑ
xima publicasunt. non secus atq
incontinenti agro. Ndẽ iuiris ẽ. Siqͣ
insula influmine publico ꝓama
tło fundo nataest.eatua est. Pauł
uideanius nehoc falsũ sit de ea in¬
sula que ñ ip̃i alueo fluminis coher¬
r. sed uirgultus. aut alia quelib lo¬
uꝰimatia ita sustinctur influmine
ut solũ eiꝰ non tangat. attpip̃a moue.¬
tur. Haecii ꝓpemodũ publica atq
ipsius fluminis ẽ insula¶aulus
sim sula influmine natatua fuit.

Expanded text:
istulam tibi misero, non erit ea tua, antequam tibi reddita fuerit.Paulus: immo contra: nam si miseris ad me tabellarium tuum et ego rescribendi causa litteras tibi misero, simul atque tabellario tuo tradieris, quas tuae dumtaxat rei gratia misero, ueluti si petieris a me, uti te alicui commendarem, et eas commendaticias tibi misero litteras. Si qua insula in flumine propria tua est, nihil in ea publici est. Paulus: immo in eo genere insularum ripae flumini et litora mari proxima publica sunt, non secus atque in continenti agro idem iuris est. Si qua insula in flumine publico proxima tuo fundo nata est, ea tua est. Paulus: uideamus ne hoc falsum sit de ea insula, quae non ipsi alueo fluminis cohaeret, sed uirgultis aut alia qualibet leui materia ita sustinetur in flumine, ut solum eius non tangat, atque ipsa mouetur: haec enim propemodum publica atque ipsius fluminis est insula. Paulus: si insula in flumine nata tua fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
herit dicendũ. ut si in alt̾uis agͦ
inuenĩt. partẽei adquirat Siuo
mꝰ parcsitis dñiue locomuenĩt. il¬
liuͦs totussit si aũt in aliẽno: pars¬
¶ Sic̃munis ẜuus inalieno in uene¬
adquirat. Iimile ẽ. atq inhrditate
uellegato. uelꝗ. abaliis donatũ s.

Expanded text:
erit dicendum, ut, si in alieno agro inuenerit, partem ei adquirat, si uero in parentis dominiue loco inuenerit, illius totus sit, si autem in alieno, pars.Si communis seruus in alieno inueneadquiret? et simile est atque in hereditate uel legato uel
Abbreviated transcription (Latin):
ditione id iuris ẽ:ꝙ. in locatione
catͦus ẽ ñputo aliud quã ip̃as edes pꝰ¬
side. Nasi singlas res possidẽ intell¬
get̃. ip̃as edes ñ possidebit. Seꝑatis
enĩ corporibꝰ quib edes constant̃
cdere dixĩt: necẽe erit dicat possessi¬
onẽ suꝑ fic̾iei tpt demobilib sta
cuili conueniens ẽ. ut unares di¬
usis tp̃ib  apiatur ut puta cũ edeᷤ
ficie. ⁊ uniũsit᷑as earũ possessione

Expanded text:
ditione idem iuris est, quod in locatione, catus est, non puto aliud quam ipsas aedes possidere: nam si singulas res possidere intellegetur, ipsas non possidebit: separatis enim corporibus, ex quibus aedes constant, dere dixerit, necesse erit dicat possessione superficiei tempori de mobilibus statciuili conueniens est, ut una res diuersis temporibus capiatur, ut puta cum aedes erficie, et uniuersitas earum possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa ꝙ pignõi dedit. adusucapionem
tantũ possid.qũatũ ad reliquas õs
causas ꝑtinz:. qui accẽ pͥit possid ad¬
b iuditio ẽ mum diidũdo aoce p¬
do ex adiudicatione possidẽ ceꝑim.
longõt᷑p̃r caꝑe possum.
ũsus fiscum usucapio ñ ꝓcecłat. am̃¬
si ex bonis uacantib ñdũ tñ nũtia¬
tis emptor p̃dii exhis dẽ bonis exsti¬
tĩt recte diũ̾t᷑ina possessionẽ Cͤapi¬

Expanded text:
qui pignori dedit, ad usucapionem tantum possidet, quod ad reliquas omnes causas pertinet, qui accepit possidet, adbus iudicio communi dividundo accepto ex adiudicatione possidere coeperim, longo tempore capere possum. uersus fiscum usucapio non procedat, tamen ex bonis uacantibus, nondum tamen nuntiatis, emptor praedii ex isdem bonis exstiterit, recte diutina possessione capi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tor uetuit alienare. idq tuscias.
lu su ñ capiemus. quia ꝓalieno p̾si¬
dem. ¶Eũquia fũioso bona fideᷤ
emit usucaꝑe posse. responsũ est.
¶Sim anclauõtibi. ut fundũemas.
exea causa traditũtibi. duitina
possessione capis. quãuis possis ur¬
deri ñ ꝓtũo p̾sidẽ cũnicħ int̃ ut¬
ꝓdẽ em̃ptoĩ. quo ant̃ quã under
possedit. Nam si postea nactus ẽ
possessionẽ uenditor. ħ possessio ẽp̃¬
toĩ non ꝓficiz. ¶Inre legata ĩ ac¬
cessione tp̃is quo testator possedit
legatarius quodã mõ quaĩ hr̃s ẽ
captussit: iudendũ e anhr̃di ei ꝓ
occlat usuca pio.Namint̃ xũpitur
usucapio. ⁊ sip̃i᷑ reũso ñ ꝓdẽ quẽ id¬

Expanded text:
praetor uetuit alienare, idque tu sciasusu non capimus, quia pro alieno possidemus. Eum, qui a furioso bona fide emit, usucapere posse responsum est. Si mandauero tibi, ut fundum emas, ex ea causa traditum tibi diutina possessione capis, quamuis possis uideri non pro tuo possidere, cum nihil intprodest emptori, quo antequam venderet possedit: nam si postea nactus est possessionem venditor, haec possessio emptori non proficiet. In re legata in accessione temporis, quo testator possedit, legatarius quodammodo quasi heres escaptus sit, videndum est, an heredi eius procedat usucapio: nam interrumpitur usucapio, et si ipsi reverso non prodest, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
ñhr usucapione. ¶ Sisuus quẽ postiᷤ¬
debã fugĩt. nisi ꝓlib̾o segerat᷑: uide¬
bitur adño possideri. Sedħ tunc in¬
telligendũẽ cũ si a p̃hensuᷤ fuit. ñ sit
paratus ꝓsua lib̾tate litigare. Nãsi
paratussit litigare. niude biturꝰ adno
possidĩ cui se adũsn̾ũ p̃paũt ¶ Si
quis bonafide possidẽs: ant ułu capi
onẽ: amissa possessione. cognoiũt oẽ
rẽ alienam.⁊ itm̃ nanciscatur p̾sessi¬
onẽ: ñ capi usu. quia iniciũ scdẽ pꝰses¬
sionis uitiosũẽ. ¶ diextestam̃to. ł
exstipulatures debita nobis tradat᷑.¬

Expanded text:
 usucapionem. Si seruus, quem possidebam, fugerit, si pro libero se gerat, uidebitur a domino possideri: sed hoc tunc intellegendum est, cum, si adprehensus fuerit, non sit paratus pro sua libertate litigare: nam si paratus sit litigare, non uidebitur a domino possideri, cui se aduersarium praeparauit. Si quis bona fide ponem amissa possessione cognoverit esse rem alienam et iterum nanciscatur possessionem, non capiet usu, quia initium secundae possessionis vitiosum est. Si ex testamento vel ex stipulatu res debita nobis tradat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ alia .Aͥ. dicẽ creclendũe. ¶Si
stipuler alicui. cũ meait eẽt.
uideam. anstipulatio ẽ mit tetur:
⁊ ait marcellus stipulationẽ uale
in sp̃e huiꝰmoi. Is qui pupilli tu¬
telam amministrare ceꝑat. cessit
aministrationẽ cõtutoĩ suo.⁊ sti¬
pulatus est rẽ pupilli saluã fore
Ait marcellus possede fũ disti pła¬
tionẽ uałe. Int̃ ẽ n sti pulatoĩs fi¬
eri ꝙ stipulatus ẽ. cũ obligatus
futurus ẽẽt pupillo. sialit reces¬
serit. ¶ Si quis insulã faciendã
ꝓmiserit auẽ cduxĩt: dem ab ali¬
eo in sulã stipulatoĩ fieristi pula¬

Expanded text:
n alia decem dicere credendum est. Si stipuler alii, cum mea interesset, videamus, an stipulatio committetur. et ait Marcellus stipulationem valere in specie huiusmodi. is, qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est rem pupilli salvam fore. ait Marcellus posse defendi stipulationem valere: interest enim stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo, si aliter res cesserit. Si quis insulam faciendam promiserit aut conduxerit, deinde ab aliquo insulam stipulato
Abbreviated transcription (Latin):
fũdistipulatur. dem̃ fumndũ. simi¬
lis estei. qui par tem fundistipu¬
latur: demñtotu qui a fundus da¬
ri ñ intelligitur. suisus fructus
detrahatur. Ex cont̃rio. quifũ¬
dũ stipulatus est: dem̃usũ fruc¬

Expanded text:
fundi stipulatur, deinde fundum, similis est ei, qui partem fundi stipulatur, deinde totum, quia fundus dari non intellegitur, si usus fructus detrahatur. et e contrario qui fundum stipulatus est, deinde usum fruc
Abbreviated transcription (Latin):
libi daristipulatur manifeste ꝑso¬
nã filii inħ con ploctuur. ut eurcte
soluatur neqint est sibiaut ext
noo cuilib ansibi aut filiosuo quis
stipuletur Qune ul manẽte in po¬
testate uł emancipato filiorecte

Expanded text:
filio suo dari stipulatur, manifeste personam filii in hoc complectitur, ut ei recte soluatur: neque interaneo cuilibet, an sibi aut filio suo quis stipuletur: quare vel manenti in potestate vel emancipato filio recte
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ subẽditione oleũ quis stipulet̃
eius extimatione eo tpr spectũ
oport quodies obligationis uẽ¬
nit Tuncit ab eo petipot. alioꝗn¬
Anpuso cc̃bonos mores. qrultana nolutas¬

Expanded text:
vel sub condicione oleum quis stipulatur, eius aestimationem eo tempore spectari oportet, quo dies obligationis venit: tunc enim ab eo peti potest: alioquanus
Abbreviated transcription (Latin):
ditione potmoram titii decesse¬
rit. c̃ festim cũtiotio agẽ potero
nec seiꝰ exstente ẽditione obli¬
gatur. At siticio acceptũ fexissẽ
seiꝰ enstente ẽditione obligari.

Expanded text:
dicione post moram Titii decesserit, confestim cum Titio agere potero, nec Seius existente condicione obligetur: at si Titio acceptum fecissem, Seius existente condicione obligari
Abbreviated transcription (Latin):
ut nadquirendẽ obliganois grã.
s solutionis causa ꝑionã filii ad¬
hibuisse intelligatr. Quodsisoli
filio suo quimpotestate suasit ꝗs
daristipulatussit. ñtrete filio suos&¬
uetur quia filui ꝑsona obligationi
magis. quã solutiomi applicatur.
¶Qiuitastipulatur &.quoad ui¬
uãdãe spondes ẽ festi X. daui rocte
iarorẽ idogisse. neh̃s eiꝰpetẽt pala
est. quẽ ad modũis quiusq in bełda¬
p̃dii ita concessaẽ. ut qͦ ad uiuerit
iuꝰeundi hab pacti conuenti ex¬

Expanded text:
ut non adquirendae obligationis gratia, sed solutionis causa personam filii adprehendisse intellegatur. Quod si soli filio suo, qui in potestate sua sit, dari quis stipulatus sit, non recte filio soluetur, quia filii persona obligationi magis quam solutioni applicatur. Qui ita stipulatur: 'decem, quoad uiuam, dari spondes?', confestim decem recte latorem id egisse, ne heres eius peteret, palam est, quemadmodum is, qui usque in kapraedii ita concessa est, ut, quoad uiueret, ius eundi haberet, pacti conuent
Abbreviated transcription (Latin):
tantam: quantã in ẜuũ habũit. pe¬
tere. Solutio aũt eiꝰ obligatioĩsex¬
peditissimaẽ. Si extimationẽ
oꝑe malit lib̃tus offerre aut sicõ¬
sentiant patͦn. ut his coit operẽ
eclantur.

Expanded text:
tantam, quantam in servo habuerit, petere. solutio autem eius obligationis expeditissima est, si aestimationem operae malit libertus offerre aut si consentiant patroni, ut is communiter operae edantur.
Abbreviated transcription (Latin):
stichũ⁊ panphilũ ꝗs stipulatus dic.s.¬
os hr̃des equis partib teliquit.t
necesse ẽ: utͥq partẽ dimidiãstichi
pm phili deberi Si idẽ duos
hoies stipulatus fu̾iss. singłiho¬
mines hrdib eiꝰ debentĩ ¶ Opaꝵ sti¬
pulatio similis ẽ his stipulatiõib
in quib gnã ẽ p̃hendunt̃. Et idõ
diuisio eiꝰ stipulatiõis ñ in partes

Expanded text:
uis stipulatus duos heredes aequis partibus reliquit, necesse est utrique partem dimidiam Stichi et Pamphili deberi: si idem duos homines stipulatus fuisset, singuli homines heredibus eius deberentur. Operarum stipulatio similis est his stipulationibus, in quibus genera comprehenduntur: et ideo diuisio eius stipulationis non in partes
Abbreviated transcription (Latin):
R. ł .xx. adedt̃. Si decẽ cuperiero
dãi. fuerostipulatus. ammonitiõe.
magis quandã. quogelerius red̾dan¬
tur ⁊ quãisine mora ẽ dicionẽ ht̃ sti¬
pulatio. ⁊ iõlie decessero pͥus quam
petiero. ñ uidet᷑ defecisse cditio

Expanded text:
 sexto ad edictum Si decem "cum petiero" dari fuero stipulatus, admonitionem magis quandam, quo celerius reddantur et quasi sine mora, quam condicionem habet stipulatio: et ideo licet decessero priusquam petiero, non videtur defecisse condicio
Abbreviated transcription (Latin):
quomiꝰdar. decessit stichus. dat᷑.
in patre depeculio actio quatenma
ner filius stipulatõi obligatus
At sipat inmora fu̾it. ñ tenebitur
filiꝰ s utił actio inpatrẽ dandaest
Que oia ⁊ipsona fid̃ iussoris dicũt¬

Expanded text:
us daret, decessit Stichus, datur in patrem de peculio actio, quatenus maneret filius ex stipulatu obligatus. at si pater in mora fuit, non tenebitur filius, sed utilis actio in patrem danda est. quae omnia et in fideiussoris
Abbreviated transcription (Latin):
daĩ utilit stipulamur. qm̃ p̃sens o¬
bligatio ẽ. In cliem aũt dilata solu¬
tio ¶Id aũt ꝙ in factõ est: in mortis
tp̃s c̃ ferriñpõt. Ueluticũ morieris
alexantriã uenire spondes. ¶ Suito
stipulatus fuero. cuuolius quidã
inutilẽ sẽ stipulatione aumt. ali
ita inutilẽ. si an quã ẽstituas morie

Expanded text:
dari" utiliter stipulamur, quia praesens obligatio est, in diem autem dilata solutio. Id autem, quod in facto est, in mortis tempus conferri non potest, veluti: "cum morieris, Alexandriam venire spondes?" Si ita stipulatus fuero "cum volueris", quidam inutilem esse stipulationem aiunt, alii ita inutilem, si antequam constituas, morie
Abbreviated transcription (Latin):
mititatur. uł p̃dia distrahantur:
q̃ pignõi data erat ¶¶ Siquis ita
stipulatus fun̾t illũ sistas. nulla
causa ẽcur obligatio nẽstꝰ. ¶ Edẽ
sac̃m ut locũreligiosũ edifficari.
sti pulai possumus. Alioꝰ ꝗn nec ex
locato age possũmus.

Expanded text:
mmittatur vel praedia distrahantur, quae pignori data erant. Si quis ita stipulatus fuerit: "illum sistas?", nulla causa est, cur non obligatio constat. Aedem sacram vel locum religiosum aedificari stipulari possumus: alioquin nec ex locato agere possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
lat. tam̃ ad possessionẽ natalẽ. ħ
referendũe. Et iõ dubitãi ñ opor¬
Pianesitenere sibilicẽ stipulatus
sit ẜuus. utilẽ ẽẽstipulationẽ cõ¬
uenit. Licri possidere ciulit nõ
p̾suñt᷑. tene tñ eos nemodubitat.
¶Habe dupͣlicit̃ accipit̃. Nã ⁊ cũ
habe dicimus: ꝗui reidñs ẽ ⁊ eũqđ
quidñs ñẽ . s ten. Deniq habere
rẽ ap̃ nos depoĩta solem̃ dice ¶ Si
ꝗs ita stipulatus fui̾t uti frui sibi
tosti pulationẽ deusu fructu ad
hr̃dem tͣnsire. eoq uire utimur.
S⁊ siquis uti fruilicẽ sibi. hr̃diq
suosti pulatussit: uide amus. an
¶ Siquis dolũmalũ ꝓmissoĩs. hr̃¬
disꝙ eiꝰ ab ẽe uelit. sufficẽ ab ẽẽ
ab futurũq eestipulaĩ. Siꝗs uõ
depliũdolocauẽ uelit necei¬
saui ẽẽ adici cuireidolus malui
ñ ab e. ñ ab fuĩt: quantieares
erit: tantã pecuniã darespon.¬
des. ¶ Sue ꝑsõe adiuingẽ ꝗs hr̃

Expanded text:
ossessionem naturalem hoc referendum est, et ideo dubitari non oporPlane si "tenere sibi licere" stipulatus sit servus, utilem esse stipulationem convenit: licet enim possidere civiliter non possint, tenere tamen eos nemo dubitat. "Habere" dupliciter accipitur: nam et eum habere dicimus, qui rei dominus est et eum, quidem non est, sed tenet: denique habere rem apud nos depositam solemus dicere. Si quis ita stipulatus fuerit 'uti frui sibi to stipulationem de usu fructu ad heredem transire, eoque iure utimur. Sed si quis uti frui licere sibi heredique suo stipulatus sit, uideamus, an  Si quis dolum malum promissoris heredisque eius abesse uelit, sufficere 'abesse afuturumque esse' stipulari: si uero de plurium dolo cauere uelit, necessarium esse adici: 'cui rei dolus malus non abest, non afuerit, quanti ea res erit, tantam pecuniam dari spondes?' Suae personae adiu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ĩ obligatioib dies ñponitiꝑ
psenͣtidie pecuniadebetur nͥ loc̾
a diectus. spatũ tp̃is iducat. qͦil¬
lo pꝰsit ꝑuenire. Ueꝵ dies adiect᷑
efficit nep̃sentidie pecunia debe¬
atłir. Eaquo appari: diei adiectio¬

Expanded text:
autem in obligationibus dies non ponitur, praesenti die pecunia debetur, nisi si locus adiectus spatium temporis inducat, quo illo possit perveniri. verum dies adiectus efficit, ne praesenti die pecunia debeatur: ex quo apparet diei adiectio
Abbreviated transcription (Latin):
mũrẽ. atalienã ꝓmittẽ possit hãe
lioẽ. Et mao ẽ ut aliena ꝓmit tipsit
ꝙ ꝑsuccessorẽ eiꝰ quicquã factusit.¬
¶ Sic̃ ant exparte tei successore s ei cũtp¬
so tenentur ita ⁊̃ ex parte actõis con¬
mittit᷑ stipulatio ip̃istipulatõi. ce¬
t̃isꝙ quicũq ei succedunt. silie si
rem ip̃i habere ñ licũit. Cetm̃ si

Expanded text:
et alienam promittere possit habere licere. et magis est, ut et aliena promitti possit: r successorem eius quicquam factum sit. Sicut autem ex parte rei successores eius cum ipso tenentur, ita etiam ex parte actoris committitur stipulatio ipsi stipulatori ceterisque, quicumque ei succedunt, scilicet si rem ipsi habere non licuerit. ceterum si
Abbreviated transcription (Latin):
rihabẽ liceat. ꝓmittat. stipulati
sonit factũ sed iꝰ inhaestipulati¬
one uertitur. Tũ uõsti pulatur
ire agẽ liceat. ñ iꝰ stipulatiõis ĩ ꝗͥs
factũ u̾satur. Sm uidẽtur. lic
uiris ũba ẽtineat hecsti pulatio
habe licẽ: tñ sicẽe accipienda u
in ẜuo ⁊ in filio fam ilias uideat᷑.
actũẽe. depossessione retinenda
aut non auferenda. ⁊ iures hãt
st puiatio ¶ hẽc qͦ stipulatio ͤ¬

Expanded text:
pulatori liceat, promittat: stipulationon enim factum, sed ius in hac stipulatione vertitur. cum vero stipulatur e liceat, non ius stipulationis, inquit, sed factum uersatur. sed uidetur mihi, licet iuris uerba contineat haec stipulatio 'habere licere', tamen sic esse accipiendam, ut in seruo et in filio familias uideatur actum esse de possessione retinenda aut non auferenda et uires habeat stipulatio. Haec quoque stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
si quis uelit factũ alienũ ꝓmit te
pͥenã uł quanti eares eĩt põt ꝓmit̾¬
tere. Sed quatenus hab̾e licẽ uide¬
bitur si ne mo cont᷑ũ siã fatiat hẽ
neqͥ pse reus. neq hr̃des eĩ hr̃dũuę
successoͣres ¶Si quis forte ñdeꝓͥeta¬
te. sed depossessione nuda controuer¬
siã feci̾t. uł deusu fructu uł densu

Expanded text:
si quis uelit factum alienum promittere, poenam uel quanti ea res sit potest promittere. sed quatenus habere licere uidebitur? si nemo controuersiam faciat, hoc est neque ipse reus, neque heredes eius heredumue successores. Si quis forte non de proprietate, sed de possessione nuda controuersiam fecerit uel de usu fructu uel de usu
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ dolo siquidẽ expeculiar
coꝵ uegotio actio intẽdat᷑ . ininfiͫ¬
nitũ exceptio obiciendaẽ. Si aũt
ñ expeculiãi causatũ deeo dũtaxat
excipi oport ꝗ admissussit ĩ ip̃o

Expanded text:
filiorum dolo, si quidem ex peculiari eorum negotio actio intendatur, in infinitum exceptio obicienda est: si autem non ex peculiari causa, tum de eo dumtaxat excipi oportet, qui admissus sit in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ñ explicat uit᷑. an ⁊ dedolo maĩti ex¬
cipi p̾sit. Puto aũt eũħ sñtire. ũ ⁊̃ d̾
clolo maiti noceat excrptiolie iu¬
deatur nullados filiae u ait acꝗri.
¶Illa ⁊̃ q̃stio: uẽtilata ẽ ap̃ plerosq.
andedolotutõis. exceptio pripillo
exꝑienti noc̃e debeat ego puto utił¬

Expanded text:
non explicat Iulianus, an et de dolo mariti excipi possit: puto autem eum hoc sentire, ut etiam de dolo mariti noceat exceptio, licet uideatur nulla dos filiae, ut ait, quaeri. Illa etiam quaestio uentilata est apud plerosque, an de dolo tutoris exceptio pupillo experienti nocere debeat. et ego puto uti
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ ita õe expediendũ siinter me ⁊teꝰ cõ
uenerit ut soluta peccuma uni¬
ones mͥ reddant̃. s ẽ ueriꝰ exceptiõẽ
dolimalinocẽ debe ¶ Siminor mͥ
in fantẽ donauĩt dem̃ eũ uẽdie ex¬
oeptione dolimali repellendus ẽ. nͥ.
alim̃ta reddat. ⁊ siqs alius ꝓbaluł sũp

Expanded text:
iendum: "si inter me et te non convenit, ut soluta pecunia uniones mihi reddantur": sed est verius exceptionem doli mali nocere debere. Si minor mihi infantem donaverit, deinde eum vindicet, exceptione doli mali repellendus est, nisi alimenta reddat et si quis alius sump
Abbreviated transcription (Latin):
Uibtũ aũt᷑ cdolo patroni ⁊ siab hr̃de
eiꝰ ẽueniatur minime exceptionẽ
obiecturũ. Nãq ẽuenit tãuiuoqͣ
mortuo patͦno alibto honorẽ extͤ¬
b̾i ¶ Instipulatione plane doli

Expanded text:
libertum autem de dolo patroni, etsi ab herede eius conueniatur, minime exceptionem obiecturum: namque conuenit tam uiuo qua‹m› mortuo patrono a liberto honorem exhiberi. in stipul
Abbreviated transcription (Latin):
mabat naturlem possessone penes ẽu
fuisse usuopatre ¶Cui consequ̾ens est.¬
tͣ ut filus apatre hẽs institirtus. res hr̃di¬
tãĩas. apatre sibi dõatis: ꝓ parte qu̾o¬
hĩdũ uisucaꝑe non posse. ⁊ut

Expanded text:
mabat naturalem possessionem penes eum fuisse uiuo patre. cui consequens est, ut filius a patre heres institutus res hereditarias a patre sibi donatas pro parte coheredum usucapere non possit. 3
Abbreviated transcription (Latin):
igͥm appellatio¬
ne in lege.xii. tabularum omĩegñs
matĩe exqua ediffitia constant. signi
non tantum quitestam̃tũ nonfecit.
o nonsolum ad ꝓximũ hẽdensĩ add
ultĩores refertur. Nam ⁊hr̃dis ħs. ⁊
de inceps hẽdis appellatione c̃tinet᷑.¬

Expanded text:
i' appellatione in lege duodecim tabularum omne genus materiae, ex qua aedificia constant, signifnon tantum qui testamentum non fecit, o non solum ad proximum heredem, sed et ad ulteriores refertur; nam et heredis heres et deinceps heredis appellatione continet
Abbreviated transcription (Latin):
uan d̾ ẽ ne añt ei possessio auferat᷑
S⁊ nullauis ẽ huiconuentionis urẽ
ilienã dño ĩnuito possidere liceat.¬
Irecai i rogatio ⁊ ad hĩdẽ eiꝰ ꝗuicõ
dessit tͣnsit ad hr̃dẽ aũ eiꝰ qui p̃caĩo ro¬
in hr̃di ẽcessa possessioẽ.
us tuo manlato p̃caĩo rogauĩt. uł
ratũ habius ꝙ ille rogau̾it tuonoĩe

Expanded text:
uandus est, ne ante ei possessio auferatur? sed nulla uis est huius conuentionis, ut rem alienam domino inuito possidere liceat.Precario rogatio et ad essit transit: ad heredem autem eius qui precario roiam heredi concessa possessio estus tuo mandato precario rogauerit uel ratum habueris quod ille rogauit tuo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
fiz. quanti int̃ fuit actõis eirẽ restitui
⁊ excotpr ex quoint̃ dictũ editũe. Er¬
go ⁊ frue̾tus exdie int̃dicti editi p̃sta¬
bunt᷑ ¶ Sec sis uitute usus ñ fuit isꝗ
p̃caĩo rogauit ac ꝑħ amissasit: uidea¬
mus anħint̃dicto teneatur. Ego arbi.¬
tror ñ alias quã sidolo feci̾t ⁊ gnaliter
Srit dicendũ ĩ restitutionẽ uenire
dolũ. ⁊ culpã latã dũtaxat cefinueni¬

Expanded text:
fiet, quanti interfuit actoris ei rem restitui ex eo tempore, ex quo interdictum editum est: ergo et fructus ex die interdicti editi praestabuntur.Si seruitute usus non fuit is qui precario rogauit ac per hoc amissa sit, uideamus, an interdicto teneatur. ego arbitror non alias, quam si dolo fecerit.Et generaliter erit dicendum in restitutionem uenire dolum et culpam latam dumtaxat, cetera non ueni
Abbreviated transcription (Latin):
eturione da̾pnato ñ deb̾e q̃stio¬
nẽ haberi. diꝯpiꝰ rescͥpsit. uñ
⁊̃ sidesierit derimo ẽẽ demde dãp¬
net᷑. nõ ẽẽ torꝙ̃ dũ ĩmemoriã
prioris dignitatis placuit. de

Expanded text:
ecurione damnato non debere quaestionem haberi divus Pius rescripsit. unde etiam si desierit decurio esse, deinde damnetur, non esse torquendum in memoriam prioris dignitatis placet.
Abbreviated transcription (Latin):
fuert ut ñ dũ decuriones eau¬
causari pot̾ ⁊ dignitas ĩ c̾tã ĩspc̃
eiꝰ honoris id fac̾et ut pͥncipes
ĩdunge poss. ¶ It rescripser̾t
eñ qui ĩ relegatione natꝰ ẽ nõ
ꝓhibi honore decurionato fũ¬
gi. ¶ It rescripsert ñadmͣnti
ꝯtra dic̾e uolentẽ ꝙ ñ recte qs
sit creatꝰ decurio. c̾minicio ꝯtͣ¬

Expanded text:
fuerint, ut nondum decuriones creari possent, et dignitas certa spem eius honoris id faceret, ut princeps indulgere possit. Item rescripserunt eum, qui in relegatione natus est, non prohiberi honore decurionatus fungi. Item rescripserunt non admitti contradicere volentem, quod non recte quis sit creatus decurio, cum ini
Abbreviated transcription (Latin):
quitur aut̃ hec eccm̃ de dapno da¬
to ⁊demnsso deraptu nõ: s sugi¬
ori edc̃o in lono mptoꝵ agi pot̾it.
amissam ant̃ dicuntur eaqneco¬
refertur ⁊ p̃sentis tpris sit estima¬
cio ⁊ semꝑ induplũ ĩtia anmm
et debet. ¶ Cetm sialib datũ sit
qͣ ĩ turba cessabit ħ acc̾o. ¶ Sicu
suu men ticio pulsaret turba fu

Expanded text:
m de damno dato et de amisso, de rapto non: sed superiori edicto ui bonorum raptorum agi poterit. Amissa autem dicuntur ea, quae corefertur. et praesentis temporis fit aestimatio: et semper in duplum intra annum datum debet: ceterum si alibi datum sit quam in turba, cessabit haec actio. Si, cum seruum meum Titius pulsaret, turba fue
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is creato et oportet offõ in
õmm noie ¶llud indendũ
et sic adici bona an u̾osb̾̃odõ¬
ne hec st̃ adicienda si fi̾uir omi¬
tum et putosic ꝯp̾hendẽdu
dec̾to sioĩa exconstinitõne

Expanded text:
ipsis creato? et oportet officio iomnium nomine. Illud videndum: et sic addici bona, an vero sub condicione haec sunt addicenda, si fuerit cautum? et puto sic comprehendendum decreto "si omnia ex constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
dando eicuibona adiciẽdast̾ p¬
magis est ut eidare debeit cui
bona addita st̃ ur quasi transla¬
ta ꝯdõ uideatur ẜte si alii ꝙͣhr̃di
dare uissus ut ip̃i cui iussus ẽ
dabit ¶hu qui fideiꝯmssam
lib̾tatem acceꝑunt nõ statim
ubi addcãbona st̾ lib̾i st̾ s fid̾i¬
ꝯmissamlib̾ratem post̾ ꝯsequi
hoc ẽ mamuutẽdisũr abeo cui
ad dicta bona sũr¶addiciira

Expanded text:
dando ei cui bona addicenda sunt pmagis est, ut ei dare debeat, cui bona addicta sint, quasi translata condicio uideatur. certe si alii quam heredi dare iussus sit, ipsi, cui ‹i›us‹s›us est, dabit.Si qui fideicommissam libertatem acceperunt, non statim ubi addicta bona sunt liberi sunt, sed fideicommissam libertatem possunt consequi, hoc est manumittendi sunt ab eo, cui addic
Abbreviated transcription (Latin):
tirias reus ꝓmitendi poterat.
bricari possit subi iam ccꝑir mo¬
ra fatiendi isule fi ttaget dics¬
ut fructꝰ futuros aut domũ edi¬
fficari stipulatꝰ sit tũc eĩ mpit ac¬
tõ cũ ea ꝑrerũ naturã prari possit.
Sic qui cartagundari danstipr¬
lat᷑ cũ rome sit tacite tp̃s comple¬
ti uideat᷑ quo ꝑuenire cartaginẽ
pot̃ ¶ It sioperas alibto quis stip¬
ulatꝰ sit nõ ante dies carũ cedit

Expanded text:
Martias reus promittendi poterat. bricari possit: sed ubi iam coepit mora faciendae insulae fieriut fructus futuros aut domum aedificari stipulatus sit: tunc enim incipit actio, cum ea per rerum naturam praestari potest. sic qui Carthagini dari stipulatur, cum Romae sit, tacite tempus complecti videtur, quo perveniri Carthaginem potest. item si operas a liberto quis stipulatus sit, non ante dies earum cedit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊primo põp̾.putit. admiti acca¬
tionẽ extraneũ posse statĩ atqͣ
u̾nt actuꝵ.postea nõ audiendu.
¶lex iur. de Adult̾us sp̾alit̾ quo:¬
dam. adult̾u acc̃are ꝓhib. nt¬

Expanded text:
Pomponius putat admitti ad accusationem extraneum posse statim atque uerit acturum, postea non audiendum. Lex Iulia de adulteriis specialiter quosdam adulterii accusare prohib
Abbreviated transcription (Latin):
cripto diui señi ꝙ supͣ iclatu est.
u: et siqua repudiata. mox reduc
ti possit. ⁊ putd nõ posse aboleint.
ci pͥoris matͥmonu delicta reduc̃c̃do
cã. Idem dicẽd̾ ẽ. si stupri uelit ac¬
cusare eã ꝙͣ postea duxit ireorem.
hẽsi pecc̾ia aliane qͣ pactione sere¬
dimeret cadẽ pena dampnatur
ri suc cã adiut̾m̃ subiccerit ũ ip̃e¬
deprehenderetur et nir et mlier
aduit̾i crimine tenẽtur exsenaͭ
tu .ꝯ. de ea refecto. ¶marito pri
nentrio uolu̾tas expectatum. ¶I¬
uix manti qui act̾ant calupnie
piculũ nõ euitãt. U Ip̃.¬

Expanded text:
scripto diui Seueri, quod supra relatum est. Sed et si qua repudiata, mox reductri possit. et puto non posse: aboleuit enim prioris matrimonii delicta reducendo eam. Idem dicendum est, si stupri uelit accusare eam quam postea duxit uxorem: ehensi pecunia aliaue qua pactione se redimerent, eadem poena damnatur, rideprehender‹e›t, et uir et mulier adulterii crimine tenentur ex senatus consulto de ea re facto. Marito primneutrius uoluntas exspectatur. Iure mariti qui accusant, calumniae periculum non euitant. 16 Ulp
Abbreviated transcription (Latin):
quo idnonandi caꝙ nobis
absens deber ita accepto lib̾a¬
mus eũ aquo scipłati sumꝰ.¬
et ita fict ut adsens nouacioe
psens acceptilacione literẽt᷑.
reres quoq ⁊ liberato ⁊ lbera¬
ri accepto pot̾. ⁊ honorarii suc¬
cessores ex plurib reis stipła¬
de sumꝰ accept̾ fecerit litera¬
cio cõtĩgit ĩ solidũ. P aulꝰ.¬

Expanded text:
 nobis absens debet, et ita accepto liberamus, a quo stipulati sumus: ita fiet, ut absens novatione, praesens acceptilatione liberetur. Heres quoque et liberare et liberari accepto potest et honorarii successores. Ex pluribus reis stipulandi si unus acceptum fecerit, liberatio contingit in solidum. Paul
Abbreviated transcription (Latin):
tur. s qncumq fint tenetur
tiam ⁊ fidenissorẽ nõ an̾ lba¬
tu ee credimꝰ ꝙͣ cum fu̾it cre¬
ditũreo. nõ tm reꝯ antiquio¬
re acceptilacione q̃ obligatio
eiꝰ est lierra porint. tuto ⁊ cu¬
intor furiosi acceptum facere
nõ potuit nec ꝓcirator quide
por faccre acceptum .s. hiioᷤ
debent nonare possunt en er

Expanded text:
it, tenetur: nam et si fideiussorem non ante liberatum esse credimus, quam cum fuerit creditum reo, non tamen reus antiquiore acceptilatione, quam obligatio eius est, liberari potuit. Tutor, curator furiosi acceptum ferre non potuit, nec procurator quidem potest facere acceptum: sed hi omnes debent novare possunt e
Abbreviated transcription (Latin):
acione ꝑ.met cũ fundum sti¬
piatus est nõ posse de tolo ma¬
lo clausulam accepto ferre cõs¬
tat. nõ eñi ĩꝑtem debiti id cõsti¬
tuit ⁊ aluid esse qd̾ debitor. aliud
ꝙ accepto fertur. sistichũ ant.x.
sub cõdicione stiplato stichũ
acceptum fecent ⁊ pendnte cõ¬
dicione stichus decesserit.x.i. o
olgacione mancbunt. pinde
acĩ acceptilacio int̾posita nen

Expanded text:
ariet. Eum, qui fundum stipulatus est, non posse de dolo malo clausulam acceptum ferre constat: non enim in partem debiti id constitit, et aliud est quod debetur, aliud quod accepto fertur. Si Stichum aut decem sub condicione stipulatus Stichum acceptum fecerit et pendente condicione Stichus decesserit, decem in obligatione manebunt, perinde ac si acceptilatio interposita non
Abbreviated transcription (Latin):
ater pro filia dotem ꝓmi¬
serat ⁊ pactus erat ut ip̾e
aleret filiã sua̾ eiusq Roie̾.
id̾ hõ rusticario gño scripsit
quasi usuras p̾teritas expo¬
ẽ cum ip̃e filiã suã exibũit.
⁊ maritꝰ nullam inpẽsã¬

Expanded text:
ater pro filia dotem promiserat et pactus erat, ut ipse aleret filiam suam eiusque omnes: idem homo rusticanus genero scripsit quasi usuras praeteritas ex doest, cum ipse filiam suam exhibuerit et maritus nullam i
Abbreviated transcription (Latin):
tem ex ꝑsonis emmeritis ĩ de¬
ftsionem. quis succedat . pala
est recte rem defendinet ꝯmit¬
tistipiacionẽ . Si uo extrĩsecus
psona defemoris ĩt̾ueniareq
tiplacio nõ cõmitetisime

Expanded text:
idem ex personis enumeratis in defensionem quis succedat, palam est recte rem defendi nec committi stipulationem. si uero exstrinsecus persona defensoris interueniat, aeque stipulatio non committe
Abbreviated transcription (Latin):
erit dicẽ stipłacionis istius.
millam ꝑtem cõmiiti. qr sibi
impntare debet. quitalem ad¬
defensionem ad misit. ¶S
ex fide iussorib. qui iudicati
solui cauerãt eristat detẽsor
placuit obrem iudicatã stis¬
ptacionẽ nõ consimti.Cetera¬
ꝙ eadẽ et. atq si eͣxneus defe̾¬
sor eristat. ¶In bac stiplaci

Expanded text:
erit dicere, stipulationis istius nullam partem committi, quia sibi imputare debet, qui talem defensorem admisit. Si ex fideiussoribus, qui iudicatum solvi caverant, existat defensor, placuit ob rem iudicatam stipulationem non committi ceteraque eadem esse, atque si extraneus defensor existat. In hac
Abbreviated transcription (Latin):
onꝰ ex fidenissoribo ul h̾rdibͦ
płib alio cessante. suscipe dͥ fẽ¬
sionem potest. ¶ In hac sti¬
placioneqr plures clansulest
tetur statim stiplacio eximo¬

Expanded text:
Unus ex fideiussoribus uel heredibus pluribus alio cessante suscipere defensionem potest. In hac stipulatione quia plures causae sunt teretur statim stipulatio ex u
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̾ dib simodo sinerunt eum
testo manimissum qr nõ por
qui illum liberura esse nõ ig¬
norabant dusat isto cã enis
qui lib semptus bona fide suit
quia meo ⁊ ip̃ius ⁊ semptoris
ermatio conscuti certm is
qui sit hominem liberum ẽe¬

Expanded text:
heredibus, si modo scierint eum testamento manumissum, quia non potest qui illum liberum esse non ignorabant. distat ista causa eius, qui liber emptus bona fide servit, quia in eo et ipsius et emptoris existimatio consentit: ceterum is, qui scit hominem liberum e
Abbreviated transcription (Latin):
mii oportet. ¶ Eqs suo
noĩe exc̾e ꝓhitetur id nec
ꝑsubiectã ꝑsonam ag̾e deb.
udeo si decurio subiectis alio
reuocentur ꝙy de frumẽtaria
rõe ĩ aliu usũ ꝯu̾sũ ẽ sue cau¬
se c̃ lcrcinẽto debito restiniat᷑.

Expanded text:
i oportet.Quod quis suo nomine exercere prohibetur, id nec per subiectam personam agere debet. et ideo si decurio subiectis aliorreuocentur.Quod de frumentaria ratione in alium usum conuersum est, sua causa cum incremento debito restituatur:
Abbreviated transcription (Latin):
mmnierũt sb̃titutũ inr̃ statu¬
lib̾i pnidentes munierunt
ꝙ utilitas recipit.s. ut cumsu
aca alienaretur ne prĩs test̃z
puer filius recuidat q̃ uiris
aucroritas cit᷑ata delicũ ordi

Expanded text:
libertate substitutum iure statuliberi prudentes munierunt: quod utilitas recipit, scilicet ut cum sua causa alienaretur, ne patris testamentum puer filius rescindat. quae iuris auctoritas citra dilectum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
Equid exnanfragiis diripiat᷑¬
⁊ ne quid ex̃neꝰ int̾ ueniat coll¬
gendis eis multifariã ꝓsp̾tũ esti
hii qui nreͣ litora maris possidẽt
scire̾t siqnnanis uł ĩ flicta uł frac¬
ta intͣ fines agri cinꝰq fu̾iit ue
nanfragia diripiãt ĩipos idici¬
a p̃sides hiis ꝗ res suas direptas
isse ꝓbatũsit. p̃sidẽ. ut delatronib̾
granẽ sniam dice ⁊ qno facilius¬

Expanded text:
quid ex naufragiis d‹i›ripiatur uel quis extraneus interueniat colligendis eis, multifariam prospectum est. hi, qui iuxta litora maris possident, scirent, si quando nauis uel inficta uel fracta intra fines agri cuiusque fuerit, ne naufragia d‹i›ripiant, in ipsos iudicia praesides his, qui res suas direptas isse probatum sit, praesidem ut de latronibus grauem sententiam dicere. ut facili
Abbreviated transcription (Latin):
admissũ dicatur satis accipi. ne
cogͥcoidesit. p̃cipitur. s nec inter¬
uenre nanfragiis colligedis an̾
militẽ ant pͥuatu aut liberẽ suĩ¬
q pͥncipis placẽ sait senatus.

Expanded text:
admissum dicatur, satis accipi, ne cognitioni desit, praecipitur. sed nec interuenire naufragiis colligendis aut militem aut priuatum aut libertum seruumue principis placere sibi ait senatus.
Abbreviated transcription (Latin):
Edius posse ⁊ dici exnanfragio
raꝑe qui dũ nanfragiũ fiat iil¬
la trepeidacione rap̾iat. ¶Di¬
nus aut̃ antominꝰ debiis qui
pdam exnanfragio diripuissẽt
ita rescripsit. ꝙ de nanfragiis
nanis ⁊ ratis scripssisti in eoꝑ
tin ut explores qͥ pena afficiẽ¬
dos eos pute qui diripnisse a¬
liqͣ ex illo ꝓbantur. s facile n
opmor costitui pot̾.nã pluri¬

Expanded text:
edius posse etiam dici ex naufragio rapere, qui, dum naufragium fiat, in illa trepidatione rapiat. Diuus Antoninus de his, qui praedam ex naufragio diripuissent, ita rescripsit: 'Quid de naufragiis nauis et ratis scripsisti mihi, eo pertinet, ut explores, qua poena adficiendos eos putem, qui diripuisse aliqua ex illo probantur. et facile, ut opinor, constitui potest: nam pluri
Abbreviated transcription (Latin):
hfcme̾ reccio dicet᷑ eã uolũta¬
tẽ ñ ncc̃e dete. ¶ Sidue res
legate sint. ait̾ ex uolũtate cc¬
cupata. alt̾a ñ exuolũtate. E¬
ueniet ut alt̾a reuctari possit
re. ciuoꝑrs exuonĩtate. altera
pro ñexuolũtate cccupata ẽ.

Expanded text:
est, rectius dicetur eam uoluntatem non nocere debere.Si duae res legatae sint, altera ex uoluntate occupata, altera non ex uoluntate eueniet, ut altera reuocari possit, re, cuius pars ex uoluntate, altera pars non ex uoluntate occupata est:
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ¶uł parẽs patronus¬
ne nõ cõpetit fideiussori.¬
¶ sic mariti fideiosor p solu¬
tum matrimoniũ datut
ĩsolidũ dotis noĩe ꝯdẽpua¬
tur. ¶reiat̾ cobe rentes
exceptiões ⁊ fidenissoribꝯ
cõpetũt. ut rei mdicate. do¬
li mali. uiris inrãdi. ꝙm̃¬

Expanded text:
sit", vel parens patronusve, non competit fideiussori: sic mariti fideiussor post solutum matrimonium datus in solidum dotis nomine condemnatur. Rei autem cohaerentes exceptiones etiam fideiussoribus competunt, ut rei iudicatae, doli mali, iurisiurandi,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rem legatam petat legata¬
legafariꝯ de dolo testatoris.
excipitur. nã sic̃ lors qui ĩ
umiusu iꝯ succedit subino¬
uentur exceptg̃e doł. ita et le¬
gatariꝯ d sumo ueri q̃i
annꝯ rei successor Idez.¬

Expanded text:
 rem legatam petat legatarius, de dolo testatoris excipitur: nam sicut heres, qui in universum ius succedit, summovetur exceptione, ita et legatarius debet summoveri quasi unius rei successor. Ide
Abbreviated transcription (French):
du̾sꝯ exceptõe mrismrãdi
replicatõ dolimali nõ d
dar c̾ p̾tor idag̾e d. ne de
int̾ me et te ꝯtroinsia est.
ꝑfundũ semproniamĩ ꝙ¬

Expanded text:
us exceptionem iurisiurandi replicatio doli mali non debet dari, cum praetor id agere debet, ne de inter me et te controversia est, per fundum Sempronia
Abbreviated transcription (Latin):
mnͣ agiritis ismentis qͣi
u̾a eeñt soluerit post sinã
serat exp̾cepto siue int̾ locuͦ¬
tce iudicis in p̾scriptõ ei op¬
põi possit. leuiprincipalib
cõstitutoĩbus manifeste⁊
canes᷑. ⁊ si res iudicata eẽt

Expanded text:
 adgnitis instrumentis, quasi uera essent, soluit post sententiam serat ex praecepto siue interlocutione iudicis, an praescriptio ei opponi possit? cum et principalibus constitutionibus manifeste c
Abbreviated transcription (Latin):
fuu fid̾uissioĩs noĩe obliga s⁊ prm
ri ñ possit. Seqͥtꝰ ergo ut abeoᷤ
ꝓ quo fid̾uissat tepetiñ poss¬
ẽ ip̃e ere alieno obligato sit
⁊ solut̾ce lib̾ari eiꝰ peccirie noĩe . fd¬
ptimit. Affricano. rsson¬

Expanded text:
us fideiussionis nomine obligari non possit. sequitur ergo, ut ab eo, pro quo fideiusserat, repeti non possum ipse aere alieno obligatus sit nec solutione liberari eius pecuniae nomine rtinuit. Af
Abbreviated transcription (Latin):
suuł siue tm̾ naturał ĩreum
fuiss qm̃ quide nemo potes
ꝓpͥcunde ꝓse ip̃o obligatꝰ ẽẽ.
Quod si idez stipsator fide¬
bio soliꝰ fidiussoris obligom
pemit. argumẽtũ tei ẽ. hoc q
si possessõ reru debitoris data
creditori eq dicedu ẽ fide iuiꝰ¬
sorem manere obligatũ ¶ cu̾

Expanded text:
s sive tantum naturalis in reum fuisset, quoniam quidem nemo potest apud eundem pro ipso obligatus esse. quod si idem stipulator fidebio solam fideiussoris obligationem peremit. argumentum rei, quod, si possessio rerum debitoris data sit creditori, aeque dicendum est fideiussorem manere obligatum. Cum e
Abbreviated transcription (Latin):
arbores ht̃ pratumq quod ĩ
t.x. ãnos pximos sectũ erit qͦt
igerum pascua ẽe indeãtur
Oit̾ siluc codare oĩa ip̃e qͥ dfert
citim etfillã eꝗtatẽ deb admis¬
At cesitor ut officio eio ꝯgiiat
rtlenari eum ꝗ ũpublicis ta¬
bul delato modo frin certis ꝙ
causis ñ possit qͣr isiagripor¬
Ito chasmate ꝑierit debebit ꝑ
censitorẽ relenari sutesinor¬
tue suit uel arbores aruerint
si excedit artores ur intes nͥ¬

Expanded text:
arbores habeant: pratum, quod intra decem annos proximos sectum erit, quot iugerum: pascua quot iugeritem silvae caeduae. omnia ipse qui defert aestimet. Illam aequitatem debet admittere censitor, ut officio eius congruat relevari eum, qui in publicis tabulis delato modo frui certis ex causis non possit. quare et si agri portio chasmate perierit, debebit per censitorem relevari. si vites mortuae sint vel arbores aruerint, si exciderit arbores vel vites, n
Abbreviated transcription (Latin):
edi possũt siquis ue ĩã petiert
ut censũ o sibicmendare per¬
mutat᷑ deinde post hoc ĩ petratũ
cognouerit señdebiisse hoc
pet̾e qr tes emẽdato ñ e desi¬
derabat nullũ ei p̃iudicĩ exeo
quod petiit ut censũ emẽdaret
Ifore sepisime rescͥptũ ẽ Paul¬

Expanded text:
edi possunt. Si quis veniam petierit, ut censum sibi emendare permittatur, deinde post hoc impetratum cognoverit se non debuisse hoc petere, quia res emendationem non desiderabat: nullum ei praeiudicium ex eo quod petiit, ut censum emendaret, fore saepissime rescriptum est. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinẽtia Dificia essẽt na
romam nõm muro tenꝰ
cxistimari ex cõsuetudine
cotidiana posse. ĩtlłigicit
diceremo romã noone¬

Expanded text:
tinenti‹a› aedificia essent: nam Romam non muro tenus existimari ex consuetudine cotidiana posse intellegi, cum diceremus Romam no
Abbreviated transcription (Latin):
colon qͣm dñs furti age possi.
ancillã nõ meretricẽ libidims
cã suri ipuit. furti actionẽ te¬
nebit s⁊ si suꝑssit pena legis fame
cofercet᷑. ¶qui tadulas cançio¬
nes sumpiet ã ascͥ̾ptã sũma finrti

Expanded text:
nus furti agere possunt, ancillam non meretricem libidinis causa subripuit, furti actione tenebitur, et si suppressit, poena legis Fabiae coercetur. Qui tabulas cautionesue subripuit, in adscriptam summam furti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sideberet᷑ morte ꝓmissor lib̾a¬
ret᷑ Ide diceret᷑ ⁊ simora fc̃a de¬
fuctum stipuler. ¶Siquis ã¬
cillam sistere maliquo loco
sistere intelligitur. ¶Õm.
eris facere quam diuilitem

Expanded text:
 si deberetur, morte promissor liberetur. idem ergo diceret et si mora facta defunctum stipularer. Si quis ancillam sistere se in aliquo sistere intellegitur. Idem leris facere, quamdiu litem
Abbreviated transcription (Latin):
naue q spopõdis dñs dissolũt
⁊ hisde tabuł ꝯpegerit qr eadẽ
illud dici posse ⁊ pediui scrib.
Sistipulatꝰ fu̾o ex fudo .c. am¬
phoras uini exptare debeo don
nascat ⁊ sinatũ sinetulpa ꝓmi¬
soris c̃ sũptũ sit rursũ expͥtare
debeã donͤ iterũ nascat᷑ ⁊ dari

Expanded text:
 spopondit, dominus dissoluit et isdem tabulis compegerit, quia eadem illud dici posse Pedius scribit: si stipulatus fuero ex fundo centum amphoras uini, exspectare debeo, donec nascatur: et si natum sine culpa promissoris consumptum sit, rursum exspectare debeam, donec iterum nascatur