comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uno sequenti
normanni herio insulam incendunt
m̃se iunio. ⁊ destituta ẽ agñali monachor
chis ꝑfert᷑. Post alios duos annos piomꝰ rex
aqͥtanie filiꝰ inꝑr̃is obist. sepultꝰ pietauis.
apd̃ scam radegundẽ. Hic iussu patͥs
fecat monastium sc̃i Iohis baptiste.
angeriaco. monasfium scĩ cipͥani pieta¬
uus. mon ast̾ium brantos mense ⁊ trans¬
tilit canonicalẽ habitũ inmonasticum
inmonaft̾ium seĩ eparchii. engolisme.
hb monasteriis p̃fec̃ abbatẽ Maxtinũ
Dunc eclipsis solis fuit. ⁊ dominꝰ ludoui¬
cus in pr̃ obiit .xii. ħ̃. Iuł. Anno abin¬

Expanded text:
no sequenti 830 Normanni Herio insulam incendunt mense Junio, et destituta est a generali monachorum chis perfertur. Post alios duos annos 838 Pipinus rex Aquitaniae, filius imperatoris, obiit, sepultus Pictavis apud sanctam Radegundem. Hic jussu patris fecerat monasterium sancti Johannis Baptistae Angeriaco, monasterium sancti Cipriani Pictavis, monasterium Brantosmense, et transtulit canonicalem habitum in monasticum in monasterium sancti Eparchii Engolismae, quibus monasteriis praefecit abbatem Martinum. Tunc eclipsis solis fuit, et domnus Ludovicus imperator obiit 12 Kal. Jul., anno ab in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgens. cũ nomentio duce dimicat.
⁊ uictor fuit nomentio fugato. His
tꝑ̃ibꝰ normanni diffusisunt. ꝑ aqͥta¬
niã qr duces eiꝰ int̾se bellis decid̾ant
nec erat qͥ eis resistẽt. ⁊ concremare sũt
abeis herio insula. ⁊ monast̾ium d̾ as.
burdegala. sanctonas. engolisma. Le¬
mouicas. parisiꝰ. turonis. beluacꝰ. nouio¬
magũ. aurelianis. Dictauis. ⁊ innum̃a
monast̾ĩa ⁊ caftella destructa. F ost mort

Expanded text:
pergens, cum Nomentio duce dimicat, pergens, cum Nomentio duce dimicat, et victor fuit, Nomentio fugato. His temporibus Normanni diffusi sunt per Aquitaniam, quia duces ejus inter se bellis deciderant, nec erat qui eis resisteret; et concrematae sunt ab eis Herio insula et monasterium Deas, Burdegala, Sanctonas, Engolisma, Lemovicas, Parisius, Turonis, Belvacus, Noviomagum, Aurelianis, Pictavis, et innumera monasteria et castella destructa.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓburgandie: N ꝓregno aqͥtanie int̾se
Discorday. s. bellũ cõmittunt infon¬
tane : qd ÷ inbͣgundia: Lothariꝰ exima
rrte cũ exercitu ithalie. ħarolus ⁊ lu¬
douicꝰ exalt̾a cum francis ⁊ aqͥtanis:
ẜ pͥmũ lotariꝰ uaeter fuit. s subito wa¬
rinus dux. cũ tolosanis ⁊ ꝓuincianis
suꝑ ueniens. bellũ restaurauit.⁊ fuga
imꝑatͥr mat̾ łiaroli calui turonis. obiit
sepulta ap̃ scm̃ martint̃: Ip̃o anno Ra¬
inoldꝰ arbatilicensis comes. cũ banb̾to
nannetis comite. congressus occisus ÷
Et nannetis eo anno a wefaldingis
capta ÷. E larolus caluus pͥmo brittã¬
niam ferro ⁊ igni uastauit. Seqñti an¬
no b̾nardꝰ comes pictauinꝰ. ⁊ aruẽ filiꝰ
ramoldi congressi cũ lanbto comite
occisisunt. Alio anno sigͥnꝰ comes bur¬
d galensis. ⁊ sanctonicensis anorman¬
nis captꝰ ⁊ occisus  ⁊ scõnas anorman¬
nis concremata ÷ thes auris eiꝰ obtimis
exportatis:. Karolus iterum brittanniã

Expanded text:
Burgundiae. Qui, pro regno Aquitaniae inter se discordantes, bellum committunt in Fontaneto, quod est in Burgundia. Lotharius ex una parte cum exercitu Italiae, Karolus et Ludovicus ex altera cum Francis et Aquitanis. Et primum Lotharius victor fuit, sed subito Warinus dux, cum Tolosanis et Provincianis superveniens, bellum restauravit, et fugimperatris , mater Caroli Calvi, Turonis, obiit, sepulta apud Sanctum Martinum. Ipso anno Rainoldus Arbatilicensis comes, cum Lanberto Nannetis comite congressus, occisus est. Et Nannetis eo anno a Wefaldingis capta est, et Carolus Calvus primo Britanniam ferro et igni vastavit. Sequenti anno Bernardus comes Pictavinus et Arveus filius Rainoldi, congressi cum Lanberto comite, occisi sunt. Alio anno Siguinus comes Burdegalensis et Sanctonicensis a Normannis captus et occisus est, et Sanctonas a Normannis concremata est, thesauris ejus obtimis exportatis. Carolus iterum Brittanniam
Abbreviated transcription (Latin):
in arcellim et petͥ rome sublata. et
octobrio mense franciam allata an¬
et ibi multis signis clarescunt.
ti qui exercitu p̃erant tulpabiles in¬
inuenti. et iuxta merita bonor mul¬

Expanded text:
arcellini et Petri de Roma sublata, et Octobrio mense in Franciam traet ibi multis signis atque virtutti qui exercitui praeerant culpabiles inventi, et iuxta merita su
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ fcm ÷ ut monichi sc̃i carrofi. p̃ciosũ
lignũ crucis ad cꝰtodendã engolisme
deferrent cũ diuersis ornam̃tis eccłe.
Etcessante infestatione normannica al¬
dumꝰ in ciuitate sua retinere tẽptauit
om̃ibꝰ diebꝰ supͣdictũ sc̃m lignũ nolens
redð̃e coniendatum. Hac d̾ causa iussit
ad ornare eccłam saluatoris foris muros
incapite basilice scĩ eparchii ubi scm̃
ut qd̾ actenꝰ incõꝑtũ fuit deutlgo unꝰ alt̾m
ad deuorãdũ erqͥreret. Et młti alios ferro
ꝑuñtes caruilꝰ. mare lupoꝵ humanis ues¬
cerent᷑. Qibꝰ actꝰ aldiunꝰ necessitatibꝰ uno
añ mortẽ sũa anno remisit carrofo pͣ¬
ciosũ lignũ. ꝑ manꝰ filii sui. Will̃mi.
cognomine sectoris ferri. eũ capsa aurea.

Expanded text:
Unde factum est, ut monachi sancti Carrofi pretiosum Unde factum est, ut monachi sancti Carrofi pretiosum lignum crucis ad custodiendum Engolismae deferrent cum diversis ornamentis ecclesiae. Et cessante infestatione Normannica, Alduinus in civitate sua retinere temptavit omnibus diebus supradictum sanctum lignum, nolens reddere commendatum. Hac de causa jussit adornare ecclesiam Salvatoris foris muros in capite basilicae sancti Eparchii, ubi sanctum ut, quod actenus incompertum fuit, de vulgo unus alterum ad devorandum exquireret, et multi alios ferro perimentes, carnibus more luporum humanis vescerentur. Quibus actus Alduinus necessitatibus, uno ante mortem suam anno remisit Carrofo pretiosum lignum per manus filii sui Willelmi cognomento Sectoris-ferri, cum capsa aurea,
Abbreviated transcription (Latin):
constituropoli sarmcenoꝵ regnũ inuasii
Et anthiochiã alias q fortissimas ciuitater
expugnãs. Xp̃ianis grecis restituit. Quem im¬
ꝑatͥr mat̾ basilĩ metuens nesuꝑ filios suos
tirannidẽ ageret dolo euocatũ dñtriposĩ obsi¬
Sret. dum inbasilica palacii constantinopolis
genibꝰ curuatꝰ sab̃bo sẽo pasche p̃ces dño fim¬
T̾et. gladio eũ necare uissit. Qd fcm̃ diu
laruit donͦ suspecti sat᷑pe grecoꝵ monum̃tũ
eiꝰ gerentes cõfossũ gladiis corpꝰ repperer̃.
Tũc Ademarꝰ comes pictauensis defũctꝰ ÷
⁊ pictauis iuxta basilicã scĩ hylarii. iuͦi
Acceptãq incontugiũ adelã filiã rosi. ro¬
tomagensis genuit ex ea Giulłmũ caput¬
stupe. Post nortẽ siqͥdẽ uulgrimni filiꝰ
eiꝰ aldumꝰ .xxx. annos uix̃. hic muros
ciuitatis engolisme restaurare oepit
Qͦ tp̃r gunbaldo pontificatũ agente re¬
petentes normanni crbras inruptio¬
nes ꝑpicrauoꝵ t̃minos etercebant.

Expanded text:
Constantinopoli, Sarracenorum regnum invasit, et Antiochiam aliasque fortissimas civitates expugnans, christianis Grecis restituit. Quem imperatris, mater Basilii, metuens, ne super filios suos tirannidem ageret, dolo evocatum dum Tripolim obsideret, dum in basilica palacii Constantinopolis genibus curvatus sabbato sancto Paschae preces Deo funderet, gladio eum necare jussit. Quod factum diu latuit, donec suspecti satrapae Grecorum monumentum ejus egerentes, confossum gladiis corpus reppererunt . 23. Tunc Ademarus comes Pictavensis defunctus est , et Pictavis juxta basilicam sancti Hilarii 4. Acceptamque in conjugium Adelam, filiam Rosi Rotomagensis, genuit ex ea Willelmum Caput-stupae. Post mortem siquidem Vulgrimni filius ejus Alduinus 30 annos vixit. Hic muros civitatis Engolismae restaurare cepit. Quo tempore Gunbaldo pontificatum agente, repetentes Normanni crebras irruptiones per Pictavorum terminos exercebant.
Abbreviated transcription (Latin):
rex łi. detragenes burg it̾ fecit naui¬
gio usq ad fossatum magnum int̾ alamã¬
uiam ⁊ ramanciam. Ibi c̃ mun̾ib magnis
÷ ei saxones it̾um rebellasse. Inde ꝑrada¬
manciam nauali itinere habiit in mohĩ.
⁊ natł celebrauit ad sc̃m chilianũ innuinr¬
tiuburg. et pascha infrancono fuit. et

Expanded text:
rolus de Ragenesburg iter fecit navigio ad fossatum magnum inter Altmaniam et Radantiam. Ibi cum muneribus magnis tum est ei Saxones iterum rebellasse. Inde per Radantiam navali itinere abiit in Mochin, et natale celebravit ad sanctum Chilianum in Wirzinburg, et Pascha in Franconofurt: et
Abbreviated transcription (Latin):
Bulgari quoq sclauos in pannonia
sedentes misso ꝑ drauũ nauali exerci¬
tu fetro et igni uastauert. et expulsis
eoꝵ ancib bulcaricos suꝑ eos rectores
constituert̃. E ugenio autẽ papa de

Expanded text:
Bulgari quoque Sclavos in Pannonia sedentes, misso per Dravum navali exercitu, ferro et igni vastaverunt, et expulsis eorum ducibus, Bulgaricos super eos rectores constituerunt. Eugenius papa me
Abbreviated transcription (Latin):
ueus filiꝰ eius regnũ francoꝵ uirilit̾ recep̃.
Anno aut̃ quinto clodoueo regnãte. siagͥ¬
us filiꝰ egidii suessionis ciuitate quã pat̾
eiꝰ tenuerat residebat. Suꝑ quẽ clodoueꝰ
cũ regna cario parente suo cum hoste adue¬
nit: cõueneruntq ad bellũ. Illis aut̾ int̾
se fortit cõpugnãtib. siagrius lesũ cernẽs
ex̾citum suũ. ꝑ fugam lapsus ad alaricum
regem gotoꝵ aufugit ad urbem tolosam
Clodoueꝰ uͦ missos suos alaricũ direxit.
ut reddet siagriũ. Si aut̃ redd̾e nõ uellet:
ꝑaret se ad p̃lium. Ille aut̃ timens frãcoꝵ
iram: tͣdidit siagriũ missis clodouei. Qui
cum ei p̃sentatus fuiss: iussit eũ occidi:
totũq regnũ eius ac thesauros recepit.¬
o temꝑe multe eccłie aclodoueo eiꝰ
q ex̾citu. dep̃date st̃. Erat q ipse
tunc fanaticꝰ. & paganꝰ. De qͣdã aut̃ eccłia
uroeũ mire magnitudĩs pulchrũ hostes
eius tulert̃. cum alio minift̾io eccłie. et

Expanded text:
us, filius eius, regnum Francorum viriliter recepit. Anno autem quinto Chlodovecho regnante, Siagrius, filius Egidii, Suessionis civitate, quam pater eius tenuerat, resedebat. Super quem Chlodovechus eum Ragnachario, parente suo, cum hoste advenit. Convenientesque ad bellum, illis inter se fortiter conpugnantibus, Siagrius lesum cernens exercitum suum, per fugam lapsus, ad Alaricum regem Gothorum aufugit ad urbem Tolosam. Chlodovechus enim missos suos ad Alaricum dirigens, ut redderet Siagrium; si autem reddere non vellet, pararetur ad proelium. Ille autem timens Francorum iram, tradidit Siagrium missos Chlodovecho. Qui cum ei presentatus fuisset, iussit eum occidere, totumque regnum eius ac thesauros CEo tempore multae ecclesiae a Chlodovecho exercitu depredatae sunt. Eratque A. ipse tunc fanaticus et paganus. De quadam autem ecclesia urceum mire magnitudinis pulchrum hostes eius tullerunt cum alio ministerio ecclesiae et
Abbreviated transcription (Latin):
Udiens ħ ĩꝑator: in furore ⁊ ira ni¬
mis succensꝰ: p̃cepit hostẽ ꝯmoue¬
re romanoꝵ. & aliar gentiũ. cũ
aristarco pͥncipe milicie: direxer̃t q aciem
ꝯtͣ francos fuit aut̾ ibi strages magna de
utͦq ppło. Uidentes enĩ franci qd tantũ ex¬
citũ sustine nõ possent. int̾fecti ac cesi fu¬
ger̃t. Cecidit q ibi pͥamꝰ eoꝵ fortissimꝰ. Uli
qͦq egͤssi a sicãbriã. uenert̃ in extremas ꝑtes
hieni fluminis. ĩ germaniar̃ oppidis: illicq
ĩ habitauer̃t c̃ eoꝵ pͥncipibꝰ. marchomire fi¬
lio pͥami. & sunnone filio antenoris. habita¬
uer̃t q ibi annis multis. Dunnone defũcto.
acceꝑunt cõsilũ ut regẽ sibi ꝯnstituerent:
sic̃ cet̾e gentes. Marchomiris quoq decdit eis
hoc ꝯsiliũ: & elegert̃ faramundũ ipsiꝰ filiũ:
⁊ leuauert̃ eũ regẽ suꝑse crinitũ. Cunc ha

Expanded text:
udiens haec imperator, in furore et ira nimis succensus, praecepit hostem commovere Romanorum et aliarum gentium cum Arestarco principem militiae, direxeruntque aciem contra Francos. Fuit autem A. ibi strages magna de uterque populo. Videntes enim Franci, quod tantum exercitum sustinere non possint, interfecti ac cesi, fugierunt; ceciditque ibi Priamus eorum fortissimus. Illi quoque egressi a Sicambria, venerunt in extremis partibus Reni fluminis in Germaniarum oppidis, illucque inhabitaverunt cum eorum principibus Marchomire, filium Priamo, et Sunnone, filio Antenor; habitaveruntque ibi annis multis. Sunnone autem defuncto, acciperunt consilium, ut regem sibi unum constituerent, sicut ceterae gentes. Marchomiris quoque eis dedit hoc consilium, et elegerunt Faramundo, ipsius filio, et elevaverunt eum regem super se crinitum.
Abbreviated transcription (Latin):
nillo t̃pore gundoueus rex burgũdionũ¬
regnabat. qͥ ex gen̾e atanarici regis fu¬
ise ꝑhibet᷑. Nuic fuer̃t qͣt uor fili.gũdo

Expanded text:
igitur Gundiochus rex Burgundionum ex genere Athanarici regis persecutoris. Huic fueruut quattuor fili, Gundo
Abbreviated transcription (Latin):
siagriꝰ filius eiꝰ in regnũ eius resedit. cõs¬
tituit q sedem regni sui ĩ suessionis ciui¬
tate. Cc̃ chilłicꝰ rex cõmouit maximũ
ex̾citum hostium francoꝵ. & usq aureli¬

Expanded text:
Siagrius enim, filius eius, in regnum eius resedit; consSiagrius enim, filius eius, in regnum eius resedit; constituit sedem regni sui in Suessionis civitate. Tunc Childericus rex commovit maximo exercitu hostium Francorum, usque Aurili
Abbreviated transcription (Latin):
rex adult̾ium cõmisit. Regno francorũ
Basina qͦq illa regina bẏsin regis torm¬
goꝵ: relicto uiro suo ad childericũ uenit.
ꝓ qua causa ad eũ de tam ionginqua
regione ueniss: respondisse fertar.
Noui utilitatẽ ⁊ puscͥtudinẽ tuam qd̃
utilis sis et sapiens: ideo ueni ut habi¬
tẽ tec̃. Nam si in extͣmis finib maris uti¬
lorem te cognouissem: ipm̃ expetissem
atq ieme copulassẽ. Ille gaudens. ad cõ¬
iugiũ suum eam copulauit. Illa uͦ cou¬
cipiens ex eo peꝑit filiũ: uocauit q nom̃
eiꝰ clodoueũ. Hic fuit rex magnus super
agrippiniã ciuitatẽ suꝑ hrenũ: uoca¬
uert̃ q coloniã. qͣsi colonũ habitarẽt.
ineã. Multos popłos romanoꝵ a parte
egidii ill ic int̾fecert. ꝙ ipse egidius
fugiens euasit. ueniẽtesq treueris ci¬
uitatẽ. suꝑ mosellam fluuiũ uastauetũt
t̾ras illas: ⁊ ipsam succendẽtes ceꝑuit. Post
ħ gͥ mortuus est egidiꝰ. romanoꝵ rex: et¬

Expanded text:
rex adulterium commisit. A regno Francorum rex adulterium commisit. A regno Francorum Basina quoque illa regina Bisini regis Toringorum, relicto viro suo, ad Childericum venit. aereret, aut pro qua causa ad eum de tam longinqua regione verrisset, respondisse fertur: 'Novi utilitatem et pulchritudinem tuam, quod utilis sis et sapiens; ideo veni, ut habitem tecum. Nam si in extremis finibus A. maris utiliorem te cognovissem, ipsum expetissem atque eum copulassem'. Illeque gaudens, eam ad coniugium suum copulavit. Illa vero concipiens ex eo, peperit filium vocavitque nomen eius Chlodovechum. Hic fuit rex magnus super Agripinam civitatem super Renum vocaveruntque eam Coloniam, quasi coloni inhabitarent in eam. Multo populo Romanorum a parte Egidii illic interfecerunt; ipse Egidius fugiens evasit. Venerunt itaque Treveris civitatem super Mosellam fluvium, vastantes terras illas, et ipsam succendentes coeperunt. Post haec igitur mortuus est Egidius Romanorum rex.
Abbreviated transcription (Latin):
cõsilium Niom ado expetiert̃: quidfa
c̾ent. At ille dixit eis. Quare non recona¬
mini quomͦ eiecerunt romatri opͥpͥmẽteᷤ
gentẽ ur̃am. ⁊ de eoꝵ t̾ra eiecerunt eos
uos aut̃ eiecistis regẽ ur̃m utilẽ & sapiẽ¬
tem: et eleuastis suꝑ uos militẽ istũ im¬
ꝑatoris. suꝑbũ atq elatũ. Nõne bonum
cõsilium fecistis. s nimis malũ. Et illi
respond̾unt. callidꝰ enim erat nob̾. Lem¬
tet nos hoc fecisse contͣ regẽ nr̃m. utiã
meruissemꝰ inuenire eũ: et c̃ pace reg¬
nare suꝑnos. Tunc amicꝰ ille regis milit
ꝑtẽ solidi: quem priꝰ uiter se diuiscrant
dicens. Reu̾tere ad regnũ francoꝵ q:
pacificata sunt om̃ia. Ille uero cognoses
hoc signũ. dimidimidiũ aureũ: intelle¬
xit c̾ta iudicia. qd a francis desid̾aretur.
Ipsis q rogantib reu̾sus est: ĩ regnum
suũ. Nam dum intoringa fuit: cũ basma
uxorẽ regina bẏsini regis ipse childericus

Expanded text:
consilium a Viomado expetierunt, qualitconsilium a Viomado expetierunt, qualiter facere deberent. At ille dixit eis: 'Quare non recordatis, quomodo eiecerunt Romani opprementes gentem vestram et de eorum terra eieceA. runt eos? Vos vero eiecistis regem vestrum utilem et sapientem et elevastis super vos militem istum imperatoris superbum atque elatum; non bonum consilium fecistis, sed nimium malum'. Et illi responderunt: 'Calidus enim erat nobis. Paenitet nos haec fecisse contra regem nostrum. Utinam meruisemus invenire eum, et cum pace regnaret super nos'. Tunc amicus ille regis misit partem soledi, quem prius inter se diviserant, dicens: ' Revertere ad regnum Francorum, quia pacificata sunt omnia'. Ille vero cognoscens hoc signum dimidium aureum, intellexit certa indicia, quod a Francis desideraretur; ipsisque rogantibus, reversus est in regnum suum. Nam dum in Toringa fuit, cum Basina regina, uxorem Bisini regis, ipse Childericus
Abbreviated transcription (Latin):
suũ prudentẽ cõsiliariũ noĩe Wiomadũ.¬
⁊ peciit cum eo cõsiliũ: qualit̾ animos fu¬
renciũ francoꝵ posset mitigare. Lut dede¬
qr̃unt
inter se signũ. qualiter certa indicia cag¬
nosc̾e deb̾ent: si ad pacẽ quandoq redisseat.¬
medietatẽ chisderitꝰ rex sẽc portauit: aliã
ꝑtem Quiomadꝰ retinuit dicens. Quando
istam ꝑtẽ tibi tramsmisero. scias me frãcos
tec̃ hab̾e pacatos : et securus reu̾tere ĩ pace.
Abiit gͦ childericꝰ intoriugã:. ⁊ apud regem
dium principẽ romanoꝵ. ii reg¬
uum suꝑ se statuert̃: malũ consi¬
lium tractantes. Qui cũ octo annossiꝑꝑ
eos reguaret: fuixit se Wioͫ a. dꝰ amici¬
ciam cũ eo sociare: dũ habeo quid cogita¬
ret agnosc̾et. Hortab at᷑ aut̾ egidiũ. aliqͦs
francos clolose oppͥmere. Ille audiens con¬
siliũ eius. acrius cepit opprim̾e eos. Illi
uero ĩ timorẽ ac seditionẽ uersi: iterum

Expanded text:
suum, prudentem consiliarium nomine Viomadumsuum, prudentem consiliarium nomine Viomadum, petiit cum eo consilium, qualiter animos furentium A. Francorum possit mitigare. Tunc dederunt inter se signum, qualiter certa indicia cognoscere deberet, si ad pacem quando quidemedietatem Childericus rex secum portavit, aliam partem Viomadus retenuit, dicens: 'Quando istam aliam partem tibi transmisero, scias, me Fraucos tecum habere pacatos, et securus reverte in pace'. Abiit ergo Childericus rex in Toringam; apud regem dium principem Romanorum in regnum super se statuerunt, malum consilium tractantes. Qui cum octo annos super eos regnaret, et fincxit se Viomadus amicicia cum eo sociare, dum ab eo, quid cogitaret, cognosceret. Hortabatur Egidio aliquos Francos dolose oppremere. Ille audiens consilium eius, acrius coepit oppremere eos. Illi vero in timore ac seditione versi, iterum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uad̃t. usq aurelianꝰ ꝑuenientes. Id t̃poris
R ueniẽte ad eũ egidio patricio romanor̃.
⁊ tur somo rege gothoꝵ: auxiliante dño hu¬
ni ab ip̃a ciuitate orante sc̃o aniano. cum
atte lano eoꝵ rege deuicti atq ꝓstrati st̃.
Ip̃e utiq meroueus genuit filiũ nomine
childericũ. qui fuit pat̾ clodouei regis in¬
cliti atq fortissimi. Erãt enĩ t̃c̃ franci paga¬
ni.atq fanatici. ad orantes idola &ẜ simula¬
cra: ⁊ nondũ dm̃ celi ac t̾re qͥ cͤauit eos¬
cognoscentes. Erat qͦq tẽ in ista ꝑte gal¬
liar̃ ex romanis egidiꝰ rex. ab ĩperatore mis¬
sus. Childericꝰ itaq rex filius merouei. cũ
ẽẽt nimis luxuriosus & regnaret super
francos. cepit eorum filias dilude atq des¬
trueere. Illi aut̃ c̃ grandi furore ꝓpt̾ hoc
ĩdignantes: uoluert̃ occid̾e eum. ⁊ eicere
de regno. Ille hec audiens uocauit amşcũ

Expanded text:
pervadunt, usque Aurilianis perveniunt. Id temporis pervadunt, usque Aurilianis perveniunt. Id temporis . Veniente ad eum Egecio patricio Romanorum et Tursomodo rege Gothorum, auxiliante Domino, Chuni ab ipsa civitate, orante sancto Aniano, cum Attelane eorum rege devicti atque prostrati sunt. 6. Ipse itaque Merovechus genuit filium nomine Childerico, qui fuit pater Chlodovecho rege inclyto atque fortisA. simo. Erant enim tunc Franci pagani atque fanatici, adorantes idola et simulacra et non Deum caeli ac terrae, qui creavit eos. Erat quoque tunc in ista parte Galliarum ex Romanis Egidius rex ab imperatore missus. Childericus itaque rex, filius Merovechi, cum esset nimis luxoriosus et regnaret super Francos, coepit eorum filias diludere atque distrahere. Illi cum grande furore hoc indignantes, voluerunt occidere eum et eicere de regno. Ille haec audiens, vocavit amicum
Abbreviated transcription (Latin):
in regionẽ germanie. In illo tẽpore ĩ his ꝑtib
cytra hrenũ. usq ligerẽ fluuiũ habitͣaͣnt ro¬
mani: ultͣ ligerẽ qͦq dominabant᷑. Burgũ¬
diones itaq paganissimi ĩ arriana doctri¬
na pͣua tenebant᷑. in habitãtes uixta hro¬
danũ fluuiũ: qui adiacet luduno ciuitati.
Clodio itaq rex misit exploratores de ddis¬
barco castello toringoꝵ. usq ad urbẽ cama¬
racũ. Ip̃e post ea c̃ grandi ex̾citu hrenũ tͣn¬
siit: multos romanoꝵ popłos occidit. atq
fugauit. Carbonar iã siluã ingressꝰ : torna¬
censẽ urbẽ obtinuit. Ex inde usq ad came¬
racũ ciuitatẽ ueniens: illic resedit pauco
t̃poris spacio. romanos quos ibi inuenit
int̾fecit. Ex inde usq ad sonnã fluuium
occupauit oĩa. Clodione rege defuncto.
uit clodio annis. xx. Ab ip̃o meroueo rege
utili: reges francoꝵ merouingi sunt ap¬
pellati. Eo t̃pore huni hrenũ tͣnsiert̃. metiᷤ
succedunt: treueris destruũt. tuncrus

Expanded text:
um regionem Germaniae. In illo tempore in his partibus citra Renum usque Ligere fluvio habitabant Romani, ultra Ligere quoque Gothi dominabantur. Burgundiones itaque paganissimo in Arriana doctrina prava tenebantur, inhabitantes iuxta Rodanum fluvium, quae adiacet Lugdunum civitate. Chlodio autem rex misit exploratores de Disbargo castello Toringorum usque ad urbem Camaracum. Ipse postea cum grande exercitu Renum transiit, multo Romanorum populo occidit atque fugavit. Carbonaria silva A. ingressus, Turnacinsem urbem obtenuit. Exinde usque Camaracum civitatem veniens, illicque resedit pauco temporis spacio; Romanos quos ibi invenit interficit. Exinde usque Sumnam fluvium occupavit. Chlodione rege defuncto, t. Regnavit Chlodio annis 20. Ab ipso Merovecho rege utile reges Francorum Merovingi sunt appellati. Eo tempore Chuni Renum transierunt, Mettis succenderunt, Treveris distruunt, Tuncrus
Abbreviated transcription (Latin):
postulat ad ĩplebo. ueniens aut̃ rex suessi¬
onis ciuitatẽ: cunctã p̃dam q̃ adqͥsita erat.
rogat aufre ĩ medium dicens. Rogo uos
o fortissimi ac nobilissimi pugnatores ut
michi dare urceũ istũ non negetis. Hec
rege dicẽte: illi frauci qͥ bono animo fu
det᷑ hoc fac. Nullꝰ enĩ tue pocestati resist̾e
ausus est. Cũ hec illi benigne dixissent.
unꝰ francꝰ leuis. c̃ uocifacione eleuata bi¬
peune qdđ est francisca. ꝑcussit urceũ illũ
dicens. Gu nich̾ accipies rex: nͥ qd̾ tͥ sors de¬
d̾it uera. bstupefactis oĩb. rex iniuriam
suã pacient̾ mittens. acceptũ urceũ niuntio
eccłie reddidit. suans irã in corde abscõsam.
Transacto anno. clodoueꝰ rex om̃em ex̾citũ
suũ cũ armoꝵ apparatu iussit uenire: ostẽ¬

Expanded text:
postolat adimpleam'. Veniens autem rex Suessionis civitate, cuncta preda, quae adquesita erant, rogat adferre in medium, dicens: 'Rogo vos, o fortissimi ac nobilissimi pugnatores, ut mihi dare istum urceum non negetis'. Haec rege dicente, illi Franci, qui bono animo fuedetur, hoc fac; nullus enim tuae potestate resistere ausus est'. Cum haec illi benigniter dixissent, unus Francus levis cum vociferatione, elevata bipenne, quod est francisca, percussit urceo illo, dicens: 'Tu nihil hinc accipies, rex, nisi quod tibi sors vera dederit'. Obstupefactis omnibus, rex iniuriam suam in patientiam mittens, acceptumque urceum nuntio ecclesiastico reddedit, servans iram in corde absconsam. A. Transacto anno, Chlodovechus rex omnem exercitum suum apud armorum apparatu iussit venire, oste
Abbreviated transcription (Latin):
memoratꝰ ĩ ꝑator exactores una cũ pͥma¬
rio duce de romano senatu: ut clarẽt
consueta tͥbita de popło francoꝵ. Illi
qͦq sĩc erant crudeles ꝙ ĩmanissimi. cõ¬
silio inutili accepto dixer̃t adinuicẽ.
Imꝑator cũ ex̾citu romano nõ potuit

Expanded text:
memoratus imperator exactores una cum Primario duce de Romano senatu, ut darent consueta tributa de populo Francorum. Illi quoque, sicut erant crudeles et inmanissimi, consilio inutile accepto, dixerunt ad invicem: ' Imperator cum exercitu Romane non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ. Nullꝰ tam ĩculta & sordidida arma
ht̃ qͣm tii: qr nec clipeꝰ. neq lancea. neq bi¬
penuis est tͥ utilis. Accepit aut̾ rex francis
cã. qd̾ ẽ bi pennis: & ꝓiecit itram. At ille
cũ se inclinass collig̾e eã: rex statĩ eleuati ᷤᷤ
manibus suis francis cã suam ĩ tapite eiꝰ
defixit. & ait. Sic tu sues sionis ciuitate.
suꝑiore anno ĩ urceo fecisti. Illoq mortuo.
ex̾citũ rex de ipso cãpo iussit discecłe. ĩ pace
ad eoꝵ ꝓpͥa. si randis pauor ⁊ tremor ꝓ hac
causa in francoꝵ ppło deincep ꝯsurrexit.
moto francoꝵ grandi hoste in toringã abiit.
toringosq plaga magna ꝓstraũ. deuicto¬
q popło eoꝵ. totã illam t̾ram uastatã sub

Expanded text:
 Nullus tam incultam et sordidam armam habet quam tu, quia neque clypeus neque lancea neque bipennis est tibi utilis'. Accepit autem rex franciscam eius, quod est bipennis, et proiecit in terram. At ille cum se inclinasset collegere eam, rex statim, elevatis manibus suis, franciscam suam in capite eius defixit et ait: 'Sic tu Suessionis civitate superiore anno in urceo illo fecisti'. Illoque mortuo, alio exercitu rex de ipso campo iussit discedere in pace ad eorum propria. Grandis pavor ac tremor pro hac causa in Francorum populo deinceps consurrexit. moto Francorum grande hoste, in Toringam abiit Toringosque plaga magna prostravit, devictoque populo eorum, tota illa terra vastata, sub
Abbreviated transcription (Latin):
cum his u̾b̾ comitissã ãplexabatur.
Non quidẽ int̾fectꝰ sum: s ut uides
iuiuo. Boleo tam̃ opidimei destructi
dum e ne suꝑueniat rex ⁊ nos in pido
gat. E gress itaq petiuit ȩxercitusũ
et exuta spetie gorldis in ut̃pendragun

Expanded text:
cum his uerbis comitissam amplexabatur dicens: “Non equidem interfectus sum, sed uiuo, ut cernis. Doleo tamen opidi mei destructiondum est, ne superueniat rex nosque in opido gat.” Egressus itaque petiuit exercitum et exuta specie Gorlois in Vterpendragon
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ ausi audacia uenert nuncii ad
igernã. qui et necẽ ducis et obsidio¬
nis euentũ indicarent. S cũ regẽ in
sent: erubescentes ãmirabant᷑ ipsũ.
quẽ in obsidionẽ int̾fectũ deseruerañ.
ita incolum̃ p̾uenisse. Nesciebant enĩ¬

Expanded text:
Quibus peractis uenerunt nuncii ad Igernam, necem ducis et obsidionis euentum indicantes. Sed cum regem in sent, erubescentes admirabantur ipsum, quem in obsidione interfectum deseruerant, ita incolumem peruenisse, mys
Abbreviated transcription (Latin):
noniar̃ iuxta mettidas paludes: ⁊ ceꝑunt
edificare ciuitatẽ obmenoriale eoꝵ. Ap¬
pellauer̃t q: eã sicambriã: habitauer̃t q il¬
lic annis multis: creuer̃t q in gẽtẽ magnã
gens alanoꝵ praua ac pessimar re¬
bellauer̃t ꝯtͣ ualentinianũ ĩꝑa¬
toiem. romanoꝵ ac gentiũ. Tũc ille ex̾ci¬
tũ mouit hostẽ maximũ de roma ꝯutra
prexit. pugnã iniit. suꝑauit q eos ac de
uicit. Illi itaq cesi suꝑ danubiũ fluuiũ
filgert: & intrauert̃ ĩ meotidas palules.
Dixit aut̃ imꝑator. Quic̃q potuerit intro¬
ire ĩ paludes istas. & gentẽ istã prauã eiece¬
rit: concedã eis tͥbuta donaria annis decem.
bũc ꝯgregati troiani fecer̃t insidias. sicut
erant docti ⁊ cogniti: & ingͣsi st̃ in meoti¬
das paludes ẽ alio popło romanoꝵ. eiecer̃t q
inde alauos: ꝑcusser̃t q ĩ ore gladũ. Tũc ap
pellauit eos ualẽtinianꝰ ĩꝑator fraucos attica

Expanded text:
noniarum iuxta Meotidas paludes et coeperunt noniarum iuxta Meotidas paludes et coeperunt aedificare civitatem ob memoriale eorum appellaveruntque eam Sicambriam; habitaveruntque illic annis multis creveruntque in gentem magnam.gens Alanorum prava ac pessima rebellaverunt contra Valentinianum imperatorem Romanorum ac gentium. Tunc ille exercitum movit hostem mperrexit, pugnam iniit, superavitque eos, atque devicit. Illi itaque caesi super Danubium fluvium fugierunt et intraverunt in Meotidas paludes. Dixit autem imperator: 'Quicumque potuerit introire in paludes istas et gentem istam pravam eicerit, concedam eis tributa donaria annis decim'. Tunc congregati Troiani, fecerunt insidias, sicut erant edocti ac cogniti, et ingressi in Meotidas paludes cum alio populo Romanorum, eieceruntque inde Alpellavit eos Valentinianus imperator Francos Attica
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ francoꝵ ĩ suã redigit potestatem.
regni francoꝵ eoꝵ q originẽ
uel gentiũ illar̃. ac gesta ꝓ¬
feramus. Est aut̃ in asia oppidũ troia¬
noꝵ. ubi est ciuitas q̃ iliũ dicit᷑. ubi
regnauit eneas. Eens illa fortis et
ualida. uiri bellantes atq rebelles nimiᷤ:
inquieta c̾tamina obiurgantes ꝑ girũ
finitima debellantes. Durrexer̃t aut
reges grechoꝵ adu̾sꝰ eneam: c̃ multo ex̾citu.
pugnauer̃t q ꝯtͣ eũ cede magna. Corruitq
illic multꝰ popłs troianoꝵ. Fugit itaq
eneas. ⁊ reclusit se ĩ ciuitatẽ iliũ: pugna¬
uer̃t q ad u̾sꝰ hanc ciuitatẽ annis decẽ. Ipsa
enĩ ciuitate subacta: fugit aneas tirannuᷤᷤ
ĩ italiã: locare gentes ad pugnandũ. Alii
qͦ ex pͥncipib pͥamus iuidelicet ⁊ antenor
cũ reliqͦ ex̾citu troianoꝵ duodecĩ milia in¬
trantes ĩ naues abscesser̃t: & uener̃t usq
ripas tanais fluminis. Ingͣssi meotidas pa¬
ludes: nauigantes ꝑuener̃t ĩtra t̾minos pã¬

Expanded text:
estate . egum Francorum eorumque origine vel gentium illarum ac gesta proferamus. Est autem in Asia opidum Troianorum, ubi est civitas quae Illium dicitur, ubi regnavit Aeneas. Gens illa fortis et valida, viri bellatores atque rebelles nimis, inquieta certamina obiurgantes, per gyrum finitima debellantes. Surrexerunt autem reges Grecorum ad versus Aeneam cum multo exercitu pugnaveruntque contra eum cede magna, corruitque illic multum populus Troianorum. Fugiit itaque Aeneas et reclusit se in civitate Illium, pugnaveruntque adversus hanc civitatem annis decim. Ipsa enim civitate subacta, fugiit Aeneas tyrannus in Italia locare gentes ad pugnandum. Alii quoque ex principibus, Priamus videlicet et Antenor, cum reliquo exercitu Troianorum duodecim milia intrantes in navibus, abscesserunt A. et venerunt usque ripas Tanais fluminis. Ingressi Meotidas paludes navigantes, pervenerunt intra terminos Pan
Abbreviated transcription (Latin):
ricus galsuntam et de fredeguude.
pericũ. & de morte sigeb̾ti. Quod bru¬
nichildis in exilio retrudit᷑. eam q me
& de italia subiugata. ⁊ de transitu gũ¬
tranni regis. et qd̃ ꝑ ingeniũ fredegudis
intͥfectus est chilꝑicus. Ubi fredegin¬
dis bellũ c̃ austrasus egit eisq deuictis
cãpaniam succendit. De morte fredegũ¬
dis. & bello theodeb̾ti contͣ clotharuim.
De ꝯsilio pessimi brunichildis. et qr
theodericꝰ frẽm suũ occidit. Qd̃ theod̾i¬
cus neptẽ suam ad coniugiũ sociare
uoluit. et brunichildis ip̃s theodericũ¬

Expanded text:
ricus Gralsuintam, et de Fredegunde. perico, et de morte Sighyberti. 33. Quod Brunchildis in exilio retruditur, eamque Meo imperatores et de Italia subiugata et transitu Guntramni regis, et quod per ingenium Fredegundis interfectus est Chilpericus. 36. Ubi Fredegundis bellum cum Austrasiis ęgit, eosque devictos, Campaniam succendit. 37. De morte Fredegundis, et bellum Theudoberti contra Chlotharium. 38. De consilio pessimo Brunchildis, et quia Theudericus fratrem suum occidit. 39. Quod Theudericus neptem suam ad coniugium sociare voluit, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
ramũdi regis.&. de clodione fitio regis. uł cle
chunoꝵ in cͤͣsu ĩ gallias. Ubi chysdericꝰ rex.
eiectꝰ est de regno. Quod franci suꝑ se statu¬
unt egidiũ romanũ. atq deitiũt. & childe¬
ricipũ recipiũt. Ubi capta est agrippina ci¬
uitas. & de morte egidii. ⁊ de adouagrio
duce saxonoꝵ. De morte chylderici ⁊ bel¬
lo clodouei ꝯntͣ siagriũ. De peticione
epĩ ad regẽ clodoueũ. ut urceũ redderet.
et qr deiucti toringii sub tributo seruie¬
runt. Quod aurelianus legatus clodo¬
uei uestitus cultu ꝑegrino ad opus dñi
sui sponsauit crotł hildẽ. Ubi clodoueꝰ
ut regẽ regũ cred̾et. De bello contͣ ala¬
mannos. ubi clodoueꝰ necessitate cõpulsꝰ
uerũ dm̃ sibi inuocat ĩ adiutoriũ. & a
scõ remigio batizatus est. Ubi burgũ¬
diones a clodoueo deuicti eiꝰ dominio se
sub dt̃. ⁊ de hominũ deuoratõe a bestiis.
quia deuictis gotchis alaricũ int̾fecit.
De bello clodouei contͣ regna carium

Expanded text:
Chlodione, filio eius, vel de Chunorum incursu in Gallias. 6. Ubi Childericus rex eiectus est de regno. 7. Quod Franci super se statuerunt Egidium Romanum atque deiciunt et Childericum recipiunt. 8. Ubi capta est Agripina civitas, et de morte Egidii et de Adovagrio duce Saxonorum. 9. De morte Childerici et bellum Chlodovechi contra Siagrium. 10. De petitione episcopi ad regem Chlodovechum, ut urceum redderet, et quia devicti Thoringii sub tributo servierunt. 11. Quod Aurilianus legatarius Chlodovechi, vestitus cultu peregrino, ad opus domini sui sponsavit Chrotchilde. 12. Ubi Chlodovechus ut Regem regum crederet. 15. Bellum contra Alamannos, ubi Chlodovechus necessitate conpulsus, verum Deum sibi invocat in adiutorio et a sancto Remegio baptizatus est. 16. Ubi Burgundiones a Chlodovecho devicti, eius dominio se subdunt, et de hominum devoratione a bestiis dquia, devictis Gothis, Alaricum interficit. 18. Bellum Chlodovechi contra Ragnecharium
Abbreviated transcription (Latin):
c̾taminib. Quod gens alanoꝵ contra
ualentinianũ inꝑatorẽ rebellauer̃t. eos q
franci deuicert. ⁊ tributa francis cõcessa st̃.
Ubi imꝑator exactores misit. ut tͥbuta solue¬
rent frauci. Qd̾ idẽ imꝑator exercitũ ꝯmo¬
uit adu̾sum francos. & de aduentu eoꝵ ĩ ꝑtes¬

Expanded text:
certamina. 2. Quod gens Alanorum contra Valentinianum imperatorem rebellarunt, eosque Franci devicerunt, et tributa Francis concessa sunt. 3. Ubi imperator exactores misit, ut tributa solverent Franci. 4. Quod idem imperator exercitum commovit adversus Francos, et de adventu eo
Abbreviated transcription (Latin):
unt. adu̾sꝰ burgundiones. d iterum
elot miris burgũdionib deuictis ip̃e in¬
fredo rege eoꝵ. De bello qđ childeb̾tus
ex̾cuit adu̾sus gothos. ⁊ amalrici inter¬
fectione. Consilio ĩpio childeb̾tus et
clochariꝰ ꝑtractantes nepotes suos int̾fi¬
ciunt. & regnũ pr̃is eoꝵ inuadunt.
De morte theoderici. ⁊ regno teodeb¬
ti es bello adu̾sus clot̾ariũ. Qd̾ childe

Expanded text:
iunt adversus Burgundiones. 21. Quod iterum Chlotmirus, Burgundiones devictos, ipse infredo rege eorum. 23. Bellum, quod Childebertus exercuit adversum Gothis, et Amalrici interfectione. 24. Consilio impio Childebertus et Chlotharius pertractantes nepotes suos interficiunt et regnum patris eorum invadunt. 25. De morte Theuderici et regnum Theudoberti et bellum adversus C
Abbreviated transcription (Latin):
locum: ut cũ eo bellum consereret. at
cõmilitonib sius ut sup̃ma uoce in ħ
u̾ba clamarent. Flectamꝰ genua om̃s.
et dm̃ om̃ipotentẽ uiuũ ac uerũ in cõ¬
mune dep̃cem᷑. ut nos ab exercitu suꝑ¬
bo britannici regis et eiꝰ nefandi duci

Expanded text:
llum cum Oswaldo consereret. At conmilitonibus suis, ut sumpma uoce in hec uerba clamarent: “Flectamus genua omnes et Deum omnipotentem uiuum ac uerum in conmune deprecemur, ut nos ab exercitu superbo Britannici regis et eiusdem ducis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
aũt responde debes ẽ drinchail. Res¬
il. iussit puellã potare. cepitq ciphũ
de manu ipsius. et osculatꝰ ẽ eam et
potauit. Ab illa die usq in hodiernũ¬
dicit guesseil. Qui uͦ post illũ recipit
potũ respondet drinchail. Uortegir¬

Expanded text:
autem respondere debes ‘drinchail’”. Resil” iussit eam bibere cepitque ciphum de manu eius et osculatus est eam ac bibit. Ab illo die usqdicat “wesseil”, qui uero post illum recipit poculum, respondet “drinchail”. 13. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tociꝰ regni euertit statũ: odium ueri¬
tatis cum assertorib sius amorq m̃¬
dacii cum fabricatorib siuis. suscep
E paulopost ab unctorib ñ ꝓueri ex¬
aminatione trucidabant᷑: aliis electĩ
ritati aliqͣtenꝰ ꝓpior uidetur. in hc qͣsi¬

Expanded text:
totius boni evertit statum odium veritatis fuit cum assertoribus suis, amor mendacii cum suis fabricatoribus, susceptet paulo post ab unctoribus non pro veri examinatione trucidabantur, aliis electis ritate aliquatenus propior videretur, in h
Abbreviated transcription (Latin):
a. nescisquis me de istis riboariis ꝑcussit. Cũq
reuoluissent uestimenta enis. nõ aliud inueue¬
rt̃. isi signum paruulũ purpͤeum. Inde enĩ
q brunichildis regina adueu̾at. App̃hensoᷤq
pueros filios theode ici int̾fecit. et minorẽ in
albis ad petrani ꝑcusso cerebro elisit.
heod̾icus itaq uidens pulchram filiã
theodeb̾ti neptem suamr. uoluit eam
ad ꝯcugium copulare. Cu dixit bruichil¬
dis. Quomͦ potes acciꝑe filiam fr̃is tur᷑ et ille
ait. Num tu mͥ dixisti. qd̾ nõ ẽẽt fr̃ meus:
quare fecisti in me hoc peccatĩr ut fr̃em meũ
occid̾em inunica mala: ⁊ euaginato gladio.
uoluit eam occide. Illa uͦ a uiris nobilib qui
circũ stabant erepta. uir euasit incamerã
domus elapsa. In odium itaq nimiũ habita.

Expanded text:
a; nescio, quis me de istis periuratis Riboariis percussit'. Cumque a; nescio, quis me de istis periuratis Riboariis percussit'. Cumque revolvissent vestimenta eius, non aliud invenerunt, nisi signum parvolum purporeum. Inde enim que Brunchildis regina advenerat. Adprehensisque pueris, filiis Theudoberti, interficit. Minorem enim in albis, ad petram percussum cerebrum, elisit. 39. Theudericus itaque videns pulchram filiam Theudoberti, neptem suam, volensque eam ad coniugium copulare. Cui dixit Brunchildis: ' Quomodo accipere potes filiam fratris tui ?' Et ille ait: 'Num tu mihi dixisti, quod non esset frater meus ? Quare fecisti in me hoc peccatum, ut fratrem meum occiderem, inimica mala?'. Et evaginato gladio voluit eam occidere. Illa vero a viris nobilibus, qui circumstabant, erepta, vix evasit, in camara domus elapsa. In odium nimium habita,
Abbreviated transcription (Latin):
llis fortit̾ pugnantib theode b̾tus lesum cernẽs
rx̾citum suum. in fugam u̾sus coloniã ciuitatẽ
ingredit᷑. Theoderico itaq t̾ram ribdariẽsem
sucorndente ac deuastaute. pplłille sub eius
mauib se tͣdidit dicens. Parte dñe rex. nos ⁊ t̾ra
ña iam tui sumꝰ. noli amplius dełe ppłm. Et il¬
le dix̃. Aut. d ducite mͥ uiuũ theodeb̾tum. aut
bscis imi capd̃ eius mͥ afferte. si uultis ut uob̾
is mincientes dixert̃. Sic mandat fr̃ tuius.
ille cum eis ĩ palacium ihesauri sui intrauit.
Cumq aꝑtas archas thes auroꝵ ornam̃ta re¬
quireret. unus ex eis abstracto gladio. retro
eum in ceruice ꝑcussit: ⁊ acceptum capud
euis sustulert̃. ꝑ murũ ciuitatis colonie. The
thesauris magnis acceptis. Cumq eis ip̃i
franci seniores sacͣmenta uirarent in basilica
scĩ gereonis m̃ris. insum ei fuit ut ꝑcussus
fuiss in latere dolose & dix̾. Obseruate hosti¬

Expanded text:
Illis fortiter pugnantibus, Theudobertus lesum videns Illis fortiter pugnantibus, Theudobertus lesum videns exercitum suum, in fuga versus, Colonia civitate ingreditur. Theudericus itaque terra Riboariense succendens ac devastans, populus ille sub eius manibus se tradedit, dicens: 'Parce, domine rex, nos et terra nostra, – iam tui sumus, – noli amplius delere populum'. Et ille dixit: 'Aut adducite mihi vivo Theudoberto aut absciso caput eius mihi adferte,  mentientes dixerunt: Sic mandat frater tuus: ille cum eis in palatium thesauri sui ingressus est. Cumque, apertas arcas thesaurorum, ornamenta requireret, unus ex eis, abstracto gladio, a retro eum in cervice percussit, et accepto caput eius sustullerunt per murum civitatis Coloniae. Thethesauris magnis acceptis. A. Cum ei ipsi Franci seniores sacramenta iurarent in basilica sancti Gereonis martyris, visum ei fuit, ut percussus fuisset in latere dolose. Et Mixit: 'Observate ad hosti
Abbreviated transcription (Latin):
dit: ut ip̃e fluuiꝰ de corporib mortuoꝵ replet᷑.
iulaq aqua tͦrere non ualeret. p̃ sang̾ne coagu¬
lato. In ip̃a pugna fuit angls dñr gladio eita¬
ginato: suꝑ ip̃m ppłm. Elothariꝰ rex lesum
cernens excitum suũ. in fugam dilapsus ẽ.
seiꝰ fluuium seqͣnam ⁊ malitonensem castrũ
ingͥssus: pꝰ ea pasisuis penetͣuit. Theoderitꝰ
uͦ regionem illã deuastans atq succendens.
usq siscionam uicũ t̃ multis spoliis reu̾sus ẽ.
ULotharius qͦq aparisius eriit. et a relau¬
no siluam ingͣssꝰ est. Brunichildis enĩ
cotidie peiora ꝯsilia. ip̃i theoderico minisf᷑bat
dicens Q uare neglegis ⁊ non requiris thesaurũ
pat̾s cui ac regirum eius de manu theodeb̾ti. cũ
scias eum nõ esse fr̃em tuum. qr in adult̾io ex
cencurina patͥs tui ꝓcreatus fuit ħ audiens
theodericꝰ ut erat corde hostem plurimũ ꝯmo¬
uit. et ꝯtra theodeb̾tum gernanũ suum dirẽx:¬
&ͥ tulbiacum castrũ ad pugnam egressi st̃.

Expanded text:
e fluvius de corporibus mortuorum repletus, illa aqua currere non valeret pre sanguine coacolato. In ipsa pugna fuit angelus Domini gladio evaginato super ipso populo. Chlotharius rex lesum cernens exercitum suum, in fugam dilapsus, secus fluvium Sequana Malitonensem castrum ingressus, postea Parisius penetravit. Theudericus vero regionem illam devastans atque succendens usque Iscionam vicum, cum multa spolia reversus est. 38. Chlotharius nainque a Parisius exiit et Arelauno silva ingressus est. Brunchildis enim cotidie peiora consilia ipsius Theuderico ministrabat, dicens: 'Quare neglegis et non requiris thesaurum patris tui ac regnum eius de manu Theudoberti, cum scias, eum non esse fratrem tuum, quia in adulterio in conA. cubina patris tui procreatus fuit?' Haec audiens Theudericus, fero ut erat corde, hostem plurimum commovit, contra Theudobertum, germanum suum, direxit. Tulbiecum castrum ad pugnam egressi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ti francoꝵ. ne sanguinis effusio ꝓueniret
ut lesio t̾re ip̃ius. Et si ipse d̃ux obdurato
ꝑicło peccati. et quicqͥd in ipsa de incendiis
rex łi ac franci inuorii ab omni culpa exĩ¬
de ꝑmansissent. His u̾bis expletis. missitis¬
silonis absoluti st̃. Gunc in inuicẽ domuꝰ

Expanded text:
 forte sanguinis effusio provenisset vel lesio terrae illius; et si ipse dux obdurato periculo peccati, et quicquid in ipsa terra factum nus rex Carolus ac Franci innoxii ab omni culpa exinde permansissent. His verbis expletis missi Tassilonis absoluti sunt. Tunc invicem
Abbreviated transcription (Latin):
anni duo milia ducenti .xlui. Ndiliurio
usq ad abraam. anni nongenti x lir. De
abraam usq ad moysen. anni qͥugenti
.U. si moyse usq ad salomonem. anni qͣ¬
dringenti lxxxuiiii. Asalomone usq ad
restauratõem t̃pli subclario rege ꝑsarĩr
auniquingenti. xlii. Arestauratione tẽ

Expanded text:
anni duo milia ducenti 42. A diluvio anni duo milia ducenti 42. A diluvio usque ad Abraham anni nongenti 42. De Abraham usque ad Moysem anni quingenti quinque. A Moyse usque ad Salomonem anni quadraginti 89. A Salomone usque ad restaurationem templi sub Dario rege Persarum anni quingenti
Abbreviated transcription (Latin):
to deposito de solio et fco clerico ĩ mo¬
roli martelli. Hic pipinus pius fuit
domni caroli imꝑatoris magni pr̃. Ita¬
q pꝰ pipinum pium. regũ domnꝰ caro¬
lus filius eius. quem pꝰ ea romani ele¬
ger̃t sibi ad uocatum. ad scm̃ petrũ
ꝯtͣ reges longobardoꝵ. Deuide ipsũ
domnũ carolum eleger̃t sibi in patͥcium
romanoꝵ. Deinde eleuauer̃t in imꝑatorẽ
⁊ augustum. Tenuitq q̃oninus carolus dõ
largiente inpotestate sua. oẽm t̾ram de mõ¬
te gargano usq incordubam ciuitatẽ hispa¬
ue. Pipuis uͦ pius pat̾ domini caroli. pꝰꝙm
eleuatus ẽ in regem regnauit .uͭii. annos ⁊
obiit septingentesimo sexagesimo octauo
anno ab iuncarnatione dñi. et ipso anno
õs franci magno gnudio exultantes eleua¬
uer̃t sibi in regem domnũ carolũ mag¬
num anno abincarnatione cl̃m̃. dcclxu¬
ui. Dic enin ꝯputant᷑ anni ab origine mũ
tͥpretes. Abad̃am usq ad diluuium. fuit̃

Expanded text:
to deposito de solio et facto clerico in moto deposito de solio et facto clerico in moroli Martelli. Hic Pipinus Pius fuit domni Caroli imperatoris Magni pater. Itaque post Pipinum Pium regnavit domnus Carolus, filius ejus, quem postea Romani elegerunt sibi advocatum sancti Petri contra reges Langobardorum. Deinde ipsum domnum Carolum elegerunt sibi in patricium Romanorum. Deinde elevaverunt in imperatorem et Augustum. Tenuitque domnus Carolus, Deo largiente, in potestate sua omnem terram de monte Gargano usque in Cordubam civitatem Hispaniae. Pipinus vero Pius, pater domni Caroli, postquam elevatus est in regem, regnavit septem annos, et obiit septingentesimo sexagesimo octavo anno ab incarnatione Domini. Et ipso anno omnes Franci magno gaudio exultantes elevaverunt sibi in regem domnum Carolum Magnum anno ab incarnatione Domini 768. Sic enim computantur anni ab origine munduaginta Interpretes. Ab Adam usque ad diluvium fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
childeb̾tum iuniorẽ. regũ dagob̾tus
uiuior filius eius. Post dagob̾tum defẽc
genus regale aprudencia. et regnauit
pꝰ ipsum qagob̾tum damhel clericꝰ insẽ¬
satus fr̃ eius. quem franci mutato noĩe
uocauert chilꝑicum. Chilꝑicus iste in¬
eptus mouit excitum ꝯtͣ karolum mar¬
tellum qui tẽ iuuenis erat in ausfsios
maior domus ⁊ dux cum clotario rege.
et uictus ẽ in bello chilꝑicus. & uictor
extitit Rarolus martellus. Tc̃ eudo
dux aquitauioꝵ inauxiliũ chilꝑici
insensati mouit ex̾citum ꝯtͣ Rarolũ
marcellum. ⁊ uictus ẽ ab eo in p̃lio. ce¬
pitq ħarolus marcellus uumicũ suũ
chilꝑicum regẽ insens atum. s ĩ memor
masicie redcdid̃ ei rognum suum. Post
chilꝑicum regem insensatum. regna¬
uit solo noĩe theod̾icus. insensatus ꝯsã¬
guineus eiꝰ. Post theod̾icum regñ solo
noiẽ child̾icuis insensatus fr̃ eius. ⁊ defẽc̃
totum genus regale. Child̾ico insensa¬

Expanded text:
Childebertum juniorem regnavit Dagobertus Childebertum juniorem regnavit Dagobertus junior, filius ejus. Post Dagobertum defecit genus regale a prudentia, et regnavit post ipsum Dagobertum Danihel clericus insensatus frater ejus, quem Franci mutato nomine vocaverunt Chilpericum. Chilpericus iste ineptus movit exercitum contra Carolum Martellum, qui tunc juvenis erat in Austrasios major domus et dux cum Clotario rege; et victus est in bello Chilpericus, et victor extitit Carolus Martellus. Tunc Eudo dux Aquitaniorum in auxilium Chilperici insensati movit exercitum contra Carolum Martellum, et victus est ab eo in proelio, coepitque Carolus Martellus inimicum suum Chilpericum regem insensatum; sed inmemor maliciae suae reddidit ei regnum suum. Post Chilpericum regem insensatum regnavit solo nomine Theodericus insensatus consanguineus ejus. Post Theodericum regnavit solo nomine Childericus insensatus frater ejus, et defecit totum genus regale. Childerico insensa
Abbreviated transcription (Latin):
arnulfus uir nobilissimus pat̾ ansegili.
Post dagob̾tum regnauit clodoueiis fi¬
lius eius. qui habuit sc̃am baltildẽ
in matͥmonio. quo t̃pore sci benedicti
corpus tͣnslatum ẽ de beneuento in
franciam in uilla floriaco. Post clodo¬
ueum regñ clotariꝰ filius eius. Post clo¬
tarium regã regnauit theodicus fr̃
mit ipse ebroinus. Qͦ t̃pore pipinus
uetulꝰ fuit malor domus in austrasi¬
is. cum regib childerico ⁊ childeb̾to
iumore. Qui pipinus ꝯsensit nobilibus
francis. int̾ficere ebromum. Et ipse pipin
breiuis ꝓpt̾ child̾icum regem austrasioꝵ afrã¬
cis occasum p̃lium fecit cum theodico rege
francoꝵ ⁊ deuicit eum et cum eo post ea ꝯ¬
cordans maior domus extitit in francia et
as gentes fortit̾ fecit. et ipse pipinus breuis
de uxore sua calpiade genut Rarolũ mar¬
tellum. Post theodicum uͦ regem. regnaũ
clodoueus filuis erus. Post clodoueũ reg¬
uauit childebtus iunior fr̃ eius. Post

Expanded text:
Arnulfus vir nobilissimus, pater Ansegisili. Arnulfus vir nobilissimus, pater Ansegisili. Post Dagobertum regnavit Clodoveus filius ejus, qui habuit sanctam Baltildem in matrimonio. Quo tempore sancti Benedicti corpus translatum est de Benevento in Franciam, in villa Floriaco. Post Clodoveum regnavit Clotarius filius ejus. Post Clotarium regnavit Theodericus frater mit ipse Ebroinus. Quo tempore Pipinus Vetulus fuit major domus in Austrasiis cum regibus Childerico et Childeberto juniore. Qui Pipinus consensit nobilibus Francis interficere Ebroinum. Et ipse Pipinus Brevis, propter Childericum regem Austrasiorum a Francis occisum, proelium fecit cum Theoderico rege Francorum, et devicit eum, et cum eo postea concordans, major domus extitit in Francia, et as gentes fortiter fecit. Et ipse Pipinus Brevis de uxore sua Calpiade genuit Carolum Martellum. Post Theodericum vero regem regnavit Clodoveus, filius ejus. Post Clodoveum regnavit Childebertus junior, frater ejus. Post