comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. qm̃ magr̃atuũ parũ sicut tumultũ ac trepidati¬
one in urbe tollãt. matronos publico arteãt cõtine¬
riꝙ intra suũ quãꝙ limen cogãt. cõploratus fami¬
liaꝵ cocrceant silentiũ ꝑ urbem faciant. nũtios re¬
nm oĩu ad pretores deducẽdos curẽt sue quisꝙ for¬
tune comi actore expectẽt. custodes p̾terea ad ortas
ponãt qui prohibeãt quẽ quã egredi urbem cogãt
ꝙ hoĩes nuilla nisi urbe ac menibus saluis salu¬
tẽ sꝑarc. ubi cõticuetit tumultus. Tum incuria
patres reuoc̾ados cõsulendũq de urbis custtdia ec̃
Cum in hãc sentĩa pedibus cẽs issent. sum̃otaq
foro magrãtus curba. patres diu̾si ad se dandos tu¬
ad decẽmilia militũ ferme esse ĩcõpositor mordino¬
tiãtẽ. Tum priuate quap de ꝑ domos clades uulgi¬
te sunt. adeoq tota urbem oppleuit luctus ut sa¬

Expanded text:
dum, quoniam magistratuum parum sit, ut tumultum ac trepidatidum, quoniam magistratuum parum sit, ut tumultum ac trepidationem in urbe tollant, matronas publico arceant continerique intra suum quamque limen cogant, comploratus familiarum coerceant, silentium per urbem faciant, nuntios rerum omnium ad praetores deducendos curent—suae quisque fortunae domi auctorem exspectent—custodesque praeterea ad portas ponant, qui prohibeque homines nullam nisi urbe ac moenibus saluis salutem sperare. ubi conticuerit recte tumultus, tum in curiam patres reuocandos consulendumque de urbis custodia esse. cum in hanc sententiam pedibus omnes issent summotaque foro <a> magistratibus turba patres diuersi ad sedandos tuad decem milia militum ferme esse incompositorum inordinadinantem. tum priuatae quoque per domos clades uolgatae sunt adeoque totam urbem oppleuit luctus ut sa
Abbreviated transcription (Latin):
e hanbal succubuit. Nulla cxparte comparãde. sũt. p
in curiã hostiliq uocauerĩt. ut de urbis custodia cõsu¬
lerent Meq enĩ dubitabãt de letis excitib hoste adpu¬
gnãda romã ꝙ unũ opus belli restaret uetua cũ in ꝓ¬
uuis sicut ingentib ita ignotis:. Nec cosiliũ quidt̃ satis
expedirẽt obsereyeretq clamor lamẽtãtiũ mulier et
nõ dũ palam facti uiui mortuiq et pene os penc
censuit equites expeditos. et appia et latina uia mit¬
tendos. qui obua eũtes ꝓcũctarẽt aliquos ꝑfectos
ex fuga passim dissipatos forte referãt que fortu¬
na cõsulũ atq ex̾cituũ sit. et siꝗd du in mo̾tales mi¬
seri imperii reliquũ romano nõi feceñt. ubie copie
fuit. qua se hannibul post p̾liũ conculerit quid pa¬
ret quid agat acturq sit. hoc exploranda noscenda¬
q ꝑ inpigres uiuenes ẽẽ illud ꝑ patres ip̃os agẽ¬

Expanded text:
hic ipse Hannibal succubuit; nulla ex parte comparandae sunt nishic ipse Hannibal succubuit; nulla ex parte comparandae sunt nisin curiam Hostiliam uocauerunt, ut de urbis custodia consulerent; neque enim dubitabant deletis exercitibus hostem ad oppugnandam Romam, quod unum opus belli restaret, uenturum. cum in malis sicuti ingentibus ita ignotis ne consilium quidem satis expedirent obstreperetque clamor lamentantium mulierum et nondum palam facto uiui mortuique et per omnes pus Maximus censuit equites expeditos et Appia et Latina uia mittendos, qui obuios percontando—aliquos profecto ex fuga passim dissipatos fore—referant quae fortuna consulum atque exercituum sit et, si quid di immortales miseriti imperii reliquum Romani nominis fecerint, ubi eae copiae sint; quo se Hannibal post proelium contulerit, quid paret, quid agat acturusque sit. haec exploranda noscendaque per impigros iuuenes esse; illud per patres ipsos agen
Abbreviated transcription (Latin):
misiũ. copias ita duxit. Et iam aliqua sp̃e cõsulais ex̾¬
citus erat. menibusq se c̾ni. et si nõ armis ab hoste ui¬
excrtitib deletasq cẽs copias ad lacũ fuerat. Nũꝙ salua
urbe tantũ yauores tumstusq intra menia romana fu¬
it. Itaq suctumbere amouen. Neq ad grediar narare q̃
disfendo minora nõ facio. Consule exertituq ad trãsime¬
nu pͥore año omisso. nõ uulnꝰ suꝑ uulnus. S multip
clades cũ duob cõsulib cũ consulares exercitus ami ss
nũtiabãt᷑. Nec ulla iam castra romana nec ducẽ nec mu¬
lierẽ ẽẽ. Hannibalis apuliã sãmu eẽ.ac iam prope to
tã italiã factã. Nulla profecto alia gens. tanta mole
cladis nõ opruta eẽt. cõpat̃ cdade adegatis insulas
carthaginẽsiũ prelio nauali acceptã. qua fractisicilia ac
sardima cesscre hinc uectigales ac stipendiarios fica
se passi sunt. aut pugnã aduersa in affrica. cui poste

Expanded text:
nusium copias traduxit; et iam aliqua species consularis exercitus erat, moenibusque se certe, etsi non armis, ab hoste viexercitum deletasque omnes copias allatum fuerat. nunquam salua urbe tantum pauoris tumultusque intra moenia Romana fuit. itaque succumbam oneri neque adgrediar narrare quae edissertando minora uero faciam. consule exercituque ad Trasumennum priore anno amisso non uolnusclades, cum duobus consulibus duo consulares exercitus amissi nuntiabantur, nec ulla iam castra Romana nec ducem nec militem esse; Hannibalis Apuliam, Samnium, atam Italiam factam. nulla profecto alia gens tanta mole cladis non obruta esset. compares cladem ad Aegates insulas Carthaginiensium proelio nauali acceptam, qua fracti Sicilia ac Sardinia cessere, inde uectigales ac stipendiarios fieri se passi sunt, aut pugnam aduersam in Africa, cui postea
Abbreviated transcription (Latin):
cõstabat. Undetimo q̃no punici belli cõsulatu une¬
rũt. m̃ mãcellus qntũ ut numeraret᷑ cõsulatus ꝙ̃ ui¬
ue creatus nõ cessit. ciꝗntinus crispinus. Utrisq cõ¬
subil italia dec̾ta ꝓ uĩcia ẽi cduo cõsules poris anni
excitus. Tertius t̾n erat uemisie cui mãcellus p̃fu¬
erat ita ut extrib eligeret ducs quos uellẽt. Tertius
ei traderet᷑ cui tat̾etũ ci salentiua ꝓiũcia euenisset. Te¬
tere ꝓũcie ita diuise p̃torib p̃. licinio ertesso põtifici¬
maximo pegrina. ⁊ qͦ senat᷑ eẽ suisset. sexͣ uilio cesa¬
ris sicilia. qͦ claudio flamino tarentũ. Progatũ im¬
pũi inannũ ẽ. q̃ fuliuo flacto: ut ꝓũcia capuã q̃ ciqn
sc̃. cederet ẽ. calpiipre regatũ alucio ueturio philo¬
ni ẽ ut ꝓ pr̃ galliã tandẽ ꝓuĩciã cũ hudẽ duat legi¬
onib eptineret q̃b empto obtinuisset ꝙ ĩ. l. uetuno
ddẽ mẽ aruncule io detretũ ab senatu latũq de ꝓrog̃ado

Expanded text:
sulatum inierunt M. Marcellus quintum—ut numeretur consulatus quem vitio creatus non gessit—et T. Quinctius Crispinus. utrisque consulibus Italia decreta provincia est et duo consulum prioris anni exercitus— tertius Venusiae tum erat, cui Marcellus praefuerat— ita ut ex tribus eligerent duo quos vellent, tertius ei traderetur cui Tarentum et Sallentini provincia evenisset. ceterae provinciae ita divisae: praetoribus P. Licinio maximo peregrina et quo senatus censuisset, Sex. Iulio Caesari Sicilia, Q. Claudio Flamini Tarentum. prorogatum imperium in annum est Q. Fuluio Flacco ut prouinciam Capuam quae succederet C. Calpurnio . prorogatum et L. Ueturio Philoni est ut pro praetore Galliam eandem prouinciam cum iisdem duabus legionibus obtineret quibus praetor obtinuisset. quod in L. Veturio, idem in C. Aurunculeio decretum ab senatu, latumque de prorogando
Abbreviated transcription (Latin):
runt cpulari de dic et conuiuuũ nõ ex more punico.
aut militari disciplina esse. Sed ut in curitate atq etia
modo duu ad uarios om̃ibus uoluptatum in lecebris ⁊̃¬
structum a unus dominoꝵ inuitatione. nec ipĩus¬

Expanded text:
lari coeperunt de die, et conuiuium non ex more Punico lari coeperunt de die, et conuiuium non ex more Punico aut militari disciplina esse sed, ut in ciuitate atque etiam domo diti ac luxuriosa, omnibus uoluptatium inlecebris instructum. unus
Abbreviated transcription (Latin):
duemq ut ip̃e aduentu suo festum letus ac libens ce¬
lebraret. quanq̃ preteps ingenio minimerat. Tamen
ne quid inprincipio negaret uiscdam urbem magna
dici partem consumpsit. deuersatus est aput inimi¬
cos celeres st̾remum pacuniumq indibos nobilitate
ac diuitus. Eo pacunius calamus de quo ante dictum
est. princeps factionis eiusq adtraxerat rem ad penoᷤᷤ
filium iuuenem adduxit abstractum a suo cum deciõ¬
ait latere. cum quo ferocissime pro romana sotictate
aduersus punicum fredus existeterat. Nec cum in
clinata in partem alteram ciuitas aut patria maie¬
stas sententia. depulerat. huic tum pater iuueni hã¬
nbalem deprecando magis quam purgando placauit
uictusq pattibueꝓ patris precibus lacrimisq etiam
aid cenam eum cum patre uocari ussit. cui coninuio
neminem campanu preterquam hospites iubelliũ¬
ꝙ tauream insignem bello uirum adhibitus cint. Cere¬

Expanded text:
diemque ut ipse, aduentu suo festum, laetus ac libens cediemque ut ipse, aduentu suo festum, laetus ac libens celebraret, quamquam praeceps ingenio in iram erat, tamen, ne quid in principio negaret, uisenda urbe magnam partem diei consumpsit. deuersatus est apud Ninnios Celeres, Sthenium Pacuuiumque, inclitos nobilitate ac diuitiis. eo Pacuuius Calauius , de quo ante dictum est, princeps factionis eius quae traxerat rem ad Poenos, filium iuuenem adduxit abstractum ab Deci Magi latere, cum quo ferocissime pro Romana societate aduersus Punicum foedus steterat, nec eum aut inclinata in partem alteram ciuitas aut patria maiestas sententia depulerat. huic tum pater iuueni Hannibalem deprecando magis quam purgando placauit, uictusque patris precibus lacrimisque etiam ad cenam eum cum patre uocari iussit, cui conuiuio neminem Campanum praeterquam hospites Uibelliumque Tauream, insignem bello uirum, adhibiturus erat. epu
Abbreviated transcription (Latin):
cum citatus ita penus comprehendi homine
uni cuiq. at trabi ad se se iussit. Ueritus dem¬
de nequid inter uͣ tumultus atq excitatione
animorum inconsultis certaminis ouiretur. ip̃e premis¬
so mntio ad marium blosiu pretorem campanu poste¬
ro die se capue futurum proficiscitur e castris cum mo¬
dico presidio. Marius contione aduocata edicit ut fĩc¬
quentes cum coniugibus ac liberis obuia irent hann¬
bali ab uniuersis id nõ obedient modo ẜ curee fauore
etiam uulgi. et studio uiscendi tot iam uictoriis. clarũ
impatorem factũ est. decius magius. nec obuiam egres¬
sus est. Nlec quo timorem alique exconscientia significa¬
re posset. priuatim se tenuit inforo cum filio cdientibisq
pauas ociose mambulauit. Trtpidante tota ciuitate ad
cicipiendu penum insendumq hannibal ingressus ur̃¬
bem senatum extimplo postulat p̃cantibusq indeprimo¬
ribus ciuitatis campanoꝵ. Ne quid eo die fere gererẽt.

Expanded text:
concitatus ira Poenus comprehendi hominem concitatus ira Poenus comprehendi hominem uinctumque attrahi ad sese iussit. ueritus deinde ne quid inter uim tumultus atque ex concitatione animorum inconsulti certaminis oreretur, ipse praemisso nuntio ad Marium Blossium, praetorem Campanum, postero die se Capuae futurum, proficiscitur e castris cum modico praesidio. Marius contione aduocata edicit, ut frequentes cum coniugibus ac liberis obuiam irent Hannibali. ab uniuersis id non obedienter modo sed enixe, fauore etiam uolgi et studio uisendi tot iam uictoriis clarum imperatorem, factum est. Decius Magius nec obuiam egressus est nec, quo timorem aliquem ex conscientia significare posset, priuatim se tenuit; in foro cum filio clientibusque paucis otiose inambulauit trepidante tota ciuitate ad excipiendum Poenum uisendumque. Hannibal ingressus urbem senatum extemplo postulat, precantibusque inde primoribus Campanorum ne quid eo die seriae rei gereret
Abbreviated transcription (Latin):
pacta illa insuꝑ quanq pacta erat facinora cam¬
ꝑam ediderunt. Nam prefectos socium aueacp.
plebo repente om̃is comp̃hensos uelut astodic
causc bolneis meludi iussit. ubi feriore ate e
stu afua mnter clusa. st dum inmodun cepinarẽt
Eu ne ficrent. ncue legatio mitertur ag per¬
mam sum̃a ope detis magnis uir cu ad sũ¬
mam auecoritate nichil pretei sanam auaumi
menten defuit restiterat ut uo pres dummit¬
ti ab hannibalt audiuit. pur supbam domina¬
tionem miẜabilemꝙ tarentmnor ser uitidamexr¬
pla refcieno pigro ne recipetur presidus pe¬
lom uociferiatus est. deinde ut receptus aut ero¬
setur. aut simalum facinus ꝙd auetuissimie
focinoren sangumeioq defecisset ac memorali
co p̃sidio resticuerent se romanio shec rperen
occulta agebantur cum relata hanm bali eẽnt
primo misit qui uocarent magiuad sest tn
castra. deinde cum his ferociter negasset sertu

Expanded text:
pacta: illa insuper quam quae pacta erant facinora Campacta: illa insuper quam quae pacta erant facinora Campani ediderunt: nam praefectos socium ciuesque plebs repente omnes comprehensos uelut custodiae causa balneis includi iussit, ubi feruore atque aestu anima interclusa foedum in modum exspirarent. ea ne fierent neu legatio mitteretur ad Poenum, summa ope Decius Magius , uir cui ad summam auctoritatem nihil praeter sanam ciuium mentem defuit, restiterat. ut uero praesidium mitti ab Hannibale audiuit, Pyrrhi superbam dominationem miserabilemque Tarentinorum seruitutem exempla referens, primo ne reciperetur praesidium palam uociferatus est, deinde ut receptum aut eiceretur aut, si malum facinus quod a uetustissimis sociis consanguineisque defecissent forti ac memorabico praesidio restituerent Romanis se. haec— nec enim occulta agebantur—cum relata Hannibali essent, primo misit qui uocarent Magium ad sese in castra; deinde, cum is ferociter negasset se itur
Abbreviated transcription (Latin):
nibalem iitterentur. Quo peius qua ntur̾.
cortumꝙ defectionis consiliu esset. romam lega¬
tos missos acampanis in quibusda annalibus in¬
uenio postulantes. ut altꝰ. cts. campamus fureti
sirem romanam adiunati uellent. Indignatione
orta sũmoueri acuria iussos esse. missumicalita¬
rem qui ex urbe educeret eos. atq eo die manere
caten fines romanos uiberet. quia nimis compm
latinoꝵ quonda postulatio erat. Coclius et alñ
itaousine causa pretermiserant scaptores ponere
procerto sum ueritũs. legati ad hmnibalem ut¬
neiunt. pacemq cum eo condictionis fccerunt.
ne quis imꝑator magistratus ue penoꝵ ullu
ius in riue campanũ haberet. neue ciuis campo¬
nius inuitus. militaret mimus ue factrt. et fu¬
e leges sui magistratus campame essent. Ut trcc.
exronanis captiuis pemis daret camranis quo
p̃i elegissent cum quibus equitum cãpanoꝵ quꝰ
in sic lici stipendia facerent ꝑmutaio fienet᷑. nec

Expanded text:
nibalem mitterentur. quo priusquam iretur nibalem mitterentur. quo priusquam iretur certumque defectionis consilium esset, Romam legatos missos a Campanis in quibusdam annalibus inuenio, postulantes ut alter consul Campanus fieret, si rem Romanam adiuuari uellent; indignatione orta summoueri a curia iussos esse, missumque lictorem qui ex urbe educeret eos atque eo die manere extra fines Romanos iuberet. quia nimis compar Latinorum quondam postulatio erat Coeliusque et alii id haud sine causa praetermiserint scriptores, ponere pro certo sum ueritus. legati ad Hannibalem uenerunt pacemque cum eo condicionibus fecerunt ne quis imperator magistratusue Poenorum ius ullum in ciuem Campanum haberet neue ciuis Campanus inuitus militaret munusue faceret; ut suae leges, sui magistratus Capuae essent; ut trecentos ex Romanis captiuis Poenus daret Campanis, quos ipsi elegissent, cum quibus equitum Campanorum, qui in Sicilia stipendia facerent, permutatio fieret. haec
Abbreviated transcription (Latin):
iiͦii. equitu arbitror cecampania scrpsisse iam pe¬
cuma ad fcm̃ est frumenti. Qui siparem fortune
ur̃e fidem habctis. si hannibal se uicisse sentiet nec
romanis uictos ẽẽ. hac oratione cõss. dimissis rede¬
untibus quia domũ legatis unue exhis subius
uirius tempus uenisse ait. quo camp̃ami nõ a¬
grum solum aromanis quõda ꝑ iniutiam adep¬
tam recuꝑare. Sed imperio etiam ytalie potiri
possint. frdus enim cum hanmbale quibus uelitł
legibus facturos neq cõtrou̾sia fore. quia cum ĩpe
confecto bello hannibal uictor in africa inde cedat.
exercitumq deportet. italie imperiũ cãpanis re¬
linquatur. hec uin loquentis ad sensi oes ita t̾enũ¬
tiãt legationem. uti delectũ om̃ibus uideretiur
nomen romanu Ex timplo plebis ad defcctonẽ
ac pars maxima senatus spectare. Ex cractata¬
men auctoritatib seniorum ꝑ paucos dies est
res. postremo uicit sententia plurimũ ut ide
legati. qui ad consulem romanĩ er icrant ad hã¬

Expanded text:
ilia equitum arbitror ex Campania scribi posse; iam pecuniae adfatim est frumentique. si parem fortunae uestrae fidem habetis, nec Hannibal se uicisse sentiet nec Romani uictos esse.' ltabgt hac oratione consulis dimissis redeuntibusque domum legatis unus ex iis Uibius Uirrius tempus uenisse ait, quo Campani non agrum solum ab Romanis quondam per iniuriam ademptum reciperare sed imperio etiam Italiae potiri possint; foedus enim cum Hannibale quibus uelint legibus facturos; neque controuersiam fore quin, cum ipse confecto bello Hannibal uictor in Africam decedat exercitumque deportet, Italiae imperium Campanis relinquatur. haec Uirrio loquenti assensi omnes ita renuntiant legationem uti deletum omnibus uideretur nomen Romanum. extemplo plebes ad defectionem ac pars maior senatus spectare; extracta tamen auctoritatibus seniorum per paucos dies est res. postremo uicit sententia plurium ut iidem legati qui ad consulem Romanum ierant ad Han
Abbreviated transcription (Latin):
driginta decem milia equitum duces cornib preerãt
monẽ uersis. Uentus quem uoltum um regsontẽ
male uocant aduers romanos cuortus regionio
paliere in iỹa hora uoluento peos pectius adenrit
damorer procursum. auxilus et pugnale iabus pri¬
muimi drma cominissa de inde equitim geallbus p¬
aienmitre eauestis more pugne froncibus mam

Expanded text:
ginta, decem equitum. duces cornibus praeeranonem uersis; uentus—Uolturnum regionis incolae uocant—aduersus Romanis coortus multo puluere in ipsa ora uoluendo prospectum ademit. ato procursum ab auxiliis et pugna levibus primum armis commissa; deinde equitum Gallorum Hrit, minime equestris more pugnae: frontibus enim
Abbreviated transcription (Latin):
Tertia uigilia noctis iã relatis literis acollega payi¬
rius silentio surgit et pullariũ in auspitiũ mittis
Nullu erat genus hõiui incastris intactu cupidi¬
tate pugne. sũmi infimiq eque intenti erãt. dux
militũ miles ducis ardorẽ spectabat is ardor oũ
⁊ ad cos qui auspitio int̾erãt ꝑueĩt. nã cũ pulli
nõ pasceret᷑ pullariꝰ auspitiũ mentiri ausus treri
ferme erãt ꝯminiũ ꝓfectas. ꝙ ne ignoraret cõlle¬
cra. ex templo nũtũ mittit ipe sibi signa otius
preferri iubet subsidiaq sius ꝙͣ locis a prefectos

Expanded text:
tertia uigilia noctis iam relatis litteris a collega Papitertia uigilia noctis iam relatis litteris a collega Papirius silentio surgit et pullarium in auspicium mittit. nullum erat genus hominum in castris intactum cupiditate pugnae; summi infimique aeque intenti erant; dux militum, miles ducis ardorem spectabat. is ardor omnium etiam ad eos qui auspicio intererant peruenit; nam cum pulli non pascerentur, pullarius auspicium mentiri ausus tripudferme erant—Cominium profectas. quod ne ignoraret collega, extemplo nuntium mittit; ipse signa ocius proferri iubet. subsidia suis quaeque locis et praefectos
Abbreviated transcription (Latin):
liaq ea honestiera uictoria hosti ꝙͣ ip̃is arma fueᷤ¬
u. Ratũ hoc firsa nõĩ familieq sue ut adu̾sus
maxios conatus sanitiũ opponeret᷑ duces spoliaq
ea refcret q̃ ĩsig̾a publicis etiã locis decorãdiꝰ ẽẽnt
Seos ĩmortales adeẽ ꝓpt̾ totiens petita federa to¬
tiẽs rupta. Tũ siq̃ ꝯiectura m̃ctis diuine sit nlłi
unõ eꝯcitu fuisse ĩfesciort q̃ qͣ nephado sac̃ mixta
hoĩu pecudũq cede respsus ancipti deũ ire deuotus
hĩc fedeꝵ cũ romanis ictoꝵ testes deos hĩc iurisuro
aduersus fedem susccpti execrationes orrens iniit
uirauẽrt oderitq sacram̃tũ uno tpr̃e deos ques hostiꝰ
metuit. hec ꝯpta ꝑfugaꝵ inditiis. cũ apud infensos
iã sua spontẽ milites dixeruiss simł dĩne humaneꝙ
spei pleni clamore ꝯsentienti p̃ugnã poscũt. penitet
in poster die dilatũ certam̃ morã die noctisꝙ odẽt

Expanded text:
liaque ea honestiora uictori hosti quam ipsis arma fuisliaque ea honestiora uictori hosti quam ipsis arma fuisse. datum hoc forsan nomini familiaeque suae ut aduersus maximos conatus Samnitium opponerentur duces spoliaque ea referrent quae insignia publicis etiam locis decorandis essent deos immortales adesse propter totiens petita foedera, totiens rupta; tum si qua coniectura mentis diuinae sit, nulli unquam exercitui fuisse infestiores quam qui nefando sacro mixta hominum pecudumque caede respersus, ancipiti deum irae deuotus, hinc foederum cum Romanis ictorum testes deos, hinc iuris iurandi aduersus foedera suscepti exsecrationes horrens, inuitus iurauerit, oderit sacramentum, uno tempore deos, ciues, hostes metuat. haec comperta perfugarum indiciis cum apud infensos iam sua sponte milites disseruisset, simul diuinae humanaeque spei pleni clamore consentienti pugnam poscunt; paenitet in posterum diem dilatum certamen; moram diei noctisque oderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rer q oĩm reꝵ ctiã puoꝵ euentus ꝓferebat᷑ ĩ dies
absentis college ꝯsilia om̃ib gerendis int̾ erant
reb intentiorq caruilius quo maiore discrimine
res uertẽbat᷑ in aquiloniã. ꝙͣ ad ꝯmuniũ qd̾ obsi¬
debat erat. ł papirius iã pomĩa ad dimicandu
satis paritus nũtiũ ad collegã mittit sibiĩ aĩo ẽẽ
postero die si ꝑ auspicia liceret ꝯflige̾ cũ hoste opꝰ
eẽ et illũ ꝙͣta maxĩa ui poss ꝯminũ oppugnare
tie quid laxamẽti sit santib ad subsidia aꝗloĩa
mittenda diẽ ad pficiscendũ nũtiꝰ hũit nocte rediit
ad ꝓbare collega ꝯsulta referens paprriꝰ nũtio
r̃e ꝙͣ efficaci aduentu disseruit. nõ eĩ chrstas Ø¬
uulnera fadẽ et ꝑ picta atq aurata transire romo¬
nũ pilũ et candore tunicaꝵ fulgentẽ aciẽ ubi res
furo gerat᷑ cruentari aureã ołi atq argentea
sannutiũ aciem apparẽte suo ocadio ne occisã spo¬

Expanded text:
rerum etiam paruarum euentus proferebatur in dies. absentis collegae consilia omnibus gerendis intererant rebus; intentiorque Caruilius, quo in maiore discrimine res uertebatur, in Aquiloniam quam ad Cominium quod obsidebat erat. L. Papirius , iam per omnia ad dimicandum satis paratus, nuntium ad collegam mittit sibi in animo esse postero die, si per auspicia liceret, confligere cum hoste; opus esse et illum quanta maxima ui posset Cominium oppugnare, ne quid laxamenti sit Samnitibus ad subsidia Aquiloniam mittenda. diem ad proficiscendum nuntius habuit; nocte rediit approbare collegam consulta referens. Papirius nuntio specie quam efficaci ad euentum, disseruit: non enim cristas uolnera facere; et per picta atque aurata scuta transire Romanum pilum et candore tunicarum fulgentem aciem ubi res ferro geratur cruentari. auream olim atque argenteam Samnitium aciem a parente suo occidione occisam spo
Abbreviated transcription (Latin):
tir. dimpereturq ager .x. talentis argentractiptio
odluto ia afface accessit copiasꝙ ee posiit. Inde ad io¬
pulandũ agru ducti milites. Naualsq sotudt adtro
efusi ac si insulas cultor agentiba udlosense t itaqr enai¬

Expanded text:
tur diripereturque ager, decem talentis argenti acceptis tur diripereturque ager, decem talentis argenti acceptis ad litora Africae accessit copiasque exposuit. inde ad populandum agrum ducti milites navalesque socii iuxta effusi, ac si in insulis cultorum egentibus praedarentur. itaque in i
Abbreviated transcription (Latin):
beas. tũc dextere inter uincte militesq. contione dimis¬
sa. a notis ignotisꝙ benigne atq hospitalit mutati
letus qi dies ex ad modũ tristi paulo ante ac prore exc¬
cmbile factus. Rome ut ẽ ꝑlata fanna rei geste de¬
inliteris nõ magis ip̃or imꝑator ꝙ uulgo militũ &e¬
utroꝙ excrticu ad firmata. prose quisq maximũ lau¬
dib cclũ fer̾e. par głia apd̾ hanbalẽ hostisq reno erat.
slambiẽnio ante adeo et duces romanos et milices sp̃¬
uerant. ut iux c̃ eadem ge̾te cellũ et̃ crederẽt cuiꝰ tem¬
bilem cam faimã apatrib accepissent. hãnibals quocs
oxacie redeu̾te dixisse fenit. tande cã muibt qut se¬
deret mingis mõtuũ sollicitatũ procelle imbrt dedis¬
se. dum hec gtrunt᷑ in italia en. seruilius. gemiruis
c oram obsidib utrinq acceptis. in affricam cñsmisit
sula uastata ⁊ ab incolentib cͥca cum ne  ipoꝵ urere¬

Expanded text:
beas. tum tur dextrae interiunctae militesque contione dimisbeas. tum tur dextrae interiunctae militesque contione dimissa ab notis ignotisque benigne atque hospitaliter invitati, laetusque dies ex admodum tristi paulo ante ac prope exsecrabili factus. Romae , ut est perlata fama rei gestae, dein litteris non magis ipsorum imperatorum qu Maximum laudibus ad caelum ferre. pari gloria apud Hannibalem hostesque Poenos erat; bellun esse; nam biennio ante adeo et duces Romanos et milites spreverant ut vix cum eadem gente bellum esse crederent cuius terribilem famam a patribus accepissent; Hannibalemque ex acie redeuntem dixisse ferunt tandem eam nubem quae sedere in iugis montium solita sit cum procella imbrem dedisse. dum haec geruntur in Italia, Cn. Servilius Geminus cae oram et obsidibus utrimque acceptis in Africam transmisit, sula vastata et ab incolentibus Cercinam, ne et ipsorum urere
Abbreviated transcription (Latin):
appellauero ꝙd beneficio eiꝰ erga nos ac maiestate eius
dignu est. uos mulites cos quoꝵ uos modo arma dexte
texerũt. Patronos salutabitis. et sinichil aliud gratoꝵ
certe nobis animoꝵ głia dies hec dederit .s Signoda¬
to conclamat᷑ ut dic ut colligãtur uasa. profecti agmi¬
ne mcedentes. dictatoris castra manu miratione a ip̃m
om̃s qui cirta erant cõu̾terũt ut c̃ostituta sunt an̾it
tabunal signa. progressi cinte alios magis equitũ cũ
patrẽ fabiũ appellasset. cͥcũ fusosq ⁊ militũ euis patro
nos. totũ agnien cum salucaset parentib inquit. dicta¬
tor mediis. quib te domo nõie quo fando possĩ equau
uitã tãtu debeo tibi cũ mea salutt. tu oiũ hoꝵ. Itaq y¬
lebei scitum quo oneratus magis q̃ honoratus pͥm
um redeo. et signa hec legiois restituo. tu queso placa¬
tus me magis equitũ. hos ordinib suis. quẽq teñẽ iu¬

Expanded text:
appellauero, quod beneficio eius erga nos ac maiestate eius appellauero, quod beneficio eius erga nos ac maiestate eius dignum est, uos, milites, eos quorum uos modo arma dexterae texerunt patronos salutabitis, et, si nihil aliud, gratorum certe nobis animorum gloriam dies hic dederit.' signo dato conclamatur inde ut colligantur uasa. profecti et agmine incedentes in dictatoris castra in admirationem et ipsum et omnes qui circa erant conuerterunt. ut constituta sunt ante tribunal signa, progressus ante alios magister equitum, cum patrem Fabium appellasset circumfusosque militum eius tolutasset, parentibus inquit meis, dictator, quibus te modo nomine, quod fando possum, aequavi, vitam tantam debeo, tibi cum meam salutem tum tur omnium horum. itaque plebei scitum, quo oneratus magis quam honoratus sum, primus um redeo et signa haec legionesque restituo. tu , quaeso, placatus me magisterium equitum, hos ordines suos quemque tenere iu
Abbreviated transcription (Latin):
sais ꝯcinunit qui solucis ordĩb uage dissłatꝰ erãt undic̃s cõ¬
sugerũs. ad integma aciẽ. qui plurtꝰ simul tercta dcderãt .o¬
uersi in hoste uoluctesq orbe. Ne sensum refene pateꝰ
Nc̃ cõglobanti restart ac iam prore una aties facta erat
atꝙ incegri exercitus infercbãtꝙ siꝗ in hostr̃ cũ pen recta¬
tu cecinit. ꝑala ferẽte hanibale ad semititiũ se a fabio
uinctũ. Itaq ꝑ uariã fortunã diei maiõe parte exacta
cũ in castris reditũ eẽt. minutius cõuocatis militib
sepe ergo inquit audiui milites eũ pͥmũ ẽe intũ quii
ip̃e consulat quid inire sit. Secundum cũ qui bene mo¬
nc̃ti obediat. qui nec ip̃e cõsulcre. nec alteri parere scit.e
sors ẽ. Sccũda ac media tencamꝰ ⁊ dũ imꝑare discimis.
parere prudenti in aĩu ĩducamus. Castra cũ fabio iũga¬
mus. ad p̾toriu eiꝰ sigͦ cu tulerimꝰ. ubi ego eũ parẽte

Expanded text:
 uage dissipati erant undique confugerunt ad integram aciem; qui plures simul terga dederant conuersi in hostem uoluentesque orbem nunc sensim referre pedem, nunc conglobati restare. ac iam prope una acies facta erat uicti atque integri exercitus inferebantque signa in hostem, cum Poenus receptui cecinit, palam ferente Hannibale ab se Minucium, se ab Fabio uictum. ita per uariam fortunam diei maiore parte exacta cum in castra reditum esset, Minucius conuocatis militibus 'saepe ego' inquit, 'audiui, milites, eum primum esse uirum qui ipse consulat quid in rem sit, secundum eum qui bene monenti oboediat; qui nec ipse consulere nec alteri parere sciat, sors est, secundam ac mediam teneamus et, dum imperare discimus, parere prudenti in animum inducamus. castra cum Fabio iungamus. ad praetorium eius signa cum tulerimus, ubi ego eum parentem
Abbreviated transcription (Latin):
dutiaꝵ fupt̃o de eo coacti referi p̃tores de¬
ctetum fecers̃. ut brutiliꝰ papiꝰ romanie de¬
brutulli ex amiẽ. Ipẽ morte uolũtaria igno¬
minie se ac siplicio subtͣeit placuit cũ cor¬

Expanded text:
indutiarum ruptor. de eo coacti referre praetores deindutiarum ruptor. de eo coacti referre praetores decretum fecerunt ut Brutulus Papius Romanis deBrutuli exanime; ipse morte uoluntaria ignominiae se ac supplicio subtraxit. placuit cum cor
Abbreviated transcription (Latin):
totũ tulerant ualne ꝑq obliti sũt ut aut
secns quã situm ĩ teg̾ ecastͥs signũ pug ac
cepissent. ꝯcitanerit se ĩ hoste nec ultͣ sãnis
tolerare f̾rorem equitu peditũq i potuit
partim ĩ medio cesi ꝑtĩ in sugã dissipati sũt.
Pedest̾ restantes ac cͥcũuentos cec idit ab eq¬
te fugientiũ sti̾es ẽ fcã. int̾ quos ⁊ ip̃e ĩpafo
cecidit ħ dem̃ p̃lium sãnitiu rex infregit
ut oĩm cõcuus fremerent minime id ꝗdẽ mro
eẽ. si impio bello ꝯtͣ fedus suscepto ĩ festion¬
b merito de hic qͣm hoĩbus nichil prospe
agetent. expiandũ id bellũ mag̃ m̾cede.
luendũq eẽ. Io refe̾re trũ utnĩ supplicia
noxio paucoꝵ an oĩum ĩ noxio p̃beãt sã¬
gnine. audebantq iam quidã noiãre au¬
ctores armoꝵ unuĩ maxiẽ nom̃ ꝑ cõscẽsũ
clamantiu brutuli papi exaudieban. Uir
nobił potensq erat haud oubie ꝓximaꝵĩ

Expanded text:
totum tolerati uolnerumque obltotum tolerati uolnerumque oblsecus quam si tum integri e castris signum pugnae accepissent concitauerint se in hostem. nec ultra Samnis tolerare terrorem equitum peditumque uim potuit; partim in medio caesi, partim in fugam dissipati sunt. pedes restantes ac circumuentos cecidit: ab equite fugientium strages est facta, inter quos et ipse imperator cecidit. hoc demum proelium Samnitium res ita infregit, ut omnibus conciliis fremerent minime id quidem mirum esse, si impio bello et contra foedus suscepto, infestioribus merito deis quam hominibus nihil prospere agerent: expiandum id bellum magna mercede luendumque esse; id referre tantum utrum supplicia noxio paucorum an omnium innoxio praebeant sanguine; audebantque iam quidam nominare auctores armorum. unum maxime nomen per consensum clamantium Brutuli Papi exaudiebatur; uir nobilis potensque erat, haud dubie proximarum
Abbreviated transcription (Latin):
indes ĩqmid. a. fabi ad hostim cquite omissam
uitos equis ĩ sidentes taros quib fẽrum in
mann sit ĩ uenies et ꝯuosq dũ p̃da onera¬
ĩ structissima potest ĩ necta ĩ dissipatos ĩ pedi
obmissas oiã repente ob iacentes pedib fugiẽ¬
linm const̾natoꝵq equoꝵ neqͣ pugne neq
fage saus potentes ceduntur. tc̃ deleto ꝓpe
equitatu hostium. M. fabiꝰ circũduetis pau¬
lulum alis abt̾go pedestte aciem adons. Ind̾
clamor nouns accidens et sãnicinz t̾tuit aĩos.
et dictutor nͥ respectantes hostu añ sigͣ nos
turbataq signa ⁊ fluctuantẽ aciẽ iudit. tũ
appellare tũ ad hortati milites tribunos pͥncipi¬
qr ordiũ noiãtim. ad ite tandam secũ pugnã.
bant. Eaues ipẽ iam pͥmꝰ erat ĩ conspectu ⁊ cõ¬
neliꝰ respiciens ad mampulos militu ꝙ manii
ꝙ uoce pot̾at monstrabat. ut uexua se suoꝵ
pamasq eͥnere equitum: ꝙ nͥ anditũ simułq
nisum ẽ. edeo tepente laboris quã ꝑ diem pene

Expanded text:
'uides tu' inquit, ' M. Fabi , ab hostium equite omissam —raros equis insidentes, raros, quibus ferrum in manu sit, inuenies—equosque dum prainstructissima potest, invecta in dissipatos dissipatomissas repente, obiacentes pedibus fugientium consternatorumque equorum, neque pugnae neque fugae satis potentes caeduntur. tum deleto prope equitatu hostium M. Fabius circumductis paululum alis ab tergo pedestrem aciem adoritur. clamor inde nouus accidens et Samnitium terruit animos et dictator, ubi respectantes hostium antesignanos turbataque signa et fluctuantem aciem uidit, tum appellare, tum adhortari milites, tribunos principesque ordinum nominatim ad iterandam secum pugnam bant. eques ipse iam primis erat in conspectu et Cornelius respiciens ad manipulos militum, quod manu, quod uoce poterat, monstrabat uexilla se suorum parmasque cernere equitum. quod ubi auditum simul uisumque est, adeo repente laboris per diem paene
Abbreviated transcription (Latin):
maĩs fuere alegabat utile ẽẽ uno loco sede̾ ex̃citũ
itinerib ac mutatione locoꝵ nobiliorẽ at salubr orẽ
qd̾ carmosolĩ appellabãt p̃poĩto ꝓ castris .l. scipione
ꝓ p̃r̃. romã ip̃e ad consultandũ de bello rediit siue
ip̃e sp̃õte sua q bellũ maiꝰ in cospectu erat ꝙͣ ꝙͣtũ eẽ

Expanded text:
manis fuere. negabat utile esse uno loco sedere exercitum; manis fuere. negabat utile esse uno loco sedere exercitum; itineribus ac mutatione locorum mobiliorem ac salubriorem quod Camars olim appellabant, praepositoque castris L. Scipione pro praetore Romam ipse ad consultandum de bello rediit, siue ipse sponte sua, quia bellum ei maius in conspectu erat quam quantum esse
Abbreviated transcription (Latin):
centos ꝓ eꝗtes dũtaxat scribe̾ ĩ aĩo ẽ. hodierno
et crastino die qui noĩa dederitis mecũ ducã ma¬
iori mͥ cure ẽ ut om̃es locupletes reduc̃a ꝙ ut mł¬
tis rem geram militib ꝑfectus apto exercitu et
tores ei cum presidio occurrũt. Qui ut lictores
ꝑgredi uider̃t fabiũq ẽẽ ꝯsulẽ accepere leti atq ala¬
cres diis ppłoq romano grates agũt ꝙ eũ sͥ ĩꝑatort̃
misissent Circũ fusi deinde cũ ꝯsulẽ salutarẽt que¬
rit fabius quo ꝑgerẽt respõdentibq lignatũ se ire
ain tandẽ inquit nũ castra uallata nõ habetis. Ad
hoc cũ succlamatũ ẽẽt duplici quidẽ uallo ⁊ fossa fr̃i
uellentes uallum et his ꝗ ĩcastris remãserãt mili¬
tib ⁊ ip̃i appio focer̃t tũ ꝓ se ꝗsq alii aliis dice̾. cõs
se & fabii face̾ uissũ Posterodie inde castinmota
et appiͦ p̃r. romã dimissus inde nusꝙͣ scatiua ro¬

Expanded text:
centos equites dumtaxat scribere in animo est; hodierno centos equites dumtaxat scribere in animo est; hodierno et crastino die qui nomina dederitis mecum ducam. maiori mihi curae est ut omnes locupletes reducam quam ut multis rem geram militibus.' profectus apto exercitu et tores ei cum praesidio occurrunt; qui ut lictores praegredi uiderunt Fabiumque esse consulem accepere, laeti atque alacres dis populoque Romano grates agunt quod eum sibi imperatorem misissent. circumfusi deinde cum consulem salutarent, quaerit Fabius quo pergerent, respondentibusque lignatum se ire, 'ain tandem?' inquit, 'num castra uallata non habetis?' ad hoc cum succlamatum esset duplici quidem uallo et fossa et uellentes uallum et iis qui in castris remanserant militibus et ipsi Appio fecerunt; tum pro se quisque alii aliis dicere consulis se Q. Fabi facere iussu. postero inde die castra mota et Appius praetor Romam dimissus. inde nusquam statiua Ro
Abbreviated transcription (Latin):
głiari fabiũ rẽb inetruria gestis uelle. ⁊ p. deciũ głiai
et forsitã ꝙ̃ ille obl obrutũ ign̾ẽ reliquei̾t. ita ut totit̃s
nouũ ex imꝓuiso incendiũ dare eũ se extinctur. pꝰtremo
se college honores premiaq ꝯcessur uerecũdia etatiᷤᷤ eiꝰ
maiestatisq cũ piculũ dimicatio ꝓpoĩta sit. Neq cede̾
sua sponte neq cessur. et si nchil aliud ex eo certamĩe
tulei̾t illd̾ certe latuꝵ. ut qd̾ ppłi sit ppłs iubcat. poti
ꝙͣ pr̃es gratificẽt᷑. Iouẽ optimũ maxĩum deosq ĩ morͥ ͤ
se precari ut ita sortẽ equã sibi cũ collegadent si tã¬
dem uir tutẽ felicitatẽq ĩ bello ad ministrãdo daturi sĩt
Certe et id natiua equũ et exͦ utile c̃ẽ ⁊ ad famam
p̃r ꝑtinere eos ꝯsules ẽe quoꝵ utrolib duce bellu
les factus oĩum ferme uinioꝵ ⁊ ꝓ se quisq noĩ a
dabãt tanta cupido erat sub co duce stipendia faci¬
endi qua circũ fusus turba uiiͦiͦ inquit peditũ ⁊ sex¬

Expanded text:
gloriari Fabium rebus in Etruria gestis; uelle et P. Decium gloriari; et forsitan, quem ille obrutum ignem reliquerit, ita ut totiens nouum ex improuiso incendium daret, eum se exstincturum. postremo se collegae honores praemiaque concessurum uerecundia aetatis eius maiestasua sponte neque cessurum. et si nihil aliud ex eo certamine tulerit, illud certe laturum ut quod populi sit populus iubeat potius quam patres gratificentur. Iouem optimum maximum deosque immortales se precari, ut ita sortem aequam sibi cum collega dent si eandem uirtutem felicitatemque in bello administrando daturi sint. certe et id natura aequum et exemplo utile esse et ad famampertinere, eos consules esse quorum utrolibet duce bellum lem factus omnium ferme iuniorum et pro se quisque nomina dabant; tanta cupido erat sub eo duce stipendia faciendi. qua circumfusus turba 'quattuor milia' inquit, 'peditum et ses
Abbreviated transcription (Latin):
bras ꝙ quenq locum apte insidere poterat. quinque
milia conduncur peditum equitumꝙ. nec ubi tam̃
aut motus aliciuius temere egressi aut fulgor ar¬
moꝵ frande̾ ĩ ualle ta aꝑta decege̾t missis paucis pͥma
luet ad capiendũ quẽ ante diximꝰ tumulũ. qu̾tit oclos ło¬
stiũ ꝓmostati d̃spectu cõtẽpta paucitaᷤ ac s quisde depo¬
scrit polledoᷤ inĩt hostis ad locũ capiendũ. dux ip̃e inter
stolidissĩos ferocissiõsq ad arma uocat. et ulanis aninus
ictepat hostem pͥncipio leuem armatutã dimittit ac
dainde conserto agmine mittit equiteᷤᷤ. posttemo cum
hostib ꝙ subsidia mitti iub. instructisq legionib po¬
cedit t hannibal laltrantib suis alia aꝙ alia cresce̾te
certãmic mut̾ts anxilia peditũ eꝗcũ q ĩa iustã exple¬
uerat atic̃. ac totis ituyq iurib certat᷑ pͥma leuis ar¬
matura rõmanoꝵ p̾octupatũ inferic̃e loco succedẽs tu¬

Expanded text:
bras, quot quemque locum apte insidere poterant, quibras, quot quemque locum apte insidere poterant, quimilia conduntur peditum equitumque. necubi tamen aut motus alicuius temere egressi aut fulgor armorum fraudem in valle tam aperta detegeret, missis paucis prima luce ad capiendum quem ante diximus tumulum avertit oculos hostium. primo statim conspectu contempta paucitas, ac sibi quisque deposcere pellendos inde hostes ac locum capiendum; dux ipse inter stolidissimos ferocissimosque ad arma vocat et vanis minis increpat hostem. principio levem armaturam dimittit; deinde conferto agmine mittit equites; postremo, cum hostibus quoque subsidia mitti videret, instructis legionibus procedit. et Hannibal laborantibus suis alia atque alia crescente certamine mittens auxilia peditum equitumque iam iustam expleverat aciem, ac totis utrimque viribus certatur. prima levis armatura Romanorum, praeoccupatum ex inferiore loco succedens tu
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. duplex indic honnibali gaudium fuit. Neq
enim quicquã coꝵ que hostes gerebant᷑. cum fallebat
et profugis multa indic̃atib et ꝑ suos explorantem.
nam et liberam inimici temerittitem se suo modo cap¬
turum. et sollertic fabi dimidium uirum deiecsse. di¬
mulus erat inter castra minutri et penorum. qui eũ
peroccupasset. haud dubie iniquiorem erat hosti locũ
facturis. fum nõ tam capere sine certamine uole¬
bat hanibal quãquã id opere p̾cium erat quani aui¬
sa certaminis cum minutio quem semper occursuy
ad obsistendum satis sciebat et contrahere. ager om̃is
medius erac. Prima syctie mucilis insidiatori. qr
nõ modo silut̾ quicꝙ sed ne uepribus quidem uesti¬
tum habehat re ip̃a nacus de regendis insidus eo ma¬
gis ꝙ innuda ualle. nulla trilis fraus timeri poterat
et erant in anfranctib caue rupes ut quedam ea¬
rum ducentos armatos possent capert. Inhas late¬

Expanded text:
uoluit. duplex inde Hannibali gaudium fuit; neque uoluit. duplex inde Hannibali gaudium fuit; neque enim quicquam eorum quae apud hostes agerentur eum fallebat et perfugis multa non indicantibus et per suos explorantem: nam et liberam Minuci temeritatem se suo modo captaturum et sollertiae Fabi dimidium uirium decessisse. tumulus erat inter castra Minuci et Poenorum, quem qui occupasset haud dubie iniquiorem erat hosti locum facturus. eum non tam capere sine certamine uolebat Hannibal, quamquam id operae pretium erat, quam causam certaminis cum Minucio, quem semper occursurum ad obsistendum satis sciebat, contrahere. ager omnis medius erat prima specie inutilis insidiatori, quia non modo siluestre quicquam sed ne uepribus quidem uestitum habebat, re ipsa natus tegendis insidiis, eo magis quod in nuda ualle nulla talis fraus timeri poterat; et erant in anfractibus cauae rupes, ut quaedam earum ducenos armatos possent capere. in has late
Abbreviated transcription (Latin):
turum fortimam suam. si dictatoris cunctatõe segniti¬
es deoꝵ hominũq iudicio. darmate prestaret. Itaq
qpio dic primum congressus est m. fabio statuendũ
to utant᷑ se optimum ducẽ aut dieb aĩterius aut
simaiora interualla placerene partitis temporib al¬
temus siim̃ui uis imperiumq esse ue par hosti so
lum non consilio sed uirib etiam esset. siquam oc¬
casionem iti getende habuisset sibi comunicatum
cum alio. non ademptu impenum esse. Itaq simĩꝙ
uolentem parte qua posset rerum consilio gerendatu
censurm. Nec se tempora apud dies imperis cum ex̃
citu diuisurum su isꝙ consiliis qm̃ om̃ia nõ lictret que
posset seruaturum. Ita optinuit ut legiones sicut c̃¬
sulib mos esset inter se diuidortnt. prima et quarta
minutio. secunda et tertia fabis tuenerũt. Item equiteᷤᷤ
pan mimero sociumq et latini nominis auxilium
diuiscrmt. Castris sequoq sepatun. Mãci ecnutu

Expanded text:
turum se fortunam suam, si dictator in cunctatione ac segnititurum se fortunam suam, si dictator in cunctatione ac segnitie deorum hominumque iudicio damnata perstaret. itaque quo die primum congressus est cum Q. Fabio , statuendum to utantur: se optimum ducere aut diebus alternis aut, si maiora interualla placerent, partitis temporibus alterius summum ius imperiumque esse, ut par hosti non solum consilio sed uiribus etiam esset, si quam occasionem rei gerendae hacum alio, non ademptum imperium esse; itaque se nunquam uolentem parte, qua posset, rerum consilio gerendarum cessurum, nec se tempora aut dies imperii cum eo, exercitum diuisurum suisque consiliis, quoniam omnia non liceret, quae posset seruaturum. ita obtinuit ut legiones, sicut consulibus mos esset, inter <se> diuiderent. prima et quarta Minucio, secunda et tertia Fabio euenerunt. item equites pari numero sociumque et Latini nominis auxilia diuiserunt. castris quoque separari magister equitum
Abbreviated transcription (Latin):
dictatorem in contumeliam euis latam acceperũt. Ip̃e qua¬
qp grauitate animi criminantes se ad multitudinẽ ini¬
mices tulerat. tandem et populi inse senientem in in iuriã
tulit acceptieq in ipo itincre liceris. sc̃. de cquato impe¬
rio satis fidens. haud quaq cum impeni urt artem im¬
perandi equatam cumq inuito aciub hostib q animo
ad exercitu redi̾t. Minutius uero cum iam ante uix
tollerabilis fuisset sccundus rebus ac fauore uulgi.
tum utiq inmodice in modesteq nõ hannibalema ⁊¬
magis uicto a se. quam fabio gloriari illum in rebus
asperis unicum ac patem. ducem quesitũ hannibali
maiorem minori dictatorem magr̃o equitum ꝙ mil¬
M memoria habeat ante alium iussu populi equatum
in cadem ciuitate inqua magñ equitum uirgas atq se¬
tures dictatoris tremeit atq hortere soliti sunt intan¬
cum suam felicitate uirtutemꝙ enituisse. Ergo secu¬

Expanded text:
 dictatorem in contumeliam eius latam acceperunt. ipse, qua dictatorem in contumeliam eius latam acceperunt. ipse, qua grauitate animi criminantes se ad multitudinem inimicos tulerat, eadem et populi in se saeuientis iniuriam tulit; acceptisque in ipso itinere litteris s. c. de aequato imperio, satis fidens haudquaquam cum imperii iure artem imperandi aequatam, cum inuicto a ciuibus hostibusque animo ad exercitum rediit. Minucius uero cum iam ante uix tolerabilis fuisset rebus secundis ac fauore uolgi, tum utique immodice immodesteque non Hannibale magis uicto ab se quam Q. Fabio gloriari: illum in rebus asperis unicum ducem ac parem quaesitum Hannibali, maiorem minori, dictatorem magistro equitum, quod nulla memoria habeat annalium, iussu populi aequatum in eadem ciuitate, in qua magistri equitum uirgas ac secures dictatoris tremere atque horrere soliti sint; tantum suam felicitatem uirtutemque enituisse. ergo secu
Abbreviated transcription (Latin):
toris. fauceq magñ equitũ animos uersabat. quẽ
satis audicbant hoĩes ad suadendũ ꝗd uulgo place¬
bat prodie. et fauore suꝑante. auctoritas tũ deerat
rogationũ. unus inuentus est suasor legis c̃ T̃ retius
uamo quipriore anno precor fuerat loco nõ humili sch̃i
S enam sordido ortus. patrem lauium fuisst ftrunt.
ip̃m institutorc mercis filioq hoc ip̃o inseruili enis
Ainis ministeno usum. Is Iuuenis exeo genere questuᷤ
petunia aparte relicta. animum ad srem liberationis for¬
tune ieat. togaq et forum placuere. proclamando peo
sordidis hominib causisq aduis. itm et famam primũ
mi notitiam populi. de inde ad honorem peruenit. Quc¬
stum quoq. et duabus edilitatib plebria. et cirtuli po¬
stiemo ꝑ et p̃tuta ꝑfunctus iam ad consulatus spem
tum actolleret animos aut parum callide auram fauo¬
tailis popuili ex dictatoria inuidia petit scitiq plebis u

Expanded text:
toris fauorque magistri equitum animos uersabat quam toris fauorque magistri equitum animos uersabat quam satis audebant homines ad suadendum quod uolgo placebat prodire, et fauore superante auctoritas tamen rogationi deerat. unus inuentus est suasor legis C. Terentius Uarro , qui priore anno praetor fuerat, loco non humili solum sed etiam sordido ortus. patrem lanium fuisse ferunt, ipsum institorem mercis, filioque hoc ipso in seruilia eius artis ministeria usum. is iuuenis, ut primum ex eo genere quaestus pecunia a patre relicta animos ad spem liberalioris fortunae fecit, togaque et forum placuere, proclamando pro sordidis hominibus causisque aduersus rem et famam bonorum primum in notitiam populi, deinde ad honores peruenit, quaesturaque et duabus aedilitatibus, plebeia et curuli, postremo et praetura, perfunctus, iam ad consulatus spem cum attolleret animos, haud parum callide auram fauoris popularis ex dictatoria inuidia petit scitique plebis un
Abbreviated transcription (Latin):
eruntu et dictatoris ute nec temitic nastmid
prius mitendũ ad excrtitius paum que ami guio¬
lem in locum. c̃. flamini suffecisse dictator concionib
se abstinuit in actione minine populari. ne in se¬
natu quidem satis equis auribus audiebatur. hic
tum hostem extolleret uerbis bienniꝙ elades ꝑteme¬
ritatem atꝙ inscientiam ducum acceptas referret. Ma¬
gister equitum ꝙ contra dictum suu pugnasset ratio¬
nem diceret irecendam esse. sipiens se sum̃a imperii
consiluos sit. prope diem effectuꝵ ut sciant hoĩes bono
impereore. haud magni fortunã momenti esse. men¬
tem tationemq dominan se in tempore. ⁊ sine igno¬
minia seruiasse cercitũ quã multa milia hostium occi¬
disse maiorem gloriam esse huius generis oracionib
frustra habitis. et consule creato. M̾ a tilio regulo ne p̾¬
sens ⁊c iuit impeni dimicaret pridic quã rogationis
ferende dies adesset nocte ad cxercitũ abiit lucc orta.
Sum plebis consiliũ eẽt magis tacita inuidia dicta¬

Expanded text:
equitum et dictatoris iure. nec tamen ne ita quidem prius mittendum ad exercitum Q. Fabium quam consulem in locum C. Flamini suffecisset. dictator contionibus se abstinuit in actione minime populari. ne in senatu quidem satis aequis auribus audiebatur tunc, cum hostem uerbis extolleret bienniique clades per temeritatem atque inscientiam ducum acceptas referret, magistro equitum, quod contra dictum suum pugnasset, rationem diceret reddendam esse. si penes se summa imperii consiliique sit, propediem effecturum ut sciant homines bono imperatore haud magni fortunam momenti esse, mentem rationemque dominari, et in tempore et sine ignominia seruasse exercitum quam multa milia hostium occidisse maiorem gloriam esse. huius generis orationibus frustra habitis et consule creato M. Atilio Regulo ne praesens de iure imperii dimicaret, pridie quam rogationis ferendae dies adesset, nocte ad exercitum abiit. luce orta cum plebis concilium esset, magis tacita inuidia dicta