comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcũ eãue factum rit quoquidexea amoue¬
xetu siue gͦ ip̃e amoiũt. siue amouẽdum cu¬
grauit. edictum locum hatebit. Amouisse
eum accipinus qui quid celarͣit aut int̾uer¬
tĩt. aut ꝯfñserit. Ait p̃tor. quo quidex ea¬
N amoueretur. siue aut̃ unares sine plures fuĩt¬
i amote. edictolocus ẽ siuc ad eam hedit᷑ ꝑti¬

Expanded text:
um eamue factum erit, quo quid ex ea amoueretur': siue ergo ipse amouerit siue amouendum curauerit, edictum locum habebit. Amouisse eum accipimus, qui quid cel‹a›uerit aut interuerterit aut consumpserit. Ait praetor 'quo quid ex ea amoueretur': siue autem una res siue plures fuerint amotae, edicto locus est, siue ex ea heredit
Abbreviated transcription (Latin):
positus ec̃ dicatur. pupillus. cum quod̾
patris eiuis hereditate controu̾sia ẽ. curare
p̃corem debe ut his inpossõne sit de eo pu¬
ro eum uelle intelligi qui post mortem
patris fa. quis se sine lib̾is decedẽ credidit
filuis eius ẽẽ dici cepit. ꝯiam eius qui agͣ
uirau̾it se pregnantem ẽẽ bonorum po¬
sõ. ex edicto carbomanodaridebr. uł dene¬
gari si heredidetulit iusuirandum: cum
sã cognita detur possd̃. ne aut heredi põrũ
possõdata faciat p̃ iudicium aut de nega¬
ta uis ordinarium eripiat pupillo.
tuur controu̾siam filuis ħrs eẽ pot̾ fortis
quia scriptus edicto carboniano locus nõ
ẽ. ac similit̃ cumcertum ẽ quanuis filui
sit eum tanien heredem non fore. ueluti si
tio herede instituto postumus aut impu¬
bos ex heredatus negetur filiuseẽ. nec ad
tibonaiure litertorum. ⁊pulchroꝵ. Ist¬
osemmcassis ad carbonianum constat ñ

Expanded text:
positus esse dicitur pupillus, cum quo de patris eius hereditate controuersia est, curare praetorem debere, ut is in possessione sit: de eo puto eum uelle intellegi, qui post mortem patris familiae, qui se sine liberis decedere credidit, filius eius esse dici coepit: nam eius, qui iuraverit se praegnatem esse, bonorum possessio ex edicto Carboniano dari debet, vel denegari, si illa heredi detulit iusiurandum, cum causa cognita detur possessio, ne aut heredi bonorum possessio data faciat praeiudicium aut denegata ius ordinarium eripiat pupillo. titur controversiam filius heres esse potest, forte quia scriptus est, edicto Carboniano locus non est: ac simisit, eum tamen heredem non fore, ueluti si Titio herede instituto postumus aut impubes exheredatus negetur filius. nec ad remti bona uel iura libertorum et sepulchrorum: istos enim casus ad Carbonianum constat n
Abbreviated transcription (Latin):
ripossit. ⁊ dicatur non ẽẽ filius. ¶ Si pũ¬
pillus liberti paternibonorum possonem̃
petet. Negetur añ filius patroni cẽ. qui a
de pat̾nis bonis nulla controues sia ei fie¬
ret. differendum hoc uditium nõ eẽ. Si
post mĩpositum carbonianum decretum.
mul ⁊ pupillus ex carbomano et scripti
s cc̃ tabulas uł ab intestatobonorũ pos¬
sõnem simul ⁊ ip̃m excarboniano⁊ scͥp¬
tosheredes scd tabulas habituros bono
et in meapotestare ẽẽ dico: exstitit impu¬
res. qui cum patrem fa.⁊ ad se heredita¬
tem ꝑtin̾e dicat. decretum necessarium
eẽ.R. I tem emancipatus decessit intes.¬
tato suꝑstite filio impułe. qui seei su¬
umeẽ dicit. ego contendo añ emancipa¬
cionem conceptum: atꝙid̾o in mea po¬
testate eẽ.⁊ bona ẽmancipati ad me ꝑti¬
nere: ⁊ quidem bunc filiumẽe constat.¬

Expanded text:
ri possit et dicatur non esse filius. Si puri possit et dicatur non esse filius. Si pupillus liberti paterni bonorum possessionem petet, negaretur autem filius patroni esse, quia de paternis bonis nulla controversia ei fieret, differendum hoc iudicium non est. si vero post interpositum Carbonianum decretum hmul et pupillus ex Carboniano et scripti set contra tabulas vel ab intestato bonorum possessionem, simul et ipsum ex Carboniano et scriptos heredes secundum tabulas habituros bonoret in mea potestate esse dico: existit impubes, qui eum patrem familias et ad se hereditatem pertinere dicat: decretum necessarium esse respondit. Item emancipatus decessit intestato superstite filio impubere, qui se ei suum esse dicit: ego contendo ante emancipationem conceptum atque ideo in mea potestate esse et bona emancipati ad me pertinere. et quidem hunc filium esse constat
Abbreviated transcription (Latin):
tin̾e hereditarem possit. locuserit rarbom¬
ano edicto. cum u̾oxponitur ex heredatũ
stamenti iure queritur. ¶ Simat̾ eius
cui ⁊ delibertare ⁊ de hereditare pat̾nacon
trou̾sia sit: inquestioẽ libertatis uocatur.
Iuditium dematre non semꝑ intempus
pubertatis differendum erit. nam ⁊ ip̃iqui
sũbiectus ẽẽ dicitur ex cã rep̃sentari solet.¬
¶ Quotens carbomanum dec̾tum in t̃põiti.
eodem loco rem hab̾ioportet᷑. quoeẽt. sin¬
ulla controu̾sia fieret ei quibonorum po¬
sonem accipet. ¶ Cum aũt ex duob frĩ¬
b ex hoc decreto missis. alt̾ ꝓ parte suapaᷤ¬
t̾nam hereditatem ut defendat. compel¬
lituralit̾ totam defendẽ. aut uniu̾samc̃¬
ditorib cede̾. ¶Iterdumctiam ex here¬
datus filius excar roniano decreto bonoꝵ
possõnem accipiet. sinõ contra rabulas
petit bonorum possõnem. S ab inrestatõ
unde liberiq neget rabulas testamentip¬
atris tales eẽ ut scd̃ eas bonorum posso̾ da¬

Expanded text:
tinere possit, locus erit Carboniano edicto. Cum vero proponitur exheredatus testamenti iure quaeritur. Si mater eius, cui et de libertate et de hereditate paterna cotrouersia fit, in quaestionem libertatis uocatur, iudicium de matre non semper in tempus pubertatis differendum erit: nam et ipsi, qui subiectus esse dicitur, ex causa repraesentari solet.Quotiens Carbonianum decretum interponitur, eodem loco rem haberi oportet, quo esset, si nulla controuersia fieret ei, qui bonorum possessionem acceperit.Cum autem ex duobus fratribus ex hoc decreto missis alter pro parte sua patnam hereditatem non defendit, compellitur alter totam defendere aut universa creditoribus cedere. Interdum etiam exheredatus filius ex Carboniano decreto bonorum possessionem accipiet, si non contra tabulas petit bonorum possessionem, sed ab intestato unde liberi quia neget tabulas testamenti patris tales esse, ut secundum eas bonorum possessio da
Abbreviated transcription (Latin):
debonis diminuere. hec cruim possõ ꝓ sati¬
datione cecdit. ¶ Non solum alimenta
pupillo pr̃andebent. s ⁊ instudia ⁊ince¬
t̾as necessarias debet impedi ꝓmõ facul¬
tatum. ¶ post pubertatem qr̃. an ac¬
toris partes sustinere debeat. qui ex carbo
rei partes sustiñe eum deb̾e. maxime sica¬
uit.S ⁊ si non caueat: sinunc paratus
sit eau̾e qĩ possessor conueniendus est.
quid si nõ nune nõ caueat. possd̃ tranffei¬
tur adu̾sario satis offerente ꝑ iñ acꝙ si

Expanded text:
de bonis deminuere: haec enim possessio pro satide bonis deminuere: haec enim possessio pro satisdatione cedit. Non solum alimenta pupillo praas impensas debet impendi pro modo facultatium.Post pubertatem quaeritur, an actoris partes sustinere debeat qui ex Carbonirei partes eum sustinere debere, maxime si cauit. sed et si non cauerat, si nunc paratus sit cauere, quasi possessor conueniendus est: quod si nunc non caueat, possessio transfertur a
Abbreviated transcription (Latin):
paruĩt filium non eẽ: ¶ Maxime aũt
puto. si missus fuit inpossõnem adu̾sa¬
rius desid̾andum ap̃tore ne instrumen
i tampossonem suam redigat. Cet̾m deti
eapot̾. cumaũ insatisdatrone. ⁊pupilus
et adu̾sarus eius cessant. curator consti¬
tuendus ẽ qui bõã ad ministret. ⁊ q̃nq ei
qui iuditio nicerit: restituat. quid tamẽ
si turores pupilli uelint administrare. ñ
erunt audiendi. nisisatis ded̾int nomiẽ
nonẽ int̾ponendum dilauo aũ longis¬
sima ẽ ad hibenda que in ip̃s pubertatisex¬
trahet negotium ꝓlane si simul de pat̾
possõnem ueniant liberi. tam ⁊ siex infen¬
Ita demum aũt huic edieto iocus ẽ. si status
et hereditatis contiouersia sit. Namsitã¬
tum status ꝙ puta ẜuus dicatur eẽ. necul¬
la bonorum possõnis controu̾sta sit. hoc
casu lib̾ale iud̾itium statm explicandũ
erit. ¶Quipupillo controu̾siam facit
sisimul cumco in possõnem missus ẽ ali
exbonis deflincti nondebebit. nec quicqm̃

Expanded text:
paruit filium non esse. Maxime autem puto, si missus fuerit in possessionem aduersarius, desiderandum a praetore, ne instrumenta in possessionem suam redigat: ceterum decea potest. Cum autem in satisdatione et pupillus et aduersarius eius cessant, curator constituendus est, qui bona administret et quandoque ei qui iudicio uicerit restituat. quid tam‹en›, si tutores pupilli uelint administrare? non erunt audiendi, nisi satis dederint nomine pnon est interponendum, dilatio autem longissima danda est, quae in tempus pubertatis extrahet negotium. Plane si simul de paterpossessionem veniant liberi, tametsi ex inferIta demum autem huic edicto locus est, si status et hereditatis controversia sit: nam si tantum status quod puta servus dicatur esse nec ulla bonorum controversia sit, hoc casu liberale iudicium statim explicandum erit. Qui pupillo controversiam facit si simul cum eo in possessionem missus est, ali ex bonis defuncti non debebit nec quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
constiturꝑ quem bõa administrentur.⁊
adu̾sarius aũ si satis dedĩt res que tpr¬
ꝑiture. aut deu̾iores future sint. distͣbere
debr. Item adebitorib quitp̃r lib̾abunt᷑
exigere debrcet̾a cum pupillo posside¬
bit. ¶ Anau uescendi causa diminuere
possit is. qui ex carboniano missusẽ uidea¬
mus. ⁊ si quidem satis impubes detlit siũ
decreuit p̃ses suie nõ dimirant uescendi
mittendus ẽ. nec mirum debet uideri ħr¬
ditatem ppt̾ alimenta minui eus quem
fortasse iudicabitur filiumeẽ. cumoĩ
umedictis uent̾ inposso̾nem mittatur.
⁊ alimenta mulieri prẽntur: ꝓpt̾ eum

Expanded text:
constitui, per quem bona administrentur. constitui, per quem bona administrentur. aduersarius autem si satis dederit, res, quae tt deteriores futurae sint, distrahere debet: item a debitoribus, qui tempore liberabuntur, exigere debet: cetera cum pupillo possidebit.An autem uescendi causa deminuere possit is qui ex Carboniano missus est, uideamus. et si quidem satis impubes dedit, siue decreuit praeses siue non, deminuet uescendi mittendus est. nec mirum debet uideri hereditatem propter alimenta minui eius, quem fortasse iudicabitur filium non esse, cum omnium edictis uenter in possessionem mittatur et alimenta mulieri praestentur propter eum
Abbreviated transcription (Latin):
uersiam sibi mou̾i. pot̾icetiam finito ip̃r
intraq̾ ex pͥma parte bonorum possd̃em
acceꝑat. ex sequenti bonorum possõnem
perẽ. quam cum accepit ꝓpetuo possessor¬
his acc̃onib utetur. s ⁊ si post pubertatẽ
contra eum iudicatum fui̾t denegabĩtur
ip̃ .ł. Set sus qui controu̾siam impu¬
b̾i facit exliberis sit: eueniet. ut suie caue¬
at is cͥstatus sit controu̾sia siue non eaueat.
artamen simul sit inpossõne.¶ Si mĩ¬
m.dig̃. ait. E uratorem constituit dełe
qui omĩa quicuret accõnes exerceat de¬
niꝙ scribit etiam eum quicum impułe
missus ẽ inpossõnem. accõnes posse ad¬
uersus curatorem intende. necesse ꝓhibẽ¬
dum nullum enim ꝑ hoc p̃iudiciumbe¬
reditatis fieri. nam ⁊ adu̾sus ip̃m pupil¬
lum si satis dediss: recte ex ꝑiretũr. ¶Qͦ¬
tiens impubes satis nondat muttitur in
siue nondet.siuelit adu̾sarus cõmiti
sibi ãministrationem satis dare debet
pupillo.cet̾msi satis nondet debr curator

Expanded text:
ersiam sibi moveri, poterit etiam finito tempore, intra quod ex prima parte bonorum possessionem acceperat, ex sequenti bonorum possessionem petere, quam cum acceperit, perpetuo possessoriis actionibus utetur: sed si post pubertatem contra eum iudicatum fuerit, denem Sed si is, qui controversiam impuberi facit, ex liberis sit, eveniet, ut, sive caveat hic, cui status fit controversia, sive non caveat, attamen simul sit in possessionem. Si imdigestorum curatorem constitui debere, qui omnia curet actiones exerceat. denique scribit etiam eum, qui cum impubere missus est in possessionem, actiones posse aduersus curatorem intendere nec esse prohibendum: nullum enim per hoc praeiudicium hereditati fieri: nam et aduersus ipsum pupillum, si satis dedisset, recte experiretur.Quotiens impubes satis non dat, mittitur isiue non det. si uelit aduersarius committi sibi administrationem, satis dare debet pupillo: ceterum si satis non det, debet curator
Abbreviated transcription (Latin):
li iepa nõnsam paurud̃ conferet set
sisir neptis solanonecuã nepõs ex eodẽ
tue donfertur peruoditemꝙ nepon
uł noptiexalio. s isiduo neptes sint
ex diu̾sis filus consc̾rent. ⁊ iuicem ⁊ pã¬
iuo si exeodem paut tantum inuoemꝰ
ferent. ¶ Cum dos constrt᷑ inpensarũ
necessararum sit detractio cct̾arum nõa
ꝙ si iam factum diuortium ẽ. ⁊ marituᷤ

Expanded text:
li nepoti, non etiam patruo conferet. Sed si sit neptis sola, non etiam nepos ex eodem, tunc confertur patruo itemque nepoti vel nepti ex alio. Sed et si duae neptes sint ex diversis filiis, conferent et invicem et patruo, si ex eodem patre, tantum invicem conferent. Cum dos confertur, impensarum necessariarum fit detractio, ceterarum non. Quod si iam factum divortium est et mari
Abbreviated transcription (Latin):
stitueritis cui acctens daridebeat peccun¬
a excuius usi alimenta p̾stẽtur. Debit¬
ciũ autem is qui accip̾et cauere diꝰqui dabũt
tis tum exsorte quantum eficeͤ ꝓ portione
conputatio. diuus pis rubriço cuidãta¬
lesforo respͥsit. consulet uocatis hisaꝗb
uobis alimenta deberi ex causa fidci comiᷤ¬
si constitirit. uł om̃s ab uno uł fac ta pro
rata distributione q̾asiaquib ꝑcipiatiᷤᷤ¬
tẽ is ĩ ⁊̃ decerrgrẽt. fiscus enim sio nomine de¬
es abeo nobłi deb̾ctur excm̃plum nobis se¬

Expanded text:
stitueritis, cui a ceteris dari debeat pecunistitueritis, cui a ceteris dari debeat pecunia, ex cuius usuris alimenta praestentur. debebit autem is qui accipiet cauere eis qui dabunt sierit, tantum ex sorte, quantum efficiet pro portione computatio'. Diuus Pius Rubrio cuidam Telesphoro rescripsit: 'Consules uocatis his, a quibus uobis alimenta deberi ex causa fideicommissi constiterit, uel omnes ab uno uel facta pro ‹ra›ta distributione quis et a quibus percipiatis, decernent. fiscus enim, si eo nomine quid ab eo uobi
Abbreviated transcription (Latin):
scuenuis & antonius rescripserunt. Et lic  boã¬
ad fiscum bona fucrint deuoluta ex qui frqlm¬
b alim̃ta debeantur. p̃standa sunt. sicu alist
ti  adquẽlibet. successorẽs tñsissent. Ilꝰ słu¬
ip̃ꝰ Solent iudices ex cã alim̃torum uo¬
b̾tas dudere̾t. quotiens plures suntħr¬
bs des. nc asinglis hĩdib mutatqmꝰalimta¬
sis petentes distringant᷑. quã diuisionem o¬
¶T ꝓurd hab̾i. oportet atq siꝑater familias go.¬
u apse lib̾tos diu̾isisset. ¶Solent exunũ hras aͥ¬
teligere ꝑquem alimenta pͥstentur. aut exierͦ¬
i a ruoluntate defuncti: aut arbitrio suo. ũi q quõt¬
s rescripta abrec ta ostendunt. exem plum se¬
bꝯ libellidatimich alidtis filus mii nobis u
nsciess adexciplum istam remꝑtinere¬
s quiamultis test̾is suis pr̃ar lib̾tis iubent᷑
Necefsaria que quia minunii heñs .i. adꝑ
nicħlum ꝑducuntur. cumplures hr̃ds
i. ccͣpunt ꝑsucessiones existere quia decau¬
saputo uoᷤ reeͣ te fac turos siconuocatis

Expanded text:
Seuerus et Antoninus rescripserunt. Et lid fiscum bona fuerint deuoluta, ex quibus alimenta debeantur, praestanda sunt, sicuti si ad quemlibet successorem transissent. is. Solent iudices ex causa alimentorum libertos diuidere, quotiens plures sunt heredes, ne a singulis heredibus minutatim alimenta petentes distringantur: quam diuisionem perinde tueri oportet atque si pater familias ipse libertos diuisisset. solent et unum eligere, per quem alimenta praestentur, aut ex uoluntate defuncti aut arbitrio suo, ut rescripta subiecta ostendunt: 'exemplum libelli dati mihi a libertis Silii misi uobis, sciens ad exemplum istam rem pertinere, quia multi testamentis suis praestari libertis iubent necessaria, quae quia minimi aeris sunt, ad nihilum perducuntur, cum plures heredes coeperunt per successiones existere. qua de causa puto uos recte facturos, si conuocatis
Abbreviated transcription (Latin):
na dom ee uolo. cuiꝰex inẽm̃to eoͣs ałe te uolo ⁊ reli¬
alio scripto ħrde ñ possit tam̃ eũ alũp̾¬
nis pelictã peceuniã ut ẜu acrestituat¬
s ad e int᷑ falcidion recte petiturũ ꝙ de su

Expanded text:
 esse uolo, cuius ex incremento eos alere te uolo: reli esse uolo, cuius ex incremento eos alere te uolo: relialio scripto herede non possit, tamen eum, alumnis relictam pecuniam et seruet ac restituat, intra Falcidiam recte petiturum: quod de
Abbreviated transcription (Latin):
Quero an om̃ĩb cibaria deberẽt dari. ã
his quoscõm̃dauit cum hr̃dib eẽ uiꝰ¬
sit. Modestinus respõdit. om̃ĩb lib̾¬
baria ⁊ uestitus. ⁊ habitatio d hebitu
oquia smchil alicorpus no potest cctu
que go disciplina ꝑtinet legato ñ pd¬
Dapinianus lub ᷤ Pecunie sortema¬
limentis lib̾torum destinatam unum
ex ħidib scdm uoluntatern de fune ti
oh al pcipiẽntem cauere. noet̃ caenduli
ex ꝑsona deficientium partes cohr̃dib
restitui placuit. obeam igitur speti¬
empost mõtem om̃ium libtorum ui¬
debitinon conpetit accione cutilis
dabitur. diuersa causa est eius cui legato¬
rum diuisio mandatur. nam̃ corei pre¬
sentem ac mͦm̃tariam curam iniungit
Aum̃torum. uero p̃bendoium nẽccsũ¬
itas onenb m̃struis atq annius ucretũ¬
diam quoq pulsantib adstrigit. eꝙ
atcpeto gausei quid quid exħrlitatẽ
mea religent. illis alum pnis meis des
idsingłis denos aureos. ead̾qͦ sũmã penes te¬

Expanded text:
quaero, an omnibus cibaria debent dari an his quos commendavit et cum heredibus esse iussit? Modestinus respondit omnibus libebaria et vestitus et habitatio debebitur, quia sine his ali corpus non potest: cetera quae ad disciplinam pertinent legato nsponsorum. Pecuniae sortem alimentis libertorum destinatam unum ex heredibus secundum uoluntatem defuncti praecipientem cauere non esse cogendum ex persona deficientium partes coheredibus restitui placuit: ob eam igitur speciem post mortem omnium libertorum indebiti non competit actio nec utilis dabitur. diuersa causa est eius, cui legatorum diuisio mandatur: nam ea res praesentem a‹c› momentariam curam iniungit, alimentorum uero praebendorum necessitas oneribus menstruis atque annuis uerecundiam quoque pulsantibus adstringitur. 'a te peto, Gai Sei, quidquid ex hereditate mea redegeris, illis alumnis meis des singulis denos aureos eandemque summam penes te
Abbreviated transcription (Latin):
pͥtis fiocicomissum debeat. meniuisau¬
tem FRespodi mauum nsi aluto de¬
ł quonon telibaretur. cloceat sibiatesta¬
tore iniunctum utoen scđm uolunta¬
tm testatoris rec lepisse. cahoncra que¬
ot io senpta erant eisũme que in cum oe¬
deigqssis tans ferebatur. ¶np̃rai
toniuspius. lib̾tis scxtitic basilie. Q̃¬
dnsurs uerba testixta schabcãt. ut quo at
cum claudioiusto morati eẽnt. his a
u limenta ⁊ uestiana legata sint. tamẽ
Ihanc fuisse tefucte cogitationemu
terpctor ut s post mõtem iusti eadẽ¬

Expanded text:
tis fideicommissum debeat Maeuius. respondi Maeuium, nisi aliud, de quo non deliberaretur, doceat sibi a testatore iniunctum, uideri secundum uoluntatem testatoris recepisse ea onera, quae adscripta erant ei summae, quae in eum codicillis transferebatur. Imperator Antoninus Pius libertis Sextiae Basiliae. 'Quamuis uerba testamenti ita se habeant, ut, quoad cum Claudio Iusto morati essetis, alimenta et uestiarium legata sint, tamen hanc fuisse defunctae cogitationem interpretor, ut et post mortem Iusti eade
Abbreviated transcription (Latin):
os ueroquam babeant significa¬
tionem. utium non exprediis alimenta
tas an usuffructus relictus sit. ⁊ͣsi pͥropͥ¬
etas pelicta sit. aliquid tamen suꝑfluum
a mueniatur. in redditibus quame ini
quantitate cibarioꝵ ⁊ uestiarioꝵ adħ
heredem pattommi pertineant. et si mor¬
tin ali quid exlibertis sint. anpars eoꝵ
ad fidei comnussarios superstites pertin:.
⁊ andie cetente fidei commissi morienti¬
um lib̾toꝵ. portiones adħrdes eoꝵ. an
testatoris decurrant
lum usum fruct᷑um ⁊ ideo ⁊ siquid suꝑi ͣi¬
fluum in rectoitib quã incibonis ert ꝓo

Expanded text:
o, quam habeant significationem, utrum ut ex praediis alimenta tas an usus fructus relictus est? et si proprietas relicta sit, aliquid tamen superfluum inueniatur in reditibus, quam est in quantitate cibariorum et uestiariorum, an ad heredem patronae pertinet? et si mortui aliqui ex libertis sint, an pars eorum ad fideicommissarios superstites pertinet? et an die cedente fideicommissi morientium libertorum portiones ad heredes eorum an testatoris decurrant?solum usum fructum et ideo et si quid superfluum in reditibus quam in
Abbreviated transcription (Latin):
penso fene solitus erat isuxori supelleci¬
em legauerat. recte negabũt uesten ees¬
suram lab̾o ofilius casellius quia nõposie. qdamẜat̃ ad.lũt
ta. ⁊tem siquid aliud magis deliciarũ tũ¬
quãu sus causa paratum eẽt. nõeẽ supel ĩ¬
lectilis labeo trebatius putant. murrea
autem uasaq uitrea que adusum eden¬
di ⁊ bibendi causaparata eẽnt. insupel s¬
lec tili dicuntur ẽt.
loco sed genere usus. Ita urbana penuᷤ
⁊ supeldes. ad usum urbanum no adlo¬
cum ^ aͣutͫ pcregrinum dirigenda est mł¬
tumq inter est. penus ⁊ supellex caque
inurbe sit anubana legetur uel proi¬
mittatur.
bitationem in qua suppelles fuit legaᷤᷤ¬
se utoctur. Quarr cõtra defunc liuolun
tialiter exp̃ssũ sit. nam ⁊ domo legata
ipsum nominatim exp̃ssum atestatoͬe
fuit. ueꝵ ẽ id dotis legatunt ẽẽ quod¬
in actione dedote inerat. ⁊ idõ siinter
uirum ⁊ uxorem ꝯueniret ut mor¬
tis cansa soluto manimomio filie fi¬

Expanded text:
penso ferre solitus erat, is uxori supellectilem legauerat. recte negabant uestem legato cessuram Labeo Ofilius Cascellius, quia non posset ta, item si quid aliud magis deliciarum quam usus causa paratum esset, non esse supellectilis Labeo Trebatius putant. murrea autem uasa et uitrea, quae ad usum, edendi et bibendi causa, parata essent, in supellectili dicuntur esse.loco, sed genere usus, ita urbana penus et supellex ad usum urbanum, non ad locum urbanum aut peregrinum dirigenda est, multumque interest, penus et supellex ea quae in urbe sit an urbana legetur vel promittatur. bitationem, in qua supellex fuit, legasse uidetur. quare contra defuncti uoluntcialiter id expressum sit: nam et domo legata ipsum nominatim expressum a testatore uerum est id dotis legato inesse, quod actione de dote inerat. Et ideo si inter uirum et uxorem conuenerat, ut morte uiri soluto matrimonio filio
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Uerb̾ ftoei comissi pure manumis¬
ĩo preteritiqͦ temporis alimenta reden¬
dꝗsunt. quauis tardius lib̾tatem recũ¬
ꝑauĩt. nec hr̃s morã libtatis feci̾t. Tũc
Enim exploxan iom̃ oportet cumd̾u
ͣsuris fidcicomussi queritur. nõde ipsis fi¬
deicomissii alimtis uir bom arbitra

Expanded text:
tur. Uerbis fideicommissi pure manumisso praeteriti quoque temporis alimenta reddenda sunt, quamuis tardius libertatem reciperauerit nec heres moram libertati fecerit: tunc enim explorari moram oportet, cum de usuris fideicommissi quaeritur, non de ipsis fideicommissis. Alimentis uiri boni a
Abbreviated transcription (Latin):
penum p̃teruium quod rome erit
solapenus que rome est. legatauite.¬
tur. ⁊ita ponponius lib̾.ui. Ad sabin m
aulus. ub̃ n Non om̃e quod bibit᷑
in penu habetur alioqui netesse ẽũ
omĩa medicamenta que bibentur cõ¬
tineantur. Itaq ea demum penoris cẽ
que olendi causa bibe̾ntur quo innuo
anti d̾otum nõ est. ⁊ sane iõuere cañsui
sensit. Sedꝙ quidam negauerunt pipꝰ
&e ligustͥcum ⁊ carrͤum ⁊ claᷤ serunt cioet a¬
Ca huius mõi penũ nõeẽ. inꝑrobatũ¬
dub̃. Instrum̃tum pistrini⁊ tem u¬
nuer sauasa concin toriã penu nõcon
matrem lib̾rosq meos qui cũmatre st̃
ꝑtinere uolo. Quero situtores pupilli
eam solum mõ penũ deb̃i que inde ce¬
naculo eẽ clicunt. sic̃ autem ⁊ inorei̾
sam p̃hore anẽe quoq deb̾entur. respõ
quie quid penonis caisa ubicumq ha
sticũ patris familias instrumentũ qͦ.
Eneq argento auro ue facto uł uestiadi¬
Anumeretur.¬

Expanded text:
penum praeter uinum quod Romae erit', penum praeter uinum quod Romae erit', sola penus quae Romae est legata uidetur: et ita et Pomponius libro sexto ad Sabinum um. Non omne quod bibetur in penu habetur: alioqui necesse est, ut omnia medicamenta quae biberentur contineantur. itaque ea demum penoris esse, quae alendi causa biberentur, quo in numero antidotum non est. et sane uere Cassius sensit. Sed quod quidam negauerunt piper et ligusticum et careum et laser et cetera huiusmodi in penu non esse, improbatuum Instrumentum pistrini, item universa vasa cocitatoria penu non conmatrem liberosque meos, qui cum matre sunt, pertinere volo". quaero, si tutores pupilli eam solummodo penum deberi, quae in caenaculo esset, dicant, sint autem et in horreis amphorae, an hae quoque deberentur. respondit, quidquid penoris usus causa ubicumque sticum patris familiae instrumentum, quod neque argento auroue facto uel uesti adnumeretur
Abbreviated transcription (Latin):
ponus legataestbitẽ siquis solitus fruc¬
Rea soli que impenu sibi separabat. ꝙ
sꝑpm̃iscue uti solebat tũc quantũ ad
asinuũ usum ei sufficet familieq eui
ceteroꝵq que circa eum sunt legato
cedat ꝙ fere inquid sabbatus euenit
imꝑsoius mercatoꝵ. aut quotiens cel¬
laest olenuini que uenire solebant
in hr̃ditate relicta. nom̃ autem pemis
mnichi traditum est. omib gnĩb dic¬
tum.: GSuta legetur. penum quero¬
me sit ntrum q̃ intra coniẽtia lega¬
xeuidetur. anuero easola que intranu
nuu ͤ Equicdem urbeĩ fere om̃s muro
tenus finir̃ romam continentib ⁊nͣ
ben romam eque contiuẽtib ꝙ si ur¬
bana penus sit legata. onsẽ q̃d̾ ubiq ẽ
¶ urbiconsui destinata sicuti urbicami¬
Iusteria dicimus ⁊ que extraurbem ne¬
bis nobis ministare consuerunt siaus¬
smortis sit. urbi iunctis idem erit di¬
dendum ¶Sicuipenus legatasit. p̃ter
uinum om̃s penus legata uidetur ex ͤ¬
eptaͦuino. Sedsuta scriptum sit. õe

Expanded text:
penus legata est. Item si quis solitus frucsed ea sola, quae in penum sibi separabat. quod si promiscue uti solebat, tunc quantum ad annuum usum ei sufficeret familiaeque eius ceterorumque, qui circa eum sunt, legato cedet: quod fere, inquit Sabinus, euenit in personis mercat‹o›rum aut quotiens cella est olei et uini, quae uenire solebant, in hereditate relicta. Nomen autem penus mihi traditum est omnibus generibus dictum. Si ita legetur 'penum, quae Romae sit', utrum quae est intra continentia, legata uidetur an uero ea sola, quae est intra murum? et quidem urbes fere omnes muro tenus finiri, Romam continentibus, et urbem Romam aeque continentibus. Quod si urbana penus sit legata, omnem, quae ubique est,  urbico usui destinata, sicuti urbica ministeria dicimus et quae extra urbem nobis ministrare consueuerunt. si aued et si in hortis sit urbi iunctis, idem erit dicendum. Si cui penus legata sit praeter uinum, omnis penus legata uidetur excepto uino: sed si ita scriptum sit 'omnem
Abbreviated transcription (Latin):
torum gr̃a. Et ofilius scribit lib̾ uix ac¬
ii tionum ligna ⁊ carbones et cetrraq̃ ꝑq̃
penus conficeretur. anpaiore legatocõ¬
tineãtur quenitur. Et quĩtus mutius er
offiliꝰ negauerũt. ñ mag̃qͣm mole inꝗunt

Expanded text:
torum gratia: et Ofilius scribit libro sexto dectorum gratia: et Ofilius scribit libro sexto decimo actionum. Ligna et carbones ceteraque, per quae penus conficeretur, an penori legato contineantur, quaeritur. et Quintus Mucius et Ofilius negauerunt: non magis
Abbreviated transcription (Latin):
S̃ doceatur mella certe senesculente penui
cełe lacertis quoq com in dria sua conti¬
neri nec labeo negauit. ¶Põculenta
penu legata eaque uini loco pater fanui¬
lias habuit continebuntur supͣscriptau̾
non conginebuntur. penor acetum quo¬
q cecleit nemodubitat nisi extiugueurꝰ
duiguis causa fuir paratum. Tuncenun
accipiendũ eñt et amicorum eus et
cdientum et umuersorũ quosciriise hab¬
peret non eciã eius familie quãneq crca
se neccr ca suos hab pͣuta siqͥ sũt inuil¬
lis. deputati quos quint᷑ꝰ mutius sic ex¬
stim᷑abat ut eoꝵ aibaria comineri putet
quĩͥ opus non facerent. s materiam
prebuit ẜuio uotandi ut rtex̾toꝵ
et textricum abariadiçeret contim̃
S mutius cos uoluit significare pa
torꝑ cibaria penu: continentur. secl eoꝵ¬
⁊ iumentorum que usibꝰ ipsius ⁊amico¬
rum descriuunt: oecerum siquaium̃ x¬
ta agris dęẜuiebant uł locabantur lega
tur. s: ordeumsine familie siue uinĩ¬

Expanded text:
s doceatur. mella certe semper esculentae penui cedere, lacertas quoque cum muria sua contineri nec Labeo negauit. Poculenta penu ea, quae uini loco pater familias habuit, continebuntur, supra scripta uero non continebuntur. Penori acetum quoque cedere nemo dubitat, nisi exstinguendi ignis causa fuit paratum: tunc enim accipiendum erit et amicorum eius et clientium et uniuersorum, quos circa se habet, non etiam eius familiae, quam neque circa se neque circa suos habet: puta si qui sunt in uillis deputati. quos Quintus Mucius sic definiebat, ut eorum cibaria contineri putet, qui opus non facerent: sed materiam praebuit Seruio notandi, ut textorum et textricum cibaria diceret contineri: sed Mucius eos uoluit significare, quntorum cibaria penui continentur, sed eorum iumentorum, quae usibus ipsius et amicorum deseruiunt: ceterum si qua iumenta agris deseruiebant uel locabantur, legatur, sed et hordeum siue familiae siue iumen
Abbreviated transcription (Latin):
duõ. Autiustitius uibts suiscib
nriuestiana amiua certorum numo daa¬
rum relinquit ⁊ postenore parte restibr
itacauit. obligatos eis obhanc causam
fidci comissi fũdos ncos illu.  cxred¬

Expanded text:
um. Lucius Titius libertis suis cibaria et uestiaria annua certorum nummorum reliquit et posteriore parte testamenti ita cauit: 'obligatos eis ob causam fideicommissi fundos meos illum e
Abbreviated transcription (Latin):
suppellec tilis potius an argenti anuftis
sint ẜuius fatetur. sententiam ciꝰqu
legauĩt aspici oportere in quã raciorͥẽ
cam solitus sit referesucnum si cadem:
ꝗbꝯ nõdubitaretur quin in alienoge.¬
nere eẽnt. nt ͥ pͣuta cseinum argentu̾a¬
ut penu las ⁊ tõgas. suppellec tilis ꝗs
gͦscribe solitus sit. nõ idcirco minu¬
estimari opportere suppelloetili legate
ea quoq contineri. non exopini onibꝯ
singłorum. sed excomuni usunomi¬
na cxaudiri debere. Ĩdtubo parum si¬
obi liq̃re ait. namquoͭ suntnomi¬
na inquid nisi ut demonstarẽt uolũ¬
tatem dicentis. et quidem nõ arbitr̃o
quem quam licere quodnõ sentłtͣ ut᷑
maxime nomine usus sit ꝗͦ id apel¬
lan solet. nam uocis ministero ut¬
mur cet̾erum nemgestimandus est᷑
dixisse quod nonm̃te agitauerit.
Secd& simagno pereine tubonis na
tio ⁊ auctoritas moͣnet noram̃ aẜuio
cdiscẽciõ nõuideri quẽquã dixissecu¬
iũs nõ suo nomine usus sit. Et si pͥ¬

Expanded text:
suppellectilis potius an argenti, an uestis sint. Seruius fatetur sententiam eius qui legauerit aspici oportere, in quam rationem ea solitus sit referre: uerum si ea, de quibus non ambigeretur, quin in alieno genere essent, ut puta escarium argentum aut paenulas et togas, supellectili quis adscribere solitus sit, non idcirco existimari oportere supellectili legata ea quoque contineri: non enim ex opinionibus singulorum, sed ex communi usu nomina exaudiri debere. id Tubero parum sibi liquere ait: nam quorsum nomina, inquit, nisi ut demonstrarent uoluntatem dicentis? equidem non arbitror quemquam dicere, quod non sentiret, ut maxime nomine usus sit, quo id appellari solet: nam uocis ministerio utimur: ceterum nemo existimandus est dixisse, quod non mente agitauerit. sed etsi magnopere me Tuberonis et ratio et auctoritas mouet, non tamen a Seruio dissentio non uideri quemquam dixisse, cuius non suo nomine usus sit. nam etsi pr
Abbreviated transcription (Latin):
D penũ quanttatẽ uõ penꝰposse. hab¬
pł it igit nr̃s oblacione tadiuquã di¬
oũailis cũ eodem pecunia contestẽtur
nisi forte aliud tempꝰ uł m̃te ł
duerbis testator p̃stituit. Quoduum
annossingłos penus legata sit. ꝑsĩ¬
głos annos penus adhuc potuit p̃¬
stari. siminus sum me ꝑ singłos ã¬
nos petentur. Quidergo siluna ⁊s¬
sũma legat᷑asit. ⁊ primo penus nõ
sit p̃stita utrum tota sum madebeat᷑¬
iste qlasi totopenoris legatotͥransfuso
S̾ anni estimations sola sit. trans la¬
tait ta dubitari põt. puto tam̃ sic uolun¬
rA tatem sequẽdam testatoris ut tota
ssumma illico post quam cessauͣtt
uasis ecrtis legata ⁊ consũpta ni ua¬

Expanded text:
 penum, quantitatem uero et peti posse. habebit igitur heres oblationem tamdiu, quamdiu lis cum eo de pecunia contestetur, nisi forte aliud tempus uel mente uel uerbis testator praestituit. quod si in annos singulos penus legata sit, per singulos annos penus adhuc poterit praestari, si minus, summae per singulos annos petentur. quid ergo, si una summa legata sisit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato transfuso, mi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, postquam cessauerit uasis certis legata et consumpta ne u
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .4.. Instrum̃ti significacione
rede ⁊ sedulaniaᷤ supellectili sicut ad¬
sub sellia cathedaria quib insterni
cuit easupelloctili cõtieri detapetis/
uee unteis quibus ĩstẽ ꝑ uehicula drgu

Expanded text:
de instrumenti significatione. Redae et sedularia suppellectili adri potest, subsellia cathedraria quibus insterni cuit ea supellectili contineri. De tapetis autem uel linteis, quibus insternuntur uehicula, du
Abbreviated transcription (Latin):
mirum ẽ morib cuitatis et usu reꝵ
appellatioẽm eius mutatam eẽ nam
fictilia lgna aut uitrea aut cereade¬
nq supellec ti lgͥ utebturͦ. nũc exe¬
bõre atq testudine atq argento. iam
ỹ rim quã materĩam intueri oportet .¬

Expanded text:
mirum est moribus ciuitatis et usu rerum appellationem eius mutatam esse: nam fictil‹i› aut lignea aut uitrea aut aerea denique supellectili utebantur, nunc ex ebore atque testudine et argento, iam rum, quam materiam intueri oportet
Abbreviated transcription (Latin):
xonisue legauerat domũcũiurt suooi
⁊ instruuiento ⁊ supellectili querebãt
anuidetur ⁊ argentum escale et poto¬
rium legato contineri. Respõdit si
quid insupellec tili argentum c̃ cł bi
escale autem uł potorium argentũ.
non deb̾inisi hoc quoq testatorem
li cui species ex habundanti ꝑꝰinꝑ¬
ritiam. enumerentur. g̾naͣbi legato
non derogatur. Sitam̃ sperie̾ nuine¬
ri demõsfrate fum̃t. modus generi.
datus inhis sp̃e cuam eb in teligitur
¶dem ẜuabitur instruc to p̃diolega¬
to sique dam speties numenim certũ
acceꝑint. ¶Suppelle tilism̃sas
tuius cumq materie silicet uł argẽ¬
uteas uł argento inclusas placet.nam
e ⁊ argẽteos lec tos. Item argente can¬
¶ delabra suppellec tili cecłe postenor
letas reciꝑit cũ rulixem exauro ⁊ ar¬
egento lec tum uiuen tisarborᷤmĩ¬

Expanded text:
xori suae legauerat domum cum iure suo omni et instrumento et supellectili, quaerebatur, an uideretur et argentum escale et potorium legato contineri. respondit, si quid in supellectili argentum est, deberi, escale autem uel potorium argentum non deberi, nisi hoc quoque testatoremli cum species ex abundanti per imperitiam enumerentur, generali legato non derogatur: si tamen species certi numeri demonstratae fuerint, modus generi datus in his speciebus intellegitur. idem servabitur instructo praedio legato, si quaedam species numerum certum acceperint. Supellectilis mensas esse cuiuscumque materiae, scilicet uel argenteas uel argento inclusas placet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: cum et Ulixem ex auro et argento lectum uiuentis arbori
Abbreviated transcription (Latin):
it Sextꝰ aũt ceciliꝰ ⁊̃ thus ⁊ cereo ᷤ indome¬
sticũ usũ paratos continei legato scribit.¬
¶ Serus aput mellã ⁊ ungentum et
caitas epistola res penoris eẽ seribit.
⁊ est uerius hec omnia i.odores quo¬
q contineri. sꝰ aitas adratium eulas
uł ad lõcandoꝵ paratas continer Ra¬
saquoq penuria quin contineanturn
nulla dubitatio est. Aristo autem scri:¬
bit dolia non contineri ⁊ est uerum scdm
illa distinctionem quam supra fecimu
inumo nec frumenti nec leguminum the

Expanded text:
it. Sextus autem Caecilius etiam tus et cereos in domesticum usum paratos contineri legato scribit. Seruius apud Melam et unguentum et chartas epistulares penoris esse scribit et est uerius haec omnia, odores quoque contineri: sed et chartas ad ratiunculam uel ad logarium paratas contineri. Uasa quoque penuaria quin contineantur, nulla dubitatio est. Aristo autem scribit dolia non contineri, et est uerum secundum illam distinctionem, quam supra in uino fecimus. nec frumenti nec leguminum the
Abbreviated transcription (Latin):
uestrum aut arma torumi gͣratia pa¬
rata sũt nõeẽ in suppellecnili quia ni
tant hec quidem ipseres quib attͥ¬
bute eeñt suppellecrilis inlho cetent
sunt sicut fictilia. nec solumnul ga¬
ria. secleriam que inp̃ciomagno sunt
tos atq gẽmatos insupellectili ẽẽ nõ du¬
llinis dubitari potest. ande beantarãnu
supellec fili. ꝓpter exinium usum. ⁊
preciũ. Sedet dehis idẽ clicẽdum est.
nec inter ẽ. cuius matĩe sunt res qre¶s
ĩ supellectili. Sed crat̾ẽ argẽteũ odie¬
ꝑꝑ usũ ñẽẽ in suppelectili nec ullũ

Expanded text:
uestium aut armamentorum gratia parata sint, non esse in suppellectili, quia ne hae quidem ipsae res, quibus adtributae essent, suppellectilis instrumento csunt sic ut fictilia, nec solum uulgaria, sed etiam quae in pretio magno sunt:tos atque gemmatos in supellectili esse non dullinis dubitari potest an debeant adnumerari supellectili propter eximium usum et pretium: sed et de his idem dicendum est, Nec interest, cuius materiae sunt res, quae sunt in suppellectili. sed craterem argenteum non esse in supellectili nec ullum
Abbreviated transcription (Latin):
cacos õẽ soletItem iumentoꝵ que do¬
nunicirisus eausa parata sunt. S ari¬
stonotat. etiam que esui potuiq nõs̃
a mel ccteraq ħmilia p̃lane inquͥt᷑
sipenus exculenta legetur. labeo libio
no pͦostenoꝵ scribit nicħ corum excł̾¬

Expanded text:
ca eos esse solet, item iumentorum, quae dominici usus causa parata sunt. Sed Aristo notat etiam quae esui potuique non sunt m mel ceteraque his similia. Plane, inquit, si penus esculenta legetur, Labeo libro nono posteriorum scribit nihil eorum c
Abbreviated transcription (Latin):
sit quia ꝑse ee non põt rapit secum in
accesionis locum habere idsine quoeẽ.
nõ põt. uasa aũt accessio legate penus ũ
legata sunt᷑ demq penu consũprauasañ
debentur. s ⁊ sipenum cumuasis specia¬
liter sit legatum. uasa nõ debebuntur.
tocon sũpra penu uładempra Gicui
q̃ in prõtuario suit legata funt isõ oĩs ꝯm

Expanded text:
sit quia per se esse non potest, rapit secum in accessionis locum id sine quo esse non potest: uasa autem accessio legatae penus, non legata sunt: denique penu consumpta uasa non debentur. sed et si penum cum uasis specialiter sit legatum, uasa non debebuntur uel consumpta penu uel adempta. Si cui quae in promptuario sint legata fuerint, non om
Abbreviated transcription (Latin):
uarusm ere alieno ⁊ sortem ⁊usutaᷤ
in terceteras creditores cõplexsus sit
Respõdit sud fenꝰ nomine filiiͤ
exercius set ⁊usuras itautꝓponerẽt᷑
filio ad seripsisset. iel quoq pecculi¬
susest᷑. siũ dedisset. nuilimo dare
cdãpnat ei Queritur aupenus le¬
gata petipossit. anuero solum mõi
sit inp̃statione ⁊ sinon p̾stecur tũc
quantitas petatur. ⁊ siquidem pcniꝰ
semel sit legata nõꝑ singłos annoscĩ¬

Expanded text:
 sortem et usuras inter ceteros creditores complexus sit. respondit, si id faenus nomine filii exercuisset et usuras ita, ut proponeretur, filio adscripsisset, id quoque peculisus est, si non dedisset, nummos dare damnatus est: quaeritur, an penus legata peti possit an uero solummodo sit in praestatione et, si non praestetur, tunc quantitas petatur. et si quidem semel penus sit legata, no
Abbreviated transcription (Latin):
elsus lib̾ aboait originẽ fuisse suppł
quod olim his qui in legationemprosi a¬
cisceiẽtur locari socarꝰ solent quem
supellec tilis usui forent. Tubo hoc mͦe
demostare suppellec tilrm temp̾at in¬
strum̃tũ plam patris familias perũ

Expanded text:
orum. Labeo ait originem fuisse supellectilis, quod olim his, qui in legationem proficiscerentur, locari solerent, quae sub pellibus usui forent. Tubero hoc modo demonstrare supellectilem temptat: inst
Abbreviated transcription (Latin):
pot inmo ueriusc̾ exhis õib acditionẽ
eẽ intͦcluc̾ridã ¶pat̃ filio ita scͥpsit. Scio
fili ꝙ ꝓtua prudẽtia uigilab heclitati
telate tibi lutii tilii. puto uissu pat̾s
adisse. Quid sim̾ãdauit si expcclit

Expanded text:
potest. immo uerius est ex his omnibus aditionem esse introducendam. Pater filio ita scripsit: 'scio, fili, quod pro tua prudentia inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse. Quid si mandauit: 'si expedit
Abbreviated transcription (Latin):
ñcollocauĩt ip̃e ind̾bitã peccuniã ⁊ ĩ usinã
d̾ł. ¶ũ q̃ruur iudino tele que nou atutõe
fc̃ã agnoscẽ pupillus d̃beat. marcellus puta¬
bet. situtõ peccuniã pupillimutuã d̾diss.⁊ suo
noĩe stpulatus eẽ: posset dici noĩa ĩtegͣ pupil¬
losalua ẽe. o̾ꝑoita ⁊ male cr̃eta ad tutorẽ ꝑtinẽ
s iuerius seputare pꝰsetutõe eã ꝯditiõe. ado¬
iescenti deferte. ut id quod gessissi tutor: in
ũ s̾gessisset. id̾ẽ. ⁊ sipupilli noiẽ cͥdidiss. t
bat. tutelã ge̾re sicesiat ex quo iꝰ sus ẽ. ĩ depne ÷
quauis ĩ nullare auctor. pupillo fuit ꝗntii
tele iuditio teneat᷑. dubitar nõ oport. ꝗd
n. ꝓhibet ita patͥmoniũ. pupilli cõpofitũ
ẽẽ. ut nichgẽre necee sit. in quotuton auic¬
foritas pnt̃poni d̾beat: ¶ Erouob tutoĩb
fcũ altoaetu fuit alt nõlibat᷑.¬

Expanded text:
non collocauerit, ipse in debitam pecuniam et in usuras  quaeritur iudicio tutelae, quae nomina a tutore facta agnoscere pupillus debeat, Marcellus putabat, si tutor pecuniam pupilli mutuam dedisset et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina integra pupillo salua esse, deperdita et male contracta ad tutorem pertinere. sed uerius se putare posse tutorem eam condicionem adulescenti deferre, ut id quod gessisset tutor in um gessisset. idem est et si pupilli nomine credidissetbet, tutelam gerere, si cessasset, ex quo iussus est indemnem quamvis in nulla re auctor pupillo fuerit, quin tutelae iudicio teneatur, dubitari non oportet: quid enim prohibet ita patrimonium pupilli compositum esse, ut nihil gerere necesse sit, in quo tutoris auctoritas interponi debeat? Ex duobus tutoribus si cum altero actum fuerit, alter non lib
Abbreviated transcription (Latin):
alio patre nate. ⁊̃ sialit̾ eamb̾e nõpotuit. nã⁊ si
boneste: ex lib̾alitate tñsiti quesuanda arbit̾opu¬
pilliẽ. Sitũtor peccimni ĩ pupillarẽ cͥdere nõ
ponuut. ꝙ nõerat ciucͥd̾ret. pupillo uacabit.
alx Iutoris oigratatẽ ficuliates q: pugilli.
Noẽ. audieduᷤ iutorcũ dicat iõ cessasse pupillait̃
siarguatur. eotp̃s suã peccuniã bene colloca̾fe¬
¶Insoluẽdis legatis. ⁊ fid̃icõmissis. adtẽd̾e debettu¬
tor. necin nõ debitũ soluat. necnuptiale. munus
quatri pupilli. ł soron mittẽre. aliude simat̾ for¬
te aut sororipupilli. tutor exeaq̃ adiũctũ nec¬
c̾ia sũt. pĩtitit cũ semetipsis sustinẽ nõ p̾sit̃. nã

Expanded text:
alio patre natae, etiamsi aliter ea nubere non potuit: nam etsi honeste, ex liberalitate tamen fit, quae seruanda arbitrio pupilli est.Si tutor pecuniam pupillarem credere non potuit, quod non erat cui crederet, pupillo uacabit.atesque pupilli Non est audiendus tutor, cum dicat ideo cessasse pupillarem si arguatur eo tempore suam pecuniam bene collocasse.In soluendis legatis et fideicommissis attendere debet tutor, ne cui non debitum soluat, nec nuptiale munus matri pupilli uel sorori mittere. aliu‹d› est, si matri forte aut sorori pupilli tutor ea quae ad uictum necessaria sunt praestiterit, cum semet ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus sit. dicimus nonex marore parte
quam institutus sit tuendum eum eẽ. q̃n.
ratione maiorem partem hr̃e pot̾. cum nͨ
bonorum possõnem acceꝑit. nec ex maio¬
re parte heros institutus. ¶ e iqui dotem
nõ ht̃ nullum legatum debebitur. ue sub
pretextu dotis legetur. ¶ Siex trãneo ħrce

Expanded text:
stitutus sit, dicimus non ex maiore parte, quam institutus sit, tuendum eum esse: qua enim ratione maiorem partem habere potest, cum nec bonorum possessionem accepit nec ex maiore parte institutus sit? Ei, quae dotem non habet, nullum legatum debebitur, licet sub praetextu dotis
Abbreviated transcription (Latin):
legass. eãqͣ ad ita hereditate dolo scnpu he¬
recdis ꝑiss adu̾sus emantipatum utilis accõ
dandebebit ei sciłr ꝑ sone cui filius pr̃are le¬
iuria cet̾arum ꝑsonarum. bo. possõnem
ffr̾.i. Hepos quim potestate mansit. ⁊ si¬
Niius suus heredes instituti sunt. nepotiie¬
gatum dedit. pat̾ eius emancipatus petiit
uonorum possõnem nepos legato ꝯtẽtus
c̃. quidam meum solum quimpotestate
d eẽt legati acc̃onem nepoti dandam Rdert̃

Expanded text:
legasset eaque adita hereditate dolo scripti helegasset eaque adita hereditate dolo scripti heredis perisset, adversus emancipatum utilis actio dari debebit ei scilicet personae, cui filius legata prniuria ceterarum personar Nepos qui in potestate mansit et filius suus heredes instituti sunt: nepoti legatum dedit: pater eius emancipatus petit bonorum possessionem: nepos legato contentus est. quidam in eum solum, qui in potestate esset, legati actionem nepoti dandam re
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit. decdit. nõ siheredi instituto q ab sin¬
dumẽ. ilłum comoda hereditatis hałe. a
lium oña sustiñe in pr̃ando legato s ⁊ siti¬
tio iussus fu̾it dare non illi sed filiodari
state pͥredtus alius emancipatus institutu.
appare cõmissum eẽ. edictum ꝑ eum ꝗ in
porestate ẽ. ⁊ si ambo petissent cẽ tab̾. bonoꝵ
possõnem is quidem quim potestate remã¬
sit: cum rem abintestato hãt. nõ pr̃abit
ub̾is ⁊ parentib legatal emancipatus ue
ro numquid nec ipẽ prẽt. qr eirem aufertr.
qui pr̃aturus nõ erat. si solus eẽt s uerius ẽ
uł hunc saltemde łi liberis iparentib prã¬
dicendum ẽ. tuendum eum in partem. ⁊ u¬
tiq lib̃is ⁊ parentib legata pr̃aturum. s an
e⁊omĩb dubutitamen quia plena fruatur
uoluntate pleñ mobsequium pr̃are testa¬
toris iudino ꝓ sua parte debet.
uł .x. Siemancipato filio pret̾ito pater
extraneum heredem instuuiss.⁊. b eoͣ rem

Expanded text:
tituto, quia absurdum est illum commoda hereditatis habere, alium onera sustinere in praestando legato. sed et si Titio iussus fuerit dare, non illi, sed filio darestate praeteritus, alius emancipatus institutus, apparet commissum esse edictum per eum, qui in potestate est: et si ambo petissent contra tabulas bonorum possessionem, is quidem, qui in potestate mansit, cum rem ab intestato habeat, non praestabit liberis et parentibus legata. emancipro numquid nec ipse praestat, quia ei rem auferret, qui praestaturus non erat, si solus esset? sed uerius est uel hunc saltem debere liberis et parentibus pradicendum est tuendum eum in partem et utique liberis parentibusque legata praestaturum. sed an et omnibus, dubito: tamen quia plena fruatur uoluntate, plenum et obsequium praestare testatoris iudicio pro sua parte debet. um Si emancipato filio praeterito pater extraneum heredem instituisset et ab eo rem
Abbreviated transcription (Latin):
s usq indiem certum uix pot̾. Nam ip̃e se¬
natus consultus huic negotio finem p̃po¬
suit. Si quis infraudem patroni factũ

Expanded text:
 usque in diem certum uix potest: nam ipse senatus huic negotio finem praeposuit. SI QUID IN FRAUDEM PATRONI FACTU
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitur deniq nec fideicominisso hone
inpłisq eãis manumissoris iure sẽsẽt᷑.
tamen lib̾tum pat̾num lib̾is suis assigͣri
non poterunt etiam sieis aparente fuit assi¬
gnatus. idꝙ ⁊ iul ⁊ marcelł pbãt.

Expanded text:
cipitur: denique nec fideicommisso onerin plerisque causis manumissoris iure censentur, tamen paternum libertum liberis suis adsignare non potuerunt, etiamsi eis a parente fuerit adsig