comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quos z ad quos ueuerant salute et̾na dño supplicabant᷑. Cum¬
q: adussionẽ reg̃ residentes u̾bũ ei uite una cũ om̃ibꝰ qͥ ad¬
erãt eius conuitibis p̾dicarent: respondit ille. dicens. Pulcͣ
sunt quid̾ u̾ba & ꝓmissa que affertis. s quia noua st̃ i in¬
certa. ñ his possum assensum tͥbuere relictis eis q̃ tanto tẽ¬
pore cum omĩ anglor gente seruaui. Uerũ quia de longe
huc ꝑegͥni uenistis. ⁊ ut egͦmͥ uideor ꝑspexisse ea q̃ uera
uos ⁊ obtina credebatis: nobis quoq cõmunicare deside¬
instis: nolumus molesti ẽẽ. uobis. qum potiꝰ beuigno uos
ministrare. Nec ꝓhibenus quin om̃s quos potestis fidei
ui̾t religionis p̃dicando societis. Dedit gͦ eis mansionẽ ui
ciuitatẽ dorouernensi. q̃ imꝑii sui tottus erat metropolis.
Eisq ut ꝓmiserat c̃ administratione uictus temꝑalis licẽ¬
ciam qͦ p̃dicandi ñ abstulit. fertͣ aut quia appropiaqnͣ¬

Expanded text:
quos et ad quos venerant, salute aeterna Dquos et ad quos venerant, salute aeterna Dque ad jussionem regis residentes, verbum ei vitae una cum omnibus qui aderant ejus comitibus praedicarent, respondit ille dicens: Pulchra sunt quidem verba et promissa quae affertis; sed quia nova sunt et incerta, non his possum assensum tribuere, relictis eis quae tanto tempore cum omni Anglorum gente servavi. Verum quia de longe huc peregrini venistis, et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera et optima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis, nolumus molesti esse vobis; quin potius hospitio vos mus: nec prohibemus quin omnes quos potestis fidei vestrae religionis praedicando societis. » Dedit ergo eis mansionem in civitate Doruvernensi, quae imperii sui totius erat metropolis, eisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis, licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia adpropinqua
Abbreviated transcription (Latin):
hec audiens man̾e̾ illos in ea qmͣ adierant insula. ⁊ eis neces.¬
saria ministrari. donec uid̾et qͥd deillis facet iussit. Nlam
t antea fama adeum xͥnne religionis ꝑuenerat. ut pote qͥ
et uxorẽ habebat xͥ anã degente francoꝵ reginã uoctibu¬
lo bute. qmͣ ea conditione aparentibꝰ acceꝑat. ut ricum
fid̃i ac religionis sue cũ ep̾o quẽ adiutorẽ dederant not̃e
ludhardo inuiolatum seruare licenciã haberet. Post dies
g uenit ad insulam rex. ⁊ residens sub diuo. iussit augustiñ
cum sociis ad siũ ibidem adueniie colloquiũ. Cauerat enĩ ne in
aliqmͣ domuni ad se iutroirent. uet̾e usus augiicrio ne suꝑuen¬
tu suo siqͣ malefice aitis habuissent: euni suꝑando deciꝑent.
At illi ũ demoniaca s diuina uirtute p̃diti. ueniebant oruceni
ꝓ uexillo ferentes argenteã.⁊ unaginẽ dñi saluatoris inta¬
bnlu depictam. Letaniasq canentes ꝓ sua simul ⁊ edͣ ꝓpter

Expanded text:
hoc audiens manere eos in ea, quam adierant insula, et iis neceshoc audiens manere eos in ea, quam adierant insula, et iis necessaria ministrari, donec videret quid de illis faceret, jussit. Nam et antea fama Christianae religionis ad eum pervenerat, utpote qui et uxorem habebat Christianam de gente Francorum reginam vocabulo Berte, quam ea conditione a parentibus acceperat, ut ritum fidei ac religionis suae cum episcopo, quem adjutorem dederant, nomine Ludhardo inviolatum servare licentiam haberet. Post dies vero paucos venit ad insulam rex, et residens sub divo jussit Augustinum cum sociis suis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent vetere usus augurio, ne superventu suo, si quid maleficii artis habuissent, eum superando deciperent. At illi non daemonica sed divina virtute praediti, veniebant, crucem pro vexillo ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabula depictam, litaniasque canentes pro sua simul et eorum propter
Abbreviated transcription (Latin):
oborati gͥ beati patris confirmatione britantuam
p̾dicatores ꝑueniunt. Erat eod̾ temꝑe iex ceddel.¬
bert incancia potentissimꝰ. qui ad confiniũ usqi
humbre fluminis maximi. qͦ meridiani ⁊ septentonales
angloꝵ popłi dirimunt᷑: fines imꝑii tecend̾at. Est aitẽ
ad orientalem cantie plagam tenatos insula ñ modica .i.
maguitudinis uixta ꝯsuetudinẽ estimationis angloꝵ fa-¬
miliarũ sexcentarũ. Quam ã continenti t̾ra secernit
fluiuꝰ Wantsamu qͥ÷ latitudinis cͥct̃ t̾um stadioꝵ & duo¬
bus tantũ inlocis trans meabilis. utrumq enĩ cap̃ ꝓtendit
inmare. In hac gͦ applicuit seruus di augustinꝰ ⁊ socii eiꝰ
uiri ut fer̃c ferm Exl. Missisq int̾p̃tib mandauit regi
p̾dito sese uenisse de roma: ac nuntiũ ferre optimum.
qui sibi obtemꝑantibꝰ et̾na incelis gaudia ⁊ regnũ sine fine
cũ dõuiuo ee uero futurũ sine ulla dubietate ꝓmitt̾et. Qͥ

Expanded text:
Roborati ergo beati Patris confirmatione, Britanniam Roborati ergo beati Patris confirmatione, Britanniam praedicatores perveniunt. Erat eodem tempore rex Ethelberth in Cantia potentissimus, qui ad confinium usque Humbrae fluminis maximi, quo meridiani et septentrionales Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad orientalem Cantiae plagam Tenatos insula non modica, id est magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum. Quam a continenti terra secernit fluvius Wantsumu, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac ergo applicuit servus Dei Augustinus et socii ejus, viri, ut ferunt, ferme XL, missisque interpretibus mandavit regi praedicto, sese venisse de Roma, ac nuntium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus aeterna in coelis gaudia, et regnum sine fine cum Deo vivo et vero futurum sine ulla dubietate promitteret. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi filii oportet. ut opꝰ bonũ qd̾ auxiliante dtĩo cepistis
impleatis. Nec labor uos gͦ itmeris. nec maled cos hontinũ
lingue det̾reant. s om̃i instantia. omiq feruore que incho¬
astis dõ auctore ꝑagite. scientes qd̾ laborẽ magnũ maior et̾.¬
ne retͥbutionis gła sequit᷑. Remeante aũt augustino pre¬
posito ut̾o quõ⁊ abbatẽ uob̾ constitumꝰ inonũb hunulit̃
obedite: scientes hoc ur̃is animab ꝑ omĩa ꝓfutuirꝰ. qͥ cqͥs
auobis fuerit in eiꝰ ammouitione completũ. Om̃i potens d̾s
sua gr̾a uos ꝓtegat. ⁊ ut̾i laboris fructum in et̾na me patria
uidere concedat: quatinus si uobiscũ laborare nequeo.
simul ingaudio recͥbutionis inuemar. quia laborare scili.¬
cet uolo. Ds̃ uos incolumes custodiat dilectissimi filii.
Data die decimo kalendarum augustarũ imꝑante dño
ni̾o mauricio tibio piissimo augusto. anno xiiͦi imꝑii

Expanded text:
tissimi filii, oportet, ut opus bonum, quod, auxiliante Domino, coepistis, tissimi filii, oportet, ut opus bonum, quod, auxiliante Domino, coepistis, impleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant; sed omni instantia omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite, scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite, scientes hoc vestris animabus per omnia profuturum, quidquid a vobis fuerit in ejus admonitione completum. Omnipoa protegat, et vestri laboris fructum in aeterna me patria videre concedat. Quatenus et si vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare scilicet volo. 830 Deus vos incolumes custodiat, dilectissimi Filii. Data die decima Kalendarum Augustarum, imperante domino nostro Mauricio Tiberio piissimo Augusto, anno decimo
Abbreviated transcription (Latin):
misit seruus d̾i gregorius augustinũ ⁊ alios
plures cũ eo monachos p̾dicaturos inangliam.
anno aduentus angloꝵ inbritanniã circit̃ ceutesimo qͥnqͣ¬
gesimo. Qͥ nissis pontificalibꝰ obtemꝑantes cũ angliã appro¬
pinqͣrent: horrore maximo niirũ ꝑ cussi. redire domum
potius qͣm adeo feram gentẽ cuiꝰ nec linguã nossent adire
cogitabant. Nec mora augustinũ quẽ eis ep̾m ordinandũ
si ab angłis susctꝑent᷑ disposuerat. donũ remittunt. qui ã
beato gregorio humili supplicatu obtineret. ne tampicu¬
losam tam laboriosam tam incertã ꝑegͥ nationẽ adire de.¬
berent. Qnib ille exhortatorias mitẽns lut̾as in opꝰ eos u̾bi
diuino confisos auxilio ꝓficisci suadet. Quar̾ uidelicet lit.¬
terarum ista ÷ forma.
Regorus seruus seruoꝵ d̾i: seruis dñi nri. Qͥa me¬
lius fuerat bona ñ inciꝑe. qmͣ abhis q̃ cepda sunt
cogitatione retrorsum redire: sũmo studio dilec¬

Expanded text:
misit servus Dei Gregorius Augustinum et alios plures cum eo monachos praedicaturos in Angliam, anno adventus Anglorum in Britanniam circiter centesimo quinquagesimo. Qui jussis pontificalibus obtemperantes, cum Angliam appropinquarent, horrore maximo nimirum perculsi, redire domum potius quam adeo feram gentem, cujus nec linguam nossent, adire cogitabant. Nec, mora Augustinum quem iis episcopum ordinandum, si ab Anglis susciperentur, disposuerat, domum remittunt, qui a beato Gregorio humili supplicatu obtineret, ne tam periculosam, tam laboriosam, tam incertam peregrinationem adire deberent. Quibus ille exhortatorias litteras mittens in opus eos verbi divino confisos auxilio proficisci suadet; quarum videlicet litterarum ista est forma: GREGORIUS, servus servorum Dei, servis Domini nostri. Quia melius fuerat bona non incipere quam ab iis, quae coepta sunt, cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilec
Abbreviated transcription (Latin):
de temiporali ad et̾nam lecteiam reuocant᷑. Quibus dr̃. inhoc gau¬
dece quia noĩa uit scͥpta sunt incelis. Non om̃s electi miracula
faciunt. s tam̃ eoꝵ noĩa incelo tenent᷑ adscͥpta. Uentatis ⁊ enim
lit̃ intelligas. o temet ipsum quis sis: ⁊ qnͣta sit in ead̾ gente
gi̾i ꝓ cuiꝰ conu̾sione etiam faciendoꝵ doua ꝑcepisti signorũ. Se si
qnͣdo te creatori uĩo seuꝑliuguam suie ꝑ oꝑa reminĩteris deliqͥs¬
se: semꝑ hec adinemoria reuoces. ut surgentẽ cordis głam me¬
moria reatꝰ p̾mat. Equicqͥd defaciendis siguis acceꝑis. ł acce¬
pisti. hecñ tͥ s illis deputes donata. ꝓquoꝵ tͥ salute collata st̃.
donis extolłet quẽ gr̾e celestis mun̾ibus consiguauerait.
Dño gloriosissimo atq p̾celientissimo filio edelb̾to rẽgi angloꝵ
ꝑducit. ut ꝑ eos om̃ĩbus quibus p̃lati fuercͥ dona pietatis suẽ

Expanded text:
de temporali ad aeternam laetitiam revocantur, quibus dicitur: In hoc gaude temporali ad aeternam laetitiam revocantur, quibus dicitur: In hoc gaudetefaciunt, sed tamen eorum nomina in coelo tenentur ascripta. Veritatis enim liter intelligas, et temetipsum quis sis, et quanta sit in eadem gente gratia, pro cujus conversione etiam faciendorum dona percepistis signorum: et si quando te Creatori nostro seu per linguam, sive per opera reminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat, et quidquid de faciendis signis acceperis vel accepisti, haec non tibi, sed illis deputes donata. pro quorum tibi salute collata sunt.donis extolleret, quem gratiae coelestis muneribus consignaverat. Domino gloriosissimo atque praecellentissimo filio AEDELBERTO regi Anglorumperducit, ut per eos omnibus, quibus praelati fuerint, dona pietatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
situs. ꝓpendat qͣlit̾ omĩa debeat dispensare. Ds te incolumẽ
misit epłam. ueineis extolleret᷑ his u̾bis. Scio frat̃
qũi elegi uoluit miracula ostu̾dit. Unde necesse ÷. ut de eod̾
douo celesti. ⁊ timendo gaudeas.⁊ gaudendo ꝑtimescas. Gaude¬
asuiddicet quia angloꝵ. aĩe ꝑ extĩora miracula adintĩorẽ gra¬
tiam ꝑtͣhuntur. E timescas uͦ ne int̃ siga q̃ fiunt infirmus
Anunus p̃sũptioue se eleuet. ⁊ unde foras in honorẽ extollit᷑
inde ꝑ mnanẽ glam uitꝰ cadat. Meminise ⁊ enĩ debemus. qͥa
dscipuili cum gaudio ap̃dicatione redeuutes dum celesti magist
dic̾ent. dñe innoĩe cuo ⁊̃ demonia uobis subiecta suuit: ꝑtinus
audiert. Nolite gaudere suꝑhoc: s potius gaudete quia uoĩa
uta scripta sunt incelis. In p̾uata enĩ et temꝑali letr tia mentẽ
posuerant qui de miraculis gaudebant. S de p̾uato ad cõmunẽ

Expanded text:
situs perpendat qualiter omnia debeat dispensare. Deus te incolumem situs perpendat qualiter omnia debeat dispensare. Deus te incolumem misit epistolam, ne in iis extolleretur, his verbis: Scio, frater  in gente, quam elegi voluit, miracula ostendit. Unde necesse est ut de eodem dono coelesti et timendo gaudeas et gaudendo pertimescas: gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur; pertimescas vero ne inter signa quae fiunt infirmus animus praesumptione se elevet, et unde foras in honorem tollitur, inde per inanem gloriam intus cadat. Meminisse etenim debemus quia discipuli cum gaudio a praedicatione redeuntes dum coelesti Magistro dicerent: Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt, protinus audierunt: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. In privata enim et temporali laetitia mentem posuerant, qui de miraculis gaudebant. Sed de privata ad communem,
Abbreviated transcription (Latin):
talicii s sc̃oꝵ martirũ quoꝵ illio reliquie ponunt᷑. tab̾nacła
sibi eca easd̾ eccłias que ex fanis cõmutate st̃ de ramis aib̃oꝵ
faciant. ⁊ religionis coniuiuis sollennitatẽ celebrent. Nec dia
occidant.⁊ donatori omium de sacietate sua gr̾s referant.⁊
dum eis aliqua ext̾iuis gaudia reseruant᷑. ad int̾iora gaudra
facilius consentur ualeant. Nam duris m̃tibus simul omnia
abscidere impossibile ñ dubiũ ẽ. quia ⁊ his qui sũmũ locũ ascẽ¬
lico populo inegipto dñs siquid̃ innotuit. s tam̃ eis sacͥficioꝵ
usus que diabolo solebat exmibere incultu ꝓprio reseruauit.
ut eis in suo sacficio animalia immolare p̃ciꝑet. qͣtinus cor
mutantes aliud de sacficio amitterent. aliud recinerent. it
si ipsa animalia ẽent que offerre consueuerant: uero tam̃ dõ
hec ⁊ ñ idolis ĩmolantes. iam sacͥficia ipsa ñ c̾ecit. ħ gͥ dilectio

Expanded text:
talitiis sanctorum martyrum, quorum illic reliquiae ponuntur, tabernacula talitiis sanctorum martyrum, quorum illic reliquiae ponuntur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum faciant, et religiosis conviviis solemnitatem celebrent. Nec diaboccidant, et donatori omnium de satietate sua gratias referant, ut dum eis aliqua exterius gaudia reservantur, ad interiora gaudia consentire facilius valeant. Nam duris mentibus simul omnia abscidere impossibile esse non dubium est, quia is qui locum summum ascenlitico populo in Aegypto Dominus se quidem innotuit; sed tamen eis sacrificiorum usus quae diabolo solebat exhibere, in cultu proprio reservavit, ut eis in suo sacrificio animalia immolare praeciperet; quatenus cor mutantes, aliud de sacrificio amitterent, aliud retinerent: ut etsi ipsa essent animalia quae offerre consueverant, vero tamen Deo haec et non ido
Abbreviated transcription (Latin):
Uoꝰ au̾t legati p̾dicti britanniã pecerent: misit pꝰ
eos aplicꝰ sitt̾as in quibus qm studiosus ergasalutem
gentis nr̃e fu̾it aꝑte demoustiat. ita scrbens. Dilectis¬
simõ filio meluto abbati: gregoriꝰ seruus seruoꝵ d̾i. Post disces¬
sionẽ congregationis nr̃e que tecũ ÷ ualde sumꝰ suspensi red¬
diti. quia uichil deꝓsꝑitate ur̃i itineris audisse nos ꝯtigit.
tinum ep̃m ꝑdux̾it. dicite ei qd̾ du mecũ de causa angloꝵ
cogitans tractaui. uidelic quia fana idoloꝵ destoiu inead
geute minnne debeant. s ipsa q̃ineis sunt idola destruant᷑
A qua benedicta fiat in eisdem fanis asꝑgat᷑. altaria construan¬
t᷑ reliquie componant᷑. Quia si faua eadem bene constructa
corde eirorẽ deponat. ⁊ dm̃ uerũ cognoscens oe adorans ao loca
q̃ consueuit famibiarꝰ currat. & quia boues solent in saeficio
demonum in obsequiũ u̾i di multos occid̾e. debet eis etiam hac
de re aliqua sollennitas immutari. Et die dedicationis uel na

Expanded text:
um autem legatarii praedicti Britanniam peterent, misit post eos apostolicus litteras, in quibus quam studiosus erga salutem gentis nostrae fuerit, aperte demonstrat, ita scribens: Dilectissimo filio MELLITO abbati GREGORIUS, servus servorum Dei. Post discessionem congregationis nostrae, quae tecum est, valde sumus suspensi redditi, quia nihil de prosperitate vestri itineris audisse nos contigit. um perduxerit, dicite ei, quid diu mecum de causa Anglorum cogitans tractavi: videlicet quia fana idolorum destrui in eadem gente minime debeant; sed ipsa quae in eis sunt idola destruantur; aqua benedicta fiat, in eisdem fanis aspergatur, altaria construantur, reliquiae ponantur: quia si fana eadem bene constructa corde errorem deponat, et Deum verum cognoscens ac adorans, ad loca quae consuevit, familiarius concurrat. Et quia boves solent in sacrificio daemonum multos occidere, debet eis etiam hac de re aliqua sollemnitas immutari: ut die dedicationis, vel na
Abbreviated transcription (Latin):
q. ⁊ultimã ezechielis partẽ expofuit. smius om̃is iuuentutis
siue temꝑe uiscer̾m doloribus. ⁊ stomachi inbecillitate. ⁊ lentis
quidẽ s tam̃ continuis febribus cruciaret᷑ ħ quidẽ de inmorta¬
li eiuis sinit dicta ingenio. qd̾ nec tanto corꝑis potuit dolore
restringi. Nam aliĩ quidẽ pontifices eccłiis ornandis oꝑam
dabant: hic au̾t omĩa pauꝑibꝰ disꝑgebat: ut illud beati
iob dice posset. Auris audiens beatificabat me. et oculus uidẽs
testimonũ reddebat michi. qd̾ liberalem pauꝑem uociferan¬
tem. & pmpatum cui ñ erat adiutor. benedictio ꝑituri suꝑ
me ueniebat. ⁊ cor uidue consolatꝰ sum. Iusticia indutus sũ
⁊ uestiui me sic̃ uestim̃to ⁊ diademate iuditio meo. Oculus fui¬

Expanded text:
omnis juventutis suae tempore, viscerum doloribus et stomachi imbecillitate, et lentis quidem, sed tamen continuis febribus cruciaretur. Haec quidem de immortali ejus sunt dicta ingenio, quod nec tanto corporis potuit dolore restringi. Nam alii quidem pontifices ecclesiis ornandis operam dabant; hic autem omnia pauperibus dispergebat, ut illud beati Job dicere posset: Auris audiens beatitestimonium reddebat mihi, quod liberassem pauperem vociferantem et pupillam, cui non esset adiutor. Benedictio perituri super me veniebat, et cor viduae consolatus sum. Iustitia indutus sum, et vestivit me sicu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ si uita comes fu̾to palliũ tͥbuere dũo fauente difponimus.
Quẽ cam̃ tue frat̾nitatis uolumꝰ dispositioni subiac̾e. Post obi¬
tum uͦ tnũ ita epͥis quos ordinau̾it p̃sit: ut londomensis ep̃i
nillo mͦ subiaceat ditioni. Sit uͦ int̃ londonie ⁊ eborace citita¬
tis ep̃os. in post̾m honoris ista distinctio. ut ipse pͥor habeat᷑. qui
pͥus fuerat oidiuatꝰ. Cõmuni aũt consilio & concordiactione
et ea que senserint ñ sibinet discrepando ꝑficiant. lua iͦ frat̃¬
nitas ñ solum ep̃os quos ordinauit. neq tantũ modo q̃ ꝑebora
ce ciuitatis ep̃m fueruit ordinati. s ⁊ oñis britaniue sac̾dotes
tue uite sc̃itate. ⁊ recte credendi ⁊ bene iuuendi formã ꝑcipiãt.
atq offictũ suũ fide ac moribꝰ exsequ̾tes ad celestia c̃ dñs uolũit
regna ꝑtingant. Ds̃ te incolumen custodiat reuerentissime

Expanded text:
ente, disponimus: quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subjacere. Post obitum vero tuum ita episcopis, quos ordinaverit, praesit, ut Lundomensis episcopi nullo modo subjaceat ditioni: sit vero inter Lundoniae et Eboracae civitatis episcopos imposterum honoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur qui prius fuerit ordinatus. Communi autem consilio et concordi actioneet ea quae senserint non sibimet discrepando perficiant; tua vero fraternitacae episcopum fuerint ordinati; sed etiam omnes Britanniae sacerdotes vita tuae sanctitatis et recte credendi et bene vivendi formam percipiant, atque officium suum fide ac moribus exsequentes, ad coelestia, cum Dominus voluerit, regna pertingant. Deus te incolumen custodiat, reverentissime
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ seotõs uenerati sumus. S cognoscentes britones. scotos me
nichil discrepare abritonibus in eoꝵ conu̾satione didicinius.
Nam daganus ep̾c adnos ueniens. ñ solũ cibũ nobisẽ s uec in
eod̾ hospitio quo uescebam᷑ sumere uoluit.
ellitus ep̃c lundonie romã ꝑfectus concilio bonefa

Expanded text:
quam Scotos venerati sumus. Sed cognoscentes Britones, Scotos melquam Scotos venerati sumus. Sed cognoscentes Britones, Scotos melnum abbatem nihil discrepare a Britonibus in eorum conversatione didicimus. Nam Daganus episcopus ad nos veniens non solum cibum nobiscum, sed nec in eodem hospitio, quo vescebamur, sumere voluit. Melli
Abbreviated transcription (Latin):
suffultus: et delbertum regem ac gentẽ illius abidoloꝵ cultu
UII. kł iuuii eod̾ rege regnaute.
aurentium uͦ adhuc uiuens ordinauerat augustinꝰ
in ardnep̃m. exemplo beati petͥ qui clementẽ suni¬
lit̾ ordinauerat. ne se defuncto statꝰ eccłie tã rudis ł ad horã
pastore destitutus uacillaret. Q streuuit̃ fidẽ fundatã auxit.
non solum noue eccłie angloꝵ curam gerens: s ⁊ ueterumbri¬
tonum ⁊ seotoꝵ qui in obseruatione pasche errabant. Q bꝰ
ł abbatibus ꝑunu̾sã scotiã. laurentiꝰ. mellitꝰ. ⁊ iustus ep̃i.
serui seruoꝵ d̾i. Dum nos sedes apłica more suo sic̃ in uniũso
oibe t̾rarum inhis occiduis parcibus ad p̾dicandũ gentibus
paganis dinge̾t. atq iuhanc insulam contigit introisse:
anteqm cognosceremus credentes qd̾ uixta morẽ uniu̾salis ec¬
desie ingrederent᷑. in magna reuerentia sc̃̾itatis tãbittones

Expanded text:
suffultus, Edelbertum regem ac gentem illius ab idolorum culsuffultus, Edelbertum regem ac gentem illius ab idolorum cul Junii, eodem rege regnante. aurentium vero adhuc vivens ordinaverat Augustinus in archiepiscopum, exemplo beati Petri, qui Clementem similiter ordinaverat, ne se defuncto status Ecclesiae tum rudis, vel ad horam pastore destitutus vacillaret. Qui strenuiter fidem fundatam auxit, non solum novae Ecclesiae Anglorum curam gerens, sed etiam veterum Britonum et Scotorum, qui in observatione paschae errabant. Quibuvel abbatibus per universam Scotiam, LAURENTIUS, MELLITUS et JUSTUS episcopi, servi servorum Dei. Dum nos sedes apostolica more suo sicut in universo orbe terrarum in his occiduis partibus ad praedicandum gentibus paganis dirigeret, atque in hanc insulam contigit introisse, antequam cognosceremus, credentes quod juxta morem universalis Ecclesiae ingrederentur, in magna reverentia sanctitatis tam Britones
Abbreviated transcription (Latin):
fer̃t de his qui ad orandũ uenerant : uiros curit̃ mille ducentoᷤᷤ.
et solum quitiqͣguta fuga eẽ lapsos. Brocimail ad pͥmũ hostium
aduentum cum sius t̾ga u̾tens eos quos defendere debuerat in-¬
erines ac nudos ferientibꝰ gladiis reliquit. Sicq completum ÷
p̃sagiũ seĩpontificis augustini. qmͣuis ipso iam multo temꝑe
adcelestia regua sublato. ut etiã temꝑalis uit̾iuis ultione senti¬
rent ꝑfidi. qd̾ oblata sibi ꝑpetue salutis consilia sp̃uer̃t.
efunctus ⁊ au̾t deo dilectus augustinus.
ta erat nec dedicata. Ut uͦ dedicata ÷ a successore ei
laurentio inporticu illuis aquilonari decent̃ translatus ÷
Nam plura porticꝰ caꝑe nequiuit. Scͥptũ uͦ⁊ intumba sc̃i
epita phiũ huiꝰ modi. hic requiescit domnꝰ augustimis
douiuernensis arthiep̾c pͥmus. Qui olim huc ãbeato gregorio
romane urbis pontifice directus. zadeo oꝑatione mĩraculoꝵ

Expanded text:
fertur de iis qui ad orandum venerant, viros circiter mille ducentos, fertur de iis qui ad orandum venerant, viros circiter mille ducentos, et solum quinquaginta fuga esse lapsos. Brocmail ad primum hostium adventum cum suis terga vertens, eos, quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque completum est praesagium sancti pontificis Augustini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad coelestia regna sublato, ut etiam temporalis interitus ultionem sentirent perfidi, quod oblata sibi perpetuae salutis consilia spreverunt. Defunctus est autem Deo dilectus Augustinus, ta erat nec dedicata. Ut vero dedicata est, a successore ejus Laurentio, in porticu illius aquilonali decenter translatus enam plura porticus capere nequivit. Scriptum vero est in tumba sancti epitaphium hujusmodi: Hic requiescit dominus Augustinus Dorovernensis archiepiscopus primus, qui olim huc a beato Gregorio Romanae urbis pontifice directus, et a Deo operatione miraculorum
Abbreviated transcription (Latin):
lite bello agente conuenerant: seorsum in tuciori loco consis¬
tere: sciscitabat᷑ qui ee̾nt hi. quid ue acturri illuc conuenissẽt.
se numerꝰ monachoꝵ. ut cum in septem portiones e̾ẽt cũ p̾positis
sibi rectoribus monasti̾um diuisũ uulla harũ portio minꝰ qmͣ
trecentos hoĩes haberet. qui om̃s de labore manuũ suar̾ uiu̾e
solebant. hor. gͦ płuni ad memoiatã aciem ꝑ acto tͥduano ie-¬
iunio cũ aliis orandi causa conuener̃t. habentes defensorẽ noĩe
brocmailũ. qui eos intentos p̃cibus abarbaroꝵ gladiis ꝓtegẽt.¬
Quoꝵ causam aduentꝰ cũ intellexiss rex adelfud ait. Ergo siad¬
u̾sum nos ad dñmsuũ clamant. ꝓfecto ⁊ ipsi qmuis arma ñ ferant:
contra nos pugnant. qui adu̾sis nos imp̃cationibꝰ ꝑsecunt᷑. Itaq
in hos pͥmũ arma u̾ti uib. ⁊ sic cec̾as nefande milicie copias: ñ si
ne magno exercitꝰ sui dampno deleuit. Extinctos in ea pugna

Expanded text:
lite bello agente convenerant, seorsum in tutiori loco consislite bello agente convenerant, seorsum in tutiori loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illuc convenissent. se numerus monachorum, ut, cum in septem portiones esset cum praepositis sibi rectoribus monasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet: qui omnes de labore manuum suarum vivere solebant. Horum ergo plurimi ad memoratam aciem peracto triduano jejunio cum aliis orandi causa convenerunt, habentes defensorem nomine Brocmailum, qui eos intentos pQuorum causam adventus cum intellexisset rex Aedilfrid, ait: « Ergo si adversum nos ad Deum suum clamant, profecto et ipsi quamvis arma non ferant, contra nos pugnant qui adversis nos inprecationibus persequuntur. Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic ceteras nefandne magno exercitus sui damno delevit. Exstinctos in ea pugna
Abbreviated transcription (Latin):
Tc̃ ale. Simitis ⁊ ehumilis corde. seruus d̾i uere d̾r ẽẽ. At illi
cont᷑: Quo mͦ utrũ hunuilis sit pot̾mꝰ scire: Quibꝰ ille. Siuobis
assurrexerit. humilis habeat᷑. Si au̾t complures nũo sitis assur¬
gere spu̾it: ⁊ uos spite illũ. Cum gͥ conuenissent ⁊ augustih
romano more insella residens eis ñ assurrȩxisset: obiuirgan.¬
tes: discordes abiere. Quibꝰ augnstius p̃dix̃. quia sipac̃e cũ
fiibꝰ accip̾e nollent. bellũ cũ hostibus forent accepturi. & si
nationu angloꝵ noluissent uã ante p̃dicare. ꝑ hoꝵmauus
ultionẽ end̃ moitis passuri. Qd̾ ita ꝑ omia ut p̃direrit diuino
agende iudicio patratum:.
coleto gremdi ecitu ad cuitatẽm legionũ que ã
gente anglorum legecest̾ uocat᷑. abrtonibꝰ aũt rectius liar-¬
legion appellat᷑. maximẽ gentis ꝑfide stragem dedit. Cumq
beuo acturus uid̾et sacerdotes eoꝵ qui ad exorandũ dm̃ ꝓmi¬

Expanded text:
Tum ille. « Si mitis est et humilis corde, servus Dei videtur esse. » At illi Tum ille. « Si mitis est et humilis corde, servus Dei videtur esse. » At illi contra: « Quomodo utrum humilis sit poterimus scire. » Quibus ille: « Si vobis assurrexerit humilis habeatur; si autem, cum plures numero sitis, assurgere spreverit et vos spernite illum. » Cum ergo convenissent, et Augustinus Romano more in sella residens iis non assurrexisset, objurgantes et discordantes abiere. Quibus Augustinus praedixit quia, si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum cum honationi Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut praedixerat, divino agente judicio patratum escollecto grandi exercitu ad civitatem legionum, quae a gente Anglorum Leeg-Cestre vocatur, a Britonibus autem rectius Kaerlegion appellatur, maximam gentis perfidae stragem dedit. Cumque bello acturus videret sacerdotes eorum, qui ad exorandum Deum pro mi
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o ⁊ iusto conuocauit ad suũ colloquiũ ep̃os siue doc¬
tores maxime ⁊ ꝓxime britonũ ꝓuincie: in loco ubi
usq hodie liugua angloꝵ. augustinesac. id ÷ robur augustini
in confinio iuuctioꝵ ⁊ occidentaliũ saxonũ appellatur. Cumq
de celebratione pasche contͣ scotos ⁊ pictos certaret. ⁊ illi nuue¬
tissime rationi assentire uollent: assertionẽ suã confirma.¬
uit. ceco anglico incõmune adducto ad sanandũ. exconuentio¬
ne adalterutre partis confirmationẽ. Quẽ cũ pontifices eorũ
curare ũ possent: flectens genua augustinus corã om̃ibtis ad
aluminatiouẽ gentis totiꝰ cecũ illuminauit. Tc̃ bittanni: sco¬
⁊ pecertes inducias: aqͦdam qui uidebat᷑ ab eis prudens ⁊ reli¬
giosus eẽ. consiliũ petiere quid agendũ ẽẽt. Quibꝰ illedixit.
Siseruus dĩ s asseutite .ei. At illi. Vnde hoc potimꝰ dinoscere.

Expanded text:
episcopo et Justo convocavit ad suum colloquium episcopos sive docepiscopo et Justo convocavit ad suum colloquium episcopos sive doctores maximae et proximae Britonum provinciae, in loco, ubi usque hodie lingua Anglorum Augustines ac, id est robur Augustini, in confinio Wicciorum et occidentalium Saxonum appellatur. Cumque de celebratione Paschae contra Scotos et Pictos certaret, et illi invictissimae rationi assentire nollent, assertionem suam confirmavit caeco Anglico in commune adducto ad sanandum, ex conventione ad alterutrae partis confirmationem. Quem cum pontifices eorum curare non possent, flectens genua Augustinus coram omnibus ad illuminationem totius gentis caecum illuminavit. Tunc Britanni et Scoti petentes inducias a quodam, qui videbatur iis prudens et religiosus esse, consilium petiere quid agendum esset. Quibus ille dixit: « Si servus Dei est, assentite ei. » At illi: « Unde hoc poterimus dignoscere? »
Abbreviated transcription (Latin):
piscopum. in ountate dorubreui qm angli aquodã
principe rof rouecestriã uocant. Inqͣtex cedelred apłi an¬
diee eccłiam fecit. factamq t̾ritoriis ac possessionibus di¬
qͣ aꝑitur qͦmͦ iex ⁊ populus est sexe .i. orientalium
sgxonum ũbũ d̾i susceꝑuit. misit namqi augus¬
tinis ad eos urũ ꝑfectum ⁊ ꝓbatũ euuangłi ⁊ are mallitũ
scilicet. orientales autẽ saxones tamasi dirimunt᷑ a cautia
Auoꝵ metropolis lundonia multoꝵ emporon populoꝵ
t̾ra mariq uenientum ÷. Ibi tẽ tꝑis sebtꝰ nepos et delbrichti sub eo
tam̃ regnabat. quia omibꝰ ut p̾dictum ÷ usq ad humbrã imꝑabat.
Re gͥ bene ꝓsꝑata. ⁊ rege seberto ⁊ populo ad fidẽ conu̾so. fecit rex
ed esb̾tus in londona ecłiam pauli ad sedẽ ep̃ĩ. multisq. p̃diis do¬
tauit. In qͣ uidelicet mellitꝰ digne pontifex : constitutꝰ.
Taugustinus adiutorio usus. cedelbriti regis cũ mellito¬

Expanded text:
piscopum in civitate Dorubrevi, quam Angli a quodam piscopum in civitate Dorubrevi, quam Angli a quodam principe Rof Rofecestriam vocant; in qua rex Edelbert apostoli Andreae ecclesiam fecit, factamque territoriis ac possessionibus diqua aperitur quo modo rex et populus Estserae, id est orientalium axonum, verbum Dei susceperint. Misit namque Augustinus ad eos virum perfectum et probatum evangelizare, Mellitum scilicet. Orientales autem Saxones Tamesi dirimuntur a Cantia: quorum metropolis Londonia multorum emporium populorum terra marique venientium est. Ibi tunc temporis Sebertus nepos Aedelberti sub eo tamen regnabat, qui omnibus, ut supra dictum est, usque ad Humbram imperabat. Re igitur bene prosperata et rege Seberto et populo ad fidem converso fecit rex Edelbertus in Londonia ecclesiam Pauli ad sedem episcopi, multisque praediis dotavit, in qua videlicet Mellitus digne pontifex constitutus est. At Augustinus adjutorio usus Aedelberti regis cum Mellito
Abbreviated transcription (Latin):
coheredes. ad ht ꝓuncia nom̃ ipia deqͣ isti suat allati: Res
t᷑ : Rep̾m est. qd̾ allor diceret᷑. At ille alludens ad nom̃ ait.
auelina laudem c̾atoris illus in partibꝰ oportet cantari. acce¬
denis gͥ ad pontificẽ romanũ. ñ dũ enĩ erat pontifex factus :
legationem p̃dicandi eispeciit. Qd̾ cũ impetrare ñ posset:
mor ut ipse pontifex factus ÷ : ꝑ alios opꝰdui desideratũ ꝑ fec̃.
Sepultus ÷ aũt ineccłia beati petͥ apłi ante secretiariũ. ubi ÷
ephitaphiũ huiꝰ modi.
Suscipe t̾ra tuo corpus de corꝑe sũptũ
Redd̾e qd ualeas uiuificante dõ.
Sp̾c astra petit: leci uil iura nocebit
Ciu uite alt̾uis mors magis ipsa uia ÷
Presulis hoc sĩmi claudunt᷑ m̃bra sepulcro
Qui tamen in num̃is uiuit ubiq bonis.
Anglos ad xp̃m u̾tit pietate magistra
Mũltiplicans fidei semina gent̾e noua
Sic consul dñi factus letare gregori
Namq tͥ umphalis iam tͥ laurꝰ ad÷
Rdinauit au̾t augustinus iustum in ipsa cancia e¬

Expanded text:
habet provincia nomen ipsa de qua isti sunt allati? resptur? responsum est, quod Alle diceretur. At ille alludens ad nomen ait, « Alleluia ad laudem Creatoris in illis partibus oportet cantari. » Accedens igitur ad pontificem Romanum nondum enim erat pontifex factus, legationem praedicandi iis petiit: quod cum impetrare non posset, mox ut ipse pontifex factus est, per alios opus diu desideratum perfecit. Sepultus est autem in ecclesia Beati Petri apostoli ante sacrarium ubi est epitaphium hujusmodi: Suscipe terra tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas, vivificante Deo. Spiritus astra petit, lethi nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Praesulis hoc summi clauduntur membra sepulcro Qui tamen innumeris vivit ubique bonis. Anglos ad Christum vertit pietate magistra, Multiplicans fidei semina gente nova. Sic consul domini factus laetare, Gregori: Namque triumphalis jam tibi laurus adest. Ordinavit autem Augustinus Justum in ipsa Cantia e
Abbreviated transcription (Latin):
uobis genti supnabeneficia p̾starent᷑. Et ideo glouose fili eã
qm accepisti diuinitꝰ grãm sollicita m̃te custodi. ͥanã fidem
inpopulis ͥ subditis extendere festina zelum rectitudius tue
in eoꝵ com̾sione multiplica ad oloꝵ cultus in sequere: fanorũ
edificia eu̾te subditoꝵ mores ⁊ magna uite niundicia. epoi¬
tando. terreido. blandiendo. corrigendo. ⁊ boni oꝑis erẽplo
monstrando edifica. ut illũ retbutorẽ inuentas in celo. cuiꝰ nom̃ atq
cognitionẽ dilatailis int̾ra. Ipse enĩ ũe qͦ głe nom̃ etiã postis głori
osum reddet. cuiꝰ uos honorẽ queritis ⁊ seruatis ingentibus. Sic⁊
dit. seq cum subiectis popłis tota ad eũ mente conu̾tit. Unde fao¬
tum ⁊ ut antiquorũ principiũ nom̃. ⁊ suis uir laudibus uinc̾et:
et tauto in opiuione qnͣto ⁊ in bono oꝑe suꝑaret p̾cessores suos.

Expanded text:
icia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam, quam accepisti divinitus gratiam, sollicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina. Zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum mores et magna vitae munditia exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, boni operis exemplo monstrando aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. Ipse enim vestraeosius reddet cujus vos honorem quaeritis et servatis in gentibus. Sic edit, seque cum subjectis populis tota ad eum mente convertit. Unde factum est ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et ta
Abbreviated transcription (Latin):
filio suo illud moriens reliquit. Ad elstano uͦ defuneto: ad frẽm ad elwifi
regẽ Westsexe regnũ illud rediit. Qs cũ hereditario uirs athelbricco fili¬

Expanded text:
filio suo moriens illud reliquit. Adelstano vero defuncto, ad fratrem Edelwlfum filio suo moriens illud reliquit. Adelstano vero defuncto, ad fratrem Edelwlfum regem Westsexe regnum illud rediit: quod cum haereditario jure A
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ sẽꝑ & soli bello intenti: marcio tandẽ positi sc̃ cãpo. Ex iñ rex adelredum
ĩcumerland c̃ exercitu gͣuissimo uͥ maxima mansio dacoꝵ erat. Uic̃q di¬
cos bello maximo. totãq fere cumerlaud. p̃dando uastauit. His actis: ueñ
qͥdã exercitꝰ dacors ad ex animuthan. & ibi castrũ expugnare sata gentu
uirilit̾ resistentib cesser̃. Itaq diffusi st̃ ꝑpatͥam cͥcũ quaq cũ ducib solitis
marte & Wleano. Cong̾gati st̃ gͦ ꝯtͣ eos sumerseti. & pugnauerc̃ ap̃ penho.
Daci uͭ sẽꝑ bellis exercitati: belli fortuna potiti st̃. S iã lid hic cdacors mas¬
nitudinis suȩ m̾itis t̾mino donandꝰ est.
oue aũ solito lux aꝑtionis exordinata adb̾iatione genita: ꝑfiti¬
tis huiꝰ libri sũmitatib: lectori diligent᷑̃ ante ponenda est̃.
e regno cancie pauca dicenda st̃. Siqͥdẽ cũ ecgbrictꝰ rex Westse¬
balredo sugato regnũ canciȩ in dñio suo temussec: adelstano

Expanded text:
itenti Martio tandem potiti sunt campo. Exinde rex Edelred ivit in Cumberland cum exercitu gravissimo, ubi maxima mansio Dacorum erat; vicitque Dacos bello maximo, totamque fere Cumberland praedando vastavit. His actis, venit quidam exercitus Dacorum ad Erammutham, et ibi castrum expugnare satagentes, viriliter resistentibus cesserunt. Itaque diffusi sunt per patriam circumquaque cum ducibus solitis Marte et Vulcano. Congregati sunt ergo contra eos Summerseti et pugnaverunt apud Penho. Daci vero semper bellis exercitati, belli fortuna potiti sunt. Sed jam liber hic Dacorum magnitudinis suae meritis termino donandus est. More autem solito lux apertionis ex ordinata abbreviatione genita, perstrictis hujus libri summitatibus, lectori diligenter anteponenda est. De regno Cantiae pauca dicenda sunt; siquidem cum Egbrictus rex WestseBalredo fugato, regnum Canitae in domino suo tenuisset. Adelstano
Abbreviated transcription (Latin):
relictis deportauer̃. Hugonẽ uͦ normannũ quẽ ibi iã regina emina uiceconise
statuerat. inꝑniciem cõpegerẽ. Cong̾gate st̃ itaq gens hantunescyre ⁊ ul¬
tunescyre. pugnatũ cũ exercitu. Cũ aũ apꝓpinquarent ad p̃liũ: fuix̃ se dis
das defectũ hostiũ: ꝑsecu st̃ eos usq ad Wiltune. Qm ꝑdantes & cõburentes:
uener᷑ ad salesbiri & iñ ad puppes suas c̃ p̃da & tͥumpho remear̃.¬

Expanded text:
relictis, deportaverunt. Hugonem vero Normannum, quem ibi jam regina Emma vicecomitem relictis, deportaverunt. Hugonem vero Normannum, quem ibi jam regina Emma vicecomitem statuerat in perniciem compegerunt. Congregatae sunt itaque gentes Hamptunescire et Wiltunescire pugnatum cum exercitu. Cum autem appropinquarent ad praelium finxit se dux tes defectum hostium, persecuti sunt eos usque ad Wiltune, quam praedantes et comburentes venerunt ad Salesbiri et inde ad puppes suas cum praeda et triumpho remear
Abbreviated transcription (Latin):
dã c ad ducendã ꝓceres angloꝵ mutunt᷑ innormanniã. Que longo e
digno regib apparatu dirigitur in angliam.
illesimo scd̃o anno emma normannoꝵ gẽma ueñ in angliã. & diad¬
ma nom̃q regine suscep̃. Quo ꝓuentu rex adelred in suꝑbiã elat̾ e
ꝑfidiã ꝓlatꝰ: õs dãcos qͥ cũ pace erant in anglia: cladestina ꝓditione fẽ
maccari una eadẽq die. scił. infestiuitate scĩbricu. De qͦ sccłe in puericia
nr̃a qͣsdã uetustissimos loqͥ audiuimꝰ. qđ inunã qͣmq urbẽ rex p̃fatꝰ occl¬
tas miserit epłas. Scđm quas angli dacos om̃s eadẽ die & eadẽ hora uł gl¬
diis truncauert̃ inp̃meditatos. uł igne simul cremauert̃ subito cõp̃hen¬
sos. Codẽ anno rex p̃fatꝰ lefsiũ ducẽ exulaũ. qi iffic reg̃ uicecomitẽ occid̾at.
lit aliqͥs extinguere. Aduolantes gͥ qͣsi multitudo locustar̃: qͥdã ex¬
ceast᷑am uener̃. & urbẽ totã funditꝰ destruxer̃. & oĩa spolia secũ ciñib tm̃

Expanded text:
Anglorum mittuntur in Normanniam, quae longo et digno regibus apparatu dirigitur in Angliam. Millesimo II anno Emma, Normannorum gemma, venit in Angliam, et diadema nomenque reginae suscepit. Quo proventu rex Adelred in superbiam elatus, et perfidiam prolatus, omnes Dacos qui cum pace erant in Anglia, clandestina proditione fecit mactari una eademque die, scilicet in festivitate S. Bricii, de quo scelere in pueritia nostra quosdam vetustissimos loqui audivimus: quod in unamquamque urbem rex praefatus occultas miserit epistolas, secundum quas Angli Dacos omnes eadem die et eadem hora vel gladiis truncaverunt impraemeditatos, vel igne simul cremaverunt subito comprehensos. Eodem anno rex praefatus Leffium ducem exsulavit, quia Effic regis vicecomitem olit aliquis exstinguere. Advolantes igitur quasi multitudo locustarum quidam Exaceastriam venerunt, et urbem totam funditus destruxerunt, et omnia spolia secum, cineribus tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Westi gce regnauit ibidẽ scs edimindꝰ. Quo intfecto: regñ sodrim dacꝰ. Postea
regnũ minitũ caci parciti st̃. fuitq subcis usq Iñ regi edwardo ex maxi¬
ma parce subiecta ẽ. hic gͥ regnũ  estsexe amio westsexe ꝯtingens:
Explic̃. t iam ad pͥmordia cĩusamq aduentꝰ normannorum ꝑucnimũs.

Expanded text:
Westsexe regnavit ibidem S. Edmundus: quo interfecto regnavit Godrun Dacus; postea Westsexe regnavit ibidem S. Edmundus: quo interfecto regnavit Godrun Dacus; postea regnum minutim Daci partiti sunt, fuitque sub eis usquedum regi Edwardo ex maxima parte subjecta est. Hic igitur regnum Estangle dominio Westsexe contingens explicit, et jam ad primordia causamque adventus Normannorum pervenimus.
Abbreviated transcription (Latin):
delred fr̃ aꝰ ira dĩ ꝑturbatꝰ erũpnose regñ. Deqͦ nob̾ multa restant dicenda.
De regno uͦ norahymbre paulisꝑ tangendũ ẽ. Osbrictꝰ nanq tp̃r reg̃ athelbei¬
si: regnauit ibidẽ. siuẽ more suo abicientes: ꝯstituer̃ allã regẽ. Nui utriq¬
cũ a dacis occisi fuissent: regnauer̃ daci multo tp̃r in nordħbre. Scił rexhalde¬
ne & gudfert. & nigelłꝰ. & sidric. & reginaldꝰ. & anlaf. Confuse aũ regnauert̃
daci. ita qđ m̃ ibi rex unꝰ erat. m̃ duo. mͦ reguli multi. Postea uͦ edredo regi West
mundꝰ uͭ reo Westscre totã ÷ in dñũ subdidit. hic gͥ regnũ m̾ce dño West¬
sece penitus subditum explicit:
Les Nua ñ estangle qd dudũ regnis aliis ut p̃dictũ ẽ. uariis modis subiec¬
tũ fuerat: nc̃ reges Westsexe uł cancie in adñio tenebant. nc̃ alicui uł aliqͥb
dadant. cͥ rec unꝰ ibi erat aliq̃n. multi aliq̃n regui. Ułtimꝰ tũ angloꝵ sub rege

Expanded text:
er ejus, ira Dei perturbatus aerumnose regnavit, de quo nobis multa restant dicenda. De regno vero Nordhumbre paulisper tangendum est. Osbrictus namque tempore regis Athelwlfi regnavit ibidem, quem more suo abjicientes unt Daci multo tempore in Nordhumbre, scilicet rex Haldene, et Gudfert, et Nigellus, et Sidric, et Reginaldus, et Aulaf. Confuse autem regnaverunt Daci, ita quod modo ibi rex unus erat, modo duo, modo reguli multi. Postea vero Edredo regi Westsdidit. Hic igitur regnum Werce dominio Westsexe penitus subjectum explicit. Regnum vero Estangle, quod dudum regnis aliis, ut praedictum est variis modis subjectum fuerat, nunc reges Westsexe vel Cantiae in dominio tenebant, nunc alicui vel aliquibus dabant. Igitur rex unus ibi erat, aliquando multi alii reguli; ultimus tamen Anglorum sub rege
Abbreviated transcription (Latin):
postulandu. Euppas aũ pdicte ogͥgate st̃ ap̃ sanric. e uiri optine
sit aũ eos ds̃. Si qͥdẽ rex exulau̾at Wlnod puerũ nobilẽ sudsexe. Ille
uͦ cũ .xx. nauib cep̃ p̃dari uixta littora maris. oͣ brictric fr̃ ducis edri¬
ci laudẽ sͥ uolens ad qͥre̾: .lxxx. ex puppib p̃dictis sec̃ dux̃. & hostẽ u¬
uũ uł defunctũ se regi allaturũ ꝓmisit. S int̾eundũ uentꝰ ultͣ mo¬
dũ horribit naues eiꝰ om̃s ad trã ꝑnitiose iactauit. Wifnod uͦ suꝑue¬
niens: statĩ eas ꝯbussit. Sinist̾s angariate nunciis puppes reliꝙ̃: lun

Expanded text:
pes autem praedictae congregatae sunt apud Sandwic, et viri optime sit autem eos Deus; siquidem rex exsulaverat Wlnod puerum nobilem Sudsexe. Ille vero cum XX navibus coepit praedari juxta littora maris. Igitur Brictric, frater ducis Edrici, laudem sibi volens acquirere, LXXX ex puppibus praedictis secum duxit, et hostem vivum vel defunctum se regi allaturum promisit. Sed inter eundum, ventus ultra modum horribilis naves ejus, omnes ad terram perniciose jactavit. Wlnod vero superveniens statim eas combussit. Sinistris angariatae nuntiis puppes reliquae, Lo
Abbreviated transcription (Latin):
in retbutionẽ ꝓcurationis reddebant hospiti cedẽ: hospitio flamã. Peũ
tentib dacis admare: obuiauit exercitꝰ westsexe & pugnaũ cũ eis. Quid
aũ aliud ꝓ fet ñ qd spoliis sinis dacos uictꝰ ditauit: Nidit gͥ gens wance

Expanded text:
in retributionem procurationis reddebant hospiti caedem, hospitio flammam. Revein retributionem procurationis reddebant hospiti caedem, hospitio flammam. Revertentibus autem Dacis, ad mare obviavit exercitus Westser et pugnavit cum eis. Quid autem aliud profecit nisi, quod spoliis suis Dacos vict
Abbreviated transcription (Latin):
uib multis ueñ ad norsenc ex eã p̃datꝰ ẽ. & cõbussit. Qd̾ ulfletel. dixe
lliꝰ ꝓuincie uidens: fec̃ pacẽ cũ exercitu in ꝓuisũ eiꝰ ad uentũ sustii̾e ñ suf¬
licens. Infra pacẽ uͦ exercitꝰ pꝰ tres ebdomadas furtĩ: ꝑrer̃ ad dedforde. xrã
p̃aata cõbussit. o cõpiens dux ultletel: mane exĩpiuso c̃ parua mano
reasenti ad puppes: oecͥrit exercituu. Quib gͣuit̾ e aui resistẽ. hñ suffec̃ ꝑsist̾ẽ
nno qͥnto: daci redier̃ inpatͥã suã. He tñ int̾ea placta carent anglii
sandnc quẽ sẽꝑ comitabant᷑ tres socie. p̃datio. cobustio. occilio: sren¬
duut omnis anglia. ⁊ cõmota ẽ. uelut harundinetũ ⁊ ephiro iubrante el¬
llsũ Rec aũ. ⁊g̾gato exereitu cũ toto aucũpno t̃ eos ꝑsisteret. mch ꝓfeac̃.¬
Ilinanq alio ciassẽ dirigentes: ludũ solitũ exercebant. In pͥncipio u hie¬
cũ innatali dñi ꝑ ambulauer̃ hanitunescyre. & berescyre usq ad redinges.

Expanded text:
etel dux illius provinciae videns, fecit pacem cum exercitu, improvisum ejus adventum sustinere non sufficiens. Infra pacem vero exercitus post tres hebdomadas furtim perrexit ad Tedford, et eam praedatam combussit. Quod comperiens dux Ulfketel, mane ex improviso cum parva manu revertenti ad puppes occurrit exercitui, quibus graviter et diu resistere, sed non suffecit persistere. Anno V Daci redierunt in patriam suam. Ne tamen interea plaga carerent Angli, Sandwic, quem semper comitabantur tres sociae, praedatio, combustio, occisio: frenduit omnis Anglia, et commota est velut arundinetum zephiro vibrante collisum. Rex aulassem alio dirigentes, ludum solitum exercebant. In principio vero hie in Natale Domini perambulaverunt Hamtonescire et Bercscire, usque ad Redings,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ anno regni eiꝰ Wlfstan archiep̾s: uitali priuatꝰ ẽ. aura. Riex aũ p̃¬
dictꝰ eadwi ñ in laudabiłr regni insulã tenuit.
dii rex anno regni sui .u. c̃ inpͥncipio regni eiꝰ de centissime flo¬
reret ꝓsꝑa & lecabunda exordia mors in matura p̃rupit.
dganus pacisicꝰ fr̃ reg̃ p̃dicti .xui. annis regnauit. Indieb eiꝰ ħ
tra maxime meliorata ẽ. & dĩ oĩpotentis grã ꝗͣ ipse ꝓposse suo
deuotissimꝰ meruit: sẽꝑ dũ uix̃ inpace regnaũ. Ille nͥanq x fidẽ in
regno suo ualidissime q alatauit. & oꝑa salutis exemplo sui clarissi¬
me fecundauit. Dilectꝰ nãq dõ & hoĩb gentes tr̃e suȩ sẽꝑ pacificare¬
studuit. nec aliqͥs p̃decessoꝵ suoꝵ tanta pace & gaudio regnũ ten̾e poeu¬
tspse siqͥdẽ nom̃ dĩ honorabat. & de lege dĩ sepiꝰ inqͥrens: libent eã ais¬

Expanded text:
archiepiscopus vitali privatus est aura. Rex autem praedictus Edwi non illaudabiliter regni infulam tenuit. Edwi rex anno regni sui quinto cum in principio regnum ejus decentissime floreret, prospera et laetabunda exordia mors immatura perrupit. Edgarus pacificus, frater regis praedicti XVI annis regnavit. In diebus ejus haec terra maxime ruit; semper, dum vixit, in pace regnavit. Ille namque Christi fidem in regno suo validissime dilatavit, et opera salutis exemplo suo clarissime fecundavit. Dilectus namque Deo et hominibus gentes terrae suae semper pacificarestuduit, nec aliquis praedecessorum suorum tanta pace et gaudio regnum tenere potuit. Ipse siquidem nomen Dei honorabat, et de lege Dei saepius inquirens libenter eam dis
Abbreviated transcription (Latin):
delredi reg̃ anno .xiii. pͥmũ statuer̃ angli csilio infausto hricii
archiep̾i. qđ ipsi censum cdãcis ꝑsoluerent.: quatinꝰ a rapinis &
diem̃ durauit. & diu ñ dĩ pietas subueniat. Aurabit. Regib nanꝙ
bost ħ rex dacis insidias molit᷑ ẽ. Alfric uͦ sul quẽ rer srulauat. &t p̾ea
tũ receꝑat: p̃muniie fec̃ exercitũ. Iure aũ dr. quẽ semel qgͣuit̾ leserat: non
facile ⁊ fidelẽ credicłis. Cũ gͦ uenisset regia classis a lund oma. qͥb p̃ erã
alfritꝰ & turoidꝰ ꝯsules ut int̾tiꝑent dacos: pmimiti õs euaser̃. Tc̃ erereit̃
Aaroꝵs maioꝵs obuiã puppib regis uener̃. Qui nauali plio pu̾sioso te et

Expanded text:
decimo tertio primum statuerunt Angeli consilio infausto Siricii archiepiscopi, quod ipsi censum Dacis persolverent, quatenus a rapinis et diem duravit, et diu, nisi Dei pietas subveniat, durabit. Regibus namquPost haec rex Dacis insidias molitus est. Alfric vero consul, quem rex exsulaverat, et postea tamen receperat, praemunire fecit exercitum. Jure autem dicitur: Quem semel graviter laeseris, non facile tibi fidelem credideris. Cum ergo venisset regia classis a Londonia, quibus praeerant Alfricus et Toroldus consules ut interciperent Dacos praemoniti omnes evaserunt. Tunc exercitus major Dacorum obviam puppibus regiis venerunt, qui na