comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rae.⁊ patria mereret᷑ salutẽ. Quapu¬
bescente. totis latuit. qd̾ erat pa¬
risioꝵ ppłis profuturũ. Ante dicta
tam̃ mater familias. herũ nõuine¬
mor serretoꝵ cumprimũ ꝑsecutio¬
nis iudit tepusse feruorem: locũ
tuit sollicitudine sequisiuit. atq
inuentum eminentis mausolei cõ¬
structione signauit. Uude post mo¬
dum apiani basilica suꝑ martirum
corpora magno suptu cultuq eximio
ꝑiunt᷑ infirmi quantũ dei famulos
cõueniat honorari: ubi recipit cecitaᷤᷤ
uisum. debilitas gressum. ⁊ obstructe
aurium ianue: recipere merentur
auditum. Sednec illud silendum est.
qd inmiuidi sp̃s infestacione uexati:
dũ admemoratum locũ examinandi
cogunt᷑ imperio: quoquisq sit mar¬
tirum positus loco: ad signatis nomi¬
nibꝰ iudicare. dequoꝵ passione dnis
gaubere nos uoluit: quicente simũ
esse fructum mr̃m repromisit.

Expanded text:
ret et patria mereretur salutem. Qua puret et patria mereretur salutem. Qua pubescente totis latuit quod erat Parisiorum populis profuturum. 30 Antedicta tamen materfamilias horum non inmemor secretorum, cum primum persecutionis vidit tepuisse fervorem, locum tuit sollicitudine requisivit, atque inventum eminentis Mausolei constructione signavit. Ubi postmodum Christiani basilicam supra martyrum corpora magno sumptu cultuque eximio experiuntur infirmi quantum Dei famulos conveniat honorari, ubi recipit caecitas visum, debiliaurium ianuae recipere merentur auditum. 32 Sed nec illud silendum est. quod inmundi spiritus infestatione vexati, dum ad memoratum locum examinandi coguntur imperio quo quisque sit martyrum positus loco adsignatis nominibus indicare. 33 De quorum passione dominus gaudere nos voluit, qui centisimum esse fructum martyrum repromisit
Abbreviated transcription (Latin):
tuinulatent. Heleger tetris sequane pro¬
fundisq gurgitib mr̃m corpora ꝑden¬
da cõmittere: que inposita naiubꝰ idꝑ
conuersione tamen se desiderare &¬
mente monstrabat ⁊oꝑe: facere aliqͥo
cogitaus diio placiturũ. usa subtilitate
consilii ad coniuiuum uenire postulat
percusores. Et dũ copiam oblate huma¬
nitatis extendit. a memoria eoꝵ quesus¬
cepant agenda discussit: aefidelibꝰ
sius sccreta ordinacione cõmittit. ut
subtracta furta cmrpora.diliges elabo¬
raiae occultare prouisio. Ruidomiue
ordinatione cõperta. festinant̃ qdeis
preceptum fuerat exsecunt᷑: furtũq
laudabile insexto aburbe memorata
lapide idest in aratam quã seminibꝰ
prepartuerat udustria colentis
abscondunt. fxta ut moris est¬
e eii facione nee suum seges
negauit obsequium quetali fecun¬
data erat pinguedine: sicꝰ inea bene¬
ficium sueuberta effudit: ut cen¬
tuplicitum fructum cultor ad qͥre¬

Expanded text:
tumularet, elegunt tetris Sequanae protumularet, elegunt tetris Sequanae profundisque gurgitibus martyrum corpora perdenda committere, quae inposita navibus ad conversionem tarnen se desiderare mente monstrabat et opere , facere aliquid cogitans domino placitura, usa subtilitate consilii ad convivium venire postolat percussores, et dum copiam oblatae humanitatis extendit, a memoria eorum quae susceperant agenda discussit ac fidelibus suis secreta ordinatione committit, ut subtracta furto corpora diligens elaboraret occultare provisio. 28 Qui dominae ordinatione conperta festinanter quod eis praeceptum fuerat exsecuntur furtumque laudabile in sexto ab urbe memorato lapide, id est in aratam quam seminibus praeparaverant industria colentis abscondunt. 29 Facta ut moris est satione nec suum seges negavit obsequium, quae tale fecundata pinguidine, sic in ea beneficium se ubertatis effudit, ut centuplicatos fructus et cultor adquire
Abbreviated transcription (Latin):
conspirat. Noncuuctit ad petere gladio.
quosdñs ĩuos monstia ilrat eẽ signaculo.
contra uicredilos dimicantẽ parisius
reperer. cũ quo rusticum p̾sbiterum.
iheleuterium archi diachonũ ꝑsecuti¬
onis furos inuenit. Hii sci uri a beati
dionisii nunquã suftinuer abesse p̃sen¬
tia: quos in unum int̾rogatio percusso¬
ris inuerat. sed reperire non potuit.:
que asocietate martirii separarae. Int̾¬
rogati: unum ⁊uerum deũ intrinita
⁊ confitent᷑. lerrore subuicti. multisq
affucti inuiriis uel suppliciis macerati.
uoce pnuntiant. In hac ergo fidei ꝑtina¬
na psistentes: ddentes terre corpora
bentas celos animas inrtuler. ĩ ali ad diiõ
meruerunt ꝓfessione migrasse: quia
ampitatis capitibꝰ adhuc pitabatur
liigua palpitans dño corstteri. Beata
niunium ideo nr̃o grata societas. int̃ qͦs
nec pͥmꝰ alter potuit esse uect̾cius: sedtri
trino decorauere martirio. Metuentes

Expanded text:
conspirat non cunctati adpetere gladio conspirat non cunctati adpetere gladio quos dominus suos monstraverat esse signaculo. conto incredulos demicantem Parisius reppererunt, quocum Rusticum et Eleutherium archidiaconem persecutionis furor invenit. Hii sancti viri a beati Dionisii nunquam sustinuerunt abesse praesentia. quos in unum interrogatio percussoris invenit, sed repperire non potuit quem a societate martyrii separaret. 24 Interrogati unum et verum in trinitate deum confitentur. terrore subacti multisque adflicti iniuriis vel suppliciis macerati voce pronuntiant. 25 In hac ergo fidei pertinatia permanentes, reddentes terrae corpora, beatas caelo ameruerunt professione migrare, ut amputatis capitibus adhuc putabatur lingua palpitans domino confiteri: beata nimium et domino nostro grata societas, inter quos nec primus alter potuit esse nec tertius, sed tritrino decorare martyrio. 26 Metuentes
Abbreviated transcription (Latin):
um. non minus miricuł qͣmp̃dicationi
obtinera. Miroq mͦ inhermibꝰ uiris:
uoualebat plebs armara resistere .S ub¬
debat sccertatun germanię ceruicositas.
⁊ iugum sibi suaue inponisibi actacor¬
dis conpunctione poscebat. Abipsis qͦq
destruebant᷑ idola: quoꝵ suptu fuerãt
tstudio fabricata. uinuentũ salutis por¬
tum: idoloꝵ gaudebant perire naufra¬
gia. Augebat portio uicta diaboli: cũ
dçea uictrireccłe legio triumpbabat.
Tunchostis anticus uidessibi perire
qd̵ dño constabat afsidua ppłoꝵ cõu̾sione
pfiere. totam artificii sui machinam.
ad inp. gnanda que fuerant constructa
conuerti. ⁊ sue partis auctores deorum
suoꝵ flente.xicium. ad impieratẽ subite
ꝑsecutionis araauit: ut eos qͥunũr iuer̃
din colendũ insiuauerãt ⁊ timendum.
expendere diuersiate supplicii matura
sententia impioꝵ gudẽs turba prog̾¬
dit᷑: i contra dominicdi płm puguatura

Expanded text:
um non minus miraculis quam praedicationibus um non minus miraculis quam praedicationibus obteneret, miroque modo inermi viro non valebat plebs armata resistere, subdebat se certatim Germaniae cervicositas et iugum Christi suave inponi sibi acta cordis conpunctione poscebat. 20 Ab ipsis quoque destruebantur idola quorum sumptu fuerant et studio fabricata et invento salutis portu idolorum gaudebant perire naufragia. Lugebat portio victa diaboli, cum de ea victrix ecclesiae legio triumphabat. 21 Tunc hostis antiquus videns sibi perire quod domino constabat assidua populorum conversione proficere, totam artificii sui machinam ad inpugnanda quae fuerant constructa convertit et suae partis auctores deorum suorum flentes exitium ad impietatem subito persecutionis armavit, ut eos qui unum et verum deum colendum insinuaverant et timendum expendere diversitate supplicii maturarsententia, impiorum gaudens turba progreditur et contra dominicum populum pugnatura
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem suam p̾teritarii penarum
recordatio roborabat. Et qui meruerit
esse confessor: noncunctat᷑ est trucibꝰ¬
pplis accedere predicator. Tunc memo¬
rata ciuitas. ⁊ conuentu germanoꝵ
⁊ nobilitate pollebat. quia ess&e sa¬
l ibris aere. iocunda flumine fecũ
minis unda prestabat crescentiu. as
consistentium cater uis reddebat᷑ exi¬
guum: uocunditatis sollitͥatione
inunum plebs ac ta cõmigras. pene
tirritorium suum intra murorum
cõclusione contraxerat. Hunc ergo locũ
dei famulus elegit expetendum. Ad¬
que cumprimũ fide ar matꝰ ⁊ constã¬
tia confessionis accessit intrepidus:
ser uientiim clericoꝵ exmore cõstitu¬
it: ꝓbatasq ꝑsonas honore secundi uii.¬
UIII orainis ampliauit. Cinctus ergofide¬
etiam confiructione basilice roborat᷑.
dm̃ gentibꝰ nondesinebat insinuare
bat deo. quosdiabolo subtiahebat.
Tautas etiam pillumdiis dignabat᷑ erei¬
cere uirtutes: ut rebelliũ corda gentili

Expanded text:
virtutem suam praeteritarum poenarum virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, et qui meruerat esse confessor, non cunctatus est auctoribpopulis accedere praedicator. Tunc memorata civitas et conventu Germanorum et nobilitate pollebat, quod esset salubris aere, jucunda flumine, fecunmfusa fluminis unda praestabat, crescentibus consistentium catervis reddebatur exiguum et iocunditatis sollicitatione in unum plebs acta commigrans pene territorium suum intra murorum conclusione contraxerat. 17 Hunc ergo locum dei famulus elegit expetendum, atque cum primum fide armatus et constantia confessionis accedit intrepidus, servientium clericorum ex more constituit probatasque personas honore secundi ordinis ampliaet jam constructione basilicae roboratus, Deum gentibus non desinebat insinuare,bat Deo quem diabolo subtrahebat. Tantas etiam per illum Dominus dignabatur exercere virtutes, ut rebellium c
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ quicquid docuit uerbis. cuidemtibꝰ
impleuit exemplis. Simili ȩtiã gra
beatissimꝰ paulus antistss atq confessor.
narbonensem ꝓuintiam salutari
siuĩ eloquio. Que tta lal. aomesticus
ttribulati. s exercuit. ut eum uer
tela. ꝓbationẽ fidelium tuoꝵ ꝓmiststi
esse nonuulnera. ⁊ talem tus prestas
fuisse gaudeat hostis inbello. Dumergo
ad peculiaris patroni gesti suscepti officii
tendit obsequium. nonasȩ que deseruo
dei sunt cõperta ꝓsequimnꝰ. sed in memo¬
res suiuos non fiusse sufficiat. Intalib
enim causis: magis conuenit fideles
credere quam possit relatio humana
monstrare. Sc̃s igit᷑ dionisius: qͥt ra¬
ente beato clemente petri apłi succefsore.
uerbi diuini seminagentibꝰ parturier¬
da susceꝑat: quo ampliuis gentilitatis
feruere cognouit ersore ilic intrepid
⁊ calore fidei flamat᷑ acceffit: ac parisi¬
us año aucente puenit. Nonuerteus
ineredule gentis expetere feritatẽ: quia

Expanded text:
 qui quod docuit verbis evidentibus  qui quod docuit verbis evidentibus implevit exemplis. 12 Simili etiam gratia beatissimus Paulus antistis atque confessor Narbonensem provintiam salutari adquisivit eloquio, quem talis labor domesticus et tribulationis exercuit, ut eum verutela probationem fidelium tuorum permisisti esse non vulfuisse gaudeaad peculiaris patroni gesta suscepti officii tendat obsequium, non ex atse quae de servo dei sunt conperta prosequimur, sed inmemores sui nos non fuisse sufficiat: in talibus enim causis maius convenit fideles credere quam possit relatio humana monstrare. 15 Sanctus igitur Dionisius, qui tradente beato Clemente Petri apostoli successore verbi divini semina gentibus parturienda susceperat, quo amplius gentilitatis fervere cognovit errorem, illic intrepidus et calore fidei flammatus accessit ae Parisius domino ducente pervenit non veritus incredulae gentis expetere feritate
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a docuer: adeo ut fide crescente non
pauci mererent᷑ fieri confessores: quos
post modũ ȩccła catholica gaud& prom.¬
ruisse mres. hosergo quoꝵ uirtutein
ꝑsecutorum. non preualuit suꝑare cõ¬
flictꝰ: quos ad auri similitudinẽ reddid
flamarum examinatio pͥciosos. ad susey¬
semina gentib serenda cõmȩterte.
Helectisq uiris dei disposiione ac proui uui¬
dentia honore decre uerẽpiscopat᷑ adiui¬
gere: quo facilius eoꝵ ꝓdicationibꝰ ad qͥsini
ad ministerium sis ꝓueherent᷑ altaris.
Ex qua confessoꝵ ⁊ eba. scin ⁊ uenerandi
meritis satur nupm: primũ se ur̃bs tho¬
losana promerisse giud&e episcopum.
Quẽ impietas eccantium ppłoꝵ. posterio¬
rib taur i. raittis funium nexibꝰ illigatũ.
dedit capituliis gradib illi dendum.
uin sci captns sonta cõpage. celebrum
frequentis illisionis disꝑsit in uiria:
sedtalem discessum meliori ueiculo
addiim est secutus ascensus. Selixtanti
concessum est doctorem esse sic martirẽ.¬

Expanded text:
a docuerunt, adeo ut fide crescente non pauci mererentur fieri confessores, quos postmodum ecclesia catholica gaudet promeruisse martyres. 10 Hos ergo quorum virtutem persecutorum non praevaluit superare conflictus, quos ad auri similitudinem reddidit flammarum examinatio pretiosos ad suscisemina gentibus serenda committeret. Electisque viris dei dispositione et providentia, honori decreverunt episcopatum adiungere, quo facilius eorum praedicationibus adquisiti ad ministerium sacri proveherentur altaris. 11 Ex qua confessorum turba sanctum et venerandi meriti Saturninum primum se urbs Tolosana promeruisse gaudet episcopum, quem impietas peccantium populorum posterioribus tauri multis funium nexibus inligatum dedit capitulinis gradibus inlidendum, ubi sancti capitis soluta conpage cerebrum frequentis inlisionis dispersit iniuria, sed talem discensum meliore vehiculo ad dominum est secutus ascensus. Felix tanti concessum est primum doctorem esse sic martyrem.
Abbreviated transcription (Latin):
suscep̾ta sunt reserando. Aut hab&e testi¬
monium ueritas. plus fidelium sunt re¬
lacione relaciorte cõperta: quã probentur
adnõs lectione transmissa. Unde non sine
estimatione conicit᷑. qd̾ nouitas adhuc ere¬
dentium ppłoꝵ gentilium crudelitate cõ¬
territa. formidauit seribere. Qd̾ tam̃ gau¬
debat dei famulus meruise: cuisine du¬
bio uidicent᷑ scripta. que fideliũ sermo tes¬
tat᷑ impleta. C redendum enĩ dehisest. &¬
abstersa dubietatis nube totis uiribꝰ cõfiten¬
dum: eos qͥ ꝓconfessione dni acdei nr̃i dig.¬
ni fuerint subire martirium: et iam
ampliora tolerare ualuisse: qua
succedentibꝰ eratib relatio ꝑppłos tras missa.ꝑ
recolere. Id ergo supplicatio cõmunis obtineit.
ut ueniã cõsequat᷑ deuot᷑. siquid deuirtitti¬
b̾ p̃t misit iguarꝰ. Nã isi omĩa nõase soliuit᷑.
credere uniuersitas mereat᷑: ut de dei famłis
etiam maiora sentiat. qua sermo lectionis¬
⁊ passionis explanat. Qualiter enĩ cultorẽ

Expanded text:
incoepta sunt reseranda. Quia, ut habet testimonium veritatis, plus fidelium sunt relatione comperta quam probentur ad nos lectione transmissa. Unde non sine certi aestimatione conjicitur quod novitas adhuc credentium populorum, gentilium crudelitate contrista, formidavit scribere, quod tamen gaudebat Dei famulos meruisse cum sine dubio judicentur scripta, quae fidelium sermo testatur impleta. Credendum enim de his est, et, abstersa dubietatis justae, totis viribus confitendum, eos qui per confessionem Domini ac Dei nostri digni fuerunt subire martyrium, etiam ampliora tolerare voluisse quam videtur succedentibus aetatibus relatio per populos transmissa recolere. Id ergo supplicatio communis obtineat, ut veniam consequatur devotus, si quid de virtutibus praetermisit ignarus. Nam etsi omnia non a se exsolvuntur, credere universitas mereatur, ut dei famulus iam maiora sentiat quam sermo passionis explanat. 7 Qualiter enim cultor
Abbreviated transcription (Latin):
loniose mr̃m passiones ⁊ ⁊ preciosa
dño spectante certamina. qua¬
qam dignasint ꝓmuaculoꝵ dignitate
conscribi. nequeunt tam̃ sine formi¬
dinis trepidatione cõplecti: quiacũ
magnarum rerum considerat᷑ ad sup¬
tio. non inmerito p̃suptio neoꝑis regit᷑
magnitudo: eoqd̾ tantũ sermo tenus
explicare nonual&e. quantum dese
dici ueritas passionis inponit. Tamꝑ
inicium: in hoc mes trepi dacione fa¬
tigata respirat. qd semꝑ opificẽ suum
one audaciã nimie temeritatis adsu¬
mẽs. que longi tẽporis fuerant obum¬
brata silentio: ipsius diuinitatis aixilio
passionem. post resurrectionis uin¬
ce singular isq misterium. post as¬
censionem eius qua mantfestauit
hominib nunquam se defuisse quo re
suas cernerent passiones. quas dño iħu¬

Expanded text:
martyrum passiones et pretiosa domino expectante certamina quam digna sint pro miraculorum dignitate conscribi, nequeunt tarnen sine formidinis trepidatione conplecti, quia cum magnarum rerum consideratur adsumptio, non inmerito praesumpti operis retegitur magnitudo, eo quod tantum sermo tenuis explicare non valet quantum de se dici veritas passionis inponit. 2 Tre videatur initium, in hoc mens trepidatione fatigata respirat, quod semper opificem suum one audaciam nimiae temeritatis adsumens, quae longo temporis fuerant obumbrata silentio ipsius divinitatis auxilio passionem, post resurrectionis unicae singularisque mysterium, post ascensionem ejus, qua manifestavit hominibus nunquam se defuisse quo redsuas cernerent passiones, quod Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ut int̾hee ⁊dm̃ nulli alii inter sint¬
que tanto magis ardent amore. quato
subtilius claretitẽ diuinitatis ei aspici¬
unt. Ta i ut diximꝰ aprimot dio inei¬
pientis uite beatoꝵ sp̃uum distuctioni¬
b. suꝑna celoꝵ regna: adeo conditore
inppetuum mirabilit᷑ collocata subsis¬

Expanded text:
ut inter haec et Deum nulli alii intersintut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsis
Abbreviated transcription (Latin):
anglicis ad laudem igłam atq honore
sui nominis. ac maiestatis in ꝑpetuiun
miro ordine collocauit: dequibꝰ plura
loqui ꝑtimescimꝰ. quia solideo scire est.
qͦmodo uelque ad modũ eoꝵ nobis inuisi¬
bilis. atq sine contagione: seuduinuci¬
one. insua sola puriͥtate constat natura.
Sed tamñ nouẽ eẽ angło⁊ ordines addei
iudicia ac ministeria cõplenda. testante
saero eloquio cognouimꝰ. Quoꝵ pͥntipat᷑
atq potestates subtiliter ac mirabilẽt¬
dei om̃ipotentis nitu ditiugũ tͣ. Alii
exillis adnos in mundum missi. futura
p̃dicando per ueniunt. Alii adhȩcsũt
fiant Alii subiectis angłoꝵ spiritibus
presunt: eisq ad explendia diuina foyste
obediendian alia angło agmissa sub iet¬
tasuat. Alii tinta diuinitatas grã replent.
ut ineis dñssedeat. ⁊ supeos sua iubi¬
cia deceruat. alii tanto perfectiori
scientia plenisunt: quanto clartiate n
dei ui aãis contemplant᷑. Mia uero
na deo coniunc tasunt angloꝵ agmina

Expanded text:
rem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc suntfiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysterobediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina,
Abbreviated transcription (Latin):
humana fragilitosperiguo ntum
uel nes egentia. seuocci pacionem
rei scłaris insollepnitate añi siorũ
patrociniis protecti: ad suꝑua polorum
gaudia ꝑuenire ualeamus aore.

Expanded text:
na fragilitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in solemnitate sanctorum nus, eorum patrociniis protecti, ad superna populorum gaudia pervenire valeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃sule sedis apłice celebratis: om̃ibiisq
rite ꝑfectis. unusquisq insua cũgau¬
dio remeita. Exhac ergo consuetuoine.
sce romane eccle crescente religione api¬
ana: decierum st ut inecclesiis dei.

Expanded text:
aesule sedis apostolicae celebrata, omnibusque rite peractis, unusquisque in sua cum gaudio remearet. Ex hac ergo consuetudine sanctae Romanae Ecclesiae, crescente religione Christiana, decretum est ut in Ecclesiis Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
partim uirenti planiciedilatat᷑
Missarum naq celebratione cõpleta.
magno ad toniti gaudio. quiq re¬
tioꝵ. cintoꝵ. sacerdotumq officio.
imansione constructa. omẽm ibidẽ
cotidie psalmoꝵ missarumq cursũ
congruo p̾cepit ordine celebrari.
Nullus aut huc noctur noe tempore
ausus ingredi: sed aurora transacta.
matutiuos ibidem cattunt uinnos
Ex ipso aut saio. quo sacta & irtcigtt̃
edes. ad aquiloniẽ altaris. culcis ⁊iu
mium lucida guttatim aquadilabtt
qua uicole sillam uocant. ObIoC
⁊ iutreum. uas. eiusdem receptui
p̃paratum. argentea pend& cathena
suspensum. Uorisq est ppło cõmunica¬
to. singulos ad hoc uasculum ascen¬
dere ꝑgradꝰ. donumq celestis degus¬
tare liquoris Hamigustꝰ suauis ẽ.
itactꝰ salubris. Deniq non nulli
post longuas febrium flaminas hãc
austa ftilla: celeri confestim refrige¬
rio pociunt᷑ salutis. Innumeris qͦq
⁊aliis modis. ibr icrebri sanantur

Expanded text:
partim virenti planitie dilatatur. partim virenti planitie dilatatur. Missarum itaque celebratione completa, magno attoniti gaudio quique retrorum, cantorum sacerdotumque offitio, et mansione constructa, omnem ibidem cotidie psalmorum missarumque cursum congruo precepit ordine celebrari. Nullus autem huic nocturno tempore est ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibidem cantant ymnos. Ex ipso autem saxo, quo sacra contegitur aedis, ad aquilonem altaris dulcis et nimium lucida guttatim aqua delabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc vitreum vas eiusdem receptui preparatum argentea pendit catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad hoc vasculum ascendere per gradus donumque caelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis est et tactu salubris. Denique nonnulli post longas foebrium flammas hac austa stilla celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi et crebri sanantur
Abbreviated transcription (Latin):
ostendere: quo modo pme locii consecraue¬
rim illiun. Adueniunt mane cũ oblaci¬
onabꝰ. ⁊ magna instantia p̾cum Intrant
regiam australem. ⁊ ecce longua portieus
inaquilone porrecta. atq illam adringẽs
posterulam. extra quã uestigia marmori
diximus impssa. Sed priusqua huc ꝓuenia.
appara ad orientem basilica grandis. quoꝑ
gmaoꝰ ascenidit᷑. hec eum ipsa porticu stio
quingentos fere homines caꝑe uidet᷑.
Altare uero uenerandum. rubroq
contectumm palliolo: ꝓpe medium
parietem meridianum oftendens.
Enit aut ipsa domus angulosa.
non iumorem oꝑis humani parie¬
tibꝰ erectis: sed instar spelunce pre¬
ruptis isepius inmminentib asꝑata
scopulis. culmine quoq diuerse
altitudinis: qd̾ hic uertice tangi.
alibi manu uix possit attingi. Eidoo
docente angło. deum non ornatũ
lapidiun sed cordis querere ⁊ diligere
puritatẽ. Uertex ueio montis ex¬
trinserus: partun cornea silua tegit᷑.

Expanded text:
ostendere quomodo per memet locum sacraveostendere quomodo per memet locum sacraverim ipsum. Illi adveniunt mane cum oblationibus, et magna instantia precum intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta, atque illam attingens posterulam extra quam vestigia marmori diximus impressa. Sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basilica praegrandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum, rubroque contectum palliolo, prope medium parietis meridiem ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in more operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae praeruptis et saepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque diversae altitudinis, quod hic vertice tangi, alibi manu vix possit attingi, credo docente archangelo, Deum non ornatum lapidum, sed cordis quaerere et diligere puritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea sylva tegitur,
Abbreviated transcription (Latin):
incole sẽĩ siluestri cognomine uocant.
coqd̾ upse ibi condam exul abierat.
⁊ꝓfidei psecutione delituerat insecipti
monte. taliaq mandata remittit. Sih¬
ominis est illam dedicare eccłam: hoc
maxune die quo uictoria datae. fieri
oport&e. Sinaut aliud sc̃o pusori placu¬
erit: eodem p̃cipue die. illius in hoc
uoluirtas est requirenda P oc ergo
tempore imminente: agamus ambo
triduanum cumeiuibꝰ nr̃is ieiunium.
scum trinnatẽ rogantes. ut munera
que ꝑsumiũ sue sedis ministrũ cõferre
dignat᷑ est: adcertum usq fiuẽ ꝑducat.
factumq est ut suggesserat antistis.¬
Nocte uero constituti ieuimi sup̃ma.
sionem appares dixit. Nonest inquid
uobis opꝰ. hanc quã ego edificaui dedicare
ecclam. Ipse enĩ qui condidi. etiã dedica¬
ui. Uos tantum intrate: ⁊ me ad statte
patrono. p̃cibꝰ locum frequentate. Et te
quidem crasibi missas celebrante: ppłs
uxta more cõmunicoe. Neum aut est

Expanded text:
incolae sancti Silvestri cognomine vocant, incolae sancti Silvestri cognomine vocant, eo quod et ipse ibi quondam exulaverat et pro fidei persecutione delituerat in Zirapti monte, taliaque mandata remittit: 'Si hominis est illam dedicare basylicam, hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet; sin autem alias provisori placuerit, eodem precipue die illius in hoc voluntas est quaerenda. Hoc ergo et tempore inminente agamus ambo triduanum cum civibus nostris ieiunium, sanctam Trinitatem rogantes, ut munera, quae per summum suae sedis ministrum conferre dignatus est, ad certum usque finem perducat'. FactumqNocte vero constituti jejunii supremasionem apparens: Non est, inquit, vobis opus hanc quam aedificavi dedicare ecclesiam. Ipse enim qui condidi, etiam dedicavi. Vos tantum intrate, et me assistente patrono, precibus locum frequentate. Et te quidem ibi cras missam celebrante, populus juxta morem communicet. Meum autem erit
Abbreviated transcription (Latin):
bant it̾ ep̃tos. regiregum a p̾o conti¬
nuo colla submittentes: armis indu¬
unt᷑ fidei Cumq domui reuersi uicto¬
res. uota dño grarum ad templum re¬
ferrent archangłi. uider mane iuxta
ianuam septem trionalem quã p̃dixi.
instar posterule pusille. quasi hominiᷤ
uestigia. marmori arcius inpssa: agnos¬
cuntq beatum michaelem hoc p̾sentie
sue signi uoluisse monstrare. Uui postia
culmen adpositum. et altare inpositũ:
inter se pontinos. quid de hoc loco agerii.
aut intrare. ueldedicari illuc debear eccła
Unde collacione facta ad orientẽ loci il¬
lius: beati petri apłor principis nomirie
condut eccłam. ⁊dedicant. Inqua ȩtian
beate uirginis marie. scĩq baptiste ioħis
altaria statuunt. Tandem autistss salabii
repto consilio: romanũ epm qͥd dehis agẽ¬
dum sit. ꝑnuntios seiscitabat᷑. qui tũc
ferte uimonte fere quinqͣgesimo milio¬
rio aromana urbe distante erat quem

Expanded text:
bant interemptos –, regi regum Christo contibant interemptos –, regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores vota Domino gratiarum ad templum referebant archangeli, videntes mane iuxta ianuam septemtrionalem, quam predixi, instar posteruli pusilla quasi hominis vestigia marmori artius inpressa, agnoscuntque, beatum Michaelem hoc presentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi postea culmen adpositum et altare inpositum, ubitatio inter Sepontinos erat, quid de loco agerent, et ubi intrari vel dedicari illa debeat ecclesia. Unde conlatione facta, ad orientem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semper virginis Mariae sanctique baptistae Iohannis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquagesimo miliario a Romana urbe distante degebat, quem
Abbreviated transcription (Latin):
que guidibꝰ idiri poterit. scone ult
criptam inttare ausi: p̃foribꝰ cocidie
orationibꝰ uacabat. Inter hec nea po¬
lite paganis adhuc ritibꝰ oꝑam dantes.
cere teptint. Qui antistitis sui mo¬
nitis edocti. triduo petunt induciaᷤ.
ut triduano ie iunio indicto. fidele
patronũ scĩ michaelis implorarent
p̃sidium: quo tpre pagmi laudis scc¬
nis falsoꝵ inuitarent auxilia deoꝵ.
Eece aut nocte ipsa quep̃ cedebat
diem eandem: inuisione sc̃s michael
antistitis p̃cesdixit exauditas: spon
h ello pͥmon& hostibꝰ occurrendum.
inprimo belli paratu guganus inm̃
so tremoie concittit᷑. Fulgura crebra
uolant. ⁊ ciligo tenebrosa totum
morras cacum obduxit. Impletaest
ostium partim igniferis inpulsi
siagitis: in eapolun usq sequentibꝰ
atq extrema queq cedentibus ao¬
uersariis menia tandem suȩ urb
moribundi subuttrant. Quiaũt¬
euasere ꝑiculum. comꝑto qd angłs dei
uadutorium uenerit xp̃ianis. nam
isexcentos ferme suoꝵ fulmine uide¬

Expanded text:
us, adiri poterat, sed nec ultra cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Inter haec Neapolitani paganis adhuc ritibus aberrantes, sere tentant. Qui antistitis sui monitis edocti, tridui petunt inducias, ut triduano jejunio liceret quasi fidele patrocinium sancti Michaelis implorare et praesidium. Quo tempore, pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli antecedebat diem, adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, victobello praemonet hostibus occurrendum. in primo belli apparatu Garganus mons immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit. Impletur prhostium, partim igniferis impulsi sagittis, ut Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque cedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subevaserant periculum, comperto, quod angelus Dei in adiutorium venerat christianis – nam et sexcentos ferme suorum fulmine vide
Abbreviated transcription (Latin):
Q agaurum gloso singune
illustrant: ꝓhonore gestorum
stilo ex plicumꝰ Sa utiq fide. qui
ad nos martirii oidopuenit n
per sucedentium relacionẽ: rei geste
memoriam. nondũ intercepit obli e
& si pro martir ib singulis loci singi¬
la quecos posident. ued singule ur¬
quanta excolenduser reuertintia
sacer ille agaunontius loc. in quoto

Expanded text:
 Agaunum glorioso sanguine inlustrant pro honore gestorum stilo explicamus, ea utique fide qua ad nos martyrii ordo peruenit. nam per succedentium relationem rei gestae memoriam nondum intercepit obliuio, etsi pro martyribus singulis loca singula quae eos possident uel singulae urquanta excolendus est reuerentia sacer ille Agaunensium locus in quo to
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtotum orbem fidelium cõpescuit ambi¬
cionem. ut ipse sit maior inbeatitudine¬
cora deo. qͥuoluerit in hoc scło humilitat
centes eficiam. Par uulus enĩ ira tenere.
uel irasci nonnouit. Malum ꝓmalo. red¬
dere nescit. Noncogitat turpia. non adul¬
teria. nonrapinã. uel homicidia. furta.
uel rixas. uel omia que ad peccitum trahiit
penttꝰ ignorat. Nondetrahere. nonblasphe
Queaudit. credit. Qd iubet᷑: quatum

Expanded text:
m etiam per totum orbem fidelium compescuit ambitionem, ut ipse sit maior in regno celorum, qui voluerit in hoc seculo in humilitatcentes efficiamur. Parvulus enim iram tenere vel irasci non novit, malum pro malo reddere nescit, non cogitat turpia, non adulteria, non rapinam vel homicidia; furta vel rixas vel omnia, que ad peccatum pertrahunt, penitus ignorat; non detrahere, non blasphemque audit, credit; quod iubetur, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
iub&. Quicum missi adbeatusima legi¬
onem uenissent. ftruigunt inscõs im¬
pium ferrum. morisourecusantes uite
inor. A. debant itaq passim gladuis no
reclamantes saltem aut repugnantes.
sedde positis armnis ceruices ꝑsecutorib
p̃bentes. iugulum ꝑcussorib uel intat¬
tum corpus orferentes. uel ipsa suorũ¬
multitudine nonarino mucione
latisunt ut ferio conarent asserare
iusticie ciusam .E. hoc solum remicucen¬
tes se alłam confitiri. quinoe redari¬
pex dominicus cuium lamiari se ꝑmi¬
sit. ⁊tinqua ab inruentib lupis passisunt
Quc unqua rabies absq bello tantahumi
sua. tot simul perire uel reos uissit: ne
unti punirent. multitudo non obtiuur
cũ inultum ec̃ solait qd multitudo deli¬
qͥd. Hac igit crudelitate in manissimi tia¬
tiest illa plane anglica legio: que ut cridi
ciullis angłoꝵ legionibꝰ iam conlaudat
sed emerite uminilicie ueteranus. In iccu
iteragens subito incidissee in eos qui passi

Expanded text:
iubet. qui cum missi ad beatissimam legiiubet. qui cum missi ad beatissimam legionem uenissent. stringunt in sanctos impium ferrum mori non recusantes uitae amore. caedebantur itaque passim gladiis non reclamantes saltim aut repugnantes, sed depositis armis ceruices persecutoribus praebentes et iugulum percussoribus uel intectum corpus offerentes. multitudine, non armorum munitione elati sunt, ut ferro conarentur asserere justitiae causam; sed hoc solum reminiscentes, se illum confiteri, qui nec reclamangrex Dominicarum ovium, laniari se tamquam ab irruentibus lupis passi suntQuae umquam rabies absque bello tantam humsua tot simul perire vel reos jussit? Ne justi punirentur, multitudo non obtinuit, cum inultum esse soleat, quod multitudo delinquit. Hac igitur crudelitate immanissimi tyraest illa plane angelica legio quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus iam conlaudat sed emeritae iam militiae ueteranus. hic cum iter agens subito incidisset in hos qui passim
Abbreviated transcription (Latin):
alii requirendi uonsunt. habes hic uos
confitentes diñ patrem auetorẽ omñium:
secios nobis quoq cora singuine as¬
ꝑssstrucidariferio. ⁊ tam̃ scifimorum
cõmilttonum nertes. ⁊ ftatt unfinera
nenfleuitit nondoliumꝰ. sed poctus lati¬
daium ⁊ igaudio ꝑsecitti sumus: quia digni
habit dent̃ pati prodomino deo corũ.
Et nũc nõnos uelhec uel uttume utte
uacessuas. inrebelliouo cogit. Nouinos
aduersiunte imperato: armauit: ipsa
saltem quefortissima est. ipiculis despa¬
tio. Uenemꝰ ecce arma inon resistimus
quia mori quam õc eidere satis maliumꝰ.
unnocentes interire: qua nexii iuuere
preobramus. Si quid innos ultra statue¬
ris: siꝗd adhuc uisseris. siquid ad moueri
igues. tormñta. ferrum subire parati¬
I. sumus. &pianos nos fatem persequi
xpianos nom possumus. Aumhec talia
inaxiinianus audissa: obstiuatosq uifi¬
una sententia utteioms decreuit. ⁊ cõ¬
fici circum fusis militum agminibus

Expanded text:
alii requirendi non sunt; habes nos hic alii requirendi non sunt; habes nos hic confitentes Deum Patrem auctorem omnium et socios nobis quoque eorum sanguine aspersis trucidari ferro et tamen sanctissimorum conmilitonum mortes et fratrum funera non fleuimus, non doluimus, sed potius laudauimus et gaudio prosecuti sumus, quia digni habiti essent pati pro domino deo eorum. et nunc non nos uel haec ultima uitae necessitas in rebellionem coegit, non nos aduersum te, imperator, armauit ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. tenemus ecce arma et non resistimus, quia mori quam occidere satis malumus et innocentes interire quam noxii uiuere praeoptamus. si quid in nos ultra statueris, si quid adhuc iusseris, si quid admoueris, ignes, tormenta, ferrum, subire parati sumus. Christianos nos fatemur, persequi stianos non possumus. Cum haec talia Maximianus audisset obstinatosque in fiuna sententia interfici omnes decreuit et rem confici circumfusis militum agminibus
Abbreviated transcription (Latin):
tui. sedtim serui qd libert conitemꝰ dei
Tbiiilicia debemꝰ illi uinocenttiam:
Ate stipendiuin laboris excepimꝰ: abillo
uite exordiuri sũpsim. S eqͥ impatore
iihoc nequaqͣra possumꝰ: ut auctorem
auctorem uelis aut nolis ttuum. Binio
idtam funesta cõpellum ut huc ossedaoꝰ.
tibi ut fecimꝰ hactenus huc parebimꝰ.
quassangune innocentium cruentare
nefas ducimꝰ. dextere iste pugnare
iduersum impios atq intumcos sciunt:
laniare pios iconciues nesciunt. Nemi¬
nimusnos ꝓcuumꝰ pocius. qua adu̾sus
ciues arma supsisse. Pugrautinꝰ semper
ꝓiusticia. ꝓpietate: pro uinocentium
salute. liee suer hac tenus nobis pcia
piculoꝵ. Pugnauimꝰ ꝓfide. quã quo
pacto conser uabimus. sihanç des tito
nonexibemus. Iurauimꝰ primũ uisaera¬
m̃ta diuna: uirauuimꝰ deunde insacruita
si prima ptorumpimꝰ. Apimos ad peniã
pernos requiri iubes: uamtibi exhoe

Expanded text:
tui, sed tamen serui, quod libere confitemur, dei. tui, sed tamen serui, quod libere confitemur, dei. tibi militiam debemus, illi innocentiam. a te stipendium laboris accepimus, ab illo uitae exordium sumpsimus. sequi imperatorem in hoc nequaquam possumus, ut auctorem auctorem uelis nolis tuum. si non in tam funesta conpellimur, ut hunc offendamus, tibi, ut fecimus hactenus, adhuc parebimus; quas sanguine innocentium cruentare nefas ducimus. dexterae istae pugnare aduersum impios atque inimicos sciunt, laniare pios et ciues nesciunt. meminimus nos pro ciuibus potius quam aduersum ciues arma sumpsisse. pugnauimus semper pro iustitia, pro pietate, pro innocentium salute; haec fuerunt hactenus nobis, pretia periculorum. pugnauimus pro fide. quam quo pacto conseruabimus tibi, si hanc deo nostro non exhibemus ? iurauimus primum in sacramenta diuina; iurauimus deinde in sacramenta si priora prerumpimus. Christianos ad penam per nos requiri iubes. Iam tibi ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ximianus omibelua cruentior. rursus ad
ingentẽ seuiciam redit. atq imꝑat: ut iter
decimꝰ eoq mortidet. aeteri nicis hominus
ad hec que sꝑcierat compellerẽt. Quibus
iussis detiuo incastra platis. segregat᷑ atq.
percussus est quidecimus sorte obuene¬
eat. heliqua uero se militum multitudo.
nutuo sermone infuigabat. ut intam
pelato ope persisterent. Incitamentum
timen maxunum fidei: u ullo tp̃r peues
scm̃ mauricitim fuit primicherium.
Tunc sicut tradit᷑ legionis eiis quicum
exsupio ut inexercitu apellant campi
doctore: ⁊candido senatore militum
accedebat exortando singulos: umnonen¬
do turmas fid elium comilitonum. &¬
monebat socios illos & contu bernales
suos quuam incelo p̃cesserant. Filagra Eui¬
bat erã iam tinc iubeatissimis uiris.
martirii głosus aidor. Mnis itaq pͥm oubꝰ
sius atq auctorib anunati: maximiano
adhuc usania estuanti mandata mit¬
tunt. sic̃ pia tta &e fortia queferuittur.
fuisse inhoc modo. Mattes sumꝰ unꝑator

Expanded text:
ximianus, omni bellua cruentior, rursus ad ingenii saevitiam redit, atque imperat ut iterum decimus eorum morti detur et ceteri nihilo minus ad haec quae spernerent conpellerentur. quibus iussis denuo in castra perlatis segregatus atque percussus est qui decimus sorte obuenerat; reliqua uero se militum multitudo mutuo sermone instigabat, ut in tam praeclaro opere persisteret. Incitamentum tamen maximum fidei in illo tempore penes sanctum Mauricium fuit primicerium tunc, sicut traditur, legionis eius qui cum Exuperio, ut in exercitu appellant, campi doctore et Candido senatore militum accendebat exhortando singulos et monendo fideliumque conmilitonum emonebat socios illos et contubernales suos qui iam in caelum praecesserant; flagrabat enim iam tunc in beatissimis uiris martyrii gloriosus ardor. his itaque primoribus suis atque auctoribus animati Maximiano insania adhuc aestuanti mandata mittunt, sicut pia, ita et fortia quae feruntur fuisse in hunc modum: Milites sumus, imperator,
Abbreviated transcription (Latin):
sapͥmo beti archangli qua pfi sum gestit
elam hanc mortiulib hoc iͦ cogniti: libell¬
iuitate. p̃aiues qda nomine gargniꝰ. qui
reuenti sus. monti uocabulũ iudaiit
Ahuius dupecora quoꝵ infiuiti nntitu¬
ciue pollebat. panumm pdiueri montt slae
consortia spernente. singularit̃ incedire
icditũ. iei tremii redeunte pecore do ntu
onee regressum. Que dñs collecta must¬
tudine seruoꝵ. ꝑde iuia queq requi¬
rens. inuenit tudem iutice
montis foribꝰ cuiusdam ad stftere
spelunce. Itaq ꝑmot᷑ cur soliuag̃
incedera. irrepto arcu. appent illũ
sagnta tericita: que uelut uenti fu¬
mine retorti. eum aquo iactata est:
mor reuersa ꝑcussit. Turbati ciues
stupe facti: qualit res fuissa efficta.
noueni accedere ꝓpius audebant.
consuluit ep̃m quid faicto opsit. Qui
irdicto ici unio triduano: adeo mo¬
uit cẽ querendum. Stio ꝑacto. ses

Expanded text:
supremo, beati archangeli praefatam gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam, libellivitate praedives quidam nomine Garganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum dedit. Hujus dum pecora, quorum infinita multitudine pollebat, pconsortia spernentem, singularem incedere solitum, et ad extremum redeunte pecore domum esse regressum. Quem dominus, collecta multitudine servorum, per devia quaeque requirens, invenit tandem in vertice montis foribus cuiusdam adsistere speluncae, iraque permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetit illum sagitta toxicata. Quae velud venti flamine retorta, eum a quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qualiter res fieret effecta – non enim accedere propius audebant –, consulunt episcopum, quid facto opus esset. Qui, indicto ieiunio triduano, a Deo monuit esse quaerendum. Quo peracto, sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
lititis humane memor uchangdus
edo ueniers. apmerenlam ibi mortalib
upernoꝵ societitẽ: ꝓpria suamanii com¬
lete dignat ẽ eedam Uertice si quidem
montis xcelsi positi. decorpore eiusdem
uxco spelunee unstir p̾cauati orfenditur.

Expanded text:
litatis humanae memor archangelus e coelo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum societatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore ejusdem saxi speluncae instar praecavata ostenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
pcepisti. uidelic& hominẽ suo telo
Feo eiimi sum michael archangelus.
qui in conspectu domini semꝑ assifto.
locumq hunc interris. ir cole ritu
ser uare instituens. hoc uolii ꝓbare
indicio. om̃ium queibi geruntur
custodem. Hacre uelacione cõperta¬
ex consuetudine fecer̃ cuues. incđm

Expanded text:
o telo Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere, tutumque servare instituens, hoc volui indicio probare, omnium quae ibi geruntur,ectorem atque custodem. Hac revelatione comperta, consuetudinem fecerunt cives hic
Abbreviated transcription (Latin):
qbdicit cum iuderitis uiftos uttate unitgnu
cclor. Sftisunt uiti. auii pcuciente noni
ꝑcuciunt sed inimicum diligunt. Sisic non
accipimus. inuenit᷑ contrarium nonueni
uocare iuftos.ẜ. ilos nonuocit: qͥse uistos
dicunt. Ignorintes eium dĩ: istiam queren¬
tis iusticiam statuere iusticie dei non sunt
subiecti. E rgo usur patores iusticie. nõuocã
iogrãm. Manisi gra ex penitentia: utiq qͥ
undit penitentiã recusat gram. Istierunt
uulnierati. quise scificunit. Iitis sponsus aufert.
Aol is ut nõcixphas. nompilat᷑ xp̃m abstulit
Nc possumus ieiunare. quia ip̃i habemꝰ
ic uinare qͥuonsirit: Quomꝰ aut potest sin¬
r quibibit xp̃m. cumipse dixerit qͥbibe¬
demiq deanumi dictum ie iuuiuo etiã seque¬
tia declarant. Pixit eñ siuulitude ad illos:
a nemo comisfuram deuestiũto nouo.
muttit inuestuntu uet. dierit filios
sponsi. hocett filios uerbi. quiꝑlauar
egenatione inuis diuine generationis

Expanded text:
icitur: cum uideritis iustos intrare in regnum caelorum. isti sunt iusti, qui percutientem non repercutiunt, qui inimicum diligunt. si sic non accipimus, inuenitur contrarium: non ueni uocare iustos, sed illos non uocat, qui se iustos dicunt; ignorantes enim deum et suam quaerentes iustitiam statuere iustitiae dei non sunt subiecti. ergo usurpatores iustitiae non uocantur ad gratiam; nam si gratia ex paenitentia, utique qui fastidit paenitentiam abdicat gratiam. isti erunt uulnerati qui se sanctificant, istis sponsus aufertur, nobis autem non Caiphas, non Pilatus Christum abstulit, nec possumus ieiunare, quia Christum habieiunare qui non sitit? quomodo autem potest sitire qui bibit Christum, cum ipse dixerit: qui bibedenique de animi dictum ieiunio etiam sequentia declarabunt. Dixit enim similitudinem ad illos: quia nemo conmissuram de uestimento nouo inmittit in uestimentum uetus. dixerat filios sponsi. hoc est filios uerbi, qui per lauacri regenerationem in ius diuinae generationis
Abbreviated transcription (Latin):
Igit sicut supra drxunus. cogneto inaximianꝰ
thebeoꝵ responso: p̃cipiti ura feruid obue¬
glecta imꝑia. decimum exeadẽ legiorie gladio¬
feriri uba. quofacilius cȩteie regis p̾ceptis
territ meti cederent. Re integratisq
mandatis edicit ut teliqui in ꝑsequucione
xp̃ianoꝵ cogait. Ubi uero adthiebeo scdenũ¬
tatio trerata ꝑuenit: cognitumq ab eiseft
inuingi sibi rursum ex secutiones pfanas.
uoc feraio passim ac tumult̾ incastris exo¬
rit: ad firmaatium sę nuqͣm ulli inhec tair
sacrilega mitister ia cessuros: Odołoꝵ ꝓfana

Expanded text:
igitur, sicut supra diximus, cognito Maximianus igitur, sicut supra diximus, cognito Maximianus Thebaeorum responso praecipiti ira feruidus ob neglecta imferiri iubet, quo facilius ceteri regiis praeceptis territi, metu cederent; redintegratisque mandatis, edicit, ut reliqui in persecutionem christianorum cogantur. Ubi vero ad Thebaeos denuntiatio iterata pervenit, cognitumque ab eis est, iniungi sibi rursum exsecutiones profanas, vociferatio passim ac tumultus in castris exoritur adfirmantium, numquam se ulli in haec tam sacrilega ministeria cessuros, idolorum se profana
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑtrahendã xp̃ianoꝵ multitudinẽ
destinarent᷑. soli erudelitatis minifte¬
rium detractare ausisuntiãtq huiꝰ
modi p̾ceptis se obtemperaturos ne¬
gant. Maximianꝰ uonlonge aberit.
naise ei tea octo dieruin itynera fessꝰ
tenebat. Ubi cumei ꝑnuntios dela¬
tumess& legionem hanc ad uers
substitisse infurorem iitigiu indig¬
nationis e arsit. Sedprius i quam
diqua cõmemore situs loci istius
relacione inserendus udet. Docushic
sexaginta fer me milibꝰ agenauense
urbe ab est. Quatuor decim uero
milibus distat a captte limandi lacus. qͦ
infuit todanus. Docusiste iaint alpina
inga anualle situsest: ad qũe ꝑgentibus
difficili transitu. asꝑum atq artum iter
pandit Infestꝰ namq rodanius fixeismon¬
tibꝰ. iadicib uix ꝑuium uantibꝰ aggerem
reliqͥo. Et uictis trans inissisq auguffiarut
faucib subito nũc exiguus inter montium
rupes. campꝰ aꝑit. In hoc legio sẽi consederat

Expanded text:
ad pertrahendam Christianorum multitudinem ad pertrahendam Christianorum multitudinem destinarentur, soli crudelitatis ministerium detrectare ausi sunt atque huius modi praeceptis se obtemperaturos negant. Maximianus non longe aberat; nam se circa Octodorum itinere fessus tenebat, ubi cum ei per nuntios delatum esset legionem hanc aduersum substitisse, in furorem instinctu indignationis exarsit. sed mihi priusquam reliqua conmemorem, situs loci eius relationi inserendus uidetur. Agaunus sexaginta ferme milibus a Genauensi urbe abest, quattuordecim uero milibus distat a capite Lemanni lacus quem influit Rhodanus. locus ipse iam inter Alpina iuga in ualle situs est ad quem pergentibus difficili transitu asperum atque artum iter panditur. infestus namque Rhodanus saxosi montis radicibus uix peruium uiantibus aggerem reliquit. euictis transmissisque angustiarum faucibus subito nec exiguus inter montium rupes campus aperitur. in hoc legio sancta consederat.
Abbreviated transcription (Latin):
gantia. nectibi delage p̾sium as. Noncrum
uocare iuftos uenit. si peccitores. Quom
igitur dnis isticias dilexit. neq uidit da
uistum derelictũ: Iutque ista cquittas
siiustus relinquit. peccato. adsciscitur
nisi intelligas qd cos iuftos dicit qex lege
emo aut iufuficat᷑ exlege. siredimitu¬

Expanded text:
gantia nec tibi de lege praesumas; non enim uocare iustos uenit, sed peccatores. quomodo igitur dominus iustitias dilexit neque uidit Dauid iustum derelictum aut quae ista aequitas, si iustus relinquitur, peccator adsciscitur, nisi intellegas quod eos iustos dicit qui ex lege nemo autem iustificatur ex leg
Abbreviated transcription (Latin):
ricim̃tientis. uel stulticiã eoꝵ quistatĩ
secutisunt saluatorẽ. quasi irracionab¬
liter que lib& uocantẽ homine sini
secuti eumtante uirtutes tantaq sign
p̃cesserint. que apłos antequa creberet
uidisse nondubiumest: Serte fulgos
ipse imaiestas diuiuitatis occulta: que
ȩtiam inhumara facis relucebat. ex pͥmo
ad se uidentis theaers potent aspectu
Sicui umagtete lapide ⁊ susciiis hec

Expanded text:
im secuti sint Salvatorem, quasi irrationabiliter quemlibet vocantem hominem sint secuti, cum tantae virtutes, tantaque signa praecesserint, quae Apostolos antequam crederent, vidisse non dubium est. Certe fulgor ipse, et majestas divinitatis occultae, quae etiam in humana facie relucebat, ex primo ad se videntes trahere poterat aspectu. Si enim in magnete lapide et succinis haec
Abbreviated transcription (Latin):
i eliqua. Iii uidebant publicanũ
ipeccatis ad meliora cõuersum. locũ
mucnisse penitentis. ⁊ obid etiã ipsi
ndespabant salutem. Neque uero
inpristinis uicius ꝑmanentes uenuit
adisim ut phariseriscribe mur mu¬
rant. si penitentiã agentes ut sermo¬

Expanded text:
d est. Videbant publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae; et ob id etiam ipsi non desperant salutem, neque vero in pristinis vitiis permanentes, veniunt ad Jesum, ut Pharisaei et Scribae murmurant; sed poenitentiam agentes, ut se