comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sata agroꝵ pene absorsit. Nam si li¬
go et auene ꝓuentũ suũ sacissũt
ementite. multi ꝙͦ sacroigne adu¬
lingua sor dicta. urbs maxima se
nicis et antiqua. in corde maris si¬
ta.si donioꝵ colonia. negociatio
maris. emporium tocius orbis.
uaticino ꝓph̾arum celebrata. et
carminib poetarum inclita. olim
quidem insula. s a nabugodonosor
uł ab alexandro pp̃ expugnationẽ
multis in breui freto aggeribus
conportatis. t̾ra continens fc̃ã. pͥdẽ
a nabugodonosor expugnata. et
ad solum diruta et destructa. S
uixta ꝓpħas post septuaginta ãnos
reedificata et in anciqum statum
resticuta. nostris modo temporib
in fine mũdi axͥanis t̾ra mariq
obsessa. capitcͦ et xp̃i imꝑio sub¬

Expanded text:
sata agrorum pene absorsit. Nam silisata agrorum pene absorsit. Nam siligo et avenae proventum suum satis sunt ementitae. Multi quoque sacro igne adulingua Sonicis, et antiqua, in corde maris sita, Sydoniorum colonia, negotiatio maris, emporium totius orbis, vaticinio prophetarum celebrata, et carminibus poetarum inclyta, olim quidem insula, sed a Nabuchodonosor vel ab Alexandro propter expugnationem multis in brevi freto aggeribus comportatis, terra continens facta, pridem a Nabuchodonosor expugnata, et ad solum diruta et destructa, sed juxta prophetas per septuaginta annos reaedificata, et in antiquum statum restituta, nostris modo temporibus in fine mundi a Christianis terra marique obsessa capitur, et Christi imperio sub
Abbreviated transcription (Latin):
cam cum ex̾citu ꝓfecturus. me¬
tis us progrediur. Ibi dum wã¬
giones a se defecisse. ac palaciũ
suũ extra muros positum com
ne cinxit. Dum aũt ciues incau¬
ce quadam dis erumꝑent. et cũ
augusto pugnare cogitarent.
a muris callide ꝓuocati pluri¬
mis occisis ac paucis ꝑ fugam e¬
lapsis. cen̾ capiunt᷑. Qui ad re-¬
frenand̾a alioꝵ insollenciam a¬
lii narib mutillati. alii lumĩb
orbati dimittunt ͦ et sic demũ
infinite pactione petunie in
gram imꝑacoris redierunt.
Eanselinꝰ. Hiemps solito acͦbior
et angestu nuis sepius decidẽ¬
tis. nimis horrida et inportuna.
multi eñ pauꝑum infantes et
mulieres ninietare frigoris de¬
ferunt. Mortalitas animaliũ
nũt gelu. alt̾natim satis de t̾ri¬
maus in medio marcio. postea
diutino frigore et pliia aeris
horrente incõstancia. uix tãdem
arbores floruerũt maio mense.
uix tandem gracia herbarum et gͣ¬
minũ reuiguit uirore. ymbꝰ uero
singulis mensib assidue decidiis

Expanded text:
icam cum exercitu profecturus Metis usque progreditur. Ibi dum Vangiones a se defecisse ac palatium suum extra muros positum compne cinxit. Dum autem cives incaute quadam die erumperent et cum augusto pugnare cogitarent, a muris callide provocati, plurimis occisis ac paucis per fugam elapsis, ceteri capiuntur. Qui ad refrenandam aliorum insolentiam, alii naribus mutilati, alii luminibus orbati dimittuntur, et sic demum infinitae pactione pecuniae in gratiam imperatoris redierunt.celebrat. Hiems solito acerbior, et aggestu nivis sepius decidentis nimis horrida et importuna. Multi enim pauperum infantes et mulieres nimietate frigoris defecerunt. Mortalitas quoque animalium nunc gelu alternatim satis deterrima, usque in medio Martio. Postea diutino frigore et pluvia aeris horrente inconstantia, vix tandem arbores floruerunt Maio mense, vix tandem gratia herbarum et graminum reviguit virore. Imber vero singulis mensibus assidue deciduus,
Abbreviated transcription (Latin):
flandrie / ad regnũ ad regnũ desig¬
nant ͦ Tandem locharius nãtio¬
ne saro pr̃e geberardo uoco om̃n
renitens ualde ac reclamans ad
regnũ tractus sub p̃sencia sedis¬

Expanded text:
Flandrie, ad regnum designantur. Tandem Lotharius, natione Saxo, patre Gebehardo, voto omnium renitens valde, aere clamans, ad regnum tractus, presente le
Abbreviated transcription (Latin):
Ego calixtus ep̃c seruus ẜuorũ
d̾i tibi dilecto filio henrito di grã
romanoꝵ imꝑacori augusto. cõ¬
cedo elcĩones ep̃orum. abbatũ
teuconici regni qui ad regnumcuũ¬
ꝑtinent in p̃sencia tua fieri abs
symonia. et aliqua uiolencia ut
siqua int̾ ꝑtes discordia em̾serit¬
metropolitani et conprouĩcialiũ
cõcilio uł iudicio saniori ꝑci assen-¬
sum et auxiliũ p̃beas. Elcũs aũt
a te regalia accipiat ꝑ sceptrum.
exceptis omnib que ad romanã
eccĩam ꝑtinere noscuntꝰ . et que
ex hiis iure nbi debet faciat. Ex
aliis u̾o ꝑtibus imꝑii consecratus
infra sex menses regalia ꝑsceptrũ
ate recipiat. De quibus u̾o michi
querimoniam fecis et auxiliũ pos¬
tulaueris. scd̃m officii mei debitũ
auxilium tibi p̃stabo. Do tibi uerã
pacem. et omnib qui in tua ꝑte
sunt uł fuerunt tꝑe huiꝰ discordie¬

Expanded text:
Ego Calixtus episcopus servus servorum Dei, tibi dilecto filio H. Dei gratia Romanorum imperatori augusto, concedo electiones episcoporum et abbatum Teutonici regni, qui ad regnum pertinent, in presentia tua fieri, absque symonia, et aliqua violentia; ut si qua inter partes discordia emmetropolitani et conprovintialium consilio vel judicio saniori parti assensum et auxilium prebeas. Electus autem a te regalia accipiat per sceptrum, exceptis omnibus quae ad Romanam aecclesiam pertinere noscuntur; et quae ex his jure tibi debet, faciat. Ex aliis vero partibus imperii consecratus infra 6 menses regalia per sceptrum a te recipiat. De quibus vero michi querimoniam feceris et auxilium postulaveris, secundum officii mei debitum auxilium tibi praestabo. Do tibi veram pacem, et omnibus qui in tua parte sunt vel fuerunt tempore hujus discordi
Abbreviated transcription (Latin):
clesia lib̾tati ad plenũ restituta. pa¬
ceq ad integm reformata ĩ magñ
inontem creuisse sub calixto papa
ẜo inuent ᷑. uñ de ipso rome scͥpnũ
est. Ecte calixtus honqr patrie. decꝰ
imꝑiale. burdinũ nequam damp¬
nat. pacemq reformat. ¶ Guido.¬

Expanded text:
clesia libertati ad plenum restituta paceque ad integrum reformata in magnum montem crevisse sub Kalixto papa secundo invenitur. Unde de ipso Romae scriptum est: Ecce Kalixtus, honor patriae, decus imperiale, Burdinum nequam dampnat pacemque reformat. Post ha
Abbreviated transcription (Latin):
s nõ ꝓsperum. s satis nociuũ.
quãius hunc ipsi sarraceni nõ
uiderint. Ilico enĩ omni uiriũ
robore eneruati: passim fugien¬
tes. cedunt ͦ non solum a uiris
S enam a mulieribus et pu̾is.
Pierunt in bello .a. milia. sub¬

Expanded text:
sed non prosperum, sed satis nocivum; sed non prosperum, sed satis nocivum; quamvis hunc ipsi Saraceni non viderint. Ilico enim omnium virium robore enervati, passim fugientes, ceduntur non solum a viris, sed etiam a pueris et feminis. Perierunt in bello septem milia, sub
Abbreviated transcription (Latin):
baldumus i̾osolimoꝵ rex asarra¬
cenis capitur. Qua de remente
excedentes: Undiq uersum euoca¬
ti ad sexaginta milia conglone
ranti ͦ ͦ ut xp̃ianos afinibus suis
exterminent. et apud scalon im¬
pedimenta sua cõmendant. scilic
urores. soboles et iuttualia.xani
ĩ arcopositi. nichil spei nisi in deñ
habentes. exemplo niniuirarũ
utq sexui ieiumũ indicũt. pu̾is
ꝙͣ pecori pabula negant . Dies
pugne indicit ͦͦ Procedũt xp̃iam
cum milicib et peditib uix ad
tria miliar ia estimati. Principeᷤᷤ
gradiunt ͦ in fronte. scilic patri¬
archa ꝓ uexillo offerens crutem
xp̃i. abbas olim clumacensis põ-¬
cius ꝓferens lauceam transfixã
mites fe̾n̾s in pycide lac sce mariẽ
ꝑpetue uirginis. Sarracem u̾o
quaquau̾sum efflsi. ex omni la¬
te̾. ĩ orbem cͥcuncingunt xͥanos
ne quis possit euad̾ẽ. Dum ita ĩ
ꝓcinctu herent xͥam. uident deo
sibi auspice splendorem scisso ae¬
re suꝑ paganos subito cecidisse.

Expanded text:
Balduinus Jerosolymorum rex a Sarracenis capitur, qua de re mente excedentes, undique versum evocati, ad sexagirantur, ut christianos a finibus suis exterminent; et apud Ascalon impedimenta sua commendant, scilicet uxores, soboles et victualia. Christiani in arto positi, nihil spei nisi in Deum habentes, exemplo Ninivitarum utrique sexui jejunium indicunt; pueris rso quoque pecori pabula negantur, Dies pugnae indicitur. Procedunt christiani, cum militibus et peditibus vix ad tria milia estimati. Principes gradiuntur in fronte, scilicet patriarcha, pro vexillo ferens crucem Christi; abbas olim Cluniacensis Pontius, proferens lanceam transfixam mites, ferens in pixide lac sanctae Mariae perpetuae virginis. Saraceni vero quaquaversum effusi, ex omni latere in orbem circumcingunt christianos, ne quis possit evadere. Dum ita in procinctu herent christiani, vident Deo sibi auspice splendorem scisso acre super paganos subito cecidisse,
Abbreviated transcription (Latin):
Hyems ac̾rima. uer etiam ꝑi¬
culosus. Rex locharius contra
behemones uadens. quorund̾a
suoꝵ pn̾cipum tradicione mag¬
nam stragem militum passꝰ
cisis. ¶ In siria hoc anno ex̾citꝰ
di bis cong̾ssus est sarracenis.
In pͥmo p̃lio de paganis cecide
cruentam uictoriam habue¬
runt xp̃iani. S quanius plu¬
rima pars eorũ opperierit: ta¬
men auxilio dĩ reiugorati abs
numero hostes contriuerunt.
et uicerunt. ¶ Hoc anno oĩs
seges egra. et iunee cum fruc¬

Expanded text:
Hiems acerrima; vernus etiam periculosus. Rex Lotharius contra Behemones vadens, quorundam suorum principum traditione magnam stragem militum passuscisis. In Syria hoc anno exercitus Dei bis congressus est Saracenis. In primo prelio de paganis cecidercruentam victoriam habuerunt christiani. Sed quamvis plurima pars eorum perierit, tamen auxilio Dei revigorati, absque numero hostes contriverunt et vicerunt. Hoc anno omnis seges egra, et vineae cum omni fruc
Abbreviated transcription (Latin):
.1I. apłoꝵ offerebat suꝑ altare
scĩ iacobi annuanm .ii. marcas
argenti. et .ii. talenta auri. et
nouos milices faciebat. Et con¬
omĩs ꝑ p̃conem et tubam. Item¬

Expanded text:
12 apostolorum offerebat super altare S. Jacobi annuatim 12 marcas argenti, et 12 talenta auri; et novos milites faciebat, et conomnes per praeconem et tubam. Be
Abbreviated transcription (Latin):
comitatus morinoꝵ a ludouico re¬
ge francoꝵ datur gulelino filioro¬
b̾ti comitis normãme frĩs guilel¬
mi regis anglorum. hunc rob̾tum
olim ab iosolimis redeuntem eo ꝙ
p̃stitã pecunam redib̾e nequibar.
idem fr̃ suus gulelinus rex anglo¬
rum normãnia expulerat. et eam
sibi subiugauerat. frẽmq ĩ anglia
in custodia libera redegerat. S ꝑ¬

Expanded text:
Comitatus Morinorum a Ludowico rege Francorum datur Guilelmo filio Roberti comitis Nortmanniae, fratris Guilelmi regis Anglorum. Hunc Robertum olim ab Hierosolimis redeuntem, eo quod prestitam pecuniam redibere nequibat, idem frater suus Guilelmus rex Anglorum Nortmannia expulerat, et eam sibi subjugaverat, fratremque in Anglia in custodia libera redegerat.
Abbreviated transcription (Latin):
censiũ ept obit. ad cuius sepulchrũ
multa signa uisa a pleris coninũ¬
pͨͦ. mense octobrio henricꝰ imꝑã¬
tor quintiliburch uenit. et hinc.
inde optimates regmi. legati etiã
apłice sedis tractaturi de controu̾¬
sia que erat inter imꝑatorem et
regnũ. seu etiam contra domnũ
apłitum. Cum aũt diu disceptat᷑
de statu regni et de inuestituris et¬
clesiaꝵ et de h̾editate sicfridi comi¬
tis palacim. et de aliis negociis
ꝑtim fouendo regi. ꝑtim diffen̾do
causam us ad p̃senciam apłici.
dissimłato federe inc̾ciores redeũt
quam uenerãt. Terremotus iñ
ẜa ebdomada aduentus dñi sabbo

Expanded text:
copus obiit; ad cujus sepulcrum multa signa visa a plerisque conjiciuntur. Mense Octobrio Henricus imperator Quintiliburch venit, et hinc inde optimates regni, legati etiam apostolicae sedis, tractaturi de controversia, quae est inter imperatorem et regnum, seu etiam contra domnum apostolicum. Cum autem diu disceptatur de statu regni et de investituris ecclesiarum et de hereditate Sicfridi comitis palatini et de aliis negotiis, partim favendo regi, partim differendo causam usque ad presentiam apostolici, dissimulato federe incertiores redeunt quam venerant. Terremotus in secunda epdomada adventus Domini, sabbato
Abbreviated transcription (Latin):
selmꝰ. frĩa t̾cia ebdomade pascha¬
lis sexto idus apͥlis monasteriũ pͦ¬
mie arsit cum officinis suis the¬
sauro et bibliotheta eccĩe ꝑ d̾i pro¬
uidenciam durantib illesis. In pa¬
go brachatensi .ꝯ.kał̃ maii cirta
tornacum nix tanta cecidit ut e¬
tiam siluas freg̾it ¶ Hoc anno¬
ẽ ĩ epm lauduneñ bartholomeus
tam gn̾is nobilitate qmͣ morũ ꝓ¬
bitate rerumq opulencia ĩ tota
laudunensi remensiq ꝓuincia fa¬
mosissimꝰ. et a rodulfo remensi ar¬
chiep̃o cõsecrat᷑. Qtuis aũt uł de

Expanded text:
edit. Feria 3. hebdomadae paschalis, 6. Idus Aprilis, monasterium Prumiae crematur cum officinis suis, thesauro et bibliotheca aecclesiae per Dei providentiam durantibus illesis. In pago Brachatensi 9. Kal. Maii circa Tornacum nix tanta cecidit, ut etiam silvas fregerit. Mense tam generis nobilitate, quam morum probitate, rerumque opulentia, in tota Laudunensi Remensique provincia famosissimus, et a Radulfo Remensi archiepiscopo consecratus. Qui majorem e
Abbreviated transcription (Latin):
papa calixtus cum a latronibus
spoliatus sit. et domus in qua hos-¬
pitatus erat /cum omni suꝑlecti-¬
li sua arsit. et cum ipse in mari
naufragium passus sit. libellus
eius semꝑ euasit omne ꝑiculum
la leonis pape scͥptum est. ꝙ btũs
diñ passus est . tempore azimoꝵ
cum iosia discipulo suo. Qui io
ante diu ignota esset dies passio¬
fideli michi toto uisum est ĩ nocte
acus iacob in aulam herodis du-¬
cicͦ iudicandꝰ. fc̃a est alt̾catio mag¬
na int̾ gentes et iudeos ꝓ apło..
Tandem ab herode iudicatꝰ extra
urbem ducit᷑ et decollat ͦ ͦ S̾tatimq
m̃clicus quid̃a qui quasi p̃latus e¬
rat latͥmabilit̾ sic de eo locutus ẽ
ad plebem. In aula regia cͥta t̾ciã
gistꝰ passus est. patitur et discipu¬
lꝰ. Ionimus tamen in martyrolo
passionem eius celebrand̾a ĩno.¬
tuit. Quod et alexand̾ papa fa¬

Expanded text:
perdere: cum a latronibus spoliatus sit, et domus in qua hospitatus erat cum omni supellectili sua arserit: et cum ipse in mari naufragium passus sit; libellus ejus semper evasit omne periculum la Leonis papae scriptum est, quod B. Domini passus est tempore Azymorum, cum Josia discipulo suo. Qui Josautem diu ignota esset dies passiofideli mihi noto visum est in nocte . Jacobus in aulam Herodis duceretur judicandus, facta est altercatio magna inter gentes et Judaeos pro apostolo. Tandem ab Herode judicatus, extra urbem ducitur et decollatur. Statimque inclytus quidam, qui quasi praelatus erat, lacrymabiliter sic de eo locutus est ad plebem. In aula regia circa tertiagister passus est et discipulus. Hieronymus tamen in Martyrologpassionem ejus celebrandam scripsit; quod et Alexander II papa fa
Abbreviated transcription (Latin):
tea mediance octobͥ mense remis
synodũ congregãs. multos ĩ utͦq
regno epõs consecrat. Int̾ quos
eciam donmnꝰ fred̾icus ob̾to iam¬
henricus ĩꝑator yuosiũuenit. Et
dum ꝓ reconciliatione regni et sa¬
c̾docii legacio. nũc a rege ad papam
uadit. nũc apapa ad regem uicis¬
sim redit. dissensu quorund̃a ĩuido¬
rum lux pacis turbat ͦ. et imꝑa¬
tqr cum sibi fauentib excoĩcat oͦ¬
¶uñ ept oito. Sentencia anathe¬
matis a calixto. qui paschali et
gelasio succedit successit. suadẽte
alb̾to moguntino. fredĩco coloni¬
imꝑatorem datur. iterũq cismace
renonato. totum imꝑium ꝑturbat᷑
concra urbem mouens. burdinũ h¬
hispanũ epm̃. romano sedi uiolentꝰ
post apud sut̾um recedente imꝑato¬
re a romanis captus apud clauam
custodie mancipat ᷑. uñ anselinꝰ¬
burdinus psendo papa sutrii posi¬
tus dum ꝑegͥnos romam euntes
uł redenntes curbat et dep̃dat ͦ.
tandem ut iułissimꝰ apostata capit᷑

Expanded text:
tea mediante Octobrio mense Remis synodum congregans, multos in utroque regno episcopos consecrat; inter quos etiam domnus Fredericus in episHenricus imperator Ivosium venit; et dum pro reconciliatione regni et sacerdotii legatio nunc a rege ad papam vadit, nunc a papa ad regem vicissim redit, dissensu quorundam invidorum lux pacis turbatur, et imperator cum sibi faventibus excountur. Sententia quoque anathematis a Calixto, qui Pascali et Gelasio successit, suadente Alberto Moguntino, Friderico Colonieum datur, iterumque scismate renovato totum imperium perturbatur. contra Urbem movens Burdinum Hyspanum episcopum Romanae sedi violenter post apud Sutrium, recedente imperatore, a Romanis captus apud Clavam custodiae mancipatur. Circa iBurdinus pseudopapa Sutrii positus, dum peregrinos Romam euntes vel redeuntes turbat et depraedatur, tandem ut vilissimus apostata capitur
Abbreviated transcription (Latin):
papa morit . succedit iohannes gari¬
tanus. iq̃i. qui et gelasium se no-¬
minat. Cum n̾o heuricus ĩꝑator
tunc iꝑis agens ĩ italia roiã cẽ¬
d̾et ad eligendum pap̃a. Ioh̾es p̃¬
senciam eius ueritus iam elcũs
et ordinatus cetessit capuã. at ĩ¬
ꝑator qr elcõi nõ int̾fuerat. nͨ ordi¬
nacõi consensit. S aliquib roma¬
noꝵ ãnitentib. hyspanũ quẽd̾a¬

Expanded text:
papa moritur; succedit Johannes Gaitanus 159u s, qui et Gelasium se nominat. Cum vero Henricus imperator tunc temporis agens in Italia, Romam tenderet ad eligendum papam, Johannes praesentiam ejus veritus, jam electus et ordinatus secessit Capuam. At imperator quia electioni non interfuerat, nec ordinationi consensit, sed, aliquibus Romanorum annitentib
Abbreviated transcription (Latin):
dessa distat ab eufrate .lo. milia¬
riis et ab anchiochia centũ. greci
dicunt edessam. syri rochasiam.
ducis et regis g̾manus. ad regni¬
iosolimitan mod̾amen. ꝑ quos
dam eiusdem regni nobiles. cum

Expanded text:
dessa distat ab Euphrate 20 milliariis, ab Antiochia 100. Graeci dicunt Edessam, Syri Rothasiam. Hucusque Guillelmudessa distat ab Euphrate 20 milliariis, ab Antiochia 100. Graeci dicunt Edessam, Syri Rothasiam.
Abbreviated transcription (Latin):
dumꝰ scd̃us rex ierusalem morit᷑
fr̃ goderdi ducis locharingorum
et pͥmi regis i̾osolimitaꝵ. fu̾it
aũt filii eustacii comitis de bolo¬
na . ex ida sorore godefridi gybbo¬
si ducis locharingoꝵ. Quib de me¬
dio fcĩs. tercius regnat balduinus
filius hugonis de reitesta comitis
tharingiam repatͥat. et scdm illd̾
qui a multis timet ͦ ͦ ncc̃e est. ut
multos timeat. cõiuratos in se
regni pn̾cipes. mõ minis. modo
blandiciis. mͦ ui. mͦ sacisfc̃ione ad

Expanded text:
undus rex Jherusalem moritur, frater Godefridi ducis Lotharingorum et primi regis Jherosolimitarum. Fuerunt autem filii Eustatii comitis de Bolonia, ex Ida sorore Godefridi Gibbosi, ducis Lotharingorum. Quibus de medio factis, tertius regnat Balduinus, filius Hugonis comitis tharingiam repatriat, et secundum illud Qui a multis timetur, necesse est ut multos timeat, conjuratos in se regni principes modo minis, modo blanditiis, modo vi, modo satisfactione ad
Abbreviated transcription (Latin):
ioueuille dñs frẽm hũit holdoi¬
nũ noĩe. qͥ in iuuentute mortuuꝰ
tres puulos reliquit galtherum
uidelic et wicherum qͥ sine libi̾s¬
sunt mortui. et hescelinam do¬
minam de mulleio quam qͥd̾a
nobilis de acromõte duxit guido
noie. fulconis filius de sarcellis
et genuit w̾ricum prẽm galteri
de mulleio. Iste guido de acromõ¬
te fuit ex ꝑte matris fr̃ rescelini
sori de fontanis qui fuit pr̃ bt̃i
b̾nardi clareuallensis abbatis.
et habuerũt alios frẽs holdomũ
qui fuit auus albrici de esmãciis
et hainonem de colũbeio prẽm
fuit ex alia ꝑte fr̃ ulricis sub quo
fundata ẽ abbacia moumũdi.

Expanded text:
Jonevillae dominus fratrem habuit, Holdoinum nomine, qui in juventute mortuus tres parvulos reliquit, Galtherum videlicet et Witherum qui sine liberis mortui sunt, et Hescelinam dominam de Mulleio, quam quidam nobilis de Acromonte duxit, Guido nomine, Fulconis filius, de Sarcellis, et genuit Werricum, patrem Galtheri de Mulleio. Iste Guido de Acromonte fuit ex parte matris frater Thesselini Sori de Fontanis, qui fuit pater beati Bernardi Clarevallensis abbatis. Et habuerunt alios fratres, Holdoinum qui fuit avus Albrici de Esmanciis, et Haynonem de 417 Colombeo, patrem fuit ex alia parte frater Ulrici, sub quo fundata est abbatia Morimundi.
Abbreviated transcription (Latin):
barri raynaldo de toto regno no¬
bilissimis consangͥneis. Amꝑator¬
eum custodia soluit. cũ omnib
sius. ut sibi cognatum ad qpͥa re¬
misit tãtũmõ hom̃i sibi ab ed sus¬

Expanded text:
pro eo de toto regno nobilissimis consanguineis, custodia solvit cum omnibus suis, ut sibi cognatum ad propria remisit, tantummodo hominium sibi ab eo sus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ. Imꝑator henricus. heuricũ
archidiaconũ winconiensem.¬
fcũs est uirdueñ ep̃c. Postꝙͣ
malus richardus uirdimeñ e¬
lcũs obut in apulia. Comes gui¬
lelmꝰ de luscelenburch coĩtatũ
uirdimensem reddidit comini¬
raynaldo. ciues eum nõ receꝑũt
s fcm̃ est p̃lium ante uirdunũ
et inde comes raynaldꝰ sauciꝰ¬
reportat᷑. ¶ anno .iui. Elinandꝰ.
Elc̃i sunt de canonicis laudunẽ¬
forma et dignitate unũ phiła
terium ĩ quo scͥptum legit ͦ.
Spongia. crux dñi. cũ sindone.
cum faciali. me sacrat. atq tui
genitrix et uirgo capilli. Cum
hiis reliquus ꝓfecti sunt ĩ angli¬

Expanded text:
sago indutus coram omnibus ad pedes eius venit seque sibi tradidit. Tantus enim usque ad id temporis timor omnes regni principes invaserat, ut nullus rebellare auderet vel rebellans cum maximo dampno sui vel etiam vitae detrimento in gratiam eius non rediret. Verum in hac curia, quia pene omnes regni principes confluxerant, conspirationes fiunt, ac exhinc non ecti sunt ex canonicis Laudunenrat annos, scinditur ac tam in cterium, in quo sic scriptum legitur: Spongia, crux Domini, cum sindone, cum faciali. Me sacrat, atque tui, Genitrix, et virgo, capilli. Cum his reliquiis profecti sunt in Angli
Abbreviated transcription (Latin):
celebraturum. iõq int̾ alios regni pnͥ¬
cipes donmnꝰ ocbͣtus leodiensis epc̃.
ibi p̃stolabatur eius aduentum. unꝰ
igit ͦꝰ eorum arnulfus de arslach. o
ab eius digitis fluere uisus est. Que
regni et pn̾cipum discordia. ¶ Epc
octo. Hinc iam publica bella cum
multa sangĩs effusione tam p̃sente
imꝑacore quam in italiam migran¬
imꝑator in italiam secedit. pp̃ asꝑos
motus regni. et maxime pp̃ mar¬
chise machildis cognace sue q̃ recens
obierat. h̾editatem que sibi iure cõ¬

Expanded text:
 alios regni principes domnus Otbertus Leodicensis episcopus ibi prestolabatur ejus adventum. Unus igitur eorum, Arnulfus de Arslot, dumab ejus digitis fluere visus est. Quae regni et principum discordia. 1116. . Hinc iam publica bella cum multa sanguinis effusione, tam presente imperatore quam in Italiam migranimperator in Italiam secedit propter asperos motus regni, et maxime propter marchisae Malthildis cognatae suae, quae recens obierat, hereditatem, quae sibi jure com
Abbreviated transcription (Latin):
Idibus nouembͥs in suburbio anchi¬
ochie t̾ra noctu deiscens. turres mr¬
tas et adiacentes domos cum ha¬
bitatoribus absorbuit. Quidam
aũt ut est illud hominũ genus cũ
uxore et filiis de locis illis migraue¬
rat. s in redeundo positum idem t̾re¬
motus absorbuit in loco in quo erat.¬
ut incegras domos absorbeat qͥn
etiam cremat. ¶Henricus imꝑator
dum quidqͥi lib lic̾e putauit. mag¬
nas regnipene tocius inimicicias
comꝑauit. Etenim qr suꝑioribus
annis alb̾tum cancellarium. et qͦs
d̾a alios regni pnͥcipes insidiose ce¬
ꝑat. et sine audiencia et iudiciosꝰ
codie mancipau̾at. aliis similia
timentib male suspͨtus erat ¶ uñ
etiam freditꝰ coloniensis archiep̃c
ab eo au̾sus. totis uiribus insequit᷑
eum et faucores eius. Oppida et
castella contͣ se posita inpugnat.
et omnia ad eum ꝑtinencia fro ⁊

Expanded text:
Idibus Novembris in suburbio Antiochiae terra noctu dehiscens, turres multas et adjacentes domos cum habitatoribus absorbuit. Quidam autem, ut est illud hominum genus, cum uxore et filiis de locis illis migraverat; sed in redeundo positum idem terraemotus absorbuit in loco quo eratut integras domos absorbeat, quin erat . Henricus imperator, dum quicquid libet licere putavit, magnas regni pene totius inimicitias comparavit. Etenim quia superioribus annis Albertum cancellarium et alios quosdam regni principes insidiose ceperat, et sine audientia et judicio custodiae mancipaverat, aliis similia timentibus suspectus erat. Unde etiam Fridericus Coloniensis archiepiscopus ab eo aversus, totis viribus insequitur eum et fautores ejus; oppida et castella contra se posita impugnat, et omnia ad eum pertinentia ferro et
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑꝑatu cõiuncta sibi filia henrici
regis angloꝵ machilda magnifi¬
ce nupcias celebrauit. ¶ ansel
na optimatũ suoꝵ et tocius reg¬
ni gloria natale dnĩ celebrat ꝯ¬
moguncie. ibiq uxorem ducit
filiam henrici regis anglorum.¬

Expanded text:
apparatu coniuncta sibi filia Heinrici regis Anglorum Mahtilda magnifice nuptias celebravit. In na optimatum suorum et totius regni gloria natale Domini celebrat Moguntiae, ibique uxorem ducit filiam Henrici regis Anglorum
Abbreviated transcription (Latin):
cendiis . et homicidiis exhibent ͦ
ne ue ministri altaris fiant mĩstͥ
curie. neue accipiant a regibus ad
regnũ ꝑiinencia. regi aũt siue im¬
ꝑatori censuit ẽẽ dimittenda oĩa¬
ad regnũ ꝑtinencia a temꝑe karo¬
li magni. et cet̾orũ imꝑatoꝵ. ĩ t̾di¬
cens sub anathemate ne quisqmͣ
ep̃orum inuadat ad regnũ ꝑtinẽ¬
cia. Int̾dixit etiam sub anathema¬
te ne illi qui post eum ĩ apłica sede
sessuri sunt. audeant regem aut
regnũ eius in quietare sub hoc
ge romam cendence int̾ ip̃m̃ et
papam cõuentio fc̃a ac obsidib
firmata narrat ͦ. ꝙ scilic rex in¬
uestituras epõrum remitteret.
et papa ipsi regalia eorum resig¬
naret. itaq dum romam ueniss.
exegiss papa eo ꝙ reclamantib

Expanded text:
cendiis et homicidiis exhibentur, cendiis et homicidiis exhibentur, neve ministri altaris fiant ministri curiae, neve accipiant a regibus ad regnum pertinentia. Regi autem sive imperatori censuit esse dimittenda omnad regnum pertinentia a tempore Karoli Magni et ceterorum imperatorum; interdicens sub anathemate, ne quisquam episcoporum invadat ad regnum pertinentia. Interdixit etiam sub anathemate, ne illi, qui post eum in apostolica sede sessuri sunt, audeant regem aut regnum ejus inquietare super hoc ge Romam tendente inter ipsum et papam conventio facta ac obsidibus firmata narratur, ut scilicet rex investituras episcoporum remitteret, et papa ipsi regalia eorum resignaret. Itaque dum Romam venisset exegisset, papa, eo quod reclamantibus
Abbreviated transcription (Latin):
pleret ei ꝙ in carta conuencionis
scͥptum erat. Ipse etiam rex cõueu¬
tionem suam ad papam firmauͭ.
iur̃atib quatuor comitib ꝙ ꝓxima
quarta uł quĩta feria rex pn̾cipes
suos amiciciam iirare fac̾et et ob¬
sides daret eo tenore. si papa ꝓxĩo
diñco die adimpleret regi ꝑ om̃ia
ꝙ in carta conuentionis eius scpͥ¬
tum erat. Cumgͣ rex insiste̾t ut pa¬
pa cũ iusticia et auctoritate ꝓmis¬
sam sibi cõuentionem de reddẽdis
sibi regalib cõfirmaret. uniu̾sis
tam suis quam nr̃is scilic epĩs.
abbatib et uniu̾sis eccĩe filiis in
faciem ei resistentib. et decreto suo
pleiam h̾esim ĩclamantib. uolic̾
papa si salua pace eccĩe potuisset
hoc pͥuilegiũ ꝓferre. ne sac̾dotes.
abbates. aut cl̾ici secularib occupẽ¬
tͣ ne ue ad comitatũ accedant.
nisi ꝓ dampnatis eruẽdis. neue
miliciam ex̾ceant. q̃ uix aut nullo
modo sine rapinis. sacrilegiis. in¬

Expanded text:
pleret ei quod in karta conditionis pleret ei quod in karta conditionis scriptum erat. Ipse etiam rex conventionem suam ad papam firmavit, jurantibus quatuor comitibus, quod proxima quarta vel quinta feria rex principes suos amicitiam jurare faceret, et obsides daret, eo tenore, si papa proximo dominico die adimpleret regi per omnia, quod in karta conventionis ejus scriptum erat. Cum ergo rex insisteret, ut papa cum justitia et auctoritate promissam sibi conventionem de reddendis sibi regalibus confirmaret: universis tam suis quam nostris, scilicet episcopis, abbatibus, et universis aecclesiae filiis in faciem ei resistentibus, et decreto suo plenam heresim inclamantibus, voluit papa, si salva pace aecclesiae potuisset, hoc privilegium proferre: Ne sacerdotes, abbates aut clerici saecularibus occupentur, neve ad comitatum accedant, nisi pro damnatis eruendis, neve militiam exerceant, quae vix aut nullo modo sine rapinis, sacrilegiis, in
Abbreviated transcription (Latin):
affirmauerũt si papa hec cõpler.
regem ꝙ ĩuestituras eccĩarum uti
querebat / refutaturũ. Hac spe ꝓmis¬
sionũ regi romĩa cẽdenti. paschalis
papa pͦ ꝑ suos. postea ipse cũ p̾mori¬
b romanoꝵ extra urbem occurrit.
nullamq cãm resistendi ostenderũt.
¶uix ciuitatis portas ĩgressus erat.
cũ militib eius infra ciuitatis me¬
ma secure uagantib. alii wlu̾ati.
alii occisi. om̃s u̾o pene capti. aut
spoliati sunt. Nex tamen quasi pro
leui causa nõ motus. tranquilla mẽ
onem ex suo uelle ꝓcedere ĩ oculis
et aurib om̃ stanciũ hoc decretũ
ꝓmulgauit. Ego henricꝰ ĩꝑator au¬
gustus affirmo d̾o et scõ petro. et oĩ¬
b epĩs et abbatibus. et omnibus
ecc̃iis. om̃ia que anteceisores mei
reges uł imꝑatores cõcesserũt. uł
quoquomꝰ tradiderunt d̾o. ego nlło
modo subtͣhere uolo. Hoc decreto lc̃o
et subscͥpto. peciit a papa ut adim-¬

Expanded text:
affirmaverunt, si papa haec compleret, affirmaverunt, si papa haec compleret, regem quoque investituras aecclesiarum, uti quaerebat, refutaturum. Hac spe promissionum regi Romam tendendi, Pascalis papa primo per suos, postea ipse cum primoribus Romanorum extra urbem occurrit, nullamque causam resistendi ostenderunt. Vix civitatis portas ingressus erat, cum militibus ejus intra civitatis moenia secure vagantibus, alii vulnerati, alii occisi, omnes vero pene capti aut spoliati sunt. Rex tamen, quasi pro levi causa non motus, tranquilla mentonem ex suo velle procedere, in oculis et auribus omnium astantium hoc decretum promulgavit: Ego Henricus imperator augustus affirmo Deo et sancto Petro et omnibus episcopis et abbatibus et omnibus aecclesiis: omnia quae antecessores mei reges vel imperatores concesserunt, vel quoquo modo tradiderunt Deo, ego nullo modo subtrahere volo. Hoc decreto lecto et subscripto, petiit a papa ut adim
Abbreviated transcription (Latin):
piat. et detineat sibi es successorib
sius. Rege ꝑ nũcios respondente
se nolle uiolenciam et iniusticiam
inferre ecciis: ꝓmisit papa. et suis
ꝓ se iurantib affirmauit se dũica
cia et auctoritate apłica ab epĩs et
eccĩis auserre. et regno redd̾e. idest
ciuitates. ducatus. marchias. coĩ¬
tatus. monetas. thelonia. aduoca¬
cias. om̃ia iura centurionũ. uł uil¬
licoꝵ.curtes et uillas. cũ omnib
ꝑtinenciis suis que regni erant.
miliciam et castra. Hanc cõuẽtio¬
nem in carta descͥptam regi dedit.
hoc addens ꝙ ip̃e regem et regnũ
ult̾ius non inquietaret. et p̾uile¬
gio sub anathemate confirmar.
ne posteri sui eum ĩquietare p̃su¬
mant. regem benigne et honorifice
susciꝑet. eumq in imꝑatorem coro¬
naret. et ad cenendum imꝑium au¬
auxilio officii sui adiuuaret. Pro his
omnib implendis: papa regi ob¬
sides dedit . Int̾nũcii regis quãuis
scirent hoc nullo modo posse fieri.

Expanded text:
piat, et detineat sibi et successoribus piat, et detineat sibi et successoribus suis. Rege per internuntios respondente se nolle violentiam et injustitiam inferre aecclesiis, promisit papa, et suis pro se jurantibus affirmavit, se dominica tia et auctoritate apostolica ab episcopis et aecclesiis auferre et regno reddere, id est civitates, ducatus, marchias, comitatus, monetas, thelonea, advocatias, omnia jura centurionum vel vilicorum, curtes et villas, cum omnibus pertinentiis suis, quae regni erant, militiam et castra. Hanc conventionem in karta descriptam regi dedit, hoc addens, quod ipse regem et regnum ulterius non inquietaret, et privilegio sub anathemate confirmaret, ne posteri sui eum inquietare praesumant; regem benigne et honorifice susciperet, eumque in imperatorem coronaret, et ad tenendum imperium auxilio officii sui adjuvaret. Pro his omnibus implendis papa regi obsides dedit. Internuntii regis, quamvis scirent hoc nullo modo posse fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
mau̾at. Mulcis g ͦ tam ĩ ult̾iore
quam cit̾iore italia.q̃ mõ longo¬
bardia et tuscia uocant᷑  fortiter
gestis. ad urbem us ꝓgreditͦ:
Qui a paschali papa cũ clero et
populo romano ĩurbe leonina
añ fores bai petrĩ cũ crucib et tu¬
ribilis. atq aliis ecc̃iasticis seu fo¬
reusib ornamentis stante. et ad¬
uentumeũs p̃stolante cũ maxiõ
tripudio suscipit ᷑. ¶ Sigeb̾tus. Qrͥd¬
et quomodo int̾ papam et regem
cõuen̾it. cum multa a multis di
Instabat oĩmodis papa. ut au̾re̾t
regem a potestate dandi ep̃atus uł
ab bacias. nͨ ꝑ anulum nͨ ꝑ uirgam.
NRegi querenti ꝑ int̾ nũcios a papa
hiis omnib sibi abl atis quomio cõ¬
staret regnũ. qũ fere oĩa regalia añ¬
cessores sui concesserant et tradide¬
rant eccĩis: respondit. Sac̾dotes de-¬
cimis ecc̃ĩe et oblationib concenti
sit. rex u̾o om̃ia p̃dia et regalia
q̃ a regibus collata sunt ecc̃iis reci¬

Expanded text:
maverat. Multis ergo tam in ulteriore maverat. Multis ergo tam in ulteriore quam citeriore Italia, quae modo Longobardia et Tuscia vocantur, fortiter gestis ad Urbem usque progreditur. Ibi a Paschali papa cum clero et populo Romano in urbe Leonina ante fores beati Petri cum crucibus ac thuribulis aliisque ęcclesiasticis seu forensibus ornamentis stante et adventum eius prestolante cum maximo tripudio suscipitur. Ipse autem prvel quomodo inter papam et regem convenerit, cum multa a multis dicInstabat omnimodis papa, ut averteret regem a potestate dandi episcopatus vel abbatias, nec per anulum nec per virgam. Regi quaerenti per internuntios a papa, his omnibus sibi ablatis quomodo constaret regnum, quoniam fere omnia regalia antecessores sui concesserant et tradiderant aecclesiis? respondit: Sacerdotes decimis aecclesiae et oblationibus contenti sint, rex vero omnia predia et regalia, quae a regibus collata sunt aecclesiis, reci
Abbreviated transcription (Latin):
i uiscerib ĩfinito contracto ex̾titu
roma itirous ꝑ montem iouispir¬
meũ transit ac in plano italie resi¬
dens iuxta padum recensuit. In cõi¬
exceptis hiis qui ex italia ad eum cõ¬
fluxerant. tantũq castroꝵ ambitũ
qui adhuc suꝑstices sunt fuisse tra¬
dunt. et uisu uix penetrari potiuss.
In plano igit ͦ italie castra metãtes
unusquis milicum ante papilionẽ
suũ noctu lumen accendit. Quod ad
plo ambitu p̃buit. dic̾e non oportet.
Inde castra moueus appenninũ tnͣs¬
cendit. oppidumq ꝙ pons tremulꝰ
uocat ͦ natura locoꝵ. ac altissimis
turribus mumitissimũ tnͣsitũ ꝓhi¬
bens expugnauit et cepit. Post ħ
ꝑ cusciam iter agens. arichiam in
robore meniũ. ac altitudĩe turriũ
confidentem. eo ꝙ ciues eius urbis
ecciãm sc̃i douati extra muros. ne se¬
des epãlis ibi haberet ͦ destruxissent
ad solum us ꝓstrauit. uerum no¬
uariam ligurie ciuitatem dũ ꝑ lõ¬
gobardiã ꝑge̾t. ceꝑat. ac igne cre¬

Expanded text:
ni visceribus infinito contracto exercitu Romam iturus per montem Iovis Pyreneum transit ac in plano Italiae residens iuxta Padum militem recensuit. In comiexceptis his qui ex Italia ad eum confluxerant, tantumque castrorum ambitum, qui adhuc superstites sunt, fuisse tradunt, ut visu vix penetrari potuisset. In plano ergo Italiae castra metantes, unusquisque militum ante papilionem suum noctu lumen accendit. Quod ad plo ambitu prebuerit, dicere non oportet. Inde castra movens Appenninum transcendit oppidumque quod Pons-Tremulus vocatur, natura locorum ac altissimis turribus munitissimum, transitum prohibens, expugnavit et cepit. Post haec per Tusciam iter agens Ariciam in robore menium ac altitudine turrium confidentem, eo quod cives eius urbis ecclesiam sancti Donati extra muros, ne sedes episcopalis ibi haberetur, destruxissent, ad solum usque prostravit. Verum Novariam Liguriae civitatem, dum per Longobardiam pergeret, ceperat ac igne cre
Abbreviated transcription (Latin):
rauennã et parmam ciuitates
itale . ĩ agris et infra menia sã¬
guis pluit iunio mense. ¶Gui¬
lem ad illius ĩpetrandũ cõnu¬
biũ. dutissa sicilie ĩfinitas ga¬
Zas secum afferens. Quam tũc
quidem duxit. s post dimisit. quiã
ut aiĩt. genitalia eius cancri o¬

Expanded text:
Ravennam et Parmam civitates Ravennam et Parmam civitates Italiae in agris et infra moenia sanguis pluit, Junio mense. lem ad illius impetrandum connubium comitissa Siciliae, infinitas gazas secum afferens. Quam tunc quidem duxit, sed post dimisit; quia, ut aiunt, genitalia ejus cancri
Abbreviated transcription (Latin):
selmus. Mense augusto baldui¬
nus rex ierusalem cũ rogero an¬
thiochie comite contra turcos
uadit. s dum rogerus cum ex̾ci¬
tu suo iuxta quẽdam fluuiũ re¬
sediss. rex cum suis. ꝓcessit ut ad¬
uentum turcoꝵ explorares. Tur¬
ci u̾o montem quendam occupa¬
uerant. in quo insidias ꝑ qͣtuor
loca collocauerãt. et in singuł
ĩsidiis quatuor milia equitum
ceputauerant. a quib ex inspe¬
rato rex undiq int̾ceptus. mille
qnͥgentis suoru int̾fcĩs mise¬
rabili fuga ẽ lib̾atus. ascalom¬
ce cognoscentes ab eẽ regem b¬
balauinũ. cum graui multitu¬
dĩe ierusalem assiliũt et non
eccĩe sc̃i stephani extra ciuitatẽ
ubi lapidatus ẽ site diruũt se¬
getes incendũt. et ita ineffica¬
ces redeunt. Turci cenobiũ mo¬
nachoꝵ ĩ monte thabor situm
funditus eu̾tunt. et monachis
cum reliquiis omnib int̾fcĩs.
omnia sibi disripiũt. ¶ Rex ie¬
rusalem baldumꝰ uxorem ducit
relictam rogeri ducis sicilie ¶apᵈ

Expanded text:
erit. Mense Augusto Balduinus rex Jherusalem cum Rogero Antiochiae comite contra Turcos vadit. Sed cum Rogerus cum exercitu suo juxta quendam fluvium resedisset, rex cum suis processit, ut adventum Turcorum exploraret. Turci vero montem quendam occupaverant, in quo insidias per quatuor loca collocaverant, et in singulis insidiis quattuor milia equitum deputaverant; a quibus ex insperato rex undique interceptus, mille quingentis suorum interfectis, miserabili fuga est liberatus. Ascalonitae cognoscentes abesse regem Balduinum, cum gravi multitudine. Jherusalem assiliunt; sed non aecclesiae sancti Stephani, extra civitatem ubi lapidatus est sitae, diruunt, segetes incendunt, et ita inefficaces redeunt. Turci coenobium monachorum in monte Thabor situm funditus evertunt, et, modachis cum reliquis omnibus interfectis, omnia sibi niripiunt. Rex Jherusalem Balduinus uxorem ducit relictam Rogeri ducis Siciliae. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
se aquis quam gladiis ꝑiisse nar¬
rant ͦ Nex tam crudeli fco ꝓꝑe¬
trato/ angustias portarum suspͤ¬
tas habens. muros urbis rupit.
maximi sceleris auctor fuisse dicit᷑.
albertus nacione lochoringus qͥ
postinodũ fcũs moguntinus ar¬
chiep̃t. tũc u̾o regis cancellarius.
et pͥmus int̾ꝰ pͥmos eius p̃cordia¬
lis conciliarius. Quem camen
post redicum rex captiuatũ et in
carc̾e positũ: diu̾sis cormentis et
incredibili famis mnedia afflixit.
ip̃mq de amicissimo ĩimicissimũ
ac regnisiu pestiferum hostem¬
us aduite tͥminũ sensit. S hec
hactenus. Igitur ꝑ aliquot tempo¬
ris sacͥlego ausu tento sũmo pon¬
tifice. cõuentione fc̃a rex aciuib
reuocatͦͦ. ac extorto ab eo ꝑ uini
de imuesticura ep̃orum pͥulegio.
et sic dimisso urbem ingredit ͤͦ.
Tunc quasi penitencia ductus. ci¬
ues ac pontifice munerib cõcili¬
at. ab eoꝙ coronatus fauore oĩ

Expanded text:
que aquis quam gladiis periisse narque aquis quam gladiis periisse narrantur. Rex tam crudeli facto perpetrato angustias portarum suspectas habens muros Urbis rupit emaximi sceleris auctor fuisse dicitur Albertus, natione Lotharingus, qui postmodum factus est Moguntinus archiepiscopus, tunc vero regis cancellarius et primus inter primos eius precordialis consiliarius. Quem tamen post reditum rex captivatum et in carcere positum diversis tormentis et incredibili famis inedia afflixit ipsumque de amicissimo inimicissimum ac regni sui pestiferum husque ad vitae terminum sensit. Sed haec hactenus. Igitur per aliquid temporis sacrilego ausu tento summo pontifice, conventione facta, rex a civibus revocatur ac extorto ab eo per vim de investitura episcoporum privilegio et sic dimisso Urbem ingreditur. Tunc quasi penitentia ductus cives ac pontificem muneribus conciliat, ab eoque coronatus favore omni
Abbreviated transcription (Latin):
rencia captiuatũ. ac ulrico acqͥ¬
leiensiũ prĩarche custodiẽdũ cõ¬
misit. Sicq tumultu orto/ ac
omnib p̃ciosis rebus ad decorẽ
et regale fastigiũ expositis ĩma¬
nit̾ distractis. ĩ luctum uersum
conradus quicũ rege uenerat᷑.
Zelo equitatis uicem d̾i dolens.
fcm hoc inꝓbauit. Cui dum qui¬
mortem int̾minaretꝰ tamqmͣ
ꝓ iusticia mori optans iugulũ
p̃buit. malens si minas ille ad
effciũ ꝑduc̾e uoliuss. temporale
uitam finire: quam tanci pia¬
culi scelus dissimulare. Populꝰ
etiam romanus cũ infinita erũ¬
pens multitudiẽ tyberim tnͣseũt
ac regem pene ex inpuiso. mul¬
tis de ex̾citu ĩ urbe siue ĩ agro ma¬
nentibus: ante gradus sci petri
exꝑientissimꝰ cum paucis quos ibi
habebat in hostem ruit. dũtissĩe¬
q ac at̾rime. sius iam aduentan¬
tib pugnans occisis multis cet̾os
in fugam uertit. Romani fuga
ĩponte iuxta castrum crescenciĩ
coartati tib̾i se cõmictunt. plures¬

Expanded text:
rencia captivavit et Ulrico Aquilegiensi patriarche custodiendum comisit. Sicque tumultu orto ac omnibus preciosis rebus ad decorem et regale fastigium expositis inmaniter distractis in luctum versum Conradus, qui cum rege venerat, zelo equitatis vicem Dei dolens factum hoc improbavit. Cui dum quimortem interminaretur, tanquam pro iusticia mori optans iugulum prebuit, malens, si minas ille ad effectum perducere voluisset, temporalem vitam finire quam tanti piaculi scelus dissimulare. Populus etiam Romanus cum infinita erumpens multitudine Tyberim transeunt ac regem pene ex inproviso, multis de exercitu in Urbe sive in agro manentibus, ante gradus ęcclesiae experientissimus, cum paucis, quos ibi habebat, in hostem ruit diutissimeque ac acerrime suis iam adventantibus pugnans, occisis multis, ceteros in fugam vertit. Romani fuga in ponte iuxta castrum Crescentii coartati Tyberi se committunt, plures
Abbreviated transcription (Latin):
n cum epĩs cõuenientes henricũ
imꝑatorem. do sibi ꝓpicio. id egert̃
salub̾rimo consultu ut int̾ ipm et
apłicum controu̾sia de inuestituris
etclesiarum tandem fiuiret ͦ. legã¬
t᷑ inde romam ex ꝑce imꝑatorie
brimo spirensis ep̃t. et arnulfus
abbas fuldensis. Interim henricus
imꝑator pascha dñi aquisgrani ce¬
lebrat. deinde leodium tendit. hic
querela apud eum fcã de insolenci¬
is cuiusdam gosuii. castrũ eius
ꝙ mons falconis d ͦ. annitente s s¬
bi godefrido duce obsidet. capit ¶ ĩcen¬
dit . et destruit. Eccĩa haynoĩ  ensis
cũm oĩb appendiciis suis seditione
aduotati sui cum tota uilla crema¬
t ͦ. saluo tamen theusauro et bibli¬
oteca. Turonis etiam contentione
orta intꝰ clericos et laycos. eccĩa fĩt
sc̃i martini penitus est conbusta.

Expanded text:
ni cum episcopis convenientes Henricum imperatorem, Deo sibi propitio id egerunt saluberrimo consultu, ut inter ipsum et apostolicum controversia de investituris aecclesiarum tandem finiretur. Legantur inde Romam ex parte imperatoris Bruno Spirensis episcopus, et Arnulfus abbas Fuldensis. Interim Henricus imperator pascha Domini Aquisgrani celebrat , deinde Leodium contendit. Hic querela apud eum facta de insolentiis cujusdam Gothuini, castrum ejus, quod Monsfalconis dicitur, annitente sibi Godefrido duce obsidet, capit, incendit et destruit. Aecclesia Hannoniensis cum omnibus appendiciis suis seditione advocati sui cum tota villa crematur, salvo tamen thesauro et biblioteca. Turonis etiam contentione orta inter clericos et laicos, aecclesia sancti Martini penitus est combusta.
Abbreviated transcription (Latin):
tus.mense maio siligmes. et arbo¬
res sacro igne aduste fructum sui
sp̃e sunt mentite. et q̃dam silue ĩ¬
suꝑ areftẽ. Subsecuta est hõim egͥ¬
tudo grauis et diut᷑na cũ ꝓfluuio
uentris et mortalitate. Iuc us

Expanded text:
Mense Maio siligenes et arbores sacro igne aduste, fructus sui spem sunt mentite; et quedam silve insuper arefacte. Subsequuta est hominum valitudo gravis et diuturna cum profluvio ventris et
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatõi laudimensiũ. q̃dam ꝑtur¬
batio p̃cesserat. que fute᷑ huiꝰ cala¬
mitatis seminariũ et radix fuit. et
quoquomꝰ p̃nũcia. Quidam enĩ puͥ¬
ceps nobilis et castellanus laudu¬
nensis noĩe girardus de cyriaco.
dum in eadem sc̃e d̾i genitricis ecc̃a
genib flexis supplicitꝰ oraret ab in-¬
imicis sius. qui eum alibi agg̾di nõ
audebant. dolose cͥcumuentus. et
ab oratione surgens. diu̾sis gladio¬
rum plagis ibidem est int̾fcũs. Cumꝰ
sangͥne pauimentũ eccĩe resꝑsum
cũ multociẽs aqua suꝑflua. nõ poss
ad plenũ ablui. plures spectatum

Expanded text:
tribulationem Laudunensium quaedam perturbatio praecesserat, quae futurae hujus calamitatis seminarium et radix fuit, et quodam modo praenuntia. Quidam enim princeps nobilis, et castellanus Laudunensis, nomine Girardus de Cirisiaco, dum in eadam sanctae Dei Genitricis ecclesia genibus flexis suppliciter oraret, ab inimicis suis, qui eum alibi aggredi non audebant, dolose circumventus, et ab oratione surgens, diversis gladiorum plagis ibidem est interfectus. Cujus sanguine pavimentum ecclesiae respersum cum multoties aqua superfusa non posset ad plenum a
Abbreviated transcription (Latin):
post filius pr̃i in oppido rem binge
alloquens ad obedienciam romãe
sedis de anathematis uinculo exi¬
bendam hortat᷑: pat̾ u̾o cõuentũ
ꝓhac re pn̾cipum coadimandũ ro¬
gat. sicq ad petitionẽ suam curia
moguncie in ꝓximo natale dñi
celebrãda. cunctis regni pͥmorib

Expanded text:
post filius patrem in oppido Rheni Binge post filius patrem in oppido Rheni Binge alloquens ad obedientiam Romanae sedi de anathematis vinculo exhibendam hortatur. Pater vero conventum pro hac re principum coadunari rogat, sicque ad peticionem suam curia Moguntiae in proximo natale Domini celebranda cunctis regni primoribus
Abbreviated transcription (Latin):
cl̾icali ordiue ex hinc usque in p̃¬
sentem amplius cepit crescere.
ut iusto d̾i iudicio cuubus mũdi
in sordibus magis sordescentib
ciues sui ad sũmã uirtutum ꝑ
eius graciam magis at magis
ꝓficiant. s iam ad hystoriam re¬
u̾tamur. ¶Agitur dimmi in ripa
p̃dc̃i fluminis ut̾q cõsediss ex̾ci¬
tus. ac quibusdam ĩ ip̃o flumĩe
sibi inuicem occurrentib occisis.
henricus iunior om̃s uires prĩs
in duce boenne borce. ac mar¬
chione lepaldo cuiꝰ sororem p̃¬
dictus dux habuit / fore cõside¬
rans ipsos multis modis ꝓ¬
missa sorore suaque tunc nuꝑ
a fredi̾co sueuoꝵ duce uiduata
fu̾at ĩuxorem marchioni. ĩ duc¬
tis ambobus ut pr̃em relinque¬
rent ꝑsuasit. Quibus receden¬
tibus. Imꝑator cedere cõpellit᷑
et ex hinc uires eius ĩminui. iu¬
moris crescere ceꝑunt. Rothardꝰ
runc moginitinus archiep̃t sedi
sue ꝑ iumorem henricum.gͦ. ex quo
pulsus anno. resticuit᷑. Non multo

Expanded text:
clericali ordine exhinc usque in prclericali ordine exhinc usque in presentem diem amplius cepit crescere, ut iusto Dei iudicio civibus mundi in sordibus magis sordescentibus cives sui ad summam virtutum per eius gratiam magis ac magis proficiant. Sed iam ad hystoriam revertamur. Igitur dum in ripa predicti fluminis uterque consedisset exercitus, ac quibusdam in ipso flumine sibi invicem occurrentibus occisis, Heinricus iunior omnes vires patris in duce Boemiae Boroe ac marchione Leopaldo, cuius sororem prefatus dux habuit, fore considerans, ipsos multis modis, promissa sorore sua, quae tunc nuper a Friderico Suevorum duce viduata fuerat, in uxorem marchioni, inductos, ambobus, ut patrem relinquerent, persuasit. Quibus recedentibus imperator cedere compellitur, et exhinc vires eius imminui iuniorisque crescere ceperunt. Rothardus tunc Moguntinus archiepiscopus sedi suae per iuniorem Heinricum VIIIo, ex quo pulsus est, anno restituitur. X. Non multo