comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗeinde in dignitas atq exeoira animoscepit etrus cis etiã a quib bellumgallicum in se auerasene
ludibrio eẽ cladessuas : Vixtemperauere animis quin extemplo im pecum facerent conpssi au
cediciocenturione quem sibim & ipsi p̃fecerant . rẽ in noctẽ sustinuere.: Tantũ parba nllet
fuit actor cetera eodemordine eodeq fortune euentugesta. quin etiã ducib captiuis quiaets
obsidiosegnis &utrĩq silentiũ eẽ adidtantũ incentis gtllis nequis hosciũ euadere ine
stationes poss&.¬
Cum repente iuuenis romanus admiratione in seciues hostesq conuertit . sacrificiumerat stctũ
inquirinalicolle gentifabiȩ ad id faciendum .c. fabius dorsuogabinocunctus saoramanibus gerens
cumde capitolio descendis set ꝑmedias hostiũ stationes egressus nibilad uocẽ cuius quam t̾rorẽ ue
motus inquirinalem collẽꝑuenit. ubiq: omnib: sollempniter ꝑ accis. eadem reuertens simi¬

Expanded text:
einde indignitas atque ex ea ira animos cepit: Etruscisne etiam, a quibus bellum Gallicum in se auertissent, ludibrio esse clades suas? uix temperauere animis quin extemplo impetum facerent; compressi a Q. Caedicio centurione quem sibimet ipsi praefecerant, rem in noctem sustinuere. tantum par Camillo defuit auctor: cetera eodem ordine eodemque fortunae euentu gesta. quin etiam ducibus captiuis qui caedi obsidio segnis et utrimque silentium esse, ad id tantum intentis Gallis ne quis hostium euadere inter stationes posscum repente iuuenis Romanus admiratione in se ciues hostesque conuertit. sacrificium erat statum in Quirinali colle genti Fabiae. ad id faciendum C. Fabius Dorsuo , Gabino <cinctu in>cinctus sacra manibus gerens cum de Capitolio descendisset, per medias hostium stationes egressus nihil ad uocem cuiusquam terroremue motus in Quirinalem collem peruenit; ibique omnibus sollemniter peractis, eadem reuertens simi
Abbreviated transcription (Latin):
maturamessi quemn campifructũ quiarelio sumerat consumere desectã cũstram̃to sege¬
tem magnauis hominum simul in missa corbibus fudere in tiberĩ tenui fluentem a qua
ut mediis calorib: sol& ia cinuadis hesitantis frum̃tia ceruos sedisseinlitos limo insulã
inde paulatim & aliis quaefest temere flum̃ eodeminuectis facitt̃ postea credo ad ditu
moles manuq adutum ut tã eminens area firmaq: templis quoq: acporticib: susti¬
nendis eã Direptis bonis regum damnatiꝓditores sumptũqi supplicium conspectius
eo quod poene capiendae minis terium patride liberis consulatus in posuit: et qui
spectatorent amouendus : eũ ipsum forcana exactorẽ supplicudedit : Sitibant
deligati adpalum nobilis simiiuuenes sed aceteris uelut abignotis capiabus : sulis

Expanded text:
matura messi. quem campi fructum quia religiosum erat consumere, desectam cum stramento segetem magna uis hominum simul immissa corbibus fudere in Tiberim tenui fluentem aqua, ut mediis caloribus solet. ita in uadis haesitantes frumenti aceruos sedisse inlitos limo; insulam inde paulatim, et aliis quae fert temere flumen eodem inuectis, factam; postea credo additas moles manuque adiutum, ut tam eminens area firmaque templis quoque ac porticibus sustinendis esset. direptis bonis regum damnati proditores sumptumque supplicium, conspectius eo quod poenae capiendae ministerium patri de liberis consulatus imposuit, et qui spectator erat amouendus, eum ipsum fortuna exactorem supplicii dedit. stabant deligati ad palum nobilissimi iuuenes; sed a ceteris, uelut ab ignotis capitibus, consulis
Abbreviated transcription (Latin):
ad probauit. anti quata de in delege promiscue urbs a edificari coepta tegula publicae p̃bita ẽ. saximate¬
riȩq caedendae undequisq: uellitius faccũ p̃dib: acceptis eo anno aedificia ꝑfecturos. festinatiocurã exem̃
uicos dirigendidum omissosiualieniq: discrimine inuacuo aedificant : ea ẽ causa utueteres cloacae
primo ꝑpublicum ductae. nunc priuatapassimsabe antteci forma qua e urbis sit occupatȩ magis quã
diuisae similis

Expanded text:
adprobauit. antiquata deinde lege, promisce urbs aedificari coepta. tegula publice praebita est; saxi materiaeque caedendae unde quisque uellet ius factum, praedibus acceptis eo anno aedificia perfecturos. festinatio curam exemit uicos dirigendi, dum omisso sui alienique discrimine in uacuo aedificant. ea est causa ut ueteres cloacae, primo per publicum ductae, nunc priuata passim subeant tecta, formaque urbis sit occupatae magis quam diuisae similis
Abbreviated transcription (Latin):
liberaretur capitolũ uiuenta sunt minꝰq: maximogiaudio patrũ urorũ moueris eñ passiln cue sitigis
hic ancilicia caelodimissa. hic om̃s ꝓpiti ĩmanentib: uobis dũ. Mouis seeos camillus. cõalicorituan
tum ea quae adreligiones ꝑtinebat maxime đr Sedremdubiam decreuit uexoportunȩemissa quod
cũsenatus post paulo dehis rebus in curiahosciliahaberetur. Cohortesq ex p̃di sreuertentes forteis¬
mine forum transirent. Centurio in cõmitio exclamauit signiferstatue signum hic manebimuse
mȩ quauoce audita et senatus accipere seomen excuria egressus conclam auit ut plebscrcũ fust

Expanded text:
liberaretur Capitolium, Iuuentas Terminusque maximo gaudio patrum uestrorum moueri se non passi; hic Uestae ignes, liberaretur Capitolium, Iuuentas Terminusque maximo gaudio patrum uestrorum moueri se non passi; hic Uestae ignes, hic ancilia caelo demissa, hic omnes propitii manentibus uobis di.' mouisse eos Camillus cum alia oratione, tum ea quae ad religiones pertinebat maxime dicitur; sed rem dubiam decreuit uox opportune emissa, quod cum senatus post paulo de his rebus in curia Hostilia haberetur cohortesque ex praesidiis reuertentes forte agmine forum transirent, centurio in comitio exclamauit: 'signifer, statue signum; hic manebimus optime'. qua uoce audita, et senatus accipere se omen ex curia egressus conclamauit et plebs circumfusa
Abbreviated transcription (Latin):
quam postetacũ reliquaeritis eam agerent de siderio Non sine causa dii hominesq hunc urbiconitid
locũ elegerunt saluberrimos colles flum̃ oportunũ quo exmed iterraneis locis fruges deuehaitir
quomaritum comm eatus accipiantur mareuicinum ad cõme antes nec expositũ nimia ꝓpinquitat
ad periculaclussium ext̃narum regionum italiae medium ad increm̃tum urbis natũ uni caelocum
angumento ẽ ipsa magnitudotam nouȩ urbis trecente simussexage simꝰ qͥntꝰ annus urbis quiritesiģiar
In t̃cot ueterrimos populostũ diubella geritis. cuminterea ne singulas loquar urbes ñ conuntin qus
uolcitot tã ualida oppida. nonuniuensa etruria tantũ t̃ramariq pollens atq int̃ duomiraliatud¬
dam capite humanoinuentorespensũẽ eolococaputrerũ summamq: imperii fore hiccum augire

Expanded text:
quam postea, cum reliqueritis eam, macerent desiderio. non sine causa di hominesque hunc urbi condendae quam postea, cum reliqueritis eam, macerent desiderio. non sine causa di hominesque hunc urbi condendae locum elegerunt, saluberrimos colles, flumen opportunum, quo ex mediterraneis locis fruges deuehantur, quo maritimi commeatus accipiantur, mari uicinum ad commoditates nec expositum nimia propinquitate ad pericula classium externarum, regionum Italiae medium, ad incrementum urbis natum unice locum. argumento est ipsa magnitudo tam nouae urbis. trecentensimus sexagensimus quintus annus urbis, Quirites, agitur; inter tot ueterrimos populos tam diu bella geritis, cum interea, ne singulas loquar urbes, non coniuncti cum Aequis Uolsci, tot tam ualida oppida, non uniuersa Etruria, tantum terra marique pollens atque inter duo maria latituddam capite humano inuento responsum est eo loco caput rerum summamque imperii fore; hic cum augurato
Abbreviated transcription (Latin):
nos capitolio arcȩ in columi stantibus templis decrũ a edificare incensapiget. et quod singuli fuctunfiuo
sia edesnrãe deflagrassent. hoc inpublico incendiouniuersi recusamus facere. quid tandẽ si fraude sicis
ueis incendiũ ortũ sit. uentoq ut fieri potest diffusa flãma magnam partẽ urbis absumat. fidenasu
Aut gabios aliamuequa murbem quaesituri sumus quo trans migremus. Ad eonihiltenet solum pio
nechaec ẽra quã matrẽ appellamus sed insuꝑficie tignisq caritas nobis patria epend& : et quidem fidir
uobis et siminus iniuriae urãe quã mea ecalamitatis meminis seluat cũ ab eẽm quotienscumqo
inmentẽ uenir& haecom̃ a occurrebant colles campiq & tiberis & ad sueta oculis regio ethoccud
quonatus educatusq ẽem qua e uos quirites nunc moueant pocius canitate sua ut maneatis in sedim

Expanded text:
nos Capitolio, arce incolumi, stantibus templis deorum, aedificare incensa piget? et, quod singuli facturi fuimus nos Capitolio, arce incolumi, stantibus templis deorum, aedificare incensa piget? et, quod singuli facturi fuimus si aedes nostrae deflagrassent, hoc in publico incendio uniuersi recusamus facere? quid tandem? si fraude, si casu Ueiis incendium ortum sit, uentoque ut fieri potest diffusa flamma magnam partem urbis absumat, Fidenas inde aut Gabios aliamue quam urbem quaesituri sumus quo transmigremus? adeo nihil tenet solum patriae nec haec terra quam matrem appellamus, sed in superficie tignisque caritas nobis patriae pendet? equidem—fatebor uobis, etsi minus iniuriae uestrae quam meae calamitatis meminisse iuuat—cum abessem, quotienscumque patria in mentem ueniret, haec omnia occurrebant, colles campique et Tiberis et adsueta oculis regio et hoc caelum sub quo natus educatusque essem; quae uos, Quirites, nunc moueant potius caritate sua ut maneatis in sede uestra
Abbreviated transcription (Latin):
tueri nom possemus et gallie uerterepotuer̃ romã quã romani restituere ñ udebunt᷑ potuisse Quid restat
nisiutsiam nouis copiis ueniant c̃statenĩux credibilẽ multitudinẽ eẽ & habit creincaptu abse
deserta auobis hacurbeuelint sinatis : quid siñ gallo hoc sed ueteres hostes urĩ aequi uolciue facian urs
mnigrent romã uelicis neillos roma nos uosueientes eẽ : Anmalitis hanc solicudinẽ urãm quã arb
tiumẽe ne quidem uideo quid magis nefas sit. haeo scelera quia piget a edificare. haeo dede compia
paratiestis si tota urbe nullũ melius amplius uetectũ fieri possit quamcas ailla conditoris ẽ nr̃i. nonna
ritupastorũ a grestiũq habitare ẽ satius int̾sacra pena tesq nr̃os quã exulatũ publiceire : M aioresm̃
conuene pastoresq: cũin his locis nihilp̃tersiluas paludesq eẽt . nouam urbem tã breuia edificarunt

Expanded text:
tueri non possemus. et Galli euertere potuerunt Romam quam Romani restituere non uidebuntur potuisse? quid restat nisi ut, si iam nouis copiis ueniant— constat enim uix credibilem multitudinem esse—et habitare in capta ab se, deserta a uobis hac urbe uelint, sinatis? quid? si non Galli hoc sed ueteres hostes uestri, Aequi Uolsciue, faciant ut commigrent Romam, uelitisne illos Romanos, uos Ueientes esse? an malitis hanc solitudinem uestram quam urbem hostium esse? non equidem uideo quid magis nefas sit. haec scelera, quia piget aedificare, haec dedecora pati parati estis? si tota urbe nullum melius ampliusue tectum fieri possit quam casa illa conditoris est nostri, non in casis ritu pastorum agrestiumque habitare est satius inter sacra penatesque nostros quam exsulatum publice ire? maiores nostri, conuenae pastoresque, cum in his locis nihil praeter siluas paludesque esset, nouam urbem tam breui aedificarunt:
Abbreviated transcription (Latin):
cura occupatis animis uerum eẽ p̃iudicium reitantȩ auferri sibi placere de eo qđ uaderius
horatiusq ante iđ maidecẽuiros abisse magistratu in simulent bellis qͦ immineant ꝑfectisintp̃

Expanded text:
cura occupatis animis uerum esse praeiudicium rei tantae auferri?—sibi placere de eo quod Ualerius cura occupatis animis uerum esse praeiudicium rei tantae auferri?—sibi placere de eo quod Ualerius Horatiusque ante idus Maias decemuiros abisse magistratu insimulent, bellis quae immineant perfectis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquanto habuit quae patricios coire adꝓdendum interregem iubebat censendo enim quis¬
cumq magritatus eẽ quis enatum haberent iudicabant quos priuatos fecerat auccor
nullius : .s .c. faciendi italabente iam causa decẽuirorum .l. Cornelius maluginensis m̃
cornelidecẽuiri fr̃ cum ex consularibus adultimum dicendilocum consulto seruatus eẽt
simulando curambelli fremit collegasq: eius tuebatur quonam fato incidis set mirari
sedicditans. ut de cẽuiros . qͥ decẽ uiratum petissent aut socii aut hu mceximeoppugnarent
Aut quidita cum ꝑtot menses uacua ciuitate ne moiustine magistratus sum me rerũ p̃¬
eent controuersiam fecerit: nunc demum cumhostes ꝓpecdportas sint ciuilis discordics
serant nisi qđ in turbidominus ꝑspicuum fore putent quid agatur . ceterum ne minẽ maaȩ

Expanded text:
aliquanto habuit, quae patricios coire ad prodendum interregem iubebat. censendo enim quodaliquanto habuit, quae patricios coire ad prodendum interregem iubebat. censendo enim quodcumque, magistratus esse qui senatum haberent iudicabat, quos priuatos fecerat auctor nullius senatus consulti faciendi. ita labente iam causa decemuirorum, L. Cornelius Maluginensis , M. Corneli decemuiri frater, cum ex consularibus ad ultimum dicendi locum consulto seruatus esset, simulando curam belli fratrem collegasque eius tuebatur, quonam fato incidisset mirari se dictitans ut decemuiros, qui decemuiratum petissent—aut soli ii aut maxime— oppugnarent, aut quid ita, cum per tot menses uacua ciuitate nemo iustine magistratus summae rerum praeessent controuersiam fecerit, nunc demum cum hostes prope ad portas sint, ciuiles discordias serant, nisi quod in turbido minus perspicuum fore putent quid agatur. ceterum—nonne enim maiore
Abbreviated transcription (Latin):
nium in inetuadieno speiponerent gracuiorte quae patiantur uiderii am hominibus
quam quae metuant haeo uociferante oratio cũ decẽ uiri necire nec ignoscendi
modun reperirent nec quo eua surcre seẽt cernerent .c. claudii quipatruus apri
decd̃uri erat oratio fuit p̃cibi quam iurgio similis orantis ꝑsiipaeris parentis qr eius
manes utciuilis potius ocietatis inquanatus eẽt quam foederis ne faerui iotcum collegis
uolentibinequat ab inuitis ius expetiturã sedex magnocertamine magnas ex¬
citum ferineires etrũ euentũ se horrere cumcdiud p̃ter quã de quoretulis sent
Re uri dicerephiberent claudium int̃pellandi uerecundia fuie Sententiaigit᷑
pagit mullũ placere senatus. stulcũ fieriom̃ s qͥ ita accipiebant priuato seos adiudio
udieatos. multiqi ex consulacribi ue rbiosensert alia sententia asperior inspetiemũ minorẽ¬

Expanded text:
mium in metu alieno spei ponerent; grauiora quae patiantur uideri iam hominibus mium in metu alieno spei ponerent; grauiora quae patiantur uideri iam hominibus quam quae metuant. haec uociferante Horatio cum decemuiri nec irae nec ignoscendi modum reperirent nec quo euasura res esset cernerent, C. Claudi , qui patruus Appi decemuiri erat, oratio fuit precibus quam iurgio similior, orantis per sui fratris parentisque eius manes ut ciuilis potius societatis in qua natus esset, quam foederis nefarie icti cum collegis uolentibus nequeat, ab inuitis ius expetituram; sed ex magno certamine magnas excitari ferme iras; earum euentum se horrere. cum aliud praeterquam de quo rettulissent decemuiri dicere prohiberent, Claudium interpellandi uerecundia fuit. sententiam igitur peregit nullum placere senatus consultum fieri. omnesque ita accipiebant priuatos eos a Claudio iudicatos; multique ex consularibus uerbo adsensi sunt. alia sententia, asperior in speciem, uim minore
Abbreviated transcription (Latin):
uocem inon seuiderecur sibiminus priuato ad contionem populum uocarequam illis senctu
cogereliceat ubiuellent experirentur quanto fortiordolor libertite sucundicanda quã
cupiditas in iniusta dominatione eẽt. debello sabinore ferri . tamquam maius ullum p̃ r̃
bellum sic quam cumhis quilegum ferendarum causccereaati nihniliuri s inciuitate reliqͦ¬
rint qui comitia qui annuos magis tratus quiuicis situdinem imperitandi quodunum exe¬
quande sit libtatis sustulerint qui priuati fasces & regiumimperium habeant fuisse
regibus exactis patricios magis ercicuscreatos postete pꝰsec essionem plebis plebeos cuius
illipartes eẽnt rogiare populares quidenimeos ꝑpopulum egis se optimates quia¬
noniam ꝓpe senatum nonhabuerint tuncithabecent ut derẽp. loqui ꝓhibeant neni¬

Expanded text:
uocem; neque se uidere qui sibi minus priuato ad contionem populum uocare quam illis senatum uocem; neque se uidere qui sibi minus priuato ad contionem populum uocare quam illis senatum cogere liceat. ubi uellent experirentur quanto fortior dolor libertate sua uindicanda quam cupiditas in iniusta dominatione esset. de bello Sabino eos referre, tamquam maius ullum populo Romano bellum sit quam cum iis qui legum ferendarum causa creati nihil iuris in ciuitate reliquerint; qui comitia, qui annuos magistratus, qui uicissitudinem imperitandi, quod unum exaequandae sit libertatis, sustulerint; qui priuati fasces et regium imperium habeant. fuisse regibus exactis patricios magistratus; creatos postea post secessionem plebis plebeios; cuius illi partis essent, rogitare. populares? quid enim eos per populum egisse? optimates? qui anno iam prope senatum non habuerint, tunc ita habeant ut de re publica loqui prohibeant? ne ni
Abbreviated transcription (Latin):
senatus paruss& sed magis oboedienter uentum in curiamẽ . quam ab noxias dictas sententias
accipimus .l. uaderum potitũ ꝑditũ memoriȩ ẽ pꝰ relationẽ cepii claudii prius quã ordine sententiȩ
rogarentur. postulando utdere. p. licer & dicere ꝓhibentib: min aciter decẽuiris ꝓditurum se
ad plebem denuntiantẽ tumultum exciuisse. necminus ferociter marcum horatium barbatumisse
incertim̃ .X. tarquinios appellantem ad monentẽq uaderius & horatiis ducibus pulsos reges nec
nom̃ his homines tumꝑtesum eẽ quippe quuouem appellarifas sit quoro mulum conditorẽ urbis
de incepsq reges appellatos quod sacris etiam ut sollemne recentum sit suꝑbiam iuolentiamq:
tum posos reges q̃si in regetum eodem aut infilioregis ferenda ñ fuerint quem laturũ in tot
priuatis uiderent neuettendo incuria libere homines loqui ex triccuricm etiã mouerent

Expanded text:
senatus paruisset. sed magis oboedienter uentum in curiam esse quam obnoxie dictas sententias senatus paruisset. sed magis oboedienter uentum in curiam esse quam obnoxie dictas sententias accepimus. L. Ualerium Potitum proditum memoriae est post relationem Ap. Claudi , priusquam ordine sententiae rogarentur, postulando ut de re publica liceret dicere, prohibentibus minaciter decemuiris proditurum se ad plebem denuntiantem, tumultum exciuisse. nec minus ferociter M. Horatium Barbatum isse in certamen, decem Tarquinios appellantem admonentemque Ualeriis et Horatiis ducibus pulsos reges. nec nominis homines tum pertaesum esse, quippe quo Iouem appellari fas sit, quo Romulum, conditorem urbis, deincepsque reges, quod sacris etiam ut sollemne retentum sit: superbiam uiolentiamque tum perosus regis. quae si in rege tum eodem aut in filio regis ferenda non fuerint, quem <eadem> laturum in tot priuatis? uiderent ne uetando in curia libere homines loqui extra curiam etiam mouerent
Abbreviated transcription (Latin):
liberiatem repetentium siseplebs comitẽ senatuidet . Et quemad modum patis
uocatinon coeant in senatum sic plebs abnuat dilectum . haec fremunt plebes pl¬
trum haud ferequis quam inforo. inurberarierant indignitatererũ cesserunt
in agros sucrũq rerumerant amis sapublica : Tantum ab inuria secb eẽriaq qua
acoetu congressuq in potentiam dominorũ sea mouissent. postquamcuitieq noues¬
ueniebant dimissiciradomos ad paratoressimul ad pignora capienda sciscitedĩd
ñ consolto detrectarent. Refer senatũ inagris eẽ Letius id decĩuiris accidit. quabr
si p̃sentis detrectareimperium referrent iubent accirios senatũ indem posor
ed icunt. Senatꝰ aliquantospe ipsorum frequentior conuenit. Quo ftuete pditũ apiagrib s
libertatemrata quoduis quiiam magiseratu abissent priuatisq si uis ab eẽt tam quam iure cogentib:

Expanded text:
libertatem repetentium, si se plebs comitem senatui det et quemadmodum patres libertatem repetentium, si se plebs comitem senatui det et quemadmodum patres uocati non coeant in senatum, sic plebs abnuat dilectum. haec fremunt plebes. patrum haud fere quisquam in foro, in urbe rari erant. indignitate rerum cesserant in agros, suarumque rerum erant amissa publica, tantum ab iniuria se abesse rati quantum a coetu congressuque impotentium dominorum se amouissent. postquam citati non conueniebant, dimissi circa domos apparitores simul ad pignera capienda sciscitandumque num consulto detractarent referunt senatum in agris esse. laetius id decemuiris accidit quam si praesentes detractare imperium referrent. iubent acciri omnes, senatumque in diem posterum edicunt; qui aliquanto spe ipsorum frequentior conuenit. quo facto proditam a patribus libertatem rata, quod iis qui iam magistratu abissent priuatisque si uis abesset, tamquam iure cogentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
stantib: urbem bellis consulerent cit ariiubent incuriam patreshaut ignari quanta inu¬
die inminer& tempestas om̃ suas tatia gripericulorumq: imminentium causas ust
congesturos. temptationemq: eamfore abolendisibi magis tratus. ni consensur¬
sisterent imperioq: in hibendo acrit̃ in paucos p̃ferocis animiconatus aliorũ c̃prinita
Postquam audutacuox inforo ẽ p̃conis patres incuriam ad decẽuiros uocantes uelut noia
res quic int̃ miserant iam diumorem consulendi senatus mirabundam plebencon¬
uertie quid nam incidiss& curex tanto interuallo remdesuectm usurparent. hosdi
belloq gratiam habendam quod solitum quio quam libereciuitatis fier& circums peitua
om̃b: foripastibus senatoremraroq: usquam noscitare . curiam indeacsolitudinem
ius non ẽe uocandi senatum non uenire patres int̃p̃ttrentur i cocapue firi

Expanded text:
stantibus urbem bellis, consulerent. citari iubent in curiam patres, haud ignari quanta inustantibus urbem bellis, consulerent. citari iubent in curiam patres, haud ignari quanta inuidiae immineret tempestas: omnes uastati agri periculorumque imminentium causas in se congesturos; temptationemque eam fore abolendi sibi magistratus, ni consensu resisterent imperioque inhibendo acriter in paucos praeferocis animi conatus aliorum comprimerent. postquam audita uox in foro est praeconis patres in curiam ad decemuiros uocantis, uelut noua res, quia intermiserant iam diu morem consulendi senatus, mirabundam plebem conuertit quidnam incidisset cur ex tanto interuallo rem desuetam usurparent; hostibus belloque gratiam habendam quod solitum quicquam liberae ciuitati fieret. circumspectare omnibus fori partibus senatorem, raroque usquam noscitare; curiam inde ac solitudinem ius non esset uocandi senatum, non conuenire patres interpretarentur; iam caput fieri
Abbreviated transcription (Latin):
a dinperium in hibendum im inutis neqi cidspetiem bionoris insigniuus prodetuiti
Iduero regnum haud dubia eiui derideploratur in ꝑpecuum libertas nec uindex quis quã
existit aut fucurus uidetur nec ipsisolum despanderant animas sed contemni coeptierant
a finitimis populis imperiumq: ibi eẽ ubinomeẽt libertas indignabant interĩs abnni magna
p̃das egissent . recepto adefretum quod passimuagatum erat agmine castralocant
spemindis cordia romana ponentes eam impedim̃tum dilectui fore non nuntu solum sed ꝑ
urbem a grestium fuga trepidationem iniecit . Decẽ uiri consultant quidopus fuocosit
destituti. int̃patrum & plebis odia. Ad dic terrorem insuꝑadiũ fortuna equi alic ex parae
castra in algido locant depopulanturq: inde ex in cursionib: tusculanum agrum leguq
abtusculo p̃sidium orantes nuntiant. Ispauor ꝑculit decẽuiros . ut senatum simulduob cirũ¬

Expanded text:
ad imperium inhibendum imminutis neque ad speciem honoris insignibus prodeunt. ad imperium inhibendum imminutis neque ad speciem honoris insignibus prodeunt. id uero regnum haud dubie uideri. deploratur in perpetuum libertas, nec uindex quisquam exsistit aut futurus uidetur. nec ipsi solum desponderant animos, sed contemni coepti erant a finitimis populis, imperiumque ibi esse ubi non esset libertas, indignabantur. Sabini magna um inulti praedas egissent, recepto ad Eretum quod passim uagatum erat agmine castra locant, spem in discordia Romana ponentes: eam impedimentum dilectui fore. non nuntii solum sed per urbem agrestium fuga trepidationem iniecit. decemuiri consultant quid opus facto sit, destituti inter patrum et plebis odia. addidit terrorem insuper alium fortuna. Aequi alia ex parte castra in Algido locant depopulanturque inde excursionibus Tusculanum agrum; legati ea ab Tusculo, praesidium orantes, nuntiant. is pauor perculit decemuiros ut senatum, simul duobus circum
Abbreviated transcription (Latin):
tabulas erant a diecte nec quicquam idin suꝑerat si eequoq: legescenturiatis comitus
comitice edicerentur id modo plebem agitabat quon ã modo tribunitiã potes tacẽ muni¬
m̃tum libertarem in t̃missam repararent . Cum in terĩ mentio comitiorum nulla fieri¬
et decẽuiri qui primo tribunitios homines quicepopulares quiccid populare habebatur circũ
seoften uerãt plebei patricũs iuuenbus sepserant latera eorum caceruae tribunadic obsedera n
buforren ̃ere plebemplebisq rescum forcuncequa quic quid cupitum foret potentior
ectie annetergo quidemabstinebacur uirgis caedi cusecuri subiciet negriccuita crude
hrsaã benorum donatio sequi dominis uppliciũ hacmercedeiuuentus nobilis corruptt
simo dononire obuu am inuriae s ed propdem licentiam suãm allequc̃ omnũ liber tic t̃
husmer uemen oue nallis sibro gitis magistratib priuati pro decemuiris nequaninis

Expanded text:
tabulas erant adiectae, nec quicquam iam supererat, si eae quoque leges centuriatis comitiis tabulas erant adiectae, nec quicquam iam supererat, si eae quoque leges centuriatis comitiis comitia edicerentur; id modo plebes agitabat quonam modo tribuniciam potestatem, munimentum libertati, rem intet decemviri, qui primo tribunicios homines, quia id populate habebatur, circum se ostentaverant plebi, patriciis iuvenibus saepserant latera. eorum catervae tribunalia obsederant. hi ferre agere plebem plebisque res, cum fortuna, quidquid cupitum foret, potentioris esset. et iam ne tergo quidem abstinebatur; virgis caedi, alii securi subici; et ne gratuita crudelitas esset, bonorum donatio sequi domini supplicium. hac mercede iuventus nobilis corrupta non modo non ire obviam iniuriae, sed propalam licentiam suam malle quam omnium libertatem. idus Maiae uenere. nullis subrogatis magistratibus, priuati pro decemuiris, neque animis
Abbreviated transcription (Latin):
consulebatur. hominum non causarum totierant ut aputꝰ gratiauim aequihaber&
iudicia domi conflabant. pronuntiabant inforo. siquis collegam appellas set ab eo adquẽ
uenerat ita discedebat. ut peniteret non prioris decreco stecisse. O pinio etiam sine auctore
exierat ñ mp̃ sentis modo temporis eosiniuriam conspirasse. sed foedus clandestinum int̃ipsos
iure iurando ictum necomitia haberent. ꝑpetuoq decemuirtatus possessum semel op¬
tinerent imperium circũ spectaretum patriciorum uultus plebei et indelibertatis cap¬
tareccuram unde seruitutem timendo in eum statum rẽ .p. adduxerant primores patrũ
odisse decẽuiros odisseplebem nec probarequae fier& et credere haud in dignis accidere
auideruendo ad libertatem in seruitutem elapsos iuucrenolle cumularequoq: in iu¬
rias uttedio p̃sentium consules duo tandem et siatus pristinus rerumin de siderium ue¬
niant Iam et ꝓcesserat parsinacior anni etduaecabulȩ legum ad prioris annidecem

Expanded text:
consulebatur. hominum, non causarum toti erant, ut apud quos gratia uim aequi haberet. iudicia domi conflabant, pronuntiabant in foro. si quis collegam appellasset, ab eo ad quem uenerat ita discedebat ut paeniteret non prioris decreto stetisse. opinio etiam sine auctore exierat non in praesentis modo temporis eos iniuriam conspirasse, sed foedus clandestinum inter ipsos iure iurando ictum, ne comitia haberent perpetuoque decemuiratu possessum semel obtinerent imperium. circumspectare tum patriciorum uoltus plebeii et inde libertatis captare auram, unde seruitutem timendo in eum statum rem publicam adduxerant. primores patrum odisse decemuiros, odisse plebem; nec probare quae fierent, et credere haud indignis accidere; auide ruendo ad libertatem in seruitutem elapsos iuuare nolle; cumulari quoque iniurias, ut taedio praesentium consules duo tandem et status pristinus rerum in desiderium ueniant. iam et processerat pars maior anni et duae tabulae legum ad prioris anni decem
Abbreviated transcription (Latin):
bat utetiamin sontes fecisse uideriuellent palãq ferret᷑ malo domandam tribuniciã
potestaceubhac pessimiexempli uictoria deleccus edicitur ꝓauentib q tribunis
sine intercessione ulla cõsrẽ ꝑagunt : Tum uero irasciplebs tribunorũ magis suentio
quam consilum imperio et dicereactum eẽ delibertatesua rursus ad antiqua re di¬
tum cum genucio unã mortuã ac sepultĩ tribuniciam potestatem aliud a gendum
Aecogitundum quomodo resistit᷑ p atrib: id aut̃ unũ consilũ eẽ ut seipsa plebs quan

Expanded text:
bat, ut etiam insontes fecisse uideri uellent, palamque ferretur malo domandam tribuniciam bat, ut etiam insontes fecisse uideri uellent, palamque ferretur malo domandam tribuniciam potestatem. sub hac pessimi exempli uictoria dilectus edicitur, pauentibusque tribunis sine intercessione ulla consules rem peragunt. tum uero irasci plebs tribunorum magis silentio quam consulum imperio, et dicere actum esse de libertate sua; rursus ad antiqua reditum; cum Genucio una mortuam ac sepultam tribuniciam potestatem. aliud agendum ac cogitandum quomodo resistatur patribus; id autem unum consilium esse ut se ipsa plebs, quan
Abbreviated transcription (Latin):
derit exilium cñ marci menenidamnatonẽ et mortẽ sibi ꝓponant anteo culos : hs accen¬
si uocib: patres c̃silia in de non publica sed in priuato seductaq: apluriũ conscientia habere :
ubicũ idmodo consiar& iure aniniuria eripendos eẽreos a trocissima q̃q maximȩ plo¬
placebat sententi a nec auctor quamuis audacifacinori deerat: Igitur iudicudie
cumplebs inforo reca expectationestar& mirari primo quo dñ descender& tribunus de in
cumiammora suspecciorfier& deterrituma primoribꝰcredere & desertam ac ꝓditã caus am
publiocomqueri andem qui obuers aquestibulo tribuni fuerant nuntiant domimortuũ eẽ
inuentum luo dubun tottẽ contionem ꝓtulit rumor sic̃acies fundit᷑ duc eoccisoitadilapsi passi
alia lio cipuus pauor tribunos inuaserat quam nihilauxilii sacratȩ leges haberent morte
colle ge monitos in ec patressatis moderiteferre letitiam ãdeoquae neminẽ noxiȩ penite¬

Expanded text:
ica crediderit, exsilium Cn. Marci , Meneni damnationem et mortem sibi proponat ante oculos. his accensi uocibus patres consilia inde non publica sed in priuato seductaque a plurium conscientia habuere, ubi cum id modo constaret, iure an iniuria, eripiendos esse reos, atrocissima quaeque maxime placebat sententia, nec auctor quamuis audaci facinori deerat. igitur iudicii die, cum plebs in foro erecta expectatione staret, mirari primo quod non descenderet tribunus; dein cum iam mora suspectior fieret, deterritum a primoribus credere et desertam ac proditam causam publicam queri; tandem qui obuersati uestibulo tribuni fuerant nuntiant domi mortuum esse inuentum. quod ubi in totam contionem pertulit rumor, sicut acies funditur duce occiso, ita dilapsi passim alii alio. praecipuus pauor tribunos inuaserat, quam nihil auxilii sacratae leges haberent morte collegae monitos. nec patres satis moderate ferre laetitiam, adeoque neminem noxiae paenite
Abbreviated transcription (Latin):
gcllorum cuneisdeinde in mediũ agm̃ ꝑrumpunt. indeb arbaridissipat quib: neccertum¬
peria nec duces eẽnt uestunt impecum in suos. fusiq ꝑcãpos & p̃tercas traeti ansiu figo
p̃laqi quod ȩditissimũ int̃ aequales tumulasoe currebat oculis arcem albanam petunt Censb

Expanded text:
Gallorum; cuneis deinde in medium agmen perrumpunt. inde barbari dissipati, quibus nec certa imGallorum; cuneis deinde in medium agmen perrumpunt. inde barbari dissipati, quibus nec certa imperia nec duces essent, uertunt impetum in suos; fusique per campos et praeter castra etiam sua fuga praelati, quod editissimum inter aequales tumulos occurrebat oculis, arcem Albanam petunt. cons
Abbreviated transcription (Latin):
ciplures quam ferron eca: Necdum certic romanis uiccoriaerat alia in capũ dgressis suꝑerat
mole Alcamq: multitudo gi allorum sensim omnem ttdisdami exsuperans uelut nouarursus ex¬
oriente acie. integrũ mlitem aduersus uictorẽ hostem ciebat. stecitq supp̃sso impeturomanis e
quiaiterum fessis subeunda dimicatio erat et quod cõs duminter primores in cautius agtat leo
humero ꝓpetraiecco cesserat parũ ꝑexacie. lamqiomisse cunctandouictoria erat cũcons¬
uulnere alligato reueotus ad prima signa quid stas miles inquit noncum latinos abinoql&
res ÷ quem uictum armis socium ex hostefacias ainbeluas struiximꝰ ferrũ bauriendus aitdindis
eadem scrage cãposquamontis replestis nolices pecteredum stantes uos fugiunt inferen dõ
signa etuadendum in hostem his adhortationib: iterum cohorq pellunt loco primos manpula

Expanded text:
i plures quam ferro necati. necdum certa Romanis uictoria erat; alia in campum degressis supererat i plures quam ferro necati. necdum certa Romanis uictoria erat; alia in campum degressis supererat moles. namque multitudo Gallorum, sensum omnem talis damni exsuperans, uelut noua rursus exoriente acie integrum militem aduersus uictorem hostem ciebat; stetitque suppresso impetu Romanus, et quia iterum fessis subeunda dimicatio erat et quod consul, dum inter primores incautus agitat, laeuo umero matari prope traiecto cesserat parumper ex acie. iamque omissa cunctando uictoria erat, cum consuolnere alligato reuectus ad prima signa 'quid stas, miles?' inquit; 'non cum Latino Sabinoque hoste res est, quem uictum armis socium ex hoste facias; in beluas strinximus ferrum; hauriendus aut dandus est eadem strage campos qua montes replestis. nolite exspectare dum stantes uos fugiant; inferenda sunt signa et uadendum in hostem.' his adhortationibus iterum coorti pellunt loco primos manipulos
Abbreviated transcription (Latin):
etiã tegi romanos ꝑculsos pauore rata simulo portuniores quod intenti
tũ maximne operieent. truciclamoread greditur : abrom anis necopus intermis sũ triaru
erant qui muniebant & ab hastatis principibq qui ꝓmunitorib: intenti armatiq: steterunt pliũ
initũ p̃teriustutem locus qq̃ superior adiuuit ut pila om̃a hasteq ñ tã quã exȩquomissauana qđ
plerũq fit caderent sed omã librata ponderibus figerentur honeratiq celigalli quibus aut
crpora trans fixa aut p̃grauata inherentibus gerebant scuta cũ cursu paene in aduersum subis¬
ser primoincertiresticere : de incũ ipsacuno tatio & ins animos minuiss& et auxis sec hosti anpulsi
tie oruere alu suꝑ alios stragemq: int̾se caede ipsa fedioremdacre : ad eo p̃cipititurba obstrie¬

Expanded text:
ci altitudine tum uallo etiam tegi Romanos, perculsos pauore rata, simul opportuniores quod intenti ci altitudine tum uallo etiam tegi Romanos, perculsos pauore rata, simul opportuniores quod intenti tum maxime operi essent, truci clamore adgreditur. ab Romanis nec opus intermissum— triarii erant, qui muniebant—et ab hastatis principibusque, qui pro munitoribus intenti armatique steterunt, proelium initum. praeter uirtutem locus quoque superior adiuuit, ut pila omnia hastaeque non tamquam ex aequo missa uana, quod plerumque fit, caderent sed omnia librata ponderibus figerentur; oneratique telis Galli, quibus aut corpora transfixa aut praegrauata inhaerentibus gerebant scuta, cum cursu paene in aduersum subissent, primo incerti restitere; dein, cum ipsa cunctatio et his animos minuisset et auxisset hosti, impulsi retro ruere alii super alios stragemque inter se caede ipsa foediorem dare; adeo praecipiti turba obtrit
Abbreviated transcription (Latin):
datus fortuna qq̃ illustriorẽ plebeium coñs fecit Nain cum ingentemgallorũ exercitum in
agro latino cacstraposuisse nuntiatũ eẽt scipione graui morbo in plicito gallicũbellum põpi¬
lio exoraor dinemdatũ is inpigre exercitu scripto cumomnis exera portuã capenã admartis
aedem conuenir earmatos iuniore siussiss& signaq: eodem quaestores ex aerario defer¬
re quat tuor expletis legionibus quod su ꝑfuitmilitũ p̃uaderio publicolȩ p̃toritradidit a uetor
patribus scribendialterius exercitus quod ad incertos belli euentus subsidium reip̃eẽt
ipseiam satis om̃b: instructis comparatisq: ad hostem ꝑgit. Cuiu sut prius noscer& uires
quam periculo ultimo tẽptar& intumuloquẽ ꝓximum castris gallorũ capere potuit. uad¬
lum duse reco epit. Gens ferox et in genũ auidi adpugnam cum ꝓculuis i s romanorũ signis
textẽplop̃lium initura explicuis set aciem. postquã nȩq: in equumdimittiagmenuidit &cum loci

Expanded text:
datus. fortuna quoque inlustriorem plebeium consulem fecit; nam cum ingentem Gallorum exercitum in agro Latino castra posuisse nuntiatum esset, Scipione graui morbo implicito Gallicum bellum Popilio extra ordinem datum. is impigre exercitu scripto, cum omnes extra portam Capenam ad Martis aedem conuenire armatos iuniores iussisset signaque eodem quaestores ex aerario deferre, quattuor expletis legionibus, quod superfuit militum P. Ualerio Publicolae praetori tradidit, auctor patribus scribendi alterius exercitus, quod ad incertos belli euentus subsidium rei publicae esset. ipse iam satis omnibus instructis comparatisque ad hostem pergit; cuius ut prius nosceret uires quam periculo ultimo temptaret, in tumulo, quem proximum castris Gallorum capere potuit, uallum ducere coepit. gens ferox et ingenii auidi ad pugnam cum procul uisis Romanorum signis ut extemplo proelium initura explicuisset aciem, postquam neque in aequum demitti agmen uidit et cum lo
Abbreviated transcription (Latin):
absua parte ñ enit regnatũ in societate equa possessionẽ imperii amitcerent : sui corporis
ereari regem uolebant : Nomaniueteres peregrinum regem as ꝑnabantur inuarus uo¬
luntatib regnarebam̃ om̃s uolebant libertatis dulcedinem ñdum ex ꝑta : Timor deinde
patre s incessit neciuitatẽ sin eimperio ex ercitũ sineduce multtrũ circaciui tatũ irri¬
tati s animis uis aliqueexẽna adoriretur : et eẽ igitur aliquđ capue placebat : et ne mo

Expanded text:
ab sua parte non erat regnatum, in societate aequa possessionem imperii amitterent, sui corporis ab sua parte non erat regnatum, in societate aequa possessionem imperii amitterent, sui corporis creari regem uolebant: Romani ueteres peregrinum regem aspernabantur. in uariis uoluntatibus regnari tamen omnes uolebant, libertatis dulcedine nondum experta. timor deinde patres incessit ne ciuitatem sine imperio, exercitum sine duce, multarum circa ciuitatium inritatis animis, uis aliqua externa adoriretur. et esse igitur aliquod caput placebat, et nemo
Abbreviated transcription (Latin):
nis addita reidr̃ fides: nãq ꝓculus iulius sollicita ciuitate desiderio regis et infensa patrib:
grauis ut traditur quamuis magnȩrei auctor incontionẽ ꝓdit. Romulus inquit quirites. pa¬
rensurbis huꝰ. primahodierna iuce caelorepente delapsus semibnobuium dedit : Cum ꝑfusꝰ
horrore uenerabundusq: adstitissem petens p̃cibus ut contra intueri fas eẽt. Abinuntia
inquit romanis caelestes it a uelle ut in earoma caput orbis trarũ sit : ꝓinderẽmilita rem
posteris tradant. Nulla so pes humanas armis romanis resistere pos
Haec inquit locutus sublimis abiit mirũ quantũ illiui ro nuntiant haec fides fuerit quãq deside¬
rium romulia pud plebem exercitũq facta fide in moritditatis lenitũ sit : Patrũ interĩ ani¬
moscertom̃ regniaccupido uersabat : nec duim singulis quia nemo magn opere eminebat in nouo
populo ꝑuenerat fiactionib: int̃ ordines certabatur : Oriundi absabinis nequia post tatii mortẽ

Expanded text:
nis addita rei dicitur fides. namque Proculus Iulius , sollicita ciuitate desiderio regis et infensa patribus, grauis, ut traditur, quamuis magnae rei auctor in contionem prodit. 'Romulus' inquit, 'Quirites, parens urbis huius, prima hodierna luce caelo repente delapsus se mihi obuium dedit. cum perfusus horrore uenerabundusque adstitissem petens precibus ut contra intueri fas esset, "abi, nuntia" inquit "Romanis, caelestes ita uelle ut mea Roma caput orbis terrarum sit; proinde rem militarem colant sciantque et ita posteris tradant nullas opes humanas armis Romanis resistere posse. 'haec' inquit 'locutus sublimis abiit.'" mirum quantum illi uiro nuntianti haec fidei fuerit, quamque desiderium Romuli apud plebem exercitumque facta fide immortalitatis lenitum sit. patrum interim animos certamen regni ac cupido uersabat; necdum †a singulis, quia nemo magno opere eminebat in nouo populo, peruenerat: factionibus inter ordines certabatur†. oriundi ab Sabinis, ne quia post Tati mortem
Abbreviated transcription (Latin):
abse aucto curiam fecit q̃ hostilia usq ad pagrũ nr̃m aecatẽ appellata ẽ : etutom nũ
ordinũ uirib: aliquid ex nouo populo adiceretur : equitum decemturmas ex albanis

Expanded text:
ab se aucto curiam fecit quae Hostilia usque ad patrum nostrorum aetatem appellata est. et ut omnium ab se aucto curiam fecit quae Hostilia usque ad patrum nostrorum aetatem appellata est. et ut omnium ordinum uiribus aliquid ex nouo populo adiceretur equitum decem turmas ex Albanis
Abbreviated transcription (Latin):
tqeẽ relinquentes exirent : lam continens agm̃ migrantiũ impleuerat uias ẽtcons pectus
Aliorũ mutua miseratione integrabat lacrimas: uocesq etiã miserabiles ex audiebant᷑
mulierũ p̃cipue cũ obsessa ab armatis tẽpla augusta p̃terirent acueluteaptos relinqͣ rẽs
deos : Egressi surbem albanis romanus passimpublica priuataq om̃a tecta adequat solo
unaq hora quadringentorũ annorũ opus quib: alba steterat excidio a cruinis dedit tẽplis
tam̃ deumita eni e diccũ abregefuerat temperatumẽ : Roma interimerescitialbaeruinis :
duplicat᷑ciuiũ numerus caelius addit᷑ urbimons Etquo frequentius habita ret᷑ eã sedẽtullis
regiecapit ibiq habitauit: principes albanorũ in patresut ea quoq: pars reipublicȩcres¬
cer& legit tullios seruilios : quintios geganios curiatios cloelios. templũq: ordini

Expanded text:
tusque esset relinquentes exirent, iam continens agmen migrantium impleuerat uias, et conspectus tusque esset relinquentes exirent, iam continens agmen migrantium impleuerat uias, et conspectus aliorum mutua miseratione integrabat lacrimas, uocesque etiam miserabiles exaudiebantur, mulierum praecipue, cum obsessa ab armatis templa augusta praeterirent ac uelut captos relinquerent deos. egressis urbe Albanis Romanus passim publica priuataque omnia tecta adaequat solo, unaque hora quadringentorum annorum opus quibus Alba steterat excidio ac ruinis dedit. templis tamen deum—ita enim edictum ab rege fuerat—temperatum est. Roma interim crescit Albae ruinis. duplicatur ciuium numerus; Caelius additur urbi mons, et quo frequentius habitaretur eam sedem Tullus regiae capit ibique habitauit. principes Albanorum in patres ut ea quoque pars rei publicae cresceret legit, Iulios, Seruilios, Quinctios, Geganios, Curiatios, Cloelios; templumque ordini
Abbreviated transcription (Latin):
ruend ĩurbẽ Qubuntra uere portis ñ qͥdẽ fuit tumultꝰ ille nec pauor qualis captarũeẽ urbiũ ol&
cũ effractisportis stratisuear ietemuris aut arce uic apta clamorhostilis etcursus purbẽ arma¬
torũ om̃a ferro flãmaq misc& sed silentiũ triste actacitamestitia it adefix̃ omniũ animos
ut p̃me tuobliti quidrelinqͣ rent quid secum ferrent deficiente consilio rogitanteq alu
Alios nunc inliminib starent Nuncerrabundidomossuas ultimũ illas uisuri ꝑua garentur
Vtueroiame quitũ clamor exireiubentium in stabat : iamfragor tectorũ quae diruebantur
ultim is urbis partib audiebatur puluisq exdistantib: locis ortus uelut hubeinducta om̃a
impleuerat r apti qͥb qͥsq poteratelatis cũ larẽ acpenates tecitq in qͥb natꝰ quisq edica¬

Expanded text:
ruendam urbem. quae ubi intrauere portas, non quidem fuit tumultus ille nec pauor qualis captarum esse urbium solet, ruendam urbem. quae ubi intrauere portas, non quidem fuit tumultus ille nec pauor qualis captarum esse urbium solet, cum effractis portis stratisue ariete muris aut arce ui capta clamor hostilis et cursus per urbem armatorum omnia ferro flammaque miscet; sed silentium triste ac tacita maestitia ita defixit omnium animos, ut prae metu obliti quid relinquerent, quid secum ferrent deficiente consilio rogitantesque alii alios, nunc in liminibus starent, nunc errabundi domos suas ultimum illud uisuri peruagarentur. ut uero iam equitum clamor exire iubentium instabat, iam fragor tectorum quae diruebantur ultimis urbis partibus audiebatur puluisque ex distantibus locis ortus uelut nube inducta omnia impleuerat, raptim quibus quisque poterat elatis, cum larem ac penates tectaque in quibus natus quisque educa
Abbreviated transcription (Latin):
foedera seruare ĩuuotibi ete disciplina ame adhibitac eẽt Nc̃ qm̃tuum insanabile ingeni¬
ũ ẽ ac tutuo supplicio docehumanũ genus ea scã credere quaea te uiolatuas : Vtigitur
paulo ante a nonumint̃fidenatem romanamq remancipitem gessisq: itaiam corpus
passun dis crahendumdabis : Ex indeduab: ad motis qua d rigis in currus earũ distentũ
Aligat m&tium deinde in diuersumit̃ e qui concitaqlacerũ inutroq curru corpus
qua ueserat iunculis membra portintes : A uertereom̃s abtanta feditate specciculi
oculos primum ultimũq illud sũ pplicium apud romanos exempliparũ memoris legũ
hunanarun fuit : in aduis gloriarilic& nulligentiũ mitiore s placuisse poenas Inthact
iamp̃missi albamerant equites qͥ multitudinẽ traducerent romã. legiones deindeductȩ addi¬

Expanded text:
foedera seruare, uiuo tibi ea disciplina a me adhibita esset; nunc quoniam tuum insanabile ingenifoedera seruare, uiuo tibi ea disciplina a me adhibita esset; nunc quoniam tuum insanabile ingenium est, at tu tuo supplicio doce humanum genus ea sancta credere quae a te uiolata sunt. ut igitur paulo ante animum inter Fidenatem Romanamque rem ancipitem gessisti, ita iam corpus passim distrahendum dabis.' exinde duabus admotis quadrigis, in currus earum distentum inligat Mettium; deinde in diuersum iter equi concitati, lacerum in utroque curru corpus, qua inhaeserant uinculis membra, portantes. auertere omnes ab tanta foeditate spectaculi oculos. primum ultimumque illud supplicium apud Romanos exempli parum memoris legum humanarum fuit: in aliis gloriari licet nulli gentium mitiores placuisse poenas. inter haec iam praemissi Albam erant equites qui multitudinem traducerent Romam. legiones deinde ductae ad di
Abbreviated transcription (Latin):
si quo ego inde agmen declinar e uoluis sem fecissecis : Metius ille ẽ ductoritineris huiꝰ
m&tius idemhuiꝰ machina torbelli mectius foederis romani albaniq: ruptor : Audeat
de indetalia alius nisiin hunc in signe iam docum̃ tum mortidibus dedero : Centuriones
armatimetium circumsistunt : Rexcetera utorsuserat ꝑ agit : quod bonum factum felixq
sit populorum acmibiu obisq: albanipopulum omnem albanum romam traducerẽ
in animo ẽ Ciuitatẽ dareplebi primores inpates legere una murbem unamrẽp̃. fa¬
cere : ut ex uno quondã induospopulos diuisa albanares ẽ sic nunc in unũ redeat : Ad
lbana pubes inermis ab armatis septa inuariis uoluntatib: cõmunitam̃ metu
eogente silentiumtenet : Tumtullus mectifufeci inquit suipse discere posses fidem ac

Expanded text:
si quo ego inde agmen declinare uoluissem, fecissetis. Mettius ille est ductor itineris huius, si quo ego inde agmen declinare uoluissem, fecissetis. Mettius ille est ductor itineris huius, Mettius idem huius machinator belli, Mettius foederis Romani Albanique ruptor. audeat deinde talia alius, nisi in hunc insigne iam documentum mortalibus dedero.' centuriones armati Mettium circumsistunt; rex cetera ut orsus erat peragit: 'quod bonum faustum felixque sit populo Romano ac mihi uobisque, Albani, populum omnem Albanum Romam traducere in animo est, ciuitatem dare plebi, primores in patres legere, unam urbem, unam rem publicam facere; ut ex uno quondam in duos populos diuisa Albana res est, sic nunc in unum redeat.' ad haec Albana pubes, inermis ab armatis saepta, in uariis uoluntatibus communi tamen metu cogente, silentium tenet. tum Tullus 'Metti Fufeti' inquit, 'si ipse discere posses fidem ac