comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desit inuentus. quieius resuscitator & ister& : Aium quoque
librum composuit egregium. qui uocatur pastoralis : In
quomanifestaluce patefecit . quales adeodesice regimen
assumant᷑ quaditer ipsi rectores uiuere : quadis cretione
singulas quas que audientium Instruere ꝑ sonces : &
quanta consideratione propricc̃ cotidie ðebeant fragi¬
lita tempenscre : s& & omelices eiuangelii numero
xl. composuit : quos induobus codicibur. uequa sorte
diftinxit:. libros etiã diclogorum .iiͦIͦI. fecit in quibus
rogatu petridia conisuiuurtutes scõrum quos in itedia
clariores nos se uelcu dire poterat : ad exemplum uiuen¬
di posteris collegit : ut sicut in libris & positionum succrũ
chiȩlis proph&ae partem quȩ udebantur obscuriores:
de monstrauit : &cepto libelloresponsionum. que maa
in terrogationes sci agustini primi anglorum gentis¬
epm scripsit: & ut supra docuimus totum ipsum libe¬

Expanded text:
de sit inventus qui ejus resuscitator existeret. Alium quoque de sit inventus qui ejus resuscitator existeret. Alium quoque librum composuit egregium, qui vocatur Pastoralis, in quo manifesta luce patefecit, quales ad Ecclesiae regimen adsumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audiequanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et Homilias Evangelii numero quadraginta composuit, quas in duobus codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor fecit, in quibus rogatu Petri, diaconi sui, virtutes sanctorum quos in Italia clariores nosse vel audire poterat ad exemplum vivendi posteris collegit: ut, sicut in libris Expositionum suarum chielis prophetiae partem, quae videbantur obscuriores, demonstravit. Excepto libello Responsionum quem ad interrogationes S. Augustini, primi Anglorum episcopi, scripsit, ut supra docuimus, totum ipsum libe
Abbreviated transcription (Latin):
regia inurbepositus : nascentemt ibi nouam hȩre sim
destatunraẽ resurectonir cumipso & quo ostaest initio
liuiante segratia catholicȩ ueritatis attriuit: siquidem
euticius eius demurbis epł: dogmatizabat corpus nrm̃
in illa sesusectionis gloria: in palpabileuentis aerique
subtilius esse futurum:. quod ille audiens : & ratione ueri¬
tatis. & xemplo dñĩcae resurrectioꝰ pͥrobauit. hoc dogma
orthodoxȩ fidei ommimodis esse contrarium: Catdidica
fectum spĩtadis potentiae : sed palpabile peruerita¬
tem naturȩ: iux̃ exemplum dominici corporis: de
quo a mortuis suscitato. dicit ipsediscipulus: palpate
& uid&e: quia spr cainem. &ossa non hab& : sicut meui¬
d&is habese: Incuius adsertione fidei: uenerabilis pater
gregorius in tantũ contranascenter hȩre sim nouã laboree
contendit tarta hanc instantia: iuuantȩ &i cempiss̃¬
mo impere tiberio constantino conminuit : ut nullus &xin-¬

Expanded text:
regia in urbe positus, nascentem ibi novam haeresim regia in urbe positus, nascentem ibi novam haeresim de statu nostrae resurrectionis, cum ipso ex quo orta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Siquidem Eutychius, ejusdem urbis episcopus dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse futurum: quod ille audiens, et ratione veritatis, et exemplo dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica fectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae: juxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis suscitato, dicit ipse discipulis: Palpate et videte quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . In cujus adsertione fidei venerabilis Pater Gregorius in tantum contra nascentem haeresim novam laborare contendit, tanta hanc instantia, juvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exin
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam fratres & monasterio suo qui eum gratic ger¬
manȩ caritatis udregiam urbem secuti sunt: Intantũ
cuepit obseruantiue regularis haber udelic& uteorum
semper &emplo sicutipse scribit ad orationis placidũ
litus quacsi anhorae fune sestringer&ur : ÷ cum incessu¬
bili cacusccrum sđarium ipulsu fluctuar& :⁊ Concus¬
scomq: scłi cctibus menton intereos cotidie perstudio¬
se lectonis roborar& clloquium: Horu mergo consortio
non solum a terrenis ẽ munitus incursibur : uerum &ũ
sunt eũ : ut librumbeati iob magnis inuolutum obscurita¬
tibus : mystica in terp̃tatone discuter&: Ne que negase potũt
opus: quod sibi frat̃ nes amor multis utilefuturum . in pone¬
bat : sede andẽ librũ quomodo iuxͣ. litterũ intelle gen¬
dus. quadit̃ & ad xpĩ & ec lesicesa cramenta referendur
quo sensu uncuique fidelium sit aptandus : per xxx &u
c&opus in regia quidem urbe a pocrisarius inchoauit :

Expanded text:
quosdam fratrum ex monasterio suo, qui eum gratia gerquosdam fratrum ex monasterio suo, qui eum gratia germanae caritatis ad regiam urbem secuti sunt, in tutamentum coepit observantiae regularis habere; videlicet ut eorum semper exemplo, sicut ipse scribit, ad orationis placidum litus, quasi anchorae fune restringeretur, cum incessabili causarum saecularium impulsu fluctuaret, concussamque saeculi actibus mentem inter eos quotidie per studiosae lectionis roboraret alloquium. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiamsunt eum, ut librum beati Job magnis involutum obscuritatibus, mystica interpretatione discuteret: neque negare potuit opus quod sibi fraternus amor multis utile futurum imponebat. Sed eumdem librum, quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi et Ecclesiae sacramenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trigintacet opus in regia quidem urbe apocrisiarius inchoavit, R
Abbreviated transcription (Latin):
conloquens enumeratis animisui uirtutibus priscis
mox dolendo subiunxit. At nunc & occasione curcce
pastoralis seculcrium hominum negotia patitur : & potum
datur: Cum quese prodescensione multorum ad&terio
sparserit &iã cuminteriora app&it. ad hȩo proculdu¬
bio minor redit ꝓpendo itaque quid tolero ꝑp̃endo quod
amisi : dumque intueor illud quod ꝑdidi: fithioc grauius quod
posto haec quidem scr̃ uir ex magnȩ humilitittis intentio¬
ne. dicebut: sed noscredere dec&. nhileum monachicae
ꝑfectionis perdidisse oc casione curȩ pastoralis : Immopotiest
tunc sumpsis se ꝓfectum del abore conuers̃onis multorum¬
buerat:. Maximȩ quia & pontificali functus officio : do¬
mũ sucẽ monasterium facese cusauit: & dumprimo de
monasterio abstractus administerium altarir ordina
tolicasede directus est : Nontamen interreno conuersa¬
tus palctio propositũ uitae cuelestis intermisit: Num

Expanded text:
colloquens, enumeratis animi sui virtutibus priscis, colloquens, enumeratis animi sui virtutibus priscis, mox dolendo subjunxit: « At nunc ex occasione curae pastoralis saecularium hominum negotia patitur, et post tdatur. Cumque pro condescensione multorum se ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec proculdubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quid amisi; dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. » Haec quidem sanctus vir ex magnae humilitatis intentione dicebat, sed nos credere decet nihil eum monachicae perfectionis perdidisse, occasione curae pastoralis; imo potiorem tunc sumpsisse buerat: maxime quia et pontificali functus officio domum suam monasterium facere curavit; et dum primo de monasterio abstractus, ad ministerium altaris ordinattolica sede directus est, non tamen in terreno conversatus palatio propositum vitae caelestis intermisit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
eius fuitatauus : sed &ipse nobilitatem selegionis: Non
minose quampasentes & cognatiuistute deuotionis &er¬
cuit: Nobilitatem uero illam quam adsȩculum uideba¬
tur haber&otam adnan ģendam supernȩ gloriam
dignitatis. diuina gratia largiente conuertit: Nam
mutato sepente habitu sȩculari : monasteriũ p&ut: In
quotanta perfectionis gratia coepit conuersari: ut
sicutipse posteaflendo solebat adtestcri : animo
illius labentia cuncta subt̃ essent : utrebus mmnibus
quȩ uoluuntur ȩminer& ut nulla nisi caelestice togita¬
sesoler&: ut&i cmr&entus corpore: ipsco icm carnis
claustri contemplatione transis&: ut mortem que¬
que quȩ poene cunctis poenaest uidelic& ut in¬
grȩs sum uitue. & laboris sui p̃mium amar&: Hȩc
aũt ip̃sedese non profectum lactando uistutum :
sed deflendo potius defectum quem sibi percuram
pastoralem incurrisse uidebattr: seferre consuerat:
Denique tempore quodã secr&o cumdiaconosuo p&ro

Expanded text:
ejus fuit atavus. Sed et ipse nobilitatem religionis non ejus fuit atavus. Sed et ipse nobilitatem religionis non minore quam parentes et cognati virtute devotionis exercuit. Nobilitatem vero illam quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis divina gratia largiente convertit. Nam mutans repente habitu saeculari, monasterium petiit, in quo tanta perfectionisicut ipse postea contestari solebat flendo , animo illius labentia cuncta subter essent, ut rebus omnibus quae volvuntur emineret, nunquam nisi coelestia cogitare soleret: ut etiam retentus corpore ipsa jam carnis claustra contemplatione transiret; ut mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae, et laboris sui praemium amaret. Haec autem ipse de se, non profectum jactando virtutum, sed deflendo potius defectum, quem sibi per curam pastoralem incurrisse videbatur, referre consueverat. Denique tempore quodam secreto cum diacono suo Petro
Abbreviated transcription (Latin):
beatus papa gsegorius postquam sedẽ romanȩ &cepos¬
tolicae ecdesiae xiii annos menses vi. & dies x glorio¬
sissime recit defunctus est : atqueada & einam regni
cuelestis sedemtrans latus: De quo nos conuenit. quia
nram idẽ anglorumgentem depotestute satunue
adfidem xpi succ industria conuertit: latiorem In
nr̃a historia eoclesi astica fracese sesmonem: quem
fecte nr̃m appellare possumus & debemur capostolũ
quia cum primum in toto orbe pontificctum gest¬
set & conuersis iamdudum ad fidem ueritactis es s&ł
p̃latus ec desus: nram̃ gentem eatenus idolis manei¬
patũ. xpĩfecit ec cdesiam:  Itauta postolicum illum
deeo liceat nobis proferre sermonẽ : quia & sialiis non est
apostolus  sed tame nobis est: Naisignaculum a pos¬
tolatds eius : nos sumus in dño : Erataut̃ natone romanus.
a patre gordianogenus aproauis non solum nobile t᷑ sed
sedis quondac̃ep̃s uirmagnȩ gloriae. inxp̃o & ec clȩsic :

Expanded text:
beatus papa Gregorius, postquam sedem Romanae et apostolicae Ecclesiae tredecim annos, menses sex et dies decem gloriosissime rexit, defunctus est, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatus. De quo nos convenit, quod nostram, id est Anglorum, gentem de potestate Satanae ad fidem Christi sua industria convertit, latiorem in nostra historia ecclesiastica facere sermonem. Quem recte nostrum appellare possumus et debemus apostoQuia cum primum in toto orbe pontificatum gereret, et conversis jam dudum ad fidem veritatis esset praelatus Ecclesiis, nostram gentem eatenus idolis mancipatam, Christi fecit Ecclesiam, ita ut apostolicum illum de eo liceat nobis proferre sermonem: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen nobis est; nam signaculum apostolatus ejus nos sumus in Domino. Erat autem natione Romanus, a patre Gordiano, genus a proavis non solum nobile, sed sedis quondam episcopus, vir magnae gloriae in Christo et Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
is demfinibus regnumtenuit: septimus osuni fr̃eius. aqqua
hercens : pictorum quoque atq: scotorum gentes q̃:
septemtrionales brittanae finestenent maxima
exparte ꝑ domuit: ac tributarics fecit : sed haec
post modum: defunctus uero est &edilberet diexuiiii.
mensis februccrii postxx & unum annos acceptae
fideratq: inporticus scĩ martini intraecclesiam
beatorum a postolorum p&ri & pauli sepultus.⁊
ubi & bercta regina condita ÷ : qui interceterabona
egentis uae consulendo conferebat : &iam decre¬
ta illi iudiciorum iuxta exemplac rom & norũ
cum consilio sapientiũ constituit : quae conscrip¬
ta conglorum sermone hactenus habentur
& obseruant᷑ aebea : in quibus. primitus posuit
quacliteridemendcorͦ deber&. qui aliquid
rerum ł ecclesiaxe ł episcopi. uel reliquos um
ordinum furto auferr&: uolens scilic& tuitionem eis quos

Expanded text:
hisdem finibus regnum tenuit; septimus Osuiu  Al., Oswi, Oshisdem finibus regnum tenuit; septimus Osuiu  Al., Oswi, Osercens, Pictorum quoque atque Scottorum gentes, quae septemtrionales Brittaniae fines tenent, maxima ex parte perdomuit, ac tributarias fecit. Sed haec postmodum. Defunctus vero est rex Aedilberct die vigesima mensis Februarii, post viginti et unum annos acceptae fidei, atque in porticu sancti Martini, intra ecclesiam beatorum apostolorum Petri et Pauli sepultus, ubi et Berctae condita est. Qui inter caetera bona, e genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum, juxta exempla Romanorum, cum consilio sapientium constituit; quae conscripta Anglorum sermone hactenus habentur et observantur ab ea: in quibus primitus posuit, qualiter id emendare deberet, qui aliquid rerum vel Ecclesiae, vel episcopi, vel reliquorum ordinum furto auferret: volens scilicet tuitionem eis, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ariorum postregnum tbmporale quod s . &U.
annis gloriosissimȩ tenuerat. c&ernacaelestis reg¬
nigaudia subiit: quitertius quidem in regibus gb¬
tis anglorum cunctis australibus eorum prouin-¬
tus quȩ umbre fluuio. & contiguis eitesminis se¬
questrantur cobore alibus. imperauit : sed primus
omnium caeli segna conscendit. Namprimus
imperium huius modi aelli sex australium saxonũ
secundus caelin sex occideralium saxo. qui linguae
ipsorum cae aulinuocabatur : Testius ut dixiae dilbefe
r& canuariorum : : Quastus redualt nexorieNTalium an¬
glorum qui&iam uilerte aedilbercto eidon sucegeti
ducatum p̃bebat obtnuit: Quinus caeduit sex nardan¬
hymbrorũ genłis id: eius quȩaborealem humbrȩ fluminis
cunctis qui britabuã
incoluN anglorum pariter & britonum p̃tercanuarior¬
tantũ : Nec non & meuamas brftonum insulas : quȩ i terbrittannã
&hiberniam sitae suNt anglorum subiecit imperio sex¬
tus oscald : &ipsenerda n hymbrorum sexxpĩanis simus.

Expanded text:
ariorum, post regnum temporale, quod quinquaginta et sex annis gloriosissime tenuerat, aeterna caelestis regni gaudia subiit: qui tertius quidem in regibus gentis Anglorum, cunctis australibus eorum provinciis quae Humbrae fluvio et contiguis ei terminis sequestrantur a borealibus, imperavit; sed primus omnium caeli regna conscendit. Nam primus imperium hujusmodi Aelli rex Australium Saxonum; secundus Caelin rex Occidentalium Saxonum, qui lingua eorum Ceaulin vocabatur; tertius, ut dixi, Aedilberct rex Cantuariorum; quartus Reduald rex Orientalium Anglorum, qui etiam vivente Aedilbercto eidem suae genti ducatum praebebat, obtinuit; quintus Aeduin rex Nordanhymbrorum gentis, id est, ejus quae ad borealem Humbrae fluminis ctis qui Brittaniam incolunt, Anglorum pariter et Brittonum populitantum; nec non et Mevanias Brittonum insulas, quae inter Hiberniam et Brittaniam sitae sunt, Anglorum subjecit imperio; sextus Osuald et ipse Nordanhymbrorum rex Christianissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
epi uoccbulo cȩliniurum aeq dõ deuotum
qui ipsi acftcmiliȩ ipsius uerbum & sacramed a
fidei. Erat oum prȩsbiter : ministrare solebat:
Sercuius notitiam : iaximetddiligendũ nos¬
cendũq episcopd̃ ꝑuenit: fauens ergo uotir
regis antistes elegit sibi locũ monasterii cons¬
truendi Inmonibus arduis acremotis : Inquib
latronũ magis latibula aclustraferarum
quam habitaculafuis seui debantur hominum:
Vit uxta proph&iam psaie incubilibus inqub¬
ibi n ascerentur : ubi prius uel bestiȩ commo sorid
acieunus a pristina flagioru sordepurgasti
& sic in eo monasterii funda men a la cese: postu¬
Qauit a regeuitsibitotum quacdragessimȩ tempus
quod insticbat: facultate aclicentiam ibidem osoe¬
tionisi cau scademorandi conceder& : quibus diebus
cunctis ecepta dnica le iuniu auues peram us que

Expanded text:
episcopi, vocabulo Caelin, virum aeque Deo devotum, episcopi, vocabulo Caelin, virum aeque Deo devotum, qui ipsi ac familiae ipsius verbum et sacramenta fidei, erat enim presbyter, ministrare solebat, per cujus notitiam maxime ad diligendum noscendumque episcopum pervenit. Favens ergo votis regis antistes, elegit sibi locum monasterii construendi in montibus arduis ac remotis; in quibus latronum magis latibula ac lustra ferarum, quam habitacula fuisse videbantur hominum: iuxta prophetiam Isaiae: In cubilibus, in qubonorum operum ibi nascerentur, ubi prius bestiae commorari ac jejuniis a pristina flagitiorum sorde purgare, et sic in eo monasterii fundamenta jacere, postut a rege, ut sibi totum Quadragesimae tempus quod instabat, facultatem ac licentiam ibidem orationis causa demorandi concederet. Quibus diebus cunct
Abbreviated transcription (Latin):
luerit : sed &iam meritum eius auxerit : qui ani¬
mirum obcausam pr&atis. quia ꝓpt̃obseruan¬
itiam mandatorum xpi contigit : suc cessit aut̃
sigbercto inregnum suid helm filius sexbaddi
quibaptiratus ÷ abipso cedde in prouincia orien¬
talium anglorũ Inuicoregio quidicitur rendler¬
ham : id ÷ mansi orendili: suscepit que eum ascen¬
denton defontesco aedilucdd rex ipsius gentis
orientalium angloru : frat̃ anna regis eorundẽ:
id e nordan hymbrorum ꝓuinciam e ortandi
gratia reuis ere: quem cum oidilucla filius
ribus uider& : Postu lauit eum possessionem
t̃rȩ aliquam a secdonstruendam monaste¬
rium accipere: In quo ipser& &frequerius cd
dep̾candum dnin uerbum queccudiendũ adueni¬
re & de functus sepeliri deber& : Nam & seipsul
fidelit̃ credidit multu luuarieorum oroetionib:
cotidianis : qui illo in loco dnõ seruirent : Habue¬
rat aut̃ idem rex secum fratregesmnanũ eius dẽ

Expanded text:
luerit, sed etiam meritum ejus auxerit: quai  Al., quae niluerit, sed etiam meritum ejus auxerit: quai  Al., quae nimirum ob causam pietatis, quia propter observantiam mandatorum Christi contigit. Successit autem Sigbercto in regnum Suidhelm, filius Sexbaldi DCLX, qui baptizatus est ab ipso Cedde in provincia Orientalium Anglorum, in vico regio qui dicitur Rendlaesham, id est, Mansio Rendili; suscepitque eum ascendentem de fonte sancto Aedilvald rex ipsius gentis Orientalium Anglorum, frater Anna  Al., Annae id est, Nordanhymbrorum provinciam exhortandi gratia revisere: quem cum Oidilvald filius ribus videret, postulavit eum possessionem terrae aliquam a se ad construendum monasterium accipere, in quo ipse rex et frequentius ad deprecandum Dominum verbumque audiendum advenire, et defunctus sepliri deberet. Nam et seipsum fideliter credidit multum juvari eorum orationibus quotidianis, qui illo in loco Domino servirent. Habuerat autem idem rex secum fratrem germanum ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
runt : nisi obhocseiratos fuisse &inimicos regi
tas ab eis iniurias. mox obsecrantibus pleccidamen¬
te dimit ter&: Taliserat culpacregis proqua
occider&ur : quode uangelica p̃cepta de uoto cor¬
deseruar& : In quatamen eius morte innoxia.
iuxta p̃dictum uiri dĩ ueraẽ eius culpapum¬
ta: habuerat enim unus ehis quieuꝰ occidert
comitibus : In licitũ coniugium: quod limepis
prohibere & corrigere non possa : & comiđni¬
cauit eum. atque omnibus quis eaudire uel¬
lent pcepit . nedomum eius intrarent neq:
decibis illius acciperent: Contem sit alt rex p̾cep
mueius : quicum abis s& : obuiauit ei antistes patren
intuens eũ nox tremefactus desiluit equi
Nam& epes parit̃ desiluit : sederatenim &ipse
In equo: Iratus aut̃ tetigitregem iacentem iun¬
tecontinere ad omoꝑditi & damnati illius tu
in ipsadoma morihabes: sed credendũ ÷ quia ta¬
lis mors uiri religiosi non solũ talẽ culpam di¬

Expanded text:
runt, nisi ob hoc se iratos fuisse et inimicos regi,runt, nisi ob hoc se iratos fuisse et inimicos regi,tas ab eis injurias mox obsecrantibus placida mente demitteret. Talis erat culpa regis pro qua occideretur, quod evangelica praecepta devoto corde servaret: in qua tamen ejus morte innoxia, juxta praedictum viri Dei, vera est ejus culpa punita. Habuerat enim unus ex his qui eum occiderunt comitibus, inlicitum conjugium, quod cum episcopus prohibere et corrigere non posset, excommunicavit eum, atque omnibus qui se audire vellent praecepit ne domum ejus intrarent neque de cibis illius acciperent. Contempsit autem  Al. admum ejus: qui cum abiisset, obviavit ei antistes. At rex intuens eum, mox tremefactus desiluit  Al.Nam et episcopus pariter desiluit: sederat enim et ipse in equo. Iratus autem tetigit regem jacentem virte continere a domo perditi et damnati illius, tu in ipsa domo mori habes. » Sed credendum est quia talis mors viri religiosi non solum talem culpam di
Abbreviated transcription (Latin):
u ordinationis aliis duobus ep̃is: quiccoçepto
gradu episcopatus. reduit adprouiniã: & maio¬
rȩ auctoritate coeptum opus & plens. fecteꝑlo¬
cac ecclesias: prȩsbiteros. & diccconos. orinauit ÷
qui se in uerbo fidȩi & ministeri obaptirandi adiuuasea.¬
maxime inciuitate quȩ l inguas axonum ythancos¬
tir appellatur: sed & in illa quȩ tilaburg cognomi¬
natur: quorum prior locus ÷ In ripapente amnis
secundus in ripatamensis : In quibus collecto &a¬
mine famulorum xp̃i : disciplinam uitȩ regularis in
quantum rudes adhuc capere poterant custodi¬
re docuit : Cumq: tempore non pauco in p̃fa¬
ta prouintia gaudente rege. congauderte uniuer¬
sopopulo : uitȩ cȩlestis institutio cotidianum su¬
mer& augmentum: contigit ipsu regon instigan¬
te ominium bonorũ inimico ꝓpinquorũ suorum
manu int̾fici Erant aut̃ duo germani frs: qui
hoc facinus patrarunt : Quicum interrogasent᷑

Expanded text:
um ordinationis aliis duobus episcopis: qui accepto um ordinationis aliis duobus episcopis: qui accepto gradu episcopatus, rediit ad provinciam, et majore auctoritate coeptum opus explens, fecit per loca ecclesias, presbyteros et diaconos ordinavit, qui se in verbo fidei et ministerio baptizandi adjuvarenmaxime in civitate quae lingua Saxonum Ythancaestir appellatur. Sed et in illa quae Tilaburg cognominatur: quorum prior locus est in ripa Pentae amnis, secundus in ripa Tamensis: in quibus, collecto examine famulorum Christi, disciplinam vitae regularis, in quantum rudes adhuc capere poterant, custodire docuit. Cumque tempore non pauco in praefata provincia, gaudente rege, congaudente universo populo, vitae caelestis institutio quotidianum sumeret augmentum, contigit ipsum regem instigante omnium honorum inimico, propinquorum suorum manu interfici DCLX. Etant autem duo germani fratres qui hoc facinus patrarunt; qui cum interrogarentur
Abbreviated transcription (Latin):
percepturi : Hȩc & huius modi multacum rexosiui
regi sigbercto amicali & quacsi fraterno coñsilio
sẽpȩ inculeces& : Tandon iuucente amicorum¬
consensuc redidit & ftccto cum suis or silueuide
ostistione fauintibus cunctis & eednuentibus fidei
baptiratus acum eis afinano ep̃o: inuilla regia cuius
supra meminimus : quȩ cognominate dnuu
entedisecr&a igitur r&sigberet. u&erni regni ũ
quigentem succ̃ cadfidem xpĩ conuerterent. ac
fonte salutari abluerent : Atillemittens ad p¬
uintiam medite aneorũ anglorũ : clamauit cid
seuirum dĩ cedd& dicto illis ocio altero quođa
prȩsbiteromisit pdicare uerbu gerł orien aliũ
saxonum : ubicum omnia per ambulantes mul¬
tam dño ecclȩsiam congregasset : Contigit tem
pore quodam eundem cedd redire domum. ⁊¬
acperueni re cdeedesiam linois faruensem
propt conloquium finani epis Qui ubi ꝓperatũ
ei opus euangelii comperit: fecit euep̃m. Ingen

Expanded text:
percepturi. Haec et hujusmodi multa cum rex Osuiu percepturi. Haec et hujusmodi multa cum rex Osuiu regi Sigbercto amicabili et quasi fraterno consilio saepe inculcaret, tandem juvante amicorumconsensu credidit, et facto cum suis consilio, cum exhortatione, faventibus cunctis et adnuentibus fidei, baptizatus est cum eis a Finano episcopo in villa regia cujus supra meminimus , quae cognominatur Ad mentali secreta. Igitur rex Sigberct aeterni regni jam qui gentem suam ad fidem Christi converterent ac fonte salutari abluerent. At ille mittens ad provinciam Mediterraneorum Anglorum, clamavit ad se virum Dei Cedd, et dato illi socio altero quodam presbytero, misit praedicare verbum genti Orientalium Saxonum. Ubi cum omnia perambulantes multam Domino Ecclesiam congregassent, contigit quodam tempore eundem Cedd redire domum, ac pervenire ad ecclesiam Lindisfaronensem, propter conloquium Finani episcopi; qui ubi prosperatum ei opus Evangelii comperit, fecit eum Episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
Sotonpore quami omenales saxones fidem qua moli
expulso meltito anistite abiecerant : Instantia sogis
osuiui receperunt : Erat eninre eius demgentis sig¬
beret qui post sgbeseum cognomeno paruum
regnant  amicus eius dem̃ osuiuregis: qui cumfre¬
que nTer adeu in praum eiã nordanbymbrorum
uenita: solebateũ hortari adintellgendum deos
eẽ nompossi qui hominũ manibus facteeN dĩ
creandi materiam lignum uel lapidẽ eẽ non pos
sequorum recisusȩ uel ignicbsumerenur : uel in
uec sa qȩ lib& humaniusus formaseaur⁊ uelcestedis¬
pectu habitaftrts proicerenur : & pedibus
ponculcati interram uerte sentur : dm̃ potius
intellꝑgendum maiefeate in conpꝰhensibilem:
humanis oculis inuisibilem omni potontem a&ernũ
neger &: &iudicaturus e&̃s orbem inȩquitate : cu¬
ius sedes acerna non inuili & caduco m&cello
sedincȩlis e&̃ credenda meritoq: intellegendum¬
quia omnes quiuo luntatimeus a quo creatisun
discerent & facerent : a & nacebillo premia eẽn

Expanded text:
etiam Orientales Saxones fidem quam olim, expulso Mellito antistite, abjecerant , instantia regis Osuiu receperunt. Erat enim rex ejusdem gentis Sigberct, qui post Sigberctum cognomento Parvum regnavit, amicus ejusdem Osuiu regis, qui cum frequenter ad eum in provinciam Nordanhymbrorum veniret, solebat eum hortari ad intelligendum deos esse non posse qui hominum manibus facti essent; dei creandi materiam lignum vel lapidem esse nose, quorum recisurae vel igni absumerentur vel in vasa quaelibet humani usus formarentur vel certe despectui foras proicerentur et pedibus conculcata in terram verterentur. Deum potius intellegendum maiestate incomprehensibilem, humanis oculis invisibilem, omnipotentem, aeternuregeret et iudicaturus esset orbem in aequitate. Cuius sedes aeterna non vili et caduco metallo, sed in caelis equia omnes qui voluntatem ejus a quo creati sunt discerent et facerent, aeterna ab illo praemia essent
Abbreviated transcription (Latin):
negnumenus acciper& ut insequerłibus dicemus
acctus ÷ diuma unus exp̾fatis .ii. saecerdotibus
ep̃is mediterraneorum anglorum simul &
merciorum ordinatus a finano epĩo: Piucitees
enim scccerdotum : cogebatimũ antistiten. duob
populis p̃fici: quicumpauco sub tenpore non pan¬
camdño plebe ad quississ&l: De functus est apuo
feppingum sũscepitspro illo epis copatũ ceollaeh
&ips edenatione scottoru: quiñ multo postrelio¬
to epis copatu . reuersus ÷ ad insulam hirubi plu¬
rimorũ caput & corconscotq habuere coenobi¬
orũ : suc cedenT eilli hepis copatũ trum hernuro
relꝑgioso & mona chichauita instituto natione
quidem angla sełactis orclinato epĩo : quod temporibus¬

Expanded text:
egnum ejus acciperet, ut in sequentibus dicemus , factus est Diuma unus ex praefatis quatuor sacerdotibus episcopus Mediterraneorum Anglorum simul et Merciorum, ordinatus a Finano episcopo. Paucitas enim sacerdotum cogebat unum antistitem duobus populis praefici. Qui cum pauco sub tempore non paucam Domino plebem adquisisset, defunctus est apud eppingum  Al., Infebbingum: suscepit pro illo episcopatum Ceollach, et ipse de natione Scottorum, qui non multo post, relicto episcopatu, reversus est ad insulam Hii, ubi plurimorum caput et arcem Scotti habuere coenobiorum: succedente illi in episcopatum Trumheri viro religioso, et monachica vita instituto DCLIX, natione quidem Anglo, sed a Scottis or
Abbreviated transcription (Latin):
licuerat pontificem sacrorum uel arme fer
Accinctus ergogludio: accepit lancot in matiu
&ascendens emissarium regis ꝑgeusad ido¬
lac : quodccspiciens uulgus a estimabat eum
tenebat : multum que gauisus deagnitione uer
dĩ cultus : iussit socus destruere ac suc cendere
fanum cumominibus septissuis: Ostenditur aũt
locus ille quondam idolorum non longe cebe¬
bosixco adorientẽ ultraaninem doruuentionẽ :¬
& uocatur hodie godmund dingaham: ubipon¬
tifex ipse insp̃iscentedõ uero polluit ae destruxit
eas quacsipse saccr uesort artes:¬

Expanded text:
venit. Non enim licuerat pontificem sacrorum vel arma ferrvenit. Non enim licuerat pontificem sacrorum vel arma ferrAccinctus ergo gladio accepit lanceam in manu, et ascendens emissarium regis, pergebat ad idola. Quod aspiciens vulgus, aestimabat eum tenebat: multumque gavisus de agnitione veri Dei cultus, jussit sociis destruere ac succendere fanum cum omnibus septis suis. Ostenditur autem locus ille quondam idolorum non longe ab Eburaco ad orientem, ultra amnem Dorwentionem, et vocatur hodie Godmunddingaham, ubi pontifex ipse inspirante Deo vero polluit ac destruxit eas quas ipse sacraverat aras
Abbreviated transcription (Latin):
delic& quanto studiosior in eo cultu ueritatem quȩ¬
rebamita nominus inueniebam: Nunc autan¬
aperte profitoor quia in hac pdicatione uerits
clir& illio quo nobis uitȩ salutis. ab eatitudinis
adernae dona ualo tribuerẽ : unde suggero
rex ut tomple &altaria quȩ sine fructu utilitatis
sacrauimus ocius anathemati & igni contradamus
quidplur& pbuit palcm ad sensum euangelizan
t beccto paulino rex : & abrenuntiata ido latria
fidem sexpĩ suscipere confessus ẽ : cumquȩcep¬
fato pontifice sucrorũ suorum quȩ roro quis
ceras & fana idolorum cum septis quibus erant
circumdacta. prius ꝓfancre deber& : Ille rospon¬
dit : ego quis enim eaq̃ perstultiticẽ colui nunc
adexemplum omnium aptius quam ipsepersa¬
pienticĩ mihi adõ uero doncetit destruã: site ãq̃¬
I cbiecta suꝑstitione uanitatis. r̃ogauit sibi
regon armudare & equiĩ emissariũ quemus¬

Expanded text:
delicet quanto studiosius in eo cultu veritatem quaedelicet quanto studiosius in eo cultu veritatem quaerebam, tanto minus inveniebam. Nunc autaperte profiteor, quia in hac praedicatione veritas claret illa, quae nobis vitae, salutis et beatitudinis aeternae dona valet tribuere. Unde suggero, rex, ut templa et altaria quae sine fructu utilitatis sacravimus, ocius anathemati et igni contradamus  Al., tradamus. » Quid plura? praebuit palam adsensum evangelizandi beato Paulino rex, et abrenunciata idolatria, fidem se Christi suscipere confessus est. Cumque a praefato pontifice sacrorum suorum quaereret, quis aras et fana idolorum cum septis quibus erant circumdata, primus profanare deberet; ille respondit: « Ego. Quis enim ea quae per stultitiam colui, nunc ad exemplum omnium aptius quam ipse per sapientiam mihi a Deo vero donatam destruam? » Statimque abjecta superstitione vanitatis, rogavit sibi regem arma dare et equum emissarium, quem as
Abbreviated transcription (Latin):
quod nobis incertum ẽ temporis: Quale cumte residen¬
te adcuenam cum ducibus ac ministris tuis tem¬
pore brumali: accenso quidem foco in medio &
calido effectocenaculo: furenibus aut̃ foris ꝑom¬
nia turbinibus hie malium pluuiarum uelniuiũ.⁊
adueniens unus passerum: domum. citissime ꝑuo
paliud &ierit: ipso quidem tempore quointus est
hiemis tempestate non tangitur: ⁊ed tamen par
uissimo spatioserenitatis ad momentum ecurso:
mox dehiemo inhiemem regredienstuis oculis.
clabitur:  Itahaecuita hominum : ad modicum
appar& : Quidaut̃ sequatur quidue p̃cesserit : pros¬
tur: Hissimilic & c&erimaiores natu. acregis
consiliarii diuinitus ad moniti prosequebantur:
Adiecit aut̃ coifi : quia uell& ipsum paulinum
diligentius audire dedõ quem p̃dicabat uerbũ
facentem : quod cum iubente rege facer& : & cda¬
mauit auditis eius sermonibus dicens : Iamolĩ
intellexespom nihileẽ quod colebamus: quia ui¬

Expanded text:
quod nobis incertum est temporis, quale cum te residenquod nobis incertum est temporis, quale cum te residente ad coenam cum ducibus ac ministris tuis tempore brumali, accenso quidem foco in medio et calido effecto coenaculo, furentibus autem foris per omnia turbinibus hiemalium pluviarum vel nivium, adveniensque unus passerum domum citissime pervoper aliud exierit. Ipso quidem tempore quo intus est, hiemis tempestate non tangitur, sed tamen parvissimo  Al., minimo spatio serenitatis ad momentum excurso, mox de hieme in hiemem regrediens, tuis oculis elabitur. Ita haec vita hominum ad modicum apparet; quid autem sequatur, quidve praecesserit, prortur. » His similia et caeteri majores natu ac regis consiliarii divinitus admoniti prosequebantur. Adjecit autem Coifi, quia vellet ipsum Paulinum diligentius audire de Deo quem praedicabat, verbum facientem. Quod cum jubente rege faceret, exclamavit, auditis ejus sermonibus, dicens: « Jam olim intellexeram nihil esse quod colebamus: quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
consilio sciscitabatur singillatim ab omnib:
qualis sibi doctrina huec eatenus inaudita
& nouus diuinitatis qui p̃diccebatur cultus
uider&ur: Cui primus pontificum ipsius cor
nihilomnino uistutis hab&⁊ Nihilutilitatis
Nullus enim tuorum studiosius quam ego
culture deorũ nostrorum sesubdidit : & ni¬
hillominus multi sunt: quiam pliora & tebene¬
ficic quamego: & maiores accipiunt digni¬
tates: magisque prosperantur in omnibus
quȩ agenda uel adquirenda disponunt :¬
iaũt di aliquidualerent me potius iuiu¬
reuellent : qui illis inpensius seriuire curoc¬
ui: Un derestat. utsiea quȩ nunc nobis noua
p̃dicantur. meliorace & fortiora habita
ecaminatione prospexeris. absque ullo
cune tamine suscipere illa festinemus: Cu¬
ius suassioni uerbis que prudentibus alius
obtimatum regis tribuens assensum: con¬
tinuo subdidit.Tclis
inquiens mihi uid&ur r&
uita hominum p̃sens interris. ad conparectionem eius

Expanded text:
consilio, sciscitabatur singillatim ab omnibus, consilio, sciscitabatur singillatim ab omnibus, qualis sibi doctrina haec eatenus inaudita, et novus divinitatis qui praedicabatur cultus videretur. Cui primus pontificum ipsius Coifnihil omnino virtutis habet, nihil utilitatis nullus enim tuorum studiosius quam ego culturae deorum nostrorum se subdidit; et nihilominus multi sunt qui ampliora a te beneficia quam ego, et majores accipiunt dignitates, magisque prosperantur in omnibus quae agenda vel adquirenda disponunt. Si autem dii aliquid valerent, me potius juvare vellent, qui illis impensius servire curavi. Unde restat, ut si ea quae nunc nobis nova praedicantur, meliora esse et fortiora, habita examinatione, perspexeris, absque ullo cunctamine suscipere illa festinemus. Cujus suasioni verbisque prudentibus alius optimatum regis tribuens assensum, continuo subdidit: « Talis, inquiens, mihi videtur, rex, vita hominum praesens in terris, ad comparationem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
consuess& : Ingrediens ad eum quadam die uit dĩ
i posuit dxxteram capitieius: & an hoc signum
agnoscer& requisiuit: quicum tremens ad pedes
eius ꝓcidere uell& : Leuauit eum: & quasi fa¬
miliari uoce affatus. : Ecceinquit ostium manus
quostimuisti dnodonante euasisti: ec ceregnum
quod desiderasti ip̃so largiene percipisti: Memen¬
to ut testium quod promis isti facere ne differoes :
suscipiendo fidem eius & p̃cepta seruando : qui te
&cc tempostelibus aduersis eripiens. tempostelis
regni honore sublimauit: & sidemceps uolunta¬
tieius quam pesme tibi p̃dicat obsecundare uo¬
lueris : &iam aperpetius malorum tormentis
te libertns: a&emi secum regnincaelis facieteẽ
pasticipem:
principibus & consilicriis sufiꝰ sesꝗde hoc cola¬
turum eẽ dicebat : ut si &illi eadem cum eo seNire¬
uellent : omnes pariter infonte uitȩ xp̃o
consecrarentur: &adnuente paulind fecit
ut dixerat: Habito enim cum sapientibus

Expanded text:
consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, imposuit dexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, levavit eum, et quasi familiari voce affatus: « Ecce, inquit, hostium manus quos timuisti, Domino donante, evasisti; ecce, regnum quod desiderasti, ipso largiente percepisti. Memento ut tertium quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et praecepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens, temporalis regni honore sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi praedicat, obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis te liberans, aeterni secum regni in caelis faciet esse participem. principalibus, et consiliariis suis sese de hoc collaturum esse dicebat, ut si et illi eadem cum ivellent, omnes pariter in fonte vitae Christo consecrarentur. Et annuente Paulino, fecit ut dixerat. Habito enim cum sapientibus
Abbreviated transcription (Latin):
immo fidem suam quȩ omnibus ornamenis p̃tiosi¬
orest. amore pecumae ꝑdere: quidplura fecit
libus nontradidit : sed &iam eum ut in regnum
ꝑuenire adiuuit : Nam mox redeunibus domũ
nuntiis : eercitum ud debellandum aedilfridũ
collegit copiosum: Eum que sibi occurrentem
cum &ercitumultũ in pari hon enim dederat
illispatium quo to tum suum congregan& udque
adinan& xercitum occidit infinibus genis merci¬
orum adorienalem plagam amnis quiuocatur
idle : Inquocertamine & filiss redualdi uocabulo
regen hȩri occisus ẽ : Acsic aeduini iutŗ orcculũ¬
quodacceperat: Nontantum regis sibi infesti
insidias uitauit: Uerum &iam perempto . In regni
gloriam successit : Cumergo pdicante uerbum
dĩ paulino iexcredere differr&: & ꝑ aliquod tem¬
pus ut diximus horis conp&entibus. solitariur.
quȩ religio sequenda sedulus secum ipse scrutari

Expanded text:
immo fidem suam, quae omnibus ornamentis pretiosiimmo fidem suam, quae omnibus ornamentis pretiosior est, amore pecuniae perdere. » Quid plura? Fecitostilibus  Al., hostibus non tradidit, sed etiam eum ut in regnum perveniret, adjuvit. Nam mox redeuntibus domum nunciis, exercitum ad debellandum Aedilfridum collegit copiosum, eumque sibi occurrentem cum exercitu multum impari, non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum, occidit in finibus gentis Merciorum ad orientalem plagam amnis qui vocatur Idlae: in quo certamine et filius Redualdi, vocabulo Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus juxta oraculquod acceperat, non tantum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloriam successit. Cum ergo praedicante verbum Dei Paulino Rex credere differret, et per aliquod tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius   Al. add. et, quae religio sequenda sedulus secum ipse scrutari
Abbreviated transcription (Latin):
& monitueius scdutaric susciperȩ conserłis indec
distulit aedumi : qui continuo pollicer&ur inomini¬
bus sesecuturum doc trinam illius quise a oicer
tantis calccmitatibus ereptum ad regnia picen
prouehen&: quocacepto responso: confestim squi
loquebatur cumeo in posuit de tertemsuam capi¬
nunc promittis edimplere nedifferas : & lusdenis
ut ferunt repeN edis paruit : ut intelleger& uon
hominem eẽ qui sibiapparuis set sedipnen& ea
sollicitus ac mene sedula cogitans: quie& ille uel
fatus amicus illius : la&oque uultu salutanseum
surge inquit: intra & sopitis a crelictis curarum anc¬
xic&atibus Qui&i membra simul &animum
malifacere. sed fidem potius pollicitam seruare dis¬
ponit: Post quamenim cogitationem suam dequa
tibi anedixi: Reginue in secr&o reuelauit : reuo¬
cauiteum illa ab intentione. ammonens quianul¬
laratione conueniat .: taNoregiami cum suum
optimum Inneces sitate positum: aurouendere :

Expanded text:
et monita ejus salutaria suscipere consentis? » Nec et monita ejus salutaria suscipere consentis? » Nec distulit Aeduin quin continuo polliceretur in omnibus se secuturum doctrinam illius, qui se tot ac tantis calamitatibus ereptum, ad regni apicem proveheret. Quo accepto responso, confestim is qui loquebatur cum eo, imposuit dexteram suam capinunc promittis adimplere ne differas. » Et his dictis, ut ferunt, repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse qui sibi apparuisset, sed spiritum.solicitus ac mente sedula cogitans quis esset ille,fatus amicus illius, laetoque vultu salutans eum: « Surge, inquit, intra, et sopitis ac relictis curarum anxietatibus, quieti membra simul et animum mali facere, sed fidem potius pollicitam servare disponit: postquam enim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginae in secreto revelavit, revocavit eum illa ab intentione, ammonens quia nulla ratione conveniat tanto regi amicum suum optimum in necessitate positum auro vendere,
Abbreviated transcription (Latin):
cuusam nescire : scio enim cestis simȩ quies &
quacremeres. & quȩ uentura tibi in proximo ma¬
la formidies : sed dicito mihi quid mercis dare
araduddo sua dect ut noc ipses tibiadiquid
malifacict : nectiuste hostibus punendũ tradat :¬
quicum scomnia quȩposse& huctuli promercede bene¬
ficidaturum eẽ responder&: adiecit ille: quod si&iam
regemte futurum & tinctis hostibus inueruate pro¬
mittut : Itcut nonsolum omnestuos progenitores
sed lomnes quiante tereges Ingene anglorum fuenitꝰ
potestate transcendas : at ceduini constantion liter¬
rogando factus : non dubitauit promit tereri quinei
quitu nda sibibeneficia donan& dignis ipse saua ñ
actionibus responder& : tumille testio siaut in¬
quitas quitibitanta talia que donau e betuter aci¬
uentisra pchieritt̃ aiam consilum tibitu ceabis¬
tis acuitie melius at que utilius quacm aliquis
detuis parenibus aut cognatis umi quia perardi¬
uit ostendere potuerit: Numei obtemperane

Expanded text:
causam nescire: scio enim certissime qui es, et quare moeres, et quae ventura tibi in proximo mala formidas. Sed dicito mihi quid mercis  Al.Redualdo suadeat, ut nec ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradacum se omnia quae posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille: « Quid si etiam regem te futurum exstinctis hostibus in veritate promittat, ita ut non solum omnes tuos progenitores, sed et omnes qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei qui tanta sibi beneficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio: « Si autem, inquit, is qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventura praedixerit, etiam consilium tibi tuae salutis ac vitae melius atque utilius quam aliquis de tuis parentibus aut cognatis unquam audivit, ostendere potuerit, num ei obtemperare,
Abbreviated transcription (Latin):
num genus redemptum est: & ecrandam diabolice
uersutice supplanationem : quidiuinȩ bonitatis
operibus Inuidus emulusque consistit.  cordibus
uestris abixere : iniecti simanibus : hos quos eatenus
materiue conpage uobisdeos fabricastis. confrin¬
gendos diminuendos que sum mopere procurate: ip
saenim eorum dissolutio corruptioque quȩnum quã
uiuentem spm̃ habuit. nec sensibilitatem a suis facto¬
ribus potuit quo lib& modo suscipere: uobis paten¬
ter insinu& quamnihil erat quodeatenus coleba¬
tis: dumprofecto melioresuos. quispm̃ uiuenem
lulare constituit: Ac cediteergo a dagnitionem
eius quiuos creauit : quimuobis uitȩ insufflauit
spm̃ : qui prourã redemptione filium suum uni¬
genitum misit : utuos aboriginali peccato eripen&

Expanded text:
num genus redemptum est, execrandam diabolicae num genus redemptum est, execrandam diabolicae versutiae subplantationem, qui divinae bonitatis operibus invidus aemulusque consistit, a cordibus vestris abjicere, injectisque manibus hos, quos eatenus materiae compage vobis deos fabricastis, confringendos diminuendosque summopere procuratsa enim eorum dissolutio corruptioque, quae nunquam viventem spiritum habuit, nec sensibilitatem a suis factoribus potuit quolibet modo suscipere, vobis patenter insinuet quam nihil erat quod eatenus colebatis: dum profecto meliores vos qui spiritum viventem lulare constituit. Accedite ergo ad agnitionem ejus qui vos creavit, qui in vobis vitae insufflavit spiritum, qui pro vestra redemptione Filium suum unigenitum misit, ut vos ab originali peccato eriperet,
Abbreviated transcription (Latin):
sissimam superstitionem colentes amplectuntur:
corumq quos colunt eempla perditionis insinuan.
Vnde dehis perpsalmistam dicitur: omnes diigeniũ
demonia dns aut̃ cccelos fecit &iterum: oculos ha¬
similes ergo efficiutur his quispemsuae confiden¬
tiae ponunt in eis: Quomodo enim iuuandi quaon li¬
b& possunt habere uis tutem : Hiiqui& corruptibili
materia inferiorum &ian subpositorum que tibi
manibus construuntur: Quibus uidelic& artificiũ
humanum ad commodans eis ianimatam mem¬
brorum similitudinẽ contulisti: quȩ nsiate motae
fueriN ambulare non poterunT : sed tamquam
legenice habentes ipsa que mn sensibilitate obrut nul¬
lam neque ledendi. neque iuuandi facultaton dept
surt: Qui cergomentis deceptione eos deos quibus uos
ipsi imaginem corporis tradidistis colertes sequimi¬
ni iudicio discr&o repperire non possumus: Vnde
opost&uos suscepto signoscocẽ crucis perquodhuma¬

Expanded text:
sissimam superstitionem colentes amplectuntur, sissimam superstitionem colentes amplectuntur, eorum quos colunt exempla perditionis insinuant. Unde de eis per Psalmistam dicitur: Omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit. Et iterum: Oculos hasimiles ergo efficiuntur his qui spem suae confidentiae ponunt in eis . Quomodo enim juvandi quemlibet possunt habere virtutem hi, qui ex corruptibili materia inferiorum etiam, subpositorumque tibi manibus construuntur? quibus videlicet artificium humanum adcommodans eis inanimatam membrorum similitudinem contulisti? qui nisi a te moti fuerint, ambulare non poterunt; sed tanquam ligentiae habentes, ipsaque insensibilitate obruti, nullam neque laedendi neque juvandi facultatem adepti sunt? Qua ergo mentis deceptione eos deos, quibus vos ipsi imaginem corporis tradidistis, colentes sequimini, judicio discreto reperire non possumus. « Unde oportet vos, suscepto signo sanctae crucis, per quod huma
Abbreviated transcription (Latin):
resucce dilatandi subdi&iam in &tremitate terrae
positacrum gerdium cordaperfrigida scĩ sp̃s feruore.
in suiquoque agnitione mirabiliter est dignata succen¬
dere quȩ enim ingloriosi filunrĩ audubaldi regis
genibus que ei subpositis in lustratione. demertia re¬
demptoris fuerit operata: plenius &uic inqͥtecte
locorum uestram gloriam conicimus cognouisse:
eius ergo mirabile donum. &in uobis certaspe caelest
riosam coniugemustõm quȩ urĩ corporis parseẽ dinos¬
citur. a dernitatis p̃mio persacribaptismatis regenerte¬
tonem inluminatam agnouimus: Vndep̃seNi stiloglo
tatis cuntuimus : quatenus ab ominatis idolis eorumq¬
quȩ cultu: spretis que fanorum fatuitatibus. & auguriorũ
deceptabilibus blandimentis: credatis in dm̃patibm omni
trintatis coopesoense poterlia absolutra &ernȩ uitae
positiseẽ participes: quanł a autom reatitudinis cul¬
pateneanur obstricti hiqui idolatriarum ꝑncio¬

Expanded text:
rae suae dilatandi subdi etiam in extremitate terrae rae suae dilatandi subdi etiam in extremitate terrae positarum gentium corda frigida, sancti Spiritus fervore in sui quoque agnitione mirabiliter est dignata succendere. « Quae enim in gloriosi filii nostri Andubaldi regis, gentibusque ei subpositis illustratione, clementia Redemptoris fuerit operata, plenius ex vicinitate locorum vestram gloriam conjicimus cognovisse. Ejus ergo mirabile donum, et in vobis certa spe, caelestriosam conjugem vestram, quae vestri corporis pars esse dignoscitur, aeternitatis praemio per sacri baptismatis regenerationem illuminatam agnovimus. Unde praesenti stylotatis curavimus; quatenus abominatis idolis, eorumque cultu, spretisque fanorum fatuitatibus, et auguriorum deceptabilibus blanTrinitatis cooperante potentia, absoluti, aeternae vitae possitis esse participes. Quanta autem reatitudinis culpa teneantur astricti hi qui idololatriarum pernicio