comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fundus comparabatur. siue sci¬
ente siue ignorante uenditore.
siue autem emptorsciebat. uei
ignorabat. uł utq eorum: hec ob¬
tinent que ĩ suꝑioribus casibus
distixisti ita u̾tioptiramus ma¬
ximusq ẽ u̾umiẽ quod quinto
Liege uenditionis. dolia sexagin¬
ta emptori accessura. cum eẽnt
centum: ĩ uenditoris fore potesta
meum ẽ sub condictione emere.
quia forte speratur meinneẽ de prͣ¬
sinere.

Expanded text:
fundus comparabatur, siue sciente siue ignorante uenditore: siue autem emptor sciebat uel ignorabat uel uterque eorum, haec optinent, quae in superioribus casibus dixisti "ita ut optimus maximusque": verum est, quod Quinto lege venditionis dolia sexaginta emptori accessura: cum essent centum, in venditoris fore potestatmeum est sub condicione emere, quia forte speratur meum esse desinere.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Seͣnatus censuit nequis do¬
inuniuuiamue dirũit. quo
plus sibi ad quireretur/ neue
quis negiriandi causaeorum ꝗd
emeret. uent̾et ue. pẽnaĩ eumñ
qui ad ãsus cum senatus consui¬
tum feciss constitutae ut dupl¬
um eius quanti emissir in erra¬
rium inferre cog̾etur. melns
u̾o qui uendidiss ut irrita fiẽt
uenclitio. plane si michi p̾tium
solu̾is cum cu cluplum errario
delras ixpetos ame quoda mea
ꝑte irrita facta uenditio. nec so¬
lum huic senatus consulto locus
erit. siquis suamuillam uel do¬
num: s et si alienam uendid̾it.
auis Etres emptoris fiat nichĩ
terẽ utrum souitum sit p̾tium
anconomine fideuissordatus ẽ.¬
a quodantem de fideussore diximnꝰ
re dato ꝑ inde sit ac si pretuso¬

Expanded text:
Senatus censuit, ne quis domum uillamue dirueret, quo plus sibi adquire‹re›tur neue quis negotiandi causa eorum quid emer‹e›t uenderetue: poena in eum, qui aduersus senatus consultum fecisset, constituta est, ut duplum eius quanti emisset in aerarium inferre cogeretur, in eum uero, qui uendidisset, ut irrita fieret uenditio. plane si mihi pretium solueris, cum tu duplum aerario debeas, repetes a me: quod a mea parte irrita facta est uenditio. nec solum huic senatus consulto locus erit, si quis suam uillam uel domum, sed et si alienam uendiderit.ptoris fiat, nihil interest, utrum solutum sit pretium an eo nomine fideiussor datus sit. quod autem de fideiussore diximus,re dato, proinde sit, ac si pret
Abbreviated transcription (Latin):
d Auenatio cumfit. cumsua sũt.
causadominium ad alium trans¬
ferimus: que eẽt futura si aput
⁊nos ea res manssiss id q toto iure
ẽ ciutu ita seht. pret̾ quam si aliquid
nominatiin sit constitutum.
rcculus Sicum uend̾es fundu
iniege dixisses quod m̾cedlis noĩe
a concluctore exegisses id emptori
accessurueẽ existimo te muexigẽ¬
do ñ soium bonam fidems etiam
cdiligentiam prãre debere. idẽ non
solum ut a ce dolus maiuis ausit. set
etiamut cuipa. ¶ fere aliqui soient
ħ uerba adicere. dolus malus auen¬
ditore aberit quod etiam si adiectũ
nonẽ abeẽ debet. ñet indetur ab edꝵ
sipeum fundum factuiẽ. aut fiet᷑
quominus sundum emptor pos¬
sideat erit ergo exempto actior ñ
nt uenditor uacuam possõnem
tradat cuminuitis molis accid̾e̾
potĩt. ne trad̾e̾ possit. s ut siquid ñ¬
dolo malo fecit. aut facit dolus ma
tem E uͣtilia polla emit lacum
sabatͥenem anguiarium et circa
eum lacum pedes decem: quero
mumquid si decempetes: quitunc¬

Expanded text:
 Alienatio cum fit, cum sua causa dominium ad alium transferimus, quae esset futura, si apud nos ea res mansisset, idque toto iure civili ita se habet, praeterquam si aliquid nominatim sit constitutum. Proculuslege dixisses, quod mercedis nomine a conductore exegisses, id emptori accessurum esse, existimo te in exigendo non solum bonam fidem, sed etiam diligentiam praestare debere, idsolum ut a te dolus malus absit, sed etiam ut culpa.Fere aliqui solent haec uerba adicere: 'dolus malus a uenditore aberit', qui etiam si adiectum non est, abesse debet.Nec uidetur abesse, si per eum factum est aut fiet, quo minus fundum emptor possideat. erit ergo ex empto actio, non ut uenditor uacuam possessionem tradat, cum multis modis accidere poterit, ne tradere possit, sed ut, si quid dolo malo fem Rutilia Polla emit lacum sabatenem angularium et circa eum lacum pedes decem: quaero, numquid et decem pedes, qui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ur souitumsit nomereti q̃uod
siutq sciebat. ⁊ emptor etuendi¬
cor domumeẽ exustam cotam.
dolo exutraq ꝑte ueniente: stare
ñ concedente.
deiectis ur ab sumptis igne. dictũ
ẽ emꝑtionẽ fundinonurdi ẽẽ con¬
cractam: sic contemplatione illa¬
rum arborum uelutioliuerr si

Expanded text:
si solutum sit, non repeti. Quod si solutum sit, non repeti. Quod si uterque sciebat et emptor et venditor domum esse exustam totam dolo ex utraque parte ueniente stare non concedente. deiectis uel absumptis igne dictum est emptionem fundi non uideri esse contractam, si contemplatione illarum arborum, ueluti oliueti
Abbreviated transcription (Latin):
muͣs manet. neratius ait ĩ hac
questione multiminteẽ. quã¬
ta pars toͣmus ĩcendio consũp¬
te: ꝑmaneat in siquiõ amplioꝵ
domus pͥͣars exustaẽ non com¬
pellatur emꝑtor ꝑfice̾ emptio¬
nem. S etiam quod forte solu¬
tum ab eo ẽ. repetet siu̾o uł dimi¬
diapars: ur minor quam dimi¬
dia exusta fu̾it. tunc coartãdus
ẽ emptor uenditionẽ adimpłe.
estimatione uiriboni arbitratu
hĩtar ut quod ex pretio pp̃ incẽ¬
dium descrescẽ su̾it ĩ uentura
ab huiusmõĩ prestatione ubetur¬
¶sin autem uenditor quid̃ scieb¬
at domum eẽ exustam. emptor
autemignorabat. nullamuẽdi¬
tionem stare. si tota domus ante
uenditionẽ exusta sit Siu̾o quã¬
ta ncunq pars edificii remane
at. ⁊ stare uenditionem. ex uendi
¶ simili quoq modo ex diũso traccan
oportet. ubi emptor quid̃ scicbat:
uenditor autemignorabat. et hic
enmoportet. et uenditionẽ stam
et omne pretium ab emptore uẽ¬
ditori si non dep hensum solui si

Expanded text:
it h‹a›c quaestione multum interesse, quanta pars domus incendio consumpta permaneat, ut, si quidem amplior domus pars exusta est, non compellatur emptor perficere emptionem, sed etiam quod forte solutum ab eo est repetet: sin uero uel dimidia pars uel minor quam dimidia exusta fuerit, tunc coartandus est emptor uenditionem adimplere aestimatione uiri boni arbitratu habita, ut, quod ex pretio propter incendium decrescere fuerit inuentum, ab huius praestatione liberetur.Sin autem uenditor quidem sciebat domum esse exustam, emptor autem ignorabat, nullam uenditionem stare, si tota domus ante uenditionem exusta sit: si uero quantacumque pars aedificii remaneat, et stare uend Simili quoque modo ex diverso tractari oportet, ubi emptor quidem sciebat, venditor autem ignorabat: et hic enim oportet et venditorem stare et omne pretium ab emptore venditori, si non depensum est, solvi vel
Abbreviated transcription (Latin):
premteneri puto. ¶mrem autẽ
uersumuidetur. prout aliquid
de ꝑte erit acr̃o s utrrim in sor¬
tem dimitarat cenebitur do¬
minus ⁊ an et inusuras ⁊ si qui¬
dem proisit usuras marceliꝰ
lib̃.u. cligestorum scribit. dom¬
mum p̾staturuns si non sint
promisse. utiq ñ debebuntur.
quia iristipulatum delucte nõ
sunt plane sicõtemplatione do¬
mini pecuniam dedi: non gẽnti.
poto̾ etiam de usuris experiri:
¶u̾sum antem sic accipinio:
ut duret u̾sum nta demum de
inremuerso competit acrõ. si nõ

Expanded text:
rem teneri puto. In rem autem uersum uidetur, prout aliquid de parte erit actio. Sed utrum in sortem dumtaxat tenebitur dominus an et in usuras? et si quidem promisit usuras, Marcellus libro quinto digestorum scribit dominum praestaturum: sed si non sint promissae, utique non debebuntur, quia in stipulatum deductae non sunt. plane si contemplatione domini pecuniam ded‹i› non gerenti s actione potero etiam de usuris experiri. Uersum autem sic accipimus, ut duret uersum: et ita demum de in rem uerso competit actio, si non
Abbreviated transcription (Latin):
¶ id querit six. in rem domini
u̾tit ⁊ postea tantumd̾ suminã
a domino iͣtuatus sit. hãc pre¬
tẽa ⁊ pecuuum decem iuudend̾
ait. utrum desiit eẽ uersi
trahatur debͥtum: de inrem
uerso nontollimus actionem
anpotius ex utroq prorata de
crahimus: ego autem puto se¬
latam de ĩrem uerso actionem
cum debitor domsit cõstitut᷑
⁊ debitortuus factusͣ sit. mox
creditor  eisd̃ suime quam
tibi debuit. anrenascatu de ĩ rẽ
ũso accõ anu̾o expost facto non
conualescat quodu̾ẽ. ¶ idẽ
trataat. an exeuentu possit in
rem prĩs filius u̾tere ueluti si
duo rei pr̃ et fuiris fu̾unt ꝙ fus
mituatus suonomine soluat
uł si filio uissuprĩs creclidisti et
silius creditum tibi soluiss mi¬
chi uidetur si quid̃ pecunia ad
u̾simi: quod si ñ fuit. et suum¬

Expanded text:
omini vertit et postea tantandem summam a domino mutuatus sit, habeat praeterea et peculium decem, videndum ait, utrum desiit esse versutrahatur debitum, de in rem verso non tollimus actionem? an potius ex utroque pro rata detrahimus? ego autem puto sublatam de in rem uerso actionem, cum debitor domini sit constitutus.  debitor tuus factus sit, mox creditor eiusdem summae quam tibi debuit, an renascatur de in rem uerso actio an uero ex postfacto non conualescat? quod uerum est. Idem tractat, an ex euentu possit in rem patris filius uertere, ueluti si duo rei pater et filius fuerint et filius mutuatus suo nomine soluat, uel si filio iussu patris credidisti et filius creditum tibi soluisset. mihi uidetur, si quidem pecunia ad uersum: quod si non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tesmit quid̃ uersum equissim¬
um aũt ẽ de dolo malo adũsus
prẽm uł dominum competere
accionem. snam ⁊ peculiaris de¬
bitor. si fraudulent̾ seruo sola¬
uerit. quod eidebeat. ñ lib̾atur
¶Si domini debitor sit seruus
⁊ ab alio mutauatus ei solu̾it.
hactenus nonu̾tit ꝯuatenus
donimo delet quod excedit. uer¬
tu proinde sicum domino teb
xxx. mutuatus quadraginta
creditori eius solu̾it. ul famili¬
am ex hibulit dicendum erit.
deinrem uerso ĩ decem competẽ
actionemꝑant cantud̾ dere¬
ut pomp̃ scribit. adusus lucrũ¬

Expanded text:
sum, aequissimum autem est de dolo malo aduersus patrem uel dominum competere actionem: nam et peculiaris debitor, si fraudulenter seruo soluerit quod ei debebat, non liberatur. Si domini debitor sit seruus et ab alio mutuatus ei soluerit, hactenus non uertit, quatenus domino debet: quod excedit, uertit. proeret triginta, mutuatus quadraginta creditori eius solverit vel familiam exhibuerit, dicendum erit de in rem verso in decem competere actionem: aut si tantundem debeut Pomponius scribit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qͣm alt̾ exlitigatorib honeste ue¬
nire ñ possit. alt̾ possitiais ñuen̾it.
qui sine sua turpitudine eoͣ ueĩ¬
re possit. is uen̾it qui honeste ue¬
nerat. an comuttatur penacom¬
promissi quasi opera ñ prebita ⁊
recte putat non comutti ab su¬
dum enini ẽẽ uissum ẽ in alt̾ius

Expanded text:
in quem alter ex litigatoribus honeste uenire non possit, alter possit, et is non uenerit, qui sine sua turpitudine eo uen‹i›re possit, is uenerit, qui inhoneste uenerat, an committatur poena compromissi an quasi opera non praebita. et recte putat non committi: absurdum enim esse i
Abbreviated transcription (Latin):
ueuit ĩ compromissũm de quo
hactumsit ut uenuet s ẽ tutius¬
siquis dec̾tare compromissum¬
facturus sit. de ea sola exprim̃e
¶e dbtemperare utigatores arbiter
aliquit non honestum ussĩt ¶ Si¬
intradiem compromissi aditus¬
dẽ arbit᷑. post diem compromissi ad¬
eẽ iuissĩt: pena ñ connnttetur. si¬
quis ex litigatorib ideo ñ affuit
quod ualitudine. uł reipublice cã¬
ab sentia impeclitus sit. aut ma¬
gistratu. aut alia iustacã de cã. pe¬
nam cominitti proculus ⁊ atilici¬
us auiͣnt s si paratus i eumdem
cõpromittẽ accc̃em denegari aut

Expanded text:
it in compromissum, de quo est ut veniret. sed est tutiusquis de certa re compromissumfacturus sit, de ea sola exprimere m obtemperare litigatores, si arbiter aliquid non honestum iusseriintra diem compromissi aditus arbiter post diem compromissi adesse iusserit, poena non committetur. quis ex litigatoribus ideo non adfuerit, quod valetudine vel rei publicabsentia impeditus sit aut magistratu aut alia iusta de canam committi Proculus et Atilicus aiunt: sed si paratus sit in compromittere, actionem denegar
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. Si cum dies comproiisis a e¬
fimetur. prolato dielitigatores
demo meum compromisint. noc¬
secundi compromissi arbitrium
recẽ pxrit. non eẽ cogendum recipe¬
re. su p̃e iurniora nonfuit. quo mi¬
factuinẽ cquissimum eẽ cogi eũ¬
sso de die profẽndo cauebatur de¬
cerum si cauebatur aũx protunt
mansit arbit᷑. ¶ plenum com¬
ꝓmissum applłatur. quod de¬
poĩtumẽ nam ad omnes con¬
trou̾sias ꝑtinet s si forte deuna¬
Ie sił diiputato ucet plenum cõ¬
proniissum actum sit tamen

Expanded text:
ait, si cum dies compromissi etur, prolato die litigatores denuo in eum compromissecundi compromissi arbitrium receperit, non esse cogendum recipeipse in mora non fuit, quo mifactum est, aequissimum esse cogi eusso de die proferendo caveaturterum si cavebatur et ipse protulit, mansit arbiter. Plenum comomissum appellatur, quod "st: nam ad omnes controversias pertinet. sed si forte dere sit disputatio, licet pleno compromisso actum sit, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam coruiuborum nomine qui
antem nati sunt quam d̾areturaut
amplieitur. conuentioratae nam
sufficit eos ex comatrimonio nasci
in quo dos data ẽ.¬

Expanded text:
tiam eorum liberorum nomine, qui ante nati sunt, quam dos daretur aut amplietur, conuentio rata est: nam sufficit eos ex eo matrimonio nasci, in quo dos data e
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ Ant̾ socerum et generuicon¬
uenitut si fuia mortua suꝑstitem
aniunculũ filiumbabuiss: dos ad
uirum ꝑtin̾et. quod siuriente ma¬
tre filius obissi: iur dotis portioͣnẽ ĩ¬
m̃m̃iouxore deficta retiuẽt. mu¬
uer naufragio cum anni. culo filio
ꝑiit. quia uerisiie uidebatur. añ
matrem in fantem pisse. uirum ꝑa¬
rte dotis retinẽ placuit. ¶uir do¬
cem quam ex pacto fiue lłomino
retinere potuit. si lapsus errore nõ
retinuit. filiam que prĩ sola matrre
proparte br̃s extitĩt. aput arbitriũ
diuisioĩs nõ pbe dotis ꝑꝑ̃am a pr̃e¬

Expanded text:
nter socerum et generum conuenit, ut, si filia mortua superstitem anniculum filium habuisset, dos ad uirum pertineret: quod si uiuente matre filius obisset, uir dotis portionematrimonio defuncta retineret. mulier naufragio cum anniculo filio periit. quia verisimile videbatur ante matrem infantem perisse, virum partem dotis retinere placuit. Vir dotem, quam ex pacto filiae nomine retinere potuit, si lapsus errore non retinuit, filiam, quae patris sola, matri pro parte heres exstiterit, apud arbitrum divisionis non
Abbreviated transcription (Latin):
retinẽatur nec seꝑaratur portio
dotis aditamenti causa data si pꝰ¬
ea nicħ aliud conuenerat ¶ con¬
uenit ut mulier uiri simꝑtibus
quoquo iret. ueretur. uetuet᷑ acqu
ides mulier pactum adlictãs uiri
ecita᷑ ꝓuintiã in qua centurio ñ¬
manebat ixtiit ñ seruata fide con¬
uentionis licet clirecta actõ nulla
competit. utilis ĩ faccumdanda
ẽ ¶ filia cum ꝓ se dotem ꝓmittẽt:¬

Expanded text:
retineatur, nec separabitur portio dotis additamenti causa data, si postea nihil aliud conveniat. Convenit, ut mulier viri sumptibus quoquo iret veheretur, atque ideo mulier pactum ad litteras viri secuta provinciam, in qua centurio merebat, petit. non servata fide conventionis licet directa actio nulla competit, utilis tamen in factum danda est. Filia cum pro se dotem promitte
Abbreviated transcription (Latin):
sibi dote acͣepit sub secuta co scoe dt¬
de inide ꝓ ꝑte num̾atione mari:¬
tus eamd̾ rempignori aui dcb¬
it mox residue quantitatis nu¬
meratio impletae querebatur
de pignore cumex causa ꝓmis¬
sionis ad uniu̾se quantitatis
ex solutionem qui dotem pros¬
misit. compllitur ñ utiq soluti¬
omini oliseruanda sunt cẽpora
sdies contracte obligatois⁊ nec
prołe dici ĩ potestate eiuis eẽ. ne¬
q iecuniam residuam ieddẽ ut
minus dotata mulier eẽ iudea¬
ꝰacceꝑit ad eam sũmam quam
ĩ tra diem ctum numerassi: ac for¬
te prius quam numi̾ass ali res
pignori dataẽ¬
d E qui gn̾ant᷑ con̾a debitoris
pignori accepit: eo poriorẽ. cuiꝑ
postea p̃dium ex hiis bonis pign¬
ori datur quamuis ex cet̾is rex¬
si ea conuentio prioris suit utita
temum atera bona pignori ha

Expanded text:
ibi dote accepit: subsecuta deinde pro parte numeratione maritus eandem rem pignori alii dedit: mox residuae quantitatis numeratio impleta est: quaerebatur de pignore. cum ex causa promissionis ad uniuersae quantitatis exsolutionem qui dotem promisit compellitur, non utique solutionum obseruanda sunt tempora, sed dies contractae obligationis. nec probe dici in potestate eius esse, ne pecuniam residuam redderet, ut minus dotata mulier esse uideaaccepit ad eam summam, quam intra diem certum numerasset, ac forte prius, quam numeraret, alii res pignori data Qui generaliter bona debitoris pignori accepit eo potior est, cui postea praedium ex his bonis pingori datur, quamvis ex ceteris peod si ea conuentio prioris fuit, ut ita demum cetera bona pignori ha
Abbreviated transcription (Latin):
hiis portionsb que s̃p̃tiumiri fuuntͭ
expense quod sires ñ intbtum cui.
tñ doncur sus utrius ꝙ cxlitoris id᷑
faꝰ.  ⁊ antiquisioris et eius cuius nil¬
inpilli iuis comꝑatae. ¶ Si tibique hĩtu¬
rus sinnobligau̾im: ettitio specia¬

Expanded text:
his portionibus, quae in pretium rei fuerint expensae. quod si re‹s› non in totum ex rit concursus utriusque creditoris, id est et antiquioris et eius cuius nummis comparata est. Si tibi quae habiturus sum obligauerim et Titio specia
Abbreviated transcription (Latin):
sine quib nauis saia conueĩre
non potãt itemsi quis anteacũ¬
obligatas credid̾it. uł ut salue fi¬
ant. uxut naulum ex soluatur
reorumur aree. uł uocturaiume¬
torum dełrtur nam et hic potẽtor.¬

Expanded text:
sine quibus nauis salua peruenire non poterat. Item si quis obligatas crediderit, uel ut saluae fiuel ut naulum exsoluatur,reorum uel areae uel uecturaetorum debetur: nam et hic potentior
Abbreviated transcription (Latin):
uerentur. si pecunia de hiis que
gn̾alit accepit seruariñ ponus s
deficiente scciuda cõuẽ tions se¬
cundus creditor ĩ pignore posteaͣ
dato: noutam potior quã solus
inuenietur.
que ĩ secinda conuentione. secum¬
dus creditor accepit. nouatione
postea facta: pignora prioribus
addidit suꝑioris temporio ordi¬
em manere primo creditori pla¬
suit. cuinquom ĩ snum locum suc¬
cedenti. ¶ cum ex causa mandan
paumititio cuius negctumi su¬
erat gestum deletur prius quam
euossiõ trad̾etur. iopignori dedit̾
posͣt traditam possĩonem. ide s¬
dium alii denuopignori dedit.i

Expanded text:
e his, quae generaliter accepit, seruari non potuisset, deficiente secunda conuentione secundus creditor in pignore postea dato non tam potior quam solus inuenietur. quae secunda conuentione secundus creditor accepit nouatione postea facta pignora prioribus addidit. superioris temporis ordinem manere primo creditori placuit tamquam in suum locum succedenti. Cum ex causa mandati praedium Titio, cui negotium fuerat gestum, deberetur, priusquam ei possessio traderetur, id pignori dedit: post traditam possessionem idem praedium alii d
Abbreviated transcription (Latin):
mppariuis si non creditor secundsꝰ
ꝑtiuiei qui negirium gessãt
soluissꝰ ĩ iuminea quãtitate qmͣ
soluiss eiusq usuris: potiorem
eẽ constaret: nisi forte prior ei
recumã offerat quod si debitor
alumde pecuam soluss priorẽ
p̾ferendum: ¶ post diuisionem
iegiõib factamint fixẽs: conueĩt.
ut si fr̃ agriportionein pro indi¬
uso pignoridatam acreditore
suo non libass. ex duusione que¬
site ꝑtis ꝑtem dimidiam alter
dlistraheret pignus ĩ telligi con¬
tractum cxistimaui. s priorem
sccundoñ eẽ potiorẽ. qm̃ secund̾
ꝓignus ad eam ꝑtem duxetum
Iudebatur. quamutra ꝑtem su
qni: fr̃ uon consentiẽte socio: ñ
priore cirditore pignus lib̾aret.
ide iuud ob pecunã cirditam:¬

Expanded text:
n creditor secundus pretium ei qui negotium gesserat soluisset: uerum in ea quantitate, quam soluisset eiusque usuris potiorem fore constaret, nisi forte prior ei pe cuniam offerat: quod si debitor aliunde pecuniam soluisset, priorem praeferendum. Post diuisionem regionibus factam inter fratres conuenit, ut, si frater agri portionem pro indiuiso pignori datam a creditore suo non liberasset, ex diuisione quaesitae partis partem dimidiam alter distraheret. pignus intellegi contractum existimaui, sed priorem secundo non esse potiorem, quoniam secundum pignus ad eam partem directum uidebatur, quam ultra partem suam frater non consentiente socio priore creditore pignus liberaret, idem illud ob pecuniam creditam
Abbreviated transcription (Latin):
bñfrũ ꝑ iñ cum prõn is rerũ am¬
motarum cũ lib̾ta que ĩ iuto. eo
diu̾tant uelle ex ꝑiri: imperator
celligi eum i ip̃o nolle nuptam¬
importet. que ñ solet nisi ex diu¬

Expanded text:
m patronus rerummotarum cum liberta, quae ab invito eo erat, vellet experiri, imperator ellegi eum hoc ipso nolle nuptainportet, quae non solet nisi ex di
Abbreviated transcription (Latin):
auis Sec a quos ad eas quas
ies eotempore quo pasciscatur in
bonis habuit. id̾ obseruarideret¶ꝙ
emptionemuenditionẽq recipit.
etiam pignorationẽ recipere pot᷑
ꝑignori obligau̾it itaut utriq
ĩ solicdum obligate eẽnt. singuu
ĩ solidũ adũsus crtraueos fiuana¬

Expanded text:
ale Sed et quod ad eas res, quas eo tempore quo paciscebatur in bonis habuit, idem observari debet. Quod emptionem venditionemque recipit, etiam pignerationem recipere potespignori obligaverit ita, ut utrique in solidum obligatae essent, singuli in solidum adversus extra
Abbreviated transcription (Latin):
domino res eius ypothece data sit
deinde postea dominus ratũ habu̾it
dicendum ħ ip̃o quod ratum hãt.
uoluisse ei mretro recuriẽ rati ha¬
bitationem ad illud tempus quo
conuenit uoluntas aut tere eorũ
demum seruabitur qui et ip̃i pi¬
gnori dare possunt ¶ Si res ypot¬
hece data postea nutata fu̾it eque
ypothecaria actio competit. ueluti
de domo data ypothece et orto facto.
iteni si de dolo loco conuenit. et do¬
mus facta sitsitem si de loco dato¬
deinde uincis ĩ eo impoĩtis. ¶ ĩ uẽ¬
dicatione pignoris q̃ritur an rem
de qua actũ ẽ possidet is cum quo
acrum enamsi ũ possideat absolui

Expanded text:
domino res eius hypothecae data sit, domino res eius hypothecae data sit, deinde postea dominus ratum habuerit, dicendum est hoc ipsum, quod ratum habet, uoluisse eum retro recurrere ratihabitionem ad illud tempus, quo conuenit. uoluntas autem fere eorum demum seruabitur, qui et pignori dare possunt. Si res hypothecae data postea mutata fuerit, aeque hypothecaria actio competit, ueluti de domo data hypothecae et horto facta: item si de loco conuenit et domus facta sitdeinde vineis in eo positis. In vindicatione pignoris quaeritur, an rem, de qua actum est, possideat is cum quo actum est. nam si non possideat nec dolo
Abbreviated transcription (Latin):
que cotidie inseri solet cautionibus
ut specialit reb ypothece nomine
datis cetã etiam bona teneãtur debi¬
coris que nunc bt̃ et que postea ad¬
quisierit. ꝑ inde atq speciałr si hee res
fussent obligate. ¶ qͣuires suas ypo
thece iam obuigau̾unt. et alii scto ob¬
liganit creditori ut fugiant ꝑiculũ
quod̾ solent pati qui seꝑuis easte̾
res obligant. pͣdicare ioient. alii ulli
iem obugatam eẽ. quã forte lutio ti¬
tio ut iuid quod excedit priorem ob¬
ligatione᷑: es sit obligata: ut sit pi¬
gnori y pothecene id quod pluris ẽ.
aut solidum: cum primo debito liber¬
atãres fũit de quouidendum ẽ utr̃
ħita se hãt si et cõiueuit. an et si su¬
pliciter conuen̾it qͣm eo qd̾ exce¬
dit ut si ypothece. et solida res ineẽ cõ¬
uentione iudetur cum a primo cre¬
ditore fu̾it lib̾ata. an adhuc pars:
s illud magie e ꝓrius diximus.
artianus. Si fundus ypothece da¬
tus sit deiñ alluinone maior factus
e totus obligatur. ¶ Sinesciente

Expanded text:
quae cottidie inseri solet cautionibus, ut specialiter rebus hypothecae nomine datis cetera etiam bona teneantur debitoris, quae nunc habet et quae postea adquisierit, perinde atque si specialiter hae res fuissent oiam obligauerint et alii secundo obligant creditori, ut effugiant periculum, quod solent pati qui saepius easdem res obligant, praedicere solent alii nulli rem obligatam esse quam forte Lucio Titio, ut in id quod excedit priorem obligationem res sit obligata, ut sit pignori hypothecaeue id quod pluris est: aut solidum, cum primo debito liberata res fuerit? de quo uidendum est, utrum hoc ita se habeat, si et conueniat, an et si simpliciter conuenerit de eo quod excedit ut sit hypothecae? et solida res inesse conuentioni uidetur, cum a primo creditore fuerit liberata, an adhuc pars? sed illud magis est, quod prius diximus.ariam. Si fundus hypothecae datus sit, deinde alluuione maior factus est, totus obligabitur. Si nesciente
Abbreviated transcription (Latin):
gentos ardicorib edifitium ie¬
stituere quam sisumꝑtus sex¬
cructionib errogatos quate¬
nus pretiosor ies facta ẽ recipe¬
rent ¶ Sisciente a consentiente
domino seruus ut omnia bona
dominipignori obligata eẽnt
conuenit ip̃m᷑ quaꝵ qui cauit
uenditi ad emptorem ꝑtin̾e: si
tñ proletur eas ies obngatas su
do dicta eratut si post c̾tinntem¬
pus uectigal solugum non eer
is fudus ad diu edeat postea
sotutione uecͣtigalis tam deb¬
cor quam geditorcessarẽt. et pp̃¬
ea ꝓuntiatum eẽt auidũ secił¬
dum logem dominieẽ cũius po¬
tior eẽt. R. suit ppon̾entur uecti

Expanded text:
edificium restituere, quam sumptus in exstructione erogatos, quatenus pretiosior res facta est, reciperent.Si sciente et consentiente domino seruus, ut omnia bona domini pignori obligata essent, conuenit, ipsum quoque qui cauit uenditi ad emptorem pertinere, si tamen probetur eas res obligatas fudo dicta erat, ut, si post certum temporis uectigal solutum non esset, is fundus ad dominum redeat: postea solutione uectigalis tam debitor quam creditor cessassent et propterea pronuntiatum esset fundum secundum legem domini esse, cuius poti
Abbreviated transcription (Latin):
eamqs actori suo colendam debi¬
tor ita tradidit. scilicet ad signatio
eiseruis cuiture nocessariis sq̃n¬
tur. an et stichus uillicus ⁊ cẽtĩ
serui ad culturaminissi et stic᷑¬

Expanded text:
 actori suo colenda debitor ita tradidit adsignatis et seruis culturae necessariis: quaeritur, an et Stichus uilicus et ceteri serui ad culturam missi et Stic
Abbreviated transcription (Latin):
pocpit ẽt eniminea quãtitate ꝓpriũ
mulier negrciũ gessisse ñ alienu
suscepisse uideturu
hecas suscepit. acq ita pecumã soluit:
simandati agat. uł cumeo agatur
exemplo creditoris ã cupa exstiman
oportet/ ceriiuiditio qd de pignore
dato pontur conueniriũ pot̾.¬
d̾ Si suꝑatus sit debitor qui re suam
uendicabat. quod suam non probat.
oque seriuand̾a erit creditori actio ẜr¬
uiana ꝓbanti resĩ bõnis eotempore
quo pignus contrabebatur illius fu¬
isse s et si uictus c̃ de bator uendi
cans br̃cditatẽ. uidex. actionis sc̾rui¬
ane neglecta de hr̃ditate dicta sen
onuentiogñalis ĩ pi¬
gnore danto bouorũ
uł postea quesitorum
receptae. inspem aũt
alienerei collata con¬
uentione. siñfuit ci
qui pignus dabat de
tca drbitori dĩno quesito dif¬
sicilius creclitori qui ĩgnor auit
alienũ utilis acc̃o dabitur. S faci¬
uor erit possidenti retentio: ¶ seruo

Expanded text:
percepit: etenim in ea quantitate proprium percepit: etenim in ea quantitate proprium mulier negotium gessisse, non alienum suscepisse uidetur. hecas suscepit atque ita pecunias soluit, si mandati agat uel cum eo agatur, exemplo creditoris etiam culpam aestimari oportet. ceterum iudicio, quod de pignore dato proponitur, conueniri no Si superatus sit debitor, qui rem suam vindicabat, quod suam non probaret, aeque servanda erit creditori actio Serviana probanti res in bonis eo tempore, quo pignus contrahebatur, illius fuisse. cans hereditatem, iudex actionis Seruianae neglecta de hereditate dicta senonuentio generalis in pignore dando bonorum uel postea quaesitorum recepta est: in speciem autem alienae rei collata ‹c›onuentione, si non fuit ei qui pignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignorauit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit possidenti retentio. Seruo
Abbreviated transcription (Latin):
gnori eẽnt. conuenit eos consump¬
tos bona fide emptor utili sermana
restitue ñ cogeturs pignoris et eñi
cãm ñ usu capione ꝑini placuit qm
queͣstio pignoris : ab ĩcentione do¬
minii separatur qd ĩ fructib dissi¬
mile ẽ quinũquam debitoris fu̾int.¬
¶pacto placuit ut adcdiemusuris ñ
solutis: fructus ypothecarum ĩusu¬
ris compensarentur inslegitime
ordiominores ĩstipulatum uen̾int:
non ẽẽ tam̃ in irritam conuentio¬
nem placuit. cumad diciminore
fenore ñ soluto legitime maiores
usure scipulanti: recte promicti po¬
tuer. ¶cump̃diumuxor iuro do¬
naͣͣł idͣꝙͣ pꝰ duimuur pignori dedis¬
s: post diuortium arit nuilier posseᷤ¬
sionem p̾dii sii recuperauit. et id̃ p̾¬
dium obdebitum iuripignori dedit᷑
ĩhac cdumcaxat pecunia: recte pignꝰ
amuliere contractum apparuit quaͣ
offerre uiro debuit meliore p̾dio fac¬
to scilicet si maiores sumptus quã
fructus fuissent. quosuir ex predio

Expanded text:
gnori essent, conuenit. eos consumptos bona fide emptor utili Seruiana restituere non cogetur: pignoris etenim causam nec usucapione peremi placuit, quoniam quaestio pignoris ab intentione dominii separatur: quod in fructibus dissimile est, qui numquam debitoris fuerunt.Pacto placuit, ut ad diem usuris non solutis fructus hypothecarum usuris compensarentur fini legitimae ordio minores in stipulatum uen‹e›rint, non esse tamen irritam conuentionem placuit, cum ad diem minore faenore non soluto legitimae maiores usurae stipulanti recte promitti potuernasset idque praedium uir pignori dedisset, post diuortium mulier possessionem praedii sui reciperauit et idem praedium ob debitum uiri pignori dedit. in ea dumtaxat pecunia recte pignus a muliere contractum apparuit, quam offerre uiro debuit meliore praedio facto, scilicet si maiores sumptus quam fructus fuissent, quos uir ex praedio
Abbreviated transcription (Latin):
modestimuis respondit cogendum
eẽ. ¶ pater seii emancipato filicoͦ
face̾ ꝑ suasit. ut quia mutuã quã¬
titatem acciperet a seꝑticio qecli¬
tore cyrographũ ꝑscrib̾e̾t sua ma¬
nui filius eius: qͣuodipẽ impeditus
eẽt scribẽ sub c̃omͤmoratr̃e domus
ad filiũ ꝑcinentis pignori dande.
querebatur an seius int̾ cet̾a bõa
etiamhanc domũune obtimo pͤ¬
si dere possit. cumpr̃is se hrlitate
abstinu̾it. nec metu̾et ex ħ solo
quod mandante pr̃e. in anu sua
ꝑscripsit ĩ strum̃tumꝙropħi: cũ
ueq consensumsuum accõmo¬
dau̾it prĩ.aut signo suo aut alia
scriptura smodestinus re cũ manu
sua pignori domũ suam futurã
seius scripsãt consensu ei obliga¬
tioni declisse manifestum e. ¶luti¬
us titius. p̾dia et mancipia que¬
ĩ prediis erant. oͣbͣligauit. hr̃s eiͤ
p̃diis int̾ se diuisis illis mancipi¬
is defunctis: alia substituer᷑ credi¬
torpostea p̾clia cũ in ancipiis dist¬
xit. squentur am p̃a mancipia

Expanded text:
Modestinus respondit cogendum esse.Pater Seio emancipato filio facile persuasit, ut, quia mutuam quantitatem acciperet a Septicio creditore, chirographum perscriberet sua manu filius eius, quod ipse impeditus esset scribere, sub commemoratione domus ad filium pertinentis pignori dandae: quaerebatur, an Seius inter cetera bona etiam hanc domum iure optimo possidere possit, cum patris se hereditate abstinuerit, nec metuiri ex hoc solo, quod mandante patre manu sua perscripsit instrumentum chirographi, cum ue consensum suum accomodaverat patri aut signo suo aut alia scriptura. Modestinus respondit: cum sua manu pignori domum suam futuram Seius scripserat, consensum ei obligationi dedisse manifestum est. Lucius Titius pin praediis erant obligauit: heredes eius praediis inter se diuisis illis mancipiis defunctis alia substituerunt: creditor postea praedia cum mancipiis distraxit. quaeritur, an ipsa mancipia,
Abbreviated transcription (Latin):
et debet. nec dolo fecit quoninius posside¬
nẽ at absolui delet siuero possideat. ⁊¬
⁊ aut pecuniam soluat aut restituat.
Ecque ab soluendus e siu̾onentrũ
eorum faciat condempnatõ seꝗtur
E⁊ ilixent restitũe nec possit. forte qd̾
cautioĩbr res explicarisnam sicau̾it
se restituturum ab soluctur: suero
dolo quid̃ desiit possid̾e̾ sũma aut̃
ope nisus ñ possit remip̃amrestitũe.
tanti condempnabitur quanti actor
ĩlitem iurau̾it. sicut incet̾is ĩremac¬
tionib: nam si tanti condepnatus
cẽt quantum endepe Ietur quid
ꝓderat ĩ remactio: cumi et ĩ ꝑsonam
agento ide consequeretui int̾lum

Expanded text:
deat nec dolo fecerit quo minus possideat, absolvi debet: si vero possideat et aut pecuniam solvat aut rem restituat, aeque absolvendus est: si vero neutrum horum faciat, condemnatio sequetur. sed si velit restituere nec possit forte quod am si caveret se restituturum, absolvitur. sin vero dolo quidem desiit possidere, summa autem ope nisus non possit rem ipsam restituere, tanti condemnabitur, quanti actor in litem iuraverit, sicut in ceteris in rem actionibus: nam si tanti condemnatus esset, quantum deberetur, quid proderat in rem actio, cum et in personam agendo idem consequer
Abbreviated transcription (Latin):
utentur ine egipos autem si quesio
moneatur possidentis meliorem eẽ
conditionem: dabitur. enimpossi¬
denti ħ exceptior siñ comuenit ut eni¬
dem res michi quoq pignorieẽt.
si autem id actum fu̾it ut ꝓ ꝑtib
res obligarentur. utilem actionẽ
competere ⁊ init̾ ip̃os et adu̾sus ex¬
trancos: p quam dimidiam par¬
tem possiõnis ap̃̾phendãt slugłi.
arcianus Sus qui bonarripu
blice uire administrat mutuam¬
pecuni amprõ accipiat. pot̾ ren¬
g. factasit. et ĩ fudum aut ĩ edes
aliqͥus ĩclucatur. eousq ietin
possionem pignoris loco donec
illi pecunia soluatur cumusur¬
as fructus ꝑcipiat. aut locando:
aut ip̃e ꝑcipiendo bĩtandoq itaq
si amisit̾ possionem. solet ĩfactũ
actioneuti: ¶usus fructꝰ an pos¬
esit ꝑignori ypothece ue dari que¬
situm ẽ. si dominus ꝓprictͣatis cõ¬
uen̾it. siueille qui solumusum
fructumht̃ et scribit pap̃lib̃.xi.
et siuelit cum creditore ꝓprietarius

Expanded text:
utentur: inter ipsos autem si quaestio moueatur, possidentis meliorem esse condicionem: dabitur enim possidenti haec exceptio: 'si non conuenit, ut eadem res mihi quoque pignori esset.' si autem id actum fuerit, ut pro partibus res obli garentur, utilem actionem competere et inter ipsos et aduersus extraneos, per quam dimidiam partis possessionem aos autem si quaestio moueatur, possidentis meliorem esse condicionem: dabitur enim possidenti haec exceptio: 'si non conuenit, ut eaις facta sit et in fundum aut in aedes aliquis inducatur, eo usque retinet possessionem pignoris loco, donec illi pecunia soluatur, cum in usuras fructus percipiat aut locando aut ipse percipiendo habitandoque: itaque si amiserit possessionem, solet in factum actione uti.Usus fructus an possit pignori hypothecaeue dari, quaesitum est, siue dominus proprietatis conuenerit siue ille qui solum usum fructum habet. et scribit Papinianus liet si uelit cum creditore proprietarius
Abbreviated transcription (Latin):
¶Simancipiam cãmpignorio ce¬
cid̾unt. eaque quaꝵ ex hiis nata
sunt cod̾ uire bnda sunt quod
tũ diximus etiam agnatatene¬
rrsiuespeciałr de hiis conuen̾it:
siue ñ: ita prcredit. si dñium eoꝵ
ad cum ꝑuenit qui obligauit
uł hr̃dem eius: cet̾um si aput aliũ
ñ erunt obligatas domus pigno¬
Iri.data exusta ẽ eamq arram
emit uitius titius ex et tripeit q̃¬
situmẽ deiure pignoris paulus
R̾ pignoris ꝑ secutionẽ ꝑseuera¬
re. et i deoius soli suꝑfitiem sccũ
camudi. idẽ cumiure pignoris

Expanded text:
m pignoris ceciderunt, ea quoque, quae ex his nata sunt, eodem iure habenda sunt. quod tamen diximus etiam adgnata teneri, sive specialiter de his convenerit sive non, ita procedit, si dominium eorum ad eum pervenit qui obligavit vel heredem eius: ceterum si apud alium non erunt obligata. Domus pignori data exusta est eamque aream emit Lucius Titius et exstruxit: quaesitum est de iure pignoris. Paulus respondit pignoris persecutionem perseverare et ideo ius soli superficiem secutam videri, id est cum iure pignoris
Abbreviated transcription (Latin):
debitor seruum quem añ dño
bona fide em̾̃at. et pignorauit. A¬
teneatsseriuane locus eꝰ et si aduer¬
sus eum agat creclitor. doli repli¬
catione exceptionẽ elidet. ita iuili¬
anus ait. ⁊bt̃ rationem: ¶ quic¬
quid pignori commodisiue in¬
cõmodi: fortuito accessitsid ad de¬
bitbre m ꝑtinet. ¶ Si res pignora¬
ta ñ restituatur lis adu̾sus pos¬
sessorem crit estimanda ¶ sutiq¬
ris ad ũsuscet̾os possores: etiam
¶plutis quia qd̾ amplius debito cõ¬
secutus creditor fu̾it. restituere de¬
rante me creditori suo pignori
obligau̾it hr̃s extitĩtero: ex post¬
facto pignus durcto quid̃ ñ cõua¬
lescit sutilis pign̾atitia dabitur
credicori.
causa pignoris lorair iecte poti̾t.¬
Iꝑignoris obligatio ⁊̃ int̾ ab sen¬
tes recte ex contractu obligatur
prohibetur. pignus accipere nõ
prohibetur

Expanded text:
debitor seruum, quem a non domino bona fide emerat et pignerauit, teneat, Seruianae locus est et, si aduersus eum agat creditor, doli replicatione exceptionem elidet: et ita Iulianus ait, et habet rationem.Quidquid pignori commodi siue incommodi fortuito accessit, id ad debitorem pertinet. Si res pignerata non restituatur, lis aduersus possessorem erit aestimanda, s aduersus ceteros possessores etiam pluris, et quod amplius debito consecutus creditor fuerit, restituere derante me creditori suo pignori obligauerit, heres exstitero, ex postfacto pignus directo quidem non conualescit, sed utilis pigneraticia dabitur creditori. causa pignoris locare recte poterit.Pignoris obligatio etiam inter absentes recte ex contractu obligatur.prohibetur, pignus accipere non prohibetur
Abbreviated transcription (Latin):
tentia pignoris cãm ĩspicẽ debebit:
at quin aliud in legatis et lib̾tati¬
bus dictum ẽ cum secundũ eum
qui legitimam brditatem uendi¬
cabat sententia dicta eIs creditor
non bene legatariis ꝑ om̃ia com¬
paratur cum legata quid̾ alter
ualere ñpossunt. quam sitestam̃¬
tum ratumcẽ constaret enim u̾o
fieri pot̾ ut et pignus recte sit ac¬
ceptuinec tam̃ i ab eo lis b̃n
iusticuta:. ¶ ꝑĩiuriam uictus ap̃
uiditium: rem quã petierat pea
pignori obligauit non plus hr̃e
creclitor pot. quam habebit qui pi¬
gnus declit ergo submouebitur
rei iudicate exceptione. tam et si
maxime nullam ꝓpriam qui ñ¬
uict actionem ex̾cere possit non
enim qd̾ ille ñ habuit. s quod in
eare que pignori data ẽ debitor ha

Expanded text:
tentia pignoris causam inspicere debebit. atquin aliud in legatis et libertatibus dictum est, cum secundum eum, qui legitimam hereditatem uindicabat, sententia dicta est. sed creditor non bene legatariis per omnia comparatur, cum legata quidem aliter ualere non possunt, quam si testamentum ratum esse constaret: enimuero fieri potest, ut et pignus recte sit acceptum nec tamen ab eo lis bene instituta. Per iniuriam uictus apud iudicium rem quam petierat postea pignori obligauit: non plus habere creditor potest, quam habet qui pignus dedit. ergo summouebitur rei iudicatae exceptione, tametsi maxime nullam propriam qui uicit actionem exercere possit: non enim quid ille non habuit, sed quid in ea re quae pignor
Abbreviated transcription (Latin):
pecunie causa: n̾um etiam de ꝑte
eiis : etur proculi obligatione
uł honoraria: uł tantũ naturali
Is ĩ condictiõali obligatione. non
alias obligantur. nisi conditio ex¬
titent. ¶ iuter pignus autem et
hipothecam cantum nominis so¬
nus differt. ¶ dareaũt quis hipo
quis habiit habiturus ue sit. ea
non continebũtur que uerisimlt est
qm̃ quam specialit̾ obligaturum
non fuisse ut puta debitori supplex.
itemuestis relinqͣnda ẽ debatori:
Cet ex mancipiis que ĩ cousu habeb¬
daturummũ suisse proinde demini¬
steriis eius p quamei necessaruis
anañ compecit.

Expanded text:
te eius: et uel pro ciuili obligatione uel honoraria uel tantum naturali. sed et in condicionali obligatione non alias obligantur, nisi condicio exstiterit. Inter pignus autem et hypothecam tantum nominis sonus differt. Dare autem quis hypotquis habuit habiturusue sit, ea non continebuntur, quae uerisimile est quemquam specialiter obligaturum non fuisse. ut puta supellex, item uestis relinquenda est debitori, et ex mancipiis quae in eo usu habebdaturum non fuisse. proinde de ministeriis eius perquam ei necessariis ana non competit.
Abbreviated transcription (Latin):
pere indebite date sunt. ipe repetiñ¬
possunt nam aliud dando  utalid̃
rectlatim obligarir gentium
possumnis : quod autemĩ debitum
datur. aut ip̃mrepeti debet. aut tan¬
tumd̃ ex eos gn̾s quorum inte ne¬
suit pondus argenti michurcdãcs.
quantimiisus eẽt tantide᷑ poudis¬

Expanded text:
inde bitae datae sunt, ipsae repetipossunt. nam aliud dando, ut aliud reddatur, obligari iure gentium possumus: quod autem indebitum datur, aut ipsum repeti debet aut tantundem ex eodem genere, quorum nesi, ut pondus argenti redderes quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiligatio sut̾o m̾cete datti nuo boñ¬
eisticuta: locatõis cccluctiõisqr nogo¬
cium geritur . quod siueq gratis
aut data aut donslicura sit mcts sͣ
cosanimosiegituim gestũ fu̾itut.
quantum in ẽuos statutumr at pla¬
det quasi de nouo negitio ĩ factum

Expanded text:
obligatio, si uero mercede data aut constituta, locationis conductionisque negotium geritur. quod si neque gratis aut data aut constituta sit merces, sed eo animo negotium gestum fuerit, ut quantum inter non statutum sit, placet quasi de nouo negotio in factum
Abbreviated transcription (Latin):
argentum uelles: nascularius
ad te deculit eͥtͣ reliquerit. et ami
displicuiss cibi: scruotuo refc̃nd̃
dedisti: et sine dolo malo et qulpa
cua perierit uasculari eẽ tetrime¬
tum quia eius quoq cã sic missu :
c̃te culpam corum quibus custceli¬
endũ ꝑ fẽndumue ded̃is: pr̃are te
oport̾e: labro ait^et puto p̾scriptis
u̾bis actiõnemut competeieri¬

Expanded text:
tum uelles, uascularius ad te detulerit et reliquerit et, cum displicuisset tibi, seruo tuo referendum dedisti et sine dolo malo et culpa tua perierit, uascularii esse detrimentum, quia eius quoque causa sit missum. certe culpam eorum, quibus custodiendum perferendumue dederis, praestare te oportere Labeo ait, et puto praescriptis uerbis actionem in hoc competer
Abbreviated transcription (Latin):
bulaięnt. alt̾ eorum ei qui secum ã¬
bularent rogatus qnulum ostẽdit.
ut respic̾et᷑ illi excidit anulus et in
tilerim deuolutus ẽ respondi agi pos
seͣ cum eo ĩ factum actionem
dedit. pactiq sunt ut ex ixdlitu cius
reciume tributum quodtitius pͥendeͣ
delẽt. sempronius pra tͤet coͣmputatis
usuris semissib quantoq minus tr¬
butorum nomine p̃stitumforet quã
carumussirarum quantitas eẽt.
ut idcitio iessitu ł et quod amꝑie
p̃stitum eẽt. id ex sorte dccetet aut si
et sortem et usuras sũma tributoꝵ
excessiss: id qd̾ amplius eẽt. cicius
nius redegiss: quã tributorum no¬
mine p̃stitissi: qua actione ab eocõ¬
usuras: isi ĩ stipulatõem declucta.
non deb̾ĩ sũumͣũppoĩto uidendũ ue
ñ tamfenerata pecunia ĩcelligi dete¬
at. quaniquasi mandatũunt eos cõ¬
fractum: insiquodultra semissez¬
tonsecuturus eet̃s sz nec ip̃ius ꝗ dẽ¬
sortis: petume petitione credite fu

Expanded text:
bularent, alter eorum ei, qui secum ambulabat, rogatus anulum ostendit, ut respiceret: illi excidit anulus et in Tiberim deuolutus est. respondit posse agi cum eo in factum actione. dedit pactique sunt, ut ex reditu eius pecuniae tributum, quod Titius pendere deberet, Sempronius praestaret computatis usuris semissibus, quantoque minus tributorum nomine praestitum foret, quam earum usurarum quantitas esset, ut id Titio restitueret, quod amplius praestitum esset, id ex sorte decederet, aut, si et sortem et usuras summa tributorum excessisset, id quod amplius esset Titius nius redegisset, quam tributorum nomine praestitisset, qua actione ab eo conunon deberi: uerum in proposito uidendum, ne non tam faenerata pecunia intellegi debeat, quam quasi mandatum inter eos contractum, nisi quod ultra semissconsecuturus esset: sed ne ipsius sortis petiti
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ p̾scriptis u̾bis ĩ factũ actione᷑ da¬
rip̃sertim cimullud quoq conueĩs¬
set ut qd̾ amplius p̾stitum eẽt. quã
exusuris redigẽtur. sorti deced̾e̾t. qd
uice mutua deliss ut cotid̾ irciperet:
posse eum p̾scriptis u̾bis age̾ sicuti si
prcnulas dedissut tunicas accipxt. ner

Expanded text:
in factum actionem dari, praesertim cum illud quoque convenisset, ut quod amplius praestitum esset, quam ex usuris redigeretur, sorti decederet: quovice mutua dedisset, ut totidem reciperet, posse eum praescriptis verbis agere, sicuti si paenula
Abbreviated transcription (Latin):
art̃ Oregepignori obligato qͣ
postea nascintur tenentur s et
si priorib capitib descedentibus
cotus grex fu̾it renouatus: pign¬
oritenebitur. ¶ Statu quoꝵ lib̾
dari ypothece pon̾taicet conclitoe
existente. pignus euanescat ¶ cũ
pignori rem pignoratam accipi pͦ¬
se placũit quatenus utraq pecuia
debetur pignus secundo creditori
tenetur. et tam exceptio quam
solũit pccuniam: pignus quo ꝑ
inutu. ẜ potest dubitari ninuꝗd
qeclitori nũmorum solutorin
nomine utilis accõ danda sit an
ñ quid enim si res soluta fu̾it ẽt

Expanded text:
am Grege pignori obligato quae postea nascuntur tenentur: sed et si prioribus capitibus decedentibus totus grex fuerit renovatus, pignori tenebitur. Statuliber quoque dari hypothecae poterit, licet condicione exsistente evanescat pignus. Cum pignori rem pigneratam accipi posse placuerit, quatenus utraque pecunia debetur, pignus secundo creditori tenetur et tam exceptio quam soluerit pecuniam, pignus quoque peremitur. sed potest dubitari, numquid creditori nummorum solutorum nomine utilis actio danda sit an non: quid enim, si res soluta fuerit? et
Abbreviated transcription (Latin):
uicino potĩs austum exriuo
cederespacto enim uł stipula¬
tione int̾uementibus. ⁊ ħ cõ¬
cedi solet quannus nullum
predium ip̃i sibi seriure. neq
seruitutis fructus cõstitm pot̃.
duo predia que mutuo seri¬
ebont int̾eosd̾ fu̾int comin¬
nuicata /q̃m seruitutes pro
ꝑte retineri placet ab altero
seruitus aitĩ remitti ñ pot̾ ꝙͣ¬
ius quanius enimunus¬
quisq scciorum sołusͣ sit ẜ¬
q ad quiri lib̾tas neq reniit¬
ti seruitus ꝑꝑcem potĩt. ¶ Si
fons ex artie̾it ex quo cductũ
aque habeo isqͣ post consti¬
tutum tempus ad suas ue¬
nas redierit: an aqueductus

Expanded text:
uicino poteris haustum ex riuo cedere: pacto enim uel stipulatione interuenientibus et hoc concedi solet, quamuis nullum praedium ipsum sibi seruire neque seruitutis fructus constitui potesduo praedia, quae mutuo seruiebant, inter eosdem fuerint communicata, quoniam seruitutes pro parte retineri placet, ab altero seruitus alteri remitti non potest: quamuis enim unusquisque sociorum solus sit, cue adquiri libertas neque remitti seruitus per partem poterit. Si fons exaruerit, ex quo ductum aquae habeo isque post constitutum tempus ad suas uenas redierit, an aquae ductus
Abbreviated transcription (Latin):
a misisse seruitutem quia
predium ꝑ quod aqua duce¬
batur altĩus fuiss i q̃m admi¬
glum seruitus sumino fun¬
tout ĩ inimuni funclum a¬
quauemret imponi alr̃ñpo¬
tuiss quam ut ꝑ mechiuim
quoq fundum duce̾tur. sic
eademserutus etusdem fũ¬
poss insi eo demtempore q̃ ꝑ
meclium fundum aqua clu¬
ci desiss aut omniatria sił
tuammichi tradidisti: et ad
unꝓprium ⁊ ecte eo modo ser¬
uitutem constitutam ait ne¬
q quod̾ soleat ꝑ ꝑtes nec ad¬
quirinec imponi seruitutes
posse isto cãu locumhre. hic
ad quiriut pote cumũd te¬
pus ad quiratur quo ꝓprins
meus fundus futurus sit.

Expanded text:
amississe seruitutem, quia praedium, per quod aqua ducebatur, alterius fuisset et quemadmodum seruitus summo fundo, ut in imum fundum aqua ueniret, imponi aliter non potuisset, quam ut per medium quoque fundum duceretur, sic eadem seruitus eiusdem funposset, nisi eodem tempore etiam per medium fundum aqua ductuam mihi tradidisti et ad proprium. recte eo modo servitutem constitutam ait neque quod dici soleat per partes nec adquiri nec imponi servitutes posse isto casu locum habere: adquiri, utpote cum in id tempus adquiratur, quo proprius meus fundus futurus sit.