comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uexillum proposuit. secrrco enim copias eduixerat
antea luterae miiserat ad Cꝰ nolle ini conualle.
descendere qued maiorim partem exercitꝰ trioni
haberEC Hei liter uchementer confrimabant
mentem oppidanor Ata hac opmnone fatue cotũ
se facete posse existimabat / Et enim et natura
loci defendibatir et ipsius oppii inunntione ubi
casfia habuit cõstituta slaniq ut supra demo¬
sTa iunius loca eecellentia tumulus continete de¬

Expanded text:
vexillum proposuit. Idcirco enim copias eduxerat,vexillum proposuit. Idcirco enim copias eduxerat,antea litteras miserat Caesarem nolle in convallem descendere, quod maiorem partem exercitus tironem haberet. Hae litterae vehementer confirmabant mentis oppidanorum. Ita hac opinione fretus totum se facere posse existimabat: etenim et natura loci defendebantur et ipsius oppidi munitione, ubi castra habuit constituta. Namque ut superius demonstravimus, loca excellentia tumulis contineri
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti tpre cum nosta temere distenti essẽt
equites in oliueto dum lignantur interfecti st
Aliquot serua transfucerunt qui nunciaueuit
actium uarum cucum cascella preisse. Eo die
pompeius cascia mouit et crica hispalim ĩ oli¬
ueto constitit Ceͫ priusꝙͣ cedem est profectus.
luna hora cuciter sexta iusa est. Ita castus
motis acũum pompeus presidium quod r¬
liquit iussit nicendi et deusto oppido in castra
moiora se reciperent / Insequenti tempore uẽti.¬
sponte oppidum cum opputnare cepisset facta
sua presidia portas clausisset iicendit / Aliles¬
q qui fiatiem suum i castus igulauerat
mttceytus est a nostis et fustibus pcialsas.
Anis iinere facto in campum niu̾densem cum
Set uentum casita contia pempeuum conscituit
Sequenti die cum iter facere .Ce. cum copiis ud¬
lit tenunciatum est a specula toribus̃ pempeium de
tercia iuigilia in acie stetisse. Hoc nuntio allato.

Expanded text:
Insequenti tempore cum nostri in opere distenti essent, Insequenti tempore cum nostri in opere distenti essent, equites in oliveto, dum lignantur, interfecti sunt aliquot. Servi transfugerunt, qui nuntiaverunt, Attium Varum circum castella praeesse. Eo die Pompeius castra movit et contra Spalim in oliveto constituit. Caesar prius quam eodem est profectus, luna hora circiter sexta visa est. Ita castris motis Ucubim Pompeius praesidium quod reliquit iussit incendere, ut deusto oppido in castra maiora se reciperent. Insequenti tempore Ventiponem oppidum cum oppugnare coepisset, dedisua praesidia portas clausisset, incendit; milesque, qui fratrem suum in castris iugulasset, interceptus est a nostris et fustibus percussus. Hinc itinere facto in campum Mundensem cum esset ventum, castra contra Pompeium constituit. § 28 Sequenti die cum iter facere Caesar cum copiis vellet, renuntiatum est a speculatoribus Pompeium de tertia vigilia in acie stetisse. Hoc nuntio allato
Abbreviated transcription (Latin):
A. bibius et .c. flauius et .A. trebellius cotes
Re. astenses argento protecti lequites ad. Cci
tansfugerunt. Qui nunciauerunt equitis . Ro
conurasse om̃s. qui in castas pompei essent ut
transitionem facerent serui inditis onmes in
tus codiam esse comectos & quibus occalione ca¬
pta se transfugisse. Item hoc die lre sunt depa¬
hense quab nuttebat sannem .CM. pompeiꝰ.
.l.u. g. C. u. ret si prout nostra felicitas ex si¬
tentia aduersarios ad huc propulsos habemus¬
tamen si equo loco sui petestatestatem facerẽt
celeriusꝙͣ uestra opio est bellum confecissem
Sid excitum trronum non audent in camrum
deducire nostrisq ad huc fieti presidis bellum
dutunt Uam snnigulas ciuitates crcu̾sederũs
uide sihi commeatus capiunt Qua re et ci¬
uitates nostrarum partium conseruabo et bellũ
prnuo quoq tempore conficiam cohertes iͥ dĩd
habeo ad ues nnttere. hrofecto nostio cõmeatia.
pruati necessario ad dnuicandum descendent. In

Expanded text:
A. Baebius et C. Flavius et A. Trebellius, equites Romani Astenses, argento prope tectis equis ad Caesarem transfugerunt; qui nuntiaverunt equites Romanos coniurasse omnis qui in castris Pompei essent ut transitionem facerent; servi indicio omnis in custodiam esse coniectos, e quibus occasione capta se transfugisse. Item hoc die litterae sunt deprensae, quas mittebat Ursaonem Cn. Pompeius: 'S. V. G. E. V. Etsi prout nostra felicitas, ex sententia adversarios adhuc propulsos habemus, si aequo loco sui potestatem facerent, celerius quam vestra opinio fert bellum confecissem; sed exercitum tironem non audent in campum deducere nostrisque adhuc fixi praesidiis bellum ducunt. Nam singulas civitates circumsederunt: inde sibi commeatus capiant. Quare et civitates nostrarum partium conservabo et bellum primo quoque tempore conficiam. Cohortes . . . animo habeo ad vos mittere. Profectu nostro commeatu privati necessario ad dimicandum descendent.' § 27
Abbreviated transcription (Latin):
cascia lua nicendit pomptis et transelumen
salsum per conualles cascia inter duo oppidda
teguam et ucubim in monte consciciut . Ceͥ m
Que planicie diuidunt  falho flumine ꝓximo
a tegudm ut flumen fit cietiter pass. ii.
nuł.Ex ea regione oppidi in montibus castia
hui̾t posita. uenipeiꝰ in censpectu utiorumq
oppidoꝵ neq suis ausus est subsidie uenre.
Aquilas et signa habuit posita .xiiiͦ. legionis
sed ex quibꝰ aliquie frrmamenti se existimabas
habere Que fuerut ueruacule. que acrebeno
ciansfugerant una facta uias ex colonis qui.
fueruit in lins regionib QQuorta fuit afra¬
mana ex afaca quam secum adeuxerat Re¬
lique ex fugitius auxiliores consistebant
Nam de leui armatura et equitatu longe.
et matute et nũo nosta crant inpeuoris
A gtedebat huc ut longius dnteret belium pore
quod loca sũt edita et ad castioꝵ munitibnus.
non parum idonea. Nam feri totius ultiurae

Expanded text:
castra sua incendit Pompeius et trans flumen castra sua incendit Pompeius et trans flumen Salsum per convallis castra inter duo oppida Ateguam et Ucubim in monte constituit. Caesar quae planitie dividuntur, Salso flumine, proxime tamen Ateguam ut flumen sit circiter passus duo milia. Ex ea regione oppidi in montibus castra habuit posita Pompeius in conspectu utrorumque oppidorum, neque suis ausus est subsidio venire. Aquilas et signa habuit XIII legionum; sed ex quibus aliquid firmamenti se existimabat habere duae fuerunt vernaculae, quae a Trebonio transfugerant; una facta ex colonis qui fuerunt in his regionibus; quarta fuit Afraniana ex Africa quam secum adduxerat; reliquae ex fugitivis auxiliariisve consistebant: nam de levi armatura et equitatu longe et virtute et numero nostri erant superiores. § 8 Accedebat hoc ut longius duceret bellum Pompeius, quod loca sunt edita et ad castrorum munitiones non parum idonea. Nam fere totius ulterioris
Abbreviated transcription (Latin):
pugna miqua dum cupdius lecum student.
tenere pcer pontem coangustarant glaminis
pas ad ꝓrinquantee coanguitati pricipitabant᷑
Hic alter altrã non solum morti mortem exag¬
gerebant sed cumilos tumulis exequauat. ta
set deuendries in equm locum deducr̃a lt yno.
retraxerat in equum deduceret copis flumine
rraductis noctu iubit ignes ficu magnos. Ita.
Frmussnuũ ciꝰ presidium ad tegua proficiscitin
so cum pempenis yfugis prescisset ea die ꝑ iuder¬
angustias caria complura nultosq lamistas re¬
tiaxit et ad cordubam se recepit .¶ Ce. nuenitionbꝰ
anteqͣ oppugnaret. biachia circuducea cepit: cui
de pemyero cum nucius eset adductꝰ es die pro¬
ficiscit Cuiꝰ in aduentũ piesien causa u cõ¬
plura castella occupauis. pacitum sul eꝯcatu
partim ubi pedestres copie n scatione it ĩ ex¬
cubitu castas prisidio ese possent Hic in ad¬
nebula essec casissmia. Itaq illa obscuiatõ¬
n ea cide pauci effugerentͭ. In sequenti nocte

Expanded text:
pugna inita, dum cupidius locum student tenere, propter pontem coagulabantur,10 fluminis ripas appropinquantes coangustati praecipitabantur. Hic alternis non solum morti mortem exaggerabant, sed tumulos tumulis exaequabant. Iset, adversarios in aequum locum deducere et primo retraxerat in aequum deduceret, copiis flumine traductis noctu iubet ignis fieri magnos: ita firmissimum eius praesidium Ateguam proficiscitur. Id cum Pompeius ex perfugis rescisset, qua die facuangustias, carra complura multosque onustos retraxit et ad Cordubam se recepit. Caesar munitionibus Ateguam oppugnare et bracchia circumducere coepit. Cui de Pompeio cum nuntius esset allatus eo die proficisci,16 cuius in adventum praesidi causa Caesar complura castella occupasset, partim ubi equitatus, partim ubi pedestres copiae in statione et in excubitu castris praesidio esse possent, hic in adnebula esset crassissima. Ita illa obscuratioin ea caede pauci effugerent. § 7 Insequenti nocte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulatu maluit ⁊eꝵ cuyidꝰ gerẽdor
Comicus qͥde cõsularibꝰ nõ collega
nactꝰ quẽ uolebat obstãte optina¬
tium factõe cũ marco bibulo ẽ fco
¶Cosul que exorta pͦmodi q̃stiene le¬
gis agrarie dissẽciẽtẽ foro arnuir ce¬
cit et dehꝰ ĩ senatu q̃ri ausũ mlło se
ultore aut saltẽ cog̾tore ĩ uirie ostae
gubuarer nemme prorsa obstate et
si qͥs obstitisset nõ tin muus s fae¬

Expanded text:
sulatum maluit, rerum cupidus gerendarum. Comitiis quidem consularibus non collegam nactus, quem volebat, obstante optimatium factione, cum Marco Bibulo factus est consul. Quem, exorta postmodum questione legis agrarie, dissentientem foro armis eiecit, et de hoc in senatu queri ausum, nullo se ultorem aut saltem cognitorem iniurigubernaret, nemine prorsus obstante; et, si quis obstitisset, non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
pẽgrinas ut q̃ nũꝙͣ uigilates cogitas
et qd̾ pocia ꝙͣ facerẽt mori optarẽt ch¬
pici face uidea̾t᷑ ¶Beiecta ad cõuiectos
uisione illi ut qͦꝵ uaffrũ falar q est
cẽt aliud ꝙͣ tr̃a pares publica sic ut pe¬
hibẽt ad amplissima spem incitauerit
quod ego pociꝯ nario quia sic ab alit
scͥptũ scio ꝙͣ qr uerũ creda̾ uirũ tati ai
tãteq prudẽcie ad ĩmẽsã spem sõmo in¬

Expanded text:
peregrinas, ut, quod numquam vigilantes cogitarent, peregrinas, ut, quod numquam vigilantes cogitarent, et quod potiusquam facerent, mori optarent, consopiti facere videantur. Reiecta ad coniectores visione, illi, quorum vafrum fallaxque est esset aliud, quam terra parens publica. Sic, ut perhibent, ad amplissimam spem incitaverunt. Quod ego potius narro, quia sic ab aliis scriptum scio, quam quod verum credam, virum tanti animi tanteque prudentie ad immensam spem somnio in
Abbreviated transcription (Latin):
xit mitridate eĩ aliam infestate ĩ cõtinẽ¬
te tulgressa cõgregatis auxilus ⁊ p̾fec¬
quo quide ĩ minutã asilla tͥbuuicia
pocescate restituere sũmo scudio uisus
est ¶ Inde questor ulteriorẽ sortitus:
hispania apd̾gades ĩtẽplo berculis for¬
te alexandri macedonis cõtẽplata yma¬
gniẽ uehemẽter indoluit ꝙ cũ etater
illa quã ip̃e tũc ageret alexander ĩ fi¬
nes terre famã sui nõĩs extediss in se
uł ad huc dignũ gloria gestũ eẽt mis¬
sionẽ gͥ asenatu pecut cupies esse ubi
maioris fama mat̾ie ĩ ueniret ¶Boi
reu̾sa fedo illico curbata ẽ sõpmo uisa
sibi dormiẽs cũ matre cõcubere est q̃
Uerũ sit qd̾ ait cicero qd̃q de homica
scͥbit ẽiuus plerũq ea uidere dormieo
deqͥbꝯ sepissime uigilates suit soliti cn¬
tare et loqͥ tñ illd̾ quoq uerissimũ et
solere se quieti hominũ ĩgerere nisi
õs fedas ac turbidas et asõmãte ain

Expanded text:
xit. Mithridate enim Asiam infestante, in continenxit. Mithridate enim Asiam infestante, in continentem transgressus, congregatis auxiliis, et prefecquo quidem imminutam a Sulla tribuniciam potestatem restituere summo studio nisus est. Inde questor ulteriorem sortitus Hispaniam, apud Gades in templo Herculis forte Alexandri Macedonis contemplatus imaginem, vehementer indoluit, quod, quum etate illa, quam ipse tunc ageret, Alexander in fines terre famam sui nominis extendisset, a se nil adhuc dignum gloria gestum esset. Missionem igitur a senatu petiit, cupiens esse ubi maioris fame materiam inveniret. Romam reversus fedo illico turbatus est somnio; visus sibi dormiens cum matre concumbere. Est hec verum sit quod ait Cicero, quodque de Homero scribit Ennius, plerumque ea videre dormientes, de quibus sepissime vigilantes sint soliti cogitare et loqui; tamen illud quoque verissimum, solere se quieti hominum ingerere visiones tam fedas ac turbidas a somniante anima
Abbreviated transcription (Latin):
clarissimũ tũs facũdie pceptorẽ et sub
quo ciceio iỹe princers eloquecie didis¬
se credit᷑ S du eo nauigatapiratis
capta familiaribꝰ oĩbꝰ p̃ter tres remus¬
sis ad redẽptiõis sue pecuniã ꝓcinadam
masit cũ pͥdonibꝰ dies crrcit̾ qͣdragiuta
non sine t̾sticia et idignatõe grauissiã
Cũq illi eũ ex cõuictu familiaritate:
orta ꝑcõtarẽt᷑ quid eis si In sua potestate
eẽnt facẽt respõdebat iocãti sinuł se illos
⁊ucibꝰ affixurũ ¶Idq ĩca fore uire iu¬
rado tacito cõfirmabat. Cũ nõ comitti¬
Bꝰ ac ẜuis Roma redeutilii et ququagĩ¬
ta taletis ꝓ eius p̾cio ꝑsolutis libertati
reddita fuiss cdasse illico cõqͥsita illosx
tatis ⁊ lemecie gustũ dedit/ nã cũ et
sontes plectere et iuramẽtũ ẜuare fixuz
eẽt modũ excogitauit qͦ utrũq leuiore
supplicio cõpleret̃. Itaq uigulari illos
pͥmũ post examines cruciba iussit affi

Expanded text:
clarissimum tunc facundie preceptorem, sub clarissimum tunc facundie preceptorem, sub quo Cicero ipse, romane princeps eloquentie, didicisse creditur. Sed dum eo navigat, a piratis captus, familiaribus omnibus preter tres remissis ad redemptionis sue pecuniam procurandam, mansit cum predonibus dies circiter quadraginta, non sine tristitia et indignatione gravissima. Quumque illi eum ex convictu familiaritate orta percunctarentur quid eis, si in potestate sua essent, faceret, respondebat iocanti similis se illos crucibus affixurum; idque ita fore iureiurando tacito confirmabat. Quum vero, comitibus ac servis Roma redeuntibus et quinquaginta talentis pro eius pretio persolutis, libertati redditus fuisset, classe illico conquisita, illos tatis et clementie gustum dedit. Nam quum et sontes plectere et iuramentum servare fixum esset, modum excogitavit, quo utrumque leviore supplicio compleretur. Itaque iugulari illos primum, post exanimes crucibus iussit affig
Abbreviated transcription (Latin):
tisq nobilib hoc dẽmosũ donũ p̾dico aũt
uobis qui hic quẽ emxe adeo saluum uul¬
tis optimatium pti quas nos mecũ de¬
fendistis qũq erit erordio Cesari enimi mił¬
ti fr̾it ĩ sũt marii ¶ Hec sane minutiori
uiri hiuia hic fortasse ꝓfuerũt qͥ laboriosa
adolofẽtiã degunt ne desꝑet uigilando
ac intẽdo ad alciora cõscẽdere dũ uirum
pͥncipẽ cãtis obsessũ difficłtatibꝰ pͥma
auduit etate ¶Militauit adoloscens
ĩasia gieciaq cilicia fama nc dara nũc
obsexra audita ãt sille morte rerũ noua¬
darũ spe trahẽte Roma redut s ciuili uio¬
tu yter speni copllo ne nil ageret ¶Corne¬
liũ dolobela cõsularẽ ac trihuphale ⁊epe¬
cũdarei accusauit quo iudicio magnã
sibi famã cloq̃ucie sed ⁊ ad młtũ qͥsiuit
i uidie quã ut leuit absecia absoluto reo
zebusq undiq citia uota fluetibꝰ ĩ insulã
⁊ hodũ se coferre disposuit siuul ut ocio oꝑã
daret ac h̃is apd̃ apolonium nulonem.

Expanded text:
tisque nobilibus damnosum donum. Predico autem vobis, quoniam hic, quem enixe adeo salvum vultis, optimatium partibus, quas vos mecum defendistis, quandoque erit excidio; Cesari enim multi insunt Marii. Hec sane inimiciora viri huius his fortasse profuerint, qui laboriosam adolescentiam degunt, ne desperent vigilando ac nitendo ad altiora conscendere, dum virum principem tantis obsessum difficultatibus prima audiunt etate. Militavit adolescens in Asia Greciaque et Cilicia fama nunc clara, nunc obscura; audita autem Sulle morte, rerum novandarum spe trahente, Romam rediit; sed civili motu preter spem compresso, ne nichil ageret, Cornelium Dolabellam, consularem virum ac triumphalem, repetundarum accusavit. Quo iudicio magnam sibi famam eloquentie, sed et multum quesivit invidie. Quam ut leniret absentia, absoluto reo rebusqe undique citra vota fluentibus, in insulam Rhodum se conferre disposuit, simul ut otio operam daret ac literis apud Apollonium Milonem,
Abbreviated transcription (Latin):
ut supra sccipsnuꝰ bipartitelHuc cum pompes
cum suis copne uenisset ce aduerso pan catione
cascia uenit Cⁱut eum ab oppido comeatuo e
auderet kachium ad uontem dncea cepit paeri dde

Expanded text:
ut supra scripsimus, tripertito.9 Huc cum Pompeius ut supra scripsimus, tripertito.9 Huc cum Pompeius cum suis copiis venisset, ex adverso pari ratione castra ponit. Caesar, ut eum ab oppido commeatuque excluderet, bracchium ad pontem ducere coepit: pari idem
Abbreviated transcription (Latin):
telat Qui ii comodum summnam utilitatem ip̃ie
peelebas. Ita cum ad eum uenerũs inbet binos.
partum tempestare impediti uigiles non poterant
uingenciam prestare partum illo respenho decere¬
banr. Cum ad portam aprepinquahent signo
daso ab oppidanis sunt ieceyti redites cquitesq¬
pedites cda mere facto euptienem in adueisarior
arcidisset cxistinabat proye magna ues hõmus
qui in lins cascus fuissent se prope captas esse:
Hoc misso ad ullam presidis. C. ut pompeium ab
ea cppugnatione deiduceret ad cordubam contendit
Ex quo itmere loricatos uiros fortes cum equita¬
tu ante premisis Qui sinuil n conspectũ oppidi.
magna mulcitudo ad equitatum concidendum cu
exisent loriciti ut supra scapsnꝰ ex equis discon¬
derunt ee magnu prelium fecerũt lic ne & i fuca
hõnium multitudine pauai in oppidum se reciperes
Hoc tuuere addutꝰ sextul pempeuis litteras fii.
misit ut celenter sibi subsidio uemres ne pri C
senebane aduesus oppidum egione pontie cabee

Expanded text:
t. Cuius incommodum summam utilitatem ipsis praebebat. Ita cum ad eum locum venerunt, iubet binos partim tempestate impediti vigiles non poterant diligentiam praestare, partim illo responso deterrebantur. Cum ad portam appropinquassent, signo dato ab oppidanis sunt recepti, et peditesequites clamore facto eruptionemaccidisset, existimabant prope magna pars hominum qui in his castris fuissent se prope captos esse. § 4 Hoc misso ad Uliam praesidio Caesar, ut Pompeium ab ea oppugnatione deduceret, ad Cordubam contendit, ex quo itinere loricatos viros fortis cum equitatu ante praemisit. Qui simul in conspectum oppidi smagna multitudo ad equitatum concidendum cum exissent, loricati, ut supra scripsimus, ex equis descenderunt et magnum proelium fecerunt, sic uti ex infinita hominum multitudine pauci in oppidum se reciperent. Hoc timore adductus Sex. Pompeius litteras fratri misit ut celeriter sibi subsidio veniret, ne priuTendebat adversum oppidum e regione pontis,
Abbreviated transcription (Latin):
ueismuilia proponebat. Quibꝰ rebꝰ adductꝰ. quos
igates eetitiu ante prefecuiat. Q. uedium et
L fabium maximui de Iue aduentu fecit coti¬
eat ut qi sibi equitatꝰ qui ex preuintia fiusses
rasidio chet. Ad ques celeriꝰ ꝙ̃ ipi opmati sc̃
pror inquait neq ut ip̃e uoluit equitatũ sibi¬

Expanded text:
veri similia proponebant. Quibus rebus adductus quos legatos ante exercitui praefecerat Q. Pedium et Q. Fabium Maximum de suo adventu facit certiores, utque sibi equitatus qui ex provincia fuisset praesidio esset. Ad quos celerius quam ipsi opinati sunt appropinquavit neque, ut ip
Abbreviated transcription (Latin):
Uimunerbus dind
En italia detineretͤ quo faciiꝰ prsidia centra chi¬
Iaret. Pempens ii fidem uiiius cunisq cunta¬
tis confugire cepit. Itq partimm precibꝰ pa
ui pene magna cõparata uidnu premncidn e¬

Expanded text:
muneribus dandis in Italia detinetur, . . . quo facilius praesidia contra compararet, Pompeius in fidem uniuscuiusque civitatis confugere coepit.1 Ita partim precibus partim vi bene magna comparata manu provinciam
Abbreviated transcription (Latin):
ad cos appuquasset fuga perterati mulli sa
interfecai compliris capti. In quibus nali¬
data lxxi. in sequenti luce aeguentuis ox.
italia cum equitatu uenit. Ie signa sagunti¬
norum retulit .u. que al oppidanis ceyit/ Suo
so peterita est qued equites ex italia cum
asperuate ad. Uꝰ uenisent. Ea note pompens
assa sua mncendit et ad cordubam iter facere
⁊ cipis. Rox no nine nieo qui cum equita tu
suas copias adduxerat. dium cupidius agnen
auersarioꝵ insequitur a ueinaculis legiona¬
ins exceptus est et interfeccꝰ. Postero die eqteb
nossai longius ad cordubam uersus pro secuti.
sunt eos qui cõnieatꝰ ad castia pompei ex op¬
tids portabant . Ex lnis capti .l. cumi iumen¬
tis ad nestra adducta sut castia. Ea o die .W.
martius rabunus militum qui fuis pompei.

Expanded text:
ad eos appropinquasset, fuga perterriti multi sunt interfecti, complures capti, in quibus lata LXXX. § 10 Insequenti luce Arguetius ex Italia cum equitatu venit. Is signa Saguntinorum rettulit quinque, quae ab oppidanis cepit. Suo loco praeteritum est quod equites ex Italia cum Asprenate ad Caesarem venissent. Ea nocte Pompeius castra sua incendit et ad Cordubam versus iter facere coepit. Rex nomine Indo, qui cum equitatu suas copias adduxerat, dum cupidius agmen adversariorum insequitur, a vernaculis legionariis exceptus est et interfectus. § 11 Postero die equites nostri longius ad Cordubam versus prosecuti sunt eos qui commeatus ad castra Pompei ex oppido portabant. Ex his capti L cum iumentis ad nostra adducti sunt castra. Eo die Q. Marcius, tribunus militum qui fuit Pompei,
Abbreviated transcription (Latin):
cum sueui mltis bellis exꝑti sepe ꝓpt̾ amplitũdi¬
nem grauitatẽq ciuitatis finibꝰ expellere non po¬
tuissent tamen uectigales sibi fecerũt ac multo hu¬
nuliores infirmioresq redegerũt In eadem causa.
fuerut usipetes et tenocheri quos supra diximꝰ
Qui complures annos sueuoꝵ uimi hubstinueriit
ad extceniũ tñ agas expulsi et młtis locis germa¬
me tuemno uagati ad renũ puenerũt Quas regi¬
ones menapi intolebat et ad utraq ripã fluminns
agros eeificia uicos q hebat s. tante mltitudimis
aduetu pterriti ex hiis e dificiis que transfluquen¬

Expanded text:
llis experti propter amplitudinem gravitatem civitatis finibus expellere non potuissent, tamen vectigales sibi fecerunt ac multo humiliores infirmiores redegerunt. In eadem causa fuerunt Usipetes et Tencteri, quos supra diximus; qui complures annos Sueborum vim sustinuerunt, ad extremum tamen agris expulsi et multis locis Germaniae triennium vagati ad Rhenum pervenerunt, quas regiones Menapii incolebant. Hi ad utramque ripam fluminis agros, aedificia vicosque habebant; sed tantae multitudinis adventu p
Abbreviated transcription (Latin):
plures pautos circusistebat. aln alatere apto i
uinuersos tela coniciebat Qd tu aiaduertisset. Ceͫ
scafas longar nauui Item speculatoria nauigia.
militibꝰ cepleri iussit es quos laborantes cõspexerat
Hiis subsidia submittebat Noscri snuul ni araido cõs¬
titerut suis oibꝰ ꝯsecutis in hostes ĩpetũ fecerunt
atq ees infucam didert neque longiꝰ yse qui potuert
qd̾ equites cursũ tenere atq iisula capere non po¬
tuerũt hoc unu ad pristinã fortuna .c. defuit:.
Hostes prelio superati simił atq se ex futa recepert
statimi ad. Ceͦ. legatos de pate musert obsides daturos
queq imperasset factures ee polliciti sut una tu
hiis legatis conuus a trebas ueĩt que supra demõs¬
de naui cũ ad eos oratoris mio .cͫ mandata deferet
cõprehenderat atq in uncula ꝯiecerãt tũ prelio.
facto remiserũt npetenda pace eiꝰ zel tulpa in
multitudine comiecerũt et ꝓpt̾ imprudenciã ut ig¬

Expanded text:
plures paucos circumsistebant, alii ab latere aperto in plures paucos circumsistebant, alii ab latere aperto in universos tela coniciebant. Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item speculatoria navigia militibus compleri iussit, et quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat. Nostri, simul in arido constiterunt, suis omnibus consecutis, in hostes impetum fecerunt atque eos in fugam dederunt; neque longius prosequi potuerunt, quod equites cursum tenere atque insulam capere non potuerant. Hoc unum ad pristinam fortunam Caesari defuit. Hostes proelio superati, simul atque se ex fuga receperunt, statim ad Caesarem legatos de pace miserunt; obsides sese daturos quaeque imperasses Atrebas venit, quem supra demonsgressum, cum ad eos oratoris modo Caesaris mandata deferret, comprehenderant atque in vincula coniecerant; tum proelio facto remiserunt et in petenda pace eius rei culpam in multitudinem contulerunt et propter imprudentiam ut ig
Abbreviated transcription (Latin):
mientis hostes propelli ac suib moueri iussit que.
tdes magno usui nr̃is fuit Ulam et nauiũ fig̾a
et remor mocu et inusitato gñe tormẽtor pmoti.
bxbari ssticerus. ac paululũ modo pedĩ retulerũt
nauis qui decimne legionis aquilã ferebat ꝯtestatꝰ
cũ uoce magna dixisset se ex naui proiecit atq
in hostes aquila ferre cepit Tum nr̃i cohortati. ni¬
ter se ne tantu dedecꝰ admitteret ᷑ uniuersi ex.
naui desilierũt hostes Iten ex proxinus primus
nanibꝰ cũ ꝯspexisent subsecuti hostibꝰ aꝑpmnq̃rt
pugnatũ et ab utusq acrit᷑. Nostri tñ quod
na oidiues semare neq firit᷑ inistere neq.¬
signa subsequi poterant atq alius alia ex naui.
quibuscũq signis occurierat se aggregabãt magno¬
pere yturbabant ͦ hostes uero notis ẽibꝰ uadis ubi.
ee litore aliquos siglares ex nauibꝰ egrẽdientes cõs¬
pexerãt nititatis equis impeditos aderiebantur.

Expanded text:
mentis hostes propelli ac submoveri iussit; quae mentis hostes propelli ac submoveri iussit; quae res magno usui nostris fuit. Nam et navium figura et remorum motu et inusitato genere tormentorum permoti barbari constiterunt ac paulum modo pedem rettulerunt. maris, qui X legionis aquilam gerebat, obtestatus cum voce magna dixisset, se ex navi proiecit atque in hostes aquilam ferre coepit. Tum nostri cohortati inter se, ne tantum dedecus admitteretur, universi ex navi desiluerunt. Hos item ex proximis primi navibus cum conspet ab utrisque acriter. Nostri tamen, quod neque ordines servare neque firmiter insistere neqsigna subsequi poterant atque alius alia ex navi quibuscumque signis occurrerat se adgregabat, magnopere perturbabantur; hostes vero, notis omnibus vadis, ubi ex litore aliquos singulares ex navi egredientes conspexerant, incitatis equis impeditos adoriebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cõstitut. At barbari ꝯsilio romanoꝵ cognito pͥmisso
equitatu et essedarus quo plerũq genere ĩ p̃lus.
uti ꝯsueuert reliꝗs copiis subsecuti nr̃os enauibꝰ
egredi prolubebãt Erat ob has causas suma diffi¬
cultas qd̾ naues ꝓpt̾ magnitudinẽ nisi in alto.
costitiu nõ poterat nulitibꝰ at ignotis locis impe¬
ditis manibꝰ magno et graiui onere armorum
oppssis siuil et de nauibꝰ exiliendũ et ĩ fluctibus.
ꝯsiscendu et cũ hostibꝰ erat yugnadii. cũ illi aũt
ex arido aut paululu in aquã ꝓgressi oibꝰ mebͥs
expẽditi notissimus locis audacter tela ꝯiecerẽt et
alacatate ac studio quo ĩ pedestabꝰ uti preliis.
ꝯsuenerat utebantͬ. Quod ubi. Ceͫ aĩaduertit.
naues longas quaꝵ et speties bacharis ĩ usitatior
et motꝰ ad usu expeditior erat paululii remuoueri
ab oncrariis nauibꝰ et renus incitari et ad latꝰ
aptu hostui ꝯstitui atq inde fundis sagiptis tor¬

Expanded text:
constituit. At barbari, consilio Romanorum cognito praemisso constituit. At barbari, consilio Romanorum cognito praemisso equitatu et essedariis, quo plerumque genere in proeliis uti consuerunt, reliquis copiis subsecuti nostros navibus egredi prohibebant. Erat ob has causas summa difficultas, quod naves propter magnitudinem nisi in alto constitui non poterant, militibus autem, ignotis locis, impeditis manibus, magno et gravi onere armorum oppressis simul et de navibus desiliendum et in fluctibus consistendum et cum hostibus erat pugnandum, cum illi aut ex arido aut paulum in aquam progressi omnibus membris expeditis, notissimis locis, audacter tela coicerent et alacritate ac studio quo in pedestribus uti proeliis consuerant utebantur. Quod ubi Caesar animadvertit, naves longas, quarum et species erat barbaris inusitatior et motus ad usum expeditior, paulum removeri ab onerariis navibus et remis incitari et ad latus apertum hostium constitui atque inde fundis, sagittis, tor
Abbreviated transcription (Latin):
esset ad ninustatũ ip̃e hora criciter diei qͣrta cu
pruuis nauibꝰ britãnia actigit atq ibi in oibus
collibꝰ expositas hostũ copias armatas conspexit:
Cuiꝰ loci hec erat natura atq ita montibꝰ angustiᷤᷤ
mare atmebat ᷑ uti ex locis supioribꝰ in litꝰ telum
adigi posset Huic ad egrediendii nequaꝙ̃ idoneum
locũ arbit.atꝰ dũ relique naues eo ꝯuenirent ad
hora nonam in antoris/ expectauit interĩ legatis.
tabinisq mnilitũ quocatis / et que ex uoluseno cog¬
nouisset et que fieri uellet ostendis. monuitq unt
res militaris ratio eẽt maxime ut maritime res.¬
postularẽt ut ꝙͣ celere atq nstabile motũ haberet
ad mirumi et ad tys õs res ab hiis minstarent᷑. hns
dimissis et uentũ et estũ uno tp̃re nactꝰ secũdu
dato signo et sublatis ancoris criciter milia passui
uii. ab eo loco progressus ac plano littore naues.

Expanded text:
esset administratum, ipse hora diei circiter IIII. cum esset administratum, ipse hora diei circiter IIII. cum primis navibus Britanniam attigit atque ibi in omnibus collibus expositas hostium copias armatas conspexit. Cuius loci haec erat natura atque ita montibus angustis mare continebatur, uti ex locis superioribus in litus telum adigi posset. Hunc ad egrediendum nequaquam idoneum locum arbitratus, dum reliquae naves eo convenirent ad horam nonam in ancoris expectavit. Interim legatis ribunisque militum convocatis et quae ex Voluseno cognovisset et quae fieri vellet ostendit monuitque, ut rei militaris ratio, maximeque ut maritimae resarent, ut, cum celerem atque instabilem motum haberent, ad nutum et ad tempus omnes res ab iis administrarentur. His dimissis et ventum et aestum uno tempore nactus secundum, dato signo et sublatis ancoris, circiter milia passuum VII ab eo loco progressus
Abbreviated transcription (Latin):
belli gerendi ꝓpt̾ anni tp̃s facultatem hẽbat. ueq has
tantar cer occupatões britane anteponendas uidicabat
magnũ hiis nũ obsidũ imperat. Quibꝰ adductis eos
riis coactis ꝯtiactisq qd̃ satis esse ad duas traspor¬
tandas legiones cristnuabat/ qued pterca nauiuiii.
longaꝵ hẽlat quistori legatis preft̾is q distribuit huc
accedebat .xuiii. ouerarie naues que ex eo loco a nulibꝰ
passuũ ecto .uiii. uento tenebãt quo muꝰ in eundem
portũ uẽrre possẽt. has cquitibꝰ distribuit Reliquam
excitu quto titurio sabmo et lucio aruiculeo cocte.
legatis ĩ menapios atq in cos̃ pagos morinoꝵ aqbꝰ
sulpitiu ⁊ufum legati cũ eo p̃sidio ꝙ satis esse ar¬
bitabatͦ portũ tenere iussit Hnis ꝯstitutis rebꝰ nactꝰ
idonea ad nauigandu tẽ pestate. tercia fere uigilia.
soluit equites in ulteriorẽ portu progredi et naues.
ꝯscendere et se sequi iussit Aquibᵈ cũ paulo tardiꝰ

Expanded text:
gerendi propter anni tempus facultatem habebat neque has tantularum rerum occupationes Britanniae anteponendas iudicabat, magnum iis numerum obsidum imperat. Quibus adductis eos riis coactis contractisque, quot satis esse ad duas transportandas legiones existimabat, quod praeterea navium longarum habebat quaestori, legatis praefectisque distribuit. Huc accedebant XVIII onerariae naves, quae ex eo loco a milibus passuum VIII vento tenebantur quo minus in eundem portum venire possent: has equitibus tribuit. Reliquum exercitum Q. Titurio Sabino et L. Aurunculeio Cottae legatis in Menapios atque in eos pagos Morinorum a qSulpicium Rufum legatum cum eo praesidio quod satis esse arbitrabatur portum tenere iussitidoneam ad navigandum tempestatem III. fere vigilia solvit equitesque in ulteriorem portum progredi et naves conscendere et se sequi iussit. A quibus cum paulo tardius
Abbreviated transcription (Latin):
neq que aut quante natõnes inicoleret neq que
usum belli hrẽnt aut quibꝰ institutis uterentur
neq qui essẽt ad maioꝵ nauiu młtitudinẽ i donci
portus repire peterat Ad hec cognoscenda priusꝙ̃
periculũ faceret ideueñ esse arbitratꝰ Caium uo¬
lusenum cum naui longa p̾mittit huic mãdat

Expanded text:
neque quae aut quantae nationes incolerent, neque quem neque quae aut quantae nationes incolerent, neque quem usum belli haberent aut quibus institutis uterentur, neque qui essent ad maiorem navium multitudinem idonei portus reperire poterat. Ad haec cognoscenda, prius quam periculum faceret, idoneum esse arbitratus C. Volusenum cum navi longa praemittit. Huic mandat
Abbreviated transcription (Latin):
traducere excitu ꝯstituerat ut germanis metum
miceret. ut sigambres ulcisceretͧ ut ubios obsidi¬
one liberaret dicbꝰ oio .xuiii. tansienũ ꝯsuptis satiͤ
et ad laudeni et ad utilitatẽ ꝓfectũ arbitratꝰ. Se in
galliã recerit poteniq rescidit. Origua yte esca¬
tis zelicta. c et si in hiis locis qͥd ois gallia ad
septẽtrione uergit mature sũt hiemes tñ ĩ britama
preficisci ꝯtendit qd oibꝰ fere tallicis bellis hostibus
nr̃is inde subministrata auxilia intelligebat / Et si
tp̃s anui ad bellũ gerendũ deficeret tii magno .sͥ.
usui fore arbitrabat᷑ si iͦ. isulam adisset/ et genꝰ
homu ysperiss. loca portꝰ aditꝰ cognouisset / que fere
oĩa. gallis erant ĩ cogͥta Neq eĩ. teniere preter.
mercatores illo adiit quisꝙͣ neq hiis ip̃is quicꝙͣ
pret oram maritimam atq eas regiones que supͣ
sut ꝯtra gallias notũ est Ataq uocatis ad se udi¬
q mercatoribꝰ. neq quãta esset insule magtudo

Expanded text:
traducere constituerat, ut Germanis metum iniceret, ut Sugambros ulcisceretur, ut Ubios obsidione liberaret, diebus omnino XVIII trans Rhenum consumptis, satis et ad laudem et ad utilitatem profectum arbiGalliam recepit pontemque rescidit. Exigua parte aestatis reliqua Caesar, etsi in his locis, quod omnis Gallia ad septentriones vergit, maturae sunt hiemes, tamen in Britanniam proficisci contendit, quod omnibus fere Gallicis bellis hostibus nostris inde subministrata auxilia intellegebat, et si tempus anni ad bellum gerendum deficeret, tamen magno sibi usui fore arbitrabatur, si modo insulam adiisset, genus hominum perspexisset, loca, portus, aditus cognovisset; quae omnia fere Gallis erant incognita. Neque enim temere praeter mercatores illo adit quisquam, neque his ipsis quicquam praeter oram maritimam atque eas regiones quae sunt contra Galliam notum est. Itaque vocatis ad se undique mercatoribus, neque quanta esset insulae magnitudo
Abbreviated transcription (Latin):
ubioꝵ rectpit. atq hnis auxiliũ suii pollicitus si
Asueuis p̾merent᷑ hec ab huis cognouit. Sueuos
hostea ꝙ̃ y exploratores pontẽ fieri comperisset mcee
suo acilio hito nũcios i oĩs ytes misisse uti de oibꝰ¬
oppidis enugraret liberos uxores suaq oĩa ĩ siliuis
deponerẽt. Atq oñis qui arma fere possẽt unum
in locu conuenrẽt Nuc esse deletu mediũ fere.
regionũ ear quas sueui obtinerent. hic romanor
Auentu expectare atq ibi decertare ꝯstitiusseso¬

Expanded text:
Ubiorum recepit atque his auxilium suum pollicitus, si a Suebis premerentur, haec ab iis cognovit: Suebos, postea quam per exploratores pontem fieri comperissent, more suo concilio habito nuntios in omnes partes dimisisse, uti de oppidis demigrarent, liberos, uxores suaque omnia in silvis deponerent atque omnes qui arma ferre possent unum in locum convenirent. Hunc esse delectum medium fere regionum earum quas Suebi obtinerent; hic Romanorum adventum expectare atque ibi decertare constituiss
Abbreviated transcription (Latin):
finitinus regionibꝰ et quas supiore estate ad uene¬
ticu bellu effecerat classes. iubet quenire Interiz
ꝯsilio ciꝰ cognto et ꝑ mercatores perlato ad brita¬
nos acompluribꝰ insule ciutatibꝰ ad eũ legati ue¬
nuit qui polliceant᷑ obsides dare atq npio p. R.¬

Expanded text:
superiore aestate ad Veneticum bellum fecerat classem iubet convenire. Interim, consilio eius cognito et per mercatores perlato ad Britannos, a compluribus insulae civitatibus ad eum legati veniunt, qui polliceantur obsides dare atque imper
Abbreviated transcription (Latin):
frequentissnui ꝯueniret ut de eoꝵ postulatis cog¬
nosceret intermi ad prefectos qui cũ oĩ equitatu
antecesserant mutit qui nũciarẽt ne hostes plio
lacesserẽt / et si iỹi lacesserent᷑ subsciueret quo ad.
ip̾e tũ excitu ꝓpius accessisset At hostes ubi pͥmu
nr̃os equites ꝯspexerut quor eiat quq nulum
nũs cũ ipsi nõ ampliꝰ ꝙͣ octingentos equites ha¬
beret qd lħ qui frumentandi causa trasmosani.

Expanded text:
frequentissimi convenirent, ut de eorum postulatis cogfrequentissimi convenirent, ut de eorum postulatis cognosceret. Interim ad praefectos, qui cum omni equitatu antecesserant, mittit qui nuntiarent ne hostes proelio lacesserent, et si ipsi lacesserentur, sustinerent quoad ipse cum exercitu propius accessisset. At hostes, ubi primum nostros equites conspexerunt, quorum erat V milium numerus, cum ipsi non amplius DCCC equites haberent, quod ii qui frumentandi causa ierant
Abbreviated transcription (Latin):
a feris harbarisq natõnibꝰ intolit᷑ Ex quibꝰ sũt qui
piscibꝰ atq auiu ouis uiuere existnnant᷑ͤ niłtisq
capitibꝰ in occeanũ influit Ce cũ ab hoste nõ ampliꝰ
passuũ .uii. nuilibꝰ abesset ut eiat astitutũ ad eu
legati reuertũt᷑. qui in itnere ꝯgressi. magnopere
ne longiꝰ ꝓgrederet orabat / cũ id non impetrassent
hetebant uti ad eos equites qui agiuen antecessis¬
sent yͥmitteret eosq pugna prohiberet. sibiq ut
potestate facerer ini ubios legatos nuttendi. Quoꝵ
si principes ac senatꝰ sibi utreuiando fidẽ fecisset
ea ꝯ̃dictõne que a.ceͥ. ferret᷑ se usuros ostẽdebant
A has res ꝯficiendas sibi tridui spatui daret:
Hec oĩa Ce. eode illo ꝑtinere arbitabat᷑ ut tͦdiu
mora int̾posita equites eor qui abessẽt reuerte¬
rent᷑ tñ sese non longiꝰ nulibꝰ yassuũ .iiii. aqͣtoĩs
causa processaz illo die dixit Huc postero die ꝙͣ

Expanded text:
a feris barbaris nationibus incolitur, ex quibus sunt qui a feris barbaris nationibus incolitur, ex quibus sunt qui piscibus atque ovis avium vivere existimantur, multis capitibus in Oceanum influit. Caesar cum ab hoste non amplius passuum XII milibus abesset, ut erat constitutum, ad eum legati revertuntur; qui in itinere congressi magnopere ne longius progrederetur orabant. Cum id non impetrassent, petebant uti ad eos equites qui agmen antecessissent praemitteret eos pugna prohiberet, sibique ut potestatem faceret in Ubios legatos mittendi; quorum si principes ac senatus sibi iure iurando fidem fecisset, ea condicione quae a Caesare ferretur se usuros ostendebant: ad has res conficiendas sibi tridui spatium daret. Haec omnia Caesar eodem illo pertinere arbitrabatur ut tridui mora interposita equites eorum qui abessent reverterentur; tamen sese non longius milibus passuum IIII aquationis causa processurum eo die dixit: huc postero die quam
Abbreviated transcription (Latin):
ubioꝵ finibꝰ asidere quoꝵ sit legati apud se/ et de
sueuoꝵ in uirus querant᷑ et a se auxiliũ petant
hoc sueius ĩperatuz legati hec se ad suos rela¬
turos dixerũt et re deliberata post die tercium ad
Ceͫ ⁊eu̾sirros Int̾a. ne propiꝰ se castra moueres
petieruit ne ad quidẽ .cc.  ase nupetrari posse dixit
Cognouerat ei magna pteni equitatꝰ ab hns ali¬
quor diebꝰ an pdandi frumentandiq ca ad anbi¬
iratos sansmosam nissa hos cepetari equitis
atq huiꝰ zei causa moram ĩterponi aibitabatur
mosa profluit ex monte uesego iqui ẽ infimbus.
lingonũ et ꝑte quada ex reno recepta que appellatͤ¬
dicit᷑ uatua in occeanũ influit /neq longiꝰ ab os¬
ceano milibꝰ passuũ.lxxx. in ienũ transit Renus
au̾t orit᷑ ex lepontus hus qui alpes in tolũt et.
ubi occeano appiquat in plures defluit partes.
multis ingentibꝰq iisulis effectis quaꝵ ps magna

Expanded text:
Ubiorum finibus considere, quorum sint legati apud se et de Ubiorum finibus considere, quorum sint legati apud se et de Sueborum iniuriis querantur et a se auxilium petant: hoc se Ubiis imperaturum. Legati haec se ad suos relaturos dixerunt et re deliberata post diem tertium ad Caesarem reversuros: interea ne propius se castra moveret petierunt. Ne id quidem Caesar ab se impetrari posse dixit. Cognoverat enim magnam partem equitatus ab iis aliquot diebus ante praedandi frumentandi causa ad Ambivaritos trans Mosam missam: hos expectari equites atque eius rei causa moram interponi arbitrabatur. Mosa profluit ex monte Vosego, qui est in finibus Lingonum, et parte quadam ex Rheno recepta, quae appellatrum, in Oceanum influit neque longius ab Oceano milibus passuum LXXX in Rhenum influit. Rhenus autem oritur ex Lepontiis, qui Alpes incolunt, et lubi Oceano adpropinquavit, in plures diffluit partes multis ingentibus insulis effectis, quarum pars magna
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ in locis esse germanos audicbat/ Aquibꝰ cuꝑa
paucor diez iter abesser legati ab hus uenerutisqͣr
hes fuit oratio germanos neq priores Põ. Ro. bel¬
lu inferre neq tii recusare si lacessant qu armus
ꝯtendat qd gernianor asuetudo hec sit a maioribꝰ
tradita qui cũ bellu inferũt resistere uelit neq de¬
precari .h. tii dicere uenisse ĩ uitos ciectos domo. si
sua gra romani uelint posse hiis utiles & anucis
uel sibi agros atribuat uel patiane eos cenere qͦs
Arnuis possederit sese uins suenis acedere quibꝰ ne
dn quidem ĩ mortales pares esse possuit. reliquum
dr̃onis sibi nullã cũ liis amicitia cẽ posse si in
gallia remaneret neq ueꝵ esse qui suos fiues
tueri nõ potueruit alienos occupare neq ulles ĩ ⁊¬
gallia uacare acies qui dari tante presertiz mul¬
titudint sine inuiria possit sed licere si uelit i

Expanded text:
quibus in locis esse Germanos audiebat. A quibus cum quibus in locis esse Germanos audiebat. A quibus cum paucorum dierum iter abesset, legati ab iis venerunt, quorum haec fuit oratio: Germanos neque priores populo Romano bellum inferre neque tamen recusare, si lacessantur, quin armis contendant, quod Germanorum consuetudo haec sit a maioribus tradita, Quicumque bellum inferant, resistere neque deprecari. Haec tamen dicere venisse invitos, eiectos domo; si suam gratiam Romani velint, posse iis utiles esse amicos; vel sibi agros attribuant vel patiantur eos tenere quos armis possederint: sese unis Suebis concedere, quibus ne di quidem immortales pares esse possint; reliquum orationis: sibi nullam cum iis amicitiam esse posse, si in Gallia remanerent; neque verum esse, qui suos fines tueri non potuerint alienos occupare; neque ullos in Gallia vacare agros qui dari tantae praesertim multitudini sine iniuria possint; sed licere, si velint, in
Abbreviated transcription (Latin):
Huis aebꝰ atq auditionibꝰ permoti de simus sepe.
rebꝰ asilui meunt quor eos cuestigio penitere est¬
necese cũ in certis rumoribꝰ seruiant et pleriq ad. 3¬
uolutatem eoꝵ ficta responeeat Qua asuetudiue.
cegnita. Ceͫ ne grauiori bello occirreret maturiꝰ ꝙͣ
aeuerat ad eecitu profitiscit Eo cũ puenisset ea qͥ
fore suspicatꝰ fuerat st̾a cogneuit. mussas legatõnes
A non uullis ciuitatibꝰ ad germanos in uitatosq cos
uti a reno discederet oia queque postulassẽt ase force
pata Qua spe adducti germani latiꝰ uagabat᷑ et
in fines eburonũ et condrusenũ qui supͣ. trenerorũ
clientes peruenerit Brncipibꝰ gallie uocatis cꝰ ea q̃
cognouerat dissmmulanda sibi existimauit eoꝵq.
ais pnulsis et ꝯfirmatis equitatuq nuperato.
bellii cũ germanis gerere astituit. Re Frumẽtaria
cõpata equitibꝰq delectis iter in ea loca facere tepͥ

Expanded text:
His rebus atque auditionibus permoti de summis saepe His rebus atque auditionibus permoti de summis saepe rebus consilia ineunt, quorum eos in vestigio paenitere necesse est, cum incertis rumoribus serviant et pleri ad voluntatem eorum ficta respondeant. Qua consuetudine cognita Caesar, ne graviori bello, occurreret, maturius quam consuerat ad exercitum proficiscitur. Eo cum venisset, ea quae fore suspicatus erat facta cognovit: missas legationes ab non nullis civitatibus ad Germanos invitatos eos uti ab Rheno discederent: omnia quaeque postulassent ab se fore parata. Qua spe adducti Germani latius iam vagabantur et in fines Eburonum et Condrusorum, qui sunt Treverorum clientes, pervenerant. Principibus Gallice evocatis Caesar ea quae cognoverat dissimulanda sibi existimavit, eorumque animis permulsis et confirmatis equitatu imperato bellum cum Germanis gerere constituit. Re frumentaria comparata equitibusque delectis iter in ea loca facere coepit,
Abbreviated transcription (Latin):
germanos transire ꝓhibehait/ Illi oia expti cũ neq
Ui ꝯtendere ꝓpt̾ mopiam nauũ neq cdlam calnsie
peter cuscodia menapior possent reueiti se ĩ suas
sedes regionesq simulauerut /Et tadu uiam ꝓgressi.
rucsũ ren̾terũt atq oĩ hos ituiere una nocte eꝯtatu
afecto inscies inoppinantesq menapios opresserũt
Qui de germanor discessu certiores ꝑ ex ploratores
facti sine metu trasreni in suos uicos remigraue¬
int hns interfectis nauibꝰq coꝵ eccupatis priꝰꝙͣ
ea Pe menapior que citra renũ erat certior fieret
flumen transierũt atq oibꝰ cor edificiis occupatiᷤ
reliqua coꝵ ptem hienus se copiis aluerũt hiis de
supra in capiendis ꝯsilns mobiles et nouis rebus
pleruq studet nicħ lins comitendũ existimauit:
Est ei hoc gallice asuetudnius uti et uiatores etia¬
Q̃ iͥ uitos ꝯsistere cogat et qd quisq eoꝵ dequaq
⁊e andierit. aut cognouerit querat et mertatores
ni oppitis uulgus cucustat quibꝰ q ex regionibus

Expanded text:
neque vi contendere propter inopiam navium neque clam transire propter custodias Menapiorum possent, reverti se in suas sedes regionesque simulaverunt et tridui viam progressi rursus reverterunt atque omni hoc itinere una nocte equitatu confecto inscios inopinantes Menapios oppresserunt, qui de Germanorum discessu per exploratores certiores facti sine metu trans Rhenum in suos vicos remigraverant. His interfectis navibus eorum occupatis, prius quam ea pars Menapiorum quae citra Rhenum erat certior fieret, flumen transierunt atque omnibus eorum aedificiis occupatis reliquam partem hiemis se eorum copiis aluerunt. His de sunt in consiliis capiendis mobiles il his committendum existimavit. Est enim hoc Gallicae consuetudinis, uti et viatores etiam invitos consistere cogant et quid quisque eorum de quaque re audierit aut cognoverit quaerant et mercatores in oppidis vulgus circumsistat quibus ex regionibus
Abbreviated transcription (Latin):
extimabat ip̃e idonea tẽpestatẽ nactꝰ paulo post̾
media nocte naues soluit que om̃s incolumes.
paulo infra delate sũt. Quibꝰ ex nauibꝰ cũ essent
expositi milites caciter.ccc. atq in castra cõtuu¬
derent mornu quos . Cc. in britaniam proficiscẽs
pacatos reliquerat. spe prede adducti pͥmo nrõs ita
magno suoꝵ nũo cricũsteterũt. ac si se int̾fici.
nollet arma ponere iusserũt Cum illi oibe fto
sese defenderet celeriter ad clamorẽ hõmũ cucit.
ampliꝰ horis. iii. fortissime pugnauerũt et pau¬
çis uulneribꝰ acceptis cõpłes ex hiis occider unt
Fostca uero ꝙͣ equitatꝰ nr̃ n cõspectũ uẽit hoste ᷤᷤ
coꝵ est occisus. Ce ͬ postero die titũ labienum
legatũ cũ hiis legionibꝰ quas ex brita nia redu¬
xerat ĩ mormos. qui rebellionẽ fecerãt nusit.
et luciꝰ cocta legati qui ĩ menapior fiues le¬
indensissimas siluas addiderat se ad Ceꝰ receye¬

Expanded text:
existimabat. Ipse idoneam tempestatem nactus paulo post existimabat. Ipse idoneam tempestatem nactus paulo post mediam noctem naves solvit, quae omnes incolumes apaulo infra delatae sunt. Quibus ex navibus cum essent expositi milites circiter CCC atque in castra contenderent, Morini, quos Caesar in Britanniam proficiscens pacatos reliquerat, spe praedae adducti primo non ita magno suorum numero circumsteterunt ac, si sese interfici nollent, arma ponere iusserunt. Cum illi orbe facto sese defenderent, celeriter ad clamorem hominum circitamplius horis IIII fortissime pugnaverunt et paucis vulneribus acceptis complures ex iis occiderunt. Postea vero quam equitatus noster in conspectum venit, hostes  numerus est occisus. Caesar postero die T. Labienum legatum cum iis legionibus quas ex Britannia reduxerat in Morinos qui rebellionem fecerant misit. et L. Cotta legati, qui in Menapiorum fines lein densissimas silvas abdiderant, se ad Caesarem recepe