comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abominabiles dño: que offeruntur
ex scelere. Quicquid enim in dei sacͥ¬
ficio ex scelere offert᷑ : omĩpotentis
Hinc rursus scriptum ÷. Honorado¬
minum detuis iustis laborib Qui
gͦ male tollit. ut quasi bene prebeat:
constat sine dubio quia dñm ñ ho¬
norat. Hinc qͦ ꝑ salomonẽ dicitur.
Qui offert sacrifitium de substanti¬
a pauꝑis: ac si uictimet filium in cõ¬
spectu patris. Quantus autem do-¬
cile oognoscimus quanto ds omp̃s
dolore exasꝑat᷑ quando ei sacͥficium
ex rapina tribuit᷑. Nimis gͦ. declinã¬
dum ⁊ dilectissime fr̃. sub optentu
elemosinȩ. peccata simonicȩ here¬
sis ꝑpetrare. Nam aliud ÷ ꝓpt̃ pec
quidam desiderio honoris inflati defũc¬
tis epĩs consorant᷑: ⁊ fiuunt repente ex
laicis sacerdotes: atq inuerecunde re¬
ligiosi ꝓpositi ducatum arripiunt.
qui nec̃ ẽẽ ad huc milites didicerunt.
Quid putamus qͦd isti subiectis pres¬
taturi sunt. qui antequam discipulatus

Expanded text:
abominabiles, quae offeruntur abominabiles, quae offeruntur ex scelere. Quidquid enim in Dei sacrificio ex scelere offertur, omnipotentis Hinc rursus scriptum est: Honora Dominum de tuis justis laboribus. Qui ergo male tollit ut quasi bene praebeat, constat sine dubio quia Dominum non honorat. Hinc quoque per Salomonem dicitur: Qui offert sacrificium de substantia pauperis, ac si victimet filium in conspectu patris. Quantus autem docile cognoscimus quantus apud Deum dolor exasperatur, quando ei sacrificium ex rapina tribuitur. Nimis ergo declinandum est, dilectissimi fratres, sub obtentu eleemosynae, peccata simoniacae haereseos perpetrare. Nam aliud est propterquidam, desiderio honoris inflati, defunctis episcopis tonsurantur, et fiunt repente ex laicis sacerdotes, atque inverecunde religiosi propositi ducatum arripiunt, qui nec esse adhuc milites didicerunt. 1009 Quid putamus quod isti subjectis praestituri sunt, qui antequam discipulatus
Abbreviated transcription (Latin):
detumn haberet. Om̃o gͦ metuenda & ca¬
lenda ÷ hostis astutia nequoᷤ apta neqͥt tẽp¬
aioe subũte̾: latentitelo seui ualeat tri¬
ildare. Neq enim elemosina reputan¬
da : si pauꝑib dispenset᷑. quod ex illici¬
tis reb accipitur: quia qui hac inten¬
nione male accipit ut quasi bene dis¬
penset grauatur potius qmͣ iuuat᷑.
lemosina redemptoris nr̃i oculis il¬
aplacet.: que ñ de illicitis et iniqui¬
ace congerit᷑: s quȩ de reb concessis
bene ad quisitis impendit᷑. Unde e¬
lam illuo certum: quia et si monaᷤ¬
teria aut xenodochia. uł quid aliud coñ¬
truatur: m̃cedi ñ ꝓficit. Quoniam
dum ꝑu̾sus et emptor honoris in locũ
transimittitur. et alios ad sui similitu¬
dinem sub cõmodi datione constituit:
plura male ordinando destruit. ꝗͣ
ille potest edificare. qͥ ab eo pecuniȩ
ordinatio nẽ accepit. Negͦ sub opten¬
tu elemosinȩ cum peccato aliquid

Expanded text:
ditum non haberet. Omnino ergo metuenda et caditum non haberet. Omnino ergo metuenda et cavenda est hostis astutia, ne, quos aperta nequit temptatione subvertere, latenter telo saevius valeat trucidare. Neque enim elemosina reputanda est, si pauperibus / dispensetur, quod ex inlicitis rebus accipitur, quia qui hac intentione male accipit, ut quasi bene dispenset, adgravatur potius quam iuvatur. Aelemosina redemptoris nostri oculis illa placet, quae non de inlicitis et iniquitate congeritur, sed quae de rebus concessis et bene adquisitis impenditur. Unde etiam illud certum est, quia, etsi monasterium aut xenodochia vel quid aliud construatur, mercedi non proficit, quoniam, dum perversus emptor honoris in locum mittitur et alios ad sui similitudinem sub commodi datione constituit, plura male ordinando destruit, quam ille potest aedificare qui ab eo pecuniam ordinationis accepit. Ne ergo sub obtentu eleemosynae cum peccato aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ce precipit᷑ gratis accepistis gratis da¬
te: agitur ut crescat et geminata fiat
in uno eodemq delicto conditio. em̃tis
scilicet et uendentis. Ut cum liqueat
hanc heresim ante om̃s radice pestifera
surrepsisse: atq in ipsa sua origine apłi¬
ca eẽ detestatione dainnatã÷ cur ñca¬
uet᷑⁊ cͣ ñ ꝑpenditur.⁊ qr benedictio illi ĩ
maledictionem conu̾titur quiad hoc
ut fiat hereticus ꝓmouet᷑: Plerunq
gͥ adu̾sarius animarum dum ñ potest
inhis quȩ ad faciem sunt praua surri¬
pere: callide specie quasi pietatis in iec¬
ta. nititur supplantare. Suadetq for¬
sitan debere ab habentib accipi⁊ ut sit
quod possit ñ habentib erogari: dummͦ
uł sic uenena mortifera elemosinȩ cela¬
ta obumbrationȩ transfundat. Nam nͦ
uenator feram. nec auem auceps deciꝑet.
uł piscem piscator caꝑet: si aut ille laqũ¬
mapto ꝓponeret: aut ille hamũ esca abscõ¬

Expanded text:
ce praecipitur: Gratis accepistis, gratis dace praecipitur: Gratis accepistis, gratis date , agitur ut crescat, et geminata fiat in uno eodemque delicti contagio, ementis scilicet et vendentis. Et cum liqueat hanc haeresim ante omnes radice pestifera surrepsisse, atque in ipsa sua origine apostolica esse detestatione damnatam, cur non cavetur, cur non perpenditur quia benedictio illi in maleut fiat haereticus promovetur? Plerumque ergo adversarius animarum, dum non potest in his quae ad faciem sunt prava subripere, callide specie quasi pietatis injecta nititur supplantare, suadetque forsitan debere ab habentibus accipi, ut sit quod possit non habentibus erogari, dummodo vel sic venena mortifera, eleemosynae celata obumbratione, transfundat. Nam nec venator feram, aut avem auceps deciperet, vel piscem piscator cain aperto proponeret, aut ille hamum aesca abscon
Abbreviated transcription (Latin):
dus: sic qui ultro ambit uł impor¬
tunum se ingerit. ÷ ꝓculdubio rep¬
lendus. Nam qui sic nititur ad alti¬
ra conscende qͥd aluid agit nͥ ut cres¬
do decrescat. ⁊ ascendendo exteruis
teriꝰ in ꝓfunda descendat: Itaq fẽ¬
km̃e in sacerdotib ordinandis su¬
ritas uigeat. sit simplex sine uena¬
tate consensus. Pura p̃feratur elect
ut ad summa sacerdotii ñ suffragi
uenditorum ꝓuectꝰ⁊ s dei credatus
iudicio. Nam quia graue omninos
facinus dei donum uł p̃cio comꝑa
uł uendere: euangłica ÷ testis au¬
columbas euertit. Quid aliud ⁊
lumbas uendere. nͥ p̃cium de mal
impositione ꝑciꝑe. de spm̃ scĩs¬
omnipotens ds̃ hominib tribuit ueñ¬
dare: Quorum sac̾dotium ante deio.¬
culos cadere cathedrarum utiq patent̃
eu̾sione signatum ⁊ : & tam̃ exerit adhuc
nequitiȩ prauitas uires suas Nam co¬
git uendere. quos decepit ut emerent.
Et dum ñ attenditur quod diuina uo¬

Expanded text:
dus: sic qui ultro ambit vel impordus: sic qui ultro ambit vel importune se ingerit, est procul dubio repellendus. Nam qui sic nititur ad altiora conscendere, quid agit, nisi ut crescendo decrescat, et ascendendo exterius, interius ad profunda descendat. Itaqueme, in sacerdotibus ordinandis sinceritas vigeat, sit simplex sine venalitate consensus. Pura praeferatur electio, ut ad summam sacerdotii non suffragio venditorum provectus, sed Dei credatur iudicio; nam quia grave omnino facinus est Dei donum vel pretio comparare vel vendere, euangelica est testis auctocolumbas evertit. Quid aliud est columbas vendere, nisi pretium de manus impositione accipere omnipotens Deus hominibus tribuit, venundare? Quorum sacerdotium ante Dei oculos cadere, cathedrarum utique patenter eversione signatum est; et tamen exerit adhuc nequitiae pravitas vires suas. Nam cogit vendere, quos decepit ut emerent. Et dum non attenditur quod divina vo
Abbreviated transcription (Latin):
de paterno salutantes affectu petimus
p̃cellentissimi filir: ut tam detestabile
malũ de regni ur̃i studeatis finib ꝓhibe¬
re ⁊ nulla apud uosexcusatio: nulla
contra aminam ur̃am suggestio locũ
inueniat: quia facientis ꝓculdubio¬
culpam habet qd qͦo pocest corrigere regi
em̃dare. Item ꝓeisdem heresib si ato¬
discurrente uulgatum ÷ qͦd ingalliari
partib sacͥ ordines ꝑ simoniacã heresim
conferant᷑ ⁊ uehem̃ti tedio merors
afficimur.⁊ sim eccliasticis officiis ques¬
quam habet locum peccunia: ⁊ firs¬
Qd scilicet quid ꝑ ħ aliud agit᷑. nͥ u
la de actu ꝓbatio⁊ nulla sollicitudos
morib ⁊ nulla sit de uita discussio.
ille solummͦ dignus qui dare p̃cum
suffecerit estimetur: Ex qua re sus
festinat utilitatis arriꝑe.⁊ et ipsen
gis qͦd honorem querit indignus:
cut autem is qui inuitatus renuics
situs refugit sacris ÷ altarib admo¬

Expanded text:
de paterno salutantes affectu, petimus, de paterno salutantes affectu, petimus, praecellentissimi Filii, ut hoc tam detestabile malum de regni vestri studeatis finibus prohibere, et nulla apud vos excusatio, nulla contra animam vestram suggestio locum inveniat, quia facientis procul dubculpam habet, qui quod potest corrigere negligit emendare. » Item pro eisdem haeresibus Sydiscurrente vulgatum est, quod in Galliarum partibus sacri ordines per Simoniacam haeresim conferantur Et vehementi toedio moeroris afficimur, si in ecclesiasticis officiis quemquam habet locum pecunia, et fit sQuid scilicet? quid per hoc aliud agitur, nisi ut nulla de actu probatio, nulla sollicitudo de moribus, nulla sit de vita discussio: sed ille solummodo dignus, qui dare pretium suffecerit, aestimetur? Ex qua re si m locum festinat utilitatis arripere, eo ipso magis, quod honorem quaerit, indignus est. Sicut autem is qui invitatus renuit, quaesitus refugit, sacris est altaribus admoven
Abbreviated transcription (Latin):
regiminis adducuntur. qui deinse ma¬
gis iracundiam ꝓuocent: quam ꝑ se¬
met ipsos populis placare debuerãt.
Nec hoc qͦ malum sollicitudo nr̃a pa¬
titur negligent̃ committere: quod
quidam instinctu głȩ in anis illecti.
ex laico repente habitu sacerdotii ho¬
norem arripiunt: et quod dicere pu¬
det ⁊ tacere graue ÷ regendi docco¬
res. ⁊ qui docendi sunt. doctores nec
erubescunt uideri nec metuunt.
Ducatum animarum impudent̃
assumunt: quib uia omnis ignota
doctoris ÷ ⁊ quo uł ipsi gradiantur
tus ñ nͥ labore ⁊ in sollicitudine ex¬
ꝑtus eligitur: quales animarum
eẽ debeant duces. qui epãtus culmen
in matura cupiunt festinatione cos¬
cendere: Huiꝰ saltem rei se comꝑa¬
tione considerent⁊⁊ aggredi repen¬
te in exꝑtos labores timeant: ne ce¬
cahonoris ambitio. ⁊ ipsis in penam
sit.⁊ aliis pestifera erroris semina iaci¬
ant. ⁊ qͥppe qͥ ñ didicere qͦd doceant. P in¬

Expanded text:
regiminis adducuntur, qui 82 Dei in se maregiminis adducuntur, qui 82 Dei in se magis iracundiam provocent, quam per semetipsos populis placare debuerant. « Nec hoc quoque malum sollicitudo nostra patitur negligenter omittere, quod quidam, instinctu gloriae inanis electi, ex laico repente habitu sacerdotii honorem arripiunt, et, quod dicere pudet et tacere grave est, regendi, rectores, et qui docendi sunt, doctores, nec erubescunt videri, nec metuunt. Ducatum animarum impudenter assumunt, quibus via omnis ignota ductoris est, et quo vel ipsi gradiantur,tus non nisi labore et sollicitudine expertus eligitur, quales animarum duces esse debeant qui episcopatus culmen immatura cupiunt festinatione conscendere? Hujus saltem rei se comparatione considerent, et aggredi repente inexpertos labores timeant, ne caeca honoris ambitio, et ipsis in poenam sit, et aliis pestifera erroris semina jaciant, quippe qui non didicere quod ipsi doceant. Proin
Abbreviated transcription (Latin):
um illic delicta comm̃det: quia ubi
aurum placet et uicium. Hincgͥ. ñ
solum iordinatoris et ordinati am¬
mam letale uulnus infigitur. uerũ
etiam excellentiȩ ur̃ȩ regnum. ep̃oꝵ
culpa quorum magis int̾cessionib
iuuari debuerat p regrauat᷑. Si enim
is dignus sacerdotio creditur cui ñacti
onts merita s premioꝵ copia suffragat᷑:
restat ut nichil sibi in honores eccłiasti¬
cos grauitas nichil defendat industria:
Etotum auri ꝓfanus amor optineat
Et dum uiciis honor remuneratur:
in locum ultoris. is qui fortasse fue¬
rat ulciscendus adducitur. atq hinc sacer¬
dotes ñ ꝓficere s ꝑire potiuis indicantur
Uulnerato nanq pastore: quiscurandis
ouib adhibeat medicinam : Aut quai¬
do ppłm orationis clypeo tueatur.⁊ qui
iaculis se hostium feriendum exponit:
Aut qualem de se fructum ꝓducturꝰ ÷.
cuius graui peste radix infecta ẽ : Ma
mitas: ubi tales intercessores ad locum

Expanded text:
um illic delicta commendet; quia ibi um illic delicta commendet; quia ibi aurum placet et vitium. Hinc igitur non solum in ordinatoris et ordinati animam lethale vulnus infligitur, verum etiam excellentiae vestrae regnum episcoporum culpa, quorum magis intercessionibus juvari debuerat, praegravatur. Si enim is dignus saonis merita, sed praemiorum copia suffragatur, restat ut nihil sibi in honores ecclesiasticos gravitas, nihil defendat industria, sed totum auri profanus amor obtineat; et dum vitia honore munerantur, in locum ultoris is qui fortasse fuerat ulciscendus adducitur, atque hinc sacerdotes non proficere, sed perire potius indicantur. Vulnerato namque pastore, quis curandis ovibus adhibeat medicinam? Aut quando populum orationis clypeo tueatur, qui jaculis se hostium feriendum exponit? Aut qualem de se fructum producturus est, cujus gravi poste radix infecta est? Majmitas, ubi tales intercessores ad locum
Abbreviated transcription (Latin):
ad dei seruitium ñuita querit᷑: si ma¬
gis contra deum pecuniȩ uenerant᷑.
tẽ decisdem theoderico et theodebto re¬
gib francoꝵ pꝰ aliqua fertur simoniaca
heresis. quȩ prima contra dei eccłiam
diabolica plantatione surrex̃. et in ip̃o
ortu suo telo aplice ultionis ꝑcussa atq
damnata ẽ. in regni ur̃i finib domina¬
ri: cum in sac̾dotib fides eligenda sit¬
cum uita. Si uita deẽ fides meritum ñ
habet: beato iacobo attestante qͥait.
Fides sine oꝑib mortua ÷ Que enim
oꝑa ẽẽ ualeant sac̾dotis: qͥ honores tan
ti saciam̃ti conuincit᷑ optinere ꝑ p̃miũ:
Ex qua re agitur ut ipsi ꝙͦ qui sacros
ordines appetunt. ñ uitam corrigere.⁊
ñ mores componere studeant: s diui¬
tias quib honor sacer emitur congre.¬
gare. Hinc fit etiam ut insontes et
paupes a sacris ordinib ꝓhibiti despec¬
tiq resiliant. Et dum innocentia pa¬
upis displicet: dubium ñ ÷ qͦd p̃miꝰ¬

Expanded text:
ad Dei servitium non vita quaeritur, sed maad Dei servitium non vita quaeritur, sed magis contra Deum pecuniae venerantur. » Idem de eisdem Theoderico et Theodeberto regibus Francorum post aliqua: « Fertur simoniaca haeresis, quae prima contra Dei Ecclesiam diabolica plantatione subrepsit, et in ipso ortu suo telo apostolicae ultionis percussa atque damnata est, in regni vestri finibus dominari; cum in sacerdotibus fides sit eligenda cum vita, si vita deest, fides meritum non habet, beato Jacobo attestante, qui ait: Fides sine operibus, mortua est . Quae enim opera esse valeant sacerdoti sacramenti convincitur habere per praemium? Ex qua re agitur, ut ipsi quoque qui sacros ordines appetunt, non vitam corrigere, non mores componere studeant, sed divitias, quibus sacer honor emitur, congregare. Hinc fit etiam, ut insontes et pauperes a sacris ordinibus prohibiti, despectique resiliant, et dum innocentia pauperis displicet, dubium non est quod praemi
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ docuit s errorẽ: Pudet ꝓfec
pudet aliis imꝑare: quod ip̃e nescit
stodire. Nec illud quidem quod simi
mlatione radendum ÷ p̃terimus. qͦd
no modo erecrabile. ⁊ eẽ grauissimũ
testamur: eo qͦd sacri illic ordines ꝑ
nomacam heresim quȩ pͥma contra
am orta ⁊ districta maledictione
mnata: consecrantur. Hic̃ gͦ agit᷑.
sacerdotis dignitas in despectu:⁊
sit honor in crimine. Perit utiq re¬
rentia: adimitur disciplina quia
upas debuit emendare committit.
nefaria ambitione honorabilis sa¬
oti lucitur in prauatione censu
lam quis denuo ueneret᷑ qd uen¬
llrs Aut quis ñ uile pucet e qo
lear. Unde ualde contristor et
 illicondoleo: qr du scm spm¬
largiri lignat᷑ diuuino munere habere
despiciunt: s p̃miis assecunt᷑: sac̾do¬
ciim illic subsistere diu ñ arbitror. Nã
abi cona suꝑnȩ gr̃ȩ uenalia uidicant᷑.

Expanded text:
rationem docuit, sed errorem? Pudet 81 profecto, rationem docuit, sed errorem? Pudet 81 profecto, pudet aliis imperare, quod ipse nescit custodire. Nec illud quidem, quod simili emendatione radendum est, praeterimus, sed omnino exsecrabile et esse gravissimum detestamur, eoquod sacri illic ordines per simoniacam haeresim, quae prima contra Ecclesiam orta, et districta maledictione damnata est, conferantur. Hinc ergo agitur ut sacerdotis dignitas in despectu, et sanctus sit honor in crimine. Perit utique reverentia, adimitur disciplina, quia qui culpas debuit emendare, committit, et nefaria ambitione honorabilis sacerdotii ducitur in depravationem censura. Nam quis denuo veneretur quod venditur? Aut quis non vile putet esse quod emitur? Unde valde contristor, et terrae illi condoleo, quia dum Splargiri dignatur, divino munere habere despiciunt, sed praemiis assequuntur, sacerdotium illic subsistere diu non arbitror. Nam ubi dona supernae gratiae venalia judicantur,
Abbreviated transcription (Latin):
lecta generali sinodo. hane sub an¬
mate dannandam penitus impetraret. Nec
ante si agͥo ep̃o augustidunensi. regina ⁊
dedit: quam p̃sente cyriaco suo abbate
ipsi qͦd de ꝓpellendis heresib moniti fue.¬
fant adimplerent. Nam ꝓ his bru¬
nichildi regine interalia scribit dicens.
Gacerdotale officium in tanta illic sicut
didicimus ambitione ꝑductum ÷: ut
sacerdotes subito qͦd graue nimis ÷ ex la¬
cis ordinent᷑. S quid isti acturi. quid
pło p̃staturi sunt. qui ñ ad utilitatem.
futuri ad honorem ep̃i concupiscunt᷑ :¬
Hisigitur qui nec dum qͦd docere debe¬
Int didicerunt. quid aliud agitur nsi
aucorum ꝓuectus illicitus. fiat multiᷤ
nteritus: ⁊ in confusionem eccłiasticȩ
noderationis obseruantia deducantur:⁊
ippe. ubi nullus regularis ordo serua¬
ir÷ Nlam qui ad eius regimen impro¬
isus uł p̃cipitatꝰ accedit: qͥ admonitio¬
e subiectos edificet:: cuius exemplũ

Expanded text:
collecta generali synodo, hanc sub ancollecta generali synodo, hanc sub anathemate damnandam penitus impetraret. Nec ante, Syagrio episcopo Augustodunensi, regina etallium dedit, quam, praesente Cyriaco suo abbate, ipsi quod de propellendis haeresibus moniti fuerant adimplerent. Nam pro his Brunichildi reginae inter caetera scribit, dicens: « Sacerdotale officium in tantam illic, sicut didicimus, ambitionem perductum est, ut sacerdotes subito, quod grave nimis est, ex laicis ordinentur. Sed quid isti acturi, quid populo praestaturi sunt, qui non ad utilitatem, sed fieri ad honorem, episcopi concupiscunt? Hi ergo, qui necdum quod docere debeant didicerunt, quid aliud agunt, nisi ut paucorum provectus illicitus fiat multis interitus, et in confusionem ecclesiasticae moderationis observantia deducatur, quippe ubi nullus regularis ordo servatur? Nam qui ad ejus regimen improvidus vel praecipitatus accedit, qua admonitione subjectos aedificet, cujus exemplum non
Abbreviated transcription (Latin):
alib uenerabilis papa grego¬
rius commissam sͥ diuinine
eccłiam studiis efficacit̃ gus¬
nabat. Iam ligures. ueneti
hiberos aliosq ascismate sub libello cons¬
sos calcedonensem sy nodum ueneraricõ¬
pellens: ad unitatẽ scẽ eccłiȩ reuocarat.
Iam barbaricinos. sardos ⁊ campan
rusticos tam p̃dicationib quam u̾bet¬
b em̃datos: a paganizandi uanitate
mouerat. Iam donatistarum heresi
penes affricam : manicheorum pene
siciliam: arrianorum penes hispan
agnoitarum uͦ penes alexandriam: sc¬
torum suorum ualidissimis auctor¬
tib importunissimisq legationib
mino suffragante. a corpore totuis
scẽ matris eccłiȩ sequestrarat. Sola
nes galliam neophitorum heresis. ql
si moniacis munerib quasi tot radi¬
b pullulans: longe lateq ꝓrsus ei¬
uerat. ⁊ manebat. Contra quam uenl¬
bilis pat̾ apud brunichildem regiila
theodericum qͦ ⁊ theodeb̾tum frans
reges fortiter expugnauit: donec

Expanded text:
alibus venerabilis papa Gregorius commissam sibi divinitus Ecclesiam studiis efficaciter gubernabat. Jam Ligures, Venetos, Iberos, aliosque a schismate sub libello confessos, Chalcedonensem synodum venerari compellens, ad unitatem sanctae Ecclesiae revocarat. Jam Barbaricinos, Sardos, et Campaniae rusticos tam praedicationibus, quam verberibus emendatos, a paganizandi vanitate removerat. Jam Donatistarum haeresim penes Africam, Manichaeorum penes Siciliam, Arianorum penes Hispaniam, Agnoetarum vero penes Alexandriam, scriptorum suorum validissimis auctoritatibus importunissimisque legationibus, Domino suffragante, a corpore totius sanctae matris Ecclesiae sequestrarat. 2. Sola penes Galliam Neophytorum haeresis, quot simoniacis muneribus, quasi tot radicibus pullulans, longe lateque prorsus excreverat, et manabat. Contra quam venerabilis Pater apud Brunichildem reginam, Theodericum quoque, et Theodebertum Francorum reges, fortiter expugnavit, 80 donec,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens ħ abbate. segregauit eum a com¬
munione: tanquam eum qͥ soluerat re¬
ulam monastii. Igitur pꝰ modicum tẽ¬
poris morit᷑ fr̃ segregatus: nesciente
papa. Post duos gͦ aut tres dies ꝑgensab¬
bas munciauit er: qr fr̃ requieuit. Inħ
et dehac uita ñ soluit eum ab excõmu¬
nicationis epitimio. Et scribens oratio¬
niem inpictatio: dedit umi diaconorũ
lorum uibens ei ire.⁊ suꝑ frẽm legi eã
rat autẽ oratio soluens ab ex cõmuni¬
pitio ne defunctum. Uadit gͦ diaconus
ic̃ p̃ceptum ei fuerat suꝑ tumulũ frĩs
egit pictatium habens orationẽ. Et
psa nocte iuidit abbs frẽm illum defũc¬
um. E dicit ei. Nones mortuus fr̃⁊ Ii
trespondit. Etiam. Et iterum intro¬
fabat eum abbs. Ubi eras usq hodie :¬
espondit fr̃. Uere dñe incustodia: ⁊
pationem dex̃ suꝑ sepulchrum: in ea
a absolut: ab er communicatione :
liberata:÷ a damnatione anima ei.¬

Expanded text:
discens hoc ab abbate, segregavit eum a comdiscens hoc ab abbate, segregavit eum a communione, tanquam eum qui solverat regulam monasterii. Igitur post modicum temporis moritur frater segregatus, nesciente papa. Post duos ergo aut tres dies pergens abbas nuntiavit ei quia frater requievit. In hoc ret de hac vita, non solvit eum ab excommunicationis epitimio; et scribens orationem in pyctatio, dedit uni diaconorum suorum, jubens ei ire, et super fratrem legi eam. Erat autem oratio solvens ab excommunicatione defunctum. Vadit ergo diaconus, sicut praeceptum ei fuerat, et super tumulum fratris legit pyctatium, habens orationem. Et ipsa nocte vidit abbas fratrem illum defunctum, et dixit ei: Non es mortuus, frater? Ille respondit, etiam. Et iterum interrogavit eum abbas: Ubi eras usque hodie? Respondit frater? Vere, domine, in custodia, et orationem dixit super sepulcrum, in ea hora absolutus est ab excommunicatione, et liberata est a dom
Abbreviated transcription (Latin):
ualet exurere. Nam unius cuiusq quas¬
tum meruit culpa: iusto dĩ iuidicio. tan¬
dicit᷑. a latinis uͦ intelligit᷑ campꝰ uł pra¬
tum: p̃ceptor m̃s int̃ alia toto orbe iã d¬
fãmata miracła int̃pretatꝰ ÷ mͥ scribens.
Enarrauit nob̃ prb̃r nomine petrusd
scõ gregorio papa romano: illic enim esa
reuerentissimꝰ ħ p̃sbit̃. Is inquit effectꝰ
pa edificauit monast̾ium uirorum mas¬
num: ⁊ dedit mandatum ut nullus nꝰ¬
nachorum ꝓpͥum aliquid haberet. ils
ad unum obolum. Er̃ gͦ de monasti̾o habebat
fratrẽ secularẽ.⁊ postulauit eum dicens
Casulam ñ habeo: s fac caritatẽ eme m.
Dicit ei secularis fr̃. Ecce tͥa nomismata
suscipiens: compara quał tͥ placet. Accep¬
tis itaq monachus tͥb nomismatib: ha¬
bebat ea apud se. Alius aut̃ fr̃ uidens eũ
habentem tͥa nomismata: ꝑgens nuncia¬
uit abbati. Abbas uͦ audiens: retulit be¬
atissimo pape. Beatissimus autem gregorꝰ

Expanded text:
ualiter exurere. Nam uniuscujusque quanualiter exurere. Nam uniuscujusque quantum meruit culpa, justo Dei judicio tandicitur, a Latinis vero intelligitur campus, vel pratum, praeceptor meus inter alia toto orbe jam diffamata miracula interpretatus est, mihi scribens: 61 Enarravit nobis presbyter, nomine Petrus, de sancto Gregorio papa Romano illinc enim erat reverendissimus hic presbyter: Is, inquit , effectus papa, aedificavit monasterium virorum magnum, et dedit mandatum ut nullus monachorum proprium aliquid haberet usque ad unum obolum. Frater ergo de monasterio habebat fratrem saecularem, et postulavit eum, dicens: Casulam non habeo, sed fac charitatem, eme mihi. Dicit ei saecularis frater: Ecce tria numismata suscipiens, compara, qualis tibi placet. Acceptis itaque monachus tribus numismatibus, habet ea apud se. Alius autem frater videns eum habentem tria numismata, pergens nuntiavit abbati. Abbas vero audiens, retulit beatissimo papae. Beatissimus autem Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ legit᷑ ꝓ traiano gregorius exorasse. s
tantum fleuisse. Sic enim cum ñ orauert
gregoriꝰ ꝑ langendo potuit exaudiri: sicu
moyses cum dolendo taceret. potuit clam¬
se uideri. Cui dñs tacenti labiis quid cla¬
mas inquit ad me: Nimirum ds̃ omp̃s
corda renesq scrutatur: et frequent̃ ea mi¬
sertꝰ concedit: que homo quamuis ut car¬
nalis desideret tam̃ petere ñp̃sumit. In¬
de psalmista. Desiderium pauꝑum exau¬
diuit dñs: ⁊ desideria cordis eorum audi¬
uit auris tua. Et notandũ qr ñ legit᷑ grea¬
rii p̃cib traiani anima ab inferno liberati
⁊ in paradiso reposita. qd̃ omnino incredi¬
bile inideret᷑ ꝓpt̃ illud qͦd scͥptum ÷ nͥ qui
num celoꝵ: s simplicit dicit᷑ ab inferm
solummͦ cruciatib liberata: qd̾ uidelicet po¬
test uideri credibile. Quippe cum ita ualeas
anima in inferno existere.⁊ infernicrutu
ne ignis ualet om̃s peccatores parit᷑ det¬

Expanded text:
quia non legitur pro Trajano Gregorium exorasse, sed quia non legitur pro Trajano Gregorium exorasse, sed tantum flevisse. Sic enim cum non oraverit Gregorius, plangendo potuit exaudiri, sicuti Moyses cum dolendo taceret, potuit clamasse videri, cui Dominus tacenti labiis: Quid clamas, inquit, ad me ? Nimirum Deus omnipotens corda renesque scrutatur, et frequenter ea misertus concedit, quae homo quamvis ut carnalis desideret, tamen petere non praesumit. Unde Psalmista: Desiderium pauperum exaudivit Dominus, et desideria cordis eorum audivit auris tua . Et notandum quia non legitur Gregorii precibus Trajani anima ab inferno liberata, et in paradiso reposita, quod omnino incredibile videtur propter illud quod scriptum est: Nisi quis gnum coelorum ; sed simpliciter dicitur, ab inferni solummodo cruciatibus liberata. Quod videlicet potest videri credibile quippe cum ita valeat anima in inferno existere, et inferni crunae ignis valet omnes peccatores pariter det
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ semet ipsum imminens ꝓfligaret
Huius gͦ mansuetudinẽ iudicis. asse¬
runt gregorium recordatum ad scĩpe-¬
tri apłi basilicam ꝑuenisse ⁊ ibiq tam¬
diu suꝑ errore tam clem̃tissimi pͥnci¬
pis defleuisse: quousq responsum se¬
quenti nocte recepisset. se ꝓ traino
fuisse auditum. ⁊ tantum. ꝓ nullo ul¬
terius pagano preces funderet.
ed cum desuꝑiorib miraculis ro¬
manorum nemo sit qui dubitet: de.
hoc quod apud saxones legitur huiꝰ
p̃cib traiani anima ab inferm cruci¬
atib liberatam ⁊ ob id uł maxime
dubitare uidentur qd̃ tantus doc¬
tor nequaquam presumet ꝓ paga¬
no ꝓrsus orare: qui in quarto dialo¬
gorum suorum libro docuerat. eandem cau¬
sam ẽẽ cͣ ñ oret᷑ a scĩs in futuro iudicio ꝓ per¬
catorib et̃no igne damnatis : q̃ nunc etiã
causa ẽ ut ñorent sc̃ homines ꝓ hominib
infidelib impiisq defunctis: ñ adu̾tentꝰ

Expanded text:
per semet imminens profligaret. per semet imminens profligaret. Hujus ergo mansuetudinem judicis asserunt Gregorium recordatum ad sancti Petri apostoli basilicam pervenisse; ibique tandiu super errore tam clementissimi principis deflevisse, quousque responsum sequenti nocte cepisset, se pro Trajano fuisse auditum, tantum pro nullo ulterius pagano preces effunderet. Sed cum de superioribus miraculis Romanorum sit nemo qui dubitet, de hoc quod apud Saxones legitur, hujus precibus Trajani animam ab inferni cruciatibus liberatam, ob id vel maxime dubitari videtur, quod tantus doctor nequaquam praesumeret pro pagano prorsus orare; qui quarto Dialogorum suorum libro docuerit eamdem causam esse cur non oretur a sanctis in futuro judicio pro peccatoribus aeterno igne damnatis; quae nunc etiam causa est ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis; non advertentes
Abbreviated transcription (Latin):
dem anglorum eccłias qd̾ gregoriꝰ ꝑ foꝵ
traiani qd ip̃e quondam pulcherrimiˢ
edificiis uenustarat ꝓcedens: iudicii
eiꝰ quo uiduam consolatꝰ fuerat recor¬
datꝰ atq miseratus sit. Qd scilicet sicut
apͥorib tradit᷑: ita se habet. Quodam
tempore traiano ad imminentis belli
liter dicens. Filius meus innocens. te
regnante ꝑemptꝰ ÷ Obsecro ut quia
traianus si sanus reu̾teretur a prelio
hunc se uindicaturum ꝑ omĩa res¬
ponderet: uidua dixit. Si tu in p̃li¬
o mortuus fueris.⁊ quis mͥ p̃stabit :
Tranus respondit. Ille qui pꝰ me reg¬
nabit. Uidua dixit. Et tͥ quid ꝓderit
si alt̃ mͥ iustitiam fecerit: Traianꝰ
respondit Utiq nichil. Et uidua. Non¬
ne inquid melius tͥ ÷ ut tu mͥ iustitiã
facias et tuꝓ hoc mercedem tuam reci¬
ꝑias: quam alteri hanc transmittas:
Tunc traianus ratione parit pietateq
commotus. equo descendit.⁊ nec an¬
te discessit: quam iudicium uiduȩ

Expanded text:
dem Anglorum Ecclesias, quod Gregorius per forum dem Anglorum Ecclesias, quod Gregorius per forum Trajani, quod ipse quondam pulcherrimis aedificiis venustarat, procedens, judicii ejus quo viduam consolatus fuerat recordatus atque miratus sit: quod scilicet sicut a prioribus traditur, ita se habet. Quodam 60 tempore, Trajano ad imminentis belli liter dicens: Filius meus innocens, te regnante, peremptus est; obsecro ut, quiaCumque Trajanus, si sanus reverteretur a praelio, hunc se vindicaturum per omnia responderet, vidua dixit: Si tu in praelio mortuus fueris, quis mihi praestabit? Trajanus dixit: Ille qui post me imperabit. Vidua dixit: Et tibi quid proderit, si alter mihi justitiam fecerit? Trajanus respondit: Utique nihil. Et vidua: Nonne, inquit, melius tibi est ut tu mihi justitiam facias, et tu pro hoc mercedem tuam recipias, quam alteri hanc transmittas? Tunc Trajanus ratione pariter pietateque commotus, equo descendit, nec ante discessit quam judicium viduae
Abbreviated transcription (Latin):
nerib ꝑsuasi posse se suis carminib a¬
gere ut immisso demone tam diucaba¬
llus pontificis uexaret᷑. qͦusq cum ses¬
sore suo ꝑiclitaret᷑ fiducialit̾ ꝓmiserunt.
Hac incestus uidex pollicitatione leta¬
t̾. magos uixta uiam qua pontifex ad
stationem ꝓfecturꝰ erat inedito stare
ꝑmisit: uͭ iudere transeuntes ñ uide¬
ria transeuntibus potuissent. Cumq
magi explanetatorum mappulatoꝵq
ꝓcessionib magnum pontificem cog¬
nouissent: immisso demone tam for¬
titer eiꝰ equum uexari fecerunt.⁊ ut
culo tam caballum a p̃senti rabiȩ libe¬
rauit: quam maleficos ex latenti cul¬
mine uibens deponere ꝑpetua cecita¬
te multauit. Quos reatum suum sug¬
gestione incesti uidicis confitentes: ac
pꝰ multum temporis ad sacri baptis¬
matis gram̃ uenientes: luminib qͥdẽ
ne magĩam relegerent reddere no¬
luit eos tamen ecclȩsiastica stipe nu¬
triri precepit. egit᷑ etiam penȩs eas¬

Expanded text:
neribus persuasi, posse se suis carminibus aneribus persuasi, posse se suis carminibus agere ut, immisso daemone, tandiu caballus pontificis vexaretur quousque cum sessore suo periclitaretur, fiducialiter promiserunt. Hac incestus judex pollicitatione laetatus, magos juxta viam qua pontifex ad stationem profecturus erat in edito stare permisit, ut videre transeuntes, non videri a transeuntibus possent. Cumque magi ex planetatorum mappulatorumque processionibus magnum pontificem cognovissent, immisso daemone, tam fortiter ejus equum vexari fecerunt, ut culo, tam caballum a praesenti rabie liberavit, quam maleficos ex latente culmine jubens deponere, perpetua caecitate multavit. Quos reatum suum suggestione incesti judicis confitentes, ac post multum temporis ad sacri baptismatis gratiam venientes, luminibus quidem, ne magica relegerent, reddere noluit, eos tamen ecclesiastica stipe nutriri praecepit. 44. Legitur etiam penes eas
Abbreviated transcription (Latin):
oriꝰ missarum sollemnia celebrabat.
Quib cipletis ab eisdem legatis prande¬
a coram cunctis recipiens suꝑ altare cõ¬
posuit: seq cum omĩb in orationem de¬
lit . ut łs̾ omp̃s utrum qd̾ a liminib
aplorum de more transinissum ÷. ꝓ re¬
iiuis martirum uenerari deberet.
Mantotius indicaret. Deinde ab ora¬
one resurgens: incredulos legatos ꝓpi
are precepit: cultellum petiit. more
antissimi pape leonis prandeum pui¬
pagit: de cuuis punctionib sanguis
ꝑ anus emanauit. Quo muraculo tã
legati confusi quam omnes qui aderant
tremefacti: uissu gregorii cum eo tr̃e ꝓs¬
trati sunt: nͨ ante ab oratione cessauert̃.
qm̃ cuncta prandeorum foramina di¬
uinitꝰ clauderent᷑
didam preterea diuitum romanoꝵ
relicta coniuge. fuerat a pontifice a com¬
munione pͥuatꝰ. Quod ille molestis¬
fine ferens et auctoritatem tanti pon¬
tificis euacuare ñ p̃ualens. magorum
suffragia requisiuit. Quimagnis mu¬

Expanded text:
gorius missarum solemnia celebrabat. gorius missarum solemnia celebrabat. Quibus expletis, ab eisdem legatis brandeum coram cunctis recipiens, super altare composuit, seque cum omnibus in orationem dedit, ut Deus omnipotens utrum quod a liminibus apostolorum de more transmissum est pro reliquiis martyrum venerari deberet quantocius indicaret. Deinde ab oratione surgens, incredulos legatos propius astare praecepit. Cultellum petiit, more sanctissimi papae Leonis, brandeum pupugit, de cujus punctionibus sanguis protinus emanavit. Quo miraculo tam legati confusi, quam omnes qui aderant tremefacti, jussu Gregorii cum eo terrae prostrati sunt, nec ante ab oratione cessaverunt, quam cuncta brandeorum foramina divinitus clauderentur. 43. Quidam praeterea divitum Romanorum, relicta conjuge, fuerat a Romano pontifice communione privatus. Quod ille molestissime ferens, et auctoritatem tanti pontificis evacuare non praevalens, magorum suffragia requisivit. Qui, magnis mu
Abbreviated transcription (Latin):
re curauit. Rursus itaq in orationem
cum eisdem ꝓstratus: carnis frustum inpa
huic simile ꝑpetrauit. Nam cum peten¬
tib quib dam occidentalib ꝑlegatos in
singulis pyxidib sub nominib petitoꝵ
martirum prandeum solito more con¬
dudens desuꝑ sigillasset: legatis largi
tꝰ÷ Illi susceptas reliquias ueneratioẽ
congrua deferentes.⁊ postquam quedã
itineris miliaria consumpserunt:
stulte se tantum uiaticum confecisse
murmurare ceꝑunt.: si nescirent u¬
trum scõrum ossa. an magis carnes a
romano pontifice suscepissent. Itaq
communi consilio remoto pontifica¬
li signaculo reseratisq pixidib: par¬
uculas prandei repererunt Mox ad
urbis menia cum furore nunio reuer¬
tentes: ꝑ archidiaconem gregorio se¬
delusos fuisse : ut ꝓ reliquiis uilẽ pan¬
num susciꝑent flebilit querebantur:
dicentes dnos suos pulcherrimis palli¬
isabundare: ac per hoc romanorum
prandeis uilib ñ egere Forte cunc gre¬

Expanded text:
re curavit. Rursus itaque in orationem re curavit. Rursus itaque in orationem cum eisdem prostratus, carnis frustum in pahuic simile perpetravit. Nam cum, petentibus quibusdam occidentalibus per legatos, 59 in singulis pyxidibns sub nominibus petitorum martyrum brandeum solito more concludens, desuper sigillasset, legatis largitus est. Illi susceptas reliquias veneratione congrua deferentes, postquam quaedam itineris milliaria consumpserunt, stulte se tantum viaticum confecisse murmurare coeperunt, si nesciant utrum sanctorum ossa an magis carnes a Romano pontifice suscepissent. Itaque communi consilio, remoto pontificali signaculo, reseratisque pyxidibus, particulas brandei repererunt. Mox ad urbis moenia cum furore nimio revertentes, per archidiaconum a Gregorio delusos fuisse, ut pro reliquiis vilem pannum susciperent, flebiliter querebantur, dicentes dominos suos pulcherrimis palliis abundare, ac per hoc Romanorum vilibus brandeis non egere. Forte tunc Gre
Abbreviated transcription (Latin):
go leguntur omittenda ñ arbitror:
ne studiosi lectoris animus aut defra¬
udasse ꝑuicacit̃. ⁊ aut negligenter p̃¬
terisse me congnitioni congrua suspicet᷑
atrona quedam beato gregorio
ꝑstationes publicas missarum sollemni¬
a celebranti solitas oblationes obtulerat.
ab eiꝰ ore conu̾tens: partem illam dñĩci
corporis suꝑ altare deposuit. Expletis
uͦ missarum sollemniis matronã coram
popło inquisiuit: qmͣ obrem corpus
dominicum susceptura ridere p̃summ¬
serit. At illa du musitans: tandemꝓ
rupit.Quia panem inquiens. quẽ ꝓ¬
priis manib me fecisse cognoueram
tu corpꝰ dnĩcum ꝑhibebas. Tunc grego¬
rius ꝓ incredulitate mulieris cum to¬
ta plebe se in orationẽ ꝓstrauit: et pos
paululum surgens particulam pau
quam suꝑ altare posuerat carnem fa¬
tam repperit. Quam coram cunctis
incredule matrone demonstrans.
ad credulitatis grãm tam illam reuocare po¬
tuit quam totum populum confirma¬

Expanded text:
go leguntur. omittenda non arbitror, go leguntur. omittenda non arbitror, ne studiosi lectoris animus, aut defraudasse pertinaciter, aut negligenter praeteriisse me cognitionem congruam suspicetur. Matrona quaedam beato Gregorio, per stationes publicas missarum solemnia celebranti, solitas oblationes obtulerat. ab ejus ore convertens, partem illam dominici corporis super altare deposuit. Expletis vero missarum solemniis, matronam coram populo inquisivit quam ob rem corpus dominicum susceptura ridere praesumpserit. At illa diu mussitans, tandem prorupit, quia panem, inquiens, quem propriis manibus me fecisse cognoveram, tu corpus dominicum perhibebas. Tunc Gregorius, pro incredulitate mulieris, cum tota plebe se in orationem prostravit; et post paululum surgens, particulam panis quam super altare posuerat, carnem factam reperit: quam coram cunctis incredulae matronae demonstrans, ad credulitatis gratiam tam illam revocare potuit, quam totum populum confirma
Abbreviated transcription (Latin):
tem in finem mundi ꝑductꝰ ÷. Etiam
nunc de eiꝰ salute et oꝑe ad nos scrip¬
ta ꝑuenerunt: quia tantis miracu¬
lis uł ipse uł hi qui cum eo transmis¬
sisunt. ingente eadem coruscant:
ut apłorum uirtutes insignis que
exhibent imitari uideantur. In sol¬
lemnitate autẽ dnĩcȩ natiuitatis q̃
pͥma indictione transacta ẽ: plꝰ ꝗͣ
decem milia angli ab eodem nuncia
Qd̾ idcirco narraui: ut cognosca¬
tis quid in alexandrino ppło loquẽ¬
do⁊ et quid in mundi finib agitis¬
orando Nre autem orationes sunt
in eo loco ubi ñ estis: quorum oꝑa¬
diones scẽ monstrant᷑ in eo loco
eidem augustino ꝓ eisoem miracłis.
eligi uoluit: magna miracula ostend
Unde necesse ẽ: ut de eodẽ dono celes¬
ti ⁊ timendo gaudeas. ⁊ gaudendo
ꝑtimescas. Gaudeas uidelicet quiaꝗ
glorum anime ꝑ ext̾iora miracłoꝵ¬
firmus animus in sui presumptiõe
cuł penes easdem angloꝵ eccłias uul¬

Expanded text:
tem in finem mundi perductus est. Et jam tem in finem mundi perductus est. Et jam nunc de ejus salute et opere ad nos scripta pervenerunt, quia tantis miraculis, vel ipse, vel hi qui cum eo transmissi sunt, in gente eadem coruscant, ut Apostolorum virtutes in signis quae exhibent imitari videantur. In solemnitate autem dominicae nativitatis, quae prima indictione transacta est, plusquam decem millia Angli ab eodem nuntiatptizati. Quod idcirco narravi, ut cognoscatis quid in Alexandrino populo loquendo, et quid in mundi finiborando. Vestrae enim orationes sunt in eo loco ubi non estis, quorum operationes sanctae monstrantur in eo loco eidem Augustino super eisdem miraculis eligi voluit, magna miracula ostendit. Unde necesse est ut de eodem dono coelesti, et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas: gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracfirmus animus in sui praesumptione culis penes easdem Anglorum Ecclesias vul
Abbreviated transcription (Latin):
baros motꝰ qͦs terren pͥncipes edoma¬
ro ferro nequiuerant.: hos ꝓdiuina
formidine sace dotum ora simplicib
u̾bis ligant. Et quicat̃uas pugnanti¬
um infidelis nequaquam inetuerat:
iam nunc fidelis humilium linguaᷤᷤ
timet. Quia enim ꝑceptis celestibus
u̾bis: clarescentib qͦ miracłis. uirtꝰ
ei diuine cognitionis infunditur ⁊ eiꝰ¬
dem diuinitatis terrore refrenat᷑. ut
praua agere metuat:ãc totis deside-¬
riis ad et̃nitatis gram uenire concupiᷤᷤ¬
cat. Eulogio ꝙͦ patͥarche alȩxandri¬
no de doctrina sue ȩccłiȩ. conu̾sione
hereticorum concordiaq fidelium pl-¬
ausibilia referenti. gregoriꝰ ita rescrip¬
sit. Quoniam inbonis que agitis scio
cem reddo: qr dum gens anglorum
in mundi angulo posita. incultu lig¬
norum ac lapidum ꝑfida nunc usq
remanserat.÷ ex ur̃ȩ mͥ orationis ad¬
iutorio placuit ut ad eandem monaᷤ¬
deo auctore debuissem. Qui data ame

Expanded text:
baros motus, quos terreni principes edomabaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur; ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam pervenire concupcat. » Eulogio quoque, patriarchae Alexandrino, de doctrina suae Ecclesiae, conversione haereticorum, concordiaque fidelium plausibilia referenti, Gregorius ita rescripsit: « Quoniam in bonis quae agitis, scio cem reddo, quia dum gens Anglorum, in mundi angulo posita, in cultu lignorum ac lapidum perfida nunc usque remaneret, ex vestrae mihi orationis adjutorio placuit ut ad eam monasDeo auctore, debuissem; qui, data a me
Abbreviated transcription (Latin):
egerinnt rationabilit̃ ⁊ fidelit̃ exclude
b tenenda indulsimus: ne bonum qd¬
i infirma adhuc radice plantatum
erat ęruret᷑ s aliquantulum firma
ret᷑: et usq ad ꝑfectionẽ custodire᷑.
ec gͦ idcirco ꝑstrĩgenda curauiũ
hi qui occasione noue dispensationi
illicita matͥmonia contrahunt.⁊ eru¬
ditissimum papam gregorium ñ re¬
gularit quarte generationis copulã
censuisse: immo uen ialit simulq
temporalit ꝑmisisse cognoscant. Cu¬
ꝰ nimirum precib ds omip̃s tantã
augustino eiusq sociis faciendorum
signoꝵ gram̃ contulit: ut ubum ui¬
te qd̾ orẽ p̃dicabant signoꝵ efficatia
confirmarent. Unde factum :: ut
bant: ita gregorius in libris mora¬
lib ꝑhibet dicens. Ecce lingua britan¬
nie quę nichil aliud nouerat quam
barbarum frendere:iam dudum in
dei laudib ebrea cepit u̾ba resonare.
Ecce quondam tumidꝰ iam substrat᷑ scõ¬
rum pedib seruit occeanus: eiusq bar¬

Expanded text:
egerint rationabiliter et fideliter excluderegerint rationabiliter et fideliter excluderbus tenenda indulsimus, ne bonum, quod infirma adhuc radice plantatum erat, erueretur, sed aliqretur, et usque ad perfectionem custodiretur. » Haec ergo idcirco perstringenda curavi, hi qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contrahunt, eruditissimum papam Gregorium non regulariter quartae generationis copulam censuisse, imo venialiter simulque temporaliter permisisse cognoscant. Cujus nimirum precibus Deus omnipotens tantam Augustino ejusque sociis faciendorum signorum gratiam contulit, ut verbum vitae quod ore praedicabant signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut bant, ita Gregorius in libris Moralibus perhibet, dicens: « Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jamdudum in Dei laudibus Hebraea coepit verba resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque bar
Abbreviated transcription (Latin):
undam quam p̃diximꝰ omĩm debet
felice mesane sicilie p̃sule requisitꝰ u¬
tum augustino scripsisset ut angloꝵ
uarta generatione contracta matri¬
nona minime soluerent᷑ humillimꝰ
ater gregoruiᷤᷤ inter cetera talem red¬
lidit rationẽ. Quod scͥpsi augustino
inglorum gentis ep̃o alumno uideli
mut recordatꝰ es tuo. de sanguinis con¬
unctione: ipsi et anglorum genti q̃
upad fidem uenerat ne abono qd cep¬
a metuendo austeriora recederet: spe
alt̃ ñ generalit᷑ cȩt̾is me scripsise
Qnoscas. Unde⁊ mͥomnis romana
iutas testis existit. Necea intentio
hec illis scriptis mandaui. ut post¬
uam firma radice in fide fuerint
eldati. si mfra propͥam consangni¬
nitatem inuenti fuerint ñ separent᷑:
aut infra affinitatis lineam idẽ usꝙ
ad septimam generationẽ uingant᷑.
padhuc illos neophitos existentes:
sepissime eos pͥnꝰ illicita docere ⁊ uibis
ac ꝓremplis insteuere: et q̃p̃cde talib

Expanded text:
cunda, quam praediximus, omnimodo debent cunda, quam praediximus, omnimodo debent a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus utrum Augustino scripsisset ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur, humillimus Pater Gregorius inter caetera talem reddidit rationem: « Quod scripsi Augustino, Anglorum gentis episcopo, alumno videlicet, ut recordatus es, tuo, de sanguinis conjunctione, ipsi et Anglorum genti, quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora rcialiter et non generaliter caeteris me scripsisse cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit, nec ea intentione haec illis scriptis mandavi, ut postquam firma radice in fide fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur, aut inad septimam generationem, jungantur. Sed adhuc illos neophytos exsistentes, saepissime eos prius illicita docere, et verbis ac exemplis instruere, et quae post de talibus
Abbreviated transcription (Latin):
gregoriꝰait. Nouit tua frat̃nitas roma¬
ne eccłie consuetudinẽ: inquase meminis
enutritam. S mͥ placet ut srue in ro¬
mana. siue inqualibet eccłia aliquid
inuenisti. qd̾ plus ommipotenti deo ps¬
sit placere sollicite eligas: et ineccłia an
stitutione p̃cipua q̃ de multis ecelis
colligere potusti infundas. Non enim
ꝓ locis res: s ꝓbonis reb loca amanda sc̃
Ex singuł gͦ quib q eccłiis. q̃pia: q̃religi¬
osa: q̃ recta sunt eligas: ⁊ hec qͣsi in uascło
collecta apud anglorum m̃sam in consue¬
fudinem u̾tas.
Ntrogatꝰ etiam qͦmͦ ea q̃fures de eccłiis ab ᷤ¬
tulerint reddere debeant: mitissimꝰ pat̃.
absit inquit ut eccłia cum augm̃to reci¬
piat. qd de terrenis reb uidet᷑ amittere:
lucra uana requirat.
ane reqͥsitꝰ ab eodẽ augustino. usq ad
quotã generationẽ fideles debeant co¬
pulari: gregoriꝰ dispensatorie sic rescrip
sit. Quedam terrena lex in romanare

Expanded text:
Gregorius ait: « Novit tua fraternitas RomaGregorius ait: « Novit tua fraternitas Romanae Ecclesiae consuetudinem, in qua se meminit enutritam. Sed mihi placet ut sive in Romana, sive in qualibet Ecclesia aliquid invenisti, quod plus omnipotenti Deo possit placere, sollicite eligas, et in Anglorum stitutione praecipua quae de multis Ecclesiis colligere potuisti, infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca amanda sunt. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis, quae pia, quae religiosa, quae recta sunt, eligas, et haec quasi in vasculo collecta, apud Anglorum mensam in consuetudinem vertas. » Interrogatus etiam quomodo ea quae fures de ecclesiis abstulerint reddere debeant, mitissimus Pater: « Absit, inquit, ut ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amittere, et lucra vana requirere. » Sane requisitus ab eodem Augustino usque ad quotam generationem fideles debeant copulari, Gregorius dispensatorie ssit: « Quaedam terrena lex in Romana re
Abbreviated transcription (Latin):
sarones in sacͥficio demonum boues mi¬
tos occidere: uissit ut die dedications
uł natale scõrum martirum quorum
illic reliquie ponerent᷑. tab̾nacła s cͥcae
a soemeccłias q̃ ex fanis cominutate st̃
de ramisarborum facerent.⁊ ⁊ religio¬
sis comuruuiꝰ sollemnitates debitas cele¬
brarent.
t quia suꝑ quibdam capitulis aug̾¬
tinus eum interrogans. qualit̃ ep̃s cum
suis conu̾sari deberet clericis requisiur
doctor humillimꝰ inter cetera sic rescri¬
sit. Quia tua frat̾nitas monastĩi regu¬
lis erudita. seorsum uiuere ñ debet adi¬
ricis suis ⁊ in eccłia anglorum que nu
ꝑ ad fidem ꝑducta ÷ hãc debet conusati¬
onem instituere. que ininicio nascentis
eccłie fuit patrib nr̃is : in quib nullus
eorum ex his q̃ possidebant aliquid su¬
um eẽ dicebat: s erant illis omnia con¬
munia.
um una sit fides cur suꝑ missar̃
celebratione gallicanarum eccłie a ro¬
mana discordent augustino querenti:

Expanded text:
Saxones in sacrificio daemonum boves muSaxones in sacrificio daemonum boves multos occidere, jussit vel natalitiis sanctorum martyrum, quorum illic reliquiae ponuntur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum faciant, et religiosis conviviis solemnitates debitas celebrarent. Et quia super quibusdam capitulis Augustinus eum interrogans, qualiter episcopus cum suis conversari deberet clericis, requisivit, doctor humillimus inter caetera sic rescripsit: « Quia tua fraternitas, monasterii regulis erudita, seorsum vivere non debet a clericis suis, in Ecclesia Anglorum, quae nuhanc debet conversationem instituere, quae in initio nascentis Ecclesiae fuit patribus nostris, in quibus nullus eorum ex his quae possidebant aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia. » Cum una sit fides, cur super missarum celebratione Gallicana Ecclesia Romana discordet Augustino quaerenti