comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erant. Centurionem nobilem militarib fac¬
tisiudicatum pecuniş cũ dnciuidis. medio
foro cum cat̾ua sua accurrit. ⁊ manuminiecit.
uociferatꝰq de suꝑbia patrum ac crudelitate
feñatoꝵ ⁊ miseriis plebis turtutib eus uiri for¬
tunaq: tum uero ego inquit ne quiqͣm hac
dextra capitolium arcemq seruau̾im. siciuẽ
cõmilitonemq meũ tanqmͣ gallis uictorib
captum inseruitutem ac uincula duci uideã.
Iñ rem creditori palam populo soluit: libraq
iere liberatum emittit. deosatq homines
obtestantem. ut. m̃. manlio lib̃atori suo parẽ¬
tiplebis .R. grãm referant. Acceptus extimplo
intumultuosam turbam. ⁊ ipse tumultum
augebat. cicatrices acceptas ueienti gallico alii¬
q deinceps bellis obstentans. se militantem. se
restituentem eũsos penates multiplicuam sorte
exsoluta mergentib semꝑ sortem usuris obru¬
tum fenore eẽ. uidere lucem. foꝵ. ciuium hora.

Expanded text:
erant. centurionem, nobilem militaribus facerant. centurionem, nobilem militaribus faciudicatum pecuniae cum duci uidisset, medio foro cum caterua sua accurrit et manum iniecit; uociferatusque de superbia patrum ac crudelitate feneratorum et miseriis plebis, uirtutibus eius uiri fortunaque, 'tum uero ego' inquit 'nequiquam hac dextra Capitolium arcemque seruauerim, si ciuem commilitonemque meum tamquam Gallis uictoribus captum in seruitutem ac uincula duci uideam.' inde rem creditori palam populo soluit libraque et aere liberatum emittit, deos atque homines obtestantem ut M. Manlio , liberatori suo, parenti plebis Romanae, gratiam referant. acceptus extemplo in tumultuosam turbam et ipse tumultum augebat, cicatrices acceptas Ueienti Gallico aliisque deinceps bellis ostentans: se militantem, se restituentem euersos penates, multiplici iam sorte exsoluta, mergentibus semper sortem usuris, obrutum fenore esse; uidere lucem, forum, ciuium ora
Abbreviated transcription (Latin):
ante noctem finis fuit. Capta quoq ac direp¬
ta eodem die castra uolscorum. p̃daq omĩs p̃t̾̃
libera corpora militi concessa ẽ. Pars maxima
captiuoꝵ ex latinis atq hernicis fuit. Nec ho¬
minum de plebe ut credi poss m̃cede militas¬
se: s principes quidam iuuentutis inuenti. Ma-¬
nifesta fides. publica ope uolscos hostes adui-¬
tos. serciensium qͦ quidam cogniti. ⁊ colonia
uelitris romamq om̃s missi ꝑcunctantib pͥ¬
morib patrũ eadem q̃ dictatori. defectionem
sui quisq ppłi haud ꝑpłexe indicauere. Dicta¬
tor exercitũ ĩ statiuis tenebat: minime dubiꝰ
bellum cum his ppłis patres iussuros. cũ ma¬
ior domiexorta moles coegit acciri romã eum.
Crescente indies seditione qm solito magiᷤ me¬
tuendam auctor faciebat. ñ enim iam orati¬
ones mͦ.in. manlii. s facta ppłaria in sp̃em tu-¬
multuosa eadem qua m̃te fierent intuenda

Expanded text:
ante noctem finis fuit. capta quoque ac direpante noctem finis fuit. capta quoque ac direpta eodem die castra Uolscorum praedaque omnis praeter libera corpora militi concessa est. pars maxima captiuorum ex Latinis atque Hernicis fuit, nec hominum de plebe, ut credi posset mercede militasse, sed principes quidam iuuentutis inuenti, manifesta fides publica ope Uolscos hostes adiutos. Circeiensium quoque quidam cogniti et coloni a Uelitris; Romamque omnes missi percontantibus primoribus patrum eadem quae dictatori defectionem sui quisque populi haud perplexe indicauere. dictator exercitum in statiuis tenebat, minime dubius bellum cum iis populis patres iussuros, cum maior domi exorta moles coegit acciri Romam eum gliscente in dies seditione, quam solito magis metuendam auctor faciebat. non enim iam orationes modo M. Manli sed facta, popularia in speciem, tumultuosa eadem, qua mente fierent intuenda
Abbreviated transcription (Latin):
ciens aciem. tem̃e p̃lium iniit. tem̃e omisit.
Clamore tantũ missilibq telis ⁊ primo pug¬
ne impetu ferox gladiosi collatum pedem
nuultum hostis ardorem animis micantem
ferre ñ potuit. Inpulsa frons prima. ⁊ trepida-¬
tio subsidiis illata. ⁊ suum t̾rorem intulit eqͣs.
Rupti inmultis locis ordines motaq omnia
⁊ fluctuanti similisacies erat. Deiñ pͦqm ceden¬
tib pͥmis iam ad se quisq ꝑuenturam cedem
cernebat: terga uertunt. Stare romanꝰ. ⁊ donec
armati confertiq abibant peditum labor ĩ ꝑ¬
sequendo fuit. Postqͣm iactari arma passim fu-¬
gaq ꝑagros spargi aciem hostium aĩaduer¬
sum ẽ: tum equitum turme emisse dato sig¬
none in singłoꝵ morando cede spatium ad e¬
uadendum int̾m multitudini darent: satis
ẽẽ. missilib ac t̾rore impediri cursum ob eqͥ¬
tandoq agmen teñi dum assequi pedes ⁊ iꝰta
cede conficere hostemposs. fuge sequendiq ñ

Expanded text:
tiens aciem temere proelium iniit, temere omisit; tiens aciem temere proelium iniit, temere omisit; clamore tantum missilibusque telis et primo pugnae impetu ferox gladios et conlatum pedem et uoltum hostis ardore animi micantem ferre non potuit. impulsa frons prima et trepidatio subsidiis inlata; et suum terrorem intulit eques; rupti inde multis locis ordines motaque omnia et fluctuanti similis acies erat. dein postquam cadentibus primis iam ad se quisque peruenturam caedem cernebat, terga uertunt. instare Romanus; et donec armati confertique abibant, peditum labor in persequendo fuit: postquam iactari arma passim fugaque per agros spargi aciem hostium animaduersum est, tum equitum turmae emissae, dato signo ne in singulorum morando caede spatium ad euadendum interim multitudini darent: satis esse missilibus ac terrore impediri cursum obequitandoque agmen teneri dum adsequi pedes et iusta caede conficere hostem posset. fugae sequendique non
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃a uictoria ẽ. milites inquit. si quid dii uates¬
ue eoꝵ infutur̃ uident. Itaq ut decet certe spei
plenos ⁊ cum inparibs plenosmanꝰ conserturoᷤ.
pilis ante pedespositis. gladiis tantum dextras
armemꝰ. ne ꝓcurri quidem ab acie uelim. s ob-¬
nixos uos stabiligradu impetum hostium exci-¬
ꝑe. Uilla uana miecerint missilia ⁊ effusi stan-¬
tib uobis se intulerint: tum micent gladii. ⁊
ueniat inm̃tem unicuiq deos eẽ qui romanũ
adiuuent. dos qui scd̃is auib in p̃lium mise¬
rint. Tu. t. quinti equitẽ intentus ad pͥmum
initium moti certaminis teneas. uͥ herere iam
aciem collato pede uideris. tum terrorem eque-¬
strem occupatis alio pauore infer. inuectꝰq ordi-¬
nes pugnantium dissipa. Sic eques sic pedes
ut preceꝑant pugnant. Nec dux legiones. nec
fortuna fefellit ducem. Multitudo hostiũ nul-¬
li rei p̾ter qm nũo freta: ⁊oculis utramq me¬

Expanded text:
'nostra uictoria est, milites' inquit, 'si quid di uates'nostra uictoria est, milites' inquit, 'si quid di uatesque eorum in futurum uident. itaque, ut decet certae spei plenos et cum imparibus manus conserturos, pilis ante pedes positis gladiis tantum dextras armemus. ne procurri quidem ab acie uelim sed obnixos uos stabili gradu impetum hostium excipere. ubi illi uana iniecerint missilia et effusi stantibus uobis se intulerint, tum micent gladii et ueniat in mentem unicuique deos esse qui Romanum adiuuent deos qui secundis auibus in proelium miserint. tu, T. Quincti , equitem intentus ad primum initium moti certaminis teneas; ubi haerere iam aciem conlato pede uideris, tum terrorem equestrem occupatis alio pauore infer inuectusque ordines pugnantium dissipa.' sic eques, sic pedes, ut praeceperat, pugnant; nec dux legiones nec fortuna fefellit ducem. multitudo hostium nulli rei praeterquam numero freta et oculis utramque me
Abbreviated transcription (Latin):
auctores miraculo fuit. un totiens uictis uol¬
scis ⁊ equis suffecerint milites. Quod cũ ab an¬
tiquis tacitum p̃termissumq sit cuiꝰ tand̾
ego rei pret̾ oppinionem q̃ sua cuiq comectan-¬
ti eẽ. potest auctor sim : Simile ueri ẽ. aut int̾¬
uallis belloꝵ sicut nunc in delectib fit roma-¬
lum intulerit. aut innum̾̃abilem multitudinẽ
lib̾orũ capitum ineis fuisse locis. que nunc iuix se¬
minario exiguo militum relicto: seruitia roma¬
na ab solitudine uindicant. Ingens certe qd̃ int̾
omnes auctores conueniat. qmquam nuꝑ camilli
ductu atq auspicio accise res erant uolstoꝵ ex̾citꝰ
fuit. Adhoc latini ħniciq accesserant. ⁊ cerciensi¬
um quidam. ⁊ coloni etiam auelitris. Romanꝰ dic-¬
tator castris eo die positis. postõ cum auspicato
ꝓdiss. hostiaq cesa pacem deum exorass. letus
admilites iamarma adppositum pugne signũ
sic̃ edictum erat luce prima capientes ꝓcessit.

Expanded text:
auctores miraculo fuit unde totiens uictis Uolauctores miraculo fuit unde totiens uictis Uolscis et Aequis suffecerint milites. quod cum ab antiquis tacitum praetermissum sit, cuius tandem ego rei praeter opinionem, quae sua cuique coniectanti esse potest, auctor sim? simile ueri est aut interuallis bellorum, sicut nunc in dilectibus fit Romas bellum intulerit, aut innumerabilem multitudinem liberorum capitum in eis fuisse locis quae nunc uix seminario exiguo militum relicto seruitia Romana ab solitudine uindicant. ingens certe, quod inter omnes auctores conueniat, quamquam nuper Camilli ductu atque auspicio accisae res erant, Uolscorum exercitus fuit; ad hoc Latini Hernicique accesserant et Circeiensium quidam et coloni etiam a Uelitris Romani.—dictator castris eo die positis, postero cum auspicato prodisset hostiaque caesa pacem deum adorasset, laetus ad milites iam arma ad propositum pugnae signum, sicut edictum erat, luce prima capientes processit.
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss: idem moliri cepit. Acriores quippe eris.
alieni stimulos eẽ. qui ñ egestatem mͦ atq igno¬
miniam minentur. s neruo ac uinculis corpꝰ
liberũ territent. Et erat eris alieni magnauis.
res dampnosissima etiam rartutib diuitib
edificando contracta. Bellum itaq uolscum
graue oneratum ꝑse: oneratum latinoꝵ atq
ħnicorum defectione in sp̃em cause iactatum:
ut maior potestas quereretur. S nouaconsilia
marilii magis compulere senatũ ad dictatorẽ
creandum. Creatus. a. cornelius cossꝰ mag̃. eqͥ¬
tum dixit titum quintium capitelinum. Dic¬
tator ⁊ si maiorem dimicationem ꝓpositã do¬
miqͣm foris cernebat: tam̃ seu quia celeritate
adbellum opꝰ erat. seuictoria triumphoq
dictature. ip̃i uires se addicturũ ratꝰ. delectui
habito in agrum pomptinum. quo a uolscis
ex̃citum indictum audierat ꝑgit. Non dubi¬
to pret̾ sacietatẽ tot iam libris assidue bella

Expanded text:
fuisset, fidem moliri coepit: acriores quippe aeris fuisset, fidem moliri coepit: acriores quippe aeris alieni stimulos esse, qui non egestatem modo atque ignominiam minentur sed neruo ac uinculis corpus liberum territent. et erat aeris alieni magna uis re damnosissima etiam diuitibus, aedificando, contracta. bellum itaque Uolscum, graue per se, oneratum Latinorum atque Hernicorum defectione, in speciem causae iactatum ut maior potestas quaereretur; sed noua consilia Manli magis compulere senatum ad dictatorem creandum. creatus A. Cornelius Cossus magistrum equitum dixit T. Quinctium Capitolinum . dictator etsi maiorem dimicationem propositam domi quam foris cernebat, tamen, seu quia celeritate ad bellum opus erat, seu uictoria triumphoque dictaturae ipsi uires se additurum ratus, dilectu habito in agrum Pomptinum, quo a Uolscis exercitum indictum audierat, pergit.—non dubito praeter satietatem tot iam libris adsidua bella
Abbreviated transcription (Latin):
collegis. s ꝓministris hãt. cum int̾im si quis
ũe estimare uelit: in. furio recuꝑari patͥa ex ob¬
sidione hostium ñ potũit. nisi a se priꝰ capito¬
lium atq arx seruataeẽt: ⁊ille int̾ aur̃ accipi¬
endum: ⁊ spempatis solutis animis gallos
adg̾̃ssꝰ sit. ipse armatos capientesq arcem de-¬
pulerit. Illius głiȩ parsuirilis aput om̃s mi¬
lites sit. qui suul uicerint sue uictoriȩ nemi¬
nem mortalium õium socium eẽ. His oppinio¬
nib inflato animo adhuc uitio qͦ ingenii ue¬
hemens ⁊mpotens postqmͣ int̾ pr̾es ñ qͣntũ
equum censebat eccelłe suas opes ammadũ¬
tit. primus omnium ex patrib popularis
factus. cum plebeismagistratib consilia cõmu-¬
nicare. criminando patres. alliciendo ad seple-¬
beiam auram. nonconsilio ferri. fameq mag-¬
nȩ malle qmͣbone eẽ. ⁊ non contentus agrariis
legib. que mat̾ia semꝑ tribunis plebiᷤ seditionũ

Expanded text:
collegis sed pro ministris habeat; cum interim, si quis collegis sed pro ministris habeat; cum interim, si quis uere aestimare uelit, a M. Furio reciperari patria ex obsidione hostium non potuerit, nisi a se prius Capitolium atque arx seruata esset; et ille inter aurum accipiendum et in spem pacis solutis animis Gallos adgressus sit, ipse armatos capientesque arcem depulerit; illius gloriae pars uirilis apud omnes milites sit qui simul uicerint: suae uictoriae neminem omnium mortalium socium esse. his opinionibus inflato animo, ad hoc uitio quoque ingenii uehemens et impotens, postquam inter patres non quantum aequum censebat excellere suas opes animaduertit, primus omnium ex patribus popularis factus cum plebeiis magistratibus consilia communicare; criminando patres, alliciendo ad se plebem iam aura non consilio ferri famaeque magnae malle quam bonae esse. et non contentus agrariis legibus, quae materia semper tribunis plebi seditionum
Abbreviated transcription (Latin):
silium fuisse qͦd sue iuuenturis aliqui apud
uolscos militai̾unt. eos tam̃ ipsos praui consilii
penam hr̃e. nec quenqͣm ex his reducem ẽe.
militis autẽ non dati causam t̾rorem assidu-¬
um a uolscis fuisse. qͣm pestem adherentem la-¬
terisuo. tot suꝑalia aliis bellis exhauriri neqͥs¬
se. Que relatapatrib. magis tempꝰ qmͣcãm non
uisa belli hr̃e insequente anno. a. manlio.p.
cornelio.t. i .l. quintiis capitolinis .l. papirio.
graue bellum foris grauior domi seditio exorta.
Bellum auolscis adiuncta latinoꝵ atq ħnicoꝵ
defectione. Seditio uñ minime tĩe potuit a
patriciȩ gentis uiro. ⁊ inditȩ famȩ .i. manlio
capitolino. qui nimiꝰ animicũ alios pͥncipes
sꝑnerent. uini inuidẽt eximio simul honorib
atq uirtutib .m. furio. egre ferebat solum eũ
inmagistratib. solum apud exertitus ẽẽ tantp̃
iamemiñe. ut hisdem auspiciis creatos ñ pro

Expanded text:
silium fuisse quod suae iuuentutis aliqui apud silium fuisse quod suae iuuentutis aliqui apud Uolscos militauerint; eos tamen ipsos praui consilii poenam habere nec quemquam ex his reducem esse; militis autem non dati causam terrorem assiduum a Uolscis fuisse, quam pestem adhaerentem lateri suo tot super alia aliis bellis exhauriri nequisse. quae relata patribus magis tempus quam causam non uisa belli habere. insequenti anno, A. Manlio P. Cornelio T. et L. Quinctiis Capitolinis L. Papirio Cgraue bellum foris, grauior domi seditio exorta, bellum ab Uolscis adiuncta Latinorum atque Hernicorum defectione, seditio, unde minime timeri potuit, a patriciae gentis uiro et inclitae famae, M. Manlio Capitolino . qui nimius animi cum alios principes sperneret, uni inuideret eximio simul honoribus atque uirtutibus, M. Furio , aegre ferebat solum eum in magistratibus, solum apud exercitus esse; tantum iam eminere ut iisdem auspiciis creatos non pro
Abbreviated transcription (Latin):
sum allatum ẽẽt. nicħ sue potestatisẽẽ. etrus¬
cos menia custodiasq portaꝵ teñe pͥmoppła¬
tionib agri t̾ror ẽ. oppidams ad motus. Dem̃
postqm deditionis quam societatis fides sanc-¬
tiorerat fascib sarm̃toꝵ ex agro collatis ductꝰ
ad menia exercitus ꝯpletisq fossis scalȩ admote.⁊
clamore primo impetuq oppidum capitur.
ne pesinis in edictum. ut arma ponant. par¬
ciq iussum inermi. etru̾ciparit̾ armati at ĩer¬
mes cesi. Nepesinorum qͦ auctores deditionis
securi ꝑcussi. Innoxie multitudini reddite
res:. oppidumq cum p̃sidio relictum. Ita dua¬
b sotiis urbib ex hoste receptis. uictorem ȩr̃ti¬
tum trbun. cummagna glaroimam reluire¬
runt. Podem anno ab latinis. hernicisq resre¬
petite quesitumq cus ꝑ eos annos militem ex in¬
stituto non dedissent. Responsum frequenti utq
gentis concilio ẽ. nec culpam eo publicam nͥ con¬

Expanded text:
sum allatum esset nihil suae potestatis esse, Etrussum allatum esset nihil suae potestatis esse, Etruscos moenia custodiasque portarum tenere, primo populationibus agri terror est oppidanis admotus; deinde, postquam deditionis quam societatis fides sanctior erat, fascibus sarmentorum ex agro conlatis ductus ad moenia exercitus completisque fossis scalae admotae et clamore primo impetuque oppidum capitur. Nepesinis inde edictum ut arma ponant parcique iussum inermi: Etrusci pariter armati atque inermes caesi. Nepesinorum quoque auctores deditionis securi percussi: innoxiae multitudini redditae res oppidumque cum praesidio relictum. ita duabus sociis urbibus ex hoste receptis uictorem exercitum tribuni cum magna gloria Romam reduxerunt. eodem anno ab Latinis Hernicisque res repetitae quaesitumque cur per eos annos militem ex instituto non dedissent. responsum frequenti utriusque gentis concilio est nec culpam in eo publicam nec con
Abbreviated transcription (Latin):
labor:⁊ iipse spatium intrandi sine certamine
menia hab̃et. Ꝙ cum simul utrinq factũ ess
ancepsq t̾ror etruscoᷤsᷤ circũstaret. ⁊ menia sũma
ui oppugnari ⁊ intramenia eẽ. hostem uident.
porta se q̃ una forte non obsidebat᷑ trepidiuno
agmine eiecere. Magna cedes fugientium.⁊ ĩ
urbe ⁊ ꝑagros ẽ. fc̃a. Plures a furianis intͣ me¬
nia cesi ualeriani. expeditiores ad ꝑsequendos
fuere. Nec ante noctem que conspectum ade-¬
mit finem cedendi fecere. Sutrio recepto resti-¬
tutoq sociis. nepete ex̃citus ductus. qd̃ ꝑ dediti-¬
onem acceptum: iam totum etrusci habebãt.
Uidebatur plusinea recipienda laboris fore.
ñ ineo solum quod tota hostium erat. s etiãꝙ
parte nepesinoꝵ ꝓdente ciuitatem fc̃a erat de¬
ditio. Miti tam̃ ad principeseorum placuit.
ut secerñentᷤ ab etruscis. fidemq qm imploraᷤ¬
sent abromanis ipsi p̾starent. Uñ cum respon-¬

Expanded text:
labor et ipse spatium intrandi sine certamine labor et ipse spatium intrandi sine certamine moenia haberet. quod simul utrimque factum esset ancepsque terror Etruscos circumstaret, et moenia summa ui oppugnari et intra moenia esse hostem <ut> uiderunt, porta se, quae una forte non obsidebatur, trepidi uno agmine eiecere. magna caedes fugientium et in urbe et per agros est facta: plures a Furianis intra moenia caesi, Ualeriani expeditiores ad persequendos fuere, nec ante noctem, quae conspectum ademit, finem caedendi fecere. Sutrio recepto restitutoque sociis Nepete exercitus ductus, quod per deditionem acceptum iam totum Etrusci habebant. uidebatur plus in ea urbe recipienda laboris fore, non eo solum quod tota hostium erat sed etiam quod parte Nepesinorum prodente ciuitatem facta erat deditio; mitti tamen ad principes eorum placuit ut secernerent se ab Etruscis fidemque quam implorassent ab Romanis ipsi praestarent. unde cum respon
Abbreviated transcription (Latin):
cum camillo agi placuit. ut omisso antio bel¬
lum etruscum susciꝑet. legionesurbane qͥb
quintiꝰ p̃fuerat. ei decernunt᷑. Quamqmͣ exꝑ-¬
tum ex̃citum assuetumq imꝑio qui in uoiscis
erat mallet: nicħ recusauit ualerium tm̃mͦ
imꝑii sotium depoposcit. quintiꝰ horatiꝰq suc¬
cessores ualerio in uolscis missi ꝓfecti aburbe
sutrium furiꝰ ⁊ ualeriꝰ partem oppidiiam captã
abetruscis inuen̾e. ex parte alt̾a int̾septis itiñib
egre oppidanos iuim hostium ab se arcentes. Tũ
romani auxilii aduentus. tum camillinom̃ ce-¬
leb̾rimum apud hostes sotiosq unp̃sentia rẽ
inclinatam sustinuit.:⁊ spacium ad opem fe-¬
rendam dedit. Itaq diuiso ex̾citu camillꝰ col¬
legamin eam partem circumductis copiis qmͣ
hostes tenebant menia aggredi iubet. Nõ tan-¬
taspe scalis capiurbem posse. qm ut aũsis eo ho¬
stib ⁊ oppidanis iampugnando fessis laxaret᷑.

Expanded text:
cum Camillo agi placuit ut omisso Antio belcum Camillo agi placuit ut omisso Antio bellum Etruscum susciperet; legiones urbanae quibus Quinctius praefuerat ei decernuntur. quamquam expertum exercitum adsuetumque imperio qui in Uolscis erat mallet, nihil recusauit; Ualerium tantummodo imperii socium depoposcit. Quinctius Horatiusque successores Ualerio in Uolscos missi. profecti ab urbe Sutrium Furius et Ualerius partem oppidi iam captam ab Etruscis inuenere, ex parte altera intersaeptis itineribus aegre oppidanos uim hostium ab se arcentes. cum Romani auxilii aduentus tum Camilli nomen celeberrimum apud hostes sociosque et in praesentia rem inclinatam sustinuit et spatium ad opem ferendam dedit. itaque diuiso exercitu Camillus collegam in eam partem circumductis copiis quam hostes tenebant moenia adgredi iubet, non tanta spe scalis capi urbem posse quam ut auersis eo hostibus et oppidanis iam pugnando fessis laxaretur
Abbreviated transcription (Latin):
nulla eruptione ĩpediri iuidet minꝰ eẽ aĩratꝰ ĩ hoste.
qͣmut ĩ eo tam lente spei uiccoriã expectaret: cohortatꝰ
milites ne ranqͣmueios oppugnantes ĩ oꝑe longinqͦ
sesetͤerent uictoriã inmanib eẽ ingẽtimilitũ alacͥ¬
tatemenia undiq adg̃ss scalis oppidũcep̃it Uolsciarmiᷤᷤ
minebat. Id caput uolscoꝵ eã fuisse originẽ pximi
legaromã ẽ ꝓfectꝰ ut senatũ ad excidñdũ antiãm
hortaret᷑. Int̾ sermonẽ eiꝰ credorẽ antiatẽ dut᷑m¬
orem manere diis cordis fuisse. legati ab nepte
ac sutrio auxilium adu̾sus ecruscospetentes
ueniunt. breuem occasionem eẽ ferendi auxi-¬
lii memorantes. Eo uim camilli ab antio forty¬
na auertit. Namq cum ea loca opposita etru¬
riȩ ⁊ uelut claustra iñ porteq eẽnt :⁊ illis occu¬
pandiea cum quid noui molirentur. ⁊ romaniᷤ
recuꝑandi tuendiq cura erat. Igitur senatui

Expanded text:
nulla eruptione impediri uidet, minus esse animi ratus in hoste nulla eruptione impediri uidet, minus esse animi ratus in hoste quam ut in eo tam lentae spei uictoriam exspectaret, cohortatus milites ne tamquam Ueios oppugnantes in opere longinquo sese tererent, uictoriam in manibus esse, ingenti militum alacritate moenia undique adgressus scalis oppidum cepit. Uolsci abiectminebat: id caput Uolscorum, eam fuisse originem proximi lega Romam est profectus, ut senatum ad excidendum Antium hortaretur. inter sermonem eius—credo rem Antiatem diuturniorem manere dis cordi fuisse—legati ab Nepete ac Sutrio auxilium aduersus Etruscos petentes ueniunt, breuem occasionem esse ferendi auxilii memorantes. eo uim Camilli ab Antio fortuna auertit. namque cum ea loca opposita Etruriae et uelut claustra inde portaeque essent, et illis occupandi ea cum quid noui molirentur et Romanis reciperandi tuendique cura erat. igitur senatui
Abbreviated transcription (Latin):
ribilius erat. qmͣ ipsiꝰ camilli forte oblata
sp̃es. Ita quocumq se intuliss uictoriam secũ
haud dubiam trahebat. Maxime id euidens
fuit. cum in leuum cornu ꝓpe iampulsum
arrepto repente eqͦ cũ scuto pedestri aduectus
conspectu suo prelium restituit: ostentãs uin¬
centem aciem cet̾am. Iaminclinata reserat. s
turba hostium ⁊ fuga impediebat:⁊ longace-¬
de conficienda multitudo tanta fesso militi
erat. cum repente ingentib ꝓcellis fusus un¬
ber. certam magis uictoriam qmͣ preliũ dire-¬
mit. Signo dem̃ receptui dato. nox insecuta
quietis romanis ꝑfecit bellum. latini namq
⁊ hernici relictis uolscis domos ꝑfecti sunt. ma-¬
lis consiliis pares adepti euentus. Uolsci nͥ se
desertos ab eis uidẽ quoꝵ fidutia rebellaue-¬
tant: relitis castris menib satricis se ĩcludt̃.¬
Anoᷤ pͥmo camilł uallo cntumdare ⁊ agger
atq oꝑib oppugnare ẽ. ad ortus. Que postqm

Expanded text:
ribilius erat quam ipsius Camilli forte oblata ribilius erat quam ipsius Camilli forte oblata species; ita quocumque se intulisset uictoriam secum haud dubiam trahebat. maxime id euidens fuit, cum in laeuum cornu prope iam pulsum arrepto repente equo cum scuto pedestri aduectus conspectu suo proelium restituit, ostentans uincentem ceteram aciem. iam inclinata res erat, sed turba hostium et fuga impediebatur et longa caede conficienda multitudo tanta fesso militi erat, cum repente ingentibus procellis fusus imber certam magis uictoriam quam proelium diremit. signo deinde receptui dato nox insecuta quietis Romanis perfecit bellum; Latini namque et Hernici relictis Uolscis domos profecti sunt, malis consiliis pares adepti euentus; Uolsci ubi se desertos ab eis uidere quorum fiducia rebellauerant, relictis castris moenibus Satrici se includquos primo Camillus uallo circumdare et aggere atque operibus oppugnare est adortus. quae postquam
Abbreviated transcription (Latin):
michi unqmͣ animos fecit. ut ne exiliũ qͥdẽ
ademit.:ͥdem g̃ omnel sumꝰ ⁊ cumead or̃aĩ
hoc bellum afferamus que inpriora attulimꝰ.
eundem euentum belli expectemꝰ. Simul cum¬
curreritis: quod quisq didicit ac consueuit
faciet. Uos uincetis. illi fugient. Dato deinde
signo ex equo desilit.⁊ ꝓximum signiferum
manu arreptum secum inhostem rapit. In¬
fer miles clamitans signum. Quod uͥ udere
ip̃m camillumiam admunera corꝑis senecta
inualidum uadentem inhostes: ꝓcurrũt pa¬
rit̾ om̃s clamore sublato. sequere imꝑatorem.
ꝓ se quisq clamantes. Emissum etiam signũ
camilli iussu. in hostium aciem ferunt. Idq
ut repeteretur. conatos añ signanos Ibi pri-¬
mum pulsum antiatẽ. terroremq ñ inpri-¬
mam tantũ aciem. s etiam ad subsidiarios
ꝑlatum. nec uis tantũ mouebat excitata pre-¬
sentia ducis. s quod uolscoꝵ animis nicħ ter¬

Expanded text:
mihi unquam animos fecit, ut ne exsilium quidem mihi unquam animos fecit, ut ne exsilium quidem ademit. iidem igitur omnes sumus, et cum eadem omnia in hoc bellum adferamus quae in priora attulimus, eundem euentum belli exspectemus. simul concurreritis, quod quisque didicit ac consueuit faciet: uos uincetis, illi fugient.' dato deinde signo ex equo desilit et proximum signiferum manu arreptum secum in hostem rapit 'infer, miles' clamitans, 'signum.' quod ubi uidere, ipsum Camillum, iam ad munera corporis senecta inualidum, uadentem in hostes, procurrunt pariter omnes clamore sublato 'sequere imperatorem' pro se quisque clamantes. emissum etiam signum Camilli iussu in hostium aciem ferunt idque ut repeteretur concitatos antesignanos; ibi primum pulsum Antiatem, terroremque non in primam tantum aciem sed etiam ad subsidiarios perlatum. nec uis tantum militum mouebat, excitata praesentia ducis, sed quod Uolscorum animis nihil ter
Abbreviated transcription (Latin):
millo. centuriones nuntiauerunt turbatas mi¬
litum m̃tes ẽẽ segniter arma capta. cuncta-¬
bundosq ⁊ resistentes egressos castris eẽ. quin
uoces qͦ auditas cum centenis hostib singłos
pugnaturos ⁊ egre inerm̃ tantam multitudi¬
nem ne dum armatam sustiñi posse: ĩ equũ
insiliit ⁊ ante insigna obuersus in aciemor-¬
dinis int̾equitans. que tristitia milites hec:
que insolita cunctatioẽ: Hostem anme an
uos ignoratis: Hostis ẽ. Quid aliud quã ꝑpetua
materia uirtutis głieq ur̃ȩ : uos contrame
duce et falerios ueiosq captos ⁊ incapta patͥa
galloꝵ legiones cesas taceam. mͦ trigemine
uictoriȩ. triplicem triumphum ex hisipsis
uolscis ⁊ equis. ⁊ exetruria egistis. An me qͦd
nondictator uobis s tribunis signum dedi
ñ agnoscitis ducẽ: Neq ego maxima imꝑia
in uos desidero: ⁊ uos in me nichil pret me
ipsum intueri decet. Neq enim dictatura

Expanded text:
millo centuriones renuntiauerunt, turbatas mimillo centuriones renuntiauerunt, turbatas militum mentes esse, segniter arma capta, cunctabundosque et resistentes egressos castris esse, quin uoces quoque auditas cum centenis hostibus singulos pugnaturos et aegre inermem tantam multitudinem, nedum armatam, sustineri posse, in equum insilit et ante signa obuersus in aciem ordines interequitans: 'quae tristitia, milites, haec, quae insolita cunctatio est? hostem an me an uos ignoratis? hostis est quid aliud quam perpetua materia uirtutis gloriaeque uestrae? uos contra me duce, ut Falerios Ueiosque captos et in capta patria Gallorum legiones caesas taceam, modo trigeminae uictoriae triplicem triumphum ex his ipsis Uolscis et Aequis et ex Etruria egistis. an me, quod non dictator uobis sed tribunus signum dedi, non agnoscitis ducem? neque ego maxima imperia in uos desidero, et uos in me nihil praeter me ipsum intueri decet; neque enim dictatura
Abbreviated transcription (Latin):
benigne pollicentib oꝑam. ualeriꝰ sociꝰ im-¬
ꝑii lectus adiecit. m. furiũ s̃ ꝓ dictatore seq ei
ꝓ magistro equitum futurũ Pinde quã¬
oppimonem de unico imꝑatore. eam spemde
bello hab̾ent. se uero bene sꝑare patres. ⁊ de
bello ⁊ de bello & de pace uniu̾saq re.p. erecti
gaudio fremunt. nec dictatore unqmͣ opꝰ fore
rei .p. si tales uiros inmagistratu hãt. tam
concordib uinctos animis. parere atq imꝑa¬
re iuxta paratos. laudemq conferentes. potiꝰ
inmedium qmͣ ex cõmuni ad se trahentes. Ius¬
ticio indicto delectuq habito. furius ac ua¬
lerius ad satricum ꝓfecti. quo ñ uolscoꝵ mͦ ui
uentutem antiates ex noua sõbole lectam. s ĩ¬
gentem latinorum ħnicorum q concitauerãt.
ex integ̾rimis diutina pace ppłis. Itaq nouꝰ
hostis uet̾i adiunctus cõmouit animos mili¬
tis romani. Quod uͥ aciem iaminstruenti ca-¬

Expanded text:
benigne pollicentibus operam Ualerius, socius impbenigne pollicentibus operam Ualerius, socius imperii lectus, adiecit M. Furium sibi pro dictatore seque ei pro magistro equitum futurum; proinde, quaopinionem de unico imperatore, eam spem de bello haberent. se uero bene sperare patres et de bello et de pace uniuersaque re publica erecti gaudio fremunt nec dictatore unquam opus fore rei publicae, si tales uiros in magistratu habeat, tam concordibus iunctos animis, parere atque imperare iuxta paratos laudemque conferentes potius in medium quam ex communi ad se trahentes. iustitio indicto dilectuque habito Furius ac Ualerius ad Satricum profecti, quo non Uolscorum modo iuuentutem Antiates ex noua subole lectam sed ingentem Latinorum Hernicorumque <uim> conciuerant ex integerrimis diutina pace populis. itaque nouus hostis ueteri adiunctus commouit animos militis Romani. quod ubi aciem iam instruenti Ca
Abbreviated transcription (Latin):
sit: certamen secum ip̃m adnisurum. ut
tanto de se consensu ciuitatis oppinionem qͣ
maxima sit etiam constantem efficiat. Qd̾
adbellum atq antiates attineat. plꝰ ibimi¬
narum qmͣ ꝑiculi eẽ. se tñut nichil timendi
sic nicħ contempnendi auctorem eẽ. Circũse-¬
dexi urbem romanam ab inuidia ⁊ odio fi-¬
nitimoꝵ. Itaq iducib plurib er̾citib ad¬
adũsus antiatem hostẽ ducere placet: te. Q
seruili alt̾o ex̃titu instructo paratoq ĩ urbe
castra hab̾e: itarem gesturum ut patre auoq¬
toq ipso ac sex tribunatib dignum ẽ. Terciꝰ
exercitus ex causariis senioribq a tito qͥntio
scribatur. qui urbi menibq p̃sidio sit.L. ho¬
ratiꝰ arma tela frum̃tum queq belli aliatẽ-¬
pora poscent ꝓuideat. Te serui corneli presidẽ
huius publiti consilii custodem religionũ. co¬
mitioꝵ legum. rerum omnium urbanaꝵ.
college facimus. Cunctis in partes num̃i sui

Expanded text:
ssit, certantem secum ipsum adnisurum ut ssit, certantem secum ipsum adnisurum ut tanto de se consensu ciuitatis opinionem, quae maxima sit, etiam constantem efficiat. quod ad bellum atque Antiates attineat, plus ibi minarum quam periculi esse; se tamen, ut nihil timendi, sic nihil contemnendi auctorem esse. circumsederi urbem Romanam ab inuidia et odio finitimorum; itaque et ducibus pluribus et exercitibus adaduersus Antiatem hostem ducere placet; te, Q. Seruili , altero exercitu instructo paratoque in urbe castra habeteque ipso ac sex tribunatibus dignum est. tertius exercitus ex causariis senioribusque a L. Quinctio scribatur, qui urbi moenibusque praesidio sit. L. Horatius arma, tela, frumentum, quaeque alia belli tempora poscent prouideat. te, Ser. Corneli , praesidem huius publici consilii, custodem religionum, comitiorum, legum, rerum omnium urbanarum, collegae facimus.' cunctis in partes muneris sui
Abbreviated transcription (Latin):
no agm̃ repente in latum in urbẽ attulit anti-¬
ates marmis ẽẽ. latinorumq ppłos iuuentutẽ
sũmisiꝰse ad id bellum. Eo abnuentłs publicõ
fuisse consilium: quod ñ ꝓhibitis. tantummꝰ
uoluntarios dic̾ent militare ubi uellent. desi¬
erant iam ulla contempnibella. Itaq senatꝰ
diis ag̃e grãs. quod camillus in magistratu
ẽẽt. dictatorem quippe dicendum eum fuisse
si priuatus eẽt. ⁊ college fateri regim̃ oĩum
rertum. ubiquid bellici tertoris ingruat ĩ ui¬
ro uno eẽ. sibiq destinatum in animo eẽ cami-¬
llo submittere imꝑium. ne quicqm de ma¬
iestate sua detractatum credere quod maie-¬
stati eiꝰ uiri concessissent. Collaudatis absena-¬
tu tribunis. ipse camillus confusus aĩo grãs
tatoremiam quartom creass magnum a se-¬
natu talib de se iditiis eius ordinis maxi-¬
mum tam honoratum collegaꝵ obsequio in¬
iungi. Itaq siquid laboris iugiliar̃q adici pꝰ¬

Expanded text:
no agmen repente inlatum in urbem attulit Antino agmen repente inlatum in urbem attulit Antiates in armis esse Latinorumque populos iuuentutem suam summisisse ad id bellum, eo abnuentes publicum fuisse consilium quod non prohibitos tantummodo uoluntarios dicerent militare ubi uellent. desierant iam ulla contemni bella. itaque senatus dis agere gratias quod Camillus in magistratu esset: dictatorem quippe dicendum eum fuisse si priuatus esset; et collegae fateri regimen omnium rerum, ubi quid bellici terroris ingruat, in uiro uno esse sibique destinatum in animo esse Camillo summittere imperium nec quicquam de maiestate sua detractum credere quod maiestati eius uiri concessissent. conlaudatis ab senatu tribunis et ipse Camillus confusus animo gratias tatorem iam quartum creasset, magnum ab senatu talibus de se iudiciis eius ordinis, maximum tam honoratorum collegarum obsequio iniungi; itaque si quid laboris uigiliarumque adici po
Abbreviated transcription (Latin):
rinꝰ.l. ualerius. potitus. Hic demum tͥbunoꝵ
militum consularipotestate comitia habuit.
.i. papirium. cñ. sergium .l. emilium. it̾m lici¬
nium. menenium .l. ualerium. publicolã tercio.
creati. Hii ex int̾regno magr̃atũ acceꝑe. Eo anno
edis martis gallico bello uota dedicata ẽ. atito
quintio duumuiro. Sacris faciendis tribꝰ.iiii.ex
nouis ciub adite. stellatina. tromentina. saba
pleuere. De agro pomptino ab .l. sicimo tr̃.ꝓt.
actum ad frequentiorem iam ppłm mobiliorẽq
adcupiditatem agri quam fuerat: ⁊ delatino
hernicoq bello m̃tio facta insenatu maioris
belli cura quod etruria in armis erat Pilata ẽ.
it. College additi quinq. seruiꝰ. corneliꝰ. malu¬
ginensis. quintus. seruilius fidenas sexto. lutiꝰ.
quintiꝰ cincuinatꝰ. lutiꝰ. horatiꝰ. puluillus .p.
ualeriꝰ. Principio anni aũse curȩ hominũ st̃
a bello etrusco. quod fugientium ex agro ponti-¬

Expanded text:
rinus L. Ualerius Potitus ; hic demum tribunorum rinus L. Ualerius Potitus ; hic demum tribunorum militum consulari potestate comitia habuit. L. Papirium Cn.† Sergium L. Aemilium iterum Licinium† Menenium L. Ualerium Publicolam tertium creat; ii ex interregno magistratum occepere. eo anno aedis Martis Gallico bello uota dedicata est a T. Quinctio duumuiro sacris faciendis. tribus quattuor ex nouis ciuibus additae, Stellatina Tromentina Sabatipleuere. de agro Pomptino ab L. Sicinio tribuno plebis actum ad frequentiorem iam populum mobilioremque ad cupiditatem agri quam fuerat. et de Latino Hernicoque bello mentio facta in senatu maioris belli cura, quod Etruria in armis erat, dilata est. it; collegae additi quinque, Ser. Cornelius Maluginensis Q. Seruilius Fidenas sextum L. Quinctius Cincinnatus L. Horatius Puluillus P. Ualerius . principio anni auersae curae hominum sunt a bello Etrusco, quod fugientium ex agro Pompti
Abbreviated transcription (Latin):
pitoliumqͦ saxo quadrato substructum ẽ. opꝰ
uel in hac magnificentia urbis conspientiendũ.
tiones suas frequentare legib agrariisconabã¬
tur. Ostentabatur in spempomptinus ager. tũ
pͥmum post accisas a camillo uolscorum repos-¬
sessionis haud ambigue criminabant᷑. młto
eum infestiorem agrum a nobilitate eẽ. quã
uolscis fuerit. Abillis enim tantum quo ad ui-¬
resi arma habuerunt incursiones eo factas:
nobiles homines in possessionẽ publicigrassa¬
ri. nec nisi anteqm omnia p̃cipiant diusꝰ sit.
locum ibi plebi fore. Haud magnoꝑe plebem
mouerat: unfrequentem inforo ꝓpt̾ edifican-¬
dicuram: ⁊ eodem erhaustammpensis eoq ag̃
inmemorem. ad quem instruendum uires non
ẽẽnt. In ciuitate plenareligionum tunc etiã ab
recenticlade suꝑstitiosis pͥncipib ut renouarent᷑
auspitia. resad int̾regnum rediit. Int̾reges de-¬
inceps. m. manliꝰ capitolinus. ser. sulpitiꝰ. came¬

Expanded text:
pitolium quoque saxo quadrato substructum est, opus pitolium quoque saxo quadrato substructum est, opus uel in hac magnificentia urbis conspiciendum. iationes suas frequentare legibus agrariis conabantur. ostentabatur in spem Pomptinus ager, tum primum post accisas a Camillo Uolscorum res possessionis haud ambiguae. criminabantur multo eum infestiorem agrum ab nobilitate esse quam a Uolscis fuerit; ab illis enim tantum, quoad uires et arma habuerint, incursiones eo factas; nobiles homines in possessionem agri publici grassari nec, nisi antequam omnia praecipiant diuisus sit, locum ibi plebi fore. haud magno opere plebem mouerunt et infrequentem in foro propter aedificancuram et eodem exhaustam impensis eoque agri immemorem, ad quem instruendum uires non essent. in ciuitate plena religionum, tunc etiam ab recenti clade superstitiosis principibus, ut renouarentur auspicia res ad interregnum rediit. interreges deinceps M. Manlius Capitolinus Ser. Sulpicius Came
Abbreviated transcription (Latin):
tum alterum inequos ñ ad bellum uictos nãq
se fatebantur. s ab odio ad ꝑuastandos fines.
ne quid adnoua consilia relinquerent: uiruũ
duxere. Alterum in agrum tarquiniensẽ. Ibi
oppida etruscorum cortuosa icontenebra uicap-¬
ta. Adcortuosã nicħ ẽtaminiᷤ fuit ĩpuiso adorti.
pͥmo clamore atq ĩpety ceꝑe. Direptr̃ oppidũ atq ĩcnsũ:
Contenebra paucos dies oppugnationẽ sustinu-¬
it. laborq continuus ñ die ñ nocte remiss sub¬
egit eoscum in sex partes diuis exercitus roma-¬
nus. senis horis in orbem succederet prelio. op¬
pidanos eosdem integro semꝑ certamini pauci-¬
tã fessos obiceret. cessere tandem. locusq inua-¬
dendi urbem romanis datus ẽ. Publicaripre-¬
dam tribunis placebat. s imꝑium qmͣ consi¬
lium segniꝰ fuit. Dum cunctantur iam militỹ
p̃da erat: nec nͥ ꝑinuidiam adimi pot̾at. Lod̃
anno ne priuatis t̾m oꝑib cresceret urbs. ca¬

Expanded text:
tum alterum in Aequos, non ad bellum—uictos namque tum alterum in Aequos, non ad bellum—uictos namque se fatebantur—sed ab odio ad peruastandos fines, ne quid ad noua consilia relinqueretur uirium, duxere, alterum in agrum Tarquiniensem; ibi oppida Etruscorum Cortuosa et Contenebra ui capta. ad Cortuosam nihil certaminis fuit: improuiso adorti primo clamore atque impetu cepere; direptum oppidum atque incensum est. Contenebra paucos dies oppugnationem sustinuit, laborque continuus non die, non nocte remissus subegit eos. cum in sex partes diuisus exercitus Romanus senis horis in orbem succederet proelio, oppidanos eosdem integro semper certamini paucitas fessos obiceret, cessere tandem locusque inuadendi urbem Romanis datus est. publicari praedam tribunis placebat; sed imperium quam consilium segnius fuit; dum cunctantur, iam militum praeda erat nec nisi per inuidiam adimi poterat. eodem anno, ne priuatis tantum operibus cresceret urbs, Ca
Abbreviated transcription (Latin):
cepti quiueientium capenatiumq ac faliscorũ
postea bella transfugerant ad romanos. agerq
his nouis cuub assignatus. reuocatiquoq in
occupatisibi uacuis tectisueios se contulerant.
⁊pͥmofremitus fuit asꝑnantium imꝑium. Die ᷤ
deinde prestituta. capitalisq. que pena qͥnon
remigrass romam: ex ferocib uniũsis singu¬
los metu suo quẽq obedientes fecit. Eit roma
freq̃ntia crescere. tum tota simul exurgere. edi¬
ficiis: re .p. inpensas adiuuante ⁊ edilib ue¬
lut publicum exigentib opꝰ. ⁊ ipsis priuatis.¬
admonebat enim desiderium usus festinan-¬
tib ad effectum oꝑis. Intraq añnum noua
urbs stecit. Exitu annicomitia tͥbunoꝵ mili¬
tum consulari potestate habita: creati ttꝰ
quitiꝰ cincinat᷑. & seriuiliꝰ fidenas quintus
iulius .l. lucilius. aquilius. cormuꝰ. lutiꝰ. lucretiꝰ
tricipitinus. seruilius. sulpitius. rufus. Exerci¬

Expanded text:
cepti qui Ueientium Capenatiumque ac Faliscorum cepti qui Ueientium Capenatiumque ac Faliscorum per ea bella transfugerant ad Romanos, agerque his nouis ciuibus adsignatus. reuocati quoque ioccupatis ibi uacuis tectis Ueios se contulerant. et primo fremitus fuit aspernantium imperium; dies deinde praestituta capitalisque poena, qui non remigrasset Romam, ex ferocibus uniuersis singulos, metu suo quemque, oboedientes fecit; et Roma cum frequentia crescere, tum tota simul exsurgere aedificiis et re publica impensas adiuuante et aedilibus uelut publicum exigentibus opus et ipsis priuatis—admonebat enim desiderium usus—festinantibus ad effectum operis; intraque annum noua urbs stetit. exitu anni comitia tribunorum militum consulari potestate habita. creati T. Quinctius Cincinnatus Q. Seruilius Fidenas quintum L. Iulius Iulus L. Aquilius Coruus L. Lucretius Tricipitinus Ser. Sulpicius Rufus exerci
Abbreviated transcription (Latin):
un fiuss. ni precones ꝑurbem dimisi poni
arma. ⁊ parci inermi iussissent. nec pret̾ arma¬
tos quemquam uiolari. Tunc etiam quib
animi inspe ultima obstinati ad decertand̃
fuerant postqmͣ data spesuitȩ ẽ: iactare pas¬
sim arma. inermesq quod tutiꝰ fortuna fe¬
cerat se hosti offerre. Magna multitudo ĩcusto¬
dias diuisa: oppidum añ noctem redditum
sutrinis inuolatum integrumq ab omni
clade belli. quia ñ uicaptum. s traditũ ꝑ con-¬
ditiones fuerat. Camillus inurbem tumphãs
rediit. Trium simul belloꝵ uictor. Longe plu¬
rimos captiuos exetruscis ante currum duxit.
Quib subhasta uenundatis. tantumeris re-¬
dactum ẽ. ut pretio ꝓ auro matronis ꝑsoluto-
Ex eo quod suꝑerat tres paterȩ aureȩ facte sũt.
Quascum tytulo nominis camilli ante capitoli¬
um incensum in iouis cella constat ante pedes
unonis positas fuisse. Eo anno inciuitatẽ ac¬

Expanded text:
um fuisset, ni praecones per urbem dimissi poni um fuisset, ni praecones per urbem dimissi poni arma et parci inermi iussissent nec praeter armatos quemquam uiolari. tum etiam quibus animi in spe ultima obstinati ad decertandum fuerant, postquam data spes uitae est, iactare passim arma inermesque, quod tutius fortuna fecerat, se hosti offerre. magna multitudo in custodias diuisa; oppidum ante noctem redditum Sutrinis inuiolatum integrumque ab omni clade belli, quia non ui captum sed traditum per condiciones fuerat. Camillus in urbem triumphans rediit, trium simul bellorum uictor. longe plurimos captiuos ex Etruscis ante currum duxit; quibus sub hasta uenumdatis tantum aeris redactum est ut, pretio pro auro matronis persoluto, ex eo quod supererat tres paterae aureae factae sint, quas cum titulo nominis Camilli ante Capitolium incensum in Iouis cella constat ante pedes Iunonis positas fuisse. eo anno in ciuitatem ac
Abbreviated transcription (Latin):
ac pueroꝵ qui exilii comites trahebantur. excepiᷤ¬
s: parcere lam̃tis sutrinos iussit. etruscis selue¬
tum latͥmasq ferre. Sarcinas dem̃ deponi su-¬
trinosq ibi considere modico p̃sidio relicto: ar¬
ma secum militem ferre iubet. Ita expedito ex̃¬
citu ꝓfectus ad sutrium: id quod rebatur. so¬
luta omnia reb ut fit secundisinuenit. Nul¬
lainstationem ante menia. patentesportas.
uictorem uagum p̃dam ex hostium tectis egen¬
tem. Iterum gͥ eodem die sutrium capitur. Uic-¬
tores etrusci passim trucidant᷑ ab nouo hoste.
neq se conglobandi. coeundiq ĩ unum aut ar-¬
ma capiundi datur spatium cum ꝓse quisq
tenderent ad portas si qua fortese in agros
eicerepossent. clausas id enim pͥmum dicta¬
tor imꝑauerat portas inueniunt. Inde alii
armacaꝑe. alii quos forte armatos tumultꝰ
occupauerat conuocare suos ut p̃lium ini¬
rent. quod accensum ab desꝑatione hosti¬

Expanded text:
ac puerorum qui exsilii comites trahebantur excepisac puerorum qui exsilii comites trahebantur excepisset, parcere lamentis Sutrinos iussit: Etruscis se luctum lacrimasque ferre. sarcinas inde deponi Sutrinosque ibi considere modico praesidio relicto, arma secum militem ferre iubet. ita expedito exercitu profectus ad Sutrium, id quod rebatur, soluta omnia rebus, ut fit, secundis inuenit, nullam stationem ante moenia, patentes portas, uictorem uagum praedam ex hostium tectis egerentem. iterum igitur eodem die Sutrium capitur; uictores Etrusci passim trucidantur ab nouo hoste, neque se conglobandi coeundique in unum aut arma capiundi datur spatium. cum pro se quisque tenderent ad portas, si qua forte se in agros eicere possent, clausas—id enim primum dictator imperauerat— portas inueniunt. inde alii arma capere, alii, quos forte armatos tumultus occupauerat, conuocare suos ut proelium inirent; quod accensum ab desperatione hosti
Abbreviated transcription (Latin):
ditionem uolscos septuagesimo demũ anno
subegit. Uictor ex uolscis inequos cͣnsiit. ⁊ ip¬
sos bellum molientes ex̃citum eoꝵ ad bolas op¬
pressit. Nec castra mͦ s urbẽ etiam agressuᷤ
impetu primo cepit. Cumin ea parte in qua
caput rei romanȩ camillus erat ea fortuna eẽt.
aliam in partem terror ingens ingruerat. Etru¬
debat. Quorum legati opem reb affectis oranteᷤ.
cum senatum adissent: decretum tulere ut dic¬
tator pͥmoq tempore auxilium sutrinis ferret.
suius speimoramcum pati fortuna obsessoꝵ
ñ potuiss confectaq paucitas oppidanoꝵ oꝑe
ugiliis uulnerib q̃ semꝑ eosdem urgebant.
ꝑ pactionem urbe hostib tradita inermes cum
singł̃is emissa uestim̃tis miserabili agmine
penates relinqueret. eo forte tempore camillꝰ
cumex̃citu romano int̾uenit. Cui cum se mesta
turba ad pedes prouoluiss pͥncipumq oratio¬
nem neccitate ultima exp̃ssam. fletus mulierũ

Expanded text:
ditionem Uolscos septuagesimo demum anno ditionem Uolscos septuagesimo demum anno subegit. uictor ex Uolscis in Aequos transiit et ipsos bellum molientes; exercitum eorum ad Bolas oppressit, nec castra modo sed urbem etiam adgressus impetu primo cepit. cum in ea parte in qua caput rei Romanae Camillus erat ea fortuna esset, aliam in partem terror ingens ingruerat: Etrudebat; quorum legati opem rebus adfectis orantes cum senatum adissent, decretum tulere ut dictator primo quoque tempore auxilium Sutrinis ferret. cuius spei moram cum pati fortuna obsessorum non potuisset confectaque paucitas oppidanorum opere, uigiliis, uolneribus, quae semper eosdem urgebant, per pactionem urbe hostibus tradita inermis cum singulis emissa uestimentis miserabili agmine penates relinqueret, eo forte tempore Camillus cum exercitu Romano interuenit. cui cum se maesta turba ad pedes prouoluisset principumque orationem necessitate ultima expressam fletus mulierum
Abbreviated transcription (Latin):
ad mecium his locus dicitur. castra oppugna-¬
re ẽ. adortus. Quib ab contemptu quod ꝓpe
omnem deletam a galł romanam iuuentu-¬
temcred̾ent adbellum ꝓfectis tm camillꝰ au¬
ditus imꝑator t̾roris intulerat. ut uallo se ip̃i
uallum congestis arborib sepirent: ne qua in¬
trare admunim̃ta hostis posset. Quod uͥ ani¬
madũtit camillus: ignem in obiectam sepem
coniciussit. Et forte erat iuis magna uentiũsa
in hostẽ. Itaq ñ aꝑuit solum incendio iã. s
flaminis in castra tendentib napore etiam ac
fumo crepituq uiridis mat̾iȩ flagrantis ita
const̾nauit hostes. ut minor moles suꝑantib
transcendentib sepem incendio absumptũ
fuerat. fusis hostib cesisq cum castra impetu
cepiss dictator: predam militi dedit. Quo mi-¬
nus speratam minime largitore duce: eo
militi gratiorem. Psecutus dem̃ fugientes cũ
omnẽ uolscum agrum deppłatus eẽt: ad de¬

Expanded text:
—ad Mecium is locus dicitur—castra oppugna—ad Mecium is locus dicitur—castra oppugnare est adortus. quibus ab contemptu, quod prope omnem deletam a Gallis Romanam iuuentutem crederent, ad bellum profectis tantum Camillus auditus imperator terroris intulerat ut uallo se ipsi, uallum congestis arboribus saepirent, ne qua intrare ad munimenta hostis posset. quod ubi animaduertit Camillus, ignem in obiectam saepem coici iussit; et forte erat uis magna uenti uersa in hostem; itaque non aperuit solum incendio uiam sed flammis in castra tendentibus uapore etiam ac fumo crepituque uiridis materiae flagrantis ita consternauit hostes, ut minor moles superantibtranscendentibus saepem incendio absumptam fuerat. fusis hostibus caesisque cum castra impetu cepisset dictator, praedam militi dedit, quo minus speratam minime largitore duce, eo militi gratiorem. persecutus deinde fugientes cum omnem Uolscum agrum depopulatus esset, ad de