comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Audiens autem a parentib extremã
filii mortem deplorare occurrit: et ut
in puluere ⁊ anime uiuacitas rubesce¬
bat in corpore: donec pulsato celo pate
fc̃o tartaro uiuenis reuocaretur a fimere
sacerdos a prece.
einde cum asiacum monasterium
pͥat̾na sollicitudine usitasset: qui¬
dam ut ei succurreret iam fide illumina¬
tus cetus exclamat. Cui sc̃e crucis medi¬
camentum imponens : tam fuit illi lu¬
men cito reciꝑe qmͣ quesisse.
Tem andegaius cum quidam maurilio
clausis oculis lumen sibi restitui postu¬
laret: cum pontifex se ad nota arma cõ¬
uertens ÷ mox signum uen̾abile crucis
supͣ palpebras eiꝰ extendens: uelut balista
fortissima penetratis tenebris crux post
annos transigens in nubilo cecitatis
trastus ad b̃m̃ pontificem ꝑueniss. ubi
signum adorande crucis suꝑ oculos eius
excendit: statim erumpente sangui¬
ne effugatis tenebris lux intrauit.
llud etiam nob̃ est fc̃m memorabile re¬

Expanded text:
nere. Audinere. Audifilii mortem deplorari, occurrit et ut in pulvere, animae vivacitas rubescebat in cfacto Tartaro, juvenis revocaretur a funere, sacerdos a prece. Deinde cum Asiacum monasterium paterna sollicitudine visitasset, quidam, ut ei succurreret, jam fide illuminatus, caecus exclamat: cui sanctae crucis medicamentum imponens, tam fuit illi lumen cito recipere, quam quaesiisse. Item Andegavis cum quidam Maurilio clausis oculis lucem sibi restitui postularet, tum pontifex se ad nota arma convertens, mox ut signum venerabile crucis super palpebras ejus extendit, velut balista fortissima, penetratis tenebris, crux post citer decem annos transigens in nubilo caecitatis, tractus ad beatum pontificem pervenisset, ubi signum adorandae crucis super oculos ejus extendit, statim erumpente sanguine, effugatis tenebris, lux intravit. 12. Illud etiam nobis est factum memorabile re
Abbreviated transcription (Latin):
Qui honorem debitum sacerdocii conse¬
cutus ⁊ ita se in alimoniis pauꝑtim. in
defensione ciuium in uisitatione lan¬
guentiũ. in redemptione p̃buit captiuo¬
rum. ut beata unius actio generale fi¬
eret saluamentũ. Quib ex stucdiis: ce¬
lestes fructificauere in eo iurtutes.
Gttur in ciuitate andegaua. cum ei q̃¬
dam mlier grata noĩe. s debilitate
contracte manꝰ ingrata neruis stupes¬
centib occurriss : signum crutis super
infumam dextram fecit. Hinc p̃mortue
palme : prius se uiuax torpor infudit.
Item sequente die: in ip̃o loco ut ab eo sig¬
naretur se optulit. Quo fc̃o: ceperunt
uene suos excursus agnosdere. Tertia uͦ
die ubi suꝑ cam sigillum crucis imp̃ssit.
statim se arentium digitoꝵ fila laxaue¬
r̃t. Et recepto iuust̾io: mulier ĩ xp̃i no¬
mine rediuiua dextera se signatut.
iadam uice cum ad uicum geginam
p̃t̾iens accessiss: adolescentem alabau¬
dum noĩe. anusso uite repperit iam mu¬

Expanded text:
Qui honorem debitum sacerdotii conseQui honorem debitum sacerdotii consecutus, ita se in alimoniis pauperum, in defensione civium, in visitatione languentium, in redemptione praebuit captivorum, ut beata unius actio generale fieret salvamentum, quibus ex studiis coelestes fructificavere in eo virtutes. 10. Igitur in civitate Andegava, cum ei quaedam mulier, Grata nomine, sed debilitate contractae manus ingrata, nervis stupescentibus occurrisset, signum crucis super infirmam dexteram fecit. Hinc praemortuae palmae prius se vivax tepor infudit; item sequenti die in ipso loco, ut ab eo signaretur, se obtulit, quo facto, coeperunt venae suos excursus agnoscere; tertia vero die, ubi super eam sigillum crucis impressit, statim se arentium digitorum fila laxaverunt, et, recepto ministerio, mulier in Christi nomine rediviva dextera se signavit. 11. Quadam vice, dum ad vicum Geginam praeteriens accessisset, adolescentem, Alaubaudum nomine, amisso vitae reperit jam mu
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑto consciencie scĩtas que celabatur
in annis. innotuit meritis: eo qd̾ in flo¬
re adolescentie iurcutis odore fraglaret. De
hinc celestib donis cum etate crescentib.
annoꝵ circit̾ tͥgnita et quinq monaste¬
rii rector et pius pat̾ eligitur quippe qr
suo splendore ad se traxerat dignitatẽ.
Nterca sub magistri censura congregati¬
onis disciplina uernabat: ubi seueritate
districta licentia peccandi perierat. feruebat
sͦ pietatis intuitus: exultabat psaslendi
concentus. Choruscabat int̾ fr̃s obedien¬
cic radiuis: p̃cellebat sc̃e caritatis ornatus.
Quia sicut erat ad uitia cradicanda solli¬
citus: ita admiserenda dona celestia circũ¬
spectus. In quo abb̃is offico ꝑ iuginti quĩ¬
q annos congregationeni sibi cõmissam
felicit̾ gub̾nauit. Et quia tanti meriti fa¬
ma sepulta non latuitͥ s felicib penius
cuncta ꝑuolans occupauit: contigit an
gradum duce xp̃o concordant̾ eligitur.

Expanded text:
comperto, conscientiae sanctitas, quae celabatur comperto, conscientiae sanctitas, quae celabatur in annis, innotuit meritis, eo quod in flore adolescentiae virtutis odore fragraret. 8. Dehinc coelestibus donis cum aetate crescentibus, annorum circiter triginta et quinque monasterii rector et pius pater eligitur, quippe qui suo splendore ad se traxerat dignitatem. Interea sub magistri censura congregationis disciplina vernabat, ubi, severitate districta, licentia peccandi perierat. Fervebat ergo pietatis intuitus, exsultabat psallendi concentus, coruscabat inter fratres obedientiae radius, praecellebat sanctae charitatis ornatus, quia sicut erat ad vitia eradicanda sollicitus, ita ad inferenda dona coelestia circumspectus. In quo abbatis officio rexit per quinque annos congregationem sibi commissam, feliciterque gubernavit. 9. Et quia tanti meriti fama sepulta non latuit, sed felicibus pennis cuncta pervolans occupavit, contigit eo gradum, duce Christo, concordanter eligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mune. quod natus est. Ceterum totum
uoluit ẽẽ xp̃i quod uixit. Non oculam
uoluptati ⁊ non aurẽ iudibriis ⁊ non ani¬
mum accõmodans leuitati: s semꝑ se
regens. anchora grauitatis ⁊ talem se ĩtͣ
monasterii septa tractauit. ut uel siqñ
ꝓcessit ad publicum. esset infra carcerẽ
sui cordis semꝑ incusus. Noc aliud extͣ
se respiciendum pretulit. qmͣ xp̃m quẽ
te ꝑuenit. ut eius deuotum seruitiu m
mundo dñs ꝑ miracula testaretur.
eniq cum adhuc puerulus pet pa
gum in abbis sui ꝓficisceretur obse¬
quium : dum applicuissent apud quẽ
dam tanta detonuit iuolentia tempesta¬
tis: tantumq se pluuialis ymb̾ effudit.
ut et ip̃am domum nec sua decta defende¬
rent. Cum gͦ p̃ magnitudine pluiue ca¬
sa ꝓ campo constaret madefcĩs om̃ibus
qui codem loco tenebantur hospitio solũ
bcatum albinum tunc ymb̾ tangere ex¬
pauit ÷ quia ubi flammani fidei sensit:
ne inuiriam faceret se gutta detorsit. Oͦ

Expanded text:
mune quod natus est, ceterum totum mune quod natus est, ceterum totum voluit esse Christi quod vixit. 17 Non oculum voluptati, non aurem ludibriis, non animum accommodans levitati, sed semper se regens anchora gravitatis, talem se intra monasterii saepta tractavit. ut vel si quando processit ad publicum esset infra carcerem sui cordis semper inclusus, nec aliud extra se respiciendum praetulit quam Christum, quem ae claritatem pervenit, ut eius devotum servitium mundo dominus per miracula testaretur. Denique cum adhuc puerulus per gum in abbatis sui proficisceretur obsequium, dum applicuissent apud quemdam hominem, tanta detonuit violentia tempestatis, tantumque se pluvialis imber effudit, ut ipsam domum nec sua tecta defenderent. Cum ergo prae magnitudine pluviae casa pro campo constaret, madefactis omnibus, qui in eodem loco tenebantur hospitio, solum beatum Albinum tunc imber tangere expavit, quia ubi flammam fidei sensit, ne injuriam faceret, se gutta detorsit. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
honestate nichil sibi de ingenuitatis pri¬
uilegio uendicaret. Ubi quem origo libe¬
rum genuit famulum uoluntas addiẽ.
intelligens magis esse laudabile ut amo¬
re xp̃i nobilitas inclinaret qd̃ erat ͤ qmͣ
cum fastu quereret apparere qd̃ non erat.
ꝓficiebat deniq in eo excercitationis co¬
ticliane ꝓfessus: ita ut ultra se semper
ascendens meritis. non solum reliquos uĩ¬
cere. s edomito corpore. de se ip̃o potins tri¬
umpharet. Quis enim expediet qmͣ fu̾it
ĩ ieiunioꝵ parcitate p̃cipuus: inigilia¬
rum delectatione ꝓpensus ⁊ in or̃onis assi¬
duitate laudabilis ⁊ ĩ miserationis oꝑe stn¬
gularis ⁊ ut et hostem qui sibi repugna¬
bat extingueret ⁊ et unde se solum affu¬
geret cunctis spe maxima subueniret:
Erat enini ad obediendum ꝓmptꝰ ÷ ad
uitia calcanda maturꝰ: ita ut in ip̃o
inueneuli tẏrocinio iam senib eẽt exem¬
plum. hoc solum habens cur homine cõ¬

Expanded text:
honestate nihil sibi de ingenuitatis prihonestate nihil sibi de ingenuitatis privilegio vindicaret, ubi quem origo liberum genuit famulum voluntas addixit, intellegens magis esse laudabile, ut amore Christi nobilitas inclinaret quod erat quam cum fastu quaereret apparere quod non erat. 14 Proficiebat denique in eo exercitationis cotidianae processus, ita ut ultra se semper ascendens meritis non reliquos vinceret, sed edomito corpore de se ipso potius triumpharet. 15 Quis enim expediet, quam fuerit in ieiuniorum parcitate praecipuus, in vigiliarum delectatione propensus, in orationis assiduitate laudabilis, in miserationis opere singularis, ut et hostem qui sibi repugnabat extingueret et unde se solus affligeret cunctis spes maxima subveniret? 16 Erat enim ad oboediendum promptus, ad vitia calcanda maturus, ita ut in ipso iuvenili tyrocinio iam senibus esset exemplum, hoc solum habens cum homine com
Abbreviated transcription (Latin):
eligiosoꝵ uita uiroꝵ qnͣtũ
est meritis clarior: tantum
uoce crebrior ppłoꝵ. Quia dũ
illi uniu̾sis beneficia tͥbnũt
in sua laude linguas excitant singulo¬
rum. Ad qd̃ ꝑspicatissime ꝓpalandum:
uita uel gesta bĩssimi albini deducant᷑
ad medium.
Gitur albinus ep̃c uenetice regionis.
oceano britannico confinis indigena.
non exigius parentib oriundus. ĩmo
digni germinis dignissima ꝓles emer¬
gens decus. quod sumpsit ex genere fe¬
licis uite mertisampliauit : dum in
illo et qd̃ glorificaret xp̃c elegit᷑ : et qd̾ n¬
nu̾sis ueneretur mundus effulsit. Qui
int̾ ip̃a nouelle uiuentutis exordra tan¬
to fidei feruore flagrauit: ut parentes ad
quoꝵ desiderium solet infantia festinã¬
ter recurrere : ꝓ caritate xp̃i. magis iste
uoluntarie reliquiss et uelut hostes aĩe
carnales affectus effugiss credens sibi suf¬
ficere. si omnem dilectionem in solo ce
nasterio tanta animi humilitate dño
placiturus se subdidit: ut salua merũ

Expanded text:
eligiosorum vita virorum, quantum est meritis clarior, tanto voce crebrior populorum, quia dum illi universis beneficia tribuunt, in suam laudem linguas excitant singulorum; ad quod perspicacissime propalandum vita vel gesta beatissimi Albini deducantur ad medium. Igitur Albinus episcopus, Veneticae regionis Oceano Britannico confinis indigena, non exiguis parentibus oriundus, imo digni germinis dignissima proles emergens, decus, quod sumpsit ex genere, felicis vitae meritis ampliavit, dum in illo et quod glorificaret Christus elegit, et quod universus veneraretur mundus effulsit. Qui inter ipsa novellae juventutis exordia tanto fidei fervore flagravit, ut parentes, ad quorum desiderium solet infantia festinanter recurrere, pro charitate Christi magis iste voluntarie reliquisset, et, velut hostes animae, carnales affectus effugisset, credens sibi sufficere, si omnem dilectilacense monasterio tanta animi humilitate domino placiturus se subdidit, ut salva morum
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Turba siquidem et tumultu contͣ
eos ab omib habito cunctisq proditio¬
nem ab eis fc̃am. accusantib: formidã¬
tes surrexerunt. Et pͥmi arrium ab¬
dicatũt: excepto scd̾o et thoona. Cum
gͦ fuiss impius ille destructus: concor¬
dit̾ uniu̾si fidem gloriosam dictantes
que hactenus in eccłiis ꝑmanet et sub¬
scriptionib roborantes soluere conci¬
lium. Nerum prius post dintinum
multumq tractatum placet onrĩb
ac uelut uno cunctoꝵ ore et corde decerni¬
eiusdem cum patre substantie filium
conficeri idq frrmissima õim sentẽ¬
cia ꝓnuntiatur. hanc autem uenera
bilem fidem: trecenti quidem decem ⁊
octo et agnonerũt et amplexi sunt patreᷤᷤ
uerbum consubstantialitatis rephendẽ¬
tes Eusebius inchoniedie p̃sul. theognius
nicenus ⁊ maris calcedonensis ⁊ theon

Expanded text:
ta. Turba siquidem et tumultu contra ta. Turba siquidem et tumultu contra eos ab omnibus habito, cunctisque proditionem ab eis factam accusantibus pites surrexerunt, et primi Arium abdicaverunt, excepto Secundo et Theona. Cum ergo fuisset impius ille destructus, concorditer universi fidem gloriamque dictantes, quae hactenus in Ecclesiis permanet, et subscriptionibus roborantes, solvere conci. Verum post diutinum multumque tractatum placet omnibus, ac velut uno cunctorum ore et corde decerniejusdem cum Patre substantiae Filium confiteri; idque firmissima omnium sententia pronuntiatur. Decbilem fidem trecenti quidem decem et octo et agnoverunt et amplexi sunt; et, sicverbum consubstantialitatis reprehendentes, Eusebius Nicomediae praesul, Theogonius Nicaenus, Mar
Abbreviated transcription (Latin):
de crudele uideretur. ut destructis hosti¬
b. nulloqz p̃sumente resistere. sacerdo¬
tes alt̾utros iacularenturatq confun¬
derent. et impiis atq sine d̾o ꝑsonis
delectationem risumq p̃berent: cum
utiq de diuinis tractarent reb et sc̃i
sp̃o doctͥnam in scͥptis haberent. Eunͣ¬
gelici librier̃ sunt inquit et apłici
nos erudiunt quid de sacra lege sapi¬
amus. Expellentes gͥhostile certanen
ex u̾bis diuinitꝰ inspiratis: solutionẽ
questionum mente ꝑcipiamus. Hec et
his similia tamqm filuis amacor pa¬
tus sacetdotib ueluti patͥb offerebat
pars his que dicebantur obecliebat:
et int̾ alt̾utros unanimitatem et dog¬
matum salubritatem libent̾ amplec¬
tabantur. Pauci u̾o quidam aplicis¬
resistentes dogmatib atrium defende¬
bant. Dictantes enim fidei petitionẽ:
cetui cõmuni deder̃t. Que cum lecta
fuisset ab uniu̾sis repente disrupta ẽ
et adultera fraudulentaq ꝓnuncia¬

Expanded text:
de crudele videretur, ut destructis hostide crudele videretur, ut destructis hostibus, nulloque praesumente resistere, sacerdotes alterutros jacularentur atque confunderent, et impiis atque sine Deo personis delectationem risumque praeberent: cum utique de divinis tractarent rebus, et sancti Spiritus doctrinam in scriptis haberent. Evangelici enim libri sunt, inquit, et apostolici,nos erudiunt quid de sacra lege sapiamus. Expellentes igitur hostile certamen ex verbis divinitus inspiratis, solutionem quaestionum mente percipiamus. Haec et his similia, tanquam filius amator patris, sacerdotibus veluti patribus offerebat, pars his quae dicebantur obediebat; et inter alterutros unanimitatem et dogmatum salubritatem libenter amplectebantur. Pauci resistentes dogmatibus, Arium defendebant: dictantes enim fidei petitionem, coetui communi dederunt. Quae cum lecta fuisset ab universis, repente disrupta est, et adultera fraudulentaque pronuntia
Abbreviated transcription (Latin):
sedens et subsellia in ea poni precipi¬
ens que sufficerent ordini sacerdotũ:
ita decentem p̃parans eishonorem in¬
ceps ultimus cum paucis ⁊ laude dig¬
nam sui magnitudinem habens. et
mirabilem speciem. mirabilioremq
gerens dignitatem pudoris in fronte:
minore uero sede qmͣ aliis posita in
medio coꝵ secdit. Primo tamen pe¬
Tum cum eo resedit sacratissimuis
ille chorus. Primus itaq magnus
eustachius antiochene sortitus est eccłie
nurabilem uirum etiam uolentem
ad regimen eiꝰ eccłie decreco cõmuni
pontifices ac sacerdotes. et om̃is popłs
xp̃ianus uenire compulerat. Is gͦ pre¬
comoꝵ florib caput principis exor¬
nauit: stuclio eus quod habebat cir¬
ea sacra benedictiones exhibuit. Post
sissimus imꝑator ꝓtuliti de unanimi¬
tate concordiaq sermones ⁊ tyrannoꝵ
crudelitatem rememorans et honorabi¬
lem pacem que sub eo collata est diui¬
nitus ⁊ siml et quia pessimum et ual¬

Expanded text:
sedes et subsellia in ea poni praecipisedes et subsellia in ea poni praecipiens quae sufficerent ordini sacerdotum: ita decentem praeparans eis honorem, inceps ultimus cum paucis, laude dignam sui magnitudinem habens, et mirabilem speciem, mirabilioremque gerens dignitatem pudoris in fronte. Minore vero sede quam aliis, posita, in medio eorum sedit: primo tamen peTum cum eo resedit sanctissimus ille chorus. Primus itaque magnus Eustathius Antiochenae sortitus Ecclesiae mirabilem virum, etiam nolentem, ad regimen ejus Ecclesiae decreto communi pontifices ac sacerdotes et omnis populus Christianus venire compulerat. Is ergo praeconiorum floribus caput principis exornavit, et studio ejus, quod habebat circa sacra, benedictiones exhibuit. Post sissimus imperator protulit de unanimtate concordiaque sermones, tyrannorum crudelitatem eis rememorans, et honorabilem pacem, quae sub eo collata est divinitus; simul et quia pessimum et val
Abbreviated transcription (Latin):
uerba u̾bis opposui: et que dicebantur
dicencli arre subu̾ti. Ubi uero ꝓ ũbis uir¬
tus ꝓcessit ex ore dicentis. non potuer̃t
resistere u̾ba uirtuti ⁊ nec homo aduer¬
sari potuit dõ. Et id̾o siquis ur̃m po¬
tuit in his que dicta sunt sentire que
sensi: credat xp̃o et sequatur hunc senẽ
in quo locutus est deus. Ita philosopħ
xp̃ianus effectus tandem se gratulatꝰ
est uctum.
Nterea sacercotes sepe conuenientes
arrium ad melium deducebant sub¬
tilemq examinationem de eiꝰ ꝓpositioi¬
b agitabant. P̾eculant̾ aut̃ in qmͣli¬
bet partem metuebant ꝓferre sententi¬
am. Hec itaq saera et uenerabilis tͣ¬
ba: ꝑmixtione adu̾sarioꝵ ñ uidebat᷑
alieua. Erant enim int̾ eos quidã
patici quidem s callicli et breuia mnuitã¬
tes celantes q calliditatem: et artiblas¬
phenuam non defendentes aꝑte. Con¬
uenientib gͥ uniu̾sis maximam do¬
mum p̃parauit in regalib imꝑatoꝵ

Expanded text:
verba verbis opposui, et quae dicebantur, verba verbis opposui, et quae dicebantur, dicendi arte subverti: ubi vero pro verbis virtus processit ex ore dicentis, non potuerunt resistere verba virtuti, nec homo adversari potuit Deo. Et ideo si quis vestrum potuit in his quae dicta sunt sentire quae sensi, credat Christo, et sequatur hunc senem, in quo loquutus est Deus. Ita philosophus Christianus effectus, tandem se gratulatus est victum. nterea sacerdotes saepe convenientes, Arium ad medium deducebant, subtilemque examinationem de ejus propositionibus agitabant. Petulanter autem in quamlibet partem metuebant proferre sententiam. Haec itaque sacra et venerabilis turba a permixtione adversariorum non videbatur aliena. Erant enim inter eos quidam, pauci quidem, sed callidi, et brevia imitantes, celantesque calliditatem, et Arii blasphemiam non defendentes aperte. Convenientibus igitur universis, maximam domum praeparavit in regalibus imperator,
Abbreviated transcription (Latin):
lic mouit sermonis exordium.
N noĩe inquit iħu xp̃i philosophe an¬
fecit et terram: quiq homini quem de c̾
re limo formauerat sp̃m dedit. inuuer¬
tute u̾bi sui creauit: et sp̃c sui satiffatio¬
ne firmauit. Hoc uerbum et sapĩa quẽ
nos filium dicimus. humanos misera¬
tus errores ex uirgine nascitur et per
passionem mortis a ꝑpetua nos et morte
liberauit ÷ ac resurrectione sua et̾nam
nob̾ contulit uitam: quem expectamꝰ
iudicem om̃iũ que gerumus ẽẽ uentu¬
rum. Credis hec ita ẽẽ pĩnlosophe. At
illeuelut si numqmͣ illum sermonẽ
contͣdicendi didicisset ita obstupefc̃s¬
iurtute dictoꝵ. mutus ad omĩa hoc solũ
potuit respondere ira sibi uideri: nec
aluid uerum ẽẽ qmͣ clixerat. Tum se¬
nior. Si hec inquit esse credis ita sur¬
suscipe. Et philosophus conuersus ad
discipulos suos uel eos qui aucliendi
gr̃a conuenerant: audite inquit o eru¬
diti uiri. Sonec u̾b̾ mecum gesta tes est.

Expanded text:
inc movit sermonis exordium. inc movit sermonis exordium. In nomine, inquit, coelum et terram, quique homini quem de limo terrae formaverat spiritum dedit, univertute Verbi sui creavit, et Spiritus sui sanctificatione firmavit, hoc verbum ac sapientia quam nos Filium dicimus humanos miseratus errores ex Virgine nascitur, et per passionem mortis a perpetua nos morte liberavit, ac resurrectione sua aeternam nobis contulit vitam, quem exspectamus judicem omnium quae egerimus esse venturum. Credis haec ita esse, philosophe? » At ille ac si nunquam ullum sermonem contradicendi didicisset, ita obstupefacirtute dictorum, mutus ad omnia, hoc solum potuit respondere, ita sibi videri, nec aliud verum esse, quam dixerat. Tum senior: Si haec, inquit, ita esse credis, suri signaculum suscipe. Et philosophus conversus ad discipulos suos, vel ad eos, qui audiendi gratia convenerant: Audite, inquit, o eruditi viri, donec verbis mecum gesta res est,
Abbreviated transcription (Latin):
dam ex confessorib laicis simplicem ha
rum fallatiam: s puram scĩam fide
et bonis oꝑib obseruandam. hec dicẽ¬
te iuuene et aĩo sene : p̃senteᷤ quidem
mirati suire. dictumq ꝓbauert̃. Dia¬
lectici uero satiffactione suscepta cessa¬
arte dyaletica ꝑ dies singulos conflic¬
tum sũmi certaminis. eurri ep̃is ntĩs
iuris ad eque in dialectica non impro¬
babilit̾ eruclitis mouebat ⁊ et fiebat
ingens spectaculum conuenientib ad
audiendum doctis et lict̾atis iuris noc
tamen ullo genete philosophus inclu¬
di a quoqmͣ pot̾at aut confringi. Tan¬
ta ecenim dicendi arce obiectis questio¬
nib occurcebat: ut ubi maxime pu¬
taretur astrictus. uelut anguis lubri¬
cus laberetur. S ut ostenderet deus
quia nonin sermone regnum dei. s in
philosopho sermocinari. Tum uero no¬
et uelut pudorem quendam pati. ne
forte apud callidos homines risui effic̾et᷑
sc̃a simplicitas. ꝑstitit tam̃ senor: et hu¬

Expanded text:
dam ex confessoribus laicis simplicem habdam ex confessoribus laicis simplicem habrum fallaciam, sed puram scie bonis observandam. Haec dicente juvene et animo sene, praesentes quidem mirati sunt, dictumque probaverunt. Dialectici vero satisfactione suscepta cessaarte Dialectica, per dies singulos, conflictus summi certaminis cum Episcopis nostris, viris adaeque in Dialectica non improbabiliter eruditis, movebat: et fiebat ingens spectaculum, convenientibus ad audiendum doctis et litteratis viris. Nec tamen ullo genere philosophus concludi a quoquam poterat, aut constringi. Tanta etenim dicendi arte objectis quaestionibus occurrebat, ut ubi maxime putaretur adstrictus, velut anguis lubricus elaberetur. Sed ut ostenderet Deus, quia non in sermone regnum Dei, sed in philosopho sermocinari. Tum vero noet velut pudorem quemdam pati, ne forte apud callidos homines risui efficeretur sancta simplicitas. Perstitit tamen senior, et h
Abbreviated transcription (Latin):
tione tradebatur accedentib ad fidei sacͣ¬
mentum. Alii uero respondebant. non
oportere sine examinatione sequi sentẽ¬
tias antiquoꝵ. Plurimi uero tune con¬
uenientium ep̃oꝵ et sequenttum eos cle¬
ricoꝵ scientes disputare huiꝰmodi elocu¬
tionem arte exerritati claruerunt: et
imꝑatori atq his qui ciroa eum erant no¬
tisunt fc̃i. Ex illo enim et athanasius
tunc cliaconus existens ⁊ dura cum a¬
lexandro eẽt ep̃o : huiꝰ stuclii ꝑs c̃ẽ maxi¬
ma uidebatur. Nec non et quidam gre¬
coꝵ philosophoꝵ: oportune harum dis¬
putationum questione participati sũt.
Alii quidem quale esset hoc dognia stu¬
dentes cognoscere ⁊ alii uero nuꝑ incho¬
ante grecoꝵ religione deꝑire xp̃ianis in¬
fensi dogmatis sacͣmenta ad uerboꝵ cer¬
tamina ꝓtrahebant: ita ut contra se
seditiones exercerent ⁊ certaminaq sibi¬
met inferrent: et sepuis exaduerso con¬
nis delectatione traherentur: unus qui¬

Expanded text:
tione tradebatur, accedentibus ad fidei sacrtione tradebatur, accedentibus ad fidei sacramentum. Alii vero respondebant non oportere sine examinatione sequi sententias antiquorum. Plurimi vero tunc convenientium episcoporum et sequentium eos clericorum, scientes disputare, hujusmodi elocutionum arte exercitati claruerunt, et imperatori atque his qui circa eum erant noti sunt facti. Ex illis enim et Athanasius tunc diaconus existens, dum cum Alexandro esset episcopo, hujus studii pars esse maxima videbatur, nec non et quidam Graecorum philosophorum opportune harum disputationum quaestione participati sunt: alii quidem quale esset hoc dogma studentes agnoscere; alii vero nuper inchoante Graecorum religione deperire, Christianis infensi, dogmatis sacramenta ad verborum certamina protrahebant, ita ut contra se seditiones exercerent, certaminaque sibimet inferrent, et saepius ex adverso connis delectatione traherentur, unus qui
Abbreviated transcription (Latin):
tes lybie. secus cyrenem. et aduene roma¬
ni ÷ uidei quoq et ꝓseliti cretes et arabes.
N p̃senti aut̃ choro multitudo
erat ep̃oꝵ numetũ trecentoꝵ excedens ⁊
sequentibz eos pb̃ris ac dyaconib et a¬
colitis quoꝵ numerus non pot̾at com¬
prehendi. nmistroꝵ uero dei. alii sapĩe
sermone fulgebant ⁊ alii continentia
uite et paciencie choruscabant: alii u̾o
metdio modo hoꝵ uirtutibus ornaban¬
tur. Erant gͥ int̾ eos alii temporis hono¬
rati longinquitate⁊ alii iuuentute
et aninũ robore p̃micantes: qui nuꝑ
clianis cibaria largissime ordinarat
te constitutum u̾o conuenientes a pd̾
semetip̃os ep̃i euocauerunt a trium:
et ꝓpositis in cõmune suis opimionib
disputabant. Cumq ut assolet ad din̾¬
sas questiones. cansa traheretur  alii
quidem suadebant nichil innouandũ
circa ãtiqmͣ fidei traditionem: et maxi¬
me qͣnͣdo moꝵ simplicitas sine ꝑscruea¬

Expanded text:
est juxta Cyrenem, et advenae Romaest juxta Cyrenem, et advenae Romani, Judaei et proselyti, Cretes et Arabes.In praesenti siquidem choro multitudo erat episcoporum, numerum trecentorum excedens, sequentibus eos presbyteris, ac diaconibus, et acolythis, quorum numerus non poterat comprehendi. Ministrorum vero Dei alii sapientiae sermone fulgebant, alii continentia vitae et patientia coruscabant; alii vero medio modo horum virtutibus ornabantur. Erant igitur inter eos alii temporis honorati longinquitate, alii juventute, et animi robore praemicantes, qui nuper s quotidianis cibaria largissime ordinarat te constitutum vero convenientes apud semetipsos episcopi evocaverunt Arium, et propositis in commune suis opinionibus disputabant. Cumque, ut assolet, ad diversas quaestiones causa traheretur, alii quidem suadebant nihil innovandum circa antiquam fidei traditionem, et maxime quando morum simplicitas sine perscruta
Abbreviated transcription (Latin):
totam europam. lybian. et asyam reple¬
bant. si mul erant ministroꝵ dei conge¬
sta cacumina. unaq or̃onis domus tã¬
qmͣ a d̾o dilata. intͥnsects ferebat om̃s
inidem syros symul et silicas: pheni¬
casq et arabes atq palestinos. Int̾ hos
et egyptios. thebeos. lybias. nec non et
qui ex mesopotania oriuntur: s etiam
ꝑsa ad concilium uenit ep̃c. Uerum nec
scyta defuit ex eoꝵ thoro: pontꝰq et asya.
frigia et pamphilia. uirosq ꝓbatissimo
ybuerunt. Aderant trhaces et macedoneᷤ :¬
chini. et epyrote: et hoꝵ quoq interius ha¬
bitantes. Ip̃e aut̃ hẏspanoꝵ ualde famosus
ofuis unus erat et simul plucumis cassidebat.
De regia uero ciuitate. p̃sul alexander pp̃
senectutem defuit. Presor̃i uero p̃sentes
locum. eius implebant. Tunc gͥ ille ser¬
mo completus est: collectos ex om̃ibus
gentib que sub celo sunt uiros religiosos
Int̾ quos erant parchi. ⁊ metli. et elami¬
te. et qui habitant mesopotamiam. iu¬

Expanded text:
totam Europam, Libyamque, et Asiam replebant, simul erant ministrorum Dei congesta cacumina; unaque orationis domus tanquam a Deo dilatata intrinsecus ferebat omnes in idem, Syros simul, et Cilicas, Phoenicasque, et Arabes, atque Palaestinos, inter hos et Aegyptios, Thebaeos, Libyas, nec non et qui ex Mesopotamia oriuntur, sed etiam Persa ad concilium venit episcopus. Verum nec Scytha defuit ex eorum choro, Pontusque, et Asia, Phrygia, et Pamphylia viros probatissimos praebuerunt. Aderant Thraces, et Macedones, Achivi et Epirotae, et horum quoque interius habitantes. Ipse autem Hispanorum valde famosus Osius unus erat, et simul plurimis assidebat. De regia vero civitate praesul Alexander propter senectutem defuit; presbyteri vero praesentes locum ejus implebant. Taletotam Europam, Libyamque, et Asiam replemo completus est: Collectos ex omnibus gentibus, quae sub coelo sunt, viros religiosos, inter quos erant Parthi, et Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopotamiam, Ju
Abbreviated transcription (Latin):
bet et nomĩa eoꝵ dandi qui clero sunt
digni: et absolute facere omĩa scd̾m le¬
gem et sanctiones eccłie. Si quem uero
contig̾it requiescere in ecc̃a ⁊ tunc pro¬
uehi in honorem defuncti eos qui iniꝑ
assumpti sunt solũmodo si uideantur
digni. et ppłs cos eleg̾it: condecernente
simul et consignante maxime alexan¬
drie ciuitatis ep̃o. hoc itaq aliis quiden
concessum est omib. In ꝑsona u̾o me¬
tes eiꝰ ac petulantie uoluntatem᷑. ne ul¬
la daretur auctoritas nel potestas homi¬
ni qui poss rursus easdem in disciplina¬
petentia egxpto: et scissime alexandrinoꝵ
eccłie. Siquia autem aliua ordinatum
qmͣ auc̃tor gestoꝵ et cõmunicator existẽs
et in cõmumi pace atq concordia et in
eo qd om̃is raclicitus heresis est auulsa ⁊
cum maiori honore et ampliori carita¬
te suscipite cõministrum nr̃m ur̃m põ¬
tificem alexandrum qui nos p̃sentia su¬
a letificauit: tantumq laborem ꝓ pace¬

Expanded text:
bet, et nomina eorum dandi qui clero sunt bet, et nomina eorum dandi qui clero sunt digni, et absolute facere omnia secundum legem et sanctiones Ecclesiae. Si quem vero contigerit requiescere in Ecclesia, tunc provehi in honorem defuncti eos qui nuper assumpti sunt, solummodo si videantur digni, et populus eos elegerit, condecernente simul et consignante maximae Alexandriae civitatis episcopo. Hoc itaque aliis quidem concessum est omnibus: in persona vero Metes ejus ac petulantiae voluntatem, ne ulla daretur auctoritas vel potestas homini, qui posset rursus easdem indisciplinapetentia Aegypto et sanctissimae Alexandrinorum Ecclesiae. Si quid autem aliud ordinatum  tanquam auctor gestorum et communicator existens. et in communi pace atque concordia, et in eo quod omnis radicitus haeresis avulsa est; cum majori honore et ampliori charitate suscipite comministrum nostrum, pontificem vestrum Alexandrum, qui nos praesentia sua laetificavit, tantumque laborem p
Abbreviated transcription (Latin):
tur autem que ꝑ petulentiam melitii ge¬
sta sunt. et eoꝵ qui ab eo sunt orclinati
etiam exhac parte que placuerint sỹno
dum subtili uera q ratione muiam ue¬
niam mereretur. man̾e quidem in ꝓpria
ciuitate: nullam uero om̃imodis habete
potestatem neq eligendi neq ordinandi
nec in ꝓuincia nec in qualibet ciuita¬
te uideri purumq nomen tantũmodo
possidere. Eos aut̃ qui ab eo sunt con¬
stituti nustica ordinatione firmatos
habere. honorem et minist̾ium. ut tam̃
sequentes sint modis om̃ib uniũsoꝵ
in singulis parrochiis et eccłiis. km̃o ⁊
comministro nr̃o algrandro consecrato¬
rum ÷ et ut his nulla potestas sit placi¬
tos sibi eligere aut nomĩa eoꝵ p̃ferre
aut omnino aliquid agere p̃t̾ nolun¬
tatem eccłe catholice p̃sulis alexandri.
Gr̃a namq dei et or̃onib ur̃is in nullo
scismate reꝑtos. s sine matula in catho
est potestatem habere et eligendi quemli¬

Expanded text:
tur autem quae per petulantiam Meletii getur autem quae per petulantiam Meletii gesta sunt, et eorum qui ab eo sunt ordinati, etiam ex hac parte quae placuerint synododum subtili veraque ratione nullam veniam mereretur manere quidem in propria civitate, nullam vero omnimodis habere potestatem neque eligendi, neque onec in provincia, nec in qualibet civitate, purumque nomen tantummodo possidere. Eos autem qui ab eo sunt constituti, mystica ordinatione firmatos habere honorem et ministerium, ut tamen sequentes sint modis omnibus universorum in singulis parochiis et ecclesiis a charissimo et comministro nostro Alexandro consecratorum, ut in his nulla potestas sit placitos sibi eligere, aut nomina eorum praeferre, aut omnino aliquid agere praeter voluntatem Ecclesiae catholicae praesulis Alexandri. Gratia namque Dei, et orationibus vestris, in nullo schismate repertos, sed sine macula in catholest potestatem habere et eligendi quemli
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ⁊ quomodo enim fuit. aut quo¬
modo uerum non fuit ⁊ ꝓ libero ar¬
bitrio malicie atq uirtitis capabilẽ
filium dei dicentis. et ereaturam nomi¬
nantis eum atq facturam. Hec gͥ oĩa
fatua et anilia et blasphema anathe¬
matizauit sc̃m et unursale conciliũ:
et neq usq ad aualitum impie secte
atq humoris huiꝰ aut intellectuum ĩ¬
iquoꝵ sensum accomodauit. Ea qui¬
dem que de illis gesta sunt. qualem t̾¬
minum habuerunt. onĩa iam audi¬
stis aut auclietis: ne nos forte uideam᷑
iuro obloqui ꝓpt̾ deliatum srmũ ĩpperia
digna portanti. Tantum et enim ualu¬
it eius impietas: ut etiam theonas mar¬
maricenus. et sed̾s ꝑtholoniais ea tite¬
rentur. Idem enim et illi dampnati
sunt. S qm̃ in effabilis gr̃a dei illas
quidem malas sectas. et blasphemias
et discordiam et audaniam ꝑsonarum
et diuisionem predicta cõmotione de
struens ubauit egyptum: relinqueban¬

Expanded text:
fuit. Quomodo enim fuit, aut quofuit. Quomodo enim fuit, aut quomodo iterum non fuit? Et pro libero arbitrio malitiae atque virtutis capabilem Filium Dei esse dicentes, creaturam nominabant eum atque facturam. Haec igitur omnia fatua, et anilia, et blasphema anathematizavit sanctum et universale concilium, et nec usque ad auditum impiae sectae atque furoris hujus, aut intellectum sensuum iniquorum accommodavit. Ea quidem quae de illis gesta sunt, qualem terminum habuerint, omnia jam aut audistis, aut audietis: ne nos forte videamur viro obloqui, propter delictum suum improperia digna portanti. Tantum etenim valuit ejus impietas, ut etiam Theonas Marmaricenus, et Secundus Ptolemaidis ea uterentur. Idem enim et illi damnati sunt. Sed quoniam ineffabilis gratia Dei illas quidem malas sectas, et blasphemias, et discordiam, et audaciam personarum, et divisionem, praedicta commonitione  struens liberavit Aegyptum; relinqueban
Abbreviated transcription (Latin):
Ancte magneq dei gr̃a alexandri¬
ne eccłie et dilectissimis fr̃ib per
egxptunt et libiam. et pentapolim consti¬
tutus: congregati et magnam sc̃amq
synodum nicea celebrantes ep̃i. in clño
salutem. Qm̃ dei gr̃a et d̾o amantissi¬
ni principis nr̃i constantini congrega¬
tis nob̾ in utbe predicta ex ꝓunitiisdiu̾¬
sis et ciuitatib magna sanctaq synodꝰ
celebrata est: omnimodis necessari u¬
sum est ab hoc sacro et sc̃o concilio etiam
ad uos litteras designari ⁊ ut nou̾itis
quedam quidem mota et examinata:
quedam uero placueruntatq firma¬
ta sunt. Ante omĩa siquidem exquisi¬
ta sunt imꝑia et iniqua. et sine deo dog¬
mata accii. et ea consentientium sub
p̃sentia d̃o amantissimi imꝑatoris no¬
stri constantini. et om̃iũ decreto com¬
placuit. a nathematizari impiam eiꝰ
sectam: et iniqua atq sine d̾o u̾ba simł
et noĩa quib utebatur filium dei
blasphemans et clicens ex non exstan¬
tib esse. et iterum. fuit aliqñ qñ nõ

Expanded text:
anctae magnaeque Dei gratia Alexandrinae Ecclesiae et dilectissimis fratribus per Aegyptum, et Libyam, et Pentapolim constitutis, congregati et magnam sanctamque synodum Nicaeae celebrantes episcopi, in Domino salutem Quoniam Dei gratia, et Deo amantissimi principis nostri Constantini, congregantis nos in urbe praedicta ex provinciis diversis et civitatibus, magna sanctaque synodus celebrata est, omnimodis necessario visum est ab hoc sacro sanctoque concilio etiam ad vos litteras destinare, ut noveritis quae quidem mota et examinata, quae vero placuerunt atque firmata sunt. Ante omnia siquidem exquisita sunt impia et iniqua et sine Deo dogmata Arii, eique consentientium, sub praesentia Deo amantissimi imperatoris nostri Constantini, et omnium decreto complacuit anathematizari impiam ejus sectam et iniquam, atque sine Deo verba, simul et nomina quibus utebatur, Filium Dei blasphemando, et dicendo: ex non exstantibus esse; et iterum, fuit aliquando quando non
Abbreviated transcription (Latin):
parte ꝓponendum. ut non uderetur. ex
necessitate. s potiꝰ ex satiffactione cecta¬
ad alt̾cationem deduxit utramq parcẽ.
U̾taut̃ euenire solet etra cerramina u̾¬
boꝵ. utrumq suꝑare iitebantur. Atriꝰ
tamen millatents acquiescere uoletat.

Expanded text:
parte proponendum; ut non videretur ex parte proponendum; ut non videretur ex necessitate, sed potius ex satisfactione certaad altercationem deduxit utramque partem. Ut autem evenire solet circa certamina verborum, utrique superare nitebantur. Arius tamen nulla
Abbreviated transcription (Latin):
non portauit: s et mordacitate comptil¬
sus. litis querebat initiũ. Porro laudabi¬
lem uidens iuri conu̾sationem nequa¬
qmͣ calumpnias contexere p̃ualebat:
uerumptñ quiescere illum ꝓhibebat ĩ¬
uidia. Hunc gͥ inueniens inimitus ue¬
tempestatem. Apostolieis enim alexan¬
dri doctrinis instabat aꝑte resistere. Et
ille quidem diuina sequens eloquia: eqͥ
honoris cum patre et eandem substanci¬
am hr̃e cum deo genitore filium predica¬
bat. Arrius autem ediu̾so u̾itati reptig¬
nans. creaturam filium facturamq di¬
cebat: adiciens erat aliqñ qñ non erat᷑
et alia que ex illiꝰ litt̾is inclicantur in¬
sania. hec g non solum in ecołia psiste¬
bat docens ⁊ s etiam in extraneis conuẽ¬
tib atq confiliis: et domos ouriuens
alexandrum quoq culpabant. tanqmͣ
non utait sileret. dum contͣ dogma
fierent nouitates. At ille arbitratus
meluis ẽẽ dedubiis sermonem ex utraq

Expanded text:
non portavit; sed et mordacitate compulnon portavit; sed et mordacitate compulsus, litis quaerebat initium. Porro laudabilem videns viri conversationem, nequaquam calumnias contexere praevalebat; verumtamen quiescere illum prohibebat invidia. Hunc igitur inveniens inimicus vetempestatem. Apostolicis enim Alexandri doctrinis instabat aperte resistere. Et ille quidem divina sequens eloquia, aequi honoris cum Patre, et eamdem substantiam habere cum Deo Genitore Filium praedicabat. Arius autem e diverso veritati repugnans, creaturam Filium, facturamque dicebat, adjiciens: Erat aliquando quando non erat, et alia quae ex illius litteris indicantur insana. Haec ergo non solum in Ecclesia persistebat docens, sed etiam in extraneis conventibus atque conciliis; et domos circumiens, Alexandrum quoque culpabat, tanquam non utiliter sileret, dum contra dogma fierent novitates. At ille melius arbitratus esse de dubiis sermonem ex utraque
Abbreviated transcription (Latin):
andne cuiꝰ tnsitꝰ celebrat᷑.¬
qͣito kl̃. marcii. xxi.¬
lexa ndria ciuitas est maxima
et hominũ multitudine copiosa: none¬
gyptioꝵ solummodo. s etiam thebeoꝵ et
libicoꝵ. ciroa egyptum optinens princi¬
patum. In huius itaq ciuitans p̃sula¬
tu. post petrum illum inclitum ꝓpung¬
natorem. qui sub impiis tyrannus dio¬
eletiano et maximiano notuissime im¬
pium sponte deponentib martyrii coro¬
nam suscepat successit achillas. Is enĩ
sub illo egregio petro aritum ordinatũ
diaconum. captumq in melletii noui¬
tatib. et ab eccłia pulsum.: rogatꝰ a fide¬
lib et denuo suscipiens ministrate pre¬
ceꝑit. Post achillam uero: alexandet for¬
tissimus euangłici dogmatis predicator
ordinatur ep̃e.
oc tempore artiꝰ in ordĩe quidem p̃s¬
bit̾oꝵ erat: et expositionem diui¬
naꝵ scͥpturaꝵ uidebatur hr̃e cõmissam.
u̾idens aut̃ alexandrum pontificatus gu¬
bernacula suscepisse. euentum temporis

Expanded text:
« Unde hoc certum est, quod caput Praecursoris existat? » Mittensque manum ut contingeret hydriam, confestim exaruit, t hominum multitudine copiosa, non Aegyptiorum solummodo, sed etiam Thebaeorum, et Libycorum circa Aegyptum obtinens principatum. In hujus itaque civitatis praesulatu, post Petrum illum inclytum propugnatorem, qui sub impiis tyrannis Diocletiano et Maximiano novissime imperium sponte deponentibus, martyrii coronam susceperat , successit Achillas. Is enim sub illo egregio Petro Arium ordinatum diaconum, captumque in Meletii novitatibus, et ab Ecclesia pulsum, rogatus a fidelibus, et denuo suscipiens, ministrare praecepit. Post Achillam vero Alexander fortissimus evangelici dogmatis praedicator ordinatur episcopus. Hoc tempore Arius in ordine quidem presbyterorum erat, expositionemque divinarum Scripturarum videbatur habere commissam. Videns autem Alexandrum pontificatus gubernacula suscepisse, eventum temporis
Abbreviated transcription (Latin):
curaiu. In quib qmͣqͣm multa et ua¬
ria memoratu digna studio breuitatis o¬
miserim : nichil me memini posuisse q̃
scͥptoꝵ ueterum nequeant auctoritate
defendi: exceptis ills miraculis que nris
temporib fc̃a. multoꝵ adhuc suꝑstitum
uiuis uocib declarant᷑. Si cui tamen ut
assolet. alit̾ uisum fu̾it : ad plenitudi¬
nem scͥnii nũ recurrens. tot cartitios l¬
bros epłaꝵ eiusdem pr̃is quot annos ꝓ¬
batur uixisse reuoluat. Et qr quedam
illaꝵ uauo tempore destinate uarietatem
sensuum retinent. eedemq non nullis in¬
tegre quibdam uero parte aliqͣ diminute
one uidentur. finetenꝰ relegendo conspici¬
at ÷ sicq demũ lucidam u̾itatem cognos¬
cens me aut cum a masiis defendat. aut
cum exosis arguat qmͣꝙͣ in eo qd̾ tuo usdi¬
tio placeo cunctis ueritatẽ tuentib me ꝑ¬
petuo placiturum fore p̾sumam. Peto gͥ
ut sicut tuis iussionib humilit̾ pariu.

Expanded text:
curavi. In quibus quanquam multa et vacuravi. In quibus quanquam multa et varia memoratu digna studio brevitatis omiserim, nihil memini me posuisse, quod scriptorum veterum nequeat auctoritate defendi, exceptis illis miraculis quae, nostris temporibus facta, 22 multis adhuc superstitibus, vivis vocibus celebrantur. Si cui tamen, ut assolet, visum fuerit aliter, ad plenitudinem scrinii vestri recurrens, tot charticios libros epistolarum ejusdem Patris, quot annos probatur vixisse, revolvat. Et quia quaedam iliarum, vario tempore destinatae, varietatem sensuum retinent, eaedemque nonnullis integrae, quibusdam vero parte aliqua diminutam dispensatione, videntur, fine tenus relegendo conspiciat; sicque demum lucidam veritatem cognoscens, me aut cum amasiis defendat, aut cum ausoribus arguat; quanquam in eo quod tuo judicio placeo, cunctis veritatem tuentibus me perpetuo placiturum fore praesumam. Peto igitur ut sicut tuis jussionibus humiliter parui,
Abbreviated transcription (Latin):
ficem. eiusdem sedis p̃sulis auctoritate
describerem. cui deus om̃ipotens ꝓbandoꝵ
ꝑiosis auctoritatib tandem compulsus:
uix pͥmum librum gregoriane uite cõ¬
pleueram ÷ qñ hunc in eiusdem iugiliis
annua uertigine reuolutis. tua ꝓbariit pa¬
rit̾. ac publicauit a uctoritas gͦ sollicttior
fõs ad cet̾a pauca de multis te incentore.
et p̃ceptore. te factore. teq iudice colligẽs
in libris qͣtuor auxiliante dño coartaui
et scd̃m distributionem doctoris eiusdem
qua librum regule pastoralis quadriꝑ¬
tita rõne distinxerat ego quoq illum qua¬
lit̾ ad culmen regiminis uenerit ĩ primo
huiꝰ oꝑis libro ꝑhibui ⁊ et ad hoc rite per¬
ueniens qualit̾ iuxerit in scd̾o disserui et
bene uiuens qualit̾ docuer it int̾cio de-¬
signaui ⁊ et recte docens infirmitatem
suam condie qnͣta consideratione cogno¬
u̾it in quarto conclusi. Neq magnoꝑe
tempora temporib contuli. s reb simili¬

Expanded text:
ficem, ejusdem sedis praesulis auctoritate, ficem, ejusdem sedis praesulis auctoritate, describerem, cui Deus omnipotens probandorum periosis auctoritatibus tandem compulsus, vix primum librum Gregorianae Vitae compleveram, quando hunc, in ejusdem vigiliis annua vertigine revolutis, tua probavit pariter ac publicavit 21 auctoritas. Ergo sollicitior factus ad caetera, pauca de multis, te incentore, te praeceptore, te fautore, teque judice, colligens, in libris quatuor, auxiliante Domino, coarctavi; et secundum distributionem ejusdem doctoris, qua librum Regulae pastoralis quadripartita ratione distinxerat, ego quoque illum, qualiter ad culmen regiminis venerit, in primo hujus operis libro perhibui; et ad hoc rite perveniens, qualiter vixerit, in secundo disserui; et bene vivens, qualiter docuerit, in tertio designavi; et recte docens, infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoverit, in quarto conclusi. Neque magnopere tempora temporibus contuli, sed rebus simili
Abbreviated transcription (Latin):
gorii pontificis angioꝵ scilicet gentis apo¬
stoli lectione de paulino ciuuitatis uolane
p̃sule consuetudinalit̾ ꝑsonante. uisum
est a uenerabilib ep̃is diuino quodam
instinam cõmotis requirere. curtantus põ¬
tifex qui multoꝵ patrum uitas texuerat
gestis ꝓpriis in ꝓpria dum taxat ecc̃a caru¬
isset: p̃sertim cum et aptid saxones et a¬
pud longobardoꝵ sibi ꝓsus infestissimã
gentem gestis ꝓpriis ubiq polleret. Cũ¬
q uenerabiles ep̃i. ħ ab utrisq gentib
haberi quidẽ s compendiose responderent¬
meam quoq paruitatem consciscens p̃¬
ceperas. ut uitam ip̃ius de scͥnio sc̃ẽ sedis
apłice tanto pleniꝰ qnͣto et cerciꝰ caꝑe studu¬
issem. Si dum ego ꝓprie mercie conscius
me meis pͥorib. ac ꝑ hoc sapiennorib qui
uitam eiꝰ licet breuit̾ tam̃ pio conatu pul¬
chetrimoq stilo descͥpserant confetre peni¬
tus dubitarem: identidem iubendo uehe¬
ment̾ exhortatꝰ estut romane sedis ponti¬

Expanded text:
i pontificis, Anglorum gentis apostoli, lectione de Paulino civitatis Nolanae praesule consuetudinaliter personante, visus es a venerabilibus episcopis, divino quodam instinctu commotus, requirere cur tantus pontifex, qui multorum sanctorum Vitas texuerat, gestis propriis in propria duntaxat Ecclesia caruisset; praesertim cum et apud Saxones, et apud Langobardorum sibi prorsus infensissimam gentem, gestis propriis ubique polleret. Cumque venerabiles episcopi has ab utrisque gentibus haberi quidem, sed compendiosissime, responderentmeam quoque parvitatem consciscens, praeceperas ut Vitam ipsius de scrinio sanctae sedis apostolicae, tanto plenius, quanto et certius carpere studuissem. Sed dum ego propriae inertiae conscius, me meis prioribus, ac per hoc sapientioribus, qui vitam ejus, licet breviter, tamen pio conatu, pulcherrimoque stylo descripserant, conferre penitus dubitarem, identidem jubendo vehementer hortatus es, ut Romanae sedis ponti
Abbreviated transcription (Latin):
similis pat̾ substantiaͥ cum est ymago
ꝑfecta et splendor patͥs qui dicit qui me
uidet uidet et pr̃emͦ Quomodo siuer¬
bum et sapiencia dei est fllius ⁊ fuit
aliqnͣdo quando non fuit: Simile est
enimꝰ ac si licant sine u̾bo et sine sapi
cit ꝑ se. ego in patre et pat̾ in me. et
iterum ego et pat̾ unum sumus: ꝑ
ꝓpħam uero uidete inquit me. uidete
quia ego sum et non mutabor: Iam
licet in eo u̾bo sit dictum illud apłi qr¬

Expanded text:
similis Patri substantia, cum sit imago similis Patri substantia, cum sit imago perfecta et splendor Patris, qui dicit: Qui me videt, videt et Patrem ? Quomodo, si Verbum et Sapientia Dei est Filius, fuit aliquando quando non fuit? Simile est enim ac si dicant sine Verbo et sine Sapiecit per se: Ego in Patre et Pater in me ; et iterum: Ego et Pater unum sumus ? Per prophetam vero: Videte, inquit, me, videte, quia ego sum, et non mutabor . Nam licet in eo verbo sit dictum illud ap
Abbreviated transcription (Latin):
et in his impudent̾ instantes. ip̃os ⁊
sequaces eoꝵ nos quidem cum ep̃is e¬
gypti et libioꝵ pene centum conue¬
nientis. anathematiz auimꝰ. Qui uͦ
cura eusebium susceperunt miscere
studentes ueritati mendacium et im¬
pietatem cum pietate sociare: sed nõ
p̃ualebunt. Uincet enum ueritas. Nec
ulla cõmunio est luci cum tenebris:
neq concordia xp̃i cum belial. Quis
et enim talia aucunt aliqñ: Aut
quis in me hec audiens uerba non
metuet. aut aures continuo non
opturabit ⁊ ne sordib talium uer¬
boꝵ eius polluatur auditus. Quis
audiens dicente Iob̾e. in pͥncipio erat
uerbum ⁊ non reprebendat istos dioẽ¬
tes. fuit aliqͣndo qñ non fuit: Auc
quis audiens in eunͣgłio tinigerat᷑
filuis. et ꝑ ip̃m om̃ia frã sunt. non
odio habebit dicentes. quia tinus
nitus qui omĩb scd̃m illos cõnume¬
ratur: Quomodo etiam ex non existẽ¬
tib erit :patre licente. eructauit cor

Expanded text:
et in his impudenter instantes ipsos et et in his impudenter instantes ipsos et sequaces eorum. Nos quidem eos cum episcopis Aegypti et Libyarum pene centum convenientes, anathematizavimus. Qui vero circa Eusebium susceperunt, miscere studentes veritati mendacium, et impietatem pietati sociare; sed non praevalebunt. Vincet enim veritas, nec ulla communio est luci cum tenebris, neque concordia Christo cum Belial . Quis etenim talia audivit aliquando? Aut quis nunc haec audiens verba, non metuet, aut aures continuo non obturabit, ne sordibus talium verborum ejus polluatur auditus? Quis audiens dicentem Joannem: In principio erat Verbum , non reprehendat istos dicentes: Fuit aliquando quando non fuit? Aut quis audiens in Evangelio: Unigenitum Filium; et: Per ipsum omnia facta sunt , non odio habebit dicentes quia unus crnitus, qui omnibus secundum illos connumeratur? Quomodo etiam ex non existentibus erit, Patre dicente: Eructavit cor