comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ulli nec ediuine quod do¬
mui nr̃e frum̃tũ de horre¬
is publicis quod annona peĩ¬
tus prebeatur s integ̾ canon
mancipib consignetur an¬
nona in pane cocto domib
tuͣs expendi qm̃ crescit in epia
si frur̃ita que ꝓannona tri¬
buuntur adusus alios depu¬
enum sibi depublico emere
¶uri statuta q̈ntitas adco d̾¬
emptionem frumentariam
sit ꝓpetuo dedicata: nec liceat
cuiquã postea adiummistiatio¬
ne urbicarie potestatis p̾cepta
aliquid ex eadem sũma minu¬
ere. uił ad quoscũq alios usus
conu̾t̾e. s sb̾iectoꝵ testificatio¬
ne certũ fiat. s ⁊ quod manci
pib mittui noĩe datũ est et
quod abhiisdem sit extepta
om̃i ꝯcussioni Soluendũ.
eum aũt qui hanc formani
ausus fu̾it in quietare qntita¬
tem in qͣm suam calliditatẽ
ex̾cu̾it induplũ redib̾e̾ iubemꝰ
⁊ quicquid ex p̾dicta ratione
ex̾atu̾it ad cumulũ eiusdem
auri qͣntitatis ⁊ frum̃tarii ti¬
tuli firmit̾ redũdare legisq

Expanded text:
ulli, ne divinae quidem domui nostrae frumentum de horreis publicis pro annona penitus praebeatur, sed integer canon mancipibus consignetur, annona in pane cocto domibus tus expendi, quoniam crescit inopia, si frumento, quod pro annona tribuitur, ad usus alios depu sibi de publico emere Auri statuta quantitas ad coemptionem frumentariam sit perpetuo dedicata, nec liceat cuiquam postea administratione urbicariae potestatis percepta aliquid ex eadem summa minuere vel ad quoscumque alios usus convertere: sed sub gestorum testificatione certum fiat, et pibus mutui nomine datum est et quod ab isdem sit excepta omni concussione solvendum. Eum autem, qui hanc formam ausus fuerit inquinare, quantitatem, in qua suam calliditatem exercuerit, in duplum redhibere iubemus, et quidquid ex praedicta ratione adcreverit, ad cumulum eiusdem auri quantitatis et frumentarii tituli fomitem redundare, legisque
Abbreviated transcription (Latin):
tando canone urb rome nr̃e
cleniencie beneficiũ postulare
s etiam ea scripta que quoquo
modo potu̾int impetrari susci¬
pi nõ sinimus. cos uo̾ qui con¬
tra hoc fet̾int induplum reti
deinceps ab usipatione urbi¬
cari canonis abstineant de¬
portationis pena detim̾ p̃ri¬
mates offo̾ꝵ capitali supplicio
subugari ꝑpetua añcte sc̃imi.

Expanded text:
canone urbis Romae nostrae clementiae beneficium postulare: sed etiam ea rescripta, quae quoquo modo potuerint impetrari, suscipi non sinimus. eos vero, qui contra haec fecerint, in duplum retinisi deinceps ab usurpatione urbicarii canonis abstineant, deportationis poena detineri, primates officiorum capitali supplicio subiugari perpetua auctori
Abbreviated transcription (Latin):
metropolitano nõie ac di¬
gnitate ciuitas bitum dec̾nimꝰ
eroruandami. iam suis uitutib
coronatam gͣͥ hec quoq metro¬
politanam hat dignitatẽ tỹro
nch̾ de uire suo de rogetur sit a¬

Expanded text:
e ac dignitate Berytum decernimus exornandam iam suis virtutibus coronatam. igitur haec quoque metropolitanam habeat dignitatem. Tyro nihil de iure suo derogatur. sit i
Abbreviated transcription (Latin):
aut t̾rio gradu sit cognatꝰ ⁊ ab¬
nepos quarto nec int̾ẽ utrũ in
potestate moriẽtis fu̾it an riõ
fiit qui ul emancipato uler
emancipato aut ex feminirio
sexu ꝓpagato ẽ amocis quoq su¬
is hrdili quousq unt̾ suos hrdes
uocari diximꝰ. agnatꝰ qui inte

Expanded text:
autem tertio gradu sit cognatus et abnepos quarto: nec interest in potestate morientis fuerit an non fuerit, quod vel emancipatus vel ex emancipato aut ex feminino sexu propagatus est. Amotis quoque suis heredibus quosque inter suos heredes vocari diximus, adgnatus, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
una cum aliis qui polibcatẽ
eorum qui ex uistis nupciis gen̾¬
rantur. ¶ Repetitis itaꝙ om̃i¬
In que iam tradidinꝯ apparet
non semꝑ eos qui parẽ gradum
cognatonis optinent parit uo¬
cari. Goq ampliꝯ nec eũ quidẽ
qui ꝓrimior sit cognata semꝑ
potoremẽe.Cum enim prim̃ ca
sit suorũ ħ̾rdum quosq int̾ suõ
h̾rdes iam enumeramimꝰ. appa¬
ret pronepocẽ uł abneptẽ d̾ fuc¬
ci pocõrem eẽ quam frem auc
patrẽ mr̃emq d̾ functi. cũ aliqͥn
pat̾ quid̾ ⁊ mrem ut suyͣ q̾q tra

Expanded text:
una cum aliis qui post liberteorum qui ex iustis nuptiis procreati sunt. Repetitis itaque omnibus quae iam tradidimus apparet non semper eos, qui parem gradum cognationis optinent, pariter vocari eoque amplius nec eum quidem, qui proximior sit cognatus, semper potiorem esse. cum enim prima causa sit suorum heredum quosque inter suos heredes iam enumeravimus, apparet, pronepotem vel abnepotem defuncti potiorem esse quam fratrum aut patrem matremque defuncti, cum alioquin pater quid
Abbreviated transcription (Latin):
rum cocum id corpoꝙ ex ꝯfusi¬
one fit utriusq comune ẽ. łci
siqui uina sua confuderint. aut
massas argentiul auri ꝯflauit.
S si diu̾se matie sint ⁊ ob id ꝓpuia
spẽs fc̃a sit. forte ex uino ⁊ melle
mulsum aut ex auro ⁊ argento
electrum id uiris ẽ. Nam ex eo

Expanded text:
t, totum id corpus quod ex confusione fit utriusque commune est, veluti si qui vina sua confuderint aut massas argenti vel auri conflaverint. sed si diversae materiae sint et ob id propria species facta sit, forte ex vino et melle mulsum aut ex auro et argento electrum, idem iuris est: nam et eo
Abbreviated transcription (Latin):
l p̃cõsior ẽ purpura. accessionis¬
sue uice cedit uestim̃to. ⁊ quido¬
minus fuic purpure adu̾sꝯ eũ
qui subripuit h furti accõm ⁊
qui uestuncum fec̾it siue aliꝯ.
nã excincte res licet non possint

Expanded text:
pretiosior est purpura, accessionis vice cedit vestimento: et qui dominus fuit purpurae, adversus eum qui subripuit habet furti actionem qui vestimentum fecit, sive alius. nam extinctae
Abbreviated transcription (Latin):
tor eis dat bonorum possõm lo¬
co ħrdum ꝯstituuntur. ⁊ uoca¬
cur bonorum possessoress ad huc
autem ⁊ alios quam plures gra¬
dus p̾cor fec̾ in bonorũ possõni¬
ln dandis dum id agebat ne o¬
uis sine successore moriat᷑ nã
angustissimis finibꝰ ꝯstitutũ
tauit. ¶Sunt auce ronorũ
possones ex testo quid̾ hee. quid¬
prima que p̾citis liberis datur
uocaturq contra tabulas. Scd̾a
quam omibꝰ iure scriptis hidi
prius locutꝰ ẽ ad intestatos tͣn¬
sicum fec̃ ⁊ primo loco in posso¬
⁊ hiis qui ex edicto p̾coris sui cõ¬
numerantur ad bonorũ possõ

Expanded text:
at bonorum possessionem, loco heredum constituuntur et vocantur bonorum possessores. adhuc autem et alios complures gradus praetor fecit in bonorum possessionibus dandis, dum id agebat, ne quis sine successore moriatur: nam angustissimis finibus constituttavit. Sunt autem bonorum possessiones ex testamento quidem hae. prima quae praeteritis liberis datur vocaturque contra tabulas. secunda quam omnibus iure scriptis heredprius locutus est, ad intestatos transitum fecit. et primo loco set his qui ex edicto praetoris suis connumerantur, dat bonorum poss
Abbreviated transcription (Latin):
credens ee uendidit aut dona¬
iut furtum
non ꝯmirtit furcum enimã
sine affectu furandi nõ comit
cicur aliis qͦq modis accid̾e pt
ut qui sine uitõ furti rẽ alienã
adaliquem trarisferat ẽft̾iciat
ut a possessior e usucapiatur.

Expanded text:
esse credens, vendiderit aut donaverit, furtum non committit; furtum enim sine affectu furandi non committitur. Aliis quoque modis accidere potest ut quis sine vitio furti rem alienam ad aliquem transferat et efficiat ut a possessore usucapiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
relinquere unciam aut
donare natumlib aut ꝯ¬
cubine hoc eum ꝓpum pͥori
udicam⁊ ẽẽ conscitutdis.
s ĩ si quid amplius dare
temptauerit quolib mo¬
do. hoc filior fien legiti¬
mor. uł si filu nõ sint: ꝯ

Expanded text:
relinquere unciam aut donare naturalibus aut concubinae hoc enim proprium prioris iudicamus esse constitutionis, sed etiam si quid amplius dare temptaverit quolibet mode, hoc filiorum fieri legitimorum; et vel si filii non sint,
Abbreviated transcription (Latin):
tis nr̃e ꝑuen̾it. alit̾ eĩ eosh̃ fac̾e uetamꝰ illico seni¬
ris illustͥb comitib sb̾quoꝵ regimie ꝯstituti st̾
offr̾e festinet. ⁊ cãs ꝓfessionis exponat. ut ⁊
respõsũ celeste m̾eat᷑. ⁊ scitam remeandi acci¬
piat facultatẽ si qͦsaũt milites ꝑ ꝓuĩcias relictiᷤᷤ
correctores faciãt custodiri donec de hiis clem̃cie
nr̃e ainib intimet᷑ ⁊ quid fieri oꝑtent dec̾namꝰ d̾¬

Expanded text:
 ilico se viris illustribus comitibus, sub quorum regimine constituti sunt, offerre festinet et causas profectionis exponat, ut et responsum caeleste mereatur et citam remeandi accipiat facultatem. Si quos autem milites per provincias relictis correptos faciant custodiri, donec de his clementiae nostrae auribus intimetur et, quid fieri oporteat, decernam
Abbreviated transcription (Latin):
CUm supͣ uirantes fluminũ ripas om̃is legi
ꝯẽ poculũ pollulat. nene abluat abluẽdo eqͦꝵ
sudores de ꝓꝑans publicos ocłos nudatꝰ incestet.
s ꝓcul acunctoꝵ obtutib ininfi̾orib ꝑtib
sequio nr̃e clem̃tie deputati sũt. ⁊ qui ĩ hac al¬
ma urbe p̾sentes eẽ comitatui ꝯcessi sunt
qui ue de aliis mu̾ib uł legionib sũt. uł ibi
uacent aliena obseqͥa sine mitu pͥncipali ꝑ¬
ag̾eaudeant. q̃ui aũt inhiꝰ facinore fu̾int ꝯuic¬
ti milicia exuti penas ꝯsentaneas hĩe ꝯplłũt᷑.¬

Expanded text:
Cum supra virentes fluminum ripas omnis legiocommune poculum polluat, neve abluendo equorum sudore deproperus publicos oculos nudatus incestet, sed procul a cunctorum obtutibus in inferioribus partibus sequio nostrae clementiae deputati sunt et qui in hac esse urbe praesente comitatu concessi sunt quive de aliis numeris vel legionibus sunt, vel sibi vacet vel aliena obsequia sine nutu principali peragere audeat. qui autem in huiusmodi facinore fuerint convicti, militia exuti poenas
Abbreviated transcription (Latin):
O dicilł p̾fectissimatꝰ fruant᷑ qui impetra¬
u̾i̾nt si ab horreant a ꝯditõne ẜuili. uelfis¬
to aut cune obnoxii nõ sunt uł pistores nõ
fu̾int uł m aliquo negõ ꝯstit̾int nec s̃ honorẽ
uenali suffragio eñut. nec rẽ alicꝰ admĩstta¬

Expanded text:
odicillis perfectissimatus fruantur, qui impetraverint, si abhorreant a condicione servili vel fisco aut curiae obnoxii non sint vel si pistores non fuerint vel non in aliquo negotio constiterint nec sibi honorem venali suffragio emerint nec rem alicuius administra
Abbreviated transcription (Latin):
cus cuidã ergastio p̾sũt mintare decct̃o ꝓmi¬
bemꝰ exceptis argenti distractorib qui uel in nic
cc̃tib armata quidẽ milicia penitꝰ abstin̾e scĩ¬
mꝰ aliã uo̾ quãtũq si ne metu p̃sẽtis scõnis pos¬
se sibi acͥt̾e si quis u̾o negociatores quos om̃i
milicia ꝓhibuimꝰ iammilitarũt. ncẽciam
cis damꝰ negociatõm quidẽ relinq̃re muicia
u̾o retin̾e scientib ꝙ si pꝰea negociantes appa¬
ctorib hiꝰ aline utb̾ si armatã miliciã iam
sortiti sunt teñe uolumꝰ. ut relicta negocia¬
tione liteat eis in eadẽ milicia durare ñego¬

Expanded text:
ciis cuidam ergasterio praesunt, militare de cetero prohibemus, exceptis argenti distractoribus, qui in hac altibus utiles armata quidem militia penitus abstinere sancimus, aliam vero quamcumque sine metu praesentis sanctionis posse sibi adquirere. Si qui vero negotiatores, quos omni militia prohibuimus, iam militarunt, licentiam eis damus negotiationem quidem relinquere, militiam vero retinere, scientibus quod, si postea negotiantes appactoribus huius almae urbis, si armatam militiam iam sortiti sunt, tenere volumus, ut relicta negotiatione liceat eis in eadem militia durare. Nego
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m ẽ hñde cognitõis euentu si det̾iorẽ calcu¬
lũ reportau̾int sportulaꝵ noĩe unũ tm̃medo
solidũ executõm p̾stabũt. Sin ũocãe qualitas
in scͥptis hñdã ꝯgnitõm flagitau̾it. in ħnc̃ce
est cãu int̾ iocutione in scͥptis ꝓferendã ea q̃
suꝑiꝰ de qͣntitate sportulaꝵ decidẽdaꝵq ꝯgni¬
tõnũ dispõita sũt obẜuari de tastrẽsi oĩmꝑalatĩo¬
uł donis nr̃is fuu̾nt ꝯsecuti. ut castrense pecu¬
liũ hr̃e p̾cipimꝰ. quid u tam ex castris ẽ ꝙͣ qd̾¬
tõnũ difficultas ex̾cet iõq palatini nr̃i qͥ pͥui¬
l̾iis edc̃i uti pͥoterũt peculia sua p̾cipua retine¬
ant. q̃ dũ ĩ palatio nr̃o ꝯstituti st̃. aut labore

Expanded text:
habendae cognitionis eventu, si deteriorem calculum reportaverint, sportularum nomine unum tantummodo solidum exsecutori praestabunt. Sin vero causae qualitas in scriptis habendam cognitionem flagitaverit, in hoc necesse est casu interlocutione in scriptis proferenda ea, quae superius de quantitate sportularum decidendarumque cognitionum disposita sunt, observari. DE CASTRENSI OMNIVostris fuerint consecuti, ut castrense peculium habere praecipimus. quid enim tam ex castris est, qtionum difficultas exercet. Ideoque palatini nostri, qui privilegiis edicti uti potuerunt, peculia sua praecipua retineant, quae, dum in palatio constituti sunt, aut labore,
Abbreviated transcription (Latin):
¶rustͣ uen̾is uenotã q̃ pp̃ delictũ militare mt̾ces¬
sit estimatõm tuam iã uet̾ani lesisse uideantur
i quis barbans scelerata factione faciãtatẽ de¬
p̾datõns ĩ romanos ded̾it uił siquis ꝗlio modo fc̃am
diinsit uiuus ꝯburatur. mp̃r. A qͣeuit

Expanded text:
nota, quae propter delictum militare intercessit, existimationem tuam iam veterani laesisse videatur, lio pp. Si quis barbaris scelerata factione facultatem depraedationis in Romanos dederit, vel si quis alio modo factam diviserit, vivus amburatur. D.
Abbreviated transcription (Latin):
domestici officiũ ꝑ milicie gradũ. uł qͥnq̃miui tp̃c int̾¬
dici cẽsumiꝰ famiharitate comitis. simulata tẽ pħi¬
tam alio noĩe ualeat n surpaie. Imp̃r.
ac lege dec̾minꝰ ut qͥ in singuł scolis militant
quiq pꝰ em̃sa stipendioꝵ curricula ad pͥmic̾iũ gͣdũ
ꝑuen̾int ⁊ adorata nr̃e diuinitatis purpura uiroꝵ
clarissimoꝵ comitũ meru̾int dig̾tatẽ. tã singło ꝙͣ¬

Expanded text:
domestici officium per militiae gradum vel quinquennii tempus interdici censuimus, familiaritate comitis simulata rem prohibitam alio nomine valeat usurpare. D.ac lege decernimus, ut, qui in singulis scholis militant quique post emensa stipendiorum curricula ad primiceriorum gradum pervenerint et adorata nostrae divinitatis purpura virorum clarissimorum comitum meruerint dignitatem, tam cingulo
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ⁊ si qui ĩ utraq officio palatinoꝵ comitatiẽ¬
siuĩ singłiriũ ueurbiũ ⁊ officio amissionũ ⁊ tis¬
mima inunicipalia deuocent᷑ quib om̃ĩb con¬
dempnimꝰ. ne exactoꝵ. ł tmarior. quos capnu¬
larios uocant curã ib̾ant. uł obsequiũ demoũ¬
rioꝵ. ł petita procie aut ⁊̃ tironis p̾statõm ag¬
noscant uã bñficiis nt̃is ita digni sũt. ut ⁊̃ cor
obsuant. sũ eptata quicte donati sũt quib oĩb¬

Expanded text:
non et si qui in utroque officio palatinorum comitatensium singularumve urbium et officio admissionum et casmunera municipalia devocentur. Quibus omnibus condonamus, ne exactorum vel turmariorum, quos capitularios vocant, curam subeant vel obsequium temonariorum vel pentaprotiae aut etiam tironis praestationem agnoscant. Nam beneficiis nostris ita digni sunt, ut etiam cobservant sive optata quiete donati sunt. Quibus o
Abbreviated transcription (Latin):
dam sibi licẽtia postꝙͣ deposu̾t sollicitudĩ ẽ
aut ĩpͥore cuiglo ꝓtinꝰ ꝑ existendi nuslo uen¬
dicando titulo digͥcatis ꝙͣ sollicitudo media
p̾stit̾it aut retinẽdis splendorẽ quẽ adquisie¬
rit admĩstratõis optẽtu. u̾m pͥore cnigło de¬
sntendism̃o nẽte tñ imñata nob̾ dem̃cia ub̾in

Expanded text:
dam sibi licentiam, postquam deposuerint sollicitudinem, aut in priore cingulo protinus persistendi, nullo vindicando titulo dignitatis, quem sollicitudo media praestiterint, aut retinendi splendorem, quem adquisierint administrationis obtentu, verum priore cingulo des
Abbreviated transcription (Latin):
uo autem manumissꝯ capite
non minuitur qr nullu capu
c huit. ¶Quibꝯ autẽ digͥtas
mag̃ quam statꝰ ꝑmutãtur
capite non mininntꝰ ⁊ io señs¬
cu mocum capite nõ miniu
ꝯstat. ¶Qd̾ aucem deum est
cis diminutom ħ ita ẽ si mima
capitis diminutõ int̾currat m̃¬
nec enim cognatõ. Namsima¬
xima diminũtõ capitis ĩcurrat
ius qͦꝙ cognatõnis ꝑit utputa
suitute auciuo cognati ⁊ nec qͥd̃
si manumissꝰ fuit recipit cog
cus quis sit cognatõ soluitur.
Cumaucẽ ad agnatos tucela
ꝑcineat non si mulad om̃s ꝑti¬
net. s ad eos tin qui ꝓruniores
gradu sunt ul si eiusd̾ grados

Expanded text:
us autem manumissus capite non minuitur, quia nullum caput habuit. Quibus autem dignitas magis quam status permutatur, capite non minuuntur: et ideo senatu motos capite non minui constat. Quod autem dictum est tis deminutionem, hoc ita est, si minima capitis deminutio interveniat: manet enim cognatio. nam si maxima capitis deminutio incurrat, ius quoque cognationis perit, ut puta servitute alicuius cognati, et ne quidem, si manumissus fuerit, recipit cogndeportatus quis sit, cognatio solvitur. Cum autem ad adgnatos tutela pertineat, non simul ad omnes pertinet, sed ad eos tantum, qui proximo gradu sunt, vel, si eiusdem gradus
Abbreviated transcription (Latin):
hiis intllig̾e possumꝰ qd̾ seruis
manumittendie srĩo exposuiꝯ.
¶ Du uero quim potace parẽ¬
tis sut mortuo eo su iuris fu̾it.

Expanded text:
his intellegere possumus, quae de seruis manumittendis superius exposuimus. . Hi uero, qui in potestate parentis sunt, mortuo eo sui iuris fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
snĩa p̾ualuit. cc sensit. quia se¬
pe quorundam ita p̃tosa ẽ opera
in societate. ut eos iustum sit in¬
liore condicõne in societate. ad

Expanded text:
ia praevaluit, contra sentit, quia saepe quorundam ita pretiosa est opera in societate, ut eos iustum sit meliore condicione in societatem ad
Abbreviated transcription (Latin):
quoquo modo alienaiit aufer
neteres dubitabatur. ⁊ a quib̾¬
damiocatõ a quibꝯdam uendi¬
co existimabatur lex zenoiu¬
ana iata ẽ que emphiteseos c̃c¬
cus ꝓpriam statuit nacurã. n.
ad iocatõm in ad uenditom in¬
clinantem si suis pactonibus
fulcieridam ⁊ siquidẽ
ad emphitheocicarium hoi
dampnum uenire quo uire
utimur. Item qͣ si cum aurifi¬
ce cicis ꝯuenierit ut is ex auro
suo c̃ti ponderis cͥteq formea¬
nulos ei faceret ⁊ accipet uer¬
bigra. aureos .x. utrũ empco̾
ꝯtrahi uidatur. cassiꝯ ait ma¬

Expanded text:
quo modo alienaverit auferra inter veteres dubitabatur et a quibusdam locatio, a quibusdam venditio existimabatur: lex Zenoniana lata est, quae emphyteuseos contractui propriam statuit naturam neque ad locationem neque ad venditionem inclinantem, sed suis pactionibus fulciendam, et si quidem ad emphyteuticarium huiusmodi damnum venire. quo iure utimur. Item quaeritur, si cum aurifice Titio convenerit, ut is ex auro suo certi ponderis certaeque formae anulos ei faceret et acciperet verbi gratia aureos decem, utrum emptio ntrahi videatur
Abbreviated transcription (Latin):
facta. ¶In feudo comitatꝰ
uel marchie uel aliaꝵ dig¬
nitatum non est succes¬
sio scd̃m rationabilem in¬
sum. s hodie et hoc usur¬

Expanded text:
, quod in feudo comitatus vel marchie vel aliarum dignitatum non est successio secundum racionabilem usum, sed hodie hoc est usur
Abbreviated transcription (Latin):
accomodauimꝯ ⁊ ne huius
rescripcõnis nr̃e emolumẽtũ
alia rõne irricum fiat si fisco
ciscam ⁊ ita bona cogenda ut
libtas nis salua sit qui ẽa adi¬
pisci pocuerunt si ħrditas ex ce

Expanded text:
accommodamus. et ne huius rescriptionis nostrae emolumentum alia ratione irritum fiat, si fiscus causam, et ita bona cogenda ut libertas his salva sit qui eam adipisci potuerunt si hereditas ex te
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾as ꝑas q̃ neutro iure tenẽt᷑.
ac prius discipiamꝯ d̾ hiis q̃ in
estas in capite libo ad cuendu
eum qui pp̃ etatem se d̾fende
nequit. uire cunli data ac per¬
missa. ¶ Tutores autẽ sũt qui
eam uim ac potatem ħnc. ex
quare ip̃i nom̃ acceperut ͥita
appellantur tutores q̃i cũcoreᷤᷤ
atq d̾ fensores. sic̃ editui dñr q
edes tuentur. ¶Permissũ ẽ
itaq parencilꝰ libis ĩpubibꝯ

Expanded text:
ersonas, quae neutro iure tenentur. ac prius dispiciamus de his quae in ac potestas in capite libero ad tuendom eum qui propter aetatem se defendere nequit, iure civili data ac permissa. Tutores autem sunt, qui eam vim ac potestatem habent, ex qua re ipsa nomen ceperunt. itaque appellantur tutores quasi tuitores atque defensores, sicut aeditui dicuntur qui aedes tuentur. Permissum est itaque parentibus liberis impuberibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tua ex faio cuo concepit ⁊ filiũ
postea emãciꝑanie. ul inadoptõ¬
nem dedis pregnante nuru cua
possunt cog̾e parẽtem d̾ potate¬
¶ sua eos dimitt̾e Pe cucelis.

Expanded text:
tua ex filio tuo conceperit et filium postea emancipaveris vel in adoptionem dederis praegnante nuru tua,possunt cogere parentum de potestate sua eos dimittere. TIT.
Abbreviated transcription (Latin):
hacactone nonutia specta¬
tur rem inbonis actorisesse.¬
Nam siue in bonis sit sue nͥ
pam qͦꝗ promisit. siue bonafi¬
de possideat siue usumf in eã
quis heat ul quid aliud ius ut
intͣsit euis non rapidicendũ ẽ¬
dominium accipiat s illud so¬
lum ꝙ ex bonis eius qui rapi
latum ẽẽ ꝓponatur. Et genalio
dicendumẽ ex quibꝰ causis
furtiactõ competit in re clam
fc̃a ex husd̾ causis om̃s here hãc
ampniiniurie actõ constitu¬
itur ꝑlegem aquiuamicuius
primo capite caucum ẽut si
quis homine alienĩ alienã¬
ue quadrupedem q̃ pecudum
numo sit iniuria occider. q̃n¬
ci ea res in eoanno plurimifu¬
trit. an dño dare dampnet᷑.¬
Ꝙ autem nõ p̾cise d̾ quadru¬
pede s d̾ eatm que pecudũ nũo ẽ
cauetur. eo ꝑtinz ut n d̾ feris
uasini boues ouescapie ¶de

Expanded text:
hac actione non utique spectamus rem in bonis actoris esse: siue in bonis sit siue non lpam quoque promisit, sive bona fide possideat, sive usum fructum in ea quis habeat, vel quod aliud ius ut intersit eius non rapi: dicendum esdominium accipiat, sed illud solum quod ex bonis eius qui rapinlatum esse proponatur. et generaliter dicendum est, ex quibus causis furti actio competit in re clam facta, ex iisdem causis omnes habere hanc amni iniuriae actio constituitur per legem Aquiliam, cuius primo capite cautum est, ut si quis hominem alienum alienamue quadrupedem, quae pecudum numero sit, iniuria occiderit, quanti ea res in eo anno plurimi fuerit, tantum domino dare damnet autem non praecise de quadrupede, sed de ea tantum quae ‘ pecudum numero ’ est cavetur, eo pertinet, ut neque de feris asini, boves, oves, caprae. de
Abbreviated transcription (Latin):
matrem eorumn ucec ux¬
orem nõ legitimana r¬
ntentea quodam cosu¬
atodiite malignẽ si¬
mi ec dolose agentei¬
matrem ocultau̾us ne¬
eos face legiaimos cer¬
pat possibile er mor

Expanded text:
matrem eorum licorem non legitimam ntem a quodam coato divitiae, maligne sil et dolose agentmatrem occultaveeos facere legitimos epatri possibile e
Abbreviated transcription (Latin):
indices ꝓ uinciaꝵ aut d¬
di moumẽta amemo¬
ratis ꝑ somis sũ domio
agi ut ulłm dispendiũ
senciat postquã u̾o ista
memoratos scĩffinos pa¬
triarchasaut metro poli¬
tas alias ep̃os timc pre¬
dictos ordinatores debi¬
tricis domꝰ uer̾abilis in
scriptis ĩ ꝓublico cunta¬
.xr. dies et isto modo hor¬
tencur eos qui em̃e uo¬
lunt ĩ mobile rem urꝰ
plus p̃bet aliis p̃p̃onatur
hus uero om̃ib p̃ceden¬
tib uendic̃one ⁊ p̃to¬

Expanded text:
iudices provinciarum aut ddi monumenta a memoratis personis sive domibus agi, ut nullum dispendium sentiant. Postquam vero ista memoratos sanctissimos patriarchas aut metropolitas aut alias episcopos, tunc praedicti ordinatores debitricis domus venerabilis in scriptis in publico civitaginti dies, et isto modo hortentur eos qui emere volunt immobilem rem, ut qui plus praebet aliis praeponatur. His vero omnibus procedentibus venditione
Abbreviated transcription (Latin):
d̾cimum annũ impleuit. ⁊ octa¬
uum d̾cimum cetigĩt Cum enĩ
anciquitas huiꝯmodi ẽtati. ⁊ ꝓ
aliis postulare concessit.cur nõ
⁊ sui iudrꝰ stabilitas ita eos adiu¬
uare c̃datur ut ad ubcater dãda

Expanded text:
decimum annum impleverit et octavum decimum tetigerit. cum enim antiquitas huiusmodi aetati et pro aliis postulare concessit, cur non etiam sui iudicii stabilitas ita eos adiuvare credatur, ut et ad libertates danda
Abbreviated transcription (Latin):
nec qui ordinatõi ꝯͣ dic̃aut
craminatõe facta ꝓbetur
calumpmacorant̃ ĩ ip̃o
pͥncipio. neq examinacõ¬
ne ꝑsist̾e confidat. segre¬
get istum in ꝑpecuũ a saẽ
coĩoneis qui ordinacõnẽ
fac̃e uule ut nõ illa falsi¬
tas inpunita sitssic̃ em̃ ⁊
bonĩgłia ĩ eo qui ordinã¬
dus ẽ querimus. icaĩca

Expanded text:
 qui ordinationi contradicit, aut examinatione facta probetur calumniator, aut in ipso principio, neque in examinatione persistere confidat, segreget istum in perpetuum a sacra communione is qui ordinationem facere vult, ut non ipsa falsitas impunita sit. Sicut enim bonam gloriam in eo, qui ordinandus est quaerimus, ita
Abbreviated transcription (Latin):
aut quẽquam ascenden¬
cium. quib necessitasẽ
legis relinquere parte
atori licencia sit a in duo¬
decim uncias scͥb̾e filios
naturales hẽdes: et diui¬
dere int̾ eos quocumq
uoluerit modo res. et e
tonacõnesaut simplicẽ
aut ante miptiales aut
ydoces. aũ ꝑ alium quẽ¬
lib modum legitimũ
suas in illos sub̾as cnͣspo¬
nere sic eĩ nequaquam
egebunt in quibidam
ad inpietatem aut per
am dispon̾ et pure sen¬
tenciam. ¶ siũo habuerii
hii quos p̃diximꝰ. aliquoᷤᷤ
ascendentiũ: legitunã
eis relmqnt parte qua
lex et nos constituimus.
reliquam u̾ototam ĩna¬
curales filios habeant re¬
linqũdi licenciam. et hoc
dicimꝰ sr̃ his: q inscͥptis
ec legitimis uoluntatib
dis ponunt suam sencẽ¬
ciam. ¶ si quis aũt d̾ fũc¬
tus fĩne legitima ei om̃io
sobole nõ existente: filioꝵ
clicimꝰ. aut nepotum. ł
deinceps successiones n
legima ꝯiuge. deinde mo

Expanded text:
aut quemquam ascendentium, quibus necessitas est legis relinquere partematori licentia sit etiam in duodecim uncias scribere filios naturales heredes, et dividere inter eos quocumque voluerint modo res, et per donationes aut simplices aut antenuptiales aut per dotes aut per alium quemlibet modum legitimum suas in illos substantias transponere. Sic enim nequaquam egebunt quibusdam ad impietatem aut periam disponent pure sententiam. Si vero habuerint hi quos praediximus aliquos ascendentium, legitimam eis relinquant partem, quam lex et nos constituimus, reliquam vero totam in naturales filios habeant relinquendi licentiam. Et hoc dicimus super his qui in scriptis et legitimis voluntatibus disponunt suam sententiam. Si quis autem defunctus fuerit legitima ei omnino sobole non extante, filiorum dicimus aut nepotum vel deinceps successionis, neque legitima coniuge, de
Abbreviated transcription (Latin):
ubi om̃mo indubitatus
e ⁊ cõcubine ĩ domo iffectꝰ
et finoꝵ ibidem ꝓles: es ali¬
mentũ damꝰ eis et intes¬
tatis parentib defimctis.
ut umꝰ filii portione et mat̾
accipiat. et hec dicimꝰ sumi
c̃cubine societur aut filios

Expanded text:
bi omnino indubitatus est et concubinae in domo affectus et filiorum ibidem proles et alimentum: damus eis et intestatis parentibus defunctis dut unius filii portionem et mater accipiat. Et haec dicimus, si uni concubinae societur et filios
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ. ¶ siũo effusa c̾cup¬
iscencia ei funt er alias sup
alias incro dũt pͥori. ctubi¬
nas et multitudinẽ habu¬
erit mulierum fornicanci¬
uni sic em̃ dicere meliꝰ esc
ec exeis filios habens mor¬
iatur. multas ainul desceͤ¬
rens c̾cubinaĩ: odibił quid

Expanded text:
vero effusa concupiscentia ei fuerit et alias super alias introduxerit priori concubinas, et multitudinem habuerit mulierum fornicantium sic enim dicere melius est, et ex eis filios habens moriatur multas simul deserens concubinas, odibilis quid
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾a ec uemat cognatio i¬
forsan aut ⁊̃ manumissor
quͣtũ ad hoc partin. sit at̃
ei donec uixit libera mlr
inschemete c̃cubme socata
et fili erea. ¶talib em̃ so

Expanded text:
 et veniat cognatio forsan aut etiam manumissor quantum ad hoc parcimus, sit autem ei donec vixerit libera mulier in schemate concubinae sociata, et filii ex ea t
Abbreviated transcription (Latin):
recestatori forsan ecia
quedam iuste et piẽ relĩ¬
q̃tilucr̾ non in ꝑcipien¬
Do s solũmodo pieagen¬
do hñtem et nõ uidi

Expanded text:
re testatori, forsan etiam quaedam iusta et pia relinquenti, lucrum non in percipiendo, sed solummodo pie agendo habentem, et non vid
Abbreviated transcription (Latin):
qua sciẽces ⁊ ignorantes
emptores discreui discer
ꝑspeximꝰ. ut silited ie
licigiosa pendẽte pulca¬
cum ꝯtigerit abhac luce
recede. hr̾desaũt eiꝯ uelie
diuisionẽ rerum fac̾e. sĩ
aliquo obstaculo lioeat
giose ꝑ successionẽ.⁊dhr¬

Expanded text:
qua scientes et ignorantes emptores discrevimus. perspeximus, ut si lite de re litigiosa pendente pulsatum contigerit ab hac luce recedere, heredes autem eius velle divisionem rerum facere, sine aliquo obstaculo liceat giosae per successionem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ se ꝓpoitis mĩciare ⁊d nr̃¬
a cñsquillitatẽ s exami¬
eiꝰ iustum legitimũ qd̃
iudicetur dec̃nere. et si qd̾e
partes cessauit in lus que
decreta sunt executiomi ẜ¬

Expanded text:
apud se propositis nuntiare ad nostram tranquillitatem, sed examieis iustum legitimumque videtur decernere; et si quidem partes cessaverint in his quae decreta sunt, executioni
Abbreviated transcription (Latin):
quillitas ĩ c̃miłsaobser¬
uare festin: edicto r̃sol¬
lempnib et legittums
locis. ꝑ .x. dies p̃poĩto et
nullo ꝓtali occasione. et
ĩ ꝓuincus destinando.i
¶uos em̃ p̃uidimꝰ quali
modo sine collacor sesi¬
n̾ał conscicutio manife¬
ma. et plurma licigan¬
tib fcã dispendia ĩ ne¬
gocusaẏ eos motis sus¬
cñ quillitatẽ: p̃senti gñ¬
daẽ nedilaçiones negoci

Expanded text:
quillitas inconvulsa observare festinet, edicto in sollemnibus et legitimis locis per decem dies proposito et nullo pro tali occasione in provinciis destinando. Nos enim providimus, quali modo sine collatorum laesineralis constitutio manifeina et plurima litigantibus facta, dispendia in negotiis apud eos motis sugtranquillitatem, praesenti genendare, no dilatione
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iꝰ uen̾abił domꝰ: ihãc
reddi scifsime ecte. añ alis
ue ne rabilib locts cum
medu cp̃is fructib. et
cantum alut ꝗͣtũ uale
cabellionib p̃sim̃itib¬

Expanded text:
c reddi sanctissimae ecclesiae aut aliis venerabilibus locis cum medii temporis fructibus, et tantum aliud quantum valebTabellionibus praesumentib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ lib occasione ei datum
est.si ũo ẽphiteosis aga
anobis: reddi scĩssime
ecc̃e siuĩ ueu̾abilib locis¬
qd̾ placitum ẽdare: et

Expanded text:
qualibet occasione ei datum est. .Si vero emphyteosis agata nobis, reddi sanctissimae ecclesiae sive venerabilibus locisquod placit
Abbreviated transcription (Latin):
alie manifeste its. de qͥbͦ
debeat debica reddi licẽ¬
ciam ei damꝰ d̾ gestis
tum ẽ c̃stitutis ꝓ̃dicta sr̃¬
flua uasa. aũ aliis ueñ¬
abilib locis necess. ña
flare et similit̾ uende ⁊
nõ in mobiles res alienẽ¬
sunt p̃senti lege cͣcͣcus fi

Expanded text:
aliae manifestae res de quibus debeant debita reddi, licentiam eis damus gestis tum est, constitutis praedicta superflua vasa aut aliis venerabilibus locis necessaria flare et similiter vendere et ut non immobiles res alienenS
Abbreviated transcription (Latin):
sulentem et creditorib
mediocͤ solacium afferẽ¬
tem. ¶Kigͥ que anobis
statuta sunt claritas cua
inoĩ ꝓuicia que tuo mo¬
damĩne gub̾necurobẜ¬
uacur festinet scituris
om̃ib c̃ditorib. quod si
et accione cadant. eccin
feslꝰ ablatum est ħ ha¬
bebie sobatiũ ut ip̃e quid¬
degat securus auarum
au̾t c̃dicorem uideat in
sius peccumis ꝑacientẽ¬
iacturam. Iust̾ aug̃.i
ioh̾i .p̃. orientr scd̾o. de
resticutõnibus ⁊ ea q̃ parit

Expanded text:
sulentem et creditoribus mediocre solarium adferentem. Haec igitur quae a nobis statuta sunt claritas tua in omni provincia quae tuo moderamine gubernatur observare festinet: scituris omnibus creditoribus quod, si exactione cadant, et cui fenus ablatum est hoc habebit solarium, ut ipse quidem securus degat, avarum autem creditorem videsulentem et creditoribus mediocre solarium adferentem. Haec igitur quae a nobis statuta sunt claritas tua in omni provincia quae tuo mo
Abbreviated transcription (Latin):
gub̾nare festinẽt illustͥs
gͥ auctoritas cua ad q̃ qͣst¬
oria ꝑtinz censura ead mã¬
data et in libris legũ crans¬
scrib̾e et insacro lat̾culo d̾¬
poni p̾cipiat. quatenus ex
his una c̃ codicillis suscipi¬
endis ad ministratores ꝙ̃¬
subuenire nõ ignorent
¶Iam quid̃ ingn̾alilege¬
nr̃e pier̃tis om̃nia dedara

Expanded text:
gubernare festinent. Illustris igitur auctoritas tua, ad quem quaestoria pertinet censura, eadem mandata et in libris legum transcribere et in sacro laterculo deponi praecipiat, quatenus ex his una cum codicillis suscipiendis administratores, qusubvenire, non ignorent. Iam quidem in generali nostrae pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
hic quidẽ compecentes
earum p̃sides sint ucli¬
ces. nõ transcedente li¬
cemensium duor spa¬
cuim. ex quo litis con¬
cestatio fit. quatenus
breins in ponatur on̾̃e t̃

Expanded text:
hic quidem competentes earum praesides sint judices: non transcendente lite mensium duorum spatium, ex quo litis contestatio fit, quatenus brevis imponatur causae t
Abbreviated transcription (Latin):
decide negocium cũc licẽ¬
ciam ẽẽ. et. ⁊d cuules u¬
om̃ib custodis que re¬
uentissimis dericis sacre
pr̃ant constitutõnes et li¬
eri ect̾minũ in pomliti
erita liberam fien cam
cum magna inmitace
et uelogt᷑ lites decid̾e. ut ñ

Expanded text:
 tunc licentiam esse et ad civiles juomnibus custoditis, quae reverendissimis clericis sacrae praestent constitutiones, et lieri, et terminum imponi liti, et ita liberam fieri caucum magnanimitate et velociter lites decidere, ut non
Abbreviated transcription (French):
nolente tuncad colyrdes a
legatarios et seruos et qͥ
abin testato. et qui ex̃sunt
et fiscum scõm anob̾datã

Expanded text:
nolente tunc ad coheredes et legatarios et servos et qui ab intestato et qui extra sunt et fiscum secundum a nobis data
Abbreviated transcription (Latin):
bus ⁊gaudentẽ erspecta¬
cuł ĩ herẽtem/ aut te atris
adueniẽtẽ dicimis ãt
ubi scena er talia fiunt
aut eciam ubi bestus ad¬
ũsus hoĩes pugna ẽ aut
ĩsidias sibi facientẽ aut

Expanded text:
entem et spectaculis inhaerentem aut theatris advenientem dicimus autem, ubi scenae et talia sunt, aut etiam ubi bestiis adversus homines pugna est, aut insidias sibi facientem
Abbreviated transcription (Latin):
alium. aliꝙ talem mod̾
liciam ine sunt aut eciã
si fagelł sr̃ ea utatur.
itptus abstinere docẽ¬
q pcipe ec ante mrpti¬
alem donacionẽ cocã
nõ solum siom̃s siml¬

Expanded text:
alium aliquem talem modum litiam viae sunt, aut etiam si flagellis super ea utatur: nuptiis abstinere dotemque percipere et antenuptialem donationem totam, non solum si omnes sim
Abbreviated transcription (Latin):
ucenciadat uiro mu¬
uerem abic̾e si adult̾ã
ĩuemataut uenefica
aut dełiqͣte̾ hoĩadiu
auc plagiariamaut
saclegam existentem
aut fauentẽ latronib
hibente gaudentẽ con¬
uuiis aliorum ndi sibi
competencium/uł a in¬
uito uiro citra rõabilẽ

Expanded text:
licentiam dat viro mulierem abicere. si adulteram inveniat, aut veneficam, aut delinquentem homicidium, aut plagiariam, aut sacrilegam existentem, aut faventem latronibus, hibente gaudentem conviviis aliorum nihil sibi competentium vel etiam invito viro circa rationabilem
Abbreviated transcription (Latin):
neq ẜuaret᷑ filus sed̾ de
hoc leges. s ex tͥnsecꝰ accide ᷤ.
qua siex alia causa lucruz
fieret eiꝰ qui acciꝑe ħ eg̃

Expanded text:
ervaretur filiis secundum de hoc leges, sed extrinsecus accidens quasi ex alia causa lucrum fieret eius qui accipere
Abbreviated transcription (Latin):
soluturos se consticuerint nulla .s. stipu¬
lacõne incpoĩta. ¶Lam alioquin sistiplan¬
ci promiserint ure cuuli cenentur. ¶sl¬
cciones autem d̾ pecculio ideo adu̾sꝯ patrẽ
dominumue comparauit p̃corquia lic
ri sibi peccuniã quã pec̾et ni ei soluatur.
iurau̾it. ¶ Penales quoq actõnes
p̃cor pe^ ᷤnultas in sua uiris dcone intro¬
duxit. ułuti adũsꝯ eñ qui quid ex albo eiͦ
.corrupiss ⁊ in eũ qui patronũ uł parentẽ¬

Expanded text:
soluturos se constituerint, nulla scilicet stipulatione interposita. nam alioquin si stipulanti promiserint, iure civili tenentur. Actionem autem de peculio ideo adversus patrem dominumve comparavit praetor, quia licet ri sibi pecuniam quam peteret, neque ei solvatur, iuraverit. Poenales quoque actiones praetor bene multas ex sua iurisdictione introduxit: veluti adversus eum qui quid ex albo eius corrupisset: et in eum qui patronum vel parente
Abbreviated transcription (Latin):
liminiom reu̾sũ recte dicmꝰ. nam
limina sic̃ in donuib finem quẽda
faciunt sic ⁊ imꝑii finem ẽẽ uet̾es¬
umem uoluerunt. ¶hinc ⁊ uin¬
es dictus est qͣi finis quidam ⁊ tmĩnꝰ.
mine reu̾tebatur quo amissus erat.
Set ⁊ captus qͥuictis hostib recuꝑat᷑.
pꝰ iiminioret isse exstimatur. ¶ P
manumissiones celebratur. uł exi
tia ⁊ hoc inmelius ꝑ ꝯstiturõnem re¬
formauit. ut fictõne pͥstina e¬
Plosa rectania aput operentes iu ei¬
gos uł magistratus ꝑentes intrent ⁊
gifiuos suos. ⁊ filias. ur nepotes. iił neꝑ.¬

Expanded text:
stliminio reversum recte dicimus. nam limina sicut in domibus finem quendam faciunt, sic et imperii finem limen esse veteres voluerunt. hinc et limes dictus est quasi finis quidam et terminus. mine revertebatur quo amissus erat. sed et qui victis hostibus recuperatur, postliminio rediisse existimatur. Praetmanumissiones celebrabatur, vel ex tia et hoc in melius per constitutionem reformavit, ut, fictione pristina explosa, recta via apud competentes iudices vel magistratus parentes intrent et filios suos vel filias vel nepotes
Abbreviated transcription (Latin):
itis. apatria ꝓorestate uu̾at. qs enim
pariatur. partem auidem ⁊prile ꝑem
antipate̾nis motum sue potestatis.
nexib fuiũ relaxare. Emꝑatoriã
aũt ceisindinem nõ ualete eumqu¬
em sibi parrem elegit ab quena eyi¬
min̾e potestare. ¶ Si ab̾ostio fũit
mii qr hii qui ab hostib cprisim.¬
t. si reu̾si fu̾int om̃a pͥstina iurare¬

Expanded text:
itis a patria potestate liberat. quis enim patiatur patrem quidem posse per emancipationis modum suae potestatis nexibus filiam relaxare, imperatoriam autem celsitudinem non valere eum quem sibi patrem elegit ab aliena eximere potestate? Si ab hostibus i, quo hi, qui ab hostibus capti sunt, si reversi fuerint, omnia pristina iura re
Abbreviated transcription (Latin):
b̾os in potestate haret. sise adro gan¬
du dederit. nõ solu ip̃e in potesteta¬
te ad rogndr ᷤs subicitur. s ⁊̃ ub̾i eius
ineiusde fiunt potestate tanqͣm ne¬
potes. sic eni ⁊ diuus augustus nẽ anͣ
d catonem uñ scriptu refert antiqui¬
tas. seruosi. a du̾o adoptati sunt ex hoc
ip̃o posse ut̾rr. unde et nos enditi
in nostra ꝯstirutione ⁊̃ eu qͣue dñs

Expanded text:
os in potestate habet, si se adrogandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sed etiam liberi eius in eiusdem fiunt potestate tamquam nepotes. sic enim et divus Augustus non ante d Catonem bene scriptum refert antiquitas, servi si a domino adoptati sint, ex hoc ipso posse liberari. unde et nos eruditi in nostra constitutione etiam eum s
Abbreviated transcription (Latin):
ru remanent. ¶Pene seruus effe¬
ctus fuios in postestate har̾e desin¬
it. seruiaũt pene esficiuntur. qͥ mm
etallum cãꝑnantur. ⁊ qui bestiis su¬
uiti̾unt᷑. ¶ fius faminas simni¬
tau̾it. ułsi senator. uł ꝯsul. fu̾it fac¬
nis manet in pairis porestate.¬
¶ Miicia enim uł ꝯ sularia diguitas ꝑ¬

Expanded text:
tum remanent. Poenae servus effectus filios in potestate habere desinit. servi autem poenae efficiuntur, qui in metallum damnantur et qui bestiis subiciuntur. Filius familias si militaverit, vel si senator vel consul fuerit factus, manet in patris potestate. militia enim vel consularia dignitas p
Abbreviated transcription (Latin):
equidem serui quead moou̾ petestate
liu̾itur. ex hͥis intellig̾e possumꝰ q̃
de scruis manumitẽdis suꝑius ee po¬
suins hii u̾o qui in potestate ꝑenrr¬
s funt. mortuo ed sui iuris fuĩt.
set hoc distintĩonem receꝑit. nam
ortuo parre. sane onimode suius fili¬
a ue. sui iuris efficiuntur. mortuo
u̾o auo nõ omimode nepotes nept¬
isq sui iuris fiunt. set itiuͣ poif
sui recasuri non sunt. ¶Itaq sim¬
oriente auo pater eoꝵ uiuit. inpo¬

Expanded text:
quidem serui quem ad modum potestate liberentur, ex his intellegere possumus, quae de seruis manumittendis superius exposuimus. . Hi uero, qui in potestate parentis sunt, mortuo eo sui iuris fiunt. sed hoc distinctionem recipit; nam mortuo patre sane omni modo filii filiaeue sui iuris efficiuntur; mortuo uero auo non omni modo nepotes neptesue sui iuris fiunt, sed ita si post atem recasuri non sunt. itaque si moriente auo pater eorum et
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ et hii quign̾are uõ possũt. qͣles
sunt spadones adoptare posũt.
¶Castrati au̾t non possũt. femine qͦ
adoptare n̾õ possũt qr nec natura¬
les ub̾os in po testate sua habent.
set indiligentia pͥncipis ac selatł¬
u ub̾oꝵ amissoꝵ. adoptare possu¬
r. ¶ Inud ꝓpriu est ulius adorc̃is

Expanded text:
d et hi, qui generare non possunt, quales sunt spadones, adoptare possunt, castrati autem non possunt. Feminae quoque adoptare non possunt, quia nec naturales liberos in potestate sua habent: sed ex indulgentia principis ad solatium liberorum amissorum adoptare possunt. Illud proprium est illius ado
Abbreviated transcription (Latin):
testate partr uu est. nĩe post obitioz
au in ꝑatris potestate fiunt. Si u̾o i
s tpr quo auis moritur aut iam m¬
ortuus est. aut iaz exiit de podestite
parris. tũc nii qiui i potestatem eiꝰ
cad̾e nõ possunt sui iuris sunt. ¶ Eñ
aut is qui ob anqd maiericiu inin¬
suia deportatur. ciuitate ad iuitcit.
sequitur ut qr ed moto ex nuniero
ciuium roinanoꝵ tolitur. ꝑ inde a¬
csimortuo eo desiint liũi inpotest¬

Expanded text:
testate patris fuerit, tunc post obitum avi in patris sui potestate fiunt; si vero is, quo tempore avus moritur, aut iam mortuus est aut exiit de potestate patris, tunc hi, quia in potestatem eius cadere non possunt, sui iuris fiunt. Cum autem is, cui ob aliquod maleficium sulam deportatur, civitatem amittit, sequitur ut, quia eo modo ex numero civium Romanorum tollitur, perinde acsi mortuo eo desinant liberi in potest
Abbreviated transcription (Latin):
tim ex hoc imisu ee desiit. ¶ Spͣ¬
dc̃a qͥdem noĩa restam̃toꝵ ad ius cui¬
ile refererant᷑. ¶ poster u̾o exedicld
ario nulla emantipatõ desid̾abatꝰ᷑.
s septem signa testiũ sufficiebant
ꝯiure ciuili signa testiũ nõ erant n¬
ecessaria. ¶ Set ⁊ panlatĩtam eyn
nib cepit inima ꝯsonantiã iusci

Expanded text:
u esse desiit. Sed praedicta quidem nomina testamentorum ad ius civile referebantur. postea vero ex edicto ario nulla emancipatio desiderabatur, sed septem testium signa sufficiebant, cum iure civili signa testium non erant necessaria. Sed cum paulatim tam ex nibus coepi
Abbreviated transcription (Latin):
ntũẽ. ⁊ exedicto p̾toris signacła te¬
stam̃tis inpone̾nt᷑. ut hoc uis tͥꝑ¬
titũ ẽẽ uideamꝰt᷑. ¶ Ut testes qui¬
dem et eoꝵ p̾sentia unũ otestu test¬
am̃ti celebrandi gr̃a aiure ciuili
tescentãt. ¶ Suuscͥptões aũt test¬
aroris ⁊ testiũ ex sacrarũ ꝯstitutõñ
obscruattẽ adhibeantꝰ. ¶ Signa¬

Expanded text:
ex edicto praetoris signacula testamentis imponerentur: ut hoc ius tripertitum esse videatur, ut testes quidem et eorum praesentia uno contextu testamenti celebrandi gratia a iure civili descendant, subscriptiones autem testatoris et testium ex sacrarum constitutionum obser
Abbreviated transcription (Latin):
toĩs au̾cte. nicmoratã qͥdẽ ostitutõem
a nr̃o codice sgregiuimꝰ. n inseri eam
ex teodosio codice nr̃o ꝯcessimꝰ. nr̃a aũt
ꝯstitutõe ꝓmłgita toti iuri eiꝰ derogi¬
tũ est. ⁊ sanctimꝰ talib nepotib exfil¬
stir.. ignatos ulla ꝑte mortiu sucessio̾is
sibi uendicãre. ne hii qͥ extenieus u̾sa
lineaueniunt pociores his habeant᷑.
qͥ recto nire descendũt. ꝙͣ ꝯstitutõem
o nr̃aͣm optin̾e scd̃m suiuigorẽ ⁊ tp̃r
⁊ ñc sanctimꝰ ¶ Ita tñut ꝙ̃radmod̾

Expanded text:
toritate, memoratam quidem constitutionem a nostro codice segregavimus neque inseri eam ex Theodosiano codice in eo concessimus. nostra autem constitutione promulgata toti iuri eius derogatum est et sanximus, talibus nepotibus ex filstitibus, adgnatos nullam partem mortui successionis sibi vindicare, ne hi qui ex transversa linea veniunt potiores his habeantur qui recto iure descendunt: quam constitutionem nostram obtinere secundum sui vigorem et tempora et nunc sanci
Abbreviated transcription (Latin):
ius qd̃ res uxoria ante h¬
abebat. ꝯmłtis diuisioi¬
bus ĩ ex scipulatuactõ¬
nem que dotib exigenois
aponitut᷑ trinstulimiis
merito reiuxorie actõe s¬
ublata. ex stipulatu quie
ꝓ ea introducta est nat¬
uram bone fider iudicri
censuimus ꝯip̃a muli¬
er dedote sua exꝑiatur.
uiꝰ solius prouidentm᷑ hoᷤ
induximus. ¶ In bon¬
e fidei aũt iudicdt nb̾a¬

Expanded text:
e habebat cum multis divisionibus in ex stipulatu actionem, quae de dotibus exigendis proponitur, transtulimus, merito rei uxoriae actione sublata, ex stipulatu, quae pro ea introducta est, naturam bonae fidei iudicii censuimus, cum ipsa mulier de dote sua experiatur, cuius solius providentia hoc induximus. In bonae fidei autem iudic
Abbreviated transcription (Latin):
gocium alicui fac̾et uł nõ
faccier. ¶Item ex lege ꝯ¬
dincia ᷤ a ñra ꝯstitutione ori¬
tur. iñ quadriplum ꝯde¬
ipationẽ inponens his
quidem nec mamfesti. ac
pni iniurie ex lege amil¬
ia. ⁊ interdum dolo depo¬
siti inficiatõe duplicamt᷑.
inꝯfitentem au̾̃t in sin¬
iussu magistratuum nõꝵ
ꝯuemantur. soluentem si¬
mpli reditur. Item actõ de
eo qd̾ merus cãsa fcm sit.
a ceteris de eniquib sim¬
uł locuti simnis eo differt.
qt̾ eius natura tacite ꝯtine¬
tur. ut qui iudicis iussu
ipãm remactor restituat
asoluatur ad incet̾is casi¬
bus ñ ita est. szom̃imͦ qui¬

Expanded text:
gotium alicui faceret vel non faceret: item ex lege condicticia a nostra constitutione oritur, in quadruplum condemnationem imponens his quidem nec manifesti actdamni iniuriae ex lege Aquilia et interdum depositi, infitiatione duplicantur, in confitentem autem in simiussu magistratuum nostrconveniatur solventem simpli redditur. Item actio de eo, quod metus causa factum sit, a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod eius natura tacite continetur, ut, qui iudicis iussu ipsam rem actori restituat, absolvatur. quod in ceteris casibus non ita est, sed omnimodo qui
Abbreviated transcription (Latin):
icemactori p̾stre opor¬
uum is ꝯquo actunẽ
rictis iuris indias exresc¬
riptodiui martu. oppos¬
itadoli mali exceptiõe ꝯ¬
pensatio induceratur.
S ñra ꝯssitutio eas ꝯpen¬
satiões que̾ ure aꝑto nunqͥs¬
ninturr. lacius inrtodu¬
xit. ut actões ip̃o uirt  lu¬
miant siue inrem siũ
s quasꝯ excepta soladep¬
ositiactione cui aliqͥd op¬
ensioĩs noĩe oppõi saris i¬
ipium ẽẽ credimus ne
exctõe defrandetur. ¶P¬
reterei quasdam actoes ar
dicis penden tes appellamꝰ.
faciat. nłimirem restitu

Expanded text:
icem actorem praestare oporuum is cum quo actum est rictis iudiciis ex rescripto divi Marci opposita doli mali exceptione compensatio inducebatur. sed nostra constitutio eas compensationes quae iure aperto nituntur latius introduxit, ut actiones ipso iure minuant, sive in rem sive s quascumque, excepta sola depositi actione, cui aliquid compensationis nomine opponi satis impium esse credidimus, ne exactione defraudetur. 3 Praeterea quasdam actiones atrio iudicis pendentes appellamus, faciat, veluti rem restitu
Abbreviated transcription (Latin):
um hodie dic̾e. nam quotiens extͣ ord
rest. qd̾ tem̾itas tam ad gentiũ ꝙͣeoꝵ
cũ quib ag ͣ. mͦ petuniaria pecuma.
mͦ iur̃s iurandi rengione mͦ metu ĩ
ñalit̾ allegatõib utitur nͥ pͥus iura¬
u̾it qd̾ purans se bona instantia uti
adcedicendũ ꝑuen̾it sit adu̾sus infi¬
legatoꝵ locis uen̾abilib renctoꝵ noĩe
ꝯge̾tur tatim aũt abinitõ pluris
ꝙͣ simplici est actõ. ułuti furti maĩ¬
cit. ¶ Irem actoris qͦ. calupnia ceħ¬
cerur. nã ⁊̃ actor ꝑcalũpnia urire
aͦua nra ꝯscitutõe ꝯp̾henssi est. hec

Expanded text:
 hodie dicere: nam quotiens extra ordtest, quod temeritas tam agentium quam eorum cum quibus agitur, modo pecuniaria poena, mnon aliter suis allegationibus utitur, nisi prius iuraverit, quod putans se bona instantia uti ad contradicendum pervenit. at adversus infi relictorum nomine agitur. statim autem ab initio pluris quam simpli est actio veluti furti manictio. Item actoris quoque calumnia coercetur: nam etiam actor pro calumnia iurare alia nostra constitutione comprehensum est. haec
Abbreviated transcription (Latin):
de pꝰsessiõe fundi deiectus sit resti¬
tui psessiõem. ¶ Exhiditoria sũt ꝑ
te agitur aut lib̾tũ ciu patin oꝑas
indic̾e uent. aut ꝑesiti libc eus
qͥ inpotestate eiꝰ sũt Sũt rñqͥpu¬

Expanded text:
vi possessione fundi deiectus sit restitui possessionem. exhibitoria sunt per te agitur, aut libertum cui patronus operas indicere velit, aut parenti liberos qui in potestate eius sunt. sunt