comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eͣm̃ diuii miminis ita uirat
at tñ. siñ ita specialit̾ uisuirand̃.
ei delatum est uirare ñ m̃cetur ix
ito ex integro sollempint̾ iurãdͣ
de opisiusiurand̃ deferri potest nͨ
de inuiria q̃yi adu̾sarius pot̃. cũ
possit iuisuirand̾ referre qꝵ tñ sũo
pandum. ¶ꝓxiator ñ ꝯpeuit᷑
scͥbit.ł .x. dig̃. defensorem iurare¬
ñ compelli: sufficere q ad plena¬
defensionem defensorem si para
cus sit iuditrum accipere.quiz
ma d uirare si ħ̃ exigatiu deiñ
sic ei u̾rabitur. ħ unutrandum
decalumpna eq̃ pr̃ono ꝑarenti¬
b q remittur. ¶si de qualitate
iuram̃ti fui̾t ĩt̾ partes dubitat᷑
ꝯceptio eius arbitoisiudicantis ⁊.i. di¬
aiti quo eligat ira ieus aut
soluat. aut iuiret. si n̾uirat. souĩe
cogñdus erit ap̃tore datur Aut̃
uaua facultas reo augsimabit re¬
ferat iusuirandum. Et sus qui
pecat ꝯdicione iiris randi ñ u¬
detur. ĩudicium ei p̃cor ñ dabit
eꝗuisuime enĩ ħ saut cum ñ debrͣ¬

Expanded text:
m divini numinis ita iurat, attamen, si non ita specialiter iusiurandum ei delatum est, iurasse non videtur: et ideo ex integro sollemniter iurandum de operis iusiurandum deferri potest. nec de iniuria queri adversarius potest, cum possit iusiurandquem promiserat, putat decessisse? nocausa putat Marcellus, et recte, aut remittendum ei iusiurandum aut spatium dandum, ut certioretur et sic iuret. Defensor municipum urare, si hoc exigatur, deinde sic ei iurabitur. hoc iusiurandum de calumnia aeque patrono parentibusque remittitur. Si de qualitate iuramenti fuerit inter partes dubitatum, conceptio eius arbitri iudicantis est. itaque eligat reus, aut soluat aut iuret: si non iurat, soluere cogendus erit a praetore. Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: et si is qui petet condicione iurisiurandi non utetur, iudicium ei praetor non dabit. aequissime enim hoc facit, cum non deb
Abbreviated transcription (Latin):
dimisca sit Iuantem abioli¬
uet refencem audiet.  si actor u¬
ret ꝯdempnet reum uolentem¬
Sñ iurare reum si soluat absol¬
uii m coluentẽ ꝯdempnet. ex uela¬
tõne ñ iurante accore absoluit re

Expanded text:
demissa sit, iudex iurantem absoluit: referentem audiet et, si actor iuret, condemnet reum: nolentem iurare reum si soluat, absoluit, non soluentem condemnat: ex relatione non iurante actore absoluit re
Abbreviated transcription (Latin):
ab aicero delatum insirand̾.ĩ al¬
tĩ nccebit. ¶ qud̃ s̾eus iurauit
fide. issori ꝑficit afideuissore exꝰ¬
accum insiuͣrandum ꝓdeẽ ũ reo
calsuis uiulianus auint. nã q
iniocum souitõnis succedit. idqͦ
uantis ageretur. ¶siei qui de¬
bitorem meum. ĩ iuditium exi¬
bere ꝓmisi̾t. iisuirand̃ detulerim

Expanded text:
ab altero delatum iusiurandum etiam alteri nocebit. Quod reus iuravit, etiam fideiussori proficit. a fideiussore exactum iusiurandum prodesse etiam reo Cassius et Iulianus aiunt: nam quia in locum solutionis succrantis ageretur. Si ei, qui debitorem meum in iudicium exhibere promisit, iusiurandum detulerim
Abbreviated transcription (Latin):
simpli ñ dupli ꝑsecutõnem si¬
biad quirere. pedius ait. habunde
enim suffiit exhonorare petitorẽ
pandi necĩtatem. cum omissa hac
parte editidupu accio integumm¬
aneat ⁊ pot dici ħ uditio ñ pͥnci¬
rote stichum m dare opport̾e d
ũ sit inrerun uatura. net estima¬
cõnem anͥ pr̃are reus debet. insi
excã fuitłua uł pp̃ moras. cunc et¬
iñ ũ postmortem seriu estuatõ
p̃statur. si mulier iurau̾it E¬
nomine dotis swbi debĩ totasũma
p̃standa est. s si iurau̾it sededis.

Expanded text:
simpli, non dupli persecutionem sibi adquirere Pedius ait: abunde enim sufficere exonerare petitorem probandi necessitate, cum omissa hac parte edicti dupli actio integra maneat: et potest dici hoc iudicio non princiro te Stichum mihi dare oportere, qui non sit in rerum natura, nec aestimationem mihi praestare reus debet nisi ex causa furtiua uel propter moras: tunc enim etiam post mortem serui aestimatio praestatur. Si mulier iurauerit decem dotis sibi deberi, tota ea summa praestanda est: sed si iurauit decem se
Abbreviated transcription (Latin):
dicatusoii obrem iudicatam ꝯ¬
opportere agenti iudicati ñ obita
sbit utiq exceptio. ꝑꝑcesteñ fĩ ut
ñ sitͣ ꝯmula ip luatio. licet resi¬
dicata sit. insiideo unaliet ꝙneo
Aͥ t eumqui furtum sibi facciu
ex hac parte uisiurandum ⁊ ac¬
tionem ⁊ exceptõnem indutat
si forte reus extra uiditium acco¬

Expanded text:
dicatum solvi ob rem iudicatam coportere, agenti iudicati non utique obstabit exceptio: potest enim fieri, ut non sit commissa stipulatio, licet res iudicata sit: nisi ideo iurasset, quod nec ait eum, qui furtum sibi factum ex hac parte iusiurandum et actionem et exceptionem inducat, si forte reus extra iudicium acto
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ obligatus erat decułit iusin¬
rand̾ ut uirẽ eum dare opport̾e.e
gdq uirauero. tempore ñ libat᷑
tuaturadu̾sus eum obligatio ¶si
usus excepidnem iurisiurandi id¬
replicari tebebit̃. ut pomp̃. ait. Ego
aut̃ puto hanc replicatõnem nõ
debere cognoscere. an captus siciũ
tiz qui minorest statĩ icͥciunseͥpt᷑
se dccuit. p̃g̾ea exccpto ista siue cog¬
intio statutum tp̃s post annum
nadu̾sus exceptõnem inisurrandi
replicatio fraudis creditorib d dari
p̃cerea si fraudator decusit usuim̃¬
dum cͥieditori ut sibi iuret sibix
dari opportere. mox uonis euis uẽ¬
ditis exꝑiri uolet aut denegarid
accõaut exceptõ opponitur frau¬
datorum creduorum. ¶Iusiurã¬
dum defensoris uł ꝓcuratoris rei
abadu̾sario defenla delatum ꝓdõe
excepcõnem ꝙ domino parere u¬
t. scribit. Id̾ gͥ dicendum est .isi.
datus adꝑetendum ꝓcurator reo
possore defẽnte rẽ suam ẽẽ acco¬
ri dabitur accõ. s ħ duintaxat

Expanded text:
 obligatus erat, detulerit iusiurandum, ut iurem eum dare oportere, egoque iurauero, tempore non liberatur, tuatur aduersus eum obligatio. Si uersus exceptionem iurisiurandi replicari debebit, ut Pomponius ait. ego autem puto hanc replicationemdebere cognoscere, an captus sit, ettique qui minor est statim et circumscriptum se docuit. praeterea exceptio ista sive cognitio statutum tempus post annumadversus exceptionem iurisiurandi replicatio fraudis creditoribus debet dari. praeterea si fraudator detulerit iusiurandum creditori, ut iuret sibi decem dari oportere, mox bonis eius uenditis experiri uolet, aut denegari debet actio aut exceptio opponitur fraudatorum creditorum. Iusiurandum defensoris uel procuratoridelatum prodesse exceptionemque domino parere Iulianus scribit. idem ergo dicendum erit et si datus ad petendum procurator reo possessore deferente rem suam esse, actori dabitur actio, sed hoc dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
e postea rens qui semel mł i.¬
uuauit adomino ꝯuematur nec
multum ex ꝓficere si fu̾it ei de iegto
cautum. Liue enim dominus peta᷑.
cogetur docere reus liquido se uuras¬
se. oppoĩta scil e . ceptolie siue ex sti¬
pułone de rato agat. ntc̃e hẽbit ip̃e
de ꝑiurio suo docered
petat iue uisuiuand̾ detulit. auud

Expanded text:
e postea reus, qui semel iuravit, a domino conveniatur: nec multum ei proficere, si fuerit ei de rato cautum: sive enim dominus petat, cogetur docere reus liquido se iurasse posita scilicet exceptione, sive ex stipulatione de rato agat, necesse habebit ipse de periurio suo docere. petat, ille iusiurandum detulit, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
susqui deculit iunsuirand̾ nactus sit
possõnem accõnem in factum ei dã¬
dani slifructus ꝑceptos ex re qͣm ne¬
am cẽ iuraui. restitui mͥ placuit
riũ restituendos ꝯstat post uisiurã¬
dum delatum. ¶ Si iuumu̾o usũfr̃

Expanded text:
s qui detulit iusiurandum nanctus sit possessionem, actionem in factum ei dandam. et fructus perceptos ex re, quam meam esse iuraui, restitui mihi placuit: rum restituendos constat post iusiurandum delatum
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium rome accipere neo uua¬
stituta pecuma ireus iuinaiu̾te Ex¬
ceptõne uret᷑ side ꝯstituti ꝯuera
E sidosorte. id est de pͥore obugatoe
ꝯuematur exceptõ cessabit. nisi de
randũ abeo quidetusit s de carũ¬
pina ñ uirabitur ꝯsequens est
ut debeat denegari ei siccõ sibi enĩ
imputet qui ꝓcessit adesccõnem
uirisiurãdi ne ẜͥus decalumpma
iurauit ut sitiste uamctẽti simit.¬

Expanded text:
iudicium accipere, nec iuraconstituta pecunia et reus iuraverit, exceptione utetur, si de constitutaed si de sorte, id est de priore obligatione conveniatur, exceptio cessabit, nisi de randum ab eo qui detulerit, sed de calumnia non iuratur, consequens est, ut debeat denegari ei actio: sibi enim imputet, qui processit ad delationem iurisiurandi nec prius de calumnia iurauit, ut sit iste remittenti simi
Abbreviated transcription (Latin):
ta r̾e siue de parts sit uiratũ. n&
de eo qͦd uiracum ẽ pouicetur. se
actõnem ũ daturum. n ĩ eum qͥ
uirauit n ĩ eos qui in locum euis
cuiꝰ iuisrarandum delatum est suc¬
cedunt. aulus aꝑ¬

Expanded text:
ta re siue de parte sit iuratum: nam de eo quod iuratum est pollicetur se actionem non daturum neque in eum qui iurauit neque in eos qui in locum eius cui iusiurandum delatum est succedunt, 8 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
todur debet uiiurandum. adu̾sus
eram qui ꝯtemptus eo cum deferret
fuit qͣmuis pupulus ñ indeatur
per tace. qr sens faliere ñ iudetur
siꝑat̾ filium dare ñ opportẽ inuuit
cassius cespondit. nfilio n pr̃i dandã
exceptõnem uisuirandi ¶s pat̾ iu¬
rau̾it in peciaio m̃cħ eẽ filius cõ¬
ueniri potit. s . ip̃r ita ꝯuenietur
ut post ea ad quisiti peculu rõ hat᷑
oc̃ pot̾ uideri nouandi delegandiuse
qr ꝓficiscitur ex conuentõncꝰ ha¬

Expanded text:
todiri debet iusiurandum aduersus eum, qui contentus eo cum deferret fuit: quamuis pupillus non uideatur peierare, quia sciens fallere non uideatur. Si pater filium dare non oportere iurauerit, Cassius respondit et patri et filio dandam exceptionem iurisiurandi: si pater iurauerit in peculio nihil esse, filius conueniri poterit: sed et pater ita conuenietur, ut post adquisiti peculii ratio hanumero esse potest uideri nouandi delegandiue, quia proficiscitur ex conuentione,
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑlibãm ꝑsonam possõnem ad¬
quiri. nam ħ eo ꝑtinebit ut possr¬
mus pignoris nob̾ obligati possõi
dere. ipãm obligõnem libã ꝑ sona
tor meus uł cutor rempignoride

Expanded text:
 liberam personam possessionem adquiri: nam hoc eo pertinebit, ut possimus pignoris nobis obligati possessidere, ipsam autem obligationem libera persona tor meus uel tutor rem pign
Abbreviated transcription (Latin):
so. isiꝑtem tibi ꝑtem ei soluero.
tantud̾ er̃ dicend̾ plane in ea d̾¬
caxat sumima inuectamea ⁊ illa¬
tatenebuntur ĩ qͣ cenacłm ꝯdupi
ñ em̃ credibłe est ħ ꝯuemĩse utad
inũsam pensionem insule friz¬
udła mea teneantur uidetur acͥi

Expanded text:
si partem tibi, partem ei soluero, tantundem erit dicendum. plane in eam dumtaxat summam inuecta mea et illata tenebuntur, in quam cenaculum conduxi: non enim credibile est hoc conuenisse, ut ad uniuersam pensionem insulae friuola mea
Abbreviated transcription (Latin):
tdelent fedes creditoris iniuria ad¬
furs posfunt cotum fund̾ers uen¬
sit soluta uoutate caꝰuł ei cui hẽ
extitĩt. uł ꝓcuratori eius. uł semo
pecimus exigñois p̃posito Uñ sido¬
mum ꝯduxis ⁊ eiuis partem m loca

Expanded text:
heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum uensit soluta uoluntate eius, uel ei cui heres exstitit, uel procuratori eius, uel seruo pecuniis exigendis praeposito. unde si domu
Abbreviated transcription (Latin):
didit ntradidit. tuqei num¬
mos c̾oidisti quos ile sount ei c̾¬
ditori cui pignus ded̾at tibiq cũ
co ꝯuenit ut eares ꝙͣꝵ iam uendid̾a᷑
pignoritibi cibi eẽt. nich ceegis¬
emptorem pignus lib̾atum hrẽ
core cuo conmus pecumam. redd¬
idisti ei ꝑignus. isq ꝑfenestram di
misit excepturo eo q̃lnde industͥa
Adid posũt. laueoait furti teag̾e
cum debitore posse.⁊ a d ͧbñdum
usiagñte ^ de ꝯtraria pignoraticia
excipiat. debitor depignore sibi ied¬
dico replicabitur cedolo i fraude.
Ablatum id intelligitur. U ip̃.
simodo ñ ꝯuenit neliceat ubi
uero ꝯuenit nedistra hetuͣr. crs¬
ditor si distraxit. furti obligatur
atum ut souiat ucessam̃t᷑.¬

Expanded text:
et tradidit tuque ei nummos credidisti, quos ille solvit ei creditori, cui pignus dederat, tibique cum eo convenit, ut ea res, quam iam vendiderat, pignori tibi esset, nihil te egisemptorem pignus liberatum habetore tuo comminus pecuniam reddidisti ei pignus isque per fenestram id misit excepturo eo, quem de industria ad id posuerit, Labeo ait furti te agere cum debitore posse et ad exhibendumsi agente te contraria pigneraticia excipiat debitor de pignore sibi reddito, replicabitur de dolo et fraude, ablatum id intellegitur. 4 Ulpiasi modo non conuenit, ne liceat. ubi uero conuenit, ne distraheretur, creditor, si distraxerit, furti obligatur, atum ut soluat et cessa
Abbreviated transcription (Latin):
prare debes s uidend̃ est ne i culpa
psianda sic. ut ita culix fiat esti¬
matõ situt ii xeb ꝑignori. datis
pignus siue ꝯmodata res siue de¬
podita detior abeo ꝙ acceꝑit facio
sit ñ soum iste snt accones de¬

Expanded text:
are debeas: sed uidendum est, ne et culpa praestanda sit, ut ita culpae fiat aestimatio, sicut in rebus pignori datis pignus siue commodata res siue deposita deterior ab eo qui acceperit facta sit, non solum istae sunt actiones, de
Abbreviated transcription (Latin):
alienam obligõnem recusare.
cum maneam debito. obligatꝰ.
cu ip̃a de lucro agatiao pocuis repd̾e
cogatur ꝙ ñ debitum acceꝑat. ꝙͣ
ualio soluere.dem

Expanded text:
alienam obligationem recusare, cum maneam debito obligatus, et ipsa de lucro agat ac potius reddere cogatur quod non debitum acceperat, quam pro alio soluere.
Abbreviated transcription (Latin):
mum. aliam ꝓ pͥmo apud credito¬
rem eius Et ĩo primo restitui obli¬
nocat eẽ aliqͣm diffsitiam utr̃ ħ
agatur ut abinitõ mułr in alt̾ui
locum subdatur. ⁊ honus debitoris
aquo obligõnem tnͣsfre credicor
uoluit suscipiat. anuo c̃ debit̾o:
cum q̃i debitͥx delegata est exceptõ¬
nem ei senatus .c. marcelł̾ ñ daret
¶Econdempnata uł añ ꝯdempãtõm
condicere utiq a auo delegata est

Expanded text:
mum, aliam pro Primo apud creditorem eius, et ideo et Primo restitui oblinotat esse aliquam differentiam, utrum hoc agatur, ut ab initio mulier in alterius locum subdatur et onus debitoris, a quo obligationem transferre creditor uoluit, suscipiat, an uero quasi debitrix ubi quasi debitrix delegata est, exceptionem ei senatus consulti Marcellus non daret: sed condemnata uel ante condemnationem condicere utique ei a quo delegata est
Abbreviated transcription (Latin):
anqͣna suam rem insolutum
deguamisi uũdidĩt rem suam
sũ p̃cium acceptum ꝓ auo solu¬
crit sũ ep̃torem delegauit ẽdito¬
absentu filũ ex mãdato mrĩsciꝰ

Expanded text:
amlibet suam rem in solutum det: nam et si uendiderit rem suam, siue pretium acceptum pro alio soluit siue emptorem delegauit creditoabsentis filii ex mandato matris eius
Abbreviated transcription (Latin):
duu ulĩcum argentum pusiuat᷑
aurum uͥt amili. eo sapioricastẽ
donum manere ex postĩore mcree¬
ditum itidem utins est indepoi¬
to nanisi quis pecimiam mrta
ita de posiusset ut u dausamꝑa

Expanded text:
ueluti cum argentum pusulatumaurum, ut anuli: ex superiore causa rem domini manere, ex posteriore in creditum iri. idem iuris esse in deposito: nam si quis pecuniam numeratam ita deposuisset, ut nequ
Abbreviated transcription (Latin):
s. si rusta c̃a fuiss cur ꝑiculumi
timeret. qͣmuis ꝑiculum u̾e nõ
fuiset tñ ñ debẽ r̾cedem. s si cã
timoris iusta ñ fuisset m̃cedem
Qod si domus hĩcatõne conducior
rq̃ usus fuisset p̃stareturr. Etiã
eius domus mñcetem q̃uitium fe¬
rem ułis ẽẽ sipotãtem condueñdi
conductõnis p̃staret etsilocator
conduxils tm̃ ei p̃standum putat
ĩ qͣntum sine dolo maio p̃stitisiet
tor sauam necedito. neuecingito
neueurito. neue ãmq̃m cedere
eingẽ urere srnito. q̃ rebatur. utĩ
redemptor sic̃m quid earum u̾r̾
fatẽ uidisiet ꝓhibere debe̾t. an. s
ita siluam custedire nequis id
fatere possit. sꝵ. u̾bur sinito u¬
tramq hr̃e significõuem s locato¬
rem potuis idĩid uoluisse ut re

Expanded text:
i causa fuisset, cur periculum timeret, quamvis periculum vere non fuisset, tamen non debere mercedem: sed si causa timoris iusta non fuisset, nihilo Quod si domi habitatione conductor aeque usus fuisset, praestaturum etiam eius domus mercedem, quae uitium feuris esse, si potestatem conducendi conductionis praestaret. sed si locator condu, quantum sine dolo malo praestitisset. tor siluam ne caedito neue cingito neue deurito neue quem cingere caedere urere sinito'. quaerebatur, utrum redemptor, si quem quid earum rerum facere uidisset, prohibere deberet an etiam ita siluam custodire, ne quis id facere possit. respondi uerbum sinere utramque habere significationem, sed locatorem potius id uideri uoluisse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
naute trad̾entur ut continuo eł
fierent nm̾cator ut incredit̃ iret
ꝑe epnaute fusset siue eadem res
Q tradita fuisi reddi deberet furcis
sẽ acc̃onem locatori. ndeo supuatu¬
un ẽẽ iuditium honis aduerar
Sr sirta datucẽt ut in simiui resor

Expanded text:
tur, ut continuo eius fierent et mercator in creditum iret, quod nautae fuisset: siue eadem res, quae tradit‹a› esset, reddi debere‹t›, furti esse actionem locatori et ideo superuacuum esse iudicium oneris auersi. sed si ita datum esset, ut in simi
Abbreviated transcription (Latin):
ũ potuissent iõnem deduci itanti
lcem estimari sm autem ñfiulsẽt
nccẽ demollioi. s qr melus edifica¬
reuellet id fecisset qͣnti conducto¬
uis int̾ est hĩtatores nenuigiarent
ranti condempnãi opportex. ¶Edie
urimincipio balnea. conduxerat
ut coarmo inuincipes gratis laus¬
rentur. post tres m̃ses incendio fc̃
R̾. posse agi cum balneatore excon¬
ducto ut ꝓportõne tp̃is quoianatõ¬
nem nonͣ p̃stitisset pecumecont̾¬
butd fieret. ¶Qm mulas ad ctã
pondus hom̾s locayet cum maio¬
ro hone conduitor eas rupilset co¬
lege acuilia tantum cumeo agi

Expanded text:
uissent, rationem duci et tanti litem aestimari: sin autem non fuisset necesse demoliri, sed quia melius aedificare uellet, id fecisset, quanti conductoris interesse‹t›, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportere.Aedilis in municipio balneas conduxerat, ut eo anno municipes gratis lavarentur: post tres menses incendio facto respondit posse agi cum balneatore ex conducto, ut pro portione temporis, quo lavationem non praestitisset, pecuniae contributio fieret. Qui mulas ad certum pondus oneris locaret, cum maiore onere conductor eas rupisset, conlege Aquilia tantum cum eo agi
Abbreviated transcription (Latin):
erit.i qͣntum ꝑ singulos annos ꝯ¬
¶ceraenim ÷̃ patientia fruendi q
offertur eo nomine tempore quo
fru coionus alus reb uugatusñ
potest ¶ ꝙ si ꝑaucis dieb ꝓhibuit
¶Item utilit̾ ex conducto agit is cui
uenerant sũ ꝓhibeatur frui ado¬
nimo uł ab extranes q̃m dominuᷤᷤ
n ꝓhib̾e̾ potest. ¶ qui ꝓlures. amnos

Expanded text:
erit et quantum per singulos annos erit et quantum per singulos annos sera est enim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis diebus prohibuit, item utiliter ex conducto agit is, cui convenerant, sive prohibeatur frui a domino vel ab extraneo quem dominus prohibere potest. Qui in plures annos
Abbreviated transcription (Latin):
ac si inuribom arbitratum ꝯp̃¬
hũsum fuiss.⁊demq soruatur
si alt̾ius ciuislib arbitrium cõ¬
phñsi liam fides bona exegit
ut arbitͥum cale p̃staretur. q̃ie ui¬
robono conuenit. idq arbitum
ad citatem oꝑis ñ ad ꝓrogandum
dolo conductoris facta ut exicca¬
co agi possit. ¶ si colonus locauit
fimdum respostĩoris conductoris
in cã ꝓignoris mamũt q̃mad̾m
ẽẽnt. sipͥmus colomis eos ꝑcepis
q̃mnum pñsionib locatus sit
pot̾ domimis sideseru̾it hĩtatõe
uł fundi culturam colonus uu
inquilmius cumeis statim agẽ¬
debũnt. uł opus auqud̃ effice̾nt
uł ꝓpagatõnes face̾nt age̾ simłr
potest. ¶Colomus sei fom ñ ncẽar
cotius quinq̃iui nomine stace
recte aget. ⁊ si reliquis amus domi¬
nus fundi frui patiatur. nec enĩ
ẽo qd̃ scd̾o uł tertio anno patiatur
fundo frui. namuqui expulsus
a conduccõne in auam secoloniã
contulit ñ suffecturus duab. n
ip̃e pñsionum nomins obugatuᷤᷤ

Expanded text:
ac si uiri boni arbitrium, comprehensum fuisset, idemque seruatur, si alterius cuiuslibet arbitrium comprehensum sit: nam fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale uiro bono conuenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit.Si colonus locauerit fundum, res posterioris conductoris in causa pignoris manent, quemadmodum essent, si primus cennium pensionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem uel fundi culturam col‹o›nus uel inquilinus, cum eis statim ageuerunt, velut opus aliquod efficerent, propagationes facerent, agere similiter potest. Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui patiatur: nec enim eo quod secundo vel tertio anno patietur fundo frui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pensionum nomine obligatus
Abbreviated transcription (Latin):
uł inquilmo peliq̃re conductõm
nuia dubitatõ ÷. dem̾cedib quio
sicum eꝯ agatur reputatõnis rõ
hñda est cadem intiligernis si
hostia fenestraẜ uenimium corup¬
tas s̃ locator^ bestituat ¶ Conduitor
omnia scd̃m legem conductõnis
fatiat ne intempestiua cultura
det̾ĩorem fundum fate̾t. p̃t̾ea iub¬
laꝵ curam agere d ut eas in cor¬
ruptas hãt. ¶ culpe autem ipĩu s.⁊
illud anumeratur si ꝑp̃ iimutici¬
as guis iicimus arborem extid̾it. ip̃e¬

Expanded text:
 inquilino relinquere conductionem, nulla dubitatio est. de mercedibus quoque si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasue nimium corruptas locator non restituat.Conductor omnia secundum legem conductionis faciat, ne intempestiua cultura deteriorem fundum faceret. praeterea uillarum curam agere debet, ut eas incorruptas habeat.Culpae autem ipsius et illud adnumeratur, si propter inimicitias eius uicinus arbores exciderit.Ip
Abbreviated transcription (Latin):
aliocum partiarius colomũ qrͣ
cum domino fundi patiatur.¶q
columpnam tnͣsportandam con¬
duxit si cadum collitur aut por¬
tatur aut reponitur fractasit m̃
tasrat q̃ diligñticsimuis quisq ob¬
portandum aliquis ꝯdux̾it. iden¬
q ĩ ad ceteras res cnͣsfri potest.
tuuio aut sarcinator uestim̃ta
ꝑdidĩt eoq nomine oño satiste¬

Expanded text:
ioquin partiarius colonus quasi cum domino fundi partitur.Qui columnam transportandam conduxit, si ea, dum tollitur aut portatur aut reponitur, fracta sit, ta sunt, quae diligentissimus quisque obnum transportandum aliquis conduxerit: idemque etiam ad ceteras res transferri potest.Si fullo aut sarcinator uestimenta perdiderit eoque nomine domino satisfe
Abbreviated transcription (Latin):
t putaticio fund̾ loca.o
lu & pupulo hĩde instituto
decessit. ⁊ cum tutor decessĩt con¬
stituiss abstinere pupuu ̃
ditare. ego fumdum płislocaui
dem̃ pupuius restitutus est in
bona pat̾na. ex conducto ncħ a
puus eum consecutium ꝙͣ ut

Expanded text:
t puta Titio fundum locaui isque pupillo herede instituto decessit et, cum tutor constituisset abstinere pupillum hereditate, ego fundum pluris locaui: deinde pupillus restitutus est in bona paterna. ex conducto nihil amplius eum consecuturum, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
edificandanleco ut sua npm̃sa
conductor ouimia fatiat ꝓetatem
quiden eoꝵ adme tuntferret tñ
locatõ z̃. locat enim artifer opant
suam id est fatiendi ncc̃ctatens ꝙ̃¬
admodum iuemendo ⁊ uñdendo
naturant᷑ concessum ͤ ꝙ płis sit n

Expanded text:
aedificandam loco, ut sua impensa conductor omnia faciat, proprietatem quidem eorum ad me transfert et tamen locatio est: locat enim artifex operam suam, id est faciendi necessitatem. Quemadmodum in emendo et vendendo naturaliter concessum est
Abbreviated transcription (Latin):
aut ħbis seges corupte sunt A i
susles fcã sit omnẽ q fouctum
tulit dampnũ coloni noneẽ nesi¬
pͣdampnum seminis amissi m̃¬
cedes agͥri p̃staro p̃stars deberet. s¬
isi iuendo fyuctum olee corrupe¬
uit auo solif fuore non assurco
id acid̾it dampitm dm̃ futurio

Expanded text:
aut herbis segetes corruptae sint. sed et si labes facta sit omnemque fructum tulerit, damnum coloni non esse, ne supra damnum seminis amissi mercedes agri praestare cogatur. sed et si uredo fructum oleae corruperit aut solis fervore non adsueto id accid
Abbreviated transcription (Latin):
I conducto accõ conductori dat᷑¬
bompetit & exhus cais fere ut pu¬
ta sire qͣm conduxit fru ei ñlice¬
at forte qr possõ eĩ aut crius agͥ
aut partis ñ p̃statur amiullare
refititur uł stabulum uł ugͣgẽ
eius stare opporteat iał siquidin
lege conduccõnis comienit. silip̃¬

Expanded text:
 conducto actio conductori datur.Competit autem ex his causis fere: ut puta si re quam conduxit f‹r›ui ei non liceat forte quia possessio ei aut totius agri aut partis non praestatur, aut uilla non reficitur uel stabulum uel ubi greges eius stare oporteat uel si quid in lege conductionis conuenit, si
Abbreviated transcription (Latin):
ille nł noluĩt uł ñpotuerit m̃cedẽ
diffmire tune ꝓ nichilo cẽ condux¬
tõnem qr̃ nullam̃cede statuta.¬
qui fundum fruend̃ uł hĩtatõ¬
nem aucui locauit si aliqua ex
cã fundum uł edes uñdat eura
ied ut ap̃ empcorem quo easͣ
partõne i colono trui inquili¬
no hĩtare liceat. alioqum ꝓhibi¬
tus is aget cum eo oxconducto.¬
siuicmo edificante obscurent᷑
dumina caiacłi tem̃ locatorem
in quilmo. certe. Hñ liteat colono

Expanded text:
ille uel noluerit uel non potuerit mercedem definire, tunc pro nihilo esse conductionem quasi nulla mercede statuta.Qui fundum fruendum uel habitationem alicui locauit, si aliqua ex causa fundum uel aedes uendat, curare debet, ut apud emptorem quoque eadem pactione et colono frui et inquilino habitare liceat: alioquin prohibitus is aget cum eo ex conducto.Si uicino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono
Abbreviated transcription (Latin):
inpnari debebit. sicuti mortuo seruo.
ignorante seruus deliquid. siañ cum
altero qui nesciebat. actum sit i noxe
did̃it seruum iniquin ÷ iuilissinũ
homnis dedicõe alterum quo liba̾ri¬

Expanded text:
nari debebit, sicuti mortuo seruo cignorante seruus del‹i›quit, si ante cum altero qui nesciebat actum sit et noxae dediderit seruum, iniquum est uilissimi hominis deditione alterum quoque liberari
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maxiine. si copiam hãt recuꝑan¬
di hominis. ¶ squipignori accep
uł qui p̃cario rogauit. ñ cenetir
noxali actõne. licẽt emm iuste po¬
sidẽt s hos quo in potãte domini
intlłi: Si facultatem repetñdi eos
dominus hãt. quid est habere facł¬
tatem repetñdi. sihãt pecumam ex
q̃ libari pocest. nam nd cogi uende̾
res suas ut soluat pecuniam ⁊ re¬
petat seruum. ¶ dominus qͥsiũ¬

Expanded text:
 maxime si copiam habeat reciperandi hominis. Is qui pignori accepit vel qui precario rogavit non tenetur noxali actione: licet enim iuste possident: sed hos quoque in potestate domini intellegi, si facultatem repetendi eos dominus habeat. Quid est habere facultatem repetendi? habeat pecuniam, ex qua liberari potest: nam non debet cogi vendere res suas, ut solvat pecuniam et repetat servum. Dominus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
i donefide postõr eum seruum cĩmbo¬
na fide possidebat dimisit. ne agi rũ
co ex noxali cã possit. obnigari eum
attõne q̃datur adu̾sus eos qui seruũ
inpotãtem hant. aut dolofecernt q

Expanded text:
i bona fide possessor eum seruum, quem bona fide possidebat, dimiserit, ne agi cum eo ex noxali causa possit, obligari eum actione, quae datur aduersus eos, qui seruum in potestate habeant aut dolo fecerint, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Iim seruus amunis altĩ dñorum
dampnum mnurria id cico legis a dẽdu¬
quilie accioñ est qr si extraneo dc̃o¬
num dedisset. cum altero insolid̾.
lege aquilia agi posset. Sicuti cum
soruus ꝯmunis furtum fecerit. cũ
alto domino furti agi ñ posset. sed
ꝯmunt diuidũdo. agi pot̃. Ulp̃.
adub̾tatem ꝓclamauĩt cuius
nomine noxaie iuditium suscept
ẽ sustĩ debet id iuditiũ qͥuoadde
statu eius iudicetur isic siquid̾ ser¬
uus suĩt ꝓnunciatus. uoxale iu¬
diciũ excepcebitur silĩ mutile iu¬
debitur. ¶Siquis ꝓseruo mortuo
ignorans eum decessissc noxale
iuditum acceꝑit absolui d qr de¬
uit uerum ẽẽ pp̃ eum dare opportẽ¬

Expanded text:
m servus communis alteri dominorum damnum iniuria dedit, idcirco legis Aquiliae actio non est, quia, si extraneo damnum dedisset, cum altero in solidum lege Aquilia agi posset: sicuti, cum servus communis furtum fecerit, cum altero domino furti agi non potest, sed communi dividundo tatem proclamaverit is cuius nomine noxale iudicium susceptum est, sustineri debet id iudicium, quoad de statu eius iudicetur: et sic, si quidem servus fuerit pronuntiatus, noxale iudicium exercebitur, si liber, inutile videbitur. Si quis pro servo mortuo ignorans eum decessisse noxale iudicium acceperit, absolvi debet, quia desiit verum esse propter eum dare oporte
Abbreviated transcription (Latin):
uemadmod si aui uendiset ꝑiue
uim iefert. cui uendid̾it adu̾c̾ario am
alii suaq culpa litis estimatõnem
subicurum. qui uendendo noxe dediꝰ¬
Otõnem sibi ademit.uł
rum fecerat. ub̾ari me qr statim
meus rẽ desinit. nt eius nomine
qui sñ domino sit furti sit actio ¶si
serins meus rem tuã subtraxit ⁊
uendid̾it. tuq numios quos exp̃¬
eio harebat. ei excusers locus er̃ fur¬
ci accõni ulcro citioq. nam. itu ad¬
u̾sus me furti ages noxali. seriu¬
e nominenego aduersus nũmoꝵ no¬
mine. bsi seruo credicoris souie¬
iem uummos ut is eos dño suodet
eq̃ locus er̃ furti accõni. si is m̃moᷤ
acceptos int̾ceꝑit. i ut.

Expanded text:
uemadmodum si alii uendidisset: parui enim refert, cui uendiderit, aduersario an alii: suaque culpa litis aestimationem sublaturum, qui uendendo noxae deditionem sibi ademit.Iultum fecerat, liberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio. Si servus meus rem tuam subtraxerit et vendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu adversus me furti ages noxali servi nominemine.Sed et si seruo creditoris mei soluerim nummos, ut is eos domino suo det, aeque locus erit furti actioni, si is nummos acceptos interceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
Niquis scruum pignoratum dem̃
a debirore surreptũ emĩt a debito¬
re. nomine ciuis furci cenebitur do¬
mimo serui ad quisito nec ob¬
erit oꝑ seruiana potest ei hõ a uoca¬
ui. idemq  si aminore quil xce.¬

Expanded text:
s seruum pigneratum, deinde a debitor‹e› subreptum emerit a debitore, nomine eius furti tenebitur dominio serui adquisito, nec oberit, quod Seruiana potest ei homo auocari. idemque et si a minore quis ui
Abbreviated transcription (Latin):
uusexib̾e̾tur. ¶ qui auenum su̾ũ se
um fatetureẽ qͣmius. noxali accõne
obligetur intħominus cã cognita sa¬
tis dared q̃ui autem ꝓ seruosuo q¬
uonitur. satisdatione hon̾andus ii
est. ñ enm offert se defensiomi ali¬
em serui. ¶Siquis dicat dominum
dolo fecisse quo minus inpotãte eiꝰ
seruus cẽt. ule aut̃ contendit eũ
seruum abauo defendi oum sat̃¬
datõne dolimali exceptõni locus er̃¬

Expanded text:
uus exhiberetur. Qui alienum seruum suum esse fatetur, quamuis noxali actione obligetur, nihilo minus causa cognita satisdare debet: qui autem pro seruo conuenitur, satisdatione onerandus non est: non enim offert se defensioni alieni serui. Si quis dicet dominum dolo fecisse, quo minus in potestate eius seruus esset, ille autem contendat eum seruum ab alio defendi cum satisdat
Abbreviated transcription (Latin):
respitiat. an r̃ ad noxe deditõnem
ut puta exp̃ciis noxe deditoꝵ duplũ
colligatur ⁊ sec̃tes accõnes inhibe¬
antur. sabinus ⁊ cassius putant
sit estimatio eius imꝑutanda est
cerce ñ tantum duplationis s  ꝯdic

Expanded text:
respiciat an etiam ad noxae deditionem, ut puta si ex pretiis noxae deditorum duplum colligatur, sequentes actiones inhibeantur. Sabinus et Cassius putant sit, aestimatio eius imputanda est. certe non tantum duplationis, sed et c
Abbreviated transcription (Latin):
ad alium ꝓuenisse ꝓponatur uirs
dominii noxali uidicio nouus do
defendondi sunt ubi celiquisse ar¬
guentur. Ita seruos dominus eod̾
loco cxibero d ubi nĩ intulisse dicũ¬
tur ⁊ carere ounuum dominio pot̾o
si eosũ defendã

Expanded text:
ad alium peruenisse proponatur, iure dominii noxali iudicio nouus domdefendendi sunt, ubi deliquisse arguentur: itaque seruos dominus eodem loco exhibere debet, ubi uim intulisse dicentur et carere omnium dominio potest, si eos non defendat.
Abbreviated transcription (Latin):
s qui in auiena potãte est. si noxã.
ꝯmisisse dicatur. siñ defendatur du¬
citur usip̃sens est dominus cͣd̾e
eum ⁊ de dolomalo ꝓmutere d.¬
tus nemo cogitur alium doferidere
s carere d eo q̃m defendit. ñ si ser¬
uus esosy si lib̾ est. qui inpotãte sit
indistincco ipi su defensio danda
defendit ineum iuditium datur.¬

Expanded text:
Is qui in aliena potestate est si noxam commississe dicatur, si non defendatur, ducitur: et si praesens est dominus, tradere eum et de dolo malo promittere dtus nemo cogitur alium defendere, sed carere debet eo quem non defendit, si servus est: quod si liber est qui in potestate sit, indistincte ipsi sui defensio danda defendit, in eum iudicium datur
Abbreviated transcription (Latin):
quo me capturum qͣmuis sciẽs
auenum possideãt. aliociuim si
alic̾ constituatur futurum ut
siumna iniquitate. bone fidea p̃¬
sõr hone asfitiatur. sicum ip̃o iu¬
re noxas actio adu̾sus eum cõ¬
petit nccĩtas ei imponatur ut
litis estimatõnem sufferat cad̾¬
q dicẽda sunt. n sicum ab eo nĩ
defend̾etur. iussu p̃toris cum
cam possidendi habeo. ⁊ aius
onsolum & qui in potate ñ ht̃
recusare pot noxale iudicium
it nc̃ce est. uis suũ ad accorem

Expanded text:
que me capturum, quamvis sciens alienum possideam: alioquin si aliter constituatur, futurum, ut summa iniquitate bonae fidei possessor adficiatur, si, cum ipso iure noxalis actio adversus eum competit, necessitas ei imponatur, ut litis aestimationem sufferat. eademque dicenda sunt et si, cum ab eo non defenderetur, iussu praetoris eum causam possidendi habeo. Gaiuson solum autem qui in potestate non habet recusare potest noxale iudicium,ic necesse est ius suum ad actorem
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ded̾it ticu seruus sicum eo agemꝰ
erit noxali aquilie accõm locus ne
dampnatus insolidum singulis nox¬
e dedere cogatur. s pot̃ dici q̃iunius
dampnum fit ⁊ una obligatio aut
utrisq pecuiam offerendam aut
officio iidicis simul utrisq noxe
dedendum. s isi ait̾utoi nrm̃ꝰ inso¬
lidum noxe deditus fuĩt nob id ab
utro domimus sit absolutus recce
dr̃ eum cui noxe deditus sit altĩ cem̃
ꝯmum diuidundo iudicõ ut ꝯmu¬
nitet seruum sibideditum. cũ ob

Expanded text:
nobis dederit Titii seruus, si cum eo agemus, erit noxali Aquiliae actioni locus, ne damnatus in solidum singulis noxae dedere cogatur. sed potest dici, quasi unius damnum sit et una obligatio, aut utrisque pecuniam sufferendam aut officio iudicis simul utrisque noxae dedendum: sed et si alterutri nostrum in solidum noxae deditus fuerit et ob id ab utroque dominus sit absolutus, recte dicitur eum, cui noxae deditus sit, alteri teneri communi diuidundo iudicio, ut communicet seruum noxae sibi deditum, cum ob
Abbreviated transcription (Latin):
cuis. ferat. s partem eius qͣnti seruu̾
ẽ. sic est si ait̾ anquid pͣstitit eiut
partem fĩ. Iud̃ mniquum est eum qͥ
ussit seruum facers ꝯsẽqui aliquid
a socio cum ex suo deliccto dampnum
patiatur. ¶Si plures eiusd̾ serui no¬
mine noxali mecum agere uelint
uł si unus plurib iuditiis. euscem
serui nomine agat in quo ususfruc¬
ꝑ p̾torem. id ꝯscquar. ego dominus
ꝓetatis ut aut cogat p̾tor ce ꝓ estma¬
cõne usustructus ꝯferre adutis esti¬
mationem. aut usum frutt̃ ced̾e siħ
expediat. ⁊ si ego dominus ꝓͥetatis ẽ
um seruum nolui defencere defñsi¬
o tibi pmutnda est sidampãtus ho¬
minci tradas.⁊ adu̾sus me cueb̾is

Expanded text:
em eius, quanti seruus est: sic et si alter aliquid praestiterit, eius partem fieri. illud iniquum est eum, qui iussit seruum facere, consequi aliquid a socio, cum ex suo delicto damnum patiatur. Si plures eiusdem serui nomine noxali mecum agere uelint uel si unus pluribus iudiciis eiusdem serui nomine agat, in quo usus frucper praetorem id consequar ego dominus proprietatis, ut aut cogat praetor te pro aestimatione usus fructus conferre ad litis aestimationem aut usu fructu cedere, si hoc expediaum seruum nolui defendere, defensio tibi permittenda est, et si damnatus hominem tradas, et aduersus me tueris
Abbreviated transcription (Latin):
uł cõmunis seruus surtum secit
altero exdominis sciẽte ił qu sut e
debobit consequi. sui enim fcĩ noĩe
pencan meruit ꝙ si is qui ignora¬
ut duplum p̾stitĩt a socio simplũ

Expanded text:
el communis servus furtum fecerit altero ex dominis sciente, is qui scitdebebit consequi: sui enim facti nomine poenam meruit. quod si is qui ignoravit duplum praestiterit, a socio simplum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯd̾uxĩt. u̾ba esfinunt ut cum noxe
deditione dampnetur. ¶Si seruuis.
tuus. nauem excuerit eiusq ucari¬
us ⁊ idem nauta in eadem naue dc̃
ac si sit ex̃citor ub̃. nħ uicarius ser¬
uuseiꝰ cẽt ut depeculio serui tui. aũ
noxam dedẽ uicariũ dampneris. ut
cũ siseru tui uissu uł sciente upa¬
ciente eo dampnum uicarns ded̾it:
noxalis accio serui cui nomino eẽ
debeat. idemb fit ⁊̃ si uautã fatẽ ĩ¬
serit. ¶ ais
ex uma noxia serui dominiũ nactus
domimis iuditio litis ostimatõnem
sufferre. uł eidem. uł alũ oxauonia¬
lefitio agenti mcħominus tenetur

Expanded text:
duxerit, uerba efficiunt, ut cum noxae deditione damnetur. Si seruus tuus nauem exercuerit eiusque uicarius et idem nauta in eadem naue damnac si is exercitor liber et hic uicarius seruus eius esset, ut de peculio serui tui ad noxam dedere uicarium damneris: ut tamen, si serui tui iussu uel sciente et patiente eo damnum uicarius dederit, noxalis actio serui tui nomine esse debeat. idemque sit etiam, si nautam facere iusex una noxia serui dominium nanctus priori iudicio litis aestimationem sufferre, uel eidem uel alii ex alio maleficio agenti nihilo minus tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
satuliberum fĩ si u̾o rei udicande
tempore adhuc insuspenso sit siatu¬
ta liertus cabius ⁊ cassius la̾mu
heredem putant tradendo seouum qͥ¬
atoto suo urd cederet ꝙ it̾ ẽ.u

Expanded text:
statuliberum fieri: si vero rei iudicandae tempore adhuc in suspenso sit statuta libertas, Sabinus et Cassius liberari heredem putant tradendo servum, quia toto suo iure cederet: quod et
Abbreviated transcription (Latin):
denti abscntem seruum huius edcĩ
penam euitaro. id est ut sine noxe de¬
ditõne conueniatur. n õ si negaui̾s
seruum intua potãte ẽẽ postea fate¬
ui potĩs insi iam lis adu̾sus te ꝯtest¬
ata est. nam cunc audiri ñ debebis
ut labeo ait. octauenus excã. ĩ i
tua easit. ut ignosci tibi debeat.¶Si
absente domino ductus sit seruus
tegru restitiu possit defensio ꝑuit¬
titur eius Ductus nomine qui dut¬
ctus est. postulantib emĩ exibere eũ
addefendendum induig̾e p̾tord.
Item ꝯcedendum ÷ fructuario uł
cui pignoris nomiuns obligauis
est. Sipsens dominus defende no¬
lin̾t. nealt̾ius dolus aut desidia
auis neceat idem p̃sandum est ĩs̾¬
uo ꝯmumi q̃m alt̾ ex dominis p̃sen
noluit defendere. s iactori. hus ca¬
sib succurrendum est qr placet
dominũ adquisitõe extingui accõ¬
nem. uissu enĩ p̃coris ductus in
bonis eiis sit qui duxit.  auis.¬

Expanded text:
denti absentem seruum huius edicti poenam euitare, id est ut sine noxae deditione conueniatur. et ideo si negaueris seruum in tua potestate esse, postea fateri poteris, nisi si iam lis aduersus te contestata est: nam tunc audiri non debebis, ut Labeo ait: Octauenus ex causa etitua ea sit, ut ignosci tibi debeat. Si absente domino ductus sit seruus tegrum restitui possit, defensio permittitur eius nomine qui ductus est: postulantibus enim exhiberi eum ad defendendum indulgere praetor debet. idem concedendum est fructuario vel cui pignoris nomine obligatus est, si praesens dominus defendere noluerit, ne alterius dolus aut desidia aliis noceat. idem praestandum est in servo communi, quem alter ex dominis praesens noluit defendere. sed et actori his casibus succurrendum est, quia placet dominii adquisitione extingui actionem: iussu enim praetoris ductus in bonis fit eius qui duxit. Gai
Abbreviated transcription (Latin):
⁊. donec autem pͥus iuditium agi¬
tatur. licentia agendi ℥. si eum de ꝯ¬
scĩa domini. arguenda peniteat tc̃
adnoxalem cãm transire. contra qͦ
si cum eo qui scit cum noxe deditõe
accum sit. ampluis in domiiño de¬
tͣcͣta noxe deditione danda accõ ñ÷
In ip̃õ aut̃ iuditio si uoluerit. iiscĩ¬
am domini arguers ñ est ꝓhibñdꝰ¬
liqu̾it omnb ĩgnorantib noxa¬
le uidita inq̃muis dabitur. S
si omĩb scientib qui uis coꝵ tene¬
bitur detracta noxe deditõne q̃m¬
admodum si plures deliquissent

Expanded text:
est. donec autem prius iudicium agiest. donec autem prius iudicium agitatur, licentia agenti est, si eum de scientia domini arguenda paeniteat, tunc ad noxalem causam transire. contra quoque si cum eo qui scit cum noxae deditione actum sit, amplius in dominum detracta noxae deditione danda actio non est: in ipso autem iudicio si voluerit et scientiam domini arguere, non est prohibendliquerit omnibus ignorantibus, noxale iudicium in quemuis dabitur: sed si omnibus scientibus, quiuis eorum tenebitur detracta noxae deditione, quemadmodum si plures deliquissent,
Abbreviated transcription (Latin):
ndeluts seruorum scĩa aut.
domini ꝙ̃adm accipienda est u¬
trum cum consilio. anisi uid̾it cm̃
mmo sciente fatiat. aut ꝙͥ si ꝯtẽp¬
nat dominum. uł transflumens cũm¬
sit seruus uidente quid̃ s inito
domino. noxͥam noceat. rectuis itaz
dintur. scĩam eius accipiendã qui
est cuca scĩẽ u̾bum. ¶Si exͣneus ser¬
uus sciente me effecert. eiun redt¬
qr ñ ur̃ domino sciente fecisle cum
eo tempore dominus s̃ fuerim. ¶ Cũ
dominus obscĩam tͥeneatur. an c̾iu
quo nomine danda sit accio. iidd̾ ÷
nisi forte p̃tor unam penam. a do¬
mino exigi uoluit. gͥdouis serui
impuitub erit. ꝙ iniquum ÷ im¬
mo utro modo domimus cenebitur
una autem pena exacta qͣm actor
elegit. aitã collitur. ¶si detracta nox¬
e deditione. qͣi cum conscio dominos
actum sit. qui ñ erat ꝯscuis absolu¬
tõne facta. u fnuto uiditio ampliut᷑
agũdo cum noxe deditõne. exteptõe
rei iudicate summouebitur. qr res
insr̃ĩus uiditium deducta.⁊ finita

Expanded text:
delictis servorum scientia domini quemadmodum accipienda est? utrum cum consilio? an et si viderit mino sciente faciat aut qui contemnat dominum? vel cum trans flumen sit servus, vidente quidem, sed invito domino noxiam noceat? rectius itaque dicitur scientiam eius accipiendam, qui est circa scientiae uerbum. Si extraneus seruus sciente me fecerit eumque rede, quia non uidetur domino sciente fecisse, cum eo tempore dominus non fuerim. Cum dominus ob scientiam teneatur, an serui quoque nomine danda sit actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur. Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito iudicio amplius agendo cum noxae drei iudicatae summovebitur, quia res in superius iudicium deducta et finita
Abbreviated transcription (Latin):
conseq̾ns est ut si plures dolofecerĩt
quominus inpotate hr̃ent elige
debat actor q̃m uelit ꝯuenire. Us
sitxpu̾b dominis quidam dolom¬
alo ꝑtes suas desierint possidere. e¬
lectĩo erit actoris utrum direccoa¬
gere uelit cumeo qui possideo an
u̾toria cum oo qͥ qidesut possidere¬
respond̾it. alto soruente ait̾ uuat᷑.¬
tuis q̃m desicris dolo possidere decessẽ
succedit. diu̾sum dicemus. si mo¬
rã feceris inuditõ accipiendoq ĩ e

Expanded text:
es dolo fecerint, quo minus in potestate habere‹n›t, eligere debeat actor, quem uelit conuenire.Item si ex pluribus dominis quidam dolo malo partes suas desierint possidere, electio erit actoris, utrum directo agere uelit cum eo qui possid‹e›t an praetoria cum eo qui desiit possidereresponderitis, quem desieris dolo possidere, decessersuccedit: diuersum dicemus, si moram feceris in iudicio accipiendo.Neque
Abbreviated transcription (Latin):
anu̾or om̃ĩb dedi debeat. uł cauere
debeat defensurum iri adu̾sus ceteroᷤ
n uiuis est occupantis meliorem eẽ ꝯ¬
⁊ditõnem. erita cedetur non quipor
egit qui pͥor ad sentãciam ꝓuenit
urico ei qui postea iicĩt accõnemde pe¬
gari iudicati. ¶ S isistatu lib̾sit ti
añ dedicõnem extit̾it conditio uł fidei¬
ꝯmissaria ubtas fuerit añ p̾stita uł
existente ꝯditõne legati dominium
fuit tnͣtiatum axbitͥo iudicis absolu
acum oportet officiĩnudicis ħ quorer
ut caueatur ei cuideditur obiuccõnẽ

Expanded text:
ere debeat defensu iri adversus ceteros? et verius est occupantis meliorem esse condicionem. ei itaque dedetur non qui prior egit, sed qui prior ad sententiam pervenit: et ideo ei, qui postea vicerit, actionem denegari iudicati. Sed et si statuliber sit et ante deditionem exstiterit condicio vel fideicommissa libertas fuerit ante praestita vel existente condicione legati dominium fuerit translatum, arbitrio iudicis absolvi eum oportet: et officii iudicis hoc quoque erit, ut caveatur ei
Abbreviated transcription (Latin):
peculium serui uenirat locus e¬
dcõ edilium non sit c̾ca corpora q̃
sunt inhẽditate aut impeculio
Idem bat usifimdus cum instrb¬
m̃to ueniorit cumi nistrum̃to
mantipia suit. ꝓuto hant sinam¬
uus quo quiei rei accessit ut
nullum in eo uitiũ sit redibeat᷑.¬
um eiusdem gñis płes  fft̃.
res sumil ueneant uoluti cõ¬
nxedi uł chorus referre ait m̃uni¬
u̾sos an singulos p̃tium consti¬
singła capita p̃tium constitut᷑
sit tami ua emptõ est ut p̃p̃
unuis uitium omnes redibĩ pos¬
sunt uł debeant. scil cum mamfi

Expanded text:
peculium serui uenierit, locus edicto aedilium non sit circa ea corpora, quae sunt in hereditate aut in peculio. idem probat et si fundus cum instrumento uenierit et in instrumento mancipia sint. puto hanc senteuus quoque qui ei rei accessit, licet nullum in eo uitium sit, redhibetum eiusdem generis plures res simul ueneant, ueluti comoedi uel chorus, referre ait, in uniuersos an in singulos pretium constisingula capita pretium constitutum sit, tamen una emptio est, ut propter unius uitium omnes redhiberi possint uel debeant, scilicet cum mani
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ut plerur cura conmedo
uł aͣdrigas uł mulas pares acci¬
de sol ut neutri ñ isi omnes hr̃e
expediat.U lp̃

Expanded text:
fuisse, ut plerumque circa comoedos uel quadrigas uel mulas pares accidere solet, ut neutri non nisi omnes habere expediat.
Abbreviated transcription (Latin):
accessurum fundo hominẽ sirchũ
fundo sint accedunt uũditõni.
ẽẽ ut ꝙ inuñt̾ itõne accessurum
q̃ accessura dictum est exemptoatĩo
poculio uemerit ea mantipia que
inpeculio fu̾nt sana ẽẽ pr̃are uñ¬

Expanded text:
accessurum fundo hominem Stichum,fundo sint accedant uenditioni. esse, ut quod in uenditione accessurum quae accessura dictum fuerit, ex empto actio peculio uenierit, ea mancipia quae in peculio fuerint sana esse praestare uen
Abbreviated transcription (Latin):
intactum uea. qui caret mino¬
rib fruatur maiorib. dera.
exceptum euincatur. aut lib̾a
iudicetur.⁊ exstipulatu pena
petatur. doli exceptõnem quida
obstaturam pusant. sabinus nõ
at stipͤuło. si ne manumittẽtur
exceptum est. nam in credibłee
de actu manumitrẽtis ac
ñ pocius de effcũ bñficii cogitatũ eẽ¬
cet̾m sine ꝓstituatur exceptum
⁊ nulla ũo occurrit cur pena
petrꝰ lexigi non debeat. cum i an¬
ciliam iꝯtumelia affecĩt ⁊ uñ¬
ditoris affeccõnem forte simul
ca quo stipułone plac̾uit exirũ.¬
qͣin lege uñditõis cautum est
si pecume rõne uñditoris int̾ẽet
uiro bono ñ ꝯuenire credere ũ¬

Expanded text:
icet qui careret minoribus, fruatur maioribus. 6 Ideam fuerat exceptum euincatur aut libera iudicetur, et ex stipulatu poena petatur, doli exceptionem quidam obstaturam putant, Sabinus non at stipulatio, si ne manumitteretur exceptum est: nam incredibile est de actu manumittentis ac non potius de effectu beneficii cogitatum. ceterum si ne prostituatur exceptum est, nulla ratio occurrit, cur poena peti et exi‹gi› non debeat, cum et ancilla‹m› contumelia adfecerit et uenditoris affectionem, forte s‹i›mul ta quoque stipulatione placuit ex uenquam lege uenditionis cautum est si pecuniae ratione uenditoris interesset, uiro bono non conuenire credere u