comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cursores scipionis uderentur Ita cassio inclustria domiti
fauonio scipionis sceleritas salutẽ actulit Ezcipio biduũ
castris statiuis moratus ad flum̃ quod inter eũ et domiti
castra fluebat alisacam tercia die prima luce excercitum
ado tralucit et castris positis postero clie mane
ante frontem castrorum struit domitius tũ quoq sibi
dubitandum non putauit quĩ productis legionibus p̃lio
ertaret sed esset inter bina castra campus circi
pas. ui. domitius castris scipionis aciẽ suam subiecit ille¬
aual ans consii le non discedere perseuerauit At tamen egre retẽ¬
tis do ideho micianis militibus est factum ne prelio cõtẽde¬
retur et mariie quod ruius cdifficilibus ripis subiectus castus
scipionis progressus nr̃orũ impediebat quorũ studiũi alacrita¬
temq pugnandi cum cognouisset scipio suspicatus fore ut po¬
stero die aut mutus dnnicare cogeretur aut magna cũ m¬

Expanded text:
cursores Scipionis viderentur. ita Cassio industria Domiti, cursores Scipionis viderentur. ita Cassio industria Domiti, Favonio Scipionis celeritas salutem adtulit. Scipio biduum castris stativis moratus ad flumen, quod inter eum et Domiti castra fluebat, Haliacmonem, tertio die prima luce exercitum vado traducit et castris positis postero die mane copias ante frontem castrorum struit. Domitius tum quoque sibi dubitandum non putavit quin productis legionibus proelio decertaret. sed cum esset inter bina castra campus circiter milium passuum iii, Domitius castris Scipionis aciem suam subiecit, ille a vallo non discedere perseveravit. ac tamen aegre retentis Domitianis militibus est factum, ne proelio contenderetur, et maxime quod rivus difficilibus ripis subiectus castris Scipionis progressus nostrorum impediebat. quorum studium alacritatemque pugnandi cum cognovisset Scipio, suspicatus fore ut postero die aut invitus dimicare cogeretur, aut magna cum in
Abbreviated transcription (Latin):
o celeriter fecit simul ad ẽsse et uenire nũciaretur
iter expeditius faceret.m. fabonium ad flum̃ alcmonem qͦd
macedonam a thessalia diidit cũ cohortibus.uiii. presidio
pedimentis legionis relinquit castellumq ibi munir
circiter tessaliam esse consuerat Tum timore ꝑterritus cassuis
ito scippionis aduentu uisisq equitibus quos scipion
arbitrabatur ad montes se conuertit qui thessaliam cingũt
atq ex his locis ambraciam uersus iter facere cepit At scĩpio¬
in properantem sequi littere sunt conseeute a. m.
mo cdomiciũ cũ legronibus adcẽ neq se presidiũ ubi cõsti¬
tutus esset sine auxilio scipionis tenere posse Quibus litte¬
ris acceptis consiliũ scipio iterq cõmictat cassiũ sequi de
fauonio auxiliĩ facere contendit Itaq die ac nocte cõtinu¬
ato itiuere ad cun peruenit tam oportuno tempore ut
simul cdomiciani excercitus pulius cerneretur et pͥmi añ¬

Expanded text:
adeo celeriter fecit ut simul adesse et venire nuntiaretur, adeo celeriter fecit ut simul adesse et venire nuntiaretur, et quo iter expeditius faceret, M. Favonium ad flumen Haliacmonem, quod Macedoniam a Thessalia dividit, cum cohortibus viii praesidio impedimentis legionum reliquit castellumque ibi munircircum Thessaliam esse consueverat. tum timore perterritus Cassius cognito Scipionis adventu visisque equitibus, quos Scipionis esse arbitrabatur, ad montes se convertit, qui Thessaliam cingunt, atque ex his locis Ambraciam versus iter facere coepit. at Scipionem properantem sequi litterae sunt consecutae a M. Favonio, Domitium cum legionibus adesse, neque se praesidium, ubi constitutus esset, sine auxilio Scipionis tenere posse. quibus litteris acceptis consilium Scipio iterque commutat; Cassium sequi desistit, Favonio auxilium ferre contendit. itaque die ac nocte continuato itinere ad eum pervenit, tam opportuno tempore, ut simul Domitiani exercitus pulvis cerneretur et primi ante
Abbreviated transcription (Latin):
in actoliam misit maxime eos quod erant propinquere¬
giones cle refrumentaria ut prouielerent hortatus est.cti
cdomitiũ caluinũ cũ legionibus duabus .xi. et .xni. et eqͥtib
d. in macedoniam proficisci uissit Cuuis prouĩcie ab ea ꝑte
que libera appellabantur menedemus priceps carũ regio¬
num missus legatus om̃iũ suorũ excellens studiũ profite¬
batur Exhis caluisius pͥmo aduentu sũma om̃iũ ateoloꝵ
eceptus uoluntate presidiis acluersariorum callidone.
to relictis om̃ĩ ateolia potitus est Cassius in tͥessaliã cũ legione
perueuit hic cũ essent factiones due uaria uoluntate ciuitatũ
litebatur he gesarecos ueteris homo potencie pompeianis rebus
studebat petreius sũme nobilitatis adulescens sius ac suorũ
operibus cesarẽ emixe uiuabat Eodẽq tpr̃e domitius in ma¬
loniam uenit et cũ ad eum frequentes ciuitatũ
ne magna oppinione et fama om̃ium slam płm̃q ĩ noui
fama antecedit hic nuillo in loco macedonie mora

Expanded text:
in Aetoliam misit; maxime eos, quod erant propinquae regiones, de re frumentaria ut providerent, hortatus est. Cn. Domitium Calvinum cum legionibus duabus, xi et xii, et equitibus d in Macedoniam proficisci iussit; cuius provinciae ab ea parte, quae libera appellabatur, Menedemus, princeps earum regionum, missus legatus omnium suorum excellens studium profitebatur. Ex his Calvisius primo adventu summa omnium Aetolorum receptus voluntate praesidiis adversariorum Calydone et Naupacto deiectis omni Aetolia potitus est. Cassius in Thessaliam cum legione pervenit. hic cum essent factiones duae, varia voluntate civitatium utebatur: Hegesaretos, veteris homo potentiae, Pompeianis rebus studebat; Petraeus, summae nobilitatis adulescens, suis ac suorum opibus Caesarem enixe iuvabat. Eodemque tempore Domitius in Macedoniam venit; et cum ad eum frequentes civitatiumnibus, magna opinione et fama omnium; nam plerumque in nofama antecedit. hic nullo in loco Macedoniae mora
Abbreviated transcription (Latin):
guã tamẽ ħ res illis offensionẽ et contẽcionẽ ad onĩs attulit
q ita ẽẽ cũ ex obiectionibus aliorũ tũ etiã ex domestic
cio atq auimi consciã intelligebant quo pudore adducti et
fortasse non se liberari sed m aluied tempus rescruari arbitrati
discelere ab nobis et nouã temptare fortunã nouasq anuci¬
cias experiri constituerunt et cũ paucis collocuti clientibus
maximas potuerunt pecunias mutuati pronide aut sus satis¬
ucere et fraucdata restituere uellent multis coemptis
ad pompciũ transierunt cũ his quos sui consilii ꝑ articipes ha¬
bebant. Quos pompcius quoel erant honesto loco nacti et ĩstruc

Expanded text:
gnam tamen haec res illis offensionem et contemptionem ad omnes adtulit, gnam tamen haec res illis offensionem et contemptionem ad omnes adtulit, idque ita esse cum ex aliorum obiectationibus tum etiam ex domestico iudicio atque animi conscientia intellegebant. quo pudore adducti et fortasse non se liberari, sed in aliud tempus reservari arbitrati discedere ab nobis et novam temptare fortunam novasque amicitias experiri constituerunt. et cum paucis collocuti clientibus maximas potuerunt pecunias mutuati, proinde ac suis satisfacere et fraudata restituere vellent, multis coemptis equis ad Pompeium transierunt cum iis quos sui consilii participes habebant. Quos Pompeius, quod erant honesto loco nati et instructi
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ oꝑa cesar omnibus gallis bellis optima fortissimaq
erat usus his domi obhas causas amplissimos magistratus
anclauerat atq cos extra ordinẽ insenatum legend
uerat agrosq in gallia exhostibus captos premiaq rei pecu-¬
niarie magna tribuerat locupletesq ex egentibus fecerat
propter uirtutem no solun apud cesarem in honore e
etiani apued exc̃citum cari habebantur sed freti anucitia cesa¬
ris et stulta ac barbara arrogantia elati clespiciebant suos sti¬
neliũ q equitum frauclabant et predam omnẽ domũ
bant Quibus illi rebus ꝑmoti uniuersi cesarẽ adierũt palamq
de eorum miuriis sũt questi et aed cetera addiderũt flm̃i ab his
tuti eorũ concedens rem totam clistulit illos secreto castigauit
el questu equites hr̃ent monuitq ut ex sua amitia
expectarent et ex ꝑterritis suis officuis suis reliqua sꝑarent ma¬

Expanded text:
quorum opera Caesar omnibus Gallicis bellis optima fortissimaque quorum opera Caesar omnibus Gallicis bellis optima fortissimaque erat usus. his domi ob has causas amplissimos magistratus mandaverat atque eos extra ordinem in senatum legendos curaverat, agrosque in Gallia ex hostibus captos praemiaque rei pecuniariae magna tribuerat locupletesque ex egentibus fecerat. hi propter virtutem non solum apud Caesarem in honore erant, sed etiam apud exercitum cari habebantur; sed freti amicitia Caesaris et stulta ac barbara adrogantia elati despiciebant suos stipendiumque equitum fraudabant et praedam omnem domum avertebant. quibus illi rebus permoti universi Caesarem adierunt palamque de eorum iniuriis sunt questi et ad cetera addiderunt falsum ab iis tuti eorum concedens rem totam dispulit; illos secreto castigavit, quod quaestui equites haberent, monuitque ut ex sua amicitia omnia expectarent et ex praeteritis suis officiis reliqua sperarent. ma
Abbreviated transcription (Latin):
niuit castellaq bis locis posuit pompeius ubi nihil profici
equitatu cognouit paucis internussis diebus rursũ eũ nauibꝰ
ad sc mtra munitiones recipit Erat sũma mopia pabuli
adeo ut folus ex arboribus strictis et teneris harundinũ ra¬
dicibus contusis equos alerent frumẽta enĩ que fuerant ĩtͣ
munitiones sata consumpserant cogebantur corerra atq acar¬
nania longo interiecto nauigationibus spacio pabulũ supor¬
tare quoq erat eus rei minor copia hordeo ad augere atq
his rationibus equitatum tollerare seel postꝙͣ nõ mõ hordeu
pabulũq om̃ibus locis herbeq desecte sed etiã ex arboribus
cleficiebat corruptis equis in acie conandũ sibi ãd pompeius
de eruptione existimauit Erant apud cesarem ex equitũ nuͣo
a lobrogesii fr̃s rucillus et egus ad hucilli filu qui pͥncipatiun
inciuitatem multis annus obtinuerat singulari uirtute hoĩes

Expanded text:
ibus praemunivit castellaque his locis posuit. Pompeius ubi nihil profici ibus praemunivit castellaque his locis posuit. Pompeius ubi nihil profici equitatu cognovit, paucis intermissis diebus rursus eum navibus ad se intra munitiones recepit. erat summa inopia pabuli, adeo ut foliis ex arboribus strictis et teneris harundinum radicibus contusis equos alerent; frumenta enim, quae fuerant intra munitiones sata, consumpserant. et cogebantur Corcyra atque Acarnania longo interiecto navigationis spatio pabulum subportare, quodque erat eius rei minor copia, hordeo adaugere atque his rationibus equitatum tolerare. sed postquam non modo hordeum pabulumque omnibus locis herbaeque desectae, sed etiam frons ex arboribus deficiebat, corruptis equis macie conandum sibi aliquid Pompeius de eruptione existimavit. Erant apud Caesarem in equitum numero Allobroges ii fratres, Roucillus et Aecus, Adbucilli filii, qui principatum in civitate multis annis obtinuerat, singulari virtute homines,
Abbreviated transcription (Latin):
ti cesar mictit ad cum clodiũ suui atq illius fanuliarẽ quẽ
ab illo tracditum nutio et cõmencdatũ in fuorũ necessariorũ
mĩo hr̃e instituerat. Huc cdat lr̃as maudata q ad freũ quo
ħ erat sũma sese omia depace experta uihil ad huc abit᷑ri
factum corũ quot esse auctores eius rei uoluisset c
sua manclata perferre nõ oportuno tpr̃ ad pompeiũ uererent᷑
Scipionẽ ea esse auctoritate ut nõ solum libere que probasset
exponere sed etiaui ex magua parte compellare atq errãtẽ regere
posset precẽ aũ suo noĩe ex̃citui ut preter auctoritatẽ uiros qͦq
clodius refert ac pͥmis diebus ut uicdebatur libenter auditꝰ
reliquis ad colloquiũ non aelmictitur Castigato scipione
uonio ut postea confecto bello reꝑiebamus infecta
sese ad cesarẽ recepit Cesar quo facilius equitatũ pompeianũ
ad dirrachiũ contineret et pabulatione prohiberet aditꝯ
os quos eẽ angustos demonstrauimus magnis oꝑib

Expanded text:
illius familiarem, quem ab illo traditum initio et commendatum in suorum necessariorum numero habere instituerat. huic dat litteras mandataque ad eum, quorum haec erat summa: sese omnia de pace expertum; nihil adhuc arbitrari vitio factum eorum quos esse auctores eius rei voluisset, quod sua mandata perferre non opportuno tempore ad Pompeium vererentur. Scipionem ea esse auctoritate, ut non solum libere, quae probasset, exponere, sed etiam ex magna parte compellare atque errantem regere posset; praeesse autem suo nomine exercitui, ut praeter auctoritatem vires quoque eum mandata Clodius refert ac primis diebus, ut videbatur, libenter auditus, reliquis ad colloquium non admittitur castigato Scipione a Favonio, ut postea confecto bello reperiebamus, infectaque re sese ad Caesarem recepit. Caesar quo facilius equitatum Pompeianum ad Dyrrachium contineret et pabulatione prohiberet, aditus duos, quos esse angustos demonstravimus, magnis oper
Abbreviated transcription (Latin):
ad se cũ excercitu uenire omiãq pͥostea. que haberet his lict̾is
acceptis quos acluocauerat climictit ip̃e iter in macedoniã
incipit paucisq post cdibus est profectus ħ res ephesi
cume salutem attulit Cesar antomi excercitu cõiuncto de¬
ducta origo legione quẽ tuencle ore maritume causa posu
temptandas sibi proiũcias longuisq procedendũ
stimabat Et cum al eum ex tessalia ateoliaq legati ue¬
nissent qui presidio misso pollicerentur earũ gentiũ ciui
imꝑata facturas .A. cassiũ longinũ cũ legione tyre
que appellabatur .xxuii. atq equitibis .ce. in thessalinũ
ire .c. caluisiũ sabinũ eũ cohortibus .u. paucisq equitib

Expanded text:
ad se cum exercitu venire omniaque post ea quae haberet. his litteris ad se cum exercitu venire omniaque post ea quae haberet. his litteris acceptis, quos advocaverat, dimittit; ipse iter in Macedoniam parare incipit paucisque post diebus est profectus. haec res Ephesiae pecuniae salutem adtulit. Caesar Antoni exercitu coniuncto deducta Orico legione, quam tuendae orae maritimae causa posuerat, temptandas sibi provincias longiusque procedendum existimabat et, cum ad eum ex Thessalia Aetoliaque legati venissent, qui praesidio misso pollicerentur earum gentium civitates imperata facturas, L. Cassium Longinum cum legione tironum, quae appellabatur xxvii, atque equitibus cc in Thessaliam, item C. Calvisium Sabinum cum cohortibus v paucisque equi
Abbreviated transcription (Latin):
suo etiam priuato compencdio seriuebantur dictitabant eñ se
clomo patriaq expulsos omĩbus necessariis egẽ rebus ut hone¬
sta prescriptione rem turpissimã tegẽnt Accedebant ad hec
grauissime usure quod in bello plm̃q accielere cõsueuit uni¬
uersis imperatis pecunus quibus in rebus prolationẽ dici do¬
nationem ẽẽ licebant Itaq aes aliene prouincie eo biemuo
multiplicatun est neq minus ob eam causam ciubus. R
cius prouincie seed in singulos conuentus singulasq eiuitates cer
clictitabant publicanis ut in sorte fecerant insequẽtis amu
uectigal promutuũ preterea ephesi afonodiane cdepositas
quitus pecumas scipiotolli ubebat ceteraq cius e
constituta cũ infañ uentũ eẽt adhibitis compluribus or¬
dinis senatorii quos acluocauerat scipio littere ei recldũt᷑
inpeio mare transisse cũ legionibus cesarem prope

Expanded text:
suo etiam privato conpendio serviebant; dictitabant enim se suo etiam privato conpendio serviebant; dictitabant enim se domo patriaque expulsos omnibus necessariis egere rebus, ut honesta praescriptione rem turpissimam tegerent. accedebant ad haec gravissimae usurae, quod in bello plerumque accidere consuevit universis imperatis pecuniis; quibus in rebus prolationem diei donationem esse dicebant. itaque aes alienum provinciae eo biennio multiplicatum est. neque minus ob eam causam civibus Romanis eius provinciae, sed in singulos conventus singulasque civitates cerus consulto exigi dictitabant; publicanis, ut ii sortem fecerant, insequentis anni vectigal promutuum. Praeterea Ephesi a fano Dianae depositas antiquitus pecunias Scipio tolli iubebat. certaque eius rei die constituta cum in fanum ventum esset adhibitis compluribus ordinis senatorii, quos advocaverat Scipio, litterae ei redduntur a Pompeio, mare transisse cum legionibus Caesarem; properaret
Abbreviated transcription (Latin):
si ducerentur itͣos contra ciuẽ et consulem arma nõ latu¬
ros decluctis perganiũ atq in locupletissimas urbes in hib̾¬
na legionibus maximas largiociones fecit et confirmãdo¬
rum militum causa di ripiencdas his cuitates dedit Interĩ
acerbissime imperate pecunie tota prouĩcia exigebantur At¬
ta preterea generatim ad auariciam excogitabantur ĩ capit
singula seruorũ ac liberorũ tributũ imponebatur colũ¬
naria hostiaria frumentũ milites aruia renuges tormẽta
cture impcrabantur ciuꝯ moĩ rei nomen repperir
s satis esse ad cogendas pecuuias uidebatur non solum
Urbibus sed pene uicus castellisq singulis cum imperio p̃ficiebã¬
tur Qui horum quied a cerbissimeq fecerat is et uir et ciuis
optimus habebatur Erat plena littorũ et imꝑiorum ꝓiũcia
differta preceptis atq ex auctoribiis qui preter imperatas peciũas

Expanded text:
si ducerentur, ituros, contra civem et consulem arma non latusi ducerentur, ituros, contra civem et consulem arma non laturos, deductis Pergamum atque in locupletissimas urbes in hiberna legionibus maximas largitiones fecit et confirmandorum militum causa diripiendas his civitates dedit. Interim acerbissime imperatae pecuniae tota provincia exigebantur. multa praeterea generatim ad avaritiam excogitabantur. in capita singula servorum ac liberorum tributum imponebatur; columnaria ostiaria frumentum milites arma remiges tormenta vecturae imperabantur; cuius modo rei nomen reperiri poterat, hoc satis esse ad cogendas pecunias videbatur. non solum urbibus, sed paene vicis castellisque singuli cum imperio praeficiebantur. qui horum quid acerbissime crudelissimeque fecerat, is et vir et civis optimus habebatur. erat plena lictorum et imperiorum provincia, differta praefectis atque exactoribus, qui praeter imperatas pecunias
Abbreviated transcription (Latin):
statim per grecos deferuntur Ille nussis ad cesarẽ nũciie
nũ diem sese castris tenuit Altero die ad eũ ꝑue
tur excercitibus ex eo loco discedit omĩbusq copus ad aspa¬
igiũ dyrrachinorum peruenit atq ibi idoneo le
pouit his temporibus scipio detriuentis quibusdã circa
monteni a manũ acceptis imꝑatorẽ se appellauerat Quo
cto ciuitatibus tiramusq magnas imperauerat pec
Itemq apublicanis suis sue prouincie debitã bieiui pecu¬
niam exegerat et ab isclem insequentis anni nutuã p̃ce¬
rat equitesq toti prouĩcie imꝑauerat Quibus co
finitimis hostibus parthis post se relictis qui paulo ante. M
crassum imꝑatorẽ interfecerant et. M. bibulũ in obsidione
habuerant legiones equitesq exsiria deduxerat sũmaq in
sollicitudine ac timore parthici belli prouincia cũ uẽĩsset
ac nõ nulle militum uoces cũ auclirentur sese contͣ hostẽ

Expanded text:
statim per Graecos deferuntur. ille missis ad Caesarem nuntiis statim per Graecos deferuntur. ille missis ad Caesarem nuntiis unum diem sese castris tenuit, altero die ad eum pervetur exercitibus, ex eo loco discedit omnibusque copiis ad Asparagium Dyrrachinorum pervenit atque ibi idoneo loco castra ponit. His temporibus Scipio detrimentis quibusdam circa montem Amanum acceptis imperatorem se appellaverat. quo facto civitatibus tyrannisque magnas imperaverat pecunias, item a publicanis suae provinciae debitam biennii pecuniam exegerat et ab isdem insequentis anni mutuam praeceperat equitesque toti provinciae imperaverat. quibus coactis, finitimis hostibus Parthis post se relictis, qui paulo ante M. Crassum imperatorem interfecerant et M. Bibulum in obsidione habuerant, legiones equitesque ex Syria deduxerat. summamque in sollicitudinem ac timorem Parthici belli provincia cum venisset, ac nonnullae militum voces cum audirentur sese, contra hostem
Abbreviated transcription (Latin):
cesar atq pompeuis cognoscunt Nam preter uectas ap¬
polloniam dirrachiũq naues uberant Ip̃i iter secũdũ
eas terras dixerant sed quo eeñt hee delate pͥmis dieb
ignorabant Cognitaq re diuersa sibi ambo cõsilia capiũt
cesar ut ꝙͣprimũ secum antonio cõiungeret pompeuis ut
uenientibus in itinerese opponeret et si impruclentes ex insi¬
diis adoriri posset eocdemq die uterq eorũ ex castris statiuis
a flumine tapso excercitũ educunt Pompeus elam et noc¬
tu cesar palam atq interdiu seed cesari int̾dui sed cesari iu¬
circuitu maiore erat longuis aduerso flumine ut uaelo trã¬
sire posset pompeuis quia expedito itiuere flum̃ ei transeũ¬
clui non erat magnis itineribus ad antoniũ cõtendit atq
ubi eum appropinquare cognouit idoncũ locũ uactus ubi
pias collocauit suosq oñs castris continuit igu
prohibuit quo occultior eẽt eius acluentus ħ acl autoniũ

Expanded text:
Caesar atque Pompeius cognoscunt. nam praetervectas ACaesar atque Pompeius cognoscunt. nam praetervectas Apolloniam Dyrrachiumque naves viderant, ipsi iter secundum eas terras direxerant, sed quo essent eae delatae, primis diebus ignorabant. cognitaque re diversa sibi ambo consilia capiunt: Caesar, ut quam primum se cum Antonio coniungeret, Pompeius, ut venientibus in itinere se opponeret, et si imprudentes ex insidiis adoriri posset; eodemque die uterque eorum ex castris stativis a flumine Apso exercitum educunt, Pompeius clam et noctu, Caesar palam atque interdiu. sed Caesari circuitu maiore iter erat longius, adverso flumine, ut vado transire posset. Pompeius, quia expedito itinere flumen ei transeundum non erat, magnis itineribus ad Antonium contendit atque, ubi eum adpropinquare cognovit, idoneum locum nactus ibi copias collocavit, suosque omnes castris continuit, ignl Brundisium venit insulamque quae contra portum Brundisinum
Abbreviated transcription (Latin):
et luce prima missis ad eos ab octacilio equitibus qui cam
partem ore maritume ad seruabant circiter.ecce. quiq
os armati ex presiclio secuti sunt se defenderunt.
nullis eorum interfectis incolumes se ad nrõs receperunt Qͦ
facto cõuentu ciuium romanorum qui lissum optinebant
uod oppidum his antea cesar attribuerat munier
curauerat antoniũ recipit omĩbq rebus uiuit Octacilius
sibi timens oppielo fugit et ad pompeiũ peruenit Ex oĩb
remictit ad reliquos mulites equitesq transportandos põ¬
ies quod est genus nauiũ gallicarum lixi relinqu
consilio ut si forte pompeius uacuam existimans italiã eo
traniecisset excercitum que opimo erat eclita in uilgus
aliquam cesar ad nisequendũ facultatem hrẽt nũciosq ad
eum celeriter mictit quibus regionibus excercitum expo¬
suisset et quid militũ transuexisset hec eoclem fere tpr

Expanded text:
et luce prima missis ad eos ab Otacilio equitibus, qui eam et luce prima missis ad eos ab Otacilio equitibus, qui eam partem orae maritimae adservabant, circiter cccc, quique eos armati ex praesidio secuti sunt, se defenderunt et nonnullis eorum interfectis incolumes se ad nostros receperunt. Quo facto conventus civium Romanorum, qui Lissum obtinebant, quod oppidum iis antea Caesar attribuerat muniendumque curaverat, Antonium recepit omnibusque rebus iuvit. Otacilius sibi timens oppido fugit et ad Pompeium pervenit. expositiremittit ad reliquos milites equitesque transportandos, pontones, quod est genus navium Gallicarum, Lissi relinquit, hoc consilio, ut si forte Pompeius vacuam existimans Italiam eo traiecisset exercitum, quae opinio erat edita in vulgus, aliquam Caesar ad insequendum facultatem haberet, nuntiosque ad eum celeriter mittit, quibus regionibus exercitum exposuisset et quid militum transvexisset. Haec eodem fere tempore
Abbreviated transcription (Latin):
has schaphis minoribusq nauigus complurib sũmis octacilẽ
crassus quilissi preerat expugnare parabat Simul leclitioe
corum agebat et in columitatem deditis pollicebatur harũ alta
nauis c.xx. elegione tironũ sustulerat altera ex ueterana pau¬
lominus .cc. his cognoci licuit qnͣtum eẽt omĩbus presidu in
animi fortitudine tirones enĩ multitudine nauiũ perterri¬
ti et salonausiaq confecti uire uirando accepto Nihil his no¬
cituros hostes se octa cilio dediderunt Qui om̃s ad eũ pro¬
ducti contra relionem uirisiurancli in eius conspectũ cru¬
delissime interficiũtur At ueterane legionis milites id ẽ
conflictati et tempestatis et sentine uicis neq ex pristina
uirtute remictendun aliquid putauerunt sed tra
conditionibus et simulatione deditionis extͣcto primo uoc¬
tis tp̃r gubernatorem in terram nauẽ eitere cogunt ipsi
neun locũ uacti reliquam noctis partem ibi con

Expanded text:
has scaphis minoribusque navigiis compluribus summissis Otacilius has scaphis minoribusque navigiis compluribus summissis Otacilius Crassus, qui Lissi praeerat, expugnare parabat; simul de deditione eorum agebat et incolumitatem deditis pollicebatur. harum altera navis ccxx e legione tironum sustulerat, altera ex veterana paulo minus cc. hic cognosci licuit, quantum esset hominibus praesidii in animi firmitudine. tirones enim multitudine navium perterriti et salo nausiaque confecti iureiurando accepto nihil iis nocituros hostes se Otacilio dediderunt; qui omnes ad eum producti contra religionem iurisiurandi in eius conspectu crudelissime interficiuntur. at veteranae legionis milites, item conflictati et tempestatis et sentinae vitiis, neque ex pristina virtute remittendum aliquid putaverunt, et tractandis condicionibus et simulatione deditionis extracto primo noctis tempore gubernatorem in terram navem eicere cogunt, ipsi idoneum locum nacti reliquam noctis partem ibi confecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
pheum ultra lissum mil passꝰ. in. eo naues introduxerũt
ui portus ab affrico tegebatur ab austro non crat t
leuis q tempestatis quam classis periculum estimauerunt quo
simul atq intro.ẽ. itum in credibili felicitate auster qui per
duũ flauerat in affricum seuertit hic subitam cõn¬
nem fortune uelere licuit qui modo sibi timuerant hos
tutissimus portus reiciebat qui nr̃is nauibus ꝑiculũ nitu¬
et nostros texit et naues rhodias afflix̃ ita ut ad unã om̃s
constrate miͬo .xui. eliclerentur et naufragio interirent
ex magno remigũ propugnatorum numero pars
pulos allisa interficeretur pars ab nr̃is clistraheretur quos
oñs conseruatos cesar clomũ remisit Nostre naues clue
tardius cursu confecto in noctẽ cõiecte cũ ignorarent quem
locum relique cepissent contͣ lisum In anchoris constiterũt

Expanded text:
phaeum, ultra Lissum milia passuum iii, eo naves introduxerunt phaeum, ultra Lissum milia passuum iii, eo naves introduxerunt — qui portus ab Africo tegebatur, ab austro non erat tutus — leviusque tempestatis quam classis periculum aestimaverunt. quo simulatque intro est itum, incredibili felicitate auster, qui per biduum flaverat, in Africum se vertit. Hic subitam commutationem fortunae videre licuit. qui modo sibi timuerant, hos tutissimus portus recipiebat; qui nostris navibus periculum intulerutato tempestas et nostros texit et naves Rhodias adflixit, ita ut ad unam omnes constratae numero xvi eliderentur et naufragio interirent, et ex magno remigum propugnatorumque numero pars ad scopulos allisa interficeretur, pars ab nostris detraheretur, quos omnes conservatos Caesar domum remisit. Nostrae naves duae tardius cursu confecto in noctem coniectae, cum ignorarent, quem locum reliquae cepissent, contra Lissum in ancoris constiterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo ueniẽtem cesarẽ non prohibuissent ut reliquos euus exc̃
impedirent cluriusq quotidie tempus ad transpe
asionem nauigandi climicterent sue ad littora apo¬
atiũ cursum clirigere atq eonaues eligere possent ħ a custo¬
dibus classiũ loca maxime uacabant quod se longus portib
mietere nõ auelerent Illius aclhibita auclacia et u
aclministrantibus m. antonio et fufio caleno multũ ip̃is
militibus hortantibus neq ullum periculũ prosalute cesaris
rusantibus nacti austrum naues soluũt atq alter
appolloniam dyrrachiũ preteruehuntur Qui cũ essent ex
continẽti iusi .ꝙ. coponius qui dirrachi classi rhodie preerat
ille ob eam causam conatu desistebat seel labore et ꝑseuerãçia
nautarum se ium tempestatis superari posse sꝑabat preter¬
uectosq dirrachiũ magna muenti nichilo secuis seq̃batur
Nrĩ usi fortune beneficio tameri impetũ classis timebant si
forte uentus us remisisset Nacti portum qui appellat᷑ nỹ¬

Expanded text:
maximis rebus Pompeius consueverat, de mandatis Caesaris agere impedirent, duriusque cotidie tempus ad transporoccasionem navigandi dimitterent, si vel ad litora Apolloniatium cursum dirigere atque eo naves eicere possent. haec a custodiis classium loca maxime vacabant, quod se longius a portibus committere non auderent. Illi adhibita audacia et virtute administrantibus M. Antonio et Fufio Caleno, multum ipsis militibus hortantibus neque ullum periculum pro salute Caesaris recusantibus, nacti austrum naves solvunt atque altero die Apolloniam Dyrrachiumque praetervehuntur. qui cum essent ex continenti visi, Coponius, qui Dyrrachii classi Rhodiae praeerat, ille ob eam causam conatu desistebat, sed labore et perseverantia nautarum et vim tempestatis superari posse sperabat praetervectosque Dyrrachium magna vi venti nihilo setius sequebatur. nostri usi fortunae beneficio tamen impetum classis timebant, si forte ventus remisisset. nacti portum, qui appellatur Nym
Abbreviated transcription (Latin):
cassiũ cũ cohortibus adiung̾. Quorũ cognuito aduẽtu ruti¬
luis lupus qui achaiani missus a pompeio obtinebat sthumũ
nuture instituit ut a chaia fufiũ prohiberet. Cal enu
ssis legationibus anicitia cesaris consiliare stucdeba
excercitum inaciẽ equũ in locũ produxit Si pompcius prelio
certare uellet ut pene castris pompei legionis subice
posset Pompcius aũt ut famã opnuonẽq hominũ teneret si pr̃o¬

Expanded text:
Cassium cum cohortibus adiungit. quorum cognito adventu Ruus Lupus, qui Achaiam missus a Pompeio obtinebat, Isthmumnire instituit, ut Achaia Fufium prohiberet. Calenus missis legationibus amicitiae Caesaris conciliare studebaexercitum in aciem aequum in locum produxit, si Pompeius proelio decertare vellet, ut paene castris Pompei legiones subicerposset. Pompeius autem, ut famam opinionemque hominum teneret, sic pr
Abbreviated transcription (Latin):
giones ducunt aciem q sub castris instriuĩt Cesar ab̾ opere legio¬
nes euocat equitatum omnẽ conuenire iubet aciẽ instruit contra
ppinionem enĩ mlitum famãq omnium iuderi prelio di
magnum detrimentum afferebat sed eisdem de causis que sũt cog¬
nite quo minus dimicare uellet mouebatur atq ħ et magis quođ¬

Expanded text:
giones educunt aciemque sub castris instruunt. Caesar ab opere legiogiones educunt aciemque sub castris instruunt. Caesar ab opere legiones revocat, equitatum omnem convenire iubet, aciem instruit; contra opinionem enim militum famamque omnium videri proelium defugisse magnum detrimentum adferebat. sed eisdem de causis, quae sunt cognitae, quominus dimicare vellet, movebatur, atque hoc etiam magis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
inciones proferunt castraq castris cõuertunt hoc idem postero
a prima luce faciuĩt totumq in ea re diem consumunt sed ꝙͣtum
opere processerant et castra protulerant tanto ab erant ab aqua lõ¬
gius et presenti malo alnis malis remedia dabantur prima nocte
aquancli causa nemo egreditur ex castris proximo die presidio
i castris relicto uniuersas ad aquam copias ecducũt pabulatũq
enuctitur Nemo his eos supplices male hẽri cesari necessariam su¬
hire delitionẽ quã prelio decertare malebat conatur tñ eos ual¬
tur Quo necessario descensuros existimabat Illi et in opia pabuli
alucti et quo essent ad id expeditiores omĩa sarsinaria uimẽta ĩ¬
terfi iubet In hus operibus consilus q biduũ cõsũmitur Tercio
die magna iam pars operis cesaris processerant illi ipelienele
rei que munitionis causa fiebat hora circiter nona signo clato le¬

Expanded text:
nitiones proferunt castraque castris convertunt. hoc idem postero nitiones proferunt castraque castris convertunt. hoc idem postero die a prima luce faciunt totumque in ea re diem consumunt. sed quantum opere processerant et castra protulerant, tanto aberant ab aqua longius, et praesenti malo aliis malis remedia dabantur. prima nocte aquandi causa nemo egreditur ex castris; proximo die praesidio in castris relicto universas ad aquam copias educunt, pabulatum emittitur nemo. his eos suppliciis male haberi Caesar et necessariam subire deditionem quam proelio decertare malebat. conatur tamen eos valtur; quo necessario descensuros existimabat. illi et inopia pabuli adducti et quo essent ad iter expeditiores, omnia sarcinaria iumenta interfici iubent. In his operibus consiliisque biduum consumitur. tertio die magna iam pars operis Caesaris processerat. illi impediendae reliquae munitionis causa hora circiter viiii signo dato le
Abbreviated transcription (Latin):
animũ aduerterunt sese subito proripiũt hora circiter sexta eiusclẽ
diei et spem nacti more discessu nostrorum equitum iter facere ĩ¬
cipuũt Qua re animũ aduersa cesar relictis legionibus subsequitur
presidio impedimentis paucas cohortis relinquit hora x. subsequi
pabulatores equitesq reuocari iubet celeriter equitatus ad quondia¬
nũ itineris officiũ reuertitur pugnatur acriter ad nouissimũ adeo
ut pene terga conuertant compluresq milites et nõ nulli centurio¬
nes interficiũtur Instabat agm̃ cesaris atq uiuuersum ĩminebat
tum uero neq ad exploranclum idoneũ locum castris neq ad ꝓrogͤ¬
dienclum data facultate consistunt necessario et procul ab aqͦ et nꝰ
niquo loco castra ponũt sed hisdem de causis cesar que
non est quo paratiores eeñt acl insequendum om̃s siue noctu siẽ
interelu crũperent illi animadueso uicio castrorũ tota nocte mu¬

Expanded text:
animum adverterunt, sese subito proripiunt hora circiter sexta eiusdem animum adverterunt, sese subito proripiunt hora circiter sexta eiusdem diei et spem nacti morae discessu nostrorum equitum iter facere incipiunt. qua re animum adversa Caesar refectis legionibus subsequitur, praesidio impedimentis paucas cohortis relinquit; hora x subsequi, pabulatores equitesque revocari iubet. celeriter equitatus ad cotidianum itineris officium revertitur. pugnatur acriter ad novissimum agmen, adeo ut paene terga convertant, compluresque milites, etiam nonnulli centuriones, interficiuntur. instabat agmen Caesaris atque universum inminebat. Tum vero neque ad explorandum idoneum locum castris neque ad progrediendum data facultate consistunt necessario et procul ab aqua et natura iniquo loco castra ponunt. sed isdem de causis Caesar, qunon est, quo paratiores essent ad insequendum omnes, sive noctu sive interdiu erumperent. illi animadverso vitio castrorum tota nocte mu
Abbreviated transcription (Latin):
smocli locis cẽt ad propinquitatum legioñ signa consiste
berent magnoq impetu equitatum repellent eo sũmoto repẽte
meitati cursu sełe i uallis uniuersi elimicterent atq ita tͣus¬
gressi rursus in locis superioribus consisterent Nam tm̃ ab co¬
tatum suorum auxilus aberant quorũ nuͣm habebant magnũ
ut cos superioribus pertexritos prelus in mediũ reciperent
agnien utroq eorum tuerentur quorũ nulli ex itmerẽ excelere licebat
qu̾ĩ ab equitatu cesaris exciperetur Tali dum pugnatur modo lente
atq paulatim progrelitur crebroq ut sint auxilio suis susistunt ut
cum accidit milia enĩ progressi. im. uehementius q ꝑagitati ab cqͥ¬
tatu montem excellum capiunt ibiq una fronte contra hostem ca¬
stra muniunt neq iunentis onera deponũt ubi cesaris castra po¬
sita tabernacula q constituta et cdimussos equites pabulandi causa

Expanded text:
eiusmodi locis esset adpropinquatum, legionum signa consistere eiusmodi locis esset adpropinquatum, legionum signa consistere iuberent magnoque impetu equitatum repellerent, eo submoto repente incitati cursu sese in vallis universi demitterent atque ita transgressi rursus in locis superioribus consisterent. nam tantum ab equitum suorum auxiliis aberant, quorum numerum habebant magnum, ut eos superioribus perterritos proeliis in medium reciperent agmen ultroque eos tuerentur; quorum nulli ex itinere excedere licebat, quin ab equitatu Caesaris exciperetur. Tali dum pugnatur modo, lente atque paulatim proceditur crebroque, ut sint auxilio suis, subsistunt; ut tum accidit. milia enim progressi iiii vehementiusque peragitati ab equitatu montem excelsum capiunt ibique una fronte contra hostem castra muniunt neque iumentis onera deponunt. ubi Caesaris castra posita tabernaculaque constituta et dimissos equites pabulandi causa
Abbreviated transcription (Latin):
liis duobus explicitus uidebatur ilerdam reuerti quoc
paulum frumenti reliquerant ibi se reliquũ consiliũ explicatu¬
ros confidebant terra coaberat longuis quo spacio plures rem posse
casus recipere intelligebant hoc probato consilio ex castris proficiscũ¬
tur Celar equitu prenulso qui nouillimũ agmen carperet atq
npediret Ipẽ cum legionibus subsequitur nullũ intercedebat
tempus quĩ extremi cum equitibus preliarentur genꝰ erat ħ pu¬
gne expedite cohortes nouissimũ agmen clauclebant plures
in locis campestribus subsistebant si mons erat asceno
facile ip̃a loci natura ꝑiculum repellebat quod ex locis suꝑiorib
qui ante cesserant suos ascenclentis protegegebant cum uadis aut̃
cus decliuis suberat neq hi qui aute cesserant moranti
ferre poterant equites uero ex loco superiore in aduersos tela cõ¬
iciebant Tumi magno erat in periculo res remquirebatur ut cũ

Expanded text:
liis duobus explicitius videbatur Ilerdam reverti, quod ibi liis duobus explicitius videbatur Ilerdam reverti, quod ibi paulum frumenti reliquerant. ibi se reliquum consilium explicaturos confidebant. Tarraco aberat longius; quo spatio plures rem posse casus recipere intellegebant. hoc probato consilio ex castris proficiscuntur. Caesar equitatu praemisso, qui novissimum agmen carperet atque impediret, ipse cum legionibus subsequitur. nullum intercedebat tempus, quin extremi cum equitibus proeliarentur. Genus erat hoc pugnae. expeditae cohortes novissimum agmen claudebant pluresque in locis campestribus subsistebant. si mons erat ascendendus, facile ipsa loci natura periculum repellebat, quod ex locis superioribus, qui antecesserant, desuper ascendentis protegebant; cum vallis aut locus declivis suberat neque ii qui antecesserant morantibus opem ferre poterant, equites vero ex loco superiore in aversos tela coiciebant, tum magno erat in periculo res. relinquebatur, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
ceperant celant noctuq ꝑuallum emictunt Sic terrore ol
ducibus crudelitas in supplicio noua religio uirisurandi spẽ pre¬
sentis cdeditionis sustulit mentesq militum conuertit et rẽ ad pͥ¬
stinam belli rationeni relegit Cesar milites aluersariorum qui ĩ
caltra ꝑ tempus colloquii uenerant sũma diligentia conquiri et re¬
micti iubet sea ex nuͣo tribunorum militum centurionũq nõ nulla
sua uolũtate apued cuni remanserunt Quo ille postea magno in
restituit honorem Premebantur afraniani pabulatione aquabant᷑
egre frumenti copia legionari non nulli habebant quoel dierum.xxni.
ab ilerda frumentum uissi erant efferre cetrati auxilia resq nul¬
lam quorum erant et facultates ad prancliũ exigue et corpora insu¬
cta ael onera portancla Itaq magnus eorum quotidie numerus ad
cesarem profugiebat In his erat angustiis res sed ex propositis consi¬

Expanded text:
receperant celant noctuque per vallum emittunt. sic terror oblatus a receperant celant noctuque per vallum emittunt. sic terror oblatus a ducibus, crudelitas in supplicio, nova religio iurisiurandi spem praesentis deditionis sustulit mentesque militum convertit et rem ad pristinam belli rationem redegit. Caesar, qui milites adversariorum in castra per tempus colloqui venerant, summa diligentia conquiri et remitti iubet. sed ex numero tribunorum militum centurionumque nonnulli sua voluntate apud eum remanserunt. quos ille postea magno in n tribunicium restituit honorem. Premebantur Afraniani pabulatione, aquabantur aegre. frumenti copiam legionarii nonnullam habebant, quod dierum xxii ab Ilerda frumentum iussi erant efferre, caetrati auxiliaresque nullam, quorum erant et facultates ad parandum exiguae et corpora insueta ad onera portanda. itaque magnus eorum cotidie numerus ad Caesarem perfugiebat. in his erat angustiis res. sed ex propositis consi
Abbreviated transcription (Latin):
reliqui coeunt mt̾se et repetino ꝑiculo exterritisinistras sagis
muoliuint gladiosq destringunt atq ita se acettis equitib
defendunt castrorũ q propmquitate confisi seq in
recipũt et ab his cohortibus que erant instationes ad portas
defencluntur Quibus rebus confectis flens petreuis manipuloᷤᷤ
ecuit militesq appellat neuse neu pompeiũ absentẽ
torem suũ aduersaris ad suppliciũ tradant et obsecrat fit
celeriter concursus in pretoriũ postulant ut uirent se omne ᷤ
cercitum ducesq non deserturos neq proclituros neq sibi
separatun a reliquis consiliũ capturos Princeps in ħ uerba
uirat ipe idem iusiurandum adigit afraniũ subsequuntuir
ibuni nulitum centurionesq centuriatim producti mi
idem uirant et dicunt penes quẽ quisq sit cesaris miles ut pro¬
ducat productos palam inpretorio interficuit s plerosq .l. Qui

Expanded text:
terficit. reliqui coeunt inter se et repentino periculo exterriti sinistras sagis terficit. reliqui coeunt inter se et repentino periculo exterriti sinistras sagis involvunt gladiosque destringunt atque ita se a caetratis equitibusque defendunt castrorum propinquitate confisi seque in castra recipiunt et ab iis cohortibus quae erant in statione ad portas, defenduntur. Quibus rebus confectis flens Petreius manipulos circumit militesque appellat, neu se neu Pompeium absentem imperatorem suum adversariis ad supplicium tradant, obsecrat. fit celeriter concursus in praetorium. postulat, ut iurent omnes se exercitum ducesque non deserturos neque prodituros neque sibi separatim a reliquis consilium capturos. princeps in haec verba iurat ipse; idem iusiurandum adigit Afranium; subsequuntur tribuni militum centurionesque; centuriatim producti milites idem iurant. edicunt, penes quem quisque sit Caesaris miles, ut producat: productos palam in praetorio interficiunt. sed plerosque ii qui
Abbreviated transcription (Latin):
q eorum aclitũ cõmendationis haberet ad cesarem affrani etiã
filius aclulescens desua ac parentis sui salute cum cesare ꝑ sulpi¬
tiũ legatum agebat erant plena leticia et gratulatione omĩa eor
qui tanta ꝑicula uitasse et eorum qui sine uulnere tantas res cõfe¬
cisse uiclebantur magnũ q fructũ sue pristine leuitatis om̃iũ u¬
dicio cesar ferebat consiliũq eius a cun̾ctis probabatur Quib
rehus nũciatis afranio ab instituto oꝑe cliscedit seq in castra re¬
cipit sic paratus ut uidebatur ut quicũq accidisset casus hunc
quieto et equo animo ferret Petreuis uero non deserit sese ar¬
nat familiam cum hac et pretoria cohorte cetͬtori b.¬
equitibus pauciis beneficiarͥis sius quos sue custodie cã hr̃e con¬
suerat In prouisõ ad uallum aduolat colloquia nilitũ niter¬
mpit nostros repellit a castris quos depreheudit m

Expanded text:
que eorum aditum commendationis haberet ad Caesarem. Afrani etiam que eorum aditum commendationis haberet ad Caesarem. Afrani etiam filius adulescens de sua ac parentis sui salute cum Caesare per Sulpicium legatum agebat. erant plena laetitia et gratulatione omnia et eorum qui tanta pericula vitasse, et eorum qui sine volnere tantas res confecisse videbantur, magnumque fructum suae pristinae lenitatis omnium iudicio Caesar ferebat, consiliumque eius a cunctis probabatur. Quibus rebus nuntiatis Afranius ab instituto opere discedit seque in castra recipit, sic paratus, ut videbatur, ut, quicumque accidisset casus, hunc quieto et aequo animo ferret. Petreius vero non deserit sese. armat familiam; cum hac et praetoria cohorte caetratorum bequitibus paucis, beneficiariis suis, quos suae custodiae causa habere consueverat, improviso ad vallum advolat, colloquia militum interrumpit, nostros repellit a castris, quos deprendit, in
Abbreviated transcription (Latin):
grediũtur Quorum dicessu liberam nacti milites colloquioru
facultatem nulgo procedunt et quẽ quisq in castris notum aut
municipem habebat conquirit atq euocat primũ agunt grãs
om̃s om̃ibus quod sibi perterritus pridie pepepercissẽt eorũ se beneficio
uiuere Deinde imꝑatoris fidem querunt recte nese illi sint cõmissir
et quod non ab mitio fecerint arma i quod cum homĩbus necessa¬
dem ab imperatore de petrei atq afrani uita petunt ne quod in
sescelus concepisse neu suos procliclisse ueleantur Quibus confu¬
matis rebus se statim signa translaturos confirmant legatoᷤq de
pace primorum ordinũ centuriones ad cesarem mictunt interĩ
alii suos in castra miutandi causa adduͤnͣt alii absis adducũtur
fit aprincipibus hispanie quos illi euocauerant et secum in castriᷤ
habebant obsidiũ loco hi suos notos hospitesq querebant ꝑ quẽ qͥs¬

Expanded text:
progrediuntur. Quorum discessu liberam nacti milites colloquiorum progrediuntur. Quorum discessu liberam nacti milites colloquiorum facultatem volgo procedunt, et quem quisque in castris notum aut municipem habebat, conquirit atque evocat. primum agunt gratias omnes omnibus, quod sibi perterritis pridie pepercissent; eorum se beneficio vivere. deinde imperatoris fidem quaerunt, rectene se illi sint commissuri, et quod non ab initio fecerint armaque quod cum hominibus necessadem ab imperatore de Petrei atque Afrani vita petunt, nequod in se scelus concepisse neu suos prodidisse videantur. quibus confirmatis rebus se statim signa translaturos confirmant legatosque de pace primorum ordinum centuriones ad Caesarem mittunt. interim alii suos in castra invitandi causa adducunt, alii ab suis abducuntur, fit a principibus Hispaniae, quos illi evocaverant et secum in castris habebant obsidum loco. hi suos notos hospitesque quaerebant, per quem quis
Abbreviated transcription (Latin):
esse pugnaturos Ille insua sentencia ꝑseuerat et paulum exco loco
greditur ut timorẽ aduersariis minuat petreuis atq affra
oblata faculte in castra sese referunt cesar presidus montibus dispo¬
sitis onũ ad hib̃m intercluso itinere quan proxime potest hostiũ castris
tra cõmunit Postero die duces aduersariorum perturbati c
omẽm rei frumentarie fluminisq hiberi sp̃e dimiserant de reliquis
rebus consultabant erat unũ iter ilerdam si reuerti uellent alterũ si
tarraconem petererent ħ consilientibus eis nunciatur Aquatores
ab equitatu premi nr̃o Qua re cognita crebras stationes disponũt
quitum et cohortiũ alaliar̃ legionariasq inf̾iciũt cohort
q ex castris ad aquam ducere incipiũt ut intra munionem etsĩe
timore et sinestationibus aquari possent id opus interse petreuis
itq afranius parciũtur ip̃iq peficiendi operis causa lon

Expanded text:
esse pugnaturos. ille in sua sententia perseverat et paulum ex eo loco esse pugnaturos. ille in sua sententia perseverat et paulum ex eo loco digreditur, ut timorem adversariis minuat. Petreius atque Afranius oblata facultate in castra sese referunt. Caesar praesidiis in montibus dispositis omni ad Hiberum intercluso itinere, quam proxime potest hostium castris, castra communit. Postero die duces adversariorum perturbati, quod omnem rei frumentariae fluminisque Hiberi spem imiserant, de reliquis rebus consultabant. derat unum iter, Ilerdam si reverti vellent, alterum, si Tarraconem peterent. haec consiliantibus eis nuntiantur aquatores ab equitatu premi nostro. qua re cognita crebras stationes disponunt equitum et cohortium alariarum legionariasque intericiunt cohortis vallumque ex castris ad aquam ducere incipiunt, ut intra munitionem et sine timore et sine stationibus aquari possent. id opus inter se Petreius atque Afranius partiuntur ipsique perficiendi operis causa longius