comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ. uel cã quo quomodo incesti macula polluat.
& in suꝑ canonice ut incestus pornas luat. Ac publice
iuxta canonicos gradus poeniteat. Si aũt seruus
uel ȩccłasticus fuerit. publice flagellet᷑ ac decaluet᷑.
canonice gerat. Iđ si aliquis tã liber quã seruus
aut ęccłasticus uel fiscalinus ep̃o ꝓprio uel suo sacer¬
doti aut archidiacono in oboediens uel contumax
siue de hoc siue de alio quolib& scelere extiterit.
om̃s res etus a comite & aiisso epi ei contendantur.
usq dũ ep̃o suo oboediat. ut canonice poeniteat
Quod si nec seita correxerit. & ad ep̃m & ad canonicã
poenitentiã uenire distulerit. a comite comp̃hendat᷑.
& in carcerẽ sub magna erumnarettusus teneatur.¬
lerint. canonice ab ep̃o suo uel a suo ministro ex cõ¬
municet᷑. & usq dũ hec pleniter ad impleat. semꝑ
cõmunione catholicorũ careat. usq dũ ipso ep̃o
humanius erga eũ aliquid agere placuerit. Si
uero qđ ñ optamus ipse comes aut de predictis

Expanded text:
rem, vel eam quoquomodo incesti macula polluat. et insuper canonice ut incestus luat, ac publice juxta canonicos gradus poeniteat. Si autem servus vel ecclesiasticus fuerit, publice flagelletur ac decalveturublice et canonice gerat. Quod si aliquis tam liber, quam servus, aut ecclesiasticus vel fiscalinus, episcopo proprio, vel suo sacerdoti, aut archidiacono inobediens vel contumax, sive de hoc, sive de alio quolibet scelere exstiterit, omnes res ejus a comite et a misso episcopi ei contendantur, usque dum episcopo suo obediat, aut canonice poeniteat. Quod si nec se ita correxerit, et ad episcopum et canonicam poenitentiam venire distulerit, a comite comprehendatur, et in carcere sub magna aerumna retlerint, canonice ab episcopo, vel a suo ministro excommunicetur, et usquedum haec pleniter comes adimpleat, semper communione catholicorum careat, usque dum ipsi episcopo humanius erga eum aliquid agere placuerit. Si vero, quod non optamus, ipse comes, aut de praedictis
Abbreviated transcription (Latin):
mcã recontiliationẽ manore & ad pristinũ incestũ
num quã redire. nec sȩcularia negotia exertere.
neç platis dut accusationib uel testimonus in ter¬
esse. sed crebris sacerdotũ p̃cib: manusq pontificis
capitula ex sc̃orũ patrũ decretis & imperatorũ e¬
dictis colligere curauimus. atq inter nr̃ã capitula
lege firmissima tenenda generali consultu Erchem¬
boldo cancellario nostro inserere iussimus ex̃¬
sacrarum institutione legum. liber xii. caẽ.x
uam sit extranrus a xp̃ianȩ fidri regula qui se
defensorẽ esse ueritatis insimulat. & ueritatẽ ipsã mu¬
nerũ acceptione cõmaculat. audiat contrase ꝓphe¬

Expanded text:
nicam reconciliationem manere, et ad pristinum incestum nunquam redire: nec saecularia negotia exercere, nec placitis aut accusationibus vel testimoniis interesse: sed crebris sacerdotum precibus, manusque pontificis capitula ex sanctorum patrum decretis et imperatorum edictis colligere curavimus atque inter nostra capitula lege firmissima tenenda generali consultu Erchembaldo cancellario nostro inserere iussimussacrarum institutione legum, libro 12, capitulo 10. Quam sit extraneus a christianae fidei regula, qui se defensorem veritatis insimulat et veritatem ipsam muneru
Abbreviated transcription (Latin):
& genuit ex ea filiũ nom̃ suũ imponensei. Iũe ab
in fantia timere dm̃ docuit: & abstinere ab omni
peccato. Itẽ idim alloquens eundẽ filiũ suũ. omnib
inquit dieb uitȩ tuȩ habeto dm̃ inmente. & caue ne
aliquando peccato consentias. & preterinittas prę¬
cepta dĩ tui. Ex substantia tua fac helemosinã. &
noli auertere faciem tuã ab ullo paupere. lta enĩ
fret ut nec a teduertatur facies dñi. Quoniodo po¬
tueris. ita esto misericors & cetera. Itẽ paulopost.
At tende tibi fili ab om̃i fornicatione. & pͣter uxo¬
rẽ tuã nequaquã patiaris crimen scire Superbiã
num quã intuo sensu dut intuo corde dominari ꝑmittas.
Exipsa enĩ initiũ sumpsit om̃is ꝑditio. &idimñ post
multa. Confiliũ somꝑ a sapiente ꝑquire. Om̃i tepore¬

Expanded text:
 genuit ex ea filium, nomen suum imponens ei, quem ab infantia timere Deum docuit et abstinere ab omni peccato. Item idem alloquens eundem filium suum: Omnibus, inquit, diebus vitae tuae habeto Deum in mente, et caliquando peccato consentias, et praetermittas praecepta dei tui. ex substantia tua fac elemosynam, et noli auertere faciem tuam ab ullo paupere: ita enim fit, ut nec a tetueris, ita esto misericors, et cetera. Item paulo post: Adtende tibi fili ab omni fornicatione et preter uxorem tuam nequaquam paciaris crimen scire. Superbiam numquam in tuo sensu aut in tuo corde dominari permittas. In ipsa enim initium sumpsit omnis perditio. Et idem non post multum: Consilium semper a sapiente
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipi censeat dicenti Clama ne tesses. quasi
tuba ex alta uocẽ tuã. Quando dixit clama ne
cesses omne tempus exclusit. qđ nemo potest
excusare. & enĩ de libris officialili ut nouimꝰ
pat& ratio. ꝗa nequaquã corporeo uisu haeo¬
hȩo requtrenda ab illis erant. qui sp̃alitir inuchanł.
dicente psalmographo. In mest̃ ds̃uotatua. quȩ
reddã laudationes tibi. Non tam̃ qui in medio posi¬
ti sumus. scilic& inter corporalẽ & sp̃alem intellestũ¬
ut in om̃ib exsibeamus nos ma ipsossicut dĩ ministros.

Expanded text:
praecipi censeat dicente: Clama, ne cesses; quasi praecipi censeat dicente: Clama, ne cesses; quasi tuba exalta vocem tuam. Quando dixit Clama ne cesses, omne tempus exclusit; quod nemo potest excusare. Etenim de libris officialibus, ut novimus, patet ratio; quia nequaquam corporeo usu haec requirenda ab illis erant, qui spiritaliter vivebant, dicente psalmigrapho: In me sunt Deus vota tua, quae reddam laudationes tibi. Nos tamen, qui in medio positi sumus scilicet inter spiritalem et corporalem intellectum, in omnibus exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros,
Abbreviated transcription (Latin):
Iuste enĩ uiuere oport& secđm sermonẽ dñicũ pre¬
cipientẽ. Lucrat inquit lux ur̃a corã hominib. ut
uideant opera ur̃a bona. & glorificent patrẽ ur̃m
qui in cȩlis est. Hoc est sic iuste uiuite. ut filii lucis
nominari ualeatis. Qđ uero sobrie uiuere debrat
quisq mon& eugłium dicens. Uidete ne grauentur
corda ur̃a crapula & ebrietate: & curis huius uitȩ
Pie etiã uiuere uel patienter mon& paulus exhortan¬
do dicens. In om̃i patientia & doctrina. &cũ pietate
regere domũ mon&. & ne ipsa pirtas in discretaui¬
deatur. p̃mittit sententiã dicens Argue cũ omĩ
imperio. De graphiȩ platore. ut ea affirnet
tatutũ est. ut scriptarã ꝓlator affirm&. Nãsus
qui scripturã ꝓtulit eiꝰ ñ astruxerit ueritatẽ. ut
falsitatis reum esse detinendum. Quod sacerdos
Uin habitu religionis persistere debeat
tudendũ sane omnib est. ut in habitu religionis
quisq sacerdos ꝑmancat. & ore ꝓphetico sibi m&

Expanded text:
Iuste enim vivere oportet secundum sermonem dominicum praecipientem: Luceat, inquit, lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona et glorificent patrem vestrum, qui in coelis est. Hoc est: Sic iuste vivite, ut filii lucis nominari valeatis. Quod vero sobrie vivere debeat quisque, monet euangelium dicens: Videte ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate et curis huius vitae. Pie etiam vivere vel patienter monet Paulus exhortando dicens: In omni patientia et doctrina. Et cum pietate regere domum monet, et ne ipsa pietas indiscreta videatur, praemittit sententiam dicens: Argue cum omni imperio. 109. De graphiae prolatore, ut eam adfirmet. Statutum est, ut scripturam prolator adfirmet. Nam si is, qui scripturam protulit, eius non adstuxerat veritatem, ut falsitatis reum esse retinendum. 110. Quod sacerdos in habitu religionis persistere debeat. Studendum sane omnibus est, ut in habitu religionis quisque sacerdos permaneat et ore prophetico sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
custodiri. sed agendũ negotiũ suũ liberi obseruent
nec &iã insuppliciũ destinatis appellandi uox de¬
negetur. De oratione oboedientis
cirndũ sane est omnib quiacitius exauditur una
oboedieritis oratio. quã detẽmilia contemptoris
Ut una queq ꝓuintia aiudicib ꝓpriis iudicetur
rȩxipimus ut non degradet᷑ unaquęq ꝓuintia.
sed apud sem& ipsã habeat iudices epõs. & quicũq
causã habuerit a suis iudicib iudicet᷑ & ñ ab ali¬
enis. uel a suy iustis iudicib ꝓuintiȩ. &ñ ab ex cer

Expanded text:
ndum negotium suum liberi observent. Nec etiam in supplicium destinatis appellandi vox denegetur. 106. De oratione obocdientis. Sciendum sane est omnibus, quia citius exauditur una oboedientis oratio, quam decem milia contemptoris. 107. Ut unaquaeque provincia a iudicibus propriis iudicetur. Praecipimus, ut non degradetur unaquaeque provincia, sed apud semetipsam habeat judices episcopos. Et quicumque causam habuerit, a suis iudicibus iudicetur et non ab alienis
Abbreviated transcription (Latin):
pheta. Sacerdotes ñ dixert̃ ubi est dñs. & tinentes
leges meas nescuert̃ me. Qua ergo fronte. qua con¬
scientia sacer dotẽ se nominari fatetũr. quẽ dñs
ꝑ ꝓ phetã nescire sedicit: De eo qui causam
habuerit. ut a propriis iudicibus iudicetur
uicũq causã haburrit. a ꝓpriis iudicib iudicet᷑.
& ñ ad alirnos causa nauigandi & ꝓteruiȩ dimittens

Expanded text:
pheta: Sacerdotes non dixerunt, ubi est Dominus? et tenentes leges meas nescierunt me. Qua ergo fronte, qua conscientia sacerdotem nominari se fatetur, quem Dominus per prophetam nescire se dicit? 111. De eo, qui causam habuerit, ut a propriis iudicibus iudicetur. Quicumque causam habuerit, a propriis iudicibus iudicetur, et non ad alienos ca
Abbreviated transcription (Latin):
Im̃s nosse uolumus qđ inasti non sunt legitiuni he¬
redes sed infamia sint notate utreq ꝑsonȩ Ideoq
proximgrũ copulȩ ut stupra qua si quȩdã tur pissima
pestis bealenda est. q̃m incesti usq ad canonicã separa¬
tionẽ excłȩq ꝑ publicã poenitentiã satis factionẽ
magis inter inerguminos uł audientes quã inter

Expanded text:
Omnes nosse volumus, quod incesti non sint legitimi heOmnes nosse volumus, quod incesti non sint legitimi heredes, sed infamia sint notatae utraeque personae. Ideoque proximorum copula vel stupra quasi quaedam turpissima pestis cavenda est; quoniam incesti usque ad canonicam separationem ecclesiaeque per publicam poenitentiae satisfactionem magis inter energumin
Abbreviated transcription (Latin):
cerdo talis ammonitio non flectit adiustitiã. regalis
potestas ab improbitate coherteat.
De xrismate a prb̃is custodiendo sub sigillo
t prbri sub sigillo custodiant chrisma. & nulli sub
p̃textu medicinȩ uel sub cuius lib& ret donare p̃sumanł¬
Genus enĩ sacramenti.ẽ. & ñ ab aliis nisi a sacerdotib
contingi debet. Quod si fecerint. honore priuentur
De his qui beneficium habent de rebus eccłȩ
eiusdẽ eccłȩ restauranda. uel ad ipsas eccłas edifican¬
das omnino adiuuent De eo qui infamiis furto efficitꝰ
urti quocũq genere condimnatus. insamis efficitur
De eo qui ab sens fuerit minime damnando.
ubemus ut in causa capitali absens nemo damnetur.
quianeq. absens ꝑ aliũ accusari aut accusare potest
De omnib: possessionib a pceptore possessori
ati. fructus cunctos ante litẽ contestatã precptor
possessori restituat De incestis qđ ñ sin logitimi hiredes.

Expanded text:
cerdotalis admonitio non flectit ad iustitiam, regalis cerdotalis admonitio non flectit ad iustitiam, regalis potestas ab improbitate coerceat. 99. De crismate a presbiteris custodiendo sub sigillo. teri sub sigillo custodiant chrisma, et nulli sub praetextu medicinae genus enim sacramenti est, et non ab aliis nisi a sacerdotibus contingi debet. Quod si fecerint, honore priventur. 100. De his, qui beneficium habent de rebus ecclesieiusdem ecclesiae restauranda vel ad ipsas ecclesias aedificandas omnino adiuvet. 101. De eo, qui infamis furto efficitur. Furti quocumque genere condempnatus infamis efficitur. 102. De eo, qui absens fuerit, minime dampnando. Iubemus in causa capitali, ut absens nemo damnetur, quia neque absens per alium accusare aut accusari potest. 103. De omnibus possessionibus a praeceptore possessori  fructus cunctos ante litem contestatam praeceptor possessori restituat. 104. De incestis, quod non sint legitimi heredes.
Abbreviated transcription (Latin):
concordia ut ab om̃ib omĩno indisrupte teneat᷑
inter epõs & comites. intercliricos & monachos
& omnẽ popłm xp̃istianũ ut bratus a płs paulus
docuit dicens Sectamini caritatẽ & scimoniã.
sine quanemo uidebit din & id circo quicquid
illud .ẽ. qđ nos aduerȩ pacisstudiũ & caritatis
pfectionẽ ꝓuocat totis uirib nr̃is sectandũ ẽ.
quicquid nos uero ab illa disiungit. ut uenenũ
morciferũ a nobis cauendũ est De comitibus
sint epõ. & inuicẽ consentiant ad facundas ni¬
stitias. & munera ꝓiudicio ñ accipiant. nec fal
scriptũ. ẽ. Iustitia eleuat gentẽ: iniustitia
uero miseros facit popłos. & psalinista Beat
quicustodiunt iudiciũ & faciunt iusgtias
popłorũ & patiperũ in ꝓtegendis ac defendendis un¬
positã. Ideo dũ conspiciunt iudices ac potentes pau¬
perũ oppressores existere. prius eossacerdotali amn¬
monitione redarguant. & si contempserint emnen¬
dari. eorũ insolentia regis aurib intimet᷑. ut quossa¬

Expanded text:
concordia, ut ab omnibus omnino indisrupta teneatur inter episcopos et comites, inter clericos et monachos et omnem populum christianum, ut beatus apostolus Paulus docuit dicens: Sectamini caritatem et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum. Et idcirco quidquid illud est, quod nos ad verae pacis studium et caritatis perfectionem provocat, totis viribus nostris sectandum est; quicquid nos vero ab illa disjungit, ut venenum mortiferum a nobis cavendum est. 97. De comitibus t invicem consentiant ad faciendas iustitias, et munera pro iudicio non accipiant nec falsscriptum est: Iustitia elevat gentem, iniustitia vero miseros facit populos. Et psalmista: Beati, qui custodiunt iudicium et faciunt iustitias populorum et pauperum in protegendis ac defendendis impositam; ideoque dum conspiciunt iudices ac potentes pauperum oppressores existere, prius eos sacerdotali admonitione redarguant. Et si contempserint emendari, eorum insolentia regis auribus intimetur; ut quos sa
Abbreviated transcription (Latin):
Inuanũ & eiũ nomendĩ assumitur. quando aliꝗs
ad singula uerba quib uult ut sibi ab alio cre¬
datur dm̃ omĩpotentẽ dicit esse testem rei. De
genus iuram̃ti. nolite inquit omnino iurare
t laici omnino a prb̃ris non audra munera
exegere ꝓpt̃ cõmendationẽ ȩccłȩ. quia ꝓpt̃ cu¬
piditatẽ plirũq a laicis talib prbis ȩcołȩ dant᷑:

Expanded text:
In vanum etenim nomen Dei assumitur, quando aliquis In vanum etenim nomen Dei assumitur, quando aliquis ad singula verba, quibus vult ut sibi ab alio credatur, Deum omnipotentem testem rei, de genus iuramenti, Nolite, inquit, omnino iurare,Ut laici omnino a presbiteris non audeant munera exigere propter commendationem ecclesiae; quia propter cupiditatem plerumque a lai
Abbreviated transcription (Latin):
sacer dotũ monita noluerunt reuocari. ⁊uorũ
aliquos iã excõ inun cauimus. sed illi hoc patui¬
pendentes inhisdẽ perdurare criminib: Quã¬
obrem ura deceruat mansuetuido quid detalib:
de inceps a gendum sit
De magicis artibus & in cantationibus
mimoneant sacer dotes fideles populos ut noue
rint magicas arces & incantationes quib liba
infirmitatib hominũ nibil posse remedii con¬
ferre. Non aminalib: languentib cl audicantib¬
ue. uł & iã moribundis quicquã remedu. ñ ligatu¬
ras ossuũ uel herbarũ cuiquã mortaliũ adhibitas
prodesse. sed hȩoesse laqueos & insidias antiqui
hostis. quib ille ꝑfidus genus humanũ decipere
nititur Ne nomen dñi inuanũ iurando assuinatur.
Imnes homines ammonemus ne ꝑ singula uerba
quasi ad confirmationẽ suȩ assertionis nomen
dnĩ inuanũ assumant. qđ ipse dñs interdicit fa¬
ciendũ. ubi ait Ne assumas nom̃ diton inuanũ

Expanded text:
sacerdotum monita noluerunt revocari: quorum sacerdotum monita noluerunt revocari: quorum aliquos iam excommunicavimus, sed illi hoc parvipendentes in hisdem perdurarunt criminibus. Quamob rem vestra decernat mansuetudo, quid de talibus deinceps agendum sit. 93. De magicis artibus et incantationibus. Ammoneant sacerdotes fidelerint magicas artes incantationesque quibuslibet infirmitatibus hominum nihil remedii posse conferre; non animalibus languentibus, claudicantibusve, vel etiam moribundis quicquam mederi ; non ligaturas: ossium vel herbarum cuiquam mortalium adhibitas prodesse : sed haec esse laqueos et insidias antiqui hostis, quibus ille perfidus genus humanum decipere nititur. 94. Ne nomen Dei in vanum iurando assumatur. Omnes homines admonemus, ne per singula verba quasi ad confirmationem suae assertionis nomen Domini in vanum adsumant; quod ipse Dominus interdicit faciendum, ubi ait: Ne adsumas nomen Dei tui in vanum.
Abbreviated transcription (Latin):
qualib& ꝑ sona munera exigere aut accipere
deb&. qm̃ id diuina soriptura multis in locis
magna interdicit auctoritate. testante
seriptura quȩ ait Munera excȩcant oculos sapien¬
tiũ. & subuertunt uerba iustorum:
De rebus quȩ paganis conceduntur
onliceat xpistianis iudeorũ neq paganorũ uł here¬
tioorũ res in phiteo seos uł conductionis titulo here¬
ditare. neq suorũ similiter eis ac cõmodare:
De placitis sȩcularibus ne in eccła fiant
lacita quidim sȩcularia in eccłiis uł in atrus ȩcła¬
rũ a comitib uicariisq usq in odo multis in locis
habita. Sed nrultra fiant inter dicendũ est cũ auc¬
toritati dnĩca. quẽ expulsis de templo nogotia
In ceftuosi parricide homicidȩ multi apud nos heti¬
tũ nolunt ammonitionib aurem accõmodare.
uolentes in pristinis dedurare cruninib:. quos
oport& ꝑ secularis potentiȩ disciplinã a tam.
praua consuetudine cohercere. qui ꝑ salutifita

Expanded text:
qualibet persona munera exigere aut accipere qualibet persona munera exigere aut accipere debet, quoniam id divina scriptura multis in locis magna interdicit auctoritate testante scriptura quae ait: Munera excoecant oculos sapientium et subvertunt verba iustorum. 90. De rebus, quae paganis non conceduntur. Non liceat christianis Iudaeorum neque paganorum vel hereticorum res emphitheoseos vel conductionis titulo habere neque suorum similiter eis accommodare. 91. De placitis secularibus, ne in ecclesia fiant. Placita quidem secularia in ecclesiis vel in atriis ecclesiarum a comitibus vicariisque usque modo multis in locis habita ne ultra fiant interdicendum est cum auctoritate dominica, qui expulsis de templo negotiatIncetum nolunt admonitionibus aurem accommodare, volentes in pristinis perdurare criminibus: quos oportet per secularis potentiae disciplinam a tam prava consuetudine cohercere, qui per salutifera
Abbreviated transcription (Latin):
De herede qui piam dispositionẽ non implet
iheredes iussa testatoris ñ impleuerint. ab ep̃o loci
illius om̃s res quȩ his relicta .ẽ. auferat᷑ cũ fructib:
& ceteris emolum̃tis ut uota de functi impleantur
Vt comites uel iudices uiles personas non
admittar¬
St ad testimonium
ummopere ammonendi st̃ comites & iudices. ne ui¬
les & indignas ꝑsonas corã se ꝑmittant ad testimo¬
niũ accedere. q̃m multi st̃ qui ꝑiurare ꝓnihilo
ducunt᷑ intantũ. ut ꝓ unius diei satietate aut ꝓ¬
quolib& paruo pͣcio adiuram̃tũ conduci possint.
animasq suas ꝑ iurio ꝑdere minime formidant
Quã obrem tales nequaquã ad qđ lib& testimo¬
niũ ad mittendi st̃. Et hoc notandũ qđ ñ solũ illi
qui pesurant. sed etiã qui peiuris consentiunt
simili plectendist̃ damnatione. Ut nullus
xp̃istianus inunera exigat ꝓ quolib& placito
ullus xp̃istianus ꝓ quolib& placito uł iudicio a

Expanded text:
De herede, si quippiam dispositione non implet. De herede, si quippiam dispositione non implet. Si heredes iussa testatoris non impleverint, ab episcopo loci illius omnis res, quae his relicta est, auferatur cum fructibus et caeteris emolumentis, ut vota defuncti impleantur. 88. Ut comites et iudices viles personas non admittant ad testimonium. Summopere admonendi sles et indignas personas coram se permittant ad testimonium accedere, quoniam multi sunt qui jurare pro nihilo ducunt in tantum ut quolibet parvo pretio ad iuramentum conduci possint, animasque suas periurio perdere minime formident. Quam ob rem tales nequaquam ad quodlibet testimonium admittendi sunt. Et hoc notandum, quod non solum illi, qui periurant, sed etiam qui periuris consentiunt, simili plectendi sunt dampnatione. 89. Ut nullus christianus munera exigat pro quolibet placito. Nullus christianus pro quolibet placito vel iuditio a
Abbreviated transcription (Latin):
gentia tlispensentur De blasphrmnia in dñi
Iiquis quoliba modo blas phemiã in dm̃iactaue¬
rit. d p̃facto urbis ultimo supplicio subiciatur
Qui uero talem cognoscens ñ manifestauerit. similit̃
co herceatur. Si p̃fectus urbis hȩc punire negle¬
xerit. post dĩ iudiciũ nr̃am in dignationẽ incur¬
rat. De uiduis iuuenibus ne cito uelentur
t iuuenes uidux̧ cito nequaquã uelentur. usque
dũ ꝓbitur illarũ religio & bona ab eis nota sit
conuersatio. ne forte de eisdẽ possit ab apło
Quȩ aut̃ indeliciis sunt. uiuentes mortuȩ sunt
Ut comites & iudices epĩs suis consentiant. ipsiq¬
tientes & oboedientes ꝓpter amorem suiq gra¬
dus honorem. & semꝑ ab eis utilequęrant consi¬
lium. illorũq salubria non spernant monita.
sed intenta cordis aureaudiant. Similiter ueo
& epĩ p̃dictas ꝑsonas humiliter suscipiant. hono¬
rificeq erga eos in omnib agant. & sic semuttus
studeant subleuare consolationibus

Expanded text:
ntia dispensentur. 84. De blas hemia in Deum. Si quis quolibet modo blasphemiam in Deum iactaverit, a praefecto urbis ultimo supplicio subiciatur. Qui vero talem cognoscens non manifestaverit, similiter coerceatur. Si praefectus urbis haec punire neglexerit, post Dei iudicium nostram indignationem incurrat. 85. De viduis iuvenibus, ne cito vel ntur. Ut iuvenes viduae cito nequaquam velentur, usque dum probetur illarum religio et bona ab eis nota sit conversatio; ne forte de eisdem dici possit ab apostolo: Quae autem in deliciis sunt viventes mortuae sunt. 86. Ut comites et iudices episcopis suis consentiant ipsiqtientes et oboedientes propter Dei amorem suique gradus honorem, et semper ab eis utile quaerant consilium illorumque salubria non spernant monita, sed intenta cordis aure audiant. Similiter vero et episcopi praedictas personas humiliter suscipiant honorificeque erga eas in omnibus agant, et sic se mutuis studeant sublevare consolationibus. 87.
Abbreviated transcription (Latin):
auro ȩccłȩ familiȩ & pauperib eiusdẽ eccłȩ secdm
canonicã institutionẽ iuxta qđ indiguerint erogare
ultoris sternatur. & facultas eius eccłȩ ubi seruiuit
addicatur. Corruptores eius. similiter pumantur
Bonauero eorũ. fisci uiribus uindicentur. De pres¬
bitero non ordinando ante legitimũ tempus
res biterũ ordinari ñ debere ante legitimũ tẽpus
hoc est tricesimũ xtatis annũ sed priusquã ad con¬
siderationẽ presbiteratus accedat maneat in episco¬
pio discendi grã officiũ suũ tãdiu donec possint &
mores & actus eiꝰ anĩ aduerti. & tunc si dignꝰ fuerit
ad sacerdotiũ ꝓ moueatur. De episcopis quatinꝰ
paroechias suas diligenter perscrutentur
t unusquisq epõrũ paroechiã suã diligenter per¬
scrutari nitatur. ne aliquis prbr ab alterius paroe¬
chia in suã cõmigrans officiũ celebrare ñ p̃sumat.
sine litteris cõmendaticiis. sicut olimmultis in lo¬
etitulo minori ad maiorem migrari nulli prbo

Expanded text:
auro ecclesiae familiae et pauperibus eiusdem ecclesiae secundum canonicam institutionem iuxta quod indiguerint erogare.ultoris sternatur, et facultas eius ecclesiae, ubi servivit, addicatur. Corruptores earum similiter puniantur: bona vero eorum fisci iuribus vindicentur. 79. De presbitero non ordinando ante legitimum tempus. Presbiterum ordinari non debere ante legitimum tempus, hoc est trigesimum aetatis annum. Sed priusquam ad consecrationem presbiteratus accedat, maneat in episcopio discendi gratia officium suum tamdiu, donec possint et mores et actus eius animadverti. Et tunc si dignus fuerit, ad sacerdotium promoveatur. 80. De episcopis, qualiter parrochias suas diligenter perscrutentur. Ut unusquisque episcoporum parrochiam suam diligenter perscrutari nitatur; nec aliquis presbiter ab alterius parrochia in suam commigrans officium celebrare praesumat sine litteris commendatitiis, sicut olim multis in lo De titulo minori ad maiorem migrare nulli presbitero
Abbreviated transcription (Latin):
Auriũ & oculoꝵ ꝑtinent obloctam̃tũ q̃ueq sacer dotes
cebras unde uigor animi & molliri posse credat᷑
Vt de aliquib generib musicorũ. aliisq ñ nullis
rebus sentiri potest ab omnib: dĩ sacerdotes se
abstinere debent. quia ꝑ auriũ oculorũq. illece¬
bras uitiorũ turba ad animũ ingredi solet:
Histrionũ quoq turpiũ & obscenorũ insolentias
locotũ & ipsi anino effugere. ceterisq sacerdo¬
tibus effugenda p̃dicare debint. Oe eccła edisi¬
& ante p̃finiat qui ȩdificare uult qđ ad lumi¬
naria & adcustodiã & stipendia custodũ suffi¬
ciat. & facta donatione sic domũ edificae.¬
Ut sacerdotes a ludis secularib se caueant
acerdotib ñ expedit sȩcularib & turpib qui¬
bus lib& inter esse locis. uenationes quoq fera¬
rũ uel auium minime sectentar. De prbis &dia¬

Expanded text:
auraurcebras, unde vigor animi emolliri posse credatur, ut de aliquibus generibus musicorum aliisque nonnullis rebus sentiri potest, ab omnibus Dei sacerdotes se abstinere debent; quia per aurium oculorumque inlecebras vitiorum turba ad animum ingredi solet. Histrionum quoque turpium, et obscenorum insolentias iocorum et ipsi animo effugere ceterisque sacerdotibus effugienda praedicare debent. 72. Det ante praefiniat qui aedificare vult, quid ad luminaria, et ad custodiam, et ad stipendia custodum sufficiat, et facta donatione sic domum aedifice73. Ut sacerdotes a ludis secularibus se caveant. Sacerdotibus non expedit secularibus et turpibus quibuslibet interesse iocis. Venationes quoque ferarum vel avium minime sectentur. 74. De presbi
Abbreviated transcription (Latin):
benedicto perungindi sinao
ecđm beati ia cobi apłi documentũ cui &iã dicrita
patrũ consonant infirmi olro qđ ad epis benedicit᷑
a prbris ungui debent. Sic eñ ait. Infirinatꝰ
aliquis in uobis inducat prbros ȩccłȩ & orent
suꝑ eũ oleo in nomine diũ & oratio fidei saluabit
infirinũ. & alleuabit eũ dñs. & sim peccatis sit di¬
mittentur ei. Non est itaq parui pendenda hu¬
ius modi medicina. quȩ aninȩ corporisq meditꝰ᷑
languoribus: De sponso uł sponsa inmonasteriũ ingressis.
isponsus uł sponsa intrauerit inon asteriũ id qđ
arrarũ nomine datũ est. in simplũ tantũ reddatur
De locis in quibus missȩ celebrandȩ sunt
nquib locis & quo apparatu missarũ sollemnia
ex coeptis basilicis celebrari debrant. & utrũ cele¬
brari debeant. que in contilio laodicensi itascri¬
bitur. qđ ñ oporteat in domib: oblationes cele¬
brari ab ep̃is uel a presbitiris. De hisquȩ ad

Expanded text:
benedicto perunguendi sint. Secundum beati Iacobi apostoli documentum, cui etiam decreta patrum consonant, infirmi oleo, quod ab episcopis benedicitur, a presbiteris ungi debent. Sic enim ait: Infirmatur aliquis in vobis? inducat presbiteros ecclesiae, etleo in nomine Domini; et oratio fidei salvabit infirmum, et allevabit eum Dominus; et si in peccatis sit, dimittentur ei. Non est itaque parvipendenda huiusmodi medicina, quae animae corporisque medetur languoribus. 69. De sponso vel sponsa in monasterio ingressa. Si sponsus vel sponsa intraverit in monasterium, id quod arrarum nomine datum est, in simplum tantum reddatur. 70. De locis in quibus missae celebrandae sunt. In quibus locis et quo apparatu missarum solemnitates exceptis basilicis celebrari debeant et utrum celebrari debeant, in concilio Laodicensi ita scribitur: Quod non oporteat in domibus oblationes celebrari ab episcopis vel presbiteris. 71. De his, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
& sibi obseruanda esse cognoscant. Quantam
piscopi quidem maximã curã & sollicitudinẽ cir¬
ca pauperes habeant. & res eccłasticas xcołiis
collatas cauta circũ s pectione dispensent quasi
dĩ ministri ñ quasi turpis lucrigrã sectatores.
illisq ita utantur ñ ut ꝓpriis. sed ut sibi ad dis¬

Expanded text:
ntam Episcopi quidem maximam curam et sollicitudinem circa pauperes habeant, et res ecclesiasticas ecclesiis collatas cauta circumspectione dispensent quasi Dei ministri, non quasi turpis lucri gratia sectatores. Illis itaque utantur non ut propriis, sed ut sibi ad dis
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ illis. qui sua possidentes darisibi aliquid uolunt.¬
& non sine grandi peccato suo. unde pauꝑ uicturus
mnib igitur clericis feminas secũ in domib suis
habere ultra licentiã canonũ firmiter sit contradictã.
paroechia diligenter prbros uelclericos inquirat
unde sint. & si aliquẽ fugitiuũ inuenerit ad suum

Expanded text:
Nec illi, qui sua possidentes dari sibi aliquid volunt,Nec illi, qui sua possidentes dari sibi aliquid volunt, sine grandi peccato suo unde pauper victurus Omnibus igitur clericis feminam secum in domibus suis habere ultra licentiam canonum firmiter sit contradictum.parochia diligenter presbyteros vel clericos inquirat, unde sint: et si aliquem fugitivum invenerit, ad suum
Abbreviated transcription (Latin):
diricis qui in ciuitatib & in monasterus degunt
olumus atq p̃cipimꝰ sicut synodali atq canonica
auctoritate a pastorib scȩ̃ eccłȩ sepissune ammo¬
niti sumus. ut canonici clerici qui in ciuitatib uł
in monasterus degunt. qui beneficia habent
unde uictũ & uestim̃tũ habere possunt. ut his iuxta
apłm contenti sint. & stipendia fratrũ unde pau¬
periores & his qui assidue in p̃dictis locis dño fa¬
mulantes excubaN. atq ibi assidue diuinũ ex¬
plent officiũ nequaquã assumant. aut insuis usib
conuertant. Scimus enĩ ꝗa absq periculo
atq dispendio anmarũ suarũ hoc nullatenus
facere posst̃. Si quis aut̃ hȩc statuta contemipserit.
De communicatione ȩcołȩ nihil habenti
ui haba ȩccłam cũ om̃ib nihil habentib hab&
cõmune. nec aliꝗͥd inde eis qui sibi de suo sufficiunt
conuenit erogare. quando nihil aliud sit habentib
dare quã ꝑdere. De his qui sua possidentes
aliquid sibi dariuolunt

Expanded text:
icis, qui in civitatibus vel in monasteriis degunt. Volumus atque praecipimus, sicut sinodali atque canonica auctoritate a pastoribus sanctae ecclesiae saepissime admoniti sumus, ut canonici clerici, qui in civitatibus vel in monasteriis degunt, qui beneficia habent, unde victum et vestitum habere possunt, ut his iuxta apostolum contenti sint, et stipendia fratrum, unde pauperiores et hi, qui assidue in praedictis locis Domino famulantes excubant atque ibi assiduum divinum explent officium, nequaquam assumant aut in suis usibus convertant: scimus enim, quia absque periculo atque dispendio animarum suarum hoc nullatenus facere possunt. Si quis haec statuta contempserit, De communicatione ecclesiae cum nihil habenti habet ecclesia, cum omnibus nihil habentibus habet commune; nec aliquid inde eis, qui sibi de suo sufficiunt, convenit erogare, quando nihil aliud sit habentibus dare, quam perdere. 114. De his, qui sua possident et sibi aliquid dari volunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cemodi alienatione se abstineant. labellio uero
qui talia instrumenta consoripserit. ꝑ prtuo exilio¬
stradartur: Magistratus uero. iudices quitalia m¬
Erumenti consense rint & dignitate oacultater
smitanti parbiis qui dõ solummodo confiteri

Expanded text:
cemodi alienatione abstineant. Tabellio vero, cemodi alienatione abstineant. Tabellio vero, qui talia instrumenta conscripserit, perpetuo exiliotradatur. Magistratus vero iudices, qui talia strumenta consenserint, et dignitatem et facultates amittant. 57. De his qui solummodo confit
Abbreviated transcription (Latin):
id faciunt. Quia gͦ constat liominẽ ex duab esse
substantis. anima uidelic& & corpore. & interdun
animi motu. interdũ carnis fragilitate peccatur.
sollerti indagatione debent inquiri ipsa peccata. ut
ex utrisq plena sit confessio. scilic& ut & ea confitrant᷑
quȩ ꝑ corpus gesta st̃. & ea quib insola cogitatione
delinquitur. Instruendus. ẽ. itaq peccatorũ suorũ
confessor. ut de octo principalib uitiis sine qulb
in hac uita difficile uiuitur confessionẽ faciat. ꝗa
aut cogitatione. aut qđ est grauius opere eorũ in¬
stinctũ peccauit: Odiũ & enĩ. inuidia. suꝑbia. uel
certe huiuscemodi animȩ̨ pestes tanto periculo¬
sius ledunt. quanto subtilius serpunt De scĩs
eccłȩ uł si no dochiȩ uł monasteriorũ rectores earũ
rem immobilẽ nequaquã liceat alienare. id est domũ.
agrũ. mancipiũ. panesciuiles. neq creditori obligare

Expanded text:
id faciunt. Quia ergo constat hominem ex duabus esse id faciunt. Quia ergo constat hominem ex duabus esse substantiis, anima videl cet et corpore, et interdum animi motu, interdum carnis fragilitate peccatur: sollerti indagatione debent inquiri ipsa peccata, ut ex utrisque plena fiat confessio: scilicet ut ea confiteantur, quae per corpus gesta sunt, et ea, quibus in sola cogitatione delinquitur. Instruendus est itaque peccatorum suorum confessor, ut de octo principalibus vitiis, sine quibus in hac vita difficile vivitur, confessionem faciat; quia aut cogitatione, aut, quod est gravius, opere eorum instinctu peccavit. Odium etenim, invidia, superbia vel certe huiscemodi animae pestes tanto periculosius laedunt, quanto subtilius serpunt. 56. De se vel synodochiae vel monasteriorum rectores, earum rem immobilem nequaquam liceat alienare, id est agrum, domum, mancipium, panes civiles, neque creditori obligare:
Abbreviated transcription (Latin):
ner aprde nobus uisũ est eandẽ confirinatios eosicuti
ner dla pr smnũ iterari minime debere. Quiaut bis ut
amplius baptitatur aut confirmatur.
sissime famulari decretum est.
De clericis qui ad tabulas ludunt
iqtus clerieus ad tabulas ludit ut sprctaculis intenait
poets annos a saero minusterio ꝓinbeatur & si dgiu
penitentiã fecerit eł toncilitur
Debis qui seruoru matrimonia dirimunt
natũ est nebis qͥđ quudã legitima seruorũ inatrimo¬
nia potestatiua quadã presumptione diramant:
noma tendentes ullud euangelicũ. Qđ d sconunnt.
seg no mon separd. Unde nobis uisũ est ut coniuga
ser uoruñ dirtimantur & iã si diuer sos domnos
habrant sed muno conugio ꝑmanuntes domi¬
nos suis seniunt. S hoc inalis obseruatdũ est ubi
legalis coniunctio fuit o ꝑuoluntate domiinortĩ
De his qui pleniter petcata non confitentur
ed & hoc emendatione indigere ꝑspeximus
quidã dũ confitentur petcata sua sacerdotib ñ plene

Expanded text:
ntur. Unde nobis visum est, eandem confirmationem sicut nec baptismum iterari minime debere; quia hos, qui bis vel amplius baptizantur aut confirmantur,ericali religiosissime famulari decretum est. 53. De clericis ad tabulas ludentibus. Si quis clericus ad tabulas ludat vel spectaculis attendat, ppoenitentiam fecerit, reconcilietur. 54. De his, qui servorum matrimonia dirimunt. Dictum est nobis, quod quidam legitima servorum matrimonia potestativa quadam praesumptione dirimant, non adtendentes illud euangelicum: Quod Deus coniunxit, homo non separet. Unde nobis visum est, ut diversos dominos habeant; sed in uno coniugio permanentes dominis suis serviant. Et hoc in illis observandum est, ubi legalis coniunctio fuit et per voluntatem dominorum. 55. De his qui pleniter peccata non confitentur. Sed et hoc emendatione indigere perspeximus, quod quidam, dum confitentur peccata sua sacerdotibus, non plene
Abbreviated transcription (Latin):
mantur. nequaquã redimi possunt. quia qui hoc ꝑ¬
petrant uidentur dm̃ mercede conducere ut eisim¬
pune peccare liceat. Nongͦ id cirto quis pecare
deba ut clemosinã faciat. sed ideo xlemosinã face¬
re deba quid peccauit: Mentẽ enĩ & corpus quȩ
lbido traxit ad culpã. afflictio & contritiore

Expanded text:
mantur, nequaquam eis redimi possunt: quia qui hoc perpetrant videntur Deum mercede conducere, ut eis impune peccare liceat. Non ergo idcirco quis peccare debet ut eleemosynam faciat: sed ideo eleemosynam facere debet, quia peccavit. Mentem enim et corpus quae libido traxit ad culpam, afflictio et contritio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ antiquorũ canonũ auctoritatẽ aut ꝑ ecclasticã
consuetudinẽ sicut superius dictũ est imponi deb&.
repudiatis ac pornitus eliminatis libellis quos poe¬
nitentiales uocant. quorũ st̃ certi errores incerti
auctores. de quib rite dici potest. Mortificabant
animas quȩ ñ morirbantur. & uiuiftcabant animas
que ñ uiuebant. Iui dĩ peccatis grauib leues quos
dã & inusitatos imponunt puenitentiȩ modos. con¬
suunt puluillos
sermonẽ sub om̃i
cubito manus
& faciunt
ceruicalia sub capite
uniuersȩ ata ȩtatis. ad capiendas animas
Quod quidã presbiteris absq consensu ep̃orũ
ecclesi as dent uel auferant.
nuentũ est. qđ mnulti arbitru sui temeritate. & qđ est

Expanded text:
turarum auctoritatem, aut per ecclesiasticam consuetudinem, sicut superius dictum est, imponi debet, repudiatis ac penitus eliminatis libellis, quos poenitentia es vocant, quorum sunt certi errores, incerti auctores; de quibus rite dici potest: Mortificabant animas, quae non moriebantur, et vivificabant animas quae non vivebant. Qui ddam et inusitatos imponunt poenitentiae modos, consuunt pulvillos, sermonem sub omni cubito manus, et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas. 64. Quod quidam presbiteris absque consensu episcoporum ecclesias dent vel auferant. Inventum est, quod multi arbitrii sui temeritate et, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerit. aut qđ illi secđ̾m scãrũ scripturatũ aucto¬
ritatr̃. eccłasticã consuetudinẽ rectius uisũ fuerit
Si ergo medici qui corporib medicinã inferre conant
nequaquã ꝓpt̾ ꝑsonȩ cuius lib& acceptionẽ his quos
sanare cupiunt. cauterio aut ferro. aut duris aliis
quibus lib& rebus parcit. multo magis ins obser¬
uandũ est qui ñ corporũ sed animarũ medici existuN.
Neq pensanda est poenitentia quantitate temporis.
sed ardore mentis. & inortificatione corporis. Cor
enĩ contritũ & humiliatũ. ds̃ ñ speruit
De monachis & sanctimonialibus

Expanded text:
rit aut quod illi secundum sanctarum scripturarum auctoritatem et ecclesiasticam consuetudinem rectius visum fuerit. Si ergo medici, qui corporibus medicinam inferre conantur, nequaquam propter personae cuiuslibet acceptionem his, quos sanare cupiunt, cauterio aut ferro aut duris aliis quibuslibet rebus parcunt; multo magis his observandum est, qui non corporum, sed animarum medici existunt. Neque pensanda est poenitentia quantitate temporis, sed ardore mentis et mortificatione corporis. Cor autem contritum et humiliatum Deus non spernit. 59. De monachis et san
Abbreviated transcription (Latin):
suo ex cõmunicetur & reconcilietur
De clerico ad tutelam uocato
i ep̃s. presbiter. diaconus. subdiaconus. ad tutela
uel eu rationẽ uocentur tantũ munus aiministra¬
tionis in hoc concedetur suscipere. si tamen intra
quattuor minscs ꝑ cumpetentẽ iudicẽ in scriptias
manif estauerit. qđ huius modi munus sua sponte
recepit. & tunc circa aliã tutelã p̃iudiciũ ñ patiatur
De eccłis in reb ꝓpriis constitutis. & intir hiredes
ȩxcłȩ in reb ꝓprus constitutȩ diuidant. & tanta
ꝑ randẽ diuisionẽ simultas oriatur. ut unius alta¬
lomodo geri potest. Unde postra nobis uisum est
qđ huiuscemodi ȩccła. ẽ. inter heredes diuidi ñ de¬
brant. & si in contentionẽ uenerint. & simultates.¬
& intereos surrexerint ꝑ quas sacerdos suo ibi
officio canonice fungi ñ possit. p̾cipiat᷑ ab ep̃o
ciuitatis ut nullo modo ibi missarũ sollemnia
celebrent donec illi ad concordiã redeant & pari

Expanded text:
suo quis excommunicetur et reconcilietur. 50. suo quis excommunicetur et reconcilietur. 50. De clerico ad tutelam vocato. Si episcopus, presbiter, diaconus, subdiaconus ad tutelam vel curationem vocentur, tantum munus administrationis in hoc concedetur suscipere; si tamen intra quatuor menses per competentem iudicem in scriptis manifestaverit, quod huiusmodi munus sua sponte recepit. Et tunc circa aliam tutelam praeiudicium non patiatur. 51. De ecclesiis in rebus propriis constitutis et inter heredesesie in rebus propriis constitute dividantur, et tanta per eandem divisionem simultas oriatur, ut unius altalo modo augeri potest. Unde nobis visum est quod hujuscemodi ecclesiae inter heredes dividi non debeant, et si in contentionem venerint, et simultates inter eos surrexerint, per quas sacerdos suo ibi officio canonice fungi non possit, praecipiatur ab episcopo civitatis, ut nullo modo ibi missarum solemnia celebrentur, donec illi ad concordiam redeant ex pari
Abbreviated transcription (Latin):
decepert̃. nullã contra eccłam uł amiministrato¬
reseius url adurrsus ipsas ꝑsonas quos credider ẽ
habrant actionẽ. Si uero quis eos propublice
debito uł exactione crediderit ut fide iussoru re¬
ciperit de substantia fisci debitũ cõpellat᷑ ex solurre
De eo quires ȩccłe per falsam prȩcariam
ingenia in p̃cariã sibi ad quirere a habere uouerit
u post factas p̃carias eadim mindatia ad aures
iusdẽ rrctoris ecołȩ delata fuerint ipsa eccłaris
suas quȩ eimindaciter abstractȩ fuerunt plinit
absq ullius contradictione omnimodis recipiat
in suã recipiat dominationim. Quod antiquuis
mos poenitendi qui iuxta canonicã auctoritatẽ
oenituitiã agere iuxta antiquã canonũ institutio¬
nẽ in plersq: locis ab usu retessit & neq ex cõmum¬
candi. neq reconciliandi antiqui inoris ordo ser¬
uatur. ut a domuo imperatore impetret᷑ adiuto¬
riũ qualiter siquis publice peccat. publica multit᷑
pornitentia. ut secđ̾m ordinẽ canonũ pro merito

Expanded text:
ra ecclesiam vel administratores eius vel adversus ipsas personas quos crediderunt, habeant actionem. Si vero quis eos pro publico debito vel exactione crediderit vel fideiussores receperit, de substantia fisci debitum conpellatur exsolvere. 48. De eo qui res ecclesiae per falsam precariam vingenia in precariam sibi adquirere et habere voluerit, et post factas precarias eadem mendacia ad aures eiusdem rectoris ecclesiae delata fuerint, ipsa ecclesia res suas, quae ei mendaciter abstractae fuerunt, pleniter absque ullius contradictione omnimodis recipiat. in suam recipiat dominationem. 49. Quod antiquus mos poenitendi, qui iuxta canonicam auctoritatem . Modus poenitentiam agere iuxta antiquam canonum institutionem in plerisque locis ab usu recessit, et neque excommcandi neque reconciliandi antiqui moris ordo servatur; ut a domno imperatore impetretur adiutorium, qualiter, si quis publice peccat, publica multetur poenitentia, ut secundum ordinem canonum pro merito
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ agendũ cupimus suo intempore uobis dicenda
atq. uobiscũ conferenda reseruauimus. quatenus
ita sit. ut & nosmet ipsos saluare. popłoq. nobis
subiecto utiliter prodesse. atq ꝓ uobis & stabilitate
imperii ur̃ liberius ualeamus exorare. & de ur̃ĩs
obsequiis & regni adiutorio solatiũ debitũ minune
subtrahatur. sed si possibile fuerit. potius augeatur

Expanded text:
peragendum cupimus, suo in tempore vobis dicenda peragendum cupimus, suo in tempore vobis dicenda atque vobiscum conferenda reservavimus, quatenus ita sit, ut et nometipsos salvare populoque nobis subiecto utiliter prodesse atque pro vobis et stabilitate imperii vestri liberius valeamus exorare, et de vestris obsequiis et regni adiutorio solatium debitum minime subtrahatur, sed, si possibile fuerit, potius augeatur
Abbreviated transcription (Latin):
siea quȩ ammnonemus ꝓsperũ successũ habuerint.
credimus qđ ad ꝑfectionis statũ ur̃a intentio. nrãq
deuotio dõ cooperante ꝑuenire possit. Uerum
ditione & tenore creuisse atq dilatatũ esse. & a
prudentissimis sc̃isq prȩdecessorib nr̃is siue
scilic& ab ep̃is siur a principib hanc causã ex toto
correctã non fuisse propter hȩc quȩ suo tempore
dicipossunt. & pondus tantȩ considerationis. par¬
uitatis nrȩ uires excessit. m nec ottũ nec spatiũ tem¬
poris. nec plenitudinẽ consacerdotũ nr̃orũ sicut
ipsa necessitas ex poscebat habuimus ldeo liȩe con¬
gruentiori & aptiori tẽpori uita comite si ds̃ ita an¬
nuerit tractanda ac consideranda distulimus. qͣm
tantȩ considerationis ꝑfectio. indig& assensu & ad¬
iutorio principũ & multitudine atq deuotione
nec non & studio sacerdotũ. & oboedientia uel concor¬
dia populi. & congruentia loci. tẽporisq spatio

Expanded text:
si ea quae admonemus prosperum successum habuerint, si ea quae admonemus prosperum successum habuerint, credimus quod ad perfectionis statum vestra intentio nostraque devotio Deo cooperante pervenire possit. Verum a prudentissimis sanctisque praedecessoribus nostris, sive scilicet ab episcopis sive a principibus, hanc causam ex toto correctam non fuisse propter haec quae suo tempore dici possunt, et pondus tantae considerationis parvitatis nostrae vires excessit, quoniam nec otium nec spatium temporis nec plenitudinem consacerdotum nostrorum, sicut ipsa necessitas exposcebat, habuimus: ideo haec congruentiori et aptiori tempori vita comite, si Deus ita annuerit, tractanda ac consideranda distulimus, quoniam tantae considerationis perfectio indiget adsensu et adiutorio principum, et multitudine atque devotione necnon et studio sacerdotum et oboedientia, vel concordia populi et congruentia loci temporisque spatio.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ multa quȩ a multis aliter quã diuina ductoritas
se habeat dimissa sunt quȩ ñ tenebant corrigentur.
Nã & illud qđ in eisdẽ capitulis continet᷑ ut manifestũ
fier& quȩ causȩ ideffecerint ut sacerdotes & princi¬
pes a recto tramite deuiassent. exceptis p̃missis ca¬
pitulis in quib sicut diximus multa neglegebantur.
specialiter tam̃ unũ obstaculũ ex inulto tempore
iã inoleuisse cognouimus. uel quia & principalis
potestas diuersis occasionib interuenientib secus
quã auctoritas diuina sehabeat in causas exccłast¬
cas ꝓsilierit. & sacerdotes partĩ neglegentia.
partun ignorantia. partĩ cupiditate in secularib
negotiis & sollicitudinib ultra quã debuerant
se occupauerint. & hac occasione aliter quã diuina
auctoritas doceat in utraq parte actũ extitisse¬
ñ dubiũ est. Sed quia dõ miserante a ꝓgenitorib
& genitore ur̃o & a uobis inulta correcta gratulam᷑.

Expanded text:
quod multa, quae a multis aliter, quam divina auctoritas quod multa, quae a multis aliter, quam divina auctoritas se habeat, dimissa sunt, quae non tenebant, corrigentur. Nam et illud quod in eisdem capitulis continetur, ut manifestum fieret, quae causae id effecerint, ut sacerdotes et principes a recto tramite deviassent, exceptis ppitulis in quibus sicut diximus multa neglegebantur, specialiter unum obstaculum ex multo tempore iam inolevisse cognovimus; id est quia et principalis potestas, diversis occasionibus intervenientibus, secus quam auctoritas divina se habeat, in causas ecclesiasticas prosiluerit, et sacerdotes, partim neglegentia partim ignorantia partim cupiditate, in secularibus negotiis et sollicitudinibus ultra quam debuerant se occupaverint, et hac occasione aliter quam divina auctoritas doceat, in utraque parte actum extitisse dubium non est. Sed quia, Deo miserante, a progenitoribus et genitore vestro et a vobis multa correcta gratulabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
& inquirite ut faciatis quȩ placita st̃ illi. & filiis
urĩs mandate ut fatiant iustitias & elemosinas. &
ut sint memores dĩ & benedicant eũ in om̃i tẽpore.
inueritate & in tota uirtute sua. His om̃ib p̾liba¬
tis. notescimus uobis. qđ ea quȩ in capitulis ur̃is
nobis tractanda cõmisistis. scilic& quid a principib.
& reliquo popło. uel ita ut diuina dustoritas do¬
ceat aut aliter teneatur. uel quid inde ex parte
aut ex toto dimissũ sit ut ñ teneatur : fatemur quia
in his capitulis quȩ superius continent᷑. net ñ & in
his quȩ p̃senti anno conscribi & ꝑ missos ur̃os ob
uitia comprimenda ꝑ imperiũ urũm direxistis
multa demonstrata sunt. quȩ a pastorib eccłarũ
& a principib & a reliquo popło hactenꝰ neglecta
ex titerun. & aliter quã diuina auctoritas sehabeat
in his eos egisse & agere nouimus. Sedsi hȩt nr̃a
sacerdotalis ammonitio effectũ dõ cooperante ꝑ
urũm bonũ studiũ ab binc optinuerit. credimus

Expanded text:
acita illi; et filiis vestris mandate, ut faciant iustitias et elemosinas et ut sint memores Dei et benedicant eum in omni tempore in veritate et in tota virtute sua. His omnibus praelibatis, notescimus vobis, quod ea, quae in capitulis vestris nobis tractanda commisistis, scilicet quid a principibus et reliquo populo vel ita ut divina auctoritas doceat, aut aliter teneatur, vel quid inde ex parte aut ex toto dimissum sit ut non teneatur, fatemur quia in his capitulis, quae superius continentur, necnon et in his, quae praesenti anno conscribi et per missos vestros ob vitia comprimenda per imperium vestrum direxistis, multa demonstrata sunt, quae a pastoribus ecclesiarum et a principibus et a reliquo populo hactenus neglecta extiterunt, et aliter, quam divina auctoritas se habeat, in his eos egisse et agere novimus. Sed si haec nostra sacerdotalis admonitio effectum Deo operante per vestrum bonum studium abhinc optinuerit, credimus