comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ñ enĩ poꝰsumꝰ certa aliqua cõp̃hensiõe ł ex sensu cognita. ł ex
ta de ueritate eiꝰ p̃sumere. Quippe ut sõniũ qͦmagis c̃trectare cupimꝰ. ħ ĩpensis
siluȩ gñatę sp̃es florescunt. ut putant stoici. s extͥnsecu obueniunt ut incęra signacula
Nutriculã uõ idñꝙ alienos foetꝰ uelut ꝓpͥis humeriꝰ uehat. ꝓppe nicħ his p̃bet ãpliꝰ
p̃t̃ subiectiõe. De m̃ ꝓgredit᷑. Atq ħ ꝙ de ea dr̃ uerũ ẽ. ꝗdẽ. ⁊ dicendũ uidetur
aꝑtiꝰ. qr ñ statĩ q̃ uere dñr. aꝑte & iã manifesteq dñr̃. Multȩ ꝗppe oratiões uere
ꝗdẽ sn obscure. Nlascit᷑ ꝗppe obscuritas. ł dicentis ñ nũquã uoluntate. ł audientis utio
ł exnat᷑a rei đ qua tͣctatꝰ ẽ. Iuxta dicentẽ fit obscuritas cũ uł studiodataq oꝑa dog¬
ma suũ uelat auctor ut fecer̃ anstotiles. ⁊ heraditꝰ. Uł ex inbeccillitate sermonis.

Expanded text:
n enim possumus certa aliqua comprehensione uel ex sensu cognita uel ex ratione intellecta de ueritate eius praesumere; quippe ut somnium, quo magis contrectare cupimus, hoc impensius siluae generatae species florescunt, ut putant Stoici, sed extrinsecus obueniunt ut in cera signacula, «nutriculam» uero ideo quod alienos fetus uelut propriis humeris uehat; quippe nihil his praebet amplius praeter subiec uere dicuntur aperte etiam manifesteque dicuntur. Multae quippe orationes uerae quidem sed obscurae; nascitur quippe obscuritas uel dicentis non numquam uoluntate uel audientis uitio uel ex natura rei de qua tractatus est. Iuxta dicentem fit obscuritas, cum uel studio dataque opera dogma suum uelat auctor, ut fecerunt Aristoteles et Heraclitus, uel ex imbecillitate sermonis;
Abbreviated transcription (Latin):
splendens atq ornatꝰ capacitatẽ quẽ ãmodũ
appellat᷑ in formȩ eui ñdũ
accesent exartisicio forma. Formari tam̃ possit. Et c̃ cludit asserens om̃e ꝙ bene
attp affabre recepturũ erit formas. in forme eẽ debere purũꝙ ab his orb q̃eletue
cepturũ hẽ sine figura ⁊ siñ colore odore ȩtiã ⁊ cetisq corporas naturã c̃ secũt᷑.
le ẽ. Si aqͣ uniu̾ se rei silua siue substã. Ut tales censet habebit certe qͣ litates nate
ignescere suscipiet certe rursũ igneas qualitates.
sibi fr̃. Quippe altiꝰ humor yfrigꝰ ꝓpͥa sunt. altis siccitatis ⁊ calor. Hȩc gͦ inꝗt diu̾sas¬
nrepugnantia nõ patient᷑ altiꝰ sincerã expͥmi qualitatẽ. cũ calor ꝗdẽ frigꝰ ĩpugnet
siccitas demũ int̾imat humorẽ. uelud alio utam exẽplo. si sit aliꝗd candidũ ut
phisimitũ dinde ħ oporteat tͣns ferri in aliũ colorẽ. ł diu̾sũ ut ruborẽ suie pallorẽ¬

Expanded text:
splendoris atque ornatus capacitate; quem ad modum appellatur informe saxum, cui nondum accesserit ex artificio forma, formari tamen possit. Et concludit asserens omne quod bene atque affabre recepturum erit formas informe esse debere purumque ab his omnibus quae erit recepturum, hoc est sine figura et sine colore, odore etiam et ceteris quae corporis naturam sequuntur. le est: si aqua sit uniuersae rei silua siue substantia, ut Thales censet, habebit certe qualitates naturet ignescere, suscipiet certe rursum igneas qualitates.humor et frigus propria sunt, alterius siccitas et calor. Haec ergo, inquit, drepugnantia non patientur alterius sinceram exprimi qualitatem, cum calor quidem frigus impugnet, siccitas demum interimat humorem, uel, ut alio utamur exemplo, si sit aliquid candidum ut psimithium, deinde hoc oporteat transferri in alium colorem uel diuersum ut ruborem siue pallore
Abbreviated transcription (Latin):
dici posse hoc ł illud. Merito. Sola eñ ħ̃ ut cuiꝰ nulla qualita sit. nullaq forma.
nec in c̃tͣriaꝰ qualitates nec in diu̾sas formaꝰ patit̾ c̃uersaoẽ.Et ꝗa sẽꝑ eadẽ manet:
certo nõe appellari firmȩ pot̃. Atq ut õẽ nubilũ naturał discuteret obscuritatiꝰ.
ad hibito splendore ĩ lustris exẽplis iubet c̃ciꝑe anĩo ⁊ infringere cogitatione opific ẽ
ȩc uno eodẽq auro in numeras sine int̾ missiõe formantẽ figuraꝰ. mͦ pyramidis ⁊exea mox
octo hedri. dictoq citiꝰ icosahȩdri.⁊ itẽ cibi species. Ct̃as itẽ trianguloꝵ qͣdratoꝵ. Yem¬
Scyeli circuli : tc̃ si quiꝰ electa qͣ libet fig̾a querat quid illud sit. aurũ eẽ respondi
o portere censet. Ne si pyramidẽ eẽ responsũ sit. illa in aliã figurã mox ⁊int̃ ipsa u̾ba
sponsioĩs migͣnte qui sic respondit m̃ciat᷑. Eodẽ gͥmͦ nec ignẽ¬

Expanded text:
dici posse "hoc" uel "illud"». Merito; sola enim haec, ut cuius nulla qualitas sit nullaque forma, nec in contrarias qualitates nec in diuersas formas patitur conuersionem, et quia semper eadem manet, certo nomine appellari firme potest. Atque ut omne nubilum naturalis discuteret obscuritatis adhibito splendore illustris exempli, iubet concipere animo et infingere cogitatione opificem «ex uno eodemque auro innumeras sine intermissione formantem figuras», modo pyramidis et ex ea mox octahedri dictoque citius icosahedri et item cubi species, ceteras item triangulorum, quadratorum, hemicycli, circuli: tunc, «si quis electa qualibet figura quaerat», quid illud sit, aurum esse responderi oportere censet ne, si pyramidem esse responsum sit, illa in aliam figuram mox et inter ipsa uerba responsionis migrante qui sic responderit mentiatur. Eodem igitur modo nec igne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ habebit innũas formaꝰ. ñ suaꝰ s aliunde adhibitas sibi. Ratioẽ gͥ ⁊ rectȩ usui siluȩ
corporeȩ q̃ c̃ signata ẽ undiq corpoꝵ formiꝰ nata mollis cedntiꝰq matĩȩ cõparatur.
ex pͥmeret. Ait ẽẽ in hõiũ ingñs iuĩ qͣndã cerȩ simillimã. q̃ faciet y acutoꝰ ad in¬
tellegendũ. ⁊ cęleres ad ediscendũ. y ed dẽ sub inde ad obliuiosos. Itẽ alios quidẽ
tardos ad discendũ. uerũ uigit᷑ memores. quosdã ita in geniatos ut ycito discat¬

Expanded text:
et habebit innumeras formas non suas, sed aliunde adhibitas sibi. Ratione igitur et recte usui siluae et habebit innumeras formas non suas, sed aliunde adhibitas sibi. Ratione igitur et recte usui siluae corporeae, quae consignata est undique corporum formis, natura mollis cedentisque materiae comparatur. et. Ait esse in hominum ingeniis uim quandam cerae simillimam, quae faciat et acutos ad intellegendum et celeres ad ediscendum, et eosdem subinde obliuiosos; item alios quidem tardos ad discendum, uerum iugiter memores; quosdam ita ingeniatos ut et cito disca
Abbreviated transcription (Latin):
siluã. nec in ꝗt ⁊ cosa hedrũ. nec cybũ. sy humectã hanc t̃renã illã siluȩ soliditatẽ
Nec uõ putandũ ẽ. agere nc̃ platanem d noĩnũ ꝓpͥetate ꝗn potiꝰ dare oꝑã. ut assuesca¬
mꝰ sincerã siluã q̃ c̃cursu uarioꝵ corpoꝵ tegit᷑ ab eoꝵdẽ corpoꝵ ꝑmixtiõe sollertia
stinguere. Ait enĩ eadẽ y c̃ simił ratio difficultatesq q̃ cunctaꝰ¬
formas. repꝑit᷑. ħ̃ ꝗppe. ħ qͥppe minimȩ receit ex c̃dicioẽ ꝓpͥa. recip̃ enĩ cunc
nec ullã de hisdẽ formã trahit. Ergo formata qͥdẽ st̃ cortora silua sine forma
Cũq intra gͣmiũ eiꝰ form̃tur in ꝗt ꝙ recipiunt᷑. Consequent̃ supͣdiciis q̃ recipunt᷑¬
corpora. q̃ ceđntia uarioꝵ simulachroꝵ ĩ p̃ssiõe recepta diu c̃seruent ĩ posita signa¬
cula. ut sicerã qͥs ł plũbũ ł argentũ c̃signet undiq erit tc̃ insiluȩ uicẽ cera ĩ formiꝰ.

Expanded text:
siluae soliditatem. Nec uero putandum est agere nunc Platonem de nominum proprietate, quin potius dare operam ut assuescamus sinceram siluam, quae concursu uariorum corporum tegitur, ab eorundem corporum permixtione sollertia mentis distinguere. Ait enim: «Eadem et consimilis ratio difficultasque in eaitur. Haec quippe minime recedit ex condicione propria; recipit enim cuncta nec ullam de isdem formam trahit». Ergo formata quidem sunt corpora; silua sine forma. «Cumque intra gremium eius formentur, inquit, quae recipiuntur», — consequenter supra dictis «quae recipiuntcorpora, quae cedentia uariorum simulacrorum impressionibus recepta diu conseruent imposita signacula, ut si ceram quis uel plumbum uel argentum consignet undique. Erit tunc in siluae uicem cera informis
Abbreviated transcription (Latin):
ongo rerũ. Igitur siluã quidẽ uixta legẽ rationẽq dissolutiões in uenimꝰ. uixta cõpositioĩs uͦ
precepta ipsũ opificẽ dm̃. Ex oꝑibus porro dĩ opificis exẽplũ. et qm̃ singula ħ̃ initia sunt.
nusus erit de integro de initiis disserendũ. Est gͥ initiũ pͥmuꝰ limes postquẽ st̃ cuncta
quȩ exeodẽ st̃ limite. Et ꝗa om̃e initiũ ut pote origo rerũ p̃cedit ortũ. necesse ẽ eã fore
si plicẽ sine qualitate ꝑpetuã. Si simplȩx nõ erit ꝑ inde erit. atq ea q̃ ft̃ ex eiꝰ dẽ substã
Nec int̾ erit quic quã int̾ ipsũ iniciũ. n ct̾a &s iã si antiquitas intẽpore c̃stituat᷑. Quãdo

Expanded text:
erum. Igitur siluam quidem iuxta legem rationemque dissolutionis inuenimus, iuxta compositionis uero praecepta ipsum opificem deum, ex operibus porro dei opificis exemplum. Et quoniam singula haec initia sunt, rursus erit ex integro de initiis disserendum. Est igitur initium primus limes post quem sunt cuncta quae ex eodem sunt limite; et quia omne initium, utpote origo, rerum praecedit ortum, necesse est eam fore simplicem, sine qualitate, perpetuam. Si simplex non erit, perinde erit atque ea quae sunt ex eiusdem substantia, nec intererit quicquam inter ipsum initium et cetera etiamsi antiqu
Abbreviated transcription (Latin):
illa fore qr̃ hȩc partes sunt. Ut diximus. Idẽ solidũ uniu̾sũq corpꝰ. est gͣ in solido atq
tretio. Quȩ c̃stat exformis : qualitatib. ignis ꝗdẽ splendor lenitas calor : figura.
alique sint naturales ꝓpͥetates. oportet. sigͦ has qualitates: quãtitates & iã formas figu¬
rursus et rep̃sentemꝰ ac uelut in suũ locũ reponamꝰ. h ẽ gña. qualiates. figuras. nec
Armonia demũ analogiȩ ẽ comes. A nalogiȩ aut̃ cũ ratiõe. Et demũ ratio comes in¬
diuidua ꝓuidntiȩ repperit᷑. nec uõ ꝓuidentia siñ inteilectu ẽ. Intellectꝰ ꝙ sine
m̃te nc̃ ẽ. menꝰ gͦ dĩ modulauit. ordinauit. Ex coluit om̃ẽ c̃tinentiã corporis.
uenta gͦ ẽ demũ opificis diuina origo. Oꝑat᷑ pono opifex ye

Expanded text:
illa fore quorum haec partes sunt, ut diximus, id est solidum uniuersumque corpus. Est igitur in solido atque retio, quae constat ex formis et qualitatibus: ignis quidem splendor leuitas calor et figura, insertae sunt aliquae sint naturales proprietates oportet. Si ergo has qualitates et quantitates, etiam formas figurursus ei praesentemus ac uelut in suum locum reponamus, hoc est genera qualitates figuras, nec harmonia demum analogiae comes est; analogia item cum ratione et demum ratio comes indiuidua prouidentiae reperitur, nec uero prouidentia sine intellectu est intellectusque sine mente non est. Mens ergo dei modulauit, ordinauit, excoluit omnem continentiam corporis; inuenta ergo est demum opificis diuina origo. Operatur porro opifex e
Abbreviated transcription (Latin):
hat ꝓ pͥas qualitates. frigꝰs : siccitatẽ. ꝑ ind eñĩ tractemꝰ adp̃sens qͣsi t̃ra ȩxaliqua parte ĩ alud
aliqđ c̃uertat᷑ elem̃tũ. similit̃ aqua in duab qͣ litatib inuenit᷑. humoris uidł : frigoris.
t̃ra latȩ fusa ẽ uertet᷑. aliqͣtenus in a quã. tc̃ siccitas ꝗdẽ eius mutata erit in humorẽ. frig̃

Expanded text:
habet proprias qualitates, frigus et siccitatem perinde enim tractemus ad praesens quasi terra ex aliqua parte in aliud habet proprias qualitates, frigus et siccitatem perinde enim tractemus ad praesens quasi terra ex aliqua parte in aliud aliquod conuertatur elementum. Similiter aqua in duabus qualitatibus inuenitur, humoris uidelicet et frignatura frigoris. Cum igitur terra late fusa conuertetur aliquatenus in aquam, tunc siccitas quidem eius mutata erit in humorem, frigus
Abbreviated transcription (Latin):
spatio ꝙ ẽ ꝓpͥũ quantitatis: gͦ silua minime secabit. Caret enĩ quantitate ꝑ inde
ut qualitate. quã uis qualitatẽ qͣnitatẽq comitet᷑. Siuo ꝗa corpora qualitatib
cari queunt psã quoqr una cũ isdẽ secart fingamꝰ slõ erit oĩno ab orrens ara.¬
tiõe ł in c̃ueniens p̃sũptio. Recta ẽ gͥ nr̃a opinio. neꝙ ignẽ. neq t̾rã. nec
iquã. nec sp̃m eẽ siluã. s mat̾iã pͥncipalẽ. ꝯ corporis pͥmã subiectioẽ. in qua
ñ qualitafis ñ forma. ñ quãtitas. ñ figura sit ex natura ꝓpͥa s uirtute opificis
ħ et cuncta conȩxasint. ut ex his unuersa corpori ⁊ singillatĩ ꝑfectio. ⁊ cõmuntt̃
uanetas cõparet᷑. Qđ uõ sit uniuersi corporis fomes : pͥma subiectio facile ꝓbat᷑. ex
elem̃toꝵ in se c̃uersauoẽ mutua ex qualitatẽ in c̃stanu mutatioe. Et enĩ t̾ra duas

Expanded text:
st proprium quantitatis: ergo silua minime secabitur; caret enim quantitate perinde st proprium quantitatis: ergo silua minime secabitur; caret enim quantitate perinde ut qualitate, quamuis qualitatem quantitatemque comitetur. Si uero, quia corpora qualitatibus cari queunt, ipsam quoque una cum isdem secari fingamus, non erit omnino abhorrens a ratione uel inconueniens praesumptio. Recta est igitur nostra opinio neque ignem neque terram nec aquam nec spiritum esse siluam, sed materiam principalem et corporis primam subiectionem, in qua non qualitas, non forma, non quantitas, non figura sit ex natura propria, sed uirtute opificis haec ei cuncta conexa sint, ut ex his uniuerso corpori et singillatim perfectio et communiter uarietas comparetur. Quod uero sit uniuersi corporis fomes et prima subiectio, facile probatur ex elementorum in se conuersione mutua et ex qualitatum inconstanti mutatione. Etenim terra duas
Abbreviated transcription (Latin):
neȩ ł suꝑficiei. ł corporis. q̃ cuncta ꝓpͥas figuras hñt. siue plana fint. ł solida.
Figura porro sp̃es qualitats ẽ. Quare si ẽ limitata silua qualitate p̃dita ⁊figurȩ com
erit ꝑsemet ipsã quȩ in formis ⁊ qualitate carens euident̃ osten
st̃. s ut q̃ posst̃ aliquo limite circũ ui. nec tam̃ adhuc m̃tis c̃ sidratioẽ uallata.
Merito. Fiat enĩ ut exnichilo subsistat aliꝗd. ⁊ dissoluat᷑ innichilũ. Qđ fieri
ñ pot̃. Quippe ꝙ augetͣ ꝑaccessũ magnitudinis crescit. ⁊ p̃t̃ ipsã siluã nichil eẽ
St̃ ꝗcensent eã fundi n itẽ c̃trahi. Sneq fundit᷑ ꝗd sine humore nec c̃trahit᷑
replicatiõe. Utrũq aũt h ñ caret qualitate. Et silua care
seotioĩs patibilẽ siluã. S om̃e ꝙ secat᷑ cõpositũ minimeq simplȩx erit ⁊ in aliquo

Expanded text:
neae uel superficiei uel corporis, quae cuncta proprias figuras habent, siue plana sint seu solida, neae uel superficiei uel corporis, quae cuncta proprias figuras habent, siue plana sint seu solida, figura porro species qualitatis est. Quare si est limitata silua, qualitate praedita et figurae compos erit per semet ipsam, quae informis et qualitate carens euidenter ostensunt, sed ut quae possunt aliquo limite circumiri nec tamen adhuc mentis consideratione uallata; inutionem pati dicitur. Merito; fiat enim ut ex nihilo subsistat aliquid et dissoluatur in nihilum, quod fieri non potest. Quippe quod augetur accessu magnitudinis crescit, et praeter ipsam siluam nihil esse Sunt qui censent eam fundi et item contrahi. Sed neque funditur quid sine humore nec contrahitur sine replicatione. Vtrumque autem hoc non caret qualitate, et silua caretsectionis patibilem siluam. Sed omne quod secatur compositum minimeque simplex
Abbreviated transcription (Latin):
sibilitate hoꝵ oĩũ possessiõẽ dare. Possibilitas aut̃ gemina ratioẽ intelligitur.
Una ut cũ dicimꝰ in semine õẽ totius corpons ꝑfecti ratioẽ intꝰ latere sem̃q po¬
sibilitate animal eẽ. alt̾a ꝙ ratiõe ꝗdẽ in se futurȩ generauois ñ dũ ht̃. s ꝗatale
fore ꝙ ñdũ ẽ. ut aeris. cereue massa ĩ formis ẽ ante ꝗͣ ex arte recipiat formas.
Quare ᷤᷤ intra siluã ratio formarũ y qualitatũ latet ut storcis uidet᷑: abundat opi¬
ficis dĩ mođratio. s opmor siluę opificẽ necessariũ sic̃ ipsi ętiã sto icisanciunt.
Opifex gͥ siluȩ̨ ut aeris in formitatȩ cereq formas in signiet. atq ita c̃stab ob nefariã
sentes quando sit arsoͣrigo rerũ. S utrũ limitata iđ det̃minata nequaquã c̃ sen-¬
tiunt quãdo đ t̃minatã qͦq magnitudinẽ habeant necesse ẽ. Magnitudo aut̃ ẽ. ł li¬

Expanded text:
sibilitate horum omnium possessionem dare. Possibilitas autem gemina ratione intellegitur: sibilitate horum omnium possessionem dare. Possibilitas autem gemina ratione intellegitur: una ut cum dicimus in semine omnem totius corporis perfecti rationem intus latere semenque possibilitate animal esse, altera quod rationem quidem in se futurae generationis nondum habet, sed quia od nondum est, ut aeris ceraeue massa informis, antequam ex arte recipiat formas. Quare si intra siluam ratio formarum et qualitatum latet, ut Stoicis uidetur, abundat opificis moderatio, sed opinor siluae opificem necessarium, sicut ipsi etiam Stoici sanciunt. Opifex igitur siluae ut aeris informitati ceraeue formas insigniet atque ita constabit ob necessariam nt perpetuam fore censentes, quando sit arx et origo rerum, sed utrum limitata, id est determinata, nequaquam consentiunt, quando determinatum quoque magnitudinem habeat necesse est; magnitudo autem est uel li
Abbreviated transcription (Latin):
tellectu iconlandũ ⁊ c̃tignã sine tangentiũ sensu. Oĩb uõ supͣ memoratis cõmu¬
nit̃ placet siluã ẽẽ mutabilẽ. totã ⁊ c̃uertibilt̃. s c̃uersiõẽ mutationẽq eiꝰ diu̾ sȩ
in t̃p̃tant᷑. Nãq alii putant ex sua ꝓpͥii ratiõe c̃uerti. ⁊ sumere qualitates cũ exõ
ẽ. cursilua patibilis eẽ ꝓbet᷑: quippe quia suscipiet diuersas qualitates ⁊ ĩmutatiões
Fit porro c̃uersio uixta siluã. nõ ipsa silua ꝑpetiente mutatioẽ. sy eaꝵ q̃ s̃ in eadẽ ⁊ c̃ti¬
nent᷑ ab ea qualitatũ. Quippe si ipsa mutabit᷑ in aliud ꝗd dã c̃uertat᷑ necesse est.
ac desinet ẽẽ silua ꝙ ratiõe certe caret. Nãꝙ ut cera qͣtrans figurat᷑a in multas diũ
ormas ñ ipsa ueritt̾. s figure. ipsa in ꝓpͥa nat᷑a ꝑseuerante cũ
minime recedat. recte patibilẽ dici. Etiã h cõmunit̃ ab oĩb ꝓnuntiat᷑. siluam
itis c̃siđ̾ratiõe uolumꝰ ei hec adhimere: si ne ꝗbi ñẽ possum

Expanded text:
tellectu recordandam et contiguam sine tangentium sensu». Omnibus uero supra memoratis communiter placet siluam esse mutabilem totam et conuersibilem, sed conuersionem mutationemque eius diuerse interpretantur. Namque alii putant ex sua propria ratione conuerti et sumere qualitates, cum ex cest cur silua patibilis esse probetur, quippe quae suscipiat diuersas qualitates ex immutatione. Fit porro conuersio iuxta siluam non ipsa silua perpetiente mutationem sed earum quae sunt in eadem et continentur ab ea qualitatum. Quippe si ipsa mutabitur, in aliud quiddam conuertatur necesse est ac desinat esse silua, quod ratione certe caret. Namque ut cera, quae transfigurata in multas diuersasque formas non ipsa uertitur sed figurae, ipsa in propria natura perseuerante, cumminime recedat, recte patibilem dici. Etiam hoc communiter ab omnibus pronuntiatur siluam si mentis consideratione uolumus ei haec adimere sine quibus non est, possum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓptea ꝙ difficile atq in explicabile ẽ. c̃ciꝑe m̃te. quatenꝰ exideaꝵ sinceritate. natiui
uõ reb similitudo ꝓueniat. Utrũ ꝑiñ ut mollib mat̾iis signacula sic̃ supͣdictũ ẽ
anut cũ de exẽplo liniam̃ta in mat̾ias tractabiles tranꝰ ferũtur. ꝙ inpictoria
yitẽ fictoria fieri uidmꝰ. Qua re differt ad p̃sens. tractatũ hũo suo reseruans
loco ac tẽpori. ac distinguit intellectũ. ĩꝑata animi c̃ceptioe tali ut tria gña nob̃
trahit mutuat̾q ꝙ gignit̾ idea scił q̃ exẽplũ ẽ reꝵ oĩũ qͣs nat᷑a ꝓgenuit. hẽ eoꝵ
q̃ silue quasi qͦda gͣmio c̃tinent᷑ exẽploꝵ᷑ q̃stioẽ reuelat. Cõparat enĩ ꝙ ꝑcipit

Expanded text:
 difficile atque inexplicabile est concipere mente quatenus ex idearum sinceritate natiuis uera rebus similitudo proueniat, utrum perinde ut mollibus materiis signacula sicut supra dictum est an ut cum de exemplo liniamenta in materias tractabiles transferuntur, quod tem fictoria fieri uidemus. Quare differt ad praesens tractatum hunc suo reseruans loco ac tempori, ac distinguit intellectum imperata animi conceptione tali ut «tria genera» nobis trahit mutuaturque quod gignitur — idea scilicet quae exemplum est rerum omnium quas natura progenuit, hodenti quadam comparatione atque exemplo quaestionem reuelat. Comparat enim quod percipit
Abbreviated transcription (Latin):
iacet gñi. sic et̃ ꝗđ pͥmitꝰ patit̾ id silua: origo alt̾a neq genꝰ ẽ neq ulli subiacet
gñi. Qua ꝓpt̃ cũ sit origo nicħ antiqͥ ea m̃te õcipiendũ ẽ. Quȩ cũta sine.
corpꝰ sentit᷑ silua sensibili ñ ẽ. Silua gͥ ñ erit corpꝰ eodẽq mͦ silua ũ plex resẽ.¬
⁊ ĩ cõposita. cotpꝰ neq simplȩx ⁊ cõpositũ. minime silua gͦ corporea. Dico eandẽ hancne in¬
corporeã quidẽ qr ꝗc ꝗd in corportũ ẽ. nullã c̃dicionẽ corporis patit᷑. nec corpꝰ ũ quã fieri põt
At uõ silua. formata qualitatib ꝗͣtita tib & iã figurisq ⁊ oĩ cultu c̃uenustata corpꝰ. mũdũq
effectu opificis att oꝑatiõe. Igͥ ne incorporea ẽ ꝗdẽ. De inde sicon¬

Expanded text:
ic etiam quod primitus patitur, id est silua, origo altera, neque genus est neque ulli subiacet generi; quapropter, cum sit origo, nihil antiquius ea mente concipiendum est. Quae cum ita sint, corpus sentitur, silua sensibilis non est: silua et incomposita, corpus neque simplex et compositum: minime ergo silua corporea. Dico eandem hanc ne incorpoream quidem, quia quidquid incorporeum est nullam condicionem corporis patitur nec corpus umquam fieri potest; at uero silua formata qualitatibus, quantitatibus etiam figurisque et omni cultu conuenustata corpus mundusque facta est effectu opificis atque operatione: igitur ne incorporea quidem. Deinde, si cor
Abbreviated transcription (Latin):
antiquiꝰ S ħ absurdũ ẽ. in itiũ initu suspicani. Aet̾na ẽ gͥ origo rerũ eadẽq in mortał
Nam si occidua: nõ de erit ei c̃dicio interitus. neq enĩ in sĩplȩx aliquid neq in cõpositũ
dissoluet᷑. In simplex idõ ꝙ sola mitia sĩ plicia. Ergo in se dissoluet᷑. Quippe oẽ cõpositi
demonstra uimꝰ. c̃ sequens erit iã nc̃ c̃sidrare utrũ ħ ignis fit. ant̾ra. anota quȩ dñr
elem̃ta arbitror ꝗppe nõ rectȩ hoꝵ ꝗd mitiũ putari. Hȩc enĩ minime simplicia s ex
His ita digestis. demonstrandũ ẽ. duo eẽ initia rerũ. y ħ contrana sibi inuicẽ. Sic ꝗppe
nõ solus plato. s antiꝗores quoq os c̃sentiunt : parum humorẽ ysiccitatẽ. Alii quidem¬

Expanded text:
antiquius. Sed hoc absurdum est initium initii suspicari: aeterna est igitur origo rerum eademque immortalis. Nam si occidua, deerit ei condicio interitus, neque enim in simplex aliquid neque in compositum dissoluetur: in simplex, ideo quod sola initia simplicia; ergo in se dissoluetur et recreabitur demonstrauimus, consequens erit iam nunc considerare utrum hoc ignis sit an terra an ceterelementa. Arbitror quippe non recte horum quid initium putari; haec enim minime simplicia sed ex superioribus constitit. His ita digestis demonstrandum est duo esse initia rerum et haec contraria sibi inuicem. Sic quippe non solus Plato sed antiquiores quoque omnes consentiunt, cum partim calorem et frigu
Abbreviated transcription (Latin):
dissemiunt. Quoꝵ alt̾ũ ut faciens alterũ ut patiens. Oportet porro initia neo exal
aliꝗd adexẽplũ aliꝙ respiciens oꝑat᷑. Terttę qͦq onginis intellecta ẽ necessitas. St̃ gͥ
initia ds̃ ⁊ silua. ⁊ exẽplũ. ⁊ ẽ ds̃ quidẽ origo. pͥmaria moliens : posita in actu. Silua u
ex qua pͥma sit ꝙ gignit᷑. Nc̃ iã de silua tractabit᷑ : ꝗͣ originẽ fore reꝵ c̃sentiunt. py¬
tagorei. platonici. stdici. nom̃ uõ ei dedr̃ auditores platonis. Ipse enĩ nusquã siluę

Expanded text:
dissentiunt. Quorum alterum ut faciens, alterum ut patiens. Oportet porro initia nec ex aliquid ad exemplum aliquod respiciens operatur, tertiae quoque originis intellecta est necessitas. Sunt igitur initia deus et silua et exemplum; et est deus quidem origo primaria moliens et posita in actu, silua uero ex qua prima fit quod gignitur. Nunc iam de silua tractabitur, quam originem fore rerum consentiunt Pythagorei, Platonici, Stoici. Nomen uero ei dederunt auditores Platonis; ipse enim nusquam siluae
Abbreviated transcription (Latin):
ancorpꝰ silua sit considremꝰ. Neq ooipꝰ neq incorporeũ ꝗd dã passe dici. sim¬
it̃ puto.sytã corpꝰ quã in corpereũ. possibilitate. Quippe co¬

Expanded text:
an corpus silua sit consideremus. Neque corpus neque incorporeum quiddam posse dici siman corpus silua sit consideremus. Neque corpus neque incorporeum quiddam posse dici simpliciter puto sed tam corpus quam incorporeum possibilitate; quippe
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ut sit uspiã frigꝰ. Nec eñĩ pot̾̃ ẽẽ sine eo in quo ẽ. Hoc porro nichil eẽ aliud quã
siluã. ratio testat᷑ Rursũ dicimꝰ aera duas qualitates habe calorẽ : humorẽ. Cõstant
aũt aquã quoq in duab qualitatib in ueniri humoris ⁊ frigoris. Er̃ gͦ yhoꝵ ꝓpͥa¬
siccitas ⁊ calor. Aeris uõ ut supͣ c̃pͣhensũ ẽ. calor ⁊ humor. Ergo & yhoꝵ cõmuni
qualitas in calore. Ignis itẽ ꝓpͥa siccitas. aeris humor. Ignito gͣ aere ⁊ aliquatenꝰ
c̃uerso innaturã ignis. humor ꝗdẽ ad siccitatẽ fac̃ transitũ: calor aũt cõmuniꝰ
utas. neq in igne. neꝙ inaere: residbit uͦ nus quã erit . m.¬
Ex quo ꝑspicuũ ẽ. ꝙ in illa corpoꝵ mutua ꝑmutat oẽ in uenit᷑ silua antiꝗs¬
sima. ⁊ pͥncipalis subiectio. ꝑ inde ut cera mollis in ꝙͣ inpͥmũ tͣ signacula.
aut ut eoꝵ q̃ gn̾ant᷑ cõmune oĩũ receptaculũ. Quib ita dcursis. seꝗtͣ ut

Expanded text:
 ut sit uspiam frigus, nec enim potest esse sine eo in quo est; hoc porro nihil esse aliud quam siluam ratio testatur. Rursum dicimus aera duas qualitates habere, calorem et humorem; constitit autem aquam quoque in duabus qualitatibus inueniri humoris et frigoris. Erunt ergo siccitas et calor, aeris uero, ut supra comprehensum est, calor et humor: ergo etiam et horum communis qualitas in calore. Ignis item propria siccitas, aeris humor; ignito ergo aere et aliquatenus conuerso in naturam ignis, humor quidem ad siccitatem facit transitum, calor autem, communis qualitas, neque in igni neque in aere residebit, nec uero nusquam erit: mpicuum est quod, in illa corporum mutua permutatione, inuenitur silua antiquissima et principalis subiectio, perinde ut cera mollis in qua imprimuntur signacula, aut ut eorum quae generantur commune omnium receptaculum. Quibus ita decursis sequitur ut
Abbreviated transcription (Latin):
entes ea. quȩ nesillabarũ ꝗdem locũ. uicẽq proueri ex aminis ratione optinẽt.
Nr̃a gͦ haec est ꝓfessio nihil adp̃sens de uniuersitatis ł in itio. ł initus ut quidam
putant. ee. dicendũ ñ quo sit ullũ impedim̃tũ: p̃ter in extricabilẽ difficultatẽ.

Expanded text:
entes ea quae ne syllabarum quidem locum uicemque pro ueri examinis ratione obtinent. Nostra igitur haec est professio nihil ad praesens de uniuersitatis uel initio uel initiis, ut quidam putant, esse dicendum, non quo sit ullum impedimentum praeter inextricabilem difficultate
Abbreviated transcription (Latin):
mͦtimeus in iunctũ nobis ate munus ꝓuirib: exequemur. p̃sertim. cũ nulla ex¬
cusandi conpetat ratio. Namq & ex pt̾o die. mox conuentu soluto. cũ ad hospitium
rediremus quo su scepti acricia sumus & ibidẽ deipsare postea habuimus tractati
non ociosum. Hic gͥ nobis ex historia uetere narrationem recensuit. quã uelim
cricia repetas ut cũ cognouerit socrates. estimet sit nefut̃a utilis ad imꝑate remu

Expanded text:
ut pollicitus est modo Timaeus, iniunctum nobis a te munus pro uiribus exequemur, praesertim cum nulla excusandi competat ratio; namque et praeterito die mox conuentu soluto cum ad hospitium rediremus quo suscepti a Critia sumus et ibidem postea de ipsa re habuimus tractatum non otiosum. Hic igitur nobis ex historia uetere narrationem recensuit quam uelim, Critia, repetas, ut, cum cognouerit Socrates, aestimet sitne futura utilis ad imperatae remu
Abbreviated transcription (Latin):
entibus diuinis potestatib hi quoq partes abutentes sententiae.
ꝓsolida . ꝑfectaq sentenna sunt qui nr̃m intellectũ. & uolitare con¬
uexa mundi putent. misceriq se diuinȩ intellegentiȩ. quam greci.
NOΥN. uocant. & uelut ex maiore disciplina. mimusculas scientia
mutuatasq summa. & eminens imaginetur mens. nunciare m̃tib:
nr̃is. inuitante ad cȩtum animȩ nocturnȩ. solitudinis oportunitate.
Sed cum pleraq non in religiosamodouerum &iã impia somniemus.
quȩ imaginari sum mã. eximi amq intellegentiam. siue mentẽ. seu
ntia. fas non sit putare. falsam eẽ. hanc opinionẽ ho
liquet. Sed plato magna diligentia. sum maq cura. discursis penitꝰ
latibulis. quȩstiones uidit. atq assecutus ÷ non unã somnioꝵ esse
genituram gignit᷑ quippe. uł es reliquiis cogitationũ. & accidentis
alicuius reistimulo. ut in nono policiȩ libro doẽs oratione tali. In u¬

Expanded text:
entibus diuinis potestatibus. Hi quoque, parte abutentes sententiae pro entibus diuinis potestatibus. Hi quoque, parte abutentes sententiae pro solida perfectaque scientia, sunt qui nostrum intellectum et peruolitare conuexa mundi putent miscereque se diuinae intellegentiae quam Graeci νοῦν uocant, et uelut ex maiore disciplina minusculas scientias mutuatas ea quae summa et eminens imaginetur mens nuntiare mentibus nostris, inuitante ad coetum animae nocturnae solitudinis opportunitate. Sed, cum pleraque non inreligiosa modo, uerum etiam impia somniemus - quae imaginari summam eximiamque intellegentiam siue mentem seu prouidentiam fas non sit putare -, falsam esse hanc opinionem hominum liquet. Sed Plato, magna diligentia summaque cura discussis penitus latibulis quaestionis, uidit atque assecutus est non unam somniorum esse genituram; gigni quippe uel ex reliquiis cogitationum et accidentis alicuius rei stimulo, ut in nono Politiae libro docet oratione tali: «Inu
Abbreviated transcription (Latin):
s quietem gestarum. deliberatarumq rerum. ꝯscias animas. nec
errat. Est eñi &xiã hȩc ꝓgenies somniorum. sed non sola. ut aristo¬
tiles putat. multa quippe in cognita in opinataq neq umquã tẽptata.
ssomniamus. quociens pro uenisse uspiam significantur. quȩ
nondum scientiȩ fama conciꝰ auerit uł futura portenduntur. quȩ
nondum prouenerint. Sed hic suo quodam more pleni. ꝑfectiq dog¬
matis electo. quodiusum sit. cȩtera fastidiosa incuria neglegit.
Heraclitus uõ consencientibus stoicis. rationẽ nr̃am. cũ ratione diuin
conectit. regente. ac moderante mundana: ꝓpt̃ in separabilẽ. comi¬
tatum ꝯscia de creti rationabilis factam. quie scentib animis opere
sen suum futura de nuntiare. Ex quo fieri. ut appareant imagines
ignitoꝵ locoꝵ. si mulacraq hominum. tam uiuentium quã mor¬
tuoꝵ. Idem sasserit diuinationis usum. & premoneri meritos instru¬

Expanded text:
per quietem gestarum deliberatarumque rerum conscias animas. Nec per quietem gestarum deliberatarumque rerum conscias animas. Nec errat; est enim etiam haec progenies somniorum, sed non sola, ut Aristoteles putat; multa quippe incognita inopinataque neque umquam temptata animis somniamus, quotiens prouenisse uspiam significantur quae nondum scientiae fama conciliauerit uel futura portenduntur quae nondum prouenerint. Sed hic suo quodam more pleni perfectique dogmatis electo quod uisum sit cetera fastidiosa incuria neglegit. Heraclitus uero, consentientibus Stoicis, rationem nostram cum diuina ratione conectit regente ac moderante mundana: propter inseparabilem comitatum consciam decreti rationabilis factam, quiescentibus animis opere sensuum futura denuntiare; ex quo fieri ut appareant imagines ignotorum locorum simulacraque hominum tam uiuentium quam mortuorum. Idemque asserit diuinationis usum et praemoneri meritos instru
Abbreviated transcription (Latin):
uł ex modestis. uł ex intẽ perantibus. Interdumq sapientib: interdũ
stolidis cogitationib se̾date uł ad iracundiã incitatȩ. ꝓq locis. ut in
capite. ubi est sedes. domiciliumq rationis uł in corde. in quo dominat᷑
iuris illẽ in dignationis uigor. uł iniecore. sub terq: dimensa. porro
s hȩc regio libidinis. Et qm̃ tractatum incurrimus
De quo uariȩ senserunt ueteres. si  earum quę in honore sunt. opinionũ
commemoratio : Aristotiles ut qui dei ꝓuidentiã usq ad lunȩ regionẽ
progredi censeat. In frauõ. neq ug prouidentię scitis regi nec angelorũ
ope. consultisq sustentari. necͣ dȩmonum prospicientiam putet inter¬
uenire: proptereaq tollat omnẽ diuinationẽ. negetq prenosei futura.
Vnum genus somnioꝵ admittit. atq approbat quod ex his quȩ iuigilanti
aꝗimuuis. aut cogitamus residens in memoria mouet. inter pellat᷑qe

Expanded text:
uel ex modestis uel ex intemperantibus interdumque sapientibus, interdum uel ex modestis uel ex intemperantibus interdumque sapientibus, interdum stolidis cogitationibus sedatae uel ad iracundiam incitatae, proque locis ut in capite ubi est sedes domiciliumque rationis, uel in corde in quo dominatur uirilis ille indignationis uigor, uel in iecore subterque; dimensa porro haec omnis regio libidinis. Et quoniam tractatum incurrimus somniorum de quo uarie senserunt ueteres, fiat earum quae in honore sunt opinionum commemoratio. Aristoteles, ut qui dei prouidentiam usque ad lunae regionem progredi censeat, infra uero neque prouidentiae scitis regi nec angelorum ope consultisque sustentari nec uero daemonum prospicientiam putet interuenire proptereaque tollat omnem diuinationem negetque praenosci futura, unum genus somniorum admittit atque approbat, quod ex his quae uigilantes agimus aut cogitamus residens in memoria mouet interpellatque
Abbreviated transcription (Latin):
ad oculoꝵ fores. usq admentis secreta porrigitur. Atq. & ĩa diurni iubaris
atio. cũ ignis intimi lumine. manifestat sine solis effulsic
uideri. Deniq post quã in noc tem inquit discesserit cognatus ignis deser¬
tum eius auxilio lumen intimũ remanet ociosum. nullam habens tunc
ꝓximo aere nature cõmunicationẽ. uidereq desinit factum illecebras
somni. obductus quippe palpebris. quarũ. quarum tegm̃ salubre. ocu
se ꝑmembra. quo pacto in timorum motuum relaxatur. intencio in so¬
poram quietẽ minime tunc interpellante mente uisus inquie tudine.
Cumq erit inquit altior quies. crassiore facto naturali sp̃ũ. nihil aut
e quiddam. incertumq: & ꝑfunctorium somniamus.
gnes reliquiȩ cõmocionum animi. Cuius modierunt : & quib: in locis
talium uisuum simulacra nastentur. ex pressa. & ob in signe imaginum
diu penes memoriam residentia. Sunt porro reliquiȩ commocionum.

Expanded text:
ad oculorum fores usque ad mentis secreta porrigitur. Atque etiam diurni iubaris applicatio cum ignis intimi lumine manifestat sine solis effulsione nihil uideri. Denique «postquam in noctem, inquit, discesserit cognatus ignis, desertum» eius auxilio lumen intimum remanet otiosum nullam habens cum proximo tunc aere naturae communicationem uidereque desinit factum illecebra somni. Obductis quippe palpebris — quarum tegmen salubre oculose per membra, quo pacto intimorum motuum relaxatur intentio in soporam quietem minime tunc interpellante mentem uisus inquietudine. DE IMAGINIBVS Cumque erit, inquit, altior quies crassiore facto naturali spiritu, nihil aut leue quiddam incertumque et perfunctorium somniamus; sin erunt insignes reliquiae commotionum animi, cuius modi erunt et quibus in locis, talia uisuum simulacra nascentur expressa et ob insigne imaginum diu penes memoriam residentia. Sunt porro reliquiae commotionum
Abbreviated transcription (Latin):
pocelrent p̃sertĩ q potissimos conubiał bãret adiectio. idq dedita mun¬
dõ locar tuiatĩ dissultarot humanitas : poetaq p̾cipue euagͥũ citho¬
ristã secnti cͥeclie ntcis q m̾eonii suauiloꝗ senectutẽ epica. uulga lirica auarietate¬
q pagina ꝯsonarent: nec aliqͥd dulciꝰ ioui int̾ athereas uoluptates
una ꝯuige loq̃rent᷑ hisq accedet᷑ ꝓmptior fides q̃ suadente t a trisp¬
cio gͣndeuos pontifices in testimoniũ ꝯuocat. cũ qͥd iuppit̃ hõiũ uoa¬

Expanded text:
potirentur, praesertimque potissimos conubialis bearet adiectio, idque deditum mundo loquax triuiatim dissultaret humanitas, poetaeque praecipue Oeagrium citharistam secuti caecutientisque Maeonii suauiloquam senectutem epica uulgo lyricaque pagina consonarent nec aliquid dulcius Ioui inter aetherias uoluptates una coniuge loquerentur, hisque accederet promptior fides, quae suadente aruspicio grandaeuos pontifices in testimonium conuocat, cum quid Iuppiter hominum uo
Abbreviated transcription (Latin):
Amica partium aequi libritatis. ratione soci atã. quo in mortalis in disso lubilisq
eẽt. ad uersum omnẽ casum. excepta fabricatoris sui uoluntate. Igitur quattuor
illa integra corpora. & sine ulla delibatione ad mundi continentiam sũpta sunt

Expanded text:
amica partium aequilibritatis ratione sociatam, quo immortalis indissolubilisque esset aduersum omnem casum excepta fabricatoris sui uoluntate. Igitur quattuor illa integra corpora et sine ulla delibatione ad mundi continentiam sumpta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbationes diuerso affectu ꝓnaturasua ꝑmouentes. quas ꝗdẽ si frenarent
iugarent iustã his lanemq: uitã fore si luncerent᷑ in iusta

Expanded text:
turbationes diuerso affectu pro natura sua permouentes; quas quidem si frenarent ac subiugarent, iustam his lenemque uitam fore, sin uincerentur, iniusta
Abbreviated transcription (Latin):
Placuit eñ nobis timeũ quidẽ ut pote in atromiã ceteris eminentẽ natureq reni
irehana riatũ. principe loco dicere orsum amundi sensibilis constitutione
urq igenus humanum generationẽ. Me uõ sũsceptis ad hoc hominib eius dẽ

Expanded text:
Placuit enim nobis Timaeum quidem, utpote in astronomia ceteris eminentem naturaeque rerum arcana rimatum, principe loco dicere orsum a mundi sensibilis constitutione usque ad genus hominum generationemque, me uero susceptis ab hoc hominibus eiu
Abbreviated transcription (Latin):
erepitacła tinnitꝰ q qͥs infanti sopnũ indueot. adhibebat qͥ escenti
uehicłmi ei ac uolatiles rotas qͥs mira possit cđitate discurrere.
t̃did̾at ipse cyllenꝰ. licet cã auri ꝯpedibꝰ illigatã: memoria p̃grauaret.

Expanded text:
crepitacula tinnitusque, quis infanti somnum duceret, adhibebat quiescenti.Sed uehiculum ei ac uolatiles rotas, quis mira posset celeritate discurrere, tradiderat ipse Cyllenius, licet eam auri compedibus illigatam Memoria praegrauarit.
Abbreviated transcription (Latin):
exoriens morbos populoꝵ. multorumq optimatium. mortes denun¬
tiat. homeros deniq qui idẽ fuerit aegẏptius. siquidem thebanus fert᷑.
quȩ ciuitas est apud egyptũ nobilissima. id ipsum latenter sequitur.
in iliadis in exordio cũ dicit. propt̃ irã achillis. cuius pat̾ peleus mat̃ uõ
maritima fuerit. dea. in orbũ. atq: interitum. non modo clarorum
uiroꝵ. sed alioꝵ quoq animalium. & peccoꝵ. bello necessariorum
extitisse. Quod quidem sũpto exordio. cȩtera poetica licentia finxit.
Est quoq: alia sanctior. & uenerabilior historia que peribortu
stellȩ cuiusdam. non morbos mortesq denuntiatas. sed descensum
dĩ uenerabilis. adhumanã conseruationis rerũ mortaliũ gr̃a. Quã
stellam cũ nocturno itinere. suspexissent. chaldeoꝵ ꝓfecto sapientes

Expanded text:
exoriens morbos populorum multorumque optimatium mortes denuntiat. Homerus denique, qui idem fuerit Aegyptius, siquidem Thebanus fertur, quae ciuitas est apud Aegyptum nobilissima, id ipsum latenter exequitur in Iliadis exordio, cum dicit propter iram Achillis, cuius pater Peleus, mater uero maritima fuerit dea, morbum atque interitum non modo clarorum uirorum sed aliorum quoque animalium et pecorum bello necessariorum extitisse; quo quidem sumpto exordio cetera poetica licentia finxit. Est quoque alia sanctior et uenerabilior historia, quae perhibet ortu stellae cuiusdam non morbos mortesque denuntiatas sed descensum dei uenerabilis ad humanae conseruationis rerumque mortalium gratiam. Quam stellam cum nocturno itinere suspexissent Chaldaeorum profecto sapientes
Abbreviated transcription (Latin):
uesta dicta ÷ q̃siuiuamortalis uͥginis diua ꝯsistit. Nã heceui tͥ echerea aino seu uesta ÷ n¬
iã in mortali diueq p̃cipit dicens iã sede ꝯcilio iouis direota. De

Expanded text:
ortalis uirginis diua consistet: nam eccam tibi aetheria Iuno, seu Vestiam immortali diuaeque praecipit dicens: «iam sede in concilio Iouis directa» de
Abbreviated transcription (Latin):
t iã tẽ roseo subtex̾e syda peplo c eꝑat ãbronũ ꝓmons aurora decorẽ:
cũ ercꝑũ lur alma micat gẽmata decore.
Cũ inter aurato ⁊ cũ fit phosphorꝰ astro. T c andens teno glaciat᷑ rore priuna
Et manina g̃ges qͣniunt in pasoua aaulas
Languida mordaces cũ pulsant pectora cure.
⁊ fugit expulsus lethea ad litora sop̃nꝰ
cce ante fores quidã dulcis sonꝰ multifidis suauitãbꝰ aetꝰ. coroe .⁊¬
quẽ musarũ ꝯuenientiũ chorꝰ inpendens nuptialib sac̾m̃tis
modulationis docte tinnitibꝰ xmebat. Nã nec tẏbiarũ mela nec ex fidibꝰ
sonitꝰ. nec hẏdraularũ armoniaa deerat plenitudo s in blandũ col¬
fec̾e silentiũ. Actũ ille om̃is chorꝰ canoris uocib auleiq modulatu
p̃uerat. om̃s organioas suauitates sacre num̾is cantilene ħ dicta fun¬
dunt᷑. Dcande celi tẽpla uͥgo digna tanto fedẽ. Te socꝰ subire

Expanded text:
t iam tunc roseo subtexere sidera peplo coeperat ambrosium promens Aurora pudorem, cum creperum lux alma micat, gemmata Dione tet, aurato vel cum fit Phosphoros astro. tunc candens tenero glaciatur rore pruina et matutina greges quatiunt in pascua caulas, languida mordaces cum pulsant pectora curae, et fugit expulsus Lethaea ad litora somnus. 117 Ecce ante fores quidam dulcis sonus multifidis suavitatMusarum convenientium chorus impendens nuptialibus sacramentis modulationis doctae tinnitibus concinebat. nam nec tibiarum mela nec ex fidibus sonitus nec hydraularum harmonica deerat plenitudo, sed in blandum colfecere silentium. Ac tunc ille omnis chorus canoris uocibus dulcique modulatu praeuertit omnes organicas suauitates, et cum sacrae numeris cantilenae haec dicta funduntur: «Scande caeli templa, uirgo, digna tanto foedere: te socer subire
Abbreviated transcription (Latin):
humorẽ contem platio dirigatur. dextere partes sinistrȩ: uidebuntur. ẽtraq
idẽ oculi dexteri. contẽplatio simulacrileuas partes. sinistriquȩ itẽ acies
dexteras tangent insolito more. merito. cũ enĩ indirectũ rigorem utriusq
oculi usus ferantur. erat consequens dexterioris uisus directione martes
dexteras tangi. sinistriq itẽ sinistras nunc fit c̃tra. uelut circũ aein.⁊ edi

Expanded text:
dextrae partes sinistrae uidebuntur contraque; item oculi dextri contemplatio laeuas simulacri partes sinistrique item acies dextras tangent insolito more. Merito; cum enim in directum rigorem utriusque oculi uisus ferantur, erat consequens dexterioris uisus directione partes dextras tangi sinistrique item sinistras; nunc fit contra uelut circumactis e
Abbreviated transcription (Latin):
minime diuisimus. at nc̃ impositura nob̵ necessitatẽ ratio uidet᷑ ire obuiam.
manũq: conserere aduersũ in expugnabilẽ om̃i ratione. & omi eloꝗo fraudẽ.

Expanded text:
minime diuisimus; at nunc impositura nobis necessitatem ratio uidetur ire obuiam manumque conserere aduersum inexpugnabilem omni ratione et omni eloquio fraude
Abbreviated transcription (Latin):
tingat᷑ ase lineas i .x. A. & .x.s. qđ demonstrat modũ discessionis a sole luciferi
At uõ plato quiq huiꝰ in daginis diligentiuꝰ ex am̃ buerunt: affirmant. aliquanto
& ad orientẽ. acdiem uergens. quippe sol non nisi ubi est .B. littera in different᷑
uidetur. Porro cũ in .N. erit luciferuid ebit᷑ in excelsitate .s. consistere. hisdẽ .L. demum
momentis. ad solẽ : & ad occiduas emotio.
Cũ uõ uł penes. A. ł penes .h. consistet
dubiũ non est ꝓximũ soli factũ
uisum iri. concursumq: fecisse
unũ excelsiorẽ ꝓcul a regione
t̃rȩpenes. A. alterũ citimũ
t̾req ꝓximũ in h. Iã illud
obseruatione diligentiore
ꝑpendendũ. stellã ipsã in maxima
secessione. siue orientalis: siue
occidua erit illa secessio dieb fere.
fuerat. ł .c. ł .N. remeare . ut sit
ꝑspicuum totũ obire circulum suũ.
ꝗ est . A .E. S .N. memoratã stellam memorato numero dierũ ita. ut maiorẽ ꝗd ẽ discessi¬

Expanded text:
tantes lineas, id est XΑ et XΓ, quae demonstrant modum discessionis a sole Luciferi. At uero Plato quique huius indaginis diligentius examen habuerunt affirmant aliquanto quam eparatus et ad orientem ac diem uergens; quippe sol non nisi ubi est Β littera indifferenter uidetur. Porro cum in Η erit Lucifer, uidebitur in excelsitate Γ consistere, isdem quinquaginta demum momentis a sole et ad occidua semotior, cum uero uel penes Δ uel penes Ζ consistet, dubium non est proximum soli factum uisum iri, concursumque fecisse unum excelsiorem procul a regione terrae penes Δ, alterum citimum terraeque proximum in Ζ. Iam illud obseruatione diligentiore perceptum stellam ipsam in maxima secessione, siue orientalis seu occidua erit illa secessio, diebus ferefuerat uel Ε uel Η remeare, ut sit perspicuum totum obire circulum suum, qui est ΔΕΖΗ, memoratam stellam memorato numero dierum, ita ut maiorem quidem discessi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium speciosissimus. ille auctor maximus operisq sui ratione pruden¬
tiaq his quȩ eadem semꝑ existunt. a comodatus imago est pinon s

Expanded text:
omnium speciosissimus, ille auctor maximus -- operisque sui ratione prudentiaque his quae semper eadem existunt accommodatus imago est, opino
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa se ꝑtractasse. quȩ prouida mens dei contulerat. efficiens eum ad
exemplum & similitudinẽ intellegibilis mundi uniuersitas constare
possumus nominare. ex qua est rerũ uniuersitas. eademq patibilis.
Natura quippe sub iecta corpori principalit̃. in qua qualitates & quanti¬
tates. & omĩa quȩ accidunt ꝓueniunt. quȩ cũ anatura ꝓpria non re
diuersis tamen & contrariis specibus eoꝵ. quȩ intrase i
formisq: uariatur. Hanc igitur explanare ꝓposuit. de inceps dicturus
rationem. ob quã necesse fuerit tractatũ hunc minime preteriri.
Deniq ad dit. Mixta siquidẽ mundi sensibilis. ex necessitatis intellegentieq¬

Expanded text:
omnia se pertractasse quae prouida mens dei contulerit, efficiens eum ad omnia se pertractasse quae prouida mens dei contulerit, efficiens eum ad exemplum et similitudinem intellegibili Latine «siluam» possumus nominare, ex qua est rerum uniuersitas eademque patibilis natura, quippe subiecta corpori principaliter, in qua qualitates et quantitates et omnia quae accidunt proueniunt; quae cum a natura propria non recedat, diuersis tamen et contrariis speciebus eorum quae intra se recipit formisque uariatur. Hanc igitur explanare proposuit dicturus deinceps rationem ob quam necesse fuerit tractatum hunc minime praeteriri. Denique addit: «Mixta siquidem mundi sensibilis ex necessitatis intellegentiaeq
Abbreviated transcription (Latin):
m facta. excitat uicia num quam. sed in illa diuina.
num quã ratione atq intellegentia separetur. Hanc eñi censet ex orbitan¬
tes animas auia recta reuocare demũ ad simphoniã ueterem. optima
ut ratio quidem duxit. uigor uõ intimus. qui est iracundie similis
auxiliatorem se rationi uolens p̃ beat. Porrohȩe ꝓuenire sine mo¬
dulatione non possunt. modulatio. demũ sine sẏmphonia nulla sit.
ipsa symphonia sequatur musicã. ꝓculdubio musica exornat ani
rationabiliter ad antiquã naturã reuocans. ⁊ efficien
demũ. qualẽ initio ds̃ opifex eam fecerat. tota porro musica. in uoce.
& auditu. & sonis posita est. Utilis ergo iste sensus est philosophiȩ tocius
assecutioni. ad notationẽ intelegibilis rei. De inde ait. Nunc qm
cuncta exceptis ad modũ paucis executi sumus. quȩ ꝓuide mentis
tellectus instituit. oportet etiam de illis quȩ necessita
Mundi sensilis explanaturus omnẽ sub stantiam. iure cõmemorat ꝓpe

Expanded text:
m facta excitat uitia non numquam, sed in illa diuina quae numquam a ratione atque intellegentia separetur; hanc enim censet exorbitantes animas a uia recta reuocare demum ad symphoniam ueterem. Optima ut ratio quidem dux sit, uigor uero intimus, qui est iracundiae similis, auxiliatorem se rationi uolens praebeat; porro haec prouenire sine modulatione non possunt; modulatio demum sine symphonia nulla sit, ipsa symphonia sequitur musicam. Procul dubio musica exornat animam rationabiliter, ad antiquam naturam reuocans et efficiens talem demum qualem initio deus opifex eam fecerat. Tota porro musica in uoce et auditu et sonis posita est. Vtilis ergo etiam iste sensus est philosophiae totius assecutioni ad notationem intellegibilis rei. DE SILVA Deinde ait: «Nunc qcuncta exceptis admodum paucis executi sumus, quae prouidae mentis intellectus instituit, oportet de illis etiam, quae necessitaMundi sensilis explanaturus omnem substantiam iure commemorat prope
Abbreviated transcription (Latin):
sub di. nec aduersum exornationẽ suã resistentẽ. sed ita uictã. ut maiestati
opificis libenscedat. pareatq eius sapientiȩ ꝓptereaq: dixit. sa lubri ꝑsuasi¬
one rigorẽ necessitatis assidue trahente ad optimos actus. itaq uicta inquit¬
& parente ꝓuidis auctoritatib necessitate prima rerũ mundiq exordia

Expanded text:
parentemque subdi nec aduersum exornationem suam resistentem, sed ita uictam ut maiestati parentemque subdi nec aduersum exornationem suam resistentem, sed ita uictam ut maiestati opificis libens cedat pareatque eius sapientiae; proptereaque dixit: «salubri one rigorem necessitatis assidue trahente ad optimos actus. Itaque uicta et parente prouidis auctoritatibus necessitate prima rerum mundique exordia