comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
decereri hostes aconsibo urbis oppugnande adclades ab bostibus acceotas duo npefanda facinonr x¬
deterreri hostes a consilio urbis oppugnandȩ : ad clades ab hostibus acceptas duonefanda facinonr x¬
uiri belli domique adiciunt: l. siccium insabinis perinuidiam xuiralem tribunorum creandorum
secessionis que mentiones aduulgus militum sermonibus occultis serentem. prospeculatum ad locum
castris capiendum mittunt : datur negatium militibus quos miserant expeditionis eius comites. ut eum
opportuno adortiloco interficerent : audinultum interfedere : namcrta repugnantem aliquot insi¬
diatores cecidere : cumi prese. prua lidus pariuiribus animo crtumuentus tutaretur. nuntiant in castra
ceteri precipitatum in insidias esse siccium egregie pugnantem. militesque quosdam cumeo amissos primo

Expanded text:
deterreri hostes a consilio urbis oppugnandae. ad clades ab hostibus acceptas duo nefanda facinodeterreri hostes a consilio urbis oppugnandae. ad clades ab hostibus acceptas duo nefanda facinodeterreri hostes a consilio urbis oppugnandae. ad clades ab hostibus acceptas duo nefanda facinora decemuiri belli domique adiciunt. L. Siccium in Sabinis, per inuidiam decemuiralem tribunorum creandorum secessionisque mentiones ad uolgus militum sermonibus occultis serentem, prospeculatum ad locum castris capiendum mittunt. datur negotium militibus quos miserant expeditionis eius comites, ut eum opportuno adorti loco interficerent. haud inultum interfecere; nam circa repugnantem aliquot insidiatores cecidere, cum ipse se praeualidus, pari uiribus animo, circumuentus tutaretur. nuntiant in castra ceteri praecipitatum in insidias esse; Siccium egregie pugnantem militesque quosdam cum eo amissos. primo
Abbreviated transcription (Latin):
persilentium noctis ꝓen fugi propitius urbem inter fidenas crustum etiamque loco edito castnt communi¬
erant : persẽcutis hostibus nus quamse ae quo certamine comitantes : natura loci acuallo non uirtute
aut armis tutabantur: mauis flagitium in algido. maior &iam dades accepta: castnt quoque amissaerant :
exutus que omnibus utensilibus miles tus culum sefide misericordiaque uicturus hospitum q: tamen
nonfefellerunt contulenint romam tantierant errores allati ut posito iam x uiraliodio patres uigilias
In urbe habendas censerent omnes quiper ȩtatem arma ferre possent custo dire moenia. acꝓpartis statio¬
nes agere iuberent. armatus culum adsupplementum deernerent xuirosque ab arte tusculi digressos
in castris militem habere castrr alia afidenis in sabinum a grum transferri belloque ultro inferendo

Expanded text:
per silentium noctis profugi propius urbem, inter Fidenas Crustumeriamque, loco edito castra communiper silentium noctis profugi propius urbem, inter Fidenas Crustumeriamque, loco edito castra communierant; persecutis hostibus nusquam se aequo certamine committentes, natura loci ac uallo, non uirtute aut armis tutabantur. maius flagitium in Algido, maior etiam clades accepta; castra quoque amissa erant, exutusque omnibus utensilibus miles Tusculum se, fide misericordiaque uicturus hospitum, quae tamennon fefellerunt, contulerat. Romam tanti erant terrores allati, ut posito iam decemuirali odio patres uigilias in urbe habendas censerent, omnes qui per aetatem arma ferre possent custodire moenia ac pro portis stationes agere iuberent, arma Tusculum ad supplementum decernerent, decemuirosque ab arce Tusculi digressos in castris militem habere, castra alia a Fidenis in Sabinum agrum transferri, belloque ultro inferendo
Abbreviated transcription (Latin):
q fabius & appius claudius bellum domi qͣuam foagis apparebat : appuuio lentiam aptiorem nrtiad con¬
primendos urbanos motus in fabio minus inbono constans quam nauum in malitia ingeniumeẽ: huncenĩ
uirum egregiumtrlim domimilitiae que x uinrtus collegeque ita mutauerant : ut appiquam sui similis
mall& esse huic bellum insabinis .in . mbulleio &q poetilio ad ditis conlegis mandatum .m. cornelius
in algidum missus incuml minucio &t antonio &iesone duillio &l sergio sp̃ oppium ap. claudio ad¬
iutorem a durbem tuendem aȩ quo omnium x uirorum imperio deernunt: nihilomilitiaȩ quam domime¬
lius resp̃ adminis trata est: illa modo inducibus culpa quod ut odioessent uuibus fecerant alia omnis penes
milites noxaerat : quine quid ductu atque auspiuo xuirorum prospere usquam gereretur uicise persuum
at quellorum dedecus patiebantur : fusi& absabinis ad frecum & in algido ab equis exercitus erant ab eft&o

Expanded text:
Q. Fabius et Ap. Claudius . bellum domi maius quam foris apparebat. Appi uiolentiam aptiorem rati ad comprimendos urbanos motus: in Fabio minus in bono constans quam nauum in malitia ingenium esse. hunc enim uirum, egregium olim domi militiaeque, decemuiratus collegaeque ita mutauerant ut Appi quam sui similis mallet esse. huic bellum in Sabinis, M'. Rabuleio et Q. Poetelio additis collegis, mandatum. M. Cornelius in Algidum missus cum L. Minucio et T. Antonio et K. Duillio et M. Sergio . Sp. Oppium Ap. Claudio adiutorem ad urbem tuendam, aequo omnium decemuirorum imperio, decernunt. nihilo militiae quam domi melius res publica administrata est. illa modo in ducibus culpa quod ut odio essent ciuibus fecerant: alia omnis penes milites noxia erat, qui ne quid ductu atque auspicio decemuirorum prospere usquam gereretur uinci se per suum atque illorum dedecus patiebantur. fusi et ab Sabinis ad Eretum et in Algido ab Aequis exercitus erant. ab Ereto
Abbreviated transcription (Latin):
merita cicatrices que acceptas postulabant ut aut referr& adsenatum aut ut auxilio ess& consulciuibus
suis. inpenctor militibus mouebant cõns. hȩ sed tergi uersari rescogebant : adeo in altenam causam non col¬
lega solum praetepenit sed omnis factio nobilium Ita medium se gerendo nec plebis uitauit odiumnec apud
patres gratiam in ut: patres mollem consulem &ambitiosum ratiplebes fallacem: breuique apparuit
aequasse eum appuodium : certamen consulibus inciderat : uterdedicar& mercuriaȩ dem : senatus a serem
ad populum reiect utrieorum dedicatio iussu populi dataess& eum prȩesse annonȩ. mertatorum collegium
instituere. sollemnia ꝓpontifice: iussit suscipere populos dedicationem aedistat .m̃. letorio primi pilicen¬
turioni: quod facile appar& r& nontam adhonoremeius cuicuratio altior fastigiosuo dataess& factum.
quam ad consulum ignomi

Expanded text:
merita cicatricesque acceptas. postulabant ut aut referret ad senatum, aut ut auxilio esset consul ciuibus merita cicatricesque acceptas. postulabant ut aut referret ad senatum, aut ut auxilio esset consul ciuibus suis, imperator militibus. mouebant consulem haec, sed tergiuersari res cogebat; adeo in alteram causam non collega solum praeceps erat sed omnis factio nobilium. ita medium se gerendo nec plebis uitauit odium nec apud patres gratiam iniit. patres mollem consulem et ambitiosum rati, plebes fallacem, breuique apparuit aequasse eum Appi odium. certamen consulibus inciderat, uter dedicaret Mercuri aedem. senatus a se rem ad populum reiecit: utri eorum dedicatio iussu populi data esset, eum praeesse annonae, mercatorum collegium instituere, sollemnia pro pontifice iussit suscipere. populus dedicationem aedis dat M. Laetorio , primi pili centurioni, quod facile appareret non tam ad honorem eius cui curatio altior fastigio suo data esset factum quam ad consulum ignomi
Abbreviated transcription (Latin):
bellum indicentes : cumlegatissimul exercitus auruncorum domo profatuserat : cuius fama haud
ꝓcul iamabaricia uisitanto tumultu conuiuit romanos : ut nec consuli ordine patres. nec pacatum respon¬
sum arma inferentibus armaipsi capientes da repossent: ariciam infesto agnitur nacꝓculinde cumau¬
rumus signa conlata prelioque unodebellatumest: fusis auruncis uictor tot intnt paucos dies bellis
romanos. ꝓmissa consulis fidem que senatus exspectabat : cum appius &insita superbia animo &ut col¬
legȩ uanam facer& fidem quam as perrime poteratius decreditis pecunus dicer& deinceps & quante
nexi fuenant creditoribus tnedebantur & nectebantur alii quo dubi cuimiliti incidentt collegam
appellabat concursus ad seruilium fiebat illius ꝓmissa iactabant illiex ꝓbrnt suaquis que belli

Expanded text:
bellum indicentes. cum legatis simul exercitus Auruncorum domo profectus erat; cuius fama haud bellum indicentes. cum legatis simul exercitus Auruncorum domo profectus erat; cuius fama haud procul iam ab Aricia uisi tanto tumultu conciuit Romanos ut nec consuli ordine patres nec pacatum responsum arma inferentibus arma ipsi capientes dare possent. Ariciam infesto agmine itur; nec procul inde cum Auruncis signa conlata, proelioque uno debellatum est. fusis Auruncis, uictor tot intra paucos dies bellis Romanus promissa consulis fidemque senatus exspectabat, cum Appius et insita superbia animo et ut collegae uanam faceret fidem, quam asperrime poterat ius de creditis pecuniis dicere. deinceps et qui ante nexi fuerant creditoribus tradebantur et nectebantur alii. quod ubi cui militi inciderat, collegam appellabat. concursus ad Seruilium fiebat; illius promissa iactabant; illi exprobrabant sua quisque belli
Abbreviated transcription (Latin):
timentes post pametiam captam adeunt: hisex .s c̃. datapax. agerademptum confestim & sabini roma¬
nos territa uergtumultus enim fuit uerius quambellum: Noc te nurbem nuntiatum est exercitum
sabinum prȩdabundum ad anienenem amnem peruenisse: ibi passim diripiatque incendiuillas mis¬
sus ex templo eocumomnibus copis equitum. ã postumius quidictator bello latino fuerit secutus
consulseruilius cum delecta peditum manuplerosque palantes eques circumuenit: nec aduenienti pedi¬
tum agmini restitit sabina legio fessicum itinere tum populatione nocturna magnapars in uillis reol&
cibo uinoque uix fugȩ quod satis e&̃ uirium habuere: nocte una audito perfato que bello sabino postero
die in magna iamspe undique panita pacis legati aurunci senatum adeunt nȩ decedatur uuls coagro

Expanded text:
timentes post Pometiam captam, adeunt. his ex senatus consulto data pax, ager ademptus. confestim et Sabini Romatimentes post Pometiam captam, adeunt. his ex senatus consulto data pax, ager ademptus. confestim et Sabini Romanos territauere; tumultus enim fuit uerius quam bellum. nocte in urbem nuntiatum est exercitum Sabinum praedabundum ad Anienem amnem peruenisse; ibi passim diripi atque incendi uillas. missus extemplo eo cum omnibus copiis equitum A. Postumius , qui dictator bello Latino fuerat; secutus consul Seruilius cum delecta peditum manu. plerosque palantes eques circumuenit, nec aduenienti peditum agmini restitit Sabina legio. fessi cum itinere tum populatione nocturna, magna pars in uillis repleti cibo uinoque, uix fugae quod satis esset uirium habuere. nocte una audito perfectoque bello Sabino, postero die in magna iam spe undique partae pacis, legati Aurunci senatum adeunt, ni decedatur Uolsco agro
Abbreviated transcription (Latin):
utrumque quietidatum: posterodie primaluce uulscifossis repletis uallum inuadunt iamque ab
omni parte munimenta uellebantur : cum cõs quam quam cuncti undique &nexiante omnes ut signũ
dar& clamabant experiendi animos militum causa parum ꝑmonitus. post quamsatis apparebat¬
postquam satis apparebat
ingens ardor dato landem aderumpendum signomilitem auidum certa mini semittit: primostatĩ¬
incursu pulsi hostes fugientibus quo ad insequi pedes potuit tergacesa eques usque ad castrir paui¬
dosegit: moxipsa castri legionibus circumdatis cumuulscos inde&iam pauor expulis sełcapta direptaq
posterodie ad suessam pometiam quo confugenant hostes legionibus ductis in trt paucos dies oppidum
capitur : captum. predȩ datum: inde paulum recreatus egens miles consul cummaxima gloriasua uic¬
torem exercitum romam reduut decedentem roma mece tranorum uulscorum legati rebus suis

Expanded text:
utrimque quieti datum. postero die prima luce Uolsci fossis repletis uallum inuadunt. iamque ob utrimque quieti datum. postero die prima luce Uolsci fossis repletis uallum inuadunt. iamque ob omni parte munimenta uellebantur, cum consul, quamquam cuncti undique et nexi ante omnes ut signum daret clamabant, experiendi animos militum causa parumper moratus, postquam satis apparebat ingens ardor, dato tandem ad erumpendum signo militem auidum certaminis emittit. primoincursu pulsi hostes; fugientibus, quoad insequi pedes potuit, terga caesa; eques usque ad castrdos egit. mox ipsa castra legionibus circumdatis, cum Uolscos inde etiam pauor expulisset, capta direptaque. postero die ad Suessam Pometiam quo confugerant hostes legionibus ductis, intra paucos dies oppidum capitur; captum praedae datum. inde paulum recreatus egens miles; consul cum maxima gloria sua uictorem exercitum Romam reducit. decedentem Romam Ecetranorum Uolscorum legati, rebus suis
Abbreviated transcription (Latin):
ciuium suorum fortunis consuluisse: contioni deinde. edicto elidit addidit fidem quedixit nequis
ciuem romanĩinctum aut clausum tener&. quominusȩ nominis sedend apud consules potestas fier&
ncu quis milits donec in castris ess& bona pos sider& autuender&. liberos nepotes ue eius montretur:
hocꝓposito edicto & quiaderant nexi profiteri ex templonomina &undique extota urbe ꝓripi¬
entium scex priuato cum retinendi iuscreditori noness& concursus in forum utsa cramento dicerent
fieri magna camanus fuit: neque aliorum magis in uuls co bello uirtus atque opert enituit : Cõs copia
contri hostem educit: paruo dirimente interuallo c̃astra ponit: ꝓxima inde nocte uulsci discordia
romana freti siqua nocturna trrnsitio ꝓditio uefieri poss& temptant & castrax : sensere uigiles : excita¬
tus exerutus : signodato concursum est adarma : ita frustra idinceptum uulscis fuit reliqum noctis

Expanded text:
ciuium suorum fortunis consuluisse. contioni deinde edicto addidit fidem quo edixit ne quis ciuem Romanum uinctum aut clausum teneret, quo minus ei nominis edendi apud consules potestas fieret, neu quis militis, donec in castris esset, bona possideret aut uenderet, liberos nepotesue eius moraretur. hoc proposito edicto, et qui aderant nexi profiteri extemplo nomina, et undique ex tota urbe proripientium se ex priuato, cum retinendi ius creditori non esset, concursus in forum ut sacramento dicerent fieri. magna ea manus fuit, neque aliorum magis in Uolsco bello uirtus atque opera enituit. consul copias contra hostem educit; paruo dirimente interuallo castra ponit. proxima inde nocte Uolsci, discordia Romana freti, si qua nocturna transitio proditioue fieri posset, temptant castra. sensere uigiles; excitatus exercitus; signo dato concursum est ad arma; ita frustra id inceptum Uolscis fuit. reliquum noctis
Abbreviated transcription (Latin):
trarent ut ꝓuocarent ad pugnã dumpontius debellatũ ẽ respondit & qm̃ neuicti quidem accapti fortunam

Expanded text:
trarent, uti prouocarent ad pugnam. tum Pontius debellatum esse respondit; et, quoniam ne uicti quidem ac capti fortunamtrarent, uti prouocarent ad pugnam. tum Pontius debellatum esse respondit; et, quoniam ne uicti quidem ac capti fortunam
Abbreviated transcription (Latin):
haud facle reeptura uire romana res bellum differre tertium nullũ nsiliũ eẽ cũ filius aliiq principes ꝓcunc¬
tando exequirerent quid simediauia ꝯsilii caperetͥ ut & dimit terent᷑ in columes & legis iis iurebelli uictis in¬
ponerent᷑ ista quidem sententia in quit ea ÷ quae neq: amicos parat nec in imicas tollit seruatemodo quos ig¬
nominia intita ueritis ea ÷ romana geis quaeuicta quiescere nesciat uiuat semꝑ inpatoribus illorũ quid quid
istuc p̃sens necessitas inusserit nar es antemultiplices poenas expeditas a uobis quies cere sin&: neutrasententia ac¬
cpta heennius domum eastris ÷ auectus & in castris romanis cũ frustra multi conatus ad erũ pendũ captiessent
&iã omnium rerũ inopia e&̃ uicti neessitate logatos mittunt qui primum pacem & quã peterent si pacẽ non in pe¬

Expanded text:
haud facile receptura uires Romana res esset, bellum differre; tertium nullum consilium esse. cum filius aliique principes perconhaud facile receptura uires Romana res esset, bellum differre; tertium nullum consilium esse. cum filius aliique principes percontando exsequerentur, quid si media uia consilii caperetur, ut et dimitterentur incolumes et leges iis iure belli uictis imponerentur, 'ista quidem sententia' inquit 'ea est, quae neque amicos parat nec inimicos tollit. seruate modo quos ignominia inritaueritis; ea est Romana gens, quae uicta quiescere nesciat. uiuet semper in pectoribus illorum quidquid istuc praesens necessitas inusserit neque eos ante multiplices poenas expetitas a uobis quiescere sinet.' neutra sententia accepta Herennius domum e castris est auectus. et in castris Romanis cum frustra multi conatus ad erumpendum capti essent et iam omnium rerum inopia esset, uicti necessitate legatos mittunt, qui primum pacem aequam peterent; si pacem non impe
Abbreviated transcription (Latin):
culas caudinas interduossaltus clausoseẽ exerctos romancis ⁊sultus abnuntio filii censuit omnes inde quã primũ
inuiolatus dimittendos q̃: ubis p̃ta sententia ÷ iterumq eodem remeante nuntio sulebat᷑ censuit ad unũ omnes
interficiendos quȩ ubitam discordia interse uelut ex ancipitior acuolo responsa datasunt . quã quã filius ipse
in primis iamanimum q̃q̃ patris ⁊senuisse in adfto corpore rebat᷑. tamen ꝯsensu omnium uictus ÷ ut ipsum in ꝯsi¬
lium acciper& negratussenex plaustro in castra ducit᷑ aduectus uocatusq inssilum ita fermȩ locutõs eẽ ut ni¬
hil sentitiae suȩ mutar& causas tantũ adicet & priorese ꝯsilio qđ optimum ducer& cum patentissimo populo ꝑ
ingenis beneficium ꝑpetuam firmare pacem amicitiamq: altepsilio inmultas atates quib: amissis duob: exercitib:

Expanded text:
culas Caudinas inter duos saltus clausos esse exercitus Romanos, consultus ab nuntio filii censuit omnes inde quam primum culas Caudinas inter duos saltus clausos esse exercitus Romanos, consultus ab nuntio filii censuit omnes inde quam primum inuiolatos dimittendos. quae ubi spreta sententia est iterumque eodem remeante nuntio consulebatur, censuit ad unum omnes interficiendos. quae ubi tam discordia inter se uelut ex ancipiti oraculo responsa data sunt, quamquam filius ipse in primis iam animum quoque patris consenuisse in adfecto corpore rebatur, tamen consensu omnium uictus est ut ipsum in consilium acciret. nec grauatus senex plaustro in castra dicitur aduectus uocatusque in consilium ita ferme locutus esse, ut nihil sententiae suae mutaret, causas tantum adiceret: priore se consilio, quod optimum duceret, cum potentissimo populo per ingens beneficium perpetuam firmare pacem amicitiamque; altero consilio in multas aetates, quibus amissis duobus exercitibus
Abbreviated transcription (Latin):
as uiarum alius paduersa montiũ psiluas qua ferri arma poterunt eamus modo adhostem ꝓuenire liceat quẽ ꝑannos
montes morili sedesua paramus dumhȩ inminebunt iuga quatu adhostem uenies armati inermes fortes ignaui parit̃
omnes capti atq uicti sumus neferum quidem adbene moriendumoblaturus ÷ hostis sedens bellũ fici& his inuicem
sermonibus quacibi quaquiestis in memor nox traducta ÷ nesamnitib quidem nsilium intamlȩtis suppetebat rebus
itaq uniuersi herennium pontium patrem imperatoris ꝑlitteras isulem dumcensent iam is grauius annis nonmilitib:
solũ sedaiuilibus q̃q ab scesserat munerib: incorpore tamen ad faeto uigebat uis animi ssilisq: ssubi accepit ad fur¬

Expanded text:
ces uiarum,' alius, 'per aduersa montium, per siluas, qua ferri arma poterunt, eamus; modo ad hostem peruenire liceat quem per annces uiarum,' alius, 'per aduersa montium, per siluas, qua ferri arma poterunt, eamus; modo ad hostem peruenire liceat quem per annmontes moliri sede sua paramus? dum haec imminebunt iuga, qua tu ad hostem uenies? armati, inermes, fortes, ignaui, pariter omnes capti atque uicti sumus; ne ferrum quidem ad bene moriendum oblaturus est hostis; sedens bellum conficiet.' his in uicem sermonibus qua cibi qua quietis immemor nox traducta est. ne Samnitibus quidem consilium in tam laetis suppetebat rebus; itaque uniuersi Herennium Pontium, patrem imperatoris, per litteras consulendum censent. iam is grauis annis non militaribus solum sed ciuilibus quoque abscesserat muneribus; in corpore tamen adfecto uigebat uis animi consiliique. is ubi accepit ad Fur
Abbreviated transcription (Latin):
membraten& intuentesq alii alios cumalterum quisq. ꝯpotem magis mentes acnsilii ducerent diuinmo¬
biles silent dande ubi praetoria coss erigiuidere & expedire quas dam utilia operi quamquam iudibrio fore
munientes ꝑditis reb: acspe omnia dempta cernebant. tamei neculpam malis adderent ꝓsequisq nechortante ullo
ne impeante ad muniendum uersi castrox ꝓpter aquam uallo circumdant sua ipsi operax laborãs inritũ p̃tequã qđ
hostes supbe increpabant cũ mis erabili ⁊fessione &udentes ad coss mastos neaduocantes quidem inosilium quã donec
inisilio ne auxilio locus e& sua sponte legati ac tribuni iueniunt militesq ad p̃toriũ uesi opẽ quã uixdi inmortales ferre
poterant ab ducib exposcunt querentes magis quam ꝯsultantes nox oppressit . cumpingenio quisq fremerent alius ꝑobi¬

Expanded text:
membra tenet, intuentesque alii alios, cum alterum quisque compotem magis mentis ac consilii ducerent, diu immomembra tenet, intuentesque alii alios, cum alterum quisque compotem magis mentis ac consilii ducerent, diu immobiles silent; deinde, ubi praetoria consulum erigi uidere et expedire quosdam utilia operi, quamquam ludibrio fore munientes perditis rebus ac spe omni adempta cernebant, tamen, ne culpam malis adderent, pro se quisque nec hortante ullo nec imperante ad muniendum uersi castra propter aquam uallo circumdant, sua ipsi opera laboremque inritum, praeterquam quod hostes superbe increpabant, cum miserabili confessione eludentes. ad consules maestos, ne aduocantes quidem in consilium, quando nec consilio nec auxilio locus esset, sua sponte legati ac tribuni conueniunt militesque ad praetorium uersi opem, quam uix di immortales ferre poterant, ab ducibus exposcunt. querentes magis quam consultantes nox oppressit, cum pro ingenio quisque fremerent, alius 'per obi
Abbreviated transcription (Latin):
luce um ferebant uiae alte a pt᷑oram superimaris patins aꝑtaq saselquantotutior tantostrelongur altera
ꝓfurtulas gaudinas breuior seditanatus locis ÷ saltus duo alti angusti siluo si que sunt montib arta ꝓpetuis intse
iunctiia c& inter cos satispatens dausus in medio cãpus hebidus a quosusq ꝑquẽmedium iter÷ selante iuã ueuis
adeũ inttande prime augustiȩsunt & aut eadem quate in sinuaueris recrouia repetenda autiure portopsis palũ
panuis pgerent septas daietu iborũ sexonĩꝙ izntium obiacentam molem inuenere cũfraus hostilis a pparuiss& pre¬
sidium &iãisũmo saltu ispict᷑ citati inde retro qua uenerant ꝓgunt repetere uuã cã quoq lausam sua bice armnisq
inueniunt sistunt in degrandũ si neullius imperio stuporq: omnium animos ac uelut orpor quid̃ in solitus

Expanded text:
Luceriam ferebant uiae, altera praeter oram superi maris, patens apertaque sed quanto tutior tanto fere longior, altera Luceriam ferebant uiae, altera praeter oram superi maris, patens apertaque sed quanto tutior tanto fere longior, altera per Furculas Caudinas, breuior; sed ita natus locus est: saltus duo alti angusti siluosique sunt montibus circa perpetuis inter se iuncti. iacet inter eos satis patens clausus in medio campus herbidus aquosusque, per quem medium iter est; sed antequam uenias ad eum, intrandae primae angustiae sunt et aut eadem qua te insinuaueris retro uia repetenda aut, si ire porro pergasprotinus pergerent, saeptas deiectu arborum saxorumque ingentium obiacente mole inuenere. cum fraus hostilis apparuisset, praesidium etiam in summo saltu conspicitur. citati inde retro, qua uenerant, pergunt repetere uiam; eam quoque clausam sua obice armisque inueniunt. sistunt inde gradum sine ullius imperio stuporque omnium animos ac uelut torpor quidam insolitus
Abbreviated transcription (Latin):
sus deos magis quã homines gessisse hoc quod instat ducib ipsis dus gesturos hȩ nonlȩta magis quã uerauaticnatus aa¬
citu educto curta gaudium astra quam pot÷ occultissimeducit inde ad calatiam ubiiam cõss romanos castnt que cẽ
audiebat milites x pastorũ habitu mitat paontq diue sos alium alibi haud ꝓcul romanis pascere iub& p̃sidus ubi
in adeint in p̃datores utidem omnib: semo constãt legiones samnitium inapulia cẽ luce iamomnib: copuscr¬
cum sedere. ne ꝓculadeẽ quinui capiant sam&is rumorante deindustria uolgatus uenerat ad romanos secͥfidẽ
auxee captiui eomaxime quodser mnointer omnes ꝯgruebat had erat dubiũ quinlucerinis opem romanus ferra
bonis acfidelib: sociissimul neapulia omnis ad p̃sentẽ tertorem deficer & camo doquurenit ꝯsultatiofuit duae ad

Expanded text:
sus deos magis quam homines gessisse, hoc quod instat ducibus ipsis dis gesturos.' haec non laeta magis quam uera uaticinatus, exersus deos magis quam homines gessisse, hoc quod instat ducibus ipsis dis gesturos.' haec non laeta magis quam uera uaticinatus, exercitu educto circa Caudium castra quam potest occultissime locat. inde ad Calatiam, ubi iam consules Romanos castraque esse audiebat, milites decem pastorum habitu mittit pecoraque diuersos alium alibi haud procul Romanis pascere iubet praesidiis; ubi inciderint in praedatores, ut idem omnibus sermo constet legiones Samnitium in Apulia esse, Luceriam omnibus copiis circumsedere, nec procul abesse quin ui capiant. iam is rumor ante de industria uolgatus uenerat ad Romanos, sed fidem auxere captiui eo maxime quod sermo inter omnes congruebat. haud erat dubium quin Lucernis opem Romanus ferret, bonis ac fidelibus sociis, simul ne Apulia omnis ad praesentem terrorem deficeret: ea modo, qua irent, consultatio fuit. duae ad
Abbreviated transcription (Latin):
tauimus quidultratibi romane quid foealeri quiddis arbitiis foedeis expiationem debeo q̃uentibitu arum irarum
quẽ meorũ suppliciorũ iudicẽ feram neminẽ neq populum neq priuatũ fugio qđ sinihil cũ potentiore iuris humani
relinquit in opiꝗ tego add eosuindices intolerandȩ suꝑbiȩ ifugiã & pra abor ut irassuas uertant ineos quib nonsuȩ
rad diteres non aliene ad cimulate satissint quorum sautiam non mors noxiorum non deditio exanimatorũ corporũ
non bona sequentia domini deditionem exsatient placari nequeant nisi hauriendum sanguinem laniendam quȩuis¬
cenenr̃a p̃buerimus iustũ ÷ bellũ samnites quib: nassarium &pia arma quib: nulla nis in armis relinquit᷑ spes pͥinde
cum rerum humanarum maximũ momentũ sit quã ꝓpitiis rem quã ad uesi sagant dispeeto habere priont balla adue¬

Expanded text:
tauimus. quid ultra tibi, Romane, quid foederi, quid dis arbitris foederis debeo? quem tibi tuarum irarum, tauimus. quid ultra tibi, Romane, quid foederi, quid dis arbitris foederis debeo? quem tibi tuarum irarum, quem meorum suppliciorum iudicem feram? neminem, neque populum neque priuatum, fugio. quod si nihil cum potentiore iuris humani relinquitur inopi, at ego ad deos uindices intolerandae superbiae confugiam et precabor, ut iras suas uertant in eos quibus non suae redditae res, non alienae accumulatae satis sint; quorum saeuitiam non mors noxiorum, non deditio exanimatorum corporum, non bona sequentia domini deditionem exsatient, placari nequeant nisi hauriendum sanguinem laniandaque uiscera nostra praebuerimus. iustum est bellum, Samnites, quibus necessarium, et pia arma, quibus nulla nisi in armis relinquitur spes. proinde, cum rerum humanarum maximum momentum sit quam propitiis rem, quam aduersis agant dis, pro certo habete priora bella aduer
Abbreviated transcription (Latin):
equitur hunc annum nobilis claderomana caudina paxtito uecurio caluino sp̃ postumio
cõss samnites e anno impenrtorem c̃ pontium herenni f habuerunt patre longe prudentissimonatũ
primumipsum bellatorem ducemq: subi legati quia ddeden  res missi erant᷑ pacc infata redierunt
nenihilactum inquit haclegatione censeatis expia tũ: quid quid ex foedere rupto inirũ in nos cadestiũ fuit
satis scio quib cũq dus cordifuit subiginos ad neces sitatẽ dedendires quȩ ab nobis exfoedere repeatȩ fuetant is non
fuise corde tãsuꝑbe ab romanis foeieris expiationem spretã quidem̃ ultra fieri adplacandos desmitigandosq ho¬
mines patuit quã qđ nos fecimusres hostium inp̃da captas qua eb elliiure nraẽ uideant᷑ renisimus auctores beli quia
uiuos non potuimus ꝑfunctosiam fato dedidimus bona corum nequid ex itagione noxȩrema ner& penes nos romam por¬

Expanded text:
equitur hunc annum nobilis clade Romana Caudina pax T. Ueturio Caluino Sp. Postumio consulibus. Samnites eo anno imperatorem C. Pontium Herenni filium habuerunt, patre longe prudentissimo natum, primum ipsum bellatorem ducemque. is, ubi legati qui ad dedendas res missi erant pace infecta redierunt, 'ne nihil actum' inquit 'hac legatione censeatis, expiatum est quidquid ex foedere rupto irarum in nos caelestium fuit. satis scio, quibuscumque dis cordi fuit subigi nos ad necessitatem dedendi res quae ab nobis ex foedere repetitae fuerant, iis non fuisse cordi tam superbe ab Romanis foederis expiationem spretam. quid enim ultra fieri ad placandos deos mitigandosque homines potuit quam quod nos fecimus? res hostium in praeda captas, quae belli iure nostrae uidebantur, remisimus; auctores belli, quia uiuos non potuimus, perfunctos iam fato dedidimus; bona eorum, ne quid ex contagione noxae remaneret penes nos, Romam por
Abbreviated transcription (Latin):
phusse fabũ diã inapuliã procesisse atq in de magnas predas egisse net discriepit quindictator eo anno
a cornelius fuerit id ambigitur belli negerendi causa creatussit anut ess& quilidistomanis quia ł
plautius praetor graui morbo forte in plicitus etat signummittendis quadrigis dar& sunitusq eohaud sane
menorandi imperiiminis tetio sedictatura abdicar& na facile autremre aut autorem auctori p̃ferre
unaa tam memoriã funebrib laudib reorfalsisq imaginimtitulis dum famibia adeguaq: famã rerũ gestarũ
honorũ q fallente mendatio trahunt indecete & singulorũ gesta & publica monumenta rerum ⁊ fusa
net quisquam a tualis temporibus illis scriptor exstat quosatis ceto auctore stetur

Expanded text:
phasse; Fabium etiam in Apuliam processisse atque inde magnas praedas egisse. nec discrepat quin dictator eo anno phasse; Fabium etiam in Apuliam processisse atque inde magnas praedas egisse. nec discrepat quin dictator eo anno A. Cornelius fuerit; id ambigitur belline gerendi causa creatus sit an ut esset qui ludis Romanis, quia L. Plautius praetor graui morbo forte implicitus erat, signum mittendis quadrigis daret functusque eo haud sane memorandi imperii ministerio se dictatura abdicaret. nec facile est aut rem rei aut auctorem auctori praeferre. uitiatam memoriam funebribus laudibus reor falsisque imaginum titulis, dum familiae ad se quaeque famam rerum gestarum honorumque fallente mendacio trahunt; inde certe et singulorum gesta et publica monumenta rerum confusa. nec quisquam aequalis temporibus illis scriptor exstat quo satis certo auctore stetur
Abbreviated transcription (Latin):
nihil prospere agetent expiandum idbellum magna mecede iuendumq ẽẽ Id referre tantum utrum sup¬
plicia noxio paucorum an omnium in noxio p̃beant sanguine audebant ꝙ iam quidam nominare aucto¬
res armorum unũ maxime nomeiꝑ ꝯ sensum lamantium prutili papii &x audiebant uirnobilis potensq
erat hauddubi e pximarum inditiarum ruptor deeo co acti referre praetores derecũ fecerunt ut brutulus
papius tomanis dedet᷑ &cume praeia omnis romana captiuique ut romam mitterent᷑ quaetuȩres ꝑsetales
exsoadere npetitȩ essent setundũsius fasq restituerent᷑ feciale romam utt ensuerem missi & corpus bratili
hxart uñ eipse morte uoluntaria hnominiȩ seac supplicio subtraxit. placuit cum corpore bona quoq eius
detiniiltamm earum rerum p̃ter captiuos acsiqua cognita ex p̃dasunt acceptũ ÷ cetetarũ rerum inrita fuit

Expanded text:
nihil prospere agerent: expiandum id bellum magna mercede luendumque esse; id referre tantum utrum supnihil prospere agerent: expiandum id bellum magna mercede luendumque esse; id referre tantum utrum supplicia noxio paucorum an omnium innoxio praebeant sanguine; audebantque iam quidam nominare auctores armorum. unum maxime nomen per consensum clamantium Brutuli Papi exaudiebatur; uir nobilis potensque erat, haud dubie proximarum indutiarum ruptor. de eo coacti referre praetores decretum fecerunt ut Brutulus Papius Romanis dederetur et cum eo praeda omnis Romana captiuique ut Romam mitterentur quaeque res per fetiales ex foedere repetitae essent secundum ius fasque restituerentur. fetiales Romam, ut censuerunt, missi et corpus Brutuli exanime; ipse morte uoluntaria ignominiae se ac supplicio subtraxit. placuit cum corpore bona quoque eius dedi. nihil tamen earum rerum praeter captiuos ac si qua cognita ex praeda sunt acceptum est; ceterarum rerum inrita fuit
Abbreviated transcription (Latin):
& quid quid ꝓ grehebantur magis magisq turbatos hostes cernebant : eques ipse iam primis erat in conspatu.
& cornelius respiciens ad manipulos militum quodmanu quoduocepoterat monstrabat uexlla se suorũ
parmasq cernere equitum quo dubi auditum simul uisumq ÷ a deo repente laboris ꝑdiem pene totum
tolerari uulnerũq obliti sunt ut haudsetus quãsitũ integri aastris sinũ pugnae accepissent ⁊citauerint
sein hostem ne ultra samnis tollerare terrorẽ equitũ peditũq uimpatuit partimin medio caesi partim
infugam dissipatisunt pedes tresrestantes accirtumuentos cecidit . ab equite fugientium strages ÷ facta in¬
terquos & ipseimpetator cetidit ha demum ꝓelium samnitium resita infregit ut omnibus ꝯciliis fremerent
minime id quidem mirũ eẽ siimpio belbo &ꝯtra foedus suscepto in foestioribus merito dehis quam ominib:

Expanded text:
et quidquid progrediebantur magis magisque turbatos hostes cernebant. eques ipse iam primis erat in conspectu et quidquid progrediebantur magis magisque turbatos hostes cernebant. eques ipse iam primis erat in conspectu et Cornelius respiciens ad manipulos militum, quod manu, quod uoce poterat, monstrabat uexilla se suorum parmasque cernere equitum. quod ubi auditum simul uisumque est, adeo repente laboris per diem paene totum tolerati uolnerumque obliti sunt, ut haud secus quam si tum integri e castris signum pugnae accepissent concitauerint se in hostem. nec ultra Samnis tolerare terrorem equitum peditumque uim potuit; partim in medio caesi, partim in fugam dissipati sunt. pedes restantes ac circumuentos cecidit: ab equite fugientium strages est facta, inter quos et ipse imperator cecidit. hoc demum proelium Samnitium res ita infregit, ut omnibus conciliis fremerent minime id quidem mirum esse, si impio bello et contra foedus suscepto, infestioribus merito deis quam hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
militũ uoai faabintur tũ magistro equitum acato uidesti inquit iñ fabii abhostium quite emissam
pugnam herent᷑ inpediti in padimentis nr̃is ad gredere quo dinter p̃tandum omnimultitudim euentt dis
arn qeruentamq illis p̃dam reddȩmibi lsiones peditũq pugnacure erunt peneste aques tre sit detus euitũ
omissas repente obiacentes pedib fugientium cđs ternatorumq: equorum narpugnae neq fugȩsatis
poterus ceduntͥ tũ deloco ꝓpe equitatũ hostium m̃ fabius circũductis paulũ aliis abtergo padestrẽ acem
adoritur clamor in denouus indenouus acidens & samnitium terruit animos & dictator ubi respatantes
hostium antesignanos turbataq signe & fluctuantẽ a cenuidit tum appellare tũ adhortarimilites tribu¬
nos principesq ordinum nominatim aditerandam secũ pugnã uocare pocato clamore signa inferuntur.

Expanded text:
militum vociferabantur. tum magistro equitum accito vides tu inquit, M. Fabi, ab hostium equite omissam militum vociferabantur. tum magistro equitum accito vides tu inquit, M. Fabi, ab hostium equite omissam pugnam? haerent impediti impedimentis nostris. adgredere , quod inter praedandum omni multitudini evenit, dermes cruentamque illis praedam redde. mihi legiones peditumque pugna curae erunt; penes te equestre sit decus. equitum omissas repente, obiacentes pedibus fugientium consternatorumque equorum, neque pugnae neque fugae satis potentes caeduntur. tum deleto prope equitatu hostium M. Fabius circumductis paululum alis ab tergo pedestrem aciem adoritur. clamor inde nouus accidens et Samnitium terruit animos et dictator, ubi respectantes hostium antesignanos turbataque signa et fluctuantem aciem uidit, tum appellare, tum adhortari milites, tribunos principesque ordinum nominatim ad iterandam secum pugnam uocare. nouato clamore signa inferuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
Diue quauit pugnã. iã pridm desueto samnite damorẽ romani exertitus patiꝰ ethetule illodie ab
horadici tertia adoctauam ita anceos dicit᷑ at tamen steaisse. ut net damor utꝑrimo semel ꝯcursum: sub¬
latus iteratus sit neq signa ꝓmotaloco reto uȩrecepta netqrecursum ab allasit parte in suo quis qus gradu¬
ob noxi urgentes scutis sinerespiratione a respatu pugrabant franitus ae qualis tenorq idempugnas in de¬
fatgitianan ultimã aut noctem spatabat iãiuris uirs iam fetro suauis um ꝯsiba ducibus destant cũsubito
samnitium euites cumtur mauna longuis ꝓuata accepisent in petlimenta roma norã ꝓcul abarmatis
sinepresidio sinemunimento starȩ auiditate praedeim petum faciunt qd ubiditator trepndus mntaus
adtulit sinemodo in quit sese preda p̃pediant aludeinde supillos alios diripi panuim ferti qu forunas

Expanded text:
diu aequauit pugnam iam pridem desueto Samnite clamorem Romani exercitus pati; et hercule illo die ab diu aequauit pugnam iam pridem desueto Samnite clamorem Romani exercitus pati; et hercule illo die ab hora diei tertia ad octauam ita anceps dicitur certamen stetisse ut neque clamor, ut primo semel concursu est sublatus, iteratus sit neque signa promota loco retroue recepta neque recursum ab obnixi, urgentes scutis, sine respiratione ac respectu pugnabant; fremitus aequalis tenorque idem pugnae in defatigationem ultimam aut noctem spectabat. iam viris vires, iam ferro sua vis, iam consilia ducibus deerant, cum subito Samnitium equites, cum turma una longius provecta accepissent impedimenta Romanorum procul ab armatis sine praesidio, sine munimento stare, aviditate praedae impetum faciunt. quod ubi dictatori trepidus nuntius attulit, sine modo inquit, sese praeda praepediant. alii deinde super alios diripi passim ferrique fortunas
Abbreviated transcription (Latin):
cescer& ꝓelio abstiner& nepadestres quidem copiae antelucem castris egressȩ aques lucedemum ausus incursare
in hostem carpendo nouissimos p̃mendoq iniquis ad transitum locis agmen detinuit interim pedes equitẽ
ad secutos & totisiam copois añnis urgnebat tũ dictator postquã sinemagno in cõmodo ꝓgedi non poterat.
eum ipsum in quo constiterat locũ castris dimetariius sit iduero circũ fuso undiq: equitatu . ut uallum
peteretͥ opusq in cper& fieri non poterat itaq ubi neq eundi neq: manendi copiã ẽẽ uid & instruit aciẽ
inpedimentis ex agmine re matis intruunt yta & hostes & animis &iuirib pares auxetrat id maxime animos
quo dignari loco iniquo non hosti cessum uelut fugientes acterritos terribiles ipsi setuti fuetant idaliquam¬

Expanded text:
cesceret, proelio abstineret; ne pedestres quidem copiae ante lucem castris egressae. eques luce demum ausus incursare cesceret, proelio abstineret; ne pedestres quidem copiae ante lucem castris egressae. eques luce demum ausus incursare in hostem carpendo nouissimos premendoque iniquis ad transitum locis agmen detinuit. interim pedes equitem adsecutus et totis iam copiis Samnis urgebat. tum dictator, postquam sine magno incommodo progredi non poterat, eum ipsum in quo constiterat locum castris dimetari iussit. id uero circumfuso undique equitatu—ut uallum peteretur opusque inciperet—fieri non poterat. itaque ubi neque eundi neque manendi copiam esse uidet, instruit aciem impedimentis ex agmine remotis. instruunt contra et hostes et animis et uiribus pares. auxerat id maxime animos quod ignari loco iniquo, non hosti cessum, uelut fugientes ac territos terribiles ipsi secuti fuerant. id aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
cornelius aruinaditator. & m̃ fabius ambustus magister equitum metugrauioris in samnio belli ⁊ductatt
praetio a finitimis iuuentus ducebatͥ intentiore dilactu habito egregium exercitũ aduersus samnites duxer̃
castra in hostico incuriose itaposita tã quã ꝓculabat̃ hostiscũ subito aduenere samnitium legiones tanta
fero cia ut uallum usq ad stationem romanam inferrent noxsã ad pecebat id ꝓhibuit munimenta ad oriri
nec dissimulabant orta luce. postero die facturos dictator ub ꝓpriorẽ spedimicationem uidit nemilitũ uir¬
tuti damno locus as& ignib: crebris relitis qui conspectum hostium frustrarent᷑ silentio legiones educit: ne
tamen fallere ꝓpte ꝓpinquitatem castrorũ patuit eues ex tẽplo insecutus ita institit agmini ut donec lu¬

Expanded text:
A. Cornelius Aruina dictator et M. Fabius Ambustus magister equitum, metu grauioris in Samnio belli—conducta enim A. Cornelius Aruina dictator et M. Fabius Ambustus magister equitum, metu grauioris in Samnio belli—conducta enim pretio a finitimis iuuentus dicebatur—intentiore dilectu habito egregium exercitum aduersus Samnites duxerunt. castra in hostico incuriose ita posita tamquam procul abesset hostis, cum subito aduenere Samnitium legiones tanta ferocia ut uallum usque ad stationem Romanam inferrent. nox iam appetebat; id prohibuit munimenta adoriri; nec dissimulabant orta luce postero die facturos. dictator ubi propiorem spe dimicationem uidit, ne militum uirtuti damno locus esset, ignibus crebris relictis qui conspectum hostium frustrarentur, silentio legiones educit; nec tamen fallere propter propinquitatem castrorum potuit. eques extemplo insecutus ita institit agmini ut, donec lu
Abbreviated transcription (Latin):
lucs na auctor net causater roris comparuit: eodem anno dediusculanis flaui arogatione populi fuit
iudicum m̃ fabius tr̃ p̃ltulit adpopulum utintus culanos anim aduerter et᷑. quorũ lorum ore ac:
slio ueliterni priuernatesq popdplo r̃ bellum feisient populuis tasculanus cũ niugib a cdiberis romam
uenit a multitudo uestemutata &spetie reorum trib urtuit gentib seomniũ aduoluens plusitaq mniseticor¬
dia adpo ene uenuã impetrandam quã causars aderime purgandum ualuittrib om̃s praetet pollia antiquar̃¬
legem polliae sententia fuit puberes uerberatos nearidiuges liberosq subcorona legebelli uenire me¬
moriam que eiusirȩ tusculanis in poena tã a trocis auctores mansisse ad patrũ aetatẽ constat . ne quem quã
feme expolia tribu candidatum fermedatũ papiriã ferme solitũ insequenti anno q̃ fabio l. fuluo cõs aulus

Expanded text:
luce nec auctor nec causa terroris comparuit. eodem anno de Tusculanis Flauia rogatione populi fuit luce nec auctor nec causa terroris comparuit. eodem anno de Tusculanis Flauia rogatione populi fuit iudicium. M. Flauius tribunus plebis tulit ad populum ut in Tusculanos animaduerteretur, quod eorum ope ac consilio Ueliterni Priuernatesque populo Romano bellum fecissent. populus Tusculanus cum coniugibus ac liberis Romam uenit. ea multitudo ueste mutata et specie reorum tribus circuit genibus se omnium aduoluens; plus itaque misericordia ad poenae ueniam impetrandam quam causa ad crimen purgandum ualuit. tribus omnes praeter Polliam antiquarlegem: Polliae sententia fuit puberes uerberatos necari, coniuges liberosque sub corona lege belli uenire. memoriam eius irae Tusculanis in poenae tam atrocis auctores mansisse ad patrum aetatem constat nec quemquam ferme ex Pollia tribu candidatum Papiriam ferre solitum. insequenti anno, Q. Fabio L. Fuluio consulibus,
Abbreviated transcription (Latin):
isemagisftratu nuntiatũ ÷ arrati adbellamꝰ dum animisunt c̃ sulpicio q̃ aemilio aulum quidam anna¬
le habert õs ad defationem samntium apulũ nouum bellum acessit utroq exettais mis sulpcio samni¬
ĩ apuli e milro sorte cuenetunt sunt quinon ipsis apubs bellum in latũ selsocios eius gentispopulos ab sãmtiũ¬
uiatq iniuriis definsos Eribant ceterũ fortuna simnitium uixaseipsis eotempore ꝓpulsantumbeliũ
pprus itsit uerosait non apulis ab samnitibus armainlata sedcum utraq simulgonte bellum romanis fuis¬
se ne tamenro ulla memorabilis acta ager apulus samniumq euastatum hostes ne hic neillic inuent
roine nacturnus tet ror łta exomno trapidam repente dunitatẽ excuit uit ut capitolium at aryx moe¬
nia quȩ & porte plena armatorum fuerint &cũ ꝯsur satum damatũq adarmaom nibus locisa prima

Expanded text:
isse magistratu nuntiatum est, arrecti ad bellandum animi sunt. C. Sulpicio Q. Aemilio—Aulium quidam annaisse magistratu nuntiatum est, arrecti ad bellandum animi sunt. C. Sulpicio Q. Aemilio—Aulium quidam annales habent—consulibus ad defectionem Samnitium Apulum novum bellum accessit. utroque exercitus missi. Sulpicio Samnites, Apuli Aemilio sorte evenerunt. sunt qui non ipsis Apuui atque iniuriis defensos scribant; ceterum fortuna Samnitium, uix a se ipsis eo tempore propulsantium bellum, propius ut sit uero facit non Apulis ab Samnitibus arma inlata sed cum utraque simul gente bellum Romanis fuisse. nec tamen res ulla memorabilis acta; ager Apulus Samniumque euastatum; hostes nec hic nec illic inuenti. Romae nocturnus terror ita ex somno trepidam repente ciuitatem exciuit ut Capitolium atque arx moeniaque et portae plena armatorum fuerint; et cum concursatum clamatumque ad arma omnibus locis esset, prima
Abbreviated transcription (Latin):
speuictor execitus ꝑlustrauitq. hostium agros nulla arma nullamuim neca ꝑtam ne insidiis expertos
addebat a lacritaten. quod dictator p̃damomnẽ a lixerat militib: nec ira magis quam publica priuatum
ꝯpendium in hostem acuebat his dadib: subacti samnite pacẽ adictatore petiere cumquo pati ut singula
uestimenta militib: & annũ stipendium darent . cumir& adsenatum iussi essent setuturos sedictatorẽ res¬
ponderunt . unius eius fidei uirtutiq causam suam conmendantes ita deductus ex samnitib exercitus.
dictator trium phans urbem ÷ ingressus &cũ sedictatura abdicare uell& iussu patrum priusquam abdicar&
cõs cere auit ẽ sulpicium longum iterũ q̃ emilium ceretanum samnites in fata pace qui adenditonibus
a gbatur indut̾ias annuas a burbe retulerunt net earum ipsarum scã fide fut adeopost quã papiriũ ab¬

Expanded text:
spes victor exercitus perlustravitque hostium agros, nulla arma, nullam vim nec apertam nec ex insidiis expertus. spes victor exercitus perlustravitque hostium agros, nulla arma, nullam vim nec apertam nec ex insidiis expertus. addebat alacritatem quod dictator praedam omnem edixerat militibus; nec ira magis publica quam privatum compendium in hostem acuebat. his cladibus subacti Samnites pacem a dictatore petiere; cum quo pacti, ut singula vestimenta militibus et annuum stipendium darent, cum ire ad senatum iussi essent, secuturos se dictatorem responderunt, unius eius fidei virtutique causam suam commendantes. ita deductus ex Samnitibus exercitus. dictator triumphans urbem est ingressus; et cum se dictatura abdicare vellet, iussu patrum, priusquam abdicaret, consules creavit C. Sulpicium Longum iterum Q. Aemilium Cerretanum. Samnites infecta pace, quia de condicionibus ambigebatur, indutias annuas ab urbe rettulerunt. nec earumipsarum sancta fides fuit; adeo, postquam Papirium ab
Abbreviated transcription (Latin):
cessatum amilite acdeindustria ut obtretaret laudib: ducis inpedita uictoria : &plures samnitium
cecideo plures romani uulneratisunt sensit peritus dux quaeres uictoriȩ obstar&. tẽperandum inge¬
nium suum ẽẽ &saieritatẽ miscendam comitati itaq: ab adhibitis legatis ipse circũ saucios milites in¬
serens intentoria caput singulos utsese haber& rogitans curam eorum nominatim legatis tribunisq & p̃¬
fectis demandabat rẽꝑse popularẽ itadexter egit ut medendis corporib: animi multo prius militum
Imperatoris renciliarent᷑ nec quicquã ad salubritatem efficatius fuerit quam quod gnito animo eacura
accepta ÷ refecto exercitu cũ hoste ꝯgressus haud dubia spȩsua militũq ita fudit fugauitq samnites utille
ultimus eisdies confeendi signa cumdictatore suerit : quam quod grato incessit deinde quaduxit predae

Expanded text:
cessatum a milite ac de industria, ut obtrectaretur laudibus ducis, impedita uictoria est. plures Samnitium cessatum a milite ac de industria, ut obtrectaretur laudibus ducis, impedita uictoria est. plures Samnitium cecidere, plures Romani uolnerati sunt. sensit peritus dux quae res uictoriae obstaret: temperandum ingenium suum esse et seueritatem miscendam comitati. itaque adhibitis legatis ipse circuit saucios milites inserens in tentoria caput, singulosque ut sese haberet rogitans curam eorum nominatim legatis tribunisque et praefectis demandabat. rem per se popularem ita dextere egit, ut medendis corporibus animi multo prius militum imperatori reconciliarentur nec quicquam ad salubritatem efficacius fuerit quam quod grato animo ea cura accepta est. refecto exercitu cum hoste congressus haud dubia spe sua militumque ita fudit fugauitque Samnites ut ille ultimus eis dies conferendi signa cum dictatore fuerit. incessit