comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nas. Appropinqnͣtis finis cõplura
fuere ꝓdigia. ut non solũ alii. s ⁊̃ ip̃e
hoc minitari sentiret. Per tres cõtinu¬
os uiteq termino ꝓximos annos. ⁊ solis
ac lune creb̃rima defectio: ⁊ insole ma¬
cła quedã atri coloris .uii. dierũ spa¬
tio uisa. Porticꝰ que inter basilicam
⁊ regiam oꝑosa mole construxerat. die
ascensionis dñi subita ruina collapsa.
oꝑe mirabili de ligno construxit. ut
phenniter durare uidetur: ita tͥbus
dem astula ex eo remaneret. Ipse
quoq c̃ ultimã in saxonia expediti¬
onẽ cont᷑ godefridum regẽ danoꝵ
ageret. quadã die ẽ ante solis ortũ
castͥs egressa. iter agẽ cepiss. uidit re-¬
pente delapsam celitꝰ c̃ ingenti lumi¬
ne facem adextͣ insinistrã ꝑ serenũ
aerem discurre. Cunctisq hoc sig¬
num quid portendet ad mirantib.
subito equus cui insidebat capite dorsũ
merso decidit: eumq tã grauit᷑ ad
terrã elisit: ut fibula sagi rupta. bal¬

Expanded text:
 32. Appropinquantis finis complura  32. Appropinquantis finis complura fuere praesagia , ut non solum alii, sed etiam ipse hoc minitari sentiret. Per tres continuos vitaeque termino proximos annos et solis et lunae creberrima defectio, et in sole macula quaedam atri coloris septem dierum spatio visa. Porticus, quam inter basilicam et regiam operosa mole construxerat, die ascensionis Domini subita ruina usque ad fopere mirabili de ligno ita construxit, ut perhenniter durare posse videretur, ita tribus idem hastula ex eo remaneret. Ipse quoque cum ultimam in Saxoniam expeditionem contra Godofridum, regem Danorum, ageret, quadam die, cum ante exortum solis castris egressus, iter agere coepisset, vidit repente delapsam caelitus cum ingenti lumine facem a dextra in sinistram per serenum aera transcurrere, cunctisque hoc signum, quid portenderet, admirantibus, subito equus quem sedebat, capite deorsum merso decidit, eumque tam graviter ad terram elisit, ut fibula sagi rupta bal
Abbreviated transcription (Latin):
bum posse depelli. uel certe mitigari
Sed accedente ad febrem lat̾is dolo¬
re. quẽ greci pleuresim uocant. illo¬
q adhuc inediã retinente. neq corpꝰ
aliter qm rarissimo potu sustentante.
septimo postqm r̃ecubuit die. sac᷑ cõmu¬
nione ꝑcepta decessit. anno etatis sue
cia. Corpꝰ more sollempni lotũ ⁊ cͤa¬
tum. maximo totiꝰ popłi luctu eccl̃ie
illatũ: atq humatum est. Mubitatõ
est pͥmo ubi reponi deberet. eo quod
p̃e uiuus de hoc nicħ p̃cepisset. Tã¬
dem om̃iũ animiꝰ sedit. nusqmͣ eum
nicͥcis eius propͥo sumptu in eodẽ ui¬
co construxit. In hac sepultꝰ ÷ eadem
die qua defunctꝰ:: areꝰq supͣ tumulũ
deauratꝰ cũ imagine ⁊ titulo constru¬
ctus. ħ itulꝰ ille hoc mͦ descͥptus est.¬
Sub hoc conditorio sitii est corpꝰ karo¬
li magni atq orthodoxi imꝑatoris.
qui regnũ frãcoꝵ nobiliter amplia¬
uit. ⁊ ꝑ annos . xluii. felicit̾ rexit.

Expanded text:
bum posse depelli vel certe mitigari. bum posse depelli vel certe mitigari. Sed accedente ad febrem lateris dolore, quem Greci pleuresin dicunt, illoque adhuc inediam retinente neque corpus aliter quam rarissimo potu sustentante, septimo, postquam decubuit, die, sacra communione percepta, decessit, anno aetatis suae tia. 31. Corpus more sollemni lotum et curatum et maximo totius populi luctu ecclesiae inlatum atque humatum est. Dubitatum est primo, ubi reponi deberet, eo quod ipse vivus de hoc nihil praecepisset. Tandem omnium animis sedit nusquam eum netricis eius, proprio sumptu in eodem vico construxit. In hac sepultus est eadem die, qua defunctus est, arcusque supra tumulum deauratus cum imagine et titulo exstructus . Titulus ille hoc modo descSUB HOC CONDITORIO SITUM EST CORPUS KAROLI MAGNI ATQUE ORTHODOXI IMPERATORIS. QUI REGNUM FRANCORUM NOBILITER AMPLIAVIT ET PER ANNOS XLVII. FELICITER REXIT.
Abbreviated transcription (Latin):
uite tempore cũ iã ⁊ morbo ⁊ senec¬
tute p̾meretur. euocatum ad se hlu¬
douicũ filiũ regem aquitanie. qui
solus filioꝵ hildegardis suꝑerat. cõ¬
gregatis sollempnit̾ de toto regno
francoꝵ pͥmorib. cunctoꝵ consilio con¬
sortem sͥ totiꝰ regni ⁊ imꝑialis nominis
heredem constituit. Impositoq capi¬
ti eiꝰ diademate. imꝑatorẽ ⁊ augustũ
iussit appellari. S usceptũ ÷ hoc euis
consiliũ ab omĩb qui aderant. c̃ mag
no fauore. Nam diuinitꝰ ei ꝑꝑ regni
utilitatem uidebat᷑ inspiratum. auñn
maiestatẽ eiꝰ hoc factum. ⁊ ext̾is nati¬
onib non minimũ terroris incussit.
Dimisso dem̃ in aquitaniã filio. ip̃e
more solito qmͣuis senectute confectꝰ:
non longe a regia aquensi uenatũ
ꝓficiscitur. Exactoq in hcemodi ne
gotio qd̃ reliquũ erat autũni. circa
bre ualida correctꝰ decubute: qui stati
ut infebrib solebat cibi sͥ abstinentiã
indixit. arbitratꝰ hac continentia mor¬

Expanded text:
vitae tempore, cum iam et morbo et senectute premeretur, vocatum ad se Hludowicum filium, Aquitaniae regem, qui solus filiorum Hildegardae supererat, congregatis sollempniter de toto regno Francorum primoribus, cunctorum consilio consortem sibi totius regni et imperialis nominis heredem constituit, impositoque capiti eius diademate, Imperatorem et Augustum iussit appellari. Susceptum est hoc eius consilium ab omnibus qui aderant magno cum favore; nam divinitus ei propter regni utilitatem videbatur inspiratum; auxitque maiestatem eius hoc factum, et exteris nationibus non minimum terroris incussit. Dimisso deinde in Aquitaniam filio, ipse more solito, quamvis senectute confectus, non longe a regia Aquensi venatum proficiscitur, exactoque in huiuscemodi negotio quod reliquum erat autumni, circa bre valida correptus decubuit. Qui statim, ut in febribus solebat, cibi sibi abstinentiam indixit, arbitratus hac continentia mor
Abbreviated transcription (Latin):
bio longe p̾stantior erat. mittendo ad
cos crebras legatioẽs. ⁊ ĩepistolis fratres
eos appellans. P ost susceptũ ĩꝑiale
nom̃. cum aduerteret multa legibus
popłi sui de ẽẽ. nã franci duas leges¬
habent: in płimis locis ualde diuersaᷤ.¬
cogitauit que deerant adde. ⁊ discre¬
pantia unire: praua quoq ac per¬
ꝑam ꝓlata corrig̾ẽ. Sed de his nicħ
aliud ab eo factũ est: nͥ qd̾ pauca ca-¬
pitła eaq inꝑfecta legib addidit.
Om̃iũ tam̃ nationũ que sub eiꝰ dña-¬
tu erant iura que scͥpta ñ erant descͥ¬
bi. ac litt̾is mandari fecit. Item bar¬
bara ⁊ antiquissima carmĩa quibꝰ ue¬
terum regũ actꝰ ⁊ bella canebantur.
scͥpsit. memorieq mandauit. Incho¬
auit ⁊ grãmaticã patͥo sermone. m̃sibꝰ

Expanded text:
bio longe praestantior erat, mittendo ad bio longe praestantior erat, mittendo ad eos crebras legationes, et in epistolis fratres eos appellando 29. Post susceptum imperiale nomen, cum adverteret multa legibus populi sui deesse--nam Franci duas habent leges in plurimis locis valde diversas--cogitavit quae deerant addere et discrepantia unire, prava quoque ac perperam prolata corrigere; sed de his nihil aliud ab eo factum est, nisi quod pauca capitula, et ea imperfecta, legibus addidit. Omnium tamen nationum quae sub eius dominatu erant, iura quae scripta non erant, describere ac literis mandari fecit. Item barbara et antiquissima carmina, quibus veterum regum actus et bella canebantur, scripsit memoriaeque mandavit. Inchoavit et grammaticam patrii sermonis. Mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
duxit antiquiꝰ. qmͣ ut urbs roma suo
oꝑe suoq labore. uetere polleret ãc¬
toritate. ⁊ eccła sc̃i pet̾ ꝑ illũ non so¬
uerat. quater tantũ illo uotoꝵ sol¬
uendoꝵ ac supplicandi causa profec¬
tus est. Altimi aduentꝰ sui ñ solũ
hẽẽ fuerunt cause. uerũ ⁊̃ qd̃ roma¬
ni leonẽ pontific̃e multis affectum
inuiriis. erutis sciłc occłis. linguaq
p̾cisa: fidem regis implorare compu¬
lerunt. Idcͥco romã ueniens propt
reꝑandũ qui nimis turbatꝰ erat ec¬
clesie statũ: ibi totũ hyemis tempꝰ
extraxit. Quo temꝑe imꝑatoris &
augusti nom̃ accepit. qd primo in
tantũ aduersatꝰ est: ut affirmaret
se eo die qͣmuis p̃cipua festiuitas
ẽẽt. eccłam ñ intraturũ. si pontificis
consiliũ p̾scire potuiss. Inuidiam
tam̃ suscepti nomĩs tomanis ĩꝑato¬
rib suꝑ hoc indignantib magna
tulit pacientia. uicitq eoꝵ contumati¬
am magnanimitate qua eis ꝓculdu-¬

Expanded text:
duxit antiquius quam ut urbs Roma sua duxit antiquius quam ut urbs Roma sua opera suoque labore vetere polleret auctoritate, et aecclesia sancti Petri per illum non soatium quater tantum illo votorum solvendorum ac supplicandi causa profectus est. 28. Ultimi adventus sui non solum hae fuere causae, verum etiam quod Romani Leonem pontificem, multis affectum iniuriis, erutis scilicet oculis linguaque amputata, fidem regis implorare compulerunt. Idcirco Romam veniens, propter reparandum, qui nimis conturbatus erat, aecclesiae statum, ibi totum hiemis tempus extraxit. Quo tempore Imperatoris et Augusti nomen accepit, quod primo in tantum aversatus est, ut adfirmaret, se eo die, quamvis praecipua festivitas esset, aecclesiam non intraturum, si pontificis consilium praescire potuisset. Invidiam tamen suscepti nominis, Romanis imperatoribus super hoc indignantibus, magna tulit pacientia, vicitque eorum contumaciam magnanimitate, qua eis procul du
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵq sacerdotaliũ tantũ in ea ꝓcuraũ.¬
ut insacͥficiis celebrandis. ne ianitorib
pͥuato habitu ministrare necẽe. fuisset.
Iegendi atcypsallendi disciplinã diligẽ¬
cissime em̃cdauit. Erat enĩ utriꝰq ad¬
modum eruditꝰ. qmqm ipse nec publi¬
ce legeret. nec nͥ submisse. ⁊ in cõmune
cantaret. Cuta pauꝑes sustentãdos
igͣtuitã liberalitatẽ qmͣ greci elemosi
tria solũ ⁊ regno suo id fac̾e curauit. ue.¬
rum tnͣs maria insiriã ⁊ egiptũ atq
affricã. hierosolimis. alexandrie atq car¬
tagini. uͥ xp̃ianos in pauꝑtate uiuere
comꝑerat. penurie illoꝵ compatiens.
xime tͣnsmarinoꝵ regũ amicitias ex¬
repetens. ut xꝑianis sub eoꝵ dñatu de¬
gentib resrigerũ aliqͦo ãc releuatio
cunie tã in auro qmͣ in argento et
gẽmis ab illo congesta est: multa ce
innuma pontificib mun̾a missa.
Neq ile toto regni sui tempore qͥcꝗͣ

Expanded text:
ntorumque sacerdotalium tantam in ea cntorumque sacerdotalium tantam in ea cut in sacrificiis celebrandis ne ianitoribusunt, privato habitu ministrare necesse fuisset. Legendi atque psallendi disciplinam diligentissime emendavit. Erat enim utriusque admodum eruditus, quamquam ipse nec publice legeret, nec nisi submissim et in commune cantaret. 27. Circa pauperes sustentandos et gratuitam liberalitatem, qtria solum et in suo regno id facere curaverit, verum trans maria in Syriam et Aegyptum atque Africam, Hierosolimis, Alexandriae, Kartagini, ubi christianos in paupertate vivere compererat, penuriae illorum compatiens, xime transmarinorum regum amicicias expetens, ut christianis sub eogentibus refrigerium aliquod ac relevatio cuniae, tam in auro quam in argento, nec non et gemmis, ab illo congesta est. Multa et innumera pontificibus munera missa, neque ille toto regni sui tempore quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
is ⁊ laboris imꝑtiuit. Discebat artẽ
computandi.⁊ intentione sagaci sy¬
dum cursꝰ curiosissime rimabatur
Temptabat ⁊ scb̾e. tabulasq ⁊ codi¬
cellos ad hoc in lecto sub ceruicalibꝰ
cͥcumferre solebat. ut c̃ uaccuũ tẽpꝰ
ẽet: manũ litteris esfigiendis assu¬
esceret: s parum successit labor p̃pos¬
ac ꝑꝑ hoc płime pulcͥtudinis basili¬
cam aquisgrani extruxit. auro ar
gentoq ⁊ lumĩarib. atq exere soli¬
do cancellis ⁊ ianius adornauit.
¶dcuiꝰ struct᷑am c̃ colũnas ⁊ marmo¬
ia aliunde habere non posset: roma
atq rauenna deuehenda curauit.
edam ⁊ mane ⁊ uesꝑe. item noctur¬
nis horis ⁊ sacrificii temꝑe. quo ad eũ
ualitudo ꝑmiserat: impigre freq̃nta.¬
bat. Curabatq magnoꝑe. ut omĩa
q̃ in ea gerebant᷑ cũ maxima fierent
honestate: edituos creb̃rime cõmonẽs.
ne quid indecens aut sordidũ aut in¬
ferri aut inea remanere ꝑmiterent.
Sacroꝵ uasoꝵ ex auro ⁊ argñto. uestim̃¬

Expanded text:
is et laboris impertivit. Discebat artem computandi, et intentione sagaci syderum cursus curiosissime rimabatur. Temptabat et scribere, tabulasque et codicellos ad hoc in lecto sub cervicalibus circumferre solebat, ut, cum vacuum tempus esset, manum litteris effingendis adsuesceret; sed parum successit labor praeposac propter hoc plurimae pulchritudinis basilicam Aquisgrani extruxit, auroque et argento et luminaribus atque ex aere solido cancellis et ianuis adornavit. Ad cuius structuram cum columnas et marmora aliunde habere non posset, Roma atque Ravenna devehenda curavit. Ecclesiam et mane et vespere, item nocturnis horis et sacrificii tempore, quoad eum valitudo permiserat, impigre frequentabat, curabatque magnopere, ut omnia quae in ea gerebantur, cum quam maxima fierent honestate; aedituos creberrime commonens, ne quid indecens aut sordidum aut inferri aut in ea remanere permitterent. Sacrorum vasorum ex auro et argento, vestime
Abbreviated transcription (Latin):
genitͥcis aquisgͣni oꝑe mirabili cons¬
tructa.⁊ pons apd maguntiac̃ in hre¬
no qͥngentoꝵ passuũ longitudinis.
nã tanta÷ ibi fluminis latitudo. Q
tam̃ uno añꝗͣ decedẽt anno. incendio
confiagͣuit. nec refici potuit ꝑꝑ festi¬
natum illiꝰ decessũ: qmͣqmͣ in ea me¬
ditatione eẽt. ut ꝓligneo lapideum
restitueret. Inchoauit ⁊ palatia o¬
ꝑis egregũ. unũ haud longe a ma¬
guntiaco ciuitate uixta uillã cui

Expanded text:
genitricis Aquisgrani opere mirabili consgenitricis Aquisgrani opere mirabili constructa et pons apud Mogontiacum in Rheno quingentorum passuum longitudinis nam tanta est ibi fluminis latitudo; qui tamen uno antequam decederet anno incendio conflagravit, nec refici potuit propter festinatum illius decessum, quamquam in ea meditatione esset ut pro ligneo lapideum restitueret. Inchoavit et palatia operis egregii, unum haud longe a Mogontiaco civitate, iuxta villam cui
Abbreviated transcription (Latin):
non solum que petebant᷑ fieri ꝑmi¬
sit. s ⁊̃ sacrũ illum ⁊ salutarẽ locũ
ut illiꝰ potestati ascb̾etur concessit:
⁊ reuertentib legatis suos ad iungẽs.
inter uestes ⁊ aromata ⁊ ceteras orien¬
talium terrarũ opes ingentia illi
dona direxte: cum ei ante paucos an¬
nos eũ quẽ tũc habebat roganti mi-¬
sisset elefantem. Imꝑatores uͦ cons
tantinopolitani nicephorꝰ. micha¬
el ⁊ leo. ultro amicitiã. ⁊ societatẽ eiꝰ
expetentes. complures ad eum mise¬
imꝑiũ eis p̃ripere uellet ualde suspec¬
tum. fedꝰ firmissimũ statuit. ut nul¬
la inter partes cuiꝰlibet scandali re¬
maneret occasio. Erat enim roma¬
nis ⁊ grecis frãcoꝵ suspecta potentia.
nõ ⁊ subigendis exteris nationibus
existeret.⁊ ineiꝰmodi occupationib
assidue uersaretur: oꝑa tam̃ płima
ad regni decoẽ ⁊ cõmoditatẽ ꝑtinẽ.¬
tia diuersis in locis inchoauit. quedã

Expanded text:
non solum quae petebantur fieri perminon solum quae petebantur fieri permisit, sed etiam sacrum illum et salutarem locum, ut illius potestati ascriberetur, concessit, et revertentibus legatis suos adjungens, inter vestes et aromata, et caeteras Orientalium terrarum dona direxit, cum ei ante paucos annos eum quem tunc solum habebat roganti misisset elephantem. ADO. Porro tantinopolitani, Nicephorus, Michahel et Leo, ultro amiciciam et societatem ejus expetentes, complures ad eos miseimperium eis preripere vellet, valde susspectum, foedus firmissimum statuit, ut nulla inter partes cujuslibet scandali remaneret occasio. Erat enim semper Romanis et Grecis Francorum suspecta potentia; no et subigendis exteris nationibus existeret et in eiusmodi occupationibus assidue versaretur, opera tamen plurima ad regni decorem et commoditatem pertinentia diversis in locis inchoavit, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
iatis. Adeo namq adefonsum gal¬
icie atq asturie regẽ sibi societate de¬
uinxit. ut is c̃ ad eum uł uteras uł
egatos muitteret. ñ aliter se apud il¬
lum ꝙͣ propͥum suũ appellari ui¬
beret. S cottoꝵ quoꝵ reges sic ha-¬
buit ad suam uoluntatem ꝑ muni¬
ficentiã inclinatos. ut eum nũꝗͣ. alit
nisi dnm̃. seq subditos ⁊ seruos eus
pnuntiarent. Exstant epłe ab eis
adeum misse. quib hꝰmodi affectus
toꝵ erga illum indicat᷑. Cum aarõ
rege ꝑsarum qui excepta india totũ
pene tenebat orientem. talẽ habuit
amicitia concordiã ut ĩs grãm eiꝰ
om̃iũ qui in toto orbe terrarũ erant
regũ ac pͥncipũ amicitie p̾poneret:
solũq illum honore ac̃ munificẽtia
sibi uendicaret. Ac ꝓmñ c̃ legati eiꝰ
quos c̃ donariis ad sacratissimũ dñi
ac̃ saluatoris nr̃i sepulcrum. locũq
resurrectionis miserat ad eu̾ uenissẽt.
⁊ ei dñi sui uoluntatẽ indicassent:

Expanded text:
iatis. Adeo namque Hadefonsum Galiatis. Adeo namque Hadefonsum Galleciae atque Asturicae regem sibi societate devinxit, ut is, cum ad eum vel litteras vel legatos mitteret, non aliter se apud illum quam proprium suum appellari iuberet. Scottorum quoque reges sic habuit ad suam voluntatem per munificentiam inclinatos, ut eum numquam aliter nisi dominum seque subditos et servos eius pronuntiarent. Extant epistolae ab eis ad illum missae, quibus huiusmodi affectus eorum erga illum indicatur. Cum Aaron rege Persarum, qui excepta India totum poene tenebat orientem, talem habuit in amicitia concordiam, ut is gratiam eius omnium, qui in toto orbe terrarum erant, regum ac principum amicitiae praeponeret solumque ilsibi colendum judicaret. Ac proinde cum legati ejus, quos cum donariis ad sacratissimum Domini ac Salvatoris nostri sepulcrum locumque resurrectionis miserat, ad eum venissent, et ei domini sui voluntatem indicassent,
Abbreviated transcription (Latin):
neuentanoꝵ constat ẽẽ. confinia. dec¬
escentena ⁊ eo ampliꝰ passuũ milia¬
in longitudinẽ porrigit᷑: tũ saxonĩ
que quidẽ germanie pars ñ modica
est. ⁊ eiꝰ que a frãcis incolit᷑ duplum ĩ
lato hab̾e putat᷑: cũ ei longitudinẽ
possit ẽẽ consimilis. Postqͤ utnͣq
pannoniã. ⁊ positam in altera dani
ripa daciam. hystriam ꝙͦ ⁊ libͦ
netum c̃ eo fedꝰ constantinopolitañ
mꝑatorẽ hab̾e ꝑmisit. Deind̾ om̃s
arbaras ac feras nationes que inter
renum ac uuisulã filuiuos oceanũ
ac danubiũ posite lingua quidẽ
ene similes. morib atq habitu ual¬
e dissimiles germaniã incolunt. ita
domuit: ut eas tͥbutarias efficeret.
nter qͣs fere p̾cipui sunt iuueletabi.
braui. abroditi boemani. Cũ his nãq
elo comflixit. Ceteras quarum mul¬
Io maior ẽ. numerꝰ indeditionẽ accepit.
srcit ecã gloriam regni scu. quibꝰdã
egib ac gentib ꝑ amititrã sibi conci¬

Expanded text:
neventanorum constat esse confinia, decneventanorum constat esse confinia, decies centum et eo amplius passuum milibus longitudine porrigitur; tum Saxoniam, quae quidem Germaniae pars non modica est et eius quae a Francis incolitur duplum in lato habere putatur, cum ei longitudine possit esse consimilis; post quam utramque Pannoniam et adpositam in altera Danubii ripa Daciam, Histriam quoque et iunctum cum eo foedus Constantinopolitanum imperatorem habere permisit; deinde omnes barbaras ac feras nationes, quae inter Rhenum ac Visulam fluvios oceanumque ac Danubium positae, lingua quidem poene similes, moribus vero atque habitu valde dissimiles, Germaniam incolunt, ita perdomuit, ut eas tributarias efficeret; inter quas fere praecipuae sunt Welatabi, Sorabi, Abodriti, Boemani – cum his namque bello conflixit –; ceteras, quarum multo maior est numerus, in deditionem suscepit. 16. Auxit etiam gloriam regni sui quibusdam regibus ac gentibus per amicitiam sibi concil
Abbreviated transcription (Latin):
uastabant. Hec funt bella que
rex potentissimꝰ ꝑ annos. xluii. tot
enim annis regnauerat: indiuersis :¬
rarum partib sũma prudentia atq
forte susceꝑat. ita nobiliter ãpliauit.
ut pene illi duplũ adiecerit. N amẽ
priꝰ non ampliꝰ qm ea pars gallie qu
inter hrenũ ⁊ ligerim oceanumq aẽ
mare balearicum iacet. ⁊ pars germi¬
nie que inter saxoniã ⁊ danubiũ hre¬
numq ac salam fuuiũ qui thorigꝰ
⁊ sorauos diuidit. pꝰea a francis orienti¬
les dicunt᷑ incolit᷑. ⁊ ꝑꝑ ħ alamanni ae
q baicarii ad regni francoꝵ potestatẽ
ꝑtinerent: ipse ꝑbella memorata pͥ¬
mo aquitaniam ⁊ uuasconiã totũq
pirinei montis uigum. ⁊ usq ad hy¬
bum amnẽ qui apd nauarros ortus
⁊ fertilissimos hẏspanie agros secansꝰ
sub tertose ciuitatis menib baleario
mari miscet᷑. Deiñ italiam totam
que ab augusta p̾toria usq incalabͥ¬
am inferiorem inqua grecoꝵ ac be¬

Expanded text:
t. 15. Haec sunt bella, quae t. 15. Haec sunt bella, quae rex potentissimus per annos XLVII – tot enim annis regnaverat– in diversis terrarum partibus summa prudentia atque et forte susceperat, ita nobiliter ampliavit, ut poene duplum illi adiecerit. Nam cum prius non amplius quam ea pars Galliae, quae inter Rhenum et Ligerem oceanumque ac mare Balearicum iacet, et pars Germaniae, quae inter Saxoniam et Danubium Rhenumque ac Salam fluvium, qui Thuringos et Sorabos dividit, posita a Francis qui Orientales dique Baioarii, ad regni Francorum potestatem pertinerent, ipse per bella memorata primo Aquitaniam et Wasconiam totumque Pyrinei montis iugum et usque ad Hiberum amnem, qui apud Navarros ortus et fertilissimos Hispaniae agros secans sub Dertosae civitatis moenia Balearico mari miscetur; deinde Italiam totam quae ab Augusta Praetoria usque in Calabriam Inferiorem, in qua Grecorum ac Be
Abbreviated transcription (Latin):
Tantum auri ⁊ argenti in regia reꝑ-¬
tum. tot spolia p̾ciosa inp̾lus sub¬
lata: ut merito credi possit hoc frã¬
cos hunis uiste eripuisse. qd̵ huni
pꝰ aliis gentib iniuste erpuerant.
Quo tantũ exprocerib francoꝵ eo
bello ꝑierunt: hericꝰ dux forouilii
in liburna iuxta tharsaticã mari¬
timam ciuitatẽ insidiis opicdanoꝵ
interceptꝰ. ⁊ geroldꝰ baioarie p̾fectꝰ
inpannonia ẽ cont᷑ hunos p̾liat᷑
us aciem instrueret. incertũ a qͦ c̃
duob tantũ qui eũ obequitantem
ac singłos hortantem comitabant᷑
interfectꝰ est. Cet̾m in cruentum
pene francis hoc bellum fuit. ⁊ pros¬
⁊ saxonicum sua ꝓlixitate cõueniẽ¬
tem finẽ accepit. Boemanicũ qͦq
⁊ lilonicũ que pꝰ ea exorta sunt. diu
durare non potuerunt: quoꝵ utrũ¬
q ductu karoli iunioris celeri fine
completum est. Altimul contra
ticam exercentes. dein maiori das¬
se litora gallie atq germanie de

Expanded text:
tantum auri et argenti in regia repertantum auri et argenti in regia repertum, tot spolia pretiosa in proeliis sublata, ut merito credi possit hoc Francos Hunis iuste eripuisse, quod Huni prius aliis gentibus iniuste eripuerunt. Duo tantum ex proceribus Francorum eo bello perierunt: Ericus dux Foroiulanus in Liburnia iuxta Tharsaticam maritimam civitatem insidiis oppidanorum interceptus; et Geroldus Baioariae praefectus in Pannonia, cum contra Hunos proeliatus aciem instrueret, incertum a quo, cum duobus tantum qui eum obequitantem ac singulos hortantem comitabantur, interfectus est. Caeterum incruentum pene Francis hoc bellum fuit, et prost quod et Saxonicum suae prolixitati convenientem finem accepit. Boemanicum quoque et Linonicum, quae postea exorta sunt, diu durare non potuerunt; quorum utrumque ductu Karoli iunioris celeri fine completum est. Ultimum contra ticam exercentes, deinde maiore classe litora Galliae atque Germaniae
Abbreviated transcription (Latin):
siꝰ qmͣ cetera. ⁊ longe maiorẽ appa¬
ratu administrauit. Unã tantũ
ꝑse inpannoniã nã hanc ꝓuinciã
ea gens tũ incolebat: expeditionẽ
fecit. Cetera ⁊ filio suo pippino ac p̃¬
fectis ꝓuintiarũ. comitib ⁊̃ atq lega¬
tis ꝑficienda cõmisit. Qd̃ cũ ab his
strenuissime fuisset administratũ.
octauo tandẽ anno completũ est.
Quot plia in eo gesta. qͣntũ sangͥniꝰ
effusum sit: testat᷑ uacua om̃i habi¬
tatore pannonia: ⁊ locꝰ in quo regia
cagani erat ita desertꝰ est: ut ne ues¬
tigium quidẽ in eo humane habita¬
tionis appareat. Tota in hoc bello
hunoꝵ nobilitas ꝑiit. tota gła deci¬
dit: om̃is pecunia ⁊ comgesti ex lõ¬
go temꝑe thesauri direpti sunt:
neq ullũ bellum contra frãcos ex¬
ortum humana potest memoria
recordari. quo illi magis ditati ⁊ opi¬
bus aucti sint: quippe c̃ usq in id
temꝑis pene pauꝑes uiderentur.

Expanded text:
sius quam cetera et longe maiori appasius quam cetera et longe maiori apparatu administravit. Unam tamen per se in Pannoniam – nam hanc provinciam ea gens tum incolebat – expeditionem fecit, cetera filio suo Pippino ac praefectis provinciarum, comitibus etiam atque legatis perficienda commisit. Quod cum ab his strenuissime fuisset administratum, octavo tandem anno conpletum est. Quot proelia in eo gesta, quantum sanguinis effusum sit, testatur vacua omni habitatore Pannonia et locus in quo regia kagani erat, ita desertus ut ne vestigium quidem in eo humanae habitationis appareat. Tota in hoc bello Hunorum nobilitas periit, tota gloria decidit, omnis pecunia et congesti ex longo tempore thesauri direpti sunt. Neque ullum bellum contra Francos exortum humana potest memoria recordari, quo illi magis ditati et opibus aucti sint, quippe cum usque in id temporis poene pauperes viderentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Dest: inquo ⁊ saxones uelut auxi¬
Ls inter ceteras nationes que regis
belli erat. qd̵ abodritos qui cum
lacessebant. nec uissionib coher
poterant. S inꝰ quidẽ ab occiden
ceano orientẽ uersꝰ porrigitur.
Litudinis quidẽ incomꝑte. latitudi¬
ins dͦ que nusꝗͣ centũ milia passuũ
helat: c̃ in muitis locis contractior
uiniat᷑. Hunc multe cͥcũsedent
Nnes. tanisi quidẽ ac suessones
quos nordinannos uocamꝰ. ⁊ septem¬
tͥonale litꝰ ⁊ om̃s ieo insulas tenẽt.
t litꝰ australe sclaui ⁊ ahisti ⁊ alie
diuerse incolunt nationes. inter
quos p̃cipui sunt quib tẽ arege
bellum inferebat᷑ uueletabi. quos
ille una tantũ ꝗͣ ⁊ ip̃e ꝑ se gesserat
expeditione ita contudit. ⁊ domuit.
ut ulteriꝰ imꝑata facere minime
renuendum udicarent. Maximũ
omiũ que ab illo gesta sunͣt belloꝵ
p̾ter saxonic̃: huic bello successit.
illd̾ iudełc. qd̵ contia auaros siue
hunos susceptũ ÷: qd ille ⁊ animo¬

Expanded text:
est. In quo et Saxones, velut auxiliares, inter ceteras nationes quae regisbelli erat, quod Abodritos, qui cumlacescebant, nec iussionibus coerceri poterant. Sinus quidam ab occidentali oceano orientem versus porrigitur, longitudinis quidem inconpertae, latitudinis vero, quae nusquam centum milia passuum edat, cum in multis locis contractior inveniatur. Hunc multae circumsedent nationes: Dani siquidem ac Sueones, quos Nordmannos vocamus, et septentrionale litus et omnes in eo insulas tenent; at litus australe Sclavi et Aisti et aliae diversae incolunt nationes, inter quos vel praecipui sunt quibus tunc a rege bellum inferebatur Welatabi. Quos ille una tantum et quam per se gesserat expeditione ita contudit ac domuit ut ulterius imperata facere minime rennuendum iudicarent. Maximum omnium quae ab illo gesta sunt bellorum praeter Saxonicum huic bello successit, illud videlicet quod contra Avares sive Hunos susceptum est; quod ille et animo
Abbreviated transcription (Latin):
apło dicamꝰ talib. D imittite illi
hanc inuiriã. Sed hec utrũ uera
necne sint: ꝑlegens quisq scire po¬
terit. Porro que scͥpsi. usq ad tẽ¬
pora imꝑii adhclemari nobilissimi
⁊ deuotissimi monachi relatione
ilidici. qui ei coeuus ⁊ conni̾tritus ÷
Posteriora autẽ qr ego reb int̾fui

Expanded text:
apostolo dicamus talibus: Dimittite illi apostolo dicamus talibus: Dimittite illi hanc iniuriam! Sed haec utrum vera necne sint, perlegens quisque scire poterit. Porro que scripsi, usque ad tempora imperii Adhemari nobilissimi et devotissimi monachi relatione addidici, qui ei coevus et connutritus est; posteriora autem, quia ego rebus interfui
Abbreviated transcription (Latin):
tui indiuise adhesit. ut nescires potuis
ꝗͣ admirari deberes. Quid enĩ eiꝰ sobͥe¬
tate magis sobriũ. que alio nomĩe fru¬
galitas siue temꝑantia nomĩat᷑: Ita
enum ea usꝰ ẽ: ut illd uetustissimum
ꝓuerbium ⁊ adcelũ usq celebratũ ei
fuit familiarissimũ quo dicit᷑. nequid
nimis. S apientia uͦ delectabat᷑. ea ꝗͣ¬
de scricture auctoritate didicerat dicen¬
te. Ecce timor dñi ip̃a ÷ sapientia. Ius¬
ticiam porto qñto coluerit affectu. tes¬
tes sunt qui eiꝰ nouere studiũ qno flagͣ¬
bat. ut qͥsq ordo hominũ ordini suo
uͦ tamꝗͣ se diligeret. Iam uͦ uirt᷑ a deo
ei coaluerat. ut tot ac tantis pulsatꝰ
malis. lacessitꝰ tã pͥuatis qmͣq ex ternis
inuiriis. nullo tam̃ pectꝰ eus dõ cus¬
tode inuincibile potuit iniuriarũ pon¬
dere frangi. U ni tantũmͦ ab emu¬
lis asc̾bebat᷑ succubuisse culpe. eo q
nimis clemens eẽt. Nos autẽ cũ

Expanded text:
tatui indivise adhaesit, ut nescires potius quam in tatui indivise adhaesit, ut nescires potius quam in eo admirari deberes. Quid enim ejus sobrietate sobrius, quae alio nomine frugalitas sive temperantia nominatur? Ita enim ea usus est, ut illud vetustissimum proverbium et ad caelum usque celebratum ei fuerit familiarissimum, quo dicitur: Ne quid nimis. Sapientia vero delectabatur ea, quam scripturae de auctoritate didicerat dicente: Ecce timor Domini, ipsa est sapientia. Iustitiam porro quanto coluerit affectu, testes sunt, qui eius novere studium quo flagrabat, ut quisque ordo hominum ordini suo vero tamquam se diligeret. Iam vero virtus adeo ei coaluerat, ut tot ac tantis pulsatus malis, lacessitus tam privatis quamque externis iniuriis, nullo tamen pectus eius, Deo custode invincibile, potuit iniuriarum pondere frangi. Uni tantummodo ab ęmulis ascribebatur subcubuisse culpę, eo quod nimis clemens esset. Nos autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
UM gesta priscoꝵ
bona malaue ma¬
xime pͥncipum ad
memoriã redueun¬
t᷑. gemina meis u¬
tilitas legentib confert᷑. Alia enim¬
enĩ eorum utilitati ⁊ edificationi ꝓsũt
alia cautele. Quia enim pͥmiin sub¬
limi ueluti specla consistunt. ⁊ ideo la¬
tere nequeunt. eo qd̾ fama eorum latiꝰ
ppagat᷑. qͦ⁊ diffusius cernit᷑. ⁊ tanto
qͦꝙ illorum bono plurini allocunt᷑.
quanto p̃minentiores se imuitari glo¬
riant᷑. Hȩc ita se hab̾e maioꝵ. ꝓdunt
monimenta. qͥ relatione sua ꝓst̾itatẽ
instruere studuu̾nt. qͥsq ꝓͥncipum
qͥ ealle mortalium it̃ triu̾it. Q uoꝵ
nos studiũ imitantes. nolumꝰ ẽẽ. uł
p̾sentib inofficiosi. uł futis inuidi. sed
actꝰ uitamq d̾õ amabilis atq ortodo¬
xi imꝑatoris hludouici stilo licet mi¬
nꝰ docto contradimꝰ. Fateor enĩ ⁊ ab̾¬
q fuco adulationis dico. qr succũbit
noꝵ ingeniũ materie tante. Et enĩ
inuita hominib. quarũ ille ita comi¬

Expanded text:
um gesta priscorum bona malave, maxime principum, ad memoriam reducuntur, gemina in eis utilitas legentibus confertur: alia enim eorum utilitati et aedificationi prosunt, alia cautelae. Quia enim primi in sublimi veluti specula consistunt et ideo latere nequeunt, eo fama eorum latius propagatur, quo et diffusius cernitur, et tanto quique illorum bono plurimi allicuntur, quanto preminentiores se imitari gloriantur. Haec ita se habere maiorum produnt monimenta, qui relatione sua posteritatem instruere studuerunt, quisque principum quo calle mortalium iter triverit. Quorum nos studium imitantes, nolumus esse vel praesentibus inoffitiosi vel futuris invidi, set actus vitamque Deo amabilis atque ortodoxi imperatoris Hludouuici stilo licet minus docto contradimus. Fateor enim et absque fuco adulationis dico, quia succumbit norum ingenium materiae tante. Etenim in vita hominibus: quarum ille ita comi
Abbreviated transcription (Latin):
gus danoꝵ rex defunctꝰ nuntiat᷑.
Cui c̃ sigisfridꝰ nepos godefridi reg̾i.
⁊ a nolo nepos herioldi ⁊ ipsiꝰ regis
succede uoluissent. neq inter eoꝰ
uter regnare deb̾et conuenire
potuisset: comparatis copiis et
cõmisso plio: ambo moriuntur.
Pars tñ antlonis adepta uͥcto¬
ria: fr̃s eiꝰ herioldũ ⁊ reginfridũ
reges sͥ constituit. ꝗͣ necessario
pars uicta secuta. eosdẽ sͥ reg¬
nare ñ abnuit. In eo p̾lio .x̃.¬
deccc.xl. uiri cecidisse narrant᷑.
Niceforꝰ imꝑator pꝰ multas ⁊ in¬
signes uictorias in mesia ꝓun¬
tia cõmisso c̃ bulgaris p̾lio mo¬
ritur. ⁊ michael gener eiꝰ imꝑa¬
tor factꝰ. legatos domni imꝑatori
karoli qui ad niceforũ missi fu¬
erant: inconstantinopoli susce¬
pit ⁊ absoluit. Cum quib ⁊ le
ro ceptam confirmauit. Nam
aqͥsgrani uͥ ad imꝑatorẽ uener̃.
scͥptum pacti ab eo in eccła susci¬
pientes: more suo id÷ greca lingͣ

Expanded text:
gus Danorum rex defunctus nuntiatur. Cui cum Sigifridus nepos Godofridi regis et Anulo nepos Herioldi, et ipsius regis, succedere voluissent neque inter eos, uter regnare deberet, convenire potuisset , comparatis copiis et commisso proelio ambo moriuntur. Pars tamen Anulonis adepta victoriam fratres eius Herioldum et Beginfridum reges sibi constituit; quam necessario pars victa secuta eosdem sibi regnare non abnuit. In eo proelio X̅DCCCCXL viri cecidisse narrantur. Niciforus imperator post multas et insignes victorias in Moesia provincia commisso cum Bulgaris proelio moritur; et Michahel gener eius imperator factus legatos domni imperatoris Karoli, qui ad Niciforum missi fuerunt, in Constantinopoli suscepit et absolvit. Cum quibus et ro inceptam confirmavit. Nam Aquisgrani, ubi ad imperatorem venerunt, scriptum pacti ab eo in ecclesia suscipientes more suo, id est Greca ling
Abbreviated transcription (Latin):
frũs eiꝰ in regnũ successit. atq
soluto atq dimisso arsafio spata¬
rio. hoc enĩ erat nom̃ legato ni¬
cefori imꝑatoris. eidem pacis con¬
firmande gr̃a legati constanti¬
nopolim ab imꝑatore mutunt᷑.
haido ep̃c baslensis. ⁊ hugo co¬
mes turonicꝰ. ⁊ aio langobardꝰ
tarius natione siculꝰ ⁊ wuilleri
ueneticoꝵ. quoꝵ alter ante ann
.x. romam ad imꝑatorẽ cũ ibi et
de sicilia ꝓfugic. ⁊ redire uolen
pat̾am remittit᷑ alter ꝑꝑ ꝑfidis

Expanded text:
fratris eius in regnum successit ac fratris eius in regnum successit ac soluto atque dimisso Arsafio spathario – hoc erat nomen legato Nicifori imperatoris – eiusdem pacis confirmandae gratia legati Constantinopolim ab imperatore mittuntur, Haido episcopus Baslensis et Hug comes Toronicus et Aio Langobardus de tharius, natione Siculus, et Willeri dux Veneticorum, quorum alter ante annos X Romae ad imperatorem, cum ibi esset, de Sicilia profugit et redire volens patriam remittitur, alter propter
Abbreviated transcription (Latin):
pippinũ filiũ eiꝰ regem italie.uiii.
idꝰ uulii de corꝑe migrasse. duasq
legationes de diuersis terrarũ
partib. unã de constantinopoli.
alt̾am ab corduba pacis facien¬
de causa aduentare refertur.
Quib ille acceptis. disposita pro
temporis conditione saxonia. do¬
mum reuertit᷑ I anta fuit inea
expeditione boum pestilentia. ut
ri subiectas ꝓuintias. illiꝰ gene¬
ris animaliy mortalitas ĩmanis¬
sime grassata est. Imꝑator ita¬
q aquisgrani ueniens. mense oc-¬
pacemq cũ niceforo imꝑatore. ⁊
cũ abulaz rege hẏspanie fecit.
Iam niceforo uenetiam reddidit.
⁊ hainric̃ comitẽ olim a sarace-¬
nis captum. abulaz remitente
recepit. Eo anno sol ⁊ luna bis
defecerunt. sol .uii. idꝰ uinii. et
⁊.xuͦiii. R̾ iañ. Corsica insula
a mauris uastata est: amoroz
ab abdiraman filio abulaz de
cesaraugusta expulsꝰ. ⁊ oscam in.¬
trare compulso:. Godefrido da¬
noꝵ rege mortuo. hemmĩgꝰ filiꝰ

Expanded text:
Pippinum filium eius, regem Italiae, VIII. Pippinum filium eius, regem Italiae, VIII. Id. Iulii de corpore migrasse duasque legationes de diversis terrarum partibus, unam de Constantinopoli, alteram de Corduba, pacis faciendae causa adventasse narratur. Quibus ille acceptis disposita pro temporis conditione Saxonia domum revertitur. Tanta fuit in ea expeditione boum pestilentia, ut ri subiectas provincias illius generis animalium mortalitas immanissime grassata est. Imperator Aquisgrani veniens mense Ocpacemque cum Niciforo imperatore et cum Abulaz rege Hispaniae fecit. Nam Niciforo Venetiam reddidit et Haimricum comitem olim a Sarracenis captum Abulaz remittente recepit. Eo anno sol et luna bis defecerunt, sol VII. Idus Iun. et et XVIII. Kal. lanuar. Corsica insula iterum a Mauris vastata est. Amoroz ab Abdiraman filio Abulaz de Caesaraugusta expulsus et Oscam intrare conpulsus est. Godofrido Danorum rege mortuo Hemmingus filius
Abbreviated transcription (Latin):
classi occurrere. dem̃ tnͣsmisso rhe¬
no flumine in loco qui lipea uo¬
cat᷑. copias que ñdum conuenerãt
statuerit oꝑiri. Ubi dũ aliqͦt dies
moraret᷑. elephas ille qmͦͣ ei aaron
rex ꝑsarum miserat. subita mor
te ꝑut. Congregatis tandẽ copiis.
quanta potuit scelitate ad alarã
fluuix̃ contendit. castͥsq uixta
confluentẽ eiꝰ quo uuisare flumo
coniungit᷑ positis. minarũ gode¬
fridi regis p̃stolat᷑ euentr̃. Mam
rex ille uanissima spe uictoria ĩ¬
flatꝰ. acie se cum imꝑatore congͦ¬
di uelle iactabat. S ed dum ĩꝑa¬
tor memorato loco statiua hab̾et.
diuersarũ rerũ nũtii ad eum ue¬
nerunt. N am ⁊ classem que frisi¬
am uastabat domũ regressã. et
godefridum regẽ aquodã satel¬
lite suo interfecto. castellumq
uocabulo hochboki albie flumi¬
ni appositum. in quo odo legatꝰ
imꝑatoris ⁊ orientalium saxonũ
erat p̃sidix̃. a uiulzis captũ: et

Expanded text:
classi occurrere, deinde transmisso Rheclassi occurrere, deinde transmisso Rheno flumine, in loco qui Lippeham vocatur copias quae nondum convenerant statuit operiri; ubi dum aliquot dies moraretur, elefans ille, quem ei Aaron rex Sarracenorum miserat, subita morte periit. Congregatis tandem copiis, quanta potuit celeritate ad Alaram fluvium contendit, castrisque iuxta confluentem eius, quo Wisurae flumini coniungitur, positis, minarum Godofridi regis praestolatur eventum. Nam rex ille, vanissima spe victoriae inflatus, acie se cum imperatore congredi velle iactabat. Sed dum imperator in memorato loco stativa haberet, diversarum rerum nuntii ad eum deferuntur. Nam et classem quae Frisiam vastabat domum regressam, et Godofridum regem a quodam suo satellite interfectum, castellum vocabulo Hohbuochi Albiae flumini adpositum, in quo Odo legatus imperatoris et orientalium Saxonum erat praesidium, a Wilzis captum et
Abbreviated transcription (Latin):
ut fieret annuss. multis interui¬
nientib causis. remansit infecti.
Mrti de tota hyspania maxima
stam appulerunt. nulloꝙ mea
belle gerra mariq uissit appetere:
subingataq uenecia. ac ducib eius
undhe itionem acceptis. eandẽ dassẽ
Anatie litora uastanda misit.
tali casse ad auxiliũ dalmatis ferẽ¬
du aduentaret regias lassis adꝓpͥa
regreit᷑. R otrudis filia imꝑatoris
q̃ natu maior erat. uiii. idꝰ uinii diem
obs Imꝑator uͦ aquis grani adhue
agens ⁊ cont᷑ godefridum regẽ expe¬
buiontm meditans. nũtiũ accepit
cdasem ducentarum naurũ de nord¬
mannia frisiã appulisse. om̃sq fri¬
silitori adiacentes insulas esse
tas. iãq exercitum illũ incõ
iinposuisse. ⁊ uectigalis noĩe
ceuum libs argenti a frisonib ẽẽ.
salutas: regem uͦ godefridr̃ domi
ct̃. ⁊truera ita erat. Qui nũtiꝰ im
monĩs cͥcumqͦq regiones adcõgre¬
gaudum ex̾citum nũtiis. ipse sine
mora palatio exiens pͥmo quidem

Expanded text:
ut fieret annuisset, multis intervenientibus causis remansit infectum. Mauri, de tota Hispania maxima Corsicam appulerunt, nulloque in ea bello terraque marique iussit appetere, subiectaque Venecia ac ducibus eius in deditionem acceptis, eandem classem ad Dalmaciae litora vastanda misit. tali classe ad auxilium Dalmatis ferendum adventaret, regia classis ad propria . Hruoddrud filia imperatoris, quae natu maior erat, VIII. Id. Iunii diem obiit. Imperator vero Aquisgrani adhuc agens et contra Godafridum regem expeditionem meditans nuntium accepit classem ducentarum navium de Nordmannia Frisiam appulisse totasque Frisiaco litori adiacentvastatas, iamque exercitum illum in convictis inposuisse, et vectigalis nomine centum libras argenti a Frisionibus iam esse solutas, regem vero Godofridum domi esse. Et revera ita erat. Qui nuntius adin omnes circumquaque regiones ad congregandum exercitum nuntiis, ipse sine mora palatio exiens, primo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
co dux abroditoꝵ in emporio reri
tem huic negocio exequendo p̃s¬
ens. albin traicere. ⁊ locum occupa
p̃cepit. Est autẽ locꝰ suꝑ ripam f¬
rie fluminis uocabulo essesffelt. ⁊ q¬
Aureolꝰ comes qui incõmertio hys¬
panie atq gallie tnͣs piriner̃ con
oscam ⁊ cesaraug̾tam residebat: a¬
functꝰ. Et amorot p̃fectꝰ cesara¬

Expanded text:
co, dux Abroditorum, in emporio Rerictem huic negotio exequendo preficiens Albiam traicere et locum iussit occupare. Est autem locus super ripam Sturiae fluminis, vocabulo Essesfelt. OcAureolus comes, qui in commertio Hispaniae atque Galliae trans Pirineum contra Oscam et Caesaraugustam residebat, defunctus est, et Amoroz, praefectus Caesara
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitatem que inter partes cõmen¬
di uiam claudebat. in armis cũ
redeunte ueris temꝑie. aꝑtis uii
que immanitate frigoris clause
rant: congredientib ex utraq¬

Expanded text:
itatem, quae inter partes commeandi viam claudebat, in armis tantum redeunte veris temperie, et apertis viis quae inmanitate frigoris clausae fuerunt, congredientibus ex utraq
Abbreviated transcription (Latin):
abbas. monastĩi corbeie: romam
ad leonem papã missi sũt. Agita¬
tum ÷ etiam in eodẽ concilio d̾ sta¬
tu eccłarum ⁊ conuersatione eoꝵ
qui in eis deo seruire uident᷑. nec

Expanded text:
abbas monasterii Corbeiae Romam ad Leonem papam missi sunt. Agitatum est etiam in eodem concilio de statu ecclesiarum et conversatione eorum, qui in eis Deo servire dicuntur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
cõuinxerant. Ipsoq in regnũ fg̃
reu̾tente c̃ p̃da qm in abroditis¬
ꝑe potuerunt: ⁊ ipsi domũ regresi
cõmoditatẽ uectigaliũ ꝑsolutiõ
p̃stabat: tnͣsiatisq iñ negotiaton
constituit. eo mͦ ut ab orientali m¬
riꝰ sinu quẽ illi ostarsalz dicunt
usq ad occidentalem oceanũ tot
egidore flumĩs aquilonalẽ ripã
munimento ualli p̾texeret. una
tantũ porta dimissa. ꝑ ꝗͣ carra es
equites emitti ⁊ recipi potuissent
Diuso itaq oꝑe inter duces copu¬
domum reuersꝰ est. Int̾ea rex n¬
danimbroꝵ debͥtannia in sula nol̃
eadulf regno ⁊ patͥa pulsꝰ ad imꝑꝰ¬
torem dũ adhuc nouiomago mora¬
ret᷑ uenit. ⁊ patefacto aduentꝰ sui
negotio. romã ꝓficiscit᷑. tomaq it¬
diens ꝑ legaros romani pontificis ⁊¬
domim imꝑatoris in regnũ suũ redu¬

Expanded text:
coniunxerunt, ipsoque in regnum suum coniunxerunt, ipsoque in regnum suum vertente cum preda, quam in Abrotides coeperant, et ipsi domum reversi commoditatem vectigalium persolutione prestabat, translatisque inde negotiatoribus constituit, et modo, ut ab orientali maris sinu, quem illi Hostarsalz dicunt, usque ad occidentalem oceanum totam Egidorae fluminis aquilonarem ripam munimentum valli pretexeret, una tantum porta dimissa, per quam carra et equites emitti et recipi potuissent. Diviso itaque opere inter duces domum reversus est. Interea rex Nordanimbrorum de Brittannia insula, nomine Eardulf, regno et patria pulsus ad imperatorem, dum adhuc Niumaga moraretur, venit et patefacto adventus sui negotio Romam proficiscitur; Romaque rediens per legatos Romani pontificis et imperatoris in regnum suum redu
Abbreviated transcription (Latin):
tor uͥ edificatis ꝑ legatos suos super
albi fiũix̃ duob castellis. p̃sidioꝙ
incis cont᷑ sclauoꝵ incursiones dis¬
posito aquisgͣni hẏemauit: nata¬
missa pͥmo dalmatiã dem̃ uenetiã
cõmissoq p̃lio cont᷑ p̃sicliũ qd̾ erat ĩ
ca dispositum. uicta atq fugata:
uenctiã recessit. Dux autẽ qui claꝰ¬
si p̃crat noĩe paulꝰ c̃ de pace inter
francos ⁊ grecos constituenda. qͦsi
hoc qͥce̾t iniunctũ. apud pippinũ
italie regem age̾ moliret᷑: uuilare¬
noz beato uenetie ducib om̃s co¬
natꝰ ciꝰ impedientib. atq ip̃i etiã
insidiantib. cognita illoꝵ fraude
discessit. At in occiduis partibus
domnꝰ hludouicꝰ rex c̃ exercitu bys¬
paniam ingresso dertosam ciuita¬
tam obsedit. Consumptoq in ex
dit. dimissa ossidione c̃ incolumi

Expanded text:
tor vero aedificatis per legatos suos super Albim fluvium duobus castellis, praesidioque in eis contra Sclavorum incursiones disposito, Aquisgrani hiemavit, natamissa primo Dalmatiam deinde Veneciacommissoque proelio contra praesidium quod in ea dispositum erat, victa atque fugata Veneciam recessit. Dux autem qui classi praeerat, nomine Paulus, cum de pace inter Francos et Graecos constituenda, quasi sibi hoc esset iniunctum, apud Pippinum Italiae regem agere moliretur, Wilhareno et beato Venetiae ducibus omnes inchoatus eius impedientibus, atque ipsi etiam insidias parantibus, cognita illorum fraude, discessit. At in occiduis partibus, domnus Hludoicus rex cum exercitu Hispaniam ingressus, Dertosam civitatam obsedit, consumptoque in obdit, dimissa obsidione, cum incolomi
Abbreviated transcription (Latin):
sim scd̃m ritum ac morẽ suũ sa¬
mentis pax confirmat᷑. P rimor
autem de parte francoꝵ hi fue
comes. De parte uero danoꝵ ĩp¬
mis fr̃s hemnungi hancuuin
Igandeo. deiñ ceteri honorabila
inter suos uiri. offrid cognom̃to
turdimulo & uuarstam & suon
thurm. ⁊ alius ofrid filiꝰ heilig
⁊ offrid de sconaue. ⁊ hebbi ⁊ aouiu
Imꝑator uero pace c̃ hẽmingo
mata. ⁊ placito general scd̾m consr¬
inem aquis habito: intres par¬
tis regni sui totidem misit ex̾citũ.
snum trans albiam in linones. qͥ
iipss uastauit. ⁊ castellũ hochbo¬
hi suꝑiori anno a uuilzis destiue¬
tũ taripa albie fluminis restau¬
ram. Alterum inpannonias.
oñ reb ꝓsꝑe gestis. incolumes
regassi sunt. Ipse int̾ea aduiden

Expanded text:
issim secundum ritum ac morem suum sacramentis pax confirmatur. Primores autem de parte Francorum hii fuere: comes; de parte vero Danorum inprimis fratres Hemmingi, Hancwin et Angandeo, deinde ceteri honorabiles inter suos viri, Osfrid cognomento Turdimulo et Warstein et Suomi et Urm et alius Osfrid filius Heiligen et Osfrid de Sconaowe et Hebbi et Aowin. Imperator vero pace cum Hemmingo firmata et placito generali secundum consuetudinem Aquis habito in tres partes regni sui totidem exercitus misit, unum trans Albiam in Linones, qui et ipsos vastavit et castellum Hohbuoki superiori anno a Wilzis distructum in ripa Albiae fluminis restauravit, alterum in Pannonias omnes rebus prospere gestis incolomes regressi sunt. Ipse autem in
Abbreviated transcription (Latin):
abnuit imꝑator. colloquiũq tnͣs
albin habitum ÷ c̃ pͥmorib danoꝵ.¬
multisq hinc ⁊ m̃ ꝓlatis atq enu¬
meratis. reb. negotio penit infec-¬
to discessum est. T rascho uͦ dux
abroditoꝵ postꝗͣ filium suũ postr¬
lanti godefrido obsidem dederat.
collecta ppłariũ manu. ⁊ auxilio
a saxonib accepto. uicinos uuilzoᷤ
aggressꝰ agros eoꝵ ferro ⁊ igni uã¬
tauit. Negressõq domum c̃ ingñ¬
ti p̃da. accepto iterũ a saxonibus
ualidiore auxilio: smeldingoꝵ ma¬
ximam ciuitatẽ uastauit. atq
his successib om̃s quiab eo defece¬
rant ad suam societatem reuerti
coegit. His ita gestis. imꝑator de
ardenna aquis reu̾sꝰ m̃se nouẽbͥ
conciliũ huit de ꝓcessione sp̃c scĩ.¬

Expanded text:
abnuit imperator; colloquiumque trans abnuit imperator; colloquiumque trans Albiam habitum cum primoribus Danomultisque hinc et inde prolatis atque enumeratis rebus, negotio penitus infecto discessum est. Thrasco vero, dux Abodritorum, postquam filium suum postulanti Godofrido obsidem dederat, collecta popularium manu, et auxilio a Saxonibus accepto, vicinos suos Wiltzos adgressus, agros eorum ferro et igni vastat regressusque domum cum ingenti praeda, accepto iterum a Saxonibus validiori auxilio, Smeldingorum maximam civitatem expugnat, atque his successibus omnes qui ab eo defecerant, ad suam societatem reverti coegit. His ita gestis, imperator de Arduenna Aquas reversus, mense Novembrio concilium habuit de processione Spi
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. ⁊ legati imꝑatoris atq pon¬
tificis reuersi sunt: unꝰ ex eis noĩe
aldulfꝰ diaconꝰ a pyratis captꝰ est.
cet̾is sine ꝑicło traicientib. ductꝰq
ab eis inbritanniã. a qͦdã cenulfi
regis homĩe redemptꝰ est: romã¬
q reuersꝰ In tuscia populoniũ
ciuitas maritima. a grecis qui
orobite uocant᷑: dep̃data ẽ. Mau¬
ri qͦ de hyspania corsicã ingressi.
ac paucos senes atq infirmos ni¬
chil inea reliquerunt. Incerea
godefridꝰ rex danoꝵ ꝑ quõdã nego¬
ciatores mandauit se audisse. quod
imꝑatoris incurriss iram. eo quod
in abroditos anno suꝑiore duxiss
exercitum: ⁊ suas ultꝰ ee̾t ĩurias:
addens uelle se purgare ab eo qd̃sͥ
obitiebat᷑. fcd̃is ruptionem ab illo pꝰ
fuisse inchoatam. P ecebat etiam
ut conuentꝰ comitũ imꝑatoris atq
suoꝵ iuxta t̾minos regni sui tnͣsal¬
bin fieret. in quo res in uicẽ geste.
ꝓferri. ⁊ em̃datione digna inter
partes enumerari potuissent. Non

Expanded text:
tque pontificis reversi sunt, unus ex eis, Aldulfus diaconus, a piratis captus est, ceteris sine periculo traicientibus, ductusque ab eis in Brittaniam a quodam Coenulfi regis homine redemptus est Romamque reversus. In Tuscia Populonium civitas maritima a Grecis, qui Orobiotae vocantur, depraedata est. Mauri quoque de Hispania Corsicam ingressi ac paucos senes atque infirmos nihil in ea reliquerunt. Interea Godofridus rex Danorum per negotiatores quosdam mandavit, se audisse, quod imperator ei fuisset iratus, eo quod in Abodritos anno superiore duxit exercitum et suas ultus est iniurias, addens velle se purgare ab eo, quod ei obiciebatur; foederis inruptionem ab illis primo fuisse inchoatam. Petebat etiam, ut conventus comitum imperatoris atque suorum iuxta terminos regni sui trans Albim fieret, in quo res invicem gestae proferri et emendatione digna inter partes enumerari potuissent. Non