comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas scͥbit. ħ pꝰposita dubitatiõe teneat: qr
sic̃ nra defendimꝰ: ita singłis qͥbq eccliis
norare ꝑ omĩa cupio. Sicq studeo honõ¬
re singłos subuehi. dũ mͦ ñ sit qͦd alt̾i ure
ab alt̾o possit opponi. tẽ eulogio
alexandrino. et anastasio antiocheno pa¬
tͥarche scͥbit dicens. Cũ p̃dicator eggi a
cat. quandui qͥdẽ sũ gentium apłsmin¬
terium meũ honorificabo: qͥ rurs ala¬

Expanded text:
posita dubitatione, teneat: quia sicut nostra defendimus, ita singulis quibusque ecclesiis norare per omnia cupio, sicque studeo honore singulos subveni, dummodo non sit quod alteri jure ab altero possit opponi. » Item Eulogio, Alexandrino et Anastasio, Antiocheno patriarchis, scribit, dicens: « Cum praedicator egregius dicat: Quandiu quidem sum gentium apostolus, ministerium meum hon
Abbreviated transcription (Latin):
hanc regulam exemplo apostolorum te¬
nere uoluerint: caueant & uideant hoc
lecto. & precib effusis ad dñm. Quis
pse utiq sui apostoli electionem ꝑ ig¬
nem sp̃c scĩ confirmare dignatus est:
qui hostiam sui corporis quam ꝓ nob
obtulit. die pentecostes ꝑ ignem sp̃s
scĩ mirabilit̃ consum mauit. Sic &. enĩ
ordo sacrȩ scripturȩ ꝑ beatum euange

Expanded text:
hanc regulam exemplo apostolorum tehanc regulam exemplo apostolorum tenere voluerint, caveant et videant hoc lecto, et precibus effusis ad Dominum. 7.Ipse utique sui apostoli electionem per ignem Spiritus sancti confirmare dignatus est, qui hostiam sui corporis, quam pro nobis obtulit, die Pentecostes per ignem Spiritus sancti mirabiliter consummavit. Sic etenim ordo sacrae Scripturae per beatum eva
Abbreviated transcription (Latin):
am. Neq enim hoc exemplo. uel quia
ionas propheta sorte deprehensus sit.
indisferenter sortib est credendum:
cum priuilegia singłorum communem
legem facere omnino non possint. slam
in sorte ionȩ propħȩ gentiles tempesta¬
te coacti. auctorem periculi sorte quere¬
bant : & hic beatus mathias dilectus
dei sorte eligitur: ne eius electio alege
ueteris testamenti discrepare uideretur.:
ubi summus sacerdos sorte queri uide¬
batur. sicut de tacharia dicitur: scđ̾m
consuetudinem sacerdotii sorte exiit.
ut incensum poneret.S hanc figuram
licuit exerceri. donec ueritas in xpisto
compleretur: cuius hostia tempore
pasche immolata. sed die pentecostes
spũ sancto in igne apparente. uere con¬
summata est. Inde est. quod beatus
mathias ante pentecosten ordinatur.:⁊
illum cernere meruit: postea nequaqͣm
sortis agitatione. sed discipłorum tantũ
electione & apostoloꝵ oratione & manꝰ
impositione sunt ordinati. Quicunq

Expanded text:
am. Neque etiam hoc exemplo, vel quia am. Neque etiam hoc exemplo, vel quia Jonas propheta sorte deprehensus sit, indifferenter sortibus est credendum: cum privilegia singularium communem legem facere omnino non possint. Nam in sorte Jonae prophetae Gentiles tempestate coacti auctorem periculi sorte quaerebant: et hic B. Matthias dilectus Dei sorte eligitur, ne ejus electio a lege Veteris Testamenti discrepare videretur, ubi summus sacerdos sorte quaeri jubebatur: sicut de Zacharia dicitur, « secundum consuetudinem sacerdotii sorte exiit, ut incensum poneret . » Sed hanc figuram licuit exerceri donec veritas per Jesum compleretur: cujus hostia tempore Paschae immolata, sed die Pentecostes, Spiritu sancto in igne apparente, vere consumma est. Inde est, quod B. Matthias ante Pentecostem sorte ordinatur: illum cernere meruit postea nequaquam sortis agitatione, sed discipulorum tantum electione, apostolorum vero oratione et manus impositione sunt ordinati.--Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
enim quȩcunq uoluit fecit in cȩlo et
in terra: in mari & in omnib abyssis.
Oquantum distant humana merita:
suꝑnis iudiciis atq diuinis. O quantũ
humana sapientia: illius sapientia.
de quo clamat apostolus. O altitudo
diuitiarum sapientiȩ & scientiȩ dei :¬
quam incomprehensibilia sunt iudicia
eius: et inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Hanc enim
sapientiam completam esse uidemus
in beati mathie electione: quȩ dei sapi¬
entia in thesauro suo reconditum habu¬
it humilem & paruum: sedtam̃ uolu¬
it in scło pandere magnum ce gloriosũ:
scilicet ut in chrono illum duodecimo
exaltaret. Excipiamus ergo illum tan¬
quam a deo donatum. tanquam ab ip¬
so preordinatum: ueneremur illum tas¬
quam ab ipso inter discipulos ualde
glorificatum. Non autem iste predictus
barsabas. existimandus est ille comes be
onis: hic autem filius quietis interpre¬
tatur. Et dederunt ait lucas euange
lista sortem: et cecidit sors suꝑ mathi¬

Expanded text:
enim quaecunque voluit fecit in coelo et enim quaecunque voluit fecit in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis. O quantum distant humana merita a supernis judiciis atque divinis! O quantum humana sapientia ab illa sapientia, de qua dicit Apostolus: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus et investigabiles viae ejus! Hanc enim sapientiam completam invenimus in B. Matthiae electione, quem Dei sapientia in thesauro suo reconditum habuit humilem et parvum: sed tamen voluit in saeculo pandere magnum et gloriosum, scilicet cum in throno illum duodecimo exaltaret. Excipiamus ergo eum tanquam a Deo donatum, tanquam ab ipso praeordinatum: veneremur illum et tanquam ab ipso inter discipulos valde glorificatum. Non enim ille praedictus Barsabas aestimandus est ille Barnabas onis, hic autem filius quietis interpretatur. lista, eis sortes, et cecidit sors super Matthi
Abbreviated transcription (Latin):
uidet homo ita uidet ds̃. Ille enim
ioseph qui uocabatur barsabas. qui
cognominatus est ab hominib iustus:¬
non est electus. Mathias aut̃ qui int̾pre¬
tatur dei paruus siue donatus: sp̃c scĩ
electione factus est magnus. Ouere par¬
uus. o uere magnus: qui ideo magnus
quia electus: s ideo magnus qm̃ humi¬
lis factus: sectando siquidem uestigia do¬
lio loco dixit. cum tebedei filios ad scãm
cogeret humilitatem: qui se humiliat
tur. Et donatus idem mathias a quo.
aut quomodo. uł quare : Ab ipso utiq
domino iħu xp̃o: qui eum precognitum
habuit ante mundi constitutionẽ. ante
suam incarnationẽ : quatinus cum ue¬
niret olim plenitudo temporis. cum ex
ceretur. cum a discipulo suo traderetur:
donatus ab ipso domino in duodenario
numero exaltaretur atq glorificaretur:
ac duodenarius numerus ꝑfectus inue¬
niretur. Nec mirum nec incredibile.
Nichil enim dei sapientiȩ impossibile:
nichilq incognitum eẽ creditur. Omĩa

Expanded text:
aevidet Deus . Ille enim Joseph, qui vocabatur Barsabas, qui cognominatus est Justus, ab hominibus est electus: Matthias autem qui interpretatur Dei parvus, sive donatus, Spiritus sancti electione factus est magnus. O vere parvum! o vere magnum, qui non ideo magnus quia elatus, sed ideo magnus quoniam humilis factus, sectando siquidem vestigia Dolio loco dicit, cum Zebedaei filios ad sanctam cogeret humilitatem: « Qui se exaltat tur . » Et Donatus idem Matthias dicitur: a quo, vel quare? Ab ipso utique Domino Jesu Christo: qui cum praecognitum habuit ante mundi constitutionem, ante suam sanctam incarnationem, quatenus cum veniret olim plenitudo temporis, cum ex ceretur, cum a suo post discipulo traderetur, Donatus ab ipso Domino in duodenario numero exaltaretur atque glorificaretur, et duodenarius numerus perfectus inveniretur. Nec mirum, nec incredibile: nihil enim Dei sapientiae impossibile, nihilque incognitum esse creditur. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ tumultu contra eos ab omnib habito.
cunctisq ꝓditionem ab eis factam accusanti
b: formidantes surrexerunt. Et pͥmi arrium
abdicarunt: excepto secundo et theona. Gũgͦ
fuisset impius ille destructꝰ: concordit̃ uni¬
ũ̾si fidem gloriosam dictantes que hactenuᷤᷤ
in eccłiis ꝑmanet. et subscͥptionib roborai¬
num multumq tractatum placet omnib
ac uelut uno cunctoꝵ ore et corde decernit᷑
patre substantie filium confiterr: idq fir¬
missima omium sententia ꝓnuntiat᷑. hanc¬
autem uenerabilẽ fidem: trecenti quidẽ

Expanded text:
quidem et tumultu contra eos ab omnibus habito, quidem et tumultu contra eos ab omnibus habito, cunctisque proditionem ab eis factam accusantibus pietatis, formidantes surrexerunt, et primi Arium abdicaverunt, excepto Secundo et Theona. Cum ergo fuisset impius ille destructus, concorditer universi fidem gloriamque dictantes, quae hactenus in Ecclesiis permanet, et subscriptionibus roborannum multumque tractatum placet omnibus, ac velut uno cunctorum ore et corde decernitur Patre substantiae Filium confiteri, idque firmissima omnium sententia pronuntiatur. Dec venerabilem fidem trecenti quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uinitꝰ: simul et quia pessimum et ual¬
de audele uideretur. ut destructis hosti¬
b milloꝙ p̃sum̃te resisters sac̾dotes alc̃a¬
tios iacularenturatq confunderent. et
impiis atꝙ sine dõ ꝑsonis delectationẽ
risumꝙ p̃berent: cum utiq de dutonẽ
sractarent reb. et sq̃spiritus doctͥnamin
seͥptis haberent. Cuangłici enim libꝰsunt
cta lege sapiamus. Expellentes igitur ho¬
stile c̃tam̃ ex u̾bis diunitꝰ inspiratit.so¬
lucionẽ questionum m̃te ꝑcipiamus. Eeo¬
et his similiatanquam filius amator prĩs sac̾¬
dotib uelutipr̃ib offerebat: apłicoꝵ dogina¬
et int̃ alterutros unanimitatẽ et dogmatum
salubritatẽ libent̃ amplectebant᷑. Pauci uͦ qͥ¬
dam apłicis resistentes dogmatib: arrium
defendebant. Dictantes enim fidei petitionẽ:
cetui communi dederunt. Que cum lecta fu¬
isset: ab uniu̾isis repente disrupta est. et ad¬
ultera fraudulentaq ꝓnunctiata. Turba si¬

Expanded text:
vinitus; simul et quia pessimum et valvinitus; simul et quia pessimum et valde crudele videretur, ut destructis hostibus, nulloque praesumente resistere, sacerdotes alterutros jacularentur atque confunderent, et impiis atque sine Deo personis delectationem risumque praeberent: cum utique de divinis tractarent rebus, et sancti Spiritus doctrinam in scriptis haberent. Evangelici enim libri sunt, cra lege sapiamus. Expellentes igitur hostile certamen ex verbis divinitus inspiratis, solutionem quaestionum mente percipiamus. Haet his similia, tanquam filius amator patris, sacerdotibus veluti patribus offerebat, apostolicorum dogmaet inter alterutros unanimitatem et dogmatum salubritatem libenter amplectebantur. Pauci vero quidamdefendebant: dictantes enim fidei petitionem, coetui communi dederunt. Quae cum lecta fuisset ab universis, repente disrupta est, et adultera fraudulentaque pronuntiata. Turba si
Abbreviated transcription (Latin):
entib q̃ uniu̾sis manmã domum p̃parauiet iuem
ten sonranseis honorem inuttauit inglae
de psentib iabere consilium I ntitautẽ⁊
ipẽ piceps ultimus cmpautis. laudedg
spetiem mirabiliorẽ ⁊ gerens digmtate pouede¬
rtinfionte Minore u̾ sede qgant ate pue¬
sita ininedio eoꝵ sedit. Primo tan pete po
hoc sibi ep̃oꝵ iuslione concedi. Tuicumeo
reseddit sacratissimꝰ ille chorus. Primusitao
magnus custachius antiochene sortitus icede
etiam nolentem ad regimeneuis eccłie. qe¬
creto communi pontifices ac sacͥdotes et om¬
nis ppls xp̃ianus uenie compulerate Isxͣ
p̃coniorum florib caput pͥncipis erorna¬
ut: et studio eiꝰ qd habebat cͥca sacrabene¬
dietiones exhibuit. Post hunc autẽ. eue¬
sebius cognom̃to pamphyli. Quib iam
reticentib famosissimus imꝑator ꝓtu¬
lit de unammitate concordiaq sermone
tirannoꝵ crudelitatẽ rememorans: et ho¬
norabilem pacem que sub eo collata ẽ di¬

Expanded text:
ientibus igitur universis, maximam domum ientibus igitur universis, maximam domum tem praeparans eis honorem, invitavit ingredi, et de praesentibus habere consilium. Introivit autem et ipse princeps ultimus cum paucis laude speciem, mirabilioremque gerens dignitatem pudoris in fronte. Minore vero sede quam aliis posita in medio eorum sedit, primo tamen petens, hoc sibi episcoporum jussione concedi. Tunc cum eo resedit sacratissimus imagnus Eustathius Antiochenae sortitus Ecclesiae etiam nolentem, ad regimen ejus Ecclesiae decreto communi pontifices ac sacerdotes et omnis populus Christianus venire compulerat. Is ergo praeconiorum floribus caput principis exornavit, et studio ejus, quod habebat circa sacra, benedictiones exhibuit. Post hunc autem Eusebius cognomine Pamphili. Quibus jam residentibus, famosissimus imperator protulit de unanimitate concordiaque sermones, tyrannorum crudelitatem eis rememorans, et honorabilem pacem, quae sub eo collata est di
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ita ẽẽc̾dis: surge et sequere me.: et hui̾fi
ei signaculum suscipe. Et philosophus coni¬
usas el icipulos suos uł eosquiaucliendi grã
conuenerant: audite inquit oeruditiiuri
Donec ũb mecum gesta res est ũbaubis oppo¬
suiẽt que dicebantur dicendi arte subuer
ñ potuerunt resistere uba iurtate. neciis̃
adu̾sari potuit do. Et ideo siquis ur̃m po
locutusẽ ds. Ita philosophus xpianus efte¬
ettis: tandem se gratulatus est uictum.
Nterea sac̾doces sepe conuementes arrium
ad medium deducebant subtilẽq. examina¬
uionem de euis ꝓpositionib agitabant Pecu¬
lter aitem in quam libet partem metu¬
ebant ꝓferie sententiam. Hecitaq soca
ueneiabilis curba: ꝑmixtione adasari¬
ortemi nontudebatur aliena  nea ensar
nter eos quidam pauici quidems caluui.
et breuia imitantes celantes ꝙ calliditatem:
etaib i b luspheniam ñ defendentes apte. Conuem¬

Expanded text:
inquit, ita esse credis, surge et sequere me ad Dominicuminquit, ita esse credis, surge et sequere me ad Dominicum, et hujus fidei signaculum suscipe. Et philosophus conversus ad discipulos suos, vel ad eos, qui audiendi gratia convenerant: Audite, inquit, o eruditi viri, donec verbis mecum gesta res est, verba verbis opposui, et quae dicebantur, dicendi arte subvertnon potuerunt resistere verba virtuti, nec homo adversari potuit Deo. Et ideo si quis vestrumloquutus est Deus. Ita philosophus Christianus effectus, tandem se gratulatus est victum.nterea sacerdotes saepe convenientes, Arium ad medium deducebant, subtilemque examinationem de ejus propositionibus agitabant. Petulanter autem in quamlibet partem metuebant proferre sententiam. Haec itaque sacra et venerabilis turba a permixtione adversariorum non videbatur aliena. Erant enim inter eos quidam, pauci quidem, sed callidi, et brevia imitantes, celantesque calliditatem, et Arii blasphemiam non defendentes aperte. Conven
Abbreviated transcription (Latin):
cens uelle se paucis cum philoͤpho sermo¬
cinari. Tum uero nr̃i qui simplicitatẽ uiri
et imꝑitiam in sermone dumtaxat nos¬
sent: pauere et uelut pudorem quendam
pati: ne forte apud callidos homines risus
efficeretur scã simplicitas. Perstitit tam̃
semor: et hinc mouit sermonis exordiũ.
Iunomine inquit tħu xp̃i philosophe au¬
dique uera sunt. Deus unus ẽ quicelum fec̃
et tiam: quiꝙ homini quem de t̃relimo fox¬
tur et que non uidentur nirtute ubi suca¬
uit:. et sp̃s sui scĩficatione firmauit. hoc
ũbumac sapientia quem nos filium dicimꝰ.
humanosmiseratus errores ex iurgine nasci¬
nignatꝰ ÷: et ꝑ passionem mortis appetua nos
morte liberauit.⁊ ac resurrectione sua eter¬
nam nob̾ contulit uitam: quem expeccamꝰ
didicisset.: ita obstupefactus untutem
dictorummutus ad omnia hoc solum po¬
tuit respondere ita sibi uderi: nec alius
uerum ẽẽ quam dixerat. Tum senior. Si ħ

Expanded text:
velle se paucis cum philosopho sermovelle se paucis cum philosopho sermocinari. Tum vero nostri qui simplicitatem viri et imperitiam in sermone duntaxat nossent, pavere et velut pudorem quemdam pati ne forte apud callidos homines risui efficeretur sancta simplicitas. Perstitit tamen senior, et hinc movit sermonis exordium. « In nomine, inquit, Jesu Christi, philosophe, audi quae vera sunt. Deus unus est qui fecit coelum et terram, quique homini quem de limo tertur, et quae non videntur, virtute Verbi sui creavit, et Spiritus sui sanctificatione firmavit. Hoc Verbum ac sapientia, quem nos Filium dicimus, humanos miseratus errores, ex Virgine nascitur, et per passionem mortis a perpetua nos morte liberavit, ac resurrectione sua aeternam nobis contulit vitam. Quem 221 et exspectamus didicisset, ita obstupefactus virtute dictorum, mutus ad omnia, hoc solum potuit respondere, ita sibi videri, nec aliud verum esse, quam dixerat. Tum senior: Si haec,
Abbreviated transcription (Latin):
rentur : unus quidam ex confessorib laicis
simplicem habens sensum dialecticis obuia¬
nobartem dialecticam tradiderunt. uanãq
de et bonis oꝑib obseruandam. Hec dicente
iuuene et anmo sene p̃sentes quidem mira¬
tisunt. dictumq ꝓbauerunt. Dialectici uͦ sa¬
tisfactione suscepta cessarunt: rationem
simplicem ueritatis audientes. Sed quidã¬
conflictum summi certaminis cum ep̃is mr̃iᷤᷤ
uiris adeque indialectica ñ imꝓbabiliter e¬
ruditis mouebat: et fiebat ingens spectacu¬
lum conuenientib ad audiendum doctiset
litteratis uiris: nec tamen ullo genere phi¬
losophus includi a quo qͣm poterat aut cõ¬
fringi. Tanta et enim dicendi arte obiectis
questionib occurrebat: ut ubi maxime pu¬
taret᷑ astrictꝰ. uelut anguis lubricꝰ laberetur.
S ut ostenderet deus quia ñ insermone re¬
gnum dei s in uirtute consistit: quidam
ex confessorib simplicissime naturȩ uir.

Expanded text:
rentur, unus quidam ex confessoribus laicis rentur, unus quidam ex confessoribus laicis simplicem habens sensum, dialecticis obviatoli non nobis artem dialecticam tradiderunt, vanamque de et operibus bonis observandam. Haec dicente juvene et animo sene, praesentes quidem mirati sunt, dictumque probaverunt. Dialectici vero satisfactione suscepta cessarunt, rationem quippe simplicem veritatis audientes. SOCRATconflictum summi certaminis cum episcopis nostris viris aeque in dialectica non improbabiliter eruditis movebat. Et fiebat ingens spectaculum convenientibus ad audiendum doctis et litteratis viris. Nec tamen ullo genere philosophus concludi a quodam poterat aut constringi. Tanta enim dicendi arte objectis quaestionibus occurrebat, ut ubi maxime putaretur astrictus velut anguis lubricus elaberetur. Sed ut ostenderet Deus, quia « non in sermone regnum Dei, sed in virtute consistit , » quidam ex confessoribus, simplicissimae naturae vir,
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidei sacramentum. Alii uero responde¬
bant. ñ oportere sine examinatione seqͥ sen-¬
tentias antiquoꝵ. Plurimi uerotunc conue¬
mentium episcopoꝵ et sequentium eos cle¬
ricoꝵ. scientes diputare huiusmodielocu¬
tionem arte exercitati claruerunt: et imꝑ¬
atoriatq his qui cͥca eum erant noti sunt
facti. Ex illo enim et athanasius tunc dia¬
conus existens. dum cum alexandro eẽt e¬
piscopo: huius studii pars ẽẽ maxima ui¬
debatur. Nec ñ et quidam grecorum philo¬
sophorumõportune harum disputationum
questione participati sunt. Alii quidem qua¬
le eẽt hoc dogina studentes cognoscere.⁊ alii uͦ
nuꝑ incoante grecorum religione deꝑire xͥ¬
anis infensi dogmatis sacramenta ad uerboꝵ
certamina ꝓtrahebant: ita ut contra se sedi¬
tiones exererent certaminaq sibimet infer-¬
rent: et sepus ex adu̾so contenderent. Cum¬
q plurimi disputationis delectatione trahe¬

Expanded text:
ad fidei sacramentum. Alii vero respondead fidei sacramentum. Alii vero respondebant non oportere sine examinatione sequi sententias antiquorum. Plurimi vero tunc convenientium episcoporum et sequentium eos clericorum, scientes disputare, hujusmodi elocutionum arte exercitati claruerunt, et imperatori atque his qui circa eum erant noti sunt facti. Ex illis enim et Athanasius tunc diaconus existens, dum cum Alexandro esset episcopo, hujus studii pars esse maxima videbatur, nec non et quidam Graecorum philosophorum opportune harum disputationum quaestione participati sunt: alii quidem quale esset hoc dogma studentes agnoscere; alii vero nuper inchoante Graecorum religione deperire, Christianis infensi, dogmatis sacramenta ad verborum certamina protrahebant, ita ut contra se seditiones exercerent, certaminaque sibimet inferrent, et saepius ex adverso contenderent. que plurimi disputationis delectatione trahe
Abbreviated transcription (Latin):
etarabes. Np̃senti autem choro mul¬
titudo erat epõꝵ numerũ trecentoꝵ exce-¬
dens. ⁊ sequentib eos prb̃is ac diaconib et
acolitis.:: quoꝵ numerus ñ poterat cõp̃hẽ¬
di. Ministroꝵ uͦ dei aliisapientie sermo¬
ne fulgebant. alii continentia uitȩ. et pa¬
tientie coruscabant: aliiuͦ medio modo ho¬
rum uirtutib ornabant᷑. Erant gͥ int̃ eos
aliitemporis honorati longinquitate :
alii iuuentute et animi robore p̃mican¬
tes. q̃ui nuꝑ uenerant ad huiꝰ minist̾iicur¬
sum. Quib uidelicet omnib. imꝑator
dieb quotidianis cibaria largissime ordi¬
ui que erant dubiaconueniret. Ante con
stitutum uero conuementes apud semet ip¬
sos ep̃ieuocauerunt arrium. et ꝓpositis in
commune suis opinionib disputabant.
Cumq ut assolet ad diuersas questiones cau¬
sa traheret᷑. ⁊ alii quidem suadebant nichil
innouandum cͥca antiquam fidei traditio¬
nem ẽt maxime quando morum simplicitaᷤᷤ
sine ꝑscrutatione tradebatur accedentib

Expanded text:
raesenti siquidem choro multitudo erat episcoporum, numerum trecentorum excedens, sequentibus eos presbyteris, ac diaconibus, et acolythis, quorum numerus non poterat comprehendi. Ministrorum vero Dei alii sapientiae sermone fulgebant, alii continentia vitae et patientia coruscabant; alii vero medio modo horum virtutibus ornabantur. Erant igitur inter eos alii temporis honorati longinquitate, alii juventute, et animi robore praemicantes, qui nuper venerant ad hujus ministerii cursum. Quibus videlicet omnibus imperator diebus quotidianis cibaria largissime ordihis qustitutum vero convenientes apud semetipsos episcopi evocaverunt Arium, et propositis in commune suis opinionibus disputabant. Cumque, ut assolet, ad diversas quaestiones causa traheretur, alii quidem suadebant nihil innovandum circa antiquam fidei traditionem, et maxime quando morum simplicitas sine perscrutatione tradebatur, accedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
quia deuicto mortis aculeo. inet̃na m¬
corruptione regnabit. Quib auditis es
thicius consentire se ꝓtinꝰ respondit: sed
tam̃ adhuc corpꝰ palpabile resurgere pos¬
se denegabat. Qui etiam in libello quec
rat dicentis. tu qͦd seminas ñ uiuificabs¬
tur nisi pͥus moriatur: ⁊ qͦd seminasĩ
corpꝰ qͦd futurum ÷ seminas s nudui

Expanded text:
quia, devicto mortis aculeo, in aeterna iquia, devicto mortis aculeo, in aeterna incorruptione regnabit. Quibus dictis, idem Eutychius consentire se protinus respondit, sed tamen adhuc corpus palpabile resurgere posse denegabat. Qui etiam in libello, quemerat, dicentis: « Tu quod seminas, non vivificatur, nisi prius moriatur: et quod non corpus, quod futurum est seminas, sed n
Abbreviated transcription (Latin):
credendum est resurgere ueracit̃ carnem:
Cui gregoriꝰ respondit. In sacro eloquio a¬
liter caro dicitur uixta naturam: attyali¬
ter iurta culpam uł corruptionẽ. Caro qͥp¬
os ex ossib meis.⁊ caro decarne mea. Et u¬
bum caro factum ẽ ⁊ habitauit in nobis
meus: eo quod sunt caro. Et sicut psalmꝰ¬
ta ait. Memoratꝰ ẽ quia caro sunt: sp̃s
uadens ⁊ non rediens. Unde ⁊ discipul
paulus dicebat. uos autem in carne ñe
tis: s in spũ. Neq enim in carne ñ erant
quib epłas transmitebat: s quia passi¬
ones carnalium desideriorum uicerant
iam liberi ꝑ uirtutem sp̃sin carne ñ erãt¬
Quod ergo paulus apłs dicit quia car
⁊ sanguis regnum dei possidere ñ pos
sunt: carnem uult secundum culpã
intelligi ñ carnem secundum naturã
Unde ⁊ mox quia carnem. sccłm culpã
diceret: ostendit dicens. Neq corrupts
incorruptelam possidebit. In illa gͦ o
s secundum passionis desideria ñerit

Expanded text:
credendum est resurgere veraciter carnem? credendum est resurgere veraciter carnem? » Cui Gregorius respondit: « In sacro eloquio aliter caro dicitur juxta naturam, atter juxta culpam, vel corruptionem. Caro quipos ex ossibus meis, et caro de carne mea . Et: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis hominibus istis, eo quod sunt caro . Et sicut Psalmista ait: Memoratus est quia caro sunt: spiritus vadens, et non rediens . Unde et discipulus Paulus dicebat: Vos autem in carne non estis, sed in spiritu ; neque enim in carne non erant quibus epistolas transmittebat; sed quia passiones carnalium desideriorum vicerant, jam liberi Quod ergo Paulus apostolus ait: Quia « caro et sanguis regnum Dei non possidebunt ; » carnem vult secundum culpam intelligi, non secundum naturam. Unde et mox, quia carnem secundum culpam diceret, ostendit subdens: « Neque corruptio incorruptelam possidebit . » In illa ersed secundum passionis desideria non erit;
Abbreviated transcription (Latin):
is: ut inde nob̃ dubietas surgat: unde
discipulorum corda fuerunt a dubie¬
tate sanata. Quid enim deterius dici
potest. quam ut hoc nobis de eius uera
carne dubium fiat ꝑ quod discipuli eiꝰ
ad fidem ab omni sunt dubietate repa¬
rati: Si enim hoc non habuisse astrin¬
tur quod ostendit: unde fides discipu¬
lis eius confirmata ẽ inde nr̃a destrui¬
tur. Futhiciusait. Corpus palpabile
habuit quod ostendit: s post confirma¬
ta corda palpantium. omne illud in do¬
mino quod palpari potuit in subtili¬
tatem ÷ aliquam redactum Ad hec gre-¬
gorius respondit. Scriptum ÷. Ap̃c re-
surgens ex mortuis iam ñ moritur.:
mors ei ultra ñ dominabitur. Si quid
gͦ in eius corpore pꝰ resurrectionẽ potu¬
it immutari: contra ueridicam pauli
ius p̃sumat. nͥ qͥ ueram carnis eiꝰ resur¬
rectionem negat. Tunc euthicius obiecit di¬
cens. Cum scrptum sit caro et sanguis reg
num dĩ possidere ñ possunt qua ratione

Expanded text:
is, ut inde nobis dubietas surgat unde is, ut inde nobis dubietas surgat unde discipulorum corda fuerunt a dubietate sanata. Quid enim deterius dici potest quam ut hoc nobis de ejus vera carne dubium fiat, per quod discipuli ejus ad fidem ab omni dubietate sunt reparati? Si enim hoc non habuisse astruitur quod ostendit, unde fides discipulorum ejus est confirmata, inde nostra destruitur. » Eutychius ait: « Corpus palpabile habuit, quod ostendit; sed post confirmata corda palpantium, omne illud in Domino quod palpari potuit in subtilitatem est aliquam redactum. » Ad haec Gregorius respondit: « Scriptum est: Christus resurgens a mortuis, jam non moritur, mors illi ultra non domiergo in ejus corpore post resurrectionem potuit immutari, contra veridicam Pauli tus praesumat, nisi qui veram carnis ejus resurrectionem denegat? tunc mihi objecit dicens: Cum scrnum Dei possidere non possunt , qua ratione
Abbreviated transcription (Latin):
quidem euticius eiusdem ciuitatis ep̃s
libro de resurrectione mortuorum con¬
fecto dogmatizabat corpus nr̃m in il¬
la resurrectionis gła impalpabile:uẽ¬
tis aereq subtilius ẽẽ futurum. Qd̾ gre¬
goriꝰ audiens. ⁊ ratione ueritatis ⁊ exẽ¬
plo dnĩcȩ resurreetionis ꝓbauit hoc
dogia ortho doxe fidei omĩmodis ẽẽ c̃¬
trarium. Catholica ⁊ enum fides habce
quod corpꝰ nr̃m in illa immortalitatis gła
sublimatum. subtile quidem sit ꝑ effec-¬
tum spũalis potentiȩ: s palpabile ꝑue
ritatem naturȩ : iuxta exemplum dñi¬
ci corporis de quo amortuis resuscitato
dicit ip̃e discipulis. Palpate ⁊ uidete
quia sp̃s oarnem ⁊ ossa non habet: sic̃
me uidetis habere. Cumq hoc euange¬
lice ueritatis testimonium gregoriꝰ pro¬
tulisset: euhticius ait. Idcirco hoc dñs fe¬
cit: ut dubitationem resurrectionis sue
dediscipulorum cordib amoueret. Cuig̾¬
goriꝰ dixit. Mira ÷ res ualde quam astru¬

Expanded text:
quidem Eutychius, ejusdem civitatis episcopus, quidem Eutychius, ejusdem civitatis episcopus, libro de Resurrectione mortuorum confecto, dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse futurum. Quod Gregorius audiens, et ratione veritatis, et exemplo dominicae resurrectionis provabit, hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica enim fides habet, quod corpus nostrum illa inmortalilatis gloria sublimatum subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpavile per veritatem naturae, iuxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resudicit ipse discipulis: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Cumque hoc 32 evangelicae veritatis testimonium Gregorius protulisset, Eutychius ait: « Idcirco hoc Dominus fecit, ut dubitationem resurrectionis suae de discipulorum cordibus amoveret. » Cui Gregorius dixit: « Mira res est valde quam astru
Abbreviated transcription (Latin):
gis magisq succensus. Nam ab eisclem fra¬
legatus es dem tempore constantmopo¬
lim uenerat compulsus: ut librum
beati iob multis inuolutum misterĩs
enodaret: neq ille negare potuit opus.
qd sibi amor fraternus multis utile im¬
ponebat futurum. S euindẽ librum
quomodo iurta litterã intelligendus.
rendus. quo sensu unicuiq fidelium
sit aptandus: ꝑ trifarias intelligendi
species miranda ratione ꝑdocuit. In qͥ¬
b tamen ita de uirtutib uiciisq disseru¬
it: ut non solum uideatur eadem uer¬
bis erponere: s formis quodãmͦ insibi¬
lib seu palpabilib demonstrare Unde
ũ ẽ dubium ꝑfectionẽ ipsarum eũ con¬
secutum fuisse uirtutum.: quarũ tam
efficacit̾ ualuit indicare ꝓfectus.
reterea uenerabilis leuita gregoriꝰ
in eadem urbe regia constitutus. nascẽ¬
tem nouam heresim de statu nr̃e resur¬
rectionis cum ipso qͦ orta ÷ inicio: iuuã¬
te gr̃a catholice ueritatis attrint. Si¬

Expanded text:
gis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fragis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fralegatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit opus, d sibi amor fraternus multis utile imponebat futurum, sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, rendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trifarias intelligendi species miranda ratione perdocuit: in quibus tamen ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solum videatur eadem verbis exponere, sed formis quodammodo visibilibus seu palpabilibus demonstrare. Unde non est dubium perfectionem ipsarum eum consecutum fuisse virtutum, quarum tam efficaciter valuit indicare profectus. 28. Praeterea venerabilis levita Gregorius in eadem urbe regia constitutus, nascentem novam haeresim de statu nostrae resurrectionis cum ipso quo orta est initio, juvante gratia catholicae veritatis, attrivit . Si
Abbreviated transcription (Latin):
um nitore habitꝰ. uerum etiam clari
morum ꝓbabilium quodam modo
quari.Nec multo pꝰ ꝓresponsis ee¬
iasticis ad urbem constantinopolim
agio presule destinatur. Ubi quamui
terreno conu̾saretur palatio: uite ce-¬
is ñ int̾misit propositum. Secuti
ꝙ funt eum multi ex suo monaste
fiatres: germana deuincti caritate.
oo diuina factum dispensatiõe conꝰ¬
itur: ut eorum uidelicet exemplo
tationis placidum litus. quasi an¬
e fune stringeret᷑. Et dum causat̃
aruim continuatis u̾tiginib fuc¬
ret ad illorum consortiũ uelut ad tu¬
usei. illud eum ministium ã monas
abstractum a pͥstine ꝙͥ qͥetis utamu¬
crone sue occupationis extixerat: int̾
eos tamen ꝑstudiose lectionis alloqui¬
um quotidiane aspiratio compunctio
nis animabat. Horum gͦ consortio ñ sõ
luma terrenis ẽ munitus incursib:
uerum etiam ad uite celestis exercitia ma¬

Expanded text:
solum nitore habitus, verum etiam claritate solum nitore habitus, verum etiam claritate morum probabilium quodammodo coaequari. 26. Nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim a Pelagio praesule destinatur, ubi quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis non intermisit propositum. Secuti namque sunt eum multi ex suo monasterio fratres, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur, ut eorum videlicet exemplo ad orationis placidum littus quasi anchorae fune stringeretur, et dum causarum saecularium continuatis vertiginibus fluctuaret, ad illorum consortium, velut ad tuAc licet illud eum ministerium a monasterio abstractum a pristinae quoque quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerat, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctinis animabat. Horum ergo consortio non lum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae exercitia ma
Abbreviated transcription (Latin):
qui uirum dñi reuocarent gregorium.
Quod ip̃e s commeantib iam p̃dixerat
fore uenturum.amq: tͥum dierum xxuiii¬
tinere ꝓfligato. ad quendam locum re-¬
ueturi forte diu̾terant. qͦ singuł qͥescẽ¬
tib gregoriꝰ lectitabat. Quẽ locusta suꝑ¬
ieniens: coegit paululum alegendo qui¬
scere E ex consideratione sui nominis
ocuit eum in eodem loco se stare debere
re certabat. S preuenientib apłicis nun¬
is licet magnoꝑe tristaretur: redire ad
ropͥam compulsus : monast̾ii curam
eniq cernens benedictus uenerabił
ontifer uirtutum gradib gregorium
alta conscendere: uiolenter eum a qui¬
sui monastii abstrahens: ecclesiastici
dinis officio sublimauit ⁊ leuitamq
þtimum ad suum adiutorium consecͣ
t. In quo uenerabilis leuita gregortus
nta humilitate uiguit. tanta sollercia
inistrauit: ut in ecclesiastice ierarchi
nnisterio. uideretur diuinis angłisñ

Expanded text:
qui virum Domini revocarent Gregorium. qui virum Domini revocarent Gregorium. Quod ipse sibi commeantibus jam praedixerat fore futurum. 24. Jamque trium dierum itinere profligato, ad quemdam locum requieturi, forte diverterant, quo singulis quiescentibus, Gregorius lectitabat. Quem locusta superveniens coegit paululum a legendo quiescere, et ex consideratione sui nominis docuit eum in eodem loco se stare debere.ire certabat; sed praevenientibus apostolicis nuntiis, licet magnopere tristaretur, redire tamen ad proprii compulsus est monasterii curam. 25. Denique cernens Benedictus, venerabilis pontifex, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscendere, violenter eum a quiete monasterii sui abstrahens, ecclesiastici ordinis officio sublimavit, levitamque septimum ad suum adjutorium consecravit. 31 In quo venerabilis levita Gregorius tanta humilitate viguit, tanta solertia ministravit, ut in ecclesiasticae hierarchiae ministerio videretur divinis angelis non
Abbreviated transcription (Latin):
Quod nomen habet ipsa ꝓuincia:
Mercator respondit. ꝓuinciales illic
iri uocantur. Et gregoriꝰ. Bene inqui
deiri.quia de ira deisunt eruendi:⁊ ao
uintiȩ quomodo nuncupat᷑ : Mer¬
tor respondit. Alle uocatur. Et gregor
alludens ad nomen: dixit. Bene quia
apłice sedis pontificem cepit uehem̃t
expetere: ut inbritanniam aliquos
bi ministros emitteret. Quo cum nen¬
nem ire uelle cognosceret: semet ip̃n
qͦ ñ dubitauit ingerere. ⁊ dum mͦ por¬
tifex sͥ licentiam commodaret. Qui¬
cet cum magna cunctatione totiussi¬
ri ac populi. gregorium sponte ꝓfie¬
ci cupientem abire ꝑmisit: impirr.¬
tus ei diuinitus ꝓsꝑa ministrari.
Ie cuius absentia romani plurii
ꝑturbati: deliberato consilio tͥfari
ꝑ loca uie contigua.unde pontifex
partiuntur. eumq turmatim talit
alloquuntur. Pecrum offendisti
mam destruxistr: gregorium di¬
sisti. Quib sententiis omnino pa
pert̾ritꝰ: misit continuo nuneas

Expanded text:
quod nomen haberet ipsa provincia. quod nomen haberet ipsa provincia. Mercator respondit: Provinciales illi Deiri vocantur. Et Gregorius: Bene, inquit, Deiri, quia de ira sunt eruendi, et aprovinciae quomodo nuncupatur? Mercator respondit: Aelle vocatur. Et Gregorius alludens ad nomen, dixit: Bene, quia apostolicae sedis pontificem, coepit vehementer expetere ut in Britanniam aliquos verbi ministros mitteret. Quo cum neminem ire velle cognosceret, semetipsum quoque non dubitavit ingerere, dummodo sibi pontifex licentiam commodaret. Qui licet cum magna cunctatione totius cleri ac populi Gregorium sponte proficisci cupientem abire permisit, imprecatus ei divinitus prospera ministrari. 23. De cujus absentia Romani plurimum perturbati, deliberato consilio, trifarie per loca viae contigua unde pontifex  erat, partiuntur, eumque turmatim taliter alloquuntur: Petrum offendisti, Romam destruxisti, quia Gregorium dimisisti. Quibus sententiis omnino papa perterritus, misit continuo nuntios,
Abbreviated transcription (Latin):
terire. Quicernens inter alia pueros
corpore candidos. formapulcherrimoᷤᷤ.
uultu uenustos. capillorum qͦ ntore
ꝑ spicuos. ẽẽ uenales: interrogauit m̾¬
catorem de qua patria illos attulissec.
Ille respondit. De britannia insula: cu-¬
ius incolarum omnium facies simili
candore fulgescit. Gregorius dixit. Ap̃i¬
ani sunt idem insulam. ⁊ an adhuc pa¬
ganis tenentur errorib implicati :
Mercator respondit. Non sunt xͥani:
s paganis tenentur laqueis irrecta.¬
Tunc gregorus acriter ingemiscens..
heu prodolor inquit. quam splendida
facies princeps tenebrarum nunc poss¬
det. ⁊ tantaq frontispicii gr̃a uacuam
ab interna dei gr̃a mentem gestat. Ru¬
sus gͦ interrogat quod eẽt uocabulũ
gentis illius. Mercator respondit. An¬
gli uocantur. At ille. Bene inquit an¬
gli quasi angłi: quia ⁊ angłicos uultꝰ
habent: ⁊ tales in celis angłorum decer
ẽẽ conciues. Iterum ergo interrogat.

Expanded text:
terire: qui cernens inter alia pueros terire: qui cernens inter alia pueros corpore candidos, forma pulcherrimos, vultu 30 venustos, capillorum quoque nitore perspicuos esse venales, interrogavit mercatorem de qua patria illos attulisset. Ille respondit: De Britanniae insula, cujus incolarum omnium facies simili candore fulgescit. Gregorius dixit: Christiani sunt iidem insulani, an adhuc paganis tenentur erroribus implicati? Mercator respondit: Non sunt Christiani, sed paganis tenentur laqueis irretTunc Gregorius acriter ingemiscens: Heu! proh dolor! inquit, quam splendidas facies princeps tenebrarum nunc possidet, tantaque frontis species vacuam ab interna Dei gratia mentem gestat. Rursum interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Mercator respondit: Angli vocantur. At ille: Bene, inquit, Angli, quasi angeli, quia et angelicos vultus habent, et tales in coelis angelorum decet esse concives. Iterum ergo interrogavit
Abbreviated transcription (Latin):
dei seruitio sicut predixi ultra etatis sue
annos exhibuit Euolutis autem duob
annis. cum quidam frater fuisset mor¬
tuus. atq in monast̾ii eiusdem cimite¬
rio a gregorio fratrib q sepultꝰ: cunctiᷤᷤ
inde discedentib isdẽ ioħs sicut pͦ mo¬
dum pallens ⁊ tremens gregorio ⁊ fra¬
trib indicauit. solus inuentus ab eo¬
dem fratre qui sepultus fuerat. de se-¬
pulchro uocatus ẽ. Quod mox etiam
subsequens finis ostendit. Nam pͦ dies
decem correptus febrib: moriendo uocã¬
tem secutus est. Uerum quia longum :
⁊ multa restant. que de huius uiri scĩ¬
monia certis possunt attestationib p̃¬
dicari: que etiam ex relatione maioꝵ
scriptisue priorum compererum. his¬
inserenda decreui. Quadam die cũ
aduenientib nuꝑ negotiatorib mul¬
ta uenalia inforo romane urbis fuis¬
sent ꝓposita: multiq ad emendum
undiq confluxissent: contigit ⁊ gre¬
gorium uirum deo dignissimũ pre¬

Expanded text:
Dei servitio, sicut praedixi, ultra aetatis suae Dei servitio, sicut praedixi, ultra aetatis suae annos exhibuit: Evolutis autem duobus annis, cum quidam frater fuisset mortuus, atque in monasterii ejusdem coemeterio a Gregorio fratribusque sepultus, cunctis inde discedentibus, idem Joannes, sicut postmodum pallens et tremens Gregorio et fratribus indicavit, solus inventus, ab eodem fratre qui sepultus fuerat de sepulcro vocatus est. Quod mox etiam subsequens finis ostendit. Nam post dies decem correptus febribus, moriendo vocantem secutus est. Verum quia longum est et multa restant quae de hujus viri sanctimonia certis possunt attestationibus praedicari, quae etiam ex relatione majorum, scriptisve priorum compererim, hisinserenda decrevi. 21. Quadam die, cum advenientibus nuper negotiatoribus, multa venalia in foro Romanae urbis fuissent proposita, multique ad emendum undique confluxissent, contigit et Gregorium virum Deo dignissimum prae
Abbreviated transcription (Latin):
pontificatus istius gregorii tempore mo¬
nastũ eidem prefuit. sibi sepulturam fã¬
cere uoluisset: tanta de eodem sepulch
fratris meruli fraglantia fuauitatis ẽ¬
manauit: ac si illic florum omnium
fuissent odoram̃ta congesta. Ex qua re
manifeste patuit: quia uerum fuit
quod ꝑ nocturnam uisionem tantipa¬
tris discipulus uidit.
Alius quoq in eodem monastio io
hanues dictus ÷ magne in dolis ado¬
lescens: quiȩtatem suam intellectus
n humilitatis dulcedine ⁊ grauitate
morum admonitu gregori transcen¬
debat. Huic egrotanti atq ad extremũ
deducto. ꝑ nocturnam uisionẽ sub
habitu senis beatus apłs andreas ap¬
paruit: ⁊ hunc uirga retigit: eiꝙ
dixit. Surge. Ex hac enim molestia mͦ
minime morieris: s paratus esto. quia
longum tempus hic facturus ñ eris. Qͥ
dum iameẽt a medicis desꝑatus : repen-¬
te sanatus ẽ. atq conualuit. Rẽ quam
uiderat narrauit: seq ꝑ biennium in

Expanded text:
pontificatus istius Gregorii tempore mopontificatus istius Gregorii tempore monasterio eidem praefuit, sibi sepulturam facere voluisset, tanta de eodem sepulcro fratris Meruli fragrantia suavitatis emanavit, ac si illic florum omnium fuissent odoramenta congesta. Ex qua re manifeste patuit quia verum fuit quod per nocturnam visionem tanti Patris discipulus vidit . 20. Alius quoque in eodem monasterio Joannes dictus est, magnae indolis adolescens, qui aetatem suam intellectus et humilitatis dulcedine, et gravitate morum, imminente Gregorio, transcendebat. Huic aegrotanti, atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem sub habitu senis beatus apostolus Andreas apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge; ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, repente sanatus est atque convaluit. Rem quam viderat narravit, seque per biennium in
Abbreviated transcription (Latin):
qui nos aspicit. Ex qua uisione gerontiꝰ
certus effectus. facto mane innotuit fra¬
trib quot ⁊ qui eeñt ex eodem monaste¬
rio morituri. seq illoᷤ continio secutu¬
rum. Cum die alio preticti fr̃s mori ce¬
puntatq ab eodem ordine se in mortẽ
iecuti sunt: quo fuerant in cdescriptione
nominati. Ad extremum uero ⁊ ip̃e
obut. qui eo slem fratres morituros p̃¬
uidit. N liꝰ etiam fiater ineodem mo¬
nastĩo merulus dicebatur: uehem̃ter
lacimis atq elemosinis ex gregorisuiri
uenerabilis doctͥna intentus. P salmo¬
dia uero ex ore illius pene nullo tempo¬
re cessare consueuerat: excepto cum aut
alimentum corpori. aut membra dedi¬
set sopori. Huic nocturna uisione aꝑ¬
paruit: quia ex albis florib corona de
celo in caput illius descendebat. Qui
mor molestia corporis occupatus: cum
magna securitate ammi atq hilarita¬
te defunctus est. Ad cuius sepulchiũ
dum p̾ annos xiiii. decim petrus qui

Expanded text:
qui nos aspicit. Ex qua visione Gerontius qui nos aspicit. Ex qua visione Gerontius certus effectus, facto mane, innotuit fratribus quot et qui essent ex eodem monasterio morituri, seque illos continuo secuturum. Cum die alio praedicti fratres mori coeperunt, atque sub eodem ordine se in mortem secuti sunt quo fuerant in descriptione nominati, ad extremum vero et ipse obiit, qui eosdem fratres morituros praevidit. 19. Alius etiam frater in eodem monasterio Merulus dicebatur, vehementer lacrymis atque eleemosynis, ex Gregorii viri venerabilis doctrina, intentus: psalmodia vero ex ore illius pene nullo tempore cessare consueverat, excepto cum aut alimentum corpori, aut membra dedisset sopori. Huic nocturna visione apparuit quod ex albis floribus corona de coelo in caput illius descendebat, qui mox molestia corporis occupatus, cum magna securitate animi atque hilaritate defunctus est. Ad cujus sepulcrum, dum, post annos quatuordecim, Petrus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hec incitata mens eiꝰ exardesceret: et
na deserens ad contemplationẽ celestiᷤ
ate ꝓuolaret. Huic ꝑ nocturnam ui¬
pnem dictum ẽ. Paratus esto: ⁊ quia
isiussit migra. Cumq ille ñ habe
s sumptus ad migrandum diceret:
ponsum ꝓtinus audiuit dicens. Si
peccatis tuis agitur: dimissa sunt.
uod dum semel audisset. et magno
huc metu trepidaret: nocte quoq
uaineisdem ÷ uerbͥ ad monitus. Post
odem monastĩo frater quidam gerõ¬
is dicebat᷑. Quidum graui molestia
poris fuisset dep̃ssus: inuisione no¬
ma albatos uiros et clariomnmo
dabitꝰ in hoc ipsum monastĩum des¬
dere de suꝑiorib aspex̃. Qui dũ cora
diacentis assisterent: unus eorum
Ad hoc uenimꝰ: ut de monastio
D quosdam fratres inmilitiam
tamus. Atq alteri precipiens ad iũ
uibe marcellum: ualentiniañ
anego non habeo. Quib expletis:
idait dicens. Scribe ⁊ hunc ipsum

Expanded text:
per haec incitata mens ejus inardesceret, et per haec incitata mens ejus inardesceret, et ima deserens ad contemplationem patriae coelestis pervolaret. Huic per nocturnam visionem dictum est: Paratus esto, et quia Dominus jussit, migra. Cumque ille non habere se sumptus ad migrandum diceret, responsum protinus audivit, dicens: Si de peccatis tuis agitur, dimissa sunt. Quod cum semel audisset, et magno adhuc metu trepidaret, nocte quoque alia in eisdem est verbis admonitus. Post odem monasterio frater quidam Gerontius dicebatur, qui dum gravi molestia corporis fuisset depressus, in visione nocturna albatos viros et clari omnimodo habitus in hoc ipsum monasterium descendere de superioribus aspexit. Qui dum coram lecto jacentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc venimus, ut de monasterio Gregorii quosdam fratres in militiam mittamus; atque alteri praecipiens, adjunxit: Scribe Marcellum, Valentinianumtionem ego non habeo. Quibus expletis addidit, dicens: Scribe et hunc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuisionem apparuit. Quem ille cum
udisset: inquisuut dicens. Quid ÷ frad̃
Quomodo es:. Cin ipse respondit. Nuc
usq male fui: s iam mͦbene sum: quȩ
hodie cominunionem recepi. Quodiss¬
tio fuerat impleta. Cumq ⁊ copiosur
nesciret quid ꝓeo fr̃s auctore gregori
agerent.⁊fratres ignorarent quidd
eo copiosus uidisset: uno eodemq
pore dum agnoscit ille oblationem
ti audiunt somnium. tͥt esimumq
em cognoscunt: concordante si mul
sione ⁊ sacrificio. res aꝑte claruit: ꝙ
fratrem quem sub animaduersions
tentie gregorius mori ꝑmiserat:
salutarem hostiam a supplicio liberarat.
ed quia isdem uenerabił pater quem¬
ad modum fratrib terrori fuerat ex par¬
te iam tetigi: qualiter eius exemplis ioẽ
ꝓfecerint. breuit᷑ indicandum putaui.
Frater quidam in eodem monastio gre
bat. Qͥdui tanti patris uerb̃ exemplisq cõ¬
monitus: multis quotidianisq lac̾mis
adgaudia pat̾e celestis anhelabat. Cũq

Expanded text:
per visionem apparuit. Quem ille cum per visionem apparuit. Quem ille cum vidisset, inquisivit, dicens: Quid est frater? Quomodo es? Cui ipse respondit: Nunc usque male fui, sed jam modo bene sum, quia hodie communionem recepi. Quod itio fuerat completa; cum et Copiosus nesciret quid pro eo fratres, auctore Gregorio, agerent, et fratres ignorarent quid de eo Copiosus vidisset, uno eodemque tempore dum agnoscit ille oblationem, illi audiunt somnium, trigesimumque diem cognoscunt; concordante simul visione et sacrificio, res aperte claruit, quia frater quem sub animadversione sententiae Gregorius mori permiserat, per salutarem hostiam a supplicio liberarat . 17. Sed quia idem venerabilis Pater quemadmodum fratribus terrori fuerit, ex parte jam tetigi, qualiter ejus exemplis iidem profecerint, breviter indicandum putavi. Frater quidam in eodem monasterio, nbat, qui, tanti Patris verbis exemplisque commonitus, multis quotidianisque lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelabat. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
sepultus: ut gregoriꝰ uisserat. S fratre ᷤᷤ
om̃s eadem eius sententia ꝑturbati. ce¬
dium ꝓferre: uehem̃t̃q formidare neqͥ
apud se eẽt. unde rep̃hendi potuissẽt.
Um uero pꝰ mortẽ frĩs tͥginta iam ec̃i
dies euoluti: cepit animus gregorii mise¬
ricorditer ei compati : eiusq cum grau
merore supplicia pensare: ⁊ si quod eẽt e¬
reptionis eius remedium querere. Tũc
euocato ad se eodem p̃posito monast̾ii su
aliquid caritatis impendere: ⁊ ei in qua¬
tum possumus. ut eripiatur ad uitorũ
commodare. Uade itaq ⁊ ab hodierna di¬
e continuis triginta dieb offerre ꝓ eo sa¬
crifitium stude: ut nullus omnino pr¬
termittatur dies quoꝓ absolutione il¬
lius salutaris hostia non mactet᷑. Quiꝓ
tinꝰ abscessit: ⁊ paruit. Gregorio autem¬
alia curante.atq euolutos dies minima
numerante: ĩsdem frater qui defunctus
fuerat. nocte quadam fratͥ suo copioso

Expanded text:
sepultus, ut Gregorius jusserat. Sed fratres sepultus, ut Gregorius jusserat. Sed fratres omnes eadem ejus sententia conturbati, coedium proferre, vehementerque formidare ne quid apud se esset unde reprehendi potuissent. 16. Cum vero post mortem fratris triginta jam essent dies evoluti, coepit animus Gregorii misericorditer ei compati, ejusque cum gravi moerore supplicia pensare, et si quod esset ereptionis ejus 28 remedium quaerere. Tunc evocato ad se eodem Pretioso, monasterii sui aliquid caritatis impendere, et ei, inquantum possumus, ut eripiatur, adjutorium commodare. Vade itaque, et ab hodierna die continuis triginta diebus offerre pro eo sacrificium stude, ut nullus omnino praetermittatur dies quo pro absolutione illius salutaris hostia non mactetur. » Qui protinus abscessit, et dictis paruit. Gregorio autem curante, atque evolutos dies minime numerante, idem frater qui defunctus fuerat nocte quadam fratri suo Copioso