comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nationi subiaceat. Congregationib ã
licentiã damus. ut quicunq eos ĩ bo¬
nis stipendioꝵ suoꝵ leserit. eum coti¬
dlana excõmunicatione ꝓsequantur.
Porro archidiaconis concedo. ut ubi
aliis negociis impeditꝰ adẽẽ ñ potero.
penitentes eccłie reconcilient seruato
ordine in compositionib ⁊ ceteris eccłia¬
sticis consuetudinib. Mhulta quidem
⁊ alia ꝓbitatis fecit insignia. que ⁊ ego
ip̃e uidi. ⁊ alioꝵ certa relatione cogno¬
ui. que enumerare ꝑ singła grã uitan¬
de plixitatis omisi. Hoc taritum scire
sufficiat. quod appropinqͣntẽ uite eiꝰ
t̃minum laudabilib admodum oꝑi¬
b antecedit. Etenim ꝑ nocturnã quie¬
tẽ solttus erat scoꝵ memorias silent᷑
circiuire. illicq in oratione duitius ꝑ¬
sistere. ⁊ di ꝓpitiacionẽ eoꝵ int̾cessione
ꝓfusis lacrimis exorare. S ⁊ loca ubi
serui dĩ ⁊ ancille in clausulis degebãt.
uno tm̃ comite contentus freqntabat.

Expanded text:
pnationi subjaceat. Congregationibus autem pnationi subjaceat. Congregationibus autem licentiam damus, ut quicumque eos in bonis stipendiorum suorum laeserit, eum cottidiana excommunicatione prosequantur. Porro archidiaconis concedo ut, ubi aliis negociis inpeditus adesse non potero, penitentes ecclesiae reconcilient, servato ordine in compositionibus et ceteris ecclesiasticis consuetudinibus. Multa quidem et alia probitatis fecit insignia, quae et ipse ego vidi et aliorum recta relatione cognovi, quae enumerare per singula gratia vitandae prolixitatis omisi. Hoc tantum scire sufficiat, quod appropinquantem vitae ejus terminum laudabilibus admodum operibus antevenit. Etenim per nocturnam quietem solitus erat sanctorum memorias silenter circuire illicque in oracione diucius persistere et Dei propiciationem cum eorum intercessione profusis lacrimis exorare. Sed et loca ubi servi Dei et ancillae in clausulis degebant, uno tantum comite contentus, frequentabat,
Abbreviated transcription (Latin):
ministrantiũ tollere conaretur. dis¬
ꝑderet eũ dñs de t̾ra uiuentium. uͥ
uero in hunc eusdẽ ep̃atꝰ auctori¬
tas collata ẽ inicquoꝵ seductus con¬
silio ut diximꝰ. eam cum aliis aliqͥb
in suos usus redigebat. dicens ñ lice
dituum alicui scõꝵ loco assignare ⁊
cuerit uos decernite. Estimo nãq¬
qud epõꝵ ẽ. summam d̾õ famulan¬
tib diligentiam adhibere ntcessa¬
ria ministrando ne dum ꝓ necessa¬
rñs conquirindis negociantur. a
scõ ꝓposito discedere compellantur¬
Ad hoc enim deputati sunt eccłia¬
stici reditus ut ex eis subueniatꝰ
mesius usui ministoꝵ di assigna¬
uerit. qͣm iste inusum suꝑbẽ głia
indicium excommunicatõnis. iã suꝑ eo fcẽ.
⁊ singulis dieb dñicis repetende. tta ut
quicunq ei cõmunicau̾it. si laicus eodẽ
anathemate feriatur. si cl̃icus. ab ordi¬
ne deponatur Spolia quoq emens uł
dono accipiens ei cui ⁊ spoliator. dam¬

Expanded text:
ministrantium sustollere conaretur, disministrantium sustollere conaretur, disperderet eum Deus de terra viventium. Ubi vero in hunc ejusdem pontificatus auctoritas collata est, iniquorum seductus consilio, ut diximus, eam cum aliis aliquibus in usus suos redigebat, dicens, non licerpalium redituum alicui sanctorum loco assignare, ecuerit, vos discernite. Aestimo namqum est, summam Deo famulantibus diligentiam adhibere necessaria ministrando, ne, dum pro necessariis conquirendis negociantur, a sancto proposito discedere compellantur--ad hoc enim deputati sunt ecclesiastici reditus, ut ex eis subveniaturexsequens melius usui ministrorum Dei assignaverit, quam iste in usum superbaunicationis jam super eo factae et singulis dominicis diebus repetendae, ita ut quicumque ei communicaverit, si laicus, eodem anathemate feriatur, si clericus, ab ordine deponatur. Spolia quoque emens vel dono accipiens, ei cui et spoliator dam
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ se fauores coneitabat. Nichile
naim laude iuita fuit ei dultuis.
Inde ẽ quod tulledue. una dłi geni¬
tͥel loci qui orgium dicitur nuncu¬
pata machara distans atreueri ũ¬
sus. aquilone circit̾ tͥa miliaria. al¬
tera beato paulino dicta lesura. ⁊ a¬
lie qͣm plires quas om̃s enum̃are
ꝓpter multitudinẽ distuli a pͥorib
quoq pontificib ad om̃s tempus qͥ¬
dem sublate s freqͣnter ab om̃ib re¬
consignate. nunc autem ab hoc sub¬
tracte. nec restituite. ep̃alib sunt ad¬
dicte reditib. Quarum pͥorem da¬
gob̃tus rex francoꝵ int̾cetera que ec¬
clesiis di legitur di beneficia contu¬
lisse beneficia. scẽ dĩ genttͥci ob amorẽ
scĩssime uirginis Irmine filie sue
tunc ibi degentis. nunc uero quies¬
centis cum alus qͣmplurib ꝯtulit.
alt̾am uero qͣm diximus lesiriam
ctoritate obsignauit. imp̃cans ut
siquis lesuram. in succedentib annis
usui frũm in beati paulini basilica

Expanded text:
in se favores concitabat. Nichil in se favores concitabat. Nichil enim laude fuit ei in vita dulcius. Inde est quod villae duae, una Dei genitrici loci qui Orgium dicitur nuncupata Machara , distansia Treveri versus aquilonem circiter tria miliaria, altera beato Paulino dicta Lesura , et aliae quam plures, quas omnes enumerare propter multitudinem distuli, a prioribus quoque pontificibus ad tempus quidem sublatae, sed frequenter ab omnibus reconsignatae, nunc autem ab hoc subtractae nec restitutae, episcopalibus sunt addictae reditibus. Quarum priorem Dagobertus rex Francorum inter cetera quae ecclesiis Dei legitur contulisse beneficia, sanctae Dei genitrici ob amorem sanctissimae virginis Irminae filiae suae, tunc ibi degentis, nunc vero quiescentis, cum aliis quam pluribus contulit; alteram autem quam diximus Lesuram ctoritate obsignavit, inprecans ut si quis Lesuram in succedentibus annis usui fratrum in beati Paulini basilica
Abbreviated transcription (Latin):
cui bruno nom̃ suũ imposuit. ⁊ in
cuot᷑as bonis adiuuit. cunctis fide¬
lib suis eum commendans. ⁊ pet̾ns
quia genus illud hominũ multũ
ẽ in fide instabile. semꝑq deside¬
rat in uite necessariis habundare
tib suꝑueniret. ꝓuiderent ei neces¬
saria cum caritate. Nunc tterum
ad ordinẽ uñ dig̃ssus sũ orationis
u̾ba conu̾tam. Cumgͥ ut dictũ ẽ
bruno om̃i ꝓbitatis actu .xii. ãnis
serenus extiͣtiss. auctoris omĩum
p̾uaricationum diaboli. qui uide¬
stigatione retro conu̾sus. religiosi i¬
tineris limitem excessit. ⁊ incentus
uicioꝵ. auaricie scilicet. ⁊ cenodoxi¬
e plus iusto mhiauit. Ut enini mł¬
tum int̾minate habendi cupidini
munerib ⁊ beneficus potuisset sa¬
tisfacere ñ solum cłicoꝵ ⁊ laicoꝵ bo¬
na diripiebat uerum etiã eccł̃iaꝵ
uillas ⁊ curtes d̾o ⁊ scĩs eius uesꝑe
mane ⁊ meridie famulantiũ ui
argentea in suos usus redigebat.¬
⁊ exinde expensas faciens humanoᷤᷤ

Expanded text:
Bruno suum nomen inposuit, et in cunctis bonis adjuvit, cunctis fidelibus suis ipsum commendans, et petens, quia genus illud hominum multum est in fide instabile semperque desiderat in vitae necessariis habundare, tibus superveniret, providerent ei necessaria cum caritate. 22. Nunc iterum ad ordinem, unde digressus sum, oracionis verba convertam. Cum, ut dictum est, Bruno omni probitatis actione 12 annis serenus exstitisset, auctoris omnium praevaricationum diaboli, qui festigatione retro conversus, religiosi itineris limitem excessit; et incentivis viciorum, avaritiae videlicet et cenodoxiae, plus justo inhiavit. Ut enim militum interminatae habendi cupidini muneribus et beneficiis potuisset satisfacere, non solum clericorum et laicorum bona diripiebat, verum etiam ecclesiarum villas et curtes Deo et sanctis ejus vespere et mane et meridie famulantium vicargentea in suos usus redigebat, et exinde expensas faciens, humanos
Abbreviated transcription (Latin):
a p̾fato milone qͣm ab aliis tyrannis
ne dicam tp̃is reb spoliate uix imũ
dicitur trauena eccłia sc̃ĩ simphoria¬
ni a beato modoaldo constructa eccl̃ia
in honorem scẽ crucis iussu beate he¬
lene condita. eccłia sc̃i remigii ad li¬
tus moselle. eccłia ad palatium. ec¬
extra castrum andernachi. forum
quoq quod erat ante portam me¬
diam consticittum. ⁊ frequentia cõ¬
ꝓnintialiũ satis celebre ⁊ famosũ
orta int̾ ciues ⁊ negociatores graui
simultate ex eoloco in wagasatiã tnͣs¬
latum ẽ. Et de his hactenus.
acharias papa beatum bonefaciũ

Expanded text:
a praefato Milone quam ab aliis tirannis, a praefato Milone quam ab aliis tirannis, ne dicam episcopis, rebus spoliatae, vix unum dicitur Tavena , ecclesia sancti Simphoriani a beato Modowaldo constructa, ecclesia in honore sanctae Crucis jussu beatae Helenae condita , ecclesia sancti Remigii ad litus Mosellae, ecclesia ad palacium, ecextra castrum Andernacum. Forum quoque, quod erat ante portam Mediam constitutum et frequentia comprovincialium satis celebre et famosum, orta inter cives et negotiatores gravi simultate, ex eo loco in Wagasatiam translatum est. Et de his actenus. 25. Zacharias papa beatum Bonifaciu
Abbreviated transcription (Latin):
rensib relatꝰ. diuino dato indicio ad
mediolacum sepultus ẽ. Post quem
milo filius eius sacerdotali functꝰ ẽ
officio apud treberos ⁊ remos. primo
quidem imitator patͥs. dem̃ tyrannꝰ
effectus ẽ nichilq in eo de cłicali ho¬
nore uł uita nisii tonͣsura enituit. Lo
enim tempore bella gͣuiora ⁊ intestina
parricidialia in hac ꝓuncia orta ft̃.
qͣndo karolus tyrannus laicis ep̃at᷑
bere ꝑmisit. Cum hoc karolo milosu¬
treberoꝵ ⁊ remoꝵ ab eodem karolo
donatus ẽ. Cuius infelici tempore
bis de eccłies multa sunt ablãta.
⁊ res ab epꝯscopiis diuise. domus
religiosoꝵ destructe. eccłiastica disci¬
plina deꝑdita. adeo. ut clici. sacerdo¬
tes. monachi. moniales sine lege eccl̃i¬
astica uiuerent. ⁊ refugia in debita
haberent. Patet huius calamitatis
indicium in płib treberensis parro¬
chie eccłiis. in quib singłis singule¬
olim fuerunt congregationes que tã

Expanded text:
rensibus relatus, divino dato indicio, ad rensibus relatus, divino dato indicio, ad Mediolacum sepultus est. Post quem Milo, filius ejus, sacerdotali functus est officio apud Trebiros et Remos, primo quidem imitator patris, deinde tirannus effectus est, nichilque in eodem de clericali honore vel vita nisi sola tonsura enituit. Eo enim tempore bella gravia et intestina parricidalia in hac provintia orta sunt, quando Karolus tirannus laicis episcopbere permisit. Cum hoc Karolo Milo suTrebirorum et Remorum ab eodem Karolo donatus est. Cujus infelici tempore de his ecclesiis multa sunt ablata, et res ab episcopiis divisae, domus religiosorum destructae, ecclesiastica disciplina dispertita, adeo ut clerici, sacerdotes monachi et moniales sine lege ecclesiastica viverent et refugia indebita haberent. Patet hujus calamitatis indicium in plurimis Treberensis parrochiae ecclesiis, in quibus singulis singulae fuerant olim congregationes, quae tam
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam scĩ simporiani ad litus mo¬
selle ibiq congregationem uirgĩ
institiit. quarum matrẽ sororem
suam seueram nomine constituit. H
temporib paulus indusus supͣdictꝰ
migrauit. ad theologion quod pͣfatus¬
rex dagob̃tus in suo ꝓpͥo construxerat.
ibiq aliqntulum mansit. Postea ue
postquam sororem suam beatam seue¬
ram celesti sponso eam uocante obeun¬
tem in eccłia scĩ simphoriani tradidit
sepulture. paulo post ⁊ ip̃e migrauit
ad dñm ⁊ in eadem eccl̃ia iuxta eam
sepultꝰ e. Huic successit numerianꝰ
cui basmus.post quem lutw.inus
basini ex sorore nepos. Hic pͥmum bel¬
gice gallie dux. omĩa monast̾ia huius
urbis largissimis honorauit donari¬
is ⁊ p̃diis auxit. postea suꝑ fluuium
sino ep̃o successit electus. Hic etiam
rem̃sib ⁊ laudunensib p̃fuit in qͥ¬
b duob uno die do p̾stante sacroꝵ
ordinum consecrationem celebrauit.
Remis obiit. ⁊ amilone filio. ⁊ trebe¬

Expanded text:
ecclesiam sancti Simphoriani ad litus Moecclesiam sancti Simphoriani ad litus Mosellae, ibique congregationem virginum constituit, quarum matrem sororem suam Severam nomine instituus supradictus migravit ad Theolegiam , quod praefatus Dagobertus rex in suo proprio construxerat, et ibi aliquantulum mansit; postea verpostquam sororem suam beatam Severam, coelesti sponso eam vocante obeuntem, in ecclesia sancti Simphoriani tradidit sepulturae, paulo post et ipse migravit ad Dominum, et in eadem ecclesia juxta eam sepultus est.--Huic successit Numerianus; cui Basinus; post quem Liutwinus, Basini ex sorore nepos. Hic primo Belgicae Galliae dux, omnia monasteria hujus urbis largissimis honoravit donariis et praediis auxit. Postea super fluviusino episcopo successit, electus etiam a Remensibus et Laudunensibus praefuit; in quibus duobus uno die, Deo praestante, sacrorum ordinum consecrationem celebravit. Remis obiit, et a Milone filio et Trebe
Abbreviated transcription (Latin):
uuolfilaicus ⁊ p̾sbiter bantus eiusq
g̃manus nomine ⁊ oꝑe beatꝰ. alii o
qͣmpłimi heremtticam uitã ducebãt.
honorem beati martim eccłiam con¬
struxit unam in monte in pago ua¬
brensi. alt̾am in uilla que caradomus
dicitur. t̾ciam in ip̃a urbe. in qua ⁊
ip̃e post expletum uite sue cursum tu¬
mulatus ẽ. Eui successit gaugericꝰ
discipłs eius. qui in castro treberoꝵ fu¬
erat educatus. Hoc quoq mortuo.
Sabaudus pontificatum subiit. pꝰ
quem seuerinus eccl̃iam rexit. Derũ
modoaldꝰ ep̃atum suscepit tempore
dagob̃ti regis. Qui udelicet dagob¬
tus. płima beneficia treberensi eccłie
contulit. ⁊ beato modoaldo. Idem enĩ
pontifex in palatio dagob̃ti quod uo¬
fuerunt. Irmma. ⁊ modesta filie da¬
gob̃ti. Itemq aliam in palatioanti¬
quo in suburbio sito congregationẽ
inrgium instituit. quib matrẽ ba¬
silissam p̃fecit. ⁊ eccl̃iam scĩ marti¬
ni in pago megine. Item construxit

Expanded text:
Vulfilaicus, et presbiter Bantus, ejusque Vulfilaicus, et presbiter Bantus, ejusque germanus nomine et opere Beatus, aliique quam plurimi heremiticam vitam ducebant. , et in honorem beati Martini ecclesiam construxit, unam in monte in pago Vabrensi , alteram in villa quae Carta domus dicitur, terciam in ipsa urbe, in qua et ipse post expletum vitae suae cursum tumulatus est.--Cui successit Gaugericus, discipulus ejus, qui in castro Trebirorum fuerat educatus. Hoc quoque mortuo, Sabaudus pontificium subiit. Post quem Severinus ecclesiam rexit.--Deinde Modowaldus episcopatum suscepit temporibus Dagoberti . Qui videlicet Dagobertus plurima beneficia Treberensi ecclesiae contulit et beato Modowaldo . Isdem enim pontifex in palacio Dagoberti, quod vofuerunt Irmina et Modesta, filiae Dagoberti. Itemque aliam in palacio antiquo in suburbio sito congregationem constituit, quibus matrem Basilissam praefecit; et ecclesiam sancti Martini in pago Megine . Item construxit
Abbreviated transcription (Latin):
sesso. Quod miracłm imꝑator c̾nens.
imm̃sos auri ⁊ argenti cumulos sa¬
cro offert sacerdoti. Quos ille refu¬
tans. obtinuit hoc ut aruerna cuittas
tͥbuta que in spẽ tͥticea. ac uinaria de¬
tis tempore. in ip̃o anni curriculo mi
adduxit. quos treberice eccł̃ie ad red¬
dendum dño famulatum uissit as¬
sistere. beatum uero gallum neqͣqͣm
passus ẽ a se separari. Defuncto uero
aponoculo ep̃o congregati treberici cłi¬
ci ad trebexicum regem scm̃ gallum
petebant ep̃m. Quib ille ait. Ite ⁊
alium requirite. gallum enim diaco¬
num alibi habeo destinatum. Tunc
eligentes sc̃m nicetium ep̃m statue¬
runt. abbatem urbis lemo uicine
Cin fuccefit magneritus discipulus eiꝰ¬
dem nȩcecii. Euius temporib in par¬
rochiara treberoꝵ magne sc̃itatis ui¬
ri cdaruerunt. uidelicet paulus suꝑ
montem cebennam qui eius nomine
b̃tus disigotus. Wandelinus. carilel¬
fus ⁊ quidam langobardus nomine

Expanded text:
sesso. Quod miraculum imperator cernens, sesso. Quod miraculum imperator cernens, immensos auri argentique cumulos sacro offert sacerdoti. Quos ille refutans, obtinuit hoc, ut Arverna civitas, quae tributaria in specie triticea ac vinaria detis tempore, in ipso vitae curriculo migadduxit, quos Trebericae ecclesiae ad reddendum Domino famulatum jussit assistere. Beatum vero Gallum nequaquam passus est a se separari. Defuncto vero Aponoculo episcopo, congregati clerici Treberici ad Theodericum regem, sanctum Gallum petebant episcopum. Quibus ille ait: Ite et alium requirite, Gallum enim diaconum alibi habeo destinatum. Tunc eligentes sanctum Nicetium episcopum statuerunt, abbatem urbis Lemovicinae .--Cui successit Magnericus , discipulus ejusdem Nicetii. Cujus temporibus in parrochia Trebirorum magnae sanctitatis viri claruerunt; videlicet Paulus super montem Cebennam, qui ex ejus nomine bertus, Disibodus, Wandelinus, Carilelfus, et quidam Longobardus nomine
Abbreviated transcription (Latin):
tus eccłiam rexit. post modestꝰ dem̃
Maxiianus. post qͣm fibitius. cui suc¬
cessit abrunculus. demnde rusticus. Hic
pͥmo rep̾hensibilis s postea ꝑ beatum
uõarem correctus. in eccł̃ia beate Marie
que uocatur litꝰ ad martires. un annis
reclusus penitñtiam gesfit. Quo dece¬
dente aponocłs successit. Cuius t̃ꝑib
auernensi eccłie Illidius sacerdos p̃¬
fuit. Cuius fama cum ꝑ diu̾sos eccl̃ie
euehitur ascensꝰ. etiã uicinarum urbi¬
um fines penetrauit. uñ factum est.
ut hec gła cum treberici imꝑatoris au¬
res attingeret. cuius filia a spũ immũ¬
do uexabatur. ⁊ non inueniebatur a
quo posset erui. beatum illidurm s de¬
texit. Et dicto citius ab imꝑatore di¬
recti pueri. sc̃m senem aũnis reꝑtum
treberis regi p̃sentant a quo uenera¬
bilit̾ excipitur. Rex de exitu infeli¬
cis conqueritur filie. Ille uero con¬
fisus ẽ in dño orationi tota nocte in¬
cumbit. deinde missis in ospuelle di¬
gitis neqͣm sp̃m a corpore ab egit ob¬

Expanded text:
tus ecclesiam rexit; post Modestus; deinde Maximianus; post quem Fibicius, cui successit Abrunculus; deinde Rusticus. Hic primo reprehensibilis, set postea per beatum Goarem correctus, in ecclesia beatae Mariae quae vocatur Litus ad martires 7 annis reclusus poenitentiam gessit . Quo decedente, Aponoculus successit; cujus temporibus Arvernensis ecclesiae Illidius sacerdos exstitit. Cujus fama cum per diversos ecclesiae evehitur ascensus, etiam vicinarum urbium fines penetravit. Unde factum est ut haec gloria cum Trebirici imperatoris aures attingeret, cujus filia a spiritu immundo vexabatur, et non inveniebatur a quo posset erui, beatum Illidium fama detexit. Et dicto citius ab imperatore directi pueri sanctum senem Arvernis repertum Treberis regi repraesentant; a quo venerabiliter recipitur. Rex de exitu infelicis conqueritur filiae. Ille vero confisus in Domino, orationi tota nocte incumbit, deinde missis in os puellae digitis, nequam spiritum a corpore abegit ob
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ. eucharii successoꝵq eius tran¬
stulit iuxta quos ⁊ ip̃e requiescit. Ei¬
rillum lamnerus. lamnerium eme¬
rius est subsecittus qui marum post
se constituit. qui monast̾ium scĩ pau¬
lini a barbaris cum p̾dictis uaffa
⁊ ip̃e sepultus quiescit. Cui successit
uolusianus. Hic pͥuilegium dudũ
a papa siluestro hui urbi ꝑ beatim
agͥcium delegatum s suo iã tempore
rome deletum a romano pontifice

Expanded text:
sanctorum Eucharii et successorum ejus transanctorum Eucharii et successorum ejus transtulit; juxta quos et ipse requiescit. Cirillum Jamnerius , Jamnerium Emerus subsecutus, Marum post se constituit: qui monasterium sancti Paulini a barbaris cum praedictis urbis et ipse sepultus requiescit . Cui successit Volusianus. Hic privilegium dudum a papa Silvestro huic urbi per beatum Agricium delegatum, set jam suo tempore Romae deletum, Romano pon
Abbreviated transcription (Latin):
lucuis qui habuit uxorem pulch̃rimã.
inqͣm deꝑiit ꝓauitꝰ amore turpi. Si¬
mulans gͥ infͣrrmitatẽ p̃ceptt ut os
senatͥces urb̾ eum uisitarent. uenit int̾
alias tixor lucii. ⁊ ab eo stupͣta filent᷑.
domum reuisit martti. In crastino sur¬
gens ꝓ auitus duxit ad luciim. Pul¬
chras habes t̾mas. s frigido lauas. hĩc
lucus indignat᷑ urbem francis ꝓdidit.
a quib direpta ẽ. Multisq necatis ⁊
incensa treberi. captam etiam coloni¬
am franci diripuẽre. Sic finttum ẽ
felicis. ut ad id redeamus unde pau¬
lulum recessimus. Mauricius trebe¬
roꝵ p̾sul efficitur. Post quem sc̃s le¬
guntius deinde auctor post quẽ se
uerus. Hic apłicis uiris ꝑ om̃ia coe¬
cassino in bͥtannia pelagmnͣam heresim
destruxit. Cui successit beatus cirillus.
Hic cellam scĩ eucharii incensam ⁊ de¬
sertam reꝑauit. monastium q ñ lõge
a pͥore loco constituit. ⁊ illuc corpora

Expanded text:
Lucius, qui habuit uxorem pulcherrimam, Lucius, qui habuit uxorem pulcherrimam, in quam deperiit Avitus amore turpi. Simulans igitur infirmitatem, praecepit ut omnes senatrices urbis eum visitarent. Venit inter alias uxor Lucii, et ab eo stuprata, silenter domum revisit mariti. In crastino surgens de stratu Avitus, dixit ad Lucium: Pulchras habes termas, set frigido lavas. Hinc Lucius indignatus, urbem prodidit Francis, a quibus direpta est, multisque necatis et incensa. Treberi capta, etiam Coloniam Franci cepere . Sic finitum est Felicis, ut ad id redeamus a quo paululum recessimus, Mauricius Trebirorum praesul efficitur. Post quem sanctus Legontius; deinde sanctus Auctor; post quem sanctus Severus. Hic apostolicis viris per omnia coaecassino in Brittania Pelagianam heresim destruxit. Cui successit beatus Cirillus. Hic cellam sancti Eucharii incensam et desertam reparavit, monasteriumque non longe a priori loco constituit, et illuc corpora
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt cuncta destrue. ⁊ popłm quẽ
suꝑas int̾fice. Nam nec edificia melio¬
ra ac p̃ciosiora facere potes. neq plus
rem magnam ꝑ qͣm nom̃ tuũ eleues.
Qui renum apud indguntiam ponte
ingenioso transiens. pͥmum ipãm ci¬
mettis ꝑuenit. uͥ muro ciuttatis mi¬
tu diuino ruente. capta ẽ ciuitas a
wandalis. Deinde urbem treberoꝵ
iux iam aꝑsecutione grecoꝵ respirã¬
tem pari obsidione uallatam cepit.
Cuium pars aliqͣnta in harena cuui¬
tatis .i. in amphiteatro qm munierãt
liberata ẽ. Post ħ cunctas ciuitates gal¬
cuis ꝑuagans arelanum obsedit. Uͥ
a quodam milite mario captꝰ ⁊ in uin¬
culis constrictus ꝑ cunctas cuitates¬
impiam uitam digna morte finiuit.¬
Paulo post imꝑantem theodosio minore
attila hunoꝵ rex ciuitatem treberoꝵ
tello obtinuut. eamq gͣuiter depopłatꝰ
ẽ. Post mortem autem ualentinam qͥ
post theodosium cum martiano imꝑ
francoꝵ. Erat in urbe senator nomine

Expanded text:
verunt cuncta destrue, et populum quem verunt cuncta destrue, et populum quem superas interfice. Nam nec aedificia meliora ac preciosiora facere potes, neque plus rem magnam, per quam nomen tuum eleves. Qui Renum apud Mogonciam ponte ingenioso transiens, primum ipsam ciMettis pervenit; ubi murus civitatis divino nutu ruens, capta est civitas a Wandalis. Deinde urbem Trebirorum, vix jam a persecutione Grecorum respirantem, pari obsidione vallatam cepit, jecit. Civium pars aliquanta in harena civitatis, id est in amphiteatro, quam munierant, liberata est. Post haec cunctas civitates Galpervagans, Arelatum obsedit, ubi a quodam milite Mario captus, et in vinculis constrictus, per cunctas civitatesimpiam vitam digna morte finivit--Paulo post, regnante Theodosio minore, Attila rex Hunorum civitatem Trebirorum bello optinuit, eamque graviter depopulatus est. Post mortem autem Valentiniani, qui post Theodosium cum Martiano impeuit Francorum. Erat in urbe senator nomine
Abbreviated transcription (Latin):
thenis suspendit. Ip̃e post .xii. annos.
sacerdotii sui in cornu dextro. eiusdem
eccłie sepultus ẽ. Eodem tempore sub
theodosio maiore. franci cum ducib
sius. sunnone ⁊gundobaudo. in ger¬
maniam ꝓrumpentes pagos depopu¬
lantes. etiam colonie metum incussere .
Quod cum treb̃is ꝑlatum fuisset. Mam¬
meus ⁊ quintinus. quos supͣdiximꝰ.
quib infantiam filii ⁊ defensionem
galliarum maximus commiserat.
collecto exercttu francos de g̾mania
eiecerunt ⁊ apud Carbonariam siluã
magna eos strage uicerunt. Hinc or¬
tum ẽ odium francoꝵ contra treberos
⁊ ex hoc deinceps reno transmisso in
t̾ra treberoꝵ hiemare ñ p̾sumpserũt.¬
Post heeg temporib honorii imꝑato¬
ris crocius rex wandaloꝵ cum sueuis
⁊ alemannis eͥssus ẽ̾ de sedib suis gal¬
lias appetens consilio matͥs nequissimo
ittens. dum ei dixisset. si nouanrem uis
facere ⁊ nom̃ acquirere que alii edifica¬

Expanded text:
tenis suspendit. Ipse quoque post annos 12 tenis suspendit. Ipse quoque post annos 12 sacerdotii sui in dextro cornu ejusdem ecclesiae sepultus est.--Eodem tempore sub Theodosio majore Franci cum ducibus suis Sunnone et Gundebaudo in Germania prorumpentes pagosque depopulantes, etiam Coloniae metum incussere. Quod cum Trebereos perlatum fuisset, Namneus et Quintinus, quos supra diximus, quibus infantiam filii et defensionem Galliarum Maximus commiserat, collecto exercitu Francos de Germania ejecerunt, et apud Carbonariam silvam magna strage eos vicerunt. Hinc ortum est odium Francorum contra Trebiros, et ex hoc deinceps Reno transmisso in terra Trebirorum hiemare praesumpserunt.--Post haec igitur temporibus Honorii imperatoris Crocus rex Wandalorum cum Suevis et Alanis egressus de sedibus suis, Gallias appetens, consilium matris nequissimum utens, dum ei dixisset: Si novam rem vis facere et nomen adquirere, quae alii aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ⁊ cominendauerunt se oratio¬
nib eoꝵ. ⁊ reu̾si sunt ad palatium.
Illi autem manserunt in eodẽ loco.
habebant aũ ambo sponsas que pͦt¬
a qͣm hoc audierunt. etiam ip̃e uirgi¬
nitatem suam do dicarunt. Maximꝰ
imꝑator de treberi cum maximo ex̾ci¬
tu se mouens uctorem suum filium
infantili etate imꝑatorem constituit.
eiq tutores. Quintinum ⁊ mammeum.
principes treberoꝵ reliquit. Ip̃e deinde
a theodosio initalia ꝑemptus ẽ. filius
quoq eius gladio in grãm theodosii oc¬
cisus e̾. Iam nunc aliquid de scõ felice
dicamus. Hic fecit basilicam grandem
in honorem di genitͥcis in campo mar¬
tio .ccc.x. pedum longitudinis .exx.
latitudinis. in qua corpora martyrũ
a rictiouaro passoꝵ usq ad sua tem¬
pora disiecta. ⁊ incomposita honorifice
tumulauit. Corpus quoq scĩ pauli¬
sius copiis ex toto regno adimatis de
frigia detulerat. facta cripta in eodẽ
monast̾io medio cripte. cum ferreis ca¬

Expanded text:
sunt, et commendaverunt se oratiosunt, et commendaverunt se orationibus eorum, et reversi sunt in palacium; illi autem manserunt in eodem loco. Habebant enim ambo sponsas, quae, posteaquam hoc audierunt, etiam ipsae virginitatem suam Deo dicarunt. 22. Maximus imperator de Treberi cum magno exercitu se movens, Victorem filium suum in infantili aetate imperatorem constituit, eique tutores Quintinum et Namneum principes Trebirorum reliquit. Ipse deinde a Theodosio in Italia peremptus est, filius quoque ejus gladio in gratiam Theodosii occisus est.--Jam nunc aliquid de sancto Felice dicamus. Hic fecit basilicam grandem in honore Dei genitricis in campo Martio 410 pedum longitudinis, 120 latitudinis, in qua corpora martirum a Rictiovaro passorum, ad usque sua tempora disjecta et incomposita, honorifice tumulavit. Corpus quoque sancti Paulicum copiis ex toto regno adunatis de Frigia detulerat, facta cripta in eodem monasterio, medio criptae cum ferreis ca
Abbreviated transcription (Latin):
sius exiuit deambulatum in ortos mu¬
ro contiguos. Illic forte uno eoꝵ sub
sistente aliis duo uenerunt ad cellam
sc̃i eucharii. ubi habitabant serui d̃i
pauꝑes qualium ẽ regnum celorum.
& inuenerunt codicem in quo scͥpta
erat uita antonii. Quam unus eorũ
um ait illi. Dic queso si non uidetur
tibi ẽẽ meliuis huic do seriure. quita¬
lem habet famulum qͣm regi morta¬
li maniter milttare. Dixit ⁊ hoc tur¬
bidus parturitione noue uite rel¬
dit ⁊ ocłos pagine. ⁊ legebat ⁊ mu¬
tabatur intus. ⁊ exuebatur minido
mens eius. Nam dũ legeret. infremu¬
it. ⁊ ait amico fuo. Ego iam abrupi
imitari. noli adu̾sari. Tunc ille respon¬
dit. Adherebo ⁊ ego tibi nec ultra te
in tali militia deseram. Timc pontianꝰ
⁊ qui cum eo erant ꝑambulabant. or
q in eundem locum. ⁊ ammonebant
eos ut redirent. eo quod declinass¬
iam dies. At illi narrauerunt quał
ceꝑunt flere. ⁊ pie illis congratulati

Expanded text:
suis exivit deambulatum in hortos musuis exivit deambulatum in hortos muri contiguos. Illic forte uno eorum secum subsistente, alii duo venerunt ad cellam sancti Eucharii, ubi habitabant servi Dei pauperes, qualium est regnum coelorum, et invenerunt ibi codicem, in quo scripta erat vita Antonii. Quam unus eorum um, ait illi: Dic, quaeso te, si non videtur tibi esse melius huic Deo servire, qui talem habet famulum, quam regi mortali inaniter militare. Dixit et hoc turbidus parturitione novae vitae. Reddidit et oculos paginis, et legebat, et mutabatur intus, et exuebatur mundo mens ejus. Nam dum legeret, infremuit, et ait amico suo: Ego jam abrupi imitari, noli aversari. Tunc illo respondit: Adhaerebo et ego tibi, nec ultra te in talem militiam deseram. Tunc Pontianus et qui cum eo erant per alias hortque in eundem locum, et ammonebant eos ut redirent, quod jam declinasset dies. At illi narraverunt eis qcoeperunt flere, et pie illis congratulati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit. ehaximus imꝑator cum nollet
panias direxit. Quod ubi martinus
hispanias missi reuocarentur. Nec
mora int̾cessit. maximus indulget
om̃ia. Postͥclie felicis ep̃i treberoꝵ pꝰ
briton̾um ordinatio parabat᷑. scĩssimi
sane uiri ⁊ plane digni qui meliori
tempore sacerdos fieret. Huius diei
communionem martinus iiit saciꝰ
estimans ad horam cedere qͣm ꝑituris
felix suscepit. Erant etiam apud tre
beros. multi nobiles ⁊ eccłiastici uiri.
ille uidelicet p̃soit᷑. Ierommus de bech¬
leem. ⁊ ausonius burdegalensis aliiq
qͣm płimi. Quoꝵ ieronimus ꝓlixim
ualde de synodis librum scĩ hilarii
ibidem conscripsit. ausonius uero
libellum qui dicitur mosella met̾ce
qui scire uoluerit inburdegala re¬
ꝑure poterit. Quadam die maximus
imꝑator ad spectandos ludos circenses
ad amphiteatrum egressus ẽ. Tunc qui¬
dam ex militantib palatio nomine
pontianus cum aliis tͥb contub̃nalib

Expanded text:
perit. Maximus imperator cum nollet perit. Maximus imperator cum nollet panias direxit. Quod ubi Martinus i ad Ispanias missi revocarentur. Nec mora intercessit; Maximus indulget omnia. Posttridie Felicis episcopi Trebirorum post Brittonem ordinatio parabatur, sanctissimi sane viri et plane digni qui meliori tempore sacerdos fieret. Hujus diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere, quam perituris  suscepit. Erant etiam eo tempore apud Trebiros multi nobiles et ecclesiastici viri, ille videlicet presbiter Iheronimus de Bethleem et Ausonius Burdegalensis aliique quam plurimi. Quorum Iheronimus prolixum valde de synodis librum sancti Hilarii ibidem conscripsit, Ausonius vero libellum qui dicitur Mosella metrice qui scire voluerit in Burdegala reperire poterit. 21. Quadam die Maximus erator ad spectandos ludos circenses ad amphiteatrum egressus est. Tunc quidam ex militantibus palacio, nomine Pontianus, cum aliis tribus contubernalibus
Abbreviated transcription (Latin):
em̃sisset ab exercitu ibͥtanna inuitꝰ
imꝑator creat᷑ treberim sidem regni
constituit. Eodem tempore pͥscilliani¬
burdegalensem synodum condeminatꝰ.
treberim ad maximum imꝑatorem cõ¬
fugit. Ubi errore suo ꝓpalato. uissu
maxii ab euodio pͥfecto p̾torii gla¬
dio addictus ẽ. cum eutrochia ꝑfidi
rectoris coniuge ⁊ latronia Felicissi¬
mo ⁊ iuliano. multisq aliis erioris
sui consortib. Ad hanc heresim dam¬
nandam concilium ep̃oꝵ famosum
iussu maximi treberis congregatum
ẽ inter quos erant. Martinus turo¬
nensis ⁊ ambrosius mediolanensis
qui communicabant ei ⁊ qui alios
deuios licet. a fide .i. pͥscillianistas he¬
reticos ad necem petebant. uͥ ⁊ marti¬
nus deliquit. commotꝰ eis. uissit ami¬
brosium sine mora ingredi. Ip̃e uero
libenter. ⁊ si eum płimi insidias eua¬
surum ñ crederent ingressus e̾. hoc
solo dolore ꝑcitus quod imineum e¬
piscopum senem in exilium duci cõ¬

Expanded text:
emersisset, ab exercitu in Brittannia invitus emersisset, ab exercitu in Brittannia invitus imperator creatus, Treberim sedem regni constituit. Eodem tempore PriscillianiBurdegallensem synodum condempnatus, Treberim ad Maximum imperatorem confugit. Ubi errore suo propalato, jussu Maximi ab Evodio praefecto praetorii gladio addictus est , cum Eutrochia Delfidi rectoris conjuge et Latroniano, Felicissimo et Juliano multisque aliis erroris sui consortibus. Ad hanc heresim condempnandam concilium episcoporum famosum jussu Maximi Treberis congregatum est; inter quos erant Martinus Turonensis et Ambrosius Mediolanensis. qui communicabant ei, et qui aliquos, devios licet a fide, id est Priscillianistas hereticos, ad necem petebant, ubi et Martinus peccavit, commotus eis, jussit Ambrosium sine mora regredi. Ipse vero libenter, etsi eum plerique insidias evasurum non crederent, iter ingressus est, hoc solo dolore percitus, quod Iminium episcopum senem in exilium duci com
Abbreviated transcription (Latin):
nus ad suos reuisendos ꝑrexit in aqͥ
in pace. Succesfit in ep̃atum paulmꝰ.
qui corpus magistri sui ꝑ beatum
lubentium ⁊ popłm treberoꝵ ex aqui¬
tania reuexit. & in cimiterio scĩ eucharii.
sepeluut. Beatus uero lubentius ꝑ reue¬
lationem dñi uenit in g̾maniam. ibi¬
q suꝑ fluuium qui logana dicttur ec¬
clesiam edificauit in qua &e requiescit.
Presul uero ⁊ martyr xp̃i paulinus a
constantio imꝑatore uere fidi causa ĩ
frigiam exul destinatur. ibiq ꝓ nomi¬
ne xp̃i decollatur ac sepelitur. Dum
enim ueram fidem instantius p̾dica
tonius. de quo in tͥꝑtita historia legͣr.
Britonum rome fuisse cũ damaso papa
qui ip̃e mars gentilit̾ appellatur in
nr̃o sermone sonat urginem dulcem.
hoꝵ temporib greci cum magna ma¬
nii treberim inuasere ⁊ cedib ⁊ rapinis
⁊ incendiis grauit̾ attriuere. Anno
strenuus quidem ⁊ angusto dignus nͥ
contra sacram̃ta fidem ꝑ tyrannidem

Expanded text:
nus ad suos revisendos Aquitaniam pernus ad suos revisendos Aquitaniam perin pace.--Successit in episcopatum Paulinus , qui corpus magistri sui per beatum Lubentium et populum Trebirorum ex Aquitania revexit, et in cimiterio sancti Eucharii sepelivit. Beatus vero Lubentius per revelationem Domini venit in Germaniam, ibique super fluvium qui Longana dicitur ecclesiam aedificavit; in qua et requiescit. Praesul vero et martir Christi Paulinus a Constantio imperatore verae fidei causa in Frigiam exul destinatur , ibique pro nomine Christi decollatur et sepelitur . Dum enim veram fidem instantius gentilitonius, de quo in tripertita historia legitur Brittonius Romae fuisse cum Damaso papa: qui ipse Mars gentiliter appellatur, in nostro sermone sonat virginem dulcem. Horum temporibus Greci cum magna manu Treberim invasere et caedibus et rapinis et incendiis graviter attrivere. 20. Anno strenuus et Augusto dignus, nisi contra sacramenti fidem per tirannidem
Abbreviated transcription (Latin):
catus expleto migrauit ad dominum
sepultusq ẽ iuxta corpus sc̃ĩ eucharii.¬
Cui successit beatus maximinus disci¬
pulus ipsus qui effratam colonien¬
sem hereticum deposuit. ⁊ seuerinum
in loco eius subrogauit. Athanasium
alexandrinum ep̃m ꝑsecutionem con¬
stantii imꝑatoris fugientẽ honorifi¬
ce suscepit ⁊ intrepidꝰ. Nam anteato¬
to orbe ꝓfugꝰ uagabatur. nec ullus ei¬
ad latendum suꝑerat locus. Tribum
p̃positi. comites exercitusq ad muesti¬
gandum eum inductis imꝑialib mo¬
niti. totius regni uirib concertabant
siquis uiuũ maxime. sin minus. c̾te
caput eius detulisset. Uerum treberis
sex annis ita latuit. in lacu cisterne su¬
pradicte ñ habentis aqͣm ⁊ ꝑlene ossi
⁊ ibi fidem catholicam .i. Quicunq cõ
ternam p̃bere uidebatur ꝓditus fuis
ip̃a qua ad eum comphñdendũ cũ iu¬
dicib ueniebatur post annos emigͣuit
ad alium locum. Igitur beatꝰ maximi¬

Expanded text:
catus expleto, migravit ad Dominum, catus expleto, migravit ad Dominum, sepultusque est juxta corpus sancti Eucharii.--Cui successit beatus Maximinus, discipulus ipsius, qui Eufratan Coloniensem hereticum deposuit, et Severinum in loco ejus subrogavit. Athanasium Alexandrinum episcopum, persecutionem Constantii imperatoris fugientem , honorifice suscepit et intrepidus. Nam antea toto orbe profugus vagabatur, nec ullus ad latendum ei supererat locus. Tribuni, praepositi, comites exercitusque ad investigandum cum edictis imperialibus moti, totius regni viribus concertabant, si quis vivum maxime, sin minus, certe caput detulissent. Verum Treberis sex annis ita latuit in lacu cisternae supra dictae, non habentis aquam et plenae ossibus  ibi fidem catholicam, hoc est Quicumque tebras praebuerant, videbatur, indicatus fuiss nocte qua ad eum comprehendendum cum indicibus veniebatur, post annos sex migravit ad alium locum. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ gallos ⁊ gmanos pͥoratum. quẽ
tͥ pre om̃ib harum gentium ep̃is in
pͥmitiuis xp̃iane religionis doctorib
scilicet euchario. ualerio mat̾no ac ꝑ
baculum caput eccłie petrꝰ signauit
habendum. suam quodãmͦ minuens
dignitatem ut te participem faceret.
Quam ego siluester eius seriuis succes
stolum mathiam de uidea translatũ
cũ tunica ⁊ clauo dm̃i. ⁊ dente scĩ petri
⁊ sandaliis sci andree apłi. ⁊ capite sc̃ĩ¬
cornelii pape. cet̾isq reliquiis magni
gii conscii. nocui. emuli cõmunione
dirimantur qm̃ anathemate macu¬
lantur. Anno dñice incarnationis.
idolatͥe uelut alter eucharius eripu
cunctis paganismi spurcitiis in ho
mi ornatus ⁊ ftructure in honorem
crucis. Ip̃o etiant tempore apud conflu
ẽ a nepte beate helene mathilda nomi¬
ne ossa mathie apłi iuxta corpora sc̃õꝵ.
Eucharii socioꝵq euis collocata sunt.¬
S c̃s autem agͥcius officio sui pontifi¬

Expanded text:
super Gallos et Germanos prioratum, quem super Gallos et Germanos prioratum, quem tibi prae omnibus harum gentium episcopis in primitivis christianae religionis doctoribus, scilicet Euchario, Valerio et Materno, ac per baculum caput ecclesiae Petrus signavit habendum, suam quodammodo minuens dignitatem, ut te participem faceret. Quem ego Silvester ejus servus successistolum Mathiam Judea translatum cum tunica et clavo Domini et dente sancti Petri et scandaliis sancti Andreae apostoli, et capite Cornelii papae ceterisque reliquiis magnifgii conscii nocivi aemuli communione dirimantur, quoniam anathemate maculantur. 19. Anno dominicae incarnationis e idololatriae velut alter Eucharius eripuicunctis paganismi spurcitiis, in homi ornatus et structurae in honorem crucis. Ipso etiam tempore apud Confluea nepte beatae Helenae Mathilda nomine. Ossa Mathiae apostoli juxta corpora sanctorum Eucharii sociorumque ejus collocata suntSanctus autem Agricius, officio sui pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
atq patͥcius. ⁊ scd̃o consul ordinarius.
hic ex helena treberoꝵ nobilissima cõ¬
stantinum filium ꝓcreauit imꝑato¬
remq galliarum reliquit. qui etiam
eius helena cum magno exercitu ihe¬
rosolimam ꝑrexit. ibiq cum d̃i adui¬
torio lignum sc̃e crucis inuenit. Qt
inuentione celebrata. papam silue¬
strum adiit. magnis p̾cib deposcẽs.
ut sibi scłm carnem consanguinee
theberice ciuitati misereatur. ⁊ eius
infidelitatis tenebras aliquo idoneo
p̃dicatore illustrare dignetur. Mag
nagͦ doctoris habita inquisitione. om̃i¬
um fidelium consilio sc̃s agͥcius an¬
thiocene p̾sul ciuuitatis euocatur. ⁊ ad
treberim cum p̾ciosissimis reliquiis
quas inferius notabimus a papa ⁊¬
regina regina destinatur. cum pͥuile¬
gio quod idem papa siluester. ad hono¬
rem treberensis eccłie hoc mͦ noscitur
conscͥpsisse. Sicut in gentilitate ꝓpͥa
uirtute sortire ⁊ nunc trebir pͥmum

Expanded text:
atque patricius, et secundo consul ordinarius. atque patricius, et secundo consul ordinarius. Hic ex Helena Trebirorum nobilissima Constantinum filium procreatum imperatorem Galliarum reliquit, qui etiam ejus Helena cum magno exercitu Jerosolimam perrexit, ibique cum Dei adjutorio lignum sanctae crucis invenit. Qua inventione celebrata, papam Silvestrum adiit, magnis precibus deposcens, ut sibi secundum carnem consanguineae Trebericae civitati misereatur, et ejus infidelitatis tenebras aliquo idoneo praedicatore illustrare dignetur. Magna ergo doctoris inquisitione habita, omnium fidelium consilio sanctus Agricius Anthiocenae praesul civitatis evocatur, et ad Treberim cum preciosissimis reliquiis, quas inferius nominabimus, a papa et regina destinatur, cum privilegio quod isdem papa Silvester ad honorem Treberensis ecclesiae hoc modo noscitur conscripsisse . Sicut in gentilitate propria virtute, sortire et nunc Trebir primas
Abbreviated transcription (Latin):
berib fuit. p̃cipue quod diocleciani sͦ¬
pectam prudentiam ⁊ maximiani Ri¬
ctiouariq sanguinariam tem̃itatẽ
imꝑio eiusdem euaserant. Hic ale¬
mannos qui iam atemporib ualeri¬
ani imꝑatoris treberoꝵ confinia de¬
uastabant. in ip̃is finib treberoꝵ ag¬
gressus magna strage deleuit. Circa
lingonas die una adu̾sam ⁊ scd̃am
fortunam exꝑtus ẽ. Nam cum repen¬
te barbaris ingruentib intra ciuita¬
tem eẽt coactꝰ. tam p̾cipiti necessitate
ut clausis portis in murum fĩnib.
tolleretur. xiiii. horis diei aduentãte
exercitu .lx. milia alemannoꝵ cecidit.
captis eoꝵ regib quos etiam bestus.
cum magnificum spectaculum i nneiͥᷤᷤ¬
ris parauiss obiecit. Anno uͦi imꝑii
sui obiit in bͥtannia eburaci. ⁊ inde
treberim relatꝰ. in campo martio ho¬
norifice sepelitur. cum epitaphio huiꝰ¬
modi. Elius constantius uir consula¬
ris. comes ⁊ magister ittͥusq militie.

Expanded text:
Treberibus fuit, praecipue quod Diocletiani susTreberibus fuit, praecipue quod Diocletiani suspectam prudentiam et Maximiani Rictiovarique sanguinariam temeritatem imperio ejus evaserant. Hic Alamannos, qui jam a temporibus Valeriani imperatoris Trebirorum confinia devastabant, in ipsis finibus Trebirorum aggressus, magna strage delevit. Circa Lingonas die una adversam et secundam fortunam expertus est. Nam cum repente, barbaris ingruentibus, intra civitatem esset coactus tam praecipiti necessitate, ut clausis portis in murum funibus tolleretur, vix quinque horis mediis adventante exercitu, 60 fere milia Alamannorum cecidit, captis eorum regibus, quos etiam bestiis, cum magnificum spectaculum muneris parasset, objecit. Anno 16 imperii sui obiit in Brittannia Eboraci, et inde Treberim relatus in campo Marcio honorifice sepelitur cum epitaphio hujusmodi: Elius Constantius, vir consularis, comes et magister utriusque miliciae
Abbreviated transcription (Latin):
threberi illi resistere ñ ualuerunt. Sy
notandum quod hec legio thebea p̃ri¬
mum urauit in sacram̃ta diuina. de¬
inde in sacram̃ta regia. Hec duo sacra¬
m̃ta se obseruasse demonstrat. pͥmũ
quod idolis immolare contempsit. scdo
quod innocentiã suã. dum benẽ potuit
armis defendere noluit. Alioquin si
thebei iuncti treberensib se defendere
uoluissent ñ solum rictiouari s ma¬
ximiani potñtie resistere quiuissent.
S seruauit sacram̃tum suum patien¬
ter motͣiendo.⁊ ciuies urbis potñtissi¬
me secum ad contemptum mortis fi¬
delit̃ inuitauit. Post rictiouare cru¬
tandem ciuile bellum. nobis constan¬
tii pͥmo cesaris dehinc augusti repa¬
ratur imꝑium. Hic multa clem̃tia
erga homines. erga dm uero religione
maxima utebatur. neq pioꝵ sangui¬
ne regnum suum maculauit. neq o¬
rationis domos destruxit. s di culto¬
res uenerationi habuit ⁊ honori. Hic
ñ mͦ amabilis s etiam uenerabilis tre

Expanded text:
Treberi sibi resistere non valuerint. Set notandum, quod haec legio Thebea primum juravit in sacramenta divina, deinde in sacramenta regia. Haec duo sacramenta se observasse demonstrat, primum quod idolis immolare contempsit, secundum quod innocentiam suam dum bene potuit armis defendere noluit. Alioquin si juncti Thebei Treberensibus se defendere voluissent, non solum Rictiovari set et Maximiani potentiae resistere quivissent. Set servavit sacramentum suum pacienter moriendo, et cives urbis potentissimae secum ad contemptum mortis fideliter invitavit. 18. Post Rictiovari crutandem civile nobis Constantii, primo caesaris dehinc augusti, reparatur imperium. Hic multa clementia erga homines, erga Deum vero religione maxima utebatur, neque piorum sanguine regnum suum maculavit, neque orationum domos destruxit, set Dei cultores venerationi habuit et honori. Hic n modo amabilis set venerabilis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
fuit illatũ. Qua multitudine fretus
cesar. pompeium ⁊senatum roma expu¬
lit. postea ad mortem coegit. romanũ
imꝑium solus obtinuit. post aliqͣntos
annos a senatorib occisus interuit. Hu¬
ic successit octauianus eius ex sorore ne¬
pos. qui claudium tib̃ium neronem. ⁊
drusum pͥuignos suos mifit ad galli¬
as ob rebellantes pacandos. Iste e tib̃iꝰ
qui post augustum imꝑauit. Hic ergo
cum drõso ad renumin loco qiu dicitur
binga. qͣ gallos dimicauit. In quo fli¬
ctu drusus occisus ẽ. Tib̃ius post ma¬
gnam drusiani excitus stragem tandẽ
cruentissime uicit. Ceciderunt in eo p̃¬
lio om̃s copie treberoꝵ. galli usq ad
int̾nitionem deleti sunt. Drusus ma¬
gontiam relatꝰ ẽ. ibiq sepultus. Igit᷑
ordinatione idem cesar composuerat.
natꝰ ẽ xp̃c. cuius aduentu ꝑax ista fa¬
mulata ẽ. in cuius ortu audtentib
hominib exultantes angłi ceciner̃t.
Gta in excelsis do. Et in t̾ra pax homi¬

Expanded text:
fuit illatum. Qua multitudine fretus fuit illatum. Qua multitudine fretus Caesar Pompeium et senatum Roma expulit, postea ad mortem coegit, Romanum regnum solus obtinuit, post aliquot annos a senatoribus occisus interiit. Huic successit Octavianus, ejus ex sorore nepos, qui Claudium Tiberium Neronem et Drusum privignos suos misit ad Gallias rebellantes pacandas. Iste est Tiberius, qui post Augustum imperavit. Hic ergo cum Druso ad Renum in loco qui dicitur Bingis contra Gallos dimicavit. In quo conflictu Drusus occisus est. Tiberius post magnam Drusiani exercitus stragem tandem cruentissime vicit. Ceciderunt in eo praelio omnes copiae Trebirorum; Galli usque ad internitionem deleti sunt. Drusus Mogonciam relatus est, ibique sepultus. Igiturordinatione Dei idem Caesar composuerat, natus est Christus, cujus adventui pax ista famulata est, in cujus ortu audientibus hominibus exultantes angeli cecinerunt: Gloria in excelsis Deo et in terra pax homi
Abbreviated transcription (Latin):
quos ab his dilectos ẽẽ constabat. u¬
stis. consectis una cremabant᷑. Habe¬
bant ⁊ hoc legib sanccitum. siquid de
publico a finttimis rumore accepissent.
titi ad magistratum deferrent neue c̃
alio aliquo communicarent. qd̾ sepe
homines temerarios atq imꝑttos fal¬
sis rumorib terreri ⁊ ad facinus mi¬
pelli. ⁊ de simmis reb consilium caꝑe
cognitum ẽ. Magistratus que iuisa ẽ¬
rant occultabant. que ẽẽ ittilia indi¬
cassent. multitudini ꝓdebant. de re
publica ñ nisi ꝑ concilium loqui con
uitati pͥstinam libertatem indulsit.
ip̃e om̃i gallia pacata romanredire
disposuit. S cum intlłexisset a pom¬
peio senatu tͥumphum ob inuidiam fibi¬
denegari. reu̾sus ingalliam germanos
aucilia magna accepit. cui ⁊treberi ni¬
chillominus solacia contulere. Grata
fuit gallis hec belli amministratio. ui¬
delicet gaudentib ad romam bellum
referri. a qua sibi dudum ꝑ cesarem

Expanded text:
quos ab his dilectos esse constabat, juquos ab his dilectos esse constabat, justis confectis, una cremabantur. Habebant et hoc legibus sanctum: si quid de re publica a finitimis rumore accepissent, uti ad magistratum deferrent, neve cum alio aliquo communicarent, quod saepe homines temerarios atque inperitos falsis rumoribus terreri et ad facinus inpelli et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa erant occultabant, quae esse utilia judicassent multitudini prodebant; de re publica nisi per concilium loqui non vitati pristinam libertatem indulsit ; ipse omni Gallia pacata, Romam redire disposuit. Sed cum intellexisset a Pompeio et senatu triumphum sibi ob invidiam denegari, reversus in Galliam, Germanoseorum auxilia magna accepit; cui et Trebiri nichilominus solacia contulere. Grata fuit Gallis haec belli administratio, videlicet gaudentibus, ad Romam bellum referri, a qua sibi dudum per Caesarem