comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit nec uius incerti uanique auitor ess& ea deferre quȩ postquam sunt audita &undique primores
patrum & priores anniconsules increparent. quod eas largitiones coetusq plebis in priuata domo passies sent

Expanded text:
fuerit, ne cuius incerti uanique auctor esset, ea deferre. quae postquam sunt audita, cum undique primores fuerit, ne cuius incerti uanique auctor esset, ea deferre. quae postquam sunt audita, cum undique primores patrum et prioris anni consules increparent quod eas largitiones coetusque plebis in priuata domo passi essent
Abbreviated transcription (Latin):
dum ess& premium fore lam comitia consulariꝰ instabant. quȩre seum necdum compositis maturisue
satis consilus oppressit consul sextum creatus titus quinctius capitolinus minime opportunus
uir nouantires collega additur ei agrippam enenius cui lanato enet cognomen & lucius minucius p̃fe¬
tus annonȩ seu refectus seu quod a dres poscer& in incertum creatus nibilenim constat nisiin libros lin¬
teos utroque an norelatum inter magistratus p̃fati nomen hicminutius eandem reĩp curationẽ agens
quam melius priuatim agendam susceperat cum in utraquedomo genus idem hominum uersaretur rem
conpertam ad senatum refert. tela indomum melii conferrieum que contiones domi habere acnon
dubia regniconsilia ẽẽ tempus agadaerei nondum stare. cetentiam conuenisse & tribunos merce de
emptos ad ꝓdendam libertatem . & partita ducibus multitudinis ministeriaẽẽ serius sepȩ nequã tutum

Expanded text:
dum esset praemium fore. iam comitia consularia instabant; quae res eum necdum compositis maturisue dum esset praemium fore. iam comitia consularia instabant; quae res eum necdum compositis maturisue satis consiliis oppressit. consul sextum creatus T. Quinctius Capitolinus , minime opportunus uir nouanti res; collega additur ei Agrippa Menenius cui Lanato erat cognomen; et L. Minucius praefectus annonae seu refectus seu, quoad res posceret, in incertum creatus; nihil enim constat, nisi in libros linteos utroque anno relatum inter magistratus praefecti nomen. hic Minucius eandem publice curationem agens quam Maelius priuatim agendam susceperat, cum in utraque domo genus idem hominum uersaretur, rem compertam ad senatum defert: tela in domum Maeli conferri, eumque contiones domi habere, ac dubia regni consilia esse. tempus agendae rei nondum stare: cetera iam convenisse: et tribunemptos ad prodendam libertatem et partita ducibus multitudinis ministeria esse. serius se paene quam tutum
Abbreviated transcription (Latin):
animam capitibus obuolutis seintiberim prȩipitauerunt tum sp. melius ex sequestriordine ut illis
tem poribus praediues remutilem pessimo exemplo peioremꝰ consilio est ad gressus frumento namque oxe¬
truria priuata pecunia perhostiũ dientium ministeria coempto quȩ credo ipsares ad leuandam pub¬
lica cunt an nonam impedimento fuerat. largitiones frumenti facee in stituit. plebem que hoc munere
delenitam quacum que incedere & conspatuselatus que supna modum hominis priuati secum trahere
haud dubium consulatum fauore acspe despondentem ipse ut est humanus animus insatiabilis eo quod
fortuna spond& ad altiont & non concessa tendere & qm̃ consulatus quo que eripiendos inuitis patribus
ess& deregno agitare idunum dignum tanteꝰ apparatu consiliorum &cetaminum quodingens exsudan¬

Expanded text:
animam, capitibus obuolutis se in Tiberim praecipitauerunt. tum Sp. Maelius ex equestri ordine, ut illis animam, capitibus obuolutis se in Tiberim praecipitauerunt. tum Sp. Maelius ex equestri ordine, ut illis temporibus praediues, rem utilem pessimo exemplo, peiore consilio est adgressus. frumento namque ex Etruria priuata pecunia per hospitum clientiumque ministeria coempto, quae, credo, ipsa res ad leuandam publica cura annonam impedimento fuerat, largitiones frumenti facere instituit; plebemque hoc munere delenitam, quacumque incederet, conspectus elatusque supra modum hominis priuati, secum trahere, haud dubium consulatum fauore ac spe despondentem. ipse, ut est humanus animus insatiabilis eo quod fortuna spondet, ad altiora et non concessa tendere et, quoniam consulatus quoque eripiendus inuitis patribus esset, de regno agitare: id unum dignum tanto apparatu consiliorum et certamine quod ingens exsudan
Abbreviated transcription (Latin):
tniditur & patres plebem desidem & tribuni plebis nunc fraudem nunc neglegentiam consulum
accussabant postremo ꝑpulere plebem hauduersante senatu. ut .l. minicius prefectus annone
crearetur felicior ineumagistratu adcustodiam libertatis futurus quam adcunaitionem ministe¬
rusui quam quam postremo annone quoque leuate haudinmeritã gratiam & gloriam tulit
quicum multis cirta finitimos populos legationibus terre marique nequiquam missis nisi quode
etruria hauditamultum frumenti aduentum est utnullum momentum annone facss& & reuolutus ad
dispensationem in opiȩ pfiteri cogendo frumentum &uendere quod usumenstruo supeess& fraudandoq
partem diurni uibi seuitia criminando inde & obiuendo irepopuli frumentarios a cerba in quisitione
a perir& magisquam leuar& in opiam : multi explebe speamisa potius ut quam ut cruciarentur trabendo

Expanded text:
traditur. et patres plebem desidem et tribuni plebis nunc fraudem, nunc neglegentiam consulum traditur. et patres plebem desidem et tribuni plebis nunc fraudem, nunc neglegentiam consulum accusabant. postremo perpulere plebem, haud aduersante senatu, ut L. Minucius praefectus annonae crearetur, felicior in eo magistratu ad custodiam libertatis futurus quam ad curationem ministerii sui, quamquam postremo annonae quoque leuatae haud immeritam et gratiam et gloriam tulit. qui cum multis circa finitimos populos legationibus terra marique nequiquam missis, nisi quod ex Etruria haud ita multum frumenti aduectum est, nullum momentum annonae fecisset, et reuolutus ad dispensationem inopiae, profiteri cogendo frumentum et uendere quod usui menstruo superesset, fraudandoque parte diurni cibi seruitia, criminando inde et obiciendo irae populi frumentarios, acerba inquisitione aperiret magis quam leuaret inopiam, multi ex plebe, spe amissa, potius quam ut cruciarentur trahendo
Abbreviated transcription (Latin):
im apoetilio quaesita quitr̃ p̃l. iterum ea ipsadenuntiando factus neque
ut deagris diuidendis
plebi referrent consules adsenatum peruincere potuit & cum magno
certamine obtinuiss&
ut consulerentur patres consulum antribunorum placer& comitia haberi
consules creari iussi sunt ludibrio que erant minȩ tribuni denuntiantis sedilectum in pediturum. cũ
quietis finitimis ne quebello ꝗ neque belliappanctu opusess& sequitur hanctranquillitatem rerum
annus proculogeganio macerino l menenio lanato coñss multipbcari dade acpericulo insignis sedta¬
onibus fameregno ꝓpe ꝑlargitionis dulcedinem inceruices accepto unum a fuit bollum externum quosi
ad gneuatae resessent uixopedeorum omiium resisti potuiss& caepere a fame mala seu ad¬
uersus annus frugibus fuit seudulcaline contionum &urbis deseto a grorum cultii namutrum q

Expanded text:
a Poetelio quaesita, qui tribunus plebis iterum ea ipsa denuntiando factus, neque a Poetelio quaesita, qui tribunus plebis iterum ea ipsa denuntiando factus, neque ut de agris diuidendis plebi referrent consules ad senatum peruincere potuit, et cum magno certamine obtinuisset ut consulerentur patres, consulum an tribunorum placeret comitia haberi, consules creari iussi sunt; ludibrioque erant minae tribuni denuntiantis se dilectum impediturum, cum quietis finitimis neque bello neque belli apparatu opus esset. sequitur hanc tranquillitatem rerum annus Proculo Geganio Macerino L. Menenio Lanato consulibus multiplici clade ac periculo insignis, seditionibus, fame, regno prope per largitionis dulcedinem in ceruices accepto; unum afuit bellum externum; quo adgrauatae res essent, uix ope deorum omnium resisti potuisset. coepere a fame mala, seu aduersus annus frugibus fuit, seu dulcedine contionum et urbis deserto agrorum cultu; nam utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
presidii causa aduersus uulscos scriberentur hocpalam relatam inta bulas. ut plebem tribunos que faller&
iudicu rescindendi consilium initum: consenserant autem ut multo maiore parte rutulorum colonorum
quam romanorum scripta nec ager ullus diuideretur nisiis qui interceptus iudicio in famierat. neculli
prius romano ibi quam omnibus rutulis diuisusess& gͥelba ulla agriad signaretur sicager ad ardeates redit
trium uiri ad cdoniam ardeam deducendam creati agrippa menenius .t. cluilius siculus .m. ebutius helua.
qui prȩter minime populare minis terium agro ad signando socis quem .pr. suum iudicas s& cum plebẽ
offendissent ne primoribus quidem patrum satis accepti quod nihilgnatiae cuius quam dederant uexatio¬
nes ad populum iamdie dicta abtribunis coloni adscripti. remanendo in colonia quam testem integri¬
tatis iustitiaeque habebant uitauere paxdomi forisque fuit . & hoc & insequente anno .c. furio pacilio
seditionum ne quaquam

Expanded text:
praesidii causa aduersus Uolscos scriberentur. hoc palam relatum in tabulas, ut plebem tribunosque falleret iudicii rescindendi consilium initum; consenserant autem ut, multo maiore parte Rutulorum colonorum quam Romanorum scripta, nec ager ullus diuideretur nisi is, qui interceptus iudicio infami erat, nec ulli prius Romano ibi quam omnibus Rutulis diuisus esset, gleba ulla agri adsignaretur. sic ager ad Ardeates rediit. triumuiri ad coloniam Ardeam deducendam creati Agrippa Menenius T. Cloelius Siculus M. Aebutius Helua . qui praeter minime populare ministerium <cum> agro adsignando sociis quem populus Romanus suum iudicasset cum plebem offendissent, ne primoribus quidem patrum satis accepti, quod nihil gratiae cuiusquam dederant, uexationes ad populum iam die dicta ab tribunis, coloni adscripti remanendo in colonia quam testem integritatis iustitiaeque habebant uitauere. pax domi forisque fuit et hoc et insequente anno, C. Furio Paculo eseditionum nequiquam
Abbreviated transcription (Latin):
inteduos lucos est asrlum aperit: Eoefinitimis populis turba omnis sinediscrimine libe anseruus ess&
auida nouarum rerum ꝑfugit ꝑdque primumum ad coeptam magnitudinem roboris fuit : cumiam uirium
haud peniter& consilium deinde uiribus parat centum creat senatores : siue quais numerus satiserat siue qu
soli centum enant qui creari patres possent : patrescete ab honore: patricuque ꝓgenies torum appellati :iam
res romana ad eontsenit ualida ut tuilib& finita marum ciui tatium bello paress& sed penĩria mulierum
hominis ȩtatem dunctura magnitudo enat quippe nec domi spes prolis. neccummiltobus conubiaessent :

Expanded text:
inter duos lucos est asylum aperit. eo ex finitimis populis turba omnis sine discrimine, liber an seruus esset, inter duos lucos est asylum aperit. eo ex finitimis populis turba omnis sine discrimine, liber an seruus esset, auida nouarum rerum perfugit, idque primum ad coeptam magnitudinem roboris fuit. cum iam uirium haud paeniteret consilium deinde uiribus parat. centum creat senatores, siue quia is numerus satis erat, siue qusoli centum erant qui creari patres possent. patres certe ab honore, patriciique progenies eorum appellati. iam res Romana adeo erat valida ut cuilibet finitimarum civitatum bello par esset; sed penuria mulierum hominis aetatem duratura magnitudo erat, quippe quibus nec domi spes prolis nec cum finitimis conubia essent
Abbreviated transcription (Latin):
tum cetero habutuse augustiorem tum maximelictoribus duodecim sumptis fecit: alii abnumero auium qua
auguro regnum portem derant eum secutum numerum putant me hautpenit& eorum sententiaȩ eẽ quibus
& apparitores & hocgenus hab& ruscis finitimis undesella curulis undetoga pnresexta sumpta est numerum
quoque ipsum ductum plac& &ita habuisse &ruscos quod exduodeum populis communite creatore gesingu¬
los singuli populi lictores dederint : crescebat interim urbs munitionibus aliaatque alia ad petendo loca cum
in spem magis futunte lomultitudinis quama did quod tum hominumerat munirent: dande neu na urbis mag¬
nitudo ess& adiciende multitudinis causa uetere consilio condentium urbes quio bscuntm atque humilem con¬
ciendo adsemultitudinem natum eterra sibi prolem ementiebantur. locum quinunc septus descendentibus

Expanded text:
cum cetero habitu se augustiorem, tum maxime lictoribus duodecim sumptis fecit. alii ab numero auium quae cum cetero habitu se augustiorem, tum maxime lictoribus duodecim sumptis fecit. alii ab numero auium quae augurio regnum portenderant eum secutum numerum putant: me haud paenitet eorum sententiae esse quibus et apparitores hoc genus ab Etruscis finitimis, unde sella curulis, unde toga praetexta sumpta est, <et> numerum quoque ipsum ductum placet, et ita habuisse Etruscos quod ex duodecim populis communiter creato rege singulos singuli populi lictores dederint. crescebat interim urbs munitionibus alia atque alia appetendo loca, cum in spem magis futurae multitudinis quam ad id quod tum hominum erat munirent. deinde ne uana urbis magnitudo esset, adiciendae multitudinis causa uetere consilio condentium urbes, qui obscuram atque humilem conciendo ad se multitudinem natam e terra sibi prolem ementiebantur, locum qui nunc saeptus escendentibus
Abbreviated transcription (Latin):
eximia capta degrege sacrum potitis acpinaris quaȩtum familiae maxime inditȩ ealoca in colebant factũ forte
ita euenit ut potit ad tempus prȩsto esent his que exta apponeentur. pinarii extis adesis ad cetenem uenirent
dapem Inde institutum mansit done pinarium genus fuit. neextis sollemnibus uescerentur: potiti ab euan¬
dro edocti antestites sacrieus permultas ȩtates fuerunt . done tradito seruis publicis sollemni familiae minis¬
terio genus omne patitiorum interut : heccum sacna romulus una exomnibus peregrina suscepit. iamtũ in¬
mortalitatis uirtute parta ad quam eum sua facta ducebant : fautor rebus diuinis rite perpetratis uoca¬
taq ad concilium multitudine quȩ co alescere inpopuli unius corpus nullare pnreter quam legibus potenrt.
iunt dedit: quaeitascã generihominum a gresti forenatus siseipse uenenabilem insignibus imperu feiss&

Expanded text:
eximia capta de grege sacrum Herculi, adhibitis ad ministerium dapemque Potitiis ac Pinariis, quae tum familiae maxime inclitae ea loca incolebant, factum. forte ita euenit ut Potitii ad tempus praesto essent iisque exta apponerentur, Pinarii extis adesis ad ceteram uenirent dapem. inde institutum mansit donec Pinarium genus fuit, ne extis eorum sollemnium uescerentur. Potitii ab Euandro edocti antistites sacri eius per multas aetates fuerunt, donec tradito seruis publicis sollemni familiae ministerio genus omne Potitiorum interiit. haec tum sacra Romulus una ex omnibus peregrina suscepit, iam tum immortalitatis uirtute partae ad quam eum sua fata ducebant fautor. rebus diuinis rite perpetratis uocataque ad concilium multitudine quae coalescere in populi unius corpus nulla re praeterquam legibus poterat, iura dedit; quae ita sancta generi hominum agresti fore ratus, si se ipse uenerabilem insignibus imperii fecisset,
Abbreviated transcription (Latin):
rebus humanis caeleste numen uideretur. eapietate omnium patorx imbuenit. ut fides ac iusiurandũ
primolerum ac penarum metu quitatemrererent &cũ ipsi sehomines inroris uelut unsu es anulim areu¬
formarent . tum finitumi &iam populi qui ante castra non urbem positam inmedio ad sollicitandum
omnium pacem gedidentnt . in eam uerecundiam adducti sunt ut ciuitatem totã nem totam incultũ
uesam deorum ducerent nesas lucus enrt quem medium exopaco specu fons perenni rigabat aqua. quo quia se

Expanded text:
rebus humanis caeleste numen uideretur, ea pietate omnium pectora imbuerat ut fides ac ius iurandum rebus humanis caeleste numen uideretur, ea pietate omnium pectora imbuerat ut fides ac ius iurandum †proximo† legum ac poenarum metu ciuitatem regerent. et cum ipsi se homines in regis uelut unici eformarent, tum finitimi etiam populi, qui antea castra non urbem positam in medio ad sollicitandam omnium pacem crediderant, in eam uerecundiam adducti sunt, ut ciuitatem totam in cultum uersam deorum uiolari ducerent nefas. lucus erat quem medium ex opaco specu fons perenni rigabat aqua. quo quia se
Abbreviated transcription (Latin):
sacra omnia exscripta exsignata que ad tribuit quibus hostiis quibus diebus adquȩ templa sacroefie¬
erent at queunde in eos sumptos pecunia erogarentur cetera quo que omnia publica priuata que sacra
pontificis scitis subieit ut ess& conquosultum plebes uenir& ne quid diuini iuris nec legendo patrios ritus
peregrinosque adsciscndo turbaretur neccelestes modo cerimonias. sediusta quoque funebria pla¬
candosque manes ut Idem pontifex edocer& quȩ que prodigia pulminibus alioue quouisu misa suscipe¬
rentur atquecurarentur ad ca elicenda exmentibus diuinis iouielicio antm in auentino dicauit . deũq:
consuluit auguriis quȩ suscipienda essent: adhȩ consultanda procunindaque multitudine omniaui
& armis conuersa & animi aliquid a gendo occupatienant. & deorum assidua insidens cunx. cum in teresse

Expanded text:
sacra omnia exscripta exsignataque attribuit, quibus hostiis, quibus diebus, ad quae templa sacra fiesacra omnia exscripta exsignataque attribuit, quibus hostiis, quibus diebus, ad quae templa sacra fierent, atque unde in eos sumptus pecunia erogaretur. cetera quoque omnia publica priuataque sacra pontificis scitis subiecit, ut esset quo consultum plebes ueniret, ne quid diuini iuris neglegendo patrios ritus peregrinosque adsciscendo turbaretur; nec caelestes modo caerimonias, sed iusta quoque funebria placandosque manes ut idem pontifex edoceret, quaeque prodigia fulminibus alioue quo uisu missa susciperentur atque curarentur. ad ea elicienda ex mentibus diuinis Ioui Elicio aram in Auentino dicauit deumque consuluit auguriis, quae suscipienda essent. ad haec consultanda procurandaque multitudine omni a ui et armis conuersa, et animi aliquid agendo occupati erant, et deorum adsidua insidens cura, cum interesse
Abbreviated transcription (Latin):
flaminem petin& sed quia inciuitate bellicosa plures romuli quamnumȩ similes regesputabat fore:
ituros que ipsos adbellanes acnt regiae uicis descrerentur. flamminem ioui adsiduum sacerdotem creauit
insignique eum ueste &curuli regia sella adornauit huic duos flamines adiecit martiunum alterũ
quirino uirginesque uestȩ legit alba onundum sacerdotium & genticonditoris haud alienum isut ad¬
sidue templi antestites essent. stirpendium depublicostatuit . uirginitate aliis que cerimoniis uenera¬
biles acscãs fecit alios item xii marti gradiuo legit tunicȩq pictȩ insigne dedit & supertunicam aneũ
pectoritegumen celestia que arma quȩ ancilia appellantur ferre ac perurbem ire canentes carminacum
tripudus sollemnique saltatu iussit pontificem deinde numam marcum m̃ f̃ ex patribus legite que

Expanded text:
flaminem pertinent. sed quia in ciuitate bellicosa plures Romuli quam Numae similes reges putabat fore flaminem pertinent. sed quia in ciuitate bellicosa plures Romuli quam Numae similes reges putabat fore iturosque ipsos ad bella, ne sacra regiae uicis desererentur flaminem Ioui adsiduum sacerdotem creauit insignique eum ueste et curuli regia sella adornauit. huic duos flamines adiecit, Marti unum, alterum Quirino, uirginesque Uestae legit, Alba oriundum sacerdotium et genti conditoris haud alienum. his ut adsiduae templi antistites essent stipendium de publico statuit; uirginitate aliisque caerimoniis uenerabiles ac sanctas fecit. Salios item duodecim Marti Gradiuo legit, tunicaeque pictae insigne dedit et super tunicam aeneum pectori tegumen; caelestiaque arma, quae ancilia appellantur, ferre ac per urbem ire canentes carmina cum tripudiis sollemnique saltatu iussit. pontificem deinde Numam Marcium Marci filium ex patribus legit eique
Abbreviated transcription (Latin):
mam deorum metum iniuendumntus est quicum descendere adanimos sine aliquo conmentomintculi
non poss& simulat sibi cumde aȩgeria congressus nocturnus eẽ. eiussemonitu quȩ acceptissima dusessent
sacrax instituere. sacerdo tessuos cuique deorum prȩficere . at queomnium primum ad cussus lunȩ induode ĩ
menses describit annum quem quia trice nosdies singulis mensibus luna non ex pl& desunt quedies soli¬
do anno. quisol stitiali circumagitur orbe. intertaleres mensibus interponendis ita dispensauit. ut ui ce¬
simo anno ad metam eandem solis unde orsi essent plenis omnium annorum spatus dies congruerent
idem nefastos dies fastos que fecit quia aliquando nihilcum populo agiutile futurumenet tum sacerdo¬
tibus creandis animum adiecit quam quam ipse plurima sacra obibat. eamaxime quȩ nunc ad dialem

Expanded text:
mam, deorum metum iniciendum ratus est. qui cum descendere ad animos sine aliquo commento miraculi mam, deorum metum iniciendum ratus est. qui cum descendere ad animos sine aliquo commento miraculi non posset, simulat sibi cum dea Egeria congressus nocturnos esse; eius se monitu quae acceptissima dis essent sacra instituere, sacerdotes suos cuique deorum praeficere. atque omnium primum ad cursus lunae in duodecim menses discribit annum; quem quia tricenos dies singulis mensibus luna non explet desuntque sex dies solido anno qui solstitiali circumagitur orbe, intercalariis mensibus interponendis ita dispensauit, ut uicesimo anno ad metam eandem solis unde orsi essent, plenis omnium annorum spatiis dies congruerent. idem nefastos dies fastosque fecit quia aliquando nihil cum populo agi utile futurum erat. tum sacerdotibus creandis animum adiecit, quamquam ipse plurima sacra obibat, ea maxime quae nunc ad Dialem
Abbreviated transcription (Latin):
tegro conderepanit quibus cum in terbella adsuascere uider& non possequippe effariri militia animos
mitigandum ferocem populum armorum desuetudine irtus ianum adinfimum argiletum indicem pacis
belliquefeit . apertus ut in armis esseciuitatem clausus pacatus circaomnes populos significar& bis deinde
postnumȩregnum clausus fuit semel.t. manlio cõns post punicum primum ꝑest fectum bellum. iterum
quod nostrȩ etatȩ diidederunt ut uideremus. postbellum actia cumabim peratore caesare augusto pa¬
ceterrt marique parta. clausoeo cum omnium urca finitimorum socetate acfoederibus iunxiss&
animos. positis ex ternorum periculorum curis. neluxuriarent otio animi quos metus hostium disciplinaq:
militaris continuenrt . omnium primum rem admultitudinem inperitam & illis sȩculis rudem efficacissi¬

Expanded text:
tegro condere parat. quibus cum inter bella adsuescere uideret non posse—quippe efferari militia animos—, tegro condere parat. quibus cum inter bella adsuescere uideret non posse—quippe efferari militia animos—, mitigandum ferocem populum armorum desuetudine ratus, Ianum ad infimum Argiletum indicem pacis bellique fecit, apertus ut in armis esse ciuitatem, clausus pacatos circa omnes populos significaret.—bis deinde post Numae regnum clausus fuit, semel T. Manlio consule post Punicum primum perfectum bellum, iterum, quod nostrae aetati di dederunt ut uideremus, post bellum Actiacum ab imperatore Caesare Augusto pace terra marique parta.— clauso eo cum omnium circa finitimorum societate ac foederibus iunxisset animos, positis externorum periculorum curis, ne luxuriarent otio animi quos metus hostium disciplinaque militaris continuerat, omnium primum, rem ad multitudinem imperitam et illis saeculis rudem efficacissi
Abbreviated transcription (Latin):
uersus consedit augunttꝰ leuam eius capite uelatosedem cepit dextramanu baculum sinenodo
aduncum tenens quem lituum appellarunt in de ubi prospectu in urbem a grum que capto deos pre¬
catus regiones aboriente ad occasum determinauit dextnas ad meridiem partes. laeuas ad septentrionẽ
essedixit signuncontra quod longissime conspectum oculi ferebant animo finiuit tumlituo in
leuam manum trans lato. dextrr in caput numa imposita p̃catus itaest iuppiter pater nẽ fas
hunc numam pompilium cuius ego caput teneo regem romȩ eẽ. utitu signa nobis certa adclarũssis
intereos fines quos feci tum peregit uerbis auspicia quȩmit ti uell& quibus missis. declanrtus rexnuma detẽ¬
plodescendit quiregno itapotius urbem nouam conditam ui& armis iure eam legibus que acmoribus dan¬

Expanded text:
uersus consedit. augur ad laeuam eius capite uelato sedem cepit, dextra manu baculum sine nodo uersus consedit. augur ad laeuam eius capite uelato sedem cepit, dextra manu baculum sine nodo aduncum tenens, quem lituum appellarunt. inde ubi prospectu in urbem agrumque capto deos precatus regiones ab oriente ad occasum determinauit, dextras ad meridiem partes, laeuas ad septentrionem esse dixit; signum contra quo longissime conspectum oculi ferebant animo finiuit; tum lituo in laeuam manum translato, dextra in caput Numae imposita, ita precatus est: Iuppiter pater, si est fas hunc Numam Pompilium cuius ego caput teneo regem Romae esse, ut tu signa nobis certa adclarassis inter eos fines quos feci.' tum peregit uerbis auspicia quae mitti uellet. quibus missis declaratus rex Numa de templo descendit. qui regno ita potitus urbem nouam conditam ui et armis, iure eam legibusque ac moribus de in
Abbreviated transcription (Latin):
iss& quȩ fama in sabinos aut quo linguȩ commercio quamquam adcipiditatem discendi exciuiss&. quo¬
ue presidio unuspertot gentes dissonas sermone moribusque perueniss&. suopter igitur ingenio
tem peratum animum uirtutibus fuisse opinor magisans tructumque nontã peregrinis artibus quã
disciplina tetrica ac tristi ueterum sabinorum. quogenere nullum quondam in corruptius fuit au¬
dito nomine numȩ patres romaniquam quam inclinariopes adsabinos rege inde sumpto uidebantur.
tamen neque sequis quam ne factionis suae alium necdemque patrum autciuium quemquam p̃ferre
illi uiro ausi adunu momnes numȩ pompilio regnum deferendum decernunt : accitus sicut romulus
auguncto urbe condenda. regnum adeptus est desequoque deos consuliiussit inde ab augure cuidande
honoris ergo publicum id perpetuum quesace dotium fuit deductus in arcem lapidem ad meridiem

Expanded text:
isset, quae fama in Sabinos? aut quo linguae commercio quemquam ad cupiditatem discendi exciuisset? quoisset, quae fama in Sabinos? aut quo linguae commercio quemquam ad cupiditatem discendi exciuisset? quoue praesidio unus per tot gentes dissonas sermone moribusque peruenisset? suopte igitur ingenio temperatum animum uirtutibus fuisse opinor magis instructumque non tam peregrinis artibus quam disciplina tetrica ac tristi ueterum Sabinorum, quo genere nullum quondam incorruptius fuit. audito nomine Numae patres Romani, quamquam inclinari opes ad Sabinos rege inde sumpto uidebantur, tamen neque se quisquam nec factionis suae alium nec denique patrum aut ciuium quemquam praeferre illi uiro ausi, ad unum omnes Numae Pompilio regnum deferendum decernunt. accitus, sicut Romulus augurato urbe condenda regnum adeptus est, de se quoque deos consuli iussit. inde ab augure, cui deinde honoris ergo publicum id perpetuumque sacerdotium fuit, deductus in arcem, in lapide ad meridiem
Abbreviated transcription (Latin):
tumin terrex contione aduocata quod bonum faustum felix quesit inquit quirites regem create. Ita pa¬
tribus uisum est patres deindesi dignum. quisecundus abromulo numeretur crearitis auctores fient
adeo id gnitum plebi fuit : ut neuicti beneficio uiderentur : id modo sciscerent iuberentque ut senatus
decerner& quiro mȩregnar& inclita iustitia religioque eatem pestate numȩn pompilu erat cuyrib
sabinis habitabat consultissimus uir utin illa quisquameẽ aetate poterat omnis diuiniatque humani
iuris auctorem doctrinȩ eius quia non extat alius falsosamium prthagone edunt. quem seruio tullio
regnante romȩ centum amplius postannos in ultima italiae onturta meta pontum hentcleam que &
csõtonam iuuenum aemulentium studia coetus habuisse constat. ex quibus locis &sieius dem aetatis fu¬

Expanded text:
tum interrex contione aduocata, 'quod bonum, faustum felixque sit' inquit, 'Quirites, regem create: ita patum interrex contione aduocata, 'quod bonum, faustum felixque sit' inquit, 'Quirites, regem create: ita patribus uisum est. patres deinde, si dignum qui secundus ab Romulo numeretur crearitis, auctores fient.' adeo id gratum plebi fuit ut, ne uicti beneficio uiderentur, id modo sciscerent iuberentque ut senatus decerneret qui Romae regnaret. inclita iustitia religioque ea tempestate Numae Pompili erat. Curibus Sabinis habitabat, consultissimus uir, ut in illa quisquam esse aetate poterat, omnis diuini atque humani iuris. auctorem doctrinae eius, quia non exstat alius, falso Samium Pythagoram edunt, quem Seruio Tullio regnante Romae centum amplius post annos in ultima Italiae ora circa Metapontum Heracleamque et Crotona iuuenum aemulantium studia coetus habuisse constat. ex quibus locis, etsi eiusdem aetatis fu
Abbreviated transcription (Latin):
praeessent consocant decem imperitabant. unuscum in signib: imperii & lic toribus entt quinque
dierum spatio finiebatur imperium ac peromnes in orbem ibat annuũque interuallum regnifuit.
idabre quodnuncquoque ten& nomen. Interregnum appellatum fremere deinde ples multiplicatã seuitu¬
tem. centum prouno dominos factos. ne ultr nisi regem & abipsis creatum uidebantur passuricumcensis¬
sent & amoueri patres offerendum ultronati quodammis surerant. Ita gnrtiã in eunt. summa potestate
populiͦper missa . ut non plus darent iuris quamt᷑e tinerent de creueruntenim ut cum populus regemiussiss&
id signitum ess& si patres auitores fierent hodie quoque in legibus magistribusq rogaddis usurpatur ideñ
iusui adempta prius quam populus suffragium in eat incertum comitiorum euentum patres auctoresfiuNt

Expanded text:
praeessent consociant. decem imperitabant: unus cum insignibus imperii et lictoribus erat: quinque praeessent consociant. decem imperitabant: unus cum insignibus imperii et lictoribus erat: quinque dierum spatio finiebatur imperium ac per omnes in orbem ibat, annuumque interuallum regni fuit. id ab re quod nunc quoque tenet nomen interregnum appellatum. fremere deinde plebs multiplicatam seruitutem, centum pro uno dominos factos; nec ultra nisi regem et ab ipsis creatum uidebantur passuri. cum sensissent ea moueri patres, offerendum ultro rati quod amissuri erant, ita gratiam ineunt summa potestate populo permissa ut non plus darent iuris quam detinerent. decreuerunt enim ut cum populus regem iussisset, id sic ratum esset si patres auctores fierent. hodie quoque in legibus magistratibusque rogandis usurpatur idem ius, ui adempta: priusquam populus suffragium ineat, in incertum comitiorum euentum patres auctores fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
plebem exercitum que facta fide in mortalitatis lenitum sit patrum interim animos certamen regni accupido
uersabat necdum a singulis quia nemo magnopere eminebat In nouo populo peruenenrt factionibus interor¬
dines certabatur oriundi absabinis nequia postatii mortem absua parte non erat regnatum in societatexequa
possessionem imperii ammiterent sui corporis creariregem uolebant romaniusteres peregrinum regem
aspernebantur inuariis uoluntatibus regnare tamen om̃s uolebant libenrtis dulcedine nondum expeta
timor deinde patres in ces sit. neciuitatem sineimperio. exercitum sineduce multarum uircaciuitatium in ritatis
animis uis aliqua externa adoriretur & ẽẽigitur aliquod caput placebat & nemo alteri concedere in animũ
inducebat itarem interse centum patres decem decurus factis singulisq in singulas decurias creatis quisũmȩratũ

Expanded text:
plebem exercitumque facta fide immortalitatis lenitum sit. patrum interim animos certamen regni ac cupido plebem exercitumque facta fide immortalitatis lenitum sit. patrum interim animos certamen regni ac cupido uersabat; necdum †a singulis, quia nemo magno opere eminebat in nouo populo, peruenerat: factionibus inter ordines certabatur†. oriundi ab Sabinis, ne quia post Tati mortem ab sua parte non erat regnatum, in societate aequa possessionem imperii amitterent, sui corporis creari regem uolebant: Romani ueteres peregrinum regem aspernabantur. in uariis uoluntatibus regnari tamen omnes uolebant, libertatis dulcedine nondum experta. timor deinde patres incessit ne ciuitatem sine imperio, exercitum sine duce, multarum circa ciuitatium inritatis animis, uis aliqua externa adoriretur. et esse igitur aliquod caput placebat, et nemo alteri concedere in animum inducebat. ita rem inter se centum patres, decem decuriis factis singulisque in singulas decurias creatis qui summae rerum
Abbreviated transcription (Latin):
nibus taciti arguerent manauit eum hȩc quoque sed b̵bscura fama illam altenem ad minctio uiri & pauor
present᷑ nobilitauit. & consilio &iam unius hominis additarei dicitur fides namque proculus iulius
sollicita ciuitate desi derio regis & infensa patribus gnauis ut traditur quamuis magnȩ reiauctor in contionẽ
prodit : romulandinquit quirites parens urbis huius prima hodiernȩ luce caelo repente delapsus. semi hiob¬
uium dedit cumpersusus horrore uenenabundus que adstitis sem. petens pitecibus ut contrax intueri fasess&
abii nuntia in quit romanis caelestes ita uelle. utm earoma caput orbis ternerum sit proinde remmilita rem
colant scant que & ita posteris trxdant nullas opes humanas armis romanis resis tere posse hec inquit locutus.
sublimis habit mirum quantum illiuiro nuntiati hȩcfides fuerit . quam que desiderium romuli apud

Expanded text:
nibus taciti arguerent; manauit enim haec quoque sed perobscura fama; illam alteram admiratio uiri et pauor nibus taciti arguerent; manauit enim haec quoque sed perobscura fama; illam alteram admiratio uiri et pauor praesens nobilitauit. et consilio etiam unius hominis addita rei dicitur fides. namque Proculus Iulius , sollicita ciuitate desiderio regis et infensa patribus, grauis, ut traditur, quamuis magnae rei auctor in contionem prodit. 'Romulus' inquit, 'Quirites, parens urbis huius, prima hodierna luce caelo repente delapsus se mihi obuium dedit. cum perfusus horrore uenerabundusque adstitissem petens precibus ut contra intueri fas esset, "abi, nuntia" inquit "Romanis, caelestes ita uelle ut mea Roma caput orbis terrarum sit; proinde rem militarem colant sciantque et ita posteris tradant nullas opes humanas armis Romanis resistere posse. 'haec' inquit 'locutus sublimis abiit.'" mirum quantum illi uiro nuntianti haec fidei fuerit, quamque desiderium Romuli apud
Abbreviated transcription (Latin):
non inbello solum sed &iã in pace habuit: his inmortalibus editis operibus cuma dercitum recensendum
contionem in campo ad caprȩ paludem haber & sibito coorta tem pestas cumma gio frecgore tonitribus¬
quetam denso regemoperuit nimbo ut incons pectũeius contioni abstulerit : necdeinde interris romulis fuit
romana pubes seda totandem pauore post quam extam turbido die serena & traenquilla lux reduit ubiuacuã
sedem regiam uidit. &sisatis credebat patribus qui proxumisteterent sublimẽ ne ptum procella tamen u&¬
ut orbitatis metuictam mestum aliquam diusilentium obtinuit dein de a paucis initio facto deum deonatum
regem parentum que urbis romanȩ saluere uniuersi romulum iubent pacem precibus exposcunt. uti uolens
ꝓpitius suam semper sospit& progeniem fuisse credotum quoque a lips qui discep ptum regem patrium ma¬

Expanded text:
non in bello solum sed etiam in pace habuit. his immortalibus editis operibus cum ad exercitum recensendum non in bello solum sed etiam in pace habuit. his immortalibus editis operibus cum ad exercitum recensendum contionem in campo ad Caprae paludem haberet, subito coorta tempestas cum magno fragore tonitribusque tam denso regem operuit nimbo ut conspectum eius contioni abstulerit; nec deinde in terris Romulus fuit. Romana pubes sedato tandem pauore postquam ex tam turbido die serena et tranquilla lux rediit, ubi uacuam sedem regiam uidit, etsi satis credebat patribus qui proximi steterant sublimem raptum procella, tamen uelut orbitatis metu icta maestum aliquamdiu silentium obtinuit. deinde a paucis initio facto, deum deo natum, regem parentemque urbis Romanae saluere uniuersi Romulum iubent; pacem precibus exposcunt, uti uolens propitius suam semper sospitet progeniem. fuisse credo tum quoque aliquos qui discerptum regem patrum ma
Abbreviated transcription (Latin):
citus rexromanus uicit persecutus que fusos ad moenia hostes urbe ualida muris acsitu ipsominita absti¬
nuit agros rediens uastat ulciscendo magis quam priteda estudio ea quedade hauadminus quam aduetsa
pugna subactisentes pacem petitum onrtores romam mittunt agri parte multatis incentumannos in¬
duciae datȩ hecferme romulore gnante domimilitiae que gesta quorum nibil ab sonum fide diuinae ori¬
ps diuinitatisque postnortem creditȩ fuit non animus in rogno auitore iupentndo non condendȩ urbis
consilium nonbello acpace firmandȩ abillo enim profecto uiribus datistantũ ualuit ut in quadrtginta
dande annos tutam pacem haber& multitudinitamen gnatior fuit quam patribus longeante alios
acceptissimus militum animis treentosque armatos ad custodiam corporis quosceleres appellauit

Expanded text:
citus rex Romanus uicit; persecutusque fusos ad moenia hostes, urbe ualida muris ac situ ipso munita absticitus rex Romanus uicit; persecutusque fusos ad moenia hostes, urbe ualida muris ac situ ipso munita abstinuit, agros rediens uastat, ulciscendi magis quam praedae studio; eaque clade haud minus quam aduersa pugna subacti Ueientes pacem petitum oratores Romam mittunt. agri parte multatis in centum annos indutiae datae. haec ferme Romulo regnante domi militiaeque gesta, quorum nihil absonum fidei diuinae originis diuinitatisque post mortem creditae fuit, non animus in regno auito reciperando, non condendae urbis consilium, non bello ac pace firmandae. ab illo enim profecto uiribus datis tantum ualuit ut in quadraginta deinde annos tutam pacem haberet. multitudini tamen gratior fuit quam patribus, longe ante alios acceptissimus militum animis; trecentosque armatos ad custodiam corporis quos Celeres appellauit
Abbreviated transcription (Latin):
puere sehosti hȩrens interrogo romanus prius quam fores portarum obicerentur uelutagmine uno in¬
rumpit belli fidenatis contagione inritatiue ientium animi & consanguinitate. namfidenates quo que
& rusci fuerunt & quod ipsa ꝓpinquitas loci si romana arma omnibus infesta finitimis essent stimulabant
infines romanos excucurrerunt . populabundi magis quam iustimore belli itaque non castris positis non
expectato hostium exetiti nptam exagris prredam portantes ueios redicre romands contnt post quã
hostem in agris non inuenit dimicationi ultimae instructus intentus que tiberim transit quem postquã
castri ponere & adurbem accessurum ueientes audi uere obuiam egressi. ut potus acie decernerent quã
inclusi detectis moenibus quedimicarent ibi uiribus nulla parte adutis tantum uetentni robore exer¬

Expanded text:
puere se hosti: haerens in tergo Romanus, priusquam fores portarum obicerentur, uelut agmine uno inpuere se hosti: haerens in tergo Romanus, priusquam fores portarum obicerentur, uelut agmine uno inrumpit. belli Fidenatis contagione inritati Ueientium animi et consanguinitate—nam Fidenates quoque Etrusci fuerunt—et quod ipsa propinquitas loci, si Romana arma omnibus infesta finitimis essent, stimulabat. in fines Romanos excucurrerunt populabundi magis quam iusti more belli. itaque non castris positis, non exspectato hostium exercitu, raptam ex agris praedam portantes Ueios rediere. Romanus contra postquam hostem in agris non inuenit, dimicationi ultimae instructus intentusque Tiberim transit. quem postquam castra ponere et ad urbem accessurum Ueientes audiuere, obuiam egressi ut potius acie decernerent quam inclusi de tectis moenibusque dimicarent. ibi uiribus nulla arte adiutis, tantum ueterani robore exer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfactus id quod quȩrebat tum ultuoso &minaci genere pugnȩ adequitandos ipsis propeporas hostem
excuit fugȩ quoque quȩsimulandaenit eadem equestris pugna causam minus mintbilẽ dedit: & cũ
ueluđ interpugnam fugȩ que consilium trepidante equitatu pedes quo querefar& gradum. plenis
repente portis & fusi hostes inpulsa romana acie studio instandi sequendique trahuntur ad locũ in sid¬
arum indesubito ex ortiromani. tnansuersam inuadunt hostium auem addunt pauorem mota e¬
e castris signa eorum quiin praresidio relicti fuerant : itamultiplici tarore perculsi fidenates. priuspeni
quam romulus quique cumeos quisierant circum a gerent srenis equos terga uertunt. multoque effu¬
sius quippe uent fuga quisi mulantes paulo ante situtierint oppidum respetebant non tamen eri¬

Expanded text:
profectus, id quod quaerebat, tumultuoso et minaci genere pugnae adequitando ipsis prope portis hostem profectus, id quod quaerebat, tumultuoso et minaci genere pugnae adequitando ipsis prope portis hostem exciuit. fugae quoque, quae simulanda erat, eadem equestris pugna causam minus mirabilem dedit. et cum, uelut inter pugnae fugaeque consilium trepidante equitatu, pedes quoque referret gradum, plenis repente portis effusi hostes impulsa Romana acie studio instandi sequendique trahuntur ad locum insidiarum. inde subito exorti Romani transuersam inuadunt hostium aciem; addunt pauorem mota e castris signa eorum qui in praesidio relicti fuerant. ita multiplici terrore perculsi Fidenates prius paene, quam Romulus quique <auehi> cum eo uisi erant circumagerent frenis equos, terga uertunt; multoque effusius, quippe uera fuga, qui simulantes paulo ante secuti erant oppidum repetebant. non tamen eri
Abbreviated transcription (Latin):
laurentium pulsat cumquel aures tes iuregentium agerent apudtatium gnatia suorum & pntetes plus
potenint iatur illorum penam in seuertit : nam lauini cum ad sollemne sacrificiumeo uenis s& cumcursu
facto interfictuream remminus egre quam dignum enat tulis se romulum ferunt seu obinfidam societa¬
tem regnisai quia haud in iuria caesum credebat Ita quebello quidem abstinuit ut tamen expiarentur lega¬
torum in iuriȩ regisquecedas soedãs interromam lauinum que urbes ronouatũs est & cumhis quidãm in¬
roboris es& quantum futurum apparebat occupant bellum facereiuuetute armata immissa uastant᷑
agri quodin terurbem acfidenas est in de ad leuam uersi quad extra tiberis arcebat. tum magna trepida¬
tionem a grestium populantur. tumultus querepens exagris inurbem in latus. pronuntio fuit exci
cirta densa obsita uirgulta obscuris subsddere in insidus iussit cum partemaiore. at que omni equitatu

Expanded text:
Laurentium pulsant; cumque Laurentes iure gentium agerent, apud Tatium gratia suorum et preces plus poterant. igitur illorum poenam in se uertit; nam Lauinii cum ad sollemne sacrificium eo uenisset concursu facto interficitur. eam rem minus aegre quam dignum erat tulisse Romulum ferunt, seu ob infidam societatem regni seu quia haud iniuria caesum credebat. itaque bello quidem abstinuit; ut tamen expiarentur legatorum iniuriae regisque caedes, foedus inter Romam Lauiniumque urbes renouatum est. et cum his quidem inroboris esset quantum futurum apparebat, occupant bellum facere. iuuentute armata immissa uastatur agri quod inter urbem ac Fidenas est; inde ad laeuam uersi quia dextra Tiberis arcebat, cum magna trepidatione agrestium populantur, tumultusque repens ex agris in urbem inlatus pro nuntio fuit. excicirca densa obsita uirgulta obscuris subsidere in insidiis iussit: cum parte maiore atque omni equitatu
Abbreviated transcription (Latin):
itaque cumpopulum incurias xxx diuider&. nomina eorum curiis in posuit id nontneditur cum aũt
dubie aliquanto numerus maior hocmulierũ ferit ȩtate. andignitatibus suis uirorum uean sorte lectae
sint quae nomina curiis darent eodem tempore &centuriae tres aequitum conscriptȩ sunt nem nanses
abromulo abt tatio titiens es appellati. lucerum nominis & originis causa incerta est in denon modo
commune sed concors &iam regnũ duobus regibus fuit postaliquidan nos propinquiregis tatulegatos

Expanded text:
itaque cum populum in curias triginta diuideret, nomina earum curiis imposuit. id non traditur, cum haud itaque cum populum in curias triginta diuideret, nomina earum curiis imposuit. id non traditur, cum haud dubie aliquanto numerus maior hoc mulierum fuerit, aetate an dignitatibus suis uirorumue an sorte lectae sint, quae nomina curiis darent. eodem tempore et centuriae tres equitum conscriptae sunt. Ramnenses ab Romulo, ab T. Tatio Titienses appellati: Lucerum nominis et originis causa incerta est. inde non modo commune sed concors etiam regnum duobus regibus fuit. post aliquot annos propinqui regis Tati legatos
Abbreviated transcription (Latin):
gerent ne parricidio macularent partus suos nepotum illi hiliberum ꝓgeniẽ si adfinitatis interuos
si conibii pig& innos uertite intsnos causa belli. nos uulnerum accaedium uiris ac parentibus sumus me¬
lius peribimus. quamsine alteris uestrum uiduae aut orbȩuiuemus mouentres cum multitudinem
tumducessilentium &repentinafit quies inde ad foedus fauendum duces prodeunt: nec pacemmodo
seduuitatem unam exduabus faciunt regnum consociant. Imperium omne conferunt romam lta gemi¬
nata urbe ut sabinis tamen aliquid daretur. quirites acuribus appellati. monumentum eius pugnae
ubi primum expro funda emersus palude equos curtids inuadostatuit. curtium lacum appellarunt
exbello tamtristilȩt arepentae paxcariores sabinas uiris acparentibus. & ante omnes romulo ipsefecit

Expanded text:
gerent, ne parricidio macularent partus suos, nepotum illi, hi liberum progeniem. 'si adfinitatis inter uos, gerent, ne parricidio macularent partus suos, nepotum illi, hi liberum progeniem. 'si adfinitatis inter uos, si conubii piget, in nos uertite iras; nos causa belli, nos uolnerum ac caedium uiris ac parentibus sumus; melius peribimus quam sine alteris uestrum uiduae aut orbae uiuemus.' mouet res cum multitudinem tum duces; silentium et repentina fit quies; inde ad foedus faciendum duces prodeunt. nec pacem modo sed ciuitatem unam ex duabus faciunt. regnum consociant: imperium omne conferunt Romam. ita geminata urbe ut Sabinis tamen aliquid daretur Quirites a Curibus appellati. monumentum eius pugnae, ubi primum ex profunda emersus palude equus Curtium in uado statuit, Curtium lacum appellarunt. ex bello tam tristi laeta repente pax cariores Sabinas uiris ac parentibus et ante omnes Romulo ipsi fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
globo fero cissimorum iuuenum romulus impetum facit ex equo tum forte m&tius pugnabat eo pelli fa¬
cilius fuit pulsum romani persequuntur. & alia romana acies audcia regis accensa fundit sabincis m&tius
in paludem sere strepitus equentium trepidante equo coniecit: a uertentt quȩ ea res&iam sabinos. tanti
periculo uiri &ille quidem annuentibus acuocantibus suis fauorem ultorum addito animo euadit
romani sabini que in media cum ualleduorum montium sed integnent proelium sedres romana entt
superior tum sabinae mulieres quarum exiniuria bellum ortum enit. crinibus passis scissaque ueste
uicto malis muliebri pauore. ausese intertela uolantia inferre. extnins uerso impetufacta dirimire
infestas acies dirimere ints hinc patres hinc uiros ontntes. neses anguine nefando socer generique resꝑ¬

Expanded text:
globo ferocissimorum iuuenum Romulus impetum facit. ex equo tum forte Mettius pugnabat; eo pelli faglobo ferocissimorum iuuenum Romulus impetum facit. ex equo tum forte Mettius pugnabat; eo pelli facilius fuit. pulsum Romani persequuntur; et alia Romana acies, audin paludem sese strepitu sequentium trepidante equo coniecit; averteratque ea res etiam Sabinos tanti periculo viri. et ille quidem adnuentibus ac vocantibus suis favore multorum addito animo evadit: Romani Sabinique in media convalle duorum montium redintegrant proelium. sed res Romana erat superior. tum Sabinae mulieres, quarum ex iniuria bellum ortum erat, crinibus passis scissaque veste victo malis muliebri pavore, ausae se inter tela volantia inferre, ex transverso impetu facto dirimere infestas acies