comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tio reclẽptionis accepit. Post orithiã pen¬
tise lea regina regno potita. ẽ: cuiꝰ troiano
dello clarissima inter uiros documñta uirtutis
aerpimus. Prohdolor pudet erroris huma¬
ni mulieres patria profuge. europam atq
asiam id.ẽ. plurimas fortissimasq mundi par¬
tes intrauerunt. peruagatȩ sunt. deleuert̃
centum pene aimis euertendo urbes plurimeᷤᷤ
atq alias constituendo tenuerunt. nec tñ
miseriȩ hominum pressura tẽpoꝵ deputata. ẽ.
odo autem gechȩ illi qui oe cap̃ .xiiii¬
unc gochi. quos alexander eu i¬
tandos prenuntiauit. pirrꝰ exhor¬
ruit. &ȩ sar declinauit eciã. relic¬
tis uacuefactisq sedib suis. ac to¬
tis dirib romanas ingressi ꝓuintias. simulq
ad terrorem dui ostentati societatem romam fe¬
deris p̃cib sperant. quam armis uindicare po¬
tuissent. Exiguȩ habitationis sedem non ex sua
dilectione. sed ex nr̃o uidicio rogant. quibus

Expanded text:
pretio redemptionis accepit. post Orithyiam Penpretio redemptionis accepit. post Orithyiam Penthesilea regno potita est, cuius Troiano ello clarissima inter uiros documenta uirtutis accepimus. Pro dolor, pudet erroris humani. mulieres patria profugae Europam atque Asiam id est plurimas fortissimasque mundi partes intrauerunt peruagatae sunt deleuerunt, centum paene annis euertendo urbes plurimas atque alias constituendo tenuerunt: nec tamen miseriae hominum pressura temporum deputata est. modo autem Getae illi qui et nunc Gothi, quos Alexander euitandos pronuntiauit, Pyrrhus exhorruit, Caesar etiam declinauit, relictis uacuefactisque sedibus suis ac totis uiribus toti Romanas ingressi prouincias simulque ad terrorem diu ostentati societatem Romani foederis precibus sperant, quam armis uindicare potuissent; exiguae habitationis sedem non ex sua electione sed ex nostro iudicio rogant, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dum asiȩ imꝑium relicte. cũ marpesia re¬
gina. concursu hostium trucidantur. Hu¬
ius locum sinope filia capessit. que singła¬
rem uirtutis głam in perpetua uirgini¬
tate cumula uit. Hac fama scitas gentes
tanta admiratio & formido inuaserat.
ut hercules quoq cũ ussus fuisset a do¬
mino suo ex hibere arma roginȩ. quasi ad e¬
uitabile ꝑiculum destinatꝰ. uniuersain gre¬
ciȩ electam ac nobilem uiuentutẽ contrax̃.
uouem longas naues preparari. nec tamen
contentꝰ examine uirium ex improuiso ag¬
gredi. & insperatas circũuenire maluerit
Due tunc sorores regno preerant. anthio¬
phȩ. & oritbia. Hercules mari ad uetꝰ.
incautas inermesq & pacis incuria desides
opp̃ssit. Inter cesas captasq conplurimas
due sorores antiophe & menalippe ab her¬
culȩ. hippolite a theseo retentȩ. S theseus
hippoliten matrimonio ad sciuit. hercules
menalippem sorori reddidit. & arma reginȩ

Expanded text:
dum Asiae imperium relictae cum Marpesia redum Asiae imperium relictae cum Marpesia regina concursu hostium trucidantur. huius locum Sinope filia capessit, quae singularem uirtutis gloriam perpetua uirginitate cumulauit. hac fama excitas gentes tanta admiratio et formido inuaserat, ut Hercules quoque cum iussus fuisset a domino suo exhibere arma reginae quasi ad ineuitabile periculum destinatus, uniuersam Graeciae lectam ac nobilem iuuentutem contraxerit, nouem longas naues praepararit, nec tamen contentus examine uirium ex inprouiso adgredi et insperatas circumuenire maluerit. duae tunc sorores regno praeerant, Antiope et Orithyia. Hercules mari aduectus incautas inermesque et pacis incuria desides oppressit. inter caesas captasque complurimas duae sorores Antiopae, Melanippe ab Hercule, Hippolyte a Theseo retentae. sed Theseus Hippolyten matrimonio adsciuit, Hercules Melanippen sorori reddidit et arma reginae
Abbreviated transcription (Latin):
populati consptratione finitimoꝵ perinsi¬
dias trucidant᷑. Hoꝵ uxores exilio ac uidu¬
itate ꝑ motȩ. arma sumunt. Et ut om̃ĩb
ꝑar ex simili conditione aniinus fierẽt. uiros
qui suꝑfuerant interficiunt. atq acccensȩ
in hostem sanguine suo ultione cesoꝵ con¬
iugum. funtimoꝵ excidio consecuntur: Tunc
pace armisquȩ sita. externos concubitus in¬
eunt. editos mares enecant: femin asstudio¬
se nutriunt. inuistis infantũ dexteriorib ma¬
nullis ne sagictarum ittus impedirentur
unde amazones diete. Harum duȩ fuerere¬
ginȩ marpesia & lãꝑheto. quȩ agmine diui¬
so in duas partes uicissim curara belli & do¬
mus custodsam tuebant᷑. Igitur cum euro¬
pam maxima parte domiuissent. asie iͦi. a¬
liquantis ciuitatib captis. ipsȩ autem efe¬
sum aliasq urbes condidissent. precipuam
exercitꝰ sui partem onustam opulentissima
preda domum reuocant. reliquȩ ad tuen¬

Expanded text:
populati conspiratione finitimorum per insipopulati conspiratione finitimorum per insidias trucidantur. horum uxores exilio ac uiduitate permotae arma sumunt et, ut omnibus par ex simili condicione animus fieret, uiros qui superfuerant interficiunt atque accensae in hostem sanguine suo ultionem caesorum coniugum finitimorum excidio consequuntur. tunc pace armis quaesita externos concubitus ineunt, editos mares mox enecant, feminas studiose nutriunt inustis infantium dexterioribus mammillis, ne sagittarum iactus impedirentur; unde Amazones dictae. harum duae fuere reginae, Marpesia et Lampeto, quae agmine diuiso in duas partes uicissim curam belli et domus custodiam sortiebantur. igitur cum Europam maxima e parte domuissent, Asiae uero aliquantis ciuitatibus captis, ipsae autem Ephesum aliasque urbes condidissent, praecipuam exercitus sui partem onustam opulentissima praeda domum reuocant, reliquae ad tuen
Abbreviated transcription (Latin):
bellum. quod timendum ipsis magis u̾¬
sa uice fuerit propter incertos belli euen¬
tus nulla p̃mia & dampna manifesta.
porro sibi non expectandum ut ad seue¬
niatur. s ultro p̃dȩ obuiam ituros. Nec
mora. nam dicta factis insecunt᷑. Prim̃
ipsum uezosen territum refugere in reg¬
num cogunt destitutum uͦ execcitum in¬
uadiuit. omnemq belli apparatum capes¬
sunt. Uiuersam quoq egiptum popu¬
lauissent: msi paludib nili impediti repel¬
lerent᷑. Inde continuo reuersi perdomi¬
tan tufruitis cedib asiam. uectigalem fe¬
cere: ubi per quindecim annos fine pace
unmorati. tandem uxoꝵ flagitatione re¬
uocant᷑. denuntiantib in recleant sobo¬
lem se afinitimis quȩsituras. capłm .xiii.
duo regii uuenes plynus & sco¬
iopesitis per factionẽ optima¬
tum domo pulsi. ingentẽ ui¬
uentutem secum traxere. & in
cappadociȩ ponticȩ oram iuxta antiem
thermodontem consederunt. campis themi¬
syriis sibi subiectis. ubi diu ꝑxima queq

Expanded text:
bellum, quod timendum ipsi magis versa vice fuerit, propter incertos belli eventus: nulla praemia, et damna manifesta. Porro sibi non exspectandum, dum ad se veniatur, sed ultro praedae obviam ituros. Nec mora: nam dicta factis insequuntur. Primum ipsum Vesorem territum refugere in regnum cogunt: destitutum vero exercitum invadunt, omnemque belli apparatum capessunt, universam quoque Aegyptum populassent, nisi paludibus impediti, 64 repellerentur. Inde continuo reversi, perdomitam infinitis caedibus Asiam, vectigalem fecere: ubi per XV annos sine pace immorati, tandem uxorum flagitatione revocantur, denuntiantium, ni redeant, sobolem se a finitimis quaesituras. CAPUT XV. Amaduo regii juvenes, Plynos et Scolopythus, per factionem optimatum domo pulsi, ingentem juventutem secum traxere, et in Cappadociae Pontique ora juxta amnem Thermodoontem consederunt, campis Themiyriis sibi subiectis; ubi diu proxima quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
nuo añ urbem conditã quĩ¬
ter crecenses atq athemenses
certamen ftut. Ubi ppłisutrimq
nfeliciter profligatis. cruentio¬
r̾e irictoriã cretenses exercuerunt. qui nobi¬
liũ athemensium filios minotauro utrum
homini fero. an inhumanȩ destiȩ aptius
dicam nescio. deuorandos crudeliter addi¬
cebant. atq informe ꝓ digium effossis gre¬
ciȩ luminib sagiiabant. Hisdem dieb la¬
phite & thessali famosis minũ certauere
conflictib. S thessalos palefatus in libro.
incredibilium pirodit ipsos a laphitis cre¬
ditos dictosq fuisse centauros eo quod dis¬
currentes in bello equites. uetuti unum
corpꝰ oquoꝵ & hominũ iuderetur. An¬
no ante urbem conditam quadringente¬
diem ⁊ septemtrionẽ diuisas pene toto
cȩlo ac pelago plagas. aut miscere bello.
aut regno iungere studens. scytis bellum
pͥmus induxit. missis pͥus legagtis quiho¬
stib parendi leges dicerent. Q que scytȩ
legatis responderunt. stolide opulentis¬

Expanded text:
no ante Vrbem conditater Cretenses atque Athenienses certamen fuit, ubi populis utrimque infeliciter profligatis cruentiorem uictoriam Cretenses exercuerunt; qui nobilium Atheniensium filios Minotauro, utrum fero homini an humanae bestiae aptius dicam nescio, deuorandos crudeliter addicebant atque informe prodigium effossis Graeciae luminibus saginabant. isdem diebus Lapithae et Thessali famosis nimium certauere conflictibus. sed Thessalos Palefatus in libro primo Incredibilium prodit ipsos a Lapithis creditos dictosque fuisse Centauros eo, quod discurrentes in bello equites ueluti unum corpus equorum et hominum uiderentur. Anno ante Vrbem conditam CCCCdiem et septentrionem, diuisas paene toto caelo ac pelago plagas, aut miscere bello aut regno iungere studens, Scythis bellum primus indixit missis prius legatis, qui hostibus parendi leges dicerent. ad quae Scythae legatis respondent, stolide opulentis
Abbreviated transcription (Latin):
tum ab exercitu cognouit. totus auimo ac spe
concidit. Cumq incredibilia ꝑturbande immo
sub ruende rei publicȩ mala moliretur. hostis
asenatu pronuntiatꝰ & ignominiosissime fugi¬
ens ad quartũ aburbe lapidẽ sese ipse inter¬
fecit: Atq in eo om̃is cęsarum familia consump¬

Expanded text:
tum ab exercitu cognovit, totus animo ac spe tum ab exercitu cognovit, totus animo ac spe concidit. Cumque incredibilia perturbandae, immo subruendae reipublicae mala moliretur, hostis a senatu pronuntiatus, et ignominiosissime fugiens, ad quartum ab Urbe lapidem sese ipse interfecit, atque in eo omnis Caesarum familia consump
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽm. cȩterosq om̃s cognatos & ꝓpinquos.
sine hesitatione prostrauit: Ausit etrã hanc
molẽ facinorũ eius demeritas impietatis in
dm̃ Nam primus romȩ xpianos suppliciis
& moribus ad fecit: ac ꝑ om̃s prouintias
pari ꝑsecutione excruciari imperauit. ipsũq
nomen ex stirpare conatus. Beatissintis xp̃i
apłos petrum cruce. paulũ gladio occidit.
Mox aceruatim mistrã ciuitatẽ. obortȩ undiq
oppressere clades. Nam subsequente autumno.
tanta urbi pestilentia incubuit. ut xxx. mił
nica deinde dades euestigio accidit. Qua duo
preciptia oppido inagna. ciuiũ sociorlimq
cdade. & cede. direpta sunt: P reterea mnoriente mag̃¬
nis armeniȩ prouintũs amissis. romanȩ legionẽ
sub iugum parthicum missȩ egreq syria detenta
est. Inasia tres urbes hoc est lagdiciã. hierapoł
colossa. terre motu conciderunt. At uero nero
postquã galbam in hispaniã imperatorẽ erta¬

Expanded text:
uxorem, caeterosque omnes cognatos et propinquos, uxorem, caeterosque omnes cognatos et propinquos, sine haesitatione prostravit. Auxit hanc molem facinorum ejus temeritas impietatis in Deum. Nam primus Romae 473 Christianos suppliciis et mortibus affecit, ac per omnes provincias pari persecutione excruciari imperavit: ipsumque nomen exstirpare conatus, beatissimos Christi apostolos, Petrum cruce, Paulum gladio occidit. Mox acervatim miseram civitatem obortae undique oppressere clades. Nam subsequente autumno tanta Urbi pestilentia incubuit, ut triginta nica deinde clades e vestigio accidit, qua duo praecipua oppida, magna civium sociorumque clade et caede direpta sunt. Praeterea in Oriente magnis Armeniae provinciis amissis Romanae legiones sub jugum Parthicum missae, aegreque Syria retenta est. In Asia tres urbes, hoc est, Laodicea, Hierapolis et Colossae terraemotu conciderunt. At vero Nero, postquam Galbam in Hispania imperatorem crea
Abbreviated transcription (Latin):
mata. sunt. ad monumentoꝵ bustorumq
diuersoria infelici plebe conpulsa. quod ipse
exaltissima illa mecenatiana turrȩ ꝓspectans:
Letusq flamiȩ ut aiebat pulchritudine. tra
gico habitu i li adam decantabat. A uaritra
autẽ pre ruptȩ extitit. ut post hoc incendium
urbes quã se augustus exlateritia marmoreã
reddidisse iactauerat: Neminẽ ad reliquas
rerum suarũ adire ꝑmiserit. Cuncta eñi¬
que flammȩ quo quomodo suꝑ fuerant ipse
abstulit. centiescentena milia tertiũ annua
ad expensas asenatu conferri sͥ imperauit. Plu¬
rimos senatorũ nulla existente causa bonis
pbauit. negociatorum omniũ sub una dis tor¬
mentis quoq adhibitis. omnẽ penitus censũ
abstersit. Creͥdulitatis autẽ rabiȩ ita aefferatꝰ
est:. ut plurimã senatus partẽ inter fecerit
equestrẽ ordinẽ pene destituerit. S ne par¬
ricidus quidẽ abstinuit. matrẽ. fratrẽ. sororẽ.

Expanded text:
matae sunt, ad monumentorum bustorumque matae sunt, ad monumentorum bustorumque deuersoria infelici plebe conpulsa. quod ipse ex altissima illa Maecenatiana turre prospectans laetusque flammae ut aiebat pulchrigico habitu Iliadem decantabat. Avaritiae autem tam praeruptae exstitit, ut post hoc incendium Urbis, quam se Augustus ex lateritia marmoream reddidisse jactaverat, neminem ad reliquias rerum suarum adire permiserit, cuncta quae flammae quoquo modo superfuerant, ipse abstulit. Centies 472 centena millia sestertium annua ad expensas a senatu sibi conferri imperavit. Plurimos senatorum, nulla exstante causa, bonis privavit. Negotiatorum omnium sub una die, tormentis quoque adhibitis, omnem penitus censum abstersit. Crudelitatis autem rabie ita efferatus est, ut plurimam senatus partem interfecerit, equestrem ordinem pene destituerit. Sed ne parricidiis quidem abstinuit, matrem, fratrem, sororem,
Abbreviated transcription (Latin):
pitulantia percitus omnia pęne italiȩ acgr̃e
hieatra ꝑlustrans. Ad sumpto ȩtiã uarii uesti¬
us dedecores cerycas. cytharistas. tragoedos. &
aurigas. sa pes ibi superasse uisus est. Libi¬
aimibus porro tantis exagitatus est. ut ne
matre quidẽ uel sorore ullaue consanguimi¬
datis reuerentia abstinuisse referatur. uirũ
nuxorẽ duxerit: Ipse auiro ut uxor accep¬
uis sit. L uxuriȩ uero tam effrenate fuit
ut retibus aureis piscaretur quȩ purpure¬
i funibus extrahebantur. frigidis & calidĩ
baretur unguentis. quĩ. etiã numquã
anus mille carrucis confecisse iter tradit᷑.¬
Deniq urbis romȩ iniccndiũ uoluptatis suȩ
spectaculum fecit. Per sex dies septemq noctes
ardens ciuitas regiõs pauitaf pec̾tus Horrta
quadro structa lapide magneq illeueterũ
insule quas discurrens adire flamina non po¬
terat magnis machinis quondã ad exter¬
na bella preparatis. labe facta atq in flam¬

Expanded text:
petulantia percitus omnia paene Italiae ac Graeciae petulantia percitus omnia paene Italiae ac Graeciae theatra perlustrans, adsumpto etiam uarii uestitus dedecore cerycas citharistas tragoedos et aurigas saepe sibi superasse uisus est. libidinibus porro tantis exagitatus est, ut ne a matre quidem uel sorore ullaue consanguinitatis reuerentia abstinuisse referatur, uirum in uxorem duxerit, ipse a uiro ut uxor acceptus sit. luxuriae uero tam effrenatae fuit, ut retibus aureis piscaretur, quae purpureis funibus extrahebantur, frigidis et calidis lauaret unguentis. qui etiam numquam minus mille carrucis confecisse iter traditdenique urbis Romae incendium uoluptatis suae spectaculum fecit; per sex dies septemque noctes ardens ciuitas regios pauit aspectus; horrea quadro structa lapide magnaeque illae ueterum insulae, quas discurrens adire flamma non poterat, magnis machinis quondam ad externa bella praeparatis labefactatae atque inflam
Abbreviated transcription (Latin):
sos ꝑdaudium urbe iudȩos iosephus refert.
Sed me magis suetonius mouet qui ait. hoc
nodo. Glaudius iudeos inpulsore xp̃o as¬
sidus tumultuantes roma expulit. quod
utrum contra xp̃m tumultuantes iudeos
cerceri & comprimi usserit. An etiã xpianos
simul uelut cognate religionis hominis uo¬
iuerit expelli nequaquã discernitur Ulerũ¬
tamen sequente anno tanta fames romȩ fu'¬
it ut medio foro imperator correptus apo¬
pulo conuiciis. & fragminib panis turpis¬
sinȩ infestatus egrȩ ꝑ pseudotirũ in palaciũ
itfugiens furorẽ excitate plebis euaserit. Par¬
u autẽ intercedente tempore.xxxu. sena
uusis inter fecit: Ipse autẽ manifestis uene¬
NNo aburbe condita decc .uiii. Ne¬
ro cȩsar ab augusto quintus princi
ꝯculȩ auunculis erga omnia uicia
dque scelera sectator ummo transgressor pe¬
ulantiam. libidinẽ. luxuriã. auaritiã. crude¬
batem. nullo non scelere exercuit. Siquidẽ

Expanded text:
sos per Claudium Vrbe Iudaeos losephus refert. sos per Claudium Vrbe Iudaeos losephus refert. sed me magis Suetonius mouet, qui ait hoc modo: Claudius Iudaeos inpulsore Christo adsidue tumultuantes Roma expulit; quod, utrum contra Christum tumultuantes Iudaeos coherceri et conprimi iusserit, an etiam Christianos simul uelut cognatae religionis homines uoluerit expelli, nequaquam discernitur. Verumtamen sequenti anno tanta fames Romae fuit, nt medio foro imperator correptus a populo conuiciis et fragminibus panis turpissime infestatus, aegre per pseudothyrum in Palatium refugiens furorem excitatae plebis euaserit. Paruo autem intercedente tempore triginta etcausis interfecit; ipse autem manifestis uenenno ab Vrbe condita DCCCVIII Nero Caesar ab Augusto quintus principi Caligulae auunculi sui erga omnia uitia ac scelera sectator immo transgressor, petulantiam libidinem luxuriam auaritiam crudelitatem nullo non scelere exercuit; siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩsar. Nam define nichil confero. qm̃ hoc fe¬
licissima uictoria. illud acerbissima cdades fũ
ꝙ sic demum roma cognoscat ꝑ eius latentem
ꝓuidentiam in agendis rebus antea se partẽ
felicitatis habuisse. cuius agnitione suscepta
plenissima felicitate ꝑ fruitur. Inquantum
non tamen blasphemiarũ offendiculis depra¬
uatur. Eodem anno imperii eius fames grauis¬
sima ꝑsyriam facta est: quam ȩtiã ꝓphete
nuntiauerunt. S xp̃ianorum necessitatib
a pud hicrosolimã. conuectis. ab egipto frumei¬
tis. Helena ⁊abenorum regina conuersa adhi¬
dem xp̃i largissime ministrauit. A nno im¬
perii eius quinto intertheram & therasian
diorum sꝑatio extenta. A hno eius uii. sil
procuratore udes cumano. inhierosolimis tils¬
ta seditio indiebus azimoꝵ exorta est: us.
inportarũ exitu popło coartato.xxx. mll
udorum cȩde prostrata & compressione suffo-¬
cã referantur: ANno eiusdem nono expul¬

Expanded text:
et Caesar — nam de fine nil confero, quoniam hoc feet Caesar — nam de fine nil confero, quoniam hoc felicissima uictoria, illud acerbissima clades fuit — et sic demum Roma cognoscat, per eius latentem prouidentiam in agendis rebus antea se partem felicitatis habuisse, cuius agnitione suscepta plenissima felicitate perfruitur, in quantum non tamen blasphemiarum offendiculis deprauatur. Eodem anno imperii eius fames grauissima per Syriam facta est, quam etiam prophetae praenuntiauerant; sed Christianorum necessitatibus apud Hierosolymam, conuectis ab Aegypto frumentis, Helena Adiabenorum regina conuersa ad fidem Christi largissime ministrauit. Anno imperii eius stadiorum spatio extenta. Anno ejus septimo sub procuratore Judaeae Cumano in Jerosolymis tanta seditio in diebus Azymorum exorta est, ut in portarum exitu populo coarctato triginta Iudaeorum caede prostrata et conpressione suffocata referantur. Anno eiusdem nono expul
Abbreviated transcription (Latin):
ciuile bellum neget quisquã diuinitus ẽt
pressum. qui preteritis demporib de comp̃s¬
sione bellorũ ciuiliũ simile probarit exem¬
plum: Claudius quarto imperii sui anno.
cupiens utilẽ rei publicȩ ostentare se prin¬
cipem. bellum ubiq. & uictoriã unde cumq
quęsiuit. Itaq expeditionẽ in brittannuã
mouit. quȩ excitata intumultũ. ꝓpter ñ
rethibitos transfugas uidebatur transuectꝰ
ininsulã est. Quam neq aute iuliũ cȩsarẽ
neq post cum quisquã adire ausus fuerat
biq ut uerbis suetoniĩ tranquilli loquar si¬
ne ullo prelio ac sanguine intra paucissi¬
mos dies plurimã insule partẽ indeditionẽ
recepit. Orchadas ȩtiã insulas ultra brittan¬
niam in oceano positas. romano ad iecit impe.¬
rio: Ac sexto quã ꝓfectus erat mense romã ri¬
dũt. Conferatur nunc sicui quã placet subut
insula tempus. & tempus. bellũ. & bellũ. głar.

Expanded text:
ciuile bellum neget quisquam diuinitus esse ciuile bellum neget quisquam diuinitus esse conpressum. qui praeteritis temporibus de conpressione bellorum ciuilium simile probarit exemplum. Claudius quarto imperii sui anno, cupiens utilem reipublicae ostentare se principem, bellum ubique et uictoriam undecumque quaesiuit. itaque expeditionem in Britanniam mouit, quae excitata in tumultum propter non redhibitos transfugas uidebatur: transuectus in insulam est, quam neque ante Iulium Caesarem neque post eum quisquam adire ausus fuerat, ibique — ut uerbis Suetoni Tranquilli loquar — \'sine ullo proelio ac sanguine intra paucissimos dies plurimam insulae partem in deditionem recepit\'. Oroadas etiam insulas ultra Britanniam in Oceano positas Romano adiecit imperio ac sexto quam profectus erat mense Romam rediit. Conferatur nunc, si cuiquam placet, sub una insula tempus et tempus, bellum et bellum, Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
in rumpentib mnirritũ cesserat. Hanc daudi¬
us quamuis multo truculentiore causa ince¬
dem conspiratorũ instimularetur ultronea
clementia nullo expecente firmauit. Accidit
ȩtiã eodem temport presentis gr̃ȩ di grande
miraculũ. siquidẽ furius camillus scribonia¬
nus dalmatiȩ legatus. bellum ciuile molitꝰ.
legiones multas fortissimasq ad sacramenti
mutationẽ pellexerat. Itaq die dato ut mu
num undiq ad nouum imperatorẽ conueni-¬
retur. neq aquilȩ ordinari. neq conuelli qͦ¬
quomodo signa moueri ue potuerunt. exer¬
citus tanta. & tam inusitati miraculi fide
motus & conuersus inpenitentiã. scribonianũ
quinta statim die destitutum interficit: Se¬
seq sacramento prioris militiȩ continuit:
Tristius ac ꝑnitiosius urbi romȩ nichil um¬
quam fuisse quã bella ciuilia satis notum
huc pauca ad sc̃ȩ fidȩi ꝓfessionem erumpen
hanc exorientẽ tyrannidẽ. & consurgens it

Expanded text:
inrumpentibus in inritum cesserat: hanc Claudiinrumpentibus in inritum cesserat: hanc Claudius quamuis multo truculentiore causa in caedem conspiratorum stimularetur, ultronea dementia nullo expetente firmauit. accidit etiam eodem tempore praesentis gratiae Dei grande miraculum: siquidem Furius Camillus Scribonianus, Dalmatiae legatus, bellum ciuile molitus legiones multas fortissimasque ad sacramenti mutationem pellexerat. itaque die dato, ut in unum undique ad nouum imperatorem conueniretur, neque aquilae ornari neque conuelli quoquo modo signa moueriue potuerunt. exercitus tanta et tam inusitata miraculi fide motus et conuersus in paenitentiam Scribonianum quinta statim die destitutum interfecit seseque sacramento prioris militiae continuit. tristius ac perniciosins urbi Romae nihil umquam fuisse quam bella ciuilia satis notum huc pauca ad sanctae fidei professionem erumpentia hanc exorientem tyrannidem et consurgens istud
Abbreviated transcription (Latin):
& salutarẽ cunctis credentib fidẽ fideli uer¬
bo docuit. potentissimisq uirtutib ad proba¬
uit. atq ex in xp̾iani romȩ ẽc̃. ceperunt: Sen¬
sit hoc co:llatum fidei suę roma beneficium:
Nam cum interfecto calicula multa de abro¬
ganda imperio. ac republica inantiquum or-¬
dinem restituenda delendaq pęnitus cęsarum
uniuersa familia senatus & consules decreuis.¬
sent: C laudius mox ut confirmauit impe¬
rium magna adque ad huc romȩ incognita
usus clementia. ne intantã nobiliũ multitudi¬
nem ultio si t̾cc cepta seuiret. biduum illud qđ
de rei publicȩ statu infeliciter consultatum
actumq fuerat. memoriȩ exemit. om̃iumq
factorum. dictorũ ue meo ueniam & obliuio¬
nem inꝑpetuum sanxit. Ita illã preclaram
& famosã atheniensiũ amnestiã quã quidẽ
romȩ inducers uilio cȩsare interfecto senatꝰ
cicerone suadente temptauerat: S antonio
& octauiano ꝓpter ultionẽ extincti cęsaris

Expanded text:
t salutarem cunctis credentibus fidem fideli uerbo docuit potentissimisque uirtutibus approbauit; atque exim Christiani Romae esse coeperunt. sensit hoc conlatum fidei suae Roma beneficium., nam cum interfecto Caligula multa de abrogando imperio ac republica in antiquum ordinem restituenda euerrendaque penitus Caesarum uniuersa familia senatus et consules decreuissent: Claudius mox ut confirmauit imperium, magna atque adhuc Romae incognita usus clementia, ne in tantam nobilium multitudinem ultio, si esset coepta, saeuiret, biduum illud, quo de reipublicae statu infeliciter consultatum actumque fuerat, memoriae exemit omniumque factorum dictorumue in eo ueniam et obliuionem in perpetuum sanxit. ita illam praeclaram et famosam Atheniensium amnestiam, quam quidem Romae inducere Iulio Caesare interfecto senatus Cicerone suadente temptauerat, sed Antonio et Octauiano propter ultionem extincti Caesaris
Abbreviated transcription (Latin):
cornelius tacitus. qui hanc historiã diligen¬
tissimȩ contexit. De reticendo interfecto
rum numero & salustium crispum. & alios
auctores quã plurimos sanxisse. ꝙ se ipsũ ⁊¬
idem potissimũ elegisse dixisset: Capłm¬
oencuniis tamen prauissima .x.u.

Expanded text:
Cornelius Tacitus, qui hanc historiam diligenCornelius Tacitus, qui hanc historiam diligentissime contexrum numero et Sallustium Crispum et alios auctores quamplurimos sanxisse et se ipsum idem potissimum elegisse dixisset. Domitianus tamen prauissima
Abbreviated transcription (Latin):
NNo ab urbe condita. dccc xxx. do¬
micianus titi frater ab augusto.uiiii.
fr̃i successit in regnum. Qui ꝑannoᷤ
.xu. ad hoc paulatim ꝑomnes sce.¬
Lerum gradus creuit. ut confirma:¬
tissimami doto orbe xp̃i ȩccliam datis ubiq
crudelissimȩ ꝑsecutionis edictis conuellere
auderet. his in tantã suꝑbiam ꝓ lapsus fuit.
ut dnm sese ac dm̃ uocari. scribi. coliq ius¬
serit. Nobilissimos esenatu inuidiȩ simul ac
prede causa. alios palam interfecit. alios in
exilium trusit. ibiq trucidari imperauit.
libidinis intemperantia quicquid cogitare
potest fecit. Plurimas urbis ȩdes. destructis
popłi romani rebus. extruxit bellum aduer¬
sum romanos. & dacos. ꝑ legatos gessit. pari
rei publicȩ ꝑniciȩ cum & in urbe ipse sena¬
tum popłmq laniaret. & foris male circum¬
actum exercitum assidua hostes cede confice¬
rent. Nam quanta fuerint diurpanis daco¬
rum regis cum fusco ducȩ prelia. quantaq
romanorũ dades longo textu euoluerem. nͥ

Expanded text:
nno ab Vrbe condita DCCCXXX Domitianus Titi frater, ab Augusto nonus, fratri successit in regnum. qui per annos xv ad hoc paulatim per omnes scelerum gradus creuit, ut confirmatissimam toto Orbe Christi Ecclesiam datis ubique crudelissimae persecutionis edictis conuellere auderet. is in tantam superbiam prolapsus fuit, ut dominum sese ac deum uocari scribi colique iusserit. nobilissimos e senatu inuidipraedae causa, alios palam interfecit, alios in exsilium trusit, ibique trucidari imperavit. Libidinis intemperantia quidquid cogitari potest, fecit. Plurimas urbis aedes, destructis populi Romani rebus, exstruxit. Bellum adversum Germanos et Dacos per legatos gessit pari reipublicae pernicie; cum et in Urbe ipse senatum populumque laniaret, et foris male circumactum exercitum assidua hostes caede conficerent. Nam quanta fuerint Diurpanei, Dacorum regis, cum Fusco duce praelia, quantaeque Romanorum clades, longo textu evolverem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
deleuit. et egiptum quamuis prius uicta. tẽ
tamen subactam comimuutamq ferro persa¬
rum. subiecit imꝑio. Iam hinc statim aroma¬
nis aduersum samnitas. gentem opib armnisq
ualidam pro campanis ⁊ sedic inis bella suscep¬
ta sunt. sanniticum bellum ancipiti statu ge¬
ustum. pirrus uel maximus romani nomi¬
nis hostis excepit. Pirri bellum mox punt¬
cum consecutum. eet. Et qũauis numquã
post mortem numȩ. ab elloꝵ cladib fuisse es¬
patentes semper iam portȩ indicent. ex eo
tamen ueluci per meridiem toto impressus

Expanded text:
deleuit et Aegyptum, quamuis prius uictus, tunc deleuit et Aegyptum, quamuis prius uictus, tunc tamen subactam comminutamque ferro Persarum subiecit imperio. Iam hinc statim a Romanis aduvalidam, pro Campanis et Sidicinis bella suscepta sunt. Samniticum bellum ancipiti statu gestum, Pyrrhus, vel maximus Romani nominis hostis, excepit. Pyrrhi bellum mox Punicum consecutum est: et quamvis numquam post mortem Numae a bellorum cladibus 163 fuisse cespatentes semper Jani portae indicent, ex eo tamen, veluti per meridiem, toto impressus
Abbreviated transcription (Latin):
nno si quidem aburbe condita qua¬
imssi funt fedusq pepẽgerunt. Quam ex¬
ingressu cartaginensium in italia maloꝵ gran¬
dinem secuturam continuo harumq miseri¬
arum tenebras iuges historiarum fides locoꝵq
infamia et abhominatio dierum quib ea gesta
une cciam nox ad plurimam diei
partem tendens uisa.ẽ. et saxea de
nubib grando descendens ueris ter¬
ram lapidib uerberauit. Quib
dieb eciam alexander magnus iur
Gille gurges miseriarum atq atrocissimus
Oturbo totius orientis. ẽ. natus. Capitulũ. uii¬
unc eciam ochus cognomento artar¬
Ixerses post transactuma in egipto maxi¬
omum diucurnumq bellum. plurimos
Yiudȩoꝵ in transmigrationem egit. atq
in hircania ad casprum mare habita¬
re p̃cepit. quo ᷤ fibi usq inhodiernum diem
amplissimis generis sui incrementis consistere
atq exinde quandoq erupturos opimoẽ. suiꝰ
eciam belli tempestatem transcurrens et fidonã
opulentissimam phenicis prouinciȩ urben

Expanded text:
nno siquidem ab Urbe condita CCRomam missi sunt, foedusque pepigerunt. Quem ingressum Carthaginiensium in Italiam malorum grandinem secuturam, continuarumque miseriarum tenebras juges, historiarum fides, locorumque infamia, et abominatio dierum, quibus ea gesta x usque ad plurimam diei partem tendi visa est: et saxea de nubibus grando descendens, veris terram lapidibus verberavit. Quibus diebus etiam Alexander Magnus, magnus vere ille gurges miseriarum, atque atrocissimus turbo totius Orientis est natus. Tnc etiam Ochus, qui et Artaxerxes, post transactum in Aegypto maximum. diuturnumque bellum plurimos Iudaeorum in transmigrationem egit atque in Hyrcania ad Caspium mare habitare praecepit : quos ibi usque in hodiernum diem amplissimis generis sui inorementis consistere atque exim quandoque erupturos opinio est. cuius etiam belli tempestate transourrens et Sidonam opulentissimam Phoenicis prouinciae urbem
Abbreviated transcription (Latin):
alderum unde alterum temperasset Hoc mox¬
habitura suppliciĩ quod remedĩ ad tempus
habuisset. cum trepide diuersarũ ꝓuintiarũ
legationes inter succedentes romanorũ duces.
Q truculentiorẽ notitiã mitridatũ alternis ad
utrumq pro ut quemq sors belli attollebat
& incertis satis factionib transferebantur au-¬
gendo periculaq sanabant. Nunc quid con-¬
anuo pompeius & quidẽ pompeius homo ro.¬
banorum moderatissimus ꝑ plurimas partes
orientis finito mitridatico bello egerit. paucis
proferam. Capitulum. UI. xxx

Expanded text:
alalhabitura supplicii, quod remedii ad tempus habuisset: cum trepidae diversarum provinciarum legationes inter succedentes Romanorum duces, et truculentiorem notitia Mithridatem, alternis ad utrumque, prout quemque sors belli attollebat, et incertis satisfactionibus transferebantur, augendo pericula quae sanabant. Nunc quid continuo Pompeius, et quidem Pompeius, homo Romanorum moderatissimus, per plurimas partes entis, finito Mithridatico bello, egerit, paucis proferam. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
uo grauis uerum din. adcuius notitiã non n
iuditu ꝑ fidem uenitur non intelligebat. Hos
autẽ falsos ẽẽ. rationis ipsius luce ꝑuiderat
iliud consuetudini. aliud menti suȩ tribuens.
si estis inquit dii. hoc est dicere. Ego sentiens
esse suꝑ hominẽ potentiorẽ ipsi hominũ po-¬
testati precandi necessitate motus commendo
diligentiã & excuso ignorantiã meã Inuoco qui
ełt. dum conuenio qui non est Qua ꝓpter cum
dolore & timore considerandũ ẽ. qua pena qͦ¬
ue iudicio digni erunt. qui contra inter dictũ
iam ꝓpalatȩ & publicate ueritatis eos sectan¬
tur & colunt deos. dequib ȩtiã illi iam tunc
dubitare poterant. qui adhuc preter eosdem
sure uichil poterant. Ueruntamen breuiter
onsulo. qualia tunc toto orienti tempora ui-
lternis tautorũ ducum uastationib tereban-¬
cur. Cumq quȩ ciuitas tantis concursib media
ineuitabiliter periditabatur. inde accendens

Expanded text:
aeuo grauis uerum Deum, ad cuius notitiam non nisi aeuo grauis uerum Deum, ad cuius notitiam non nisi auditu per fidem uenitur, non intellegebat. hos autem falsos esse rationis ipsius luce peruiderat, aliud consuetudini aliud menti suae tribuens. si estis, inquit, di, hoc est dicere: ego sentiens esse super hominem potentiorem ipso homine potestatem, precandi necessitate motus commendo diligentiam et excuso ignorantiam meam; inuoco qui est, dum conuenio qui non est. quapropter cum dolore et timore considerandum est: qua poena quoue indicio digni erunt, qui contra interdictum iam propalatae et publicae ueritatis eos sectantur et colunt deos, de quibus etiam illi iam tunc dubitare poterant, qui adhuc praeter eosdem scire nil poterant. uerumtamen breuiter consulo: qualia tunc toto Orienti tempora uidealternis tantorum ducum uastationibus terebantur; cum quaeque ciuitas tantis concursibus media ineuitabiliter periclitabatur, inde accensura
Abbreviated transcription (Latin):
filium frustra precatus. ubi mnep¬
rabilem uidit. moriturus exclins¬
se fertur. Qm̃ farnaces inquit n¬
ri iubet. uos si estis dũ patrũ pi¬
cor ut quando cumq & ipse hanc uocẽ albel
suis audiat. S tatimq descendens aduxores.
pelices. ac filias suas uenenũ omnib dedit. Qi
cum ipse nouissimus hausisset. nec tamen
pter remedia quib uitalia sua aduersus le¬
cos noxios sepe obstruxerat ueneno confica ꝑs¬
set. frustraq spatiaretur. si quo tandẽ mod
in fusa pestis ꝑ uenas uegetatione corpoll
ista discurreret. gallum quendã militẽ iam frac¬
to muro discurrentẽ inuitauit eiq iugulum p̃¬
huit. Hunc exitum uitȩ mitridates habuit. no¬
bisq sententiȩ suȩ fortissimũ argumentũ reli-¬
quis. homo omniũ ut ferunt suꝑ stitiosissimꝰ
siphos. omniumq artium peritissimos. Si estis
iiquit dii patrii. ita ille diu colendo ac dui
uerendo ꝑsenserat hos non ẽẽ. certos deos qui&
ĩ. putabantur. rex multȩ experientiȩ atq:

Expanded text:
filium frustra deprecatus, ubi eum inexorabilem vidit, moriturus exclamasse fertur: Quoniam Pharnaces, inquit, mori jubet, vos, si estis dii patrii, precor, ut quandocumque et ipse hanc vocem a liberis suis audiat. Statimque descendens ad uxores et pelices ac filias suas, venenum omnibus dedit. Quod cum ipse novissimus omnium hausisset, nec tamen, propter remedia quibus vitalia sua adversus noxios sucos sepe obstruxerat, veneno confici posset, frustraque spaciaretur, si quo tandem modo infusa pestis acta discurreret, Qallum quendam militem iam fracto muro discurrentem inuitauit eique iugulum praebuit. hunc exitum uitae Mithridates habuit nobisque sententiae suae fortissimum argumentum reliquit homo omnium, ut ferunt, superstitiosissimussophos omniumque artium peritissimos. Si estis, inquit, dipatrii. ita ille diu colendo ac diu quaerendo persenserat hos non esse certos deos, qui esse putabantur. rex multae experientiae atque
Abbreviated transcription (Latin):
euasit. Pudet recordationis. Q uid enim dicam
improbitatẽ magis an miseriarũ romanorum.
immo uerius uel imꝑbam miseriã uel miseram
imꝓbitatẽ. ¶uis credat eo tempore quo aera¬
rium popłi romani egenam stipem priuata col¬
lationc poscebat miles in castris non nisi aut
puer aut seruus. aut sceleratus aut debitor:
Et ne sic quidẽ numcrus idoneus erat. senatꝰ
incuria omnis pene nouitius uidebatur. Postre¬
mo cum ita imminutis fractisq omnib dese¬
rarttur ut consilium derelinquenda italia sib¬
retur. Eo tempore cum unum domesticũ ut
diximus bellũ ferri nullo modo posset. Tra
insuꝑ trans marina bella fuisse suscepta. ¶niꝰ
iu macedonia contra philippũ potentissimũ
cedoniȩ regẽ: Alterũ in hispanta contra hasdr¬
balem hannibalis fratrẽ. Tertiũ insardinia ces
sardos. & alterum hasdrubalẽ carthaginiensre
ducẽ. Extra hoc quartũ haniubalis quo mi
lia premebant̾. Et tamen fortis in alterutris

Expanded text:
euasit. euasit. improbitatem magis, an miseriam Romanorum? imo verius vel improbam miseriam, vel miseram improbitatem. Quis credat eo tempore, quo aerarium populi Romani egenam stipem privata collatione poscebat, miles in cpuer aut seruus aut sceleratus aut debitor et ne sic quidem numero idoneus erat, senatus in curia omnis paene nouicius uidebatur, postremo cum ita inminutis fractisque omnibus desperabatur, ut consilium de relinquenda Italia subiretur: — eo tempore, cum unum domesticum, ut diximus, bellum ferri nullo modo posset, tria insuper transmarina bella fuisse suscepta? unum in Macedonia contra Philippum potentissimum Macedoniae regem, alterum in Hispania contra Hasdrubalem Hannibalis fratrem, tertium in Sardinia contra Sardos et alterum Hasdrubalem Carthaginiensium ducem; extra hoc quartum Hannibalis, quo in Italia premebantur. et tamen fortis in alterutrum
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde sempronio grecho quinto fabio maximo
consulib. claudius. marcellus ex precore pro con¬
sub designatus. hannibalis exercitum prȩlio fu¬
dit. Primusq post tantas rei publicȩ ruinas
spem fecit hannibalẽ posse. superari. Scipiones
autẽ in hispania hasdrubalẽ poenorũ impera¬
torem ad italiam exercitum comparantẽ grauis¬
simo bello oppresserunt. Nam teiginta quinq¬
milia militũ de exercitu eius uel eede uel cap.¬
tione minuerunt. Celthiberos milites quã prim̃
externã manũ romani in castris habere cȩpert̃
Precio sollicitatos ad hostium societate in suã
castra duxerunt. Sempronius gracchus procon¬
sul abhospite suo lucano quoctã ininsidias in¬
ducꝰtus: occisus est Centenius penula centurio
decerni sͥ ultro bellum aduersũ hannibalem
petũt. aquo cum milib octo militũ quos ma¬
ciem eduxerat ꝙsus est. Post hunc gneus fuluius
pretor ab hannibale uictus. amisso exercitu uix

Expanded text:
Deinde Sempronio Graccho, Q. Fabio Maximo Deinde Sempronio Graccho, Q. Fabio Maximo consulibus, Claudius Marcellus ex praetore proconsul designatus, Hannibalis exercitum praelio fudit primusque post tantas reipublicae ruinas spem fecit Hannibalem posse superari. Scipiones autem in Hispania Hasdrubalem Poenorum imperatorem ad Italiam exercitum comparantem gravissimo bello oppresserunt. Nam 35,000 militum de exercitu ejus, vel caede, vel captione minuerunt. Celtiberos milites quam prima externam manum Romani in castri habere coeperunt, pretio sollicitatos ab hostium socicastra duxerunt. Sempronius Gracchus. proconsule ab hospite suo Lucano quodam in insidias inductus occisus est. Centenius Penula centurio decerni sibi ultro bellum aduersum Hannibalem petiit: a quo cum octo milibus militum, quos in aciem eduxerat, caesus est. post hunc Cn. Fuluius praetor ab Hannibale uictus amisso exercitu uix
Abbreviated transcription (Latin):
ab inferis respirare ausi. dictatorẽ decimum
uinium creant. Qui delecto habitu ab annis
quattuor legiones unde cumq contraxit.
Tunc ȩ̨trã scruos spcctati roboris ac uo¬
luntatis uel oblatos. uel si ita opus fuit
publico pretio emptos. sub citulo liberta¬
tis sacramento militiȩ ad egit. A rmna
quȩ de erant. cemplis de traxerunt.
ȩgenti aerario priuate opes refusȩ sunt. Ita eques¬
ter ordo. ita plebs trepida oblita studiorum in
communc consuluit. Iunius quoq dictator an¬
tiquum romanȩ miseriȩ factum recolens. ꝓ sup¬
plemento exercitus edicto uelut asylopa te facto
homines quicumq scelerib ac debitis obnoxũ
c̾ent inpunitate ꝓmissa militiȩ mancipauit.
Quorũ numerus ad sex milia iurorũ fuit. Cam¬
panra uero uel potius om̃is italia ad hannibalẽ
desperata penitus romani status reparatione. de
fecit. Post hoc lutius postumius pretor aduer¬
sus gallos pugnare missus cum exercitu cȩsus est.

Expanded text:
ab inferis respirare ausi dictatorum Decimum ab inferis respirare ausi dictatorum Decimum Iunium creant: qui dilectu habito ab annis militiae quattuor legiones undecumque contraxit. tunc etiam seruos spectati roboris ac uoluntatis uel oblatos uel, si ita opus fuit, publico pretio emptos sub titulo libertatis sacramento militiae adegit. arma, quae deerant, templis detraxerunt, egenti aerario priuatae opes refusae sunt. ita equester ordo, ita plebs trepida oblita studiorum in commune consuluit. Iunius quoque dictator antiquum Romanae miseriae factum recolens, pro supplemento exercitus edicto uelut asylo patefacto homines quicumque sceleribus ac debitis obnoxii essent impunitate promissa militiae mancipauit; quorum numerus ad sex milia uirorum fuit. Campania uero uel potius omnis Italia ad Hannibalem desperata penitus Romani status reparatiofecit. Post hoc Lucius Posthumus praetor adversus Gallos pugnare missus, cum exercitu caesus est.
Abbreviated transcription (Latin):
pretorii uiginiti inter fccti sunt. senatores uel
capti uel occisi surit. xxx. nobiles iuri. cco. Pe¬
destrium militũ . xl. milia equitum tria mił.
.D. Barro consul cum quinquaginta ȩqui-¬
tibus uenusium fugit. Nec dubium est ul
dimum illum diem romani status futurum
fuisso: si hannibab mox post iuictoriã ad per.¬
uadendam urbem contendisset. Hannibal in
testimonium uictoriȩ suȩ .tres modios anu.¬
lorum aurcorũ carthaginem misit. Quos
ex manib interfectorum ȩquitum roma¬
norum senatorumq detͣ xerat. Usq ad eo
autẽ ultuna desperatio rei publice. apud
residuos romanos fuit. ut senatores dere¬
linquendam italiam sedibusq querendis con-¬
silium incundem putarent. Quod auctore
cecilio mecello confirmatũ fuisset nisi cor¬
neluis scipio tribunus tunc militũ idemq
post africanus districto gladio deterruisset.
ac potius ꝓpatriȩ defensione in sua uerha
iurare coegisset. Romani ad spem uicȩ quasi

Expanded text:
praetorii uiri uiginti interfecti sunt, senatores uel praetorii uiri uiginti interfecti sunt, senatores uel capti uel occisi sunt triginta, nobiles uiri trecenti, pedestrium militum XL milia, equitum tria milia quingenti. Varro consul cum quinquaginta equitibus Venusium fugit. nec dubium est ultimum illum diem Romani status futurum fuisse, si Hannibal mox post victoriam ad pervadendam urbem contendisset. Hannibal in testimonium victoriae suae tres modios annulorum aureorum Carthaginem misit, quos ex manibus interfectorum equitum Romanorum senatorumque detraxerat. Usque adeo autem ultima desperatio reipublicae apud residuos Romanos fuit, ut senatores de relinquenda Italia sedibusque quaerendis consilium ineundum putarent. Quod auctore Cecilio Metello confirmatum fuisset, nisi Cornelius Scipio, tribunus tunc militum, idem qui post Aphricanus, distriac potius pro patriae defensione in sua uerba iurare coegisset. Romani ad spem uitae quasi
Abbreviated transcription (Latin):
du milia ceciderunt. Famosũ hoc apud trans¬
sumennum lacum certamen fuit tanta dade
rmana. maxinȩ cum ita intentus pugnan¬
dum ardor extiterit. ut grauissimũ terrȩ
notum qui tunc forte tam uehemens fac.¬
is c̃. ut urbes diruisse. montes transtulis
sseidisse rupes. & flumina retrorsum co-¬
ilse reftratur. pugnantes omni non seuse¬
int factam ad transsumetinũ ruiani:
SQGUETUR pugna cauensis. quã¬
uis fabii maximi dictatoris tem¬
pus mediũ fuerit qui impetum
hannibalis cunctando tardauit.
uarro consules contra hannibalẽ missi in pa-
cientra uarronis consulis. in felicissime apud
cannas apuliȩ uicum omines pene romani spei
uires ꝑdiderunt. Nam mea pugna. xl iiii
milia romanorũ utterfecta sunt. quamquã
& de exercitu hannibalis magna pars cȩsa
esta nullo tamen punico bello romani adeo
adextrema internetionis adducti sunt. Pcriit
en̾i ineo consul çmilius paulus. consulares autẽ

Expanded text:
duo milia ceciderunt. famosum hoc apud Traduo milia ceciderunt. famosum hoc apud Trasumennum lacum certamen fuit tanta clade Romana, maxime cum ita intentus pugnantum ardor extiterit, ut grauissimum terrae motum, qui tunc forte tam uehemens factus est, ut urbes diruisse, montes transtulisse, discidisse rupes et flumina retrorsum coegisse referatur, pugnantes omnino non senserint. factam ad Trasumennum ruinam sequitur pugna Cannensis, quamuis Fabii Maximi dictatoris tempus medium fuerit, qui impetum Hannibalis cunctando tardauit. uimpatientia Varronis consulis infelCannas Apuliae uicum omnes paene Romanae spei uires perdiderunt. nam in ea pugna XLIIII milia Romanorum interfecta sunt, quamquam et de exercitu Hannibalis magna pars caesa est. nullo tamen Punico bello Romani adeo ad extrema internecionis adducti sunt. periit enim in eo consul Aemilius Paulus, consulares aut
Abbreviated transcription (Latin):
pratum obrueret᷑. Primo uere ꝓgressus ar¬
quit propͥorem sed palustrem uiam. Et tc̃
int sarnus latȩ redundans. pendulos & dis¬
suitos campos reliquerat. dequib dictum ẽ.
Et quȩ rigat equora sarnus. In quos cum exer¬
au ꝓgressus hannibal nebulis maximeqͣ de
piluse exhalabantur ꝓspectum aufertutib.
nignã partẽ sociorum iumentorũq ꝑdidit.
sidtis uix difficultatẽ itineris euasit. Sed ocu-¬
lim queo iam dudum ȩger erat. uiolentia frigo¬
ts. ingiliarum. ac laboris. amisit. Ubi uero
prixinus castris Namminii consulis fuit. uas¬
titione circum iacentium locorũ flamminium
nbellũ excitauit. Hȩc pugna ad transsumen¬
qnuim lacum facta est. U bi exercitus romanus
nselicissimȩ artȩ circumuentus hanmbalis furi-¬
ditis trucidatus est. Ipse quoq consul ecci¬
sus.xxu. milia romanorũ inco prelio cȩsa.ui.
nilia cipta referuntur. De exercitii hannibal.

Expanded text:
aratum obrueret primo uere progressus araratum obrueret primo uere progressus arripuit propiorem sed palustrem uiam et cum forte Sarnus late redundans pendulos et dissolutos campos reliquerat, de quibus dictum. est : et quae rigat aequora Sarnus. in quos cum exercitu progressus Hannibal nebulis maxime, quae de palude exhalabantur, prospectum auferentibus magnam partem sociorum iumentorumque perdidit. ersedens, uix difficultatem itineris euasit; sed oculum, quo iamdudum aeger erat, uiolentia frigoris uigiliarum ac laboris amisit. ubi uero proximus castris Flaminii consulis fuit, uastatione circumiacentium locorum Flaminium in bellum excitauit. haec pugna ad Trasumennum lacum facta est. ubi exercitus Romanus infelicissime arte circumuentus Hannibalis funditus trucidatus est; ipse quoque consul occisus; xxv milia Romanorum in eo proelio caesa, sex milia capta referuntur. de exercitu Hannibalis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui similiter apud eundẽ fluiium congi¬
sus. amisso exercitu pene solus euasit. Inci
tamen bello ȩcrã hannibal. iuictus ẽ: Qui
postea quam inetrurtam primo uere transi¬
ret. in summo appennino tempestate corio¬
tus biduo continuo immobiliter cum exa¬
citu niuib conclusus & honustus ob rigit
Ubi magnus hominũ numerus. umenta us¬
plurum. elefanti autẽ pęne om̃s frigoris i¬
cerbitate perierunt. At utro alter̃ tun
scipio frater consulis scipionis in hispania
runa bella gessit. Magonem quoq piss¬
rum ducem bello uicit & tepit. Cay¬
guis territi sunt. Nam es
lis orbis minm uisus t. q
pud arpos palme inceloe
Sol quoq pugnase cll¬
linia. apud capenas inter dui duas lunas ortas.
nsirdinia sanguinẽ duo scuta sudasse. filis¬
as cilum scindi uelut magno hiatu uisum. ap̃
anchium metentib cruentas spicas incorbẽ
atcidisse Igitur hannibal sciens flamminiũ
onsulẽ solum incastris ẽe. quo celerius in.¬

Expanded text:
qui similiter apud eundem fluuium congresqui similiter apud eundem fluuium congressus, amisso exercitu paene solus evasit. in eo tamen bello etiam Hannibal sauciatus est. qui postea, cum in Etrnriam primo uere transiret, in summo Appennino tempestate correptus, biduo continuo inmobiliter cum. exercitu niuibus conclusus et onustus obriguit. ubi magnus hominum numerus, iumenta conplurima, elephanti paene omnes frigoris acerbitate perierunt. at uero alter tunc Scipio, frater consulis Scipionis, in Hispania plurima bella gessit, Magonem quoque Poenorum ducem bello uicit et cepit. Dodigiis territi sunt. nam et solis orbis minui uisus est et apud Arpos parmae in caelo uisae, sol quoque pugnasse cluna, apud Capenas interdiu duas lunas ortas, in Sardinia sanguine duo scuta sudasse, Faliscis caelum scindi uelut magno hiatu uisum, apud Antium metentibus cruentas spicas in corbem decidisse. igitur Hannibal sciens Flaminium consulem solum in castris esse, quo celerius imp