comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dereliquit appellauerit dehis duob liceat illisacra¬
m̃tũ in patria sua. id in legitimo suisacram̃tiloco
iurandũ offerre et is quicũ eolitigat siue lit sequat᷑
illũ in patriã suã ad recipiendũ illud sacram̃tũ.
Ipsetamen primo ineodẽ loco. id ẽ. ub iint̃ pella¬
tus . ẽ. satis faciat tã comiti etiudicib quã aduer¬
sario suo testib ꝓbando qđrẽ quae abeo que¬
in legesalica c̃tinet᷑ int̃ francos. ꝑxii. denario¬
rũ soł conponat᷑ excepto ubhc̃ tentio ẽtrasaxo¬
nes et frisiones ex orta fuerit: ibiuolumꝰ utdal
soluere debet. DESIUhoaN
manniat᷑ : deceteris uero causis ubiq: ratio¬
nẽ ẽ redditurus Si post secđam comitis
ã monitione aliquis ad mallũ uenire nolue¬
rit: reb ei inbannũ missis suenire etiustitũ

Expanded text:
dereliquid, appellaverit. De his duobus liceat illi sacramentum in patria sua, id est in legitimo sui sacramenti loco iurandum offerre; et is qui cum eo litigatur, si velit, sequatur illum in patriam suam ad recipiendum illud sacramentum. Ipse tamen primo in eodem loco, id est, ubi interpellatus est, satisfaciat tam comiti et iudicibus quam adversario suo, testibus probando, quod rem, quae ab eo quaein lege Salica continetur, inter Francos per duodecim denariorum solidos conponatur; excepto ubi contentio contra Saxones et Frisiones exorta fuerit. Ibi volumus, ut solvere debet. 12. Ut de manniatur. De ceteris vero causis unde quis rationem est redditurus, si post secundam comitis admunitionem aliquis ad mallum venire noluerit, rebus eius in bannum missis venire et iu
Abbreviated transcription (Latin):
iquis in aliena patria ubi uł ꝓpt̃beneficiã
ł ꝓpt̃ aliã quã libet occasionẽ assiduae c̃uer¬
sarisolet dequalibet causa fuerit int̃pellat᷑
uerbi gratia ut de c̃quisitus uo ł demancipus
suis ibis ecđm legẽs uã iustitiã faciat. et cũta¬
lib c̃iuratorib quales in eadẽ regione ł ꝓuin¬
tia secũ habere potuerit legitimũ sacram̃tũ
iur&. excepto siquiseũ destatusuo. idẽ de lib¬
tatesua ł dehereditate quã eipat̃ suusmoriens.

Expanded text:
quis in aliena patria, ubi vel propter beneficium vel propter aliam quamlibet occasionem adsidue conversari solet, de qualibet causa fuerit interpellatus, verbi gratia de conquesitu suo vel de mancipiis suis, ibi secundum suam legem iustitiam faciat, et cum talibus coniuratoribus, quales in eadem regione vel provincia secum habere potuerit, legitimum sacramentum iuret; excepto si quis eum de statu suo, id est de libertate sua, vel de hereditate quam ei pater suus moriens
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis quãq scriptis de omnib: qua illic ꝑegerint
nobis rationẽ reddere ualeant. DeMAcrT
uaredebent: constitutio genitoris nr̃i penit᷑
obseruanda atq tenenda ẽ. ut uidelicet inan¬
no tria solũ modo generalia placita obseruent:
et nullus eos ãplius placita obseruare cõpellats
nisi forte quilibet autaccusat᷑ fuerit: autaliũ
accus auerit: aut ad testimoniũ ꝑhibendũ uo¬
catꝰ fuerit. ad ceterauero quaẽ centenarute

Expanded text:
verbis quam scriptis, de omnibus quae illic peregerint, verbis quam scriptis, de omnibus quae illic peregerint, nobis rationem reddere valeant. 14. vare debent, constitutio genitoris nostri penitus observanda atque tenenda est, ut videlicet in anno tria solummodo generalia placita observent, et nullus eos amplius placita observare compellat; nisi forte quilibet aut accusatus fuerit, aut alium accusaverit, aut ad testimonium perhibendum vocatus fuerit. Ad caetera vero, quae vicarii vel
Abbreviated transcription (Latin):
Vt paenitentib: iuxtasca nonic̃a auetori¬
tatẽ paenitentia det̃ etante sus pensos a cõ¬
munione excubare faciant ad ecłae offitiũ
paenitentibus.
Ne in confinio mortis poenitens a recon¬
ciliacione diutines us pendat᷑ etut obla¬
tio eius qui penitens necdũ rec̃ciliat᷑
dehac uita exierit ab eccła recepte t᷑:¬

Expanded text:
t poenitentibus iuxta canonicam auctoritatem poenitentia detur, et ante suspensos a communione excubare faciant ad ecclesiae officium. poenitentibus Ne in confinio mortis poenitens a reconciliatione diutius suspendatur. Et ut oblatio eius, qui poenitens necdum reconciliatus de hac vita exierit, ab ecclesia recipiat
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas cognosciualeat : quã ꝑ illos quiui¬
ciores s̃: Si autẽ contentio quae int̃ eosex¬
ortaest inconfinio duorũ comitatũ fuerit
liceat eis deuicina centena adacentis co¬
mitatus ad causã suã tes tes habere:
aliquod qđ idẽ habet cõmissũ in bannũ foe¬
rit missa etille recognita neiustitiã faci¬
at uenire distulerit annũq acdiem ineo

Expanded text:
veritas cognosci valeat, quam per illos qui viveritas cognosci valeat, quam per illos qui viciniores sunt. Si tamen contentio quae inter eos exorta est, in confinio duorum comitatuum fuerit, liceat eis de vicina centena adiacentis comitatus ad causam suam testes habere. 2aliquod, quod idem habet commissum, in bannum fuerit missa, et ille, re cognita, ne iustitiam faciat, venire distule
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ scutis etfustib incãpodecertent:
et cã pioni quiuictus fuerit: ꝓpt̃ ꝑiuriũ qđ
ante pugnã cõmisit dexteramanus¬
amputeturteriuero eiusdẽ partis
tes tes qui falsi apparuerint mañsuasre¬
dimant: Cuius cõpositionis duae partes ei c̃tra
que testatis̃ dent᷑ ÷ tertia ꝓfredo soluatur
et in seculari quidẽ causa huius cemodi testium
diuersitas cãpo conꝓbet̾: Inecclesi asticis autẽ
causis ubideuna parte seculare de alterauero
ecdesi as ticũ negotiu dẽ modus obseruet᷑:
Vbi uero ex utraq parte ecclesiasticũ fuerit.
rectores earundem ecclesiarũ sise familia¬
rit̃ pacificare uelint licentiã habeant Si
autẽ dehuius cemodi pacificatione Int̾eos
c̃uenire ñ pos s̃ aduocatieorũ in mallo pub¬
lico ad p̃sentiã comitis ueniant etibi legitimꝰ
at̃ minꝰ eorũ c̃tentionib inponatur de ipso
uł depossessione cuius lib& ꝑalios melius rei

Expanded text:
qui cum scutis et fustibus in campo decertent, qui cum scutis et fustibus in campo decertent, Et campioni qui victus fuerit, propter periurium quod ante pugnam commisit, dextera manusamputetur; ceteri vero eiusdem partis testes, qui falsi apparuerunt, manus suas redimant; cuius conpositionis duae partes ei contra quem testati sunt dentur, tertia pro fredo solvatur. Et in seculari quidem causa huiuscemodi testium diversitas campo conprobetur. In ecclesiasticis autem causis, ubi de una parte seculare, de altera vero ecclesiasticum negotium est, idem modus observetur. Ubi vero ex utraque parte ecclesiasticum fuerit, rectores earundem ecclesiarum, si se familiariter pacificare velint, licentiam habeant. Si autem de huiuscemodi pacificatione inter eos convenire non possint, advocati eorum in mallo publico ad praesentiam comitis veniant, et ibi legitimus terminus eorum contentionibus inponatur. Testes vel de possessione cuiuslibet per alios melius rei
Abbreviated transcription (Latin):
ncõpositione uir gildi uolumi ut eadent
quae in lege continent: excepto accipitre
&spata quia ꝓpt̃ illa duos aliquocies ꝑiuriũ
cõmittit᷑ quando maioris p̃tii quã illa s int
esse iurant᷑
eius aut eiquilegib eiusdefensores se deb&
ecisualege ea reddat et quicquid cũ eatulerit
semotim una quãq: rẽ secdmlegẽ reddat::
et sihoc defensor eius ꝑpetrari consenserit
et ide oraptori nihil quaerere uoluerit co
nat et in suꝑbannũ nr̃m idẽ lx soł soluat¬
ł inp̃sentiã nr̃am com̃eũ uenire faciat:
et quanto tẽpore nobis ꝓlacuerit in exiliomi¬
habuerit ettes tes ẽtraeũ ꝑiudiciũ ꝓduc¬
ti fuerint sulle falsos eos eẽ suspicatur:
licea tei alios testes quos meliores potuerit
contraeosopponeres ut ueratiũ testimo¬
nio falsorũ testiũ ꝑuersitas superet᷑: Quod
siãbe partes testiũ ita int̃se dissenserint
ut nulla tenꝰ una pars alteri cedere uelit
eligant᷑ duo ex ipsis: idẽ exutraq parte unꝰ

Expanded text:
conpositione wirgildi volumus ut ea dentur quae in lege continentur, excepto accipitre et spata, quia propter illa duo aliquoties periurium conmittitur, quando maioris pretii quam illa sint esse iurantureius, aut ei qui legibus eius defensor esse debet, cum sua lege eam reddat; et quicquid cum ea tulerit, semotim unamquamque rem secundum legem reddat. Et si hoc defensor eius perpetrari consenserit, et ideo raptori nihil quaerere voluerit, comnat, et insuper bannum nostrum, id est sexa praesentiam nostram comes eum advenire faciat, et quanto tempore nobis placuerit, in exilio mahabuerit, et testes contra eum per iudicium producti fuerint, si ille falsos eos esse suspicatur, liceat ei alios testes, quos meliores potuerit, contra eos opponere, ut veratium testimonio falsorum testium perversitas superetur. Quod si ambae partes testium ita inter se dissenserint, ut nullatenus una pars alteri cedere velit, eligantur duo ex ipsis, id est ex utraque parte unus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpauperib uiduis e+pulit
einiustis occasionib: etc̃suetudinib: nouit̃
institutis sicuts̃ tribata et telonea in meli¬
aui aubi necaqua nec palus nec pons. nec aliquio
tale fuerit unde iuste census ex igipos sit
ł ubinaues sub t̃pontes transire solent siue
inmediof lumine ubinullũ obstaculũ este
ut auferant antiqͣ aut̃ adnram notitiã defe¬
rant᷑¬
eis exibeat᷑ sicut nuꝑ a nob cũ c̃sens uom¬
niũ fideliũ nr̃orũ constitutũ est: etuthoc
missinr̃i omnib: insualegatione constitutis
notũ efficiant DENONIS ET DECIMIS¬
sionẽ inrãmdentur: DEloCISPDeLAuS TRA
NINONICORŨ FACIEN DA
elocisdandis ad claustra ca nonicorũ facienda
side eiusdẽ eccłae reb fuerit : nr̃alibtate c̃cedat᷑
ibi: side alterius eccłae Hliberorũ hominũ: cõmu¬
tet Siautẽ defisconr̃o fuerit: nr̃a li tate c̃cedat:¬

Expanded text:
e pauperibus, viduis et itutis. De iniustis occasionibus et consuetudinibus noviter institutis, sicut sunt tributa et telonea in media via, ubi nec aqua, nec palus, nec pons, nec aliquid tale fuerit, unde iuste census exigi possit, vel ubi naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum obstaculum est, ut auferantur. Antiquae autem ad nostram notitiam deferantueis exhibeatur, sicut nuper a nobis cum consensu omnium fidelium nostrorum constitutum est. Et ut hoc missi nostri omnibus in sua legatione constitutis notum efficiant. 6. De nonis et decimissionem nostram dentur. 48. De locis ad claustra canonicorum facienda. De locis dandis ad claustra canonicorum facienda, si de eiusdem ecclesiae rebus fuerit, nostra libertate concedatur ibi. Si de alterius ecclesiae vel liberorum hominum commutetur. Si autem de fisco nostro fuerit, nostra liberalitate concedat
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is ad moneantur. ut eos celerit᷑ restaurent.
&uteorũuane contentiomi ñ consentiant :
quando dicunt se non aliubi eosdẽ pontes face
re debere: nisi ubi antiquitus fuerant sedibi
ubinunc neces seest: cosdẽ pontes facere iube
dis in cõmune mis sinr̃i ad moneant
ut ab ipsis restiurentur quieos facere¬
solebant / delio doReccłan

Expanded text:
nostris admoneantur, ut eos celeriter restaurent, nostris admoneantur, ut eos celeriter restaurent, et ut eorum vanae contentioni non consentiant, quare debere, nisi ubi antiquitus fuerant; sed ibi ubi nunc necesse est, eosdem pontes facere iubeadis, in commune missi nostri admoneant, ut ab ipsis restaurentur qui eos faceresolebant. 13. De honore
Abbreviated transcription (Latin):
corũdẽ seruorũ domini. Quod cuius cũq ser¬
ui huiuscemodi c̃iurationẽ facere p̃sũpserĩt
posł quã eis haeenr̃a iussio fuerit indicata
re debeat.
et̃ra in littore maris Salđ̃ paciu
ubisalẽ faciunt : uolumꝰ ut aliqui exeis¬
ueniant ad placitũ nr̃m etratio eorũ audiat᷑
ut tunc secđm a equitatẽ int̃ eos definire uale¬
olumus ut uxores
defunctorũ post obitũ maritorũ tertiã
partẽ c̃laborationis quã simul in beneficio
conlaborauer̃ accipiant: et de his rebus quas
is qui illud beneficiũ habuit aliunde addux̃
uł cõparauit uł ei ab amicissuis conlatũ est
has uolumꝰ tã adorfanos defunctorũ quã ad
uxores eorũ peruenire : De
eaggeribus iuxta ligerim faciendis ut
bonus missus cidẽ operip̃ponat᷑: et hocpi¬
pino ꝓnrmmis sũ mandet᷑: ut etille adhocmis¬
sũ ordinet quatenus p̃dictũ op̾ ꝑficiatur:
eduo decimpontib¬
pagenses quieos facere debent amissis

Expanded text:
eorundem servorum domini, quod cuiuscumque sereorundem servorum domini, quod cuiuscumque servi huiuscemodi coniurationem facere praesumpserint postquam eis haec nostra iusso fuerit indicata, re debeat. 8. De terra in litore maris, ubi salem faciunt, volumus ut aliqui ex eisveniant ad placitum nostrum, et ratio eorum audiatur, ut tunc secundum aequitatem inter eos definire valeolumus ut uxores defunctorum post obitum maritorum tertiam partem conlaborationis, quam simul in beneficio conlaboraverunt, accipiant. Et de his rebus quas is qui illud beneficium habuit, aliunde adduxit vel conparavit, vel ei ab amicis suis conlatum est, has volumus tam ad orphanos defunctorum quam ad uxores eorum pervenire. 10. e aggeribus iuxta Ligerim faciendis, ut bonus missus eidem operi praeponatur, et hoc Piper nostrum missum mandetur, ut et ille ad hoc missum ordinet, quatenus praedictum opus perficiatur. 11. De duodecim pontibpagenses qui eos facere debent, a missis
Abbreviated transcription (Latin):
dã aut in longinquis regionib: sualabent
iserui percontumatiã collecta multitu¬
dine alicuiuim intulerint: idẽ autho¬
micidiũ aut incendiũ aut quales cũq reri
to direplacita quãrẽ uolumꝰ ut missinr̃i uł
comes nobis notã faciant: et nos faciemꝰ utad
eorũ placitaueniant. counrib oC¬
lumꝰ ut comites qui adcus todiã maritimĩ
deputatis : Quicũq exeis in suo minis terio
residet deiustitia facienda señ excuset ꝓpt̃
illa custodiã: sed: ibi secũ suos scabineos habeat¬
ctibi placitũ teneat et iustitiã faciat.
quinquenmũ quando placitũ nr̃m habuimꝰ
in compendio casdẽres amiserint ñ eis restitu¬
coniurationib¬
sseruorũ quae fiunt inflandris etinmen¬
pisco et inceteris maritimis locis uolum
ut permis sos nros indicet᷑ dominis seruorũ
illorũ ut constringant eos neultra tales con¬
iurationes facere p̃sumant &ut sciant ipsi

Expanded text:
dam, aut in longinquis regionibus sua habent dam, aut in longinquis regionibus sua habent servi per contumaciam collecta multitudine alicui vim intulerint, id est aut homicidium aut incendium, aut qualiumcumque rerum todire placita: quam rem volumus ut missi nostri vel comes nobis notam faciant, et nos faciemus ut ad eorum placita veniant. 5. Volumus ut comites qui ad custodiam maritimam deputati sunt, quicumque ex eis in suo ministerio residet, de iustitia facienda se non excuset propter illam custodiam; sed si ibi secum suos scabineos habuerit, ibi placitum teneat et iustitiam faciat. quinquennium, quando placitum nostrum habuimus in Compendio, easdem res amiserunt, non eis restituoniurationibus servorum quae fiunt in Flandris et Menpisco et in caeteris maritimis locis, volumus ut per missos nostros indicetur dominis servorum illorum, ut constringant eos, ne ultra tales coniurationes facere praesumant. Et ut sciant ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
destatu hominis¬
dreptiones fecerint: dominiqrũ neglegen¬
tia hoceuenit: ꝓeo ꝙ eos constringere nolu¬
erunt ut talia facere ñ auderent bannũ
nr̃o ẽẽ occupata: uolumꝰ ut mis siñri
inquisitionẽ faciant sinesacramento ꝑue¬
ratiores homines pagi illius circamanen¬
tes : et quic quid deshac causa uerius accer¬
tius inuestigare potuerint ad nr̃amfaci¬
ant ꝑ uenire notitiã btnos tunc definam̃.
quicquid nobis iustũ esseuideat᷑¬
iserui uł ecclaesiastici uł quorũ lib& libero¬
rũ hominũ ꝑsone infiscũ nr̃m c̃fugerint
et ad ominis uł aduocatis eorũ reperti
fuerint. siactor fiscinri in tellexerit
quodeos iuste ñ possit tenere adrm domi¬
niũ eiciat illos de eodẽ fisco etrecipiant
ant: expellateos de eodem fisco. Et post¬
quã ab eisdẽ repetitorib fuerintrecep¬
ti habeat cũ eis legitimã accionẽ et siceos
si poterit ad nram euindicet possessionẽ¬
euassis nr̃is quiad
marcã nr̃am constitutis custodien¬

Expanded text:
est aut homicireptiones fecerint, domini quorum negligentia hoc evenit, pro eo quod eos constringere noluerunt, ut talia facere non auderent, bannumnostro esse occupata, volumus ut missi nostri inquisitionem faciant sine sacramento per veratiores homines pagi illius circummanentes, et quicquid de hac causa verius ac certius investigare potuerint, ad nostram faciant pervenire notitiam, ut nos tunc definiamus quicquid nobis iustum esse videatservi vel ecclesiastici vel quorumlibet liberorum hominum in fiscum nostrum confugerint, et a dominis vel advocatis eorum repetiti fuerint, si actor fisci nostri intellexerit, quod eos iuste non possit tenere ad nostrum dominium, eiciat illos de eodem fisco, et recipiant ere dominium, expellat eos de eodem fisco, et postquam ab eisdem repetitoribus fuerint recepti, habeat cum eis legitimam actionem; et sic eos, si poterit, ad nostram evindicet possessionevassis nostris, qui ad marcam nostram constituti sunt custodien
Abbreviated transcription (Latin):
Quod mundilum̃ sitds̃ altitonans:
hoc iubar exilarat superorũ cordauirorũ/
Inradiansq ꝓcul nubila t&era fugat
hocetiã uatũ caecinit pulcherrime quidã:
olim quod dñs lux sitamanda ds̃
Cuidecus et uirt᷑ laus et ueneratio sẽꝑ.
Imperiũq manet cuncta ꝑeuassacrũ
Ipsetibi tribuat ꝓlixes tẽpora pacis:

Expanded text:
Quod mundi lumen sit Deus altitonans, Hoc iubar exilarat superorum corda virorum, Irradiansque procul nubila tetra fugat. Hoc etiam vatum cecinit pulcherrime quidam, Olim quod dominus lux sit amanda Deus. Cui decus et virtus, laus et veneratio semper, Imperiumque manet cuncta per aeva sacrum. Ipse tibi tribuat prolixae tempo
Abbreviated transcription (Latin):
Deaduocatis ep̃orũ abbatũ comitũ
et abbatis sarũ:
Deuicariis uł centenariis silatrones
celauerint.
Decomitib etuicarus ad monendis
de constitutione legis
Deforestib dominicis:¬

Expanded text:
De advocatis episcoporum, abbatum, comitum et abbatissarum. 61. De vicariis vel centenariis, si latrones celaverint. . De comitibus et vicariis admonendis de constitutione legis. . De forestibus dominicis
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃cilio gangrensi : ut nulliliceat oblationes quaȩ
constituta: sine necessitate rationabili ñ soluant᷑:¬
nc̃cilio ancirano simuentis̃ int̃uos quicũ quad¬
rupedib autcũ c̃sanguineis usq ad septimũ
genuculũ uł masculis c̃tranaturã peccant dura
et districta penitentias coercendi Qua ꝓpt̃
tẽ eius dẽ ut nomina publice ñ recitent᷑ ante
p̃ces sacerdo tales
tẽ eiusdẽ utsiquis sacerdotũ ẽtraconstituta
decreta aliũ p̃sũptiosȩ egerit et porriginolue¬
catholicũ et mis sarũ celebrationes. ut fi

Expanded text:
cilio Gangrensi, ut nulli liceat oblationes quae constituta sine necessitate rationabili non solvantos qui cum quadrupedibus aut cum consanguineis usque ad septimum genuculum vel masculis contra naturam peccant, dura et districta poenitentia sunt coercendi. Quapropttandis. Item eiusdem, ut nomina publice non recitentur ante preces sacerdotalesItem eiusdem, ut si quis sacerdotum contra constituta decretalium praesumptiose egerit et corrigi noluecatholicum et missarum celebrationes, ut fi
Abbreviated transcription (Latin):
Triminalia peccata: multis ieiumis etcrebrisma¬
iñ sacerdotũ in positionib: corũq supplicationib
iuxta canonũ statuta placuit purgaris Ita ut nemo
sinemañ in positione ep̃iauteius iussu alicuius prb
secredatẽe a siis facinorib absolutũ: Nẽ mirandũ
si absolutio peccatorũ ꝑmanꝰ inpositionẽ p̃cib fitsacer¬
dotũ : cũ dñs inueterilege suꝑ capuEhostiae manũ
sacerdotis p̃ceperit inponi: Etenĩsicut tunc ꝑillã
hostiã : itanunc inuocationae scĩ sp̃s qui ẽ remissio

Expanded text:
ata multis ieiuniis et crebris manus sacerdotum impositionibus eorumque supplicationibus iuxta canonum statuta placuit purgari, ita ut nemo sine manus impositione episcopi aut eius iussu alicuius presbiteri se credat esse a suis facinoribus absolutum. Non est mirandum, si absolutio peccatorum per manus impositionem precibus sit sacerdotum, cum Dominus in veteri lege super caput hostiae manum sacerdotis praeceperit imponi. Etenim sicut tunc per illam hostiam, ita nunc per invocat
Abbreviated transcription (Latin):
puellis quib ignorantia suffragat aetatis: aliquan
diu submañ inpositione detentis reddenda cõ¬
munio ẽ Quodsiante p̃finitũ paenitentiae
tẽpus despecti a medicis aut euidentib mortis
pressi indiciis recepta qui quã cõmunionis gratia
conualuerint: seruem in eis quod nicenicanones
ordinar̃ ut habeant᷑ int̃illos qui lnoratione sola
cõmunicant donec impleat̾ spatiũ tẽporis eisdẽ
milis sicutidẽ scĩ canones ordinar̃: hiquiquo lib&
modo xp̃m quẽ semel c̃fessis abiurarint: trib
annis int̃ audientes sint: &postea catecuminis per
mittant᷑ orare ꝑmanꝰ inpositionẽ cõmunionis
catholicȩ gratiã recepturi¬
uipaenitentiã publice gerunt: debent unũ
annũ eẽ cũ cilicio int̃ audientes ułusq ad mag¬
nũdiem. &populo quando intrat inecđam ꝑfusi
lacrimis ueniã postulare p̃cariq qualit̃ septẽ

Expanded text:
puellis, quibus ignorantia suffragatur aetatis, aliqdiu sub manus impositione detentis reddenda communio est. Quod si ante praefinitum poenitentiae tempus despecti a medicis aut evidentibus mortis pressi indiciis recepta quiquam communionis gratia convaluerint, servemus in eis, quod Niceni canones ordinarunt, ut habeantur inter illos, qui in oratione sola communicant, donec impleatur spatium temporis eisdem milis, sicut iidem sancti canones ordinaverunt. Hi qui quolibet modo Christum, quem semel confessi sunt, abiurarint, tribus annis inter audientes sinmittantur orare, per manus impositionem communionis catholicae gratiam recepturiui poenitentiam publice gerunt, debent unum annum esse cum cilicio inter audientes, vel usque ad magnum diem, et populo, quando intrat in ecclesiam, perfusi lacrymis veniam postulare precarique e
Abbreviated transcription (Latin):
tes: Quinq uero uł septẽ annis subiaccand ii
penitentes : manib sacerdotũ: duob etiã oblauo¬
nes modis omnib ñsinant offerre: sed tantũn¬
dopopulis inoratione sotient᷑ Nec confundant
colla sub mittere : qui eũ ñ timuer ab negaretẽ
Quod siut pote mortalis intrametas pseriend
poris ceperit uitae finis urgaere subueitnđ
e implorantib seu abep̃o qui fuenitentiã delit sr
ab alio quitam̃ datã et̃ ꝓbauerit: autiinosiciorꝰ¬

Expanded text:
 annis subjaceant inter poenitentes manibus sacerdotum, duobus etiam oblationes non sinantur offerre, sed tantummodo populis in oratione socientur. Non confundantur Deo colla submittere, qui eum non timuerunt abnegare. Quod si, utpote mortales, intra metas praescripti temporis coeperit vitae finis urgere, subveniendum est implorantibus, seu ab episcopo qui poenitentiam dedit, seu ab alio, qui tamen datam esse probaverit, aut simi
Abbreviated transcription (Latin):
epaenitentib quisiue ex grauiorib: cõmissis siue
ex leuiorib paenitentiã ger̃. sinulla in t̃ueniat
egritudo: quinta fr̃ ante pascha eisremittendũ
romanae eccłae consuaetudo demonstrat : Cete¬
rorũ depondere aestimando delictorũ sacerdo¬
tis ẽ iudicare. ut attendat ad confessionẽ paeniten¬
tis & ad fletus atq lacrimas corrigentis : actũ
iubere dimitti cũ uiderit c̃gruã satis factionẽ :
Sanesiquis egritudinẽ inciderit. atqusq despera¬
tionẽ deuerterit : eiẽ ante tẽpus pasche relaxan¬
dũ nede scło absq: cõmunione discedat: qic &iuib
Iuic̃ uiuio sologentiliũ et escis immolatitiis usis
pos s̃ieiuniis etcrebrismanũ inpositionib: purga¬
ri. Vtde inceps abidolotidis abstinentes. facram̃¬
toruxpipos sint eẽ participes. Siautẽ autidola
adorauer̃ aut homicidus uł fornicationib contam¬
natis : ad cõmunionẽ eos. nisi ꝑpenitentiã publicã

Expanded text:
ero, qui sive ex gravioribus commissis, sive ex levioribus poenitentiam gerunt, si nulla interveniat aegritudo, quinta feria ante Pascha eis remittendum, Romanae ecclesiae consuetudo demonstrat. § 1. Ceterum de pondere aestimando delictorum sacerdotis est judicare, ut attendat ad confessionem poenitentis, et ad fletus atque lacrimas corrigentis, ac tunc jubere dimitti, quum viderit congruam satisfactionem. § 2. Sane si quis aegritudinem inciderit, atque usque ad desperationem devenerit, ei est ante tempus Paschae relaxandum, ne de saeculo absque communione i convivio solo gentilium et escis immolatitiis usi sunt, possunt jejuniis et manus impositione purgari, ut deinceps ab idolothytis abstinentes sacramentorum Christi possint esse participes. Si autem aut idola adoraverunt, aut homicidiis, vel fornicationibus contaminati sunt, ad communionem eos, nisi per poenitentiam publica
Abbreviated transcription (Latin):
radesinire : De hisautẽ qui accepta paennten qua
antequia rec̃cilient᷑ ab hacuita recesserint qũi¬
quã diuersitas p̃ceptorũ dehoc capitulo habeat̾:
illorũ tam̃ nos sententia placuit: quimultiplices
numero debuius modi humamus decreuer̃. Vtet
memoria taliũ inecłis cõmendet᷑ etoblatiopeorũ
dedicata spiritib accipiat᷑:¬
tẽ confirmatũ ẽ. ut siquando prbi uł diaconi in ali¬
qua grauiore culpa conuictifuerint quaeos aminis¬
terio necessesit remoueri: ñeisman̾ tã quã paeni¬
tentib uł tãquã fidelib laicis inponat᷑ Neque ꝑmit

Expanded text:
cepta poenitentia antequam reconcilientur ab hac vita recesserint, quanquam diversitas praeceptorum de hoc capitulo habeatur, illorum tamen nos sententiam placuit sequi, qui multiplices numero de hujusmodi humanius decreverunt, ut et memoria talium in ecclesiis commendetur et oblatio pro eorum dedicata spiritibus accipiats. Confirmandum est ut, si quando presbyteri vel diaconi in aliqua graviori culpa convicti fuerint, qua eos a ministerio necesse sit removeri, non eis manus tanquam poenitentibus vel tanquam fidelibus laicis imponatur, neq
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ sacerdotũ inpositionae : supplicationib eoꝵ
remit tunt᷑ peccata. Nã quando dñs lazarũ suscita¬
uit: a it suis discipulis. Tollite lapidẽ subaudit᷑ ut mor¬
tuus surgat: Dans exemplũ ut sicut ipsimanib: tol¬
lunt lapidẽ ut mortuus surgat: Ita ipsi et suc cesso¬
reseorũ manꝰ paenitentib inponant ut ꝑinpositio¬
nẽ manuũ suis p̃cibus mortuũ desepulchro. lđ pec¬
catorẽ deuitus surgere etreleuare faciant: Et sicut
illi p̃dictũ lazarũ institis iđ funib conligatũ iuben
tech̃o soluunt quiait. solui te illũ et sinite abire:
Ita isticorũ supplicationibus auxiliante dño &co¬
mitante spũscõ qui in his sẽꝑoperat᷑: ꝑ manꝰ in posi¬
tionẽ peccatorũ soluant uincula eosq tẽpore
ascĩs patrib constituto sacracucharistia cõmuni¬
cent: et absolutos. ireꝑmittant.
tsecundũ formã canonũ paenitentib detur
paenitentia et priuseos a comunione suspensos

Expanded text:
sacerdotum, impositionem, vel supplicationibus eorum remittuntur peccata. Nam quando Dominus Lazarum suscitavit, ait suis discipulis: Tollite lapidem subauditur, ut mortuus resurgat; dans exemplum, ut sicut ipsi manibus tollunt lapidem, ut mortuus surgat, ita et ipsi, et successores eorum, manus poenitentibus imponant, ut per impositionem manuum suis precibus mortuum de sepulcro, id est, peccatorem de vitiis surgere et relevare faciant. Et sicut illi Lazarum institis, id est funibus, colligatum, jubente Domino, solvunt, qui ait: Solvite eum, et sinite abire: ita isti eorum supplicationibus auxiliante Domino, et comitante Spiritu sancto, qui in his semper operatur, per manus impositionem peccatorum solvant vincula, eosque tempore a sanctis patribus constituto sacra eucharistia communicent, et absolutos ire permittant. secundum formam canonum poenitentibus detur poenitentia, et prius eos a communione suspensos
Abbreviated transcription (Latin):
bicũq cõmutationes tã tẽpore nr̃oquãq genitor is nr̃i
nabiles factes̃ dissoluant᷑ & recipiat unꝰquisq quod dedit.
Vbi uero mortua manꝰ int̃iac& autalia quae lib&caus a
quaerationabilis ñ eẽ uideat᷑ inuenta fuerit diligent̃¬
tquando cũq: testes adrẽ
sonr̃o et comite incuius tinisterio derequalicũq
agendũ ẽ taleseligantur quales optimi inipsopiso
inuenire pos unt Et non liceat litigatoribus ꝑpͥmia
falsos testes adducere : sicut ꝓctenus fierisolebatio
decausa ebri hominise⁊ deeius tes simno¬
NIO ET DEPLACITOCOMTIS

Expanded text:
bicumque commutationes tam tempore nostro quamque genitoris nostri nabiles factae sunt, dissolvantur, et recipiat unusquisque quod dedit. Ubi vero mortua manus interiacet, aut alia quaelibet causa quae rationabilis esse videtur, inventa fuerit, diligentquandocumque testes ad remnt, a misso nostro et comite, in cuius ministerio de re qualicumque agendum est, tales eligantur, quales optimi in ipso pago inveniri possint. Et non liceat litigatoribus per praemia falsos testes adducere, sicut actenus fieri solebat. De causa ebrii hominis, e de eius testimonio, et de placito comitis
Abbreviated transcription (Latin):
nconcilio cartaginensi de eadere p̃cipit᷑: ut sicuius¬
quã paenitentis publicũ et uulgatissimũ erim̃ esti
quoduni uersã cõmouerit eccłam ante absida manꝰ
ei inponat᷑: et alibi in canonib uł indecretalibus
leoms p̃p p̃cipit᷑ deeadẽre: utabsolutio poeniterite
ꝓmas inpositione ep̃orũ supplicationib fiat & reliq̃
Multa talia et horusimiliaecrtunuo oiieueb¬

Expanded text:
itur; ut si cujusquam poenitentis publicum et vulgatissimum crimen est, quod universam commoverit Ecclesiam, ante absidem manus ei imponatur. Et alibi in canonibus vel decretalibus Leonis papae, praecipitur de eadem re, ut absolutio poenitentium per manus impositionem episcoporum supplicationibus fiat. Et reliqua multa talia, et horum similia. CAP. IV. De
Abbreviated transcription (Latin):
ec absoluendos lapsos infide ASOLUANTUR¬
credamus: nisiper inpositionem manus ep̃i.:
nẽ migrant ad dñm comunicari: ꝓeo quod honor¬
uer̃ pacnitentiã: Quisi super uixerint. stent inord¬
ne penitentũ : ut legitimã cõmunionẽ statuto tẽs
reconciliationẽ et manꝰ inpositionẽ ep̃i łeius iussi

Expanded text:
ec absolvendos lapsos in fide credamus, nisi per impositionem manus episcopnem migrant ad Dominum, communicari pro eo quod honoraverunt poenitentiam. Qui si supervixerint, stent in ordine poenitentum, ut legitimam communionem statuto tempore reconciliatione et manus impositione episcopi vel eius iussu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ificare nonlic& seds̃i aptauidet᷑ ad consecrandũ ind
euulsa corpora etrasis uellotis lignis eius reaedi ficet
Si haec consecrata prius fuit missas sinea celebrare
licet: si tam̃ fideles fuerint qui in ea sepultis.
cere: sed psalmũ tantũ autres ponsoria sin ealł.¬

Expanded text:
sanctificare non licet. Sed si apta videtur ad consecrandum, inde evulsa corpora et rasis vel lotis lignis eius, reaedificetur. Si haec consecrata prius fuit, missas in ea celebrare licet, si tamen fideles fuerint, qui in ea sepulti sucere, sed psalmum tantum aut responsoria sine al
Abbreviated transcription (Latin):
diiudicet᷑ : et int̃ imsuã ex cõmunicationẽ custodiat.
Quodsi aliquis ista. om̃a contẽpserit etep̃s hoc
minime em̃dare potuerit. regis iuditio exilio
scu maliis scõrũ patrũ synodalib edictis etm
pit̃ ut nullus audeat eis cõmunicare: Siquis
uero eis cõmunicat: similisententiae subiaceat
consilio uł litteris ep̃orũ uł metropolitam ñ au¬
deant regalẽ dignitatẽ ꝓsuis causis clamare:
sed in comumie p̃orũ c̃cilio causaeorũ ex aminet᷑¬
tẽ ineodẽ c̃cilio p̃cipit᷑ ut auespera usq adues¬
perã dies dominica serue t᷑
nomina nec fingant᷑ nec nominent᷑: nisu illoꝵ
quos habemꝰ in auctoritate his̃ michahel
teat mulieres ad altare in gredi
aut que libei exclero ꝑ pecumas ordinare
quia utriq deponendis et quiordinat et qui
ordinat᷑ : nec ñ et quimediator est in t̃eos¬
nitatẽ : deiciat᷑ ipse et ordinator eius eta cõmunio

Expanded text:
diiudicetur; et interim suam excommunicationem custodiat. diiudicetur; et interim suam excommunicationem custodiat. Quod si aliquis ista omnia contempserit et episcopus hoc minime emendare potuerit, regis iudicio exilio seu in aliis sanctorum Patrum synodalibus edictis, et in pitur ut nullus audeat eis comvero eis communicat, simili sententiae subiaceat,consilio vel litteris episcoporum vel metropolitani non audeant regalem dignitatem pro suis causis clamare, sed in communi episcoporum concilio causa eorum examinettem in eodem concilio praecipitur, ut a vespera usque ad vesperam dies dominica servetur.nomina nec fingantur nec nominentur, nisi illorum, quos habemus in auctoritate. Hi sunt, Michahel,teat mulieres ad altare ingredi. aut quemlibet ex clero per pecunias ordinare: quia utrique deponendi sunt, et qui ordinat, et qui ordinatur, necnitatem, deiciatur et ipse et ordi
Abbreviated transcription (Latin):
degradat᷑ ulex comunicat᷑ fuerit et ipse
ꝑ contẽptũ postea aliquid desuo officio si ne
comiatu facere p̃sũpserit. et pos tea ab ep̃o
correptus et ex cõmunicat fuerit. quicũ
ipso cõmunicauerit scient̃ sciat se eẽ. ex cõ¬
municatũ similit̃ : Quicũq clericus uł laicͦ
aut femina inces tũ cõmiserit etabep̃osuo
correptꝰ se emendare noluerit et ab ips
ex cõmunicat fuerit. quipͥ ea cũ ipso cõmu¬
nicauerit: similit̃ ex cõmunicet᷑ : Etut
sciatis qualis sit modus istius ex cõmunica¬
tionis: ineccłam ñ deb& intrare. Neccũul¬
lo xp̃iano cybũ uł potũ sumere : nec eius mu¬
nera quis quã accipere debet uł osculũ por¬
rigere nec inoratione seiungere nec saluta¬
re: ante quã ab ep̃osuo sit reẽciliat᷑ Quod su
liquis sereclamauerit qđ inius tesit ex cõmu¬
nicat᷑ licentiã habeat ad m& ropolitanũ ep̃m
uenire : utibidẽ secđm canonicã institutionẽ¬

Expanded text:
degradatus, vel excommunicatus fuerit, et ipse per contemptum postea aliquid de suo officio sine commeatu facere praesumpserit, et postea ab episcopo correptus et excommunicatus fuerit, qui cum ipso communicaverit scienter, sciat se esse excommunicatum similiter. Quicunque clericus vel laicus aut femina incestum commiserit et ab episcopo suo correptus se emendare noluerit, et ab ipso excommunicatus fuerit, qui postea cum ipso communicaverit, similiter excommunicetur. Et ut sciatis, qualis sit modus istius excommunicationis, in ecclesiam non debet intrare, nec cum ullo christiano cibum nec potum sumere; nec eius munera quisquam accipere debet, vel osculum porrigere, nec in oratione se iungere, nec salutare, antequam ab episcopo suo sit reconciliatus. Quod si aliquis se reclamaverit, quod iniuste sit excommunicatus, licentiam habeat ad metropolitanum episcopum venire, ut ibidem secundum canonicam institutione
Abbreviated transcription (Latin):
uipienitentiã in mortis agit periculo: ñ diutine arec¬
liationis gratia differenđ ẽ: Sed sipaerto mortis
urga & periculũ: paenitentia ꝑmanꝰ inpositionẽ accep¬
ta statim & rec̃ciliatio adhibenda est: Ne prius ab
humanis reb eger abscedat: quãdonũ rec̃ciliato¬
nis accipiat. Sicq suꝑsti tib: quodam modo dolors
uidetͥ ee ꝑpetuũ si pcisũ a beccłae membris cũ quila¬
q recciliationis ñ meruit gratiã raptim a p̃sentiuta
mortis natura subduxerit. Vnde iuxta papelconis
edictũ hisquuntẽpore necessitatis et in periculur
grentes sins tantia p̃sidiũ paenitentiae  Qoxiec̃¬
tilationis reme did implorant: Nec satis facciolet¬

Expanded text:
ui poenitentiam in mortis agit periculo, non diutine a reconciliationis gratia differendus est. Sed si profecto mortis urget periculum, poenitentia per manus impositionem accepta statim et reconciliatio adhibenda est, ne prius ab humanis rebus aeger abscedat, quam donum reconciliationis accipiat, sicque superstitibus quodam modo doloris videtur esse perpetuum, si praecisum ab ecclesiae membris eum, qui utique reconciliationis non meruit gratiam, raptim a praesenti vita mortis natura subduxerit. Unde iuxta papae Leonis edictum his, qui in tempore necessitatis et in periculi urgentis instantia praesidium poenitentiae et mox reconciliationis remedium implorant, nec satis
Abbreviated transcription (Latin):
ultiplex misericordiadĩ italapsis humanis
subuenit: ut ñsolũ ꝑbaptismi gratiã sed&iã
ꝑpaenitentiae medicinã. spesuitae reparet᷑ aet̃nȩ
Etqui regenerationis dona uiolar: ꝓpriose iuditio
c̃dẽpnantes. ad remissionẽ criminũ ꝑueniant :¬
Sicdiuinae uoluntatis p̃sidus ordinatis: ut indulgen¬
tiã dĩ nisi supplicationib sacerdotũ neque ant oba¬
tib paenitentiae sanctionẽ darent. etabeadẽ salu¬
britatis factionae purgatos ad comunionẽ sacram̃¬
torũ ꝑianuã reẽciliationis ad mitterent : Cui utiq
operi incessabilit̃ ipse saluator int̃uenit: quinũ qui
his ab est. Sic̃ ipseait. Ecce ego uobiscũ sũ omnibus
dieb usq ad consũmationẽ scłi : Qua dere innuit᷑
utsiquid ꝑserui tutẽ nr̃am bono ordine et grato
p̃sentis exciderit : etprius quã ad constituta remedia
ꝑueniat tẽporalẽ uitã humana c̃ditione fimerit
qđ manens incorpore ñ recepit C̃sequi exutꝰ cirne

Expanded text:
ultiplex misericordia Dei ita lapsis humanis subvenit, ut non solum per baptismi gratiam, sed etiam per poenitentiae medicinam spes vitae reparetur aeternae, et qui regenerationis dona violarunt, proprio se iudicio condemnantes ad remissionem criminum perveniant sic divinae voluntatis praesidiis ordinatis, ut indulgentiam Dei nisi supplicationibus sacerdotum nequeant obtibus poenitentiae sanctionem darent et ab eadem salubri satisfactione purgatos ad communionem sacramentorum per ianuam reconciliationis admitterent. Cui utique operi incessabiliter ipse Salvator intervenit, qui nunquam his abest, sicut ipse ait: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem seculi. Qua de re innuitur, ut si quid per servitutem nostram bono ordine et grato praesentis exciderit, et priusquam ad constituta remedia perveniat temporalem vitam humana conditione finierit, quod manens in corpore non recepit, consequi exutus carne
Abbreviated transcription (Latin):
norib: eẽ mereat᷑: Qm̃s ine manꝰ inpositione ne mo
ab soluit᷑ ligatus: Et ideo dñs etmagis ternr̃ discipu¬
lissuis acsucces soribus eorũ ligandi acsoluendi
dedit potes tatẽ ut peccatores ligandihabeant potes¬
tatẽ et poenitentiã condigne agentes absolui.
atq peccata cũ diuina inuocatione dimitti queant:
Nec mirũ hoc quia si homines suis seruis dant potes tatẽ
de subditis ligandi et soluendi uel nocendi eta diuuan¬
di apud se: quanto magis dñs omniũ hominũ hane po¬
tes tatiue potestatẽ p̃positis scaẽ eccłae deditdicens:

Expanded text:
noribus esse mereatur: quoniam sine manus impositione nemo noribus esse mereatur: quoniam sine manus impositione nemo absolvitur ligatus. Et ideo dominus et magister noster discipulis suis ac successoribus eorum ligandi ac solvendi dedit potestatem, ut peccatores ligandi habeant potestatem, et poenitentiam condigne agentes absolvi atque peccata cum divina invocatione dimitti queant. Nec mirum hoc. Quia si homines suis servis dant potestatem de subditis ligandi et solvendi vel nocendi et adiuvandi apud se, quanto magis dominus omnium hominum hanc potestative potestatem praepositis sanctae ecclesiae dedit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit: nec decimã ad alterũ ꝑtinentẽ audea treci¬
tnemosacerdotũ populi sibi peccatahe faNonci¬
c̃fitentiũ sine auctoritate cinonũ iudicare p̃su¬
mat : etut quando unicinq quis quã sacerdos
sibi scelera sua c̃fitenti luxta p̃dictũ canonicũ
modũ poenitentiã tribuit : nisicomã dimiserit
authabitũ mutauerit man̾ei secđm canonicã
auctoritatẽ inponat cũ orationibus quae insa¬
cramentorio ad dandã poenitentiã continentur:
Siuero occulte et sponte confessus fuerit occulte
fiat: Et sipublice acmanifeste conuictus aut
confessus fuerit: publice acmanifeste fiat: et
publice corã eccła iuxta canonicos peniteat grid
Post ꝑ actã uero secđm canonicã institutionẽ¬
pacnitentiã occultae ułmanifeste : canoni caerecon¬
ciliaet et mañei cũ orationibus quae insacramentorio
ad reconciliandũ poenitentẽ. continent᷑ inponat᷑
ut diuinis p̃cib et miserationib abso lutus as uisfaci¬

Expanded text:
fuerit, nec decimam ad alterum pertinentem audeat recit nemo sacerdotum populi sibi peccata confitentium sine auctoritate canonum iudicare praesumat. Et ut quando unicuique quisquam sacerdos sibi scelera sua confitenti iuxta praedictum canonicum modum poenitentiam tribuit, si comam dimiserit aut habitum mutaverit, manus ei secundum canonicam auctoritatem imponat cum orationibus, quae in sacramentario ad danuam poenitentiam continentur. Si vero occulte et sponte confessus fuerit, occulte fiat. Et si publice ac manifeste convictus aut confessus fuerit, publice ac manifeste fiat, et publice coram ecclesia iuxta canonicos poeniteat gradus. Post peractam vero secundum canonicam institutionepoenitentiam occulte vel manifeste, canonice reconcilietur et manus ei cum orationibus, quae in sacramentario ad reconciliandum poenitentem continentur, imponatur, ut divinis precibus et miserationibus absolutus a suis faci
Abbreviated transcription (Latin):
dẽrectã teneant et baptismacatholicũ
obseruent: et missarũ p̃ces bene intelle¬
gant: etut psalmidigne secđm diuis iones
uersuũ modulentur: & dominicã oratio¬
nem ipsi intelle gant et omnibus p̃dicem
intellegendã. ut quis quis sciat quid petat
adõ et ut gloria patri cũ omni honore api¬

Expanded text:
dem rectam teneant, et baptisma catholicum observent, et missarum preces bene intellegant, et ut psalmi digne secundum divisiones versuum modulentur, et dominicam orationem ipsi intellegant et omnibus praedicent intellegendam, ut quisque sciat quid petat a Deo. Et ut Gloria Patri cum omni honore ap
Abbreviated transcription (Latin):
ploconponat: Et simuitã eãdux̃ legẽ suã ei conponat:
illã uero ulterius non attingat. Detio
PAENI TENTIA AGEI¬
nũ nr̃m intriplo conponat: et uirgildũ ꝓximiseius ꝑsoluat¬
DEEBGENUATIONEBCEPTORUSDOMINICO
ebbseruatione p̃ceptorũ nr̃orũ et inmunitatũ p̃cipimꝰ:
ut ita obscruentur: sicut a nobis etabante cessoribus

Expanded text:
plo conponat. Et si invitam eam duxit, legem suam ei conponat, illam vero ulterius non adtingat. 5. De paenitentiam agenum nostrum in triplo conponat, et wirgildum eius proDe observatione praeceptorum dominicorum. De observatione praeceptorum nostrorum et inmunitatum, ut ita observentur sicut a nobis et ab antecessoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ex inde auferat: etubi adnr̃mbene ficiũ eccłae ꝑti¬
nentes diuise inuente fuerint: ut describant᷑
statuta sibi seruitiũ exigunt: quicũq ꝓhac causa accu¬
satus fuerit comes uel missi hoc quod inde sub tractũe
edecimis quae populus darenonuult nisi quolib& mb
ab eoredimantur: ab ep̃is ꝓhibendũ estnefiat. Et siqus
contẽptor inuentus fuerit. et nec ep̃m nec comitẽ
audire uoluerit : sinr homosuerit adp̃sentiã nram
uenire compellat᷑. Ceteriuero: distringantur uti¬
uiti ecłae restituant qui uoluntariae dareneglexer̃¬
t nullus ebrius suã fausã inmallo possit conquirere nec
testimoniũ dicere: nec placitũ comes habeat rusi ieiunus.

Expanded text:
exinde auferat. Et ubi ad nostrum beneficium ecclesiae pertiexinde auferat. Et ubi ad nostrum beneficium ecclesiae pertinentes ita divisae inventae fuerint, ut describatur, statuta sibi servitium exigunt, quicunque pro hac causa accusatus fuerit, comes vel missi hoc quod inde subtractum esdecimis, quae populus dare non vult, nisi quolibet modo ab eo redimantur, ab episcopis prohibendum est ne fiat. Et si quis contemptor inventus fuerit, et nec episcopum nec comitem audire velit, si noster homo fuerit, ad praesentiam nostram venire conpellatur; ceteri vero distringantur, ut inviti ecclesiae restituant, qui voluntariae dare neglexert nullus ebrius suam causam in mallo possit conquirere, nec testimonium dicere. Nec placitum comis habeat, nisi ieiunus.
Abbreviated transcription (Latin):
tom̃s fideles cõmunicent et ad missas ꝑspectent : sine
aliqua occasione.
pacem habeat. nec siteinecesse eccłam ingredi: et nul¬
lus eũ inde peruim abstrahere p̃sumat sedliceat
confiteri qđ fecit. et in de ꝑmanus bonorũ hominũ
ctorationes faciant: ꝓdiuersis plagis quas assiduae:
laua cri suscipiunt: crudire sũmoperestudeant :
Illos quia eos genuer̃ eteis adõdatis̃: et istos quia peis
fide iussores existunt: Dee
unt uł de eccłis eiciunt etabep̃o uła quolibet misso
comineo aclmoniti obocelire holuetint ercluannũ
nr̃mreuuadiare cogantur et ꝑfideiussores ad palat¬
ũ nr̃muenire iubeantur : et tuncnos decerne mꝰutrũ
nobis placeat ut aut illũ bannũ ꝑsoluat autaliã mar¬
mis carã sustineat: DeECCLESISINT COHERE DEOD¬
tenus siscđm ꝓuidentiã et ad monitionẽ ep̃i ipsi cohe¬
redes ea suoluerint tenere ethonorare faciant:
Sinautẽ hoc contradxerint : ut inepĩ potestatemane¬
at utrũ eas ita consistere ꝑmittat autreliquias

Expanded text:
omnes fideles communicent et ad missas perspectent sine aliqua occasione. pacem habeat, nec sit ei necesse ecclesiam ingredi; et nullus eum inde per vim abstrahere praesumat, sed liceat confiteri quod fecit, et inde per manus bonorum hominum et orationes faciant pro diversis plagis, quas assidue prlavacri suscipiunt, erudire summopere studeant; illos, quia eos genuerunt et eis a Domino dati sunt; et istos, quia pro eis fideiussores existunt. 97. unt, vel de ecclesiis ejiciunt, et ab episcopo vel quolibet misso dominico admoniti obedire noluerint, ut bannum nostrum rewadiare et per fidejussores ad palatium venire jubeantur; ut tunc nos decernamus utrum nobis placeat ut illum bannum persolvant, aut aliam armiscaram sustineant. De ecclesiis inter cohaeredetenus si secundum providentiam et admonitionem episcopi, ipsi coheredes eas voluerint tenere, et honorare faciant. Sin autem hoc contradixerint, ut in episcopi potestate maneat, utrum eas ita consistere permittat, aut reliquias
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃cilio cartaginensi. primo omniũ necesse ẽ
ut fides scãe trinitatis etincarnationis xp̃ipas¬
sionis resurrectionis et ascensionis incaelos
culo constitutis: et c̃uertunt se ad dm̃ : ut can¬
nice in quirant᷑ derec̃ciliatione: et canonice
eorũ uit aẽ accus abilis : ñ audeant epõs ułma¬
iores natu accusare :
cõmunicauerit : ex cõmunicet᷑ etipse
pã incurrerint: apudecclesi asticos iudicent᷑

Expanded text:
cesse est, ut fides sanctae Trinitatis et incarnationis Christi, passionis, resurrectionis et ascensionis in coelos culo constituti sunt et convertunt se ad Deum, ut canonice inquirantur de reconciliatione, eeorum vita est accusabilis, ut non audeant episcopos vel maiores natu accusare. Ocommunicaverit, excommunicetur et ipsepam incurrerint, apud ecclesiasticos iudicentur,
Abbreviated transcription (Latin):
iquis uendi derit resalienas sineuoluntate domi¬
nisui aut seruũ aut ancillã aut quã cũq rẽ: ipsã
legib: reddat et similẽ aliã addat & supsã ñ potest
inuenire : duas c̃similes et aequalis meriti reddat:
dequa drupedib unuoculũ excusserit: ad p̃ciet᷑
regit hominẽ occiderit ñ requirat᷑ ei. nec ꝓpterea
faidosus sit: quialexetius sio dominica occidite ũ
et ipse ñ potuit c̃tradicere : Princepsuero et suc¬
ces sores eius defendant eũ. et totã ꝓgememeius:
neobhocpereat aut malũ patiat᷑: qđ siꝓpterea ip¬
se aut eius ꝓgenies aliqđ mali passi fuerint autoc¬
cisi: duplicit̃ c̃ponant᷑¬

Expanded text:
quis vendiderit res alienas sine voluntate domiquis vendiderit res alienas sine voluntate domini sui, aut servum, aut ancillam, aut quamcunque rem, ipsam legibus reddat, et similem aliam addat. Et si ipsum non potest invenire, duos consimiles et aequalis meriti reddat. de quadrupedibus unum oculum excusserit, adpretietur regit, hominem occiderit, non requiratur ei nec propterea faidosus sit; quia lex et iussio dominica occidit eum et ipse non potuit contradicere. Princeps vero et successores eius defendant eum et totam progeniem eius, ne ob hoc pereat aut malum patiatur. Quod si propterea ipse aut eius progenies aliquid mali passi fuerint aut occisi, dupliciter conponat