comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humilis. blandus pius. mansuetuᷤ appa¬
ruit.
Inreligiosis etiam recto tramite exorbitanti¬
bus. terribilis atq austeritate pleniᷤᷤ extitit
ut merito credat᷑ alter dõ suscitante nr̃is in
tẽporibus ex surrexisse. & si ñ corpore. tam̃
spũ & uirtute. Huic scĩssimȩ memoriȩ uiro
adrianus inpontificatu successit. Qđ cum
lotharius rex certa relatione cõperiss& ei
talia scripta direxit. Infausta relatio & in
ambiguo hactenus manens ut ita. dicamus
acriter nr̃ȩ serenitatis trans uerberauit au¬
res. intimando qđ beatȩ recor. dationis dõn
nicholaus abhac lacrimarũ ualle uocante
xp̃o discesserit. cũ scĩs ut credimꝰ inestima¬
biliter coronandus. Nec differt ut omnis
xp̃iana religio detanto pontifice doleat. &
ingemiscat. Reuera nos potius deflemus.qͥ
causas nr̃ȩ calumniȩ & fraudulentas emulo
nr̃orum. querimonias tam benigno patri
ęquitatis & iustitiȩ lance ponderandas ac

Expanded text:
humilis, blandus, pius ac mansuetus appahumilis, blandus, pius ac mansuetus apparuit, inreligiosis et a recto tramite exorbitantibus terribilis atque austeritate plenus extitit, ut merito credatur alter Helias Deo suscitante nostris in temporibus exsurrexisse, etsi non corpore, tamen spiritu et virtute. Huic sanctissimae memoriae viro Adrianus in pontificatu successit. Quod cum Lotharius rex certa relatione comperisset, ei talia scripta direxit: 'Infausta relatio et in ambiguo hactenus manens, ut ita dicamus, acriter nostrae serenitatis transverberavit aures, intimando, quod beatae recordationis domnus Nicholaus ab hac lacrimarum valle vocante Christo decesserit, cum sanctis, ut credimus, inestimabiliter coronandus. Nec differt, ut omnis christiana religio de tanto pontifice doleat et papa ingemiscat. Revera nos potius deflemus, qui causas nostrae calumniae et fraudulentas aemulorum nostrorum quaerimonias tam benigno patri aequitatis ac iustitiae lance ponderandas ac
Abbreviated transcription (Latin):
sibus perierunt. ut iam tc̃ daret᷑ intelligi
qđ propt̃ duritiã & cor inpenitens ds̃ ñ
solum lothario. uerum etiam omĩ regno
eius aduersaretur. Reuertit᷑ itaq infranti
ñ sine gram ut dictũ est dispendio suorũ¬
nno dom̃ incarnat᷑. dccc.lxuiiii. Caeitulũ.¬
icholaus scĩssimus & beatissimus papa post
regna. recepturus ꝓ ad ministrata fideliteꝵ.
sibicredita dispensatione alargissimo dño
in marcessibilem głȩ coronã. Decinus dõpla¬
citis actibus plura poterant dici relatu
digna. nissi breuitati. studentes. causas rerũ
magis summati notare quã explanare: ꝓ¬
posuissemus. Deniq post beatũ gregor̾iũ
usq inp̃sens nullus presul in romana urbȩ
pontificali honore sublimatꝰ. illi idetꝰ
ȩquiperandus. Regibus ac tyrannis impe¬
rauit. eisq: ac si dominus orbis terrarum.
auctoritate prefuit. Epĩs &. sacerdotibus
religiosis. ac dni mandata obseruantibꝰ

Expanded text:
sibus perierunt, ut iam tunc daretur intellegi, sibus perierunt, ut iam tunc daretur intellegi, quod propter duriciam et cor inpoenitens Deus non solum Lothario, verum etiam omni regno eius adversaretur. Revertitur itaque in Franciam non sine gravi, ut dictum est, dispendio suorunno dominicae incarnationis DCCCLXVIII. Nicholaus, sanctissimus et perbeatissimus papa post regna, recepturus pro administrata fideliter sibi credita dispensatione a largissimo Domino inmarcescibilem gloriae coronam: de cuius Deo placitis actibus plura poterant dici relatu digna, nisi brevitati studentes causas rerum magis summatim notare quam explanare proposuissemus. Denique post beatum Gregorium usque in presens nullus presul in Romana urbe pontificali honore sublimatus illi videtur aequiperandus. Regibus ac tyrannis imperavit eisque ac si dominus orbis terrarum auctoritate prefuit; episcopis et sacerdotibus religiosis ac Domini mandata observantibus
Abbreviated transcription (Latin):
quando pat̾ extinctus ẽ .&. idcirco non est
ducatus cõmissus. ler idem tempus gens sarra.¬
cenorũ in bene uentõ ex africa ueniens. uni¬
uersam pene regionẽ illam inuaserunt.
cedibus. rapinis. ac incendus omĩa depo¬
pulantes. Contra quos ludouuicus imꝑator.
exercitũ contrahit. It ueritus neforte ad
uersus innumerabilẽ hostium multitudi¬
nem iures regni ñ sufficerent. ad lothariũ
frẽm ingallus legatos mittit. omino exposen
ut ad prefatȩ nequissimȩ gentis uires exte¬
ui nihil cunctatꝰ exercitũ cum industria.
undiq contrahit. frĩq qͣnta potuit cele¬
ritate in adiutoriũ uenit. Ubi plurima.
bella gesta sunt. ñsolum fortiter sed etiã
feliciter dõ opem ferente. Int̾ hȩc exercit
lotharii graui peste fatigat᷑. Ex insucto
quippe calore & intẽperie aeris dissolutu
dissenterie ł clienterie morbo corripitur
e xqua plaga innumerabilis multitudo ex¬
tincta est. Llurimi etiam aranearũ mor¬

Expanded text:
quando pater extinctus est, et idcirco non est illis quando pater extinctus est, et idcirco non est illis ducatus commissus. Per idem tempus gens Sarracenorum in Benevento ex Africa veniens, universam pene regionem illam invaserunt, caedibus, rapinis ac incendiis omnia depopulantes. Coexercitum contrahit, et veritus, ne forte ad versus innumerabilem hostium multitudinem vires regni non sufficerent, ad Lotharium fratrem in Gallias legatos mittit, omnino exposcens, ut ad prefatae nequissimae gentis vires exteQui nihil cunctatus exercitum cum ingenti industria undequaque contrahit fratrique, quanta potuit celeritate, in adiutorium venit. Ubi plurima bella gesta sunt, non solum fortiter, sed etiam feliciter, Deo opem ferente. Inter haec exercitus Lotharii gravi peste fatigatur; ex insueto quippe calore et intemperie aeris dissolutus dissinteriae vel clienteriae morbo corripitur, ex qua plaga inuumerabilis multitudo extincta est; plurimi etiam aranearum mor
Abbreviated transcription (Latin):
bare soleant. tam̃ arma quã citius corri¬
puint. hostes uiriliter excipiunt . &. cede¬
tes inbasilicã redire compellunt. Rotb̃ti
absq galea &. lorica accurrens. cũ in caut
dimicar&. & inimicos ultro insequeretu
int̾ fectus ẽ in introitu ipsius ȩccłȩ. ł ius
corpus iam exanime nortmanni intrin¬
secus trahunt. Porro rãnulfus cum emin
stans euentũ rei specularet᷑. aquodã nort¬
manno ꝑfenestram. basilicȩ. sagittȩ ictu
grauiter uulneratus ẽ. Et asins excertami:¬
eductus. uix triduo suꝑ duxit. Lali infelici
infortunio pugna commissa ẽ. &. finita
xercitus amisso capite.errore parit᷑ ac merore
repletus. soluit eadem hora obsidionẽ. & ad
ꝓpria reuertit᷑. Nordmanm ouantes. ad
classem dirigunt gressũ. Non multo post
int̾iecto tempore hugo abba in locu Rotbti
substitutus ẽ. uir strenuus. humilis. iustus
pacificus. &. omĩ moꝵ honestate fundatus.
iquidẽ odo & Rotbtus adhuc paruuli erar¬

Expanded text:
bare soleant, tamen arma quam citius corribare soleant, tamen arma quam citius corripiunt, hostes viriliter excipiunt et cedentes in basilicam redire compellunt Ruotbertus absque galea et lorica accurrens, cum incautius dimicaret et inimicos ultro insequeretur, interfectus est in introitu ipsius ecclesiae; eius corpus iam exanime Nortmanni intrinsecus trahunt. Porro Ramnulfus, cum eminus stans eventum rei specularetur, a quodam Nortmanno per fenestram basilicae sagittae ictu graviter vulneratus est et a suis ex certamieductus vix triduo supervixit. Tali infelici infortunio pugna commissa est et finita; exercitus amisso capite errore pariter ac merore repletus solvit eadem hora obsidionem et ad propria revertitur; Nortmanni ovantes ad classem dirigunt gressum. Non multo post interiecto tempore Hugo abba in locum Ruotberti substitutus est, vir strenuus, humilis, iustus, pacificus et omni morum honestate fundatus; siquidem Odo et Ruotbertus, filii Ruotber
Abbreviated transcription (Latin):
posse. quandã ullã ingrediunt᷑. ubi se
quantũ hora ꝑmisit cõmumiunt. Crat aut̃
meadẽ uilla basilica ꝑ grandis ex lapide cor¬
structa. in qua maxima pars nortmannoꝵ
intrount cũ duce eoꝵ nomine hastingo.
mora trucidant. Ad ȩccłam ꝑuenientes.¬
cũ uidissent locũ mimitũ. &. animaduertiᷤᷤ¬
essent ñ modicã turbã paganoꝵ intrinsecus
latitantẽ. parũ ꝑdeliberantes castra in
circuitu statuunt. tentoria figuit. ut in
crastinũ exstructis aggeribꝰ applicatisq
machinis. hostes totis uiribꝰ expugnarent:
eclinabat iam quippe sol adoccasum.
A ot bertus nimio calore exestuans. galean
& loricã deposuit. ut aura collecta: pauli¬
per refrigeraret᷑. Cumq unusquisq impe¬
sitioni castroꝵ intender&. repente nort¬
manni amunitione exiliunt. & cũ inger
clamore suꝑ Rotb̾tum ac socios impetũ
faciunt. Sed quã uis repentmi &. subitan
casus etiam fortissimos uiros inbello cont̾¬

Expanded text:
posse, quandam villam ingrediuntur, ubi se, posse, quandam villam ingrediuntur, ubi se, quantum hora permisit, communiunt. Erat autem in eadem villa basilica pergrandis ex lapide constructa, in qua maxima pars Nordmannorum introivit cum duce eorum nomine Hastingo. mora trucidant. Ad eccleslocum munitum et animadvertissent non modicam turbam paganorum intrinsecus latitantem, parumper deliberantes castra in circuitu statuunt, tentoria figunt, ut in crastinum exstructis aggeribus applicatisque machinis hostes totis viribus expugnarent; declinabat quippe iam sol ad occasum. Ruotbertus nimio calore exestuans, galeam et loricam deposuit, ut aura collecta paulisper refrigeraretur; cumque unusquisque in positione castrorum intenderet, repente Nortmanni a munitione exiliunt et cum ingenti clamore super Ruotbertum ac socios impetum faciunt. Sed quamvis repentini et subitanei casus etiam fortissimos viros in bello contur
Abbreviated transcription (Latin):
nno dom̃ incarnat᷑. dccc.lxuii. herispoius re
brittonũ asuis int̾ ficitur. &. salomon dux
in loco eiꝰ subrogat᷑. Erat aut̃ idem uir strem¬
us ac bellicosus. & tam forma quã animo
adregni gub̃nacula coaptat᷑: karolus super
brittones tertio cũ exercitu irruere disponti
Sed cum ad terminos gentis apꝓpinquass&
audito quod ad resistendũ totis uiribus pa¬
rati essent. subito mutata uoluntate mag
elegit pacem suscipere. quã bellũ inferre
Facta itaq pactione cũ salomone quã cu
herispodio fecerat. discessit. Calitolvo
sem. andegauensem. pictauiensẽ. atq tur¬
nicã prountiã iterato crudelit̾ depopu¬
lari cȩperunt: Contra quos rotb̃tus qͥ ma¬
cham tenebat. &. rãnulfus dix aquitaniȩ
collecta multitudine. aciem dirigunt.
llisentientes se ab exercitu insequi. cũ summa
acceleratione ad classem repedare c̃tendunt.
i ed cũ appropinquare sequentiũ multitu¬
dinẽ cernerent. cognoscentes se effuge n

Expanded text:
nno Dominicae incarnationis 866 . Herispoius, rex Brittonum, a suis interficitur, et Salomon dux in loco ejus subrogatur. Erat enim isdem vir strenuus et bellicosus, et tam forma quam animo ad regni gubernacula coaptatus. Carolus tertio super Brittones cum exercitu irruere disponit, sed cum ad terminos gentis appropinquasset, audito quod ad resistendum totis viribus parati essent, subito mutata voluntate, magis elegit pacem suscipere quam bellum inferre; facta itaque pactione cum Salomone, quam dudum cum Herispoio fecerat, discessit. DCCCLXVII.nsem, Andegavensem, Pictavensem atque Turonicam provinciam iterato crudeliter depopulari coeperunt; contra quos Ruotbertus qui marcam tenebat, et Ramnulfus dux Aquitaniae, collecta multitudine aciem dirigunt. lli sentientes se ab exercitu insequi, cum summa acceleratione ad classem repedare contendunt; sed cum appropinquare insequentium multitudinem cernerent, cognoscentes se effugere non
Abbreviated transcription (Latin):
dem urbis. Audiens uͦ qđ saxones scdm.
consuetudiẽ ꝓmissionem suã quã obser¬
uanda xp̃iamtate & fidelitate regis
tenenda fecerant. irrita fecissent. cum exercissi
saxoniam intrauit. & usq ad fluuium alb
peruenit. adlocũ qui dr̃ hlium. in quohi¬
dem diebus uuit tan abrotidorũ rex asaxc
qui ingente & regno auarum magna pote¬
statem habebat. affirmantes qđ idem thi¬
du cũ terra & popło suo se regi dare uello
& eius ordinatione xp̃ianam fidem suscip
Rex itaq afflictis ex magna parte saxonib
eorũq terra uastata. acceptis obsidibus
infrantiã rediit. & celeb̾r natł dnĩ aqu¬

Expanded text:
bis. Audiens vero, quod Saxones secundum consuetudinem promissionem suam, quam de observanda christianitate et fidelitate regis tenenda fecerant, irritam fecissent, cum exercitu Saxoniam intravit et usque ad fluvium Albia pervenit ad locum, qui dicitur Hliuni, in quo hisdem diebus Wizzan Abrotidorum rex a Saxoqui in gente et regno Avarorum magnam potestatem habebat, affirmantes, quod idem Thudun cum terra et populo suo se regi dare vellet et eius ordinatione christianam fidem suscipere. Rex itaque afflictis magna ex parte Saxonibus eorumque terra vastata acceptis obsidibus in Franciam rediit et celebravit na
Abbreviated transcription (Latin):
tismatis gratiam: custodientes crismatis untionem: Pe¬
mo post aquam reuertatur ad aquam: renatus ex
aqua. Nutu rnĩ dĩ sal in aquam conficitur : sed si in
aquam redactum furrit. om̃is species rius confestim
euacuatur: Unde non inmerito dñs in ruuangelio ait:
Si sal infatuatum furrit. in quo salietur : Et utique
hoc est infatuari uelle scđo condiri: cum semel facꝰ¬
tum suffitiat: Non audistis . xpm̃ dicentem. qͥ semel
lotus est. non habrt necessitatem iterum lauandi:
hereatis: Ego uos nec longinquitate aliqua obliuis¬
cor : nec morte auobis diuellor: Scitote quia quo¬
cumq me fecerint diuidi agonrs: mecum est pal¬
ma: Si ad exilium abiero : brati iohannis euuange¬
listȩ ex emplum: Si ad mortis exitium : uiuere mͥ¬
xp̃s est & mori lucrum Si rediero fratres: imple¬
bit ds̃ desiderium urm̃: At tamen sufficit modo quod uob

Expanded text:
tismatis gratiam, custodientes Chrismatis unctionem. Netismatis gratiam, custodientes Chrismatis unctionem. Nemo post aquam, revertatur ad aquam, renatus ex aqua. Nutu enim Dei sal in aqua conficitur, sed si in aquam redactum fuerit, omnis species ejus confestim evacuatur. Unde non immerito Dominus in Evangelio ait: Si cal infatuatum fuerit, in quo salietur? Et utique hoc est infatuari, velle secundo condiri eum semel factum sufficiat. Non audistis Christum dicentem: Qui semel lotus est, non habet necessitatem iterum lavandi ?haereatis, ego vos nec longinquitate aliqua obliviscar, nec morte a vobis divellar. Scitote quia quodcunque fecerit me dividi a vobis, mecum est palma. Si ad exsilium abiero, beati Joannis evangelistae exemplum habeo; si ad mortis exitium, Mihi vivere Christus est, et mori lucrum . Si rediero, fratres, implebit Deus desiderium vestrum. Attamen sufficit modo, quod vob
Abbreviated transcription (Latin):
maximus habebatur assertor.
scm̃ eugenium ep̃m uirum menarabilis scĩtatis qͥ tunc
ferebatur e̾r̾ magnȩ prudentoȩ in sub urbano cuutatis
sirȩ repperit ꝑsecutor. Quem ita uolent̃ rapuit: ut
nec ad cohortandum gregem xp̃icolum abire per¬
mitter&. Ille uero cum se uider& ab duci: epistolã
cunbus ꝓ custodrenda fide catholica hor modo tran¬
misit: Dilectissimus & in .xp̃i amore dulcissimis filiis
& filiabus ȩxcłȩ mihi a dõ commissȩ eugenius ep̃s.
Regalis emanaunt auctoritas : ꝓ exercenda fide catho¬
lica edicto nos ad carthaginem uenire p̾cepit. Et
ideo ne abrens auobis ecclesiam dĩ in ambiguo hoc est
insuspenso dimitterem : aut oues xp̃i non uerus pastor
silentio reliquissem : necessarium duxi. has ꝓ me iicarias
urẽ dirigere scĩtati : in quibus non sine lacrimis prto
hortor. monro: & satis ab undiq obtestor ꝑ dĩ maresta¬
tem . & ꝑ tremendum uiditu diem. atq ad uentus
xp̃ĩ terribilem claritatem. ut fixius tentatis catholicã

Expanded text:
maximus habebatur assertor; sanctum Eugenium episcopum, virum inenarrabilis sanctitatis, qui tunc ferebatur magnae prudentiae esse in suburbano civitatis suae reperit persecutor. Quem ita violenter rapuit, ut nec ad cohortandum gregem mitterit. Ille vero cum se vi viderit abduci, epistolam civibus pro custodiendam fidem catholicam hoc modo transmisit: Dilectissimis et in Christi amore dulcissimis filiis et filiabus ecclesiae mihi a Deo commissae Eugenius episcopus. Regalis emanavit auctoritas, pro exercenda fide catholica edicto nos ad Cartaginem venire praecepit. Et ideo ne abiens a vobis ecclesiam Dei in ambiguo, hoc est in suspenso, dimitterem, aut oves Christi non verus pastor silentio reliquissem, necessvestrae dirigere sanctitati, in quibus non sine lacrymis peto, hortor, moneo, et satis abundeque obtestor per Dei majestatem et per tremendum judicii diem, atque adventus Christi terribilem claritatem, ut fixius teneatis catholicam
Abbreviated transcription (Latin):
reuersus est. & aquis ꝑueniens. legatione᷑
grecorũ a constantinopoli missã suscepit.
Trant enĩ legati michahel patricius quon
imperatricis ferentes. Nam filius ens constan¬
tinus imꝑator a suis complexus excȩcatus ẽ
lec tam̃ legatio tantũ depace fuit. Quos
cũ absoluiss&. absoluit etiã cum eis & sisin¬
nium frẽm tarisii c̃stantino politani epĩ
iam dudum in italia p̾lio raptum. hoc anno
sydus martis in toto caelo ñ comparuit.
nsulȩ baleares a mauris & saracenis dep̃¬
datesunt. Adefon rex galitiae & austriae
p̃data olisipona ultima hispaniȩ ciuitate
loricas. mułos. captiuosq mauros regi ꝑ
legatos. froiam &. basilicũ hiemis tẽpore
misit. Et celebr rex natł dñi in eodẽ loco.
& pascha similiter. Caitu Cum¬

Expanded text:
reversus est et Aquis perveniens legationem reversus est et Aquis perveniens legationem Grecorum a Constantinopoli missam suscepit. Erant enim legati Michahel patricius quondHirenae imperatricis ferentes. Nam filius eius Constantinus imperator a suis comprehensus et excecatus est; haec tamen legatio tantum cum absolvisset, absolvit etiam cum eis et Sisinnium, fratrem Tarasii Constantinopolitani episcopi, iamdudum in Italia proelio captum. Hoc anno sidus Martis in toto cęlo non comparuit. Insulae Baleares a Mauris et Sarracenis depredatae sunt. Adefon rex Galliciae et Austriae predata Olisipona ultima Hispaniae civitate loricas, mulos captivosque Mauros regi per legatos Froiam et Basiliscum hiemis tempore misit. Et celebravit rex natalem Domini in eodem loco et pascha similiter. A
Abbreviated transcription (Latin):
suo luduuuico in hispaniam ire iussit. &.¬
ipse ad disponendã saxoniã totũ hiemis
dcc.xcuiii. Uenit ad regem legatus haldi¬
fonsi regis galitiae & austriae nommnes
frola papilionẽ mirȩ magnitudinis pre¬
sentans. &. in ipso paschȩ tp̃r northuldi
trans albiam sedentes. seditione cõ mota.
legatos regios quitunc ad iustitias facien¬
das apud eos conuersabant᷑ cõ prehender¬
& quosdam ex eis trucidauerunt. cȩteros
ad remediũ seruauerunt. Rex itaq collec¬
to exercitu de heristelli adlocũ qui m
d a dr̃ ꝑrexit. & facto consilio in deser¬
tores arma corripuit. & totã inter albia
& uuiseram saxoniam de populando per¬
agrauit. northuldi contra transachonẽ
ducẽ abrotidorũ &. hebrumũ legatũ regia
cõmisso prelio uictisunt. Cȩsa sunt exeis
meo p̾lio quattuor milia. cȩteriqͥ fuger
depacis conditione tractare cȩperunt.
acceptis obsidibus asaxonibus. infrantiam

Expanded text:
suo Ludowico in Hispaniam ire iussit suo Ludowico in Hispaniam ire iussit ipse ad disponendum Saxoniam totum hyemis carnationis 798 venit ad regem legatus Haldifonsi, regis Galliciae et Asturiae, nomine Frola, papilionem mirae magnitudinis praesentans. Et in ipso paschae tempore, Nordliudi trans Albiam sedentes, seditione commota legatos regios qui tunc ad justitias faciendas apud eos conversabantur, comprehenderunt, quosdam ex eis trucidaverunt, caeteros ad redimendum servaverunt. Rex itaque collecto exercitu, de Heristelli ad locum qui Minda dicitur perrexit, et facto consilio, in desertores arma corripuit, et totam inter Albiam et Wisaram Saxoniam depopulando peragravit. Nortliudi contra Transachonem, ducem Abrothidorum, et Hebruinum, legatum regis, commisso praelio victi sunt. Caesa sunt ex eis in eo praelio quatuor milia; caeteri qui fugerunt, de pacis conditione tractare coeperunt. acceptis obsidibus a Saxonibus, in Franciam
Abbreviated transcription (Latin):
giam ingressuᷤᷤ. ꝑuenit usꝙ̃ ad fluuium
albiȩ. & inde adtacapfurt. demde ad sca¬
inge. exquo loco reuersus ẽ infrantiam.
West falai uͦ congregauerunt se suꝑ lippa
Quibꝰ occurrit filius regis inpago qui di
dragini. & mierunt pugnam. Quibu
uirilit̾ superatis. reuersus est uuormatio¬
ubi occeanus saxoniam alluit. tota saxonumo
gente ineditionem ꝑ obsides accepta. inaquiᷤ
palatium reuersus est. Ubi ab dellam sara¬
cenum filium ibm magni regis qui aftatre
regno pulsus inmauritania exulabat ip̃se
sem& ipso cõmendante suscepit. In eodẽ
loco & legatus nicetȩ quitimc siciliam re¬
gebat nomine theophylus uenit. epłam
piens. post aliquot dies absoluit. Ipse
uͦ nouenb mense mediante. adhiemandũ
cũ exercitu saxoniam intrauit. Positisq
castris uxta uuiseram fluinum. locũ castrox
heristellium uocari iussit. Illuc legatigen¬
tis auarum cũ mimeribus magnis uenerͤ.
eeodem loco abdellam saracenum cũ filio

Expanded text:
giam ingressus pervenit usque ad fluvium giam ingressus pervenit usque ad fluvium Albiae et inde ad Tagnpfurt, deinde ad Scaininge, ex quo loco reversus est in Franciam. Westfalai vero congregaverunt se iuxta Lippam, quibus occurrit filius regis in pago, qui dicitur Dragini; et inierunt pugnam. Quibus viriliter superatis reversus est Wormatiubi oceanus Saxoniam alluit, – tota Saxonum gente in deditionem per obsides accepta in Aquis palatio reversus est. Ubi Abdellam Sarracenum, filium Ibinmagae regis, qui a fratre regno pulsus in Mauritania exulabat, ipso semetipsum commendante suscepit. In eodem loco et legatus Nicetae, qui tunc Siciliam regebat, nomine Theophilus, venit imperasuscipiens post aliquot dies absolvit. Ipse vero Novembri mense mediante ad hiemandum cum exercitu Saxoniam intravit positisque castris iuxta Wisaram fluvium locum castrorum Heristellium vocari iussit. Illuc legati gentis Avarorum cum muneribus magnis venerunt. De eodem loco Abdellam Sarracenum cum filio
Abbreviated transcription (Latin):
unc rex cum francis suꝑeos irruit. &
magnã stragem exeis fecit. ita ut ꝑ pauci
fuga laberent᷑. Post ꝑ actam uictoriam.
uenit rex ad pade resprimna. ubi coad¬
unato exercitu denuo suꝑ saxones irrint.
qui se sociauerant suꝑ fluuium cuiꝰ uoca¬
bulum ẽasa. Ibi iterum pugna in ita. ñ
minor numerus saxonum cecidit. quã
insuperiori p̃lio cecidit. Tunc rex uuse¬
ram transiit. & ad albiam usq ꝑuenit.
ost hȩc infrantiam reuertit᷑. Eodem anno
obut berta regma .iiii. idus iulii. Etcũ
inuuormatiam ueniss& .rex. sociauit sibi in
matrimoniũ fasteradam reginam. & celeb
karoluᷤ ingressus ẽ saxomiã. eo quod iteru
rebellassent. & cũ eis aliqua pars freso¬
num. & ꝑuenit usq adhucului circum¬
eundo & uastando omia. Frat aut̃ nimio
in undatio aquarũ. Ipse igit᷑ ꝑturingiã
aborientali parte intrauit suꝑ host fala
orro filium suũ karolum dimisit cũ ualid
manu contra uuest falaos. lgit᷑ rex turm¬

Expanded text:
unc rex cum Francis super eos irruit et magnam stragem ex eis fecit, ita ut perpauci fuga laberentur. Post peractam victoriam venit rex ad Paderbrunna, ubi coadunato exercitu denuo super Saxones irruit, qui se sociaverant super fluvium, cuius vocabulum est Asa. Ibi iterum pugna inita non minor numerus Saxonum cecidit, quam in superiori prelio ceciderat. Tunc rex Wisaram transiit et ad Albiam usque pervenit; post haec in Franciam revertitur. Eodem anno obiit Berta regina IIII. Id. Iul.: et cum Wormatiam pervenisset rex, sociavit sibi in matrimonium Fastradam reginam; et celebarolus ingressus est Saxoniam, eo quod iterum rebellassent et cum eis aliqua pars Fresonum, et pervenit usque ad Huculvi circumeundo et vastando omnia. Erat autem nimia inundatio aquarum. Ipse igitur per Turingiam ab orientali parte intravit super Hostfalaos, porro filium Carolum dimisit cum valida manu contra Westfalaos. Itaque rex Turin
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur: Fec idem de francis dixerẽ: De orosio¬
rosius aut̃ & ipse historio graphus. in sey¬
to opyris sui libro ita commemorat. Filo cõ¬
grrgatis gentibus francos pterit : renum tran¬
sit : gallias ꝑuagatur : & ad pyreneos usq.
ƿlibitur: hanc nobis notiiam de francis memo¬
rati historici reliquere : regibus non nomi¬
natis. Traduit eñ mutti eosdẽ dẽ pannona
fusse digressos: & pͥmũ quidẽ luttora remi
ꝓmis in coluisse: De hinc transacto reno tho¬
rrigiam transmrasse : ibiq. uirta pagos ł
cutates. reges crimtos suꝑ se creauisse: Dr̃
pͥma ut ita dicam nobiliore suoy familia
qđ postra ꝓbatum chlodonri inctorit tra¬
diderunt: Idq m sequenti digerimiss: Nã
&m consularib: legimus: theo donerem
ꝑgem francoꝵ filium richimeris & as¬

Expanded text:
mittitur. » Haec hi de Francis dixere. Orosius autem et ipse historiographus in septimo operis sui libro, ita commemorat: « Stilico congregatis gentibus Francos proterit, Rhenum transit, Gallias pervagatur, et ad Pyrenaeos usque perlabitur. » Hanc nobis notitiam de Francis memorati historici reliquere, regibus non nominatis. Tradunt enim multi eosdem de Pannonia fuisse digressos. Et primum quidem littora Rheni amnis incoluisse: dehinc transacto Rheno, Thoringiam transmeasse: ibique juxta pagos vel civitates, reges crinitos super se creavisse, de prima, et ut ita dicam, nobiliori suorum familia. Quod postea probatum Chlodovechi victoriae tradidere, idque in sequenti digerimus. Nam et in consularibus legimus Theodomerem regem Francorum, filium Richimeris
Abbreviated transcription (Latin):
Noriȩ libro narrauit : i quarto uͦ libro cum
de int̾fectione uictoris filii maximi tiranni nar¬
rar&. ais: Eo tempore carietto & syrus. in
loum nanneni subrogati : i germania cum
exercitu opposito francis diuĩsabant᷑: & post
pancacim franci de germania p̃das tulis¬
sent : ad iecit: Nihil arbogastis differr uolrns.
commonit cesarem prnas debitas a francis xu¬
grndas: nisi uniuersa quȩ superiore anno ce¬
sis legiomibus diripuerant. confestim restiturrent
auctoresq belli traderent : in quos uolatȩ
pacis ꝑfidia poneretur: hȩc acta cum duces
essent retulit: & deuiceps ait:
Odirs pauculos marconiere

Expanded text:
storiae libro narravit. In quarto vero libro, cum storiae libro narravit. In quarto vero libro, cum de interfectione Victoris filii Maximi tyranni narraret, ait: « Eo tempore Carietto et Syrus in locum Nanneni subrogati, in Germania cum exercitu opposito Francis diversabantur. » Et post pauca, cum Franci de Germania praedas tulissent, adjecit: « Nihil Arbogastes differre volens, commonet Caesarem poenas debitas a Francis exigendas, nisi universa quae superiori anno caesis legionibus diripuerant, confestim restituerent, auctoresque belli traderent, in quos violatae pacis perfidia puniretur. » Haec acta, cum duces essent, retulit, et deinceps ait: « Post dies pauculos, Marcomere
Abbreviated transcription (Latin):
gebantur . prumpere molientibus hostum rari
apparuere : Qui conucti arborum trincis ł
concidibus suꝑstantes uelut efastigiis turrium
sagutas tormentoꝵ ritu effudere mlitas: her¬
barum uenens ut summe cutisi neq letalib
mflicta locis uulnera haut dube i mortes se¬
querentur . de hinc maiore multitudinr hosti¬
um circumfusus exescitus: in aꝑta camporum
que libera franci relinquerant auide effusisẽ:
Ac pͥmum eqͥtes uoraginibus immersi : ꝑmixtis
hominũ uimentoꝵq. corporibus ruina in incẽ
suorum opp̃ssi sunt: Pedites etiam quoy nulla
onera equos calcauerunt. implicati limo: rgre
explicantes gressum. rursus seqͥ paulo ante uix
emesserant siluis trepidantes occulebant: Pertur¬
batis gͦ ordimibus: cese legiones heraclio loui¬
niarum tribimo. ac pene om̃ibus qͥ militibus p̃¬
erant. extinctis. pancis effugium tutum nox &
latibula siluarum p̃stiterunt: Hȩc intercio hi¬

Expanded text:
gebantur, prorupere: molientibus, hostium rari gebantur, prorupere: molientibus, hostium rari apparuere: qui conjunctis arborum truncis, vel concidibus superstantes, velut e fastigiis turrium, sagittas tormentorum ritu effudere illitas herbarum venenis, ut summae cuti, neque lethalibus inflicta locis vulnera, haud dubiae mortes sequerentur. Dehinc majori multitudine hostium circumfusus exercitus, in aperta camporum, quae libera Franci reliquerant, avide effusus est: ac primi equites voraginibus immersi, permixtis hominum jumentorumque corporibus, ruina invicem suorum oppressi sunt. Pedites etiam, quos nulla onera equorum calcaverant, implicati limo, aegre explicantes gressum, rursus se, qui paulo ante vix emerserant, silvis trepidantes occulebant. Perturbatis ergo ordinibus, caesae legiones, Heraclio Jovinianorum 59 tribuno, ac pene omnibus qui militibus praeerant, exstinctis, paucis effugium tutum nox et latibula silvarum praestitere. » Haec in tertio Hi
Abbreviated transcription (Latin):
consultarrtur successu an in franciam transire de¬
beret : namnenus abnuit. quia non imparatos &.
m locis suis mn dubie forciores futuros screbat: đ
cum quintmno & reliquis urris militaribus displi
cuiss& nanmeno moguntiacum reuerso qͥntmi¬
eum cum exeratu cica niuisum castellum renim
transgressus scdis a fluiuo castris. casas habitatoribus
uacuas atq ingentes incos destitutos offendit: fran¬
c em̃ simulato metu: se inremotiores saltus re¬
cuperant : concidibiss ꝑ extrema siluarim ꝓcuratis.
Itaq unnuĩsis domibus exustis in quas sȩiure soli¬
das ignaua ictorie consumationem reƿone bat.
nocte sollicita milites sub armorũ omyr dipe¬
rant: Ac pͥmo diluculo quintino pͣlui ducr i¬
gressi: saltus m mediũ fere dirm mmplicantes:
se erroribus uiarum toto ꝑuagati sunt: Tandem
cum ingentibus septis omĩa a solido clausa of¬
fendissent m palutres campos quȩ siluis um¬

Expanded text:
consultaretur de successu, an in Franciam transire deconsultaretur de successu, an in Franciam transire deberent, Nannenus abnuit, quia non imparatos et in locis suis indubie fortiores tuturos sciebat. Quod cum Quintino et reliquis viris milio Mogontiacum reverso, Quintinus cum exercitu circa Nivisium castellum Rhenum transgressus, secundis a fluvio castris, casas habitatoribus vacuas atque ingentes vicos destitutos offendit. Franci enim, simulato metu, se in remotiores saltus receperant, concidibus per extrema silvarum procuratis. Itaque universis domibus exustis, in quas saevire stoliditas ignava victoriae consummationem reponebat, noctem sollicitam milites sub armorum onere duxerant. Ac primo diluculo, Quintino praelii duce ingressi saltus, in medium fere diem implicantes se erroribus viarum, toto pervagati sunt: tandem cum ingentibus septis omnia a solido clausa offendissent, in palustres campos, qui silvis jun
Abbreviated transcription (Latin):
sul pici. alexandri: narr&. historia : non tamen
regem primum porum ullatenis nominat: sed
duces tos habusse dicit: Iue tam̃ de risdem re¬
ferat : memorari uidetur. Nam cum dicit ma¬
xiium intra aquilriam amissa om̃i spr impe¬
rii. quasi amentem residerẽ. adungit: Eo tempore ge¬
nobaude. marcomere. & sunnone ducibus franci in ger¬
mamam prũpere : ac pluribus mortalum luntte ir¬
rupto cęsis fertilis maxime pagis depopidati agrip¬
pmensi etiam coloniȩ metum incusserunt. Qđ ubi
treueris platum est : nannenus & quintnus ml¬
litares magistri quibus infanciam filii & defensi¬
onem galliarum maximus commistrat collecto ex¬
ercitu a pud agrippinam conuenerunt: Sed omis
N p̃dam hostes ꝓunciarum optima depopulati re¬
num transierunt : pluribus suorum m romano relic¬
tis solo ad repetendam depopulationem paratis. cũ
quibuf congressus romanis accommodus fuit. mul¬
tis francoꝵ apud carbonariam ferro pemptis Cũq

Expanded text:
Sulpicii Alexandri narret Historia, non tamen Sulpicii Alexandri narret Historia, non tamen regem primum eorum ullatenus nominat, sed duces eos habuisse dicit: quae tamen de eisdem referat, memorare videtur. Nam cum dicit Maximum intra Aquileiam, amissa omni spe imperii, quasi amentem residere, adjungit: « Eo tempore Genobaude, Marcomere, et Sunnone ducibus, Franci in Germaniam prorupere, ac pluribus mortalium limite irrupto caesis, fertiles maxime pagos depopulati, Agrippinensi etiam Coloniae metum incussere. Quod ubi Treveris perlatum est, Nannenus et Quintinus militiae magistri, quibus infantiam filii et defensionem Galliarum Maximus commiserat, collecto exercitu apud Agrippinam convenere. Sed onusti praeda hostes, provinciarum opima depopulati, Rhenum transiere, pluribus suorum in 58 Romano relictis solo, ad repetendam depopulationem paratis, cum quibus congressus Romanis accommodus fuit, multis Francorum apud Carbonariam ferro peremptis. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
ritus : contu impiger. bellis aptissimus: pacis ar
tibus celebris nulluis auaritiꝵ : minimȩ cupiditais.
bonis animis p̃ dnus: ne im pnlsoribus qͥdẽ prauis
ab iistituto suo deuians. miuriarum pacientissimus.
labores appetens. impaindus prriculoꝵ. famis. sitis.
uigiliarum. tolerantissimus: Cui ab mnrunte ȩtatr pre¬
dictum liquet: quantȩ potentiȩ fatis destinaretur. tp̃¬
poribus suis locisq celebrandus: hȩc supradictus in¬
foriographuis de artio narrat: a diltus aut̃ ualentin¬
anus imperator. metuens ut ꝑ tirannidem artuis op¬
primer& : eum nulluis causis extantibus utemit: Ipse
post modum augustus dum mn campo marcio ꝓ tri¬
bimnali residens contionaretur ad popłm: occylabuc¬
cellerarius artii ex aduerso uenirns. eum gladio
ꝑfodit: Talis utrisq extitit finis: ui. De frandis.¬
e francorum urro regibus quis fuerit pͥmus.
a multis ignorantur. Nam cum multa de ris

Expanded text:
ritus, contu ritus, contu tibus celebris; nullius avaritiae, minimae cupiditatis, bonis animi praeditus, nec impulsoribus quidem pravis ab instituto suo devians, injuriarum patientissimus, laboris appetens, impavidus periculorum, famis sitisque atque vigiliarum tolerantissimus. Cui ab ineunte aetate praedictum liquet, quantae potentiae fatis destinaretur, temporibus suis locisque celebrandus. » Haec supradictus historiographus de Aetio narrat. Adultus autem Valentinianus imperator, metuens ne se per tyrannidem Aetius opprimeret, eum nullis causis exstantibus interemit. Ipse postmodum Augustus, dum in Campo Martio pro tribunali residens, concionaretur ad populum, Occylla buccellarius Actii ex adverso veniens, eum gladio perfodit. Talis utrisque exstitit finis. IX. De Francorum vero regibus, quis fuerit primus a multis ignoratur. Nam cum multa de eis
Abbreviated transcription (Latin):
tantes Iuibus ꝑmotus iohames: artium id tẽporis
curam palatii cum ingenti auri pondere ad hunos trans¬
misit: Notus sibi obsidatus sui tempore & familiari ami¬
citia deuctos cum mandatis hunus modi. cum pͥmum
partis ad uersȩ̃ italiam ingressȩ forent: ipse a tergo
adoriretur : se a fronte uenturim: Et quia de hoc
uiro consequenter plura memoranda sunt : genus mo¬
resq ordiri plac&: Gaudentuis pater siftiẽ ꝓuintiȩ
primoris loci a do mesticatu exorsus milttiam usq
ad magisterii equitum culm̃ ꝓurctus: mat̾ italia
nobilis ac locuples femina: Aetius filius. a puero
p̃toriantis tribus annis alarici obses dehinc hunoꝵ
post hec carpilionis gener ex comite domesticorũ
& iohannis cura palatii medii corporis uirilis ha¬
bitutdinis aecent̃ formatus. quo nẽque infirmitu di¬
ni ess& neq oneri: ammo alacer: menbris ue¬
grtus : eques promptissimus: sagutarum iactu pr¬

Expanded text:
tantes. Quibus permotus Iohannis Aetium, id temporis tantes. Quibus permotus Iohannis Aetium, id temporis curam palatii, cum ingenti auri pondere ad Chunus transmittit, notus sibi obsidatus sui tempore et familiari amicicia divinctos, cum mandatis huiusmodi: cum primum partes adversae Italiam ingressae forent, ipse a tergo adoriretur, se ad fronte venturum. Et quia de hoc viro consequenter plura memoranda sunt, genus moresque ordire placet. Gaudentius pater, Scyciae provintiae primoris loci, a domesticatu exorsus militiam, usque ad magisterii equitum culmen profectus. Mater Itala, nobilis ac locuplex faemina. Aetius filius a puero praetorianus, tribus annis Alarici obsessus, dehinc Chunorum; post haec Carpilionis gener, ex comite domesticorum et Iohannis cura palatii. Medii corporis, virilis habitudinis, decenter formatus, quo neque infirmitudini esset neque oneri, animo alacer, membris vegitus, eques prumptissimus, sagittarum iactu pe
Abbreviated transcription (Latin):
francorum regem dolo fugauit: Illis autem rrcedentib.
artius spoliato campo inctor in patriam cum grandi est
reuersiis spolio: attila uero : cum paucis reuersus est :
Nec multo post aquilria a hunis capta incensa atq di¬
ruta est : italia quoq ꝑuagata. atq. subulsa p̃ Toris¬
mundus quẽ supra memorauimus : alanos billo edo¬
muit: Ipse deincrps post multas lites & bella : a¬
fratribus opp̃sus ac uigulatus interuit:
gitur his ita digestis. ac ꝑ ordinem explrtis: quid
de artio supra memorato renati frigeridi narret
historia tactri nefas putam: Nam in duo decimo hi¬
storiarum libro refert : post diui honorii excessum
ualentmianus purrum uno tantum lustro ꝑ. acto a
consobrmno theodosio imperatore fisse creatum: &
apud urbem romam tirannum iohaniem in im prrio
surrexisse : legatosq ruis a cesare dicat fuisse de¬
spectos ad iecit: Dum hȩc ita gererem᷑: legati
ad tirannem uersi sunt: mandata atrocia repor¬

Expanded text:
Francorum regem dolo fugavit. Illis autem recedentibus, Francorum regem dolo fugavit. Illis autem recedentibus, Aetius spoliato campo, victer in patriam cum grandi est reversus spolio. Attila vero cum paucis reversus est, nec multo post Aquileia a Chunis capta, incensa atque diruta, Italia pervagata atque subversa est. Thorismodus, de quo supra meminimus, Alanos bello edomuit: ipse deincfratribus oppraessus ac iugulatus interiit. Igitur his ita degestis ac per ordinem expletis, quid de Aetio supra memorato Renati Frigiredi narret historia, tacere nefas putavi. Nam cum in duodecimo historiarum libro referat, post divi Honori excessum Valentinianum puerolum, uno tantum lustro peracto, a consubrino Theodosio imperatorem fuisse creatum et apud urbem Romam tyrannum Iohannem in imperium surrexisse, legatusque eius a caesare dicat fuisse dispectus, adiecit: Dum haec ita gererentur, legati ad tyrannum reversi sunt, mandata atrocia repor
Abbreviated transcription (Latin):
pero uiuentem eum exinde reducturus: Uerum tam̃
obtestor : ut qui hec audierit siltat: archanimq dĩ uul¬
gare non audeat. ne pereat uolocit᷑ aterra: Ille autẽ
hec audirns silere non potuit: sed mor illucescente cȩlo
ornã quȩ audierat matrifamilie pandit: Expletisq ser¬
momibus: lumen paidit oculorum: Igitur artius cum gothis
francisq comuctus : ad uersus attilam confligit: At
ille ad intnecionem uastari suum cernens exercitum.
fuga dilabitur: Theudor uͦ gothorum rex: hiuic ces¬
tamini succubuit: Nam nullus ambigat hunorum ex¬
ercitumi obtentu memorati antistitis fiusse fugatum.
uerus aetus patritus cum toris mundo uictoriam ob¬
tiint: hostesq deleuit: Explrtoq bello: ait artius
torismundo: festmna urlocit̃ redire in patriam: ne
insistente germano a patris regno pͥurris: hȩc ille
audiens : cum uelocitate discessit quasi antici paturus
frẽm: & pͥo patris cathedram ad epturus: Smili &

Expanded text:
ropero viventem exinde reducturus! Verumtamen ropero viventem exinde reducturus! Verumtamen obtestcr, ut qui haec audierit sileat arcanumque Dei vulgare non audeat, ne pereat velociter a terra'. Ille autem haec audiens, silire non potuit; sed mox inluciscente caelo omnia quae audierat matrisfamiliae pandit, expletisque sermonibus, lumen caruit oculorum. Igitur Aetius cum Gothis Francisque coniunctus adversus Attilanem confligit. At ille ad internitionem vastari suum cernens exercitum, fuga delabitur. Theodor vero Gothorum rex huic certamine subcubuit Nam nullus ambigat, Chunorum exercitum obtentu memorati antestites fuisse fugatum. Verum Aetius patritius cum Thorismodo victuriam obtinuit hostesque delivit. Expletoque bello, ait AThorismodo: Festina velociter redire in patriam ne insistente germano, patris regno priveris. Haec ille audiens, cum velocitate discessit, quasi 56 anticipaturus fratrem, et prior patris cathedram adepturus. Simili et
Abbreviated transcription (Latin):
die noctuq hec ager&: quadam nocte homo pau¬
ꝑculus crapulatus aumo in angulo basilicȩ beati pr¬
tri apłł obdormiuit: Clausis aut̃ exmorẽ oftuis: a
custodibus non t̾ nactus: De nocte urro consurgen
selucentibus ꝑ tota ȩdis spacia lighnis: pauore ter¬
ritus aditum ꝑ quem foris ruader&. quertt: Ue¬
rum ubi pͥm atq alterius ostii claustra pulsat &¬
obserata cuncta cognoscit : solo decubuit trepidus.
p̾stolans locum. ut conuementibus ad matutinos ym¬
nos popłis hic liber absceder&e: Int̾ra iidit duas ꝑ¬
sonas se muicem uenerabilit̾ salutantes: sollicitosq.
de suis esse ꝓsperitatibus: Tunc qui erat semor ia
exorsus est: Uxoris ȩtii lacrimas sustinerẽ non
patiq : petit em̃ assidire. ut uirum suum de gal¬
liis redicam in columem. cum aliud exinde fuuss&
apud diumum iuditium p̾finitum: Sed tanen obtinui
nimensani pietatem ꝓ uta illuis : & etce minc illuc ꝓ¬

Expanded text:
die noctuque haec agerit, quadam nocte homo paudie noctuque haec agerit, quadam nocte homo pauperculus, crapulatus a vino, in angulo basilicae beati Petri apostoli obdormivit. Clausis autem ex more usteis, a custodibus non est nanctus. De nocte vero consurgens, relucentibus per tota aedis spatia lychinis, pavore territus, aditum, per quem foris evaderit, quaerit. Verum ubi primi atque alterius ustei claustra pulsat et obserata cuncta cognoscit, solo decubuit, trepidus praestolans locum, ut, convenientibus ad matutinis hymnis populis, hic liber abscederit. Interea vidit duas personas se invicem venerabiliter salutantes sollicitusque de suis esse prosperetatibus. Tunc qui erat senior ita exorsus est: 'Uxoris Aeti lacrimas diutius sustenire non patior. Petit enim assiduae, ut virum suum de Galliis reducam incolomem, cum aliud exinde fuisset apud divinum iuditium praefinitum, sed tamen obtenui inmensam pietatem pro vita illius. Et ecce nunc illum p
Abbreviated transcription (Latin):
ferr& auxilium: ait eis tercio: Si fidelit prtitis: dñs
uolociter ad est: at illi cum fletu & eullatu magno
dñ miscdiãm implorant: Exactam quoq orationr̃.
tercio uixta senis imperium aspicientes de muro ui¬
derunt alonge quasi nebulam de terra consurgere:
Quod renuntiantes: ait sacerdos: dni auxilium est:
Interea iam trementibus ab impetu arietum. mirris
ac torismodus filius eius cum exercitibus suis ad ciuita
accurrunt : ad uersumq hostem eiecerunt repellunt¬
que: Itaq liberatam obtentu beati antistitis ciuitatẽ.
attilam fugant: Iui mauricum campum adiens.
se p̃cingit ad bellum: Quod hi audientes: se cõtra
eum iuriliter preparant: His dirbus romam sonus
adut : etum in maximo discrimine int̾ phalangess
hostium laborare: Quo audito uxor eius anxia atq¬
incesta basilicam scoꝵ apłorꝵ ad abat : atti ut urrũ
suum de hac uia reciper&. sospitem p̃cabat᷑ Quŗ cũ

Expanded text:
ferret auxilium. Ait eis tertio: Si fideliter petitis, Dominus ferret auxilium. Ait eis tertio: Si fideliter petitis, Dominus velociter adest. At illi cum fletu et ejulatu magno Domini misericordiam implorabant. Exacta quoque oratione, tertio juxta senis imperium aspicientes de muro, viderunt a longe quasi nebulam de terra consurgere. Quod renuntiantes, ait sacerdos: Domini auxilium est. Interea jam trementibus ab impetu arietum muris, horum rex, ac Thorismodus filius ejus cum exercitibus suis ad civitatem accurrunt, adversumque hostem ejiciunt, repelluntque. Itaque liberata obtentu beati antistitis civitate, Attilanem fugant, qui Mauriacum campum adiens, se praecingit ad bellum. Quod hi audientes, se contra eum viriliter praeparant. His diebus Romam sonus adiit, Aetium in maximo discrimine inter phalangas hostium laborare. Quo audito uxor ejus anxia atqbat atque, ut virum suum de hac via reciperet sospitem, praecabatur. Quae cum
Abbreviated transcription (Latin):
trila hunorum rex mettensi urbr igrediens. ini.¬
cum multas galliarum cuntates opprimeret. aurelianis
aggreditur : eamq maximo arirtum mpuasu nititur
expuignare Erat aut̃ eo temp̃r bratissimis a manus in
supradicta urbe ep̃s: iur eximiȩ prudentiȩ. ac lauda¬
bilis scĩtatis : cuius uirtutum gesta nobiscum fidelit̃
retmentur. Cumq inclusi popłi suo pontifici qͥđ agẽ¬
rent acclamarent : ille fisus mi dño monet om̃s in
orationem ꝓsterni : & cum lacrimis p̾sentem semꝑ
m necessitatibus dñi auxiliũ implorare: Oeniq his
ut p̾ceperat dep̾cantib: ait sacerdos: Aspicite de mu¬
ro ciuitatis: si dĩ miseratio im succurat: Suspicabat̃
abrerat pͥus suspectus futuri. Aspicientes aut̃ de muro.
neminem uiderunt. Et ille: Orate iniquit fidelit̃: dñs
enĩ liberabit uos hodre: Orantibus aut̃ illis ait: aspicite
iterum: Et cum aspexissent: neminem uderunt qui

Expanded text:
ro Chunorum rex, a Mettensi urbe egrediens, ro Chunorum rex, a Mettensi urbe egrediens, cum multas Galliarum civitates opprimeret, Aurelianis aggreditur, eamque maximo arietum impulsu nititur expugnare. Erat autem eo tempore beatissimus Anianus, in supradicta urbe episcopus, vir eximiae prudentiae, ac laudabilis sanctitatis, cujus virtutum gesta nobiscum fideliter retinentur. Cumque inclusi populi suo pontifici quid agerent acclamarent, ille fisus in 54 Deo, monet omnes in orationem prosterni, et cum lacrymis praesens semper in necessitatibus Domini auxilium implorare. Denique his ut praeceperat deprecantibus, ait sacerdos: Aspicite de muro civitatis, si Dei miseratio jam succurrat. Suspicabaturabierat prius, suspectus futuri. Aspicientes autem de muro, neminem viderunt. Et ille: Orate, inquit, fideliter; Dominus enim liberabit vos hodie. Orantibus autem illis ait: Aspicite iterum. Et cum aspexissent, neminem viderunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
cer& : credo ꝓ tantis sceleribus. & effusionr sanguinis
innocentis: Honoricus uͦ post tantum sacinus arreptus
a demone qui dui de scoꝵ sangune pastus fuerat : pro¬
pͥis se mayibus laniabat: In quo crutiatu : uitam indig¬
nam iusta morte fimuit: Huic haldericus succrssit: Iuo
defuncto: gelesimeris regnum suscrpit: Ipse quoq
a re publica superatus: intam pͥncipatumq fimuit . &
sic regnim decidit uuandalorum:
ulte enĩ hereses eo tempore dĩ ȩcclãs impus¬
nabant : de quibus plerumq ultio diuina data rst. Hlami
& athanaricus gothorum rex magnam excitauit psecutio¬
nem : qui multos xp̃ianoꝵ diurrsis pȩnis afrctos. gladio
detruncabat: Sed & non nullos exilio datos fame uari¬
isq crutiatib enecabat: Unde factum est : ut imminente
uiditio dr̃. ꝓ effusione sanguinis iusti a regno depelle¬
retur: & esset exul a patria. qui dĩ eccłas imprgnabat:¬

Expanded text:
ceret: credo, pro tantis sceleribus et effusione sanguinis ceret: credo, pro tantis sceleribus et effusione sanguinis innocentis. Honoricus vero post tantum facinus, arreptus a daemone, qui diu de sanctorum sanguine pastus fuerat, propriis se morsibus laniabat: in quo etiam cruciatu vitam indignam justa morte finivit. Huic Childericus successit, quo defuncto, Gelesimiris regnum suscipit. Ipse quoque a republica superatus, vitam principatumque finivit: et sic regnum decidit Vandalorum. ultae enim haereses eo tempore Dei Ecclesias impugnabant, de quibus plerumque ultio divina data est. Nam et Athanaricus Gotthorum rex magnam excitavit persecutionem: qui multos Christianorum, diversis poenis affectos, gladio detruncabat; sed et nonnullos exsilio datos, fame variisque cruciatibus enecabat. Unde factum est, ut imminente judicio Dei, pro effusione sanguinis justi a regno expelleretur, et esset exsul a patria, qui Dei Ecclesias impugnabat