comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ganir Huita mpiulatus cẽm a tẽ
damnan̾o insulam edificare cel¬
so placebat ñ añ agiposse ex ea
cã ꝙͣ tẽpus pret̾iss quo iusula
ediflcari posset. nec fidenissores
dati aute oiem tenebimitut¬
arcellꝰ Et id̾o hesitͥati si aliꝗͣ
pars insule facta sit deim̃ incemdi
o ꝯnmptusit an ntegrñ denpus
conputand̾ sit rusus ad edifican¬
dam insulam. an uͦ reliqum dum¬
tarat expectand̾ ꝙ deerit et ñ¬
ins est ut integrũei detur.

Expanded text:
i ita stipulatus essem abs te damnauero insulam aedificare, Celso placet non ante agi posse ex ea causa, quam tempus praeterisset, quo insula aedificari posset: nec fideiussores dati ante diem tenebuntuSabinum et ideo haesitatur, si aliqua pars insulae facta sit, deinde incendio consumpta sit, an integrum tempus computandum sit rursus ad aedificandam insulam an vero reliquum dumtaxat exspectandum quod deerat. et verius est, ut integrum ei detur.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Diquis uxoriresmariti
subftrahẽti opẽ cõsiliũ ue
acõmodar̾nt furti tenebit᷑
s si surtũ cõ eafecit tenebit᷑
furti cũ ip̃a ñ teneat᷑. ip̃a qͦ
si opẽ furti tulit furti ñ tene¬
sui nõie eamy furti ten̾̃i neqͣ¬

Expanded text:
 quis uxori res mariti subtrahenti opem consiliumue accommodauerit, furti tenebitur.Sed et si furtum cum ea fecit, tenebitur furti, cum ipsa non teneatur.Ipsa quoque si opem furi tulit, furti non tenesui nomine furti eam teneri nequ
Abbreviated transcription (Latin):
mine ⁊ accepit furtiactõnẽ
adn̾sus eũ qui suppecut sili¬
gmario  pet̾e ñ michi ñ enĩ
mͥ negotiũ s sibi siliginari¬
us gessit. ¶ si fugitiuũ meũ
quis qiͣ suum a dnũ uiris nel
ab aus qui pot̾atẽ hñt de car¬
cere uł decustodia dimit̾e ac¬
cepit an is furti teneatur ⁊
plane si fideissores ded̾it ine¬
os dño accionẽ dandã. ut hii
actõnes suas mͥ mandent eꝵ
si ñ acceꝑint fidenissores set
tãꝙͣ sinĩ accipiẽti ei tradid̾it̃
dñm furti actõnẽ adu̾sis pla¬
tur si id̾ofec̾it ut alius tołet
is q substułit. ¶si quis masam
meam argenteam surripue¬
rit ⁊ poscula fec̾it. possum
uł posculoꝵ uł masse furtiag
nõie furti ag̾e pot̾. s ⁊ ꝯdici
¶serinis qui se lb̾uti asfirma
uit ut sibi pecinna c̾de̾tur f᷑¬
tum ñ facit. namq hic nich̾
ampliꝰ ꝙͣ ydoneum se debitorẽ
affirmat. id̾ ẽ ⁊ in eo qui se
quise prẽm fam̾ finxit cum
eẽt filuus fam̃. ut sibi pocins

Expanded text:
 accepit: furti actionem adversus eum, qui suppetet, siliginario competere, non mihi: non enim mihi negotium, sed sibi siliginarius gessit. Si fugitivum meum quis quasi suum a duumviro vel ab aliis qui potestatem habent de carcere vel custodia dimitteret, an is furti teneatur? et placet, si fideiussores dedit, in eos domino actionem dandam, ut hi actiones suas mihi mandent: quod si non acceperint fideiussorem, sed tamquam suum accipienti ei tradiderint, dominum furti actionem aduersus platur, si ideo fecit, ut alius tolleret, isque sustulerit. Si quis massam meam argenteam subripuerit et pocula fecerit, possum uel poculorum uel massae furti agnomine furti agere potest, sed et condici. Seruus, qui se liberum adfiruit, ut sibi pecunia crederetur, furtum non facit: namque hic nihil amplius quam idoneum se debitorem adfirmat. idem est et in eo, qui se patrem familias finxit, cum esset filius familias, ut sibi promptius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abstuliss oñs surtiaget. de¬
inde colonuᷤ ⁊ducti accõne
cõseauet ᷑ ut ip̃m sibi p̃stetur¬
¶si suus tuus uł filius polienda
bere fnr t  actõnẽ. s si ñ funit
soluẽdo dicẽd̾ est ñ cꝯpet̾e sur¬
prudẽs quis em̾nt ⁊ ei surrep¬
ta sit habebit furti acconẽ¬
¶apud labeonẽ rebatũ ẽ si si¬
liginario quis op̾it ut qui
nõĩe enis siliginem retisset
ei daret ⁊ queam er traseũ¬

Expanded text:
nus furti aget: deinde colonus conducti actione consequetur, ut id ipsum sibi praestaretur.Si seruus tuus uel filius polienda bere furti actionem, si non fuerit soluendo, dicendum est non competere furprudens quis emerit et ei subrepta sit, habebit furti actionem.Apud Labeonem relatum est, si siliginario quis dixerit, ut quisquis nomine eius siliginem petisset, ei daret, et quidam ex transeu
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. cãm bonoꝵ hic acapimus ꝓ¬
utilitate nam si ni loc̃ deficiẽtis fur¬
sustituerit p̾tor ueri simile ẽ iu
om̃ib cãis enni ini quib furti
agi potu̾it substituisse Inssĩma
ꝓbat᷑᷑ hãc actõnẽ ⁊ in reb pig¬
noratis ⁊ in reb alienis bona fi¬
de poisessis loc̃ hr̃e itẽ ⁊ dere con¬
modata testatori ¶It̃ si fructus
post mortẽ testatoris ꝑceptosi
ẜuus qui lib̾tatẽ ꝓspicit ꝙͣcta¬
ueritiocꝰ erit huic actõni s et
si ꝑtꝰ uł fecꝰ post mnortẽ agnatos
pubes pꝰ mortẽ prĩs que sierit

Expanded text:
im causam bonorum hic accipimus utilitate. nam si in locum deficientis fursubstituit praetor, uerisimile est in omnibus causis eum, in quibus furti agi potuit, substituisse. et in summa probatur hanc actionem et in rebus pigneratis et in rebus alienis bona fide possessis locum habere: idem et de re commodata testatori.Item si fructus post mortem testatoris perceptos hic seruus, qui libertatem prospicit, contrectauerit, locus erit huic actioni: sed et si partus uel fetus post mortem adgnatos, pubes post mortem p
Abbreviated transcription (Latin):
stipłati ⁊ seinei pͣsum secutũ
fu̾it duo reistipłandi erũt cum
placeat dñm saio daristipunla¬
ri posse ¶Sicut ui nrõiatim
stipulando eisoli adꝓritur ita
placet ⁊ si rem emat noĩe uinꝰ
ex dñis ersoli ẜmĩ adquitere.
gotiũ gerat posse eñ nõiattro
exprimere ut uni ex dñis res¬
tituatur aut solnatur ¶ilud
ãsitũ est an hrdi sut᷑o Enus hr̃¬
ditariꝰ stipłari rostt ꝓcuł neg̃¬

Expanded text:
stipulati et semel responsum secutum fuerit, duo rei stipulandi erunt, cum placeat dominum servo dari stipulari posse. Sicuti uni nominatim stipulando ei soli adquirit, ita placet et si rem emat nomine unius ex dominis, ei soli servum adquirere. gotium gerat, posse eum nominatim exprimere, ut uni ex dominis restituatur aut solvatur. Illud quaesitum est, an heredi futuro servus hereditarius stipulari possit. Proculus neg
Abbreviated transcription (Latin):
riꝰpeccoria lib̾ata ncc tutbes
⁊ adolescentẽ a ctdne net uti¬
len habebñt qui suũ recuꝑaũ
plane si adole scens pecannam
restituere tutori pupille maln¬
ntilem in ynpillam hr̃dẽ mag̃¬
stͣtus accipiet᷑  soror ꝯmlega¬
tom ab hrde fr̃e pͦctebatim
post motam legati qõnem trãc¬

Expanded text:
cunia liberata nec tutores contra adulescentem actionem nec utilem habebunt, qui suum reciperavit. plane si adulescens pecuniam restituere tutori pupillae maluutilem in pupillam heredem magistratus accipiet. Soror, cui legatum ab herede fratre debebatur, post motam legati quaest
Abbreviated transcription (Latin):
s amnatiis tutor solu̾it ea res
pa debitori. quin etiã diciso¬
iet tutele cħia actõne agẽdum
nt ei pupillus a dn̾sus debitorẽ
accionib cedat ¶si c̃ditora de¬
bitore culpa sua cã cͣetidͤ it ꝓpe
ẽ ut accõne mãdati nicħ̾ a mãda¬
tore ⁊ sequi debeat cum ip̃nis
uicio accid̾ it ne mãdatori pos

Expanded text:
si damnatus tutor solverit, ea res proderit debitori: quin etiam dici solet tutelae contraria actione agendum, ut ei pupillus adversus debitores actionibus cedat. Si creditor a debitore culpa sua causa ceciderit, prope est, ut actione mandati nihil a mandatore consequi debeat, cum ipsius vitio acciderit, ne mandatori poss
Abbreviated transcription (Latin):
ubi .n. lib̾tatis spẽt est ibi dicẽd̾
est uel modica data occ̃one ꝙ
sũ dampno c̾diteꝵ futur est
aditõnem adinittendam. Si
sub ce̾ditõne dandoꝵ .x. libtas
data sit siue hr̃di dait uissus sit
eui an dando ei cui bona a dici¬

Expanded text:
ubi enim libertatis spes est, ibi dicendum est uel modica data occasione, quod sine damno creditorum futurum est, addictionem admittendam.Si sub condicione dandorum decem libertas data sit, siue heredi dare iussus sit cui, an dando ei cui bona addic
Abbreviated transcription (Latin):
ut ip̃a aditõe hoc ꝯp̾hẽdatur
ides uerba quo ⁊stitutõis ad¬
tatem nactus c̃ utiq ⁊̃ tute¬
lam eiꝰ hẽbit is cui bona adi¬
ta sunt. Si alienos ẜuos testa¬
tor rogaũit hr̃dem maniut¬
t̾e utrum dicimꝰ cõstitutõnẽ
locum hr̃c an u̾o cessabit ꝯsti
dim̾e ⁊ p̾stare lib̾tatẽ cogitur
a pͥcore ¶Si ñ hĩs s legatariꝰ
rogatus fu̾it manumitt̾e ñ ꝗd
cess cõstitutõ ꝙ legatis ñ debi

Expanded text:
ut ipsa addictione hoc comprehendatur: idque uerba quoque constitutionis adtatem nactus est, utique etiam tutelam eius habebit is cui bona addicta sunt.Si alienos seruos rogauerat heredem manumittere, utrum dicimus constitutionem locum habere an uero cessabit constitdimere et praestare libertatem cogitur a praetore.Si non heres, sed legatarius rogatus fuerit manumittere, numquid ces
Abbreviated transcription (Latin):
ditõe data sit lib̾tas ⁊̃ si quid̾e
alie pure alie sub cõditõs utiq
adici itatim possunt. Si om̃s
sub cõditõe quid ⁊seꝙ̃s erit di¬
cere utrum expectand̾ sit ut
cõditõ existat an u̾o statim

Expanded text:
dicione data sit libertas? et si quidem aliquae pure, aliquae sub condicione, utique addici statim possunt: si omnes sub condicione, quid consequens erit dicere? utrum exspectandum, ut condicio existat, an uero statim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑctat ⁊ si quid̾ fiscus bonañ
agnou̾it forte cõpetit ub̾tas
qͥ solid creditori osf̾tur atan
si adita hĩditas fuisset ñ cõpe¬
t̾et ceite si fiscus agnoint
hĩditatẽ facilius ꝓbabitur ce ᷤ¬
inputare deb̾e̾ q adici sibi hac
btates cõpetant. si quis añt ex¬
enplum adite hĩditatis fu̾it
sccutꝰ dircete lib̾tates ñ cõpetẽt
si cõsilium ⁊ euentus erit si au
dandoꝵ creditoꝵ. nec fideicon¬
misse p̾stabuntur si euc̃tu fran¬
fiscus post ea agnosc̾e ⁊ mag̃
ẽ ne possit ¶Plane si ñ memora¬

Expanded text:
 quidem fiscus bona non adgnouerit, forte competet libertas, quia solidum creditoribus offertur: atquin si adita hereditas fuisset, non competeret. certe si fiscus adgnouit hereditatem, facilius probabitur cesimputare debere, qui addici sibi hac bertates competant. si quis autem exemplum aditae hereditatis fuerit secutus, directae libertates non competent, si consilium et evendandorum creditorum: nec fideicommissae praestabuntur, si euentu fraufiscus postea adgnoscere? et magis est, ne possit. plane si non cer
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ p̃stare quib cõp et̾et si hr̃¬
ditas adita fuiss cad̾ cõstitutõ
ꝓpexit ut si fiscus bona aoun¬
serit eque lib̾tates cõpetãt
g ͦ siuc iacẽt bona fisco sꝑueu¬
te siu̾ agnou̾it cõstituto loc̃
ht̃ ¶Cetoꝵ si aliqͣ rõe agnos¬
cat apparet cessare deb̾e cõsti¬
tutõnem qr̃ ⁊ si caducis legi¬
onis bona delata fu̾it id̾ erit

Expanded text:
estare, quibus competeret, si hereditas adita fuisset.Eadem constitutio prospexit, ut, si fiscus bona admiserit, aeque libertates competant: ergo siue iacent bona fisco spernente siue adgnouerit, constitutio locum habet. ceterum si alia ratione adgnoscat, apparet cessare debere constitutionem: quare et si caducis legionis bona delata sint, idem erit
Abbreviated transcription (Latin):
dend̾ ut siue quis a hr̃de uł pro
quot̃ inc̾tum ẽ que pociꝰ actõ
teneat nam duas dictamꝰ ꝓtes¬
tati ex alt̾a noᷤ uelle ꝓ sequi
ꝙ nos ꝯtingit. ¶ssi quis ex mor¬
tis cã donatõe pͥoslideat ntiq¬

Expanded text:
dendum, ut, sive quis pro herede vel pro quotiens incertum est, quae potius actio teneat: nam duas dictamus protestati ex altera nos velle consequi quod nos contingit. Si quis ex morausa donatione p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ p̃torem ht̃ hiꝰ rei actorẽ tuciͦ
tñ erit dices hoc int̾dc̃m cõpe¬
te marime si sat̾datum sit iam le¬
gatoꝵ noĩe nec recedat ⁊ unc
mine ñ tm̃ ip̃m possid̾s dicimus
cet̾os q succelłores ꝙ ait p̾tor uo¬
lũtatẽ eiꝰ ad quẽ eares ꝑtiet ita
erit in t̾pͥtand̾ ut si post aditam all¬
hĩditatẽ nel bonoꝵ posso̾em ang¬
nitam uolũtas a cõmodata ẽ lega¬
tario ut possideret int̾dc̃m cesset
ꝙ s añ aditam hĩditatem ul bo

Expanded text:
torem habet huius rei auctorem. tutius tamen erit dicendum hoc interdictum competere, maxime si satisdatum sit iam legatorum nomine nec recedat: tunc mine non tantum ipsum possidere dicemus ceterosque successores. Quod ait praetor 'uoluntate eius, ad quem ea res pertinet', ita erit interpretandum, ut, si post aditam hereditatem uel bonorum possessionem adgnitam uoluntas accommodata est legatario, ut possideret, interdictum cesset: quod si ante aditam hereditatem bo
Abbreviated transcription (Latin):
siu̾ ate siu̾ ab eo in cuiꝰ loc̃ succes¬
sisti possid̾ aliquid ceptũ ẽ eque¬
huic int̾dc̃o loc̃ fore in loc̃ succes¬
sisse accipimꝰ siũ ꝑ unuu̾sitatem
siu̾ in tem sit successum ¶ꝓpest
aũt pͥosside quot̃ nolũtate eiꝰ ad
ꝙ̃ ea res ꝑtinet possidi ceptumẽ
uolutate eiꝰ ad ꝙ̃ ea res ꝑtinet pos¬
tate s alt̾ ex hr̃dib uł ad qͦs eares
ꝑtinet uolu̾it rem alegatario pꝰ¬
⁊ꝓetet ei qui uoluit ñ cõpet̾e pa¬

Expanded text:
sive a te sive ab eo, in cuius locum successisti, possideri aliquid coeptum est, interdicto huic locum fore. in locum successisse accipimus, sive per universitatem sive in rem sit successum. Prodest autem possedisse, quotiens uoluntate eius, ad quem ea res pertinet, possideri coeptum est: uoluntate eius, ad quem ea res pertinet, postate. Si alter ex heredibus iisue, ad quos ea res pertinet, uoluerit rem a legatario popetet: ei, qui uoluit, non competere pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ꝓpetuo ⁊petit am̃ in ea
rei ꝑsecutõ ꝯtinetꝰ. ¶aruns deice¬
tum quoqͦmͦ acopimꝰ arma sunt oĩa
tela hoc ẽ ⁊ fustes ⁊ lapides ñ soł
gladii haste. ⁊ framee .i. rumphee¬
Dͣs unus uł alt̾ fustẽ uł gla diup
retinuit arinis deiectus rossessor¬
ermes uenerant si in ip̃a ꝯc̾catõe
qui in erines uen̾ant eo ꝓcesserñt
ut fustes uł lapides sumerent nis e¬
rat aruiata¶Qui armati ueneit̃
des susficit eiũ t̾ror arinoꝵ It uide¬
ant᷑ armis deieoeisse ¶ Si ꝗf ant̃¬

Expanded text:
rtinet, perpetuo competit, quia in ea rei persecutio continetur. Armis deiectum quomodo accipimus? arma sunt omnia tela, hoc est et fustes et lapides, non solum gladii hastae frameae, id efustem uel gladium tenuit, armis deiectus possessorinermes uenerant, si in ipsa concertatione qui inermes uenerant eo processerunt, ut fustes aut lapides sumerent, uis erit armata. Qui armati ueneruntdetur: sufficit enim terror armorum, ut uideantur armis deie
Abbreviated transcription (Latin):
iectus atñ ñ hoc aĩo fu̾int qui arma¬
⁊i erant s alio tendebant ꝙ inde
⁊ si cum aͥnnatoiͭ audisset uenire i¬
eeb cupata si añt cũ dñs ueniret in pos¬
sõm armati eñ ꝓhibuerunt qui
inuaserant possõm uid̾i̾ eum armis
deiectũ ¶ Eum gͥ qui cuni armis
uenit possumꝰ arnus repelłe s hoc
⁊ festi ñ ex int̾uallo dum mͦ sciam᷑
ñ soł resisfe ꝑmissum ne deiciamur
fanilia sine me armata ueuit ego
ñ nideor uenisse s familia nͥ iussi uł

Expanded text:
n hoc animo fuerunt qui armati erant, sed alio tendebant. Proinde et si, cum armatos audisset uenire, mcupata. Si autem, cum dominus ueniret in possessionem, armati eum prohibuerunt qui inuaserant possessionem, uideri eum armis deiectum. Eum igitur, qui cum armis uenit, possumus armis repellere, sed hoc confestim, non ex interuallo, dummodo sciamus non solum resistere permissum, ne deiciatur, familia sine me armata uenit, ego non uideor uenisse, sed familia, nisi iussi uel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiri qm̃ ꝑ eos retineo posso̾m
qui teiecti ñ sunt ¶Idem iu¬
hamis refert si ẜuos quosdã
ni repulit alios retinint⁊ ñ
xit aut ⁊̃ eis mnꝑauit uire de
depulsus eẽt s possideri ab eo cẽ¬
pisset qui ingressus in posso̾m
eẽt quid dictari cẽimuis tractat
si aliquo posside̾te ego qͦ ingͦs¬
suc sum ui posso̾m ⁊̃ ñ deiciam
possessorẽ s uictum orꝰ face  d
Icꝗ gam quatenus res inqnͣt cet
go i̾uis puto eum quo deiectũ
es psrinder qui illic ictus ẽ. ¶ Ez
fateã huius int̾dc̃ĩ iniidem ⁊ bo

Expanded text:
periri, quia per eos retineo possessionem, qui deiecti non sunt. Idem Uiuianus refert: seruos quosdam ui depulit, alios retinuit et uinxit aut etiam eis imperauit: ui te deidepulsus esset, sed possideri ab eo coepissent, qui ingressus in possessionem esset. Quid dicturi essemus, tractat, si aliquo possidente ego quoque ingressus sum in possessionem et non deiciam possessorem, sed uinctum opus facere cogam: quatenus res, inquit, esset? ego uerius puto eum quoque deiectum uideri, qui illic uinctus est. Ex causa huius interdi
Abbreviated transcription (Latin):
tui ¶RRectissime aut̃ p̾dor addi¬
it illic ẽẽ dicẽd̾ er̃ in nuit̾dcm̃ ueni¬
re sic fit ut ⁊̃ si hoĩes uł pccora de¬
mortua sunt post deiectõem int̾¬
dc̃o locus sit ⁊̃ deuiq scribit iuł
eum qui ui deieccit ex co p̾dio ni
quo hoĩes fuerant ꝓpͥus eẽ uts¬

Expanded text:
tur. Rectissime autem praetor addiit illic esse, dicendum erit in interdictum uenire. sic fit, ut, etiamsi homines uel pecora demortua sint post deiectionem, interdicto locus si‹t›. Denique scribit Iulianus eum, qui ui deiecit ex eo praedio, in quo homines fuerant, propius esse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
possidebat ingrediaut ⁊ mciꝑs
posside si ꝓhibeat᷑ ñ uideri deie¬
ctum ĩnus ẽ. deicitꝰ ant qui a¬
Ui repelle lice cassrus feribit id¬
ex eo arma armis repelłe licere
Ui possid̾e eum difimend est quĩ
ex pulso uet̾e possessore adqutani
ꝑ uim possõem optinet sant qui ĩ
hoc ip̃m aptatus ⁊ p̾paratꝰ uerit
yt ⁊̃ bonos mores auriliõ ne ds hi¬
b̾i pessit ingrediens possõin uini
facit s qui ꝑ uim possõm suam
recinuit labo̾ ait ñ ui posside
suꝑuenientib quibdam si illiui
octupau̾unt possõm uid̾i ui deie¬
aum ¶Q ui ame ni possidebat
dinu ui deicctus ẽ quicquid daupiu
senserit ob hoc ꝙ iu deiectus ẽ. re¬
cuꝑare d prissma enĩ caͣ restituͤi
tussi fundus a quo ui deiectus sũ
ablate sunt ñ restituant᷑ dicẽdũ¬
uelit de possõs quid̾ iri soli ꝑ hoc
obilibus ad exhibend̾ actõe pot i
accipimꝰ ut om̃s res tincant᷑ ñ
solũ que aprie ip̃iꝰ funt u̾m ctiã
si ã apud eũ deposite uł pignora¬

Expanded text:
possidebat, ingredi autem et incipere possidere prohibeatur, non uideri deiectum uerius est: deicitur enim qui aui repellere licere Cassius ex eo arma armis repellere licere. Ui possidere eum definiendum est, qui expulso uetere possessore adquisitam per uim possessionem optinet aut qui in hoc ipsum aptatus et praeparatus uenit ut contra bonos mores auxilio, ne prohiberi possit ingrediens in possessionem, facit. sed qui per uim possessionem suam retinuerit, Labeo ait non ui possidere. superuenientibus quibusdam, si illi ui occupauerunt possessionem, uideri ui deiectum. Qui a me ui possidebat, Qui ui deiectus est, quidquid damni senserit ob hoc quod deiectus est, reciperare debet: pristina enim causa restitui tus. Si fundus, a quo ui expulsus sim, ablatae sunt, non restituantuuelit de possessione quidem rei soli per hoc obilibus ad exhibendum actione, potest accipimus, ut omnes res contineantur, non solum quae propriae ipsius fuerunt, uerum etiam si quae apud eum depositae u
Abbreviated transcription (Latin):
cap si aytinus de quo mnꝑa
orꝑ tũ fucrat ut rediret sua
uolutate apud hostes mãsit ũ
.n. post ea postliminũ ẽẽ uer̃ est¬
¶ expulsic hostibus ex agris quos
ceꝑunt dnia eoꝵ agroꝵ adpͥ¬
ores dños redire nec aut publi¬
cari aut p̾de loco ced̾e publicat᷑
aũt ille ager qui ex hostibus cap¬
tus sit redẽpto facultade̾ rede¬
undi p̃b non ius postliminii mu
bus redenptam eo aĩo secum
habũut ut ex ea susciꝑet lib̾os
⁊ post ea ex seuatu sub titulo na¬
tirralis sobolis cum matre ma¬
numiserit ignorantia mariti
euisd̾ q ratris neq statui eoꝵ
quos manumississe uisus est os
optaũat id̾o eam q postluni¬
no ren̾sa erat lib̾a ⁊ ingeuua
ingeminim peperisse coitat ꝙ

Expanded text:
 Si captivus, de quo in pace cautum fuerat ut rediret, sua voluntate apud hostes mansit, non est ei postea postliminium. Verum est expulsis hostibus ex agris quos ceperint dominia eorum ad priores dominos redire nec aut publicari aut praedae loco cedere: publicatur enim ille ager qui ex hostibus captus sit. Redemptio facultatem redeundi praebet, non ius postlimini mutabus redemptam eo animo secum habuerit, ut ex ea susciperet liberos, et postea ex se natum sub titulo naturalis filii cum matre manumiserit: ignorantia mariti eiusdemque patris neque statui eorum, quos manumisisse uisus est, ofoptauerat: ideoque eam, quae postliminio reuersa erat libera et ingenua, ingenuum peperisse consta
Abbreviated transcription (Latin):
per ꝑ eas res publica ledatur
contẽdit᷑ qui int alt̃ utras par¬
tes de̾cessissent nice hostium ñ
sunt eoꝵ int̾ quos captiuita¬
⁊ ideo captos ⁊ nenũdatos pꝰ¬
ea q manumissos placuit su¬
ꝑuacuo repet̃e aprincipe i¬
genutatẽ quam nulla capti¬
uitate a misserant

Expanded text:
s publica laedatur, contenditur: qui in alterutras partes discedent, uice hostium non sunt eorum, inter quos iura captiuita ideo captos et uenumdatos posteaque manumissos placuit superuacuo repetere a principe ingenuitatem, quam nulla captiuitate amiserant
Abbreviated transcription (Latin):
tur õẽ lege cornelia que futu¬
reeẽnt si hu de quoꝵ hr̃ditati¬
b ⁊ tutelis cõstituebatur in ho¬
stum potestat̾e ñ ꝑuenissent¬
aparet gͦ ead̾ om̃ia ꝑtin̾e ad he¬
red̾ eius quẽ ip̃e qui hostium¬
potestate potitus est habiturꝰ
eẽt si post lummo reuertisset
poro queq serui captiuoꝵ in pu¬
lant᷑ uł accipeent acquiri. dins
intelliguntur cũ postlimimo re¬
dierint quare necc̃e est ad eos ꝑ

Expanded text:
tur esse lege Cornelia, quae futuesset, si hi, de quorum hereditatibus et tutelis constitueb‹a›tur, in hostium potestate‹m› non peruenissent.Apparet ergo eadem omnia pertinere ad heredem eius, quae ipse, qui hostium potitus est, habiturus esset, si postliminio reuertisset. porro quaecumque serui captiuorum stipulantur uel accipient, adquiri dominis intelleguntur, cum postliminio redieri
Abbreviated transcription (Latin):
abei Iatrones tibi ẜnũ eripuerãt¬
⁊ pest ea is sinis ad g̾manos ꝑuenit
uñ in bello uictis germanis ꝓmis
uenierat posse negant usu capi
eum ab emptore lob̾ offilus et¬
trebacnis q ner̃ ce̾t eum sureptum
ee nec ꝙ hostium finsset ant post¬
da est ñ p̾linumo redit pauł ĩo
si in bello captꝰ pace fcã domum
rediit demdereuocato bello capit᷑
pꝰ limimoredire ad eũ aquoredire
priore bello captꝰ erat si modo non
conuenit in pace ut captiui rodd̾et᷑¬

Expanded text:
atrones tibi seruum eripuerant: postea is seruus ad Germanos peruenerat: inde in bello uictis Germanis seruus uen‹i›erat. negant posse usucapi eum ab emptore Labeo Ofilius Trebatius, quia uerum esset eum subreptum esse, nec quod hostium fuisset aut postda est, non postliminio redit. Paulus immo si in bello captus pace facta d‹o›mum refugit, deinde renouato bello capitur, postliminio redit ad eum, a quo priore bello captus erat, si modo non conuenerit in pace, ut captiui redde
Abbreviated transcription (Latin):
tuat᷑ ¶Si statulib̾ transfuga
reuersus sit existẽte cõditione
post quam redit lib esficit᷑ diu̾¬
sui est si cõditõ extitiss dumi
paciat᷑ lib̾tate iam optinende
si ũ inpediret quoo tr̃a fuga
fcũs est¶ filius quo fam̾ trans¬
suga ñ pot̾ pstliminio rener¬
ti neq patre uiuo quia pater
sic illum amisit ⁊neadiu pa¬
tria ⁊ quia disciplma casfroꝵ
anti quuoꝵ fuit parentibus ro¬
manis ꝙͣ cͥantas liboꝵ ¶ trans¬
fuga aũt ñ is solum accipiẽdꝰ
est qui ad hostes ant in bello
trãfugit s ⁊̃ qui ꝑ induciaꝵ
tc̃pus ad eos cum quib nulla
amicicia ẽ fidis suscepta trobu¬
ffugitisi is qui em̾at ab hosti¬
bus pliis alii iuspignoris ꝙ
in redepto ht̃ cesserit non e¬
ani quantitate s pͥorẽ redeup¬
tus ⁊ edd̾e deb̾et ⁊ emptor ht̃
actonẽ adi̾sus eum qui uen¬
didit ex einpto¶postlumni

Expanded text:
tuatur. Si statuliber transfuga reuersus sit, existente condicione postquam redit, liber efficitur. diuersum est, si condicio extitisset, dum patiatur, libertate iam optingente, si non impediret, quod transfuga factus est. Filius quoque familias transfuga non potest postliminio reuerti neque uiuo patre, quia pater sic illum amisit, quemadmodum patria, et quia disciplina castrorum antiquior fuit parentibus Romanis quam caritas liberorum. Transfuga autem non is solus accipiendus est, qui aut ad hostes aut in bello transfugit, sed et qui per indutiarum tempus aut ad eos, cum quibus nulla amicitia est, fide suscepta transfugit. Si is, qui emat ab hostibus, pluris alii ius pignoris quod in redempto habet cesserit, non eam quantitatem, sed priorem redemptus reddere debet, et emptor habet actionem aduersus eum qui uendidit
Abbreviated transcription (Latin):
uł ip̃i popło romanocet̾i latrum¬
culi uł predones appłant᷑ ⁊ ideo ⁊
a latromidus captus est seruus
latronum ñ est nec post lumni¬
um illi necessarim est. ¶ ab hos¬
tibus aũt captus puta agerma¬
nis seu ꝑtis ⁊ suuc est hostnun ⁊
post li minio recuꝑat pͥstinũ statũ¬
lorẽ Enichil int̾est quo modo cap¬
tus reu̾sus ittitim dimissus est au¬
ni au falla cia pot̾atẽ hostium e¬
o ⁊ qim uictis hostib recuꝑãtur¬
⁊ postlimnuo redisse estimantur

Expanded text:
uel ipsi populo Romano: ceteri latrunculi uel praedones appellantur. et ideo qui a latronibus captus est, seruus latronum non est, nec postliminium illi necessarium est: ab hostibus autem captus, ut puta a Germanis et Parthis, et seruus est hostium et postliminio statum pristinuionum. Nihil interest, quomodo captiuus reuersus est, utrum dimissus an ui uel fallacia potestatem hostium esed et qui uictis hostibus recuper‹a›ntur, postliminio redisse existimantur
Abbreviated transcription (Latin):
tinoꝵ in suspenso sant nasi dñi
intelligunt᷑ si ibi decesserint ꝑ
leg̾e corneliam ad hr̃des eoꝵ re¬
uxorẽ hr̃et in hostrum pot̾atẽ
ꝑuenerit nato deinde filio ⁊
mortuo ibi decesserit eius des¬
tam̃tum nullũ est quia ⁊ eoꝵ
qui ni ciuirtate manserunt h

Expanded text:
in suspenso sunt: nam si domini intelleguntur, si ibi decesserint, per legem Corneliam ad heredes eorum peuxorem haberet, in hostium potestatem pervenerit, nato deinde filio et mortuo, ibi decesserit, eius testamentum nullum est, quia et eorum, qui in civitate manse
Abbreviated transcription (Latin):
si in ciuitatẽ sociam amicam ue
aut ad regẽ socium uł au cum
uenerit statim postlimimio redis¬
se uidet᷑ quia pͥmũ ibi noĩe publi¬
co tutus ẽẽ incipiat ¶ transfuge
postdmimum nullũ est nam qui
malo cõsilio ⁊ ꝓditoris aĩo patriã
relinquit hostium nũo hñdus est
S hoc in libo tr̃affuga id̾ unis ẽ
siue femina siue masculus sit si
u̾o siuis tranfug̾it ad hostes qm̃

Expanded text:
si in ciuitatem sociam amicamue aut ad regem socium uel amicum uenerit, statim postliminio redisse uidetur, quia ibi primum nomine publico tutus esse incipiat. Transfugae nullum postliminium est: nam qui malo consilio et proditoris animo patriam reliquit, hostium numero habendus est. sed hoc in libero transfu‹g›a iuris est, siue femina siue masculus sit. Si uero seruus transfugerit ad hostes, quoniam,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽm hoc futurum labo ait
¶Nos ⁊ hic opmam᷑ utilitatem eiꝰ
qui dueit sũ inꝯmoditate euis
cuius ager est spectand GSi a¬
qua in innim lacum ducat᷑ et in¬
de ꝑ plures ⁊ductus ducat᷑ hoc
int̾dem̃ utile erit nolenti ei re¬
fic̾e̾ ip̃m lacum ¶hec int̾dem
ad om̃s riuos ꝑtin siue in publi
co siu̾ in priuato sint calititi s
⁊ si calide aque rinus sit de hoc re¬
ficiendo ꝯpetit int̾dem aristo ⁊
de cumiculo reficiendo ꝑ ꝙ̃ napor
trahit᷑. ¶In balnearus naporib
putat utdem actoem ꝙpet̾e
⁊ erit dicend̾ utile int̾dẽm ex
hac cã cypet̾e. hiis d̾ aut ꝑsonis¬

Expanded text:
m futurum Labeo ait. nos et hic opinamur utilitatem eius qui ducit sine incommoditate eius cuius ager est spectandam. Si aqua in unum lacum conducatur et inde per plures ductus ducatur, hoc interdictum utile erit volenti reficere ipsum lacum. Hoc interdictum ad omnes rivos pertinet, sive in co siue in priuato sint constituti.Sed et si calidae aquae riuus sit, de hoc reficiendo competit interdictum.Aristo et de cuniculo restituendo, per quem uapor trahitur, in balneariis uaporibus putat utilem actionem competere: et erit dicendum utile interdictum ex hac causa compet
Abbreviated transcription (Latin):
fraudare eos qui sciũt ⁊ ꝯsen¬
cũt. ¶ Si quid cũ pupillo ges¬
tum sit in fraud̾ ẽditoꝵ iabeo
ait oĩmodo renocad si fraudatti
sunt cͥditores qr pnpilli ignoran¬
tiosa c̾ditorib ⁊ ip̃i lucrosa eo¬
q inre utimꝰ. ¶simili mͦ dñĩs
⁊  cui dinatum est non eẽ q̃rẽ¬
dum an saẽte eo cu donatũ sit¬
udant ͦ cͥditores nec nr᷑ iinria
asfici is qui ignorarnt cũ lucrum
ex torq̃at᷑ ñ dãpaium infligat᷑.
¶In hos tñ qui ignorãtes ab co qͥ
soluẽdo ñ sit lib̾alitatẽ acceperũt
hactenꝰ act̃o erit danda qnatenꝰ
rem acceꝑit an dñs teneat᷑. ⁊
ait labeo hatenus eũ ten̾i ut
restituat quod ad se ꝑuenit
aut ut dumdierat de peculio
dapnet᷑ Uel si quid in rem eiꝰ
Uersum sit ead̾ in filiofam̃ ꝓ
banda sunt s si dñs scit suo
noĩe ꝯuemet᷑ ¶tem si necessaliꝰ
hr̃s legata prestit̾it demde eiꝰ
bonauencrĩt ꝓculus ait ⁊ si¬

Expanded text:
fraudare eos, qui sciunt et consentiunt. Si quid cum pupillo gestum sit in fraudem creditorum, Labeo ait omnimodo revocandum, si fraudati sint creditores, quia pupilli ignorantiosa creditoribus et ipsi lucrosa: eoque iure utimur. Simili modo dicimus et si cui donatum est, non esse quaerendum, an sciente eo, cui donatum, gudentur creditores: nec videtur iniuria adfici is qui ignoravit, cum lucrum extorqueatur, non damnum infligatur. in hos tamen, qui ignorantes ab eo qui solvendo non sit liberalitatem acceperunt, hactenus actio erit danda, quatenus rem acceperit, an dominus teneretur. et ait Labeo hactenus eum teneri, ut restituat quod ad se pervenit aut dumtaxat de peculio damnetur vel si quid in rem eius versum est. eadem in filio familias probanda sunt. sed si dominus scit, suo nomine convenietur. Item si necessarius heres legata praestiterit, deinde eius bona venierint, Proculus ait,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. ¶hoc edcm̃ enͣ cohercet
qui sciens eu m frandem cͥdito¬
rũ hoc facere suscipit ꝙ in fra¬
nd̾ ẽditoꝵ faciebat qr̃ si quid
in frand̾ c̃ditoꝵ fcm̃ sit si dñ¬

Expanded text:
esset. Hoc edictum eum coercet, qui sciens eum in fraudem creditorum hoc facere suscepit, quod in fraudem creditorum fiebat: quare si quid in fra
Abbreviated transcription (Latin):
d Sidciꝯmissaria lib̾tas p̃tex¬
tuexpilate hr̃ditatis auit rõis
geste ñ differtur ¶fidei ꝯmissa¬
riam lib̾tatem ab hr̃de ñ p̾sti¬
tam cogeudus est hr̃dis hr̃s qui
manunittẽdus est ¶Sernus
post donatõnẽ in filiũ colatã
danpuũ uoluntatis redim̾e
ũ cogend̾ nec ob eund̾ errorẽ
cete̾ra que pat̾ in militiam
ꝓfeeturo filio douanit frĩ qui
mansit ni pot̾atẽ cõferẽda ꝯ
recculium castrense filius ⁊̃¬
qui intra iegitinos hĩdes pͥnci¬
saria lib̾tas a filio post c̾tam
placuit. ¶Seruũ a filio post
U. annos si eo tenpore m̾cedẽ
duirnam filio p̾stitiss mami¬
nutti noluit bieniuo ꝓximo
fuctus iudebat ᷑ si tñ hĩ filius¬

Expanded text:
deicommissaria libertas praetextu compilatae hereditatis aut rationis gestae non differtur. Fideicommissariam libertatem ab herede non praestitam cogendus est heredis heres, qui manumittendus est. Seruum post donationem in filium collatam damnum uoluntatis redimere non cogendum. nec ob eundem errorem cetera, quae pater in militia‹m› profecturo filio donauit, fratri, qui mansit in potestate, conferenda, cum peculium castrense filius etiam inter legitimos heredes praecisaria libertas a filio post certam placuit. Seruum a filio post quinque annos, si eo tempore mercedem diurnam filio praestitisset, manumitti uoluit: biennio proximo fectus uidebatur. si t
Abbreviated transcription (Latin):
sperare ñ pot̾it ¶Quio gͦ si fi¬
dei ⁊ missaria lib̾tas relicta sit
⁊ pena metallli indulgetia prin¬
adicit᷑ ¶Serte cum fisei esficia¬
tur sꝑare pot̾it fidciꝯmissari¬
an lib̾tatẽ ¶E danpuata in
metallum cõcepto ⁊ nato sic̾ei¬
⁊ missaria li h̾tas dari pot̾it qͥd
mirũ cum ⁊ uenũdari cum pos¬
petitũ actoritate fu̾it ne pos¬
casticͣ ẜuiret placuit fideio¬
insariã lib̾tatẽ datã indert
nam qui hoc petit ne post c

Expanded text:
sperare non poterit. quid ergo, si fideicommissaria libertas ei relicta sit et poena metalli indulgentia prinadicitur. certe cum fisci efficiatur, sperare potest fideicommissariam libertatem. Ex damnata in metallum concepto et nato fideicommissaria libertas dari poterit: quid mirum, cum etiam uenumdari eum pospetitum a testatore fuerit, ne postea Stichus seruiret, placuit fideicommissariam libertatem datam uideri: nam qui hoc petit, ne postea
Abbreviated transcription (Latin):
prĩs mortẽ itẽ pup illo aui fui mor¬
tem exsequi ⁊cessum ẽ lege autẽ¬
testam̃taria nami de patris quid̃
testanĩto rupillis ag̾e diuus ues¬
ant᷑ tabule ꝑ iit̾ dcm possũt exꝑiri.¬

Expanded text:
patris mortem, item pupillae avi sui mortem exsequi, concessum est lege testamentaria. Nam et de patris quidem testamento pupillis agere divus Vesantur tabulae, per interdictum possunt experi
Abbreviated transcription (Latin):
Hod ¶e Iusto dias auditurꝰ ta uiros
siom̃s niciuitate uel ꝓnincia ꝙͣ
iogit agunt abħ ibe debet t
feriatis dieb enstodias audiri ẽ¬
se rescriptũ est ita ut innoxios
dimitat ⁊ nocẽtes qni duriori
a ĩauersione indigẽt disferat.

Expanded text:
uiros si omnes in ciuitate prouinciae quam regit agunt, adhiber‹e› debet. Et feriatis diebus custodias audiri posse rescriptum est, ita ut innoxios dimittat et nocentes, qui duriorem animaduersionem indigent, differat.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Don urꝰ possonem ad¬
Aeptis is qui ita nactus
sumus adita h iditate qͥ¬
ꝑtinet. ¶m his qui in ho¬
stium pot̾ate ꝑuei̾nnt¬

Expanded text:
detur possessionem adeptus is qui ita nactus sumus, adita hereditate ompertinet.In his, qui in hostium potestatem peruen
Abbreviated transcription (Latin):
ab ol. Int̾dum eiusrei
posso̾m amus ip̃i ñ habe¬
Inus anis trad̾e possu¬
mus. ueluti cum isqui
ab h̃de eam rogauit.¬
¶Q nod ex nantragio exꝑ¬
ulsum ẽ usucapi ñ pot̾
qm̃i nron est in derelicto
istimo. in his reb que

Expanded text:
assio.Interdum eius possessionem, cuius ipsi non habemus, alii tradere possumus, ueluti cum is, qui ab herede eam rogauit.Quod ex naufragio expulsum est, usucapi non potest, quoniam non est in derelicto, istimo in his rebus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmo coͣ namsi mniseris ad me
tabulariũ ⁊ ⁊ ego rescribẽdi
cã lit̾as tibi misero simnl atꝙ
tabilario tuo tradid̾o tuas
esfici idẽ adioit in his lit̾is quã
tued̾taxat reigrã miso̾ ueluite
si recieris ame ut te alicius

Expanded text:
immo contra: nam si miseris ad me tabellarium tuum et ego rescribendi causa litteras tibi misero, simul atque tabellario tuo tradidero, tuae fient. idem accidet in his litteris, quas tuae dumtaxat rei gratia misero, ueluti si petieris a me, uti te alicui
Abbreviated transcription (Latin):
nataꝰ sui amntonales ee. hoc eiy
agitur in stipłonib ut quiscan¬
tior sit ⁊ securior int̾positasti¬
riaꝵ quẽdã sũt que sat̾ nꝰ catone
nẽ anas repromissionẽ ħt̃. Qui¬
de amꝰ gͦ ex qua oꝑis noui nũtia¬
tõne sat̃cari oꝑteat ⁊ q̃ad̾msa

Expanded text:
natura sui cautionales esse: hoc enim agitur in stipulationibus, ut quis cautior sit et securior interposita stiriarum quaedam sunt, quae satisdationem nem, alias repromissionem habet. ex qua operis noui nuntiatione satisdari oporteat. quema
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ calũpͥniam desid̾ari ut st ĩpło
int̾ponat᷑. ip̃e p̃tor d suꝑ eare
sñmatĩ cognoc̾e ⁊ cautũ mb̾e
aut denegare s ⁊̃ si quid uł ad di
ne oꝑteat p̾torie erit mridicio¬
nis.

Expanded text:
calumniam desiderari, ut stipulatio interponatur, ipse praetor debet super ea re summatim cognoscere et cautum iubere aut denegare. Sed et si quid uel addi ne oporteat, praetoriae erit iurisdictionis.
Abbreviated transcription (Latin):
tisub ꝯdcone ꝓmissit ñ uideri
in solutẽne hõis cessase. nã neꝵ
est cũ qui interpellatus dare
noluit offe̾ntem post ea ꝑiii¬
lo lib̃ari. s quid si ignorante
debitore ab alio c̾ditor eñ stipu¬
latꝰ est hic qͣuo s cstim ᷑ adꝰ est
ꝑiculo debitor lib̾atiis auẽad̾m
si quol ẽnis noie snm osfere̾.

Expanded text:
sub condicione promisit, non uideri in solutione hominis cessasse: nam uerum est eum, qui interpellatus dare noluit, offerentem postea periculo liberari. Sed quid si ignorante debitore ab alio creditor eum stipulatus est? hic quoque existimandus est periculo debitor liberatus, quemadmodum si quolibe
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it quidaiud furẽ dare fac̃e oꝑt.
nã ⁊ fur cõdcone᷑ nb̾abitur si
dñs oblatum sibi acciꝑe noluit
si tñ ⁊ in ꝓ uĩcia forte ẜuus es¬
set int̾cessit stipło ⁊ finge pͥns
ꝙͣ facultatero eius nãcisc̾etur
fin uł ꝓmissor decessisse siĩ nõ¬

Expanded text:
fuerit quidquid furem dare facere oportet: nam et fur condictione liberatur, si dominus oblatum sibi accipere noluit. si tamen, cum in prouincia forte seruus esset, intercesserit stipulatio et finge prius quam facultatem eius nancisceretur fur uel promissor, decessisse s
Abbreviated transcription (Latin):
belł irditatem restituit placet ñ
uideri in fraud̾ oditoꝵ alienasse por¬
tionẽ ꝙͣ retiñc potuisset. ẜ mag̾
fidetr facere.
Sceũ ebitor. in fraud̃ c̃ditorl aui
cmo de finib pignori dati fũdi
pactus ẽ qͣsitum ẽ an is qui ac̾diti¬
re emit definib ag̾e possit R. ẜ¬

Expanded text:
editatem restituit, placet non uideri in fraudem creditorum alienasse portionem, quam retinere potuisset, sed magis fideliter facere.sorum. Debitor in fraudem creditoris cum uicino de finibus pignori dati fundi pactus est: quaesitum, an is, qui a creditore emit, de finibus agere possit.
Abbreviated transcription (Latin):
ert̃ Si debitor a surioso delega¬
tus cditori e su  soluit qm cõpo¬
tem mr̃tis ẽẽ existimabat ⁊ ita
it᷑mm cõ eo agat᷑ exceptõnedo¬
li in. id ꝙ in rem furiosi ꝓccalt
tefenditi¬
uerat ⁊ pactus erat ut erip̃e a¬
leret filiam suã enisq hõies. Id̾
hõ iͥussicanꝰ gͣno scribit quasiu¬
suras p̾t̾itas ex dotis ꝓmissione

Expanded text:
arum. Si debitor a furioso delegatus creditori eius soluat, quem compotem mentis esse existimabat, et ita cum eo agatur: exceptione doli in id, quod in rem furiosi processit, defenditserat et pactus erat, ut ipse aleret filiam suam eiusque omnes: idem homo rusticanus genero scripsit quasi usuras praeteritas ex dotis promissione
Abbreviated transcription (Latin):
petissem  encħ me cũsumpsisse
quida existimãt s sinemona¬
tus sit recte me egisse qr inre¬
rũ nataͣ Uerum fuiss me soł
hrde̾fuisse. mł. notat u̾uis est

Expanded text:
petissem, nihil me consumpsisse quidam existimant: si nemo natus sit, recte me egisse, quia in rerum natura uerum fuisset me solum heredem fuisse.Iulianus notat: uerius est
Abbreviated transcription (Latin):
diꝙ̃ ⁊ si possit duci ¶Duo añt
ana ⁊ estiua. cotidiana ab es¬
tiua ufu differt ñ uure. coti¬
diana aqua est que duci assi¬
due solz uel estiuo tꝑr nel yb̾no¬
⁊̃ si aliqñ ducta ñ est ea quo di¬
cit᷑ cotidiana cuns ẜuitus
int̾missione tenporis diuisa
est. ¶ Estiua autem illa ẽ qͣ
estate sola uti expedit sicut
diximus uestitim̃ta estiua sal¬
tus estiuos ¶Gastra estiua qui
band̾ ex ꝓposito udentis ⁊ ex
natura locoꝵ aquam estinam¬
ab aqͣ cotidiana discreni slam

Expanded text:
diat, etsi possit duci. Duo autem iana, est et aestiua. cottidiana ab aestiua usu differt, non iure. cottidiana ea est, quae duci adsidue solet uel aestiuo tducta non est: ea quoque dicitur cottidiana, cuius rmissione temporis diuisa est. aestiua autem ea est, qua aestate sola uti expedit, sicuti dicimus uestimenta aestiua, saltus aestiuos, castra aestiua, quirobandum ex proposito utentis et ex natura locorum aquam aestiuam a cottidiana discerni: nam
Abbreviated transcription (Latin):
sol. ¶Loquitur aut̃ pretor in ħ
int̾cco de ca aqͣ sola que ꝑhẽms¬
nulla .n. alia aqua duci poͣt᷑it nͥ
hennes ꝑtin que duci possunt
Cet̾um sunt quedam que ⁊ si
ip̃e ꝑhẽnes sint duci tñ ñ post̃

Expanded text:
itur autem praetor in hoc interdicto de ea aqua sola, quae pernulla enim alia aqua duci potest, nisennes pertinet, quae duci possunt. ceterum sunt quaedam, quae, etsi perennes sunt, duci tamen no
Abbreviated transcription (Latin):
alicui si tñ sure ducere se puta¬
uit tñ ũ in iure s in fcõ errau¬
it dicend est eoq iure utmnir
ut int̾dc̃o noc uti possit. susfi¬
cit .ii. ⁊ si iure se duc̾e putauit
uec ui nec clam nec p̾cario du¬
xit ¶Nud queritur utrum
ca tiũ a qua hũs int̾oc̃is crtm¬
cat᷑ que ad agruun irrigãdumn¬

Expanded text:
alicui, si tamen iure ducere se putauit, cum non in iure, sed in facto errauit, dicendum est eoque iure utimur, ut interdicto hoc uti possit: sufficit enim, si iure se ducere putauit nec ui nec clam nec precario duxit. Illud quaeritur, utrum ea tantum aqua his interdictis contineatur, quae ad agrum irrigandum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ al pparet gͦ cum qui non.
patitur cõgeri ium fac̾e quo
iniuꝰ quic ꝑficiat. plane si ał
poss c̃ alia ꝑ de agͥ sñ incõmo
do dni fundi inpensam apporta¬
re id egit ut at̾a ꝑte apporta¬
ret mpime ei uim fi̾ recte p¬
lacuit. ¶hoc ͤ tntdcm ñ solum
ei neꝵ ⁊̃ successorib quo esse
daudum ñ ẽ aubigend. emptoier¬
ri quo dabit᷑ et inempͥtorem

Expanded text:
um. Apparet ergo eum, qui non patitur haec congeri, uim facere, quo minus quis perficiat. Plane si quis, cum posset alia parte agri sine incommodo domini fundi impensam adportare, id egit, ut alia parte adportet, impune ei uim fieri recte placuit. Hoc interdictum non solum ipsi, uerum successoribus quoque esse dandum non est ambigendum: emptori quoque da
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ usui eẽ ñ possunt. S huͣunsa
ains que duci nouͤ possunt hau¬
stus ẜuitus inponi pot̾¶hec int̾¬
dcã de aqua item de fonte ad
cam a quani ꝑdinere udentur
q̃ acapite ducit᷑ non aliunde
riuũ opelli solent ¶Planesi aqͣ
sudorib manando in aliquẽ pͥ¬

Expanded text:
 usui esse non possint. sed huiusmodi aquis, quae duci non possint, haustus seruitus imponi potest. Haec interdicta de aqua, item de fonte ad eam aquam pertinere uidentur, quae a capite ducitur, non aliunde:riuum compelli solent. plane si aqua sudoribus manando in aliquem p
Abbreviated transcription (Latin):
longͣe possõis progatinami ex
eo quod diu usus est ẜuitute¬
hoo int̾dc̃o uti pot̾. qui hoc in¬
t̾dc̃o nsus usus est de uicio oꝑis
cauere a du̾sario debet.

Expanded text:
longae possessionis praerogativam ex eo, quod diu usus est servitute, interdicto hoc uti potest. Qui hoc interdicto usurus est, de vitio operis cavere adversario debet.
Abbreviated transcription (Latin):
mittend̾ qͣ ꝑs sit refectõnis
hius modi minitõ ⁊ ego pu¬
to ueram lab̾o̾it sñiam si modo
sũ hoc comeari non  possit.
ebant ut ca quo que ad refec¬
tõnem utilia eõnt aportandinis
quib resici iter non possitm̃
fac̾e uidet ⁊ nomimꝰ reficiat᷑
Si quis aũt cum poss ⁊ pͥetidiam¬
ria appotare que refectõi necͣcia¬

Expanded text:
mittendum, quasi pars sit refectionis huiusmodi munitio. et ego puto ueram Labeonis sententiam, si modo sine hoc commeari non possit. 4ebant, ut ea quoque, quae ad refectionem utilia essent, adportanti uis quibus refici iter non possit, uim facere uidetur, quo minus reficiatur. Si quis autem, cum posset compendiaria adportare, quae refect
Abbreviated transcription (Latin):
estiuam ¶ Rursus si ea fit aqua
que ñ insi estade duci possit esti¬
ua diceretur ⁊ si ea sint loca que
uit᷑a nonꝰ mitant aquam insi
citate. diced̾ erit recte estinam
duti. ¶ Quod añt scriptum ẽ
int̾dc̃o uti hoc anno aquam du¬
xisti hoc ẽ ñ cotidie s hoc anno
ut una die uel nocte gͦ codiana
quid̃ aqua ea est que cotidie po¬

Expanded text:
uam esse aestiuam: rursum si ea sit aqua, quae non nisi aestate duci possit, aestiua dicetur: et si ea sint loca, quae natura non admittant aquam nisi aestate, dicendum erit recte aestiuam dici. Quod autem scriptum est in interdicto: 'uti hoc anno aquam duxisti' hoc est: non cottidie, sed hoc anno uel una die uel nocte. ergo cottidiana quidem aqua alia est, quae cottidie
Abbreviated transcription (Latin):
uire utimur ut hoc quo con¬
tincatur pp̃ quod ⁊̃ si i urba¬
ua p̾dia quis a quam duc̾e uelit
hoc iut̾ dcm̃ locumi hr̃e potest
Pret̾ea labeo scribit ⁊ si quidẽ
ductus a quaꝵ ñ sit fũdi quia
t̾dc̃in ꝑtinere. Idem labeo scris
⁊ si p̾tor hoc nt̃dc̃o deaquis fug¬
idis sentiat tũ de calidis aquis
aotidit quod in quibnsdã locis
⁊ ⁊ calide sunt irrigandis tñ
agris necͣce sunt ut gerapoli
constat .ii. ap̃ geropolitanos
rigari ⁊ quanius ca sit aquã
qe ad rigandos agros ñ sit ne

Expanded text:
iure utimur, ut haec quoque contineatur. propter quod etiam si in urbana praedia quis aquam ducere velit, hoc interdictum locum habere potest. Praeterea Labeo scribit, etsi quidam ductus aquarum non sit fundi, quia terdictum pertinere. Idem Labeo scribit, etiamsi praetor hoc interdicto de aquis frigidis sentiat, tamen de calidis aquis accedit, quod in quibusdam locis et cum calidae sunt, irrigandis tamen agris necessariae sunt, ut Hierapoli: constat enim apud Hierapolitanos rigari. et quamuis ea sit aqua, quae ad rigandos non sit ne
Abbreviated transcription (Latin):
et marcenus scribunt dubi¬
tari potꝰ. ⁊ si aĩo adqmripo¬
sessio pot̾ ñ quid ⁊̃ ad quisita
ẽ s ñputo errantem ad qui¬
r̾e. gͦ nec amͣittit rossõm qui
quodam modo sub ⁊dcõnere¬
iidẽd̾ e̾ si ego errem ꝓçinator
nĩs ñ erret in mͥ possõ adqui¬
ratur. ⁊ cum placeat igno¬
ranti adquiri adar i pot̾it ⁊
erranti¶S si ꝓcuratorm̃s
erret ego ñ errem magis est
quoq m̃s ignorãtim̾ adquirꝰ

Expanded text:
et Marcellus scribunt, dubitari potest: et si animo adquiri possessio potest, numquid etiam adquisita est? sed non puto errantem adquirere: ergo nec amittet possessionem, qui quodammodo sub condicione reuidendum est, si ego errem, procurator meus non erret, an mihi possessio adquiratur. et cum placeat ignoranti adquiri, poterit et erranti. sed si procurator meus erret, ego non errem, magis est, quoque meus ignoranti mihi adquiret
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpetrari decreto p̾toris. ¶ ẜo¬
iet aut̾ seꝑatõ ꝑmitti c̾dido¬
rib exhis cãis ut puta debi¬
torẽ quis senim habuit hlc
cecessit hr̃s ei extitit ticins
ñ est hic solnẽdo patitur bo¬
noꝵ nendatõnem c̾ditores

Expanded text:
impetrari decreto praetoris. Solet autem separatio permitti creditoribus ex his causis: ut puta debitorem quis Seium habuit: hic decessit: heres ei extitit Titius: hic non est sol uendo: patitur bonorum uenditionem: creditores
Abbreviated transcription (Latin):
iitrem possõm eẽ placet donec
solid̾ soluatur. eum ant̾ quireꝵ
eius qui sñ dolo malo mͥpubsiͤ
cã abfuit in posso̾m missus sit
pignus ñ ⁊ͣhere ⁊ id̾o disced̾e̾
oꝑt de possõne
um qui circa colũpnas
se occultet nt cditorem enitet
latitare placet. ¶Iam ꝙ ⁊ eũ
titare placet. tãꝙͣ quim ur¬
bẽ ꝓfug̾it utiq frandãdi cã
nec enim int̾est ꝙ atmet ad
latitãd̾ utr̃ quis ꝓpe sug̾it an
u̾orome agens copiam sui
priuilegnm in bonis defũc¬
ti debitoris accipit uis ꝑseꝙ̃¬
di pignoris dutare ⁊⁊ stitit
phariis creditorib p̾fertar.

Expanded text:
ione esse placet, donec solidum soluatur: eum autem, qui rerum eius, qui sine dolo malo rei publicae causa afuit, in possessionem missus sit, pignus non contrahere et ideo discedere oportere de posseum, qui circa columnas se occultet, ut creditorem euitet, latitare placet: nam et eum, titare placet: tam et qui urbe profugit, utique fraudandi causa: nec enim interest, quod attinet ad latitandum, utrum quis profugerit an uero Romae agens copiam sui priuilegium in bonis defuncti debitoris accepit, ius persequendi pignoris durare constitit.aphariis creditoribus praefertur.
Abbreviated transcription (Latin):
nũmi ꝓ cuiatoris fiant nullo
mͦ eñ furtũ fac̾e ait uolũzate do¬
mini eos accipiendo ¶sis qmĩ
debitũ accipiebat delegam̃t sol¬
nẽd̾ ñ erit furti actõ si eo absẽ¬
te solutũsit cet̾m si p̾sente ania
cã est t̃ furtũ feciassi quis ĩ ꝑso

Expanded text:
nummi procuratoris fiant, nullo modo eum furtum facere ait uoluntate domini eos accipiendo. Si is, qui indebitum accipiebat, delegauerit soluendum, non erit furti actio, ‹si› eo absente solutum sit: ceterum si praesente, alia causa est et furtum fecit. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
est etiam muito hrẽde ꝙ si ñ pati¬
tur hr̃s parerc puta afferri sibi R.
qm̃ dare tͥ milus erat. ꝓ cul dubi¬
o lib̾ est qr per hr̃de starc inditur
at ⁊̃. ꝑni refert de peculio cios¬
ferat an ab alio accepta receptũ
mos dando ꝑnemat adlib̾tatẽ
sũ ip̃i hr̃di sũi alii dare uissus est¬
in de querit᷑ si forte debeat᷑ pectu
nre uel statu lib̾o solu̾e peccimi¬
am an tebeat ad lib̾tatẽ ꝑueni¬
ant legatum huic statu lib̾o fint
pecculium ẜuius scribit moram
enin lib̾tatis passum ob ħ ip̃m¬

Expanded text:
st etiam inuito herede. quod si non patitur heres pareri puta offert decem, quae dare iussus erat, procul dubio liber est, quia per heredem stare uidetur, at. et parui refert, de peculio ei offerat an ab alio accepta: receptummos dando perueniat ad libertatem, siue ips‹i› heredi siue alii dare iussus est.Inde quaeritur, si forte debeatur pecunnire uel statulibero soluere pecuniam: an debeat ad libertatem perueniaut legatum huic stat‹u›libero fuit peculium fuit, Seruius scribit moram eum libertatis passum ob hoc ip