comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Apud maiores nr̃os. saturnalia die uno fini¬
quierat ad quartũ decimũ hcalendas lanuaras
cępta celebrari. Eare factũ ÷ : ut cũ uulgꝰ ignorie
certũ satur nalioꝵ diẽ : ñ nulliq aecesare inserar
die : & alii uoeere more celebrarent: plures dies
saturnalia nume rarent᷑. Licoe & apud uoceres op¬
nio fuerit : septẽ dieb: ꝑagisa turnalia. si opinio us¬
canda ÷ quȩ idoneis firmatur auctorib . Nouus
enĩ a tellanarũ ꝓbatissimus scriptor : ait. Oies
pectata ueniunt septẽ saturnalia: Mĩmius qͦq
qͥ pꝰnoniũ &e põponiu diu iacentẽ artẽ atella na
suscitauit : nr̃i in quiđ maiores: uelut bene nulta
instituere. hoc optime. afrigore fecere sũmo: dies
septẽ saturnalia S mallius ait : eos quise ut sus
dixim saturni nomine &e religione defenderant
ꝑtriduũ festos instituis se dies & saturnalia uoca¬
uisse Unde oe augustus huius rei inquit opini¬

Expanded text:
Apud maiores nostros Saturnalia die uno finiApud maiores nostros Saturnalia die uno finiqui erat a. d. quartum decimum Kalendas Ianuarias, sexto decimo coepta celebrari. Ea re factum est ut cum vulgus ignoraret certum Saturnaliorum diem, nonnullique a C. Caesare inserto die et alii vetere more celebrarent, plures dies Saturnalia numerarentur —licet et apud veteres opinio fuerit septem diebus peragi Saturnalia, si opinio vocanda est quae idoneis firmatur auctoribus. Novius enim Atellanarum probatissimus scriptor ait, olim expectata veniunt septem Saturnalia. Mummius quoque, qui post Novium et Pomponium diu iacentem artem Atellaniam suscitavit, "nostri", inquit, "maiores, velut bene multa instituere, hoc optime: a frigore fecere summo dies septem Saturnalia." Sed Mallius ait eos qui se, ut supra diximus, Saturni nomine et religione defenderant per triduum festos instituisse dies et Saturnalia vocavisse, "unde et Augustus huius", inquit, "rei opini
Abbreviated transcription (Latin):
ta est: claudere festi narent : quia in ipsã hostes ru¬
ebant : post quã est clausa: mox sponte pate facta
est. Cũq iterũ ac tercio idẽ contigissoe : armati. dc ango¬
plurimi ꝓlimine quia claudere nequibue custo nada¬
des steterunt. Cũq ex alia parte acerrimo p̃¬
lio certaroe : subito fama ꝑtulit fusos atacio nrõs
Quã ob causã : romani qui aditũ tuebant᷑ territi
ꝓfuger̃ Cũq sabini ꝑportã patentẽ irrupturi
essent : fercur ex sede ian ꝑ hanc portã magnã
uĩ torrentiũ undis scatentib: erupisse multas¬
q. ꝑ duelliũ cateruas aut exustas feruenti aut
deuoratas rapida uora gine deperisse eare
placitũ : ut belli tẽpore uelut ad urbis auxiliũ
ꝓfecto do fores reserarentur. Hȩc de iano
S utad saturnalia reuertamur : bellũ satur¬
nalib sumere nefas habitũ. Poenas
a nocentib isdẽ dieb exigere: piaculare est

Expanded text:
ta est claudere festinarent, quia in ipsam hostes ruta est claudere festinarent, quia in ipsam hostes ruebant, postquam est clausa, mox sponte patefacta est; cumque iterum ac tertio idem contigisset, armati plurimi pro limine, quia claudere nequibant, custodes steterunt, cumque ex alia parte acerrimo proelio certaretur, subito fama pertulit fusos a Tatio nostros. Quam ob causam Romani qui aditum tuebantur territi profugerunt cumque Sabini per portam patentem inrupturi essent, fertur ex aede Iani per hanc portam magnam vim torrentium undis scatentibus erupisse multasque perduellium catervas aut exustas ferventi aut devoratas rapida voragine deperisse. Ea re placitum ut belli tempore, velut ad urbis auxilium profecto deo, fores reserarentur. Haec de Iano. Sed ut ad Saturnalia revertamur, belum Saturnalibus sumere nefas habitum, poenas a nocente isdem diebus exigere piaculare est.
Abbreviated transcription (Latin):
Insa cris quoq in uocamꝰ ianũ geminũ. ianũ patrẽ.
ianũ iunoniũ. ianũ consiuiũ. ianũ quirinũ. ia¬
nũ patulciũ &clusiuix̃. Curgeminũ inuocemꝰ.
supra iã diximus. Patrẽ. quasi deoꝵ dm̃. Iunoniũ.
quia non solũ mensis ianuarii: sed om̃iũ mensi ũ gres¬
sus regentẽ. Indicio aut̃ iunonis sunt om̃s lalende
Vnde & uarro libro quinto rerũ di uinarũ scribit:
lano duodecĩ aras ꝓtotidẽ mensib: dedicatas. Consi¬
uiũ a conserendo. id est appagine generis huma¬
ni. quȩ iano auctore c̃seritur:. Quiriniṽ . quasi
belloꝵ potentẽ. ab hasta quã sabini cupin uocant¬
Patulciũ & clusi uix̃. quia bello caulȩ eius patent.
pace dauduntur. Huiꝰ aut̃ rei hȩc causa narrat᷑
Cũ bello sabino quod uirginũ raptarũ grã cõmis¬
sũ ÷ : romani portã quȩ sub radicibus collis ui mi¬
nalis erat. quȩ postea exeuentii ianualis uoca¬

Expanded text:
In sacris quoque invocamus "Ianum Geminum", "Ianum Patrem", In sacris quoque invocamus "Ianum Geminum", "Ianum Patrem", "Ianum Iunonium", "Ianum Consivium", "Ianum Quirinum", "Ianum Psupra iam diximus, "Patrem" quasi deorum deum, "Iunonium" quasi non solum mensis Ianuarii sed mensium omnium ingressus tenentem; in dicione autem Iunonis sunt omnes Kalendae, unde et Varro libro quinto rerum divinarum scribit Iano duodecim aras pro totidem mensibus dedicatas; "Consivium" a conserendo, id est a propagine generis humani, quae Iano auctore conseritur; "Quirinum" quasi bellorum potentem, ab hasta quam Sabini "curin" vocantPatulcium" et "Clusivium" quia bello caulae eius patent, pace clauduntur. Huius autem rei haec causa narratur. Cum bello Sabino, quod virginum raptarum gratia commisum est, Romani portam quae sub radicibus collis Viminalis erat quae postea ex eventu Ianualis voca
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ eius exprimentes : draconẽ finxer̃ in orbẽ
redactũ caudãq suã deuorantẽ. ut appareat
mundũ & ex se ipso ali. & insȩreuolui. Idõ & apud
nos inquattuor partes spectat. ut demonstrat
simulacrũ eius faleris aduectũ Gauius bassus
in eo libro quẽ de dis cõposuit: ianũ bi frontẽ fingi
ait quasi superũ atq inferũ ianitorẽ. eundẽ qua¬
driformẽ : quasi uni uersa climata maiestate cõple¬
xũ. Salioꝵ quoq antiquissimis carminib doꝵ ds
canitur. Marcus ceiã messala gnei domitii in con¬
sulatu collega: idẽq ꝑ annos quinquaginta quinq
augur: de iano ita incipit. Qui cuncta fingit eadẽ¬
que regit. aquȩ t̾ręq uĩ acnatura grauẽ atq ꝓ¬
nã in ꝑfundũ dilabentẽ. ignis atq animȩ lumen
in immensũ fugientẽ copulauit circundato cęlo.
quȩ uis cȩli maxima duas uis dispares colligauit

Expanded text:
ginem eius exprimentes draconem finxerunt in orbem ginem eius exprimentes draconem finxerunt in orbem redactum caudamque suam devorantem, ut appareat mundum et ex se ipso ali et in se revolvi. Ideo et apud nos in quattuor partes spectat, ut demonstrat simulachrum eius Faleris advectum. Gavius Bassus in eo libro quem de dis conposuit Ianum bifrontem fingi ait, quasi superum atque inferum ianitorem: eundem quadriformem, quasi universa climata maiestate conplexum. Saliorum quoque antiquissimis carminibus deorum deus canitur. Marcus etiam Messala, Cn. Domitii in consulatu collega idemque per annos quinquaginta et quinque augur, de Iano ita incipit: Qui cuncta fingit eademque regit, aquae terraeque vim ac naturam gravem atque pronam in profundum dilabentem, ignis atque animae in immensum sublime fugientem copulavit circumdato caelo: quae vis caeli maxima duas vis dispares colligavit.
Abbreviated transcription (Latin):
decoris apponit᷑. reditur. redhiboe᷑ redinte grat᷑.
&similia lanũ quidã solẽ demonstrari uolunt. &
idõ geminũ quasi utriusq ianuȩ cȩlestis potentẽ.
qui exoriens aperiat diẽ. occidens claudat. in uo¬
cariq primũ cũ alicui dõ res diuina celebratur.
ut ꝑeũ pateat ad illũ cui immolatur accessus. qua¬
si p̃ces supplicũ ꝑportas suas ad deos ipse transmit¬
tat. Inde & simulacrũ euis plerũq fingitur ma¬
nudextera trecentoꝵ & sinistra s. exaginta ax
quinq numerũ retinens. ad de monstrandã anni
dim̃sionẽ quȩ p̾cipua est solis potestas. Aliimin¬
dũ idest cęlũ esse uoluer̃. ianũq ab eundo dictũ:
quod mundus sẽꝑeat dũ in orbẽ uoluitur. & exse ini¬
ciũ faciens: inse refertur. Unde & cornificius eti¬
moꝵ libro tercio: Cicero inquit ñianũ sed eanũ
nominat ab eundo. Hincoe phȩnices in sacris ima¬

Expanded text:
decoris adponitur, reditur redhibetur redintegratur decoris adponitur, reditur redhibetur redintegratur et similia. Ianum quidam solem demonstrari volunt, et ideo geminum, quasi utriusque ianuae caelestis potentem, qui exoriens aperiat diem, occidens claudat: invocarique primum, cum alicui deo res divina celebratur, ut per eum pateat ad illum cui immolatur accessus, quasi preces supplicum per portas suas ad deos ipse transmittat. Inde et simulachrum eius plerumque fingitur manu dextera trecentorum et sinistra sexaginta et quinque numerum tenens ad demonstrandum anni dimensionem, quae praecipua est solis potestas. Alii mundum, id est caelum, esse voluerunt; Ianumque ab eundo dictum, quod mundus semper eat, dum in orbem volvitur et ex se initium faciens in se refertur: unde et Cornificius Etymorum libro tertio: Cicero, inquit, non Ianum sed Eanum nominat, ab eundo. Hinc et Phoenices in sacris ima
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ putant : quod & prgerita sciuerit . & futura ꝓ¬
uiderit. Sedphisici eũ magnis consecrant argum̃tis
diuinitatis. Nã sunt qui ianũ eundẽ eẽ. atq. a polli¬
nẽ & dianã dicant. & in hoc uno utrũq ex primi nu¬
m̃ affirment. & enĩ sicut nigidius quoq refert:
apud grȩcos apollo colitur. qui sipa ioc uocatur. eiꝰq
aras antefores fuas celebrant. ipsũ exitus &e introitus
demonstrantes potentẽ Idẽ apollo apud illos & aty¬
iexc nuncupatur . quasi ui is prȩposicus urbanis. Illi
enĩ uias quȩ intra pomeria sunt. as yiac appellanT
dianȩ uero ut truuȩ uiarũ om̃iũ tribuunt potesta¬
tẽ Sed apud nos ianũ om̃ib pee ianuis nom̃ osten¬
dit . quad simile GiΡΑΙΩ. Nã oe cũ claui acuirga figu¬
ratur. quasi omiũ & portarũ custos & rector uiarũ:
Pronunciauit nigidius apollinẽ ianũ eẽ. dianãq
ianã apposita .d. littera. quȩ sȩpe .i. litterȩ causa

Expanded text:
tem putant, quod et praeterita sciverit et futura ptem putant, quod et praeterita sciverit et futura providerit. Sed physici eum magnis consecrant argumentis divinitatis. Nam sunt qui Ianum eundem esse atque Apollinem et Dianam dicant, et in hoc uno utrumque exprimi numen affirment. Etenim, sicut Nigidius quoque refert, apud Graecos Apollo colitur qui Θυραῖος vocatur, eiusque aras ante fores suas celebrant, ipsum exitus et introitus demonstrantes potentem: idem Apollo apud illos et ἀγυιεὺς nuncupatur, quasi viis praepositus urbanis: illi enim vias quae intra pomeria sunt ἀγυιὰς appellant: Dianae vero ut Triviae viarum omnium tribuunt potestatem. Sed apud nos Ianum omnibus praeesse ianuis nomen ostendit, quod est simile Θυραίῳ. Nam et cum clavi ac virga figuratur, quasi omnium et portarum custos et rector viarum. Pronuntiavit Nigidius Apollinem Ianum esse Dianamque Ianam, adposita d littera quae saepe i litterae causa
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta gignantur absumant᷑q. & exeo denuo re¬
nascantur. Cundẽq afilio pulsum. quid aliud est:
quã tẽpora senescentia ab his quȩ possunt natade¬
pelli : Uinctũ aut̃ : quod certa legenaturȩ conexa
sint tẽpora. uel quod om̃s fruges quib dã uinculis
nodisq alternentur. Nã & falcẽ uolunt fabulȩ
in siciliã decidisse : quod sit terra ista uel maxime
fertilis & quia ianũ cũ saturno regnasse memo¬
rauimꝰ: de saturno aut̃ quid mithici. qiõ phisici
estimant iã relatũ est: de iano quoq quid ab utrisq ia
mos religione ac sanctitate fuisse munitas. Id eircoq
eidiuinos honores eẽ. decro os & obmerita intrortꝰ
& exitus ȩ diũ eidẽ consecratos Xenon quoq primo
itali contradit : ianũ initalia primũ diis tẽpla fe¬
cisse. &ritus institusse sacroꝵ. ideo eũ insacrificiis
p̃fationẽ meruisse ꝑpocuã. Quidã ido eũ dici bifron¬

Expanded text:
cuncta gignantur absumanturque et ex eo denuo recuncta gignantur absumanturque et ex eo denuo renascantur. Eundem a filio pulsum quid aliud est quam tempora senescentia ab his quae post sunt nata depelli? Vinctum autem, quod certa lege naturae conexa sint tempora, vel quod omnes fruges quibusdam vinculis nodisque alternentur. Nam et falcem volunt fabulae in Siciliam decidisse, quod sit terra ista vel maxime fertilis. Et quia Ianum cum Saturno regnasse memoravimus, de Saturno autem quid mythici, quid physici aestiment, iam relatum est: de Iano quoque quid ab utrisque iamos religione ac sanctitate fuisse munitas: idcircoque ei divinos honores esse decretos, et ob merita introitus et exitus aedium eidem consecratos. Xenon quoque primo Italicon tradit Ianum in Italia primum dis templa fecisse et ritus instituisse sacrorum: ideo eum in sacrificiis praefationem meruisse perpetuam. Quidam ideo eum dici bifron
Abbreviated transcription (Latin):
& elem̃ta uni uersa quȩ mundo plenitudinẽ face¬
rent. exillis seminib fundarentur : ub mundus om¬
nib suis partib mẽ brisq ꝑfectus est : certoiã tẽpr̃.
finis factus ÷ ꝓcedendi decȩlo semina ad elem̃toꝵ
c̃ceptionẽ quippe quȩ iã plena fuerant ꝓcreata.
Animaliũ uͦ ceernã ꝓ pagationẽ ad uenerẽ generan¬
difacultas ex humore trans latus ÷. ut ꝑ coitũ ma¬
ris feminȩq cuncta de incepsgignerentur. ꝓpt̃ ab¬
scisionis pudendoꝵ fabulã: & ia nr̃i eũ saturnũ uo¬
citauerunt ΠAΡATIN CaONΗ quȩ mẽ brũ uirile
declarat. ueluti sathimnũ. In de &iã saturos ue¬
luti sathonos qd sunt in libi dinẽ ꝓni appellatos opi¬
nantur. Falcẽ ei quidã estimant attributã. qͥd
tẽ pus omnia moeat. exsecoe & incidat. Hunc auins
filios suos solitũ deuorare. eosdẽq. rursus euomere.
ꝑ quod similit̃ significatur: eũ tẽpus esse. a quo uicib

Expanded text:
t elementa universa quae mundo plenitudinem facet elementa universa quae mundo plenitudinem facerent ex illis seminibus fundarentur: ubi mundus omnibus suis partibus membrisque perfectus est, certo iam tempore finis factus est procedendi de caelo semina ad elementorum conceptionem, quippe iam plena fuerant procreata. Animalium vero aeternam propagationem ad Venerem generandi facultas ex humore translata est: ut per coitum maris feminaeque cuncta deinceps gignerentur. Propter abscisorum pudendorum fabulam etiam nostri eum Saturnum vocitaverunt, παρὰ τὴν σάθην, quae membrum virile declarat, veluti Sathunnum: inde etiam Satyros veluti Sathunos, quod sint in libidinem proni, appellatos opinantur. Falcem ei quidam aestimant attributam, quod tempus omnia metat exsecet et incidat. Hunc aiunt filios suos solitum devorare, eosdemque rursus evomere: per quod similiter significatur eum tempus esse a quo vicibus
Abbreviated transcription (Latin):
sesuggerit Saturnũ apollodorus alligari ait pannũ
loneo qunculo: ae soluiad diẽ sib festũ idest mensehoc
decẽbri Atq inde ꝓuerbiu ductũ deos laneos pedes
habere. Significari uero decimo m̃se. sem̃ inutero ani¬
matũ inuitã grandescere qđ donec erũ pat in luce : mol¬
lib naturȩ uinculis docina᷑ Est porro idẽ heporioc
Rai de porioo Saturnũ enĩ inquantũ mithyci fictio¬
nib distrahunt : intantũ fisici ad quandã uerisimili¬
tudinẽ reuocant. hunc aunt abseidisse cȩli patris
pudenda quibus inmare deiectis. uenerẽ ꝓcreatã.
quȩ aspuma unde coaluit. afrodite nom̃ accepit. Ex
quo intellegi uolunt: cũ chaos eõe: tẽpora ñ fuisse
Siquidẽ tẽpus ÷ certa dim̃sio quȩ excȩli c̃uersione
colligitur tẽpus cȩpit. inde ab ipso natus putatur.
leponoc qui ut diximꝰ xponoe est. Cũq semina re¬
rũ om̃iũ postcȩ lũ gignendarũ de cęlo fluerent :¬

Expanded text:
sic suggerit. Saturnum Apollodorus alligari ait per annum sic suggerit. Saturnum Apollodorus alligari ait per annum laneo vinculo, et solvi ad diem sibi festum, id est mense hoc Decembri: atque inde proverbium ductum, deos laneos pedes habere: significari vero decimo mense semen in utero animatum in vitam grandescere, quod, donec erumpat in lucem, mollibus naturae vinculis detinetur. Est porro idem Κρόνος καὶ χρόνος. Saturnum enim in quantum mythici fictionibus distrahunt, in tantum physici ad quandam verisimilitudinem revocant. Hunc aiunt abscidisse Caeli patris pudenda: quibus in mare deiectis Venerem procreatam, quae a spuma unde coaluit ἀφροδίτη nomen accepit. Ex quo intellegi volunt, cum chaos esset, tempora non fuisse: siquidem tempus est certa dimensio quae ex caeli conversione colligitur. Tempus coepit inde: ab ipso natus putatur Κρόνος qui, ut diximus, χρόνος est. Cumque semina rerum omnium post caelum gignendarum de caelo fluerent, e
Abbreviated transcription (Latin):
rei luciũ furiũ tribunũ militũ prȩfuisse
hab& arã & ante senaculũ. illic gręcoritu capi¬
te aꝑto res diuina fit. quia primũ apelasgis.
postab hercule: ita eã a principio factitatã putant
Aedẽ uͦ saturm: ȩrariũ roma ẽẽ uoluerunt. qͣd
tẽ pr̃ quo in coluit italiã: fertur nullũ in eius
finib furtũ eẽ cõmissũ. aut quia sub illo nihil
erat cuiusq priuatum. nec signare solũ aut par¬
tiri limite cãpũ fas erat in medũ querebantꝰ᷑.
ideo apud eũ locaraeur populi pecunia cõmu¬
nis. sub quo fuissent cunctis uniuersa cõmu¬
nia. Illud ñ omiseri. tritonas cũ bucinis fasti¬
gio saturni ȩdis suꝑ positos. qm̃ ab eius cõme¬
moratione : ad nram ȩtatẽ historia clara
& quass uocalis ẽ. anteuero muta a obscura oc in cagnta¬
& auodtustant caudȩ tritonũ humimersȩ ce abscondite
Cur aut̃ satur niis ipse incõpedib uisatꝰ uerriuis flac¬
cus cauã seignorare dicit: Uerũmibi a pollodori lectio

Expanded text:
rei Furium tribunum militum praefuisse. Habet aram et ante Senaculum: illic Graeco ritu capite aperto res divina fit, quia primum a Pelasgis, post ab Hercule ita eam a principio factitatam putant. Aedem vero Saturni aerarium Romani esse voluerunt, quod tempore quo incoluit Italiam fertur nullum in eius finibus furtum esse commissum aut quia sub illo nihil erat cuiusque privatum: nec signare solum aut partiri limite campum fas erat: in medium quaerebant... Ideo apud eum locaretur populi pecunia communis, sub quo fuissent cunctis universa communia. Illud non omiserim, Tritonas cum bucinis fastigio Saturni aedis superpositos, quoniam ab eius commemoratione ad nostram aetatem historia clara et quasi vocalis est, ante vero muta et obscura et incognita, quod testantur caudae Tritonum humi mersae Cur autem Saturnus ipse in compedibus visatur, Verrius Flaccus causam se ignorare dicit: verum mihi Apollodori lectio
Abbreviated transcription (Latin):
Audi gͥ quanta indignatio de serui suppl cio
cȩlũ peneta uerie Anno enĩ post romã candi¬
tã quadringentesimo septua gesimo quarto:
autronius quidã maximus. serirũ suṽ uerbe¬
ratũ patibuloq. c̃strictũ: ante specta culi co̾mis¬
sione tercir cũ egit. Ob quã eausã indigna¬
tus inppit̾: annio cuid&̃ ꝑ qui& ẽ imperauit.
ut seuatiu nunciar& . ñsibi placu isse plenṽ
rudelitatis admissũ & uodis simulante:
filis ipstos mors repentita conteĩ psit. Ac
post sȩcundã denunciatione: ob eandẽ neglegentiã:
ipse quoq insubitã corporis debilitatẽ solutus est
Sic demũ ex consilio amicoꝵ lectica delatꝰ: senatui
retulit & iux consũ mato sermone : sine mora recu¬
perata bona ualitudine: curia pedib egressus est
Exsenatus itaq consulto & menia lege: ad pciandũ
iouẽ additꝰ ÷ illis circensib. dies is. qui instauraticius
dictus ÷ ñapatibulo: ut quidã putant grȩco nomine

Expanded text:
Audi igitur quanta indignatio de servi supplicio Audi igitur quanta indignatio de servi supplicio caelum penetraverit. Anno enim post Romam conditam quadringentesimo septuagesimo quarto Autronius quidam Maximus servum suum verberatum patibuloque constrictum ante spectaculi commissionem per circum egit: ob quam causam indignatus Iuppiter Annio cuidam per quietem imperavit ut senatui nuntiaret non sibi placuisse plenum crudelitatis admissum. Quo dissimulante filium ipsius mors repentina consumpsit, ac post secundam denuntiationem ob eandem neglegentiam ipse quoque in subitam corporis debilitatem solutus est. Sic demum ex consilio amicorum lectica delatus senatui rettulit et vix consummato sermone, sine mora recuperata bona valitudine, curia pedibus egressus est. Ex senatus itaque consulto et Maenia lege ad propitiandum Iovem additus est illis Circensibus dies, isque instauraticius dictus est non a patibulo, ut quidam putant, Graeco nomine
Abbreviated transcription (Latin):
lus. hoc inquit iã ferre non possu: quod pͣtextatꝰ
nr̃ in ingenii sui põpam oe ostentationẽ loquendi
uel paulo ante honori alicuius dĩ ad signari uoluit
quod serui cũ dominis uescerent᷑: Quasi uero eurens
di uina de seruis. aut sapiens quisq domi suȩ con¬
tumeliã tã foedę sociocatis admittat. uel figilla¬
ria quȩ lusũ reptanti ad huc infantię. oscillis ficti¬
bus p̃bent : tẽptat officio religionis ad scribere
&e quia princeps religiosoꝵ piatur : ñ nulla iã
& suꝑsticionis ad misea. quasi uͦ nobis fas ñsit : pre¬
textato ñ credere. Hic cũ om̃s exhorruis sent :
p̃textatus renidens : soꝑsticiosũ me enangele nec
dignũ cui credatur estimes uolo. nisi utrusq
tibi rei fidẽ : ratio ad serta monstrauerit &
ut primṽ deseruis loquamur : Iocone anserio
putas eẽ hominũ genꝰ quod đi immortales
nec cura sua nec ꝑudentia dignentur : Anfor¬
te seruos in hominũ numero esse ñ p ateris :

Expanded text:
uidem», inquit, «iam fere non possum, quod Praetextatus noster in ingenii sui pompam et ostentationem loquendi vel paulo ante honori alicuius dei adsignari voluit quod servi cum dominis vescerentur, quasi vero curent divina de servis aut sapiens quisquam domi suae contumeliam tam foedae societatis admittat, vel nunc Sigillaria, quae lusum reptanti adhuc infantiae oscillis fictilibus praebent, temptat officio religionis adscribere et quia princeps religiosorum putatur nonnulla iam et superstitionis admiscet; quasi vero nobis fas non sit PraetextatPraetextatus renidens: «superstitiosum me, Euangele, nec dignum cui credatur existimes volo, nisi utriusque tibi rei fidem ratio adserta monstraverit. Et ut primum de servis loquamur, iocone an serio putas esse hominum genus quod di immortales nec cura sua nec providentia dignentur? An forte servos in hominum numero esse non pateris?
Abbreviated transcription (Latin):
pontificalib:. Felices arbores putantur eẽ quertus ȩsculus
ilex suberios fagus corylus. sorbus. ficus alba. pirus ma¬
lus uitis prunus cornus. lotas. Tarquinius aut̃ priscꝰ
in ostentario arborario sicait. Arbores quȩ inferũ dos
auertentorq intutela sent : eas in felices nomitant. Alt

Expanded text:
pontificalibus: "felices arbores putantur esse quercus, aesculus, pontificalibus: "felices arbores putantur esse quercus, aesculus, ilex, suberies, fagus, corylus, sorbus, ficus alba, pirus, malus, vitis, prunus, cornus, lotus." Tarquitius autem Priscus in ostentario arborario sic ait: arbores quae inferum deorum avertentiumque in tutela sunt, eas infelices nominant: alt
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ae neuius pocea in bello punico ait citrosa ueste.
Pira hȩc quȩ uidemꝰ & uariaeas nominõ numerosa discernit:
Nã idẽ doatius sic eoꝵ uocabula describit. Anicianũ.
cucurbitiuũ. cirritũ. ceruisca calcubosũ. crustuminũ.
decimanũ greculũ. lolluanũ. lanuuinũ. Laureũ late¬
resianũ. młrapiũ. mile siũ murteũ neuianũ orbicu¬
latũ. prȩcianũ. rubile. signinũ. tullianũ. titianũ. timosũ.
ut enumeremꝰ genera ficoꝵ eodẽ cloatio nos de his ut de
aliis instruente. Sic enĩ diuersas ficos diligentiȩ suȩ mo¬
re dinumerat. africa. albula. harundinea. asinastra.
atra palusca augusta. bifera. carica. caldica alba nigra
chia alba iugra. calpułniana alba nigra. cucurbitiua. duri¬
coria. herculanea. liuiana. Iudia. leptoludia. marsica
numica. pulla põpeiana. p̃cox tel lana atra. Sciendũ
qd ficus alba exfelicib arborib. contra nigra exinfelicib
Docent nos utrũq pontifices. Ait enĩ ueranius de uerbis

Expanded text:
Hinc et Naevius poeta in bello Punico ait "citrosam vestem". Pira haec quae vidimus varietas nominum numerosa discernit. Nam idem Cloatius sic eorum vocabula describit: Anicianum, cucurbitivum, cirritum, cervisca, calculosum, Crustuminum, decimanum, Graeculum, Lollianum, Lanuvinum, laureum, Lateresianum, myrapium, Milesium murteum, Naevianum, orbiculatum, Praecianum, rubile, Signinum, Tullianum, Titianum, thymosum, ut enumeremus genera ficorum, eodem Cloatio nos de his ut de aliis instruente. Sic enim diversas ficos diligentiae suae more dinumerat: Africa albula, harundinea, asinastra atra, palusca, Augusta, bifera, Carica, Chalcidica alba nigra, Chia alba nigra, Calpurniana alba nigra, cucurbitiva, duricoria, Herculanea, Liviana, Lydia, leptolydia, Marsica, Numidica pulla, Pompeiana praecox, Tellana atra. Sciendum quod ficus alba ex felicibus sit arboribus, contra nigra ex infelicibus. Docent nos utrumque pontifices. Ait enim Veranius de verbis
Abbreviated transcription (Latin):
tio hdit deprigitur. Ast illũ fidi ꝓquales genu
pira trabente quis santẽq. utroq caput cressuq erus
ore eiestantẽ. Socioꝵ qq̃ eius trepidatione breuiter
ostendit. Galcãq enseis uocati acciprant. Quasi non
spinte accepturi munus qd erat dãpnũ ueretundie
Et eode genere ⁊ il luo Totoq loquentis abore scn¬
till ab sistunt. oculis micit acrib ignis. Est oeinde¬
seriptione languoris habitus ut e tota desriptio pesta
lentiȩ apud tuoydidm & labitur infeli studioru
atq imieinor herbr uistor equus. & de massy uares
in cerite ẜ dndẽ sudor. & ille quidẽ morituris frigidus

Expanded text:
fidi aequales genua aegra trahentem quassantemque utroque caput crassumque cruorem ore eiectantem sociorum quoque eius trepidationem breviter ostendit: galeamque ensemque vocati accipiunt, quasi non sponte accepturi munus quod erat damnum verecundiae. Ex eodem genere est illud: totoque loquentis ab ore scintillae absistunt, oculis micat acribus ignis. Est et in descriptione languoris habitus, ut est tota deslentiae apud Thucydidem, et: Labitur infelix studiorum atque immemor herbae Victor equus, Demissae aures, incertus ibidem Sudor, et ille quidem morituris frigidus
Abbreviated transcription (Latin):
falernũ a asinusea atruse&: albiuer abena api¬
ana: apicia: bumemna. aue at greti dicunt. SOyMLaC¬
ooc duracino : labrusea melam sitha maronua ma¬
retitis nuhuentana: pretix : prãnua. pstia. pilleolata
rodia stephãnetis uennunla. uariola. Lagxa. Int̃ hȩc
p̃tex tatus. uelle sirius urũ diutius auda. si hora nos
quieris admnonae: ut exciorto iubare eloquio sỹma chi
dome suȩ fruemur. Atq. tea faeta discessio est¬
T ermne mniceur quẽ sidura silex aut stet mar¬
pe autes. Tande corripuit sose atq ininiica re¬
fugit ltẽ pathis÷ or iuhac uersa. Obstapus steter

Expanded text:
Falernum est— asinusca atrusca, albuelis, abena, apiFalernum est— asinusca atrusca, albuelis, abena, apiana, Apicia, bumamma— aut ut Graeci dicunt βούμασθος— duracina, labrusca, melampsithia, Maronia Mareotis, Numentana, precia, pramnia, psithia, pilleolata, Rhodia, stephanitis, venucula, variola lagea.» Inter haec Praetextatus: «velim Servium nostrum diutius audire, sed hora nos quietis admonet ut exorto iubare eloquio Symmachi domi suae fruamur.» Atque ita facta discessio estsermone movetur, quam si dura silex aut stet Marpesia cautes. Tandem corripuit sese atque inimica refugit. Item pathos est et in hoc versu: obstupui steter
Abbreviated transcription (Latin):
riebũ : sertesq quibi. portenta ꝓdigiaq masa. cõburi
inbere oportoe. Ruto qd̃ figõ ta que nom ponũ saterar
apomis apud idoneos repperimtꝰ. A franꝰ inselia. pomũ
holus ficts̃ uua S or cicero togonomicon libro tertio.
Nͥeq sert crtẽ. neq queq sita ÷ diligitt᷑ eolit. oleũ. fi¬
cos poma ñ hubia. Nec hoc ignormndu c̃ fitũ solã exe
appellintur fici. qui ñ maturescunt: hos greci dicuns
oaneeyo. Mattius: In m̃ilib tet ficoe ñ uide¬
bitis grasss. & prulo post ait. Sumas abasilio lacte
diffluos grossus. E postũ mteos al bintes antnali pͥmo
de bruto. Ea causa sese sttltã brutõꝙ faciehiti gros¬
sulos exmelle edebat. Oł enrũ genera hȩc enumeran¬
tur: A fricana albigerus. aquilia aletxandrino
egiptia culmunca. conditiua Iuciniana orchasole¬
aster: pausia: pauliaradius. sallentin& n sergiagrta
termutia. Sicite uuarũ ista sunt genera: Amin¬
nod scilic& uaregione na aminei fuerunt ubi nõ

Expanded text:
e, quibus portenta prodigiaque mala comburi iubere oportet. Quid quod ficum tamquam non pomum secerni a pomis apud idoneos reperimus? Afranius in Sella: "pomum holus ficum uvam", sed et Cicero oeconomicon libro tertio: "neque serit vitem neque quae sata est diligenter colit: oleum ficos poma non habet." Nec hoc ignorandum est, ficum solam ex  "Grossi" appellantur fici quae non maturescunt. Hos Graeci dicunt ὀλύνθους. Mattius: in milibus tot ficorum non videbitis grossum, et paulo post ait: sumas ab alio lacte diffluos grossos. Et Postumius Albinus annali primo de Bruto: "ea causa sese stultum brutumque faciebat, grosullos ex melle edebat." Olearum genera haec enumerantur: Africana, albiceris, Aquilia, Alexandrina, Aegyptia Culminea, conditiva, Liciniana, orchas, oleaster, pausia, phaulia, radius, Sallentina, Sergiana, termitea, sicut uvarum ista sunt genera: Aminea —scilicet a regione, nam Aminei fuerunt ubi nunc
Abbreviated transcription (Latin):
side mall citrea. Alia enĩ p̃carpuntur. alia interĩ ma¬
turescunt. Uides hic &e citreũ nominari & om̃a signa po¬
niquȩ de eo uirgilius dixit. licce nom̃ citrei ille ñ dixe¬
rit. Nã & homerꝰ qui aitreũ oyoꝵ appellat. ostendit
oppius int̾ uestẽ poni aitreũ. idẽ significatꝰ homerꝰ cũ dicit

Expanded text:
e mala citrea. Alia enim praecarpuntur, alia interim maturescunt. Vides hic et citreum nominari et omnia signa poni quae de eo Vergilius dixit, licet nomen citrei ille non dixerit. Nam et Homerus, qui citreum θύον appellat, ostendit Oppius inter vestem poni citreum, idem significat Homerus cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
em uerticẽ atque inde indiuersa diffusi. & se insũmo intersecant. & quinque paralle¬
los in quaternas partes e qualiter diuidunt. Sodiacum ita intersecantes. ut unis eorum per arietem
& librã. alter ꝑcanerum atq capricornũ meando decurrat. Sed ad australem uerticem nonꝑ uenire credunt᷑.
uo qui adnumerum p̃dictũ suꝑsunt meridianus & origon nonscribuntur insphęra. qui a certum locum habere
nonpos sunt. sed ꝓdiuersitate circũ spicientis habitantis ue uariantur. Meridianus est enĩ. quemsol cumsuꝑ
hominũ uerticem uenerit. ipsum diem mediũ efficiendo designat. Et quia globositas terrȩ habitationes ho¬
minaum ȩquales sibi eẽ non patitur. noneadem pars cęli om̃i ũ uerticẽ despicit. Et idõ. omib merianus eẽ non poterit.

Expanded text:
em uerticem atque inde in diuersa diffusi, et se in summo intersecant, et quinque parallelos in quaternas partes aequaliter diuidunt, zodiacum ita intersecantes ut unus eorum per Arietem et Libram, alter per Cancrum atque Capricornum meando decurrat; sed ad australem uerticem non peruenire creduntur. Duo qui ad numerum praedictum supersunt, meridianus et horizon, non scribuntur in sphaera quia certum locum habere non possunt, sed pro diuersitate circumspicientis habitantisue uariantur. Meridianus est enim quem sol, cum super hominum uerticem uenerit, ipsum diem medium efficiendo designat. Et quia globositas terrae habitationes omnium aequales sibi esse non patitur, non eadem pars caeli omnium uerticem despicit; et ideo unus omnibus meridianus esse non poterit
Abbreviated transcription (Latin):
is eñĩ tri gonalis forma concluditur. apari uͦ. prima inquatuor inuenitur. Ltẽ scimꝰ secundũ platonem
idẽ. secundũ ipsius ueritatis archanũ illa forti int̾se uinculo conligari. quib int̾ iecta medietas pręstat
solubiliter uinciant᷑. Primo ergo ternario contigit numero. ut inter duo sũma. mediũ quo uinretur acci¬
peret. Quaternarius uͦ duas medietates primꝰ om̃ĩũ nactusẽ. quas ab hoc numero ds̃ mundanȩ molis artifeax
conditorque mutuxtus. insolubili interse uinculo elem̃ta deuinait. Sicut intimeo platonis adsertũ est. non
aliter tã controuersa sibi acrepugnantia &naturȩ cõmunionẽ abnuentia ꝑmisceri. terrã dico &ignẽ potuisse

Expanded text:
is enim trigonalis forma concluditur; a pari uero prima in quattuor inuenitur. Item scimus secundum Platonem, id est secundum ipsius ueritatis arcanum, illa forti inter se uinculo colligari quibus interiecta medietas praestat tenaciter tantum, sed etiam insolubiliter uinciuntur. Primo ergo ternario contigit numero ut inter duo summa medium quo uinciretur acciperet; quaternarius uero duas medietates primus omnium nactus est. Quas ab hoc numero deus mundanae molis artifex conditorque mutuatus, insolubili inter se uinculo elementa deuinxit, sicut in Timaeo Platonis adsertum est, non aliter tam controuersa sibi ac repugnantia et natura communionem abnuentia permisceri — terram dico et ignem — potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
nã usã cũ apollinẽ. prtonis incessert sagittis. Cuirei
naturale rationẽ suo loco reddã. Hanc uocẽ id est iena ians
c̃firmasse fert᷑ araculũ del phicũ. athenensib paentib opẽ
dĩ aduersus amatonas theseo regnante. Nãq inituros belbi
iuissit his ipsis uerbis sema ipsũ auxiliatorẽ inuacre horta¬

Expanded text:
ur impetum Pythonis incessere sagittis, cuius rei naturalem rationem suo loco reddam. Hanc vocem, id est ἵε Παιάν, confirmasse fertur oraculum Delphicum Atheniensibus petentibus opem dei adversus Amazonas Theseo regnante. Namque inituros bellum iussit his ipsis verbis semet ipsum auxiliatorem invocare horta
Abbreviated transcription (Latin):
nuũ funt anstituti. suadente cornelio rufo de cẽiuro. qͥ ꝓpt̃ ea
sibilla cognominat᷑ ÷ . &. postea corrupto nomine pͥmus coepit
silla uocttapi. Fertꝰ aut̃ in carminib uatis cuiꝰ dua uolumi

Expanded text:
mum sunt instituti, suadente Cornelio Rufo decemviro, qui propterea mum sunt instituti, suadente Cornelio Rufo decemviro, qui propterea Sibylla cognominatus est, et postea corrupto nomine primus coepit Sylla vocitari. Fertur autem in carminibus Marcii vati
Abbreviated transcription (Latin):
Nris qq̃ c̃tina᷑ annalib similis eiꝰdẽ dei p̃sentiȩ maiestas. Nãcũ
ludi romȩ apollina celebrarent᷑. exuaticinio martis uatis carmi¬
neq sibillino repentino hostis aduentu plebs ad arma exccitata.
oc urrit hosti. eoq. tẽpore nubes sagitarũ in aduersos iusa fer
i aeostẽ fugauit. & iuctores romanos ad spectacula dei sospita¬
lis reduxit. Hinc intellegit᷑ pręlis causa ñ pestilentiȩ sicut
quidã ꝑstimant ludos institutos. Hȩc÷ aut̃ huiꝰ estimationis
ratio. ꝙ tumc sol suꝑipsũ nr̃ȩ̃ habitationis uerticẽ fulgae.
Nã cancer in estiuo tropico ÷ in quomeante sole. radii tẽperatã
nrãm ñ eminus si suꝑne demissȩ rectis fulgorib lustrant
Uñ estimatũ ÷ añnullis ad ꝓpiciandũ. tunc maxime dm̃ calo¬
ris a pollinarib: litari. S inuenio in litteris hos ludos uicto¬
rie ñ ualitudiniis causa ut quidã annaliũ scriptores memo¬
rant institutos. Bello punico hiludi ex libris sibillinis pri¬

Expanded text:
ris quoque continetur annalibus similis eiusdem dei praesentiae maiestas. Nam cum ludi Romae Apollini celebrarentur ex vaticinio Marcii vatis carmineque Sibyllino, repentino hostis adventu plebs ad arma excitata occurrit hosti, eoque tempore nubes sagittarum in adversos visa ferri et hostem fugavit et victores Romanos ad spectacula dei sospitalis reduxit. Hinc intellegitur proelii causa, non pestilentiae sicut quidam aestimant, ludos institutos. Haec est autem huius aestimationis ratio quod tunc sol super ipsum nostrae habitationis verticem fulget. Nam Cancer in aestivo tropico est, in quo meante sole radii temperatam nostram non eminus sed superne demissi rectis fulgoribus lustrant: unde aestimatum est a nonnullis ad propitiandum tunc maxime deum caloris Apollinaribus litari. Sed invenio in litteris hos ludos victoriae, non valitudinis causa, ut quidam annalium scriptores memorant, institutos. Bello enim Punico hi ludi ex libris Sibyllinis pri
Abbreviated transcription (Latin):
fabusarũ genꝰ ⁊lsolas auriũ delicias pstetur esacrario suo innutricũ cunas sapona lusisse amtura mui Nocto

Expanded text:
fabularum genus, quod solas aurium delicias profitetur, e sacrario suo in nutricum cunas sapientiae tract
Abbreviated transcription (Latin):
legenti ad notandũ uist̃÷ oportueuus ꝓferã. Modo memine¬
ritis aseruo nr̃o eotigendũ.: ut quid qd̃ obscuru usdrebit quasi
lit teratuomiũ longemanm palẽ facarou his dictis & un
plinarũ heneranda anteloqio: Nnde meminerit eu¬
thius primu sibi locũ addisserendũ om̃a alia ꝓfessime cedente
concessũ. huic tu mi flauinẽ succedes. ut eraudituuro re¬
ter. & aliquanto silentio instauie unres. loquodi lac
endi penũ & dostuestica actiũ ministras pegendi. ad mende

Expanded text:
legenti adnotandum visum est, opportunius proferam: modo memineritis a Servio nostro exigendum ut quidquid obscurum videbitur quasi litteratorum omnium longe maximus palam faciat.» Hiplinarum, honoranda est anteloquio, unde meminerit Eustathius primum sibi locum ad disserendum omni alia professione cedente concessum. Huic tu, mi Flaviane, succedes ut et auditu vestro recreer et aliquanto silentio instaurem vires loquendi.» Iendi penum et domesticorum actuum ministros regendi, admonet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicarẽ quanta degretis cautis. & tãquã aliua agens modo
artifici dissimulatione modo ꝓfessa imitatione transtuler it.
nime maior admiratio de astrnlogia totaq philosorhia te¬
nera quã parcus & sobrius oueri sio nusquã rop̃hendendus
aspersit Furius albinꝰ alcerũ fouens pͣtextati latus. iuxtaq¬

Expanded text:
praedicarem, quanta de Graecis cautus et tamquam aliud agens modo artifici dissimulatione modo professa imitatione transtulerit, ni me maior ammiratio de astrologia totaque philosophia teneret, quam parcus et sobrius operi suo nusquam reprehendendus aspersit. Furius Albinus alterum fovens Praetextati latus, iuxtaq
Abbreviated transcription (Latin):
innumerũ scissȩ. & inuarii motus contrariaextem retortaesunt. Hic ergo numerus cñ quinario aptissime iungitur cũ hi
aderrantes ut dixcimꝰ. ad caelis gonas ille referatur. Sedillȩ ratione scissiones. hicnumero. illa uero quinario numero
ꝓprietas excepta potentiȩ ultra caeteras eminentis euenit. quodsolus omĩa quȩ quesunt qui

Expanded text:
in numerum scissae et in uarii motus contrarietatem retortae sunt. Hic ergo numerus cum quinario aptissime iungitur, cum hic ad errantes, ut diximus, ad caeli zonas ille referatur, sed ille ratione scissionis, hic numero. Illa uero quinario numero proprietas excepta potentiae ultra ceteras eminentis euenit quod solus omnia quaeque sunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
murenȩ ad pisanas nrȩ urbis abusq freto siculo qd re¬
giũ amessin& respecit. Illio enĩ optimȩ aꝑdigis eẽ cre¬
durtur tũ hirtulis qua angiullȩ. aeutreq. exeo loco gre¬
ee plotȩ uocantur. latine flutȩ. qd in sũ mo suꝑ nantes
sole torre factę curuare sepassi & inaquã mergere de¬
sinunt. atq. na captu facile fiunt. & sienumerare ue¬
lim quã multi magniq. iustoris murenas figo siculo

Expanded text:
murenae ad piscinas nostrae urbis ab usque freto Siculo, quod Rhemurenae ad piscinas nostrae urbis ab usque freto Siculo, quod Rhegium a Messana dispescit. Illic enim optimae a prodigis esse creduntur tam, Hercules, quam anguillae, et utraeque ex illo loco Graece πλωταὶ vocantur, Latine flutae, quod in summo supernantes sole torrefactae curvare se posse et in aquam mergere desinunt atque ita faciles captu fiunt. Et si enumerare velim quam multi magnique auctores murenas e freto Siculo
Abbreviated transcription (Latin):
sit. &iã cicero docae Is tam̃ crassus uir censorius nã cũ gneo
domicio censor fuit . cũ supra ceteros disertus haberceur.
eĩ q int̃ clarissimos ciues princeps. tam̃ murenã in piscina
domꝰ suȩ mortuã atratus tãquã filiã luxeit: neq id obseu¬
rũ fuit. quippe collega domicius insenatu hocei quasi de¬
forme crimen obiecit. Neq id confiteri crassus erubuit.
s ułtro &iã sidis placae gloriatus ÷ censor piã affectiosqu
rẽ fecisse se iactitans. Piscinas aut̃ quã refertas habue¬
rint preciosissimis piscib romani ille nobilissimi  prin¬
cipes. lucilius philippus & hortensuis quos cicero piscina¬
rios appellat. &iã illud indiciũ e qd maroꝰ uarro in libro
de agricultura refert martũ catonẽ qui posticę perut
cũ heres testam̃to bucilis eaẽ relietus. pisces depiscina eiꝰ
qua draginta. milib uendidissa. Accersebantur aut

Expanded text:
sit etiam Cicero docet. Is tamen Crassus, vir censorius, nam cum Cn. sit etiam Cicero docet. Is tamen Crassus, vir censorius, nam cum Cn. Domitio censor fuit, cum supra ceteros disertus haberetur essetque inter clarissimos cives princeps, tamen murenam in piscina domus suae mortuam atratus tamquam filiam luxit. Neque id obscurum fuit, quippe collega Domitius in senatu hoc ei quasi deforme crimen obiecit: neque id confiteri Crassus erubuit, sed ultro etiam, si dis placet, gloriatus est censor, piam affectuosamque rem fecisse se iactitans. Piscinas autem quam refertas habuerint pretiosissimis piscibus Romani illi nobilissimi principes, Lucullus Philippus et Hortensius, quos Cicero piscinarios appellat, etiam illud indicium est, quod M. Varro in libro de agricultura refert M. Catonem qui post Uticae periit, cum heres testamento Luculli esset relictus, pisces de piscina eius quadraginta milibus vendidisse. Accersebantur autem
Abbreviated transcription (Latin):
do. illud adicã uno eodeq. tẽpore tribris nobilissimis ciuib
ñ modo studiũ saltaridi. si ceiã sidis placa. peritiã qua
gloriar ss. Gannio consulari ciceronis inimica
notut bas uiro quẽ idẽ acero defendit. & licino crasso.
crassit qui apns parthos extinctus : filio. S de saltatione
utetru ad pꝰdȩ̨ marinę transire luxũ licinioꝵ me nomen
ad monuit. quos murenas cognominatos. qͥd hoc pisce effu¬
sissime delectati sunt sitis constat. Huic opinioni . m̃. uar¬
ro consentit. ad serens eodẽ modo licinios appellatos mure¬
nas. quo sergius orata cognominatus ÷. qd ei pisces qui auratȩ
uocantur learissimi futrint. Hic ÷ sergius orata. qui primꝰ
balneas pensiles habuit: primus ostrearia in baiano locauit.
primꝰ optimũ saporẽ ostreis lucrinis ad iudicauit. Fuit aut̃
ꝓtate lucii crassi illius diserti qui quã grauis & sorius habitꝰ

Expanded text:
do illud adiciam, uno eodemque tempore tribus nobilissimis civibus do illud adiciam, uno eodemque tempore tribus nobilissimis civibus non modo studium saltandi sed etiam, si dis placet, peritiam qua gloriarentur fuisse, Gavinio consulari, Ciceronis inimico,noto in turbas viro, quem idem Cicero defendit, et Licinio Crasso, Crassi eius qui apud Parthos extinctus est filio. Sed de saltatione veterum ad praedae marinae transire luxum Liciniorum me nomen ammonuit: quos Murenas cognominatos, quod hoc pisce effusissime delectati sint, satis constat. Huic opinioni M. Varro consentit adserens eodem modo Licinios appellatos Murenas quo Sergius Orata cognominatus est, quod ei pisces qui auratae vocantur carissimi fuerint. Hic est Sergius Orata qui primus balneas pensiles habuit, primus ostrearia in Baiano locavit, primus optimum saporem ostreis Lucrinis adiudicavit. Fuit autem aetate L. Crassi illius diserti, qui quam gravis et serius habitus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ exepistolis quoq. eiꝰ declaratur . Nã illã orationẽ quis
est quinon legerit. inqua populũ romanũ obuirgat
qd roscio gestũ agente tumultuauerit. & certe satis con¬
stat c̃tendere eũ cũ ipso histrione solitũ. utrũ ille sepius
eandẽ sententiã Quariis gestib efficora&. an ipse
ꝑ eloquentiȩ copiã sermone diuerso ꝓnunciar&. Quȩres
scribera quo eloquentiã cũ histrionia cõpararte. Is :
roscius. qui &iã lucio sillȩ carissimus fuit. & anulo
aureo ab eodẽ dictatore donatus:. Tanta aut̃ fuit
grã aegła. ut mercedẽ diurnã de publico mille dena¬
rios sine gregalib solus acceperit. acsopũ uero et pari
arte ducenties sestertiũ reliquisse filio omnstat. Sed qͥd
loquor de histrionib. cũ appius claudius uirtriu phalis
qui salius usq ad senectutẽ fuit ꝓgłã optinuerit qd int
collegas optime saltitabat: ac priusquã a saltatione disce¬

Expanded text:
tum ex epistolis quoque eius declaratur. Nam illam orationem quis tum ex epistolis quoque eius declaratur. Nam illam orationem quis est qui non legerit, in qua populum Romanum obiurgat quod Roscio gestum agente tumultuarit? Et certe satis constat contendere eum cum ipso histrione solitum, utrum eandem sententiam variis gestibus efficeret an ipse per eloquentie copiam sermone diverso pronuntiaret. Que res scriberet quo eloquentiam cum histrionia conpararet. Is est Roscius qui etiam L. Syllae carissimus fuit et anulo aureo ab eodem dictatore donatus est. Tanta autem fuit gratia et gloria, ut mercedem diurnam de publico mille denarios sine gregalibus solus acceperit. Aesopum vero ex pari arte ducenties sestertium reliquisse filio constat. Sed quid loquor de histrionibus, cum Appius Claudius, vir triumphalis qui Salius ad usque senectutem fuit, pro gloria optinuerit quod inter collegas optime saltitabat? Ac priusquam a saltatione disce
Abbreviated transcription (Latin):
care potuerit coercere. quominꝰ facera qđ scilicae turpe
ñ habebatur. Ceterũ superius plerũq. nobilitatt̃ hȩc ꝓ pri¬
dia celebrare conquestus÷. Sic nimirur̃ cñ. cato senatort̃ ñ
ignobilẽ cȩciliũ spaciatorẽ & fescenninũ uocat. eũq stati¬
culos dare his uerbis ait. Descendit de canterio inde sta¬
ticulos dare. ridicula fundere. & alib in eundẽ. Prete¬
rea cantat ubi collibuit. int̾dũ grecos uersus agit. iocos
dicit. uoces demutat. staticulos dat. Hȩc cato. cui ut ui¬
detis &iã cantare ñ seris hominis uidaur. qd apud alios ñ
int̃ turpia numeratũ ÷. ut lucius silla uir tanti nomi¬
nis. optime cantas se dicatur. Ceterũ histriones ñ inter
turpes habitos cicero testimonio ÷. quẽ nullus ignorat
roscio & esopo histrionib: tã familariter usũ . ut res ratio¬
nesq eoꝵ sua sollercia tueretur. Quod cũ aliis multis.

Expanded text:
care, potuerit coercere, quo minus faceret quod scilicet turpe care, potuerit coercere, quo minus faceret quod scilicet turpe non habebatur. Ceterum superius pleramque nobilitatem haec propudia celebrare conquestus est. Sic nimirum M. Cato senatorem non ignobilem Caecilium spatiatorem et Fescenninum vocat, eumque staticulos dare his verbis ait: Descendit de cantherio, inde staticulos dare, ridcularia fundere, et alibi in eundem: Praeterea cantat, ubi collibuit, interdum Graecos versus agit, iocos dicit, voces demutat, staticulos dat. Haec Cato, cui, ut videtis, etiam cantare non serii hominis videtur: quod apud alios adeo non inter turpia numeratum est, ut L. Sylla, vir tanti nominis, optime cantasse dicatur. Ceterum histriones non inter turpes habitos Cicero testimonio est, quem nullus ignorat Roscio et Aesopo histrionibus tam familiariter usum, ut res rationesque eorum sua sollertia tueretur: quod cum aliis multis
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Docentur p̃stigias in honestas. cũ cinedidis a sãbuca &¬
ssalterioq eunt inludũ histrionũ. discunt cantare que ma¬
ores nr̃i ingenuis ꝓbro ducier uolaerunt: Eunt inqua
nludũ saltatoriũ int̃ cinedos uirginos pueriq. ingenui.
heccũ mihi auisquã narrabat. ñ poterã animũ inducere
ta liberos suos homines nobiles docere. S cũ ductus sũ
in ludũ salta toriũ. plus medicis fidius ineoludo uidi pue¬
ris uirginibq. quingentas. In his unũ qd̾ merei publi¬
i maxime miseritũ÷ puerũ bullatũ peeitoris filiũ ñ
minore annis duo decĩ cũ crotalis saltare. quã saltationẽ
impudicus seruulus honeste saltare nom possa : Uides qũ¬
modũ ingemuerit a frican qd uidissae cũ crotalis saltanit̃ filiũ
petitoris. id÷ candidati. quẽ netũ quidt̃ spis aritio adip scaem¬
di magistratus quo tẽpore se suosq. ab om̃i ꝓbro debutt uindi¬

Expanded text:
ait: docentur praestigias inhonestas, cum cinaedulis et sambuca ait: docentur praestigias inhonestas, cum cinaedulis et sambuca psalterioque eunt in ludum histrionum, discunt cantare, quae maiores nostri ingenuis probro ducier voluerunt. Eunt, inquam, in ludum saltatorium inter cinaedos virgines puerique ingenui! Haec cum mihi quisquam narrabat, non poteram animum inducere ea liberos suos homines nobiles docere: sed cum ductus sum in ludum saltatorium, plus medius fidius in eo ludo vidi pueris virginibusque quinquaginta, in his unum quod me reipublicae maxime miseritum est puerum bullatum, petitoris filium non minorem annis duodecim, cum crotalis saltare quam saltationem inpudicus servulus honeste saltare non posset. Vides quemadmodum ingemuerit Africanus, quod vidisset cum crotalis saltantem filium petitoris, id est candidati, quem ne tum quidem spes et ratio adipiscendi magistratus, quo tempore se suosque ab omni probro debuit vindi