comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uus erfectus aut ꝑemancipationem successionis uł
actionis iura ꝑdiderint. Iđ a. ad clccudum p̃side
fuesriNꝰ maiorenquã uismatrib agendi dederiNT
potestate mut de inofficiosom a tristestamento ꝓponant.
id est siquasta debitae postionis suae filio demissa non
fuerit. Itatamen sipbare potuerint quod matris in
nullo laeserint pi&atem sed se obsequiũ ut decuit
prestitisse. sic testamentum matris in quo p̃termissi
fuerint non ualebit. Namsimater concratestam̃tũ
filii quod in offitiosum dixerit. agat deb& diligent̃
requiri . si contrafilium mat̃ nihil egis seꝓbatur
aut sinullis insidiis uel publicȩ uel secr& e eũ ledere
fortas setempttiuerit. neforsitan consiliũ aduersus
filiũ inimicis suis quod impium est auxilium quȩ
praestiterit . quodsifccitum non fuerit potestremoue¬
reprae termis samat̃ quia eiquas tam derebus suis
postionem filius non dimisit quod filiur fecerit testam̃¬

Expanded text:
vus effectus aut per emancipationem successionis vel vus effectus aut per emancipationem successionis vel actionis iura perdideritfuerint, majorem quam matribus agendi dederint potestatem, ut de inofficioso matris testamento proponant, id est, si quarta debitae portionis suae filio dimissa non fuerit: ita tamen si probare potuerint, quod matris in nullo laeserint pietatem, sed se obsequium, ut decuit, praestitisse: sic testamentum matris in quo praetermissi fuerint, non valebit. Nam si mater contra testamentum filii, quod inofficiosum dixerit, agat, debet diligenter requiri. Si contra filium mater nihil egisse probatur, aut si nullis insidiis vel publice vel secrete eum laedere fortasse tentaverit: ne forsitan consilium adversus filium inimicis suis, quod impium est, auxiliumque praestiterit. Quod si factum non fuerit, potest removere praetermissa mater, quia ei quartam de rebus suis portionem filius non dimisit, quod filius fecerat testame
Abbreviated transcription (Latin):
Nullus paenitus audiatur quiunius causeproo¬
positionem apud duos iudices partire uoluerit uta pu
unum denegotio principali ꝓponat. & ab alio sib
momenti beneficiorem postol& consignari
Quodsiquis hoc facere fortas seprae sumpserit
eius modi poena senouerit condemnandumun
illud quod rep&it ullacratione recipiat. & quintõ
postionem facultatum suarum de quantũ ibip¬
siderit reipublicae ciuitatis illius cedat inouius
finibus resdequa agitur fuerit constituta.
Ratribus uterinis. id est diuersis patribus al
na matrenatis non liceat de inofficioso contra
testamentum fratresagere sed germafus
fratribus pretermis sis id est: uno patis¬
natis si curpibus personis id est in famibus suerithere¬
ditas derelicta hocẽ aut prolibidinẽ merẽ tricibus aut ꝓ
in honesto afectunaturalib autceste tũmelices uel de
libestatis suis agendi contrates tomentum licentiã
reseruatur. Sit a m̃ bis ipse germanꝰ nom pcrimine¬
suo ex ilio fuerit deputatus aut ꝑ captiui tate fuerit ser¬

Expanded text:
Nullus penitus audiatur, qui unius causae propositionem apud duos iudices partire voluerit, ut apud unum de negotio principali proponat et ab alio sibi momenti beneficio rem postulet consignari. Quod si quis hoc facere fortasse praesumpserit, eiusmodi poena se noverit condemnandum, ut nec illud quod repetit ulla ratione recipiat et quintam portionem facultatum suarum, de quantum ibi possederit, rei publicae civitatis illius cedat, in cuius finibus res de qua agitur fuerit constituta. ratribus uterinis, id est diversis patribus et una matre natis, non liceat de inofficioso contra tesfratribus praetermissis, id est uno panatis, si turpibus personis, id est infamibus fuerit haereditas derelicta, hoc est aut pro libidine meretricibus, aut pro inhonesto affectu naturalibus aut certe thymelicis, vel de libertis suis, agendi contra testamentum licentia reservatur: si tamsuo exilio fuerit deputatus aut per captivitatem fuerit ser
Abbreviated transcription (Latin):
in offitiosum dicere uoluerit testamentum in choande
actiones licentiã sen ouerithabiturũ. Quõd temporis spa¬
tium &iam filii sibi si contra parentumtestam̃ta uluolũr¬
tatis agere uoluerint agnoscant es se conces sũ. Quo
trans acto sirep&itio inchoatciñfueritomniũ ꝑsonaꝵ.
de inoffitio so intentio conquiescat : Ceterum interoc
quinquennium inchoatausq ad tricenniũ obtinen actioñ.¬

Expanded text:
e voluerit testamentum, incoandae actionis licentiam se noverit habiturum. Quod temporis spatium etiam filii sibi, si contra parentum testamenta vel voluntates agere voluerint, agnoscant esse concessum. Quo transacto si repetitio incoata non fuerit, omnium personarum de inofficioso intentio conquiescat. Ceterum intra quinquennium incoata usque ad tricennium obtineat action
Abbreviated transcription (Latin):
te firmati In ipsis quoque scripturis uel
uinditionum instrumentis honestus. se & fin¬
matus a& atem conscribant. hoc tamen illis
liceat quibene ficium ut diximus principis
proconfirmanda a&atemeruerint nec pre¬
dia sua sine iusso udicis uel decr&o quod exp̃¬
cepto iudicum uel consensumcurialium dat᷑
Iudexcum causam audire coeperit litigatorũ
odsestiones uel responsiones pacienter acci¬
piat e tomnia plena discus sone perquirat
nec prius litigantibus sua sententia uellit obuiare
oposta Nealiquid prae termissum fostasseren¬
neat. Quia si apud ipsum fini enda causa q
totum deb& agnoscere. Siuero ita. res exint
ut ad principis notitiam deferatur. plenadi¬
cussis omnibus datarelatione deb& esse suggesi¬

Expanded text:
te firmati, in ipsis quoque scripturis vel te firmati, in ipsis quoque scripturis vel venditionum instrumentis honestos se et firmatos aetate conscribant. Hoc tamen illis liceat, qui beneficium, ut diximus, principis pro confirmanda aetate meruerint, ne praedia sua sine iussu iudicis vel decreto, quod ex praecepto iudicum vel consensu curialium daturpretatio. Iudex cum causam audire coeperit, litigatorum assertiones vel responsiones patienter accipiat et omnia plena discussione perquirat. Nec prius litiganoportet, ne aliquid praetermissum fortasse remaneat: quia si apud ipsum finienda caussa est, totum debet agnoscere. Sin vero ita res exigit, ut ad principis notitiam deferatur, plena discussis omnibus data relatione debet esse sugges
Abbreviated transcription (Latin):
Ndolescentes qui honestis morib ẽẽ. ꝓbaNt. Tue¬
& adgubernandas facultates suas idoneam
cupiunt habere ꝑ sonam . o post& eos primum
antequam ad legitimam a &atemꝑueniant
dest ubiuir .xx annorum es se coeperit auxiliun
principis inplorare Et acceptohuius reibene siu
eo ordinem apud testificationem publicam alls
la & honesta conuersatione trans egerit¬
& sic praedia sua in aliena iur& cumdeor &io
interpositionem trans ferre liberam habeañ
potestatem Femineuero sicut biennio in pub¬
cate minores sunt. It ccetre tracto biennio
ubi ad octauum decimum annum perueneriN.
eas tamen quas morum & honestatis commen¬
datopinio non inpublico annos suos probare
cogendesunt. sed mis so procuratore perscriptu¬
ram annos eos quos superius diximus sehabere
demonstrent. et similem quam uiri in contracti¬
bus habeant facultatem. Itccut qualis uel
quam dignamper sonasit. apudtalem iudicem
haec quae dic tasunt debeat ad probar
Ergo cum fuerint postadulescentiam ac a&a¬

Expanded text:
dulescentes, qui honestis moribus esse probantur et ad gubernandas facultates suas idoneam cupiunt habere personam, oportet eos primum, antequam ad legitimam aetatem perveniant, id est, ubi vir viginti annorum esse coeperit, auxilium principis inplorare et accepto huius rei beneficio eo ordine apud testificationem publicam allegula et honesta conversatione transigere et sic praedia sua in aliena iura cum decreti interpositione transferre liberam habeant potestatem. Feminae vero, sicut biennio in pubertate minores sunt, ita et retracto biennio, ubi ad octavum decimum annum pervenerint, eas tamen, quas morum honestatis commendat opinio, non in publicum annos suos probare cogendae sunt, sed misso procuratore per scripturam annos eos, quos superius diximus, se habere demonstrent et similem quam viri in contractibus habeant facultatem, ita ut qualis vel quam digna persona sit, apud talem iudicem haec, quae dicta sunt, debeat adprobare. Ergo cum fuerint post adulescentiam hac aeta
Abbreviated transcription (Latin):
uotiens paterfiliis ꝑtestamentum defaculta
a sedimissis quastam dari p̃ceperit portionem eth
innummo fieribonorum uirorum arbitr iocrei¬
rit committendum seu hoctestamento seudone
conscripserit nullam contra pari suo uoluntactens
lius habeat actionem. dũ modoqua stamportionis sis
quamerat habiturus de omnib: quae tem pore
mostis suae paterreliquerit consequat᷑ innumme¬

Expanded text:
uotiens pater filiis per testamentum de facultatibus a se dimissis quartam dari praeceperit portionem et hoc in nummo fieri bonorum virorum arbitrio crediderit committendum, seu hoc testamento seu donatione conscripserit, nullam contra patris voluntatem filius habeat actionem, dummodo quartam portionis suae, quam erat habiturus de omnibus, quae tempore mortis suae pater reliquerit, consequatur in numm
Abbreviated transcription (Latin):
boreditas de functiperuenerit. quicquid pupillo
ponut pro integri restitutione compaeremillius
srausattu aationem Itcut illius ꝓuinciae forum
sequatur in quade functus minor habitis sedinoscit᷑¬
idanoribimulierib: sic̃ ouiris italn caui sonsiatunoulio¬
subuenitur maioribus ueromulieribus ꝓfragib¬
tate sexus inmultis rebus quas perignorantiam
prae termis erint sicut lex ipscloquitur iub&e
consultum. Id est utsi fideius sores ꝓquibus¬
cumq accesserint ꝓipsa fideiussione nontene¬
antur obnoxii. Et si in difficilioribus causis
ius uelleges nescientes mandati castolccmo
nego tiis suis forte subscripserint ut earumci
mandauerint negotium ex sequantur. & ili
inchastec non solum ꝓcuratorem sed & domi¬
num si se incripserit deceptis ꝑhanc fradem
mulierib: subuenitur Reliqui autem contrac¬
tus quos firma. a& ate publicȩ & solempni
scripturis gesserint insua firmitate ꝑ duro

Expanded text:
haereditas defuncti pervenerit, quicquid pupilio haereditas defuncti pervenerit, quicquid pupilio potuit pro integri restitutione competere in illius transeat actionem: ita ut illius provinciae forum sequatur, in qua defunctus minor habitasse dignoscituinoribus mulieribus sicut et viris ita in causis omnisubvenitur. Maioribus vero mulieribus pro fragilitate sexus in multis rebus, quas per ignorantiam praetermiserint, sicut lex ipsa loquitur, iubet esse consultum; id est, ut, si fideiussores pro quibuscumque accesserint, pro ipsa fideiussione non teneantur obnoxiae. Et si in difficilioribus causis ius vel leges nescientes mandati chartulam pro negotiis suis forte subscripserint, ut earum, cui mandaverint, negotium exequatur et ille in charta non solum procuratorem, sed et dominum si se scripserit, deceptis per hanc fraudem mulieribus subvenitur. Reliqui autem contractus, quos firma aetate publice et sollemnibus scripturis gesserint, in sua firmitate perdurent.
Abbreviated transcription (Latin):
gressus depositã apudiudicem contestatione paa
salua & integra ꝓpria&atis infirmitate restitus
annum sic ontestatus fuerit integra eis aluo princi¬
palinegotio quae maleamiserat reformentun¬
supplicandum hoc sibi noueritesse conces sum ut sine
preiuditio indulgentia enrãe. quod insequenti
lege conprehensum est. usq: ad constitutum supe¬
rius tempus liberum habeant inrerum quasma¬
legesserat proprietate restitui. Quod siforsitã mi¬
nor annis in illius hereditate succes serit. qui& ipseln
annisminoribus ab acluce disces serit non ꝓhibenđ
est. cuma dui censimum & sex tũ annũ peruenerit
ut sibi undeillȩ qui conp&ebat reparationem¬
agendarum rerum interposita contestatione
requirat. Sinuerominor hereditatem illius
qui plenae tintegra. Ae tactedefecit acceperatmox
in integrum fuerit restitutus. Eatem poraln negb¬
tus ꝓsequatur quȩ defunctomaiori legib conpaebanT
Cum autem mec iorminori seuextestamento
seu ex quocumq iure succerit cum primũ addcur

Expanded text:
ingressus, deposita apud judicem contestatione petat, salva et integra pro aetatis infirmitate restitui. annum, si contestatus fuerit, integra ei, salvo principali negotio, quae male amiserat, reformantusupplicandum, hoc sibi noverit esse concessum, ut sine praeiudicio indulgentiae nostrae, quod in sequenti lege conprehensum est, usque ad constitutum superius tempus liberum habeat in rerum, quas male gesserit, proprietate restitui. Quod si forsitan minor annis in illius hereditate successerit, qui et ipse in annis minoribus ab hac luce discessit, non prohibendus est, cum ad vicesimum et sextum annum pervenerit, ut sibi, unde illi conpagendarum rerum interposita contestatione requirat. Sin vero minor hereditatem illius, qui plena et integra aetate defecit, acceperit, mox in integrum fuerit restitutus, ea tempora in negotiis prosequatur, quae defuncto majori legibus competebant. Cum autem major minori seu ex testamento sex ex quocunque jure successerit, cum primum ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ognouimus multas causas suas perpotentium
ꝑ sonas excusare uel ꝓsequi. Itaut libellos ueltitulos
eorum nominibus qui dignitate p̃clarisunt quo facilus
terreant possessores in hisdomibq ab eis repetunt᷑
ad figanit autceste si aliquid rep&antur nomine
magnorum & clccrissimorũ uirorum ꝓbectis libol¬
lis contradictoriis ses pecialiter excusare quod si ex
coru uoluntate factum fuerit quorũ nomina
bbelli testantur publicae deb& dignitas corum
pominiuilitate notari. Illi uero qui causas suas
i difiaude agereprȩ sumpserint plumbatis caer
bnm&e allum damnati ꝑdurent. Undequicũq
sonuentusdene ande dominus essedinoscitur
sial aenius nomine seuoluerit deffensanes autali¬
um antaelterus nomine inquiaeturi p̃sumpserit
causam perdat. et reidequaagitur seuposses so¬
nem seurepainonem amittat . quamuis boni
meritinegotium possit habere dedolo + +¬

Expanded text:
ognovimus multos causas suas per potentium personas excusare vel prosequi, ita ut libellos vel titulos eorum nominibus, qui dignitate praeclari sunt, quo facilius terreant possessores, in his domibus, quae ab eis repetuntur, adfigant, aut certe, si aliquid repetatur, nomine magnorum et clarissimorum virorum prolatis libellis contradictoriis se specialiter excusare. Quod si ex eorum voluntate factum fuerit, quorum nomina libelli testantur, publice debet dignitas eorum pro omni vilitate notari. Illi vero, qui causas suas tali fraude agere praesumpserint, plumbatis caesi in metallum damnati perdurent. Vnde quicumque conventus de re, in qua dominus esse dinoscitur, si alterius nomine se voluerit defensare aut alium alterius nomine inquietare praesumpserit, causam perdat: et rei, de qua agitur, seu possessionem seu repetitionem amittat, quamvis boni meriti negotium possit habere. DE DOLO
Abbreviated transcription (Latin):
NI
nannisminoribus constitutis multum legibus con¬
tat esse prospectum. Et ideo aduersus tutorũ frausi
uel uinditiones quas minoribus aliquib commeni
extorserint aut quioquid sub tutelenomine in iuss
egerint nouer intlegis beneficioreuocandum I¬

Expanded text:
n annis minoribus constitutis multum legibus constat esse prospectum. Et ideo adversus tutorum fraudes vel venditiones, quas minoribus aliquibus commentis extorserint, aut quidquid sub tutelae nomine iniuste egerint, noverint legis beneficio revocandum
Abbreviated transcription (Latin):
Aplusi qalus es quot iens paliquam scripturam
argumentamut antur uclsi quis percastarum¬
suppositionem aut subreptionem aliquam id quod
contrase futurum sit consentire uideatur inducit᷑
uel cum his similia discutiente iudice probantur
admissa. Etideo ille quiqueritur dolose fuis se
grauatum intrabio̾inium suas & incipiat & des¬
niat acciones. Vltra sibinec adinchoandum pc
addefiniendum tempus nouerit es se con cessu
Namsi aut illum quidolum admisissedicitur aud
quiꝑ tulit. absentemes se contigerit a tempore
quo apudiudicem agerecoe perit biennium ad
diffimiendama actionem sciat es sesibi ꝑmis sũ
deIrecRi
ReS TITITIO NE

Expanded text:
lus malus est, quotiens per aliquam scripturam ripturae argumenta mutantur. Vel si quis per chartarumsubpositionem aut subreptionem aliquam id, quod contra se futurum sit, consentire videatur, inducitur, vel cum his similia discutiente iudice probantur admissa. Et ideo ille, qui queritur dolo se fuisse gravatum, intra biennium suas et incipiat et definiat actiones: ultra sibi nec ad incoandum nec ad definiendum tempus noverit esse concessum. Nam si aut illum, qui dolum admisisse dicitur, aut illum, qui pertulit, absentem esse contigerit, a tempore, quo apud iudicem agere coeperit, biennium ad definiendam actionem sciat sibi esse permissum. DE INTEGRI RESTITVTIONE
Abbreviated transcription (Latin):
onditiones contraleges & decrecu
principum uelbonos mores ad scripte nollius
sunt momenti ueluti suxorem ponduxeris
sifilios nonsus ceperis si homicidium seceris aut
exbarbari habitu processeris & hissimilia Istu¬
uotiens non appar& quisit
heres. insticutus institutio nonuale quodeuert
sites aator plures amicts unius hominis ualeat

Expanded text:
ondiciones contra leges et decreta principum uel bonos mores adscriptae nullius sunt momenti: ueluti SI VXOREM NON DVXERIS, SI FILIOS NON SVSCEPERIS, SI HOMICIDIVM FECERIS, SI LARVALI HABITV PROCESSERIS et his similiauotiens non apparet, qui sit heres institutus, institutio non ualet: quod euenit, si testator plures amicos unius nominis habeat
Abbreviated transcription (Latin):
omii pr incepscuius cumq graui aceusatiomudicib¬
ocis quem quam occidi prcceperit non statm auudicib
ue ccłiir acopr incipeius sec sunt comple antur sed ax .x
dieb quipunir eius sus ẽ reseru&ꝰ donto pi&s dominorã
iusticiat amis sac subueniat

Expanded text:
i princeps cuiuscumque gravi accusatione commotus quemquam occidi praeceperit, non statim a iudicibus, quae ab irato principe iussa sunt, conpleantur, sed triginta diebus, qui puniri iussus est, reservetur, donec pietas dominorum iustitiae am
Abbreviated transcription (Latin):
tur incausudepositi conpensationis locus nonẽ sed
uo bcordistractis fiduciis acrulitore desuper¬
fluo aduersuscum habebit accionem
iquis creditor debitorem insolutionetardante rem
sibi prodebito positam. distitxerit siquid amplius ac¬
ceptum fuerit. quam de¬
de bitur quod plus accep¬
tum est restitui ius¬

Expanded text:
m. In causa depositi compensationi locus non est, sed tor distractis fiduciis a creditore de superfluo aduersus eum habet actionemquis creditor, debitore in solutionem tardante, rem sibi pro debito positam distraxerit, si quid amplius acceptum fuerit quam debebatur, quod amplius acceptum est restituatu
Abbreviated transcription (Latin):
spconiarum municipalia gestu non aliter. ficri
uolumusquã triũ curialiũ praesentia excepto ma¬
ies titi& exceptore publico semꝑ que hicnumerus.
Incade acirũ testificatione seru&cur sic emĩ & fraudi
non patebitoccasion e ueritaati maior crescitaucto¬
rites datu noñ mãi mediolano archadio iiii & honorio ur

Expanded text:
Hispaniarum. Municipalia gesta non aliter fieri volumus quam trium curialium praesentia, excepto magistratu et exceptore publico, semperque hic numerus in eadem actorum testificatione servetur. Sic enim et fraudi non patebit occasio et veritati maior crescit auctoritas. Dat. non. Mai. Mediolano Arcadio IV et Honorio III
Abbreviated transcription (Latin):
ipsce inconiugio eius mor tua fuerit exomniad
maritum quecumque supradicta aidebatur.
possideritestamenti. uolantite peruenerint
omnibus curice necessittibus. maritus illue
qui heres ẽteneatur. obnoxius.

Expanded text:
ipsa in coniugio eius mortua fuerit, et omnia ad maritum, quaecumque supra dicta videbatur possidere, testamenti voluntate pervenerint, omnibus curiae necessitatibus maritus ille, qui heres est, teneatur obnoxius.
Abbreviated transcription (Latin):
VIContra iudicem aduersus cuius potertuatnonlicu
fuerit intrabiennur iceat cuicumq quiniusttat
Oporeisus et rerum dominis supplicarinrabus
itepumia udientiam deputetur Quod si intrabint¬
nium post successionem illius non supplicauerint
quae contraeos fuerant iudicata seruentur et
perp&uam tencut firmitutem

Expanded text:
Contra iudicem, adversus cuius potentiam non licueffectus fuerit, intra biennium liceat cuicumque qui iniuste obpressus est rerum dominis supplicare, ut illis iterum audientia deputetur. Quod si intra biennium post successionem illius non supplicaverint, quae contra eos fuerant iudicata serventur et perpetuam teneant firmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
NT Sunter uicinos ex communi riuo aqua du¬
catur indiciprius deb&ethis uicinibus qui¬
bus asingulis duci consucuid ducenti autem¬
uisifier prohib&ur. Alienam autem cqua usur¬
pantium non maria poena in rogatur cuius rei
cura adsollicitudinem presidis expectat Ista n n i

Expanded text:
 inter uicinos ex communi riuo aqua ducatur, induci prius debet, et his uicibus, quibus a singulis duci consueuit, ducenti uis fieri prohibetur: alienam autem aquam usurpanti nummaria poena inrogatur. Cuius rei cura ad sollicitudinem praesidis spectat. Reddi
Abbreviated transcription (Latin):
iescbbati nullum iuda eorum aut profiscaliutilitate
autproquolib& negotio uolumus conuenire quiaraa¬
oneseorũ dies non deb& actionẽ aliquã perturban
DE PACTIS
ET T RANSAC IIONIBUS

Expanded text:
ie sabbati nullum Iudaeorum aut pro fiscali utilitate aut pro quolibet negotio volumus conveniri, quia religionis eorum dies non debet actione aliqua perturbari. DE PACTIS ET TRANSACTIONIBVS
Abbreviated transcription (Latin):
ic aurus per anms patiumomnib dibus secundum
legessiri ditus polacipimus elic& lexquattuor men¬
fesrsqiecus colligendos indulserit seddit qproprouir¬
d diuim queditacte et proprtesentiam domint umere¬
didimus faciendum ut adie octauo ladendirumiu¬
sarun: causarumlicentia tribuatur ADX cuite
ad sepbr usque iduroc đr uindemialis feriecon¬
cedantir
Dies &iam dominicarum qui fertati sunt ab audiendine¬
chaedies id est vii. qui centecedunt et uvii. qui sequuntura
Nec non et dies natadirdnĩ nr̃i uel ephỹphanie sineforinsi
pitu uolumus caelebrari. Natalem &i cmprincipis ud
initium regni pari reuerentiã conuenit obseruari.

Expanded text:
Causas per anni spatium omnibus diebus secundum leges audiri praecipimus. Et licet lex quattuor menses ad fructus colligendos indulserit, sed ita pro provinciarum qualitate et pro praesentia dominorum credidimus faciendum, ut a die VIII kal. Iuarum licentia tribuatur. A X autem kal. Septemb. usque in idus Octobr. vindemiales feriae concedantur. Dies etiam dominicarum, qui feriati sunt, ab audiendis neiam paschae dies, id est septem qui antecedunt, et septem qui sequuntur. Nec non et dies natalis domini nostri vel epiphaniae sine forensi strepitu volumus celebrari. Natalem etiam principis vel initium regni pari reverentia convenit observari.
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem quae habent uel quiex autoritatem
corũ & interpartesdantur Itemq: magistratus mu¬
nicipalis usquace cedsum mcem quas ius dicere possunt
tem que abhis quiabimperatore ectia ordinem
pecuntur exconprontisso autem iudex sumptus rẽ
udi catum ponfacit sedsi poena intercos promis sũ
sit poena reiiniuditiom deductaẽ extipulatti poi
onfessi debicores proiudicatis habentur

Expanded text:
potestatemque habent uel qui ex auctoritate eorum inter partes dantur, itemque a magistratibus municipalibus usque ad summam, qua ius dicere possunt, itemque ab his, qui ab imperatore extra ordinem petuntur. Ex compromisso autem iudex sumptus rem iudicatam non facit: sed si poena inter eos promissum sit, poena re in iudicium deducta ex stipulatu peti onfessi debitores pro iudicatis habentur
Abbreviated transcription (Latin):
caescor̃ consulibus Delatores dicuntur. quiaus
faccultates prodiderint alienar aut caput ins¬
tent alienum qua cum que delcctor cuiusdibe
rei extiterit in pso proditionis in itio aiudice¬
locicorreptus continuos trangul&ur & euncisara¬
dicitur linguactollatur ut his qui proditur futu¬
rus est nec calũ nia nec uox illius cudictur. Idaã¬

Expanded text:
ERPRETATIO. Delatores dicuntur, qui aut facultates prodiderint alienas, aut caput impetierint alienum. Quicumque delator cujuslibet rei exstiterit, in ipso proditionis initio a judiceloci correptus continuo stranguletur, et ei incisa radicitus lingua tollatur, ut si quis proditor futurus est, nec calumnia nec vox illius audiatur. D
Abbreviated transcription (Latin):
debent ut in omnibus causis sententia quae libera¬
ta fuerit constitutis pacriter partib recit&ur
& abhis aquib: caura dicta est adinte grum quee
dicta fuerit sententiao cognoscatur Iđ aaa ad¬
rum partibus presentibus haduta non potest in¬
uicquid praesentibus partib: in causis fuerit
or dincctũ habebit plenissimamfirmita tẽnec pote¬
irit inmutar

Expanded text:
debent: « Ut in omnibus causis sententia quae deliberata fuerit constitutis pariter partibus recitetur; ut ab his a quibus causa dicta est, ad integrum quae dicta fuerit sententia cognoscatur, et rum partibus praesentibus habita non potest inuidquid praesentibus partibus in causis fuerit ordinatum, habebit plenissimam firmitatem, nec poterit immutar
Abbreviated transcription (Latin):
Ante inscriptionem nemo efficitur criminosus
Nam inscriptione ꝑ ordinem facita tunc a iudice suscipien¬
dus c̃ reus & custadie cum accutore tsitdendus . ẽ. Eatam̃
ratione ut tam accusctiquamaccusatoris dignitts aesti¬
m&lur & unũ quem que ante discussionem itt iudex fa¬
ciat custodire uteorumq nattles aut dignittis paciuntus.
Sa ne his quierimina sua inquisitione confessi sunt decilus
sidicere uoluerint aiudice noncredantur quia iure &
legibus constitutum . ẽ. ut spontanea ꝑfessione reus reum
non faciat neq: illidet iltero credatur quis ecrimino sum. ẽẽ

Expanded text:
Ante inscriptionem nemo efficitur criminosus: nam inscriptione per ordinem facta tunc a iudice suscipiendus est reus et custodiae cum accusatore tradendus est, ea tamen ratione, ut tam accusati quam accusatoris dignitas aestimetur et unumquemque ante discussionem ita iudex faciat custodiri, ut eorum natales aut dignitas patiuntur. Sane hi, qui crimina sua in quaestione confessi sunt, de aliis si dicere voluerint, a iudice non credantur, quia iure et legibus constitutum est, ut spontanea professione reus reum non faciat neque illi de altero credatur, qui se criminosum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Omnibus dominicisdies iudices subfida custodia
decas ceribus reo seducant ut eis axp̃icinis uel a sacer¬
dotibus substcintia tribuatur & adbalneum predo¬
tis diebus subfide custodic religionis contemplationem
quam lex ipsa constituit cogatur implere.

Expanded text:
Omnibus Dominicis diebus judices sub fida custodia de carceribus reos educant, ut eis a Christianis vel a sacerdotibus substantia praebeatur, et ad balneum praedictis diebus sub custodia, religionis contemplatione, quam lex ipsa constituit, cogatur implere.
Abbreviated transcription (Latin):
mnes iudices euidenter cgnoscant. Nul¬
lum in prouintia sibi conmis sc de ecdem de
qua ueniit prouintia uel de alic regione
sibicancellarium uel domesticum fortasse
coniungere nisi qui ei publicae ciuium electi¬
one fuerit deputatus. Itcut si postea fuerit iudex

Expanded text:
mnes iudices evidenter agnoscant nullum in provincia sibi commissa de eadem, de qua venit, provincia vel de alia regione sibi cancellarium vel domesticum fortasse coniungere, nisi qui ei publice civium electione fuerit deputatus, ita ut, si postea fuerit iudex
Abbreviated transcription (Latin):
acclex multa confilr mat quedestamentis intheo¬
dosiani corporis  auc toritate conscripta sunt
sed hoc amplius contine ut sialiquis iurce prae¬
terio condiderit A testamentum id est quod sen¬
tem testium subscriptionibus. confirmatur.
auctor testamenti silitteras scit. octauus ipse
subs cribat. Siautem auiscribere non potes ass
litteras nescit᷑ tunc octauum pros eadhiba
subscriptorem Nã& substriptores nesciant

Expanded text:
c lex multa confirmat, quae de testamentis in Theodosiani corporis auctoritate conscripta sunt, sed hoc amplius continet, ut, si aliquis iure praetorio condiderit testamentum, id est quod septem testium subscriptionibus confirmatur, auctor testamenti, si litteras scit, octavus ipse subscribat, sin autem aut subscribere non potest aut litteras nescit, tunc octavum pro se adhibeat subscriptorem. Nam etsi subscriptores nesciant
Abbreviated transcription (Latin):
terfideius sores exedicto pretoressi soluendus¬
it lic& singuli in solidum tenanitur ole¬
tio diuid&ur Cum multi fideiur sore ner¬
huidenda est utuntis quis que id quodeum pr¬
XXIDesephul cris et luceNDis
bincursum fluminis uel mecum corpus iamper¬
petuae sepulturae traditum polemnibus redditis
racrifitiis per noetem inalium locum tntosfer

Expanded text:
ter fideiussores ex edicto praetoris, si soluendo sint, licet singuli in solidum teneantur, obligatio diuidetur eos dividenda est, ut unusquisque id quod cum prt. De sepulchris et lugendis Ob incursum fluminis uel metum ruinae corpus iam perpetuae sepulturae traditum sollemnibus redditis sacrificiis per noctem in alium locum transfer
Abbreviated transcription (Latin):
TIONEM DUPLENTAR
uaeda mactiones siareo inficientur. duplantur
Auelud iudicati depensi legati perdum niaonem
relict damniiniuriarum legis aquiliue henas
modo agri cum auinditore empto dexeptus .e.¬

Expanded text:
tionem duplentur Quaedam actiones si a reo infitientur, duplantur, uelut iudicati, depensi, legati per damnationem relicti, damni iniuriarum legis Aquiliae, item de modo agri, cum a uenditore emptor deceptus e
Abbreviated transcription (Latin):
Heram bestiam in ea parte: quac populo at
conlegari practor prohib& ecidõ siue ab ipsa
propter ea ab alio alteridamnum. dacum
promodo admirit &xtruor dine actio in domin
uelcus todem̃. datur maxime si ex eo homope¬

Expanded text:
eram bestiam in ea parte, qua populo iter est, colligari praetor prohibet: et ideo, siue ab ipsa siue propter eam ab alio alteri damnum datum sit, pro modo admissi extra ordinem actio in dominum uel custodem datur, maxime si ex eo homo pe
Abbreviated transcription (Latin):
DI DE FINIUMREQUNDORUM
ncum qui peruim terminos deiecit uel amouit &x¬
tra ordinem animad uertitur. et int̃ non indiga¬
XUII DESERUITUT IBUS
m iteractum aqueductum quibiennio usus non
ẽ am̃is irseuidetur necenim eausu capipos sunt
que non utendo adtuntur

Expanded text:
. Finium regundorum In eum, qui per uim terminos deiecit uel amouit, extra ordinem animaduertitur. De seruitutibus Viam iter actum aquae ductum, qui biennio usus non est, amisisse uidetur: nec enim ea usucapi possunt, quae non utendo amittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Iuicũq dereb: propriis seruatouiu fructu cuilib&
caliquid quacũq donatione contulerit uel indotẽ dederit
et sibiu sumfructũ reseru& rẽtradidis se cognoscitur
quia reseruatio usus fructus &itc̃sistipulatio insesta
non fuerit ꝓtraditione hab&ur
DE RCOCANDIS DO UATIONIbUS

Expanded text:
uicumque de rebus propriis servato usufructu cuilibet aliquid quacumque donatione contulerit vel in dotem dederit et sibi usumfructum reservet, rem tradidisse cognoscitur, quia reservatio ususfructus, etiamsi stipulatio inserta non fuerit, pro traditione habeatur. DE REVOCANDIS DONATIONIBVS
Abbreviated transcription (Latin):
quis fiscalem pecunicm adtractauerit subri¬
parit mutauerit inue suos usos õs conuerterit:
in quacdruplum eius pecunicce quam substulerit
Ad legõ iuliam Re perrur da seno¬
udices pedaneisi pecuna cornuptidicantur ple¬
rum quepr eside ccut curia submouentur ccut inex¬
bemittuntur aut cadiemp: religcentur

Expanded text:
quis fiscalem pecuniam attrectauerit subriquis fiscalem pecuniam attrectauerit subripuerit mutauerit seu in suos usus conuerterit, in quadruplum eius pecuniae quam sustulit Ad legem Iuliam repetundarum Iudices pedanei si pecunia corrupti dicantur, plerumque a praeside aut curia submouentur aut in exilium mittuntur aut ad tempus relegantur
Abbreviated transcription (Latin):
Legeiudia deui publica & pricita tenentur qui
que m armatis hominibus possessionem domo
uillam agerum ued eiecerit expugna uerit obselo¬
rit cluserit quiue ut fierit homines com mo¬
de uerit loca uerit conduxerit quiue co&um
concursum tur bamseditionem incenditm se¬
cerit funes tere sepellire ue aliquem probi¬
buerit funus ue enipuerit turbacuerit aqui
cum cui a quatm& igni intendictum est receperi
celauerit tenuerit quiuecumulem pablio
fuenittaplopontas aliud ue quid subliẽ
armatis abisederit cinxerit olu serit ot cupa¬
ueriu quibus omnibus conuictis sibo nestio¬
ressunttemtie pars bonarum eripitur
ctinin sulam religantur humiliores inme¬
Qneditor enrograꝓpharius si sine ius sopr¬
sidispumi debitores suipignora quã non habe¬
r& obligerta coeperit in legẽ ciliã deui
priutite committit fidutiam uero uel pig¬
nora apud se deposita  ꝑsequi &sine auctori¬
tatẽ iudicis uindicare non ꝓhib&ur lst uđ nindiga
adlerem tul iamꝰ pocuhxrus

Expanded text:
Lege Iulia de ui priuata tenetur, qui quem armatis hominibus possessione domo uilla agroue deiecerit expugnauerit obsederit clauserit, idue ut fieret homines commodauerit locauerit conduxerit: quiue coetum concursum turbam seditionem incendium fecerit, funerari sepeliriue aliquem prohibuerit, funusue eripuerit turbauerit: et qui eum, cui aqua et igni interdictum est, receperit celauerit tenuerit: quiue cum telo in publico fuerit, templa portas aliudue quid publicum armatis obsederit cinxerit clauserit occupauerit. Quibus omnibus conuictis, si honestiores sunt, tertia pars bonorum eripitur et in insulam relegantur: humiliores in meCreditor chirographarius si sine iussu praesidis per uim debitoris sui pignora, cum non haberet obligata, ceperit, in legem Iuliam de ui priuata committit. Fiduciam uero et pignora apud se deposita persequi et sine auctoritate iudicis uindicare non prohibetur. Ad legem Iuliam peculatus Si
Abbreviated transcription (Latin):
alique potes tote preditus ciuem romanum
aanta ad populum nunc imperatoremapellais¬
te io negecuerit ne gaeri uaceius serit torserto
uerbera uerit condem nauerit inui publicam
uincula deduci ius serit cuius repoenã in humili¬
ores capite in honestiore in in sulaedeportati¬
Hacc lege excipiuntur qui cstem ludicstt̃
fuciunt iudicati &ĩ come confessi & quiideoin car¬
cerem duci iubentor quod ius ducendi. non ob¬
tempera uerint quid uctt contra disciplinã
publicam fecerint tribuni &icom̃matum
& prefecti classic &larum uce ut sine
aliquo in pedimento legis iuliae pereos mili¬
tem at codprincipis precesentiam ducantur
ingenuum hominẽ uelciuem roma numi fac¬
tuintorserit occiderit tel ocudiius senit
uel incuł s pubilicis adstrinxerit uel fergl
dederit cuit dacmnare precosuupseni

Expanded text:
aliqua potestate praeditur ciuem Romanum antea ad populum, nunc imperatorem appellantem necauerit necariue iusserit, torserit uerberauerit condemnauerit inue publica uincula duci iusserit. Cuius rei poena in humiliores capitis in honestiores insulae deportatiHac lege excipiuntur, qui artem ludicram faciunt, iudicati etiam et confessi et qui ideo in carcerem duci iubentur, quod ius dicenti non obtemperauerint quidue contra disciplinam publicam fecerint: tribuni etiam militum et praefecti classium alarumue, ut sine aliquo impedimento legis Iuliae per eos militem, ut ad principis praesentiam ducatur, ingenuum hominem vel civem Romanum factum torserit; occiderit, vel occidi jusserit, vel in vinculis puhlicis astrinxerit, vel flagellis caeciderit, aut damnare praesu
Abbreviated transcription (Latin):
łSioccasioteolis emerserit ut nuptiae solem¬
nictem debiti earecnuccut &iam donationes
sponseditiae femant doscelebrtri non possit sed
canuenientibu s animis sema trimonio copulcue¬
rint sufficia aquaclibus. personis conueniens elec¬
tiocet que consensus. Siaemen ot conscientiaint¬
cedat emierum ut tunc suta rtesserit & con¬
iunatio sucbilis & filii legitimi probecntur.

Expanded text:
Si occasio talis emerserit, ut nubtiae sollemnitate debita careant aut etiam donationes sponsaliciae fieri aut dos celebrari non possit, sed convenientibus animis se matrimonio copulaverint, sufficiet aequalibus personis conveniens electio atque consensus, sic tamen, ut conscientia intercedat amicorum, et tunc, si ita res cesserit, et coniunctio s
Abbreviated transcription (Latin):
exista hociub& nonde bere exactores qui
uno anno exegerint secundi anni exactionem sus¬
ciperini et possessionem superflua exactione uexa¬
ne sed hoc obseruari debereutannis singulisiu¬
diciarace elecuone mutentur Nsi forte aut consuetu¬
de ciuitatis aut raritas. curialium perbiennium
cosex actores esse conpellant. Aliter enim si fad¬
tum fueri cuiudicem offitium suum multa pa¬
riter ex grauis poena constringat

Expanded text:
ex ista hoc iubet, non debere exactores, qui uno anno exegerint, secundi anni exactionem suscipere et possessores superflua exactione vexare. Sed hoc observari debere, ut annis singulis iudiciaria electione mutentur, nisi forte aut consuetudo civitatis aut raritas curialium per biennium eos exactores esse compellat. aliter enim si factum fuerit, et iudicem et officium suum mulcta pariter et gravis poena constringat
Abbreviated transcription (Latin):
Silibera conceperie & ancilla facta pepe¬
rt liberum parit idenim fauor libertitis exposcit¬
Si ancilla conceperit & medio temporem anumiss cst
rursus facta ancilla peperit liberum par& mediaem
tempora libertate. prodesse non enim nocere possu¬
Qiex eamuliere natus que ex causa fidei commis si mani

Expanded text:
Si libera conceperit et ancilla facta pepererit, liberum parit: id enim fauor libertatis exposciSi ancilla conceperit et medio tempore manumissa sit, rursus facta ancilla pepererit, liberum parit: media enim tempora libertati prodesse, non nocere possunt. Ex ea muliere natus, quae ex causa fideicommissi man
Abbreviated transcription (Latin):
EΝTE Codicellis testumento confirmatis
dacte libertatis cũi his que tabulis. testa¬
menti dectesunt concurrunt. et siue carte¬
cedant siue sequantur testamentum. nouis¬
simebico adbibentui quia ext stoament utre¬
que confirmantur

Expanded text:
 Codicillis testamento confirmatis datae libertates cum his quae tabulis testamenti datae sunt concurrunt, et sine antecedant siue sequantur testamentum, nouissimo loco adhibentur, quia ex testamento utraeque confirmantur.
Abbreviated transcription (Latin):
I Quotiens numerus seruorum. propterle¬
gem fufiam caniniam. incundus est fugitiui
quoque quorum semper possessio canimo
seruorum numerus testacmento. manumit¬
tatur Subductis igitur duobus usque ad decĩ
pars dimidia ad decim usque ad triginta pars
usque ad quingentos parsquinta plures auta
quam cetotum exmalori numero seruorũm
manu mitti non licecit

Expanded text:
 Quotiens numerus seruorum propter legem Fufiam Caniniam ineundus est, fugitiui quoque, quorum semper possessio animo seruorum numerus testamento manumittatur. Subductis igitur duobus usque ad decem pars dimidia, a decem usque ad triginta pars usque ad quingentos pars quinta. Plures autem quam centum ex maiori numero seruorum manumitti non licet.
Abbreviated transcription (Latin):
iurae compellitur. Decedens seruissuis liber¬
tutẽ ita deditillum & illum liberos esse uolo eor¬
qucefilis meistutores dompeditur fidei cominir¬
salibertas qui apupilli sinetuton is ductoritecte
titnum mittere non possunt & habentibus
tsoreiututorlare non potest sed iũm ince
absentium pupilli habebuntur ut exdetreto
amplisimior dinis primum libertas acdcin de

Expanded text:
re cogendi sunt. Decedens seruis suis libertatem ita dedit: ILLVM ET ILLVM LIBEROS ESSE VOLO EOSQVE FILIIS MEIS TVTORES DO: impeditur fideicommissa libertas, quia pupilli sine tutoris auctoritate manumittere non possunt et habentibus tutores tutor dari non potest. Sed interim uice absentium pupilli habebuntur, ut ex decreto amplissimi ordinis primum libertas ac deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ad lecem pupiao caNiNian
ominatimserui. tes tamento manumitt
secundum legem fufictm possunt nominatim
autem manumittere intellegitur. hoc modo
isticus libererto. cum autem obsenatorem ull
qui ex ancillat nascitur liberum eẽ uolo exor¬
ficiano senatus consulto perinde libertas conp&si
acsi nominettim dactasit offitiorum emim &
artium appellatio nihil designificatione nom¬
num mutat pisi forte plures sint qui eo offito
dẽfgnentur Tuncemm nomen adiun gendu
est ut elucett de quo testactor. sensisseuidecctu

Expanded text:
Ad legem Fufiam Caniniam Nominatim serui testamento manumitti secundum legem Fufiam possunt. Nominatim autem manumittere intellegitur hoc modo STICHVS LIBER ESTO. Cum autem OPSONATOREM, uel QVI EX ANCILLA ILLA NASCETVR, LIBERVM ESSE VOLO, ex Orfitiano senatus consulto perinde libertas competit, ac si nominatim data sit: officiorum enim et artium appellatio nihil de significatione nominum mutat: nisi forte plures sint, qui eo officio designentur: tunc enim nomen adiugendum est, ut eluceat, de quo testator sensisse uideatu
Abbreviated transcription (Latin):
rior ordanatio legis fuerat Aut siumus ex
consorib: proquacũq: neces sitaterẽuindere uolu¬
iss& extraneis emendilicnti am non haber&. sed
hoc melius ꝓbatur indultu ut quicũq: desuis reb
libero utatur arbitrio etp̃termissis consortib:
uel ꝓpinquis cui uoluerint habeant liberã faculttẽ¬

Expanded text:
rior ordinatio legis fuerat, ut si unus ex consortibus pro quacunque necessitate rem vendere voluisset, extraneus emendi licentiam non haberet, sed hoc melius probatur indultum, ut quicunque de suis rebus libero utatur arbitrio, et praetermissis consortibus vel propinquis, cui voluerit vendendi liberam habe
Abbreviated transcription (Latin):
Lex istahociub& in hoc inaximã praedam ex ac¬
tores de prouincialibus exercere
emissas securitates iterum polepticos & secuntates
incipiant postolare quod abbis non propublicat
utilitate ficri sedut sisecuritates inuentenon fuerint
ma iorehis prcceda nas catur nideo statut utsi sccuri¬
tates serciociniis publicis uel inpolepticis exccctorũ

Expanded text:
Lex ista hoc iubet in hoc maximam praedam exactores de provincialibus exercere, ut post emissas securitates iterum polypticos et securitates incipiant postulare, quod ab his non pro publica utilitate fieri, sed ut, si securitates inventae non fuerint, maior eis praeda nascatur. Ideoque statuit, ut, si securitates ratiociniis
Abbreviated transcription (Latin):
Datã .xiiii. Rła prł consicntinopoli ualentiniano
aeclex hoc praȩcepit nihil deberea prouincialib
de superindicticus titulis p&inis cataentum quae adre¬
rum dominis indicta constiterit & hociub& ut quicum¬
que cliquid super exigendum crediderit quad rupli
redibuti on e conponat sed & cadordinarios iudices
hancin quisionem iub& excurrere ut &iam si quidin
prouincis eorum a quibus cum que personis ceuta
curicdiabus fcctumest &iameos similis damni
poence castig&¬

Expanded text:
li Valentiniano lex hoc praecipit nihil debere a provincialibus de superindicticiis titulis peti nisi ea tantum, quae a rerum dominis indicta constiterit. Et hoc iubet, ut quicumque aliquid superexigendum crediderit, quadrupli redhibitione conponat. Sed ad ordinarios iudices hanc inquisitionem iubet excurrere, ut etiam si quit in provinciis eorum a quibuscumque personis aut a curialibus factum est, etiam eos similis damni poena castig
Abbreviated transcription (Latin):
ccinea uoluntate ꝑstuerans decesserit mo¬
tem patrisdonatio conualescit Istu mt̃ non inoi¬
um unius rei in duos dapatio confertur
potior est illae cui restradita est nec in ter. ẽ
posterior quicn primus acceperit. et excepte neg
ine ꝑsonciesint. Sicliquis unarem duobus ple
gimaes scripturas donauerint un iprius &
alteri postat non querendum ẽ in his donationi¬
bus qui primus qui posterior sit sed qui remtra¬
dente donatorepos sederit siin eit cui ẽ traditca
pos sidebit nec interẽ utrum in parentes. cn ini
extit neos itlissit facta donatio
nuitus donator decuectione reidonate pro¬
mitaere non cogitur. nec eo in nomine sipro¬
miserit honeratur quiclu cratiuae rei posses¬
sor cebeuetionis actione ipsaiuris rationedep&¬

Expanded text:
et in ea uoluntate perseuerans decesserit, morte patris donatio conualescit. Cum unius rei in duos donatio confertur, potior est ille, cui res tradita est: nec interest, posterior is an prior acceperit, et exceptae nec ne personae sint. Inuitus donalegitimas scripturas donaverit, uni prius et alteri postea, non quaerendus est in his donationibus qui primus, qui posterior sit; sed qui rem tradente donatore possederit, is eam, cui est tradita possidebit. Nec interest, utrum in parentes an in extraneos talis sit facta donationuitus donator de euictione rei donatae promittere non cogitur, nec eo nomine, si promiserit, oneratur, quia lucratiuae rei possessor ab euictionis actione ipsa iuris ratione dep
Abbreviated transcription (Latin):
peoie extraordinem amatrem in honoremnip¬
tiarum p̃sentem filit genero tradite donatine
robatio tiatdite uel non tradite. posseso¬
nis non tanton in iurtie quãt infacto comsist&
Ideo que sufficit ad probationem sirem corpo¬

Expanded text:
pecies extra dotem a matre in honorem nuptiarum praesente filia genero traditae donationem robatio traditae uel non traditae possessionis non tam in iure quam in facto consistit: ideoque sufficit ad probationem, si rem corpo
Abbreviated transcription (Latin):
res recepta non fuerit cum depere grinis redieri
possessionẽ sucm nullatenus momenti benefitio
&i comsiannus excesserit nullatenus recipere prohib¬
tur. sed restitutis in in tegrum omnibus que eo cbsen¬
te sunt sublata in integra causc actio proponatur
Interlegitimcs dũtaat &inte gra a&acte person
quic dignum est ut contra maditiam eorum qui
prȩsentes sunt taditer absentib: iubecmus ec consa¬

Expanded text:
res recepta non fuerit, cum de peregrinis redierit, res recepta non fuerit, cum de peregrinis redierit, possessionem suam momenti beneficio, etiamsi annus excesserit, nullatenus recipere prohibetur, sed restitutis in integrum omnibus, quae eo absente sublata sunt, integra caussae actio proponatur, inter legitimas duntaxat et integra aetate personas: quia dignum est, ut contra malitiam eorum, qui praesentes sunt, taliter absentibus jubeamus esse cons
Abbreviated transcription (Latin):
ustum eẽ deternimus ut quod cumq auetoꝵ uiq
indiem uitae sucie tenuerit p&entibus heredibus
debect consignari Illipostec cui conp&it actione
serucita uerum quosq intestate uxori suae
facultatẽ quae sine filuis reces sit consanguineis
eus quilegitimi sunt tradere mox sine ulla
dilatione prȩcipimus & maritum proponere
minime prohibemus. Siquas sibi comp&irepu¬
tauerit actiones UNDE ui
mnes iudices speciaditer admonemus utnullus
debsentibus dominis reseorum praesumat inua¬
dere Sed contra in probos homines omniaper
ꝑsoncm iudicis uindicentur. Scdluo principali
ne gotio. quodsiquis seiaduersus absentem
negotium habere causctur: cosicui illequipere¬
grincnturrem sucm conmiserint gubernandã
nec auctor uel procurator eorum ccut adiquis
seruorum addicendam caustõdomino aut
cbsente cut non in iungente cbcitur. Sed siquis
eis fuerit sublatũ mox his quidomino absente
exclusi sunt. cumin terpellauerint reform&ur.
pseuero dominus si forte perneglegentiam scruoru

Expanded text:
ustum esse decernimus, ut, quodcumque auctor usque in diem vitae suae tenuerit, petentibus heredibus debeat consignari, illi postea cui conpetit actione servata. Virum quoque intestatae uxoris suae facultatem, quae sine filiis recessit, consanguineis eius qui legitimi sunt tradere mox sine ulla dilatione praecipimus et maritum proponere minime prohibemus, si quas sibi conpetere putaverit actionudices specialiter admonemus, ut nullus, absentibus dominis, res eorum praesumat invadere, sed contra improbos homines omnia per personam judicis vindicentur, salvo principali negotio. Quod si quis se adversus absentem negotium habere caussatur, et si, cui illi, qui peregrinantur, rem suam commiserint gubernandam, nec actor nec procurator eorum aut aliquis servorum ad dicendam caussam domino aut absente aut non jubente cogatur, sed si quid eis fuerit sublatum, mox his qui, domino absente, exclusi sunt, cum interpellaverint, reformetur. pse vero dominus, si forte per negligentiam servorum
Abbreviated transcription (Latin):
Adrecipiendum momentum id est infrac annispl¬
tium cuius lib& ꝑsona cogere potest si ꝑ obreptiom
fuerit facta p&itio cdterius parti preiudicare
non poterit. Pr&erea cumlegitimcom persona
non sit nihilud& actio contra a&ctem minorem
quae contra curatorem suum potius debuit
iusta ratione proponi

Expanded text:
Ad recipiendum momentum, id est infra anni spatium cuiuslibet persona agere potest. Si per obreptionem fuerit facta petitio, alterius parti praeiudicare non poterit. Praeterea cum legitima persona non sit, nihil valeat actio contra aetatem minorem, quae contra curatorem suum potius debuit iusta ratione proponi.