comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prestitor omĩum queq mortalib iudẽtur bona id est alt̾natõnis ꝑciũ
tempaliũ. fructum nati
augm̃toꝵ et maxĩtatis et hoꝵ similiũ.
Dispensator qui est inter celũ et t̾ram locũ optinet quẽ Iouem uocamꝰ.
lerre uo̾ et mari dñatur Iupit̾ plutonus. et hic nutritor est animãtiũ
mortaliũ et fructiferarũ. Hoꝵ omĩum iurib fructus arbusta et t̾ra ue¬
Sͭ Rꝰ. collocati sunt in maxima ciuitate ĩ mõte libito. et hec eousq uar¬
rata st̃. de ĩmortali uo̾ & mortali disserẽdum est.¬
Ore gͥ efficitur dissolutõne corpis labore defessi et numeri com
pleti quo corpor mẽbra in unã machinã ad usus uitales aptã¬
tur. Alocitur em̃ corpꝰ qũ honũi uitalia posse desticerint hec est
humana. As CEPNS̾. quid est o triegistre quod aut ignorant
aut esse aut posse ẽẽ diffidunt: TRIAIEOIST̃ Rͫ Audi gͥ o asclepi cũ
fuerit amuȩ a corꝑe ftã discessio tunc arbitriũ exanienq mĩti eiꝰ trãsi¬

Expanded text:
prestitor omnium, quae mortalibus uidentur bona, id est alternationis partuum temporalium, fructuum natiaugmentorum et maturitatis et horum similium; Dispensator qui est, inter caelum et terram obtinet locum, quem Iouem uocamus. Terrae uero et mari dominatur Iuppiter Plutonius et hic nutritor est animantium mortalium et fructiferarum. Horum omnium uiribus fructus, arbusta, et terra ueste? - Conlocati sunt in maxima ciuitate in monte Libyco. Et haec usque eo narrata sint. De inmortali uero aut de mortali modo disserepleti, quo corporis membra in unam machinam ad usus uitalis aptantur. Moritur enim corpus, quando hominis uitalia ferre posse destiterit. Haec est  contemnit humana. - Quid est, o Trismegiste, quod aut ignorant aut esse posse diffidunt? - Audi ergo, o Asclepi. Cum fuerit animae e corpore facta discessio, tunc arbitrium examenque meriti eius trans
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Siłr uo̾ de loco dicendũ. qd̾ uocabulũ solũ intellcũ caret. Locus enĩ ex
locus iguis locus aut his similiũ recte dicimꝰ. Sicut em̃ mane eẽ aliquid
ipossibile est sic et locus solus quid sit diosci non potest. Nam si posueris
locũ sine eo cuiꝰ est ĩanis uidebit᷑ locus. quẽ in mũdo ẽẽ nõ credo. qm̃ si
mane iuhil ẽ nec ꝑ se quid sit locus apparet insi ei aut lõgitudinem aut
latitudinẽ aut altitudines addideris. ut corpib hominũ signa. his gͥ sic
se hũtib o asclepi et uos qui adestis scitote intelligibilẽ mũdũ id ẽ dñm qͥ
mẽtis solo obtutu dinoscit᷑ eẽ incorꝑalẽ nec eiꝰ nature misceri aliqͥd posse
corpale id ẽ qͦ possit qͣlitate ꝙͣtitate nuĩs q dinosti. In ip̃o enĩ inhil tale
cõsistit. Hic gͥ mũdꝰ qui dicitur sensibil. receptacłm om̃iũ sensibilium

Expanded text:
possit. Similiter uero de loco dicendum est, quod uocabulum solum intellectu caret. Locus enim ex latur. Quare aquae locus, ignis locus aut his similium recte dicemus. Sicuti enim inane esse aliquid inpossibile est, sic et locus solus quid sit, dinosci non potest. Nam si posueris locum sine eo, cuius est, inanis uidebitur locus, quem in mundo esse non credo. Quodsi inane nihil est, nec per se quid sit locus, apparet, nisi ei aut longitudinis aut latitudinis aut altitudinis addideris, ut corporibus hominum, signa. His ergo sic se habentibus, o Asclepi et uos qui adestis, scitote intellegibilem mundum, id est qui mentis solo obtutu dinoscitur, esse incorporalem nec eius naturae misceri aliquid posse corporale, id est quod possit qualitate quantitate numerisque dinosci; in ipso enim nihil tale consistit. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
le et prudens et ip̃i soli sensibile atq intelligibile et sme hoc net fuit
aliquid nec est net erit. Om̃a enĩ ab eo et in ip̃o et ꝑ ip̃m & mnlt̃iformes
qualitates & magnę qnͣtitates. et om̃s mẽsurã excedentes maguitudiẽs &
om̃iformes spẽs. qsͣ si intellex̾is o asclepi grãs acturus es deo. smn totũ aĩad¬
uertes u̾a̾ iõne ꝑdistes mũdũ ip̃m sensibilem et q̃ in eo st̃ oĩa a supiori illo
mũdo quasi ex uestim̃to eẽ contexta. Unũqd̾q em̃ genꝰ aĩaliũ o asclepi

Expanded text:
le et ipsi soli sensibile atque intellegibile et sine hoc nec fuit aliquid nec est nec erit. Omnia enim ab eo et in ipso et per ipsum, et uariae et multiformes qualitates et magnae quantitates et omnes mensuras excedentes magnitudines et omniformes species – quas si intellexeris, o Asclepi, gratias acturus es deo. Sin totum animaduertes, uera ratione perdisces mundum ipsum sensibilem et, quae in eo sunt, omnia a superiore illo mundo quasi ex uestimento esse contenta. Vnumquodque enim genus animalium, o Asclepi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanẽtes in eadem forma sua dissimles. ASCEPNS. et mũdꝰ spẽm
uocat o trimegr̃e. ¶RiEG ISTRL S. Uides gͦ o asclepi tibi om̃a q̃si
dormẽti eẽ narrata. Quid est enĩ mũdus aut ex quib constat nͥ ex oĩb
n spẽs. celũ humescẽs & ardescẽs uel frigescens. uel humescẽs uel clarescẽs
uel sordescens. In una celi spẽ he q̃ sũt q̃ sepe alt̾nãtur spẽs. T̃erra uo̾ suc
nutriat suo. cũ redditu om̃iũ fructuũ aerias diui̾sas qualitates et ꝙͣtita¬
tes ac statõnes et cursꝰ et aũ oĩm arbor flor liatar qualitates odores sa¬
pores. spẽs. Iguis fatit conu̾siones płimas. atq diurnas. Solis etem̃ & lu
ne omĩformes ymagies sũt. Siuit aũt qͣsi speculoꝵ nrõꝵ similes yma¬
gniũ similitudines eniulo splendore reddentiũ. S iam sint de talib sa
tis dcã talia. Iterũ ad hoiẽm rõnemq redeamꝰ. ex qͦ dĩno dono hõ aĩal

Expanded text:
n eadem sua forma dissimiles. -Et mundus speciem mutat, o Trismegiste? -Vides ergo, o Asclepi, tibi omnia quasi dormienti esse narrata. Quid est enim mundus aut ex quibus constat nisi ex omnin species? Caelum umescens uel arescens uel frigescens uel ignescens uel clarescens uel sordescens - in una caeli specie haec sunt, quae saepe alternantur, species. Terra uero speciei t uarias diuersasque qualitates et quantitates atque stationes aut cursus et ante omnis arborum, florum, bacarum qualitates, odores, sapores, species. Ignis facit conuersiones plurimas atque diuinas. Solis etenim et lunae et omniformes imagines sunt; sunt enim quasi speculorum nostrorum similes imaginum similitudines aemulo splendore reddentium. Sed iam de talibus sint satis dicta talia. Iterum ad hominem rationemque redeamus, ex quo diuino dono homo animal
Abbreviated transcription (Latin):
ne nec eẽ aliqͥd uec ẽẽ potuisse nec futurũ umꝙͣ. Om̃a eiũ st̃¬
altõ maiꝰ aut alio minꝰ aliud et ualitudĩe ẜ tenuitate diu̾sa. nã quȩdã eoꝵ
ualidiora faciliꝰ uidẽtur sicuti & maiora. Umora aũt aut tenuiora aut

Expanded text:
ne nec esse aliquid nec esse potuisse nec futurum umquam. Omnia enim munne nec esse aliquid nec esse potuisse nec futurum umquam. Omnia enim munalio maius aut alio aliud minus et ualiditate et tenuitate diuersa. Nam et quaedam eorum ualidiora facilius uidentur, sicuti et maiora; minora uero aut tenuiora aut
Abbreviated transcription (Latin):
sensibili mũdo nũdꝰ datus qualitasq dmoscitur. Ait intellcũs qͣlitatis qͣlitas¬
q sensus siũm dei sola & ui̾tas cuiꝰ uitatis in mũto ne quidẽ extrema linea
geiture. ubi errores uidẽt᷑. Uides gͦ o asclepi in qͥb cõstituti q̃ tractamꝰ atq
audeamꝰ attinge̾. S tͥ deus sũme grãs ago. qͥ me uidẽde dinitatis tuȩ liũa¬
sti lũe. et tu o scati et asclepi & hamõ intͣ secreta pectoꝵ dĩna misti̾a silẽ¬
tio tegite. & taciturnitate celate. Hic aũt differt intellcũs a sensu ꝙ in¬
tellcũs nr̃ uenit ad qͣlitatẽ sensus mũdi intelligẽdam. & dmoscendã mẽtis
p̃uenit intẽtionẽ. Intellcũs aũt mũdi ꝑueĩt ad et̾nitatẽ et deos noscẽdos.
q̃ supra se sũt. ẜ sic contingit hom̃ĩb ut qͣsi ꝑ caliginẽ que in celo sũt
iudeamꝰ qnͣtum possibile est ꝑ conditõnem seusus hũam. Hec autem
licitatem consciencie.
Emam uõ qd̾ eciã magnũ uidetur ẽẽ qm płimis sic sentio ma¬

Expanded text:
At intellectus qualitatis qualitasque sensus summi dei sola ueritas est, cuius ueritatis in mundo nequidem extrema linea geniturae, ibi errores uidentur. Vides ergo, o Asclepi, in quibus constituti quae tractemus aut quae audeamus adtingere. Sed tibi, deus summe, gratias ago, qui me uidendae diuinitatis luminasti lumine. Et uos, o Tat et Asclepi et Hammon, intra secreta pectoris diuina mysteria silentio tegite et taciturnitate celate. Hoc autem differt intellectus a sensu, quod intellectus noster ad qualitatem sensus mundi intellegendam et dinoscendam mentis peruenit intentione, intellectus autem mundi peruenit ad aeternitatem et deos noscendos, qui supra se sunt. Et sic contingit hominibus, ut quasi per caliginem, quae in caelo sunt, uideamus, quantum possibile est per condicionem sensus humani. Haec autem licitate conscientiae. De inani uero, quod iam magnum uidetur esse quam plurimis, sic sentio: ina
Abbreviated transcription (Latin):
dispsis fimens et ad antiquã faciem mũdum reuocabit ut et mũdꝰ
ip̃e adorandus uideatur mirandꝰ. et tanti oꝑis effector et restitutor
deus ab om̃ib qui tũc erũt frequẽtib laudum p̃comiis bñdtĩonibq
celebretur. Hec emĩ mũdi gẽitura. cunctarũ reformatio rerũ bonarũ.
et nature ip̃iꝰ sanctissima et religiosissima restitutõ ꝑcũctata temꝑis
consiliũ est uolutatis. As Cl Eł IS. bonitas sũma consiliũ est o tri¬
le est ex uoluntate. Neq enĩ impense aliquid uult. qui est omĩum
plenissimꝰ. et ea quȩ nult habet uult aũt omña bona. et habet oim̃a
que uult. hic aũt est deus. cuiꝰ bom ymago mũdꝰ. As CLEPIUS. bonꝰ

Expanded text:
dispersis finiens ad antiquam faciem mundum reuocabit, ut et mundus dispersis finiens ad antiquam faciem mundum reuocabit, ut et mundus ipse adorandus uideatur atque mirandus et tanti operis effector et restitutor deus ab hominibus, qui tunc erunt, frequentibus laudum praeconiis benedictionibusque celebretur. Haec enim mundi genitura: cunctarum reformatio rerum bonarum et naturae ipsius sanctissima et religiosissima restitutio percoacta temporis consilium est uoluntatis. -Bonitas summa consilium, o Trile e uoluntate. Neque enim inpense aliquid uult, qui est omnium plenissimus et ea uult, quae habet. Vult autem omnia bona et habet omnia, quae uult. Omnia aute
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a audatiȩ mala miseros manu uecta cõpellũt ad bella. in rapmas. in
fraudes et in omĩa q̃ sunt aĩarum nature contraria. Tunc nec t̾ra cõsta¬
bit. nec nauigabitur mare. nec celũ astroꝵ cursib. nec siderũ cursus con¬
stabit in cęlum. Omĩs uox dĩna nccia taciturnitate nutescet. fructus
t̾rȩ corrũpentur. nec fecũda tellus erit. et aer ip̃e temꝑe messo lãguescet
hec et talis senectus ueniet mũdi ureligio et mordinatõ. et irrõnabile¬
fas bonorũ hominũ. Cum hȩc ciuncta contigeruit o asclepi tunc ille dñs
et pater prumpotens et uerus gub̾nator mũdi intuens in mores. sacra¬
q uoluntaria uoluntate sua quę est dei benignitas uiciis resistens & cor¬
ruptele om̃iũ errantẽ reuocans malignitatẽ omnẽ uel illuuione dilu¬
ens uel igne consumẽs uel morbis pestilentib ubicũq ꝑ diuersa loca

Expanded text:
omnia audaciae mala miseros manu iniecta conpellunt, in bella, in rapinas, in omnia audaciae mala miseros manu iniecta conpellunt, in bella, in rapinas, in fraudes et in omnia quae sunt animarum naturae contraria. Tunc nec terra constabit nec nauigabitur mare nec caelum astrorum cursibus nec siderum cursus constabit in caelo; omnis uox diuina necessaria taciturnitate mutescet; fructus terrae conrumpentur nec fecunda tellus erit et aër ipse maesto torpore languescet. Haec et talis senectus ueniet mundi: inreligio, inordinatio, inrationabilitas bonorum omnium. Cum haec cuncta contigerint, o Asclepi, tunc ille dominus et pater, deus primipotens et unius gubernator dei, intuens in mores factaque uoluntaria, uoluntate sua, quae est dei benignitas, uitiis resistens et corruptelae omnium, errorem reuocans, malignitatem omnem uel inluuione diluens uel igne consumens uel morbis pestilentibus iisque per diuersa loca
Abbreviated transcription (Latin):
eritq tedium omĩb ac ꝑ hec cõtempuet᷑ uel diliget᷑ totus hic mũdꝰ dei
opus ĩmutabile głosa constructõ bonũ młtiforim ymagiuũ uarietate cõ¬
positum. machina uoluntatis dei. In suo oꝑe sine uiuidia suffragantis
unata cõgestio. nã & tenebre p̃ponẽtur lumini. et mors uita meliore ui¬
dicabit᷑. nenio suspiciet celũ. religiosus pro insano. Irreligiosus putabit᷑
prudens. furiosus fortis.pro bouo hẽbitur pessimꝰ. aĩa enĩ et oĩa
secũdum ꝙ uobis exposui ꝙ uon solũ risus sed eciã putabitur uaintas.
et mͥ credite &̃ ꝑiculum capitale cõstituet᷑ in eũ qui se mentis religioĩ
dederit. Noua constituẽtur uira. lex noua. nihil sanctũ nihil religiosũ
nec celo nec celestib dignũ audietur. aut mẽte credetur. fit deoꝵ ab oĩb
secessio dolendi soli nocentes auguli remauẽt qui hũanitati cõmixti ad

Expanded text:
eritque graue hominibus ac per hoc contemnetur nec diligetur totus hic mundus, dei eritque graue hominibus ac per hoc contemnetur nec diligetur totus hic mundus, dei opus inimitabile, gloriosa constructio, bonum multiformi imaginum uarietate conpositum, machina uoluntatis dei in suo opere absque inuidia suffragantis,unata congestio. Nam et tenebrae praeponentur lumini et mors uita utilior iudicabitur; nemo suspiciet caelum; religiosus pro insano, inreligiosus putabitur prudens, furiosus fortis, pro bono habebitur pessimus. Anima enim et omnsecundum quod uobis exposui, non solum risui sed etiam putabitur uanitas. Sed, mihi credite, et capitale periculum constituetur in eum, qui se mentis religioni dederit. Noua constituentur iura, lex noua; nihil sanctum, nihil religiosum nec caelo nec caelestibus dignum audietur aut mente credetur. Fit deorum ab hominibus dolenda secessio; soli nocentes angeli remanent, qui humanitate commixti ad
Abbreviated transcription (Latin):
sus. solaq uerba lapidib nicisa tua pia facta narrantib. et in¬
habitabis egyptũ syres aut indus aut aliqͥs talis emĩ id est uici abrahã.
d̾initas enĩ repetit cęlum. deserti homĩes toti uorient᷑. acq ita egyptus deo
et hom̃e iuduata deseret᷑. Te uo̾ appello scĩssimũ flumen tibiq futura p̃¬
dico. torrenti sanguĩe plenus. sangũe ad ripas usq erumpes. unde q̃ dĩne
nõ solum polluentur sangiuĩe sed tote rũpent᷑ et uuꝰ multo maior nume¬
rus erit pepultoꝵ. Suꝑstes u̾o qui erit lingua sua cognoscetur egyptius.
actib uo̾ uidebitur alienus. Quid fles o asclepi. et his ampluis in młto
tio sauctitatis et pietatis magr̃a erit. maxime crudelitatis exemplũ. et
tunc tedio hominũ nõ admirandus uidebit᷑ mũdus nͨ adorandus. hoc to¬
tum bonũ quo meluis nec fuit uec est nec erit qd iuderi possit. pielitabitꝰ.

Expanded text:
tuis solaque supererunt uerba lapidibus incisa tua pia facta narrantibus et intuis solaque supererunt uerba lapidibus incisa tua pia facta narrantibus et inhabitabit Aegyptum Scythes aut Indus aut aliquis talis, id est uicina barbaria. Diuinitas enim repetit caelum, deserti homines toti morientur atque ita Aegyptus deo et homine uiduata deseretur. Te uero appello, sanctissimum flumen, tibique futura praedico: torrenti sanguine plenus adusque ripas erumpes undaeque diuinae non solum polluentur sanguine, sed totae rumpentur et uiuis multo maior numerus erit sepulcrorum; superstes uero qui foret, lingua sola cognoscetur Aegyptius, actibus uero uidebitur alienus. Quid fles, o Asclepi? Et his amplius multoque tio, sanctitatis et pietatis magistra, erit maximae crudelitatis exemplum. Et tunc taedio homnium non admirandus uidebitur mundus nec adorandus. Hoc totum bonum, quo melius nec fuit nec est nec erit, quod uideri possit, periclitabitur
Abbreviated transcription (Latin):
tuas o asclepi uides quatenꝰ cum ip̃e diffidas. statuas aĩatas sensu et spi¬
ritu plenas tanta et talia facientes. statuas futuroꝵ p̃scias easq for¬
te uates om̃s sommis multis q aliis reb p̃dicentes imbecillitates ho¬
quę gubernãtur atq ex̾centur in celo. Et si dicendũ est ueruis tra nr̃a
ignorare fas non est et futiuũ tempꝰ est cũ appareat egyptios in cassũ
nitũ casura frustrabit᷑. E t̾ris enim ẽ ad celum retursura dinitas. Linq̃¬
destituetur. Aliemgenis em̃ religionẽ istã t̾iamq cõplentib non solũ
neglectus religionũ sed quod est durius ꝙ de legib a religione pietate cul¬
tuq diuo struetur pscripta plena ꝓhibitõ. Tunc t̾ra ista scĩssima sedes de¬
lubroꝵ atq temploꝵ sepulchroꝵ erit mortuoꝵq plenissima. O egypte
egypte religionũ tuaꝵ sole superũt fabulȩ. et eque iucredibiles posteris

Expanded text:
uit, o Asclepi, videsne quatenus tu ipse diffidas? statuas animatas sensu et spiuit, o Asclepi, videsne quatenus tu ipse diffidas? statuas animatas sensu et spiritu plenas, tantaque facientes et talia; statuas futurorum praescias, eaque sorte, vate, somniis, multisque aliis rebus praedicentes; imbecillitates hoquae gubernantur atque exercentur in caelo? Et si dicendum est uerius, terra noignorare fas non est: futurum tempus est, cum adpareat Aegyptios incassum atio in inritum casura frustrabitur. E terris enim et ad caelum recursura diuinitas linqudestituetur. Alienigenis enim regionem istam terramque conplentibus non solum neglectus religionum, sed, quod est durius, quasi de legibus a religione, pietate, cultuque diuino statuetur praescripta poena prohibitio. Tunc terra ista sanctissima, sedes delubrorum atque templorum, sepulcrorum erit mortuorumque plenissima. O Aegypte, Aegypte, religionum tuarum solae supererunt fabulae eaeque incredibiles posteris
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ꝙ̃ illuminat. nec solũ ad deum proficit. uerũ eciã conformat deos.
Miraris o asclepi. an nũquid tu diffidis ut multi: ASCLEPIUS
sit tantam felicitatem cõsecutus. TRAlł GIST RS. nec ĩmito. Mlira¬
culo em̃ diginis est qui est om̃ium maximꝰ deorũ. Genꝰ enĩ honiniũ
confectũ esse maĩfestũ est de mũdissima ꝑte natiue ꝓpagatũ. Signaq
manitas ex utraq natura conformata ẽ. ex diuina q̃ est pͥor młtoq di¬
uior et ex ea quȩ inter homĩes est id ẽ ex mati̾a qua fuerũt procreatȩ¬
uel fabricate. et nõ solum capitib solis s mnẽbris om̃ib totoq corpore
figurãtur. Ita hũanitas semꝑ uicina uateͣ et origim suę in illa diuinita¬
tis nuitatõne ꝑseuerat. ut sicuti deus ac dominꝰ ut sui siłes eẽnt fecit
deos et̾nos. Ita humãĩtas deos suos ex sui uultus similitudĩe figuraret.¬

Expanded text:
uerum etiam inluminat. Nec solum ad deum proficit, uerum etiam conformat deos. uerum etiam inluminat. Nec solum ad deum proficit, uerum etiam conformat deos. Miraris, o Asclepi, an numquid et tu diffidis ut multi? – iudico, qui sit tantam felicitatem consecutus. – Nec inmerito miraculo dignus est, qui est omnium maximus. Deorum genus omnium confessione manifestum est de mundissima parte naturamanitas, ex utraque natura conformatae sunt; ex diuina, quae est purior multoque diuinior, et ex ea, quae intra homines est, id est ex materia, qua fuerint fabricatae, et non solum capitibus solis sed membris omnibus totoque corpore figurantur. Ita humanitas semper memor naturae et originis suae in illa diuinitatis imitatione perseuerat, ut, sicuti pater ac dominus, ut sui similes essent, deos fecit aeternos, ita huma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quȩ uitia corpoꝵ homĩes adu̾tere att ab alienare potussent. ip̃os ad in¬
tentionẽ spemq ĩmortalitatis p̃tendens. Demq et bonũ hominẽ et qui
posset ĩmortalis esse ex utraq natura cõposuit diuina atq mortali et s̃
compõm ꝑ uolũtatẽ dei hoĩem constitutũ est eẽ meliorem diis qui sũt ex
sola ĩ nortali natura formati. ꝓpter quod homo diis cognatõne coniũctus
ip̃os religione et scã mente uen̾atur. diiq &̃ pio affectu humana omnia
respicũt atq custodiunt. sed de homib paucis istud dictũ est pia mente
preditis. De uiciosis uõ nihil dicendũ est ne scĩssimꝰ sermo eoꝵ cõtẽpla¬
tõne moletur. E qm̃ de cognatõne et consortio homniũ deorũq sermo
uel quod ẽ simimũ deus ut effector est deoꝵ celestiũ ita hõ effector deorũ
qui in templis sunt humana proxinitate cõtenti. et nõ solũ illumĩat᷑.

Expanded text:
per quae uitia corporum homines auertere atque abalienare potuissent, ipsos ad inper quae uitia corporum homines auertere atque abalienare potuissent, ipsos ad inmortalitatis spem intentionemque protendens. Denique et bonum hominem et qui posset per uoluntatem dei hominem constitutum esse meliorem et diis, qui sunt ex sola inmortali natura formati, et omnium mortalium. Propter quod homo diis cognatione coniunctus ipsos religione et sancta mente ueneratur diique etiam pio affectu humana omnia respiciunt atque custodiunt. Sed de hominibus istud dictum paucis sit pia mente praeditis. De uitiosis uero nihil dicendum est, ne sanctissimus sermo eorum contemplatione uioletur. Et quoniam de cognatione et consortio hominum deorumque uel, quod est summum, deus ut effector est deorum caelestium, ita homo fictor est deorum, qui in templis sunt humana proximitate contenti, et non solum inluminatur
Abbreviated transcription (Latin):
uitõꝵ totius mũdi. Persenerãte aũt iꝑicia atq insticia: iuicia omĩa
cõualescũt. U̾uluerãt aĩãm insanabilib uitiis quȩ infesta histẽ atq
uiciata quasi ueneĩs tumescit. nͥ eorũ quoꝵ aĩarũ disciplina et intellc̃e¬
et sũma treatõ est. Si gͥ solis et pautis hoc proderit. dignũ est hoc
homines efficẽt ex parte corruptõre mũdi et ex diuina pari lance cõpon¬
derans contigit uicia mũdi corpib cõnuxta remauere & alia propt̾ ci¬
bos uictũq quẽ nccͣio hẽmus cum om̃ĩb aĩalib cõmunẽ. quib de reb
necesse est̾ cupiditatũ defideria et reliqua mẽtis uicia aĩs hũanis insidẽ.
Diis u̾o̾ ut pote ex mũdissima parte natue effectis et nullis idigẽtib
rõnis disciplineq ãunmcłis ꝙͣuis ĩmortalitas & umꝰ semꝑ ętatis uigor
constituit hoĩem ex ammalib cũctis de sola rõne disciplinaq coguoscẽs.

Expanded text:
totius. Perseuerante autem inperitia atque inscientia uitia omnia conualescunt uulnerantque animam insanabilibus uitiis, quae infecta isdem atque uitiata quasi uenenis tumescit nisi eorum, quorum animarum disciplina et intellectus summa curatio est. Si solis ergo et paucis hoc proderit, dignum est hunc homines efficeret ex parte corruptiore mundi et ex diuina pari lance conponderans, uitia contigit mundi corporibus commixta remanere et alia propter cibos uictumque, quem necessario habemus cum omnibus animalibus communem; quibus de rebus necesse est cupiditatum desideria et reliqua mentis uitia animis humanis insidere. Diis uero, utpote ex mundissima parte naturae effectis et nullis indigentibus rationis disciplinaeque adminiculis, quamuis inmortalitas et unius semper aetatis uigor constituit, hominem ex animalibus cunctis de sola ratione disciplinaque cognoscens,
Abbreviated transcription (Latin):
sũma caritas. letitia. hilaritas. cupiditas. amorq duunꝰ ninatus ẽ. dicẽ¬
dum foret ꝙͣta sit eius misterii uis atq ncc̃itas. nsi ex sui contẽplõne
uncuiq ex intimo sensu esse potiusset. Si uõ id extremũ tempis
quo a cerebro ad ritũ ꝓuẽimꝰ ut utrãq fundat natura progeĩem aĩadũ

Expanded text:
summa caritas, laetitia, hilaritas, cupiditas amorque diuinus innatus est. Et dicensumma caritas, laetitia, hilaritas, cupiditas amorque diuinus innatus est. Et dicendum foret quanta sit eius mysterii uis atque necessitas, nisi ex sui contemplatione unicuique ex intimo sensu nota esse potuisset. Si enim illud extremum temporis, quo ex crebro adtritu peruenimus, ut utraque in ut
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas eus ẽ bonitas omĩs. Hec eadem bonitas om̃iũ reꝵ est ex diui¬
uitate eus nata᷑ ut sint omĩa sicut sunt et fuerũt In futuris omibus
de hunic uaturã ex se nascendi sufficiat. Hec gͥ iõ o asclepi tͥ sit reddita
quare et quõ fiãt omĩa utrusq sexus. As CEPIS igit᷑ dicis o trime¬
grẽ. ERAIEGIST RUS. Non deũ solum o asclepi sed oĩa aĩalia & ĩ¬
ammalia. ĩpossibile est em̃ aliquid eoꝵ quȩ sunt infecũdum eẽ. fecun¬
ditate eim̃ dempta ex om̃ib quȩ sunt impossibile erit semꝑ eẽ q̃ sunt
omĩa conseruare. pro ciratõne enĩ ut̾q plenus est sexus et eius utricũq
conu̾sio. aut quod ẽ uerius unitas incomp̃hensibilis ẽ. qmͣ siue cupidinẽ.
siue uenerem. siue utrũq poteris rõne nũcupare. Hec gͥ uẽ onĩi uero ue¬
rius manifestineq mentẽ ꝑcepto. quia ex onñ illo loco tocus nature
deo. hoc sit in et̾nũ cũctis procreandi inuentũ tributũq ñsterium. cui

Expanded text:
est ex diuinitate eius nata natura, uti sint omnia, sicuti sunt et fuerunt, et futuris omnibus dehinc naturam ex se nascendi sufficiant. Haec ergo ratio, o Asclepi tibi sit reddita, quare et quomodo fiant omnia. –Vtriusque sexus ergo deum dicis, o Trismegiste? – Non deum solum, Asclepi, sed omnia animalia et inanimalia. Inpossibile est enim aliquid eorum, quae sunt, infecundum esse. Fecunditate enim dempta ex omnibus, quae sunt, inpossibile erit semper esse quae omnia conseruare. Procreatione enim uterque plenus est sexus et eius utriusque conexio aut, quod est uerius, unitas inconprehensibilis est, quem siue Cupidinem siue Venerem siue utrumque recte poteris nuncupare. Hoc ergo omni uero uerius manifestiusque mente percipito, quod ex domino illo totius naturae deo hoc sit cunctis in aeternum procreandi inuentum tributumque mysterium, cui
Abbreviated transcription (Latin):
debet eẽ sacratũ tanti etem̃ nũs contẽplatõne nullo ex his nonũb eũ
nomĩs tota substancia paucis composita sillabis defunta atq constripta ẽ
ut ẽẽt in hoĩe nccͣm uocis auriũq cõmertiũ simul ꝙ̃ sensus et spũs et
totius maiestatis effectotem om̃iũq reꝵ prẽm uel dñm uno posse ꝙͣuis e
multis compoĩto nũcupari normĩe. ht̃ u̾o̾ noĩe uel pocus omi nomĩe. Si¬

Expanded text:
debet esse sacratum tanti numinis contemplatione nullo ex his nominibus eudebet esse sacratum tanti numinis contemplatione nullo ex his nominibus eunominis tota substantia paucis conposita syllabis definita atque circumscripta est, ut esset in homine necessarium uocis auriumque commercium – simul etiam et sensus et spiritus totius maiestatis effectorem omniumque rerum patrem uel dominum uno posse quamuis e multis conposito nuncupari nomine, hu
Abbreviated transcription (Latin):
uel omĩformẽ uocant qui du̾sis spẽb diu̾sas formas facit. Seꝑtẽ spere
id est sui principes. quã fortunã
dicunt et hunãciuenẽ quib ĩmutãtur omña lege nature stabilitate fir¬
missiã et sempit̾ua agitacõne uariata. Aer uo̾ organũ est uel machina
uentib sic sibi cõnexa sunt omĩa ꝑtinẽtia ad se natalit̾ ac mortalib mor¬
talia sensibilia sensibilib ãnexa sunt. Sũma u̾o̾ gub̾natõnis sũmo illi
domino paret. uel eẽ non ut mlta. aut pocius unũ ex uno. Eem̃ cuncta
pendentia ex eoq pocius defluentia cum distãtia uint᷑ credũtur eẽ płima
diuisim acclinata nec unũ uel pocius duo unde fuĩt omĩa & a quo fiunt
id est de matĩa de qua fuĩt. et ex eius uoluntate cuiꝰ mitu efficiũt᷑ alia¬
talis o asclepi. Peus etemĩ uel pater uel dñs om̃ium uel quocũq alio noĩe
ab om̃ib sanctius et religiosius nũcupatur qd̃ inter nos intellectus nr̃i cã

Expanded text:
uel omniformem uocant, qui diuersis speciebus diuersas formas facit. Septem sphaerent οὐσιάρχαϛ, id est sui principes, quam fortunam dicunt aut Εἱμαρμένην, quibus inmutantur omnia lege naturae stabilitateque firmissima, sempiterna agitatione uariata. Aër uero organum est uel machina se admouentibus sic sibi conexa sunt omnia pertinentia ad se at de inmortalibus mortalia sensibiliaque insensibilibus adnexa sunt. Summa uero gubernatori summo illi domino paret, uel esse non multa aut potius unum. Ex uno etenim cuncta pendentia ex eoque defluentia, cum distantia uidentur, creduntur esse quam plurima; adunata uero unum uel potius duo – unde fiunt omnia, et a quo fiunt; id est de materia, qua fiunt, et ex eius uoluntate, cuius nutu efficiuntur alia–Talis, o Asclepi. Deus etenim uel pater uel dominus omnium uel quocumque alio nomine ab hominibus sanctius religiosiusque nuncupatur, quod inter nos intellectus nostri causa
Abbreviated transcription (Latin):
mineo tpr̃e latescunt. Eff̃cũs itaq huiꝰ mõi tam blaudi ncciiq unst̾ii
in octulto ppetratur ne uulgo irridentib mmꝑitis utriusq nature dinita¬
tis ex cõmixtione sexus cogatur erubesce̾. młto magis et iusib irreligi¬
osorum hominũ subiciatur. Sũt autẽ nõ multi ut ad modũ pauti ita
ut num̃ari in mũdo possuit religiosi. ut contĩgit in młtis remauere

Expanded text:
mineo torpore lassescunt. Effectus itaque huius tam blandi necessariique mysterii in occulto perpetratur, ne uulgo inridentibus inperitis utriusque naturae diuinitas ex commixtione sexus cogatur erubescere, multo magis etiam si uisibus inreligiosorum hominum subiciantur. Sunt autem non multi aut admodum pauci, ita ut numerari etiam in mundo possint, religiosi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obeẽ sciniꝰ iratã t̾renis. etem̃ diis atq nũdanis facile est irasci. ut
git ab egyptus hec scã aĩalia nũcupari ꝑ singulas ciuitates eoꝵ aĩas
quoꝵ sunt obsecrate uiuẽtes. ita ut eoꝵ legib incolãtur et eoꝵ nom̃b
nũcupãt᷑ fer hant causam o asclepi ꝙ aliis q̃ colenda uidẽtur atq ue¬
NSmodi est qualitas : TRAIEOISTRUS. Constat o asclepi de

Expanded text:
nxit: Terrenis etenim dis adque mundanis facile est irasci, utpanimas, quorum sunt consecratae uiuentes, ita ut et eorum legibus incolantur et eorum nominibus nuncupentur: per hanc causam, o Asclepi, quod aliis quae colenda uidentur atque uehabentur, cuiusmodi est qualitas? -Constat, o Asclepi, de
Abbreviated transcription (Latin):
moueat. Edocto gͥ atq asserto aĩe motu affricanus qualit̾ exercicio eius
utendũ sit. in hec uerba mãdat et p̃cipit. Hauc tu exerce optimis in re¬
bus. Sunt autẽ optime cure de salute prĩe. quib agitatus et exercitatꝰ
ammꝰ uelocius in hanc sedem et domũ suam puolabit. Idq ocius faciet
si iam tum cũ erit iiclusus in corpore emnebit foras. & ea quę extra
erũt contẽplans ꝙͣ maxime se a corpore substrahet. Namq eoꝵ aum¬

Expanded text:
moueat. Edocto igitur atque adserto animae motu, Africanus qualiter exercitio eius moueat. Edocto igitur atque adserto animae motu, Africanus qualiter exercitio eius utendum sit in haec uerba mandat et praecipit: «Habus! sunt autem optimae curae de salute patriae, quibus agitatus et exercitatus animus velocius in hanc sedem et domum suam pervolabit; idque ociusi iantamen cum erit inclusus in corpore eminebit foras et ea que extra erunt contemplans quam maxime se a corpore abstrahet». Tale est qu
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ amor. cupido iicioꝵ. ex quib effluũt om̃s inde uascentiũ rerum mea¬
tus. Motus eius est quicquid irascinur et in feruorẽ mutue collisionis ar¬
manuit. Unde paulatim procedẽs et rabies fluctuat preliorũ. Nlotus eius
est. ꝙ in desideria rapiur. ꝙ in cupiditatib alliganur. Sed hi motus si rõ¬
ue gubernentur proueniũt salutares. Si destituantur in preceps. et rapi¬
untur et rapiũt. Pidicisti motus aĩe. quos mõ sine nũsterio corporis. mõ
ꝑ corpus exercet. Si uo ip̃ius mũdane animȩ motus requires. celestẽ uolu¬
bilitatem. & sperarũ subiacentiũ rapidos impetus intuere. ortũ. octasũ ue
solis. cursus siderũ uel recursus. quȩ omĩa anima mouente ꝓueĩunt. Inmo¬
bilem uõ eam dicere que mouet omĩa aristotili nõ conueĩt. qui qnͣtus in
aliis sit probatũ est. sed illi tm̃ quẽ uis natiue. quẽ ratio manfesta nõ

Expanded text:
tutum amor, cupido uitiorum, ex quibus effluunt omnes inde nascentium rerum meatutum amor, cupido uitiorum, ex quibus effluunt omnes inde nascentium rerum meatus; motus eius est quicquid irascimur et in feruorem mutuae collisionis armamur, unde paulatim procedens rabies fluctuat proeliorum; motus eius est quod in desideria rapimur, quod cupiditatibus alligamur. Sed hi motus, si ratione gubernentur, proueniunt salutares, si destituantur, in praeceps et rapiuntur et rapiunt. Didicisti motus animae, quos modo sine ministerio corporis, modo per corpus exercet. Si uero ipsius mundanae animae motus requires, caelestem uolubilitatem et sphaerarum subiacentium rapidos impetus intuere, ortum occasumue solis, cursus siderum uel recursus, quae omnia anima mouente proueniunt. Immobilem uero eam dicere quae mouet omnia, Aristoteli non conuenit, qui quantus in aliis sit probatum est, sed illi tantum quem uis naturae, quem ratio manifesta non
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a mouẽtem mente concipias. cui inhil similius de uisibilib ꝙͣ fons
poterit repiri. qui ita principiũ est aquę ut cum de se fluuios et lacus
procreet. a nullo nasci ip̃e dicatur. Nlam si ab alio nasc̾e̾tur. non eẽt ip̃e
pͥncipiũ. Et licut fons non semp facile deprehenditur ab ip̃o tũ qui fũ¬
ditur aut ulus est. aut eridianus. aut hister. aut chanais. et ut illoꝵ
rapacitatẽ uidẽdo ãmirans. et intrantẽ tantarũ aquarũ originẽ requi¬
rens cogitatõne recurris ad foutẽ. & hunc omnẽ uiotũ intelligis a pͥmo
scaturigunc manare principio. ita cum corpoꝵ motus seu diuina seu ter¬
rena sut considerando que̾re forte auctorem uelis. mens tua ad aĩam quasi
ad fontem recurrat. Cuiꝰ motũ etiã sine corporis ministerio testãtur cogita¬
tõnes. gaudia. spes. timores. Nam motus eius est bom maliq discretõ. iur¬

Expanded text:
cetera mouentem mente concipias; cui nihil similius de uisibilibus quam fons cetera mouentem mente concipias; cui nihil similius de uisibilibus quam fons potuerit reperiri, qui ita principium est aquae, ut, cum de se fluuios et lacus procreet, a nullo nasci ipse dicatur; nam si ab alio nasceretur, non esset ipse principium. Et sicut fons non semper facile deprehenditur, ab ipso tamen qui funduntur aut Nilus est aut Eridanus aut Hister aut Tanais, et ut, illorum rapacitatem admirans uidendo et intra te tantarum aquarum originem requirens, cogitatione recurris ad fontem, et hunc omnem motum intellegis de scaturriginis manare principio, ita, cum corporum motum, seu diuina seu terrena sint, considerando quaerere forte auctorem uelis, mens tua ad animam quasi ad fontem recurrat, cuius motum etiam sine corporis ministerio testantur cogitationes, gaudia, spes, timores. Nam motus eius est boni malique discretio, uir
Abbreviated transcription (Latin):
est. An se pariendo. seu consumendo moueatur. sine auget. aut miitur.
aut proferatur ait in mediũ illud genus motus quo eam dicamꝰ moueri.
Sed om̃is hec int̾rogationũ molesta congeries ex una eademq defluit
male conceptȩ diffucõnis astucia. Nan quia semel ita ꝓposuit sibi¬
omne quod mouet᷑ ab alio moueri omĩa hec motuũ genera in aĩa q̃rit.
in quib illud est quod mouet. aliud qd̃ mouet᷑. cum inhil hoꝵ cade̾ possit
in aĩam in qua nulla discretõ est mouentis et moti. Quis est igitur
dicit aliqͥs. aut unde intelligit᷑ aĩe motus si horũ nullus est. Sciet hec
quisquis uosse desiderat. uel a platone dicente uel tullio. Quineciã ceti̾s
quȩ mouẽtur hic fons. hoc pͥncipiũ est mouẽdi. Qnͣta sit autẽ uocabłi
huiꝰ expressio. quo aĩa fons motus uocatur. facile repies si rei ĩuisibi¬
lis motum sine auctore. atq ideo sine mitio. ac sine fine prodeũtem. et

Expanded text:
est. An se pariendo seu consumendo mouetur? Sene auget an minuit? est. An se pariendo seu consumendo mouetur? Sene auget an minuit? Aut proferatur», ait, «in medium aliud genus motus quo eam dicamus moueri.» Sed omnis haec interrogationum molesta congeries ex una eademque defluit male conceptae definitionis astutia. Nam quia semel sibi proposuit omne quod mouetur ab alio moueri, omnia haec motuum genera in anima quaerit in quibus aliud est quod mouet, aliud quod mouetur, cum nihil horum cadere in animam possit, in qua nulla discretio est mouentis et moti. «Quis est igitur», dicit aliquis, «aut unde intellegitur animae motus, si horum nullus est?» Sciet hoc quisquis nosse desiderat uel Platone dicente uel Tullio: «quin etiam ceteris quae mouentur hic fons, hoc principium est mouendi.» Quanta sit autem uocabuli huius expressio, quo anima fons motus uocatur, facile reperies, si rei inuisibilis motum sine auctore atque ideo sine initio ac sine fine prodeuntem et
Abbreviated transcription (Latin):
sed apto sibi motu. cur hoc aĩe negemꝰ. ut motu eẽnciȩ suȩ cõueniente mo¬
ueatur. Hec et alia ualde dicerent᷑. & si hoc motus genere moueri aĩa non
posset. Cum corpus uo̾ aminet accessu. ẜ a corpe certa constituti temporis
lege discedat. quis eam neget ꝙ̃ in locũ ut ita dicam moueri: Q autem
nõ sepe ab uno tempore accessũ uariat. et recessũ. facit hoc dispositõ archana.
et consulta nature que ad ammalis uitã certis uunculis cõtiuendã. tantũ
aiume nuecit corporis amorẽ ut amet ultro hoc quo iuĩcta est. raroq cõtin¬
gat ue funta quoq lege tempie sui. merẽs et ĩuita discedat. Hac quoq ob¬
iectione ut arbitror dissoluta. ad eas int̾rogatõnes quib nos uidet᷑ urge̾
uemamꝰ. Si mouet inquit se aĩa. aliquo motus genere se moues. Dicendũ¬
ne est igitur aĩam se in locũ mouere: Ergo ille locus aut orbis aut linea

Expanded text:
sed apto sibi motu, cur hoc animae negemus, ut motu essentiae suae conueniente mosed apto sibi motu, cur hoc animae negemus, ut motu essentiae suae conueniente moueatur?» Haec et alia ualide dicerentur etiam si hoc motus genere moueri anima non posset. Cum uero et corpus animet accessu et a corpore certa constituti temporis lege discedat, quis eam neget etiam in locum, ut ita dicam, moueri? Quod autem non saepe sub uno tempore accessum uariat et recessum, facit hoc dispositio arcana et consulta naturae, quae ad animalis uitam certis uinculis continendam tantum animae iniecit corporis amorem, ut amet ultro quod uincta est, raroque contingat ne finita quoque lege temporis sui maerens et inuita discedat. Hac quoque obiectione, ut arbitror, dissoluta, ad eas interrogationes quibus nos uidetur urguere ueniamus. «Si mouet», inquit, «se anima, aliquo motus genere se mouet. Dicendumne est igitur animam se in loco mouere? Ergo ille locus aut orbis aut linea
Abbreviated transcription (Latin):
q muꝰ hec in amma querẽda sint. cuiꝰ motus eẽncia sua est. In his
eciã quȩ sequũtur uir tantus et alias ultra cȩteros seruis similis cauil¬
semꝑ uersatur. qd̾ fieri nõ uidemꝰ. Non igit᷑ mouet᷑. Contra hoc nullꝰ
est qui nõ sine hesitacõne respondeat. nõ omĩa quȩ mouẽtur ꝙ̃ de loco
in locum moueri. Aptius deiq in eũ siul interrogatõ retorquẽda
est. Moueri arlores dicis: Quod cũ ut opmor amnuerit. pari dicatitate
ferietur. Si mouẽtur arbores sine dubio ut tu dicere soles. inter alios mo
Igitur arbores nõ mouẽtur. Si ut hunc silogisinũ additamẽto seriũ face
possimus. postꝙͣ dixerimꝰ gͦ arbores nõ mouẽtur. adiciemꝰ sed mouẽtur
arbores. non igitur omĩa quȩ mouẽtur ꝙ̃ de loco ad locũ mouẽtur. et ita
finis ui exiciũ sauę conclusionis euadet. Si gͦ arbores fatebimur moiũ qͥdẽ

Expanded text:
que minus haec in anima quaerenda sint, cuius motus essentia sua est. In his que minus haec in anima quaerenda sint, cuius motus essentia sua est. In his etiam quae sequuntur uir tantus et alias ultra ceteros serius similis cauilsaepe uersatur. Quod fieri non uidemus. Non igitur mouetur.» Contra hoc nullus est qui non sine haesitatione respondeat non omnia quae mouentur etiam de loco in locum moueri. Aptius denique in eum similis interrogatio retorquenda est. «Moueri arbores dicis?» Quod cum, ut opinor, annuerit, pari dicacitate ferietur: «Si mouentur arbores, sine dubio, ut tu dicere soles, inter alios motIgitur arbores non mouentur.» Sed ut hunc syllogismum additamento serium facere possimus, postquam dixerimus: «Ergo arbores non mouentur», adiciemus: «Sed mouentur arbores. Non igitur omnia quae mouentur etiam de loco in locum mouentur.» Et ita finis in exitum sanae conclusionis euadet: «Si ergo arbores fatebimur moueri quidem,
Abbreviated transcription (Latin):
mouẽtemq discretio. Sed tota ita a se mouetur. ut nihil possit seꝑare
qd moueat. Hec de untio dicta sufficiẽt. De causa uõ qm̃ spontanea cõ¬
ueniencia concessimꝰ ne quid eiusdem rei et sibi et aliis causa sit liben¬
ter acruiescemꝰ. ne amma quȩ aliis causa motus est. sibi causa motus
esse uideatur. his enĩ causa motus est quȩ nõ mouerẽtur nisi ip̃a p̾sta¬
ret. Illa uõ ut moneat᷑ nõ sibi ip̃a largitur. sed eencię sue est ꝙ mouet᷑.
Ex hoc questio quȩ sequitur iam soluta est. Tunc enĩ forte concedam
ut ad motus exerticiũ instrumẽta querãtur qñ aliud est qd̃ mouet aliud
quod mouet᷑. In aĩa uõ̾ nec scurrilis iocus sine damno uerecũdiȩ audebat
expetere. cuiꝰ motus est in eẽncia. cum igis licet ex causa intra se la¬
tente moueatur. nullis tamen instrumẽtis ad suꝑiora conscendit. młto¬

Expanded text:
mouentemque discretio, sed tota ita suo motu mouetur ut nihil possis separare mouentemque discretio, sed tota ita suo motu mouetur ut nihil possis separare quod moueat. Haec de initio dicta sufficient. De causa uero, quoniam spontanea coniuentia concessimus, nequid eiusdem rei et sibi et aliis causa sit, libenter adquiescimus ne anima, quae aliis causa motus est, sibi causa motus esse uideatur. His enim causa motus est quae non mouerentur ni ipsa praestaret. Illa uero ut moueatur non sibi ipsa largitur, sed essentiae suae est quod mouetur. Ex hoc quaestio quae sequitur iam soluta est. Tunc enim forte concedam ut ad motus exercitium instrumenta quaerantur, quando aliud est quod mouet, aliud quod mouetur. In anima uero hoc nec scurrilis iocus sine damno uerecundiae audebit expetere, cuius motus est in essentia, cum ignis, licet ex causa intra se latente moueatur, nullis tamen instrumentis ad superna conscendat; multo
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Si aĩa inquit aliis causa m̃otus ẽ ip̃a sibi causa motus eẽ non po¬
terit. quia inhil est qd̃ eiustem rei et sibi et aliis causa sit. Ego uo licet
facile possim probare plurima ẽẽ quȩ eiusdem rei et sibi & aliis causa sĩt.
ne tamen studio uidear om̃ib que asserit obuiare. hoc uerũ esse concedã.
quod & pro uo̾ hĩtu ad asserendũ motũ ammȩ non nocebit. Eemĩ aĩam
iiciũ motus et causam uocamꝰ. De causa post uideamꝰ. Interim cõstat
om̃e uncium inẽẽ rei cuiꝰ est iniciũ. et ideo quicquid in quãcũq iem
ab micio suo proficiscitur. hoc in ip̃o micio reꝑitur. Sic miciũ caloris nõ
potest non calere. Ignem ip̃m de quo calor in alia transit. quis neget ca¬
lidum : Sed ignis inquit non se ip̃e calefacit. quia natura totus calidꝰ¬
est. Teneo quod uolebã. Nani nec anima ita se mouet. ut sit int̾ motũ

Expanded text:
onis. «Si anima», inquit, «aliis causa motus est, ipsa sibi causa motus esse non poonis. «Si anima», inquit, «aliis causa motus est, ipsa sibi causa motus esse non poterit, quia nihil est quod eiusdem rei et sibi et aliis causa sit.» Ego uero, licet facile possim probare plurima esse quae eiusdem rei et sibi et aliis causa sint, ne tamen studio uidear omnibus quae adserit obuiare, hoc uerum esse concedam, quod et pro uero habitum ad adserendum motum animae non nocebit. Etenim animam initium motus et causam uocamus. De causa post uidebimus. Interim constat omne initium inesse rei cuius est initium; et ideo quicquid in quamcumque rem ab initio suo proficiscitur, hoc in ipso initio reperitur. Sic initium caloris non potest non calere. Ignem ipsum, de quo calor in alia transit, quis neget calidum? «Sed ignis», inquit, «non se ipse calefacit, quia natura totus est calidus.» Teneo quod uolebam! Nam nec anima ita se mouet ut sit inter motam
Abbreviated transcription (Latin):
ui promptu est gemina defensio. Primũ quia uõ in hoc deprehendit᷑ inotꝰ
nuimę si corpus agitetur. nã eciam si nulla pars corporis moueri uidetur.
in honũc tamen ip̃a cogitatõ. aut in quocũq aĩali auditus. iusus. odorãtꝰ.
et similia. sed et in quiete ip̃a aspirare. sominare. omĩa hȩco motus am̃iȩ
sunt. Pemde quis ip̃m corpus dicat ĩmobils eaã diim n̾on iidet agitari
cum ĩ cremento membroꝵ. aut si iam crescendi ȩtas et tempꝰ excessit. cũ
saltus cordis cessationis ĩpaciens. cum cibi ordinata digeries naturali
dispensione int̾ uenas et iuscera suctũ iuimstrans. cũ ip̃a collectio fluen¬
torũ ppẽtuũ corporis testatur agitatũ. Et aĩa igitur ęterno & suo mo¬
tu. sed & corpus ꝙͣdiu ab mitio & causa motus est ip̃a sibi causa motus¬
ẽẽ non poterit ammat᷑ semꝑ mouet᷑. Hĩnc eidem fomes quinte ortus q̃sti¬

Expanded text:
in promptu est gemina defensio. Primum quia non in hoc deprehenditur motus in promptu est gemina defensio. Primum quia non in hoc deprehenditur motus animae si corpus agitetur; nam et cum nulla pars corporis moueri uidetur, in homine tamen ipsa cogitatio aut in quocumque animali auditus, uisus, odoratus et similia, sed et in quiete ipsa spirare, somniare, omnia haec motus animae sunt. Deinde quis ipsum corpus dicat immobile, etiam dum non uidetur agitari, cum incrementa membrorum, aut, si iam crescendi aetas et tempus excessit,cum saltus cordis cessationis impatiens, cum cibi ordinata digeries naturali dispensatione inter uenas et uiscera sucum ministrans, cum ipsa collectio fluentorum perpetuum corporis testetur agitatum? Et anima igitur aeterno et suo motu, sed et corpus, quamdiu ab initio et causa motus animatur, semper mouetur. Hinc eidem fomes quintae ortus est quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluũt. Si quidẽ constitit in ammȩ motu duo non intelligenda. qd
moueat. et qd̾ moueat᷑. quia inhil est aliud ab se moueri. ꝙͣ moueri ab alio
non mouente. Nulla est ergo cõtrarictas. ubi qd̾ fit unũ est: quia fit nõ
ab alio. Cuta aliud quippe cum ip̃e motus ammę sit eẽncia ex hoc ei ut
supra retuliꝰ nata est̾ occasio quarta c̾taminis. Si animę eẽntia motus
est inquit cur interdũ quiescit cũ nuilla alia res cõtrarietatẽ propͥe amit¬
tat eẽnciȩ : Ignis cuiꝰ eẽncie calor mest. calere non desiuit. E quia frigi¬
dum muis in eẽntia eius est. non nsi semꝑ frigida. et amna gͥ eadeni rõ¬
ne nũꝙͣ a motu cessare deberet. Sed dicat uelim qñ a motu cessare aĩa
suspitatur. Si mouendo se inqͥt moueat et corpꝰ necesse est utiq qñ non
moueri corpus uideatur. aĩam quoq intelligamꝰ non moueri. Contra hoc

Expanded text:
dissoluunt, siquidem constitit in animae motu duo non intellegenda, quod dissoluunt, siquidem constitit in animae motu duo non intellegenda, quod moueat et quod moueatur, quia nihil est aliud ab se moueri quam moueri alio non mouente. Nulla est ergo contrarietas ubi quod fit unum est, quia fit non ab alio circa alium, quippe cum ipse motus animae sit essentia. Ex hoc ei, ut supra rettulimus, nata est occasio quarta certaminis. «Si animae essentia motus est», inquit, «cur interdum quiescit, cum nulla alia res contrarietatem propriae admittat essentiae? Ignis, cuius essentiae calor inest, calere non desinit, et quia frigidum niuis in essentia eius est, non nisi semper est frigida; et anima igitur eadem ratione numquam a motu cessare deberet.» Sed dicat uelim quando cessare a motu animam suspicatur? «Si mouendo se», inquit, «moueat et corpus necesse est, utique, quando non moueri corpus uidemus, animam quoque intellegimus non moueri.» Contra hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Inuẽĩtur tñ inter ip̃a nõnunꝙͣ talis differẽtia. qualis inter se
origini progressiomq cõueniat. Ut est hic quoq inter moturi qͦano¬
uetur aĩa. et quo mouet cęcera. Non eñ aĩam plato simplicit̾ motum
dixit. sed iotum se mouentẽ. Inter motũ gͦ se mouentẽ et motum qui
mouet cetera quid int̾sit in apto est. Siquidem ille sinẽ auctore est. hic
aliis motus auctor est. Constat gͦ neq adeo posse micia. ac de miciis pro¬
creata differre ut contraria sibi sint. uec tñ hic mocłatam drĩam defuisse.
Non igitur stabit principiũ motus. quod ille artifici cõclusione collegit.
His tertia ut meminimꝰ successit obiectio uni rei contraria sibi ãctidere
non posse. E quia contraria sibi siit mouere et moueri nõ posse aiãm
se mouere ut eadem et moueatur & moueat. Sed hoc supius asserta

Expanded text:
tur. Inuenitur tamen inter ipsa non numquam talis differentia qualis inter se tur. Inuenitur tamen inter ipsa non numquam talis differentia qualis inter se origini progressionique conueniat —ut est hic quoque inter motum quo mouetur anima et quo mouet cetera. Non enim animam Plato simpliciter motum dixit, sed motum se mouentem. Inter motum ergo se mouentem et motum quo mouet cetera quid intersit in aperto est: siquidem ille sine auctore est, hic aliis motus auctor est. Constitit ergo neque adeo posse initia ac de initiis procreata differre ut contraria sibi sint, nec tamen hic moderatam differentiam defuisse. Non igitur stabit principium motus, quod ille artifici conclusione collegit. His tertia, ut meminimus, successit obiectio: «Vni rei contraria simul accidere non posse; et quia contraria sibi sunt mouere et moueri, non posse animam se mouere ne eadem et moueatur et moueat.» Sed hoc superius adserta