comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣtitas sortis iusurarum toci
cum autiquitas pessimo exẽ¬
plo reis quidem condempna¬
tislaxamentum duorumiẽ¬
sium pͥstabat. fideuissores aũ
corum codem uti benesicõ nõ
concedebat ut liceret uictorib.
relictis pp̃legem ꝯdempnatis
ꝓsonis a fidenissorib corumuł
mandatorib statim pecumas
uł res incondempnacõe poĩ¬
cas exig̾e huiusmodi acerbita¬
tem resecantes. sauctimus qͣdri¬
mestres inducias qͣs dedimus ꝯ¬
dempuatis. etiam ad fidenis¬
sores corum ⁊ mandatores extẽ¬
di. ne legifiat derogatum. cum
eniminteruentor soluere cõ¬
pellatur n p̃e reum cohorbat
ad inuitam solucõem. nullum
ꝯdempnatuꝰ habebat nr̃e sen¬
sumhumanitatis. quia per me¬
diuin fidenissorem statimpe¬
cuniasꝑsolu̾e compellebatur.¬
mp̃r. Sinõ singu¬
lit̾ tu ⁊ collega tiuisu¬
na ⁊ cͥta qͣntitate condẽp¬
uatiestis nec additum ÷ uͥ
qd̃ ab altero seruarinõ poss
alder suppleret. effectus siune
uirilib porcõnib discretus ÷.

Expanded text:
ntitas sortis et usurarum, toticum antiquitas pessimo exemplo reis quidem condemnatis laxamentum duorum mensum praestabat, fideiussores autem eorum eodem uti beneficio non concedebat, ut liceret victoribus relictis propter legem condemnatis personis a fideiussoribus eorum vel mandatoribus statim pecunias vel res in condemnatione positas exigere, huiusmodi acerbitatem resecantes sancimus quadrimenstres indutias, quas dedimus condemnatis, etiam ad fideiussores eorum et mandatores extendi, ne legi fiat derogatum. Cum enim interventor solvere compellatur et ipse reum coerceat ad invitam solutionem, nullum condemnatus habebat nostrae sensum humanitatis, quia per medium fideiussorem statim pecunias persolvere compellebatur. Si non singuliter tu et collega tuus una et certa quantitate condemnati estis nec additum, ut, quod ab altero servari non possit, alter suppleret, effectus sententiae virilibus portionibus discretus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Sauctimus ut si quis
condempnatus fuerit post
datas a nob̾ quadrimestres ĩ¬
ducias centesimas quidem
usuras secundum naturam
iudicatieum compellisolu̾e.
stantuminodo sortis iñusu¬
raiii. q̃ ex pristino contrac¬
tuincõdempnacõem dedue¬
te sunt. cumenimiam cõsti¬
tuimus usurariusuraspe¬
nitꝰ ẽẽ delendas mulum casũ
relinquiis ex quo hunis¬
modi machinacõ possit ĩdu¬
ci. si enim sine emendacõne
reliuquatur aliquid absur¬
dum. atq iuelegans necesse
⁊ euenire. cumutiłr ex contͣc¬
tib descendentes plerumq
minorescentesnne ex nr̃a le¬
ge fc̃e sunt. ⁊ necc̃e : minorib
nsuris gurores supponi. si enĩ
ex iudicati accõne centesime
onmimodo currunt usure.
ex contractib autem hoc raro
contingit incapitul lege nr̃a
tantum modo exceptis huius¬
modiiuiquitatem ip̃aneces¬
sitas rerum introducebat. et
ideo pio remedio cam corrigẽ¬
tes sanctimus. sortis tantum¬
modousuras usq ad ceutesim¬
amcurrentes ex iudicati accõ¬

Expanded text:
. Sancimus, ut si quis condemnatus fuerit, post datas a nobis quadrimenstres indutias centesimas quidem usuras secundum naturam iudicati eum compelli solvere, sed tantummodo sortis et non usurarum, quae ex pristino contractu in condemnationem deductae sunt. Cum enim iam constituimus usurarum usuras penitus esse delendas, nullum casum relinquimus, ex quo huiusmodi machinatio possit induci Si enim sine emendatione relinquatur, aliquid absurdum atque inelegans necesse est evenire, cum utiliter ex contractibus descendentes plerumque minores centesimae ex nostra lege factae sunt et necesse est minoribus usuris graviores supponi. Si enim ex iudicati actione centesimae omnimodo currunt usurae, ex contractibus autem hoc raro contingit in capitulis lege nostra tantummodo exceptis, huiusmodo iniquitatem ipsa necessitas rerum introducebat Et ideo pio remedio causam corrigentes sancimus sortis tantummodo usuras usque ad centesimam currentes ex iudicati actio
Abbreviated transcription (Latin):
a se ꝓuocetur. relacõneper¬
missa t̾ͥreat litigantes. sciẽs
aliquid qd̾ plana instructione
indigeat.¶Quociens autem
cõnis exemplimil eͥgatorib il¬
lico edi ap̾ actaiubeat. ut si cui
forte rela cõminusplena. uel
contranauideatur. n refuta¬
tͥoriaspͥces simiłr ap̃ actasme
aliqua fuffratoria dilacõne

Expanded text:
a se provocetur, relatione promissa terreat litigantes, sciens,aliquid, quod plena instructionem indigeat. Quotiens autem tionis exemplum litigatoribus ilico edi apud acta iubeat, ut, si cui forte relatio minus plena vel contraria videatur, is refutatorias preces similiter apud acta sine aliqua frustratoria
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Nuociens atutorib sĩ¬
guł ꝓcuratorib datis in sequi¬
tur inomniumpsona ꝯdemp¬
diuisum. ideo qr qd̃ ab uno ser¬
uarinonpotuit. aceteris exigi

Expanded text:
. Quotiens a tutoribus singulis procuratoribus datis insequitur in omnium persona condemdivisum. Ideoque quod ab uno servari non potuerit, a ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i cuo defensionem
reituenec qd̾ gestum
est ratimihiusti. pͥscͥp¬
cõ reniudicatetibunõ ob¬
erit. ⁊ ideo nõ ꝓhiberis cãm
tuamagere. sine pͥiudicõre

Expanded text:
fratri tuo defensionem rei tuae neque quod gestum est ratum habuisti, praescriptio rei iudicatae tibi non oberit. Et ideo non prohiberis causam tuam agere sine praeiudic
Abbreviated transcription (Latin):
dem ⁊osquos cebitorescuoseẽ
cõtendis apͥ rectorenconueni
ꝓuncie. qui siue confessi debi¬
timisme negantes ⁊ conuicti
su̾int condempuatiu̾intra sta¬
tutum spac̃umis oluconisat¬
fec̾int cumilate siñe pignorib
etiam captis ac distractis. secu¬
dum ea q̃sepe constituta funt

Expanded text:
Eos, quos debitores tuos esse contendis, apud rectorem conveni provinciae, qui, sive confessi debitum sive negantes et convicti fuerint condemnati nec intra statutum spatium solutioni satisfecerint, cum latae sententiae pignoribus etiam captis ac distractis secundum ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
mpẽ. Sesta quesunt tnslata
mp̃r. Nimis ꝓpere
n̾idex pignor a marces¬
iecapi. ac distrahi nissit
ante remiudicatam. prius
est gͣ ut semato ordine acc̃one
aduersus eam dirigas. ⁊ cansa
cognitasm̃am accipiat.¬
uãsti. reiuidicatampͥses pro¬
uincieetiam pignorib captis
ac distractis ademolumentum
ꝓducimberit. o sinonata cã
⁊ : exstipulatutͥ accõcompecit
iidice acceptos ecimdummin᷑is
cĩuis desiderat remedium. suta¬
qr p̾sidem ꝓuincie quiremi¬
dicatan exeqm deberet a die¬
ris. ⁊ allegan̾is ressonq̃ pigno¬
ri date sunt diusubastatas ex
compactosine ambicõne diu̾se
partis emptorem noniniem
re possempossõem eatimate
diuꝓt̾acta ad esfẽm ꝑdicatur.

Expanded text:
 Gesta quę sunt translata . Nimis propere iudex pignora marcellae capi ac distrahi iussit ante rem iudicatam. Prius est ergo, ut servato ordine actionem adversus eam dirigas et causa cognita sententiam accipiavasti, rem iudicatam praeses provinciae etiam pignoribus captis ac distractis ad emolumentum perduci iubebit. quod si novata causa est, ex stipulatu tibi actio competit et iudice accepto secundum iuris tius desiderat remedium. si itapraesidem provinciae, qui rem iudicatam exsequi debet, adieris et adlegaveris res soli, quae pignori datae sunt, diu subhastatas ex compacto sive ambitione diversae partis emptorem non invenire, in possessionem earum te diu tracta ad effectu
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ⁊ oscun condempnatiso¬
lucõem pecuarum qͣs cepen¬
dere iussisunt ultra .iiiiͦ. men¬
ses a die condempnaconis. uel
siꝓnocacõ fĩnt oblata adie cd̃fir¬
tułint: centesimas usuras exigi
pͥcipimus. nec priscis legro que
duas cẽtesias eis inferebant.

Expanded text:
p. Eos, qui condemnati solutionem pecuniarum, quas dependere iussi sunt, ultra quattuor menses a die condemnationis vel, si provocatio fuerit oblata, a die confirtulerint, centesimas usuras exigi praecipimus: nec Priscis legibus, quae duas centesimas eis inferebant,
Abbreviated transcription (Latin):
pta ⁊ sf. de tid̾icõ Ii ł gen̾alit̾.s. ꝯiquis tutors ⁊ ĩst̾ qui da. tu pos.⁊̃ pͥn. Item
um cuius ⁊ nomẽ adoidit exͣ
reliqua ꝑte siune lib̾tate scͥp¬
sit heredem. ⁊ postea euudem
seruum aliilegauit. uł post
institutõem heredis suum
ꝑ legatum alii assiguauit.
⁊ cunc heredem ip̃m siue
lib̾tate instĩtuit. ⁊ dubitaba¬
tur. si huuismodi legntum
uł institutõ alicͣs uires pot̃

Expanded text:
tem suum, cuius et nomen addidit, ex reliqua parte sine libertate scripsit heredem et postea eundem servum alii legavit, vel post institutionem heredis servum per legatum alii adsignavit et tunc heredem eum sine libertate instituit: et dubitabatur, si huiusmodi legatum vel institutio aliquas vires pot
Abbreviated transcription (Latin):
insticutõ. dubitacõus aut̃
mat̾ia erat ꝙ ad huc seruũ
suum constitutum heredẽ
siue libertate scͥpserat. ⁊ tanta
int̾ ueteres exorta ẽ contentõ
ut nix possibile si uideri ean¬
dem occidere: ⁊ antiquitatẽ
quidemhoc alt̾cantẽ reluꝙ̃¬
dum ẽ. ¶ Nob̾ autẽ aliuss
modus hunismodi decisioĩs
inucutꝰ ẽ. quia semꝑ uestigis¬
a uoliuitatis sequinuir tes¬
nmis a nr̃o iure hoc cẽ in¬
ductum ut siciuis seruum
suum cenorem fuiis sius re¬
lorum imposuisse. quare
hoc ⁊ inhereditate ⁊ huma¬
nius ⁊ fauore lib̾tatis induci¬
mus ut siquis seruum suũ
scͥpserit heredem sine uber¬
cate omnimodo ciuis roma¬
mis efficiatur. quo inducto
neq ad quisicõ neq cam es¬
fusus uetͥum atq mertrea¬
bił cractatus locum hat. ue¬
q enim ferendum ẽ suppo¬
nere qͦsdam quidem ẽẽ su¬
pinos ut euudem seruum
⁊ heredem instituãt siuc li

Expanded text:
s autem materia erat, quod adhuc servum suum constitutum heredem sine libertate scripserat, et tanta inter veteres exorta est contentio, ut vix possibile sit videri eandem decidere. Sed antiquitatem quidem haec altercantem relinquendum est. nobis autem alius modus huiusmodi decisionis inventus est, quia semper vestigia voluntatis sequimur tesnimus a nostro iure hoc esse inductum, ut, si quis servum suum tutorem filiis suis relorum imposuisse, quare non hoc et in hereditate et humanius et favore libertatis inducimus, ut, si quis servum suum scripserit heredem sine libertate, omnimodo civis Romanus efficiatur? 1c . Quo inducto neque adquisitio neque tam effusus veterum atque inextricabilis tractatus locum habeat. Neque enim ferendum est supponere quosdam ita esse supinos, ut eundem servum et heredem instituant sine li
Abbreviated transcription (Latin):
gata ẽ. s in aliuu ⁊ mali¬
ui gradum. No itaq eã¬
dem alteccatõnem ceciden¬
cib mirabile uisumẽ. ⁊ si
quis putet ex huismodi scͣ¬
pulositate impediri testatoris
unitati reclam are qd̃ si ħ
dus ẽ. Sit itaq ⁊ uiuo pupil¬
loliber quia cestator hoc uo¬
luit: ⁊ mortuo pupillo ue¬
cessarius heres quia ⁊ hoc
destator uoluit.¬

Expanded text:
 sed in alium et alium gradum. Nobis itaque eandem altercationem decidentibus mirabile visum est, si quis putet ex huiusmodi scrupulositate impediri testatoris luntati reclamare: qui si hoc dus est. Sit itaque et vivo pupillo liber, quia testator hoc voluit, et mortuo pupillo necessarius heres, quia et hoc testator voluit
Abbreviated transcription (Latin):
ti sub applłatõne uborum
heredes scͥpti essetis ea scͥpt᷑a
benigna incerpͥ̾tatõne ꝓ inde
hñda ẽ ac si ub̾i ⁊ heredes in¬
stituti fuissetis ꝙ in legato io¬
cum nõ ht̃.¬
dem. Eicnͣtor ancillam
cuam contub̾nio suo conuyẽ¬
it ac posteaui hĩedem iustitu¬
it ueq comium ex huius¬
modi fcõ cibi auferri pot᷑uit
⁊ ut eiᷤ aditione iu̾su cuo ꝑ¬

Expanded text:
ti sub appellatione libertorum heredes scripti essetis, ea scriptura benigna interpretatione perinde habenda est, ac si liberi et heredes instituti fuissetis. Quod in legato locum non h. Si tutor ancillam tuam contubernio suo coniunxit ac post heredem instituit, neque dominium ex huiusmodi facto tibi auferri potuit et, ut eius aditione iussu tuo
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Si pͥsidi ꝓuincie
irorem duceres mim̾a ce
parentib eius dedisse nͥtͥ eu
tichiampserit. restituitͥ
facta. ⁊ si instipulacõem de¬
ductaᷤ i deo p̾standa nõ fu̾it
qm̃ indote uxor maritumfe¬
tenlit exceptõem adu̾sus ac¬
cõem ex stipulatu recte obi
eius adipiscatur cum nup¬
tie fu̾int secute. sine effectu

Expanded text:
. Si praesidi provinciae uxorem duceres, munera te parentibus eius dedisse, nisi tibi Euclia nupserit, restitui tifacta, et si in stipulationem deducta ideo praestanda non fuerit, quoniam in dote uxor maritum fefellit, exceptionem adversus actionem ex stipulatu recte obiceius adipiscatur, cum nuptiae fuerint secutae, sine effectu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ dͥe npciarum ⁊ in ambi¬
gno possit uenire utruuia
sponso an a marito donatũ
site sic distinguendum est.
ut sumtua domo donim ac¬
ceptum ẽ ante iptias ui¬
penes se dedit sponsus retrahi

Expanded text:
um et in ambiguo possit venire, utrum a sponso an marito donatum sit, sic distinguendum est, ut, si in tua domo donum acceptum est, ante nuptias vipenes se dedit sponsus, retrahi
Abbreviated transcription (Latin):
DemP iex libera cenatum
aliquis comparau̾it statum
recines. q̃mi andea hr̃isti.
Siu̾o ex ancilla editum uat̃¬
al ce pr. idemq domimis dis¬
craxit ⁊ post empͭori p̾cum

Expanded text:
do. Si liberum te natum aliquis comparavit, statum retines, quem antea habuisti. si vero ex ancilla editum naturalis pater idemque dominus distraxit ac post emptori p
Abbreviated transcription (Latin):
nent supplicõ ¶bona aũt
comm si hec cominissumfint.
qͣ massifterio degit. sine cadẽ
uiigo diaconissa constitata
ubi consecrata est addicantur.
ut ex his reb np̃a solatium
hãt oumuiuit sufficiens. et
res omnes sacrosc̾m assisten¬
um sm̃ monastͥium pleno hat
dominio. ¶Sin autẽdiaco
conissa est designeturut ex
his facultatib ip̃a quidemusũ¬
fructimdum suꝑ est abcadẽ
ecc̃a conscquatur. Ecc̃au̾o om¬
nem ꝓprictatem ⁊ plenampos¬
sc̃c̃m cariundem rerum nrõ hãt
tis ⁊ bonorum amissionis nõ

Expanded text:
nent supplicio. Bona autem eorum, si hoc commissum fuerit asterio degit, sive eadem virgo diaconissa constituta ubi consecrata est addicantur, ut ex his rebus et ipsa solatium habeat, dum vivit, sufficiens, et res omnes sacrosanctum asceterium seu monasterium pleno habeat dominio; sin autem diaconconissa est assignetur, ut ex his facultatibus ipsa quidem usumfructum, dum superest, ab eadem ecclesia consequatur; ecclesia vero omnem proprietatem et plenam possessionem earumdem rerum nostro habeat tis et bonorum amissionis con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊icari ⁊ ꝓconsules ⁊ nichil¬
i ninis uirispectabilos dir¬
⁊ices ⁊ uin clarissimi recte
ꝓuinciarumnec nõ alii cu̾ a¬
lit ordinis iudices. qui inti ł
lecisinuenti su̾int. simile stu¬
dium cummagna sollicit u¬
dine adhibeant ut cos possu
compͥhende ⁊ comp̾hensos
caicmine. ⁊ post legitimas.¬

Expanded text:
vicarii, et proconsules, et nihilominus viri spectabiles duces, et viri clarissimi rectores provinciarum, nec non alii cujuslibet ordinis judices, qui in locis illis inventi fuerint, simile studium cum magna sollicitudine adhibeant, ut eos possint comprehendere; et comprehensos in tali crimine, post legitimas
Abbreviated transcription (Latin):
nec nõ pbr̃os. seu diac̃. ⁊ sub¬
diac̃. ⁊ p̃cipuemonachos.
l nõ sunt cł̾ici. inmunitatẽ
ip̃o iure omnes hr̃e cutele. si¬
ue cestam̃tane. siue legitime
siue daciue. ⁊ nõ solum cute¬
nõ solum pupillorum et
adultorunis etiamfuriosi
⁊ muti ⁊ surdi ⁊ aliarumper¬
sonarum quib cutoros et
cratores a uet̾ib legib dant᷑.¬
coscam̃cłicos⁊ monachoᷤ
hͣuinsmodi hr̃e bñsicium scĩ¬
imis qui ad sacro sc̃as eccłias
uł mouast̾i̾a ꝑmanent. non
deuagantes n cͥca diuina miꝰ¬
ominib derelictis dei omimipo¬
tentis inhereant ministiis. ⁊
hoc nõ solumin uet̾e romar
in hac regia ciuitate. s ⁊ iu oĩ¬

Expanded text:
nec non presbyteros seu diaconos et subdiaconos et praecipue monachos, licet non sint clerici, immunitatem ipso iure omnes habere tutelae sive testamentariae sive legitimae sive dativae: et non solum tutenon solum pupillorum et adultorum, sed et furiosi, et muti, et surdi, et aliarum personarum, quibus tutores, vel curatores a veteribus legibus dantclericos et monachos huiusmodi habere beneficium sancimus, qui ad sacrosanctas ecclesias vel monasteria permanent, non devagantes neque circa divina minomnibus derelictis dei omnipotentis inhaereant ministeriis. 2 Et hoc non solum in vetere Roma vel in hac regia civitate, sed in o
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e catholice ecc̃e ad dei placi¬
tum si ꝓperauimus legib cõ¬
stituere ⁊ oꝑib ad implere
desideramus. ⁊ qm iammul¬
ca cum eins auxilio statuimꝰ
q̃ ecc̃astice doctime statuimꝰ
conueniunt. In pͥsenti autẽ
hoc pia deliberacõne duximꝰ
corrigendum qd̾ hactemis ccͣ
deitimoremsiebat. Cognitũ
et enim nob̾ est. qd̃ siquis spõ¬
tas uł acceptas arras ⁊ asecu
indeicimore ꝑ manere com¬
pellebatur uir quidemea
q̃ arrariminomine decerat
mus. nt si quis sponsus uel
sponsa desideraũit seculistiꝰ
nitam contempn̾e. ac scĩmo¬
sus quidem omnia q̃ airarum
nomine futuri causa comu¬
gũ dediss sine illa dumimicõ¬
ne recipiat. sponsa autẽuõ
duplum sicut hactemis. s ħ
tantum sponso restituat. qd̾
arrarum acceꝑat nomine
inich amplius reddere com¬
pellatur nisi qd̾ ꝓbata fu̾it
accepisse ¶ Iaur imaritis

Expanded text:
i placitum fieri properamus, legibus constituere et operibus adimplere desideramus. Et iam quidem multa cum eius auxilio statuimus, quae ecclesiasticae doctrinae statui conveniunt, in praesenti autem hoc pia deliberatione duximus corrigendum, quod hactenus contra dei timorem fiebat. Cognitum etenim nobis est, quod, si quis spontas aut acceptas arras voluissein dei timore permanere, compellebatur vir quidem ea quae arrarum nomine dederat mus, ut, si quis sponsus vel sponsa desideraverit saeculi istius vitam contemnens in sanctimosus quidem omnia, quae arrarum nomine futuri causa coniugii dedisset, sine ulla imminutione recipiat, sponsa autem non duplum, sicut hactenus, sed hoc tantum sponso restituat, quod arrarum acceperat nomine, et nihil amplius reddere compellatur, nisi quod probata fuerit accepisse. Nam et maritis
Abbreviated transcription (Latin):
pcipimus nequid incuno¬
ꝑeat. ¶his ulud adumo.¬
mus ut mulier sietate ma¬
ior ẽ. tunc demun petende
cucele ius hãt. cum cutor
cestam̃tanus uł legitimus:
defu̾t uł priuilegio acute¬
la excusatur uł suspocti ge¬
nere sumo̾ratur. uinec su¬
is quidem ꝑ animi aut corpo¬
ris ualicudinem aministrã¬
dis faculta tib ydoneus ĩne¬
miatur. or si femine cucelaᷤ
qui iupertiendis cucorib p̾¬
sidet. sine iudices qui iupro¬
uinciis uira constitinint de
alio ordine ꝑ in quisicõem
dan minorib defensores iu¬
lebunt.

Expanded text:
praecipimus, ne quid incurreat. His illud adiungimus, ut mulier, si aetate maior est, tunc demum petendae tutelae ius habeat, cum tutor testamentarius vel legitimus defuerit vel privilegio a tutela excusetur vel suspecti genere submoveatur vel ne suis quidem per animi aut corporis valetudinem administrandis facultatibus idoneus inveniatur. Quod si feminae tutelas qui inpertiendis tutoribus praesidet, sive iudices, qui in provinciis iura restituunt, de alio ordine per inquisitionem dari minoribus defensores iubebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uiris cucelam. amunstrau¬
dorum negõrum inliberos
postulant. priusqm confir
condicõnes cͥis pstitumus
uoluntate descendat. Nam
si uoliñt alia optare matͥ¬
monia cucelas filiorum a¬
mistrare nõ debent. Sr ne¬

Expanded text:
viris tutelam administrandorum negotiorum in liberos postulant, priusquam conficonditiones quas praestitimus, voluntate descendat. Nam, si malunt alia optare matrimonia, tutelas filiorum administrare non debent.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Si quis sepulcrinmie
iudices si hec nindicare ne᷑glex̾¬
int nõ minuis nota qmuigin¬
tilibrarum auri. insepulcro¬
rumiuosatores statutapena
mulctentur. ut eantlargicio¬
nib nrĩs inferre cogantur.
domus itant dixint defumc¬
corum geminumuidentur
facims perpetrare. nami
sepultos spoliant destruendo.
⁊ ninosposluunt fabicando.
Siquis i gr̃ de sepulcro abstu¬
lumpnas aliamue qͣmcum¬
q mat̾iam fabricandi gr̃a. si
idfecerit uenditurus decem
pondo aurcogatur fiscoinf

Expanded text:
. Si quis sepulchrum iudices si hoc vindicare neglexerint, non minus nota quam viginti librarum auri in sepulchrorum violatores statuta poena grassetur, ut eam largitionibus nostris inferre cogantur. domus ut ita dixerim defunctorum, geminum videntur facinus perpetrare: nam et sepultos spoliant destruendo et vivos polluunt fabricando. Si quis igitur de sepulchro abstulumnas aliamve quamcumque materiam, fabricandi gratia sive id fecerit venditurus, decem pondo auri cogatur fisco inf
Abbreviated transcription (Latin):
re. siue qnis ꝓpria sepuleͣ de¬
fendens hanc miudicium
q̃relamdetuu̾it. siueqmcum¬
accedit. nich enim derogatũ
⁊̃ illi supplicõ. qd̃ sepulcraui¬
olantib indẽtur impoĩtum
hinnc autẽ pene subiacebũt

Expanded text:
 sive quis propria sepulchra defendens hanc in iudicium erellam detulerit sive quicumaccedit, nihil enim derogatum est illi supplicio, quod sepulchra violantibus videtur inpositum. Huic autem poenae subiacebunt
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃r. yater cuus si ex re¬
sidua ꝑte hr̃s iustitutus ẽ.
qͣm alt̾ heres scͥptus capere
nõ poss isq. ad nuil am ꝑtẽ
hereditatis pp̃coudicõem su¬
amadimiti potuit exasse he¬
res extͣitit. Nam residui com¬
memoracõ ĩ cotum admittit.
drum equitẽ cestam̃to pͥmo
loco iulianum ut lib̾tum su¬
um heredem iustitu sse: eiq
substituisfe. hiis u̾bis. qd̾ si ex
aliqua causa primus ħedita¬
tem meam adire nolu̾it uel
nõ potu̾it. cunc ineius locum
secundum heredem substitu¬
o iutalem. post mortem aut̃
cestatoris iulianum sium cõ¬
ninem fuisse defuncti mili¬
tis ⁊ zoili frĩs eius apparu̾it
ancu ex substicutõne adunt¬
si cretens eim ꝓprium ⁊ suũ

Expanded text:
ilio. Pater tuus si ex residua parte heres institutus est, quam alter heres scriptus capere non posset, isque ad nullam partem hereditatis propter condicionem suam admitti potuit, ex asse heres extitit: nam residui commemoratio etiam totum admittit. drum equitem testamento primo loco Iulianum ut libertum suum heredem instituisse eique substituisse his verbis: "quod si ex aliqua causa primus hereditatem meam adire noluerit vel non potuerit, tunc in locum secundum heredem substituo vitalem", post mortem autem testatoris Iulianum servum communem fuisse defuncti militis et Zoili fratris eius apparuerit, an tu ex substitutione admitsi credens eum proprium et suum
Abbreviated transcription (Latin):
istum ob es alienun sꝑintur
ab hr̃dib conseruande lib̾ta¬
tis gr̃a nõ miustarõne creditori¬
bihereditanis satis offerens iu
o marco sit constitutum qd̃ in
extranea quo ꝓsona obserua¬
ri oportet.

Expanded text:
 ob aes alienum spernitur ab heredibus, conservandae libertatis gratia non iniusta ratione creditoribus hereditariis satis offerens iudsit constitutum: quod in extranea quoque persona observari oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
frustra tamenrõnes qͣs pr̃tẽ¬
pore seruitutis gessit. ut red¬
das compelleris. cumnõ ea ꝯ¬
dicõne accepͥ lib̾tatem. Is
autem cui libertas sine fide̾i¬
comimissaria sĩdirecta si rõ¬
nes reddiderit relicta ÷ ante
reliqua illata ⁊ ea que malo
consilio amotasunnt. ad liber¬
tatem nõ pot̾it perũnire.
Sm a nõ debitor ex racõnib fu¬
eritreꝑtus. post aditam hrdi¬
tatem qͣi puram lib̾tatem ꝯ¬
sequitur.

Expanded text:
frustra tamen, rationes quas tempore servitutis gessit ut reddas, compelleris, cum non ea condicione acceperit libertatem. Is autem, cui libertas sive fideicommissaria sive directa, si rationes reddidisset, relicta est, ante reliqua illata et ea, quae malo consilio amota sunt, ad libertatem non potest pervenire: sin autem non debitor ex rationibus fuerit repertus, post aditam hereditatem quasi puram libertatem consequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃i. I i rectis ĩtbis uire data
ubertate nonsola miposicone
pillei. si adita ħeditate simui¬
a niris impediat constitucio.
ubti constitimiturortim.
dem. Si iure nõ suosiftit te¬
tates cumnõ fuiss adiectum
pponas recte datas constabit.
dem. Sih̾rdes nre fc̃otes¬
camento sollempniteradie¬
runt hrditatem ex testam̃to
t utercas quesita post colludẽ¬
tibtam scͥptis ħrdib qm̃ ab
intestato uendicantib succes¬
sionem adiminon potuit. or
si sponte repudiau̾int s dela¬
tam successionem: omma
q̃ cestamento suerant scͥpta
defecisse conuenit. ¶Siuu̾o
ut uos fraudarent libertate
collusissehos pͥsos animat¬
antonimis ꝯstituit. libtatib
consuli ꝓuidebit.

Expanded text:
mano. Directis verbis iure data libertate non sola impositione pilei, sed adita hereditate, si nulla iuris impediat constitutio, liberti constituuntur.e. Si iure non substitit tetates cum non fuisse additum, proponas recte datas constabit.. Si heredes iure facto testamento sollemniter adierint hereditatem, ex testamento tibi libertas quaesita post colludentibus tam scriptis heredibus quam ab intestato vindicantibus successionem adimi non potuit. Quod si sponte repudiaverunt sibi delatam successionem, omnia quae testamento fuerant scripta defecisse convenit. Si vero, ut vos fraudarent libertate, collusisse eos praeses animadAntoninus constituit libertatibus consuli
Abbreviated transcription (Latin):
accõ uitu deimini competit
si uim̾isis bõnis excussis. re¬
uocatisq que eum infraud̃
auenasse constit̾it: indempn¬
tatitue insolidum satissĩ nõ
potuit. qmͣ si ex̾cns manda¬
tis tͥ ab̃eis acdõnib adu̾sus

Expanded text:
 ita demum competit, si universis bonis excussis revocatisque, quae eum in fraudem alienasse constiterit, indemnitati tuae in solidum satisfieri non potuit. Quam si exercueris, mandatis tib
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ꝗ du̾sus nominato¬
rem cutoris uł curatoris mi¬
nus ydonei nõ aute ꝑueniri
pot̃. qm si bouis nominati
itemq si deuissoris eius noc
non collegarum quor ad quo¬
rum ꝑiculum consortiumi
aniministraconis expectat
excussis: nõ sit indempnitati
pupilli ux adulti satissc̃ur
cipales tucorum nominaco¬
res si administracõnis sunto
tempore nõ fi̾it soluendo nec
ex caucõne si denissionis so¬
lidim crieipossit pupuus
qͦndam insubsidium in demp¬
intatis nomine accõeu uti¬
iem compet̾e ex senatus cõ¬
suito ꝙ auctore oiuo traians

Expanded text:
. Adversus nominatorem tutoris vel curatoris minus idonei non ante perveniri potest, quam si bonis nominati itemque fideiussoris eius nec non collegarum quoque, ad quorum periculum consortium administrationis spectat, excussis non sit indemnitati pupilli vel adulti satisfactum. cipales tutorum nominatores, si administrationis finito tempore non fuerint solvendo nec ex cautione fideiussionis solidum exigi possit, pupillis quondam in subsidium indemnitatis nomine actionem utilem competere ex senatus consulto, quod auctore divo Traiano
Abbreviated transcription (Latin):
cosint̾ p̃sentes quidem ocẽ¬
niumaint̾ absentes autem
uicenmum conatore ad qͥ¬
escente effluerit: ut camen
in here¬
dis ꝑso¬
illud cã¬
tummo¬
do cemp᷑
accederet. oꝵ post eius deme

Expanded text:
tos inter praesentes quidem decennium, inter absentes autem vicennium donatore adquiescente effluxerit: ut tamen in heredis persoillud tantummodo tempus accederet, quod post eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
nq eam ren fideiussores ac¬
ceꝑint excra rem saluam fo¬
resatis dacõem. acdõ qmadia¬
sus cutores seucuratores tuos
institinsti alieuam obligatõ¬
nem nõ resoluit. s ad u̾susma

Expanded text:
nque eam rem fideiussores acceperunt extra rem salvam fore satisdationem, actio, quam adversus tutores seu curatores tuos instituisti, alienam obligationem non resolvit. Sed adversus ma
Abbreviated transcription (Latin):
fecit uł hr̃es eius mimime re¬
cractari eam occõne p̾t̾missi¬
onis decreti. S sic cenere qͣi
ab iuicõ legitimo cecreto fuis¬
s alienata res uł suppoĩta.
.¶Sum autẽ conacõnis a
minorib nec cum cecreto ce¬
lebratari possint siminor uł
post ueniam etatis reri iumo¬
bilem conacõis citulo in a¬
lurm excepta pp̃ iuptias do¬

Expanded text:
fecit vel heres eius, minime retractari eam occasione praetermissionis decreti, sed sic tenere, quasi ab initio legitimo decreto fuisset alienata res vel supposita. Cum autem donationes a minoribus nec cum decreto celebrari possunt, si minor vel post veniam aetatis rem immobilem donationis titulo in alium  excepta p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponas curatorẽ
prĩs cui nõ int̾poĩ¬
co pͥsidis decreto p̾di¬
um rusticum hr̃di cre¬
dicoris. seu contors eius
destinasse uenundare eam¬
q uendicõem oeceptum pa¬
crem cuum ratam hũisse.
siminore p̾cio distractum
p̾dium ẽ ⁊ inconsulto erro¬
re lapsum prẽm cuum per¬
peram uendicõni cõsensũ
dedisse constic̾it: nõ ab re er̃
cõem deducti ꝙ p̾sidis pro¬
uisione sĩ conuenit cunus so¬
lercie congriumi ẽ sidiu̾sa
pars bonam fidem nõ am¬
plectatur in arbitrio eius
pou̾e an uelit possõnem ẽ
fructib restituere. ica ut
fenebris pecuma eium cõ¬
pecentib usuis restituat᷑.
Dem.  isinc decͥto pͥsidis
pͥdia acutore cuo alienata
sunt nec sp̃ali confirmacõe
uł si boua fide possõr fuiss
statuti cemporis ex cursu.
id ꝙ perperam ẽ fcm̃ fu̾it
stabͥ litum p̾ses prouincie
possõem in ius cium retͣ¬
sine decreto minorimi uel
adhuc sub curacorib consti¬
tis eorum curam excedenti¬
um res alienantur.uł sub¬

Expanded text:
proponas curatorem patris tui non interposito praesidis decreto praedium rusticum heredi creditoris seu tutori eius destinasse venumdare eamque venditionem deceptum patrem tuum ratam habuisse, si minore pretio distractum praedium est et inconsulto errore lapsum patrem tuum perperam venditioni consensum dtionem deduci: quod praesidis provisione fieri convenit, cuius sollertiae congruum est, si diversa pars bonam fidem non amplectatur, in arbitrio eius ponere, an velit possessionem cum fructibus restituere, ita ut fenebris pecunia cum competentibus usuris resdro. Si sine decreto praesidis praedia tua a tutore tuo alienata sunt nec speciali confirmatione vel, si bona fide possessor fuisset, statuti temporis excursu id, quod perperam est actum, fuerat stabilitum, praeses provinciae possessionem in ius tuum retsine decreto minorum vel adhuc sub curatoribus constitis eorum curam excedentium res alienantur vel sup
Abbreviated transcription (Latin):
sciitenciam principis tenet
sicut igitur securus crit qͥ
actis cinuscumq iudicis
aut mmnicipum aut au¬
rib pͥnatorum m̃tis sue pꝰ¬
cremum pubͣlicauit indi¬
enmita nec de eius ¶ũqm
successione tractabr̃ quino¬
bis mẽdiis ⁊ toto iure qd̃ in¬
urĩs ẽ scrimiis ẽ constitutũ
tͦeste succedit. Nec saue uiõ
heredib nocere ꝑmittimꝰ.
si rescͥpta nr̃a nicħ de ea dem
uolintate responderint. iio.¬

Expanded text:
scientiam principis tenet. Sicut igitur securus erit, qui actis cuiuscumque iudicis aut municipum aut auribus privatorum mentis suae postremum publicavit iudicium, ita nec de eius umquam successione tractabitur, qui nobis mediis et toto iure, quod nostris est scriniis constitutum, teste succedit. Nec sane illud heredibus nocere permittimus, si rescripta nostra nihil de eadem voluntate responderit. vol
Abbreviated transcription (Latin):
inqua pr cos amplificatis opi¬
br eẽ uoluit etiam inuiti cogã¬
tur accedere. ⁊ si filium natu¬
ralem uł filias hũit ⁊ camuł
eas curialiuł curialib ciuita¬
tatis ex qua oriundꝰ ẽ. uł sub quã
uicus. uł possõ unde oritur ꝯ¬
sistit. uł cius ciuitatis q̃ prin¬
cipatum cocius ꝓuincie tenz
m̾m̾io collocauit. hoc cadeni

Expanded text:
s opibus esse voluit, etiam inviti cogantur accedere. Et si filiam naturalem vel filias habuit et eam vel eas curiali vel curialibus civitatis, ex qua oriundus est vel sub qua vicus vel possessio unde oritur consistit, vel eius civitatis, quae principatum totius provinciae tenet, matrimonio collocavit, haec eadem
Abbreviated transcription (Latin):
limninet. hec siue postrema de¬
fimat. siuc donatoem cuiusli¬
bet qnͣtitatis in liberos natura¬
les pr̃ conferat ⁊ ꝙ de subeunda
sorte curiali seu cestam̃to seu
actorum fide constituat ita ra¬
tum eẽ stabiłirq uolumus ob¬
scruan ut siue abstraendo h̾r¬

Expanded text:
luminet. Haec sive postrema deluminet. Haec sive postrema definiat sive donationem cuiuslibet quantitatis in liberos naturales pater conferat: et quod de subeunda sorte curiali seu testamento seu actorum fide constituat, ita ratum esse stabiliterque volumus observari, ut, sive abstinendo her
Abbreviated transcription (Latin):
pater uaturalib filiis seufili¬
sola sit concubina semuimitti¬
am largiendi uł relinq̃uti ha¬
beat potatem. Quicquid u̾o
ultra modum concessum re¬
lictum sit legitiius liberis uł
matri uł cet̾is suocessorib iure
reddantur.
sen curie sit nexib obligat᷑. ⁊
eius ciuitatis curie unde ip̃e
oritur. ⁊ insolidim heredes
scribendi liberameis conce¬
dimus facuitatem. Ꝙꝵ si eui
nõ ex urbe s uico uł possõne
qualib oriundo nacurales u¬
beri contig̾int. cosq uelit sb̾
diffinicõne p̾cc̃a cimie splendo¬
re honestare ⁊ hereditatis opi¬
br adiuuare eius ciuitatis eu¬
ric ascribendi sunt ordimi sub
oꝵ si alt̾utra in regalium ciui¬
catum prĩam sorciatur. sit ei
lib̾um susceptam in equali
coniugio sobolem euiuscum
ciuitatis oecurionib iumisc̾e.
dum modo ciuitas q̃ eligitur
cocius ꝓuincie ceneat princi¬
patum. In dignum ẽ enmut
qui sacratissime urbis rome¬
ubere głiatur. naturales suos
nõ uiustris ordine ciuitatis il¬

Expanded text:
pater naturalibus filiis seu filisola sit concubina, semunciam largiendi vel relinquendi habeat potestatem. quidquid vero ultra modum concessum relictum sit, legitimis liberis vel matri vel ceteris successoribus iure reddetur.seu curiae sit nexibus obligatus, et eius civitatis curiae unde ipse oritur et in solidum heredes scribendi liberam ei concedimus facultatem. Quod si cui non ex urbe, sed vico vel possessione qualibet oriundo naturales liberi contigerunt, eosque velit sub definitione praedicta curiae splendore honestare et hereditatis opibus adiuvare, eius civitatis adscribendi sunt ordini, sub Quod si alterutram regalium civitatum patriam sortiatur, sit ei liberum susceptam ex inaequali coniugio subolem cuiuscumque civitatis decurionibus immiscere, dummodo civitas quae eligitur totius provinciae teneat principatum. indignum est enim, ut, qui sacratissimae urbis ubere gloriatur, naturales suos non illustris ordine civitatis il
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. ꝯQm̃ desideria morien¬
cium ex arbitͥo uiuentiũ non
sinc iusta rõne colligimus. ns
qui naturalem filium hñs hor¬
cantib hegib ultro adinstar
logicim filii mumcipalib eũ
uoluit aggregare nininb ⁊
conare prĩc principalem ma¬
nifestauit. uocum q fecit si¬
ne dubio ꝓfessione c̾tissima fa¬
omium elegisse affestione
debita successorcm. cumc̾te hĩ¬
modi ꝑsonis ad co sacratissuma
constitutõne subuentum ẽ. ut
nec reminciandi cis. aut alie¬
nandi. uł repudiandi pater¬
nas hereditates. aut donatões
in fraudem cure conceaatur fa¬
cuicas. s mui̾ib prĩe suscep¬
tis prĩmonia subire cogant᷑
nullamediu̾so calumpnian¬
cium uocem penitꝰ patiemur
admitci. s ip̃m philocalu
⁊ pat̾norum bonorum omni¬
um ab incestatoheredem ⁊
nr̃e ciuitatis curie principa¬
lem inuuncta uł ininngenda
sͥ munera subire. ex coqr ge¬
nitos uł nascendos filios simi¬
liter paterne condicõni subia¬
cͥe p̾cipimus. ⁊ huiusmodi

Expanded text:
Quoniam desideria morientium ex arbitrio viventium non sine iusta ratione colligimus, et is, qui naturalem filium habens hortantibus legibus ultro ad instar legitimi filii municipalibus eum voluit adgregare muneribus et donare patriae principalem, manifestavit notumque fecit sine dubio professione certissima faomnium elegisse se adfectione debita successorem, cum certe huiusmodi personis adeo sacratissima constitutione subventum sit, ut nec renuntiandi eis aut alienandi vel repudiandi paternas hereditates aut donationes in fraudem curiae concedatur facultas, sed muneribus patriae susceptis patrimonia subire cogantur, nullam e diverso calumniantium vocem penitus patiemur admitti, sed ipsum Philocalum et paternorum bonorum omnium ab intestato heredem et bostrenae civitatis curiae principalem iniuncta vel iniungenda sibi munera subire ex eoque genitos vel nascendos filios similiter paternae condicioni subiacere praecipimus. Et huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
rectorem ꝓuiucie q̃ cumq tͥ
debentur repet̾e nõ ꝓhiberis
Dem. cutorem qͦndanunt
cam rõnem qͣm si crud reliqͦr
nomine debet reddat ap̾ recto¬
rem conueuire potes. Qmͣuis
cumi nrẽm cuam susceptis bo¬
ins urĩs in dempuitatẽ ꝓ hac
amministratõne cutori se pͥs¬
tituraui ꝓmisisse ꝓponatur.

Expanded text:
rectorem provinciae quaecumque tibi rectorem provinciae quaecumque tibi debentur repetere non prohiberis. Tutorem quondam, ut tam rationem quam si quid reliquorum nomine debet reddat, apud praetorem convenire potes. Quamvis enim matrem tuam susceptis bonis vestris indemnitatem pro hac administratione tutori se praestituram promisisse proponatur,
Abbreviated transcription (Latin):
uendicõem confirmare uolu¬
istis residuum p̾cium eunu¬
suris uendite a cudore possõ¬
niscesiter uob̾ restitui iub̾e
oꝵ autẽ petitis ab heredib ciͦ
qui uendidit p̾cium uobis ex¬
solm suꝑauo a nob̾ desideratis.
quia nec pͥfides experienciam
possit latere cucores quigesse¬
runt siue heredes corum ob ne¬
gocia q̃ ꝑ cos amininistrata
sunt principali ioco conuemi¬
ri debere. ceteris ob culpe ra¬
cõem nõ seruati detrm̃rti ꝑicu¬
losubsticutis ux si ꝑit̾ aministͣs¬
se doccantur. ⁊̃ adu̾sus ununi
lib̾um exꝑuindi arbitrium cõ¬
petere ita ut accõnes quas ad¬
u̾sus auos hẽtis ad electum tͣns¬
feratis.
dem. ꝯQuicquid cutoris do¬
lo ułiata culpa. uł leui culpa
siue curatoris. minores a mis¬
int. uł cum possint nõ q̃sierĩt.
hoc ⁊̃ incutele siue negõrum
gestorum utile iudicium ue¬
nire nõ ẽ iuc̾ti iuris
ueniri longicemporis pͥscͥptõ ñ
ꝓhibet. unde si hiis tnͣsactõe.
liberatõem nõ p̾sticisti. apud

Expanded text:
enditionem confirmare voluistis, residuum pretium cum usuris venditae a tutore possessionis celeriter vobis restitui iubere. Quod autem petitis ab heredibus eius qui vendidit pretium vobis exsolvi, superfluo a nobis desideratis, quia nec praesidis experientiam possit latere, tutores qui gesserint sive heredes eorum obea negotia, quae per eos administrata sunt, principali loco conveniri debere, ceteris ob culpae rationem non servati detrimenti periculo substitutis, vel, si pariter administrasse doceantur, etiam adversus unum liberum experiundi arbitrium competere, ita ut actiones, quas adversus alios habetis, ad electum transferantur.. Quidquid tutoris dolo vel lata culpa vel levi culpa sive curatoris minores amiserint vel, cum possent, non quaesierint, hoc etiam in tutelae sive negotiorum gestorum utile iudicium venire veniri longi temporis praescriptio non prohibet. Unde si his transactione liberationem non praestitisti, apud
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶aximin uicium
antiq subcilitatis pͥsenti le¬
ge corrigiius qĩ putauit alia
ẽẽ iura obseruanda iusuoces¬
sione parentuni si ex testanĩ¬
coueniant in mascul ⁊ femi
inscum ab int̾estato simile
ius utͥq sexui seruau̾int et
aliis u̾bis exheredari debere
filium santerunt aliis filiã
⁊ inter nͥepõtes exheredandos
alia ciuilia iura alia ꝓ̃toris
introduxerunt. ⁊ si pͥceritꝰ fue¬
rat filius e ip̃o iure cestam̃t
eu̾tebat uł contra cabulas
bonorum possõnem in totum
accipiebat. filia autẽ pͥtita
nis accrescendi ex iure uet̾e
accipiebat ut codem momen¬
co ⁊ cestamentum prĩs quodã¬
modo ex ꝑte iire acceefendi

Expanded text:
. Maximum vitium antiquae subtilitatis praesenti lecorrigimus, quae putavit alia esse iura observanda in successione parentum, si ex testamento veniant, in masculis et in feminis, cum ab intestato simile ius utrique sexui servaverunt, et aliis verbis exheredari debere filium sanxerunt, aliis filiam, et inter nepotes exheredandos alia iura civilia, alia praetoris introduxerunt. Et si praeteritus fuerat filius, vel ipso iure testamentum evertebat vel contra tabulas bonorum possessionem in totum accipiebat, filia autem praeterita ius adcrescendi ex iure vetere accipiebat, ut eodem momento et testamentum patris quodammodo ex parte iure adcrescendi
Abbreviated transcription (Latin):
omnes heredum graredati¬
dus ex heredatõ scͥbatur .s. co¬
si adiciat cestator ab om co¬
nib se gradib ex heredareꝯ
men eumcum eo coͣuͣsiuoscͥp¬
sisse ut ab omnib erhereda.¬
retux recte fẽm cestam̃tum
uidetur ꝓuice cumprfami¬
lias filiis msticutqi inuicem
substitutis filiam exhereda¬
int intelligendꝰ ẽ exhcretatõ¬
nem ab utroq gradu fecisse
slam cum idem heredes insti¬
cuti sunt nullarõ reddi pot̾
quare indeatur in postiore
tantum cãu exheredare uo¬
luisse.¬

Expanded text:
omnes heredum gradus exheredatio scribatur, si adiciat testator ab omnibus se gradibus exheredare, men eum cum eo consilio scripsisse, ut ab omnibus exheredaret, recte factum testamentum videtur Proinde cum pater familias filiis institutis et invicem substitutis filiam exheredaverit, intellegendus est exheredationem ab utroque gradu fecisse. Nam cum idem heredes instituti sunt, nulla ratio reddi potest, quare videatur in posteriore tantum casu exheredare voluisse
Abbreviated transcription (Latin):
dotaliminstrnũtoramice¬
nore coscubr. si qͣm se corporałe
acreatus patrem coptuiisseela
cipitilb̾i pot̾unt uendicare
capcum a publicis ꝑsonis ita
ad mereferri sp̃ałr censoo.
it illud quo addatur utrum

Expanded text:
dotalium instrumentorum tenore conscribitur, sed quam se corporaliter ac reatus patrem contulisse clacipati liberi potuerint vindicare, captum a publicis personis ita ad me referri specialiter censeo, ut illud quoque addatur, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
sicõsceunda mandata est. aui¬
plius fortassis inuen̾it off̾m̾
fraudulentu: ea cõdempna¬
cõne ferictur: ut aliud tantũ
priis facultatib inferatiu.

Expanded text:
sitio secunda mandata est, amplius fortassis invenenerit, officium fraudulentum ea condemnatione ferietur, ut aliud tantum priis facultatibus inferat.
Abbreviated transcription (Latin):
na descͥpcõ compͥhendatad
mumi qd̾ aut incultim ir
ant coiatur quid in uineis.
edificus ac possonib fit orna¬
cus. quõ ne mancipia in pre¬
rustica. uł qͣrrumarciuinge

Expanded text:
comprehendat, quod nium, quid aut cultum sit aut colatur, quid in vineis aedificiis ac possessionibus ornatus, quotve mancipia in praerustica
Abbreviated transcription (Latin):
uoi̾nib instruentium qͦt
pecorum ⁊ arm̃torumgregeᷤ⁊
in quadu̾sitate nim̾iatise
Qnͣtum auri. ⁊ argentiuesti¬
um. ac mouilium. ułinspẽ
mł inpondere. ⁊ quibispeci¬
eb quid ue in apothecis sit
nr̃o nectenda prĩmonio.
Mor antẽ ad nos sublitteris
publici iudicus uł sigillatĩ
de ominib nommatim.re
feratu. ꝓculdubio nesgligẽ

Expanded text:
ibus inservientium, quot pecorum et armentorum greges et in qua diversitate numerati sint, quantum auri et argenti, vestium ac monilium vel in specie vel in pondere et in quibus speciebus quidve in enthecis sit ro nectenda patrimonio. Mox vero ad nos sub litteris publicis iudicis singillatim de omnibus nominatimque perferatu
Abbreviated transcription (Latin):
modism̃am passi: bona uendi¬
cant᷑ rõmb fisci. or siquid re¬
uera hũerit. isq̃mpostea indł¬
gencia liberatum cẽ ꝓponis: ad
mp̃r. Nunt ꝓponis bonaeiꝰ.
cimtutelam tuam administ᷑¬
uit siñam passi ad fiscũsunt de¬
uoluta: ꝓcuratorem nr̃m a dire
cura. quisiquid iute posciani
tate siliis nicħ deb̾iiuris ab solu¬
ip̃r. Siquis intra ꝓuinciã
qualitate prodelictistilum pro¬
scͥpcõnis incinrrerit. ꝑ ordina¬
rii officii solicitudinem bonoꝵ
enis in dago diligentissime ce¬
lebretur. ne quid rei pͥuate cõ¬

Expanded text:
iam passi bona vindicantur rationibus fisci. Quare si quid rerum habuit is, quem postea indulgentia liberatum esse proponis, adSi, ut proponis, bona eius, qui tutelam tuam administravit, sententiam passi ad fiscum sunt devoluta, procuratorem nostrum adire cura, qui, si quid iure posci anitatae filiis nihil deberi iuris absolu. Si quis intra provinciam pro qualitate delicti stilum proscriptionis incurrerit, per ordinarii officii sollicitudinem bonorum eius indago diligentissime celebretur, ne quid rei privatae co
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Si filius cinis cumeẽt
intua pot̃ate in insulam depor¬
carim̾uit poculium eĩ noc qd ĩ
castris ad quisiuit auił qd̃ eimili¬
taturo donasti auferritͥ debet.

Expanded text:
. Si filius tuus, cum esset in tua potestate, in insulam deportari meruit, peculium eius nec quod in castris adquisivit vel quod ei militaturo donasti auferri tibi debet.
Abbreviated transcription (Latin):
date sint. siueinscͥptis siue
scͥptis sine. licet nõ sit speci¬
aliter adiectum ꝙͥ suꝑ hiis¬
dem arris nõ p̾cedente con¬
cractu fieri oporteat.camẽ¬

Expanded text:
datae sunt sive in scriptis sive sine scriptis, licet non sit specialiter adiectum, quid super isdem arris non procedente contractu fieri oporteat, tame
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cãm legatanoꝵ
qui enmuit pote hĩdẽ
conuenire potunt qm
eorum quib ip̃e legauit
manifestum ÷ cum prius le¬
gatum qͣi es alienmexigit᷑
legatum antẽ a mortuo rene¬
cum post debiti detractoẽm ĩ
ducitur.
ĩtatatisꝙ remedium edicto
p̾coris creditorib hereditariis
demonstratu ut quociens
separacõem bonorum postu¬
lantcanse cognita impetrẽt.
p̾obtab̾ gͥ conuenientem de¬
siderii tinfructum site nõdũ
hr̃dum fidem secutimis ex ne¬
cessitate ad iud̾m eospuoca

Expanded text:
e causam legatariorum, qui eum utpote heredem convenire potuerunt, quam eorum, quibus ipse legavit, manifestum est, cum prius legatum quasi aes alienum exigitur, legatum autem a mortuo relictum post debiti detractionem inducitur. itatisque remedium edicto praetoris creditoribus hereditariis demonstratum, ut, quotiens separationem bonorum postulant, causa cognita impetrent. praeoptabis igitur convenientem desiderii tui fructum, si te non heredum fidem secutum, sed ex necessitate ad iudicium eos provocar
Abbreviated transcription (Latin):
cas auxilio excepcõnismuni¬
at ac cunc demimuteratam
possis desiterare comencõem
cum tantum postea q̃siuit ꝙ̃
pͥsidem adeius reslicenciam
ut unus ex cyrographanisẽ¬
ditorib debitoris bona compel¬
nacare constat. ⁊ hec afiscoñ
ãgnoscantur inpossc̾em eoꝵ¬
mm̃tcite a competentiiudice
recte postulabis.
Dem. ¶ro debito creditores
adicie bona rebitoris nõ iure
postũiant. unde si quidem de¬
uitoris cuiceti creditores pis¬
norires accepunt pocores eo
qrace ꝙyrographarimicredi¬
torem hrinõ ambigitur. ord¬

Expanded text:
as auxilio exceptionis muniat ac tunc demum iteratam possis desiderare conventionem, cum tantum postea quaesiit, quod praesidem ad eius rei licentiamut unus ex chirographariis creditoribus debitoris bona compelvacare constet et haec a fisco non agnoscantur, in possessionem eorum mitti te a competenti iudice recte postulabis.. Pro debito creditores addici sibi bona debitoris non iure postulant. unde si quidem debitoris tui ceteri creditores pignori res acceperunt, potiores eos quam te chirographarium creditorem haberi non ambigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Qum apͥueteres questi¬
onem ortaminueniius suꝑ
pecuiis debitis ꝓ qunib ỹpothe¬
ce nõ sunt constitute pp̃res ad
debitoremꝑtiuentes dumis
sen̾iorescreditores formidans
hr̃e comiimionẽ in carum pꝰ¬
sessione huiusmodi dubitacõ¬
uem amputantes censemus ꝑ
pͥsentem gu̾alemdiuinamc̃o¬
stitucoẽniut sinõ omnes huiꝰ¬
modi debita pͥcẽdentes. s exhis

Expanded text:
p. Cum apud veteres quaestionem ortam invenimus super pecuniis debitis, pro quibus hypothecae non sunt constitutae, propter res ad debitorem pertinentes, dum is severiores creditores formidans habere communionem in rerum possessione: huiusmodi dubitationem amputantes censemus per praesentem generalem divinam constitutionem, ut, si non omnes huiusmodi debita praetendentes, sed ex his
Abbreviated transcription (Latin):
creditorumtunc eos anteponi
qui ad hummaniorem decli¬
nant sm̃am. nõ cessionemexi¬
gentes s inducias milla qui¬
demdiffra exigentes inter
ypothecarios ⁊ alioscreditores
qͣntum ad electõemobserer¬
uandam mreb autẽ offõ iu

Expanded text:
creditorum, tunc eos anteponi, qui ad humaniorem declinant sententiam non cessionem exigentes, sed indutias. Nulla quidem differentia inter hypothecarios et alios creditores quantum ad hanc electionem observanda: in rebus autem o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuincie potes comienire. nam
si ad cͥci᷑ms cͥpos̃em tiniuris la¬
tidet nec defend̾ati ⁊ eumtu
umi debitorem ẽẽ cõustat ad ex¬
emplum ed̃ cibonorumͤinspoᷤ¬
scͥem pot̾ͥis impetrare. tempore
eori a compẽtente iudicepos

Expanded text:
provinciae potes convenire. nam si ad circumscriptionem tui iuris latitat nec defendatur et eum tuum esse debitorem constat, ad exemplum edicti bonorum eius possessionem poteris impetrare: tempore eorum a c