comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis ac semiermib consulem inuenerunt. quam
poterant maxime misabilẽ bonis sociis Suꝑbiᷤ
atq infidelib ut erant campani: sꝑnendum.
Et auxit rerum suarum suiq contemptum
cõns: nuis detegendo cladem nudandoq. Nã
cum legati egre ferre senatum ppłmq campa¬
num adu̾si quicqͣm euenisse romanis nuncias¬
sent pollicerent᷑q omnia que ad bellum opus
ẽẽnt: morem magis inquit loquendi cũ sociis
seruastis campani iubentes que opꝰeẽnt ad bellũ
imꝑare: quam conuenient ad p̃sentem fortune
nr̃e statum locuti estis. Quid enim nob̃ ad cãnas
deeẽ dicamus tanqͣm ea tantum desit. Nichil ne
quod suppłemus quidẽ nob̃ reliquit fortuna. Le¬
giones. equitatus arma signa equi uiriq pecu¬
na cõmeatus. aut macie aut ruinis postero die
amissis castrisꝑierunt. Itaq ñ iuuetis nos in bel¬
lo opportet campani s penibellum ꝓ nobis sus¬
cipiatis. Ueniat inm̃tem ut trepidos qͦndam ma¬

Expanded text:
cis ac semiermibus consulem inuenerunt, quam cis ac semiermibus consulem inuenerunt, quam poterant maxime miserabilem bonis sociis, superbis atque infidelibus, ut erant Campani, spernendum. et auxit rerum suarum suique contemptum consul nimis detegendo cladem nudandoque. nam cum legati aegre ferre senatum populumque Campanum aduersi quicquam euenisse Romanis nuntiassent pollicerenturque omnia quae ad bellum opus essent, 'morem magis' inquit 'loquendi cum sociis seruastis, Campani, iubentes quae opus essent ad bellum imperare, quam conuenienter ad praesentem fortunae nostrae statum locuti estis. quid enim nobis ad Cannas deesse dicamus tamquam ea tantum desit? nihil, ne quod suppleremus quidem, nobis reliquit fortuna. legiones, equitatus, arma, signa, equi uirique, pecunia, commeatus aut in acie aut binis postero die amissis castris perierunt. itaque non iuuetis nos in bello oportet, Campani, sed paene bellum pro nobis suscipiatis. ueniat in mentem, ut trepidos quondam ma
Abbreviated transcription (Latin):
eã militem iudices dare que magis ppłaris
aptiorq inuulgus fauori conciliando ẽẽt. Iã
uõ nichil in senatu actum aliter quam si
plebis ibi eẽt concilium. prona semꝑ ciuital
in luxd̾riam ñ ingenioꝵ mͦ uitio s affluemt
copia uoluptatum: ⁊ illecebris omnis amen¬
tatis maritime terrestrisq. Tum uõ ita obseqͥs
pͥncipum i licentia plebei lasciuire: uit nec¬
libidim nec sumptib modus eẽt ad contẽp¬
tum legum magistratuum senatus accessit.
tum post cainensem cladem ut cuiꝰ aliqͣu̾ec̃¬
dia erat romanũ qͦ sꝑnerent imꝑium. Id mͦe
rat in mora ne extimplo efficerent qd̃ conmibi¬
um uetustum multas familias claras ac pote¬
tis romanis miscuerat.⁊ quod cum militatent
aliquot apud romanos marimum uincłme
romanis ac missi hoy parentes cognatiq e gre
ꝑuicerunt ut legati ad cõns. romanum mutẽnt᷑
ii ñdum camisium ꝓfectum s uenusie cum pau-¬

Expanded text:
eam litem iudices dare quae magis popularis eam litem iudices dare quae magis popularis aptiorque in uolgus fauori conciliando esset; iam uero nihil in senatu agi aliter quam si plebis ibi esset concilium. prona semper ciuitas in luxuriam non ingeniorum modo uitio sed afluenti copia uoluptatium et illecebris omnis amoenitatis maritimae terrestrisque, tum uero ita obsequio principum et licentia plebei lasciuire ulibidini nec sumptibus modus esset. ad contemptum legum, magistratuum, senatus accessit tum, post Cannensem cladem, ut, cuius aliqua verecundia erat, Romanum quoque spernerent imperium. id modo erat in mora ne extemplo deficerent, quod conubium vetustum multas familias claras ac potentis Romanis miscuerat, et cum militarent aliquot apud Romanos, maximum vinculum Romanis ac missi. horum parentes cognatique aegre peruicerunt ut legati ad consulem Romanum mitterentur. ii nondum Canusium profectum sed Uenusiae cum pau
Abbreviated transcription (Latin):
clamor ouebat᷑ cum alis negarent nosse ali
nunc probra. nc̃ humilitatem. sordidamq
inopiam.:⁊ ꝑudende artis questus aut genus-
obicerent. Hoc multo magis in scdõ ac tetcio
citato senatie ẽ factum: ut ip̃ius penitere ho¬
mines appareret. quem aute in enissubstitue-¬
runt locum. deeẽ. quia nec eosdem nominari
attinebat. nichil aliud qͣm ad audienda ꝓbra
nominatos.⁊ multo humiliores obsecurioresq
ceterierant eis qui pͥmi memorie occurrebant:
ita dilabihomines. notissimũ qͦ malum ma¬
xime tolerabile dicentes eẽ. iubentesq senatũ
ex custodia dimitti. Hoc mͦ pacuiuiꝰ cum obno¬
xium uite beneficio senatum multo sibi ma-¬
gis qͣm plebi fecisset. sine armisiam om̃ib cõ¬
cedentib doĩ abat᷑. Hinc senatores omissadig¬
nitatis lib̃tatisq memoria: plebem ad fari. a-¬
lutare. benigne inuitare. apꝑatis accipere epu-¬
lis eascausas suscipere ei semꝑ parti adẽẽ scdm

Expanded text:
clamor oriebatur, cum alii negarent nosse, alii clamor oriebatur, cum alii negarent nosse, alii nunc probra, nunc humilitatem sordidamque inopiam et pudendae artis aut quaestus genus obicerent. hoc multo magis in secundo ac tertio citato senatore est factum, ut ipsius paenitere homines appareret, quem autem in eius substituerent locum deesse, quia nec eosdem nominari attinebat, nihil aliud quam ad audienda probra nominatos, et multo humiliores obscurioresque ceteri erant eis qui primi memoriae occurrebant. ita dilabi homines, notissimum quodque malum maxime tolerabile dicentes esse iubentesque senatum ex custodia dimitti. hoc modo Pacuuius cum obnoxium uitae beneficio senatum multo sibi magis quam plebi fecisset, sine armis iam omnibus concedentibus dominabatur. hinc senatores omissa dignitatis libertatisque memoria plebem adulari; salutare, benigne inuitare, apparatis accipere epulis, eas causas suscipere, ei semper parti adesse, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
oppmnor odistis senatores. ñ senatum om̃o ha¬
bere ñ uultis Quippe aut rex qͦd abhominan¬
dum aut quod unum libere ciuitatis con¬
silium ẽ senatus habendus ẽ. Itaq due res si¬
mul agende uobis sunt. ut ⁊ ueterem senatũ
tollatis:⁊ nouum coaptetis. Citari singłosse¬
natores iubebo de quoꝵ capite uosconsulam.
quod de quocumq censueritis fiet. s pͥusin
eus locum uirum fortem acstrenuum: no¬
uum senatorem cooptabitis quam de noxi¬
o supplicium sumat᷑. In consedit. Et nominib
in urnam coniectis citari quod pͥmum sorte
nom̃ excidit. ip̃mq ecuria ꝓduci iussit. Ubi
auditum ẽ nom̃: malum ⁊ imꝓbũ ꝓ se qͥsq
clamare. ⁊ suppͥicio dignum. Tum pacuiuus.
Uideo que dehoc sententia sit data. Cicitur. ꝑ
malo atq imꝓbo bonum senatorem i iustũ
pͥmo silentium erat. inopia potioris subiciũ¬
oi. Dein cumaliqui omissa uerecundia quẽ¬
piam nominassent: multo maior extimplo¬

Expanded text:
opinor, odistis senatores, non senatum omnino haopinor, odistis senatores, non senatum omnino habere non uoltis; quippe aut rex, quod abominandum, aut, quod unum liberae ciuitatis consilium est, senatus habendus est. itaque duae res simul agendae uobis sunt, ut et ueterem senatum tollatis et nouum cooptetis. citari singulos senatores iubebo de quorum capite uos consulam; quod de quoque censueritis fiet; sed prius in eius locum uirum fortem ac strenuum nouum senatorem cooptabitis quam de noxio supplicium sumatur.' inde consedit et nominibus in urnam coniectis citari quod primum sorte nomen excidit ipsumque e curia produci iussit. ubi auditum est nomen, malum et improbum pro se quisque clamare et supplicio dignum. tum Pacuuius: 'uideo quae de hoc sententia sit; date igitur pro malo atque improbo bonum senatorem et iustum.' primo silentium erat inopia potioris subiciundi; deinde cum aliquis omissa uerecundia quempiam nominasset, multo maior extemplo
Abbreviated transcription (Latin):
ti facinoris particeps ad ꝓbando consilia. qͥb
ne quiquam adu̾sarer. uiam saluti ur̃e inue-¬
niam. In hocfidem qͣm iuiltis ipsi acipite si¬
de datã. egressus claudli curiam iubet p̃sidiũ¬
q in uestibulo reliquit. nequis adirecuriã
iniussus neue in de egredi possit. Tum uocato
ad concionẽ ppło quod sepe inquit optastis.
campani ut supplicii sum̃di uobis ex imꝓbo
ac detestabili senatu potestas eẽt: eam ñ ꝑtu¬
multum expug̾antes domos singłoꝵ. quas
p̃sidiis olientium seruoꝵ q tuentur. cum
summo ur̃o ꝑicło: s tutam habetis ac libe.¬
ram. Elausos omĩs incuriam. accipite solosin¬
ermis. ne quicqͣm raptim aut forte temere
egeritis. de singłoꝵ capite: uob̃ uis sententie
dicende faciam ut quã quisq emeritus ẽ.
penas pendat. S ante omnia ita uosire m¬
oulgere opportet. ut potiorem ita salutem
atq utilitatem ur̃am habeatis. Et em̃ hos ut

Expanded text:
ti facinoris particeps, approbando consilia quibus ti facinoris particeps, approbando consilia quibus nequiquam aduersarer uiam saluti uestrae inueniam. in hoc fidem, quam uoltis ipsi, accipite.' fide data egressus claudi curiam iubet praesidiumque in uestibulo relinquit ne quis adire curiam iniussu suo neue inde egredi possit. tum uocato ad contionem populo 'quod saepe' inquit 'optastis, Campani, ut supplicii sumendi uobis ex improbo ac detestabili senatu potestas esset, eam non per tumultum expugnantes domos singulorum, quas praesidiis clientium seruorumque tuentur, cum summo uestro periculo, sed tutam habetis ac liberam; clausos omnes in curia accipite, solos, inermes. nec quicquam raptim aut forte temere egeritis; de singulorum capite uobis ius sententiae dicendae faciam, ut quas quisque meritus est poenas pendat; sed ante omnia ita uos irae indulgere oportet, ut potiorem ira salutem atque utilitatem uestram habeatis. etenim hos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
facinus. ut simea loca hannibal cum uictore
exercitu uenisset trucidato senatu traderet ca-¬
puam penis. Imꝓb homo s ñ ad extremũ per-¬
dñari. nullam aũt incolum̃ eẽ orbatam publi-¬
co consilio crederet. rõnem init quar i senatum
seruaret. ⁊ obnoxium sibi ac plebi faceret. Uoca¬
to senatu cum sibi defectionis ab romanis cõ¬
silium placiturum. nullo mͦ necessariũ fuis¬
set prefatus eẽt. quippe qui libos exappii. clau-¬
dii. filia haberet. filiamq romã nuptũ liuio
dediss. ceterum maiorẽ multo rem magisq
timendam instare. ñ eñi ꝑ defectionẽ ad tollẽ¬
oum ex ciuitate senatum plebem spectare-
⁊ ꝑ cedem senatus uacuam rem .p. tradẽ han-¬
nibali acpenis uelle. eo seꝑicło posse liberare
eos si ꝑmittant sibi: i certaminũ in re .p. obliti
credant. Cum om̃s uicti metu ꝑmitterent. clau-¬
dam inquit incuria uos. ⁊ tanqm ⁊ ip̃e cogita¬

Expanded text:
facinus ut, si in ea loca Hannibal cum uictore facinus ut, si in ea loca Hannibal cum uictore exercitu uenisset, trucidato senatu traderet Capuam Poenis, improbus homo sed non ad extremum perdblica dominari, nullam autem incolumem esse orbatam publico consilio crederet, rationem iniit qua et senatum seruaret et obnoxium sibi ac plebi faceret. uocato senatu cum sibi defectionis ab Romanis consilium placiturum nullo modo, nisi necessarium fuisset, praefatus esset, quippe qui liberos ex Ap. Claudi filia haberet filiamque Romam nuptum M. Liuio dedisset; ceterum maiorem multo rem magisque timendam instare; non enim per defectionem ad tollendum ex ciuitate senatum plebem spectare sed per caedem senatus uacuam rem publicam tradere Hannibali ac Poenis uelle; eo se periculo posse liberare eos si permittant sibi et certaminum in re publica obliti credant,—cum omnes uicti metu permitterent, 'claudam' inquit 'in curia uos et, tamquam et ipse cogita
Abbreviated transcription (Latin):
tur. cum turma equitum erupisset: abscedẽ¬
tib consulto tracta in insidias circum uenta
c. Nec euasisset quisqͣm: ni mare ꝓpinquũ ⁊
haud procullitore naues piscatone plerec conꝰ¬
pecte pitis nandi dedissent effugium. Aliquot
tam̃ eo p̃lio nobiles iuuenes capticeliq. Inter
quos i egeas p̃fectus equitum in temꝑantuis ce-¬
dentes secutus cecidit. Ab urbe oppugnanda pe¬
num absterruere conspecta menia haud qͣqͣm
prompta oppugnanti. Inde capuam flectit iter.
Luxuriantẽ longa felicitate atq indulgentia
fortune. maxime tñ inter corrupta omnia licẽ¬
tia plebis sine mͦ lib̾tatem exercentis senatum
⁊ sibri plebi obnorium. pacuuiꝰ. calauiꝰ fecerat.
Nobił idem ac ppłaris homo ceterum malisar¬
tib nanctus opus. Is cum eo forte anno quoreᷤᷤ
male gesta ad thrasum̃num ẽ in sũmo magistra¬
tu ẽẽt: iam diu infestam senatui plebem ratuᷤᷤ
ꝑ occasionem nouandi res magnũ ausuram

Expanded text:
tur, cum turma equitum erupisset, ab cedentur, cum turma equitum erupisset, ab cedentibus consulto tracta in insidias circumuenta est; nec euasisset quisquam, ni mare propinquum et haud procul litore naues, piscatoriae pleraeque, conspectae peritis nandi dedissent effugium. aliquot tamen eo proelio nobiles iuuenes capti caesique, inter quos et Hegeas, praefectus equitum, intemperantius cedentes secutus cecidit. ab urbe oppugnanda Poenum absterruere conspecta moenia haudquaquam prompta oppugnanti. inde Capuam flectit iter, luxuriantem longa felicitate atque indulgentia fortunae, maxime tamen inter corrupta omnia licentia plebis sine modo libertatem exercentis. senatum et sibi et plebi obnoxium Pacuuius Calauius fecerat, nobilis idem ac popularis homo, ceterum malis artibus nanctus opes. is cum eo forte anno, quo res male gesta ad Trasumennum est, in summo magistratu esset, iam diu infestam senatui plebem ratus per occasionem nouandi res magnum ausuram
Abbreviated transcription (Latin):
capta ac direpta confestĩ
exapulia in samniũ mo¬
uerat accitus in hirpinosa
statio pollicente se compsam traditurum. sõp¬
samnus erat trebus nobił inter suos. s p̃me¬
bat. eum compsinoꝵ factio familie ꝑ grãm
romanoꝵ potentis post famam cannensis
pugne uolgatumq trebi sermonib aduen¬
tum hannibał. cum copsam urbem excessis¬
sent. sine certamine tradita urbspeno presi¬
diumq acceptum ẽ. Ibi preda omni atq ĩpe¬
dim̃tis relictis. exercitu parcito: magonem re-¬
gionis euis urbes aut deficientis ab romanis
acciꝑe. aut decͤctãtes cogere ad defectionem
iubet. Ipse pagrum campanum mare infe-¬
rum petit oppugnaturus neapolim ut urbẽ
maritimam haberet. Ubi fines neapolitanoꝵ
intrauit: numidas partim in insidiis ⁊ plere¬
q caue sunt uiesinus q occulti quacumq
apte poterat. disposuit alios p̃se actam p̃dam
ex agris obstentantis. obequitare portis iussit.
In quos quia nec multri incompositi uidebã¬

Expanded text:
capta ac direpta confestim ex Apulia in Samnium moverat, accitus in Hirpinos a Statio Trebio pollicente se Compsam traditurum. compsanus erat Trebius nobilis inter suos; sed premebat eum Mopsiorum factio, familiae per gratiam Romanorum potentis. post famam Cannensis pugnae volgatumque Trebi sermonibus adventum Hannibalis cum Mopsiani urbe excessissent, sine certamine tradita urbs Poeno praesidiumque acceptum est. ibi praeda omni atque impedimentis relictis, exercitu partito Magonem regionis eius urbes aut deficientis ab Romanis accipere aut detractantis cogere ad defectionem iubet, ipse per agrum Campanum mare inferum petit, oppugnaturus Neapolim, ut urbem maritimam haberet. ubi fines Neapolitanorum intravit, Numidas partim in insidiis—et pleraeque cavae sunt viae sinusque occulti—quacumque apte poterat disposuit, alios prae se actam praedam ex agris ostentantiin quos, quia nec multi et incompositi uideban
Abbreviated transcription (Latin):
guum imꝑantib milites romanis datum
absisterent imꝑare his quoꝵ auxilio egerent.
latinos ꝓsua libertate potius qmͣ ꝓ alieno ĩꝑio
laturos arma. Int̾ duo simul bella ext̃na defec¬
tione etiam socioꝵ senatus anxius. cum cerñet
metutenendos quos fides ñ tenuiss extend̾e
omnes imꝑii uires. cõs. delectu habendo iussit.
suuli quippe standum exercitu eẽ. qñ sotialis
cetus desereret. Undiq non urbana t̾m s etiã
agrestuuuentute decem legiones scripte dũr.
ccc quem nunc nouum exercitum si qua ert̃na

Expanded text:
guum imperantibus milites Romanis datum, guum imperantibus milites Romanis datum, absisterent imperare iis quorum auxilio egerent: Latinos pro sua libertate potius quam pro alieno imperio laturos arma. inter duo simul bella externa defectione etiam sociorum senatus anxius, cum cerneret metu tenendos quos fides non tenuisset, extendere omnes imperii uires consules dilectu habendo iussit: ciuili quippe standum exercitu esse, quando socialis coetus desereret. undique non urbana tantum sed etiam agresti iuuentute decem legiones scriptae dicunitumque trecenorum, quem nunc nouum exercitum, si qua externa
Abbreviated transcription (Latin):
collegam appium claudiũ crassum dix̃. Priꝰꝗͣ
mirent noui cõs. magistratum. tͥumphus a
popilio degallis actus magno fauore plebis.
mussantesq int̾ se rogitabant. numquẽ ple-¬
bei consulis penit̾ẽt. Simul dictatorẽ increpa¬
bant. qui legis licinie sprete m̃cede consula-¬
ria fediorem cepiss. ut se ipse consulẽ dicta¬
tor crearet. Annus multis uariisq motib fu¬
it insignis. Galli ex albanis montib qd hye¬
mis uimpati nequiuerant ꝑ campos. mari-¬
timaq locauagi ppłabantur. Mare infestũ
classib grecoꝵ erat. oraq littoris antiatis
laurensq tractus ⁊ tyb̃is hostia ut p̃dones
maritimi cum terrestrib congressi ancipiti
semel p̃lio decertarent. dubiiq discesserint
incastragalli. greciretro ad naues uictos se
anuictores putarent. int̾ hos longe maximꝰ
extitit terror concilia ppłoꝵ latinoꝵ ad lucũ
ferentine habita. responsumq haud ambi-¬

Expanded text:
collegam Ap. Claudium Crassum dixit. prius quam collegam Ap. Claudium Crassum dixit. prius quam inirent noui consules magistratum, triumphus a Popilio de Gallis actus magno fauore plebis; mussantesque inter se rogitabant num quem plebeii consulis paeniteret; simul dictatorem increpabant, qui legis Liciniae spretae mercedem consulauria foediorem cepisset, ut se ipse consulem dictator crearet. annus multis uariisque motibus fuit insignis: Galli ex Albanis montibus, quia hiemis uim pati nequiuerant, per campos maritimaque loca uagi populabantur; mare infestum classibus Graecorum erat oraque litoris Antiatis Laurensque tractus et Tiberis ostia, ut praedones maritimi cum terrestribus congressi ancipiti semel proelio decertarint dubiique discesserint in castra Galli, Graeci retro ad naues, uictos se an uictores putarent. inter hos longe maximus exstitit terror concilia populorum Latinorum ad lucum Ferentinae habita responsumque haud ambi
Abbreviated transcription (Latin):
iterum cohorti pellunt loco pͥmos manipłos
galloꝵ. cuneis demñ in medium agm̃ ꝑrumpũt.
Inde barbari dissipati quib nec certaimꝑia
nec ducesẽent. uertunt impetum in suos. fusi
ꝙ ꝑcampos: ⁊ pret castra etiam sua fuga p̃lati.
quod editissimũ int̾ equales tumulos occur¬
rebat oculis arcem albanam petunt. Consul
ñ ultra castra insecutus. quia⁊ uulnꝰ degraua¬
bat.:⁊ subicere ex̾citum tumulis ab hoste occupa¬
tis nolebat: preda õĩ castroꝵ militi data uic̾to¬
rem ex̃citum oppulentũq gallicis spoliis ro¬
mam redux̃. Moram tͥumpho uulms coñs.
attulit. eademq cã dictatoris desidium sena¬
tiu fecit. ut ẽẽt qͥ egris consulib comitia hr̃et.
dictator .l. furiꝰ camillus. dictus. ad dito mag̃.¬
asuitum. ꝑ. cormnelio. scipione ⁊eddidit patbꝰ
possessionem pristinam consulatus. Ip̃e obid
m̃itum ingenti patrum studio creatus cons.

Expanded text:
iterum coorti pellunt loco primos manipulos iterum coorti pellunt loco primos manipulos Gallorum; cuneis deinde in medium agmen perrumpunt. inde barbari dissipati, quibus nec certa imperia nec duces essent, uertunt impetum in suos; fusique per campos et praeter castra etiam sua fuga praelati, quod editissimum inter aequales tumulos occurrebat oculis, arcem Albanam petunt. consul non ultra castra insecutus, quia et uolnus degrauabat et subicere exercitum tumulis ab hoste occupatis nolebat, praeda omni castrorum militi data uictorem exercitum opulentumque Gallicis spoliis Romam reduxit. moram triumpho uolnus consulis attulit eademque causa dictatoris desiderium senatui fecit, ut esset qui aegris consulibus comitia haberet. dictator L. Furius Camillus dictus addito magequitum P. Cornelio Scipione reddidit patribus possessionem pristinam consulatus. ipse ob id meritum ingenti patrum studio creatus consul
Abbreviated transcription (Latin):
nis uictoria erat. alia in campum digressis.
suꝑerat moles. Namq multitudo gallorum
sensum omnem tał̃ dampniexsuꝑans. uelut
noua rursꝰ exoriente acie. integr̃ militem ad¬
uersꝰ uictorem hostem ciebat. S̾tetitq subp̃sso
impeturomanꝰ. Et̃ qr iterum fessis subeunda
dimicatio erat.⁊ qd̾ cõs. dumint̾ pͥmores in cau-¬
tiuᷤ agitat. leuo humero matari ꝓpe traiecto ces¬
serat parũꝑ exatie. lamq omissa cunetando
uictoriaerat. cum consuluulñe alligato reuectꝰ
ad pͥma signa. qͥd stasmiles inquit. non cum la.¬
tino sabinoq hoste res ẽ. quem uinctum armiᷤ
sotium ex hoste facias. Inbeluas strinximꝰ ferr̃.
hauriendus aut dandus ẽ. sanguis ꝓpulistis
acastris. suppinaualle p̃cipites egistis. stratis
corꝑib hostium suꝑstatis. complete eadẽ stra-¬
gecampos qua montes replestis. Nolite spec¬
taredum stantes uos fugiant. inferenda sũt
signa. ⁊ uadendum in hostẽ. His adortationib

Expanded text:
nis uictoria erat; alia in campum degressis nis uictoria erat; alia in campum degressis supererat moles. namque multitudo Gallorum, sensum omnem talis damni exsuperans, uelut noua rursus exoriente acie integrum militem aduersus uictorem hostem ciebat; stetitque suppresso impetu Romanus, et quia iterum fessis subeunda dimicatio erat et quod consul, dum inter primores incautus agitat, laeuo umero matari prope traiecto cesserat parumper ex acie. iamque omissa cunctando uictoria erat, cum consul uolnere alligato reuectus ad prima signa 'quid stas, miles?' inquit; 'non cum Latino Sabinoque hoste res est, quem uictum armis socium ex hoste facias; in beluas strinximus ferrum; hauriendus aut dandus est sanguis. propulistis a castris, supina ualle praecipites egistis, stratis corporibus hostium superstatis; complete eadem strage campos qua montes replestis. nolite exspectare dum stantes uos fugiant; inferenda sunt signa et uadendum in hostem.' his adhortationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ti agm̃ uidit. ⁊ cum loci altitudinem tum uaslo
etiam integi romanos ꝑculsos pauore rata. si¬
mul oportuniores qͦ id intentitum maxime
oꝑieẽnt. truci clamore agg̃ditur. Abromanis
nec opꝰ int̾missum triarii erant. qui muniebãt.¬
⁊ abhastatis principibq qui ꝓmunitorib
intenti armatiq stetert̃: prelium initum. p̃t̃
uirtutẽ locus qͦ suꝑior adiuuit. ut pila oĩa
hasteq non tanquam exequo missauana qd
plerumq fit cadent. s omnia librata pond̾ibꝰ
figentur. oneratiq telis galli. quib aut corꝑa
transfixa aut pregrauata inherentib gere-¬
bant scuta. concursupenȩ ĩ adũsum subissẽt.
pͥmo incerti restit̾e. dem cum ip̃a cunctatio
⁊ his aĩos minuiss. ⁊ auxiss hosti: inpulsi retͦ
ruere alii suꝑ alios stragemq int̾ se cede ip̃a
fediorem dare. Adeo precipiti turba obstricti
plures qͣm ftironecati.ssec cumaeita roma¬

Expanded text:
ti agmen uidit et cum loci altitudine tum uallo ti agmen uidit et cum loci altitudine tum uallo etiam tegi Romanos, perculsos pauore rata, simul opportuniores quod intenti tum maxime operi essent, truci clamore adgreditur. ab Romanis nec opus intermissum— triarii erant, qui muniebant—et ab hastatis principibusque, qui pro munitoribus intenti armatique steterunt, proelium initum. praeter uirtutem locus quoque superior adiuuit, ut pila omnia hastaeque non tamquam ex aequo missa uana, quod plerumque fit, caderent sed omnia librata ponderibus figerentur; oneratique telis Galli, quibus aut corpora transfixa aut praegrauata inhaerentibus gerebant scuta, cum cursu paene in aduersum subissent, primo incerti restitere; dein, cum ipsa cunctatio et his animos minuisset et auxisset hosti, impulsi retro ruere alii super alios stragemque inter se caede ipsa foediorem dare; adeo praecipiti turba obtriti plures quam ferro necati. necdum certa Roma
Abbreviated transcription (Latin):
fecit Namcimingentemgallorum ȩx̃itũ in
agro latino castra posuisse nuntiatumẽẽt. sci-¬
pione grauimorbo implicito. gallicum bellũ
popilio extra ordinem datum. Is impigre ex̃ci-¬
tu scͥpto. cum omnĩs exͣ portam capenam ad mar-¬
tis edem conuenire armatos iuniores iussiss. sig¬
naq eodem q̃stores exerario deferre. quatuor
expletis legionib quod suꝑfuit militum : p. ua¬
lerio. publicole pretori tradidit. auctor patrib
scribendi alt̾iꝰ erercitus quod adincertos belli
euentꝰ subsidiumrei .p. eẽt. Ipse iam satis oĩb
instructis comꝑatisq ad hostem ꝑgit. Cuiꝰ ut
prius nosceret uires quamꝑiculo ultimo temp-¬
taret intumulo quem ꝓximum castris galloꝵ
caꝑe potuit. uallum ducẽ cepit. Gens ferox ⁊ in-¬
genii auidi adpugnam cum ꝓcul uisis roma-¬
norum signis ut extimplo prelium initura ex¬
plicuiss aciem. postqͣm neq in equum dimit¬

Expanded text:
fecit; nam cum ingentem Gallorum exercitum in fecit; nam cum ingentem Gallorum exercitum in agro Latino castra posuisse nuntiatum esset, Scipione graui morbo implicito Gallicum bellum Popilio extra ordinem datum. is impigre exercitu scripto, cum omnes extra portam Capenam ad Martis aedem conuenire armatos iuniores iussisset signaque eodem quaestores ex aerario deferre, quattuor expletis legionibus, quod superfuit militum P. Ualerio Publicolae praetori tradidit, auctor patribus scribendi alterius exercitus, quod ad incertos belli euentus subsidium rei publicae esset. ipse iam satis omnibus instructis comparatisque ad hostem pergit; cuius ut prius nosceret uires quam periculo ultimo temptaret, in tumulo, quem proximum castris Gallorum capere potuit, uallum ducere coepit. gens ferox et ingenii auidi ad pugnam cum procul uisis Romanorum signis ut extemplo proelium initura explicuisset aciem, postquam neque in aequum demit
Abbreviated transcription (Latin):
dictator de plebe fuerat. concordiam ordinum
turbauit. quod iudebatur quidem tempore
alieno fecisse. quia ambo tum forte patricii
coñs. erant. quirationem eius sehabituros ne-¬
gabant. S & ipse constantiam ĩ ĩceptum ob-¬
sularib comitiis amissum aduiuerunt. Et̃
cum ip̃iꝰ uiri maiestas nulliꝰ honoris fastigi¬
um ñ equabat. tumꝑ eund̃ qui ad dictat᷑am
aꝑuiss uiam. censuram qͦ in partem uocari
plebesuolebat. Nec uariatum comitiis ẽ. qͥn
cum manlio neuio censor martiꝰ crearetur.
dictatorem qͦ hic annꝰ habuit. marc̃ fabiũ
nullo t̾rore belli. s ne licinia lex conuitiiscon-¬
sularib obseruaretur. mag̃. equitum dicta¬
tori additꝰ .& seruilius. nec tñ dictatura poten¬
tiorẽ eum consensu patr̃ consularib comitiis
fecit. qͣm censoris fuerat. Marcus popiliꝰ le¬
nas a plebe coñs. apatrib .l. cornelius. scipio.
datus. fortuna qͦ mllustriorem plebeiũ coñs.¬

Expanded text:
dictator de plebe fuerat, concordiam ordinum dictator de plebe fuerat, concordiam ordinum turbauit; quod uidebatur quidem tempore alieno fecisse, quia ambo tum forte patricii consules erant, qui rationem eius se habituros negabant; sed et ipse constantia inceptum obius consularibus comitiis amissum adiuuerunt, et cum ipsius uiri maiestas nullius honoris fastigium non aequabat, tum per eundem, qui ad dictaturam aperuisset uiam, censuram quoque in partem uocari plebes uolebat. nec uariatum comitiis est, quin cum Manlio †Naeuio censor† Marcius crearetur. dictatorem quoque hic annus habuit M. Fabium , nullo terrore belli sed ne Licinia lex comitiis consularibus obseruaretur. magister equitum dictatori additus Q. Seruilius . nec tamen dictatura potentiorem eum consensum patrum consularibus comitiis fecit quam censoriis fuerat: M. Popilius Laenas a plebe consul, a patribus L. Cornelius Scipio datus. fortuna quoque inlustriorem plebeium cons
Abbreviated transcription (Latin):
tricii coñs. crearentur. rem ad int̾regnum ꝑdux̃.
Duo int̾reges .c. sulpitiꝰ . im. fabiꝰ int̾positi ob¬
tinuere quod dictator frustra tetend̾at. mitio-¬
reiam plebe ob recens m̃itum leuati aeris
aliem. ut ambo patricii consules crearent᷑.¬
Creatipse.c. sulpiciꝰ peticus. quiprior int̾reg¬
no abit. ⁊.t. quintiꝰ poenꝰ. Quidam cesonem alii
fecti falistum quintiꝰ sulpitiꝰ tarquiniense nusꝙͣ
acie congressohoste.: cum agris magis qͣm cum
hominib urendo ppłandoq gesserunt bella
suiꝰ lente uelut tabis senio uicta utͦq ꝑtinatia
natu indutias pet̾ent. In quadraginta annoᷤᷤ
impecrauert̃. Itaposita duorum belloꝵ que
ĩminebant cura dum aliqua ab armis quieᷤ
eẽt. qr solunio aeris alieni multarũ rer̃ mutaue¬
rat dominos. censum agi placuit. seterũ cũ
censorib creandis cõmitia indicta ẽẽnt. ꝓfessꝰ
censuram sepete .c. martius rutiliꝰ quiprimus

Expanded text:
tricii consules crearentur, rem ad interregnum perduxit. tricii consules crearentur, rem ad interregnum perduxit. duo interreges, C. Sulpicius et M. Fabius , interpositi obtinuere quod dictator frustra tetenderat, mitiore iam plebe ob recens meritum leuati aeris alieni, ut ambo patricii consules crearenipse C. Sulpicius Peticus , qui prior interregno abiit, et T. Quinctius Poenus ; quidam Caesonem, aliifecti, Faliscum Quinctius, Sulpicius Tarquiniense, nusquam acie congresso hoste cum agris magis quam cum hominibus urendo populandoque gesserunt bella; cuius lentae uelut tabis senio uicta utriusque pertinatu indutias peterent. in quadraginta annos impetrauerunt. ita posita duorum bellorum quae imminebant cura, dum aliqua ab armis quies esset, quia solutio aeris alieni multarum rerum mutauerat dominos, censum agi placuit. ceterum cum censoribus creandis indicta comitia essent, professus censuram se petere C. Marcius Rutulus , qui primus
Abbreviated transcription (Latin):
solutionem alienieris in publicam curam uer-¬
terunt. quinq uiris creatis. quos mensarios
ab dispensatione pecuniȩ appellarunt. Meriti
equitate curaq sũpta. ut ꝑ oĩum annaliũ mo-¬
nim̃ta celebres nominib eẽnt. fuere autẽ .c.
tu. ⁊ plerumq partiutͥq semꝑ certe altigra¬
uem cum alia mod̾atione tum impendio
magis publico qͣm iactura sustinuert̃. Carda
enim nomina ⁊ impeditiora mertia debitoꝵ
qmͣ facultatib aut aerarium m̃sis cumere ĩ
foro positis dissoluit. ut ppło priꝰ caueretur.
aut estimatio equis rer̃ pretiis liberauit. ut
ñ mͦ sine iniuria. s etiam sine querimoniis
partisut᷑q echausta uis ingens aeris alieni
sit. Terrorinde uanus belli etrusci cum conu-¬
rasse .xii. popłos fama ẽẽt. dictatorem dici coe-¬
git. Dictus in castris eo enim ad coñs. missus
emiluis. ceterum foris tranquilla omnia fuere.
Temptatum domiꝑ dictatorem ut ambo pa-¬

Expanded text:
solutionem alieni aeris in publicam curam uersolutionem alieni aeris in publicam curam uerterunt quinqueuiris creatis quos mensarios ab dispensatione pecuniae appellarunt. meriti aequitate curaque sunt, ut per omnium annalium monumenta celebres nominibus essent; fuere autem C. tu et plerumque parti utrique, semper certe alteri grauem cum alia moderatione tum impendio magis publico quam iactura sustinuerunt. tarda enim nomina et impeditiora inertia debitorum quam facultatibus aut aerarium mensis cum aere in foro positis dissoluit, ut populo prius caueretur, aut aestimatio aequis rerum pretiis liberauit, ut non modo sine iniuria sed etiam sine querimoniis partis utriusque exhausta uis ingens aeris alieni sit. terror inde uanus belli Etrusci, cum coniurasse duodecim populos fama esset, dictatorem dici coegit. dictus in castris —eo enim ad consules missuemilius . ceterum foris tranquilla omnia fuere: temptatum domi per dictatorem, ut ambo pa
Abbreviated transcription (Latin):
tremo anno comitia consularia certam̃ pa¬
trum acplebis diremit. Tribunis negantib
passuros comitia hab̃i. ni sccd̃m liciniam le-¬
gem hab̾entur. Dictatore obstinato tollere
potius totũ ere .p. consulatũ qmͣ ꝓmiscuũ pa¬
trib ac plebi fac̾e̾. Platandis gͥ comitiis cum
dictator magistratu abiss. res ad int̾regnũ
rediit. Infestamiñ patrib plebem int̾ reges
cum accepissent: ad undecimũ int̾regem se¬
ditionib certatũ ẽ. legis liciniȩ patrociniũ
tribuni iactabant. ꝓpior dolor plebi fenors
ingrauescentis erat. cureꝙ prinate ĩcertamini¬
b publicis erumpebant. Quar̃ tedio patres . a.¬
.l. cornelium. scipionem. int̾regem concordiȩ
cã obseruare legem licunam comitiis consula-¬
rib iussere. P. ualerio. publicole datus e plebe
couega .c. martiꝰ rutiliꝰ. Inclinatis semel ĩ con¬
cordiam animis noui coñs. fenebrem qͦ rem
que destinere maĩos uidebat᷑ leuare ad gressi.

Expanded text:
tremo anno comitia consularia certamen patremo anno comitia consularia certamen patrum ac plebis diremit, tribunis negantibus passuros comitia haberi ni secundum Liciniam legem haberentur, dictatore obstinato tollere potius totum e re publica consulatum quam promiscuum patribus ac plebi facere. prolatandis igitur comitiis cum dictator magistratu abisset, res ad interregnum rediit. infestam inde patribus plebem interreges cum accepissent, ad undecimum interregem seditionibus certatum est. legis Liciniae patrocinium tribuni iactabant: propior dolor plebi fenoris ingrauescentis erat curaeque priuatae in certaminibus publicis erumpebant. quorum taedio patres L. Cornelium Scipionem interregem concordiae causa obseruare legem Liciniam comitiis consularibus iussere. P. Ualerio Publicolae datus e plebe collega C. Marcius Rutulus . inclinatis semel in concordiam animis noui consules fenebrem quoque rem, quae distinere una animos uidebatur, leuare adgressi
Abbreviated transcription (Latin):
hostem: cuiꝰ afflicti amicitiam cepissent. nec
appellarent consilium q̃ uisac necessitas appel¬
landa eẽt transeuntis agmine infesto ꝑ agrũ
suum tarquinienses cum pret̃ uiam nich pe¬
tissent. traxisse quosdam agrestium ppłatio-¬
nis eiꝰ que sibi crimini detur. comites eos seu
dedi placeat dedere sẽparatos ẽẽ. seu supplitio
croꝵ intactum. inuiolatumq crimine belli
hospitio uestalium cultisq diis darent. Mo¬
uit ppłm non tam causa presensqm uetꝰ meri-¬
tum. ut maleficii qmͣ beneficii potiꝰ inmemo-¬
res eẽnt. Itaq pax ppło ceriti data. indutiãq
incentum annos factas. in .s.c. referri placuit.
Infaliscos eodem noxios crimine uis bellicon¬
uersa ẽ. S hostes nusqm inuenti. Cumppłãti-¬
one ꝑagrati fines eẽnt. ab oppugnatione ur¬
bium temꝑatum. legionibq romam reduc-¬
tis religuñ anni muris turribq reficiendis
consumptũ. Et edis appollinis dedicata ẽ. Ex¬

Expanded text:
hostem, cuius adflicti amicitiam cepissent? ne hostem, cuius adflicti amicitiam cepissent? ne appellarent consilium, quae uis ac necessitas appellanda esset. transeuntes agmine infesto per agrum suum Tarquinienses, cum praeter uiam nihil petissent, traxisse quosdam agrestium populationis eius, quae sibi crimini detur, comites. eos seu dedi placeat, dedere se paratos esse, seu supplicio crorum, intactum inuiolatumque crimine belli hospitio Uestalium cultisque dis darent. mouit populum non tam causa praesens quam uetus meritum, ut maleficii quam beneficii potius immemores essent. itaque pax populo Caeriti data indutiasque in centum annos factas in senatus consultum referri placuit. in Faliscos eodem noxios crimine uis belli conuersa est; sed hostes nusquam inuenti. cum populatione peragrati fines essent, ab oppugnatione urbium temperatum; legionibusque Romam reductis reliquum anni muris turribusque reficiendis consumptum et aedis Apollinis dedicata est. ex
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum cerites tanqͣm in u̾bis hostium uiᷤ ma¬
ior adbellum significandũ qmͣ in suis factis
quiꝑppłationem romanos lacessi erant. ẽẽt:
uerus belli terror iuasit ⁊ qͣm non suarũ ui¬
rium ea dimicatio ẽet cernebant. penitebatq
ppłationis. i tarquinienses execrabantur defec-¬
tionis auctores. nec arma aut bellum qͥsqͣm pa-¬
rare. s ꝓse qͥsq legatoᷤmiiti iubebat adpet̾ndã
errorisueniam. Legati senatum cum adissent.
ab senatureiecti adppłm deos rogauerunt. qͦꝵ
sacra bello gallico acceptarite ꝓcurassent. ut
romanos florentes ea sui misccł̾ia caꝑet. que se
delubra ueste hospitium flaminum uestialiũ¬
q ab se caste ac religiose cultuminuocabant.
Eãne mĩtos crederet quisqͣm hostes repente sine
cã factos aut si quid hostiliter fecissent. consi¬
lio id magis qm furore lapsos fecisse. ut sua
natna benefitua lorata psetimapuid tamgra¬

Expanded text:
primum Caerites, tamquam in uerbis hostium uis maprimum Caerites, tamquam in uerbis hostium uis maior ad bellum significandum quam in suis factis, qui per populationem Romanos lacessierant, esset, uerus belli terror inuasit, et quam non suarum uirium ea dimicatio esset cernebant; paenitebatque populationis et Tarquinienses exsecrabantur defectionis auctores; nec arma aut bellum quisquam apparare sed pro se quisque legatos mitti iubebat ad petendam erroris ueniam. legati senatum cum adissent, ab senatu reiecti ad populum deos rogauerunt, quorum sacra bello Gallico accepta rite procurassent, ut Romanos florentes ea sui misericordia caperet quae se delubra Uestae hospitium flaminum Uestaliumque ab se caste ac religiose cultum inuocabant: eane meritos crederet quisquam hostes repente sine causa factos? aut, si quid hostiliter fecissent, consilio id magis quam furore lapsos fecisse, ut sua etera beneficia, locata praesertim apud tam gra
Abbreviated transcription (Latin):
iunctũ. fama ferebat. Legati latini aduolscoᷤᷤ
conitere nuntiante ercitum conscͥptum ar¬
matumq iam suis finib imminere. iñppl̃a-¬
bundos mn agrum romanum uenturoseẽ. Cen-¬
suit gͥ senatus neutram negligendam rem eẽ.
utͦq legiones scͥbi consulesq sortiri ꝓuintias ius¬
sit. Inclinaiit dem̃ pars maior curȩ in etruscũ
bellum postqͣm litteris sulpitii coñs. cuitarqui¬
mi ꝓuintia eueñat cognitum ẽ. deppłatũ agrũ
curaromanas salinas predeq partem ĩceritũ
fines auectam:⁊ haud dubie iuuentutem eiꝰpo-¬
puliint̃ predatores fuisse. Itaq ualerium cõs.
uolscis oppositum castraq ad finem tusculañ
habentem reuocatum iñ senatꝰ dictatorem di-¬
cere iussit. .t. manlium . l. f. dix̃. Is cum sibi
magistrum equitum. a. corneliũ cossum dixis¬
s. consulari exercitu contentꝰ ex auctoritate pa¬
trum acppłĩ iussu ceritib bellum indixit. Tũ

Expanded text:
iunctum fama ferebat, legati Latini ad Uolscos iunctum fama ferebat, legati Latini ad Uolscos conuertere, nuntiantes exercitum conscriptum armatumque iam suis finibus imminere; inde populabundos in agrum Romanum uenturos esse. censuit igitur senatus neutram neglegendam rem esse; utroque legiones scribi consulesque sortiri prouincias iussit. inclinauit deinde pars maior curae in Etruscum bellum, postquam litteris Sulpici consulis, cui Tarquinii prouincia euenerat, cognitum est depopulatum agrum circa Romanas salinas praedaeque partem in Caeritum fines auectam et haud dubie iuuentutem eius populi inter praedatores fuisse. itaque Ualerium consulem, Uolscis oppositum castraque ad finem Tusculanum habentem, reuocatum inde senatus dictatorem dicere iussit. T. Manlium L. filium dixit. is cum sibi magistrum equitum A. Cornelium Cossum dixisset, consulari exercitu contentus ex auctoritate patrum ac populi iussu Caeritibus bellum indixit. tum
Abbreviated transcription (Latin):
be seuitum: multis mortalib macie cesisex ĩgen-
quisq qui romam mitt̾entur. Uulgus aliud
trucidatum. Nec popłs meos qui missi romã
erant mitior fuit. Medio inforo om̃s uirgis cesi
ac securi ꝑcussi. Id ꝓ immolatis inforo tarquini¬
ensium romanis pene hostib redditũ. Res bel¬
lo benegeste ut samnites qͦ amicitiam peterent
effecerunt. legatis eoꝵ comit̾ absenatu respon-¬
sum federe in societatem accepti. Non eadẽ do-¬
mique militiȩ fortuna erat plebi romane. Nã
⁊ siunciario fenore facto leuata usura erat.sor¬
te ip̃a obruebantur inopes. nexumq inibant.
Cõnec patricios amboᷤ cõs. neq comitioꝵ cu-¬
ram publicaue studia p̃ priuatis in commodis.
plebsad animum admittebat. Consulatꝰ ut̾q
apud patriciosmanet. Coñs. creati .s. sulpitius
peticꝰ quartom . in. ualerius publicola it̾m. In
bellum etruscum intentam ciuitatem qr ceritẽ

Expanded text:
be saeuitum; multis mortalibus in acie caesis ex ingentibe saeuitum; multis mortalibus in acie caesis ex ingentiquisque, qui Romam mitterentur; uolgus aliud trucidatum. nec populus in eos qui missi Romam erant mitior fuit: medio in foro omnes uirgis caesi ac securi percussi. id pro immolatis in foro Tarquiniensium Romanis poenae hostibus redditum. res bello bene gestae ut Samnites quoque amicitiam peterent effecerunt. legatis eorum comiter ab senatu responsum; foedere in societatem accepti. non eadem domi quae militiae fortuna erat plebi Romanae. nam etsi unciario fenore facto leuata usura erat, sorte ipsa obruebantur inopes nexumque inibant; eo nec patricios ambo consules neque comitiorum curam publicaue studia prae priuatis incommodis plebs ad animum admittebat. consulatus uterque apud patricios manet; consules creati C. Sulpicius Peticus quartum M. Ualerius Publicola iterum. in bellum Etruscum intentam ciuitatem, quia Caeri
Abbreviated transcription (Latin):
turbar̃. S int̾ concitatos ꝑ se om̃s uix ducẽ emi¬
nent. Aliquotiens frustra in campũ descensũ
cum eẽt. multiq ꝑ seditiones acti comitiales
dies. postremo uicta ꝑseũantia coñs. pleb̃ eo
dolore rupit ait tribunos auctum ee de lib̃ta¬
te uociferantes relinquendumq non campum
iam solum. setiamurbem captam atq opp̃ssam
regno patritiorum mesta plebs sequeretur. Cõs.
relicti a parte ppłĩꝑ infrequentiam comitia n-¬
chilo segniꝰ perficiunt. sreaticoñs. ambo patͥcii¬
.in. fabius ambustus. iii.t. quintiꝰ. Inquib dam
annalib pro.t. quintio. in. põpilium cõs. inue¬
mo. Duobella eo anno ꝓsꝑe gesta cum tiburtibꝰ¬
q ad deditionem pugnatum. sassula ex his
urbs capta. seteraq oppida eandem fortunam
habuissent. niuniu̾sagens positis armis infidẽ
cõs. ueniss. Triumphatum de tyburtib. Alio¬
quin mitis uictoria fuit. In tarquinienses acer-¬

Expanded text:
turbarum, sed inter concitatos per se omnes uix duces emiturbarum, sed inter concitatos per se omnes uix duces eminent. aliquotiens frustra in campum descensum cum esset multique per seditiones acti comitiales dies, postremo uicit perseuerantia consulum: plebis eo dolor erupit, ut tribunos actum esse de libertate uociferantes relinquendumque non campum iam solum sed etiam urbem captam atque oppressam regno patriciorum maesta plebs sequeretur. consules relicti a parte populi per infrequentiam comitia nihilo segnius perficiunt. creati consules ambo patricii, M. Fabius Ambustus tertium T. Quinctius . in quibusdam annalibus pro T. Quinctio M. Popilium consulem inuenio. duo bella eo anno prospere gesta: cum Tarsque ad deditionem pugnatum. Sassula ex his urbs capta; ceteraque oppida eandem fortunam habuissent, ni uniuersa gens positis armis in fidem consulis uenisset. triumphatum de Tiburtibus; alioquin mitis uictoria fuit. in Tarquinienses acer
Abbreviated transcription (Latin):
seuꝑidem tempꝰ tarquinensiũ qͦ sunt uastati
agri absulpitio cons. quo ualerius adũsus ti¬
burtes legiones duxit. Domimaiꝰ certam̃ coñs.
cũ plebe ac tribunis erat. fideuam sue ñ solum
uirtutis ducebant ẽẽ. ut accepissent duo patͥcii
consulatum. Ita ambob patricis mandare qͥn
haud aut toto cedendum ẽẽt. siplebeiꝰ iam ma¬
gistratus consulatꝰ fiat. aut totum possidendũ
qmͣ possessionem integram a patrib accepissẽt.
plebes contra fremit. quid se uiu̾e. quid in par-¬
te ciuium censeri. si quod duoꝵ hominum uir¬
tute .l. sextii ac .s. licinii partum sit. id obtiñe
uniũsi nonpossint. Uł leges uel decemiuros. ł
si quod tristiꝰ sit imꝑii nom̃ patiendum eẽ. potiꝰ
qͣm ambospatritios cõs. uideant. nec inuicem
pareatur atq imꝑetur. s pars alt̾a in et̃no ĩꝑio
locataplebem nusqͣm alio natam qͣm ad ser-¬
uiendum putet. Non desunt tribun auctores

Expanded text:
seu per idem tempus Tarquiniensium quoque sunt uastati seu per idem tempus Tarquiniensium quoque sunt uastati agri ab Sulpicio consule, quo Ualerius aduersus Tiburtes legiones duxit. domi maius certamen consulibus cum plebe ac tribunis erat. fidei iam suae non solum uirtutis ducebant esse, ut accepissent duo patricii consulatum, ita ambobus patriciis mandare: quin aut toto cedendum esse, si plebeius iam magistratus consulatus fiat, aut totum possidendum quam possessionem integram a patribus accepissent. plebes contra fremit: quid se uiuere, quid in parte ciuium censeri, si, quod duorum hominum uirtute, L. Sexti ac C. Licini , partum sit, id obtinere uniuersi non possint? uel reges uel decemuiros uel si quod tristius sit imperii nomen patiendum esse potius quam ambos patricios consules uideant nec in uicem pareatur atque imperetur sed pars altera in aeterno imperio locata plebem nusquam alio natam quam ad seruiendum putet. non desunt tribuni auctores
Abbreviated transcription (Latin):
res ad int̾regnum redit. Int̾reges deinceps
quintus seruilius a hala .m. fabius. cñ. man¬
lius .s. fabis .s. sulpiciꝰ .l. emiliꝰ.q. seruiliꝰ. m.
fabuꝰ. ambustus. Inscdo int̾regno oeta contẽ-¬
tio ẽ. qͦd duo patricii coñs. creabant᷑ int̾ce¬
dentib q tribunis int̾rex fabiꝰ aiebat in .xii.
iussiss: id ius ratumq eẽt. iussum ppłi ⁊ suffra¬
giaẽẽ. Cum int̃cedendo tribuni nicħ aliud ꝗͣ ut
differrent comitia ualuissent. duo patricii cõs.
creati sunt.G. sulpitiꝰ. pͦeticꝰ .iii.m. ualeriꝰ publi¬
anno qͣm urbs romana conditaerat. quintõ tͥcesi
moꝗͣ agalli recepta erat ablato post nogũ annũ
aplebe consulatu patricii. cõs. ambo ex int̾regno
mag̃ iniere .s. sulpitiꝰ peticꝰ. iii.m. ualeriꝰ publi¬
cola. eaepulum eo anno ex tiburtib haud me¬
morando certamine captum. siue duoꝵ coñs.
auspitio. bellum ibi gestum ẽ. ut scͥpsere quidã

Expanded text:
res ad interregnum redit. interreges deinceps res ad interregnum redit. interreges deinceps Q. Seruilius Ahala M. Fabius Cn. Manlius C. Fabius C. Sulpicius L. Aemilius Q. Seruilius M. Fabius Ambustus . in secundo interregno orta contentio est, quod duo patricii consules creabantur, intercedentibusque tribunis interrex Fabius aiebat in duodecim iussisset, id ius ratumque esset; iussum populi et suffragia esse. cum intercedendo tribuni nihil aliud quam ut differrent comitia ualuissent, duo patricii consules creati sunt, C. Sulpicius Peticus tertium M. Ualerius Publianno quam urbs Romana condita erat, quinto tricesimo quam a Gallis reciperata, ablato post undecimum annum a plebe consulatu patricii consules ambo ex interregno magistratum iniere, C. Sulpicius Peticus tertium M. Ualerius Publicola . Empulum eo anno ex Tiburtibus haud memorando certamine captum, siue duorum consulum auspicio bellum ibi gestum est, ut scripsere quidam,
Abbreviated transcription (Latin):
omne nom̃ etruscum:⁊ tarquiniensib falis¬
ciq ducibꝰ ad salma̾ ꝑueniũt. Adũsus eum t̾ro¬
rem dictator .c. marciꝰ. uͣtiliꝰ primꝰ deplebe
dictus: mag̃. equitum itẽ de plebe .c. plautiũ
dixit. Id uero patrib indignum uideri etiã
dictaturam iam in ꝓmisco eẽ. omniq ope ĩ¬
pediebant ne quid dictatori ad id bellum de-¬
cerneretur: parareturue. Eo ꝓmptiꝰ cuncta
ferente dictatore ppłs iussit. Profectus ab ur-¬
be utraq parte tẏb̃is ratib exercitu quocũq
fama hostium ducebat traiecto: multos popy-¬
latores agrorum uagos palantes opp̃ssit. Castͣ
qͦ nec oppinato aggressus cepit. ⁊ .uiii. milia
hostium captis ceterisaut cesis. aut exagro
romano fugatis sine auctoritate patrũppl̃i
iussu triumphauit. quia nec ꝑdictatorẽ ple¬
beiũ nec ꝑ consulẽ comitia consularia haberi
uolebant. ⁊ alt̾ cõs. fabuis bello retinebant᷑.

Expanded text:
omne nomen Etruscum et Tarquiniensibus Falisomne nomen Etruscum et Tarquiniensibus Faliscisque ducibus ad Salinas perueniunt. aduersus eum terrorem dictator C. Marcius Rutulus primus de plebe dictus magistrum equitum item de plebe C. Plautium dixit. id uero patribus indignum uideri etiam dictaturam iam in promiscuo esse; omnique ope impediebant ne quid dictatori ad id bellum decerneretur parareturue. eo promptius cuncta ferente dictatore populus iussit. profectus ab urbe utraque parte Tiberis, ratibus exercitu, quocumque fama hostium ducebat, traiecto multos populatores agrorum uagos palantes oppressit; castra quoque necopinato adgressus cepit et octo milibus hostium captis, ceteris aut caesis aut ex agro Romano fugatis sine auctoritate patrum populi iussu triumphauit. quia nec per dictatorem plebeium nec per consulem comitia consularia haberi uolebant et alter consul Fabius bello retinebatur,