comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om hrditate patris Marẽ:¬
mnecessariꝯ hrs se. ibstincat. qr̃¬
dicio cohrdi sine suo suue ex¬
neo defertur ut aut cotam as¬
noscat aut atoto recedat eti¬
are nisi deferatur oodicio et al¬
tio ꝑte seabstine se cditores
tebent ut en accicens el quico¬
uenitur dencur.Lp̃ .l.
decessiss de inde alt̾ se abstim
eade cõdicicio deferẽdae prdi
en que et ip̃i. ꝙ et marcella¬

Expanded text:
m hereditate patris necessarius heres se abstineat, condicio coheredi siue suo siue extraneo defertur, ut aut totam adgnoscat aut a toto recedat, et irari, nisi deferatur condicio, et alterius parte abstinere se creditores debent, ut eius actiones ei qui conuenitur dentur. 56 Ulpidecessisset, deinde alter se abstinet, eadem condicio deferenda est heredi eius quae et ipsi, quod Marcell
Abbreviated transcription (Latin):
nusquisq ꝙ spopondit suo
ad reddendas oꝑas patro¬
no ꝓculꝰ ait. s qui dies in¬
t̾ea cesẜint dum romã uen
patrono ꝑire.dum modo
patroꝰtanqͣm uir bonꝰ ac
diligens pr fa. rome mora¬
retur uł in ꝓuiciam ꝓficĩ

Expanded text:
nusquisque, quod spopondit, suo ad reddendas operas Proculus ait: sed qui dies interea cesserint, dum Romam uenit, patrono perire, dummodo patronus tamquam uir bonus et diligens pater familias Romae moraretur uel in proui
Abbreviated transcription (Latin):
multis mou̾e nos nõ pot̾ cũ
utiq ꝓfructun modo p̃ciũ
neq distrabere n obligare
ltoris nõ uidere distrabere. si

Expanded text:
movere nos non potest, cum utique pro fructuum modo pretium neque distrahere neque obligare aetoris non iure distrahere: si
Abbreviated transcription (Latin):
natus pater post mortem suã
ħ̾ quoq ut nec iura seꝑulcroꝵ
lic filius hãt. ¶ Si filius su¬
us hr̃s ẽẽ desit meiusdem ꝑtem
succedunt omnes nepotes nep¬
tesq ex eonati. qui sunt in po

Expanded text:
natus pater post mortem suam, hoc quo, ut nec iura sepulchrorum hic filius habeat. Si filius suus heres esse desiit, in eiusdem partem succedunt omnes nepotes neptesque ex eo nati qui in po
Abbreviated transcription (Latin):
midiam duo nepotes ut qͣ¬
drantes ferant. Sed et si sit
preterea alius filius euen¬
et.ut filius hat dimidiam
ꝑtem hr̃ditatis ex quo nepo¬
tes non sunt. alius semissez¬
hrditatis cum filius suis ita
ut quadrantem hr̃ditatis ip¬
se ferat quadrans in liberos
eius diuidatur. S et si am¬
uo fiuii em ancipati sunt et h.¬
beant singuli ne potes eueui¬
et. ut suiguli in singulos
semisses cum nepotibus su¬
is diuidant. ita ut ip̃i qui¬
dei quadrantes ferant ne¬
potes aũt residuos q̃dran¬
tes. Et si alter duos filios
alter tres hãt. quadrans
uus int̾ duos alius init̾

Expanded text:
midiam duo nepotes, ut quadrantes ferant. sed si sit praeterea alius filius, eueniet, ut filius habeat dimidiam partem hereditatis, ex quo nepotes non sunt, alius filius semissem cum filiis suis ita, ut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadrans inter liberos eius diuidatur. sed si ambo filii sint emancipati et habeant singuli nepotes, eueniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis diuidant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos filios, alter tres habeant, quadrans unus inter duos, alius int
Abbreviated transcription (Latin):
pid ergo suta legau̾it. hoc ã¬
pli filio meo nõclubie uolũ¬
tatis quidem questio erit. S
nõ absimił est prioris cas cu¬
ca filu ꝓuidentia nisi eiudẽs
uoluntas cõtraria patris ꝓ¬
retiu. plane si plimb filus ĩ¬
stitutis int̾cos u̾bis legator
bona diẜit uoluntatis rr̃c
legator accio denegabitur ci
qui nõ agnou̾it hrditatom.
e situm est si filius. fa.uł.
qui fiuum habeba ͭ ħrs instit¬
utꝰ fuiss cu ẽẽt utͥq in potes¬
filio patri legari cõsequẽs est
ut uł fr̃i ip̃i uł fiuio uł etia:
Euo pr̃is sui legetur. p̾sẽti
quide dic data lib̾tate ẜuo
legan uł piur uł sub ꝯdicio¬
ne pot̾it. cum u̾o lib̾tas sub

Expanded text:
id ergo si ita legauerit 'hoc amplius filio meo'? non dubie uoluntatis quidem quaestio erit, sed non absimilis est prioris casus circa filii prouidentiam, nisi euidens uoluntas contraria patris probetur.Plane si pluribus filiis institutis ‹inter eos uerbis legatorum bona diuiserit, uoluntatis› ratione legatorum actio denegabitur ei, qui non agnouerit hereditatem.itum est, si filius familias, qui filium habebat, heres institutus fuisset, cum esset uterque in potescum possit a filio patri legari, consequens est, ut uel fratri ipsius uel filio uel etiam seruo patris sui legetur.Praesenti quidem die data libertate seruo legari uel pure uel sub condicione poterit: cum uero libertas sub
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sica ꝯdicio lib̾tatis fu̾it
ut patre famił. statim mortu¬
o possit ante adita hrditatẽ
existere ꝯdicio. ueluti stichus.
si .x. ticio ded̾it uł capitoliur
ascendit libesto utile legatũ

Expanded text:
condicio libertatis fuerit, ut patre familias statim mortuo possit ante aditam hereditatem exsistere condicio, ueluti: 'Stichus si decem Titio dederit' uel 'Capitolium ascenderit', 'liber esto', utile legatu
Abbreviated transcription (Latin):
.I.An ersinthiostumcas
sugulas ⁊ pasliolas semy¬
lis relicte ex bis dumitarat
eligiposse. quod si non ẽet.
las et ex cinthesi prestaturũ
uel ueram extimationem
errum.seia cestamento ita
cnt. si michi ꝑconclicio¬
nem humanam contingit
ip̃a facam. sin autem abhr¬
dibus meis fieriuolo inbo¬
statui subscripcione nomĩs
mei. Quesitum ẽ cum mn eo
templo nomimis aurea aũ
argentea tantum sint dom
Prtes seientrum ex argento
anerauro sigmm ponere
compellendi sint meremin
legatus ẽẽt ei tantum mõ
os his tradita utendi ensa
neori auiro fuissent. aliter
enm int̾pretantibus sum¬
man forecaptionem. siuaᷤ¬
culanus ait fab. argentari
uxonitalegasset. Anmnita
legatum eẽt argentumq
midomo meierit cum mo¬
riar.offiliris necqd̾ de posi¬
tum ẽasenec qd̾ comoda¬
tum reliquisset argentu
legatum uideri .R. item cas¬
sellius de comodato la beo
quod depositum eẽt ita de¬
uen si presencus custodie

Expanded text:
an ex synthesi tunicas singulas et palliola Semplis relictae, ex his dumtaxat eligi posse: quod si non est, la set ex synthesi praestaturum vel veram aestimationeearum.Seia testamento ita cauit: 'si mihi per condicionem humanam contigerit, ipsa faciam: sin autem, ab heredibus meis fieri uolo: iubstatui subscriptione nominis mei'. quaesitum est: cum in eo templo non nisi aut aerea aut argentea tantum sint dona, heredes Seiae utrum ex argento an ex auro signum ponere compellendi sunt an aereulegatus esset, ea tantummodo ex his tradita utendi causa uxori uiro fuissent: aliter enim interpretantibus summam fore captionem, si uascularius aut faber argentarius uxori ita legasset.Cum ita legatum esset: "argentum, quod domo mea erit cum moriar", Ofilius nec quod depositum a se nec quod commodatum reliquisset argentum legatum videri respondit. idem Cascellius de commodato. Labeo, quod depositum esset, ita deberi, si praesentis custodiae
Abbreviated transcription (Latin):
si ẽet depositum quia illa
u̇ba quod domo merenint
sic actipi debere q̃ eẽsolebat
et hoc probo. at eius ẜunm
fendisse. scribit .ciargen¬
tum qd̾ intusculanofim

Expanded text:
situm esset, quia illa verba "quod domo mea erit" sic accipi debere "esse solebat": et hoc probo. Ateius Servium respondisse scribit, cui argentum, quod in Tusculano
Abbreviated transcription (Latin):
S⁊ tutor aliquo uinculo necei¬
cessitudinis uł affinitatis p¬
upillo ꝯiunctꝰ sit. uł si pat̾¬
nus pupisu lib̾ti tucelam
gerint. et quis eoꝵ atutela
remouend uideatur opti¬
mum fcm̃ ẽ curatore ei po¬
cius ad uingi ꝙͣ eundemr
cum nota fide existimatione
motꝰ piculum futuri tpr̃i
nõtimet. iniquim enĩ ũr re¬
mou̾u quidẽ atutela uł cr¬
ra ĩfutunim aut nõ eẽ secu¬
ost finitam tutela oognici¬
o suspecti tutoris quau̾is p¬
tem recepta soluitur⁊ au
tor possit in crgnicione sus¬
pecti. quominꝰ religio ptor¬
is apupillari ẜuo de tegente
fraude instruatur. Loy pr̃
filus familias sit idoneus
tutor ẽe uidetur. pat̾ aut̃ eis
id cirro uałe nõ uult ut fi¬
uum suũ tutcla eximat et
in hec artificio ꝑseu̾auit ex¬
istimo te huic fraudi recte
occursinum ut filius up̃e¬
et adtutelam liberorum dẽ¬
mentis gerendam cõpella

Expanded text:
Si tutor aliquo uinculo necessitudinis uel adfinitatis pupillo coniunctus sit uel si patronus pupilli liberti tutelam gerit et quis eorum a tutela remouendus uideatur, optimum factum est curatorem ei potius adiungi quam eundem cum notat‹a› fide et existimatione motus periculum futuri temporis non timet: iniquum enim uidetur remoueri quidem a tutela uel cura, in futurum autem non esse secuost finitam tutelam cognitio suspecti tutoris quamuis pridem recepta soluitur. 12 tor possit in cognitione suspecti, quo minus religio praetoris a pupillari seruo detegente fraudes instruatur. LIBER filius familias sit, idoneus tutor esse uidebitur, pater autem eius idcirco cauere non uult, ut filium suum tutela eximat, et in hoc artificio perseuerauerit, existimo te huic fraudi recte occursurum, ut et filius et ipse ad tutelam liberorum Clementis gerendam compella
Abbreviated transcription (Latin):
suspeccos fac̾c ad olescentibo
cere curatores suos ꝑmittit
dñ mo ex c̃sciio necessanioꝵ
id faciant. ¶ Si frans nõ sit
admissa. s lata negligenti¬
a qr ista ꝓp̾e fraute accedit
remou̾i hunc qͣi suspectum
adusꝯ eos qui ne alim̾ta de¬
c̾nantur sin copiam pseñ¬
ant nõ fac̾e ut sius rbn ca¬
reant p̾cipitur rei q̃ẜuande
cãut pupillos in possõem
mutatur eh qui suspectose¬
tencia sua fes est. queqr mo¬
ra det̾iora futura fut curato¬

Expanded text:
escentibus cere curatores suos permittitur, dummodo ex consilio necessariorum id faciant. Si fraus non sit admissa, sed lata neglegentia, quia ista prope fraudem accedit, remoueri hunc quasi suspectum aduersus eos, qui, ne alimenta decernantur, sui copiam perseuerant non facere, ut suis rebus careant praecipitur reique seruandae causa pupillus in possessionem mittatur eius, qui suspectus sententia sua factus est, quaeque mora det
Abbreviated transcription (Latin):
ut. cogenda igitur crit reme¬
Quid ergo si in t̾rogata dix̃it
tur marito uł mułri obstet¬
ces adhibẽ. s om̃s ap̃tore
adhibende sunt. Itẽ pͥtor do¬
mu honeste matrone elig̾e d
inqua mułr uenit ut põss ĩ¬

Expanded text:
t. cogenda igitur erit remeQuid ergo, si interrogata dixerit tur marito uel mulieri obstetricem adhibere, sed omnes a praetore adhibendae sunt. Item praetor domum honestae matronae eligere debet, in qua mulier ueniat, ut possit in
Abbreviated transcription (Latin):
te patris accusauit non
cuta est ¶ Compatroni
finus epłam talem liber¬
to emisit sempronius
coilo. noerto suo salut̃¬
obmnerita tua fidemq tu
do tib̾i liberam testam̃ti
factionem . quero. au
queritur liberam testam̃¬
ti factionem consecutũ
nepotem etiam postmor¬
tem aui conceptum sb¬
stite liberto. bonorum

Expanded text:
te patris accusauit, non cuta est. Patroni filius epistulam talem liberto emisit: 'Sempronius Zoilo liberto suo salutob merita tua fidemque tudo tibi liberam testamenti factionem". quaero, an quaeritur, liberam testamenti factionem consecutum nepotem etiam post mortem avi conceptum superstite liberto bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
tatis infirimitate uł ꝓpt̾ dig¬
nitate maiorẽ mĩore ue quã
inpriore curatore spectanda er¬
at habił nõ sit. possũt etiam
plures hr̃des ei cristẽ.n aũt q̃ͣ
p om̃s id negocium amũstra¬
riexpediat aut quicq dicip̃¬
sit cum un aliquis exhus
potissimu: honorãd sit. Up̃.¬
ms int̾clictur ẽ nicħ trãsferre
posse ad aliq̃ qr in bonis non
hñt. cum ciꝰ dimimido sit in¬
terdca. ¶irator funosur̃ qd̾
suar q̃i furiosi trade pot̾it. ⁊ do¬
miniu transferie. Rẽ u̾o funo¬
si si quasi suam tradat dicend
ut nontrafferat dm̃urqr nõ
funosi negocium gerens tra
ualet. siutilitate fimosi engĩ¬
te id fecit. Mait̃.¬

Expanded text:
tatis infirmitatem vel propter dignitatem maiorem minoremve, quam in priore curatore spectata erat, habilis non sit, possint etiam plures heredes ei existere neque aut per omnes id negotium administrari expediat aut quicquam dici possit, cur unus aliquis ex his potissimum onerandus sit. nis interdictum est, nihil transferre posse ad aliquem, quia in bonis non habeant, cum eis deminutio sit interdicta. Curator furiosi rem quidem suam quasi furiosi tradere poterit et dominium transferre: rem vero furiosi si quasi suam tradat, dicendum, ut non transferat dominium, quia non furiosi negotium gerens tradvalet, si utilitate furiosi exigente id fecit. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
cillarum ante diem fidei.
editos ad hr̃dem euis qui ro¬
gatus est ꝑtin̾e eosq in qͣr¬
tam et quarte fructus ꝯpu¬
tandos si delege fatcidia q̃o
intercedat. dem. 2. fruct̾

Expanded text:
cillarum ante diem fideicommissi editos ad heredes eius qui rogatus est pertinere eosque in quartam et quartae fructus computandos, si de lege Falcidia quaestio intercedat. Idem r
Abbreviated transcription (Latin):
reclitor debitori S cey¬
legait ita gaio seio qme¬
quid mͥ so pignore orcorum
suorum debun̾t ab hr̃dibus d¬
meis darinolo Quero cũ tes¬
tator mns a seio aliquid re¬
ait.itemtestatorem añ scos
coclicillos quibus legaint pe¬
ne omnem peccumam sortis
et nsuram recepisse ita ut
modicum sortis sensurarũ
debebatur et quesut anei re¬
petitio cõpetent᷑ pp̃ u̾ba ad p̾ci¬
ẽ. uerum postenus ꝓptea que
intempore adderentur ita ab
iudice estimandum ut in¬
spiceret oblinone peccuie
soluce aut qd eo inscio mi¬
merata eẽ id fecisset ant cõ¬
sulco qd̾ quantititem qͦndor¬

Expanded text:
reditor debitori legauit ita: 'Gaio Seio, quidquid mihi sub pignore hortorum suorum debuit, ab heredibus meis dari uolo': quaero, cum testator uiuus a Seio aliquid reait item testatorem ante factos codicillos, quibus legauit, paene omnem pecuniam sortis et usurarum recepisse, ita ut modicum sortis et usurarum debeatur, et quaesiit, an ei repetitio competeret propter uerba ad praeteriest, uerum posterius propter ea, quae in tempore adderentur, ita ab iudice aestimandum, ut inspiceret, obliuione pecuniae solutae, aut quod eo inscio numerata esset, id fecisset, an consulto, quod quantitatem quo
Abbreviated transcription (Latin):
et inrem dñ usum eẽt desi¬
set in reliquis eẽ ¶ticia duo
tutores huat itacauit racio¬
nem tutele mee quam egit
publius menius cum lu¬
cioticiore posci abeo uolo.
Quenturansiqua peccuia
apud eum extutela reman¬
sit peti ab eo possit .u. nch¬

Expanded text:
et in rem domini uersum esset, desisse in reliquis esse.Titia, quae duos tutores habuerat, ita cauit: 'rationem tutelae meae, quam egit Publius Maeuius cum Lucio Titio, reposci ab eo nolo': quaeritur, an, si qua pecunia apud eum ex tutela remansit, peti ab eo possit.
Abbreviated transcription (Latin):
libari Gaio seio optime mi¬
tobe ampluis lego condecli¬
q uoloneqrab eo peti nec
ab hrdibus euis quicouro
nnchiant excirogiaꝓhisaut
rꝯtionibus debitor ẽur ꝙ¬

Expanded text:
liberari. 'Gaio Seio optime merito hoc amplius lego concedique uolo neque ab eo peti neque ab heredibus eius, quidquid mihi aut chirographis aut rationibus debitor est
Abbreviated transcription (Latin):
seio enis debiti ꝑfideicõmis¬
sum. soliunoluisse. Itẽquen¬
tir. si postea nontione ficta
et amplata sumina ceyit
nonatione facti quosino

Expanded text:
debiti per fideicommissum solui uoluisse.Item quaeritur, si postea nouatione facta et ampliata summa coeperit nouatione facta quasi no
Abbreviated transcription (Latin):
Aiuis.S et et si ante diem . l.
ant̃ condictionem: restituta
sit hrditas: non tranfferunt᷑
actiones. qui a non ita restici¬
tur brditas: ut testator roga¬
uit. plane postea. quam exti¬
terit. condictio: uł dies ueneni
si ratam bãt restitutionem hr¬
ditatis benignius est incelligi

Expanded text:
um. Sed et si ante diem uel ante condicionem restituta sit hereditas, non transferuntur actiones, quia non ita restituitur hereditas, ut testator rogauit. plane posteaquam exstiterit condicio uel dies uenerit si ratam habeat restitutionem hereditatis, benignius e
Abbreviated transcription (Latin):
si quide e̾uidentissime appa¬
ruenit ad emptionẽ a priore
legatario fẽã ad ẜ legatum
testatorẽ cõuolasse. solum p̃¬
tenorẽ adlegatum ꝑuenire
placẽ. ¶si au̾tẽ hoc minime

Expanded text:
si quidem evidentissime apparuerit ademptione a priore legatario facta ad secundum legatum testatorem convolasse, solum posteriorem ad legatum pervenire placet: si
Abbreviated transcription (Latin):
uta .c. que marca ht sepius
legauit tunc enĩ fundo legato
c̃ẽ cõꝑandum credo. ¶S si põ¬
cdus auri uł argenti scͥpius su
mento qm̃ nd spe̾s c̾ta relict
uideatur. proinde et si quid
ad est ꝙ pondere nũo mẽsura¬
ne cõtetur sepi relictum
idem erit dicend. idem sepius
debi si hoc testator nolu̾it. Se
sire emicrem michi leg̃atũ
usꝙ ad pͥcium qd̾ michi ap¬
est conpetit i extesto accio¬

Expanded text:
uae in arca habet, saepius legauit: tunc enim fundo legato esse comparandum credo. Sed si pondus auri uel argenti saepius sit m non species certa relicta videatur. Proinde et si quid aliud est quod pondere numero mensura continetur saepius relictum, idem erit dicendum, id est saepius deberi, si hoc testator voluerit. Quod si rem emissem mihi legatam, usque ad pretium quod mihi abest competet mihi ex testa
Abbreviated transcription (Latin):
Eruum afilio. fa. milite ma¬
numissũ. duus adriamis
Rpsit militẽ lib̾tum suum
numissꝯ lib̾tatem conseqt᷑.
¶Is qui ea lege distͣcͣtus est
ut manumitatur intratp̃s

Expanded text:
eruum a filio familias milite manumissum diuus Hadrianus rescripsit militem libertum suum numissus libertatem consequitur is, qui ea lege distractus est, ut manumittatur intra
Abbreviated transcription (Latin):
te ub̃o ad tuend̾ eum qui ꝑpt̃
etatem suam sponte sedesfen¬
dere. nequit iure ciuili data
ac ꝑmissa.Tntores aũt sũt
quiennium acpotestatem ha¬
bent.ex qua it ip̃i nom̃ ceper¬
int. itaq appellantur tutore
qͣĩ tutores. atq defensores sic̃
edicitu dicuntur quedes tuen

Expanded text:
te libero ad tuendum eum, qui propter aetatem su‹a› sponte se defendere nequit, iure ciuili data ac permissa. Tutores autem sunt qui eam uim ac potestatem habent, exque re ipsa nomen ceperunt: itaque appellantur tutores quasi tui‹t›ores atque defensores, sicut aeditui dicuntur qui aedes tuent
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnquaguita. medii temporis.
qui u̾bi gr̃a efficient quinꝙ.:
cum igitur .xxx. sint conferẽ¬
da quidam putant quina de¬
na ab utroq nr̃m conferenda
ee quod minimeũm est licet
enim eandem qͣntitatem acce¬
ꝑimus. manifestum tamen
est aliqͣnto ub̃iuus ẽẽ legatum
meum quare statuendum e¬
rit tanto minus in deoᷤ lagato
ẽe qͣntum ex fructibus eus:
sita sp̃e computationem ini
ri oportet ut ex septem par¬
tibus ego quatuor. tu tres cõ¬
feramus qm̃ quidem quarta
pars. amplius in meo. quam
in tuo legato ẽ. õ

Expanded text:
nquaginta medii temporis, qui uerbi gratia efficient quinque. cum igitur triginta sint conferenda, quidam putant quina dena ab utroque nostrum conferenda esse, quod minime uerum est: licet enim eandem quantitatem acceperimus, manifestum tamen est aliquanto uberius esse meum legatum. quare statuendum erit tanto minus in tuo legato esse, quantum ex fructibus eius sita specie computationem ita iniri oportet, ut ex septem partibus ego quattuor, tu tres conferamus, quoniam quidem quarta pars amplius in meo, quam in tuo legato est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuio datꝯad quietum. an
admbstitutu t̾cio graciup¬
tineat. R. ea uud̾i uolu̾tate
prĩs familias fuisse ut ĩttio
gradu scriptos hr̃des ita de¬
mu sb̃stitũet. si tota hr̃dita
nacc̃ass idq appareret eidẽ¬

Expanded text:
Proculo datus ad Quietum an ad substitutos tertio gradu pertineat. respondi eam uideri uoluntatem patris familias fuisse, ut tertio gradu scriptos heredes ita demum substituerit, si tota hereditas uacasset, idque apparere euiden
Abbreviated transcription (Latin):
dictis hrs erit idem filio hr̃s
esto. Queriturquis ꝗs hrs e¬
moriatur placuit prudenti¬
iuuo pripisio hr̃s ẽẽ desisset.
forte ex ca de inoffoso que ꝓ¬

Expanded text:
ilio heres esto', quaeritur, quisquis heres qmoriatur. placuit prudentiuiuo pupillo heres esse desisset, forte ex causa de inofficioso, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tuissent. si inhostium potestate
nõ ꝑuenissent. Qua ꝓpt̾ cum
pat̾ in hostium potestate decessi¬
t. filio inpubẽ relicto incinita:¬
teet suntra tẽpꝯ pub̾tatis de¬
ces it hr̃ditas ad sb̃stitutum

Expanded text:
tuissent, si in hostium potestatem non peruenissent. quapropter cum pater in hostium potestate decessit filio impubere relicto in ciuitate et is intra tempus pubertatis decesserit, hereditas ad substitutum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipat̾ ca̾pto sit ab hostili
mox fiuiꝰ et ibi ambo deced¬
ant.ꝙͣius prior pat̾ decedat
lex corne li a⁊ ad pupilli sb̃tit¬
ucione nõ ꝑtineb̾. nisi reũs
inciuitate impubes decedat
qm et si ambo incuitate de¬
cessissẽt. ueraret sb̃stitutꝰ.Luł.

Expanded text:
pater captus sit ab hostibus, mox filius et ibi ambo decedant, quamuis prior pater decedat, lex Cornelia ad pupilli substitutionem non pertinebit, nisi reuersus in ciuitate impubes decedat, quoniam et si ambo in ciuitate decessissent, ueniret substitutus.
Abbreviated transcription (Latin):
hrditate eh ex ca lege ad sost¬
tutos ꝑrne. Si u̾o uiuo prẽ
filiꝯ ihtium potestate ꝑue¬
ñit. nõ exiscimo legi corneli¬
elocim: et qr nc̃ efficitur ꝑe
amut  Nui nulla bonain
quare etia. s pubes filio in¬
uo parit ea pͥtꝯ fũit de inde:
mortuo mcinitate pre ip̃e ĩ
hostium potestate decesẜit. pr̃i

Expanded text:
ditatem eius ex ea lege ad substitutos pertinere: si uero uiuo patre filius in hostium potestatem peruenerit, non existimo legi Corneliae locum esse, quia non efficitur per eam, ut is, qui nulla bona in quare etiam si pubes filius uiuo patre captus fuerit, deinde mortuo in ciuitate patre in hostium potestat
Abbreviated transcription (Latin):
dicem fidei comissu relictur
iud̾i qiͣ nũc datum cum mor¬
ei contingit iudelicet sidura¬
iut uolntas p manumissi¬
onem. Mutiq nemo cͥdat᷑
intestumentis nõs ẽẽ ꝓbatu¬
ciens ip̃m testm̃ nõ ual s si

Expanded text:
dicemus fideicommissum relictum uideri, quasi nunc datum, cum mors contingit, uidelicet si durauerit uoluntas post manumissionem. haec utique nemo credet in testamentis no‹s› esse probatutiens ipsum testamentum non ualet, s
Abbreviated transcription (Latin):
posse uentrem inpossonẽ mi¬
tti quia sub inc̃to utilius
est uentrem ali. ¶Si uent̾
ab istitutis ex hr̃datus
sit a substitutis p̾c̾itus
inarcellus negat ĩpõnẽ
eum mitti posse unuentis
institutis quia ex brda

Expanded text:
posse uentrem in possessionem mitti, quia sub incerto utilius est uentrem ali.Si uent‹er› ab institutis exheredatus sit, a substitutis praeteritus, Marcellus negat in possessionem eum mitti posse uiuentibus institutis, quia exhereda
Abbreviated transcription (Latin):
erit hr̃ditatem quam re¬
tiuet nchilomimis eĩ
iuberet liberti hr̃datem
adire fuum uendidit
aut inanumiserit et i

Expanded text:
re hereditatem, quam retinet: nihilo minus enim iuberet liberti hereditatem adire, seruum uendiderit aut manumiserit et i
Abbreviated transcription (Latin):
lianastquead familiam
uestiendam ꝑata sunt sic¬
uti saga. tuince penule lĩ¬
tea nestimenta stragula
et consr ilta. uestis eclã
expeilibus constabit Caul¬

Expanded text:
nt, quae ad familiam uestiendam parata sunt, sicuti saga tunicae penulae lintea uestimenta stragula et consimilia.Uestis etiam ex pellibus constabit
Abbreviated transcription (Latin):
Ermo. Hec bonorum
possõms satisdatum sit ñ
adipiscendam. s ad resii
etiam ꝑseqñdas.⁊ debitu
exigendum et collationem
bonorum. et dotis et omiũ
que conferri diximus. ꝓdẽ.
pat̾nis emancipato caue¬
tur. ita de istis que ⁊ ip̃i cõ¬
ferunt cauendum est. De bo

Expanded text:
m Haec bonorum possessio, si satis datum sit, non apiscendam, sed ad res etiam persequendas et debitum exigendum et collationem bonorum et dotis et omnium qupaternis emancipato cauetur, ita de istis quae ipsi confert cauendum est. DE BO
Abbreviated transcription (Latin):
umptꝰ aut in reficien e ap
datomo necessanos alcguta¬
no fcõs petenti ei legatume
ciu postea cõdicio exstitit nõ
eẽ reputandos existimauit.

Expanded text:
umptus autem in reficienda domu necessarios a legatario factos petenti ei legatum, cuius postea condicio exstitit, non esse reputandos existimaui. 6
Abbreviated transcription (Latin):
om hrditanas ex ustas ⁊ hr̃¬
dis nũmis contructas excan¬
sa fidei ꝯmissi post mort̾e p¬
cis restituendas uin rom ar¬
bitratur sũpturur raionto
decluctis ⁊ edificioru quãtita¬

Expanded text:
 hereditarias exustas et heredis nummis exstructas ex causa fideicommissi post mortem heredis restituendas uiri boni arbitratu sumptuum rationibus deductis et aedificiorum aeta
Abbreviated transcription (Latin):
tutoribꝰ et curatoribꝰ pu¬
piloru eadem diligencia
exigenda est cuca amĩstra¬
cionem rerum pupula num
quam pat̾ famił. rebꝰ suis
exbona fide p̾be debet offici¬
um tutorum curatoribo
stitutis finem accipit. Id̾oq
omia negocia que mita st̃
ad fidem curatoru ꝑtinent.
idq etia diu martꝰ cũ filio
suo con meo rescripsit.¶ he¬
redilꝯ quoq pupilloꝵ elec¬
tio eadcm adu̾s tutores in
quo potissimũ ꝯsist̾e uelĩt.
conpetit q ip̃is quoꝵ tuite¬
la aministrata sit.princi¬
palibꝯ ꝯstitrcionibꝰ dẽ cla
dicantis et pupilloru utili¬
tate admtẽdam ẜuos quo¬
q eõrum introgan põsse.

Expanded text:
tutoribus et curatoribus pupillorum eadem diligentia exigenda est circa administrationem rerum pupillarium, quam pater familias rebus suis ex bona fide praebere debet. Officium tutorum curatoribus constitutis finem accipit ideoque omnia negotia, quae inita sunt, ad fidem curatorum pertinent: idque etiam diuus Marcus cum filio suo Commodo rescripsit. Heredibus quoque pupillorum electio eadem aduersus tutores, in quo potissimum consistere uelint, competit, quae ipsis quorum tutela administrata sit, principalibus constitutionibus declardicantis et pupillorum utilitatem admittendam seruos quoque eorum interrogari posse.
Abbreviated transcription (Latin):
tione rei iudicare int̾se et cu¬
ratore utatur. hr̃dib repli¬
cacio danda erit. autsus qui
egit satided̾at. s an triplica¬
cio curatori ꝓfutura eet index
exstinabit. Nam si curator
furi osi ũtiss. doli triplicacio
obstabit. ¶Quesitu est an a¬
lti excusatoribo furiosi recte
solu̾etur an un irm furiosi

Expanded text:
tione rei iudicatae inter se et curatorem utatur: heredibus replicatio danda erit: 'aut si is qui egit satisdederat'. sed an replicatio curatori profutura esset, iudex aestimabit: nam si curator furiosi uertisset, doli triplicatio obstabit. Quaesitum est, an alteri ex curatoribus furiosi recte soluetur uel an unus rem furiosi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ post dmorciu mortua ili¬
cre hr̃s eiꝰ cum niro parente ue
eh agat eadem indentur de irs¬
ntuenda  dote int̾uemir que
ip̃a mułre agente obr̃ nariso
toci p̾stitit ccterum siñodur
e ci abest ut puta sub ꝯdicione
peoest obligato nõ uidetur posse¬
dociens ꝑat cotẽdat et stipua¬
tur itademũ in suam ꝑsonam
te dote accione crasfeit suero
tinenti sipuletur. Cecum sũ
terposito tempore stipulanu
lit no nisi ꝯsentiente filia pot̾¬
it quamius in portate sitqr a

Expanded text:
 post diuortium mortua muliere heres eius cum uiro parenteue eius agat, eadem uidentur de restituenda dote interuenire, quae ipsa muliere agente obseruari soato eius praestitit: ceterum si nondum ei abest, ut puta sub condicione est obligatus, nondum uidetur otiens pater dotem dat et stipulatur, ita demum in suam personam de dote actionem transfert, si ex continenti stipuletur: ceterum si interposito tempore stipulari uelit, non nisi consentiente filia poterit, quamuis in potestate sit,
Abbreviated transcription (Latin):
nis eius intelligebatur
uam et si ita stipulatus
ẽẽt. ut cũ moreretur. debͥe
ei inciperet tamen augẽt
bona eius ꝙ̃ admodum si
ip̃e sub eadem conditione
ꝓuirsisset defuncto eo min¬
uentur. honorarie actiões
quoq que intra c̾tum tp̃s
a p̾tore ꝑmittitur cum bo¬
nis actoris defimcto eo.
augientum rei decessionẽ¬
ue. di tales erunt. ut ĩ hr̾e
dis pars ex austa est lega¬
tis. et alter ex hr̃dib cauti¬
onem pretoriam accepit
alegatarus. non equalit̾
s pro suo modo. legis fal¬
cidie rationem. ⁊ actionez
ex stipulatu hĩturum om̃s
enum p̾torias scipulationes
eiusdem in t̾pretationis esse
uam constat exidicatum
solui stipulatione sine aꝑ
ce actoris siue arei ples hr¬
des extitissent non omnib
nec adu̾sus omnes actiones¬

Expanded text:
nis eius intellegebatur: nam et si ita stipulatus esset, ut cum moreretur debere ei inciperet, tamen augerentur bona eius, quemadmodum, si ipse sub eadem condicione promisisset, defuncto eo minuerentur. Honorariae quoque actiones, quae intra certum tempus a praetore promittuntur, cum bonis actoris defuncto eo augmentum rei decessionemue, si tales erunt, ut in herededis pars exhausta est legatis et alter ex heredibus cautionem praetoriam accepit a legatariis, non aequaliter, sed pro suo modo legis Falcidiae rationem et actionem ex stipulatu habiturum. omnes enim praetorias stipulationes eiusdem interpretationis esse: nam constare ex iudicatum solui stipulatione, siue a parte actoris siue a rei plures heredes exstitissent, non omnibus nec aduersus omnes actione
Abbreviated transcription (Latin):
pliciter in celliguntur. et ideo hͥ qͦ
quatuor ꝑsonas intelligimus fi¬
militer que pacris mei. uł matris
mee. amta est mͥ erit amita mag¬
na. hͥ. auim culus magnus est a¬
eadem ratione subiecte funt mͥq
is est. auũculus magnus qui pa¬
tri meo uł matri mee auũculus
est. ¶Matertera magna est
amne soror quatuor modis et lõ
ab eodem cãm intelligitur ea q̃
matri mee uł patri meo mat̾te¬
ra est mͥ mat̾tera magna uocat᷑.
¶Eodem gradu sunt et illi qui
uocantur fr̃es patrueles. Item so¬
rores patrueles. ¶ Consobrum
et consobrine hu autem aunt qͥ
ex fratribus uł sororibus nascũt᷑
quos quidam ita distineeamt
ut eos quidem qui ex fratribus¬
uł sororibus nati sunt fratres
patrueles drentur. Item eas q̃
ex fratribus matte sorores patru¬
eles exft̃e autem et sorore ami¬
tinos amittmnas. eos uero et eas
qui que ue exsororibus nati nate¬
ue sunt consobrinos conso

Expanded text:
pliciter intelleguntur et ideo hic quoque pliciter intelleguntur et ideo hic quoque quattuor personas intellegimus: similiter quae patris mei uel matris meae amita est, mihi erit amita magna auunculus magnus est aeadem ratione subiectae sunt mihique is est auunculus magnus, qui patri meo uel matri meae auunculus est. matertera magna est auiae soror: quattuor modis et haec ob eandem causam intellegitur: ea, quae patri meo uel matri meae matertera est, mihi matertera magna uocatur. eodem gradu sunt et illi qui uocantur fratres patrueles, item sorores patrueles, ‹amni consobrinae: hi autem sunt, qui ex fratribus uel sororibus nascuntur. quos quidam ita distinxerunt, ut eos quidem, qui ex fratribus nati sunt, fratres patrueles, item eas, quae ex fratribus natae sunt, sorores patrueles: ex fratre autem et sorore amitinos amitinas: eos uero et eas, qui quaeue ex sororibus nati nataeue sunt, consobrinos conso
Abbreviated transcription (Latin):
ci ał cognationis hẽre.s itͣ
demonstrari fratris sororis¬
ꝙ filios filias qd quidem ⁊
in alus accidere ex post̾ĩorib
apparebit ¶ Repos quoq
et proneptis quadrufarie
intelliguntur aut enim ex
ne pote ex filio. uit ex nepte
ex filia descend̾t. aut ex nep¬
te ex filio. aut ex neꝑte exfilia
ꝓpagantur. ¶Quarto gͣ¬
du persone contietur cogni¬
ta ab auus ciuius intellectꝰ
in octo ꝑsonas. potrigitur. est
enum pro. aui pr̃m. aut ma¬
terui paterquos singulos
duplici modo intelligendos
diximus. aut pro. uue pr̃ne
aut mat̾ne. pat̾q et ip̃e sin¬
gule persone duplicicer acci¬
putur ab. auie et hee occties¬
numerantur. est enim ꝓ aui
paterni. aut matermi mat̾.
Item paie pr̃ue. aut mat̾¬
ne mater. Patruus magnꝰ
est frater aui qui proauus¬
modis. intelligantur. qua¬
tuor personas hoc nom̃ am¬
truus magnus is patri in eo uł ma¬
tri mee patrinis est. ¶Amitta¬
magna est ain soror auus. iutem
Item soror ut supra drximus du¬

Expanded text:
ciale cognationis habere, sed ita demonstrari fratris sororisque filios filias: quod quidem et in aliis accidere ex posterioribus apparebit. pronepos quoque et proneptis quadrifariter intelleguntur: aut enim ex nepote ex filio aut ex nepote ex filia descendunt, aut ex nepte ex filio aut ex nepte ex filia propagantur.Quarto gradu personae continentur octoginta. abavus, cuius intellectus in octo personas porrigitur: est enim proavi paterni aut materni pater, quos singulos duplici modo intellegendos diximus, aut proaviae paternae aut maternae pater, quae et ipsae singulae dupliciter accipiuntur. abavia: et haec ocratur: est enim proavi paterni aut materni, item proaviae paternae aut maternae mater. patruus magnus est frater avi: qui avusmodis intelleguntur, quattuor personas hoc nomen amtruus magnus est, is patri meo vel matri meae patruus est. magna est aui soror: auus autem, item soror, ut supra diximus, du
Abbreviated transcription (Latin):
tuere pecruiamq post mortẽ
suam ticio dare rogatus est
qͣmꝙͣ hec centum. ꝑtem qua¬
rtam bouoꝵ efficiant tamen
ppͥ fidei cõmissum sequens:
quarte retentiomi locus erit
cune enun ex consti tutione
diui adriam falcidie satisfe¬
cit ea quantitas cũ apud h̃r¬
dem remaneret. s falcidia
pacietur solus cui br̃ditas
relicta est. Nam incentum
que mortis causa capiuint᷑
ad mutti falcidia nõ pot̾. pla¬
ne si quis ita scribit accep¬
tis centum peto restituas h̾r¬
ditatem nec ꝑsonam dautis
demonstran̾it. qͣiͣ retentam ⁊
preceptam peccũam. si quar¬
te sufficiat. in ducere trebelli

Expanded text:
tuere pecuniamque post mortem suam Titio dare rogatus est. quamquam haec centum quartam bonorum efficiant, tamen propter fideicommissum sequens quartae retentioni locus erit: tunc enim ex constitutione diui Hadriani Falcidiae satisfacit ea quantitas, cum apud heredem remanet. sed Falcidiam patietur solus cui hereditas relicta est: nam in centum, quae mortis causa capiuntur, admitti Falcidia non potest. plane si quis ita scribsit: 'acceptis centum peto restituas hereditatem' neque personam dantis demonstrauerit, quasi retentam et praeceptam pecuniam, si quartae sufficiat, inducere Trebelli
Abbreviated transcription (Latin):
umerare solitus sit ꝙ marim̃
ex libellis familie. Item cibanꝰ
de prehendi potent uenatores
ec ancupes utrum murbani
i in rusticis continentur pt̃
dubitari s dicendum ẽ. ut
pat̾ famit. moraretur. ⁊ hos ale¬
bat ibi eos nim̾uri. muuieres
deurbano munsteno sunt nͥ
tp̃ opus rurestre testacor eos
destintos habebat. Eum qui na¬
tus ẽ.exancilla urbana ⁊ miss
in uilla nucriendus. ⁊te inne¬
utris ẽẽ. quidam pucant iude¬
atis ne murbans cẽ intelli¬
gatur ꝙ magis ꝑ lacet Serinꝰ¬
seg lecticariis legitis si racio

Expanded text:
umerare solitus sit: quod maxime ex libellis familiae, item cibariis deprehendi poterit. Uenatores et aucupes utrum in urbanis an in rusticis contineantur, potest dubitari: sed dicendum est, ubi pater familias moraretur et hos alebat, ibi eos numerari. Muliones de urbano ministerio sunt, nisi propter opus rurestre testator eos destinatos habebat. Eum, qui natus est ex ancilla urbana et missus in uillam nutriendus, interim in neutris esse quidam putant: uideamus, ne in urbanis esse intellegatur, quod magis placet. Seruis lecticariis l
Abbreviated transcription (Latin):
get tantum reddigi ex nomi¬
nib posse. qnͣtum in cautõr
de ductum est. questum est
an rationes defuncti.⁊ õm̾
iegatarus desiderantib desc¬
bendi potestatem debeat face
ne in potestate eius sit ꝓferrͤ
qd̾ uelit ⁊ per hoc in fraudem
legrtari inducantur.R. ad
uidicis officium ꝑtine̾ explo¬
rare ea ꝑ que probetur. qͣnti
sit in bonis.
cerit testmmn milicie tp̃r. codi cil¬
los lex falcidia. in oc dicillis
locum non h̃t. in testamen co
iocum hebit. Si cui plusquam
per legem falci diam ueuent le

Expanded text:
get tantum redigi ex nominibus posse, quantum in cautione deductum est. quaesitum est, an rationes defuncti et omnium legatariis desiderantibus heres describendi potestatem facere debeat, ne in potestate eius sit proferre quod uelit et per hoc in fraudem legatarii inducantur. respondit ad iudicis officium pertinere explorare ea, per quae probetur, quanti sit in bonis. cerit testamentum, militiae tempore codicillos, lex Falcidia in codicillis locum non habet, in testamento locum habebit. SI CUI PLUS, QUAM PER LEGEM FALCIDIAM LICUERIT, LE
Abbreviated transcription (Latin):
ffr. Liberto octuaginit᷑
hĩiti fundus quadra gĩ¬
ta legatus est. is die cedẽ¬
te legati decessit. extraño
hr̃de. in stituto .2x. posse pͣ¬
tronum partem debitam
uendicare. nam uideri de¬
fumctum mortis tp̃r am¬
pliorem hũisse rem .c. cũ
hr̃ditas eius. ꝓpt̾ compu¬
tationem legati płis ue¬
niri possit. ñ ec referrẜ he

Expanded text:
. Liberto octoginta habenti fundus quadraginta legatus est: is die cedente legati decessit extraneo herede instituto. respondit posse patronum partem debitam uindicare: nam uideri defunctum mortis tempore ampliorem habuisse rem centum, cum hereditas eius propter computationem legati pluris uenire possit. neque referre, he
Abbreviated transcription (Latin):
fruccuano prestet ut ħ forma
magris seruetinr quemuo.
ad suam proprietatem redi¬
egacum cuntati relictu esi
nt ex redicibus quot a¬
ms meacuntate memorie ci¬
uitate. conseruande defunoci
grã spectaculum celebretur.
quod illis celebrari nonbic
quero quid delegato. existi
mes .R. cum tessator specca¬
culum edi uoluent incun¬
tate quod ibi. cebrare non
licet iiqum est. hanc qnti¬
tatem quam inspectaculu
defunccus destinauerit lucro
hrdum cedere gͥ ad hibitis

Expanded text:
fructuario praestet, ut haec forma in agris seruetur, quae uiuo ad suam proprietatem redii relictum est, ut ex reditibus quotannis in ea ciuitate memoriae conseruandae defuncti gratia spectaculum celebretur, quod illi‹c› celebrari non licet: quaero, quid de legato existimes. respondit, cum testator spectaculum edi uoluerit in ciuitatlicet, iniquum esse hanc quantitatem, quam in spectaculum defunctus destinaverit, lucro heredum cedere: igitur adhibitis
Abbreviated transcription (Latin):
ditus sit magis dicendũ est lxͥ
quoq ad legictimam brditatẽ
admitti. Nam et institutus ẜm
tabulas et ab intestato. Uñ cog¬
naci et mulcomagis. unũ legit¬
tumi bonorum põnem pete̾ po¬
tuit argumento est quoduent̾¬
iponem ex omni ꝑte edicti ui¬
cicur. ¶ Qui operas suas ut
cum bestiis pugnaret locait qͥ¬
me rei capitatis dampnatus
neq resti tutus est. ex senatus
consulto orphitiano ad mris
hrdicatem non ad mictebatur
s humana interpretatione
placint eum admiti. Idem eĩt
dicendum et sildoc alius meiꝰ
sit potestate qui in cã sit fupra¬

Expanded text:
ditus sit, magis dicendum est hunc quoque ad legitimam hereditatem admitti: nam et institutus secundum tabulas et ab intestato unde cognati et multo magis unde legitimi bonorum possessionem petere potuit: argumento est, quod uentionem ex omni parte edicti mittitur. Qui operas suas ut cum bestiis pugnaret locauit quiue rei capitalis damnatus neque restitutus est, ex senatus consulto Orphitiano ad matris hereditatem non admittebatur: sed humana interpretatione placuit eum admitti. idem erit dicendum et si hic filius in eius sit potestate, qui in causa
Abbreviated transcription (Latin):
et tutelam gerant tñ cũ qs
deea re que extra suam regi¬
onem ent exꝑiri. uił ad iudi¬
cium uocan ceꝑit ꝑinde nõ

Expanded text:
et tutelam gerant, tamen cum quis de ea re, quae extra suam regionem erit, experiri vel ad iudicium vocari coeperit, perinde no
Abbreviated transcription (Latin):
gatum ei uncia restitue. Idẽ
quesut ausi aliꝙͣ cõtrou̾siã
seuis deuncia hac ex qͣ stichus
institutꝯ ẽ fac̾e uelit et meuiꝰ
unciar ex cã fidei cõmissiaseio:
fũit cõsecutꝰ. utrũ hanc sola
uncia ex qua stichus institutꝰ
ẽ anu̾o et dodrãte ex quo ip̃e
meniꝰ institutꝰ ẽ eidẽ sticho res
tuit et si neut̾ hr̃s eet eis płes
sb̃stituit substitutosq ĩuicem
substituit hus u̾bis substituto
hr̃des inuicez ib̃stituo eoꝵ dẽ fili

Expanded text:
gatum unciam ei restituere.Idem quaesiit, an, si aliquam controuersiam Seius de uncia hac, ex qua Stichus institutus est, facere uelit et Maeuius unciam ex causa fideicommissi a Seio fuerit consecutus, utrum hanc solam unciam, ex qua Stichus institutus est, an uero et dodrantem, ex quo ipse Maeuius institutus est, eidem Sticho restubstituit et, si neuter heres esset, eis plures substituit substitutosque inuicem substituit his uerbis: 'substitutos heredes inuic
Abbreviated transcription (Latin):
Tres hrdes scripsit meiiũ frẽ
suũ exdodrante. seiũ ex sextan¬
te.stichum ende sen ẜ uũ filiũ
aũt natalez meun exuntia et
fi dei ꝯmisit seiut stichũ mãn¬
mitt̾et in ħ uba ate peto sei ũ¬

Expanded text:
Tres heredes scripsit Maeuium fratrem suum ex dodrante, Seium ex sextante, Stichum eiusdem Seii seruum, filium autem naturalem Maeuii ex uncia et fidei commisit Seii, uti Stichum manumitteret, in
Abbreviated transcription (Latin):
scituissent fidei cõmissũ ꝑtin̾e.¬
¶Oxiua filium hr̃dem ĩstituit
ex quĩcumce ticiam filiã exqua¬
drante.septicium filiũ extrien¬
te ci fidei cõmisit in ħ ũba te
rogo fili septicu. si intra .xx. an¬
nuz sinc lib̃is morieris quicqd
nu siue lib̃is hoc fideicõmissñ
utrũ ꝓportionib hr̃ditariis
ad fratre et sorore en ꝑtineat
ligatũ luere nolnt. s cu uendẽ¬
te creditore mãdauit redim̃du
seie q̃sitũ ẽ anticia excã fidei cõ¬
missi meme teneatur .R̃. cũ rogͣ¬

Expanded text:
stituti essent, fideicommissum pertinere.Maeuia filium heredem instituit ex quincun‹c›e, Ti‹ti›am filiam ex quadrante, Septicium filium ex triente, cuius fidei commisit in haec uerba: 'te rogo, fili Septici, si intra uicensimum annum sine liberis morieris, quidquid num sine liberis hoc fideicommissum utrum pro portionibus hereditariis ad fratrem et sororem eius pertinliga tum luere noluit, sed eum uendente creditore mandauit redimendum Seiae: quaesitum est, an Titia ex causa fideicommissi Maeuiae teneatur. r
Abbreviated transcription (Latin):
tu fr̃ẜm fide ⁊ pietate tuam
quicqd adte puen̾it ex hr̃dita¬
te mea sticho filio tuo restituas.
ꝙ ut facias fidei tue cõmitto.
Quesitum ẽ si seiꝰ adierit hr̃di¬
tatem et ꝓpt̃ hoc cõpuls stichũ
manumisit.in unciam hrdi

Expanded text:
um fidem et pietatem tuam, quidquid ad te peruenerit ex hereditate mea Sticho filio tuo restitues: quod ut facias, fidei tuae committo'. quaesitum est, cum Seius adierit hereditatem et propter hoc compulsus Stichum manumiseri
Abbreviated transcription (Latin):
ħ gc̃. deducitur inquibusda pro¬
unciis reditu boñ ad hanc rem
utuntur. silignum sit ꝑatum.ad
carbones coquendos at ꝙ faciendoᷤᷤ
ait offilius .ł.u. mimerus partiti
carbomm appelłone huis.m̃
teriam non ꝯtinen s anlignor
⁊ fortassis quisdicet nec lignoꝵ
non enim in lignor gr̃a. ħ testõr

Expanded text:
 ἑλῶν deducunt. In quibusdam prouinciis et editu bubum ad hanc rem utuntur. Si lignum sit paratum ad carbones coquendas atque conficiendas, ait Ofilius libro quinto iuris partiti carbonum appellatione huiusmodi materiam non contineri: sed an lignorum? et fortassis quis dicet nec lignorum: non enim lig
Abbreviated transcription (Latin):
materia legata sit. nec arta
nec armarium legatim ẽẽ lẜ.
nerisset rescriptum ad imilie¬
rem pipuras ꝑtinere Uł.
tantum de tabulis cogitat
s eciam de actiombus quarus
ꝓbato tabulis ꝯtinetur arpel

Expanded text:
materia legata sit, ei nec arcam nec armarium legatum esse. 58 uexisset, rescriptum est ad mulierem purpuras pertinere. tantum de tabulis cogitat, sed etiam de actionibus, quarum probatio tabulis continetur: appel
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ita demum si ꝯcisia sit
an. et si non sit et quincus mu¬
tiis uel emin refert si culigna
legata eẽt que infundo erant ar¬
bores quidem materie causas suc
na legata sunt ad eum ominã
ligna ꝑtinere que alioncẽ non
aspellantur uł ntinitur carboẽs
nuclei oliuarum quibus ad
millam aliam rem nisi ad ꝯbu¬
nisi que nimita ꝯciduntur ui¬
deri ei legatas cinligna legata st.
ego antem arbitror ħ q̃q ligni
mutatim fint ꝯcisum suam ꝯci¬
dendo fint destinatum. ꝓm̃ si sil¬
nam hinc rei habat dest̾matam
silua quidem non cedet deiectei
autem arbores lignoru appelło¬
ne continebuntur nisi aliud te¬
titi scripsit. nec sarmentaligni ꝓ¬
pessone ꝯtineri. S si uolimtas ñ
refragatur. eciam uirgule et gre¬
nii ⁊ sarmenta su premata ma

Expanded text:
utrum ita demum, si concisum sit an et si non sit? et Quintus Mucius libro se cundo refert, si cui ligna legata essent, quae in fundo erant, arbores quidem materiae causa succna legata sunt, ad eum omnia ligna pertinere, quae alio nomine non appellantur, ueluti uirgae carbones nuclei oliuarum, quibus ad nullam aliam rem nisi ad combunisi quae minutatim conciduntur, uideri ei legatas, cui ligna legata sunt. ego autem arbitror hoc quoque ligni utatim fuit concisum, si iam concidendo fuit destinatum. proinde si siluam huic rei habebat destinatam, silua quidem non cedet, deiectae autem arbores lignorum appellatione continebuntur, nisi aliud tes partiti scripsit nec sarmenta ligni appellatione contineri: sed si uoluntas non refragatur, et uirgulae et gremia et sarmenta et superamenta ma
Abbreviated transcription (Latin):
Rgento legato ꝯstat arculas adle¬
gitarium non ꝑtinere. Itez anu¬
lis legatis dactilio thece nõ cedit
inde postea scripsero ita ħ ampli¬
ius si nams erasia uenent hr̃s
mens fundum dato net̃us est
eo uerbo amplius supenorire¬
peti sicuti dicimus. lucius ticins
ticius accepit.u. seius hec ampliꝰ
findum senim .u. queq accepi¬
sse intelligemus l p̃.¬
Igni appellatio uero tamen gene¬
Erale est. ⁊ sic separetur uisit aliqͥd
materie aliquid lignum mat̾ia
Sest. que ad edificandum facien¬
dum nec̃cia ẽ. lignum quidqͥd
ꝯburendi causa paratum ẽ. sed

Expanded text:
rgento legato constat arculas ad legatarium non pertinere. Item anulis legatis dactyliothecae non ceduntinde postea scripsero ita: 'hoc amplius si nauis ex Asia uenerit, heres meus ei fundum dato', uerius est eo uerbo 'amplius' superiora repeti, sicuti dicimus 'Lucius Titius 'Titius accepit quinque, Seius hoc amplius fundum', Seium quinque quoque accepisse intellegimusigni appellatio nomen generale est, sed sic separatur, ut sit aliquid materia, aliquid lignum. materia est, quae ad aedificandum fulciendum necessaria est, lignum, quidquid conburendi causa paratum est. sed
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mutiana cautio locũ
uon habet. Si per aliam
couditionem actio lega¬
ti differri possit ¶Ticio
si mulier non npserit
heres .c. dato. quam pec¬
cuniam eidem mulierl ti¬
cius restituere rogatus ẽ.

Expanded text:
Muciana cautio locum non habet, si per aliam condicionem actio legati differri possit. "Titio, si mulier non nubserit, heres centum dato": quam pecuniam eidem mulieri Titius restituere rogatus e
Abbreviated transcription (Latin):
torez existimait debẽ p̃senti¬
agere p̾tore oportet ut sinc
ulia matigna suspicione a¬
iatur ꝑ parto et educctur. Q¬
ius aut p̾tor recusantẽ ap̃se

Expanded text:
aetorem aestimare debere praesentiagere praetorem oportet, ut sine ulla maligna suspicione alatur partus et educetur. Quamvis autem praetor recusantem apud
Abbreviated transcription (Latin):
diincollegus pristrorũ sũt
atutelis extusantur si modo
psemet pristinu exerteant.
s nõ alios puto extusandos
quã qui intra nim̃iur sũt ur¬
bici aut pistoros acollogar
quoq filioꝵ tuteuis excusan¬
tur. ẜ h̃gem excusacionis ẽ.
siquis sedicit ibi domiciliur
nõ pr̾e ubi ad tutelam datus
estid q imp̾r. antonimꝰ cum
diuo pre significauit. ¶uł.¬
Olet p̾̃tor fixq̃ntissuc¬
admut ꝯstituat ubifi¬
lu. ułalantur uł morẽ¬
tur. Non tm̃ in postumis. ue¬
rum om̃io in pueris soleti
pore statucre ubi pociꝰ alẽ¬
dis sit et nõ mĩꝙͣ auolun¬

Expanded text:
in collegio pistorum sunt, a tutelis excusantur, si modo per semet pistrinum exerceant: sed non alios puto excusandos quam qui intra numerum sunt.Urbici autem pistores a collegarum quoque filiorum tutelis excusantur.Sed et hoc genus excusationis est, si quis se dicit ibi domicilium non habere, ubi ad tutelam datus est: idque imperator Antoninus cum diuo patre significauit. Uolet praetor frequentissimadiri, ut constituat, ubi filii uel alantur uel morentur, non tantum in postumis, uerum omnino in pueris.Et solet pore statuere, ubi potius alendus sit: et no
Abbreviated transcription (Latin):
Ingulos testes qui ĩtestõ ad¬
hibentur ꝓprio cyrographo
ad notare̾ cõuenit. quis et
hrdemeẽ iactarant a fisco oc¬
cupari nõ possunt.¶Lp̃. De
lib̃is et postumis hr̃dibꝰ ĩstitu¬

Expanded text:
ingulos testes, qui in testamento adhibentur, proprio chirographo adnotare conuenit, quis et heredem esse iactauerat, a fisco occupari non possunt. DE LIBERIS ET POSTUMIS HEREDIBUS INSTITU