comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hostẽ hannibalẽ eo tẽpore ꝑpessi sunt: qđ
eo modo c̃tigit. C arthaginenses namq
grauit̃ ferebant quod dudũ dñi gentiũ
insularũq tributa darent : quȩ priꝰ ac¬
ciꝑe solebant. Urebat popłm nobilem
ab latũ mare: insule rapte. Hinc ultionem
puer hannibalis ad arã iurauerat patris sui
hamilcari. Igit᷑ in causa belli sagunt᷑ hispanie
nobilis & opulenta cunitas amica romani pͦpłi
electa ẽ. Hannibal causas nouoꝵ motuũ que¬
rens quã primũ bello petit: deinde obsidio¬
ne cinaxit. fame eacruciauit: octauo demũ
mense deleuit. Legatos etiã qͦs romani ꝓpt̃
suã ciuitatẽ direxerant: a suo iniuri osissime
aspectu abstulit. Inde pirineũ montẽ tͣns¬
gressus: in t̾ ferocissimas galloꝵ gentes fer¬
rouiã aꝑuit. & nono demũ die a pirmeo ad
alpes ꝑuenit. Ubi dũ montanos gallos re¬
pellere ab ascensu obtinentes bello suꝑat:
atq in uias rupes igni ferroq rescindit.

Expanded text:
hostem Hannibalem eo tempore perpessi sunt. Quod hostem Hannibalem eo tempore perpessi sunt. Quod eo modo contingit: Carthaginenses namque graviter ferebant quod dudum domini gentium insularumque tributa darent, quae prius accipere solebant. Urebant nobilem populum ablatum mare, insulae raptae. Hinc ultionem puer Hannibal ad aram juraverat patris sui Hamilcaris. Igitur in causam belli Saguntus Hispaniae nobilis et opulenta civitas amica Romani populi electa est. Quam Hannibal, causas novorum motuum quaerens, primum bello petiit, deinde obsidione cinxit, fame excruciavit, octavo demum mense delevit. Legatos etiam quos Romani propter sociam civitatem direxerant, a suo injuriosissime conspectu absterruit. Inde Pirineum montem transgressus, inter ferocissimas Galloro uiam aperuit et nono demum die a Pyrenaeo ad Alpes peruenit; ubi dum montanos Gallos, repellere ab ascensu obnitentes , bello superat atque inuias rupes igni ferroque rescindit,
Abbreviated transcription (Latin):
git tolerasse mala : dũ t̾ra eoꝵ diuersis ca¬
lamitatib subiaceret cũ ilł qui humilem
siriã habitare uidebant᷑. Nam cũ antiochus
pugnasset c̃tra eupatorẽ ptolomeũ. & eiꝰ
filiũ ptolomeũ cognomine epẏphanẽ. labo¬
rare c̃tigit uideos antiocho uincente eadẽ
patiut pares eocisterent naui turbate: &
tẽpestatib fluctuanti : dũ int̾ felicitatẽ .⁊
calamitatẽ antiochi fuissent cõmunit con¬
stituti. Cũq uicisset ptolomeũ antiochus:
udeã capiens crudelit̃ eã afflixit. Ponti
que rex spartanoꝵ idẽ lacedemonioꝵ ariꝰ
nomine legationẽ direxit: & epistolas in
quib c̃tinebat᷑ udeos & lacedemones ex
uno extitisse genere : & familiaritatẽ cũ¬
cũ abraham socialit̃ habuisse. Iustũ ergo
esse ut successores existerent: ⁊ ꝑ legatoᷤ
quȩ necessaria adiudicarent peterent: eo¬
rũq ꝓpria reputarent cõmunia. R ex
uero macedonum : philippus erat.
sit᷑ romani infestissimũ atq intolerabilẽ

Expanded text:
terra eorum diversis calamitatibus subjaceret, cum illis qui humilem Syriam habitare videbantur. Nam cum Antiochus pugnasset contra Eupatorem Ptholomaeum, et ejus filium Ptholomaeum, cognomine Epiphanem, laborare contigit Judaeos, Antiocho vincente eadem pati, ut pares existerent navi turbatae et tempestatibus fluctuanti, dum inter felicitatem et calamitatem Antiochi fuissent communiter constituti. Cumque vicisset Ptholomaeum Antiochus, Judaeam capiens crudeliter eam afflixit. Pontifquem rex Spartanorum id est, Lacedaemoniorum Arius nomine legationem direxit, et epistolas, in quibus continebatur Judaeos et Lacedaemones ex uno exstitisse genere, et familiaritatem cum Abraham socialiter habuisse; justum ergo esse ut fratres existerent, et per legatos quae necessaria adjudicarent peterent, eorumque propria reputarent communia. Rex vero Macedonum Philippus erat.itur Romani infestissimum atque intolerabilem
Abbreviated transcription (Latin):
quaq ciuitate ⁊ uico tẽpla deoꝵ. & aras
collocantes ĩmolare suꝑ eas porcos omni
die p̾cepit: ⁊ ne quis circũcideret᷑ inhibu¬
it. Int̾ minatꝰ ẽ. enĩ torm̃ta grauissima :
si quis pret̾ hȩc facere inueniret᷑. Cons¬
tituit itaq pͣpositos qͥ cogerent eos impe¬
ralia mandata ꝑficere. & multi quidẽ
uideoꝵ sponte: alii uͦ ꝓpt̃ timorẽ imminen¬
tis regis pͣcepta sequebant᷑. Probatissimi autẽ¬
& generosi de testabile facinꝰ execrantes :
patriis legib adhesert̃. Propt̾ea diebꝰ sin¬
guł penis afflicti. & amara passi torm̃ta :
trucidabant᷑. Nam & uerberati & diuersis
cruciatib afflicti : adhuc uiuentes crucis
patibulo figebant᷑. Uxores uͦ parit̃ ⁊ filios
qͦs circũcidert̃. ꝓpter uoluntatẽ regis laque¬
is suffocabant: parentũ eos ceruicib illigan¬
tes. Nam & si apud aliquẽ uolum̃ inuentũ
fuisset sacrũ aut lex : & is crudeli sorte mo

Expanded text:
quaque civitate et vico templa Judaeorum, et aras quaque civitate et vico templa Judaeorum, et aras collocantes, immolare super eas porcos omni die praecepit, et ne quis circumcideretur inhibuit. Interminatus est etiam tormenta gravissima, si quis propter haec facere inveniretur. Constituit itaque praepositos, qui cogerent eos imperialia mandata perficere. Et multi quidem Judaeorum sponte, alii vero propter timorem imminentis regis praecepta sequebantur. Probatissimi et generosissimi detestabile facinus exsecrantes, patriis legibus adhaeserunt, propterea diebus singulis poenis afflicti, et amare passi tormenta, trucidabantur. Nam et verberati, et diversis cruciatibus fatigati, adhuc viventes crucis patibulo figebantur. Uxores vero pariter et filios quos circumciderunt, propter voluntatem regis laqueis suffocabant, parentum eos cervicibus illigantes. Insuper et si apud aliquem volumen inventum fuisset sacrum aut lex, is crudeli sorte mo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ex bisso & purpura ⁊ cocco erant.
Exauriens autẽ & thesauros nichil penitꝰ
relinquens: ad maximũ iudeos ꝓpt̃ huiꝰ¬
modi causã luctũ usq ꝑduocit. Nam &
quotidianas immolationes quas deo scđ̾m
leges offerebant: cȩlebrare ꝓbibuit. De¬
p̃dans autẽ totã ciuitatẽ: quosdã int̾fec̃.
alios captiuos cũ uxoribꝰ & filiis deduxit
ita ut numerꝰ multitudinis captiuoꝵ us
q decẽ milia existere uideret᷑. Incendit
etiã optima eiꝰ loca : & deponens muros
arcẽ ȩdificauit in interiore parte cri¬
tatis. Nam alta & eminentior erat priꝰ
tẽplo. & ꝓpter hoc muniens eã muris
altis & turrib custodiã macedonũ ibi
multa ⁊ a cerba subinde paciebant᷑. Edi¬
ficans uero & in sacrario arã: suꝑ eam
porcos ĩmolauit. hostias ñ legitimas nec
patriȩ religioni iudeoꝵ c̃gruas. Coegit¬
q etiã eos relinquere religionẽ patriã.
ỹdolũ uenerari. E dificare etiã in una¬

Expanded text:
quae ex bysso, et purpura, et cocco erant. quae ex bysso, et purpura, et cocco erant. Exhauriens autem et thesauros, nihilque penitus relinquens, ad maximum Judaeos propter hujusmodi causam luctum usque perduxit. Nam et quotidianas immolationes, quas Deo secundum leges offerebant, celebrari prohibuit. Depraedans autem totam civitatem, quosdam interfecit, alios captivos cum uxoribus et filiis deduxit, ita ut numerus multitudinis captivorum usque 10,000 existere videretur. Incendit etiam optima ejus loca, et deponens muros, arcem aedificavit in interiori parte civitatis. Nam alta et eminentior erat prius templo, et propter hoc muniens eam muris altis et turribus, custodiam Macedonum ibi multa et acerba subinde patiebantur. Aedificans vero et in sacrario aram, super eam porcos immolavit, hostias non legitimas nec patriae religioni Judaeorum congruas. Coegitque etiam eos relinquere religionem patriam, idolum venerari, aedificare etiam in una
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. dũ aduersũ se alienigenarũ arma ꝓ¬
uocantes. ꝓpria dilamauert̃ uiscera: dũ
aliqui seleucũ eiꝰq pͥncipes. alii uͦ antio¬
chũ illiꝰ successorẽ ad dessolationẽ tẽpli
destitutionẽq popłi euocauert̃ : ut p̃mi¬
simꝰ. Igit᷑ reuersus rex antiochus ab egip¬
to: ꝓpt̃ romanoꝵ timorẽ: ad iero solimo¬
rũ ciuitatẽ ducit exercitũ. Quo ꝑueni¬
ens cepit eã sine conflictione cuiꝰpiã : aꝑi¬
entib ei portas. his qui uolntati eiꝰ c̃sen¬
tiebant. Ingressusq ciuitatẽ iero solimoꝵ¬
multos in t̾e mit fibi contraria sapientes.
Hecnon & eos qui portas ei aꝑientes & cun¬
tatẽ tradidert̃: propt̾ tẽpli diuitias int̾¬
fecit. Multasq ab eo tẽplo auferens pecu¬
nias: antiochiã reuersus ẽ. Postquã autẽ
expoliauit teplũ ita ut uasa dĩ asportaret :¬
& lucernas aureas. & arã aureã. & men¬
sam & sacrariũ. neq de ueł abstinuit :

Expanded text:
orum, dum adversum se alienigenarum arma porum, dum adversum se alienigenarum arma provocantes, propria dilaniaverunt viscera; dum aliqui Seleucum ejusque principes, alii vero Antiochum illius successorem, ad desolationem templi destitutionemque populi evocaverunt, ut praemisimus. Igitur reversus rex Antiochus ab Aegypto propter Romanorum timorem, ad Hierosolymorum civitatem ducit exercitum. Quo perveniens, cepit eam conflictatione cujuspiam, aperientibus ei portas his qui voluntati ejus consentiebant. Ingressusque civitatem Hierosolymormultos interemit, sibi contraria sapientes, necnon et eos qui portas ei aperientes civitatem tradiderunt, propter templi divitias interfecit, multasque ab eo templo auferens pecunias, ad Antiochiam reversus est. Postquam autem exspoliavit templum, ita ut vasa Dei asportaret, et lucernas aureas et aram auream, et mensam, et sacrarium, neque de velis abstinuit,
Abbreviated transcription (Latin):
& diuersa in utrũq popłi multitudine
pars plurima iasonẽ aduniabat. Unde labo¬
rantes menelaus & qui ei c̃seserant: ad an¬
tiochũ discessert̃. Ad noticiã enĩ eiꝰ ꝑdu¬
centes quod uellent patrias relinquere le¬
ges: & c̃uersationẽ ⁊ mores obseruare
grecoꝵ. Rogauert̃ gͦ eũ ut ꝑmitteret
eis ȩdificare gimnasiũ iero solimis. Cumq
c̃cessisset: cirtũcisionẽ suã uelauert̃: ut
ñ apparerent in denudatione grecis esse
dissimiles. Ceteraq om̃ia relinquentes.
quȩ ilł mos patruus imponebat : aliarũ
facta gentiũ ritꝰq sequebant᷑. Igit᷑ hȩ¬
seditiones quȩ propt̾ ambitionẽ atq dig¬
nitatẽ sũmi sacerdotii int̾ predictos tur¬
pit̾ gerebant᷑ fr̃s: atq dissensiones quȩ int̾
hircanũ iosephi filiũ de qͦ supra meminimꝰ.
eiꝰq fr̃s crudelit̃ acte sunt: maxima pul¬
lularũ calamitatũ semina in popło uide¬

Expanded text:
t divisa in utrumque populi multitudine, t divisa in utrumque populi multitudine, pars plurima Jasonem adjuvabat. Unde laborantes Menelaus et qui ei consenserant ad Antiochum discesserunt. Ad notitiam etiam ejus perducentes quod vellent patrias relinquere leges, et conversationem et mores observare Graecorum, rogaverunt eum ut permitteret eis aedificare gymnasium Hierosolymis. Cumque concessisset, circumcisionem suam velaverunt, ut non appdissimiles; caeteraque omnia relinquentes quae illis mos patrius imponebat, aliarum facta gentium ritusque sectabantur. Hseditiones quae propter ambitionem atque dignitatem summi sacerdotii inter praedictos turpiter gerebantur fratres, atque dissensiones quae inter Hircanum Josephi filium de quo supra meminimus ejusque fratres crudeliter actae sunt, maxima pullularunt calamitatum semina in populo Judae
Abbreviated transcription (Latin):
Perueniens igit᷑ cũ magna uirtute ad pelu¬
siũ. & dolo filomitorẽ ptolomeũ circũue¬
niens egiptũ occupauit. & cũ adisset loca
menfiticȩ ciuitatis: eã capiens c̃tra alexan¬
driã ut obsidendo ptolomeũ caperet am¬
bulauit. E xpulsus uͦ ẽ ñ ab alexandria
tantũ. s etiã a tota egipto: romanis sibi
denunciantibꝰ ut discederet a ꝓuintia.
Per idẽ tẽpus defuncto onia pͥncipe sacer¬
dotũ: fr̃i eiꝰ antiochus sacerdotii contulit
pͥncipatũ. Na filiꝰ quẽ onias reliquerat:
adhuc infanserat. Iħu uero qui frat᷑ erat
omȩ pͥncipatũ sacerdotii rex abstulit iratꝰ.:
& dedit eũ uiniori fr̃i eoꝵ nomine one.
Sic namq ad tres filios simonis. pͥncipatꝰ sacer¬
dotii sicut prediximꝰ ꝑuenit. & iħc quidẽ¬
iasonẽ se nominauit: onas autẽ menelaus
ẽ. nuncupatꝰ. Seditionẽ itaq priꝰ pͥnceps
sacerdotũ. Iħs aduersus menelaũ c̃citauit :¬

Expanded text:
Perveniens igitur cum magna virtute ad PeluPerveniens igitur cum magna virtute ad Pelusium, et dolo Philomitorem Ptholomaeum circumveniens, Aegyptum occupavit. Et cum adisset loca Memphiticae civitatis, eam capiens contra Alexandriam ut obsidendo Ptholomaeum caperet, ambulavit. Expulsus vero est non ab Alexandria tantum, sed etiam a tota Aegypto, Romanis sibi denuntiantibus ut discederet a provincia. Per idem tempus defuncto Onia principe sacerdotum, fratri ejus Antiochus sacerdotii contulit principatum. Nam filius quem Onias reliquerat, adhuc infans erat. Jesu vero, qui frater erat Oniae, principatum sacerdotii rex abstulit iratus, et dedit eum juniori fratri eorum nomine Oniae. Sic namque ad tres filios Simonis principatus sacerdotii, sicut praediximus, pervenit. Et Je se nominavit. Onias autem Menelaus est nuncupatus. Seditionem itaque princeps sacerdotum Jesus adversus Menelaum concitavit, e
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑: ueneno se necauit. In sicilia tunc uul¬
cam insula quȩ ante ñ fuerat repente ma-¬
ri edita: cũ miraculo omniũ usq nunc ma¬
net. Titus lunꝰ tragoediarũ scriptor: clarꝰ
eo tẽpore habebat᷑. Qui ob ingenii meritũ
a liuio salinatore cuꝰ liberos erudiebat: li¬
btati donatꝰ ẽ.¬
unũ. Macedonũ rea ꝑseus erat. De functo
itaq seleuco rege siriȩ: antiochus frat̃ eiꝰ
gubernacła regni susceꝑat: qui epyphanes
nuncupabat᷑. Morit᷑ etiã ptolom̃s rea egip¬
tioꝵ qui similit̾ eprphanes dicebat᷑: relin qͦͣns
duos filios minores ȩtate. quoꝵ inꝰ qui &
maior erat de qͦ nunc mentionẽ fecimꝰ qͥ
filomitor dicebat᷑ : minor uͦ fiscon. Antio¬
chus ꝓ suo felicit̃ imꝑio exercitũ ducere
deliberauit ad egiptũ: tractꝰ desid̾io eiꝰ &
contẽpnens filios ptolomei ut debiles: ac ne¬
quaꝗͣ tanta negotia regere p̾ualentes.

Expanded text:
ceretur, veneno se necavit. In Sicilia tunc Vulceretur, veneno se necavit. In Sicilia tunc Vulcani insula, quae ante non fuerat, repente mari edita cum miraculo omnium usque nunc manet. T. Livius tragoediarum scriptor, clarus eo tempore habebatur. Qui ob ingenii meritum, a Livio Salinatore cujus liberos erudiebat, rtati donatus e331. Macedonum rex Perseus erat. Defuncto itaque Seleuco rege Syriae, Antiochus frater ejus gubernacula regni susceperat, qui Epiphanes nuncupabatur. Moritur etiam Ptholomaeus rex Aegyptiorum, qui similiter Epiphanes dicebatur, relinquens duos filios minores aetate. Quorum unus, qui et major erat, de quo nunc mentionem fecimus, Philomitor dicebatur, minor vero Fiscon. Antiochus pro suo feliciter imperio exercitum ducere deliberavit ad Aegyptum, tractus desiderio ejus et continens filios Ptholomaei, ut debiles ac nequaquam tanta negotia regere praevalentes.
Abbreviated transcription (Latin):
gabrione suꝑatꝰ. u& cũ paucis fugit ȩ pre¬
lio: ephesũq ꝑuenit. Is habuisse fert᷑ aria
capta plusquã quinq milia fuisse referan¬
tur. Alt c̃sul scipio cũ boioꝵ gente confliã:¬
in qͦ prelio unginti milia hostiũ int̾fecit.
Sequenti anno scipio affricanꝰ: habens in au¬
xilio eũ enenatali filiũ aduersus hannibalẽ
qui tunc antiochi classi p̃erat: bellũ nauale
gessit. Antiochus uicto hannibale. atꝙ
in fugã acto: simulq om̃i eaercitu amisso.
pacẽ rogauit. Eoq iure eã obtinuit: ut
annis singuł mille talenta romanis. ued¬
nomine ꝑsolueret. Filiũq affricani quẽ utrũ
eaplorantẽ an in prelio cepisset incertũ ẽ:
ultro remisit. Codẽ tẽpore affricanꝰ ab ingra¬
ta sibi urbe diu exulans: apud amiternũ op¬
pidũ morbo peruit. Hisdẽ etiã hieb hannibal
apad̃ bisiã bithiniȩ regẽ: cũ a romanis repos¬

Expanded text:
Glabrione superatus, vix cum paucis fugit e praeGlabrione superatus, vix cum paucis fugit e praelio, Ephesumque pervenit. Is habuisse fertur armacapta plus quam quinque millia fuisse referuntur. Alter consul Scipio cum Boioin quo praelio 20,000 hostium interfecit. Sequenti anno Scipio Africanus habens in auxilio Eumenen, Attali filium adversus Hannibalem, qui tunc Antiochi classi praeerat, bellum navale gessit. Antiochus, victo Hannibale atque in fugam acto, simulque omni exercitu amisso, pacem rogavit, eoque jure eam obtinuit, ut annis singulis 1,000 talenta Romanis vecnomine persolveret, filiumque Aphricani, quem utrum explorantem an in praelio cepisset incertum est, ultro remisit. Eodem tempore Aphricanus, ab ingrata sibi urbe diu exsulans, apud Amitternum oppidum morbo periit. Iisdem etiam diebus Hannibal apud Brisiam Bythiniae regem, cum a Romanis repos
Abbreviated transcription (Latin):
lia capta libiꝰ scribit: ualeriꝰ dicit xl. milia
in t̾fecta cõmemorat. Igit᷑ antiochus rex si¬
riȩ bellũ ctra popłm romanũ struens: in eũ¬
ropã transiit ex asia. Tunc etiã hannibal ꝓpt̃
excitandi belli rumores. qui de eo apđ roma¬
nos serebant᷑ : exhiberi romã a senatu uissus:
clam ex affrica ꝓfectꝰ ad antiochũ migra¬
uit. Quẽ cũ apud ephesũ inuenisset: cunc¬
tantẽ mox ad bellũ impulit. Scipio affricanꝰ
int̾ ceteros legatos ad antiochũ missus: eti¬
am cũ hannibale colloquiũ familiare habu
it. S infecto pacis negotio ab antiocho
discessit. In utraq hispania ꝑ flaminiũ ful¬
uũq pͣtores bella multũ horrida. cruen¬
taq utrisq popłis gesta sunt. Publio cor¬
nelio scipione marco. a cilio gabrione consu¬
libꝰ antio chus quãuis t̃mopilas occupasset:
quarũ munime tutior propt̃ dubios belli
euentꝰ fieret: tam̃ cõmisso bello a consule

Expanded text:
000 capta Libyus scribit. Valerius dicit 40,000 000 capta Libyus scribit. Valerius dicit 40,000 interfecta commemorat. Igitur Antiochus rex Syriae bellum contra populum Romanum struens in Europam transiit ex Asia. Tunc etiam Hannibal, propter excitandi belli rumores, qui de eo apud Romanos ferebantur, exhiberi Romano senatu jussus, clam ex Aphrica profectus, ad Antiochum migravit. Quem cum apud Ephesum invenisset, cunctantem mox ad bellum impulit Scipio Aphricanus inter caeteros legatos ad Antiochum missus, etiam cum Hait. Sed infecto pacis negotio, ab Antiocho discessit. In utraque Hispania per Flamininum, Fulviumque praetores, bella multum horrida cruentaque utrisque populis gesta sunt. P. Cornelio Scipione, M. Acilio Glabrione consulibus, Antiochus quamvis Thermopylas occupasset, quarum munimine tutior propter dubios belli eventus fieret, tamen commisso bello, a consule
Abbreviated transcription (Latin):
PUd romanos
uero hisdẽ diebꝰ bellũ punicũ scđ̾m fim¬
tũ ẽ. cui macedonicũ c̃tinuo successit :
quod quintꝰ flaminiꝰ c̃sul sortitꝰ. post mul¬
ta & grauissima prelia quib macedoneᷤᷤ
uicti sunt: pacẽ philippo regi eoꝵ dedit.
Deuide cũ lacedemoniis pugnauit. uicto
nauide duce ipsoꝵ: nobilissimos obsides
demetriũ philippi filiũ. & armenenna¬
indis filiũ ante currũ du&x̃: romani cap¬
tiui qui sub hannibale ꝑ greciã uenditi
fuerant uniuersi recepti capitib rasis
ob detersam seruitutẽ currũ triũphan¬
tis sequuti sunt. Eo tẽpore insubres boi
atq cenomann c̃tractis in unũ uiribꝰ
cũ amilcare penoꝵ duce qui in italia re¬
manserat: cremonã placentiãq uastan¬
tes. difficillimo bello a lucio fulino p̾tore
suꝑati sunt. Postea flaminiꝰ ꝓconsul: philippũ
regẽ & cũ eo trecas macedones illirios. multã¬
q preterea gentes quȩ in auxcilũ eiꝰ ueneranĩ
bello subegit. Uicti macedones: castra ami¬

Expanded text:
pud Romanos vero iisdem diebus bellum Punicum secundum finitum est. Cui Macedonicum continuo successit, quod Q. Flamminius consul sortitus, post multa et gravissima praelia, quibus Macedones victi sunt, pacem Philippo regi eorum dedit. Deinde cum Lacedaemonis pugnavit, victo Nauide duce eorum, nobilissimos obsides, Demetrium Philippi et Armenem Nauidis filium, ante currum duxit. Romani captivi, qui sub Hannibale per Graeciam venditi fuerant, universi recepti, capitibus rasis ob detersam servitutem, currum triumphantis secuti sunt. Eo tempore Insubresboi atque Caenomanni, contractis in unum viribus cum Hamilcare Poenorum duce, qui in Italia remanserat, Cremonam, Placentiamque vastantes, difficillimo bello, a Lucio Fulvio praetore superati sunt. Postea Flamminius proconsul Philippum regem, et cum eo Thracas, Macedones, Illyricos, multasque praeterea gentes, quae in auxilium ejus venerant, bello subegit. Victi Macedones castra ami
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Consultantibꝰq senatui nullam ẽe
residuã spem nisi in petendã pacẽ ꝑsuasit.
Gaio cornelio lentulo. publio eliopeto. con¬
fulib harthaginiensib paoc ꝑ scipionẽ uo
luntate senatꝰ popłiq c̃cessa ẽ: naues tam̃
plusquã quingente in altũ ꝓductȩ in c̃s¬
pectu ciuitatis incense sunt. Scipio iã tunc
cognom̃to affricanꝰ. triũphans urbẽ in greᷤ¬
sus ẽ: quẽ terentiꝰ qui postea comicꝰ ex nobi¬
lib carthaginensiũ captiuis pilleatꝰ. quod
insigne indulte sibi libtatis fuit : triũphan¬
tẽ post currũ sequutꝰ ẽ. Neuiꝰ comicꝰ utice
morit᷑. pulsus roma factione nobiliũ ac
macime metelli. Plautꝰ rome morit᷑ qui
ꝓpter annone difficultatẽ ad molas manu¬
arias pistori se locauerat. Ubi quotiens
ab oꝑe uacasset : scribere fabulas solitꝰ ec
ꝯerat

Expanded text:
uenit consultantique senatui nullam esse uenit consultantique senatui nullam esse residuam spem nisi in petenda pace persuasit. C. Cornelio Lentulo P. Aelie Paeto consulibus Carthaginiensibus pax per Scipionem uoest. Naves tamen plus quam 500 in altum productae, in conspectu civitatis incensae sunt. Scipio jam tunc cognomento Africanus, triumphans Urbem ingressus est. Quem Terentius, qui postea comicus, ex nobilibus Carthaginensium captivus pileatus quod insigne indultae sibi libertatis fuit triumphantem post currum secutus est. Nevius comicus Uticae moritur, pulsus Roma factione nobilium, ac maxime Metelli. Plautus Romae moritur. Qui propter annonae difficultatem ad molas manuarias pistori se locaverat. Ubi quoties ab opere vacasset, scribere fabulas solitus erat
Abbreviated transcription (Latin):
dere in arborẽ nauis: atq inde speculari
quã regionẽ teneret. Sepulchrũ dirutũ
se ꝓspexisse respondit. Abhominatꝰ dictũ
hannibal deflexo cursu ad leptĩ oppidũ
copias eaposut. Qui c̃tinuo refecta mal¬
titudine carthaginẽ uenit: deinde collo¬
quiu
scipionis petiit. Ubi cũ se du attoniti admi¬
ratione mut᷑a duo clarissimi duces suspea¬
xissent: infecto pacis negotio preliũ conser¬
tũ ẽ. qđ diu magnis ducũ artib magnis
dispositũ copiarũ molib gestũ. magnis mi¬
litũ uiribꝰ consũmatũ: romanis uictoriã
contulit. Octoginta ibi elefanti uł capti
uł occisi sunt: carthaginiensiũ interfecta
funt uiginti milia quingenti. Hannibal
omĩa ante preliũ & in prelio eaꝑtus: cum
paucis hoc ẽ. uix quatuor equitib int̃ tu¬
multũ elapsus : ad rumentũ confugit.
Post ea harthaginẽ post sex & triginta
annos. quã inde paruus cũ patre exierat :

Expanded text:
dere in arborem navis, atque inde speculari, dere in arborem navis, atque inde speculari, quam regionem teneret, sepulcrum dirutum se prospexisse respondit. 268 Abominatus dictum Annibal, deflexo cursu ad Leptim oppidum copias exposuit. Qui continuo refecta multitudine, Carthaginem venit, deinde colloquium Scipionis petiit. Ubi cum se diu attoniti admiratione mutua duo clarissimi duces suspexissent, infecto pacis negotio proelium consertum est: quod diu magnis dneum artibus dispositum, magnis copiarum molibus gestum, magnis militum uiribus consummatum Romanis uiotoriam contulit. octoginta ibi elephanti uel capti uel occisi sunt, Carthaginiensium interfecta sunt XX milia quingenti Hannibal omnia et ante proelium et in proelio expertus, cum paucis, hoc est uix quattuor equitibus, inter tumultum elapsus Hadrumetum confugit. postea Carthaginem post sex et triginta annos, quam inde paruus cum patre exierat,
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Peni trepidi cũ cafu accidisse ignẽ pu¬
tarent. mermes ad extinguendũ c̃currert̃:
qua re facile ab armatis oppressi funt. In
utrisq: castris quadraginta milia hominũ
igni ferroq consũpta sunt: capta quinq
milia. duces ipsi miserabilit̃ angustiaegre
effugert̃: hasdrubal imꝑator carthaginẽ ꝓfug
uenit. Itaq: si fa& ⁊ hasdrubal mox pluri¬
mũ reparauere exercitũ: atq iterũ cũ
scipione c̃gressi sunt uictiq fugert̃: si¬
facẽ fugientẽ leliꝰ & manissa cepert̃. Cete¬
ra multitudo circã confugit. Quã masi¬
nissa obpugnatã in deditionẽ recepit: si¬
Quẽ scipio cũ ingentib spolis plurimisq cap¬
tuus : ꝑducendũ lelio tradidit. Hannibal
redire in affricã iussus. ut fessis harthagi¬
mensibꝰ subueniret: flens reliquit italiã:
om̃ib italici generis militibus qui sequi
nollent int̾fectis. Cũ ad affricanũ litus
ꝓpinquaret. iussus quidã e nauticis ascen¬

Expanded text:
di. Poeni trepidi cum casu accidisse ignem pudi. Poeni trepidi cum casu accidisse ignem putarent, inermes ad extinguendum concurrerunt: quare facile ab armatis oppressi sunt. in utrisque castris quadraginta milia hominum igni ferroque consumpta sunt, oapta quinque milia, duces ipsi miserabiliter ambusti aegre effugerunt. Hasdrubal imperator Carthaginem profugus uenit; itaque Syphax et Hasdrubal mox plurimum reparauere exercitum atque iterum cum Scipione congressi sunt, motique fugerunt. Syphacem fugientem Laelius et Masinissa ceperunt, cetera multitudo Cirtam confugit, quam Masinissa oppugnatam in deditionem recepit, Syquem Scipio cum ingentibus spoliis plurimisque captiuis perducendum Laelio tradidit. Hannibal redire in Africam iussus, ut fessis Carthaginiensibus subueniret, flens reliquit italiam omnibus Italici generis militnollent, interfectis, cui ad Africanum littus propinquanti, jussus quidam e nauticis ascen
Abbreviated transcription (Latin):
nibali caput fr̃is sui hasdrubalis ante cas:¬
tra ꝓiectũẽ. Quo uiso: simul & clade pe¬
noꝵ cognita: anno t̾cio decimo quã in
italiã uenerat refugit inbrucios. Post
hȩc anno c̃tinuo int̾ hannibalẽ ⁊ romanoᷤᷤ
quies a tumultu belloꝵ int̾cessisse uisa ẽ.¬
qr in quietudo morboꝵ in castris erat. &
grauissima pestilentia ut̃q excercitꝰ age¬
bat᷑.
Interea scipio uniuersa hispania a pirineo
usq occeanũ in ꝓuuntiam redacta romã ue¬
nit: consul cũ licinio crasso creatꝰ in affricã
transiit. hannonẽ amil charis filiũ ducẽ pe¬
noꝵ int̾fecit. exercitũ eiꝰ partĩ cede partĩ
captitate disꝑdidit. Nam undecĩ milia pe¬
norũ: eo prelio occidit. Semproniꝰ c̃ful cũ
hannibale congressus ⁊ uictꝰ romã refugit.
Scipio in affrica ad gressus hiberna penorũ
atq alia numidiarũ quȩ utraq haud pro¬
cul abutica erant: nocte c̃cubia fecit incen¬

Expanded text:
nibali caput fratris sui Asdrubalis, ante casnibali caput fratris sui Asdrubalis, ante castra projectum est. Quo viso et simul clade Poenorum cognita, anno decimo tertio quam in Italiam venerat, refugit in Bruttios. Post haec anno continuo inter Annibalem et Romanos quies a tumultu bellorum intquia inquietudo morborum in castris erat et grauissima pestilentia utrique exercitus agebautur. interea Scipio uniuersa Hispania a Pyrenaeo usque ad Oceanum in prouinciam redacta Romam uenit, consul cum Licinio Crasso creatus in Africam transiit, Hannonem Hamilcaris filium, ducem Poenorum, interfecit, exeroitum eius partim caede partim captiuitate disperdidit: nam undecim milia Poenorum eo proelio occidit. Sempronius consul cum Hannibale congressus et uictus Romam refugit. Scipio in Africa adgressus hiberna Poenorum atque alia Numidarum, quae utraque haud procul ab Vtica erant, nocte concubia fecit incen
Abbreviated transcription (Latin):
penoꝵ ducẽ has drubalẽ uicit & castris exci¬
uit: octoginta ciuitates aut deditione
aut bello in potestatẽ redegit. Affris sub
corona uenditis: sine precio dimisit hỹs¬
panos. Hannibal utrũq consulẽ marcel¬
lũ & crispinũ : in insidus circũuentos int̾¬
fecit. Claudio nerone & marco libio sali¬
natore consulib cũ hasdrubal hannibał
frat̃ ab hispaniis ꝑ gallias ad italiã ueniret
iussusq a karthaginiensib ut fr̃i cũ co¬
piis uingeret᷑ magna secũ auxilia : his¬
panoꝵ galloꝵq deduceret. & cũ matura¬
to aduentu descendisse iã ex alpib consu¬
lib proditꝰ fuisset: ab exercitu romano
ignorante hannibale p̃uentꝰ cũ om̃i exer¬
cisa sunt: capta sunt quinq: milia quadrin¬
genti: quatuor milia autẽ cunũ roma¬
noꝵ int̾ eos reꝑta atq reuocata funt: qđ
uictoribꝰ consulib solatio fuit. Nam ab
exercitu eoꝵ: octo milia cecidert̃. Han¬

Expanded text:
Poenorum ducem Hasdrubalem vicit, et castris exPoenorum ducem Hasdrubalem vicit, et castris exuit. Praeterea 80 civitates aut deditione aut bello in potestatem redegit; Aphris sub corona venditis sine pretio dimisit Hispanos. Hannibal utrumque consulem Marcellum et Crispinum insidiis circumventos interfecit. Claudio Nerone et Marco Libio Salinatore consulibus, cum Hasdrubal Hannibalis frater ab Hispaniis per Gallias ad Italiam veniret, jussusque a Carthaginensibus ut fratri cum copiis jungeretur, magna secum auxilia Hispanorum Gallorumque deduceret, et cum maturato adventu descendisset jam ex Alpibus, consulibus proditus fuisset, ab exercitu Romano ignorante Hannibale praeventus, cum omni exercisa sunt, capta sunt quinque millia quadringenti. Quatuor millia civium Romanorum inter eos reperta atque revocata sunt, quod victoribus consulibus solatio fuit. Nam 266 et ab exercitu eorum octo millia ceciderunt. An
Abbreviated transcription (Latin):
karthaginẽ nouã cepit: ubi stipendia
maxcima presidiaq ualida. copiȩ auri
argentiq magne penoꝵ habebant᷑. Ibi
etiã magonẽ frẽm hannibał captũ : cum
ceteris romã misit. Leriniꝰ c̃ful ex macedo¬
nia rediens: agrigentiũ urbẽ siciliȩ ea¬
uiginti & sex eapugnauit. Hannibal in
italiã gneũ fulinũ proconsulẽ: undecĩ¬
litũ interfecit. Marcellus c̃sul cũ hanm¬
bale triduũ c̃tinuo dimicauit. Prima die
pari pugna discessũ ẽ. sequentiuictꝰ c̃sul:
t̃cio uictor. octo milia hostiũ int̾fecit.
ipsũ hannibalẽ cũ reliquis fugere in castra¬
compulit. Fabiꝰ maximꝰ consul tarentũ
quȩ a romanis desciuerat: iterũ expug¬
nait & cepit. Ibiq ingentes copias han¬
nibalis cũ ipso duce eiꝰ carthalone deleuit:
p̾cia in fiscũ retulit. Sequenti anno: inita¬
lia claudiꝰ marcellus consul. ab hannibale
cũ exxercitu occisus ẽ. Scipio in hispania

Expanded text:
Carthaginem Nonam cepit, ubi stipendia Carthaginem Nonam cepit, ubi stipendia maxima, praesidia ualida, copiae auri argeutique magnae Poenorum habebantur; ibi etiam Magonem fratrem Hannibalis captum cum ceteris Romam misit. Laeuinus consul ex Macedonia rediens Agrigentum urbem Siciliae exuiginti et sex expugnauit. HannibaItalia Gneum Fulvium proconsulem, 11 prtum interfecit. Marcellus consul cum Hannibale triduo continuo dimicavit. Prima die pari pugna discessum est, sequenti victus consul, tertio victor, 8,000 hostium interfecit, ipsum Hannibalem cum reliquis fugere in castracompulit. Fabius Maximus consul Tarentum, quae a Romanis desciverat, iterum expugnavit et cepit, ibique ingentes copias Hannibalis cum ipso duce ejus Carthalone delevit, pretia in fiscum retulit. Sequenti anno in Italia Claudius Marcellus consul ab Hannibale cum exercitu occisus est. Scipio in Hispania
Abbreviated transcription (Latin):
At uero in hispama ambo scipiones a fratre¬
hasdrubał int̾fecti sunt. In cãpania capua
capta ẽ. a quinto fuliuo ꝓconsule: pͥncipes
capanoꝵ ueneno morte sibi consciuert̃.
senatũ omnẽ capue etiã ꝓhibente senatu
romano: fuluiꝰ sulpiciꝰ necauit. Interfecti
in hispania scipionib: cũ om̃ibꝰ incusso pauo¬
re cunctantib scipio se ad modũ adoles¬
cens ultro obtulisset : & peccuniȩ penuria
ẽet : aerarii claudio. macello & ualerio.
leuno. auctoribꝰ qui tunc c̃sules erant:
aurũ argentũq signatũ ad questores.
palã om̃s senatores in publicũ c̃tulerunt.
ita ut nichil pret̾ anulos singłos bollosq
sibi ac filiis : & deinde ꝑfilias uxoresq
suas singłas tantũ auri uncias: & argen¬
ti ñ ampliꝰ quã singłas libras relinquerent.
imꝑiũ in hispania ꝓconsulare sortitꝰ. ulti¬
onẽ p̾cipue patris & patrin animo inten¬
dens: pirmeũ transgressus pͥmo impetu

Expanded text:
At vero in HispaAt vero in HispaHasdrubalis interfecti sunt. in Campania Capua capta est a Q. Fuluio proconsule ; principes Campanorum ueneno mortem sibi consciuerunt; senatum omnem Capuae etiam prohibente senatu Romano Fuluius suppliciis necauit. interfectis in Hispania Scipionibus cum, omnibus incusso pauore cunctantibus, Scipio se admodum adulescens ultro obtulisset et pudenda penuria esset aerarii, Claudio Marcello et Valerio Laeuino auctoribus qui tunc consules erant aurum argentumque signatum ad quaestores palam omnes senatores in publicum contulerunt, ita ut nihil praeter anulos singulos bullasque sibi ac filiis et deinde per filias uxoresque suas singulas tantum auri uncias et argenti non amplius quam singulas libras relinquerent. imperium in Hispaniam proconsulare sortitus, ultionem praecipue patris et patrui animo intendens, Pyrenaeum transgressus primo impetu
Abbreviated transcription (Latin):
sis curis trepidꝰ. matrone quoq amentes
pauore ꝑ ꝓpugnała currerent. & c̃uehere
in muros saxa pͥmeq ꝓ muris pugnare
gestirent. Ipse autẽ hannibal cũ eapeditiᷤ
equitib usq ad portã collinã infestus ac¬
cessit. deinde om̃s copias in aciẽ direxxit.
S & c̃sules fuluiꝰq pro c̃sule ñ detractaue¬
re pugnã. A tubi exposite utrimq acies
constitert̃ in c̃spectu romȩ: premiũ uic¬
toris future. tantꝰ subito se ymber mix¬
tus e nubib grandine effudit : ut tur¬
bata agmina ux armis retentis in sua
se castra colligerent. Deinde cũ serenitate
redita. in campũ copie atq in aciẽ redis¬
redissent: rursũ uiolentior tẽpestas fusa.
maiore metu mortaliũ audaciã coher¬
cuit: t̾ritosq exercitꝰ refugere in inte¬
riora coegit. Tunc c̃uersus in regionẽ
hamnibal chaeisse fert᷑ pociunde sibi rome
modo uoluntatẽ ñ dari: modo potestatẽ

Expanded text:
 curis trepidus, matronae quoque amentes  curis trepidus, matronae quoque amentes pavore, per propugnacula currerent, et convehere in muros saxa, primaeque pro muris pugnare gestirent. Ipse autem Hannibal cum expeditis equitibus usque ad portam Collatinam infestus accessit. Deinde omnes copias in aciem direxit. Sed et consules Fulvius cum proconsule non detrectavere pugnam. At ubi expositae utrinque acies constiterunt in conspectu Romae praemium victoris futurae, tantus subito se imber e nubibus grandine mistus effudit, ut turbata agmina, vix armis retentis, in sua se castra colligerent. Deinde cum, serenitate reddita, in campum copiae atque aciem redissent, rursum violentia fusa tempestas, majore metu mortalium audaciam coercuit, territosque exercitus refugere in tentoria coegit. Tunc conversus in regionem Hannibal dixisse fertur, potiundae sibi Romae modo voluntatem non dari, modo potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
amisso exercitu ina euasit: eo tẽpore cum
unũ domesticũ ut diximꝰ bellũ ferri nullo
modo posset. tria insuꝑ transmarina bella
fuisse suscepta: unũ in macedonia contra
philippũ potentissimũ macedomȩ regẽ:
alterũ in hispania c̃tra hasdrubalẽ hanmiba¬
lis fratrẽ. tertiũ in sardinia c̃tra sardos: ⁊
alterũ hasdrubalẽ carthaginensiũ ducẽ:
extra hoc quartũ hannibał quo in italia pͣ¬
mebant᷑. & tam̃ fortis in alterutrũ despe¬
ratio: in meliora ꝓfecit. Tam in his om̃ib
desꝑando pugnart̃: pugnando uicerunt.
Decimo anno postquã hannibal in italiã ue¬
nerat: gneo fulio publio supplicio consulibꝰ
hannibal de cãpania mouit exercitũ ⁊ in¬
genti clade omniũ ꝑsedecuiũ suaessanũq
agrũ uia latina ꝓfectꝰ. ad amenẽ fliuiũ
tribꝰ milib ab urbe consedit. incredibili
totiꝰ ciuitatis metu: cũ senatꝰ popłsq diuer¬

Expanded text:
amisso exercitu, vix evasit. Eo tempore cum amisso exercitu, vix evasit. Eo tempore cum unum domesticum, ut diximus, bellum ferre nullo modo posset, tria insuper transmarina bella fuisse suscepta, unum in Macedonia contra Philippum potentissimum Macedoniae regem; alterum in Hispania contra Hasdrubalem Hannibalis fratrem; tertium in Sardinia contra Sardos, et alterum Hasdrubalem Carthaginensium ducem; extra hoc quartum Hannibalis, quo in Italia premebantur, et tamen fortis in alterutrum desperatione in meliora profecit. Nam in his omnibus desperando pugnarunt, pugnando vicerunt. Decimo anno postquam Hannibal in Italiam venerat, Gneo Fulvio Publio consule, Hannibal de Campania movit exercitum, et cum ingenti clade omnium, per Sedecinum Suessanumque agrum via Latina profectus ad Anianum fluvium tribus milliaribus ab Urbe consedit, incredibili totius civitatis metu, cum senatus populusque
Abbreviated transcription (Latin):
tu cesus ẽ. Demde sephornio gracco qͥnto
fabio maccimo confulib claudiꝰ marcellꝰ
ex p̾tore ꝓconsul designatꝰ. hannibał
exertitũ prelio fudit. Primꝰq post tan¬
tas rei publice rumas: spẽ fecit hanniba¬
lẽ posse suꝑari. Scipiones autẽ in hispama
hasdrubalẽ penoꝵ imꝑatorẽ ad italiã eaer¬
citũ cõparantẽ grauissimo bello oppssert̃.
Nam triginta quinq milia militũ de exerꝰ¬
citu eiꝰ uł cede uł captione minuert̃: cel¬
tiberos milites quã primã externã ma-¬
nũ romani in castris habere cepert̃. pͥcio
sollicitatos ab hostiũ societate in sua cas
tra duxert̃. Semphorniꝰ graccꝰ ꝓ c̃sula
ab hospite suo lucano quodã: in insidias
inductꝰ occisus ẽ. Centeminꝰ penula centurio de¬
cerni sibi ultro bellũ aduersus hannibalẽ
petiit: a quo cũ octo milib militũ qͦs
in aciẽ adduaerat cesus ẽ. Post hunc gne¬
us fuluiꝰ pretor ab hamnibale uictus

Expanded text:
tu caesus est. Deinde Sempronio Graccho Q. tu caesus est. Deinde Sempronio Graccho Q. Fabio Мaximo consulibus Claudius Marcellus expexercitum praelio fudit, primusque post tantas Reipublicae ruinas spem fecit, Annibalem posse superari. Scipiones autem in Hispania Asdrubalem, Poenorum imperatorem, ad Italiam exercitum comparantem, gravissimo bello oppresserunt. Nam triginta quinque millia militum de exercitu ejus vel caede vel captione minuerunt. Celtiberos milites, quam primam externam manum Romani in castris habere coeperunt, pretio sollicitatos, ab hostium societate in castra sua duxerunt. Sempronius Gracchus proconsule, ab hospite suo Lucano quodam in insidias inductus, occisus est. Centenius Penula, centurio, decerni sibi ultro bellum adversum Annibalem pin aciem adduxerat caesus est. Post hunc Gneus Fulvius praetor ab Hannibale victus,
Abbreviated transcription (Latin):
ant qui delecto habitu ab annis decẽ &
septẽ: inmature in ordinateq miliciȩ
quatuor legiones undecũq contraaxit.
Tunc etia seruos spectati roboris ac uolin¬
tatis uł oblatos uł si ita opꝰ fuit. publico
p̾cio emptos: sub titulo lib̾tatis sacram̃to
miliciȩ adegit. & arma quȩ deerant tẽ¬
plis detraxert̃. egenti erario pͥuate opes
refuse sunt. Ita equester ordo: ita plebs
trepida. oblita studioꝵ in cõmune c̃suluit.
Iumꝰ itaq dictator antiquũ quoq roma¬
nȩ miseriȩ factũ recolens. ꝑfupplem̃ta
exertitꝰ ehicto: uelut a silo patefacto.
homines quicũq scelerib ac debitis essent
inpunitate ꝓmissa miliciȩ mancipauit:
quoꝵ numerꝰ ad se& milia uiroꝵ fuit.
Cãpama uero uł potiꝰ om̃is itabia ad hanni¬
balẽ desꝑata. penitꝰ romani statꝰ reparati¬
one defecit. P ost hoc luciꝰ postumꝰ pretor
adu̾sus gallos pugnare missus: cũ exerci¬

Expanded text:
ant: qui dilectu habito ab annis decem et ant: qui dilectu habito ab annis decem et septem immaturae inordinataeque militiae quattuor legiones undecumque contraxit. tunc etiam seruos spectati roboris ac uoluntatis uel oblatos uel, si ita opus fuit, publico pretio emptos sub titulo libertatis sacramento militiae adegit. arma, quae deerant, templis detraxerunt, egenti aerario priuatae opes refusae sunt. ita equester ordo, ita plebs trepida oblita studiorum in commune consuluit. Iunius quoque dictator antiquum Romanae miseriae factum recolens, pro supplemento exercitus edicto uelut asylo patefacto homines quicumque sceleribus ac debitis obnoxii essent impunitate promissa militiae mancipauit; quorum numerus ad sex milia uirorum fuit. Campania uero uel potius omnis Italia ad Hannibalem desperata penitus Romani status reparatione defecit. post hoc L. Postumius praetor aduersus Gallos pugnare missus cum exerci
Abbreviated transcription (Latin):
um militũ quadraginta milia. equitũ
tria milia qͥngenti: uarro consul cũ qͥn¬
quaginta equitib uenusiũ fugit. Nec
dubiũ ẽ. ultimũ illũ diẽ romani status
futurũ fuisse: si hannibal mox post uic¬
toriã ad ꝑuadendã urbẽ c̃tendisset.
Hannibal in testimoniũ uictoriȩ suȩ tres
modios anuloꝵ aureoꝵ carthaginem
misit: qͦs ex manib int̾fectoꝵ ȩquitũ
romanoꝵ senatorũq detraxcerat. Usq
adeo autẽ ultima desꝑatio rei publice
apud residuos romanos fuit. ut senatõ¬
res derelinquenda italia sedib queren¬
dis consiliũ in eundũ putarent. Q uod
auctore cȩcilio metello confirmatũ fu¬
isset: nisi corneliꝰ scipio tribunꝰ tunc mi¬
litũ idẽ qui post affricanꝰ districto gla¬
dio det̾ruisset: ac potiꝰ ꝓ patrie defensi¬
one. in sua uerba iurare coegisset. Ro¬
mani ad spẽ uitȩ quasi ab inferis respira¬
re ausi: dictatorẽ decimũ iunium cre¬

Expanded text:
um militum XL milia, equitum um militum XL milia, equitum tria milia quingenti. Varro consul cum quinquaginta equitibus Venusium fugit. nec dubium est ultimum illum diem Romani status futurum fuisse, si Hannibal mox post uictoriam ad peruadendam Vrbem contendisset. Hannibal in testimonium uictoriae suae tres modios anulorum aureorum Carthmisit, quos ex manibus interfectorum Romanorum detraxerat. Usque adeo desperatio rei publice apud residuos Romanos fuit, ut senatores de relinquenda Italia sedibdis consilium ineundum putarent. Quod etiam auctore Cecilio Marcello confirmatum esset, nisi Cornelilitum, idem qui post Africanus, destricto gladio deterruisset ac potius pro patriae defensione in sua uerba iurare coegisset. Romani ad spem uitae quasi ab inferis respirare ausi dictatorum Decimum Iunium cre
Abbreviated transcription (Latin):
lia romanoꝵ in eo prelio cesa: sex miliã
capta referunt᷑. De exercitu hannibał:
duo milia cecidert̃. Famosũ hoc apđ tran¬
sumennũ lacũ certam̃ fuit: tanta clade
romana maxime cũ ita intentꝰ pugnan¬
tũ ardor extiterit : ut grauissimũ t̾rȩ
motũ qui tunc forte tã uehemens fac
tꝰ ẽ. ut urbes diruisse. montes transtu¬
discidisse rupes. & flumina retrorsũ cogis¬
se referat᷑: pugnantes omino ñ sensert̃:
Hinc c̃sules luciꝰ emiliꝰ. trentiꝰ uarro c̃tra
suł infelicissime apud cannas apuleiȩ ui¬
cũ. om̃s pene romane spei uires ꝑdide¬
runt. Nlam in ea pugna xl. quatuor
milia romanoꝵ int̾fecta sunt quam quã
& de excercitu hannibat magna pars cesa
ẽ. nullo tamen punico bello romani a deo
ad extremã int̾nitionẽ adducti sunt. Pe¬
riit enĩ in eo bello consul emiliꝰ paulus:
consulares autẽ pͣtorii uiri uiginti int̃¬
fecti sunt. senatores uł capti uł occisi sunt
triginta nobiles uiri: trecenti pedestri¬

Expanded text:
lia Romanorum in eo proelio caesa, sex milia capta referuntur. de exercitu Hannibalis duo milia ceciderunt. famosum hoc apud Trasumennum lacum certamen fuit tanta clade Romana, maxime cum ita intentus pugnantum ardor extiterit, ut grauissimum terrae motum, qui tunc forte tam uehemens fact, ut urbes diruisse, montes transtudiscidisse rupes, et flumina retrorsum coegisse referatur, pugnantes omnino non senserint. Hinc consules Lucius Aemilius, Terentius Varro, contra nsulis infelicissime apud Cannas Apuliae uicum omnes paene Romanae spei uires perdiderunt. nam in ea pugna XLIIII milia Romanorum interfecta sunt, quamquam et de exercitu Hannibalis magna pars caesa est. nullo tamen Punico bello Romani adeo ad extrema internecionis adducti sunt. periit enim in eo consul Aemilius Paulus, consulares aut praetorii uiri uiginti interfecti sunt, senatores uel capti uel occisi sunt triginta, nobiles uiri trecenti, pedestri
Abbreviated transcription (Latin):
dens ab iero solua transiordanẽ: ubi tur¬
rẽ ȩdificauit fortissimã. ex lapide albo
construens eã: & totã usq ad terrã sculp¬
sit animalib diuersis: & reliquis mirabili¬
bus ȩdificiis locũ muniuit. quẽ trrũ nun

Expanded text:
ndens ab Hierosolyma trans Jordanem, ubi turndens ab Hierosolyma trans Jordanem, ubi turrim aedificavit fortissimam, ex lapide albo construens eam, et totam usque ad terram sculpsit, animalibus diversis et reliquis mirabilibus aedificiis locum munivit, quem Tyrum nun
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ obsequia: ut ñ solũ popłm suũ ab ĩmi¬
nenti liberaret ꝑiculo: s ut etiã dua ui¬
deȩ atq humił siriȩ. seu finitimarũ regi¬
onũ constitueret᷑. Is namq uiginti ⁊ duob:
annis siriȩ tributa & phenicis atq samarie
dispensauit: qui pͦpłm udeoꝵ a pauꝑtate
& debilitate ad clarissimas rerũ causas us¬
q ꝑduxit. Defuncto autẽ iosepho popłm
c̃tigit uideoꝵ seditionẽ pati: propt̃ filioᷤ
eiꝰ. Nã maiores natu liuore excitati inui¬
diȩ: aduersus hyrcanũ ultimũ iosephi
filioꝵ. ꝓpt̾ sagacitatẽ atq animi agilita¬
tẽ: seu gr̃am quã apd̾ ptolomeũ regem
adeptꝰ fuerat: bellũ gerentib desensit
ab inucẽ. multitudo plures quidẽ maio¬
rib
auxiliũ ferebant cũ pͥncipe sacerdotũ simo¬
ne qui cognatꝰ eoꝵ & ad finis erat. Hic
enĩ simon pͥncipatũ sacerdotii de functo
eiꝰ patre oma susceꝑat. Igit᷑ hyrcanꝰ disce¬

Expanded text:
tem obsequia, ut non solum populum suum ab immitem obsequia, ut non solum populum suum ab imminenti liberaret periculo, sed etiam dux Judaeae atque humilis Syriae seu finitimarum regionum constitueretur: is namque viginti et duobus annis Syriae tributa et Phoenicis atque Samariae dispensavit. Qui populum Judaeorum a paupertate et debilitate ad clarissimas rerum causas usque perduxit. Defuncto autem Josepho, populum contigit Judaeorum seditionem pati propter filios ejus. Nam majores natu, livore excitati invidiae adversus Hircanum, ultimum Josephi filiorum propter sagacitatem atque animi agilitatem, seu gratiam quam apud Ptholomaeum regem adeptus fuerat, bellum gerentibus dissensit ab invicem multitudo. Plures quidem majoribus auxilium ferebant cum principe sacerdotum Simone, qui cognatus eorum et affinis erat. Hic enim Simon principatum sacerdotii, defuncto ejus patre Onia, susceperat. Igitur Hircanus desce
Abbreviated transcription (Latin):
us eiꝰ manasses suscepit cuiꝰ post uite finem
onias filiꝰ successit existens simonis cognomi¬
ne usti: qui simon frat̃ eleazari ficut pre¬
diximꝰ erat. Qui onias paruulꝰ mente &
peccuniis auarꝰ excistens: ꝓpopulo regibꝰ
uectigal quod patres eiꝰ ex ꝓprus dabant
expensis. id ẽ. uginti talenta peccunarũ
ñ reddens: ad hyrã regẽ ptolomeũ cõmouit.
Nui ꝑ legatũ oniã culpans ñ reddentẽ tribu¬
ta: int̾minabat᷑ adiu gera t̾ram iudeoꝵ
metiri. & milites illuc ad habitandã mitte
re: si ñ ilico eiꝰ c̃sueta redderent᷑ tributa.
Quȩ res uideis maximũ incussit pauorẽ: ꝗͣ¬
uis oniã auaricie deditũ minime flecteret.
Sed dũ hȩc eiꝰ sororis filius iosephus cogno¬
lusset: ultro se legatũ ad ptolomeũ ꝓ po¬
puli necessitate obtulit: uir sagacissimꝰ
& int̾ suos nobił. Qui apud ptolomeũ
tantã ꝓmeruit ob plurimã familiarita¬

Expanded text:
us ejus Manasses suscepit. Cujus post vitae finem, us ejus Manasses suscepit. Cujus post vitae finem, Onias successit, filius existens Simonis, cognomine Justi. Qui Simon frater Eleazari, sicut praediximus, erat. Qui Onias, parvulus mente et pecuniis avarus existens, pro populo regium vectigal, quod patres ejus ex propriis dabant expensis, id est viginti talenta pecuniarum non reddens, ad iram regem Ptholomaeum commovit. Qui per legatum Oniam culpans non reddentem tributa, interminabatur ad jugera terram Judaeorum metiri, et milites illuc ad habitandum mittere velle, si non illico ejus consueta redderentur tributa. Quae res Judaeis maximum incussit pavorem, quamvis Oniam, avaritiae deditum, minime flecteret. Sed dum haec ejus sororis filius Josephus cognovisset, ultro se legatum ad Ptholomaeum populi necessitate obtulit, vir sagacissimus et inter suos nobiles. Qui apud Ptholomaeum tantam promeruit ob plurima familiarita