comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.l. Si seruus tuus tuo
mandato p̾cario rogaui̾t uł ratũ
habuerit ꝙ ille rogau̾it tuo no¬
mine. teneb̾is qĩ p̃cario has. Set¬
⁊ si te ignorante suo noie uel
seruus uł filius rogauĩt nõ
uideris p̃cario tu hr̃e. s illi er̃
accio de peculio danda. ł de in rẽ
uerso.

Expanded text:
m.Si seruus tuus tuo mandato precario rogauerit uel ratum habueris quod ille rogauit tuo nomine, teneberis, quasi precario habeas. sed si te ignorante suo nomine uel seruus uel filius rogauerit, non uideris tu precario habere, sed illi erit actio de peculio uel de in rem uerso.
Abbreviated transcription (Latin):
I iuis. Potesd plurib modis ac¬
ide. ut qũis rtm alienã aliqͦ errore¬
deceptus tamꝙͣ siam uendat forte aũ
donet ⁊ ob id a bone fidi possore res
usucapi possit ueluti si heres rem
defuncto omodatã aut locata uel
ap̃ eum drpositam existimans tem¬
hereditariam et̾ abienauit. It̃ siquis
aliqua extimõne deceptus credid̾it
ad se heditatẽ pertine q̃ ad cũ ũ
ꝑtineat. ⁊ rem heceditariã auienaus¬
erit aut si is ad quem ususfruct᷑
ancille ꝑtiuet ꝑtum eiꝰ existimins.
tuariũ ꝑtin auenatũt:

Expanded text:
um Potest pluribus modis accidere, ut quis rem alienam aliquo erroredeceptus tamquam suam vendat forte aut donet et ob id a bonae fidei possessore res usucapi possit: veluti si heres rem defuncto commodatam aut locatam vel apud eum depositam existimans hereditariam esse alienaverit. Item si quis aliqua existimatione deceptus crediderit ad se hereditatem pertinere, quae ad eum non pertineat, et rem hereditariam alienaverit, aut si is, ad quem usus fructus ancillae pertinet, partum eius existimans tuarium
Abbreviated transcription (Latin):
aũ facere posse c̾clatut. uidendum
ẽ utrũ declucto oĩ ere alieno ut is
qui ex donatione ꝯuenitur. an ut
maritus ⁊ prõnus nullo declucto
ere alieno. ⁊ indubitati iuris ẽ ad
similitudinẽ uiri. ⁊ prõnũ eũ ꝯue¬
donatori succurre debemꝰ ꝙͣ eũ qui
ip̃n debitũ ꝑsolu̾e compellit᷑.¬

Expanded text:
atur, videndum est, utrum deducto omni aere alieno, ut is, qui ex donatione convenitur, an ut maritus et patronus nullo deducto aere alieno. et indubitati iuris est ad similitudinem viri et patroni eum dedonatori succurrere debemus quam ei, qui verum debitum persolvere compellit
Abbreviated transcription (Latin):
u̾boꝵ obligõnẽ fiunt ⁊ pendent
ex negõ contracto. ¶Cõmunes
sunt scipulatõnes ueluti rẽ sal¬
uam fort pupillo caui. nam. et
⁊ int᷑ dũ iidex si alit̾ expediri
uenit a iudite aut ab edilicio
edicto. ¶ Stipulatõ autẽ est
tur daturũ fcũrũ pe se ꝙ int̾ro¬
gatus est. sx. ¶Satis acceptõ
est stipulatõ q̃ ita oblgat ꝓmisso¬
rẽ ut ex ꝓmissoris ꝙͦ abee̾ acci
tis aũ acciꝑe dictũ ẽ eodem mͦ
quo satis face.nam qr id quo qͥs
contentus erat. ei p̃stabatur sat̃
dabantur uti u̾bis obligarent᷑
sat̃ accipi dcm̃ esb. S. sortẽ ꝓmi¬
seris ⁊ si ea soluta non er̃t penan¬
⁊̃ si unus ex heredib tuis portionẽ
suam ex pate soluent nichominus
penã comitetur. donec portio cohe¬
redis soluatur. Idemq ẽ ⁊ de pena ex
pmisso si unus paruerit alter non
paruerit suĩe iudicis. s a coherede etꝰ
sat̃fieri d. nec enĩ aliiso in huis scipu¬
lationib sine inimia stipulatoris

Expanded text:
um obligationem fiunt et pendent ex negotio contracto. communes sunt stipulationes veluti rem salvam fore pupilli: nam et et interdum iudex, si aliter expediri venit ab iudice aut ab aedilis edicto. Stipulatio autem est tur daturum facturumve se quod interrogatus est responderit. Satis acceptio est stipulatio, quae ita obligat promissorem, uttis autem accipere dictum est eodem modo, quo satis facere: nam quia id, quo quis contentus erat, ei praestabatur, satidabantur, ut verbis obligarentur, satis accipi dictum est. Si sortem promiseris et, si ea soluta non esset, poenaetiamsi unus ex heredibus tuis portionem suam ex sorte soluerit, nihilo minus poenam committet, donec portio coheredis soluatur.Idemque est de poena ex compromisso, si unus paruerit, alter non paruerit sententiae iudicis: sed a coherede ei satisfieri debet. nec enim aliud in his stipulationibus sine ini
Abbreviated transcription (Latin):
Siub u.n illa stipulatõne
expectandũ diẽ accõis putant ꝙ e̾
uerius. tota enĩ obligatõ sud ꝯdcõ¬
ne. ⁊ in duem collata est. ⁊ licet a
condicõne ꝯmitit uideat᷑ . dies tñ
suꝑẽ. s cñ eo qͥ ita promisit. si initͣ
hł. digito celũ non tetigerit agi
di alt̾i fore ad iudiciũ acciperet᷑
⁊ iõ occuꝑantis fore actõnẽ.
in italia uenire ticiũ non posst
n uenisse. sul uiuosiũ mortuo id
accid̾it.

Expanded text:
um.In illa stipulatione: exspectandum diem actori putant, quod est uerius: tota enim obligatio sub condicione et in diem collata est et licet ad condicionem committi videatur, dies tamen superest. sed cum eo, qui ita promisit: "si intra kalendas digito caelum non tetigerit", agdi alteri fore, quoad iudicium acciperetur, et ideo occupantis fore actionem. in Italiam venire Titium non posse neque venisse, sive vivo sive mortuo id acciderit.
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃.ĩ. Etipulatõnũ alie iudi¬
tiales sut aue p̾torie. alie cõuentio¬
iudicis offcõ ꝓficisgũtur ueluti
mero iiditis offcb̃ ꝓficiscuntur ue¬
luti infecti p̃torias aut̃ stipula¬
tõnes sic audiri oꝑ ut ui hiis cõ¬
tineatur ⁊̃ edilicie. nam ⁊ hee a
iuris dcõe ueniut. ¶ Conuentiona¬
les sunt q̃ ex cõuentõne eoꝵ fiunt

Expanded text:
omine. Stipulatione alie sunt iudiciales, alie pretorie, alie conventioiudicis officio proficiscuntur, veluti mero praetoris officio proficiscuntur, veluti damni infecti. praetorias autem stipulationes sic audiri oportet, ut in his contineantur etiam aediliciae: nam et hae ab iurisdictione veniunt. conventionales sunt, quae ex conventione reorum fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
de statu q̃r pupillaris etatis e̾ẽt
an erigente uaͥe done mrẽ ⁊ ꝯsẽ¬
tiente uare done ⁊ tutore ad tẽpꝰ
pub̾tatis cñ differenda sit ur̃e
desto ꝯgnitioni que alicui status¬
cã cõtrou̾siam faciebat in eadem
cã est q̃ de lib̾tate sua litigat
qua fuit pͥusqmͣ de lib̾tate otͦu̾siam
paciatur. Sane hoc lucratur ce is quis
eam statꝰ ꝯtͦu̾siã faciebat ꝯmͣtit suam
cãm. nec ea res ingenuũ facit eũ qͥ ñ
fuit. nͨ enĩ penuria adu̾sarii inge¬
nuiratẽ solet tͥbu̾e. recce atꝙ ordĩe
formã ꝯsecuti. ut ubi deẽ is qui in
seruitureꝰ petit electionẽ adu̾sari¬
nem ullam ht̃ cũ ñ ingenuꝰ ꝓnũ¬
cietur̾ s seruꝰ ñ uideri ꝙ si ex ser¬
uitute ingenuitatẽ se alegat me¬
liꝰ fec̾it si ꝯgͥtionẽ circũduxint
ne sine adu̾sario ꝓnũcient ingenu¬
um uideri. ñ magna tã sit ea. et
euidentes ꝓbõnes suggerant scd̃m
diui adriam cõtine᷑. ꝙ si is qui ꝓde

Expanded text:
eritur, pupillaris aetatis sit, an exigente Uaria Hedone matre et consentiente Uario Hermete tutore ad tempus pubertatis causa differenda sit, uestdesit cognitioni, quae alicui status controuersiam faciebat, in eadem causa est qui de libertate sua litigat, qua fuit, priusquam de libertate controuersiam patiatur: sane hoc lucratur, quod is qui eam status controuersiam faciebat amittit suam causam. nec ea res ingenuum facit eum qui non fuit: nec enim penuria aduersarii ingenuitatem solet tribuere. recte atque ordine  fuerint consecuti, ut, ubi deest is qui in seruitutem petit, electionem aduersarinem ullam habet, cum non ingenuus pronuntietur, sed seruus non uideri. quod si ex seruitute in ingenuitatem se allegat, melius fecerint, si cognitionem circumduxerint, ne sine aduersario pronuntient ingenuum uideri, nisi magna causa suadeat et euidentes probationes suggerant secundum Hadriani continetur.Quod si is, qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
gam ius mͥ ẽẽ altius ad abos .xͦ.
pedes tollere. obstabit exceptõ cum
ałr suꝑior ꝑs iure hr̃i non possit
qmͣ si inferior quoꝙ iure habeat᷑.
¶Item ⁊ si fundo petito. postea ĩsula
que ex regione eius in flumine na¬
ta erit petaturꝰ exceptõ obstatura

Expanded text:
agam ius mihi esse altius ad alios decem pedes tollere, obstabit exceptio, cum aliter superior pars iure haberi non possit, quam si inferior quoque iure habeatur. Item si fundo petito postea insula, quae e regione eius in flumine nata erit
Abbreviated transcription (Latin):
demił. Serui a dominis si
tim ad supplicium deducuntur.
s ꝑmittetur eiꝰ defendi. ur ab
alio. et qui cognoscit debebit
de innocentia eoꝵ quere.

Expanded text:
 serui a dominis, tim ad supplicium deducuntur, sed permittetur eis defendi uel ab alio, et qui cognoscit, debebit de innocentia eorum quaere
Abbreviated transcription (Latin):
sum ẽ ñ eũ ee post limimo reilsũ qr
nos manumissus erat missus est
ad suos. ñ est uisa neccĩa lex ã iata
ẽ de illo ut remane̾t cuiᷤ roꝰ. nã suĩa¬
ninꝰ eiꝰ fuiss in remanendi ap̃suos
desine̾t ẽe ciuis. siũ animꝰ fuiss re¬
ob maleficiũ data. ⁊ deinde a latru¬
culis extere gentis capta ⁊ iure co¬
mertuuendita. ac redempta ĩ cãm
suam ircidit coctio autẽ firmo centu¬
rioni p̃ciũ ex fisco reddendũ est᷑¬

Expanded text:
sum est non esse eum postliminio reuersum, quia nos manumissus erat, missus est ad suos, non est uisa necessaria lex, quae lata est de illo, ut maneret ciuis Romanus: nam siue animus ei fuisset remanendi apud suos, desineret esse ciuis, siue animus fuisset reob maleficium data et deinde a latrunculis exterae gentis capta et iure commercii uendita ac redempta in causam suam reccidit.Cocceio autem Firmo centurioni pretium ex fisco reddendum est
Abbreviated transcription (Latin):
iure pꝰ liminii reu̾ti antiqͥtus pla¬
cuit. ¶ An crui hostib deditꝰ
reu̾sus net a nobis receptus curꝰ
aũ in bello aũ ĩ pace. In bello cũ hii
qui nob̾ hostes sunt aliꝙ̃ ex nr̃is
ceꝑunt. ⁊ int̾ p̃sidia sua ꝑduxe¬
runt. Nam si ĩ eodẽ bello isireũ¬
añcꝙͣ in p̃sichia ꝑducantur hos¬
tiũ man cuiᷤ tunc ã reu̾sus ĩ¬
telligitur. aut  ad amicos nr̃os
ꝑueniat aut int̾ p̃sidia nra eẽ
cepit in pace quoq post tum¬
niũ datũ est nã sicũ gente aliqͣ
n amicitia. n hospitiũ. n fedus ami¬
citie cã fcm̃ hm̃is. Ini hostes quidẽ nõ¬
sut᷑ qd̾ aũ ex nt̃o nõ ad eos puenit u¬
liminiũ datũ c̃.captiuus aũ si a nob̾

Expanded text:
iure postliminii reverti antiquitus placuit. an qui hostibus deditus reversus nec a nobis receptus civisaut in bello aut in pace. In bello, cum hi, qui nobis hostes sunt, aliquem ex nostris ceperunt et intra praesidia sua perduxerunt: nam si eodem bello is reveantequam in praesidia perducatur hostium, manet civis. tunc autem reversus intperueniat aut intra praesidia nostra esse coepit.In pace quoque postliminium datum est: nam si cum gente aliqua neque amicitia‹m› neque hospitium neque foedus amicitiae casunt, quod autem ex nostro ad eos peruenit, iliminium datum est.Captiuus autem si a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Aurt̃ .ł. Quod seruus
eius qui ab hõstib captãs ẽ. post¬
ea scipulatus est aut si legatum
sit seruo eius postea qmͣ ille ad hos¬
tes ꝑuen̾it. ħ habunt heredes eius
qͦꝵ et si captuitatis eius temporẽ
decessiss aquĩ fisciĩ foret heredi.
nerariis pp̃ libelli usum pꝰ sum¬
niũ est non piscatoris ut siquas
actuarias uoluptatis cã ꝑauent̃᷑
p recipiũtur post liminio. nã sũ
culꝑa eqͥtis ꝓrumꝑe se pot̃unt᷑¬
ñ idem ĩ armis uiris ẽ quippe nõt
saͥne flagio amittũtur. arma eĩ

Expanded text:
um.Quod seruus eius, qui ab hostibus captus est, postea stipulatus est, aut si legatum sit seruo eius, posteaquam ille ad hostes peruenit, hoc habebunt heredes eius, quia et si captiuitatis tempore decessisset, adquisitum foret heredi. nerariis propter belli usum postliminium est, non piscatoriis aut si quas actuarias uoluptatis causa parauer recipitur postliminio: nam sine culpa equitis proripere se potuerunt.Non idem in armis iuris est, quippe nec sine flagitio amittunt
Abbreviated transcription (Latin):
i meo fundo aqua rumpat q̃
ex tuo fundo uenas h̾ãt si easue¬
nas incid̾is. et ob id desierit ad me
aqua ꝑuenire tu ñ uid̾is uim fe¬
cisse. si nulla seruitus mͥ eo noĩe
debita fuit. nec int̾dc̃o ꝙ ui aut
clam tenearis.

Expanded text:
in meo aqua erumpat, quae ex tuo fundo venas habeat, si eas venas incideris et ob id desierit ad me aqua pervenire, tu non videris vi fecisse, si nulla servitus mihi eo nomine debita fuerit, nec interdicto quod vi aut clam teneris.
Abbreviated transcription (Latin):
ius seruitutẽ ipẽ ꝑfundum meut
non hãm sicut int̾ueniente uia pił
ferri pot̾. s loco sacro uł religiosi
uł scõ int̾ueniente quo fas ñ situ¬
ti nulla eoꝵ seruitus imponi pot̾it¬
s si fĩꝰ medius alt̾ius int̾
me ⁊ te int̾cedit haustus seruiturẽ
fundo tuo inpon̾ẽ potõ. s si mͥ me¬
dius dñs it̾ ad tnͣsseundũ cessent¬

Expanded text:
muis seruitutem ipse per fundum meum muis seruitutem ipse per fundum meum non habeam, sicut interueniente uia publica nsiri potest. sed loco sacro uel religioso uel sancto interueniente, quo fas non sit uti, nulla eorum seruitus imponi poterit.Sed si fundus medius alterius inter me et te intercedit, haustus seruitutem fundo tuo imponere potero, si mihi medius dominus iter ad transeundum cesse
Abbreviated transcription (Latin):
seruitus im concessa fuit dem̃ post¬
ea alia ꝯtessione diurne ꝙͦ ductꝰ
tp̃c nocturna dũtaxat aqua usũ
fructũ amirto seruitutẽ aq̃ diurno
qr hoc casu plures sunt seruitu¬
tes diu̾sariũ cãrũ facto ¶Pla¬
aqua duci posse uisi hoc in serꝰ¬
uitute conscituenda ꝯp̃hensum
sit. ñ enĩ consuetudĩs est ut qui
aqmͣ hs̃ ꝑ lapidem stratũ ducat.
Ila aũ q̃ fere in ꝯsuetudĩe ẽẽ sale¬
ret ut ꝑ fistulas aqͣ ducatur. ⁊̃ si
nicħ sit comp̃hensũ in seruitute
cõstituenda fu̾it fĩ possunt ita ut¬
tñ nullũ damꝑnũ dnõ fundi ex hi¬
is detur.¶ Quia pu. in t̾ceden¬
te haustus seruituteꝰ ꝯstitui pꝰ
publicũ eodẽ casi int̾ueniente
flumine puͭ ͤ. uie. itin̾is actus
seruitus umponi pot̾. i si ñ sit
ipedim̃to tnͣseunti magnitudo
fluminis. ¶Licet si ñ ꝓximo m̾o
p̃dio seruitutẽ uicinꝰ debeat. set
uit̾iori tñ ag̾e pot̾o us ẽẽ mͥ ire¬
ag̾e ad illum fundum suꝑiorẽ qmͣ¬

Expanded text:
servitus mihi cessa fuerit, deinde postea alia cessione diurnae quoque ductus titutum tempus nocturna dumtaxat aqua usus fuerim, amitto servitutem aquae diurnae, quia hoc casu plures sunt servitutes diversarum causarum. Recto plaaquam duci posse, nisi hoc in servitute constituenda comprehensum sit: non enim consuetudinis est, ut qui aquam habeat per lapidem stratum ducat: illa autem, quae fere in consuetudine esse solent, ut per fistulas aqua ducatur, etiamsi nihil sit compconstituenda, fieri possunt, ita tamen, ut nullum damnum domino fundi ex his detur. Via publica intercedente haustus servitutem constitui ppublicum, eodem casu, quo interveniente flumine publico viae itineris actus servitus imponi potest, id est si non sit impedimento transeunti magnitudo fluminis. Sic et si non proximo meo praedio servitutem vicinus debeat, sed ulteriori, agere potero ius esse magere ad illum fundum superiorem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ut dampnaretur seruis datas
non ꝯpet̾e.s neqͥdem ad illos ad
iustas libertutẽ ꝑuenire diuus
adrianus rescrip. qͥ id̾o manumissi
sunt ut crimini subtrahentur.

Expanded text:
ut damnaretur, seruis datas non competere.Sed ne quidem illos ad iustam libertatem peruenire diuus Hadrianus rescripsit, qui ideo manumissi sunt, ut crimini subtraherentur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem .L. uliamis debitor fisca
eieriam ancillam añ annos mltos
emerat hc lege ut manumͣtẽt ei¬
q manumiserat ꝓ curator cũ bona
debitoris nõ sufficientia q̃ret ⁊̃
euemerie status qĩstionẽ facrebat
placuit ñ eẽ uiri fiscali locũ qͦ omĩa
bona debitoꝵ iure pignoris tene¬
rentur. qr en lege empta eso ut
si non manumitt̾etur ex ostitu¬
tione diui Marci ad lib̾tatẽ per¬
ueniret.

Expanded text:
do.Aelianus debitor fiscalis Euemeriam ancillam ante annos multos emerat hac lege, ut manumitteret, eamque manumiserat: procurator cum bona debitoris non sufficientia quaereret, etiam Euemeriae status quaestionem faciebat. placuit non esse iuri fiscali locum, quo omnia bona debitorum iure pignoris tenerentur, quia ea lege empta est, et, si non manumitteretur, ex constitutione diui Marci ad libertatem perueniret.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sue pecunie rõnẽ hu̾iss statim
delisset eius peculii eẽ. & si int̾e¬
a dũ eũ manumittet acceptũ ser¬
uum retuliss ud̾i peculii fuisse ⁊
seruos separatim ut̃ꝙ habebat᷑¬
alt̾ ex hiis seruulũ suũ peculiarẽ
uiuo prẽ manumisit. pat̾ ut̾t tes¬
tamento peculiũ p̃legauerat q̃rebã
seruus iste utrũ amboꝵ an es a q̃
manumissus erit libetus esset.R.¬
ut is eum d manumissus erat lega¬
ret. eumq seruũ cim̃ p̾ost legatũ

Expanded text:
 statim desisse eius peculii esse: sed si interea, dum eum manumitteret, acceptum servo rettulisset, videri peculii fuisse etservos separatim uterque habebant: ex his alter servulum suum peculiarem vivo patre manumisit: pater utrique testamento peculium praelegaverat. quaerebatur, servus iste utrum amborum, an eius a quo manumissus erat libertus esset.ut eum, qui manumissus esset, legaret eumque seruum, quoniam praelegatus
Abbreviated transcription (Latin):
osse ñ est duditandũ ꝙ non ita
ibi intelligond̾ ẽ. ut ita lib ẽe iube¬
iturꝰ ut si ꝯualu̾it dñs ñ fiat liber.
ĩ extremũ tp̃s mamimissoris uite
cõfertur ub̾tas durante .s. pp̃ mortis¬

Expanded text:
osse non est dubitandum. quod non ita tibi intellegendum est, ut ita liber esse iubeatur, ut, si conualuerit dominus, non fiat liber, in extremum tempus manumissoris uitae confertur libertas, durante sci
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Si is qui rem pignori
dedit uendid̾it eam qmͣuis dñt
sit furtũ facit. sũ cam tradid̾at
creditori. siue speciali pactione
Iulian᷑ ꝓbat. ¶ Si is cui res sur̃¬
repti sit dũ ap̃ furẽ sit legau̾it
cam mͥ. an si postea eam cõtͣc¬
tet fur furti actõnẽ hãm ⁊ scd̾

Expanded text:
autium. Si is, qui rem pignori dedit, uendiderit eam: quamuis dominus sit, furtum facit, siue eam tradiderat creditori siue sIulianus putat. Si is, cui res subrepta sit, dum apud furem sit, legaverat eam mihi, an, si postea fur eam contrectet, furti actionem ha
Abbreviated transcription (Latin):
mutatũ sit du̾o ꝯpetere furti ac¬
tionẽ constat. ¶ Eũ qͥ mulionẽ
constat dolo. ꝙ in ius uocass
si interea mule ꝑissent furti
re cui post ppertatẽ solutũ est
neum cui cred̾e̾m. et ego ignorẽ
ticiũ qui sit. dem̃ tu aliũ adduciᷤ

Expanded text:
mutatum sit, domino competere furti actionem constat. Eum, qui mulionem dolo malo in ius uocasset, si interea mulae perissent, furtire, cui post pubertatem solutum est. neum, cui crederem, et ego in Titi
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ credo .s. si et ille qui adducitur
scit. ꝙ si nesciat r̃em ñ faciet fur̾¬
tum. nec hił qui adduxit opẽ tu¬
lisse potest uideri cũ furtum scm̃
non sit. set dabitur accio in fcm̃ ĩ
cum qui adclurit. ¶ Si stipula¬
tus de te sim. ꝑte non fieri quomi¬
ripi cũ surrepto eo ex stipulatu

Expanded text:
cilicet si et ille qui adducitur scit: quod si nesciat, non facies furtum, nec hic qui adduxit opem tulisse potest uideri cum furtum factum non sit: sed dabitur actio in factum in eum qui adduxit. Si stipulatus de te sim 'per te non fieri, quo miripi cum subrepto eo ex stipulatu
Abbreviated transcription (Latin):
ticia nĩuo restatore decessent non
tum labeonis.⁊ offllii smĩa ronem
quidẽ ht̃. s hoc iure utimur ut is
lus noĩe. serui suas oꝑas dando lib̾a¬
re scruũ pot̾. ꝙ in petunia alit obt̃¬
uatur ut pote cũ exͣneus ꝓ eo s̃uo
dando petiã seruũ liberaret.

Expanded text:
tia vivo testatore decessit: non rum. Labeonis et Ofilii sententia rationem quidem habet, sed hoc iure utimur, ut is lus nomine serui suas operas dando liberare seruum potest: quod in pecunia aliter obseruatur, utpote cum extraneus pro eo seruo dando pecuniam seruum liberaret.
Abbreviated transcription (Latin):
boł.i. E ticũ ticio do lego. ⁊ siis
ei nũmos .c. decłit lib̾ esto. Si seruus
ex testõ ñmos titõ dedissi eos repe¬
cere heredem non pose labõ existia̾t
qr ticuis cos a seruo suo acceꝑit ñ ab
hedis sciuo. ¶ Eñ autẽ statu lib̾m
eẽ qͥntus mutiꝰ gallus ⁊ ipẽ labeo
poce cum legatum statli lb̾tate.
ubeuũ futurũ qmͣ creditores petu¬
niam aut sat̃ accepissent alio ut quo
mͦ sibi cauiss lab̾o offiliꝰ. sx.¶ Si¬

Expanded text:
onis. 'Stichum Attio do lego et, si is ei nummos centum dederit, liber esto.' si seruus ex testamento nummos Attio dedisset, eos repetere heredem non posse Labeo existimat, quia Attius eos a seruo suo acceperit, non ab heredis seruo. eum autem statuliberum esse Quintus Mucius, Gallus et ipse Labeo pote cum legatum statulibertate liberum futurum, quam creditores pecuniam aut satis accepissent alioue quo modo sibi cauissent, Labeo Ofilius
Abbreviated transcription (Latin):
autem hec stipło om̃i ad cura¬
tores sũ pub̾ibus suic in pub̾ibꝰ
datos pp̃ etatis infirmitatem. siũ
ꝓdigis. ł furiosis.ẜ quibusdam
furiosi erit rem saluam facere
stipulctur acquirit pr̃i obligõnẽ.
lari sꝰ. necc̃e est. Si pupillus ab est
aut fari non pot̾. Nam si p̃sens sit
⁊ fari ⁊̃ possit si eius etatis erit ut
non intelligat quid agat tñ pp̾ uti¬
litatem receptũ est. recte eum sti
collega suo. s offerte ei poti̾t uttum
sat̾ acciꝑe uelit an satisdare.
ip̃.ł.Et si ad spẽs curator dat᷑
de stipulatur rem saluam fore nõ

Expanded text:
ratores siue puberibus siue impuberibus datos propter aetatis infirmitatem, siue prodigis uel furiosis uel quibusdam furiosi erit, rem saluam fore stipuletur, adquirit patri obligationes. lari ita necesse est, si pupillus abest aut fari non potest: nam si praesens sit et fari potest, etiamsi eius aetatis erit, ut non intellegat quid agat, tamen propter utilitatem receptum est recte eum stipcollega suo, sed offerre ei poterit, utrum satis accipere uelit an dare.. Et si ad species curator datus re stipulatur rem saluam fore, non
Abbreviated transcription (Latin):
to posse agi. ¶ Generalit̃ sciend̾
ẽ ex quibus causis dixiꝰ tutele agi
datus non gesserit curam conseq̃ns
erit dr̃e scipłonẽ ⁊ion cõmiiti. Set
eadem hic erũt dicenda q̃ in tutore
diximꝰ. illud secus ẽ ꝙ hec stipło

Expanded text:
to posse agi. Generaliter sciendum to posse agi. Generaliter sciendum est: ex quibus causis diximus tutelae adatus non gesserit curam, consequens erit dicere stipulationem non committi: sed eadem hic erunt dicenda, quae in tutore diximus, illo secus, quod haec stipulatio
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ł : Non qͣi ipo iure paupit¬
lo acquirat᷑. n enĩ ad quirit. sut
utilis actio ex stipulatu pupillo de¬
tur. cauetur᷑ aũ pupillo hac stipło
bitur. Nam nec accio tutele es̃ qͥ
non gessit tenet. s utili actõne cõ¬
ueniendus est. qr suo ꝑiculo cessauit.
⁊ tñ ex stipulatu accione. n ipẽ n
fideuissores eius tenebuntur. Compe¬
lendus gͥ erit ad ad mĩstracõnẽ. ppea
ut stipułone quoc ita possit tem̃.
¶Haberi stipłonẽ placet finita de¬
mũ ticela ꝯmitti. ⁊ fideiussoribus
diem ex inde inciꝑe ced̾e debere ĩ
curatorib aliud est. S in eo qͥ pro
tutore negotia gessit aliuid dicend̾
est. itaq iste stipłones. siqͥdẽ quis
tutor fuit. finita demũ tuteła ꝯmͤ¬
tentur. Si uero pro tutore negotia
gessit cõueniens ẽ drẽ statũ atq
qui q res salua non ẽẽ cepiss diuit¬
ti scipłonẽ. ¶ Si tutor ab hostibꝰ
captus sit an cõmittat᷑ stipło ui¬
est licet retupepati speretur ⁊ pu¬

Expanded text:
m. non quasi ipso iure pupilo adquirat neque enim adquirit, sed ut utilis actio ex stipulatu pupillo detur. Cauetur autem pupillo hac stipulabitur: nam nec actio tutelae eum qui non gessit tenet, sed utili actione conueniendus est, quia suo periculo cessauit: et tamen ex stipulatu actione neque ipse neque fideiussores eius tenebuntur. compellendus igitur erit ad administrationem propterea, ut stipulatione quoque ista possit teneri. Hanc stipulationem placet finita demum tutela committi et fideiussoribus diem exinde incipere cedere. in curatore aliud est: sed et in eo, qui pro tutore negotia gessit, aliud dicendum est. itaque istae stipulationes, si quidem quis tutor fuit, finita demum tutela committentur: si uero pro tutore negotia gessit, conueniens est dicere, statim atque quaeque res salua non esse coepisset, committi stipulationem. Si tutor ab hostibus captus sit, an committatur stipulatio, uiest, licet reciperari speretur: et pu
Abbreviated transcription (Latin):
bligamurꝰ aut re. aũ u̾b̾. aũ simul
litroꝙ. aũ consensu. aut lege. aut̃
iire honorario: ant ex necc̃itate. aut
ex fcõ. ¶ Re obligamur cũ res ip̃a
int̾cedit u̾bis. cum p̃cedit ipt̾roga¬
u̾b̃. parit̾ obligamur. cũ ⁊ res et¬
int̾rogatõ int̾ceclit. ¶ Consentiea¬
tes ĩ aliqͣm reꝰ ex cõsensũ obligari ne¬
cessauo ex uoluntate nr̃a uidenurᷤ¬
¶lege obligamur cũ obtemperantes
legib aliguid scd̾m p̃ceptũ legis
ã ccͣ facimꝰ. ¶Iure honorario obli¬
gamur ex hiis q̃ ecticto ꝑpetuo uꝑ

Expanded text:
bligamur aut re aut uerbis aut simul utroque aut consensu aut lege aut iure honorario aut necessitate aut ex peccato.Re obligamur, cum res ipsa intercedit.Uerbis, cum praecedit interrogauerbis pariter obligamur, cum et res interrogationi intercedit, consentientes in aliquam rem.Ex consensu obligari necessario ex uoluntate nostra uidemur.Lege obligamur, cum obtemperantes legibus aliquid secundum praeceptum legis aut contra facimus.Iure honorario obligamur ex his, quae edicto perpetuo uel
Abbreviated transcription (Latin):
dem. i F iuminĩ prublicoꝵ
cõis ẽ nsss sicuti uiarũ publicaꝵ
et litoꝵ Inhiis gͥ publice licet
cuilib edificare ⁊ defrłiere dũ tñ
hoc sine in comodo cuiꝰ timͣ fiat ꝓp̃
tione cauetur de uicio loci nicħ
caueatur hoc est oꝑis ce quis fa¬
cit. Cet̾m si ex loci uicio dãpnũti¬
meaturꝰ minime dicend̾ ẽ damp.
enĩ dubitat neminẽ e̾ẽ a quo stĩ¬
puilatur cũ nemine nichil faciente
locus ip̾e publicus dampnũ ĩfe¬
rat sui notura. Ad ea igitꝰ opera
Auid ergo si publice opus fiat
de uitio eiꝰ quid faciemꝰ. ⁊ plane.ł
pͥnceps adeundꝰ ẽ uł si in puinci¬
a fiat p̃ses ꝓuĩcie. s ꝙ dictũ est
oꝑis uicio sic accipiendũ est. ⁊̃ si ꝓ¬
ponas non tanto tp̃r quo opus
fit. s ĩ si postea contingat. quid
enĩ si id̾o qr male edificatũ erat
quos ea res ꝑtinet. Successores
aũ eoꝵ non solũ quinimusa boã
succedut᷑. s et hii qui in reitm̃
duiũ sucçesserunt. huis u̾bis ꝯtin¬

Expanded text:
m. Fluminum publicorum communis est usus, sicuti uiarum publicarum et litorum. in his igitur publice licet cuilibet aedificare et destruere, dum tamen hoc sine incommodo cuiusquam fiat. prom satisdatione cauetur, de uitio loci nihil cauetur, hoc est operis, quod quis facit. ceterum si ex loci uitio damnum timeatur, minime dicendum est damni enim dubitat neminem esse, a quo stipuletur, cum nemine nihil fa‹ci›ente locus ipse publicus damnum inferat sui natura? ad ea igitur operaatim fiant. quid ergo, si publice opus fiat, de uitio eius quid faciemus? et plane uel princeps adeundus est uel, si in prouincia fiat, praeses prouinciae. sed quod dictum est 'operis uitio' sic accipiendum est, etiam si proponas non tantum tempore, quo opus fit, sed etiam si postea contingat: quid enim si ideo, quia male aedificatum erat, quos ea res pertinet. successores autem non solum qui in universa bona succedunt, sed et hi, qui in rei tantum dominium successerint, his verbis contin
Abbreviated transcription (Latin):
datõne. q̃ non solũ ad totas edes.
aũ eduĩ loci ẽẽ labo ait ꝙ accid¬
ons ex trusecus infirmiores eas
facit. Deniq nemo dixit palust̾s
loci uł arenosi noĩe qĩ uiciosiomit¬
ti scipułonẽ. qr naturale uiciũ est.
⁊ Id̾o nec ea stipło int̾poniturͦ n
int̃posita ꝯmitceturͦ. ¶ Nec sri¬
pulatio utrũ id solũ dampnum
contingat ꝙ iniuria fit. an u̾o
om̃e dampnũ ꝙ extrinsetꝰ ꝯtin¬
gat. ⁊ iabo quid̾ scribit de dam¬
pno dato non posse agi si forte¬

Expanded text:
 ad totas aedes, autem aedium et loci esse Labeo ait, quod accidens extrinsecus infirmiores eas facit: denique nemo dixit palustris loci uel harenosi nomine quasi uitiosi committi stipulationem, quia naturale uitium est: et ideo nec ea stipulatio interponitur neque interposita committetur. Haec stipulatio utrum id solum damnum contineat, quod iniuria fit, an uero omne damnum, quod extrinsecus contingat? et Labeo quidem scribit de damno dato non posse agi, si
Abbreviated transcription (Latin):
tabulis tractari possit siue qm̃ uiuo
n̾so eo ex inde suis uiris uidet᷑ ñ fuis¬
se ex quo pat̾ hostiuĩ potitus ẽ. s si ã¬
bo ap̃ hostes sunt. ⁊ pnior pat̾ decesse¬
rat sufficit lex cornelia fubstituto nõ
alias qmͣ si apud hostes prẽ defuncto
postea filius in ciuitate decessiss
E m pace autẽ hiis qui bello capti e¬
rant de quib nicħ ĩpactris erat com¬
p̃hensum ꝙ id̃o placuise seũ. scrib. qr
spẽ reu̾tendi cuuib ĩ uitute bellica
mag̃ qmͣ ĩ pace romam eẽ uolueñt:
Itẽ in pace qui ꝑuen̾int ad alt̾os si bel¬
lũ subito exarsiss coꝵ serui efficum¬
tur ap̃ quos iam hostes suo fcõ depit¬
henduntur quib ius post lummus ẽ
tam ĩ bello qmͣ in pace nisi fede̾ cautũ
fuenit.n etiam us hus post liminisͥ¬
¶ Si quis capiatur ab hostib hii quͦs
us potestate ħuit mnincerto sunt u¬
put hostes ex quo captus est ꝑtẽ .f. re

Expanded text:
tabulis tractari possit, siue quoniam tabulis tractari possit, siue quoniam m non reuerso eo exinde sui iuris uidetur fuisse, ex quo pater hostium potitus est. Sed si ambo apud hostes et prior pater decedat, sufficiat lex Cornelia substituto non alias, quam si apud hostes patre defuncto postea filius in ciuitate decessissetest, in pace autem his, qui bello capti erant, de quibus nihil in pactis erat comprehensum. quod ideo placuisse Seruius scribit, quia spem reuertendi ciuibus in uirtute bellica magis quam in pace Romani esse uoluerunt, uerum in pace qui peruenerunt ad alteros, si bellum subito exarsisset, eorum serui efficiuntur, apud quos iam hostes suo facto deprehenduntur. quibus ius postliminii est tam in bello quam in pace, nisi foedere cautum fuerat, ne esset his ius postliminii. Si quis capiatur ab hostibus, hi, quos in potestate habuit, in incerto sunt, upud hostes, ex quo captus est, patre
Abbreviated transcription (Latin):
Saui ł. Non ut a pr̃e filius ita uxor
a marito uire pꝰ luminis recuꝑari mu¬
lier pot̾. s tũc cũ ⁊ uolu̾it mulier. et
ad huc alii post constitutũ tp̃s nupta
si post luminio redierit fani iura ht̃
hre enĩ eũ post liminiũ nulla dubi¬
tatio est post rescriptũ est imꝑatoris
ant̃. et diui prĩs eius ad iononisĩ ter¬
tulliũ p̃sidem ꝓuincie sp̃rie inferiord̾¬
Damp̃. ł Bat̾ instituto ĩpub̾i filio
substitaat. et ab hostib captus ibi de¬
cessit. postea defuncto impub̾e legiti¬
mũ admͣti quibusdã uidebat᷑. n tabłas
it iam tũc decessisse intlłr ex quo cap¬
tus est substitutõ suas uires neccĩo ten
¶Si mortuo prẽ capiatur inpubes m¬
stitutus iꝑ exhr̃datus in ꝓmptu ẽ drẽ
lege᷑ corneliam de tabulis scd̾is nichũ
ñ ẽealienũ p̃torẽ subsequi non minus
pat̾s qmͣ legis uoluntatẽ. ⁊ ut iles ac¬
tiones in h̾editatẽ substituto dare.
tur in ciuitate nicħ est ꝙ de secundis

Expanded text:
apiam Non ut a patre filius, ita uxor a marito iure postliminii recuperari potest, sed tunc, cum et voluerit mulier et adhuc alii post constitutum tempus nuptsi postliminio redierit, filii iura habet: habere enim eum postliminium nulla dubitatio est post rescriptum imperatoris Antonini et divi patris eius ad Ovinium Tertullum praesidem provinciae m Pater instituto impuberi filio substituerat et ab hostibus captus ibi decessit: postea defuncto impubere legitimum admitti quibusdam videbatur neque tabulas it, iam tunc decessisse intellegitur, ex quo captus est, substitutio suas uires necessario tenet. Si mortuo patre capiatur impubes institutus uel exheredatus, in promptu est dicere legem Cornelinon esse alienum praetorem subsequi non minus patris quam legis uoluntatem et utiles actiones in hereditatem substituto dare. tur in ciuitate, nihil est quod de secundis
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ q̃ usu capiebat ꝑ semet ipm possidẽt
qͥ postea captus ẽ int̾rumpitar usuca¬
pio qm̃ c̾tũ ẽ eũ possid̾e desuse eorũ uo̾
qui subiectas ꝑsonas iuri suo posside¬
bat suq capiebat. uł si qͣr postea peca¬
hiari noĩe cõphenduntur. iuł. scribit
hr̃di suo tẽꝑe ĩpleri usucapionẽ rem¬
anentib hiisos̃ ꝑsonis ĩ posso̾nẽ. marcese¬
dio tẽꝑe filiꝰ ꝙ̃ huit ĩ cap pot̾ate̾ cap¬
tiuus ẽ uxorẽ duc̾e p̾. qmͣuis cõsen¬
tire nuptiis pat̾ euis non poss. nã
utiq nec dissentire susceptꝰ ergo ne¬
pos ⁊ reu̾sus captun pofate iͣ est ut
cĩ nupciis non consenrit. non mirã¬

Expanded text:
 usucapiebat per semet ipsum possidens qui postea captus est, interrumpitur usucapio, quia certum est eum possidere desisse. eorum vero, quae per subiectas iuri suo personas possidebat usuque capiebat, vel si qua postea peculiari nomine comprehenduntur, Iulianus scribit credi suo tempore impleri usucapionem remanentibus isdem personis in possessione. Marcedio tempore filius, quem habuit in potestate captiuus, uxorem ducere potest, quamuis consentire nuptiis pater eius non posset: nam utique nec dissentire. susceptus ergo nepos in reuersi captiui potestate ut cum nup
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ puꝰ. miptiarũ utilitas exigebat:
i captiui uror tam ⁊ si maxĩe uelit
⁊ in domo eiꝰ sit non tñ in m̾m̾o est.
¶Codicius quos intemꝑe captiuita¬
tis rescripserit non cdunt᷑ iuire subti¬
li confirmati testiõ ꝙ ĩ ciuitate fec̾at.
s nͨ fid̾i cõmissũ ex his peti pocest. qr
non sit ab eo fcĩ qui testĩ fcõnẽ hũit

Expanded text:
nuptiarum utilitas exigebat. Sed captivi uxor, tametsi maxime velit et in domo eius sit, non tamen in matrimonio est. Codicilli, si quos in tempore captivitatis scripserit, non creduntur iure suptili confirmati testamento, quod in civitate fecerat. sed nec fideicommissum ex his peti potest, quia non sunt ab eo facti, qui testamenti fact
Abbreviated transcription (Latin):
simulet ꝑtus ueniss ꝙ si iam na¬
tum aput hostes ꝙ eo temꝑe quo
capiebatur ut̃o gerebat cũ mr̃e
redimatur ab eodem uno p̃cio
nio reuersus multo mag̃ s  łisi
emptores utriusq exstitenꝰ uel
unius. s si suo quemꝙ p̃cio rede¬
merit id offerri ꝓ singulis eꝑ¬
tebit redemptori ꝙ hostuĩ pro quo es
datũ est ut seperatim quoq post limi

Expanded text:
simul et partus uenisset. quod si iam natum apud hostes, quod eo tempore quo capiebatur utero gerebat, cum matre redimatur ab eodem uno pretio: nio reuersus. multo magis, semptores utriusque extiterint vel unius. sed si suo quemque pretio redemerit, id offerri pro singulis oportebit redemptori, quod hosti pro quoque datum est, ut separatim quoque postlimi
Abbreviated transcription (Latin):
iure uerũ hoc ñ multũ honerat p̃¬
sentẽ inspectionẽ qui ab hostiũ iure
manumisso obẽe cui nr̃o dño serui
non potuit. at is de quo q̃rit᷑ lege
nrã qmͣ constituo fecit ciuẽ roma¬
nũ dñiũ hũit. et ab eo an possit u¬
bertatẽ assequi tractamꝰ quid enĩ
si nũꝙͣ ille p̾ciũ eius offerat. s nec
ꝯuemendi eius sit facuitas lib̾ er̃
seruus qui nullo suo m̾ito pot̾it a
dñõ libertatẽ consequi ꝙ est ĩiqũ¬

Expanded text:
re. uerum hoc non multum onerat praesentem inspectationem, quia hostium iure manumissio obesse ciui nostro domino serui non potuit, at is de quo quaeritur lege nostra, quam constitutio fecit, ciuem Romanum dominum habuit, et an ab eo possit libertatem adsesi numquam ille pretium eius offerat? si nec conveniendi eius sit facultas? liber erit servus, qui nullo merito suo poterit a domino libertatem consequi? quod est iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
creditori meo licet ignorante me
acquiritur mͥ actio pignorantia.
Item siquis solu̾it legata deb̾r di¬
ced̾e legatarii de possõne. alioqͥn
nasciturꝰ heredi int̾rlictũ. ut eos
int̾im nicħ ꝓhibet recte pecunã

Expanded text:
creditori meo, licet ignorante me, adquiritur mihi actio pigneraticia. item si quis solverit legata, debent discedere legatarii de possessione: alioquin nascitur heredi interdictum, ut eos interim nihil prohibet recte pecun
Abbreviated transcription (Latin):
dem .l. S i soluturꝰ pecuniã tibi
inssu tuo signatã eũ ap̃ nũmuleri¬
um ꝙ ad ꝓbaretur disposiu̾m cui
tetur.an ꝑte stet̾it qͦminꝰ ĩcõtincu¬
ac si parato me soluere. tu ex aliqͣ
causa accipere nolles in qͣ spẽ non
utiq semꝑtuũ ꝑiculũ erit. c enĩ
si in oportuno tp̃r. uł loto obtułim

Expanded text:
m.Si, soluturus pecuniam tibi, iussu tuo signatam eam apud nummularium, quoad probaretur, deposuerim, tui tetur, an per te steterit, quo minus in continenac si parato me soluere tu ex aliqua causa accipere nolles. in qua specie non utique semper tuum periculum erit: quid enim, si inopportuno tempore uel loco optulerim?
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ si ĩ rei q̃ promutitur aũ ꝑ appsłoe
uariet᷑ ñ ꝯbẽe placet. Nam stipulã¬
ti denarios eiusoẽ qnͣtitatis aureos
spondeo obligab̾is ⁊ seruostipulant i
lucõ dño suo. si ticõ ideꝰ sit daturũ te
respondeas obligab̾is.

Expanded text:
Sed et si in rei quae promittitur aut peuarietur, non obesse placet: nam stipulanti denarios eiusdem quantitatis aureos spondendo obligaberis: et seruo stipulanti Lucio domino suo, si Titio, qui idem sit, daturum te spondeas, obligaberis.
Abbreviated transcription (Latin):
lari sicuti qͥ legat ticõ ⁊ sempnio nẽ.
aliud intelligit᷑ qmͣ una .x. cõmumit᷑
duob legare te. ⁊ ticiũ hr̃dẽ tunm
.x. daturum spondes ticii ꝑsona sr̃ua¬
tua comphensa ẽ. siue enĩ solus he¬
res extiterit in solidũ tenebr̃ sinc¬
ꝓpeate eodt̃ mꝰ quocet̾i coheredes
cus obligabitur. ⁊ qmͣuis cõuenis¬
se uideatur ne ab alio hede ꝙͣa ti¬
cio peteret᷑. tam inutile pactũ conuen¬
dari stipulatur. manifeste ꝑsonã filis
ĩ hoc complectitur. ut ei recte soluat᷑
n inf̾est sibi. aut exͣneo ciuilib an
to filio recte soluitur n ad rẽ ꝑtinet¬
N soli ꝙ̃ qui faio suo ꝙͥ dari scipulatur sibi¬
sia adquirit qr comuncta ꝑ᷑. scipulatõ¬

Expanded text:
 Sempronio, non aliud intellegitur quam una decem communiter duobus legare. 'Te et Titium heredem tuum decem daturum spondes?' Titii persona superuacua comprehensa est: siue enim solus heres exstiterit, in solidum tenebii coheredes eius, obligabitur. et quamvis convenisse videatur, ne ab alio herede quam a Titio peteretur, tamen inutile pactum convendari stipulatur, manifeste personam filii in hoc complectitur, ut ei recte solvatur: neque interest, sibi aut extraneo cuilibet, an ancipato filio recte solvitur. neque ad rem pertinet, quod qui filio suo dari stipulatur, sibi adquirit, quia coniuncta
Abbreviated transcription (Latin):
rabitur a quo detracto usu. fi. fundũ
scipulatus fueram. ¶ Si hoĩem ꝙ̃
a ticio pure stipulatus fu̾am seius
mͥ sub condicõne ꝓmiserit. ⁊ his pe¬
dente odicõne post moram ticii de¬
cesserit confestim cũ ticio age porõ
si ticõ acceptũ fecissẽ se iis existente ꝯdi

Expanded text:
rabitur, a quo detracto usu fructu fundum stipulatus fueram.Si hominem, quem a Titio pure stipulatus fueram, Seius mihi sub condicione promiserit et is pendente condicione post moram Titii decesserit, confestim cum Titio agere potero, si Titio acceptum fecisse
Abbreviated transcription (Latin):
ullũ aliũ pͥulegiũ iure cribuit
excusationẽ. ut sit p̃dioꝵ colło us
e sternende angariaꝵ ue erhibi¬
tio hospitis suscipiendi .i. munus
Nam hec huiꝰ quisqmͣ ext̾usatõne
preter eõs qͥb pͥncipali bñficio cõ¬
cessũ est ht̃. et si gua sunt p̾terea

Expanded text:
ullum aliud privilegium iure tribuit excusationem: ut sit praediorum collatio viae sternendae, angariorumve exhibitio, hospitis suscipiendi munus nam nec huius quisquam excusationem praeter eos, quibus principali beneficio concessum e
Abbreviated transcription (Latin):
petente eo cui fideiussor impetͣuȩ¬
fa̾at obligat᷑ .s. siue solus sit hẽ¬
ditarius editor siue plures n enĩ
pͥncipalẽ obligationẽ q̃ maior fu¬
erit exclusit. dampno d affice̾ cir¬
ditorem qui sibi diligent᷑ ꝓspexera¬
nt. Qd̾ ergo si bonis fideiussoris se¬
ꝑatis in solidum ex hereditate
tipulator cõseqͥ non possit utr̃
portio cũ cetĩs heredis c̾clitorib

Expanded text:
petente eo, cui fideiussor fuerat obligatus, siue solus sit hereditarius creditor siue plures. neque enim principalem obligationem, quae maior fuit, exclusit, damno debet adficere creditorem, qui sibi diligenter prospexerat. Quid ergo, si bonis fideiussoris separatis solidum ex hereditate stipulator consequi non possit? utrum portio cum ceteris heredis credito
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. R An insulam deporta¬
ti bona fiscus pena remissa
retinuit. Ercditares ex añ gesto
non hr̃e cum eo qui debitor
quondam fuit acciones consti¬
tuit quod si bona cum digni¬
tatis restitutione concessa re

Expanded text:
 In insulam deportati bona fiscus poena remissa retinuit: creditores ex ante gesto non habere cum eo qui debitor quondam fuit actiones constitit. quod si bona cum dignitatis restitutione concessa re
Abbreviated transcription (Latin):
ipͦ  ies cautõni p̃stitutus
sfimetur p̃toris i p̾sidis offici
in ciuisitionẽ ad magratus muns¬
cppales hoc remittere. ¶ Si intͣ
rei sic accipitur. sue res tota sit
siue ꝑs sit rei ¶ Antñ isaͥ nõ
a si da p̃tore missus non admittatur
cadẽ actõne iccendũ ẽ Duas ergores
magrãtib mumnicipalib p̃tor uel
p̃ses iniuuxit accõnẽ ⁊ possõnem¬

Expanded text:
 Dies cautioni praestitutus si finietur, praetoris uel praesidis officiuinquisitionem, ad magistratus municipales hoc remittere. Si intra drei' sic accipe, siue tota res sit siue pars sit rei. An tamen is, qui non et si a praetore missus non admittatur, eadem actione utendum est. Duas ergo res magistratibus municipalibus praetor uel praeses iniunxit, cautionem et posse
Abbreviated transcription (Latin):
art̃ .ł. Qui opus nouũ nũciatũ
est si añ remissam nũtiationẽ oꝑe
fcõ decesserit. d heres cius pacienti¬
am destruendi oꝑis adu̾sario p̾sta¬
re. nam ⁊ ĩ restituendo hiꝰ oꝑe eiꝰ¬

Expanded text:
rum. Cui opus nouum nuntiatum est, ante remissam nuntiati‹o›nem opere facto decessit: debet heres eius patientiam destruendi operis aduersario praestare: nam et in restituendo hui
Abbreviated transcription (Latin):
am ab ee autẽ uidetur qui ĩ ippe
non est ꝙ et pompomiꝰ ꝓbat ¶ Ue¬
retunde autẽ p̃torem denũciari
ub̾e oꝑ ñ extrahi de domo sua
s domũ in qua degit. denũciari
Ac acciꝑe debemus nt ⁊̃ si in aleã
domo hitet ibi ei denũcictur ꝙ si
si habitatõneꝰ habeat ad ipm̃ p̃di¬
um erit denũciandũ uł ꝓcurato¬
ri eius uł certe inquilinus ¶ Lo¬
ciens autẽ p̃torẽ exig̾e deñciatio¬
nẽ intelligendũ ẽ si sit cui deñ¬
cietur. Seterũ si ñ sit uelutiꝙ łe
ditaria insula est. nec dũ here¬
ditas adita est uł si heres ñ ex¬
te. nec inhĩtet᷑. cessat ħ pars ẽ¬
dicti. es tucius libellim ad ipsas
edes ꝓponere. fieri eni potest nͥt
ita monitus defẽsor existat.¶ In
eum quitquid eoꝵ q̃ supͣ scripta
sunt sit curaiu̾t qnͣti ea res e cui
dampni infecti noĩe cautũ ñ erit
indiciũ datur ꝙx non ad qnͣtitatẽ
refertur. s ad idꝙ int̾est ⁊ ad uo¬
tilitatẽ uenit non ad penam. Bꝓc

Expanded text:
autem uidetur et qui in iure non est: quod et Pomponius probat: uerecunde autem praetorem denuntiari iubere, non extrahi de domo sua. sed 'domum, in quam degit denuntiari' sic accipere debemus, ut et si in aliena domo habitet, ibi ei denuntietur. quod si nec habitationem habeat, ad ipsum praedium erit denuntiandum uel procuratori eius uel certe inquilinis. Totiens autem praetorem exigere denuntiationem intellegendum est, si sit cui denuntietur: ceterum si non sit, ueluti quod hereditaria insula est nec dum hereditas adita, uel si heres non exstet nec inhabitetur, cessat haec pars edicti. est tamen tutius libellum ad ipsas aedes proponere: fieri enim potest, ut ita monitus defensor existat. In eum, qui quid eorum quae supra scripta sunt non curauerit, quanti ea res est, cuius damni ‹i›nfeiudicium datur: quod non ad quantitatem refertur, sed ad id quod interest, et ad utilitatem uenit, non ad poenam. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tur. rõnabiliꝰ itaq ẽ eam adm̃¬
ti sm̃am .ut liceat ei qmͣ uolu¬
erit accõne̾ pͥus excert̾e ꝙ autẽ
amꝑliꝰ in altera est. ⁊̃ hoc cõseqͥ
¶Si is cui rem comendauero ean
subrupuerit tenebitur qͥde̾ ⁊ cõmo¬
dati accione ⁊ cõdicõne. s altera ac¬
tio. alt̾am ꝑunit. aut ip̃o iure. uii

Expanded text:
tur. rationabilius itaque est eam admitti sententiam, ut liceat ei quam voluerit actionem prius exercere, quod autem amplius in altera est, etiam hoc exsequi. Si is, cui rem commodavero, eam subripuerit, tenebitur quidem et commodati actione et condictione, sed altera actio alteram peremit aut ipso iure aut
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł Et sidebitor cõsilium
c̾ditoꝵ fraudãdoꝵ ñ hũiss auelli
res mortis cã ab eo donata d nã cum
legata ex testõ fuĩt ⁊ eius qͥ soluen¬
do ñ fuerat oĩm iutilia sint p̾sũt
uideri ⁊̃ donatõnes mortis cã fcẽ re¬
tindr deb̾e qr legatoꝵ instar obtinet᷑.
dem .ł. Gortis cã capintꝰ non tũc
solũ qͥs cũ sue mortis cã nob̾ donet
S et si pp̃ alt̾ius mortẽ id faciat ue¬
tuti siquis faio uł frẽ suo morien
si decesserit maneat ap̃ memiũ¶ Si
donaturꝰ mͥ mortis cã debitorem
tuũ c̾ditori meo delegau̾is oĩmo¬
do caꝑe iudebor tantã petcuniam¬
ĩ qnͣtã acditori meo lib̾atus fu̾o
ꝙ si ab eodẽ ego stipłatus fu̾o eate¬
nus caꝑc existimandus ero qͣtenus

Expanded text:
m. Etsi debitor consilium creditorum fraudandorum non habuisset, auelli res mortis causa ab eo donata debet, nam cum legata ex testamento eius, qui soluendo non fuit, omnimodo inutilia sint, possunt uideri etiam donationes mortis causa factae rescindi debere, quia legatorum instar optinent.. Mortis causa capimus non tunc solum, cum quis suae mortis causa nobis donat, sed et si propter alterius mortem id faciat: ueluti si quis filio uel fratre suo morientsi decesserit, maneat apud M‹ae›uium. Si donaturus mihi mortis causa debitorem tuum creditori meo delegaueris, omnimodo capere uidebor tantam pecuniam, quanta a creditore meo liberatus fuero. quod si ab eodem ego stipulatus fuero, eatenus capere exi
Abbreviated transcription (Latin):
aut infcm̃ actione creditoris obli¬
gistionẽ dumtarat recipeti¶ Ticia
cyrographa debitoꝵ suoꝵ septicii ⁊ me¬
ni donatura illis agẽ dedit ⁊ rogauit
eam ut si illa decessiss illis daret sicut¬
ꝯualuiss sibi redd̾et morte sicut me¬
nia ticie filia heres exstitit ageria
aũ ut rogata erat ꝙ rographo ticõ
⁊ menio supͣscriptis dedit. q̃r si me¬
nia heres sũmãq cebebatur ex supͣ¬

Expanded text:
aut in factum actione debitoris obligationem dumtaxat reciperet. Titia hirographa debitorum suorum Septicii et Maeuii donatura illis Ageriae dedit et rogauit eam, ut ea, si decessisset, illis daret, si conualuisset, sibi redderet: morte secuta Maeuia Titiae filia heres extitit: Ageria autem, ut rogata erat, chirographa Septicio et Maeuio supra scriptis dedit. quaeritur, si Maeuia heres summam, quae debebatur ex
Abbreviated transcription (Latin):
dem .L.Impossibił odictõ cum
in faciendo cõcipitur stipulatõib
obstat. alit̾ atꝙ si talis condictõ
ĩes eratur stipłoni. si łcelũ nõ
ascend̾it. Nam ħ utilis ⁊ p̃sens ẽ
⁊ pecunsam c̾clitam otin

Expanded text:
m.Impossibilis condicio cum in faciendum concipitur, stipulationibus obstat: aliter atque si talis condicio inseratur stipulationi 'si in caelum non ascenderit': nam utilis et praesens est et pecuniam creditam contin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ignorant manumissũ. Qd̾ si ex
cã peculari ꝙͣuis scient manum¬
issum s tñ ignoraũit ad emꝑtũ. ꝯͦ.
peculiũ liberatus erit. ut roq autẽ
tasu manumissus si int̃uertendi cã
id fecerit furtũ dño facto. nam ⁊
si debitori meo mandau̾o ut ticio pe¬
um accipere. idq ignorans debitor
ticio simulanti se ꝓcuratorẽ solue¬
riti ⁊ debitor liberabit᷑. ⁊ ticiꝰ furti
actione tenebitur.

Expanded text:
ssum: quod si ex causa peculiari, quamuis scierit manumissum, si tamen ignorauerit ademptum ei peculium, liberatus erit. utroque autem casu manumissus si interuertendi causa id fecerit, furtum domino facit: nam et si debitori meo mandavero, ut Titio pero accipere idque ignorans debitor Titio simulanti se procuratorem solveet debitor liberabitur et Titius furti actione tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
gatũ adscribitur curass decesse¬
rit id heredi quoq extorq̃ndũ
est.¶ Piuus quoꝙ mart̃ cum
quidant a prẽ heres institutus
codicillos int̾ridiss ⁊ derescisset
fisco tm̃ ẽẽ putauit uindicand̾
qnͣtũ ꝑ codicillos erogari posset
.i. usꝙ ad dodrantẽ.
¶p̃ .ẜ. S enatus penam remisit ei
qui legata se tests̃ data codicills ma
nu sua scriptis adomerat. s qͥ ⁊ ius¬
su patas id fecerat. ⁊ annoꝵ .xxu.¬

Expanded text:
gatum adscribi curasset, decesserit, id heredi quoque extorquendum est. inde diuus quoque Marcus, cum quidam a patre heres institutus codicillos intercidisset et decessisset, fisco tantum esse putauit uindicandum, quantum per codicillos erogari posset, id est usque ad dodrantem..Senatus poenam remisit ei, qui legata a se testamento data codicillis sua manu scriptis ademerat, sed quia et iussu patris id fecerat et annoru