comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reis furatus fuerat. cepit inter flagella
corporisq penas clamare et dicere. Illo
et illo in loco aureos occultatos habere.
Q d̾ uidentes socii om̃s currunt. furto¬
q sublato omĩa reddunt. Uirum dei
precantur ut tanti sceleris culpas ig¬
noscat. Qd̾ miraculum om̃ib terrorẽ
incutit. ut deinceps qui ista autliret
uelut sacrata om̃ia que ad uirũ dei
ꝑtinebant. attingere non auderent.
Drebens itaq necessariis leuparus
uiro dei ualedicit. Nauali ergo itine¬
re ouans. usq nam metense oppidum.
uenit. Ibi quantisꝑ moratus est. Qd̃
cũ quadam die qui dam egenus an¬
te fores cellule in qua uir dei metatꝰ
erat clamaret uocatoq ille ministro
ait. Prebe inquit cibos alimoniam
petenti. At ille. Non est nobis ait pa¬
nis nisi paululum tantum farme. Ile
quantum inquit habes: ẽ estatusq i¬
le amplius se non habere ait ferebatur.
quam farine modium. Da ergo dier
totum. nec quicquã reserues in erastinũ.

Expanded text:
reis furaverat coepit inter flagella reis furaverat coepit inter flagella corporis, poenas clamare et dicere illo et illo in loco aureos occultatos habere. Quod videntes socii omnes currunt furtuque sublata omnia reddunt, virum Dei precantur, ut tanti sceleris culpas ignoscat. Quod miraculum omnibus terrorem incutit, ut deinceps qui ista audierant, velut sacrata omnia quae ad virum Dei pertinebant attingere non auderent. Prebens itaque necessaria Leupecharius, virum Dei valedicet. Navali ergo itinere ovans usque Namitensem oppidum venit; ibi quantisper moratus est. Quo cum quadam die quidam egenus ante fores cellule, in qua vir Dei metatus erat, clamaret, vocatumque ille ministrum ait: 'Prebe', inquit, 'cibos alimonia petenti'. At ille: 'Non est nobis', ait, 'panis nisi paulolum tantum farinae'. At ille: 'Quantum', inquit, 'habes?' Testatusque ille, amplius se non habere, ut rebatur, quam farinae modium. 'Da ergo', dicit, 'totum nec quicquam reserves in crastinum'.
Abbreviated transcription (Latin):
fedus fidei ꝓmisisse quam diu ualeret
obseruare. Si inquit regis theoderici uĩc¬
tus es federis: amico tuo et dño letus eris
ame legatus directus. Hec ergo eius auri¬
b infer. et ip̃m et suos liberos intra trien¬
nii circulum ẽẽ delendos. Radicitusq eiꝰ
stirpem. dñm eradicaturũ. Cur inquit
supradictus uir talia famule dei ꝓmis :¬
At ille. Non enim queo silere. que mͥ lo
Confirmauitq suꝑius ad ragumundũ
sententiã illatam. Sublato deinde prã¬
dio. uir dei ad scapham remeat. Factum¬
peritq suos multa tristicia dep̃ssos. in¬
quirensq inuenit p̾terita nocte que in
scapha habuissent furco ꝑdidisse. Si¬
mulq aureos quos in pauperes non e¬
rogauerat furto ablatos. Quo audito¬
uir dei ad sepulchrum beati confessoris
repedat questusq se non idcirco ad eius
excubias se excubasse. utille sua ac suo¬
rum sineret dampna patrari fratrum.
Nec mora his qui sacellum cum au¬

Expanded text:
foedus fidei promissae, quamdiu valeret, foedus fidei promissae, quamdiu valeret, observare. 'Si', inquit, 'regis Theuderici iunctus es foederis, amico tuo et domino laetus eris a me legatus directus. Haec ergo eius auribus infer, et ipsum et suos liberos intra triennii circulum esse delituros, radicitusque eius stirpem Dominum eradicaturum'. 'Quur', inquit supradictus vir, 'talia, famule DeiAt ille: Non enim queo silere quae mihi Dconfirmavitque superius ad Ragamundum sententiam illatam. 44. Sublato deinde prandio vir Dei ad scapham remeat, peritque suos multa tristitia depressos; inquirensque, invenit praeterita nocte quae in scafam habuissent furto perdidisse simulque aureos quos in pauperes non erogaverat furto ablatos. Quo audito, ad sepulchrum beati confessoris repetat questusque se non idcirco ad eius excubasse exubias, ut ille sua ac suorum siniret damna patrari fratrum. Nec mora, his qui sacellum cum au
Abbreviated transcription (Latin):
fluuii filo ad portum pennigero ceu uo¬
latu ꝑuenit. Portuq recepta uiro dei ui¬
am pandit. Gratias ille regi refert eterno
qui suis sic obtemꝑare non dedignatur
seruis. E gressus sane ad sepulchrum bea¬
ti martini accedit. tota ibi nocte in ora¬
tione excubat. illucescente uero die a leu¬
pario urbis illius ep̃o inuitatus ad esum
ire non abnuit presertim ob suoꝵ requi¬
em fratrum. moratusq eo die cum supͣ¬
dicto pontifice. Qui cum hora refectio¬
nis cum eo ad mensam resideret: interro¬
gatus cur retro ad patriam repedaret.
Respondit. Canis me theodericus meis
a fratrib abegit. Tunc unus e conuiuis
chrodoaldus nomine qui amitam theo¬
deberti regis in coniugio erat habebat. re¬
gi tamen theoderico fidelis erat. Hic ui¬
ro dei humili uoce responclit. se melius eẽ
lac potare quam absinthium. Cui uir
dei. Cognosco ait. te regis theoderici fede¬
ris iura seruare uelle. At ille fatetur se

Expanded text:
e fluvii filo ad portum pennigero ceu voe fluvii filo ad portum pennigero ceu volatu pervenit, portoque recepta, viro Dei viam pandit. Gratias ille regi refert aeterno, qui suis sic obtemperare non dedignatur servis. Egressus sane, ad sepulchrum beati Martini accedit; tota ibi nocte in oratione excubat. Inluciscente vero die, a Leupario urbis illius episcopo invitatus ad ęsum, ire non abnuit presertim ob suorum requiem fratrum, moratusque eo die cum supradicto pontifice. Qui cum hora refectionis cum eo ad mensam resederet, interrogatus, quur retro ad patriam repedaret, respondit: 'Canis me Theudericus meis a fratribus abegit.' Tunc unus e convivis Chrodoaldus nomine, qui amitam Theudeberti regis in coniugium habebat, regi tamen Theuderico fidelis erat, hic viro Dei humili voce respondit, se melius esse lacte potare quam absinthium. Cui vir Dei: 'Cognosco', ait, 'te regis Theuderici foederis iura servare velle'. At ille fatetur, se
Abbreviated transcription (Latin):
uiti sunt. His uircutib populus ur¬
uis ꝑmotus uirum dei suis honorib la¬
tenter fulciebat. Non enim patule ꝓp¬
ree custodes quicquam p̃bere audebãt.
ne regis iram incurrerent. Deinde ar¬
urbem. ubi uir sẽs custodes precatur.
lt scapham portui appropinquent. se
ꝙad sepulchrum beati confessoris mar¬
tini iresinant. Qd̾ abnuentes custodes
nauigare ueloci conatus compellunt.
Remigero surgunt. ut om̃i uirtute cur¬
su celeri portũ transeant gubernatori im¬
perant. ut medio fluminis alueo scaphã
teneat. Quo uidens beatus columbanus
mestus uultum ad celum erigit. compel¬
lans se tante mesticie subdi. ut nec sc̃orũ
sepulchra uisere ꝑmittatur. Urgentib
ergo om̃ib mox ut contra portum uen¬
tum est uelut quib dam anchoris defix¬
is stapha stare cepit. et caput ad portum
dirigere. Qd̾ cum custodes obstare non
ualerent. inuiti scapham qd̾ uellenti¬
re sinunt. Mirum inmodum medio

Expanded text:
rati sunt. His virtutibus populus urrati sunt. His virtutibus populus urbis permotus, virum Dei suis honoribus latenter fulciebat; non enim patule propter custodes quicquam praebere audebant, ne regis iram incurrerent. Deinde arurbem, ubi vir sanctus custodibus precatur, ut scafam portu adpropinquent seque ad sepulchrum beati confessoris Martini ire sinant. Quod abnuentes custodes, navigare veloci conatu conpellent, remigeros urguent, ut omni virtute cursu celeri portum transeant, gubematorem imperant, ut medio fluminis alveo scafam teneat. Quod videns beatus Columba, maestus vultus ad caelum erigit, conpellans se tante mestitiae subdi, ut ne sanctorum sepulchra visere permittatur. Urguentibus ergo omnibus, mox ut contra portum ventum est, velut quibusdam anchoris defixis, scafa stare coepit et ad portum caput dirigere. Quod cum custodes obstare non valerent, inviti scafam quo vellit ire sinunt. Mirum in modum medio
Abbreviated transcription (Latin):
circulum annoꝵ lumine priuatũ tra¬
ho. Illi inquiunt. Si xp̃i famulo co¬
lumbe obtutib p̃sentetur. suarũ int̾¬
uentu orationum. lumen posse recipe¬
re. Ille ꝓmissi muneris fidei nexibus
mentem roborat. Surgensq eoꝵ est
ꝓsecutus cum duce uestigia. Narrauit
irgo potentinus hospitalitatis munus
in ꝑegrinis. Nec prorsus uerba imple¬
uerat cecus astabat. p̃catusq dei uirũ
ut sus orationib eius lumen restitu¬
at. Uidens ille fidem om̃s poscit ut ꝓ
ceco orent. pnusq dui supra humum
iatuit. Surgensq manu oculos attigit
ac post crucis signum: postulatum lu¬
men reddidit. Gaudens ille reddito lu¬
mine: domi remeauit. uidelicet ut inte¬
rius lumen in hospites habere non omi¬
serant exteriore non carerent. Sicq
ex inde turba obsessoꝵ quos demones
horrido furore torquebant. ad uirum
dei curandi grã ꝓpiant. Daturq sa¬
lis largita a dũo om̃s ibi a uiro dei cu¬

Expanded text:
circulo annorum lumine privatum tracirculo annorum lumine privatum traho'. Illi inquiunt, si Christi famulo Columbae obtutibus praesentetur, suarum interventu orationum lumen posse recipere. At ille promissi muneris fidei nexibus mentem roborat, surgensque, eorum est prosecutus cum duce vestigia. Narravit ergo Potentinus hospitalitatis munus in peregrinis, nec prorsus verba impleverat, cecus adstabat, precatusque Dei virum, ut suis orationibus eius lumen restituat. Videns ille fidem, omnes poscet, ut pro ceco orent, pronusque diu supra humum iacuit, surgensque, manu oculos adtegit hac post crucis signum postulatum lumen reddidit. Gaudens ille, reddito lumine, domi remeavit, ut videlicet qui interiorem lumen in hospites habere non omiserant, exteriorem non carerent. Sicque exinde turba obsessorum, quos demones horrido furore torquebant, ad virum Dei curandi gratia propiant, daturque salus largita a Domino: omnes ibi a viro Dei cu
Abbreviated transcription (Latin):
rent quoꝵ unus erat potentinus noĩt
qui adhuc suꝑest. et armoricana in lo¬
ca in suburbano constantie ur̃bis mo¬
nachoꝵ cohortem adunauit. Cumq
lustrantes uichil repperissent quia i¬
gio timore om̃ium corda ꝑculsa mane¬
bant uia qua urbem intrauerant
pedabant. obiuamq habent mulicim
in platea tx genere syroꝵ. Que cũ aꝰ
uidisset sciscitata est qui nam essent il
rei ueritate digesta aiunt. se necessars
quesisse. nec prorsus repperisse. Ilas
quit accecdite dñi mi ad metatam si¬
mule ur̃e et que sunt necessaria uol¬
cum uehite. nam et ego aduena su
ex longinquo orientis solo. Illi oll¬
tes eam sunt calce secuti uener ls
ad domum eius. sellaq supposita quie¬
uerunt. donec detulit quid ab eis ei ab¬
iectum eẽt. Eratq simul in consessu
uir tius olim iam luminib orbatus
de quo sciscitati sunt quis eẽt. Illa in¬
quit. Uir meus est ex eodem sẏrorũ
genere sicut et ego. quem ꝑ multorũ

Expanded text:
rent, quorum unus erat Potentinus nomen, rent, quorum unus erat Potentinus nomen, qui adhuc superest et Armoricana in loca in suburbano Constantiae urbis monachorum cohortem adunavit. Cumque lustrantes urbem nihil repperissent, quia regio timore omnium corda perculsa manebant, via qua urbem intraverant repetabant obviamque habent mulierem in platea ex genere Sirorum. Quae cum eos vidisset, sciscitata est, quinam essent. Illi, rei veritate digesta, aiunt se necessaria quesisse nec prorsus repperisse. lila infit: 'Accedite, domini mi, ad metatum famulae vestrae, et quae sunt necessaria vobiscum vehite. Nam et ego advena sum ex longinquo Orientis solo'. Illi ovantes eam sunt calce secuti; venerunt ad domum eius, sellaque subposita, quieverunt, donec detulit, quid ab eis evectum esset. Eratque simul in consessu vir eius, olim iam luminibus orbatus, de quo sciscitati sunt, quis esset. lila inquit: 'Vir meus ex eodem Sirorum genere, sicut et ego, quem per multorum
Abbreviated transcription (Latin):
deimtuens sua coram se menbra cedi:
Cur inquit erudelis addis merorimas
non sufficit ad urãm ruinam patrat
sceleris malum: Cur fessa xp̃i menbo
cedis: Cur contra mitem inmitis a¬
pares: Cur seuitiam in mansuetis pͥ¬
tendis: Mementote ad una ultione
in hoc loco ꝑcutiendum in quo xp̃i mẽ¬
brum furens ꝑcussisti. Probauit ilat
sententie penam ultio mox subsecuti
Nam ut subsequenti uice rediens as
eundem portum transiturus uenit.
uinitus ꝑcussus. in eodem est loco deme¬
sus. Quid enim fuerit ut iustus arbi¬
ter eandem ultionem postm odum di¬
latasset. nisi ut tunc scĩ obtutus. de eu
uindicta non macularentur. Indeq
ad aurelianensem urbem uenerunt.
Quo cum nec aditum eccłiarum sibi
ex regiis p̃ceptis pandi uideret. cũ gran¬
di merore suꝑ ripam ligeris centoriis
contentus paulisꝑ quiescit. Cumq ũ
sumptuũ necessaria indigerent. duos
in urbem direxit ut necessaria queri¬

Expanded text:
Dei intuens, sua coram se membra cedi: Dei intuens, sua coram se membra cedi: 'Quur', inquid, 'crudelis, addis merori merorem? An non sufficit ad vestram ruinam patrati sceleris malum? Quur fessa Christi membra cedis? Quur contra mitem inmitis appares? Quur saevitiam in mansuetis praetendis? Memento te a divina ultione in hoc loco percussurum, in quo Christi membrum furens percussisti!' Probavit inlatae sententiae poenam ultio mox subsecuta. Nam ut subsequenti vice rediens, ad eundem portum transiturus venit, divinitus percussus, in eodem est loco dimersus. Quid enim fuerit, ut iustus arbiter eandem ultionem inpostmodum dilatasset, nisi ut tunc sancti obtutus de eius vindicta non macularentur? Indeque ad Aurilianensem urbem venerunt. Quo cum nec aditum ecclesiarum sibi ex regiis praeceptis pandi videret, cum grandi merore super ripam Ligeris tentoriis contentus paulisper quiescit. Cumque iam sumptuum necessaria indigerent, duos in urbe direxit, ut necessaria quaere
Abbreviated transcription (Latin):
est quia ip̃e eum uia qua ibat duceret.
memento inquit o ragumunde clota¬
rium quem nunc spernitis. intra trien¬
nium dnm habebitis. At ille. Cur in¬
quit talia domine mi agis: Illeq ui¬
debis prorsus qd̃ dixi. tunc uitam cũ
suꝑis feras. Progressus exin ab autisi¬
odoro conspicit uuenem a demone cor
reptum ꝑnici ex aduerso currere cur¬
su: uiginti etenim milib totis uirib
cucurrerat. Quo uiso substitit quous¬
q sautius homo. demonis arte ueniret.
Ueniensq ante uirũ dei ruit liscerpẽs
quem orationib curauit. patriq sospi¬
tem reddidit. Deinde ad niuernense
oppidum uenit. custodib ante cedenti¬
b ac subsequentib ut ligeris scapha re¬
ciperetur britannicoq sinui redderetur.
Ubi etlam cum uenissent et tardo co¬
namine scapham in silirent. quidam
e custodib arrepto remo unũ eoꝵ qui
lua dicebatur ꝑcussit uirum scĩssimũ
et in om̃i religione deditum. Qd̃ uir

Expanded text:
est, quia ipse cum via qua ibat duceret: est, quia ipse cum via qua ibat duceret: Memento, inquit, o Ragamunde, Chlotharium, quem nunc spernitis, intra triennium dominum habebitis. At ille: Cur, inquit, talia, domine mi, ais? Illeque: Videbitis prorsus quae dixit, si tunc vitam cum superis feras. 40. Progressus exin ab Autissiodoro, conspicit jureptum pernici ex adversu currere cursu; XX etenim milibus totis viribus cucurrerat. Quo visu, substetit, quousque saucius homo demonis arte veniret, veniensque, ante virum Dei ruit discerpens; quem vir Dei orationibus curavit patrique sospitem reddidit. Deinde ad Nivernensem oppidum venit, custodibus antecedentibus ac subsequentibus, ut Ligeris scafa reciperetur Brittanicoque sinu redderetur. Ubi etiam cum venissent et tardo conamine scafam insilirent, quidam e custodibus, arrepto remo, unum eorum qui Lua dicebatur percussit, virum sanctissimum et in omni religione deditum. Quod vir
Abbreviated transcription (Latin):
uir sc̃s cum suis uicesimo anno post in¬
colatum heremi illius ꝑ urbem bison¬
tionũ augustudunũq ad cauallonem
castrum ꝑuenit. S priusquã cauallo¬
nem ꝑueniret in uia ei custos equorũ
theoderici occurrit. lanceaq uirũ dei
traicere uoluit. S maliuolam animã
ultio mox digna preuenit. Nam dex¬
tera quam aduersum dei leuauerat¬
uirum. uirum torpente. lancea ante pe¬
des suos humo defixit. Ip̃e demone cor¬
reptus ante uestigia uiri dei ruit. Quẽ
cernens ille se coram ultione ꝑcussum.¬
die illa noctuq penes se tenuit. Cumq
sequens rursus dies illuxit ad se accersi¬
uit. deoq fauente: curatus a peste ad ꝓ-¬
pria remeauit. Deinde ad choram flu¬
uiri pleni rapido demone furentes at¬
q ruentes in terram. quos uir dei ꝓtinꝰ
oratione curauit. eadem die ad uicũ
quem choram uocant uenerunt. ibiq
quinq frenesi uexati uenerunt. ubi et
mox sanati sunt. Ex in autisiodorum

Expanded text:
vir sanctus cum suis vicesimo anno post invir sanctus cum suis vicesimo anno post incolatum heremi illius, per orbem Vesontionum Augustidunumque ad Avallonem castrum pervenit. Sed priusquam Avallonem perveniret, in via ei custos equorum Theuderici occurrit lanceaque virum Dei traicere voluit, sed malivolam animam ultio mox digna praevenit. Nam, dextra quam adversum Dei levaverat virum torpente, lancea ante suos pedes humo defixit; ipse demone correptus, ante vestigia viri Dei ruit. Quem cernens ille se coram ultione die illa nocteque penes se tenuit. Cumque sequens rursum dies illuxit, ad se accersivit, Deoque favente curatus a peste ad propria remeavit. 39. Deinde ad Choram fluviri pleni rabido daemone, furentes atque ruentes in terram, quos vir Dei protinus oratione curavit. Eademque die ad vicum quem Choram vocant venerunt, ibique quinque phrenesi vexati obviam venerunt, ubi et mox sanati sunt. Exin Autissiodorum
Abbreviated transcription (Latin):
uero in supradicto cenobio remanere uo¬
luerint. securi in hoc loco remanerent:
cito dñm de eoꝵ merore ultionem datu¬
runi. sed cum equo animo de custodia
pastoris segregari non uellent. custodes
regii inquiunt nequaquã hinc se sequi
alios ꝑmissuros nisi eos quos sui ortus
terra dederat. uel qui ebrittannicis aruis
ip̃m secuti fuerant. Ceteros qui gallico or¬
ti solo preceptis ẽẽ regiis inibi remansuros.
Hoc cum egregius pater cerneret uia se
sua menbra discerpi tam suus quam eti¬
am menbroꝵ suoꝵ dolor multiplicatur.
Pro tanti sceleris pondere dñm om̃iũ
consolatorẽ. deprecatur. Ut quos a se
regia ꝑtinatia segregabat. ip̃e sua custo¬
dia tueretur. Inter quas uenerabilis uir
qui post in eodem monasterio pater exti¬
tit eustasius discipulus et minister sci
uiri uiolenter auellitur intendente suꝑ
eum migecio auunculo enis. qui lingo¬
nice eccłie pontifex erat. Egressus ergo

Expanded text:
vero in supradicto coenobio remanere vovero in supradicto coenobio remanere voluerint, securi in hoc loco remanerent: cito Dominum de eorum merore ultionem daturum. Sed cum equo animo de custodia pastoris segregari non vellint, custodes regii inquiunt, nequaquam hinc se sequi alios permissuros, nisi eos quos sui ortus terra dederat, vel qui e Brittanica arva ipsum secuti fuerant; ceteros, qui Gallico orti solo, preceptis esse regiis inibi remansuros. Hoc cum egregius pater cerneret, vim a se sua membra discerpi, tam suus quam etiam membrorum suorum dolor multiplicatur; pro tanti sceleris pondera Dominum omnium consolatorem deprecatur, ut quos a se regia pertinacia segregabat, ipse sua custodia tueretur. Inter quos venerabilis vir, qui post in eodem monasterio pater exstetit, Eusthasius discipulus et minister sancti viri violenter avellitur, intendente super eum Mietium avunculum eius, qui Lingonicae ecclesiae pontifex erat. Egressus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lii genib ꝓuoluti cum lacrimis pre¬
cantur. ut ꝓtanti sceleris culpam illis
ignoscere. qui non suis desideriis s re¬
giis obtemꝑarent p̃ceptis. Uidens ita¬
ꝙ uir dei ꝑiculum alioꝵ fore. si sue se¬
ueritati satisfaceret cum om̃ium heui¬
latu atq merore egreditur. Deputa¬
tis custodiis qui quo usq ditionis sue
ragno pelleretur. non eum relinquerẽt.¬
primus ragamundus erat qui cum u
oda repleuerat. Anxius pater tanto¬
rin menbroꝵ dispendio celos respicit
terne inquit contlitor rerum. tu nobis
locum prepara oportunũ quo tibi tue
famulentur in secula plebes. Consola¬
tur uniuersam simul cohortem ut spẽ¬
ne precidant. s om̃ipotenti deo immen¬
sas laudes rependant. S hoc non ob dis¬
pendium suum uel suoꝵ habere. s obmus¬
tiplicandas monachoꝵ plebes hanc ẽẽ
datam occasionem. Quicũq enim se se¬
qui uellent promptissimo animo ad su¬
stinendas secum iniurias uenirent. Qui

Expanded text:
alii genibus provoluti, cum lacrimis prealii genibus provoluti, cum lacrimis precantur, ut pro tanti sceleris culpam illis ignosceret, qui non suis desideriis, sed regiis obtemperarent praeceptis. Videns itaque vir Dei pericolum aliorum fore, si suae severitatis satisfaceret, cum omnium eiulatu atque merore egreditur, depotatis custodibus, qui, quousque ditionis suae regno pelleretur, non eum relinquereprimus Bagumundus erat, qui eum Ncorda repleverat. Anxius pater tantorum membrorum dispendia caelos respicit: 'Aeternę', inquit, 'conditor rerum, tu nobis locum praepara oportunum, quo tibi tuae famulentur in secula plebes'. Consolatur deinde universam simul cohortem, ut spene praecedant, sed omnipotenti Deo inmensas laudes rependant; se hoc non ob dispendium suum vel suorum habere, sed ob multiplicandas monachorum plebes hanc esse datam occasionem. Quicumque enim se sequi velint, promptissimo animo ad sustinendas secum iniurias venirent; qui
Abbreviated transcription (Latin):
uenissent. beatum columbanũ in d¬
clesia positum psallentem orationls
deditum cum om̃i congregations s̃¬
num repperiunt. sicq uirum dei al¬
potuntur. Uir dei precamur ut tam
itgiis quam etiam nrĩs obedias p̃cep
tis. egressusq ꝑgas eo itinere quo pri¬
mum his aduentasti in locis. At ille.
Non enim inquit reor placere concli¬
tori semel natali solo ob xp̃i timorem
relicto ripedare. Cumq nullatenus cer¬
neret sibi uirũ dei obaudire. relictis
quib dam quib ferocia mens fortior
mnerat bercharius abscessit. Hi uero
qui remanserant. uirum dei hortant᷑
ut illis misereatur qui ad tale opus pa¬
trandum infeliciter fuerant relicti. eo¬
rumq ꝑiculo consuleret. qui si eum ui¬
olenter non abstraherent. mortis eos pe¬
riculum incurrere. At ille se ut iam
sepius testatum eẽ nisi ui abstraheret᷑
se non discessurum. Illi gemino ualla¬
ti peritulo undiq urgente formidine
pallium quo indutus erat attingunt.

Expanded text:
venissent, beatum Columbanum in evenissent, beatum Columbanum in ecclesia positum psallentioque ac oratione deditum cum omni congregatione fratrum repperiunt, sicque virum Dei adlocuntur: 'Vir Dei, precamur, ut tam regiis quam etiam ntis: egressusque pergas eo itinere quo primum his adventasti in locis. At ille: Non enim, inquittore, semel natali solo ob Christi timorem relicto, denuo repedare'. Cumque nullatenus cerneret sibi virum Dei obaudire, relictis quibusdam, quibus ferocia animi fortior inerat, Bertecharius abscessit. Hi vero qui remanserant virum Dei hortantur, ut illis misereatur qui ad tale opus patrandum infeliciter fuerant relicti eorumque periculo consuleret; qui si eum violenter non abstraherent, mortis eos pericolum incurrere. At ille se ait iam sepius testatum esse, nisi vim abstraheretur, se non discessurum. Illi gemino vallati periculo, undique urguenti formidinae, palleum quo indutus erat adtingunt;
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Eratq spectaculũ pulcherrinũ
ille ouans cernebat querentes. nec om¬
nino uidebatur. Illi in medio eoꝵ po¬
situm cum uiderentur non uidebant
Uenitq tribunus intuitusq ꝑ fenes¬
tram uidit uirum dei inter ip̃os letuĩ
residere et legere.cernensq uirtutem
dei ait. Quid tam intente atria ecelt¬
sie ꝑagratis nec om̃ino repperitis. ne¬
quaquam amplius insanie errore an
urm decipiatur. non enum poteritis
uos inuenire. quem uircus tegit di¬
uina. Recedite ab hac intentione et
regi ꝓperemus nuntiare. quia eũ m¬
nime repperistis.Daturq manifesti
intelligi tribunum militum nõ spon¬
te apparandam uiro dei iniuriã ue¬
nisse. et ideo ad eum uidendum lum̃
meruisse. Renuntiantib illis ai¬
b regiis illi aucto furore misere inten
tionis. Bertharium comitem ad euml
attentrus ꝑquirendum uiroꝵ cũ pl¬
sidio simulq et baudulfum quẽ su¬
ꝑius direxerat. destinarunt. Quo ai

Expanded text:
rent, eratque expectaculum pulcherrimum: rent, eratque expectaculum pulcherrimum: ille ovans cernebat quaerentes, nec omnino videbatur; illi in medio eorum positum, cum viderentur, non videbant. Venitque tribunus, intuitusque per fenestram, vidit virum Dei inter ipsos laetum residere et legere, cernensque virtutem Dei, ait: 'Quid tam intente atria ecclesiae peragratis nec omnino repperitis? Nequaquam amplius insaniae errore cor vestrum decipiatur; non enim poteritis vos invenire quem virtus teget divina. Recedite ab hac intentione, et regi properemus nuntiare, quia eum minime repperistis'. Daturque manifeste intellegi, tribunum militum non sponte ad patrandam viro Dei iniuriam venisse et ideo ad eum videndum lumen meruisse. Renuntiantibus illis auribus regiis, illi, aucto furore miserae intionis, Bertecharium comitem ad eum attentius perquireudum virorum cum praesidio simulque et Baudulfum, quem superius direxerat, destinarunt. Quo cum
Abbreviated transcription (Latin):
fuso latere ꝓcliui montis sita sit. ꝓrum¬
pant ardua in sublimib cacuminib qͥ
undiq abscisi fluminis doue alueo ual¬
lante nullatenus comeantib uiam pan¬
dit. Ibi usq ad mediam diem expectat.
si aliquis iter ad monasteriũ reuertendi
ꝓhibeat. et cum nullus contrarius existe¬
ret. ip̃e ꝑ mediam urbem cũ suis ad
monasterium regreditur. Quo audito
brunchildis ac theodericus qd̾ scilict q
exilio reuertisset. a trociorib ire aculeis
stimulantur. Iubentq militum coho¬
tem ut rursum uirũ dei ui abstrahant
et ad pristinũ prorsus exilium reuost
Uenientes ergo milites cum tribuno
ꝑ agrantur septa monasterii. uirũ dei
ꝑ quirunt. Resid ebat enim ille in atuo
eccłie et librum legebat. ubi cum sepe
uenissent. et ꝓpe eum transirent. ita ut
non nulli in eius pedib suos offender̃t
et uestimentis suis eum tangerent. ob¬
cecatis luminib ip̃m nequaquã uide¬

Expanded text:
fuso latere proclivi montis sita sit, prorumfuso latere proclivi montis sita sit, prorumpent ardua in sublimibus cacuminibus, qui undique abscisi, fluminis Dovae alveo vallante, nullatenus commeantibus viam pandit, – ibique usque ad mediam diem expectat, si aliqui iter ad monasterium revertendi prohibeat. Et cum nullus contrarius existeret, ipse per mediam urbem cum suis ad monasterium regreditur. Quo audito, Brunichildis ac Theudericus, quod scilicet ab exilio revertisset, atrociorebus irae aculeis stimulantur iubentque militum cohortem, ut rursum virum Dei vim abstrahant et ad pristinum prorsus exilium revocent. Venientes ergo milites cum tribuno, peragrantur septa monasterii, virum Dei perquirunt; residebat enim ille in atrio ecclesiae librumque legebat. Ubi cum sepe venissent et propter eum transirent, ita ut nonnulli in eius pedibus suos offenderent et vestimentis suis eius tangerent, obcecatis luminibus, ipsum nequaquam vide
Abbreviated transcription (Latin):
bonitas. fores firmis obseratas claustris
reserat in angustia positis. aditũ pandit.
ꝑniciq cursu ingrediuntur eccłiam. Fo¬
res uero post dampnatoꝵ introitum in
oculis militum asq humana manu ob¬
serantur. ac si custos usu clauigero. ꝑni¬
citer et reserasset et obsecrasset. Puent¬
ens ergo columbanus cũ suis simulq.
et tribunus cum militib inueniunt fo
ues largiatur. Qui cum uenisset claui¬
geroq usu fores reserare uolens ait. se
nunquam diligentius obserata claustra
inuenisse. Nec quisquam post ausus est
dampnatis iniuriam inferre. quos di¬
uina uirtus eruisset. Post hec uir dĩ
cernens qd̃ nullis custodiis angeretur
a nulloq molestiam ferret. uidebant
enim om̃s in eo dei uirtutẽ fragrare. Idõ¬
q om̃s ab eius iniuriis segregabantur
ne socii culparum forent. Ascendit
ergo dñica die in uerticem ardui catu¬
minis montis illius. Ita enim situs ur¬
bis habetur cum domoꝵ densitas. in dif¬

Expanded text:
bonitas fores firmis obseratas claustris bonitas fores firmis obseratas claustris reserat, in angustia positis aditum pandit, pernicique cursu ingrediuntur ecclesiam, fores vero post damnatorum introitum in oculis militum absque humana manu obserantur, ac si custos usu clavigero perniciter et reserasset et obserasset. Perveniens ergo Columbanus cum suis simulque et tribunus cum militibus, fores observes largiatur. Quo cum venisset claviger, ostii fores reserare volens, ait se nunquam diligentius obserata claustra invenisse. Nec quisquam post ausus est damnatis injuriam inferre, quos divina virtus eruisset. 35. Post haec vir Dei cernens quod nullis custodiis angeretur, a nulloque menim omnes in eum Dei virtutem flagrare, ideoque omnes ab eius iniuriis segregabantur, ne socii culparum forent, – ascendit ergo dominica die in verticem ardui cacuminis montis illius, – ita enim situs urbis habetur: cum domorum densitas in dif
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam acturos. Beatus itaq colum¬
banus post hec ministro domꝰ de cuius
suꝑius fecimus mentionẽ. imperat ut
manu ferrum quo compedes irretiti
erant atq innexi app̃hendat ac trahat.
Qd̾ ille app̃hensum trahit. et ueluti fru¬
tex putre facta ꝑ partes comminuitur.
Egrediq carcere dampnatos. solutis cõ¬
pedib iubet. Pacto q euuangłici cul¬
tus officio. pedes lauit. linteoq abster¬
sit. Imperatq deinde ut eccłiam pe
ergo illi eccłie fores obseratas repperiunt.
Tribunus ergo militum cum uidisset
linqui ergastulum insequi calces dãp¬
natoꝵ. ac si e somno excitatus. cũ militi¬
b cepit. Illi uero post tergum appropĩ¬
quare satellites uidentes. et fores eccłie ob¬
seratas cernentes. gemina uallati an¬
gustia uirum dei compellunt ut eruan¬
tur. Anxio ille anhelitu sursum caput
attollit. p̃caturq dñm. ut sua uirtute
ereptos eferro. non sinat denuo tradi
satellitum nexui. Nec morata auctoris

Expanded text:
tentiam acturos. Beatus itaque Columtentiam acturos. Beatus itaque Columbanus post haec ministro domus, cujus superius fecimus mentionem , imperat ut manu ferrum quo compedes irretiti erant atque innexi, apprehendat ac trabat. Quod cum ille apprehensum traheret, veluti frutex putrefacta per partes comminuitur; egredi carcerem damnatos solutis compedibus jubet, paractoque evangelici cultus officio pedes lavit linteoque abstersit. Imperat deinde ut ecclesiam petergo illi ecclesiae fores obseratas reperiunt. Tribunus ergo militum cum vidisset linqui ergastulum, insequi calces damnatorum ac si ex somno excitatus cum militibus coepit. Illi vero post tergum appropinquare satellites videntes, et fores ecclesiae obseratas cernentes, gemina vallati angustia, virum Dei compellant ut eruantur. Anxio ille anhelitu sursum caput attollit, precaturque Dominum ut sua virtute ereptos e ferro, non sinat denuo tradi satellitum nexui. Nec morata Auctoris
Abbreviated transcription (Latin):
rum speras. non ẽẽ tante dementie. se
s hoc tantũ patraret scelus. s potioris
dit. Ut qui ab omniũ scłarium mo¬
re disciscat. quo uenerat ea uia repedare
studeat. Aulicum simul consona uoce
uota prumpunt. se habere non uelle his
in locis. qui om̃ib non societur. Ad hec
beatus columbanus se licit de cenobii
septis non egressurum: nisi uiolenter
abstrahatur. Discessit ergo rex relin¬
quens uirum quendam ꝓcerem nomi¬
ne baldulfum. Is enim cum remansiss
uirum dei a monasterio pellit. et penes
uesontionense oppidum ad exulandum
ꝑducit. quo adusq ex eo regalis senten¬
tia qd̃ uoluisset decerneret. C õmorans¬
ergo inibi audit carcerem eo in loco ple¬
num ẽẽ dampnatoꝵ hominũ: mortis
dampna expectantium. Ad quẽ uir
dei ꝓperat. ingressusq hostium nullo
obstante. uerbum dei dampnatis depro¬
mit. Spondentq illi se si liberarentur
emendaturos: et de cõmissa noxa peni¬

Expanded text:
rum speras: non esse me tantae dementiae scias, rum speras: non esse me tantae dementiae scias, ut hoc tantum patrarem scelus, sed potioris m, ut qui ab omnium saecularium moribus disciscit, qua venerit, ea via repedare studeat. Aulici simul consona voce vota prorumpunt, se habere in his locis non velle, qui omnibus non societur. Ad haec beatus Cosepta non egressurum, nisi violenter abstrahatur. Discessit ergo rex relinquens virum quendam procerem nomen Baudulfum. His enim cum remansisset, virum Dei a monasterio pellet et poenes Vesontionensem oppidum ad exulandum perducit, quoadusque ex eo regalis sententia quod voluisset decerneret. Coergo inibi audivit carcerem eo in loco plenum esse damnatorum hominum mortis poenam exspectantium. Ad quem vir Dei properat: ingressusque ostium, nullo obstante, verbum Dei damnatis depromit: spondentque illi se si liberarentur emendaturos, et de commissa noxa poeni
Abbreviated transcription (Latin):
animo uigens talib obicienti regi respõ¬
dit. se consuetudinem non habere. ut
secularium om̃ium et religioni alienis
famuloꝵ dei habitationis pandat in¬
troitũ. s oportuna aptaq loca ad hoc
habere parata quo om̃ium hospitum
aduentus suscipiatur. Ad hec rex. Si
inquit largitatis nr̃e munera et sola¬
minis supplementum capere cupis
om̃ib in locis om̃ium patebit introi¬
tus. Uir dei respondit. Si qd̾ nunc
usq sub regularis discipline habenis
tius munerib. nec quib cũq subsidi¬
is. me fore ate sustentanclum. Et si hãc
ob causam. tu in hunc locum uenisti.
ut seruoꝵ dei cenobia destruas. et regu¬
larem disciplinam matules. cito tuũ reg¬
num funditus ruiturũ. et cum omni ꝓ¬
rio conatu rex refectoriũ ingressus fue¬
uit. His ergo territus dictis. foras celer
repedat. duris post hec uiri dei increpa¬
tionib rex urgetur. contraq theodericꝰ
at. Martirii coronam metibi illatu¬

Expanded text:
animo vigens, talibus objicienti regi responanimo vigens, talibus objicienti regi respondit: Se consuetudinem non habere ut saecularibus hominibus et religione alienis famulorum Dei habitationis pandat introitum. Sed opportuna aptaque loca ad hoc habere parata, quo omnium hospitum adventus suscipiatur. Ad haec rex: Si, inquit, largitatis nostrae munera et solaminis supplementum capere cupis, omnibus in locis omnium patebit introitus. Vir Dei respondit: Si quod nunc usque sub regularis disciplinae habenis tuis muneribus, nec quibuscunque subsidiis me fore a te sustentaturum. Et si hanc ob causam tu hoc in loco venisti, ut servorum Dei coenobia destruas, et regularem disciplinam macules, scito tuum regnum funditus ruiturum, et cum omni prorio conatu rex refectorium ingressus fuerat. His ergo territus dictis foras celer repedat. Duris post haec viri Dei increpationibus rex urgetur. Contra quem Theudericus ait: Martyrii coronam me tibi illatu
Abbreviated transcription (Latin):
mendare pollicentur. His pacatis
ꝓmissis ad monasterium rediit. Se
polliciti uadimonii iura: non diu sce¬
uata uiolantur. Ex ercentur miseri¬
rum incrementa solitoq arege adulti¬
ria patrantur. Que audita beatis
columbanus. litteras ad regem thri¬
minanturq excõmuni cationem
mendare dilatando non uellet.
hec rursum ꝑmota brunehildĩ
tes om̃s ut regis animũ contra ui
dei ꝑturbarent. Episcopos q sollis¬
re aggressa. ut eius religioni detill¬
do statim regule quam suis aistil¬
endum monachis indiderat ml¬
rent. Optemperantes igitur aulice
psuasionib misere regine regis ani
mũ contra uirum dei ꝑturbant. cogen¬
tes ut accederet ac religionem ꝓbaret.
Abactus itaq rex ad uirum dei luxo¬
uium uenit. Conquestusq cum eo.
tur ab comꝓuintiarum morib discis¬
ceret. et intra septa secretiora. omnib
xp̃ianis aditus non pateret. Beatus
itaq columbanus ut erat audax acq

Expanded text:
mendare pollicentur. His pacatus mendare pollicentur. His pacatus promissis, ad monasterium rediit. Sed polliciti vadaemonii iura non diu servata violantur; exercentur miseriarum incrimenta, solitoque a rege adulteria patrantur. Quae audita, beatus Columbanus litteras ad eum vercomminaturque excommunicationem, si emendari dilatando non vellet. Ad haec rursum permota Brunichildis, mates omnes, ut regis animum contra virum Dei perturbarent: episcoposque sollicitare aggressa, ut de ejus religione detrahendo, statum regulae, quam suis custodiendam 614 monachis indiderat, maarent. Obtemperantes igitur aulici regii persuasionibus miserae reginae, animum regis contra virum Dei perturbant, cogentes ut accederet ac religionem probaret abactus. Itaque rex ad virum Dei Lussovium venit, conquestusque cum eo, cur a comprovincialibus moribus descisceret, et intra septa secretiora omnibus Christianis aditus non pateret. Beatus itaque Columbanus, ut erat audax atque
Abbreviated transcription (Latin):
regiis domib metare uelle. Tunc theo¬
dericus ait. Melius est uirum dei opor¬
tunis subsidiis honorare quam dñm
ex seruoꝵ eius offensa ad iracundi¬
am ꝓuocare. Iubet ergo regio cułtu opi¬
tuna parare. deiq famulo dirigi. Iti¬
q uenerunt. et iuxta imꝑium regio¬
imꝑia oblata offerunt. Qui cum u¬
disset dapes et pocula cultu regio adm¬
nistrata inquirit. quid sibi de ista us¬
lent. Aiunt illi. C ibi a rege fore diri¬
ta abhominatus ea. ait. Scriptum
est. Munera impioꝵ reꝓbat altissim
Non enim dignum est ut famuloꝵ
dei ora cibis eius polluantur. qui non
solum suis. uerum etiam alioꝵ habita¬
culis famulis dei aditum deneget. h
dictis uascula omĩa in frustra difrus¬
ta sunt uinaq ac ficera solo diffusa
ceteraq separatim disꝑsa. Paut fac
ministri rei geste causam regi nuntiã.
Ille pauore ꝑculsus. cum auia dilucu¬
lo ad uirum dei ꝓperant. p̃cantur de
commisso ueniam. S in postmodume¬

Expanded text:
regis domibus metare velle. Tunc Theuregis domibus metare velle. Tunc Theudericus ait, melius esse virum Dei oportunis subsidiis honorare, quam Dominum ex servorum eius offensam ad iracundiam provocare. Iubet ergo regio cultu oportuna parare Deique famolo dirigi. Itaque venerunt et iuxta imperium regis oblata offerunt. Quae cum vidisset dapes et pocula cultu regio administrata, inquiret, quid sibi de ista vellint. Aient ille, tibi a rege fore directa. Abominatus ea, ait: 'Scriest: „Munera impiorum reprobat Altissemus". Non enim dignum est, ut famolorum Dei ora cibis eius polluantur, qui non solum suis, verum etiam aliorum habitaculis famulis Dei aditum deniget'. His dicta, vascula omnia in frustra disrupta sunt, vinaque ac sicera solo diffusa, ceteraque separatim dispersam. Pavifacti menistri rei geste causam regi nunciant. Illi pavore perculsus, cum avia delucolo ad virum Dei properant. Precantur de commisso veniam; se in postmodum e
Abbreviated transcription (Latin):
dei adducit. Quos cum uidisset scisci¬
tatur quid sibi uellent. Cui brunehil¬
lis ait. Regis sunt filii. tu eos tua be¬
nedictione robora. At ille. Nequa quã
inquit istos. regalia sceptra suscepturos
scias. quia de lupanarib emerserunt.
Illa furens. paruulos abire iubet. Egre¬
diens uir dei regiam aulam dum limi¬
tem transiliret fragor exortus totam do¬
mum quatiens. om̃ib terrorem incus¬
sit. Nec tamen misere femine furorem
compescuit. Paratq deinde insidias mo¬
liri uicinis monasteriis ꝑ nuntios impe¬
rat. ut nulli eoꝵ exire monasterii ter¬
minos iter pandatur. neq receptacula
monachis eius uel quelibet subsidia tri¬
buantur. Cernens beatus columbanus
regios animos aduersum se ꝑ motos. ad
eos ꝓperat ut suis monitis misere ꝑtina¬
tie intentũ frangat. Erat enim tunc tẽ¬
poris apd̃ spissiam uillam publicam. Quo
cum iam sole occubente uenisset. regi
nuntiant uirum dei mͥ ẽẽ inibi. nec in

Expanded text:
Dei adducit; quos cum vidisset, scisciDei adducit; quos cum vidisset, sciscitatur, quid sibi vellint. Cui Brunichildis ait: 'Regis sunt filii; tu eos tua benedictione robora'. At ille: 'Nequaquam', inquid, 'istos regalia sceptra suscepturus scias, quia de lupanaribus emerserunt'. Illa furens parvolus abire iubet. Egrediens vir Dei regiam aulam, dum limitem transiliret, fragor exorta totam domum quatiens omnibus terrorem incussit nec tamen misere feminae furorem conpescuit. Paratque deinde insidias molire: vicinus monastirii per nuntius imperat, ut nulli eorum extra monasterii terminos iter pandatur, neque receptacula monachis eius vel quaelibet subsidia tribuantur. Cernens beatus Columbanus regios animos adversum se permotus, ad eos properat, ut suis monitis misere pertinaciae intentu frangat; erat enim tunc temporis apud Spissiam villam publicam. Quo cum iam sol occumbente venisset, regi nuntiant, virum Dei inibi esse nec in
Abbreviated transcription (Latin):
atum columbanũ haberet gratulabat᷑.
Ad quem sepissime cum ueniret cepit
uir dei eum increpare. cur concubinarũ
adulteriis misceretur. et non potius legi¬
timi coniugii solamint frueretur ut re¬
gales proles ex honorabili regina ꝓderet
et non potius ex lupanarib uideretur
emergi. Cumq iam ad uiri dei imꝑiũ
regis sermo obtemꝑaret. et se om̃ib illi¬
citis segregare responderet. mentem bru¬
nehildis auie. secunde ut erat zezabe
lis anguis adiit. eamq contra uirum
dei stimulatam suꝑbie aculeo excitat
quia cerneret uiro dei theodericum obe¬
dire. Uerebatur enim ne si abiectis cõ¬
cubinis. reginam aule p̃fecisset. digni¬
tatis atq honoris sue modum amputas¬
set. Euenit ergo ut quadam die beatꝰ¬
columbanus ad brunehildem ueniret.
erat enim tunc apd̃ brocariacum uil¬
lam. Cumq illa eum in aula uenisse
cerneret filios theoderici quos de adul¬
terinis ꝑmixtionib habebat ad uirũ

Expanded text:
atum Columbanum haberet, gratulabatur. atum Columbanum haberet, gratulabatur. Ad quem saepissime cum veniret, coepit vir Dei eum increpare, quur concubinarum adulteriis misceretur et non potius legitimi coniugii solamina frueretur, ut regalis prolis ex honorabilem reginam prodiret et non potius ex lupanaribus videretur emergi. Cumque iam ad viri Dei imperium regis sermo obtemperaret et se omnibus inlicitis segregare responderet, mentem Brunichildis aviae, secundae ut erat Zezabelis, antiquus anguis adiit eamque contra virum Dei stimulatam superbiae aculeo excitat, quia cerneret viro Dei Theudericum oboedire. Verebatur enim, ne si, abiectis concubinis, reginam aulae praefecisset, dignitates atque honoris suae modum amputasset. Columbanus ad Brunichildem veniret. Erat enim tunc apud Brocariacum villam. Cumque illa eum in aulam venisse cerniret, filios Theuderici, quos de adulterinis permixtionibus habebat, ad virum
Abbreviated transcription (Latin):
nuq ꝑceptum suoq collo impositum. si¬
nuq ingredientem ac exeuntem seꝑe ui¬
disse supradictus uir testabatur. E re
niuersas gallie uel germanie ꝓuincias.
Eratq omniũ rumore laudabilis. om¬
nium cultu uenerabilis. in tantum ut
theodericꝰ rex qui eo regnabat in tempore
ad cum sepe ueniret. et orationũ suarũ
suffragia om̃i cum humilitate deposce¬
ret. Sigibertus etenim cuius suꝑus fe¬
cimus mentionẽ apud uictoriacũ uillam
publicam que in suburbano arauiensis
urbis sita est. Hilꝑici germani sui do¬
lo qui apd̾ tornacum oppidum tunc erat.
childebertus filius eius regni sceptra sus¬
cepto. annuente matre brunichilde. Mor¬
tuo deinde childeberto inter adolescenti¬
e annos. regnauerunt filii childeberti du¬
Otheodebertus et theodericus. cum auia
brunichilde. Regno burgundionorũ
theodoricus potitus. regnum austrasioꝵ
theodebertus suscepit regendum. Theo¬
dericus quia inter teninos regni sui be¬

Expanded text:
nuque receptum suoque collo inpositum sinuque receptum suoque collo inpositum sinuque ingredientem ac exeuntem sepe vidisse supradictus vir testabatur. 18. niversas Galliae vel Germaniae provincias, eratque omnium rumore laudabilis, omnium cultu venerabilis, in tantum ut Theudericus rex, qui eo regnabat in tempore, ad eum saepe veniret et orationum suarum suffragio omni cum humilitate deposcerit. Sigibertus etenim, cuius superius fecimus mentionem, apud Victuriacum villam publicam, quae in suburbano Atravitensis urbis sita est, Hilperici germani sui dolo, qui apud Turnacum oppidum tunc erat, Childebertus filius eius regni sceptra suscepit, annuente matre Brunichilde. Mortuo deinde Childeberto intra aduliscentiae annos, regnaverunt filii Childeberti duo Theudebertus et Theudericus cum avia Brunichilde: regnum Burgundionorum Theudericus potitus, regnum Austrasiorum Theudebertus suscepit regendum. Theudericus ergo, quia infra terminus regni sui be
Abbreviated transcription (Latin):
ducere uolunt. si tuis fletib et precib
non p̃pediantur. Retentationis solue
obstatula. ut mͥ iam pateant celestia
regna. Tunc mente columba ꝑculsus
signo tacto om̃s adẽẽ imperauit. scĩ so¬
dalis amissionẽ gaudio temꝑauit. cor¬
pus xp̃i abeunti de hac uita uiaticũ
prebuit. Hec post extrema oscula
functionis cantus impleuit. Erat e¬
nim ex eodem genere. quo et beatus
olumbanus unoq comitatu et noĩe
h hibernia processerat. Cui sic besti
ac uolueres uiri dei parerent imꝑio.
nam chalnoaldum lugduno doatis
pontifice qui eius et minister et disci¬
pulus fuit. agnouimus referente qui
E testabatur sepe uidisse cum in here¬
nio uel ieiunio uel oratione uacans de¬
anbularet. sepe solitum feras bestias
ac aues accersire. que ad imꝑium eius
statim ueniebant. Quas manu blandi¬
ens attrectabat. Ferusculam quam uul
go homines squiriũ uocant. sepe de ar¬
dus arborum culminib accersitũ. ma¬

Expanded text:
ducere volunt, si tuis fletibus et precibus ducere volunt, si tuis fletibus et precibus non praepediantur. Retentationis solve obstacula, ut mihi iam pateant caelestia regna'. Tum metu Columba perculsus, signo tacto, omnes adesse imperavit, sancti sodalis amissione gaudia temperavit; corpus Christi abeunti de hac vita viaticum praebet hac post extrema oscula functionis cantus implevit. Erat enim ex eodem genere quo et beatus Columbanus unoque comeatu et nomen ex Hibernia processerat. Cui sic bestiae ac volucres viri Dei parerent imperio? Nam Chagnoaldum Lugduno Cloade pontificem, qui eius et minister et discipulus postea fuit, cognovimus referentem, qui se testabatur sepe vidisse, cum in heremo vel ieiunio vel oratione vacans deambularet, esse sepe solitum feras, bestias ac aves arcessire, quae ad imperium eius statim veniebant, quas manu blandiens adtrectabago homines exquirium vocant, sepe de arduis arborum culminibus arcessitum ma
Abbreviated transcription (Latin):
perationem que solet deminueri so
collata. Cum quodam tempor.s
codem cenobio luxauio uir du col¬
moraretur. accidit ut unus e fial¬
b nomine et ip̃e colum banus f
correptus atq in extremis positil
ium postulabat exitum. Cumq iam
ultimo habitu carere uellet. fidus de
celesti munere. qd̾ longo famulatoi que¬
sitrat. Uidit ad se uirum fulua lu¬
⁊ amictum accedere sibiq dicere. Nõ
te modo a corpore ducere possum. quia
uationib et lacrimis patris tui colũ¬
bani prepedior. Cumq hec columba¬
nus audisset merens ac si e somno eui¬
gilasset. suum ministrum theudegisi
trem communẽ columbanum ad me
uenire compelle. Concito ille gradu
uenit ad beatum columbanũ in eccłia
positum flentem repperit. Postulat
ut ad egrotum festinus accedat. uenit
ergo ꝑniciter: et quid uellet interroga¬
uit. At ille causam obicit. Cur me
inquit tuis orationib in hac erũpno¬
sa uita detines: Nam adsunt qui me

Expanded text:
sperationem, quae solet diminuere etiam sperationem, quae solet diminuere etiam conlata. Cum quodam tempore in eodem caenubio Luxovio vir Dei commoraret, accidit, ut unus e fratribus, nomen et ipse Columbanus, febre correptus adque in extremis positus, icem postulabat exitum. Cumque iam ultimus alitus carere vellit, fidus de caelesti munere, quem longo famulato quaesierat, vidit ad se virum fulva luce amictum accedere sibique dicere: 'Non te modo a corpore ducere possum, quia orationibus et lacrimis patris tui Columbani praepedior'. Cumque haec Columbanus audisset, merens, acsi e somno evigilasset, suum ministrum Theudegisiltrem communem Columbanum ad me venire conpelle'. Concito ille gradu venit ac beatum Columbanum in ecclesia positum flentem repperit; postulat, ut ad egrotum festinus accedet. Venit ergo vit. At ille causam objicit: Cur me, inquit, tuis orationibus in hac aerumnosa vita detine