comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ cetera scribit dicens. Indicatum. ẽ. nobis
qͦd laicis quibdam curã ur̃i patͥmonn cõ¬
dep̃hensi. Quod si ita est. districte a uob̃ dis¬
cuti conucint: atq int̾ eos eccłiȩq ur̃e rusti¬
cos causam eraminare subtilius ÷ & quicqͥd
in eis fuĩt fraudis inuentum. cũ pena legib
statuta reddere compellant᷑. De cetero uero
cauendũ a frat̾intate ur̃a est. ne scłarib u¬
ris atq ñ sub regula ur̃a degentib. cuiusbi¬
bet res ȩccliȩ cõmittantur: s ꝓbatis de ur̃o
officio clericis: in quib si quod repꝑiri po¬
terit prauitatis. ut in subditis emendare qͦd
illicite gestum fũit ualcatis: qͦs indelicet
apud uos habitus sui officium ma: i¬
gis conueniat qͣm ercuset. Lini
ingula eccliastici iuris officia
singulis qͥbq: ꝑsonis singil

Expanded text:
inter caetera scribit, dicens: « Indicatum est nobis inter caetera scribit, dicens: « Indicatum est nobis quod, laicis quibusdam curam vestri patrimonii comdeprehensi, cuti convenit, atque inter eos Ecclesiaeque vestrae rusticos causam examinari subtilius, ut quidquid in eis fuerit fraudis inventum cum poena legibus statuta reddere compellantur. De caetero vero cavendum a fraternitate vestra est, ne saecularibus viris, atque non sub regula nostra degentibus, cujuslibet res Ecclesiae committantur, sed probatis de vestro officio clericis; in quibus si quid reperiri poterit pravitatis, ut in subditis emendare quod illicite gestum fuerit valeatis, quos videlicet apud vos habitus sui officium magis conveniat quam excuset. » 54. Singula ecclesiastici juris officia, singulis quibusque personis singil
Abbreviated transcription (Latin):
uis. ntidiani uictus & uestim̃ti copiam
quamdi uiuere potuit. annualiter mit¬
ishominus ꝑ diusas ꝓuintias pro
ustodia saere religionis rebq pauꝑum
strenue gubnandĩ. ecelis suş uros iiaiui¬
cypͥanum diaconũ patͥmonii siculi. panta¬
leonem notarium siracusani. fantinum de¬
fensorem panormitam. sergium defensoreo
calabritam. romanũ notarium apuli. bene¬
natum defensorẽ sannitici. antemium srib¬
diatonum neopolitam. petrum subdiaco¬
num campani. candidum defensorẽ tusci.
urbicum defensorem sabini. optatum defen¬
sorẽ nursini. benedictum defensorẽ carsco¬
lani. felicẽ subdiaconum appiȩ. castrorum
cartularium rauennatis. castorium notariũ
histriani. antonium subdiaconũ delmatim.
iob̾em notarium illiriciam. simmachum de¬
fensorẽ sardinȩ. bonefacium notarium corsi¬
cani. pantaleonẽ notarium liguriȩ. ieronimũ
defensorẽ alpium cottiarum. hylarium no¬
censebat. Unde ianuario karalitano cp̃o

Expanded text:
uotidiani victus et vestimenti copiam quandiu vivere potuit annualiter mitilominus per diversas provincias pro custodia sacrae religionis, rebusque pauperum strenue gubernandis, Ecclesiae suae viros indusCyprianum diaconum patrimonii Siculi, Pantaleonem notarium Syracusani, Fantinum defensorem Panormitani, Sergium defensorem Calabritani, Romanum notarium Apuli, Benenatum defensorem Samnitici, Anthemium subdiaconum Neapolitani, Petrum subdiaconum Campani, Candidum defensorem Tusci, Urbicum defensorem Sabini, Optatum defensorem Nursini, Benedictum notarium defensorem Carseolani, Felicem subdiaconum Appiae, Castorium chartularium Ravennatis, Castorium notarium Histriani, Antonium subdiaconum Dalmatiani, Joannem notarium Illyricani, Symmachum defensorem Sardiniae, Bonifacium notarium Corsicani, Pantaleonem notarium Liguriae, Hieronymum defensorem Alpium Cottiarum, Hilarium nocensebat. Unde Januario Caralitano episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
quibdam quasi stimuloꝵ aculeis corriga¬
mur. Et quia more generoꝵ loth obdura¬
ti. ut ꝑiturȩ sodomȩ terga fugiendo pre¬
beamus. atq ad montem uitutum ascẽ¬
cdamus obedire nolumus: fit ut nob̾ ser¬
monẽ diuinum qui ꝑ loth figurat᷑ quas
ꝑ lusum loqͥ uideamus : terribiliaq pre¬
cepta mortem ac ꝑditionem minantia ux¬
ta ꝓph̾am in canticum oris nr̃ uertamus.
Quid itaq isto de quo loqui incipimus
signo. ignis indelicet dium accensione
nos admonitos putare debemus : nisi ut
flammam gemine dilectionis dei udls
& proxum in nr̃is cordib accendamus
qua in conspectu summe maiestatis lu¬
cere ualcamus. uiciorumq rubiginem
de actib nr̃is ardore illius iguis quem
dominus nr̃ in terram. hoc est terrena

Expanded text:
quibusdam quasi stimulorum aculeis corrigaquibusdam quasi stimulorum aculeis corrigamur. Et quia more generorum Loth obdurati, ut periturae Sodomae terga fugiendo praebeamus atque ad montem virtutum ascendamus, oboedire nolumus, fit, ut nobis sermonem divinum, qui per Loth figuratur, quasi per lusum loqui videamus terribiliaque praecepta, mortem ac perditionem minantia, iuxta prophetam in canticum oris nostri vertamus. Quid itaque isto, de quo loqui incipimus, signo, ignis videlicet divini accensione, nos admonitos putare debemus, nisi ut flammam geminae dilectionis, Dei videlicet et proximi, in nostris cordibus accendamus, qua in conspectu summae maiestatis lucere valeamus, vitiorumque rubiginem de actibus nostris ardore illius ignis, quem Dominus noster in terram, hoc est terrena
Abbreviated transcription (Latin):
thiq anno ab incarnatione
dñi octingentesimo qͥnquage¬
simo qͥnto. a transitu ucro be¬
atissum amandi centesimo no¬
nagesimo qͥnto. atq ab eleuatione corpo¬
ris ipsius quadragesimo septimo: die in¬
cesimo mensis septtmbris. celebritas anmũ¬
saria scpedicte eleuationis illius immine¬
bat: que minus digno deuotionis studio
sollempnis citabat. Siquidem cotidianis
dieb consucto contenta officio: nullo fe¬
riali honorabilis crat obseqͥo. Quam ne¬
gligentiam diumo correctam ꝓdigio: se¬
quenti manife A stuis liquebit cloquio
Non enim ut aliquid etiam in transcur¬
su dicamus. dei ommpotentis miracula.
siue ꝑ ip̃m. siue ꝑ ministros suos acta. tan¬
tum ad strepitum et plausum fauorẽq
uulgi ercitandum credimus patrata: sed
ad fidem corroborandam credentium. cor¬
rectionemq animaꝵ errantium. celestia
terrigens monstrari oꝑa tenemꝰ ccrtissimũ
ut quia cotidianis preceptoꝵ sacroꝵ ad¬
monitionib ñ emencdamur: portentis

Expanded text:
ique anno ab incarnatione Domini octingentesimo quinquagesimo quinto, a transitu vero beatissimi Amandi centesimo nonagesimo quinto atque ab elevatione corporis ipsius quadragesimo septimo, die vigesimo mensis Septembris celebritas anniversaria saepedictae elevationis illius imminebat, quae minus digno devotionis studio sollemnis extabat. Siquidem cotidianis diebus consueto contenta officio nullo feriali honorabilis erat obsequio, quam neglegentiam divino correctam prodigio sequenti manifestius liquebit eloquio. Non enim, ut aliquid etiam in transcursu dicamus, Dei omnipotentis miracula, sive per ipsum sive per ministros suos acta, tantum ad strepitum et plausum favoremque vulgi excitandum credimus patrata, sed ad fidem corroborandam credentium correctionemque animarum errantium caelestia terrigenis monstrari opera tenemus certissimum, ut, quia cotidianis praeceptorum sacrorum admonitionibus non emendamur, portentis
Abbreviated transcription (Latin):
test. nisi quia qmuis corporalit hic apud
homines uiuant quamdiu in corpore sub¬
sistunt. tamen eoꝵ mens et conscientia in
et̾nitate solidatur⁊ et cor ipsorum in contẽ¬
platione diuinitatis incessabilit̾ occupat᷑:
Ita et ħ famula xp̃i geretrudis. cuiꝰ uitam
uel conũsationẽ a pͥmeno uiuentutis euo¬
conscͥpsimꝰ : quamuis hic carualit̃ apud
mortales conu̾sata fuisset. et gub̾natrix
extiterit famuloꝵ famularumq xp̃i que
sub ditione sua deguerunt: tamen interi¬
orem uitã ac ꝑpetuam nunqͣm in oblun¬
onc̃ tradidit : nec statum rectitudinis sue.
nec moꝵ grauitatẽ. nec disciplinã amisit
rigoris. Iccirco apud om̃ipotentem deum
ꝓmeruisse manifestum est. post eiꝰ obitum
non minimas fieri ꝑ ip̃am uirtutes: qua¬
tinus omnib innotesceret qui uitam cius
uł abstinentiam corporis agnouerunt. nunc
uer etiam quantum apud d̾m optinere
pretib ualcat: cũ uͥtutes quas dñs sicut
petentium fides crigit dignatus ẽ ostende

Expanded text:
terit, nisi quia, quamvis corporaliter hic apud homines viventes, quamdiu in corpore subsistunt, tamen eorum mens et conscientia in aeternitate solidatur, et cor ipsorum in contemplatione divinitatis incessabiliter occupatur? Ita et haec famula Christi Geretrudis, cuius vitam vel conversationem a primevo iuventutis conscripsimus, quamvis hic carnaliter apud mortales conversata fuisset et gubernatrix extiterit famulorum famularumque Christi, quae sub ditione sua deguerunt, tamen interiorem vitam ac perpetuam numquam in oblivione tradidit nec statum rectitudinis suae nec morum gravitatem nec disciplinam rigoris amisit. Idcirco apud omnipotentem Dominum promeruisse manifestum est, ut post obitum eius non minimas fieri per ipsam virtutes, quatenus, ut omnibus innotisceret, qui vitam eius vel abstinentiam corporis agnoverunt, nossent nunc etiam, quantum apud Deum obtinere precibus valead, cum virtutes, que Dominus, si petentium fides exigit, dignatus est ostende
Abbreviated transcription (Latin):
opem defensionis qͦm inuocas prebebit erm̃lan¬
dus. Et cum tandem affectus plagis cuasisseo.
agili cursu ante fores celle ubi uir dñi contẽ¬
plationi insistebat celesti ꝑucniens : t̾re cohe¬
rens solo et euilans ait. Hcu mi dñe erm̃lande:
qͥd nr̃e miquitatis repꝑisti. ut nos sub tante
crudelitatis deseitres iugo: Utinã dira mors
humanis nos subtraheret reb: ne tanti tiran¬
ni afficerem᷑ malis. Eeptre etiam qͥ cũ co crari¬
uiro dm̃ intimare: quanta fr̃s penuria fa¬
mis afficeret. Tunc ingemiscens uir dm̃: aic
Silete fr̃s. silete. Scitote tam̃ eius citissimo
accelerari interitum. Nam eiꝰ contumaci une
nec uniꝰ tribuet᷑ mensis spacium. Qd̾ ꝓphico
dictum sp̃n declaratur. Nam isclem miser
adalfredus. die t̾cio uidit ꝑtnsionẽ baculs
beati erm̃landi se ꝓ ꝑu̾sitate mobedientie
sue corripientis ꝑcuti. et eingilans cepit ue¬
luti ignib cremaretur crutiari. Et sic ẽna

Expanded text:
opem defensionis quem invocas praebebit Aermenlanopem defensionis quem invocas praebebit Aermenlandus!' Et cum tandem affectus plagis evasisset, agili cursu ante fores cellae, ubi vir Domini contemplationi insistebat caelesti, perveniens, terrae coherens solo, eiulans ait: 'Heu, mi domine Aermenlande, quid nostrae iniquitatis repperisti, ut nos sub tantae crudelitatis desereres iugo ? Utinam dira mors humanis nos subtraheret rebus, ne tanti tiranni afficeremur malis!' Coepere etiam, qui cum eo erani intimare, quanta fratres penuria famis afficeret. Tunc ingemescens vir Domini ait: 'Silete, fratres, silete, scitote tamen eius citissime accelerare interitum; nam eius contumaci vitae nec unius tribuetur mensis spacium'. Quod prophetico dictum spiritu declaratur. Nam idem miser Adalfredus die tertio vidit per visionem, baculo beati Aermenlandi se pro perversitate inoboedientiae suae corripientis percuti, et evigilans coepit, sicuti ignibus cremaretur, cruciari et sic, aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ad habitandũ. sufficient̃ hic edificate non
uidentur: Mcis ꝑ om̃ia dictis intende: his
contentꝰ esto ÷ quia alias in isto ñ edificabis
loco. Hoc autem uir dñi ꝓpħico afflatꝰ sp̃u
dicebat: sciens ultionẽ diumnã imimiñe. que
ciꝰ miqͥtatib eodẽ anno t̾minũ imponeret.
S p̃dictus adalfredꝰ m̃te cecatꝰ: ũba uii dei
contẽpnendo sprcuit. Erudelit̾ enĩ penuria
alim̃toꝵ fr̃s affligens: eis cciã qͥ cũ sc̃o erm̃¬
lando erant constitutũ subtrahi p̃cepit ali¬
mentũ. Quodam etiam die cũ quendam
ex eis qͦs beatus erm̃landꝰ sub equo discipline
moderamine deo educauerat: sicut ceceros
solitꝰ erat. dirissimis iuberet ꝑcuti flagellis
frẽm: urgentib dolorib is qui cedebatur
beatũ crmenlandũ cõpellare compulsus ẽ
dicens. Pat̾ crm̃lande: ut quid nos dignat᷑
es uiuentes relinq̃ro: Infelix adalfredus
amplius cũ torqueri iubens: dix̃. Non tuust̃

Expanded text:
ad abitandum sufficienter hic edificatae non ad abitandum sufficienter hic edificatae non videntur ? Meis per omnia dictis intende: His contentus esto, quia alias in isto non edificabis loco !' Hoc autem vir Domini prophetico afflatus spiritu dicebat, sciens ultionem divinam inminentem, quae eius iniquitatibus eodem anno terminum inponeret. Sed praedictus Adalfredus mente cecatus, verba viri Dei contempnendo sprevit. Crudeliter enim penuria alimentorum fratres affligens, eis etiam, qui cum sancto Aermenlando erant, constitutum subtrahi praecepit alimentum. Quodam etiam die, cum quendam ex his, quos beatus Aermenlandus sub equo disciplinae moderamine Deo edocaverat, sicuti ceteros solitus erat, dirissimis iuberet percuti flagellis fratrem, urguentibus doloribus, is qui cedebatur beatum Aermenlandum conpellare conpulsus est, dicens: 'Pater Aermenlande, ut quid nos dignatus es viventes relinquere ?' Infelix Adalfredus amplius eum torqueri iubens, dixit: 'Non tuus tibi
Abbreviated transcription (Latin):
pore: cum quatuor fratrib eundem siti¬
entib uotum. in predicta cella se recludeis
celestib inseruiebat contemplatiõib. Fr̃s
autẽ sͥ abb̃cm elegert nõie adalfredũ rega¬
li annuente p̾cepto: quoꝵ electiõi beatꝰ crmen¬
landꝰ diuino cedens iudicio. intẽe noluit. Pre¬
dictꝰ gͥ adalfredꝰ maligno sp̃u deceptꝰ: pat̃m¬
tatisius. in crudelitatis conuertit tirannidẽ.
Cepit uamq sua fratrũq necessaria relin¬
quens. suꝑfluis occupari negotus: & ab inti¬
mis iusto dei udicio repulsus. erttriora sola
re. necessariis ñ contentus domib: s ꝓt̾uie
fastu tumcns. cõpetentẽ transgredi conatꝰ ẽ
m̃surã. Quo agnito beatꝰ ermcnlandꝰ. cũ
de suis plurimis eum corriꝑet erratib: int̃
cecera dirit. Quid ẽ hoc frat̃. qͦd neglectis
aĩaꝵ lucris. fratrũq necessariis : suꝑuacu¬
is occuparis reb: Nunqͥd tͥ fratribq domꝰ

Expanded text:
pore, cum quattuor fratribus, eundem sicipore, cum quattuor fratribus, eundem sicientibus votum, in praedicta cella se reclaudens, caelestibus iuserviebat contemplationibus. Fratres autem sibi abbatem eligerunt nomine Adalfredum, regali annuente praecepto, quorum electioni beatus Aermenlandus, divino cedens iudicio, interesse noluit. Praedictus igitur Adalfredus, maligno spiritu deceptus, paternitatis ius in crudelitatis convertit tyrannidem. Coepit namque, sua fratrumque necessaria relinquens, superfluis occupari negociis et, ab intimis iusto iudicio repulsus, exteriora sola re, necessariis non contentus; sed proterviae fastu conpetentem transgredi conatus est mensuram. Quo agnito, beatus Aermenlandus, cum de suis plurimis eum corriperet erratibus, inter cetera dixit: 'Quid est hoc, frater, quod, necglectis animarum lucris fratrumque necessariis, supervacuis occuparis rebus ? Numquid tibi fratribusque domus
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutũ ꝓfectib ñ desut. Nion ei libuit ut ẽ
consuctudinis quibdam ueteranis. remis¬
sius imbecillitati semlis etatis consulentib
uitam ducere: s cũ augm̃to tempoꝵ. rigo¬
ri sue conũsationis quicqͥd ualuit uͥtutis
studuit augere. Dispendium ñ paruum
arbitrabatur: si ñ cotidie aliquid uirtutis
suis aduungeret exercitis. Nam cum ad se¬
nilem uenisset etatem: paruum oratoriũ
in honore sancti leodegarui martiris iuxta
fores monasterii ad orientẽ uergentis con¬
struxit: in quo relicto pastoralis cure regi¬
mine. qͦd ñ ambitionis fastu. sed necc̃ita¬
dans fratrib licentiam ut incarium sͥ pa¬
trem cius substituerent loco: ip̃c deiceps
se retrusit: ut ab om̃i ñ solum suꝑflue qͥn
etiam iuste quantum fragilitas sineret
humana. necessitatis cure inquietudine
exutus : bibere in theoricis dño soli uaca¬
ret studiis. Relicta gͥ ꝑ regis licentiam mo¬
nasterii cura. sine uoluntate fratrum qͥ
de cuis priuatione multo planxerunt tem¬

Expanded text:
utum profectibus non desiit. Non ei libuit, ut est consuetudinis quibusdam veteranis, remissius inbecillitati senilis aetatis consulentibus, vitam ducere; sed cum augmento temporum rigori suae conversationis quicquid valuit virtutis studuit augere. Dispendium non parvum arbitrabatur, si non cotidie aliquid virtutis suis adiungeret exerciciis. Nam cum ad senilem venisset aetatem, parvum oratorium in honore sancti Leodegarii martyris iuxta fores monasterii ad orientem vergentes construxit, in quo, relicto pastoralis curae regimine, quod non ambitionis fastu, sed necessidans fratribus licentiam, ut vicarium sibi patrem eius substituerent loco, ipse deinceps se retrudens, ut ab omni non solum superfluae, quin etiam iustae, quantum fragilitas sineret humana, necessitudinis curae inquietudine exutus, libere in teoricis Domino soll vacaret studiis. Relicta igitur per regis licentiam monasterii cura sine voluntate fratrum, qui de eius privatione multo planxerunt tem
Abbreviated transcription (Latin):
ita in his quȩ eos iuste scd̾m dm agere
conueiit ingilantes existant ⁊ ut nullum
nos de cis denuo murmur eraspet. Si
quem uͦ eoꝵ post hȩc negligentem cog¬
uoueris : ad nos eum sinc aliquã excusa¬
satione transmitte: ut qͣm sit graue nol¬
le ab his quȩ rep̃hensibilia et ualde in¬
a panda sunt corrigi. regulari in se ua¬
eãt districtione seNTRe:

Expanded text:
ita in his quae eos juste secundum Deum agere ita in his quae eos juste secundum Deum agere convenit, vigilantes existant, ut nullum nos de eis denuo murmur exasperet. Si quem vero eorum post haec negligentem esse cognoveris, ad nos eum sine aliqua excusatione transmitte, ut quam sit grave nolle ab his quae reprehensibilia et valde vituperanda sunt corrigi regulari in se valeant districtione sentire
Abbreviated transcription (Latin):
tionem nrãm solito adhuc more negli¬
geus c̃ẽ temptauerit ÷ ad nos est modis
omnib transmittendꝰ: ut hic positus cdi̾ce¬
ie possit. quid uel qualiter secundum dei
timorem agere conueniat sacerdotem.
coep̃isq nr̃is audimus. quȩ et illos repre¬
hensibiles ostendere. et nobis tristiciam
ualeant gencrare: de eoꝵ nos emendatio¬
ne ñ mediocriter cogit necc̃itas cogitare.
Quia gͦ nuntiatum nob̾ est. campanie
cpiscopos ita negligentes cristere. ut imme¬
mores honoris sui gemo. neq crga eccli¬
as. neq erga filios suos paternȩ ingilan¬
tis curam crhibeant ÷ uł monasteriorum
lollicitudincm gerant. scu in oppressorũ
ie pauꝑum tuitionem impendant: idco
hac tͥ auctoritate p̃cipimus. ut eis acd te
conuocatis. ex nr̃o illos mandato districte
commoncas. quatinus desides ulterius eẽ
ñ debeant⁊ s sacerdotalem se habere ⁊e¬
lum et sollicitudine̾ oꝑc doceant: atq

Expanded text:
tionem nostram, solito adhuc more neglitionem nostram, solito adhuc more negligens esse tentaverit, ad nos est modis omnibus transmittendus: ut hic positus discere possit, quid vel qualiter secundum Dei timorem agere conveniat sacerdotem. coepiscopisque nostris audimus quae et illos reprehensibiles ostendere, et nobis tristitiam valeant generare, de eorum nos emendatione non mediocriter cogit necessitas cogitare. Quia ergo nuntiatum nobis est Campaniae episcopos ita negligentes existere, ut, immemores honoris sui geniique, neque erga Ecclesias, neque erga filios suos paternae vigilantiae curam exhibeant, vel monasteriorum sollicitudinem gerant, seu in oppressorum se et pauperum tuitionem impendant, ideo hac tibi auctoritate praecipimus ut eis a te convocatis, ex nostro illos mandato districte commoneas, quatenus desides ulterius esse non debeant, sed sacerdotalem se habere zelum et sollicitudinem opere doceant, atque
Abbreviated transcription (Latin):
tidie despectus cum umo aut duob deti¬
cis dicitur ad mare descendere. ut & apd
suos in fabula sit. et extrancis sic uulis
ac despicabilis indeatur: ut nich in se
habere ep̃alis gemi. uel reuerentie nucdi¬
cetur. Quod si ita est. ñ sine culpa tua
esse cognoscas: qui cum obiurgare atq
cohertere ut dictum est distulisti. Quia
gͦ hoc totum ñ solum illum reꝓbat. sil
etiam ad sacerdotalis offitu ꝑtincre ꝓbĩ¬
tur opprobrium ÷ uolumus ut eum fora
aliis sacerdotib. uel quib dam filiss
suis nobilib contestari debeas ac houl¬
ri. ut uicio corporis excusso deses cẽ nͥ
cdebeat: sed in eccł̃ie sue ac monastrus
cura sit uigilans÷ paternam filiis ul
saritatẽ erhibeat: in defensione paup
ascrit. sit crectus ÷ consilia sapientium li¬
benter suscipiat: quatinus & ciuitas illa
euis queat sollicitudine consolariz & ip̃e
desidio sus culpas ualcat oꝑire. Si uero
quod non credimus post hanc adhorta¬

Expanded text:
tidie despectus cum uno aut duobus cleritidie despectus cum uno aut duobus clericis dicitur ad mare descendere, ut et apud suos in fabula sit, et extraneis sic vilis et despicabilis videatur, ut nihil in se habere episcopalis ingenii vel reverentiae judicetur. Quod si ita est, non sine culpa tua esse cognoscas, qui eum objurgare atque coërcere ut dignum est distulisti. Quia ergo hoc totum non solum illum reprobat, sed etiam ad sacerdotalis officii pertinere probatur opprobrium, volumus ut eum coram aliis sacerdotibus, vel quibusdam de filiis suis nobilibus, contestari debeas ac hortari, ut vitio torporis excusso, deses esse non debeat, sed in ecclesiae suae ac monasteriorum cura sit vigilans; paternam filiis suis charitatem exhibeat; in defensione paupeaserit, sit erectus; consilia sapientium libenter suscipiat: quatenus, et civitas illa ejus queat sollicitudine consolari, et ipse desidiae suae culpas valeat operire. Si vero, quod non credimus, post hanc adhorta
Abbreviated transcription (Latin):
tis discipline debiusti custos existere. ut ca
quȩ illic illicite committuntur. ante um¬
dicta corrigeres: qͣm ad nos coꝵ nuntius
ꝑueniret. Sed dum ninia te facit stulticia
negligentem: non solum de illis offendi¬
mur. sed etiam ad ulciscendum desidiam
nit ad nos fratrem et cocp̃m nostrum pã¬
chasium ita desidem negligentẽq in cun¬
ctis cxistere. ut in illo quia est ep̃c nõ ag¬
noscatur: adeo ut neq eccl̃ia ipsius neq.
cius erga se dilectionis studium sentiant:
nec aliquam supplicantib sͥ in quib n
stum est opem defensionis accõmodcc. ft
qͦd adhuc dici est grauiꝰ. consilia sapienti¬
um et recta suadentium nulla patiatur
dere. ab alio saltim possit addiscere: scd
reb quȩ ad pastoris curam ꝑtinent omis¬
sis. ad fabricandum nauim. toto se stu¬
dio inutiliter occupet. Unde sicut fertur
contigit. quadringentos aut eo amplia
illumꝰ iam solidos ꝑdidisse. Hoc quoq
eius culpis adiungitur. qͦd ita quoq co¬

Expanded text:
is disciplinae debuisti custos existere, ut ea quae illic illicite committuntur, ante vindicta corrigeret, quam ad nos eorum nuntius perveniret. Sed dum nimia te facit stultitia negligentem, non solum de illis offendimur, sed etiam ad ulciscendam desidiam Pervenit ad nos fratrem et coepiscopum nostrum Paschasium ita desidem negligentemque in cunctis existere, ut in nullo quia est episcopus agnoscatur, adeo ut neque ecclesia ipsius, nequpressi, vel pauperes, ejus erga se dilectionis studium sentiant, nec aliquam supplicantibus sibi iis, in quibus justum est, opem defensionis accommodet; et quod adhuc dici gravius est, consilia sapientium et recta suadentium nulla patiatur uit attendere, ab alio saltem possit addiscere, sed, rebus quae ad 104 Pastoris curam pertinent praetermissis, ad fabricandam navim toto se studio inutiliter occupet. Unde, sicut fertur, contigit quadringentos aut eo amplius illum jam solidos perdidisse. Hoc quoque ejus culpis adjungitur, quod ita quo
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑimus qui p̃sens ibi aderat: qͥa dum
pipinus genitor suus regẽ dagob̾tum in¬
domo sua ad nobile prandium inuitasit
aduenicus ibidem unus pestifer homo fiuiꝰ
ducis austrasioꝵ. dum a rege et a parenth
puelle postulasset ut sͥ ipsa puella in ma¬
trimonium fuisset ꝓmissa: scd̾m morem
scł̃i propt̾ t̾renam ambitionẽ et mutuam
amicitiam placuit regiz et patͥ puelle su

Expanded text:
erat. Dum Pippinus, genitor suus, regem Dagobertum domui sue ad nobilem prandium invitasset, adveniens ibidem unus pestifer homo, filius ducis Austrasiorum, qui a rege et a parentibus puellae postulasset, ut sibi ipsa puella in matrimonium fuisset promissa secundum morem saeculi propter terrenam ambitionem et mutuam amicitiam. Placuit regi, et patri puellae su
Abbreviated transcription (Latin):
tium exempla. cordis nr̃i tenebras flamma
caritatis. et ardore sc̃e compunctionis uale¬
ant illuminare. Propterea om̃ium opifi¬
ce sp̃u sc̃o adiuuante. de uita beatissime
uirginis. atq exemplo xp̃i matris familie
geretruidis. uel conuersatione que scdłm d̾m
et disciplinã regularit᷑ iuxit sub axe celi.
uirta id uł quod uidimus uł ꝑ idoneos
testes audiuimus. aduiuante xp̃o atq saẽ

Expanded text:
tium exempla cordis nostri tenebras flamme caritatis et ardore sanctae conpunctionis valeant inluminare. Propterea, omnium opifice Spiritu sancto adiuvante, de beatissimae virginis atque Christi matris familiae Geretrudis exemplum vel conversationem, que secundum Deum et disciplinam regulariter vixit sub axe celi, iuxta id quod vidimus vel per idoneos tes audivimus, adiuvante
Abbreviated transcription (Latin):
go preesse uidebatur postulante: scribendo
conabor caritati ur̃e intimare. Sed quo or¬
dine de t̾rena origine gencalogiam assump¬
serit: huic sermoni inserere longum ẽ. Os¬
nam in europa habitans. huius ꝓgenici
altitudinem nomina et loca ignorat:

Expanded text:
aeesse videbatur, postulante, scribendo conabor caritati vestrae intimare. Sed quo ordine de terrena origine genealogiam sumpserit, huic sermoni inserere longum est. Quisnam in Europa habitans, huius progenie altitudinem , nomina ignoret
Abbreviated transcription (Latin):
Ancta et inseparabili caritate
largiente credimꝰ. atq iniiola¬
ta ac stabili fide tencinꝰ. quod
desiderantib celestis patͥe intã
tenere. et t̾rena lucra funditꝰ relinquere :¬
ad et̾na premia optinenda ualet. adiuua¬
re. si de uita uł conu̾satione sc̃õꝵ sc̃arum q

Expanded text:
ancta et inseparabili caritate largiente, credimus atque inviolata ac stabili fide tenemus, quod desiderantibus celeste patria viam tenere et terrena lucra funditus relinquere ad aeterna praemia obtinenda valet adiuvare, si de vita vel de conversatione sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
hortamur ut fidei in te sinceritas ugeat :
sit mens in reb intentior. cura ꝓpensior.
studium uigilantius. deuotio clarior. exhi¬
bitio esficatior: quatinꝰ dum diumo intus
aurilio. hoc opꝰ sollerter impleueris: & illi
ꝑ quib sollicitudinẽ geris. studii tui sola¬
to utilit̃ consolentur⁊ & tu mercedis tue
bonum in et̾na uita redemptoris nr̃i com

Expanded text:
hortamur ut fidei in te sinceritas vigeat, hortamur ut fidei in te sinceritas vigeat, sit mens in rebus intentior, cura propensior, studium vigilantius, debitio efficacior, quatenus dum divino jutus auxilio hoc opus solerter impleveris, et illi pro quibus sollicitudinem geris, studii tui solatio utiliter consolentur, et tu mercedis tuae bonum in aeterna vita Redemptoris no
Abbreviated transcription (Latin):
chuis uiros idoncos deputauit: quo all
miscd̾ie laborarent. huiusm᷑i pͥuilegiis mu¬
miendos ẽẽ decreinit. licet eos qui pia inten¬
tione sollicitudinis curam debilib ac egem
impendunt. sua apud om̃s ualeat tueri
deuotio: melius tamen est si ꝓ quiete sua¬
de his fuerit muniti quȩ gesserint ÷ ne m̃
cis inqͥctudinis occasio. unde magis laudas¬
di sunt oriat᷑. Quia gͥ te uirum religiosũ.
intentionis tuç studio ꝓuocati. mensis pau¬
ꝑum crhibendis diaconiȩ elsgimus prepo¬
nendum: ne qua tͥ ex hac nascatur admi¬
nistratione dubietas. hac te munitione pro¬
sperimus fulciendum ÷ constituentes ut de
hoc qͦd ad mensas pauꝑum uł diaconiȩ
crhibitionẽ ꝑcepisti. siune subinde ꝑceꝑis
crogandum: nulli unqm hominum quo¬
libit mͦ seu ingenio cogaris ponere rationẽ
ul aliquam debcas molestiam sustinere. S
quia ita humanis te omnib ẽẽ uolumus
rationib absolutum. ut deo nr̃o de his qͥ
t̃ commisimꝰ rationẽ te noueris positurum:

Expanded text:
ros idoneos deputavit, quos etiam, cordiae laborarent, hujusmodi privilegiis muniendos esse decrevit: « Licet eos qui pia intentione sollicitudinis curam debilibus ac egenis impendunt, 64 sua apud omnes valeat tueri dede his muniti fuerint quae gesserint, ne inde eis inquietudinis occasio, unde magis laudandi sunt oriatur. Quia igitur te Joannem religiosum, intentionis tuae studio provocati, mensis pauperum et exhibendae diaconiae eligimus praeponendum, ne qua tnistratione dubietas, hac te munitione prospeximus fulciendum, constituentes ut de hoc quod ad mensas pauperum vel diaconiae exhibitionem percepisti, sive subinde perceperis erogandum, nulli unquam hominum, quolibet modo seu ingenio, cogaris ponere rationem, vel aliquam debeas molestiam sustinere. Sed quia ita humanis te omnibus esse volumus rationibus absolutum, ut Deo nostro de his quae tibi commisimus rationem te noveris positurum,
Abbreviated transcription (Latin):
bene disponendo. hacip̃a possis participari
changeli qͦd in tropheis est constitutũ.
indicante presentium portitore. uictus ha¬
here necc̃itatẽ didicimus: ideoq erꝑientia
tua diligent̃ iningilet÷ et si eiuscdem loci mo¬
nachos bene se tractare cognou̾is. in quib
eos necc̃itatẽ habere manifesta u̾itate patue¬
rit. eis subuenire hac auctoritate suffultus
modis om̃ib festinabis: sciturus tuis eẽ rati¬
onib quicqͥd nr̃a preceptione prebueris im¬
putandum. Sed & terrulam eccl̃iȩ nr̃e uici

Expanded text:
bene disponendo, hac ipsa possis participari bene disponendo, hac ipsa possis participari changeli, quod in Tropaeis est constitutum, indicante praesentium portitore, victus habere necessitatem didicimus. Ideoque experientia tua 68 diligenter invigilet, ut si ejusdem loci monachos bene se tractare cognoveris, in quibus eos necessitatem habere manifesta veritate patuerit, eis subvenire, hac auctoritate suffultus, modis omnibus festinabis, sciturus tuis esse rationibus quidquid nostra praeceptione praebueris imputandum. Sed et terrulam Ecclesiae nostrae vici
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate precipimus. uti ei ꝓ sustentatiõe
cius annuos tͥginta solidos cdare ñ differat:
qui tuis possint᷑ postinodum rationib im¬
putari. Ita gͦ fac: ut & tu bene ministrate
mercedis commodum ꝑcipias ÷ et nostra
ad perfectum pręcepta perducas.
tem petͦ subdiacono. Insinuatum nob̾ est
marcellum baruntitanȩ eccl̃iȩ ibidem in ci¬
uitate panormitana in monasterio sancti
adriam in penitentiam deputatum: non
solum uictus necc̃itatem pati. s & nudita¬
tis nuiniam sustinere molestiam. Pro qua
re necesse habemus strenintati tuȩ p̃senti
iussione preciꝑe: ut ip̃i ꝓ uctu ac uestim̃to
stratuq ad continentiam. pueroq eiꝰ annu¬
am. quantum ꝓspexeris sat ẽẽ constituas:
ut mopia nuditasq cuis tali ꝓuidentia
possint habere consultum: et ea quȩ eidem
uiro deputau̾is. tuis postmodum possint
rationib imputari. Ita gͦ fac: ut & nrãm
iussionem impleas: & tu quoq hocipsum

Expanded text:
auctoritate praecipimus ut ei pro sustentatione auctoritate praecipimus ut ei pro sustentatione ejus annuos solidos triginta dare non differat, qui tuis possint postmodum rationibus imputari. Ita ergo fac ut et tu bene ministratae mercedis commodum percipias, et nostra ad perfectum praecepta perducas. » Item Petro subdiacono: « Insinuatum nobis est Marcellum Barunitanae Ecclesiae, ibidem in civitate Panormitana in monasterio sancti Adriani, in poenitentiam deputatum, non solum victus necessitatem pati, sed et nuditatis nimiam sustinere molestiam. Pro qua re necesse habemus strenuitati tuae praesenti jussione praecipere, ut ipsi pro victu ac vestimento, stratoque ad continentiam, pueroque ejus annonam, quantam prospexeris satis esse, constituas, ut inopia nuditas que ejus tali providentia possint habere consultum, et ea quae eidem viro deputaveris, tuis postmodum possint rationibus imputari. Ita ergo fac ut et nostram jussionem impleas, et tu quoque hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
lanȩ ciuitatis in aboridana cdomo cõmanẽ¬
tes. nimiam uictus uestitusq penuriam susti¬
ner. Quib ex precepto dei subuenire nos con¬
uenit: & mopiam carum quantũ possumuˢ
aonante dño subleuare. Propt̾ea erꝑientie
uie p̾senti iussione mandamus: ut de hac
psent nona inlictione. qua draginta in au¬
ro uis solidos dare debeas: & deinceps succe¬
sontib indictionib annuos uiginti solidos
ministrare : qͥ tuis possint rationib imputa¬
E. Snrt̾ea paulino p̃sbitero monasterii sc̃i
rasmi. qͥd in latere montis serapti situm est.
e auob monachis in oratorio sũ archan
geli seruientib. qͦd in allano nr̃o castro. uix
ipsi tuis rationib imputentur. Ita gͦ fac: ut
nã mente concurrimus: in nr̃is ꝓculdubio
petitionib clementẽ dñm repꝑimus. Pala¬
tina siquidem illustris femina: continua
hostilitate insinuauit se plurimis necessita¬
tib subiacere. Propt̾ea erꝑientiȩ tue p̾senti

Expanded text:
lanae civitatis, in Aboridana domo commanenlanae civitatis, in Aboridana domo commanentes, nimiam victus vestitusque penuriam sustinere. Quibus ex praecepto Dei subvenire nos convenit, et inopiam earum, quantum possumus, donante Domino, sublevare. Propterea experientiae tuae praesenti jussione mandamus, ut de hac praesenti nona indictione, quadraginta in auro eis solidos dare debeas, et deinceps succedentibus indictionibus annuos viginti solidos ministrare, qui tuis possint rationibus imputari. Praeterea Paulino presbytero monasterii sancti Erasmi, quod in latere montis Soractis situm est, sed et duobus monachis in oratorio sancti geli servientibus, quod in Lucullano castro 507 juxtipsi tuis rationibus imputentur. Ita na mente concurrimus; nostris proculdubio petitionibus clementem Dominum reperimus. Palatina siquidem, illustris femina, continua hostilitate insinuavit se plurimis necessitatibus subjacere. Propterea experientiae tuae praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
ualiter sane gregoriꝰ ꝓcuratores ȩccl̃i¬
asticoꝵ patͥmonioꝵ uelut argus qͥdam
luminosissimus. ꝑ tocius mundi lacitudinem
suȩ pastoralis sollicitudinis oculos cͥcumtu¬
lert: ñ ab re forsitan duxerim ꝑstringendũ
Ait enim in epła anthenno subdiacono. Dis¬
cedenti tͥ mandaumus. et postinodũ preccp¬
tis discurrentib inuixisse me memini. ut
curam pauꝑum gereres: et si quos illic ege¬
re cognosceres. scriptis recurrentib indicares:
et uix de paucis hȩc facere curasti. Nolo au¬
tem ut domnȩ pateriechiȩ meȩ. mox ut prȩ¬
sentem iussioncm susceꝑis. offeras ad calcia¬
menta pueroꝵ solidos quadraginta: & tͥci¬
a modios quadringentos. Domnȩ palatine
relictȩ urbici. solidos inginti: et tritici mo¬
dios trecentos. Domnȩ ininanȩ relictȩ felicd̃.
solidos inginti: et tͥtici modios trecentos. Qui
none transmitte: & ad paschalem diem do¬
mino auriliante occurrito. Item eidem
N sinuatum nob est ancillas dei quasclam no¬

Expanded text:
ualiter sane Gregorius per procuratores ecclesiasticorum patrimoniorum, velut Argus quidam luminosissimus, per totius mundi latitudinem suae pastoralis sollicitudinis oculos circumtulerit, non ab re forsitan duxerim perstringendum. Ait enim in epistola Anthemio subdiacono: « Discenti tibi mandavimus, et postmodum praeceptis 67 discurrentibus injunxisse me memini, ut curam pauperum gereres, et si quos illic egere coget vix de paucis haec facere curasti. Volo autem ut domnae Pateriae thiae meae, mox ut praesentem jussionem susceperis, offeras ad calciarium puerorum solidos quadraginta, et tritici modios quadringentos. Domnae Palatinae relictae Urbici, solidos viginti, et tritici modios trecentos. Domnae Vivianae relictae Felicis, solidos viginti, et tritici modios trecentos. Qui tione adducito, et ad paschalem diem, Domino auxiliante, occurrito. » Item eidem: « Insinuatum nobis est ancillas Domini quasdam No
Abbreviated transcription (Latin):
domum quo caput reclinaret.
iiRiim et argentum quȩ pͥncipalit̃
auaris mortalium scrimis concluduntur:
aut etiam sub terram defodiunt᷑ ⁊ quȩ
etiam plus pretiosa qͣm animas iudicañ.
dum ꝓ eis ꝑire ñ formidant ÷ quasi lutum
postposuit: quia illud aurum ignitum
qd xp̃c in apochalipsi a se emere suadet
concupunt. Argentumq corruptibile: elo¬
quio scͥpturarum septies repurgato cõmu¬
tauit. Sed et illud euangelii preceptum qͦ
dicit᷑. nolite possidere aurum neq argen¬
tum: non surdis aurib audiuit. Et quia
cum beato petro argentum & aurum nõ
est mͥ ucraciter dicere potuit: uͥtutum in
suscepit: totum id in redemptionẽ capti¬
uoꝵ. et sustentationẽ mopum ac ꝑegͥnoꝵ.
eccłiarumq edificationẽ fidelit̾ condonaint:
eminas etiam ac uestes oloscricas
obriro in bratteas tenuato contex¬
tas. nec habint nec habere uoluit: quia
p annos illos quib dñs ciꝰ in presepio
tectus est considerauit. Indignumq du¬

Expanded text:
domum, quo caput reclinaret. Aurum et argentum, quae principaliter avaris mortalium scriniis concluduntur aut etiam sub terra defodiuntur, quae etiam plus pretiosa quam animas iudicant, dum pro eis perire non formidant, quasi lutum postposuit, quia illud aurum ignitum, quod Christus in Apocalypsi a se emere suadet, concupivit argentumque corruptibile eloquio scripturarum septies repurgato commutavit. Sed et illud euangelii praeceptum, quo dicitur: Nolite possidere aurum neque argentum, non surdis auribus audivit. Et quia cum beato Petro: Argentum et aurum non est mihi, veraciter dicere potuit, virtutum inssuscepit, totum id in redemptionem captivorum et sustentationem inopum ac peregrinorum ecclesiarumque aedificationem fideliter condonavit. Gemmas etiam ac vestes olosericas, obrizo in bratteas tenuato contextas, nec habuit nec habere voluit, quia pannos illos, quibus Dominus eius in praesepio tectus est, consideravit. Indignumque du
Abbreviated transcription (Latin):
I igitur fr̃s cupimus ad gaudia ꝑue¬
nire celestia. ad quȩ beatus amandꝰ
ancessit: attendamꝰ quib actionum gressib
uiam illo ducentem incesserit: quibq pas¬
sib illam semitam nunis artam nob̃ meabi¬
lem monstrauerit. Quiꝰ oꝑum insignia si
intentis animis recolimꝰ ÷ plurimum edifi¬
cationis mentib nr̃is adquirere poteri¬
mus: si ea quantum cum dei adiutorio
possumus inutari curamus.
N ipsis quippe annis pueritie diuma se
gratia preueniente : formam uite sump¬
sit honeste: atq ut legitur immodicis de¬
siderus in xp̃i dñi cepit amore flagrare
Uere immodicis desiderus arsit: qui tam
facile cuncta mundi oblectamenta contẽp¬
sit. Ipsam ctiam regionem cum parentib
ac ꝓpinquis postposuit: quia cternam
patriam uerumq parentem xp̃m cum
cognatis celestib concupunt.

Expanded text:
i igitur, fratres, cupimus ad gaudia pervenire caelestia, ad quae beatus Amandus antecessit, attendamus, quibus actionum gressibus viam illo ducentem incesserit, quibusque passibus illam semitam nimis artam nobis meabilem monstraverit. Cuius operum insignia si intentis animis recolimus, plurimum aedificationis mentibus nostris adquirere poterimus, si ea, quantum cum Dei adiutorio possumus, imitari curamus. In ipsis quippe annis pueritiae, divina se gratia praeveniente, formam vitae sumpsit honestae atque, ut legitur, inmodicis desideriis in Christi domini coepit amore flagrare. Vere inmodicis desideriis arsit, qui tam facile cuncta mundi oblectamenta contemsit. Ipsam etiam regionem cum parentibus ac propinquis postposuit, quia aeternam patriam verumque parentem Christum cum cognatis caelestibus concupivit.
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. Fuit enim moꝵ dignitate religio¬
sus. & caritate precipinis ÷ fraterna dilest¬
one iocundꝰ. humili pictate crimius: oratie¬
num uigilantia assidiuis ÷ sermone mo¬
destus : corpore castus ÷ ieiumo sobriꝰ ⁊ mi¬
seroꝵ consolator ÷ ñ de crastino cogitans:
sed semꝑ de dei confidens clementia. Om̃s
ad se uenientes: eternȩ uitȩ pane pascebat
Nullum despiciebat in sua angustia: sed
pie consolationis uerbo reficiebat mestos.
Nemini uel uerbo nocuit: frat̃no amore
cunctis ꝓdesse satagebat. Unde & a quã
tissimo alloquio uł de tristico cunislibet
sollicitudinis susciꝑent consolationẽ: uel
in religione eccl̃iastice erhortationis ab eo

Expanded text:
factus est. Fuit enim morum dignitate religiofactus est. Fuit enim morum dignitate religiosus, caritate praecipuus, fraterna dilectione iocundus, humili pietate eximius, orationum uigilantia adsiduus, sermone modestus, corpore castus, ieiunio sobrius, miserorum consolator. Non de crastino cogitans sed semper de Dei confidens clementia, omnes ad se uenientes aeternae uitae pane pascebat. Nullum in sua despiciebat angustia, sed piae consolationis uerbo reficiebat maestos. Nemini uel uerbo nocuit, sed fraterno amore cunctis prodesse satagebat. Unde et a quamtissimo alloquio uel in tristitia, cuiuslibet sollicitudinis susciperent consolationem, uel in religione ecclesiasticae exercitationis ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i ih̾u xp̃i : & sic in nomine sancte tͥmta¬
tis celestis misterii baptisma susciꝑed. Sciers
uero beatus pontifer apłm dicere paulum.
omnia ur̃a honeste cum ordine fiant: sta¬
tuit diem quo rex eccl̃iam intraret ad sus¬
cipienda diuina pietate sacramenta. Qua¬
le fuit tunc sanctis dei gaudium÷ qualis
in eccl̃ia xp̃i leticia. cum uiderent regem
nimue ad p̃dicationem ione de soliõ ma¬
iestatis sue descendisse. et in cinere sedisse
penitentie ÷ & sub pia dci sacerdotis dexte¬
ra sue excellentie caput bamare: Bapti¬
ratus itaq rex cum optimatib suis & ppło:
qui diuina preuemente gr̃a salutaris lã¬
uachri gaudebat susciꝑe sacramentum:
utͥmq & uctoria ex hostib. et sue salutis
compos ad sceptra regni regenda reuersus
est. Sanctum quoq uedastum: beaco
pontifici commendauit remigio. Qui ibi
moratus: uite incritis & uͥtutum claruit
cxemplis. Omnib amabilis & uencrabilis

Expanded text:
nostri Iesu Christi» et sic in nomine sanctae Trinitanostri Iesu Christi» et sic in nomine sanctae Trinitatis caelestis misterii baptisma susciperet. Sciens uero beatus pontifex apostolum dicere Paulum: «omnia uestra honesta cum ordine fiant», statuit diem quo rex ecclesiam intraret ad suscipienda diuinae pietatis sacramenta. Quale fuit tunc sanctis Dei gaudium, qualis in ecclesia Christi laetitia, cum uiderent regem Nineue ad praedicationem Ionae de solio maiestatis suae descendisse et in cinere sedisse penitentiae et sub pia Dei sacerdotis dextera suae excellentiae caput humiliare. Baptizatus itaque rex cum optimatibus suis et populo qui, diuina praeueniente gratia, salutaris lauacri gaudebat suscipere sacramentum utrumque et uictoria ex hostibus et suae salutis uoti compos ad sceptra regni regenda reuersus est, sanctumque Vedastum beato pontifici commendauit Remedio. Qui ibi moratus uitae meritis et uirtutum claruit exemplis, omnibus amabilis et uenerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
lumine recepto: gaudens ꝑrerit inam suã.
In quo loco tempore sequenti a religiosis
uiris edificata est eccl̃ia in testimonium
miraculi istius: in qua orantib & creden¬
tib usq hodie bñficia prestant᷑ diuina
bitur rex a uiro dci cuangłicis adprime
imbutus doctrinis. & hoc presenti miracło
in fide firmiter confortatus : nich moratꝰ
in uia: nich dubitans in fide ÷ sed magna
alacritate anum. magna festinatione iti¬
ueris. sc̃ĩssimum pontificẽ remigium uide¬
re ꝓmeriit: ut illius sacratissimo muuste¬
rio sp̃u scõ oꝑante. in remissionẽ pecc̃oꝵ
& spe uite eternę. catholici baptisimatis ui¬
uo ablueretur fonte. Eum quo aliquantis
moratꝰ dieb. ut eccl̃iasticis satisfaceret san¬
ctionib. & penitentie scd̾m apłicum p̃cep¬
tum pus ablucret᷑ lacmiis. dicente beato
petͦ pͥncipe apłoꝵ. penitentiam agite & bap¬
tizetur unusquisq ur̃m in nomine domini

Expanded text:
lumine recepto gaudens perrexit uiam suam. lumine recepto gaudens perrexit uiam suam. In quo loco tempore sequenti a religiosis uiris aedificata est ecclesia in testimonium miraculi istius in qua orantibus et credentibus usque hodie beneficia praestantur diuinaitur rex a uiro Dei euangelicis adprime inbutus doctrinis et huic praesenti miraculo in fidem firmiter confortatus, nihil moratus in uia, nihil dubitans in fide sed magna alacritate animi, magna festinatione itineris sanctissimum pontificem Remedium uidere properauit, ut illius sacratissimo ministerio, spiritu sancto operante, in remissionem peccatorum et spem uitae aeternae catholici baptismatis uiuo ablueretur fonte. Cum quo aliquantis moratus diebus, ut ecclesiasticis satisfaceret sanctionibus et penitentiae secundum apostolicum praeceptum prius ablueretur lacrimis, dicente beato Petro principe apostolorum: «Penitentiam agite et baptizetur unusquisque uestrum in nomine Domini
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa dei in illo: & ꝑ illius illuminationẽ
presentem. plurimoꝵ illuminarent᷑ cordã
Sp̃ualiter. Qui cum intellerisset a pretere¬
untib sc̃m uedastũ xp̃i seruũ ĩ eodem iter
agere comitatu: clamauit. Sancte et elec¬
te deo uedaste miserere inci: & suꝑnam
pio pectore diligentiꝰ deposce potentiam.
ut meç subueniat miscrie. Non aurum
posco non argentum: sed ut mͥ lumen ꝑ
Sc̃itatis tue preces restituas oculoꝵ. Sensit
itaq uir dei untutem sͥ adẽẽ suꝑnam:
ñ ob illius ceci tantumm᷑. sed plus ꝓpter
presentis ppłi salutẽ: totum se in sacras cf¬
fudit preces. in diuuina fidens pietate. Der¬
teram cum signo crucis posint suꝑ oculos
ceti dicens. Domine ih̾u qui es lumen ue¬
rum. qͥ aꝑinsti oculos ceci ad te claman¬
tis: aꝑi oculos & istus: ut intelligat ppłs
iste prescus quia tu es solus deus. faciens
mirabilia in celo & in terra. Mox ille cecus

Expanded text:
opera Dei in illo et per illius inluminationem opera Dei in illo et per illius inluminationem praesentem plurimorum inluminarentur corda spiritaliter. Qui cum intellexisset a praetereuntibus sanctum Vedastum Christi seruum in eodem iter agere comitatu, clamauit: «Sancte et electe Deo Vedaste, miserere mei et supernam pio pectore diligentius deposce potentiam ut meae subueniat miseriae. Non aurum posco nec argentum sed ut mihi lumen per sanctitatis tuae preces restituat oculorum». Sensit itaque uir Dei uirtutem sibi adesse supernam. Non ob illius caeci tantummodo sed plus propter praesentis populi salutem totum se in sacras effudit preces in diuina fidens pietate, dexteram cum signo crucis posuit super oculos caeci dicens: «Domine Iesu qui es lumen uerum, qui aperuisti oculos caeci ad te clamantis, aperi oculos et istius, ut intellegat populus iste praesens, quia Tu es solus Deus faciens mirabilia in caelo et in terra». Mox ille caecus
Abbreviated transcription (Latin):
& sanctus uedastus deo xp̃o cdonante per
cuiusdam illuminationẽ ceti. fidem quã
uerbo p̾dicauit in corde regis miraculo cõ¬
firmauit ÷ ut rer ip̃e intelligeret tam sibi
et̃ necessarium cordis lumen: qm ceco ocło¬
rum illustrationem. Et qͦd diuina oꝑata
est gr̃a ꝑ preces famuli sui in oculis ceca
nocte castigatis: hoc ꝑ sermones euisclẽ
famuli eadem oꝑante potentia ꝑ sp̃ualis
intelligentiam lucis in suo pectore ꝑfice¬
mt᷑. Nam regia extellentia condigno co¬
mitatu cũ multitudine marima pplĩ
iter agentib illis. uenerunt in quendam
pagum qd in colarum t̾̃re illius consue¬
tudine uoginse dicitur ꝓpe rigulicum
iullam: quȩ sita est suꝑ florigeras arone
fluminis rip̾as. Et ecce eusdem fluminis
pontem rege transeunte cum multitudi¬
ne ppłi: obuidint illi cecus quidam. hinꝰ
diutissime solaris expers hrninis ⁊ forte
nec sui cecatꝰ culpa. sed ut manifestarent᷑

Expanded text:
et sanctus Vedastus, Deo Christo donante, per et sanctus Vedastus, Deo Christo donante, per cuiusdam inluminationem caeci fidem quam uerbo praedicauit in corde regis miraculo confirmauit, ut rex ipse intellegeret tam sibi esse necessarium cordis lumen quam caeco oculorum inlustrationem et quod diuina operata est gratia per preces famuli sui in oculis caeca nocte castigatis, hoc per sermones eiusdem famuli, eadem operante potentia, per spiritalis intellegentiam lucis in suo pectore perficeretur. Nam regia excellentia condigno comitatu cum multitudine maxima populi, iter agentibus illis, uenerunt in quoddam pagum quod incolarum terrae illius consuetudine Vungise pagus dicitur, prope Reguliacam llam, quae sita est super florigeras Axnae fluminis ripas. Et ecce eiusdem fluminis pontem rege transeunte cum multitudine populi obuiauit illis caecus quidam huius diutissime solaris expers luminis, forte nec sui caecatus culpa, sed ut manifestarentur