comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terta ipsam i ꝑsã sibi hoc ante tẽpꝰ non solũ annũ. sed& liẽ &horã. inq
rex haribertꝰ obira denuntias se. qua hec tiꝑpueros mandataremisd
Futurũ estenĩ rex Chilpechus hoc anno defitiat & mero uechus ex¬
clusis fr̃ib: om̃e capiatregnũ. Tu uero ducatũ tocius regnieiꝰ annis quinqi
neb̵. sex touͦanno inunaciuitatum. quae suꝑ ligeris alueũ sita est indexin
ei parte fauente populo episcãpatus gr̃am adipisces. acsenex & plenas
erũ ab hocmundo migrab. Cũq: hac pueri rede untes dño suonuntiassem
der& adme hac detulit uerba. Cui trgo in ridens stultitiã dixi ado he
sione discedente : ualde inridebã hominẽ quitali crediputabat . Penq
quadã nocte uigilias inbasilica scĩ antistitas celebratis dũ lictulo rrcubas
obdormis sẽ : uidiangłm ꝑ aerauo lantẽ. Cũq suꝑ scam̃ basilicã p̃terira
uoce magna ait. htii hru ꝑ cussit ds̃ hilperichũ & om̃s filios ei : nec sis

Expanded text:
rea ipsam sibi ante hoc tempus, non solum annum, sed et diem et horam, in qua rex Charibertus obiret denuntiasse. Quae haec ei per pueros mandata remisit: Futurum est enim ut rex Chilpericus hoc anno deficiat, et Merovechus rex exclusis fratribus omne capiat regnum. Tu vero ducatum totius regni ejus annis quinque tenebis. Sexto vero anno in una civitatum , quae super Ligeris alveum sita est in dextra ejus parte, favente populo, episcopatus gratiam adipisceris, ac senex et plenus dierum ab hoc mundo migrabis. Cumque haec pueri redeuntes domino nuntiassent, deret, ad me haec detulit verba. Cujus ego irridens stultitiam, dixi: A Deo haec nfusione discedente, valde irridebam hominem, qui talia credi putabat. Denique quadam nocte vigiliis in basilica sancti antistitis celebratis, dum lectulo decubans obdormissem, vidi angelum per aera volantem. Cumque super sanctam basilicam praeteriret, voce
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ humulitas genti nr̃ȩ si hic ame axcipitur. Si rnĩ dñi ꝓprios
famulos oesacro fonte suscipiunt. cur & michi non licrat ꝓpinquꝰ
parentt᷑ excipere acfiliũ facere ꝑbaptismi grãm spiritalt ÷ Abscesco¬
te nẽ & nunciate oño ur̃o pactionẽ quã trcũ pepigi custodire
cupio inlibatã. quã si tux̧ conditionis noxa non obmiseret ame pridi¬

Expanded text:
enim humilitas genti nostrae, si hic a me excipiatur. Si enim domini proprios famulos de sacro fonte suscipiunt, cur et mihi non liceat propinquum parentem excipere, ac filium facere per baptismi gratiam spiritalem? Abscedite nunc, et nuntiate domino vestro: Pactionem quam tecum pepigi, custodire cupio illibatam, quam si tuae conditionis noxa non omiserit, a me pr
Abbreviated transcription (Latin):
RETEXTALUM UERO EPM EORESSUS CEPIT: QUEM CIUES rHO¬
toma genses posł ex cessum regis de exilio expttentes cum grandi laude
iuitati suȩ restituerunt. Posł reditũ uero suũ. Ad urbẽ parisiaca uenit
ausa si nodũ exitare uell&. reginmodus huius urbis epus pao omnib

Expanded text:
etextatum vero episcopum egre suscoepit, quem cives Rhodomaginsis post excessum regis de exilio expetentes, cum grande laude civitati suae restituerunt. Post reditum vero suum ad urbem Parisiacam advenit causa synodum excitare vellit, Ragnemodus huius urbis episcopus pro omnib
Abbreviated transcription (Latin):
regnare. Hatc rege dicente om̃s orationt̃ suderunt ad dm̃n.
ut utrumq: regem tuis misericordia conseruar&. Adiecitq rex.
uerum quia mat᷑ cius brunihildis meminatur interimere. sed nihds

Expanded text:
regnare. Haec rege dicente, omnes orationem fuderunt ad Dominum, regnare. Haec rege dicente, omnes orationem fuderunt ad Dominum, ut utrumque regem ejus misericordia conservaret. Adjecitque rex: Verum quia mater ejus Brunichildis me minatur interimere, sed nih
Abbreviated transcription (Latin):
alium filium prȩttr hillebertũ non habto . c̃ui satis sit o&hesauris quos ci
pater arliquit. & quȩ iam ge huius miserrimi rebus quȩ auennione in¬
uintȩ sunt: transmittere curaui. Reliqua uero pauperũ & xcclesia
trunt Necessitatibus tribuenda.
NUM UOS PAN RUM MODO SACERDOTES DÑ DEPRECOR URERIM
filio meo hildeberto dm̃ mistricordiã exor&is. Est enim uirsapi¬
ens atq ut ilis ut oemultoꝵ Annorũ aruo uix ita tam cautus homo tii¬
repperiri possit ac strenuus: quia si hunc os̃ his galliis concedere soli¬
oignabitur. fortassis spts erat oe eadem gente nr̃a quȩ ualde iuo¬
exinauita est posse consurgere. quod fieri pexeta rius mistricor mano¬
uit. unaque uox suit ꝓnuntiantis lectione᷑ tuangelicamsent
potenti oõ. Seđ & pabtismum in die scõ pente costes accepit. & aaena
rex nihil ominus in dit scmͦ dominicȩ natiuitatis est tleuatus
Unde si oratio ur̃a prosequitur. potuerit hic oñõ annuente

Expanded text:
alium filium praeter Childebertum habeo, cui satis sit de thesauris quos ei pater reliquit: et quae jam de hujus miserrimi rebus, quae Avinione inventae sunt, transmittere curavi. Reliqua vero pauperum et ecclesiarum erunt necessitatibus tribuenda. IV. Unum vos tantummodo, sacerdotes Domini, deprecor, ut pro filio meo Childeberto Domini misericordiam 379 exoretis. Est enim vir sapiens atque utilis, ut de multorum annorum aevo vix ita cautus homo reperiri possit ac strenuus. Quia si hunc Deus his Galliis concedere dignabitur, fortassis spes erit de eodem gentem nostram, quae valde exinanita est, posse consurgere. Quod fieri juxta ejus misericordiait, unaque vox fuit pronuntiantis lectionem evangelicam, ac potenti. Sed baptismum in die sancto Pentecostes accepit, et rex nihilominus in die sancto Dominicae nativitatis est elevatus. Unde si oratio vestra prosequitur, poterit hic, Domino annuente,
Abbreviated transcription (Latin):
incrastind iuda caile rex dagoberto ualedicens in brittania repedauit.
ondigne tamen adagoberto muneribus honoratur. Annoxu regni dago
clipiaco uenerunt. ibiq: in aeccła sc̃i dionisii regio timore ꝑterriti con¬
fugũ fecer̃ cdem̃tia da gobti uitã habent indulta. Ibiq sacram̃tis uuasco

Expanded text:
caile rex Britannorum Dagoberto valedicens in Britanniam repedavit. Condigne tamen a Dagoberto muneribus honoratur. AN. DCXXXVI.--AnnoClippiacum venerunt, ibique in ecclesia domni Dionysii regio timore perterriti confugium fecerunt. Clementia Dagoberti vitam habent indultam: ibique sacramentis Wasco
Abbreviated transcription (Latin):
Neliquis que edificus succenderunt. Ni hilque ibi pr&er humũ
Uacuam aclinquentes¬
.XXXUI.
GITUR LEUDEGISELUS REDIENS ADCASTRA CŨ MUMMOLO
& sagit tario hariulfo uel uuaddone. Nuncios ad regim ꝯculte oirigit
quid or his freri uell&. Atille capitalẽ eos ussit sinRe sententio

Expanded text:
reliquisque aedificiis succenderunt, nihil ibi praeter humum reliquisque aedificiis succenderunt, nihil ibi praeter humum vacuam relinquentes. XXXIX. Igitur Leudegisilus rediens ad castra cum Mummolo et Sagittario, Chariulfo et Waddone, nuntios occulte ad regem dirigit, quid de his fieri vel
Abbreviated transcription (Latin):
sicut esł circa urbem uallis tota inprecipitio inpulsus abollone
cecidit. Illo quoque clamante. en nobis bollomerem urm qui se
Regis & frm dicit & filiũ. & in missa lancra uoluit cum transfigere
Sed repulsa acirculis loricȩ̨ nichil nocuit. Denique cum elruatus
ad montr̃ Argredi niter&ur. boso emisso lapide caput eius librauit
qui crcidit & mortuus est. Cenitq omne uulgus & oefixis in eo lan¬
cris pedes cius fune ligantes per omnia exercitum castra traxerunt
Turllentesq catsariem ac barbam rius insepultum ipso in loco quo in¬
terfectus fuerat reliquerunt. Nocte uero srquenti hi qui primi
crant omnes thesauros quos in urbe Repperiri poturrunt cum
minis tris arcclesiar clam abstulrrunt. Gane urro rescratis por¬
tarum ualus emisso exercitu omne uulgus inclusum in ore gladu
tradiderunt. Sacerdotes quoq dñi cum ministris ad ipsa arccle¬
siarum altaria trucidantes. Posł quam autem cunctos interseaer
ut non remaner& mingens ad pari&rm: Omnr urbem cum acclesus

Expanded text:
sicut est circa urbem vallis tota in praecipitium, impulsus ab Ollone cecidit, illo quoque clamante: En vobis Ballomerem vestrum, qui se regis et fratrem dicit et filium. Et immissa lancea, voluit eum transfigere, sed repulsa a circulis loricae nihil nocuit. Denique cum elevatus ad montem regredi niteretur, Boso emisso lapide caput ejus libravit, Qui caecidit et mortuus est. Venitque omne vulgus, et defixis in eo lanceis, pedes eius fune legantes, per omnia exercituum castra traxerunt; evellentesque caesariem ac barbam eius, insepultum ipso quo interfectus fuerat loco reliquerunt. Nocte vero sequenti hii, qui primi erant, omnes thesauros, quos in urbe repperire potuerunt, cum ministeriis eclesiae clam abstulerunt. Mane vero, reseratis portarum valvis, emisso etradiderunt, sacerdotes quoque Domini cum ministris ad ipsa ecclesiarum altaria trucidantes. Postquam autem cunctos interfecerunt, ut non remaneret mingens ad parietem, omnem urbem cum ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
ac de suis non
nodico spacio rlonga tus ess& : adsimilantes illi signũ eius.dant adrum uocẽ
dicentes: huchuc conuertere. tui enĩ sumus. At ille credens abi it. in ru¬
t qui in medio inimicorum : cuius amputatũ capud & conto defixũ
deuant insublime. Quod franci cernentes atque cognoscen tus
luo domerum interfectum reparatis uiribus godoma rum fugant¬
burgundiones opprimunt: patram que in suam redi guã potestatẽ
N ec morachlatharius uxorem germanisui gundeucã nomine sibi in matri¬
monio sociauit. Filios quoque rotildis regina ex actis dirbus luctus secum

Expanded text:
ac de suis non modico spatio elongatus esset, adsimilantes illi signum eius, dant ad eum voces, dicentes: 'Huc, huc convertere! Tui enim sumus'. At ille credens, abiit inruitque in medio inimicorum. Cuius amputatum caput et conto defixum elevant in sublimi. Quod Franci cernentes atque cognuscentes Chlodomerem interfectum, reparatis Burgundiones opprimunt, patriamque in suam redigunt potestatem. Nec mora Chlothacharius uxorem germani sui, Guntheucam nomine, sibi in matrimonium sociavit; filios quoque ejus Chrotechildis regina, exactis diebus luctus, secum
Abbreviated transcription (Latin):
amalgarius. Leudebertus uuan del marus. uualdericus. Ermen&i
barantus. hariardus. ex genere francorũ. ramlenus exgenere &o¬
mano. uuillibaldus ꝑatricius. genere burgundionũ. Aigino ex genere sax¬
gundiar fuiss replexã. uuascones de inter montibꝰ rupes egressi.

Expanded text:
Amalgarius, Leudebertus, Wandalmarus, Waldericus, Ermenricus, Barontus, Hairhardus ex genere Francorum, Ramelenus ex genere Romano, Willebadus patricius ex genere Burgundionum, Agino ex genere Saxgundiae fuisset repleta, Wascones deinter montium rupibus egressi
Abbreviated transcription (Latin):
donec odiũ non modicũ intꝰ ipsos creuit usq ad scandalũ & ruina.¬
Quo in gra uescente: unũ francũ nobilẽ nomine bodilone adstipite᷑
tensũ caedere c̃tra lege̾ precepit. Uidentes hare franci in ira
magna cõmoti ingobert uidelic& &amalbertꝰ uel reliqui maio¬
resnatu francorũ. seditionẽ contra ipsũ hil drricu concitaurrunt

Expanded text:
donec odium non modicum inte ipsos crevit usque ad scandalum et ruinadonec odium non modicum inte ipsos crevit usque ad scandalum et ruinaQuo ingravescente unum Francum nobilem, nomine Bodilonem, ad stipitem tensum caedere contra legem praecipit. Videntes haec Franci, in ira magna commoti, Ingolbertus videlicet et Amalbertus, vel relique majores natu Francorum, seditionem contra ipsum Childericum concitaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
us itaq: in regno pacẽ habiit absq bello. inex tremis uero uitȩ annis
na matre: eodẽ quoq. tẽpr̃ morcuis ẽ er conuualdus maior domꝰ¬
A palatii. franci autẽ in incercõ uacillantes. accepto c̃silio ebroinũ¬
in hiu honoris curã ac dignitatẽ statu unt. Exciii.
Nis dieb lotharius rex aualida febre correptus obiit iniiiuer¬
Atute Regnauitq annos quattuor theu therioꝰ uero frat̃ eius
in regnũ successit hildericꝰ enĩ frater in austor a francis in regnũ
eleuatus ẽ. apud uulfo aldum ducem.
otempr̃ franci aduersus ebroinũ insidias p̃parant. contra thei¬
theri cũ consurgunt. eũq. a regno deitiunt crines capitis eius ab
sci dentes totonderun᷑. Ebrouũq & ipsũ totondunt & inburgundi¬
am luxo uio monasterio inuitũ dirigunt: propter hildericĩ in au¬
ster legationẽ mittunt. una cũ uulfo aldo duce ueniens. & eum
supercunt uũ regnum suscipiunt. XCU.¬

Expanded text:
us itaque in regno pacem habuit absque bello. In extremis vero vitae annis us itaque in regno pacem habuit absque bello. In extremis vero vitae annis na matre. Eodem 664 quoque tempore mortuus est Erchanwaldus major domus palatii. Franci autem in incerto vacillantes, accepto chuius honoris cura ac dignitate statuunt. His bus Chlotharius rex a valida febre correptus, obiit in iuventute regnavitque annis 4. Theudericus vero, frater eius, in regno successit; Childericus eelevatus est, apud Wulfoaldum ducem. Eo tempore Franci adversus Ebruinum insidias praeparant; contra Theodoricum insurgunt, eumque 665 a regno dejiciunt: crines cascidentes tutunderunt Ebroinumque et ipsum tutundent et in Burgundia Luxovio monasterio invitum dirigunt. Propter Childericum in Auster legacionem mittunt. Una cum Vulfoaldo duce veniens, et eum super cuntum regnum suscipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
flaochađ iudicio dĩ ꝑcussus uexatꝰ a febre collocatꝰ inscafa. ruecto
nauali ꝑ ararẽ fluuiũ qͥ cognominat᷑ segonna lautonã ꝓprrans iti¬
nere. Undecimo die post uuullibadi interitũ emisit spm̃. Sepultꝰq ẽ
in ecclesia sc̃i benigni in suburbano diuioninse: credi unt᷑ aplurimis.
liduo flao chadus. & uuillibadus. eo qođ multa in inuice ꝑ loca scõrum
deamicitiis obligandis sacram̃ta dedrrant. Eut̃q in populis sibi sub¬
iectis cupiditatis instinctu miq ob presserunt. Simul la&areb nuda¬
uer̃. quia iudiciodĩ deeorũ obpressione plurima multitudint᷑ li¬
berasse & eorũ ꝑfidia & mendatia eosut̃q interire fecis set.¶Ec
gitur chlodoueus filius Dagobti exgenrre alienigenarũ reginam
accipiens Nomine baltildẽ prudentẽ atq eligantẽ. genuitq exea
filiostres lothariũ hildericũ & theathericũ. habebatq maiorẽ domꝰ
palatu uirũ strenuũ atq sapientẽ nomine er can uualdũ. Chlodoue

Expanded text:
Flaucatus judicio Dei percussus, vexatus a febre collocatur in scapha. Evectu navale per Ararim fluvium cognomento Sagonna, Latonam properans, in itinere undecima die post Wilbaldi interitum emisit spiritum, sepultusque est in basilica Sancti Benigni in hy duo Flaochadus et Willebadus, eo quod multa in invicem per loca sanctorum de amicicias oblegandum sacramenta dedirant, et uterque in populis sibi subgectis copeditates instincto iniqui oppresserunt, semul et a rebus nudaverunt, quod iudicius Dei de eorum oppressione plurema multetudine liberassit, et eorum perfedia et mendacia eos uterque interire fecissit. CONTINUATIONES. 1. Igitur Chlodoveus, filius Dagoberti, de genere alienigenarum reginam accipiens nomine Baldethilde prudentem atque eligantem, genuitque ex ea filios tres Chlothario, Childerico et Theuderico. Habebatque maiorum domo palatii virum strenuum atque sapiente
Abbreviated transcription (Latin):
rum burgundiae dirigunt fines regionum preoccupant interim quod
dici dolor & meror sollicitat ruinam in sole &luna &stellis noua signa
apparuerunt seu & paschalis ordo sacratissimus turbatus fuit. Carlus
nempe princops parisius basilice Sc̃i DioNisu mar tsris multa mu¬
nera ditauit ueniensq carifia co uilla palatii super isram fluuiv
ualida febre coereptus obuit in pace cuncta inigiro regnia ad quisita.
uembris sepultusque est parius basilica Sancti Dionisii martiris.

Expanded text:
rum ad Burgundiam dirigunt, fines regionum praeoccupant. Interim, quod rum ad Burgundiam dirigunt, fines regionum praeoccupant. Interim, quod dici dolor et moeror, sollicitat Al. suscitat ruinam. In sole et luna et stellis nova signa apparuerunt, seu et paschalis ordo sacratissimus 682 turbatus fuit. Carolus Vat., Karlus nempe princeps Parisius basilicam sancti Dyonisii martyris multis muneribus ditavit; veniensque Carisiacum villam palatii super Issaram fluvium, valida febre correptus obiit in pace, cunctis in gyro regnis acquisitis. Kal. Novembris, sepultusque est Parisius in basilica sancti Dionysii martyris.
Abbreviated transcription (Latin):
ruis claues uenerandi sepulchri cũ uincula sc̃i p&ri &munerib
magnis & infinitis eegationẽ quod antea nullis auditis aut uisis temporib
fuit memorato principi destinauit eo pacto patrato ut partibus imperatoris re
rifico ac magnifico honore ipsã legationẽ recepit . munera preaosa contulit
atq cum magna premia cũ sodalibus suis missa grimonem abbatem
corbi ensis monasterii & sigibercum reclusum basilice sc̃i dionisii mar¬
tyris ltemq romã adlimina sc̃i P&cri. & sc̃i Pauli distinauit. Igitur
memoratus princeps consilio obtimatum suorũ exp&ito filiissius regnũ
diuisit . Itaq primo genito suo carlomanno nomine auster suuauiam
quae minc alamannia dicitur. atq uithoringiã sublimauit. Alte& uero
secundo filio iuniore pippino nomine burgundiae neustrasiae & ꝓuinciae
prefecit. Coanno pippinus dux commoto exercitu cũ auunculo suo hilde¬
brando duce & multitudine primatum & agminum satellitũ plurimo¬

Expanded text:
us claves venerandi sepulcri, cum vinculis sancti Petri et muneribus magnis et infinitis, legationem, quod antea nullis auditis aut visis temporibus fuit, memorato principi destinavit. Eo pacto patrato, ut a partibus imperatoris recrifico ac magnifico honore ipsam legationem recepit, munera pretiosa contulit, atque cum magnis praemiis cum suis sodalibus missis Grimonem, abbatem Corbiensis monasterii, et Sigibertum, reclusum basilicae sancti Dionysii martyris, Romam ad limina sancti Petri et sancti Pauli destinavit. Igitur memoratus princeps, consilio obtimatum suorum expetito, filiis suis regna dividit. Idcirco primogenito suo Carlomanno nomine Auster, Suavia, que nunc Alamannia dicetur, atque Toringia sublimavit; alterius vero secundo filio iuniore Pippino nomine Burgundiam, Neuster et Provintiam praemisit. brando duce et multitudine primatum et agminum satellitum plurimo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquam resurrectionis habos noli loqui aduersus spm̃ samñ. quia
ofuturo ł tille os est quimittit non est ds̃ quimittitur : Adha ego respondi sier udo

Expanded text:
aliquam resurrectionis habes, noli loqui adversus Spiritum sanctum,aliquam resurrectionis habes, noli loqui adversus Spiritum sanctum,in futuro . Et ille: Deus est qui mitit, non est Deus qui mittitur. Ad haec ego interro
Abbreviated transcription (Latin):
erat nerbum: hoc ergo uerbũ caro factum est. & habita uit in nobis.
ꝑquem facta sunt omia. Namuos cecat̃ urnono ꝑ suasionis. nihildedõ
lioq: decernitis: Cuirgo. Una intribus ẽ uoluntas. potestas & operatio
unis dĩ intrinitate. & trinus inunitate. Tres ꝑsona. sedunum regni
& apatre irgitur missus. Nemo enim promittit. nisi qđ sua dominationi
subsistit. Et nemo mittit nisi inftriorem sibi. Sicut ipse ait in enuange¬
lio. Nisi ego habiero paraclitus ille nonueni&. si autem habiero mittã
illum aduos: ad hac ego respondi. Benefilius ante passionẽ ait. qua
nisu ille ad patrem uictor remea uerit. ac proprio sangine redempto
mundo dignum dõ & homini pre parar& habitaculum. non postest
sp̃s sc̃s idem ds̃ in prctore fanatico & originalis criminis labe inficto des¬
condoro. Sp̃s enim sc̃s aitsa lomon fugi& futum. Tuautem sispem

Expanded text:
erat Verbum . Hoc ergo Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, erat Verbum . Hoc ergo Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, per quem facta sunt omnia . Nam vos caecati veneno persuasionis, nihil dignulioque decernitis? Cui ego: Una in tribus est voluntas, potestas, operatio: unus Deus in trinitate, et trinus in unitate. Tres personae, sed unum regnum, et a Patre legitur missus. Nemo enim promittit, nisi quod suae dominationi subsistit; et nemo mittit, nisi inferiorem se, sicut ipse ait in Evangelio: Nisi ego abiero, Paracletus ille non veniet: si autem abiero, mittam illum ad vos . Ad haec ego respondi: Bene Filius ante passionem ait, quia nisi ille ad Patrem victor remeaverit, ac proprio sanguine redempto mundo, dignum Deo ex homine praepararet habitaculum, non potest sanctus Spiritus, idem Deus, in pectore fanatico et originalis criminis labe infecto descendere. Spiritus enim sanctus, ait Salomon, effugiet fictum . Tu autem si spem
Abbreviated transcription (Latin):
patri. quia ille facit uoluntatem patris. Nec pater illius uoluntatẽ facere non
probatur. Ad haec ergo intellegr quia pater infilio & filius in patrȩ. In una
semꝑ dĩtate subsistit . Nam ut cognascis patrem filu facere uoluntatem sim
trfidis ruuangelica man&. Audi qiđ̃ ipse ihs̃ ds̃ nr̃t qui adresuscitin dũ
me misisti. Sedcum ad passionem uenit ait. Pater clarificame daritate
quam habui apud tem& ipsum . prius quã mundus fier&. Cuipater de
filius in dritate nonminor. sedneq: aliquid minus habens. Nam sidn
confiteris. nr cesse : intrgrum fatearis & nichil egentẽ. siueram integrũ
.tẽ negas : om̃ essenon credis: & ille: Ex adsumpto homine cepit dĩ filius¬
uo citari. Num erat quando nonerat. Et ego. Audi dauid dicentem tx
peorsona patris. Ex uitro ante lucifrrum grnuite. Et iohannes ruua¬
gelista ait. In principio erat uerbum. & uerbum erat apuddm̃. & ds̃

Expanded text:
patri, quia ille facit voluntatem patris, nec pater illius voluntatem facere non patri, quia ille facit voluntatem patris, nec pater illius voluntatem facere non probatur'. Ad haec ego: 'Intellegi, quia Pater in Filio et Filius in Patre in una semper Deitate subsistit. Nam ut cognuscas, Patrem Fili facere voluntatem, si in te fides euangelica manet, audi, quid ipse Iesus deus me misisti . Sed et cum ad passionem venit, ait: Pater, clarifica me claritate quam habui apud temetipsum, priusquam mundus fieret . Cui Pater deFilius in deitate, non minor, sed neque aliquid minus habens. Nam si Deum confiteris, necesse est integrum fatearis, et nihil egentem; si vero integrum esse negas, Deum esse non credis. Et ille: Ex assumpto homine coepit Dei Filiusvocitari; nam erat quando non erat. Et ego: Audi David dicentem ex persona Patris: Ex utero ante luciferum genui te . Et Joannes evangelista ait: In principio erat Verbum, et Verbum 255 erat apud Deum, et Deus
Abbreviated transcription (Latin):
metur. Cui se minorem dicit. Qui tristiam mortis ingemit. Qui postre¬
momoruens. sp̃m quasinulla preditus potestate commendat. Unde pat&
esse silium dĩ. Et ego. Dicergomichi quando pater sine sapientia.
quando fine lumine. quando sinr inta. quando sint ueritate. quando
sine iustitia furrit. Sicut enim pater sino eͥstis esse nonpotuit.
ita &e sint filio esse non potuit. Qua maxime addominici nomi¬
unis misttrium coaptantur. srdnec pater ess& utiq sifilium non ha¬
dis per&. Quod l tum dixisse ait. Pater me est maior. Scias eum hoc
in lucexad sumptȩ carnis humilitate dixisse. ut cognoscat᷑ non potesti te.
used inimilitate fuisse rtdemptũ. Nãtuquidicis pater maior me esti¬
in ppartae te meminere qđ alibi ait. Ego & pater unum sumus. Nam &
nortistimor & commindatio sp̃s adm firmitatem corporis. corporis est
itferenda ut sicut uerus ds̃ ita & uerꝰ homo credatur: & illr.
suius quis impl& uoluntatem ei & iimior est semꝑ filius minior ÷

Expanded text:
metur quo se minorem dicit, cui tristitiam mortis ingemit, cui postremo moriens spiritum, quasi nulla praeditus potestate, commendat. Unde patet esse Filium Dei. Et ego: Dic ergo mihi, quando Pater sine sapientia? quando sine lumine? quando sine vita? quando sine veritate? quando sine justitia fuerit? Sicut enim Pater sine istis esse non potuit, ita et sine Filio esse non potuit: quae maxime ad Dominici nominis mysterium coaptantur. Sed nec Pater esset utique, si Filium non haberet. Quod autem eum dixisse ais, Pater major me est , scias eum hoc c ex adsumptae carnis humilitate dixisse', ut cognuscase, non potestate, sed humilitate fuisse redemptum. Nam tu qui dicis: Pater maior me est, oportit te meminere, quod alibi ait: Ego et Pater unum sumus. Nam et mortis timor et commendatio spiritus ad infirmitatem corporis est referenda, ut, sicut verus Deus, ita et verus homo credatur'. Et ille: 'Cuius quis implet voluntatem, eius et iunior est; semper filius minor est
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. Quo facto pater sero iam penitens suꝑ cadauer exanime ruensu
corpit amirissime. Adquem sonex quidam sic dixisse fertur. Te in quio
ge amodo qui ꝑ consilium nequã factus es parricida seiussimus. Ham
quim nocens ingulatus ost. ne tessarium non est plange. Nichil ominus

Expanded text:
llatus est. Quo facto pater sero jam poenitens, super cadaver exanime ruens, flere llatus est. Quo facto pater sero jam poenitens, super cadaver exanime ruens, flere coepit amarissime. Ad quem senex quidam sic dixisse fertur: Te, inquit, plange amodo, qui per consilium nequam factus es parricida saevissimus; nam hunc qui innocens jugulatus est, necessarium non est plangi. Nihilominus il
Abbreviated transcription (Latin):
zare corpit. unde factum est ut una sollem pnitat um die cum puor super e
uestimasita matris agnoscer&. commotus felle dicer& ad eam. Non enim in
digna utharc indumenta terga tua contegerent. quar domine tuar idest ma¬
trimcar fuisse noscuntur. At illa furore succensa instigat uerbis cdolosis uis
suum dicens: hic iniquus rignũ tuum possidere desiderat. tique anter fecti
cum cisque italiam dilatare disponit. scilic& utrignum quod auus er us thru¬
dericus italiar tenuit. & iste possideat. Scit eniꝰ quodtr ui uente hare non poti
implerr & nisi tu cadas & ille non surgat. his & huius cemo  ille incitatus uen
uxoris iniquar consilium utens. iniquus exsticit parricida. Naniso pitun
uino dormire post meridiem filium iub&. Cui dor mienti orarium sub
posito ae subminto ligatum. tra hentibus ad seinuncm duobus pueris sfigi¬

Expanded text:
zare coepit. Unde factum est, ut una solemnitatum die, cum puer super eam zare coepit. Unde factum est, ut una solemnitatum die, cum puer super eam vestimenta matris agnosceret, commotus felle diceret ad eam: Non enim eras digna, ut haec indumenta tua terga contingerent, 108 quae dominae tuae, id est matris meae, fuisse noscuntur. At illa furore succensa, instigat verbis dolosis virum suum, dicens: Hic iniquus regnum tuum possidere desiderat, teque interfecto, id usque Italiam dilatare disponit, scilicet ut regnum quod avus ejus Theodoricus Italiae tenuit, et iste possideat. Scit enim quod te vivente haec non potest adimplere; et nisi tu cadas, ille non surget. His et hujuscemodi ille incitatus verbis, uxoris iniquae consilio utens, iniquus exstitit parricida. Nam sopitum vino dormire post meridiem filium jubet: cui dormienti, orarium sub collo positum, ac sub mento ligatum, trahentibus ad se invicem duobus pueris, suggi
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝑmotus contra fratrẽ insurgit ac ꝑ occultos nuncios thrudericũ regem adruꝰ
psiquendum inuitat dicens. Sihunc interficis. regionẽ hanc pari sorte diuidimus
Ille autem gauisus hax audiens ci ixercitu adoum dirigit. coniunctique simu
fidem sibi inuicem dances egressisunt adbillum. Confligentes que cumba dericha
exeroitum eius adterunt ipsumque obtruncant gladio & obtenta uictoria thi¬
dericus in propriaest reuersus Protinus erminfridis oblitus fidei suar. quod ragi
thetderico indulgere pollicitus est implere dispexit. orta que est
inter eos grandis inimicitia.
GITUR MOR TUO GURPEBADO. REBNUM EIS SIGIM UNDUS
filius obcinuit monasteriumque agau nense solerti cura cum domibus
basilicisque ardificauit qui ꝑdita priorim coniuge filia. theudle richi
rigis italici. Dequa filium habrbat nomine sigi&icum. aliam duxit uxorem
quar ualde contra filium rius sicut nouer carum mos est ma lignaruac scandlali¬

Expanded text:
ille permotus, contra fratrem insurgit, ac per occultos nuntios Theudericum regem ad eum persequendum invitat, dicens: Si hunc interficis, regionem hanc pari sorte dividemus. Ille autem gavisus, haec audiens, cum exercitu ad eum dirigit. Conjunctique simul fidem sibi invicem dantes, egressi sunt ad bellum. Confligentesque cum Baderico, exercitum ejus atterunt, ipsumque obtruncant gladio: et obtenta victoria, Theudericus ad propria est reversus. Protinus Hermenefridus oblitus fidei suae, quod regi Theuderico indulgere pollicitus est, implere despexit, ortaque est inter eos grandis inimicitia. Igitur mortuo Gundobado, regnum ejus Sigimundus filius ejus obtinuit, monasteriumque Agaunense solerti cura cum domibus basilicisque aedificavit: qui perdita priori conjuge, filia Theodorici regis Italici, de qua filium habebat nomine Sigiricum, aliam duxit uxorem; quae valide contra filium ejus, sicut novercarum mos est, malignari ac scandali
Abbreviated transcription (Latin):
ra exindi & spoliata a facultate ac solatio famulorũ. Datis fidr iuisso¬
ribus tholose dirigit᷑. ibique iterum in basilica scĩ saturnini ingressa. resꝗdobat.
Desiderius uero cunctas ciuitates quȩ in parte illa adregem gunthramnũ
aspiciebant abstulit & dicionib regis hilprrici sub egit. Berulsus uero dux
cumbi turicos musitare quod turonicum terminum in grederent᷑ audis¬
s& ixercitum commori&. & se in ipsos fines statuit. grauiter. Tunc pagi
isi odorensis ac berra uinsis urbis turonicar deuastatisunt. Srd & postta
crudiliter qui in hac obsidione adesse non poterant sunt clampnati. Blandas¬
tis uero oux: inuasconiã abiit. maximaq partem uxercitus sui a¬
UiII

Expanded text:
a exinde et spoliata a facultate ac solatio famolorum, datis fideiussoribus, Tholosae diregitur, ibique iterum in basilica sancti Saturnini ingressa resedebat. Desiderius vero cunctas civitates, quae in parte illa ad regem Gunthchramnum aspcum Bituriges mussitare, quod Turonicum terminum ingrederentur, audisset, exercitum commovet, et se in ipsos fines statuit. Graviter tunc pagi Isiodorensis ac Berravensis urbis Turonicae devastati sunt. Sed et postea crudeliter qui in hac obsidione adesse non poterant, sunt damnati. Bladastes vero dux in Vasconiam abiit, maximamque partem exercitus sui aXIII
Abbreviated transcription (Latin):
oritur. & in tantum ususquisque contra seniore᷑ seua intentione gral¬
situr ut uix credat euadere sitardius silere ne quiuerit. Ad hare
rexait. Si quis sequitur iusticiã uiuat. Si quis legem mandatumq
nr̃m respuit iampercat. Nenos diutius hoc blaphemiũ prosequatu&
ucto dicente. aduenit nuncius oicens. Richaredus filius lruigeldi
orhis paniis egressus. caput ari&is castrũ obtinuit & expago tholo

Expanded text:
oritur. Et in tantum unusquisque contra seniorem saeva intentione crassatur, ut vix credat evadere, si tardius silire nequiverit'. Ad haec rex ait: 'Si quis sequitur iustitiam , vivat; si quis legem mandatumque nostrum respuit, iam pereat, ne nus diutius hoc blasphemeum prosequatur'. Haec eo dicente, advenit nuntius, dicens: 'Richaredus, filius Leuvichildi , de Hispaniis egressus, Caput Arietis castrum obtenuit et ex pago Tholo
Abbreviated transcription (Latin):
qua mira dĩ suꝑ omnt᷑ regione᷑ oependat in noxiam. Harc rege
dicente responderunt dicentes duces. Ponitatistur magnanim¬
tas rex optime enarrari facile non potest. que timor tibi indñmdi
sit. quiamor in rcclesiis. quȩ reurrentia in sacerdotibus. unaq
pi&as in pauprribus. qua ur oisensatio in egenis. Sed quia omni
quod populus omnis inuitio est oil apsis. omniq homini agere qu
sunt iniqua oelectats Mullus regẽ m&uit. nullus oucem. nulli
C

Expanded text:
quam ira Dei super omnem regionem dependat innoxiam.' Haec rege quam ira Dei super omnem regionem dependat innoxiam.' Haec rege dicente, responderunt duces: 'Bonitatis tuae magnanimitas, rex optime, enarrare facile non potest: qui timor tibi in Deum sit, qui amor in aeclesiis, quae reverentia in sacerdotibus, quae pietas in pauperibus, quaeve dispensatio in egenis. Sed quia omniaquod populus omnes in vitio est dilapsus omnique homine agere quae sunt iniqua delectat? Nullus regem metuit, nullus ducem, nullus c
Abbreviated transcription (Latin):
cordis obsedit :  Ouces urro supra dicti exercitus abasilicam simphoriani
martiris expaierunt. Ueniente itaq: rege ad rius s ollempnitatẽ. repre¬
sentat ł sunt subconditione audientiȩ in post modum suturȩ. Post dies xor¬
utro quatuor coniunctis ep̃is nec non & maioribus natu laicorũ. duces ho¬
discutere coepit oicens. Q ualiter nos hoc tempore uictoriã obtinire t um¬
possumus quita quȩ patres nr̃i secuti sunt non custodimus: Illi uero ee ad¬
ecclesias edificantes in dm̃ sp̃m spem omnẽ ponentes. martires honoran s egre¬
simrȩ culpe adscripitur. Iam rads̃ capitimeo restituat. Certe
omni exercitui. cum unus oeprioribus furrit interfectus. Ueran¬
tamen iam exprrire oebrmus quid agi oport&. Siquis iustician
sequi oestinat. iam sequatur. Si quis contriint. iam ultio publi
ceruicirius imminrat. Satius enĩ est ut parui contumaces perrant

Expanded text:
cordis obsedit. Duces vero supradicti exercitus ad basilicam sancti Symphoriani cordis obsedit. Duces vero supradicti exercitus ad basilicam sancti Symphoriani martyris expetierunt. Veniente itaque rege ad eius solemnitatem, reprsentati sunt sub conditione audientiae in postmodum futurae. Postea vero quatuor convocatis episcopis, necnon et majoribus natu laicorum, duces discutere coepit, dicens: Qualiter nos hoc tempore victoriam obtinere possumus, qui ea quae patres nostri consecuti sunt, non custodimus? 401 Illi vero ecclesias aedificantes, in Deum spem omnem ponentes, martyres honorantee culpae adscribitur , iam ea Deus capite meo restituat. Gerte omni exercitu , cum unus de prioribus fuerit interfectus. Verumtamen iam experire debemus, quid agi oporteat. Si quis iustitiam sequi destinat, iam sequatur; si quis contemnit, iam ultio publica cervice eius inmineat. Satius est enim, ut parvi contumaces pereant,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ iedam ꝑuerat. dataq fide. sponte indusi reserantes portas. cos cii¬
ingrate quasi pacificos susceperunt. Illi uero ingressi post posito sa¬
to aeramento presidia cuncta diripiunt. animas incaptiuitate subdentes
iramc Accepto consilio unusquisq ad propria est regressus. Tantam ꝑ
uiam scelira homicidia predas: oireptionis ꝑregionẽ propriã gesscrunt
it ta usq quaque memorari ꝑ longum sit. Utrunttamen quia segites
uiciar igni abhis dem succensas diximus. fame atq matdia ꝑrunits
peruiam redinquebantur exanimes. Non nulli influminibus oi¬
nersi. pleriq inseditionibus interempti sunt. Ftrebant enimam¬
plius quamquinq milia in his stragibus fuisse peremptos. sed non cos
qui remanserant cohercebat aliorum interitus. Tunc & arutrnȩ
regionis cccltsiatquȩ. uie publice propinq furrant. aministeriis
otnudatȩ sunt. Nrc fuit terminus male faciendi nisi cũ adꝓpria¬
singuli peruentrunt. Quibus reuersis magna guntram nd̃ regeꝰ amaritudo

Expanded text:
 pervenit; dataque fide, sponte inclusi reserantes portas, ecs credoli tamquam pacificos susciperunt. Ille vero ingressi, postposito sacramento, praesidia cuncta diripiunt, animas in captivitate subdentes. Tunc, accepto consilio, unusquisque ad propria est regressus. Tantaque per viam scelera, homicidia, praedas, direptiones per regionem propriam gesserunt, ut ea usquequaque memorare perlongum sit. Verumtamen quia segetis Provinciae igni ab hisdem succensas diximus, fame atquae inaedia pereuntes per viam relinquebantur exanimes, nonnulli in fluminibus dimersi, plerique in seditionibus interempti sunt. Ferebant enim amplius quam quinque milia in his stragibus fuisse peremptos . Sed non ecs qui remanserant coercebat aliorum interitus. Tunc et Arvernae regiones aeclesiae, quae viae publicae propinquae fuerant, a ministeriis denudatae sunt, nec fuit terminus male faciendi, nisi cum ad propsinguli pervenerunt. Quibus reversis, magna Gunthchramno regi amaritudo
Abbreviated transcription (Latin):
tas: Dato epulo cum ipsas domus cum cultoribus & culturiScũ argento
parastromatibus utensi libus ministro & famulis benigne distribuat di¬
cens. Sint hauc clesiar dita ut dum dehis pauperes reficiuntur. michi
ueniam obtinrant apuddm. Multa enĩ & aliabona de hoc iuro audi¬
uimus quae inse quilongum ẽ. transiit autẽ a &ate octuaginaria.¬
Iec in hoc anno iteratis Sibna aparuerunt : luna harclipSim pas
uesa est : infratoronicum territurium uerus defracto panr sanguis

Expanded text:
tas, dato epulo, ipsas domos cum cultoribus et culturis, cum argento, tas, dato epulo, ipsas domos cum cultoribus et culturis, cum argento, peristromatibus, utensilibus, ministris et famulis benigne distribuebat, dicens: Sint haec Ecclesiae data, ut dum de his pauperes reficiuntur, mihi veniam obtineant apud Deum. Multa autem et alia bona de hoc viro audivimus, quae insequi longum est Transiit autem aetate septuagenaria.ec in hoc anno iterato signa apparuerunt. Luna eclipsim passa est; infra Toronicum territurium verus de fracto pane sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
cerent᷑ quod asclepius ex duor precognito nocte inruens inter fectis
onis pagumque ponti proximũ grauiter orpopulatus est. Cumq: u
hiec regihil perico nunciata fuissent. misit nuncios. comitibus ducibi¬
que ł reliquos agentib: ut collecto exercitu in rignoger manisui inrens¬
erent sed prohibitus est consilio bonorum nefacere t. Dicentibins
sibi : illiꝑuer se egerunt tu uero saprent᷑ age. Mitte fr̃i nuncios & sibi¬
miuram tuam emendare noluerit nichil male geras. Siuero nolus¬
rit. tractabis dein ceps quod sequaris : &sic ratione accipta prohibpto ex¬
ercitu legationẽ fr̃i dirigit. Se dilli cuncta emendans. fris quȩ siuit in¬
tegram caritatem.
o anno chrodinus obiit. Uir magnificar bonitatis rtpi &atis. elymo¬
Sinarius ualdu pauperumque rufector ꝓfluusditator ec lesiarum.
dericorumo: nłtricor. Nam sarpi a nouo fundans uillas. ponens uineasar¬
dificans domus culturas erigens. Uocatis epis quorum erat parua facul¬

Expanded text:
cerentur. Quo Asclepius ex duce praecognito, nocte irruens, interfecit omnes, pagumque ponti proximum graviter depopulatus est. Cumque haec regi Chilperico nuntiata fuissent, mittit nuntios comitibus, ducibusque, et reliquis agentibus, ut collecto exercitu in regnum germani sui irruerent. Sed prohibitus est consilio bonorum hominum, ne faceret, dicentium sibi: Illi perverse egerunt, tu vero sapienter age. Mitte fratri nuntios, et si injuriam tuam emendare voluerit, nihil mali quaeras: si vero noluerit, tractabis deinceps quid sequaris. Et sic ratione accepta, prohibito exercitu legationem fratri dirigit. Sed ille cuncta emendans, fratris quaesivit integre charitatem. Eo anno Chrodinus obiit, vir magnificae bonitatis et pietatis, eleemosynarius valde, pauperumque refector, profluus ditator ecclesiarum, clericorumque nutritor. Nam saepe a novo fundans villas, ponens vineas,dificans domos, culturas erigens, vocatis episcopis quorum erat parva facul
Abbreviated transcription (Latin):
EPUNCTO IOIΙR bELPERIO IΗUENTARE QUAXIDIU QUAESIERAT
uortem aurelia enses cum blesensibus iuncti superdunenses inruunt tosq in¬
opinantes paoterunt. domus & annonas quae moueri habilt non potexant
uctndio tradunt pecora diripiunt. adque xes quas liuare poterant sus

Expanded text:
efuncto igitur Chilperico inventamque, quam diu quaesierat, mortem, Aurilianensis cum Blesensibus iuncti super Dunenses inruunt eosque inopinantes proterunt; domos annonasque vel quae moveri habele non poterant incendio tradunt, pecora diripiunt adque res quas levare poterant sus
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uersus adlictũ obuit infirmatꝰ enĩ ab aquis hispania fuerat malis arribusq: ncõmodis Quodefuncto filui ab mdiũ
rurichus leuiuigildi regis amicitias ex p&ut. Patiq: utpit᷑ fecerat sacram̃ta rignũ gallicensem suscepit. hocuo as
cognat᷑ eiꝰ audita quisororẽ illius disponsatãh abebat cũ exercituuenit. Adp̃hensumq: clericũ facit a cdiaca
siue presbiterir rimponi honore iub& ipse quoq acciptã soceri sii uxorẽ gallicienst̃ regnũ obtinuit Auis

Expanded text:
conversus ad lectulum, obiit. Infirmatus enim ab aquis Hispaniae fuerat malis aeribusque incommodis. Quo defuncto, filius eius conversus ad lectulum, obiit. Infirmatus enim ab aquis Hispaniae fuerat malis aeribusque incommodis. Quo defuncto, filius eius Eurichus Leuvichildi regis amcognatus ejus Audica, qui sororem illius desponsatam habebat, cum exercitu venit, apprehensumque clericum facit, ac diaconatus sive presbyterii ei imponi honorem jubet: ipse vero accepta soceri sui uxore, Galliciense regnum obtinuit. Leuvi
Abbreviated transcription (Latin):
uit. consilũq iniit qualit̃ uenientẽ aut repelleret aut necaret. Hesciens miser iudicun¬
sibi in minere diuinũ quic̃tra genitorẽ quãlib& her&icũ talia cogitaret: adhibito erg¬
tractatu demultis uirorũ milib: trecentos uiros elegit armatos. & in fra castrũ osser
cuius a ec clesia fontes diuinitus conplent᷑ includit : Ut scilicet primo imp&u abhispa
terꝑitus ac las satus. facilius ab iiferiore manuquȩ erat plurima iuincerent̃ Deniq: hisdbolis
gileđ rex cognitis cogitatone maxima fatigat᷑ siinqđ illuc cũom̃ exercitu abiero c̃ gobatdis iminũ extrat¬
uersarioꝵ iaculis crude lissime sautiat᷑. Siuõ cũ paucis qui dđ iurorũ fortiũ manũ nequeosuprrart lama᷑¬
b: ibo raccedens adlocũ iuros ꝓteruit castrũq conbussit sic̃ iam superius memoratũẽ patrata quoq: uidi
Et sic datis sibiinucẽ munerib unꝰ quisq aͥppria regressus : sed miro postquã in patriaridut ñ multos post dit di

Expanded text:
it, consiliumque iniit qualiter venientem aut repelleret, aut necaret: nesciens miser judicsibi imminere divinum, qui contra genitorem, quamlibet haereticum, talia cogitaret. Habito ergtractatu, de multis virorum millibus trecentos viros elegit armatos, et infra castrum Osser, cujus ecclesia fontes divinitus complentur, includit: ut scilicet primo impetu ab his territus ac lassatus, facilius ab inferiori manu, quae erat plurima, vinceretur. Denique his dolis hildus rex cognitis, cogitatione maxima fatigatur. Si, inquit, illuc cum omni exercitu abiero, conglobatus in unum exerversariorum jaculis crudelissime sauciatur. Si vero cum paucis vadam, virorum fortium manum nequeo superare; tam Et accedens ad locum, viros proteruit castrumque conbusit, sicut iam superius memoratum est. Patrata quoque victEt sic, datis sibi invicem muneribus, unusquisque ad propria est regressus. Sed Miro postquam in patria rediit, non multos post dies
Abbreviated transcription (Latin):
tis francilio ex senatorib substituitur. Anno igit᷑ tercio epi¬
scopatus sui cumdominici natalis nox alma populis effulsis set. idem
pontifex priusquam aduigilias descender&. iussit sibi poculum
ministrare. Adueniens autẽ puer. sine mora porrexit. Quo hau¬
sto. mox spiritũ fudit. Unde indubitatũ est. ueneno eum fuisse
ne catum. Quo decedente. in iuriosus unus eciuib quitus decimus
post beatum martinur cathedram pontificalẽ sortitus ẽ.

Expanded text:
tis, Francilio ex senatoribus substituitur. Anno igitur tertio epitis, Francilio ex senatoribus substituitur. Anno igitur tertio episcopatus sui, cum dominici Natalis nox alma populis effulsisset, idem pontifex priusquam ad vigilias descenderet, jussit sibi poculum ministrari. Adveniens autem puer, sine mora porrexit. Quo hausto, mox spiritum fudit: unde indubitatum est veneno eum fuisse necatum. Quo decedente, Injuriosus unus e civibus, quintus decimus post beatum Martinum, cathedram pontificalem sortitus e
Abbreviated transcription (Latin):
Factum ẽ ut ipse uillẽ bulgia densim. quem quodam bene¬
dictus tetradius episcopus. basilicȩ scĩ uliani reliquerat. temerario
ausu peruaderet. sed cum ingressus in domo illa fuisset. statim amens
effectus lecto decubuit. Tunc mulier admonita per sacer dotẽ. ele¬
uatũ inbasterna eum in aliã uillam transtulit. sanumq recepit.
ta beato martyri uouens ut ea quę i abstulerat. duplicata re¬
stituat. Meminimus & huius uirtutis in libro miraculoꝵ scĩ
gitur dyfinio episcopo apud turonis decedente. ommatius trib
annis prȩfuit. Hic enĩ ex iussu chlodomeri regis. cunis supra
meminimus ordinatus ẽ. Illo quoq migrante. leo septem men¬
sibus ministrauit. Hic fuit uir strenuus atq utilis infrabrica
operis lignarii. Quo de functo theodorus & ꝓculus episcopi. qui
de partib burgundiȩ aduenerant. ordinante chrodigilde re¬
gin& tribus annis turonicam rexerunt ecclesiam. Quibus de func¬

Expanded text:
factum est, ut ipse villam Bulgiatensim, quam quondam benefactum est, ut ipse villam Bulgiatensim, quam quondam benedictus Tetradius episcopus basilicae sancti Iuliani reliquerat, temerario auso pervaderet. Sed cum ingressus in domo illa fuisset, statim amens effectus, lecto decubuit. Tunc mulier admonita per sacerdotem, elevatum in basterna ut in aliam villam transtulit, sanum recipit. ta beato Martyri vovens, ea quae simplum abstulerat, duplicata restituit. Meminimus et hujus virtutis in libro Miraculorum sanani . 123 XVII. Igitur Difinio episcopo apud Turonos decedente, Ommatius tribus annis praefuit. Hic enim ex jussu Chlodomeris regis, cujus supra meminimus, ordinatus est. Illo quoque migrante, Leo septem mensibus ministravit. Hic fuit vir strenuus atque utilis in fabrica operis lignarii. Quo defuncto, Theodorus et Proculus episcopi, qui de partibus Burgundiae advenerant, ordinante Chrotechilde regina, tribus annis Turonicam rexerunt Ecclesiam. Quibus defunc
Abbreviated transcription (Latin):
dulgrat dñs ꝓdie sua scã. namnos rogamus. ut aliquid uictus
prebeas. Quar ta enĩ in lu cecit dies. quod nihil panis pul¬
mentiq gustainmus. Occultatis autẽ pueris. prębuit eis in fu¬
sum cum uino & panem. & abiit admatutinos. secutusq ẽ & bar¬
barus. Iterum inquirens pueros. sed in lusus a presbitero regres¬
sus est. Pres biter enĩ amicitiam cum beato gregorio. antiquã
habebat. Tunc resumptis pueris epulo uiribus perduos dies.
in domo presbiteri cõ morantes abscesserunt. & sic usq ad sc̃m gre¬
gorium perlatisunt. Gauisus. autẽ pontifex uisis pueris. fle
inqua cum uxore ac liberis liber uixit omĩb diebus intȩ suȩ
igiuual dus autẽ cum in aruerno habitaret:
multa mala in ea faciebat. Nam & res diuersorũ perua¬
debat. & serui eius non desistebat. a furtis. homicidiis. ac super¬
uentis diuersisq scelerib. Nec ullus muti ri ausus erat corã eis.

Expanded text:
dulgeat Dominus pro die sua sancta. Nam nos rogamus, ut aliquid victu dulgeat Dominus pro die sua sancta. Nam nos rogamus, ut aliquid victu praebeas; quarta enim inluciscit dies, quod nihil panis pulmentique gustavimus'. Occultatis autem pueris, praebuit eis infusum cum vino et panem et abiit ad matutinus. Secutusque est et barbarus, iterum inquirens puerus; sed inlusus a presbitero, regressus est. Presbiter enim amicitiam cum beato Gregorio antiquam habebat. Tunc resumptis pueri epulo viribus, per duos dies in domo presbiteri conmorantes, abscesserunt, et sic usque ad sanctum Gregorium perlati sunt. Gavisus autem pontifex visis pueris, flevit in qua cum uxore ac liberis liber vixit omnibus diebus vitae suae. Sigivaldus autem cum in Arverno habitaret, multa mala in ea faciebat. Nam et res diversorum pervadebat, et servi eius non desistebant a furtis, homicidiis ac superventis diversisque sceleribus, nec ullus muttiri ausus erat coram eis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nec reperiri possunt. Uerum dico persalutẽ meam. quia si inueni¬
rentur. unum patibulo condem nari. & alium gladiorũ ictibus
infrusta discerpi iubeam. Erat enĩ barbarus ille qui hȩc agrbat.
dominus eoꝵ deremensi urbe ueniens hos inquirens. & repperisset
utiq in uia. si nox obstaculum non prȩbuisset. Tunc motis equi¬
tibus discesserunt. Hi autẽ noc te ipsa ad tigerunt ad urbem. In¬
gressiq inuenerunt hominẽ. si scitati ubinam esset dom us pau¬
lelli presbiteri . Indirauit eis. Qui dum perplateã prȩterirent.
signũ admatunos motum ẽ : Erat enĩ dies dominica. Pulsantesq
ia nuam presbiteri ingressisunt. Ex posuit puer de domino suo.
Cui ait presbiter. Uera ẽ enĩ uisio mea. Nam uidebam in hac noc¬
te duas colum bas ad uolare. et consedere in manu mea. ex qͥbus
una alba. alia autẽ nigra erat. Dixitq puer presbitero. in¬

Expanded text:
nec reperiri possunt; verum dico per salutem meam, quia si inveninec reperiri possunt; verum dico per salutem meam, quia si invenirentur, unum patibulo condemnari, et alium gladiorum in frustra discerpi iubebam'. Erat enim barbarus ille, qui haec agebat, dominus eorum, de Remense urbe veniens, hos inquirens, et repperisset utique in via, si nox obstaculum non praebuisset. Tunc, motis equitibus, discesserunt. Hi autem nocte ipsa adtigerunt ad urbem, ingressique invenerunt hominem, quem sciscitati, ubinam esset domus Paulelli presbiteri, indicavit eis. Qui dum per plateam praeterirent, signum ad matutinus motum est – erat enim dies dominica –, pulsantesque ianuam presbiteri, ingressi sunt, exposuitque puer de domino suo. Cui ait presbiter: 'Vera est enim visio mea. Nam videbam duas in hac nocte columbas advolare et consedere in manu mea, ex quibus una alba, alia autem nigra erat'. Dixitque puer presbitero: 'In