comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tempus appuit ip̃e imꝑator in
uisu noctis ciuidam monacho sc̃
dyonisii noĩe erchengario. et in
eadem nocte cuidam cłico sc̃i quin¬
tini uiromandeñ noĩe alfoni. di¬
cens utris se eẽ karolum caluũ
et ex d̾i iussu eis appuisse. ut dice̾t
eis ꝙ d̾o et scõ dyonisio displiceba
ꝙ corꝰ eius non eẽt sepultũ in ec¬
clesia scĩ dyonisii. cui tanta muna
ꝓ d̾i amore contulerat. Irent ergo
et dicent ludouico filio suo. et pro¬
c̾ib regniut eũ referrent. In hys

Expanded text:
tempus apparuit ipse in visu noctis cuidam monacho Sancti Dionysii, nomine Erthongario, et in eadem nocte cuidam clerico Sancti Quintini Viromanduensis, nomine Alphoni, dicens utrique, se esse Carolum Calvum, et ex Dei jussu eis apparuisse, ut diceret eis, quod Deo, et sancto Dionysio displicebat, quod corpus ejus non esset sepultum in ecclesia S. Dionysii, cui tanta munera pro Dei honore contulerat. Irent ergo, et dicerent Ludovico filio suo, et proceribus regni, ut eum referrent. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
instituerat. instituit apud abb̾i
q̃ alii dederant. spineam coronã
dm̃i. et unũ de clauis et de ligno
crucis. et alia q̃dam ibi actulit.
Sudariũ uo̾ apud conpendiũ re¬
liquid. et hoc instituit ip̃e temꝑe
solebat eẽ in populo gallia ut a¬
sinos et caballos comede̾nt. Que¬

Expanded text:
instituerat, instituit apud villamquae alii dederant, spineam coronam Domini, et unum de clavis, et de ligno crucis, et alia quaedam ei obtulit. Sudarium vero apud Compendium reliquit. Haec instituit ipse tempore solebat esse in Gallia, ut asinos et caballos comederent; quo
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator roma scdõ ꝓ fectus.
bosoni g̾mano uxoris sue nep¬
tem suam ludouici imꝑatoris¬
filiam suxorem dedit. et data
ei ꝓuincia in regem eum coro¬
nauit. ut etiam regib imꝑa¬

Expanded text:
imperator Romam secundo profectus, Bosoni, germano uxoris suae, neptem suam, filiam Ludowici imperatoris, uxorem dedit, et data ei Provincia, in regem eum coronavit, ut etiam regibus impera
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Emãdꝰa karolꝰ iste caluus mo¬
nast̾ium sc̃i corneliĩ apud conpẽ¬
diũ fundauit et ꝑfecit. hoc cas¬
trum cogitau̾at ip̃e fac̾e ad in¬
star constantinopol̾. et de noĩe

Expanded text:
 XLVI Carolus iste Calvus monasterium S. Cornelii apud Compendium fundavit et perfecit. Hic castrum cogitaverat ipse facere ad instar Constantinopolis, que
Abbreviated transcription (Latin):
Ioh̾es scotus uir ꝑspicatis ĩgenii
et mellite facundie. Qui dudũ
cõcrepantib undiq bellorũ fra¬
goribus ĩ franciam ad karolum¬
caluũ tnͣsierat. Cuiꝰ rogatu ge
tnͣstulit. Composuit etiam libꝵ
lem. si tamen ei in aliquibus ig¬
nostat ͦͦ ĩ quib a lacinoꝵ tra¬
mite deuiauit dũ in grecis acͥt
oculis incendit. hic succedentib¬
anuis munificencia regis anglo¬
rum elfridi allectus uenit in an¬
gliam. et apud monast̾iũ mal¬
mes beriense/ a pu̾is quos doce¬
bat. graphiis ut fertur ꝑforatꝰ
etiam martyr estimatus est. hoc¬
t ͫͦ hoc tumulo scũs sophista ioħes
Qui ditatus erat ia uiuens dog¬
mate miro. Mart̾io tandẽ xp̃i cõ¬
scend̾e regnũ. Quo meruit. scĩ
regnant ꝑ secula cuncti. Scabri
sunt hii u̾sus et mod̾ni tpĩs lima

Expanded text:
perspicacis ingenii et multae facundiae, qui, dudum concrepantibus undique bellorum fragoribus, in Franciam ad KarolumCalvum transierat, cujus rogatu Hiero transtulit; composuit etiam librulem, si tamen ignoscatur ei in aliquibus, in quibus a Latinorum tramite deviavit dum in Graecos acriter oculos inannis munificentia Elfredi allectus, venit in Angliam, et apud monasterium Malmesberiense a pueris quos docebat graphiis, ut fertur, perforatus, etiam martyr aestimatus est. Htur hoc tumulo sanctus sophista Joannes, Qui ditatus erat jam vivens dogmate miro; Martyrio tandem Christi conscendere regnum, Quo meruit sancti regnant per saecula cuncti. Scabii sunt hi versus, et moderni temporis lima
Abbreviated transcription (Latin):
eis suꝑ hoc pacto. peiora faciendi
normãnos qui occiso roberto. cet̾is
regni pͥmorib ubiq debachabant᷑
cũ britonũ auxilio obsidione in
andagauentiũ quã occupau̾ant
clausit urbe. ¶At britones uidẽ¬
tes totam spem hostiũ in ãne
fore ab alueo eum d̾iuare conã¬
pa Quo iuso. norm̃an dextras
petunt. ꝓmissa ꝙ pecunia re¬
gem turpitꝰ obsidionem solu̾e
ꝑsuadent. ꝓpsi uero more suo
sicuti sunt nequissimi. mini¬
me ꝓinissa ẜuantes ꝑ ligerĩ
franciam intrabant. multa¬
q grauiora quam pͥus regi fa¬
ciebant mala. Qruanta aũt p̃¬
dicta gens regno francorum
fec̾it. ab aliis sacis dcm̃ inueni¬
to. Est emĩ leuissima et insta¬
bilis. nec ꝓpͥis concenta t̾mi-¬
mis. graciosa tñ quocũq ue-¬
nit et acabilis. hec ut dixi oc¬
cidentale regnũ sicut saxones
qui et ipsi instabiles sed ferotes
sunt. orientale semꝑ infesta¬

Expanded text:
eisque hoc pacto pejora faciendi eisque hoc pacto pejora faciendi Nortmannos, qui occiso Roberto ceterisque regni primoribus ubique bachabantur, cum Brittonum auxilio obsidione in Andegavensium, quam occupaverant, clausit urbe. At Brittones, videntes totam spem hostium in amne fore, ab alveo eum derivare conantur. Quo viso Nortmanni dextras petunt promissaque pecunia regem turpiter obsidionem solvere persuadent. Ipsi vero more suo, sicut sunt inquietissimi, minime promissa servantes per Ligerim Franciam intrabant multaque graviora quam prius regi faciebant mala. Quanta autem predicta gens regno Francorum fecerit, ab aliis sat dictum invenitur. Est enim levissima et instabilis nec propriis contenta terminis, gratiosa tamen quocumque venerit et affabilis. Haec, ut dixi, occidentale regnum, sicut Saxones, qui et ipsi instabiles, sed feroces sunt, Orientale semper infesta
Abbreviated transcription (Latin):
lixior nix et gelu a kl̃ nouẽ¬
bris us ad uernale equinoctium
Eludonico regi gͥmanoꝵ aꝑꝑuit
in sompins genitor suus ludouitꝰ¬
pius olim imꝑator adiurans eñ
ꝑ nomẽ scẽ trinitatis. ut eũ eriꝑet
acormentis in quib decinebato
ut tandem et̾nam requiem m̾ere¬
tͦ hẽre . Obhoc ad diu̾sa monasti̾a
elemosinis destinatis. obinꝑxe filiꝰ
succurrebat patri ¶ Uñ dat ͦ in¬
telligi. quia licet idem imꝑator
multa d̾o et hominib placita fe¬
ciss. plura tñ d̾o contraria in reg¬
no suo fiᷤᷤ consensit. in quib graui¬
nõ restitit. et monita gabrielis
emarcus ei legenda et opseruan¬
da ei obtulit ẜuare nõ studuit.
¶Normãni urbem andegauis
quasi in ea hĩtaturi cũ suis oĩb
occupant. ad quam oppugnãd̾a
ascito salomone briconũ rege. mł¬
tis diebus eam obsedit. et cũ nor¬
mãni ad desꝑationẽ adducti fuis¬
sent. rex inuito ex̾citu pecunia ab
eis accepta eg̾ssum eis annuit.

Expanded text:
lixior; nix et gelu a Kalendis Novembris usque ad vernale aequinoctium. Ludowico regi Germanorum apparuit in somnis genitor suus Ludowicus olim imperator, adjurans eum per nomen sanctae Trinitatis, ut eum eriperet a tormentis, in quibus detinebatur, ut tandem aeternam requiem mereretur habere. Ob hoc ad diversa monasteria elemosinis destinatis, obnixe filius succurrebat patri. Unde dabatur intellegi, quia licet idem imperator multa Deo et hominibus placita fecisset, plura tamen Deo contraria in regno suo fieri consensit. In quibus gravinon restitit, et monita Gabrielis ehensa, quae Emarcus ei legenda et observanda optulit, servare non studuit. Nortmanni urbem Andegavis, quasi in ea habitaturi, cum suis omnibus occupant. Ad quam oppugnandam ascito Salomone Britonum rege, multis diebus eam obsedit. Sed cum Northmanni ad desperationem adducti fuissent, rex invito exercitu, pecunia ab eis accepta, egressum eis annuit,
Abbreviated transcription (Latin):
fco cõpulsus iurass ad algiso se
nũꝙͣ in uita sua bñuenti fines ĩ¬
traturũ . Ob hoc adalgisus a sena¬
tu romanoꝵ reus maiestatis. et
hostis publicus diiudicatus. et
belio contra se decreto ĩ corsico fu
gisus a senatu hostis ac iyr̃ãnus
ꝓnũciat᷑. augustus a pontifice
auctoritate d̾i/ ac bĩ petri a sacra¬
mento ꝙ uolens et pro cõẜuanda
uita fec̾at absoluit ͦͦ. ¶ uerũ pnͥ¬
ceps quamuis a sacram̃to lib̾atꝰ
iuste iud̾et ͦͦ tñ ad remouẽdũ scan¬
dalũ ꝑ se ad cõpescendũ tyrãnũ
ire recusat. collecto tñ milite re¬
ginam eo destinat. Audiens hec
ad algisus timore ꝑcussus in corsi¬
caminsulam fugit et sic iram
pn̾cipis declinauit. ¶karolus iu
nior ludouici gͥmanoꝵ regis filiꝰ
a demoĩo grauit̾ in p̃sencia regis¬
patris et optimatũ eius uexatͦ¬
et in ipsa uexatione cõfitet᷑ hoc si¬
bi iõ cõtigisse. quia contra prem̃ su¬
um conspirationem fac̾e moliebat

Expanded text:
facto compulsus jurasset Adalgiso, se facto compulsus jurasset Adalgiso, se nunquam in vita sua Beneventi fines intraturum. Ob hoc Adalgisus a senatu Romanorum reus majestatis et hostis publicus dijudicatus et bello contra se decreto, in Corsicam fugisus a senatu hostis ac tyrannus pronunciatur, augustusque a pontifice auctoritate Dei ac beati Petri a sacramento, quod nolens et pro conservanda vita fecerat, absolvitur. Verum princeps, quamvis a sacramento liberatus iuste videretur, tamen ad removendum scandalum per se ad compescendum tyrannum ire recusat, collecto tamen milite reginam eo destinat. Audiens haec Adalgisus ac timore perculsus in Corsicam insulam fugit et sic iram principis declinavit. Non munior Ludovici regis Germanorum filius a daemonio graviter in praesentia patris et optimatum ejus vexatus, in ipsa vexatione confitetur hoc ideo sibi contigisse, quia contra patrem suum conspirationem facere moliebat
Abbreviated transcription (Latin):
sbiectum sibi manitꝰ cõsum̾e po¬
pulum. Rex ad monitũ ducis.
oĩb p̃t̾ paucos ad ꝓpͥa remissis
bñuencũ ingredit.. Nichilq ꝑꝑe¬
ram sperans. dũ cͥta meridiem
straco cubat. subito a bũuentaĩs
irruetib arma corriꝑe cogit ͦ.
Cines aũt cũ duce suo ad algiso
palaciũ incend̾e uolentes. pn̾cipẽ
pacem pet̾e. ac intͥposito iure iu¬
rando ne amplius sine uolũtate
ip̃orũ fines illorũ ingrede̾t . pro¬
mitt̾e cogunt. imꝑator hac igno¬
mimosa pactione fc̃a romã uẽt
ibiq corã sũmo pontifice Ioħe qͥ
adriano successerat. totoq sena¬
tu cam suam exponit. ¶ Sigeb¬
tus. ad algisus dux bñuentano
a grecis seductꝰ contra ludouicũ
multas ytalie urbes ab eo defice
fecit. siu imꝑator uurilitꝰ repug¬
nans. bũuentũ et capuam capis
S ad algisi dolo ꝑsuasus ex̾titum
dimict̾e. ita ab eo ẽ cͥcũuentus. ut
nõ posset euad̾e nisi turpi federe

Expanded text:
subiectum sibi inaniter consumere posubiectum sibi inaniter consumere populum. Rex ad monitum ducis omnibus preter paucos ad propria remissis Beneventum ingreditur nichilque perperam sperans, dum circa meridiem strato cubat, subito a Beneventanis irruentibus arma corripere cogitur. Cives autem cum duce suo Adalgiso palatium incendere volentes principem pacem petere ac interposito iureiurando, ne amplius sine voluntate ipsorum fines illorum ingrederetur, promittere cogunt. Imperator hac ignominiosa pactione facta Romam venit ibique coram summo pontifice Iohanne, qui Adriano successerat, totoque senatu causam suam exponit. Proitam, Adalgisus dux Beneventanorum a Graecis seductus, contra Ludovicum multas Italiae urbes ab eo desciscere facit. Cui imperator viriliter repugnans, Beneventum et Capuam capit;  Adalgisi persuasus exercitum dimittere, ita ab eo est circumventus, ut non posset evadere, nisi turpi foedere
Abbreviated transcription (Latin):
ad algisus bñuentoꝵ dux fiducia
g̾coꝵ ludouico imꝑatori. ascitis
sibi samnntib. lucanis. capuanis
rebellare ꝑat. augustꝰ cõccͣtis co¬
piis. bũuentũ bello p̃mit. Cui a¬
dalgisus oct᷑rens fraude c̾cũuen¬
tum. mun̾ib cõciliatũ. finibus
sius eg̾di ꝑsuad. Porro imꝑator
campaniam ac lucaniam ꝑa¬
grans onĩs ciuitates eoꝵ excep¬
ta capua absq graui negocio
cepit. Que ex quadro lapide cõ¬
structa. dũ non facile posset ex¬
pugnari. obsidione cingitͦͦ cũc¬
tis ĩ cͥcuitu uastatis. Capuam de¬
sꝑatis oĩb aꝑtis urbis portis.
tͥmabłr ad pedes imꝑatoris ue¬
mũt. ueniamq poscentes. mi¬
seritordie sue se cõmictũt. Im¬
ꝑator ut erat piissimus ciues in
grãm recepit. expulsis grecis õs
lucane ac campane urbes romͣ¬
no imꝑio restituit. Int̾ hec ad al¬
gisus dolis it̾m regem cͥcũuenire
intentat. occurrens ipi suad ut
militem dunictat. regioni ꝑcat.
adiciens necessariũ nõ eẽ regem

Expanded text:
Adalgisus Beneventorum dux fiducia Grecorum Lodewico imperatori ascitis sibi Samnitibus, Lucanis, Campanis rebellare parat. Augustus contractis copiis Beneventum bello petit. Cui Adalgisus occurrens fraude circumventum, muneribus conciliatum, finibus suis egredi persuadet. Porro imperator Campaniam ac Lucaniam peragrans omnes civitates eorum, excepta Capua, absque gravi negocio cepit. Quae ex quadro lapide exstructa dum non facile posset expugnari, obsidione cingitur cunctis in circuitu vastatis. Capuani, desperatis omnibus, apertis urbis portis ccrimabiliter ad pedes imperatoris veniunt veniamque poscentes misericordiae suae se committunt. Imperator, ut erat piissimus, cives in gratiam recepit expulsis que Grecis omnes Lucaniae ac Campaniae urbes Romano imperio restituit. Inter haec Adalgisus dolis iterum regem circumvenire intentat occurrensque ipsi suadet, ut militem dimittat, regioni parcat, adiciens necessarium non esse regem
Abbreviated transcription (Latin):
non poss. iurilit̾ eum bello ex¬
cepit. eumq nictum cũ nimio
penetͣuit et .5. annnis ĩ ea reg¬
nauit. ab hoc d̾iuat ͦ ͦ genealo¬
gia ducũ normãnorum et regũ
quiex eis nati p̃fuerũt. postio¬
dũ genti angloꝵ. Nota ꝙ in

Expanded text:
non posset, viriliter eum bello exnon posset, viriliter eum bello excepit; eumque victum cum nimio penetravit, et 53 annis in ea regnavit. Ab hoc derivatur genealogia ducum Normannorum et regum, qui ex eis nati, prefuerunt postmodum genti Anglorum. 1 η.
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ te morte frĩs gauisus ĩiusti¬
ciam quam contra frẽm cõce¬
ꝑat. contra filios frĩs ꝑficere
ꝑacus. cũ. io. et eo amplius
hommũ milibus regnũ eorum
agg̾ssus coloniam us ꝑuenit
filiis ludonici alias occupatis¬
rientalis rex apud urankenẽ¬
gie inuadere molitur. Collecto¬
q milite pͥmo. palaciũ aquis gͣ¬
in occupans coloniam us ꝓg̾¬
dit⁊ Int̾ hec karlomãnꝰ ꝓge¬
nitus ludouiti ytaliam ingres¬
sus imꝑiũ arriꝑe tẽptabat.
uerũ ludouicus qui patris exe¬
quiis int̾fuerat orientaliũ rex
apͥncipib creatus regnare iã
ceꝑat. audiens gͦ patruũ suũ
harolum fines regni intrasse.
missa legatione regno eũ ced̾e
monet. Quo nõ ad quiescente
collecto milite ad pugnam ꝓ¬
greditur. Nec mora in pago
megniensi non longe ab andͤ¬
naco iuxta renũ pugna cõseri¬
t ͦ. fusisq ex utraq ꝑte multis.
tandem karolus terga uertere
truũ missa. rogabat ea que
patis sunt. quot cũ impetrare

Expanded text:
 de morte fratris sui gavisus, injustitiam, quam contra fratrem conceperat, contra filios fratris perficere paratus, cum 50 et eo amplius hominum millibus regnum eorum aggressus, Coloniam usque venit; filiis Ludovici alias occupatisrientalis rex, apud Franconfgiae invadere molitur collectoque milite primo palatium Aquisgrani occupans Coloniam usque progreditur. Inter haec Karlomannus primogenitus Lodewici Italiam ingressus imperium arripere attemptarat. Verum Lodewicus, qui patris exequiis interfuerat, orientalium rex a principibus creatus regnare iam ceperat. Audiens ergo patruum suum Karolum fines regni intrasse, missa legatione regno eum cedere monet. Quo non acquiescente, collecto milite ad pugnam progreditur. Nec mora, in pago Meginensi non longe ab Andrenaco iuxta Rhenum pugna conseritur fusisque ex utraque parte multis, tandem Karolus terga vertere truum missa, rogat ea quae pacis sunt. Quod cum impetrare
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Epc̃ octo. karolus audiens fratͦ¬
elem mortuũ regnũ eius inua¬
sit. Quot ludouicus fr̃ enis dñ
impedire conaretͦ. cõcentione
fcã p̃dictum regnũ apud mar¬
sanam ex equo diuidũt. ludo¬
nico palacium aquis sortiente

Expanded text:
 obiit. Karolus audiens fratruelem mortuum regnum eius invadit. Quod Lodewicus frater eius dum impedire conaretur, conventione facta predictum regnum apud Marsanam ex equo dividunt, Lodewico palatium Aquis sorciente
Abbreviated transcription (Latin):
dam leuiricus monachus ni¬
tã scĩ g̾mam autisio doreñ he¬
roico metro in sex libesuis lu-¬
culent exaratam karolo im¬
ꝑatori optulit. ¶ Ingruẽte
ĩ g̾mania pecoꝵ pestilencia.
dũ canes iidiq tollecti cada¬
iu̾bus incub̾ent. ita disꝑuerũt
ut nec uiui nec mortui reꝑirẽ¬

Expanded text:
 Heiricus monachus vitam sancti Germani Antisiodorensis, heroico metro in sex libellis luculenter exaratam, Karolo imperatori obtin Germania pecorum pestilentia, dum canes undique collecti cadaveribus incumberent, ita disparuerunt, ut nec vivi nec mortui repe
Abbreviated transcription (Latin):
mam scd̾o petiit. in deq reu̾sꝰ
ac ꝑ lombardiam iter faciens
papiam se contulit. ubi dum
audiret karlomãnũ. ludouiti
fr̃is sui filium cũ magno ex̾ci¬
am redire uolens. ĩ uia ut dicit᷑¬
karolus fratrueles suos kar¬
lomannũ et karolum contra se
ex̾citũ addut̾e. panore solutus redi
male pononatus mantue morit᷑¬

Expanded text:
mam secundo petiit indeque reversus ac per Longobardiam iter faciens Papiam se contulit. Ubi dum audiret Karlomannum Lodewici fratris sui filium cum magno exerciam redire volens in via veneno, ut dicitaudiens fratrueles suos Karlomannum et Karolum contra se exercitum adducere, pavore solutus reditmale potionatus, Mantuae morit
Abbreviated transcription (Latin):
milib extendentes. hoc miserabi
li spectaculo us ad mare britãn¬
cum ꝑuenientes tandem flatu uẽ¬
toꝵ in ꝓfundũ maris dim̾se sunt.
S estu occeani ad litus reiecte ex
putredĩe sua aere corrupto mulcos
ꝑire fecerũt. Secuta fames ualida
multos cõsũpsit in edia. ut pene t̾¬

Expanded text:
milibus extendentes. Hoc misermilibus extendentes. Hoc miserli spectaculo usque ad mare Britannicum pervenientes, tandem flatu ventorum in profundum maris demersae sunt; sed aestu Oceani ad littus rejectae, putredine sua aere corrupto multos perire fecerunt. Secuta fames valida multos consumpsit inedia, ut pene te
Abbreviated transcription (Latin):
no . 7x. In italia brixe tribus dieb
ac noctib sangius de celo pluisse
narratͦ: ¶ Normãni etiam a reg¬
no ludouici g̾manoꝵ regis tribu¬
tum exigentes/ ab ex̾citu illius gͣ¬
locustis maior ac senas alas habẽs
ab orience ueniens gallias oꝑit.
depastis ubiq segetib tandem in
mari britanico resedit. ubi a uen¬
torapte ac in salo merse postqz
mari exestuante ad litus ĩ inmen¬
sum cumulũ acte. uitinas fetore
ita. locuste galliam depopulant ͦ
iuuabiles. cet̾is locustis maiores
sena alarũ remigia. sex pedes duos
dentes. lapides duriores hñtes. ut
castroꝵ acies turmatum uolantes.
duces cũ pancis. itin̾e uinus diei
p̃mictentes. ad metanda uenture
multitudim loca. cͥca horam none
ad locũ p̃usum uenientes. ibiq so¬
lis ortũ expectantes ꝑ spacium u¬
mus diei aerem uelebant ipm̃ so¬
lis splendorem obuubilantes ore
laco extenso ĩtestino. oĩa iuridia in
h̾bis et arborib uastabant. spaci¬
um diurm itim̾s quatuor aut qn

Expanded text:
. 5. In Italia Brixae tribus diebus ac noctibus sanguis de caelo pluisse narratur. Northmanni etiam a regno Ludowici Germanorum regis tributum exigentes, ab exercitu illius grlocustis maior ac senas alas habens, ab oriente veniens Gallias operit depastisque ubique segetibus tandem in mari Britannico resedit. Ubi a vento raptae ac in salo mersae postque mari exestuante ad litus in inmensum cumulum actae vicinas fetore . Locustae Galliam depopulantur innumerabiles, caeteris locustis majores, sena alarum remigia, sex pedes, duos dentes lapide duriores habentes, ut castrorum acies turmatim volantes, duces cum paucis itinere unius diei premittentes ad metanda loca venturae multitudini, circa horam nonam ad locum previsum venientes, ibique solis ortum expectantes, per spacium unius diei aerem velabant, ipsum solis splendorem obnubilantes; ore lato, extenso intestino, omnia viridia in herbis et arboribus vastabant, spatium diurni itineris quatuor aut quinque
Abbreviated transcription (Latin):
solito rutilancior appuit. subi¬
ta et minia aquarum ĩundat̃o
facta ẽ in iumio. itaut in saxomã
uilla q̃dam longe atorrentib
et fluminib remota ĩ monen¬
co cũ hominib et bestiis cũ ar¬
borib et edificiis. cũ eccĩa et al¬
tari penitus absorta sit. et nul¬
lum hĩtationis remansit ues¬
mone mortuo. ꝓ cõtentione
regnandi ĩ. testino int̾ se colli
elatus. consuetudines fnͣcoꝵ
iulipendens. grecas głas etĩ¬
solitos hĩtus. affectabat. et
talari dalmatita iundutus. et
de suꝑ balteo accinctus pendente
usꝙ ad pedes. capite u̾o innolur
uclamine serico. et dyademate
suꝑ inposito ꝓcedebat. Et cum
eẽt lepore timidior. et hostes
fug̾e quam fugare ꝑacior. frem
suũ ludouicũ lacesscebat. mina¬
tus tantas copias se conductu¬
rum. et ab equis flumine ex¬
hausto. ipse ꝑ aridũ alueũ ger¬
manie regnũ intrarer ¶Ludo¬

Expanded text:
solito rutilantior apparuit. Subita et nimia aquarum inundatio facta est in Junio, ita ut in Saxonia villa quaedam longe a torrentibus et fluminibus remota, in momento cum hominibus et bestiis, cum arboribus et aedificiis, cum aecclesia et altari penitus absorta sit, et nullum habitationis remanserit vesmone mortuo pro contentione regnandi intestino inter se bello elatus, consuetudines Francorum vilipendeus, Grecas glorias et insolitos habitus affectabat, et talari dalmatica indutus et desuper balteo accinctus pendente usque ad pedes, capite vero involuto velamine serico, et diademate superimposito, procedebat. Et cum esset lepore timidior, et hostes fugere quam fugare paratior, fratrem suum Ludowicum lacessebat, minatus tantas copias se conducturum, ut ab equis flumine exhausto, ipse per aridum alveum Germaniae regnum intrare
Abbreviated transcription (Latin):
eius karolus dum inconsulte
uoluiss exꝑiri exꝑtam cuisdam
albiuim militis fortitudiẽm. et
solus soli cõg̾ssus fuiss ab eodẽ
albuino ignorante quis eẽt. ꝑ¬
in cl̾icatu us ad dyaconatus of¬
ficiũ ꝓuectum. ipse pat̾ cepit
et extecauit. ꝓ eo ꝙ ad apostasi¬
am conu̾sus. et omi gn̾e nocẽ¬
di regnũ ꝑturbans alt̾ quid̾a
iulianus effcũs erat. ¶ Guido

Expanded text:
ejus Karolus dum inconsulte voluisset experiri expertam cujusdam Albuini militis fortitudinem, et solus soli congressus fuisset, ab eodem Albuino, ignorante quis esset pin clericatu usque ad diaconatus officium provectum, ipse pater caepit et excecavit, pro eo quod ad apostasiam conversus et omni genere nocendi regnum perturbans, alter quidam Julianus effectus erat. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
lome celebrata siodo ad dedi¬
cationẽ eccĩe a trib lochorin¬
gie metropolitis. luith ꝑto mo¬
guntino. b̾chulpho treu̾ensi.
willib̾to coloniensi. cum abeis
eniam maior ecc̃ia que est scĩ pe¬
tri deb̾et dedicari. p̃cedente noc¬
te audite sunt uoces malignoꝵ
spũum int̾ se dolendo cõqueren¬
cium se a possessis diũ sedibus

Expanded text:
e celebrata synodo ad dedicationem aecclesiae a tribus Lotharingiae metropolitis, Liutperto Moguntino, Bertulfo Trevirensi, Williberto Coloniensi, cum ab eis etiam major aecclesia, quae est sancti Petri, deberet dedicari, precedente nocte auditae sunt voces malignorum spirituum, inter se dolendo conquerentium, se a possessis diu sedibus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dum instaret regnũ fnͣcorum
depopulari iusum est ei assistere
sibi sciũ manrilionẽ andegaueñ
urbis olim epm. a quo in capite
baculo ꝑcussus iram d̾i morte ꝑse

Expanded text:
num, dum instaret regnum Francorum depopulari, visum est ei assistere sibi S. Maurilionem Andegavensem olim episcopum, a quo in capite baculo percussus, iram Dei morte pe
Abbreviated transcription (Latin):
ab ad riano pontifice qui nicho¬
lao iam successerat honorifice
suscipitur. ac ab ipso si monitis
p̃decessoris sui ncholai obtp̾auit
subtiliter exquiritur. Ille dum
cũ omnib qui secũ uen̾ant pnͥ¬
cipib se bene inũcta seruasse
falso affirmaret corpus dñicũ
sub accestatione cõscĩe sibi suisq
tradidit. fertur ꝙ ipso redeunte
oñs qui ficto corde et polluta
conscĩa ad mensam dm̃ accesse¬
rant. infra spaciũ anni mor¬
tui fuerũt. Lotharius etiam ĩ
uia morbo correptus placẽtie
locharius rex romam ad adi¬
anam papam se excusaturũ
uadit. a quo dũ ꝓ conprobati¬
one innocencie sue ad exami¬
nationẽ corporis et sangiuins
dñi. tam ipse quã optimates
regmi inuitati eent. et ip̃e et
om̃s qui corpus dñi cũ eo te¬
m̾e acciꝑe p̃sumpserũt. infra

Expanded text:
ab Adriano pontifice, qui Nicolao iam successerat, honorifice suscipitur ac ab ipso, si monitis predecessoris sui Nicolai obtemperaverit, subtiliter exquiritur. Ille dum cum omnibus, qui secum venerant, principibus se bene iniuncta servasse falso affirmaret, corpus dominicum sub attestatione conscientiae sibi suisque tradidit. Fertur, quod ipso redeunte omnes, qui ficto corde et polluta conscientia ad mensam Domini accesserant, infra spacium anni mortui fuerint. Lotharius etiam in via morbo correptus Placentiae Lotharius rex Romam ad Adrianum papam se excusatum vadit. A quo dum pro comprobatione innocentiae suae ad examinationem corporis et sanguinis Domini tam ipse quam optimates regni invitati essent: et ipse et omnes, qui corpus Domini cum eo temere accipere presumpser
Abbreviated transcription (Latin):
liquie scĩ h̾metis mart̾is ꝑ lo
nast̾ium honorifice cõduntur¬
fames ualida germamam
atriuit. ut eciam pr̃ filiũ suũ
deuorare uolu̾it. quo tempore
ꝑibus beniuolencĩa exibuis.

Expanded text:
liquie sancti Hermetis martiris per nasterium honorifice Fames valida Germaniam atterit, ita ut pater filium suum devorare voluerit; quo tempore peribus benevolentiam exhibuit.
Abbreviated transcription (Latin):
manifestissime aꝑpet. ¶ Micha¬
el grecorũ imꝑator sensu diuini¬
ns ado mente excedebat. ut fa¬
miliares suos iub̾et occidi. quos
tũ ad se rediens sibi p̃sentari exi

Expanded text:
manifestissime apparet. Michael Grecorum imperator sensu diminutus adeo mente excedebat, ut familiares suos juberet occidi; quos tamen ad se rediens, sibi representari exi
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o. Extoĩcata pelice. waldra¬
da a legato apłico. uidens lo¬
tharius rex etiam excoĩcatio¬
nem sibi intentari. thieb̾gã
uxorem recepit. s id nõ mulcũ
ꝓfuit. qr nõ multũ postea re¬
pudiata pelicem recepit. n ͨ
ultro ullo correpnonis modo
ab ea seꝑari potuit. ¶ Ept ot¬
to. lothariꝰ post crebras ãmo¬
nitiones post molatũ sacͣmẽ¬
tũ. ꝙ sub p̃sencia arsenii ep̃i
fecerat a sũmo põtifice cõio¬
pistole quam plurime. utͦbiq
misse. uide iam regno det̾scen¬
te. et eccĩãm tante auctorita¬
tis ftãm. ut eciam reges iudi¬

Expanded text:
Excommunicata pelice Waldrada a legato apostolico, videns Lotharius rex etiam sibi excommunicationem intentari, Tietbergam uxorem recepit. Sed id non multum profuit, quia non multo post ea repudiata pelicem recepit, nec ultra ullo correptionis modo ab ea separari potuit. 865. rum Lotharius post crebras admonitiones, post violatum sacramentum, quod sub presentia Arsenii episcfecerat, a summo pontifice communiopistolae quam plurimae utrobique missae. Vide iam regno decrescente ecclesiam tantae auctoritatis factam, ut etiam reges iudi
Abbreviated transcription (Latin):
am et locharingiam. ¶ Karo¬
lo alt̾i alemanmiã. Et quasd̾a
ciuitates lotharingie pp̃ nini
neuentanam regionẽ ĩcur¬
santib. ludouicus imꝑator
uirilit᷑ occurrit. ad cuiꝰ auxi¬
lium locharius fr̃ eius ꝓꝑans
multa quidem p̃lia cũ eo strẽ¬
nue gessit. S ex̾citu suo p̃p̃ . in¬
tẽꝑiem aeris morbis et morsi¬
b aranearũ nmis aggͣuato
cum mulco suoꝵ dispendio redi¬
it. hiis dem̃ dieb sarraceni
ex affrica uenientes beneuen¬
tanam regionem q̃ olim sam¬
niũ uocabat  deuastant Cõ¬
tra quos ludonicus augustus.
uires undecũq conꝑat et lo¬
thariũ frẽm suũ in aupcilium
ĩuitat. Qui collecto milite y-¬
taliam ing̾sus. pͣuoꝵ oꝑm su-¬

Expanded text:
am, Lotharingiam, Karolus vero Alemanniam et quasdam civitates Lotharingie propter vini neventanam regionem incursantibus, Ludovicus imperator viriliter occurrit: ad cujus auxilium Lotharius frater properans, multa quidem praelia cum eo strenue gessit; sed exercitu suo propter intemperiem aeris morbis et morsibus aranearum nimis gravato cum multo suorum dispendio rediI. Hisdem diebus Sarraceni ex Affrica venientes Beneventanorum regionem, quae olim Samnium vocabatur, devastant. Contra quos dum Lodewicus augustus vires undecumque conparat, Lotharium fratrem suum in auxilium invitat. Qui collecto milite Italiam ingressus, p
Abbreviated transcription (Latin):
Ge. Corpora scõrum martirũ
eusebii et ponciani dono nico¬
lai pape ad gallias tnͣslata ĩ
monast̾iis noto religiosoꝵ scõ
petro collatis honorifice tu-¬
mulanto. Nex bulgarũ ad
xp̃iansiũ cum suagente cõ¬
u̾sus. missis ad eum a sede apłi¬
ca immistris sacri ordĩs. accep¬
tis etiam a rege ludouico subsi¬
diis ad̾o in fide sollicitat ͦͦ ut
no multo post filio maiore in
regnũ ordmato. ip̃e ab renũci¬
ans seculo monachus fcũs fuir
S cũ filius eius iuuenilit̾ agẽs
ad gentilitatis cultũ uellet re-¬
dire. milicie cingulo et cultu
regio resumpto. filiũ ꝑsetutus
cepit. et oculis eius esfosis e¬
um in tarcem trusit. et filio
uimore in regnũ locato. sacrũ
hĩtum recepit. et in eo us ad

Expanded text:
. Corpora sanctorum martyrum Eusebii et Pontiani dono Nicholai papae ad Gallias translata, in monasteriis voto religiosorum sancto Petro collatis honorifice tumulantur. Rex Bulgarum ad christianismum cum sua gente conversus, missis ad eum a sede apostolica ministris sacri ordinis, acceptis etiam a rege Ludowico subsidiis, adeo in fide solidatur, ut non multo post filio majore in regnum ordinato, ipse abrenuntians saeculo monachus factus sit. Sed cum filius ejus juveniliter agens ad gentilitatis cultum vellet redire, militiae cingulo et cultu regio resumpto, filium persecutus coepit et oculis ejus effossis eum in carcerem trusit; et filio juniore in regnum locato, sacrum habitum recepit, et in eo usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
rispuo a siuis ꝑempco. saloniõ
filius eius suꝑ britones regnͣt
et harolo contra se uenienti cõ¬
fed̾atur. ¶ Normãm galliam
repetentes nannetis. andega¬
ius. pictauis. et curoniis t̾mi¬
nos depopulantꝰ Quib occur¬
santes dux aquitanie ram¬
nulphus. et rob̾tus fortis mrͣ¬
chis. dum ip̃i incaute p̃liant᷑
ꝑnniũt  Cet̾i a normannis ut
Eodem ip̃e norm̃ani ꝑ ligerĩ
nanuetensem. turonensem.
andegauensem ꝓuinciã uas¬
tantes. rob̾tum ducẽ octͣrẽtẽ
sibi occidunt. ¶Guido. Hic ro¬

Expanded text:
rispoo a suis perempto, Salomon filius ejus super Brittones regnat, et Karolo contra se venienti confoederatur. Northmanni Galliam repetentes, Namnetis, Andegavis, Pictavis et Turonis terminos depopulantur. Quibus occursantes dux Aquitaniae Ramnulfus et Ruotbertus fortis marchio, dum ipsi incaute preliantes perimuntur, caeteri a Northmannis ut tempore Nortmanni per Ligerim Namnetensem, Turonensem, Andegavensem provinciam vastantes Robertum ducem occurrentem sibi occidunt. IIII. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
eb̾ge scͥpto ꝓtulit. seq cõtin̾e nõ
posse ꝓnũciauit. Concilio gñtha¬
rii omĩb acclamãtib melius nu
b̾e quam uri. waldrãda ꝓducit᷑
ac regio cultu decorata. comita¬
tu famuloꝵ stipata regine no¬
men sortit : Sicq rex dum ea q̃
mente cõceꝑat ad effcm̃ ꝑducit.
ginithariũ quem sue nequicie so

Expanded text:
ebergae scripto pro tulit seque continere non ebergae scripto pro tulit seque continere non posse pronuntiavit. Consilio Guntharii omnibus acclamantibus: Melius est nubere quam uri, Waldrada producitur ac regio cultu decorata comitatuque famulorum stipata regin ae nomen sortitur. Sicque rex, dum ea, quae mente conceperat, ad effectum perduxit, Guntharium, quem suae nequiti
Abbreviated transcription (Latin):
rius rex lotharingie waldrad̾a
pelicem suꝑducens cõiugi sue chi¬
eberge consentientib sibi archi¬
epĩs. gunthario colonieñ. Et tie
gaudo treu̾eñ. magña sibi cala¬
corũ multipłr diuiso eccĩam pro¬
tificatũ. lotharius multis moĩs
amore waldrade cõcubine sue.
occasionẽ repudiandi thieb̾gã
reginam querit. Itaq guntariũ
colomieñ archiepm̃ qui tũt inr
regno p̃cipue fuit auctoritatis.
ad id ꝙ animo cõceꝑat ꝑficiẽdũ¬
pellexit. falsa spe ꝓmittens ei
ꝙ si ab ista liberaret ᷑ neptem
to sibi treuerorũ archiepõ chie¬
gaudo cõcilium mens cõgregat
nocataniq regiña in medio sta¬
tuũt. faiĩsꝙ ꝓductis testibus ĩt̾
alia nepharia de incestu illam
cõuincunt. Proinde ad uolunta¬
rem regis sentencia diuorcii da¬
p ͦͦ regineq ꝓ cõmisso scelere pe¬
initencia iniũgit ͦ. Igit ͨ ͦ rex tesi¬
d̾ata potitus occasione cõuen¬
tu aquis hĩco dampnacõem chi¬

Expanded text:
rius rex Lotharingiae Waldradam pellicem superducens conjugi suae Tietbergae, consentientibus sibi archiepiscopis Gunthtbgaudo Treverensi, magnam sibi calancorum multipliciter diviso ecclesia progerente, Lotharius multis modis amore Waldradae concubinae suae occasionem repudiandi reginam Tiebergam querit. Itaque Guntharium Coloniensem archiepiscopum, qui tunc in regno precipuae fuit auctoritatis, ad id, quod animo conceperat, perficiendum falsa spe promittens ei, quod, si ab ista liberaretur, neptem to sibi Treverorum archipresule Thiegaudo concilium Metis congregat, vocatam que reginam in medio statuunt falsisque productis testibus inter alia nefaria de incestu illam convincunt. Proinde ad voluntatem regis sententia divorcii datur, reginaeque pro commisso scelere penitentia iniungitur. Igitur rex desiderata potitus occasione conventu Aquis habito dampnationem Thi
Abbreviated transcription (Latin):
musit . Guntharius et thiegaudꝰ
archiepp̃t rome apapa incholao
ꝓ adult̾io lotharii regis exami¬
nati. cum et suis synodalib ges-¬
tis que p̃ferebant. et suo etiam
ore cõuicti fuissent epãtu et sacͥs
gradib exordinaci anachemaci¬
zati sunt. eisq tantũ laycalis cõ¬
munio concessa est. Qualit̾ hoc
ad noticiam dñi nicolai pape¬
religiosus ac zelo d̾i plenus sac̾¬
dos missis legatis regem de con¬
misso scelere redarguis. et ad cõ¬
dignam p̾enitẽciam inuitauit
At legan pecuna corrupti ne¬
gociũ minme ad effectum ꝑ¬
ducẽtes multis ditati mim̾ib
reuitũto. dicentes se pene nul¬
lum in p̃fato regno qui canone ᷤ
sciret muenisse. Quos treu̾oꝵ
et colomensiũ p̃sules subsetuti
dũ a sũmo pontifice de fc̃o iũdi¬
tio rationẽ redd̾e̾ coguntͦ rei
muenti deponũt ͦͦ dñq multis
mõĩs ad restaurationem sui
laborarent. exules in ytalia
p̃missa sibi tantũ laica coĩone

Expanded text:
insurgit. Guntharius et Tietgaudus archiepiscopi Romae a papa Nicholao pro adulterio Lotharii regis examinati, cum et suis synodalibus gestis, quae preferebant, et suo etiam ore convicti fuissent, episcopatu et sacris gradibus exordinati anathematizati sunt, eisque tantum laicalis communio concessa est. 864. 9. ad noticiam domni Nicolai papreligiosus ac zelo Dei plenus sacerdos missis legatis regem de commisso scelere redarguit et ad codignam penitentiam invitavit. At legati pecunia corrupti, negotium minime ad effectum perducentes, multis ditati muneribus revertuntur, dicentes se pene nullum in prefato regno, qui canones sciret, invenisse. Quos Treverorum et Coloniensium presules subsecuti, dum a summo pontifice de facto iudicio rationem reddere coguntur, rei inventi deponuntur, dumque multis modis ad restaurationem sui laborarent, exules in Italia permissa sibi tantum laica communione
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus britones bellum instau¬
rat parumq ꝓficiens hoc tm̃
optinuit. ut datis ex utraq ꝑte
obsidibus pacẽ mnutuo firmarẽt
De hinc tñ herispous rex eqrũ.
sponte ad ipm̃ karolum ueni¬
ons sue potestati se obietit. quẽ
multis donatũ mum̾b ad ꝓpͥa¬
us filius numenei. rex britonũ
karolo regi cõfed̾atur. Et mu¬

Expanded text:
sus Brittones bellum instaurat parumque proficiens hoc tantum obtinuit, ut datis ex utraque parte obsidibus pacem mutuo firmarent. Dehinc tamen Herispeius rex eorum sponte ad ipsum veniens suae potestati se subiecit. Quem multis donatum muneribus ad pus filius Numenei rex Brittonum Carolo regi confoederatur; et mu
Abbreviated transcription (Latin):
rolus caluus rex francoꝵ. de¬
functo fracruele suo lothario
dum lothoringiam solus usur¬
pare nititur. ꝑ mod̾anciam
et industriam frĩs sui ludouici
g̾maniẽ regis adhoc actractꝰ
est. ut equałr inter se regnũ
fratruelis diuiderent. ¶ Gui-¬

Expanded text:
rolus rex Francorum, defuncto fratruele suo Lothario, dum Lotharingiam solus usurpare nititur, per moderantiam et industriam fratris sui Ludowici Germanorum regis ad hoc attractus est, ut aequaliter inter se regnum fratruelis dividerent.
Abbreviated transcription (Latin):
qus. Quo conspiratione quorũ¬
dam malignoꝵ de posico. anastasiꝰ
p̃sulatum inuadit. sed anastasio
alegatis imꝑatoris locharii de¬
iecto. et in carcere truso bñdictus
honorifice relocat ᷑ͦ Sedit annis¬

Expanded text:
. Hoc conspiratione quorumdam malignorum deposito, Anastasius presulatum invadit. Sed Anastasio a legatis imperatoris Lotharii dejecto et in carcere truso, Benedictus honorifice relocatur. Northmanni
Abbreviated transcription (Latin):
tore lothario supͣdcõ deponẽte
milicie cingulum. pͥuatũq hĩ¬
tũ assumence/ ludouicus filius
cor ꝑtito int̾ filios regno abrenũ¬
ciat seculo et in prumia monas¬
t̾io hĩto monachi suscepto non
filius eius olim a ẜgio papa ĩ
regem unctus imꝑat annis .i9.
lochariꝰ uo fr̃ eius locharingi¬

Expanded text:
o Lothario deponente militiae cingulum privatumque habitum assumente Lodewicus filius tor partito inter filios regno abrenuntiat saeculo, et in Prumia monasterio habitu monachi suscepto, non filius ejus, olim a Sergio papa in regem unctus, imperat annis 15. Lotharius vero frater ejus Lotharingi
Abbreviated transcription (Latin):
nos attrituerant in pat̾ͥam suã
reu̾si. intestino int̾ se bello us ad
nt̾nitionem delent ͦ ut de regia
corimi stirpe nullus nisi unus pu-
motus aeris insolita cõmotio. tui¬
nes. tempestates. grandines. ful¬
mina multa. multis modis in cõ¬
moda hominib inferunt. Quid̾a
etiam homo igm celesti cõsumptꝰ
ẽ ueste illesa manente. Ep̃c octo.¬
locharius imꝑator cribus filiis su¬
is regnũ ꝙ eũ cõtigerat ꝑtitur. lu¬
douico italiam cũ noĩe imꝑatoris
lochario lochoringiam. karolo ꝓ¬
uintiã cradens. Ap̃e u̾o ordinatis
omnib in primiensi monast̾io.
.lu. imꝑii siu post mortem patris
anno. monachꝰ efficit ͦͦ uide ad
quantũ defciũ romanũ imꝑium
deuenit. ut intres ꝑces fnͣcoꝵ regno
diuiso t̾cie ꝑtis t̾cia ꝑs fuit. ¶ Gui

Expanded text:
rant, in patriam suam reversi, intestino inter se bello usque ad internecionem delentur, ut de regia eorum stirpe nullus nisi unus puermotus, aeris insolita commotio, turbines, tempestates, grandines, fulmina, multa multis modis incommoda hominibus inferunt. Quidam etiam homo igne caelesti consumptus est, veste illesa manente. LotLotharius imperator tribus filiis suis regnum, quod eum contigerat, partitur, Lodewico Italiam cum nomine imperatoris, Lothario Lotharingiam, Karolo Provinciam tradens. Ipse vero ordinatis omnibus in Prumiensi monasterio XVIo imperii sui post mortem patris anno monachus efficitur. Vide, ad quantum defectum Romanum imperium devenerit, ut in tres partes Francorum regno diviso terciae partis tercia pars fuerit. I
Abbreviated transcription (Latin):
pestate populo in basilicam
scĩ petri cõfugiente. fulmen
subito instar ignei. draconis
basilitam scidit. ac penetͣuit.
et tres hoĩes diu̾sis quidem lo¬
cis. s uno ictu in mortem deie¬
cit. alios eciam sex eodem im¬
petu semiuiuos reliquid. ¶ E¬

Expanded text:
pestate, populo in basilicam sancti Petri confugiente, fulmen subito instar ignei draconis basilicam scidit ac penetravit, et tres homines diversis quidem locis, sed uno ictu in mortem dejecit. Alios etiam sex eodem impetu semivivos reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
britannicũ ostia ligeris ing̾ssi
ꝑmũt. ĩde andeganis. deinde
turonis occupant. et ut tẽpes¬
tas/ omnia diruũt. templum
etiam scĩ martini incendũt.

Expanded text:
Brittannicum ostia Ligeris ingressi, perimunt. Inde Andegavis, deinde Turonis occupant, et ut tempestas omnia diruunt templum etiam sancti Martini incendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Putans ꝙ filius meus lo¬
tharius tibi uellet obedire ẜm
tũa regere. Constitiu illum loco
meo ad regendũ populum tu¬
um. Sed postea iudens eũ insu¬
ꝑbia conira ce erectum. et nolle
acquiesc̾e̾. ut scd̃m te gub̾naret
et obedientẽ. intellexi donami¬
sicordie tue in eo ẽẽ. Et cõstitui
eum eẽ loco maioris. ut hũilis
semꝑ et obediens scd̃m tuam

Expanded text:
ego putans quod filius meus major Lotharius tibi vellet obedire, etcclesiam tuam regere, constitui illum loco meo ad regendum populum tuum. Sed postea videns eum in superbia contra te erectum, et nolle acquiescere ut secundum te gubernaret et obedientem, intellexi dona misericordiae tuae in eo esse, et ideo constitui eum loco majoris, ut humilis semper et obediens secundum tuam
Abbreviated transcription (Latin):
a filio suo constantino magno.
pͥmo huiꝰ noĩs imꝑatore. ro¬
me in eccĩa scõrum marcellini
diximꝰ in mausoleo purpureo
sepulta ad franciam achegiso
monacho tnͣsfert ͦ et in dyocesi
remensi magna fuͣcorum uene¬

Expanded text:
a filio suo Constantino Magno primo hujus nominis imperatore Rome in ecclesia sanctorum Marcellini m in mausoleo purpureo sepulta, ad Franciam a Theogiso monacho transfertur, et in diocesi Remensi magna Francorum vene
Abbreviated transcription (Latin):
aquitamam regressus/ multo
temꝑe fugiendo ibi latuit. Itm¬
q aramulfo p̃fc̃o ꝑfide deceptus
et conp̃hensus. et ad karolum
adductus siluanecti ꝑpetuo exilio

Expanded text:
Aquitaniam regressus multo tempore fugiendo ibi latuit, iterumque a Ranulfo praefecto perfide deceptus, et comprehensus, et ad Carolum adductus Silvanecti perpetuo exsilio
Abbreviated transcription (Latin):
¶anno .Gg. basilius quem micha¬
el imꝑator pauꝑem ex familia
unius abbatis sibi asciu̾at. et cu¬
biculariũ fcm̃ ad tantos honores
ꝓuex̾at. ut altꝰ ab imꝑatore appel¬
laretͦ. sepe ab imꝑatore ꝑ insa-¬
niam occidi iussus. cimens neta¬
li occasione occid̾e̾t: Elegit ma
ab eo int̾fici. et imꝑauit annis
fuit discipułꝰ scĩ bñdci asportatũ
aglanͣfolio in burgũdiam pp̃ ti¬
morem normianoꝵ tnͣffertur ad
fossatense cenobiũ ꝙ construxit
scũs babolenus scĩ columbani

Expanded text:
 13. Basilius, quem Michael imperator pauperem ex familia unius abbatis sibi asciverat, et cubicularium factum ad tantos honores provexerat, ut alter ab imperatore appellaretur, saepe ab imperatore per insaniam occidi jussus, timens ne tali occasione occideretur, elegit magab eo interfici; et imperavit annis fuit discipulus sancti Benedicti, asportatum a Glandifolio in Burgundiam propter timorem Normannorum, transfertur ad Fossatense cenobium, quod construxit sanctus Babolenus, sancti Columbani
Abbreviated transcription (Latin):
ni regnũ grauit̾ infestant. et
us ꝑisius naiugio ueniũt cũ
frisombus tribus p̃liis cõfligt̃
ĩ pͥmo uicti. in duobus uictores
nie. abrotidos ad se defice mo¬
lientes. bello ꝑdomuit. occiso
rege eorum. eorũq t̾ram et
populum sibi d̾initus subiu¬
gatũ ꝑ duces ordinauit. pͥmꝰ¬

Expanded text:
ni regnum Karoli graviter infestant, et usque Parisius navigio veniunt; cum Fresonibus tribus preliis confligunt, in primo victi, in duobus victores niae Abrotidos a se deficere molientes, bello perdomuit, occiso rege eorum, eorumque terram et populum sibi divinitus subjugatum per duces ordinavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tentus. regna appendicia que
pater acquisierat filio elstano¬
urethelstano contradidit. Hic
echelwlphus decimã onni blado¬
rum infra regnũ suũ xp̃i fa¬
mulis concessit liberam ab oĩb
fũctionibus. ab solutam ab oĩb
inquietudĩb. Conpositoq regno
romam abiit. ibiq tributũ ꝙ ho¬
die anglia pensitat scõ petro ob¬
tulit. coram quarto leone pa¬
pa. Qui etiam ancea elfredum
filiũ suũ ad se missum honoꝵ¬
fice susceꝑat. et regem inunxe¬
rat. Ibiq anno integro mora
ꝓximo anno cõflagrau̾at. re¬
ꝑauit egregie. Inde denũ ꝑ gal¬
liam repatrians iudich filiam

Expanded text:
tentus, regna appendicia, quae pater acquisierat, filio Estatio contradidit. Hic Ethevulfus decimam omnium praediorum infra regnum suum Christi famulis concessit, liberam ab omnibus functionibus, absolutam ab omnibus inquietudinibus, compositoque regno Romam abiit, ibique tributum, quod hodieque Anglia pensitat, stulit coram quarto Leone papa, qui etiam antea Elfredum filium ejus ad se missum honorifice susceperat, et regem inunxerat. Ibi ergo anno integro moratuta proximo anno conflagraverat, reparavit egregie. Inde domum per Gallias repatrians, Judith filiam
Abbreviated transcription (Latin):
epm̃ sibi occurr̾e dicentemq ut
ab opp̃ssione cessaret ecc̃iarum
baculo se ꝑcute̾. nec frustratur
uisu. nã continuo corruens a suis
domũ reportat manifestiꝙ d̾i
iudiciis. uitam simul cũ tyran¬
nide finiuit. Eiq filius herispoꝰ
in regnũ succedit. ¶ hic etiam¬

Expanded text:
m sibi occurrere dicentemque, ut ab oppressione cessaret ecclesiarum, baculo se percutere. Nec frustratur visu, nam continuo corruens a suis domum reportatur manifestisque Dei iudiciis vitam simul cum tyrannide finivit, eique filius suus Herispeus in regnum successit. Ka
Abbreviated transcription (Latin):
nus ab bas fuldensis ordinatus
moguncie archiep̃c. celebrata
sinodo moguntie iussu ludonici
regis multa eccĩe utilia decreuͭ
Qruedam psendo ꝓphissa dicens
instare diem iudicii mogunciã
sollicitabat. ita ut eciam aliqͦs
sacri ordinis ad se niclinaret.
que ab archiep̃o correpta. con¬
fessa est se ꝑ sugestionẽ cuiusd̾a
pbr̃i questus causa hoc fetisse.
anuo .49. Godescalcus h̾eticꝰ
arabano archiep̃o racionabi¬
liter. ut multis inisum ẽ cõum¬
citur. s tñ in suo ꝑ seu̾auit er¬

Expanded text:
nus abbas Fuldensis, ordinatus Moguntiae archiepiscopus, celebrata synodo Moguntiae jussu Ludowici regis, multa aecclesiae utilia decrevit. Quaedam pseudoprophetissa dicens instare diem judicii, Moguntiam sollicitabat, ita ut etiam aliquos sacri ordinis ad se inclinaret; quae ab archiepiscopo correpta, confessa est, se per suggestionem cujusdam presbiteri quaestus causa hoc fecisse. 849. 9. 5. 4. Godescalcus hereticus a Rabano archiepiscopo rationabiliter, ut multis visum est, convincitur; sed tamen in suo perseveravit er
Abbreviated transcription (Latin):
ad mosam fluuiũ. in qua ꝑte ex¬
t̾re modo nomen fuͣcie remãsit.
Ludouico orientalia regna cesse¬
runt omĩs scilicet g̾mania usq
ad rem fluenta. et aliquas tnͣsre¬
nũ ciuitates. cũ adiacentib pa¬
gis pp̃ uimi copiam. ¶Lotharius
qui maior natu erat et imꝑator
applłat ͦ omia ytalie regna te¬
nuit. cũ ipsa roma uec nõ ꝓum̃¬
ciam. et mediam ꝑtem fraucie.
uit̾ scaldum et renũ que nuita¬
to noĩe ab eo deuoĩat ͦ ͦ lotharin¬
gia ¶ Ex hinc diuiso regno reg¬
na modo duo orientale ac occi¬
alterũ ꝑtem ludouiti ac lotharii
sedemq regni frantoꝵ. palaciũ
aquis. ac imꝑiũ urbis rome ht̃.
¶aliud occidentale. ꝙ adhuc fuͣ¬
corum uocat ͦ ꝑtem karoli ten

Expanded text:
ad Mosam fluvium; in qua parte extunc et modo nomen Franciae remansit. Ludowico orientalia regna cesserunt, omnis scilicet Germania usque ad Rheni fluenta, et aliquae trans Rhenum civitates cum adjacentibus pagis, propter vini copiam. Lotharius, qui major natu erat et imperator appellabatur, omnia Italiae regna tenuit cum ipsa Roma, nec non et Provintiam, et mediam partem Franciae inter Scaldim et Rhenum, quae mutato nomine ab eo denominatur Lotharinit. Exhinc diviso regno regna modo duo, Orientale ac occialterum partem Lodewici ac Lotharii sedemque regni Francorum, palatium Aquis, ac imperium urbis Romae habet, aliud vero occidentale, quod adhuc Francorum, eo