comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cet pͥuata crudelitas. pͥncipũ seuitiaba¬
lums. Cum aũt̃ uirtutib int̾ sit ꝯxor¬
dia nͨ ulta alt̾a melior aut honestior
sit. q̃ dam tũ quib dam ꝑsonis aꝑtior
est. Recet magnaniritas q ũelibet
mortalem ⁊̃ illum infra qũe nichil est.
bona fortuna laxioremi locũ ht̃. meliꝰ q
in tribunali qͣm in plano ꝯfpicitur.
eam felicẽ tͣnquillam q p̾stabit. S in
regia quo rarior: eo mirabłior. Qd
.n. est mirabliꝰ qͣm cũ cuꝰ ire nichil
obstat. cuiꝰ gͣuiori sentẽtie ip̃i qui
ꝑuenit assentiunt᷑. qũe nemo inter¬
rogat᷑us est. ĩmmo si uehem̃tiꝰ excan¬
duit nc depcatus ÷ quid̾. ip̃m sibi ma¬
nĩ inicere. ⁊ potestate suã in melius
animꝰ docet. qui nͥ se ad illam extulit
et altior stetit. illam q̃⁊ infra t̾rã

Expanded text:
cet privata crudelitas ! Principum saevitia bellum est. Cum autem virtutibus inter se sit concordia nec ulla altera melior aut honestior sit, quaedam tamen quibusdam personis aptior est. Decet magnanimitas quemlibet mortalem, etiam illum, infra quem nihil est ;bona fortuna laxiorem locum habet meliusque in tribunali quam in plano conspicitur. eam felicem tranquillamque praestabit, sed in regia, quo rarior, eo mirabilior. Quid enim est memorabilis quam eum, cuius irae nihil obstat, cuius graviori sententiae ipsi, qui pereunt, adsentiuntur, quem nemo interpellaturus est, immo, si vehementius excanduit, ne deprecaturus est quidem, ipsum sibi manum inicere et potestate sua in melius animus decet, qui, nisi se ad illam extulit et altior stetit, illam quoque infra ad terram
Abbreviated transcription (Latin):
rogantie ꝓu̾bium iactat᷑ totid̾ hostes ẽẽ
qͦt seruos. Non habemꝰ illos hostes s facmꝰ.¬
Stultisimꝰ  qui hoĩem ex ueste aut ex
conditione que uestis mͦ nob̾ cir tundata⁊
estimat. Seruus est. s fortasse liber animo.
Seruuis est. hoc illi nocebit. ostende qͥs nõ
sit. alus libidini seruit. aliꝰ auaritie. aliꝰ

Expanded text:
rogantiae proverbium iactatur, totidem hostes esse quot servos. Non habemus illos hostes, sed facstultissimus est, qui hominem aut ex veste aut ex condicione, quae vestis modo nobis circumdata est, aestimat. " Servus est." Sed fortasse liber animo. "Servus est." Hoc illi nocebit? Ostende, quis non sit; alius libidini servit, alius avaritiae, alius
Abbreviated transcription (Latin):
abdito ⁊ tenebris in lucẽ reuocani. roẽm
reddit᷑us sim. alt̾iꝰ etate pͥma motꝰ sum.
alt̾ꝰ ultĩa. aliũ dignitati donaui. aliũ
ge ñ humanũ paratꝰ sum. potest hec
cesar audacit̾ p̾dicare. om̃ia q̃ in fidẽ
cdam. ate .r.p. Rarissimã laudẽ/ et
nlłi adhut pͥncipũ ꝯxessam ꝯcupistũ
nocentiã. Non ꝑdis oꝑam. si bonitas
ista tua singłaris ingitos aut malig¬
nos estimatores nacta ÷. refertꝰ tͥ gr̃a
Nemo unꝰ hõ uni hõi tam carꝰ iiqͣmi fu¬

Expanded text:
 tenebris in lucem evocavi, rationem redditurus sim. Alterius aetate prima motus sum, alterius ultima ; alium dignitati donavi, alium genus humanum paratus sum." Potes hoc, Caesar, audacter praedicare omnia, quae in fidem ae. Rarissimam laudem et nulli adhuc princi- pum concessam concupisti innocentiam. Non perdit operam nec bonitas ista tua singularis ingratos aut malignos aestimatores nancta est. Refertur tibi gratia ; nemo unus homo uni homini tam carus umquam fu
Abbreviated transcription (Latin):
uisquis prudentiam seqͥ
eaꝵ nͣ ꝯstituas. Nam scire debes qr sũt
estimes: qd̾ caducũ ÷. nͨ apud te q̃ hẽs
tanqͣm aliena seruabis. s ꝓ te tanqͣm
tua ⁊ dispenses et utarił. Si prudẽ nã
amplech̾is. ubiq id̾ eris. ⁊ ꝓut rer̃ ac tpͥis
uarietas exigit ita te accomodes temꝑi
nec te maliquib mutes. s potiꝰ aptes:

Expanded text:
uisquis prudentiam sequi ra constituas. Nam scire debes quia sunt existimes quod caducum est; nec apud te quae habes tanquam aliena servabis, sed pro te tanquam tua dispenses et utaris. Si prudentiam amplecteris, ubique idem eris; et prout rerum ac temporum varietas exigit, ita te accommodes tempori; nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣui tuneant. Qui colit᷑ et amat᷑. nõ pot̃
amor cũ timore misceri. Rectissime fac̾e
ledit. s ad rabien cogunt ꝑuenire deli¬
tie. ut qͥcqͥd hiis ex uoluntate respõd̾it
iram euocet. Regũ nob̾ indumꝰ auimos

Expanded text:
t est. Qui colitur, et amatur; non potest amor cum timore misceri. Rectissime ergo facere laedit. Sed ad rabiem nos cogunt pervenire deliciae, ut quicquid non ex voluntate respondit, iram evo
Abbreviated transcription (Latin):
diq ad lib̾tatẽ uie nuilie breues. fa¬
ciles. agamꝰ deo gr̾as qd̾ nemo ĩ uita
teneri pͣ. calcare ip̃as nc̃citates licet.
Quedã nos magis torqũet qͣm debẽt.
q̃dam añ torqũet qͣm debent. q̃dam
torquent cũ oĩo ñ debeant. aut auge.¬
mꝰ dolorem ant fingimꝰ. aut p̾cipiniꝰ.

Expanded text:
dique ad libertatem viae multae breves, faciles. Agamus deo gratias, quod nemo in vita teneri potest. Calcare ipsas necessitates licet.ergo nos magis torquent quam debent; quaedam ante torquent quam debent; quaedam torquent, cum omnino non debeant. Aut augemus dolorem aut fingimus aut praecipimus.
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝯssĩmata infelicitas ut turpia ñ solĩ
delectant s ⁊̃ placent. et desũt eẽ re¬
medio locus uͥ q̃ fuerãt uitia mores ẽ.¬
Initium est salutis notitia põci. Nam
Depͥhendas te oꝑtet añ qm em̃des. qnͣ¬
tum potes te p̃m argue/ et inquire.¬
In te accusatoris pͥmũ ꝑtib fung̾e. dem̃
iudicis nouissime deprecatoris. aliqñ

Expanded text:
est consummata infelicitas, ubi turpia non solum delectant, sed etiam placent, et desinit esse remedio locus, ubi quae fuerant vitia, mores Initium est salutis notitia peccati." Edeprehendas te oportet, antequam emendes. Qtum potes, te ipse coargue, inquirein te; accusatoris primum partibus fungere, deinde iudicis, novissime deprecatoris. Aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
losophus sapientẽ nlła re eg̾e. ⁊ tam̃
multis illi reb opꝰ eẽ. Contͣ stulto
amicis illi opꝰ3. hos cupit hr̾e qͣmpłi¬
mos nõ ut beate uiuat. uiuet .n. ct
sine amicis beate. Inimica ÷ młtoꝵ¬
tib allinit. uUtiq qͦ maior ppłs cͥ
miscem᷑ hoc ꝑicłi plus .3. Alichil uͦ
tã dampnosũ bonis morib qͣm ĩ aliqͦ

Expanded text:
 sapientem nulla re egere, et tamen multis illi rebus opus esse. " Contra stulto amicis illi opus est. Hos cupit habere quam plurimos, non ut beate vivat; vivet enim etiam sine amicis beate. Summum botibus adlinit. Utique quo maior est populus, cui miscemur, hoc periculi plus est. Nihil vero tam damnosum bo
Abbreviated transcription (Latin):
iumꝰ ut dep̾hendi sit subito aspici. Bona
tudine anxia ⁊ sollicita÷. Si honesta sũt
q̃ facis om̃s stiant. si turpia qͥd refert ne¬
min̾̃e scire cũ tu stias: Ote miseru si con¬
tempnis hũc testem. bona mens om̃ibus
patet. Om̃s ad hoc nobłes sumꝰ. nͨ reicit
qũe qͣi phylosophia nͨ eligit. om̃ib lucet.
pit nobłem phylosophia s fec̃. Platoait

Expanded text:
vimus, ut deprendi sit subito adspici. Quidtudine anxia atque sollicita est. Si honesta sunt quae facis, omnes sciant, si turpia, qMINEM SCIRE CUM TU SCIAS>? O TE MISERUM SI TE CONTEMPNIS HUNC TESTEM, patet, omnes ad hoc sumus nobiles. Nec reicit quemquam philosophia nec eligit; omnibus lucet. pit nobilem philosophia, sed fecit. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
actis. ꝑ .r. ceruicib manũ imposuisset.
cipib seruit. Dm̃ ẽẽ qui tanqͣm iussi cre
res pͥncipib solent ẽẽ qm iniurie ulła
crede litate exequebat᷑. qd̾ ꝓbrosis ĩ se
dcis arrisit. qd dare illũ penas appare
ut dimissis qͦ tutiores eẽñt diplomata
daret. hoc est ignost̾e cũ scias multos
caluit arsit ira. multa fec̃. atq ĩ uic¬
tus ocłos retorq̃bat. Comꝑare nemo
xerit. ⁊ seuecturẽ plus qͣm maturã
fui̾t moderatꝰ ⁊ clemens. nẽpe pꝰ ma¬
re actiacũ romano cruore infectũ. nẽ¬
pe pꝰ fcas in sicilia classes ⁊ suas ⁊ alie¬
nas. nẽ pe pꝰ perusinas aras. ⁊ ꝓscrip¬
tões. Ego uͭ clem̃tiã nõ uoco lassam

Expanded text:
ibus manum imposuisset; cipibus servit. Deum esse non tamquam iussi credres principibus solent esse quam iniuriae, nulla crudelitate exsequebatur, quod probrosis in se dictis adrisit, quod dare illum poenas apparebut dimissis quo tutiores essent, diplomata daret. Hoc est ignoscere, eum scias multos caluit, arsit ira, multa fecit, ad quae invitus oculos retorquebat. Comparare nemo xerit senectutem plus quam maturam ; fuerit moderatus et clemens, nempe post mare Actiacum Romano cruore infectum, nempe post fractas in Sicilia classes et suas et alienas, nempe post Peru- sinas aras et proscriptiones. Ego vero clementiam non voco lassam
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ celum alligatos tenet. nͨ magis ulis
destend̾e datum qͣm tͥ tutũ. fastigio
tuo affixis es. Nr̃os motꝰ pauci sentiũt.
ꝓdire nob̾ ac retede. ⁊ mutare habitũ¬
sine sensu publico licet. Tibi nõ magis
qͣm soli latere ꝯtingit. multa ꝯͣ te lux
est. oĩm in istam ꝯu̾si ocłi sunt. P̾dire
te putes. oriris. loqni nõ potes. nͥ ut utcẽ
tuam que uͥq sunt gentes excipiant.
Irasci nõ potes nͥ ut omĩa p̾mant᷑. sic ne¬
minẽ afflig̾e nͥ ut qͥcqͥd circa fuit qͣtaat᷑.
ut fulmina paucoꝵ ꝑicło cadunt. oĩm

Expanded text:
quoque caelum alligatos tenet, nec magis illis descendere datum est quam tibi tutum ; fastigio tuo adfixus es. Nostros motus pauci sentiunt, prodire nobis ac recedere et mutare habitsine sensu publico licet ; tibi non magis quam soli latere contingit. Multa circa te lux est, omnium in istam conversi oculi sunt. Prodire te putas ? Oriris. Loqui non potes, nisi ut vocem tuam, quae ubique sunt gentes, excipiant ; irasci non potes, nisi ut omnia tremant, quia neminem adfligere, nisi ut, quidquid circa fuerit, quatiatur. Ut fulmina pa
Abbreviated transcription (Latin):
Sapĩa ars certũ petat. eligat ꝓfum¬
ros. ab hiis qͦs desꝑauit recedat. ñ tam̃
cito relinqͣt. ⁊ in ip̃a desparõe extͤnra
ꝑan̾is ⁊̃ diutinos egͦs posse sanari. Si
ꝯͣ intemꝑantiã stet̾is. si multa iuiri¬

Expanded text:
Sapientia ars est; certum petat, eligat profecturos, ab is, quos desperavit, recedat, non tamen cito relinquat et in ipsa desperatione extrema peraveris etiam diutinos aegros posse sanari, si contra intemperantiam steteris, si multa invi
Abbreviated transcription (Latin):
nichil refert utr̃ egr̃u inligneo lec¬
to aut in aureo colloces. qͦq illum
tͣnstuleris. morbũ suũ sec̃ tnͣffereti¬
Sic nicħ refert utrum eger animꝰ
in diuitiis an in pauꝑtate ponatur

Expanded text:
nihil refert, utrum aegrum in ligneo lecto an in aureo conloces,—quocumque illum transtuleris, morbum secum suum transferet,—sic nihil refert, utrum aeger animus in divitiis an in paupertate ponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
stum uindicte genꝰ ignost̾e. Nemiñẽ su¬
surro appetas. Nemm̃e suffodias. palam
egred̾e. Ne geras ꝯflictũ nͥ indix̾is. nam
fraudes et doli imbecillũ detent. Eris
magnanimꝰ si ꝑicła nõ appetas ut tem̾e.¬
rariꝰ. n formides ut timidus. Nam tinti
et in artũ desid̾ia ꝯstr̃ige. Considera te
expetat. Si ꝯtinens fu̾is eo usq ꝑueni¬
es ut te ip̃o ꝯtentꝰ sis. Qͥ sͥ ip̃i satis est.
cũ diuitiis natꝰ est. Impone ꝯcupĩe tue

Expanded text:
s vindictae esse ignoscere. Neminem susurro appetas, neminem suffodias, palam aggredere. Non geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, ut timidus; nam nil et in arctum desideria tua constringe. Considera tecexpetat. Si continens fueris, eo usque pervenies, ut te ipso contentus sis. Nam qui sibi ipsi satis est, cum divitiis natus est. Impone concupisce
Abbreviated transcription (Latin):
in fut᷑a ꝓspectũ intende. Que possunt
ꝯting̾e aĩo tuo cuncta ꝓpone. Ntichilt᷑
utiles ⁊ uelut sompnio siłes ñ recipies.
beret siuie q̃rat. suie ꝯtemplet᷑: ñ rece¬
dat a uero. Sermo tuus nõ sit inanis.
s aut suadeat. aut moneat. aut ꝯsole¬
tur. aut p̾cipiat. Lauda parre. uitu
laudatio. qͣm ĩmocerata uituꝑatio. il¬
la adulatione/ ista malignitate suspco

Expanded text:
in futurum, prospectum intende; et quae possunt contingere, animo tuo cuncta propone. Nihil tibi utiles, et velut somnio similes, non recipies; beret, sive quaerat, sive contempletur, non recedat a vero. Sermo quoque tuus non sit inanis, sed aut suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut praecipiat. Lauda parce, vituplaudatio, ut immoderata vituperatio. Il adulatione, ista malignitate suspect
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾ extollat: faciet uirum mina¬
cẽ. inflatũ. turbidũ: in quietum
⁊ in qͣstñq excellentias dictoꝵ aiq¬
fcõꝵ neglecta honestare festinũ.
qͥ mom̃ĩtis oĩb suꝑcilia subrigens.
et bestiariꝰ ⁊̃ quieta excitat. aliũ
ferit. aliũ fugit. mensura magna

Expanded text:
modum suum extollat, faciet virum minacem, inflatum, turbidum, inquietum: et in quascunque extollentias dictorum actorumque, neglecta honestate, festinum; qui momentis omnibus supercilia subrigens, et bestiarius etiam quieta excitat, alium ferit, alium fugat. Sed qua
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs nõ mutab̾is dampuare uidearis. nͦ
p̾sentib deliciis in hebis: nͨ desiderabis
absentes. uictꝰ sit tͥ ex facilire. nec ad
uoluptatẽ s ad cibum accede. Palatũ tuũ
famesexcitet: iso sapores. Desid̾ia tua par¬
uo redime. qr hoc tm̃ curare debes ut de¬

Expanded text:
quos non imitaberis, damnare videaris. Nec praesentibus deliciis inhaerebis, nec desiderabis absentes. Victus tibi ex facili sit, nec ad voluptatem, sed ad cibum accede. Palatum tuum fames excitet, non sapores. Desideria tua parvo redime, quia hoc tantum curare debes, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
ponso letitie cãs ppłi urbes q ꝯcipũt.
nlła ꝑs unqͣm nͥ uolente ꝓpitioq me
floret. ħ tot milia gladioꝵ que pox
mea oppͥmit ad nutũ meuni stringentur.
Quas nationes funditꝰ extidi. qͣs tnͣsporta¬
rii quib lib̾tatẽ daril quib eripi quos
reges mancipia fĩ. quoꝵtũq capiti regi¬
um detꝰ circũdari oporteat: que ruant
urbes. q̃ oriant᷑ mei iuris dictio÷. In hac
tanta facultate rer̃ ñ ira me ad inqͣ suꝑ¬
plicia ꝯpulit. nõ iuuenił impetꝰ. nõ te.¬
m̾itas oĩm ⁊ ꝯtumatia q̃ sepe tãqllissi¬
mis q̃i specłatorib patientiã extorfit.
ñ ip̃a ostentande ꝑ errores potẽtie dira
et freq̃ns magnis imꝑiis gła. Conditũ
immo strictũ ap̃ me ferrũ ÷ sũma parr:¬
simonia. ⁊ uilissum sangͥmis. Nemo ñ¬

Expanded text:
ponso laetitiae causas populi urbesque concipiunt ; nulla pars usquam nisi volente propitioque me floret; haec tot milia gladiorum, quae pax mea comprimit, ad nutum meum stringentur ; quas nationes funditus excidi, quas transportari, quibus libertatem dari, quibus eripi, quos reges mancipia fieri quorumque capiti regium circumdari decus oporteat, quae ruant urbes, quae oriantur, mea iuris dictio est. In hac tanta facultate rerum non ira me ad iniqua supplicia compulit, non iuvenilis impetus, non temeritas hominum et contumacia, quae saepe tranquillissimis quoque pectoribus patientiam extersit, non ipsa ostentandae per terrores potentiae dira, sed frequens magnis imperiis gloria. Conditum, immo constratum apud me ferrum est, summa parsimonia etiam vilissimi sanguinis ; nemo n
Abbreviated transcription (Latin):
utꝰ anneus seneca cordubensis
fotmi stoyti discipł ⁊ patruiis.
lucami poete ꝯtinentissime uite fuit.
qũe nõ pon̾em in cathalogo scõꝵ nͥ me
ille epłe ꝓuocarent. que legunt᷑ a płi¬
mis pauli ad senecam /⁊ senece ad pau¬
lum. in quib cum eẽt neronis magr̃
et illiꝰ temꝑis potentissimꝰ optare se
dicit eiꝰ ẽẽ loci apud suos cuiꝰ sit paulꝰ
apud xͥanos. Hic ante biennium qͣm
petrus ⁊ paulus martyrio coronarent᷑.
a nerone interfectꝰ est. finit ꝓlogus.

Expanded text:
us Anneus Seneca Cordubensis, Stocionis stoyci discipulus et patruus Lucani poete, continentissime vite fuit, quem non ponerem in cathalogo sanctorum, nisi me ille epistule provocarent que leguntur a plurimis Pauli ad Senecam et Senece ad Paulum; in quibus, cum esset Neronis magister et illius temporis potentissimus, optare se dicit eius esse loci apud socios, cuius sit Paulus apud christianos. Hic ante biennium quam Petrus et Paulus martirio coronarentur, a Nerone interfectus est». Hec Ieronimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ura labor. Epitaphium Senece.
Ita alias post hac sollicitate animas.
mx ꝓtula uob̾ d̾s aduocat ilicet actis:
rebus terrenis. hospita terra uale.
Corpꝰ auara tñ sollẽpnib excipe saxis.
Nanq anima celo. reddiuꝰ ossa tibi.
astricto glacie dum ludit in ebro.
frigore concretas pondere rupit aqͣs.
dumq une ꝑtes rapido tͣherent᷑ ab ãni
Persecuit tenerũ lubrica testa caput.
Orba qd̾ inuentũ m̃r dũ ꝯderet urna.
hoc peperi flaminis cer̾a dixit aquis.¬

Expanded text:
 XI. Epitaphium Senecae.Ite, alias post hanc sollicitate animas. Me procul a vobis Deus evocat, ilicet actis Rebus terrenis hospita terra vale. Corpus avara tamen solemnibus accipe saxis, Namque animam coelo reddimus, ossa tibi. tricto glacie dum ludit in Hebro, Frigore concretas pondere rupit aquas. Dumque imae partes rapido traherentur ab amni, Presecuit tenerum lubrica testa caput. Orba quod inventum mater dum conderet urna, ‘Hoc peperi flammis, cetera’, dixit, ‘aquis’
Abbreviated transcription (Latin):
uitate seruata. ãmoneberuꝰ libenter.
rep̾henderis patient̾. Si m̾cto obiurga¬
uerit aliqͥs scito qd̾ ꝓfuit. Si inmu̾to
scito qr ꝓdesse uoluit. Non aterba. sed¬
acerb rep̾hensor. s sine exꝓbrat̃e cor¬
rector. ita ut ãmonitionẽ hylaritate p̾¬
tacitus auditor. audientiũ ꝓpmptꝰ recep¬
tor. Reqͥrenti facile rede. ꝯtempnenti
facile cede. nͨ in iurgia exceratt̃es q dis¬
cedas. Si ꝯtinens esset aĩ tur ⁊ corporis¬
motꝰ obserua. ne indecori sint. n ideo
si nemo uideat cũ ip̃e illos uideas. mo¬
błis esto ñ leuis. constans nõ ꝑtinax. ali¬
cuiꝰ rei scĩãm te hr̃e nͨ ignotũ sit ñ mole¬
stum. om̃s tͥ pares faties si inferiores suꝑ¬
biendo ñ ꝯtẽpnas. suꝑbiores recte uiuẽ
do ñ metuas. In reddenda officiositate
n negligens: n exractor. appareas. Eũc¬
⁊ is esto beniuolus. nemini blandꝰ. paucis
famłiaris. om̃ib equi. Se uerior esto

Expanded text:
vitate servata, admoneberis libenter, et vitate servata, admoneberis libenter, et reprehenderis patienter. Si merito objurgabit aliquis, scito quia profuit; si immerito, scito quia prodesse voluit. Non aacerbus reprehensor, sed sine reprobatione corrector ita, ut admonitione hilaritatem prtacitus auditor, audientium promptus receptor. Requirenti facile responde, contemnenti facile cede: ne in jurgia exsecrationesque discedas. Si continens es, animi tui motus corporisque observa, ne indecori sint. Nec illosi nemo videat, cum tu ipse illos videas. Mobilis esto, non levis; constans, non pertinax. Alicujus rei scientiam habere te nec ignotum sit, nec molestum. Omnes tibi pares facies: sed inferiores superbiendo non contemnes. Superiores, recte vivendo, non metuas. In reddenda officiositate, neque negligens, neque exactor appareas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis familiaris, omnibus aequus. Severior esto
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tua defleas. nͦ aliena mirtris. Tinpa
fugito añ qͣm accidant. nͨ cũe qͣm alium
uẽteris plus qͣm te. Om̃ia tolerabłia p̾t̾
turpitudiñe crede. a u̾bis q̃q turpibus
abstineto. qr licentia eoꝵ impudentiam
nutrit. Sermones utiles mag̃ ꝗͣ faceros
et affabłes ama. rectos ponꝰ qͣm obsecũ¬
dantes. miscebis int̾dun iccos seriis. sed
temꝑatos. ⁊ sine detͥmento dignationis
ac u̾econdie. Rep̾hensibłis risus÷ simm¬
modicus. si puerilit̾ effusts. si muliebri¬
urbanitas. Sales tui sine dento sint.
ioci sine uilitate. risus sine cachinno. uox
sine clamore. incessus sine tumultu. Qes
tibi nõ desidia erit. et cum ab aliis ludit᷑
tu scĩ aliqͥd honesti q tractabis. Si ꝯtinõs
esꝰ adulatt̃es euita. Sit tͥ tam triste hui¬
dari a turpib qͣmͣ si lauderis ob turpta.
letior esto qͦtiens displices malis ⁊ malo¬
rum de te existimationes malas ueram
tui laudationẽ ascribe. Non eris audax.
ñ arrogans. subnuttes te. ñ ꝓhities gra¬

Expanded text:
Nec tua defleas, nec aliena mireris. Item: Turpia fugito antequam accidant. Non quemquam vereberis plusquam te. Omnia tolerabilia praeter turpitudinem crede; a verbis quoque turpibus abstineto. Nam licentia eorum impudentiam nutrit. Sermones utiles magis quam facetos et amabiles ama, rectos potius quam obsecundantes. Miscebis interdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignitatis ac verecundiae. Nam reprehensibilis risus est, si immodicus, si pueriliter effusus, si muliebriurbanitas. Sales tui sint sine dente, joci sine vilitate, risus sine cachinno, vox sine clamore, incessus sine tumultu: quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis luditur, tu sancti aliquid honestique tractabis. Si continens es, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior esto, quoties displices malis, et malorum de te existimationes malas, veram tui laudationem ascribe. nec arrogans: submittes te, non projicies; gra
Abbreviated transcription (Latin):
nis funt. ita qͥdam incitati ⁊ mobłis et
eligendꝰ ÷ nob̾. ac semꝑ añ ccłos herendus.
ut sic tanꝙͣ illo spectante uiuamꝰ. ⁊ oĩa
tollitͦ. si pc̃ori testis assistit. Aliquem
hãt animꝰ qũe uereat᷑. cuiꝰ anctoritate
sic aliqñe u̾eri pͣ ut ad memoriã eiꝰ se

Expanded text:
nis sunt, ita quidam incitati et mobilis et eligendus / ac semper ante oculos habendus, ut sic tanquam illo spectante uiuamus et omnia tollitur, si peccatori testis assistat. Aliquem habeat animus quem revereatur, cujus auctoritate et sic aliquem vereri potest, ut ad memoriam quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Si studere curau̾is letus ⁊ intrepidꝰ cur¬
sus tui fiñe expectabis. Prospities tͥstia
semꝑ ãmiratione negligentia subseqͣ¬
tur. dũ n de magnis n de minimis
errantiũ uiciis corrigendi curã geris.
s licentiã peccandi. aut alludentib tͥ
blande: aut illudentib ꝓterue ꝑmit¬
tati durꝰ appareas. Ita gͦ amabilis¬
iustĩe regła tenenda÷ Iut reu̾entia dis¬
ciplicine eiꝰ n nimia negligentie

Expanded text:
si studere curaveris, laetus et intrepidus cursus tui finem exspectabis, prospicies haec trsemper animi rationem negligentia subsequatur. Dum neque de magnis, neque de minimis errantium vitiis corrigendi curam geris, sed neque licentiam peccandi, aut illudentibus tibi blande, aut illudentibus proterve permittati durus appareas. Ita ergo justitiae regula tenenda est, ut reverentia disciplinae ejus neque nimia negligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã despitias. kari sermõis ip̃e. s lo¬
qñtiũ patiens. Seuerꝰ ac seruis s hyla¬
ris ñ asꝑnans. Sapĩe cupidꝰ ac docilis.
Que nosti sine arrogantia postulanti
imꝑties. q̃ nescis sine occultatõe ignorã¬

Expanded text:
s ipse, sed loquentium patiens. Severus, non saevus; sed hilarem non aspernens. Sapientiae cupidus et docilis: quae nosti, sine arrogantia postulanti imparties; quae nescis, sine occultatione ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
sonuere tube. uiolenta peremit.
Oebalus ibat eqͦ. curru cdonꝰ. at pede teutͣs.
plus puero teutͣs. puer oebalus. at cdonꝰ heros.
figit᷑ ora cdonꝰ. latus oebalus. ilia tentius.
ae pycli theut᷑s. dorieli cdonꝰ. oebalus idae.
uite fabina. lacon sulto. siue cognita. laurẽs
ẽhẏrsis oues. uitłoe theon. eg̾at almo caplłas.
Almo puer pube q theon. ⁊ thyrsis ephebs.
Canna alino. thyrsis stipła. theõ ore melades.
ysa rosas. glauce uiolas. dat lilia nays. It̃
quondam notissimis horis: milite¬
Inter mille uiros pͥmꝰ fortis q bathauos.
Adriano potui qui iudice uasta ꝓfundi.
Equora danubii. cunctis tnͣsuare sub armis.
Emusum q arcu dum pendet ĩ acre telũ.
ac redit ex alia firi fregiq sagiit a
Qũe n romanꝰ potuit. n barbarꝰ unqͣm.
Non iaculo miles non artu uinc̾e parthꝰ.
hic situs hoc memori saxo mea fc̃a sacraui.
uid̾it anne aliqͥs pꝰ me mea gesta seque t᷑.
Exemplo mͥ sum pͥmꝰ qui talia gessi.

Expanded text:
sonuere tubae, uiolenta peremit HOebalus ibat equo, curru Clonus, at pede Teuthras, Plus puero Teuthras, puer Oebalus, at Clonus heros. Figitur ora Clonus, latus Oebalus, ilia Teuthras. Iphicli Teuthras, Dorycli Clonus, Oebalus Idae; Vite Sabina, Lacon sulco, sue cognita Laurens. Thyrsis oues, uitulos Theon egerat, Almo capellas, Almo puer pubesque Theon et Thyrsis ephebus; Canna Almo, Thyrsis stipula, Theon ore melodus. sa rosas, Glauce uiolas dat, lilia Nais. Dira quondam notissimus oris, Inter mille uiros primus fortisque Batauos, Hadriano potui qui iudice uasta profundi Aequora Danuuii cunctis transnare sub armis, Emissumque arcu dum pendet in aere telum Ac redit, ex alia fixi fregique sagitta; Quem neque Romanus potuit nec barbarus umquam, Non iaculo miles, non arcu uincere Parthus, Hic situs hoc memori saxo mea facta sacraui. Viderit, anne aliquis post me mea gesta sequatur! Exemplo mihi sum, primus qui talia gessi.
Abbreviated transcription (Latin):
am qͥs ht̃ homine illum iudicas : ar¬
chaest. qͥs erario. qͥs plenis inuidet
nõ habebit. si auarꝰ. nõ ht̃. Iste qũe
tu felicem ammirantib credis. sepe
dolet. sepe suspirat. Multi illum co¬
mitantur. Mel musce secunt᷑. cadau̾a
lupi. frumenta formice. Predam seq᷑

Expanded text:
am". 6. "Hominem illum iudicas? Arca est. Quis erario, quis plenis invidet non habebit; si avarus, non habet. Iste, quem tu felicem credis, sepe dolet, sepe suspirat. 'Multi illum comitantur'. Mel musce sequuntur, cadavera lupi, frumentum formice: predam sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ dare. ⁊ acciꝑe. etiã nc̃ młtũ int̾est
int̾ dare ⁊ acciꝑe. qͥd ni: cũ ex diuerso
ẽẽ formata ut tota sigc̃atio illoꝵ disce¬
dat a nob̾. frat̾ sum alt̾ius. nemo est
enim siuiis fr̾. parum: s alicui. Quis .n.
par ÷ sͥ : qd̵ comꝑatur sine alt̾o ñ intelli¬
git᷑. qd̾ iungitur : sine alt̾o nõ ÷. Idem¬

Expanded text:
re et accipere. Etiamnunc multum interest inter dare et accipere ; quidni ? eum ex diverso esse formata, ut tota significatio illorum discedat a nobis : frater sum, alterius, nemo est enim suus frater ; par sum, sed alicui, quis enim par est sibi ? Quod comparatur, sine altero non intellegitur ; quod iungitur, sine altero non e
Abbreviated transcription (Latin):
riam seruitutẽ is cuiꝰ lib̾tatem ciuitas
libera ferre nõ potuit. Satis ut existi¬
nro hanc ꝑtem tractauimꝰ. an turpe eẽt
bñficuis uinci. Ꝙ qui q̃rit scit ñ solu̾e
hoĩes sͥ ip̃os bñficium dare. manifestũ
.n. fuisset nõ eẽt turpe a se ip̃o iunci.
at qui a pd̾ qͦsdam stoicos ⁊ de hoc ambi¬
gitur. an possit aͥs sͥ bñficiũ dare ande¬

Expanded text:
riam servitutem is, cuius libertatem civitas riam servitutem is, cuius libertatem civitas libera ferre non potuit ! Satis, ut existimo, hanc partem tractavimus, an turpe esset beneficiis vinci. Quod qui quaerit, scit non solere homines sibi ipsos dare beneficium ; manifestum enim fuisset non esse turpe a se ipsum vinci. Atqui apud quosdam Stoicos et de hoc ambigitur, an possit aliquis sibi beneficium dare, an de
Abbreviated transcription (Latin):
int̾tursu lune ueret᷑ om̃s radios effũd̾e.
Paulum expecta iam em̾get. iam istam
uelut nubem relingnet. iam ex solutis
impedim̃tis lucẽ suã lib̾e mutet. Socra¬
tes parem gram archelao ferre nõ poss
si illum regnare uetusset. parum sci¬
licet magnũ bñficiũ a socrate accipiebat
si ullum dare poruisset socrati. Qua¬
re gͦ hoc socrates dixit uir facetꝰ. ⁊ ciuiꝰ ꝑ
figuras sermo ꝓced̾e solitꝰ erat. derisor
oĩm maxie potentiũ. maluit illi nasu¬
te negare qͣm ꝯtumacit̾ aut suꝑbe. di¬
xit se nolle bñficia ab eo acciꝑe cui nõ
posset paria redd̾e. timuit fortasse ne¬
cog̾etur acciꝑe q̃ nollet. timuit ne qͥd
indignũ socrate acciꝑet. Dicet aliquis
tem. Nicħ̾ ad rem ꝑtinet utr̾u dare aͥd
regi nolis. an accipere a rege. In equo u¬
tramq ponit repulsam.⁊ suꝑbo fastidi¬
ri acerbius ÷ qͣm nõ timeri. Uis stire qͥd
uelle uoluerit. noluit ire ad irolunta¬

Expanded text:
intercursu lunae vetetur omnes radios effundere. intercursu lunae vetetur omnes radios effundere. Paulum expecta ; iam emerget, iam istam velut nubem relinquet, iam exsolutus impedimentis lucem suam libere mittet." Socrates parem gratiam Archelao referre non posset, si illum regnare vetuisset ? Parum scilicet magnum beneficium a Socrate accipiebat, si ullum dare Socrati potuisset. Quare ergo hoc Socrates dixit ? Vir facetus et cuius per figuras sermo procederet, derisor omnium, maxime potentium, maluit illi nasute negare quam contumaciter aut superbe ; dixit se nolle beneficia ab eo accipere, cui non posset paria reddcogeretur accipere quae nollet. Timuit ne quid indignum Socrati acciperet. Dicet aliquis: tem. Nihil ad rem pertinet, utrum dare aliquid regi nolis an accipere a rege ; in aequo utramque ponit repulsam, et superbo fastidiri acerbius est quam non timeri. Vis scire, quid vere voluerit ? Noluit ire ad volunta
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem uite ac mortis ꝑitum utriꝰq fines
tenentẽ. Si regem in media luce errantẽ
aut rer̃ nat᷑am anusisset usq eo eiꝰ igna¬
rum. ut quo die solis defectio fuit regiã
cluderet. ⁊ filiũ qd̾ in luctu ac reb adu̾¬
sis moris÷ tond̾et. qͣnͣtum fuiss bñficiũ
si tim̃tem e latebris suis extraxiss. ⁊ boñ
aĩm habere iussisset dicens. Non ÷ ista
solis defectio s duoꝵ syderum coitꝰ cum
luna hułiore curreus uia infra ip̃m solẽ
ordem suũ posuit. ⁊ illũ obrectai sui abs¬
condit que mͦ ꝑtes eiꝰ exiguas. ⁊ in tnͣs¬
cur su struxit obducit. mͦ plus regit si
maiorem ꝑtẽ sui obiecit. mͦ excludit to¬
tius aspectũ si recto libram̃to int̾ solẽ
t̾ras q media succe ssit. S iam ista syd̾a
hoc ⁊ illo deducet uelocitas sua. iam reci¬
pient diem t̾re. ⁊ hic ibit ordo ꝑ secula
dispõitos q ac p̾ditos dies ht̃ quib sol

Expanded text:
hominem vitae ac mortis peritum utriusque fines hominem vitae ac mortis peritum utriusque fines tenentem ? Si regem in luce media errantem ad rerum naturam admisisset usque eo eius ignarum, ut, quo die solis defectio fuit,regiam eluderet et filium, quod in luctu ac rebus adversis moris est, tenderet ? Quantum fuisset beneficium, si timentem e latebris suis extraxisset et bonum animum habere iussisset dicens : " Non est ista solis defectio, sed duorum siderum coitus, cum luna humiliore currens via infra ipsum solem orbem suum posuit et illum obiectu sui abscondit ; quae modo partes eius exiguas, si in transcursu strinxit, obducit, modo plus tegit, si maiorem partem sui obiecit, modo excludit totius adspeetum, si recto libramento inter solem terrasque media successit. Sed iam ista sidera hoc et illo diducet velocitas sua ; iam recipient diem terrae, et hic ibit ordo per saecula dispositosque ac praedictos dies habet, quibus sol
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nationes districtas sine ex̾citu suspi¬
ciat. ne hoc sibi p̾stitisse regnũ thraue
angulo porrectũ usq ad littꝰ incogniti
maris indicet. Eadem re głari socrates
potuit. ead̾ diogenes. a quo utiq uic¬
tus÷. Quid inuictꝰ sit illo dre qͦ homo
suꝑ m̃suram humane suꝑbie timens
uidit aliqũe cui nec dare qͥcqͣm posset
nͨ eriꝑe. archelaus rex socratẽ roga¬
uit ut ad se ueniret. Dirisse socrates
tradit᷑ nolle se ad eũ uenire atͦ acciꝑet
bñficia. tũ redd̾e illi paria nõ posset.
pͥmum in ip̃ius potestate erat ñ acci¬
ꝑe. de iñ ip̃e dare bñficiũ pͥor incipiebat.
ueniebat .n. rogatꝰ.⁊ id dabat qd utiq il¬
le nõ erat socrati redditirꝰ. etiã nc̃ arche¬
laus datus erat aurũ ⁊ argentũ receptus
ꝯtemptum auri ⁊ argenti. Non poterat
referre archelao socrates grãm. ⁊ qͥd tm̃
erat accept᷑us qͣnͣtum dabat si ostendisset

Expanded text:
et nationes discriptas in exercitum suspiet nationes discriptas in exercitum suspiciat, nec hoc sibi praestitisse regnum a Thraciae angulo porrectum usque ad litus incogniti maris iudicet. Eadem re gloriari Socrates potuit, eadem Diogenes, a quo utique victus est, Quidni victus sit illo die, quo homo super mensuram iam humanae superbiae tumens vidit aliquem, cui nec dare quicquam posset nec eripere ? Archelaus rex Socratem rogavit, ut ad se veniret ; dixisse Socrates traditur nolle se ad eum venire, a quo acciperet beneficia, cum reddere illi paria non posset. Primum in ipsius potestate erat non accipere ; deinde ipse dare beneficium prior incipiebat, veniebat enim rogatus et id dabat, quod utique ille non erat Socrati redditurus. Etiamnunc Archelaus daturus erat aurum et argentum recepturus contemptum auri et argenti: non poterat referre Archelao Socrates gratias ? Et quid tantum erat accepturus, quantum dabat, si ostendisset
Abbreviated transcription (Latin):
paucos usq ad uer̾u fructũ aliberis ꝑci¬
piendũ ꝑdurit etas. cet̾i filios honcre
senserunt. Non÷ tñ turpe uinci bñfi¬
ciis a parente. Quid ni ñ sit turpe. cũ
a nlło turpe sit: quib dam .n. ⁊ pares
et impares sumꝰ. pares aĩo qũe solul¬
li exigunt qũe nos solũ ꝓmittimꝰ. Im¬
pares fortuna q̃ si cui obstitit qͦ minꝰ
referret gr̃am. nõ sõ illi tanqͣm uicto
erubestendum ÷. Non ÷ turpe nõ ꝯsequi
dum mͦ seqͣris. Sepe ncc̃e ÷ añ alia bñfi¬
cia petamꝰ qͣm pora reddidimꝰ. nͦ iõ nõ pe.¬
timꝰ aut turpit̾ qr nõ redditiꝰ debebimꝰ.
qr nõ ꝑ nos erit mora qͦ minꝰ gͣtissimi
simꝰ. S int̾ueniet aliqͥd extrinsecus qd̵
ꝓhibeat. Nlos tũ nec uincemur animo¬
nec turpit̾ hiis reb suꝑabim᷑ que nõ
sunt in nr̃a potestate. Alexander ma¬
cedonũ rex głari solebat. a ulło se bñ¬
ficiit uictum. Non ÷ qd̾ minꝰ animis
macedonas.⁊ grecos. ⁊ caras.⁊ persas.

Expanded text:
 fructum a liberis percipiendum perduxit aetas ; ceteri filios onere senserunt. Non est tamen turpe vinci beneficiis a parente; quidni non sit turpe, eum a nullo sit ? Quibusdam enim et pares et impares sumus, pares animo, quem solum illi exigunt, quem nos solum promittimus, impares fortuna, quae si cui obstitit, quominus referret gratiam, non ideo illi tamquam victo erubescendum est. Non est turpe non consequi, dummodo sequaris. Saepe necesse est ante alia beneficia petamus, quam priora reddidimus, nec ideo non petimus aut turpiter, quia non reddituri debebimus, quia non per nos erit mora, quominus gratissimi simus, sed interveniet aliquid extrinsecus, quod prohibeat. Nos tamen nec vincemur animnec turpiter his rebus superabimur, quae non sunt in nostra potestate. Alexander Macedonum rex gloriari solebat a nullo se beneficiis victum. Non est, quod nimius animi Macedonas et Graecos et Caras et Persas
Abbreviated transcription (Latin):
est qͦs obseqñes faciet et par̾e huc
illuc frenis leuiter motis flectendꝰ est.
pacis animꝰ sui rector oportimꝰ. ꝓximi
sunt qͥ ammoniti in uiam redeunt.
hiis nõ ÷ dux detͣhendꝰ. oꝑtis ocłis inest
aties. s sine usu. qͣm lum̃ a diis imus¬
sum ad iinist̾ia sua euocat. Instrum̃¬
ta cessant nͥ illa in opꝰ suũ artifex mouit.
In est int̾un auimis uoluntas bona. sed
torpet mͦ deliciis ac fitu. mͦ officii insti¬
tia. hanc utilem fac̾e̾ de beniꝰ nͨ irati relĩ¬
quere inuito. s ut magr̃i patient̾ fre
offensationes pueroꝵ difentiũ memoeie
babentis. Que qũe ad mod̾ sepe sb̾ lecto
uno aut alt̾o u̾bo ad ꝯtextũ reddende
rõis adducta÷. sic. ⁊ ad referendã gr̾am
anmonitio reuocanda est. Explicit lib̾

Expanded text:
est. Equus obsequens facile et parens huc est. Equus obsequens facile et parens huc illuc frenis leniter motis flectendus est. Paucis animus sui rector optimus ; proximi sunt, qui admoniti in viam redeunt; his non est dux detrahendus. Opertis oculis inest acies, sed sine usu ; quam lumen diei iis immissum ad ministeria sua evocat. Instrumenta cessant, nisi illa in opus suum artifex movit. Inest interim animis voluntas bona, sed torpet modo deliciis ac situ, modo officii inscitia. Hanc utilem facere debemus nec irati relinquere in vitio, sed ut magistri patienter ferre offensationes puerorum discentium memoriae labentis; quae quemadmodum saepe subiecto uno aut altero verbo ad contextum reddendae orationis adducta est, sic ad referendam gratiam admonitione revocanda est. Liber VI
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ repet̾e bñficiũ s resum̾e bono loco
põitum ⁊ paratum. Ad qd̾ tñ ut su¬
matur manꝰ porrigenda ÷. Repetam
illiꝰ cã a quo repetã. Tyberio cesari in¬
ter iuitia dicenti cuidam menuinisti
erim ab hoc qͥd in nõ eẽt repetendũ bñfi¬
ciũ obtanda erat obliuio. Adu̾sabatur
oĩm amicoꝵ ⁊ eqͣlium noticiam ⁊ illã
solam p̾sentẽ fortuña suã aspici illam
solam togitari ac narrari uolebat. In¬
quisitor̃e habebat uet̾em amicũ. mag̃
tempostiue reperend̾ ÷ bñficiũ qͣm pe¬
tendũ. ad hibenda u̾boꝵ moderatio ut
nͨ ingͣtus dissimłare uelit. Tacendũ
⁊ expectandũ si int̾ sapientes uiu̾emꝰ.
et tñ sapientib qͦ indicare melius fu¬
isset quid rer̃ nr̃aꝵ status posc̾e̾t. deos
qͦꝵ notitiã nlła res effugit rogamꝰ. et
illos uota nõ exorant s ammonent.
Diis qͦ inqͣm homericꝰ ille saterdos al¬
legat otficia ⁊ aras religiose tultas.
moueri uelle ac posse p̾ma. scd̾a urtꝰ

Expanded text:
 repetere beneficium, sed resumere bono loco positum et paratum, ad quod tamen, ut sumatur, manus porrigenda est. Repetam illius causa, a quo repetam. Ti. Caesar inter initia dicenti cuidam: " Meministi—" erim." Ab hoc quidni non esset repetendum beneficium ? Optanda erat oblivio ; aversabatur omnium amicorum et aequalium notitiam et illam solam praesentem fortunam suam adspici, illam solam cogitari ac narrari volebat. Inquisitorem habebat veterem amicum ! Magis tempestive repetendum est beneficium quam petendum. Adhibenda verboingratus dissimulare. Tacendum erat et expectandum, si inter sapientes viveremus ; et tamen sapientibus quoque indicare melius fuisset, quid rerum nostrarum status posceret. Deos, quorum notitiam nulla res effugit, rogamus, et illos vota non exorant, sed admonent. Dis quoque, inquam, Homericus ille sacerdos adlegat officia et aras religiose cultas. Moneri velle ac posse secunda virtus
Abbreviated transcription (Latin):
si ille nõ erit sensurꝰ ullam accessionẽ.
recepto eo quo reddito mͥ multũ alcessn¬
rum erat .Q. ui festinat utiq reddere:
ĩ ht aĩm grati homiis s debitoris. et
ut breuiter: qui minus cupit solu̾e iuitꝰ
debet. Qui inuitus debet: ingratus est.¬
tum. cum tractassem qũe admo Incipit qͥn¬
dum dandum eẽt bñficium. quem tus.¬
admodũ accipiendũ. hii .n. sunt huius
pfficii fines. Quicqͥd ultra moror nõ ser¬
uio mat̾ie s indulgeo. que quo ducit
seq̃nda÷ nõ quo iuitat. Submn em̃
nascetur quo lacesfat aliqua dulcedine

Expanded text:
si ille non erit sensurus ullam accessionem si ille non erit sensurus ullam accessionem recepto eo, quo reddito mihi multum abscessurum erit. Qui festinat utique reddere, non habet animum grati hominis, sed debitoris ; et, ut breviter, qui nimis cupit solvere, invitus debet ; qui invitus debet, ingratus est.tum, cum tractassem, quemadmodum dandum esset beneficium, quemadmodum accipiendum ; hi enim sunt huius officii fines. Quidquid ultra moror, non servio materiae, sed indulgeo, quae, quo ducit, sequenda est, non quo invitat ; subinde enim nascetur, quo lacessat aliqua dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ cui debeo. Quid .n. regi. qͥd pauꝑi.¬
dũ pͥus reddidi. accipiam tam libet ꝙͣ
de bonitatis sue capacẽ mat̾iam. Qui
noua acciꝑe nõ uult: acceptis offendi¬
tar. nec refert gr̃ãm. Quid ad rem:
nõ ÷ ꝑ me mora sic̃ occasio mͥ deest aut
facultas. Ille p̾stitit mͥ uempe cũ occa¬
sionẽ hr̃et cũ facultatẽ. Utr̃u bonus
uir ÷ an malus. Apd̾ boñ uirum bonã
cãm habeo. apd̾ malum nõ ago. Ne il¬
lud qͥdem existimo faciendũ. ut refer¬
re gr̃am ⁊̃ inuitis hiis quib refertur
ꝓpemꝰ ⁊ iustemꝰ recedentib. Non ÷ refer¬
re gr̃am qd̾ uolens acceꝑis nolenti red¬
dere. Quidam cũ aliqͥd illis missum ÷
muuscłm subinde aliuid intempestiue
renuitunt. ⁊ nicħ se debere testantur.
keiciendi dignꝰ ÷ ꝓtinꝰ aliud inuicẽ mit¬
tere. ⁊ munus min̾e expung̾e. Aliqñ
et nõ reddam bñficiũ cũ possim. qñ mͥ
si plus detracturꝰ ero qͣm illi collaturus.

Expanded text:
eius,cui debeo. Quid enim regi, quid paueius,cui debeo. Quid enim regi, quid paudum prius reddidi. Accipiam tam libenter,dae bonitatis suae capacem materiam. Qui nova accipere non vult, acceptis offenditur. Non refero gratiam: quid ad rem ? Non est per me mora, si aut occasio mihi deest aut facultas. Ille praestitit mihi, nempe cum occasionem haberet, cum facultatem. Utrum bonus vir est an malus ? Apud bonum virum bonam causam habeo, apud malum non ago. Ne illud quidem existimo faciendum, ut referre gratiam etiam invitis his, quibus refertur, properemus et instemus recedentibus. Non est referre gratiam, quod volens acceperis, nolenti reddere. Quidam, cum aliquod illis missum est munusculum, subinde aliud intempestive remittunt et nihil se debere testantur ; reiciendi genus est protinus aliud in vicem mitteet non reddam beneficium, cum possim. Quando ? Si plus mihi detracturus ero quam illi conlaturus,
Abbreviated transcription (Latin):
ma cred̾e ꝑseuerasset. Qnͥgenti dena¬
rii sunt illd̾ qd̾. dici solent. in morbo cõ¬
suminat. fuit tanti nõ reuocare ꝓmis.¬
sum suũ. ad cenã qr ꝓmisi ibo. ⁊̃ si frr¬
gus erit. nõ qͥdem si niues cadent.
Sponsum descendã qr ꝓmisi. s nõ si
spond̾e me intertũ uidebis. si fisco ob¬
bligabis. Subest inquis tacita excep¬
tio. si potero. si debebo. si hec ita erũti
effice ut id̾ statꝰ sit cũ exigis. qͥ fuit
cum ꝓmitt̾em. restitue leuitas erit.
Si auqͥd int̾uenit noui. qͥd miraris
cum conditio ꝓmittentis mutara sit
mutatum eẽ ꝯsiliũ. ead̾ mͥ om̃ia pre¬
sta ⁊ idem sum. uadimoniũ ꝓmit¬
timꝰ tũ deserit. nõ om̃is datur actio.
deserentẽ uis maior excusat. Idem ⁊
oĩ mͦ referenda sit gr̃a ⁊ au bñficiũ
utile reddendũ sit. aĩm p̾stare gͣtum
debeo. Cet̾m aliqñ me referre gr̃ãm
ñ patit᷑ mea infelicitas. aliqñ felicitas

Expanded text:
ma, credere perseverasset. Quingenti denama, credere perseverasset. Quingenti denarii sunt : illud quod dici solet, " in morbo consumat " ; fuit tanti non revocare promissum suum. Ad cenam, quia promisi, ibo, etiam si frigus erit; non quidem, si nives cadent. Sponsum descendam, quia promisi; sed non, si spondere me in incertum iubebis, si fisco obligabis. Subest, inquam, tacita exceptio : "Si potero, si debebo, si haec ita erunt." Effice, ut idem status sit, cum exigis, qui fuit, cum promitterem ; destituere levitas erit. Si aliquid intervenit novi, quid miraris, cum condicio promittentis mutata sit, mutatum esse consilium ? Eadem mihi omnia praesta, et idem sum. Vadimonium promittimus, tamen deserti non in omnes datur actio : deserentem vis maior excusat. Idem etomni modo referenda sit gratia, et an beneficium utique reddendum sit. Animum praestare gratum debeo, ceterum aliquando me referre gratiam non patitur mea infelicitas, aliquando felicitas
Abbreviated transcription (Latin):
est fixum ratum q sit. Non ÷ turpe
tũ renuitare ꝯsiliũ. age. Si philippꝰ
possessorem illũ eoꝵ littoꝵ reliquisset
que naufragio ceꝑat nõ om̃ib miseris
aqͣ ⁊ igni int̾dixerat. potiꝰ ÷ inquit
intra fines regni mei ⁊ litt̾as istas ccłis
inscribendas durissima fronte cirtum¬
ferri. Ostende qͣm satra res sit mens ad
hospitał. Prebe in fatie tua legendum
istud detretũ quo canet᷑ ne miseros
tecto iuuare capitale sit. magis ista
constitutio sit rata erit qͣm si illam in
es ulcidissem. Quare gͦ inquit zenoti¬
rũ cũ qͥngentos denarios cuidã mutu¬
os ꝓmisisset. ⁊ ip̃e parũ illum ydoneũ
ꝯperisset amicis suadentib ne daret
alia conditio ÷ in tredito. alia in bñfi¬
tio. petimie. ⁊ male credite exactio÷
et applłare debitorem ad diem possum.
et si foro cesserit portionẽ feram. Oñ¬
ficium ⁊ totũ ꝑit. ⁊ statim. p̾terea hoc
mali uiri ÷. illd̾ mali patriffamilie.
re sñ ne zeno qͥdem si maioe fuiss sum¬

Expanded text:
est, fixum ratumque sit." Non est turpe cum re mutare consilium. Age, si Philippus possessorem illum eorum litorum reliquisset, quae naufragio ceperat, non omnibus miseris aqua et igni interdixerat ? " Potius," inquit, " intra fines regni mei tu litteras istas oculis inscribendas durissima fronte circumfer. I, ostende, quam sacra res sit mensa hospitalis ; praebe in facie tua legendum istuc decretum, quo cavetur, ne miseros tecto iuvare capital sit. Magis ista constitutio sic rata erit, quam si illam in aes incidissem." " Quare ergo," inquit, " Zeno vester, cum quingentos denarios cuidam mutuos promisisset et ipse illum parum idoneum comperisset, amicis suadentibus, ne daret, alia condicio est in credito, alia in beneficio. Pecuniae etiam male creditae exactio est ; et appellare debitorem ad diem possum et, si foro cesserit, portionem feram ; beneficium et totum perit et statim. Praeterea hoc mali viri est, illud mali patris familiae. Deinde ne Zeno quidem, si maior fuisset sum
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃m ÷ integer eram. postea ad mundã
in atie ocłs mͥ effossus ÷ ⁊ in capite lecta
ossa. uͨ galeam illam si uideris agnosces
machera .n. hyspania diuisa÷. uetuit
illi exhiberi negociũ cesar. ⁊ agellos ⁊̃
quib uicinał uia cã rixe ac liciũ fu̾at
militio suo donauit. Quid gͦ: nõ re

Expanded text:
factum est, integer eram ; postea ad Mundam factum est, integer eram ; postea ad Mundam in acie oculus mihi effossus est et in capite lecta ossa. Nec galeam illam, si videris, adgnosces ; machaera enim Hispana divisa est." Vetuit illi exhiberi negotium Caesar et agellos, in quibus vicinalis via causa rixae ac litium fuerat, militi suo donavit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
facultas desit mͥ exꝑire. Ammonebo
gͦ ñ amare. nõ palam sine ꝯuicio sĩt
se reddisse ĩ memoriã nõ reduci pu¬
tet. Cam dicebat apd̃ diuũ iulium.
ex ueteranis quidam paulo uiolenti¬
or adu̾sus uicmos suos. ⁊ cã pͥmebatur.
talum extorsisse cirra supro eronẽ cũ
cesar meminisse se dixisset. memini¬
sti eqͥdem ait sub qͣdam arbore mini¬
mũ ymbre spargente cũ uelles resid̾e
feruentissimo sole. ⁊ eẽt asꝑrimꝰ locus.
u qͦ ex rupib acutis unica illa arbor
eruꝑat. qũedam ex cõmilitonib penu¬
lam suã subtrauisse. cũ dixiss tesar qͥd
impeditꝰ ire ad fontẽ ꝓrĩm nõ pot̾am
manib ꝓ militio hõ fortis ac strennus
aqͣm mͥ in galea sua attulisset. potes
ant illam galeã : cesar ait se nõ posse
galeam agnoscere. hoĩem pultre pos¬
se. et adiecit. puto ob hoc iratꝰ qd̾ se
a cognitione media adu̾terem fabłam
abduc̾et. Tu itaq ille nõ es. merito ĩ¬
quit cesar me nõ cognoscis. sam cũ hoc

Expanded text:
ultas desit mihi? Experire." Admonebo ergo non amare, non palam, sine convicio, sic, ut se redisse in memoriam, non reduci putet. Causam dicebat apud divum Iulium ex veteranis quidam paulo violentior adversus vicinos suos et causa premebatur. talum extorsisse te circa Sucronem ?" Cum Caesar meminisse se dixisset : " Meministi quidem sub quadam arbore minimum umbrae spargente cum velles residere ferventissimo sole et esset asperrimus locus, in quo ex rupibus acutis unica illa arbor eruperat, quendam ex commilitonibus paenulam suam substravisse ? " Cum dixisset Caesar : " impeditus ire ad fontem proximum non poteram, commilito, homo fortis ac strenuus, aquam mihi in galea sua adtulisset "—, " Paut illam galeam ? " Caesar ait se non posse galeam adgnoscere, hominem pulchre posse, et adiecit, puto obiratus, quod se a cognitione media ad veterem fabulam abduceret : " Tu utique ille non es." " Merito/' inquit, " Caesar, me non adgnoscis ; nam cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
prestiti prĩ eiꝰ qd̾ ip̃e p̾stare uoluiss.
qd̾libet cadauer adscond̾em. s si corpꝰ
agnoui. si filio tũt hoc p̾stare me to¬
gitaui. at si t̾ram ignoro mortuo in¬
reci. nlłm in hoc habeo huiꝰ officii debi¬
tanqsm repetit᷑i aliqñ suit qui nunqͣm
iudicant eẽ repetendũ. ⁊ has cãs affe¬
runt. Indignꝰ ⁊̃ repeti nõ reddet. dig¬
a si bono uiro dedisti. expecta ne ui¬
sponte reddit᷑us nõ fuisset. s malo iu¬
ro dedisti: flectere bñficium uerbo
ne corruꝑis creditũ faciendo. Pret̾ea
lex qd̾ nõ iussit repeti uetuit. u̾ba
sunt ista qͣm diume nichil urget
qͣm̃ diu fortuna nich cogit. pera poti
bñficiũ qͣm repetam. S si de salute li¬
beroꝵ agitur. si in ꝑicł̾m uxor deduci᷑.
si patrie salus ac libertas mittit me. ⁊̾
quo ire nollem imꝑabo pudori meo et
testabor oĩa me fecisse. ne opꝰ eẽt michi
auxslio hõis ingrati. nonissine recipi¬
endi bñficii uectitas. repetendi u̾eton¬

Expanded text:
praestiti patri eius, quod ipse praestare voluisset quodlibet cadaver absconderem, sed si corpus adgnovi, si filio tunc hoc praestare me cogitavi. At si terram ignoto mortuo inieci, nullum in hoc habeo huius officii debitamquam repetiturus aliquando ? Sunt, qui numquam iudicent esse repetendum, et has causas adferunt. Indignus etiam repetenti non reddet, diga, si bono viro dedisti, expecta, ne isponte redditurus non fuisset. Si malo viro dedisti, plectere ; beneficium vero ne corruperis creditum faciendo. Praeterea lex, quod non iussit repeti, vetuit." Verba sunt ista. Quam diu me nihil urguet, quam diu fortuna nihil cogit, perdam potius beneficium quam repetam. Sed si de salute liberorum agitur, si in periculum uxor deducitur, si patriae salus ac libertas mittit me etiam, quo ire nollem, imperabo pudori meo et testabor omnia me fecisse, ne opus esset mihi auxilio hominis ingrati; novissime recipiendi beneficii necessitas repetendi verecun