comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de seruitutib rusticis sũ auum nege
urbanis eorum sunt quoꝵ p̾tur.¬
dia sunt. Sepulchra aũ nr̃i dĩi nõ
sunt. at quĩ ius ad sepulchium
possumus uendicare.
tem .ł. xuiiiDe seruitutib ĩrem
actõnes competunt nobis ad exem¬
plum earumque adusum fructum
ꝑtinẽt tam confessoria qmneg to¬
ria. confessoria ei qui seruitui s cõ¬
petere contend. Negatoria dommo

Expanded text:
de seruitutibus rusticis siue urbanis eorum sunt, quorum praedia sunt: sepulchra autem nostri domini non sunt: adquin uiam ad sepulchrum possumus uindicare.tum.De seruitutibus in rem actiones conpetunt nobis ad exemplum earum quae ad usum fructum pertinent, tam confessoria quam negatoria, confessoria ei qui seruitutes sibi competere contendit, negatoria domino
Abbreviated transcription (Latin):
omnes cessissent. Et ideo sus qui pͥ¬
inuscessit uel defunctus sit. uł alio
gn̾e uł auo modo ꝑtẽ suam alienaũ¬
it. post dein de sotiuis cesserit: inchil
agetur. Cumenim postremus cedat¬
nich̾ agetur nonretro ad quiri serui¬
tus udetur. s ꝑinde hẽtur. atq si cum
postremus cedat omnes cessissent. oͥ
rꝰsus hͥ actue p edebit. donec nouns soti¬
us cedat. idemiuris ẽ si uni ex dm̃e ce¬
datur. deinde in ꝑsona sorii aliquid ho¬
rum l acciderit. gͦ ⁊ ex diu̾ss si eiquinõ
cessit aliquidtaic eo̾rum concessit.¬
contig̾it. ex integro oͦs ced̾e debebũt
tantumemm tempus eis remissumẽ
ꝙ dare facere possunt. uł du̾sis tempi¬
b possĩt. ⁊ õ non potest ĩmiuł unus
cedere. idemq dicendum est. ⁊ si alter
ceclat alter leget seruitutem. Nam
si omnes sotiilegent serinrtutes i ꝑit̾
corum a deat᷑ hr̃clitas pͣ dici utue ẽẽ
legatum. S si diu̾sis temporib ĩuti¬
liter dies legati cedit. nec enim sicuti

Expanded text:
. et ideo si is qui primus cessit uel defunctus sit uel alio genere uel alio modo partem suam alienauerit, post deinde socius cesserit, nihil agetur: cum enim postremus cedat, non retro adquiri seruitus uidetur, sed perinde habetur, atque si, cum postremus cedat, omnes cessissent: igitur rursus hic actus pendebit, donec nouus socius cedat. idem iuris est et si uni ex dominis cedatur, deinde in persona socii aliquid horum accessit, aliquid tale eorum contigerit, ex integro omnes cedere debebunt: tantum enim tempus eis remissum est, quo dare facere possunt, uel diuersis temporibus possint, et ideo non potest uni uel unus cedere. idemque dicendum est et si alter cedat, alter leget seruitutes. nam si omnes socii legent seruitutes et pariter eorum adeatur hereditas, potest dici utile esse legatum: si diversis temporibus, inutiliter dies legati cedit: nec enim sicut
Abbreviated transcription (Latin):
debere. cuiꝰ edes nou intotum libere¬
qͣ  sunt. s eicum quo agitur seruitntẽ
nondebent. u̾bi grã. hẽo edes. quib
sunt uicme seiane: ⁊ semꝓniane sẽ¬
ꝓnianis seruitutem debeo. adu̾sus
dominum scianarum uolo exꝑir.
altuig. me tollere ꝓhibentem. in
rem actione exꝑiar. licet enim ser¬
iant edes mee. tñ ^ cum quo a gr̃
non seruiunt. ħ gͥ intendo hr̃e me iꝰ
altius tollendi inuito eo cumquo
ago. qͣntum enim ad eum ꝑtinet
liberas edes heces hẽo spicui omnino
altius tolte non liceat. adu̾sus eũ
ieteagẽ uis cinonee tollengsh̾ sere

Expanded text:
debere, cuius aedes non in totum liberdebere, cuius aedes non in totum liberae sunt, sed ei cum quo agitur seruitutem non debent. uerbi gratia habeo aedes, quibus sunt uicinae Seianae et Sempronianae, Sempronianis seruitutem debeo, aduersus dominum Seianarum uolo experiri altius me tollere prohibentem: in rem actione experiar: licet enim seruiant aedes meae, ei tamen cum quo agitur non seruiunt: hoc igitur intendo habere me ius altius tollendi inuito eo cum quo ago: quantum enim ad eum pertinet, liberas aedes habeo. Si cui omnino altius tollere non liceat, aduersus eum recte agetur ius ei non esse tollere
Abbreviated transcription (Latin):
pomp̃. ł .x. scribit. S ĩ estimatõem id
singun exꝑientur. uuctoria ualiis F¬
ꝓderit. Estimatõ autem adidꝙ inter¬
est reuocabr qͣmuis ꝑ unum adquiri
seruitus non possit ¶S ⁊ si dnorum fũ¬
dus sit. qui seruit: adu̾sus unum ꝙ̃ qꝙ
ret restituere. qr diuisionem ħ res: n
recipit. ¶ Si quis mitmũs uł actus
uł uie ꝯtrou̾siam nonfaciat. s refice̾.
sternere non patiat᷑. pomp̃ .ł. scb̃̾ eod̾:¬
confessoria actõne michiutendumẽ¬
ĩ slam ⁊ si arborem impeclientem hẽat
uicinius. que uiam uł iter inuium
uel ãhabilem faciat marcelł qͦ ap̃
iulianum notat. iter petendum
ieauł uiam uendicandam. s derefectõe
uie ⁊̃ interdicto uti possumus. ꝙ de
itinere actuq reficiendo competit
nontaren siscilicẽ quis sterne
uelit. nisi nominatim id conuenit.
S i de haustu qr seruitus est: compe¬
tunt nob̾ inrem actiones. ¶Com¬
petit aũ deseruitute actio domino e
clifitii neganti. seruitutem se uicino

Expanded text:
mo primo scribit: sed in aestimationem id singuli experientur uictoria et aliis proderit, aestimatio autem ad quod eius interest reuocabitur, quamuis per unum adquiri seruitus non possit.Sed et si duorum fundus sit qui seruit, aduersus unumquemque et restituere, quia diuisionem haec res non recipit.Si quis mihi itineris uel actus uel uiae controuersiam non faciat, sed reficere sternere non patiatur, Pomponius libro eodconfessoria actione mihi utendum: nam et si arborem impendentem habeat uicinus, qua uiam uel iter inuium uel inhabile facit, Marcellus quoque apud Iulianum notat iter petendum uel uiam uindicandam. sed de refecviae et interdicto uti possumus, quod de itinere actuque reficiendo competit: non tamen si silice quis sternere velit, nisi nominatim id convenit. Sed et de haustu, quia servitus est, competunt nobis in rem actiones. Competit autem de seedificii neganti seruitutem se uicino
Abbreviated transcription (Latin):
est iter ꝙ fruendi grã fructuario pr̃at᷑
non ẽẽ seruitutem. n enim potest soli
fructuario seruitꝰ deberi. S si fundo de¬
betur ⁊ ip̃e fructuarius ea utetur i p̃o¬
p̃. dicit. frucduarium interdicto de ⁊tui̾e
u posse. si hoc amniousus est. Aubi.ii. ltus
deuire. i. confessoria actõne albi de frõ

Expanded text:
est iter, quod fruendi gratia fructuario praestatur, non esse seruitutem, neque enim potest soli fructuario seruitus deberi: sed si fundo debeatur, et ipse fructuarius ea utetur.Pomponius dicit fructuarium interdicto de itinere uti posse, si hoc anno usus est: alibi enim de
Abbreviated transcription (Latin):
Si duo funcli domini declucto usufiu¬
cts ꝓprietatem tracliderint ut̃ eoꝵ
amiserit usium fructum adꝓpͥetatẽ
reclire s non adtatum. s cuiꝰcumq u¬
sumfructum ei parti accedere qm ip̃e
traclidit. ad ȩam enim partem tecli¬
redebet a quo initõ cliuisus est. ¶ Nõ
solum dutem sicluob usus fuictus
legetur est ius accrescendi. uerimi
isi alteri is usus fiitus. alt̾i fu̾ndꝰ
logatus est. Nam amittente usufruc¬
tũ altero cui erat legatus. mag̃ iure
ad ꝓpͥetatem. necͤ nouum. Nam i si
cluob usus fructus. legetur iapud
alterumsit consolidatus. ius accres¬
cendi non perit. niͨ ei in ap̃quem ꝯ¬
solidatus est: n ab eo. up̃e quibus
modis amitteret añ consolida tõem¬
hͥisdem inunc amitat. utaneratio
i aristoni uidetur. ⁊ põp̃. ꝓbat.¬

Expanded text:
si duo fundi domini deducto usu fructu proprietatem tradiderint, uter eorum amiserit, usum fructum ad proprietatem redire, sed non ad tot‹a›m, sed cuiusque usum fructum ei parti accedere, quam ipse tradiderit: ad eam enim partem redire debet, a qua initio diuisus est. Non solum autem si duobus usus fructus legetur, est ius adcrescendi, uerum et si alteri usus fructus, alteri fundus legatus est: nam amittente usum fructum altero, cui erat legatus, magis iure ad proprietatem. nec nouum: nam et si duobus usus fructus legetur et apud alterum sit consolidatus, ius adcrescendi non perit neque ei, apud quem consolidatus est, neque ab eo, et ipse quibus modis amitteret ante consolidationem, isdem et nunc amittet. et ita et Neratio et Aristoni uidetur et Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
tus. amissum ab alt̾o ex sociis usuin ftn¬
ctum non adticiuni s ad solum socium
ꝑtiñe deb̾e quasi solum conuictum
que siña uaᷤ cst. Nam quam diu ł unis
utitur potest diciusum fructum ĩ suo
statu eẽ. idem ⁊ siduob coniunctim.
⁊ alt̾i seꝑatimusus fructus relictus eẽt:

Expanded text:
egatus sit, amissum ab altero ex sociis usum fructum non ad Titium, sed ad solum socium pertinere debere quasi solum coniunctum: quae sententia uera est: nam quamdiu uel unus utitur, potest dici usum fructum in suo statu esse. idem est, si duobus coniunctim et alteri separatim usus fructus esset
Abbreviated transcription (Latin):
datio estimari oportet. ut id qd̾ prãtur̃
seȩẽ pollicitus sit. uendator: emptori p̾¬
stari oporteat. ¶ Siuenditor sciens
obligatum: aut alienum uendidisset.
iadiectum sit ne couoĩe qͥd pr̃aret.e
stimari oportet dolum malumeiꝰ ꝙ̃ sc̃ꝑ¬

Expanded text:
dicio aestimari oportet, ut id, quod praestaturum se esse pollicitus sit uenditor emptori, praestari oporteat. Si uenditor sciens obligatum aut alienum uendidisset et adiaestimari oportet dolum malum eius
Abbreviated transcription (Latin):
obligatum hẽbat heres exstit̾it: constat
cluas eẽ actiones in eiꝰd ꝑͣ concurrentes.
ꝓpͥam ⁊ hr̃litariam idebere hr̃dem ĩsti¬
turum si uelit seꝑatim du arumactio¬
num commodouti ante a ditam hr̃¬
ditatem pͥum uenditore in conueni¬
re. dem̃ adita hr̃litate hr̃litarium.
ꝙ si pͥusadienit hr̃clitatem. unã qͥd̃

Expanded text:
it, constat duas esse actiones in eiusdem persona concurrentes, propriam et hereditariam, et debere heredem institutum, si uelit separatim duarum actionum commodo uti, ante aditam hereditatem proprium uenditorem conuenire, deinde adita hereditate hereditarium: quod si prius adierit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł. Fund̾ mͥ c̃ uend̾es deducto usufr¬
uctu: dixisti. eum usum frudunticii eẽ.
cumis ap̃teremansurus eẽt. siceꝑis eũ
usum frunctum uendicare. reu̾ti adu̾tꝰ
te non potero donec ticuis uiuat. nec ĩ
ea cã eẽ ceperit. ut ĩ si eiꝰusus fructus eẽt:
amissurus eum fu̾it. Namtũt id̃ sica

Expanded text:
 Fundum mihi cum venderes deducto usu fructu, dixisti eum usum fructum Titii esse, cum is apud te remansurus esset. si coeperis eum usum fructum vindicare, reverti adversus te non potero, donec Titius vivat nec in ea causa esse coeperit, ut, etiamsi eius usus fructus esset, amissurus eum fuerit: nam t
Abbreviated transcription (Latin):
doliis. prãndum sabinum idisse:
mutius refert. ¶ Sitͥ uendidero iter
ita dem̃ auctorem me laudate pot̾is:
si tuus fu̾it fundꝰ cuiaduirere s̾iitu¬
domunꝰ uicim fundi tĩfu̾is. S si fund̾ tͥ
uendid̾s. ⁊ ei fundo it̾ accessiundixero:
.filius familias remuendid̾it mͥ: itradi¬
derit: sicut pr̃familias tenebitur. ¶Si
dolo maloaliquid fecit uenditoriure
uendita exep̃to eo noĩe actio emptori
compctit. slam ⁊ dolum malũ eo iu

Expanded text:
doliis praestandum Sabinum respondisse Minicius refert. Si tibi iter vendidero, ita demum auctorem me laudare poteris, si tuus fuerit fundus, cui adquirere servitudominus vicini fundi non fueris. Sed si fundum tibi vendidero et ei fundo iter accessurum dixero, filius familias rem vendiderit mihi et tradiderit, sic ut pater familias tenebitur. Si dolo malo aliquid fecit venditor in re vendita, ex empto eo nomine actio emptori competit: nam et dolum
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpsit. ¶ S si areamtͥ uendada c̾to
p̾cio. ⁊ tradidi uͤt insula eclifficata ꝑtẽ
climidiã mͥ retradas. u̾mn ẽ uĩ eclifices
agere ineposse ex uendito: i ũedifica¬
tam mͥ retradas. qmdiu eñi aliqͥd ex
re uendita ap̃te sr̃eẽt exuendito me
tius ibi inferat᷑. eclificatũ auenditore
fu̾it: pot̾is ad eum reu̾ti. ¶ Siuas a¬
liꝙ mͥ uendid̾is ⁊ clix̾is certam m̃sa
agã. siminus p̾stes. ¶S si uas inͥ
uendid̾is tta ut affirmares ĩtegr̃.
clumtaxat prãre te debere. labeo cõt᷑
putat. ullud solum obseruand̾. ũ nͥĩ¬

Expanded text:
 uendidi certo pretio et tradidi, ita ut insula aedificata partem dimidiam mihi retradas, uerum est et ut aedifices agere me posse ex uendito et ut aedificatam mihi ‹r›etrad‹a›s: quamdiu enim aliquid ex re uendita apud te superesset, ex uendito me quam mortuus ibi inferatur, aedificatum a uenditore fuerit, poteris ad eum reuerti. Si uas aliquod mihi uendideris et dixeris certagam, si minus praestes. sed si vas mihi vendideris ita, ut adfirmares integrum, dumtaxat praestare te debere. Labeo contra putat et illud solum observandum, ut, ni
Abbreviated transcription (Latin):
puta siclictum est uinee iura g̾a tot ẽẽ
uł oliueti. ⁊ minus inueniatur. Ideoq
hiis casib ꝑ bomxate loci fiet estimatio.
d̾.i.iii. Si heres testam̃to cund uẽd̾e
dampnatus sit: iuendiderit. de reliqu̾s
si fło existimans seclampnatum uende̾
uendid̾it: cdicendumẽ agi eo exempto
non posse. cũn doli mali exceptione ac¬
tor submoueri potest. quemad̾m si fłõ
existimans se climpnatumdare: ꝓmisis¬
set. agentem dali mali exreptione sub¬

Expanded text:
puta si dictum est uineae iugera tot esse puta si dictum est uineae iugera tot esse uel oliueti et minus inueniatur: ideoque his casibus pro bonitate loci fiet aestimatio.ad Sabinum Si heres testamento quid vendere damnatus sit et vendiderit, de reliquis,si falso existimans se damnatum vendere vendiderit, dicendum est agi cum eo ex empto non posse, quoniam doli mali exceptione actor summoveri potest, quemadmodum, si falso existimans se damnatum dare promisisset, agentem doli mali exceptione sum
Abbreviated transcription (Latin):
fundum emero: uacue possessioms tͣ¬
ditio nulla est. ĩ cauere debes. ꝑte nõ fi̾
nari eum aportet utro tp̃r płis uinum.
uł quouenit. ł quo lis incondempnati¬
onem declucitur. It quoloco pluris fuit
uł quo uenit uł uͥagat᷑. Qd̃ si ꝑ empto¬
rem morafuiss: estimari oportet p̾cium
ꝙ sit cum agatur. ⁊ qiuoloco minoris sit.
torem impecliat. quo miius tͣcet. p̾s̾rim
si onmni tp̃r ꝑatus fuit. tͣte. It ñ oꝑtet eiꝰlo
tradi oportet. Namꝙ abrundisio uinũ
furem: ł noxium ẽẽ uendid̾is: qͣmuis
cluplam ꝓmisĩs: ten̾is mͥexempto qnͣti
mea int̾erit scisse. qr ex stipulatu eo no¬
mine agere tecum ñ possum. añꝙͣ mͥ qͥd
abret. ¶ Si modꝰ agͥ: minor inueniat᷑
ꝓ nu̾o iugerum: auctor obligatus est. qr
ubi minor modꝰ inuenitur: non pͭ esti¬
mari bonitas loci: quinon exstat. s non
solumsi modꝰ agritotius minorẽ: agi
cum uenditore potest. s ĩ de partib eiꝰ ut

Expanded text:
fundum emero, uacuae possessionis traditio nulla est: itaque cauere debes per te non fieri nari eum oportet, utro tempore pluris uinum fuit, uel quo uenit uel quo lis in condemnationem deducitur, item quo loco pluris fuit, uel quo uenit uel ubi agatur. Quod si per emptorem mora fuisset, aestimari oportet pretium quod sit cum agatur, et quo loco minoris sit. torem impediat, quo minus traderet, praesertim si omni tempore paratus fuit tradere. item non oportet eius tradi oportet: nam quod a Brundisio vinum furem uel noxium esse, uendideris, quamuis duplam promiseris, teneris mihi ex empto, quanti mea intererit scisse, quia ex stipulatu eo nomine agere tecum non possum antequam mihi quid abesset. Si modus agri minor inueniatur, pro numero iugerum auctor obligatus est, quia, ubi modus minor inuenitur, non potest aestimari bonitas loci qui non exstat. sed non solum si modus agri totius minor est, agi cum uenditore potest, sed etiam de partibus eius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ump̃.ł .ii. Si ita legatus eẽt usus fũ¬
umusus ꝑtinet ac sinominatimiearũ
rio fundũ. uł edes uł saltuarium
uel insularium custodire pot̾. Inter¬
est enim eius p̾dii fines tueri. atq om¬
nia dncenda sunt: quolibet modo con
stitutus usus fructus uł usus fu̾it. ¶ S̾¬
uo cuius usum cluntaxat non ĩ fruc¬
tum hñis. Pot̾ ĩ a nob̾ quid donari.
uel ĩ expetunia nr̃a negotiatumeẽ uͥ
quicquid eomodo adquisierit inpecu¬
lio ur̃o sit
usu legato iutile legatumeẽ existime
⁊ eodem modo ꝑsecutionem euis com¬
petituram. quo competeret si fructus
quaq legatus ec̃t. Itaq nouminus
absente qͣm p̾sente filio suo ue: pr̃ do¬
sine fructu: comnunis refectio rei est.
insartis tectis. tamhr̃dis qͣm usuarii.
uideamus tñ ne si fructus isu accipiat¬
hĩs ip̃e reficere delrat. Si uero tał sit
res cuius usus legatus est ut hĩs fr¬
uctum ꝑcipere uon possit. legatarius re.¬
ficere cogendus est. que clistinctõ rõem

Expanded text:
um. Si ita legatus esset usus funum usus pertinet ac si nominatim ei earum rio fundum uel aedes per saltuarium uel insularium custodire potest: interest enim eius fines praedii tueri. eaque omnia dicenstitutus usus fructus vel usus fuerit. Servo, cuius usum dumtaxat, non etiam fructum habemus, potest et a nobis quid donari vel etiam ex pecunia nostra negotiatum esse, ut quidquid eo modo adquisierit, in peculio nostro sit. usu legato et utile legatum esse existimo et eodem modo persecutionem eius competituram, quo competeret, si fructus quoque legatus esset. itaque no‹n› minus absente quam praesente filio seruoue pater dosine f‹r›uctu, communis refectio est rei in sartis tectis tam heredis quam usuarii. uideamus tamen, ne, si fructum heres accipiat, ipse ref‹ic›ere debeat, si uero talis sit res, cuius usus ‹le›gatus est, ut heres fructum percipere non possit, legatarius reficere cogendus est: quae distinctio
Abbreviated transcription (Latin):
pani accipere pecunias. debitac. ⁊ debe¬
bunt hoc nomine conueniri. Q si i
ip̃i decreto presidis crecliderunt. ⁊ ad¬
ministrare cessauerunt uł ⁊̃ rõnem
reldiderunt similes sunt cet̾is debitõi¬
bus i deoq non conueniunt᷑.¬
serium suum ciu pluris qm ĩ testam̃¬
to eilegatum sit manumitt̾e rogatꝰ¬
sit. fu̾it. i legatum acceꝑit. non co¬
gendum pr̃ãre libertatem. silega tum

Expanded text:
nias debitas et debebunt hoc nomine conueniri. quod si et ipsi decreto praesidis crediderunt et administrare cessauerunt uel etiam rationem reddiderunt, similes sunt ceteris debitoribus, ideoque non conueniuntservum suum, qui pluris, quam in testamento ei legatum sit, manumittere rogatus fuerit et legatum acceperit, non cogendum praestare libertatem, si legatum
Abbreviated transcription (Latin):
debitore ad inopem nouandicã tnͣstuł¬
it obligatõnem oppe̾e einmn pͥorem
debitorem restitui. Adu̾sus eos quoq
restitutõ pr̃andaẽ. quorum dedolo a¬
gere non ꝑmitt᷑i nisi quedam ꝑsone:
spetialilege exempte sunit.
adu̾sus eun cum quo tuteleegit restitu¬
itur non idõ tutori contrarium: tute¬
le uiditium est. restituendum.

Expanded text:
debitore ad inopem nouandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. Aduersus eos quoque restitutio praestanda est, quorum de dolo agere non permittitur, nisi quaedam personae speciali lege exceptae sint.adversus eum, cum quo tutelae egit, restituitur, non ideo tutori contrarium tutelae iudicium restituendum
Abbreviated transcription (Latin):
set liti renuntiare iidet᷑. Cum isibo¬
norum possessionis tp̃s largiret᷑ elec¬
co iuditõ defuncti iepudiatumbenefi
consecuti indentur. Nam ⁊ siquidam
ex creditorib perumam suam ãn resti¬
tutionem abea recuꝑassent ceteroꝵ
qiuerela contra etis qui accepennit ũ
tatem. curatore s  intellexissent eẽ mi¬
norem ꝑseu̾auerunt in administratõe
meclio tp̃r post ꝓbatã etatem ante ĩ
holescentipecunie debite. easq male
consumpsit. quero cuiꝰ sit ꝑiculum. ⁊
quid̾ si curatores quoq in eodemer¬
rore ꝑseilassent ut putarẽt maiorẽ
eẽ ⁊ abstinuissent seab administratõe.
curationes ĩ restitissent. an ꝑicłm¬

Expanded text:
set, liti renuntiare videtur, cum et si bonorum possessionis tempus largiretur, electo iudicio defuncti repudiatum beneficonsecuti videntur. nam et si quidam ex creditoribus pecuniam suam ante restitutionem ab ea reciperassent, ceterorum querella contra eos qui acceperunt ut tatem: curatores cum intellexissent esse minorem perseveraverunt in administratione: medio tempore post probatam aetatem ante impulescenti pecuniae debitae easque male consumpsit. quaero cuius sit periculum: et quid si curatores quoque in eodem errore perseverassent, ut putarent maiorem esse et abstinuissent se ab administratione, curationem etiam restituissent, an
Abbreviated transcription (Latin):
Rpõsareddiderit. ita tam̃ Si nũc hoc nõ
faciat. nullum uitium eẽ. neq eononise
ꝙ aliqũ id fecit. actio erit. sicui aliqñsife¬
bremhũit. Ce terum si nichominꝰ maneret
in eo uitio ut circa fana bachari soleret. et
nem admittit. idem dicit. ⁊ in hiis qͥ p̾ter
modri tunieiꝰ cupidiauariq sunt. aut

Expanded text:
responsa reddiderit, tamen, si nunc hoc non responsa reddiderit, tamen, si nunc hoc non faciat, nullum uitium esse: neque eo nomine, quod aliquando id fecit, actio est, sicuti si aliquando febrem habuit: ceterum si nihilo minus permaneret in eo uitio, ut circa fana bacchari soleret et qnem admittit. Idem dicit etiam in his, qui praeter modum timidi cupidi auarique sunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
õ uitiosus ue hẽatur. ꝓinde leuis febricula:
aut uetus en quartana que tamen iã
sꝑmipotest.ł uulnusculum mocdicum nul¬
lum hũt inse delictum. qmuis ꝓnunciatũ
uonsit contempni enimħ potuerunt.¬
¶ Exempli ita grã referamus. qui morbo¬
si iitiosiq sunt. ap̃ uiuianũ q̃rit᷑. si seruus
inter fanaticos non semꝑ cap̃ iactaret. ⁊ aliqͣ
nos inquit itiius animi uitio aliquos sa¬
nos eẽ intelligere debere. alioquminquit¬
futurum ut infinit̃ hac rãne multos sanos
ẽẽ negaremus. ut puta. leuemsuꝑstitiosũ.
iracinidum. contumacem ⁊ siqͣ similia sũt
animiuitia. Magis emm de corporis sam¬
tate qm de animi uitiis ꝓmitti. Interdum
taitien inquit uitium corporale usq ad
animumꝑuenire. ieum uitiare. ueluti con¬
tingeret fe frenesũ quia idei ex febubus
acciderit. quid gͦ est: sicnud animuitium¬
sit tale. ut id auendatore excipioport̾et. n¬
to euitem̾. ¶ Idemuiuianus aitt cĩm¬
ins aliqñ quis cura phana bacatus sit. et

Expanded text:
 uitiosusue habeatur. proinde leuis febricula aut uetus quartana quae tamen iam sperni potest uel uulnusculum modicum nullum habet in se delictum, quasi pronuntiatum non sit: contemni enim haec potuerunt. exempli itaque gratia referamus, qui morbosi uitiosique sunt. Apud Uiuianum quaeritur, si seruus inter fanaticos non semper caput iactaret et aliqua nos, inquit, minus animi uitiis aliquos sanos esse intellegere debere: alioqufuturum, ut in infinito hac ratione multos sanos esse negaremus, ut puta leuem superstitiosum iracumdum contumacem et si qua similia sunt animi uitia: magis enim de corporis sanitate, quam de animi uitiis promitti. interdum tamen, inquit, uitium corporale usque ad animum peruenire et eum uitiare: ueluti conti‹n›geret φρενητικῷ, quia id ei ex febribus acciderit. quid ergo est? si quid sit animi uitium tale, ut id a uenditore excipi oporteret nto eum teneri. Idem Vivianus ait, quamvis aliquando quis circa fana bacchatus sit et
Abbreviated transcription (Latin):
¶ S stiendumest morbuma pd̾ sab̾sic dif
sum eius adidfaciat det̾ĩorem. cuus cã nͣ
nob̃ eius corporis sanitatem declit. Id autẽ
alias in toto corpore. alias inparte accidere.
uitiumq amorboita dafferre: ut puta siqͥs
balbus sit. Nam hunc uitiosum magis eẽ.
qͣm morbo sum. ego puto ecliles tollende¬
dixisse. nequa dubitatio suꝑeẽt. ꝓ ĩ¬
de si quidtale fila fu̾it uiciisiue morbi qͥ
usum minist̾iumq hominis impecliat.
id dabit redhibitioni locum. dum mͦ me¬
minerimus huiꝰmodi. nonutiq ꝙ libet.
qͣm leuissimum efficere ut mortosus n¬

Expanded text:
. Sed sciendum est morbum apud Sabinum sic . Sed sciendum est morbum apud Sabinum sic sum eius ad id facit deteriorem, cuius causa natura nobis eius corporis sanitatem dedit: id autem alias in toto corpore, alias in parte accidere uitiumque a morbo multum differre, ut puta si quis balbus sit, nam hunc uitiosum magis esse quam morbosum. ego puto em dixisse, ne qua dubitatio superesset. Proinde si quid tale fuerit vitii sive morbi, quod usum ministeriumque hominis impediat, id dabit redhibitioni locum, dummodo meminerimus non utique quodlibet quam levissimum efficere, ut morbosus
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝓnuntient. Ex hiis enimcausis uidi¬
cium dabimus. hoc ampluis siquic a du̾sꝰ
ea sciens dolo malo uendidisse dicetur: iu¬
dicium dabimus. ¶Cansa huiꝰ eclicti ꝓpo¬
nendi est. ut occurratur fallauis uenden¬
tium. ⁊emptorib succurratur. qui cumꝙ
decepti auenditorib fu̾int dium mͦ sciamꝰ
uenditorem ĩ si ignorauit ea q̃ ecliles pra¬
re̾iubent. tamien. teneri debere. nec est
hoc inicuium. potuit .N. ea nota hre uẽ¬
ditor. neq enim inter est emptoris cur
fallatur ignorantia uendatoris an cal¬
liclitate. ¶ Illudisciend̾ ẽ eclictum hoc
non ꝑtiuere. aduenditiones fiscales. Si
tũ rex .p. aliqͣm facit uenditionem edc̃m
hoc locum hẽbit. Ipupillarib quoq uen¬
ditionib erit ecdlicto locus. ¶Si intelli¬
gatur uitium morb ue mantipii. ut ple¬
rumq signis quibdam solent manifesta¬
riuitia: potest clict eclictum cessare. hoc .ii.
tantum intuendum ẽ: ne emptordecipiat᷑.¬

Expanded text:
one pronuntianto: ex his enim causis iudione pronuntianto: ex his enim causis iudicium dabimus. hoc amplius si quis adversus ea sciens dolo malo vendidisse dicetur, iudicium dabimus". Causa huius edicti proponendi est, ut occurratur fallaciis vendentium et emptoribus succurratur, quicumque decepti a uenditoribus fuerint: dummodo sciamus uenditorem, etiamsi ignorauit ea quae aediles praestari iubent, tamen teneri debere. nec est hoc iniquum: potuit enim ea nota habere uenditor: neque enim interest emptoris, cur fallatur, ignorantia uenditoris an calliditate. Illud sciendum est edictum hoc non pertinere ad uenditiones fiscales. Si tamen res publica aliqua faciat uenditionem, edictum hoc locum habebit. In pupillaribus quoque uenditionibus erit edicto locus. Si intellgatur uitium morbusue mancipii ut plerumque signis quibusdam solent demonstrare uitia, potest dici edictum cessare: hoc enim tantum intuendum est, ne emptor decipiatur
Abbreviated transcription (Latin):
abeoscribit. etlictum ecdilium curulumm:
re uenditionib rerumeẽ. tam eariu q̃
solisunt quam earum que mobiles aut
se mouentes sunt. aiunt ecliles qui man¬
cipia uendt. certiores faciant emptores.
quid morbiuitii ue cuiq sit. Quis fugi¬
tuus errouesit. noxa ue solutus non sit.
eademq omina cumea mantipia uene¬
unt. pala in recte ꝓmunti ando ꝙ siman.¬
tipium adu̾sus ea uenisset. sil adĩsus qd̃
clictum ꝓmissumue fu̾it. curiueniret fu¬
iset. quodenus prari oportere dicetur. emp¬
tori omiubq ad quos eares ꝑtinet iu¬
clicium dabimus. ut id mantipium redhi¬
beatur. Si ciuidã pꝰ uendationem traditiõẽ¬
q deterius emptoris opera familie ꝓcura¬
torisue eius factumerit. siue quid ex eo
post uenditionemnatum adqͥsitũ fu̾it
⁊ siquid aliud inuenditione ei accesserit.
mantipium capitalem fraudem admmiser᷑.
mortis conciscende sibicã: quid fecerit. in¬
uearenam depugnande causa cumbesti¬
is intromissus fu̾it. ea omnia inuenditu

Expanded text:
abeo scribit edictum aedilium curulium de uenditionibus rerum esse tam earum quae soli sint quam earum quae mobiles aut se mouentes. Aiunt aediles: 'Qui mancipia uendunt certiores faciant emptores, quid morbi uitiiue cuique sit, quis fugitiuus erroue sit noxaue solutus non sit: eademque omnia, cum ea mancipia uenibunt, palam recte pronuntianto. quodsi mancipium aduersus ea uenisset, siue aduersus quod dictum promissumue fuerit cum ueniret, fuisset, quod eius praestari oportere dicetur: emptori omnibusque ad quos ea res pertinet iudicium dabimus, ut id mancipium redhibeatur. si quid autem post uenditionem traditionemque deterius emptoris opera familiae procuratorisue eius factum erit, siue quid ex eo post uenditionem natum adquisitum fuerit, et si quid aliud in uenditione ei accesserit, tem si quod mancipium capitalem fraudem admiserit, mortis consciscendae sibi causa quid fecerit, inue harenam depugnandi causa ad bestias in
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.ł. Nam hoc modo admittitur eẽ
uenditionem. si qͣ sit hereditas. ẽ cibi
empta iqi spes hĩtlitatis. Ip̃m emiin
nisi sciens a se. non ꝑtinere ĩ uendid̾¬
debebit. Illo uero aduecto libatur uendi
uendator res hr̃cłitarias tradere. deb⁊
qnͣta autem hr̃litas est nich̾ int̾est.¬

Expanded text:
 Nam hoc modo admittitur esse venditionem "si qua sit hereditas, est tibi empta", et quasi spes hereditatis: ipsum enim nisi sciens ad se non pertinere ita vendidedebet: illo uero adiecto liberatur uendituenditor res hereditarias tradere debet: quanta autem hereditas est, nihil interest
Abbreviated transcription (Latin):
ductum est. s errore. pͥmum deinde
consuetadine: obtentum ẽ. in ali¬
issimiubus non optinet.¬
aut madqirendo. aut in conseruã
waut immuendo. aut enim hoc
agitur quemad̾m qui cuiꝰꝙ fiataũ
quemad̾m quis rem suamuł ius
siumconseruet. aũ ciuom alienet
aut amittat.

Expanded text:
ductum est, sed errore primum, deinde consuetudine obtentum est, in aliis simiaut in adquirendo aut in conseruando aut in minuendo: aut enim hoc agitur quemadmodum quid cuiusque fiat, aut quemadmodum quis rem uel ius suum conseruet, aut quomodo alienet aut amittat.
Abbreviated transcription (Latin):
dem appareat tunc eu urbs quo
romanautitur seruari oportet.¬
Inueterata corsuetudo ꝓlegeñ
inm̾ito custodr̃. ⁊ hoc ẽ iusꝙ morib
es nulla alia excãnos geneant.
qmͣꝙ iulitio populi recepte sunt
mento ieaq̃ sineullo sqͥto popultẽ
approbauit tenebunt omnes. Nã
quid interest suffragio ppꝰ uoum¬
tatem suamdeclaret. anreb ipis
⁊ fc̃is qrͣ rectissime ⁊̃ illico receptum
liur ⁊ lege. in hiis qͥ ñ ex scͥpto descẽ¬
dunt obseruari solet.

Expanded text:
dem appareat, tunc ius, quo urbs Roma utitur, seruari oportet.Inueterata consuetudo pro lege non immerito custoditur, et hoc est ius quod es nulla alia ex causa nos teneant, quam quod iudicio populi recepte sunt, merito et ea, que sine ullo scripto populus probavit, tenebunt omnes. Nam quid interest, suffragio populus voluntatem suam declaret an rebus ipsis et factis? quare rectissime etiam illud receptum iure et lege in his quae non ex scripto descendunt obseruari solet.
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ imp̃r ꝑ epistolam isubscͥptionem
statuit ut cognoscens decreuit. uel
Le plano inter locutus uel elicto p̾ce¬
pit. legem ẽẽ constat. hee sunt qͣs
uulgo constitututiones apellanis.¬
plane ex hiis queclam sunt ꝑͦlos q̃
nec exempium trahuntur. Namcid̾
pͥnceps qun obm̾ita indulsit. ⁊ sicui
qͣmpenamiirogauit uł si cui sine
euidens eẽ utilitas debet: uͥ receclitur
ab eouire ꝙ diu equum uisum estz¬

Expanded text:
 per epistulam et subscriptionem statuit uel cognoscens decreuit uel de plano interlocutus est uel edicto praecepit, legem esse constat. haec sunt quas uolgo constitutiones appellamus.Plane ex his quaedam sunt personales nec ad exemplum trahuntur: nam quae princeps alicui ob merita indulsit uel si quam poenam irrogauit uel si cui sine euidens esse utilitas debet, ut recedatur ab eo iure, quod diu aequum uisum est
Abbreviated transcription (Latin):
tu actionondatiu:᷑ qr nec iudicatime
uenire ꝙͣ eumquinrem suam ꝓ¬
curator esti dicendum est ei licere:¬
aul. Ra. Actoris ꝓcuratornon in
rem suam datus pp̃mpensas qͣs in litẽ
fecit potest desiderate ut sͥ exuidica¬
tiactione satidfiat. si dominus litit
soluendo non sit.

Expanded text:
tu actio non datur, quia nec iudicati meonuenire quam eum qui in rem suam procurator est, dicendum est ei licereur. Actoris procurator non in rem suam datus propter impensas quas in litem fecit potest desiderare, ut sibi ex iudicatione satis fiat, si dominus litis soluendo non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. dm̃c comnutti iudicatum solui
stipulation enareo fcãm. Idq inera¬
tius ꝓbat. uulianus. ihoc iureutim᷑.
scilicet si dominus satis accepit. S isi
ꝓcurator satis accepit. ⁊ tnͣsferatur ui¬
dicium indominũ u̾ius est committi
ex stipulatu acdionem. ⁊ aꝓcuratore
in dominum tnͣsferri. S isi a domino
uł aꝓcuratore inpcuratorem iudiciũ
tnsferatur. non dubitat marcellus
ͥ pulatio: tam̃ in dñoerit dandauti.¬
us ex stipulatu actõ: directa penituᷤᷤ
collenda. dam¬
ui satis acceꝑit. mͥ exstipulatuacdi ͦ
Autilis est. sicuti uidicati actio mͥ indł¬
getur. S isi agat ꝓturator meus ex
agendo exceptione debeat repelli. si¬
cun cum in dacatiagit. non inrem suã
datus. necadeam remprocurator fc̃s¬

Expanded text:
mitti iudicatum solui stipulationem a reo factam, idque et Neratius probat et Iulianus et hoc iure utimur: scilicet si dominus satis accepit. sed et si procurator satis accepit et transferatur iudicium in dominum: uerius est committi et ex stipulatu actionem a procuratore in dominum transferri. sed et si a domino uel a procuratore in procuratorem iudicium transferatur, non dubitat Marcellus,pulatio, tamen domino erit danda utilis ex stipulatu actio, directa penitus tollenda. ui satis acceperit, mihi ex stipulatu actio utilis e‹s›t, sicuti iudicati actio mihi indulgetur. sed et si egit procurator meus ex agendo exceptione debeat repelli: sicuti cum agit iudicati non in rem suam datus nec ad eam rem procurator f
Abbreviated transcription (Latin):
utriq quina aut utriq ꝑtes stichi fu̾
unt solute.
istimans in debitum soluit. quodlib⁊
locorepetet.Non eminexistimationẽ
repetitioni. ut puta si pippulus sine
tutoris anctoritate uł furiosus uł is cui
bonis int̾clictum est: solu̾it. Nam in

Expanded text:
utrique quina aut utrique partes Stichi fuerunt solutae.istimans indebitum soluit, quolibet loco repetet: non enim existimationem repetitioni, ut puta si pupillus sine tutoris auctoritate uel furiosus uel is cui bonis interdictum est soluerit: nam in
Abbreviated transcription (Latin):
dem . ł.xQui inicem creclitor idemq
debitor est. inhiiscasib in ciuib compẽ¬
catiolocum non ht̃. Si soluit non ht̃
condictionem ueluti mdebiti soluti sed
tio efficit ꝑ etrorem creclitori cau̾it in¬
sticchum deb⁊ simulutrumq solu̾it. s
cĩnichil repetet. Idenim remanebit
ciscitur ne abeo pecunia petatur. ⁊ ꝑ im¬
prudentiam solu̾it condic̾e stipulatõi
pot̾it.: uõ reusquidem manet obliga¬
tus. Ipẽ autem sua exceptione tutusẽ
Nichil autem int̾est. fideuussor an
hr̃s eius soluit. E si huic fideiuissori

Expanded text:
m Qui invicem creditor idemque debitor est, in his casibus, in quibus compensatio locum non habet, si solvit, non habet condictionem veluti indebiti soluti, sedtio efficit per errorem creditori caverit, inStichum debet simul utrumque solverit, sesse, nihil repetet: id enim remanebit ciscitur, ne ab eo pecunia petatur, et per imprudentiam solverit, condicere stipulatori poterit et ideo reus quidem manet obligatus, ipse autem sua exceptione tutus est. nihil autem interest, fideiussor an heres eius solvat: quod si huic fideiussori
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere. latine sciat lo qui nier ne nec ob
id ueteratorem eẽ. uͥ liberalib studiis eru¬
regressum emptor inuenditorem s cũ
ꝑs euincatur. si quid̾ ꝓ indiuis oeuincat᷑.
regressum ht̃. ꝓcm̃titate euicte ꝑtis. qd̾
si certus locus sit euistus. non ꝓincluoso
hoc enictum est. aut ꝙ fuit in agro uilis¬
simum. estim abitur loci qualitas. ⁊ sic erͥ
regͥssus.

Expanded text:
pertinere, Latine sciat nec ne: nam ob pertinere, Latine sciat nec ne: nam ob id ueteratorem esse, si liberalibus studiis eruregressum emptor in uenditorem. sed cum pars euincatur, si quidem pro indiuiso euincatur, regressum habet pro quantitate euictae partis: quod si certus locus sit euictus, non pro indiuihoc e‹u›ictum est, aut quod fuit in agro uilissimum? aestimabitur loci qualitas, et sic erit regressus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ eẽ ꝓ misisti ⁊ꝑs cdumitaxat eorimiminꝰ
saua sit. de omnib adu̾sus dictum ꝓmislũ¬
ue recte agit. ibidemait. errare. ⁊ fugere ni¬
mentum posse. nec taine n erronem aut
tium est. łuti siludo  assidue uelit spectare.
aut tabulas pictas stucdiose intuetur. sũ
⁊̃ m̃clax. aut simiub uitiis teneatur.¬
¶Quotiens morb sonticus nominat᷑
eum significari cassius aitt qui noceat. noc̃e
autem intelligi am ꝑpetius est nonquitp̃z
finiatur.s morbum sonticum eumludi. ꝙ
inciłit in homine. postqm quiꝰ sanatus sit.
sontes eñi nocentes dicuntur. ¶ Serius
tamue̾t: ator qͣm nouitius dicpot̃. Sꝯuere¬
ratorem non spano seruiendi. s gn̾e icã e¬
samandum. celuis ait I ancimcumq ex
uenautio nouitiorum ep̃tus alicui nimi¬
sterio p̃põitus sit. statim eum uet̾atorum:
nu̾o eẽ. Nounium autẽ non tyrocinio
aĩ s oditõe suitutis intelligi. nec ad reni

Expanded text:
que esse promisisti et pars dumtaxat eorum minus que esse promisisti et pars dumtaxat eorum minus sana sit, de omnibus 'aduersus dictum promissum' recte a‹gi›. Ibidem ait errare et fugere iumentum posse, nec tamen erronem aut tium est, ueluti si ludos adsidue uelit spectare aut tabulas pictas studiose intueatur, siue etiam mendax aut similibus uitiis teneatur.Quotiens morbus sonticus nominatur, eum sigautem intellegi, qui perpetuus est, non qui tempore finiatur: sed morbum sonticum eum videri, qui inciderit in hominem postquam is natus sit: sontes enim nocentes dici. Servus tam veterator quam novicius dici potest. sed veteratorem non spatio serviendi, sed genere emandum Caelius ait: nam quicumque ex uenalicio nouiciorum emptus alicui ministerio praepositus sit, statim eum ueteratorum numero esse: nouicium autem non tirocinio animi, sed condicione seruitutis intellegi. nec ad rem
Abbreviated transcription (Latin):
stituturum donator repmittit. qñ nul¬
lum precium interuenit. Quid gͦ fires.
ab eo cui donata est meliorfrã sit. numqͥd
quantieus qui meliorem iu. fecit ĩterẽ.
donator conueniatur. ꝙ minime clicend̾
est ne hoc cãu libertatis sue: donator pe
nam enaa patiatur. itaz si quares do¬
netur. necc̃e non erit repmitt̾e. q̃ inreb
uenalib eclibes repromitt̾e iubent. Sane
de dolo donator obligare se ⁊ debet ⁊ solet.
ne ꝙ benigne contułit fraudisconsçilio
reuocer.
oc edictum ꝑtinere. non tantum mantipi¬
orui. uerum ceterarum quoq rerum. cur
autem delocationib uicħ̃ eclicatur mirũ
uidebatur. hec tamen ratio redlditur. ł q
numqͣm istorum de hacre fu̾at. iutris cdictioᷤ
ł quia non similiter locationes ut uentatio
seruos emistride uno ag̾e uelis. inestimati¬
onem seruorum ꝑinde fieri debere. atq ut
fieret inestimationem bonitatis agri. cum
ob euictam ꝑtem fundi agatur. Idem ait.
Sumo p̃tio plures seruos uenclidisti sa nos¬

Expanded text:
stituturum donator repromittit, quando nullum pretium interveniat? quid ergo si res ab eo cui donata est melior facta sit, numquid quanti eius qui meliorem fecit interest donator conveniatur? quod minime dicendum est, ne eo casu liberalitatis suae donaoenam patiatur. itaque si qua res donetur, necesse non erit ea repromittere, quae in rebus uenalibus aediles repromitti iubent. sane de dolo donator obligare se et debet et solet, ne quod benigne contulerit fraudis consilio reuocet. ad edictum orum, uerum ceterarum quoque rerum. cur autem de locationibus nihil edicatur, mirum uidebatur: haec tamen ratio redditur uel quia numquam istorum de hac re fuerat iurisdicti‹o› uel quia non similiter locationes ut uenditionseruos emisti et de uno agere uelis, interaestimationem seruorum proinde fieri debere, atque ut fieret in aestimationem bonitatis agri, cum ob euictam partem fundi agatur. Idem ait, si uno pretio plures seruos uendidisti sanos
Abbreviated transcription (Latin):
diur.R. Quia pupino substitutum ei ser¬
uimiem̾it. agere cum substituto exempts
potest. ⁊ ex stipulatu de eiuictione cum neitrã
earum actianum adu̾sus pupillum hr̃e po
se. quare siue partus ancilie sie hr̃aitas.
quam seruus inssuemptoris cmiei. adie¬
rit eiucta fu̾it. agi exempto potest. isicut
abligatus est uendator: ut pr̃ẽt. lic̾e hr̃e ho¬
minemquem uendidit. ita ea quo q̃ ꝑ eũ
adquiri: potuerunt. pr̃ared emptoriuit
Ruce.r. Siuendideris serum mͥticii de¬
inde ticius heredem me relinq̃rit. sab̾. ait.
amissam actionem ꝓeuictione. q̃mseruꝰ
non potest euinct. s in exempto actione de¬
currendumest.
essus x. Piquis ꝑfundum quenicum
alio commuemhr̃et. quali salus clñs eins
cesserit. tenebitur mͥeuictionis nomine. ceteris
non cedentib.¬

Expanded text:
um. Qui a pupillo substitutum ei seriuum emerit, agere cum substituto ex empto potest et ex stipulatu de euictione, cum neutram earum actionum aduersus pupillum habere pse. quare siue partus ancillae siue hereditas, quam seruus iussu emptoris adierit, euicta fuerit, agi ex empto potest: et sicut obligatus est uenditor, ut praestet licere habere hominem quem uendidit, ita ea quoque quae per eum adquiri potuerunt praestare debet emptori, ut um. Si uendideris seruum mihi Titii, deinde Titius heredem me reliquerit, Sabinus ait amissam actionem pro euictione, quoniam seruus non potest euinci: sed in ex empto actione decurrendum est.um quem cum alio communem haberet, quasi solus dominus eius cesserit, tenebitur mihi evictionis nomine ceteris non cedentib
Abbreviated transcription (Latin):
.Iii. R̾orimi ait. Dari in eum cuius tutelage.¬
sta sit utilem actionem. s adicit in id demi
quod rõnib eius accepto latum est. si anin
totum si tutor soluendo non sit uideamus
quod mag̃ puto neq iale contrahiturt̃
tutorib¬
ua .R. Si serui uenditor peculum ac¬
cessurum clixit. si uicarius eiuctus sit. uich
am a uicuice empto: pastuse. aliter atq si
nominatim serium accecere dixisset. tunc

Expanded text:
orum ait dari in eum cuius tutela gesta sit utilem actionem, sed adicit in id demum, quod rationibus eius accepto latum est. sed an in totum, si tutor soluendo non sit, uideamus: quod magis puto: neque enim male contrahitur cum tutoribum. Serui uenditor peculium accessurum dixit. si uicarius euictus sit, nihilam a iudice emptor passus est: aliter atque si nominatim seruum accedere dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
dx.Cum muenclitione serui peculium
semꝑ excep̃tumi eẽ. intelligitur is homo ex
peculio sumniam quandam secum abstu¬
łat. si pp̃ hanc cãm furti cum emptore:
actum sit. nou rea̾itetur emptor ad uen¬
clitorem ex stipulattone cluple. q fur¬
tis noxiisq solutum eẽ: prãre debet uen
clitionis temꝑe. ħ autem actio postea eẽ
Lum uenclidit debeat fideuissorem ob euic¬
tioneni clare. ꝙ̃ uulgo auctorem secimd̃
uocant. ⁊ est relatim non debere. nͭ loc
nõiatun actumẽ. ¶ Siimpub̾is noĩe
tutor uendid̃it euictione setuta. Pap̃. ł.¬

Expanded text:
Cum in uenditione serui peculium semper exceptum esse intellegitur, is homo ex peculio summam quandam secum abstulerat. si propter hanc causam furti cum emptore actum sit, non reuerteretur emptor ad uenditorem ex stipulatione duplae, quia furtis noxisque solutum ditionis tempore, haec autem actio postea esseum vendidit debeat fideiussorem ob evictionem dare, quem volgo auctorem secundum vocant. et est relatum non debere, nisi hoc nominatim actum est. Si impuberis nomine tutor vendiderit
Abbreviated transcription (Latin):
Paura. Nacta reclibitione omnia ininte¬
grum restituuntur. ꝑ inde ac si neq emp¬
tioneq uenditio intercessit.
lp̃ł. Quotiens de seruitute agitar.
uidus tantum debet prestare. qnͣti mino¬
ns ernisset emptor si sasset hanc seruitutẽ
interpõitam.

Expanded text:
ctum Facta redhibitione omnia in integrum restituuntur, perinde ac si neque emptio neque venditio intercessit. . Quotiens de seruitute agitur, uictus tantum debet praestare, quanti minoris emisset emptor, si scisset hanc seruitutem impositam.
Abbreviated transcription (Latin):
nestis uiris. interrogatus an ⁊in domo
uendataris. fugisset. R̾. fugisse.quero:
anstandum sit Rso serui. pauł. R̾. Si
¶ Siquis luos homines imop̾cio em̾it.
i alter iuea caucasit. ut reclibeatur. de¬
inde petatur p̾tium totũ exreptio erit
obitienda. sitani en pars p̾cii petatur.
mag̃ dicet᷑ nõnocere exceptionem. nͥ
forte ea sit causa in qua pp̃ alt̾ius uitiũ
utrumq mantipium reclibendum sit.

Expanded text:
nestis uiris interrogatus, an et in domo nestis uiris interrogatus, an et in domo uenditoris fugisset, respondit fugisse: quaero, an standum sit responso serui. Paulus respon Si quis duos homines uno pretio emerit et alter in ea causa est, ut redhibeatur, deinde petatur pretium totum, exceptio erit obicienda: si tamen pars pretii petatur, magis dicetur non nocere exceptionem, nisi forte ea sit causa, in qua propter alterius vitium utrumque mancipium redhibendum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
competit. In petulio autem ⁊ causa reclibi¬
tionis continebitur. nec uosmaueat qd̾
anteqm recddatur: senuis nonẽe inpecu¬
lio. ¶ Non enim pot eẽ inpeculioseruꝰ
qui ad huc emptoris est. s cã ip̃ius reclibi¬
.x. nilib emptus. quinq milib sit. hoc qͦ
ipetulio eẽ dicemus. hoc ita si nich dño¬
enis debeatz aut ademptum peculium nõ
est. ꝙ si plus domino debeat euemet ut ho
remfugit. ⁊ incausa recdibitionis esse
ꝓninciatus fu̾it non prius uendatori re¬
stitin debeat qm retum ablatarum a ser¬
toremcogendum. nontantum p̾cium sͣ¬
ui restituere.s ĩ rerum ablatarum a s̃¬
uo estimationem nisipro hiis ꝑ atus sit.
seruum noxe nomine reli̾quere. Item
quero sinolit estimationem ⁊ p̾tiarerũ
restituere an seriuis restituendꝰ sit reti
nendus. ⁊ clancla sit actiode peculio uł
de p̾tio. relibiti serui ex duple stipula¬
est. ¶ Seruum cluplaemi. qui reb ab¬
latis fugit. mox inuentus p̾sentib ho¬

Expanded text:
io autem et causa redhibitionis continebitur: nec nos moveat, quod antequam reddatur servus non est in peculio non enim potest esse in peculio servus, qui adhuc emptoris est: sed causa ipsius redhibidecem milibus emptus quinque milibus sit, haec quoque in peculio esse dicemus. hoc ita, si nihil domino debeat aut ademptum peculium non est: quod si plus domino debeat, eueniet, ut rem fugit et in causa redhibitionis esse pronuntiatus fuerit, non prius uenditori restittorem cogendum non tantum pretium servi restituere, sed etiam rerum ablatarum aestimationem, nisi si pro his paratus sit seruum noxae nomine relinquere. Item quaero, si nolit aestimationem et pretia rerum restituere, an seruus retinendus sit et danda sit actio de peculio uel de pretio redhibiti serui ex duplae stipulaest. Seruum dupla emi, qui rebus ablatis fugit: mox inuentus praesentibus ho
Abbreviated transcription (Latin):
accupauit anmelior sit conditiout ip̃i
salideclatur. anuero uel omnib decli
debeat uel cau̾e debeat. defensutuiri
adu̾sus ceteros.: ⁊ uerius est occupãtis
melioremẽẽ conditionem. Ei itaq de¬
datur non quiprior egit s c pͥor
ad sententiam ꝑuenit. ndeo eiqui pꝰ¬
ea uicerit actionen denegãi iudicati.¬
¶S isistatuliber sit ⁊ ante diditiõ ẽ
extitent conditio uł fidei cominissali

Expanded text:
i soli dedatur? an uero uel omnibus dedi debeat uel cauere debeat defensu iri aduersus ceteros? et uerius est occupantis meliorem esse condicionem. ei itaque dedetur non qui prior egit, sed qui prior ad sententiam peruenit: et ideo ei, qui postea uicerit, actionem denegari iudicati.Sed et si statuliber sit et ante deditionem exstiterit condicio ‹uel› fideicommiss
Abbreviated transcription (Latin):
aur .⁊.xii. Si exduob dominis
uno sciente i altero ignorante seruꝰ
delinquat. si ante cum altero qui
nesciebat. actumsit. inoxe decłit
scruum micinum est ulissun hõis de¬
datione. alterum ciuo liberari.sͥ a¬

Expanded text:
tum.Si ex duobus dominis uno sciente, altero ignorante seruus del‹i›quit, si ante cum altero qui nesciebat actum sit et noxae dediderit seruum, iniquum est uilissimi hominis deditione alterum quoque liberari: i
Abbreviated transcription (Latin):
quie condite. quib religio ab utͥs¬
q ꝑtib debeatur. Nam ꝑentes qͦq
euisdem pupille ibi sepulti siuit. S:
tutores distrahere fimdum ualũt
ego non consentio s portionẽmeã
possidere malo. cum uniu̾sitatem
emere non possum. i uelim ꝓmeo
arbitrio exequiius religionis. q̃ ro
an rect& arbitrum commũ d̃id̾do
ad hũc fund̾ ꝑtiendum petã. an ĩ
is arbiter qui familie h̾ciscũde
datur. hiisdẽ ꝑtib fungi possit ũ
hanc exceptionem exceptis ceteris cor¬
porib hĩtlitariis ꝓ uire cuiq nobis
ꝑtiatur. herenmꝰ modest̾.R̵ nich̾
ꝓpomi cur familie ħiscunde iuditõ
aditus arbiter officium suum ĩ
ineiꝰ finidi dequo agitur diuisionẽ
int̾ponere non possit. s religiosa
loca iniuditio non deduci. eoꝵq

Expanded text:
ditae, quibus religio ab utriusque patribus debebatur, nam parentes quoque eiusdem pupillae ibi sepulti sunt: sed tutores distrahere fundum uolunt: ego non consentio, sed portionem meam possidere malo, cum uniuersitatem emere non possim et uelim pro meo arbitrio exsequi ius religionis. quaero, an recte arbitrum communi diuidundo ad hunc fundum partiendum petam an etiam is arbiter, qui familiae erciscundae datur, isdem partibus fungi possit, ut hanc possessionem exemptis ceteris corporibus hereditariis pro iure cuique nobis partiatur.Herennius Moponi, cur familiae erciscundae iudicio addictus arbiter officium suum etiam in eius fundi de quo agitur diuisionem interponere non possit: sed religiosa loca in iudicium non deduci eo