comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recorquens. ipsa me qua uenimꝰ ua
reduxit. Cũq reu̾si ꝑueniremꝰ ad mai¬
siones illas letas sp̃uũ candidatoꝵ:
dixit mͥ. Scis que sunt ista omia que
uidisti: Re spondrñ. Et ait. Uallis
illa quã aspexisti. flãmis feruentib
⁊ frigorib horrendã rigidis. ipse ẽ locꝰ
in quo examinande ⁊ castigande st̃ aĩe
illoꝵ qͥ differentes confiteri ⁊ em̃dare
tis articłõ ad penitentiã confugiũt:⁊
sic de corꝑe exeunt. Qͥ tam̃ qr confes¬
sionẽ ⁊ penicentiã uł inmorte habue¬
runt. omnes indie uidicii ad regnũ ce¬
ante diẽ iudicii liberent᷑. aduiuant.
Porro puteus ille flãmuioniꝰ ac putidꝰ
quẽ udisti. ipsũ ẽ os gehenne: in qd̃ qͥcq
semel incid̾it. nũqͣm inde lib̃abit᷑ in euũ.
Locꝰ uͦ iste floriger. in qͦ pulcherrimã hãc¬
niuentu rẽ iocundari acfulgere conspi¬
cis. ipse ẽ inqͦ recipiunt᷑ aĩe eoꝵ. qͥ in bo¬

Expanded text:
retorquens, ipsa me, qua venimus, via retorquens, ipsa me, qua venimus, via reduxit. Cumque reversi pervenissemus ad mansiones illas lętas spirituum candidatorum, dicit mihi: 'Scis, quę sint ista omvidisti? Respondi ego. Non. Et ait: Vallis illa quam aspexisti flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus in quo examinandae et castigandae sunt animae illorum, qui differentes confiteri et emendare tis articulo ad poenitentiam confugiunt, et sic de corpore exeunt. Qui tamen, quia confessionem et penitentiam vel in morte egerunt, omnes in die iudicii ad regnum ceante diem iudicii liberentur, adiuvant. Porro puteus ille flammivomus ac putidus, quem vidisti, ipsum est os gehennę. In quo quicumque semel inciderit, numquam inde liberabitur. Locus vero iste florifer, in quo pulcherrimam iuventutem iocundari ac fulgere conspicis, ipse est, in quo recipientur animę eorum, qui in bo
Abbreviated transcription (Latin):
dore diei. siue sol meridiani radus.
uidet᷑ ẽẽ p̃clarior. Erantq in hoc cãpo
innumera hominũ albatoꝵ ꝯuenticla.
sedesq: plurime agminũ letantium.
Cũq int̾ choros feliciũ incolarũ medios
me duceret: cogitare cepi qd̵ hoc fortas¬
se eẽt regnũ celoꝵ de quo p̃dicari se¬
piꝰ audiui. Respondit illi cogitationi
mee ductor meus.Non inquiens hocẽ
regnũ celoꝵ qd autumas. Cũq ꝓce¬
aspitio añ hos multo maiorẽ luminis
gr̃ãm quã prius. In qua etiã uocẽ cantai¬
tiũ dulcissimã audiui. s ⁊ odoris fra¬
glantia miri tanta de loco effunde¬
batur. ut is quẽ antea degustans.
quasi maximũ rebar. lã ꝑmodicus
mͥ odor uidet᷑. sicut etiã lux illa cã¬
pi florentis eximia. in cõꝑatione eiꝰ
que ñc apparuit lucis. tenuissima
ꝓrsꝰ uidebat᷑. ⁊ pͣrua. Incuiꝰ amenitate
loci cũ nos intraturos sperarẽ. repen¬
te ductor substicit. Nec mora gressũ

Expanded text:
dore diei sive solis meridiani radiis dore diei sive solis meridiani radiis videretur esse praeclarior. Erantque in hoc campo innumera hominum albatorum conventicula sedesque plurimae agminum laetantium. Cumque inter choros felicium incolarum medios me duceret, cogitare coepi quod hoc fortasse esset regnum coelorum, de quo praedicari saepius audivi. Respondit ille cogitatui meo, non, inquiens, hoc est regnum coelorum quod autumas. Cumque proceante nos multo maiorem luminis gratiam quam prius. In qua etiam vocem cantantium dulcissimam audivi. Sed et odoris fraglantia miri tanta de loco effundebatur, ut is, quem ante degustans quasi maximum rebar, iam permodicus mihi odor videretur, sicut etiam lux illa campi florentis eximia in compa/ratione eius, quę nunc apparuit, lucis tenuissima prorsus videbatur et parva; in cuius amenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor subsistit. Nec mora, gressum
Abbreviated transcription (Latin):
querebant. sp̃c infesti. Ille autẽ qͥ ad¬
ueniens eos fugauit: erat ipse qͥ me
ante ducebat. Qͥ mox conu̾sꝰ addex¬
crũ it̃ quasi contra ortũ soł bruma¬
lem: me ducere cepit. Nec moraex¬
emptũ tenebris: inauras me sere¬
ne lucis eduxit. Cũq me in luce aꝑ¬
ta duceret. uidi ante nos murũ ꝑ maxi¬
mũ. cuiꝰ neq longitudini hinic uel inde.
neq altitudini ullus ẽẽ t̾minꝰ uidet᷑.
Cepi autẽ mirari quare admurũ acce¬
deremus. cũ in eo nullã ianuã uł fe¬
nestrã uł ascensũ alicubi alicubi ꝯspi¬
cerem. Cũ gͦ ꝑuenissemꝰ ad murũ. statĩ
nescio quo ordine fuimꝰ insũmitate eiꝰ.
Et ecce ibi erat campꝰ latissimꝰ acletissi¬
mꝰ. totaq fraglantia u̾nantiũ floscloꝵ
plenꝰ. ut omnẽ mox fetorẽ tenebrosifor¬
nacis qͥ me ꝑuaserat effugaret. ãmiran¬
di huiꝰ suauitas odoris. Tanta autẽ lux
cuncta ea loca ꝑfuderat. ut om̃i splen¬

Expanded text:
quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adquaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fugavit erat ipse qui me ante ducebat: qui mox conversus ad dexterum iter, quasi contra ortum solis brumalem me ducere coepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serenae lucis eduxit: cumque me in luce aperta duceret, vidi ante nos murum permaximum, cujus neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Coepi autem mirari quare ad murum accederemus, cum in eo nullam januam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim nescio quo ordine fuimus in summitate ejus. Et ecce ibi campus erat latissimus ac laetissimus, tantaque fragrantia vernantium floscplenus ut omnes mox fetorem tenebrosi fornacis, qui me pervaserat, effugaret admirandi hujus suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ expectans et cachinnans. medias
illas trahebat intenebras. Eqͥb uideli
qͥdã laicꝰ: quedã femina. Trahentes
cũ longiꝰ subeuntib eis. flecũ hõmũ
et risũ demonioꝵ clare discernere ne¬
qͥrem. sonũ tam̃ adhuc piniscuũ in au¬
rib haberẽ. Interea ascenderunt qͥdã
sp̃uũ obscuroꝵ de abysso illa flãmiuo¬
ina. ⁊ accurrentes circũdeder̃t me. atq
ocłis flãmantib. ⁊ de ocłis ac narib
ignẽ putidũ efflantes. angebant: for¬
cipib quoq igneis quos tenebant in
manib minitabant᷑ me comp̃hend̾e.
nec tam̃ me ullatenꝰ contingere. tam¬
et si t̾rere p̃sumebant. Qͥ cũ undiq¬
u̾sũ hostib cͤecitate tenebrarũ con¬
clusus. huc illucq ocłõs circũ ferrẽ
si forte aliunde quid auxilii quo sal¬
uarer adueniret. apparuit retro
cantis stelle int̾tenebras. Qͥ paula¬
tun crescens. ⁊ ad me ociꝰ festinans.
ubi appropinquauit disꝑsi st̃:⁊ au¬
fugerunt om̃s qͥ me forcipib raꝑe

Expanded text:
 exultans et cachinnans medias illas trahebat in tenebras: e quibus videquidam laicus, quaedam femina. Trahentes cum longius subeuntibus eis, fletum hominum, et risum daemoniorum clare discernere nequirem, sonum tamen adhuc promiscuum in auribus haberem. Interea ascenderunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et adcurrentes circumdederunt me, atque oculis flammantibus, et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebant, forcipibus quoque igneis quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqueversum hostibus et caecitate tenebratum conclusus huc illucque oculos circumferrem, si forte alicunde quid auxilii quo salvarer, adveniret, apparuit retro meantis inter tenebras, qui paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi adpropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes qui me forcipibus rapere
Abbreviated transcription (Latin):
me unꝰ incapite. ⁊ aliꝰ impede. Qͥ uide¬
licet mͦ cũ magno torm̃to ir repunt in
me demonib. in inferni claustra ꝑtͣhar.
Sic loquebat᷑ miser desꝑans: ⁊ ñ mulco
pꝰt defunctꝰ penitentiã ꝙͣ ad breue tẽpꝰ
cũ fructu uenie facere suꝑsedit. inet̾nũ
sine fructu penis subditꝰ facit. De quo
constat. qr sicut b̃s papa gregoriꝰdeqͥb¬
dam scͥbit. ñ ꝓse ista cui ñ ꝓfuere. s p
alus ud̾it. qui eiꝰ int̾itũ cognoscentes.
differre tempꝰ penitentie dũ uacat ti¬
merent. ne upuiso mortis articło p̃uen¬
ti impenitentes ꝑirent. Qd̃ aũt codi¬

Expanded text:
me unus in capite et alius in pede; qui videlicet modo cum magno tormento irrepunt in me daemonibus in inferni claustra pertrahar. Sicque loquebatur miser desperans, et non multo post defunctus penitentiam, quam ad breve tempus cum fructu venie facere supersedit, in eternum sine fructu penis subditus facit. De quo constat, quia sicut sanctus papa Gregorius de quibusdam scribit, non pro se ista, cui non profuere, sed pro aliis viderit, qui eius interitum cognoscentes differre tempus penitentie, dum vacat, timerent, ne inproviso mortis articulo preventi inpenitentes perirent. 22. 22. Po
Abbreviated transcription (Latin):
Quas cũ intraremꝰ. intancũ paulisꝑ
condensate sc̃. ut nichil p̃t̾ ipsas aspi¬
cerem. excepta dũtaxat specie et ueste
eius. qͥ me ducebat. Et cũ ꝓgrederem᷑
sub nocte ꝑũbras. ecce subito apparent
ante nos crebri flãmarũ globi ascen¬
dentes quasi de puteo magno. ⁊ rur¬
sũ decidentes ineundẽ. Qͦ cũ ꝑductꝰ
essẽ. repente ductor meus disparuit.
ac me solũ in medio tenebrarũ ⁊ hor
globi igniũ sine int̾missione mͦ alta
peterent. mͦ ima baratri repetent.cer¬
no oĩa que ascendebant fastigia flãma¬
rũ plena ẽẽ sp̃itib bõinũ. qͥinstar fa¬
uillarũ cũ fumo ascendentiũ. ñc ad
sublumiora picerent᷑. nc̃ recͣctis igni

Expanded text:
Quas cum intraremus, in tantum paulisper Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem, excepta dumtaxat specie et veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit, ac me solum in medio tenebrarum et horglobi ignium sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia quae ascendebant fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora p
Abbreviated transcription (Latin):
Utrũq autẽ erat animab hominum
plenũ. que uicissim hinc inde uidebas¬
tur. quasi tempestatis impetu iacta¬
ri. Cũ enĩ ium feruoris imm̃si tolera¬
re ñ possent. ꝓsiliebant misere in me¬
diũ rigoris infesti. Et cũ neq ibi quip¬
piam requiei inuenire ualerent.re¬
silcebant rursꝰ urende in mediũ flã¬
marũ in extingiubiliũ. Cũq hac infe¬
lici uicissitudine longe lateqi ꝓ ut
aspicere poteram sine ulla quietis int̾¬
capedine. innumãbił sp̃uũ deformiũ
multitudo torqueret᷑. cogitare cepi
qd̾ hic fortasse ẽẽt infernus. de cuius
torm̃tis menarrabilib narrare sepiꝰ
atiduui. Respondit cogitationi mee
ductor qͥ me p̃cedebat. Non hoc inqui¬
ens suspiceris. Non enim hic infernꝰ ẽ.
ille quẽ putas: at cũ me hoc spectacłõ
tã horrendo ꝑt̾ricũ paulatim inulterio¬
ra ꝓduceret: uidi subito ante nos obscu¬
rari inciꝑe loca. tenebris omĩa repleri.

Expanded text:
Utrumque autem erat animabus hominum Utrumque autem erat animabus hominum plenum, quę vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu iactari. Cum enim vim fervoris inmensi tolerare non possent, prosiliebant misere in medium frigoris infesti, et cum neque ibi quippiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendę in medium flammarum inextinguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare cepi, quod hic fortasse esset infernus, de cuius tormentis intolerabilibus narrari sepius audivi. Respondit cogitationi meę ductor, qui me precedebat: 'Non hoc' inquiens 'suspiceris, non enim hic infernus est ille, quem putas.' At cum tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari incipere loca, et tenebris omnia repleri.
Abbreviated transcription (Latin):
gi. alterã filiis tͣdidit. t̾ciam sibire¬
tentans. statim pauꝑib distribuit.
Et ñ multopost scłi curis absolutꝰ.
ad monasteriũ mailros qd̃ euidi flu¬
minis circũflexu. maxima ex parte
claͣdit᷑ ꝑuenit. acceptaq tonsura
locũ secrete mansionis quã p̃iudat
abbas. incrauit. et ibi usq ad diem
mortis incanta m̃tis ⁊ corporis contͥ¬
cione durauit. ut multa illũ que a¬
lios laterent. uel horrenda uł desidan¬
da uidisse etiã si lingua caceret. uita
loqueret᷑.Narrabat autẽ hoc modo
qd̃ uid̾at. Lucidꝰ inquiens aspec̾tu. ⁊
clarus erat indum̃to qͥ me ducebat.
Incedebamꝰ autẽ tacentes ut uidebat᷑
michi contͣ ortũ soł solsticialẽ. Cũq
ambularemꝰ deuenimꝰ ad wallẽ mul¬
te latitudinis ac ꝓfunditatis. infini¬
te autẽ longitudinis. Que ad leuã
nob̃ sita unũ latꝰ flãmis feruentib
numiũ t̾ribile. alterũ furenti gͣnͣ¬

Expanded text:
gi, alteram filiis tradidit, terciam sibi ipse regi, alteram filiis tradidit, terciam sibi ipse retentans statim pauperibus distribuit. Nec multo post seculi curis absolutus ad monasterium Mailro, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit, acceptaque tonsura locum secretę mansionis, quam previderat abbas, intravit, et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis contricione duravit, ut multa illum, quę alios laterent, vel horrenda vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretur. Narrabat autem hoc / modo, quod viderat: 'Lucidus' inquiens ' aspectu et clarus erat indumento, qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solsticialem. Cumque ambularemus, devenimus ad vallem multe latitudinis ac profunditatis, infinitę autem longitudinis. Que ad levam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti gran
Abbreviated transcription (Latin):
de morte anime. quidã aliquãdumor¬
tuus aduitã resurrexit corporis. et
multa memoratu digna que uidat
genda esse curaui. Erat ergo pater¬
familias iuregione norda hymbroꝵ. q̃
uocat᷑ incuniniungũ. reliosã cũ domo
sua gerens uitã. Qͥ infirmitate cor¬
poris tactus. et accrescente ꝑdiesad
extrema ꝑductus. pͥmo tẽꝑe noctis de¬
functus ẽ. S dilucłõ reuiuscens. ac
repente insidens. om̃s qͥ corꝑi flentes
quãius multũ tremens. ⁊ pauida re¬
mansit. Quã ille consolatꝰ. noli inqͥt
timere. qr iã uere surrexi amorte qͣte¬
nebar. ⁊ aput hoĩes iterũ uiuere ꝑ¬
missꝰ. ñ ea tam̃ michi qua ante consue¬
uerã conu̾satione. s multũ dissimili.
ex hoc tẽpe uiuendũ ẽ. Statimq sur¬
gens abuit ad uillule oratoriũ. ⁊ usq
ad diem inoratione ꝑsistens. mox omnẽ
quã possederat substantiam. intres
diuisit portiones. equib unã conui¬

Expanded text:
de morte animae, quidam aliquandiu morde morte animae, quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis, et multa memoratu digna quae viderat, genda esse putavi. Erat ergo paterfamilias in regione Nordanhymbrorum quae vocatur Incuneningum, religiosam cum domo sua gerens vitam; qui infirmitate corporis tactus, et hac crescente per dies ad extrema perductus, primo tempore noctis defunctus est; sed diluculo reviviscens ac repente residens, omnes qui corpori flentes quamvis multum tremens et pavida, remansit. Quam ille consolatus: 'Noli' inquit 'timere, quia iam vere surrexi a morte, qua tenebar, et apud homines sum iterum vivere permissus. Non tamen ea mihi, qua ante consueveram, conversatione, sed multum dissimili ex hoc tempore vivendum est:' Statimque surgens abiit ad villulę oratorium, et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem, quam possederat, substantiam in tres divisit portiones. E quibus unam coniu
Abbreviated transcription (Latin):
mã. cuiꝰ ad huc pontificatũ sergius ha¬
bebat. postulans ut eidẽ fresonũ gen¬
ti archiep̃c ordinaret᷑. Qd̃ ita ut petie¬
rat impletũ est. anno ab incarnatiõe
sc̃e martyris cecilie die natał eiꝰ. impo¬
sito sibi apapa memorato noĩe clem̃¬
tis. ac mox remissus adsedẽ ep̃atꝰ sui.
idest pꝰt dies quatuordecim. exqͦ mnurbẽ
uenerat. Bonauit autẽ ei pippinus
locũ cathedre ep̃ał incastello suo il¬
lustri. qd̾ antiquo gentiũ illarũ u̾bo
edificata eccłia. reue̾ntissimꝰ uir. lon¬
ge lateq u̾bũ fidei p̃dicans multosq ab
errore reuocanᷤᷤ plures ꝑ illas regiones
ecclĩas. sed et monastĩa nonnulla cõstrux¬
it. slã ñ multo post alios quoq in illis
regionib ipse cõstituit antistites. ex eoꝵ
iã in ep̃atu habens annũ. et post mul
mia remunationis suꝑne. tota m̃te
suspirans.
i antiquoꝵ simile. inbrittannia
factũ. Iãq ad excitationẽ uiuentiũ

Expanded text:
mam, cujus adhuc pontificatum Sergius hamam, cujus adhuc pontificatum Sergius habebat, postulans ut eidem Fresonum genti archiepiscopus ordinaretur. Quod ita ut petierat impletum est anno ab incarnationesanctae martyris Ceciliae, die natalis ejus, imposito sibi a papa memorato nomine Clementis: ac mox remissus ad sedem episcopatus sui, id est, post dies quatuordecim ex quo in Urbem venerat. Donavit autem ei Pippin locum cathedrae episcopalis in castello suo inlustri, quod antiquo gentium illarum verbo aedificata ecclesia, reverentissimus pontifex longe lateque verbum fidei praedicans, multosque ab errore revocans, plures per illas regiones ecclesias, sed et monasteria nonnulla construxit. Nam non multo post alios quoque illis in regionibus ipse constituit antistites ex eorumtum in episcopatu habens annum, et post multaemia remunerationis supernae tota mente suspirans. et antiquorum simile in Brittania factum est. Namque ad excitationem viventium
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauit uolfridꝰ ep̃s. qͥ tc̃ forte patͥa
pulso inmertioꝵ regionib exulabat.
Non enĩ eo tẽꝑe habebat pontificẽ cas¬
tia: defuncto quidẽ theodoro. s necdũ
berechualdo successore eius qͥ tnͣsina¬
re ordinandus ierat. ad sedẽ ep̃atus
sui reu̾so. Qͥ uidelicet suidberethus
accepto ep̃atu. de brictannia regresso.
ñ multo post ad gentẽ barurtua¬
rioꝵ secessit: ac młtos eoꝵ p̃dicando
aduiam uĩtatis ꝑduxit. S expugna¬
tis ñ longo post tẽꝑe barurtuariis a
gente antiquoꝵ saxonũ. disꝑsi st̃ qͦlibet
dã pippinũ petiit. Q inc̾pellante blidh¬
dride cõiuge sua. dedit ei locũ mai¬
sionis ininsula quadã rheni. que
lingua eoꝵ uocabat᷑ in littore: inqͦip¬
se constructo monasterio. qd̃ hactenus
heredes possident eiꝰ. aliquandui con¬
tinentissimã gessit uitã. ibiq diem
aliquod infresia qui aduenerant do¬
cuerunt. misit pippinꝰ fauente om̃iũ
consensu uirũ uenabilẽ iulbrodũ ro¬

Expanded text:
imus Uilfrid episcopus, qui tunc forte patria pulsus in Merciorum regionibus exulabat. Non enim eo tempore habebat episcopum Cantia, defuncto quidem Theodoro, sed necdum Berctualdo successore ejus qui trans mare ordinandus ierat, ad sedem episcopatus sui reverso. Qui videlicet Suidberct accepto episcopatus de Brittania regressus, non multo post ad gentem Boructuarorum secessit, ac multos eorum praedicando ad viam veritatis perduxit. Sed expugnatis non longo post tempore Boructuaris a gente antiquorum Saxonum, dispersi sunt quolibet sdam Pippinum petiit qui, interpellante Blithrude conjuge sua, dedit ei locum mansionis in insula Rheni, quae lingua illorum vocatur in littore. In qua ipse constructo monasterio, quod hactenus haeredes possident ejus, aliquandiu continentissimam gessit vitam, ibique aliquot in Fresia, qui advenerant docuerunt DCXCVI, misit Pippinus, favente omnium consensu, virum venerabilem Uilbrordum Ro
Abbreviated transcription (Latin):
satione factũ ẽ. ut meminerimꝰ fc̃a
⁊ cogitationes nr̃as ñ inuentũ deflu¬
ere. s ad exam̃ iusti uidicis cuncta ser¬
uari. et siue ꝑ amicos angelos infine
nob̃ ostendenda. siue ꝑ hostes. Qd̃ uͦ pͥus
candidũ codicẽ ꝓtulert̃ angeli. de inde
alterũ demones. illi ꝑ paruũ. isti enor¬
mẽ: animadũtendũ est. qd̃ inpͥma eta¬
te bona aliqͣ fecit. que tam̃ uniuersa
piaue agendo. iuiuenis obnubilauit.
Qͥ si econtrario erroies puericie corri¬
gere in adolescentia. ac benefaciendo
a dei oclis abscondere curasset. poss
eoꝵ numero sociari. de qͥb ait psalmꝰ.
beati quoꝵ remisse st̃ iniquitates:
et quoꝵ tecta st̃ peccata. Hanc histo¬
riã sicut auen̾abłi antistite pecthel¬
mo didici: simplicit̾ obsalutẽ legen¬
tiũ siue audientiũ narrandã ẽẽ pu¬
taui.

Expanded text:
one factum est, ut meminerimus facta et cogitationes nostras non in ventum diffluere, sed ad examen summi Judicis cuncta servari; et sive per amicos angelos in fine nobis ostendenda, sive per hostes. Quod vero prius candidum codicem protulerunt angeli, deinde atrum daemones: illi perparvum, isti enormem: animadvertendum est quod in prima aetate bona aliqua fecit, quae tamen universa prave agendo juvenis obnubilavit. Qui si e contrario errores pueritiae corrigere in adolescentia, ac bene faciendo a Dei oculis abscondere curasset, posset eorum numero sociari de quibus ait Psalmus: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Hanc historiam, sicut a venerabili antistite Pecthelmo didici, simpliciter ob salutem legentium, sive audientium, narrandam esse putavi.
Abbreviated transcription (Latin):
liens: oĩa illa tenebrarũ loca reple¬
bat. Et cũ diutiꝰ ibi pauidus consiste̾m.
pꝰt terga sonicũ ĩmanissimi fletꝰ ac mi¬
serrimi. simul et chachinnũ crepitai¬
tẽ. quasi uulgi indocti. captis hostib
insultantis. Ut autẽ sonitꝰ idem clarior
redditꝰ. ad meusq ꝑuenit. consid̾o tur¬

Expanded text:
liens, omnia illa tenebrarum loca replebat. Et cum diutius ibi pavidus consisterem,  Al., subito post terga sonitum immanissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, considero tur
Abbreviated transcription (Latin):
hãc ⁊ ext̾i̾us obsedit. ⁊ intꝰ maxima ex
parte residens impleuit. Tc̃ ille qͥ ⁊ obs
esse uidebat᷑ eoꝵ. ꝓferens codicẽ horren¬
de uisionis. ⁊ magnitudinis enormis.
⁊ pond̾is pene importabił. ussit uniex
Quẽ cũ legissẽ inuenio omĩa fcełã ñ so¬
lũ qͦ oꝑe uł ũbo. s etiã que tenuissima
cogitatione peccaui: manifestissime
ros. Qͥd hic sedetis. scientes manifes¬

Expanded text:
hanc et exterius obsedit, et intus maxima ex parte residens implevit. Tunc ille qui et oesse videbatur eorum, proferens codicem horrendae visionis, et magnitudinis enormis, et ponderis pene importabilis, jussit uni exQuem cum legissem, inveni omnia scelera, non solum quae opere vel verbo, sed etiam quae tenuissima cogitatione peccavi, manifestissime ros: Quid hic sedetis, scientes cer
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uocabło iuiberecthus. cũ ẽẽt et ipse
contẽpcu mundi ac doct̾na scientie in¬
signis. nam multos annos in hybnia ꝑe¬
gͥnꝰ a nachoriticã in magna ꝑfectione
uitã egerat. ascendit nauem. et fresiã
ꝑueniens. duob annis continuis gen¬
ris fructũ. apud barbaros inuenit
audicores. Tũ reu̾so addilecte locũ
ꝓdesse curabat.

Expanded text:
ejus, vocabulo Uictberct, cum esset et ipse ejus, vocabulo Uictberct, cum esset et ipse contemptu mundi ac doctrinae scientia insignis, nam multos annos in Hibernia peregrinus anachoreticam in magna perfectione vitam egerat DCXC, ascendit navem, et Fresiam perveniens duobus annis continuis genris fructum apud barbaros invenit auditores. Tunc reversus ad dilectae locum prodesse curabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte illusoria ẽẽt uisio. Ipse aũ
adgentes docendas iret. cessare uo¬
lebat. At post dies paucos. pursũ
uenit ad eũ p̃fatꝰ fr̃ dicens. quia ⁊
ea nocte sibi pꝰt expletos matutinos.
re tam negligent actepide dixisti
ecberectho que tibi dicenda p̃cepi:
at nc̃ uade dic illi. qr uelit nolit. de¬
bet admonastĩa colũbe uenire: qr
aratra eoꝵ ñ recte incedunt. O por¬
tet autẽ eũ ad rectũ hec tramitẽ re¬
uocare. Qui hec audiens: denuop̃
de uilione. nichilominꝰ tempcauit
it̾ dispositũ. cũ fr̃ib memoratis in¬
cipere. Cũq iã naui imposuissent
que tantiitinis necessitas poscebat.
atq oportunos aliquod dieb uen
nocte tam seua tempestas.que
ꝑditis non nulla ex parte his. que una
linqueret. Saluata st̃ tam̃ oĩa que erãt
ecberecthi et socioꝵ eiꝰ. Tũ ipse quasi¬
ꝓphicũ illud dicens. qi ꝓpt̾ me ẽ tẽpes¬
tas hec. subtͣxit se illi ꝓfectioni: ⁊ rema¬
nere domi passo ẽ. At uero unꝰ de socus

Expanded text:
ne forte inlusoria esset visio. Ipse autead gentes docendas iret, cessare volebat. At post dies paucos rursum venit ad eum praefatus frater, dicens quia et ea nocte sibi post expletos Matutinos Quare tam negligenter ac tepide dixisti Ecgbercto quae tibi dicenda praecepi? At nunc vade, et dic illi quia, velit nolit, debet ad monasteria Columbae venire, quia aratra eorum non recte incedunt: oportet autem eum ad rectum haec tramitem revocare. » Qui haec audiens denuo prade visione, nihilominus tentavit iter dispositum cum fratribus memoratis incipere. Cumque jam navi imposuissent quae tanti itineris necessitas poscebat, atque opportunos aliquot dies  Al.tam saeva tempestas, quae perditis nonnulla ex parte his quae in nlinqueret: salvata sunt tamen omnia quae erant Ecgbercti, et sociorum ejus. Tum ipse  Apropheticum illud dicens, « Quia propter me est tempestas haec, subtraxit se illi profectioni, et remanere domi passus est. » At vero unus de sociis
Abbreviated transcription (Latin):
et nucritor a mantissimus. boisil.
int̾rogauicq me an eũ cognoscere
possem.Aio. Etiam. Tu es enun
boisil. At ille. Ad hoc inquit ue¬
ni. ut responsũ dñi saluatoris
ecberectho afferam: qd̵ te tam̃¬
referente. oporcet adillũ uenire.
Dic ergo illi. quia non ualet id
qd̃ ꝓposuit implere. dei enim uolũ¬
tatis est. ut ad colũbe monasteria
colũba pͥmꝰ doctor fidei xp̃iane. tnͣs¬
montanis pictis ad aquilonẽ. pͥmꝰq
fundator monastii. qd̵ in insu¬
la multis dui scotoꝵ pictoꝵq ppłis
uen̾abile mansit. qͥuidelicet colũba
nc̃ a ñnulł cõposita. acella. ⁊ colũba

Expanded text:
et nutritor amantissimus Boisil, et nutritor amantissimus Boisil, interrogavitque me, an eum cognoscere possem. Aio: Etiam, tu es enim Boisil. At ille: Ad hoc inquit, veni, ut responsum Domini Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamreferente oportet ad illum venire. Dic ergo illi quia non valet iter quod proposuit, implere: Dei enim voluntatis est ut ad Columbae monasteria Columba primus doctor fidei Christianae transmontanis Pictis ad aquilonem, primusque fundator monasterii quod in Hii insula multis diu Scottorum Pictorumque populis venerabile mansit. Qui videlicet Columba nunc, a nonnullis composito a Cella
Abbreviated transcription (Latin):
paganis ad huc ritib seruiences.
Ad quos uenire p̃facus xp̃i miles.
cirtũnauigata brittannia dispo¬
suit. siqͦs subu forte exillis erep¬
tos sathane. ad xp̃m tnͣsferre ua¬
leret. uel si hoc fieri ñ posset. ro¬
mam uenire. ad uidenda atq ad¬
oranda beatoꝵ aploꝵ ac martyrũ
xp̃i limina cogitauit. S ne ali¬
quid hoꝵ ꝑficeret: suꝑna illi ora¬
cula simul et oꝑa restiterunt.
Siquidẽ electis sociis strenussi¬
mis. ad p̃dicandũ uerbũ idoneis. ut¬
pote actione simul et eruditionepre¬
claris. p̃paratisq om̃ib que naui¬
gantib necessaria esse uidebant᷑.
unus de fr̃ib. discipl̃s quõdã inbrit¬
tannia et minister deo dilecti sa¬
cerdotis boisili. cũ eẽt idem boisil
p̃positꝰ monasterii mailrosensis.
sub abbate eata ut supra narra¬
imus. referens ei uisionẽ que
sibi eadem nocte apparuisset. Cũ
expletis inquiens hymnis matu
ac leuissime somnꝰ oppressisset.ap¬
paruit magister quondã meus.

Expanded text:
paganis adhuc ritibus servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad Christum transferre valeret, vel si hoc fieri non posset, Romam venire ad videnda atque adoranda beatorum apostolorum ac martyrum Christi limina cogitavit. Sed ne aliquid horum perficeret, superna illi oracula simul et opera restiterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisque omnibus quae navigantibus esse necessaria videbantur, unus de fratribus, discipulus quondam in Brittania, et minister Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum esset idem Boisil praepositus monasterii Mailrosensis sub abbate Eata, ut supra narravimus, referens ei visionem quae sibi eadem nocte apparuisset: « Cum expletis, inquiens, hymnis matutac levis mihi somnus obrepisset, apparuit magister quondam meus
Abbreviated transcription (Latin):
dus famulus xp̃i et sacerdos ecbe¬
recthus. quẽ in hybernia insula
ꝑegrinam ducere uitam ꝓ adipis¬
cenda incelis patria retulimus.
pposuit animo plurib ꝓdesse idẽ
mnito oꝑe aplico. u̾bũ dei aliquib
eoꝵ qui nondũ audierant gentib
euangłizando commitere. quoꝵ
ingermania plurunas nouerat
esse nationes: aquib angli uel
saxones qui nunc brittanniam in¬
colunt. genus et originẽ duxisse
uoscuntur. unde hactenus auici¬
na gente brictonũ. corrupte ger

Expanded text:
dus famulus Christi et sacerdos Ecgberct, quem in Hibernia insula peregrinam ducere vitam pro adipiscenda in caelis patria retulimus, proposuit animo pluribus prodesse; id est, inito opere apostolico, verbum Dei aliquibus earum quae nondum audierant, gentibus evangelizando committere: quarum in Germania plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; unde hactenus a vicina gente Brittonum corrupte Gar
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Quẽ se numerũ annoꝵ fuisse ha¬
biturũ. ipse iam dudũ somnii re¬
uelatione edoctus suis predicere so¬
lebat. Mansit autem in ep̃acu an
uuernensiũ. sunt corpora deposi¬
ta. De quo una cũ consortib eius¬
dem sui gradus. recte ac ueracit̾
dici potest. quia corpora ipsoꝵ in
pace sepulta sunt. et nom̃ eoꝵ
uiuet ingenerationes ⁊ gene¬
rationes.Ut enun breuit̾ dicam:
illius temꝑe angloꝵ eccłie. quan¬
cũ nunquam antea potuere cepe¬
runt. Cuiꝰ ꝑsonam. uitã. etatem
.iiii. palam ac lucide cunctis il
Quemñc theodoꝵ lingua pelasga uocat
pͥnceps pontificũ felix sũmusq sacerdos.
Limpida discipłis dogmata deseruit
Ulcimi autẽ sunt hii.
Iamq diem nonã deciã septẽb̃ habebat.
Dũ carnis claustra sp̃c egredit᷑
Alma noue scandens felix consortia uite
Cuub anglicis iunctus in arce poli
uccessit autem cheodoro
inep̃atũ berechualdus. qͥ
erat abbas in monasterio
scͥpturarũ imbutus. s et eccłãsti¬

Expanded text:
est: quem se numerum annorum fuisse habiturum, ipse jamdudum somnii revelatione edoctus suis praedicere solebat. Mansit autem in episcopatuuvernensium sunt corpora deposita: de quo una cum consortibus ejusdem sui gradus recte ac veraciter dici potest, quia corpora ipsorum in pace sepulta sunt, et nomen eorum vivet in generationes et generationes. Ut enim breviter dicam, illius Anglorum Ecclesiae, quantum nunquam antea potuere, coeperunt. Cujus personam, vitam, aetatem,nta et quatuor palam ac lucide cunctis illQuem nunc Theodorum lingua Pelasga vocat. Princeps pontificum, felix, summusque sacerdos Limpida discipulis dogmata disseruit. Ultimi autem hi: Namque diem nonamdecimam September habebat, Cum carnis claustra spiritus egreditur. Alma novae scandens felix consortia vitae, Civibus angelicis junctus in arce poli. Successit autem Theodoro in episcopatu Berctuald, qui erat abbas in monasterioScripturarum imbutus, sed et ecclesiasti
Abbreviated transcription (Latin):
ca. agodane metropolitano ep̃o
galliarũ. et sedit in sede sita .ii. kal.
tos quos ordinauit ancistites etiã
geb mundo rhofensis eccłie p̃sule
defuncto. tobtam ꝑ illo consecra¬
uit. uirũ latina. greca. et saxoni¬
ca lingua atq eruditione mul¬

Expanded text:
 Godwino metropolitano episcopo Galliarum: et sedit in sede sua pridie Kaletos quos ordinavit antistites, etiam Gebmundo Hrofensis Ecclesiae praesule defuncto, Tobiam pro illo consecravit, virum Latina, Graeca et Saxonica lingua atque eruditione mul
Abbreviated transcription (Latin):
benedictione desid̾atũ euangłizan¬
di gentib opꝰ intraret. simul ⁊ reli¬
quias beatoꝵ apłoꝵ ac martyrũ xp̃i.
ab eose sperans acciꝑe. ut dũ ingente
cui p̃dicaret destructis ydoł ecclias
institueret. haberet inꝓmptu reliqͥas
sc̃oꝵ. quas ibi introduceret. quibq:
ti oꝑis negotiũ querebat. uł ibi dis¬
cere uł inde acciꝑe cupiebat: in qͥb
om̃ib cũ sui uoti cõpos eẽt effectꝰ.
ad p̃dicandũ reduit. Qͦ tẽꝑe fr̃s qͥ erãt
infresta. u̾bi ministerio mancipati. ẽ¬

Expanded text:
tione, desideratum evangelizandi gentibus opus iniret, simul et reliquias beatorum apostolorum ac martyrum Christi ab eo se sperans accipere, ut dum in gente cui praedicaret destructis idolis ecclesias institueret, haberet in promptu reliquias sanctorum quas ibi introduceret; quibusquti operis negotium quaerebat, vel ibi discere, vel inde accipere cupiebat. In quibus omnibus cum sui voti compos esset effectus, ad praedicandum rediit. Quo tempore fratres qui erant in Fres
Abbreviated transcription (Latin):
uenire ꝑmittebat᷑. retentꝰ ob aliã sc̃e ec̃¬
clesie utilitatẽ. de qua oraclõ fuãt pie¬
monitꝰ. nec uuicberectus illas deueni¬
ens inpartes quicquã ꝓficiebat: tẽp¬
tauit ad huc inopus u̾bi mitere
scõs uiros et industrios. inquib ex¬
umius uillebrodus prb̃ii gͣdu et me¬
rito p̃fulgebat. Qui cũ illo aduenis¬
sent.erant autẽ numero duodecĩ. diu̾¬
tentes ad pippinũ ducẽ francoꝵ. gra¬
tant̾ ab illo suscepti st̃. Et quia nuꝑ
citeriorẽ fresiã expulso inde recbedo re¬
ge ceꝑat. illo eos ad p̃dicandũ misit.
de natione angloꝵ qui in hybernia
młto tẽꝑe ꝓet̾na patria exulauant: ue¬
nerunt adpunciã antiquoꝵ saxonũ.
cut. sicut deuotionis. sic etiã uoca¬
buli. Nam ut̾q eoꝵ appellabat᷑ he¬
uualdꝰ. ea tam̃ distinctione ut ꝓ diu̾sa
capilloꝵ specie unꝰ niger heuualdus. alt̃

Expanded text:
t ob aliam sanctae Ecclesiae utilitatem de qua oraculo fuerat praemonitus, nec Uictberct illas deveniens in partes, quicquam proficiebat, tentavit adhuc in opus verbi mittere viros sanctos et industrios, in quibus eximius Uilbrord presbyterii gradu et merito praefulgebat. Qui cum illo advenissent, erant autem numero duodecim, divertentes ad Pippinum ducem Francorum, gratanter ab illo suscepti sunt: et quia nuper citeriorem Fresiam, expulso inde Rathbedo  Al., Radhbedo rege, ceperat, illo eos ad praedicandum misit; de natione Anglorum, qui in Hibernia multo tempore pro aeterna patria exulaverant, venerunt ad provinciam antiquorum Saxonum, sicut devotionis, sic etiam vocabuli: nam uterque eorum appellabatur Hewald; ea tamen distinctione, ut pro diversa capillorum specie unus Niger Hewal
Abbreviated transcription (Latin):
De tabernaculo et uasis eiꝰ ac uestim̃¬
tib sacerdotũ. libros.iii.
In primã partẽ samueł idẽ usq ad
mortẽ saulis: libros .iiii.
De edificatione templi. allegorice ex¬
positionis. sicut et cet̾a. libros .ii.
¶tẽ inregũ. librũ. xxx. questionum.
In pũbia salomonis. libros . iii.
Incantica canticoꝵ: libros septẽ.
tẽ iheremie. distinctiones capituloꝵ
extractatu beati iheronimi excep
In ezdram ⁊ neemiam
Incanticũ abacuc. librũ .i.
n libro beati patris tobre. explana¬
tionis allegorice. de xp̃o et eccłia
librũ unũ.
tẽ capła lectionũ inpentateucũ
moysi. iosue. iudicũ.
nlibro regũ. ⁊ u̾ba dierũ. inlibris

Expanded text:
lo et vasis ejus ac vestibus sacerdotum libros tres. In primam partem Samuelis, id est, usque ad mortem Saulis, libros quatuor. De aedificatione templi allegoricae expositionis, sicut et caetera, libros duos. Item in Regum, librum triginta quaestionum. In Proverbia Saloin Canticum canticorum libros septem, tem Hieremiae distinctiones capitulorum, ex tractatu B. Hieronymi excerptas; in Esdram et Neemiam in canticum Habacuc librum unum, in librum B. Patris Tobiae explanationis allegoricae, de Christo et Ecclesia librum unum: item capitula lectionum in Pentateuchum Moysi, Josue, Judicum; in libr
Abbreviated transcription (Latin):
nib filioꝵ isrł.
Una de eo qd̾ aitysaias et clau¬
dent̾ ibi incarcere. et post dies mul¬
tos uisitabunt᷑.
De ratione bissexti pͥma.
De eqͥnoctio iuxta anacholiũ una.
tem de hystorus sc̃oꝵ librũ uite ⁊
passionis. sc̃i feliciꝰ confessoris. de

Expanded text:
nibus filiorum Israel una. Una de eo quod ait Esaias: Et claudentur ibi in carcerem, et post dies multos visitabuntur. De ratione bissexti una. De aequinoctio juxta Anatolium una. Item de Historiis sanctorum. Librum vitae et passionis S. Felic
Abbreviated transcription (Latin):
monastii. cũ eẽm annoꝵ septẽ. cura
ꝓpinquoꝵ datꝰ sũ educandus reuẽn¬
tissimo abb̃i benedicto. ac deinde ceol¬
frido. cunctũq exeo tẽpꝰ uite in eiꝰdẽ
monasteri habitatione ꝑagens. om¬
nẽ meditandis scͥpturis oꝑͣam dedi. atq
int̾ obseruantiam discipline regularis.
i cotidianã cantandi ineccłia curam
sẽꝑ aut discere aut docere. aut scͥbe
dulce habui. Nono decuo autẽ uite
mee anno diaconatũ. uicesimo gra¬
dũ presbiteratꝰ utrũq ꝑministeriu
reuerentissumi ep̃i tohannis iuben¬
te ceolfrido abbate suscept. Exquo
tẽꝑe accepti presbiteratꝰ. usq ad an¬
nũ etatis mee quinquagesimum
nonũ. hec inscͥpturarũ sc̃arũ. mee
meoꝵq necessitati exopusclis uen̾a¬
biliũ patrũ breuit̃ annotare. sue
etiã adformã sensꝰ. et int̾p̃tationes
eoꝵ suꝑadicere curaui.

Expanded text:
 cum essem annorum septem, cura propinquorum datus sum educandus reverendissimo abbati Benedicto, ac deinde Ceolfrido: cunctumque ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatione peragens, omnem meditandis Scripturis operam dedi, atque inter observantiam disciplinae regularis et quotidianam cantandi in ecclesia curam semper aut discere, aut docere, aut scribere dulce habui. Nono decimo autem vitae meae anno diaconatum, tricesimo gradum presbyteratus, utrumque per ministerium reverendissimi episcopi Joannis jubente Ceolfrido abbate suscepi. Ex quo tempore accepti presbyteratus, usque ad annum aetatis meae quinquagesimum nonum haec in Scripturam sanctam meae meorumque necessitati ex opusculis venerabilium Patrum breviter adnotare, sive etiam ad formam sensus et interpretationis eorum superadjicer
Abbreviated transcription (Latin):
tumulata tollerent᷑. et cnͣsferent᷑
omnia ineccliam beate dei genitͥ¬
cis. unoq conderent᷑ in loco. quocies
ibi claritas luminis celestis. quan¬
ta sepe staglantia mirandi appa¬
ruerit odoris. que alia sint signa
ostensa: in ipso libro de quo ex
cerpsimus. quisq legerit inueni¬
et. Sane nullatemis p̃tereundũ
arbitror. miraculũ sanitatis: qd̾
ad ipsum cuniteriũ deo dicate coi¬
gregationis factũ idem libellus
refert. Erat quippe in pximo comes
quidã cuiꝰ uxor ingrũente ocłis
caligine. in tantũ ꝑ dies eadẽ mo¬
lestia crebescente grauata est: ut
ne minumam quidem lucis alicuiꝰ
posset particłam uidere. Cui dũ
aliquãdiu cecitas huiusmodi noc¬
te clausa maneret. repente uenit
in mentẽ. qd̾ si ad monasteriũ dela

Expanded text:
tumulata, tollerentur, et transferrentur tumulata, tollerentur, et transferrentur omnia in ecclesiam beatae Dei Genitricis, unoque conderentur in loco: quoties ibi claritas luminis caelestis, quanta saepe fragrantia mirandi apparuerit odoris, quae alia sint signa ostensa, in ipso libro de quo haec excerpsimus, quisque legerit, inveniet. Sane nullatenus praetereundum arbitror miraculum sanitatis, quod ad ipsum cymiterium Deo dicatae congregationis factum idem libellus refert. Erat quippe in proximo comes quidam, cujus uxor ingruente oculis caligine subita, tantum per dies eadem molestia crebrescente gravata est, ut ne minimam quidem lucis alicujus posset particulam videre. Cui dum aliquandiu caecitatis hujus nocte clausa maneret, repente venit in mentem, quia si ad monasterium  A
Abbreviated transcription (Latin):
ri potest: obsecro ne sit longũ spaciũ
Si om̃imodis ita definicũ ẽ. neq hãc
sententiam licet immutari:
obsecro ne amplius quã solũmͦ¬
ꝓrima nox int̾sit. Quib dictis:
int̾rogata a circũsedentib. cũ
quo loqueret᷑. cũ carissima inqͥt
mea matre edilburge. Ex quo in¬
tellexere: qd̃ ipsa ei tempus sue
tͣnsmigrationis ꝓximũ nuntiare
uenisset. Nã et ita ut rogabat. cnͣs¬
acta una die et nocte: soluta car¬
nis simul et infirmicatis iuncłis
ad et̾na gaudia salutis intrauit.
edilburge inofficio abbatis¬
se deuota deo famula il dilidis:
multisq annis. id ẽ usq adulti¬
mam senectutẽ. eidẽ monasterio
strenuissime et inobseruantia dis¬
cipline irgłaris. et in earũ que ad
cominunes usus ꝑtinebant. rerũ
ꝓuidentia p̃fuit. Cui cũ p̃ angus¬
tia loci in quo monasteriũ construc¬
tũ ẽ placuiss. ut ossa famuloꝵ fa¬
mularũq xp̃i. que ibidẽ fuerant

Expanded text:
ri potest, obsecro ne sit longum spatium ri potest, obsecro ne sit longum spatium Si omnimodis ita definitum est, neque hanc sententiam licet immutari, obsecro ne amplius quamima nox intersit. » Quibus dictis, interrogata a circumsedentibus, cum quo loqueretur: « Cum carissima, inquit, mea matre Aedilberge. » Ex quo intellexere quod ipsa ei tempus suae transmigrationis in proximum nunciare venisset. Nam et ita ut rogabat, transacta una die ac nocte, soluta carnis simul et infirmitatis vinculis, ad aeternae gaudia salutis intravit. edilburgi in officio abbatissae devota Deo famula, nomine Hildilid, multisque annis, id est, usque ad ultimam senectutem eidem monasterio strenuissime, in observantia disciplinae regularis, et in earum quae ad communes usus pertinent rerum providentia praefuit. Cui cum propter angustiam loci in quo monasterium constructum est, placuisset ut ossa famulorum famularumque Christi quae ibidem fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ad illud inclinari. Quoddũ fie¬
ret. quasi uiuentẽ allocuta roga¬
uit. ut aput miscd̃iam pii condi¬
toris impetraret. se atantis tãq
duitinis cruciatib absolui: nec
multo tardius exaudita est. Nã
post dies duodecim et ipsa educta
ta xp̃i famula. corygich. tres ad¬
huc annos post obitũ dñe in hac
uita teneretur: in tantũ quã
p̃diximꝰ infirmitate decocta est:
cũ cempus iam resolutionis eiꝰ
instaret. ñ solũ m̃broꝵ ceteroꝵ. s
et lingue motu caruit. Quoddũ
trib dieb ac totidẽ noctib age¬
ret᷑ cunc subito uisione sp̃ali re¬
creata. os ⁊ oclos aperiuit. Aspec
michi est mulcũ aduentus cuus: et
bene uenisti. Et hoc dicto. parumꝑ
reticuit. quasi responsũ eius quem
uidebat et cui loquebat᷑ expectãs.
Rursũq quasi leuit̾ indignata:
subiunxit. Ne quaquã hoc letafer¬
re queo. Rursũq modico silens:
cercio dixit. Si nullatenꝰ hodie fie¬

Expanded text:
um ad illud adclinari. Quod dum fieum ad illud adclinari. Quod dum fieret, quasi viventem adlocuta, rogavit, ut apud misericordiam pii conditoris impetraret se a tantis tamque diutinis cruciatibus absolvi. Nec multo tardius exaudita est: nam post dies duodecim, et ipsa educta ta Christi famula Torctgyd tres adhuc annos post obitum dominae in hac vita teneretur, in tantum ea quam praediximus infirmitate decocta est, cum tempus jam resolutionis ejus instaret, non solum membrorum caeterorum, sed et linguae motu caruit. Quod dum tribus diebus et totidem noctibus ageretur, subito visione spiritali recreata, os et oculos aperuit; aspectmihi est multum adventus tuus, et bene venisti. » Et hoc dicto, parumper reticuit, quasi responsum ejus quem videbat, et cui loquebatur, exspectans. Rursumque quasi leviter indignata subjunxit: « Nequaquam hoc laeta ferre queo. » Rursumque modicum silens, tertio dixit: « Si nullatenus hodie fie
Abbreviated transcription (Latin):
incroducta ampluis ab illa uide¬
ri non potuit. Nec dubiũ reman¬
sit cogitanti de uisione. quin ali¬
quis de illa congregatione citius
ẽẽt moriturus. cuiꝰ anima ꝑ bona
que fecisset oꝑa quasi ꝑ funies au¬
reos leuanda eẽt ad celos. Qd̃ reue¬
ra ita contigit. Nã non multis int̾¬
positis dieb. deo dilecta mat̾ congre¬
gationis ipsius. ergastulo carnis e¬
ducta ẽ. Cuiꝰ talem fuisse constatui¬
tam. ut nemo qui eam nouerat du¬
bitare debeat.quin ei exeunci de
hac uita. celestis patrie patuerit
ingressus.
n eodem quoq monastĩo quedam
erat femina sc̃imonialis. et adscli
huiꝰ dignitatẽ nobilis: amore fu¬
curi scł̃i nobilior. Que ita mul¬
tis iam annis omni corꝑis fuãt
officio destituta: ut ne unum qͥdẽ
mouere ipsa menbrũ ualeret. hec
ubi corpus abbatisse uenerabilis
in eccliam delatũ donec sepultu¬
re daret᷑. cognouit: postulauit
se afferri illo. et in modũ oranti¬

Expanded text:
introducta, amplius ab illa videintroducta, amplius ab illa videri non potuit. Nec dubium remansit cogitanti de visione, quin aliquis de illa congregatione citius esset moriturus, cujus anima per bona quae fecisset opera, quasi per funes aureos levanda esset ad caelos: quod revera ita contigit. Nam non multis interpositis diebus, Deo dilecta mater congregationis ipsius, ergastulo carnis educta est; cujus talem fuisse constat vitam, ut nemo qui eam noverit, dubitare debeat quin ei exeunti de hac vita caelestis patriae patuerit ingressus. In eodem quoque monasterio quaedam erat femina sanctimonialis, et ad saeculi hujus dignitatem nobilis et in amore futuri saeculi nobilior: quae ita multis jam annis omni corporis fuerat officio destituta, ut ne unum quidem movere ipsa membrum valeret. Haec ubi corpus abbatissae venerabilis in ecclesiam delatum, donec sepulturae daretur, cognovit, postulavit se illo afferri, et in modum oranti
Abbreviated transcription (Latin):
burga. eẽt rapienda de mundo:
apparuit uisio miranda ciuidã
de sororib. cui nom̃ erat toricgip.
Que multis iã annis ineodẽ monas¬
terio commorata. et ipsa semꝑ in
omni humilitate ac sinceritate deo
seruire satagebat: et ad utrix dis¬
cipline regularis eidẽ matri existe
ut uirtus uxta apłm in infirmita¬
te ꝑficeret᷑. tacta ẽ repente grauissi¬
mo corꝑis morbo. et ꝑ annos notem.
pia redemptoris nr̃i ꝓuisione mul¬
tũ fatigata: uidelicet ut quicquid
in eauicii sordidantis int̾ uirtutes
ꝑ ignorantiam uel incuriã resedis¬
set. totũ hoc caminus dutine tri
quadam nocte incipiente crepus¬
culo. egressa de cubiculo quo ma¬
nebat. uidit manifeste quasi cor¬
pus hominis qd̃ eẽt sole clarius.
sindone inuolutũ. insublime fer¬
ri. eleuacũ uidelicet de domo in
qua sorores pausare solebant.Cũq
diligentius intueretur. quo trahen
si funib auro clariorib insuꝑna
tolleretur. donec celis patentib

Expanded text:
burga esset rapienda de mundo, burga esset rapienda de mundo, apparuit visio miranda cuidam de sororibus, cui nomen erat Torctgyd, quae multis jam annis in eodem monasterio commorata, et ipsa semper in omni humilitate ac sinceritate Deo servire satagebat, et adjutrix disciplinae regularis eidem matri existerut virtus juxta Apostolum in infirmitate perficeretur, tacta est repente gravissimo corporis morbo, et per annos novem pia Redemptoris nostri provisione multum fatigata: videlicet ut quicquid in ea vitii sordidantis inter virtutes per ignorantiam vel incuriam resedisset, totum hoc caminus diutinae tr Al., autem quadam nocte incipiente crepusculo, egressa de cubiculo quo manebat, vidit manifeste quasi corpus hominis, quod esset sole clarius, sindone involutum in sublime ferri, elatum videlicet de domo in qua sorores pausare solebant. Cumque diligentius intueretur quo trahentsi funibus auro clarioribus in superna tolleretur, donec coelis patentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uocabat. mox inloco quo erat eadẽ
attacta infirmitate: ipsa quo uo
cata est die de hac luce subtracta.
et illũ qui se uocauit ad regnũ ce¬
leste secuta ẽ. Item quedã exeisdẽ
ancillis dei cũ p̃fato tacta morbo.
atq adextremũ eẽt ꝑducta: cepit
subito circa mediam noctẽ clama
ut luceruam que inibi accensa e
optemperaret: adextremũ intu¬
lit. Scio qd̃ me hec insana mente
loqui arbitramini. s iam nunc ñ
ita esse cognoscite. Nam uere di¬
co uob̃ quia domũ hanc tanta
luce impletã ẽẽ ꝑspicio: ut ur̃a lu¬
cerna michi omnimodis esse uide¬
acur obscura. Et cũ nec ad hucqͥdẽ
talia loquenti quisq responderet.
uel assensũ p̃beret. iterũ dixit. Ac¬
cendice ergo lucernam illam quã¬
diu uultis: at tam̃ scitote quia
non ẽ mea. Nam mea lux incipi
dem anno fuerat defunctꝰdicẽs:
qd ad ueniente dilucło. ꝑhennẽ
eẽt exitura ad lucem. Cuiꝰ ue
ritas uisionis: ita circa exortũ
diei. puelle morte ꝓbata est.

Expanded text:
ocabat, mox in loco quo erat, eadem adtacta infirmitate, ipso quo vocata  Al., vocitata est die de hac luce subtracta, et illum qui se vocavit ad regnum caeleste secuta est. Item quaedam ex eisdem ancillis Dei cum praefato tacta morbo, atque ad extrema esset perducta, coepit subito circa mediam noctem clamarut lucernam quae inibi accensa erobtemperaret, ad extremum intulit: « Scio quod me haec insana mente loqui arbitramini; sed jam nunc non ita esse cognoscite: nam vere dico vobis, quod domum hanc tanta luce impletam esse perspicio, ut vestra illa lucerna mihi omnimodis esse videatur obscura. » Et cum ne adhuc quidem talia loquenti quisquam responderet, vel adsensum praeberet, iterum dixit: « Accendite ergo lucernam illam, quamdiu vultis; attamen scitote quia non est mea: nam mea lux  Al., dem anno fuerat defunctus, dicens quod adveniente diluculo perennem esset exitura ad lucem. Cujus veritas visionis cita  Al., ita circa exortum diei puellae morte probata est.