comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicens. Ubi comedistis: Qui respon¬
oetunt dientes. Nusquam. Quib ule
ait. Quare ita mentimini : Nunquid¬
ton illus talis femine habitaculũ intra¬
tiois Linquid hos ato illos cybos non ac¬
cpistis: Nunquid tot calices non bibistis:
lus egerant ad euis pedes tremefacti ce¬
uler se deliquisse confessi sunt. Ipse
litoi panuis culpe pepcit. ppendens qͥs¬
in eius absentia ultra non facerent: quẽ
tempore scruandus diaconus atq abbas
eius monasterii qd̃ in campanie partibus
A liberio quondam patricio fuerat construe¬
tum: ad eum uisitationis gr̃a ex more cõ¬
uenerat. Euis quippe monasterium freq̃ñ¬
tabat. ut quia soem quoq uir doctrine grẽ
celestis influebat: dulcia sibi inuicem uite
uerba transfunderent. et suauem cibum
celestis patrie quia adhuc ꝑfecte gaudendo
non poterant: saltem suspirando gustarẽt.
Cum uero hora iam quietis exigeret. in cu¬
ius turris suꝑiorib se uenerabilis benedic¬

Expanded text:
est, dicens: Ubi comedistis? Qui responest, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus culpam pepercit, perpendens qin ejus absetempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedic
Abbreviated transcription (Latin):
deferri iubet. quẽ portar non nisi in sacco
potuerunt: quia collapsa saxa parietis eiꝰ
non solum menbra. S etiam ossa contriue
rat ꝓici: missisq foras fratrib cellã clau¬
sit. Qui orationi instantius quam sole¬
bat incubuit. Mira res. hora eadem hc̃
incolumẽ atq ut prius ualentem ad eun¬
dem iterum laborem misit. ut ip̃e quoq
interitu antiquus hostis benedicto insul¬
tari credidisset. Cepit uero inter ista uir¬
nimi celle fuit: ut quotiens ad responsum
aliquod egrederentur fratres cybum potũ¬
q extra cellam non sumerent. Cũq hoc
de usu regule sollicite seruaretur. quadã
die ad responsum frẽs egressi sunt: in quo
tardiori compulsi sunt hora demorari.
Qui manere iuxta religiosam feminam
nouerant: cuius ingressi habitaculũ sup¬
sirunt cybum. Cũq iam tardius ad cel¬
lam redissent: benedictionẽ patris ex mo¬
i petierunt. Quos ille ꝓtinus ꝑ cunctatꝰ

Expanded text:
deferri jubet. Quem portare non nisi in sago deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contriverrat, projici, missisque foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoqueinteritu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT nim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus
Abbreviated transcription (Latin):
iaciendo aquam et ignem quasi extingue¬
do ꝑstreperent: pulsatus eodem tumisti
uir dei aduenit. Qui cundem ignem me
culis fr̃m ẽẽ in suis uero non ẽẽ considems
caput ꝓtinus in orationem flexit. et eos
quos fantastico repperit igne deludi. ue
mas quas antiquus hostis finxerat uon
res ita exigebat paulo altius edificarent.
uir dei in orationis stuclio intra cellules
claustra morabatur. Cui antiquus he
insultans apparuit: et quia ad laborals
fratres ꝑgeret inlicauit. Qd̃ uir duiꝑ
lignus sp̃c uenit. Is qui mandatum ad¬
lit uix uerba compleuerat. et maliguil
eundem parietem qui edificabatur eucl̃
atq unum puerulũ paruulũ euiusd
curialis filium opprinens ruina qe¬
uit. C ontristati om̃s ac uehementes
ti. non dampno parietis: s contei os
tris. Qd̃ uenerabili patri bencelido
erunt celeriter cum graui luctu nuntiare.
Tunc idem pater ad se delaceratum puerũ

Expanded text:
jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguejaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revmas quas antiquus hostis finxerat, non res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per alignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se
Abbreviated transcription (Latin):
nedictus hoc non suis meritis: S obedien
frẽs habitacula eiusdem celle construerent.
lapis in metdio iacebat: quem in edificium
leuare decreuerunt. Cũq eum luo uel tres
mouere non possent. plures adiuncti sunt:
s ita immobilis ꝑmansit. ac si radicitus
in terra teneretur. ut palam daretur intel¬
ligi. qd̾ suꝑ eum ipse ꝑse antiquus hostis
sederet: quem tantoꝵ uiroꝵ manus mon¬
re non possent. Difficultate igitur facta
ad uirum dei missum est ut ueniret. oran¬
do hostem repelleret: ut lapidem leuar
tuissent. Qui mox uenit orationem faci¬
ens benedictionẽ dedit. et tanta lapis celi¬
ritate motus est: ac si nullum prius pons
cuit: ut in loco eodem terram foderet. Q
dum fodiendo altius penetrarent. ereum
lic idolum fratres inuenerunt. qd̃ ad h¬
ram casu in coquina proiectũ exire ignis
repente uisus est.atq in cunctoꝵ mona¬
choꝵ oculis quia omne eiusdem coquine
edificium consũmaretur ostendit. Cuns

Expanded text:
nedictus hoc non suis meritis, sed illius nedictus hoc non suis meritis, sed illius fratres habitacula ejusdem cellae construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus cuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
uas qd̃ tenuerat in aqua incaute submit¬
tens: ip̃e quoq cadendo secutus est. Quem
mox unda rapuit: et pene in unius sagit¬
te cursum a terra introrsus traxit. Uir au¬
tem dei intra cellam positus ꝓtinus agnouit:
et maurũ festine uocauit dicens. Frat̾ mau¬
re curre. quia puer ille qui ad hauriendam
aquam ꝑrexerat in latum cecidit: iamq
eum longius unda trahit. Res mira: et post
petrum apłm inusitata. Benedictione ete¬
nim postulata atq ꝑcepta ad patris sui im¬
perium concitus ꝑrexit maurus. atq usq ad
cum locum quo ab unda deducebatur pu¬
er ꝑ terram se ire existimans. suꝑ aquam
cucurrit. eumq ꝑ capillos tenuit. rapido
quoq cursu rediit. Qui mox ut terram
tetigit. ad se reuersus post terga respexit: et
quia suꝑ aquas tucurisset agnouit. Et qd̵
p̃sumere non potuisset ut fieret. miratus
extremuit factum. reuersus ad patrẽ. rem
gestam retuilit. Uir autem uenerabilis be¬

Expanded text:
vas quod tenuerat in aquam incaute submitvas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Be
Abbreviated transcription (Latin):
ut de loco quodã uepres abscideret: quati¬
nus illic fieri ortus deberet. Lceus autem
ipse quem mundandũ gothus susceꝑat:
suꝑ ipam laci ripam iacebat. Cũq isdem
gothus densitatem ueprium totius uirtu¬
tis ad nisu suecideret. ferrum de manu¬
bitio ꝓsiliens in lacum cecidit. Ubi scili
requirendi ferramenti nulla iam eẽt. Ita¬
ꝙ ferro ꝑdito tremebundus ad mauirum
monac hum eucurrit gothus dampnũ qd
fecerat inintiauit: et reatus sui egit peni¬
tentiam. Qd̾ maurus monachus mox be¬
nedicto dei famulo curauit indicane Uir
igitur dñi benedictus hec audiens accessit
ad locum tulit de manu gothi manubri¬
um: et misit in lacum. Et mox ferrum
de ꝓfundo rediit: atq in manubriũ intra¬
uit᷑. Qui statim ferramentũ gotho reddi¬
dit dicens. Ecce labora: et noli contristari.
benedictus in cella consisteret. p̃dictus
placidus puer scĩ uiri monachus ad hau¬
riendam de lacu aquam egressus est. Qui

Expanded text:
ut de loco quodam vepres abscinderet, quateut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicrequirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari. Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui
Abbreviated transcription (Latin):
dere: et idcirco necesse est ex eodem loco mona¬
steria inutari. Quos blande consolatos di¬
misit. et nocte eadem cum paruo pueru¬
lo nomine placido cuius suꝑius memoriã
duitius orauit. Et oratione completa tres
petras in loco eodem posuit ꝓ signo. atq ad
siuim cinctis illic nescientib monasteriũ
rediit. Cũq die alio ad eum ꝓ necessitate
aque p̃dicti fratres redissent: dixit. Ite. et
rupem ilam in qua tres suꝑpositas petras
muenietis: in medio cauate. Ualet enĩ
om̃ipotens dñs in illo montis cacumine
aquam ꝓducere: ut uobis laborem tantii¬
tineris dignetur auferre. Qui euntes. ru¬
Que tam sufficienter emanauit: ut nũc
usq ubertim defluat. atq ab illo montis
cacumine usq ad inferiora diriuetur. A¬
lio quoq temꝑe gothus quidam pauꝑ sp̃u
ad conuersionem uenit: quem uir dñi be¬
nedictus libentissime suscepit. Quadam
uero die ei dare ferramentũ iussit qd̃ ad
falcis similitudinẽ falcastrum uocatur.

Expanded text:
dere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, ruquae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derivetur. lio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos uerba compleuerat. et ecce serpens
inmanissimꝰ cum cetĩs om̃ib cepit festinꝰ
post illum diem usq ita p̃fatus ab om̃i im¬
munditia serpentiũ mundatus est locus.
ut uix aliquando ibi ut supra notificatum
est iuruissimus uermiculus repꝑiatur. Tũe
uero eunctus popło tam magnam ꝑ dei homi

Expanded text:
sacerdos verba compleverat, et ecce serpens sacerdos verba compleverat, et ecce serpens inmanissimus, cum caeteris omnibus coepit festinus post illum diem ita praefatus ab omni inmunditia serpentium mundatus est locus, uti vix aliquando ibi, uti supra notificatum est, parvissimus vermiculus reperiatur. Tunc vero cunctus populus tam magnam per Dei homi
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet diabolo. Ut autem sonitum pe¬
dum senserunt appropinquantiũ serpen¬
tes mox ex cauernis ceperunt ꝓdire cercatim
cupientes deuorare hominẽ dei. Ille uero
facto signo crucis eminus. ad eos ꝓperabat
intrepidus. Cuius dum uirtuti resistere ñ
ualerent amplius: tumentia colla ꝓtinus
deposuerunt. Uir autem dei sicut refert ans¬
tiquitas stolam quam scĩssimo gerebat col¬
lo statim deposuit. maximũq eoꝵ euncto spec¬
tante popło alligauit. atq usq ad filuinum
salie qui iuxta decurrit uinctum marib
ꝓpriis adduxit. eumq ibi soluens dixit. In
nomine summe et indiuidue trinitatis.
quã ex beatissimi magr̃i mei petri apłoꝵ
principis p̃dicatione uerum deum agnoui.
pcipio tibi. ut nulli hominũ ac bestiarum
nocens. hoc flumen ocius cũ om̃i eoherenti
tibi pestifera multituline transeas acq e¬
as partes ad eas qua nullus habitationis
humane usus haberi ualeat. Uix ergo sc̃s

Expanded text:
videlicet diabolo. Ut autem sonitum pevidelicet diabolo. Ut autem sonitum pedum senserunt appropinquantium serpentes, mox ex cavernis coeperunt prodire, certatim cupientes devorare hominem Dei. Ille vero facto signo crucis, eminus ad eos properabat intrepidus, cuius dum virtuti resistere non valerent amplius, tumentia colla protinus deposuerunt. Vir autem Dei, sicut refert antiquitas, stolam quam sanctissimo gerebat in collo statim deposuit, maximumque eorum, ea cuncto spectante populo alligavit, atque usque ad fluvium Saliae, qui iuxta decurrit, vinctum, manibus propriis adduxit, eumque ibi solvens dixit: In nomine summae et individuae Trinitatis, quam ex beatissimi magistri mei Petri apostolorum principis praedicatione verum Deum agnovi, praecipio tibi, ut nulli hominum ac bestiarum nocens, hoc flumen ocius cum omni cohaerenti tibi pestifera multitudine pertranseas, atque eas partes adeas, qua nullus habitationis humanae usus haberi valeat. Vix ergo sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ad quirere posset. ostquam ergo adinira¬
bilis trinitatis detfice cultor delegatum si¬
bi p̃dicationis officium om̃i cepit mentis
conamine explere. mox multitudo innu¬
mrabilis languentiũ ad eius studuit quẽ
urum audiehunt p̃dicare dñi auxilium
onfiutre. coqnoscentes ab ore egregii pasto¬
els non miento serpentino se infectos fu¬
lle uenens. Qui ubi eoꝵ uidit in edicibi¬
lem iuseriam statim saluberrimã non cli¬
ier oti citius ad fore eis clementiam siip
atestabilm ydoloꝵ abicere cultura nõ
sriuierent. Cendem ergo non solumi lauo
uoi uits onsilio sospites cunctia stt¬
t asauntar simulachiis. si benetia
rata uir deo plenus audiens affamina. om̃ia
paratus. ꝓ eis discrimina ferre: extimplo lau
q paucis secum aggregatis frib. sacre obtu¬
niuit libamine. antiqui hostis non ẽ ueritꝰ
certamina adire. s spe sua commissa celi
terreq dño. cauernas adiit amphiteatri in¬
trepide. pugnaturus cũ antiquo serpencte.

Expanded text:
amiserat. Postquam ergo admirabilis Trinitatis deificae cultor delegatum sibi praedicationis officium omni coepit mentis conamine explere, mox multitudo innumerabilis languentium ad eius studuit, quem verum audiebant praedicare Deum, auxilium confluere, cognoscentes ab ore egregii pastorii non inmerito serpentino se infectos fuisse veneno. Qui ubi eorum vidit inedicibilem miseriam, statim saluberrimam conferrveri Dei citius adfore eis clementiam, si ipsi detestabilem idolorum abicere culturam non rennuerent. Tandem ergo non solum languelubri inito consilio, sospites cunctis ss, si beneficiis rata vir Deo plenus audiens affamina, omnia paratus pro eis discrimina ferre, extimplo laudque paucis secum aggregatis fratribus, sacrae obtunivit libamine, antiqui hostis veritus non est certamina adire, sed spe sua commissa coeli terraeque Domino, cavernas adiit amphitheatri intrepide, pugnaturus cum antiquo serpente,
Abbreviated transcription (Latin):
ut non solum uenire quisquã. S ne ans¬
pinquare ad eundem auderet locum l
ex eoꝵ flatib ueneniferis mortalitas iͤ¬
buerat non modo hominũ uerũ sas
equoꝵ. boum. pecudũ. ceterarũq bels¬
rum nimiũ crudelis. Iam uero beall¬
mo clemente menia ip̃ius ꝓpinquan
uitatis eadem itase dilatauerat pill
nullus adeundi eam ac redeundi cursus
fieret cuiquã salubris. Siquis namq por¬
tus eius maxima coactus necessitate uel¬
let exire uł etiam adꝓpinquare. confestĩ
ui attactus ueneni interibat miserrime.
Nec mirum sane si anguis lubricus ꝑ
dilecta sibi uascula corꝑa eoꝵ ꝓsterne¬
bat. de quoꝵ mentib ius ꝓprium adhuc
nunme ꝑ sacri fontem baptismatis ami¬

Expanded text:
ut non solum venire quisquam, sed nec apput non solum venire quisquam, sed nec appropinquare ad eundem auderet locum: nam ex eorum flatibus veneniferis mortalitas efferbuerat, non modo hominum, verum etiam equorum, boum, pecorum, caeterarumque bestiarum nimium crudelis. Iam vero beatissimo Clemente moenia ipsius propinquante civitatis, eadem ita se dilataverat pestis, ut nullus adeundi eam ac redeundi cursus fieret cuiquam salubris. Si quis namque portas eius maxima coactus necessitate vellet exire, vel etiam appropinquare, confestim vi attactus veneni interibat miserrime. Nec mirum sane si anguis lubricus per dilecta sibi vascula corpora eorum prosternebat, de quorum mentibus ius proprium adhuc minime per sacri fonte baptismatis ami
Abbreviated transcription (Latin):
maximã ex eis multitudinẽ a sorclicbs
ydoloꝵ cult̾ib et erroris cecitate liberate
ad uere fidei splendorem ꝑduxit. primus
in illis regionib ostensor iusticie. et inde
ueritatis enituit. Deniq asseuerãt qui
eiusdem loci cognitionem habent. qd̃
amphireatro ubi primitus adueniens
bitauit. usq ad p̾sentem diem nec serpes
consistere queat. S et om̃ino noxie peste
illum locum refugiunt: unde olimm uen
salutis tali emanarunt modo insigna. fe¬
runt namq antiquiores nobis a seniort
priscis cultui scẽ religionis admodũ debu
ueracissimo ꝑ uarios tempoꝵ successus a¬
latu uulgatum. Huius scĩssimi p̾sulis
atq apostolici uiri tam ingens. qd̾ ocli p
decet miraculum. Eo namq temporse
ticulo quo idem uenerabilis pontifex a
p̃fatam deuenerat urbem. maxima cã
pagi clades deuastabat plebem. Ampha¬
atrum quippe iam suꝑuis dictum tanis
erat serpentium multitudine plenail.

Expanded text:
maximam ex eis multitudinem a sordidis maximam ex eis multitudinem a sordidis idolorum cultibus et erroris caecitate liberatam ad verae fidei splendorem perduxit, primusque in illis regionibus ostensor iustitiae et index veritatis enituit. Denique asseverant qui eiusdem loci cognitionem habent, quod in amphitheatro, ubi primitus adveniens habitavit, usque in praesentem diem nec serpens consistere queat, sed et omnino noxiae pestes locum illum refugiant, unde olim verae salutis tali emanarunt modo insignia. Ferunt namque antiquiores nobis a senioribus priscis cultui sanctae religionis admodum deditis, veracissimo per varios temporum successus relatu vulgatum, huius sanctissimi praesulis atque apostolici viri tam ingens, quod occuli non decet miraculum. Eo namque temporis articulo, quo idem venerabilis pontifex ad praefatam devenerat urbem, maxima eiusdem pagi clades devastabat plebem. Amphiteatrum quippe iam superius dictum, tanta erat serpentium multitudine plenum,
Abbreviated transcription (Latin):
set marcus. ad beatũ petrum reuersus. ab
eo nichilominꝰ alexandriam missus est.
omatricũ que etiam me tis appellatur ci¬
uitas in ip̃a moselle amnis ripa posita co¬
piosis populoꝵ turbis habundaret. ad ean¬
dem beatus petrus apłs urbem clementẽ
nomine uirũ egregium ac meritis ꝓbatũ.
sublimatum pontificali dignitate direx¬
it. cum quo pariter sicũt antiqua tradit
relatio ad eas que p̾cipue erant galliarũ
urbes uerbo fidei obtinendas. alii quoq re¬
ligiosi doctores ab eodem apłoꝵ principe
missi sunt. Cum ergo ꝑueniss beatus eͥlt¬
mens mediomatricum ciuitatem. in e¬
uernis ut ferunt amphiteatri qd̾ extra
andem urbem situm est hospitium hab¬
it in quo etiam loco oratorium dño eo¬
struens altare in eo constituit. ac beati:
tri apłi p̃ceptoris sui nomine consecrau
Is igitur uenerandus sacerdos dum seb.¬
la ammonitione eiusdem urbis popula
predicaret. cooꝑante sibi diuina misca

Expanded text:
praefecisset, ad beatum Petrum reversus, ab praefecisset, ad beatum Petrum reversus, ab eo nihilominus Alexandriam missus est. omatricum, quae etiam Mettis appellatur, civitas in ipsa Mosellae amnis ripa posita, copiosis populorum turbis abundaret, ad eandem beatus Petrus apostolus urbem Clementem nomine, virum egregium ac meritis probatum, sublimatum pontificali dignitate direxit; cum quo pariter, sicut antiqua tradit relatio, ad eas quae praecipuae erant Galliarum urbes verbo fidei obtinendas, alii quoque religiosi doctores ab eodem apostolorum principe missi sunt. Cum ergo pervenisset beatus Clemens Mediomatricum civitatem, in cavernis, ut ferunt, amphitheatri quod extra eandem urbem situm est, hospitium habuit; in quo etiam loco oratorium Domino construens, altare in eo statuit, ac beati Petri apostoli praeceptoris sui nomine consecravit. Is igitur venerandus sacerdos dum sedula admonitione eiusdem urbis populis praedicaret, cooperante sibi divina misericordia,
Abbreviated transcription (Latin):
ost quam ꝑ actis om̃ib qͥ
cum patre ꝓ mundi salu¬
te gerenda disposuerat xp̃e
tim ut ꝓmisso sp̃c scĩ mune¬
re ocati apłi potiti sunt et con¬
firmati. ilico quam unusquisq eoꝵ ꝓuin¬
tiam uel regionem p̾dicaturus aggredi de¬
beret. cõmuni consilio iuxta diuinã ꝓui¬
sionem sorte decernunt. Singulis igitur
ad sibi delegata loca ꝑgentib. beat petrꝰ qͥ
in eoꝵ numero primus erat et quasi dux
fortissimus eminebat. ad eam q̃ tocius
muncdi caput erat. hoc est urbem romu¬
leam tota a lacritate contendit. fundata pͥ¬
uis apud antiochiam eccłia ac sue sedis no¬
mine dedicata. Igitur cum romã ꝑuenis¬
set ilico qui summas quasq urbes in oc¬
iugarent. obtimos eruditosq uiros ex
suo consortio direxit. Tunc deniq apol¬
linarem rauennam. leutium brundisiũ.
anatholium mediolanũ misit. Marcum
uero qui p̃cipuus inter eius discipłos ha¬
bebatur: aquileiam destinauit. Quibus
popłis cum hermagorã suũ comitẽ p̃fecis

Expanded text:
ostquam, peractis omnibus quae cum Patre pro mundi salute gerenda disposuerat, Chritim ut promisso sancti Spiritus munere beati apostoli potiti sunt et confirmati, ilico quam unusquisque eorum provinciam vel regionem praedicaturus adgredi deberet, communi consilio iuxta divinam provisionem sorte decernunt. Singulis igitur ad sibi delegata loca pergentibus, beatus Petrus, qui in eorum numero primus erat et quasi dux fortissimus eminebat, ad eam quae totius tunc mundi caput erat, hoc est urbem Romuleam, tota alacritate contendit, fundata prius apud Antiochiam ecclesia ac suae sedis nomine dedicata. Igitur cum Romam pervenisset, ilico qui summas quasque urbes in ociugarent, optimos eruditosque viros ex suo consortio direxit; tunc denique Apollinarem Ravennam, Leucium Brundisium, Anatholium Mediolanum misit. Marcum vero, qui praecipuus inter eius discipulos habebatur, Aquileiam destinavit; quibus populis cum Hermagoram suum comitem Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
iacob. qui ab hominib
cognominatus est iustus:
ab ipsis dm̃ tem porib ꝑdurans
usq ad nos. Multi quidem iacobi uocat
sunt: S hic ex utero matris sue sc̃s fuit
uinum et siceram non bibit. neq annis
manducauit. Ferrum in caput eius nor
ascendit. oleo non est ꝑunctus: balueis
non est usus. Huic soli licebat introul
autem sc̃s iacob templum et iacebat sis
genua sua orans ꝓpopłi indulgentia
ut grandes callos faceret ingenib in il¬
dum cameli. semꝑ genua flectend.
unquam ab oratione cessando. Itaqs
increclibili et continentia et sũma us¬
cia appellatus est iustus. et abba. qͦ il¬
pretatur moni mentum popli et sid̃¬

Expanded text:
acobus, qui ab omnibus cognominatus est Justus, ab ipsis Domini temporibus perdurans usque ad nos. Et multi quidem Jacobi vocati sunt, sed hic ex utero matris suae sanctus fuit, vinum et siceram non bibit, sed neque animal manducavit, ferrum in caput ejus non ascendit, oleo enim est perunctus, balneis non est usus, huic soli licebat introireatur in templum, et jacebat super genua sua, orans pro populi indulgentia, ita ut orando callos faceret in genibus ad modum cameli, semper genua flectendo, nec unquam ab orationincredibili hac continentia, et summa justitia appellatus est Justus, et Oblias, quod interpretatur munimentum populi. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
Nos te rogauimus ut errorẽ popłi tolle
cob dixit. Ego errorem tuli: et ueritatem
ostendi. S cum hec agerent᷑ et uiderent
om̃s gratulari in p̃dicatione eius. et crede¬
re in iħm: p̃cipitauerunt eũ ex alto. Et
tus quidam ex phariseis ꝑticam fullonis¬

Expanded text:
Nos te rogavimus ut errorem a populo de Jacobus: « Ego errorem tuli, et veritatem sed cum ita agerent, et viderent omnes gratulari in praedicatione ejus, praecipitaverunt eum ex alto, et tus quidam ex Pharisaeis
Abbreviated transcription (Latin):
cus agnoscens eoꝵ consilia anianum ibidẽ
ordmauit epru. et tres presbiteros id est¬
melium. sabi um. et cerdonem. et septẽ
diacones. Et alios undecim ad eccłiasticũ
ministerium ꝑtinentes et pentapolim ꝑ¬

Expanded text:
cus agnoscens consilia eorum, Anianum ibidem ordinavit episcopum, et tres presbyteros, Melinum, Savinum et Cerdonem, et VII diaconos, aliosque XI ad ecclesiasticum ministerium pertinentes. Deinde Pentapolim
Abbreviated transcription (Latin):
us maurum. tertullus uero patrituis pl¬
cidum tradidit: equib maurus uimies
cum bonis polleret morib. magistri al¬
iutor cepit existere: placicdus uero pusi¬
lis adhuc indolis annos gerebat. In ul¬
autem ex eis monasteriis que cirtũ quas
construxerat. quidam monachus erat ql
ad orationem stare non poterat: s moe
ut se fratres ad studium orationis melis¬
sent ip̃e egrediebatur foras. et mensil
ga terrena aliqua et transitoria agtal
Cũq ab abbate suo sepius fuisset amiuᷤ¬
tus: ad uirum dei ductus est. Qui
it ad monasterium reuerfus uix duob die

Expanded text:
us Maurus, Tertullus vero patricius Plaus Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat anautem ex eis monasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui et ad monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
delicet aquarũ habundantia in extenso pͥ¬
us lacu colligitur: ad postremũ uiero in an¬
nem diriuatur. Quo dum fugiens ꝑge¬
ret. monachus quidam romanus nomini
hunc euntem repꝑit: quo tenderet requisi¬
uit. Cuius cum desideriũ cognouiss et si¬
cretum tenuit: et adiutorium impendit
eiq sc̃e conu̾sationis habitum tradidit.
et in quantum licuit ministrauit. Cũc¬
sc̃s uir diu in eadem solitudine uirtutib
signis q succresceret. multi ab eo in loco
eodem ad om̃ipotentis dei sunt seruitum
congregati: ita ut illic duodecim monast¬
ria cum om̃ipotentis iħu xp̃i dñi opitill¬
tione construeret. in quib statutis pata¬
b duodenos monachos deputauit. Pan¬
cos uero secum retinuit: quos adbue in su
presentia aptius erudire uidicauit. Ccp¬
runt etiam tunc ad eum romane urbis
nobiles et religiosi concurrere: suosq ei
filios omnipotenti dño nutriendos dars.
Tunc quoq bone spei suas soboles eutia¬

Expanded text:
delicet aquarum abundantia in extenso pridelicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. s vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equiti
Abbreviated transcription (Latin):
in bcati petri eccłia demorarentur. predicta
nutrix illius ad purgandum triticũ p̾stari
caute derelictum casu accidente fractum est.
sicq ut in duab partib inucniretur diui¬
sum. Qd̃ mox ut rediens nutrix inuenit.
dictus autem religiosus et pius puer. cum
nutricem suam flere conspiceret: eius dolori
compassus. ablatis secum utrisq fracti ca¬
pisterii partib sese cum lacrimis in oratio¬
nem dedit. Qui ab oratione surgens ita
autem nutricem suam blande consolatus.
ei sanum capisterium reddidit qd̃ fractum
tulerat. Que res in loco eodem a cunctis
est cognita. atq in tanta admiratione ha
sentes et secuturi om̃s agnoscerent: benedie¬
tus puer conuersationis grãm aquanta
ꝑfectione cepisset. Qd̃ annis multis illic
ante oculos om̃ium fuit: et usq ad hec lõ¬
gobardoꝵ temꝑa suꝑ fores eccłie pependit.
S benedictus plus appetens mala mundi
suam occulte fugiens deserti loci secessum
petiit. cui sub lacus uocabulum est: qui

Expanded text:
i apostoli ecclesia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinicaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, udictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habsentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
altero ad usum propriũ reuersus uagari
temꝑe orationis cepit. Quod cum seruo
dei ab eodem patre monasterii quẽ consti¬
uenisset in eodem monasterio. et constitu¬
ta hora expleta psalmodia sese fratres in
oratione dedissent. aspexit qd̃ eundem mo¬
nachum qui manere in oratione non po¬
terat: quidam niger puerulus ꝑ uestim̃¬
ti fimbricam foras trahebat. Tunc eidem
patri monasterii pompeiano noĩe et mau¬
ro dei famulo secrete dixit. Nunquid nõ
aspicitis qui istum monachũ foras trahit:
Qui respondentes dixerunt. Non. Quib
ait. Oremus. ut uos etiam uideatis: quẽ
iste monachus sequitur. Cũq ꝑ biduum
cẽt oratum. maurus monachiis uidit. põ¬
peianus autem erus dem monasterii pat̾
uidere non potuit. Die autem altera ex¬
pleta oratione uir dei oratorium egressus
sfantem foris monachum repperit: quẽ
ꝓntitate cordis sui uirga ꝑcussit. Qui ex

Expanded text:
prium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constivenisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
li deo placere desiderans: sc̃e conuersationis
habitũ quesiuit. Retessit igitur scienter
nestius: et sapienter in doctus. Huiuis ergo
om̃ia gesta non didici. s pauca que nar¬
ro quatuor discipłis eius referentib agno¬
ui. constantino scilicet rreuerentisimo ual¬
de uiro qui ei in monasterii regimine succes¬
sit: ualentiniano quoq qui annis multis
lateranensi monasterio p̾fuit. simplicio qͥ
congregationem illius post eum tercius rex¬
it. honorato etiam qui nunc adhuc celle il
lius in qua prius conuersatus fuerat p̃est.

Expanded text:
cere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest.
Abbreviated transcription (Latin):
nedictus et nomine. ab ipso pu¬
eritie sue tempore cor gerens se¬
nile: etatem quippe morib tran¬
siens. nulli animum uoluptati
sperit etiam quasi aridum mundum cũ¬

Expanded text:
tus vir. Ant. Ab ipso pueritiae suae tempore cor gerens senile, aetatem moribus transiens, nulli animum dedit voluset, jam quasi aridum mundum cu
Abbreviated transcription (Latin):
na multitudo sacerdotum. monachoꝵ. diuersi¬
ꝓ sexus etatis iuxta p̃ceptionẽ beati gregorii
die constituta dũm rogatura uenisset: in tan¬
tum lues ip̃a diuino iuditio descuit: ut intra
unius hore spatium dum uoces plebs ad do¬
minũ supplicationis emitteret octoginta hõi¬
nes ad terram corruentes sp̃m exalarent.
S non destitit sacerdos tantũ popło p̃dica¬
re ne ab oratione cessarent: donec miseratio¬
ne diuina pestis ip̃a quiesceret. Cũq adhuc
ficturus antistes fuge latibula p̃pararet. ca¬
pitur. trahitur. et ad beati petri basilicam
diicitur ibi ad pontificalis gre offitium con¬

Expanded text:
na multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa divino judicio desaeviit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos tantus populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum ppitur, trahitur, et ad beati apostoli Petri basilicam deducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium con
Abbreviated transcription (Latin):
conficenum: quo usus fuerat ad ngll
rit petrus. ne tam cito uenie posul
ꝑ impudentiã plus offenderet: qu ͤ
petraret. Solet enim citius mecenuꝰ
quemadmodũ nr̃a peccata curemus. Ee¬
te: ait dñs. Pasce oues meas. Et hoc tercio.
Qd̃ quidem dictum ad compensationem
priris ꝓficit erroris. Qui enira tercio do
minũ negauerat tercio confitetur. et quo¬
nens culpam delinquendo contraxerat: to¬
ciens grãm diligendo conquirit. Uide ergo:
quantũ fletus ꝓfuerit petro. Ante quam
furet lapsus est: postea quam fleuit elec¬
tus est. Ec qui ante lacrimas p̃uaricator
erntit. post lacrimas pastor assũptus est:
et alies regendos accepit. qui prius se ipsum¬
gorius genere romanus. ar¬
ti philosophus gorcliani uiri
clarissimi et beate siliue filiꝰ.
p̾fuit romane secli annis tre¬
decim mensib sex. dieb decem.
temporib tyberii mauritii. et foce augusto¬
tum. Iste senatoria stirpe ꝓgenitus tam

Expanded text:
confitendum, quo usus fuerat ad neganconfitendum, quo usus fuerat ad neganrit Petrus; ne tam cito veniae postulatio per impudentiam plus offenderet quam impetraret; solet enim citius mereri iquemadmodum nostra peccata curemus. Ecte: ait Dominus: Pasce oves meas . Et hoc tertio: quod quidem dictum ad compensationem prioris fecit erroris; qui enim Dominum tertio negaverat, tertio confitetur; et quoties culpam delinquendo contraxerat, toties gratiam diligendo conquirit. Videte ergo, quantum fletus profuerit Petro: antequam fleret, lapsus est: posteaquam flevit, electus est; et qui ante lacrymas praevaricator exstitit, post lacrymas pastor assumptus est: et alios regendos accepit, qui prius se ipsgorius genere Romanus, arte Philosophus, Gordiani, viri clarissimi, et beatae Silviae filius, praefuit Romanae sedi annis tredecim, mensibus sex, diebus decem, temporibus Tiberii Mauricii, et Phocae Augustorum. Iste, senatoria stirpe progenitus, tam
Abbreviated transcription (Latin):
ad latebram. hic tanquam emundatus
ꝓrupit ad lacrimas. Uelut latenti enĩ
et celanti se a diuinitate ade dicitur ubi
es: non qd̾ in conspectu dñi adam latere
potuerit. certus qd peccatrici conscientie
lis emendauit: quia scriptum est. Oculi
cdñi suꝑ iustos: et aures euis in p̃ces eonĩ
Ergo petrus ꝓrupit ad lacrimas: nichilu
ce precatur. Inuenio enim qd̃ fleuerit: nõ
inuenio quid dixerit. Lacrimas eius legi
satisfactionem non lego. Recte plane pe¬
trus fleuit et tacuit: quia qd̃ defleri solt
non solet excusari. Et qd̃ defendi nõ po¬
test: ablui potest. Lacrimis enim laut
delictum: qd̾ uoce pudor est confiteri. l¬
crime uero uerecundie pariter consulit̃
et saluti. He erubescunt in petende it
lacrimarũ p̃ces sunt quam sermorũ ql¬
a sermo in p̃licando forte fallit. Sern
Et ideo petrus non iam utitur secmol
quo fefellerat et quo peccauerat: quel
dem omiserat. ne ꝑ id ei non credatird

Expanded text:
ad latebras, hic tanquam emendatus ad latebras, hic tanquam emendatus prorumpit ad lacrymas; veluti latenti enim, et celanti se a Divinitate Adae dicitur: Adam ubi es ? Non quod Adam conspectum Domini latere potuerit, sed quod peccatrici conscientiaelis emendat, quia scriptum est: Oculi Domini super justos, et aures ejus in preces eorum . Ergo Petrus prorupit ad lacrymas, nihil voce precatus. Invenio enim quod fleverit: non invenio quid dixerit; lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Recte plane Petrus flevit et tacuit, quia quod defleri solet, non solet excusari, et quod defendi non potest, ablui potest; lavat enim lacryma delictum, 167 quod voce pudor est confiteri. Lacrymae ergo verecundiae consulunt pariter, et saluti, nec erubescunt in petendo, et lacrymarum preces sunt quam sermonum; quia sermo in precando forte fallit, lacryEt ideo Petrus jam non utitur sermone quo fefellerat, quo peccaverat, quo fidem amiserat; ne per id ei non credatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
Diximus fratres carissimi qd̃ ad simi litu¬
dmem eue petrum hostiaria mulier quo¬
q deceꝑit. et sicut adam femina circũscrip¬
serit. et ita apłm femina circũuenerit.
Usitatus enim ad decipiendũ sexus est.
fraudis sue uasculũ in ostiaria diabolus
recognouit. fideles uiros non nisi ꝑ muli¬
erem expugnare consueuit. Ibi adam ꝑ
euam suꝑat. hic petrum uicit ꝑ ostiariã.
fuit enim ut legimus in ꝑadiso delitiarũ
diabolus. nec defuit sicut intelligimus in
pretorio udeoꝵ. Ibi imminebat satbanas
serpens. hic iudas coluber ꝑurgebat. Est er¬
go cãdem similitudo deceptionis in petro
est mandati. Accepit enim a dño uterq
mandatũ. adam ne tangeret. a płs ne nega
ri modo delinquunt. Gustauit ille qd̃ nõ
licebat: loquitur iste qd̾ non decebat. Et ta¬
men facilior negatio petri: quam ade p̾ua¬
ricatio. Citius enim apło. quam ꝓthopla¬
erubuit. petrus conscius dicti correctus in¬
gemuit. Ile tanquã dep̃bensus festinat

Expanded text:
Diximus, fratres, quod ad similitudinem Evae, Petrum ostiaria mulier quoque deceperit: et sicut Adam femina circumscripserit, ita et apostolum femina circumvenerit. Usitatus enim ad decipiendum sexus est: fraudis suae vasculum in ostiaria diabolus recognoscit, quia fideles viros nonnisi per mulierem oppugnare consuevit. Ibi Adam per Evam fugat ; hic Petrum vincit per ostiariam; fuit enim, sicut legimus, in paradiso deliciarum diabolus; nec defuit, sicut intelligimus in praetorio Judaeorum. Ibi immine bat Satanas serpens: hic Judas coluber perurgebat. Est ergo eadem similitudo deceptionis in Petro ilitudo mandati. Accepit enim a Domino uterque mandatum, Adam ne tangeret, et apostolus ne negarri modo delinquunt; gustat ille quod non licet, loquitur iste quod non decet; et tamen facilior negatio Petri, quam Adae praevaricatio; citius enim apostolo, quam protoplaerubuit, Petrus conscius dicti, correptus ingemuit; ille tanquam deprehensus festinat
Abbreviated transcription (Latin):
enlationis tue: et eripiam te et honorifi¬
cabis me. Ipse engo sibi testis est: quia inuo¬
atib nuseteri desiderat. qui admonet uit
pmoretur. Proide fr̃s carissimi contrito
arouet coentłis oꝑib ab p̃o ferie quanrte di

Expanded text:
bulationis tuae, et eripiam te: et magnifibulationis tuae, et eripiam te: et magnificabis me . Ipse ergo sibi testis est, quia invocantibus misereri desiderat, qui admonet ut invocetur. Proinde, fratres charissimi, contrito corde, et correctis operibus, ab ipso feriae quartae primo
Abbreviated transcription (Latin):
ra parentes aspiciunt. et sui eos ad l¬
tum heredes p̃cedunt. Unus quisq
flere ante ꝑcussionem uacat. Reuocemus
ante oculos mentis quicquid errando cõ¬
misimus: et qd̾ nequiter egimus: flendo
puniamus. Preueniamus eius faciem
in confessione: et sicut ꝓph̾a admonet le¬
uemus corda nr̃a cum manib ad dm̃. Ad
ꝓpħam clamat. Nolo mortem peccatoris:
si ut conuertatur et uiuat. Nullus autem
demiquitatũ suarũ immanitate desperet.
Ueternosas nãq niniuitarum culpas
triduana penitentia abstersit: et conuersꝰ
latro uite p̃mia etiam in ip̃a sententia sue
sua perrator corrigatur. Imminente ergo
tante animaduersionis gladio nos impor¬
timis fietib insistamus. Ea namq que
ingrata et̃ homizãb importunitas solet. u¬
ditio ueritatis placet: quia pius et mise¬
tiors ds uult a se precib exigi: qui quan¬
tun meremur non uult irasci. Hinc etenĩ
ꝑ psalmistam dicit. Inuoca me in die tri¬

Expanded text:
funera parentes aspiciunt, et sui eos ad ifunera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum haeredes praecedunt. Unusquisque flere ante percussionem vacat. Revocemus ante oculos mentis quidquid errando commisimus, et quod nequiter egimus flendo puniamus. Praeveniamus faciem ejus in confessione , et sicut propheta admonet, Levemus corda nostra cum manibus ad Dominum . Ad prophetam clamat: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Nullus autem de iniquitatum suarum immanitate desperet: veternosas namque Ninivitarum culpas triduana poenitentia abstersit ; et conversus latro vitae praemia, etiam in ipsa sententia suae sua petitor corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos importunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus importunitas solet, judicio Veritatis placet; quia pius ac misericors Deus vult a se precibus veniam exigi, qui quantum meremur non vult irasci; hic etenim per psalmistam dicit: Invoca me in die tri
Abbreviated transcription (Latin):
At ille d̾o grãs agens ꝓ amicitia diaconi a
qd̃ locum deferendi ei honoris ut cupitre
ut lues popłm deuastaret: uerbum ad ple¬
bem ꝓ agenda penitentia hoc modo eioilie
est. Oportet fratres dilectissimi ut flagel
dei que metuere uentura debitmus. sali
p̃sentia et exꝑta timeamus. Coniersione
nobis aditum dolor aꝑiat: et cordis nr̃ d¬
ritiam ip̃a quam patimur pena dissolis
Ut enim ꝓpħa teste p̃dictum est: puri
gladius uiq ad animã. Eoce enim uins
plebs celestis ire mucrone ꝑeutitur. t
pentina singłi cede uastantur. nec lalg
mortem p̃uenit. s languoris moras is e¬
nitis mors ip̃a p̃currit. ꝑcussus quis
te rapitur. quã ad lamenta penitenti. e
uertatur. Pensate ergo qualis ad cons ͤ
districti iuditis ꝑuenit: cui non ualab s¬
re qd̃ fecit. Habitatores quippt ex pl¬
non subtrahuntur: s pariter coruuss
Domus uacue relmquuntur: fiioꝵ

Expanded text:
At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agenda poenitentia hoc modo exorsus est: « Oportet, fratres dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad conspectum districti judicis pervenit, cui non vacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt: domus vacuae relinquuntur, filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. a scũario meo incipite. pelagiũ pa¬
pam ꝑculit: et sine mora extinxit. Quo
defuncto tanta strages popłi facta est: ut
subtractis habitatorib passim domus in
urbe plurime uacue remanerẽt. S quia
eccłia dei sine rectore esse non poterat. bea¬
tum gregorium licet totis uirib renitens
plebs tamen om̃ĩs elegit. Quem ille apis̃
attentius fugere temptans: sese om̃ino n¬
cdignum tali honore clamitabat. uidelice
metuens ne mundi głam quam prius a¬
iecerat sub eccł̃iastico colore regininis al¬
quo modo subriꝑe possetͥ. Unde factum&
ut epłam ad imꝑatorem mauritiũ dirigi¬
ret. cuius filiũ ex lauachro sc̃o susceꝑat.
adiurans et multa p̾ce poscens. ne unquaa
ad sensum popło p̾beret. ut se huius honi¬
ris gła sublimaret. S p̃fectus urbis gr¬
manus nomine. eius nuntium anticipa¬
uit. comp̃hensumq ac diruptis epłis an¬
sensum qd̾ popłs fecerat imꝑatori direxit

Expanded text:
legitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium palegitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe plurimae vacuae remanerent. Sed quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Gregorium licet totis viribus renitentem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit.