comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dio eecio cxatus est Aadita sunt cd extremim exr̃a aitgo
indignacione eoditudi almnenta et morti calcũtia Cortta
est⁊ uu aets ĩtidignatio exre quam amino qcudem iampͥdes
proniierat sedsru periorem opimone sua expertus e
alicquiu e grot hennuns ut corpus ita amimum granius afficit. ois
offeriso y pauias diebus q̃ barcelonamuenit cim sembil
dline lex mgtbo conualescete amimaduerteret / dixit intce¬
domesficos se in aĩo hr̃e castellam petere. primum ut ingelo
ac solo natali maturus ad bonam ualitudmem rediret
Delinde ut negotia regis pueri recognosceret atq ordinaret
tum ut granaterise bellum necessitate intermisslm iusta¬
nraret cum propter superiores causas tum uero ut eo parto
atq inmanus regis soannnis tradito uicissim ab eodem grandi
pecuma adiuuaretur ad luendum regni sui patennoniũ
Sed multo magis esse e sua tum dignitatẽ. tum utilitate

Expanded text:
dio regio coactus est. Addita sunt ad extremum ex ira atque dio regio coactus est. Addita sunt ad extremum ex ira atque indignatione egritudini alimenta et morti calcaria. 2 Orta est ira atque indignatio ex re quam animo quidem iam pridem providerat, sed asperiorem opinione sua expertus est. Et alioquin egroti hominis, ut corpus, ita animum gravius afficit omnis offensa. 3 Paucis diebus quam Barcelonam venit, cum se nihil sane ex morbo convalescere animadverteret, dixit intedomesticos se in animo habere Castellam petere: primum, ut in celo ac solo natali maturius ad bonam valitudinem rediret; deinde, ut negocia regis pueri recognosceret atque ordinaret; tum ut Granatense bellum necessitate intermissum instauraret, cum propter superiores causas, tum vero ut, eo parto atque in manus Ioannis regis tradito, vicissim ab eodem grandi pecunia adiuvaretur ad luendum regni sui patrimonium. 4 Sed multo magis esse e sua tum dignitate tum utilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
quendam bene dictum notum populis fecit: alter prolehato constn¬
tiam rnsus est quare ausim affirmare ferdinandum rege
aduuitatem ecclẽ plusq̃ cȩteros principes ẽt ꝙ̃ ipm sigism¬
ncum contulisse. Ile ut conalurm insua urbe ad finẽ ꝑduceres
ueherenter anmxus est. hic ut cȩtera transeam ponti fitatit
et ignoto suntmo pontifici donauit ¶quarto dernum mense ab
ontmbust perpimano discessum est. qua rnirbe omin eo tesot
uactum gratultum imperatori legatisq prebitum et cunta nõ
carius imereatos siusse hominẽs ꝙ̃ prlus consacuerant imorai
seuiẽ nte breme baroeonam peruenit extenuato corpors hĩtu
pre diutino morbo euias ortum ignota causa actulit incremẽtũ
nauizatio aecessionens cura la borq rerum cum imperatore
ais papa temposlendaru. Meror quoq ex discesra tami obstmato
arutis o mecessiente saa qui primus eum quodĩmodo ferottralo

Expanded text:
quondam Benedictum notum populis fecit; alter pro legato Constanquondam Benedictum notum populis fecit; alter pro legato Constantiam missus est. Quare ausim affirmare, Ferdinandum regem ad unitatem ecclesie plus quam ceteros principes, etiam quam ipsum Sigismundum contulisse. Ille ut concilium in sua urbe ad finem perduceretur vehementer annixus est. Hic ut cetera transeam pontificatum et ignoto summo pontifici donavit. 14 Quarto demum mense ab omnibus Perpiniano discessum est. Qua in urbe omni eo tempore victum gratuitum imperatori legatisque prebitum, et cunta non carius mercatos fuisse homines, quam prius consuerant. Minora eseviente hyeme, Barcelonam pervenit, extenuato corporis habitu pre diutino morbo, cuius ortum ignota causa attulit, incrementum navigatio, accessionem cura laborque rerum cum imperatore ac papa componendarum, merorquoque ex discessu tam obstinato amici et necessitate sua, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pto coniuticto pronunciari prȩcepit neminemq sius. Ercis
Eastellȩ prouititiis ad petrum limam. sod ad coriciliũ edri¬
stantiense rerum sacerdotalium gratra pergere/. nam ille
se auctarem fuissel cogendi condilii delrese declarando
se deligendoꝵ iudicuru principem. se iuditi maturandi
ducem/ se ut iudices irta sentirent atq auderent effec¬
torem fuise dicebat/ necled ommino stulso prȩdicabliꝵ
qua spe hretus non existimauut fore ut abco rege desereres. dequo
tam merius esset. Sed is qui neglecta ualitudme ad diẽ uemia
ut de uice papatus disquiteretur non potiuit amimum inducefe
post cognitar huius uel inusticiam uel obstmnationem ut trim̃s
tanti particops ei esset uoluitq hominẽ hnuꝯmiadi ucluti sectioris
aut adustions sanare ne totus interret. duo qͦs familiarisst
illius atq eloquentissumi uiri unicentuis fertarius et philippo
malia Altee perpiam decretum regis aduersus peteir

Expanded text:
pro convicto pronuntiari precepit, neminemque ex suis et regis pro convicto pronuntiari precepit, neminemque ex suis et regis Castelle provinciis ad Petrum Lunam, sed ad concilium Constantiense rerum sacerdotalium gratia pergere. Nam ille se auctorem fuisse cogendi concilii de rege declarando, se deligendorum iudicium principem, se iudicii maturandi ducem, se ut iudices ita sentirent atque auderent effectorem fuisse dicebat. Ne id omnino falso predicabat. Qua spe fretus non existimavit fore ut ab eo rege desereretur, de quo tam meritus esset. 12 Sed is qui neglecta valitudine ad diem venisset ut de iure papatus disquireretur, non potuit animum inducere, post cognitam huius vel iniusticiam vel obstinationem, ut criminis tanti particeps ei esset. Voluitque hominem huiusmodi veluti sectione aut adustione sanare, ne totus interiret. 13 Duoquoque familiarissimi illius atque eloquentissimi viri, Vincentius Ferrarius et Philippus Malia, alter Perpiniani decretum regis adversus Petrum
Abbreviated transcription (Latin):
modo ruagna supersut prȩponeret. Non deesse spem recu¬
perandę dignitatis quippe intanta uirtute ac luteratura
qua non modo pręsclaret iis qui depapatu secũ ꝯtenderẽt
es prope nemini cedderet/ arti summum cardmaliun
& secundum a papa futurum si alius fieret. post quem defim¬
dtum aliam spem fore habiturum legaciones perpetuas qͥb
pene par summo pontifici esset. Afferebatire ab ommb E
qregorii ac ioannis quorum uterq pontificatu se abdicar uel
spondebat ciel cogendus eẽ dicebatur CAt ille qui annim
papatum mallde q̃ longissimam cuitam priuatam uiuere
quiq iam dediscere non posset / Alium ꝙ̃ papam agere cętera
neglexit prȩ urtora illus nominis Itaq infecto nẽgotio ac
principibus legationibusq desertis colibriu abist ibiq
marel conscendit ac paniscolam petist CHoc loco Rex in¬
signem atq maiorem mulitq̃ uideatur remftat: qđ illũ

Expanded text:
modo magna supersint, preponeret. 9 Non deesse spem recumodo magna supersint, preponeret. 9 Non deesse spem recuperande dignitatis. Quippe in tanta virtute ac literatura, qua non modo prestaret iis qui de papatu secum contenderent, sed prope nemini cederet, certe summum cardinalium et secundum a papa futurum, si alius fieret; post quem defunctum, aliam spem fore, habiturum legationes perpetuas, quibus pene par summo pontifici esset. Afferebatur ab omnibus exemplum Gregorii ac Ioannis, quorum uterque pontificatu se abdicare vel spondebat, vel cogendus esse dicebatur. 10 At ille qui annuum papatum mallet, quam longissimam vitam privatum vivere, quique iam dediscere non posset alium quam papam agere, cetera neglexit pre umbra illius nominis. Itaque infecto negocio ac principibus legationibusque desertis, Colibrium abiit; ibique mare conscendit, ac Paniscolam petiit. 11 Hoc loco rex insignem atque maiorem multo quam videatur rem fecit, quia illum
Abbreviated transcription (Latin):
septuirimta conmisi. dielbati autes propare tom uego sepapa
ess tõni si uenuneandum od cõmune cõmotum fe sepalis
elo nen caullis p romanis canonics quos ip̃e nimcupasse
eousstere fintum pontficis eletionom mam sc unuis oser
ese eidubitatum caremalem ab in dubitats crcatum papa
tuna eȩtere quti se eodem nonmiȩ appellate nt tero para
tempore sasmaes eit incertum se len uotu sint carditulq
& obid an rite delgere summum pontificem possint EAd
uersus hanc orationem multis lamannis comentatar
meditatamꝙ cum res eodem readeret quidm. intereat
an nilla rlcione uellet abdicare sopapatu. an ella hortabtit
Rex ut concordiȩ eccełe: ut saluti animarum ut ꝯscrẽtis
consuleret cõmonefaciebat alfonsus. Nam is qͣ pater ad eũ
frequentius uentitabat ut trepidationem animi ut corpors
pebiculum ut presentem & apud posteros futurram ifamiã
deuitaret minabatur imperator suam uniuersalisq cõcilii
censaram obsecrabant amici ac familiares ut certa eõ

Expanded text:
 probare tum verum se papam esse, tum si renuntiandum ob commune commodum foret, in se uno nonnullisque Romanis canonicis, quos ipse nuncupasset, consistere summi pontificis electionem. Nam se unum omnium esse indubitatum cardinalem ab indubitato creatum papa, cum ceteri, qui se eodem nomine appellarent, creati essent tempore schismatis: ut incertum sit, an veri sint cardinales, et ob id, an rite deligere summum pontificem possint. 8 Adversus hanc orationem, multis iam annis commentatam meditatamque, cum res eodem recideret quid enim intererat an nulla ratione vellet abdicare se papatu, an illa? hortabatur rex ut concordie ecclesie, ut saluti animarum, ut conscientie consuleret. Commonefaciebat Alfonsus nam is quam pater ad eum frequentius ventitabat ut trepidationem animi, ut corporis periculum, ut presentem et apud posteros futuram infamiam devitaret. Minabatur imperator suam universalisque concilii censuram. Obsecrabant amici ac familiares, ut certa com
Abbreviated transcription (Latin):
ualitudine iuirum non comitari faserat & cum ple¬
raq ꝑ alfensum inpatris uicon adimunistranda essent¬
coburnannu uideba tier irorem quellula m niper duettr
do consolara na uebe peregoia rel inquere s pnofete aures sunt¬

Expanded text:
valitudine virum non comitari fas erat, et cum plevalitudine virum non comitari fas erat, et cum pleraque per Alfonsum in patris vicem administranda essentinhumanum videbatur uxorem puellulam nuper ductam, domi solam in urbe peregrina rel
Abbreviated transcription (Latin):
Aliii hortabantur ad constitutum locum ire ne imꝑatorẽ
ne summum pontificem ne conalium senatumq chri¬
stianorum Ne gloriam suam contemptus haberent. Alui rur¬
sus dehortabantur uune rogantes nequid salun suę añ¬
ferret/ parceret domui que ex sua unius uita penderet nt̃
admonentes nihil transigi nisi incolinmi salute posse
nemini magis ꝙ̃ prouirib esse prȩstandum excusar e
licere suami cuiq ⁊̃ comodam ualitudine cum prȩsertim
id perlalios recte administrari possit. Rex uereciindia
tactꝰ ne intanto theatro ubi papa et inĩperator digla¬
diaturi eent innuisaretur ꝙ filium adolescentem q̃ se
interesse maluissde honestatem saluti pręposuit / Si
salus honeste nesugi põt. Efacto igitur profectionis sue
papa certiore per cermplures antea dies. ne ruesus
quod in dcrella contigit usuueniret cum omni fami¬
lia mare ascendit. Nam noq regine tam affect a

Expanded text:
Alii hortabantur ad constitutum locum ire, ne imperatorem, Alii hortabantur ad constitutum locum ire, ne imperatorem, ne summum pontificem, ne concilium senatumque Christianorum, ne gloriam suam contemptui haberet. Alii rursus dehortabantur, nunc rogantes nequid saluti sue anteferret, parceret domui, que ex sua unius vita penderet, nunc admonentes nihil transigi nisi incolumi salute posse, nemini magis quam pro viribus esse prestandum; excusare licere suam cuique incommodam valitudinem, cum presertim id per alios recte administrari possit. 3 Rex verecundia tactus, ne in tanto theatro ubi papa et imperator digladiaturi essent, incusaretur, quia filium adolescentem quam se interesse maluisset, honestatem saluti preposuit, si salus honeste negligi potest. 4 Facto igitur profectionis sue papa certiore per complures antea dies, ne rursus quod in Morelia contigit usu veniret, cum omni familia mare ascendit. Nam neque regine tam affecta
Abbreviated transcription (Latin):
nes prephetam plane liediderat I ucr minr inugropere
consolantibus acquiescebant plus suȩ conscientię deualitu¬
dine sui corporis fidei habebat ꝙ inutrand partem alioru
uerbis Cobi aliquantulum conulaliusse uisas est herebat in
dubio an appetente atq instante tempore perpimamis se.
conferret. an alfonsum prose mitter et. atq ut ip̃e ambigebat
ita diuerse erant suadentium sententie uel potius uolimtates
pauci nanq inconsulendo quod sentiunt/ pleriq q̃đ cupiũt
loquuntur. ut non sine causa regis prudentia prestare dȩ¬
teris debeat cui non satis sit dispicere que dicantur. nisi
etiam quo animo dicantut. Nani frequenter consilium
quod aliogum optimum uidebatur deprehensa consulentis
obliqua uolinitate auctoritate perdit. ac uelut inane con¬
tempnitur. non attinet affectus causasq omniu qui con¬
sulebant ac misteria profetre. Tantinri quid suaderent¬
& quibus ratiorub ad duci se dicerent satis est attigisse

Expanded text:
e prophetanti plane crediderat, neque nunc magnopere consolantibus acquiescebat, plus sue conscientie de valetudine sui corporis fidei habebat, quam in utranque partem aliorum verbis. X 1 Ubi aliquantulum convaluisse visus est, herebat in dubio, an appetente atque instante tempore Perpinianum se conferret, an Alfonsum pro se mitteret. Atque ut ipse ambigebat, ita diverse erant suadentium sententie, vel potius voluntates. Pauci nanque in consulendo quod sentiunt, plerique quod cupiunt loquuntur: ut non sine causa regis prudentia prestare ceteris debeat, cui non satis sit dispicere que dicantur, nisi etiam quo animo dicantur. Nam frequenter consilium, quod alioquin optimum videbatur, deprehensa consulentis obliqua voluntate, auctoritatem perdit et velut inane contemnitur. 2 Non attinet affectus causasque omnium qui consulebant ac mysteria proferre; tantum quid suaderent et quibus rationibus adduci se dicerent satis est attigisse.
Abbreviated transcription (Latin):
equeriorumq cuni gabernator prȩtorq tam sibi ĩfensi
q̃ archiepiscopo obrexii sint cum alter affinis . alteri
bener illi eẽt. quid debtachio euntatum quod uocant
Rezale. quoriumi pleriq superiorum uel aut̃tom̃ uel ꝓratio
sugucenttirE quidem magis ꝙ dabat operam Arthiepus
mannes ore partes ludoruci intelligeno comq Ndigo
tiuanis est dceb epaistopo sepropileo portifictili imiori¬
torinu. capsideeo ignitam paps rasurenm sgu mpes
ron aqua sibort ser dolet ante perfusum aInterea quotidie

Expanded text:
equeriorumque, cum gubernator pretorque tam sibi infensi equeriorumque, cum gubernator pretorque tam sibi infensi quam archiepiscopo obnoxii sint, cum alter affinis, alter gener illi esset? Quid de brachio civitatum, quod vocant regale, quorum plerique superiorum vel auctoritatem vel gratiam sequuntur? Eo quidem magis, quia dabat operam archiepiscmeliores fore partes Ludovici intelligens comes, utrique minatus est: archiepiscopo, se pro pileo pontificali impositurum capsidem ignitam; pape, rasurum esse verticem non aqua, sicut fieri solet, ante perfusum. 7 Interea quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
appellandoq se rege deliberabat. quod ubi rescuiere cã¬
taloniȩ urbes summopere dissuaserunt. amissurum ea
uia illum om̃nre siuimi us omme hominim studiur
Nec a catalonia: sed ab Araģonia incipiendim esse
Cataloniam quidem studiosam euis semper fore uerum
tantam labem minime subiturami esse. ut regem ipa
& prima & sola faciat contra suas & quidom maiores natu
sorores. Expectaret quid eligendi udites pronunciarer
Iam concilium quod illi parlamentimi uotant cori
exomimibus proruntiis incalatarubro ¶ Sed hoc illi
molestum erat ꝙ res in Aragonia. ꝙ archiepiscopo
auctore quasi nauis gubernatore adimnstrareritur
quid enim sperandum sibi debrachio ecclesiastico: quatuor
enimbrachia in aragonia fatuitꝰ cuuis caput setr
Archiepiscopus compecitoris studiosus sui mminicus
cum quo benedictus papa faciat. ut omnia comiini
amborum consilio geri uideantur. quid de nobliurn

Expanded text:
appellandoque se rege deliberabat. 3 Quod ubi rescivere Caappellandoque se rege deliberabat. 3 Quod ubi rescivere Catalonie urbes, summopere dissuaserunt: amissurum ea via illum omne suum ius, omne hominum studium, nec a Catalonia sed ab Aragonia incipiendum esse; Cataloniam quidem studiosam eius semper fore; verum tantam labem minime subituram esse, ut regem ipsa et prima et sola faciat contra suas et quidem maiores natu sorores, expectaret quid eligendi iudices pronuntiarent: iam concilium, quod illi parlamentum vocant, cogi ex omnibus provinciis in Calatavibio. 4 Sed hoc illi molestum erat, quia res in Aragonia, quia archiepiscopo auctore, quasi navis gubernatore, administrarentur. 5 Quid enim sperandum sibi de brachio ecclesiastico – quatuor enim brachia in Aragonia faciunt – cuius caput sit archiepiscopus, competitoris studiosus, sui inimicus, cum quo Benedictus papa faciat, ut omnia communi amborum consilio geri videantur. Quid de nobilium
Abbreviated transcription (Latin):
tudiis iamna E omisso iudiciarum online prose qrusq ⁊rn¬
penstas quonidre pararelarma clientes conuahere Cençir e
cruoss gas hommines suas partes augere ꝯsultare cunssus
nec domiestica tantum sed externa etiam auxilia accẽser
donare. polliteri nihil remuttere magis ac magis isues
ad uim sꝑectare res uidebatur et regnumꝰ eiꝰ fore ꝗ p̾lurimũ
posset ¶ Poterat autem plurnnum time combs inpellera
federico i norte aui prope destituto & p ȩtatem mãpis adhor¬
tando q̃ adhortante duce gandiȩ non perse sed per alios au¬
xilia rogante ludouios et ferdinando exita regrium
proculq agentibus ue comes ex quatuor competitorib
duorum qui aderant iam uictor ẽẽt duorꝑ ꝗͥ aberant
Alterum non tineret quem nemo fere priuatmi defenderet
Alterius cius adintrix faccio urred esset propedierte
uictor uideretur: adeo iam de capiendis negis insiomb

Expanded text:
studiis ianua et, omisso iudiciorum ordine, pro se quisque imstudiis ianua et, omisso iudiciorum ordine, pro se quisque impensius quotidie parare arma, clientes contrahere, concire cuiusque generis homines, suas partes augere, consultare cum suis, nec domestica tantum, sed externa etiam auxilia accersere, donare, polliceri, nihil remittere, magisque ac magis in dies ad vim spectare res videbatur et regnum eius fore, qui plurimum posset. 2 Poterat autem plurimum tunc comes Urgellensis, Federico morte avi prope destituto et per etatem magis adhortando quam adhortante duce Gandie, non per se sed per alios auxilia rogante, Ludovico et Ferdinando extra regnum proculque agentibus, ut comes ex quatuor competitoribus, duorum qui aderant iam victor esset, duorum qui aberant alterum non timeret, quem nemo fere privatim defenderet, alterius, cuius adiutrix factio Urrea esset, propediem victor videretur. Adeo iam de capiendis regis insignibus
Abbreviated transcription (Latin):
onem terremotus ꝗ innodase Sxquo annmi scorum maits
anxii eẽ ceperunt: Nam intota bispania non modo bendteo
qui subumbra regis latebat Sed neno alius cum Martnio erar ũm¬
porandus ¶ orpus definicti a medicis cimatio & adtricesimum
usq diem inpublico resetiatum est sut ex oñmbus remus hoies
Caniuementes agnoscerent. Sed maiore cura Regmo comes
asseruandã mrauit / ut urx misere cabicilo pedem liceret efferie
uerbo quidem quod diceret dubium eẽ angraluda e rege feter
Re aũt ꝙuereret ne exaltero postea contipiens erese gtepise
semetiref. Siquidem & apudd iiuris consultos el apito phy scoso
recepta opmio est incertum tempus eẽ pariendi &iim
deaimum lisq ett interdum intertium decimum mense ex̃za
partum posse. & hȩc quidem dornestica simt ¶ Dablite autem
post defunctum sepultumq regem patefacta est imaris apertis

Expanded text:
onem terremotus quam innodasse. Ex quo animi suorum magis onem terremotus quam innodasse. Ex quo animi suorum magis anxii esse ceperunt. Nam in tota Hispania non modo Benedictus, qui sub umbra regis latebat, sed nemo alius cum Martino erat comparandus. 11 Corpus defuncti a medicis curatum et ad tricesimum usque diem in publico reservatum est, ut ex omnibus regnis homines convenientes agnoscerent. 12 Sed maiore cura reginam comes asservandam curavit, ut vix misere cubiculo pedem liceret efferre, verbo quidem quia dicere dubium esse an gravida e rege foret, re autem quia vereretur ne, ex altero postea concipiens, e rege se concepisse mentiretur. Siquidem et apud iurisconsultos et apud physicos recepta opinio est, incertum tempus esse pariendi, et in undecimum usque et interdum in tertiumdecimum mensem extrahi partum posse. Et hec quidem domestica sunt. VII 1 Publice autem post defunctum sepultumque regem patefacta est magis apertis
Abbreviated transcription (Latin):
adiectã ei quasi appendice catalonia quȩ uiribas alsellamse ⁊ quialcho
est. Siquidem mmmtex aragoms nintupatut cataloni quio s pͥnaeos
subintelligitur: hoc est quod ambarum unus idemq re seđ ab
una que sit dignior niicupatur Quare haud dubitem dicere
Regera illum suȩq ȩtatis homines qui coutra femmas decccuerũt
fetĩsse quod sui maiores non faciendum existimaueurauecu
¶Mortis Martini non mille res ut credinitur pręnimts fuerat
Eodem mense fuit echypsis limȩ toto sidere obduȩ creciter hore pa¬
tium: iteni terremotus semel tum mane segeret i terum cesn
poculum apnicernȩ manir accepturrus cẽt cimq dixisset mor
magni alicuiꝯ uiri terremotu significatur inquit sȩxininẽs qda
nũns nostrȩ timneo parti. Adeum Rex ego non sum magnus ubi adest
maior. Maior me papa est : deillo igitire terbemotus loqnti io
prȩdio suburbano. Itaq uisus est minus soliuisse audientibu qsi¬

Expanded text:
adiecta ei quasi appendice Catalonia, que viribus ad illam sesquialtera adiecta ei quasi appendice Catalonia, que viribus ad illam sesquialtera est. Siquidem cum rex Aragonie nuncupatur Cataloniequoque princeps subintelligitur, hoc est quia ambarum unus idemque rex, sed ab una, que sit dignior, nuncupatur. Quare haud dubitem dicere regem illum sueque etatis homines, qui contra feminas decreverunt, fecisse quod sui maiores non faciendum existimaverunt. 8 Mortis Martini nonnulle res, ut creduntur, prenuntie fuerunt. Eodem mense fuit eclypsis lune toto sidere obducte circiter hore spatium. 9 Item terremotus, semel cum mane surgeret, iterum cum poculum a pincerne manu accepturus esset, cumque dixisset: «Mors magni alicuius viri terremotu significatur» inquit ex intimis quidam: «Nunc nostre timeo parti». Ad eum rex: Ego non sum magnus ubi adest maior. Maior me papa est, de illo igitur terremotus loquitur, predio suburbano. Itaque visus est minus soluisse audientibus questi
Abbreviated transcription (Latin):
dentem pro ut anima tontinenter inferiora relniquebat. I
uderitne an udere cusus sit an conuexitas aliqua cõpotis
adimbranerit. fides penes oculos euis sit ĩibi ad guithir eausit
uel duitinę quartanȩ langore. uel tunt grassante morbo ut
incommoda habitudie corporis uel infando ueneno uelĩ¬
consultis uxors medicamentis uel metore ammisi fist
uel lezorum plerisq decessit e uita omnu anigonie regin
et potentissimu. Nam nullus ante eum seccliatie tenuerati&
ultimus ex familia comitis barcelonȩ inquem regnumaragorẽ
ransierat filia regis quȩ patri succeseclit imatermoruu
acce pta ¶Exquo mirari habro quid in mentem uenrerit illi
regi atq aragpnensibus populis uelle non licere in regnum
succeõere femint ciun exhac regm̃a et uir catalanus ta regiã
epnitacemi constenderit⁊ que tes eciam mations ilriesꝵ  et
Et arigonia maioremimmodum maiestatem suam propagauerit

Expanded text:
dentem, prout anima continenter inferiora relinquebat. Id dentem, prout anima continenter inferiora relinquebat. Id viderit ne an videre visus sit an convexitas aliqua corporis adumbraverit, fides penes oculos eius sit. Ubi ad guctur evasit, vel diutino quartane langore, vel tunc grassante morbo, vel incommoda habitudine corporis, vel infando veneno, vel inconsultis uxoris medicamentis, vel merore amissi filii, vel horum plerisque excessit e vita, omnium Aragonie regum et potentissimus nam nullus ante eum Siciliam tenuerat et ultimus ex familia comitis Barcelone, in quem regnum Aragonie transierat, filia regis que patri successerat in matrimonium accepta. 7 Ex quo mirari habeo, quid in mentem venerit illi regi atque Aragonensibus populis, velle non licere in regnum succedere femine, cum ex hac regina et vir Catalanus in regiam dignitatem conscenderit, que res etiam nationi gloriosa est, et Aragonia maiorem in modum maiestatem suam propagaverit,
Abbreviated transcription (Latin):
hominis regalem uident: & crubescunt & dolent & si uert
fateri uolunt etiam inuident niinirum infra ommes scuras
histeiones mimosq detrudendi malemeriti deliberalib artib
quibus inuidiosam̃ uolunt eẽ uitam scurrilem: hic igitur borra
denimiero etat eore qui suis rebus non sibi timerent inquib
absportandis onn aliquot horis distrectus fiusset tandem Ld
conspectum rediit rezis: Cui ille iix suppetente uoce: uride
inquit dommne borra qui tam dui abfuisti. hic simulut rer
dissimularet simul ut regem cupidum suatus allo quii sipopre
ilaeritate afficeret. Ego uero inquit ẽ uicmna uinea redco
ubi nestro qui himuliu meum ꝑ caudam ad ficim scipederã
quasi ficos funrto edisset qͥui nori dum maturi sunt. Ad quam
facetam uocem Rex cum arrisiss& mox animam celetigayes
cepit. Borta ut erat exaduers uidebat umbram quarda
breue loci spatium occũpantem paulatim a medio uetdaserea¬

Expanded text:
hominis regalem vident, et erubescunt et dolent et, si vera hominis regalem vident, et erubescunt et dolent et, si vera fateri volunt, etiam invident: nimirum infra omnes scurras, histriones mimosque detrudendi, male meriti de liberalibus artibus, quibus invidiosam volunt esse vitam scurrilem. 4 Hic igitur Borra de numero erat eorum, qui suis rebus non sibi timerent, in quibus absportandis cum aliquot horis districtus fuisset, tandem ad conspectum rediit regis. Cui ille, vix suppetente voce: «Unde, inquit, domine Borra, qui tam diu abfuisti?» Hic simul ut rem dissimularet, simul ut regem cupidum suavis alloquii, si posset, hilaritate afficeret: «Ego vero», inquit, «e vicina vinea redeo, ubi nescio qui hinnulum meum per caudam ad ficum suspenderant, quasi ficos furto edisset, qui nondum maturi sunt.» 5 Ad hanc facetiam rex cum arrisisset, mox animam celerius agere cepit. Borra, ut erat ex adverso, videbat umbram quandam breve loci spatium occupantem paulatim a medio ventre ascen
Abbreviated transcription (Latin):
site medii raidermet. Duaod ip̃e qui uudit quud suerit se stitefiuegat
Idem qui reem ueneno perisse non ctedit Io et borta seur¬
xaram exermĩas quatuor & otiginta hodie natus cimos snet¬
duem ascerrañdo uacans de quo nequis miretus mi facer
mentio uem incanta fut aplil cortplires semper rees diq̃tate
custui cor iopinone an beniuolentia ut eumlin libtis nei
fasticirre nbr debeam quem reges nullo q̃ libet fecio inncpotio
andrexunt cuim preserhin qud apud aulgi opimonem u ddco
pbirennum diues sit: adeo ut ad cencum ꝓdilia auncoꝵo proficeg
posset. mprofecto mnatus add exprobrandum litcrarii hi sait̃ꝗ
ue sapientię studiosis qui dotriam no ueri contemplatiqre
non surami bom funa non ipã uirtutum laude sed pretatia
et nmbratili populorim honbre metiuntur. Aa ho potidimie
borrs conuitium pertinet dicentis plus se & pecime & honoris
comparasse duni stultum agit ꝗ qui litterarum et sapientie
studiosi uocantur. quod cumi audunt pleriq litterati . ornatũq

Expanded text:
sit, medici viderint. Quod ipse qui vidit, quid fuerit se scire negat, idem qui regem veneno periisse non credit. 2 Is est Borra scurrarum eximius, quatuor et octoginta hodie natus annos, necdum a scurrando vacans. De quo nequis miretur me facere mentionem, in tanta fuit apud complures semper reges dignitate, dicam an opinione an benivolentia, ut eum in libris meis fastidire non debeam, quem reges nullo quamlibet serio in negocio fastidierunt; cum presertim, quod apud vulgi opinionem valet, plurimum dives sit, adeo ut ad centum milia aureorum profiteri possit. Vir profecto natus ad exprobrandum literarum scientieque ac sapientie studiosis, qui doctrinam non veri contemplatione, non summi boni fine, non ipsa virtutum laude, sed pecunia et umbratili populorum honore metiuntur. 3 Ad hos quotidianum Borre convitium pertinet dicentis, plus se et pecunie et honoris comparasse, dum stultum agit, quam qui litterarum et sapentie studiosi vocantur. Quod cum audiunt plerique literati ornatumque
Abbreviated transcription (Latin):
aruntas ststitabatin an rex tidhuc spiratit ł an ibi gubẽnator
arageris edẽet. Quo matimius ille tantopere seqdeo at fata¬
midis cognostes  dibi delitescendum plitauit atq ea nocte
eninsecus atq consuctudo ferebat clalisȩ forent porte audaebã
edontio inqua latebat in prepinqua ubi multi uesabantur
arenaeco folloquentes ad rintantes quȩxentes ubi est qubernator
qurl de co factum est quo abit: hic autes ubi nmlta iadntee nuator
scar por ee esent mon equin ⁊ naiugium constendit pam¬
scolamq que ei biamica elat se contulit. hȩc retuli ut ꝗ̃ cuosento

Expanded text:
civitas sciscitabatur an rex adhuc spiraret, an ibi gubernator civitas sciscitabatur an rex adhuc spiraret, an ibi gubernator Aragonie adesset. Quo maturius ille tantopere se queri ab inimicis cognoscens, sibi delitescendum putavit. 16 Atque ea nocte cum secus atque consuetudo ferebat clause forent porte, audiebat e domo, in qua latebat, in propinqua, ubi multi versabantur armati, colloquentes, admirantes, querentes: «Ubi est gubernator? quid de eo factum est? quo abiit?» 17 Hic autem ubi multa iam die aperte iam porte essent, non equum, sed navigium conscendit Paniscola
Abbreviated transcription (Latin):
separere ostenderet. Ultimum autem simplex de soliduz
uti nihil petendum sibi gorsimaret nullo competitoru
insuccedendo poprilis prõceribusq commendato ¶ Iaz or̃s
fanulia ꝑ domum prppemodum lymphata ferebatur. Iam
cubiculos illa que nuper ornamentis mullerum simphoniis
atq onini iocdiinditatum genere exultauerant deserumt
deturdantur &uelut ad hostium adueortum aut si eryns
inuasisset lugubria uidentur acferalia: cunttis partrar
amncos ped causam dormiendi meride cabiuilum suuon
purruont oe tritato habitu c regio confessore bardelonã abirt
puuenp fuit copiatos esse gcios dam indomio regio tenonalabqr
iucere. Credo banc cunuonem exeo ortam ꝙ come cẽts
hemmnibus negotium dederat ũt ei uincula ihiierent cap¬
tuuimd ducore nt ac necarent. Nam bartelona tiim couent
quber rater ⁊ plena axmatotum erat ex maxima parte coneng
conitei ssudebant & intrantes urbem penq uiam eimrites

Expanded text:
se parere ostenderet; ultimum autem simplex ac solidum, se parere ostenderet; ultimum autem simplex ac solidum, ut nihil petendum sibi existimaret, nullo competitorum in succedendo populis proceribusque commendato. 13 Iam omnis familia per domum propemodum lymphata ferebatur. Iam cubicula illa que nuper ornamentis mulierum, symphoniis atque omni iocunditatum genere exultaverant, deseruntur, denudantur, et velut ad hostium adventum, aut si Erynis invasisset, lugubria videntur ac feralia, cuntis partim ocinimicos, per causam dormiendi meridie cubiculum suum intravit, et mutato habitu cum regio confessore Barcelonam abiit rumorque fuit conatos esse quosdam in domo regis vincula ei iniicere. Credo hanc opinionem ex eo ortam, quia comes certis hominibus negocium dederat, ut ei vincula iniicerent captumque ducerent aut necarent. 15 Nam Barcelona, cum eo venit gubernator, plena armatorum erat, ex maxima parte eorum qui comiti studebant, et intrantes urbem perque viam euntes
Abbreviated transcription (Latin):
legatorimi retracta manu ac brachio femine admouerũt
ut reuerentius tangeret regem ¶Posteldie deplorata iam cio
salute ne matirrius prefocaretur constituunt ĩsella amittũ
tenii tantum amiculo ac dispectoratum eeant eninisoles
estiui. Illue cum complures adierunt ut iam quasi definicturrri
lamentabantur & imprinis siculi legati federicum sibi regem
dari cum fletu la crniusq poscebant. quibus rex ingemiscens
uerbis ac uultu quantum poterat commendauit.: Tim
legati ba roelonenses nequid responsum regis fortasse stru¬
puli moueret in posterum adhibitis tabellionib interro¬
harunt: iuberet ne eius regna ẽẽ cui iure deberentur
Eta se iubere respondit. Srȩclarum profecto responsum
uel quod mulieribus uel qqł siculis uel quod barcelonensib
reddidit primum quidem liberum ingenuum at prȩ̃¬
fratami sol smne bile tatq indignatiore  alterum uo molle
atq affectus plenum. Sed ita rit iusticie magisq̃ affectui

Expanded text:
legatorum, retracta manu ac brachio femine, admonuerunt, legatorum, retracta manu ac brachio femine, admonuerunt, ut reverentius tangeret regem. 10 Postridie deplorata iam eius salute, ne maturius prefocaretur, constituunt in sella amictum tenui tantum amiculo ac dispectoratum. Erant enim soles estivi. 11 Illuc eum complures adierunt et iam quasi defunctum lamentabantur, et in primis Siculi legati Federicum sibi regem dari cum fletu lacrimisque poscebant. Quibus rex ingemiscens verbis ac vultu quantum poterat commendavit. 12 Tum legati Barcelonenses, nequid responsum regis fortasse scrupuli moveret, in posterum, adhibitis tabellionibus, interrogarunt iuberet ne eius regna esse, cui iure deberentur; ita se iubere respondit. Preclarum profecto responsum, vel quod mulieribus, vel quod Siculis, vel quod Barcelonensibus reddidit: primum quidem liberum, ingenuum ac prefractum, sed sine bile atque indignatione; alterum vero molle atque affectus plenum, sed ita ut iustitie magis quam affectui
Abbreviated transcription (Latin):
sastoata situ certe comis in morto reyis peter cettiso handpez
secuto eititur ꝙ oubernatoris numg inuuitis immiis ad sb̃¬
uistrare poset cum id perlegem defimdto tege nõ phitetenr
anl Salterai impunius ar chepi sto pii cete ropoo samedo
tollere ut nhileib postat supereset impednmeneis calirecio
ubi totam illam noctum Rex per estus atq crutiaro ⁊ sonns
clioisser eum illmxit legati boreceltnş ihultiqs pro somie
lectulum orcumstetetura multi mortiferad senuenter es
uite spiritus properare uidebatur. Gim interea Mater connitis
atq uxor regem adeunt rogantq ut nimc salte ĩ ip̃o cxmo
uite tempore omitemi delararet regni successone : Non
respondeti atq ut solebat. Sed alio sommo subdor nutãti
appreh endit Matrona uestem apectore atq inquit. filii mei
et regni successio filii mei quem tu fuccedere uetas contra
fas iusq efidquam ille inspiciens eho inquit ignora istud
et ita. esse non credo. Sinulq Qulielmus moncada et unꝰ

Expanded text:
te regis preter cetera hanc spem secutus dicitur, quia gubernatoris munus invitis inimicis administrare posset, cum id per legem defuncto rege non prohiberetur aut saltem impunius archiepiscopum ceterosque de medio tollere, ut nihil sibi posthac superesset impedimenti. Cui rei deam, ubi totam illam noctem rex per estus atque cruciatus insomnem duxisset, cum illuxit, legati Barcelone multique proceres lectulum circumsteterunt, multi mortiferam febrim esse, vite spiritus properare videbatur; cum interea mater comitis atque uxor regem adeunt rogantque, ut nunc saltem in ipso extremo vite tempore comitem declararet regni successorem. 9 Non respondenti atque, ut solebat, sed alto somno subdormitanti, apprehendit matrona vestem a pectore atque inquit: «Filii mei est regni successio, filii mei, quem tu succedere vetas contra fas iusque.» Ad quam ille inspiciens: «Ego, inquit, ignoro istud et ita esse non credo». Simulque Guillelmus Moncada et unus
Abbreviated transcription (Latin):
farap silmale consultunsit inprmapemi consin publcalnt¬
mriemexio dui eumret sinit dedem uitaturum ptẽ
ille gerunde percos dies agebat. NEbi peruemt ecculitarg
ar panuam con clanis ubi ab rege expeltabatur. palsartii¬
crniami nan ministros inprima aula uit moris es reliq̃rat
hanetou se rmaperto lostio quis esset interroat Ancomeg fet¬
ualer uos su alquid fiuedas exnommie niagistiatur aeqree

Expanded text:
sit in principem consilii publici, neminem ex iis qui cum rege sunt cedem vitaturum, preter ille Gerunde per eos dies agebat. XII 1 Ubi pervenit Cevillerius ad ianuam conclavis, ubi ab rege expectabatur, pulsat ianuam, nam ministros in prima aula, ut moris est, reliquerat. Ianitor, semiaperto hostio, quis esset interrogat, an Ioannes Cevillerius. Hic aliquid favoris ex nomine magistratus acquirere
Abbreviated transcription (Latin):
cytris consiti sed etiam cytreis parietib uiuente materia
Conclusi ut dubites horti ne suit au ȩdes. Nam cũ inhil
aliud fusit q̃ arbores feugifere atq felices manui posite
Institute digestę quid nisi borti dicendi sunt: R nesas
cum audis extertisecus esse parietes intus autert
aulam conclauia. curiam item sacella. altaria
sedilia canonicorum thxonum ep̃i & oȩtera huiꝯmoi
non aliua ꝙͣ edes ẽẽ succurrit: Sunt en imparietes
extrucis eỹtrorum confecta et tamen frondib uestiti
ut perspici introrsum nequeat nedimi intrari It c
cuin rami adolescunt intorquentur atq infledimt
ta insiti atq inserti consitiq atq conserti cociliscurrit
ut oumes rime expleantire ut mhil uacui relinquare
sodem paeto inecersum quȩ enmeraui comporitis imtato as tet
perse laicioo deseriuentia paumentum later uo quadmato
sedes beateron inroeotior ibus incioq pote shapimnagfiari

Expanded text:
cytris consiti, sed etiam cytreis parietibus vivente materia conclusi: ut dubites orti ne sint an edes. Nam cum nihil aliud insit quam arbores frugifere atque felices, manu posite, institute, digeste, quid nisi orti dicendi sunt? Rursus cum audis extrinsecus esse parietes, intus autem aulam, conclavia, curiam, item sacella, altaria, sedilia canonicorum, thronum episcopi et cetera huiusmodi, non aliud quam edes esse succurrit. 3 Sunt enim parietes ex truncis cytrorum confecti et tamen frondibus vestiti, ut perspici introrsum nequeat, ne dum intrari; ita cum rami adolescunt, intorquentur atque inflectuntur, ita insiti atque inserti, consitique atque conserti coalescunt, ut omnes rime expleantur, ut nihil vacui relinquatur, Eodem pacto introrsum que enumeravi composita sunt, clericis per se laicisque deservientia. Pavimentum laterculo quadrato sedes beatorum in nemori
Abbreviated transcription (Latin):
tuit succederre: quo modo Martinus irisiculos pnhor sicrir
haberi debet et errons & detrmmenãl Erat ei aneptatis
exrino sinqularis q regine pulcrritudo et intum dubis rebus atq
arelius a mare uatabat aut uacare uidebaturr cum potus op¬
pandum foret ullam mirus speciosam eẽ boc est imos salrer¬

Expanded text:
tuit succedere quomodo Martinus in Siculo. 10 In hoc, tuit succedere quomodo Martinus in Siculo. 10 In hoc, haberi debet et erroris et detrimenti. Erat ei in optatis eximia singularisque regine pulchritudo et in tam dubiis rebus atque arduis amare vacabat, aut vacare videbatur, cum potius optandum foret illam minus speciosam e
Abbreviated transcription (Latin):
federia regis fuisset utroq exparente. quod ius propinqui¬
tatis erat in elianore regiia castelle iccuus fllius fer¬
dmandus eodem gradu propinquitatis contnigebar
Hanc quo martinus qi fuit uit suus uere rex erciliȩ
non mbdo uiua yxore sed etiam ⁊ nortua cum pręserti
siculi regem et ante mortem uxoris. et ea mortua agno¬
uissent. Sed bernardo si regno reginaq uxore potitꝰ
esset quantulumamq iissatis sibi fore cudebattur
Hoc in loco mihi consilleranti azariam que patri in regno
successit marturum uel alterum uel uitunq qui in tus
feminę successor fuit Bernardum qui tenus hereditari
regni apud feminam filo uelut ancora nauem sper sue
fremabat. subit admmitatio deragonensibus qui nolebãt
propinquos regis exfemma insuo regno succrdtre cum
ueliit suos hoc eodem iure sucçedere in alieno. Itaq sic
ne alia repetantur ferdmandus in regno Araonde po¬

Expanded text:
Federici regis fuisset, utroque ex parente. 8 Quod ius propinquiFederici regis fuisset, utroque ex parente. 8 Quod ius propinquitatis erat in Elianore regina Castelle, cuius filius Ferdinandus eodem gradu propinquitatis contingebat hanc, quo Martinus, qui fuit vir suus vere rex Sicilie non modo viva uxore, sed etiam mortua, cum presertim Siculi regem et ante mortem uxoris et ea mortua agnovissent. Sed Bernardo, si regno reginaque uxore potitus esset, quantuluncunque ius satis sibi fore videbatur. 9 Hoc in loco mihi consideranti Mariam, que patri in regno successit; Martinum vel alterum vel utrunque, qui in ius femine successor fuit; Bernardum, qui tenui hereditarii regni apud feminam filo velut ancora navem spei sue firmabat, subit admiratio de Aragonensibus, qui nolebant propinquos regis ex femina in suo regno succedere, cum velint suos hoc eodem iure succedere in alieno. Itaque sic, ne alia repetantur, Ferdinandus in regno Aragonie po
Abbreviated transcription (Latin):
de spontificatu contendebant benedictus Gregor uut
oarne Calorem autem iuris prȩbebat ꝙ defuncta sine
liberis Maria sialis rerma rghium ad martusum cuslunt
non potuerat peruenire. Nec deinde ad Martinum prẽs
eoq illum regem esse debere quem siculi ip̃i sib delegis set̃
Cogitabat et aliam apud se ipsum causam ꝙ se blancam in
matrimonium accepiss& uendicaret sibi ob hoc qͦ
regnum. quod blanta azarię ut propinquȩ succeder et
regis federia mater euis genita erat: Ex quo intelligi licet
q̃ prgpostere bernardus ageret ueluti alienam a regno sialie
blantam insequebatur cuius hereditario iure regnum
sibi destinabat asserere. hac cogitatione qua fallere alios uole¬
bat ut mea fert opinto tam callidus. tum uafer uir non
fallebatur. Neq erm eum fugiebat multo proxiorẽ
maris fuisse Martinum pãtrem ut pote auunculum uti
modo ostendi pariter & consobrimim. cuuis matersoror

Expanded text:
de pontificatu contendebant Benedictus, Gregorius, de pontificatu contendebant Benedictus, Gregorius, Ioannes. 4 Colorem autem iuris prebebat, quia defuncta sine liberis Maria Sicilie regina, regnum ad Martinum eius virum non potuerat pervenire, nec deinde ad Martinum patrem, eoque illum regem esse debere, quem sibi Siculi ipsi delegissent. 5 Cogitabat et aliam apud se ipsum causam, matrimonium accepisset, vendicaret sibi ob hocquoque regnum, quia Blanca Marie ut propinque succederet. regis Federici mater eius genita erat. 6 Ex quo intelligi licet, quia prepostere Bernardus ageret, qui veluti alienam a regno Sicilie Blancam insequebatur, cuius hereditario iure regnum sibi destinabat asserere. Hac cogitatione, qua fallere alios volebat, ut mea fert opinio, tam callidus ac vafer vir non fallebatur. 7 Neque enim eum fugiebat, multo proximiorem Marie fuisse Martinum patrem, utpote avunculum, uti modo ostendi, pariter et consobrinum, cuius mater soror
Abbreviated transcription (Latin):
sem bello uiat & cepit huic quidem spemꝰ faciebas qꝑ
insscolia neraineni pep potentie neꝗ factionis neq aũstatis
muoris strebat. Adhȩe ꝙ erat prȩtor insulȩ quemi mugistratũ
hussiciorim uocant. Nam blantam regis ndua rrenisis fatã
que fuerat ige regis alaremni silii ut fhrmnam concennebta
Srar ut spoliaret ac se augeret auctoritate priuatam uidert
uolebat. quod defuncto rege ciuus partibus fimgebati ex aut¬
torata esset. Se autem eum antea tum uero tumt esse
umum magistratum et adquem specet moderar ⁊
prountiam peq uero ob id modo aduec subatur ⁊ com̃ȩ
uecpranus ipe al solus magistratus esset quo facilig remnũ
oecoparet ⁊ sedut illam qloq inmatr miohumꝰ cepu¬
peret quo maiorem sibr aulctoritatem comparar et
ad regum nomen assinnendimi faciebat pretere
spenr  dercimitas ladislai auctoritasꝙ altercus sinnipotisa
Sr plures codem tempore pñt summi pontisites eẽ Na tuc̃

Expanded text:
ssem bello vicit et cepit. Huic quidem spem faciebat, quissem bello vicit et cepit. Huic quidem spem faciebat, quiin Sicilia neminem se neque potentie, neque factionis, neque auctoritatis maioris sciebat, ad hec, quia eratancam regis Navarrensis filiam, que fuerat uxor regis Martini filii, ut feminam contemnebat eamque ut spoliaret ac se augeret, auctoritate privatam videri volebat, quia defuncto rege, cuius partibus fungebatur, exauctorata esset; se autem cum antea, tum vero nunc esse summum magistratum et ad quem spectet moderari provinciam. Neque vero ob id modo adversabatur regine, ut primus ipse ac solus magistratus esset, quo facilius regnum occuparet, sed ut illamquoque in matrimonium acciperet, quo maiorem sibi auctoritatem compararet ad regium nomen assumendum. 3 Faciebat preterea spem vicinitas Ladislai auctoritasque alterius summi pontificis, si plures eodem tempore possunt summi pontifices esse. Nam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
wel puniendus infuga ob facai ultionem. Siquidem
imppune est peccasse is qui ut regi gratificarentur
alios offeñderunt. Rex laudita re cum attonitꝰ accur¬
risset fremensq diceret ubi est qui priigenium meũ
mili peremit: Ille reluctans dolori luiltui ac uoce crectior
ꝗͣ prouiribus nihil est inquit periculi pater inhilmali
eliti Golent hurostermodi contniere equus me nõ homo
percussit hec uerba uelut pro amico timentis extenuarinit et ap̃
eateern et apud eȩteros culpȩ atrocitate. quanta autem hȩt
fuerit animi prestantia fortitudoq declartit ꝙ aliquot dieb
ꝑextcemos dolere sine ulla recceatione iactatus est desperan¬
trbus iam miedits qum plagam sacer ignis corriperet nisi
lercia ssudierum pultritula barolonam peruemt biqs con¬
culuaemigenerele prormtȩ catalom̃e indicit Enecsduo
ae spiritus aũ referens qui ornatissimam gcmniensium dor¬

Expanded text:
vel perimendus in fuga ob facti ultionem. Siquidem vel perimendus in fuga ob facti ultionem. Siquidem impune est peccasse iis qui, ut regi gratificarentur, alios offenderunt. 19 Rex, audita re, cum attonitus accurrisset fremensque diceret «Ubi est qui primigenium meum mihi peremit?», ille reluctans dolori, vultu ac voce erectiore quam pro viribus «Nihil est», inquit, «periculi, pater, nihil mali erit, solent huiusmodi contingere; equus me, non homo percussit.» 20 Hec verba velut pro amico timentis extenuarunt et apud patrem et apud ceteros culpe atrocitatem. Quanta autem hec fuerit animi prestantia fortitudoque declarat, quia aliquot diebus per extremos dolores sine ulla recreatione iactatus est; desperantibus iam medicis quin plagam sacer ignis corriperet, nisi Ilerda studiorum nutricula Barcelonam pervenit, ibique concilium generale provincie Catalonie indicit. Necdum ac spiritus avi referens, qui ornatissimam Genuensium cla
Abbreviated transcription (Latin):
esse equum/ quippe quem commodato forte eo die accepiss&
Adeuru ictum alfonsus non exclamans neq ingemistes
pudebat enmni a dolore uinci tantum ad plagam appo¬
sluit manum & represso gemitu dissimularẽ magnita¬
dinem mali conabatur sed pallor insecuitꝰ et rigor et
ꝙ iamiam collapsurus uidebatire dolorem ingenter
periculosamq plagam indicabant. Tum iecteramples
multorum qui dccurrerant exequo humi depositio
cum ess& proloci oportumitate uulnus obligat᷑. multis¬
q inextremo adolestentulum esse mussitantib/ aliis
circifrementib aliis nunciatum regi qui nõmlel
aberat eimtibus: fuerunt qui bernardo suaderẽt ut fugã
capesseret ne aduements iram regis operiretur. sdlus
frater ne faceret dissuiasit. fore enm ut uelut noxui
ac sceleris constium multi sequerentur etia regis ⁊n¬
uissa. Nam quisquis fugit abios quodammõ inuitãt ad
Insequendum/ a quib riel retrahendus esset cu d decor

Expanded text:
esse equum, quippe quem commodato forte eo die accepisset. esse equum, quippe quem commodato forte eo die accepisset. Ad eum ictum Alfonsus non exclamans neque ingemiscens pudebat enim a dolore vinci tantum ad plagam apposuit manum et, represso gemitu, dissimulare magnitudinem mali conabatur; sed pallor insecutus et rigor et quia iam iam collapsurus videbatur dolorem ingentem periculosamque plagam indicabant. 17 Tum inter amplexus multorum qui accurrerant, ex equo humi depositus cum esset, pro loci oportunitate vulnus obligabatur multisque in extremo adolescentulum esse mussitantibus, aliis circumfrementibus, aliis nuntiatum regi, qui nonnihil aberat, euntibus; fuerunt qui Bernardo suaderent, ut fugam capesseret, ne advenientis iram regis opperiretur. 18 Solus frater, ne faceret, dissuasit: fore enim ut, velut noxium ac sceleris conscium, multi sequerentur etiam regis iniussu. Nam quisquis fugit alios quodammodo invitat ad insequendum, a quibus vel retrahendus esset cum dedecore,