comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non pos sum qm̃ nullum corpus inger¬
uenisset. quod fuãndi aĩo contractare
ꝑ. i. xix. ad.u.m. Quires comodata
ł ap̃ sede poĩta usus est. alit quã acce p̃.
si existimat se ñ mato dño id facere. fur¬
ti non tenetur. si nec de poiti ullo mõ
tenebitur. ommodati anteneatur ĩ
culpaestimatid erit .i. an nondebũt
extimat id dũm ꝓmissurũ ¶ Siqs
alt̃ĩ furtum fecĩt. ⁊ id quod surripuit
alius ab eosurripuit: cum posteriore
Namlie int sit furis rem eẽ saluam.
quia conditione tenetur. tñcũ eo is
cuuus int̃ est furtiht accõe. siex hone¬
sta causa int̃ ẽ. Nec uti mur ẜ uii sen¬
tentia. qui putabat sirei surrepte dñs

Expanded text:
non possum, quoniam nullum corpus internon possum, quoniam nullum corpus interuenisset, quod furandi animo contm Mucium. Qui re sibi commodata uel apud se deposita usus est aliter atque accepit, si existimauit se non inuito domino id facere, furti non tenetur. sed nec depositi ullo modo tenebitur: commodati an teneatur, in culpa aestimatio erit, id est an non debuerit existimare id dominum permissurum. Si quis alteri furtum fecerit et id quod subripuit alius ab eo subripuit, cum posteriore nam licet intersit furis rem saluam esse, quia condictione tenetur, tamen cum eo is cuius interest furti habet actionem, si honesta ex causa interest. nec utimur Seruii senten
Abbreviated transcription (Latin):
possit quia furtiagẽ põt is cuius inter¬
est remnonsur ripi. Int̾ ẽẽ aũt eius
uidetur. quid annum passurus elt
conposuit quãĩclata centigin. ut
adosfitułm tñs mittẽntur. s nonde¬
dit. lutius ticius ꝓtͥbimalieos reci¬
tauit. quaĩ osfo traditos Quero cum¬
non sint inuenti in offõ. neq centioĩ
est libellos dedomo sub tẽtos ꝓtͥbuna¬
abo .l.xu. excassio. Siis qui pignõi
rem accepit. cum deuendendo pignõt
nicħ conueniñ uendidit. aut añt
quandies unditionis uenir pecũa
nonsoluta id fecit. furti se obligat.
bona fide duoꝵ aurcoꝵ emptam cum
possi derem surripuit titius michi. cum
quo ⁊ ego ⁊ dñs furti agimus: quero qͣn
deb. dño aũ duplo quanti ea mulier fu¬
erit: nec nos mouẽ deb quod duob pe¬
na furti pr̃abr̃ quippe cumeius demrei
nomine p̃stetur emptoĩs eius possessiõis
dño ipsius ꝓͥetatis causa p̃standa est.
me delegauit ꝓmit terẽ. furticum eo agẽ

Expanded text:
possit, quia furti agere potest is, cuius interest rem non subripi, interesse autem eius uidetur qui damnum passurus est, composuit quasi datura centurioni, ut ad officium transmitterentur, sed non dedit: Lucius pro tribunali eos recitauit quasi officio traditos: non sunt inuenti in officio neque centurioni test libellos de domo subtractos pro tribunao ex Cassio Si is, qui pignori rem accepit, cum de vendendo pignore nihil convenisset, vendidit, aut ante, quam dies venditionis veniret pecunia non soluta, id fecit: furti se obligat. bona fide duorum aureorum emptam cum possiderem, subripuit mihi Attius, cum quo et ego et dominus furti agimus: quaero, qudebet, domino autem duplo, quanti ea mulier fuerit. nec nos movere debet, quod duobus poena furti praestabitur, quippe, cum eiusdem rei nomine praestetur, emptori eius possessionis, domino ipsius proprietatis causa praestanda est.me delegauit promitterem, furti cum eo agere
Abbreviated transcription (Latin):
indebitam dedit acdũsustitiũerit in¬
debiticonditio. aduersus falsum ꝓ¬
curatorem furtiua durabit c̃dicłio ⁊
cloñiniqueꝑdoli exoptionẽ ut pr̃et᷑ e
finr tiua condietio de sidabitur. Quod
si pecã fuĩt debita ratum hñte titio.
furti accõ euane scit. quiadebitor lib̾a¬
bit. fal sus aũt ꝓcurator itademum
furtum pec̃e faciz.sinomine quoq
ueriꝓcuratoĩs quemcreditor habuit

Expanded text:
indebitam dedit, aduersus Titium erit indebiti condictio, aduersus falsum procuratorem furtiua durabit: electo Titio non inique per doli exceptionem, uti praestetur ei furtiua condictio, desiderabitur. quod si pecunia fuit debita, ratum habente Titio furti actio euanescit, quia debitor liberatur. Falsus autem procurator ita demum furtum pecuniae faciet, si nomine quoque ueri procuratoris, quem creditor habuit
Abbreviated transcription (Latin):
surripuit. ꝙ accõe furtisoluit nul
claest idq instatulibis ⁊ inlegato sub
conditione relicto ꝓbatun alioqum
cliũsum ꝓ bantib statui facile qͣntiti
tionem facit: cumcessante dm̃io fn
accõnascitur. In istis causis acdextima¬
tionem corpis furti acc̃o referrinon
põt. ¶ Si aclexhibñdum egissemopͥta
tor oĩmodofurtum facit mannfest
fur extimandus est.is aũt cui dolo
fiuĩt raptum. furtiquidem nontene¬
bitur. s⁊uibonorum raptor. ¶ Siti¬
ciis cuiꝰ nomine peccam ꝑꝑam faus¬

Expanded text:
subripuit, quod actione furti soluit nullda est, idque et in statuliberis et in legato sub condicione relicto probatur: alioquin diuersum probantibus statui facile quantitationem facit, cum cessante dominio furti actio nascitur, in istis causis ad aorporis furti actio referri non potest. Si ad exhibendum egissem optattor omnimodo furtum facit, manifestus fur existimandus est: Is autem, cuius dolo fuerit raptum, furti quidem non tenebitur, sed ui bonorum raptorum. Si Titius, cuius nomine pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
tibi subreptum ẽ. idꝙ nisic̃tadie de
disses. penam ꝓmisisti. iõ ꝙ sufficer
eam necẽe fuit. furti accõ. in hoc quo
q estimabr. ¶Infans. ap̃ furem ado¬
leuit: tam adolescentis furtum fecit¬
c ille quaminfantis: ⁊ unũ tͣn furtumẽ.
lõꝙ duplitenetur. q̃nti aput eũ plu¬
rimifiit. Namꝙ se me lduta iat fur
ti cumeo agi potest. quid refert
p̃poĩte qͣstioni. quippe si sut rept̾
furiforz. ac rursus afure abro eun
recupass. ⁊̃ siduo furta feciss. non
am plius quam semł cumeo furti
agiposse. nec dubitauerim. qu ad¬

Expanded text:
tibi subreptum est, quod nisi die certa tibi subreptum est, quod nisi die certa dedisses, poenam promisisti, ideoque sufferre eam necesse fuit, furti actione hoc quoque coaestimabitur. Infans apud furem adoleuit: tam adulescentis furtum fecit ille quam infantis, et unum tamen furtum est: ideoque dupli tenetur, quanti umquam apud eum plurimi fuit. nam quod semel dumtaxat furti agi cum eo potest, quid refert propositae quaestioni? quippe, si subreptus furi foret ac rursus a fure altero eum recuperasset, etiam si duo furta fecisset, non amplius quam semel cum eo furti agi posse‹t›. nec dubitauerim, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ciam michisoli con petẽ furtiaccoe.
cumhes suo nomͦine nonht̃. quia qͣ¬
tere furti accõe constat ¶ Eum qui
mulionem dolomalo iniuocal. si
int̃ ea paule ꝑiss. fureiteni uetes R
exigendis p̃positus est. simanum̾is¬
sus exigat furtitem̃: Quodei conse¬
quens est dicẽ. ⁊ intutore cuipꝰ pub¬
tatem solutum ẽ ¶ Situtitium mͥ
conmẽ clauis quaĩ idoneum cuiere¬
deitͤm. ⁊ ego ignorem titium qui sit.
dem̃ tualium ad ducas: quãi titiũ.
furtum facłes. quia ticium hunc
ẽẽ cͣdo. scił. si ⁊ ille qui ad ducit̾scit. ꝙ
si nesciat. non faci᷑ furtum. nec hie
qui ad dux̃ opẽ tulisse uidĩ põt. cũ
furtum factamnonsit. S⁊ dabitur
accõ infactum in eum qui adduxit.
tum nemofacit furtum: Necit fur¬
tum est. ip̃a infitiatio. lic ꝓpe fur¬
tum ẽ ¶ si possessionemeiꝰ adipisca¬
tur int̃uertendicansa: fac̃ furtum:
nec refert. indigito hãt anulum. an
datum yothece. que cuminde posito
teneret. hãe ꝓsuo destinauerait ¶ Si

Expanded text:
ntiam mihi soli competit furti actio, cum heres suo nomine non habeat, quia, qutere furti actionem constat. Eum, qui mulionem dolo malo in ius uocasset, si interea mulae perissent, furti teneri ueterexigendis praepositus est, si manumissus exigat, furti teneri. quod ei consequens est dicere et in tutore, cui post pubertatem solutum est. Si tu Titium mihi commendaueris quasi idoneum, cui crederem, et ego in Titium inquisii, deinde tu alium adducas quasi Titium, furtum facies, quia Titium esse hunc credo, scilicet si et ille qui adducitur scit: quod si nesciat, non facies furtum, nec hic qui adduxit opem tulisse potest uideri cum furtum factum non sit: sed dabitur actio in factum in eum qui adduxit. tum nemo facit furtum nec enim furtum est ipsa infitiatio, licet prope furtum est: sed si possessionem eius apiscatur interuertendi causa, facit furtum. nec refert, in digito habeat anulum an dactyliotheca quem, cum deposito teneret, habere pro suo destinauerit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
is quic̃tũ homine emi mandauĩt fũẽ
cẽ . iuchilominus tñdãnum deciclere
cogetur. Iustissimen ꝓcuratorem alle¬
gare non fuisse seid passurũdanum:
sid mandatũ non rece pisses dq eui¬
dentius incausade põiti apparere.Nĩli¬
c⁊ alic ni equũuideatur. ñ oꝑtẽ cuiquã
plus damnips uũ euenire: ꝗͣ qͣnti ip̃ s¬
uussit. multo tñ eꝗus eẽ. nemini offĩũ
suum. quodeius cumquo de xit. nͨ ⁊ sui
ne. pignore. dolũeiꝰ quisciens reticiũt
puniendum ẽẽ dictũsit. itã inhis. cil
tã culpã estẽe. quitalems uũ semisse mã¬
cdauĩt. Et similit̃ eius quideponit.ꝙ ñ
fui̾t cliligentior dca monendũ qualẽ

Expanded text:
qui certum hominem emi mandauerit, furem esse, nihilo minus tamen damnum decidere cog‹a›tur. iustissime enim procuratorem allegare non fuisse se id damnum passurum, si id mandatum non suscepisset: idque euidentius in causa depositi apparere. nam licet alioquin aequum uideatur non oportere cuiquam plus damni per seruum euenire, quam quanti ipse seruus sit, multo tamen aequius esse nemini officium suum, quod eius, cum quo contraxerine pignore, dolum eius, qui sciens reticuerit, puniendum esse dictum sit, ita in his culpaculpam esse, qui talem seruum emi sibi mandauerit, et similiter eius qui deponat, quod non fuerit diligentior circa monendum, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ quidẽ si nondũ ad lib̾tatem ẜ uud
ꝑueniss. no. xededitus ei cuideditus cẽ
daturus fuit. diuõ expeculio: quia nũ¬
mos hẽclis dedit. quos utiqis passurus
arẽ .l. iii.Roꝵ. Furtum non conmit¬
quatur infamia.
legatus: añ aditam hẽditatẽ uciofur¬
tum fec̃: Si adita hr̃ditate seiꝰ legatum
ad septinẽ uolĩt: furtieuis ẜui nõe
alienatus sit agipossit eo nomine.
tii factus est quia eaq̃ legantur. rec¬
raua abeo quilcgat᷑ adeum cui
Rlegata sunt mseunt. clogtu lubdo.¬

Expanded text:
dem si nondum ad libertatem seruus peruenisset, noxae deditus ei, cui deditus esset, daturus fuerit: si uero ex peculio, quia nummos heredis dederit, quos utique is passurus regularum. Furtum non commitquatur infamia. legatus ante aditam hereditatem Titio furtum fecit. si adita hereditate Seius legatum ad se pertinere uoluerit, furti eius serui nomine alienatus sit, agi possit eo nomine tii factus est, quia ea, quae legantur, recta uia ab eo qui legauit ad eum cui legata sunt transeunt. 66 U
Abbreviated transcription (Latin):
feciss: alit estimandue ¶Locauit᷑
fundũ. ⁊̃ assol conu̾enit utifruct¬
obiercedem piqni inichi eent sicos
clam deportauis. furti tecum agcis
posse uebat. Si situ alii fretus pendñ¬
tes uñdideris. ⁊ emptor eos deporta

Expanded text:
fecisset, aliter existimandum est. ut adsolet conuenit, uti fruccedem pignori mihi essent. si eos clam deportaueris, furti tecum agere posse aiebat. sed et si tu alii fructus pendentes uendideris et emptor eos deporta
Abbreviated transcription (Latin):
michi pignori dlecłis furtumm fe¬
cerit. agendo contraria pignõatiei¬
a on sequar. uti similit̃ aut clamnũ
decidas. aut ꝑnoxe deditione hõie
relinquꝰas ¶dem clicendum ẽ de eo
quem conueniss: in causam redhi¬
bitiois cẽ ut quemadmodũ accessio

Expanded text:
mihi pignori dederis, furtum mihi fecerit, agendo contraria pigneraticia consequar, uti similiter aut damnum decidas aut pro noxae deditione hominem relinquas. Idem dicendum de eo, quem conuenisset in causa redhibitionis
Abbreviated transcription (Latin):
aumuenditon. obicd quodis sus
pemption em ant quã ted deretur sur¬
ripuiss ¶ Quodfuri ipsi furtum
fecĩt furtiuus ẜ uus: eonomine accõe
cum dño furem habiturum plae ne
faci nora talium suoꝵ non solum
ip̃isinpunitatem. s dm̃s quoq eoꝵ
furtis peculia eoꝵ dem augentur.¬
¶ Sicolonus p̾lustrum conductionis
annoamplius fructus inuito dño
ꝑ cepit uidendum nemessiꝰ ⁊ uinde¬
inie furticum eo agi possit: ⁊ michidu¬
bium non uidetur qumfursit.⁊ si cõ¬
sũp sĩt iem sub reptam. ie peti ea abo
possit᷑.

Expanded text:
uenditore ob id, quod is seruus post emptionem, antequam redderetur, subripuisset. Quod furi ipsi furtum fecerit furtiuus seruus, eo nomine actionem cum domino furem habiturum placet, ne facinora talium seruorum non solum ipsis impunitatem, sed dominis quoque eorum s seruorum furtis peculia eorundem augentur. Si colonus post lustrum conductionis anno amplius fructus inuito domino perceperit, uidendum, ne messis et uindemiae furti cum eo agi possit. et mihi dubium non uidetur, quin fur et si consumpserit rem subreptam, repeti ea ab eo possit.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣstionẽ furti sublatimeẽ. ¶ Sire
peculiaris sub repta in pote statem
ẜui redierit. soluit᷑ furtiuitiũ. ⁊ in¬
cipitħ casu inpeculio ee.⁊ adñopos¬
sideri¶Cũ autẽ ẜ us remsuã peculi¬
arem furandianimo amout. quã¬
diu eamretint: conditioeuis non
lam geritꝰ. tñsie̾re cum fure põt. ⁊ si¬
in potestatẽ suãre digitur rẽs furti¬
ua. desinit eẽ furtiua. quia tutor
dñi locohabetur ¶S⁊ ⁊ cͥea curatorẽ
fũiosi eadem dicenda sunt: quiadeo
ꝑsonam dñi sustin. ut ⁊̃ tradendo
rem furiosi alienare existi metunẽ
dicere autem rem furtiuam tutor
⁊ curator fuĩosieoꝵ nõe p̾sunt ¶ di
duo ẜ uituiuestem ⁊ argentum sitr¬
ripuerint. ⁊ alt̾ius nomine tecum

Expanded text:
quaestionem furti sublatam esse. Si res peculiaris subrepta in potestatem serui redierit, soluitur furti uitium et incipit hoc casu in peculio esse et a domino possideri. Cum autem seruus rem suam peculiarem furandi consilio amouet, quamdiu eam retinet, colam gerit, transigere cum fure potest ein potestatem suam redegerit rem furtivam, desinit furtiva esse, quia tutor ni loco habetur. sed et circa curatorem furiosi eadem dicenda sunt, qui adeo personam domini sustinet, ut etiam tradendo rem furiosi alienare existimetur. condicere autem rem furtiuam tutor et curator furiosi eorum nomine possunt. Si duo serui tui uestem et argentum subripuerint et alt
Abbreviated transcription (Latin):
modass eamrem clam abstuliss.
furticum eoaginon põt quia su
cdatares erat habuit. Namsi in pñsa
necessaĩas inrem con modatã fecerat.
int̃ fuit eius potius ꝑretentionẽ eaᷤ:
ẜuare: quam ultro comodatiagere.
quem ad modum si furtum facẽ
intelligitur: ita par tum quoꝙ eͣc¬
tando furtum facit.

Expanded text:
modasset, eam rem clam abstulisset, furti cum eo agi non potest, quia suudata res erat habuit: nam si impensas necessarias in rem commodatam fecerat, interfuit eius potius per retentionem eas seruare quam ultro commodati agere,quemadmodum sui furtum facere intellegitur, ita partum quoque contrectando furtiuum facit.
Abbreviated transcription (Latin):
nente pene obligõe in quib dam
casib rursus obligatur. ut cumeo
sepius eiusdem rei nomine furti
agipossit. Yrimus casus occurrit.
si possessionis causaget mit tata. ue¬
luti sires indñi potestate rediss eã¬
demq idemq surriꝑr.uł eidem
dño uł ei cui cõmodass aut uñdidiᷤᷤ.
pena obligatur¶¶ Qui furem dedu¬
cut s ad pfectum uigilũ uł ad pͤsidẽ.
estimandus ẽ elegisse uiã quarem
ꝑ seq̃r etur: sinegotui ibit minatue
damnato fure recepta est peca subla¬
ta insim plũ. uidetur furti q̃stio sub¬
lata. maxime si nonsolũ remfurti¬
uam fur restituere ussufiũt. s am¬
plius aliquid incũ iudex constituĩt.
Snisinichilam plius quã furtiuam

Expanded text:
manente poenae obligatione in quibusdam casibus rursus obligatur, ut cum eo saepius eiusdem rei nomine furti agi possit. primus casus occurrit, si possessionis causa mutata esset, veluti si res in domini potestatem redisset eandemque idem subriperet vel eidem domino uel ei, cui is commodasset aut uendidisset. poena obligatur. Qui furem deducit ad praefectum uigilibus uel ad praesidem, existimandus est elegisse uiam, qua rem persequeretur: et si negotium ibi terminatum et damnato fure recepta est pecunia sublata in simplum, uidetur furti quaestio sublata, maxime si non solum rem furtiuam fur restituere iussus fuerit, sed amplius aliquid in eum iudex constituerit. sed et si nihil amplius quam furtiuam
Abbreviated transcription (Latin):
rũt. quod eque ꝓbatur nneo quisibi
ꝓnii creclitois asseuauit. ¶ umeẽt
aluis quirentitii agebat eius noie
fal so ꝓcuratõi cͣditois soluit. ⁊ titius
ratum habuit non nascitur ei accõ.
quaestatim cum pecã soluta est eiꝗ
dedit nata est cuitati nũmoꝵ do¬
miniu non fuit. neq poslessio dr cõ¬
bebiti furtiuã aũt qui pecãm deddit.

Expanded text:
rit. quod aeque probatur et i‹n› eo, qui sibi pronii creditoris adseuerauit, cum esset alius. Qui rem Titii agebat, eius nomine falso procuratori creditoris soluit et Titius ratum habuit: non nascitur ei furti actio, quae statim, cum pecunia soluta est, dedit nata est, cum Titii nummorum dominium non fuerit neque possessio. sed conbe
Abbreviated transcription (Latin):
piculñcoĩs c̃dẽpnatiõis diuidi postulaiit.
ꝗ parucipes iudicati soluendo eẽnt. reuo¬
catis alicnatioĩb quas fraudulẽt̃ fec̃ant
ñiułi causã pecuniȩ fisco uendicasse Rdi¬
auł. ł .i. R. Itafidĩ hr̃dis comisit. rogo
fundũ ticiodes de quote rogaui. siticita
ꝑe ñpossit. ñ euitabit hr̃s pęnã tacui fidĩ¬

Expanded text:
unis condemnationis diuidi postulauit, quod participes iudicati soluendo essent reuocatis alienationibus quas fraudulenter fecerant, non uideri causam pecuniae fisco nuntiasse rum.Ita fidei heredis commisit: 'rogo fundum Titio des, de quo te rogaui'. si Titius capere non possit, non euitabit heres poenam taciti fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcuratorib rescͥpsãt. siñꝓbaret᷑ mutatã
uoluntatẽ eẽ prãndũ fidĩcõmusũ atꝙ
ita põpeiꝰ condepnat desidabat onẽe id
ec posse uidi ꝓparte ĩpͥma uoluntate
testatorẽ ꝑ seuãsse. s ĩuniũso p̃nuntia¬
uĩt. nec testam̃tũ pꝰ extare nec sidedisset
ĩpmotestonto expostiore petipotiuise
cõmissũ praẽ debe ¶ Cornelio felicr mͦ¬
quat scͥptahr̃s rogataerat restituẽ hĩdi¬
tatẽ. p̾t mortr̃ suã cũhr̃s scͥpta ẽdẽpͥna
taeẽt fisco ⁊ oĩabona mulieĩs occuparĩt.

Expanded text:
aretur mutatam uoluntatem esse, praestandum fideicommissum: atque ita Pompeius condemnatus desiderabat onus esse id ec posse uideri pro parte in prima uoluntate testatorem perseuerasse, sed in uniuerso. pronuntiauit nec testamentum prius exstare nec, si dedisset in primo testamento, ex posteriore peti potuissecommissum praestare debere.Cornelio Felici mater scripta heres rogata erat restituere hereditatem post mortem suam. cum heres scripta condemnata esset a fisco et omnia bona mulieris occuparentur,
Abbreviated transcription (Latin):
tio necessitasꝙ faciebat. ⁊ publicanupti¬
aꝵ utilitas exigebat. Sed captiuiuxor
tã⁊ simaxime ueliꝰt. ⁊ ĩdomoeiꝰ sit. ñ tñ
ĩmatͥmonioẽ Codicilłꝰ quos intp̃r capti¬
uitatis scͥpsit. ñcredunt᷑ uire subtiliẽ fir¬

Expanded text:
io necessitasque faciebat et publica nuptiarum utilitas exigebat.Sed captiui uxor, tametsi maxime uelit et in domo eius sit, non tamen in matrimonio est.Codicilli, si quos in tempore captiuitatis scripserit, non credunt
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpr̃is flauio stalticio. p̃dia c̃top̃cio ad¬
dixãt. demñ facta li cͥitatiõs id staltictꝰ
recepta ea lititatiõe obtinuãt.⁊ ita
ĩuacuã possessi õem ĩductus eratdef¬
uctib medio tp̃r r̾eceptis q̃rebat᷑ Patꝰ¬
⁊̃ nuis fisciẽe uolebat plane simedio tp̃t
ĩt pͥmã licitationẽ. ⁊ seqñtẽ adiectiõẽ

Expanded text:
ris Flauio Stalticio praedia certo pretio addixerat.Deinde facta licitatione idem Stalticius recepta ea licitatione optinuerat et in uacuam possessionem inductus erat. de fructibus medio tempore perceptis quaerebatur: Patruinus fisci esse uolebat. plane si medio tempore inter primam licitationem et sequentem adiectionem
Abbreviated transcription (Latin):
Tuꝗdefensiõe omissa redimẽ sentũtiã
tossolido inferre fisconissus ẽ. Omissan
ipsius cause inꝗsitiõe ip̃e te huic pene s
fiscalia mouent᷑ ad defensiõe cause boã
fide ueniãt. ñ adũsaĩos aut uidices reli

Expanded text:
defensione omissa redimere sententiam tos solidos inferre fisco iussus es: omissa enim ipsius causae inquisitione ipse te huic poenfiscalia mouentur, ad defensiones causae bona fide ueniant, non aduersarios aut iudices redi
Abbreviated transcription (Latin):
eofacti ꝗtestam̃ti fictionẽ habuit: seoqaꝰ.
meꝵ pͥncipiũeoꝵ ĩ ciutate c̃stituto cap
cilloꝵ ⁊ isptea reũsusẽ. ⁊ p̾t limino iu̾su¬
ũrecepit humanitatis rationĩ congru¬
ũ ẽ eoscodicillos. ita suũeffectũ habe. quaĩ
ĩmeclio nulla captiuitas intcẽssiss. cetã
q̃ ĩiuire s̃. ptea quã post limimo redit ꝓeo
suũ captũ ab hostib redenũt. ꝓtin̾ẽ redi¬
m̃tis. quãuis scientis alienũ fuisse. S
obͤlato ei p̃cibꝗ dedit pꝰtliminio redisse.
aut receptuseẽ ẜuus credit᷑ ¶ s ignoran̾
captiuũ existimans uendentis ee rede:
tassit uideam. Nã occurrit ꝗ ẽstitutio
q̃de redẽptis. lataẽ eũ redim̃tis ẜuũ fac̃.n
Et qd̾ meuẽ iã usucaꝑe me ĩtelliginp
dt ¶Cirsũ estitutio ñdetĩorẽ causã re¬
dim̃tiũ. sedsi quo meliorẽ effecũt: ꝑ imi
uis bone fidĩ ep̃toris uetustissimũ ⁊i

Expanded text:
eo facti, qui testamenti factionem habuit. sed quia merum principium eorum in ciuitate constituto captcillorum, et is postea reuersus est et postliminio ius suum recepit, humanitatis rationi congruum est eos codicillos ita suum effectum habere, quasi in medio nulla captiuitas intercessisset.Cetera quae in iure sunt, posteaquam postliminio redit proseruum captum ab hostibus redemerit, protinus est redimentis, quamuis scientis alienum fuisse: sed oblato ei pretio quod dedit postliminio redisse aut recept‹us› esse seruus credetur.Et si ignorans captiuum, existimans uendentis esse redemitas sit, uideamus. nam occurrit, quod constitutio, quae de redemptis lata est, eum redimentis seruum facit, et quod meum iam usu constitutio non deteriorem causam redimentium, sed si quo meliorem effecerit, peremi ius bonae fidei emptoris uetustissimum et
Abbreviated transcription (Latin):
todetuliss: plane rescͥpser delatorẽ au¬
diendũ uolentẽ alite desistẽ.sis manda¬
luł.ł.in.d̾. De eodelatõe ꝗ causã so¬
toris.sip̾tea desistat. p̃tendenꝰ mandato¬
rẽ cause decessisse. puniendũ diui fr̃s¬

Expanded text:
to detulisset. plane rescripserunt delatorem audiendum uolentem a lite desistere, si sibiure fisci.De eo delatore, qui causam storis, si postea desistat, praetendens mandrem causae decessisse, puniendum diui fr
Abbreviated transcription (Latin):
mare ab sentem de sicłamus. ⁊ si sorte
extracontinentia urbissit. ab est.
oscẽtũusq ad continentia non abesse
uidebitur. siñlat̾it᷑ qbẽẽ ñ uidebi¬
tur.: qui abhostibis captus est s quia
latronib detinetur¬

Expanded text:
mare absentem desideramus: et si forte extra continentia urbis sit, abest. ceterum usque ad continentia non abesse uidebitur, si non latitet.Abesse non uidetur, qui ab hostibus captus est, sed qui a latronibus detinetur
Abbreviated transcription (Latin):
familiam ⁊ hic desingulãib ꝑsonis
legemlo qui constat. Familie appella¬
tiorefertur ⁊ ad corꝑis cuiꝰdam signifi¬
cationẽ .ꝙ. aut iurc ꝓͥo ip̃oꝵ aut comu¬
ni uniuerse cognationis continetur
iũre ꝓͥo familiamdicimus plures ꝑ¬

Expanded text:
familiam': et hic de singularibus personis legem loqui constat.Familiae appellatio refertur et ad corporis cuiusdam significationem, quod aut iure proprio ipsorum aut communi uniuersae cognationis continetur. iure proprio familiam dicimus plures
Abbreviated transcription (Latin):
lis cã. alia aũt parte edictionis cã¬
õs ẜ uicontinentur. ut dehoĩb coacti
⁊ inbonorũ taptorum. Item redhi¬
bitoria. si detĩor res recidatur ep̃tõis
oꝑa. aut familie enus. ⁊ int̃ dicto uñ
ui. familie ppellatio om̃s suos con¬
nẽtur. Ttẽm appellatur familia plu¬
rium ꝑ sonarum q̃ ab eius dem ultimi
genitois sanguine ꝓfitiumtur sicu¬
ticlicimus familiam ⁊uliam quã fon¬
te quodãm morie: miulieraũt fami

Expanded text:
usa. alia autem parte edicti omnes servi continentur: ut de hominibus coactis et vi bonorum raptorum, item redhibitoria, si deterior res reddatur emptoris opera aut familiae eius, et interdicto unde vi familiae appellatio omnes servos comnentur. Item appellatur familia plurium personarum, quae ab eiusdem ultimi genitoris sanguine proficiscuntur sicuti dicimus familiam Iuliam, quasi a fonte quodam memoriae. Mulier autem fami
Abbreviated transcription (Latin):
B. l.u. Pontantum intraditi¬
onib sed inep̃tionib ⁊ stipulationib
⁊ testam̃tis adiectioh̃ utioptimus ma¬
ximusq ẽ hoc significat. ut lib̃m p̃¬
beanꝰtur.
tione om̃s significaĩ suocessores credẽ¬
dendum est. ⁊ siuũbis non sint exp̃ssi.
pat eius adoptiuo ad qui sitam s̾ sũ ẽ.¬

Expanded text:
binum.Non tantum in traditionibus, sed et in emptionibus et stipulationibus et testamentis adiectio haec 'uti optimus maximusque est' hoc significat, ut liberum prebeantur.tione omnes significari successores credendum est, etsi uerbis non sint expressi.patri eius adoptiuo adquisita responsum e
Abbreviated transcription (Latin):
e.i.r. Urban̾a fimilia. ⁊ rusti¬
cañ loodsedgnẽ distingui t̃. põt it ali¬
qu̾is dispñsator ñ eẽ ẜuoꝵ urbanorũ
taimero uelutiis qui rusticoꝵ ra a
tiones dispns: ibiq habit:. ⁊ ñ multũ
ab est auilico. In sularius aũt ur bano¬
rum numeroest: iidendum tm̃ ẽ. ip¬
se dñs quoꝵ loco quemque habũit.
ꝙ ex nuõ fam᷑i lic. ⁊ uicãrius appare¬
bit. ¶Lnoct᷑are extraur bem intelli¬
gendum ẽ quinulla parte noctisin
urbe est ꝑlienĩtotun noctem sigeat.¬

Expanded text:
ilia' et 'rustica' non loco, sed genere distinguitur: potest enim aliquis dispensator non esse seruorum urbanorum numero: ueluti is, qui rusticarum rerum rationes dispenset ibique habitet. non multum abest a uilico insularius: autem urbanorum numero est. videndum tamen est, ipse dominus quorum loco quemque habuerit: quod ex numero familiae et vicariis apparebit. "Pernoctare extra urbem" intellegendus est, qui nulla parte noctis in urbe est: "per" enim totam noctem sig
Abbreviated transcription (Latin):
pellatione. ⁊̃ om̃s continentur. ut mar¬
cellus dix̃ cͥca eum cui optio ẜ ui legata¬
etiam unico intelligitur. exem plodu¬
o decim tabulaꝵ ex quib ꝓxiͣmus agͥ:¬
tus. ⁊ solus habetur. siquisita intestam̃¬
to scͥpserit. si quid filio meo actidit cla¬
mas ẜuus m̃s lib̃ esto: mortuo filio cla¬
mas lib eĩt. lic⁊ it accidunt ⁊uiuis. sed
uulgi ẜ mone etiã mors significatur.
postuma ce̾dere q̃stionĩs ñe quamius.
postume ñcadere in eam que iam ĩre¬
b humanis certum sit ¶ artitionis
nom̃ non semꝑ dimidium significat.
sedũt ꝓ ẽ adiectum põt it iub aliquis
⁊ maximã partri posse ⁊ uicesimam
cio adiect᷑a dim̃idia prars Nebt̃ ¶ Ha¬
bẽre. sicut ꝑuenire cum effectu actipi¬
endumest.

Expanded text:
pellatione etiam omnes continentur, ut Marcellus dixit circa eum, cui optio serui legaetiam unico intellegitur, exemplo duodecim tabularum, ex quibus 'proximus' adgnatus et solus habetur.Si quis ita in testamento scripserit 'si quid filio meo acciderit, Dama seruus meus liber esto', mortuo filio Dama liber erit. licet enim 'accidunt' et uiuis, sed uulgi sermone etiam mors significatur.postumam cadere quaestionis non est, quamuis 'postumae' non cadere in eam, quae iam in rebus humanis sit, certum sit. 'Partitionis' nomen non semper dimidium significat, sed prout est adiectum. potest enim iuberi aliquis et maximam partiri: posse et uicensimam tio adiecta, dimidia pars debetur. 'Habere' sicut peruenire cum effectu accipiendum est. 165
Abbreviated transcription (Latin):
hẽditas aũt uł maxime fruetib auge¬
tur.sactionis ũbũ.⁊ sp̃ale ẽ. ⁊̃ gnãle Nã
om̃is actiodicitur sine in ꝑ sona siue
inrem sit petĩtio s⁊ plerumq actiões
ꝑ sõnales solemus dicẽ Peticionis aũ
ũbo inrem actiones signi ficãĩ uident̃
ꝑsecutionis ũbo. extraordinaĩas eiꝰ ꝑ¬
buit. omẽm oĩno actionem con p̃hñde
intelligitur. siue ciuił siue ho᷑noraĩa
siue fidĩ conmissi fuit ꝑsecutio.
res eĩt uł quamtieam rem ẽẽ pãr. nicħ
one ome edifitium ꝙ rei rustice mag
custodiende conuenit quamurbanis
edib significatur offilius ait. tuguĩ¬
um atecto quam quã tegulãiũ eẽ dictũ
ut togaꝙ. eatogatur.

Expanded text:
e fructibus augetur. 'Actionis' uerbum et speciale est et generale. nam omnis actio dicitur, siue in personam siue in rem sit petitio: sed plerumque 'actiones' personales solemus dicere. 'petitionis' autem uerbo in rem action‹e›s significari uidentur. 'persecutionis' uerbo extraordinarias perbuit' omnem omnino actionem comprehendere intellegitur, siue ciuilis siue honoraria siue fideicommissi fuit persecutio.res erit' uel 'quanti eam rem esse paret' nihil mne aedificium, quod rusticae magis custodiae conuenit quam urbanis aedibus, significatur.Ofilius ait tugurium a tecto tamquam tegularium esse dictum, ut toga, quod ea tegamur.
Abbreviated transcription (Latin):
Qam siussunro adierit ueq libine¬
Q nob̾ adquirit. si nohabuit aiũ sibi
ad quirendi ꝙ siea m̃tẽ habuit sibi
acłquirit. ¶ltẽ ꝓmittendo nobis.
ducendo. obligã ip̃o uire potũ s ⁊
damnũ dando. damni iniurie tene¬
bitur sut tñ culpam indãno dando
ex sere debeamus graiiorẽ ne ᷤ tã leuẽ
quã ab extraneo. Cat si iussu nr̃o quid
inre nr̃igerant. uel ab sentib nobis
quaĩ ꝓcuratores aliquid agant. dã¬
daerit ineos actio nͣ solũ sieos emeri¬
mus. s ⁊̃ sidonatifum̃t nob̃. aut ex
dotis noĩe. aut ex legats ꝑtinẽ adnos
ceꝑunt. aut exhr̃ditate id p̃stabunt
lec solũ sinrõs pritauĩmus. s ⁊ sicon¬
munes. aut fructuarios. ut tñ quod
aelquisitu ñ eẽnt. sireuã ẽ munes. au̾
usuariieent idhodie ñ adqui rant¬
ignorans usucaꝑe potĩti sicut mee ꝑ
fugitiuũ quidẽ quẽ ñ possic u
quẽ uenamdi causa posueras: aꝑin
ciclit: cũ dohereret. exẽ ptu eũ abstl
iimutibi uideor tuu pru abstulisse:

Expanded text:
nam si iussu nostro adierit, neque sibi neque nobis adquiret, si non habuerit animum sibi adquirendi: quod si eam mentem habuit, sibi adquirit. Item promittendo nobis lducendo, obligari ipso iure poterit. Sed damnum dando damni iniuriae tenebitur, ut tamen culpam in damno dando exigere debeamus grauiorem nec tamen leuem quam ab extraneo. At si iussu nostro quid in re nostra gerant uel absentibus nobis quasi procuratores aliquid agant, danda erit in eos actio. Non solum si eos emerimus, sed etiam si donati fuerint nobis aut ex dotis nomine aut ex legati pertinere ad nos coeperunt aut ex hereditate, idem praestabunt: nec solum si nostros putauerimus, sed et si comunes aut fructuarios, ut tamen, quod adquisituri non essent, si re vera communes aut usuarii essent, id hodieque non adquirantignorans usucapere poterit, sicuti ne per fugitivum quidem, quem non possidet. quem uenandi causa posueras, aper incidit: cum eo haereret, exemptum eum abstuli: num tibi uideor tuum aprum abstulisse?
Abbreviated transcription (Latin):
cĩiuilit̾ adquirũtur ꝑ eos quim pote¬
state nr̃a s. adquirimus. ueluti stipu¬
Aatione quod nat᷑alit̃ adquirit̃ sici¬
tiẽ possessio ꝑquẽ lib uolentil nob
¶possidere ad quirimus

Expanded text:
ciuiliter adquiruntur per eos, qui in potestate nostra sunt, adquirimus, ueluti stipulationem: quod naturaliter adquiritur, sicuti est possessio, per quemlibet uolentibus nobis possidere adquirimus
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s alibto meo operas sibi daristipi¬
Letur inutilẽsti pulatione ee cels
seribit. Alitatq siño adiecto hocu
bosibisti pulatus fuĩtdari.¬
x. ł. xxii. ad.u. mutiũ. Cũ ser¬
uus in quousũ fructũ habemus ꝓͥe¬
tatis cdño ex refructuarii uel exoꝑi
eius nominatimsti puletur. ad qui¬
ritur dño ꝓetatis. S⁊ qua actione
fructuarius recuperare potestidño
ꝓpͥetatis requirẽdũe Item si ser¬
uus bona fide nobisseruiat. ⁊ idq
nobis adquirere poti̾t. nominãtĩ
dño suostipulatus fũit ei adquir
S⁊ qua actione id recuperate possu¬
mus. queremus ⁊ non sineratiõe

Expanded text:
s a liberto meo 'operas sibi dari' stipuletur, inutilem stipulationem esse Celsus scribit: aliter atque si non adiecto hoc bi' stipulatus fueriMucium.Cum seruus, in quo usum fructum habemus, proprietatis domino ex re fructuarii uel ex operis eius nominatim stipuletur, adquiritur domino proprietatis: sed qua actione fructuarius reciperare possit a domino proprietatis, requirendum est. item si seruus bona fide nobis seruiat et id, quod nobis adquirere poterit, nominatim domino suo stipulatus fuerit, ei adquiret: sed qua actione id reciperare possumus, quaeremus. et non sine ratione
Abbreviated transcription (Latin):
Cetẽrum sidedit seruu aut̃ filium fi¬
milias. exquib caulis depoculo ictio
nondaturuł mulieren que nilios
consultiutitur cliocindũest. non̾ẽe im¬
ꝑletam satisdationis stipulationem
¶lan siñidoncumꝰ fideiussorem dodit.
mag̃ est ut satis factumsit. quia ciirao¬
euisꝰ actionis quamhabiturussumaꝗ¬
uersuseum ꝓquofide ussi. uł mamdati
uł negotior gestor ¶fideiussor ⁊ ip̃

Expanded text:
ut fiamilias, ex quibus causis de peculio actio n datur, uel mulierem, quae auxilio consulti utitur, dicendum est non esse impletam satisdationis stipulationem. plane si non idoneum fideiussorem dederit, magis est, ut satisfactum sit, quia qeius actionis, quam habiturus sum aduersus eum, pro quo fideiussi, uel mandati uel negotiorum gestorum.Fi
Abbreviated transcription (Latin):
D. l.xł. ads. Stipulitussum arco. nex
accspifide uissorem. poste iuolo adice̾
fide iussore insi adiecero side ussor abli¬
gatur ẜ parurrefert ut̃r pure side uislo¬
rem obligẽ. anexdie. ansub conditiõe¬
Adhibi aũt fide iussort am sutͦure quani
p̃ocde̾iti obligationi põt. dum modo
sit aliqua uł natural futura obligo¬

Expanded text:
d Sabinum.Stipulatus sum a reo nec accepi fideiussorem: postea uolo adicere fideiussorem: si adiecero, fideiussor obligatur.Et parui refert, utrum pure fideiussorem obligem an ex die an sub condicione.Adhiberi autem fideiussor tam futurae quam praecedenti obligationi potest, dummodo sit aliqua uel naturalis futura oblig
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ⁊̃ sisti pulationẽ contulit. ia
lienationẽ uł manu̾missionẽ suam
tñ nobis ad quisitũerit. Quia pͥote¬
stas eiꝰ timccuid contraher: nr̃a fuit.
Idemq ẽẽ si filius familias contra¬

Expanded text:
ntulit in alienationem uel manu‹mis›sionem suam, tamen nobis id adquisitum erit, quia potestas eius tunc, cum id contraheret, nostra fuit. idque est, si filius familias contra
Abbreviated transcription (Latin):
nis seruus itastipularetur. lutio
titiõ gaio seio dari spondes quist̃
dñi illiu̾s. ꝓuirilib partib eisersti¬
pulatione suadebetur. diuoitado¬
minis me̾is dare spon̾des ꝓparte qͣs
dm̃i eent: Siuõ italutio titio⁊ gaio
seiodñis meis dare sponͥdes dubita¬
retur. utrũ ꝑuiriles partes anꝓ dñi¬
caportione eis deberetur. Et int̃¬
eẽt quid cuius de monstrandi gͥrã
ess adiectum quipa ⁊ seiꝰ stipłati¬
onis pͥncipalem causam haberet.
S cum acdnõa pͥus decursũ ẽ ratiõa

Expanded text:
nis seruus ita stipularetur: 'Lucio Titio et Gaio Seio dari spondes?', qui sunt domini illius, pro uirilibus partibus eis ex stipulatione debetur: si uero ita: 'dominis meis dare spondes?', pro parte, qua domini essent: si uero ita: 'Lucio Titio et Gaio Seio dominis meis dare spondes?', dubitaretur, utrumne uiriles partes an pro dominica portione eis deberetur. et interesset, quid cuius demonstrandi gratia esset adiectum et quae pars eius stipulationis principalem causam haberet: sed cum ad nomina p
Abbreviated transcription (Latin):
enarra¶nonut ex regu.¬
la ius sumatur. s⁊ ex iii.¬
s re quod est regula fiat Iregulam g
ibreuis rerum narratiotraditur.
¶Et u̾t ait sab̾. quasi cause coniuncti
Oẽ quesimul cum in aliquo utrã¬
officuis ciuibus uł publicis remo¬
te sunt sunt ¶⁊õ neciudices eẽ ꝑͥ¬
sunt nec magistrumgere. nec po¬
stulare¶ ne ͤ ꝓ alio int̃ uẽnire. nec ꝓ¬
curat᷑ orem existere Iltem impͥu¬

Expanded text:
enarrat. non ex regula ius sumatur, sed ex iure quod est regula fiat. per regu lam igitur breuis rerum narratio traditur, et, ut ait Sabinus, quasi causae coniectio est, quae simul cum in aliquo uitiaofficiis civilibus vel publicis remote sunt et ideo nec iudices esse possunt nec magistratum gerere nec postulare nec pro alio intervenire nec procuratores existere. Item impu
Abbreviated transcription (Latin):
oð.I.U Uelle non credit᷑¬
hendis. alia causa est habita fuĩ¬
osoͦrum.aliaeorum qui faripos¬
sułnt. quamius actu᷑m rei uon in¬
telligẽnt. Namfuriosus nillũne¬
gotium contrahe põtspupillus.
omĩa tutort auctore agere põt
intestato decessisse. Earumq reꝵz
unaturalit int̃ se ꝑugna ẽ testatus

Expanded text:
.Uelle non credithendis alia causa habita est furiosorum, alia eorum qui fari possunt, quamuis actum rei non intellegerent: nam furiosus nullum negotium contrahere potest, pupillus omnia tutore auctore agere potesintestato decessisse: earumque rerum naturaliter inter se pugna est "testatus
Abbreviated transcription (Latin):
exceptiones cassiꝰ ñ ꝓposuerat ẽtẽptus
doli exceptione que ẽ gͣn̾al. Syutilius
uisũe. ⁊̃ de metu opponẽ erceptĩoe. Et¬
enĩdistat aliqͥ acdoli exceptione ꝗ. ex¬
&ptiodoli ꝑsõã ẽ plectit᷑ eĩ quidolo.¬

Expanded text:
exceptionem Cassius non proposuerat contentus doli exceptione, quae est generalis: sed utilius visum est etiam de metu opponere exceptionem. etenim distat aliquid doli exceptione, quod exceptio doli personam complectitur eius, qui dolo
Abbreviated transcription (Latin):
sit.⁊ dodcas.⁊ riuos purgͥrãĩ. Preterea
mora ꝑiculũm aliquo allafãẽ Nam
inhis quoq cont ẽpnen᷑dam putaũ
oꝑꝰis noui nuntiationem. Quisit du¬
bitat multo melius ẽẽ omit ti opisno

Expanded text:
rsit et cloacas et rivos purgari. Praeterea mora periculum aliquod allatura est: nam in his quoque contemnendam putavit operis novi nuntiationem. quis enim dubitat multo melius esse omitti operis no
Abbreviated transcription (Latin):
sibi esse. ita edificatum hr̃e. p̃tor acti¬
auem eidem negare deb. Et int̾lie̾¬
tͥum ineum dcope restituendo re¬
dere ¶ õt aũt quis nuntiare. ⁊̃ ignd̃ans
quͣdd opiu fier si post oꝑis noruinũ¬
nuntiatum. conueniat tibi. cuniad.¬
uersario ut opͥus facer.an dam dasite
untionis exceptio. Et ait celsus darcda
necee piculum ne pactio ꝑuatorum
iͦissui p̃tͥois añ poĩtauideatur. Qdit
aliuel aiebat y retor qmͣħ ut contro¬
ũsias eoꝵ dirimeret. Quib si spõ¬
te recesserint. debebit idratumhr̃.
¶Opus nouũ facere udetur qui dut
edificando.aut de trahendo aliꝗa
pstinam faciem operis mułtat ¶ Hꝗ
autem edictumñ omĩa oꝑa comple¬
etitur. s ea sola. quȩ solo conuieta
sunt. Quoꝵ edificatio. uel demoli¬
tio uidetur opus nouũ continere.
Ideirco placuit. siquis messem fatiat
arboremue suoricsãt suneam pu¬
tet: quam quã opus faciat tñdħ
nemdo remedium adhibr.¶ Siue
aũt intraoppida siue extra oppida

Expanded text:
sibi esse ita aedificatum habere, praetor actionem ei negare debet et interdictum in eum de opere restituendo reddere. Potest autem quis nuntiare etiam ignorans, quid opus fieret. Et post operis noui nunnuntiatum conueniat tibi cum aduersario, ut opus faceres, an danda sit conuentionis exceptio? et ait Celsus dandam, nec esse periculum, ne pactio priuatorum iussui praetoris anteposita uideatur: quid enim aliud agebat praetor quam hoc, ut controuersias eorum dirimeret? a quibus si sponte recesserunt, debebit id ratum habere. Opus nouum facere uidetur, qui aut aedificando aut detrahendo aliquid pristinam faciem operis mutat. Hoc autem edictum non omnia opera complectitur, sed ea sola, quae solo coniuncta sunt, quorum aedificatio uel demolitio uidetur opus nouum continere. idcirco placuit, si quis messem faciat, arborem succidat, uineam putet, quamquam opus faciat, tamennendo remedium adhibet. Siue autem intra oppida siue extra oppida
Abbreviated transcription (Latin):
di. iusqͦuinuntiass non haber. ¶
aũt edictum remediumꝙ oꝑͥs nõ¬
uinuntiationis adu̾sus futura oꝑa
inductum̃ est. non aduersus p̃titi
hoc est aduersus eaque nondum fac¬
ta su̾nt. nefiant. Nai siquid oꝑistu¬
erit factum quod fiẽi noncdebuit
dẽ nat edic̾tum deopis nouinumti¬
tione. ⁊ erit tͣn seundum adint̾esic¬
tum quoclui aut clam oum facͥtũ
ut ut iesttuatir. Et quoo inloso
sacno religiosore ⁊ quod in flumi¬
ne .p.ripaue publica factum erit.
Namhis intdiẽtis restituetur. siꝗͥ
inlicite factum est. ¶Nuntiatio
ex hoc edicto: non ht̃ necessaĩã p̃rtoĩs
aditionẽ ꝓ ot i nuntiare q ⁊ iño ei¬

Expanded text:
is qui nuntiasset non haberet. Hoc autem edictum remediumque operis noui nuntiationis aduersus futura opera inductum est, non aduersus praeterita, hoc est aduersus ea quae nondum facta sunt, ne fiant: nam si quid operis fuerit factum, quod fieri non debuit, cessat edictum de operis noui nuntiatione et erit transeundum ad interdictum 'quod ui aut clam factum erit ut restituatur', et 'quod in loco sacro religiosoue' et 'quod in flumine publico ripaue publica factum erit': nam his interdictis restituetur, si quid illicite factum est. Nuntiatio ex hoc edicto non habet necessariam praetoris aditionem: potest enim nuntiare quis
Abbreviated transcription (Latin):
ciat. iuraredeb non cilu
s.i opus nouũ nuntsare. hõc.
dum auctore p̃tore defertur.
cẽe hãt demonstrem. in quoloco opu
no uu nunci sciͦtoͬeocui nuntiatũ est
Subi possit edifficare. ubi intĩm absti¬
nemdum est. Tociens aũt demonst᷑¬
atio facienda est. quotiens in partem.
fit nuntiatio Cet̃isi in totum oprs
eciat.: an ũo plures sint necessarie ⁊ ait
nõe p̃dium tenetur. ꝑmit tem dimi
̃est deiure .i. des uĩtute opus nouum
nuntiare. Namei unddicatio ser uitu
tutio inr̾em fit nonin ꝑ sorã  idõ fui¬
dio. ⁊ infautĩ fieri põt nec tutoĩs aue¬
toĩtas in ea nuntiatione erigitur.
ti. ueluti fabro nuntia tũ. infantem

Expanded text:
iat, iurare debet non calumniae causa opus novum nuntiare. hoc iusiurandum auctore praetore defertur: necesse habet demonstrare, in quo loco opus novum nuntiet, scituro eo cui nuntiatum est, ubi possit aedificare, ubi interim abstinendum est. totiens autem demonstratio facienda est, quotiens in partem fit nuntiatio: ceterum si in totum opus ciat an vero plures sint necessariae? et aitne praedium tenetur, permittendum est de iure, id est de seruitute, opus nouum nuntiare: nam ei uindicatio seruitutitio in rem fit, non in personam: et ideo furioso et infanti fieri potest nec tutoris auctoritas in ea nuntiatione exigitur. ti, ueluti fabro, nuntiatum infantem
Abbreviated transcription (Latin):
bit. ¶sñloco coĩ ł uilla ꝗ̃ fiat. nuntiatio
locũha bebit acluersus uicinums Pla¬
ne siunꝰ nr̃m incomniuni locofatiat.
non possum egosotius opus nouum
einuntiare s: eim̾ ꝓhibebo ooĩ diui¬
dumdo iuditio. uł ꝑ p̃toremi Quod
si sotius m̃s incõi insula opus nouũ
fatiat. ⁊ ego ꝓͥam habeam cuinoce¬
atur: an opus nouũ nuntiare ei p̾sũ.
⁊ putat lab̾o non posse nuntiare
et opus nouũ fatiat uicinꝰs . an pos¬
sim nuntiare: mout qlod quasi ĩ¬
quilinus sum. S p̃tor michiutilem:
inrem actionem dat  idõ ⁊ ẜuitittu
ausa acͣtio michi dabitur. ⁊ oꝑis no¬
eͣui nuntiatio deb michiconcecdi.¬
¶ Si in pu̾blico aliquid fiat om̃sci
ictoues opus nouum numtia re possunt.¬

Expanded text:
 fiat, nuntiatio locum habebit aduersus uicinum. plane si unus nostrum in communi loco faciat, non possum ego socius opus nouum ei nuntiare, sed eum prohibebo communi diuidundo iudicio uel per praetorem. Quod si socius meus in communi insula opus nouum faciat et ego propriam habeam, cui nocetur, an opus nouum nuntiare ei possim? et putat Labeo non posse nuntiare, et o‹p›us nouum fiat a uicino, an possim nuntiare? mouet, quod quasi inquilinus sum: sed praetor mihi utilem in rem actionem dat, et ideo et seruitutium causa actio mihi dabitur et operis noui nuntiatio debet mihi concedi. Si in publico aliquid fiat, omnes ciues opus nouum nuntiare possunt
Abbreviated transcription (Latin):
imposuit. contra ẜ uitutem ferit.
ens quis in nr̃o edificare. uel in nr̃m ĩ¬
nut tere uł proere uult: melius eile
fitiat᷑ quod nobis nõceat. tunc opis
noui nlintiatio erit necesial: si for
te in hr̃o aliquio facere quis ꝑ seuerat.
equissi niumerit interdicto aduers¬
eum. quodui aut clam: aut utipo̾si¬
detis. utͣi. ¶ Siquis riuos aut cloacas¬
ue lit reficere: uł purgare oꝑis noui

Expanded text:
 contra servitutem fecit. ens quis in nostro aedificare vel in notere vel proicere vult, melius esse ciat, quod nobis noceat, tunc operis novi denuntiatio erit necessaria. te in nostro aliquid facere quis perseveraquissimum erit interdicto aduerseum quod ui aut clam aut uti possidetis uti. Si quis riuos uel cloacaselit reficere uel purgare, operis noui
Abbreviated transcription (Latin):
quodrẽtrio edificãtumerit. Destis ud¬
endumerit. quasi re petito die nũ¬
ciatione factasS ⁊ si ułedes nr̃as q¬
inmit᷑nt aut in loconio edificet:
Equumẽ nosoꝑis nouĩ nuntiatio¬
¶ Sextus pedius defin̾it. triplicẽ
ce causam oꝑis nouinuntiationis
aut nãt᷑uralem. aut publicamsiut᷑:
inpostt̾iciã. ¶Natur̃alem cum in
nr̃ã sedes: quid in mit titur aut edip¬

Expanded text:
quod retro aedificatum erit destendum erit, quasi repetito die nuntiatione facta. Sed et si in aedes nimmittit aut in loco nostro aedificet, aequum est nos operis novi nuntiatioe Sextus Pedius definiit triplicem eris novi nuntiationis, aut naturalem aut publicam impositiciam: naturalem, cum in nostras aedes quid immittitur aut aedi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis noui nuntiationis ex secͤutio¬
nem danͤdam Nisiadĩp̃tpͥuatum cõ¬
modum ies ꝑtĩneat ueluti silumi¬
nibus ei̾us offitiatur: aut ꝓspectui:
obst. Nonalit̃ aũt pupillirata habe
nouumnuntiari põt ipueronum¬
tiare noñ põt. neꝙ nuntiatio ullum
effectum ht̃. ¶ Uuntiationẽ aũ inire
p̃senti faciendam meminisse opor¬
tebit .i. eoloci ubi opus nouĩifiat. sũ
quis edific. siue inchor edificare.
¶Nuntiare aũt nonutiq dño opor¬
t.dufficit eñĩ in p̃senͣtinũtai ei
qui in p̃sentifuit. Usq ad eout ⁊̃
fabris ⁊ opificibus qui eolocioꝑant᷑.
opus nouũ nuntiari possit ¶ Et gñalũ
senti fuit. dñĩ oꝑisue nomines ñeq re¬
fert quissit iste uł cuius conditionis
qui in p̃sñti fuit. Nam ⁊ sis uͭo nuncie¬
tur. uł mulieri. uł puero uł puelle. te¬

Expanded text:
operis novi nuntiationis executionem dandam, nisi ad ipsius privatum commodum res pertineat, veluti si luminibus eius officiatur aut prospectui obsit. non aliter autem pupilli rata habebnouum nuntiari potest, ipse uero nuntiare non potest neque nuntiatio ullum effectum habet. Nuntiationem autem in re praesenti faciendam meminisse oportebit, id est eo loci, ubi opus fiat, siue quis aedificet siue inchoet aedificare. Nuntiari autem non utique domino oportet: sufficit enim in re praesenti nuntiari ei, qui in re praesenti fuerit, usque adeo, ut etiam fabris uel opifi cibus, qui eo loci operantur, opus nouum nuntiari possit. et generaliter e praesenti fuit domini operisue nomine, neque refert, quis sit iste uel cuius condicionis qui in re praesenti fuit: nam et si seruo nuntietur uel mulieri uel puero uel puell
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis cͥmine. idc̾coñ accusatur. q̃ tua
furticum ea agitur.
rans in eacasa eẽ surripiusti. furtum
non fit. sicut nec eiꝰ que siñ dño ẽ. ⁊nicħ
mutat exstimatio surripientis: xi
ditiis neq pͥuatis actiõib¬

Expanded text:
ditatis crimine idcirco non accusatur, quia nec furti cum ea agitur. rans in ea causa esse, subripuisti, furtum ‹non› fit sicut nec eius, quae sine domino est, tat existimatio subripientis. XX diciis neque privatis actionibu
Abbreviated transcription (Latin):
tores. post fustium castigatione min
opus ꝑ petuum uł tp̃arium dandi s̃.
dinẽ sol⁊ coherceri ꝑaccusa¬
none᷑m expilatehiditatis
Sicut oratione dunmarcicauetur.

Expanded text:
tores post fustium castigationem in opus perpetuum vel temporarium dandi suntrdinem solet coerceri per accusationem expilatae hereditatis, sicut et oratione divi Marci cavetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃ fracto euaserunt. sum̃dũ sup¬
siue efractis florib siue conspiratiõe
dum euaserunt. leuius puniendos.¬
¶ Ex pilatões quisunt atrociões fuẽs
shoe n est ex pilatoẽs mopus publicum

Expanded text:
effracto euaserunt, sumendum supeffractis foribus siue conspiratione dum euaserunt, leuius puniendos. Expilatores, qui sunt atrociores fures hoc enim est expilatores, in opus publicum