comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mo uerȩ concordat iusticiȩ. Nempe si
misericors es qr sũme bonus es. & sũme
bonus ñ es. nͥ qr es sũme iustus: uere
iccirco es misericors. qr sume iustꝰ
es. Adiuua me iuste & misericors ds̃
cuius lucem quero: adiuua me ut
intelligam qd̾ dico. Uere ergo iđo mi¬
sericors es: quia uistus. Ergõne mĩa
tua nascitur ex iusticia tua: Ergone
parcis malis ex iusticia: Si sic ẽ dñe
sisic ẽ: doceme quom ẽ. Anquia iustũ
ẽ te sic eẽ bonum. ut nequeas intel¬
ligi melior: & sic potenter oꝑari. ut
non possis cogitari potentius Quid
enim hoc iustius: Hoc utiq ñ fiert
si eẽs bonus tantum retribuendo et n
parcendo: & si faceres de ñ bonis tan¬
tum bonos. & ñ ȩtiam de malis. Hoc
itaq mͦ iustum ẽ ut parcas malis:
& ut facias bonos de malis. Deniq
qd̾ non iuste fit ñ debet fieri: & qđ ñ
debet fieri iniuste fit. Si ergo ñ iuste
malis misereris. ñ debes misereri: & si

Expanded text:
mo vere concordat iustitiae. Nempe si mo vere concordat iustitiae. Nempe si misericors es quia es summe bonus, et summe bonus non es nisi quia es summe iustus: vere idcirco es misericors, quia summe iustus es. Adiuva me, iuste et misericors deus, cuius lucem quaero, adiuva me, ut intelligam quod dico. Vere ergo ideo misericors es, quia iustus. Ergone misericordia tua nascitur ex iustitia tua? Ergone parcis malis ex iustitia? Si sic est, domine, si sic est, doce me quomodo est. An quia iustum est te sic esse bonum, ut nequeas intelligi melior, et sic potenter operari, ut non possis cogitari potentius? Quid enim hoc iustius? Hoc utique non fieret, si esses bonus tantum retribuendo et non parcendo, et si faceres de non bonis tantum bonos, et non etiam de malis. Hoc itaque modo iustum est ut parcas malis, et ut facias bonos de malis. Denique quod non iuste fit, non debet fieri; et quod non debet fieri, iniuste fit. Si ergo non iuste malis misereris, non debes misereri: et si
Abbreviated transcription (Latin):
tamen iusticie hoc postulare. uidet᷑.
Cum uero mał bona tribius: & sci¬
tur quia summe bonus hoc facere
uoluit. & mirum ẽ cur summe us¬
tus hoc uelle potuit. O miscłia de
quam opulenta dulcedine. & dulci
opulentia nob ꝓfluis. Oimmensitas
bonitatis dei: quo affectu amanda es
peccatorib. Iustos enim saluas iusti¬
cia comitante: istos uero lib̾as. iusti¬
cia dampnante. Illos meritis adiu¬
uantib: istos meritis repugnantibꝰ
Illos bona que dedisti cognoscendo:is¬
tos mala que odisti ignoscendo. O
imm̾sa bonitas que sic omnem in¬
tellectum excedis: ueniat suꝑ me mi
scdia illa. que de tanta opulentia
tui procedit. Influat in me: que pro¬
fluit de te. Parce ꝑ clementiam: ne
ulciscaris ꝑ iusticiam. Nam &. si dif¬
ficile sit intelligere. quomͦ miscdia
tua ñ absit atua iusticia: necessariũ
tamen ẽ credere. quia nequaquam
adu̾satur iusticie. qđ exundat ex bo¬
nitate que nulla ẽ sine iusticia. im¬

Expanded text:
tamen justitiae hoc postulare videtur. tamen justitiae hoc postulare videtur. Cum vero malis bona tribuis, et scitur quia summe bonus hoc facere voluit, et mirum est cur summe justus hoc velle potuit. O misericordia, de quam opulenta dulcedine, et dulci opulentia nobis profluis! 32 O immensitas bonitatis Dei, quo affectu amanda es peccatoribus! Justos enim salvas, justitia comitante; istos vero liberas, justitia dominante. Illos, meritis adjuvantibus; istos, meritis repugnantibus. Illos, bona quae dedisti cognoscendo; istos, mala quae odisti ignoscendo. O immensa bonitas, quae sic omnem intesericordia illa, quae de tanta opulentia tui procedit! Influat in me, quae profluit de te! Parce per clementiam, ne ulciscaris per iustitiam! Nam etsi difficile sit intelligere, quomodo misericordia tua non absit a tua iustitia, necessarium tamen est credere, quia nequaquam adversatur iustitiae quod exundat ex bonitate, quae nulla est sine iustitia, im
Abbreviated transcription (Latin):
tas: Uere in altissimo & secretissimo
bonitatis tuȩ. latet fons unde manat
fluuius miscđie tue. Nam cum to¬
tus ⁊ summe ustus sis. tam̃ iccirco
etiam malis benignus es: quia totꝰ
summe bonus es.Minus namq
bonus eẽs: si nulli malo ẽẽs benignꝰ.
Melior ẽ enim qui & bonis & mał
bonus ẽ: quam qͥ bonis tantum ẽ
bonus. Et melior. ẽ qui malis et pu¬
niendo & parcendo ẽ bonus: quam
qui puniendo tantum. Ido ergo mi¬
sericors es: quia totus & summe bonꝰ
es.Et cum forsitan uideatur cur bo¬
nis bona. & malis mala retͥbuas:
lis & reis tuis bona tribuas. O alti¬
tudo bonitatis tue deus. & uidetur
unde sis misericors. & ñ ꝑuidetur. Cer¬
nitur unde flumen manat: & ñ
ꝑspicitur. fonsunde nascatur. Nã
& de plenitudine bonitatis ẽ. quia
peccatorib tuis pius es: & in altitu¬
dine bonitatis latet qua racione hoc
es. Et̾enim licet bonis bona. & ma¬
lis mala ex bonitate retͥbuas: racio

Expanded text:
tas? Vere in altissimo et secretissimo tas? Vere in altissimo et secretissimo bonitatis tuae latet fons, unde manat fluvius misericordiae tuae. Nam cum totus et summe iustus sis, tamen idcirco etiam malis benignus es, quia totus summe bonus es. Minus namque bonus esses, si nulli malo esses benignus. Melior est enim qui et bonis et malis bonus est, quam qui bonis tantum est bonus. Et melior est qui malis et puniendo et parcendo est bonus, quam qui puniendo tantum. Ideo ergo misericors es, quia totus et summe bonus es. Et cum forsitan videatur cur bonis bona, et malis mala retribuas: lis et reis tuis bona tribuas. O altitudo bonitatis tuae, Deus, et videtur unde sis misericors, et non pervidetur! Cernitur unde flumen manat, et non perspicitur fons unde nascatur. Nam et de plenitudine bonitatis est, quia peccatoribus tuis pius es; et in altitudine bonitatis tuae latet, qua ratione hoc es. Etenim licet bonis bona, et malis mala, ex bonitate retribuas; ratio
Abbreviated transcription (Latin):
rum cor ex compassione miseri: qđ ẽ
ẽẽ misericordem. At siñ esmisericors:
unde miseris ẽ tanta consolatio: Qmͦ
ergo es& non es misericors dñe: nisi
quia es misericors scđm nos. & ñ es
sodm te: Es quippe scd̾m nr̃m sen¬
sum: & ñ es scđ̾m tuum. Et enim
cum tu respicisnos misericorᷤ. nos sẽ¬
timus miscđis affectum: tu ñ sentis
affectum. Et misericors es igitur qr
miseros saluas &. peccatorib tuis par¬
cis: & misericors ñ es. quia nulla mi¬
serie compassione afficeris. ix.¬
erum malis quomͦ parcis: sies
totus iustꝰ. & summe iustus: Q¬
modo totus & summe iustus facit
aliquid ñ iustũ: Aut que iusticia
ẽ. merenti mortem et̾nam. dare ui¬
tam sempit̾name Unde gͦ bone
deus bonis & malis. unde tͥ salua¬
re malos. si hoc ñ est iustum: et tu
ñ facis aliquid ñ iustum: Anquia
bonitas tua ẽ in comp̃hensibilis: latet
hoc in luce in accessibili quam in habi¬

Expanded text:
rum cor ex compassione miseri, quod est rum cor ex compassione miseri, quod est esse misericordem. At si non es misericors, unde miseris est tanta consolatio? Quomodo ergo es et non es misericors, domine, nisi quia es misericors secundum nos, et non es secundum te? Es quippe secundum nostrum sensum, et non es secundum tuum. Etenim cum tu respicis nos miseros, nos sentimus misericordis effectum, tu non sentis affectum. Et misericors es igitur, quia miseros salvas et peccatoribus tuis parcis; et misericors non es, quia nulla miseriae compassione afficeris. erum malis quomodo parcis, si es totus iustus et summe iustus? Quomodo enim totus et summe iustus facit aliquid non iustum? Aut quae iustitia est merenti mortem aeternam dare vitam sempiternam? Unde ergo, bone deus, bone bonis et malis, unde tibi salvare malos, si hoc non est iustum, et tu non facis aliquid non iustum? An quia bonitas tua est incomprehensibilis, latet hoc in luce inaccessibili quam inhabi
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipse possit: s quia sua impotẽ¬
tia facit aliud inse posse. siue aliqͦ
alio genere loquendi. sic̃ multa im¬
ꝓprie dicuntur: ut cum ponimus
aut pro nichil facere. Nam sepe dici¬
mus ei qui rem aliquam ẽẽ negat.
sic ẽ quẽ ad modum dicis eẽ: eũ magi
ꝓprie uideatur dici. sic ñ ẽ. quẽ ad mo¬
dum dicis ñ ẽẽ. Itẽ dicimus iste sedet
sic̃ ille facit. aut iste quiescit sic̃ ille
facit: cum sedere sit quiddam ñ fac̾e.
& quiescere sit nichil facere. Sic ita¬
q cũ qͥs dr̃ hab̾e potentiã faciendi aut
patiendi qđ sibi ñ expedit. aut qđ nõ
debet: impotentia intelligit᷑ ꝑ potentiã.
quia qͦ plus ht̃ hanc potentiam: eo ad¬
u̾sitas & ꝑu̾sitas in illũ sunt potentio¬
res. & ille contra eas impotentior. Er¬
go dñe ds inde ueriꝰ es omp̃s: quia
nichil potes ꝑ impotentiam. & nichil
potest contra te uiii.
Ibilis quom es: Nam si es impassi¬

Expanded text:
quia ipse possit, sed quia sua impotenquia ipse possit, sed quia sua impotentia facit aliud in se posse; sive aliquo alio genere loquendi, sicut multa improprie dicuntur. Ut cum ponimus aut pro 'nihil facere'. Nam saepe dicimus ei qui rem aliquam esse negat: sic est quemadmodum dicis esse, cum magis proprie videatur dici: sic non est quemadmodum dicis non esse. Item dicimus: iste sedet sicut ille facit, aut: iste quiescit sicut ille facit, cum 'sedere' sit quiddam non facere et 'quiescere' sit nihil facere. Sic itaque cum quis dicitur habere potentiam faciendi aut patiendi quod sibi non expedit aut quod non debet, impotentia intelligitur per potentiam; quia quo plus habet hanc potentiam, eo adversitas et perversitas in illum sunt potentiores, et ille contra eas impotentior. Ergo domine deus, inde verius es omnipotens, quia nihil potes per impotentiam, et nihil potest contra te. Capituibilis quomodo es? Nam si es impassi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sis corpus. s sũmus sp̃c. qui corꝑe
melior. ẽ S si sentire ñ nisi cognos¬
cere. aut ñ nisi ad cognoscendum ẽ:
qui enĩ sentit cognoscit scd̾m sensuũ
ꝓprietatem. ut ꝑ uisum colores. ꝑ
gustum sapores: ñ inconuenienter
dr̃ aliquo mͦ sentire. quicquid alqͦ
mͦ cognoscit. Ergo dñe quamuis ñ
sis corpus: uere tam̃ eo mͦ summe
sensibilis es: quo summe omnia
cognoscis. ñ quo animal corporeo
sensu cognoscit: uii.¬
potes: Aut si ñ potes corrumpi
nec mentiri. nec facere uerum ẽẽ fal¬
sũ aut qđ factum ẽ ñ eẽ factum.
& plura similit̾: quomͦ potes omĩa:
An hec posse ñ ẽ potentia. s impoten¬
tia: Nam qui hec potest: qđ sibi non
expẽdit. &. qđ non debet potest. Que
quantomagis potest. tantomagis
adu̾sitas & ꝑuersitas possunt in
illum: & ipse minus contra illas.
Qui ergo sic potest: nͥ potentia pot̾.
s impotentia. Non ideo dicit᷑ posse

Expanded text:
non sis corpus sed summus spiritus, qui corpore non sis corpus sed summus spiritus, qui corpore melior est? Sed si sentire non nisi cognoscere aut non nisi ad cognoscendum est - qui enim sentit cognoscit secundum sensuum proprietatem, ut per visum colores, per gustum sapores -: non inconvenienter dicitur aliquo modo sentire, quidquid aliquo modo cognoscit. Ergo domine, quamvis non sis corpus, vere tamen eo modo summe sensibilis es, quo summe omnia cognoscis, non quo animal corporeo sensu cognoscit. Capitpotes? Aut si non potes corrumpi nec mentiri nec facere verum esse falsum, ut quod factum est non esse factum, et plura similiter: quomodo potes omnia? An haec posse non est potentia, sed impotentia? Nam qui haec potest, quod sibi non expedit et quod non debet potest. Quae quanto magis potest, tanto magis adversitas et perversitas possunt in illum, et ipse minus contra illas. Qui ergo sic potest, non potentia potest, sed impotentia. Non enim ideo dicitur posse,
Abbreviated transcription (Latin):
quit eum ñ ẽẽ cogitare. Cirãs tibi bo¬
ne dñe. gr̾ãs tibi: quia qđ prius cre¬
didite donante. iam sic intelligo de il¬
luminante: ut site ẽẽ nolim credere.
ñ possim ñ intelligere: U.
uid igit᷑ es dñe d̃s: quo nil maius
ualet cogitari: S quid es. nisud
qđ summũ om̃ium solum existens
ꝑ seipsum. omĩa alia fecit de nichi¬
lo: Quicquid enim hoc non ẽ: minꝰ
ẽ quam cogitari possit. S hoc de te
cogitari non pot̾. Qđ ergo bonum de¬
ẽ summo bono. ꝑ qđ ẽ om̃e bonum:
Tues itaq iustus. uerax. beatus: &
quicqͥd meliꝰ ẽ ẽẽ quam ñ eẽ. Melius
namq ẽ ẽẽ iustum quam ñ iustũ.
omipotentem. miscdem. impass¬
bilem. quã non ẽẽ: quom es sensibił
siñ es corpus. aut omĩpotens si oĩa
ñ potes aut misericors simul &e un¬
passibilis: Nam si sola corporea sunt
sensibilia. qm̃ sensus circa corpus et
in corꝑe sunt. quom essensibilis cũ

Expanded text:
quit eum non esse cogitare. Gratias tibi, boquit eum non esse cogitare. Gratias tibi, bone Domine, gratias tibi; quia quod prius credidi, te donante, jam sic intelligo, te illuminante; ut si te esse nolim credere, non possim non intelligere.uid igitur es, domine deus, quo nil maius valet cogitari? Sed quid es nisi id quod summum omnium solum existens per seipsum, omnia alia fecit de nihilo? Quidquid enim hoc non est, minus est quam cogitari possit. Sed hoc de te cogitari non potest. Quod ergo bonum deest summo bono, per quod est omne bonum? Tu es itaque iustus, verax, beatus, et quidquid melius est esse quam non esse. Melius namque est esse iustum quam non iustum, omnipotentem, misericordem, impassibilem quam non esse: quomodo es sensibilis, si non es corpus; aut omnipotens, si omnia non potes; aut misericors simul et impassibilis? Nam si sola corporea sunt sensibilia, quoniam sensus circa corpus et in corpore sunt: quomodo es sensibilis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ma xime om̃iũ eẽ Cur nisiquia
stus ltus ⁊ insipiens: iiii.¬
erum quomͦ dixit in corde qđ co¬
Ugitare ñ potuit. aut quomͦ cogi¬
tare ñ potuit. qđ dixit in corde: cũ
idem sit. dicere incorde & cogitare
Qđ si uere. immoquia uere & cogi¬
tauit quia dixit in corde. & non di¬
xrit incorde quia cogitare ñ potuit.
ñ uno tantum mͦ dr̃ aliquid incor¬
de uł cogitatur. Alit̾ enim cogitat᷑
res. cum uox eam significans cogita¬
tur: alit̾ cum id ipsum qd resest in¬
telligitur. Illo itaq mͦ pot̾ cogitari ds
non ẽẽ: istõ uero minime. Nullus qͥp¬
pe intelligens id qđ ds ẽ. pot̾ cogitare¬
quia d̾s si ẽ: licet hec u̾ba dicat in cor¬
de. aut sine ulla. aut cum aliqua ex¬
tranea significatione. ds enim ẽ id
quo maius cogitari ñ potest. Quod
qui bñ intelligit: utiq intelligit id¬
ipsum sic eẽ. ut nec cogitatione queat
ñ ẽẽ. Q ergo intelligit sic eẽ dm: ne¬

Expanded text:
maxime omnium esse? Cur, nisi quia maxime omnium esse? Cur, nisi quia stultus et insipiens? Capierum quomodo dixit in corde quod cogitare non potuit; aut quomodo cogitare non potuit quod dixit in corde, cum idem sit dicere in corde et cogitare? Quod si vere, immo quia vere et cogitavit quia dixit in corde, et non dixit in corde quia cogitare non potuit: non uno tantum modo dicitur aliquid in corde vel cogitatur. Aliter enim cogitatur res cum vox eam significans cogitatur, aliter cum id ipsum quod res est intelligitur. Illo itaque modo potest cogitari deus non esse, isto vero minime. Nullus quippe intelligens id quod deus est, poquia Deus non est; licet haec verba dicat in corde, aut sine ulla, aut cum aliqua extranea significatione. Deus enim est id quo majus cogitari non potest. Quod qui bene intelligit, utique intelligit idipsum sic esse, ut nec cogitatione queat non esse. Qui ergo intelligit sic esse Deum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tari possit ñ ẽẽ. Nam pot̾ cogita¬
rieẽ aliquid. qđ ñ possit cogitari ñ eẽ.
qd̾ maius ẽ quam qđ noneẽ cogita¬
ripot̾. Quare si id qͦd maius nequit
cogitari. potest cogitari ñ esse: id ipfũ
quo mais cogitari nequit. ñ ẽ id qͦ
maius cogitari nequit. quod conue¬
nire ñ potꝰ. Sic gͦ uere ẽ aliquid quo
mauis cogitari ñ potest: ut nec cogi¬
tari possit ñ eẽ. & hoc es tu dñe ds nr̃.
Siegͦ uere es dñe ds m̃s: ut nec cogi¬
tari possis ñ eẽ. Et merito. Sienum
aliqua mens posset cogitare aliquid
melius te: ascend̾et creatura suꝑ crea¬
torem. & iudicaret de creatore. quod
ualde ẽ absurdũ. Et quidem quic¬
quid ẽ aliud prẽt te solum: pot̾ cogi¬
tari ñ eẽ. Solus igit᷑ uerissime omiũ
&ꝵ id̾o maxime om̃iũ habes eẽ: quia
quicquid aliud ẽ. non sic uere. et ic¬
circo minus habet ẽẽ. Cur itaq dixit
insipiens. in corde suo ñ ẽ ds: cũ tam
inꝓ mptu sit racionali menti te

Expanded text:
Nam potest cogitari esse aliquid quod non possit cogitari non esse; quod majus est, quam quod non esse cogitari potest. Quare si id, quo majus nequit cogitari, potest cogitari non esse: idipsum quo majus cogitari nequit, non est id quo majus cogitari nequit: quod convenire non potest. Sic ergo vere est aliquid quo majus cogitari non potest, ut nec cogitari possit Sic ergo vere es, domine deus meus, ut nec cogitari possis non esse. Et merito. Si enim aliqua mens posset cogitare aliquid melius te, ascenderet creatura super creatorem, et iudicaret de creatore; quod valde est absurdum. Et quidem quidquid est aliud praeter te solum, potest cogitari non esse. Solus igitur verissime omnium, et ideo maxime omnium habes esse: quia quidquid aliud est non sic vere, et idcirco minus habet esse. Cur itaque " dixit insipiens in corde suo: non est deus ", cum tam in promptu sit rationali menti te
Abbreviated transcription (Latin):
ed certe quicquid es: ñ ꝑ aliud es
quam ꝑ teipsum: Tu es igit᷑ ipsa
uita qua uiuis. & sapientia qua sa¬
pis: & bonitas ipsa qua bonis &. ma¬
lis bonus es: &. ita de similib. xiii.¬
I: omne qd̃ claudit᷑ aliquatenꝰ
Iloco aut temꝑe: minus ẽ quam
qd nulla lex loci aut tẽporis cohercet:
Qm̃ ergo maius te nichil ẽ. nulluᷤ
locus aut tempus te cohibet: s ubi¬
q & semꝑ es. Quod quia de te solo di¬
ci potest: tu solus incircumscriptus
es & ȩt̾nus. Quomͦ igitur dicuntur
& alii sp̃c incircum scripti ⁊ et̃ni: Et
quidem solus es et̾nus: quia solus õi¬
um sicut ñ desinis. sic non incipis ẽẽ
S solus quomͦ es incircumscriptus:
Ancreatus spiritus ad te collatus ẽ
circumscriptus: ad corpus uero in¬
circumscriptus: Nempe om̃ino cir¬
cumscriptum ẽ: qđ cũ alicubi totũ
ẽ. ñ pot̾ simul ẽẽ alibi. qđ de solis
corporeis cernitur. Incircuscriptũ uͦ
qd̾ smul ẽ ubiq totum: qđ de te solo

Expanded text:
ed certe quidquid es, non per aliud es quam per teipsum. Tu es igitur ipsa vita qua vivis, et sapientia qua sapis, et bonitas ipsa qua bonis et malis bonus es; et ita de similibus. Capi omne quod clauditur aliquatenus loco aut tempore, minus est quam quod nulla lex loci aut temporis coercet. Quoniam ergo maius te nihil est, nullus locus aut tempus te cohibet, sed ubique et semper es. Quod quia de te solo dici potest, tu solus incircumscriptus es et aeternus. Quomodo igitur dicuntur et alii spiritus incircumscripti et aeterni? Et quidem solus es aeternus, quia solus omnium sicut non desinis, sic non incipis esse. Sed solus quomodo es incircumscriptus? An creatus spiritus ad te collatus est circumscriptus, ad corpus vero incircumscriptus? Nempe omnino circumscriptum est, quod cum alicubi totum est, non potest simul esse alibi; quod de solis corporeis cernitur. Incircumscriptum vero, quod simul est ubique totum; quod de te solo
Abbreviated transcription (Latin):
quietem naturalis mortis inuenit: s
extortam sibi infeliciter uitam uelu¬
ti inmatura morte finiuit. Quippe
insistente phtolomeo cuius sororem
lisunacus in matrimonio habuerat:
insidiis circumuentus occisus ẽ. Hec
sunt inter parentes. filios. fr̃s. ac so¬
cios. consanguinitatis societatisq com¬
mercia: tanti apud illos diuina atq
humana religio pendebatur. E rubes¬
cant sane de recordatione preteritorũ
qui nunc interuentui soluis fidei xp̃ia¬
ne. ac medio tantum iurationis sacra¬
mento: uiuere se cum hostib nec pati
hostilia sciunt. Quib indubitantissi¬
me probatur. quia ñ sicut illi antea ce¬
sa ungebant federa porta. s quia nũc
inter barbaros acromanos creatorem
ac dominum suum contestantes: tan¬
ta fide adhibita in sacramentum ser¬
uant euuangelia. quanta tunc nec in¬
ter parentes ac filios potuit seruare na¬
tura. Nunc autem finis macedonici bel¬
li finis etiam libri fiat: presertun cum

Expanded text:
quietem naturalis mortis inuenit, sed quietem naturalis mortis inuenit, sed extortam sibi infeliciter uitam uelut immatura morte finiuit: quippe insistente Ptolemaeo, cuius sororem Lysimachus in matrimonio habuerat, insidiis circumuentus occisus est. Haec sunt inter parentes filios fratres ac socios consanguinitatis societatisque commercia. tanti apud illos diuina atque humana religio pendebatur. erubescant sane de recordatione praeteritorum, qui nunc interuentu solius fidei Christianae ac medio tantum iurationis sacramento\' uiuere se cum hostibus nec pati hostilia sciunt; quibus indubitatissime probatur, quia non, sicut illi antea, caesa iungebant foedera porca, sed quia nunc inter barbaros ac Romanos creatorem et dominum suum contestantes tantam fidem adhibita in sacramentum seruant euangelia, quantam tunc nec inter parentes ac filios potuit seruare natura. Nunc autem finis Macedonici belli finis etiam libri fiat, praesertim cum
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas formidolosissimo terremotu
euersa: oppressoq popło suo crude¬
le sepulchrum fuit. L isimacum au¬
tem assidue se patricidiis cruentan¬
tem om̃s sociĩ desereruerunt: & ad sele¬
ucum deficientes pronum iam re-¬
gem emulatione regni. ut bellum li¬
simaco inferret hortati sunt. Res
quorum lisimacus annos natꝰ septua
ta & fuit: de eripiendis alter utrum
regnis concurrere: in acie stare. ar¬
ma gerere. Ultimum hoc quioem
bellum alexcandri conmilitonum fu¬
it: s quod ad exemplum humane
miserie fuerit reseruatum: quippe
cum orbem terrarum extinctis iam
xxx iiii alexandri ducib soli posside¬
rent. & angustissimos senectutis acui¬
te sue terminos. ñ aspicientes angu¬
stiores ẽẽ imperio suo tocius mundi t̾¬
minos arbitrabantur. In eo bello lisi-
ẽ. Sic lisimacus: solutio pugne mace¬
donie fuit. S ne seleucus quidem tan¬
ta uictoria inpune letatus ẽ. Nam
neq ipse post septuaguita uii. annos

Expanded text:
ciuitas formidolosissimo terrae motu ciuitas formidolosissimo terrae motu euersa, oppressoque populo suo crudele sepulchrum fuit. Lysimachum autem adsiduis se parricidiis cruentantem omnes socii deseruerunt et ad Seleucum deficientes, pronum iam regem aemulatione regni, ut bellum Lysimacho inferret, hortati sunt. res quorum Lysimachus annos natus I, de eripiendis alterutrum regnis concurrere, in acie stare, arma gerere. ultimum hoc quidem bellum Alexandri commilitonum fuit, sed quod ad exemplum humanae miseriae fuerit reseruatum: quippe cum orbem terrarum exstinctis iam xxxɪɪɪɪ Alexandri ducibus soli possiderent et angustissimos senectutis ac uitae suae terminos non aspicientes, angustos esse imperio suo totius mundi terminos arbitrabantur. in eo bello Lysimaest. sio Lysimachus solutio pugnae Macedonicae fuit. sed ne Seleucus quidem tanta uictoria inpune laetatus est: nam neque ipse post LXXVII annos
Abbreviated transcription (Latin):
xander frater eius dum bellum ad¬
uersus fr̃m obultionem matris in¬
struit: a demetrio cuius auxcilia pe¬
cierat circumuentus occiditur.  isi¬
macus cumdori regis thracum in¬
festissimo bello urgeretur: aduersus
demetrium pugnare ñ potuit. Deme
trius augmento gretiȩ & tocius mace¬
donie elatus: in asiam transire dispo¬
nit. Photolomens autẽ & seleucus. &
lisimacus exꝑti priori certaminȩ. qͣn¬
te uires ẽent concordie: iterum socie¬
tate pacta. adunatisq exercitib bel¬
la in europam transferunt aduersus
demetrium. His se comitẽ & belli so¬
cium pirrus rex epiri iungit: sperais
demetrium de macedonia posse depel¬
li. Nec spes frustra fuit. Quippe ex¬
exercitu eius correpto. ipsoq infugã
acto: regnum macedonie pirrus in¬
uasit. Beinde lisimacus generum
suum antipatrum insidiantem sibi
interfecit: filiumq suum agatodẽ
ultra humanum morem perosus oc¬
cidit. Quib quidem dieb lisimachia

Expanded text:
xander frater eius dum bellum adxander frater eius dum bellum aduersus fratrem ob ultionem matris instruit, a Demetrio, cuius auxilium petierat, ciroumuentus occiditur. Lysimachus cum Dori regis Thraoum infestissimo bello urgueretur, aduersus Demetrium pugnare non potuit. Detrius, augmento Greciae et totius Macedoniae elatus, in Asiam transire disponit. Ptholomeus autem et Seleucus et Lysimachus experti priori certamine, quantae vires essent concordiae, iterum societate pacta adunatisque exercitibus, bellum in Europam transferunt adversus Demetrium. his se comitem et belli socium Pyrrhus rex Epiri iungit, sperans Demetrium Macedonia posse depelli. nec spes frustra fuit : quippe exercitu eius corrupto ipsoque in fugam acto, regnum Macedoniae Pyrrhus inuasit. deinde Lysimachus generum suum Antipatrum insidiantem sibi interfecit filiumque suum Agathoclem ultra humanum morem perosus occidit. Quibus quidem diebus Lysimachia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdomuit. Transitum deinde in indiam
fecit: que pꝰ mortem aiexandri ueluti
detracto excussoq a ceruicib uigo. pri¬
fectos eius occiderat: androquotto quo¬
dam aduendicandam libertatem qui
postea crudeliter inciues agens. quos di
externa dominatione defenderat. ipso
seruicio premebat. Cum gͦ hoc androcis¬
to seleucus. quamuis multa & grauis
in conditionib & ꝑacta pace discessit.
Adunatis quoq copiis phtolomei socior¬
umq eius pugna cõmittitur: cuius qͣn¬
ai regni uires conciderunt in ipsobello:¬
& antigonus occisus ẽ. S finis belli huiꝰ
initium alterius fuit. Nam cum uic¬
torib de preda ñ conueniret: iterum
induas factiones deducuntur. Seleu¬
cus demetrio. phtolomeus lisimaco
uingitur. Cassandro defuncto: filiꝰ
phylippus succedit. Sic quasi exin¬
tegro noua inmacedonia nascuntur¬
bella. Antipater thessalonicem matrẽ
suam cassandri uxorem: quamuis mi¬
miserabiliter transuerberauit. Ale¬

Expanded text:
perdomuit. Transitum deinde in Indiam perdomuit. Transitum deinde in Indiam fecit: quae post mortem Alexandri, veluti detracto excussoque a cervicibus jugo, praefectos ejus occiderat, Androcotto quodam ad vindicandam libertatem duce: qui postea crudeliter in cives agens, quos de externa dominatione defenderat, ipse servitio premebat. Cum hoc ergo Androcotto Seleucus quamvis multa 208 et gravia ni conditionibus, et pacta pace, discessit. Adunatis itaque copiis Ptolemaei sociorumque eius, pugna committitur: cuius quanci regni uires conciderunt. in ipso bello Antigonus occisus est; sed finis belli huius initium alterius fuit: nam cum uictoribus de praeda non conueniret, iterum in duas factiones diducuntur: Seleucus Demetrio, Ptolemaeus Lysimacho iungitur; Cassandro defuncto filius Philippus succedit. sic quasi ex integro noua Macedoniae bella nascuntur. Antipater Theseslanicen matrem saam, Cassandri uxorem, quamuis mim, manu sua transuerberauit. Ale
Abbreviated transcription (Latin):
meus iterum cum demetrio nauali p̃¬
lio conflixit: & cum omnem pene clas¬
sem atq exercitum ꝑdidisset: uictus
in egyptum refugit. Hac uictoria elacꝰ
antigonus: regem secum demetrio ap
pellari iubet. Quod exemplum om̃s se¬
cuti: regnum sibi & nomen dignitates
sumpserunt. Igitur ptolomeus & cassa¬
der ceteriq alteruis factionis duces. cũ
decipi se ab antigono sigillatim uiderem
ꝑ epistolas se inuicem confirmantes. a¬
eundi inunum tempus locumq con¬
dicunt: & bellum aduersus antigoni
communibus uiribus instruunt. Cas¬
sander finitimorum bellis implicitus.
lisimacum clarissimum inter omnes. a¬
cem cum ingenti manu pro se sociisq
in auxilium misit. Seleucuis quoq en
asia maiore descendens: nouus antigo¬
no hostis accessit. Hic siquidem seleucps
plurima ꝑorientem inter socios regni
macedonici bella gessit. Principio ba¬
biloniam bello expugnauit & cepit.
battrianos nouis motib assurgentes

Expanded text:
maeus iterum cum Demetrio nauali proemaeus iterum cum Demetrio nauali proelio conflixit et cum omnem paene classem atque exercitum perdidisset, uictus in Aegyptum refugit. hac uictoria elatus Antigonus, regem se cum Demetrio filio appellari iubet: quod exemplum omnes secuti regium sibi nomen dignitatemque sumpserunt. igitur Ptolemaeus et Cassander ceterique alterius factionis duces cum decipi se ab Antigono singillatim uiderent, per epistulas se inuicem confirmantes coeundi in unum tempus locumque condicunt et bellum aducommunibus viribus instruunt. Cassander, finitimorum bellis implicitus, Lysimachum, clarissimum inter omnes ducem, cum ingenti manu pro se sociis in auxilium misit. Seleucus quoque ex Asia majore descendens, novus Antigono hostis accessit. Hic siquidem Seleucus plurima per Orientem inter socios regni Macedonici bella gessit. Principio Babyloniam bello expugnavit et cepit. Bactrianos novis motibus assurgentes
Abbreviated transcription (Latin):
tis occisis. finita bella inter successores
alexandri uidebantur: cum antigonꝰ
ardens cupiditate dominandi: libe¬
randum herculem regis filium ab
obsidione simulat. His cognitis tholo¬
meus & cassander. inita cum lisimaco
& seleuco societate: bellum terra mariq
obnixe construunt. Antigonus in eo bel¬
lo cum filio demetrio uincitur. Cassan¬
tus. cum apolloniam rediit: incidit
in adueniatas: qui ꝓpter intolerande
multitudinis ranas & mures relicto pa¬
trio solio. & antiquis habitaculis emi¬
grantes. nouas sedes p̾tenta interim pa¬
ce inquirebant. S cassanoer & uirtu¬
tem & multitudinem gentis agnos¬
cens: ne adac̾ti necessitate maceooni¬
am bello quaterent atq inuadereñ.
receptos insocietatem inultimis ma¬
cedonie finib collocat. Inde cum iam
hercules alexandri filius quatuorde¬
cun ẽẽt annorum. timens ne eum qͣsi
legitimum regem p̃optarent: occiden¬
dum tacite cum matre curauit. ꝑtolo¬

Expanded text:
tis occisis finita bella inter successores tis occisis finita bella inter successores Alexandri uidebantur, cum Antigonus ardene cupiditate dominandi liberandum bello Herculem regis filium ab obsidione simulat. his cognitis Ptolemaeus et Cassander, inita cum Lysimacho et Seleuco societate bellum terra marique enixe instruunt. Antigonus in eo bello cum filio Demetrio uincitur. Cassantus cam Apolloniam rediret, inoidit in Auieniatas: qui propter intolerandae multitudinis ranas et mures relicto patrio solo et antiquis habitaculis emigrantes, nouas sedes praetenta interim pace requirebant. sed Cassander et nirtutem et multitudinem gentis adgnoscens, ne adacti necessitate Macedoniam bello quaterent atque inuaderent, receptos in societatem in ultimis Macedoniae finibus conlocat. inde cum iam Hercules Alexandri filius quattuordecim esset annorum, timens ne eum omnes quasi legitimum regem praeoptarent, occidendum tacite cum matre curauit. ptole
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Interea euridice arridei regis
macẽdonum uxor. multa sub nomi¬
ne uiri nefaria gerit ꝑcassandrum
quem flagiciose cognitum ad summũ
fastigium ꝑ om̃s honorum gradus ꝓ¬
uexerat: qui ex libidine mulieris.
multas gretiȩ ꝓuintias afflixit. Tũc
olimpias mater alexandri regis. hor¬
tante polipercunta cum ab epiro in
macedoniam ꝓsequente eacida rege
molossorum ueniret. & ab euridice fi¬
nib prohiberetur: adnitentib mace¬
donibus regem arrideum & euridic̃e
ussit occidi: quanquam & ipsa olim¬
penas luit. Nam cum muliebriau¬
dacia multas pͥncipum cedes ageret:
audito aduentu cassamdri diffisa mace¬
donib cum rora nuru sua. et nepote
hercule in urbem pidnam concedit:
uͥ continuo ꝑcassandrum capta & in¬
terfecta ẽ. filius alexandri regis mag¬
ni cum matre in arcem amphipolita¬
nam custodiendus ẽ missus. ꝑdica. alce¬
ta. & poliꝑconte ceterisq ducibus qͦs
commemorare longum ẽ: diuerse par¬

Expanded text:
sunt. Interea Eurydice, Arridaei regis sunt. Interea Eurydice, Arridaei regis Macedonum uxor, multa sub nomine viri nefaria egit per Cassandrum, quem, flagitiose cognitum, ad summum fastigium per omnes honorum gradus provexerat, qui ex libidine mulieris multas Graeciae civitates afflixit. Tunc Olympias, mater Alexandri regis, hortante Polyperchonte, cum ab Epiro in Macedoniam, prosequente Aeacida rege Molossorum, veniret, et ab Eurydice finibus prohiberetur, adnitentibus Macedonibus, Arridaeum regem et Eurydicen jussit occidi: quamquam et ipsa Olympoenas luit. Nam cum muliebri audacia multas principum caedes ageret, audito adventu Cassandri, diffisa Macedonibus, cum Rhoxane nuru sua et nepote Hercule, in urbem Pydnam concedit: ubi continuo 206 per Cassandrum capta et interfecta est. filius Alexandri Magni cum matre in arcem Amphipolitanam custodiendus est missus. Perdicca Alceta et Polyperconte ceterisque ducibus, quos commemorare longum est, diuersae par
Abbreviated transcription (Latin):
nes uictus in quuoddam castellum mu¬
nitissimum fugit. unde auxilia antipa¬
tri tunc potentissimi ꝑ legatos popos¬
cit. Quo nuntio territus antigonus: ab
obsidione discessit. S nec sic eumeni
spes firma: aut saluis certa. Quare
ultimo consilio argiraspidas obarma de¬
argentata sic dictos. hoc ẽ milites qui
sub alexandro militauerant: in auxi¬
lium rogat. Qui fastidiose ducem in
disponẽdo bello audientes: ab antigono¬
uicti. castrisq priuati. & uxores & libe¬
ros. simuiq omnia que sub alexandro
ad quisiuerant ꝑdiderunt. Qui post¬
ea turpiter ꝑlegatos reddi sibi que ꝑ¬
diderant uictores rogant. Antigonus
autem redditurum se pollicetur: si si¬
bi uĩctum eumenem ꝑtraherent.
Ita illi spe recuperationis illecꝰti. de¬
decorosissima ꝓditione ducem suum
cuius signa paulo antea secuti fueratĩ
captiui ipsi captum cathenatumq
duxerunt. & mox cum fedissima ig¬
nominia in exercitu antigoni disꝑsi

Expanded text:
nes uictus in quoddam castellum munes uictus in quoddam castellum munitissimum fugit, unde auxilia Antipatri tunc potentissimi per legatos poposcit: quo nuntio territus Antigonus ab obsidione discessit. sed nec sio Eumeni spes firma aut salus certa. quare ultimo consilio argyraspidas ob arma deargentata sic dictos, hoc est milites, qui sub Alexandro militauerant, in auxilium rogat: qui fastidiose ducem in disponevicti, castrisque privati, et uxores et liberos, simulque omnia quae sub Alexandro acquisiverant, perdiderunt. Qui postea turpiter per legatos reddi sibi quae perdiderant, victorem rogant. Antigonus autem redditurum se pollicetur, si sibi vinctum Eumenem pertraherent. Ita illi spe recuperationis illecti, dedecorosissima proditione ducem suum, cujus signa paulo ante secuti fuerant, captivi ipsi captum catenatumque duxerunt, et mox cum foedissima ignominia in exercitu Antigoni dispersi
Abbreviated transcription (Latin):
Nouissime ipse ꝑdica egyptum cum
ingenti exercitu petit. Sic macedonia
inouas partes discurrentib ducib in su¬
a uiscera armatur: tholomeus egypti
uirib & cirenensib copiis instructus
occurrere bello ꝑoice parat. Inder hec
neotholomus & cumenes cruentissa¬
mo inter se p̃lio degladiati sunt. Uictus
necholomus adantigonum fugit. que
uit eumenem desperatum opprimat
purget. Quod eumenes futurum ra¬
ratus insidiantes insidiis capit. Ineo
prelio poliꝑcon occiditur: neophtolo¬
mus & eumenes mutuis uulnerib st̃
confossi. S neo photolomus interiit:
eumenes uictor euasit. Perdica cum
phtolomeo acerbissimo bello congres¬
sussus: amissis copiis ipse quoq inter¬
fectus ẽ. Eumenes. phiton. & illiruis.
& alceta frater ꝑdicȩ. a macedonib hosteᷤᷤ
pronunciantur: bellumq aduersus
eos ab antigono decernitur. Itaq eume¬
nes & antigonus. collatis aduersum se
maximis copiis. conflixerunt. Cume¬

Expanded text:
nouissime ipse Perdicca Aegyptum cum nouissime ipse Perdicca Aegyptum cum ingenti exercitu petit. sic Macedonia, in duas partes discurrentibus ducibus, in sua uiscera armatur. Ptolemaeus Aegypti uiribus et Cyrenensibus copiis instructus occurrere bello Perdiccae parat. inter haec Neoptolemus et Eumenes cruentissimo inter se proelio digladiati sunt. uictus Neoptolemus ad Antipatrum fugit: quem ut Eumenen de insperato opprimat perurguet: quod Eumenes futurum ratus, insidiantes insidiis capit. in eo bello Polypercon occiditur, Neoptolemus et Eumenes mutuis uulneribus confossi, sed Neoptolemus interiit, Eumenes uictor euasit. Perdicca cum Ptolemaeo acerbissimo bello congressus, amissis copiis ipse quoque interfectus est. Eumenes Python et Illyrius et Alceta frater Perdiccae a Macedonibus hostes pronuntiantur, bellumque aduersus eos Antigono decernitur. Itaque Eumenes et Antigonus conlatis adnersum se maximis copiis conflixerunt. Eume
Abbreviated transcription (Latin):
no macedonum defecerunt. Primi
athenienses contrac̾to axx milium
exercitu. & ducentis nauibus: belli
cum antipatro cui gretia sorte eue¬
nerat gerunt. ꝑ demostenem quoqu
thorem. sichioniam. argos. & corintil
ciuitatesq ceteras. sibi socias adiun¬
gunt: antipatrum obsidione cingi
ubi duxc eorum leostenes telo e nu¬
ris iacto: ꝑfossus occiditur. Atheni¬
enses leonnati qui antipatro auxili¬
um ferebat occurrunt: eiusq copi¬
is comminutis ipsum interficrun.
ꝑdica uero bellum ariarato cappadi¬
cum regi intulit: eumq uicit. Inqͥ
uictoria nichil p̾ter uulnera &̾ pe¬
ricula conquisiuit. Nam om̃s als
irruptionem urbis suȩ succensis
domib suis se suaq concremauerunt¬
omnia. Post hec bellum inter antig¬
num &e ꝑdicam oritur grauissimumi
multis ꝓiuncus & insuuis ob augilia uł
negata uł prestita auaceratis lur dee¬
leperatũ ẽ uttũ in macedoniam bel¬
lum transferretur: aniasia gereret᷑

Expanded text:
no Macedonum defecerunt. primi no Macedonum defecerunt. primi Athenienses, contracto triginta milium exercitu et ducentis nauibus, bellum cum Antipatro, cui Graecia sorte uenerat, gerunt, per Demosthenen quoque oratorem Sicyonam Argos et Corinthum ceterasque ciuitates sibi socias adiungunt, Antipatrum obsidione cingunt. ibi dux eorum Leosthenes telo e muris iacto perfossus occiditur. Athenienses Leonnato, qui Antipatro auxilium ferebat, occurrunt eiusque copiis conminutis ipsum interficiunt. Perdicca uero bellum Ariarato Cappadocum regi intulit eumque uicit. in qua uictoria nihil praeter uulnera et pericula conquisiuit, nam omnes ante inruptionem urbis suae succensis domibus suis se suaque omnia concremauerunt. Post haec bellum inter Antigonum et Perdiccam oritur, grauissime multis prouinciis et insulis ob auxilia uel negata uel praestita dilaceratis, diu deliberatum, utrum in Macedoniam bellum transferretur an in Asia gereretur:
Abbreviated transcription (Latin):
eunieni data. Summna castrorum se¬
leuco antiochi filio cessit. Stipatorib
regiis satellitibusq cassander filius an¬
tipatri p̃ficitur. In bactriana ulte¬
riore & indie regionib p̾fecti priores
quisub alexandro ẽẽ ceperant: ꝑma¬
nserunt. Seres inter duos amnes y¬
daspem & indum constitutos taxi¬
les habuit. in colonias indis condi¬
tas fiton agenoris filius mittitur.
paramenos caucasi montis finem¬
oxiaches accepit. araclosii cedrosiq
sibarti decernuntur. brancheos & a
theos stamnator. atrianos amintas
sortitur. sardianos sicheus. nichanor
parthos. phylippus hyrcanios. fra¬
tafernes amenios. deopotimus ꝑsas.
penchester babilonios. archos pelau¬
sos. archelaus mesopotamiam adep¬
ti sunt. Igitur causa & origo belloꝵ
epistola alexandri regis fuit: quas¬
sit om̃s excules patrie libertatiq i¬
stitui. Potentes enim ciuitatum gn¬
tie timentes ne exules recepta liber¬
tate ultionem meditarentur: a res¬

Expanded text:
Eumeni data. summa castrorum SeEumeni data. summa castrorum Seleuco Antiochi filio cessit; stipatoribus regis satellitibusque Cassander filius Antipatri praeficitur. in Bactriana ulteriore et Indiae regionibus praefecti priores, qui sub Alexandro esse coeperant, permanserunt. Seres inter duos amnes Hydaspen et Indum constitutos Taxiles habuit. in colonias in Indis conditas Python Agenoris filius mittitur. Parapamenos fine Caucasi montis Oxyarches accepit. Arachossi Chedrosique Sibyrti decernuntur. Drancheos et Areos Statanor, Bactrianos Amyntas sortitur, Sogdianos Scythaeus, Statanor Parthos, Philippus Hyrcanios, Fratafernes Armenios, Tleptolemus Persas, Peucestes Babylonios, Archon Pelassos, Archelaus Mesopotamiam adepti sunt. Igitur causa et origo bellorum epistula Alexandri regis fuit, qua iussit omnes exules patriae libertatique restitui potentes enim ciuitatum Graeciae timentes, ne exules recepta libertate ultionem meditarentur, a reg
Abbreviated transcription (Latin):
ligine turbauerunt. S nequaquam
tentorum regum ac regnorum bella.
excidiaq explicabo: nͥ pͥus ipsa cum re¬
gibus regna explicuero uł prodidero
gitur alexander ꝑduodecun annos tre¬
mentem subse orbem ferro pressit. pͥn¬
cipes uero eius quatuordecim annis¬
se dilaniauerunt. & ueluti opimam
predam a magno leone prostratam
auidi discerpsere catuli: seq ipsos in¬
uicem in rixam irritatos. prede emu¬
latione fregerunt. Itaq tholomeo
prima egiptus: && affrice arabieq
pars sorte ꝓuenit. Confinem huic ꝓ.¬
uintie sirie laodemon mithileneus
ciliciam philotas. & philo illirios ac¬
cipiunt. Medie maiori europatus.
minori socer ꝑdice p̾ponitur susam¬
ana gens scino. frigio maior antigo¬
no philippi filio assignatur. Liciam
& panphiliam nearchus cariam cas¬
sander. lidiam menander sorciuntur.
leonnatus minorem frigiam accipit.
Traciam & regiones pontici maris li¬
simaco: tappadocia cum paflagonia

Expanded text:
ligine turbauerunt. sed nequaquam ligine turbauerunt. sed nequaquam tantorum regum ac regnorum bella excidiaque explicabo, nisi prius ipsa cum regibus regna prodidero. Igitur Alexander per duodecim annos trementem sub se orbem ferro pressit, principes uero eius quattuordecim annis dilaniauerunt et ueluti opimam praedam a magno leone prostratam auidi discerpsere catuli, seque ipsos inuicem in rixam inritatos praedae aemulatione fregerunt. itaque prima Ptolemaeo Aegyptus et Africae Arabiaeque pars sorte prouenit. confinem huic prouinciae Syriam Laomedon Mitylinaeus, Ciliciam Philotas, Philo Illyrios accipiunt. Mediae maiori Atropatas, minori socer Perdiccae praeponitur. Susiana gens Scyno, Phrygia maior Antigono Philippi filio adsignatur. Lyciam et Pamphyliam Nearchus, Cariam Cassander, Lydiam Menander sortiuntur. Leonnatus minorem Phrygiam accipit. Thracia et regiones Pontici maris Lysimacho, Cappadocia cum Paphlagonia
Abbreviated transcription (Latin):
ti nobiles trucidati. x & ix. milia etiã
romanorum militum illo bello pros¬
trata sunt. Ita aũ qͦcienscumq galli exx¬
arserunt. totis opib suis roma detri¬
ta ẽ: ut sub p̃senti nunc concursatio¬
ne gottorum magis debeat meminis¬
se gallorum. At ego nunc reuocor ut
ꝑ hec eadem tempora quib romani
ista ꝑpessi sunt. que inter se bella
gesserint macedonum duces reuol¬
uam: qui mortuo alexandro diuer¬
sas sortiti ꝓuintias mutuis se bellis
consumpserunt. Quorum ego tumul¬
tuosissimum tempus ita mͥ uideor sp̃ẽc¬
tare. quasi aliqua inmensa castra ꝑ
noctem de specula montis aspectans
nichil in magno campi spacio. p̃ter in¬
numeros focos cernam: ita ꝑ totum¬
mundum macedonie regnum. hoc
ẽ ꝑuniuersam asiam. & plurimam
europe partem libieq uł maximã
horrendi subito bellorum globi collu¬
xerunt. Qui cum eo p̾cipue loca in
quib exarsere populati sint: reliqua
omuia terrore rumoris quasi fumi ca¬

Expanded text:
ti nobiles trucidati, tredecim milia militum ti nobiles trucidati, tredecim milia militum Romanorum illo bello prostrata sunt. Ita autem quotienscumque Galli exarserunt, totis opibus suis Roma detrita est, ut sub praesenti nunc concursatione Gotthorum magis debeat meminisse Gallorum. At ego nunc reuocor, ut per haec eadem tempora, quibus Romani ista perpessi sunt, quae inter se bella gesserint Macedonum duces reuoluam, qui mortuo Alexandro diuersas sortiti prouincias mutuis se bellis consumpserunt. quorum ego tumultuosissimum tempus ita mihi spectare uideor, quasi aliqua inmensa castra per noctem de specula montis aspectans nihil in magno campi spatio praeter innumeros focos cernam. ita per totum Macedoniae regnum, hoc est per uniuersam Asiam et plurimam Europae partem Libyaeque uel maximam, horrendi subito bellorum globi conluxerunt: qui cum ea praecipue loca, in quibus exarsere, populati sunt, reliqua omnia terrore rumoris quasi fumi ca
Abbreviated transcription (Latin):
se agmen pius senex equo uectus in¬
gessit. Quo facto ꝑmoti romani tota
ibi incubuere acie: donec ipsum du¬
cem poncium deleto hostili exercitu
Taindemq samniticum bellum qͦd
ꝑ quadraginta & nouem annos mul¬
ta romanorum clade trahebatur: cap¬
ti ducis destitutione finitum ẽ.
nuo subsequente cum sabinis
curio consule bellum gestum ẽ.
Ubi quot milia hominum in¬
terfecta quot capta sint ipse consul
ostendit: qui cum insenatu magnitu¬
dinem acquisiti agri sabini & multi
capti populi referre uellet:
numerum explicare ñ potuit.
domitio consulib lucanii. brucii. sam¬
nites qͦ cũ etucis & senonib gallis fac¬
ta societate: cum rediuiuum contra ro¬
manos bellum molirentur romani: ad
exorandos gallos misere legatos. Quos
cum galli interfecissent. cecilius p̃tor.
ob ulciscendam legatorum necem. &
comprimendum tumultum hoftiũ
cum exercitu missus: ab etruscis gallisq
buni militum in ea pugna occisi. mul¬

Expanded text:
se agmen pius senex equo uectus inse agmen pius senex equo uectus ingessit. quo facto commoti Romani tota ibi incubuere acie, donec ipsum Pontium ducem deleto hostili exercitu tandemque Samniticum bellum, quod per quadraginta et nouem annos multa Romanorum clade trahebatur, capti ducis destitutione finitum est. Anno subsequnse cum Sabinis Corio consule bellum gestum est, ubi quot milia hominum interfecta, quot capta sint, ipse consul ostendit. qui cum in senatu magnitudinem adquisiti agri Sabini et multitudinem capti populi referre uellet, numerum explicare non potuit.. Domitio consulibus Lucani, Bruttii, Samnites quoque cum Etruscis et Senonibus Gallis facta societate, cum rediuiuum contra Romanos bellum molirentur, Romani ad exorandos Gallos misere legatos. quos cum Galli interfecissent, Caeoilius praetor ob ulciscendam legatorum necem et conprimendum tumultum hostium eum exercitu missus, ab Etruscis Gallisquebuni militum in ea pugna occisi, mul
Abbreviated transcription (Latin):
ri laudandam uictoriam quam uan
auspices ĩpedire. ñ pocuerunt: oborti
subito corrupere morbi. Nam tanta
ac tam intolerabilis pestilentia t̃c co¬
ripuit ciuitatẽ: ut ꝓpter eam qua¬
cumq ratione sedandam libros sibl¬
linos consulendos putarint: horrendi¬
q illum epidaurium colubrum cũ
ipso esculapii lapide aouexerint. qͥll
uͦ pestilentia aut antea sedata ñ sit.
aut postea orta ñ fuerit. Ereterea al¬
teeo ab hinc anno. fabius gurges. con¬
s male aduersum samnitas pus
nauit. Namq amisso exercitu: uc¬
cus inurbem refugit. Itaq cum sena¬
cus de submouendo eo deliberaret. pa¬
ter eius fabus maximus. filii igno
minam dep̃catus: legatum se filioi¬
turum ultro obtulit: si illi depellen¬
de ignominie & gerendi iterui belli
facultas daretur. Qua impetrata p̃li¬
oq conserto cum subito pugnantem
filium consulem insistente pontio
samnitarum duce. & infestis hoftiũ
telis. conclusum uideret: in mediũ

Expanded text:
ere laudandam uictoriam, quam uani ere laudandam uictoriam, quam uani auspices impedire non potuerunt, oborti subito corrupere morbi. nam tanta ac tam intolerabilis pestilentia tunc corripuit ciuitatem, ut propter eam quacumque ratione sedandam libros Sibyllinos consulendos putarint horrendumque illum Epidaurium colubrum cum ipso Aesculapi lapide aduexerint: quasi uero pestilentia aut ante sedata non sit aut post orta non fuerit. Praeterea altere abhinc anno Fabius Gurges consul male aduersum navit. Namque, amisso exercitu, victus in Urbem refugit. Itaque cum senatus de submovendo eo deliberaret, pater eius Fabius Maximus ignominiam filii deprecatus legatum se filio iturum ultro obtutit, si illi depellendae ignominiae et gerendi iterum belli facultas daretur. qua impetrata proelioque conserto cum subito pugnantem filium consulem insistente Pontio Samnitarum duce et infestis hostium telis conclusum uideret, in medium