comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis agnosco. Int̾ te enĩ ⁊ ip̃m cũ ad¬
huc ẽẽs septennis parentẽi in t̾uen¬
tu contͤcta fuere sponsalia. dũ illi
sͥ de humano conugio noua ami¬
ciciaꝵ fecła cõpmittunt: ⁊ gͣta pro¬
uent᷑e sobolis pignora contẽplan¬
tur. Et humane qͥdem cogitatio¬
nes ad humanos lib̾e disponunt᷑
affectꝰ S om̃is ẽ manis affectio cui
desidatos diuina bonitas ñ largit᷑
effectus. Dum enĩ thalamꝰ illi nup¬
tialis ⁊ comugalis puelle marita
sepulchrũ illi dispositio p̾paraba
ut de flore nuentutis in puluem
de gła pulchritudinis et uirtutis
in putredinẽ solueret᷑. felix tn ille
si pͥor ĩmo qr pͥor celestem thala¬
mũ ing̾ssus ẽ. ut ad eptã mansio¬
nem. dilecte sue quandoq cõmu¬
nicet: ⁊ ad agni nuptias parit intͦ¬
ducti in conspectu eiꝰ epulari uale-¬
atis. ⁊ in leticia delectari. felix tu
q̃ corꝑales aliq̃n sꝑasti lasciue uo¬

Expanded text:
nis agnosco. Inter te enim et ipsum, cum adnis agnosco. Inter te enim et ipsum, cum adhuc esses septennis, parentum interventu contracta fuere sponsalia, dum illi sibi de humano conjugio nova amicitiarum foedera compromittunt, et grata proventurae sobolis pignora contemplantur, et humanae quidem cogitationes ad humanos libere disponuntur affectus, sed omnis est inanis affectio, cui non desideratos divina bonitas largitur effectus. Dum enim thalamus illi nuptialis et conjugalis puellae maritalsepulcrum illi depositio praeparabat, ut de flore juventutis in pulverem, de gloria pulchritudinis et virtutis in putredinem solveretur. Felix tamen ille, si prior, imo quia prior coelestem thalamum ingressus est, ut adeptam mansionem dilectae suae quandoque communicet, et ad Agni nuptias pariter introducti, in conspectu ejus copulari valeatis et in laetitia delectari! Felix tu, quae corporales aliquando superasti lascivae vo
Abbreviated transcription (Latin):
uociens. Ad .G. monialeosse
litt̃as tue deuotionis accipio:
causam mͥ meroris afferunt:⁊ ad te
semꝑ ampliꝰ diligendã: sincere flã¬
ma caritatis accendunt. Et cãm
qͥdem meroris afferunt. qm̃ rep̃¬
sentatur menti mee fr̃ ille meus
qũe iuuent̾e sp̃ali p̃ cet̾is amore
dilexi. cuiꝰ qnͣto uita mͥ iocundior
extitit: tanto defũcti lacͥmosa re¬
cordatio plus doloris importat. Re¬
⁊ ip̃m mͥ ñ carnis idẽptitas licet
ex eadem stirpe ꝓcederet: s inseꝑa¬
bilis consentientiũ initas ascũat
animoꝵ. S emꝑ alt̾i collibuit qd̾
alt̾i collibebat nec tã suũ alt̃ qm
alteriꝰ attendebat affectũ ut illiꝰ
magis qm suo semꝑ afficeret᷑ in cõ¬
modo: uł cõmodo letaret᷑. Sublata
ẽ mͥ anime mee eo decedente pars
alta ⁊ intͣ seeretũ pectoris mane qͥddã
ta langͥ uescit. At uͦ ad te sic̃ dic¬
tum ẽ. ampliꝰ diligendã flamma
caritatis accendit qd̃ huiꝰ te do¬
loris sociã ⁊ uicariã fr̃ne dilectio¬

Expanded text:
I. AD G. MONIALEM. Quoties litteras tuae devotionis accipio, causam mihi moeroris afferunt, et ad te semper amplius diligendam sincerae flammam charitatis accendunt. Et causam quidem moeroris afferunt, quoniam repraesentatur menti meae frater ille meus, quem viventem speciali prae caeteris amore dilexi, cujus quanto vita mihi jucundior exstitit, tanto defuncti lacrymosa recordatio plus doloris importat. Reet ipsum mihi non carnis identitas, licet ex eadem stirpe procederet, sed inseparabilis consentientium unitas asciverat animorum, semper alteri collibuit quod alteri collibebat; nec tam suum alter quam alterius attendebat affectum, ut illius magis quam suo semper afficeretur incommodo, vel commodo laetaretur. Sublata est mihi animae meae eo decedente pars altera, et intra secretum pectoris inane quiddam ta, languescit. At vero ad te, sicut dictum est, amplius diligendam flammam charitatis accendit, quod hujus te doloris sociam et vicariam fraternae dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
adolescens inuentꝰ ẽ. qͥ ⁊ ip̃e cum
obult̾iorem abbis familiaritatem
suspectus ẽẽ frib incepiss se ncħ
inhonestum de abbate ꝑcepisse
exclusus sociũ nichilominꝰ soli¬
tariũ fecit. Licet illũ quoq lasci¬
uius se gessisse. ⁊ pars aduisa dice¬
ret.⁊ fama consentiens p̃dicaret.
Quib omnib diligent̃ auditis ⁊
cognitis: uisũ ẽ. nob̾ ex sententia
cuncta que ꝓcesserant ñ ad ꝓba¬

Expanded text:
adolescens inventus est, qui et ipse cum adolescens inventus est, qui et ipse cum ob ulteriorem abbatis familiaritatem suspectus esse fratribus incaepisset, se nihil inhonestum de abbate percepissexclusus, socium nihilominus solitarium fecit, licet illum quoque lascivius se gessisse et pars adversa diceret et fama consentiens praedicaret. Quibus omnibus diligenter auditis et cognitis, visum est nobis ex sententia cuncta quae
Abbreviated transcription (Latin):
am se dicebant ẽẽ dedrictos. Ne
uͦ confusionẽ fac̃et młtitudo si
de tͥb ꝓmiscue tctaretur elegert̃.
pͥmum illud de incontinentia
capitulũ. suꝑ qͦ septem accusato¬
res monachos sacerdotes. ⁊ nouẽ
postmodũ testes monachos itidẽ
ħ diuersoꝵ ordinũ ꝓduxert̃. Quoꝵ
diligentiꝰ explorato᷑ testimonio
cognouimꝰ .U. singłos de singłis ac¬
tib singłare testimoniũ ꝑhibere.
nec aliquẽ eoꝵ aliqͥd cum alio
ꝓcepisse.s ꝑ se sihillatim unũquẽ
ꝙ qd dixerat inuenisse. Duoꝵ aũ
q̃ in uniꝰ actꝰ attestatione ꝓducti
sunt: reꝑꝑimus alt̾um laicum
nulli̾ ordinis olim militem ideoq
ad exhibendam in prb̃m c̾minis
ꝓbationẽ minꝰ ydoneum. Alt̃ uͦ
cũ eo detͣcto solitariꝰ reman̾et. a
nob̾ ẽ minꝰ sufficiens reputatus.
Porro de duob nouissimis qͥ simi¬
liter in iniꝰ s alt̾ius ac̃tus testimo¬
nio ꝓcesserunt. alt̾̃ subdiaconꝰ. ⁊

Expanded text:
am se dicebant esse deductos. Ne am se dicebant esse deductos. Ne vero confusionem faceret multitudo, si de tribus promiscue tractaretur, elegerunt primum illud de incontinentia capitulum, super quo septem accusatores monachos sacerdotes, et novem postmodum testes monachos itidem, sed diversorum ordinum produxerunt. Quorum diligentius explorato testimonio, cognovimus quinque singulos de singulis actibus singulare testimonium perhibere, nec aliquem eorum aliquid cum alio percepisse, sed per se sigillatim unumquemque quod dixerat invenisse. Duorum autem qui in unius actus attestatione producti sunt, reperimus alterum laicum nullius ordinis, olim militem, ideoque ad exhibendam in presbyterum criminis probationem minus idoneum. Alter vero cum eo detracto solitarius remaneret, a nobis est minus sufficiens reputatus. Porro de duobus novissimis qui similiter in unius, sed alterius actus testimonio processerunt, alter subdiaconus et
Abbreviated transcription (Latin):
causa ex mandato ur̃o cli¬
rimenda que inter abb̃em gem¬
meticũ ⁊ monachos uertebatur
ad ip̃m monast̾ium usq descen¬
dimꝰ ut nob̾ faciliꝰ de ꝓximo faci¬
es eccłie ⁊ rerum intas innotesc̃e
poss ac sine sumptii ⁊ labore par¬
tium ip̃a cõmodius controusia ter¬
minari. Cet̾m in qm̃cumq par¬
tem debeat culpa afiteri ꝯferri
certum ẽ. monast̾ium antiquũ
⁊ nobile miserabil ⁊ t̃ in spũalib
et temꝑalib defecisse. tantusq in¬
ter albem ⁊ monachos om̃s. excep¬
tis tͥb. uł .iiiiͬ. ⁊elus exarsit ut in
omne tempꝰ de reformanda inter
cos ocordia despetur. Pot enĩ in ip̃m¬
turpitudines publice ꝓtulerunt.
uet uecesse sit semꝑ utramq partẽ
de uera alt̾nis gr̃a dubitare. qm̃
qeseeute fortasse litigio odiosa ꝓbro¬
rum memoria ñ qͥescet ꝓposuetr
siqͥdem aduisus eum ta capituta.
primũ de turoi ⁊ innat᷑ali incon¬
tinentia. Scd̾m de symonia. Ter¬
ad inopiam.s ⁊ ad extremã medi¬

Expanded text:
causa ex mandato vestro dirimenda, quae inter abbatem Gemmeticanum et monachos vertebatur, ad ipsum monasterium usque descendimus, ut nobis facilius de proximo facies Ecclesiae et rerum veritas innotescere posset, ac sine sumptu et labore partium ipsa commodius controversia terminari. Caeterum in quamcunque partem debeat culpa conferri, certum est monasterium antiquum et nobile miserabiliter in spiritualibus et temporalibus defecisse, tantusque inter abbatem et monachos omnes, exceptis tribus vel quatuor, zelus exarsit, ut in omne tempus de reformanda inter eos concordia desperetur. Tot enim in ipturpitudines publice protulerunt, ut necesse sit semper utramque partem de vera alterius gratia dubitare, quoniam, quiescente fortasse litigio, odiosa probrorum memoria non quiescet. Proposuerunt siquidem adversus eum tria capitula, primum de turpi et innaturali incontinentia, secundum de Simonia, terad inopiam, sed et ad extremam inedi
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ p̃sumptioni standũ ẽ. donee in
contͣriũ ꝓbet᷑ abbati ẽ.a nob̾ ad¬
rudicata purgatio. septima qͥdẽ
nachis ad oct̃. pentecost̃. apłi po¬
stulati ⁊ traditi partibq man¬
datũ. ne int̃im ab eis appellati
nominis apłici reu̾entia lederet᷑.
cingulo ur̃a mͥ dignatio cõmen¬
dauit. cũ diũtiss aliquatenꝰ qr
securũ ꝑ urbem tͣnsitũ ũ habe¬
bat infirmatꝰ rediit tantiq in¬
cendio caloris accensus ẽ: ut de sa¬
lute eiꝰ timendũ płimi credidissẽt.
Uirib tñ de hilaritate ꝓmisse in¬
structionis assumptis ad milonẽ
ur̃m ⁊ patrem radicofiũ usq ꝑ¬
ductus ẽ. płimumq pat̾ suꝑ egri¬
tudine filii de beneficii ur̃i gr̃a
solamen accepit. Cum uͦ adolescen¬
ti reqͥem suasissem.⁊ ego ei ꝑ assig¬
natam ꝑsonam nichilominꝰ fidẽ
debite ꝓmissionis implerem: ue¬
uire semꝑ usq ad condictũ locũ
simulata ualitudine apd̃ indul¬
gentiã pat̾ne pietatis obtinuit.

Expanded text:
sumptioni standum est, donec in contrarium probetur, abbati est a nobis adjudicata purgatio, septima quidemnachis ad octavas Pentecostes. Apostoli postulati et traditi, partibusque mandatum ne interim ab eis appellati nominis apostolici reverentia laederetur. cingulo vestra mihi dignatio commendavit, cum divertisset aliquatenus, quia securum per urbem transitum non habebat, infirmatus rediit, tantique incendio caloris accensus est, ut de salute ejus timendum plurimi credidissent. Viribus tamen de hilaritate promissae instructionis assumptis, ad Milonem vestrum et Patrem Radicosium usque perductus est, Plurimumque pater super aegritudine filii de beneficii vestri gratia solamen accepit. Cum vero adolescenti requiem suasissem, et ego ei per assignatam personam nihilominus fidem debitae promissionis implerem, venire semper usque ad condictum locum simulata valetudine apud indulgentiam paternae pietatis obtinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
to dñe płib desideriis ex petitꝰ es. qͣn¬
to faciliore concordia p̃electus qͣnͣto
maiore omniũ exultatione susceptꝰ:
tanto te deo ⁊ hominib intelligis
obligatũ. Grãm diuine dignationi
grãm humane beniuolentie debes.
Insistendũ tͥ ẽ. ut dignꝰ sit expecta¬
hominib exhibeas pietatem. Inter
alios uͦ obsecro ne serenitatẽ tuã
mͥ maiestas tante dignitatis obdu¬
cat. s uiuat mͥ ap̃ te semꝑ p̾stiue
benignitatis affectus. teq p̃decessori
tuo in gr̃a mͥ ⁊ beniuolentia sentiã
successisse. U enissem autẽ ad uos nͥ
circa ꝯfirmandã mͥ recentẽ noui
pͥncipis grãm ⁊ resarciendas eccł̃ie
⁊ domꝰ ur̃e ruinas ⁊ curanda ger¬
manoꝵ fuña gͣuius occuparer. Qe¬
bus causis nec tp̃s adhuc nec alacͥ¬
tatem hũi nͨ expensas. Nemã autẽ
d̃o uolente qm ciciꝰ. ut oculis me¬
is uultꝰ ur̃i serenitas illucescat ⁊ a

Expanded text:
to, domine, pluribus desideriis expetitus es, quanto, domine, pluribus desideriis expetitus es, quanto faciliore concordia praeelectus, quanto majore omnium exsultatione susceptus, tanto te Deo et hominibus intelligis obligatum. Gratiam divinae dignationi, gratiam humanae benevolentiae debes. Insistendum tibi est ut dignus sit exspectahominibus exhibeas pietatem. Inter alios vero obsecro, ne serenitatem tuam mihi majestas tantae dignitatis obducat. Sed vivat mihi apud te semper pristinae benignitatis affectus, teque predecessori tuo in gratia mihi et benevolentia sentiam successisse! Venissem autem ad vos, nisi circa confirmandam mihi recentem novi principis gratiam, et resarciendas ecclesiae et domus nostrae ruinas et curanda germanorum funera gravius occuparer. Quibus causis nec tempus adhuc, nec alacritatem habui nec expensas. Veniam autem, Deo volente, quantocius, ut oculis meis vultus vestri serenitas i
Abbreviated transcription (Latin):
o ꝓpaget᷑ qd̃ pio eiꝰ labore plantatũ ẽ
Qͥ s enĩ audeat sꝑare dissimilia uł mi¬
nora de uob̃ quẽ adeo ⁊ pͥoris uite ru¬
dim̃ta ꝯmendãt ⁊ moderne ꝓ motio¬
adimpleuit. S nec soli sͥ romana ec¬
clesia tanti oꝑis laudem arroget nͦ¬
iii uidiose aduersũ nos de tanta.
cordia głetur. qm̃ in hoc ip̃m a mł¬
to iam temꝑe minoꝵ eccłiaꝵ uota
conueñant. nec aliũ adeo magni¬
ficentie tanti p̾decessoris idoneu
rem. fecit sane tantã excellens uͥ¬
tutis ur̃e p̃rogatiua concordiam
contͣ qm uł nullus erat. uł nullus
ausus ẽ. adu̾sarius apparere. Uer̃
ẽ. ⁊̃ electores ur̃os longe antea inde
a nob̃ qͣi qd̃dam accepisse manda¬
tum: cuiꝰ fines excedere ñ habebans
p̃sumptum erat: incolaꝵ uoce com¬
pletum ẽ ip̃oꝵq consensũ nr̃a desi¬
deria c̃auerunt. Loquar gͦ ad dñm
meũ cũ sim puluis ⁊ cinis. loquas
filius deuotus unico parͥ meo. Quan¬

Expanded text:
propagetur quod pio ejus labore plantatum est. propagetur quod pio ejus labore plantatum est. Quis enim audeat sperare dissimilia vel minora de vobis, quem adeo et prioris vitae rudimenta commendant et modernae promotioadimplevit. Sed nec soli sibi Romana Ecclesia tanti operis laudem arroget, nec invidiose adversum nos de tanta concordia glorietur, quoniam in hoc ipsum a multo jam tempore minorum Ecclesiarum vota convenerant nec alium adeo magnificentiae tanti praedecessoris idoneum rem. Fecit sane tantam excellens virtutis vestrae praerogativa concordiam, contra quam vel nullus erat vel nullus ausus est adversarius apparere. Verum est etiam electores vestros longe antea inde a nobis quasi quoddam accepisse mandatum, cujus fines excedere non habebant, praesumptum erat, incolarum voce completum est, ipsorumque consensum nostra desideria creaverunt. Loquar ergo ad dominum meum, cum sim pulvis et cinis. Loquar filius devotus unico patri meo. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
onis einedio: cuiꝰ eccłia dei lib̃ata tͥ¬
umphis. cuiꝰ adornata u̾tutib cuiꝰ
deuiq in agnificentia fuerat sub¬
limata. qͥ eam humilib placabi¬
lem tirannis aut̾e formidabilem
reddeus qnͣto plus pͣuitati t̾roris
intulerat. tanto religioni plꝰ exhi¬
buit caritatis. Quod sane tã regła-¬
ris discipline ꝗͣ monastice religio¬
nis ꝓuectꝰ ostendit cũ ciuitates ⁊
castella passim ꝓ secularib regła¬
res cłicos hãnt. ⁊ deserta queq pluᷤᷤ
hodie monachoꝵ qmͣ feraꝵꝵ quon¬
dã habuerĩt bestiaꝵ. In morte gͥ eiꝰ
spem sͥ rediuiuã posuerat desꝑata
malignitas. ut t̃c ad nefarios lib̾e¬
conatꝰ erumꝑet. ⁊ statĩ tͥumphantis
in om̃ib eccłie ꝯculcaret. At uͭ in pro¬
motiõe ur̃a qͣi qͦdam statun languo¬
re spes maligna cõtabuit. bonis orta
ẽ. ex timore sec̃itas ⁊ exultatõnes ci
inguiture omniũ sonuer̃t. Non
enĩ ambigunt qͥn ur̃e sc̃itatis studi

Expanded text:
onis e medio, cujus Ecclesia Dei liberata triumphis, cujus adornata virtutibus, cujus denique magnificentia fuerat sublimata, qui eam humilibus placabilem, tyrannis autem formidabilem reddens, quanto plus pravitati terroris intulerat, tanto religioni plus exhibuit charitatis. Quod sane tam regularis disciplinae quam monasticae religionis provectus ostendit, cum civitates et castella passim pro saecularibus regulares clericos habeant, et deserta quaeque plus hodie monachorum quam ferarum quondam habuerunt bestiarum. In morte igitur ejus spem sibi redivivam posuerat desperata malignitas, ut tunc ad nefarios libeconatus erumperet et statum triumphantis in omnibus Ecclesiae conculcaret. At vero in promotione vestra, quasi quodam statim languore, spes maligna contabuit, bonis orta est ex timore securitas, et exsultationes Dei in gutture omnium sonuerunt. Non enim ambigunt quin vestrae sanctitatis studio
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i gubernacła debet quantũ sal¬
ua honestate ur̃a pot̾itis: diligatis
mͥq cũ occasio suggesserit qͦd pla¬
cuerit in iungatis. ut mutue dilec¬
tionis affectꝰ. mutua semꝑ oꝑis ex¬
hibitione concrescat. Ualete.Ad

Expanded text:
vestri gubernacula debet, quantvestri gubernacula debet, quantum honestate vestra poteritis diligatis, mihique, cum occasio suggesserit, quod placuerit injungatis, ut mutuae dilectionis affectus mutua semper operis exhibitione concrescat. Vale. V. AD
Abbreviated transcription (Latin):
cias iuuentutis. Retinendos credi¬
tis qͦs ad diligendũ liberał inuita¬
uit affectio qͦs fidei ũ̾itas ñ dolus cu¬
piditatis illexit. qͥ fidi ꝑsone comites
ñ fortune: om̃s nob̃ cõparcient᷑ euen¬
tus. Et ego qͥdem qͣntũ ad me spectat
quẽ eiꝰdem ordinis ⁊ simił licet ñ tan¬
te dignitatis gr̃a sublimauit: hanc
in uob̃ uirtutẽ longanimitatis ad¬
miror: q̃ scilicet ibi tanto admirabi¬
lior ẽ. ubi minoribꝰ eundem exhibe¬
tis affectũ. Niuebat aũ uob̃ nichilomi¬
nꝰ ap̃ me uetꝰ s ñ inuet̾ata dilectio.
q̃ licet ab adolescentia pͥma ꝓcesserit.
nullã ad hue potuit in ẽrere senectu¬
tem. s me ad om̃ia que uob̃ placenta
forent paratũ tota deuotioe seruaba.
e a gͥ ociosus amor ẽẽ ñ debet s al¬
terins inuicẽ pascit᷑ ⁊ reuirescit ob¬
sequiis id int̃im a dilectiõe ur̃a pe¬
tendũ censur: ut ducem nr̃m cui
ius successionis hereditarie regni

Expanded text:
tias juventutis. Retinendos creditias juventutis. Retinendos creditis quos ad diligendum liberalis invitavit affectio, quos fidei veritas, non dolus cupiditatis illexit, qui fidi personae comites, non fortunae, omnes vobis compartientur eventus. Et ego quidem, quantum ad me spectat, quem ejusdem ordinis et similis, licet non tantae dignitatis, gratia sublimavit, hanc in vobis virtutem longanimitatis admiror, quae scilicet ibi tanto admirabilior est, ubi minoribus eumdem exhibetis affectum. Vivebat autem vobis nihilominus apud me vetus, sed non inveterata dilectio, quae, licet ab adolescentia prima processerit, nullam adhuc potuit incurrere senectutem, sed me ad omnia quae vobis placita forent paratum tota devotione servabat. Quia igitur otiosus amor esse non debet, sed alternis invicem pascitur et revirescit obsequiis, id interim a dilectione vestra petendum censui, ut ducem nostrum, cui jus successionis haereditariae regni
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e dilectionis accepi. qͣs tanta carita¬
te complexꝰ sũ: qͣnta tanti uiri grãm
decuit gͣtulatiõe cõpleti. Timuerã sane
ne memoriã mei apd̃ uos diut᷑nitas
temꝑis uł distantia regionũ uł ip̃a
noue dignitates uer̃es solent ami¬
cicias in mutare. Creat enĩ cor no¬
uum ⁊ nouos affectꝰ noue conscien¬
tia dignitatis: diuitesq facti: pauꝑ¬
tatis amicos cũ ip̃a pauꝑtate fasti¬
diunt neqͥd penes eos de uet̃i uide¬
at᷑ inopia resedisse. Solos autẽ uene¬
rant᷑ ⁊ diligunt qͦs fortuna condu¬
cit. solisq gaudent sublimib inhe¬
rere ne maiestas dignitatis inferioꝵ
freqͥntia uł humili mediocriũ gͣuet᷑
accessu. At uͦ constantia nr̃a uet̾em
amicũ recenti memoria continens:
absentẽ p̃senti caritate cõplectit᷑. ip¬
sumq sp̃ualib oculis frequentiꝰ in¬
tuens ep̃alis nͣc fastigii diuitias gr̃am
⁊ obsequiũ ñ minꝰ lib̾aliter offert:
qͣm mediocres olim ingenue pͥmi¬

Expanded text:
epi, quas in tanta charitate complexus sum quanta tanti viri gratiam decuit gratulatione complecti. Timueram sane ne memoriam mei apud vos diuturnitas temporis, vel distantia regionum, vel ipsa novae dignitates veteres solent amicitias immutare. Creat enim cor novum et novos affectus novae conscientia dignitatis, divitesque facti paupertatis amicos cum ipsa paupertate fastidiunt, ne quid penes eos de veteri videatur inopia resedisse. Solos autem venerantur et diligunt quos fortuna conducit, solisque gaudent sublimibus inhaerere, ne majestas dignitatis inferiorum frequentia vel humili mediocrium gravetur accessu. At vero constantia vestra, veterem amicum recenti memoria continens, absentem praesenti charitate complectitur; ipsumque spiritualibus oculis frequentius intuens, episcopalis nunc fastigii divitias, gratiam et obsequium non minus liberaliter offert quam mediocres olim ingenuae primi
Abbreviated transcription (Latin):
dam tͣhunt de p̃senti senectute d̾fectũ
qr ꝓuectior etas memoria iã segniore
torpescit. ⁊ occupatiões necessaria studiis
spacia ñ indulgẽt. qm ĩstantia ponti¬
ficalis officii ñ tã figuris elocutionũ:
ꝗͣ saluti ꝓspicit animaꝵ. Uerũptñ si
qnͣtitas ꝑtrahit ad scbendũ: oĩa mͥ cũ
difficultate ꝓueniũt. cũ ⁊ hebetiorẽ se¬
nectꝰ reddat ⁊ ĩsolentia tardiorẽ. Mitto
itaq qd postulanti negare ñ audeo.
sciasq ñ exhib̃i iudici s amico apd̃
que gr̃a pociꝰ pat̾cinet᷑ ad ueniã ꝙͣ. erac¬
tior ꝑitia reducat ad formam. Ad Rob̾

Expanded text:
dam trahunt de praesenti senectute defectum, dam trahunt de praesenti senectute defectum, quia provectior aetas memoria jam segniore torpescit, et occupationes necessaria studiis spatia non indulgent, quoniam instantia pontificalis officii non tam figuris elocutionum quam saluti prospicit animarum. Verumtamen, si quantitas protrahit ad scribendum, omnia mihi cum difficultate proveniunt, cum et hebetiorem senectus reddat et insolentia tardiorem. Mitto itaque quod postulanti negare non audeo, sciasque non exhiberi judici, sed amico, apud quem gratia potius patrocinetur ad veniam, quam exactior peritia reducat
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ indulgentie nesciunt. sic ra¬
tionis iudiciũ ñ attingunt. s oĩa
metiunt᷑ affectib nichil sua m̃i¬
toꝵ estimatione taxantes. Ego itaꝙ¬
uoluntati tue de ẽẽ ñ audeo. ne
forte uerecundiã negligentiã putes.
qr sic̃ alt̾nis amicicia conualescit ob¬
sequiis: sic alterutriꝰ in curia ꝓceden¬
te laxat᷑. Summo itaq studio congre¬
gaui qͣs potui. qi nulla eas apd̃ me
exemplaria residebant. s ab his a qͥb
aliqͦ casu seruate fuerant: uelut em̃¬
dicatas accepi. Et antiqͥores quid̃ studia
sc ił melioris etatis elapse sunt q̃ recentiꝰ
exercicia scolaria redolebant: qr ibi ⁊
sententie promptiore tractabant᷑ inge¬
nio: ⁊ usus accurati sermonis copiam
ministrabat. Tunc enĩ leta festiuo qͦ¬
dam scemate decurrebat or̃o cũ inge¬
nio doctna concurrens. rerũ ĩuentio¬
nes cõmoda fecundi sermonis elocutiõe
formabat. Q uͦ nouissime seͥpta st̃: quen¬

Expanded text:
tatem indulgentiae nesciunt, sic ratatem indulgentiae nesciunt, sic rationis judicium non attingunt, sed omnia metiuntur affectibus, nihil sua meritorum aestimatione taxantes. Ego itavoluntati tuae deesse non audeo, ne forte verecundiam negligentiam putes, quia sicut alternis amicitia convalescit obsequiis, sic alterutrius incuria procedente laxatur. Summo itaque studio congregavi quas potui, quia nulla earum apud me exemplaria residebant, sed ab his a quibus aliquo casu servatae fuerant, velut emendicatas accepi. Et antiquiores quidem, studia scilicet melioris aetatis, elapsae sunt, quae recentius exercitia scholaria redolebant, quia ibi et sententiae promptiore tractabantur ingenio, et usus accurati sermonis copiam ministrabat. Tunc enim laeta festivo quodam schemate decurrebat oratio, cum ingenio doctrina concurrens rerum inventiones commoda fecundi sermonis elocutione formabat. Quae vero novissime scripta sunt, quem
Abbreviated transcription (Latin):
pistolas que aliquando
diũsis a me sunt desti¬
nate ꝑsonis: in libellũ
redigi. tuoq desicdio pꝰtu¬
las ebibi. Adqͥeuissem li¬
bentiꝰ si scirem qd̾ eas
esses qͣsi furtiuũ aliqͥd habiturus
qͥa in lucẽ prodire: ꝓprie inꝑfectõ¬
nis conscientia ñ p̃sumunt. Timeo
enĩ si publicis exponant᷑ aspec̃tib.
ne lectorẽ ieiune macies orationis
Decreuerã eas futuris ñ seruare tẽ¬
porib. s om̃i ꝓtinꝰ abdicare me¬
moria qͥa ñ satis de cultu sermo¬
nis uł sententiaꝵ ꝑicia confide¬
bam. Mallem siquidẽ eas tenebͥs
dampnasse ꝑhennib qͣm rideu¬
di materiã ĩuidie p̃stitisse que
eo securiꝰ aliena subsannat. qͥa su¬
a simili ꝑiculo ñ exponit. Non
enĩ cet̾i nos uł nr̃a tuis oculis
intuent᷑ a quo siqͥd in nob̾ bonũ
ẽ magnificat᷑ attentiꝰ. ⁊ inꝑfec̃tio¬
ni uenia facilis indulget᷑. Anmi
siqͥdem eoꝵ qͦs odii sͥ uł inuidiẽ
uendieauit affectio: sic̃ benigni¬

Expanded text:
pistolas quae aliquando diversis a me sunt destinatae personis in libellum redigi, tuoque desiderio postulas exhiberi. Acquievissem libentius, si scirem quod eas esses quasi furtivum aliquid habiturus, quia in lucem prodire propriae imperfectionis conscientia non praesumunt. Timeo enim, si publicis exponentur aspectibus, ne lectorem jejunae macies orationis Decreveram eas futuris non reservare temporibus, sed omni protinus abdicare memoria, quia non satis de cultu sermonis, vel sententiarum peritia confidebam. Mallem siquidem eas tenebris damnasse perennibus quam ridendi materiam invidiae praestitisse, quae eo securius aliena subsannat, quia sua simili periculo non exponit. Non enim caeteri nos vel nostra tuis oculis intuentur; a quo si quid in nobis bonum est, magnificatur attentius, et imperfectioni venia facilis indulgetur. Animi siquidem eorum, quos odii sibi vel invidiae vindicavit affectio, sicut benigni
Abbreviated transcription (Latin):
uł salutẽ. Ferebat᷑ enĩ animo ma¬
gis qm corꝑe. qr uires corꝑis ani¬
mi restaurabat hẏlaritas. fortiꝰq
trahebat᷑ desidĩo: ꝙͣ egͥtudine ta¬
daret᷑. Puenimꝰ itaq lucam ubi
sic̃ apparuit infra decem dies uł
płes arma coaptari ñ pot̾ant.
nec iis cui parabant᷑ qm̃ in lectũ
decubuerat ꝑciꝑe potuiss. Porro
miles qͥdam qͥ mͥ a patre fuerat
assignatꝰ. cepit utiliꝰ de necessita¬
te consiliũ. habitaq omniũ rõne
petiit sͥ in eam causã .xl. libras
pruueniens. num̃ari. Affectabat
enĩ meliores equos longiore tͣctu
tempis explorare: cet̾aq omnia
qͣnͣto spaciosius tanto cõmodiꝰ
comꝑare. qm̃ repentinos emptores
sepe circũuenit sagax astutia uen¬
ditoꝵ. Ad quieui libentiꝰ. neq enĩ
pot̾am incertã pueri ualitudi¬
nẽ expectare. nec ẽẽt mͥ tutũ mo¬
rari diutiꝰ. ne p̃nunciato aduen¬
tu meo mnͥ int̾ uias insidie pararen¬
tur. Ad ieci aũ nomine expensarũ

Expanded text:
vel salutem. Ferebatur enim animo magis quam corpore, quia vires corporis animi restaurabat hilaritas, fortiusque trahebatur desiderio quam aegritudine tardaretur. Pervenimus itaque Lucam, ubi, sicut apparuit, infra decem dies vel plures arma coaptari non poterant, nec is cui parabantur, quoniam in lectum decubuerat, percipere potuisset. Porro miles quidam, qui mihi a patre fuerat assignatus, coepit utilius de necessitate consilium, habitaque omnium ratione petiit sibi in eam causam XL, libras Pruveniensium numerari. Affectabat enim meliores equos longiore tractu temporis explorare, caeteraque omnia quanto spatiosius, tanto commodius comparare, quoniam repentinos emptores saepe circumvenit sagax astutia venditorum. Acquievi libentius; neque enim poteram incertam pueri valetudinem exspectare, nec esset mihi tutum morari diutius, ne praenuntiato adventu meo mihi inter vias insidiae pararentur. Adjeci autem nomine expensarum
Abbreviated transcription (Latin):
iure transfusus ẽ. ut iam te ñ sĩpli¬
ci s duplicato cõplectar affectii. Ei¬
bi enĩ p̃ cet̃is hec ẽ. deferenda suc¬
cessio: que ille p̃ cet̾is diligebat. tͥq
eam qͣi qͦdam testamento sp̃alis a¬
micicie p̾rogatiua ꝯsignat. Gere
gͥ suũ amicicie morem. certisq cla¬
rescat indiciis ip̃am nouas uires
de noua dupplicatione tnͣxisse. sc¬
be autẽ int̾im aliqͥd ut in alteriꝰ
utriꝰq uidear suscepisse sermonẽ.
Iniunge qd̾̃ uis ut in alt̾o ut̾q
uidear obsequiũ prestitisse. Uisita
nos ut possim utͥusq ꝑsonã in al¬
t̃o templari. Scbe inqͣmͣ qr si sẽpse¬
ris: hoc ip̃m tͥ studii pot̾it augere
mat̾iam. nec ꝓpositi oꝑis ꝓuectũ
impediet aut ꝓuentum. Inunge
aliqͥd ut aliqͥ amicicie ꝑseũantis
argumenta ꝓcedant qr eam efficatiꝰ
comꝓbat petendi fiducia ꝙͣ lib̾alitas¬

Expanded text:
jure transfusus est, ut jam te non simplijure transfusus est, ut jam te non simplici, sed duplicato complectar affectu. Tibi enim prae caeteris haec est deferenda successio quem ille prae caeteris diligebat, tibique eam quasi quodam testamento specialis amicitiae praerogativa consignat. Gere igitur suum amicitiae morem, certisque clarescat indiciis ipsam novas vires de nova duplicatione traxisse. Scribe autem interim aliquid, ut in alterius utriusque videar suscepisse sermonem. Injunge quod vis, ut in altero utrique videar obsequium praestitisse; visita nos, ut possim utriusque personam in altero contemplari. Scribe, inquam, quia si scripseris, hoc ipsum tibi studii poterit augere materiam, nec propositi operis provectum impediet aut proventum. Injunge aliquid, ut aliqua amicitiae perseverantis argumenta procedant, quia eam efficacius com
Abbreviated transcription (Latin):
Rad̾ mei nunciaret aduentũ. fru¬
stratꝰ tociens ex hoc nẽ nicħ audeo
diuinare. s caritatẽ tuã litt̃is duxi¬
p̃sentibꝰ si forte obdormierit ercitan¬
dam. aut si qͦm forte ꝯcepit falsa
suspicione languorẽ. de ꝑseueran¬
tie mee nuncio ꝯualescat. Noueris
eiĩ nichil tͥ ap̃ me de pͥstina cari¬
tate ꝑisse. s qͣi duplicatꝰ amor ẽ. cũ
eum tͥ in &a mens cogat᷑ exsoluere.
quẽ aliqnͣ duob impendebat affec¬
tum. Sublatꝰ siqͥdem ẽ. emedio cõ¬
munis amicus m̃r Rad̾ de flur̃ qͥ
dimidiũ anime mee uidet᷑ mori¬
ens abstulisse. Ip̃ĩus mͥ semꝑ ẽ. colen¬
da metnoria ip̃iꝰ amor semꝑ quib¬
cumq modis id fieri potu̾it instau¬
randus. Duob autẽ modis defunc¬
to uicem amiciere iudico rependen¬
dam. ut pͥmo.s. piis apd̃ dm̃ inter¬
cessionib adiuuet᷑. sccło: hii quos
ip̃e dilȩx̃at dilectõne uicaria dili¬
gant᷑. Inde ẽ. qd̾ amor nr̃ ab illo in
te qͣi qͦdam hereditarie successiõis

Expanded text:
entum. Frustratus toties, ex hoc nunc nihil audeo divinare, sed charitatem tuam duxi litteris praesentibus, si forte obdormierit, excitandam, aut, si quem forte concepit falsa suspicione languorem, de perseverantiae meae nuntio convalescat. Noveris enim nihil tibi apud me de pristina charitate perisse, sed quasi duplicatus amor est, cum eum tibi mea mens cogatur exsolvere quem aliquando duobus impendebat affectum, sublatus siquidem est e medio communis amicus noster Rad. de Flur., qui dimidium animae meae videtur moriens abstulisse. Ipsius mihi semper est colenda memoria; ipsius amor semper, quibuscunque modis id fieri potuerit, instaurandus. Duobus autem modis defuncto vicem amicitiae judico rependendam, ut primo scilicet piis apud Deum intercessionibus adjuvetur, secundo hi quos ipse dilexerat dilectione vicaria diligantur. Inde est quod amor noster ab illo in te quasi quodam haereditariae successionis
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ apd̃ eũ aliquãdui moraret᷑. ur̃o
tñ remittendũ arbitrio qm pͥmũ
estiualis intemꝑantia p̃teriss. Existi¬
mabitis fortassis que scribo fallaces
ẽẽ blandicias s nec sapientẽ falłe
tutũ ẽ. nec mendacio conuenit la

Expanded text:
um aliquandiu moraretur, vestro tamen remittendum arbitrio, quam primum aestivalis intemperantia praeterisset. Existimabitis fortassis quae scribo fallaces esse blanditias; sed nec sapientem fallere tutum est, nec mendacio convenit la
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ derogatũ reputat qͥcqͥd alii sense¬
rit imꝑtitũ. S incorruptibił amor
de ip̃a sinceri sp̃s ũitate ꝓcedens:
qnͣto fuĩt dilatatꝰ in plures tanto
maiꝰ de effusione ꝯtrahit iucremen¬
tũ nec inuidiã participatio gen̾at:
s insolubilem sc̃e inter om̃s ꝯcordie
firmat ampexũ. Hac gͥ p̃sentem spos¬
sum tuũ caritate complect̃e. eumq
ñ oculis corꝑis inqͥre s cordis. ut sp̃em
uauit intactũ. ut puritas inuicem
puritati respondeat. ⁊ tu ei ꝑpetuũ¬
munꝰ ꝑfecte ualeas integritatis of

Expanded text:
sibi derogatum reputat quidquid alii sensesibi derogatum reputat quidquid alii senserit impertitum. Sed incorruptibilis amor de ipsa sinceri spiritus veritate procedens, quanto fuerit dilatatus in plures, tanto majus de effusione contrahit incrementum, nec invidiam participatio generat, sed insolubilem sanctae inter firmat amplexum. Hac igitur praesentem sponsum tuum charitate complectere, eumque non oculis corporis inquire, sed cordis, ut specievavit intactum, ut puritas invicem puritati respondeat, et tu ei perpetuum valeas integritatis of
Abbreviated transcription (Latin):
cula deformari. Non ẽ. gͦ qd̾ inuideat
ñ ẽ. ꝙͣ te minꝰ reddat acceptã. s pociꝰ
in te castũ tã pie dilectionis appro¬
babit affectũ. Scio sane ꝗͣ. studiose
id agas. Neq enĩ illiꝰ ap̃ te potest p̃¬
terisse memoria que defunctũ ñ
ininꝰ sp̃uali cõtemplaris intuitu.
quẽ uiuentẽ corꝑali mirabaris as¬
pectu. Porro qnͣto sincerior extitit:
tanto diut᷑ nior sc̃e dilectiõis affectio
ꝑmanebit. Amor enĩ quẽ corruptak
carniũ geñaut passiones. corruptiõi
semꝑ obnoxius: qnͣto difficiliꝰ in pͥn¬
cipio regit᷑. tanto post modũ faciliꝰ
euanescit. ad eo ut plerũq ꝯuertat᷑
in odiũ ⁊ uoluptas amaritudiue
cõpenset᷑. S ⁊ iꝑfectꝰ ẽ. multisq de¬
clarat᷑ indiciis: ip̃m ex uera carita¬
te ñ nasci. qm tanto minꝰ singulos
necẽe ẽ. diligas. qnͣto hunc in plu¬
res partieris affectũ s ⁊ qͥ diligit᷑
sine q̃rela participẽ ñ ad mittit. qm̃

Expanded text:
 ergo quod invideat, non est quod te minus reddat acceptam, sed potius in te castum tam piae dilectionis approbabit affectum: scio sane quam studiose id agas. Neque enim illius apud te potest praeterisse memoria, quem defunctum non minus spirituali contemplaris intuitu quam viventem corporali mirabaris aspectu. Porro quanto sincerior exstitit, tanto diuturnior sanctae dilectionis affectio permanebit. Amor enim quem corruptarum carnium generant passiones, corruptioni semper obnoxius, quanto difficilius in principio regitur, tanto postmodum facilius evanescit, adeo ut plerumque convertatur in odium, et voluptas amaritudine compensetur. Sed et imperfectus est, multisque declaratur indiciis ipsum ex vera charitate non nasci, quoniam tanto minus singulos necesse est diligas, quanto hunc in plures patieris affectum. Sed et qui diligitur sine querela participem non admittit, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã. tũ magnificentiã in effectu.
Testat᷑ hoc edificioꝵ reꝑatio. reuoca¬
tio possessionũ. ⁊ antique restaura¬
tio dignitatis qmͣ in conculcationẽ
dederat malignitas ⁊ impotentia
ꝑũsoꝵ. Exultabunt gͥ illi. si migͣue¬
rit is qͦ debellante deiecti sunt iãq
manꝰ auidas reparãt ad rapinã qͥ
licentꝰ ꝯsueuerant in nira eccłie ina¬
lignari. Quia gͥ filii ⁊ fideles eccłie
imminentia iam sͥ detͥmenta p̃senti¬
mittatis. Homo enĩ consilii ⁊ forti¬
tudinis ẽ. potens in oꝑe ⁊ sermone
in regalib consilus ⁊ negocus eccłi¬
asticis acceptus ⁊ efficax. płimumq
cialib ep̃is necessariꝰ ad rep̾mendã
et repellendã ab eccłia dei insolen¬
tiam malignoꝵ. Desiderat᷑ autẽ re¬
gressus eiꝰ ab his qͥ in terra pruden¬
tiores sunt. ⁊ si qͥs adũsus eũ furtiua
malignitate sumurmat. ñ tam cari¬
tate qm inuidia. nͨ tm̃ delictis eiꝰ qͣn¬

Expanded text:
dentiam, tum magnificentiam in effectu. dentiam, tum magnificentiam in effectu. Testatur hoc aedificiorum reparatio, revocatio possessionum, et antiquae restauratio dignitatis, quam in conculcationem dederat malignitas et potentia perversorum. Exultabunt igitur illi, si migraverit is quo debellante dejecti sunt, jamque manus avidas reparant ad rapinam, qui licentius consueverant in jura ecclesiae malignari. Quia igitur filii et fideles ecclesiae imminentia jam sibi detrimenta præsentimittatis: homo enim consilii et fortitudinis est, potens in opere et sermone, in regalibus consiliis et negotiis ecclesiasticis acceptus et efficax, plurimumque cialibus episcopis necessarius ad reprimendam et repellendam ab Ecclesia Dei insolentiam malignorum. Desideratur autem regressus ejus ab his qui in terra prudentiores sunt, et si quis adversus eum furtiva malignitate submurmurat, non tam charitate quam invidia, nec t
Abbreviated transcription (Latin):
num sñ peccunia nec apd̃ ep̃m sine
detͥmento cause potuit lib̾ari. Et
ego qͥdem ꝓ cã ip̃nis obnorciꝰ suppli¬
care decreuerã. s apud miscdłiam
urãm facile causam declarata ꝑ ora¬
bit afflictio ⁊ apud grãm urãm in¬
tercessio nr̃a solito congaudebit effec¬
tum. Uerũ p̾uate cõmunis causa p̃¬
ponderat qm̃ de eccłie dei lib̾tate tͣc¬
tatur nec iam spes restat ulla refu-¬
gii: si in irritum deducta fuĩt apłi
in exemplũ. s clariꝰ audita correpc̃tio
imꝑiciã doceat ⁊ compescat auda
baiocenssis eccłie de reuocatiõe
ep̃i sui debita deuotione ꝓsequim᷑
plicat cũ eis quisqͥs antiqͣ eccłie
detͥmenta cognouit. qmͣ ille de pul¬
uere pauꝑtatis ⁊ deiectionis erectã:
de pauꝑe diuitem de contẽptibili
uenabilem de ignobili reddidit
głosam. In quib sane ꝑficiendis qͥs¬
quis laborem eiꝰ indust̾amq ꝑspe¬
xerit ꝓbabit tum in executione pru¬

Expanded text:
num sine pecunia, nec apud episcopum sine num sine pecunia, nec apud episcopum sine detrimento causae potuit liberari. Et ego quidem pro causa ipsius obnoxius supplicare decreveram, sed apud misericordiam vestram facile causam declarata perorabit afflictio, et apud gratiam vestram intercessio nostra solito congaudebit effectu. Verum privatae communis causa praeponderat, quoniam de Ecclesiae Dei libertate tractatur, nec jam spes restat ulla refugii, si in irritum deducta fuerit aposin exemplum, sed clarius audita correctio imperitiam doceat et compescat audaBajocensis ecclesiae de revocatione episcopi sui debita devotione prosequimplicat cum eis quisquis antiqua ecclesiae detrimenta cognovit, quam ille de pulvere paupertatis et dejectionis erectam, de paupere divitem, de contemptibili venerabilem, de ignobili reddidit gloriosam. In quibus sane perficiendis quisquis laborem ejus industriamque perspexerit, probabit tum in executione pru
Abbreviated transcription (Latin):
quoq Wilłs. de uer ex ꝓmissione te¬
net ut ueniat. uob̃eq inuicem con¬
solatiari pofitis ⁊ nob̾ sc̃e sollenn¬
tatis gaudia duplicare. Ualt. Ad¬
um magister symon miserabiles
ad apłicam sedem portat iniurias
qmͣ culpa. Audite eum ⁊ inuirias
eiꝰ ĩmo ur̃as seueritate debita uin¬
dicate. ne huiꝰ modi adũsus apłi¬
cam sedem insolescat audacia: pre¬
sertim cũ in partib illis in ꝯtemp¬
tũ eiꝰ pleraq iã incipiant germi¬
na pullulare. Occurrendũ ẽ gͥ ne tcͣ¬
tu temꝑis impunita malignitas con¬
llalescat.⁊ uires iniqͥtati dissimu¬
latio ur̃a uł indulgentior gr̃a sub¬
ministret. Iam enĩ nom̃ apłicũ qd̾
actenꝰ in t̾ra illa reũentie fuerat ⁊¬
terroris: in cãm scandali ũsum ẽ
⁊ dtemptꝰ nec appellantẽ ꝓuocatio
lib̾at. s in se pociꝰ uehementiã iudicis
exacerbat. Sensit hoc iste qͥ ꝓpter ap¬
pellationẽ retrusus in carcerẽ ac
miserabili tortꝰ media nec ap̃ tiran¬

Expanded text:
quoque Willelmus de Ver ex promissione tenetur ut veniat; vobisque invicem solatiari poteritis et nobis sanctae solemnitatis gaudia duplicare. Valum magister Simon miserabiles ad apostolicam sedem portat injurias, vindicta quam culpa. Audite eum, et injurias ejus, imo vestras, severitate debita vindicate, ne hujusmodi adversus apostolicam sedem insolescat audacia, praesertim cum in partibus illis in contemptum ejus pleraque jam incipiant germina pullulare. Occurrendum est igitur, ne tractu temporis impunita malignitas convalescat, et vires iniquitati dissimulatio vestra, vel indulgentior gratia subministret. Jam enim nomen apostolicum, quod hactenus in terra illa reverentiae fuerat et terroris, in causam scandali versum est, et contemptus, nec appellantem provocatio liberat, sed in se potius vehementiam judicis exacerbat. Sensit hoc iste, qui, propter appellationem reclusus in carcerem ac miserabili tortus inedia, nec apud tyran
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃o considationib mea mens com¬
passione debita raptaret᷑. subitꝰ tanꝗͣ.
ex insꝑato morbꝰ ob repsit ut facile
credi posset ur̃e partẽ infirmitatis
iume cõpassionis affectio tͣnsfudisse.
Hec tñ ẽ. pͥuata passione subla¬
ta cõpassio. s utriq ꝓspi. ⁊ ciens a¬
nimꝰ duplici cepit statim in cõmo¬
do laborare. Uisitauit gͥ utrumq
misericors ⁊ miserator dñs ⁊ utriq
ea ratione beneficiũ sanitatis m¬
dulsit. qr alt̾ sine alt̾o ꝑfecte sana¬
ri minime potuiss. Nob̾ gͦ serua¬
tus sũ ur̃a mͥ nichilominꝰ sapĩa re¬
seruata ut scđm legem xp̃i alt̃ al

Expanded text:
vestro considerationibus mea mens comvestro considerationibus mea mens compassione debita raptaretur, subitus tanquam ex insperato morbus obrepsit, ut facile credi posset vestrae partem infirmitatis in me compassionis affectio transfudisse. men est privata passione sublata compassio, sed utrique prospiciens animus duplici coepit statim incommodo laborare. Visitavit igitur utrumque misericors et miserator Dominus, et utrique ea ratione beneficium sanitatis indulsit, quia alter sine altero perfecte sanari minime potuisset. Vobis ergo servatus sum, vestra mihi nihilominus sapientia reservata, ut secundum legem Christi al
Abbreviated transcription (Latin):
a u̾itatis: ꝙͣ. affluentia sermonis il¬
lustrat. Deuiq dolor in miserati¬
onẽ conu̾sus ẽ. dũ in cõmoda nr̃a
laboresq contemplor. qͥb innocen¬
tiã ur̃am sollicitudo domestica
et ꝑsecutoris in manitas incessant̃
affligit. S ⁊ de ꝓximo sꝑata tͣnqͥl¬
litas qͣsi de manib uidebat᷑ erepta
ut omnẽ uob̃ de p̾senti crederet᷑
fortuna reqͥem inuidisse. Potiorẽ
tamen reqͥem sic̃ p̾sumit᷑ uob̃ reso¬
lutio contuliss. qͥa regem indecore su¬
o uideburent oculi ur̃i ut adimple¬
rec uos leticia cũ uultu suo: quem
ꝓpter se tot ad p̾sens rͥbulationib
passus ẽ. infestari. Nob̃ autẽ iocundũ
ẽ ur̃a uł ad modicũ tempꝰ frui p̃sen¬
tia ur̃o recreari colloqͥo. ur̃o consi
b̾ retͥbutio ñ aufert᷑ s reposita uo¬
b̾ ẽ. in tuto corona iusticie. depositũ¬
q fidele qͦd suũ ẽ. suo temꝑe qͥ cõmi¬
sit agnoscet. Dum gͥ his suꝑ statu

Expanded text:
a veritatis quam affluentia sermonis ila veritatis quam affluentia sermonis illustrat. Denique dolor in miserationem conversus est, dum incommoda vestra laboresque contemplor quibus innocentiam vestram sollicitudo domestica et persecutoris immanitas incessanter affligunt. Sed et de proximo sperata tranquillitas, quasi de manibus videbatur erepta, ut omnem vobis de praesenti crederetur fortuna requiem invidisse. Potiorem tamen requiem, sicut praesumitur, vobis resolutio contulisset, quia regem in decore suo viderent oculi vestri, ut adimpleret vos laetitia cum vultu suo quem propter se tot ad praesens tribulationibus passus est infestari. Nobis autem jucundum est vestra vel ad modicum tempus frui praesentia, vestro recreari colloquio, vestro consilbis retributio, non aufertur, sed reposita vobis est in tuto corona justitiae, depositumque fidele quod suum est suo tempore qui commisit agnoscet. Dum igitur his super statu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxime de ur̃a fueramꝰ p̃sentia gͣtulati.
Ceꝑunt gͥ occurrere mͥ q̃ de ur̃a dilec¬
tione iocunda ꝓuenerant. ⁊ si qͥd simi¬
le in futurũ sꝑabat᷑ semꝑq discur¬
rens int̾ utrumq consideratõ: uim
meroris augebat. Occurrebat siqͥdẽ
mͥ caritatis ur̃e scm̃ illud dulceq
colloqͥũ qͦ p̃ualetis auditoꝵ menteᷤ
rerũ erudire solłtia. ⁊ aures iocun¬
di sermonis suaiitate mulc̃e: Re¬
cordabar quantũ nob̃ scribendi gra¬
tiã bonitas diuina contulerat: in
qua nescio an magis qͥs seutentias
fructũ an dicendi ꝑiciam debeat
ammirari. Hec enĩ apd̃ uos tanta s̾
ininẽe paritate respondent ut neq
rerum maiestas uerboꝵ coartari ui¬
deat᷑ angustiis nec sermonis dig¬
nitas aliqͥ sententiaꝵ excellentia p̃¬
grauari in his sane que uł intel¬
lectꝰ conciꝑe uł humana facundia
sufficit explanare. Palam ẽ. de illiꝰ
hoc ꝓcessisse doctͥua cuiꝰ sp̃s fami¬
liariũ mentes ⁊ linguas tã notici¬

Expanded text:
fueramus praesentia gratulati. Coeperunt igitur occurrere mihi quae de vestra dilectione jucunda provenerant, et si quid simile in futurum sperabatur, semperque discurrens inter utrumque consideratio vim moeroris augebat. Occurrebat siquidem mihi charitatis vestrae sanctum illud dulceque colloquium, quo praevaletis auditorum mentes rerum erudire solertia, et aures jucundi sermonis suavitate mulcere. Recordabar quantam vobis scribendi gratiam bonitas divina contulerat, in qua nescio an magis quis sententiarum fructum, an dicendi peritiam debeat admirari. Haec enim apud vos tanta sibi invicem paritate respondent, ut neque rerum majestas verborum coarctari videatur angustiis, nec sermonis dignitas aliqua sententiarum excellentia praegravari, in his sane quae vel intellectus concipere, vel humana facundia sufficit explanare. Palam est de illius hoc processisse doctrina, cujus spiritus familiarium mentes et linguas tam notiti
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rio nͥ me fallax inuidi casus impor¬
tunitas impendiss q̃ tribꝰ annis iã
hoc ꝓpositũ meũ ad ꝯtrarios rapuit
iuolent̃ euentꝰ. Primo siqͥdem ꝑ bel¬
la francoꝵ. deinde ꝑ insꝑatũ comi¬
tis andegauie int̾itum nouissime
ꝑ regiã que in filiũ eiꝰ ira recruduirt

Expanded text:
tertio, nisi me fallax invidi casus importunitas impedisset, quae tribus annis jam hoc propositum meum ad contrarios rapuit violenter eventus. Primo siquidem per bella Francorum, deinde per insperatum comitis Andegavensis interitum, novissime per regiam quae in filium ejus ira recrudui
Abbreviated transcription (Latin):
quid recũpensatiõis hñt: cliscre¬
ta mansuetudine dispensare.Cul¬
pam tñ indulgentia p̾uentae ñ
deber. ne securitas alat audaciam ⁊
ad deliuqndum fiducia remissi¬
onis inuitet. Debet gͦ seĩntas ꝓhi¬
bitos cohibere conceptus ne te¬
iario compleant᷑ effectir: debet
inchilominꝰ excessus illicitos con¬
grua aiĩnaũsione. punire nͥ reũ
uł uiolentia potestatis eripiat. uł
penitentia temꝑet disciplinã. Tune
enĩ in potestate rudicis ẽ. mollire
sententiã. ⁊ mittius iudicare qͣm
leges cũ rerum uł ꝑsonaꝵ m̃ita
postulant aut instantia necessita¬
tis extorquet. In estimanda tũ ne¬
cessitate ñ conuenit pusillam-¬
mes inueniri. ne u̾tuti subduxis¬
se mar̃iam: uł de diuma uideam
gr̃a desꝑare. Scio quosdam dis¬
pensationũ ꝓdigos tante benigui¬
tatis existere. ut uicħ reseruent.
legib affectib om̃ia largiant᷑. nͨ¬

Expanded text:
quid recompensationis habent, discrequid recompensationis habent, discreta mansuetudine dispensare. Culpam tamen indulgentia praevenire non debet, ne securitas alat audaciam, et ad delinquendum fiducia remissionis invitet. Debet ergo severitas prohibitos cohibere conceptus, ne temerario compleantur effectu, debet nihilominus excessus illicitos congrua animadversione punire, nisi reum vel violentia potestatis eripiat, vel poenitentia temperet disciplinam. Tunc enim in potestate judicis est mollire sententiam, et mitius judicare quam leges, cum rerum vel personarum merita postulant, aut instantia necessitatis extorquet. In aestimanda tamen necessitate non convenit pusillanimes inveniri, ne virtuti subduxisse materiam, vel de divina videamur gratia desperare. Scio quosdam dispensationum prodigos tantae benignitatis existere, ut nihil reservent legibus, affectibus omnia largiant
Abbreviated transcription (Latin):
ni ter minꝰ assignat᷑. Semꝑ enĩ in
antiora libere debent studia sẽi¬
tatis extendi sicq oportet inter¬
p̃tari que scͥpta funt: ne nr̃is ui¬
deautur ꝓcessib in uidere qr tẽ
recte suus minori bono fauor un¬
pendit᷑: cũ neqͣqͣm boni maioris
incrementa tollunt᷑. Eccłia enĩ
eos qͥ ad suꝑiora desicłio ꝑfectio¬
uis aspirant ñ ꝑmittit occasio¬
nib impediri. quin lib̾o erũpant
ad maiora conscensu. sicq p̾me
imꝑfectionis pͥuilegia remonet.
ut grãm noue ꝑfectionis ampͥec¬
tens. uetera nouis ũ tam uideat᷑
soluere qͣm implere. At uͦ saeras
uet̾m institutiones indet̾ius de¬
uocare ñ conuenit. nͨ auctorita¬
tem p̾bere defectus ut iñ fom̃ta
comparent᷑ audacie: unde time¬
ri debeat seueritas discipline.
Plane st̃ quedã quib ut fiant
consensũ adhibere ñ licet. q̃ tñ
si facta st̃: dissimulare necc̃e ẽ.
qr ũ possunt hr̃e remediũ uł si

Expanded text:
ni terminus assignatur. Semper enim in ni terminus assignatur. Semper enim in anteriora libere debent studia sanctitatis extendi, sicque oportet interpretari quae scripta sunt, ne nostris videantur processibus invidere, quia tunc recte suus minori bono favor impenditur, cum nequaquam boni majoris incrementa tolluntur. Ecclesia enim eos qui ad superiora desiderio perfectionis aspirant non permittit occasionibus impediri, quin libero erumpant ad majora consensu, sicque primae imperfectionis privilegia removet, ut gratiam novae perfectionis amplectens, vetera novis non tam videatur solvere quam implere. At vero sacras veterum institutiones in deterius devocare non convenit, nec auctoritatem praebere defectus, ut inde fomenta comparentur audaciae, unde timeri debuit severitas disciplinae. Plane sunt quaedam quibus, ut fiant, consensum adhibere non licet; quae tamen, si facta sunt, dissimulare necesse est, quia non possunt habere remedium, vel, si