comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis acde conuenientia epõrũ cũ laicis: Vt prbi potestatẽ habeant res eclesias ticas prae¬
uidere regere et gubnare atq dispensare scđm canonũ auctoritatẽ. Volumus ut ec¬
laici in eorũ ministerio aboedi ant ep̃is ad regendas ecłas dĩ uidacs ec orfanos defensandos
ec ut oboedientes sint eis ad eorũ xp̃i anita tẽ seruandĩ et epĩ consentientes sint comitib:
tiudicib: adiustitias faciendas et ut nullatenus ꝑ aliquorũ mendatiũ ł falsũ testimoniũ
neq: ꝑ ꝑiuriũ aut ꝑp̃miũ lexiusta in aliquo depra uetur

Expanded text:
 De eadem re. Ut episcopi potestatem habeant res ecclesiasticas praevidere regere et gubernare, atque dispensare, secundum canonum auctoritatem. Volumus ut laici in eorum ministerio obediant episcopis ad regendas Ecclesias Dei, viduas et orphanos defendendos, et ut obedientes sint eis ad eorum Christianitatem servandam, et episcopi consentientes comitibus, et judicibus ad justitias faciendas, et ut nullatenus per aliquorum mendacium, vel falsum testimonium, neque perjurium, aut per praemium lex justa in aliquo depravetur
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñex ooluncate et potestatesia s ex ae qͥtate debeant formare sententiã iustit ia iniodicndo

Expanded text:
quod non ex voluntate et potestate sua, sed ex aequitate debeant formare sententiam. Iustitia in iudicandoquod non ex voluntate et potestate sua, sed ex aequitate debeant formare sententiam. Iustitia in iudicando
Abbreviated transcription (Latin):
õdi catacustodit. Culm̃ regiminis ad officiũ hortandi oneris suscipit. Ñ ad petitũ gloriaȩ transitor
honoris. Cure quoq: susceptio uilis solert̃ inuigilcit neouesdĩ aut ꝑuersi homines praualoquentes
dilapient aut in aligni sp̃s oblecttim̃ tauitiorũ suadentes deuastent. DECASIS definitis minime
nouendis. Flagiariiu diciũ ñ debet decausa q̃ diffinita ł iudicata ẽ. DE NISqͥ contrrc p̃positos
suos seerigunt et deaccusa torib: ł testib: inimicis quit agendũ sit. Quise c̃trap̃positos suo serigunt
ꝓfectoostendit᷑qr eẽ seruidĩ contẽpnunt : filius dĩ inscõniteuangelio Ego ñ ac cuso : nec ludicoquẽ quã
Nihileni sinepatrefacit filius qr cõmunis eorũ operatio ẽ. et unita uoluntas. hoc uero inloco qu
iud ex loqͥtur dicens qu alis iudex quales testes dõ ẽẽ debeant ut cogos canthomines iniudicapdo

Expanded text:
praedicata custodit; culmen regiminis ad officium portandi oneris suscepit, non ad appetitum gloriae transitorii honoris; curae quoque suscepti ovilis solerter invigilat, ne oves Dei aut perversi homines prava loquentes dilanient, aut maligni spiritus delectamenta vitiorum suadentes devastent. 450. De causis definitis minime recommovendis. Flagitari iudicium non debet de causa quae deffinita vel iudicata est. 451. De his qui contra praepositos suos se erigunt, et de accusatoribus vel testibus inimicis, quid agendum sit. Qui se contra praepositos suos erigunt, profecto ostenditur quia esse servi Dei contemnunt. Filius Dei in sancto ait Euangelio: Ego non accuso nec iudico quemquam. Nihil enim sine Patre facit Filius, quia communis eorum operatio est et unita voluntas. Hoc vero in loco quasi iudex loquitur, dicens qualis iudex, quales testes Deo esse debeant, ut cognoscant homines in iudicando,
Abbreviated transcription (Latin):
chic̃ suã poueri orib curã populorũ et pcu perũ in ꝓtegendis ac defendendis in positã. Idõq dũ
conspicuit̃ iudicos ac potestes pciuperũ obpressoros existere. prius eos sacerdo tali ad monitiope
redarguane etsi contẽpserint em̃ dar eorũ in solentia regis aurib: irit imetur: ut quos sacer¬
dotclis ad monitioñ flectit a diustitiã regalis potestas abimꝓui tate coherceat :
Dt crisicite a prbis custodienda subsigllo : Vt prbi subsi gllo custodi ap̃crisma : et nullis ub
dos res sorererei nosens polũ otisere auta cusami potost. Vr omnib porsenonib ap̃cepterte
poss essorire a dendis. Om̃s pos sessiones etomimuasibi sublata arq: fructis cunctos satrtere

Expanded text:
chiam suam. Noverint sibi curam populorum et pauperum in protegendis ac defendendis impositam; ideoque dum conspiciunt iudices ac potentes pauperum oppressores existere, prius eos sacerdotali admonitione redarguant. Et si contempserint emendari, eorum insolentia regis auribus intimetur; ut quos sacerdotalis admonitio non flectit ad iustitiam, regalis potestas ab improbitate coerceat. 99. De crismate a presbiteris custodiendo sub sigillo. Ut presbiteri sub sigillo custodiant crisma, et nulli sub usari potest. 103. De omnibus possessionibus a praeceptore possessori reddendis. Omnes possessiones et omnia sibi sublata atque fructus cunctos ante litem
Abbreviated transcription (Latin):
Illud etiã quã quã saepe ad monitũ sit nobis iterũ inculcandũ populisq denunci andũ summopere
uisũ fuit ut missarũ caelebrationes in locis inc̃gruentib fieri omnino non debeant & neces seẽ
unus quisque ep̃orũ huiuscemo ditemerariã consuetudinem a parochia sua poenitus.
amoueat. Et si quis prborũ ab hinc excepto quan do initinere ꝑgit᷑ & locus basi licae procul. ẽ
&idinaltarib: ab ep̃o consecratis fierinecessitts compellit nepopulus disinemis sarũ caelebratione

Expanded text:
Illud etiam quamquam sepe admonitum sit, nobis iterum inculcandum populisque denuntiandum summopere visum fuit, ut missarum celebrationes in locis incongruentibus fieri omnino non debeant; et necesse est, ut unusquisque episcoporum huiuscemodi temerariam consuetudinem a parroechia sua poenitus amoveat. Et si quis presbiterorum abhinc, excepto quando itinere pergit et locus basilicae procul est et id in altaribus ab episcopo consecratis fieri necessitas c
Abbreviated transcription (Latin):
scccxeuii sit. Si q̃ seculariũ tã maioris ordinis quã et inferioris peccatũ egerit et uocatꝰ suiep̃i a ue

Expanded text:
m sit. Si quis secularium tam maioris ordinis qm sit. Si quis secularium tam maioris ordinis q
Abbreviated transcription (Latin):
at et ñ rapiat. Qui uero etĩ rapuerit ł furatꝰ fuerit aut seduxeritpũ quã eã uxorẽ habi
sed pomquis suis eã legalib reddat et intriplo plenũ pannũ dominicũ componat. & in suꝑcano¬
incepub btã penitentiã gerat . Ad quodom̃ sunciuocec lama uer̃ dicentes Ista om̃s firmit̃ tene¬
reuolumꝰ et in ꝑpetuũ ab omnib: c̃serucire optamꝰ. Quod inomnib: locis dõ orandũsit et ñ i
aliis quã in dõdicatis ab ep̃is locismissa sit caelebranda. Sciendũ ẽ omnib: qđ et in alis c̃peten¬
tib: locis si locus bas ilice ꝓcul fuerit oratio ad dm̃ et c̃fessio peccatoꝵ fieri debeat et possit
mis sarũ uero celebratio nonnis in locis ab ep̃is dõ dicatis excepto tẽpore hostilitatis et hoc ñ¬
lcrib: qͥ ep̃is suisi noboedientes exs. stunt et ad em̃ dationẽ sui cardant ueni re quid agendũ¬

Expanded text:
piat et non rapiat. Qui vero eam rapuerit vel furatus fuerit aut seduxerit, numquam eam uxorem habeat; piat et non rapiat. Qui vero eam rapuerit vel furatus fuerit aut seduxerit, numquam eam uxorem habeat; sed propinquis suis eam legalibus reddat, et in triplo plenum bannum dominicum conponat, et insuper canonice publicam poenitentiam gerat. Ad quod omnes una voce clamaverunt dicentes: « Ista omnes firmiter tenere volumus et in perpetum ab omnibus conservari optamus. 396. Quod in omnibus locis Deus orandus sit, et non in aliis, quam in Deo dicatis ab episcopis, locis missa sit celebranda. Sciendum est omnibus, quod et in alis conpetentibus locis, si locus basilicae procul fuerit, oratio ad Deum et confessio peccatorum fieri debeat et possit, missarum vero celebratio nonnisi in locis ab episcopis Deo dicatis, excepto tempore hostilitatis, et in hoc no secularibus qui episcopis suis inobedientes existunt et ad emendationem sui tardant venire, quid agendu
Abbreviated transcription (Latin):
ministeriopisi quantũ prbt cuiꝰ locũ inecłatepet a gerepoterit : om̃ erex que isti p̃sumptiosi de episco¬
paliminis terioeger̃ hiyrrita eẽ c̃ꝓbant᷑ et affeccu carere atq pom̃a tã a posto lica sed equã et
iniũ eporũ decreta irrica eẽ et pocius nocum̃ tti quã aliqua adium̃ tasiudicata : ac sepius i nt̃ di
Idẽq nefiant omnino subat hematis cinculo int̃dicimꝰ atq qͥabeis spolluti potiusquã s c̃ificati ln
meliorẽ statũ canonicae Ia .ẽ. a trib: ordinatis ep̃is ut reforĩt᷑ iubemꝰ qr reformatio ñ ẽ itera¬
tio sed eedes asticaet canonicaꝑ fectio. De his qͥrapiunt feminas ut ñ haboant uxores et qua¬
lit̃ deraptis a gendũ sit. Placuit ut hi qͥrapiunt feminas ł furantꝰ aut seducunt : ut eas
Nullatenꝰ habeant uxores quã uiseis postmodũ c̃ueniat aut eas docauerint ł nuptialit̃ cũ con¬
sensu parertũ suorũ acceperint siq̃ autẽ ux erehabere uoluerit ca nonicae et legalit̃ eã acci¬

Expanded text:
nisi quantum presbiter, cuius locum in ecclesia tenet, agere poterit? Omnia ergo, quae isti praesumptiose de episcopali ministerio egerunt, irrita esse comprobantur et effectu carere, atque per omnia tam ab apostolica sede, quam et omnium episcoporum decreto irrita esse et potius nocumenta, quam aliqua adiumenta sunt iudicata ac saepius interdicta. Ideoque ne fiant omnino sub anathematis vinculo interdicimus, atque qui ab eis sunt polluti potius quam sanctificati, in meliorem statum canonice, id est a tribus ordinatis episcopis, ut reformentur iubemus; quia reformatio non est iteratio, sed ecclesiastica et canonica perfectio. 395. De his qui rapiunt feminas, ut eas non habeant uxores. Placuit, ut hi, qui rapiunt feminas vel furantur aut seducunt, ut eas nullatenus habeant uxores, quamvis eis postmodum conveniat, aut eas dotaverint vel nuptialiter cum consensu parentum suorum acceperint. Si quis autem uxorem habere voluerit, canonice et legaliter eam acci
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis dedioensimace qũ deil lonouo qđ ꝓpri cp̃iluargiuone uelaon cessene acasit baoisseret
possis slmnũ datus: Ideonius teiuditio decernente: nullus expolictur
repcam aliquidulterius discutit : mendatium quȩrit. Id cireo ab omnibus cautea gendũ ẽ
detausis quaeloge non continentur aiudicaib et lesia stacisminime iudicandis: Uenullaet ausae
audicib et desi a stcis audicnt quadegibi non continentur uł qua epro hibite eẽ noscuntur

Expanded text:
pi largitione vel concessione accipit, baptizare possit iam nudatus. Ideo, nisi iusto iudicio decernente, nullus expolieturrepertam aliquid ulterius discutit, mendacium quaerit. Idcirco ab omnibus caute agendum est. 10. De causis, quae lege non continentur, a iudicibus ecclesiasticis minime iudicandis. Ut nullae causae a iudicibus ecclesiasticis audiantur, quae legibus non continentur vel quae prohib
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ apte oculos habentes & sire ꝑti fuerint sitatĩaut ꝑseem̃ dare studeant . aut cũ adiutorio
archidiaconi sui ł ep̃i hoc ipsum extrrpare satagant. pecapto flagitio et scelere et illi
et reliqui clericiab omnib: uiciis secaueant et subiectos sibi fidelit̃ instruant atq
bonis operib: omnib: ducatũ p̃beant : Ammnopendis cericiet instruendiut primũ ipsi
ab omni fornicatione et in mupditia et luxoria et ab omni pollutione carnis sintalieni
et tunc plebẽsibisubiectã et abis p̃dicent et exemplaostendaint : Vt ab fornicatione et ab om
Iprationabi lueluti pecudũ luxoria et pollutione abstineant. et iupdo secorpore etimnente¬

Expanded text:
Dei ante oculos habentes. Et si reperti fuerint, statim aut per se emendare studeant, aut cum adiutorio Dei ante oculos habentes. Et si reperti fuerint, statim aut per se emendare studeant, aut cum adiutorio archidiaconi sui vel episcopi hoc ipsum extirpare satagant; ne tanto flagitio et scelere et illi presbiteri et reliqui clerici ab omnibus vitiis se caveant, et subiectos sibi fideliter instruant, atque bonis operibus omnibus ducatum praebeant. Ammonendi sunt clerici et instruendi, ut primum ipsi ab omni fornicatione et inmunditia et luxuria et ab omni pollutione carnis sint alieni, et tunc plebi sibi subiectae et verbis praedicent et exempla ostendant, ubi ab omni fornicatione et ab omni inrationabili vel inutili pecudum luxuria et pollutione abstineant, et mu
Abbreviated transcription (Latin):
omnib: tenendũ ẽ : ut pullus sacerdos ecs ꝑsonas feminarũ sicut inc anonib: insertũ contipet᷑
de quib suspitio potest ẽẽ in domosua habect et ñ solũ illas sed ueq: illas quas aptiqui canones
c̃cedunt : quia instigantediabolo etiã in illis sceł frequent̃ ꝑpetratũ repperit᷑ aut etiã in
pedis sequis ecrũ : Nã siqua dehis habuerit talẽ peces sitatẽ cui sit pecessaria sustentatio
prbi. habecit in uilla aut inuico domũ lopge a prb̵i conuersatione et ibiei s ubministr&
uae necessarias̃ : Sed et hoc scđm auctoritatẽ canonũ modis omnib: ꝓhibendũ : ut pu
femina ad altare p̃sumat accedere aut prbo ministrare uel infracancellĩ stareaut
ucae puniant᷑ : De in cestis omnistudio ꝑquirendũ ẽ. sacerdotib: ꝑ homines ueraces & timo

Expanded text:
omnibus tenendum est, ut nullus sacerdos eas personas feminarum, sicut in canonibus insertum continetur, omnibus tenendum est, ut nullus sacerdos eas personas feminarum, sicut in canonibus insertum continetur, de quibus suspicio potest esse, in domo sua habeat, et non solum illas, sed neque illas, quas antiqui canones concedunt; quia instigante diabolo etiam in illis scelus frequenter perpetratum reperitur, aut etiam in pedissequis earum. Nam si qua de his habuerit talem necessitatem, cui sit necessaria sustentatio presbiteri, habeat in villa aut in vico domum longe a presbiteri conversatione, et ibi ei subministret quae necessaria sunt. Sed et hoc secundum auctoritatem canonum modis omnibus prohibendum, ut nufemina ad altare praesumat accedere, aut presbytero ministrare, aut infra cancellos stare aut tibus per homines veraces et timorem
Abbreviated transcription (Latin):
Vt in p̃cipuis solẽnitatib: Id ẽ in natale et inoctabas dñi in ephiphania in paschaquoq et ascens¬
one dñi inpente costen et in scorũ festiuitatib: Id ẽ sc̃i stephani et beatiio hannis euuangelis tȩ
et in natł in factiũ in purificatione et ad sumptiones cãemariae similit̃ inbeatorũ apostolor
honor inqualicũq parro echias pecialit̃ cȩlebrat᷑ plenatũ officiũ agat᷑ etbisreficiantur¬
Vt in parasceue ñ aliud nisi panis et aqua sumatum : Ot bene dictione pͥ completoriũ dicendi¬

Expanded text:
t in praecipuis solemnitatibus, id est Natale et in octavis Domini, in Epiphania, in Pascha quoque, et Ascensione Domini et in sanctorum festivitatibus, id est sancti Stephani, et B. Joannis evangelistae, et in natale Infantium, in Purificatione, et Assumptione sanctae Mariae. Similiter et in B. apostolorum honor in qualicunque parochia specialiter celebratur, plenarium officium agatt in parasceue non aliud nisi panis et aqua sumatur. 48. Ut benedictio post completorium a sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
cepint & ecultunt in reb pessimis undeo port& utom̃ s xp̃iani haec& subtilit̃ intelligunt & scuo¬

Expanded text:
fecerint, et exultant in rebus pessimis. Unde oportet ut omnes christiani haecfecerint, et exultant in rebus pessimis. Unde oportet ut omnes christiani haec
Abbreviated transcription (Latin):
mt huaus paodir guuiscusti macin antũ disc̃ plant au g reprinaipis a rus corrigendis
inquantũ manifestius ausunefindo & temeraria serui rediabo loñ metiunt. Deis quo quae
in concilio anchyrita notitulo ita scriptũ ẽ Qui diuinationes expetunt & morae gentiliũ sub sequan
Aut in domos suos huiuscemodi homines introducunt. ex quirendiali quid a stemalefica aut expi¬
andi causa subregula quinquennui lacetnt secundũ gradũ paenitentiae definitos. Oport& enim
hae inomnib: & mcxime in bis locis ubilicitae & in punae multis seposse aut ꝑpetrare hoc confidunt utscudio¬
is &diligentius admoneantur ⁊ & seuerius corrigantur. Dec lisuitus quae inusu quasi ꝑnaturam
babentur. Sunt & alia decestunda uitia quaerta abentur. qua sinaturi liter inusuut ea ꝑpetrantes
apłm a regno dĩ excludunt. It ainquiens quienĩ talia agunt regnum di non consequentur
In tantũ enĩ eain prudenter & fident̃ quidũ commit tunt ut merito deillis dici possit̃ lactant᷑ cũ male

Expanded text:
 feminae, in tantum disciplina et vigore principis acrius corrigendi quantum manifestius ausu nefando et temerario servire diabolo non metuunt. De his quoque in concilio Anciritano titulo 23 ita scriptum est: « Qui divinationes expetunt et more gentilium subsequuntur, aut in domos suas huiuscemodi homines introducunt exquirendi aliquid arte malefica aut expiandi causa, sub regula quinquennii iaceant secundum gradus poenitentiae definitos. » Oportet enim haec in omnibus, et maxime in his locis, ubi licite et inpune multi se posse hoc sius et diligentius admoneantur et severius corrigantur. 22. De aliis vitiis, quae in usu quasi per naturam habentur. Sunt et alia detestanda vitia, quae ita habentur quasi naturaliter in usu, ut ea perpetrantes apostolum a regno Dei excludunt, ita inquiens: Qui enim talia agunt, regnum Dei non consequentur. In tantum enim ea impudenter et fidenter quidam committunt, ut merito de illis dici possit: Laetantur cum male
Abbreviated transcription (Latin):
sedn possiblitute pentere set deiotienẽ ecaffec̃ lagrimatũ: Dt miliere queduob fragribi uupsetie
et di uirori quidagendũse: Malier q̃duob fratrib pupseritabicidebet is qa ddiem mortis. sedoo÷
human tatẽ mex remissuis sacra m̃tisrec̃liario pertet Ita tañ ut prius soluat coniagũ et mareae ioras¬
taratur eiabsqraxore similipenitentiue sit sabditus : Quodsiduo fracres cũ inafemina sernicatifueuut
pestientes alc̃ alterł fornicationẽ : statĩut cogno ueriunt adil teriũ qͥ eã habeture aeduuct EiEt uero

Expanded text:
rum. 381. De muliere quae duobus fratribus nupserit, et de viro eius, quid agendum sit. Mulier, quae duobus fratribus nupserit, abici debet usque ad diem mortis. Sed propter humanitatem in extremis suis sacramentis reconciliari oportet; ita tamen, ut prius solvatur coniugium et maneat innupta et vir eius absque uxore simili poenitentiae sit subditus. Quod si duo fratres cum una femina fornicati fuerint, nescientes alter alterius fornicationem, statim ut cognoverint ad
Abbreviated transcription (Latin):
contendcnt᷑usq dũ ep̃o suo oboediat ut canonicepeniteat . qđ sinec senta corr exerit et adepm et canonic ãpens¬
tiã uenire distulerit : a comite ̃phendat᷑ et in carterẽ submagna erũnaretrususteneat᷑. Nec rerũ sucrũ potes¬
tro ex cõmaniat᷑ Etus qdũ haec plent̃ adimplecit semꝑ cõmumone catholicorũ careatus q dũipso ep̃o hamans
erga eũ aliquit agereplacuerit : Siuero qdđ ño ptamꝰ ipse comes aut depdictis causis autdeips ex commupica
p̃sentiã ueniant ut nosi lũ epis copali a uetoritaite atq imperiali metuiti corrigã ut ceteritimorẽ habean
Ned eincepst cilia cõmittere ullatenꝰ audecint. Vt in cesti quã diuinscelerem inent ñ fideliũ xp̃i anorũ¬

Expanded text:
obediat, aut canonice poeniteat. Quod si nec se ita correxerit, et ad episcopum et canonicam poenitentiam venire distulerit, a comite comprehendatur, et in carcere sub magna aerumna retrusus teneatur, nec rerum suarum potesttro excommunicetur, et usquedum haec pleniter comes adimpleat, semper communione catholicorum careat, usque dum ipsi episcopo humanius erga eum aliquid agere placuerit. Si vero, quod non optamus, ipse comes, aut de praedictis causis, aut de ipsa excommunisentiam veniant, ut nos illum episcopali auctoritate, atque imperiali metu, ita corrigamus, ut caeteri timorem habeant, nec deinceps talia committere ullatenus audeant. CAP. XIV. Ut incesti, quandiu in scelere manent, non fidelium Christianoru
Abbreviated transcription (Latin):
Multictiam quorundũ relatu didicimus. quosdũ in hacdie operarulalia exercen¬
tes fulmine in teremptos quosdam artuum contractione multatos. quos d
etiã uisibiliigne as sumptos subito incinerem resolutos poenaliter oc cubuisse
Proinde necesse ẽ ut primũ sucerdo tesreges & principes cunctiq: fideles huic diei debitũ¬
obseruationẽ atq: reuerentiam de uotissime exibeant

Expanded text:
multi etiam quorundam relatu didicimus, quosdam in hac die opera ruralia exercentes, fulmine interemptos, quosdam artuum contractione multatos, quosdam etiam visibili igne absumptos, subitos in cinerem resolutos penaliter occubuisse. Proinde necesse est, ut primum sacerdotes reges et principes cunctique fideles huic diei observationem atque reverentiam devotissime exibeant
Abbreviated transcription (Latin):
uendendĩ Acceperint sieumiminu suendiderint praecium qđ cisiandetũ fuerat solue recoguntur
si quscunlib& mand& uerẽ suc̃ decom solidos uendat. &illecim oc to uendiderio praetium qđ e mandaũs¬

Expanded text:
 alterius rendendum acceperint, si eam minus vendiderint, pretium, quod eis mandatum fuerat, solvere cogantur.  alterius rendendum acceperint, si eam minus vendiderint, pretium, quod eis mandatum fuerat, solvere cogantur. Si quis cuilibet mandet, ut rem su
Abbreviated transcription (Latin):
prounciam audatur. Nł las ep̃s ex tr suam pro uinciã adiudicium deuo cetur seduo catoctoc anonia
in loes em nibuscot graertm porae sinodali ab ommibus congrouincidibus ep̃is audiatur quiconid¬
dems superdum cationi ea quepro ferredebent sententiam. Quias. hoc minoribus te elerias quẽ lcals
onces sã ẽ quantomagisdeep̃is. seruariconuenit : Nc̃ si psemero politinum Aut iu dices susoi¬
cos habuerit Aut in fescossenserit apud primatem dioces cos rutapudromanȩsedis ponti ficem iudice
tunt & dengrisin quib hait dogi ẽt noscuntur qui dagendũ sit. Sin alinius prt̃i parrodi aein fideles
aut ficultas accenderut aut arbores aut fontes aut s ꝵ aueneratur sibo erucre neglexerie sacrilego¬
reum seee cognoscat. Dominus autor dinatur reupsius si xmonitus hocemenda renoluerit comnuni onepr
ietur BPENItentibus quae defunetis uiris alis nuberepraesamunt. Pȩnitens quae de functo uiro

Expanded text:
tra suam provintiam ad iudicium devocetur. Sed vocato eo canonice in loco omnibus congruo, tempore synodali, ab omnibus provincialibus episcopis audiatur, qui concordem super eum canonicamque proferre debent sententiam. Quia si hoc minoribus tam clericis quam laicis concessum est, quanto magis de episcopis servari convenit? Nam si ipse metropolitanum aut iudices suspectos habuerit aut infestos senserit, apud primatem dioceseos aut apud Romanae sedis pontificem iudicettunt, et de agris, in quibus haec acta esse noscuntur, quid agendum sit. Si in alicuius presbiteri parrochia infideles aut faculas incenderint, aut arbores aut fontes aut saxa venerentur, si hoc eruere neglexerit, sacrilegum se esse cognoscat. Dominus aut ordinator rei ipsius si ammonitus hoc emendare noluerit, communione privetur. 317. De poenitentibus, quae defunctis viris aliis nubere praesumunt. Poenitens, quae defuncto viro
Abbreviated transcription (Latin):
inbibumus Ad cendentes. llud qđin libro cx odi dñ ꝑlegs latore dicit Siptuniatiã dederispopulo

Expanded text:
inhibuimus, attendentes illud, quod in libro exodi Dominus per legislatorem dicit: Si pecuniainhibuimus, attendentes illud, quod in libro exodi Dominus per legislatorem dicit: Si pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
aut procultestib faciant. Siaut̃ infirmitas p̃pedierit ut in ecđaea dẽ ẽfessio fierine que
inquacũq lib& domo facienda ẽ Nonnisi testib similit̃ quod procul adstantib fut Nullo
modo quid peui detur nobis conuenirae ut monachus relictomonasteriosuo idcircoscimoni¬
aliũ monasteria adeat ut confitentibus peccatu suamodũ paenitentiae inponat.
COPEEUNIA APAUPERENONSIT. EXIGENDA CUMUSURA
Quia ergo in multimodis usurarũ ad inuentio nib quosdã lericos & laicos oblitos p̃ceptionis dominiae
turpissi milucri rabiem ex arsis secogno uimus ut multiplicib atq in numeri susu rarũ generibus
sua adinuentione & cupidita tereꝑtis. pcuperes affiligunt opprimant x ex uuriant adeo
ut multi fume confecti pereunt multi &iũ propris derelictis alienasterras expetunt
nquib cũq lo cis bae fierididicimus neulteriusfiere cum ingenti protestutione modisomti bus

Expanded text:
aud procul testibus faciant. Si autem infirmitas praepedierit, ut in ecclesia eadem confessio fieri nequeat, in quacumquelibet domo facienda est, non nisi testibus similiter haud procul adstantibus fiat. Nullo modo quippe videtur nobis convenire, ut monachus relicto monasterio suo idcirco sanctimonialium monasteria adeat, ut confitentibus peccata sua modum poenitentiae inponat. 20. Quod pecunia a paupere non sit exigenda cum usura. Quia ergo in multimodis usurarum adinventionibus quosdam clericos et laicos oblitos praeceptionis dominicae, er, in tantam turpissimi lucri rabiem exarsisse cognovimus, ut multiplicibus atque innumeris usurarum generibus sua adinventione et cupiditate repertis pauperes adfligant, opprimant et exhauriant, adeo ut multi fame confecti pereant, multi etiam propriis derelictis alienas terras expetant: in quibuscumque locis hoc fieri didicimus, ne ulterius fieret cum ingenti protestatione modis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tr& ꝓpriũ metropolitapũ ł c̃tra alios quosq c̃tingat aliquis habere cause decreuimꝰ ut obhoc sedis
Apostolicȩ iudiciũ his qͥ petere festinant licentiã habeant qđ scitis canorũ aetiã antiquorũ patrũ instit

Expanded text:
roprium metropolitanum vel contra alios quosque contingat aliquid habere causae, decrevimus, ut ob hoc sedis roprium metropolitanum vel contra alios quosque contingat aliquid habere causae, decrevimus, ut ob hoc sedis apostolicae iudicium hi, qui petere festinant, licentiam habeant: quod scitis canonum etiam antiquorum patrum instit
Abbreviated transcription (Latin):
Quando etiq ccinonicasuentilant᷑ ł quaedã regularia examinant᷑ peq iudicesseculares neq aliquos
mus ut iuraeđ arũ sic apatrib: diinitus inspiratis s̃ordinati inuolata ꝓmaneant . Nihil alienũ in ꝓb ãbt᷑
concupiscat nec ꝑalteriusimitationẽ suã aliquis quaerat augm̃tũ. Suggȩstio populi ad imperatorẽ caro
sacerdotio lab orantib: suc curratis et moltis cpꝓpriis locũ ñ p̃beatis. sed p̃ agitionẽ eiq calumnia patit᷑ di¬
toriũ feratis illũ uero qͥcalũ niã facit siuere ẽ calũniator abstidatis. Dt alienis iudicib: ñ recipiendis et pe¬
ccCalVii regrina ludicia ł examinares puenda. Ep̃is singulorũ locorũ omniũ qͥ subeorũ degunt moderamin e cure
sit : causa s utilitatesq: disponere Valde epĩ ẽ in c̃gruũ at omissis suis alii qͥ lib& illorũ sec ausis admist
s. illie orũ uitã c̃petendi regulari que debeant moderatione disponere : qͥ eo sordinare canoniceposs̃

Expanded text:
Quando ea, quae canonica sunt, ventilantur vel quaedam regularia examinantur, nec iudices seculares neque aliquos ermaneant. Monemus, ut iura ecclesiarum, sicut a patribus divinitus inspiratis sunt ordinata, inviolata permaneant. Nihil alienum inprobus ambitus concupiscat, nec per alterius imitationem suum aliquis quaerat augmentum. 446. Suggestio populi ad imperatorem Karolsacerdotibus laborantibus succurratis, et multis opprobriis locum non praebeatis, sed post agnitionem ei, qui calumniam patitur, adiutorium feratis; illum vero, qui calumniam facit, si vere est calumniator, abscidatis. 447. De alienis iudicibus non recipiendis, et peregrina iudicia vel examina respuenda. Episcopis singulorum locorum omnium, qui sub eorum degunt moderamine, curae sit causas utilitatesque disponere. Valde enim est incongruum, ut omissis suis alii quilibet illorum se causis admisceant, sed illi eorum vitam conpetenti regularique debeant moderatione disponere, qui eos ordinare canonice possu
Abbreviated transcription (Latin):
Audatiam prorũ perẽ. ut autuiduam aut puella uirginẽ uclare p̃supserit: iuditio ca nonico
musq ad satis factionem subdatur DETEΩNΙS NODIBOS QUA POSTΑNOATIA UAORCSVORVAA

Expanded text:
audatiam proruperit, ut aut viduam aut puellam virginem velare praesumat, iudicio canonico audatiam proruperit, ut aut viduam aut puellam virginem velare praesumat, iudicio canonico usque ad satisfactionem subdatur. 17. De feminis nobilibus, quae post mortem virorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
QUODO DAMFAEMINESIBIUEIUM ABSE CONSENSVI. SACTRDOTUM IN EONONT¬
De praebendimus & aliã neglegentiũ eo quod quae dã faemine sine consensus acer do tũ ue lũ
sibun caute in ponant qđ similit̃ neulterius fier& inbuimꝰ. DEPELIS uirginibus a prb̵isi ion¬
uelundis. Similiter & depuellis uirginib: a prbis non uelan disimbuimus in quare hac¬
tenus multos prborũ parũ ignorentia partimte meritate dcliquisse deprae hendimus
DEABBATISSISET SC̃INONABO QUOD CONTRACANONES UIDUIS EEEVELVS VELGINDONANT
Nichilominus &iũ inquidam locis in olytũ inuenimus usumstultit ae plenum & ecele¬
si a sticae auctoritute contrarium eo quo dui delicet non nullae abbatissȩ & alique ex sc̃ĩ¬
onialibus uiduis & puellis uirginib: contrafas uelũ in ponere praesumant &ideo
nonnullue tuliter uelate. putunt seliberius suis carnalibus desideriis posse
uacare. Et sua suo luntutes ex plere qua propter statuimus ut siaut
abbatissa aut quaelib& sc̃i monialis. post hane diffinitionem in tuntũ

Expanded text:
dam feminae sibi velum absque assensu sacerdotum imponuntDeprehendimus et aliam neglegentiam, eo quod quaedam feminae sine consensu sacerdotum velum sibi incaute inponant: quod similiter ne ulterius fieret inhibuimus. 16. De abbatissivelandis. Similiter et de puellis virginibus a presbiteris non velandis inhibuimus, in qua re hactenus multos presbiterorum partim ignorantia, partim temeritate, deliquisse depraehendimusDe abbatissis et sanctimonialibus, quae contra canones viduis et puellis velum inponunt. Nihilominus etiam in quibusdam locis inolitum invenimus usum stultitiae plenum et ecclesiasticae auctoritati contrarium, eo quod onialibus viduis et puellis virginibus contra fas velum inponere presumant; et ideo nonnullae taliter velatae, putant se liberius suis carnalibus desideriis posse vacare, et suas voluntates explere. Quaprabbatissa aut quaelibet sanctimonialis post hanc diffinitionem in tantam
Abbreviated transcription (Latin):
ec desucrũ &dericorũ atq siculariũ necessitutibus agere aut disponere. Nec essesuerit hoccam
ominum consensu conprouincialiũ agatur pontificum non aliquo dominatienis faso sedhamilin
et concordia dminis tratione sicut dñs ait Nonuenimin scnaris edminiscqure & alibi quim a lor out̃¬
eritminis t̃urt̃ &rłq similit̃ & ipsice prouinciades ep̃ cũ eius consilio nisi quantũ ad propricis par
purrocbia sagunt luxtuscorum corsttutupatrum ut a no animo uno ore concordicer sãglor¬

Expanded text:
ecclesiarum et clericorum atque saecularium necessitatibus agere aut disponere necesse fuerit, hoc cum omnium consensu comprovincialium agatur pontificum, non aliquo dominationis fastu, sed humillima et concordi administratione, sicut Dominus ait: Non veni ministrari, sed ministrare . Et alibi: Qui major estet reliqua. Similiter et ipsi comprovinciales episcopi cum ejus consilio nisi quantum ad proprias pertinet parochias agant juxta sanctorum constituta Patrum, ut uno animo, uno ore concorditer sa
Abbreviated transcription (Latin):
a tinea agete licenticm poeni tusnon habebit. Qooouoluntus de funet abheredib inomnibus
si pugenda Nulli quidem debonis usirpandis uirorũ per diuidendi contrabonos mores
soncessen licentia c sed p̃cpiente patre diuisionẽ ab cofuctã durare si modo usq ad ex¬
gemum eis uiuendi spatiũ uoluntus cadẽ ꝑseuerasse doceatur Di siluis quipaerẽ leserine
uuonibi carendis: Siquis filius donacioe patris aliquit fuert conseutus et eũ poft modu lese
tio t in filio apattefacta si ab eolesus fuerte reuocinda Donatio itfilio a porrefacte si lesã
se puter: eẽ probauerit reuocitur. DE DETRΛCΤIΟΝł principũ ac maiorũ patu abomnib ca

Expanded text:
ti agere, licentiam penitus non habebit. 328. Quod voluntas defuncti ab heredibus in omnibus sit peragenda. Nulli quidem de bonis usurpandis virorum nec dividendi contra bonos mores concessa licentia est; sed praecipiente patre divisionem ab eo factam durare, si modo usque ad extremum eius vivendi spatium voluntas eadem perseverasse doceatur. 329. De filiis, qui patrem laeserint, donationibus carendis. Si quis filius donatione patris aliquid fuerit consecutus et eum postmodum laeserit, e donatione in filio a patre facta, si ab eo laesus fuerit, revocanda. Donatio in filio a patre facta, si laesum se pater esse probaverit, revocetur. 331. De detractione principum ac maior
Abbreviated transcription (Latin):
et liberabis animã eius amorte. In omnib: igitur omnes magistrã sequantur regulam
Neq: habeat emȩre declinet᷑ aquoquã: Nullus in monasterio propriicordissequ tur
uoluntatem : Neq p̃sumat quis quõ cũ abbate suo ꝓterue inframonas teriũ aut foris
contendere : Qđsi p̃sumoserit regularidisciplinȩ subiaceat : Si frequent̃ correptus pro
qualibet culpa .si etic̃ ex communicata non emendauerit : acrior ei accedat corre¬
tio : Id .ẽ. uerberum uindicte : In eum ꝓcedant
similiter et qͥ p̃sumpserit claustramonasteri egredi ł quocumq: ire uel quii c
quãuis parum siNe iussioNe abbatis facere:
uindicte regulari subiaceat. peccantes aute m coram omNib:¬

Expanded text:
et liberabis animam eius a morte. In omnibus igitur omnes magistram sequantur regulam, et liberabis animam eius a morte. In omnibus igitur omnes magistram sequantur regulam, neque ab ea temere declinetur a quoquam. Nullus in monasterio proprii cordis sequatur voluntatem, neque praesumat quisquam cum abbate suo proterve infra monasterium aut foris contendere. Quod si praesumpserit, regulari disciplinae subiaceat. Si quis frequenter correptus pro qualibet culpa, si etiam excommunicatus non emendaverit, acrior ei accedat correctio, id est, verberum vindictae in eum procedant. Similiter et qui praesumpserit claustra monasterii egredi, vel quocumque ire, vel quippiam, quamvis parum, sine iussione abbatis facere, vindictae regulari subiaceat. Peccantes autem coram omnib
Abbreviated transcription (Latin):
Vt fr̃s aliquit pinguedinis inuictu cotidiano habeant : excepto sexta fer̃ et dieb : .uii. ante
quattuor dieb: si ẽ undecomedant. siuero ñ fueritinde : ñ re qͥratur ꝑ debitũ : si aute mabo
aut monachi abstineres euoluerint. in eorũ sit arbitrio¬
Vt muffulȩ ueruiniane: fratrib: dentur¬
Indo ctrinasua ab a postolicã debet illã sem ꝑ formã seruare. in quadicit argue obsecra ir¬
crepa : id .ẽ in disciplinatos et in quietos debet durius arguere oboedientes autẽ et nite
et sapientes ut in melius ꝓficiant obsecrare. Neglegentes et contempnentes ut increpet et
corripiat admonemꝰ ÷ Neq: dissimul& peccata delinquentiũ : sed mox ut coeperint or
radicitus eaut pualet amputet memor periculi helidesilo : In probos autẽ et duros ac
suꝑbos ł in oboedientes : uerberũ ł corporis castigatione et in ipsoinitio peccati coerceat
Sciens scriptũ stultus uerbis ñ corrigitur. et lterum. ꝑcute filiũ tuum uirga

Expanded text:
tres aliquid pinguedinis in victu quotidiano habeant, excepta sexta feria, et diebus octo ante quatuor diebus, si est unde, comedant. Si vero non fuerit unde, non requiratur per debitum. Si autem abbas aut monachi abstinere se voluerint, in eorum sit arbitriouffulae vervecinae fratribus denturoctrina sua abbas apostolicam debet illam semper formulam servare, in qua dicit: argue, obsecra, increpa. Id est, indisciplinatos et inquietos debet durius arguere, obedientes autem et mites et patientes, ut in melius proficiant, obsecrare. Negligentes vero et contemnentes ut increpet et corripiat, admonemus, neque dissimulet peccata delinquentium; sed mox ut coeperint oriri, radicitus ea ut praevalet amputet, memor periculi Heli sacerdotis de Silo. Improbos autem et duros ac superbos vel inobedientes, verberum vel corporis castigatione in ipso initio peccati coerceat, sciens scriptum: Stultus verbis non corrigitur; et iterum: Percute filium tuum virga,
Abbreviated transcription (Latin):
scis scripturarũ titulis c̃laca nefaria calliditate abstulerit fraudauerit. inuciserit retentti¬
uerit atq: sup presserit et ñ stati asacerdote cõmonitꝰdõ c̃lata red diderit. ab eđae catholice
agendũ sit. Vt si auidicib: quos primas dederit quis appella uerit . alii iudices amplioris pume
decernant᷑ : Qđ si et ab ipsis appellauerit : ad sententiã concilii causa deferct᷑. Depr
audeant celebnxre. Nealiquis prb̵t ciuittitis sine ep̃i p̃cepta aliquidagat . Vt prbr ciuitã¬
tis sine iussionesui ep̃ini hiliubecit nec in una queq parrochia aliquit agat. De prbis

Expanded text:
rum titulis collata, nefaria calliditate abstulerit, fraudaverit, invaserit, retentaverit, atque suppresserit, et non statim a sacerdote commonitus Deo collata reddiderit, ab Ecclesiae catholicae agendum sit. Ut si a iudicibus, quos primas dederit, quis appellaverit, alii iudices amplioris numeri decernantur. Quod si et ab ipsis appellaverit, ad sententiam concilii causa deferatur. 414.audeant celebrare. 415. Ne aliquis presbiter civitatis sine episcopi praecepto aliquid agat. Ut presbiter civitatis sine iussione sui episcopi nihil iubeat nec in unaquaque pa
Abbreviated transcription (Latin):
uerint a ab eda &acommuni ene cossuspendant DEDEOOIISpetanibi nourtipiendis nisi pete ar edes erue
Deiota ptrcune nonretipiendẽ incelesia nisi pit cure desierint. & sidesinens aegent apti mpeuicen¬
anuiuiun ⁊ praniemuliers aacedas qdđ siudmissi fuerit atiambie queti rerepenit baberar alseusi
Corrupto remaetium par poena conseringit. quaecutẽm aptũ aceperit non admictatur ad paenitentũ
nisi ad huc piuente ipsomarito casituiuerec eperit auep quã ipse detes serit DitiS qui  c̃municantur¬

Expanded text:
esia et a communione eos suspendant. 294. De devotis peccantibus non recipiendis, nisi peccare desierint. Devotam peccantem non recipiendam in ecclesia, nisi peccare desierit. Et si desinens egerit aptam poenitenanae mulieris accedat: quod si admissa fuerit, etiam haec quae eam receperit habeatur abstenta. Corruptorem etiam par poena constringat. Quae autem maritum acceperit, non admittatur ad poenitentiam, nisi adhuc vivente ipso marito caste vivere coeperit, aut postquam ipse decesserit Ex conc
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerit istorũ legat autentia quib: illa inserta repperiet. Int̃dũ haec discendo etama¬
dicit᷑ abbates cũ quã plurib: una suis res. dissent monachis haec quae subsecunt᷑ capitula cõmuni
consilio hac pari uoluntate in uiolabilit̃ a regularib: c̃seruari decreuer̃ : De abbatib: mox ad mo

Expanded text:
voluerit, istorum legat autentica, quibus illa inserta reperiet. Interdum haec discendo et amavoluerit, istorum legat autentica, quibus illa inserta reperiet. Interdum haec discendo et amadicitur, abbates complures una cum suis resedissent monachis, haec quae subsequuntur capitula communi consilio ac pari voluntate inviolabiliter a regularibus conservari d
Abbreviated transcription (Latin):
stabilitatesantimꝰ si q̃ ergo dr̃sauclaic̃ harũ sanctionũ oboediens eẽ noluerit : si dr̃s fuerit
ex cõmunicatione suł ic eat si uero laicufuerit et honestioris ꝑsena : medietatẽ facultatũ sua
mictat fisciuirib ꝓsuturã si uerominoris lociꝑsona ẽ : amissi onererũ suarũ multatu
ccccl xXui. caꝑmaneant. Qucecũq a parentib: nr̃is diũ sis s̃statuta tẽporib: manere in uiolata atq in¬
seruiunt tuitio deferat᷑ qr tẽporib: nr̃is addipocius reuerentiaȩ cupimꝰ quã ħ quae olimpresti¬
eccelxũ tas in mutcri : DEENITVLIS A ostolicã auctoritate roboratis. Maxime triũ ultimorũ capi¬
tula istorũ librorũ postolicas uncta auctoritate roborata : qr hiscudendis maxime apostolic
int̃fuit legatio : Nã eorũ nomina p̃t̃triũ id ẽ leonis sergi et georgi hic ñ in seruimꝰ licet ea ꝑsingu¬
los c̃uentꝰ in sertainuenis semꝰ : uitantes legentiũ atq: scribentiũ fastidia : si q̃ rutẽ plenius eanos

Expanded text:
arum sanctionum oboediens esse noluerit, si clericus fuerit, excommunicationi subiaceat; si vero laicus fuerit et honestioris loci persona, medietatem facultatum suarum amittat fisci viribus profuturam. Si vero minoris loci persona est, amissione rerum suarum multatus  permaneant. Quaecumque a parentibus nostris diversis sunt statuta temporibus, manere inviolata atque in, qui ecclesiis serviunt, tuitio deferatur, quia temporibus nostris addi potius reverentiae cupimus, quam ex his, quae olim praestita sunt, mutari. 478. De capitulis apostolica auctoritate roboratis. Maxime trium ultimorum capitula istorum librorum apostolica sunt cuncta auctoritate roborata, quia his condendis maxime apostolica interfuit legatio. Nam eorum nomina praeter trium, id est Leonis, Sergii et Georgii, hic non inseruimus, licet ea per singulos conventus inserta invenissemus, vitantes legentium atque scribentium fastidia. Si quis autem plenius ea nosse
Abbreviated transcription (Latin):
ficit nepenitus adea quib abrenunciauit rediret. Verã suurat huma ne paccionis
firmiter conseruantur. fixiustamen atq feruentius iuratantipaca quatcum dõ facta
sunt in uio labi liter sunt obseruanda
DESCOLIS IEASINOULAS URBES AGENDIS
INternos pariconsensa detraeuimus: ut unus quisq eporũ inscolis habendis & ad hu¬
tilitu tẽ eecliesiae militib xp̃i praepartendis et educandis ab hinc mauis studium ad hibert
ł tinbo c uniuscuiusq: studium uolumus probare ut quando ad prouinciale epis coporũ
oncilium uentum fuerit unus quisq rectorum scolusticossuos cidem concilio ad es is¬
faciat quu tinus aceteris ecclesus not sint et eiussolers stu diumcircadiuinum
cultum omnibus manifestum fiat.
St ep̃t tioinisi leiutu perimpositionem manuum spm̃ scm̃ tradant ex cepas
i firmis c mor tepereclitentibus  Si eut autem duobustem poribuspascha

Expanded text:
fecit, ne penitus ad ea quibus abrenuntiavit rediret; verum si iura humanae pactionis fecit, ne penitus ad ea quibus abrenuntiavit rediret; verum si iura humanae pactionis firmiter conservantur, fixius tamen atque ferventius iura tanti pacti quae cum Deo facta sunt, inviolabiliter sunt observandaDe scolis per singulas urbes habendis. Inter nos pari consensu decrevimus, ut unusquisque episcoporum in scolis habendis et ad utilitatem ecclesiae militibus Christi praeparandis et educandis abhinc maius studium adhiberet. Et in hoc uniuscuiusque studium volumus probare, ut quando ad provinciale episcoporum concilium ventum fuerit, unusquisqfaciat, quatinus et ceteris ecclesiis noti sint, et sollers studium circa divinum cultum omnibus manifestum fiat. scopi nonnisi ieiuni per inpositionem manuum Spiritum sanctum tradant, exceptis infirmis et morte periclitatibus. Sicut autem duobus temporibus, pascha
Abbreviated transcription (Latin):
qua prop t̃ ne cesse ẽ ut praedicatores in admonendo et audito res in discendo & opere
cõplendo ab hinc ut suũ cauerepossint periculũ magis adbibeant studia. Abrenuncia rigitur
dicibo lo ẽ poenitus eũ respuere spernere reicere eiq contradicere seq unum quẽq ab eo a¬
enare siuec liud quid quod hocuer bo in hocsensu ex primi potest. Opera eiussunt quaeutiq:
operibus saluatoris contraria existunt Primum superbia cuiusil le auctor ẽ & qua e eum
xagło demonem fecit. quue ẽ etam in itium omnis peccati & ceterauitia quae ex radice pi¬
deunt superbiat Pompa diaboli baeoẽ. quae et pompamundi. Idẽ ambitio
arrogantia uanagloria omnisq: cuius lib& reisuperfluitas in humanis husibus.
Indecrescit. elato quae multoties in humanis honestati solet ad scribi et cetera huiusm
qua e defonte superbiae. praecederenoscuntur Haec& hissimilia sunt quatunus quis¬
que fi delis tempore bapasmatis a sereicit xp̃oq semancipauit. pactumque cum dõ

Expanded text:
Quapropter necesse est, ut praedicatores in admonendo et auditores in discendo et opere conplendo abhinc, ut suum cavere possint periculum, magis adhibeant studium. Abrenuntiare igitur diabolo est, penitus eum respuere, spernere, reicere, eique contradicere, seque unumquemque ab eo alienare, sive aliud quid quod hoc verbo in hoc sensu exprimi potest. Opera eius sunt, quae utique operibus Salvatoris contraria existunt. Primum superbia, cuius ille auctor est, et quae eum ex angelo demonem fecit; quae est etiam initium omnis peccati. Et cetera vitia quae ex radice prodeunt superbiae. Pompa diaboli haec est quae et ponpa mundi, id est ambitio, arrogantia, vana gloria, omnisque cuiuslibet rei superfluitas in humanis usibus, unde crescit elatio, que multotiens honestati solet ascribi, et cetera huiusmodi quae de fonte superbiae procedere noscuntur. Haec et his similia sunt quae unusquisque fidelis tempore baptismatis a se reiecit, Christoque se mancipavit, pactumque cum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
uł quae sint de atores, Delacori au lingua capuletur aut conuicto caput ũ putetur Delut̃so¬
contumelesa confierint Quit alceriu s fama in publicoscriptart̃ autuerba contumelesa
confixert
treptus scripta non ꝓbauerit: Nagellet̃ et qui taprius inuenerat rũper. sion uule auctoris
facticaasam iucurrere. Dehis qui una mirẽ duobi domins doniutrut . Si aliqusi ne nrenduob
perlegitimas scripturas donuuerit upiprius et alterpostta : ⁊on que enđ est itihis dona¬
tionibus quiprimus quiposterior sit sed quirem tmidertt̃ denatort possiderit is eam cui est
traditaposi debit : Nec int̃ est utrũ ippareptes aninȩ xtrapeos : talis sit factido icito
Dehis qui irati crimep aliquod cui libet dixerint si postea re sipiceutes hoc ꝑficeret. luer̃¬
nquidageadumsic. Si quis iratus crimex ab quod cũilibet temere obieterie caputiuam por
se ere accusatione haberdum: sed ꝓmis sotract ꝗidispatio. Id o uod iratus dixit per

Expanded text:
vel qui sint delatores. Delatori aut lingua capuletur, aut convicto caput amputetur. Delatomeliosa confixerit, et repertus scripta non probaverit, flagelletur. Et qui ea prius invenerit, rumpat, si non vult auctoris facti causam incurrere. 362. De his qui unam rem duobus dominis donaverint. Si aliquis unam rem duobus per legitimas scripturas donaverit, uni prius et alteri postea, non quaerendus est in his donationibus qui primus, qui posterior sit; sed qui rem tradente donatore possederit, is eam, cui est tradita possidebit. Nec interest, utrum in parentes an in extraneos talis sit facta donatioossunt. 364. De his, qui irati crimen aliquod cuilibet dixerint, si postea resipiscentes hoc perficere noluerint, quid agendum sit. Si quis iratus crimen aliquod cuilibet temere obiecerit, convitium non est pro accusatione habendum. Sed permisso tractandi spatio, id quod iratus dixit, per
Abbreviated transcription (Latin):
nonuend at quã eũ desolutione terconueniat Cpe ditorsi sineconditione pignis sibidepositũtenens ter +¬
debitorem conuenerit: ut soluto debito pignora sua retipiat & debitor noluerit post tres am moniaones
soluto debito pignorasua reripere Credicordis trabendi pignors habebit li beram potestutem
Dcb quiu bentes a sacerdo te ei desia exire contẽp̃ serint quid a gendum sit

Expanded text:
non vendat, priusquam eum de solutione ter conveniat. Creditor si sine conditione pignus sibi depositum tenens ter non vendat, priusquam eum de solutione ter conveniat. Creditor si sine conditione pignus sibi depositum tenens ter debitorem convenerit, ut soluto debito pignora sua recipiat, et debitor noluerit post tres admonitiones soluto debito pignora sua recipere, creditor distrahendi pignoris habebit liberam potestatem. De his, qui iubente sacerdote de ecclesia exire contempserint, quid ag
Abbreviated transcription (Latin):
acderios quid agendumsit hiaeiã placuit ut uagus atq istabilis dericus siueuetams iueretiam idiaanal
in scgrioit praes biterali offico constaitucus siep̃i a quo or dinitus ẽ priceptis nonobedierit ut indeleg
sibi erelesia officium dependat assiduum. quousq: inuitio permanserit & commanione & honore
priuetur. Detenendis ab solationem qui debitum promictunt si quis proalterius debito sepetun c̃
promiserit redditurum ad solutionem statute promissionis ẽ retinendus
Delis qui adñ endendum al teriusrẽ ac ceperint quidagendumsit si ficto p̃tioremuenden din aliqus
cuicũ q tradiderit & dum ab eouendenda profertur quacũ q oc casione perierit. ei perit quieu m
dederat distrbenda Ceterumsi remi acceptim non rogianted ño sed promittente eo qui accepit dumuel leꝰ
iundare perdiderit sibirt ꝑdite ingenic decrim̃tum. Ut craeditorredebtorsoriu

Expanded text:
um sit. Hoc etiam placuit, ut vagus atque instabilis clericus sive etiam in diaconali ministerio vel presbiterali officio constitutus, si episcopi, a quo ordinatus est, praeceptis non obedierit, ut in delegata sibi ecclesia officium dependat assiduum, quousque in vitio permanserit et communione et honore privetur. 297. De tenendis ad solutionem, qui debitum promittunt. Si quis pro alterius debito se pecuniam promiserit redditurum, ad solutionem statutae promissionis est retinendus. 298. De his, qui ad vendendum alterius rem acceperint, quid agendum sit. Si facto pretio rem vendendam aliquis cuicumque tradiderit, et dum ab eo vendenda profertur, quacumque occasione perierit, ei perit, qui eam dederat distrahendam. Ceterum si rem acceptam non rogante domino, sed promittente eo, qui accepit, dum vellet undare perdiderit, sibi rei perditae ingerit detrimentum. 299. Ut creditor rem debitoris