comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retur: ab sentib cet̾is n̾ichilomin᷑
qui p̾sens ẽ cegetur. at siea con¬
dicione ut omnes dicãt ł ꝙ de
maioris partis sña platũit: ñ deb
singulos seꝑatimm cogere. quia sin¬
dã arbit̾ ex aliuis cãusis municus
manifeste appariuss testatiõib
eciam duentus ne sũamdiceret.
nich̾ominus nullo cegente ‸ dicere
libello cuiusdam id q̃rentis imꝑa¬
tor antoninus subscͥpsit pꝰse enin
uti doli mali except̃oe. ⁊ idẽ c̃ aiudi¬
ce ꝯsułetur apud qͣm pena petebat᷑¬
ꝑ escͥpsit ⁊̃ si aͦppellari ñ pot̾ doli
¶mali except̃õem inpene petitione
obstaturã E ꝑhanc ergo exteptõẽ
quedam applłandi spẽcies ẽ a lice¬
at retractare sũã arbit᷑.. De offõ¬

Expanded text:
retur, absentibus ceteris nihilo minus retur, absentibus ceteris nihilo minus qui praesens est cogetur: at si ea condicione, ut omnes dicant, vel quod de maioris partis sententia placuerit, non debet singulos separatim cogere, quia sin ex aliis causis inimicus manifeste apparuisset, testationibus etiam conventus, ne sententiam diceret, nihilo minus nullo cogente dicere perseverasset, libello cuiusdam id querentis imperator Antoninus subscribsit posse eum uti doli mali exceptione. et idem, cum a iudice consuleretur, apud quem poena petebatur, rescripsit, etiamsi appellari non potest, doli mali exceptionem in poenae petitione obstaturam. per hanc ergo exceptionem quaedam appellandi species est, cum liceat retractare de sententia arbitri. De off
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ iudiciũ eo nomine acciꝑe
cogitur. ¶llud in prima specie pot̾
dispici ansi ante ꝯꝑmisit legatꝰ:
cogendus sit arbit᷑ sñã dic̃e si ip̃e
legat᷑ p̾tulet ꝙ prima rõe pot̾it
uideri inquũ ut ip̃ius pͭtate sit.
setd hoc tale erit qͣle si actionẽ ue¬
lit dĩtare quod facere eilicet. S d
ꝓmissuĩ illud oꝑabimus ordin ari¬
e actioni ut ñ alias aucdiatur desi¬
deraus ut arbit̾ sententiã dicat:
qͣni  scͣ dereait  siis faciat ꝯtron̾siã
hereditatis qui c̃ defuncto ꝯ ꝓmise¬
rat. fut᷑um p̃ uidicium heredita¬
ti si arbit̾ sũam dicat. Ergo int̾ea
inhibendus ẽ arbit̃. ¶ Die ᷤᷤ pissi
ꝓferri pot. cum ũ ex cõuentione
s c̃ uissu arbitri eam ꝑferri necẽe
ẽ ne penaomitat᷑.Si arbit̾ se
celare temptau̾it. p̃tor eũ iue¬
stigare deb. Et si di ñ paru̾it
musta adu̾sus eũ dicenda ẽ¶: sũ
inplures opmissũ ẽ ca oclicõe ut si¬
quilib ł unus dixiss sñam ei sta¬

Expanded text:
quia et iudicium eo nomine accipere cogeretur. illud in prima specie potest dispici, an, si ante compromisit legatus, cogendus sit arbiter sententiam dicere, si ipse legatus postulet: quod prima ratione poterit videri iniquum, ut in ipsius potestate sit. sed hoc tale erit, quale si actionem velit dictare, quod facere ei licet. sed compromissum istud comparabimus ordinariae actioni, ut non alias audiatur desiderans, ut arbiter sententiam dicat, quam si se defendat. Si is faciat controversiam hereditatis, qui cum defuncto compromiserat, futurum est praeiudicium hereditati, si arbiter sententiam dicat: ergo interea inhibendus est arbiter. Dies compromissi proferri potest, non cum ex conventione, sed cum iussu arbitri eam proferri necesse est, ne poena committatur. Si arbiter sese celare temptaverit, praetor eum investigare debet, et si diu non paruerit, multa adversus eum dicenda est. Cum in plures compromissum est ea condicione, ut quilibet vel unus dixisset sententiam, eo sta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ xñ omitti si dicat ad iuiddicẽ de hoc eũ¬
Nam ⁊ iulianus inpune ñ pareri
si iubeat ad alium arbitrian iri
ne finis ñ sit. quod sihoc modo du̾it
ut arbitrio publii me uii fundꝰ
trad̾etur aut satisdatio detur parẽ¬
dum ẽẽ sñe sũe. Idem pedius ꝓbat.
ne ꝑpagentur arbitͣria ut ĩ alios
int̃tlum mimicos agentiũ transfe
imponere oportet. Nõ aut̃ finiri
otrou̾siã cũ aut differat᷑ arbitriũ
aut in aliũ transferat᷑. ꝑtẽq sñe
ẽẽ qͦm admod̾ satis detur. quib fi¬
deuissorib idq delegari ñ possen
si ad hoc opmissum sit ut arbit̾
statuerit cuius arbitͣtu satis detur
Itẽ si iubeat sibi aliũ diungi c̃ id

Expanded text:
 si dicat ad iudicem de hoc eunnam et Iulianus impune non pareri, si iubeat ad alium arbitrum ire, ne finis non sit: quod si hoc modo dixerit, ut arbitrio Publii Maevii fundus traderetur aut satisdatio detur, parendum esse sententiae. idem Pedius probat: ne propagentur arbitria, aut in alios interdum inimicos agentium transferimponere oportet: non autem finiri controversiam, cum aut differatur arbitrium aut in alium transferatur: partemque see, quemadmodum satisdetur, quibus fideiussoribus, idque delegari non posse, nisi ad hoc compromissum sit, ut arbiter statueret, cuius arbitratu satisdaretur. Item si iubeat sibi alium coniungi, cum id
Abbreviated transcription (Latin):
bat. It̃ celuis ait. S̾ uũ inꝑmĩtiã
missũ a dño c̃ cũ mortuũ ẽẽ ⁊
testam̃to se lib̾m relictum au
fugitiuũ nͨ enĩ iñ m̃tiendo se
lib̃m inquid fugitiũ eẽ cepit
qr sine fuge ꝯscilio idfec̃. : Ꝙ
auĩt ectiles noxͣa solut᷑ ũsit.
sic intelligend̾ ũ ñ hoc debeat
ꝓnuntiari nullã eũ noxã ꝯmi¬
siss s Illd̾ noxa solutũ c̃ẽ hocẽ
noxali iundicio subi̾tũ e ñ ẽc̃
Ergo si uoxã ꝯmisit nͦ ꝑmanet
noxa solut᷑ urͣ. ¶ Noxas actiꝑe
debemus. priuatas hoc ẽ eas ꝯmit¬

Expanded text:
bat. Idem Caelius ait seruum in prouinciam missum a domino, cum eum mortuum esse et testamento se liberum relictum audfugitiuum: nec enim mentiend‹o› se liberum, inquit, fugitiuus esse coepit, quia sine fugae consilio id fecit. Quod aiunt aediles 'noxa solutus non sit', sic intellegendum est, ut non hoc debeat pronuntiari nullam eum noxam commississe, sed illud noxa solutum esse, hoc est noxali iudicio subiectum non esse: ergo si noxam commisit nec permanet, noxa solutus uidetur. Noxas accipere debemus priuatas, hoc est eas
Abbreviated transcription (Latin):
Si quid uenditor de mancipio ad Rngiquo¬
firmaũit. idq ñ itac̃ẽ emptor q̃¬
rat᷑ ut redhibitorio aut extimato
osum. aut curatẽ uigilacẽ ẽẽ aũͭ
ex frãgilitate sua peculiũ ad qui¬
rentẽ affirmau̾it ⁊ is ex diu̾so
leuis ꝓt̾uus desidiosiis lõpniculosus.
udent᷑ eo ꝑtiñe ne id ꝙ affirmau̾it
uenditor amare abeo exigat᷑ s cũ
quodam tẽꝑam̃to ut si forte ꝯstã¬
tem c̃ẽ affirm ai̾ut ñ ex acta gͣuitaᷤ
⁊ ꝯstantia qͣsi aphilosopho desid̾ct᷑¬
⁊ si laboriosũ ⁊ iugilacẽ affirm au̾it
ẽẽ ñ ꝯtinuus labor ꝑ dies noctesq
ab eo exigatur. s ħ oĩa ex bono ⁊
equo moqite desid̾ent᷑ id̾ ⁊ ĩ ccc̾is que
uẽditor affͥmaĩnt intelligend ẽ¬

Expanded text:
Si quid venditor de mancipio adfirmaverit idque non ita esse emptor qr, aut redhibitorio aut aestimatorosum aut curracem vigilacem esse, aut ex frugalitate sua peculium adquirentem adfirmaverit, et is ex diverso levis protervus desidiosus somniculosus videntur eo pertinere, ne id quod adfirmaverit venditor amare ab eo exigatur, sed cum quodam temperamento, ut si forte constantem esse adfirmauerit, non exacta grauitas et constantia quasi a philosopho desideretur, et si laboriosum et uigilacem adfirmauerit esse, non continuus labor per dies noctesque ab eo exigatur, sed haec omnia ex bono et aequo modice desiderentur. idem et in ceteris quae ue
Abbreviated transcription (Latin):
tem si obfletrix medicam̃tũ
dedit ⁊ iñ mulier ꝑierit lab̾o distĩ¬
guit. ũ siquid sius manib suppo¬
suit udeatur occidisse. Sm u̾o de¬
d̾it ut sib̃i mulier offerret infac¬
tum accõemdandã. Que sña u̾a ẽ.¬

Expanded text:
tem si obstetrix medicamentum dederit et inde mulier perierit, Labeo distinguit, ut, si quidem suis manibus supposuit, uideatur occidisse: sin uero dedit, ut sibi mulier offerret, in factum actionem dandam, quae sententia
Abbreviated transcription (Latin):
le iudicium exhac causa daud̾.
dñs uuln̾ au̾it suũ ł occicłit ĩ quo
usus f. mens ẽ. danda ẽ michi ad
exemplum legis aquilie actio in
eumꝰ ꝓportione ususfructus ut ⁊̃
ca pars anni in extimatõem ue¬
niat q̃ ñ dum usus fructus meꝰ
ib̾ homo suo nomine utilẽ aqͥlie
ht̃ accõem directamenim ñ ht̃¬

Expanded text:
. inus uulnerauerit seruum uel occiderit, in quo usus fructus meus est, danda est mihi ad exemplum legis Aquiliae actio in eum pro portione usus fructus, ut etiam ea pars anni in aestimationem ueniat, qua nondum usus fructus meus iber homo suo nomine utilem Aquiliae habet actionem: directam enim non h
Abbreviated transcription (Latin):
ueneno ⁊ lege aquilia eum tñi
q̃mad̾m obstetrix subponens te¬
netur. ¶Si quis hõiem fame
uecauit infc̃m actõe tñi. nerat̃
ait. ¶Si s̾uum meũ equitem
c̾titato equo effic̾is influm̃ p̾
dam accõem offilius scͥb̾ quẽ ad̾m
si s̾uus meus ab alio insidias de¬
ductis ab alio eẽt occisus.: Si ⁊
siꝑ lusum iacuiantib seruns fu̾¬
it occisus acquilie locus ẽ. S sic̃
alii incampo iacularentur seruus
int̃ tempestine fac̾e. Qͥ tñ data
opera menni iaculatus ẽ utiq
rent uehem̃tus quis pila ꝑc̾sa
intonsoris manũ eam deicc̃it.
⁊ sic serni qͣm tonsor hẽbat gu
line ludebatur ł ubitransitus fre¬
quenserat ẽ qd̃ ei imputet᷑ qͣm¬
uis nec illud maledicatur siĩ loco
ꝑiculo sellam hñti tonsori se qͥ
cõmisit ip̃m de seqͣrideb̾e.  Si
alius tenu̾it alius int̾emi is qui
tenuit q̃i cãm mortis p̾buit infa¬
ctum accõe teneb̾r ¶: S si płes
suum ꝑcussint ut̃ om̃s qͣsi occid̾¬

Expanded text:
ueneno, lege Aquilia eum teneri, quemadmodum obstetrix supponens tenetur. Si quis hominem fame necauerit, in factum actione teneri Neratius ait. Si seruum meum equitantem concitato equodam actionem Ofilius scribit: quemadmodum si seruus meus ab alio in insidias deductus, ab alio esset occisus. Sed si per lusum iaculantibus seruus fuerit occisus, Aquiliae locus est: sed si cum alii in campo iacularentur, seruus iter intempestiue facere. qui tamen data opera in eum iaculatus est, utique rent, uehementius quis pila percussa in tonsoris manus eam deiecerit et sic serui, quem tonsor habebat, gubi ex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamuis nec illu‹d› male dicatur, si in loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere. Si alius tenuit, alius interemit, is qui tenuit, quasi causam mortis praebuit, in factum actione tenetur. Sed si plures seruum percusserint, utrum omnes quasi occide
Abbreviated transcription (Latin):
tum mulaꝵ retinere ñ potũit
si hec alienũ hominẽ obtͥuerĩt:
ułgo dicitur culpe nomine teñi
Id dicetur ⁊ si ppt̾ ĩf̾imitatẽ sustiñe
mulaꝵ imp̾etum ñ potu̾it nec uͣr¬

Expanded text:
tum mularum retinere non poterit, si alienum hominem obtriverint, vulgo dicitur culpae nomine teneri. Idem dicitur, et si propter infirmitatem retinere mularum impetum non potuerit. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
aquilia cessat s siquis seruum
e grotum leuit ꝑcuss̾it ⁊ is obier̃
rette lab̾o dic̃ lege aquili a eum teñi
mortis cãm p̾stit̾it ũ qui mortis cãm
p̾stitit ñ aqͣuilia s iufactum actõe
teneatur. unͣ affert eum qui uene
furenti gladium porrex̃. nam nec
hunc lege aquilia teneri s infc̃m
s siquis de ponte aliquem p̾cipataũ¬
it. celsus ait siue hoc ip̃o ictu ꝑ ie¬
rit aut cõtinuo subu̾sus ẽ aũ last
ui flumuus uictus ꝑierit lege aqͥli¬
a ten̾i ꝙ̃ ad̾m siquis pnum saxo ĩ illi¬
siss: ꝓculꝰ ait. si medicꝰ seruum
intperite secuerit ł ex locato lex
lege aquilia compet̾e actionem.

Expanded text:
Aquilia cessat. Sed si quis seruum aegrotum leuiter percusserit et is obierit, recte Labeo dicit lege Aquilia eum teneri, mortis causam praestiterit, ut qui mortis causam praestitit, non Aquilia, sed in factum actione teneatur. unde adfert eum qui uenenfurenti gladium porrexit: nam nec hunc lege Aquilia teneri, sed in factum. Sed si quis de ponte aliquem praecipitauit, Celsus ait, siue ipso ictu perierit aut continuo submersus est aut lassatus ui fluminis uictus perierit, lege Aquilia teneri, quemadmodum si quis puerum saxo inlisisset. Proculus ait, si medicus seruum imperite secuerit, uel ex locato uel ex lege Aquilia competere actionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ait qui tenuit ⁊ effec̃. ut aͤm mor¬
deret. cet̾m sit ñ tenuit infc̃m
agendum. ¶ Legis aut̃ aqui¬
cepero redhib̾e tibi constitutuꝵ
S si sius bona fice a licui serui¬
at anei competit aquilie accio ⁊
magis ĩnfc̃m accio erit danda.
ta si posse si scissa fu̾int lege aqͥ¬
lia agere uił. ait. s dño eam cõ¬
petere. ¶: Anfrnctuaruis ł usu¬
arius leg̃ aquilie hr̃et acc̃oem.¬

Expanded text:
ait, qui tenuit et effecit ut aliquem morderet: ceterum si non tenuit, in factum agendum. Legis autem Aquicoepero redhibere, tibi restituturum. Sed si seruus bona fide alicui seruiat, an ei competit Aquiliae actio? et magis in factum actio erit danda. non posse, si scissa fuerint, lege Aquilia agere Iulianus ait, sed domino eam competere. An fructuarius uel usuarius legis Aquiliae actionem
Abbreviated transcription (Latin):
tant alic̾ alium occit̾it. Si quid̾
Iinpublico c̾tamine alius alium
octitłit cessat aquilia qr glorie
causa ⁊uirtutis ñ imurie gr̃a u᷑r
tare in filio familias uulnerato
ꝓcedit. plane si cecentem uuin̾aũ¬
it erit aquilie locus aut si ñ inc̾ta¬
minc scruũ occiłit nisi dño cõ¬
mittente hoc fc̃m sit tuuc enim

Expanded text:
centur alius alium occiderit, si quidem in publico certamine alius alium occiderit, cessat Aquilia, quia gloriae causa et uirtutis, non iniuriae gratia uidetur tare: in filio familias uulnerato procedit. plane si cedentem uulnerauerit, erit Aquiliae locus, aut si non in certamine seruum occidit, nisi si domino committente hoc factum sit: tunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
pe cum affectare quisq ñ debeat
in quo ł intellig̃ ł intellig̾e deb
ĩfirmitatẽ suã aiii ꝑiculosam
futurã. Idem uiris ẽ in ꝑsona
eius qui impetum eqni quo uehe¬

Expanded text:
 cum affectare quisque non debeat, in quo uel intellegit uel intellegere debet infirmitatem suam alii periculosam futuram. idem iuris est in persona eius, qui impetum equi, quo uehe
Abbreviated transcription (Latin):
it p̃tor ꝙ m̃ctus cã gestũ ẽ ratũ nͣ
hebo. Dlum ita etdicebat. ꝙ. ii
metus uetã. uisenim fiebat ñti¬
o pp̃ nc̃citatẽ impositã contrariã
uolrñtati. Metus est instantisł

Expanded text:
it pretor quod metus causa gestum erit, ratum non habeo. Olim ita dicebatur quod vi metusve causa: vis enim fiebat mentio, propter necessitatem impositam contrariam voluntati. Metus est instantis vel
Abbreviated transcription (Latin):
Si seruus legatus aut̃ adh¬
aditam h elitateni rem heredis
futuri subtraxerit pot̾itis cũ le¬
gatario qui legatum agnou̾it
furti agrre sed siid̾ sernus hete¬
ditariam rem subtraxerit fur¬
tiactio cess abit qr huius mͦi rex
furtum ñ sit ad exhibendum ã
accio competit.d̾.l.ii.¬
Uin sermis commnunis aft̾i do¬
minoꝵ dampnum in uria de¬
diti id circo legis aquilie actio
ñ ẽ qr si extraneo dampnum de¬
diss c̃ altero in solidum legeaqͥ¬
lia agiposs sicuti cum scrins cõ¬
muris furtum fec̾it cumalt̃o a¬

Expanded text:
Si servus legatus ante aditam hereditatem rem heredis futuri subtraxerit, poterit is cum legatario qui legatum agnoverit furti agere: sed si idem servus hereditariam rem subtraxerit, furti actio cessabit, quia huiusmodi rerum furtum non fit: ad exhibendum autem actio competit. Ium servus communis alteri dominorum damnum iniuria dedit, idcirco legis Aquiliae actio non est, quia, si extraneo damnum dedisset, cum altero in solidum lege Aquilia agi posset: sicuti, cum servus communis furtum fecerit, cum altero
Abbreviated transcription (Latin):
q ex haccã pollicetur in enm da¬
re. quem actoreleg̾it. Neq enĩ
amplus pr̃ari accõi deb qͣraut
detratta noxe dedicõe agere pos
sit cum eo cum quo noraliuidi¬
cio exꝑiri potuiss si seruus exhi¬
b̾etur. ¶ Ꝙ alienum sium su¬
um ẽẽ fatetur qͣmuis noxali ac¬
cõe obligetur nicħonunus cã ag¬
iuta satis dare deb. Ꝙ añ ꝓ suo
seruo cõuenitur satisdatio ho¬
nerandꝰ ũẽ. Non enim offert
se defensioni aliem. : Siquis
dicat dñm dolo fecisse quo minꝰ
impote stare eius sernus ẽẽt ille
aut̃ contendat eum suũ ab alio
defendi cum satis datione doli
maliexceptõnilocus erit. S ⁊
si p᷑ udicium acceptum cum dño
t̃iuis apparuit. ⁊ qr ñ defendebat᷑

Expanded text:
quod ex hac causa pollicetur, in eum daquod ex hac causa pollicetur, in eum dare, quem actor elegerit: neque enim amplius praestare actori debet, quam ut detracta noxae deditione agere posit cum eo, cum ‹quo› noxali iudicio experiri potuisset, si seruus exhiberetur.Qui alienum seruum suum esse fatetur, quamuis noxali actione obligetur, nihilo minus causa cognita satisdare debet: qui autem pro seruo conuenitur, satisdatione onerandus non est: non enim offert se defensioni alieni serui.Si quis dicet dominum dolo fecisse, quo minus in potestate eius seruus esset, ille autem contendat eum seruum ab alio defendi cum satisdatione, doli mali exceptioni locus erit.Sed et si post iudicium acceptum cum domino seruus apparuerit et, quia non defendeba
Abbreviated transcription (Latin):
qui p̾ea in nicum dominium ꝑ¬
ueñit extinguitur furti actio
que mͥ compecierat ñclũ ĩ iuidi¬
cium uenit deducta nec si poca
aliena u̾o enm quẽ añ litem cõ¬
testatam emeram furti actio re¬
staurabit᷑. Ꝙ si p᷑ litem contes¬
tatẽm c̃ redim̾o condempnã¬
uendiłit adu̾sario an alii sua¬
q culpa litis estimationem subi¬
it̾m qui uendendo noxe dedicio¬
fec̾it lib̾ari me qr statim meus
c̃ẽ desm̾it ne euis nomine qui
sine nomino sit furti accõ sit.¬
Si s̾ius meus rem tuam subtͣre¬
rit ⁊ uendicłit tu queq mim¬
mos quos p̃tio ex p̃tio hẽbat ei
excucs̃is locus erit cafurti accõi
ultro çitro citroq. Nam ⁊ tu ad¬
ũsus me furti ag̾e noxali siu
nõmine ⁊ ego ad u̾suste num¬
moꝵ uomine. ¶S si suo cre¬
ditoris mei solu̾im nunimos ut
is eos domino suo det eque locus
erit furti accõi si is mimmos ac
nus eum inpotestate hr̃ent sislbso¬
sequi deb p̃tor uiris ciuilis accĩ¬
onem ⁊ iudicium honorarim

Expanded text:
ea in meum dominium peruenerit, extinguitur furti actio, quae mihi conpetierat, nondum in iudicium deducta, nec si postea alienauero eum, quem ante litem contestatam emeram, furti actio restaurabitur: quod si post litem contestatam eum redemero, condemnanuendiderit, aduersario an alii: suaque culpa litis aestimationem sublaturum, qui uendendo noxae deditiofecerat, liberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio.Si seruus meus rem tuam subtraxerit et uendiderit tuque nummos quos ex pretio habebat ei excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu aduersus ‹m›e furti ages noxali serui nomine et ego aduersus te nummorum nomine.Sed et si seruo creditoris mei soluerim nummos, ut is eos domino suo det, aeque locus erit furti actioni, si is nummos accnus eum in potestate haberent, subsequi debet praetor iuris civilis actionem et iudicium honorarium,
Abbreviated transcription (Latin):
ł.i. edicti monitorii.
tem ꝓ pr̃na lib̾is ue suis ł urore
nuru ue. Tunc enĩ qͣliscuniq fi¬
de uissor accipi iubetur. ⁊ in eũ qͥ
ñ accep̃ cum sciret cã iicc̃itudiuẽ¬

Expanded text:
 edictum monitorium. item pro patrona liberisue suis uel uxore nuruue. tunc enim qualiscumque fideiussor accipi iubetur: et in eum, qui non acceperit, cum sciret eam necessitudine
Abbreviated transcription (Latin):
cum qui satis idoneũ fidenisso¬
rẽ dat. S ⁊ ip̃e fide uissor qui nõ
datum est ñ uicetur cautum.
dicatur ħ̾re fori p̾scͥptõem⁊ m̾etu¬
at petitor ne iure foriutatur.
uidẽd̾ quid iuiris sit ⁊ duus pius

Expanded text:
eum, qui satis idoneum fideiussorem det. sed et ipse fideiussor, qui non datum est, non uidetur cautum. dicatur habere fori praescriptionem et metuat petitor ne iure fori utatur: uidendum quid iuris sit. et diuus Pius
Abbreviated transcription (Latin):
S si alias cauere ñ potest. predi¬
ceudumiest ci ñ usurum enm pri¬
iulogio siconueniatur. ¶. Si ne¬
cessaria satisdatio fu̾it ⁊ ñ facile

Expanded text:
s alias caueri non possit, praedicendum ei non usurum eum priuilegio, si conueniatur. Si necessaria satisdatio fuerit et non facile
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ait. ¶ Eriꝑe enun de manib
auferre ꝑ raptũ exim̃e quoqͦuͦi
auferre ut puta siquis ñ rapu̾it
q̃ s mora fec̾it qͦ minus inius ue¬
niret. ut actõui dies exiret. ł res
Io tp̃r asuttetur uidetur exemisse.
qͣmiuis corpꝰ ñ exun̾̃et. S ⁊ si co loco
retinu̾it ñ abduxit his u̾b̾ tene¬
tur It si quis eum qui ꝑcalump¬
niam uocabatur exemit. ꝯstat
eum hoc edicto teneri.¶ Precor
ait. neue faciat dolomialo quo
mag̃ exim̃̾ctur. Nam ⁊ pot̾ sũ
dolo malo idfieri. ueluti c̃ iuͦsta
la cenetur. siue p̾sens fuit. siue
absens. In eum aut̃ qui ui
eximit infc̃m indiciũ datur
s qͣnti ea res ẽ ab actore extimata

Expanded text:
ait. eripere enim est de manibus auferre per raptum: eximere quoquo modo auferre. ut puta si quis non rapuerit quem, sed moram fecerit quo minus in ius ueniret, ut actionis dies exiret uel res tempore amitteretur: uidebitur exemisse, quamuis corpus non exemerit. sed et si eo loci retinuerit, non abduxit, his uerbis tenetur. Item si quis eum, qui per calumniam uocabatur, exemerit: constat eum hoc edicto teneri. Praetor ait 'neue faciat dolo malo, quo magis eximeretur': nam potest sine dolo malo id fieri, ueluti cum iusta la tenetur, siue praesens fuit siue absens. In eum autem, qui ui exemit, in factum iudicium datur: sed quanti ea res est ab ac
Abbreviated transcription (Latin):
natus decesserit aut cĩuitatẽ a¬
nus cum fideussore cuis agitur.
¶Qͥ ꝓ rei qͣlitate endentissime lo¬
cupletẽ. ł si dubitetur ad ꝓbatũ
fideinssorẽ iudicio sistendic̃a ac

Expanded text:
natus decesserit aut ciuitatem Rnus cum fideiussore eius agetur. Qui pro rei qualitate euidentissime locupletem uel, si dubitetur, adprobatum fideiussorem iudicio sistendi c
Abbreviated transcription (Latin):
tori s parte sustinet. Cadẽ equitaᷤᷤ
ẽ incoqui alio qͣm quo debu̾at in
iis uocabat᷑.s ⁊ fortius dicend̃ ẽ
ñ ud̾i neximieum cui sit ius
catum peduis putat cessare edic¬
tũ qm̃ ñ fuit ip̃a persona q̃ in ius
uocari potuit. Quid ergo ad exhi¬
bend̃ erit agend̃. siquis ad pe¬
daneum iudicẽ uocatum quem
exiuat pena euis edictĩ cessa¬
bit.¶ Quod p̾cor p̾cep̃ i exinat.
ui an dolo malõ sufficit ii. qͣm¬
uis dolus inalu᷑s cess.⁊ auł .l.¬

Expanded text:
et. Eadem aequitas est in eo, qui alio quam quo debuerat in ius uocabatur: sed et fortius dicendum est non uideri ui eximi eum, cui sit ius catum, Pedius put‹at› cessare edictum, quoniam non fuit persona, quae in ius uocari potuit. quid ergo? ad exhibendum erit agendum. Si quis ad pedaneum iudicem uocatum quem eximat, poena eius edicti cessabit. Quod praetor praecepit 'ui eximat': ui an et dolo malo? sufficit ui, quamuis dolus malus cesset. 4
Abbreviated transcription (Latin):
fuit petitum. ¶ Usuf᷑. uxori
legato donec ei dos soluatur
ꝑ arbitrium familierciscunde.
tam id ꝙͦ herelis nonune ex do¬
te solutum sit recuꝑare potest.

Expanded text:
it petitum. Usu fructu uxori legato donec ei dos soluatur, per arbitrum familiae erciscundae tam id, quod coheredis nomine ex dote solutum sit, reciperare potest
Abbreviated transcription (Latin):
cuit enĩ prudentiorib affectus ra¬
tionem in bone fidei iuditus hñ¬
dam. quod si de ss nũmis ẽptor
p̃ciũ ded̾it neq enĩ aliter iudici¬
o uendit ilibari pot̾. q̃ri solet:
anutilit᷑ de peculio agere possit. ⁊
u̾ius ⁊ utiluis uidet᷑ p̃torẽ de hui
mͦ ccͣtib seruor ñ cogͣasse quo
se ip̃i mala rõe dñis aufert̃. si
lid̾ hõ bonafide seruiẽs redimi
se mandau̾it idq nummis ẽp¬
tõris fc̃m sit. ccͣria mandati ac¬
cõe agi p̾se ostat. ut tñ accões p̾¬
stentur quas ht̃ emptor adu̾

Expanded text:
cuit enim prudentioribus affectus rationem in bonae fidei iudiciis habendam. quod si de suis nummis emptor pretium dederit neque enim aliter iudicio u‹e›nditi liberari potest, quaeri solet, an utiliter de peculio agere possit. et uerius et utilius uidetur praetorem de huictibus seruorum non cogitasse, quo se ipsi mala ratione dominis aufer‹ren›t.Si liber homo bona fide seruiens redi‹mi› se mandauerit idque nummis emptoris factum sit, contraria mandati actione agi posse constat, ut tamen actiones praesten
Abbreviated transcription (Latin):
uiiitus mutius sceuola ait. si
quis sub usuris c̃ditã pecuni¬
am fideississ ⁊ rens inud icio
ꝯuentus cum retusare uell sb
usuris creclitã ẽẽ pecuniã ficei¬
sor soluendo usuras pͭtatẽ recu¬
saudi eas reo sustulisset eam pe¬
cuniã areo ñ petiturum. S sireͤ¬
qn fidenissori denũciass ut rocusa¬
ret sub usuris debitam cẽ nocis
p̃p suamexistimationẽ rocusa¬
re uoluiss quid ita solu̾it areo
petiturũ hoc bene censuit. sce¬
uola.Parũ enĩfiliter fac̃ fideiis¬
sor insuꝑiori casu quid p̾tatẽ ex¬
im̾e reo uideatur suolure utice¬
tm̃ inpͣt̾ioricasu nõ oportet ẽẽ
noxie fideuissori si ip̃e peꝑciss
opudorisuo.: Cum mãdan̾otͥ
ñc̃dendo pecuniã negiciũ mͥ ge
tomandatum posse ꝯsistere. Cet̾
in ut negociũ tͥ g̾as tui arbitrii
sit nom̃. idẽ ut cui uis crecas
tu recipias usuras ꝑiculũ dñtax¬
tibi q̃muis fundum emas.
⁊ possideo. mandato meo eũ ticius.
uendidit cum ignoraret suũ

Expanded text:
uintus Mucius Scaeuola ait, si quis sub usuris creditam pecuniam fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usuris creditam esse pecuniam et fideiussor soluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulisset, eam pecuniam a reo non petiturum. sed si reus fideiussori denuntiasset, ut recusaret sub usuris debitam esse nec is propter suam existimationem recusare uoluisset, quod ita soluerit, a reo petiturum. hoc bene censuit Scaeuola: parum enim fideliter facit fideiussor in superiore casu, quod potestatem eximere reo uidetur suo iure uti: ceterum in posteriore casu non oportet esse noxiae fideiussori, si ‹pe›percisset pudori suo.Cum mando tibi, ut credendo pecuniam negotium mihi gto mandatum posse consistere.Ceterum ut tibi negotium geras, tui arbitrii sit nomen, id est ut cuiu‹i›s credas, tu recipias usuras, periculum dumtaxemvis fundum emas. et possideo: mandatu meo eum Titius vendidit, cum ignoraret suum
Abbreviated transcription (Latin):
Iui mutuã pecuniã darimanda¬
uit ommisso reo ꝓmittendi ⁊
pignorib ñ distractis elegi pot̾.
quod utiliceat Silit̾is exprima¬
t clistractis quoq pignorib ad eũ
creditor redire pot̾it. ⁊ ctũ que ou¬
bitationis tollende cã cͣcͣctib uꝰ Io¬
serunt᷑. ius omuue ñ ledunt.
fideuissor qui petuniã iuuire op
tulit ⁊ ꝓpt̾ etatẽ eius qui petebat
obsignauit ac publice deposuit ꝯ¬
festim agere mandatĩpot᷑ Nõ
ideo minus onnus temporis bonã
fidem ⁊ͣ plorari oꝑtet quod dñs pͣ

Expanded text:
Qui mutuam pecuniam dari mandavit, omisso reo promittendi et pignoribus non distractis eligi potest: quod uti liceat si litteris exprimatur, distractis quoque pignoribus ad eum creditor redire poterit: etenim quae dubitationis tollendae causa contractibus inseruntur, ius commune non laedunt. Fideiussotulit et propter aetatem eius qui petebat obsignauit ac publice deposuit, confestim agere mandati potest.Non ideo minus omnis temporis bonam fidem explorari oportet, quod dominus post
Abbreviated transcription (Latin):
tun fieret qr neq morte neq ca¬
pitis diminutõe ꝑ iͥtur᷑ ẽ. Qua
ratõe ꝓprictas imiitis eẽtfutura
sꝑꝰ asceͣtente usufr̃. s tñ placuit.
dandam ẽẽ accõnem. Uñscquens
dubitatio ẽ quousq tuendi ẽẽt
inco usu f. muncipes ⁊ placuit .s.
aunos tuendos ẽẽ muncipes quia
is furis uite longeni hoĩsẽ. Cap̃.¬
gauit idq p̃dium aliqͣmdiu pͦ¬
sessum legatar uis restiti̾ie filio
qui cãm inoffõsi testam̃ti recte ꝑ¬
tusat coactus ẽ mansisseͥ fenctus

Expanded text:
capitis deminutione periturus est, qua ratione proprietas inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque tuendi essent in eo usu fructu municipes: et placuit centum annos tuendos esse municipes, quia is finis vitae longaevi hominis est. Papingauit, idque praedium aliquamdiu possessum legatarius restituere filio, qui causam inofficiosi testamenti recte pertulerat, coactus est: mansisse fructus
Abbreviated transcription (Latin):
bito ꝓ ꝯsuł ita adimere manda¬
tũ uiris dictõe licet quid̃ ꝓ osuli. ñ¬
q̃ aut̃ dẽb mosulto principe hoc fa
ones legator debebit RdeNõn
uero in totũ exeniis abstiñe debe¬
bit ꝓ osul s modũ adicere ut ni
modo se intotũ abstineat neq a¬
uare modũ exenioꝵ. ⁊ excedat ꝙͣ
ꝑe. s passim uilissimũ ẽ.⁊ ꝑ om̃ia
at uequid nͥ inctus coridianicãꝙ
ad exenia ñ ꝑtinet. s ad eaque e¬
dulrũ excedant usum. s nͨ exeni
a ꝓducẽda sũt ad muerũ qͣlita¬
Ii ĩaliam qͣicelebrẽ ciuitatẽ ł pro¬
uincie cãp̃ aduen̾itipati deb om̃¬
dari cͥciuitatẽ. laudesq suas ñ gͣ¬
utate audire. c̃ ħonori suo ꝓuiu¬
ciales iduindicẽt ⁊ ferias scdm mo¬
res ⁊ ꝯsuetudinẽ que retro optinuit
dãres edes sacras ⁊ opera publica cir¬
cuire inspiciendigr̃a ansarta ret¬
ta q̃ sint ł an aliqͣrefectõe ĩdigeãt

Expanded text:
is, ita adimere mandatam iurisdictionem licet quidem proconsuli, non autem debet inconsulto principe hoc facones legatorum debebit respondere.Non uero in totum xeniis abstinere debebit proconsul, sed modum adicere, ut neque morose in totum abstineat neque auare modum xeniorum excedat. pere, sed passim uilissimum est et omnia atue quid nisi uictus cottidiani causa, ad xeniola non pertinet, sed ad ea quae edulium excedant usum. sed nec xenia producenda sunt ad munerum qualitaelebrem ciuitatem uel prouinciae caput aduenerit, pati debet commendari sibi ciuitatem laudesque suas non grauate audire, cum honori suo prouinciales id uindicent: et ferias secundum mores et consuetudinem quae retro optinuit dare.Aedes sacras et opera publica circumire inspiciendi gratia, an sarta tectaque sint uel an aliqua ref
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃unt aduocatos qͦ petẽtib debe
qui petat ultro eis dare debebit s
siquis ꝑ potẽciã adu̾sarii ñ ĩueni¬
re se aduocantũ dicat. eque opor¬
teb̾ ei aduocatum dare. Cet̾moppri¬
mi aliq̃m ꝑ adu̾sariisui potẽtiã
ñ oꝑtet. hoc enĩ ⁊̃ ñ inuidiam eiꝰ
qui ꝓuincie p̃ spectat. siquis tã
potent̾ segerat ut om̃s inetuãt ad¬
ũsus eũ aduocatõem susciꝑe. que
⁊̃ õim p̃sidũ ꝯnunia sunt. ⁊ debẽt
age eũ sit nñ posulatuis ⁊ ulitã

Expanded text:
exerunt.Aduocatos quoque petentibus debebexerunt.Aduocatos quoque petentibus debebqui petat, ultro eis dare debebit. sed si qui per potentiam aduersarii non inuenire se aduocatum dicat, aeque oportebit ei aduocatum dare. ceterum opprimi aliquem per aduersarii sui potentiam non oportet: hoc enim etiam ad inuidiam eius qui prouinciae praeest spectat, si quis tam impotenter se gerat, ut omnes metuant aduersus eum aduocationem suscipere omnium praesidum communia sunt et debent agere, cum sit unus proconsulatus et utilita
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ito adiecta ẽ. fleri enĩ poterat ut
Nam ⁊ eum qui inuncuł ẽ si mͦ ñ
sit inseruitute pse usu adauirere
constat. s is quiimincuł ẽ si defẽ¬
datur cessat restitutio. ¶Is autẽ
qui ap̃ hostes ẽ nich ꝑ usum sibi
ad quitere pot̃. nec ceptã p̾sessõẽ
pot̾it ĩmpse dum ẽ apud hostes. ħ¬

Expanded text:
merito adiecta est: fieri enim poterat, utnam et eum qui in vinculis est, si modo non sit in servitute, posse usu adquirere constat. sed et is qui in vinculis est si defendatur, cessat restitutio. Is autem, qui apud hostes est, nihil per usum sibi adquirere potest, nec coeptam possessionem poterit implere, dum e
Abbreviated transcription (Latin):
nas usu ad quisierint qui absẽ¬
tes si defendebant᷑. ⁊ita si nemo
coꝵ defensor erat. Nam si fuit
ꝓcurator cum hũis q̃mouemias:
nõ deb inquietari. Cet̾m si ñ ex¬
istebat defensor equissimum erit¬
at subueniri ẜo potuis quod eor
qui ũ defendunt᷑ siquidẽ latitẽt:
p̾tor ex edicto pollicetur inbona
mittere. ut si res e regerit eciam
distͣhantur. si uero ñ latitẽt. licet
Defendi aut̃. ñ isuidetur cuius se
defensor ingerit. s qui requisitus
ab actore ñ ẽ defensioni defuturꝰ.
Plenaq defensio accipienir. si z in¬
diciũ ñ dͤetracterur. ⁊ iudicatũ sol¬
ui satis detur. Laul. ł .xii. ad.¬
rgosciendum ẽ ñ aliter hoc edic
absens defendi ñ uidetur. si actor
ult᷑ interpellat nec quis qͣm defẽ¬
siõi se offerat. eaq e testatione o¬
plecti oportet.: sic̃ gͥ dampno cos
affici ñ uult: ita lucrũ facere ñ pa¬
tiatur. & elictum ⁊̃ ad furios¬
sos ⁊ infantes ⁊ cinitates ꝑtinere
lab̾o ait.lp̃. ł .xii. ad.¬

Expanded text:
nas usu adquisierunt, qui absentes non defendebantur, et ita, si nemo eorum erat defensor. nam si fuit procurator, cum habueris quem convenias, non debet inquietari. ceterum si non existebat defensor, aequissimum erat subueniri, eo potius, quod eorum qui non defenduntur, si quidem latitent, praetor ex edicto pollicetur in bona eorum mittere, ut si res exegerit etiam distrahantur, si uero non latitent, licet Defendi autem non is videtur, cuius se defensor ingerit, sed qui requisitus ab actore non est defensioni defuturus, plenaque defensio accipietur, si et iudicium non detrectetur et iudicatum solvi satisdetur. Paulus libro drgo sciendum est non aliter hoc edictabsens defendi non videtur, si actor ultro interpellat nec quisquam defensioni se offerat: eaque testatione complecti oportet. Sicut igitur damno eos adfici non vult, ita lucrum facere non patitur. Quod edictum etiam ad furiosos et infantes et civitates pertinere Labeo ait.
Abbreviated transcription (Latin):
ñsis succurritur. aut ibi mortuis.
Qͥa nec ꝓcuratorẽ hr̃e possunt. t̃
aliis supͣscͥptis eciã ꝑ ꝓcuratorẽ
possit subueniri p̃ter cos qui in
seruitute detmnẽt᷑. Ego aũ ⁊̃ nõie
euis qui in hostium potestate ẽ
Usi curator ut psũqͥͣ fu̾it bonis⁊
stitutus auxiliũ opet̾e existimo.
¶Nõ minus aut̃ ab hostib capto
qͣm ibi nato qui pͣlitunũ h̃t
succursum uidetur. Si damp¬
ni infecti missu sit medes mi¬
litis siquidẽ p̾sente eo uissit p̾¬
tor possideri ñ restituitur. Sinu̾o
absente co dicendũ sũbueniri
ei deb̾e. ¶ S ꝙͣ simplicit̾ p̃tor e¬
dixit. posteaue. ita accipiend̃
ẽ. ut si inchoatasit bone fidei
possessoris detentio añ absẽti¬
am finita aũ reuerso restititi¬
qͣm recidit hoc otĩgit. Id ẽ dummi. c¬
ospiciũ quis ꝯducit. sarcincilas
ꝯponit. querit aduocatũ. Nam
eũ qui cliffert restitutionẽ ñ eẽ l
aucliend̾ ueratns scͥbit. Paułꝰ¬

Expanded text:
s, quia nec procuratorem habere possunt: cum aliis supra scriptis etiam per procuratorem possit subueniri praeter eos, qui in seruitute detinentur. ego autem etiam nomine eius, qui hostium potitus est, si curator ut plerumque fuerit bonis constitutus, auxilium competere existimo. Non minus autem ab hostibus capto quam ibi nato, qui postliminium habet, succursum uidetur. Si damni infecti missus sit in aedes militis, si quidem praesente eo iussit praetor possideri, non restituitur, sin uero absente eo, dicendum subueniri ei debere. Sed quod simpliciter praetor edixit 'posteaue' ita accipiendum est, ut si inchoata sit bonae fidei possessoris detentatio ante absentiam, finita autem reuerso, restitutiquam rediit hoc contigit, id est dum hospitium quis conducit, sarcinulas componit, quaerit aduocatum: nam eum, qui differt restitutionem, non esse audiendum Neratius scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
u lege iulia cautũ sit neminor
iugintiannis iudicare cogatur. Ne¬
mini licere minorẽ iugiiti annis
ꝯꝓmissdriũ iudicẽ elige. Ideoq pe¬
na cxͣ sententia eius nullo modo
omittit᷑. maiori tñ .xx. anius si

Expanded text:
 lege Iulia cautum sit, ne minor uiginti annis iudicare cogatur, nemini licere minorem uiginti annis compromissarium iudicem eligere: ideoque poena ex sententia eius nullo modo committitur. mai
Abbreviated transcription (Latin):
cio deducte ñ sunt. uͨ arbit̾ de his
quicꝙͣ pnuntiauit. q̃sitũ ẽ anspe¬
cies omisse peti possunt. respond̾
petiposse. nec penã ex ꝯꝑmisso cõ¬
miti. Q  si maligne hoc fetorit pẽ¬
tere quidẽ pot̾: s pene subiugabi
nib orta ẽ ⁊ arbiter electꝰ ẽ ut ar¬
bitratu euis res t̾iiuetur. ip̃e sũ ã

Expanded text:
n sunt nec arbiter de his quicquam pronuntiavit: quaesitum est an species omissae peti possint. respondit peti posse nec poenam ex compromisso committi. quod si maligne hoc fecit, petere quidem potest, sed poenae subiugabitnibus orta est et arbiter electus est, ut arbitratu eius res terminetur: ipse sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
Iom̃poñ scb̾. si negotium ate qͣm¬
dum ergo ne iudubio hoc an ra¬
at. Nam quomͦ cũ semel ceꝑit nu¬
da uolintate tolletur. s suꝑuis
ita u̾um se pͤutare si dolus malus
ate abscit. Scͣcuola immo puto
⁊ si comꝓbem adhuc negõr gõꝵ¬

Expanded text:
omponius scribit, si negotium a te quam uidendum ergo ne in dubio hoc, an raat: nam quomodo, cum semel coeperit, nuda uoluntate tolletur? sed superius ita uerum se putare, si dolus malus a te absit. Scaeuola: immo puto et si comprobem, adhuc negotio
Abbreviated transcription (Latin):
ut suũ nogotium in ss bonis qͣsi
meum gess̾it. nulla ex utͦq lat̾e
nascitur actio. quianec fides bona
hoc patitur. cy si ⁊ suũ mͥeum qͣsi
meũ gesserit. in meũ tenebitur.
Nam ⁊ si cuiniandau̾o ut meũ ne¬

Expanded text:
ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utr‹o›que latere nascitur actio, quia nec fides bona hoc patitur. quod si et suum et meum quasi meum gesserit, in meum tenebitur: nam et si cui mandauero, ut meum ne
Abbreviated transcription (Latin):
qͣue impend̾im retenturũ .i. sola
nonaginta restituenda. Si u̾o iu
custodirentur ueluti si ꝑiculunie¬
rat ne p̃dia mpubͣlicum cõmitt̾en¬
tur. ne pena traitticie pecunie au¬
geretur. aut ex comꝓmisso ꝯ mit

Expanded text:
quae impenderim retenturum, id est sola nonaginta restituenda. si uero iucustodi- rentur, ueluti si periculum erat, ne praedia in publicum committerentur, ne poena traiecticiae pecuniae augeretur aut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inea cã ex qua hr̃s ñ ten̾etur
ut marcellus. ¶ It si fund̃ tuũ ł
cuitatis ꝑ obreptõcm peciero ne¬
gotiũ tuũ ł ciuitatis g̾eus ⁊ãpli¬
ores qͣm oportuut frtus fu̾o ꝯse¬
quocumq modo ratioopensatio¬
nis ab ita ñ ẽ aiudice pot̾it ccͣrio
uidicio  agi . ꝙ si pͦ examin atõem
repbate fu̾t ꝯpensatõnes ueri
est q̃i re uidicata ampluis agi cͣcͣ¬
rio uidicio ñ posie. quia exceptio rei
tractat. Si exduob soc̃us alter
Au adu̾sus eum qui ũ ꝓhibuit ha¬

Expanded text:
 in ea causa, ex qua heres non teneretur, ut Marcellus scribit. Item si fundum tuum uel ciuitatis per obreptionem petiero negotium tuum uel ciuitatis gerens et ampliores quam oportuit fructus fuero consequocumque modo ratio compensationis habita non est a iudice, potest contrario iudicio agi: quod si post examinationem reprobatae fuerint pensationes, uerius est quasi re iudicata amplius agi contrario iudicio non posse, quia exceptio rei o tertio tractat, si ex duobus sociis alter an aduersus eum qui non prohibuit ha
Abbreviated transcription (Latin):
dñm scłm labeonis sñam. Cũ u¬
nicuiq liceat ⁊ dampni infecti nõe
rem deluiq̃re. s istam sñã celsus
gocia ge̾ssit. Non aut̃ utilit̾ negotia
gerit. qui ñ rem necessariã ł que houe

Expanded text:
dum Labeonis sententiam, cum unicuique liceat et damni infecti nomine rem derelinquere. sed istam sententiam Celsus gotia gessit: non autem utiliter negotia gerit, qui rem non necessariam uel quae one
Abbreviated transcription (Latin):
te socio dedissem utiq enm obliga¬
rẽ ⁊ puto sccłm iulianũ debe dici su¬
goꝵ accõem. Ita tnͣ ut his qui phi¬
buit ex nulla ꝑte. neq ꝑ socuim ne¬
q ꝑ ip̃m aliquid dampni sentiat.

Expanded text:
te socio dedissem, utique eum obligarem. et puto secundum Iulianum debere dici sugestorum actionem, ita tamen ut is qui prohibuit ex nulla parte neque per socium neque per ipsum aliquid damni sentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ turatum hũis nĩch̾ agitut rati¬
abitõe. eod̾ loco pomp̃. scͥb̾ hoc ad¬
iecto ꝙ putat. ⁊ si nich sit in petu¬
lio qm̃ plus patri dñoue cebetur. ⁊
ĩpatrem dandam act̃oem inqͣntũ
locuplectior ex mea administra¬
tõe factũssit S ⁊ si homnnuis lib̾i
qui tibi bona fide seruiebat nego¬
tur si tecum ẜ cũ ip̃oss ⁊ si lib̾m sci¬
uero carum quidẽ rerum que eum
secuntur hẽbo adu̾suseum actõeni
eaꝵ nͦ que te secunt᷑ ad u̾sus te. ¶ Si
ticii seruũ putans. qui erat simph¬
ronii de deb̾ pecunã. ne occid̾etur ut

Expanded text:
nihil agitur ratihabitione eodem loco Pomponius scribit hoc adiecto, quod putat, etsi nihil sit in peculio, quoniam plus patri dominoue debetur, et in patrem dandam actionem, in quantum locupletior ex mea administratione factus sit. Sed si hominis liberi qui tibi bona fide seruiebat negontur, non tecum, sed cum ipso. sed si liberum sciui, earum quidem rerum, quae eum sequuntur, habebo aduersus eum actionem, earum uero, quae te sequuntur, aduersus te. Si Titii seruum putans qui erat Sempronii, dedero pecuniam ne occideretur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tuꝙ p̾ca ognou̾s ⁊ ratum huis an
negõr gestoꝵ actõue me p᷑sis ꝯue¬
uire.⁊ ait dubitari posse. quia nł¬
li negotium tuũ gestum ẽ cum
debitor tuus ñ fu̾it. S rati abitio ĩqͥt
fct̃ tuũ negotium. Et sicut ci aqͦ
exactun ẽ adn̾sus eum datur rẽpe¬
ticio qui ratum h̾uit. ita ⁊ ip̃i debe¬
bit ꝓrati abitõe adu̾sus me ꝯpet̾e
actio. sic rati habitio ostituet. tuũ
negotium ꝙ ab initiotuũ ñ erat. s
tua ꝯtemplatõne gestum. ¶ Idẽ
ait si ticii debitorem c̾uiͣte ħedẽ pu
ẽe mͥ adu̾sus te. ⁊ tibi mutuã gõr¬

Expanded text:
n negotiorum gestorum actione me possis conuenire. et ait dubitari posse, quia nullum negotium tuum gestum est, cum debitor tuus non fuerit. sed ratihabitio, inquit, fecit tuum negotium: et sicut ei a quo exactum est aduersus eum datur repetitio qui ratum habuit, ita et ipsi debebit post ratihabitionem aduersus me competere actio. sic ratihabitio constituet tuum negotium, quod ab initio tuum non erat, sed tua contemplatione gestum. Idem ait, si Titii debitorem, cui te heredem pesse mihi aduersus te et tibi mutuam
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ut diuus prus flaiuo lõgino re¬
scripsit nisi forte inquid nͣsuras
stipłatõe nominatim cius rei fc̃a
nistrauit a quo mandatũ ñ ex̃ĩge¬
batur p̃se ei imputari. cur obla¬
U̾ta de rato cautõe cum ũ ꝯuenit.¬
iͦ si modo facĩe ei fu̾it satis dare .s̃.¬
te insua ꝑsoua indubitatume.
Etͣ ĩdeosi ex cã fuit obligatus que
certo tẽꝑre fimebatur ⁊ tp̃r liba¬

Expanded text:
 ut diuus Pius Flauio Longino rescripsit: nisi forte, inquit, usuras stipulatione nominatim eius rei facta nistrauit a quo mandatum non exigebatur, posse e‹i i›mputari, cur oblata de rato cautione eum non conuenit: si modo facile ei fuerit satisdare. certe in sua persona indubitatum est: et ideo si ex causa fuit obligatus, quae certo tempore finiebatur, et tempore libera
Abbreviated transcription (Latin):
hoc conciliat q̃ res efficit. ut tuũ
negõtiũ gestũ ẽẽ uidcatur zate he̾¬
ditas peti possit quid ergo inquid
peliuis sicũ teħ̾edem putarẽ. insu¬
laui fulsero heditariã. tuq ratũ
hiuis an sit mͥ adu̾sus te actio. S
ũ foreait c̃ hoc fc̃omoo alt̾ sit locu¬
plectatus ⁊ alt̾uis reip̃agestũ ne¬
gotiuusit. nec possit ꝙ alii adqͥ¬
situm est ip̃o gestu hoc tuũ nego¬
tium uidi. . uideamus in ꝑsona
euis qui negotiũ ad innustͣt. si q̃¬
dam gessit q̃dam ñ. ꝯtemplatõne
tñ eius. alius ad ħ ñ accessit. Et si
uir diligens quod ab eo exĩgimus
⁊̃ ea gesturus fuit an dici debeat
se exigere debuit ꝓculdubio hoc
imputabitur ei quã qͣm enĩ ⁊ hoc
uputari ñ possit. cur alios debi¬
tores ñ ꝯuei̾it. qm̃ c̃ ueniendi cõ

Expanded text:
t tuum negotium gestum uideatur et a te hereditas peti possit. quid ergo, inquit Pedius, si, cum te heredem putarem, insulam fulsero hereditariam tuque ratum habueris, an sit mihi aduersus te actio? sed non fore ait, cum hoc facto meo alter sit locupletatus et alterius re ipsa gestum negotium sit, nec possit, quod alii adquisitum est ipso gestu, hoc tuum negotium uideri. Uideamus in persona eius, qui negotia administrat, si quaedam gessit quaedam non, contemplatione tamen eius alius ad haec non accessit, et si uir diligens quod ab eo exigimus etiam ea gesturus fuit: an dici debeat se exigere debuit, procul dubio hoc ei imputabitur. quamquam enim hoc ei imputari non possit, cur alios debitor
Abbreviated transcription (Latin):
Iinegotia absẽtis ⁊̃ ignorantis ge
bere ueluti si nouũ negotiũ qd̃
ñ sit solitus ab sens fac̃e tu nõie
euis geras ueluti uenales nouis¬
cios coemto łaliqm negotiari¬
onem ĩn enndo. Nam siquid dãp¬
ni m ex eaie sccitũ fu̾it re secͥt᷑
lucrum uͦ absentẽi quod si inqͥ¬
bdam lũcrum fc̃m fu̾it in qͥb dã
dampnum absens cõpensare lu
tia qͥui ap h ostes decessit ħ actio
danda erit. s si filiĩ familias mi¬
litis de finicti testam̃to fc̃o nego¬
tia gessi simiłr erit danda actio.
Sicut aut̃ in negotiis uiuornm
gestis. suffic̃ utiliter nogotium
geilun. ita ⁊ inbonis mortuor
licet du̾sus exitus sit secutus.
biror m̃s qui michi .l. debebat¬

Expanded text:
Si negotia ‹a›bsentis et ignorantis gerbere, ueluti si nouum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras: ueluti uenales nouicios coemendo uel aliquam negotiationem ineundo. nam si quid damnum ex ea re secutum fuerit, te sequetur, lucrum uero absentem: quod si in quibusdam lucrum factum fuerit, in quibusdam damnum, absens pensare luctia, qui apud hostes decessit, haec actio danda erit. Sed si filii familias militis defuncti testamento facto gessi, similiter erit danda actio. Sicut autem in negotiis uiuorum gestis sufficit utiliter negotium gestum, ita et in bonis mortuorum, licet diuersus exitus sit secutus. Debitor meus, qui mihi
Abbreviated transcription (Latin):
q op̃pssus q̃ damerogau̾it. nam h̾
magiscasib qͣm mandato imputa¬
ri oꝑtet s cũ ẜ nus qͣm mandato
meo emeras furtũ tibi fecisset. ne¬
ratius ait mandati accõnc tõsecu¬
turũ ut serus tibi noxe dedatur
si tñ sine culpatua idaccidit. quod
si egoscissem talemẽe seruũ noc
p̃cheissem. ut possis p̾cau̾e. tunc qͣn¬
ti tuaitersit tm̃tibi p̾stare oꝑt.
fab̾ mandato ainici sui enut ser¬
uum .x. ⁊ fabricã docuit. de inde
uend̾idit eũ iugniti quos manda¬
ti iudicio coact̾us ẽ solu̾e. mox q̃i
homo ñ erat sauus emptori dãpͦ¬
natus ẽ. mel a ait ñ p̃stiturum id
ei mandatorẽ mandatõe nisi p̾ ta¬
qͣm emiss sine colomalo enis ħ
uiciũ hab̾e ceꝑit seruuss si iussu
mandatoris euni docu̾it. ot fore. tc̃¬
⁊ enĩ mercedẽ. ⁊ tibaria osecuturũ.
nisi si ut gratis doc̾et rogatus sit.

Expanded text:
sus quaedam erogauerit: nam haec magis casibus quam mandato imputari oportet. Sed cum seruus, quem mandatu meo emeras, furtum tibi fecisset, Neratius ait mandati actione te consecuturum, ut seruus tibi noxae dedatur, si tamen sine culpa tua id acciderit: quod si ego scissem talem esse seruum nec praedixissem, ut possis praecauere, tunc quanti tua intersit, tantum tibi praestari oportet. Faber mandatu amici sui emit seruum decem et fabricam docuit, deinde uendidit eum uiginti, quos mandati iudicio coactus est soluere: mox quasi homo non erat sanus, emptori damnatus est: Mela ait non praestaturum id ei mandatorem, nisi posteaquam emisset, sine dolo malo eius hoc uitium habere coeperit seruus. sed si iussu mandatoris eum docuerit, contra fore: tunc enim et mercedem et cibaria consecuturum, nisi si ut gratis doceret rogatus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ si ꝓcurator ñ ẽ ⁊reuetau ab co
ñ oĩa q̃ ĩpensurꝰ ñfunit mandato.¬
ri imputabit. nelutiꝰ quidẽ spoli¬
atus sit a latronib. aut naufragiᷤ.¬
o res amiserit. s languore suo suoꝵ¬

Expanded text:
curator non est, repetam ab eo. Non omnia, quae inpensurus non fuit mandator, imputabit, ueluti quod spoliatus sit a latronibus aut naufragio res amiserit uel languore suo suo
Abbreviated transcription (Latin):
creditor nicħ abud niris hr̃ nisi ut soluat pori ⁊ lo¬
nenerit: ueriꝰ est pͥore potiore eẽ. Nam ⁊ ipigͦ¬
re placet si pͥor cõuen̾t depignore. licet posteriori
res tracatur: adhuc potiorẽ ẽẽ poreꝵ. Paulus.
seꝙ̃tum: ubi accessurã. pignoꝵꝙ nis ab inquilmo

Expanded text:
creditor nihil aliud iuris habet, nisi ut solvat priori et lovenerit, verius est priorem potiorem esse: nam et in pignore placet, si prior convenerit de pignore, licet posteriori res tradatur, adhuc potiorem esse priorem. Paulussequentium tibi accessuram pignorumque ab inquilino
Abbreviated transcription (Latin):
accepit non cogitur unam lib̾are uͥ accepto uni
refectõne edifficii credidit de pensiomb iure pi¬
gnoris ip̾e croditũ recipiat ⁊̃ accões utiles adu̾sꝰ
inquilinos accipit scancionis exemplo ꝙͣ debitor
creditori pignori dedit. Idem. Smter coloñ

Expanded text:
accepit, non cogitur unam liberare nisi accepto univrefectionem aedificii credidit, de pensionibus iure pignoris ipse creditum recipiat, etiam actiones utiles adversus inquilinos accipiet cautionis exemplo, quam debitor cre