comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
At enĩ ꝑ s. idẽ t̾ram ire solem impossibile ẽ C̃flagrabt̾ enĩ t̾rena solis
ardorib sẽꝑ que solis globo suꝑiore existente. dies erit ꝑ petua: nec ei su¬
ced& nox nũquã scilic& mergente sole Suꝑ ÷ igitur: ut .o. ł intra
ambitũ solsticialis circulisit uel extra: Utrũq enĩ assũptũ: rationem
habere monstrabitur Quae quidẽ res: int̾mathematicos disceptationẽ
creauit: Siqͥdẽ aliispheris & centris id ÷ quae trã intrase contineant
quidẽ s ñ ut punctũ suum uehi planetas asserant: Alii epycidis potius
hoc ÷ at̾ra separciciuis nec imminentib ei globis Sit igit᷑ solsticialis
ecentrus circulus . e. t̾ ni .R. & habeant punctũ sub. e.z. ambitũ in medie¬
tate scilic& ubi ÷ M Hoc igitur circulo intre centas sexaginta qͥnq
partes & parte quarta unius portionis diuiso : ad earundẽ partium

Expanded text:
At enim per Θ, id est terram, ire solem impossibile est, conflagrabunt enim terrena solis At enim per Θ, id est terram, ire solem impossibile est, conflagrabunt enim terrena solis ardoribus, semperque solis globo superiore existente, dies erit perpetua nec ei succedet nox, numquam scilicet mergente sole. Superest igitur ut Θ uel intra ambitum solstitialis circuli sit uel extra; utrumque enim assumptum rationem habere monstrabitur. Quae quidem res inter mathematicos disceptationem creauit, siquidem alii sphaeris eccentris, id est quae terram intra se contineant quidem sed non ut punctum suum, uehi planetas asserunt, alii epicyclis potius, hoc est a terra separatiuis nec imminentibus ei globis. Sit igitur solstitialis eccentrus circulus ΕΖΗΚ et habeat punctum sub ΕΖ ambitu in medietate, scilicet ubi est Μ. Hoc igitur circulo in trecentas sexaginta quinque partes et partem quartam unius portionis diuiso, ad earundem partium
Abbreviated transcription (Latin):
faciant aliqͥd uel paciantur in ordinatũ:
Ex qͦ appar& ꝑsuũ circulũ & solẽ & ceteras
stellas meantes aeqͣbilit̃ & ordinate nob eregione
trae spectantab uideriꝑ ad .I.a circulũ qͥ est non solsticialis s todat᷑ meare
Quia igit᷑ ñ ꝑhunc rodiacũ circulũ. sol. sed ꝑaliũ solsticialẽ qͥ ÷ eiꝰ ꝓpͥus incedit.
siquidẽ utriusq circuli punctũ unᵒ &idẽ. e̾e̾t. in e. eadẽ ratione diuis
solsticialis quatodiacus. inisdem uicuis & iniquitatib in ueniretur:
eodẽq mͦ. AB .I.a. circuli partes aequales qͣttuor plurib has pauciorib
alias obiret dieb: S si hae contra naturã syderũ falso putare homines
ratio monstrauerit: certe ꝑspicuũ erit illius globi ꝑquẽ sol mou&ur
punctũ in s ñ. e̾e̾ Ergo circulus solis uel intrase c̃tinebit. s sed ñ ut pune¬
tum. ł medietatẽ. ł ꝑidem .e. transi& ł exclud& omĩno agremio suo:

Expanded text:
faciant aliquid uel patiantur inordinatum. faciant aliquid uel patiantur inordinatum. Ex quo apparet per suum circulum et solem et ceteras stellas meantes aequabiliter et ordinate nobis e regione terrae spectantibus uideri per ΑΒΓΔ circulum, qui est non solstitialis sed zodiacus, meare. Quia igitur non per hunc zodiacum circulum sol sed per alium solstitialem qui est eius proprius incedit, siquidem utriusque circuli punctum unum et idem esset in Θ eadem ratione diuisus solstitialis qua zodiacus, in isdem uitiis et iniquitatibus, inueniretur eodemque modo ΑΒΓΔ circuli partes aequales quattuor pluribus has, paucioribus alias obiret diebus. Sed si haec contra naturam siderum falso putare homines ratio monstrauerit, certe perspicuum erit illius globi per quem sol mouetur punctum in Θ non esse. Ergo circulus solis uel intra se continebit Θ, sed non ut punctum uel medietatem, uel per idem Θ transiet uel excludet omnino a gremio suo.
Abbreviated transcription (Latin):
ad t autumnale aeqͥ noctium: ad .a: hiemalem conuersionem: aeqͣles
ergo partes mundi quattuor has a .o.s. T. aaa. iniquis & imparibus
tem porb uidet᷑ circũ irȩ: Siqͥdẽ ex aeqͥ noctio uerno usq ad aestiuã
& qͣttuor semis dieb conficit Exconuersione uero aestiua usq ad autũ¬
nale aeqͥ noctium : non aginta & duob semis dieb & noctib ꝑuenit:
Abautũ nali porro aequinoctio ꝑgens ad brumalem conuersionẽ : octo¬
ginta & octo diebus ꝑuenit. &octaua parte unius diei Residuum itẽ
spacium qđ int̃ brumalem c̃uersionẽ & uernũ aeqͥ noctium int̾iac&:
non aginta fere di eͣb & parte octaua diei conficit: Proptereaq omẽm
circuli meatum trecentis sexaginta & quinq
dieb ac noctib ⁊ parte quarta diei propemodũ obi
medius intransitione tam uirginis
quã & iam piscium: fieri tam̃ ñ potest :¬
ut contra naturã suam diuinitate p̃ditã

Expanded text:
ad Γ autumnale aequinoctium, ad Δ hiemalem conuersionem. Aequales ad Γ autumnale aequinoctium, ad Δ hiemalem conuersionem. Aequales ergo partes mundi quattuor has ΑΒ, ΒΓ, ΓΔ, ΔΑ iniquis et imparibus temporibus uidetur circumire, siquidem ex aequinoctio uerno usque ad aestiuam et quattuor semis diebus et noctibus conficit, ex conuersione uero aestiua usque ad autumnale aequinoctium nonaginta et duobus semis diebus et noctibus peruenit, ab autumnali porro aequinoctio pergens ad brumalem conuersionem octoginta et octo diebus peruenit et octaua parte unius diei, residuum item spatium, quod inter brumalem conuersionem et uernum aequinoctium interiacet, nonaginta fere diebus et parte octua diei conficit proptereaque omnem circuli IMG 13 meatum trecentis sexaginta et quinque diebus ac noctibus et parte quarta diei propemodum obirmedius in transitione tam Virginis quam etiam Piscium. Fieri tamen non potest ut contra naturam suam diuinitate praeditam
Abbreviated transcription (Latin):
non aequali motu quidã tam̃ in ordinata quoq agiattione ferri : Quam
igitur causam dicemꝰ huiꝰ erroris p̃sũptionisq supͣ memoratã apythagora
itellectam qđ cũ inglobis suis consistentes ferant᷑ ꝑ todia cũ ferri languente
uisus acie putentur. id ad eo in aliquo exerrantib immo in eo ꝑquem
iudentur om̃ia sole consideret᷑ Sit enĩ todiacus circulus ꝑ A.B .r. a
notas circũ actus cuiꝰ & uniuersi mundi. cuiꝰ inmedietate positũ iuxta
quod stipatam manere dicimus terram littera :E. perquã lineae duae diri¬
gantur bis secantes circulum in aequalia dim̃sa quattuor hae .a .s. BA.
dia metros utraq intellegaturq: a in exordio arietis locatum: s. in exordio
caneri item .s. in regione libre .A. capͥcorni Ergo sol accedens ad .a : facere
uidetur aequi noctium uernũ : ad .s: autẽ aestiuam conuersionẽ. tam

Expanded text:
non aequali motu, quidam tamen inordinata quoque agitatione ferri. Quam non aequali motu, quidam tamen inordinata quoque agitatione ferri. Quam igitur causam dicemus huius erroris praesumptionisque? Supra memoratam a Pythagora intellectam quod, cum in globis suis consistentes ferantur, per zodiacum ferri languente uisus acie putentur. Id adeo in aliquo ex errantibus, immo in eo per quem uidentur omnia, sole consideretur. Sit enim zodiacus circulus per ΑΒΓΔ notas circumactus; cuius et uniuersi mundi in medietate posita, iuxta quam stipatam manere dicimus terram, littera sit Θ, per quam lineae duae dirigantur bis secantes circulum in aequalia dimensa quattuor hae ΑΓ et ΒΔ, diametros utraque, intellegaturque Α in exordio Arietis locatum, Β in exordio Cancri, item Γ in regione Librae, Δ Capricorni. Ergo sol accedens ad Α facere uidetur aequinoctium uernum, ad Β autem aestiuam conuersionem, item
Abbreviated transcription (Latin):
regradationes ꝑlatitudinẽ. ꝑ quae altũ. maxime quidem solis & lunae.
tũ ceteroꝵ qͦq siderũ uices tempoꝵ mutant᷑. & omẽm istam important
cõmutationẽ atq in constantiam Quae qͥdẽ in constancia: non ita ut
nobis uidetur ꝓuenit: Nulla enĩ in diuinis actibus: in constantia:
S ut itei uideatur. fit ex eo qđ illis positis &immobilit̃ adherentibus ꝓpͥis
circulis ꝑ quos feruntur aequali semꝑ ordinatoq gressu: nr̃ uisus ferri
ea ꝑaltiora conuexa signiferi orbis imaginetur ex ordinatione rati
& aequabilis motꝰ. nascente motu prepostero iuxta uisum hominum
consequenter: Est enim aequalis quidẽ motꝰ. qͥ aeqͣlia spacia aequalib
curriculis temporum conficit: sine pigricia uel incitatione : Ordinatꝰ
uero in quo neq resistitur. nec retror sum reditur. sed ad ꝓxima quȩq
moderato incessu ꝑuenitur : Uidentur tam̃ nobis om̃s quidẽ planetes

Expanded text:
regradationes per latitudinem perque altum maxime quidem solis et lunae, regradationes per latitudinem perque altum maxime quidem solis et lunae, tum ceterorum quoque siderum, uices temporum mutant et omnem istam important commutationem atque inconstantiam. Quae quidem inconstantia non ita ut nobis uidetur prouenit; nulla enim in diuinis actibus inconstantia, sed ut ita uideatur fit ex eo quod illis positis et immobiliter adhaerentibus propriis circulis per quos feruntur aequali semper ordinatoque gressu, noster uisus ferri ea per altiora conuexa signiferi orbis imaginetur ex ordinatione rati et aequabilis motus, nascente motu praepostero iuxta uisum hominum. Consequenter, est enim aequalis quidem motus qui aequalia spatia aequalibus curriculis temporum conficit sine pigritia uel incitatione, ordinatus uero in quo neque resistitur nec retrorsum reditur, sed ad proxima quaeque moderato incessu peruenitur. Videntur tamen nobis omnes quidem planetes
Abbreviated transcription (Latin):
retur ips&: haec agittitio : uita actus. atq operatio mundi existens &
uita diuina : necesse fuit terram mediã manere circa quãq ꝑmedium
ferrentur irent: terra porro manente ignẽ diuersam regionẽ capessere¬
qͥ leuẽ altiuaganiq materiam sequebat᷑ his quae late distantibus: ratio
poscebat. ceteras quoq aeris & item aqua materias inseri medias con¬
tinuandi totius corporis causa: His porro ad unam uelito seriem conti¬
nuatis: demũ erat necesse fore aliquam exalio ad aliud elem̃tũ trans¬
fusionẽ cũ eoꝵ siluasit utrobiq mutabilis: ipsar aut̃ materiarũ uis &
natura contraria: Causa ittiq mutationũ : exuario motu planetum:
Namsi una eademq e&. ꝑ inde ut fixarum stellarum circũ uectio unũ
semꝑ eundemq modum obseruantib omĩb stellis. ne istic quidẽ ulla
ꝓuenir& diuersitas : At nunc conuersiones & aeqͥ noctia processusq &

Expanded text:
retur ipsa haec agitatio, uita actus atque operatio mundi existens et retur ipsa haec agitatio, uita actus atque operatio mundi existens et uita diuina, necesse fuit terram mediam manere, circa quam quae per medium ferrentur irent, terra porro manente, ignem diuersam regionem capessere leuem altiuagam, quae materiam sequebatur; hisque late distantibus, ratio poscebat ceteras quoque aeris et item aquae materias inseri medias continuandi totius corporis causa. His porro ad unam ueluti seriem continuatis demum erat necesse fore aliquam ex alio ad aliud elementum transfusionem, cum eorum silua sit utrobique mutabilis, ipsarum autem materiarum uis et natura contraria. Causa itaque mutationum ex uario motu planetum, nam si una eademque esset perinde ut fixarum stellarum circumuectio, unum semper eundemque modum obseruantibus omnibus stellis, ne ista quidem ulla proueniret diuersitas. At nunc conuersiones et aequinoctia processusque et
Abbreviated transcription (Latin):
aeqͣlis & ordinata errantium uero orbiculata quidem & ipse. sed neque
aequalis & in ordinata uariaq nec una. sed multi formis At uero sublunã
usq ad nos omẽ genꝰ motuũ omẽ &iam mutationum prorsus ut est in uetere
uersu neaiii. ex uuurabies furiarũ examina mille: Nãq generatio ⁊ item
mors inisto loco increm̃ta quoq um minutiones & omĩ fariam commutatio
transitioq ex locis ad loca quae cunctȩ passiones orginẽ trahunt ex motu
planetũ. Quod tamen hac tenꝰ hac ratione dicitur neqͥs putet illa aet̃na
& becita generatoꝵ & occiduoꝵ causa sic e̾e. disposita quinpocius illa quidẽ
habere congruum felicitati suae cursum Haec uero ex accidenti quodam
& aliquatenꝰ consentienti cũ illis consortio imitari quead possunt diuinã
felicitatem. Ut enim uniuersȩ rei motꝰ similis e&. semꝑq in orbem rota¬

Expanded text:
aequalis et ordinata, errantium uero orbiculata quidem et ipsa, sed neque aequalis et ordinata, errantium uero orbiculata quidem et ipsa, sed neque aequalis et inordinata uariaque, nec una sed multiformis. At uero sub luna usque ad nos omne genus motuum, omne etiam mutationum, prorsus ut est in uetere uersu Naeuii: Nex ubi uis rabies furiarum examina mille. Namque generatio et item mors in isto loco, incrementa quoque et imminutiones et omnifaria commutatio transitioque ex locis ad loca; quae cunctae passiones originem trahunt ex motu planetum. Quod tamen hac ratione hactenus dicitur ne quis putet illa aeterna et beata generatorum et occiduorum causa sic disposita, quin potius illa quidem habere congruum felicitati suae cursum, haec uero ex accidenti quodam et aliquatenus consentienti cum illis consortio imitari, quoad possunt, diuinam felicitatem. Vt enim uniuersae rei motus similis esset semperque in orbem rota
Abbreviated transcription (Latin):
nonita fiunt ut uidentur Causa uero erroris incontẽplando ea est
qđ cũ ꝑꝓpͥos orbes ferant᷑ seu globos idem planetes. infraq aplanꝰ orbis
excelsa nobis eregione t̾rae uidentib obiectu aeru corpous impediente
aspectum : todiacũ exteriorem orbem ꝑ agrare uideant᷑: faciundum
ergo ut expositis demonstratisq erroꝵd causis: falsa opinio conqͥescat:
Est igitur totius mundi talis constitutio excorporib materusq integris
ꝓuidentiae gub̵ naculis ad motũ aet̾nitati conuenientẽ directa.
motiuiq ꝓprio similem formã preferens globeam uerũ ad dinumera¬
tionem conuersionesq temporum immutationesq & diuersitatem
trenoꝵ stellarum errantium uarios motꝰ necessarios omĩbus qͥ nunc
accidunt ꝓuentib auctoritatẽ dedit. quippe simplex atq uni¬
formis aplanas: utpote eiꝰ dẽ naturae rata atq eadẽ semꝑ conũsio

Expanded text:
non ita fiunt ut uidentur; causa uero erroris in contemplando ea est non ita fiunt ut uidentur; causa uero erroris in contemplando ea est quod, cum per proprios orbes ferantur seu globos idem planetes infraque aplanis orbis excelsa, nobis e regione terrae uidentibus, obiectu aerei corporis impediente aspectum, zodiacum exteriorem orbem peragrare uideantur. Faciendum ergo ut expositis demonstratisque errorum causis falsa opinio conquiescat. Est igitur totius mundi talis constitutio ex corporibus materiisque integris, prouidentiae gubernaculis ad motum aeternitati conuenientem , motuique proprio similem formam praeferens globeam; uerum ad dinumerationem conuersionesque temporum immutationesque et diuersitatem terrenorum stellarum errantium uarius motus, necessarius omnibus qui nunc accidunt, prouentibus auctoritatem dedit. Quippe simplex atque uniformis aplanis, utpote eiusdem naturae, rata atque eadem semper conuersio
Abbreviated transcription (Latin):
cinos polis quã medios tres uerticulis cõparans.
Suꝑ ÷ ut tractatui qͥ est habitꝰ¬
destellis errantib illud
addat᷑ : qͣsdam earum sequaces
.ẽẽ. quas appellant hy polipticas
mathematitut sol & luna sunt:
hiqͥpe ignes numquã ad p̃cedentia
signatransitũ faciunt: sed ad ea
semꝑ quae sequuntur. ꝓpt̾eaq
nec subsistunt in motu.
nec regradantur ũquã
alias uero stellas non¬
nũquã p̃irȩ : ñ nũquam
deseri ut caetere quae int̃¬
dum stare int̃dũ redire ꝓspiso
motu uidentur: Est quippe
sequacitas : uisũ imaginatioq
stelle uelut ad sequentia signa ꝑgentis
atq ad orientẽ transeuntis. ut a cancro ad leonẽ : Statio uero : uisũ & imagi¬
natio stelle diu manentis in eodẽ loco iuxta aliã fixamsteaͣm nec errantẽ
Porro regradatio: uisũ ⁊ imaginatio stelle post stationẽ quasi ad contrariũ
iter: pͥous itineris ꝓuectio. Quae omĩa ita fieri nob uidentur: stre abse

Expanded text:
cinos polis quam medios tres uerticulis comparans. t ut tractatui qui est habde stellis errantibus illud addatur, quasdam earum sequaces esse, quas appellant hypolipticas mathematici, ut sol et luna sunt — hi quippe ignes numquam ad praecedentia signa transitum faciunt, sed ad ea semper quae sequuntur, proptereaque nec subsistunt in motu nec regradantur umquam —, alias uero stellas nonnumquam praeire nonnumquam deseri, ut ceterae; quae interdum stare, interdum redire pro spisso motu uidentur. Est quippe sequacitas uisum imaginatioque stellae uelut ad sequentia signa pergentis atque ad orientem transeuntis, ut a Cancro ad Leonem. Statio uero uisum et imaginatio stellae diu manentis in eodem loco iuxta aliam fixam stellam nec errantem. Porro regradatio uisum et imaginatio stellae propter stationem, quasi ad contrarium iter prioris itineris prouectio. Quae omnia ita fieri nobis uidentur sed reapse
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut sunt in speculis quoq simstrȩ quȩ itẽ sinistrȩ uident᷑. cũ excortu
uisus arspleridoris especulo corpulentior conglobata imago recĩda
Quodfit quotiens tersa speculi serenttas binc inde tumdioribus  ꝓuectis in molemlate

Expanded text:
ita ut sunt in speculis quoque sinistraeque item sinistrae uidentur, cum ex coitu ita ut sunt in speculis quoque sinistraeque item sinistrae uidentur, cum ex coitu uisus et splendoris e speculo corpulentior conglobata imago recidet; quod fit, quotiens teres speculi serenitas hinc inde tumidioribus et prouectis in molem late
Abbreviated transcription (Latin):
cune slebementior mor tuum reliquis cuius modi erunt & quib inlocis rre lide
talia pariaq somnioꝵ simulacranascentur. corũq exꝑge fastos quo ꝙ memo¬
ria conit adi tormot uero si mulacror uĩquȩ infpeculis oboriunt᷑ aumnbrarũ
oia quat nhumi da cernuntur saipficie facilis assecutio est. Siquid enuti i u u
iguis dun intmmns̃a etmipesit concur su incidente inter satom alnuã le re¬
suis nameriuam supficiem sormati inmultas auar as fueuras si mul sienrt
que miet aor fons conp ee tu r esultant. Dextere porro partes que sun
sinl fine uidont in isdem speculis insolito quodammore ꝓpt̃ ea qđ dex ters
partibus uisas contr a sustram partem fpeculi sinistris item contradex¬
teram positis motu facto corporis ex aduerso partis ei unde motus fit
esticiulatiur motus imago. At uero dexter&e corporis partes. dextere

Expanded text:
cum est uehementior motuum reliquiis, cuius modi erunt et quibus in locis reliquiae, cum est uehementior motuum reliquiis, cuius modi erunt et quibus in locis reliquiae, talia pariaque somniorum simulacra nascentur eorumque expergefactos quoque memoria comitabitur. At uero simulacrorum quae in speculis oboriuntur, umbrarum etiam quae in humida cernuntur superficie, facilis assecutio est, siquidem utriusque ignis tam intimi quam extra positi concursu incidente in tersam aliquam leuemque materiae superficie in formatique in multas et uarias liguras simulacra ex leuigati corporis conspectu resultant. Dextrae porro partes quae sunt sinistrae uidentur in isdem speculis insolito quodam more, propterea quod dextris partibus uisus contra sinistram partem speculi, sinistris item contra dextram positis, motu facto corporis ex aduerso partis eius unde motus fit gesticulatur motus imago. At uero dextrae corporis partes dextrae
Abbreviated transcription (Latin):
speciem coherent. quoconcurrunt oculorũ acies tinicantes quoq de fluentis irta¬
ma esfusionis acies contiguȩ imaginis occursu repcutitur Iotũ igit᷑ hoc similem
rande qu soetitũ passionẽ . & ob indifferentẽ similitudinẽ eiusdem passionis effectũ.
cumquid aliua tangie. uł ipsum ab alio tangit᷑ tactuum motum diffundens se
pome corpus ꝑq corpususq ad animã porrigens sensum efficit qͥuisus ciocatur
At post quam inoc tem discesserit cognatus ignis. desertum lucis eius auxilo
consor tioq uelut induatum hebet. ut quippe ad dissimile ꝓcedens. propt̃ eaq
inmutatũ ex tinguitur : Nullã habens cũ pximo tunc aere naturae cõmu¬
nicati onenꝰ ut pote splendore ignis carenti uidereq desinit tactũ illece¬
bra somni. Et enĩ diuine potestates salutem oculis teginen palpebrarũ madi¬
nate sunt: Quib obductis uisilla ignis intini coniuentia tegminis coberat.
compssaq funcdit se ꝑmcibra. mollitisq oe relaxatis conualeseit quies Seuae

Expanded text:
speciem cohaerent, quo concurrunt oculorum acies emicantes quoque effluentis intimae fusionis acies contiguae imaginis occursu repercutitur. Totum igitur hoc similem eandemque sortitum passionem et ob indifferentem similitudinem eiusdem passionis effectum, cum quid aliud tangit uel ipsum ab alio tangitur, tactuum motu diffundens se per omne corpus perque corpus usque ad animam porrigens sensum efficit qui uisus uocatur. At postquam in noctem discesserit cognatus ignis, desertum lucis eius auxilio consortioque uelut uiduatum hebet, ut quippe ad dissimile procedens, proptereaque immutatum extinguitur nullam habens cum proximo tunc aere naturae communicationem, utpote splendore ignis carenti, uidereque desinit factum illecebra somni. Etenim diuinae potestates salubre oculis tegmen palpebrarum machinatae sunt, quibus obductis uis illa ignis intimi coniuentia tegminis coercetur compressaque fundit se per membra mollitisque et relaxatis conualescit quies. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
nibus. consequens ÷ deiam cȩteros locos regiones que int iectas ple¬
nabesse rationabilibus animalibus existimari. nequis mundi locus
desertus relinquatur. Meni÷ absurdũ homines quidem unam
mund negienasi in iltantes. fragili corpore. animo cũ amen¬
tia & sine sinceritate pleno pęnttudinis. ob inconstantiã cõmo¬
tionũ suarum alias aliis atq aliis placentibus rationabiles anima¬
ntes putari: stellas uero prudentis Natura e. ob aeternã actuũ
suoꝵ constantiã nulli penitu dini obnoxias. puro minimeq dissolu¬
bili corpore. ut pote quę extimas ignis cuncta ambientis regiones
in colant . sine animafore. carere & iam uita putare. Cui quidẽ

Expanded text:
nibus —, consequens est etiam ceteros locos regionesque interiectas plenibus —, consequens est etiam ceteros locos regionesque interiectas plenas esse rationabilibus animalibus existimari, ne quis mundi locus desertus relinquatur. Etenim est absurdum homines quidem imam mundi regionem inhabitantes fragili corpore, animo cum amentia et sine sinceritate pleno paenitudinis ob inconstantiam commotionum suarum, alias aliis atque aliis placentibus, rationabiles animantes putari; stellas uero prudentis naturae ob aeternam actuum suorum constantiam nulli paenitudini obnoxias, puro minimeque dissolubili corpore, utpote quae extimas ignis cuncta ambientis regiones incolant, sine anima fore, carere etiam uita putare. Cui quide
Abbreviated transcription (Latin):
Quinq regiones uellocos idemplato. eẽ. dicit inmutido capaces ani¬
malium. habentes aliquantã inter se differentiam positionũ. ob
differentiam corporum quae in habitant eosdem locos. Sũmumenĩ
locũ ait igñis sereni. Huic ꝓximũ aethereum: cuius corpus. ẽe. ignẽ
aeq secdaliquanto crassiorẽ quã ÷ altior ille caelestis. Dehinc: aeris.
Post. hiumee e substantiae. qua greci ⁊ granusian appellant: quae
humec ta substantia aer ẽ crassior. u sit aer iste quẽ homines. spi¬
rant : Inus uero atq ultimus locus terrae. Quȩ porro in locis dif¬
ferentia cadem & iam in magnitudinibus inuenitur. Caelestis
m̃aximus. quippe qui omiã in fracõplexum suum redigat. Breuissimus
terrȩ quia coeris om̃ib corporib ambitur. luxta que ratioriem
continui cõpetentis. ceteri medii. Cũ igitur extimi idẽ summus
cet ratione utentibus caelestis quidem stellis. terrestris aut̃ homi¬

Expanded text:
Quinque regiones uel locos idem Plato esse dicit in mundo capaces aniQuinque regiones uel locos idem Plato esse dicit in mundo capaces animalium, habentes aliquam inter se differentiam positionum ob differentiam corporum quae inhabitent eosdem locos. Summum enim esse locum ait ignis sereni, huic proximum aethereum, cuius corpus esse ignem aeque, sed aliquanto crassiorem quam est altior ille caelestis, dehinc aeris, post humectae substantiae, quam Graeci hygran usian appellant, quae humecta substantia aer est crassior, ut sit aer iste quem homines spirant, imus uero atque ultimus locus terrae. Quae porro in locis differentia est, eadem etiam in magnitudinibus inuenitur: caelestis maximus, quippe qui omnia intra complexum suum redigat, breuissimus terrae, quia ceteris omnibus corporibus ambitur, iuxtaque rationem continui competentis ceteri medii. Cum igitur extimi limites, id cet ratione utentibus — caelestis quidem stellis, terrestris autem homi
Abbreviated transcription (Latin):
existimasse : propt̃ ea quodrudibus animis nondum insedisset ueri
deisciscitatio. Errant enĩpastores. & siluicȩd i egẽriq huius
modi sine studus humanitatis quoscladis publicȩ suꝑstites fecerat
oportuna habitatio. ex tempestatũ atq illuuionis incõmodo quae
pocte postea blandientes humanis passionibus propt̃ cupiditatẽ
lucriuersibus suis formata menbratimq effigiata. amplis & recon¬
ditis Nominibus ex ornauerunt. usq adeo ut & iam uitiosas hominũ
illecebras. turpissimosq actus cognominarent obnoxios passioni.
ltaq fac tũ ut ꝓgratia que abhominibus debetur diuinę ꝓuidentiȩ
origo & ortus sacrilegio panderetur. Cuius erroris opinio: creuit
in consultorũ hominũ uanitate. Haec ad p̃sens plato quidem: de
demonũ genere disseruit. Nos tamen oportet & sinon usqua
quaq ueram eorũ breuiter explicare rationem. que ÷ huius modi

Expanded text:
existimasse, propterea quod rudibus animis nondum insedisset ueri existimasse, propterea quod rudibus animis nondum insedisset ueri dei sciscitatio. Erant enim pastores et siluicaedi ceterique huius modi sine studiis humanitatis, quos cladis publicae superstites fecerat opportuna habitatio ex tempestatum atque illuuionis incommodo. Quae poetae postea blandientes humanis passionibus propter cupiditatem lucri uersibus suis formata membratimque effigiata amplis et reconditis nominibus exornauerunt, usque adeo ut etiam uitiosas hominum illecebras turpissimosque actus deos cognominarent obnoxios passioni. Itaque factum ut pro gratia, quae ab hominibus debetur diuinae prouidentiae, origo et ortus sacrilegio panderetur; cuius erroris opinio creuit inconsultorum hominum uanitate. Haec ad praesens Plato quidem de daemonum genere disseruit, nos tamen oportet, etsi non usque quaque, ueram eorum breuiter explicare rationem, quae est huius modi.
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Maxime cũ non quorumlibet sed magnorũ & prope diuinorũ
uroꝵ sit assertio. Deniq nonfrustra depytha gora dictũ. ipsum
dicere ꝓpt̃ eaq ultra quęri non oportere. Ergo inquit. neq proba¬
tiones semꝑ adhibende. Nec ꝑ suadens assertio hisque dicuntur
apriscis diuina quadã sapientia p̃ditis. Simul exponit ea que or¬
feus. & linus. & museus. dediuinis potestatibus uaticinati sunt . ñ
quo delec taretur aut crederet. sed quod tanta ẽ&. auctoritas
uaticinantiũ. ut his asseuerantib parcius credi nonoporteret
At uero in colibro qui philosophus in scribitur. summa diligen¬
tia p̃cipuaq cura om̃s exequitur huius modi questiones. priscoꝵ
omniũ genus. omĩaq ad usum hominũ uitaeq agendę facultatem
diuino consilio ꝓuidant .⁊ Iomunant. auxiliantib atq oꝑanti¬
bus tampotentiis quã rationibus. Haec ipsa quȩ auxiliantur. deos

Expanded text:
dere, maxime cum non quorumlibet sed magnorum et prope «diuinorum» dere, maxime cum non quorumlibet sed magnorum et prope «diuinorum» uirorum sit assertio — denique non frustra de Pythagora dictum «ipsum dicere» proptereaque ultra quaeri non oportere. Ergo, inquit, neque probationes semper adhibendae nec persuadens assertio his quae dicuntur a priscis diuina quadam sapientia praeditis. Simul exponit ea quae Orpheus et Linus et Musaeus de diuinis potestatibus uaticinati sunt, non quo delectaretur aut crederet, sed quod tanta esset auctoritas uaticinantium ut his asseuerantibus parcius credi non oporteret. At uero in eo libro qui Philosophus inscribitur summa diligentia praecipuaque cura omnes exequitur huius modi quaestiones: priscorum hominum genus omnia quae ad usum hominum uitaeque agendae facultatem diuino consilio prouidentiaque demanant auxiliantibus atque operantibus tam potentiis quam rationibus, haec ipsa quae auxiliantur deos
Abbreviated transcription (Latin):
exercitati. quȩsisse dicuntur recentẽ ortũ dĩ. reꝑtaq illa
maiestate puerili ueneratos cẽ. & uota tanto dõ conuenientia
Nuncupasse quȩ tibi multo melius sunt comꝑta quã ceeeris TAt
uero naturae demonũ prestare rationẽ mauise̾e.opus dicit.
quã ferre ualeat hominis ingenium. Non quo disputatio hȩx¬
aplnlosophis alienasit. quibus eni aliis magis competat: sed quod inquisitio
istius rei primariae suꝑ uecteq contẽplationis sit. que appellatur epopti¬
ca: altior aliquanto quã phisica. proptereaq nobis quide rerũ natura nc̃
disputamus. ne quaquã conueniens. ẽẽ. uideatur. Idem tamen breuiter
& strictĩ delns potestatibus qui dii putantur locutus. Credo ꝓpt̃ ea
ne muridi consticutio inꝑfecta relinqueretur: ex quota cumque
parte sisileret. dehuius modi reb credule mage quã ꝑsuadenter
& pbaliter ostendit oportere credulitatẽ om̃s doctrinas prece¬

Expanded text:
exercitati, quaesisse dicuntur recentem ortum dei repertaque illa exercitati, quaesisse dicuntur recentem ortum dei repertaque illa maiestate puerili ueneratos esse et uota tanto deo conuenientia nuncupasse. Quae tibi multo melius sunt comperta quam ceteris. At uero naturae daemonum «praestare rationem maius esse opus» dicit «quam ferre ualeat hominis ingenium», non quo disputatio hphilosophis aliena sit — quibus enim aliis magis competat? —, sed quod inquisitio istius rei primariae superuectaeque contemplationis sit, quae appellatur epoptica, altior aliquanto quam physica, proptereaque nobis, qui de rerum natura nunc disputamus, nequaquam conueniens esse uideatur. Idem tamen breuiter et strictim de his potestatibus quae dii putantur locutus, credo propterea ne mundi constitutio imperfecta relinqueretur ex quotacumque parte, si sileret de huius modi rebus, credule mage quam persuadenter et probabiliter ostendit oportere «credulitatem» omnes doctrinas praece
Abbreviated transcription (Latin):
nis Non uisam uerentur quã uocant hãc. Porrosidus hoc exoriens.
morbos populorũ multorumq optimatium mortes denuntiat. Ho¬
merus deniq qui idem fuerit aegyptius si quidem thebanus fera¬
tur. quaeciuitas est apud agyptum Nobilissima. idipsũ latenter
sequitur iniliadis exordio cũ dicte propt̃ iram achillis cuius
pater pelcii. mater uero muritm fumit dea: morbum atq
interitum Non modo clarorũ uirorũ sed aliorũ quoq animali¬
um & pecorũ bello riecessariorũ extitisse. Quod quidem
sumpto exordio: oce era poeticalicentia finxit. Est quoq alia
sanctior & uenerabilior historia: quȩ ꝑhibet ortu stellȩ cuius¬
dam. Non morbos mortesq denuntiatas. sed descensum dĩ uenera¬
bilis adhumanam conseruationis rerum mortalium gratiam.
Quã stellam cumnocturno itinere suspexissent chaldeorum
ꝑfecto sapientes uiri. & in consideratione rerũ caclestium satis

Expanded text:
nis non uisam uerentur, quam uocant Ach. Porro sidus hoc exoriens nis non uisam uerentur, quam uocant Ach. Porro sidus hoc exoriens morbos populorum multorumque optimatium mortes denuntiat. Homerus denique, qui idem fuerit Aegyptius, siquidem Thebanus fertur, quae ciuitas est apud Aegyptum nobilissima, id ipsum latenter exequitur in Iliadis exordio, cum dicit propter iram Achillis, cuius pater Peleus, mater uero maritima fuerit dea, morbum atque interitum non modo clarorum uirorum sed aliorum quoque animalium et pecorum bello necessariorum extitisse; quo quidem sumpto exordio cetera poetica licentia finxit. Est quoque alia sanctior et uenerabilior historia, quae perhibet ortu stellae cuiusdam non morbos mortesque denuntiatas sed descensum dei uenerabilis ad humanae conseruationis rerumque mortalium gratiam. Quam stellam cum nocturno itinere suspexissent Chaldaeorum profecto sapientes uiri et in consideratione rerum caelestium satis
Abbreviated transcription (Latin):
nobis eterra spec tantibus inferioris subiectu. uisus arcet᷑ stelle
supioris. Proptereaq deficere aclaborare. propt̃ obiectũ inferiors
superior existimatur. Item in quii. Quelongo inter uallo rursus
apparent. metus & quae dam portenta significant uel mox futura.
uelserius. Significationẽ uero ꝑtinere ad eos. quidehis rebusratio¬
ciniaripossunt putat. Ex quo intelligi datur. nonstellas facere
que pueniunt: sed futura prenintiare. Quãrationẽ secutus &e iam
uates homerus. ortum canicule canem orionis appellat. cum haNic
candem stellam astro cynon quidam: aegyptii uero sole chim uocant
Cuius cõpletur annus quicynicus uocatur: annis nulle quadringen¬
tissexaginta. Dicit aut̃ homerus de hoc sidere hac tenus. Iste qͥdem
clarus sed tristia fata minatur. Tunc opinor: cũ fuerit inter uallo tem¬
poris uisus: Uidetur porro int̃posito quadriennio: sed non inisdem locis:

Expanded text:
nobis a terra spectantibus inferioris subiectu uisus arceatur stellae nobis a terra spectantibus inferioris subiectu uisus arceatur stellae superioris proptereaque deficere ac laborare propter obiectum inferioris superior existimatur. Item, inquit, quae longo interuallo rursus apparent metus et quaedam portenta significant uel mox futura uel serius, significationem uero pertinere ad eos qui de his rebus ratiocinari possunt putat. Ex quo intellegi datur non stellas facere quae proueniunt, sed futura praenuntiare. Quam rationem secutus etiam uates Homerus ortum Caniculae «Canem Orionis» appellat, cum hanc eandem stellam Astrocynon quidam, Aegyptii uero Sothin uocent, cuius completur annus qui Cynicus uocatur annis mille quadringentis sexaginta. Dicit autem Homerus de hoc sidere hactenus: Iste quidem clarus, sed tristia fata minatur, tunc, opinor, cum fuerit interuallo temporis uisus; uidetur porro interposito quadriennio, sed non in isdem locis.
Abbreviated transcription (Latin):
cusat ratus tractatũ istum adastronomiam potius quã physio¬
logian ꝑtinere: Parabolas enĩ quasdam appellat. qui comitatus sunt
siderum. ut iuxta solem indiuidui semꝑ mercurius & lucifer reci¬
procos circuitus: quos astro logi regradationes uocant. Progres¬
sus item: ad p̃cedentia profectionẽ & iã coniugatĩonẽ. Duplex uero est
coriuigatio: altera ꝑchathetum. altera ꝑdiametrum. Atq ea quȩ
ꝑchathetũ fit. significat cuius modi stella equalibus coeant. quae¬
ue sit earũ coctus significatia. Perdiametrũ uero. contradistan¬
tium a se stellarum positionẽ uult intelligi cũ exmedietate stel¬
lae adalterius contrapositę stelle mediceatem directa linea
conectit & continuat utramq Quos uero defectus mathema¬
tici uocant.: plato obstacula appellat. propriae magis & aliquan¬
to significartius. Non quo sibi inuicem obsistant. sed quo

Expanded text:
cusat ratus tractatum istum ad astronomiam potius quam physiocusat ratus tractatum istum ad astronomiam potius quam physiologiam pertinere. «Parabolas» enim quasdam appellat, qui comitatus sunt siderum, ut iuxta solem indiuidui semper Mercurius et Lucifer; «reciprocos circuitus», quos astrologi regradationes uocant, «progressus» item ad praecedentia profectionem, etiam «coniugationem»: duplex uero est coniugatio, altera per cathetum, altera per diametrum. Atque ea quae per cathetum fit significat cuius modi stellae qualibus coeant quaeue sit earum coetus significatio; per diametrum uero contra distantium a se stellarum positionem uult intellegi, cum ex medietate stellae ad alterius contra positae stellae medietatem directa linea conectit et continuat utramque. Quos uero defectus mathematici uocant, Plato «obstacula» appellat proprie magis et aliquanto significantius, non quo sibi inuicem obsistant, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
p̃noscitur: uelut ait esiodus. Prima hȩc caligo. dehine. post terracreata
est. spirantũ sedes fir missi ma pectore uasto. Post enĩ chaos. quã greci
hylen nossil uamuo camus substitisse terrã docet in mediate mundarai
ambitus. ut fundamenta fixam & im mobilem. Nobis aut̃ natura tributũ
est id quod stat prius hisque mouentur mente per cipere. Oninis qͥppe
mot̾us: post stationẽ sumit exordium. Pstellarũ uero errantium
opera que propt̃ modulatam & consonã celebrant᷑ agitationẽ : quam
us: uel cumdiustare in uno atq eodem loco. & item cũ retrorsum fer¬
riputantur. tum incetib quoq & effulsionibus & absconsionibus
uel inecs uel inocciduis conuersionib quoqi & equi noctis. omnibiq
trans figurationibus. hoc amiplius indefectionib & reparatis illus
bunc frustra dicit terere suꝑ uacium laborem. proptereaq ex¬

Expanded text:
praenoscitur, uelut ait Hesiodus: Prima quidem haec caligo, dehinc post terra creata praenoscitur, uelut ait Hesiodus: Prima quidem haec caligo, dehinc post terra creata est, spirantum sedes firmissima pectore uasto. Post enim chaos, quam Graeci hylen, nos siluam uocamus, substitisse terram docet in medietate mundani ambitus ut fundamenta fixam et immobilem. Nobis autem natura tributum est id quod stat prius his quae mouentur mente percipere; omnis quippe motus post stationem sumit exordium. Stellarum uero errantium opera, quae propter modulatam et consonam celebrantur agitationem, quam us uel cum diu stare in uno atque eodem loco et item cum retrorsum ferri putantur, tum in coetibus quoque et effulsionibus et absconsionibus uel in eois uel in occiduis, conuersionibus quoque et aequinoctiis omnibusque transfigurationibus, hoc amplius in defectionibus et reparatis illusthunc frustra dicit terere superuacuum laborem proptereaque ex
Abbreviated transcription (Latin):
terea dicit. e̾ẽ: quiaꝑeandem id ẽ terrã uec tus sol: partes eius fubiee¬
tas sibimet illustrans diem facit. Cũ uero obiecerit se ex aliqua parte.
solis anfractibus terra ipsa obumbratur: ltaq exumbris. crassa noctis
caligo succedit. Simul quia immobilis terra est: significanter cãcusto¬
dem noctis & diei cognominauit. Neq cNum pen eunte die nox nasci¬
tur. uel noctis amissione dies oritur: sed utraq salua. succȩdit altera.
Q uia uero hoc fit ꝑeam indefesse ipsa manente semꝑ insua sede: expecta¬
trixẽ .opinor eorum que uelut ante conspectum suum gerunt᷑ meritoq
custos. Antiquissimã uero deorũ dicit opinor: uelquia locus est anima¬
lium capax regio porro & locus pretogitotur que in locosunt nec esset
uelquia puncti rationem optinet. Hoc porro antiquius. ee. omni mag¬
nitudine atq om̃ib quantitatibus naturali quadam mentis conceptione

Expanded text:
terea dicit esse quia per eandem, id est terram, uectus sol partes eius subiecterea dicit esse quia per eandem, id est terram, uectus sol partes eius subiectas sibimet illustrans diem facit. Cum uero obiecerit se ex aliqua parte solis anfractibus terra ipsa obumbratur; itaque ex umbris crassa noctis caligo succedit. Simul quia immobilis terra est, significanter eam «custodem noctis et diei» cognominauit. Neque enim pereunte die nox nascitur uel noctis amissione dies oritur, sed utraque salua succedit altera. Quia uero hoc fit per eam indefesse ipsa manente semper in sua sede, spectatrix est, opinor, eorum quae uelut ante conspectum suum geruntur meritoque «custos». «Antiquissimam» uero deorum dicit, opinor, uel quia locus est animalium capax, regio porro et locus praecogitetur his quae in loco sunt necesse est, uel quia puncti rationem obtinet; hoc porro antiquius esse omni magnitudine atque omnibus quantitatibus naturali quadam mentis conceptione
Abbreviated transcription (Latin):
sa dicenda existimabat exponit. Dicit aut̃ quodbanc quoq dĩ constrie¬
tam limitibus ꝑ omĩa uadentus & cuncta continentis poli constituerit.
noctis dieiq custodem. Sed polum nuncupat eũ. quiomnẽ mundi corpꝰ
ꝑuadit axem. Constrictũ uero dupliciter intelligendũ: uel iux¬
ta pythagorã uertentẽ se circum axem. placet quippe pythagoreis
ignẽ quidem ut pote materiarũ omniũ principem. medi&atẽ mundi
optinere : quem iouil custoaeni urpalant. ꝑ hunc porromoueri circũ¬
actas ingurum tam quã stellas terram & antic thonam. uare:
uelsic intelligendũ. uel aliquanto ueri similius: mediceati mundu
adherentem quiescere terrã ꝓptereaq & aplatone & amultis aliis
uestam cognominari. Deniq infedro idem ait. Manet enĩ uesta irl
diuino domicilio sola: Eustodem uero & opificem diei & noctis prop¬

Expanded text:
sa dicenda existimabat exponit. Dicit autem quod hanc quoque deus «constricsa dicenda existimabat exponit. Dicit autem quod hanc quoque deus «constrictam limitibus per omnia uadentis et cuncta continentis poli» constituerit «noctis dieique custodem». Sed polum nuncupat eum qui omne mundi corpus peruadit axem. «Constrictam» uero dupliciter intellegendum, uel iuxa Pythagoram ignem uertentem se circum axem, placet quippe Pythagoreis ignem quidem utpote materiarum omnium principem medietatem mundi obtinere, quem Iouis custodem appellant; per hunc porro moueri circumactas in gyrum tamquam stellas terram et anticthona. Quare uel sic intellegendum uel aliquanto uerisimilius medietati mundi adhaerentem quiescere terram proptereaque et a Platone et a multis aliis Vestam cognominari. Denique in Phaedro idem ait: «Manet enim Vesta in diuino domicilio sola». «Custodem» uero et opificem «diei et noctis» prop
Abbreviated transcription (Latin):
crcaq semiet uertitur similẽ deliberatiuo animnȩ motui quinꝗ axeris ces¬
santibus motibus. S cnĩ loculares motus septensunt opinor. Duo quidem:
uirta long tudinc̃ udẽ ante. & post. Duo itemalii ꝑlatitudinẽ.: indexte¬
ran. & sinistram. Dueq ali iuxta ꝑfunditatẽ. sursum & decesum. Et
ultumus sup memorate circũ actioni similis. quifixo circii uolat cardine.
uia ergo ex hissemptẽ motibus duum tantum modo singulis ratis stellis
usum tribuit dĩ. principalem quidem circum ac tionem: Ex accidentiuero
quifertur index teram. rec te dixit quinq preterea motus alios uacare
Deunide concludit cõmemorans demotibus se stellarum errantium in su¬
perioribus disputasse. Ecae lumquidem ita exornatum ⁊ sapientibus
& act̃nis animalibus inquilinis. ¶Quod uero consequens uideretur
mortalium quoq & obnoxiorum passionib animalium demonstrari ge¬
nituram haec sunt porro terrena: iure meritoꝗ prius quȩ detersa ip¬

Expanded text:
rcaque semet uertitur, similem deliberatiuo animae motui quinque ceteris cessantibus motibus. Etenim loculares motus septem sunt, opinor: duo quidem iuxta longitudinem, id est ante et post, duo item alii per latitudinem, in dextram et sinistram, duoque alii iuxta profunditatem, sursum et deorsum, et ultimus supra memoratae circumactioni similis, qui fixo circumuolat cardine. Quia ergo ex his septem motibus duum tantummodo singulis ratis stellis usum tribuit deus, principalem quidem circumactionem, ex accidenti uero qui fertur in dextram, recte dixit quinque praeterea motus alios uacare. Deinde concludit commemorans de motibus se stellarum errantium in superioribus disputasse. Et caelum quidem ita exornatum est sapientibus et aeternis animalibus inquilinis. Quod uero consequens uideretur mortalium quoque et obnoxiorum passionibus animalium demonstrari genituram, haec sunt porro terrena, iure meritoque prius quae de terra ip
Abbreviated transcription (Latin):
bocumq omne huius modi luminibus exornasse. Ubi uero mouendiusus
est raecessarius uisus. ex omĩbus motibus. duos hos tribuisse precipuos.
Unũ. ex accidenti: quo rapit stellas aplanes adoccidua. quẽ motũ nunc
uocat in ante cslentia: Alterum uero principalem. qui ẽ circum actio.¬

Expanded text:
bo eumque omnem huius modi luminibus exornasse. Vbi uero mouendi usus bo eumque omnem huius modi luminibus exornasse. Vbi uero mouendi usus est necessarius uisus, ex omnibus motibus duos hos tribuisse praecipuos: unum ex accidenti, quo rapit stellas aplanes ad occidua, quem motum nunc uocat in antecedentia, alterum uero principalem, qui est circumactio
Abbreviated transcription (Latin):
tis materiae uocabulo cognominantur. Per inde: ut caelestia que ex maio¬
re parte ignis puriliquidiq coner&a aetͣni arrellaae ienus. Nac can¬
tentus supͣ dictorũ animalium demonstratione: porrigit diligentiam
usq ad angelicȩ naturae quos demonas uocat extricationẽ: Quorum
quod ẽ prus: in aethere sedes habet. Alterum. inaere. Tertium: iriea
regione que humec ta c̃entia Nominatur. quo interna mundi. congesta
sint animalibus ratione utentibus. nec sit ulla eius regio deserta. Quem
quidem tractatũ. quod sit ȩlatior & ultranaturae contẽplationẽ. neces¬
sario differt. & ait deum post generationem stellarũ ratarũ cumuna¬
queq earum diuinũ animal ede utens corpore mixto & sincerissimis ma¬
teruis quat tuor. & ex maiore parte ignis seren corus cũ quoddã animal
& formatũ in modum spherȩ infixisse summo cũ modulam me aplaniglo¬

Expanded text:
tis materiae uocabulo cognominantur, perinde ut caelestia, quae ex maiotis materiae uocabulo cognominantur, perinde ut caelestia, quae ex maiore parte ignis puri liquidique concreta aeterni appellantur ignes. Nec contentus supra dictorum animalium demonstratione porrigit diligentiam usque ad angelicae naturae, quos daemonas uocat, extricationem. Quorum quod est purius in aethere sedes habet, alterum in aere, tertium in ea regione quae humecta essentia nominatur, quo interna mundi congesta sint animalibus ratione utentibus nec sit ulla eius regio deserta. Quem quidem tractatum, quod sit elatior et ultra naturae contemplationem, necessario differt et ait deum post generationem stellarum ratarum, cum unaquaeque earum diuinum animal esset utens corpore mixto ex sincerissimis materiis quattuor et ex maiore parte ignis sereni, coruscum quoddam animal et formatum in modum sphaerae infixisse summo cum modulamine aplani glo
Abbreviated transcription (Latin):
UNIDI TOTIUS ꝑfectionẽ abopifice absolutam dõ. p̃teriti.
oꝑis textusccreuimus platon dogmatib quo ad medio¬
critas ingenii passa ÷ in haerentes: iuxta naturę contem¬
plationem. artificiosasq rationes. Deinde: ante om̃s primã ꝑ tractat cę̧les¬
tium omniũ quę sunt. Infixit ergo : rate atq inerrabilis conuersionis gene¬
rationem. Eorũ & iã: quȩ mundus complectitur. quosit plena ꝑfectaq uN¬
uersares animal: quȩ sensilis mundi ꝓximam similitudinẽ nansciscat᷑. ꝑfecto
intelligibiliq & exemplari exsegenito mundo. Quattuorq sensiliũ anima¬
lium species. tam caelestiũ quã terrenors naturali contẽplatione dinumerit
Caelestium quidẽ stellas. t̾renoꝵꝰ uero uolatilia. &itẽ nantia. quȩq ꝑterrã
ferunt᷑ ure dicta terrena: quippe quȩ tẽrra Nutriant᷑. & eiusdem terre
gremio quiescant. Qđq corpora eoꝵ exmaiore parte terrena: exoptinen¬

Expanded text:
undi totius perfectionem ab opifice absolutam deo praeteriti operis textu secreuimus Platonicis dogmatibus, quoad mediocritas ingenii passa est, inhaerentes iuxta naturae contemplationem artificiosasque rationes. Deinde ante omnes res primam pertractat caelestium orbium, qui sunt infixi tergo ratae atque inerrabilis conuersionis, generationem, eorum etiam quae mundus complectitur, quo sit plena perfectaque uniuersa res animalque sensilis mundi proximam similitudinem nanciscatur perfecto intellegibilique et exemplari ex se genito mundo; quattuorque sensilium animalium species, tam caelestium quam terrenorum, naturali contemplatione dinumerat: caelestium quidem stellas, terrenorum uero uolatilia et item nantia quaeque per terram feruntur, iure dicta terrena quippe quae terra nutriantur et in eiusdem terrae gremio quiescant, quodque corpora eorum ex maiore parte terrena ex obtinen
Abbreviated transcription (Latin):
rum uestigia in eo squalore ac deformitate qui apparet in hisqͥb¬
diuinaest ꝓspicientia. Nunc uero singulis luce acspecie tributa
Numerus quoq illustratoꝵ omniũ geniturã sequebatur pulcris
omibus ex non talilius quondã instituas. Nunc iã ordinationem
genere demonstrationis uerum uobis quiomis eruditiones ingenue uias per¬
a graueritis. neq in cognito & ex leuiadmonitione ꝑspicuo.

Expanded text:
rum uestigia in eo squalore ac deformitate qui apparet in his qurum uestigia in eo squalore ac deformitate qui apparet in his qudiuina deest prospicientia; nunc uero singulis luce ac specie tributa numerus quoque illustratorum omnium genituram sequebatur pulchris omnibus ex non talibus quondam institutis. Nunc iam ordinationem genere demon strationis, uerum uobis, qui omnes eruditionis ingenuae uias peragraueritis, neque incognito et ex leui admonitione perspicuo.