comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam reb diu̾tit. ⁊ si cõua¬
lũit uir.ucił. rr̃ amotar̃.
aco ei dandaẽ. ¶ Sisiius
młris iussũ dñe diuortii ca
amou̾it. pedius putat nͨ
sui tã. cõtractet. nec iudĩ
surtũ faciẽti opem ferre.¬
⁊ cũ miłr furtũ ñ faciat. qm¬
uis suus ĩ facinorib dc̃o dñi
audiẽs ẽs̃ ñ deteat set rr̃ a¬
motarũ acc̃o er̃. at si ĩdo¬
tẽ ẜnus datus furtũ iuiro
scierit. Totũ dampnũ uiro
tunt ñ ultra condempna¬
cõm noxe uxormultan
dotis ex accõ ꝯ petat. ꝯmodi

Expanded text:
dam rebus diuortisset, si conualuerit uir, utilis rerum amotarum actio ei danda est.Si seruus mulieris iussu dominae diuortii causa res amouerit, Pedius putat ne‹c› sui causa contrectet nec uideri furtum facienti opem ferre, cum mulier furtum non faciat, quamuis seruus in facinoribus domino dicto audiens esse non debeat: sed rerum amotarum actio erit. At si in dotem servus datus furtum viro scierit, totum damnum viro tunc non ultra condemnationem noxae multanddotis exactio competat. Commodi
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ rt̃ amotarũ teneri
ritus bona fide emerat. uxor
amouit ł oꝑẽ furitulit: idq
fec̃ diuorcu cã rerũ amo¬
tarũ indic̾o dampnabit᷑.¬

Expanded text:
uxorem rerum amotarum teneri, ritus bona fide emerat, uxor amouit uel opem furi tulit idque fecit diuortii causa, rerum amotarum iudicio damnabit
Abbreviated transcription (Latin):
riones ⁊ rogo. ne maliam
tere uelitis. res p. ꝑ quadri¬
ennũ ꝯtinuũ sũdos nõ e¬
didit. q̃ro an redditus qͥs
legati ex eodẽ testõ. R⁊¬

Expanded text:
riones, et rogo, ne in aliam tere uelitis'. res publica per quadriennium continuum ludos non edidit: quaero, an reditus, quos legati ex eodem test
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. qui plures hẽbat lib̾¬
tos. testõ suo dixit se hĩta¬
cõm relinquere Hus quos
cõdicilł designass. cum nullo ᷤᷤ
postea designau̾it. q̃ro anõt

Expanded text:
.Qui plures habebat libertos, testamento suo dixit se habitationem relinquere iis quos codicillis designasset: cum nullos postea designauerit, quaero, an omnes
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ ftituto lege ͦ nam ad
ħ̾edem suũ legatũ transfert
¶tractari tm̃ põt sũ pub̾i sb̾sti¬
tutus dãpnatꝰ sit si intra
pub̾tatẽ filius de cesserit sei¬
o de cesserit centũ darean
niu̾o p̃upillo defunctus
seiꝰ ad ħedem transferat.¬

Expanded text:
substituto legetur: nam ad heredem suum legatum transfert. Tractari tamen potest, si impuberi substitutus damnatus sit, si intra pubertatem filius decesserit, Seio centum dare, an uiuo pupillo defunctus Seius ad heredem transferat
Abbreviated transcription (Latin):
ne ͦ qsi p̃ses ꝓuincie denũci¬
are magrãtus tm̃ defacul¬
tatib tutoꝵ uoluit. ut ip̃e
darz. iudeamꝰ an ⁊ quatenꝰ
teneant᷑. ⁊ extat diui mar¬
ci sxptum quo uoluit eos
qui presidi renunciant. ñ
ꝑ inde ten̾rat sup̃i dedissẽt.
s si deceperũt gr̃a qͣuo aũ
ꝑecimia tła renunciantes.¬
¶ plane sip̾ses ꝓuincie sacis
eos ex igere iussit. nõ du¬
bitamus ten̾i eos ⁊̃ sip̃ses
dederit ¶Sip̾ses ꝓuincie
nominib abalio acceptis.
ad magrãtus municipiales
remiserit. ut se de nominib ĩ¬
aruant. ⁊ ꝑ iñ instructus de¬
derit tutores. an exempłõ
eoꝵ qui p̃torem instruũt.
debent magr̃atus teneri qͦ.
p̾sidi. an q̃ ab ałio p̾ses ac¬
ceꝑit. inquisierunt. ⁊ puto¬
lo ł lata culpa u̾ san sunt¬

Expanded text:
ciae denuntiare magistratus tantum de facultatibus tutorum uoluit, ut ipse daret, uideamus, an et quatenus teneantur. et extat diui Marci rescriptum, quo uoluit eos, qui praesidi renuntiant, non perinde teneri atque si ipsi dedissent, sed si deceperunt, gratia forte aut pecunia falsa renuntiantes. plane si praeses prouinciae satis eos exigere iussit, non dubitabimus teneri eos, etiamsi praeses dederit.Si praeses prouinciae nominibus ab alio acceptis ad magistratus municipales remiserit, ut se de nominibus instruant, et perinde instructus dederit tutores: an exemplo eorum qui praetorem instruunt debeant magistratus teneri, quapraesidi an ea, quae ab alio praeses accepit, inquisierint. et putolo uel lata culpa uersati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
magr̃atus. s si ordo receꝑ¬
it in se ꝑiłm. dici d teneri
eos quip̃sentes fu̾nt. ꝑ ui
enim refert noĩ au̾it ł fide¬
usserint. an inse ꝑ icłm̃ re¬
tit. s si amagrãtib mũicipa¬
lib tutor datus sit. non uideꝰ

Expanded text:
ratus. sed si ordo receperit in se periculum, dici debet teneri eos, qui praesentes fuerunt: parui enim refert, nominauerint uel fideiusserint an in se periculum retit. sed si a magistratibus municipalibus tutor datus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtis hĩturum. reliquarum
ꝑtium hr̃dicarias ꝑtes ex
quib infatuti erant. inre¬
liquos hĩturos ẽẽ qd̵ si
non solum ticium s ⁊̃ alios
adieciss hr̃des. hos quidem
uiriles ꝑtes hĩturos. ueluti
sitres puta coħedes fissẽt
sbͣstituti exͣnei duo adiͨti. hos
qu intas ꝑtes acciane ꝑtrꝰ.
reliquos autem tohr̃des
dixit. ¶ffric̃.¬

Expanded text:
tis habiturum, reliquarum partium hereditarias partes, ex quibus instituti erant, reliquos habituros esse. quod si non solum Titium, sed etiam alios adiecisset heredes, hos quidem viriles partes habituros: veluti si tres puta coheredes fuissent substituti, extranei duo adiecti, hos quintas partes Attianae partis, reliquos autem coheredes dixit. Afric
Abbreviated transcription (Latin):
teros ex husdem ꝑtib quib
institũat hr̃des ei sb̃stitu it.
de inde si actuis ñ aduss ti¬
tium cohedem hus qui sb̾ati¬
tuti sunt adiecit. que situm
ẽ quam ꝑtem is ⁊ quã

Expanded text:
teros ex isdem partibus quibus instituerat heredes ei substituerat: deinde, si Attius non adisset, Titium coheredem eis qui substituti sunt adiecit. quaesitum est, quam partem is et quam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ erat aluid ĩhr̃ditate unde
debitum exsoluiss. ¶Dũob
⁊ ceteri collib̾ti sticħi. ex cã
fidĩ ꝯmissi. eius fudi ꝑtem
ab hede stichi ꝑet̾e possunt. R

Expanded text:
non erat aliud in hereditate, unde debitum exsoluisset. Duobus et ceteri conliberti Stichi ex causa fideicommissi eius fundi partem ab herede Stichi petere possint. r
Abbreviated transcription (Latin):
acc̃o. ut deꝑte obligõis accep¬
to ei feratur. R. extept̃om
ti posse. Idẽ q̃ritandereliqs di¬
mĩdia ꝑte. mãdar acc̃o utił
sit h̾edib młris adũsus fi¬

Expanded text:
, ut de parte obligationis accepto ei feratur. respondit et ti posse. idem quaerit, an de reliqua dimidia parte mandati actio utilis sit heredibus mulieris aduersus fi
Abbreviated transcription (Latin):
ab hus quoꝵ int̾ ẽ . q. debito¬
rem conueniri posse maxĩe
post constincõm diui pi q̃
ħ indux̾. ¶LLuptura. duobꝰ
lilus suis quos ex pͥore ma¬
rito hũerat mandaũat. ut
ta dossoluatur. constance
mrĩonio uno ex filus morcuo.
uxor ꝑ epłam̃ petiit asõsti¬
te filio uti qñ ꝑtem dimi¬
diam dumtaxat dons exi¬
g̾et. ⁊ eaconientus eẽt. altã

Expanded text:
ab his quorum interest quasi debitorem conueniri posse, maxime post constitutionem diui Pii, quae hoc induxit. Nuptura duobus filiis suis, quos ex priore marito habebat, mandauit, ut ta dos soluatur: constante matrimonio uno ex filiis mortuo uxor per epistulam petit a superstite filio, uti quandoque partem dimidiam dumtaxat dotis exigeret et ea contentus erit, alteram
Abbreviated transcription (Latin):
uemalo n ꝑeũ ad quẽ
mea res ꝑ tinebit. quo
minꝰ ea mancipia. q̃ ex
hus agnꝰ ta erunt. ea p̃¬
nolã. ł cũ morieris. q̃ eoꝵ

Expanded text:
ue malo neque per eum ad quem ea res pertinebit, quo minus ea mancipia quaeque ex his adgnata erunt eaque pruolam uel cum mori
Abbreviated transcription (Latin):
pure deleat᷑. aũ ita tãꝙͣ nich
deteat᷑. dem̃ hr̃s ⁊ legatarii ĩt̃
se taueant. ut existente condcoe
aũ hr̃s reddat qnͣto minꝰ solu̾it.
aũ legatarii restimant qnͣto
plus ꝯsect sintis ⁊ silegata q̃¬
dã pure. q̃dã sb̾ ꝯdc̃oe relicta ef
tõe reddunt᷑. ¶ Quo cãu mag̾
ĩ usũ ẽ solui qͥ. pure legata ꝑ¬

Expanded text:
pure debeatur, aut ita, tamquam nihil debeatur, deinde heredes et legatarii inter se caueant, ut exsistente condicione aut heres reddat, quanto minus soluerit, aut legatarii restituant, quanto plus consecuti sint. Sed et si legata quaedam pure, quaedam sub condicione relicta effione redduntur. quo casu magis in usu est solui quidem pure legata p
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ hr̃di. cui lib̾ũ ẽ ñ adire ꝯ¬
hr̃ditatẽ. q̃ res efficitur ut nct̃e
sit segataruis nede stituto tes¬
tam̃to nicħ consequãt᷑: cũ hr̃de
ĩportacõne legatoꝵ pascisci
¶Magna dubitacõ fuit de hus
quoꝵ ꝯdc̃o mortis ⁊ p̃r pendet. idest
toĩs admĩet᷑. ⁊ ꝓmissoris boĩs de¬
tͣhat᷑. s ħ iure utimꝰ. ut qnͣti ea
stipłldis quidẽ tois accede̾ uide

Expanded text:
sa est heredi, cui liberum est non adire hereditatem: quae res efficit, ut necesse sit legatariis, ne destituto testamento nihil consequantur, cum herede in portionem legatorum pacisci. Magna dubitatio fuit de his, quorum condicio mortis tempore pendet, id est bonis adnumeretur et promissoris bonis detrahatur. sed hoc iure utimur, ut, quanti ea stipulatoris quidem bonis
Abbreviated transcription (Latin):
auł .u. Sidolo tucoris o¬
miserit pupillus cãmi tes¬
tam̃ti. ⁊ limiam heditatẽ
possideat danda ẽ. legatoꝵ
accõ inpupillum. s eateᷤ
quacenus ħeditas ei acqui¬
sita ẽ. quid .n. sicũ alio pꝰ¬
qui pubes ẽ. płi putant
sideat. teueãtur. qͣmius p̃cer
ꝑinde ineum det accõneni
at siadiss h̾editatẽ.

Expanded text:
um.Si dolo tutoris omiserit pupillus causam testamenti et legitimam hereditatem possideat, danda est legatorum actio in pupillum, sed eatenus, quatenus hereditas ei adquisita est. quid enim, si cum alio poqui pubes est plerique putant ssideat, teneatur, quamuis praetor perinde in eum det actionem, atque si adisset hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
lꝑͣ ¶ egata sb̾ ꝯdc̃one re¬
licta. ñ statĩ s cũ ꝯdc̃o ex¬
titerit. deberi ĩ cipiũt. Iõ
ĩterĩ delegari uͭ potuo¬
runt Afric̃.¬

Expanded text:
 Legata sub condicione relicta non statim, sed cum condicio exstiterit deberi incipiunt, ideoque interim delegari non potuerunt. Afric
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dandi u̾bũ ad debitũ re¬
ferre setestator existuua
qͣnticare legauit. s ⁊ sud
de mõstraret ꝙ deb̾e se cõ¬
ficet᷑ nlła utilitas ẽ nͥ ĩ hiis
os quol se deb̾e dixit lega¬
uit. siquid̾ d. ĩ utile ẽ ie¬
gatũ ꝙsi ñ fuit debitor plã¬
cet utile ẽẽ legatũ. t̾ta enĩ
nũmoꝵ quanticas sinuł ẽ
sticho: legato cũ demõstrac̃oe
peciũa dots accepie noĩe le¬

Expanded text:
cum dandi verbum ad debitum referre se testator existimavquantitate leget. sed et si id demonstret, quod debere se confitetur, nulla utilitas est nisi in his os, quos se debere dixit, legauit, si quidem debet, inutile est legatum, quod si non fuit debitor, placuit utile esse legatum: certa enim nummorum quantitas similis est Sticho legato cum demonstratione pecunia dotis acceptae nomine le
Abbreviated transcription (Latin):
ita scͥptũ sit. ẜuũstichũ ꝙ̃ de
aseio donatꝰ ẽ mã siꝯstat de qͦ
hoĩe ⁊ de qͦ sundo sẽserit testa¬
tor ad rẽ ñ ꝑtinet sus quẽ
emisse sigͣuit. donatꝰ ẽetaut
adcuẽ stichum cotum stichũ
sutorẽ ticõ lego. l neq totus
n sutor sit ad lega tariũꝑ
tinebit. Si de eo sensisse testa
eratum suit. constat eĩ cui
legare uolu̾it. ꝑ iñ u lega¬
tum ac sinullus error. ĩ tue

Expanded text:
ita scriptum sit: "servum Stichum, quem de a Seio donatus est". nam si constat, de quo homine, de quo fundo senserit testator, ad rem non pertinet, si is, quem emisse significavit, donatus esset, aut : "Stichum cocum", "Stichum sutorem Titio lego", licet neque cocus neque sutor sit, ad legatarium pertinebit, si de eo sensisse testaterratum fuerit, constat autem, cui legare uoluerit, perinde ualet legatum ac si nullus error inte
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e. ut unus sanis aput te
ita softituti. quis quis mͥ ex
ticert pr̃ĩ. obierũt. soli sr̃¬
stices ex sb aitucõe hr̃des
ex istent eo ꝓrata ꝑtiũ ex
.quib instituti sint n ͨ qͥc¬
quam ualebit ex ꝑsona.
de functoꝵ¶quos possum⁊¬

Expanded text:
habere, ut unus semis apud te ita substituti: "quisquis mihi ex stiterint patri, obierunt, soli superstites ex substitutione heredes existent pro rata partium, ex quibus instituti sint, nec quicquam ualebit ex persona defunctorum.Quos possum
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ẜius legatus acestatore
⁊ alie natus rursus redemptꝰ
sit acestatore ñ debe ͦ lega
uam uoluntatẽ testacoris
ñ sb̾ mouebit᷑. I dẽ.¬

Expanded text:
seruus legatus a testatore et alienatus rursus redemptus sit a testatore, non debetur legatuam uoluntatem testatoris, non submouebitur. 16 Ide
Abbreviated transcription (Latin):
ilegatũ pure datũ ticõad¬
unat᷑ sb̃ condcc̃one. ⁊ pen¬
dente ꝯdcone ticius titius
decesserit qnͣrus ꝯdc̃o de¬
cesserit fecerit. ad hedẽ
t̾itii legatũ nõ ꝑtuiebit.
Nam legatũ cũ sb̾condc̃o¬

Expanded text:
tio adimatur sub condicione et pendente condicione Titius decesserit, quamuis condicio defecerit, ad heredem Titii legatum non pertinebit: nam legatum cum sub condicio
Abbreviated transcription (Latin):
ł. ił ꝓponicur ñ possent. O¬
¶ Ab heredibstichũ ma¬
numitti uoluit. ei q sicͣ
seio mora re᷑. tibaria⁊
uestiaria. p̾ftaria seio.
aut̾ seii peto. ut cũ ad

Expanded text:
 proponi, cur non possent. Ab heredibus Stichum manumitti voluit eique, si cum Seio moraretur, cibaria et vestiaria praestari a Seio: autem, Sei, peto, ut, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ nõie legata ẽẽnt. re÷¬
licta sunt. ¶otmnumissis
testõ cibaria anuasit̃
uxit n cibaria n ues¬
tiaria eisp̾sticit. t̃ ĩ peti¬
rent s ⁊ si filia postea¬
qmͣ mr̃i hr̃s exticit quo¬

Expanded text:
orum nomine legata essent, relicta sunt. Manumissis testamento cibaria annua, si cum eruixit neque cibaria neque uestiaria eis praestitit, cum in petirent: sed et filia posteaquam matri heres exstitit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
quas lib̾tus ꝓmisit. multum̃
distant a fabͥlib ut pictoris
oꝑis. teniq si lib̾tꝰ fab̾ aut pic¬
tor fuit. qͣm din id artificium
ex̾cebit. has oꝑas prõno pra¬
re cogitur. quare sicut fabͥles
oꝑas quis pot̾ sibi aut ticõ sti¬
pulari.tta patromis a lib̾to
oꝑas sibi ant sempronio ret¬
te stipulatur. ⁊ lb̾tꝰ obligatõ¬
ne soluetur. sitales oꝑas exͣneo
ded̾it. quales prõno prando lib̾a¬
tur. ¶Si prõni plures. ꝯsułto
in diuersas regiones dicesse¬
tint. ⁊ lb̾to simul o ꝑas indyẽ¬
int. pot̾ dici diem oꝑar ced̾e.
s libͥtum ñ obsigari. quia ñ
ꝑeum. s ꝑ patronos stareqͦ
mimis oꝑe dentur sicut actid
⁊ ĩ sua quisq moretur. ꝯsenti¬
re debent in oꝑit ab eo accipi¬
endis. durum alñ ẽ eũ qui se li¬
b̾are pot̾ decẽ dieb oꝑando. siꝑ
oꝑis indictis. si in accipiendit ñ
ꝯsenciant: ꝯpelli ad p̾standam
alt̾i quinq oꝑar̃ estimatõm.

Expanded text:
quas libertus promittit, multum distant a fabrilibus vel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas sibi aut Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patrono praestando liberaretur. Si patroni plures consulto in diuersas regiones discesserint et liberto simul operas indixerint, potest dici diem operarum cedere, sed libertum non obligari, quia non per eum, sed per patronos staret, quo minus operae dentur, sicut accidit, et in sua quisque moretur, consentire debent in operis ab eo accipiendis: durum alioquin est eum, qui se liberare potest decem diebus operando, simul operis indictis, si in accipiendis non consentiant, compelli ad praestandam alteri quinque operarum aestimationem.
Abbreviated transcription (Latin):
ceu̾ ¶redicor debitorile¬
dari uolosq̃ro cũ testa¬
tor uiuꝰ a seio ad recep̃.
an id exca legati peti
e. idẽ repetit ⁊ ait itẽ
testatorẽ añ fcõs codi¬
cillos ꝗbꝰ legauit. pene
omẽm petuniam sortis
⁊ us urarũ retepisse
ita nt modit̃ sortis seu
ei repeticio ꝯpet̃et. pp̃ ũba

Expanded text:
um.Creditor debitori ledari uolo': quaero, cum testator uiuus a Seio aliquid recepit, an id ex causa legati peti e. idem repetiit et ait item testatorem ante factos codicillos, quibus legavit, paene omnem pecuniam sortis et usurarum recepisse, ita ut modicum sortis et ei repetitio competeret propter verba
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e uolu̾it. nam ip̃ius
honꝰ ẽ ut solidũ siguł¬
aimus legatũ p̃ftaret.
qua ꝑte gͥ alterũ uti
ifruismeret hr̃s. iõ ꝑ esti¬

Expanded text:
habere voluit: nam ipsius onus est, ut solidum singulis legatum praestaret: qua parte igitur alterum uti frui sineret heres,
Abbreviated transcription (Latin):
amucet. Siquispure insti¬
nitus putauit sbcondcone¬
se institutũ. condcom imple¬
tã ꝙͣ ĩ euentũ putabat. nam
ei deferat᷑ ħeditas. ꝓħede
ei acrescit port̾o. idem dico
emancipatus ł manumis¬
sus. ex cõ sb̾strtut᷑onis ad eãt.
etsuit na hedes . sunit enĩ
apendices p̾cedentis i

Expanded text:
et, si quis pure institutus putavit se sub condicione institutum condicionemque impletam quam in eventum putabat: nam ei deferatur hereditas, pro herede ei adcrescit portio. idem dico emancipatus vel manumissus ex causa substitutionis adeant: erunt namque heredes: sunt enim appendices praecedenti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filia. natis querebat᷑ quẽ¬
mus. cñ filii debeant ꝑtes ẽẽ
li. unã feminã accipiat.
te mea ticio hr̃dem institutꝙ
retitassẽ. ex ea ꝑte semꝑniꝰ
mͥ hr̃s esto. ñ ẽ taptaria in¬
fuitucõ. plane nłłõ rescitato
bit᷑ ĩ stituc̃o ⁊ remota sus¬
picõne captatorie ĩstitutõis¬

Expanded text:
t filia natis quaerebatur, quemmus, cum filii debeant pares esse li, unam femina accipiat. arte me a Titio heredem institutum recitassem, ex ea parte Sempronius mihi heres esto", non est captatoria institutio: plane nullo recitato bitur institutio remota suspicione captatoriae institutionis
Abbreviated transcription (Latin):
bibendi ꝯꝑatũ ẽ. ueluti cõ¬
lũpnarium ⁊ urceoli. dubi
tudis. qualia sũt. cõ magina.
glaucina crma. rosa murea
quo elegantores sinc ⁊ mũ¬
diores ungunt᷑ feminess
de aquimunario cassiꝰ at ꝯ
potoriũ alũ escariũ lega¬
tũ Get. escario cedere m iepete o¬

Expanded text:
bibendi comparatum est, ueluti colum niuarium et urceoli, dubittudinis, qualia sunt commagena glaucina crina rosa muracotiam quo elegantiores sint et mundiores, unguuntur feminae. Sed de aquiminario Cassius ait potorium, alteri escarium legatum esset, escario cedere. 22
Abbreviated transcription (Latin):
ornandi gr̃a ad hĩte sunt.
auro cedẽt. si cͣcͣ aus̾ marga¬
ritis cedet¶dẽ. ⁊ ĩ gẽmis ami¬
lis ĩ tlusissgẽme aut̃ sũt ꝑ¬
lucide man̾e qͣs ut refert
sab libris ad ĩtelłũ ẜuꝰis a
lapillis eodistĩguetat. ꝙ gẽ¬
me eẽnt ꝑlucide mͤ uelud¬

Expanded text:
ornandi gratia adhibitae sunt, auro cedunt, si contra, aurum margaritis cedet. Idem et in gemmis anulis inclusis. Gemmae autem sunt perlucidae, materiae, quas, ut refert Sabinus libris ad Uitellium, Seruius a lapillis eo distinguebat, quod gemmae essent perlucidae mate
Abbreviated transcription (Latin):
re tͥbuantun⁊ ad eum autem
modum talidꝰ ꝑ̾o succurten¬
dum ẽ. ut ampłiore quid̾ qͣm
nirisi porcõne b̾rditatis data.
usq ad uirilem tueantur. in
minorem au̾hactenus attiones
hiis tͥbuantur. quatenus sipͥte
sunt. Idem obẜuatur ⁊ cͥta legata
et sid̾i ꝯmissa que hiis data fu̾int.
et in mortis cã donatõibs is a

Expanded text:
re tribuantur. Ad eum autem modum talibus personis succurrendum est, ut ampliore quidem quam virili portione hereditatis data usque ad virilem tueantur, in minorem autem eatenus actiones his tribuantur, quatenus scriptae sint. idem observatur et circa legata fideive commissa, quae his data fuerint, et in mortis
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾it ⁊ ꝑ entibꝰ legatapr̃are iu¬
betur. hr̃e ñ nulsas rep̾hentõnes.
nam sidodrans legatus sit. plꝰ
ħ̾iturus est iscui legatum erit.
qͣm emancipat᷑ prẽ decceto itaq
ista tp̃ari debebunt. ut ħ̾rdita
tit ꝑtem emancipatus pr̃aret.
ita ne scͥptꝰ ħ̃ee ampliue h̾at
qͣm emantipatus. ⁊ legatoꝵ modꝰ
temꝑetur. ut nicħ plus ex lega¬
tit ad aliquem ꝑueniat qmͣ ap̃
emancipatum bonoꝵ possõit no¬
mine remansurum est. ꝯ
fiscianum niuiudie legatum pla¬
tuit ꝑentes ⁊ lib̾os. ħ̾rdes qͦ in¬
stitutos. tueri. usq ad ꝑtem ui¬
rilem. exemplo legatoꝵ. ne plꝰ
ħ̾erent ex ĩstitucõe tales ꝑ ͤ ꝙͣ ad eũ¬

Expanded text:
is et parentibus legata praestare iubetur, habere nonnullas reprehensiones: nam si dodrans legatus fuerit, plus habiturus est cui legatum erit quam emancipatus. decreto itaque ista temperari debebunt, ncipatus praestet ita, ne scriptus heres amplius habeat quam emancipatus, et legatorum modus temperaretur, ut nihil plus ex legatis ad aliquem perveniat, quam apud emancipatum bonorum possessionis nomine remansurum est. TrFuscianum Numidiae legatum placuit parentes et liberos heredes quoque institutos tueri usque ad partem virilem exemplo legatorum, ne plus haberent ex institutione tales personae
Abbreviated transcription (Latin):
possõm petat. an n̾o legatum
ꝑ sequatur. si eleg̾it ꝯͣ tabulat.
non hebit legatum. eleg̾it si lego
eo iure utimur ne petat bo
eum ex hnc lib̾is non fuisse
negam petitõm legatoꝵ sũ
ordinariam bonoꝵ possom pe¬
tierit sine carbomanamsnon
solum autem legatum denega¬
gari ei ꝑ secucõm ħrditatis fͣ¬
tris impub̾is mortui cui a
pre sb̃stitutus ẽ ¶Si legata

Expanded text:
possessionem petat an uero legatum persequatur: si elegerit contra tabulas, non habebit legatum: si legatum elegerit, eo iure utimur, ne petat boneum ex his liberis non fuisse, negandam petitionem legatorum, siue ordinariam bonorum possessionem petierit siue Carbonianam. Non solum autem legatum denegagari ei persecutionem hereditatis fratris impuberis mortui, cui a p
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .i. Domus hr̃ditari¬
as exustas ⁊ hr̃dis nũ¬
mis extructas ⁊̃ excã si.
dĩ commnissi post̾ mortẽ
hr̃dis restituendas. uiri
toni arbitratu sumꝑtuũ

Expanded text:
. Domus hereditarias exustas et heredis nummis exstructas ex causa fideicommissi post mortem heredis restituendas uiri boni arbitratu sumptuum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Sires obligata ꝑ
fidĩ cominissum fuerit
relicta. siquidẽ icit eam
testator obligatam ab
hede luenda ẽ nͥ animo
alio fu̾it. si nesciat. afi
fuiss. si sciss obligatam.
ex soluto ere alienos e si
testator eo animo fuit. ut

Expanded text:
. Si res obligata per fideicommissum fuerit relicta, si quidem scit eam testator obligatam, ab herede luenda est, nisi si animo alio fuerit: si nesciat, a fifuisset, si scisset obligatam, exsoluto aere ‹a›lieno. quod si testator
Abbreviated transcription (Latin):
nus ad hedes suos ꝑtrũe
de hus lib̾andis ĩ ensent
poterit fidĩ ꝯmissarius
ꝑ doli excepcõ nem acre¬
ditorib qui ypotecana
setum agent: consequi.
ut accõnes sͥ ex iterent᷑.
ꝙ quam quam suo tp̃r¬

Expanded text:
nus ad heredes suos pertinere de his liberandis senserit, poterit fideicommissarius per doli exceptionem a creditoribus, qui hypothecaria secum agerent, consequi, ut actiones sibi exhiberentur: quod quamquam suo t
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃tondc̃oe scͥptus ẽ. si ħes
ñ extiterit. legatum accipe
iussus ẽ ĩ legato repetitam
sit. ¶ Muciana cautõ loc̃ nõ
differri possit¶ ticõ si mli
petiũam eidẽ młri ticius resti¬
tũe rogatꝰ ẽ sinupserit. młr

Expanded text:
et, si heres non exstiterit, legatum accipere iussus est, in legato repetitam sit. Muciana cautio locum non differri possit. "Titio, si mulier pecuniam eidem mulieri Titius restituere rogatus est. si nu
Abbreviated transcription (Latin):
nam de curatore cõstitu¬
endo. edcõ cõp̾hensum ẽ.
curatorẽ hñti. quo minꝰ
alius curator detur. regła
iuris ñ ẽ ĩ pedim̃to.

Expanded text:
nam de curatore constituendo edicto comprehensum est. Curatorem habenti quo minus alius curator detur, regula iuris non est impedimento.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ĩ icõ intro du ctũ ẽ. s io¬
lẽt hodie p̾tores łp̃sides si ta¬
lẽ hominẽ inuenerint. qͥ n
tempꝰ n finẽ expẽsarum.
h̃. s tona suadilacando ⁊
Dissipando ꝓfundit. curato¬
rẽ ei dare ex emplo furiosi.
s ⁊ tã diu er̃t ãbo ĩcuracõe
qmͣ diu ł suriosus samtem.
ł ille sanos mores receꝑit.
ꝙ si eueũit. ip̃o iure desinũt
ee ĩpotcate curatoꝵ ¶Curatõ
aut̾ eiꝰ cui boĩs int̾dicitur. si¬
lionegabat᷑ ꝑmittenda. ¶S
extat diui pũ sꝑtũ fiͦ pocius

Expanded text:
ab initio introductum est. sed solent hodie praetores vel praesides, si talem hominem invenerint, qui neque tempus neque finem expensarum habet, sed bona sua dilacerando et dissipando profudit, curatorem ei dare exemplo furiosi: et tamdiu erunt ambo in curatione, quamdiu vel furiosus sanitatem vel ille sanos mores receperit: quod si evenerit, ipso iure desinunt esse in potestate curatorum. Curatio autem eius, cui bonis interdicitur, filio negabatur permittenda: sed extat divi Pii rescriptum filio potius
Abbreviated transcription (Latin):
go autẽ notaui si potuit. si
tñ ille res salue erũt ex
quarũ p̾cõ eri alieno sac̃¬
fr̃ ꝑo tuit. dd̾ ẽ ad huc dõli
ex ceptõm obstare. si lutrũ
captet pupillus ex dampno

Expanded text:
 solui potuerit, si tamen illae res saluae erunt, ex quarum pretio aeri alieno satisfieri potuit, dicendum est adhuc doli exceptionem obstare, si lucrum captet pupillus ex damno
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ põt. quia cõsistit ĩ ftitucõ.¬
defectã ꝯdcõnẽ alienatus fuiss.
ñ pͭ ĩsu ẽpcoris hr̃ditatẽ ad¬
hire. quia eo tpr ad eum ꝑ ue¬
niss. qͦiã extuncta ĩ ftituc̃o ĩ u¬
tilis fliat: gͥ cumr suus st̃ cõdi¬

Expanded text:
tatem potest, quia et constitit institutio edefectam condicionem alienatus fuisset, non potest iussu emptoris heriditatem adire, quia eo tempore ad eum peruenisset, quo iam extincta institutio inutilis fuerat.Igitur cum seruus sub condi
Abbreviated transcription (Latin):
scpsit hedes. et a singulis le¬
gata inuitem dedit. ab uña
tm̃ tta leganit tam coh̾rdib
eius quam exͣneit. ut falcidi¬
e sit locus. queid anadu̾sus
co h̾rdes suas a quibꝰ lega¬
ta ⁊ ip̃a accepit. uti possit
falcidia.⁊ si non possit. uł do¬
li act exceptõne sb̾monenda
est. quemadmodum adũsum
exneos computacõ fal . iniri

Expanded text:
sit heredes et a singulis legata inuicem dedit, ab una tamen ita legauit tam coheredibus eius quam extraneis, ut Falcidiae sit locus. quaero, an aduersus coheredes suas, a quibus legata et ipsa accepit, uti possit Falcidia et, si non possit uel doli exceptione summouenda est, quemadmodum aduersus extraneos computatio Falcidiae iniri
Abbreviated transcription (Latin):
acsi ħ res que heredi sb̾tͣche
sunt. in ħrditate relicte nõ
fuissent idem R. partꝰ an¬
cillaꝵ añ diem fidĩcõmissi edi¬
tos. ad h̾edes eiꝰ qui rogatꝰ est.
ꝑtin̾e. eosq inqͣrtam et quar¬
te .ẜ. ꝯputandos. side lege .ẜ. q̃o¬

Expanded text:
ac si hae res, quae ab herede substractae sunt, in hereditate relictae non fuissent. Idem respondit partus ancillarum ante diem fideicommissi editos ad heredes eius qui rogatus est pertinere eosque in quartam et quartae fructus computandos, si de lege
Abbreviated transcription (Latin):
cepturꝰ ẽ ex uoluntate testa¬
toris suppleat ꝙ deduce de¬
sid̾at plane cet̾is legatariis ñ
uniu̾sum quod cohrdib p̃s¬
tat. ĩputabit. s qͣntum dat᷑¬
us eẽt si n l abeo ꝑciꝑet.
¶Seruo h̾r̃de ĩ stituto si
adomino fideihͣ. a ẜuo lega

Expanded text:
cepturus est ex uoluntate testatoris suppleat, quod deducere desiderat. plane ceteris legatariis non uniuersum, quod coheredi praestat, imputabit, sed quantum daturus esset, si nihil ab eo perciperet. Seruo herede instituto si a
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑuenit. Q. si ex institõne
filu tantũ tetineat. qͣntum ad
falcidiam sat̃ sit. nͥ quarte no¬
mine de ducendum. ¶Alib¬
to cͥfundum legau̾at ꝑ fid̾iꝰ.¬

Expanded text:
espondit, si ex institutione filii tantum retineat, quantum ad Falcidiam satis sit, nihil quartae nomine deducendum. A liberto, cui fundum legauerat, per fidei
Abbreviated transcription (Latin):
restitũe ħiditatem. repudias¬
se eam: cum nichominus cõ¬
pesli potuit adire ħ̾iditatent
⁊ restitũe. ut diuus pius re¬
mum decessisse. mox ⁊ eum.
qui erat rogatus restitu̾e. di¬
cendum poffiorem admitti:
differri h̾rditatem u̾m est:
si hii non fũ̾int. tc̃ patrono.
¶lib̾tum acciꝑe debemus eũ:
ꝙ̃ quis ex ẜuitute ad cinita¬
tem romanam deduxit. siue
sponte. siue ex ncc̃ia ncc̃ita¬

Expanded text:
restituere hereditatem repudiasse eam, cum nihilo minus compelli potuit adire hereditatem et restituere, ut diuus Pius remum decessisse, mox et eum, qui erat rogatus restituere: dicendum posteriorem admitti cdeferri hereditatem uerum est: si hi non fuerint, tunc patrono. Libertum accipere debemus eum, quem quis ex seruitute ad ciuitatem Romanam perduxit siue sponte siue
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾e non pot̾ post repudiacõ¬
nem: ꝯseq̃ns erit ab ĩtesta¬
to posse peti in cipiat s ⁊ si
ex cortoniano edcõ.bonoꝵ
ẽ ut dr̃e debeamꝰ ab in testa¬
to nith̾omitiꝰ posse repeti
ut enim suo loco osten¬
dimus: ñ ĩ pedit bonoꝵ pos¬
sõm edicta cartoniana boꝵ
possõ. ¶Recte autem p̃tor a
lib̾is mitium fecit abin¬
testato successionib. ut si¬
tuti ꝯͣ tabulas ip̃is defert:
natura les: qm ad optinos.
ħ ad optiuos hactemis admͭ¬
timus: si fu̾int inpotestate.
cet̾m si sui iuris fu̾inti ad bo¬
noꝵ possõm ñ innitantur q
ad optõnis iura dissoluta sũt
emancipatõe. ¶Si quis fi¬
libisium suum emancipatum. ¶¬
inlocum nepotis ad optauit. a dop
emantipauit. cum h̾at ⁊ ne¬
potem ex eo. q̃situm̃ est apd̾
marcellum. anad optõnie re¬
cita: impediat nepotem s c̃
soleat emancipato prĩ iungi
nepos. qͥs ñ dicat ⁊ si ad optatꝰ
sit ⁊ qͣi filius: nicħomituus ali¬
sͣ suo eum ñ obłtare. quia qͣr

Expanded text:
em non potest post repudiationem, consequens erit, ut ab intestato posse peti incipiat. Sed et si ex Carboniano edicto bonorum ut dicere debeamus ab intestato nihilo minus posse put enim suo loco ostendimus, non impedit bonorum possessionem edictalem Carboniana bonorum possessio.Recte autem praetor a liberis initium fecit ab intestato successionis, ut, sicuti contra tabulas ipsis defert, naturales quam adoptiuos. sed adoptiuos hactenus admittimus, si fuerint in potestate: ceterum si sui iuris fuerint, ad bonorum possessionem non inuitantur, qadoptionis iura dissoluta sunt emancipatione. Si quis filium suum emancipatum in locum nepotis adoptavit et emancipavit, cum haberet et nepotem ex eo, quaesitum est apud Marcellum, an adoptio rescissa impediat nepotem. sed cum soleat emancipato patri iungi nepos, quis non dicat, etsi adoptatus sit et quasi filius, nihilo minus filio suo eum non obstare, quia quasi
Abbreviated transcription (Latin):
on uidetur pationus fran¬
dari eo quod consẽtit. sic ꝙ
uolente patrono lib̾tꝰ dona¬
dum seio tͣdere uellet. seins
titio mandauit. ũ eum accipi¬
at. ita ut int̾ seium ⁊ tici¬
un mandatum ꝯͣ hatur.
q̃uero post mortem lib̾tipa¬
tronus utͣum cum scio seio
dum taxat qui mandauit.
uctõm ht̃. an cum ticõ qui
fundũndum retinet. anc̃
quo uelit. ag̾e: possiti sꝵ. in
eum cui donatõ quesita est
ita tñ si ad illum res ꝑuen̾it
actõ datur. cumoe nẽgociũ
quod eius uoluntatẽ gestñ
sit. incondempnatõm eiut
ꝯferatur. nec pot̾ uid̾i id p̾s¬
taturꝰ : ꝙ ałius possid. cum
accõne mandati ꝓ ꝯseqͥ rem
possit. Ita ut aut ip̃e patro¬
no restitutt: aut eum qͣuo
mandatum ꝯͣxit .x. resti tule
cogat quid eĩ dicenm siis
qui inre int̾positus est.ni¬
cħ dolo fecit:. nõ dubitabimꝰ.

Expanded text:
on uidetur patronus fraudari eo quod consentit: sic et quod uolente patrono libertus donadum Seio tradere uellet, Seius Titio mandauit, ut eum accipiat, ita ut inter Seium et Titium mandatum contrahatur. quaero, post mortem liberti patronus utrum cum Seio dumtaxat qui mandauit actionem habet, an cum Titio qui fundum retinet, an cum quo uelit agere possit? respondit: in eum, cui donatio quaesita est, ita tamen si ad illum res peruenerit, actio datur, cum omne negotium, quod eius uoluntate gestum sit, in condemnationem eius conferatur. nec potest uideri id praestaturus quod alius possidet, cum actione mandati consequi rem possit, ita ut aut ipse patrono restituat aut eum cum quo mandatum contraxit restituere cogat. quid enim dicemus, ‹si› is, qui in re interpositus est, nihil dolo fecit? no
Abbreviated transcription (Latin):
noiuit. debitũꝗex cõductio
bona res puͣ. iussu p̃sidis
possedit. quoꝵ bonoꝵ magiᷤᷤ¬
tratꝰ . Rx p᷑. tres curatores
noꝵ sempnũ diuiserũt. ex
quibdam cũ relicyia chra¬
herent. ydonei ĩ ip̃o tp̃r ad
iinistracõnis ẽẽ desierũt.
postea pupellũs ehr̃s. seꝑ¬
nii qui qui abstentus erat.
ab imꝑatore ĩ petrauit. ut
tona pr̃na ei restitũent᷑
quero an ex boms eoꝵ qui
ydonei sunt: in demꝑnita¬
ti pupilli ꝓspit defeat.¬

Expanded text:
uoluit, debitum, quod ex conductionbona res publica iussu praesidis possedit: quorum bonorum magistratus rei publicae tres curatores norum Sempronii diuiserunt: ex quibus quidam, cum reliqua traherent, ministrationis esse desierunt: postea pupillus heres Sempronii, qui abstentus erat, ab imperatore impetravit, ut bona paterna ei restituerentur: quaero, an ex bonis eorum, qui idonei sunt, indemnitati pupilli prospici debeat
Abbreviated transcription (Latin):
erit ignosci marito. Me
mlieri. quid igͦ. semꝑ
dicems marito licere
uy otẽ ad p̾torẽ uocare.
ꝯgͥta debe maritũ. ⁊ pꝰ¬
.xxx. dies audire . ¶Be
inspiciendo uẽtre. cus¬
todiendoq ꝑtu. sic p̾tor
ait. si młier mortuo
marito p̾gñate se eẽ
dic. ⁊ hiis ad quos en
res ꝑtinebit. ꝓc̾atori¬
ue eoꝵ bis ĩ mense de¬
nũciandũ curet. ut

Expanded text:
erit ignosci marito. Memmulieri. quid ergo? semper dicemus marito licere uxorem ad praetorem euocare, cognita debere maritum et p dies audire. De inspiciendo ventre custodiendoque partu sic praetor ait: "Si mulier mortuo marito praegnatem se esse dicet, his ad quos ea res pertinebit procuratorive eorum bis in mense denuntiandum c
Abbreviated transcription (Latin):
rĩt: excuciãt ¶Mulier cũ
parturire ĩcipiat.hiis
ad qͦs ea res ꝑtin. ꝓcura¬
toribꝰ ue eoꝵ denunciet
ut mittãt. qbꝰ p̾sẽtibꝰ pa¬
riat. mitãcur młieres
lib̾e dũcaxat quinq ita
ut p̾t̾ obstrices duas ĩ es
ꝯclaui.n płres mulieres
sit. ꝙͣ dece̾. ancille : ꝙͣ sex.
p̾gnas sit stria lumina.
net minꝰ ibi sit̃. scilicet
qr tenebre ad subiciẽdu
aptiores sũt quod natu
cerit. hiis ad qͦs ea res ꝑrĩe¬
ĩspitere uolu̾ĩt ostendat᷑.
apud eũ educat᷑. apd̾ quẽ
patẽs iusẜit᷑. sin aũt nicħ
parẽs nisẜit. aut is apd̾ ꝙ̃¬
parẽs uolu̾it educari. cũ¬
ra nõ recipiet. ap̃ ꝙ̃ edu¬
cetu. cã ꝯgnita ꝯstitua.
is apd̾ ꝙ̃ educabit᷑ qd̾ natu᷑
erit. quo ad tͥũ mesiũ sit.
bis ĩ mẽse. ex eo tp̃r qͦad

Expanded text:
rint excutiant. Mulier cum parturire incipiat, his ad quos ea res pertinet procuratoribusve eorum denuntiet, ut mittant, quibus praesentibus pariat. Mittantur mulieres liberae dumtaxat quinque, ita ut praeter obstetrices duas in eo conclavi ne plures mulieres decem, ancillae quam sex. praegnas sit. "Tria lumina ne minus ibi sint", scilicet quia tenebrae ad subiciendum aptiores sunt. "Quod natum erit, his ad quos ea res pertineinspicere volent, ostendatapud eum educatur, apud quem parens iusserit. si autem nihil parens iusserit aut is, apud quem voluerit educari, curam non recipiet: apud quem educetur, causa cognita constituam. is apud quem educabitur quod natum erit, quoad trium mensum sit, bis in mense, ex eo tempore quoad
Abbreviated transcription (Latin):
diuũ tñ pũ ꝯͣ constituisse.
mn eo quilegac̃ois cã rome
erat ⁊ͥ filio qͥ mr̃is de latam
possõm absens amiserat sr̃i
Rpto eiusdem distindionis.
hic humanitatis grã oꝑti¬
nendum ẽ ¶rĩ ꝑ duellioĩs
ħ̾ editatẽ suspensa cõgnicõe
cuit qui moriẽt cõꝑtoma¬
trem suã inteftato uica de¬
monum̃tũ extrũet.
tere cõuenit. qui remoto
qmͣ ex boĩs mr̃is cuiꝰ ħ edita¬
tem suscepit. agrũ adħe¬
ditatẽ pr̃is ꝑ tinentem ut
mẽ nũ ignoraus possedit.
absimẽdiconsilir. ꝙ ĩ bõis
prĩs tenuit amisisse non
ni᷑. ¶ pupilł. quos placuit
confusas accõnes restitui o.
animo agnoscit successio¬
nem n licet aitingat h̾e¬
dicarim. Uñ ⁊ si domum
pignori catam. sic ħedica.¬
riam retniuit. cuiꝰ possõ qͣlis¬

Expanded text:
 contra constituisse in eo, qui legationis causa Romae erat et filium, qui matris delatam possessionem absens amiserat, sine respectu eius distinctionis hic humanitatis gratia optinendum est.Rei perduellionis hereditatem suspensa cognitione cuit, qui moriens comperto matrem suam intestato uita demonumentum exstrueret.cere conuenit, qui remoto quam ex bonis matris, cuius hereditatem suscepit, agrum ad hereditatem patris pertinentem ut maternum ignorans possedit, abstinendi consilium, quod in bonis patris tenuit, amississe non uidetur.Pupillis, quos placuit confusas actiones restitui oporanimo adgnoscit successionem, licet nihil attingat hereditarium. unde et si domum pignori datam sicut hereditariam retinuit, cui
Abbreviated transcription (Latin):
aul. Si qͥsui hr̃s institutus ẽ.
tiliq sb̾sticutus sit. nitħ ober̃
ei intͤtitucõne situnc caꝑe pͦsit
cum filius decesserit. contͣ qͦ
põt penas intestamẽto pu¬
piłli pati l ĩ pr̃as passus ñ sit.

Expanded text:
um. Si is qui heres institutus est filio substitutus sit, nihil oberit ei in substitutione, si tunc capere possit, cum filius decessit. contra quoque potest poenas in testamento pupilli pati, licet in patris passus non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
quesceret. questus ẽ ueneno¬
se occidi aẜuo suo ⁊ sic expi¬
rauit. cui ħes exticit luciati¬
cia soror. ⁊ mortẽ eiꝰ exequi¬
na neglex̃. ⁊ ipsa post annũ
decimurmn decessit. extitit qui
lona nuĩciarz gai seir q̃ro an
morte ticie extinctum sit cri
sit pecunaria morte ingrace
h̾edis extinctam cã ñ uidr¬
ad missum. ẽẽ. c̃ã tognita. pu
tam dr̃et. et extretelliano. s¬
heditarem coactus adierit.¬
siuit ⁊ renunciauit eos ⁊ uos
qͥ ex ea familia añ qõnẽ fuge¬
riut. ut ĩ singulos ꝓ uos quos
cõuicerit .u. aureos ex bo¬
nis occis i. aut si iñ reddigi
ea quanutas ñ possit. ex pu¬
Iplico recipiat. ꝙ p̾miũ ñ ĩõs¬

Expanded text:
guesceret, questus est se ueneno occidi a seruo suo et sic exspirauit: cui heres exstitit Lucia Titia soror et mortem eius exsequi neglexit et ipsa post annum decimum decessit: exstitit qui bona nuntiaret Gaii Seii: quaero, an morte Titiae extinctum sit crimsit pecuniaria, morte ingratae heredis extinctam non uidadmissum esse, causa cognita putam diceret, et ex Trebelliano shereditatem coactus adit, nouisivit et renuntiavit eos servos, qui ex ea familia ante quaestionem fugerint, ut in singulos servos quos convicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat. quod praemium no
Abbreviated transcription (Latin):
buit testamtariũ ĩtͤire. .R.
uolente eo fac̾e testm̃ ł
mutare. diuus adrianus cõ¬
stituit denegare ei detere
accõnes. denegatis acc̃õib
fiscolotũ ferressi dominꝰ

Expanded text:
buit testamentarium introire uolente eo facere testamentum uel mutare, diuus Hadrianus constituit denegari ei debere actiones denegatisque ei actionibus fisco locum fore. Si dominus
Abbreviated transcription (Latin):
teas ł argento ĩ clusat pła¬
cet ¶lam ⁊ argenteos lec¬
tos. It argẽtea tandelabͣ
sr̃lectili ce̾d̾e postĩor etas
recepit ulixes ex argñto
boris truncis edificatũ or¬
nasse ꝙ̃ penoloꝑe recogno ᷤ¬
cendi uiri signu accepit.
⁊ uoluit omerꝰ. ¶Supellec¬
tili sua om̃i legata. ac¬
ceptũ argentũ pignori.
ñ ꝯtinebit᷑. qr supellecti¬
lẽ suã legauit uti siñ ĩ
usu c̾dicoris id argentum

Expanded text:
teas uel argento inclusas placet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: cum et Ulixem ex auro et boris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut uoluit Homerus. Supellectili sua omni legata acceptum argentum pignori non continebitur, quia supellectilem suam legauit, utique si non in usu creditoris id ar
Abbreviated transcription (Latin):
aboł. Qui uestẽ om̃em.
⁊ res płiũ gen̾um su pelles¬
tili expenso ferre solitus
erat. is uxori supellectilẽ le¬
gau̾at: recte negatant
uestem legato cessuram
labeo. offiliꝰ cassellius qr
aque poĩta it̃ siquid ma¬
tilit. labeo ⁊ creb putant.
Murrea aut̃ uasa ⁊ in¬
trea q̃ ad usũ edendi ⁊
bibendi tã ꝑata eẽnt. ĩ
supellectili dũr ẽe
ñ loto s qn̾e usus ita ur¬
tana penus ⁊ supellex
aid usũ urbanũ nad locũ¬

Expanded text:
. Qui uestem omnem et res plurium generum supellectilis expenso ferre solitus erat, is uxori supellectilem legauerat. recte negabant uestem legato cessuram Labeo Ofilius Cascellius, quia aquae posita, item si quid atilis Labeo Trebatius putant. murrea autem uasa et uitrea, quae ad usum, edendi et bibendi causa, parata essent, in supellectili dicuntur non loco, sed genere usus, ita urbana penus et supellex ad usum urbanum, non ad locu
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ possõ potest si ħ
ipsum pretor non ig¬
noret dͦ ⁊ femina pot̾it
alii tonoꝵ possõm pet̃e.¬
Impubes nec tonoꝵ pos¬
sõm admittere nec in¬
dicium si ne tutorit auc¬
toritate accipere pot̾¬
quia tutor pupilło ⁊
pat̾ infanti filio bõꝵ
possessionem petete
possunt. dies quibus
tirtor autem pat̾ stit
tedere placet.

Expanded text:
bonorum possessio potest, si hoc ipsum praetor non ignoret. ergo et femina poterit alii bonorum possessionem petere.Impubes nec bonorum possessionem admittere nec iudicium sine tutoris auctoritate accipere potest.Quia tutor pupillo et pater infanti filio bonorum possessionem petere possunt, dies, quibus tutor aut pater scit, cede
Abbreviated transcription (Latin):
p̾hende satis eĩ ẽ scite mor¬
tuum eẽ seq ꝓximũ ꝗg¬
natum fuisse copiam q õ
cipi que iuris prudenti¬
b  sit s eam quamius aũ
ꝑ se h̾eat aut ꝯsulecido
prudentiores a sequi pot̾.¬

Expanded text:
 satis est enim scire mortuum esse seque proximum cognatum fuisse copiamque cipi, quae iuris prudentibus sit, sed eam, quam quis aut per se habeat aut consulendo prudentiores adsequi pot
Abbreviated transcription (Latin):
tatem defanctoꝵ. nec nõ
ab in testato hnͣtib ius
legittimum uł nonh̃n¬
tib p̃p̃ capitis diminucõ¬
neniꝰ. quaruit enim iure
ciuili deficiat sib̾qui pp̃
capitis diminucõm desie
edicto quia noctat lr̃at
ñ ẽẽ pedius libro .xxu.

Expanded text:
 nec non ab intestato habentibus ius legitimum vel non habentibus propter capitis deminutionem. quamvis enim iure civili deficiant liberi, qui propter capitis deminutionem desieredicto, quia notas litteras non esse Pedius lib
Abbreviated transcription (Latin):
misit. ut .x. uncias filio cõmuni ẽ
moreretur. restiũ et. duas aut̃ uu¬
cias ne poti. t̃itum ẽ an id quo ꝙ
ex administracõne rr̃. ap̃ maritũ
resedisse consticerit. cum cunctis
lonis. prata .x. unciarum filiore¬
aitiũ deleat .sx. id quo  debuiss
hr̃ditan. ĩ rõm uenre debessilie

Expanded text:
misit, ut decem uncias filio communi cum moreretur restitueret, duas autem uncias nepoti. quaesitum est, an id quoque, quod ex administratione rerum apud maritum resedisse constiterit, cum ceteris bonis pro rata decem unciarum filio restitui debeat. respondit id, quod debuisset hereditati, in rationem venire debere
Abbreviated transcription (Latin):
uolo. q̃ro c̃ manumissĩ ab
hede . cũ eo morati diu sit..
s ob gͣuiorẽ Fuitutẽ abeo
dicesserint. an aluũta hus
deteant᷑. q̃ negauit se pͥsta¬

Expanded text:
olo": quaero, cum manumissi ab herede cum eo morati diu sint, sed ob graviorem servitutem ab eo discesserint, an alimenta his debeantur, quae negat se praesta
Abbreviated transcription (Latin):
rito hr̃s extiterat. ita testõ
cauit. nieui ⁊ sẽpmui filii
dulcissimi p̃cipitote om̃e
quicquid ex hũditare boĩs¬
ad me ꝑuenit moxtis eiꝰ

Expanded text:
›rito heres exstiterat, ita testamento cauit: 'Maeui et Semproni filii dulcissimi, praecipitote omne, quidquid ex hereditate bonisad me peruenit mortis eius
Abbreviated transcription (Latin):
b̃um ẽe iubeo. ĩ str̃m ta
terne farrarie. ita ut ne¬
gm̃ exc̃ceans. lucius eu¬
ut ichiꝰ uiua testatͥ ce de¬
cessit. ꝑs hr̃dicatis eius
ad coheredẽ ꝑtinuit q̃ ro
an pamphilus eodẽ deftõ
manumissus ad peticõm
ꝑtis ĩstrum̃ti admitti pꝰsit.
l tab̾na ũ uoluit testa¬
trix. exc̾ceri ñ possit/. Rx
admitti. ¶ Semꝑnia ib̾¬

Expanded text:
um esse iubeo, instrumentum tabernae ferrariae, ita ut negotium exerceatis'. Lucius Eutychus uiua testatrice decessit, pars hereditatis eius ad coheredem pertinuit: quaero, an Pamphilus eodem testamento manumissus ad petitionem partis instrumenti admitti possit, licet taberna, ut uoluit testatrix, exerceri non possit. respondi admitti. Sempronia
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab intestato bonoꝵ possõr
futurus eẽt. tuendum eẽ scͥp¬
sit. ⁊ ħ̃ inre utimursinden¬
dum an legata ab eitͣ debeã
coget᷑. cet̾is ñ plane eitui
ab intestato fidei ꝯmissũ
relictum ẽ erit p̾standum.
qͣi uidetur ħ ip̃o frandatus
quod ex testõ petita sit boꝵ¬

Expanded text:
qui ab intestato bonorum possessor futurus esset, tuendum esse scripsit, et hoc iure utimur. Uidendum, an legata ab eis debeantucogetur, ceteris non. plane ei, cui ab intestato fideicommissum relictum est, erit praestandum, quasi uideatur hoc ipso fraudatus, quod ex testamento petita sit bo
Abbreviated transcription (Latin):
bulas ⁊̃ pendente ꝯditõe. nec¬
dum impleta. petere possũt.
ꝙ si iantiłr sunt instituti
ꝙ si inutiłr qͥs sit institu¬
tus. nec ad tonoꝵ possõm
in utilis institutõ ꝓficit.

Expanded text:
bulas etiam pendente condicione necdum impleta petere possunt, er sunt instituti: quod si inutiliter quis sit institutus, nec ad bonorum possessionem inutilis institut‹i›o proficit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ouib legatis agni ñ cõtutẽ¬
tur. qm diu a agnoꝵ loco
sunt. ⁊ ex usu cuiꝰ loci sumen¬
res phasiani ⁊ galline ⁊
auiaria de bebunt᷑. phaua¬
narii ã ⁊ pastores ã serũ
ñ ꝯunẽt᷑. nisi id testator ex

Expanded text:
Ouibus legatis agni non continentur: quamdiu autem agnorum loco sunt, ex usu cuiusque loci sumenres phasiani et gallinae et auiaria debebuntur: phasianarii autem et pastores anserum non continentur, nisi id testator
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ei asetollatũ ad collega¬
tariũ ꝑtinebit. Iñ dr̃. siduo
sint hr̃des. mꝰ ex uncia. al
hr̃s extuerit. hedi aquo le¬
gatũ erat relidũ. ñ iõ minꝰ¬

Expanded text:
 ei a se legatum est ad collegatarium pertinebit. Inde dicitur, si duo sint heredes, unus ex uncia, altheres extiterit heredi, a quo legatum erat relictum, non ideo min
Abbreviated transcription (Latin):
I⁊ insorore sxptum extat di¬
ui feueri ⁊ si qua alia mlr
sũit cuius p̾tor ꝑpensam pi¬
etatẽ. ĩclłiseit. non sexus ue¬
recundiam egredientis. s pie¬
tate ꝓ ductam non contin̾e
ĩ iuriam pupilloꝵ admtet eã ̃¬
ad accusacõni si quis de plese¬
⁊̃ is ob fc̃a acrociora in tutela
a missa fu̾it ap̃ p̃torẽ accusa¬
urbis gͣuit̾ puniendus.

Expanded text:
in sorore et rescriptum exstat diui Seueri: et si qua alia mulier fuerit, cuius praetor perpensam pietatem intellexerit non sexus uerecundiam egredientis, sed pietate productam non continere iniuriam pupillorum, admittet eam ad accusationem. Si quis de plebeis ob facta atrociora in tutela admissa fuerit apud praetorem accusaurbis grauiter puniendus.
Abbreviated transcription (Latin):
cognosc̾e. ¶Ostendimuis ꝙ
possunt desuspecto tognoscͥe.
łimꝰ sit tutor accusari pot̾it.
quid si pr̃omis. ad huc idem
erit dicendum. dum mͦ memi¬
nermius pr̃ono parcend̾.
¶Sonsequens ẽ ut iudeamꝰ ꝗ
possunt suspectos postulare.
⁊ sciendũ ẽ. qrͣ publicam acc̃o¬

Expanded text:
consulis. Ostendimus, qui possunt de suspecto cognoscere: imus sit tutor, accusari poterit. quid si patronus? adhuc idem erit dicendum, modo ut meminerimus patrono parcendum. Consequens est, ut videamus, qui possunt suspectos postulare: et sciendum est quasi publicam
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł. Autor quo contu¬
torem porest suspectum fac̾e.
sũ duret ad huc tutor sũ iã
desierit ip̃e. contutor aug̃ ma
tutorem suspetum remotũꝰ
cõtucores suos suspectos
fac̾e. lib̃ti quo pupilloꝵ gͣ¬
tefacient. si tutores ł curatores

Expanded text:
m Tutor quoque contutorem potest suspectum facere, sive duret adhuc tutor, sive iam desierit ipse, contutor autem mantutorem suspectum remotum contutores suos suspectos facere. Liberti quoque pupillorum grate facient, si tutores vel curatores