comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ent. nec deꝑdite nec diminu¬
de sunt sine dubio ip̃as res d
prãre malefid̃i possor aut si
recipere eas ab emptore nlło
mo possitꝰ tñ qqͣtum in litem
eẽt iuratum.¶At ubi deꝑdice
ecutus ect disfraxiss etͣ um

Expanded text:
ent nec deperditae nec deminutae sunt, sine dubio ipsas res debet praestare malae fidei possessor aut, si recipere eas ab emptore nullo modo possit, tantum quantum in litem esset iuratum. at ubi deperditae ecutus esset, distraxisset et verum
Abbreviated transcription (Latin):
Nur. Cietrem et p̾cium hãt
bone fid̾i possõr puta ꝙ eãde
rem rẽdemit anaudiend sic
li uelit rem dare ñ p̃cium In
p̾done dicimus electõnemẽc
iendus sit siuelit rem tradere
tale desid̾ium / an u̾o qr ex rebr¬
ditana locupletor sit. et it qd̃
amplius ht ex precio restitue
debeat. uidendum Nam et ĩoro¬
ne diui adriani ita ẽ dispicite
presꝯ scripti/ nũquid sit equũ.
possõrem ñ face lucrũ. et p̃cĩ
& ex aliena reꝑcepit redde qr

Expanded text:
um.Si et rem et pretium habeat bonae fidei possessor, puta quod eandem redemerit: an audiendus sit, si uelit rem dare, non pretium? in praedone dicimus electionem essiendus sit, si uelit rem tradere tale desiderium: an uero, quia ex re hereditaria locupletior sit, et id quod amplius habet ex pretio restituere debeat, uidendum. nam et in oratione diui Hadriani ita est: 'Dispicite, patres conscripti, numquid sit aequius possessorem non facere lucrum et pretium, quod ex aliena re perceperit, redder
Abbreviated transcription (Latin):
Nur Siq̃s iurass sedareñ o¬
porti᷑. ab oĩ ꝯtentõne disceditur.
atita solutam peciu̾am repe¬
ti posse dicendum̃ ẽst.
dit. et emptori t̃ͣdiclit. io ꝙ sibi
mortuus debuerat. ñ retinuit᷑.

Expanded text:
uis iurasset se dare non oportere, ab omni contentione discedetur atque ita solutam pecuniam repeti posse dicendum est. 44dit et emptori tradidit, id, quod sibi mortuus debuerat, non retinuit, r
Abbreviated transcription (Latin):
Quis. Euror qusponsaubrĩ
pedim̃to sit plusqm̃ manifest̾
est. s posteaint̾ueniens sponsa¬
lia ñ infirmat.

Expanded text:
. Furor quin sponsalibus impedimento sit, plus quam manifestum est: sed postea interueniens sponsalia non infirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
Eponsaua aũt dcã sunt a
spondendo. slam et mortis fuit
uet̾ib stĩpuͣlari et sponde̾ sibi
uxores futuras.
ad constitueda sponsalia deniq
ꝯstͣat et ab senti et absentẽ desp¬
ondi posse. et ħ cotidie fieri.¬

Expanded text:
ponsalia autem dicta sunt a spondendo: nam moris fuit ueteribus stipulari et spondere sibi uxores futuras, ad constituenda sponsalia. Denique constat et absenti absentem desponderi posse, et hoc cottidie fieri
Abbreviated transcription (Latin):
Fen utis ticius se̾idrum
rones sias eat̾ peciu̾a putit
Quesitum ẽcum. ro puoli¬
um meuiñ ex hroitate lucu
ticii nicħ pueitan exscriptu¬
ra expoita de ꝯstituta pecina
suenin possit. etan doliexce¬
ptonenti possit seo nec cun¬

Expanded text:
Lucius Titius Seiorum ones suas eadem pecunia pervenit. quaesitum est, cum ad Publium Maevium ex hereditate Lucii Titii nihil pervenerit, an ex scriptura proposita de constituta pecunia conveniri possit et an doli exceptione uti possit. respondit nec civ
Abbreviated transcription (Latin):
nec de coñstituta eum peciu̾ia¬
ẜ eatem̃ que ꝓpon̾entur. Idem
q̃siuit ulurarũ nomine qd̃ ex
cã sup̃scripta datũ sitan repe¬

Expanded text:
nec de constituta secundum ea quae proponerentur. idem quaesiit, usurarum nomine quod ex causa supra scripta datum sit, an repe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃.Usufructus et ab initio.
ꝓ ꝑteindiuisa uł dinisa ꝯscit¬
nii. et legitimo cprͣ simiłr adm¬
itti. eademq rone ꝑ legem fal¬
cidiam minui p̃ot̾ Rco quor ꝓ
mittendi defuncto inꝑtes hr̃¬
ditanias usufructus obligõdi¬
uiditur. et si ex cominuni p̾do
debeatur. quodam ex socũs de¬
fendente ꝓ ꝑte defenͣdentis fi¬
et restitutio.

Expanded text:
us fructus et ab initio pro parte indiuisa uel diuisa constitui et legitimo tempore similiter amitti eademque ratione per legem Falcidiam minui potest: reo quoque promittendi defuncto in partes hereditarias usus fructus obligatio diuiditur: et si ex communi praedio debeatur, uno ex sociis defendente pro parte defendentis fiet restitutio.
Abbreviated transcription (Latin):
eares ꝑtm̃m. queacc̃o et inp̃rde
compecit cum ꝙ̃ex eͣmpto acco¬
nem contineat. ¶ Simiocum
publitis usib destinatum in¬
tułit ꝗs mortuũp̾torin eum
iuditĩ dat. si dolofecit et erit
exͣ ordinem plectend: modica
cñ coħ̾tõne. s si sine dolo. ab so¬
luendus est. ¶In hac aũt acco¬
ne loci puri applło: et ad edifiti¬
um ꝓducenda esnec solũ dño

Expanded text:
 quae actio et in heredem competit, cum quasi ex empto actionem contineat.Si in locum publicis usibus destinatum intuler‹i›t quis mortuum, praetor in eum iudicium dat, si dolo fecerit et erit extra ordinem plectendus, modica tamen coercitione: sed si sine dolo, absoluendus est.In hac autem actione loci puri appellatio et ad aedificium producenda est.Nec solum domino
Abbreviated transcription (Latin):
nire. et adiudicari posse. ¶Id
erit et si ẜuis hrditariis. ab
eximatur. ab eo cui adiudica¬
ta c̃. aut defitiente ꝯdcõne.ad
eos reu̾tatur. aquib relicta e̾.¬

Expanded text:
nire et adiudicari posse. Idem erit et si seru‹i›s hereditari‹i›s abeximatur ab eo cui adiudicata est aut deficiente condicione ad eos reuertatur a quibus relicta e
Abbreviated transcription (Latin):
scierit pubes fẽs uł furiosus
sane m̃tis dolum admittant.
tenentur ex hoc edicto.
bitam ¶Siuicanus sui mĩne

Expanded text:
scierit, pubes factus vel furiosus sanae mentis dolum admittant, tenentur ex hoc edicto. bitamus. Si vicarius servi mei ne
Abbreviated transcription (Latin):
p̾fectos pretorio. intiquitus
institutos ẽc aquibdam scrip¬
torib craditum ẽ. Nam cũ. ap̾
uet̾es dictatorib ad tem̃pus
summa potestas traderetur. et
magistros equitum sibi elige¬
rent qui associati principali
curie militie gra secundam
post eos potestatem ge̾rent
regimentis reipubute.adim¬
ꝑatores ppetuos tñssãtis. id
similitudinem magistrorum
equitum. prefecti pretorio .a
principib electi sunt. dataeis

Expanded text:
rio antiquitus institutos esse a quibusdam scriptoribus traditum est. nam cum apud ueteres dictatoribus ad tempus summa potestas crederetur et magistros equitum sibi eligerent, qui adsociati participales curae ad militiae gratia secundam post eos potestatem gererent: regimentis rei publicae ad imperatores perpetuos translatis ad similitudinem magistrorum equitum praefecti praetorio a principibus electi sunt. data es
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinem. adhñitur. utͣ
aut̃ iudicaturos ẽẽ ꝓsapiẽtia
acluce dignitatis sue qmͣ ipse
foret ĩudicaturus subnxi st
alio priuilegio p̾fectip̾torione
asentẽtus eoꝵ minores crate
abaliis magr̾atib nisi. ab ipĩs

Expanded text:
magnitudinem adhibentur, non aliter iudicaturos esse pro sapientia ac luce dignitatis suae, quam ipse foret iudicaturus.Subnixi sunt etiam alio priuilegio praefecti praetorio, ne a sententiis eorum minores aetate ab aliis magistratibus nisi ab ips
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprictas mutilis ẽc̃ futumtẽp
Ascedente usufructu s tnpia¬
cuit dandam ẽe accõm. yn
seques dubitato est quousq
tuendieent in eo usufnictu
municipes et placun centi
annis tuendos eẽ municipes.
qr is finis nite iongenĩ hõis¬
ctuario pͥdium ꝙ ei ꝑ usum
fructum fuiebat. legaiut. id
pͥdium auqm̃diu possessum
ius integrum ex postfto ippa¬
tuit. ¶ P frdicominissui fruc¬
tu poiorum ob almm̾ta ub̾tis
rencto. partium emolum̾itu
exꝑsoa uita decedentium. ꝓd
mie decembrioiam omĩbus
tructib qui in hũs agrisnas¬
cutur m̃se octobrio ꝑ colonos
subiatis q̃itum est utrumpẽ¬
so hrdi fructuarie soluideb

Expanded text:
prietas inutilis esset futura semper abscedente usu fructu. sed tamen placuit dandam esse actionem. unde sequens dubitatio est, quousque tuendi essent in eo usu fructu municipes: et placuit centum annos tuendos esse municipes, quia is finis vitae longaevi hctuario praedium, quod ei per usum fructum seruiebat, legauit, idque praedium aliquamdiu possessum ius integrum ex post facto apparuit. Per fideicommissum fructu praediorum ob alimenta libertis relicto partium emolumentum ex persona uita decedentium ad dmense Decembri iam omnibus fructibus, qui in his agris nascuntur, mense Octobri per colonos sublatis quaesitum est, utrum pensio heredi fructuariae solui deberet,
Abbreviated transcription (Latin):
possõm eius rei ẜuande causa
mitti ñ possum. ꝗ de peculio
cum eo acturus sumqr no de
iatĩtare. tã et si pot̾ uidicism
iuria ꝯdempnari . Si fideiu¬
ssorem datum eo tempore quo
iułꝰ. qm fideuissor future quo
acconis accipi⁊̃ possit sitnsic
acceptũs ẽ. ¶ Si creclitor pr̃em
qui depeculio tenebatur hrdt̃
instituit q mortis cp̃c in fal¬
cidie iõne spcͣctatur illius tem¬
poris peculm̃ ꝯsid̾abitur.¶Eti¬
am postqmͣ dñs de peculio cõ¬
uentus ẽ. fidenissor ꝓ ẜuo ac¬
cipipotꝰ et ĩo qua rone si pra
accom dictatam ẜuus peciũ¬
am exsolu̾it ñ magis repetere
pot᷑ qm̃ si uditium dictatu
nͥ fuiss ¶Eatem rone figenis¬
sor quo utilit̾ iccept uidebr̃¬

Expanded text:
possessionem eius rei servandae causa mitti non possum, qui de peculio cum eo acturus sum, quia nolatitare, tametsi potest iudicis iniuria condemnari. sed fideiussorem datum eo tempore, quo iam fideiussor futurae quoque actionis accipi possit, si tamen sic acceptus est.Si creditor patrem, qui de peculio tenebatur, heredem instituerit, quia mortis tempus in Falcidiae ratione spectatur, illius temporis peculium considerabitur.Etiam postquam dominus de peculio conuentus est, fideiussor pro seruo accipi potest et ideo, qua ratione, si post actionem dictatam seruus pecuniam exsoluerit, non magis repetere potest quam si iudicium dictatum non fuisset, eadem ratione fideiussor quoque utiliter acceptus uideb
Abbreviated transcription (Latin):
Hiuł. Dedie reddende docs ħ
nins est. ut liceat pacisci q̃die
reddatur dum ne mułris deti̾¬
or condicõ fiat.¬
Aul.  taut iongiore die soi¬
uatur dos conueniri ñ põt̾. nõ
magis qm̃ ne om̃ino reddatur.
orem ẽ pactum conuentum
añ nuptias fc̃m sit. ut quibus
dieb dos data erit. hiisdemdi¬
uorco fc̃o reddẽtur. post quinꝙ̃¬
nium qm̃ nuptie fce sunt.
uxor uiro dotem dedit. diuor¬
tõ fc̃o quero utrum quinqñ¬
nii die uir uxori dotẽ reddet.

Expanded text:
ctum. De die reddendae dotis hoc iuris est, ut liceat pacisci, qua die reddatur, dum ne mulieris deterior condicio fietut autem longiore die soluatur dos, conuenire non potest, non magis quam ne omnino reddatur.orem pactum conuentum ante nuptias factum sit, ut quibus diebus dos data esset, isdem diuortio facto redderetur, post quinnium quam nuptiae factae sunt uxor uiro dotem dedit: diuortio facto quaero, utrum quinquennii die uir uxori dotem redderet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗsitum est tñsi rem sciss ꝑas¬
surus erat ec̃ inpeculio. ESi
ignorante me ẜnus mensri
negotia mea administrau̾it
tĩndem debitor michi intelli¬
gitu. qñti cenebatur silib̾
negotia mea administrau̾it.

Expanded text:
scisset, passurus erat esse in peculio. Si ignorante me servus meus negotia mea administraverit, tantidem debitor mihi intellegetur, quanti tenebatur, si liber negotia mea administrasset.
Abbreviated transcription (Latin):
ditor eñdem ẜuum post cempus
offe̾ndo quominus prescet. q.
eptoris int̾est ñ recte defẽditur.
D. Cum ea ꝯdcone pignus di¬
ctrahitur. nequid euictone sec¬
uta creditor p̾stet qmius p̾ciũ
emptor ñ solu̾it. s ueditoriñ
cau̾it euictone secutalmuam
emptor exceptõm hebit. quom
mus p̾cium soluat. ¶Treditor
ꝙ ꝓ pecira nom debitoris ꝗ ꝑ de¬
lẽgatom ꝯ seꝗ maluit. euictis¬

Expanded text:
ditor eundem servum post tempus offerendo, quo minus praestet quod emptoris interest, non recte defenditur.. Cum ea condicione pignus distrahitur, ne quid euictione secuta creditor praestet: quamuis pretium emptor non soluerit, sed uenditori cauerit, euictione secuta nullam emptor exceptionem habebit, quo minus pretium soluat. Creditor, qui pro pecunia nomen debitoris per delegationem s‹e›qui maluit
Abbreviated transcription (Latin):
sinc rõ ceisi dicentis tociẽs ius
accrescendi ẽe quociens ĩ duobs
quimsolidum habu̾int ꝯcur¬
ibit. si duo fundi dnideducto
usufructu ꝓprietatẽ teadid̾int
ut̾ eorum amnifit usũfructum
ad ꝓprietatem redire s ñ adt̃o¬
tum s cinuscũq nsumfructũ
ei ꝑti accede̾ qm̃ ipẽ tradidit. ad
eam enim ꝑitenredire d. ⁊ qͣ
et ininit̃o diuisus est. ¶ Non
solumaũt si duob ususfruct
legetur. est ius accrescendiu̾m
et si altiususfructus. alt̾ifũdus
legatus ẽ. Nam amittente usũ
fruccum alto cui erat legatus.
magis iure accrescendi. ⁊idalte¬
rum ꝑtin qm redeat ad ꝓ̃prie¬
tatemnec nouumi namet si
duob uiusfructus legetur. ⁊
ap̃ alt̾um sit consolidatus. ius

Expanded text:
ratio Celsi dicentis totiens ius adcrescendi esse, quotiens in duobus, qui in solidum habuerunt, concuribit, si duo fundi domini deducto usu fructu proprietatem tradiderint, uter eorum amiserit, usum fructum ad proprietatem redire, sed non ad tot‹a›m, sed cuiusque usum fructum ei parti accedere, quam ipse tradiderit: ad eam enim partem redire debet, a qua initio diuisus est. Non solum autem si duobus usus fructus legetur, est ius adcrescendi, uerum et si alteri usus fructus, alteri fundus legatus est: nam amittente usum fructum altero, cui erat legatus, magis iure adcrescendi ad alterum pertinet quam redit ad proprietatem. nec nouum: nam et si duobus usus fructus legetur et apud alterum sit consolidatus, ius
Abbreviated transcription (Latin):
nouandianmo int̾cessit ꝓ
eo qui temporali accõne tẽne¬
batur. tũc cum adhuc sterat
.x. dies et postea mintegnim
restitutus ẽ utrum restituto
plemor ego didici ex tẽpore

Expanded text:
nouandi animo intercessit pro eo, qui temporali actione tenebatur, tunc cum adhuc supererant decem dies, et postea in integrum restitutus est: utrum restitutioplenior? ego didici ex tempore
Abbreviated transcription (Latin):
se exercitores.rõnes quead seꝑ
tinent edẽ Adiecto die a ꝯsule.
Huus edc̃i rõ equissima est.
ꝙ mei c̃a confecit. mẽumquo¬
ipẽ p̃rqu r lab̾oscribit. prẽm
ñ cogendum nisi sciẽte eoar¬
gentaria ex̾ceturss recte sab̾
Renoit tunc id admittendii.
cum pr̃i questum refertss et
sisuus argentariam faciat po¬
cest .n. si quidem uoluntatedo¬
mini fecit. compelli dñm edẽ¬
ac pm̃ meum dandum est
ud̃m. ac si feciss. s si inscio
tenetur ss si dominus hł ron¬
es.nec edit. in solidum tenetur.
etiam ĩi nesciuit. argentaria

Expanded text:
e exercitores rationem, quae ad se pertinet, edent adiecto die et consule'. Huius edicti ratio aequissima est: quod mei causa confecit meum quoitur. Labeo scribit patrem non cogendum, nisi sciente eo argentaria exercetur: sed recte Sabinus respondit tunc id admittendum, cum patri quaestum refert. Sed si seruus argentariam faciat potest enim, si quidem uoluntate domini fecerit, compellendum d in eum dandum est iudicium, ac si ipse fecisset. sed si inscio tenetur: sed si dominus habet rationes nec edit, in solidum tenetur. Etiam is qui desiit argentariam
Abbreviated transcription (Latin):
¶IL. Sed siꝓponatur acredi¬
core pignus in diẽ addictum.
nͣ pot iud boa fide negotiu
iende tm̃ mo uenditonis cã
int̾uenit pot̾ crelitor sine ꝑi¬
culo prioriemptori adicere.

Expanded text:
 Sed si proponatur a creditore pignus in diem addictum, non potest videri bona fide negotium iendae tantummodo venditionis causa intervenit? potest creditor sine periculo priori emptori addicere.
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuus dnĩ negociigerendiad¬
ministrãdi uec̾a ꝗd gessit ue¬
miliam alenda. uł siad uesti¬
endam siue peculiant̾ mutu¬
atus posteam rem dñi u̾tit.
prius ĩpeculiũ u̾tit pecuĩam.
ec̃actõ possit et regłarit̾ dñis.
tociens demrẽ u̾so ẽe actõem.
Quib caĩb ꝓcurator mãd.a¬
ti ur qui negotia gessit negõ
mini u̾tisseiało scribit eͥgo id̃
ent in filiose si mutuo pecu¬
nia accepta domũ dnĩtamex¬
ornauit rectorũs et quibdã
alus que magis. ad uolupta¬
tẽ ꝑtinẽt qmͣad utilitatã nõ

Expanded text:
seruus domini negotii gerendi administrandiue causa quid gessit uemiliam alendam uel si ad uestiendam siue peculiariter mutuatus postea in rem domini uertit: prius in peculium uertit pecuniam, it. Et regulariter dicimus totiens de in rem uerso esse actionem, quibus casibus procurator mandati uel qui negotia gessit negotimini uertisse Labeo scribit. ergo idem erit et in filio. Sed si mutua pecunia accepta domum dominicam exornauit tectoriis et quibusdam aliis, quae magis ad uoluptatem pertinent quam ad utilitatem, non
Abbreviated transcription (Latin):
pͥ. abeo ait si arbit̾ cumin
compromisso cautum eẽt. ut
ineadem die de om̃b snĩam
dic̾et. et ut poss diem ꝓferre.
de quibdam reb dicta sña de

Expanded text:
.Labeo ait, si arbiter, cum in compromisso cautum esset, ut eadem die de omnibus sententiam diceret et ut posset diem proferre, de quibusdam rebus dicta se
Abbreviated transcription (Latin):
uod nec curatoris aucto¬
ritas int̾ced̾e̾t. in.arogat̾one i¬
antenuerat. subdiuoclaudio
atoptari potest.
filio natum quem in potestate
ht̃ consentire filio. adoptau̾it
N agnascitur auosinis hr̃s qͥp¬
pe cum post mortem aui eum¬
qͣi mnpris sui recidit potãtem.
hrec in nepous locum adoptas
et is filius accor fc̃s ñ ẽet. mor¬
tuo. auo ñ ec nepotem in potes¬
tate filii.
testate is postea in potestatere
pr̃is adoptini potestate. nullũ
ex pristino retinetur nestigiũ
demq et prĩa dig̃nitas quesi

Expanded text:
uod ne curatoris auctoritas intercederet in adrogatione ante tenuerat, sub diuo Claudio adoptari potest. filio natum quem in potestate habet consentiente filio adoptaverit, non adgnascitur avo suus heres, quippe cum post mortem avi quasi in patris sui reccidit potestatem. haberet in nepotis locum adoptasset is filius auctor factus non esset: mortuo auo non esse nepotem in potestate filii. testate, is postea in potestatem hpatris adoptiui potestate nullum ex pristino retinetur uestigium: denique et patria dignitas quaesi
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ absentes quo possess et ta¬
cito consensup ueire intelligũ¬
tiuset io si debitori meo reddid.¬
erim cautonemadetur int̾ nos
conuenisse ne pet̾cm ꝓfutura¬
qr ei conuentionis exception¬
emoplatuit

Expanded text:
inter absentes quoque posse. sed etiam tacite consensu conuenire intellegitur: et ideo si debitori meo reddiderim cautionem, uidetur inter nos conuenisse ne peterem, profuturamque ei conuentionis exceptionem placuit
Abbreviated transcription (Latin):
Tonuentois nom gn̾ale ẽ.ad
om̃ia ꝑtinẽs de quib negocuĩ
contͣhendi tñsigendiq cansa.
consentiunt. qui int̾ seagunt
nam sicuti ꝯuenire dicũtur q
ex diu̾sis locis in uũ locum
coiugñtur et ueniunt. ita ꝙ
ex diu̾sis aĩ morib ꝯsentiĩt
tionem siue re siue u̾bis fiat.
nam et stipło que ũb̾is fit nisi
hat consensummulia ẽ. ¶ S conꝰ t¬
uentones płm in aliud nomẽ
m̃seunt. uluti memptionem ĩ
iocatõm inpignus ur̃ in stipłã¬

Expanded text:
onuentionis uerbum generale est ad omnia pertinens, de quibus negotii contrahendi transigendique causa consentiunt qui inter se agunt: nam sicuti conuenire dicuntur qui ex diuersis locis in unum locum colliguntur et ueniunt, ita et qui ex diuersis animi motibus in  in se conuentionem, siue re siue uerbis fiat: nam et stipulatio, quae uerbis fit, nisi habeat consensum, nulla est. Sed conuentionum pleraeque in aliud nomen transeunt: ueluti in emptionem, in locat
Abbreviated transcription (Latin):
ior ꝑs hrditatis in prouintia
sit. tñ rome deł̾x fid̾icõmissu
soluui dicendum ẽ cũ appareat
id cestatorẽ sensisse. ex gen̾e cõ¬
patonie ss et si ꝓponas qbida
darissimis uiris argẽtiur au
npondo relicta. et sit sufficiẽs
adhi fid̾icomimissum ioine
primoniũ. lic maior ꝑs tociꝰ
primoniĩ in prouintia sit. di
orem h̾itum uoluit hũquib
reliquit tam modica fid̾icom¬
missa inprouincia pr̃an uolu¬
isse. ¶Si eares que ꝑ frd̃icomis¬
sum relicta ẽ eo loci sit dicend̾
ior ꝑs hrditatis alibi sitss si nõ
fidicomissũ petatur. eoloci s
ciat tñ iubendum satisdare ꝗt
enimuetur cum si satisñded̾it.

Expanded text:
atis in prouincia sit, tamen Romae debere fideicommissum solui dicendum est, cum apparet id testatorem sensisse ex genere comparationis. Sed et si proponas quibusdam clarissimis uiris argenti uel auri pondo relicta et sit sufficiens ad huiusmodi fideicommissa Romae patrimonium: licet maior pars totius patrimonii in prouincia sit, dicorem habitum uoluit his quibus reliquit tam modica fideicommissa, in prouincia praestari uoluisse. Si ea res quae per fideicommissum relicta est eo loci sit, dicenduior pars hereditatis alibi sit. Sed si non fideicommissum petatur eo loci, sed ci, attamen iubendum satisdare. quid enim ueretur, cum, si satis non dederit
Abbreviated transcription (Latin):
atis enisi probetur eo loco
uoluisse cestatorẽ tidĩcõmis¬
sũ pr̃ari. ubi petitur. ¶Drac
petitur plus ẽẽt eris auenis
anqi maiorꝑs alibi eet. pre¬
scriptõ locum hr̃et. s et nic
platuit nicħ fac̾e̾ eris alieni
nom̃ cum ñ locisit es alienũ
alienũpr̃imoniũ totũ ĩmi¬
nuerȩ constitrt ñ c̾ti loci facł¬
tates quid t̃m. si forte cercis
hon̾ib destinatũ sit id patri¬
anpossit p̾scripto locũ hr̃e hͥ
puto n iustius dicilotũ h̾re.¬

Expanded text:
i si probetur eo loco uoluisse testatorem fideicommissum praestari, ubi petitur. Tractapetitur, plus esset aeris alieni, an quasi maior pars alibi esset, praescriptio locum haberet. sed et hic placuit nihil facerenomen, cum non loci sit aes alienum, alienum patrimonium totum imminuere constitit, non certi loci facultates. quid tamen si forte certis oneribus destinatum si‹t› id patrian possit praescriptio locum habere? hic putem iustius dici locum habe
Abbreviated transcription (Latin):
taq celsi ẽẽ siam dubiũ ñ est
anagro ergo ñ uideatur defẽde̾
Qui int̾rogatus ñdem se ꝑen¬
d̾it nec adiecit ex qua ꝑteexasse
Rendisse dicend̾ esnisi forte ita
int̾rogeturan ex dimidia ꝑte

Expanded text:
 Celsi sententiam dubium non est. an ergo non videatur defendereQui interrogatus heredem se responderit nec adiecerit ex qua parte, ex asse respondisse dicendum est, nisi forte ita interrogetur, an ex dimidia parte
Abbreviated transcription (Latin):
Uloͦ. Cum colono tibi ꝯuenit
ut muecta: importata pignori
eent donec m̃ces tibi soluta au
s.atiffactum ect dem̃ m̃cedis no¬
mine fiduissore acolono. accepi

Expanded text:
um. Cum colono tibi conuenit, ut inuecta importata pignori essent, donec merces tibi soluta aut satisfactum esset: deinde mercedis nomine fideiussorem a colono accepi
Abbreviated transcription (Latin):
ssõre petatur. et frnccus existi¬
madisunt ut in tab̾na et ĩarea
quelocari solent ꝙ ñ est eicõ¬
cranum ꝙ de peciia deposita
qm br̃s ñ attingit usuras p̾¬
stare ñ cõgitur. Namet su
maxime uectura sicut usura.
ñ natura ꝑuenit: s nĩre ꝑcip¬
itur. tñ ĩo uectura desidari pot̾
anmadũti debe. an ñ malefi¬
d̾i possõr fruitus sit. s an peti¬
tor fru pocũit sicipossid̾e lic¬
ice si desid̾et ut adu̾sarius ac¬
tones suas cedat cui tamũ¬

Expanded text:
ssore petatur, et fructus aestimandi sunt, ut in taberna et area quae locari solent. quod non est ei contrarium, quod de pecunia deposita, quam heres no‹n› attingit, usuras praestare non cogitur: nam etsi maxime uectura sicut usura non natura peruenit, sed iure percipitur, tamen ideo uectura desiderari potanimaduerti debere, non an malae fidei possessor frui‹tu›s sit, sed an petitor frui potuerit, si ei possidere licice, si desideret, ut aduersarius actione sua cedat: cum tam
Abbreviated transcription (Latin):
uarius possit occid̾e aũt si poss¬
it. alias siquas inclusas ĩmito¬
met ip̃e incid̾int delapse ue fu¬
erint hec fructuarii iuris sunt.
animalia facultatis fructuar¬
ii pp̃ discretõm difficilem ius ĩ¬
c̾tum sit sufficit eũdem nũm
ꝑsingula quo gen̾a ferarum
finito usufructu dno ꝓprieta¬
tis. issignare qui fuit ceptiu¬
suffruccus tempore.

Expanded text:
uarius possit, occidere non possit? alias si quas initio inclusmet ipsae inciderint delapsaeue fuerint, hae fructuarii iuris sint?  singula animalia facultatis fructuarii propter discretionem difficilem ius incertum sit, sufficit eundem numerum per singula quoque genera ferarum finito usu fructu domino proprietatis adsignare, qui fuit coepti usus fructus tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
Edifitium inchoatum fructu¬
arium ꝯsũmare ñ posse placet.
etiam sieo loco alit̾ uti ñ possit.
S nec eius quid usumfructũ
ẽcͥ nisi in custodiendo uł legan¬
do ĩsumfruccum ħ sp̃alit᷑ adi¬
ri insaltib uł montib possõis.
probe d̾r. nec aprum aut c̾uum
qm cepit ꝓprium domini cap̃.
iure gẽnͣtium suos facit. ¶Si

Expanded text:
edificium inchoatum fructuarium consummare non posse placet, etiamsi eo loco aliter uti non possit, sed nec eius quidem usum fructum esse: nisi in constituendo vel legando usu fructu hoc specialiter adiri in saltibus vel montibus possessionis probe dicitur: nec aprum aut cervum quem ceperit proprium domini capit,  gentium suos facit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
q̃o suari oporte si forte qi p̃gn¬
ans ire mnpossom uolebat et
celł mulieri iuranti iusiur¬
mec̃a uentris nõie fu̾it ĩ pos¬
sessione. neue iumpatiatur
inpossone /s aninsiurandu
eo usq ꝓsit ut post eclictum
ptumi ñqueratur ex eo edit
sit. mñ sit cinus ẽẽ dicitur.
M Uarcell tͣcrat. et nt u̾itatẽ
ẽc querendam. qr iusmirand̾
alt̾in peodest n nõt mt̃isig

Expanded text:
uari oportere, si forte quasi praegnas ire in possessionem uolebat et,rcellus, mulieri iuranti iusiurcausa uentris nomine fuerit in possessionem neue uim patiatur in possessione. sed an iusiurandum eo usque prosit, ut post editum partum non quaeratur, ex eo editus sit an non sit cuius esse dicitur, Marcellus tractat: et ait ueritatem esse quaerendam, quia iusiurandum a
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Nit p̾torsi is cum quo agẽ
condcõnedelata mraũit. ¶Eũ
cum quoagetur. accipe debenĩ
ip̃m̃ remminec frustra adicitur
conditone delata.SNamsire
nirauit. nemine ei inlurant̃
defente p̃tor ioiusimand̃ nõ
tuebitur sibicnim iurauit.⁊
dum deciuztns nemine sibi

Expanded text:
um. Ait praetor: 'Si is cum quo agetur condicione delata iurauerit'. eum cum quo agetur accipere debemus ipsum reum. nec frustra adicitur 'condicione delata': nam si reus iurauit nemine ei iusiurandum deferente, praetor id iusiurandum non tuebitur: sibi enim iurauit: dum decurrens nemine sibi
Abbreviated transcription (Latin):
rẽmedium expediendaꝵ uolũ
uitimn in usum uenit intarie¬
risurãdi religio qͣ uł ex pa sũ¬
ctõne ip̃orum litigatoꝵ. uł ne
ex ancte indicis. deciduntur

Expanded text:
remedium expediendarum litium in usum uenit iurisiurandi religio, qua uel ex pactione ipsorum litigatorum uel ex auctoritate iudicis deciduntur
Abbreviated transcription (Latin):
Eracius. Et anistoni et ceiso
placuit posse rem hac ꝯdcõne
deroni. mandatum ꝙ suscipi
ut res ꝑiculo eius sit quidepo¬
sitũ uł mandatum suscepit

Expanded text:
rum Et Aristoni et Celso patri placuit posse rem hac condicione deponi mandatumque suscipi, ut res periculo eius sit qui depositum vel mandatum suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾m uendidit: nisi dix̾it eum
in eo seii ee cũ ad sempniũ ꝑtine¬
at: sempnio usufructũ petente
ꝑm̃ tenetur ac simtradendo di¬
xiss nsuffructus nõie adusus
seuimñ teñ. et sireua sen usu
fructus fu̾it legatus. aut itant
cũ ad seium ꝑtin̾e desiiss sẽꝑ¬
nii ẽẽt. sempnio usũfructũ pe¬
gau̾it.festim fideuissores liba¬
buntur qr etiam si eiuctus fu̾it.
ib eo cui legatus fu̾it. nulla at

Expanded text:
liberum tradit, nisi dixerit eum in eo Seii esse, cum ad Sempronium pertineat, Sempronio usum fructum petente perinde tenetur, ac si in tradendo dixisset usus fructus nomine adversus Seium non teneri. et si re vera Seii usus fructus fuerit, legatus autem ita, ut, cum ad Seium pertinere desisset, Sempronii esset, Sempronio usum fructum pegaverit, confestim fideiussores liberabuntur, quia, etiamsi evictus fuerit ab eo cui legat
Abbreviated transcription (Latin):
DEMASed ean hic det̾m
dereat ꝙ aliis debetur tractari
pot̾ et siquid sint creditores.
ꝗ cum ẽẽnt aliene pot̾ãtis cũ
eo ꝯtͣxerunt recte dicetur occu¬
pantis meliorem ẽe ꝯdcone.
nisi si ꝗs primłiatus ueniat
hr enim ñ sine rõne prioris

Expanded text:
m Sed an hic detrahi debeat quod aliis debetur, tractari potest. et si quidem sint creditores, qui, cum esset alienae potestatis, cum eo contraxerunt, recte dicetur occupantis meliorem esse condicionem, nisi si quis privilegiarius veniat: huius enim non sine ratione prioris
Abbreviated transcription (Latin):
sit emptore compelli dimutẽ
res ita ordmanda sit. ut emptor
caueat sunt̃ cͥtum tempus petu¬
na sib soluta sit. se mancipium

Expanded text:
sit emptorem compelli dimittere res ita ordinanda sit, ut emptor caueat, si intra certum tempus pecunia sibi soluta sit, se mancipium
Abbreviated transcription (Latin):
testatam ꝯtigiss praretiuu cẽte¬
rum post uditiũ acceptũ cota
cã. id hoĩem restituedu mn udi¬
to u̾s. mtin et tam fructus ueni¬
unt qmͣ id ꝙ det̾ior fẽs ẽ cetaq
ueniunt uidici enimstatiatq
iudex fcs c̃ onm rerũ officium
intubit quetuq in indito u̾sã¬
tur ea aut̃ que. añ iuditiũꝯ t̾m¬
gunt. n uaide ad eum ꝑtinent.
nisi fiuĩt canoiatim inm̃cta.
Pret̾ea m̃ edicto adicitur sic̾ et
quanta peciũa peo hoĩe soluta
accessionis uenõiedata erit ñ
reddetur cinus ne pctiũe quis

Expanded text:
igisset, praestaretur. ceterum post iudicium acceptum tota causa ad hominem restituendum in iudicio versatur, et tam fructus veniunt quam id quo deterior factus est ceteraque veniunt: iudici enim statim atque iudex factus est omnium rerum officium incumbit, quaecumque in iudicio uersantur: ea autem quae ante iudicium contingunt non ualde ad eum pertinent, nisi fuerint ei nominatim iniuncta. Praeterea in edicto adicitur sic: 'et quanta pecunia pro eo homine soluta accessionisue nomine data erit, non reddetur: cuiusue pecuniae quis
Abbreviated transcription (Latin):
umius a negotia aut id ip̃m pp̃
imputan emptori ex fco ꝓcura¬
toris et familicq ñ fuit passur
dinum necc̃itatem ei inĩingi
quidergo si culpa n ⁊ dolo emp¬
toris su̾us detior fc̃s sit eq̃ con¬

Expanded text:
sa negotia aut id ipsum, primputatoris et familiae, quod non fuit passuruestandarum necessitatem ei iniungi. Quid ergo, si culpa, non etiam dolo emptoris servus deterior factus sit? aeque con
Abbreviated transcription (Latin):
Lp. Sacra ioca ea sunt que pu¬
blice sunt dedicata siuc incnu¬
itate sint siue i agͣro. ¶ Sciẽ¬
dum ẽ locum publitũ. tunc
sacrum fi posse cum princeps
eum dedicauit. uł dedicandi
cer locus ẽ locus conlecratus.
Sacrarium est locus in quo
sacra reponuntur. ꝙ etiam in
edific̾o priuato ẽc pot̃ et solẽt
qui lib̾are eum locum religio¬
sum uolunt.sacra inde euoca¬
re. ¶Propric sancta dicimus.
mata. ut leges sancte sunt. sã¬
ctione enim quadam sũt sub¬
nixe ꝙ enim lanttione qͣdam

Expanded text:
. Sacra loca ea sunt, quae publice sunt dedicata, siue in ciuitate sint siue in agro. Sciendum est locum pub‹l›icum tunc sacrum fieri posse, cum princeps eum dedicauit uel dedicandi cer locus est locus consecratus, sacrarium est locus, in quo sacra reponuntur, quod etiam in aedificio priuato esse potest, et solent, qui liberare eum locum religione uolunt, sacra inde euocare. Proprie dicimus mata: ut leges sanctae sunt, sanctione enim quadam sunt subnixae. quod enim sanctione quadam
Abbreviated transcription (Latin):
subnixum est: id sanctum ẽ et
ioͣ nͣ sit consecratum. et int̾dũ
idinsanctonib adicitur ut ꝗ
ibi aliquid cꝯmnusit. capite
puniatur. ¶ENuros ant̾c
muncipales. ñ reficere l sine
principis uł p̾sidis. aut̾te. nec
aliquid eis coniung̾e̾ uł suppo¬
nere. ¶ Res sacra ñ recipit estr̃¬
matonem.

Expanded text:
subnixum est, id sanctum est, etsi deo non sit consecratum: et interdum in sanctionibus adicitur, ut qui ibi aliquid commisit, capite puniatur.Muros autem municipales nec reficere licet sine principis uel praesidis auctoritate nec aliquid eis coniungere uel superponere.Res sacra non recipit aestimationem.
Abbreviated transcription (Latin):
noxali tecũ eg̾im. tuq eũ micb̃
nore dedis siue me possidente
dñs eũ uendic exceptoe doli
mali iisilitis extimatõm offat
eũ sumou̾e possum. sine ip̃e do

Expanded text:
noxali tecum egerim tuque eum mihi noxae dederis: siue me possidente dominus eum uindicet, exceptione doli mali, nisi litis aestimationem offerat, eum summouere possum, siue ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Anis. Si noxale inditiuagitur
de fuo ꝗ pignoris nure tenetur.
aut de eocur usufruct alt̾ius e.
amonendisum sic̾ditorur usu¬
fructuanius p̾sens defensionẽ
susciꝑe nolu̾it. ꝓcosulẽ int̾uen¬
tur. et pignoris ꝑsecutõm ułu
sufructus accõm negͥatur. Quo
cau dici pot̃ iponire pĩgir libari
Nullii enĩ pigir ẽ cunis ꝑ secutio
co us donec ñ utendo ꝯstituto
cpr ꝑeat. ¶Ex hus que dixini
de suo qui alicui pignori iure
obligatus ẽ de q statu lib̾o. et
de co cunis usufructus alienꝰ
ẽ apparet eu qui alienũ suũm

Expanded text:
ale Si noxali iudicio agitur de servo qui pignoris iure tenetur aut de eo cuius usus fructus alterius est, admonendi sumus, si creditor vel usufructuarius praesens defensionem suscipere noluerit, proconsulem interventurum et pignoris persecutionem vel usus fructus actionem negaturum. quo casu dici potest ipso iure pignus liberari nullum enim pignus est, cuius persecutio eo usque, donec non utendo constituto tempore pereat. Ex his quae diximus de servo qui alicui pignoris iure obligatus est deque statulibero et de eo cuius usus fructus alienus est, apparet eum, qui alienum
Abbreviated transcription (Latin):
scies alienum possideam. Ilio¬
qnsi alit̾ ꝯstituatur futur ut
sũma miꝗtate boc fid̃i possõr

Expanded text:
sciens alienum possideam: alioquin si aliter constituatur, futurum, ut summa iniquitate bonae fidei poss
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsire ad eum ius prioris possit
ut distraħe pignus huiclice¬
at. ꝙ ad mittendũ existimo se¬
pe enimꝙ quisq ex sua ꝑsoa ñ

Expanded text:
nsire ad eum ius prioris, ut distrahere pignus huic liceat. quod admittendum existimo: saepe enim quod quis ex sua persona n
Abbreviated transcription (Latin):
et pars dumtaxat eoꝵ minus
sana sit. deomĩb adũsus dc̃m
ꝓmissum uerecte agrifibidem
uit. errare et fuge̾ium̃ tum pos¬
se/ nec tñerronem aut fugitiu¬
um ec agipõsse.

Expanded text:
et pars dumtaxat eorum minus sana sit, de omnibus 'aduersus dictum promissum' recte a‹gi›.Ibidem ait errare et fugere iumentum posse, nec tamen erronem aut fugitiuum esse agi posse.
Abbreviated transcription (Latin):
communicaretur. uł ip̃a uel
p̾cium erit societas Idemq et
si partis aree dñium tnͣstułit.
partis ñ. et eadem lege edifica¬
re passus sit.

Expanded text:
communicaretur uel ipsa uel pretium, erit societas. idemque et si partis areae dominium tran‹s›tulerit, partis non, et eadem lege aedificare passus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̾ Simancipiam dotem
extimata accepisti. et paccu ꝯue¬
tum fc̃m ẽ. ut tm̃ndem extimata
diuortõ fc̃o reddẽs man̾e partũ
eoꝵ ap te labõ. ait. qr et mancip¬
i tuo piculo fu̾int.

Expanded text:
m. Si mancipia in dotem aestimata accepisti et pactum conuentum factum est, ut tantidem aestimata diuortio facto redderes, manere partum eorum apud te Labeo ait, quia et mancipia tuo periculo fuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
pam qr cã sui dotem accepit. s
⁊ diłigentiam pr̃abit qͣm insu¬
is reb exibet. ¶Sire extimata
datanptie secute ñ sũt uidẽd̃
ẽ ꝗd repeti debeat utrũ res. an ex al¬
timato. s id agidetur. ut ita
demum estimato ratasit si nu¬
ptie seqnͣtur. qr nec ane causeꝯ
trabendi fu̾nt. res igitur repeti

Expanded text:
pam, quia causa sua dotem accipit: sed etiam diligentiam praestabit, quam in suis rebus exhibet. Si re aestimata data nuptiae secutae non sint, videndum est, quid repeti debeat, utrum res an aestimatio. sed id agi videtur, ut ita demum aestimatio rata sit, si nuptiae sequantur, quia nec alia causa contrahendi fuerit, res igitur repeti
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stim cum illud quo ꝯnẽisset.
ut ꝙ amplius p̾stitum ẽet qm̃
ex usuris redig̾etur sorti decede¬
ret. ꝙ ip̃m ius et cãm pecunie
crecdite excedit.

Expanded text:
tim cum illud quoque conuenisset, ut quod amplius praestitum esset, quam ex usuris redigeretur, sorti decederet: quod ipsum ius et causam pecuniae creditae excedat.
Abbreviated transcription (Latin):
eius pecĩe tributũ qd̾ ticius
pend̾e deb̾et: sempronius pr̃aret.
ꝯputatis usuris semissib. ꝙͣto¬
qr minus tributorum nõie p̾¬
stitum foret. qmͣ earumusur¬
arum qnͣtitas ẽet. ut idtitore.¬
stitu̾et. ꝙ amplius p̾stitutu
eẽt: id ex sorte deced̾et. aut si et
sortem et usuras sũma tribu¬
toꝵ excessiss id ꝙampliꝰ esset.
ticius sempronio prãret. n de
ea re ulla stipło int̾põita ẽtici
cõsulebat. id ꝙ amplius exusu¬
ris sempronius delegiss ꝙͣ tri¬
butoꝵ nominc p̾stitiss.quai
accõne ab eo consequi possit. ix
in stipułone decluctas ñ deberi
u̾m inꝓpoĩto uidendum ẽ neñ
tam fenata pecunia intelligi
debeat: qmͣ qiͣ mandatũ int̾ eo
cõtͣctum. nisiq ultͣ semissem
consecuturus ẽẽt: s ne ip̃iusi
quid̃ sortis petitõm peciue c̾clite
fuisse qñquid si semꝑpnius cã
pecĩam sine dolo malo amisi

Expanded text:
ius pendere deberet, Sempronius praestaret computatis usuris semissibus, quantoque minus tributorum nomine praestitum foret, quam earum usurarum quantitas esset, ut id Titio restitueret, quod amplius praestitum esset, id ex sorte decederet, aut, si et sortem et usuras summa tributorum excessisset, id quod amplius esset Titius Sempronio praestaret: neque de ea re ulla stipulatio interposita est. Titius consulebat, id quod amplius ex usuris Sempronius redegisset, quam tributorum nomine praestitisset, qua actione ab eo consequi possit. resin stipulationem deductas non deberi: uerum in proposito uidendum, ne non tam faenerata pecunia intellegi debeat, quam quasi mandatum inter eos contractum, nisi quod ultra semissem consecuturus esset: sed ne ipsius quidem sortis petitionem pecuniae creditae fuisse, quando, si Sempronius eam pec
Abbreviated transcription (Latin):
plbo. Auus neptis nõie ex fi¬
tio nate gen̾o docemdedit ⁊ m
morit᷑m negat ruus dotem
ad prẽm icñti et et ego cũ ẜuio
sentio. qiñ pot uidi. ab eoprof¬
ecta qr nicħ ex hiis sui ħũiss.¬
¶Pat̾ filic nõie centum dociita

Expanded text:
Auus neptis nomine filio natae genero dotem dedit et moritur. negat Seruius dotem ad patrem reuerti et ego cum Seruio sentio, quia non potest uideri ab eo profecta, quia nihil ex his sui habuisset.Pater filiae nomine centum doti ita
Abbreviated transcription (Latin):
Qnis. taz si accepto lata sit
pecuma omimo cum urde tuo
agetin aut sires cibi tradita
sit si quid̃ mortuo ce eares exti¬
tĩtagetur cum hrde tuosiminꝰ
nagetur. s ntiq in hrdem ꝓpe¬
no dãpnoscui ꝯueniens ẽ. ut
et in ip̃m qui dolũ ꝯirẜit ĩ id

Expanded text:
que si accepto lata sit tibi pecunia, omnimodo cum herede tuo agetur. at si res tibi tradita sit, si quidem mortuo te ea res extitit, agetur cum herede tuo, si minus, non agetur. sed utique in heredem perpeno damno. cui conveniens est, ut et in ipso, qui dolo commiserit, in id
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Inmo et sierat ẜuus oio
fugitur: uł furtum facturus.
hic u̾o iaudator hrs ꝓpoĩti exsti¬
cit tenetur. Non .n. oport laud¬
andoaugĩ malitiam siue ergõ
ue malum fec̾it deciorẽ corrup¬
isse uidebitur. ¶ s quo det̾iorẽ
lis artib ẽẽc deditus. uł ĩspec¬
tacuus nimis uł seditosusuł

Expanded text:
eum. immo et si erat seruus omnimodo fugiturus uel furtum facturus, hic uero laudator huius propositi extitit, tenetur: non enim oportet laudando augeri malitiam. siue ergo ue malum fecerit deteriorem, corrupisse uidebitur.Is quoque deteriorem lis artibus esset deditus uel in spectaculis n
Abbreviated transcription (Latin):
insuie remanz tocius soli usu
fundi ate hrde tito legatus est.
tu fudum mich uendroisti ex
tradidisti detͣcto usufructũ qͣro
si ñ extit̾it ꝯdco autextitit et in¬
si ꝯdcͥoens legati extint dubi¬
um n est quin ad legatarumm
is usufructus ꝑtineat et si aliqͦ
cãu ab eo. aissus fint. rdpprie¬
tatem fundirentatur q siꝯdos

Expanded text:
insulae remanet, totius soli usumfundi a te herede Titio legatus est: tu fundum mihi vendidisti et tradidisti detracto usu fructu: quaero, si non extiterit condicio, aut extiterit et insi condicio eius legati extiterit, dubium non est, quin ad legatarium is usus fructus pertineat et si aliquo casu ab eo amissus fuerit, ad proprietatem fundi revertatur: quod s
Abbreviated transcription (Latin):
dotatam mułrem ħpacto fieri
S ita distͣmguit ut siquidem
fũdum dotem ded̾it mulier
itaut maritus fructus redd̾et:
ñ eẽ ratum pactum. Idꝙ ẽc et si
nsufructũmn dotem ħ pacco de

Expanded text:
dotatam mulierem hoc pacto fieri. sed ita distinguit, ut, si quidem fundum in dotem dederit mulier ita, ut maritus fructus redderet, non esse ratum pactum: idemque esse et si usum fructum in dotem hoc pacto de
Abbreviated transcription (Latin):
dis hẽut indocẽ eent. fructus
quo quos ꝑcepiss. et fũdusul
nsufructus in s craditus ẽ ut
ñ fundus urusufructus fier
dotalis s ut fructus ꝑciꝑet do¬
cis futuros cogendũ de dote ac¬
tõne fructus redde̾. ¶Erunt
igitur in dote fructus. et fruetͣ
istensuris q̃ ex fructib collectis
et insorte redactis ꝑcipipossũt.¬
¶ Ego utrobiq arbitror int̾esse
q̃ contemplatone dos sit data:
ut si obħ eimaiorem dotẽ mu¬
lier deoit qr fructus uolebat
ẽẽ dotis. contentomarito eape¬
cuma que ex usuris reddituũ
colligitur. ¶Posse dicicõuen¬
cõm uałȩ. nec .n. uidetur stĩlis
eẽ dos. ¶Ringe quadragena
annuaee redoiturap̃ eum ꝗ
si acciꝑet. in dotem nisi ẜ con¬
ueniss plus crecentis. uti bo¬
ub̃iorem dotem ꝯsecutus est.
Quid dicimus sitale pactum

Expanded text:
dote essent fructus quosquos percepisset, et fundus vel usus fructus in hoc traditus est, non ut fundus vel fructus fieret dotalis, sed ut fructus perciperet dotis futuros, cogendum de dote actione fructus reddere. erunt igitur in dote fructus et fruetur iste usuris, quae ex fructibus collectis et in sortem redactis percipi possunt. ego utrubique arbitror interesse, qua contemplatione dos sit data, ut, si ob hoc ei maiorem dotem mulier dedit, quia fructus volebat esse dotis contento marito ea pecunia quae ex usuris redituum colligitur, posse dici conventionem valere: nec enim videtur sterilis esse dos. finge quadragena annua esse reditus apud eum, qui non acciperet in dotem, nisi hoc convenisset, plus trecentum: uti bouberem dotem consecutus. et quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯceꝑtõ emus ubnͣrio indicãtis
ẽ¶ Ait p̾cor eum aquonisiur¬
gam. alt̾m itareligat rẽus ant
soluatant iiret si niurat. solu¬
ere cogend: ent ap̃core dat᷑. ñt
et alia facultas reo ut si m̾alit.i
referat uliurand et si is ꝗ petit.
dcomͦ iurisiurandi ñ ntetu
iuditium eip̃tor ñ dabiteqss
ime enim facit ħ cum ñ deb
displice. ꝯdco urisuirandi ei
ꝗ detͣnͣnt si nec insiurand̾ de ca¬
nimpnia. referenti deferturq

Expanded text:
 eius arbitri iudi cantis est. Ait praetor: 'eum, a quo iusiurgam': alterum itaque eligat reus, aut soluat aut iuret: si non iurat, soluere cogendus erit a praetore. Datur autem et alia facultas reo, ut, si malit, referat iusiurandum: et si is qui petet condicione iurisiurandi non utetur, iudicium ei praetor non dabit. hoc facit, cum non deberet displicere condicio iurisiurandi ei qui detulit: sed nec iusiurandum de calumnia referenti defertur,
Abbreviated transcription (Latin):
modato: fructus quo prandi
sunt sicut diximus. ¶Inint̾¬
dicto quo ꝙ iuaut clamima¬
gis c̾ait omĩs cã et fructus re¬
stituantur. ¶An inrĩmonisi
quo fructus ꝑcepti: dotis fu̾it

Expanded text:
modato fructus quoque praestandi sunt, sicut diximus.In interdicto quoque quod ui aut clam magis est, ut omnis causa et fructus restituantur.Ante matrimonium quoque fructus percepti dotis fi
Abbreviated transcription (Latin):
mati extimand iuditi ꝯcesut
si force fide bõa imploretur iud.¬
itum de test̾o. et su id dep̾hẽd̾ic
p̃stituendum modicũ cempu
intͣ ꝙ si si ñ fuit cͣestm. iubeatiu¬
dicem ub̾catis ꝑtib sius fũgi
Quocies aut qͥs patiturꝯtro¬
u̾siam lib̾iatis et hrditatis s se

Expanded text:
matim aestimandum iudici concessit, an forte bona fide imploretur iudicium de testamento: et si id depraehenderit, praestituendum modicum tempus, intra quod si non fuerit contestatum, iubeat iudicem libertatis partibus suis fungi. Quotiens autem quis patitur controversiam libertatis et hereditatis, sed se
Abbreviated transcription (Latin):
sperctur. diuus pius rescripsit.
adiecit sanc in rescripto d̾ m̾o
p̃dicatur iurdici lib̾alis cause
ne ullum admeniculii lib̾tat¬
is ex testamento amitͣtat.
uendicare ñ probibetus is qui
cum ignorabat uires testam̃ti
iuditium defuncti secutũs ẽ¬

Expanded text:
speretur, divus Pius rescripsit: adiecit plane in rescripto, dummodo praedicatur iudici liberalis causae, ne ullum adminiculum libertatis ex testamento admittat.uindicare non prohibetur is qui, cum ignorabat uires testamenti, iudicium defuncti secutus e
Abbreviated transcription (Latin):
men p̾stes. et meum in eo ꝑicu¬
lum. meumq emolum̃tũ sit.
puto mandatum posse‸ siste̾.¬
Tet̾um ut tibinegotiũ geras.
tu arbitrũ sit nom̃ .i. ut cui ius
credas. tu recipias usuras ꝑicu¬
lum duntaxat ad me ꝑtine
fundum emas.
alio bõna fide et possideo man¬
dato meo eum ticius ueͬdid.¬
it cum ignoraret suũ ẽẽ u̾ł ꝯt
egb uendidi uluisͣ mandato
cum forte is cui hrs extft̾it eũ
emlsł de iure eiictõnis et de
mandatoqitum ẽ et puto tĩ.¬
lrem tͣdidiss uendicatom ei
ꝯcedendam. et id cicomãdati
enm n teni s contͣ mandati a¬
ge̾ połse si quid eius int̾fuiss
Qi forte uenditunis non fu̾it
contͣ manͣdator si rem̃abeor
uendicare uel. exceptone do¬
li submoueatur et adu̾suguẽ.¬
didorem cestatoris surht ẽtẽp¬
to iuxe u̾rditario actõm.
oris gerebat ita soluit scipula¬
tori ut reum fidenssoremq li¬
b̾aret idq utilit̾ fecit. negbru
gorum accõne fideuissore ꝑt
obligatuminec refext rat᷑ nuit¬

Expanded text:
men praeste‹s,› me‹um› in eo periculum, meum emolumentum sit, puto mandatum posse consistere.Ceterum ut tibi negotium geras, tui arbitrii sit nomen, id est ut cuiu‹i›s credas, tu recipias usuras, periculum dumtaxat ad me pertineafundum emas. alio bona fide et possideo: mandatu meo eum Titius uendidit, cum ignoraret suum esse, uel contra ego uendidi illius mandatu, cum forte is, cui heres exstiterit, eum emisset: de iure euictionis et ‹de mandatu› quaesitum est. et puto Tirem tradidisset, uindicationem ei concedendam, et idcirco mandati ‹eum non teneri, sed contra mandati› agere posse, si quid eius interfuisset, quia forte uenditurus non fuerit. contra mandator, si rem ab eo uindicare uelit, exceptione doli summouetur et aduersus uenditorem testatoris sui habet ex empto iure hereditario actionemoris gerebat ita soluit stipulatori, ut reum fideiussoremque liberaret, idque utiliter fecit, negotiorum gestorum actione fideiussor‹e›m habet obligatum, nec refert
Abbreviated transcription (Latin):
accipe debemus militem ca
hortis ur ałc. ur legionis ł trĩ¬
bumim sine cohortis siue le¬
gionis dimissus ẽ hoc amp
insignib utitur ignominie
ca ab impatore missum. hac
notalaborare ergo et sidux cũ
cxcͣitu ꝑ̃est dimissus erit. not¬
atͣuss et si princeps dimiserit
et adiec̾it ignominie causac¬
um se mitt̾e ut płm facit. no
dubitabitur ex ħ edicto p̃to¬
ris eum infamia ẽc notatum.
ñ tͣnͣsi cit̃ indignatõm prĩci¬
pis successor eidatus ẽexcitũ
aut ñ unam cohortem ĩ imã
alam diximus s mim̾osmł¬
tosu militum. nam ex̾cituu
preesse diximus enni. qui le¬
giom uł legiones. cum suis

Expanded text:
accipere debemus militem calhortis uel alae uel legionis, uel tribunum siue cohortis siue legionis dimissus est. hoc aminsignibus utitur, ignominiae causa ab imperatore missum hac nota laborare: e‹r›go et si dux cum exercitui praeest dimissus erit, notatur, et si princeps dimiserit et adiecerit ignominiae causa se mittere, ut plerumque facit, non dubitabis et ex edicto praetoris eum infamia esse notatum: non tamen si citra indignationem principis successor ei datus est. Exercitum autem non unam cohortem neque unam alam dicimus, sed numeros multos militum: nam exercitui praeesse dicimus eum, qui legionem uel legiones cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
conductõe mandato Io pediuᷤᷤ
aiͣt alienam rẽ dantẽ nullam
ꝯtħe ꝑmutatõm. ¶Igͣiͣtur ex
alta ꝑte tͣditone fca: si alt̾ rem¬
nolit tͣdere ñ in ħ age̾mus ꝙ¬

Expanded text:
conductione, mandato.Ideoque ait alienam rem dantem nullam permutationem.Igitur ex altera parte traditione facta si alter remnolit tradere, non in hoc agemus