comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rez mu legẽ que d̾ q̃sciõe ser¬
uoꝵ loquitur. ł ꝑ sacram̃tum
illiꝰ ũ alie ꝓlatioẽs defecerint
ur urrdiq ueritate exqnesita
ex huiꝰ moĩ sentiat hereditate
ex hereclicate aliquid ħebes subri¬
dum curauerint. pꝰ quã fuerint
ꝯuicti ĩ duplũ. ł restituere ł he¬
reditatis quãtitati ꝯ putare ꝯpe¬
tres m̃ses. ⁊̾⁊ ab fuerĩt in tra
annale spatiu. ẜm anteriõre
distinctoẽ. nulla erit licentia
n creclitorib. n legatariis. uł
fidei ꝯ missariis. ⁊os in quieta ẽ
ł̃ ad iudiciu uocare. ł res here

Expanded text:
gem, quae de quaestione servorum loquitur, vel per sacramentum illius, si aliae probationes defecerint, ut undique veritate exquisita ex huiusmodi sentiat hereditate: ex hereditate aliquid heredes subridum curaverint, postquam fuerint convicti, in duplum hoc restituere vel hereditatis quantitati computare competres menses, vel si afuerint, intra annale spatium secundum anteriorem distinctionem, nulla erit licentia neque creditoribus neque legatariis vel fideicommissariis eos inquietare vel ad iudicium vocare
Abbreviated transcription (Latin):
ad nuitẽ. ł etia substitutioe pu¬
scripsit herecle eũ qui de sua ꝯdi¬
tioe eiꝰ qui dm̃ũ eĩ uendicabat in
iudicio ad u̾sabatur. is aĩi. ꝗd no
ei parere. dubitatõ ueteib ex orta
ẽ. si qua ꝑeã ei ĩ ponitur huiꝰ mõi
ĩ iolerue. uet̾es in multas retͣ¬
untur sni̾as set nos eoꝵ discoti¬
am sic ee decidendã censemꝰ. ut

Expanded text:
admittere vel etiam substitutioadmittere vel etiam substitutioscripsit heredem eum, qui de sua condicione ei qui dominium eius vindicabat in iudicio adversabatur, is autem qui doei parere. dubitatio veteribus exorta est, si qua poena ei imponitur huiusmodi insolentiae. Veteres in multas retrahuntur sententias, sed nos eorum discordiam sic esse decidendam censemus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
unam institutiõe ł duas admutẽ¬
das. unã ł duas uł quantascũq re¬
spuendas ẽẽ cerisuit. querebatur
apt̾ ueteres si hoc ei face̾ ꝑmirtit᷑
Similiq mõ dubitabat᷑ si inpube̾
quis filiu siñi herecłẽ ex parte ĩ scit¬
uit. ⁊ queritũ extraneu ĩ alia pa᷑¬
te quẽ pupillarit᷑ substituit. ⁊ post¬
quam testator decessit pupillus ꝗ¬
dẽ patͥ hr̃s extitit. ex traneus aũ
hereclitatẽ ad ut. ⁊ postea ad huc
ĩ pͥma etate pupillꝰ ꝯstitutus. ab
hac luce sub tractus est. ⁊ pupill¬
aris substitutio locũ sibi uẽclica¬
uit. Cumq substitutus eandẽ paͣ¬
tem ad mittere noluit quesitu ẽ
si pͭ iamhãs ex pͥncipali restam̃to
factus pupillare substitutiõe re¬
pudiare. Utrãq igitur dubitati¬
onẽ. Simł dicendã ẽẽ censem
p̾lacuit ⁊ enĩ nobis sine ĩ insti
omĩa repudiantur. ⁊ necessitas
ĩ ponatur heredi particłari facto
ł alias aut alias partes hereclitatĩ

Expanded text:
unam institutionem vel duas admittens unam vel duas vel quantascumque respuendas esse censuit: quaerebatur apud veteres, si hoc ei facere permittitur. Similique modo dubitabatur, si impuberem quis filium suum heredem ex parte instituit et quendam extraneum in aliam partem, quem pupillariter substituit, et postquam testator decessit, pupillus quidem patri heres extitit, extraneus autem hereditatem adiit, et postea adhuc in prima aetate pupillus constitutus ab hac luce subtractus est et pupillaris substitutio locum sibi vindicavit: cumque substitutus eandem partem admittere noluit, quaesitum est, si potest iam heres ex principali testamento factus pupillarem substitutionem repudiare. Utramque igitur dubitationem simul decidendam esse censemus: placuit etenim nobis sive in instiomnia repudientur et necessitas imponatur heredi particulari facto vel aliam aut alias partes hereditatis
Abbreviated transcription (Latin):
respuentã ł retinendã ẽẽ credrs¬
rit hereditatẽ. ei aꝑtissime ĩ tͣ
triu m̃suł spatiu. ex quo ei co¬
gnitu fuerit scͥptu se eẽ ł uoca¬
tu hereditati remintier. nullo
riec in uentaio faciendo. nec alio
circuitii exspectanto ⁊ sit alie¬
mis ab huiꝰ moĩ hereditate. siue
onerosa siue lucrosa sit. ¶Sin
aut dubiꝰ est utrũ ne admittẽcla
sit. nec ne. d̾ functi hereditas. ñ pn¬
tet sͥ ẽẽ necessariã d̾ liberatiõe. set
ad eat hereditatẽ. ł se se in misce¬
at. oĩ tñ mõ in uentariu ab ipõ
ꝯficiatur. ut intra trigitita dies
post aꝑtas tabulas. uł postquã ei¬
nota fuiͣt aꝑtura tabulaꝵ. ⁊ d̾ la¬
talm sihi ab intestato hereditatẽ
cognoui̾t numerantos ex ortiim
capia̾t inuentariu sr̃ yis reb qͣs
defunctꝰ mortis ip̃r habetat. ⁊ ħ
in uentariu intra alios sexagĩta
dies moĩs oĩb impleatur. sub p̃¬

Expanded text:
respuendam vel abstinendam esse crediderit hereditatem, ei apertissime intra trium mensuum spatium, ex quo ei cognitum fuerit scriptum se esse vel vocatum heredem, renuntiet nullo nec inventario faciendo nec alio circuitu expectando, et sit alienus huiusmodi hereditate, sive onerosa sive lucrosa sit. Sin autem dubius est, utrumne admittenda sit nec ne defuncti hereditas, non putet sibi esse necessariam deliberationem, sed adeat hereditatem vel sese immisceat, omni tamen modo inventarium ab ipso conficiatur, ut intra triginta dies, post apertas tabulas vel postquam nota ei fuerit apertura tabularum vel delatam sibi ab intestato hereditateandos, exordium capiat inventarium super his rebus, quas defunctus mortis tempore habebat. Et hoc inventarium intra alios sexaginta dies modis omnibus impleatur sub pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtineri testam̃to. ⁊ hoc ruptũ face̾.
nob̾ itaq eoꝵ sententiã decitẽtib
cu frequẽtissimas leges posuim.
testatoꝵ uoluntates ad iuuantes. ex
amorte testatoris numerandos. fi¬
liꝰ ł filia fuerĩt ꝓgeniti. maneat te¬
stataris uoluntas ĩ mutiłata. nͨ pe¬
nã patiatur p̃teritioĩs. qui suos fi¬

Expanded text:
contineri testamento et hoc ruptum facere. contineri testamento et hoc ruptum facere. Nobis itaque eorum sententias decidentibus, cum frequentissimas leges posuimus testatorum voluntates adiuvantes, ex a morte testatoris numerandos filius vel filia fuerint progeniti, maneat testatoris voluntas immutilata, ne poenam patiatur praeteritionis, qui suos fi
Abbreviated transcription (Latin):
deuolutꝰ est uoce aũt nõ ꝑmissa
ab hac luce subtractus.: dubitaba¬
tur. si is postumꝰ ruptũ facere  te¬
stam̃tu. ueteres animi gurbati
sunt: quid de pat̃no eloͣgio statu¬
endũ ẽ. cũq sabimani existim¬
abant. si uiuus natus est.⁊ si uo¬
cẽ nõ qmiserit. rũpi testam̃tum.
apparet ꝙ ⁊ simutus fuerat. hoc
ipm̃ faciebat. eo cͣtiam nos lau
natus est. licet illico postquã in t̃ra
cecidit. ł in manib obstratricis de¬
q cesserit. nichilominus testam̃tũ cõ¬
uis rumpi. hoc tantñ mõ requirendo.¬
Qu c   si uinus ad orbẽ totus ꝓcesserit. ad
nullum declinans mon̾strũ ł ꝓdigi
testam̃tu faciebat his u̾bis usus est.
si filĩ ł filia intra decẽ m̃sui spati¬
um pꝰ mortẽ meĩ fuerĩt ecliti. he¬
redes sumpto. ł ita dixiti filius
ł filia qui intra decẽ m̃ses ꝓximos
mortis mee nascerẽtur herecles sũ¬
pto. iuiiiͣmi antiquis in t̃pretato¬
rib legu exortu ẽ an uideãtur ñ

Expanded text:
devolutus est, voce autem non emissa ab hac luce subtractus est, dubitabatur, si is postumus ruptum facere testamentum potest. Veteres animi turbati sunt, quid de paterno elogio statuendum sit. cumque Sabiniani existimabant, si vivus natus est, etsi vocem non emisit, ruptum testamentum, apparet, quod, etsi mutus fuerat, hoc ipsum faciebat, eorum etiam nos laudnatus est, licet ilico postquam in terram cecidit vel in manibus obstetricis decessit, nihilo minus testamentum corrumpi, hoc tantummodo requirendo, si vivus ad orbem totus processit ad nullum declinans monstrum vel prodigitestamentum faciebat, his verbis usus est: "si filius vel filia intra decem mensuum spatium post mortem meam fuerint editi, heredes sunto" vel ita dixit: "filius vel filia, qui intra decem menses proximos mortis meae nascentur, heredes sunto". iurgium antiquis interpretatoribus legum exortum est, an videantur non
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ S i sorori sue fr̃ tuus ciuili ł
honorario iure successit licet res
ex eiꝰ d̾ sendentes bonis nõ ꝓbet᷑
tenu̾isse. heres tñ effectus ꝯtra
possidentes exꝑiri pot̃¬
mp̃ Dõ est dubiu si pͥꝰ quã filiꝰ
iussu patris adhierit hereclitatez
pͥe potestatis effectus est. arbitͥo
suo eiurdẽ hãc sibi potuisse q̃rere.¬

Expanded text:
 Si sorori suae frater tuus civili vel honorario successit iure, licet res ex eius descendentes bonis non probetur tenuisse, heres tamen effectus contra possidentes experiri potis. Non est dubium, si, priusquam filius iussu patris adierit hereditatem, propriae potestatis effectus est, arbitrio suo eundem hanc sibi potuisse quaere
Abbreviated transcription (Latin):
tos ꝓturatores in lotis ubi res po
dauei̾nt. ꝯ hereditatẽ sine ꝑiculo
habeãt.⁊ legis falcroĩe̾ ad uersus
legatarios utantur bñficio. ut ĩ
tr̃ bereditariis creclitorib tene¬
antur. in quãtu res substatie ad
eos d̾ uolute ualeant. ⁊ en satis¬
faciant qui pͥmi ueniant credito¬
res. ⁊ si nichil reliquũ ẽ. posterio¬
res uenientes rẽpellantur. ⁊ nicħ
ex sua sub̾a penitus herecles amit
intea uenerint. S eis satis ficiant
ex hereditate defuncti. ł ex ip̃u re¬
b ł ex eoꝵ forsitan uenoi noue.¬

Expanded text:
tos procuratores in locis ubi res posdaverint, et hereditatem sine periculo habeant et legis Falcidiae adversus legatarios utantur beneficio, ut in tantum hereditariis creditoribus teneantur, in quantum res substantiae ad eos devolutae valeant. Et eis satisfaciant, qui primi veniant creditores, et, si nihil reliquum est, posteriores venientes repellantur et nihil ex sua substantia penitus heredes amittinterea venerint, et eis satisfaciant ex hereditate defuncti vel ex ipsis rebus vel ex earum forsitan venditio
Abbreviated transcription (Latin):
lebatur scisc usq ad dodrãte sue
portiõĩs remanebat ei serͣcũtiꝰa
tm̃mͦ in sua successiõe ꝙ si fuisset
in uiria dignã ꝑat̃ exstimabat
uamplĩ habebat ea quã taciturni¬
t̾ate ĩ institutiõe p̃tit. s si sccłm᷑¬
nr̃e ꝯstitutioĩs diffimtioe quã d̾¬
ui. suplem̃to quadrantis posuimiis
replectio fuerat in trotucta. si¬
mili mõ ex hereclante ĩ quartã re¬
pletio adceclebat. ⁊ ita u̾itiũ ꝑ¬
mansit. ut nec ex nr̃a ꝯstitutiõe
cimus itaq quẽ ad mot̾ ĩ suctessi

Expanded text:
lebatur, scilicet usque ad dodrantem suae lebatur, scilicet usque ad dodrantem suae portionis, remanebat ei sescuncia tantummodo in sua successione. Quod si fuisset iniuria dignam pater existimabat, amplius habebat ea, quam taciturnitate in institutione praeteriit: et si secnstitutionis definitionem, quam de supplemento quadrantis posuimus, repletio fuerat introducta, simili modo exheredatae in quarta repletio accedebat et ita vitium permansit, ut nec ex nostra constitutione cimus itaque, quemadmodum in successi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ in totu.¶Cõstitutio aũt ma¬
grii antonin ẽa intm̃ coᷤ art᷑abat
ĩ quãtũ ui acresceruiꝰ ꝯ petebat.
qui eni fales differẽtias ĩd̾ucũt
qĩ nature accusatores existũt. cuͦ
de gͣenerẽtur nõ fiãt. Nã hec coͦ¬
pie entes: maioꝵ nroꝵ segm̃¬
uestigia qui eãtẽ obseruatione
ẽẽ ꝯcessu. Cum etiã cẽntũ uiri a¬
liam differẽtiam in troduxerũt.¬
¶⁊ ex hacᷤ iniquitate uitiu em̾isit.
quale ex libris ulpiani quos ad ecli¬
ctum fecit p̃toris inuentu. atͥ¬
buniano uiro głosissimo nro q̃¬
store ceterisq iuris facundisimis
ꝯpoĩtorib uiris enucleati. ad nr̃ã
aures relatu est . nã cu ultimu
ad iutoriu de ĩ officiosi querela
poĩtu ẽ. ⁊ nemoͣ ex alio ortꝰ p̃sidiõ
xd hãc decurrere possit. ĩ uenta fu¬
erat filia p̃tĩta minꝰ habens qua
filia ex hereclata. cũ enĩ ꝑꝯtra ta¬
bulas bonoꝵ possessioẽ ł uis aͣcre¬

Expanded text:
nem in totum, constitutio autem magni Antonini eam in tantum coartabat, in quantum ius adcrescendi competebat. qui enim tales differentias inducunt, quasi naturae accusatores existunt, cur de generentur, non fiant. Nam haec corrigentes et maioestigia, qui eandem observationem esse concessum, cum etiam centumviri aliam differentiam introduxerunt. Et ex hac iniquitate vitium emersit, quale ex libris Ulpiani, quos ad edictum fecit praetoris, inventum a Triboniano viro gloriosissimo nostro quaestore ceterisque viris facundissimis compositoribus iuris enucleati ad nostras aures relatum est. Nam cum ultimum adiutorium de inofficiosi querella positum est et nemo ex alio ortus praesidio ad hanc decurrere possit, inventa fuerat filia praeterita minus habens quam filia exheredata. cum enim per contra tabulas bonorum possessionem vel ius adcre
Abbreviated transcription (Latin):
mpt i frĩs tui filiꝰ mortis tp̃e ĩ
patris sui fuit potestate. siue exas¬
se hr̃s in stitutus ẽ etia clausis ta¬
buł. hores potuit existere. siue ex
parte. nichilominꝰ statiz suus hr̃s

Expanded text:
Si fratris tui filius mortis tempore in patris sui fuit potestate, sive ex asse heres institutus est, etiam clausis tabulis heres potuit existere, sive ex parte, nihilo minus statim suus heres
Abbreviated transcription (Latin):
uolutã. ł bonoꝵ possessioẽ pete.¬
⁊ eodẽ mõ eand infanti brlitate
querere ¶Si uo ł nõ sit tutor. uł:
cũ sit ea facere neglexerit. tũc
eodẽ ĩ fante ĩ eate etate defuc̃to
om̃s hereclitat᷑es ad eũ de uolutas:
tur. si minime hereditas ĩ fãti
fuisset delata Lea uero que d̾ in¬
fante ĩ potestate parẽtũ ꝯ stitu¬
to statuimꝰ. locu habebũt. et
si quacũq causa sui iurs idẽ in¬
fans in ueĩatur᷑. Esm aũt septe.
annos etatis pupi us excesseĩt
⁊ parente pͥore mortu̾o. ĩ pupiꝰ¬
llari etate fati munꝰ impleuit.
ea obtinere p̃cipimiꝰ que uet̾ib
legib ꝯtinentur nulla dubie¬
tate relicta quin pupillus ⁊ ost
npletos septẽ annos sue eta
i parente. si sub eiꝰ potestate
sit. ł cũ nutoris ãuotoritaie:s
sui iuris sit peti rit ¶ si ñ ha¬
beat tutorẽ adire p̃torẽ ⁊ eiꝰ de¬
creto hoc uis ꝯ sequi.

Expanded text:
bonorum possessionem petere et eo modo eidem infanti hereditatem quaerere. Sin vero vel non sit tutor vel, cum sit, ea facere neglexerit, tunc eodem infante in ea aetate defuncto omnes hereditates ad eum devolutas quae vocabantur, si minime hereditas infanti fuisset delata. ea vero, quae de infante in potestate parentium constituto statuimus, locum habebunt et si quacumque causa sui iuris idem infans inveniatur. Sin autem septem annos aetatis pupillus excesserit et priore parente mortuo in pupillari aetate fati munus impleverit, ea obtinere praecipimus, quae veteribus legibus continentur, nulla dubietate relicta, quin pupillus post impletos septem annos suae aetente parente, si sub eius potestate sit, vel cum tutoris auctoritate, si sui iuris sit, poterit vel, si non habeat tutorem, adire praetorem et eius decreto hoc ius consequi.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃ Potuit pupilliis ꝓ herecle
tutore auctore gerento. ꝯ sequi
successioẽ. s ip̃iꝰ actus ⁊ uoluntas
fuit necessaria. nã siquit nescie̾n¬
te eo tutor egit. illi hereclitatẽ ac¬
ꝯp̃ Si auia tua patrẽ tũu exdn¬
ab unciis scͥpsit hereclẽ. ex sola
aĩ destinatioẽ pat̃ tuus hr̃s fioiͣ
poterat. Igĩtur site testam̃to
easidẽ uncias adte ꝑuenire d̾cͣre¬
u̾it. apõ rectorẽ ꝓuincie duaꝵ
unciaꝵ ius ꝑseꝗ poterit.
S̾ Om̃ sororẽ tuã priꝰ d̾ functa
ẽẽ ꝓponis quã agnosceret an afrẽ
sibi aliquit hereditatis fuisset re¬
lictũ. manifestũ atq euidens est.
añ quã ꝓ herecle gere ret. ł bon¬
oꝵ possessiõe a̾misei̾t. defũctã eã¬
successioe nõ potuisse ad herecles
suos tͣnsuttere

Expanded text:
 Potuit pupillus pro herede tutore auctore gerendo consequi successionem, sed ipsius actus et voluntas fuit necessaria. nam si quid nesciente eo tutor egit, illi hereditat Si avia tua patrem tuum ex duabus unciis scripsit heredem, et sola animi destinatione pater tuus heres fieri poterat. igitur si testamento suo easdem uncias ad te pertinere decrevit, apud rectorem provinciae duarum unciarum ius persequi poteris.m sororem tuam prius defunctam esse proponis, quam cognosceret, an a fratre sibi aliquid hereditatis fuisset relictum, manifestum atque evidens est, antequam pro herede gereret vel bonorum possessionem admiserit, defunctam successionem eam non potuisse ad heredes suos transmittere
Abbreviated transcription (Latin):
tate aluid tp̃s eis in dulgeatur.
S si fuerit datu ꝓichilo
sse ẽ enĩ oĩ mõ deliberãtes ĩ uẽ¬
tariuz. omĩ iubtilitate face᷑re.
nõ licear ei pꝰ tp̃s p̾stitu. si nõ
recusauerit hereditatẽ. s ad i¬
re maluerit nr̃e legis uti bñsi¬
cło. s in solidu ẜmn antiqͣ iu¬
ra om̃ib creditorib teneatur.
scũ enĩ gemini tramites ĩ uen¬
ti sũt. unꝰ quidẽ ex anteriorib
qui deliberatioe declerñt. al ter
rudis ⁊ nouꝰ anro noĩe reꝑtus.¬

Expanded text:
tate aliud tempus eis indulgeatur, sed et, si fuerit datum, pro nihilo sse enim est omnimodo deliberantes inventarium cum omni subtilitate facere, non liceat ei post tempus praestitutum, si non recusaverit hereditatem, sed adire maluerit, nostrae legis uti beneficio, sed in solidum secundum antiqua iura omnibus creditoribus teneatur. Cum enim gemini tramites inventi sunt, unus quidem ex anterioribus, qui deliberationem dederunt, alter autem rudis et novus a no
Abbreviated transcription (Latin):
senserĩt. tũc demũ in sacro nũ nomni¬
is ꝯsistono recirari. ut uͦmu̾soꝵ cõ¬
sensur⁊ nr̃e sereniratis aueroritate fi¬
rmetur.¶Scitore igitur parres conse̾¬
pti non aliter inprster̃ legẽ anm̃¬

Expanded text:
c demum in sacro nostri numinis consistorio recitari, ut universorum consensus nostrae serenitatis auctoritate firmetur. Scitote igitur, patres conscripti, non aliter in ù posterum legem a
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑatoꝵ legñ int̃p̃rationẽ siue ĩ
p̃cib siue iuditiis siue alo quo¬
cũq modo fcãm. ratã ⁊ ĩ dubrcarã
haben. Siem̃ mp̃senti leges cõtẽ
soli mꝑatoi ꝯcessũ ẽ. ⁊ legeͣ int̃p̃¬
tari solũmodo dignũ eẽ raꝑis
cecisionẽ lirs illi ex istimẽt. ad moꝰ¬

Expanded text:
 sive in precibus sive in iudiciis sive alio quocumque modo factam ratam et indubitatam haberi. si enim in praesenti leges condere soli imperatori concessum est, et leges interpretari solum dignum imperio esse decisionem litis illi existiment, ad no
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua ꝑte superare. ⁊ id̾o̾ ea q̃ antea
in nons enulii iustunani. ⁊ exulpia¬
no.⁊ paulo ¶uec ñ ⁊ marriano ad scu¬
pra sũt. que antea nullã iura optm̃¬
t̃t partĩ ꝑꝑ honorẽ splẽclidissum pa¬
piman ñ statĩ respuere set siquid
ad repletionẽ sũmi ingenii pap¬

Expanded text:
aliqua parte superare. Et ideo ea quae antea in notis Aemilii Papiniani ex Ulpiano, et Paulo, necnon Marciano ascripta sunt, quae antea nullam vim obtinebant propter honorem splendidissimi Papiniani, non statim respuere; sed si quid ex his ad repletionem summi ingenii Pap
Abbreviated transcription (Latin):
secutũ. qui ꝯ nabũt lege ꝯtralereꝓ
hibente ͥ Q ad om̃s erã legũ inter¬
p̃tatioes. tam ueteres. quã nouellas
trahi gnͣalit̃ inꝑannis. ut legis lar¬
on quod fien nonuult. tñtũ ꝓhib¬
uisse sufficiat. cctera quasi ex p̃ssa ex
legis liceat uolũtate colligere. hoc
ẽ ut ea que lege fien ꝓhibentur. sif¬
uerĩt st̃a tĩ solum iitilia s ꝓ ife¬
cris ⁊̃ habeantur. licet legis lacor fi¬
eĩ ꝓhibuerit tantũ nec spetiałr dixiͣt

Expanded text:
 qui contrahunt lege contrahere prohibente. Quod ad omnes etiam legum interpretationes tam veteres quam novellas trahi generaliter imperamus, ut legis latori, quod fieri non vult, tantum prohibuisse sufficiat, cetera quasi expressa ex legis liceat voluntate colligere: hoc est ut ea quae lege fieri prohibentur, si fuerint facta, non solum inutilia, sed pro infectis etiam habeantur, licet legis lator fieri prohibuerit tantum nec specialiter dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
ropã enĩ ⁊ asiam tora libia nr̃o ĩꝑie
aduicta ẽ. ⁊ tãto oꝑilegũ cap̾ ĩposi¬
sulatu ĩ dulra. Iraq om̃s iudices nñ
ꝓsua uins dicniẽe eascẽ leges suscipi¬
ant cirã insuis iuditis ꝗͣ in hac reg¬
excelsus huiꝰ alme urł p̃fectus. ¶ ie
aũ ei̾̃t trib excelsis p̃fectis p̃ronis
tã onẽtalib ꝗͣ illincis nec ñ libicis.

Expanded text:
ropam enim et Asiam et tota Libya nostro imperio adiuncta est et tanto operi legum caput imposisulatui indulta. Itaque omnes iudices nostri pro sua iurisdictione easdem leges suscipiant et tam in suis iudiciis quam in hac regexcelsus huius almae urbis praefectus. curae autem erit tribus excelsis praefectis praetoriis tam Orientalibus quam Illyricis nec
Abbreviated transcription (Latin):
ni tui decum̃us exnñ codicis erdira¬
tione acceptis. ⁊ uissumꝰ quos ꝓ bauĩtaꝰ
tr̃ exfacundissimis antetossor b ꝗͣ
plissime sedis. ad sona neñ laborẽ ili¬
gẽor. hisitaq tollectis ⁊ urnr̃m pala¬

Expanded text:
enii tui documentis, ex nostri Codicis ordinatione acceptis; et jussimus quos probaveris, tam ex facundissimis antecessoribus quam plissimae sedis, ad sociandum laborem eligere. His itaque collectis, et in nostrum pala
Abbreviated transcription (Latin):
passi sumꝰ quẽ admodũ posteritanis ad¬
nuttat᷑ uana distordra. Si quid uoͣ tale
facere ausi fuerĩt. ip̃i ꝗdẽ falcitans rei
cortũpẽnir. siꝗd noͣ ũ supͣ dictũ ẽ ãbig¬
uũ finͣt iusum ħ ad ĩꝑiale tulm̃ per
iudices referatur. ⁊ ex anctoͣitate aug¬
usta manifestetur. tui soli ꝯcessũ ẽ ⁊
ciratis ꝯsticuimꝰ. ⁊ ad uͥsus eos ꝗ ĩpost

Expanded text:
passi non sumus, quemadmodum posteritatis admittatur vana discordia? Si quid autem tale facere ausi fuerint, ipsi quidem falsitatis rei corrumpentur. si quid vero, ut supra dictum est, ambiguum fuerit visum, hoc ad imperiale culmen per iudices referatur et ex auctoritate augusta manifestetur, cui soli concessum est sitatis constituimus
Abbreviated transcription (Latin):
ta urcelicet tali capitis diminu¬
toe̾ que ł libertate uł ciuitatẽ
romanam possit adimere. tẽ et
enĩ usus fructus omĩ modo erep¬
tus ad suam reu̾tatur ꝓprietatẽ¬

Expanded text:
ta videlicet tali capitis deminutione, quae vel libertatem vel civitatem Romanam possit adimere: et tunc enim usus fructus omnimodo ereptus ad suam revertatur proprietate
Abbreviated transcription (Latin):
uerius eum qui heclificiu ⁊ aqua¬
ꝯtra ueterẽ sõrmã exrruxit
ut lrminib tuis efficeret ꝯpete¬
re tibi etistimas. more solito̾ ex¬
ercere nõ pͤhiberis : ĩs qui iutex e¬
exit longi ip̃is ꝯsuetudine. uicẽ
pulsatur nec ui nec ciã nec p̃car¬
is possidet

Expanded text:
ersus eum, qui aedificium contra veterem formam extruxit, ut luminibus tuis officeret, competere tibi existimas, more solito exercere non prohiberis. is, qui iudex erit, longi temporis consuetudinem vicem pulsatur nec vi nec clam nec precario possidet
Abbreviated transcription (Latin):
casib n si seruus ł filius famil¬
ias in pfatrs casus incroit. ĩ ter¬
rũpi patri ł dño usu fructum.
qui ꝑ eos adquisitus est. s mane̾
init̾actu.n ñ pater capitis di¬
minutiõe magna ł mecliã pas¬
sus fuit . ł morte q hac luce fue¬
rit sxẽptus. usu fructu uolum̃¬

Expanded text:
si servus vel filius familias in praefatos casus inciderit, interrumpi patri vel domino usum fructum qui per eos adquisitus est, sed manere intactum, neque, si pater capitis deminutionem magnam vel mediam passus fuerit vel morte ab hac luce fuerit exemptus, usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
homiine ueneno extinguere quã ce¬
cidere gladio.
exerceri pullice int̃ si. ars aũt matt¬
ematica dãpnabił ⁊ pat̾ dicta est oĩ mͦ.
õp Pullus arnspix. nullus sacerelos
nulluis eoꝵ qui huic ritui ad solet ministͣ¬
re. lim̃ alteriꝰ acceclat. nec ob alterã cãm.
s huĩ moĩ omiuũ amicicia quãuis ue¬
tus repellatur. cõcrertarido illo aruspi¬
ce qui ad tomũ akienia accesserit. ⁊ illo
in insislanti de portando post adẽptioẽm
bo nor qri eũ eu̾oraiuͣt. suasionib uł¬

Expanded text:
hominem veneno extinguere quam occidere gladio. exerceri publice intersit. Ars autem mathematica damnabilis interdicta est DIOCL. Nullus haruspex, nullus sacerdos, nullus eorum, qui huic ritui adsolent ministrare, limen alterius accedat nec ob alteram causam, sed huiusmodi hominum amicitia quamvis vetus repellatur: concremando illo haruspice, qui ad domum alienam accesserit, et illo in insulam detrudendo post ademptionem bonorum, qui eum evo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ cussum ẽẽ. remissa homicidii peã. ẜm
disciplinã militarẽ snĩam ꝓferret. cri¬
m̃ enĩ ꝯtrabitur. si ⁊ u̾oluntas nocendi
int̾cecdat: ceteꝵ ea que ex ĩ ꝓuiso casu po¬
tius quã fraute accidũt. fato pleꝵa non
noxo ĩputantur.
ĩ dubio uite discrimine ꝯsciturus occitũt

Expanded text:
cussum esse, remissa homicidii poena secundum disciplinam militarem sententiam proferet. Crimen enim contrahitur, si et voluntas nocendi intercedat. Ceterum ea, quae ex improviso casu potius quam fraude accidunt, fato plerumque, non noxae imputantur IS
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituti sũt bii qui qĩ castrense
peculiũ possidẽt. Sienĩ sui urꝰ
efficiantur. ꝓculdubio ẽ eoꝵ te¬
stam̃ta. ⁊ ꝓ ipĩs reb quas antea
ex qĩ castrensi pecislio habebant.
posse de ĩ officioso querelã sustin¬
ere. cũ n nom̃ peculii ꝑmanet.
s aliis reb ꝯfunditur. ⁊ similẽ

Expanded text:
strense peculium possident. Si enim sui iuris efficiantur, procul dubio est eorum testamenta et pro ipsis rebus, quas antea ex quasi castrensi peculio habebant, posse de inofficioso querellam sustinere, cum neque nomen peculii permanet, sed aliis rebus confunditur et similem
Abbreviated transcription (Latin):
urã ad deludendã mofficiosi natiõib¬
querelam pene uniu̾sas facultates
suas dũ ageret ĩ reb humanis. Si¬
ctis donatioĩb siue in quosdã lib¬
eros. siue in extraneos exausit.¬
ĩ hac postea uos ex duab unciis fec̃
herecdes. easq legatis . ł fidĩ ꝯmissis
exinanire gestiuit. nõ iniuriaii¬
xta forma de inofficioso testam̃to
ꝯstitutoꝵ sub ueniri uobis ut po¬
te quartã partẽ nõ habentibus de¬
sideratis.
ater si om̃e patrimoniuz
siui impetu quodã inm̃se libera¬
litatis infiliu efficdit. aut ĩpote¬
state eiꝰ is ꝑmãsit. ⁊ arbitri familie
erciscunde officio ꝯgruit. ut tͥ quã¬
tam debite ab intestato portionis
p̃ste incolum̃e aũsi e mãcipatꝰ fue¬
rit. ⁊ qr donatio nõ idigat alie¬
no amminiculo s siuis uirib niͣ

Expanded text:
ra ad deludendam inofficiosi querellam paene universas facultates suas, dum ageret in rebus humanis, factis donationibus sive in quosdam liberos sive in extraneos exhausit ac postea vos ex duabus unciis fecit heredes easque legatis et fideicommissis exinanire gestivit, non iniuria iuxta formam super inofficioso testamento constitutorum subveniri vobis utpote quartam partem non habentibus desideratis.rimonium suum impetu quodam immensae liberalitatis in filium effudit, aut in potestate is permansit, et arbitri familiae erciscundae officio congruit, ut tibi quartam debitae ab intestato portionis praestet incolumen, aut emancipatus fuerit, et, quia donatio non indiget alieno adminiculo, sed suis vi
Abbreviated transcription (Latin):
ducti. Iam subsistere nõ possit. tñ siꝗs
illo uti uolui̾t. intelligat se ꝑiculo cri
num. suie ipi ꝑse ea ꝯmiserũt sine a¬
liis mantaiunt. pendente accusatoẽ.
p̃ter quãsi sibi mortẽ ꝯsciuerint. boa

Expanded text:
ducti iam subsistere non possit, tamen si quis ducti iam subsistere non possit, tamen si quis illo uti voluerit, intellegit se periculo crimnum, sive ipsi per se ea commiserunt sive aliis mandaverunt, pendente accusatione, praeterquam si sib
Abbreviated transcription (Latin):
ssimo scelere. nõ ꝓtinus curaui̾nt ĩ str¬
uendos. nam illud ꝑspicuũ est eos ꝗ
hoc criminum genus ꝯmiserint ꝓ ue¬
terum ⁊ iam legum ⁊ ꝯstitutionũ teno¬
re. tamquã ip̃ĩ maiestatis molatores ul¬
timo sub iugandos eẽ supplicio. Si re¬
qui crimine falsi postula ortuus fuit¬
btur. uita functus est. ac ꝯ stitutõ¬
ꝑ hoc crim̃ in ꝑsõã eiꝰ sit extinctũ. gre¬
accusatio tam̃ nõ estꝰ abolita cũ tam ca.¬
uxorem eiꝰ quam te eodẽ crimine post¬
ulatos proponas
S S us quem uõmicit᷑u seu cuiꝰ nis cͥ¬
minis poͣstulati r̾eum uita functus est.
frustea ob penam teserte accusationis
ꝯueniris. cum morte eiꝰ crim̃ cum peã
sit extinctum. hac ꝑhoc tibi ad ẽpta ẽ
necessitas accusatiõis.
emolum̃tum tuũ spectat. licet annianꝰ
cui falsi crim̃ alictu tuus itentebat.
uita fuctus sit. nõ ꝓħib̾is siqͣius ad ũ¬
uiti ceperst ⁊ ccuatoeni m stitue̾re. Nuiã¬
uis enĩ inꝑsoã pͥncipał rei morte subti¬

Expanded text:
ssimo scelere non protinus curaverint, instruendos. Nam illud perspicuum est eos qui hoc criminum genus commiserint pro veterum etiam legum et constitutionum tenore tamquam ipsius maiestatis violatores ultimo subiugandos esse supplicio. D. qui crimine falsi postulabatur vita functus est ac per hoc crimen in persona eius sit extinctum, accusatio tamen non est abolita, cum tam uxorem eius quam te eodem crimine postulatos proponasSi is, quem homicidii seu cuiusvis criminis postulasti reum, vita functus est, frustra ob poenam desertae accusationis conveniris, cum morte eius crimen cum poena eius sit extinctum ac per hoc tibi adempta est necessitas accusationis. emolumentum tuum spectat, licet Annianus, cui falsi crimen auctor tuus intendebat, vita functus sit, non prohiberis, si quis adveruti coeperit, accusationem instituere. Quamvis enim in persona principalis rei morte sub
Abbreviated transcription (Latin):
tatõe dãpnatus eẽt. appellatioẽ ĩ ter¬
posita. ⁊ ĩ suspenso ꝯstituta faui diez
sunctus est. crim̃ morie fmitum e.
ide obseruatur. ⁊ si accusator pendẽte
applłatõis tp̃r. ultimum die obuͣsset.
sĩ aut̃ relegat᷑oĩs penam sustiauit.:
in ꝑte bõꝵ dãpnatus applłãtõe usus ẽ.
⁊ post mortẽ eius nich̾ominꝰ applłatoĩs
ratio examinabr̾ cum desideret᷑ ut᷑:
ualeat nec ne particulari publicatio.

Expanded text:
tatione damnatus esset, appellatione interposita et in suspenso constituta fati diem functus est, crimen morte finitum est. Idem observatur et si accusator pendente appellationis tempore ultimum diem obisset. Sin autem relegationis poenam sustinuit et in parte bonorum damnatus appellatione usus est, etiam post mortem eius nihilo minus appellationis ratio examinabitur, cum desideretur, utrum valeat nec ne particularis publicatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ignarus. ĩ ꝑbo pẽtilantiq maledicis
noũ nr̃a credid̃it lacescentei. actemii¬
lant᷑ia ⁊ irbulentus obtrectator tp̃oꝵ
aligo nec asꝑum iustitere. qm̃ si id ex
leuitate ꝓcessit ꝯ tempnendum est ⁊
si ex insania miseratiõe digtossimum.
si abbmiuuuia remitiendum. un ĩ tegͥs
omib hoc ad nrãmi scientiã referatur.

Expanded text:
ignarus improbo petulantique maledicto nomina nostra crediderit lacessenda ac temulentia turbulentus obtrectator temporaliquid nec asperum sustinere, quoniam, si id ex levitate processit, contemnendum est, si ex insania, miseratione dignissimum, si ab iniuria, remittendum. Vnde integris omnibus ad nostram scientiam referatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tem. idẽ egyptiatam diocesim. ben᷑
uł magris snns. aut ubicũq domu
pͥuati carceris exertere cifodiam i¬
ros spectabili ł tẽpore p̃fecto angust¬
ali. ⁊ uiris clarissimis omĩim ꝓ uinc¬
iaꝵ rectorib daturis oꝑam semꝑꝙ
futuris inspetulis. ut sepe dicta netĩ¬
dissimoꝵ homiriũ ad rognitia. mod¬
is om̃ib oppͥmatur Nam post bãc silu¬
berrimam ꝯstitutioẽm. ⁊ uir specta¬
cie moderator. maiestatis crim̃ ꝓcul
dubio incursurus est. qui cognito
huĩmoĩ scelere. lesam nõ uenditauũt
haiestatẽ. p̾matib insuꝑ officioꝵ eiꝰ¬
bem criminis laqueis ꝯstringendis.

Expanded text:
tiacam dioecesin in agris suis aut ubicumque domi privati carceris exercere custodiam, viro spectabili pro tempore praefecto Augustali, et viris clarissimis omnium provinciarum rectoribus daturis operam semperque futuris in speculis, ut saepe dicta nefandissimorum hominum adrogantia modis omnibus opprimatur. Nam post hanc saluberrimam constitutionem et vir spectaciae moderator maiestatis crimen procul dubio incursurus est, qui cognito huiusmodi scelere laesam non vindicaverit maiestatem: primatibus insuper officiorum eiusdem criminis laqueis constringendis,
Abbreviated transcription (Latin):
nunnaritur. ⁊ citra sollẽpnla accisatio¬
num posse ꝑperidi m cognitũ nõ est.
Weꝵ si falsis nec notat᷑us insrirmlatus. d̾ a¬
sit ꝑ penso urdicio dispici tebet.
xemplũ sacrũ. ¶iquis se ĩ uiriam
ab aliquo passum putauͣt. ⁊ q̃relari
deferre uolui̾t nõ at stationarios decũ¬
rat. s p̃sidałe̾m ad eat potestatẽ aut li¬
belłot offerens aut q̃relas suas apud i¬
acta deponens.
decluctus est. abalio suꝑ eotẽ crimined̾¬
ferri nõ poͣt. si tñ exeodẽ fco plurim᷑a
crimina nascuntur. ⁊ de uno crimine
in accusatiõe fuiͣt deductus. de altero ñ
ꝓhibetur ab alioͣ deferri. Intexaũt suꝑ
utroq cruine audieritiam accõmoda¬
bit. nec enĩ licebit eis separatim de uo¬
uno crimine snĩam deferre prĩquam
ꝓlenissima examinatio suꝑ altero q̃q
crimine fiet

Expanded text:
nuntiantur, et citra sollemnia accusationum posse perpendi incognitum non est. verum falsis nec ne notoriis insimulatus sit, perpenso iudicio dispici debet.ximiani AA. Si quis se iniuriam ab aliquo passum putaverit et querellam deferre voluerit, non ad stationarios decurrat, sed praesidalem, adeat potestatem aut libellos offerens aut querellas suas apud acta deponens. deductus est, ab alio super eodem crimine deferri non potest. Si tamen ex eodem facto plurima crimina nascuntur et de uno crimine in accusationem fuerit deductus, de altero non prohibetur ab alio deferri. Iudex autem super utroque crimine audientiam accommodabit: nec enim licebit ei separatim de uno crimine sententiam proferre, priusquam plenissima examinatio super altero quoque crimine fiet
Abbreviated transcription (Latin):
m. A dꝯmentati enem receptaꝵ
ꝑsc̃naꝵ custotia ob seruatioq ꝑtine¬
at. nec putet᷑ pominẽ ab iectum atq
mitn obicientium ẽẽ iidici. si reus
mor aliquo fuit elapsus. Nam ip̃or
uoluarꝰ eiꝰ modi pena ꝯsumi quã obn¬
oxius decebitut suisĩe qui sugͣcrit. si
uero ꝯ trentariensis necessitate aliq̃
ꝓcul ab aficio egerit. ad uitorẽ eius
pati iubemꝰ in uigilare cura ⁊ eatẽ
statumꝰ e i seueritare constringi.
ꝯmactes uel urena sudutͤat. aut
liberandos cu todia diuturna nõ ma¬
cerer. Inbemiꝰ aũt ut intra tricesimũ
diem semꝑ ꝯmentariensis inger. tͥ r
numeꝵ ꝑsonaꝵ. uarietatem delica.⁊.
clausuloꝵ ordinẽ. etaterq iunctoꝵ
uiginti libras auri eraris nr̃o iubetã
inferre. iidicẽ desid̃e ⁊ac de supina
ceruite tm̃ tituluim̾ gerentẽ exforẽ¬
inpetrata fortuna decem libris auri

Expanded text:
. Ad commentariensem receptarum personarum custodia observatioque pertineat, nec putet hominem abiectum atque vilem obiciendum esse iudici, si reus modo aliquo fuerit elapsus. nam ipsum volumus eiusmodi poena consumi, cui obnoxius docebitur fuisse qui fugerit. Si vero commentariensis necessitate aliqua procul ab officio egerit, adiutorem eius pari iubemus invigilare cura et eadem statuimus legis severitate constringi. nvictum velox poena subducat aut liberandum custodia diuturna non maceret. Iubemus autem, ut intra tricesimum diem semper commentariensis ingesserit numerum personarum, varietatem delictorum, clausorum ordinem aetatviginti libras auri aerario nostro iubemus inferre, iudicem desidem ac resupina cervice tantum titulum gerentem extorimpetrata fortuna decem libras auri
Abbreviated transcription (Latin):
repertus crim̃ publicum cõ muten¬
miserit: eum rector ꝓuincie dis reu̾
sub custotia ꝯ stituat atq ira. S̃¬
litatem admagistrum militũ reteãt
op̃ H ullus incarcerem prĩqam
ꝯuincat᷑ omĩno uinciatat. ex lor¬
ginquo siquis est exibier᷑tus. nõ prĩ
detur ad sensiłt quã sollẽpni lece
se uincerit ei uoͣ qui reclucendns eiͣt
ad disponendas res suas ꝯponendosq
mestos penates spatium corã loci iud¬
ice uit ẽ magistratib sufficientiũ die¬
ru n nõ mar̃ tñ triginta tribuatur.
nulla remanente apd̃ eumͣ qui ad oxi¬
beritum missus est copia miredinãn¬
di. qui postea quã ad iudicẽ uenerit.¬
adhibita at uotatiõe uis debebit ex¬
plorire qͣuitum eit actã diu pͥati cumi
accusators fortuna retineri. dorec
reppererit cogniuo celebrata discrtim.¬

Expanded text:
repertus crimen publicum comrepertus crimen publicum commiserit, eum rector provinciae sub custodia constituat atque ita valitatem ad magistrum militum referatp. Nullus in carcerem prius quam convincatur omnino vinciatur. Ex longinquo si quis est acciendus, non prius detur adsensus, quam sollemni lege se vinxerit. Eique qui deducendus erit ad disponendas res suas componendosque maestos penates spatium coram loci iudice aut etiam magistratibus sufficientium dierum, non minus tamen triginta tribuatur, nulla remanente apud eum qui ad exhibendum missus est copia nundinandi. Qui posteaquam ad iudicem adhibita advocatione ius debebit explorare quaesitum ac tamdiu pari cum accusatore fortuna retineri, donec reppererit cognitio celebrata discrim
Abbreviated transcription (Latin):
gntudinem ude iret crirauus ipͣt¬
& designent. ut aderutr᷑a purtẽ di¬
gna legum tenie e possit auctoratad.
e statutum si fuĩt forte ꝯtẽptumꝰ
yu qui ex oft̃ĩcio ingrectuintur secre¬
tariuiti quinq libraꝵ auri ꝯ depria¬
tioẽ ferientur.
tum legib iscitutuit seruari i.¬
situr. non statim rens qui accus xxi
potuit estimetur. ne subiectam ĩ no
crim̃ incendit in idiciam uen sõt
nom̃rei int̾icet uinculim ĩ scripti
onis arrupiat. Custotie simuliaroĩe.
habita tñ dignitatis exturiatiõe ua¬
ad uingictam poscat similitudo
supplit᷑uaiemo tͣn sibi blandiaturr
obiettũ cuiꝰ libet criminis de se inq̃¬
gitia ad iuricti. uł omunioẽ cerma¬
aut inimuti supplicio in ip̃a sl̃moeꝵ
suoꝵ sorte sociantus aut eriss ne
se ꝯfitens. aut scudio. aut pͥmlegio
noĩatim cum ueteris iuris auctoritã
de se ꝯfessos. ne interregari quidem
de alioꝵ ꝯ scientia sit at neuno igit
de ꝓprio crimine ꝯ fitenteri. suꝑ cõ¬

Expanded text:
gnitudinem videlicet criminis tempusque designant, ut alterutram partem digna legum tenere possit auctoritas. Quod statutum si fuerit forte contemptum, hi qui ex officio ingrediuntur secretarium quinque librarum auri condemnatione ferientur.dum legibus institutum servari iusitur, non statim reus qui accusari potuit aestimetur, ne subiectam innocecrimen intendit, in iudicium veniat, nomen rei indicet, vinculum inscronis arripiat, custodiae similitudinem habita tamen dignitatis aestimatione paiantes ad vindictam poscat similitudo supplicii. Nemo tamen sibi blandiatur obiectu cuiuslibet criminis de se in qugitia adiuncti, vel communione crimaut inimici supplicio in ipsa supremorum suorum sorte sociandus, aut eripi se posse confidens aut studio aut privilegio nominati, cum vetde se confessos ne interrogari quidem de aliorum conscientia sinat. Nemo igitur de proprio crimine confitentem super con
Abbreviated transcription (Latin):
quem officium cuscodie est atq eiꝰ
ministros capitali pene subiece̾rit.
fui̾t de p̃benͣsus ꝙ dignus clauitris
carcteris : custodie . squalore uideat᷑.
audirar apd̃ acta cum de amisso con¬
stitͣiͣt. peãm carteris sustineat. atq iͥ
post modũ ecluctus apd̾ acta audiat᷑.
ita enĩ quasi sub publico testimomo
ꝯ memoratio ad amiss criminis fiet.
ut iudicib in modite seuientib fre¬
ni quidẽ tẽperies ad hibita uideatur.

Expanded text:
quem officium custodiae est adque eius quem officium custodiae est adque eius ministros capitali poena subiecerit.fuerit deprehensus, quod dignum claustris carceris et custodiae squalore videtur, auditus apud acta, cum de admisso constiterit, poenam carceris sustineat atque ita postmodum eductus apud acta audiatur. Ita enim quasi sub publico testimonio commemoratio admissi criminis fiet, ut iudicibus immodice saevientibus freni quidam ac temperies adhibita videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ciͦoꝵ ỹsentia necessaria uideatur. it
quitẽ debet quã celeberrume ꝓͦcuras
interei uero reo exibito nõ ferreas
manicas ⁊ merentes ossib mitti op¬
ceret. s ꝓliriores catenas. si crimuũ
qualitas ⁊̃ catenaꝵ acerbitatẽ postu¬
lauĩt ut ⁊ crutiatio dest ͣ: ⁊ ꝑmane¬
at subfida custodia nec uero secdis
iname tenebras pati debebit ĩ clu¬
sus. s usurpata luce᷑ uegetati id est¬
iam inuestibu̾lis carceꝵ ⁊ salubeib
licis reciyiatur. ac reu̾tente itm die
Ad pͥmum solis ortum. ilico ad publicũ
lum᷑ recluci ne penis carceris peruma¬
tur. ꝙ in nocentib miseꝵ noxul nõ sa¬
tis se ueꝵ ẽẽ digmnoscitur. Quid ⁊̃ obser¬
rabitur ut .nr hii qui stratoꝵ fungũ
tur officio. n rtunistris eoꝵ licrart c̾¬
delitatem suam accusatorib uẽt̾ie
⁊ innocentes intra carceꝵ septa ur
nebit. si aliquẽ ultra debitum tẽps
in elia aut quo quo modo aliꝗs itra̾¬
teꝵ ex aiiietit. ⁊ nostati eum peties

Expanded text:
sentia necessaria videatur, id quidem debet quam celerrime procurari. Interea vero exhibito non ferreas manicas et inhaerentes ossibus mitti oportet, sed prolixiores catenas, si criminis qualitas etiam catenarum acerbitatem postulaverit, ut et cruciatio desit et permaneat fida custodia. Nec vero sedis intimae tenebras pati debebit inclusus, sed usurpata luce vegetari etiam, vestibulis carcerum et salubribus locis recipi ac revertente iterum die ad primum solis ortum ilico ad publicum lumen educi, ne poenis carceris perimatur, quod innocentibus miserum, noxiis non satis severum esse dignoscitur. Illud etiam observabitur, utur officio neque ministris eorum liceat crudelitatem suam accusatoribus vendere et innocentes intra carcerum saepta leto nebit, si aliquem ultra debitum tempus inedia aut quocumque modo aliquis stratorum exhauserit et non statim eum penes
Abbreviated transcription (Latin):
d Libertos siue libertas. marie us
quib ĩ posite oꝑe nõ sũt. ꝯ sucͥtui
potĩ obsequiu. quã seruile mist¬
erium manumissorib exibeͣ deheͣ
neq uincła ꝑpeti nõ est opimoĩs¬
m̃o Pocs incerte.
ric pͥuignis eiꝰ libera facustas eẽ
debet ꝙ pat̃nos etiam libertes si¬
cuti dicis muriosos tibi t̾uisse
ferendumꝰ uõ est. ꝑ rises igitur ꝓ¬
uincie uinticta tĩoi ꝑsonaꝵ cõ¬
ditioni ⁊ gruentem inꝑtiri nõdu¬

Expanded text:
. Libertos sive libertas, maxime quibus impositae operae non sunt, consuetum potius obsequium quam servile ministerium manumissoribus exhibere debere neque vincula perpeti non est opinionis incertae. riae privignis eius libera facultas esse debet: paternos etiam libertos, sicuti dicis, iniuriosos tibi fuisse ferendum non est. Praeses igitur provinciae vindictam tibi personarum condicioni congruentem impertiri non du
Abbreviated transcription (Latin):
mo Don est ĩgnotuz ꝙ eaque ex
causa fidĩ ꝯmissi manumisit. ut
ingratu libertum attusare nõ
potest. cum id uidiciu extra or¬
diner p̃beatur ei qui uoluntate
seruo suo li pertate gͣratuita p̃sti¬
tit. nõ qrii ubitam restituit.
mꝑs man imisuis ingratus cir¬
ca patrorõi suu extiterit. ⁊ qua¬
dam iactantia uł ꝯgumatia cerui¬
cem ad n̾sus eum᷑ cͤrexerit: aut
leuis offense ꝯ traxerit. culꝑam.
apatronis rursu sub imꝑio dicio¬
neq mittatur: si iniudicium uel
apd̾ pedaneos urdices patroni que¬
rela exͤerta in gratum ostendat eñ¬
i filiis etiam qui postea n᷑ati fueri̾t
seruituris qm̃ ilł delicta parentũ
dũ libertate illi potirentur. ¶ Sa¬
ne si is qui in nr̃o ꝯcilio uindicta
liberatus est peit hertionẽ eepe
nitentia digñ ẽẽ pstitit ut eiꝰ cͣ¬
iutas romana recidatur: nõ peiuis
fruetur bñficio libertatis: quam
si hoc pͥationus eiꝰ oblatis precibms

Expanded text:
 Non est ignotum, quod ea, quae ex causa fideicommissi manumisit, ut ingratum libertum accusare non potest, cum id iudicium extra ordinem praebeatur ei, qui voluntate servo suo libertatem gratuitam praestitit, non qui debitam restituit.Si manumissus ingratus circa patronum suum exstiterit, et quadam jactantia, vel contumacia cervicem adversus eum erexerit, aut levis offensae contraxerit culpam: a patrono rursus sub imperium ditionemque mittatur, si in judicio, vel apud pedaneos judices patroni querela extorta ingratum eum ostendat: filiis etiam, qui postea nati fuerint, servituris: quoniam illis delicta parentum iterit, dum libertate illi potirentur. + Sane si is qui in nostro concilio vindicta liberatus est, post coercitionem ex poenitentia dignum se praestiterit, ut ei civitas Romana reddatur: non prius fruetur beneficio libertatis, quam si hoc patronus ejus oblatis precibus
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Simanu missori tuꝰ uim ⁊ au¬
datiam. obiecisti ci ꝗ te. bñficio
suo ex seruitute libanclo. ut te¬
ad uersarium hab̾et fecit. p̃ses
ꝓnincie quatenus cohereere eiꝰ¬
moĩ temeraria licentiam debeat

Expanded text:
 Si manumissori tuo vim et audaciam obiecisti ei, qui te beneficio suo ex servitute liberando, ut adversarium haberet, fecit, praeses provinciae, quatenus coercere eiusmodi temerariam licentiam debeat
Abbreviated transcription (Latin):
obseruandam ̃s nõ ignorgne.
idẽq iuris est si iraer iuos man¬
umissioẽ inter posita: in ultinais
uoluntatib ꝯcessio data fuerit pa¬
tronatus. ita tr᷑ ut monĩb natali¬
um restituticẽs. ex ꝗb pͥerie sc̃
in genuitas mera libertis ꝯpetit
tam obtineãt quã ini trc̃a re publi¬
ca polleant. eñ nobis cordi ẽ ĩ genu¬
is magis hommib quã libertis eo
frequentaria reneceraqo¬

Expanded text:
observandam omnes non ignorent. Idem que iuris est, si inter vivos manumissione imposita in ultimis voluntatibus concessio data fuerit patronatus: ita tamen, ut in omnibus natalium restitutiones, ex quibus paene solis ingenuitas mera libertis competit, tam obtineant quam in nostra re publica polleant, cum nobis cordi est ingenuis magis hominibus quam libertis eam frequentari. Rever
Abbreviated transcription (Latin):
ac manumissus sit i emptore an
a dͥnõ suo data᷑ petunia meretur
ꝯtia tabulas aomitti patronum
nõ placet posterioẽ omĩa nira pa¬
tronatus reunere ⁊ ĩdõ cũ sabi⁊¬
puani patroni filii qui pleͥnum
us habuit ut hostis publici bor̃
fisco uindicara sint: sggłm ea q̃
diuo ꝑtinaci placuerũt e uos fe¬
cati sumꝰ. iniuir a libertoꝵ cĩ fiscꝰ no¬
op̃ Lib̾ti si ꝯn iuentib patronis
ꝯ sortium cum ancillis colonis ue no¬
stris elegerint. sciant illi se de ĩceps
ꝯ mocla patronatus amissuros.
moĩ narratiõe ꝯceꝑit ł inliberta¬
tib que inter uiuos actitantur. ꝑ
in hisqraex tastam̃to. uł cedicillis icͥp¬
tis uł sine scriptis habitis ꝓficiscũt᷑
ut liberti eoꝵ auire ptronatus li¬
dberentur antiqua in terp̃tanone
semcta. nõ tubitet eta ratronatꝰ
iuii ex iolatali uboꝵ ꝯceptioe lib̾tis

Expanded text:
ac manumissus sit ab emptore, an a domino suo data pecunia mereatur ntra tabulas admitti patronum non placet, posteriore omnia iura patronatus retinet. Et ideo cum Sabiniani patroni filii, qui plenum ius habuit, ut hostis publici bona fisco vindicata sunt, secundum ea, quae divo pertinaci placuerunt et nos secuti sumus, in iura libertorum eius fiscus noSi liberti coniventibus patronis consortium cum ancillis colonisve nostris elegerint, sciant illi se deinceps commoda patronatus amissuros.modi narrationem conceperit vel in libertatibus, quae inter vivos actitantur, vel in his, quae ex testamento vel codicillis scriptis vel sine scriptis habitis proficiscuntur, ut liberti eorum a iure patronatus liberentur, antiqua interpretatione semota non dubitet etiam patronatus ius ex sola tali verborum conceptione libertis
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Si tuis mͥmimis emptus es ab
eo aquo manumissus es: nec oꝑas
ei debes n puniri ab eo ut pote in¬
gratus. intpote patronu tñ tuum
ẽẽ negari nõ õportet᷑¬
SLiberte tue ducenels ea uxcez
dignitatem auxuti: ido nõ ẽ cagẽ¬
da oꝑas ubi prãre cu possis legis
bñficio ꝯtẽptus eẽ. ꝙ inuitote
iuste non possit alii mibere
d̾.Pituis si cu testam̃tũ faceret
seruo suo libertate cũ ꝯditioẽ hac
declit gauiu seruu men adie
mortis mee annis trib ꝑactis ma¬
numicti uolo. ita ut p̃stet heredi¬
b meis sicͣut me niuo p̃stabat.
cum idẽ seruus testatori diurnũ
quiddam p̾stabat. ⁊ post mortẽ eiꝰ
usꝙ ad die p̃starroe libertatis etiã
hereclib pͣstiterat. manifestu ẽ
ꝯ pelli nori possit¬
nascitur ingenii est. is aũ ꝗ lib̾¬
te sue nubendi ꝯmoclauit assẽsũ
qua uis oꝑa ab ea exigere ñ possit.
iura patronatus nõ amͣssit.
rum ubi uoluerut ꝯ morandi

Expanded text:
. Si tuis nummis emptus es ab eo a quo manumissus es, nec operas ei debes neque puniri ab eo utpote ingratus potes: patronum tamen tuum esse negari non oportetLibertae tuae ducendo eam uxorem dignitatem auxisti, et ideo non est cogenda operas tibi praestare, cum possis legis beneficio contentus esse, quod invito te iuste non possit alii nubereum testamentum faceret, servo suo libertatem cum condicione hac dedit: " gaium servum meum a die mortis meae annis tribus peractis manumitti volo, ita ut praestet heredibus meis, sicut me vivo praestabat", et cum idem servus testatori diurnum quiddam praestabat et post mortem eius usque ad diem praestandae libertatis etiam heredibus praestiterat, manifestum est, compelli non possitnascitur, ingenuum est. Is autem, qui libertate sua nubenti commodavit adsensum, quamvis operas ab ea exigere non possit, iura patronatus non amittit. rum ubi voluerint commorandi