comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicat tͥ aĩa m̃a ante qͣm moriar.
Eg̾sso esau aduenãdu. Dix̃ rebecca
iacob. Sic ⁊ sic audiui patrẽ tuum
loquẽtẽ cũ fr̃e tuo. affer gͦ mͥ cito
duos edos optimos ut faciã patri
tuo escas quib libent̃ uescit᷑. ũ be¬
nedicat tͥ ꝓ esau. Abiit ille ⁊ attu¬
lit deditq matͥ. Que cũ parasset
cibos: induit iacob uestib esau ual¬
de bonis. qͥb ut diximꝰ pͥmogeniti
hensꝰ a patre susciꝑet maledictionẽ
ꝓ benedictione. Porro mat̾ pellicłas
edoꝵ manib ⁊ collo eiꝰ circumdedit.
u̇ similitudinẽ pilosi fr̃is expͥme¬
ret: in aliis enĩ qͣm simillimi erant:
tãqͣm gemelli. Acceptosq cibos ia¬
cob intulit patͥ dicẽs. Ego sũ esau.
comede de uenatiõe m̾a. ut bene¬
dicat mͥ aĩa tua. Cui ysaac. accede

Expanded text:
m moriar . Egresso Esau ad venandum dixit Rebecca ad Jacob: Sic, et sic audivi patrem tuum loquentem cum Esau fratre tuo. Affer ergo mihi cito duos hoedos optimos, ut faciam patri tuo escas quibus libenter vescitur, ut benedicat tibi pro Esau. Abiit ille et attulit, deditque matri. Quae cum parasset cibos, induit Jacob vestibus Esau valde bonis, quibus utebantur primogeniti, hensus a patre, susciperet maledictionem pro benedictione. Porro mater pelliculas hoedorum manibus, et collo ejus circumdedit, ut similitudinem pilosi fratris exprimerent. In aliis enim quam simillimi erant, tanquam gemelli. Acceptosque cibos Jacob intulit patri, dicens: Ego sum Esau, comede de venatione mea, ut benedicat mihi anima tua. Cui Isaac: Accede
Abbreviated transcription (Latin):
ait iosephꝰ medietatẽ g̾gis. nescien¬
te laban: qͥ eo tp̃r adtondendas oues
ierat. Rachel ⁊̃ nesciente uiro. ydo¬
la patͥs sui p̾ciosa furata ẽ ⁊ secum
tulit. nõ ad colendũ. quia docente ui¬
niã impetͣret. Iuit gͦ ia cob amne
tͣnsmisso cõtͣ montẽ galaad. Et nũ¬
ciatũ ẽ laban die t̾cio: qđ fugisset
iacob. Qui assũptis filiis ⁊ cognatis
sephꝰ dic̃: laban pꝰ pͥmũ diem cog¬
noscens discessũ iacob ⁊ filiarũ. ꝑ¬
secutꝰ ẽ eos. ⁊ incolle ꝓcul colloca¬
tos: inueñ eos. Pot̾ dici. qr si t̾cio die
citur cognouisse. qr tũc egressus
nũciꝰ. t̾cia die uen ad eũ ubi filii paᷤ¬
cebãt g̾ges. qͥ seꝑati erãt a iacob it¬
nere tͥũ dierũ. uͭ p̾dictũ ẽ. uidit ã
laban in somnis dm̃ dicẽtẽ sibi. Ca¬
ue ne qͥcꝗͣ asꝑe loqͥris cõtͣ iacob.
Qͥ ꝯsurgens ait ad iacob. Qr me ig¬
norante fugisti: Et cur furatꝰ ẽ dos
mõs: cõsobrinꝰ ⁊ gen̾ m̃s ⁊ coepula¬

Expanded text:
ait Josephus, medietatem gregis, nesciente Laban, qui eo tempore, ad tondendas oves ierat. Rachel etiam nesciente viro idola patris sui pretiosa furata est, et secum tulit non ad colendum, quia docente viniam impetrarent. Ivit ergo Jacob amne transmisso contra montem Galaad; et nuntiatum est Laban die tertio; quod fugisset Jacob. Qui assumptis filiis, et cognatis sephus dicit: Laban post primum diem cognoscens discessum Jacob et filiarum, persecutus est eos, et in colle procul collocatos invenit eos. Potest dici quia si in tertio die citur cognovisse, quia tunc egressus nuntius, tertia die venit ad eum, ubi filii pascebant greges, qui separati erant a Jacob itinere trium dierum, ut praedictum est. Vidit autem Laban in somnis Deum, dicentem sibi: Cave ne quidquam aspere loquaris contra Jacob. Qui consurgens ait ad Jacob: Quare me ignorante fugisti. Et cur furatus es deos meos. Consobrinus, et gener meus, et coepula
Abbreviated transcription (Latin):
cognationẽ meã.⁊ inde accipies ei
seruus. ponens manũ sub femore ei.
femore. dicimꝰ eũ iurasse insemine
qͣm ibat: ꝑrexq mesopotamiã. ad
chairan: urbem nachor. młto qͥdem
eme. in mesopotamia ẽ luti ꝓfunditaᷤᷤ.
inestate: aq̃ defectio. in saltib latro¬
nes fec̃ a camelos accũbe iuxta pu¬
teũ ante urbem: inpotos nolens in¬
troduc̾e. Cũ aũt uesꝑe egrederent᷑
mulieres ad hauriendã aqͣm. or aũ
dñm. ut int̾ illas inueniret᷑ uxor
dñi sui: si aliqͣ gentis illiꝰ dño suo
debebat᷑. ⁊ cognosc̾et᷑ ita. ut aliis ne¬
gantib aqͣm sibi poscenti: ipsa p̃¬
beret. Et ecce rebecca batuel descen¬

Expanded text:
cognationem meam, et inde accipies ei ravitque servus ponens manum sub femore ejusfemore, dicimus eum jurasse in seminequam ibat. Perrexitque Mesopotamiam ad Charbem, urbem Nachor. Multo quidem eme, in Mesopotamia est luti profunditas, in aestate aquae defectio, in saltibus latrones. Fecit autem camelos accumbere juxta puteum ante urbem, impotatos nolens introducere. Cum autem vespere egrederentur mulieres, ad hauriendam aquam, oravit Dominum, ut inter illas inveniretur uxor Domini sui, si aliqua gentis illius domino suo deberetur, et cognosceretur ita, ut aliis negantibus aquam, sibi poscenti ipsa praeberet. Et ecce Rebecca, Bathuelis
Abbreviated transcription (Latin):
amigdaluis. qr cũ pͥmo ibi fundam̃¬
ta iacerẽt: radix amigdalina inuẽ¬
nit ad puteũ inagro oꝑtũ lapide
grandi: iuxta quẽ tres greges ac¬
cubabant. Cumq dixiss pastoribus
utꝰ aqͣrent greges.⁊ ad pastũ reduc̾¬
lapidẽ. donec om̃s greges conueni

Expanded text:
amygdalus, quia cum primo ibi fundamenta jacerent, radix amygdalina invennit ad puteum in agro, opertum lapide grandi, juxta quem tres greges accubabant. Cumque dixisset pastoribus, ut adaquarent greges, et ad pastum reducelapidem, donec omnes greg
Abbreviated transcription (Latin):
tunicã manicatã .i. manicas habẽte
alii colobiis utebant᷑ ut expedicioreᷤ
eẽnt: pot̾ tñ dici manicata: manu
picta. acu.s. suꝑ inducta c̾a t̾ñ odii
maior fuit uisio somnioꝵ. Retulit
enĩ fr̃ib sõmniũ qđ uidat dicens.
Putabam uos ligare manipulos ĩ
agͦ. ⁊ ur̃os manipulos adorare ma¬
nipulũ meũ stantẽ. Q dix̾unt. Nũ¬

Expanded text:
tunicam manicatam, id est manicas habentem. Alii colobiis utebantur, ut expeditiores essent. Potest tamen dici manicata, id est manu picta, acu scilicet superinducta. Causa tamen odii major fuit visio somniorum. Retulit enim fratribus somnium, quod viderat dicens: Putabam nos ligare manipulos in agro, et vestros manipulos adorare manipulum meum stantem. Qui dixerunt: Nun
Abbreviated transcription (Latin):
ticipatio. pꝰ enĩ dicta ẽ effrata ab
uxore caleph. que ibi sepulta ẽ. Ibi¬
ꝙ cũ parturiret rachel. cepit ꝑicli¬
tari. tñ peꝑit filiũ. Egredientẽ aũt
aĩa p̃dolore partꝰ. moriẽs uocauit
filiũ bennoni .i. filiũ doloris. Pat̃
rachel inuia que duc bethleem ⁊
sola int̾ cognatos honorẽ sep ultu¬
re abrahe nõ meruit. Erex̃q ia cob
titulũ suꝑ sepulcrũ eiꝰ: qui apparet
usq in p̃sentẽ diẽ. Et eg̾ssus iide
fix tab̾nacłm trans tuirim adex .i.
tuirim g̾gis. Hũc locũ dic̃t hebrei

Expanded text:
ticipatio, post enim dicta est Ephratia, ab uxore Caleph, quae ibi sepulta est. Ibique cum parturiret Rachel coepit periclitari, tamen peperit filium. Egrediente autem anima prae dolore partus, moriens, vocavit filium Bennoni, id est filium doloris. PaterRachel in via, quae ducit Bethleem, et sola inter cognatos, honorem sepulturae Abrahae habere non meruit. Erexitque Jacob titulum super sepulcrum ejus, qui apparet usque in praesentem diem. Et egressus inde, fixit tabernaculum trans turrim Ader, id est turrim gregis. Hunc locum
Abbreviated transcription (Latin):
sent̾ia mortuũ fuisse. corã cũctiᷤᷤ fr̾i¬
tib obiit. Habitauit aũt posteri¬
tas eiꝰ ab eula. usq sur. Est uͦ eu¬
la india. ab eiula nepote noe sic
dicta. Sur ã ẽ solitudo int̾ cades ⁊
baratꝰ extendẽs desertũ usq ad ma¬
re rubrũ.⁊ egipti confinia. De labore
De ysaac rebecce in partu geminoꝵ¬

Expanded text:
senteria mortuum fuisse coram cunctis fratritibus, obiit. Habitavit posteritas ejus ab Evila usque Sur; est vero Evila India, ab Evila nepote Noe sic dicta. Sur autem est solitudo inter Cades, et Barath, extendens desertum, usque are Rubrum et Aegypti confinia. CAP. LXVI. De labore Rebeccae in partu gemino
Abbreviated transcription (Latin):
ydola ⁊ inaures.i. ornam̃ta ydolo¬
rũ. a parte totũ. que oĩa effodit
iacob subt̃ therebintũ. que ẽ post
urbem sichem. Tradũt quidã: qđ
rat. Porro: t̾ror di inuasit finiti¬
mos ne ꝑsequerẽt᷑ racob. Q ꝓfec¬
tus: uenit inbethel.⁊ ȩdificans
ibi altare. obtulit dño: iuxta id qđ
pͥus uou̾at. Eo tp̃r mortua ẽ delbo¬
ra nutͥx rebecce.⁊ sepulta iuxta¬

Expanded text:
idola, et inaures, id est ornamenta idoloidola, et inaures, id est ornamenta idolorum; a parte totum, quae omnia fodit Jacob subter Terebinthum, quae est post urbem Sichem. Tradunt quidam quodrat. Porro terror Dei invasit finitimos, ne persequerentur Jacob. Qui profectus venit in Bethel, et aedificans ibi altare Domino, obtulit ei, juxta id quod prius voverat. Eo tempore mortua est Delbora nutrix Rebeccae, et sepulta est
Abbreviated transcription (Latin):
urbem: ꝑsuaser ppło. ⁊ cͥcumcisi
sũt om̃s. Et ecce die t̾cio qͣndo gra¬
uissimꝰ ẽ dolor uulnerũ: symeon
⁊ leui aireptis gladiis confident̃
urbem ingressĩ sũt:⁊ int̾ficienteᷤ
omnẽ mascłm in ea. Tulũt sororẽ
dux̾ũt. Iosephus tñ diẽ. cũ eẽt fes¬
tiuitas. ⁊ sichimite reqͥe ⁊ epulis
uterẽt᷑: incunctant̃ pͥmis custodi¬
is adsistentes: dormientes occiđ̃¬
unt. Q agnito: dix̃ ia cob symeon
⁊ leui. Turbastis me.⁊ odiosũ fecistiꝰ
habitatorib t̾re hꝰ. ꝑcucient me:⁊
delebor ego ⁊ domꝰ m̃a. Dñs aũt
confortans eũ: ait ad illũ. Surge.
ascende inbethel.⁊ habita ibi. ⁊ fac
altare uͥ apparui tͥ: s pͥus scĩfica
tuos. Iacobgͦ conuocata domo. dũ
purgaret suos: inuenit dos laban
ut ait iosephus. Neq enĩ sciebat.
eo qđ rachel celass eos int̾ra sub
arbore. Et ait suiᷤ. Abicite dos alie¬
nos ⁊ mũdamini.⁊ ascendamꝰ in
bethel. De sichem enĩ attułant ⁊̃

Expanded text:
circumcisi sunt omnes. Et ecce tertia die, quando gravissimus est dolor vulnerum, Simeon et Levi arreptis gladiis, confidenter urbem ingressi sunt, et interficientes omnem masculum in ea, tulerunt duxerunt. Josephus tantum dicit: Cum esset festivitas, et Sichimitae requie et epulis uterentur, incunctanter primis custodiis assistentes, dormientes interfecerunt, quo agnito dixit Jacob ad Simeonem, et Levi: Turbastis me, et odiosum me fecistis habitatoridelebor ego, et domus mea. Dominus autem confortans eum, ait ad illum: Surge, et ascende in Bethel, et habita ibi, et fac altare, ubi apparui tibi , sed prius sanctifica tuos. Jacob, vero, convocata domo sua, dum purgaret suos, invenit deos Laban, ut ait Josephus. Neque enim sciebat, eo quod Rachel celasset eos in terra sub arbore. Et ait suis: Abjicite deos alienos, et mundamini, et ascendamus in Bethel; de Sichem enim attulerant etiam
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli. Cũ accepiss ꝑtin̾e ad iacob
accessit. & de oscłatꝰ ẽ eos. Cũq nol¬
let esau mun̾a p̾missa retin̾e: se
płimũ habundare dicẽs: ait iacob.
Si inueni grãm corã dño m̃o: ac¬
cipe munusculũ de manu m̃a: sic
uidi faciẽ tuã: qͣi uidim uultũ di.
.i. alicꝰ potentissimi nõ enĩ aut dm

Expanded text:
parvuli, cum accepisset pertinere ad Jacob, accessit, et deosculatus est eos. Cumque nollet Esau munera praemissa retinere, se plurimum abundare dicens, ait Jacob: Si inveni gratiam coram domino meo, accipe munusculum de manu mea; sic vidi faciem tuam, quasi viderim vultum dei, id est alicujus potentissimi. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
agi instituit. locũq iudiciis desti¬
natũ: a noĩe suo forũ appellaũ. So¬
ror ipsiꝰ isis: in egiptũ nauigauit
⁊ qͦsdam apices litt̾arũ tradidit
egiptiis: de agͥ cultura ⁊ młta do¬
cuit eos. un cũ io dic̾et᷑. isis ab eis
dicta ẽ. qđ inlingua eoꝵ t̾rã sonat.¬
⁊ ob hoc: post mortẽ innum̾ũ đoꝵ
in egipto rec̾cepta ẽ filiꝰ ĩ foronei.
qui apis dictꝰ ẽ: eodẽ tp̃r in egip¬
tũ nauigaũ. quẽ quidã uirũ ysi¬
dis fuisse tradũt.⁊ simłr ab egipti¬
is dificatꝰ ẽ. ⁊ serapis noĩatꝰ. De
sau uͦ qua uxoribus esau.
dragenariꝰ dux̃ uxores uidith
⁊ besamath. filias potẽtiũ uiroꝵ
int̾ chananeos. semetipsũ dñm. fa¬
gens inpotestate uxoꝵ. que cum
ambe offendissẽt aĩũ ysaac ⁊ rebec¬
ce. ⁊ licet nollet ysaac ꝓuincialeᷤ
sue misceri cognationi: tñ meliꝰ

Expanded text:
ue judici destinatum a nomine suo forum appellavit. Soror sua Isis in Aegyptum navigavit, et quosdam apices litterarum tradidit Aegyptiis, de agricultura etiam multa docuit eos. Unde cum Io diceretur, Isis ab eis dicta est, quod in lingua eorum terra sonat. Et ob hoc post mortem in numero deorum in Aegypto recepta est. Filius etiam Phoronei, qui Apis dictus est, eodem tempore in Aegyptum navigavit, quem quidem virum Isidis fuisse tradunt, et similiter ab Aegyptiis deificatus est, et Serapis nominatus. CAP. LXXI. De uxoribus Esau.dragenarius duxit uxores Judith, et Bethsameth , filias potentium virorum inter Chananaeos, semetipsum dominum faciens in potestate uxorum. Quae cum ambae offendissent animum Isaac et Rebeccae, et licet nollet Isaac provinciales suae misceri cognationi; tamen melius
Abbreviated transcription (Latin):
chen enĩ sichimi ł sichimite dic¬
ti s̃.⁊ forte binomia erat. uł ut e¬
sit. Porro iacob emit iuxta oppidũ
partẽ agͥ: ab emor rege sichimoꝵ.
⁊ a filiis eiꝰ :c. agnis. ⁊ habitauit
ibi. ⁊ erecto altari: inuocaũ fortis
mitis sollemnitatẽ habentib so¬
la transiũ adurbẽ: emptura orna
it. & iii opp̾ssit uirginẽ.⁊ cõglutina¬
ta ẽ aĩa eiꝰ cũ ea. Et ait patͥ. Accipe
mͥ puellã hanc coniugẽ. Egressoꝙ
rege cũ filio adiacob: filii iacob ue¬
rent cõiugia.⁊ sichem offerenti
młta.⁊ ꝓmittenti ampliora: respõ¬
der̃ indolo. Ilicitũ ẽ apđ̃ nos: fede¬
rari incͥcũcisis. s cͥcumcidamini:
⁊ erimꝰ ppłs unꝰ. Placuit obło emor

Expanded text:
chem enim Sichimini, vel Sichimitae dicti sunt, et forte binomia erat. Vel, ut Hesit. Porro Jacob emit juxta oppidum partem agri, ab Emor rege Sichimorum, et a filiis ejus centum agnis, habitavitque ibi, et erecto altari, invocavit fortismitis solemnitatem habentibus, sola transivit ad urbem, emptura ornamit, et vi oppressit virginem, et conglutinata est anima ejus cum ea, et ait patri: Accipe mihi puellam hanc conjugem. Egressoque rege cum filio ad Jacob, filii Jacob verent conjugia, et Sichem offerenti multa, et promittenti ampliora, responderunt in dolo: Illicitum est apud nos federari incircumcisis, sed circumcidamini, et erimus populus unus. Placuit Emor,
Abbreviated transcription (Latin):
danẽ. cũ iacobꝰ iam dictus sit tran¬
sisse iordanẽ. c̃ ess in sochot forte
transiordanẽ dix̃: respectu mesopo¬
tamie. de qͣ redibat iacob ł pocius
nõdũ tͣnsierat iordanẽ s iabochẽ
ã dix̃ supͣ. iordanẽ istũ. nõ p̾senteni

Expanded text:
dum quosdam, jam dictus sit transisse Jordanem, cum esset in Sochot. Forte trans Jordanem dixit respectu Mesopotamiae, de qua redibat Jacob, vel potius nondum transierat Jordanem, sed Jaboch. Cum autem dixit supra, Jordane
Abbreviated transcription (Latin):
erat ad meditandũ in agͦ. Forte de
mora serui alia litt̾a ħt ad exerci¬
tandũ. forte: laborãs in agͦ. uł qͥp¬
piam oꝑis ad deducendũ agens.
Rebecca uͦ uiso ysaac ⁊ cognito
qđ uir eiꝰ ẽẽt: descendit de camelo.
⁊ tollens t̾ristrũ. uł palliũ albũ:

Expanded text:
erat ad meditandum in agro, forte de erat ad meditandum in agro, forte de mora servi . Alia littera habet, ad exercitandum, forte laborans in agro, vel quidpiam operis ad deducendum agens. Rebecca vero, Isaac viso et cognito, quod vir ejus esset, descendens de camelo, et tollens teris
Abbreviated transcription (Latin):
tui.S notandũ qđ iosephꝰ dic̃. batu¬
elem iam defunctũ fuisse. ⁊ uͥginẽ
incustodia matris ⁊ frĩs ẽẽ.⁊ dđ mor¬
te patͥs p̾dixisse puellã querenti
usq uidet᷑ uoluisse. eam ñ tũc ha¬
buisse patrẽ: cũ suꝑiꝰ dix̾it: cucur¬
rit puella in domũ matͥs. Forte: no¬
mine patͥs uocat᷑ ħ mat̾: quia mã¬
datũ patͥs de filia tradenda: qđ ei
reliq̃rat decedẽs. nũc exposuit. Po¬
tuit .N. fieri ͥ eã tradendã gen̾i suo
delegass. Audiens ħ puer abrahe:
adoraũ dñm. qͥ direxerat it̾ suũ.
⁊ ꝓtulit uasa aurea ⁊ argentea
ciit dimitti. p̾tendẽs moram qͣm fe¬
c̾at in uia: ⁊ dñi senectutẽ. Cũq ro¬
gassẽt ut saltẽ .x. dies man̾et apđ̃
eos: noluit. Et dix̾unt. Uocemꝰ gͦ
puellã. ⁊ q̃ramꝰ eiꝰ uoluntatẽ qui¬
b sciscitantib si uellet ire: ait. ua¬
dam. Et ħ pͥmo legit᷑ ꝯsensꝰ mulie
bulabat ꝑuiã que duc̃ ad puteum
uiuẽtis ⁊ uidentis. E gressus enim

Expanded text:
tui. Sed notandum, quod Josephus dicit Bathuelem jam defunctum fuisse, et virginem in custodia matris et fratris esse, et de morte patris praedixisse puellam, quaerenti usque videtur velle, eam nec tunc habuisse patrem. Superius dixit: Cucurrit puella in domum matris. Forte nomine patris vocatur hic mater, quia mandatum patris de filia tradenda, quod ei reliquerat decedens, nunc exposuit. Potuit enim fieri, ut eam tradendam generi suo delegasset. Audiens hoc puer Abrahae adoravit Dominum, qui direxerat iter suum, et protulit vasa aurea, et argentea, tiit dimitti, praetendens moram, quam fecerat in via, et domini senectutem. Cumque rogassent, ut decem dies maneret apud eos, noluit. Et dixerunt: Vocemus ergo puellam, et quaeramus ejus voluntatem. Quae sciscitantibus si vellet ire ait: Vadam. Et hic primo legitur consensus mulierbulabat, per viam, quae ducit ad puteum viventis et videntis. Egressus enim
Abbreviated transcription (Latin):
cio porte celi: ⁊ lapidẽ quẽ subposue¬
rat capiti:erex̃ ibi intitulũ .i. incõ¬
m̃dabilem memoriã hꝰ uisioĩs. ⁊ liba¬
qui apparuerat ei. semꝑ sibi ẽẽ ĩ dm̃.
⁊ lapidẽ .i. loc̃ lapidis: semꝑ sibi ho¬
norabilem.⁊ in reditu: decimas ⁊ hoᷤ¬
tias se ibi oblaturũ. ⁊ urbem ꝓximã
⁊ honorandam decreuit: uocans e¬

Expanded text:
io portae coeli. Et lapidem, quem supposuerat capiti suo, crexit ibi in titulum, id est in commendabilem memoriam hujus visionis, et libaqui apparuerat ei, semper sibi esse in Deum, et lapidem id est locum lapidis, semper sibi honorabilem, et in reditu decimas, tias se sibi oblaturum. Et urbem proximam etiam honorandam decrevit, vocans e
Abbreviated transcription (Latin):
inserotina uͦ admissura .i. in ea que
fiebat in extremitate ueris: deteri¬
ores sunt fetꝰ. quia in tarde appetẽ¬
tib coitũ: minus uiget natura.⁊
id̾o tũc nõ apponebat uirgas. Et ita
que serotina erant facta st̃ laban.
⁊ que pͥmi tẽporis iacob. uł forte se¬
no. Qͥa nat᷑a ouiũ mesopotamie ⁊
ytalie eadẽ ẽẽ tradit᷑. ita ut bis in
anno pariant. Uñ poeta. bis graui
onẽ. inferlore coitꝰ extremo. Nlec
mirũ similẽ conspecte ymagini
sobolem fĩ. in extremo uolupta¬
tis: cũ hoc ip̃m in eqͣrũ gregibus
peꝑiss: ex ymagine conspecta hoc
accidisse argum̃tãs defendiss ⁊

Expanded text:
In serotina enim admissura, id est in ea quae In serotina enim admissura, id est in ea quae fiebat in extremitate veris, deteriores sunt fetus, quia in tarde appetentibus coitum minus viget natura, et ideo tunc non apponebat virgas, et ita quae serotina erant facta sunt Laban, et qui primi temporis Jacob. Vel forte seno, quia natura ovium Mesopotamiae, et Italiae eadem esse traditur, ut bis in anno pariant, unde poeta: Bis gravidonem in fervore coitus extremo. Nec mirum similem conspectae imagini sobolem fieri in extremo voluptatis, cum hoc ipsum in equarum gregibus peperisset, ex imagine conspecta hoc accidisse argumentans defendit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
com̃tatꝰ: ꝯtͣ nat᷑am arte nat᷑ali pug¬
nauit: tulit enĩ uirgas uirides po¬
puleas. qͣs. Lxx. stiraceas uocãt &
amigdalinas.⁊ plataninas. qͣs ꝑ
loca discorticans: uariũ uirgarũ
fec̃ colorẽ forte. tres erant canales.
⁊ tres uirgas tm̃ eiꝰdẽ longitudi¬
nis cũ canalib tulit. cuiq cana¬
li suã uirgã imponẽs. Forte: plu
res incanalib uirgule erãt. Obser¬
uabat gͦ iacob tẽpus qͦ peccora as¬
cendebant᷑. Et inferuore diei cũ ad
potandũ auida ꝑgerẽt: in ipsa a¬
uidate potandi: faciebat oues & ca¬
pras ascendi. ut tales fetꝰ conciꝑ¬
ent: qͣles ũbras arietũ ⁊ hyrcoꝵ
suꝑ se ascendẽtiũ in aqͣrũ specło
uidebãt: Ex uirgis enĩ ibi positis:
uariꝰ erat umbrarũ color. He ã
om̃s fetꝰ diu̾si colores fierẽt. ⁊ dep̾¬
hendet᷑ dolus: sic temꝑaũ iacob. Pri¬
mo tp̃r cũ ascendebant᷑ oues. qͥa u̾¬
ni fetꝰ meliores sunt: ponebat uir¬
gas. ut inconspectu earũ conciꝑẽt:

Expanded text:
contra naturam arte naturali pugnavit. Tulit enim virgas virides populeas, quas LXX stiraceas vocant, et amygdalinas, et plataninas, quas per loca discorticans, varium virgarum fecit colorem. Forte tres erant canales, et tres virgas tantum ejusdem longitudinis cum canalibus tulit, cuique canali suam virgam imponens. Forte plures erant in canalibus virgae. Observabat ergo Jacob tempus in quo pecora accendebantur, et in fervore diei, cum ad potandum avida pergerent, in ipsa aviditate potandi, faciebat oves, et capras ascendi, ut tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum super se ascendentium in aquarum speculo videbant. Ex virgis enim ibi positis varius erat umbrarum color. Ne autem omnes fetus diversicolores fierent, et deprehenderetur dolus, sic temperavit Jacob: Primo tempore cum accendebantur oves, quia verni fetus meliores sunt, ponebat virgas, ut in conspectu earum conciperent.
Abbreviated transcription (Latin):
amiciciã habrahe. receptꝰ ẽ ab abi¬
melech. ⁊ ad exemplũ patͥs dix de u¬
uxore sua. soror m̃a ẽ. Forte pꝰ dies plu¬
rimos: uidit abimelec ꝑ fenestram
ẏsaac iocantẽ cũ uxore sua. ⁊ accer¬
sito: ait. Qr̃ imposiusti nob̃: ⁊ ẽ hic.
impon̾e u̾bũ absolutũ.i. inposturã¬
m̃titꝰ es sororẽ tuã eẽ: Poruisti super
nos induc̾e gͣnde malũ. siquis cog¬
nouiss uxorẽ tuã. lib̃am a uiro re¬
putans. Et ait ad ppłm suũ. Qͥ tetig̾¬
it hoĩs huiꝰ uxorẽ: morte moriatur.
centuplũ recepisse. nec de una spe¬
cie ħ ẽẽ potuit. s forte in oĩ genere
opũ centuplatꝰ ẽ ũn alia translatio
habet: in uenit in illo anno centlplũ:
obħ inuidentes ei palestini. puteos
qͦs foderat pat̾ eiꝰ obstruxerũt: re¬
plentes humo ⁊̃ abimelech tunẽs
eũ dix̃ ei. Recede a nob. quia poten¬
tior nr̃i factus es. Et recedens ysa¬
lis.⁊ habitauit iuxta alueũ ꝑ quẽ
torrẽs q̃nq influebat. Et erudera¬

Expanded text:
 est ab Abimelech, et ad exemplum patris dixit de uxore sua, et soror mea est. Forte post plurimos dies, vidit Abimelech per fenestram, Isaac jocantem cum uxore sua, et accersito ait: Quare imposuisti nobis? Et est hoc imponere verbum absolutum, id est imposturamentitus es sororem tuam esse? Potuisti super nos inducere grande malum, si quis cognovisset uxorem tuam, liberam a viro reputans. Et ait ad populum suum: Qui tetigerit hominis hujus uxorem, morte moriatur. centuplum recepisse. Nec de una specie hoc esse potuit, sed forte in omni genere opum est centuplicatus. Unde alia translatio habet, Invenit in illo anno centuplum. Ob hoc invidentes ei Palaestini, puteos, quos foderat pater ejus, obstruxerunt, replentes humo, Abimelech etiam timens eum dixit ei: Recede a nobis; quia potentior nostri factus es. Et recedens Isalis, et habitavit juxta alveum per quem torrens quandoque influebat, et erudera
Abbreviated transcription (Latin):
lutiõibꝰ: que de naria mut̾o. in.ui.
annis fc̃a ẽ. Dic̃ enĩ iosephꝰ. qđ om̃e
aiebat. Deinceps unicolores sĩt m̾¬
ces tua. Itẽ cũ uidebat unicolores
młtiplicari: inmutabat m̃cedẽ. Et
ad didit iacob. Ds̃ tulit substantiam
patͥs ur̃i. ⁊ dedit mͥ: qͥ in somnis os¬
tendebat mͥ. qͣles eẽt fetꝰ nascituri.
qͥ ⁊ dix̃ mͥ. Surge & egrede đ teira
hac. Respondunt lia ⁊ rachel. Qua¬
si alienas reputaũ nos pat̃. Nũqͥd¬

Expanded text:
e denaria mutatio in sex annis facta est. Dicit enim Josephus, quod omne aiebat: Deinceps unicolores sint merces tua. Item, cum videbat unicolores multiplicari, mutabat mercedem. Et addidit Jacob: Deus tulit substantiam patris vestri, et dedit mihi, qui in somnis ostendebat mihi quales essent fetus nascituri, qui et dixit mihi: Surge, et egredere de terra hac. Responderunt Lia, et Rachel: Quasi alienas reputavit nos pater n
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe. qđ abraã olim imposuerat.
Sabee enĩ ꝑ sin hebreũ scͥptũ. septi¬
mũ uł iuram̃tũ sonat. ⁊ asꝑius stri¬
det: scͥptũ uͦ ꝑ sima g̾cũ: sacietatẽ
significat. ⁊ molliꝰ sonat. Eo tp̃r. pho¬

Expanded text:
nomine, quod Abraham ei olim imposuerat. Sabee enim per sin Hebraeum scriptum, septimum, vel juramentum sonat, et asperius stridet, scriptum vero per sigma Graecum, satietatem significat, et mollius sonat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ar: ex tunc uocatꝰ ẽ edom. a qͦ poste¬
a dictaͤ regio idumca. Erant aũt pͥ¬
mogenita. quedã dignitates. qͣs ha¬
buer pͥmogeniti in cognationibus
suis: usq ad aaron. habebat enĩ pri¬
mogenitꝰ uestẽ sp̾alem. qͣ: in dueba¬
t᷑ tantũ insacͥficiis offerendis. ⁊ re¬
cepturꝰ finalem benedictionẽ a patre:
ipse insollemnitatib in conuiuiis.
benedicebat minorib ⁊ his: duplam
ciboꝵ porcionẽ recipiebat. Tradũt
I: qđ in diuisione hereditatis: simłr

Expanded text:
 Edom, a quo postea dicta est regio Idumaea. Erant autem primogenita quaedam dignitates, quas habuerunt primogeniti in cognationibus suis, usque ad Aaron. Habebat enim primogenitus vestem specialem, qua induebatur, tantum in sacrificio offerendo, et recepturus finalem benedictionem a patre. Ipse in solemnitatibus, in conviviis benedicebat minoribus, et in his duplam ciborum portionem recipiebat. Tradunt etiam, quod in divisione haereditatis similiter
Abbreviated transcription (Latin):
bare. suꝑ alia in ducta sponsa. fas ñ
erat. Qb finitis: iacob obtatis poti¬
tꝰ nuptiis. amorẽ sequentis pͥori p̃¬
tulit. seruiens ꝓ rachel aliis .uii.
sorore sterili data. ũ amorẽ uiri:
fecunditate ꝯseq̃ret᷑. Que peꝑit fili¬
ũ. ⁊ ait. uidit dñs humilitatẽ meã
.i. uiilitatẽ erga uirũ.⁊ id̾o uocauit

Expanded text:
as non erat. Quibus finitis, Jacob optatis potitus nuptiis, amorem sequentis priori praetulit, serviens pro Rachel aliis septem Liae, sorore sterili data, ut amorem viri fecunditate consequeretur. Quae peperit filium, et ait: Vidit Dominus humilitatem meam , scilicet vilitatem erga virum
Abbreviated transcription (Latin):
int̾feciss acͥsiũ: tñ timẽs reliqͥt ar¬
gos. ⁊ transtulit regnũ ap̃ micenã.
Si leg̾is in hystoriis. regnũ ħ ꝓces¬
sisse abinacho usq ad stelenũ: in¬
tellige post̃os de gen̾e inachi usq
tunc regnasse. ⁊ dat̾ regnũ danao:
qͥ nõ erat de gen̾e regio.d̾ uẽdiciõe¬
oleuissent filii ysaac: factus ẽ
esau uenator. ⁊ iacob agͥcola ⁊ pas¬
tor. in tab̃nacłis habitaũ. Pat̃ dili¬
gebat esau: tũ qͥa pͥmogenitꝰ erat.
tũ qr de uenatione eiꝰ libent̃ uesce¬
bat᷑. Mat̾ uͦ diligebat iacob. tũ ꝓ¬

Expanded text:
nte Acrisium, tamen timens reliquit Argos, et transtulit regnum apud Mycenas. Si legeris in historiis regnum hoc processisse ab Inacho, usque ad Telenum, intelligitur posteros de genere Inachi, usque tunc regnasse, et datum regnum Danao, qui non erat de genere regio. Colevissent filii Isaac, factus est Esau venator, et Jacob agricola, et pastor in tabernaculis habitavit. Pater diligebat Esau, tum quia primogenitus erat, tum quia de venatione ejus libenter vescebatur. Mater vero diligebat Jacob, tum
Abbreviated transcription (Latin):
.i. felicitas. Peꝑit ⁊̃ aliũ. ⁊ ait lia. Bea¬
factũ ẽ diluuium particulare in acha¬
ia sub ogige rege qui urbem q̃ uoca¬
bat᷑ acta innouans eleusim nomi¬
ruit: qͣm greci min̾uã dix̾unt. hec
plures artes adinueñ.⁊ mnaxine la¬
nificiũ: eadem dicta ẽ pallas a pal¬
lene insula tracie. inqͣ nutͥta ẽ. uł a
pallante gigante quẽ int̾fec̃. Tradi¬
t᷑ ã: cũ ꝑ diluuiũ illd̾ .i. insule cicla¬
des longo tp̃r obumbrate fuissent:
aqͥs rarescentib pͥma int̾ eos deloᷤ
sole illuminata ẽ.⁊ id̾o delos dicta.
deis: uł forte tres collectiones a me¬
tendo .i. colligendo: messes dicunt᷑.
tulit mandragoras.⁊ dedit matri
sue. Cuiꝰ esũ desid̾ans rachel dixit
suptũ: sterilib fecũditatẽ ꝑareqͥ¬

Expanded text:
beafactum est diluvium particulare in Achaia, sub Ogyge rege, qui urbem, quae vocabatur Acta, innovans, Eleusim nomiruit, quam Graeci Minervam dixerunt: haec plures artes adinvenit, maxime lanificium. Eadem dicta est Pallas, a Pallane insula Thraciae in qua nutrita est, vel a Pallante gigante, quem interfecit. Traditur autem, cum per diluvium illud insulae Cyclades longo tempore obumbratae fuissent, aquis rarescentibus prima inter eas Delos sole illuminata est, et ideo Delos dicta, vel forte tres collectiones, a metendo, id est colligendo, messes dicuntur, tulit mandragoras, et dedit matri suae . Cujus esum desiderans Rachel dixit sumptum, sterilibus fecunditatem par
Abbreviated transcription (Latin):
leg̾r institutũ. forte. ad mõtẽ moria
uͥ abraã altare fec̾at d̾o uiit. ⁊ in¬
molatis hostiis. substractis pellib
earũ in cũbens: ꝑ somniũ accepit
oracłm: forte. more gentiũ: quẽ uid̃¬
at in parentib. spẽm lauri qͣm tri¬
podẽ dñt capiti subposuit. ⁊ ramis
arboris que agnꝰ castꝰ đr incubuit:
ũ uisiones capitis fantasticas dormi¬
ens nõ sentiret. Uł adhuc uiuentẽ
melchisedec consuluit qͥcũq autẽ
mͦ fec̾it: responsum accep̃ a dño. due

Expanded text:
legitur institutum, forte ad montem Moria, legitur institutum, forte ad montem Moria, ubi Abraham altare fecerat Domino, fit, et immolatis hostiis, substratis pellibus earum incumbens, per somnium accepit oraculum. Forte more gentium, quem viderat in parentibus, speciem lauri, quam tripodem dicunt, capiti supposuit, et ramis arboris, quae agnuscastus dicitur, incubuit, ubi visiones capitis phantasticas, dormiens, non sentiret. Vel adhuc viventem Melchisedech consuluit. Quocunque autem modo fecerit, responsum accepit a
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sciens a ysaac patͥ suo factam
ꝓmissionẽ seminis młtiplicandi ꝑ ip¬
sũ. orauit dñm: ũ qđ ꝓmiserat ĩple¬
ret. Et ꝯcepit mulier habens duos
inut᷑o. S cũ uicina ẽẽt partui. colli
confringebant᷑. Sĩ macꝰ: insuꝑficie
ferebant᷑. insimilitudinẽ nauis legi¬
tumo pond̾e carentis. Mouebantur
enĩ mixtim pueri: ut uicissim alt̃
pͥor alt̾o uideret᷑ posseͬ ꝓdire ad ortũ:
nõ ꝓ exilitate ut̾ mat̾ni. qͣi uix ge¬
minos capientis. intłłigendũ est
hoc accidisse. ut quibꝰdam uisũ ẽ s
tm̃ ex uoluntate di.iam demonstrã¬
tis innõdũ natis: qđ futurũ erat
in adultis. pͥmo geniturã .s. qͣm alt̾¬
habuit ꝑ naturã. cessisse alt̾i ꝑ gr̃am:
inposteris ⁊̃ eoꝵ futurã dissensio¬
nẽ. iam t̃c̃ figurabat. Credit᷑ ⁊̃ iam
in hoc motu p̾figuratũ: qr nõ ess
consensꝰ xͥ ad belial. Mat̾ uͦ gͣuiter
affucta: nollet concepisse.⁊ fere deᷤ¬
nec modus. nec ꝑ qͦs consulet᷑. ad huc¬

Expanded text:
 suo factam promissionem, seminis multiplicandi per ipsum, oravit Dominum, ut quod promiserat impleret. Et concepit mulier, habens duos in utero. Sed cum vicina esset partui, collidconfringebantur, Symmachus in superficie ferebantur, in similitudinem navis legitimo pondere carentis. Movebantur enim mixtim pueri, ut vicissim alter prior altero videretur posse prodire ad ortum. Non pro exilitate uteri materni, quasi vix geminos capientis, intelligendum est hoc accidisse, ut quibusdam visum est, sed tantum ex voluntate Dei, jam demonstrantis in nondum natis quod futurum erat in adultis, primogenituram scilhabuit per naturam, cessisse alteri per gratiam, in posteris etiam eorum futuram dissensionem, jam tunc figurabat. Creditur enim iacob, et in hoc motu praefiguratum, quia non esset consensus Christi ad Belial . Mater vero graviter afflicta, nollet concepisse, et fere desnec modus, nec per quos consuleret D
Abbreviated transcription (Latin):
rii đd: qͥ de iacob. nͥ forte intelligat᷑
esau seruisse iacob: dũ ꝑsecutꝰ ẽ eũ.
ut lima ꝯfert feiro. fornax auro. fla¬
gellũ grano. Cũ gͦ duos peꝑiss. qui
prior egressus ẽ: rufus erat. ⁊ totus
in modũ pellis hyspidꝰ. ⁊ dictꝰ ẽ ob ħ.
seir. Hebrei enĩ seiron capillaturam
frẽm a pͥmogenitura.⁊ ob ħ dictus
ẽ iacob.i. supplantator sexagenariꝰ
erat ysaac: quãdo nati s̃ ei paruuli.

Expanded text:
id, qui de Jacob. Nisi forte intelligatur, Esau servisse Jacob, dum persecutus est eum, ut lima confert ferro, fornax auro, flagellum grano. Cum ergo duos peperisset, qui prior egressus est rufus erat, et totus in modum pellis hispidus, et dictus est ob hoc Seir. Hebraei enim Sciron capillaturam fratrem a primogenitura, et ob hoc dictus est Jacob, id est supplantator.--Sexagenarius ergo erat Isaac quando nati sunt ei parvuli.
Abbreviated transcription (Latin):
attingentẽ.⁊ angłos ascendentes &
descendentes ꝑ eã: iosephꝰ dic̃ uidit
descendentes ꝑ eã figuras. honestio¬
rẽ naturã habentes qͣm homines:
⁊ dñm innixũ scale dicentẽ sibi e¬
go sũ ds abraham ⁊ ds ysaac: t̾rã hãc
dabo tͥ & semini tuo benedicentur
custos tuus in hoc itin̾e. ⁊ reducam
te in t̾rã hanc. Ordine p̾posto usus
eiꝰ t̾ram illam. infine tempoꝵ in xͦ¬

Expanded text:
attingentem, et angelos descendentes et attingentem, et angelos descendentes et ascendentes per eam. Josephus dicit: Vidit descendentes per eam figuras, honestiorem naturam habentes, quam homines; et Dominum innixum scalae dicentem sibi: Ego sum Deus Abraham et Isaac. Terram hanc dabo tibi et semini tuo. Benedicentur tuo. Ero custos tuus in hoc itinere, et reducam te in terram hanc. Ordine praepostero uejus terram illam , in fine temporum in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dix incorde suo. uenient di¬
es luctꝰ.i. mortis patͥs m̃i. ut occi¬
dam iacob. Nunciata sũt ħ rebecce:
eodẽ sp̃u sciuit rebecca cogitatioẽs
esau. qͦ intimau̾at ia cob fraudare
licentia: ait rebecca uiro suo. Si acce¬
ꝑit iacob uxorẽ de filiab heth nolo
uiu̾e. Et aduocans ysaac iacob: bene¬
miã: acciꝑe sibi uxorẽ de filiab la¬
ban. Uidens aũt esau qđ offendiss
patrẽ suũ ꝓ nuciis alienigenarum.
iuit adhisinaelem patruũ suũ: acci¬
piens sibi uxorẽ filiã eiꝰ. malech: soro¬
rem nabaioth ut̾nã. absq his. qͣs pͥus
habebat. Igit᷑ eg̾ssus iacob de b̃sabee
ꝑgebat aram: ꝑ cananeã uͦ it̾ faciẽs:
timuit incolas t̾re. qi ut ait iosephꝰ
chananei erãt in deuoti ysaac. pͥori¬
b belł eiꝰ ualde grauati. maxime: cũ
cariathim cepiss. cͥca qͣm p̾cipue la¬
borau̾at. Timuit gͦ iacob apud ali¬
c̃ũ ã ueniss uixta luzã uesꝑe: suppo¬
suit capiti suo lapidẽ.⁊ obdormiuit.

Expanded text:
enient dies luctus, id est mortis patris mei, et occidam Jacob. Nuntiata sunt haec Rebeccae . Eodem spiritu sciebat Rebecca cogitationes Esau, quo intimaverat Jacob fraudare ris fieret, ait Rebecca viro suo: Si acceperit Jacob uxorem de filiabus, Heth nolo vivere. Et advocans Isaac Jacob, benemiam sibi accipere uxorem de filiabus Laban. Fidens autem Esau quod offendisset suum patrem, pro nuptiis alienigenarum, iit ad Ismaelem patruum suum, accipiens sibi uxorem filiam ejus Meleth, sororem Nabajoth uterinam, absque his quas prius habebat. Igitur egressus est Jacob de Bersabee, et pergebat Aram . Per Chananaeam vero iter faciens, timuit incolas terrae, quia, ut ait Josephus, Chananaei erant indevoti Isaac, prioribus bellis ejus valde gravati, maxime cum Cariathiarim cepisset, circa quam praecipue laboraverat. Timuit ergo Jacob, apud aliCum autem venisset juxta Luzam vespere, supposuit capiti suo lapidem, et obdormivit
Abbreviated transcription (Latin):
dux uxorẽ noĩe ceturã. Aiunt
hebrei cethurã nom̃ applłatm̃. qđ
int̾p̃tat᷑ copulata dñt enĩ hanc fu¬
isse agar que de cõcubina. mortua
sara transiit inconiugẽ. de nõ co¬
pulata: incopulatã. ne senex nouiᷤᷤ
nupciis lasciuisse arguat᷑. Iosephꝰ
filii. dux̾at eam.⁊ hec: genuit ei li¬
bos.ui. Iuuenis enĩ: de sene parere
pot̾. Et seꝑauit eos abraham dum
uiu̾et abysaac: ad plagam orienta¬
lem: cũctaq que possedat dedit y¬
saac aliis uͦ largitꝰ ẽ mun̾a. filii tñ
cethure: a nõie lib̾e se sarracenos
minos maris rubri. Refert iose¬
phus: qđ ex uno eoꝵ natꝰ est ofer.
qui castra sua fix̃ inlibiam. qͣm poᷤ¬
oꝵ scͥpsisse. sic̃ ⁊ moyses scͥpsit. quẽ
refert dixisse: ab uno filioꝵ cethu
cam dictam. cui descendenti in libi¬
am hercules auxiliũ tulit. ⁊ filiã
ipsius noĩe etheam: dux̃ hercule̾
uxorẽ. ⁊ exea genuit dodorĩ cuiꝰ
filiꝰ fuit phoron. Fuer̃ ã dies abra

Expanded text:
duxit uxorem, nomine Cethuram . Aiunt Hebraei Cethuram nomen appellativum, quod interpretatur copulatam. Dicunt enim hanc fuisse Agar, quae prius concubina, mortua Sara, transit in uxorem, de non copulata in copulatam, ne senex novis nuptiis lascivisse arguatur. Josephufilii, duxerat eam. Et haec genuit ei liberos sex. Juvenis enim de sene parere potest. Et separavit eos Abraham dum viveret ab Isaac ad plagam orientalem, et cuncta, quae possederat dedit Isaac. Aliis vero largitus est munera. Filii tamen Cethurae a minos maris Rubri. Refert Josephus, quod ex uno eorum natus est Afer, qui castra sua fixerat in Lybiam, quam posaeorum scripsisse, sicut et Moyses scripsit. Quem refert dixisse, ab uno filiorum Cethcam dictam. Cui descendenti in Libyam Hercules auxilium tulit, et filiam ipsius nomine Ethaeam, duxit Hercules uxorem, et ex ea genuit Dodorim cujus filius fuit Phorom. Fuerunt autem dies Abra
Abbreviated transcription (Latin):
gregatꝰ ad ppłm suũ: insinu infer¬
ni. ⁊ sepelierũt eũ hysmahel ⁊ y
saac inspelunca duplici c̃ uxore sua.¬
ramis. ut poss regnare post eũ.
ꝓpͥo filio quẽ susceꝑat ex nino: nup¬
sit. ⁊ ex eo filiũ genuit. q̃ ⁊ babilo¬
niã ampliauit. Anno abrahe.Lxx.

Expanded text:
est ad populum suum in sinu inferni. Et sepelierunt eum Hismael, et Isaac, in spelunca duplici cum uxore sua.ramis, ut post eum regnare posset, proprio filio, quem susceperat ex Nino, nupsit, et ex eo filium genuit, qui et Babyloniam ampliavit. Anno Abrahae sept
Abbreviated transcription (Latin):
fraudulent᷑ ⁊ accepit benedictionẽ
tuã: ⁊ erit benedictꝰ. Cui esau. Iuste
uocatꝰ ẽ iacob. En alt̾a uice me sup¬
plantaũ .i. bis decep̃. Priꝰ pͥmogeni¬
ta. scd̾o benedictionẽ subripiens.
cũꝙ & ipse a patre benedici postula¬
ret. & patͥ hesitanti in qͦ ei benedice¬
ret uehem̃t̃ instaret: motꝰ ysaac ait.
Inpinguedine t̾re ⁊ inrore celi. de¬
suꝑ erit benedictio tua. Et ita fuit.
Idumea enĩ pascuał ẽ. Et addidit de
posteris eiꝰ. ꝓpħans: uiues gladio .i.
bellicosꝰ eris.⁊ fr̃i tuo seruies. cũ. s.
idumea facta ẽ tͥbutaria: domui isrł¬

Expanded text:
udulenter, et accepit benedictionem tuam, et erit benedictus. Cui Esau: Juste vocatus est Jacob. En altera vice me supplantavit, id est bis decepit, prius primogenita, secundo benedictionem subripiens. Cumque et ipse a patre benedictionem postulasset, et patri haesitanti in quo ei benediceret, vehementer instaret, motus Isaac, ait: In pinguedine terrae, et rore coeli desuper, erit benedictio tua; et ita fuit. Idumaea enim pascualis est. Et addidit de posteris ejus prophetans: Vives gladio, id est bellicosus eris, et fratri tuo servies, cum scilicet Idumaea facta est tribut
Abbreviated transcription (Latin):
nedictiõib sac̾dotũ nr̃oꝵ solet dici.
benedictꝰ ẽ aũt iacob. scđ̃m uerba
nõ scd̃m intentionẽ patͥs. sic̃ ep̃s or¬
dinat alienũ: quẽ putat᷑ suũ. ⁊ est
ordinatꝰ. Uix sermonẽ impleuerat
pat̾. eg̾sso iacob uenit esau. cibos infe¬
benedictionẽ. Expauit ysaac uehe
mt̃. ⁊ in hac extasi uidit in sp̃u a dño
factũ ẽẽ hoc. ⁊ significationẽ pie frau¬
dis intellex̃. ⁊ ideo nõ irascens: s cõ

Expanded text:
nedictionibus sacerdotum nostrum solet dici. Benedictus autem est Jacob secundum verba, non secundum intentionem patris, sicut episcopus ordinat alienum, quem putat esse suum, et est ordinatus. Vix sermonem impleverat pater, et egresso Jacob, venit Esau, cibos infebenedictionem. Expavit Isaac vehementer; et in hac extasi vidit in spiritu a Domino factum esse hoc, et significationem piae fraudis intellexit. Et ideo non irasce
Abbreviated transcription (Latin):
at nos in hac angustia: diem aũt
am arietis. Et uirauit dñs ꝑse ip̃m.
de semine młtiplicando ex ysaac &
de t̾ra dantla semini eiꝰ. Alt̾o die re¬
chor fr̃i suo filios .uiii. pͥmogenitũ:
hus. de cuiꝰ stirpe iob descendit. sic̃
scͥptũ ẽ. uir erat int̾ra hus. no. iob.
⁊ hu frẽm eiꝰ. ex cuiꝰ gen̾e. balaam:
infine libri eiꝰ ẽ. qđ de syro sermone
transiatꝰ sit. ⁊ qđ ip̃e quartꝰ ab esau:
argenti. ab ephron. supplicantib ꝓ
lit̾ duas speluncas habẽs. qͣm emit
abrahã: insepulturã generi suo. in
suꝑiori sepeliebant᷑ uiri. in inferio¬
ri: mulieres: tñ adam ⁊ eua iam ibi¬
dem sepulti erant. Nõ peccaũ abraã
em̃do. nec ille uendendo. sic̃ nec ho¬
die qui em̾et agrũ ut fac̾et cimi¬
teriũ. nͥ forte. quia ibi sepulti erant

Expanded text:
at nos in hac angustia. Diem autemam arietis. Et juravit Dominus per seipsum de semine multiplicando ex Isaac, et de terra danda semini ejus. Altera die rechor fHus, de cuius stirpe Iob descendit, sicut scriptum est: Vir erat in terra Hus nomine Iob, et Buç fratrem eius, ex cuius genere Balaam, fine libri ejus est, quod de Syro sermone translatus sit, et quod ipse quartus ab Esau, argenti ab Ephron, supplicantibus pliter duas speluncas habens, quam emit Abraham in sepulturam generi suo. In superiori sepeliebantur viri, in inferiori mulieres. Tamen Adam, et Eva jam ibidem sepulti erant. Nec peccavit Abraham emendo, nec ille vendendo, sicut nec hodie, qui emeret agrum, ut faceret coemeterium, nisi forte quia sepulti erant
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ passione humana: uitã finire. s
cũ oratioib ⁊ sacͥficiis aĩam ipsiꝰ ad
se uocare. ⁊ qđ suscitaret eũ: ob im¬
plendas ꝓmissioes. Et sic ysaac libes
accessit ad aram ⁊ mortẽ. De ħ alcui¬
nꝰ dic̃. In dubitanti aĩo mactare fili¬
ũ uolebat. laudandꝰ inconstantia of¬
ferendi.⁊ infide suscitandi filii. Airep¬
to a gladio ut filiũ immolaret: cla¬
mauit adeũ agłs: nõ extendas ma¬
nũ inpuerũ: nc̃ cognoui qđ timeas
dñm. nõ enĩ sanguinẽ pueri sicie

Expanded text:
humanam vitam finire, sed cum orationibus, et sacrificiis animam ipsius ad se vocare, quod suscitaret eum ob implendas promissiones. Et sic Isaac libens accessit ad aram, et mortem. De hoc Alcuinus dicit: Indubitanti animo mactare volebat filium, laudandus in constantia offerendi, et in fide suscitandi filii. Arrepto autem gladio, ut filium immolaret, clamavit ad eum angelus: Non extendas manum in puerum, nunc cognovi quod timeas Dominum. Non enim sanguinem puer
Abbreviated transcription (Latin):
habitasse int̾ bethel ⁊ hai. locꝰ enim
ille nõ distat a monte moria: ꝑ iter
uniꝰ diei. Et cũ accepiss ligna ⁊ ignẽ.
dit solus cũ filio: cui filiꝰ. Ecce inquit
ignis ⁊ ligna.u̾ ẽ uictima: Cui pat̾.¬

Expanded text:
asse inter Bethel et Hay. Locus enim ille non distat a monte Moria per iter unius diei. Et cum accepisset ligna, et ignem, ilio ascendit solus. Cui filius: Ecce, inquit, ignis, et ligna, ubi est victima holoca
Abbreviated transcription (Latin):
tergũ arietẽ int̾ uepres herentem
cornib quẽ obtulit. ꝓfilio: hebreus
hab inuirgultis. sabec herentem
cornib. ⁊ ẽ sabec genꝰ uirgulti. Hic
eirauit eusebiꝰ dicẽs sabec. hyrcum
erectũ adcarpendas frondes: dix̃
gͦ arietẽ. sabec .i. qͣi hyrcũ erectũ.
Et dic̃ eũ rabanꝰ nõ nouit̾ creatum.
s aliunde ab angło allatũ:⁊ uoca

Expanded text:
em cornibus, quem obtulit pro filio. Hebraeus in virgultis habet, Sabech hoerentem cornibus, et est Sobech genus virgulti. Hic erravit Eusebius dicens, Sabech hircum erectum ad carpendas frondes. Dixit ergo arietem Sabech, id est quasi hircum erectum. Et dicit eum Rabanus non noviter creatum, sed aliunde ab a
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta miscđiã qͣm feci tͥ. Et dux eos
abraham ad puteũ quẽ ostenderat
d̃s agar: quẽ foderat abraham. an
agar eiectam. s serui abimelech
abstulerant illũ abrahe. ⁊ fec̾at eũ
insolitudine: ꝓ gregib adaquan¬
dis. quȩ longe a mansione eiꝰ inso¬
litudine pascebant᷑. Et restituit ei
abimelech puteũ. s intestimoniũ
qđ ipse foderat puteũ. ⁊ ablatum
restituit ei abimelec: dedit regi.uii.

Expanded text:
iam, quam feci tibi . Et eduxit eos Abraham ad puteum, quem ostenderat Deus Agar, quem foderat Abraham ante Agar ejectam. Sed servi Abimelech abstulerant illum Abrahae, et fecerant illum in solitudine pro gregibus adaquandis, quae longe a mansione ejus in solitudine pascebantur. Et restituit ei Abimelech puteum, sed in testimonium quod ipse foderat puteum, et ablatum restituit ei Abimelech, dedit regi septem
Abbreviated transcription (Latin):
Iosephꝰ tñ int̾p̃tat᷑ bsabee: fedꝰ pu¬
tei. a puteo uͦ: circũstans regio dic
ta ẽ ⁊̃ bsabee. Plantauit ᷑ abraham
cͥca puteũ nemꝰ: ⁊ fuit ibi colonꝰ
młtis dieb. nõ habitator. Dic̃ .ii.
pit ibi hereditatẽ. nec spaciũ pediᷤᷤ.
genitũ quẽ diligis ysaac.⁊ uade in
teirã uisioĩs: ⁊ offereũ mͥ in holocau̾¬
tũ. suꝑ unũ monciũ quẽ monstrau̾o
tͥ. Teiram uisionis dix̃ illam partem
uidee. que ẽ inmõtanis. quia ⁊ ipsa
monstrauit ei ds abrahe ad unmo¬
landũ filiũ. In hoc tradũt hebrei tẽ¬
plum pꝰ factũ. ⁊ altare factũ in loco¬
in qͦ ⁊ habraã altare fec̃: ⁊ dauid an¬
głm uidit reponentẽ gladiũ: in
area ornan iebusei. Uñ dix̃ ysaias.

Expanded text:
osephus tamen interpretatur Bersabee, faedus putei. A puteo vero circumstans regio etiam dicta est Bersabee. Plantavitque Abraham circa puteum nemus, et fuit ibi colonus multis diebus, non habitator. Dicit enimit ibi haereditatem; nec spatium pedis . genitum, quem diligis, Isaac, et vade in terram visionis, et offer mihi eum in holocaustum super unum montium, quem monstravero tibi. Terram visionis dixit, illam partem Judeae, quae est in montanis, quia et ipsa monstravit Deus Abrahae ad immolandum filium. In hoc tradunt Hebraei templum post factum, et altare factum in loco, ubi Abraham altare fecit, et David Angelum reponentem gladium, vidit in area Ornan Jebu
Abbreviated transcription (Latin):
bat. S dix̃ ei dñs. audi uocẽ sare.
Qͥ tollens panẽ ⁊ utrẽ aque: im¬
posuit scapule agar.⁊ tradidit.
ei puerũ. Cũq consũpta ẽẽt aqͣ ĩ
deserto: ⁊ puer deficeret siti. abie¬
cit mat̾ puerũ sub arbore. ⁊ sedit
ꝓcul. qͣntũ arcꝰ iac̾e pot̾. ne uid̾et
filiũ morientẽ: ⁊ fleuit. Et ex audi

Expanded text:
bat, sed dixit ei Dominus: Audi vocem Sarae. Qui tollens panem, et utrem aquae imposuit scapulae Agar, et tradidit ei puerum. Cumque consumpta esset aqua in deserto, et puer deficeret siti, abjecit mater puerum sub arbore, et sedit procul quantum arcus jacere potest, ne videret filium morientem,
Abbreviated transcription (Latin):
Q.d. anꝰ es. ⁊ uicina fun̾i. ⁊ m̃tita ẽ
sas fun̾is. qđ magnis expensis fie¬
ri solebat. maxime a iudeis. uł ad
pepla em̃da: ut tegas faciem: ne
filiũ ⁊ cͥcumcidit eũ abraham .uiii.
die: exinde: post totidẽ dies iudeicͥ
cũcisus fuit. Et uocauit eũ ysaac .i.
risum. qr risũ fec̾at dñs parentib¬

Expanded text:
 Anus es, et vicina funeri, et mentita es sas funeris. Quod magnis expensis fieri solebat, maxime a Judaeis, vel ad pepla emenda, ut tegas faciem, ne filium, et circumcidit eum Abraham octavo die . Et exinde post totidem dies Judaei ccumcisus fuit. Et vocavit eum Isaac, id est risum, quia risum fecerat Dominus parentib
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit: qr senior eo fuerat. scđm
usum loquendi. quo maiores na¬
tu patres uocamꝰ. minores. filios:
⁊ quia dignior ⁊ maior affectio so
cũ finxit se longiꝰ abire: p̾sertim.
cũ dño iubente credit᷑ hoc dixisse.
⁊ ita relator fuit u̾boꝵ dñi. ut heli¬
seus celauit se: nõ cognoscentib.
Qͥdã tñ dñt thare. mortua matre
abre.⁊ mortuo aram duxisse uxo¬
rẽ filii ⁊ genuisse saram. U̾n: ⁊ hͥ
dicit᷑ filia thare scđm carnẽ.⁊ supͣ
filia aram: ẜ suscitationẽ seminis.
quia solũ masculũ reliquerat. Ora¬
uit aũt abraham ꝓ eo.⁊ sanatus
ẽ. ⁊ uxor ⁊ ancille eiꝰ peꝑert̃. Et de¬
dit abimelech abrahe mun̾a.⁊ t̾rã
ad habitandũ. ad optionẽ suã.Sa¬
re ã dix̃. Ecce dedi fr̃i tuo ꝓte.m. ar¬
genteos. hoc erit tͥ inuelam̃ ocłoꝵ
corã oĩb qui tec̃ sũt .i. in memoriã
uerecũdie qr inm̃datio dep̾hensa
es. uñ subdit. exponendo et: ꝓ .i.¬

Expanded text:
vocavit, quia senior eo fuerat, secundum vocavit, quia senior eo fuerat, secundum usum loquendi, quo majores natu, patres vocamus, minores filios, et quia dignior, et major affectio solcum finxit se longius ire : praesertim cum Domino jubente creditur hoc dixisse, et ita relator fuit verborum Domini, ut Elisaeus celavit se non cognoscentibus. Quidam tamen dicunt Thare, mortua matre Abrahae, et mortuo Aram, duxisse uxorem filii, et genuisse Saram. Unde et hic dicitur filia Thare secundum carnem, et supra filia Aram secundum suscitationem seminis, quia solum masculum reliquit Aram. Oravit autem Abraham pro eo, et sanatus est, et uxor et ancillae ejus pepererunt. Et dedit Abimelech Abrahae munera, et terram ad habitandum ad optionem suam. Sarae autem dixit: Ecce dedi fratri tuo pro te mille argenteos. Hoc erit tibi in velamen oculorum coram omnibus, qui tecum sunt, id est in memoria verecundiae, quia in mendacio deprehensa es.