comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rer: ñ ꝓfuerat nasci. Quid enim erat
cur ĩ num̾o uiuẽtium me positũ ẽẽ gau¬
d̾em. An ut cibos ⁊ potiones ꝑcolarẽ. ut
hoc corpꝰ casuaꝵ ac fluidũ ꝑiturũ ꝙ nͥ
subinde impletur. farcirẽ ⁊ iuu̾em. egri
minist̾: Ut mortẽ tini̾em cui uni nasci¬
mur. Detrahe hoc in estimabile bonũ
ñ ẽ uita tanti ut sudẽ. ut estuem. Oqͣm
cõtempta res ẽ h̃o. nisi supͣ humana sͦ¬
rexit. Q.mͣi dui cũ affectib colluctam᷑.
quid magnifici facimus: Etiã si suꝑio¬
res sumus portẽta uicimus. Quid ẽ
cur suspiciamus nosin et ip̃os. quia diᷤ¬
similes det̾rimis sumus. Nõ uideo qͣre
sibi placet. qui robustior ẽ ualitudina¬
rio. Multũ int̾est int̾ uires ⁊ bonam
ualitudinẽ. Effugistis uicia animi. ñ
ẽ tibi frons ficta nec in alienã uolun¬
tatẽ o̾mo cõpositus nec cor inuoltũ. nͦ
auaricia que quicquid oĩb abstulit
sibi ip̃i negat. nec luxuria pecuniam

Expanded text:
rer, non fuerat nasci. Quid enim erat, rer, non fuerat nasci. Quid enim erat, cur in numero uiuentium me positum esse gauderem? an ut cibos et potiones percolarem? ut hoc corpus causarium ac fluidum, periturumque nisi subinde impleatur, sarcirem, et uiuerem aegri minister? ut mortem timerem, cui omnes nascimur? Detrahe hoc inaestimabile bonum, non est uita tanti, ut sudem, ut aestuem. O quam contempta res est homo, nisi supra humana surrexit! Quamdiu cum affectibus colluctamur, quid magnifici facimus? etiamsi superiores sumus, portenta uincimus? Quid est, cur suspiciamus nosmetipsos, quia dissimiles deterrimis sumus? non uideo quare sibi placeat, qui robustior est ualetudinario. Multum interest inter uires et bonam ualetudinem. Effugisti uitia animi:non est tibi frons ficta, nec in alienam uoluntatem sermo compositus, nec cor inuolutum, nec auaritia, quae quidquid omnibus abstulit, sibi ipsi negat ; nec luxuria pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
int̾esse existimo ĩ ip̃a ꝓ¬
phecia. int̾ illã partẽ que ad hoĩes. ⁊¬
illã que ad deos ꝑtinẽt. Altiorẽ hec ⁊ a¬
nimosior. multũ ꝑmisit sibi. ñ fuit ocłiꝰ
cõtenta mauis ẽẽ quiddã suspicata ẽ.
⁊ pulchrius. quod extͣ cõspectũ natura
res nr̃os discutit. ⁊ lum̃ admouet quo
excedit. ⁊ tenebris ereptos ꝑducit illo
uñ lucet. Et quidẽ tũc nature rerum
grãs ago. cũ illã ñ ab hac ꝑte uideo qͣ
publica ẽ. s cũ secretiora eius intͣui. cũ
disco que uniu̾si mat̾ia sit quis auctor
aut custos. quid sit d̾s totus in se ten¬
dat. an ⁊ ad nos aliq̃n respiciat. faciat
cotidie aliquid. an semel fecĩt. ꝑs mũ¬
di sit an mũdus liceat illi hodie dec̾¬
n̾e̾. ⁊ ex lege fatorũ aliquid derogare
an maiestatis diminutõ sit. ⁊ cõfessio
erroris mutãda fecisse. Necesse ẽ eamdẽ
placere cui nisi optima placere ñ pos¬
Ipẽ ẽ necessitas sua. nisi ad hoc admitte¬

Expanded text:
timo in ipsa philosophia, inter illam partem quae ad homines, et hanc quae ad deos, spectat. Altior est haec, et animosior: multum permisit sibi: non fuit oculis contenta. Maius esse quiddam suspicata est, ac pulchrius, quod extra conspectum natura res nostros discutit, et lumen admouet, quo et e tenebris ereptos illo perducit, unde lucet. Equidem tunc naturae rerum gratias ago, cum illam non ab hac parte uideo, quae publica est, sed cum secretiora eius intraui: cum disco, quae uniuersi materia sit, quis auctor sit aut custos ; quid sit deus ; totus in se intendat, an ad nos aliquando respiciat ; faciat quotidie aliquid, an sernel fecerit ; pars mundi sit an mundus ; liceat: illi hodieque decernere, et ex lege fatorum, aliquid derogare, an maiestatis deminutio sit et confessio erroris, mutanda fecisse: necesse est enim ei eadem placere, cui nisi optima placere non post: ipse enim est necessitas sua. Nisi ad haec admitte
Abbreviated transcription (Latin):
alim̃tum suũ nemora ducebãt. Quib
dem̾sis humor qui desiit ĩ arbusta ꝯsu¬
mi suꝑfusus e̾. Idem ait ⁊ circa magne¬
siã accidisse. S pace teophiasti dixisse
liceat. ñ ẽ hoc simile ueri. qr a quosissima¬
fere sũt q̃cũq ũbrosissima. Ed̾ ñ eueni¬
ret. si aq̃s arbusta sictarẽt. quib alim̃¬
tũ ex ꝓximo ẽ̾. Fluminũ u̾o us ex ĩtimo
manat. ultͣ ꝯcipitur ꝙͣ radicib euagari
licet. Deinde succise arbores plus humo¬
ris desiderãt. Nõ enĩ id tm̃ quo iuuãt: s
quo crescãt tͣhunt. Idem ait circa archa¬
diã. q̃ urbs ĩ creta ĩsula suit. fõtes ⁊ rĩ¬
uos substitisse qr desierit coli t̾ra. diruta
urbe. postea u̾o ꝙͣ cultores ꝑceꝑit. aqͣs
quoq recepisse. Causã siccitatis hãc po¬
nit. qd̾ ĩ duruerit ꝯstricta tellus. nec po¬
tuerit ĩbres ĩ agitata tnͣsmitt̾e. Qũo
ergo płimos uidemus ĩ locis def̾tissimis

Expanded text:
alimentum suum nemora ducebant; quibus alimentum suum nemora ducebant; quibus euersis umor, qui desiit in arbusta consumi, superfusus est. Idem ait et circa Magnesiam accidisse. Sed pace Theophrasti dixisse liceat: non est hoc simile ueri, quia fere aquosissima sunt quaecumque umbrosissima; quod non eueniret, si aquas arbusta siccarent, quibus alimentum ex proximo est fluminum uero uis ex intimo manat ultraque concipitur quam radicibus euagari licet. Deinde succisae arbores plus umoris desiderant: non enim tantum id, quo uiuant, sed quo crescant trahunt. Idem ait circa Arcadiam, quae urbs in Creta insula fuit, fontes et riuos substitisse, quia desierit coli terra diruta urbe, postea uero quam cultores receperit, aquas quoque recepisse. Causam siccitatis hanc ponit, quod obduruerit constricta tellus nec potuerit imbres inagitata transmittere. Quomodo ergo plurimos uidemus in locis desertissimis
Abbreviated transcription (Latin):
goris densat. ut faciat humorẽ. ip̃a
quoq mutabilis ẽ in humorẽ. Natura
sua utitur. Quid ergo ĩquit: Si ꝑpecu¬
e sũt cause quib flumina oriũtur ac
fontes. qͣre aliqñ siccãtur. aliqñ quibꝰ
ñ fuerũt exeũt: Sepe motu t̾raꝵ ite¬
nera turbantur. ⁊ riuna int̾scindit¬
cursũ aquis. Que retẽte nouos exitus
q̃runt. ⁊ aliquo ĩpetũ faciũt. aut ip̃ius
qͣssatione t̾re. aliũde alio tnͣsferũtur. Apd̾
nos solet euenire. ut amisso canali suo.
flumina primũ refũdantur. Deinde qr
ꝑdiderũt uiã. faciũt. Hoc ait accidisse teo¬
phratus ĩ corico mõte.ĩ quo pꝰt terraꝵ tre¬
morẽ noua us fontiũ em̾sit. Sũt qui
alias quoq causas int̾uenire opinãtur.
q̃ alit̾ uocãt aqͣs aut cursu suo deiciant
mus. s cũ galloꝵ gẽs a cassandro obses¬
sa ĩ illũ se ꝯtuliss ⁊ siluas cecidiss. in¬
gẽs aqͣꝵ copia apparuit qͣs uidelicet in

Expanded text:
goris densat, ut faciat umorem; ipsa goris densat, ut faciat umorem; ipsa quoque mutabilis est in umorem: natura sua utitur. Quid ergo?, inquit, si perpetuae sunt causae, quibus flumina oriuntur ac fontes, quare aliquando siccantur, aliquando quibus non fuerunt locis exeunt? Saepe motu terrarum itinera turbantur et rucursum aquis, quae retentae nouos exitus quaerunt et aliquo impetum faciunt aut ipsius quassatione terrae aliunde alio transferuntur. Apud nos solet euenire, ut amisso canali suo flumina primum refundantur, deinde quia perdiderunt uiam faciant. Hoc ait accidisse Theophrastus in Coryco monte, in quo post terrarum tremorem noua uis fontium emersit. Sicut alias quoque causas interuenire opinatur, quae aliter euocent aquas aut cursu suo deiciant mus, sed cum Gallorum gens a Cassandro obsessa in illum se contulisset et suas cecidisset, ingens aquarum copia apparuit, quas uidelicet in
Abbreviated transcription (Latin):
utͣq tensa. utq ĩ extrema mũdi ꝯpul¬
sal. Ex aqͣ terra fit. cur ñ aqͣ fiat e t̾ra:
At magna flumina sũt. Cũ uideris qnͣ¬
ta sũt. rursus ex qnͣto ꝓdeunt aspice. Mi¬
raris cũ labãtur assidue. q̃dam u̾o ꝯcĩ¬
tata rapiantur. qd̾ p̾sto sit illis aqͣ sẽꝑ
noua. Qd̾ si mireris. qd̾ cũ uẽti totũ ae¬
ra ĩpellãt. ñ deficit sp̃c. s ꝑ dies noctesq
eqͣlit̾ fluit. nec ut flumina certo aliieo
ferũtur. s ꝑ uastũ celi spaciũ lato impe¬
tu uadit. Quid si ullã undã suꝑẽẽ mĩ¬
reris q̃ suꝑueniat tot flustib fractis.
Nich̃ deficit. qr ĩ se redit. Omniũ elem̃¬
toꝵ alt̾ni recursus sũt. Quicꝙͥ alt̾i ꝑit
ĩ alteꝵ tnsit. ⁊ natura ꝑtes suas uelut
ĩ ponderib examinat ne portionũ eqͥ¬
tate turbata. mũdus pponderet. Oĩa¬
mixta sũt. Ht̃ ergo t̾ra humorẽ hunc
exprimit. ht̃ aera hũc ũbra ĩ ferni fri¬

Expanded text:
utraque densa, utraque in extremum mundi compulutraque densa, utraque in extremum mundi compulsa. Ex aqua terra fit: cur non aqua fiat e terra? At magna flumina sunt. Cum uideris quanta sint, rursus ex quanto prodeant adspice. Miraris, cum labantur assidue, quaedam uero concitata rapiantur, quod praesto sit illis aqua semper noua: quid, si mireris, quod, cum uenti totum aera impellant, non deficit spiritus sed per dies noctesque aequaliter fluit, nec ut flumina certo alueo fertur sed per uastum caeli spatium lato impetu uadit? Quid, si ullam undam superesse mireris, quae superueniat tot fluctibus fractis? Nihil deficit quod in se redit: omnium elementorum alterni recursus sunt; quicquid alteri perit, in alterum transit, et natura partes suas uelut in ponderibus constitutas examinat, ne portionum aequtate turbata, mundus postponeret. mixta sunt. Habet ergo terra umorem, hunc exprimit; habet aera, hunc umbra hiberni fri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͥ miraris si t̾ra detrastos ñ sentit. cũ
cessus cauos. ⁊ ml̾tum sp̃c qui necessa¬
rio frigescit. ũbra gͣui p̾ssus. Heinde
pig̾ ⁊ ĩmotus. in aꝙͣ cũ se desiit ferre
ꝯu̾titur. Queadmod̾ supͣ nos mutatõ
aeris ĩbrem facit. ita infra t̾ras flum̃
aut riuũ. Supͣ nos enĩ ñ potest stare
segnis du ⁊ grauis. Aliq̃n enĩ sole te¬
nuatur. aliqñ uẽtis expãditur. Itaq
int̾ualla magna ĩbrib sũt. Sub terra
u̾o quicꝙͥ e̾. qd̾ illũ ĩ aquã ꝯu̾tat. idem
ẽ semꝑ umbra ꝑpetua. frigus et̾num.
in ex̾citata densitas. Sẽꝑ ergo p̾bebit
fonti ac flumini causas placet nobis
t̾ram mutabilẽ eẽ. Hec quoq quicqͥd
qd̾ fiũt oĩa ex õib. Ex aqͣ aer. ex aere
aqͣ Ignis ex aere ex igne aer. Quare
ñ e tra fiat aqͣ. Que si in alia muta¬
bilis ẽ: etiã ĩ aqũa. Imo maxĩe ĩ hãc.
Utraq enĩ cognata res ẽ. uttͣq gͣius.

Expanded text:
quid miraris, si terra detractos non sentit, cum quid miraris, si terra detractos non sentit, cum cessus cauos et multum spiritus, qui necessario frigescit umbra graui pressus, deinde piger et immotus in aquam, cum se desiit ferre, conuertitur: quemadmodum supra nos mutatio aeris imbrem facit, ita infra terras flumen aut riuum; supra nos non potest stare segnis diu et grauis aliquando enim sole tenuatur, aliquando uentis expanditur, itaque interualla magna imbribus sunt, sub terra uero quicquid est, quod illum in aquam conuertat, idem semper est, umbra perpetua, frigus aeternum, inexercitata densitas; semper ergo praebebit fonti aut flumini causas. Placet nobis terram esse mutabilem. Haec quoque quicquid quod fiunt omnia ex omnibus, ex aqua aer, ex aere aqua, ignis ex aere, ex igne aer: quare ergo non ex terra fiat aqua? quae si in alia mutabilis, est etiam in aquam, immo maxime in hanc: utraque enim cognata res est, utraque grauis,
Abbreviated transcription (Latin):
dam flumina erũpũt. saxis ⁊ mõtib ͤ
hiis quid ꝯferẽt pluue q̃ ꝑ nudas ru¬
pes defe̾ntur. nec hñt t̾ram cui insidãt.
Adice qd̾ siccissimis locis putei ĩ altum
ea altitudine in qͣm aqͣ ñ penetrat. ut
scias illic ñ celestẽ eẽ nec collectiuum
humorẽ. s qd̾ dici solet uiuã aqm. Illo
quoq argum̃to ħ opinio refellitur. qd̾
quidã fontes ĩ sũmo mõtis cacumine
redũdant. Apparet illos sursũ agi aut
ibi ꝯcipi. cũ oĩs pluuialis aqͣ decurrat.
Quidã existimãt ꝙ̃ admodũ ĩ ext̾iore
ꝑte t̾raꝵ uaste paludes iacẽt. magni q
⁊ nauigabiles lacus. ꝙ admodũ ĩgẽti
maria porrecta st̃ spasio ĩfusa uallib
sic int̾iora t̾raꝵ habũdare aquis dulci¬
b. nec minus illas stagnare ꝙͣ apd̾ nos
occeanũ ⁊ sinus eius. ĩmo eo latius quo
plus t̾ra ĩ altũ patet. Ergo ex illa pro¬
fũda copia isti annes angerũtur. Qͦs

Expanded text:
aedam flumina erumpunt saxis et montibus? aedam flumina erumpunt saxis et montibus? His quid conferent pluuiae, quae per nudas rupes deferuntur nec habent terram, cui insidant? Adice quod siccissimis locis putei in altum ea altitudine, in quam aqua non penetrat, ut scias illic non caelestem esse nec collecticium umorem, sed, quod dici solet, uiuam aquam. Illo quoque argumento haec opinio refellitur, quod quidam fontes in summo montis cacumine redundant: apparet illos sursum agi aut ibi concipi, cum omnis pluuialis aqua decurrat. CAPUT 8 Quidam existimant, quemadmodum in exteriore parte terrarum uastae paludes iacent magnique et nauigabiles lacus, quemadmodum ingenti spatio maria porrecta sunt infusa uallibus, sic interiora terrarum abundare aquis dulcibus nec minus illas late stagnare quam apud nos oceanum et sinus eius, immo eo latius, quo plus terra in altum patet. Ergo ex illa profunda copia isti amnes egeruntur: quos
Abbreviated transcription (Latin):
re affrica fõtes qi f̾u̾ida natura celi sit. ⁊
pene semꝑ estiua. Squalide itaq sine ar¬
hore sine cultore harene iacent. raris ĩbribꝰ
sparse qͦs statĩ ꝯbibt̃. Atꝯtra ꝯstat g̾ma¬
nã galliãq ⁊ ꝓxime ab illis italiã ha
sus hoc multa posse clici uides. Primũ gͦ
tibi uineaꝵ diligẽs fossor. affirmo nullã
pluuiã ẽẽ tã magnã. q̃ t̾ram ultra decẽ
in altitudinẽ pedes madefaciat. Sĩs hu¬
mor int̃ primã crusta ꝯsumitur nec in
infi̾ora descendit. Qũo imber sugg̾ere p̃t
annub uires. qui sũmam humũ tĩguit:
ꝑs magna eius ꝑfluminũ alueos in
mare tnffertur. Exiguũ ẽ qd̾ sorbeat t̾ra
Nec id seruat aut enĩ arida e̾. ⁊ absumit
ĩ se quicꝙͥ ĩ fusum e̾ aut satiata siquid
supͣ desideriũ cecidit. exudat ⁊ excludit.
⁊ ideo primis ĩbrib ñ augẽtur annes. qr
totos in se t̾ra sitiens trahit. Ed qd̾ q̃¬

Expanded text:
re Africa fontes, quia feruida natura caeli sit et re Africa fontes, quia feruida natura caeli sit et paene semper aestiua; squalidae itaque sine arbore, sine cultore harenae iacent raris imbribus sparsae, quos statim combibunt. At contra constat Germaniam Galliamque et proxime ab illis Italiam abuduersus hoc multa posse dici uides. Primum ego tibi uinearum diligens fossor affirmo nullam pluuiam esse tam magnam, quae terram ultra decem in altitudinem pedes madefaciat; omnis umor intra primam crustam consumitur nec in inferiora descendit: quomodo ergo imber suggerere potest amnibus uires, qui summam humum tinguit? Pars maior eius per fluminum alueos in mare aufertur; exiguum est quod sorbeat terra, nec id seruat: aut enim arida est et absumit in se quicquid infusum est, aut satiata, si quid supra desiderium cecidit, excludi ideo primis imbribus non augentur amnes, quia totos in se terra sitiens trahit. Quid, quod qu
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat. unde tm̃ aqͣꝵ exeat. Miramur qd̾ ac¬
cessionẽ fluminũ maria ñ sentiãt. eque mi¬
randũ ẽ qd̾ detrim̃tum exeũtium t̾ra non
sentit. Ed e̾ qd̾ illã aut sic ĩpleu̾it ut p̾bere
Em̃ꝯq rationẽ reddiderimus deflumine
eadẽ erit riuoꝵ. ac fontiũ. Quidã iudicãt
t̾ram quicꝙͣ aqͣꝵ emisit rursus acciꝑe:⁊
ob hoc maria ñ cresc̾e. qr qd̾ ĩ fluxit nõ in
suum u̾tunt. s ꝓtinus reddũt. Ecculto eĩ
itin̾e subit t̾ras. ⁊ palã uenit. Secreto re¬
u̾titur colaturq ĩ tnͣsitu mare. qd̾ ꝑ mul¬
tiplices t̾raꝵ. an fractus u̾berarum ama¬
ritudinẽ ponit. ⁊ pͣuum in tãta soli ua¬
rietate saporẽ exuit.⁊ in sinc̾am aqu̾ã
emitti. Et hoc argum̃ti loco ponũt quod
paucissuma flumina in hiis sũt locis.
quib rarus ẽ imb̾.: Ideo siccas ethiopie
solitudines ẽẽ. paucos ꝙ ĩueniri ĩ int̾io¬

Expanded text:
ficiat, unde tantum aquarum exeat. Miramur, quod acficiat, unde tantum aquarum exeat. Miramur, quod accessionem fluminum maria non sentiant; aeque mirandum est, quod detrimentum exeuntium terra non sentit. Quid est, quod illam aut sic impleuerit, ut praebere Quamcumque rationem reddiderimus de flumine, eadem erit riuorum ac fontium. CAPUT 5 Quidam iudicant terram quicquid aquarum emisit rursus accipere et ob hoc maria non crescere, quia quod influxit, non in suum uertunt sed protinus reddunt. Occulto enim itinere subit terras et palam uenit, secreto reuertitur, colaturque in transitu mare, quod per multiplices terrarum anfractus euerberatum amaritudinem ponit et prauitatem: in tanta soli uarietate saporem exuit et in sinceram aquam emittere et hoc argumenti loco ponunt, quod paucissima flumina in his sunt locis, quibus rarus est imber. Ideo siccas aiunt Aethiopiae solitudines esse paucosque inueniri in interio
Abbreviated transcription (Latin):
ponderis leues. ⁊ graues sũt. Deinde colo¬
ris pure sũt. albide. cerule. lucide. Deiñ
salubritatis. sũt enĩ utiles. sũt mortifere.
sũt q̃ cogantur ĩ lapidẽ Quedã tenues.
q̃dam pĩgues. Quedã alũt. q̃dam sine
ulla bibentis ope tnͣseũt. q̃dam hauste fe¬
cũditatẽ afferũt. Ut stet aqͣ aut fiuate
loci positio efficit. In deuexo fluit ⁊ ĩ pla¬
no. ⁊ deuexo ꝯtinetur ⁊ stagnat. Aliq̃n ĩ
adu̾sum spũ extollitur. Tunc cogitur nõ
fluit. Colligitur ex ĩbrib. ex suo fonte na¬
tiua ẽ. Nicħ tñ ꝓhibet eodẽ loco aqmͣ colli¬
gi ⁊ nasci. Qd̾ ⁊ in fuscino uidemus. ĩ qũe
mõtes cirꝯuecti. quicꝙ fudit pluuia deri¬
uat s magne ĩ ip̃o latentes q uel uene uł¬
unde sũt. Itaq etiã cũ hiberi defluxere tor¬
rẽtes. faciẽ suã seruãt p̾rimũ ergo q̃ramus
qũo ad ꝯtinuãdos fluminũ cursus t̾ra suf¬

Expanded text:
ponderis: leues et graues sunt; deinde coloponderis: leues et graues sunt; deinde coloris: purae sunt, turbidae, caeruleae, luridae, deinde salubritatis: sunt enim utiles, sunt mortiferae, sunt quae cogantur in lapidem, quaedam tenues, quaedam pingues; quaedam alunt, quaedam sine ulla bibentis ope transeunt, quaedam haustae fecunditatem afferunt. Ut stet aqua aut fluat, loci positio eficit: in deuexo fluit, in plano et defosso continetur et stagnat. Aliquando in aduersum spiritu impellitur: tunc cogitur, non fluit. Colligitur ex imbribus, ex suo fonte natiua est. Nihil tamen prohibet eodem loco aquam colligi et nasci; quod in Fucino uidemus, in quem montes circumiecti, quicquid fudit pluuia, deriuant, sed et magnae in ipso latentesque uenae sunt: itaque etiam cum hiberni defluxere torrentes, faciem suam seruat. Primum ergo quaeramus quomodo ad continuandos fluminum cursus terra suf
Abbreviated transcription (Latin):
nistraret. qũo tot flumina ꝑ ignẽ noctẽ¬
q decurrãt. Quare alia hibernis aquis
ĩtumescãt. alia ĩ defectu cet̾oꝵ anniũs
crescãt. Nullũ int̾im seponemus a turba
ꝓprie nature ac singłaris. ⁊ illi suũ diem
dabimus. Nũc uulgares aqͣs ꝓseqͣmur.
tã frigidas ꝙͣ calentes: In quib celẽtib
q̃rendũ erit utrũ calide nascantur an fiãt
De cet̾is quoq disseremus quas ĩsignes
aut sapor aut aliqͣ reddit utilitas. Quedã
enĩ oculos q̃dam neruos iuuãt.Quedã
Quedã medentur ult̾ib. q̃dã int̾iora po¬
tu fouẽt ⁊ pulmonis ac uisc̾um q̃relas
leuãt. Qudã suppumũt sanguinẽ. Tam
hñt uenas. Alie dulces sũt. alie uarie. A¬
sꝑe quippe int̾ueniũt salse a mareq aut
medicate. Ex quib sulfuratas dicimus
dicimus. ferratas. a luminosas. Indicat
uim sapor. Hñt p̾t̾ea multa discrimina.
Primũ actus frigide calideq sũt. deinde

Expanded text:
nistrat; quomodo tot flumina ingentnistrat; quomodo tot flumina ingentque decurrant; quare alia hibernis aquis intumescant, alia in defectu ceterorum amnium crescant. Nilum interim seponemus a turba, propriae naturae ac singularis, et illi suum diem dabimus. Nunc uulgares aquas persequamur, tam frigidas quam calentes: in quibus calentibus quaerendum erit, utrum calidae nascantur an fiant. De ceteris quoque disseremus, quas insignes aut sapor aut aliqua reddit utilitas: quaedam enim oculos, quaedam neruos iuuant; quaedaquaedam medentur ulceribus; quaedam interiora potu fouent et pulmonis ac uiscerum querelas leuant; quaedam supprimunt sanguinem: tam habent uenas. Aliae dulces sunt, aliae uarie asperae; quippe interueniunt salsae amaraeque aut medicatae, ex quibus sulphuratas dicimus, ferratas, aluminosas: indicat uim sapor. Habent praeterea multa discrimina, primum tactus: frigidae calidaeque sunt; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
facile e̾. si desieris multa te poscere. si
desieris tibi refr̾e m̾cedem. si ante ocłos et
naturã tuã posueris ⁊ etatẽ licet prima
sit. ac tibi ip̃e dix̾is. quid ĩsanio: Quid
anhelo: Qͥd sudo: Eͥd t̾ram quid forum
uerso: Nec ml̾to opus ẽ nec diu. ad hoc
ꝓderit nobis ĩspicere reꝵ naturam. Pri¬
mo discedemus a sordib. deude animũ
ip̃m quo sũmo magno. opus e̾. seducemꝰ
a corpe. Deinde ĩ occłtis excitata sb̃tilitas
hiis salutarib q̃ ꝯtra nequitiã nrãm
furorẽq discutimus. q̃ dãpnamus nec
ponimus. Queramus ergo de t̾ris de¬
quib aq̃ fiant. etiã inuestigemus qua
rõne fiant. siue ut ait ouidius. fons erat
illimis. nitidis argenteus indis. Siue¬
ut ait uirgilius. Unde ꝑ ora nouẽ uasto
cũ murmure mõtis. It mare p̾ruptum.
⁊ pelago p̾mit arua sonanti. Siue ut apd̾
te iunior kiñe ĩ uenio. Elisus siculis de
fontib exilitãnis. Si qͣ ratio aqͣs su̾ mi¬

Expanded text:
facile est, si desieris multa te poscere, si facile est, si desieris multa te poscere, si desieris tibi referre mercedem, si ante oculos et naturam tuam posueris et aetatem, licet prima sit, ac tibi ipse dixeris: "Quid insanio? quid anhelo? quid sudo? quid terram, quid forum uerso? Nec multo opus est nec diu." Ad hoc proderit nobis inspicere rerum naturam: primo discedemus a sordidis; deinde animam ipsum, quo sano magnoque opus est, seducemus a corpore; deinde in occultis exercithis salutaribus, quae contra nequitiam nostram furoremque discuntur, quae damnamus nec ponimus. Quaeramus ergo de terrestribus aquis et inuestigemus qua ratione fiant siue, ut ait Ouidius, "fons erat illimis nitidis argenteus undis", siueut ait Uergilius, "unde per ora nouem uasto cum murmure montis it mare praeruptum et pelago premit arua sonanti; siue, ut apud te, lunior carissime, inuenio, "Elius Siculis de fontibus exilit amnis"; si qua ratio aquas submi
Abbreviated transcription (Latin):
terũ dulcis mari sapor e̾. ⁊ similes
niloticicis belue. Quare ergo si nilum
ethesie ꝓuocant ante illos incipit incͤ¬
mentũ eius. ⁊ post eos durat: Pret̾ea
ñ fit maior quo illi fauere uehem̃tius.
nec remittitur incitaturꝙ ꝓ ut illis
impetus fuit. qd̾ fieret si illoꝵ uirib
cresceret. Quid qd̾ ethesie littus egyp¬
tus uerberant ⁊ contra illos nilus
descendit. inde uenturus unde illi si
ab illis origo eẽt. Pret̾ea ex mari pu¬
rus ⁊ ceruleus esflueret. nõ ut turbi¬
dus uenit. Age qd̾ testimoniũ eius

Expanded text:
terum dulcis mari sapor est et similes terum dulcis mari sapor est et similes Niloticis beluae". Quare ergo, si Nilum etesiae prouocant, et ante illos incipit incrementum eius et post eos durat? Praeterea non fit maior quo illi flauere uehementius, nec remittitur incitaturque prout illis impetus fuit: quod fieret, si illorum uiribus cresceret. Quid, quod etesiae litus Aegyptium uerberant et contra illos Nilus descendit, inde uenturus unde illi, si origo ab illis esset? Praeterea ex mari purus et caeruleus efllueret, non ut nunc turbidus ueniret. Adice quod testimonium eius
Abbreviated transcription (Latin):
montiũ flumina ⁊ primo uere.⁊ esta¬
te primna intumescũt. deinde hibernis
minora sũt. Quippe u̾nis temꝑib im¬
bres niuẽ diluũt. reliquias eiꝰ primus
calor dissipat. Nec renus nec rodanus
onib iugit̾ sũt niues. Phasis quoꝙ
ꝑendit tp̃s ⁊ boristenes cresterẽt ut ni¬
na ꝓduc̾e. Pret̾ea si hec causa attoleret
nilũ: estate prima plenissimus flueret.
tunc enĩ maxime integre ad huc niues
ex mollissimo q̃ tabes est ulus autẽ
ꝑ mẽses qͣtuor reliquitur. Et illi qͣls
accessio. Si talem creclis. ethesie discetẽ.¬
te nilo resistunt. ⁊ cursu eius aucto ꝯtͣ
ostia maris sustinent. Iam reu̾beratus
in se recurrit nec crescit. s exitu ꝓ hibitꝰ
resistit. ⁊ quacũq mox potuit inꝯgestꝰ
erumpit. Euchienes massilliensis
testimoniũ dicit. Nauigaui inquit
athlanticũ mare. inde nilus fluit ma
uentis cũ resederit ⁊ pelagus ꝯquiescit
maiorq descendenti inde nilo uis est. ce¬

Expanded text:
montium flumina uere et prima aestamontium flumina uere et prima aestate intumescunt, deinde hibernis minora sunt: quippe uernis temporibus imbres niuem diluunt, reliquias eius primus calor dissipat. Nec Rhenus nec Rhodanus onibus, iugiter sunt niues. Phasis quoque per idem tempus et Borysthenes crescerent, ut nina producere. Praeterea si haec causa attolleret Nilum, aestate prima plenissimus flueret; tunc enim maxime integrae adhuc niues ex mollissimoque tabes est: Nilus autem per menses quattuor liquitur et illi aequalis accessio est. Si Thaleti credis, etesiae descendenti Nilo resistunt et cursum eius acto contra ostia mari sustinent: ita reuerberatus in se recurrit nec crescit, sed exitu prohibitus resistit et quacumque mox potuit ui congestus erumpit. Euthymenes Massiliensis testimonium dicit: "Nauigaui, inquit, Atlanticum mare: inde Nilus fluit, mauentis. Cum resederunt, et pelagus conquiescit minorque descendenti inde uis Nilo est. Ce
Abbreviated transcription (Latin):
estate nilus ascendat: accedam ⁊ aban¬
tiquissimis incipiã. Anaxagoras ait
ex ethyopie iugis solutas niues ad ni¬
lum usq decurrere: In eadẽ opinione oĩs
uetutas fuit. Hoc eschilus sophocles
erupides tradunt. S falsum est argu¬
mẽtis płib patet. Porimã ethyopiam
feruentissimã color adustus hominũ
domus sunt. Saxa uelut igni feruesꝯt.
nec tm̃ medio s inclinato quoq die.
Ardẽs pulius nec humani uestigii pa¬
tiens. Argentũ replũbatur. Signoꝵ
coaugm̃ta soluuntur. nullũ materie
suꝑ adornate manet oꝑim̃tũ. Auster
quoq qui ex illo tractu uenit: uentoꝵ
llexandria quoq longe ab ĩmodicis
calorib posita est. Nuies ñ cadunt. supi¬
ora pluuia carent. Quẽadmodũ ergo
regio tantis subiecta feruorib dura¬
turas ꝑ totã estatẽ niues recipit. quas
sane aliqui montes illic quoq extipi¬
ant: Nũquid magis qmͣ alpes ꝙͣ tra¬
cie iuga aut caucasus: At qui hoꝵ

Expanded text:
aestate Nilus crescat, accedam et ab anaestate Nilus crescat, accedam et ab antiquissimis incipiam. Anaxagoras ait ex Aethiopiae iugis solutas niues ad Nilum usque decurrere. In eadem opinione omnis uetustas fuit: hoc Aeschylus, Sophocles, Euripides tradunt. Sed falsum esse argumentis pluribus patet. Primo Aethiopiam feruentissimam esse indicat hominum domus sunt. Saxa uelut igni feruescunt non tantum medio sed inclinato quoque die; ardens puluis nec humani uestigii patiens; argentum replumbatur; signorum coagmenta soluuntur; nullum materiae superadornatae manet operimentum. Auster quoque, qui ex illo tractu uenit, uentoruAlexandriae quoque, quae longe ab immodicis caloribus posita est, niues non cadunt; superiora pluuia carent. Quemadmodum ergo regio tantis subiecta feruoribus duraturas per totam aestatem niues recipit? Quas sane aliqui montes illic quoque excipiant: numquid magis quam Alpes, quam Thraciae iuga aut Caucasus? Atqui horum
Abbreviated transcription (Latin):
trabilis est. etiam maioꝵ aĩalium dẽ¬
tib. at infi̾or mollis ac tenera. Hanc
delphini spinis qͣs dorso eminentes ge¬
runt. subm̾si uulnerabant ⁊ in adu̾¬
sum enisi diuidebant. Recisis modo hoc
płib cet̾i uelut acie u̾sa fugerũt. fugat
animal instat audaci audacissimũ¬
cedũ timido. Nec illos tanti rite gn̾is
aut sangu̾uis ꝓprietate suꝑant. s ꝯtẽp¬
tu ⁊ tem̾itate. Ultro eni insetũtur.
fugientesq iniecto trahunt laqueo.
Pleriq ꝑeunt quib minꝰ p̾sens animꝰ
ad ꝑsequẽdũ fuit. Nilum aliqnͣdo ma¬
rinam aqmͣ detulisse theophrastus
est auctor. Biennio ꝯtinuo regnante
cleopatra. nõ ascendisse decimo regni
anno ⁊ undecimo constat. significatam
aiuint duob rerũ potientib defestoẽm
Antonii enĩ cleopatre q deficit imꝑium.
ꝑnouẽ annos nõ ascendisse nilũ suꝑio¬
tib seculis gallimatus est austor. S
nunc ad inspiciendas causas ꝓpt̾ qͣt

Expanded text:
trabilis est etiam maiorum animalium dentrabilis est etiam maiorum animalium dentibus, at inferior mollis ac tenera. Hanc delphini spinis, quas dorso eminentes gerunt, submersi uulnerabant et in aduersum enisi diuidebant; rescissis hoc modo pluribus ceteri uelut acie uersa refugerunt: fugax animal audaci, audacissimum timido! Nec illos Tentyritae generis aut sanguinis proprietate superant, sed contemptu et temeritate. Ultro enim insequuntur fugientesque iniecto trahunt laqueo: plerique pereunt, quibus minus praesens animus ad persequendum fuit. Nilum aliquando marinam aquam detulisse Theophrastus est’ auctor. Biennio continuo regnante Cleopatra non ascendisse, decimo regni anno et undecimo, constat. Significatam aiunt duobus rerum potientibus defectionem: Antonii enim Cleopatraeque defecit imperium. Per nouem annos non ascendisse Nilum superioribus saeculis Callimachus est auctor. Sed nunc ad inspiciendas causas, propter quas
Abbreviated transcription (Latin):
terraꝵ s ipãs. Illa facies pulc̾ruma ẽ.
cũ iam in agros se nilus ingessit. latẽt
campi. oꝑte q sũt ualles oppida insu¬
larum modo extant. Nullum in medi¬
tertaꝵ suaꝵ uident. Sic quoq cum
se ripis continet. nilus ꝑ septena ho¬
stia in mare emittitur. Qxo̾ cumꝙͥ¬
ex hiis elegeris mare est.Multos nĩ¬
ch̾ominus ignobiles ramos in aliud
aque litus porrigit. Ceterũ beluas
marinis uel magnitudine uł noxa
pares eclucat.⁊ ex eo qnͣtus sit estima¬
ri potest. qd̾ ingentia aĩalia ⁊ pabulo
sufficienti ⁊ ad uagandũ loco continet.
Babillus uiroꝵ optimus ꝑfectusq
in omni litt̾aꝵ gen̾e. rarissimus aut¬
tor est. Cum ip̃e p̾fectus obtineret egyp¬
tum. heracleatico hostio nili qd̾̃ e̾ maxi¬
mũ exspectacło sibi fuisse delphinoꝵ
a mari occurrentiũ ⁊ cocodrilloꝵ a
placidis morsuq innoxiis uictos. Hi¬
is suꝑior pars corꝑis dura. ⁊ in pene¬

Expanded text:
terrarum, sed ipsas. Illa facies pulcherrima est terrarum, sed ipsas. Illa facies pulcherrima est cum iam se in agros Nilus ingessit: latent campi opertaeque sunt ualles, oppida insularum modo exstant, nullum mediterrarum suarum uident. Sic quoque, cum se ripis continet Nilus, per septena ostia in mare emittitur: quodcumex his elegeris, mare est. Multos nihilominus ignobiles ramos in aliud atque aliud litus porrigit. Ceterum beluas marinis uel magnitudine uel noxa pares educat, et ex eo quantus sit aestimari potest quod ingentia animalia et pabulo sufficienti et ad uagandum loco continet. Balbillus, uirorum optimus perfectusque in omni litterarum genere rarissime, auctor est, cum ipse praefectus obtineret Aegyptum, Heracleotico ostio Nili, quod est maximum, spectaculo sibi fuisse delphinorum a mari occurrentium et crocodillorum a b animalibus placidis morsuque innoxiis uictos. His superior pars corporis dura et impene
Abbreviated transcription (Latin):
illi iuolentiam q eripit latitudo re¬
gionũ. In quas extenditur dextra
leuaq totam amplexus egyptum.
Qnͣtum creuit nilus: tantũ spei in
annũ. Nec ꝯputatio fallit agricolam.
ad eo ad mensurã fluminis respondet
ꝙͣ fertilem facit nilus. Is harenoso ac
sicienti solo ⁊ t̾ram inducit ⁊ aquã
Namcũ turbulentus fluat. ommem
in siccis atq hyantib lotis fecem re¬
linquit.⁊ quicquid pingue secũ tulit.
arentib locis allinit. Iuuat q agros
duab ex causis. ⁊ qd̾ inundat. ⁊ quod
obliniat. Itaq quicꝙͥ nõ adiuuit: ste¬
rile ac squalidum iacet. Si creuit sr̃
debitun nocuit.Mira itaq natura
fluminis. qd̾ cũ ceteri annes alluãt
t̾ras ⁊ eiuscerent. nilus tanto ceteris
maior ad eo nich excedit. nich abradit.
ut contra adiciat uires. nimiũ q in
eo sit qd̾ solum temꝑet. Illato eium
limo harenas saturat ac iungit. Deb¬
q illi egyptus nõ tantũ fertilitatem

Expanded text:
illi uiolentiamque eripit latitudo reilli uiolentiamque eripit latitudo regionum in quas extenditur dextra laeuaque totam amplexus Aegyptum. Quantum creuit Nilus, tantum spei in annum est; nec computatio fallit agricolam, adeo ad mensuram fluminis terra respondet, quam fertilem facit Nilus. Is harenoso ac sitienti solo et aquam inducit et terram: nam cum turbulentus fluat, omnem in siccis atque hiantibus locis faecem relinquit et, quicquid pingue secum tulit, arentibus locis allinit iuuatque agros duabus ex causis, et quod inundat et quod oblimat. Itaque quicquid non adiuit, sterile ac squalidum iacet; si creuit super debitum, nocuit. Mira itaque natura fluminis quod, cum ceteri amnes abluant terras et euiscerent, Nilus, tanto ceteris maior, adeo nihil exedit nec abradit, ut contra adiciat uires minimumque in eo sit, quod solum temperat: illato enim limo harenas saturat ac iungit, debetque illi Aegyptus non tantum fertilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
m̾git illos illos cadens unda. s pla¬
nis aquis tradit. Prunũ increien¬
tum nili circa insulam qmͣ modo re¬
tuli philas. nascitur. Exiguo ab hac
spacio petra diuiditur. abaton greci
uocant nec illam ulli nisi anstitites
calcant. illa primũ saxa auctum flu¬
muus sentiunt. Post magnũ deinde
spaciũ. duo eminent scopuli. Nilli ue¬
nas uocant incole ex quib magna
ius funditur. nõ tũ qnͣta oꝑire pos¬
sit egyptum. In hec ora stipem sacer¬
totes ⁊ aurea dona prefecti cũ sollẽp¬
ne uenit sacrũ iaciunt. Hinc iam ma¬
nifestus nouaꝵ urium nilus alto
ac profundo alueo fertur. ne in altitu¬
dinem excedat obrestu montium pref¬
sus. Circa demum memphim lib̾ ⁊ ꝑ
campestria uagus in plura scindit᷑
flumina manuq canalib factis ut
sit modus in diriuantiũ potestate ꝑ
totam currit egyptum. Initio diduci¬
tur. deinde continuatis aquis in faciẽ
lati ac turbidi maris stagnat. Cursũ

Expanded text:
mergit illos cadens unda sed plamergit illos cadens unda sed planis aquis tradit. Primum incrementum Nili circa insulam, quam modo rettuli Philas uisitur: exiguo ab hac spatio petra diuiditur Abaton Graeci uocant, nec illam ulli nisi antistites calcant; illa primum saxa auctum fluminis sentiunt. Post magnum deinde spatium duo eminent scopuli Nili uenas uocant incolae ex quibus magna uis funditur, non tamen quanta operire possit Aegyptum. In haec ora stipem sacerdotes et aurea dona praefecti, cum sollemne uenit sacrum, iaciunt. Hinc iam manifestus nouarum uirium Nilus alto ac profundo alueo fertur, ne in latitudinem excedat, obiectu montium pressus. Circa Memphim demum liber et per campestria uagus in plura scinditur flumina manuque canalibus factis, ut sit modus in deriuantium potestate, per totam discurrit Aegyptum. Initio diducitur, deinde continuatis aquis in faciem lati ac turbidi maris stagnat: cursum
Abbreviated transcription (Latin):
rat. iuolentus ⁊ torrẽs ꝑ malignos
ꝓsilit tnͣsitus. dissimilis sibi. Qiuippe
ad id lutosus ⁊ turbidus fluit. At ubi
⁊ illi ñ ex natura sua s iniuria loci
color est tandemq elustatus obstãtia¬
⁊ in uasta altitudine subito destitutus
cadit cum ingenti circũiacentium stre¬
piti regionũ. Quem ꝑferte gens ibi a
ꝑsis collocata nõ potuit. obtusis assiduo
fragore aurib ⁊ ob hoc sedib do quere¬
¶tiora
translatis. Int̾ miracła fluminis
incredibilẽ incolarum audaciam
accepi. Bini ꝑuula nauigia conscẽ¬
clunt. quoꝵ alter nauem regit alter
exhaurit. Seinde int̾ rapidam insa¬
niam nili ⁊ reciprocos fluctus uolu¬
tati. tandem tenuissimos canales tenẽt
ꝑ quos angusta tupiũ effugiunt. ⁊ cũ
toto flumine effusi nauigium ruens
manu temꝑant magno q spectanti¬
um metu in caput missi. cum iam
ris. longe ab eo in quẽ ceciterũt loco
nauigant. torm̃ti modo missi. Nec

Expanded text:
rat, uiolentus et torrens per malignos rat, uiolentus et torrens per malignos transitus prosilit dissimilis sibi, quippe ad id lutosus et turbidus fluit; at ubi et illi non ex natura sua sed ex iniuria loci color est, tandemque eluctatus obstantia in uastam altitudinem subito destitutus cadit cum ingenti circumiacentium regionum strepitu. Quem perferre gens ibi a Persis collocata non potuit obtusis assiduo fragore auribus et ob hoc sedibus ad quietiora translatis. Inter miracula fluminis incredibilem incolarum audaciam accepi: bini paruula nauigia conscendunt, quorum alter nauem regit, alter exhaurit; deinde multum inter rapidam insaniam Nili et reciprocos fluctus uolutati tandem tenuissimos canales tenent, per quos angusta rupium effugiunt et, cum toto flumine effusi, nauigium ruens manu temperant magnoque spectantium metu in caput missi, cum iam ris, longe ab eo, in quem cediderunt, loco nauigant tormenti modo missi; nec
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ñ cũ poeta meo iocor ⁊ illi oiui¬
dium suũ impingo qui ait. nec pluui¬
o supplicat herba ioui: Unde crescere in¬
cipiat. si ꝯp̾hendi posset cause quoq in¬
cremẽti inuenirẽtur. Nunc u̾o magnas
solitudines ꝑuagatus.⁊in paludes
las primũ exuago ⁊ errante colligitꝰ
Phile insula est. asꝑa ⁊ undiꝙ p̾rup¬
ta duob in unũ in unũ coituris anni
b cingitur. qui nilo mutantur. ⁊ eius
nom̃ ferũt. Urbem totam ꝯplectitur.
Ab hac nilus magnus magis ꝙͣ mo¬
lentus eg̾ssus ethiopiam harenas q
ꝑ qͣs iter ad ꝯmercia indici maris est.
prelabitur. Excipiunt eũ cataraste no¬
hilis in signi spectacło locus. Ibi ꝑ ardu¬
as excisas ꝙ płib in locis rupes nilus
insurgit ⁊ uires suas ꝯcitat. frangitꝰ
enĩ occurrentib saxis ⁊ ꝑ angusta elu¬
ctatus. ubicũq uincit aut uincitur.
fluctnat. ⁊ illis excitatis primũ aqͥs
quas sine tumultu leui alueo dixe¬

Expanded text:
Quare non cum poeta meo iocor et illi OuiQuare non cum poeta meo iocor et illi Ouidium a suum impingo, qui ait "nec Pluuio supplicat herba Ioui"? Unde crescere incipiat si comprehendi posset, causae quoque incrementi inuenirentur: nunc uero magnas solitudines peruagatus et in paludes las primum ex uago et errante colligitur. Philae insula est aspera et undique prearupta; duobus in unum coituris amnibus bus cingitur, qui Nilo mutantur et eius nomen ferunt; urbem totam complectitur. Ab hac Nilus magnus magis quam uiolentus egressus, Aethiopiam harenasque, per quas iter ad commercia Indici maris est, praelabitur. Excipiunt eum Cataractae, nobilis insigni spectaculo locus: ibi per arduas excisasque pluribus locis rupes Nilus insurgit et uires suas concitat. Frangitur enim occurrentibus saxis et per angusta eluctatus, ubicumque uincit aut uincitur, fluctuat et illic excitatis primum aquis, quas sine tumultu leni alueo duxe
Abbreviated transcription (Latin):
hyeme maior sit. Utrũq apparuit
falsum. Nam ⁊ caput eius in g̾ma¬
nia ẽẽ ꝯperimus ⁊ estate quidẽ inci¬
pit crescere. s ad huc manente intra
m̃suram suam nulo. primis calorib
cũ sol uehementior intra extrema ue¬
ris niues mollit. qͣs ante consumit
qmͣ tumescere nilus incipiat.Reli
quo estatis minuitur. ⁊ ad hybernã
magnitudine redit. atq ex eademit¬
titur. At nilus ante exortum canilẽ
augetur mediis estib ultra equino¬
ctiũ. Hunc nobilissimũ anniũ nat᷑a
disposuit. ut eo tpre mundaret egyp¬
tum. quo maxime usta feruorib
t̾ra undas altius traheret. tantũ
m̃sura qnͣtum siccitati annue suffĩ¬
cere possit. Nam in ea ꝑte qua ethio¬
piam u̾git aut nulli imbres sunt
aut rari ⁊ qui insuetam aquis t̾ram
ñ adiuuent. Unam ut scis egyptus
in hoc spem suã ht̃. Prouide aut st̾ilis
aut fertilis est prout magnus illigeᷤ
aut patior. Nemo aratoꝵ respicit celũ

Expanded text:
hieme maior sit. Utrumque apparuit hieme maior sit. Utrumque apparuit falsum: nam et caput eius in Germania esse comperimus, et aestate quidem incipit crescere sed, adhuc manente intra mensuram suam Nilo, primis caloribus, cum sol uehementior intra extrema ueris niues mollit, quas ante consumit quam tumescere Nilus incipiat; reliquo uero aestatis minuitur et ad hibernam magnitudinem redit atque ex ea demittitur. At Nilus ante exortum Caniculae augetur mediis aestibus ultra aequinoctium. CAPUT 2 Hunc nobilissimum amnium natura s et ita disposuit, ut eo tempore inundaret Aegyptum quo maxime usta feruoribus terra undas altius traheret, tantum usura quantum siccitati annuae sufficere possit. Nam in ea parte, quae in Aethiopiam uergit, aut nulli imbres sunt aut rari et qui insuetam aquis caelestibus terrain non adiuuent. Unam, ut scis, Aegyptus in hoc spem suam habet: proinde aut sterilis annus aut fertilis est, prout ille magnus influxit aut parcior; "nemo aratorum respicit caelum".
Abbreviated transcription (Latin):
dam. ⁊ placere tibi incipias quotiẽs
cogitau̾is. hanc ego habeam sb̾ meo
iure ꝓuinciã q̃ maximaꝵ urbium
taginẽ. ⁊ romã ingentis belli p̾cium
iacuit cũ qͣtuor romanoꝵ pr̃icipum
idest totius imꝑii iures ꝯtractas in
unũ locũ uidit. Aliud ꝙ ponpeii for¬
tunã rexit. cesaris fatigauit. lepidi
tnͣstulit omniũ cepit. que illi ĩgenti
spectacłõ int̾fuit. ex quo liq̃re morta¬
lib posset. qmͣ uelox iforet adimum.
lapsus e sũmo. qmͣq diu̾sa uia mag¬
nam potentiã fortuna destrueret.
Uno enĩ tpr̃e uidi ponpeiũ lepidum¬
q e maximo fastigio alit̾ ao ext̾ma
deiectos. cũ ponpeius alienũ ex̾citũ
inde te abducã. qmͣuis multa habeat
sicilia in se circaq se mirabilia. om̃s
int̾im ꝓuincie tue q̃stiones p̾teribo.
⁊ in diuersum cogitatões tuas abstͭͣ¬
ham. Queram enĩ tetũ id qd̾ libro
suꝑiore distuli: qd̾ ita nilus mensib
estuus abundet. Cui danubiũ simi

Expanded text:
das et placere tibi incipias, quotiens das et placere tibi incipias, quotiens cogitaueris: "Hanc ego habeo sub meo iure prouinciam, quae maximarum thaginem et Romam ingentis belli pretium iacuit; quae quattuor Romanorum principum, id est totius imperii, uires contractas in unum locum uidit aluitque, Pompeii fortunam flexit, Caesaris fatigauit, Lepidi transtulit, omnium cepit; quae illi ingenti spectaculo interfuit, ex quo liquere mortalibus posset quam uelox foret ad imum lapsus e summo, quamque diuersa uia magnam potentiam fortuna destrueret: uno enim tempore uidit Pompeium Lepidumque ex maximo fastigio aliter ad extrema deiectos, cum Pompeius alienum exercitum , ut totum inde te abducam, quamuis multa habeat Sicilia in se circaque se mirabilia, omnes interim prouinciae tuae quaestiones praeteribo et in diuersum cogitationes tuas abstraham. Quaeram enim tecum id quod libro superiore distuli, quid ita Nilus aestiuis mensibus abundet. Cui Danuuium simil
Abbreviated transcription (Latin):
teste derisus. Possũ ⁊ ip̃e nũc uidĩ a te
aut captare aut exꝑiri. Utrũlibet cre¬
de ⁊ om̃s timere a me incipe. Uirgili¬
anũ illõ excludi. Nusqͣm̃ tuta fides
aut ouidianũ qͣ t̾ra patet fera regnat
erinis. In facinus iurasse putes. Aut il¬
lud menandri. Quis enĩ ñ in hoc magni¬
tudinẽ ingenii sui ꝯcitauit: Detestatꝰ
malos uiu̾e. ⁊ in scenam uelut rusticꝰ
poeta ꝓsiluit. Nõ senem excipit ñ pue¬
rũ. ñ feminã. nõ uirũ. ⁊ adicit in sin¬
głos peccare nõ paucos s iã scelus ẽẽ
ꝯtextũ. Fugiendũ ergo ⁊ in se receden¬
dum est ĩmo etiã ad se recedendũ. Hoc
tibi ⁊ si diuidimur mari p̾stare tẽp¬
tabo. ut subinde me iniecta manu ad
meliora ꝑlucã. Et ne solitudinẽ sentĩ¬
as. huic tecũ miscebo sermones. Erimꝰ
uicẽ ꝯsilia ex uultu audientis pendẽ¬
tia. Longe te ab ista ꝓuincia abducã.
ne forte magnã hystoriis ẽẽ fidem cre¬

Expanded text:
teste derisus es. Possum et ipse nunc uideri te teste derisus es. Possum et ipse nunc uideri te aut captare aut experiri: utrumlibet crede et omnes timere a me incipe. Vergilianum illud exaudi "nusquam tuta fides", aut Ouidianum "qua terra patet, fera regnat Erinys: in facinus iurasse putes", aut illud Menandri quis enim non in hoc magnitudinem ingenii sui concitauit, detestatusmalos uiuere et in scaenam uelut rusticus poeta prosiluit; non senem excipit, non puerum, non feminam, non uirum, et adicit non singulos peccare nec paucos, sed iam scelus esse contextum. Fugiendum ergo et in se recedendum est; immo etiam a se recedendum. Hoc tibi, etsi diuidimur mari, praestare temptabo, ut subinde te iniecta manu ad meliora perducam, et, ne solitudinem sentias, hinc tecum miscebo sermones: erimusuicem consilia non ex uultu audientis pendentia; longe te ab ista prouincia abducam, ne forte magnam historiis esse fidem cre
Abbreviated transcription (Latin):
ricłis meis maior paratꝰ ire in ea q̃ mi¬
nabantur. Egi gr̃as fortune qd̾ exꝑiri
uoluiss qnͣti extimarẽ fidẽ. Non debebat
michi ꝑuo res tanta constare. Ne exa¬
minauit me diu. Neq enĩ paria pende¬
bant utrũ satius eẽt me ꝑire ꝓ fide: an
fidem pro me. Nõ p̾cipiti ĩpetu in ulti¬
mũ ꝯsiliũ quo me eriꝑem furori poten¬
tiũ misi. Uidebam apd̃ gauim tormẽ¬
ta uidebã ignes. Sciebam olim sub il¬
lo in eũ statũ res humanas decroisse
tm̃ ferro incubui. nec in mare aꝑto ore.
desilui. ne uideret ꝑ fide tm̃ mori posse
Adice nũc inuistũ mun̾ib animũ. ⁊ in
tanto auaricie c̾tamine nũqͣm suppo¬
sitam manũ lucro. adice uictus parsi¬
moniã. sermonis modestiã. adu̾sus
minores humanitatẽ. adu̾sus maio¬
res reu̾entiam. Post hec ipẽ ꝯsule uera
an falsa memorau̾is. Si u̾a sũt corã
magno teste laudatus es. si falsa: sine

Expanded text:
riculis meis maior, paratus ire in ea quae miriculis meis maior, paratus ire in ea quae minabantur, egi gratias fortunae, quod experiri uoluisset quanti aestimarem fidem non debebat mihi paruo res tanta constare; ne examinaui quidem diu neque enim paria pendebant, utrum satius esset me perire pro fide an fidem pro me; non praecipiti impetu in ultimum consilium, quo me eriperem furori potentium, misi. Uidebam apud Gaium tormenta, uidebam ignes, sciebam olim sub illo in eum statum res humanas decidisse,tamen ferro incubui nec in mare aperto ore desilui, ne uiderer pro fide tantum mori posse. Adice inuictum muneribus animum et in tanto auaritiae certamme numquam suppositam manum lucro; adice uictus parsimoniam, sermonis modestiam se, aduersus minores humanitatem, aduersus maiores reuerentiam. Post haec ipse te consule, uerane an falsa memoraueris: si uera surit, coram magno teste laudatus es; si falsa, sine
Abbreviated transcription (Latin):
cend̾e̾: ut te pet̾e̾ ꝯminꝰ possint: Longũ
int̾ uos int̾uallũ sit. Cũ cupieris bene
laudari. qͣre hoc ulli debeas: Ipe te lau¬
da. Dic lib̾alib me studiis tradidi ꝙͣ¬
qm pauꝑtas alias uaderet. ⁊ ingeniũ
obduceret ubi p̾sens studii p̾ciũ est: ãd
gratuita carmina deflexit me.⁊ ad sa¬
lutare philosophie ꝯtuli studiũ. Ostẽdi
ĩ oẽ pectus catere urtutẽ. ⁊ elustatus
nataliũ angustias nec sorte m̾sus s
aiõ pax maximis steti. Nõ michi in
amicicia getulici gauis fidẽ eripuit
ñ in alioꝵ ꝑsona infelicit᷑ armatoꝵ
messala ⁊ narcisus dui publici hostes
ante qm sui ꝓpositũ meũ potuerunt
eu̾tere. Ceruicẽ ꝓ side apposui. Nullum
sum e̾. Pro amicis oĩa timui. pro me
nich̾. nisi nec parũ bonus amicus fuis¬
sem. Nõ michi muliebres fluxere lacri¬
me. ñ e manib ulliꝰ supplex pependi.
Nich̾ inde eoꝵ nec bono nec uiro feci. Pe¬

Expanded text:
cendere, ut te petere comminus possint? Longum cendere, ut te petere comminus possint? Longum inter uos interuallum sit. Cum cupieris bene laudari, quare hoc ulli debeas? Ipse te lauda, dic: Liberalibus me studiis tradidi. Quamquam paupertas alia suaderet et ingenium eo duceret ubi praesens studii pretium est, ad gratuita carmina deflexi me et ad salutare philosophiae contuli studium. Ostendi in omne pectus cadere uirtutem et, eluctatus natalium angustias nec sorte me sed animo mensus, par maximis steti. Non mihi in amicitia Gaetulici Gaius fidem eripuit; non in aliorum persona infeliciter amatorum Messallina et Narcissus, diu publici hostes antequam sui, propositum meum potuerunt euertere: ceruicem pro fide opposui; nullum sum est; pro amicis omnia timui, pro me nihil, nisi ne parum bonus amicus fuissem. Non mihi muliebres fluxere lacrimae; non e manibus ullius supplex pependi; nihil indecorum nec bono nec uiro feci. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
sibi bonitatẽ publicam patit᷑. hoc quoq
loco blanditiis tuis resistit. ut exclaia¬
res inuenisse te ĩ expugnabilẽ uiꝵ ad¬
u̾sus insiclias qͣs nemo ñ in sinũ reci¬
pit. Eo quidẽ magis hanc eius prudẽ¬
tiã ⁊ in euitãdo ineuitabili malo ꝑtĩ¬
naciã te susciꝑe ꝯfessus es: qr sꝑau̾as
posse aꝑtis aurib recipi qmͣuis blãda
dicẽs qr uera dicebas. S eo magis in¬
qͣĩ male eg̾is nimiũ. ⁊ qͣ ille aliquid io¬
coꝵ aut doli suspicatus sit. Nõ dep̾hen¬
dit te s depulit. Ad hoc exemplar ꝯpo¬
nere.cũ quis ad te adulator accesserit.
Dicito ius tu u̾ba ista q̃ iam ab alio
magistratu ad aliũ. cũ lutorib tran¬
seunt ferre ad aliqu̾e qui paria factu¬
rus uult quicꝙͥ dixerit audire: Ergo nͦ
deciꝑe uolo: nec decipi possũ. Laudari
me a uobis nisi laudaretis etiã malos
uellem. Quid autẽ necesse ẽ in hoc des¬

Expanded text:
sibi bonitatem publicam petitur: hoc quoque sibi bonitatem publicam petitur: hoc quoque loco blanditiis tuis restitit, ut exclamares inuenisse te inexpugnabilem uirum aduersus insidias, quas nemo non in sinum recipit. Eo quidem magis hanc eius prudentiam et in euitando ineuitabili malo pertinaciam te suspicere confessus es, quia speraueras posse apertis auribus recipi, quamuis blanda diceres, quia uera dicebas. Sed eo magis inquasi male egeris minium et quasi ille aliquid iocorum aut doli suspicatus sit: non deprehendit te sed reppulit. Ad hoc exemplar componere. Cum quis ad te adulator accesserit, dicito: "Vis tu ista uerba, quae iam ab alio magistratu ad alium cum lictoribus transeunt, ferre ad aliquem, qui paria facturus uult quicquid dixerit audire? Ego nec decipere uolo nec decipi possum: laudari me a uobis, nisi laudaretis etiam malos, uellem". Quid autem necesse est in hoc des