comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itaq comitatu ꝓ ut ministrauerat uoluntas.
trans misso amne ligeris. ꝑ partes galliarũ
seminando fidei semina carpebat iter usq
dum caput germaniȩ transiret. idest rheni
fluenta. His aut̃ amissis partib. germaniã
ingressus ẽ. Qui dum linguam ñ nouiss&.
ꝑ interpretem quendã religiosũ presbiterũ
uitalem nomine. in augmento audientium
eximia diunitus plantando perrexcit. Frat¬
quasi ymber temporaneus. dum uerno ari¬
ca arua suo infundit rore. De cuius
infusione reuiuiscunt segetum radices &
omniũ germinum uirescunt genera. ita
ut tellus quasi ec somno mortis resurgens
suo decore in prisinã restauret᷑ amenitatẽ.
Dum intentione huius sollicatidinis ꝑfitissce
iter. ut illoꝵ post poneret partes. coepit
germaniam austri ingredi. et ad fluenta
danubii amnis inpartib bauuarioꝵ aduenit
Cuius dum sequeretur fluenta. ad radesbonã
ciuitatẽ ꝑuenit. quȩ ex sectis lapidib construc¬
ta. inmetropolim huius generis arcẽ creuerat.

Expanded text:
 comitatu, prout ministraverat voluntas, transmisso amne Ligere, per partibus Galliarum seminando fidei semina carpebat iter, usque dum caput Germaniae penetraret, id est Reni fluenta. His iam ammissis partibus, Altemaniam ingressus; qui dum linguam non novisset, per interpretem quendam religiosum presbyterum Vitalem nomine in aucmento audientium eximia divinitus plantando perrexit. quasi ymber temporaneus, dum verno aridam arvam suo infunditur rigore; de cuius infusione reviviscunt segetum radices et omnium graminum viriscuntgenera, ita ut tellus, quasi ex somno mortis resurgens, et suo decore in pristino restauratur amoenitate. Dum intentione huius sollicitudinis perfecisset iter, ut eorum postponeret partes, caepit Germaniam austri ingredere ad fluenta Danubii amnem in partibus Baiuvariorum. Cuius dum sequeret fluentis, ad Badasponam pervenit urbem, qui ex sectis lapidibus constructa, in metropolim huius gentis in arce decreverat,
Abbreviated transcription (Latin):
neq parentum nec suo contigisse peccato¬
dĩ in illo. Ita namq p̃dictȩ puellȩ contigisse
existimo inmiraculis. quib p̃ualent desupernȩ
pietatis ꝓuidentia se poscentib intercedendo
dimuter e peccata. ut ꝑ uisibilia exempla ȩc¬
clesus ipsius quȩ choruscant miracula remit¬
tere ipso intercedente informemur peccata.
miracula. aut quȩ fidelium narratione cog¬
noui. quib adhuc cotidie erga eius corpus
fulminantur tot insignes uirtutes. stilus scri¬
bentis narrare non sufficeret. sed ea quȩ de¬
prompsimus proreuerentia uiri dĩ & uene¬

Expanded text:
 parentorum nec suo hoc contigisse peccatoae in illo. Ita namque praedictae puellae contigisse existimo in miraculis, quibus praevalet de superna pietatis providentiam se poscentibus intercedendo dimittere peccatis, ut per visibilia exempla, ecclesiis ipsius quae coruscant miracula, remittere ipsum intercedendo informemur peccata. ius viri miracula, aut quae fidelium narratione cognovi, quibus adhuc cotidie erga eius corpore fulminantur tot insignes virtutes, stilus scribendi, ut estimo, non sustinet. Sed ea quae deprompsimus pro reverentia viri Dei et vene
Abbreviated transcription (Latin):
professa ẽ. Res aut̃ mira. quod sine alim̃to
annum perdurauit integrum. & oꝑationẽ
manuum non amisit. sed tantum pallidam
faciem exxcibi recusatione expressit. Ciudã
aut̃ ꝑ diuinam inspirationem secreto cordis
aecclesiam deducerent. Qui dũ ex difficultate
& itineris ꝓlixiore spacio adbeati dĩ mar¬
Wris corpiis adducere recusassent. tamen
gloriosum consummauit martyrium per
statim edendi intra iuscera stomacho animꝰ
aderat. ita ut exx auiditate corporis ut
potuit citius surrexit. & panẽ sibi adman¬
ducandum poposcit. Et dum allatus ei
fuiss& cum gratiarũ actione suscepit. et
tanta securitate coram asstantib sumpsit.
ac si umquam ex eibo ꝓhibita non fuisset.
S ed quid aluid sciendum ẽ. nisi ut e ns̃
martyris sui merita ostendere uoluisse

Expanded text:
professa est. Res autem mira, ut sine alimentum annum perduravit integrum et operationem manuum non amisit; sed tantum quod pallidam faciem ex cibi recusationem expressit. Cuidam per divina inspiratione secreta cordis ecclesiam ducere debuissent. Quae dum ex difficultatem et itineris prolixiore spatio ad beati Dei martyris corpore adducere recusassent, tamen gloriosum consummavit martyrium perdstatim edendi intra visceribus stomacho animus aderat, ita ut ex aviditate corporis, ut potuit, citius surrexit et panem sibi ad manducandum poposcit. Et dum adductus ei fuisset, cum gratiarum actione suscepit et tanta securitate coram adstantibus sumpsit, acsi umquam ex cibo prohibito non fuisset. 46. Sed quid aliud sciendum est, nisi ut dominus martyris sui merita ostendere voluisse
Abbreviated transcription (Latin):
nere duas sinebat panis portiones. Dum
huius uiri senis in scĩ dĩ martyris gloriã¬
gesta reuoluerem. repente ad memoriã
uenisse contigit michi rem quã narro.
Quadã die puella innr̃is subiacentib dio¬
cesib. primo diluculo ꝓgressa. adexx erci¬
tetienem curȩ pastoralis ut su genitoris
pecora ad pascua ꝑ duxcisset. contigit eã
cuiusdã quẽ ignoro spm̃ recepisse. ita
ut nichil inalimentum tam edendi gene¬
qui eam obsecrando atq increpando ut¬
cibum sumeret cogebant. Illa aut̃ modis
omnib alimentum recipere recusabat. et
huius delectationem insuis membris se¬
minime sentire confessa ẽ. Illi aut̃ predicti
ꝓpinqui puellȩ pauxcillum in os ui inpri¬
mentes. aquã cum lacte mixtã infuderuNs
Cuius ꝓpinationis gustum dum sorberet
inuita. statim erecto capite cũ sanguine
mixtum reuomuerat. Dum hec se minime
ꝓficere parentes eius uiderent dimiserunt.
inito ab his consilio ut eam summo presen¬

Expanded text:
nere duas sinebat panis portiones. 44. Dum nere duas sinebat panis portiones. 44. Dum huius viri senicis in sancti Dei martyris gloriam revolveram, repente ad memoriam venisse me contigit rem, quam narro. Quadam die puellula in nostrisque subiacentibus diocenis primo diluculo progressa ad congregationem cure pastoris, suique genitoris pecoras eicere dum fuisset, contigit, eam cuiusdam quem ignoro spiritum recipisse, ita ut niqui eam obsecrando atque increpando cibum sumere cogebant. Illa autem modisque omnibus alimentum recipere recusabat et huius delectationem in suis membris minime sentire professa est. Ille autem praedicti propinqui puellae paxillum in os vim inprementes, aqua cum lacte mixtam infundentes; cuius propinationis gluttum dum sorberet invita, statimque erecto capite cum sanguine mixtum revomeret. 45. Dum haec se minime proficere parentes eius cernerent, dimiserunt. Inito ab his consilio, ut eam summi praesen
Abbreviated transcription (Latin):
cum lacrimis maximas dõ agebat laudes.
qui speranti inse extot angustus ex sui
martyris meritis eruere dignatus ẽ. Com¬
pleta iam missarum sollempnitate. religiosus
senex extra aditum eccłȩ regressus. panem
quem gremio commendauerat. cuuis forti¬
tudine tot spacia impleuit itineris in ali¬
mentum corporis sibi sufficienter tertiȩ por¬
tionis parte utebatur. duasq portiones
de gremio ꝓtulit. & corã cunctis asstantib
particulatim pauperib diuuisit. et merita
dĩ martyris inse ꝑ diuinam ꝓuidentiam
ostensa palam asstantib produxit. Quid
aliud panis augmentatione ostenditur.
qui continuis dieb quindecim. tertia sui
portione indõ speranti uro suffecerat.
nisi ut ipse in membris suis imitari ꝑmisiss&
idẽ ineius gła martyris. qui summi imita¬
tione capitis & amore cruorẽ fuderat. qui
ꝓuidentiam duo denos compleuit fragmen¬
toꝵ cophinos. ingloriã membri sui rema¬

Expanded text:
cum lacrimis maximas Deo referebat laudes, cum lacrimis maximas Deo referebat laudes, qui speranti in se ex tot angustiis ex sui sacri martyris meritis eruere dignatus est. itate, religioso sene extra aditum ecclesiae regresso, panem quem gremio commendaverat, cuius fortitudine tot spatia conplevit itineris, in alimentum corporis sibi sufficienter tertiae portionis utebatur duasque panis s portionis de gremio pertulerat et coram cunctis adstantibus particulatim pauperibus dividerat: merita Dei martyris, in se per divinam providentiam ostensam , palam adstantibus produxerat. Quid aliud in panis augmentatione ostenditur, qui per continuis diebus quindecim suae portionis tertiae in Deo speranti viri sufficerat, nisi ut ipse in membris suis imitare permisisset, – id est in eius gloria martyris, qui summi imitatione capitis et amore cruorem fuderat, – qui providentia duodenos conplevit ex fragmentorum cophinos, in gloriam membris sui rema
Abbreviated transcription (Latin):
sibi inse speranti prosperum iter pararet.¬
supernus opifex unuis panis societate con¬
dianis auiditatib. membris exxfatigatione
ttineris lassatis sustentando perduxit. ut
huius hora diei tertia inmente staret
suꝑ plantationem ouinearũ.quȩ inter
confluenta danubii & tyberis sita ẽẽ dinos¬
citur. Ex cuius uertice scĩ dĩ martyris con¬
temp labatur aeccłam. & urbẽ arduã menus
& turrium constructione munitã. Qua
dum agnosceret. magnas dõ agebat qul
missarumq cȩlebrationẽ qui sine mora
cum magna deuotione ad scĩ martyris
ꝑgebant aeccłam. quib religiosus uir seneae
in comitatu latenter adiunctus ẽ. Et dum¬
ad portum peruenissent. puppim ingressus.
transmisso amnis fluento. ad portũ salubrẽ
plage ciuitatis adbeati dĩ martẏris ut uir
qui nocturnis temporib ante lectum illius
asstabat diuinitus preceperat perrexit ad ec¬
clesiam. Quã ingressus terręq ꝓstratus.

Expanded text:
in se speranti prosperaretur iter. Perain se speranti prosperaretur iter. Perasupernus opifex, unius panis sacietate cottidianis aviditatibus, membris ex faticatione itineris distinatione perduxit, ut huius hora diei XV. tertia in montem staretur super plantatione vinearum: inter confluenta Danubii et Imbris commencitur; ex cuius vertice viri Dei martyris contemplabat ecclesiam eturbem avidam, moeniis et turrium constructione munitam. Qui dum agnosceret, magnas Deo referebat lmissarum celebratione, qui commorabant cum magna devotione ad sancti martyris pergebant ecclesiam. Quibus religiosus vir senex in comitatu latenter adiunctus est, et dum portum pervenissent, puppem ingressus, transmisso amnis fluenta, ad portum salubrem plagae urbis, ad beati Dei martyris – ut vir nocturnisque temporibus, ante lectum illius qui adstabat, divinitus praeciperat – perrexit ecclesiam. Quam ingressus terraeque prostratus,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut mox cum obdormisset quidã pul cher¬
rimus ur procere staturȩ ante lectum eius
asstaret. qui baculo quẽ manib portabat
dit. Quomodo sine alimento tot spacia ter
rarum ꝑ ambulabo: Cui iterum qui asstabat
ad uinit. Surge ne hesites. sed sume panem
qui ẽ insuperiori cenaculo. ipse tibi in ali¬
mentum sufficiet. usq ad perfectionẽ itineris
tui. Uir aut̃ tanta uisione expergefactus.
postquã ad se reuersus fuerat ignorabat
tionem acciperet. tamen surrexit. ut uir
qui asstabat indicauerat. & insuperiore
cenaculo pulcherrimum quem numquam
ponere conspexxit panẽ inuenit. Cuius¬
comparatione pulchritudinẽ eadẽ nocte cũ
non comedit. Quem inuentũ gremio
commendauit. relictisq omnib quȩ ibidẽ
porali domino suo abstrahendo dampnum
inferret. excepto singulari habitu & penna
tulit. Tunc inde regressus ad solitudinem
subfestinatione ut preualuit carpebat iter.¬
& sine intermissione cum lacrimis dõ funde¬
bat preces. ut permerita beati sui martyris

Expanded text:
est, ut mox, cum obdormisset, quidam pulcherrimus vir procere stature ante lectum eius staredit: « Quomodo sine alimento tot terrarum ignota spatia perambulabo? » Cui iterum qui astabat adjunxit: « Surge, npositum in superiori cenaculo, et ipse tibi in alimentum sufficiet ad perfectionem itineris tui.' Vir autem tanta visione expergefactus, postquam ad se reverstionem reciperetur; tamen surrexit, ut vir qui adstabat indicaverat, in superiorem cenaculum pulcherrimum, que a quodam ponere non pconparem pulchritudini eadem nocte cum non comedit. Quem repertum gremio commendavit, relictisque omnibus, quae se ibidem porali domino suo abstrahendo damnum inferret, excepto singulari habitu et pipinnam, Tunc dum inde regressus ad solitudinem sub festinatione, ut praevaluit, carpebat iter, sine intermissione cum lacrimis Deo fundebat praeces, ut per merita beati sui martyris
Abbreviated transcription (Latin):
ne & illoꝵ euacuata posteritate sicut et
contem plata loca testificantur redigatur.
& in talpiũ obscurã habitationẽ conuertatͦ.
et coaceruata humus intestimoniũ ꝑ mane¬
at uiuentib. Cauenda namq ẽ ira iustoꝵ
ne & ipsum iniracundiam ꝓuocent. qui in¬
habitato illoꝵ corporib existit. Dequibus
ꝑ semetipsã ueritas dicit. Qui uos audit me
enim inuisibilẽ non ostendunt. et tam̃ multi
non permanent. quia unus quisq iustorum
inuisibili gladio precinctus est. sagacissimi
sermonis dĩ. qui ultionẽ infert his qui ñ sibi
ꝓponunt ipsum ueritatis spiritum in dm̃.
sed eius templum ictib destruunt. et ubi
manus nocendi non immitunt. detractionis
ueneficia secrete seminare nonmetuunt. sicq
ꝓuocant. non attendentes qđ scriptum ẽ.
Nam qui illum non habet placatũ. nũquã
ẽ ut non defecissent. qui tam scm̃ intere¬
merunt uirum. dum tot in loco illo cõ¬
morantiũ ubi uenerabilis dĩ episcopus
triumphans uictor exit. qui quã uis

Expanded text:
editas, evacuata posteritate, sicut et contemplata loca testificantur, eradicetur et in talpium obscura habitatione convertatur, et coacervatus umus in testimonium permaneat viventibus. 29. Cavenda namque est ira iustorum, ne et ipsum ad iracundia habitator eorum corporibus existit. De quibus per semet ipsam veritas dicit: Qui vos odit, me enim invisibilem non vident, et tamen inulti non permanent; quia unusquisque iustorum invisibili gladio praecinctus est sagacissimo sermone Dei, qui ultionem infert in his, qui non sibi proponunt ipsum veritatis spiritum in Deum, sed eius templum ictibus distruunt, et ubi manus nocendi non inmittunt, detractationis veneficia secreto seminare non metuunt. Sicquprovocant, non conperientes, quod scriptum est: Nam qui illum nest, ut non defecissent, qui tam sanctum interimerunt virum, dum tot in loco commorantium, ubi venerabilis Dei episcopus triumphans victor extitit? Qui quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ut det germen iustum in conuinctione.
quia mulier non propt̃ libidinẽ accipienda¬
ẽ. sed ꝓpt̃ sobolis procreationem. Hec cũ
auiro religioso se auertens tristis. sicq sopore
ex imo cordis indesinenter dõ fundebat p̃ces.
ut eius angustiȩ opifex rerum subuenire dig¬
naretur. et ne tanti uiri & dei martyris
heimeramni cuius requisitione tot angustiȩ

Expanded text:
ut det nobis germen iustum in coniunctione ; quia mulier non pro libidine, sed pro sobolis procreatione est assumea viro se religiose suffulsit tristis; sopore ex imo cordis arcae indesinenter Deo fundebat preces, ut eius angustiae opifex serenus subvenire digneretur, ut ne tanti viri et Dei martire Haimrammi, cuius requisit
Abbreviated transcription (Latin):
spirituum suȩ p̃sentiȩ intanti di martyris
animȩ egressione fuisset consecratus. Erat aut̃
secus locum quadruuiũ. ita ut amultis preter¬
euntib huc illucq inmiraculũ excreuisset. &
suscitatum tam ammirabile signum statim ꝑ
quadruuium his qui tunc aderant ad memo¬
riam redut. quod in eo scĩ xp̃i martyris
heimeramni anima eocuta huius exxilii neacib
alta poli penetrasset. Tunc commorantes in
circuitu suȩ collectionis aeccłam eiꝰdẽ martyris
nomine dicatam in eodem loco construacert̃.
inqua non mediocriter in numera exmerito
martyris clarescunt signa. Dum huius loci
mentionem inferimus. mira mirandis succeduns
quod ad memoriam redit. unde longe suꝑrꝰ
exe scĩ uri sententia pertulisse me comperio de
carnificum uerbis quod silere minime licere
me suspicor. Quoꝵ duo dignas dõ fundentes
preces. ut superna ꝓuidere hoc dignaretur
tanto dĩ ep̃o suis manib penam inferrent.

Expanded text:
spirituum suae praesentiae in tanti Dei mspirituum suae praesentiae in tanti Dei manime egressionis fuisset consecratus. Erat enim secus locum quadruvius, ita ut a multis praetereuntibus huc illucque in miraculum decrevisset; et sciscitatum tam ammirabile signum, statimque per quadruvium his qui tunc aderant ad memoriam rediit, quod in eo sancti Christi martyris Haimhrammi anima exuta huius exilii nexibus alta poli penetrasset. Tunc commorantes in circuitu suae collectionis ecclesiam eidem martyri in honore in eodem loco construxerunt, in qua non mediocriter innumera ex merito martyris clarescunt signa. 26. Dum huius loci mentionem inferimus, mira mirandis succedunt, quod ad memoriam rediit, unde longe superius ex sancti viri sententiam praetulisse me comperio, de carnificum verbis, quod silere minime licere me suspicio. Quorum duo dignas Deo fundentes praeces, ut superna provideri hoc dignaretur tanto Dei viro suis manibus poenam inferrent.
Abbreviated transcription (Latin):
celestia penetraret. ita ut egressionis suȩ splen¬
dor faciem presentium fulminaret. Et iam
emisso spũ cunctos pauor inuasit. et ita
sunt timore perculsi. ut uiax tanti uiri cor¬
pus in plaustrum subleuare auderent. Sed
huius loci miraculũ. ut michi udet᷑ silenio
tradendũ non ẽ. Erat namq incultus ꝑspacia
annorum innumera. et quasi obliuioni tra¬
dius quod talem eocse dnõ ꝓpinasset animã
ed in eunctis locis pergirum preclaruit in
signum. quia ut mos ẽ germaniȩ ut faciem
sua in mensam niuiũ effusione cooperiat per
tomm hsemale tempus ita ut in cubiti
s manslinẽ eecrescat. sed in eo loco minimne
ꝑ mansit. ut quis preter cuntiũ quam iuis
parum permansisset et inuernali decore et
amoenitate totũ permansit annum. Sicq
factum ẽ. ut locus exxcusationẽ inferret ymbriũ
atq ꝓcellarum turbini & elementorum di¬
tioni subici non debuisset. qui angelicorum

Expanded text:
celestibus penetraret, ita ut ingressiones sue splencelestibus penetraret, ita ut ingressiones sue splendor faciem praesentium fulminaret. Eo iam emisso spiritu, cunctis pavor inruit, ita tremore perculsi, ut vix tanti viri corpus in plaustrum sublevare auderentur. 25. Sed huius loci miraculum, ut mihi videtur, silentio tradendum non est. Erat namque incultus per spatia annorum innumera et quasi oblivione traditus, quod talem ex se Deo propinasset animam. Sed cunctis incolis per girum praeclaruit in signum, quia, ut mos est Germaniae, ut faciem suam inmense nivium effusione veletur per totum gemalem tempus, ita ut in altitudine decrescat, sed eo loco minime permansit, ut quis praetereuntium quamvis parum permansisset, et in vernalis decore et amoenitate totum permansit annum. Sicque factum est, quasi ut locus excusationem inferret, ut imbrium atque procellarum turbine et elimentorum dicione subicere non debuisset, qui angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
in eoꝵ oculis prius non tantum despectus.
sed etiã neci submissus fuisset. tunc inmagnã
ut diquis erat uenerationem exxcreuerat.
Sed et mulieres exuicinis locis cum ducentis
uiris pietatis uiscere commotȩ. girantes plaus¬
trum obuenerationem martyris xp̃i in cõ¬
mitatii sequitȩ sunt. Cum aut̃ peruenissent
in partes campestres. distantes apredicto loco
ubi tendere uidebantur miliario tercio. ue
nerandus dĩ martyr uoce ut potuit quã uis
in condite heiulare cȩperat. innuens qđ hora
remunerationis suȩ incelestib eũ locũ p̃terire
non deberet. Unus ex his qui erant cum eo
imperans. ut eum deplaustro quo iacebat
deponerent. Qui subito deponentes in ameno
gramine submiserunt. in campestri deserta
planicie. Dicq factum ẽ cum scã illa anima
decorpore exir et. cuncts qui aderant uiden¬
tib quasi inmensȩ lampadis lux ex ore scĩ
uiri ꝓcessisset in alta tramitis remoto aere

Expanded text:
in eorum oculis prius non tantum dispectus, in eorum oculis prius non tantum dispectus, sed etiam nece submissus fuisset, tunc in magnam, ut dignus erat, venerationem decreverat. Sed et mulieres ex vicinis locis cum ducentibus viris pietatis viscera commote, girantes plaustrum ob veneratione martyris Christi in comitatu secutae sunt. Cum autem pervenissent in partibus campestriae, distante a praedicto loco, ubi tendere videbantur, miliario tertio, tunc venerandus Dei martyr voci, ut potuit, quamvis incondite heiulare coeperat, innuens, quod ora remunerationis in caelestibus eius eum locum praeterire non deberetur. Unus ex his qui erant imperans, ut eum de plaustro quo iacebat deponerentur; qui subito deponentes, in amoeno gramine submiserunt in campestriae desertae planitiae. Sicque factum est, cum sancta illa anima de corpore exiret, ut, cunctis qui aderant videntibus, quasi inmense lampadis lux ex ore sancti viri processisset in alta tramitis, remoto aere, in
Abbreviated transcription (Latin):
aueritatis tramite deuiasse existimo & ꝑsuos
actus capiti inuisibili qui ẽ xp̃c subministran¬
tes. remotis ꝓpriis uoluptatib pauperibus
prebentes famulatum. intrepide pro xp̃o
contumeliis affecti. ut illoꝵ spes & caput qͥẽ
in se membra ut digna erant prouidisset sub
honore. & ꝓpter ea ab incognins ablata uirb.
in cognitione capitis idest diuinitatis condere
non mediocri gła dubium non ẽ. Res aĩ
habitantib innotuit membroꝵ. ita ut illis uei
teretur intimorem. Et quamuis parũ. tam
apertis oculis eius cognoscebant sancitatem.
Tunc uiri qui erant cum eo beatum et
deuotissimum ep̃m heimeramnũ. et glorls
martyrii triumphum. excertaminis cãpo
idest exarea quȩ tunc frumento p̃ciosiost
margaritis purgati tritici id est cruore con¬
aschaim. distantem fere miliario duodecimo.¬
rẽ illuc deducere deberent. ne in eoꝵ uilib
edificiis uitalem finiret flatum. quia quãuis

Expanded text:
a veritatis tramite deviassent existimo, et per suos a veritatis tramite deviassent existimo, et per suos actos capite invisibili, qui est Christus, subministrantes, remotis propriis voluptatibus , pauperibus praebentes famulatum, intrepide pro Christum contumeliis affecti, ut eorum spes et caput, quain se membra, ut digna erant, providisset sub honore; et propterea ab incognitis detulta viris in capitis cognitione, id est divinitatis, condere non mediocri gloriae dubium non est. Res autem habitantibus innotuit membrorum, ita ut eis in stuporem verteretur, et quamvis parum, tamen apertis oculis eius agnoscentes sanctitatem. 24. Tunc viri qui erant beatum et Deo devotissimum episcopum Haimrammum et gloriae martyrii triumphum ex certaminis campo, id est ex area, quae tunc frumenti praetiosiore margaretis purgati tritici, id est cruore, conAschaim , distantem miliario rem illuc deducere deberentur, ne ut in eorum vilia aedifitia vitalem finiret flatum; quia quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
bris inquirentes. dum diutius sciscitarentur.
innotuerunt quod in quandã arborẽ sub¬
missa essent. Cunctis agri cultorib uiden¬
tib ad eum locum declinauerunt. & ampliꝰ
ab his uisi nonsunt. Tanti huius rei testes fĩ.
quanti h abitatores huius loci excistunt.
Qua ammiratione ꝑ culsi. de eis in cognitis uiris
& dedisparatione illoꝵ. pergentes ad arborẽ
ea quȩ posuerunt scĩ martyris membaa
minime inuenire potuerunt. Res nãq mira
& nr̃is temporib ualde stupenda. qͥa adhuc
in cognita permanent. humanȩ infirmitati
a quib sublata uel ubi deportata fuissent.
Sed quod ex his quȩ p̃dixcimus membris sen¬
tiendum sit ignoro. nisi per diuinã dispen¬
sationẽ hoc fuisse datum possit intellegi.
quibus fuisset dignus sc̃s dĩ martyr laudib
cum cruenta et secta abse eo ad hiic uiuente
membra. ꝑ cognitionem diuinã ab eo loco
assumpta. sub gła honoris condita eẽ dibũ¬

Expanded text:
bris inquirentes, dum diutius circitarent, bris inquirentes, dum diutius circitarent, innotuerunt, quod in quendam arborem summissi essent. Cunctis agri culturis videntibus, ad eum locum se declinantes, et amplius ab his visi non sunt, ut tanti huius rei testes sunt, quanti habitatores huius loci existunt. Et qui ammiratione perculsi de his incognitis viris et de disparitione eorum, pergentes ad arborem, sed ea quae posuerunt sancti martyris membra minime invenerunt. Res namque mira et nostris temporibus valde stupenda, quia adhuc incognita humanae permanet infirmitati, a quibus sublata vel ubi deportata fuissent. Sed quid ex his quae praediximus membris sentiendum sit, ignoro, nisi per divinam dispensationem hoc fuisset datum intellegi, quibus fuisset dignus sanctus martyr meritis, cum cruenta et secta ab se, adhuc eo vivente, membra, per cognitionem divinam ab eo loco assumpta, sub g
Abbreviated transcription (Latin):
mensis huc illucq discurrens. ꝑ plateas ciui¬
tatis. ꝑ terrarum uoragines. per disrupta
petrarum loca. per monumenta mortuorũ.
ferens dampnum. aliquotiens eum per alti¬
tudinem turrium currere contigit. et p̃
cipiciũ sui corporis minime pertulit. usq
dum suȩ uocationis complesset diẽ. His
itaq transactis. in cole huuis loci collectis
abscisis sacri Martyris membris. in quadã
arbore condentes uulgari locutione spina
uulgatũ. ut cuius libet abscisa membra. &
sub humo ꝓiecta. huus truncus nullius medi¬
ci arte sanitatis recuperationem consequeret᷑.
Sed hoc fidelib in exemplum trahendum
non ẽ. sed magis ꝓphencum imitari testi¬
monium. ut iactet curã suã indm̃. et ipse
eum enutriet. Eadem namq die non longo
inter misso spacio. duo ignoti atq pulcher¬
rimi uiri equitantes ꝑ publicum callẽ. aqͥbꝰdã
arantib in agro desacris scĩ martyris mem¬

Expanded text:
mensis huc illucque discurrens, per plateas orbimensis huc illucque discurrens, per plateas orbis, per terrarum foragines, per disruptam petrarum, per mferens damnum. Aliquotiens eum per altitaecipitium sui corporis minime pertulit, usque dum sui evocationis conplesset diem. 22. His namque transactis, incole huius loci, collectis abscisis sacri martyris membris, in quodam arbore vulgari locutione spine devulgatum, ut cuiuslibet abscisa membra et sub humo proiecta, ut huius truncus a nullius medicis arte sanitatis recuperationem consequeretur. Sed haec fidelibus in exemplum trahendum non est, sed magis propheticum imitare testimonium, ut iactet curam suam in Deum, et ipse eum enutriet. 23. Eadem namque die, non longo intermisso spatio, duo ignoti atque pulcherrimi viri, equitantes per puplicam callem, a quibusdam arantibus in agro de sacris sancti martyris mem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ maneas. Sicq factum ẽ. ut sermo scĩ uiri
& dĩ martẏris inueritate ꝑmansisset. Nam
predictus presbiter uitalis in ea cuitate qua
corpus xp̃i martyris fuerat deductũ. diu &
dies multos post magistri obitum uixerat.
nullus preterisset dies. in quo missarum sol¬
lempnia cum psalmodia hẏmnificando non
complesset laudẽ. ut puta indagando uesti¬
gia magistri. in arduo huuis seculi calle in¬
sudando. ut eum poli culmen ascendisse dubiũ
nonsit. quia elemosinarum erat studiosus.
& quod uirib implere non potuit. uoluntate
tamen indigentib non abstraxit. Orationib¬
& uigiliis non mediocriter intentus. caritate
et hospitalitate insignis. Sed tamen ut didxi¬
mus magistri sui uerba usq ad obitum suũ
complesse certum ẽ. Nam cum ꝓfecto ieuinio
certis temporis emensis alimentum sumeret.
ciuus cumq poculi genus ore ꝑcepisset. statim
pristino alienatus sensu. aspiritu in mundo ẽ¬
correptus. Commutata facie & stridorib in¬

Expanded text:
Sicque factum est, ut sermo sancti viri et Dei martyris in veritate permansisset, quod praedictus presbyter Vitalis in ea civitate qua corpus Christi martyris fuerat deductus, diu et dies multos post magistri obitum vixerat, nullus praeterisset dies, in quo missarum sollemnia cum psalmodia hymnificando non conplesset laudem, ut puta indagando vestigia magistri in arduam huius evi callem insudando; ut poli culmine scandisse dubium non est, quia elimosynarum erat studiosus; et quod vires implere non potuit, voluntatem tamen indigentibet vigiliis non mediocriter intentus, caritate et hospitalitate insignis. 21. Sed tamen, ut diximus, magistri verba usque ad obitum suum conplesse certum est. Cum a perfecto ieiunio certis temporibus sui corporis alimentum, cuiuscumque poti genus in ore percipisset, statimque pristino alienatus sensu, a spiritu inmundo correptus, commutata facie, voce et stridoribus in
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut inutero conciperet. Cȩperunt aut̃¬
utriq in semetipsos congemiscere. et dum
iam minime stuprum abscondere potuis¬
sent. facto inuicẽ consilio. sanctissimi uiri
heimeramni ep̃i pedib ꝓuoluti sunt. seq
instupro dep̃hensos insinuant. ut nullo modo
erueiatus euader e potuissent. nisi illius pie¬
tatis inspiramine suꝑnus uidex lapsis porredxis¬
set manum. Plus enim ut peccantium mos ẽ
presentes penas ꝑtim escebant. quã ꝑ petuos
eruciatus animarum. Cȩpit itaq scĩssimus
uir gementiũ condolere sermonib cõmissũ
tam̃ peccatũ aeriter inerepando animȩ
lampnanionẽ ꝑtimescere magis debere in¬
ponians quã temporalia corporum supplicia
penitentiȩ modum his indixit pietatisq
premie inquia nullo modo his ueniã apatre
puelle imperare potuss&. Tunc se criminis
alieni reum fieri obtulit. ut abhis flagellũ
quod ꝑtimescebant auerteret. Accepta apin¬

Expanded text:
ita ut in utero conciperet. Coeperunt ita ut in utero conciperet. Coeperunt utrique inter semet ipsos congemiscere, dum iam minime stuprum abscondere potuerunt. Facto invicem consilio, ad sanctissimi viri Haimhrammi episcopi pedibus provoluti sunt, se in stupro deprehensos esse insinuant, et nullo modo cruciatus evadere possent, nisi illius pietatis inspiramine supernus iudex lapsis porrexisset manum. Plus enim, ut peccantium mos est, praesentes penas pertimescebant quam perpetuos cruciatus animarum. Coepit itaque sanctissimus vir gementium condolere tum acriter increpando arguens, animae damnationem pertimescere magis deberent insinuans quam temporalem corporum supplicia. Penitentiae modum his indicans, pietatis eret crimen, nullo modo his veniam a patre puelle impetrare potuisset. Tunc se criminis alieni reum fieri optulit, ut ab his flagellum quam pertimescebant everteret. 10. Accepta a prin
Abbreviated transcription (Latin):
apꝓpinquantẽ. quo eum omp̃s ds̃ auinculo
laboris sui soluens. sibi sociare & perhenni
gaudio remunerari uoluisset. qui intrepidus
ut robustus athleta incertaminis campo clipeo
nis expectabat diẽ. et nichilominus certis tem¬
poribus die noctuq in antiquũ hostẽ oratio¬
nis mucronẽ extenso brachio iaculari ñ cessa¬
bat. Cepit namq licentiã a cunctis in habitan¬
tibus deposcere. ut orationis studio romã ire
lecentiã concedere deberent. Erat ei conser¬
uabilis modus tam cum feminis quã cũ uiris
quoꝵ sollertem inpectoris uenis conditam
regebat curam. Quib ut preualuit singillatĩ
irrigabat ƿectora. Et ubi cominunis non
sufficiebat illata. diligentissime impertiebat
seereta. ut pene nullus ꝑ transisset. incuiꝰ corde
uel scimillam non seminaret diunã. Eonãq
tempore p̃dictus et illustris dux p̃notate
gentis habebat filiã nomine otam. quȩ
libidine atq suadente diabolo acuius dam
udicis filio nuncupato sigibaldum ẽ deuicta.

Expanded text:
pinquantem, ut eum omnipotens Deus a vinculo laboris sui solvens sibi sociare et perenni gaudio remunerare voluisset, qui intrepidusut robustus gennicus in certaminis campo, clippenis diem; et nihilominus certis temporibus die noctuque in antiquum hostem orationis mucrone extenso brachio iaculari non cessabat. Coepit namque licentiam a cunctis inhabitantibus poposcere, ut orationis studio ad Romam ire licentiam ei concedere deberent. Erat enim conversabilis supra modum tam cum feminis quam cum viris, quorum sollertem in pectoris venis conditam gerebat curam; quibus, ut praevaluit, singillatim irrigabat pectora. Et ubi communis non sufficeret illata, diligentissima impertiebat secreta, ut poene nullus pertransisset, in cuius corde vel scintillam non sereret divinam. 9. Eo namque tempore praedictus et inluster dux praenotatae genlibidine atque suadente diabolo a cuiusdam iudicis filio nuncupante Sigibaldo fuisset devicta,
Abbreviated transcription (Latin):
et improƿeriis sine numero quib honorib
tot tempora honorifice sub ducis dione uta
duceret. ut tantã contumeliã inferre ponti¬
fex non debuisset. et ut tanti uiri talisq
summi principis filiã libidinosus in excem¬
plum maloꝵ usq ad partum deduceret.
Coepit itaq sc̃ĩssimus uir dĩ ep̃s hylari uultu
modeftis & pacificis uerbis excusationem

Expanded text:
 honoribus tot tempora honorifice sub duci dictione vitam deduceret, ut tantam contumeliam intulere pontifex non debuisset, ut tanti viri et talisque summi principis filiam libidinosus in exemplum malorum usque ad partum deduceret, caepit namque sanctissimus vir Dei episcopus hilari vultu, modest
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. E rat enĩ uir sanctissimus ꝓphetiȩ spiritu
plenus. et ut legentib occasionem. subrrahã
ꝓphetiã illius inter multas uerã in notesco. Cũ
enĩ exurbe exiret uir uenerandus. quendã
religiosum presbiterum nomine wol fletum ad
se accerserat. ꝓphetiȩ spũ secretum indicans ait.
Ad tende dilectissime frater. et ne cui me uiuente
dixeris. Et enim cum diuersis cruciatib eox
cuiusdã crimine uitam me finisse audieris.
tunc detur intellegi. ut omnib insaeris con¬
stitunis ordinib denuntiare studeas. ut ne eoꝵ
quis signa uitȩ derelinquat. nec huiꝰ eriminis
nodeium me uidicet. et quasi imitando huius
rei edcempla. ex suo labatur statu. quia do¬
centium rep̃hensione radicitus exeftirpar e de¬
promimus. Et quã uis erimine in noccius ab¬
sistat. tam̃ excemplis sectantiũ atq detrahemiũ
inpeccato animas fouet. cũ se aprauorum
exxemplis minime ab scondit. Sicq ꝓphetiȩ
spm̃ eũ habuisse nimisum constat. ut religiosus

Expanded text:
rat enim vir sanctissimus prophetiae spiritu plenus; ut legentibus occasionem subtraham, prophetiam illius inter multas unam innotesco. 11. Cum vero ex urbe exiret vir venerandus, quendam relegiosum presbiterum nomine Wolfleicum ad se accerserat; prophetiae spiritu secretum indicans, ait: 'Adtende, dilectissime mi frater, ut ne cui, me vivente, dixeris. Cum enim diversis cruciatibus ex cuiusdam crimine vitam finisse audieris, tunc datur intellegi, ut omnibus in sacris constitutis ordinibus denuntiare debeas, ut ne eorum quis ignanoxium me iudicet et quasi imitando huius rei exemplo ex suo labetur statu, quia docentium reprehensionem radicitus extirpare depromimus: et quamvis crimine innoxius absistat, tamen exemplis sectantium atque detrahentium in peccato animas fovet, cum se a pravorum exemplis minime abscondit'. Sicque prophetie spiritum eum habuisse nimirum constat, ut relegiosus
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃. intrinsecus ȩdificare omnes insudabat:
Dum aut̃ uir prudentissimus heimeramnus
episcopus. tot iugorib polleret. peruenit ad
eum fama. quod in quibusdam europe par¬
tibus pannoniensis plebs tota auarorum
regna excecatis oculis aueritatis luce que
ẽ dep̃c maxime ydolis deseruret. Unde
dĩ famulus contristatus ualde & intrinsecus
dolore tactus. intra semet ipsum meditari
deberet. Relicta gͥ domo & in mensis sub¬
stantus. tot parentum nobilium turbas
deserens. in sede ciuitatis iam dietȩ alium
constituens ep̃m. imitans exemplum patri¬
archȩ abrahȩ cui precipitur ꝑ diuinam

Expanded text:
autem intrinsecus aedificare omnes insudabat. 3. autem intrinsecus aedificare omnes insudabat. 3. Dum autem vir reverentissimus Haimhrammus episcopus tot vigoribus polleret, pervenit ad eum fama, quod in quibusdam Europae partibus Pannoniensis plebs, tot Avarorum regna, excaecatis oculis a veritatis luce, quae est Christus, maxime ydolis deserviret. Unde Dei famulus contristatus valde, intrinsecus dolore tactus, intra semet ipsum meditare deberetur. Relicto domo, inmensis substantiis, tot parentorum nobilium turbas deserens, in sedem urbis avide iam praedicte alium constituens episcopum, imitans exemplum patriarchae Abrahae, cui per divinam
Abbreviated transcription (Latin):
lymphe amnis inima conuallium ꝓsilientes.
psalmodia inquiete emanauit. usq dum
euncta dauitca ex more finiret. Subiectoꝵ¬
urt supra diximus precordioꝵ arua celesti
umbre rigare insudabat. ita ut pene ociũ
ori minime concederet. Pes enim erat claudi
doallus ceci. recreator pauperum. genitor
pup illorum defensor uiduarum gementiũ
consolator. Dominicas aut̃ oues pascenddas
suis pectori tanta in erat cura. ut ꝑ urbes
golior & oppida. & ꝑ uicos et fidelium
domos huc illueq discurrens prelicanddo
sapientib archana eructans. inbecillibus
lac emanaret. & quod ore predicabat exe¬
emplo confirmabat. ita ut acunctis dilige
retur. Ad eum aut̃ confluebant gallorũ
regni nobiles & ignobiles. locupletes et
inopes. quib pene omnib prout necessitas
compellebat. habundanter tribuere non re¬
cusabat. Alus indumentum. aliis alimentũ.
aliis aut̃ ornamenta prout indigebant
hilarissimo uultu largitus ẽ. ante omnia¬

Expanded text:
lymphae amnis in ima convallium prosilientes, lymphae amnis in ima convallium prosilientes, psalmodia inquiete emanavit, usque dum cuncta Davitica ex more finiret. Subiectorum, ut diximus, praecordiorum arva caelesti ymbre rigare insudabat, ita ut pene otium ori minime concederet. Pes erat claudi et oculus caeci, recreatoorphanorum, defensor viduarum, gementium consolator. Dominicas vero oves pascendas eius pectore tanta inerat cura, ut per urbes Gallorum et oppida, per vicos et fidelium domos huc illucque discurrens, praedicando sapientibus archana eructuans, inbecillis lac emanans, et quod ore praedicabat, exemplo confirmabat, ita ut a cunctis diliretur. Ad eum autem confluebant Gallorum regni nobiles, ignobiles, locupletes et inopes, quibus pene omnibus, prout necessitas compellebat, habundanter tribuere non recusabat. Aliis indumentum, aliis alimentum, aliis vero ornamenta, prout indigebant, hilarissimo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianitats indagine florerȩ dinosceret᷑.
& occidentales toti. anglorũ. brittanni.¬
et hiberni. et galli. & alemanni. et germa¬
nie pars paulatim mirifico modo in dei
laude constanter. fulsissent. inter quas pro¬
uincias. gothia septemani. hispania. aqui
tania cum habitatorib suis deponentes ido¬
latriã. unicum dei filium colere coeperuã.
neuius aquitaniȩ p̃dictȩ partibus. pictauis
urbs antiqua sita. dinpscitur. ex qua ortus
ẽ puer uocabulo heimeramnus. Hic uero
puerili ȩtate coepit mundum despicere.
& quasi quis quilias huius mundi gloriam
calcare. & ad sacrum liberaliũ litterarum
studium se informare. ita dum taccat
ut superno uidice inspirante. ad summum
ꝓmereretur conscendere pontificatꝰ hono¬
rem. Erat namq ꝓcerus statura. decorus
forma. sincerus uultu. elemosinis precipuus.
ieuinus. castitate. et continentia preclarus.
sermene facundus. ad eradicanda incia
sagade. ad plantanda & adiriganda sub¬
iectoꝵ pectora simplex. Cuius excore qͣ si

Expanded text:
ianitatis indagine florere dinosceretur et occidentales tot angulorum, Britanniae, Hiberniae, Galliae, Alamanniae, Germaniae pars, paulatim mirifico modo in Dei laude constanter fulsissent. Inter quas provincias Gothitania cum habitatoribus suis deponentes idolatriam unicum Dei filium colere coeperunt. In cuius Aquitaniae praedictae partibus Pictavis vocabulo urbs antiqua sita dinoscitur, ex qua ortus est puer vocabulo Haimhrammus; qui a puerili aetate coepit mundum despicere et quasi quisquilias huius mundi gloriam calcare, ad sacrum liberalium litterarum studium se informare, ita dumtaxat, ut, superno iudice inspirante, ad summum promereretur conscendere pontificatus honorem. 2. Erat namque procerus statura, decorus forma, vultu sincerus, elemosinarum praecipuus, ieiuniis, castitate et continentia praeclarus, sermone facundus, ad eradicanda vitia sagax, ad plantanda et ad irriganda subiactorum pectora simplex, cuius ex ore, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
h ibicibus. et omniũ bestiarum atq ferarum
se non exftirpauerunt. quia ut patres calicẽ
xp̃i communẽ et doemoniorũ suis quoq filis
propinabant. Unde suꝑno inspiramine ue¬
nerabilis pontifex eam quam prospexerat.
ydolatriã funditus eradicare decreuerat.
Et cum huius terrȩ rure pectori in habitantũ
commendaret fidei semina. ut in augmento
conderet horreis. in nouissimisq gloriosam
in loco consequeretur mortem. ut regio inqua
morabatur in campum sufficeret certamins
ꝑ uicos. & fideliũ domos dis currens. instan¬
tissime curȩ intentus. aliis fidei semina plas¬
tabat. inpectore. aliis uitia sagaci sermone
radicitus excorpore abscidebat. Contra
mites humilis apparuit. contra potentes
erectus leonis fortitudinẽ ostendebat.t
quicquid eccepto singulari habitu afididla
receperat manib cum gratiarum acnone
in digentib imperciebat. Dum hec duius
agerentur et pene omnib huius terre laue¬

Expanded text:
, ibicum et omnium bestiarum atque ferarum , ibicum et omnium bestiarum atque ferarum se non extirpaverunt, quia ut patres calicem Christi commune et demoniorum suisque prolibus propinaverunt. Unde superno inspiramine venerabilis pontifex ea quae prospexerat idolatria funditus eradicare decreverat, et cum huius terrae rurem pectoris inhabitantium commendaverit fidei semina, conderet horreis, in novissimis gloriosam in loco consequeret mortem, ut regio in qua morabatur in campum sufficeret certaminisper vicos et fidelium domos discurrens, instantissime curae intentus, aliis fidei semina plantabat in pectore, aliis vitia sacacae sermone radicitus ex corpore abscedebat. Contra mites humilis apparuit, contra potentes erectus leonis fortitudinem ostendebat, et quicquid, excepto singulari habitu, a fidelium reciperat manibus, cum gratiarum actione indigentibus inpertiebat. 8. Dum haec diutius ageretur, ut poene omnibus huius terr
Abbreviated transcription (Latin):
conuertere debuisset. Dum minime explen¬
di ceptũ iter licere sibi cognosceret. suppli¬
optimã. suꝑficie amoenã. nemorosis arborib¬
locupletẽ. uino copiosã. ferro suꝑ fluam.
auro & argento et purpuris h abundantem
proceros uiros habens & robustos caritate &
humanitate fundatos. humum fertilẽ segetibꝰ
habundantẽ uments et gregib omnibus.¬
tta ut pene suꝑficies terrȩ cooperta esse ui¬
deretur. mellis & apum copia habundans. pis¬
cium multitudine instagnis & in amnib infusa
ꝓspicuis fontibus et rius irrigua. sale ꝓut
opus erat condita. Ciuitas ẽ ut p̃diximus
radasbona in ex pugnabilis. quadris ȩdificata
lapidib. turrium exaltata magnitudine
puteis habundans. ꝑ cuius septemtronialem
partẽ danubius suo rigore contra ortum
cursu dirigitur. Fluenta regionis montana
fructifera. pascius dedita. herbis habundans.
et feris saltus. et frutecta ceruis. bubulis. capres.¬

Expanded text:
convertere debuisset. Dum minime explenconvertere debuisset. Dum minime explendi ceptum iter licere se agnosceret, poptimam, superficie amoenam, nemorosis locupletem, vino copiosam, ferro superfluam, auro et argento et purporis habundantem, proceros viros et robustos. caritate et humanitate fundatos, humum fertilem et segetum habundantem, iumentis et gregum omniumque, ut pene superficies telli coopertus esse videbatur, melli et apium copia epode habundans , piscium multitudine in stagnis et in amnis infusa, prospicuissimis fontibus et rivolis inrigua, sale, prout opus erat, condita. Urbs, ut praediximus, Radaspona inexpugnabilis, quadris aedificatapidibus, turrium exaltata magnitudine, puteis habundans. Cuius septentrionalem partem Danubius suo rigore contra ortum suo cursu infunditur fluenta. Regionis montana fructifera, pascuis dedita, herbis habundantia , feris saltus et frutecta cervis, alcis, bubulis, capręis
Abbreviated transcription (Latin):
pollicetur aut illius nutu uitã in pace finiret.
Co nãq tempore inter hunorum gentem &¬
baicarioꝵ orta ẽ discordia. ita ut aduastan¬
tium manib circa amnẽ anisem inter iacen¬
tem. depopulate urbes pene desertȩ esse
uiderentur ut saltus bestus in augmentum
daretur intellegi. quia humana fragilitas
huc illucq transire diffidebat. quia quã uis
fuisset. penitus tamen magis insidiȩ quam
ostensa benignitas estimaretur. Tunc p̃dictus
theoto baioarioꝵ gentis duoc se discordare
cum auaribus p̃nuncians. illuc eũ ire minime
sinere ꝓfessus ẽ. sed petebat ut tantus ac talis
dõ notus ep̃s. apud se et suos remansisset.
Post quã uero dulcia illius predicam enta
gustauisset. sinendi locum egressionis con¬
sentire non deberet. sed largiendo uultu
possessiones concedere deberet. et illorum
pontifex eẽ debuisset. et si ita dignaretur
uel ꝓhumilitatis studio abbas huus ꝓuntiȩ
ignorarent dm̃ cęli hoc ẽ xp̃m crucifixũ

Expanded text:
pollicebat aut illius nutu vitam finiri. 5. Eo namque tempore inter Hunorum et gentem Baiuvariorum orta est discordia, ita ut a vastantium manibus circa amnem Anisem interiacentem depopulate urhis pene deserte esse videbatur, ut saltus bestiis in augmentum daretur intellegi, quia humana fragilitas huc illuc transire diffidebat, quia quamvis ifuisset, penitus tamen maius insidie quam ostensam benignitatem aestimaretur. Tunc praedictus Theoto Baiuvariorum gentis dux, se discordare eum Avaros praenuntians, illuc eum ire minime sinire professus est; sed aiebat, ut tantus et talis Deo notus episcopus apud se et suos remansisset. Postquam vero dulcia illius praedicamenta gustaverat, sinendi locum egressionis consentire non deberet, sed largiendo vultu possessiones concedere deberet, ita ut eorum pontifex esse debuisset, et si ita dedignaret, vel pro humilitatis studio abbas huius provintignorant Deum caeli, hoc est Christum crucifixum,
Abbreviated transcription (Latin):
de esset. uel illud fabrice opus scm̃ susci¬
pere gentilis auderet. Quod idõ misericor¬
diter a sc̃s factum constat. ita ut faber ille
consternatus et territus salutare sibi nomen
posceret. statimq xpianus effectus. est.Neq
illud inter scõꝵ miracula p̃termittam. qd
ꝑ uide clarum atq omnib notum ẽ. Mat
familias quinti egregis atq honorati uiri
cum ita paralysi fuisset obstricta. ut ei
etiam ƿedum usus negaretur. a uiro suo
ut agaunum ꝑ multum itineris spacium de
feretur. poposcit. Quo cumꝑ uenisset scoꝵ
martẏrum basilicȩ famulantũ manibus
illata. pedib ad diuersoriũ rediit. ac sani¬
tati de p̃mortus restituta membris. nunc
miraculum suuni ipsa cireum fert. Hec
duo tantum passioni scõꝵ inserenda credi¬
di. Cȩterum satis multa sunt quę in pur¬
gatione doemonum. uel in reliquiis curma¬
omnib cotidie illie ꝑscos suos dñi uirtꝰ
operatur. EX PLIXIT PASSIO SC̃I¬

Expanded text:
deesset uel illud fabricae opus sanctum suscipere gentilis auderet. quod adeo misericorditer a sanctis factum constitit, ut faber ille consternatus et territus salutare sibi nomen poposcerit statimque Christianus effectus sit. Neque illud in sanctorum miraculis praetermittam, quod perinde clarum atque omnibus notum est. mater familias -Quinti egregii atque honorati uiri cum ita paralysi fuisset obstricta, ut ei etiam pedum usus negaretur, a uiro suo, ut Agaunum ferretur, poposcit. Quo cum pervenisset, sanctorum martyrum basilicae famulantium manibus inlata, pedibus ad diversorium rediit, ac sanitati de praemortuis restituta membris, nunc miraculum suum ipsa circumfert. 19. Haec duo tantum mira passioni sanctorum inferenda credidi. Ceterum satis multa sunt, quae vel in purgatione daemonum vel in reliquis curationibus cotidie illic per sanctos suos Domini virtus operatur. EXPLICIT PASSIO
Abbreviated transcription (Latin):
dampnationẽ eoꝵ mens feris comparari de¬
beret. ut ꝓpria mente alienati. illoꝵ corpo¬
rib ipsi dampnum inferrent: Quid enim
Unde sub iungitur. ut uiolatores huiꝰ templi
adõ disperdantur. De qua dispersione com¬
ꝓbatur. de temporali eoꝵ domino lamberto
ut nichil ominus dispergeret᷑. quã ut suȩ
dampnationis in exilium uitam finiret. et
caretur sanguis. ut & radicitus hos extermi¬
nar et. ita ut eoꝵ quis non remaneret. et ubi
tam eminentia ȩdificia cȩteris p̃ minebant.
inquib suȩ confusionis gloriabatur modo
urtica et platanus expansis folus ꝓƿagant᷑.
Et qui uenenosã suã iram in habitatorem
templi dĩ ꝑficere nonmetuit. sua ȩdificia
uenenatis serpentium generib relinquer &
inuitus ita ut sint insibilũ et in exemplũ
uiuentib. & quam uis dicentium uerba sile

Expanded text:
damnationem eorum mens feris comparare dedamnationem eorum mens feris comparare deberetur, ut proprios mente alienati eorum corporibus ipsi sibi damnum inferrent? Quid B Unde recte subiungitur, ut violatores huius templi a Deo disperderentur. 28. De qua dispersione comprobatur de eorum temporali domno Lantpertho, ut nihilominus disperderetur; quam ut suae damnationis in exilio vitam finiret, et caretur sanguis, ut et radicitus hos exterminaret, ita ut eorum quis non remaneret. tam eminentia eius edificia caeteris praeminebant, in quibus suae confusionis gloriabat, modo ortica et platanus expansis foliis propagantur; et qui venenosam suam iram inhabitatore templi perficere non metuit, suaque aedificia venenatis serpentium generibus relinqueret invitus, ita ut sint in sibilum et in exemplum viventibus. Quamvis dicentium verba sile