comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
P auci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Conspi¬
cati ex oppido cedem & fugam suorum desperata salute co¬
pias a munitionibus reducunt. Fit protinus hac re audita ex
castris gallorum fuga. qđ nisi trebris subsidiis ac totius diei
labore milites essent defatigati omnes hostium copiȩ deleri
potiussent. De media nocte missus xquitatus nouissimu m
agmen consequitur. magnus numerus tapitur atq interfici.¬
tur. reliqui ex fuga in riuitates discedunt. Postero die Uer¬
cingentorix consilio conuotato: id bellum se suscepisse non
suarum necessitatum: sed communis libertatis causa demon¬
strat. & quoniam sit fortunȩ cedendum: ad utranq rem se
illis offert. seu morte sua romanis satisfacere. seu uiuum tra¬
dere uelint. Missis de his rebus ad Cȩsarem legatis: iub&
arma tradi: principeᷤᷤ produci. ipse in munitione pro castris
consedit. Eo duces producuntur. Uercingentorix dedit᷑ͣ.

Expanded text:
pauci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Conspipauci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Conspicati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salute copias a munitionibus reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis ac totius diei labore milites essent defessi, omnes hostium copiae deleri potuissent. De media nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civitates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium, sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque rem se illis offerre, seu morte sua Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati. Iubet arma tradi, principes produci. Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur,
Abbreviated transcription (Latin):
postꝗͣ nec aggeres. neq fossȩ uim hostium substinere poterãt
cohactis una. Ix. cohortibus: quas ex proximis presidiis de¬
ductas fors obtulit: cesarem per nuntios facit certiorem: ꝗd
faciendum existim&. Accelerat Cȩsar ut prelio intersit.
F ius aduentu ex colore uestitus cognito: quo insigni in prelus
uti consuerat. turmisq equitum & cohortibus uisis: quas
se sequi iusserat: ut de locis superioribus hȩc dediuia & de¬
more sublato. Excipitur rursus ex uallo atq omnibus mu¬
nitionibus clamor. Nostri omissis pilis gladiis rem gerũt.
Repente post tergum ȩquitatus cernitur. cohortes aliȩ appro¬
pinquabant. Hostes terga uertunt: fugientibus ȩquites oc¬
currunt. Fit magna cedes. Asedullus dux & princeps re-¬
morum occiditur. Uercassiuellanus aruernus in fuga comp̃-¬
henditur. Signa militaria. Lxxiuii. ad Cȩsarem referuntur.

Expanded text:
postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat Caesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitus cognito, quo insigni in proeliis uti consuerat, turmisque equitum et cohortibus visis quas se sequi iusserat, ut de locis superioribus haec declivia et delamore sublato excipit rursus ex vallo atque omnibus munitionibus clamor. Nostri omissis pilis gladiis rem gerunt. Repente post tergum equitatus cernitur; cohortes aliae appropinquant. Hostes terga vertunt; fugientibus equites occurrunt. Fit magna caedes. Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; Vercassivellaunus Arvernus vivus in fuga comprehenditur; signa militaria septuaginta quattuor ad Caesarem referuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
non poss&. deductis cohortibus eruptione pugnaret. ul nili
necessario non faciat. Ipse adit reliquos cohortatus ne la¬¬
bori succumbant: omnium superiorum dimicationum fru¬
ctum in eo die atq hora docet consistere. Interiores desperati
campestribus locis propter multitudinem munitionum loca
pręrupta ex ascensu temptãt. Huc ea quȩ parauerant: confe¬
runt: multitudine telorum ex turribus propugnantes de¬
turbant: aggere & cratibus fossas explent. Falcibus ual¬
lum ac loricam rescindunt. Mutit primo Brutum adolescẽ¬
tem cum cohortibus Cȩsar: post cum aliis.C. fabium legatũ.
Postremo ipse cum uehementer pugnaretur: integros subsidio
adducit. Restituto prelio repulsis hostibus eo quo labie¬
num miserat contendit. cohortes quatuor ex proximo castel¬
lo deducit: ȩquitum partem sequi: partem circũire exterio¬
res munitiones: & a tergo hostes adoriri iubet. Labienus

Expanded text:
non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant; omnium superiorum dimicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores desperatis campestribus locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta ex ascensu temptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis Gaium Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pugnaretur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iubet. Labienus,
Abbreviated transcription (Latin):
enim plerunq quę absunt uehementius omnium mentes ꝑ¬
turbant. Cęsar idoncum locum nactus. quid quaq ex parte
geratur cognoscit. laborantibus submittit. Utrisq ad animu
occurrit unum esse illud tempus. quo maxime contendi cõ¬
ueniat. Galli nisi perfringerent munitiones de omni salu¬
te desperant. Romani si rem obtinuerint: finem laboru
omnium expectant. Maxime ad superiores munitiores labo¬
ratur quo Uexcassiuellanum missum demonstrauimus. iniquu
loci ad decliuitatem fastigium: magnum habet momentũ. Alii
tela coniiciunt: alii testudine facta subeunt: defatigatis inui¬
cem integri succedunt. Agger ab uniuersis in munitionem
coniectus & ascensum dat gallis & ea quȩ in terra occulta¬
uerant romani contegit. Nec iam arma nostris nec uires
suppetunt. His rebus cognitis Cȩsar Labienum cum cohorti¬
bus sex subsidio laborantibus mittit. imperat si substinere

Expanded text:
enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes penim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime contendi conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus sex subsidio laborantibus mittit: imperat, si sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
gentorigis preficiunt: Ille ex castris prima uigilia egressuᷤ
prope confecto sub lucem itinere post montem se occultauit:
militesq ex nocturno labore se se reficere iussit. Cum iã
meridies appropinquare uideretur ad ea castra que supra
demonstrauimus contendit. Eodemq tempore ȩquitatus ad
campestres munitiones accedere: & reliquȩ copiȩ pro ca¬
stris se se ostendere ceperunt Uercingentorix ex arte ale¬
xiȩ suos conspicatus. ex oppido egreditur: castris longurioᷤᷤ
musculos faltes reliquaq quȩ eruptionis causa parauerat
prȩfert. sugnatur uno tempore omnibus locis atq oĩa
temptantur. quȩ minime uisa pars firma est: huc concurri¬
tur. romanorum manus tantis munitionibus distinetur. nͨͤ
facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nr̃os
ual& clamor qui post tergum pugnantibus extitit: qđ
siuim periculum in aliena uident uirtute constare. Oinnia

Expanded text:
getorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus getorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. Cum iam meridies appropinquare videretur, ad ea castra quae supra demonstravimus contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese ostendere coeperunt. Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert. Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia temptantur: quae minime visa pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui post tergum pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute constare: omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nistrandis morati prius suos abscessisse cognouerunt qͣ mu-¬
nitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum re¬
uerterunt. Bis magno cum detrimento repulsi galli: quid
agant consulunt. locorum peritos adhibent: ex iis superiorũ
castrorum situs munitionesq cognoscunt. Erat a septentrio¬
nibus collis: quem propter magnitudinem circũitus opere
circumplecti non potuerunt nostri. necessario pene ini quo
loco. & leuiter decliui castra fecerunt. Hȩc .C. Antistius regi¬
nus. & . L. Coninius regulus cum duabus legionibus obti¬
nebant. Cognitis per exploratores legionibus duces hostiũ
Lx. ex omni numero deligunt earum ciuitatum: quȩ maximã
Uirtutis opinionem habebant. quid quoqͦ pacto agi plateat
occulte inter se constituunt. adeundi tempus diffiniunt
cum meridiei esse uideatur. His copiis Uercassiuellanum
aruernum unum ex quatuor ducibus propinquum Uercĩ¬

Expanded text:
nistrandis morati prius suos discessisse cognoverunt, quam munistrandis morati prius suos discessisse cognoverunt, quam munitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum reverterunt. Bis magno cum detrimento repulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos adhibent: ex his superiorum castrorum situs munitionesque cognoscunt. Erat a septentrionibus collis, quem propter magnitudinem circuitus opere circumplecti non potuerant nostri: necessario paene iniquo loco et leniter declivi castra fecerunt. Haec Gaius Antistius Reginus et Gaius Caninius Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Cognitis per exploratores regionibus duces hostium LX milia ex omni numero deligunt earum civitatum quae maximam virtutis opinionem habebant; quid quoque pacto agi placeat occulte inter se constituunt; adeundi tempus definiunt, cum meridies esse videatur. His copiis Vercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum Vercin
Abbreviated transcription (Latin):
los glandibus perterrent. Prospectu tenebris adempto multa
utrinq uulnera accipiuntur: complura tormentis tela coniiciun¬
tur. At . Mar. antonius. & .C. Trebonius legati. quibus hȩ
partes ad defendendum obuenerant. qua ex parte premi no
stros intellexerant. iis auxilio ex ulterioribus castellis de¬
ductos submittebant. Dum longius ab munitione aberãt
galli plus multitudine telorum proficiebãt. postea qͣ propiꝰ
successerunt aut se stimulis inopinantes induebant: aut in
scrobes delati transfodiebantur. aut ex uallo ac turribus tra¬
iecti pilis muralibus interibant. Multis undiq uulneribus
acceptis nulla munitione p̃rupta cum lux apparer&. ueriti
ne a latere aperto ex superioribus castris eruptione circun¬
uenirentur se ad suos receperunt. At interiores dum ea
quȩ a Uercingentorige ad eruptionem preparata erant ꝓ¬
ferunt᷑. priores fossas explent. Diutius in his rebus admi.¬

Expanded text:
dibus Gallos proterrent. Prospectu tenebris adempto multa dibus Gallos proterrent. Prospectu tenebris adempto multa utrimque vulnera accipiuntur. Complura tormentis tela coniciuntur. At Marcus Antonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte nostros premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus castellis deductos summittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopinantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant. Multis undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum lux appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus castris eruptione circumvenirentur, se ad suos receperunt. At interiores, dum ea quae a Vercingetorige ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fossas explent, diutius in his rebus admi
Abbreviated transcription (Latin):
I tem ex reliquis partibus nostri cędentes usq in castra unise¬
cuti sui colligendi facultatem non dederunt. At ii qui ab
alexia processerant mesti prope uictoria desperata se in op¬
pidum receperunt. Uno die intermisso galli atq huiꝰ spatio
magno cratium scalarum. & arpagonum numero effecto me¬
dia nocte silentio ex castris egressi ad campestres accedũt: muntiõs
Subito clamore sublato. qua significatione qui in oppido obsi¬
debantur de suo aduentu cognoscere possent: crates proiicere.
fundis sagiitis. lapidibus nostros de uallo perturbare: reliqͣq
quȩ ad oppugnationem pertinent parant administrare. Ro¬
dem tempore clamore ex audito dat tuba signum suis Uercin¬
gentorix atq ex oppido educit. Nostri sicut superioribus
dieb ut cuiq erat locus attributus ad munitiones accedunt.
fundis librilibus sudibusq quas in opere disposuerant & gal¬

Expanded text:
Item ex reliquis partibus nostri cedentes usque ad castra inseItem ex reliquis partibus nostri cedentes usque ad castra insecuti sui colligendi facultatem non dederunt. At ei qui ab Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum receperunt. Vno die intermisso Galli atque hoc spatio magno cratium, scalarum, harpagonum numero effecto media nocte silentio ex castris egressi ad campestres munitiones Subito clamore sublato, qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo adventu cognoscere possent, crates proicere, fundis, sagittis, lapidibus nostros de vallo proturbare reliquaque quae ad oppugnationem pertinent parant administrare. Eodem tempore clamore exaudito dat tuba signum suis Vercingetorix atque ex oppido educit. Nostri, ut superioribus diebus, ut cuique erat locus attributus, ad munitiones accedunt; fundis librilibus sudibusque quas in opere disposuerant ac glan
Abbreviated transcription (Latin):
quę summum iugum undiq tenebant despectus: atq dẽs
milites intenti pugnȩ euentum expectabant. Galli inter eꝗ¬
tes raros sagutarios. expeditosq lȩuis armaturȩ interiece¬
rant. qui sus cedentibus auxilio sutcurrerent: & nostro¬
rum ȩquitum impetus substinerent. Ab his complures
gna superiores  galli confiderent: & nostros premi multi¬
tudine uiderent: ex omnibus partibus & ii qui munitio¬
nibus continebantur: & ii qui ad auxilium conuenerant
clamore & ululatu suorum animos confirmabant. qđ in cõ-¬
spectu omnium res gerebatur: neq recte ac turpiter celari poterat.
Utrosq & lauilis cupiditas & timor ignominiȩ ad uirtutẽ
excitabant. Cum a meridie prope ad solis occasum dubia
uictoria pugnaretur. gexmani una in parte confertis tur-¬
mis in hostes impetum fecerunt. eosq pepulerunt. Iuibꝰ
in fugam coniectis sagittarii circunuenti interfecti sunt ⁊

Expanded text:
quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pugnae proventum exspectabant. Galli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent. Ab his complures gna superiores esse Galli confiderent et nostros multitudine premi viderent, ex omnibus partibus et ei qui munitionibus continebantur et hi qui ad auxilium convenerant clamore et ululatu suorum animos confirmabant. Quod in conspectu omnium res gerebatur neque recte ac turpiter factum celari poterat, utrosque et laudis cupiditas et timor ignominiae ad virtutem excitabant. Cum a meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una in parte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt; quibus in fugam coniectis sagittarii circumventi interfectique sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
imperii permissa erat cum omnibus copiis ad alexiam per¬
ueniunt. & colle exteriore occupato non longe mille pas-¬
sibus a nostris munitionibus considunt. Postera die xꝗta¬
tu ex castris educto: omnem eam planiciem: quam in lon¬
gitudinem quatuor milia passuum patere demonstrauimꝰ
complent: pedestresq copias paulum ab eos abditas in locis
superioribus consistunt. Frat ex oppido alexia despectus
in campum. Concurrunt his auxiliis uisis. fit gratulatio
inter eos: atq omnium animi ad lȩtitiam excitantur. Itaq
productis copiis ante oppidum considunt & proximã fos¬
sam cratibus integunt atq aggere explent. seq ad eruptio¬
nem atq omnes casus comparant. Cęsar omni exercitu
ad utranq partem munitionum disposito: ut si usus ueniat
suum quisq locum teneat: & moueri ȩquitatum & ex castriᷤ
educi & prelium committi iub&. Frat ex omnibus castris

Expanded text:
imperi permissa erat cum omnibus copiis ad Alesiam perimperi permissa erat cum omnibus copiis ad Alesiam perveniunt et colle exteriore occupato non longius mille passibus ab nostris munitionibus considunt. Postero die equitatu ex castris educto omnem eam planitiem, quam in longitudinem tria milia passuum patere demonstravimus, complent pedestresque copias paulum ab eo loco abditas in locis superioribus constituunt. Erat ex oppido Alesia despectus in campum. Concurrunt his auxiliis visis; fit gratulatio inter eos, atque omnium animi ad laetitiam excitantur. Itaque productis copiis ante oppidum considunt et proximam fossam cratibus integunt atque aggere explent seque ad eruptionem atque omnes casus comparant. Caesar omni exercitu ad utramque partem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet. Erat ex omnibus castris,
Abbreviated transcription (Latin):
nam iniungere seruitutem : Neq .N. ulla alia condicione
bella gesserunt. Qđ si ea quȩ in longinquis nationibus
geruntur. ignoratis: respicite finitimam galliam: quȩ ĩ
prouinciam relata iure & legibus commutatis ferris se¬
curibus subiecta perpetua premitur seruitute. Sententis
dictis constituunt ut ii qui ualitudine aut etate inutiles sũt
bello. oppido excedant: atq omnia prius experiantur qͣ a En
thognati sententia discedant. Illo tamen tempore potius utẽ¬
dum consilio si res cogat atq auxilia morentur: q̃ aut dedi¬
tionis aut pacis subeundã condicionem. Mandubii qui
eos oppido receperant. cum liberis atq uxoribus exire cagũ¬
tur. hi cum ad munitiones romanorum accessissent. flenter
omnibꝰ pretibus orant ut se in seruitutem receptos cibo iuua¬
rent. At Cȩsar dispositis in uallo custodibus recipi pro¬
hibebat. interea Cõmius reliquiq duces. quibus summa

Expanded text:
nam iniungere servitutem? Neque enim ulla alia condicione nam iniungere servitutem? Neque enim ulla alia condicione bella gesserunt. Quod si ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta perpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valetudine aut aetate inutiles sunt bello oppido excedant, atque omnia prius experiantur, quam ad Critognati sententiam descendant: illo tamen potius utendum consilio, si res cogat atque auxilia morentur, quam aut deditionis aut pacis subeundam condicionem. Mandubii, qui eos oppido receperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. Hi, cum ad munitiones Romanorum accessissent, flentes omnibus precibus orabant, ut se in servitutem receptos cibo iuvarent. At Caesar dispositis in vallo custodibus recipi prohibebat. Interea Commius reliquique duces quibus summa
Abbreviated transcription (Latin):
quotidie exerceri putatis: si illorum nuntus confirmari nõ
potestis: omni aditu prȩsepto iis utimini testibus appropĩ¬
quare eorum aduentum. qui huius tei timore exterriti ⁊¬
diem uoctemq in opere uersantur. Quid ergo noͣn consilii est
facere quod nostri maiores nequaꝗͣ pari bello cymbrorum
teutonumq fecerunt. Iui in oppido compulsi ac simili inopia
subacti eorum corporibus: qui ȩtate ad bellum inutiles uide¬
bantur: uitam tolerauerunt. neq se hostibus tradiderunt: cuiꝰ
rei exemplum iudicarem. Nam quid illi simile bello fuit.¬
Depopulata gallia cimbri magnaq illata calamitate finibus ꝗ¬
dem nr̃is aliquando excesserunt. atq alias terras petierũt.
iura. leges. agros: libertatem nobis reliquerunt. Roma¬
ni uero quid petunt aliud: aut quid uolunt: nisi inui¬
dia adducti quos fama nobiles potentesq bello cognoue¬
runt horum in agris. ciuitatibusq considere. atq us et̾¬

Expanded text:
cotidie exerceri putatis? Si illorum nuntiis confirmari non cotidie exerceri putatis? Si illorum nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in oppida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum inutiles videbantur vitam toleraverunt neque se hostibus tradiderunt. cuius rei si exemplum Depopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt. Romani vero quid petunt aliud aut quid volunt, nisi invidia adducti, quos fama nobiles potentesque bello cognoverunt, horum in agris civitatibusque considere atque his aeter
Abbreviated transcription (Latin):
est ista molities non uirtus paulisper inopiam ferre nõ pos¬
se. Qui se ultro morti offerant facilius reperiantur ꝗͣ qui
dolorem patienter ferant. Atqui ego hanc sententiam pro¬
barem. tantum apud me dignitas potest. si nullam praeterqͣ
uitae nostrȩ iacturam fieri uiderem: Sed in consilio capien¬
do omnem galliam respiciamus: quam ad nostrum auxiliu
concitauimus. Quid in hominum milibus .Lxxx. uno loco
interfectis propinquis consanguineisq nostris animi fore exi¬
stimatis. si pene in ipsis cadaueribus prelio decertare cogent᷑:
N olite hos uestro auxilio expoliare. qui uestrȩ salutis causa
suum periculum neglexerunt nec stultitia ac temeritate ur̃a
aut animi imbecillitate omnem galliam prosternere & per¬
petuȩ seruituti subiitere. An qđ ad diem non uenerunt
de eorum fide constantiaq dubitatis: Quid ergo romano
rum animos in illis ulterioribus munitionibus sine causa

Expanded text:
est ista mollitia, non virtus, paulisper inopiam ferre non posest ista mollitia, non virtus, paulisper inopiam ferre non posse. Qui se ultro morti offerant facilius reperiuntur quam qui dolorem patienter ferant. Atque ego hanc sententiam probarem tantum apud me dignitas potest, si nullam praeterquam vitae nostrae iacturam fieri viderem: sed in consilio capiendo omnem Galliam respiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus. Quid hominum milibus LXXX uno loco interfectis propinquis consanguineisque nostris animi fore existimatis, si paene in ipsis cadaveribus proelio decertare cogentur? Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum neglexerunt, nec stultitia ac temeritate vestra aut animi imbecillitate omnem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis? Quid ergo? Romanos in illis ulterioribus munitionibus animine causa
Abbreviated transcription (Latin):
ancipiti prelio: cum ex oppido eruptione pugnaretur. foris tã¬
tȩ copiȩ ȩquitatus peditatusq cerneretur. At ii qui ale¬
xix̧ obsidebantur preterita die: qua auxilia suorum ex-¬
pectauerant. consumpto omni frumento in scũ quid in he¬
dius gereretur. consilio coacto de exitu suarum fortunaꝵ
consultabant. at uariis dictis sententiisq: quarum pars de¬
ditionem: pars dum uires suppeterent eruptionem censebat.
non pretereunda oratio chritognati uidetur propter eius sin¬
gularem & nefariam crudelitatem. Hic summo in aruernis
natus loco & magnȩ habitus auctoritatis: Nihil inquit de
eorum sententia dicturus sum qui turpissimam seruitutem de¬
ditionis nomine appellant: neq hos habendos ciuium loco:n
ad consilium adhibendos censeo. Cum his mihi res sit: qui eru¬
ptionem probant: quorum in consilio omnium nostrorum
consensu pristinȩ residere uirtutis memoria uidetur. animi

Expanded text:
ancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tanancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur. At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in Aeduis gereretur, concilio coacto de exitu suarum fortunarum consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires suppeterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter eius singularem et nefariam crudelitatem. Hic summo in Arvernis ortus loco et magnae habitus auctoritatis, "Nihil," inquit, "de eorum sententia dicturus sum, qui turpissimam servitutem deditionis nomine appellant, neque hos habendos civium loco neque ad concilium adhibendos censeo. Cum his mihi res sit, qui eruptionem probant; quorum in consilio omnium vestrum consensu pristinae residere virtutis memoria videtur. Animi
Abbreviated transcription (Latin):
atq utili superioribus annis erat usus in britannia Cȩsar.
Q uibus ille pro meritis ciuitatem eius immunem esse iusserat.
iura: legesq reddiderat: ipsi quoq morinos attribuerat. Ta¬
men tanta uniuersȩ galliȩ consensio fuit libertatis uindicã¬
de & pristinȩ belli laudis recuperandȩ. ut neq beneficuis neq
amicicie memoria mouerentur. omanes & animo & opibus
in id bellum incumberent. coactis ȩquitum octomilibus &
peditum circiter. cclx. hec in heduorum finibus recensebant᷑.
numerusq inibatur. prȩfecti constituebantur. Comio attre¬
bati. Uiridomaro & Eporedorigi hedus: Uercassiano aruer¬
no consobrino uercingentorigis summa imperii traditur.
His delecti ex ciuitatibus attribuuntur quorum consilio hellũ
administraretur. Omnes alacres & fiduciȩ plemi ad alexiã
profitiscuntur: neq erat omnium quisꝗͣ qui aspectum modo
tantȩ multitudinis sustinere posse arbitraretur. presertim

Expanded text:
atque utili superioribus annis erat usus in Britannia Caesar; atque utili superioribus annis erat usus in Britannia Caesar; quibus ille pro meritis civitatem eius immunem esse iusserat, iura legesque reddiderat atque ipsi Morinos attribuerat. Tamen tanta universae Galliae consensio fuit libertatis vindicandae et pristinae belli laudis recuperandae, ut neque beneficiis neque amicitiae memoria moverentur, omnesque et animo et opibus in id bellum incumberent. Coactis equitum VIII milibus et peditum circiter CCL haec in Aeduorum finibus recensebantur, numerusque inibatur, praefecti constituebantur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeduis, Vercassivellauno Arverno, consobrino Vercingetorigis, summa imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur. Omnes alacres et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur, neque erat omnium quisquam qui aspectum modo tantae multitudinis sustineri posse arbitraretur, praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
segusianis: ambluaretis: aulercis. brannouicibus. blannouiie
milia .Xxxu. parem numerum aruernis adiunctis heluetiis
cadurcis: gaballis. vellanus: qui sub imperio: esse consuerunt.
tibus duodena milia. Bellouacis .x: totidem Lemouicibus.
octena pictonibus & thuronis. & parisus & heluetiis. bisdena¬
milia ambianis. mediomatricis. petroconiis. neruiis. moriniꝰ
nitobrigibus quina milia. Aulercis. cenomanis totidem: ar¬
num attingunt. quȩq eorum consuetudine armoticȩ appellã¬
tur: quo sunt in numero curiosolites. redones. ambibani:
cadetes: oxissini. lemonices. unelli. sexͣ. Ex his bellouaci suũ
numerum non contulerunt. qđ se suo nomine atq arbitrio cũ
romanis bellum gesturos credebant: neq cuiusꝗͣ imperio obtẽ¬
peraturos. Rogati tñ a Cõmio pro eius hospitio. xxii. milia mi¬
serunt. Huius opera Cõmii ut antea demonstrauimus fideli

Expanded text:
Segusiavis, Ambivaretis, Aulercis Brannovicibus, Blannoviis, Segusiavis, Ambivaretis, Aulercis Brannovicibus, Blannoviis, milia XXXV; parem numerum Arvernis adiunctis Eleutetis, Cadurcis, Gabalis, Vellaviis, qui sub imperio Arvernorum esse cotibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Lemovicibus; octona Pictonibus et Turonis et Parisiis et Helvetiis; Suessionibus, Ambianis, Mediomatricis, Petrocoriis, Nerviis, Morinis, Nitiobrigibus quina milia; Aulercis Cenomanis totidem; Anum attingunt quaeque eorum consuetudine Armoricae appellantur, quo sunt in numero Curiosolites, Redones, Ambibarii, Caletes, Osismi, Veneti, Lemovices, Venelli. Ex his Bellovaci suum numerum non compleverunt, quod se suo nomine atque arbitrio cum Romanis bellum gesturos dicebant neque cuiusquam imperio obtemperaturos; rogati tamen ab Commio pro eius hospitio duo milia una miserunt. Huius opera Commi, ut antea demonstravimus, fideli
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc talȩe pedem longȩ ferreis hamis infixe tote in terrã
ĩfodiebantur. mediocribusꝰ intermissis spaciis omnibꝰ locis¬
disserebantur: quos stimulos nominabant. His rebus perfectis
regiones secutus ꝗͣ potuit ȩquissimas pro loci natura .xiiii. mi.
lia passuum complexus pariꝰ eiusdem generis munitiones di¬
uersas ab iis contra exteriorem hostem perferit: ut ne magna
quidem multitudine si ita acciderit eius discessu munitionũ
prȩsidia circunfundi possent. aut cum periculo ex castris egre¬
di cogerentur. Dierum triginta pabulum frumentumq habe¬
re omnes conuectum iubet. Dum hȩc apud alexiam gerũ¬
tur galli concilio principum indicto non omnes hos qui arma
numerum cuiq exciuitate imperandum: ne tanta multitu¬
dine confusa nec moderari nec discernere suos. nec frumen
tationem habere possent. Imperat heduis atq eorum clientibꝰ

Expanded text:
haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locisdisserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiones secutus quam potuit aequissimas pro loci natura quattuordecim milia passuum complexus pares eiusdem generis munitiones, diversas ab his, contra exteriorem hostem perfecit, ut ne magna quidem multitudine, si ita accidat, munitionum praesidia circumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum triginta pabulum frumentumque habere omnes convectum iubet. Dum haec apud Alesiam geruntur, Galli concilio principum indicto non omnes eos qui arma numerum cuique ex civitate imperandum, ne tanta multitudine confusa nec moderari nec discernere suos nec frumentandi rationem habere possent. Imperant Aeduis atque eorum clientibus,
Abbreviated transcription (Latin):
abscisis atq horum debibratis ac preacutis cacuminibus per¬
petuȩ fossȩ quinos pedes alte ducebantur. Hur illi stipites
dimissi & ab infimo reuincti ne reuelli possent ab ramis emi¬
nebant. quini ordines coniuncti inter se atq implititi. luo
qui intrabant se ipsi acutissimis uallis induebant. Nos cip¬
pos appellant: quibus obliquis ordinibus in catumine di¬
spositis scrobes tres in altitudine pedes fodiebantur pau¬¬
latim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites
semiͤs crassitudine ab summo prȩacuti & p̃usti dimittebã¬
tur: ita ut non amplius quatuor digitis extra eminerent.
Simul confirmandi & stabiliendi causa singuli ab infimo so¬
lo pedes tres terra exculcabantur. reliqua pars scrobis ad
occultandas insidias uiminibus ac uincdis impediebantur.
H uius generis octeni ordines iuncti ternos inter se pedes dista¬
bant. id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante

Expanded text:
abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perabscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebant. Quini erant ordines coniuncti inter se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant. Hos cippos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quincuncem dispositis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex terra eminerent; simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas insidias viminibus ac virgultis integebatur. Huius generis octoni ordines ducti ternos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante
Abbreviated transcription (Latin):
destinatoᷤ coniicere possent. Hoc intermisso spacio duas fos¬
sas .XU. pedes latas eadem altitudine perduxit: quarũ
interiorem campestribus ac dimissis locis aqua ex flumi¬
ne deriuata compleuit. Post eas aggerem ac uallum. xii.
pedum extruxit. huic loricam pennasq adietit grandibꝰ
ceruis eminentibus : commissuras pluteoꝵatq aggeres. qui
ascensum hostium tardarent. & turres toto operi circunde¬
dit: quȩ pedes.Lxxx. inter se diftarent. Frat eo tempo¬
re & materiari & frumentari. & tantas munitiones fieri
necesse. Diminutis nostris copiis quȩ longius a castris pro-¬
grediebantur. & non nunꝗͣ opera nostra galli temptare: atq
eruptionem ex oppido pluribus portis facere summa ui co¬
nabantur. Quare ad hȩc rursus opera Cȩsat addendum
putauit: quo minore numero militum munitiones defendi
possent. Itaq truntis arborum aut admodum firmis ramiᷤᷤ

Expanded text:
destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fosdestinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nostris copiis quae longius ab castris progrediebantur: ac non numquam opera nostra Galli temptare atque eruptionem ex oppido pluribus portis summa vi facere conabantur. Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar putavit, quo minore numero militum munitiones defendi possent. Itaque truncis arborum aut admodum firmis ramis
Abbreviated transcription (Latin):
datis mandatis qua opus erat intermissum secunda uigilia
silentio equitatum mittit. frumentum omne ad se referri
iub&. capitis penam us qui non paruerint: constituit. Pecuᷤ
cuiꝰ magna erat copia ab mandubiis compulsa. uiritim di¬
stribuit. frumentum parce & paulatim metiri instituit. co¬
pias omnes quas pro oppido collocauerat: in oppidum re¬¬
cepit. his rationibus auxilia galliae expectare & bellum
parat administrare. Quibus rebus cognitis ex profugis &
captiuis Cȩsar hȩc genera munitionis instituit. Fossam pedũ
uiginti directis lateribus duxit: ut eius fosse solum tantũ¬
dem pater&. quantum summae fossae labra dictarent. Reli¬
quas omnes munitiones ab ea fossa pedes cccc. reduxit. id
hoc consilio quoniam tantum esset necessario spacio com¬
plexus: ne facile totum corpus militum corona cingeretur.
ne ue de improuiso aut noctu ad munitiones hostium
multitudo aduolar&. aut interdin tela in nostros operi

Expanded text:
datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspectare et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, id hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi
Abbreviated transcription (Latin):
dere conantur. Paulum legiones Cȩsar. quas pro uallo cõ¬
stituerat. promomoueri iubrt. Non minus qui intra mu¬
nitiones erant perturbantur. Galli uenire ad se confestĩ
existimantes ad arma conclamant. Non nulli perterriti in
oppidum irrumpunt. Uercingentorix iubet portas clau¬
di ne castra nudentur. multis interfectis compluribꝰ ȩquis
captis germani se se recipiunt. Uercingentorix priusqͣ
munitiones ab romanis perficiantur consilium capit oẽm
ab se ȩquitatum nocte dimittere. discedentibus mandat
ut suam quisq eorum ciuitatem adeat. omnisq qui per
etatem arma ferre posst ad bellum cogãtur. Sua in illos
merita proponit obtestaturq ut sui salutis rationem ha¬¬
beant: neu se optime de communi libertate meritum
milia hominum delecta .Lxxx. una secum interitura de¬
monstrat. Ratione inita exigit dierum triginta frumẽ¬
tum: sed paulo longius etiam tolerari posse parcendo. tis

Expanded text:
dere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo condere conantur. Paulum legiones Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet. Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt. Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis captis Germani sese recipiunt. Vercingetorix, priusquam munitiones ab Romanis perficiantur, consilium capit omnem ab se equitatum noctu dimittere. Discedentibus mandat ut suam quisque eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant neu se optime de communi libertate meritum milia hominum delecta octoginta una secum interitura demonstrat. Ratione inita se exigue dierum triginta habere frumentum, sed paulo etiam longius tolerari posse parcendo. His
Abbreviated transcription (Latin):
nis quȩ ab romanis instituebatur circũitus. xͦi. passuum te¬¬
nebat. Castra opportunis locis erant posita: ibiq castella .xxiii.
facta. in quibus castellis interdĩu stationes ponebantur. ne qͣ
subito eruptio fier&. hȩc eaden excubitoribus ac firmis presi¬
diis tenebantur. Opere instituto fit ȩquestre prelium in ea
planitie: quam intermissam collibus tribus milibus passuum in
longitudine patere supra demonstrauimus. Summa ui ab utsq
contenditur. Laborantibus nostris Cȩsar germanos submittit.
legionesq pro castris constituit. ne qua subito irruptio ab hostiũ¬
peditatu fiat. Presidio legionum addito nostris animus auge¬
tur. hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impedũt
atq angustioribus portis relictis coartantur. Tum germa¬
ni acrius usq ad munitiones sequuntur. fit magna cedes
Non nulli relictis ȩquis fossam transire & materiam transcẽ¬

Expanded text:
nis quae ab Romanis instituebatur circuitus XI milia passuum tenis quae ab Romanis instituebatur circuitus XI milia passuum tenebat. Castra opportunis locis erant posita ibique castella viginti tria facta, quibus in castellis interdiu stationes ponebantur, ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostiupeditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque angustioribus portis relictis coacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuntur. Fit magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcen
Abbreviated transcription (Latin):
deductis: duabus legionibus presidio relictis secutus quantũ
dici tempus est passium: circiter tribus milibus hostium ex no.¬
uissimo agmine interfectis: altero die ad alexiam castra fecit.
Perspecto urbis situ perterritisq hostibus. qđ xquitatus qͦ
maxima parte exercitus confidebat: erat pulsus: Adhor.¬
tatus ad laborem milites allexiam circunuallare instituit .⁊
Ipsum erat oppidum in colle summo ad modum ȩdito loco: uUt
nisi obsidione expugnari non posse uideretur. cuius collis
radices: duo duabus ex partibus flumina sublauaͬbant. Ante
id oppidum planicies circiter milia passuum.iii. in longitudi¬
ne patebat. reliquis ex omnibus partibus colles mediocri
interiecto spacio. pari altitudinis fastigio oppidum cingebãt.
sub muro: quȩ pars collis ad orientem spectabat solem: hũc
omnem locum copiȩ gallorum compleuerant. fossamq & ma-¬
teriam in altitudine pedum .ui. perduxerant. Fiusq munitio¬

Expanded text:
deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Perspecto urbis situ perterritisque hostibus, quod equitatu, qua maxime parte exercitus confidebant, erant pulsi, adhortatus ad laborem milites circumvallare instituit. Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsidione expugnari non posse videretur. Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant. Ante id oppidum planities circiter milia passuum tria in longitudinem patebat: reliquis ex omnibus partibus colles mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem pedum praeduxerant. Eius munitio
Abbreviated transcription (Latin):
signa inferri cȩsar aciemq constitui iubebat. Quȩ res & ho¬
stes ad insequendum tardabat. & nostros spe auxilii confir¬
mabat. Tandem germani ex dextro latere summum iugũ
nacti. hostes loco depellunt. fugientes usq ad flumen ubi
ercing entorix cum pedestribus copuis consederat persequumn¬
tur. compluresq interficiunt. Qua re animaduersa reliqui
ne circuirentur ueriti se se fugȩ̨ mandant. Omnibus lo¬
cis fit tedes. Tres nobilissimi hedui capti ad cęsarem pro¬
ducuntur. Cottus prefectus ȩquitum qui controuersiã cũ
Conuictolitaut proximis comitus habuerat. & Cauarillus
qui post defectionem Litauici pedestribus copiis prefuerat.
&s poredorix: quo duce ante aduentum Cesaris hedui cũ
sequanis bello contenderant. fugato omni equitatu Uer¬
cingentorix. copias quas pro castris collocauerat. redu¬
xit. protinusq alexiam quod est oppidum mãdubioru

Expanded text:
signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hosigna inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat. Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persecuntur compluresque interficiunt. Qua re animadversa reliqui ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem perducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aedui cum Sequanis bello contenderant. Fugato omni equitatu Vercingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sariarum & dignitate spoliatum iri. Nam de ȩquitibus ho-¬
stium quin nemo eorum progredi modo extra agmen aude¬
at: & ipsos quidem non debere dubitare. Id quod maiore
faciant animo copias se omnes pro castris habiturum: &
terrori hostibus futurum. Conclamant ȩquites sanctissimo
iure iurando confirmari oportere ne tecto recipiantur ne
ad liberos.: ne ad parentes. ad uxores aditum habeat qui
non bis per agmen hostium perequitass&. Probata re atq
omnibus iure iurando adactis postera die in tres partes disfͥ¬
buto ȩquitatu: duȩ se acies ab duobus lateribus ostendunt
Una primo agmine iter impedire cepit. Qua re nuntiata ⁊¬
Cȩsar suum quoq ȩquitatum tripartito diuisum contra ho¬
stem ire iubet. Pugnatur una in omnibus partibus. consti¬
tit agmen. impedimenta inter legiones recipiuntur. Siqͣ
in parte nostri laborare. aut grauius premi uidebantur eo

Expanded text:
sariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hosariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo
Abbreviated transcription (Latin):
equos sumit. germanisq distribuit. Interea dum hȩc ge¬
runtur hostium copiȩ ex aruernis. ȩquitesq qui toti galliȩ
erant imperati conueniunt. Magno eorum coacto nume¬
ro cum Cx̧sar in sequanos per extremos lingonum fines iter
facer&: quo facilius subsidium prouinciȩ ferri poss& circi¬
ter milia passuum detem ab romanis trinis castris Uercin¬
gentorix consedit. conuocatisq ad concilium prȩfectis ȩqui¬
tum uenisse temapus uictoriȩ demonstrat: fugere in prouin¬
ciam romanos galliaq excedere. id sibi ad presentem obti.¬
nendam libertatem satis esse: ad reliqui temporis pacem atqt
ocium parum profici. Maioribus enim coactis copiis reuer¬
suros neq finem bellandi facturos: proinde agmine impeditos
adorirentur suis si pedites auxilium ferant: atq in eo morentur.
iter facere non posse. si id quod magis futurum confidebat.
relictis impedimentis suȩ saluti consulant: & usu rerum neces¬

Expanded text:
equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geequos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant imperati conveniunt. Magno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris Vercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter facere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum neces