comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Circa hȩc tempora rex abbaroꝵ quẽ sua lingua.
cacanũ appellant. cũ innumerabili multitudine
ueniens uenetiarũ fines ingressus ẽ. Huic gisul¬
fus foroiulanꝰ dux cũ langobardis quos habere po¬
terat audact̾ occurrit. Sed quãuis forti animosi¬
tate c̃tra imm̃sã multitudinẽ bellũ cũ paucis ge¬
reret undiq tam̃ circũ septꝰ cũ omib pene sius
extinct ẽ. Uxor uero eidẽ gisulfi nomine romil¬
da. cũ langobardis qui euaserant. siue eoꝵ uxorib
et filus qui in bello perierant intra muros foroiu¬
lani castrimonii septa ẽ. Huic erant filii. taso et
cato iã adolescentes. Rado ald uero et grimoald
adhuc in puerili etate c̃stituti. Habebat uero filias
quatuor. quarũ Pappa. alia Gaila uocabant. Duap
uero nomina ñ retinemꝰ. Cõmunier se quoq lan¬
gobardi et in reliquis castris quȩ his uicina erant
hoc ẽ incormones. nemasopo. arcenia. reunia. gle¬
mona. ł etiã inibilige. cuiꝰ positio om̃ino in expu¬

Expanded text:
Circa haec tempora rex Avarorum, quem sua lingua Cacanum appellant, cum innumerabili multitudine veniens, Venetiarum fines ingressus est. Huic Gisulfus Forojulianus dux cum Longobardis, quos habere poterat audacter occurrit. Sed quamvis forti animositate contra immensam multitudinem bellum cum paucis gereret, undique tamen circumseptus cum omnibus suis pene exstinctus est. Uxor vero ejusdem Gisulfi, nomine Romilda, cum Langobardis qui evaserant, sive eorum uxoribus, et filiis, qui in bello perierant, intra murorum Forojuliani castri munivit septa. Huic erant filii Taso, et Caco, jam adolescentes, Radoaldus vero et Grimoaldus adhuc in puerili aetate erant constituti. Habebat vero et filias quatuor, quarum una Appa, alia Gaila vocabatur, duarum vero nomina non tenemus. Communierant se quoque Langobardi et in reliquis castris, quae iis vicina erant, hoc est, in Cormones, Nomaso, Osopo, Artenia, Reunia, Glemona, vel etiam in Ibligine, cujus positio omnino expu
Abbreviated transcription (Latin):
paucis suis fidelib priuato habitu ꝓpt̾ xp̃ianu
fidei amorẽ. c̃stantinopolĩ uenit. Ibiq ab impre
honorifice suscepta. post aliquot dies ut desidera¬
uit baptismũ consecuta. et ab augusta de fonte
siero leuata ẽ. Qđ uir ei ꝑsarũ rex audiens. lega¬
tos c̃stantinopoli ad augustũ direxit: quatinus
eidẽ suã uxorẽ redderet. Iui ad impr̃em ueni¬
entes. uerba regis ꝑsarũ nunciant. quia suã reꝗ
rebat uxorẽ. Imp̃r hȩc audiens. remq om̃ino
ignorans. eis responsũ reddidit dicens. De regina
quã quęritis fatemꝰ nos nichil scire. p̃t̃ qđ ad nos
hic aliqua mulier priuato habitu aduenit. Legati
uero respondert dicentes. Si placet ur̃o c̃spectui
uolumꝰ hanc quã dicim mulierẽ uidere. Quȩ cũ
iussu imp̃ris aduenisset. mox ut eã legati c̃spici¬
unt. ad eius uestigia ꝓuoluunt᷑. eiq uenerabilit̾
quia eã suus uir regreret suggesserunt. Quib
illa respondit. Ite renunciate regi ur̃o et domino

Expanded text:
delibus privato habitu propter christiane fidei amorem Constantinopolym venit. Quae ab imperatore honorifice suscepta, post aliquos dies, ut desiderabat, baptismum consecuta et ab augusta de sacro fonte levata est. Quod vir ejus Persarum rex audiens, legatos Constantinopolym ad augustum direxit, quatenus eidem uxorem suam redderet. Qui ad imperatorem venienteuirebat reginam. Imperator hec audiens remque omnino ignorans, eis responsum reddidit dicens: "De regina, quam queritis, fatemur nos nichil scire, preter quod ad nos hic aliqua mulier privato habitu advenit". Legati vero responderunt dicentes: "Si placet, vestro conspectui velimus hanc quam dicitis mulierem videre". Que cum iussu imperatoris advenisset, mox eam legati conspiciunt, ad eius vestigia provolvuntur eique venerabiliter, quia eam suus vir requireret suggerunt. Quibus illa respondit: "Ite, renunciate regi vestro et domino,
Abbreviated transcription (Latin):
monomachia dimicaret. Qui dũ cũ criminatore¬
illo singłare certam̃ inisset. eũ cuncto ppło astan¬
te suꝑauit. Regina uero post hoc factũ. ad digni¬
tatẽ pristinã rediit.
NLodo ald quoq ut fertur. dũ uxorẽ cuidã lango¬
bardi stuprasset. ab eodẽ int̾fectꝰ ẽ. postquã .uii.
dieb et ꝗnq regnauerat annis. Huic successit
in regimine aripert filius gundo aldi. qui fuit
germanꝰ theodelindȩ reginȩ. Hic condidit apud
ticinũ oraculũ dñi saluatoris. qđ extra portã occi¬
dentalẽ quȩ dicit marenca. sitũ ẽ. Qđ et orna¬
mentis uariis decorauit. substantiis sufficient᷑ di¬
augusto apud c̃stantinopolĩ. heralones eiꝰ filius
cũ matre martina nõe regni iura suscepit. Rexit¬
itaq imperiũ duob annis. Quo uita decidente
successit in loco ei constantin germanus eiusdem.
ascendit. tenuitq regnũ annis .xxuiii. lui

Expanded text:
monomachia dimicaret. Qui dum cum criminatorello singulare certamen inisset, eum cuncto populo astante superavit. Regina tatem pristinam rediit. Rodoald quoque, ut fertur, dum uxorem cuiusdam Langobardi stuprasset, ab eodem interfectus est, postquam septem diebus et quinque regnavera annis. Huic successit in regni regimine Aripert, filius Gundoaldi, qui fuerat germanus Theudelindae reginae. Hic condidit apud Ticinum oraculum domini Salvatoris, quod extra portam occidentalem, quae dicitur Marenca, situm est; quod et ornamentis variis decoravit et substantiis sufficienter dAugusto apud Constantinopolim, Heraclones, eius filius, cum matre Martina regni iura suscepit rexitque imperium duobus annis. Quo vita decedente, successit in loco eius Constantinus, germanus eiusdem, ascendit tenuitque regnum annis octo et vi
Abbreviated transcription (Latin):
potariũ suũ constantinopolĩ ad focacẽ imꝑatorẽ
Vrediens cũ legatis imp̃ris. facta pace annuali
agilulfo regi idem legati imꝑialia munera ob
octo annoꝵ curricula principatꝰ ẽ. hic rogante
papa bone facio statuit sedẽ romanȩ et apłicȩ¬
primã se om̃iũ ȩccłarũ scriberet. Idem łapa bone¬
facio petente. iussit inuętere fano qđ pantheon
uocabat᷑ ablatis ydolatriȩ sordib ȩccłam beatȩ
semꝑ iurginis mariȩ et om̃iũ martyrũ fieri ut
ubi quondã om̃iũ ñ deoꝵ sed dȩmonioꝵ cultus¬
agebat᷑ ibi deinceps om̃iũ fieret memoria scõꝵ
Huiꝰ tẽpore. prassini et ueneti ꝑ orientẽ et ȩgyptũ
cuule bellũ faciunt ac sese mutua cede ꝓster¬
nunt. Perses quoq aduersus rempublicã gra¬
ussima bella gerentes. multas romanoꝵ ꝓuinci¬
as. et ipsã hierosolimã auferunt. et destruentes
adducunt. Contra hunc focacẽ. heraclian qui

Expanded text:
notarium suum Constantinopolim ad Focam imperatorem. notarium suum Constantinopolim ad Focam imperatorem. Qui rediens cum legatis imperatoris, facta pace annuali, Agilulfo regi iidem legati imperialia munera obnorum curricula principatus est. Hic rogante papa Bonefacio statuit sedem Romane et apprimam se omnium ecclesiarum scribebat. Idem alio papa Bonifacio petente iussit in veteri fano, quod Pantheum vocabatur, ablatis ydolatrie sordibus, ecclesiam beate semper virginis Marie et omnium martirum fieri, ut, ubi quondam omnium non deorum sed demonioagebatur, ibi deinceps omnium fieret memoria sanctorum. Hujus tempore prassini et veneti per Orientem et Egyptum civile bellum faciunt, ac sese mutua caede prosternunt. Persae quoque adversus rem publicam gravissima bella gerentes, multas Romanorum provincias et ipsam Jerosolimam auferunt; et destruentes cae crucis abducunt. Contra hunc Focatem Eraclianus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cometis. de hinc agilulfus rex iterũ fecit pacẽ
cũ romanis. trib annis.
His dieb defuncto seuero patriarcha. ordinat ẽ
in loco eiꝰ ioħs abbas patriarcha in aglegia uetere
cũ consensu regis et gisulfi. Ingradi quoq ordi¬
natꝰ ẽ romanꝰ candidian antistes. Rursũ m̃se
nouẽbris et deceb̾. stella cometis apparuit. Can¬
didiano qͦq defuncto. apud gradus ordinatꝰ e
patriarcha epifanius. qui fuerat primicerius
notarioꝵ. ab ep̃is ꝗerant sub romanis. et exillo
tẽpore cȩperunt duo esse patriarchȩ. xxxiiii
Le etate Ioħs consim inuasit neapolĩ quẽ de
eadẽ ciuitate ñ multos postdies. eleutherius
patricius expulit. eũq int̾ fecit. Post hȩc isdem
eleutherius patricius eunuchus impris uira susce¬
pit. dũ arauenna romã ꝑgeret incastro luce¬
olis. amilitib int̾fectꝰ ẽ Caput uero ei constanti¬
nopolĩ adimperatorẽ delatũ ẽ
Pac etiã tẽpestate. misit agilulfus rex stabilitianii

Expanded text:
cunt. Dehinc Agilulf rex iterum fecit pacem cum Romanis tribus annis. His diebus defuncto Severo patriarcha, ordinatur ur Joannes abbas patriarcha in Aquileia vetere, cum consensu regis et Gisulfi ducis. In Grados quoque ordinatus est Romanis Candidianus antistes. Rursum mense Novembrio, et Decembrio, stella cometes apparuit. Candidiano quoque dpatriarcha Epiphanius, qui fuerat primicerius notariorum, ab episcopis qui erant sub Romanis. Et ex illo tempore coeperunt duo esse patriarchae. 34. Hac aetate Iohannes Consinus invasit Neapolim. Quem de eadem civitate non multos post dies Eleutherius patricius expulit eumque interfecit. Post haec isdem Eleutherius patricius eunuchus imperii iura suscepit. Qui dum a Ravenna Romam pergeret, in castro Luceolis a militibus interfectus est, caputque eius Constantinopolim imperatori delatum est. Hac etiam tempestate misit rex Agilulf Stablicianum
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem tẽpore franci cũ saxonib pugnantes. magna
strages abutrisq partib facta ẽ. Apud ticinũ quoq
in basilica beati petri apłi. petrus cantor fulmine
rex agilulfus pacẽ fecit cũ smaragdo patricio in
annũ unũ. et accipiens aromanis duodecimilia
solidos aureoꝵ. ciuitatesq tusciȩ hoc ẽ balneus
regis urbis uętus. alangobardis inuasȩ s. Tunc¬

Expanded text:
Eodem tempore Franci cum Saxonibus pugnantes, magna strages ab utrisque partibus facta est. Apud Ticinum quoque in basilica beati Petri apostoli Petrus cantor fulmine rex Agilulf pacem fecit cum Smaracdo patricio in annum unum, accipiens a Romanis duodecim milia solidorum. Civitates quoque Tusciae, hoc est Balneus Regis et Urbs Vetus, a Langobardis invas
Abbreviated transcription (Latin):
Negiꝰ agclulfo regi logobardoꝵ. grãs excelletie ur̃e refẽ¬
ordinastis. Ex qua re. excellẽtie urẽ prudẽtiã et u̾itatẽ
ualde laudam. qͥa pacẽ diligendo. dm̃ uos. qͥa auctor ip̃i
ẽ amare mostrastis. xlam si ꝙ absit facta nõ fiuss. ꝗd agi
debuit. nͥ ut cũ pecco ⁊ ꝑiculo partium. miẜoꝵ rusticoꝵ.
sanguis quoꝵ labor utsq ꝓficit funderet᷑ S ut ꝓdeset nob̾.
eadem pacem quẽ ad modũ auob̾ facta ẽ sentiamꝰ. pat̾na
caritate salutantes petimꝰ. ut quotĩes occasio se dedei̾t. du¬
cib ur̃is ꝑ diu̾sa loca. et maxime ĩ his partib ꝯstitutis. un̾s
p̃cipiatis epłis. ut hãc pac̾e sic̃ ꝓmissum ẽ sumoꝑe custo¬
diant. et occassioẽs s̾ aliqͣs ño querãt. unde aut cõtẽsio
quedã. aut ĩgͣditudo nascatur.et quatinꝰ uolũtati urẽ¬

Expanded text:
 Agilulfo regi Langobardorum. « Gratias excellentiae vestrae refe Agilulfo regi Langobardorum. « Gratias excellentiae vestrae refeordinastis, ex qua re excellentiae vestrae prudentiam et bonitatem valde laudamus, quia pacem diligendo, Deum vos, qui auctor est ejus, amare monstrastis. Nam si quod absit facta non fuisset, quid agi debuit, nisi ut cum peccato, et periculo partium, miserorum rusticorum sanguis, quorum labor utrisque proficit, funderetur. Sed ut prodesse nobis eamdem pacem quaemadmodum a nobis facta est, sentiamus, paterna charitate vos salutantes, petimus ut, quoties occasio se dederit, ducibus vestris per diversa loca, et maxime in his partibus constitutis, vestris praecipiatis epistolis ut hanc pacem, sicut promissum est, pure custodiant, et occasiones sibi aliquas non quaerant unde aut contentio quaedam, aut ingratitudo nascatur, quatenus voluntati ve
Abbreviated transcription (Latin):
paci . l aborẽ et bonitatẽ ur̃a õĩb mostraretis. Uñ oĩpodeti
dõ gr̃as agimꝰ. ꝙ ita cor ur̃m sua pietate regit. ut sic̃ sidẽ
rectã tribuit.ita qͦ placita sͥ uos seꝑ̃ oꝑar cõcedat. Nõ
e excellentissiã filia de sangiũe. ꝗ ab utͣq parte fundẽduᷤ
fuerat paruã te credaᷤᷤ aqͥsisse mercedẽ Exquare. uolũ¬
tati ur̃e grãs referẽte ᷤᷤ dĩ uri mĩam dep̃can. ut bonoꝵ¬
uob̾ uicc̃ incorpore ⁊ ĩ aĩa hic ⁊ ĩ futuro ꝯpescer. ¶ ali¬
tante uoᷤ p̃terrea. pat̾na dilectiõe hortam: ut ap̃ excelẽtis¬
simũ ꝯiugẽ urm̃ illa agatis. quatenꝰ xͥane rei publice so¬
tietatẽ ño renũat. Nã sic̃ ⁊ uos scire credimꝰ multis mo¬
dis ẽ si se utile si se adeiꝰ amicitiã cõferre uolu̾it: uos gͤ
more ur̃o que ad gr̃am partiũ ꝑtinẽt. sẽꝑ studete. atq
ubiq causa mercedis edidit laborate. ut bona ur̃a am¬
pliꝰ añt oĩpotetis dĩ ocłos comendetis: x¬

Expanded text:
pacis laborem et bonitatem vestram omnibus monstraretis. Unde omnipotenti Deo gratias agimus, qui ita cor vestrum sua pietate regit, ut sicut fidem rectam tribuit, ita quoque placita sibi vos semper operari concedit. Non enim, excellentissima filia, de sanguine qui ab utraque parte fundendus fuerat, parvam te credas adquisisse mercedem. Ex qua re voluntati vestrae gratias referentes, Dei uturo conpenset. Salutantes vos praeterea paterna dilectione hortamur, ut aput excellentissimum coniugem vestrum illa agatis, quatenus christianae rei publicae societatem non rennuat. Nam sicut et vos scire credimus, multis modis est utile, si se ad eius amicitiam conferre voluerit. Vos ergo more vestro quae ad gratiam partium pertinent semper studete atque, ubi causa mercedis se dederit, elaborate, ut bona vestra amplius ante omnipotentis Dei oculos commendetis
Abbreviated transcription (Latin):
set. unictoriãq patrasset. regrere asuis hominibus
apt̃ quis aur̃ ille Fuilset quẽ in illo bello quod
asserat. tam strenue pugnantẽ uidisset. Cui
eũ sũ uiri responderent. se ibi nullũ aliquẽ for¬
tus facientẽ quã ipsũ ducẽ uidissent. ille ait.
sute multũ ꝑomĩa me meliorẽ ibi aliũ uidi. qui
quoties me aduersȩ partis aliꝗs ꝑcutere uoluit.
ille uir strenuus me scꝑ suo clipeo ꝓtex̃. Cumq
dux ipse ꝓpe spoletiũ ubi basilica beati martyris
saunt ep̃i sita ẽ inqua eidem uenerabile corpus
requiescit aduenisset. int̾rogauit cui hȩç tam¬
ampla domꝰ esset. Responsũ ẽ ei auiris fidelib
sauinũ ibi martyrẽ requiescere. Quẽ xp̃iani
quoties inbello c̃tra hostes irent. solatiũ habereñ
ac insuũ auxiliũ inuocarent. Ariulfus uero cum
adhuc esset gentilis. ita respondit. Et potest
fieri. ut homo mortuus aliqđ uiuentib auxiliũ

Expanded text:
set victoriamque patrasset, requirere a suis hominibus set victoriamque patrasset, requirere a suis hominibus coepit, quis vir ille fuerit, quem ipse in illo bello quod gesserat tam strenue pugnantem vidisset. Cui cum sui viri responderent, se ibi nullum aliquem fortius facientem quam ipsum ducem vidisse, ille ait: 'Certe multum et per omnia me meliorem ibi alium vidi, qui, quotiens me adversae partis aliquis percutere voluit, ille vir strenuus me semper suo clyppeo protexit'. Cumque dux ipse prope Spoletium, ubi basilica beati martyris Savini episcopi sita est, in qua eiusdem venerabile corpus quiescit, advenisset, interrogavit, cuiampla domus esset. Responsum est ei a viris fidelibus, Sabinum ibi martyrem requiescere, quem Christiani quoties in bellum contra hostes irent, solitum haberent in suum auxilium invocare; Ariulfus vero cum adhuc esset gentilis, ita respondit: Qui potest fieri ut homo mortuus aliquod viventi auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
ac ⁊̃ tepestate romanꝰ patritius ex arcus rauẽne ulii
romã ꝓperauit. Qui dũ rauenã reu̾titꝰ. retinuit ciuita¬
tes que alongobardis tenebant: Quaꝵ ista st̃ noĩa. Su¬
drum. polimarũ. horta. tudera. Meria. perusia. luce¬
ol. et alias quasclã cui tate ᷤ. Ꝙ factũ cũ regiagilufo nũ¬
tiatũ eẽt.stati tecino egͣssus cũ ualido ex̾citu ciuitatẽ
pirisiã petiit.Ibiq ꝑ dic aliquot. mauntionẽ ducẽ
logobardoꝵ ꝗ se romanoꝵ partib t̃lidãt obsedit. el
echiel legitur desistet. sĩc ip̃e quoq insius omelus re¬
fest. Nex g agilulsus extincto mauritiõe techiũ repe¬
diauit. Nec multũ pꝰ suggerente maxime theodoli¬
sepius amonuit. cũ eodẽ iuro scĩssimo ppͣ. gͣgio. ãtr i¬

Expanded text:
tricius et exarchus Ravennae, Romam properavit. Qui dum Ravennam revertitur, recepit civitates, quae a Langobardis tenebantur, quarum ista sunt nomina: Sutirum, Polimartium, Horta, Tudertum, Ameria, Perusia, Luceolis, et alias quasdam civitates. Quod factum cum regi Agilulfo nuntiatum esset, statim Ticino egressus cum valido exercitu civitatem Perusium petiit, ibique per dies aliquot Maurisionem ducem Langobardorum, qui se Romanorum partibus tradiderat, obsedit, et Ezechiele legitur, desisteret, sicut ipse quoque in suis homiliis retem Agilulfus, exstincto Mauritione, Ticinum repedavit. Nec multo post suggerente maxime Theodelisaepius admonuerat, cum eodem
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ bellũ parans. pugnauit cũ liuthꝑto rege apud
ticinũ. cũq Ansprando. & Totone et Tat zone necñ
& Rothari. ac farone. sed om̃s post bello exsuꝑans.
liuthꝑtũ infantulũ uiuũ in bello cõp̃hendit An¬
sprandus quoq fugiens ad insulã cumacinã. se¬
mea cõmuniuit.
regnũ arripuit. Contra quẽ rex ariꝑt una cũ exer¬
eamq cũ arietib & diuersis belli machinis. sine
aliqua difficultate expugnans mox cȩpit. Comp̃¬
hensũq rotharith freodo regẽ ei caput barbãq
radens. taurinis in exiliũ retrusit. Quiq ibidẽ
post aliquot dies ꝑemptus ẽ. Liuthꝑtũ uͦ quem
cȩꝑat. pari modo in balneo uita priuauit. xui

Expanded text:
iterum bellum parans, pugnavit cum Liutberto rege apud Ticinum, cumque Ansprando, et Ottone, et Tazone, nec non et Rotharit, ac Farone. Sed omnes hos bello exsuperans, Liutbertum infantulum vivum in bello comprehendit. Ansprandus quoque fugiens, in insulam se Commacinam communivit. regnum arripuit. Contra quem rex Aripertus cum magno exereamque cum arietibus et diversis belli machinis, sine aliqua difficultate, oppugnans, mox cepit, comprehensumque Rotharit pseudo-regem, ejus caput barbamque radens, Taurinis in exsilium retrusit, quique ibidem post aliquot dies peremptus est. Liutbertum vero, quem ceperat, pari modo in balneo vita privavit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cumanũ castrũ alongobardiᷤᷤ et beneuẽtanis ꝑuasũ ẽ.
s aduce neapolitano noctu suꝑ uenĩete quidã exlon¬
gobarlis capti. quidã ꝑempti st̃. Castrũ qͥuoq
ipsũ aromanis ẽ receptũ. Procuiꝰ castri redẽpti¬
one. pontifex .lxx. libras auri sicut primitus
ꝓmiserat dedit¬
Nter hȩc defuncto imp̃re Theodosio. qui uno
solumodo imperiũ rexerat anno ei in loco. leo
aug̃ subrogat᷑¬
Apud francoꝵ qͦq gentẽ PiPINO uita excepto.
ei filius KARΟLUS de quo p̾miseramꝰ. licet ꝑ mul¬
ta bella et certamina demanu ragimfredi prin¬
cipatũ sustulit. Nam cũ incustodia teneret᷑ di¬
uino nutu ereptꝰ aufugut. ac primũ ẽtra ragĩ¬
fredũ cũ paucis bis terq certam̃ inut. nouissi¬
meq eũ apud ꝓuentiã cũ magno certamine su¬

Expanded text:
Cumanum castrum a Langobardis Beneventanis pervasum est; sed a duce Neapolitano noctu superveniente quidam ex Langobardis capti, quidam perempti sunt. Castrum quoque ipsum a Romanis est receptum. Pro cuius castri redemptionem pontifex septuaginta libras auri, sicut primitus promiserat, deditnter haec defuncto imperatore Theodosio, qui uno solummodo imperium rexerat anno, eius in loco Leo augustus subrogatAput Francorum quoque gentem Pipino vita exempto, eius filius Carolus, de quo pta bella, et certamina, de manu Reginfridi principatum sustulit. Nam cum in custodia teneretur, divino nutu ereptus aufugit, ac primum contra Reginfridum cum paucis bis terque certamen iniit, novissimeque eum apud Vinciacum magno certamine su
Abbreviated transcription (Latin):
securi ꝑcussũ interemerat. Ingundis uͦ post ma¬
riti et martyris funus dehispanis fugiens. dum
gallias reppedare uellet in man militũ incidens
quȩ limitẽ adnixũ hispanos. gothos regebat cũ
paruo filio capta. atq insiciliã ducta ẽ. ibiq die

Expanded text:
securi percussum interemerat. Ingundis vero post masecuri percussum interemerat. Ingundis vero post mariti et martyris funus, de Hispaniis fugiens, dum Gallias repedare vellet, in manus militum incidens, qui in limite adversum Hispanos, Gothosque residebant, cum parvo filio capta, atque in Siciliam deducta est, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
Hec loca post mortẽ bustis habere iuuat. Ipse se¬
sacerdotẽ moriens petit ista ioħis.
pontifex absq iussione principis ordinat ẽ. eo qđ
lango bardi romã ꝑ circuitũ obsiderent. nec posset
quisquã aroma progredi. Hic pelagius helyȩ aqu¬
leiensi ep̃o nolenti tria capitula calcedonensis sy¬
nodi suscipere. epłam satis utilẽ misit. quã beat
Gregorius cũ esset adhuc diac̃ conscripsit. xxi¬
N terea childeꝑtꝰ rex francoꝵ bellũ aduersus hi¬
panos gerens. easdẽ acies superauit. Causa hui
certaminis ista fuit. Childeꝑtꝰ rex ingundem
sororẽ suã herminigildo. leuigildi hispanoꝵ re¬
gis filio. in coniugio eã tradiderat. Ꝙ hermini¬
gild ꝑpredicationẽ heleandri ep̃i hispanensis.
atq adhortatione suȩ c̃iugis. ab arriana heresi
qua pat̾ suus languebat ad catholicã fide c̃uersus¬
fuerat. quẽ pat̾ impius in ipso sacrato pascali die.

Expanded text:
Haec loca post mortem bustis habere iubat. Ipse Haec loca post mortem bustis habere iubat. Ipse sacerdotem moriens petit ista Iohannepontifex absque iussione principis ordinatus est, eo quod Langobardi Romam per circuitum obsiderent, nec posset quisquam a Roma progredi. Hic Pelagius Heliae Aquileiensi episcopo, nolenti tria capitula Calchidonensis synodi suscipere, epistolam satis utilem misit, quam beatus Gregorius, cum esset adhuc diaconus, conscripsit. 21. Interea Childepertus rex Francorum bellum adversum Hispanos gerens, eosdem acie superavit. Causa autem huius certaminis ista fuit. Childepertus rex Ingundem sororem suam Herminigildo, Levigildi Hispanorum regis filio, in coniugium tradiderat. Qui Herminigildus praedicatione Leandri episcopi Hispalensis atque adhortatione suae coniugis ab Arriana heresi, qua patfuerat, quem pater impius, in ipso sacrato paschali Dei
Abbreviated transcription (Latin):
adminiculo. sepe rauennantiũ milites aduersus
langobardos dimicarunt. Extructaq classe lan¬
gobardos qui classe urbe tenebant hoc adiuuan¬
te pepulerunt. Cui cũ uitȩ explesset terminũ.
honorabile sepulchrũ ante limina beati uitalis
martyris tribuentes. tali ei laudes epytaphio
extulert̃. C lauditur hoc tumulo tantũ sed cor¬
bus suis. Cum uadis fuit ipse quidem nã gente
Longoq robusto pectore barba fuit. Hic et arma
semꝑ romana ac publica signa. Uastator gentis
affuit ipse suȩ. Contẽpsit caros dũ nos amat ille
parentes. Hanc patriam reputans esse rauennã
suam. Hui prima fuit brexilli gła capti. Quo
residens cunctis hostib horsor erat. Sromana
potens ualuit p̃signa iuuare. Uexillũ primus
Brandino bardoꝵ innumero iacit et ipse man. Rur¬
sus et in t̾ris abarẽ superauit eos. Conꝗrens eos¬
donis maxima palma suis. Martyris auxilio ui¬
talis fultus ad istos. ꝑuenit uictor sepe triumplis
ouans. Cuius et in tẽplis petut sua membra iacer

Expanded text:
amminiculo saepe Ravennatium milites adversum Langobardos dimicarunt, extructaque classe, Langobardos, qui Classe urbem tenebant, hoc adiuvante pepulerunt. Cui, cum vitae explesset terminum, honorabile sepulchrum ante limina beati Vitalis martyris tribuentes, tali eius laudes epitaphio extullerunt: “Clauditur hoc tumulo, tantum sed corbe suis. Cum Bardis fuit ipse quidem, nam genteLongaque robusto pectore barba fuit. Hic et amans semper Romana ac publica signa, Vastator genti adfuit ipse suae. Contempsit caros, dum nos amat ille, parentes, Hanc patriam reputans esse Ravenna suam. Huius prima fuit Brexilli gloria capti; Quo residens cunctis hostibus horror erat. Quo Romana potens valuit post signa iubare, Vexillum primum Badrino, Bardorum innumeras vicit et ipse manus. Rursus et in terris Avarem superavit eois, Conquirens dominis maxima palma suis. Martyris auxilio Vitalis fultus, ad istos Pervenit victor saepe triumphos ovans; Cuius et in templis petiit sua membra iacere,
Abbreviated transcription (Latin):
sex menses obsidionis suȩ lango bardis eandẽ insu¬
lam tradidit. Ipse uero ut se obtauerat dimissus
arege cũ sua uxore et suppellectili eiꝰ. rauennam
properauit. Inuentȩ sunt in eadem insula diuitiȩ
legatos ad childebertũ misit. petens ei germanam
suo matrimonio sociari. Cumq childeꝑtus acceptis
munerib alangobardoꝵ legatis. suã germanã eoꝵ
regi se daturũ promisisser. aduenientib tam̃ go¬
thoꝵ dehispania legatis. eandẽ suã germanã eo
qđ gens illa ad fidem catholicã conuersa fuisset.

Expanded text:
sex menses obsidionis suae Langobardis eandem insusex menses obsidionis suae Langobardis eandem insulam tradidit, ipse vero, ut obtaverat, dimissus a rege, cum sua uxore et supellectili Ravennam properavit. Inventae sunt in eadem insula divitiae legatos ad Childepertum misit, petens eius germanam suo matrimonio sociari. Cumque Childepertus, acceptis muneribus a Langobardorum legatis, suam germanam eorum regi se daturum promisisset, advenientibus tamen Gothorum de Hispania legatis, eandem suam germanam, eo quod gentem illam ad fidem catholicam conversam fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
aquileiensem. dantẽ libellũ erroris sui. ꝗa triũ
capituloꝵ dapnatorib cõmunicaret rauennę.
N omina uero ep̃oꝵ qui se ab hoc scismate cohibuer
hȩc sunt. Petrus de altino. Clarissimꝰ. Ingemun
desabione. Agnellus tridentinꝰ. Iunior uero.¬
nensis. horontius. Uincentius. Rusticus de
tarusio. Fonteius. Feltrinꝰ. Agnellus de accilo
Laurentius uelunensis. Maxentius uliensis &
Adrianus polesensis. Cũ patriarcha aut̃ cõmunica¬
uerunt isti ep̃i. Seuerus. Parentinus. Ioħ̃s patricius.
Vindemius. et Ioħs.
Ac tempestate rex Authari adhistriam exercitus
misit. cui exercitui eom dux tridentin prefuit.
Qui post predas et incendia. facta pace in annũ unũ
magnã pecuniã regi detulerunt. Alii quoq lan¬
gobardi in insula cumacina francionẽ magistrũ
militũ qui adhuc de narsetis parte fuerat. etiã
se ꝑuiginti annos continuerant. Qui francio post

Expanded text:
Aquilegensem, dantem libellum erroris sui, quia trium Aquilegensem, dantem libellum erroris sui, quia trium capitulorum dampnatoribus communicarat Ravenne. Nomina vero episcoporum qui se ab hoc scismate cohibuerunt hec sunt: Petrus de Altino, Clarissimus, Ingenuinus de Sabione, Agnellus Tridentinus, Iunior Veronensis, Horontius Vicentinus, Rusticus de Tarvisio, Fonteius Feltrinus, Agnellus de AcLaurentius Bellunensis, Maxentius Iuliensis et Adrianus Polensis. Cum patriarcha autem communicaverunt isti episcopi: Severus, Parentinus Iohannes, Patricius, Vindemius et Iohannes. ac tempestate rex Authari ad Histriam exercitum misit; cui exercitui Euin dux Tridentinus praefuit. Qui post praedas et incendia, facta pace in annum unum, magnam pecuniam regi detulerunt. Alii quoque Langobardi in insula Amacina Francionem magistrum militum, qui adhuc de Narsetis parte fuerat et iam se per viginti annos continuerat, obsidebant. Qui Francio post
Abbreviated transcription (Latin):
postquã .xU. annos sacerdotiũ gesserat. seuerus
huic succedens regendã suscepit ȩcd̃am. Quem
smaragdus patricius ueniens derauenna ingradus.
ꝑsemet ipsũ e basilica extrahens. rauennã cũ in ui¬
ria duxit. cũ aliis trib exhistria ep̃is. idest ioħe
parentino. et seuero. atq uindemio. nec non etui
antoniola sene ȩccłȩ defensore. Quib cõminans
exilia. atq uiolentiã inferens. cõmunicare compui¬
lit: ioħi rauennato ep̃o triũ capituloꝵ dãpnato¬
ri. qui a tepore papę uigilii. ł pelagui. aromanȩ
aeccłȩ disciderat societate. Excepto uero anno.
e rauenna ad gradũ reuersi sunt. Quib nec plebs
cõmunicare uoluit. nec cęteri ep̃i eos receperur
Smaragdus patritius ad est om̃ino iuste correctus
successorẽ romanũ patritiũ accipiens. constanti
nopoli remeauit. Post hȩc facta ẽ synodus ep̃oꝵ
in mariano. ubi receperunt seuerũ patriarcham

Expanded text:
.postquam quindecim annos sacerdotium gesserat, Severus .postquam quindecim annos sacerdotium gesserat, Severus huic succedens regendam suscepit ecclesiam. Quem Smaracdus patricius veniens de Ravenna in Gradus, per semet ipsum e basilica extrahens, Ravennam cum iniuria duxit cum aliis tribus ex Histria episcopis, id est Iohanne Parentino et Severo atque Vindemio, necnon etiam Antonio iam sene ecclesiae defensore. Quibus comminans exilia atque violentiams inferens, communicare conpulit Iohanni Ravennati episcopo, trium capitulorum damnatori, qui a tempore papae Vigilii vel Pelagii a Romanae ecclesiae desciverat societate. Exempto vero anno, e Ravenna ad Grados reversi sunt. Quibus nec plebs communicare voluit, nec ceteri episcopi eos receperunt. Smaracdus patricius a daemonio non iniuste correptus′, successorem Romanum patricium accipiens, Constnopolym remeavit. Post hec facta est synodus decem episcoporum in Mariano, ubi receperunt Severum patriarcham
Abbreviated transcription (Latin):
tunc leuita erat. acunctis generalit̾ papa electꝰ ẽ
Qui dũ septiformẽ lȩtaniã fieri ordinasset intra
unius horȩ spaciũ. dum hi dm̃ pretarent octua¬
ginta exeis subito ad terrã corruentes. sp̃m exalar.
Septiformis aut̃ lȩtania ideo dicta ẽ. quia omĩs
urbis popłs ab eato Gregorio insepte partib dep̃¬
caturus dnm ẽ diuisus. Inprimo nãq choro fuit
om̃is clerus. Inscđo om̃s abbates cũ monachis suis
ntertio om̃s abbatissȩ cũ congregationibus siuis.
li Ideo aut̃ de beato Gregorio plura dicere obmitti¬
mus. quia iam ante aliquot annos ei uitã texium
dõ auxiliante. Inqua quȩ dicenda fuerant iuxta
tenuitatis nr̃ȩ uires uniuersa descripsig. xxui
Doc tempore idem beatus Gregorius. Augustinũ
et Mlellitũ. et Ioħm. cũ aliis plurib monachis
tim̃tib dm̃ in brittanniã misit eoꝵq p̃dicatione
ad xp̃m anglos conuertit.

Expanded text:
tunc levita erat, a cunctis generaliter papa electus est. tunc levita erat, a cunctis generaliter papa electus est. Qui dum septimformem letaniam fieri ordinasset, intra unius hore spatium, dum hi Deum deprecarentur, octuaginta ex eis subito ad terram corruentes, spiritum exalarunt. Septiformis autem letania ideo dicta est, quia omnis urbis populus a beato Gregorio in septem partibus, deprecaturus Dominum, est divisus. In primo namque choro fuit omnis cleros, in secundo omnes abbates cum monachis suis, in tertio omnes abbatisse cum congregationibus suis, . Ideo autem de beato Gregorio plura dicere obmittimus, quia iam ante aliquot annos eius vitam Deo auxiliante texuimus, in qua que dicenda fuerant iuxta tenuitatis nostre vires universa descripsimus. 16. Hoc tempore hisdem beatus Gregorius Augustinum et Mellitum et Iohannem cum aliis pluribus monachis timentibus Deum in Brittaniam misit eorumque predicatione ad Christum Anglos convertit.
Abbreviated transcription (Latin):
basilica aqua minime introierit. Urbis quoq
eiusdẽ ueronensis muri exparte alia eadẽ suÑ
quantȩ fieri uix ȩstiuo tẽpore solent. Post duos
quoq menses eadem urbs ueronensiũ magna
exparte incendio concremata ẽ. In hac dilu uis
effusione in tantũ apud urbẽ romã fluuius tibe¬
ris excreuit. ut aquȩ ei suꝑ muros urbis influ¬
erent: et maxima in ea regiones occuparent
Tunc ꝑ alueum eiusdẽ fluminis cũ multa serpen¬
tium multitudine. draco etiã mirȩ magnitudi¬
nis ꝑ urbem transiens usq ad mare descendit
Subsecuta statim ẽ hanc inundationẽ grauissima
pestilentia quam inguinariã appellant. quȩ
tanta clade popłm deuastaret. ut de in ȩstima¬
bili multitudine uix pauci remanerent. Primus
pelagium papã uirum uenerabilẽ ꝑculit et sins
mora extinxit. Deinde pastore in terẽpto. sese
ꝓpopulos extendit
yhac tanta tribulatione beatissim Gregorius qui

Expanded text:
basilicam aqua minime introierit. Urbis quoque basilicam aqua minime introierit. Urbis quoque eiusdem Veronensis muri ex parte aliqua eadem sunt quantae fieri vix aestivo tempore solent. Post duos quoque menses eadem urbs Veronen sium magna ex parte incendio concremata est. 24. In hac diluvii effusione in tantum apud urbem Romam fluvius Tiberis excreerent et maximas in ea regiones occuparent. Tunc per alveum eiusdem fluminis cum multa serpentium multitudine draco etiam mire magnitudinis per urbem transiens, usque ad mare trascendit. Subsecuta est statim hanc inundationem gravissima pestilentia, quam inguinariam appellant. Que tanta strage populi devastavit, ut de inestimabili multitudine vix pauci remanerent. Primumque Pelagium papam, virum venerabilem, perculit et sine mora extinxit; deinde, pastore interempto, sese per populos extendit. hac tanta tribulatione beatissimus Gregorius, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Qursũ mauritius augustus legatos adchilde¬
bertũ mittens. eũ ut contra langobardos in italiã
exercitũ dirigeret ꝑsuasit. Childebertꝰ existimans
rem accipere. iterũ aduersus langobardos fran¬
corũ exercitum ad italiã direxit. Contra quos
dũ langobardoꝵ acies properaret. franci et ale¬
manni dissensiones int̾se habentes. sine ullius
conquisitione ad patriã sunt reuersi¬
Eo tẽpore fuit aquę diluuiũ infinib uenetiarũ
et liguriȩ. seu cęteris regionib italię. quale post
noȩ tẽpora creditur ñ fuisse. Factȩ sunt lauinȩ
possessionũ. seu uillarũ. hominũq parit et ani¬
mantiũ magnꝰ interitus. destructa sunt itinera
dissipatȩ uiȩ. tantũq ad exis fluuius excreuit
et circa basilicã beati zenonis martyris atq con¬
fessoris quȩ extra ueronensis urbis muros sita ẽ
usq ad superiores fenestras aqua ꝑtinxit. Et licet
sicut beat Gregorius post papa scripsit. in eadẽ

Expanded text:
ursum Mauricius Augustus legatos ad Childepertum mittens, eum ut contra Longobardos in Italiam exercitum dirigeret persuasit. Childepertus existimans rem recipere, iterum adversus Longobardos Francorum exercitum ad Italiam direxit. Contra quos dum Longobardorum acies properarent, Franci et Alamanni dissensionem habentes, sine ulliuslucri conquisitione ad patriam sunt reversiEo tempore fuit aquae diluvium in finibus Venetiarum et Liguriae seu ceteris regionibus Italiae, quale post Noe tempore creditur non fuisse. Factae sunt lavinae possessionum seu villarum, hominumque pariter et animantium magnus interitus. Destructa sunt itinera, dissipatae viae, tantum tuncque Atesis fluvius excrevit, ut circa basilicam Beati Zenonis martyris, quae extra Veronensis ur bis muros sita est, usque ad superiores fenestras aqua pertingeret, licet, sicut et beatus Gregorius post papa scripsit, in eandem
Abbreviated transcription (Latin):
quã obcausã incertũ ẽ. insul cognatꝰ regis authari.
apud ueronã ẽ int̾fectus.
ac etiã tempestate. grippo legatus childeꝑti regis
francoꝵ cũ constantinopoli remeasset. eidẽ regi suo
quomodo honorifice abimpre mauritio susceptus
fuisset nunciasset. et quia iniurias quas apud cartagi¬
nes ꝑpessus fuerat. imp̃r aduoluntatẽ childepti re
gis ulturũ se ꝓmisisset. Childeꝑtꝰ confestĩ iterato
initaliã exercitũ francoꝵ cũ uiginti ducib ad de¬
bellandã langobardoꝵ gentẽ direxit. Equib du¬
cibus aldo aldus. et holo. et cedinus. eminentiores
fuerunt. S ed holo cũ importune adbilitionis
castrũ accessisset. iaculo sub mãmilla sauciatus
cetidit. et mortuus ẽ. Reliqui uero franci cũ
egressi fuissent ad prȩdandũ. langobardis irru¬
entib passi ꝑ loca singula ꝓsternebant᷑. At uero
aldo aldus. et sex duces francoꝵ. ad metdiolanen¬

Expanded text:
quam ob causam incertum, Ansul cognatus regis Authari, quam ob causam incertum, Ansul cognatus regis Authari, aput Veronam est interfectus. ac etiam tempestate Grippo., legatus Childeperti regis Francorum, cum Constantinopolim remeasset et eidem regi suo, quomodo honorifice ab imperatore Mauricio susceptus fuisset, nuntiasset, et quia iniurias, quas apud Cartaginem perpessus fuerat, imperator ad voluntatem Childepgis ultum iri promisisset: Childepertus confestim iterato in Italiam exercitum Francorum cum viginti ducibus ad debellandam Langobardorum gentem direxit. E quibus ducibus Audualdus et Olo et Cedinus eminentiores fuerunt. Sed Olo cum importune ad Bilitionis castrum accessisset, iaculo sub mamilla sauciatus cecidit et mortuus est. Reliqui vero Franci cum egressi fuissent ad praedandum, a Langobardis inruentibus passim per loca singula prostemebantur. At vero Audoaldus et sex duces Francorum ad Mediolanen
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat. lorica subueste ĩdutũ eũ ip̃e manu ꝑiͣctãs repe¬
rit. ꝗ rothari cũ se detentũ ẽẽ cogͦuiss. statĩ pꝰ se exiliens.
spatã euaginauit ut regẽ ꝑcutẽt. Ecoͣt rex sũu exsem
uagina exemit . Tũc unꝰ exregiᷤ satalitib noie subo ro¬
than at̃go ꝯp̃hen dẽs. abeo infrote uulneratꝰ ẽ.Suꝑ que
rothari ⁊ alii ĩsilientes. eũ ibidẽ occider Quatuor u̾o ei

Expanded text:
este indutum, eum ipse manu pertractans, repperit. Qui Rothari cum se detectum cognovisset, statim post se exiliens spatham evaginavit, ut regem percuteret. Econtra rex suum ensem vagina exemit. Tunc unus e regiis satellitibus nomine Subo Rothari a tergo conprehendens, ab eo in fronte vulneratus est. Super quem Rothari et alii insilientes, eum ibidem occiderunt. Quattuor vero eius
Abbreviated transcription (Latin):
ariꝑto. et facta exutraq parte multa strages ppłoꝵ.
s quã uis adextremũ. nox p̃liũ dirimiss. certũ tam̃
ẽbaioareᷤᷤ t̃ga petisse. et ariꝑti ex̾citum iuctorẽq. ad ca¬

Expanded text:
Ariperto, et facta est ex utraque parte multa strages populorum. Ariperto, et facta est ex utraque parte multa strages populorum. Sed quamvis ad extremum nox proelium dirimisset, certum tamen est, Baioarios terga praebuisse et Ari
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e uo ut regnũ accep. mox ĩregia urbe. imagĩẽ illam
uencrãdã inqͦ sce synodꝰ erãt depicte.⁊ aphilippico fue¬
rat deiecta. p̾stino iloco erẽx. his dieb ita tybis fluuius
ĩundauit. ut alucũ suũ egͣssꝰ młta romane fecei̾t exi¬
tia tuutate. ita ut ĩuia lata ad unã ⁊ semis staturã ex¬
crescẽt. atq aporta scĩ petͥ usq adpotẽ miluui ũi ãq̃ se de¬
scendẽtes cõuingerẽt:

Expanded text:
Ipse vero ut regnum accepit, mox in regia urbe imaginem illam venerandam, in qua sanctae sinodus erant depictae et a Filippico fuerat deiecta, pristino in loco erexit. His diebus ita Tiberis fluvius inundavit, ut alveum suum egressus mtia civitati, ita ut in via Lata ad unam et semis staturam excrescerat atque a porta Sancti Petri usque ad pontem Molvium aque se descendentes coniungerent.
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ uenerabił bñdictus archiep̃s. uir egregie sc̃itatis.
deqͦ ꝑ uniu̾sam italiã bone oppenioĩs fama fragͣuit.xx
Git defucto trascmuldo duce spolitanoꝵ. faro ald ei
filiꝰ in loco pat̾s ẽ subrogatꝰ Deniq uolchlla germa¬
nus fuit trasemuncdi.et cũ fr̃e parĩt eudẽ rexit ducatũ:
exulauãt auxilio terebei uulgaꝵ regiᷤ regnũ rursũ
recipiẽs. eos ꝗ se expulerãt patͥcios oocidit. Leonẽ qͦ et
tiberium ꝗ locum eiꝰ usurpauerãt cepit.et ĩmedio
chã ꝯstati nopolitanũ. erutis occuł romã misit: Ci¬
rumq ab batem. ꝗ eum in ponit exulem aluerat eꝑm̃
in loco gallicini ꝯstituit. hic ꝯstantinũ papã ad se ueni¬

Expanded text:
ir egregiae sanctitatis, de quo per universam Italiam bonae opinionis fama flagravit. 30. Igitur defuncto Transamundo duce Spolitanorum, Farualdus, eius filius, in loco patris est subrogatus. Denique Wachilapus germanus fuit Transamundi et cum fratre pariter eundem rexit ducatum. in Ponto exulabat, auxilio Terebelli Bulgarum regis regnum rursus recipiens, eos qui se expulerant patricios occidit. Leonem quoque et Tiberium, qui locum eius usurpaverant, cepit et in medio cham Constantinopolitanum erutis oculis Romam misit Cirumque abbatem, qui eum in Ponto exulem aluerat, episcopum in loco Gallicini constituit. Sisinnius et Constan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinauit. Ille ubi sensit se mortis poculum
potentis iudicio. int̾ fectores nequissimi uno
momento perierunt.
PDis ita ꝑemptis. longinꝰ p̃fectꝰ albisindã cũ
langobardoꝵ tesauris constantinopoli ad impe¬
ratorẽ direx̃. Affirmant aliꝗ etiã peredeṽ
parit̾ cũ helmichis et rosemunda rauennã
uenisse. atq exinde cũ albisinda in c̃stantino¬
polĩ directũ eẽ. Ibiq in expectaculo ppłi corã¬
impre. leonẽ mirȩ magnitudinis occidisse
cui ut ferunt ne aliꝗd malignũ in regia urbe
quia magnę uirtutis erat moliret᷑. iussu imꝑa¬
toris oculi eiꝰ auulsi sunt. sibi post aliquot
tẽpus duos cultellos aptauit ꝗb in utrisq suis
manicis absconsis palatiũ petit. atq quȩdam
ad augusti utilitatẽ si ad eũ intromitteret᷑ lo¬
cuturũ ꝓmisit. Ad quẽ augustus duos sibi fa¬
miliares ꝗ eiꝰ uerba susciꝑent patricios misit
ꝗcũ ad peredeũ uenissent. illeq ad eos quasi

Expanded text:
propinavit. Ille ubi sensit se mortis poculum propinavit. Ille ubi sensit se mortis poculum potentis iudicio interfectores iniquissimi uno momento perierunt. His ita peremptis, Longinus praefectus Albsuindam cum Langobardorum thesauris Constantinopolim ad imperatorem direxit. Adfirmant aliqui, etiam Peredeo pariter cum Helmechis et Rosemunda Ravenna venisse atque exinde cum Albsuinda Constantinopolim directus esse ibique in spectaculo pimperatore leonem mirae magnitudinis occidisse. Cui, ut ferunt, ne aliquid malignum in regia urbe, quia vir fortis erat, moliretur, jussu imperatoris oculi evulsi sunt. Qui sibi post aliquod tempus duos cultellos aptavit, quibus in utrisque suis manicis absconsis, palatium petiit, atque se quaedam ad Augusti utilitatem, si ad eum intromitteretur, locuturum promisit. Ad quem Augustus duos sibi familiares, qui ejus verba susciperent, patricios misit. Qui cum ad Peredeum venissent, ille ad eos, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Unde non nulli hoc dolo seducti. dantes
aurũ et accipientes aes. pauꝑes sunt effecti. Fue¬
nientes tam̃ ad regẽ sigisꝑtũ. ad locũ unde prius
egressi fuerant redire ꝑmissi sunt
Qui dũ ad patriã uenissent. in uener eã asueus
et aliis gentib sicut supra cõmemorauim reti:¬
neri. Contra quos insurgentes. conati sunt eos
extrudere ac delere. At illi obtuler eis tertia
partẽ regionis. dicentes simul possum uiuere
et sine collisione cõmunit̾ habitare. Cũq nullo
modo ad quiescerent. dehinc optulerunt eis me¬
dietatem. Post hȩc duas partes. sibi tantũ tertũ
reseruantes. Nolentib aut̃ illis. obtuler cutra
etiã omĩa petora. tantũ ut ab illis cessarent dd
nec hoc saxones adquiescentes. certam̃ expetuns
atq int̾se ante certam̃ qualit̾ uxores sueuoꝵ d
uiderent statuunt. sed ñ eis ut putabant euens
Nam cõmisso pręlio. uigintimilia exeis intenps
reliqui uero uictoriã capiunt.

Expanded text:
rent. Unde nonnulli hoc dolo seducti, dantes rent. Unde nonnulli hoc dolo seducti, dantes aurum et aes accipientes, pauperes sunt effecti. Pervenientes tamen ad regem Sigispertum, ad locum unde prius egressi fuerant redire permissi sunt. 7. Qui dum ad suam patriam venissent, invenerunt, eam a Suavis et aliis gentibus, sicut supra commemoravimus, retineri. Contra quos insurgentes, conati sunt eos extrudere ac delere. At illi optulerunt eis tertiam partem regionis, dicentes: "Simul possumus vivere et sine conlisione communiter habitare". Cumque illi nullo modo adquiescerent, dehinc optulerunt eis mediereservantes. Nolentibus autem illis, optulerunt cum terra etiam omnia pecora, tantum ut a bello cessarent. Sed nec hoc Saxones adquiescentes, certamen expetunt atque inter se ante certamen, qualiter uxores Suavorum dividerent, statuunt. Sed non eis ut putabant evenit. Nam commisso proelio, viginti milia ex eis interemreliqui vero victoriam capiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uxorib et par uulis aduenisse. ut in ea ha¬
bitare deberent. Sed quantũ dat intelligi
noluerunt langobardoꝵ imperiis subiacere.
sed neq eis a longobardis ꝑmissũ ẽ in ꝓprio
iure subsistere. idõq estimant᷑ ad suã patriã
repedasse. Hi gallias ingressuri. duos ex se tc̃¬
cuneos faciunt et unꝰ quidem cuneus ꝑniceã
urbẽ. alter uero ꝑ ebredunũ ingressus ẽ
Illa reuertentes uia quã anno superiore
tenuerant. Hii ꝗa tẽpus messiũ erat colli¬
gendarũ. ac triturantes frumenta comede¬
bant. ac suis animantib ad ȩsum p̃bebanͭ
Dep̃dabant᷑ pecora. sed nec ab incendiis ab¬
stinebant. Ꝙ cũ ad rodanũ amnẽ ꝑuenissenł.
ut transmeato eo regno se sigiꝑti conferrent
lc̃ illi uiso eo timentes. datis ꝓ redẽptione
negotiatione sua deceperunt. Uenundantes re¬
gulas ęris. quȩ ita nescio quomodo erant colori¬
te. ut auri ꝓbati atq examinati spetiem simula¬

Expanded text:
uxoribus et parvulis advenisse, ut in ea hauxoribus et parvulis advenisse, ut in ea habitare deberent; sed quantum datur intellegi, noluerunt Langobardorum imperiis subiacere. Sed neque eis a Langobardis permissum est in proprio iure subsistere, ideoque aestimantur ad suam patriam repedasse. Hi Gallias ingressuri, duos ex se cuneos faciunt; et unus quidem cuneus per Niceam urbem, alter vero per Ebredunum ingressus est, illa revertens via, quam anno superiore tenuerat. Hi, quia tempus messium erat, colligentes ac triturantes frumenta, comedebant ac suis animantibus ad esum praebebant. Depraedabantur pecora, sed nec ab incendiis abstinebant. Qui cum ad Rodanum amnem pervenissent, ut transmeato eo, regno se Sigisperti conferrent, . Tunc illi valde viso eo timentes, datis pro redemptione negotiatione sua deceperunt, venundantes regulas aeris, quae ita, nescio quomodo, erant coloratae, ut auri probati atque examinati speciem simula
Abbreviated transcription (Latin):
et regi suo guntrano direxit Langobardi
uenerant ingallias ꝓrupunt. et intra terri¬
toriũ regense idest apud stablonẽ uillã castr
constituunt. discurrentes ꝑ uillas urbiũ uici.¬
narũ. dirripientes p̃das. captiuos abducentes
cõperisset. suꝑ eos cũ exercitu irruit. multosq
exeis int̾ fecit. donet nox finẽ faceret cedere
ñ cessauit. Ignaros enĩ reppererat homines
et nichil dehis que acciderunt autumantes
Mane aut̃ facto. statuunt saxones exercitu¬
p̃parantes se fortit̾ adbellũ. sed int̾ currenib
nunciis pacem fecer̃ Datisq munerib muns
relictis captiuis et uniuersa p̃da ad italiã re¬
uertunt᷑ UIGit᷑ ingressi saxones adita
liam. assũptis secũ uxorib atq paruulis suis.
uel om̃i suppellectili. rursũ ad gallias deli¬
berant redire. scilicet ut asigiꝑto rege susce¬
pti. eiꝰ possint ad iutorio ad patriã remeare
Certũ ẽ aut̃ hoc saxones ideo aditaliã cũ

Expanded text:
et regi suo Guntramno direxit. Langobardi et regi suo Guntramno direxit. Langobardi venerant, in Gallias perrumpunt, et intra territorium Rhegense, id est, apud Stablonem villam, castra constituunt, discurrentes per villas urbium vicinarum, diripientes praedas, abducentes  cum Mummulus comperisset, super eos cum exercitu irruit, multosque ex eis interfecit, ac donec nox finem faceret, caedere non cessavit. Ignaros enim repererat homines, et nihil de iis quae acciderant autumantes. Mane autpraeparantes se fortiter ad bellum; sed intercurrentibus nuntiis, pacem fecerunt, datisque muneribus Mummulo, relictis captivis et universa praeda, ad Italiam revertuntur. 6. Igitur regressi saxones in liam, adsumptis secum uxoribus atque parvulis suis vel omni supellectili, rursum ad Gallias deliberant redire, scilicet ut a Sigisperto rege suscepti, eius possint adiutorio ad patriam remeare. Certum est autem, hos Saxones ideo ad Italiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
duces ꝗeũ uenerabilit̾ audierunt. in columes
patriȩ reducti sunt. Ꝙdam uero qui ei uerba
despexerant. in ipsa prouincia miserabilit̾ pe
gallias. amatus patritius ꝓuncię ꝗ guntrano
regi francoꝵ parebat. contra eos exercitũ dire¬
xit. Cõmissoq bello terga uertit. ibiq extinc¬
tus ẽ. Tantãq tunc stragem langobardi de
burgundionib fecerunt. ut ñ possit colligi
numerus occisoꝵ. Ditatiq in extimabili p̃da
aditaliam reuertunt᷑¬
Quib discedentib. eunius ꝗ et mumulus acer
patriciat honorẽ meruit
Irruentib aut̃ iterũ langobardis ingallias.
et usq mustiã scalmes accedentib. qui locis
ebredunensi adiacet ciuitati. mumulus exer¬
citũ mouit: ut cũ burgundionib illue ꝓfir¬
scat᷑. Circũdatisq langobardis cũ exercitu
factis etiã concisis ꝑ deiuia siluarũ. irruit sup
eos multosq exeis int̾ fecit ñ nullos uͦ cępit

Expanded text:
duces, qui eum venerabiliter audierunt, incolumes duces, qui eum venerabiliter audierunt, incolumes patriae redditi sunt; quidam vero, qui ejudespexerant, in ipsa Provincia miserabiliter perdis Gallias, Amatus patricius Provinciae, qui Gunthramno regi Francorum parebat, contra eos exercitum duxit, commissoque bello, terga vertit ibique extinctus est. Tantamque tunc stragem Langobardi de Burgundionibus fecerunt, ut non possit colligi numerus occisorum. Ditatique inaestimabili praeda ad Italiam revertuntuQuibus discendentibus, Eunius, qui et Mummulus, apatriciatus honorem emeruit. Irruentibus iterum Langobardis in Gallias, et usque Mustiascalmes accedentibus, qui locus Ebredunensi adjacet civitati, Mummulus exercitum movit, et cum Burgundionibus illic proficiscitur. Circumdatisque Langobardis cum exercitu, factis etiam concisis per devia silvarum, irruit super eos, multosque ex eis interfecit. Nonnullos vero cepit,