comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stre genti subsint quod nimꝙ̃ fando est cognitum.
nec de reliquis quoꝗ duobus sit desperandum. Ita
quod in primis opto & quo nibal mibni uidere est
longius. onmis hispania christianis. principitus ob¬
temꝑabit. Quare uestrum est probare sententiam
meam ac causę fauere. quicunꝙ publice quidem
amplitudinem laudemꝗ ⁊ religionis ⁊ patriȩ ama.¬
tis. priuatim uero dignitatem meam. potentiamiglo¬
riam iusticia ⁊ industria quȩsitam non sine aliqua
ratione uestrorũ commodorum qui de me estis be¬
nemeriti. quos multo prolixius remunerare ac ma¬
gnificentius potero nex q̃ priuatus. Nullum enm
ex omni mea felicitate uberio rem fructum perci¬
pere me arbitror. ꝙ̃ dum iis quibus debeo. gratram s
quidem cumulatissimam referam. Etee ferdinan¬
dus. cȩteri pro se quisꝗ approbare consilium ꝗ laudar.
¶Tum episcopus Ego imperator adeo non aduersor senten¬
tȩ tuȩ ut nisi tu occupasses istud ipse promea inte

Expanded text:
stre genti subsint, quod nunquam fando est cognitum; stre genti subsint, quod nunquam fando est cognitum; nec de reliquis quoque duobus sit desperandum. 12 Ita, quod in primis opto et quo nihil mihi videre est longius, omnis Hispania Christianis principibus optemperabit. Quare vestrum est probare sententiam meam ac cause favere, quicunque publice quidem amplitudinem laudemque et religionis et patrie amatis, privatim vero dignitatem meam, potentiam, gloriam, iusticia et industria quesitam, non sine aliqua ratione vestrorum commodorum, qui de me estis bene meriti, quos multo prolixius remunerare ac magnificentius potero rex quam privatus. Nullum enim ex omni mea felicitate uberiorem fructum percipere me arbitrabor, quam dum iis, quibus debeo gratiam et quidem cumulatissimam referam». Hec Ferdinandus; ceteri pro se quisque approbare consilium ac laudare. Tum episcopus: «Ego, imperator, adeo non adversor sententie tue ut, nisi tu occupasses, istud ipse pro mea in te
Abbreviated transcription (Latin):
Eparens: An si offulserit spes aragonie regi aliquo
portu oppidoue regni erranatensis promercede
potiendi. peratie fore: ut nõ mueniat caustis cur
abhoste contra nos stet inbello: Quid si hee om¬
nia aut certe plura subsant : odumi inuidio
metus spes Quo tandem tempore existimatis regnum
hoc in nostram potestatem esse uenturum: Quoo
nostra etate hoc incõmodi usli non uenit: propm¬
quitas regum Aragonie cum nostra domo incausa
fut. Ea iam extincta inpristinum dissidium pri¬
mo quoq tempore redibitur. Ne autem redeatur.
una ratione effici potest: ut hȩe duo regna sangui-¬
ne cohereant. hoc est ut ego rex illius Regni de¬
clarer. Quod cõmodum nimirum tanto płus erit :¬
ꝗ̃ fuit rege Martmno Ioanne. Petro: ꝗ̃to ego coniune¬
tior sum hiuegenti q̃ illi fuerunt. Unde consocias¬
tis uiribus utriusq regni nullo negocio barbarum ꝑ¬
domabimus. Ut breui tempore duo Regna alia no-¬

Expanded text:
ra et parens? 10 An si offulserit spes Aragonie regi aliquo ra et parens? 10 An si offulserit spes Aragonie regi aliquo portu oppido ve regni Granatensis pro mercede potiendi, speratis fore ut non inveniat causas cur ab hoste contra nos stet in bello? Quid si hec omnia aut certe plura subsint, odium, invidia, metus, spes, quo tandem tempore existimatis regnum hoc in nostram potestatem esse venturum? Quod nostra etate hoc incommodi usu non venit, propinquitas regum Aragonie cum nostra domo in causa fuit. 11 Ea iam extincta, in pristinum discidium primo quoque tempore redibitur; ne autem redeatur, una ratione effici potest, ut hec duo regna sanguine cohereant, hoc est ut ego rex illius regni declarer. Quod commodum nimirum tanto plus erit, quam fuit rege Martino, Ioanne ac Petro, quanto ego coniunctior sum huic genti, quam illi fuerunt. Unde, consociatis viribus utriusque regni, nullo negocio barbarum perdomabimus, ut brevi tempore duo regna alia no
Abbreviated transcription (Latin):
iudia nullo pacto contiliari potest. & hoc peius nocer̃
solet: quo magis exocculto grassatur. Quid si metus:
pania maximum est. hoc cȩtera ne dicam oderunt
rudentq certe metuunt & ab eo sicut infirmiores
quad rupedes uolucres ue a leone aue ab Aquila cauẽt.
Nam rex Aragonum ⁊ si prepotens est ac maris ut ait
donimus. tamen eius iures multo minores fama sut.
Quiol enim sardinię regnum male pacatum ac prope
nominis Catalani mimicum adiuuaret aragoniȩ
Regem bella gerentem cum rege castellę Quil si¬
cilia quȩ uix didicit iugum ferre alienigenarum
quȩꝗ ut audio iamnune nõ satis quieta est  Omnis
igitur uis atꝗ omne robur regis illius residet in hist¬
pania. Sug hispania cum nostra nequas est com¬
paranda. Bo quo necesse est humana imbecillitate
metuat potentiorem. Ideoꝗ inter eos reges fere con¬
ueniet ueluti conspiratos. & inter se amant. Re¬
gem castellȩ uel destrutum uel deminutũ uellẽt

Expanded text:
nvidia nullo pacto conciliari potest et hoc peius nocere nvidia nullo pacto conciliari potest et hoc peius nocere solet, quo magis ex occulto grassatur. Quid si metus? pania maximum est. Hoc, cetera ne dicam, oderunt invidentque, certe metuunt, et ab eo, sicut infirmiores quadrupedes volucres ve a leone aut ab aquila, cavent. Nam rex Aragonum et si prepotens est ac maris, ut ait, dominus, tamen eius vires multo minores fama sunt. Quid enim Sardinie regnum, male pacatum ac prope nominis Catalani inimicum, adiuvaret Aragonie regem bella gerentem cum rege Castelle? Quid Sicilia, que vix didicit iugum ferre alienigenarum, queque, ut audio, iam nunc non satis quieta est? 9 Omnis igitur vis atque omne robur regis illius residet in Hispania; que Hispania cum nostra nequaquam est comparanda. Ex quo necesse est humana imbecillitate metuat potentiorem. Ideoque inter eos reges fere convenit, veluti conspiratos et inter se ament, regem Castelle vel destructum vel deminutum vellent.
Abbreviated transcription (Latin):
nimus. Armis ac potentia contra hostem armatrim
potentemꝗ opus est. itriꝗ siquia aprid uos gratia mea
ualet. quęso mihi uestro consilio uires hiuusbelli ali¬
qua ex parte illuc tranfferre liceat. ut populos ad
recte iulitandum nostra auctoritate inducamus
cum pręsertum hȩe res non modo ad beniuolentram
mei. ad honoremꝗ iusticiȩ spectet: sed etram ad am¬
plitudinem regni. ad gloriam inspaniȩ ad meremen¬
tum religionis. Et enim si alius q̃ ego Rex aragonũ
creetur. Anter quem ac regem castelle ut memo-¬
ria patrum scimus accidisse. discordia exqua bel¬
la oriuntur incidat. an speramus occupatos nos
duplici marte ex utris ꝗ hostibus uittoriam reporta.¬
ros aut granatam exprignaturos: Hoc ego
si occulta quidem fuerint odia nedum si aperta
sperauerim futurum. Quid si non simultas sed inui-¬
dia suberit gue nõ nung̃ magis ad nocendum ualet
q̃ ullus affectus: Et odia conciliationem recipiunt. i¬

Expanded text:
nimus. Armis ac potentia contra hostem armatum nimus. Armis ac potentia contra hostem armatum potentemque opus est. 6 Itaque siquid apud vos gratia mea valet, queso mihi vestro consilio vires huius belli aliqua ex parte illuc transferre liceat, ut populos ad recte iudicandum nostra auctoritate inducamus: cum presertim hec res non modo ad benivolentiam mei, ad honoremque iustitie spectet, sed etiam ad amplitudinem regni, ad gloriam Hispanie, ad incrementum religionis. 7 Etenim si alius quam ego rex Aragonum creetur, inter quem ac regem Castelle, ut memoria patrum scimus accidisse, discordia ex qua bella oriuntur, incidat. An speramus occupatos nos duplici Marte ex utrisque hostibus victoriam reportaturos aut Granatam expugnaturos? Hoc ego, ne si occulta quidem fuerint odia, nedum si aperta, speraverim futurum. Quid, si non simultas sed invidia suberit, que nonnunquam magis ad nocendum valet quam ullus affectus? Et odia conciliationem recipiunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
uestrum audisse reor auunculum meũ Martinũ
repem diem suum obiisse anno uertente post mor¬
tcm Martini filii. quem egoͣ classe uenturu adhoc
bellum sicut uterꝗ promis erat sperabam. Equo
primum miȩsidio denide consobrino tum auunculo
priuatus sum duobus regibris nulli principum nostra
memoria secundis. Horum morte regnum Aragonis
adme tanꝙ̃ cęteris proximiorem pertinet. ut semper
a consultis uiris accepi. Sed id mea absentia ne ui occu-¬
petur summopere uerendum est ꝗ ut adme ꝑfertur
nõ uia iudiciorum sauris : sed factionibus potentia ar¬
mis agitur. Quod si pro iusticia sua annitentes qui li¬
tigant tamen egre obtinent quod postulant: quid
futurum de nõ annitente putandum est intertot
competitores: Et inaliis litibus plerũꝗ satis est haber
bonam causam bonumq iudicem. Ac inlite de regno
contra improbitatem aduersariorũ male nobiscum
agitur. si in sola ⁊ causę ⁊ iudicis bonitate spem po-¬

Expanded text:
vestrum audisse reor, avunculum meum Martinum vestrum audisse reor, avunculum meum Martinum regem diem suum obiisse, anno vertente, post mortem Martini filii, quem ego cum classe venturum ad hoc bellum, sicut uterque promiserat, sperabam. Ex quo primum presidio, deinde consobrino, tum avunculo privatus sum, duobus regibus nulli principum nostra memoria secundis. Horum morte regnum Aragonie ad me, tanquam ceteris proximiorem, pertinet, ut semper a consultis viris accepi. 5 Sed id mea absentia ne vi occupetur, summopere verendum est, et ut ad me perfertur, non via iudiciorum et iuris, sed factionibus, potentia, armis agitur. Quod si pro iustitia sua annitentes, qui litigant, tamen egre optinent quod postulant, quid futurum de non annitente putandum est inter tot competitores? Et in aliis litibus plerunque satis est habere bonam causam bonumque iudicem; at in lite de regno contra improbitatem adversariorum, male nobiscum agitur, si in sola et cause et iudicis bonitate spem po
Abbreviated transcription (Latin):
quassati ad assiduos bombardarum ictus q̃ foris uise¬
bantur. sex q̃ domo profectum est mense. Ubiꝗ cer¬
tior fit de rebis Aragoniȩ. nam antea de morte mar¬
tini Repis nuncium acceperat: eamꝗ rem sedulo
suppresserat. ne quid cuit hostibus spei. aut suis curę
miicers Calfonsum quoꝗ filium post uictoriã de gira¬
natensibus quotidie luteris orantem ut se incastra
arcesseret iussit expectare prope diem aduentũ
patris cum quo inAragoniam iturus esset EIgitur
ex nunciis intelligens res Aragonie nisi eam pro¬
pius accederet non recte babituras. eo proficisai con¬
stituit. aduocatoꝗ procerum concilio inhȩi uerba
disseruit ¶Re bene acfeliciter gesta proceres
eacta iam ęstate: appetit autuninus ut quitga
ante hyemem agi posset id nõ magni sane mo¬
menti esse censendum sit At maximi momenti
est curam inyes Aragonię me intender meo
pariter spublico nomine. Tam primum plerosg

Expanded text:
quassati ad assiduos bombardarum ictus quam foris visequassati ad assiduos bombardarum ictus quam foris visebantur. Sexto quam domo profectum est mense, ibique certior fit de rebus Aragonie. Nam antea de morte Martini regis nuntium acceperat, eamque rem sedulo suppresserat, nequid aut hostibus spei aut suis cure iniiceret. XIX 1 Alfonsumquoque filium post victoriam de Granatensibus quotidie litteris orantem ut se in castra arcesseret, iussit expectare prope diem adventum patris, cum quo in Aragoniam iturus esset. 2 Igitur ex nuntiis intelligens res Aragonie, nisi eam propius accederet, non recte habituras, eo proficisci constituit; advocatoque procerum concilio, in hec verba disseruit: 3 «Re bene ac feliciter gesta, proceres, exacta iam estate, appetit autumnus, ut quicquid ante hyemem agi posset, id non magni sane momenti esse censendum sit. At maximi momenti est curam in res Aragonie me intendere, meo pariter et publico nomine. 4 Iam primum plerosque
Abbreviated transcription (Latin):
arcem dediderunt. fortimasꝙ priuatas capere pͥer¬
missi sunt. facta etiam eis potestas eundi quo uellent.
qui granatam abire. ii ducentorui equitum pręsi¬
dium ad certum locum deducendis pryfecit. Si qui
in Castellam mallent. ui non defuturam commo¬
dam conditionem promisit. Atq ita pari ad sini.¬
stram ꝑ meduim equitum qui deducturi erant: gra¬
natam uersus abiit. pari in exercitu remansit.
humane ab omibus ae benigne tractata. ¶ Antiche¬
ra incenta obsioleri oppugnata. expugnataga
air dedita atq omnia exẽgia facinora gesta sunt
ab imꝑatore Mlartis die ꝙ eum diem existimaret Mar¬
ti hoc est bello dedicatum. nõ exactissima quidem ille
ac plane sapienti ratione: sed tamen ue rebus Mar¬
tiis excusata Oppidum a christianis sacerdotibus ee¬
piatum est. Snouis incolis qui modo agarenam lin¬
quam nescirent cum agro diuisum. datumꝗ negociũ
ut muri resarcirentur. qui multo magis intrinsecus

Expanded text:
arcem dediderunt fortunasque privatas capere perarcem dediderunt fortunasque privatas capere permissi sunt, facta etiam eis potestas eundi quo vellent: qui Granatam abire, iis ducentorum equitum presidium ad certum locum deducendis prefecit; siqui in Castellam mallent, iis non defuturam commodam conditionem promisit. Atque ita pars ad sinistram per medium equitum, qui deducturi erant, Granatam versus abiit, pars in exercitu remansit, humane ab omnibus ac benigne tractata. 9 Antichera incepta obsideri, oppugnata expugnataque et arx dedita, atque omnia egregia facinora gesta sunt ab imperatore Martis die, quia eum diem existimaret Marti, hoc est bello dedicatum, non exactissima quidem ille ac plane sapienti ratione, sed tamen ut in rebus Martiis excusata. 10 Oppidum a christianis sacerdotibus expiatum est et novis incolis, qui modo agarenam linguam nescirent, cum agro divisum datumque negocium ut muri resarcirentur, qui multo magis intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
putabamus facile fecimus. quod aũt facile ac pronum:
ad id hesimus. & interrupto uelut influuio ponte cur¬
sus uictoriȩ suostitit. Uerum ut hinc ex mopmato
fortuna tibi aduersata est: ita alia ex parte prȩter
opmionem propitia fuit. uolens onmem hane. uito¬
ris laudem penes te unum esse. Cui respondens im¬
perator equidem uictoriam hanc ut decet nos sentir.
deo refero acceptam ⁊ secundum deum titi qui g̃tum
abste expectaiui abunde prestitisti Ideoq tuum prȩ¬
mium suo in loco est ¶ Direpta urbe caduccatorẽ
ad eos qui marcesunt mittit. babere illos moculiss
eꝓemplum qualia nise dedant passuri sint. Ersde
petentibus triginta dierum inducias Onisi intraeos
Rex auxilia misisset dedituros arcem spondentibus
nicolumi tamen sibi libertate sfortunis: nõ plus q̃
bisseptem dierrum inducię impetratę sunt. Ad qua
diem cum niloil auxilorum abrege summissum esss:

Expanded text:
putabamus, facile fecimus; quod autem facile ac pronum, putabamus, facile fecimus; quod autem facile ac pronum, ad id hesimus et interrupto velut in fluvio ponte, cursus victorie substitit. Verum ut hinc ex inopinato fortuna tibi adversata est, ita alia ex parte preter opinionem propitia fuit, volens omnem hanc victorie laudem penes te unum esse.» 6 Cui respondens imperator: «Equidem victoriam hanc, ut decet nos sentire, Deo refero acceptam et secundum Deum, tibi, qui, quantum abs te expectavi, abunde prestitisti. Ideoque tuum premium suo in loco est.» 7 Direpta urbe, caduceatorem ad eos qui in arce sunt mittit: habere illos in oculis exemplum, qualia, ni se dedant, passuri sint. Eisdem petentibus triginta dierum inducias et, nisi intra eos rex auxilia misisset, dedituros arcem spondentibus, incolumi tamen sibi libertate ac fortunis, non plus quam bis septem dierum indutie impetrate sunt. 8 Ad quam diem, cum nihil auxiliorum ab rege summissum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
rem fugiunt ad pedes eius procumbentes: uita do-¬
nati sunt. Mulieres etiam complures cim paruulis
liberis aocurrentes ꝙ uitę suę timerent: centis ho-¬
minibus cõmendatę sunt imperatuq prȩconi ut
cum tumultus direptionis resedisset: ediceret nul¬
li mulieri ium afferri quȩ christranam se fore pol¬
liceretur. Quȩcung aũt talis fuerit. daturiĩ se ope¬
ram ne impuditam esse necesse esset ¶Sic̃ stan¬
ti m media platea ferdirando obiuam uenit dida¬
cus Ferdinandi scuto ita confosso sagictisꝙ hirsuto
atq ita lacerato. ut uix noue plagę locus foret:
longeq̃ grauiori pondere q̃ ab mitio fuisset. hic ul¬
tro porrigenti gratulabundam dexteam imꝑatori
nominatumnꝗ compellanti. Ego inquit mperator
miperii tui memor turrim oe cupaui. hostem de¬
ieti. uexillum statui. Sed profecto mira res ac:¬
aidit insessam hostibus turrim cons cendimus . ea
potiti descendere nequiuimus. Quod difficillum factu

Expanded text:
rem fugiunt, ad pedes eius procumbentes, vita dorem fugiunt, ad pedes eius procumbentes, vita donati sunt. Mulieres etiam complures cum parvulis liberis accurrentes, quia vite sue timerent, certis hominibus commendate sunt, imperatumque preconi ut, cum tumultus direptionis resedisset, ediceret nulli mulieri vim afferri que christianam se fore polliceretur. Quecunque autem talis fuerit, daturum se operam, ne impudicam esse necesse esset. 4 Sic stanti in media platea Ferdinando, obviam venit Didacus Ferdinandi, scuto ita confosso sagittisque hirsuto atque ita lacerato, ut vix nove plage locus foret longeque graviori pondere quam ab initio fuisset. Hic ultro porrigenti gratulabundam dextram imperatori nominatimque compellanti, 5 «Ego», inquit, «imperator, imperii tui memor, turrim occupavi, hostem deieci, vexillum statui. Sed profecto mira res accidit. Insessam hostibus turrim conscendimus, ea potiti descendere nequivimus. Quod difficillimum factu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed multo magis presesarcis q̃ deus pręses templi mi¬
Porantibus opem tulit. Nam & auidius nostri raprię
gratia ad templum properarunt g locum illum ma¬
gis consentaneum talibus uitimis existimauerunt
Natabat onme humano cruore pauimentũ Age¬
mitu morientium templum mugiebat gamo¬
rientibus mortiua uestitus detrahebãtur. Multi ner
opiantes domi sunt oppressi horum unus etiam te¬
xens. qui cum audisset urbem expugnatam: non ob¬
serauit fores nõ fugit/ non etiam surrexit sea tang
fien nõ posset texere perseuerauit. atꝗ ita sedens de¬
lam suam anteq̃ detexta esset. sanguine suo trixit.
Qui uero inturri stabant ne expertes prȩdę̧ essent
accepto fiine sese demiserunt. Imperator quog si¬
mul atꝙ patefatam portam uidit: cum prętoria.
cohorte infestis signis intrauit ¶Ad hue durante pre¬
lio cuius conspectus siquid adhue moppidanis erat
animi adpugnandum cecidit nõ nulliꝗ dum uicto¬

Expanded text:
Sed multo magis preses arcis quam Deus preses templi impSed multo magis preses arcis quam Deus preses templi implorantibus opem tulit. Nam et avidius nostri rapine gratia ad templum properarunt, et locum illum magis consentaneum talibus victimis existimaverunt. 2 Natabat omne humano cruore pavimentum et gemitu morientium templum mugiebat et a morientibus mortuisque vestitus detrahebantur. Multi nec opinantes domi sunt oppressi; horum unus etiam texens, qui cum audisset urbem expugnatam, non obseravit fores, non fugit, non etiam surrexit, sed tanquam fieri non posset, texere perseveravit; atque ita sedens, telam suam antequam detexta esset, sanguine suo tinxit. Qui vero in turri stabant, ne expertes prede essent, accepto fune sese demiserunt. 3 Imperatorquoque simul atque patefactam portam vidit, cum pretoria cohorte infestis signis intravit, adhuc durante prelio. Cuius conspectus siquid adhuc in oppidanis erat animi ad pugnandum cecidit, nonnullique dum victo
Abbreviated transcription (Latin):
quodam qui in urbe diu fuerat diuersatus. Fit rei certior.
Ergo imipigris iuris negocium dat ut foramen refiangãt
ac subeant Ipse in diuersum ab illolocum quohostem
falleret. omnem tranffert molem belli : &se de inu-¬
stria adhortatorem militum ostendit. Illi interim
patefacto latius muro subeunt. alios q furtim atq
alios admutunt. donee conflato inpenti globo per
urbem adportam turris procurrunt. multo truci-¬
dant. fores refringunt. qui foris sũt sapsi aduiuãt.
Sea undiꝗ concurrentibus oppidanis accrrimum intra
muros prȩlium oritur. &dum de possessione urbis cer¬
tatur muri deseruntur ab illis: a nostris occupantur.
¶Tandemꝗ reuulsis portarũ foribus uictores cdiristiani
infunduntur. atꝗ undiq barbaros aggressi in medio
interimunt. domos diripiunt easꝗ dominorũ san¬
gume aspergunt nulli ex puberibus uita refeniata
est. Multi intemplum. multi marcem confuperunt

Expanded text:
quodam qui in urbe diu fuerat diversatus, fit rei certior. quodam qui in urbe diu fuerat diversatus, fit rei certior. Ergo impigris viris negocium dat, ut foramen refringant ac subeant. Ipse in diversum ab illo locum quo hostem falleret, omnem transfert molem belli et se de industria adhortatorem militum ostendit. 17 Illi interim patefacto latius muro subeunt aliosque furtim atque alios admittunt, donec conflato ingenti globo, per urbem ad portam turris procurrunt, multos trucidant, fores refringunt, qui foris sunt, et ipsi adiuvant. Sed undique concurrentibus oppidanis, acerrimum intra muros prelium oritur, et dum de possessione urbis certatur, muri deseruntur ab illis, a nostris occupantur. XVIII 1 Tandemque revulsis portarum foribus, victores Christiani infunduntur, atque undique barbaros aggressi, in medio interimunt, domos diripiunt easque dominorum sanguine aspergunt; nulli ex puberibus vita reservata est. Multi in templum, multi in arcem confugerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
timebatur ne durante incendio scala labefiere
Iam etiam qui in turrim euaserant sibi metuebãt
ne calore solutus fornix decideret. utiꝗ runa
pontis concrissus & multitudme grauis eorũ qui
ascenderant nescii nullum esse in muros a turri
descensum et reuerti per scalam flagiciosum sane
existimabant. Sin eos undiꝗ ab oppiganis sagicta¬
batur. Hoc unum interim prestabant nẽ prope
turrim in muris hostis consisters: ut non tan¬
to pere socii ab accessu portȩ arcerentur. Ne tame
clandestino aditu alimenta ignabus ferrentur :¬
mipedire nõ poterant. ¶Imperator ob id angius
circiure muros ghortari omnes. ut qua cuique
proximum esset. ad menia succederent. quo certa¬
men a machina turriꝗ aliq̃tum auerteretur. Sed
cum obequitat: animaduertit foramen quodam in
mo muro paululum supra solum quo exforamine
ad magnitudinem pene hominis capacem. aquę plu¬
uis exurbe profluere solerent. Percontatus ex

Expanded text:
timebatur, ne durante incendio scala labefieret. timebatur, ne durante incendio scala labefieret. Iam etiam qui in turrim evaserant, sibi metuebant ne, calore solutus fornix decideret, utique ruina pontis concussus et multitudine gravis eorum qui ascenderant, nescii nullum esse in muros a turri descensum. 15 Et reverti per scalam flagitiosum sane existimabant, et in eos undique ab oppidanis sagittabatur. Hoc unum interim prestabant, ne prope turrim in muris hostis consisteret, ut non tantopere socii ab accessu porte arcerentur; ne tamen clandestino aditu alimenta ignibus ferrentur impedire non poterant. 16 Imperator ob id anxius circuire muros et hortari omnes, ut qua cuique proximum esset ad menia succederent, quo certamen a machina turrique aliquantum averteretur. Sed cum obequitat, animadvertit foramen quoddam in imo muro, paululum supra solum; quo ex foramine, ad magnitudinem pene hominis capacem, aque pluvie ex urbe profluere solerent. Percontatus ex
Abbreviated transcription (Latin):
rens pependit. ne uictores inmuros atꝗ inde mur¬
bem possent descendere. Sic interdusis nec hoste
lȩdere. nec sociorum multos mangustum locum re¬
cipere dabatur. Esi assidue succedebant. Cęteri qui
se quebantur non cum uiris sed cum flamis pugna¬
bant. Quas preparato ad hũ casum aceto colnbere
nitebantur. subinde coria alicia ligna. ꝑfundentes
Uideres alios cum uasis plenis astendere. alios cum
manibus descendere. alios implere. alios porriger :
ubiq festinari. urgeri. hortari. uocibus. clamoribusꝗ
ut fit indomorum intendio amcta misteri Cȩteris
pnope adtale spectacului euentũꝗ intentis. Nec hos
ii qui in muris eranti magnopere infestabant. ano-¬
stris sagictariis prolabiti Adeo totus labor ad ma¬
chinam erat nec de urbe sed de machina expu¬
gnanda res esse uidebatur. ⁊ qui ob sidebant obsessi :¬
⁊ qui obsidebantur obsidere. ⁊ qui expugnabantur
expugnatores suos espugnare. Et ram nõ ninl

Expanded text:
rens pependit, ne victores in muros atque inde in urrens pependit, ne victores in muros atque inde in urbem possent descendere. Sic interclusis, nec hostem ledere, nec sociorum multos in angustum locum recipere dabatur, et si assidue succedebant. 13 Ceteri qui sequebantur, non cum viris sed cum flamis pugnabant: quas preparato ad hunc casum aceto cohibere nitebantur, subinde coria, cilicia, ligna perfundentes. Videres alios cum vasis plenis ascendere, alios cum inanibus descendere, alios implere, alios porrigere, ubique festinari, urgeri, hortari vocibus clamoribusque, ut fit in domorum incendio cunta misceri, ceteris prope ad tale spectaculum eventumque intentis. 14 Nec hos ii qui in muris erant magnopere infestabant, a nostris sagittariis prohibiti, adeo totus labor ad machinam erat, nec de urbe, sed de machina expugnanda res esse videbatur, et qui obsidebant obsessi, et qui obsidebantur obsidere, et qui expugnabantur, expugnatores suos expugnare. Et iam nonnihil
Abbreviated transcription (Latin):
eadem materia turrim. in scalam fertur. nec uul¬
gari igna sed mcendiario agebatur cui aqua resisti
nõ potest Is ignis cona. ac cętera madentia adeptus
siue ipso humore aleretur: siue repelleretur cum hor¬
risono strepitu incelum quo sagitę mitti nequeãt
assidue ferebatur. conuoluens flameas pilas huma¬
no capite maiores. Interea didacus iuix bene delap¬
sa cataratta inauratum longeꝗ refulgentem chy-¬
peum sinistra pręferens. dextrdq uexillum substi¬
nens crebitantibus toto corpore missilibus in turrim
primus desilit uel fortior q̃ octauo die alii fuerãt
uel felicior. Hunc alii a tergo insequuntur scrie.¬
tisq telis in reliquos inuadunt. Illi tum casu suoꝵ
tum nostrorum autdatia territi breui certamme
edito per ligneum pontem qui turris muro uinge¬
bat: Nam laproleum diruerant. propere delabunt.
eumꝗ ubi transiere. funibus suspensum soluunt:
qui partim decidit. partu ad parietem turris he¬

Expanded text:
eadem materia turrim in scalam fertur, nec vuleadem materia turrim in scalam fertur, nec vulgari igni, sed incendiario agebatur, cui aqua resisti non potest. Is ignis coria ac cetera madentia adeptus, sive ipso humore aleretur, sive repelleretur, cum horrisono strepitu in celum – quo sagitte mitti nequeant – assidue ferebatur, convolvens flameas pilas, humano capite maiores. 11 Interea Didacus, vix bene delapsa cateracta, inauratum longeque refulgentem clipeum sinistra preferens dextraque vexillum sustinens, crepitantibus toto corpore missilibus, in turrim primus desilit, vel fortior quam octavo die alii fuerant, vel felicior. Hunc alii a tergo insequuntur strictisque telis in reliquos invadunt. 12 Illi tum casu suorum, tum nostrorum audacia territi, brevi certamine edito, per ligneum pontem, qui turrim muro iungebat – nam lapideum diruerant –, propere delabuntur; eumque ubi transiere, funibus suspensum, solvunt, qui partim decidit, partim ad parietem turris he
Abbreviated transcription (Latin):
cendium ledat. coriis centonibus asseribus proui-¬
sum est. Nunc uestrum est strenuitate ac celeritate
uti. Ut cum uestra machia superet hostium tur¬
rim. uos eos pro turri pugnantes superetis fatto
in eam protinus impetu. ne illis uestra mora Eo
animum addatis sspacium detis ad tela inuos in¬
gerenda : Tu didace Ferdmandi dechignones ca¬
pe hoc uexillum regium quod tibi inmanus trado:
facitoq ut memor sis hoc a me suspiciendũ esse.
aut superhostilem turrim sublime &uentilante aura
uibrans aut a turri eadem prono uertice suspensum
quorum altero ninil speciosius nobrs: altero nilnl de¬
formius accidere potest. ¶Hlac oratione habita: omtĩs
ad muna sua dimisit. dispositisq mox uniuersis /
madima processit. Scum tempus affuit deiecta ca¬
taracta multos eo rum qui pro turri stabant riuna
sua compressit eodenꝗ temporis puncto prorumpẽs
flamarum e foramine procella  repleuerant enim

Expanded text:
cendium ledat coriis, centonibus, asseribus provicendium ledat coriis, centonibus, asseribus provisum est. Nunc vestrum est strenuitate ac celeritate uti ut, cum vestra machina superet hostium turrim, vos eos pro turri pugnantes superetis, facto in eam protinus impetu, ne illis vestra mora et animum addatis et spatium detis ad tela in vos ingerenda. 9 Tu, Didace Ferdinandi Dechignones, cape hoc vexillum regium, quod tibi in manus trado, facitoque ut memor sis hoc a me suspiciendum esse aut super hostilem turrim sublime et ventilante aura vibrans, aut a turri eadem prono vertice suspensum, quorum altero nihil speciosius nobis, altero nihil deformius accidere potest.» 10 Hac oratione habita, omnes ad munia sua dimisit, dispositisque mox universis, machina processit, et, cum tempus affuit, deiecta cataracta, multos eorum qui pro turri stabant, ruina sua compressit; eodemque temporis puncto, prorumpens flamarum e foramine procella repleverant enim
Abbreviated transcription (Latin):
lium uenimus: infecto negocio recessimus. Nuni ad
expugnandam Antichera uenimus. Quam sii quod
horret animus alingua uix audet fariz nõ ex pu¬
gnauerimus : quid ni infecto negocio uicti nõ uito:¬
res discedemus: Auferte igitur tantum dedecus
a uobis a patria a me & quod precipiul esse debet
a nomine christiano. Nam si nullo periculo ac nul¬
lo sangurne nobis mors constaret: quid tandẽ me¬
riti apud deum compararemus: Itaꝗ quia non¬
nulli ex nostris perierunt. siue quis periturus est
non est quod deterreamini Si enim isti sua super¬
stitione nxi. si cęteris inbellis homines mercede
conducti propositis periculis non coercentur: eo
deformius erit uos tot aliis accedentibus causis de¬
terreri. Uos uero qui scalam conscensuri estis sinr¬
gillatum hortari babeo a quibus maximus terror
hosti est. ꝙ unde principiũ uictoriȩ nasti debet
Ne lapides obsint: ianua interposita obstat: ne in¬

Expanded text:
lium venimus, infecto negocio recessimus. Nunc ad lium venimus, infecto negocio recessimus. Nunc ad expugnandam Anticheram venimus, quam si, quod horret animus et lingua vix audet fari, non expugnaverimus, quid ni infecto negocio, victi non victores discedemus? 7 Auferte igitur tantum dedecus a vobis, a patria, a me, et, quod precipuum esse debet, a nomine christiano. Nam si nullo periculo ac nullo sanguine nobis mors constaret, quid tandem meriti apud Deum compararemus? Itaque quia nonnulli ex nostris perierunt, sive quis periturus est, non est quod deterreamini. Si enim isti sua superstitione nixi, si ceteris in bellis homines mercede conducti, propositis periculis non cohercentur, eo deformius erit, vos tot aliis accedentibus causis deterreri. 8 Vos vero, qui scalam conscensuri estis, singillatim hortari habeo, a quibus maximus terror hosti est et unde principium victorie nasci debet: ne lapides obsint ianua interposita obstat, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
aut minorem spe aut nullam uenatio nem nactris.
obis uero nunc̾ minus pręcipites fossę sunt iam se¬
mi oppletę superioribus diebuis: multisꝗ in locis ponte¬
bus stratę iam prope adipsos muros iter est. U indi¬
cate ergo acceptam nuper turpitudinem. reddite
hostibus iuicem: ulcisemni socios quos incendiuĩ saxa
riuna extraxit. Docete nullo igenere pugne uos
inferiores istis esse pauciores multo cum essetis . nõ
dolo adorti non notu nõ magna belli arte tantũ
hostium exercitum qui nos adoriebatur sola uirtu-¬
te surerastis. Nunc pauciores eorudẽ superare
nequibitis: Hic udebitur ille uester ardor quem
multis incertaminibus iam ostendistis. hic operam
suam is nauabit. cui dux. cui nomen hspanum
cui laus. cui reagio curg erit. Non tanta res
hic g̃ta macie nũper agebatur agitur. sed obfamã¬
obuindictam sociorum obsatiffactionem iracundiş pro-¬
pe dixerim maior aliobello ad ex pugnandum seteni-¬

Expanded text:
aut minorem spe, aut nullam venationem nactus. 4 aut minorem spe, aut nullam venationem nactus. 4 Vobis vero nunc minus precipites fosse sunt, iam semiopplete superioribus diebus, multisque in locis pontibus strate, iam prope ad ipsos muros iter est. Vindicate ergo acceptam nuper turpitudinem, reddite hostibus vicem, ulciscimini socios, quos incendium, saxa, ruina extinxit. Docete nullo in genere pugne vos inferiores istis esse. Pauciores multo cum essetis, non dolo adorti, non noctu, non magna belli arte, tantum hostium exercitum qui nos adoriebatur, sola virtute superastis, nunc pauciores eorundem superare nequibitis? 5 Hic videbitur ille vester ardor, quem multis in certaminibus iam ostendistis; hic operam suam is navabit, cui dux, cui nomen hispanum, cui laus, cui religio cure erit. Non tanta res hic, quanta in acie nuper agebatur, agitur, sed ob famamob vindictam sociorum, ob satisfactionem iracundie prope dixerim maior. 6 Alio bello ad expugnandum Setenil
Abbreviated transcription (Latin):
est. non nisi inuestra manu positum est. Neꝗuero
tantum in turri spem ponimus quanq̃ in ea maxi¬
mam aliter non nisi qui per hane ascensuri sunt
alloquerer. Sed abommi parte uros capi potest: cum
undiq oppugnatur. dimi cȩteri scalas muri admouedut
dum portas aliũue locum subruent: si illuc recurret.
hostis. minus negocii iis qui inmachinis sunt exhibe¬
bitur. Si aduẽsis hos ueh ementius pugnabitur. faci-¬
lioraliis ad inpredienciam urbem erit occasio. Sic
uniuersi mutuo auxilio eritis &forte qua minime
speramus ut aliquando scimus euenisse. expugna.¬
tio inciptet. Raro eo dem uentu res seguitur ad
quem consilia direximus. Edeo omnia in ipsa rerũ
adrunistratione sunt exploranda: ut siquid in quo
fidebamus spem destituat. id compenset aluuid inquo
minus fidebamus: ut uenator facit qui dispositis ꝑ
diuersa loca retibus interdum plus prȩde nancisci¬
tur ubi minus opinabatur. ubi magis sperabat: ibi

Expanded text:
est, non nisi in vestra manu positum est. Neque vero est, non nisi in vestra manu positum est. Neque vero tantum in turri spem ponimus, quanquam in ea maximam – aliter non nisi qui per hanc ascensuri sunt alloquerer – ; sed ab omni parte urbs capi potest, cum undique oppugnatur, dum ceteri scalas muris admovebunt, dum portas, alium ve locum subruent; si illuc recurret hostis minus negocii iis, qui in machinis sunt, exhibebitur; si adversus hos vehementius pugnabitur, facilior aliis ad ingrediendam urbem erit occasio. 3 Sic universi mutuo auxilio eritis et forte qua minime speramus, ut aliquando scimus evenisse, expugnatio incipiet. Raro eodem eventu res sequitur ad quem consilia direximus. Ideo omnia in ipsa rerum administratione sunt exploranda ut, siquid in quo fidebamus spem destituat, id compenset aliud in quo minus fidebamus: ut venator facit, qui dispositis per diversa loca retibus interdum plus prede nanciscitur ubi minus opinabatur; ubi magis sperabat, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ne cuniculis turri qualis fortuna aut peior macie
contra tot barbarorum copias timeretur. Nunc uitto¬
riȩ superiorum dierũ eos succumbere animo non sine¬
bant: Sultro guidam alios timidius sentientes in¬
crepabant. Ad hȩc honos ab imperatore defunctis ha¬
bitus ⁊ehortatio ac premiorum pollititatio erigebat
Eaucos intra dies scala refecta est. S aduersus incen¬
dium tabulata quibus stala substructa erat. coriis
crassioribus ampinmallisꝗ accto maceratis intecta
atq asseribus latera munita interq scalam ac
pontem in modum cateractę interposita ianua quę
in tempore posset aperiri claudiq contra faxa quę
superne deiecta per sçalam deuoluerentur. Octauo
die cum iterum producenda machma foret: hora
diei tertia dum iam cibum iussi cepissent. npilites
Ferdinandus las uerois est adortatus : Quod supe¬
rioribus diebus impedimento fuit commilitones. i
emendatum satis est ut ipsi iudetis QQuođ reliquũ

Expanded text:
ne, cuniculis, turri, qualis fortuna aut peior in acie ne, cuniculis, turri, qualis fortuna aut peior in acie contra tot barbarorum copias timeretur. 11 Nunc victorie superiorum dierum eos succumbere animo non sinebant, et ultro quidam alios timidius sentientes increpabant. Ad hec honos ab imperatore defunctis habitus et exhortatio ac premiorum pollicitatio erigebat. XVII 1 Paucos intra dies scala refecta est et adversus incendium tabulata, quibus scala substructa erat coriis crassioribus amphimallisque aceto maceratis intecta atque asseribus latera munita; interque scalam ac pontem in modum cateracte, interposita ianua, que in tempore posset aperiri claudique contra saxa, que superne deiecta per scalam devolverentur. 2 Octavo die cum iterum producenda machina foret, hora diei tertia, dum iam cibum iussi cepissent milites, Ferdinandus his verbis est adhortatus: «Quod superioribus diebus impedimento fuit, commilitones, id emendatum satis est, ut ipsi videtis. Quod reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
deuoluebant cum magna strage eorum qui in scala
insistebant. Sed protinus cognito periculo machina
racta est: &cum pons a turri cui admotus erat
recedit. iam semustulatus encussus est: atq altera
parte sese deflexit. nõ nullosꝗ incendium aclapi.¬
des armis nõ ruinam deuitantes deiecit cum ma¬
gno inspectantiu suorum gerutu. Quorum corpora
nisi reciperentur non se cibum impator gustaturũ
uirauit. Sic nostri magno ardore inter tela ac saxa
sub muris cadauera recẽperunt eaq cum cęteris ho¬
nonifice sepulta sunt: ipso duce comitante funeris
pompani. Franit enum uiri cum alias pręstantes
tum uero eo tempore: ob insignem animi magnitudine
delecti Quod si post hanc acceptam calamitatem copię
ille non antea subsidio urbis uenissent haud scio an
dux suos a suscepta persuasione reuocare potuisset :
non esse fatale. Anticheram ut setanilium expugna¬
bilem nostris non esse frustra tentata aquę subtractio¬

Expanded text:
devolvebant cum magna strage eorum qui in scala devolvebant cum magna strage eorum qui in scala insistebant. 9 Sed protinus, cognito periculo, machina retracta est et, cum pons a turri, cui admotus erat, recedit, iam semustulatus excussus est atque altera parte sese deflexit nonnullosque incendium ac lapides, armis non ruinam devitantes, deiecit cum magno inspectantium suorum gemitu. Quorum corpora nisi reciperentur, non se cibum imperator gustaturum iuravit. Sic nostri magno ardore inter tela ac saxa sub muris cadavera receperunt eaque cum ceteris honorifice sepulta sunt, ipso duce comitante funeris pompam.10 Erant enim viri cum alias prestantes, tum vero eo tempore ob insignem animi magnitudinem delecti. Quod si post hanc acceptam calamitatem copie ille non antea subsidio urbis venissent, haud scio an dux suos a suscepta persuasione revocare potuisset, non esse fatale, Anticheram ut Setenilium expugnabilem nostris non esse; frustra temptata aque suptractio
Abbreviated transcription (Latin):
ad monetq uirtutis. ttos cum obambulasset: iubet om̃s
re ne siquia propugnaculorum discusserint hosti spa-¬
cium sit ad reficiendum Sub hȩe machinę promote sũt
usq ad̃ labcum tertię fosse & dum scala iam iã demisso
ponte tactura cacumen hostilis turris esset: oppidani
ignem turri suę inmutunt. cęteraꝗ spiracula obstcu¬
unt ut omne incendiũ perunum illud foramen
erumperet. quod incendium angusto exitu iaculatũ
globos ꝗ flãmarum longe lateg ac sursum spargens in
scalam pontemq turomem sium fert &eos qui in¬
sistebant nõ modo ardore uexat. sedetiam superan¬
tibus flamis prospectu priuat. Ibi triste spectaculu
cum limphati milites prȩsenti ardore amourerentur
Qne scala ccemata deorsum ruerent timerent &¬
nec satis consilii ad redeundum esset. Ad bec oppida¬
ni preger cętera missilia lapides bombardaru nostcarp
quos ex omni urbe collectos in turrim subuexerant

Expanded text:
admonetque virtutis. Hos cum obambulasset, antequam maadmonetque virtutis. Hos cum obambulasset, antequam mare ne, siquid propugnaculorum discusserint, hosti spatium sit ad reficiendum. 7 Sub hec machine promote sunt usque ad labrum tertie fosse et dum scala, iam iam demisso ponte, tactura cacumen hostilis turris esset, oppidani ignem turri sue immittunt ceteraque spiracula obstruunt, ut omne incendium per unum illud foramen erumperet; quod incendium angusto exitu iaculatum globosque flamarum longe lateque ac sursum spargens, in scalam pontemque turbinem suum fert; et eos qui insistebant, non modo ardore vexat, sed etiam superantibus flamis ac fumo prospectu privat. 8 Ibi triste spectaculum cum limphati milites presenti ardore amburerentur et, ne scala cremata deorsum ruerent, timerent et nec satis consilii ad redeundum esset. Ad hec oppidani preter cetera missilia, lapides bombardarum nostrarum, quos ex omni urbe collectos, in turrim subvexerant,
Abbreviated transcription (Latin):
primum iubet q̃ta erat latitudo machinarũ in fos¬
sam quę̧ castris proxna est. Nam tres erant siui
aggerem deuoliu. ligonibus bidentibus marris
Uox mediam lignis minutioribus ad oras usq com¬
pleri. Ta oppigani notu egressi incendunt. In se¬
quenti die puluere ac ruderibus nõ sine certamine
locus idem cętero solo equatus. ꝓductis q musculis
multum de aggeribus tertię fosse in ipsam derectũ
nõ propter machins cõmoditatem quę hanc fossam
nõ erat transitura: sea quo pedętes ꝓcurrere ad
succendendas portas possent ¶Tertio ꝙ̃ hoc factũ
est die impator sub exortum aurore signa canere
imipat. & omnes marnus esse. ut die incipiente.
urbem quo ciuiꝗ loco preceptum est corona cingãt.
Qua hora ipse equo uectus apparatum telorum instru¬
mentocunq ad implendas iungendas ue pontibus fos¬
sas scalas dolabras aliaq hiuus modi recognoscit. mi-¬
lites nunc om̃s. nunc nominatim aliquos adhortat

Expanded text:
primum iubet quanta erat latitudo machinarum in fosprimum iubet quanta erat latitudo machinarum in fossam que castris proxima est nam tres erant suum aggerem devolvi ligonibus, bidentibus, marris; mox mediam lignis minutioribus ad oras usque compleri. Ea oppidani, noctu egressi, incendunt. 5 Insequenti die, pulvere ac ruderibus, non sine certamine, locus idem cetero solo equatus productisque musculis, multum de aggeribus tertie fosse in ipsam deiectum, non propter machine commoditatem, que hanc fossam non erat transitura, sed quo pedites procurrere ad succendendas portas possent. 6 Tertio quam hoc factum est die, imperator sub exortum aurore signa canere imperat et omnes in armis esse, ut die incipiente urbem, quo cuique loco preceptum est, corona cingant. Qua hora ipse equo vectus, apparatum telorum instrumentorumque ad implendas iungendas ve pontibus fossas, scalas, dolabras aliaque huiusmodi recognoscit; milites nunc omnes, nunc nominatim aliquos adhortatur
Abbreviated transcription (Latin):
iam ppidem muros cilicis. storiis centonious stragu¬
lis cultitris admedium usꝗ contexerant aduensis
sagutas bombardasq nunc etiam propugnacula con¬
t abulant  omi humana ope uerticem suȩ turris
muniiunt. & contra aduentum nostre hine atqꝗ lime
totinenta disponunt. Sed aduersus quidem hec ut¬
pote cum cernerentur a nostris ꝓuideri poterat . Uer
non plus mapertis prȩsidiss spei ponentes oppidani q̃ in
occultis hunc in modum constituerunt fallere. conti¬
gnationem quȩ media in turri erat diruunt. ac totũ
Oi quod¬
ia uacui erat sparto stuppa canabo ⁊ aliis quȩ fa¬
ale ignis cocripit explent ac referciunt relito fo¬
ramine instar fenestellę paulum infra turris coro.¬
nam. Inde erumpẽs incendium sealam nostram
sese porrigente po comprezenderet et successit
astutia. si succedere est ad modicum tempris fauer
forturiam quo grauius nursus affligat. Amꝑator

Expanded text:
iam pridem muros ciliciis, storiis, centonibus, straguiam pridem muros ciliciis, storiis, centonibus, stragulis, culcitris ad medium usque contexerant, adversus sagittas bombardasque, nunc etiam propugnacula contabulant, et omni humana ope verticem sue turris muniunt et, contra adventum nostre, hinc atque hinc tormenta disponunt. 3 Sed adversus quidem hec, utpote cum cernerentur, a nostris provideri poterat. Verum non plus in apertis presidiis spei ponentes oppidani, quam in occultis, hunc in modum constituunt fallere contignationem: que media in turri sua erant, diruunt ac totum id, quod vacui erat, sparto, stuppa, canabo et aliis que facile ignis corripit, explent ac referciunt; relicto foramine instar fenestelle paulum infra turris coronam, unde erumpens incendium, scalam nostram sese porrigentem, comprehenderet. Et successit astutia, si succedere est ad modicum tempus favere fortunam, quo gravius rursus affligat. 4 Imperator
Abbreviated transcription (Latin):
nunl me quoq miseratio subit: tamen misericordia
indignos ob ia fusse apud deum existimo. ꝙ spuella
amore suos uidetur no religionem secuta: Siuuenis
audacior fuisse cum rapina adse uindicandũ in liber¬
tatem q̃ prius sine rapmna. Quȩ causa ut iter sibi tar¬
dius S persecutores acriores Sminorem spemue¬
nie pararet extitit. ꝑrȩterea neuter in extre¬
ms sius rebus bene de dei bonitate sensit. ¶Ab hoc
loco prȩclam agentes barbaros. nostri quicquid in me¬
dio spacii est cursu emeisi. premere incipiunt ur¬
gentq illos sensim sese intuta recipientes: Tandẽ
nõ pro cul amuris undiꝗ aggressi fundunt cedũta
ad duo milia hominum. ac multis captis receptag
prȩda ita incolumes reuertuntur ut duo modo de¬
siderati sint: pauçi uulnerati ¶Paucis post hec die¬
bus turras oleambulatoria perfecta est: inqua eoplus
temporis consumptum est : ut nequid ulla exparte
quale alias contigit accidere posse Oppidani qui

Expanded text:
nihil mequoque miseratio subit, tamen misericordia nihil mequoque miseratio subit, tamen misericordia indignos ob id fuisse apud Deum existimo, quia et puella amores suos videtur non religionem secuta, et iuvenis audacior fuisse cum rapina ad se vindicandum in libertatem, quam prius sine rapina; que causa, ut iter sibi tardius et persecutores acriores et minorem spem venie pararet, extitit. Preterea neuter in extremis suis rebus bene de Dei bonitate sensit. XVI 1 Ab hoc loco predam agentes barbaros, nostri, quicquid in medio spatii est cursu emensi, premere incipiunt urgentque illos, sensim sese in tuta recipientes. Tandem, non procul a muris undique aggressi, fundunt ceduntque ad duo milia hominum; ac multis captis receptaque preda, ita incolumes revertuntur, ut duo modo desiderati sint, pauci vulnerati. 2 Paucis post hec diebus, turris deambulatoria perfecta est. In qua eo plus temporis consumptum est, ut nequid ulla ex parte quale alias contigit, accidere posset. Oppidani, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ab ascendendo deterrebat. Eo metu ab incepto desi¬
stentibus. pater eyoęstuans nuttit unum extomitibus
ad arcessenda exuicino uico aupilia maximeꝗ sa¬
gictarios. Quibus continuo accurrentibus uidentes
ob sessi se captum iri hoo est omnia supplicioru : con-¬
tumeliarũꝗ genera passuros. quid uerdorum lacri-¬
marũq edilerint: ignotum est. certe arcto iuitẽ
complexu gut credibile est obstulantes sese deiece¬
runt ab ea parte quę ad premfamilias spectabat. atꝗ
in eo complexu perlati extinttiq sunt. Fertur dĩns
qui aderant pręter senem illum &qui mox audierut
utriusq fortunam fiusse miseratos: non nullos etrã
iacentibus amplexisq illacrimatos quos nõ prius amo
ꝗ̃ uita defecisset ut defuncti quoꝗ uoluntario illo comple¬
du interse adhuc amare testarentur. Ibi sene inuito
ambo sicut erant uestiti. constrictiq sepulti sunt ⁊ petrȩ
ob eam rem nomen inditum. Huius euentus ꝯsi nõ¬

Expanded text:
ab ascendendo deterrebat. Eo metu ab incepto desiab ascendendo deterrebat. Eo metu ab incepto desistentibus, pater exestuans mittit unum ex comitibus ad arcessenda ex vicino vico auxilia, maximeque sagittarios. 9 Quibus continuo accurrentibus, videntes obsessi se captum iri, hoc est omnia suppliciorum contumeliarumque genera passuros quid verborum lacrimarumque ediderint ignotum est certe arcto invicem complexu et, ut credibile est, osculantes, sese deiecerunt ab ea parte que ad patremfamilias spectabat, atque in eo complexu perlati extinctique sunt. 10 Fertur omnes qui aderant, preter senem illum, et qui mox audierunt, utriusque fortunam fuisse miseratos, nonnullos etiam iacentibus amplexisque illacrimatos, quos non prius amor quam vita defecisset, ut defunctiquoque voluntario illo complexu inter se adhuc amare testarentur. 11 Ibi, sene invito, ambo sicut erant vestiti constrictique sepulti sunt, et petre ob eam rem nomen inditum. 12 Huius eventus, et si non