comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pillos nutrire consuera tatiosep et ipse castitatis. humilitatis pieta¬
tis coterarũq: uirtutũ ex secuton acdoctor eximius. cuseruitio ab¬
soluendus attonsus ẽẽ legit᷑ : patet profecto quiatempore seruitu¬
tis in tonsis in carcere crinib: manere solebat: ecce utq uir didi¬
uersũ ab altero uult̃ habitũ foris ꝓmons trabat : Quorũ tamint
conscientia in pariliuir tutũ sibi gratia c̃cordabat : Veruetsi
profiteri nob liberũ ẽ quia tonsure dis crim̃ñ noceat quib: pura
in dm̃ fides et caritas in proximũ sinceratimaxime cunũqua pa¬
trib catholicis sic̃ depascbae uł fidei diuersitate c̃flictitaea¬
perimꝰ tonsuras. nullã
magis sequendã nob̵ a plecten¬
dãq: iure dixerĩ ea quã in capitesuo gestabat ille cui se c̃siten
tih̃s ait: ł ues pecrus et suꝑhanc petrã edificabo eccłammede
et porte inferi ñ pualebunt aduersus eã. et tibi daboclauesregni¬

Expanded text:
pillos nutrire consueverat. At Joseph, et ipse castitatis, humilitatis, pietapillos nutrire consueverat. At Joseph, et ipse castitatis, humilitatis, pietatis caeterarumque virtutum executor ac doctor eximius, cum servitio absolvendus, attonsus esse legitur: patet profecto quia tempore servitutis, intonsis in carcere crinibus manere solebat. Ecce uterque vir Dei diversum ab altero vultus habitum foris praemonstrabat, quorum tamen intus conscientia in parili virtutum sibi gratia concordabat. Verum, etsi  Al., si profiteri nobis liberum est, quia tonsurae discrimen non noceat, quibus pura in Deum fides, et caritas in proximum sincera est; maxime cum nunquam Patribus catholicis sicut de Paschae vel fidei diversitate conflictus, ita etperimus tonsuras, nullam magis sequendam nobis amplectendamque jure dixerim, ea quam in capite suo gestabat ille, cui se confitenti Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferni Al
Abbreviated transcription (Latin):
lis ec lunaꝰ msis et septimanae c̃sequentiã spectanti eo de quoprius ordi¬
ne recurrunt : Ideo aũt circulos eos de temporũ instantiũ uobmittere
suꝑ sedim̃ : quͥ aderatione tantũ tẽporis paschalis instrui querente sip¬
sosuob circulos paschȩ catholicos habundareꝓbastis : Gerũ hisde
pascha succincte ut petististrictũq cõmemoratis : Ton surã quoq:
dequa parit̃ uoblitteras fieri uoluisti ortor. ut ecclesi asticã et xp̃iane
fidei c̃gruãh aberecuretis: & quidẽ scimꝰ quianeq: apłi om̃ s uno eo¬
dẽq s modo ad tonsi neq nunc eccła catholica sic̃ una fide spe et ca¬
titate in dm̃ csentit: Ita etiam una atque in dissimili to tũ ꝑorbȩ̃ to¬
surae sibi forma congruit : Deniq: ut superio ra idẽ patriar charũtẽ¬
pora respiciamꝰ : Iob exẽplar patientiae dũ in gruente tribulationũ

Expanded text:
lis et lunae, mensis et septimanae consequentiam spectant, eodem quo prius ordilis et lunae, mensis et septimanae consequentiam spectant, eodem quo prius ordine recurrunt. Ideo autem circulos eosdem temporum instantium vobis mittere supersedimus, quia de ratione tantum temporis Paschalis instrui quaerentes, ipsos vobis circulos Paschae catholicos abundare probastis. « Verum his de Pascha succincte, ut petistis, strictimque commemoratis, tonsuram quoque, de qua pariter vobis litteras fieri voluistis, hortor ut ecclesiasticam et Christianae fidei congruam habere curetis. Et quidem scimus quia neque apostoli omnes uno eodemque sunt modo adtonsi, neque nunc Ecclesia catholica sicut una fide, spe et caritate in Deum consentit, ita etiam una atque indissimili totum per orbem tonsurae sibi forma congruit. Denique ut superiora, id est, patriarcharum tempora respiciamus, Job exemplar patientiae, dum ingruente tribulationum
Abbreviated transcription (Latin):
que uob sequendũ monstramꝰ cõpot paschae. decennouenalicir culo c̃ti¬
net qui dudũ quidẽ hocẽ ipsis apłorũ tẽporib ia seruarin ecđamede¬
pit maxime rome etegrpti ut supra iã diximꝰ: Sed ꝑindustriã eu sebu
quibet tomartrre paphilo cognom̃habet distinctius in ordinẽ cõpo
posset onib sciri: Cuius cõpotũ pasȩhalis teo pbilus alex andria p̃sul
incentũ annorũ tẽpus tbeo dosio imp̃ri composuit : itẽ successor ẽi ciril¬
c̃p̃hendit: post quẽ dionisius exi¬
guus. totidẽ aliosexor¬
dine paris chaemate subnexuit : qui a dnña usque tẽpora ꝑtinge¬
bant: quib: tmino ad ꝓpinquantib tanta hodie calculatorũ exubera
copia ut etiã in ñris ꝑbrittania ecclesiis plures sint quimandatis
memorie ueteri s illis egrptiorũ argumtis. facillime possint in qđ li¬
bet spatia tẽ porũ paschales protendere circulos. etiã si ad quingen¬

Expanded text:
quem vobis sequendum monstramus, computus paschae decennovennali circulo contiquem vobis sequendum monstramus, computus paschae decennovennali circulo continetur, qui dudum quidem, hoc est ipsis apostolorum temporibus, jam servari in Ecclesia coepit, maxime Romae et Aegypti, ut supra jam diximus. Sed per industriam Eusebii, qui a beato martyre Pamphilo cognomen habet, distinctius in ordinem composposset ab omnibus sciri. Cujus computum paschalis Theophilus Alexandriae praesul in centum annorum tempus Theodosio imperatori composuit. Item successor ejus Cyrilcomprehendit. Post quem Dionysius Exiguus totidem alios ex ordine pari schemate subnexuit, qui ad nostra usque tempora pertingebant. Quibus termino appropinquantibus tanta hodie calculatorum exuberat copia, ut etiam in nostris per Britanniam Ecclesiis plures sint qui, mandatis memoriae veteribus illis Aegyptiorum argumentis, facillime possint in quotlibet spatia temporum paschales protendere circulos, etia
Abbreviated transcription (Latin):
teriorũ calebratione maximorũ as aerũ quidem scripturarũ
doctrina discordat: Concordat aut eis quis inep̃ueni en tegra¬
mundimoriendo acresurgendo nũquã uicis set ꝑfectam se
habere iustitiã dogmatizare p̃sumunt : Itaq: poste qui nocti¬
alẽ solis exortũ postpleniluniũ primim̃sis hunc exordine
sub sequens idest post cõpletã diem eandẽ m̃sis quartã de¬
cimãquȩ cunita exlege obseruanda accepim: Ex pectamus
adhiacmonente euangelio in ipsa eb domadattia. tẽpus diei
dominicae et sic demũ uotiua paschae ñri festacaelebramut
indicemus nos ncũ antiquis excussũ egrptiae seruitutis iugũ
uenerari sedredeptionẽ totius mundiquȩ inan᷑ qudi popłi
liberationẽ p̃figurata Inxp̃iaut̃ res urrectionẽ cõpletaẽ
deuota fide ac dilectione coleretut que resurrectionis etiã nr̃ae quã ca¬
dẽ die dnicã futurã credimꝰ spenoscertis sima gaudere signem̃: hicaut

Expanded text:
teriorum celebratione maximorum a sanctarum quidem Scripturarum doctrina discordat; concordat autem eis qui sine praeveniente gramundi moriendo ac resurgendo nunquam vicisset, perfectam se habere posse justitiam dogmatizare praesumunt. Itaque post aequinoctialem solis exortum, post plenilunium primi mensis hunc ex ordine subsequens; id est, post completam diem ejusdem mensis quartam decimam, quae cuncta ex lege observanda accepimus, exspectamus adhuc monente Evangelio in ipsa hebdomada tertia tempus diei Dominicae, et sic demum votiva Paschae nostri festa celebramus, ut indicemus nos non cum antiquis excussum Aegyptiae servitutis jugum venerari, sed redemptionem totius mundi, quae in antiqui Dei populi liberatione praefigurata, in Christi autem resurrectione completa est, devota fide ac dilectione colere, ut de resurrectionis etiam nostrae, quam eadem die Dominica futuram credimus, spe nos certissima gaudere signemus. Hic autem,
Abbreviated transcription (Latin):
quare ligariꝰpossec acforte litteras solutorias de qualib fa¬
buleferunt apud seh aberet. propter quas ligari non pos¬
prome missas crebras facit. et sinunc maliauita essemibi
anima mea ꝑ intercessi oneseius solueretur apoenis: Dũq:
aliquanto tẽpore a peit homitẽ teneretur. anim aduerter qui
eũ diligentius considerabant exuultuet habitu et sermoni¬
bus eius : quia non erat de paupere uulgo ut dixerat sed de
nobilibus: Tunc secreto aduocanseũ comes. interro gauit
eũ intentius unde esset. promittens se nihilei mali futu¬
rum ꝓ eosimpliciter sibiquis fuis set ꝓderet: Quod diuille
faceret ministrũ seregis fuissemanifestans : Respon¬
ditet ego ꝑsingula tua responsa cognoueram qui a rus ticusneras
rũ cualia at que alia uinculorum ei genera bostes inponerent :
beri don auit ei facultatem sere dim̃ disiposset: Atertia
aut̃ hora quando sicri solebant. sepissime uincula solue

Expanded text:
quare ligari non posset, an forte literas solutorias de qualibus fabulae ferunt, apud se haberet, propter quas ligari non pospro me missas crebras  Al., celebrare facit: et si nunc in alia vita essem, ibi anima mea per intercessiones ejus solveretur a poenis. » Dumque aliquanto tempore apud comitem teneretur, animadverterunt qui eum diligentius considerabant, ex vultu et habitu et sermonibus ejus, quia non erat de paupere vulgo, ut dixerat, sed de nobilibus. Tunc secreto advocans eum comes, interrogavit eum intentius unde esset, promittens se nihil ei mali facturum pro eo, si simpliciter sibi quis fuisset, proderet. Quod dum illo faceret, ministrum se regis fuisse manifestans, respondit: « Et ego per singula tua responsa cognoveram quia rusticus non eras, rum cum alia atque alia vinculorum ei genera hostes imponerent  bere, donavit ei facultatem redeundi, si posset. A tertia autem hora, quando missae fieri solebant, saepissime vincula solve
Abbreviated transcription (Latin):
Uisit etiamtunc hisdem uenerandus pontifex ad &hereum arela
ten sem archi epumut augustinum brittaniam pergentem benigne
sus ciper& lit teras. quarum iste est textus. Reuerentissimo & scis mo
fratriaherio quo ep̃is. gregorius seruus seruorumdĩ. Lic& apud¬
sacer dotes dõplacita caritatem religiosiuiri nullius commendatio¬
ne indigeant quia tamen actum scribendi setempus inges sit. frater¬
nitatiuestrȩnon amittere scripta curauimus insinuantes lato¬
rem prȩsentium augustinum seruum dĩ. decuius certisumus
studio cum aliis seruis dĩ illic nos ꝓutilitate animarum. aurilian¬
tedño direx isse quem necesse est ut sacer dotalistudio sc̃ĩtas uestra
adiuiuare & sua ei solatia preberefestin&. Cuietiam ut promptio¬
res ad suffragandum possitis e istere. causam uobis. in iunximus
subtiliterdicare indicare scientes quod ea cognita totauos: ꝓpter
dm̃ deuotione ad solatiandũ quia res & igit cõm̃detis. Candidũ

Expanded text:
Misit etiam tunc isdem venerandus pontifex ad Etherium Arelatensem episcopum DCXVI, ut Augustinum Brittaniam pergentem benigne susciperet, litteras, quarum iste est textus: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Etherio coepiscopo, Gregorius servus servorumabentes Deo placitam caritatem religiosi viri nullius commendatione indigeant; quia tamen aptum scribendi se tempus ingessit, fraternitati vestrae nostra mittere scripta curavimus: insinuantes, latores praesentium Augustinum servum Dei, de cujus certi sumus studio, cum aliis servis Dei, illic  Al., illuc nos pro utilimino, direxisse: quem necesse est ut sacerdotali studio sanctitas vestra adjuvare, et sua ei solatia praebere festinet. Cui etiam, ut promptiores ad suffragandum possitis existere, causam vobis injunximus subtiliter indicare. Scientes quod, ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solaciandum, quia res exigit, commodetis. Candidum
Abbreviated transcription (Latin):
ut opus bonum quod auxili ante dño coepistis. impleatis. Nec labor uos
ergo itineris nec maledicorum hominum linguȩ deterrȩant. Sedomni
instantia omnique feruore quȩ inchoastis. dõ auctore ꝑagite. sci¬
entes quod laborem magnum maior eter nȩ re tributionis gloria se¬
quitur. Remeantiautem augustino preposito uestro quẽ & abbatẽ
uobis constituimus in omnibus humileter obedite. Scientes hoc uestris
animabus ꝑ omnia ꝓfuturum. quicquid auobis fuerit in eius ad monitio¬
in aeterna me patria uidere concedat. Quateniis & si uobis cum laborare
nequeo simul ingaudio retributionis inueniar quod laborare scilica uolo
Ds̃ uos in colomes custodiat dilectis simifilu

Expanded text:
ut opus bonum quod, auxiliante Domino, coepistis, impleatis. Nec labor vos ut opus bonum quod, auxiliante Domino, coepistis, impleatis. Nec labor vos ergo itineris, nec maledicorum hominum linguae deterreant: sed omni instantia, omnique fervore, quae inchoastis, Deo auctore, peragite: scientes quod laborem magnum major aeternae retributionis gloria sequitur. Remeanti autem Augustino praeposito vestro, quem et abbatem vobis constituimus, in omnibus humiliter obedite: scientes hoc vestris animabus per omnia profuturum, quidquid a vobis fuerit in ejus admonitioin aeterna me patria videre concedat; quatenus etsi vobiscum laborare nequeo, simul in gaudio retributionis inveniar, quia laborare, scilicet, volo. Deus vos incolumes custodiat, dilectissimi filii.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ augustinum & alios plures cĩ eomona chostim̃tes dnm̃ predicare
uerbũ dĩ genti anglorum. quicum iussis pontifi calibus obtemte¬
rantes memoritum opus aditredi coepissent. iã que ali quantulũ
itineris confecissent ꝑculsi timoe inertire dire domũ potius quam
bar harã. feram meredula que gentem cuius ne iiguam quid̃
nos sent ad irecogitabant. Et hoc esse totius cummum consi¬
dũ si abanglis susciperentur dis posuerat domu remit tunt
qui ab eatogregorio humili supplicatu optineret : netã periculos ã
tam laboriosam tã in certam preregrinationem adire. deberent
quibus ille e hortatorias mittens litteras. in opus eos uerbi diui no
confisos auxilio proficiscisua det. quarum uidelic& litterarum ista
quia melius fuerat bona non incipere. quã habhis que cepta sunt
cogitatione retror sum rȩdire: sum mostudio dilectis simi filii oport&

Expanded text:
m, et alios plures cum eo monachos timentes Dominum, praedicare m, et alios plures cum eo monachos timentes Dominum, praedicare verbum Dei genti Anglorum. Qui cum jussis pontificalibus obtemperantes, memoratum opus adgredi coepissent, jamque aliquantulum  Al., aliquantum itineris confecissent, perculsi timore inerti, redire domum potius, quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem nossent, adire cogitabant, et hoc esse tutius communi consipum ordinandum si ab Anglis susciperentur disposuerat, domum remittunt, qui a beato Gregorio humili supplicatu obtineret ne tam periculosam, tam laboriosam, tam incertam peregrinationem adire deberent. Quibus ille exhortatorias mittens litteras, in opus eos verbi, divino confisos auxilio, proficisci suadet. Quarum videlicet litterarum ista nostri. « Quia melius fuerat bona non incipere, quam ab his quae coepta sunt cogitatione retrorsum redire, summo studio, dilectissimi filii, oportet
Abbreviated transcription (Latin):
derutarum ac desertarum. pugnabant contra muncem. qui hostem
euaserant ciues. At tam̃ recente ad huc memoria calamitatis
& dadis inflicte seruabant ut cum que reges sacer dotes priua¬
ti & obtimates suũ quique ordinem. At illis decedentibus cũ
suc cessis s& etas. tempes tatis illius nescia. & p̃sentis solum
serenitatis statũ experta. Ita cunctaueritatis aciustitiae
moderamina concussa ac subuersa sunt. ut earum non di cã
paucis ulla a pparer&. Qurinter alia inenarrabiliũ scelerũ
facta quȩ historicus eorum gildus flebiliser mone descri¬
rũ sec ũbrittaniã in colenti uerbũ fidei praedicando cõmit¬
terent Sed ñ tam̃ diuinapietas. plebemsuam qut̃ presci¬
uit deseruit: quin multo digniores. genti memorate pre¬
cones ueritatis per quos crederedestinauit. AXIII¬
trina & actione praecipius. pontificatum romane & a posto¬
licesedis sortitus rexit annos .xiii. menses sex & dies .x. Quidiui no

Expanded text:
dirutarum ac desertarum, pugnabant contra invicem qui hostem dirutarum ac desertarum, pugnabant contra invicem qui hostem evaserant cives. Attamen recente adhuc memoria calamitatis et cladis inflictae servabant utcumque reges, sacerdotes, privati, et optimates suum quique ordinem. At illis decedentibus, cum successisset aetas tempestatis illius nescia, et praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis ac justitiae moderamina concussa ac subversa sunt, ut earum non dicam paucis ulla appareret. Qui inter alia inenarrabilium scelerum facta, quae historicus eorum Gildus  Al., Gildas flebili sermone descrirum secum Brittaniam incolenti, verbum fidei praedicando committerent. Sed non tamen divina pietas plebem suam, quam praescivit, deseruit, quin multo digniores genti memoratae praecones veritatis, per quos crederet, destinavit. trina et actione praecipuus, pontificatum Romanae et apostolicae sedis sortitus, rexit annos tredecim menses sex, et dies decem; qui divino
Abbreviated transcription (Latin):
predicatio de inde ad plebem de preuaricationis emendatione conuer¬
titur. omniu que sententia prauitatis auctores querant expulsi
insula sacer dotibus adducuntur admediterranei deferendi. Vt¬
& regio absolutione & illi em̃datione furerentur factum ẽ ut in
illis locis multo ex eo tempore fides interempta perdurar&
Itique conpositi somnibus beatisacerdotes. ea qua uenerant : ꝓs¬
perita teredierunt. porro germanus posthec. ad rauenn am
propace ar mori cane gentis supli caturus aduenit. ibique aaue¬
lentinia no& placidia matreipsius sũmareuerentia sus ceptus mi¬
grauit ad xp̃m Cuius corpus honorifico agmine comitantibus uir¬
tutũ operibus suam de fertur ai durbẽ: Nec multo post ualen¬
tinianus ab actii patritisquem bocciderat: satellitibus interimitur
anno imperumarciani .ui.: cũ quosimul hesperiũ condidit regnum
non aciuilibus bellis. Manebant xterminia ciuitatum ab hoste

Expanded text:
Praedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendatione converPraedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendatione convertitur, omniumque sententia pravitatis auctores qui erant expulsi insula, sacerdotibus adducuntur ad Mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Factumque est ut in illis locis multo ex eo tempore fides intemerata perduraret. Itaque, compositis omnibus, beati sacerdotes ea qua venerant prosperitate redierunt. Porro Germanus post haec ad Ravennam pro pace Armoricanae gentis supplicaturus advenit, ibique a Valentiniano, et Placidia matre ipsius summa reverentia susceptus, migravit ad Christum. Cujus corpus honorifico agmine comitantibus virtutum operibus, suam defertur ad urbem. Nec multo post Valentinianus ab Aetii patricii quem occiderat satellitibus interimitur, anno imperii Marciani sexto, cum quo simul Hesperium concidit regnum. civilibus bellis. Manebant exterminia civitatum ab hoste
Abbreviated transcription (Latin):
occurit inscia multitudo. confestimbenedictio & ser monis diuine
doc trina profunditur. Recagnos cunt populum in ea qua reli¬
querant credulitatedurantem intellegunt culpã esse paucorum
Inquirunt auctores. inuentos que condempnant. Cum subito elafius
pedibus ad uoluitur. sacer dotum. offerens filium cuius necessitatẽ
ipsa debilitas etiam sine precibus allegabat. Fit cõ mums omniu
dolir praecipues acerdatum. qui concentã misericordiam. ad diui¬
nam cdementiam contulerunt. Statim que ad Ulescentẽ beatus
germanus sedere conpulit. At trec tat poplitem debilitatetur¬
uatum & ꝑ tota infirmitatis spatia medicabilis dextera perum¬
rit. Salui brem que tactũ sanitas festina subsequitur. ariditam
sucũ ner ui officia recȩperunt. & in conspectu omnium filio inco¬
lomitas patrifilius restituitur. Inplentur populi stupo remira¬
culi & in pectoribus omniũ fides catholica inculcata firmatur

Expanded text:
occurrit inscia multitudo, confestim benedictio, et sermonis divini occurrit inscia multitudo, confestim benedictio, et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscunt populum in ea qua reliquerat  Al., reliquerant credulitate durantem: intelligunt culpam esse paucorum, inquirunt auctores, inventosque condemnant. Cum subito Elafius pedibus advolvitur sacerdotum, offerens filium, cujus necessitatem ipsa debilitas etiam sine precibus adlegabat: fit communis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt: statimque adolescentem beatus Germanus sedere compulit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextera percurrit, salubremque tactum sanitas festina subsequitur, ariditas succum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolumitas, patri filius restituitur. Implentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica inculcata firmatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rum desiderus felix carina restituit. XXI Nec multo inter¬
posito tempore. nuntiatur ex eadem insula pelagianã perues sitatem. ite¬
rato paucis auc toribus dilatari. Rursus que adbeatissi mum uirum
prȩces sacer dotum omnium deferuntur. ut causamdĩ quod prius op¬
ti nuerat tuta retur. quorum petioni festinus obtem perat. Nãque
ad iuncto sibi seuero totius scĩ tatis uiro quiera discipulus beatis simi
patris lupitri casenorum ep̃i. Et tunc treueris ordinatus ep̃s genti
sentientibus elementis tranquillo nauigiobrittanias petiit. In
uatici nationibus nuntiabant Intantũ ut elafius quidã regionis
preperaret Cribens secũ filium quem in ipso flore ad olȩscentiȩ
debilitas dolenda dcm peauerat: Erat enim ares centibus ner uis¬
contracto poplite. ciuper siccitatem cruris usus ues tigii negabatur
hunc elafium prouintia tota sub sequitur. Ueniunt sacer dates.

Expanded text:
rum desideriis felix carina restituit. CAPUT rum desideriis felix carina restituit. CAPUT posito tempore, nuntiatur ex eadem insula, Pelagianam perversitatem iterato paucis auctoribus dilatari: rursusque ad beatissimum virum preces sacerdotum omnium deferuntur, ut causam Dei, quam prius obtinuerat, tutaretur  Al., tueretur. Quorum petitioni festinus obtemperat. Namque adjuncto sibi Severo totius sanctitatis viro, qui erat discipulus beatissimi Patris Lupi Trecassenorum episcopi, et tunc Treviris ordinatus episcopus gsentientibus elementis tranquillo navigio Brittanias petiit. Intvaticinationibus nunciabant; in tantum ut Elafius quidam regionis properaret, exhibens secum filium quem in ipso flore adolescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nerviscontracto poplite, cui per siccitatem cruris usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur: veniunt sacerdotes,
Abbreviated transcription (Latin):
dux agminis &iam aderat ferox hostium multitudo. quã ad ꝓpinqua¬
re in tuebantur in in sidus constituti
securis que hostibus quiseins peratos ad es se confiderent. alleliuam ter
hostile agmen t̃rorepros ternitur. Et superse non solumru pescir cumda¬
tas sed etiam ipsa caeli machinam contremes cunt. Trepidationique
in iecte uix sufficerepedum pernicitas credebatur passimfugi¬
unt . arma proitiunt gaudentes uel nudacorpora eripuis sedis crimini
ultionẽ m nocens eercitus intuetur. & uic torie concesse. otiosus spec¬
tatoa efficitur. Spolia colli guntur exposita. & caelestis palme
obtenta non uiribus composita Ita que in sula securitate multi plici. supe¬
ratis que hastibus uel uisibilibus uel carne conspicuis. reditum molun¬
tur pontifices. Quibus tranquillam nauigationem & merita propria
& intces sobeatimartrris albini para uerunt quictos que cos suo¬

Expanded text:
dux agminis. 18. Et iam aderat ferox hostium multitudo, quam adpropinquadux agminis. 18. Et iam aderat ferox hostium multitudo, quam adpropinquare intuebantur in insidiis constituti:securisque hostibus qui se insperatos adesse confiderent, Alleluiam  Alhostile agmen terrore prosternitur, ut  Al. add. ruisse super se non solum rupes circumdatas, sed etiam ipsam caeli machinam contremiscunt, trepidationique injectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur: passim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini: Ultionem suam innocens exercitus intuetur, et victoriae concessae otiosus spectator efficitur. Spolia colliguntur exposita, et caelestis palmae obtenta, non viribus. Composita itaque insula securitate multiplici, superatisque hostibus vel invisibilibus vel carne conspicuis, reditum moliuntur pontifices. Quibus tranquillam navigationem, et merita propria et intercessio beati martyris Albani paraverunt, quietosque eos suo
Abbreviated transcription (Latin):
ligiosiores redde bat presentia sacer dotum In tantum ut cati¬
dianis predicationibus instituti certatimpopuli ad gratiam baptisma¬
tis conuolarent Nã maxima exercitus multitudo undã lauacri
salutaris expetut. & ecdesia ad diem resur rectionis dominicefron¬
dibus comtexta conponitur at que in ex peditione campestri instar
ciuitatis aptatur Madidus baptis mate ꝓcedit gercitus. fides
feru& inpopulo & conterrito armorũ p̃sidio diuinitatis expec
qui uictoriam quasi deinermi exercitui presumentes ad sumpta ala¬
critate festinant quorũ tamen aduentus. eploratione cognoscitur
sque emensa solempnitate pascali recens delaua ero parsma ior
exercitus ormacapere & bellũ parare temptar&. germanus ducẽ
sẽ p̃lu ꝓficetur. Eligie peditos. circum iecta percurrit &c regio¬
ne qua hostium sperabatur aduentus uallem circum datam me¬
diis mentibus in tuetur Quo in loco nouum companit & ercitũ iꝑse

Expanded text:
ligiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum ut cotiligiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum ut cotidianis praedicationibus instituti, certatim populi ad gratiam baptismatis convolarent. Nam maxima exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit, et ecclesia ad diem Resurrectionis dominicae frondibus contexta componitur, atque in expecivitatis aptatur. Madidus baptismatis procedit exercitus, fides fervet in populo, et contempto armorum praesidio, divinitatis expectqui victoriam quasi de inermi exercitu praesumentes, adsumpta alacritate, festinant; quorum tamen adventus exploratione cognoscitur. Cumque, emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars maior exercitus arma capere et bellum parare temptaret, Germanus ducem se proelii profitetur. Elegit expeditos, circumiecta percurrit et e regione, qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam editis montibus intuetur. Quo in loco novum conponit exercitum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
hicupientes corpora. Refer rinequeunt ciut xp̃s operabati
in famulo qui uir tutes faciebat infirmus. Et cum debilicatis suae
nihil remedu pate tiretur adhiberi Quadã nocte candentem
niueis uestibus uiditsibi ad essepersonam que manuex tensa iacen¬
tem uideretur at tollere eum que consis tere firmis uestigiis impe¬
rabat. Pose quã horã ita fugatis doloribus recepit pristinam
sanitatem ut diered dito itineris laborem subir& in trepidus
VX Interea sax ones pictiquȩ bellum aduersumbrittones unctis u¬
ribus sus ceperunt quos eadem nec essitas in cas tracontraxerat
& cum trepidi partes suas pene in pares iudicarent. scorũ antis¬
titũ auxiliũ pecierunt. Qui ꝓmissũ maturantes aduentum tan¬
cũ pauentibus fiduciȩ contulerunt ut ac cessisse maximus cred¬
retur eo iercitus. Itaque a postolicis ducibus xp̃s militabat in
castris. Aderant & itm me xl. uenerabi les dies quosre¬

Expanded text:
cupientes, hi corpora. Referri nequeunt, quae Christus operabatur cupientes, hi corpora. Referri nequeunt, quae Christus operabatur in famulo, qui virtutes faciebat infirmus; et cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam nocte candentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, quae manu extensa iacentem videretur adtollere eumque consistere firmis vestigiis imperabat. Post quam horam ita, fugatis doloribus, recepit pristinam sanitatem, ut, die reddito, itineris laborem subiret intrepidus. 17. Interea Saxones Pictique bellum adversus Brittanos iunctis viribus susceperunt, quos eadem nece cum trepidi partes suas pene inpares judicarent, sanctorum antistitum auxilium petierunt: qui promissum maturantes adventum, tantum paventibus fiduciae contulerunt, ut accessisse maximus crederetur exercitus. Itaque apostolicis ducibus Christus militabat in castris. Aderant etiam Quadragesimae venerabiles dies, quos re
Abbreviated transcription (Latin):
cina. quamanebat casula ex ar sit incendium. Quod con
sumptis domibus que illic palus triarun dinetegebant᷑ ad eũ
abi taculum in quo idem iace bat fabris samulantibus¬
fereba t ur Concursus omnium ad antis titẽ conuolauit ut
elatus manibus periculum quad imminebat euaderet
Iuibus increpatis moueri fidei presumłtione nonpassus
est At multitu do omnis disperatione per territa obui¬
am currit incendio. Sed ut dĩ potentiã mani festior ap¬
pareret quic quid custo diretem peauerat turba consu¬
mitur quod uero iacens & infirmus defenderat reserato
ospitio scĩuiri & pauescens flam ma transi liuit Ultra
citraque. deseuiens. & inter globos flam mantis incendu
in colo me tabernaculum quod habi tacos in dusus seruabat
emicit. Exsultat turba miraculam & iucrã se diuinis im¬
tutibus gratolatur & cupabat dielius ac noctibus ante
tuguriũ pauperis uulgus si nenumero hianimascurare

Expanded text:
cina qua manebat casula exarsit incecina qua manebat casula exarsit incesumptis domibus, quae illic palustri arundine tegebantur, ad eum habitaculum, in quo idem iacebat, flabris stimulantibusferebatur. Concursus omnium ad antestitem convolavit, ut elevatis manibus, periculum, quod inminebat, evaderet; qui, omnibus increpatis, moveri se fidei praesumptione non passus est. Multitudo omnis, desperatione perterrita, obviam occurrit incendio. Sed ut Dei potentia manifestior appareret, quicquid custodire temptaverat turba, igne consumitur; quod vero iacens et infirmus defenderat, reservatur. Hospitium sancti viri expavescens flamma transilivit, ultra citraque desaeviens, et inter globos flammantis incendii incolome tabernaculum, quod habitator inclusus servabat, emicuit. Exultat turba miraculo et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis turba sine numero, hi animas curare
Abbreviated transcription (Latin):
at que animis omnium fidei puritate compositis. sacer dotes bea¬
Vbi germanus omnium apostolorum diuersorum que martr
rium reliqui as secum habens. facta oratione uissĩreuellisa
pulcrũ pretiosa ibidem munera conditurusArbitrans opar¬
tunum ut membra scorum ex diuersis regionibus collecta quos
pares meritis receperat caelum sepul chriquo que unius tene¬
ret hospitium. Quibus depositis honorifice at que sotiatis
deloco ipso ubibeatimartiris effisus erat sanguis mas sampul¬
ueris secũ portaturus abstulit In qua apparebat cruore ser¬
uato rubuis semartirum cedũ per secutorepallente. quibus
ita gestis in numera homnũ eodem die ad dnm turba conuer¬
cas sualibus laques preparatis germanpedem lapsus oc
Ignorans merita illius sicut iobbeatis¬
simi ad flictione cor pori ꝓpaganda. Et dum aliquan¬
diu uno in loco infirmitatis necessitate teneretur in ui¬

Expanded text:
atque animis omnium fidei puritate compositis, sacerdotes beaatque animis omnium fidei puritate compositis, sacerdotes bead. acturi petierunt, ubi Germanus omnium apostolorum, diversorumque martyrum secum reliquias habens, facta oratione, jussit revelli pulcrum, pretiosa ibidem munera conditurus; arbitrans opportunum ut membra sanctorum ex diversis regionibus collecta, quos pares meritis receperat caelum, sepulcri quoque unius teneret hospitium. Quibus depositis honorifice, atque sociatis, de loco ipso, ubi beati martyris effusus erat sanguis, massam pulveris secum portaturus abstulit, in qua apparebat, cruore servato, rubuisse martyrum caedem, persecutore pallente. Quibus ita gestis, innumera hominum eodem die ad Dominum turba convercasualibus laqueis praeparatis, Germani pedem lapsus occasione contrivit, ignorans merita illius, sicut Job beatissimi, afflictione corporis propaganda: et dum aliquandiu uno in loco infirmitatis necessitate teneretur, in vi
Abbreviated transcription (Latin):
teruie manus contin&. iuditiũ tam̃ibamore tes tatur. XUIII
Lum subito quidã tribuni ge potefatis cum coniuge procedit in medium.¬
uersarus offerri preceperunt. Sed i consuentia puniente de terri¬
ti iungunt cũ parentibus p̃cȩs & curationem paruulȩ a scuerdatibus
de precantur Quiin clincitos animo aduersarios intuentes. orationẽ
breuiter fundunt ac de inde germanus plenus spũ scõ inuocat trinita¬
tem Nec mora adberentẽ. laterisuo capsulam cum scõaũ reliquias
collo auulsamanibus conprehendit. eã que in cons pectu omnum
puelle oculis applicauit Quos statim enacuatis tenebris. lum̃ uerita
tis impleuit. Eax sultant parentes miraculũ. populus contremes cit
postquam diem ita ex animis omnium suasio iniqua deleta est. ut sacerdo¬
tũ doctrinã sitientibus desideriis sectarentur. Conpres saita¬
que per uersi tate dampnabile eius que auctoribus confutatis

Expanded text:
ter vix manus continet, iudicium tamen clamore testatur. 15. ter vix manus continet, iudicium tamen clamore testatur. 15. Cum subito vir tribuniciae potestatis cum coniuge procedit in medium,versariis offerri praeceperunt: sed hi conscientia puniente deterriti, jungunt cum parentibus preces, et curationem parvulae a sacerdotibus deprecantur: qui inclinatos animo adversarios intuentes, orationem breviter fundunt: ac deinde Germanus plenus Spiritu sancto, invocat Trinitatem; nec mora, adhaerentem collo avulsam manibus comprehendit, eamque in conspectu omnium puellae oculis applicutis implevit. Exultant parentes, miraculum populus contremiscit: post quam diem ita ex animis omnium suasio iniqua deleta est, ut sacerdotum doctrinam sitientibus desideriis sectarentur. Compressa itaque perversitate damnabili, ejusque auctoribus confutatis,
Abbreviated transcription (Latin):
re maluerunt quam populo quem subuerterant pudorem tacitur¬
nitatis incirrere neuiderentur scipsi sĩ lentio dampnauisse: Illic plane
in mensa multitudo &iamcũ conuigibus aeliberis & citata conuenerat. at
erat populus. e pectatur & futurus uidex. Ad stabant partes dispari
conditione dissimiles hic diuina fides in delimana presumtio.
hinc pi&as in desuferbia. in depelagius auctor hincxp̃s Primo
in loco beatis simi sacer dotes prebuerunt aduersariis. dis putandi
quosola nuditate uerborum diuina niter & aures occupauit. & tem¬
pora. Deinde antistites ueneranditorrentes eloqui sui i cũ a postolicis
& euangelicis inbribus ꝓfuderunt. Miscebatur sermoproprius cũ
duuno & ad sertiones moles tissimas lectionumtestimonia sequebantur
Conuincitur uanitas. perfidia confutatur itaut ad singulas uerborum
obiectiones errare sedũ respondere nequiit fateretur. Populus arbi¬

Expanded text:
re maluerunt, quam in populo quem subverterant pudorem taciturre maluerunt, quam in populo quem subverterant pudorem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi silentio damnavisse. Illic plane inmensa multitudo, etiam cum conjugibus ac liberis excita  Al., excitaterat populus expectator futurus et iudex, adstabant partes dispari conditione dissimiles: hinc divina auctoritas, inde humana praesumptio; hinc fides, inde perfidia; inde Pelagius auctor, hinc Christus. Primori in loco beatissimi sacerdotes praebuerunt adversariis copiam disputandi; quae sola nuditate verborum diu inaniter et aures occupavit et tempora. Deinde antestites venerandi torrentes eloquii sui cum apostolicis et euangelicis tonitribus profuderunt; miscebatur sermo proprius cum divino, et adsertiones violentissimas lectionum testimonia sequebantur. Convincitur vanitas, perfidia confutatur, ita ut ad singulas verborum obiectiones reos se, dum respondere nequeunt, faterentur. Populus arbi
Abbreviated transcription (Latin):
ricula que intulerant fatebantur uictos quese corũ meritis & imperio
ñ negahuint. Interea brittani arum insulã a postolici sacer dotes raptim
opinione praedicatione uirtutibus impleuerunt. Diuinus que
pereos sermo cotidie non solũ inec clesiis. uerũ etiam ꝑtriuia per
rura p̃dicabatur Ita ut passim &fideles catholicifir marent᷑
a depraua tiuiã correctionis agnoscerent. Frit illis a posto¬
lacũ instar. & gloria & auctoritas ꝑ conscientiam. doc trina ꝑlit¬
teras uir tutes & meritis. Itaque regionis uniuersitas. in eorum
sententiã prompta transierat. Latebant ab ditisinistrȩpersua sio¬
nis auctores. & more maligni sp̃s gemebant perire sibi populos eua¬
dentes Ad ex tremumdiuturna meditatione concepta pre sumunt
inirecen flictum. Procedunt conspicutii diuitus. ueste fulgentes.
cir cũdati ad sentatione multorum. Dis crimen quecertaminis subi¬

Expanded text:
ricula quae intulerant fatebantur victosque se eorum meritis et imperio ricula quae intulerant fatebantur victosque se eorum meritis et imperio non negabant. 14. Interea Brittaniarum insulam, quaopinione, praedicatione, virtutibus impleverunt: divinusque  Al. add. et per eos sermo, quotidie non solum in ecclesiis, verum etiam per trivia, per rura praedicabatur; ita ut passim et fideles catholici firmarentur, et depravati viam correctionis agnoscerent. Erat illis apostolorum instar, et gloria et auctoritas per conscientiam, doctrina per litteras, virtutes ex meritis. Itaque regionis universitas in eorum sententiam prompta transierat. Latebant abditi sinistrae persuasionis auctores, et more maligni spiritus, gemebant perire sibi populos evadentes, ad extremum diuturna meditatione concepta praesumunt inire conflictum. Procedunt conspicui divitiis, veste fulgentes, circumdati adsentatione multorum: discrimenque certaminis subi
Abbreviated transcription (Latin):
Ventorumfurores uela non sustinent. cȩdebant minis teria uicta mautarum
ferebatur nauigium. oratione non uiribus & ca sudiex ipse uel pontifex
fractus corprae las situdine acsaporeresolutus est Tum uero quasi
repugnatie cessante tempestas ecitata conualuit &iam nauigium su ꝑ¬
fuss fluctibus mergebatur Tũ beatus lupus om̃s que turbati ecitant
senio rem elem̃ ti furentibus opponendũ. Quipericuli in manitate constan¬
fluctus seuientes obprimit. Collegam cõmon& hortatur uniuersos
noratio uno ore & clamore profunditur Adest diuinitas fugantur
inimici tranquillitas serena sub sequitur uentieo contrario aditineris
toris quietepotiuntur Ibi conueniens  xliuersis partibus multitudo & ce¬
pit secerdotes quos uenturos etiam uaticinatio aduersa p̃dixerat.
Nuntiahant enĩ sinis trisp̃s quod timebant. Quuim perio sacerdo tum
dũ ab obsessis corporibus detruduntur. & tẽ pestatis ordinem & pe¬

Expanded text:
ventorum furores vela non sustinent; cedebant ministeria victa nautarum; ventorum furores vela non sustinent; cedebant ministeria victa nautarum; ferebatur navigium oratione, non viribus: et casu dux ipse vel pontifex fractus corpore, lassitudine ac sopore resolutus est. Tum vero quasi repugnatore cessante, tempestas excitata convaluit, et jam navigium superfusis fluctibus mergebatur. Tum beatus Lupus, omnesque turbati excitant seniorem elementis furentibus opponendum; qui periculi inmanitate constanfluctus saevientes obpressit. Collegam commonet, hortatur universos, oratio uno ore et clamore profunditur. Adest divinitas, fugantur inimici, tranquillitas serena subsequitur, venti e contrario ad itineris toris quiete potiuntur. Ibi conveniens ex diversis partibus multitudo excepit sacerdotes, quos venturos etiam vaticinatio adversa praedixerat; nuntiabant enim sinistri spiritus, quod timebant. Qui imperio sacerdotum, dum ab obsessis corporibus detruduntur, et tempestatis ordinem et pe
Abbreviated transcription (Latin):
montis quando non minimas eisdẽ hostibus strages dabant. qua¬
dragesimo circiter & quarto anno aduentus eorum inbrit taniã
sed haec post modum XVIII Ante paucos sane aduentuseorum¬
annos heresis pelagiana per agri colam in lata seueriani ep̃i pelagi ani filium
fidem brictaniarum fedo pesce cum maculauerat. Uerum brittani cũ
ne quesus cipere docmaperuersum gratiam xp̃i blas phemando ullate¬
nus uellent ne queuersutiam nefariae persuasionis refutare uerb̵
certan dosusficerent inueniunt solubre consilium. ut agallicanis
intestibus auxiliũ belli spiritalis inquirant. quã obcausam collecta¬
quã obcausam collecta
sus cepissent in trant oceanum &us que ad mediumitineris quo agallico sinu
brittamas us que tenditur secundis flatibus nauistuta uolabat.
uiros ad recuperandã tende repopulorum salutem inuiderent¬
concitant pro cellas caelum que diem nubium nocte sub ducunt

Expanded text:
montis CCCCXCII, quando non minimas eisdem hostibus strages dabant, quamontis CCCCXCII, quando non minimas eisdem hostibus strages dabant, quadragesimo circiter et quarto anno adventus eorum in Brittaniam. Sed haec postmodum. annos haeresis Pelagiana per Agricolam inlata, Severiani episcopi filium, fidem Brittaniarum foeda peste commaculaverat. Verum Brittani cum neque suscipere dogma perversum gratiam Christi blasphemando ullatenus vellent, neque versutiam nefariae persuasionis refutare verbis certando sufficerent, inveniunt salubre consilium, ut a Gallicanis antistitibus auxilium belli spiritalis inquirant. Quam ob causam collecta suscepissent, intrant Oceanum, et usque ad medium itineris quo a Gallico sinu Brittanias usque tenditur, secundis flatibus navis tuta volabat. viros ad recuperandam tendere  Al., pertendere populorum  Al., concitant procellas, caelum diemque nubium nocte subducunt;
Abbreviated transcription (Latin):
subsidiis a&ernũ subituri seruitiũ si tam̃ ñ continuo trucidarentur. Alii
trans marina sregiones dolentes pecebant. alii ꝑstantes in patria trepi¬
dipau peremuitã in montibus: sil uis uel rupibus ardiuis suspecta sem per
mente: agebant. XVI  t ubi hostilis gercitus & terminatis dis
persis que insulȩ indigenis domũ reuersus ẽ coeperunt & illi paulatim i¬
ros animos que resumere emergentes delatibulis quibus ab ditifuerant
& uno ani mocon sensu aux iliũ caclestep̃cantes neusque ad interniti¬
onem usque quaque delerentur. Vtebantur eotempore duceam¬
tatis suꝑ fuerat occisis in eadem partibus regiũ nom̃ & insigne ferenti¬
bus Hoc ergo ducȩ uires capessunt brittones & uictores prouo¬
cantes ad p̃lium uictoriam ipsi dõ fauente suscipiunt Et ꝙ eotepore
nunc ciues nun hos tos uincebant us que adannũ obsessionis ba donici

Expanded text:
subsidiis aeternum subituri servitium, si tamen non continuo trucidarentur: alii subsidiis aeternum subituri servitium, si tamen non continuo trucidarentur: alii transmarinas regiones dolentes petebant: alii perstantes in patria trepidi pauperem vitam in montibus, silvis, vel rupibus arduis suspecta semper mente agebant. persisque insulae indigenis, domum reversus est, coeperunt et illi paulatim vires animosque resumere, emergentes de latibulis quibus abditi fuerant, et unanimo  Al., unanimi consensu auxilium caeleste precantes ne usque ad internecionem usquequaque delerentur. Utebantur eo tempore duce Amraefatae tempestati superfuerat, occisis in eadem parentibus regium nomen et insigne ferentibus. Hoc ergo duce vires capessunt Brittones, et victores provocantes ad praelium, victoriam ipsi, Deo favente, suscipiunt. Et ex eo tempore nunc cives, nunc hostes vincebant, usque ad annum obsessionis Badonici
Abbreviated transcription (Latin):
uas taturos. Neque aliquanto segnius minas effectibus prose¬
cuntur Si quidem ut breuiter dicam. ac census manibus paga¬
norum ignis iustas des celeribus populi dĩ ultiones epetut
non illius inpar. qui condam achal deis suc censsus hierosolimorum
moenia immo aedificia cuncta comsumpsit. Sic enim & hic agen te
impio uictore. immo disponente iusto iudice proximas quas que ci¬
uitates agros quede populans ab ori entalimari us que ad occi¬
dentale nullo ꝓhibente suum continua uit incendium totam que
propeinsulȩ pereuntis superficiem obtexit. Ruebant edifi¬
cia publica simul & priuata passimsacerdotes. inter alta¬
ria trucidabantur. praesules cũpopulis sine ullores pectu
honoris ferro pariter & flam mis obsumebantur nec eratqui
crudeliter inter emptos sepul turetra deret. Itaque ñ nulli¬
confecti procedentes maniis hostibusdabant ꝓ accipiendis alimentorum

Expanded text:
vastaturos. Neque aliquando  Al., aliquando segnius minas effectibus prosevastaturos. Neque aliquando  Al., aliquando segnius minas effectibus prosequuntur: siquidem, ut breviter dicam, accensus manibus paganorum ignis, justas de sceleribus populi, Dei ultiones expetiit, non illius inpar qui quondam a Chaldaeis succensus Hierosolymorum moenia, immo  Al., imo et aedificia cuncta consumpsit. Sic enim et hic agente impio victore, immo disponente justo Judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans, ab Orientali mari usque ad Occidentale, nullo prohibente, suum continuavit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem obtexit. Ruebant aedificia publica simul et privata, passim sacerdotes inter altaria trucidabantur, praesules cum populis, sine ullo respectu honoris ferro pariter et flammis absumebantur, nec erat qui crudeliter interemptos sepulturae traderet. Itaque nonnulliconfecti procedentes manus hostibus dabant, pro accipiendis alimentorum
Abbreviated transcription (Latin):
de anglis hoc est de illa patria. quȩ anglis dicitur & ab
eotempere us que odiemanere desertus inter prouin¬
tias iutarum & saxonum. ꝑ ibetur orienta les angli mediterranei angli
mer ci tota nordã hym brorũ ꝓgenies. i destillarum gentium
quȩ adboream um bri fluminis inabitant ceterique anglorũ
populi sunt orti Duces fuis seperhibentur eorũ primiduo
abrit tonibus ac tenus in orientalibus cantiȩ partibus monum̃¬
Non mora erge confluentibus certatim in insulam gentium me¬
moratã cateruis grandes cerepopulus cepit aduenarum. Ita
ut ipsis quoque qui eos aduocauerant inditenis essent terrori
Tum subito in ito ad tempus federe cumpictis quos longius ia bel¬
lando pepulae rant. in sotios armauertere. incipiunt.
Et primũ quidẽ annonas sibieos affluentius ministrare cogunt
quaerentes que o casionẽ diuortii. protes tantur. nisi profusior
sibi alimentorum copia daretur. secunta insulȩ locaruptofedere

Expanded text:
de Anglis, hoc est, de illa patria quae Angulus dicitur et ab de Anglis, hoc est, de illa patria quae Angulus dicitur et ab eo tempore usque hodie manere desertus inter provincias Jutarum et Saxonum perhibetur, Orientales Angli, Mediterranei Angli, Merci, tota Nordanhymbrorum progenies, id est, illarum gentium quae ad Boream Humbri fluminis inhabitant caeterique Anglorum populi sunt orti. Duces fuisse perhibentur eorum primi duoa Brittonibus, hactenus in Orientalibus Cantiae partibus monumeNon mora, ergo confluentibus certatim in insulam gentium memoratarum catervis, grandescere populus coepit advenarum, ita ut ipsis quoque qui eos advocaverant indigenis essent terrori. Tum subito inito ad tempus foedere cum Pictis quos longius jam bellando pepulerant, in socios arma vertere incipiunt. Et primum quidem annonas sibi eos affluentius ministrare cogunt, quaerentesque occasionem divortii, protestantur, nisi profusior sibi alimentorum copia daretur, se cuncta insulae loca rupto foedere
Abbreviated transcription (Latin):
sumsere saxones. Quod ubi domum nuntiatum est. simul
& insulȩ fertilitas acsegnitiabrit tonum mittitur confestim
illo clausis prolixior ar matorum ferens manum fortiorem
quae prȩmis se ad iuncta cohortim inuincibilem fecit & ercitũ
Sus ceperunt ergo qui aduerant donantibus brittanis locum
habitationis intereos. Ea conditione ut hi ꝓpatriȩ pace. &
salute contra aduersarios militarent. illimili tantibus debi¬
ta stipendia conferrent.. Aduenerant autem de tribus ger¬
maniȩ populis fortioribus. id est saxonibus anglis iuitis.
deiut arum origine sunt cantuari. & uic tuari hoc est eagens
que uectaitenet in sulam & eaquȩus que hodie in ꝓiuntia
ocudentalium sax onum uitarum. natio neminetur. posita c̃¬
tra ipsam insulam uectam. Desaxonibus idest ea regione¬
quae nunc anticorum saxonum cognominatur. uenere orien¬
tales saxones. meridianis ax ones. occidui saxones. Porro

Expanded text:
sumpsere Saxones. Quod ubi domi nuntsumpsere Saxones. Quod ubi domi nuntet insulae fertilitas ac segnities Britonum, mittitur confestim illo classis prolixior armatorum ferens manum fortiorem: quae praemissae adjuncta cohorti invincibilem fecit exercitum. Susceperunt ergo qui advenerant donantibus Britonibus locum habitationis inter eos, ea tamen conditione, ut hi pro patriae pace et salute contra adversarios militarent, illi militantibus debita stipendia conferrent. Advenerunt autem de tribus Germaniae populis fortioribus, id est Saxonibus, Anglis, Jutis. De Jutarum origine sunt Cantuarii, et Victuarii: haec est ea gens, quae Vectam tenet insulam; et ea, quae usque hodie in provincia occidentalium Saxonum Jutarum natio nominatur, posita contra ipsam insulam Vectam de Saxonibus, id est ea gequae nunc antiquorum Saxonum cognominatur, tales Saxones, Meridiani Saxones, Occidui Saxones. Porro