comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec posst̾ nec uolt̃. Scire et posse ⁊ uelle caritatis ẽ
uł sr̃bie: scire ⁊ posse et nolle hu̾ilitatis ł ĩ ħ̾cie nee
saire nec posse ⁊ uelle cupiditatis ⁊ stulticie: nec sci¬
re nͨ posse ne uelle discretõis ⁊ ꝓuidẽcie. Qui eĩ
sciũt ⁊ possũt ⁊ uolt̾ p̾ẽẽ siuelint ꝓdc̃e̾ caritatis

Expanded text:
nec volunt. Scire, et posse, et velle, charitatis est vel superbiae; scire, et posse, et nolle, humilitatis vel inertiae; nec scire, nec posse, sed velle, cupiditatis et stultitiae; nec scire, nec posse, nec velle, discretionis et providentiae. Qui enim sciunt, et possunt, et volunt praeesse, si velint prodesse, charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tatis agitur p̾lati sb̾ditos diligent̾ custodiat: sb̾¬
ditip̾latis benigne obediant. Reuoti sint senes:
l aboriosi iuuenes. Sit honestas ĩhĩtu: mediocbas
ĩ uictu. In claustͦ assidui: ad curiã rarit ñ suit
curiales s claustrales: sint ĩtentipsalims ñ cãis.
In clauit᷑ ñ sit rumor set leftõ: ĩ capło nõ lites s
ꝯfessio. Sit ĩ choro seu̾a simplicitas: cͥra altare
reu̾encie honestas. Ex hiis obsuantie ma̾datis:

Expanded text:
tilia, ut praelati subditos diligenter custodiant, subditi praelatis benigne obediant, devoti sint senes, laboriosi juvenes, sit honestas in habitu, mediocritas in victu, in claustro assidui, ad curiam rari; ut non sint curiales, sed claustrales; sint intenti psalmis, non causis; in claustro non sit rumor, sed lectio; in capitulo non lites, sed confessio; sit in choro severa simplicitas, circa altare reverentiae hon
Abbreviated transcription (Latin):
passum uacãtur iam eene ulła e̾ sclaris uite a crõ qmͣ
sac̾dotes xͥ ñ admĩstrẽt ulła mũdi negocia ĩ quib mi¬
mst̾ altaris se nõ occupẽt: nlła reꝵ ĩ ꝓbitas ꝙͣ mo¬
nachicͦ ordo se uo ĩplicet: pene ulła illecebͥs uite
bla̾diçies qͣ se castitas scĩmomaliũ nõ ꝯmacłet. Scũ¬
arii gͦ lapides disꝑsi sunt ĩ plateis: cum religiosi

Expanded text:
ene nulla est saecularis vitae actio, quam sacerdotes Christi non administrent; nulla mundi negotia, in quibus ministri altaris se non occupent; nulla rerum improbitas, qua monachicus ordo se non implicet; pene nulla illecebrae vitae blandities, qua se castitas sanctimonialium non commaculet. Sanctuarii ergo lapides dis
Abbreviated transcription (Latin):
ci ĩ semo doctͥne: ut qͥ nescit ĩ pu̾icia discat aui didi¬
ait ĩ uinẽtute adusũ ducat: q̃ adusumi duxit ⁊̃ semodo¬
coat. est ⁊ alius labor int̾ior. s cogitatõis ⁊ meditatõ¬
monẽ sb̾ nube dubitatõis lateat obscurũ: fiat cogi¬
tatõe liquid̾ meditatõe liquids: ꝯtempłone liqͥdis¬
limũ. Eum eĩ aͥd de celestib offert memoria m̃ti:

Expanded text:
nescit, in pueritia discat; quae didicit, in juventute ad usum ducat; quod ad usum duxit, in senio doceat. Est et alius labor interior, scilicet cogitationis et meditatiouid per oblivionem sub nube dubitationis lateat obscurum, fiat cogitatione liquidum, meditatione liquidius, contemplatione liquidissimum. Cum enim aliquid de coelestibus offert memoria
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Pulch̾ ordo recteuiuentiũ: ut ĩ capͦ. turbato fr̃i
ñ Rndeat nisi qͥ sat ⁊ ꝙ debeat et ꝙ deceat. Inhiis tͥ¬
b ꝑsonis: designari pot̃ forma ꝑfc̾e religioĩs In
marcha mĩsrantũ: ĩ maria elauaraliũ ĩ xp̃o p̾la¬
toꝵ. In capło ita ĩ quo discreti p̾ualet au̾ctas p̾la

Expanded text:
. Pulcher ordo recte viventium, ut in capitulo turbato fratri non respondeat, nisi qui scit quid debet et quid deceat. In his tribus personis designari potest forma perfectae religionis. In Martha ministrantium, in Maria claustralium, in Christo praelatorum. In c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ enĩ sui . xii. colũpnaꝵ ordo ꝓcedit: sal hũiliato
cordis ⁊ efflicrcõ caruis sermo hũilis abiecõ ues¬
tis cib tenuis. pondꝰ laboris. amor sb̃iectõnes:
ꝯtemptꝰ honoris laudẽ fug̾e alt̾uis cõsibũ suo p̾¬
fr̾e sb̾ditis obedire: de se defic̾e. Hee colũpne seca᷑¬

Expanded text:
columnarum ordo procedit, scilicet humiliatio cordis, et afflictio carnis, sermo humilis, abjectio vestis, cibus tenuis, pondus laboris, amor subjectionis, contemptus honoris, laudem fugere, alterius consilium suo praeferre, subditis obedire, de se diffidere. Hae columnae secan
Abbreviated transcription (Latin):
ħt. Illos uͦ qͥ ꝓuidc̾cie ocłos stulticie caligĩe cooptos
hñt: qui ab excicio boni oꝑis ĩ ħ̾tes torpent. q̃
cupiditatẽ uoluptuosã dissrahũtur. ⁊ ꝑ suꝑbia hn¬
milib uõ ꝯdesc̾edũt illos dico negłiam possidet: ⁊ere
dissoluit accõnes. ꝑ̾ stulticia̾ intrat negłia: ꝑ ẽ hr¬
quid sͥ ⁊ diligẽti pasrori dicał . b onꝰ pastor io¬

Expanded text:
los vero qui providentiae oculos stultitiae caligine coopertos habent, qui ab exercitio boni operis inertes torpent, qui per cupiditatem ad voluptuosa distrahuntur, et per superbiam humilibus non condescendunt; illos, dico, negligentia possidet, et eorum dissolvit actiones. Per stultitiam intrat negligenibi a diligenti pastore dicitur: Bonus pastor
Abbreviated transcription (Latin):
tãtur ⁊ ĩ pugnãt: In corri gibiles sũt: hoc solũ ꝙ
uolt fore honũ credũt. Obedĩam aut nũqmͣ aut
negligẽt̾ ĩ plent: hũ̾iles frẽs ꝓuocant turbãt silẽ¬
tumi. ẽ aliũ figam gestat phibubeꝰ ille: qͥ eg̾sus
de castͥs philistiim ꝓuocabat filios isrł. Cus mg¬
uitudo ⁊ armoꝵ diu̾sitas: morałr sratũ ꝑu̾soꝵ¬

Expanded text:
hoc solum quod volunt, esse bonum credunt; obedientiam autem nunquam aut negligenter implent, humiles fratres provocant, turbant silentium: Talium figuram gestabat Philisthaeus ille, qui egressus de castris philisthiim, provocabat filios Israel . Cujus magnitudo et amorum diversitas, moraliter statum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯplexio tał est: ut pondꝰ laboris ieiii ⁊ ingiliaꝵ
ferre ñ ualeant. Qui ⁊̃ cibos exqͥsitos fastidiũt:
qui sͥ sũt honeri qui calore solis dissoluti cto las¬
sãtur: ⁊ frigore statĩ torpescũt. Tales ⁊̃. qͦsdam de
ppło n᷑ plasmauit. Omĩb hiis: ꝯpatiẽs ẽ religio.

Expanded text:
plexio talis est, ut pondus laboris, jejunii et vigiliarum ferre non valeat, qui etiam cibos exquisitos fastidiunt, qui sunt oneri sibi, qui calore solis dissoluti, cito lassantur, et frigore statim torpescunt. Tales etiam quosdam de populo natura plasmavit. Omnibus his compatiens est religio.
Abbreviated transcription (Latin):
fumo ꝯtẽpło igins cũ fla̾ma sñ fumo. Cũ ã mõs
ad ꝯsid̾anda celestia lalorat: tñe cogitatõ occu¬
⁊ lecdulo uoluptatis: dũ sõpno torpesat ĩ hertie
⁊ sõpniis deluditꝰ curiositatis: cõnocat mhortasͤ
extiorẽ ut ĩ dinet aurẽ rumorib. loqͣtut uana
mollib ĩduat᷑. mane comedir gaallus cenetĩet¬

Expanded text:
amma sine fumo. Cum autem mens ad consideranda coelestia laborat, tunc cogitatio occuin lectulo voluptatis, dum somno torpescit inertiae, et somniis deluditur curiositatis, convocat et hortatur exteriorem, ut inclinet aurem rumoribus, loquatur vana, mollibus induat
Abbreviated transcription (Latin):
s hũilia: nõ uoluptuosa s honesta. uti¬
lrs eͥ lapis ĩ strutura: s qͥd ꝓcest ĩ la prdece¬
lata. Utile fuit hoc ĩꝯstructõne templi: erat eĩ
u̾o miłt̾iudo coartat᷑ yemali molestia. liceat hoc
si cui licitũ fore debeat illis qͥ ĩ urbib aut t̾incismo¬
rat᷑: ad qͦs ꝯ fluit ppłi freqñtia ut sĩplicitas coꝵ¬

Expanded text:
 honesta. Utilis est lapis in structura, sed quid prodest in lapide, caelatura? Utile hoc fuit in constructione templi, erat enim vero multitudo coarctatur hiemali molestia. Liceat hoc si cui licitum esse debeat illis, qui in urbibus aut in vicis morantur, ad quos confluit populi frequentia, ut simplicitas eor
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝓuidere ⁊ impende̾ nocͣia qualis sit ⁊ qͥd possit
fr̾ ille diligent̾ ĩ tumat. Cõpatiũtur et magrõ:
ne qͥ p̾ire debet deficiat ĩ uia uñ qͥdam usus ĩ¬
gat hũam fragilitatẽ. Et ħ ẽ ꝯpassio prudẽcie. T̃
humane laudis fauorẽ extingint. Qñ a̾ pauꝑi
mise̾tur eiͥs: tẽporalis remouet sp̃e retͥbutõis. Eũ

Expanded text:
idere et impendere necessaria qualis sit et quid possit frater ille, diligenter intimant. Compatiuntur et magistro, ne qui praeire debet, deficiat in via. Unde quidam usus igat humanam fragilitatem, et haec est compassio prudentiae. Trhumanae laudis favorem exstinguit. Quando autem pauperi miseretur aliquis, te
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ligna britãmie que nicħ alud nou̾at qmͣ ba¬
bar̃ frend̾e̾: iam dudũ ĩ diumis laudib hebrea c¬
t̾reni pͥncipes edomare ferro neqͥu̾ant: hos ꝓ dun¬
na formidĩe sac̾dotũ ora simplicib u̾bis ligat. S
qui cat̾nas pugnãtiũ ĩ fidelis ne qͣqmͣ metuerat:

Expanded text:
gua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraea cterreni principes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infid
Abbreviated transcription (Latin):
gallia quidã ĩ silua cedens lig Sygib̾tus¬
na adeo amuscis ĩ festatus ẽ: ut ꝑ biemiũ amẽs
fier. Denĩ sb̾ religior̃s hĩtu ex h̾ebat se ꝑsendo ꝓ¬
ph̾am: dem̃ magũ. Renĩ ⁊̃ sanitates sr̃ ĩ firmos fa¬
ciẽs xp̃m se ẽẽ dicebat: ⁊ ꝓ xp̃o se adorari uibebat.
Nole̾tes se adorare cum ppło qui ei multꝰ ad here¬
bet ĩpetebat hostiłr. Qmi postea eiquodã fideli or¬
cisus ẽ: ⁊ ita seqͣces eius oisꝑsi sunt. Recharedus
rex wisigothox: t̾imos romemoꝵ ĩqͥecauit. Hoc
temꝑe regnabat ĩ hyb̾ma ĩsula philtams ⁊ ĩ sco¬
thia regnabat brenduiꝰ cuiꝰ fr̃ erat nomĩe a delfiꝰ.
De cuiꝰ adelfũ filia q̃ uocata q̃ gelgehes genuit
rex hyb̾me philtanꝰ sc̾m surseũ ⁊ fc̾es eius foilla¬

Expanded text:
Gallia quidam in silva caedens ligna, adeo a muscis infestatus est, ut per biennium amens fieret. Deinde sub religionis habitu se exhibebat pseudoprophetam, deinde magum, deinde etiam sanitates super infirmos faciens, Christum se esse dicebat, et pro Christo se adorari jubebat; nolentes se adorare, cum populo qui ei multus adherebat, impetebat hostiliter. Qui postea a quodam fideli occisus est: et ita sequaces ejus dispersi sunt. Richaredus rex Wisigottempore regnabat in Hibernia insula Philtanus, et in Scotia regnabat Brendinus, cui frater erat nomine Adelfius; de cujus Adelfii filia, quae vocata est Gelgebes, genuit rex Hiberniae Philtanus sanctum Furscum et fratres ejus Foilla
Abbreviated transcription (Latin):
furto ꝑdidisse. Simłq aureos quos ĩ paupes ñ ero¬
pau̾at furtim ablatos fuisse. Quo audito: ad se
patrari smi̾et. Nec mora is q sacellum cũ aureis¬
Q uidẽtes socii om̃s currũt: furto sb̃lata ot̃a
rredunt uirs̃q dei p̾ca̾tur ut tanti sccłis culpas ig¬

Expanded text:
t, simulque aureos quos in pauperes non erogaverat furto ablatos. Quo audito, ad seppatrare fratrum. Nec mora, is qQuod videntes socii omnes currunt furtuque sublata omnia reddunt, virum Dei precantur, ut tanti sceleris culpas ig
Abbreviated transcription (Latin):
renitentẽ ꝑlebs om̃s elegit ⁊ elecc̃on eius imꝑator
mauriciꝰ cõfirmauit. Cum gͦ bñdici deb̾et et lues
ppłm deuastaret: sermonẽ fecit ad ppłm ut ꝑm̃am
agẽtes letaniã cũ ꝓcessio̾e fac̾ent: ⁊ ꝓ remouẽda
pesre d̾m atcentiꝰ exorarẽt. Dum om̃s simł orarẽt
cũ lacͥnus morb ille ĩtm̾ deseruit: ut ĩ una hora
lxͣxx. homĩes expirarẽt. funto itaz sermone ⁊ peste
urbis pp̃ euni uigiles obsu̾abant: obtinuit tñ a
negociatorib: ut ĩ dolio sr̃ qͣdriga̾ eouc̾etur deur¬
romanꝰ ppłs columpna lucis t̾ra nocte sr̃ eũ emis¬
sa obtinuit. In qͣ colũpna: angłos asc̾e̾de̾tes ⁊ des

Expanded text:
lebs omnis elegit et electionem eius imperator Mauritius confirmauit. Cum ergo consecrari deberet et lues populum deuastaret, sermonem fecit ad populum ut penitentiam agentes letaniam cum processione facerent et pro remouenda peste deum attentius exorarent. Dumque omnes simul orarent cum lacrimis morbus ille in tantum deseuit ut in una hora LXXX homines expirarent. Finito itaque sermone et peste urbis propter eum uigiles obseruabant, obtinuit tamen a negotiatoribus ut in dolio super quadrigam educeretur de urRomanus populus columpnam lucis tertia nocte super eum emiss
Abbreviated transcription (Latin):
delib. hunc ⁊ celestinũ ⁊nilienũ ꝯplices cꝰ ĩnocẽciꝰ
ppͣ ca̾̃pnauit. I omuiꝰ qͦ ⁊ augustuiꝰ ⁊ alii eos ut fid̾i
hospites: armis u̾itatis ĩꝑugneba̾t. Oriẽtales ⁊̃
gͣuit̾ exagitat mota dedõ q̃o: utrũ d̾s sit corpꝰ et
hũanũ scema heat ausit ⁊̃ corpor eꝰ⁊ abhũano scema¬
te oĩo alienus. Simplic̾orib d̾m corporeũ ⁊ sb̾ hu¬
mano s̃cemate ẽe astruẽtib aliis. aliis hoc desteu¬

Expanded text:
delibus. Hunc et Caelestium et Julianum complices ejus Innocentius papa damnavit. Hieronimus quoque, Augustinus et alii eos ut fidei hostes armis veritatis impugnabant. Orientales etiam graviter exagitat mota de Deo questio, utrum Deus sit corpus et humanum scema habeat, an sit incorporeus et ab humano scemate omnino alienus; simplicioribus Deum corporeum et sub humano scemate esse astruentibus, aliis hoc destru
Abbreviated transcription (Latin):
ix alñ ecceꝑam eoꝵ mͥ iudicio tollebat᷑. S ꝑcunc¬
tare qͥs nam sit: nam hũc ego tanti m̾ti uirũ po¬
płarem ut cõsprcit᷑ eẽ n̾o suspicor. eũc regis ge¬
ner secreto paislinũ tulit: qͥs nã e̾ẽt ⁊̃ qͥsunt. Cui
uir oñi R̾ndit. S̾nus tuus sũr que̾ ꝓ filio urdue

Expanded text:
iquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus sum, quem pro filio viduae
Abbreviated transcription (Latin):
cãu gͣnissĩo sic opp̾ssus ut motu ⁊ sensu penitꝰ desritu¬
tꝰ tã̾canͣ mortuꝰ defleret᷑. mox e ppt̾to det̾ra suo pesto¬
ri sacco eiꝰdem martyris cruore cõtacta: ĩ columis ex¬
surrexit. Quedã cuꝰ car nẽ carcor edax: sedula corro
⁊ĩ diu̾sis ĩ smͥitatib occupati qͥ sepulcrm̃ ip̃uis ĩ uehrcu¬
ł ⁊ aliis suscẽtacłis adier̃t: ex inde post mod̾ ꝑlena

Expanded text:
nsu penitus destitutus, tanquam mortuus defleretur, mox apposita de terra suo pectori, sacro eiusdem martiris cruore contacta, incolumis exurrexit. Quedam cuius carnem cancer edax sedula corrosetiam diversis infirmitatibus occupati, qui sepulchrum eius in vehiculis et aliis substentaculis adierunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
torsiõe gͣnatꝰ corꝑis: credẽs ⁊ memẽs exĩde sͥ ĩ mi¬
rat reu̾ent̾ fecit affr̾i. Qua suo appoĩta pectori:
mox u̾me̾ qñdã duo hñte̾ capita. et piloꝵ dc̃psita¬
te uillosũ enomint: ꝑlenalib̾atõe secuta. Nuidã
⁊̃ iimeni imito: ĩ misso digito ĩ os eł sue lingue solu¬
to ligani̾e: bñficisi loq̃le cõcessit. H ec ⁊ alia pła

Expanded text:
metuens exinde sibi morat reverenter fecit afferri, qua suo apposita pectori, mox vermen quendam duo habentem capita et pilorum densitate villosum evomuit, plena liberatione sequta. Cuidam etiam iuveni muto, immisso digito in os eius sueque lingue soluto ligamine, beneficium loquele concessit. Hec et alia plura,
Abbreviated transcription (Latin):
de ip̾o ignis ⁊ lũs miracłm apparer uidã aut̃
dũ uesce̾tur cũ aliis ⁊ illiꝰ sc̃tatẽ ⁊ nuracła depͣua¬
ret. sũpto &dam sb̃ hac obtestatõe morselso ꝙ
eũ ñ poss si circah̾ derelĩq̃ret tnͣsglutire: sensit
mox ip̃m suo gutti᷑ sic herente̾: ut eũ uiduc̾e uł¬

Expanded text:
m appareret. Quidam autem dum vesceretur cum aliis et illius sanctitatem et miracula depravaret, sumpto quodam sub hac obtestatione morsello, quod eum non posset, si circa hec delinqueret transgluctire, sensit mox ipsum gutturi suo sic herentem, ut illum educe
Abbreviated transcription (Latin):
mai̾festiꝰ exaltare ut ĩ omib qͥ ĩ ecr̃e domo hĩtant:
ꝓferat clarũ brm̃. emi noc ĩ ita lat̾e sic potuit:
qnͥ miracłoꝵ claritate pat̾et. Euiꝰdã ⁊ enĩ nobił filiũ
p̾mimo et horribili tociꝰgule tumorenec loqͥ nͨ spira¬
re nalente̾: leuatis ad deũ manib ⁊ crucis ĩ eũ fc̃o
signacło illoq acapiẽte illiꝰ cappã: ⁊ ĩ fmno suꝑponẽ¬

Expanded text:
manifestius exaltare, ut omnibus, qui in ecclesie domo habitant, proferat clarum lumen. Nam nec in vita latere sic potuit, quin miraculorum claritate pateret. Cuiusdam etenim nobilis filium pre nimio et horribili totius gule tumore nec loqui nec spirare valentem, levatis ad Deum manibus et crucis in eum facto signaculo, illoque accipiente ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ siliit. In agnũ utiq lupꝰ ferꝰ ĩ mitte̾. ĩ piũ implꝰ fu¬
ribundꝰ ĩ iãsuetũ. ⁊̃ modestũ effrenis ꝓꝑhaiꝰ ĩ sc̾m
p̾sumit ĩ sultũ. excet conatũ mortẽ :̃ tẽ ꝑtat. Saccũ
autꝰ ille capd̾ gladio crudełr ĩpetẽs: diris ĩ ip̃m ĩp̾s¬
ss uuln̾ib ⁊ saciato sãgui̾e iusti ense. uenerãd̾ illũ ñ
diu̾tenteᷤ ab hoste. s exibente̾ seꝓtuiꝰ bostiã ⁊ cesoris
sustiẽtẽ ĩ ꝑacĩa truces ictus: dimisit spu petẽte sr̃¬
na ĩ ip̃o locopassioĩs occisũ. ꝓp̃o quo saccͥlego ꝑcussu¬

Expanded text:
em, in pium impius, furibundus in mansuetum, in modestum effrenis, prophanus in sanctum presumit insultum, exercet conatum, mortem intentat. Sacrum autem illius caput gladio crudeliter impetens, diris in ipsum impressis vulneribus, et satiato sanguine iusti ense, venerandum illum non divertentem ab hoste, sed exhibentem se protinus hostiam et cesoris sustinentem in patientia truces ictus dimisit, spiritu petente superna, in ipso loco passionis occisum. Ipso quoque sacrilego percussu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxĩo qui melioꝵ nõ exhibet reu̾encicẽ ⁊ ĩ iuri¬
osus sͥ est qͥ ñ em̾dat s ꝓuocat erga se ĩsipr¬
ẽtis uesamã. Ergo qͥ cum alio loqͥtur pͥmũ ꝯ
caueat ne. talis sit ille qui uł sua exhortatõe
ũ ĩdigeat uł ita ĩ malo obstinatꝰ ut exhor¬
tatõne alt̾ius corrigi se ũ ꝑmitrat. facile gͦ
malũ sangnd̾ cõ silio cõmodrori occurrit . u̾. gͣ¬

Expanded text:
oximo est, qui meliori non exhibet reverentiam, et injuriosus sibi est, qui non emendat sed provocat erga se insipientis vesaniam. Ergo qui cum alio loquitur primum llum loquitur, caveat ne talis sit ille, qui vel sua exhortatione non indigeat, vel ita in malo obstinatus, ut exhortatione alterius corrigi semalum sanandum consilio commodiori occurrit. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
uaior custodra adhibẽda ẽ qnͣto minus siqͥd ⁊̃
dificãda ĩ gestu suo ita ut nec ꝓt̾ue exasꝑetur n ͨ
mollit̾ dissoluat᷑. s semꝑ h̾eat ⁊ rigidam dulcedi¬
uẽ ⁊ dulce̾ rigorẽ. alii naigant brachiis ĩceden¬
tos et duplici qͦdã mõstro uno eodẽꝙ temꝑe pedib
deorsum ĩ t̾ra ambulãt et lacertis sursũ ĩ aere uo¬
lant. e ẽ q̾so mo̾strũ hoc ꝙ surł ĩ se fingit ⁊ ho¬
mĩs ĩ cessũ ⁊ nerius remigiũ ⁊ aius uolatũ. libet
ĩ hoc poetice illiꝰ sb̾sãnatonis elogio ꝓclamare.
Nũ ano capiti c̾uicen⁊ pictor equina̾ iung̾e siue¬

Expanded text:
major custodia adhibenda est, quanto minus si quid irtificanda in gestu suo, ita ut nec proterve exasperetur, nec molliter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulcedinem, et dulcem rigorem. Alii navigant brachiis incedentes, et duplici quodam monstro, uno et eodem tempore pedibus deorsum in terra ambulant, et lacertis sursum in aere volant. Quod est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis incessum, et navis remigium, et avis volatum? Libet in hoc, poeticae illius subsannationis elogio proclamare: Humano capiti cervicem pictor equinam Jungere si ve
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inte ntatõe digitoꝵ sine ꝯtentõe labioꝵ sñ ex
tensio̾e et sn̾ iactatõe capitis sine cleuatõe suꝑ¬
cilioꝵ. In ced̾e sine modulatõe gressuũ sũ uẽtilatõ¬
ne brachioꝵ sine gesticulatõe scapulax. Sede̾si¬
ne diuaricatõe crurũ sine alt̾utrum sr̃iectõne pe¬
dũ sine extensiõe uł agitatõne tybiaꝵ siune eat᷑
ne accubitatõe lat̾um. Iaco̾ sine disiectõe m̃broꝵ.
Et ut tande̾ de h ac ꝑte sinẽ loqu̾di faciamꝰ. gestꝰ
homĩs ĩ onĩ actu e̾e debet gratõsus smemollicie
qͥetus sine dissolutõne gͣnis sine tarditate alac̾.
sine ĩqͥecudine maturꝰ sũ ꝓt̾ina ⁊ seuerꝰ sine tur
dũ tardꝰ citatũ q int̾ uiaia cõtͣria medłꝰ luues

Expanded text:
et intentatione digitorum, sine contorsione labiorum, sine jactatione capitis, sine elevatione superciliorum; incedere sine modulatione gressuum, sine gesticulatione scapularum; sedere sine divaricatione crurum, sine alterutra superjectione pedum, sine extensione sine disjectione membrorum. Et ut tandem de hac parte finem loquendi faciamus, gestus hominis in omni actu esse debet gratiosus sine mollitie, quietus sine dissolutione, gravis sine tarditate, alacer sine inquietudine, maturus sine protervia, et sine turbdum, et tardus citatum, quia inter vitia contraria medius limes
Abbreviated transcription (Latin):
suũ officiũ restrͥgat qͣtinus dũ alt̾m m̃brũ oꝑa¬
tur. alt̾m aut or̃o qͥetum maueat aut si forte eiꝰ
oꝑa illi ncciͣa ẽe cognosat  suometu ad cõpand̾
illi decent̾ i endiuate moueat᷑. ita ut nicħ ꝯfuse
lua officia distributa sunt. Dum gͦ unũ ir̃i iũ
alt̾us m̃bri officiũ ĩ ordinate sͥ uẽdicat qͥd aᵈ
amͣ ꝯ cordia̾ imiu̾sitatis ꝑturbat: Dumq alid̾
suo motu alt̾ius motũ ĩpedit. certeisli qmͣ ua¬

Expanded text:
suum officium restringat, quatenus dum alterum membrum operatur, alterum aut omnino quietum maneat, aut si forte ejus opera illi necessaria esse cognoscitur, suo motu ad cooperandum illi decenter et ordinate moveatur. Ita ut nihil confuse, sua officia distributa sunt. Dum ergo unum membrum alterius membri officium inordinate sibi vindicat, quid aliud quam concordiam universitatis perturbat? Cumque aliud suo motu alterius motum impedit, certe illi quam na
Abbreviated transcription (Latin):
sunit sb̃tilia uł mollia. In colore ne ninus intida
ose ꝯu̾sat̾oms expetit fucate. In formatõe ut sĩt
decentꝰ ⁊ religiose ꝯpoĩta .i. neminis magna aut¬
portãdi ꝑtim. sdã sunt qͥdam iati qui stulti̾ pla¬
cere cupiẽtes qdan arcifico uestim̃ta sua cͥa collũ¬
ꝯponĩit. echi uo maiori scurrilitate ridicłose tnͣs¬
u̾tunt. alii Qut pomꝑã de se faciais explicant
es ⁊ qnͣtũ possũt lacsꝰ distẽdũt. Alii ten̾e corruga¬
ta ĩ unũ cosligñt. Alii ꝯtorq̾ntes ⁊ ꝯplectẽtes ⁊̃¬
uoluũt. alii toto conamine sinͥgentes ⁊ sinden¬
tes ea. oĩa corꝑis siulinam̃ta ĩ u̾eꝯdissĩa qͣdã
turpitudr̃e aspiciẽtib nimi̾ãda exponũt. ali iac

Expanded text:
sint subtilia vel mollia. In colore, ne nimis sint nitida, osae conversationis expetit fuscata. In formatione, ut sint decenter et religiose composita, et humiportandi pertinet, nam sunt quidam stulti qui stultis placere cupientes, quodam artificio vestimenta sua circa se componunt. Alii vero majori scurrilitate ridiculose transvertunt, alii autem ut pompam de se faciant, explicant ea, et quantum possunt, latius distendunt. Alii temere corrugata in unum colligunt, alii contorquentes et complectentes involvunt. Alii toto conamine stringentes et findentes ea, omnia corporis sui lineamenta, inverecundissima quadam turpitudine aspicientibus numeranda exponunt. Alii jac
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ alia erigunt ⁊ ocłos ĩ orbem rotãtes aut ꝓfu¬
ia qͣdam ꝯsid̾atõne desigentes cuiꝰdam ĩ tusecus mag¬
ificẽcie conatꝰ osrẽdunt. Alii capd̾ iactãt comã ex¬
cutũt uestim̃ta ad aptãdo ꝯponũt et latã cubi¬
tãdo pedesq extẽdendo ridicłam satis osrenta¬
tõis formã fĩgunt. alii qiͣ ambe aures ad au¬
diend̃ fr̃e ñ sint. alt̾am tm̾ collo de torto uoti ue¬

Expanded text:
orbem rotantes, aut profunda quadam consideratione defigentes, cujusdam intrinsecus magnificentiae conatus ostendunt. Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta adaptando componunt, et latera cubitando, pedesque extendendo ridiculam satis ostentationis formam fingunt. Alii quasi ambae aures ad audiendum factae non sint, alteram t
Abbreviated transcription (Latin):
deant qr ille diues qͥ ĩ emͣigłio purpa et byssoi¬
duitur. pꝰea ĩ torm̾̃tis ĩ ferm et̾uałr̃ cruciandꝰ seꝑ¬
lit᷑. Quid ã ĩ purꝑa᷑ nisicolor ⁊ p̾cum ⁊ qͥd ĩ bi¬
so nͥ mollicies rep̾he̾ditur. Tum gͦ carni sue nb
pura decorem ⁊ ĩ bysso molliciẽ adhibuisse dĩ pi

Expanded text:
io purpura et bysso induitur, postea in tormentis inferni aeternaliter cruciandus sepelitur . Quid autem in purpura nisi color et pretium, et. quid in bysso nisi mollities reprehenditur? Cum ergo carni suae et in purpura decorem, et in bysso mollitiem adhibuisse dici
Abbreviated transcription (Latin):
cit tenebͣs suas quas intus patitur: ⁊ si poibile
scĩa foris fundio᷑. t̾rems se ĩ miscet accõnib
ut uł ocupatus obliuisci possidmaloꝵ suox. et
q leuuis e e iudicat om̃e melum eo ip̃o ꝙ intus
cołat: i am iiser ⁊ olores sue occupatois foris a¬
mad. Et qr uͥam oulceomc᷑ lõgo tedio palatũ
cordis gustare dedidicit: carnał ꝯcupĩe acetũ si¬

Expanded text:
cit tenebras suas, quas intus patitur, et si possibile cit tenebras suas, quas intus patitur, et si possibile scientia foras funditus terrenis se immiscet actionibus, ut vel occupatus oblivisci possit malorum suorum. Et quia levius esse judicat omne malum eo ipso quod intus tolerat, jam miser etiam dolores suae occupationis foris amat. Et quia veram dulcedinem longo taedio palatum cordis gustare dedidicit, carnalis concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
uicio adulatõns ĩ si̾uro dicunt. Illos no qui se pł
t̾sticiam uultu p̾su̾nt: ĩ uidia tabesc̾e credunt et
quos alacres et deuotos ĩmĩstrãco ꝑspoxint: leueᷤ
iĩquietos ẽe assunt. Quos debiles aut gͣnes m̃e
lo ypocrisis laborare: ⁊ eos qui plus ncitati ⁊̃ dicl¬
gent. luxiui desi̾ire existim̾at. Nunc qͥdem erro¬
rẽ: multiple cõfusio seqͥtur. Mala siqͥdem et pesti¬
lens curiositas que secretũ alienũ inꝑbe scruta¬
rl ꝯtendit: sepe qmͣuis nicħ ĩueniat oꝑ uste rep̃¬
hend̾e possit ꝑu̾sa tañ suspicariñ desistit. Si uero
aliqͥd digitum rep̾hesioe ĩuem̾t: stacim̃ tumuda᷑
mentẽ nõ aid ꝯpassione̾. s ad ꝯtemptũ trahit. Eo̾¬
temptꝰ ã iram excitat: qr typo suꝑbie ĩflatus a¬
iuutꝰ intołabile e̾e̾ credit quiciͥd eb eo sustin quem
qui pͥus pemius ꝯtempłonis celos penetͣre ꝯsu¬
eu̾ad: nũe gnͣi p̾ssus ponde̾ subse cadit. Phorres¬

Expanded text:
vitio adulationis inservire dicunt. Illos vero qui saepius vitio adulationis inservire dicunt. Illos vero qui saepius tristitiam vultu praeferunt, invidia tabescere credunt. Et quos alacres et devotos in ministrando perspexerint, leves et inquietos esse asserunt. Quos debiles aut graves invbo hypocrisis laborare, et eos qui plus necessitati indulgent, luxui deservire existimant. Et hunc quidem errorem multiplex confusio sequitur. Mala siquidem et pestilens curiositas, quae secretum alienum improbe scrutari contendit, saepe, quamvis nihil inveniat quod juste reprehendere posshensione invenerit, statim tumidam mentem non ad compassionem, sed ad contemptum trahit. Contemptus autem iram excitat, quia typo superbiae inflatus animus intolerabile esse credit, quidquid ab eo sustinet, quam qui prius pennis contemplationis coelos penetrare consueverat, nunc gravis pressus pondere sub se cadit. Perhorres
Abbreviated transcription (Latin):
ius accõmb occupari eos ĩ ꝯpatͥone sua despiu l
et dumt ip: atiles s̃nt a bono ope: uona ta ores
eoꝵ ulescaut erã aliena: qui de sius mu̾tis sẽtuĩt ĩ
mod̾ata. Nec fieri poss ⁊̃ uitã aliena indicare p̾sume¬
palliat sb̵ sp̃e boui ⁊eli: et ꝑsuadet decepte m̃ti nõ eẽ
ꝑst̾m enatorẽ iusticie: qui ꝯsensũ p̾bet culpe aliene.
euui ã celicto alieno omĩo ꝯsẽtire: qui negligit
dum pot̾ de liuqñtẽ arguere. Hoc gͥmale ꝓuida
mens errore decepta totam se curiositaci dedit. ⁊
paulatĩ crescente morbo dum pͥmũ crrata alioꝵ
s mod̾ata ꝓ sequi assuescit. Postio ad hoc de du¬
citur: ut quicqͥd uid̾it uł aꝑte calũꝑmari uł suus¬
cre int̾ptari conetur. ut si forte aliqͥs ꝓ cõnu u
cilitate aliqnͣtulũ sollicitari md̾int hos cupidos no¬
cant. Quos ꝓuidos e̾ẽ ꝑspex̾it: auaros noĩant.
dos aut̃ qui se aiffabiles et hylares om̃ib p̾bent:

Expanded text:
is actionibus occupari, eos in comparatione sui despiciunt, et cum ipsi steriles sint a bono opere, bona tamen opera eorum vilescant facta aliena, qui de suis meritis sentiunt tam immoderata. Nec fieri posset, ut vitam alienam judicare praesumepalliat sub specie boni zeli, et persuadet deceptae menti non esse perfectum amatorem justitiae, qui consensum praebet culpae alienae. Eum autem delicto alieno omnimodo consentire, qui negligit, non potest, delinquentem arguere. Hoc igitur male provida mens errore decepta, totam se curiositati dedit, et paulatim crescente morbo, dum primum errata aliorum immoderate persequi assuescit, postremo ad hoc deducitur, ut quidquid viderit vel aperte calumniari, vel sinistre interpretari conetur; unde, si forte aliquos pro communi utilitate aliquantulum sollicitari viderint, hos cupidos vocant. Quos providos esse perspexerint, avaros nominant. Eos autem qui se affabiles et hilares omnibus praebent,
Abbreviated transcription (Latin):
ic mũdo mortius qͥddam iam de futuris gaudiis qͣi
de longe odorare ꝯceditur. afflatꝰ enĩ sp̃u scõ ĩsol¬
to gaudio animꝰ hilarescit: ⁊ miratꝰ᷑ qͣle ad gusaꝰ¬
dum e̾̃e possit ꝙ tam mire ⁊̃ ꝑ odore̾ reficit. Sept¬
ꝯꝑatur: ita desid̾ium simile ẽ fumo qui de ĩcẽdio

Expanded text:
ic mundo mortuis quiddam jam de futuris gaudiis quasi de longe odorare conceditur. Afflatus enim, Spiritu sancto insolito gaudio animus hilarescit, et miratur quale ad gustandum esse possit, quod tam mire etiam per odorem reficit. CAPcendio comparatur, ita desiderium simile est fumo, qui de incendio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uarietas tollat fastidiũ ⁊ tͥ pariat oblectamẽ¬
tũ. serdicit. uitalẽ t̾ p̾beo flatũ ⁊ o̾e genꝰ auñ
ad cuũ mitro obseqͥi. a quadicit. Potumtͥ p̾beo:
nutͥo: pane cõforto umo letifico. Onũgenis fructibꝰ
oblecto: di̾sis aĩalib m̃sas tuas repleo. uox cõ¬
monẽtis ẽ. Mundꝰ dicit. uide homo qu̾o amauit te
Si sentis bñsiciũ: redde debitum. Accipis bonignita¬
tẽ: redde caritate. Hoc tͥbuit. ⁊ hoc exigit d̾s. uox
cõminãtis ẽ. Ignis dicit. anle ꝯbureris. aqͣ di¬
cit. Ĩ me sb̃m̾goris. ẽerra dicit. ame absorb̾is.
Insi̾is dicit. a me de glucieris. Quia oĩs creati¬
ra sic̾ ex ꝯdit̾one sua homini famłat ᷑ . sic ⁊̃ pcc̃o¬

Expanded text:
er extendo, ut et varietas tollat fastidium et ratio pariat oblectamentum. Aer dicit: Vitalem tibi praebeo flatum, et omne genus avium ad tuum mitto obsequium. Aqua dicit: Potum tibi praebeo, nutrio, pane conforto, vino laetifico, omnigenis fructibus oblecto, diversis animalibus mensas teas repleo. Vox admonentis est. Mundus dicit: Vide homo quomodo amavit Si sentis beneficium, redde debitum. Accipis benignitatem, redde charitatem. Hoc tribuit, et hoc exigit Deus. Vox comminantis est. Ignis dicit: A me combureris. Aqua dicit: In me submergeris. Terra dicit: A me absorbeberis. Infernus dicit: A me deglutieris. Quia omnis creatura sicut ex conditione sua homini famulatur, sic etiam peccato
Abbreviated transcription (Latin):
sermonũ ꝯm̃cia: quib hoĩes ad ĩuicem suasu
lũtates cõicant. p̾t̾ita narrãt p̾sẽcia uidica̾t. fu¬
tura nũciãt: oculta reuelant. a deo ut si his care¬
at uita hũana: bestiis ꝯꝑabilis uideat᷑. Quid aut̃
ꝯcerisus auiũ. qͥd hũane uocis melos iocundͥ qͥo
dulces modos sonoꝵ oĩm ꝯmemore̾: Sic ẽ de olfcũ¬

Expanded text:
ad invicem suas voluntates communicant; praeterita narrant, praesentia indicant, futura nuntiant, occulta revelant, adeo ut si his careat vita humana, bestiis comparabilis videatur. Quid autem concentus avium? quid humanae vocis melos jucundum? quid dulces modos sonorum omnium commemorem? Quia tam mu
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ comecend̾ dũ scutellas exhon̾are uolũt᷑ qͣd̾ta
la̾cia m̾salib ĩ uoluũt aut sr̃ miciu̾t conec it̾m e¬
uiscatis int̾iorib ea q̃ remã̾sa̾nt ĩ pͥsanũ locũ re¬
ponũt. alii bibẽtes digitos mediotenꝰ pocuł ⁊ n̾¬
nunt. alii unctas mais ad uestim̃ta sua detren¬
as rursus ad cibaria tctãda ⁊ redeunt. alii iuudiꝰ
oclearis uice olera sua piscãtur ita ut ĩ eod̾ uiro
imaꝰ ab lutõn ec uent̾ refeccõm q̃rere ideat. a¬
li semi corrosas crustas ⁊ p̾morcas colliridas ciba¬
ris ita̾ndo ĩsigunt ⁊ reliqͥas dentiu̾ suoꝵ offas fã¬

Expanded text:
inter comedendum dum scutellas exonerare volunt, quadratlantia mensalibus involvunt aut super injiciunt, donec iterum evisceratis interioribus ea quae remanserant, in pristinum locum reponant. Alii bibentes, digitos mediotenus poculis immergunt. Alii unctas manus ad vestimenta sua detergentes, rursus ad cibaria tractanda redeunt. Alii nudis articulis coclearis vice olera sua piscantur, ita ut in eodem jure et manus ablutionem et venter refectionem quaerere videatur. Alii semicorrosas crustas et praemorsas collyridas cibariis iterando infigunt, et reliquias dentium suorum offas fac
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑcipit. B̾ene gͦ qͣ specl̾ator qͥdã emmẽtõrẽ io¬
cũ aĩlis obtimut. ut q̃ cet̾is sensib suꝑuẽtura
sunt ante ꝑiełm p̾uidere possit. ꝑbso hunc auditus
⁊ loco ⁊ mobilitate scd̾s ẽ dx nĩ olfcũs. Gustꝰ aut̃
qui nil sentire pot̾ nisi id ꝙ tangit nu̾to uelut tar¬
dior cet̾is sensib ĩ nio resedit. Cactus sp̃alemi sedẽ
no h̃t. Qui id̾o uniu̾ sał ẽ: qr cuctis cooꝑatur sẽsi¬
b bũ ⁊ ĩ digitis pollex qui tactũ significat coad¬
unatis ĩ unũ digitis solus õib Rncet qr sũ tactu¬
ulłs sensuũ ẽẽ pot̾ uidete ⁊ qͦmͦ ĩ hu̾ano corꝑe os¬
sa intuͥsecꝰ coslocata sunt qͣtmius robͣ eoꝵ corpꝰ susti¬
neat. D e nĩ caro ossa uestit ut duricia eoꝵ mollita
tactũ excipiat. adultimũ pellis carnẽ ĩduit ut
sua qͦda̾m᷑ tenacitate ab ĩcõmodis foris accidẽti¬
tu locali sapĩa ꝯditoris appareat. Cogita nẽ unde

Expanded text:
cipit. Bene ergo quasi speculator, eminentiorem cunctis locum obtinuit, ut quae caeteris sensibus superventura sunt, ante periculum praevidere possit. Post hunc auditus, et loco et nobilitate secundus est. Deinde olfactus. Gustus autem qui nil sentire potest nisi id quod tangit, merito tardior caeteris sensibus in imo resedit. Tactus specialem sedem non habet, qui ideo universalis est, quia cunctis cooperatur sensibus. Unde et in digitis pollex, qui tactum significat, coadunatis in unum digitis solus omnibus respondet humano corpore ossa intrinsecus collocata sunt, quatenus robur eorum corpus sustineat; deinde caro ossa vestit, ut duritia eorum molliter tactum excipiat. Ad ultimum pellis carnem induit, ut sua quodammodo tenacitate ab incommodis foris accidentitu locali sapientia Conditoris appareat. Cogita nunc unde
Abbreviated transcription (Latin):
oem crcaturã trib uocib nob̾. loqn̾te. pma uox
dicit acciꝵe. Soca dicit redde. e᷑cia dictt fuge. Ac¬
cipe bñficiu̾i. ⁊ edde cebitũ. fuge suppliciũ. Pma uox
ẽ famłantis: scca admonẽtis. t̾cia cõmme̾tis.
uox famłãtis esr. Celũ dicit. Mĩsro tͥ lucẽ ĩoi¬

Expanded text:
omnem creaturam tribus vocibus nobis loquentem. Prima vox dicit accipe, secunda dicit redde, tertia dicit fuge: « Accipe beneficium, redde debitum, fuge supplicium. » Prima vox est famulantis, secunda admonentis, tertia comminantis. Vox famulantis est. Coelum dicit: Mi
Abbreviated transcription (Latin):
nec mimis a ccurate ⁊ laute p̾parata cõcupriato
pͥmo eĩ luxꝰ arguit᷑ s scdo curiositas ĩ t̾ro sr̃mto
notat᷑. Sũt nãq qͥdam quoꝵ fauces satis ridic̃a
⁊ firmitate egrotãt q̃ nͥ ꝑĩgiuia ⁊ delicata degluti¬
reñ possunt. s qñ eis parci ac frugales csbi oblati
t̾u̾int: sratĩ aut ĩdigestionẽ sromachi aut ptoru
sicctate᷑ aut horripilatõm capitis aut si qͣ sut
talia ad excusãdas excusatõnes p̾tẽduit. al
delicias ⁊ luxũ ciboꝵ magna cõstacia asꝑuatr¬

Expanded text:
nec nimis laute et accurate praeparata concupiscat. In primo enim luxus arguitur, in secundo curiositas, in tertio superstitio notatur. Sunt namque quidam quorum fauces satis ridicula infirmitate aegrotant, quae nisi pinguia et delicata deglutire non possunt. Et si quando eis parci aut frugales cibi oblati fuerint, statim aut indigestionem stomachi aut pectoris siccitatem, aut obripilationem capitis, aut si qua sunt talia, ad frivolas excusationes praetendunt. Alii delicias et luxum ciborum magna constantia as
Abbreviated transcription (Latin):
ad tiorẽ suꝑbos. ad frugalitate ꝓdigos ad li¬
b̾alitate᷑ auaros. ad hũamtatẽ parcos. ad par¬
citatẽgulosos. ad ꝯsiliũ tem̾arios. ad fu̾orent
celi cepicos. ad silentiũ u̾bosos. ad u̾buni exhor¬
tatois nuuus tacitos. ad alactato᷑ segnes. ad
ma̾ suetudinẽ ⁊ paciẽtes. adusticiã neglig̾etes.
ad ĩdulgencia crudeles. adu̾eꝯdiam ꝓces. ad

Expanded text:
ad timorem superbos, ad frugalitatem prodigos, ad liberalitatem avaros, ad humanitatem parcos, ad parcitatem gulosos, ad consilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad silentium verbosos, ad verbum exhortationis nimis tacitos, ad alacritatem segnes, ad mansuetudinem impatientes, ad justitiam negligentes, ad indulgentiam crudeles, ad verecundiam
Abbreviated transcription (Latin):
di ĩ trib ꝯstat ut loqnͣdi sit gestꝰ modestꝰ ⁊ hũi¬
lis soit᷑ demissus ⁊ succus signisicatõ uerax ⁊ dul¬
cis. modestiã deb hre gestus loqn̾tis ut nec ĩ or¬
dinate nec ĩpudice nec turbilẽte int̾ loq̾nd̾ m̃¬
ti cõformatoe sine tnͣsformatõe uultꝰ placore̾̃ sur¬

Expanded text:
iplina jubet ut loquentis sit gestus modestus et humilis, sonus demissus et suavis, significatio verax et dulcis. Modestiam debet habere gestus loquentis, ut nec inordinate, nec impudice, nec turbulenter inter loquendum meti conformatione sive t
Abbreviated transcription (Latin):
placet ⁊x̃e ẽ ent̃ sapĩa: ꝑ qmͣ feci omĩa. In ip̃s et̾¬
nałr disposui quicqͥd tempałr feci. ⁊ tanto amplꝰ
unũ ꝙq opꝰ ĩ eum diligo qnͣto ꝑfectiꝰ illd̾ pͥme dis¬
poni cõ cordare uideo. Nolite putare ꝙ ip̃e tm̃ sit
lis et placita fit aspectui meo ꝯditõ õm̃i creaturx
In ip̃o exammno cũcta oꝑa mea q̃ facio: ⁊ ñ amors
neq̾o ꝙ ĩtueor simile illi quẽ amo. Solus ille m
siłitudĩe male agẽdo disces sistis: ip̃m mmitãdor

Expanded text:
placet. Ipse enim est sapientia, per quam feci omnia, in ipso aeternaliter disposui, quidquid temporaliter feci. Et tanto amplius unumquodque opus meum diligo, quanto perfectius illud primae dispositioni concordare video. Nolite putare quod ipse tantum sit mlis et placita fit aspectui meo conditio omnium creaturarum. In ipso amo cuncta opera mea, quae facio, et non amare nequeo, quod intueor simile illi, quem amo. Solus ille mesimilitudine male agendo recessistis, ipsum imitando,
Abbreviated transcription (Latin):
ceuit ut ibita oĩa illustrarẽt. in aereuẽtis et
nubib fecit iuẽ ut agitatõib siis dispse pliuui¬
ẽ deorsũ fund̾e̾nt. In grenno telluris moles a¬
quaꝵ recipi iussit ut ꝑgurgites suos hurc illĩe¬
q quo nutꝰ fr̾et iuletis discurrerẽt. Queida᷑¬

Expanded text:
cavit, ut subjecta omnia illustrarent. In aere ventis et nubibus viam fecit, ut cogitationibus suis dispersae pluviam deorsum funderent. In gremium telluris moles aquarum recipi jussit, ut per gurgites suos huc illucque quo nutus ferret jubentis discurrerent.
Abbreviated transcription (Latin):
it: ut sinuli nͦ pͥmũ potẽcia ĩ die suo ꝑtimorẽ nos
a carualib desid̾iis fous ocadat. Dem̃ sapr̃a ĩdie
suo uitꝰ ĩ abscõdito ꝯtempłonis sepeliat. Postͣmo
reingnitas ĩ die suo ꝑ dosid̾iumm diuin amioris n¬
uficatos exurgore faciat qr sextus dies ad lalo¬
r̃. seꝑtiusꝰ ad reqͥent octanus ꝑtin ad resur r̃ tom¬

Expanded text:
 timorem nos a carnalibus desideriis foris occidat, deinde sapientia in die suo intus in abscondito contemplationis sepeliat; postremo benignitas in die suo per desiderium divini amoris vivificatos exsurgere faciat; quia sextus dies ad laborem, septimus ad requiem, octavus pertinet ad resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
Ecre celi qͥ ambrtu suo ꝯcludu̾t oĩa qͦ mͦ colidi
sunt ⁊ aiͣ ex ere fusiles de suꝑ cͥcũ qͣ oppansi. ẽra
ut cet̾a ĩ medio elueluãcia hinc soliditas celoꝵ
u̾sitatis dirũpant. Ecce q ͦ mͦ ꝑiuscera telluris ĩ¬
tuͥsecus dͣcones aquaꝵ sparsi et foris ꝑ alueos
suos ed diu̾sa loca deducti itꝰ fatiscentẽ ne dis¬
soluat᷑ cõglutina̾t. ⁊ foris ne faciscat arentẽ ri¬

Expanded text:
Ecce coeli qui ambitu suo concludunt omnia, quomodo solidi sunt, et quasi ex aere fusiles desuper circumquaque oppansi. Terra ut caetera in medio fluctuantia, hinc soliditas coelorversitatis disrumpant. Ecce quomodo per viscera telluris intrinsecus tracones aquarum sparsi et foris per alveos suos in diversa deducti, intus fatiscentem ne dissolvatur conglutinant, et foris ne fatiscat arentem ri
Abbreviated transcription (Latin):
cera ꝑ pa̾nũ: ⁊ it̾m ĩ carbonib igns ardẽtib reno¬
uaba̾tur ad torm̃tũ. Hec erat pona parricidax. fr̃ici¬
ĩ quit angłs: ducẽtur ad maiores. eu ã qmͣuis ho
monte̾ mire magnitudĩs: ⁊ horroris magni ⁊ uas¬
te solitudĩs. Quitrͣseuntib angustũ ualde p̾be¬
bat it̾. Exia ꝑte illꝰ mõtis: erat ignis putͥdꝰ sulphu¬
re̾ ⁊ tenebrot᷑. Ex alt̾a ꝑte: iux glaciał et uẽtus
horribił. Erat mõs ille tortorib pleiłꝰ. qͥ furcas
h̾ebant fr̾eas ignitas ⁊ tridẽtes a cutissios quib
iugulabãt anias tnͣsire uolẽtes: ⁊ trahebãt ad
penas ⁊ ꝑ uices de uiue ⁊ grãdine mtrebãt eas ĩ¬

Expanded text:
cera per pannum; et iterum in carbonibus ignis ardentibus renovabantur ad tormentum. Haec erat poena parricidarum, fratriciinquit angelus, ducuntur ad majormontem mirae magnitudinis, et horroris magni, et vastae solitudinis; qui transeuntibus angustum valde praebebat iter. Ex una parte illius montis erat ignis putidus, sulphureus et tenebrosus: ex altera parte nix glacialis, et ventus horribilis. Et erat mons ille tortoribus plenus, qui furcas habebant ferreas ignitas, et tridentes acutissimos, quibus jugulabant animas transire volentes, et trahebant ad poenas: et per vices de nive et grandine m
Abbreviated transcription (Latin):
tenrhĩc igne illinc aqmͣ frigidissima̾: ubi ai̾e ce
uno ĩ aluid sẽꝑ tnͣsibãt. Post ħ deduxit ille semor
pueꝵ ad alia torm̾ta: ubi uidit sedilia ignea ĩ fi¬
uita ⁊ plebe̾ ĩ numerã ende̾ ĩpelli sedilib. Et demo¬
nes monetã flãmeã de saccłiꝰ ꝓferebãt: ⁊ ĩ ora sui¬
głoꝵ ꝓiciebãt. Quã illi ꝑ feuces ⁊ guttur emuttebãt.

Expanded text:
tem hinc ignem, illinc aquam frigidissimam, ubi animae de uno in aliud semper transibant. Post haec deduxit ille senior puerum ad alia tormenta, ubi vidit sedilia ignea infinita et plebem innumeram eisdem impelli sedilibus; et daemones monetam flammeam de saeculis proferebant, et in ora singulorum projiciebant: quam illi per fauces et guttur emitteba
Abbreviated transcription (Latin):
Recedete gͥ angło: uidit tundelꝰ bedia̾ to
cetis qͣs aũ uiderat longe dissimilẽ. duos¬
pedes ⁊ duas alas hũte̾ collũ lo̾gissimũ ⁊ rostrũ
ferreũ ⁊ ungłas ferreas: de cuiꝰ ore flãma ⁊̃ extui¬
ꝯuibił eructuabat᷑. Sedebat ã ħ bestia suꝑsragnũ
glacie ꝯdensũ: et douorabat aĩas. Qlueiꝰ uentre
eiꝰ ꝑ supplicia redigebãtur ad nch̾m: ⁊ it̾m prebat

Expanded text:
ecedente igitur angelo vidit Tundalus bestiam, caeteris quas ante viderat longe dissimilem, et duas alas habentem, collum longissimum, rostrum ferreum, et ungulas ferreas: de cujus ore flamma inexstinguibilis ructuabat. Sedebat autem haec bestia super stagnum glacie condensum, et devorabat animas, quae in ventre ejus per supplicia redigeba
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa uice mꝰ cadẽdo miͦ stanco: uen̾unt usq ad mediũ põ¬
tis. Cũq illuc uenissẽt: uid̾unt qnͣdam qͥ portabat
mampłos tͥrici sͥ uenire obiuã. Qui rogabat ai̾am
tundali q̃ uacrã ducebat: ne s̾ ponte̾ p̾occuparet. Et
tundalꝰ siłr illũ rogabat: ut it̾ suĩt ꝯplere enui sui̾et¬

Expanded text:
medium pontis. Cumque illuc venissent, viderunt illum, qui portabat manipulos tritici sibi venire obviam: qui rogabat animam Tundali, quae vaccam ducebat, ne sibi pontem praeoccuparet: et Tundalus similiter rogabat, ut iter suum complere eum sine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ intu̾se cꝰ uastũ ẽ cendiũ. A uditas cibi s explebił łerat:
nec sanari pot̾at minietas gule. uerẽda loca dolorib
cruaabatur ꝑ maxĩs: pudẽda ip̃a putredĩe corrupta
uidebãtur scaturire u̾mib. Eoĩ ip̃a uerẽda iuroꝵ acmli
tie. Ibiq enĩa tundali: se iuste pati callia facebat᷑. S
qñ d̾o̾ placuit: uesciẽs qͦ ordine se extͣ torm̃ta ẽẽ cog¬
nouit. Sedebat ã ĩtenebͥs: ⁊ ĩ unsb᷑ mortis. et uidẽs
angłm suũ dixit. Hen dñe mi: uͥ ẽ ꝙ audiumꝰ mĩe¬

Expanded text:
nsecus vastum incendium. Aviditas cibi inexplebilis ibi erat, nec satiari poterat nimietas gulae. Venerea loca doloribus cruciabantur permaximis. Pudenda ipsa putredine corrupta videbantur scaturire vermibus: et in ipsa verenda virorum ac mulitiae. Ibi anima Tundali se juste pati talia fatebatur. Sed quando Deo placuit, nesciens quo ordine, se extra tormenta esse cognovit. Sedebat autem in tenebris, et umbra mortis: et videns angelum suum, dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
furtũ ppetrãtib uł magnũ i ł modicũ. Nõ cũ edᵈ
qͥ uł re̾ saccata᷑ ił de loco sacrato aliqͥd furat᷑. qo¬
nne uo rei sũt: qr cb̃ħitu religioĩs deliqunt. Ini
ponte oport te tnͣsire: ⁊uaceci ĩ comitã tendis¬
Reddidisti ĩ quit: s qñ illam abscond̾o ñ pptuisti. Et
ĩo ñ plenũ pacieris suppliciũ: qr nusꝰ e̾ malũ uelle
quã ꝑfic̾e. licet utrũq ualũ sit añ d̾m. Et hie aĩs
osrõdit ei angłs uacra̾ ĩ domitã. ẽundalꝰ gͥ uellet

Expanded text:
furtum perpetrantibus, vel magnum, vel modicum. Non tamen eodem qui vel rem sacratam, vel de loco sacrato aliquid furatur. Maxime vero rei sunt, qui sub habitu religionis delinquunt. Hunc pontem oportet te transire, eReddidisti, inquit, sed quando illam abscondere non potuisti: et ideo plenum non patieris supplicium; quia minus est malum velle quam perficere; licet utrumque malum sit ante Deum. » Et his dictis ostendit ei
Abbreviated transcription (Latin):
ignis tã uehemẽs: ut stagnũ ip̃m acernẽtib bul¬
lire putaret᷑. uidit ã iͥ aĩam qnͣda̾ ĩ ponte ualde
plorantẽ: ⁊ se młtis crim̾ib agcͨantẽ. Eratq ponde

Expanded text:
ignis tam vehemens, ut stagnum ipsum a cernentibus bulignis tam vehemens, ut stagnum ipsum a cernentibus bullire putaretur. Vidit autem ibi animam quamdam in ponte valde plorantem et se multis criminibus accusantem, eratque
Abbreviated transcription (Latin):
genas ꝓprias lac̾abat. Et cũ se putaret ibietuałr
dãpnatã᷑: uestia qͦ ordine exͣ bestiã se cẽ senbo. Et cu
lõgiꝰ a bestia iac̾et debilis: aꝑiens ocłos uidit ꝓpe
illũ qui añcedebat angłm lucis. Tũc illa gande̾s li¬
r̃t stagnũ: amplũ ualce ⁊ tẽpestuosũ. Euis fluc¬
tꝰ elatꝰ elati: ñ ꝑnutrebat ceru̾e celũ. Ibi erat płima
młtitu do bestiaꝵ t̾ribilũt mugientiũ: ut gĩas deuo¬
rarẽt ꝑ lacũ sbagni. Pons multũ angustꝰ cratr ño̾¬
gꝰ us adduomiliaria. latitudo eiꝰ: erat uuiꝰ palmi.
Lo̾gior erat ⁊ ãgustior: qmͣ põs suꝑror. Eratq ta¬
bula illa plena clauis ferreis acutissis ĩ sertis: qͥ
oĩm tnͣsenntiũ pedes ꝑforabãt. Omĩs q bestie ad illũ
pontẽ cõueniebãt: ut cibũ in de sum̾ent. eñas . ẜ q̃
tnͣsire n̾o pot̾e̾at. Er̃at ẽ bestie tãte maguitudĩs:
ut magnis currib assimłarẽt ᷑. D ore ip̃ãꝵ exibat

Expanded text:
putaret ibi aeternaliter damnatam, nescio quo ordine extra bestiam se esse sensit: et cum longius a bestia jaceret debilis, aperiens oculos, vidit prope illum, qui antecedebat, angelum lucis. Tunc illa gaudens, litagnum amplum valde et tempestuosum, cujus fluctus elati non permittebant videre coelum. Ibi erat plurima multitudo bestiarum terribilium, mugientium ut animas devorarent. Per latum stagni pons multum angustus erat, et longus usque ad duo milliaria. Latitudo ejus erat unius palmi; longior erat et angustior, quam pons superior. Eratque tabula illa plena clavis ferreis acutissimis insertis; qui omnium transeuntium pedes perforabant. Omnesque bestiae ad illum ponnsire non poterant. Erant autem bestiae tantae magnitudinis, ut magnis turribus assimilarentur: de ore ipsorum exibat
Abbreviated transcription (Latin):
alł u̾o eꝯͦ. Et erãt qͣ columpne ĩ ore oł: qͥ os illd̾
ĩ siłitudinẽ tͥum portaꝵ diudebão. flãma ĩ extĩ¬
gubilis ex ore illo exibat: q ĩtres ꝑtes ꝑ ilłas
tres portas diuidebãtur: ⁊ ꝯͣip̃am flãma̾ aĩe dãꝑ¬
nende itͣre cogebãtur. fetor qͦ ĩ cõꝑabił ex ore

Expanded text:
erant quasi columnae in ore ejus, qui os illud in similitudinem trium portarum dividebant. Flamma inexstinguibilis ex ore illo exibat, quae in tres partes per illas tres portas dividebatur, et contra ipsam flammam animae damnandae intrare cogebantur. Fetor quoque incomparabilis e