comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
grȩcis conscriptam litteris mutit: ne intercepta epistola nostra
ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire non possit mo¬¬
net ut tragula cum epistola ad amentum deligata intra mu-¬
nitionem castrorum abiiciat. In litteris scribit cum legio-¬
nibus profectum celeriter affore. hortatur ut pristinam uirtu¬
tem retineat. Gallus periculum ueritus ut erat preceptum
tragulam mittit. hȩc casu ad turrim adhesit. neq ab nostris
biduo animaduersa tertio a quodam milite conspicitur: dẽpta
ad Ciceronem defertur. Ille perlectam in conuentu militum re¬
citat: maximaq omnes lȩtitia afficit. Tum fumi incendioru
procul uidebantur: que res omnem dubitationem aduentus le¬
gionum expulit. Galli re cognita per exploratores obsidio¬
nem relinquunt. ad cesarem omnibus copiis contendunt. hȩ
erant armatoꝵ circiter milia. Ix. Cicero data facultate gal¬
lum ab eodem Uerticone quem supra demonstrauimus repe¬

Expanded text:
Graecis conscriptam litteris mittit, ne intercepta epistola nostra Graecis conscriptam litteris mittit, ne intercepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire non possit, monet ut tragulam cum epistola ad amentum deligata intra munitionem castrorum abiciat. In litteris scribit se cum legionibus profectum celeriter adfore; hortatur ut pristinam virtutem retineat. Gallus periculum veritus, ut erat praeceptum, tragulam mittit. Haec casu ad turrim adhaesit neque ab nostris biduo animadversa tertio die a quodam milite conspicitur, dempta ad Ciceronem defertur. Ille perlectam in conventu militum recitat maximaque omnes laetitia adficit. Tum fumi incendiorum procul videbantur; quae res omnem dubitationem adventus legionum expulit. Galli re cognita per exploratores obsidionem relinquunt, ad Caesarem omnibus copiis contendunt. Hae erant armata circiter milia LX. Cicero data facultate Gallum ab eodem Verticone, quem supra demonstravimus, repe
Abbreviated transcription (Latin):
ita multum moratus in itinere cum legione occurrit. Labie¬
nus interitu Sabini & cede cohortium cognita cum omneᷤ
ad eum treuerorum copiȩ̨ uenissent: ueritus ne ex hibernis
fuge similem profectionem fecisset: ut hostium impetum sub¬
stinere non posset: prȩsertim quos recenti uictoria efferrisci¬¬
ret: litteras cȩsari dimittit: quanto cum periculo legionem
ex hibernis educturus esset: rem gestam in eburonibus per-¬
scribit: docet omnes peditatus ȩquitatusq copias trruerorũ
tria milia passuum longe ab suis castris consedisse. Cȩsar cõ¬
silio eius probato: & si opinione trium legionum deiectus ad
suas redierat: tamen : communis salutis auxilium in celerita¬
te ponebat. Uenit magnis itineribus in neruiorum fines. ibi
ex captiuis cognoscit quȩ apud Citeronem gerantur. quan¬
toq in periculo res sit. Tum cuidam ex equitibus gallis ma-¬
gnis premiis persuadet. uti ad Citeronem epistolam deferat. hãc

Expanded text:
ita multum moratus in itinere cum legione occurrit. Labieita multum moratus in itinere cum legione occurrit. Labienus interitu Sabini et caede cohortium cognita, cum omnes ad eum Treverorum copiae venissent, veritus, si ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, ut hostium impetum sustinere posset, praesertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras Caesari remittit, quanto cum periculo legionem ex hibernis educturus esset; rem gestam in Eburonibus perscribit; docet omnes equitatus peditatusque copias Treverorum tria milia passuum longe ab suis castris consedisse. Caesar consilio eius probato, etsi opinione trium legionum deiectus ad duas redierat, tamen unum communis salutis auxilium in celeritate ponebat. Venit magnis itineribus in Nerviorum fines. Ibi ex captivis cognoscit, quae apud Ciceronem gerantur, quantoque in periculo res sit. Tum cuidam ex equitibus Gallis magnis praemiis persuadet uti ad Ciceronem epistolam deferat. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis luteris hora circiter.xi. diei: statim nuntium in bello¬
uacos ad. Mar. Crassum quaestorem mittit. cuius hiber¬
na aberant ab eo milia passuum .XXU. Iubet media nocte legio¬
nem proficisci celeriterq ad se uenire. Exit cum nuntio cras¬
sus. Alterum ad .c. fabium legatum mittit. ut in attrebatum fi¬
nes legionem adducat. qua sibi sit iter faciendum. Scribit la¬
bieno si rei.pu. commodo facere posset cum legione ad finee
neruiorum ueniat: reliquam partem exercitus qđ paulo abe¬
rat longius non putat expectandam. Equites circiter quadrĩ¬
gentos ex proximis hibernis colligit. hora circiter tertia ab
antecursoribus de Crassi aduentu certior factus: eo die milia
passuum.xx. procedit. Crassum samarobrinȩ prefecit. legionẽq
attribuit. qđ ibi impedimenta exercitus obsides ciuitatum. lras
publicas frumentum quoq omne. quod eo tollerandȩ hiemis
causa deuexerat relinquebat. Fabius ut imperatum erat non

Expanded text:
ceptis litteris hora circiter XI diei statim nuntium in Belloceptis litteris hora circiter XI diei statim nuntium in Bellovacos ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum XXV; iubet media nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire. Exit cum nuntio Crassus. Alterum ad Gaium Fabium legatum mittit, ut in Atrebatium fines legionem adducat, qua sibi iter faciendum sciebat. Scribit Labieno, si rei publicae commodo facere posset, cum legione ad fines Nerviorum veniat. Reliquam partem exercitus, quod paulo aberat longius, non putat exspectandam; equites circiter quadringentos ex proximis hibernis colligit. Hora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi adventu certior factus eo die milia passuum XX procedit. Crassum Samarobrivae praeficit legionemque attribuit, quod ibi impedimenta exercitus, obsides civitatum, litteras publicas frumentumque omne quod eo tolerandae hiemis causa devexerat relinquebat. Fabius, ut imperatum erat, non
Abbreviated transcription (Latin):
Sic fortuna in contentione & certamine utrunq seruauit. Ut
alter alteri inimitus auxilio salutiq esset. neq diudicari pos¬
set Uter utri uirtute añferendus uideretur. Quanto erat in
dies grauior atq asperior oppugnatio. & maxime qđ magna
parte militum confecta uulneribus. res ad paucitatem defen¬
sorum peruenerat. tanto crebriores litterȩ nuntiiq ad Gȩsarẽ
mittebantur. quorum pars deprehensa in conspectu nostroru
militum cũ cruciatu necabatur. Erat unus inter neruio
nomine Uertico loco natus honesto: qui a prima obsidione ad
Citeronem perfugerat. suamq ei fidem pręstiterat. huius seruo
spe libertatis magnis persuadi& premiis: ut litteras ad cȩsa-¬
rem deferat. has ille in iaculo illigatas effert. et gallus in¬
ter gallos sine ulla suspicione uersatus ad Cȩsarem peruenit.
Ah eo de periculis Ciceronis legionisq cognoscit᷑. Cȩsar ac¬

Expanded text:
Sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut Sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter alteri inimicus auxilio salutique esset, neque diiudicari posset, uter utri virtute anteferendus videretur. Quanto erat in dies gravior atque asperior oppugnatio, et maxime quod magna parte militum confecta vulneribus res ad paucitatem defensorum pervenerat, tanto crebriores litterae nuntiique ad Caesarem mittebantur; quorum pars deprehensa in conspectu nostrorum militum cum cruciatu necabatur. Erat unus intus Nervius nomine Vertico, loco natus honesto, qui a prima obsidione ad Ciceronem perfugerat suamque ei fidem praestiterat. Hic servo spe libertatis magnisque persuadet praemiis, ut litteras ad Caesarem deferat. Has ille in iaculo illigatas effert et Gallus inter Gallos sine ulla suspicione versatus ad Caesarem pervenit. Ab eo de periculis Ciceronis legionisque cognoscitur. Caesar ac
Abbreviated transcription (Latin):
confertissima est uisa irrũpit. Nec Uorenus quidem ual
lo se se continet. sed omnium ueritus existimationem subse¬
quitur. Tum mediocri spacio relicto fullo pilum in hostes im¬
mittit atq ex multitudine procurrentem traiicit. Quo percus¬
so & exanimato hunc scutis protegunt. in hostem Uniuersi te¬
la coniiciunt: neq dant regrediendi facultatem. Transigitur
scutum pulloni. & uerrutum in halteo defigitur. Auertit huc
casus uaginam & gladium educere conantis dextram morat᷑
manum impeditumq hostes circunsistunt. Succutrit ini¬
micus illi uorenus. & laboranti subuenit. ad hunc se confe¬
stim a fullone omnis multitudo conuertit. Illic uero occur.
interfecto reliquos paulum propellit. dum cupidus instat ĩ
locum deiectus inferiorem concidit. Huic rursus circũuen¬
to fert subsidium Fullo: atq ambo in columes compluribus
interfectis summa cum laude se se intra munitiones recipiũt.

Expanded text:
confertissma est visa irrumpit. Ne Vorenus quidem tum confertissma est visa irrumpit. Ne Vorenus quidem tum sese vallo continet, sed omnium veritus existimationem subsequitur. Mediocri spatio relicto Pullo pilum in hostes immittit atque unum ex multitudine procurrentem traicit; quo percusso et exanimato hunc scutis protegunt, in hostem tela universi coniciunt neque dant regrediendi facultatem. Transfigitur scutum Pulloni et verutum in balteo defigitur. Avertit hic casus vaginam et gladium educere conanti dextram moratur manum, impeditumque hostes circumsistunt. Succurrit inimicus illi Vorenus et laboranti subvenit. Ad hunc se confestim a Pullone omnis multitudo convertit: illum veruto arbitinterfecto reliquos paulum propellit; dum cupidius instat, in locum deiectus inferiorem concidit. Huic rursus circumvento fert subsidium Pullo, atque ambo incolumes compluribus interfectis summa cum laude sese intra munitiones recipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tum: ut eo die maximus numerus hostium uulneraretur atq
interficeretur: ut se sub ipso uallo constipauerant. recessumq
primis ultimi non dabant. Paulum quidem intermissa flama
& quodam loco turri adacta & contingente uallum tertie co¬
hortis centuriones ex quo stabant loco recesserunt. suosq oes
remouerunt. nutu uocibusq hostes si introire uellent: noca¬
re ceperunt. Quorum progredi ansus est nemo. Tum ex omni
parte lapidibus coniectis turrisq succensa est. Erant in ea le¬
gione fortissimi uiri centuriones: qui primis ordinibus appro¬
uersias inter se habebant quinam anteferretur. omnibusq
annis de locis summis difficultatibus contendebant. Ex his
Pullo cum accexrime ad munitiones pugnaretur: quid dubitas
inquit Uorene: aut quem locum tuȩ pro laude uirtutis
spectas : Hic dies de nostris controuersiis iudicabit. hȩc cũ
dixisset procedit ex castris munitionemq qua parte hostiũ

Expanded text:
tum, ut eo die maximus numerus hostium vulneraretur atque tum, ut eo die maximus numerus hostium vulneraretur atque interficeretur, ut se sub ipso vallo constipaverant recessumque primis ultimi non dabant. Paulum quidem intermissa flamma et quodam loco turri adacta et contingente vallum tertiae cohortis centuriones ex eo, quo stabant, loco recesserunt suosque omnes removerunt, nutu vocibusque hostes, si introire vellent, vocare coeperunt; quorum progredi ausus est nemo. Tum ex omni parte lapidibus coniectis deturbati, turrisque succensa est. Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui primis ordinibus approse controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis simultatibus contendebant. Ex his Pullo, cum acerrime ad munitiones pugnaretur, "Quid dubitas," inquit, " Vorene? aut quem locum tuae probandae virtutis exspectas ? Hic dies de nostris controversiis iudicabit." Haec cum dixisset, procedit extra munitiones quaque pars hostium
Abbreviated transcription (Latin):
turres ad altitudinem ualli: falces testudinesq. quas udem ca¬
ptiui docuerant facere ac parare ceperunt. Septimo oppugnatoĩs¬
die maximo cohorto uento feruentes fusilli ex argilla glandes fun¬
dis & feruefacta iacula in casas quȩ more gallito stramentis erãt
tectȩ. iacere ceperunt. Nȩc celeriter om prehendunt. & uenti
magnitudine in omnem locum castrorum distulerunt. Nostes ma¬
ximo clamore secuti parta iam atq explorata uictoria: turres
testudinesq agere & scalis uallum ascendere ceperunt. At tanta
militum uirtus atq ea presentia tum fuit ut cum ubiq flamma tor¬
rerentur. maximaq telorum multitudine premerentur: suaq oiã
impedimenta atq omnes fortunas conflagrari intelligerent: non
modo demigrandi causa decederet nemo. sed pene ne respicer&
quidem quisꝗͣ. ac tum omnes accerrime fortissimeq pugnarẽt.
Is dies nostris longe grauissimus fuit. sed tamen hunc habuit eur¬

Expanded text:
turres ad altitudinem valli, falces testudinesque, quas idem caturres ad altitudinem valli, falces testudinesque, quas idem captivi docuerant, parare ac facere coeperunt. Septimo oppugnationdie maximo coorto vento ferventes fusili ex argilla glandes fundis et fervefacta iacula in casas, quae more Gallico stramentis erant tectae, iacere coeperunt. Hae celeriter ignem comprehenderunt et venti magnitudine in omnem locum castrorum distulerunt. Hostes maximo clamore sicuti parta iam atque explorata victoria turres testudinesque agere et scalis vallum ascendere coeperunt. At tanta militum virtus atque ea praesentia animi fuit, ut, cum undique flamma torrerentur maximaque telorum multitudine premerentur suaque omnia impedimenta atque omnes fortunas conflagrare intellegerent, non modo demigrandi causa de vallo decederet nemo, sed paene ne respiceret quidem quisquam, ac tum omnes acerrime fortissimeque pugnarent. Hic dies nostris longe gravissimus fuit; sed tamen hunc habuit even
Abbreviated transcription (Latin):
columibus per se ex hibernis discedere: & in quascunq par¬
tes uelint sine metu proficisci. Cicero ad hȩc unum modo re¬
spondit. Non esse consurtudinem populi xo. accipere ab hoste
armato condicionem. si ab armis discedere uelint: se adiuto¬
re utantur: legatosq ad Cȩsarem mittant. sperare ꝑro eius
iustitia quȩ petierint impetraturos. Ab hac spe repulsi neruii
uallo pedum .xi. & fossa pedum .XU. hiberna cingunt. Hec &
superiorum annorum consuetudine a nobis cognouerant: & qͦs¬
dam de exercitu habebant captiuos a quibus dotebantur.
Sed nulla ferramentorum topia. quȩ esset ad hunc usumuteren¬
tur: gladiis cespites circuncidere: manibus furtulisq terra
ex haurire nitebãt᷑. Qua quid̃ ex re hominum multitudo co¬
gnosci potuit. Nam minus horis tribus uallum milium pe¬
dum XU. in circuitu munitionũ perfecerunt. reliquisq diebuᷤ

Expanded text:
columibus per se ex hibernis discedere et quascumque in parcolumibus per se ex hibernis discedere et quascumque in partes velint sine metu proficisci. Cicero ad haec unum modo respondit: non esse consuetudinem populi Romani accipere ab hoste armato condicionem: si ab armis discedere velint, se adiutore utantur legatosque ad Caesarem mittant; sperare pro eius iustitia, quae petierint, impetraturos. Ab hac spe repulsi Nervii vallo pedum IX et fossa pedum XV hiberna cingunt. Haec et superiorum annorum consuetudine ab nobis cognoverant et, quosdam de exercitu habebant captivos, ab eis docebantur; sed nulla ferramentorum copia quae esset ad hunc usum idonea, gladiis caespites circumcidere, manibus sagulisque terram exhaurire nitebantur. Qua quidem ex re hominum multitudo cognosci potuit: nam minus horis tribus milium pedum XV in circuitu munitionem perfecerunt reliquisque diebus
Abbreviated transcription (Latin):
tabulantur. pinnȩ loricȩq ex cratibus attexuntur. Ipse Cite¬
ro cum in tenuissima ualitudine esset: ne nocturnum siꝗde
tempus ad quietem relinquebiat. ut ultro militum concur¬
su ac uocibus sibi parcere cogeretur. Tunc dutes principesq
neruiorum: qui aliquem sermonis aditum: causamq amici¬
ciȩ cum Citerone habehant. colloqui sc se uelle dicunt. fa¬¬
cta potestate. eadem quȩ ambiorix cum Titurio egerat cõ-¬
memorant. omnem esse in armis galliam. germanos rhenum
transisse. Cȩsaris reliqua hiberna oppugnasse. Addunt etiã
de Sabini morte. ambiorigem ostentãt fidei faciende causa.¬
T um errare eos dicunt si quicꝗͣ ab his presidũ sperent: qui
sius rebus diffidant se se tamen scire hoc esse in Ciceronẽ
populumq romanum animo: ut nihil nisi hiberna recusent.
atq hanc inueterastere consurtudinem nolint: licere illis in¬¬

Expanded text:
tabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexuntur. Ipse Cicetabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexuntur. Ipse Cicero, cum tenuissima valetudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat, ut ultro militum concursu ac vocibus sibi parcere cogeretur. Tunc duces principesque Nerviorum qui aliquem sermonis aditum causamque amicitiae cum Cicerone habebant colloqui sese velle dicunt. Facta potestate eadem quae Ambiorix cum Titurio egerat commemorant: omnem esse in armis Galliam; Germanos Rhenum transisse; Caesaris reliquorumque hiberna oppugnari. Addunt etiam de Sabini morte: Ambiorigem ostentant fidei faciendae causa. Errare eos dicunt, si quidquam ab his praesidi sperent, qui suis rebus diffidant; sese tamen hoc esse in Ciceronem populumque Romanum animo, ut nihil nisi hiberna recusent atque hanc inveterascere consuetudinem nolint: licere illis in
Abbreviated transcription (Latin):
qđ omnem sp̃em hostes in celeritate ponebant. atq hanc adepti
uictoriam: in perpetuum se fore uictores confidebant. Miitun¬
tur ad Cȩsarem confestim a Citerone luterȩ. magnis propositiᷤ
premiis si pertulissent. Obsessis omnibus uiis missi intercipi¬
untur. Noctu ex materia quam munitionis causa comportaur¬
rant turres ad modum .cxx. excitantur incredibili celerita¬
te. quȩ deesse operi uidebantur perficiunt. Hostes poste¬
ro die multo maioribus copiis coactis castra oppugnãt. fos¬
sam complent. eacdem ratione qua pridie a nostris resistitur.
hoc idem deinceps reliquis fit diebus. Nulla pars nocturni
temporis ad laborcm interminitur.: non egris: non uulneratis
facultas quietis datur Quȩcunq ad proximi diei oppugnatio¬
nem opus sunt noctu comparantur: multae pręustȩ sudee.
magnus muralium pilorum numerus instituitur: turres con¬

Expanded text:
quod omnem spem hostes in celeritate ponebant atque hanc adepti quod omnem spem hostes in celeritate ponebant atque hanc adepti victoriam in perpetuum se fore victores confidebant. Mittuntur ad Caesarem confestim ab Cicerone litterae magnis propositis praemiis, si pertulissent: obsessis omnibus viis missi intercipiuntur. Noctu ex materia, quam munitionis causa comportaverant, turres admodum CXX excitantur incredibili celeritate; quae deesse operi videbantur, perficiuntur. Hostes postero die multo maioribus coactis copiis castra oppugnant, fossam complent. Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur: hoc idem reliquis deinceps fit diebus. Nulla pars nocturni temporis ad laborem intermittitur; non aegris, non vulneratis facultas quietis datur. Quaecumque ad proximi diei oppugnationem opus sunt noctu comparantur; multae praeustae sudes, magnus muralium pilorum numerus instituitur; turres con
Abbreviated transcription (Latin):
occasionem dimittant. interfectos esse legatos :. magnam q
partem exercitus interisse demonstrat. nihil esse negocii
subito oppressam legionem quȩ cum Cicerone hiemet in¬
terfici: se ad eam rem profitetur adiutorem. Facile hac ora¬
tione neruiis persuadet. Itaq confestim dimissis nuntue
ad Centrones. gnidos. leuacos pleumosios: gedinos: qui
omnes sub eorum imperio sunt: qͣ maximas manus possũt
cogunt: & de improuiso ad Citeronis hiberna aduolant
nondum ad eum de Titurii morte fama perlata. Nuc qͦ
accidit qđ fuit necesse. ut non nulli milites: qui lignatio¬
nis munitionisq causa in siluas discessissent: repentino equi-¬
tum aduentu interciperentur. His circunuentis magna ma¬¬
nu eburones aduatici neruii atq horum omnium socũ & cliẽ¬
tes legionem oppugnare incipiunt. Nostri celeriter ad arma
concurrunt: uallum conscendunt. egre is dies substentatur:

Expanded text:
occasionem dimittant: interfectos esse legatos duos magnamque occasionem dimittant: interfectos esse legatos duos magnamque partem exercitus interisse demonstrat; nihil esse negoti subito oppressam legionem quae cum Cicerone hiemet interfici; se ad eam rem profitetur adiutorem. Facile hac oratione Nerviis persuadet. Itaque confestim dimissis nuntiis ad Ceutrones, Grudios, Levacos, Pleumoxios, Geidumnos, qui omnes sub eorum imperio sunt, quam maximas manus possunt cogunt et de improviso ad Ciceronis hiberna advolant nondum ad eum fama de Tituri morte perlata. Huic quoque accidit, quod fuit necesse, ut nonnulli milites, qui lignationis munitionisque causa in silvas discessissent, repentino equitum adventu interciperentur. His circumventis magna manu Eburones, Nervii, Aduatuci atque horum omnium socii et clientes legionem oppugnare incipiunt. Nostri celeriter ad arma concurrunt, vallum conscendunt. Aegre is dies sustentatur,
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Ibi . L Cotta pugnans interficitur cum maxima ⁊¬
parte militum reliqui se in castra recipiunt unde erant
egressi Ex quibus.L. fetrosidius aquilifer cum magna
multitudine hostium premerctur. aquilam intra uallum
proiecit. Ipse pro castris fortissime pugnans occiditur. Alii
egre ad noctem oppugnationem substinent: noctu ad unum
desperata salute se ipsi interficiunt. Pauci ex prelio lapsi incer¬
tis itineribus per siluas ad T. Labienum legatum in hiber¬
na perueniunt: atq eum de rebus gestis certiorem faciunt.
H ac uictoria sublatus ambiorix statim cum ȩquitatu in adua¬
ticos: qui erant eius regno finitimi proficiscitur: neq die
neq noctem intermittit: peditatumq se se subsequi iubet.
Re demonstrata. auduaticisq concitatis postero die in ner¬
uios peruenit: hortaturq ne sui in perpetuum liberandi
atq ulciscendi romanos prohis quas acceperant iniurus

Expanded text:
bant. Ibi Lucius Cotta pugnans interficitur cum maxima bant. Ibi Lucius Cotta pugnans interficitur cum maxima parte militum. Reliqui se in castra recipiunt unde erant egressi; ex quibus Lucius Petrosidius aquilifer, cum magna multitudine hostium premeretur, aquilam intra vallum proiecit; ipse pro castris fortissime pugnans occiditur. Illi aegre ad noctem oppugnationem sustinent; noctu ad unum omnes desperata salute se ipsi interficiunt. Pauci ex proelio lapsi incertis itineribus per silvas ad Titum Labienum legatum in hiberna perveniunt atque eum de rebus gestis certiorem faciunt. Hac victoria sublatus Ambiorix statim cum equitatu in Aduatucos, qui erant eius regno finitimi, proficiscitur; neque noctem neque diem intermittit peditatumque se subsequi iubet. Re demonstrata Aduatucisque concitatis postero die in Nervios pervenit hortaturque, ne sui in perpetuum liberandi atque ulciscendi Romanos pro eis quas acceperint iniuriis
Abbreviated transcription (Latin):
set interpretem suum CN. Pompeium ad eum mittit ro¬
gatum: ut sibi militibusq parcat. Ille appellatus respon¬
dit. si uelit secum colloqui. licere: sperare a multitudine
impetrari posse quod ad militum salutem pertineat: ipsi
uero nihil nocitum iri: inq eam rem se suamq fidem in¬
terponere. Ille cum Cotta saucio communicat. si uideat᷑
pugna ut excedant. & cum ambiorige una colloquatur.
sperare ab eo de sua ac militum salute impetrari posse.
Cotta se ad armatum hostem iturum negat: atq in eo perse¬
uerat. Sabinus quos in presentia tribunos militum cir¬
cum se habebat. & primorum ordinum centuriones se
sequi iubet. Et cum propius Ambiorigem accessisset: iussꝰ
dum de condicionibus inter se agunt. longiorq consulto ab
Ambiorige instituitur sermo paulatim urcunuentus inter¬
ficitur. Tum uero suo more uictoriam conclamant: atq
ululatum tollunt. impetuq in nostros facto ordines pertur¬

Expanded text:
set, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad eum mittit roset, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad eum mittit rogatum ut sibi militibusque parcat. Ille appellatus respondit: si velit secum colloqui, licere; sperare a multitudine impetrari posse, quod ad militum salutem pertineat; ipsi vero nihil nocitum iri, inque eam rem se suam fidem interponere. Ille cum Cotta saucio communicat, si videatur, pugna ut excedant et cum Ambiorige una colloquantur: sperare ab eo de sua ac militum salute impetrari posse. Cotta se ad armatum hostem iturum negat atque in eo perseverat. Sabinus quos in praesentia tribunos militum circum se habebat et primorum ordinum centuriones se sequi iubet et, cum propius Ambiorigem accessisset, iussusdum de condicionibus inter se agunt longiorque consulto ab Ambiorige instituitur sermo, paulatim circumventus interficitur. Tum vero suo more victoriam conclamant atque ululatum tollunt impetuque in nostros facto ordines pertur
Abbreviated transcription (Latin):
sus cum in eum locum unde erant egressi reuerti ceperãt
& ab his qui cesserant. & ab huis qui proximi steterant cir¬
cunueniebantur. Sin autem locum tenere uellent. nec uir¬
tuti locus relinquebatur: nec ab tanta multitudine conieda
tela conferti uitare poterant. Tamen tot incommodis
conflictati. multis uulneribus acceptis resistebant: & ma¬
gna parte dici consumpta: cum prima luce ad horam octauã
pugnaretur. nihil quod ipsis esset indignum cõmittebant.
Tum .T. Baluentio qui superiore anno primum pilum duxe¬
rat uiro forti & magnȩ auctoritatis utrunq femur tragula
traucitur. Q. Luicanus eiusdem ordinis fortissime pugnãs
dum circunuento filio subuenit interficitur.L. Cotta¬
legatus omnes cohortes ordinesq cohortans in aduer¬
sũm os funda uulneratur. His rebus permotus. Q. Titu¬
rius. cum procul ambiorigem suos cohortantem conspexis

Expanded text:
sus cum in eum locum unde erant egressi reverti coeperant, sus cum in eum locum unde erant egressi reverti coeperant, et ab eis qui cesserant et ab eis qui proximi steterant circumveniebantur; sin autem locum tenere vellent, nec virtuti locus relinquebatur, neque ab tanta multitudine coniecta tela conferti vitare poterant. Tamen tot incommodis conflictati, multis vulneribus acceptis resistebant et magna parte diei consumpta, cum a prima luce ad horam octavam pugnaretur, nihil quod ipsis esset indignum committebant. Tum Tito Balventio, qui superiore anno primum pilum duxerat, viro forti et magnae auctoritatis, utrumque femur tragula traicitur; Quintus Lucanius, eiusdem ordinis, fortissime pugnans, dum circumvento filio subvenit, interficitulorum esse praedam atque illis reservari quaecumque Romalegatus omnes cohortes ordinesque adhortans in adversum os funda vulneratur. His rebus permotus Quintus Titurent. Erant et virtute et studio pugnandi pares; nostri,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Nam duces eorum tota acie pronunt iare uisserũt¬
illorum esse predam atq illis reseruari quȩcunq roma¬
ni reliquissent. proinde omnia in uictoria posita existima¬
rent. Frant & uirtute & numero pugnandi pares nostri.
tam &si a duce & a fortuna deserebantur: tamen oem
spem salutis in uirtute ponebant. Et quotiens queq
cohors percurrebat ab ea parte magnus numerus hostiu
cadebat. Qua re animaduersa ambiorix pronuntiari
iubet: ut procul tella coniiciant. nen propius accedant
& quam in partem romani impetum fecerint: cedant. leui¬
tate armorum & quotidiana exercitatione nihil his no¬
ceri posse: rursus se ad signa recipientes insequerentur.
Q uo prȩcepto ab his diligentissime obseruato cum quȩ¬
piam cohors ex orbe excesserat. atq impetum fecerat
hostes uelocissime refugiebant. Interim eam partem nu¬
dari necesse erat. & ab latere aperto tela recipi Rur¬

Expanded text:
fuit. Nam duces eorum tota acie pronuntiare iusserufuit. Nam duces eorum tota acie pronuntiare iusseruillorum esse praedam atque illis reservari quaecumque Romani reliquissent: proinde omnia in victoria posita existimarent. Erant et virtute et studio pugnandi pares; nostri, tametsi ab duce et a fortuna deserebantur, tamen omnem spem salutis in virtute ponebant, et quotiens quaeque cohors procurrerat, ab ea parte magnus numerus hostium cadebat. Qua re animadversa Ambiorix pronuntiari iubet, ut procul tela coniciant neu propius accedant et, quam in partem Romani impetum fecerint, cedant levitate armorum et cotidiana exercitatione nihil eis noceri posse, rursus se ad signa recipientes insequantur. Quo praecepto ab eis diligentissime observato, cum quaepiam cohors ex orbe excesserat atque impetum fecerat, hostes velocissime refugiebant. Interim eam partem nudari necesse erat et ab latere aperto tela recipi. Rur
Abbreviated transcription (Latin):
tur. At coita quid cogitasset hȩc posse in utinere accidere
atq ob eam causam profectionis auctor non fuisset. nulla
in re communi saluti deerat: & in appellandis cohortandisq
militibus imperatoris. & in pugna militis officia presta¬
bat. Cumq propter longitudinem agminis minus facere
omnia per se obire. & quid quoqͦ loco faciendum esset. ꝓ¬
uidere non possent. iusserunt pronuntiari ut impedimẽta
relinquerent: atq in orbem consisterent. Quod consilium
& si ĩ eiusmodi casu reprehendendum non est. tamen in co¬
modissime accidit. Nam & nostris militibus spem minuit¬
& hostes ad pugnandum alacriores effecit: qđ non sine sũ¬
mo timore & desperatione id factum uidebatur. Frete¬
rea accidit quod sieri necesse erat: ut uulgo milites ab signitꝰ
discederent. quȩq quis eorum carissima haber& abim¬
pedimentis petere atq arripere properaret. clamore &
fletu omnia complerentur. At harharis consilium non de¬

Expanded text:
tur. At Cotta, qui cogitasset haec posse in itinere accidere atque ob eam causam profectionis auctor non fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appellandis cohortandisque militibus imperatoris et in pugna militis officia praestabat. Cum propter longitudinem agminis minus facile omnia per se obire et, quid quoque loco faciendum esset, providere possent, iusserunt pronuntiare, ut impedimenta relinquerent atque in orbem consisterent. Quod consilium etsi in eiusmodi casu reprehendendum non est, tamen incommode accidit: nam et nostris militibus spem minuit et hostes ad pugnam alacriores effecit, quod non sine summo timore et desperatione id factum videbatur. Praeterea accidit, quod fieri necesse erat, ut vulgo milites ab signis discederent, quae quisque eorum carissima haberet, ab impedimentis petere atque arripere properaret, clamore et fletu omnia complerentur. At barbaris consilium non de
Abbreviated transcription (Latin):
ni nihilo se firmiores factos: aut languidiores romanos ani¬
maduerterẽt: elludentibusq militibus regis eius etatem atq
infirmitatem: magnum dolorem acciperent: neq se quicꝗͣ pro¬
ficere uiderent. rumoresq existerent magna Cȩsaris p̃sidia
terrestri itinere syria cilitiaq adduci: quod nondum auditum
Cȩsari erat: commeatum: qui mari nostris supportabatur. inter¬
cipere statuerunt. Itaq expeditis nauigus locis idoneis ad

Expanded text:
ni nihilo se firmiores factos aut languidiores Romanos anini nihilo se firmiores factos aut languidiores Romanos animadverterent eludentibusque militibus regis aetatem atque infirmitatem magnum dolorem acciperent neque se quicquam proficere viderent, rumoresque exsisterent magna Caesari praesidia terrestri itinere ex Syria Ciliciaque adduci, quod nondum auditum Caesari erat, commeatum, qui mari nostris supportabatur, intercipere statuerunt. Itaque expeditis navigiis locis idoneis ad
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ turpibus intendiis & ruinis ess& deformata: ciues suos
primum ad sanitatem reuocar&. deinde conseruaret. fidem
populo romano sibiq prestaret: cum ipse tantũ ei crederet
ut ad hostes armatos eum mitteret. dextra dextram tenẽs
dimutere cepit adultum iam ȩtate puerum. At regis ani¬
mus disciplinis fallacissimis eruditus. ne gentis suȩ moribꝰ
degenerar&. flens orare contra Cȩsarem cepit: ne se dimitte
riter. si illa sentiret. fore eum secum affirmans: ad suos dimi-¬
sit. Ille ut ex carceribus in liberum cursum emissus. ad eo
contra Cesarem acriter bellum gerere cepit. ut lacrimas
quas in colloquio proiecerat gaudio uideretur ꝓfudisse.
A ccidisse hoc complures cȩsaris legati amici. centuriones mili¬
tesq letabantur: qđ nimia bonitas eius fallaciis pueri fuerit
delusa: quasi ul Cesar bonitate tantum adductus & nõ pru¬
dentissimo consilio feciss&. Cum duce assumpto alexandri¬

Expanded text:
quae turpibus incendiis et ruinis esset deformata, civis suos quae turpibus incendiis et ruinis esset deformata, civis suos primum ad sanitatem revocaret, deinde conservaret, fidem populo Romano sibique praestaret, cum ipse tantum ei crederet ut ad hostis armatos eum mitteret, dextra dextram tenens dimittere coepit adulta iam aetate puerum. At regius animus disciplinis fallacissimis eruditus, ne a gentis suae moribus degeneraret, flens orare contra Caesarem coepit ne se dimitterriter, si illa sentiret, fore eum secum adfirmans ad suos dimisit. Ille, ut ex carceribus in liberum cursum emissus, adeo contra Caesarem acriter bellum gerere coepit ut lacrimas quas in colloquio proiecerat gaudio videretur profudisse. Accidisse hoc complures Caesaris legati, amici, centuriones militesque laetabantur, quod nimia bonitas eius fallaciis pueri elusa esset. Quasi vero id Caesar bonitate tantum adductus ac non prudentissimo consilio fecisset. § 25 Cum due assumpto Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
ad Cȩsarem miserunt: ut dimitteret regem transireq ad suoᷤ
pateretur. Paratum enim omnem multitudinem esse confe¬
ctam tedio puellȩ fiduciario regno: dominatione crudelissima
G animedis fatere id quod rex imperass&. Quo si auctore in se¬
saris fidem amiciciamq uenturi essent: nullius periculi ti¬
morem multitudini fore impedimento: quo minus se dede¬
ruit. Cesar & si fallatem gentem: semperq alia cogitante
alia simulantem tognitam habebat. tamen petentibus dare
ueniam utile constituit esse. Quod si quo facto sentirent ea
quȩ postularet: mansurum in fide dimissum regem crede¬
bat. Sin id quod magis illorum naturę conueniebat: ducem
ad bellum gerendum regem habere uellent. splendidius at
honestius se contra regem ꝗͣ contra conuenarum atq fugitiuo¬
rum manum bellum esse gesturum. Itaq regem cohartatue
ut consuler& regno paterno. parter& prȩclarissimȩ patriȩ:

Expanded text:
ad Caesarem miserunt, ut dimitteret regem transireque ad suos ad Caesarem miserunt, ut dimitteret regem transireque ad suos pateretur: paratam enim omnem multitudinem esse, confectam taedio puellae, fiduciario regno, dominatione crudelissima Ganymedis, facere id quod rex imperasset; quo si auctore in Caesaris fidem amicitiamque venturi essent, nullius periculi timorem multitudini fore impedimento quo minus se dederent. § 24 Caesar etsi fallacem gentem semperque alia cogitantem, alia simulantem bene cognitam habebat, tamen petentibus dare veniam utile esse statuit, quod, si quo pacto sentirent ea quae postularent, mansurum in fide dimissum regem credebat, sin, id, quod magis illorum naturae conveniebat, ducem ad bellum gerendum regem habere vellent, splendidius atque honestius se contra regem quam contra convenarum ac fugitivorum manum bellum esse gesturum. Itaque regem cohortatus ut consuleret regno paterno, parceret praeclarissimae patriae,
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc detrimento inilites nr̃i tantũ ab suerũt ut ꝑtiubapẽt ͤ
sed iniensi potius atq incitati: magnas accessiones fece¬
rint in operibus hostiũ expugnandis : In pręliis quotidia:¬
nis quandotunq sers obtulerat procurrentibus & exũ¬
accesiones fecerunt in operibus hostium expugnandis. preluisq
quotidianis quandocunq fors obtulerat procurrentibus &
erumpentibus studuis militum. Nec diuulgata Cȩsaris hor¬
tatio subsequi legionũ aut laborem aut pugnandi poterat cu¬
piditatem. ut magis deterrendi & continendi a periculosissi¬
mis essent dimicationibus ꝗͣ incitandi ad pugnandum. Me
xandrini cum romanos & secundis rebus confirmari: & ad¬
uersis incitari uiderent: neq ullum belli tunc casum noscerẽt.
quo possent esse firmiores: ut coniectura consequi possumus: aut
admoniti a regis amicis qui in Cȩsaris erant pręsidiis: aut
suo priore consilio per occultos nuntios regis probato legatos

Expanded text:
Hoc detrimento milites nostri tantum afuerunt ut perturbarentur, ut incensi atque incitati magnas accessiones fecerint in operibus hostium expugnandis. In proeliis cotidianis, quandocumque fors obtulerat, procurrentibus et erumaccessiones fecerint in operibus hostium expugnandis. In proeliis cotidianis, quandocumque fors obtulerat, procurrentibus et erumpentibus tatio subsequi legionum aut laborem aut pugnandi poterat cupiditatem, ut magis deterrendi et continendi a periculosissimis essent dimicationibus quam incitandi ad pugnandum. § 23 Alexandrini cum Romanos et secundis rebus confirmari et adversis incitari viderent neque ullum belli tertium casum nossent quo possent esse firmiores, ut coniectura consequi possumus, aut admoniti a regis amicis qui in Caesaris erant praesidiis, aut suo priore consilio per occultos nuntios regi probato legatos
Abbreviated transcription (Latin):
mum reuertantur: exercitumq dimittant. Quȩ tamen oia
& se tulisse patienter & esse laturum: neq nunc id agere ut
ab illis abductum exercitum teneat ip̃e. quod tamen sibi difficile
non sit: sed ne illi habeant: quo contra se uti possint. Prom̃
ut esset dictum prouintiis excederent. Sed si id sit

Expanded text:
mum revertantur exercitumque dimittant. quae tamen omnia mum revertantur exercitumque dimittant. quae tamen omnia et se tulisse patienter et esse laturum; neque nunc id agere, ut ab illis abductum exercitum teneat ipse, quod tamen sibi difficile non sit, sed ne illi habeant, quo contra se uti possint. proinde, ut esset dictum, provinciis excederent exercit
Abbreviated transcription (Latin):
enim sex legiones alia decausa missas in hispaniam: septimãq ibi
conscriptam: neq tot tantasq classes paratas: neq submissoᷤᷤ
duces rei militaris peritos: nihil horum ad pacandas hispa¬
nias. nihil aduersum prouinciãs prouisum: quȩ propter diutur¬
nitatem pacis nullum auxilium desiderarint. Omnia hec iã
pridem contra se parari: in se noui generis imperia constitui
Ut idem apportans urbanis presidia rebus. & duas bellicosissi¬
mas prouincias absens tot annos obtineat: in se iura magistra¬
tuum commutari: ne ex pretura & consulatu ut semper fit
perpauci probati & ellecti in prouincias mittantur: in se xta¬
tis excusationem nihil ualere. Qđ superioribus bellis probati
ad obtinendos exercitus euotentur. in se uno non seruari. Qđ
sit omnibus datum semper imperatoribus. ut rebus feliciter
gestis aut cum honore aliquo: aut certe sine ignominia do¬

Expanded text:
s aluerint, velle dimitti. neque enim sex legiones alia de causa missas in Hispaniam septimamque ibi s aluerint, velle dimitti. neque enim sex legiones alia de causa missas in Hispaniam septimamque ibi conscriptam, neque tot tantasque classis paratas neque submissos duces rei militaris peritos. nihil horum ad pacandas Hispanias, nihil ad usum provinciae provisum, quae propter diuturnitatem pacis nullum auxilium desiderarit. omnia haec iam pridem contra se parari; in se novi generis imperia constitui, ut idem ad portas urbanis praesideat rebus et duas bellicosissimas provincias absens tot annos obtineat; in se iura magistratuum commutari, ne ex praetura et consulatu, ut semper, sed per paucos probati et electi in provincias mittantur; in se aetatis excusationem nihil valere, quin superioribus bellis probati ad optinendos exercitus evocentur; in se uno non servari, quod sit omnibus datum semper imperatoribus, ut rebus feliciter gestis aut cum honore aliquo aut certe sine ignominia do
Abbreviated transcription (Latin):
omnes officium suum prestitisse qui etiam bona condicioe
& loco & tempore ȩ quo confligere noluerunt: ut ꝗͣ integerri
ẽt ma ad patem omnia. exercitum suum iniuria etiam accepta
susq interfectis. quos in sua potestate habuerit conseruaue¬
rit & teaxerit. illius deniq exercitus milites qui per se de
concilianda pace egerint. Qua in re omnium suorum consu¬
lendum putarunt. Sic omnium ordinum partes in miseri¬¬
cordia constitisse. ipsos duces a pace abhorruisse: eos neq col¬¬
loquii neq induciarum iura seruasse. & homines imperito
& per colloquium deceptos crudelissime interfecisse. Accidis¬
se igitur his quod plerunq hominibus nimia pertinatia ato
arrogantia accidere solet uti eo recurrant. & id cupidissime
petant: Qđ paulo ante contempserint: neq nunc se illorũ
humanitate: neq aliqua temporis opportunitate postulare
quibus rebus opes augeantur suȩ: sed eos exercitus. quos cõ¬

Expanded text:
omnis officium suum praestitisse: se, qui etiam bona condicione omnis officium suum praestitisse: se, qui etiam bona condicione et loco et tempore aequo confligere noluerit, ut quam integerrima essent ad pacem omnia; exercitum suum, qui iniuria etiam accepta suisque interfectis, quos in sua potestate habuerit, conservarit et texerit; illius denique exercitus milites, qui per se de concilianda pace egerint, qua in re omnium suorum vitae consulendum putarint. sic omnium ordinum partis in misericordia constitisse, ipsos duces a pace abhorruisse; eos neque colloquii neque indutiarum iura servasse et homines imperitos et per colloquium deceptos crudelissime interfecisse. accidisse igitur his, quod plerumque hominibus nimia pertinacia atque adrogantia accidere soleat, uti eo recurrant et id cupidissime petant, quod paulo ante contempserint. neque nunc se illorum humilitate neque aliqua temporis opportunitate postulare, quibus rebus opes augeantur suae; sed eos exercitus, quos con
Abbreviated transcription (Latin):
moto a militibus loco. Ubi a cȩsare negatum. & palam si col¬
loqui uellent concessum est. Datur obsidis loco cȩsari filius
afranii. Uenitur in eum lotum quem Cȩsar delegit. audiẽte
utroq exercitu loquitur afranius. Non esse aut iis aut militibus¬
succensendum qđ fidem erga imperatorem suum. CN. Compeiũ
conseruare uoluerunt. sed satis iam fecisse officii: satisq suppli¬
cũ tulisse. perpessos omnium rerum inopiam. nunc autẽ pene
ut feminas circũmunitos prohiberi aqua. prohiberi ingressu:
neq corpore dolorem: neq animo ignominiam ferre posse.
Itaq se uictos confiteri. orare atq obsecrare siquis locus miseri¬
cordie relinquatur ne adultimum supplicium progredi necesse
habeat. Hec ꝗͣ potest demeͥnͣtissime ac subiectissime exponit ⁊
Ad ta Cȩsar respondit. Nulli hominum has partes uel que¬
rimoniȩ uel miserationis munus conuenisse: reliquos .N.

Expanded text:
moto a militibus loco. ubi id a Caesare negatum, et palam si colmoto a militibus loco. ubi id a Caesare negatum, et palam si colloqui vellent, concessum est, datur obsidis loco Caesari filius Afrani. venitur in eum locum quem Caesar delegit. audiente utroque exercitu loquitur Afranius: non esse aut ipsis aut militibususcensendum, quod fidem erga imperatorem suum Cn. Pompeium conservare voluerint. sed satis iam fecisse officio satisque supplicii tulisse perpessos omnium rerum inopiam. nunc vero paene ut feras circummunitos prohiberi aqua, prohiberi ingressu, neque corpore dolorem neque animo ignominiam ferre posse. itaque se victos confiteri; orare atque obsecrare, siqui locus misericordiae relinquatur, ne ad ultimum supplicium progredi necesse habeant. haec quam potest demississime et subiectissime exponit. Ad ea Caesar respondit: nulli omnium has partis vel querimoniae vel miserationis minus convenisse. reliquos enim
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ cohortes obtinebant. Cȩsaris triplex. sed primam aciem qͥ¬
ternȩ cohortes ex . uͥ. legionehus tenebant. has subsidiariȩ ter¬
nȩ. & rursus aliȩ totidem suȩ cuiusq legionis sequebant. Sa¬
gutarũ funditoresq media continebantur acie. ȩquitatus late¬
ra cingebat. Tali instructa acie tenere uterq propositum uide¬
batur: Cesar ut nisi coactus prelium committeret. Ille ut opa
Cesaris impedir&. froducitur tamen res aciesq ad solis occa¬
sum continenter: inde utriq in castra discedunt. Postero die
munitiones institutas cęsar parat perficere. Illi uadum flumi¬
nis sycoris temptare.: si transire possent. Qua re animaduersa
Cȩsar germanos leuis armaturȩ ȩquitumq partem flumen traũ¬
cit. crebrasq in ripis custodias disponit. Tandem omnibus re¬
bus obsessi quartum iam diem sine pabulo retentis iumentis atq
aquȩ frumenti in opia colloquium petunt. & id si fieri possit se¬

Expanded text:
riae cohortes obtinebant; Caesaris triplex; sed primam aciem quaternae cohortes ex v legionibus tenebant, has subsidiariae ternae et rursus aliae totidem suae cuiusque legionis subsequebantur; sagittarii funditoresque media continebantur acie, equitatus latera cingebat. tali instructa acie tenere uterque propositum videbatur: Caesar, nisi coactus proelium non committeret, ille, ut opera Caesaris impediret. producitur tamen res aciesque ad solis occasum continentur; inde utrique in castra discedunt. postero die munitiones institutas Caesar parat perficere; illi vadum fluminis Sicoris temptare, si transire possent. qua re animadversa Caesar Germanos levis armaturae equitumque partem flumen traicit crebrasque in ripis custodias disponit. Tandem omnibus rebus obsessi quartum iam diem sine pabulo retentis iumentis, aquae lignorum frumenti inopia, colloquium petunt et id, si fieri possit, se
Abbreviated transcription (Latin):
a fronte atq ab utroq latere cratibus ac pluteis protegebat.
In quarta quaq earum ⁊ turres binorum tabulatorum exci¬
tabat. quo commodius ab impetu nauium intendiᷤq defen¬
deret. Contra hȩc pompeius naues magnas onerarias quas
in portu hrundusino deprehenderat. adornabat. Ibi turres
cum ternis tabulatis erigebat. easq multis tormentis & oĩ
genere telorum completas ad opera cesaris appellebatut
rates perrumperet atq omniꝰa disturbaret. Sic quotidie emi¬
nus fundis sagutis reliquisq telis pugnabatur. Atq hȩc ita¬
Cȩsar administrabat. ut condiciones pacis dimittendas cuim
existimar& tam &si magnopere admirabatur magium quẽ
ad pompeium cum mandatis miserat ad se non remitti atq
ea res sȩpe temptata. & si impetus eius consiliaq tardabat.
tamen omnibus rebus in eo perseuerandum putabat. Itaq

Expanded text:
a fronte atque ab utroque latere cratibus ac pluteis protegebat; a fronte atque ab utroque latere cratibus ac pluteis protegebat; in quarta quaque earum turres binorum tabulatorum excitabat, quo commodius ab impetu navium incendiisque defenderet. Contra haec Pompeius naves magnas onerarias, quas in portu Brundisino deprehenderat, adornabat. ibi turres cum ternis tabulatis erigebat easque multis tormentis et omni genere telorum completas ad opera Caesaris adpellebat, ut rates perrumperet atque opera disturbaret. sic cotidie utrimque eminus fundis, sagittis reliquisque telis pugnabatur. atque haec Caesar ita administrabat, ut condiciones pacis dimittendas non existimaret; ac tametsi magnopere admirabatur Magium, quem ad Pompeium cum mandatis miserat, ad se non remitti, atque ea res saepe temptata etsi impetus eius consiliaque tardabat, tamen omnibus rebus in eo perseverandum putabat. itaq
Abbreviated transcription (Latin):
brundusii sibi remansisset: quo facilius omne adriaticum
mare ex ultimis italiȩ partibus. regionibusq greciȩ in po¬
testate haberet: atq ex utraq parte bellum administrare
posset: an inopia nauium ibi restitiss&. ueritusq ne ita
liam ille dimittendam non existimaret: exitus admini¬
stratio nesq brundusũ portus impedire instituit. Luorum
operum hȩc erat ratio. Qua fautes erant angustissimȩ portꝰ
moles atq aggerem ab utraq parte littoris iaciebat. qd hiͨ
locis erat mare uadosum. longius progressus cum agger
altiore aqua contineri non posset. rates duplices quo quo¬
uersus pedes.xxx. e regione molis collocabat. Has quater¬
nis ancoris ex quatuor angulis destinabat ne fluctibu
mouerentur. his perfectis collocatisq alias deinteps pari
magnitudine rates iungebat. has terra atq aggere conte¬
gebat ne aditus atq incursus ad defendendum impediret.

Expanded text:
Brundisi causa ibi remansisset, quo facilius omne Hadriaticum Brundisi causa ibi remansisset, quo facilius omne Hadriaticum mare ex ultimis Italiae partibus regionibusque Graeciae in potestate haberet atque ex utraque parte bellum administrare posset, an inopia navium ibi restitisset; veritusque ne ille Italiam dimittendam non existimaret, exitus administrationesque Brundisini portus inpedire instituit. quorum operum haec erat ratio: qua fauces erant angustissimae portus, moles atque aggerem ab utraque parte litoris iaciebat, quod his locis erat vadosum mare. longius progressus, cum agger altiore aqua contineri non posset, rates duplices quoquoversus pedum xxx e regione molis collocabat. has quaternis ancoris ex iv angulis destinabat, ne fluctibus moverentur. his perfectis collocatisque alias deinceps pari magnitudine rates iungebat. has terra atque aggere integebat, ne aditus atque incursus ad defendendum impediretur;