comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dunt & tela ĩtra munitionem ex omnibus partibus cõiciunt precõĩb q oir¬
cũmissis pronũptiari ubet seu quis gallus seu romanus uedit ante horam t̾tiam
ad se transire sine ꝑiculo licere post id tempus non fore potestatem. Ac sicno¬
stros contempsere: ut obstructis ĩ speciem portis singulis ordimibus cespitum q̃
eas non pose ĩ trorumpere uidebantur. alii uallum manu scindere alifossas
complere inciperent. Tunc cȩsar omnibus portis eruptione facta ȩquitatuq
emisso celeriter hostes in fugam dat. Sic ut omnino pugnandi causa resstẽt
nemo. magnum q ex his numerum occidit omnesq armis exuit longuis
prosequi ueritus ꝗđ siluȩ paludes q intercedebant. Neq etiam parulo de¬
trimento illoꝵ locum relinqui uidebat. Omnibus suis in columibrs copis co¬
dem die ad siceronem ꝑuenit institutas curres testudimes. munitionesq ho¬

Expanded text:
dunt et tela intra munitionem ex omnibus partibus coniciunt praeconibusque cirdunt et tela intra munitionem ex omnibus partibus coniciunt praeconibusque circummissis pronuntiari iubent, seu quis Gallus seu Romanus velit ante horam tertiam ad se transire, sine periculo licere; post id tempus non fore potestatem: ac sic nostros contempserunt, ut obstructis in speciem portis singulis ordinibus caespitum, quod ea non posse introrumpere videbantur, alii vallum manu scindere, alii fossas complere inciperent. Tum Caesar omnibus portis eruptione facta equitatuque emisso celeriter hostes in fugam dat, sic uti omnino pugnandi causa resisteret nemo, magnumque ex eis numerum occidit atque omnes armis exuit. Longius prosequi veritus, quod silvae paludesque intercedebant neque etiam parvulo detrimento illorum locum relinqui videbat, omnibus suis incolumibus copiis eodem die ad Ciceronem pervenit. Institutas turres, testudines munitionesque ho
Abbreviated transcription (Latin):
itinere uallem transire possit. Eo die ꝑuulis equestribus prelis ad aquam
factis uterq se suo loco continet. Galliqđ ampliores copias quȩ non dum cõ¬
uenerant expectabant. Cesarsi forte timoris simultatione hostes ĩ suum locũ
elicere posset. ut citra ualem pro castris prelio contendet᷑ si id efficere non pos¬
set. ut exploratis itineribus minore cum ꝑiculo uallem riuumq transiret. P¬
ma luce hostium equitatus ad castra accedit prelumq cum nostris commit¬
tit equitibus. Cesar consulto equites cedere. seq ĩ castra recipere iubet simul
ex omnibus partibus castra altiore uallo muniri portasq ĩstrui. atq ĩ his
administirandis rebus ꝗͣ maxime concursari. & cum simultatione timoris agi¬
uibet. Quibus omnibus rebus hostes inutati copuas tenscucunt aciemq in
in quo loco constitiunt. Nostris uero etiam deductis de ualo propius acce¬

Expanded text:
itinere vallem transire possit. Eo die parvulis equestribus proeliis ad aquam itinere vallem transire possit. Eo die parvulis equestribus proeliis ad aquam factis utrique sese suo loco continent: Galli, quod ampliores copias, quae nondum convenerant, exspectabant; Caesar, si forte timoris simulatione hostes in suum locum elicere posset, ut citra vallem pro castris proelio contenderet, si id efficere non posset, ut exploratis itineribus minore cum periculo vallem rivumque transiret. Prima luce hostium equitatus ad castra accedit proeliumque cum nostris equitibus committit. Caesar consulto equites cedere seque in castra recipere iubet, simul ex omnibus partibus castra altiore vallo muniri portasque obstrui atque in his administrandis rebus quam maxime concursari et cum simulatione agi timoris iubet. Quibus omnibus rebus hostes invitati copias traducunt aciemque iniquo loco constituunt, nostris vero etiam de vallo deductis propius acce
Abbreviated transcription (Latin):
data facultate gallum ab eodem Uertigone quem supra demostrauimus re¬
ꝑit qui luteras ad cęsarem deferat. Hunc admonet iter caute diligenter¬
q faciat. ꝑseribit ĩ luteris hostes a se discessisse. omnemq multitudinem¬
ad eum conuertisse. Quibus litteris circiter media nocte cęsari allatis suosfa¬
cit certiores eos ad dimicandum animo confirmat. Postero die luce prima
mouet castra & circiter milia passuum.iiii. progressus. transuallem & riuum
multitudinem hostium conspicatur. Erat magni periculi res tantulis copis
iniquo loco dimicaret. Quoniam obsidione Ciceronem liberatum sciebat e
aquo ammo remittendum de celeritate existimabat. Consedit & ꝗͣ equissi¬
lium .Xii. presertim enullis cum impedimentis. tamen angustis uiarum ꝗͣ ma¬
xime potest contrahit eo consilio ut ĩ summam contemptionem hostibus ue¬
niat. Interim speculatoribus ĩ omnes ꝑtes dimissis explorat. quo cõmodissime

Expanded text:
data facultate Gallum ab eodem Verticone, quem supra demonstravimus, redata facultate Gallum ab eodem Verticone, quem supra demonstravimus, repetit, qui litteras ad Caesarem deferat; hunc admonet, iter caute diligenterque faciat: perscribit in litteris hostes ab se discessisse omnemque ad eum multitudinem convertisse. Quibus litteris circiter media nocte Caesar adlatis suos facit certiores eosque ad dimicandum animo confirmat. Postero die luce prima movet castra et circiter milia passuum quattuor progressus trans vallem et rivum multitudinem hostium conspicatur. Erat magni periculi res tantulis copiis iniquo loco dimicare; tum, quoniam obsidione liberatum Ciceronem sciebat, aequo animo remittendum de celeritate existimabat: consedit et quam aequissilium septem praesertim nullis cum impedimentis, tamen angustiis viarum quam maxime potest contrahit, eo consilio, ut in summam contemptionem hostibus veniat. Interim speculatoribus in omnes partes dimissis explorat quo commodissime
Abbreviated transcription (Latin):
ferat. hanc grȩcis cõseriptam luteris mittit ne intercepta epistola nostra ab
hostibus consilia cognostantur. Si adire non possit monet ut tragulam cum
epla ad agmentum deligataꝵ ĩtra munitionem castroꝵ abiciat. In litteris
seribit. se cum legionibus profectum celeriter affore hortatur ut pstmã uĩtutẽ
retineant. Erallus periculum ueritus ut erat pręceptum tragulam mitie
ttȩc casu ad turrim adhesit neq a nostris biduo anmaduersa tertia die a
quodam milite conspicitur dempta ad Ciceronem defertur. Ille ꝑ lectam ĩ cõ¬
uentu militum recitat maximaq omnis lȩtitia afficit. Tunc fumi incendi¬
orum procul uidebantur quȩ resomnem dubitationem aduentus legionum
expulit. Ealli re cognita ꝑ exploratores obsidionem relinquunt. ad cȩsarẽ
omnibus copiis contendunt. Nec erant armatorum circitermilia . Ix. Cicero

Expanded text:
ferat. Hanc Graecis conscriptam litteris mittit, ne intercepta epistola nostra ab ferat. Hanc Graecis conscriptam litteris mittit, ne intercepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire non possit, monet ut tragulam cum epistola ad amentum deligata intra munitionem castrorum abiciat. In litteris scribit se cum legionibus profectum celeriter adfore; hortatur ut pristinam virtutem retineat. Gallus periculum veritus, ut erat praeceptum, tragulam mittit. Haec casu ad turrim adhaesit neque ab nostris biduo animadversa tertio die a quodam milite conspicitur, dempta ad Ciceronem defertur. Ille perlectam in conventu militum recitat maximaque omnes laetitia adficit. Tum fumi incendiorum procul videbantur; quae res omnem dubitationem adventus legionum expulit. Galli re cognita per exploratores obsidionem relinquunt, ad Caesarem omnibus copiis contendunt. Hae erant armata circiter milia LX. Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
ut imperatum erae non ita multum moratus ĩ itinere cum legione occur¬
rit. Labienus interitu sabini & cede cohortium cognita cum omnes ad eũ
treutroꝵ copiȩ uenissent iueritus ne ex ibernis fugȩ similem profectionem
fecisset ut hostium impetum substinere non posset. presertim quos recenti
uictoria efferri sciret littenis cȩsari dimittit quanto cum periculo legionẽ
ex ibernis educturus esset. Rem gestam ĩ eburonibus ꝑscribit. docet omnem
equitatum peditatusq copiam treueroꝵ tria milia passuum longe a suis
castris consedisse. Cesar consilio eius probato & si oppinione trium legionũ
deiectus ad duas redierat: tamen unum cõmunis salutis auxilium ĩ celerita¬
te ponebat. Uenit magnis itineribus ĩ neruioꝵ fines ibi ex captuus cogno¬
scit quȩ apud Ciceronem gerantur & quanto ĩ perieulo ressit. Tunc cuidã
ex equitibus gallis magnis premiis ꝑsuadet. uti ad ciceronem epistolam de¬

Expanded text:
ut imperatum erat, non ita multum moratus in itinere cum legione occurut imperatum erat, non ita multum moratus in itinere cum legione occurrit. Labienus interitu Sabini et caede cohortium cognita, cum omnes ad eum Treverorum copiae venissent, veritus, si ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, ut hostium impetum sustinere posset, praesertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras Caesari remittit, quanto cum periculo legionem ex hibernis educturus esset; rem gestam in Eburonibus perscribit; docet omnes equitatus peditatusque copias Treverorum tria milia passuum longe ab suis castris consedisse. Caesar consilio eius probato, etsi opinione trium legionum deiectus ad duas redierat, tamen unum communis salutis auxilium in celeritate ponebat. Venit magnis itineribus in Nerviorum fines. Ibi ex captivis cognoscit, quae apud Ciceronem gerantur, quantoque in periculo res sit. Tum cuidam ex equitibus Gallis magnis praemiis persuadet uti ad Ciceronem epistolam de
Abbreviated transcription (Latin):
legionisq cognoscitur. Cȩsar acceptis licteris hora circiter undecima statĩ
numptium ĩ bellouagos ad. Marcum crassum quȩstorem mittit cuui sibẽ¬
na aberant ab eo milia passuum. xxX. Iubet media nocte legione profici¬
sci celeriter q ad se uenire. Exit cũ numptio crassus. alterum ad .c. fabiũ
legatum mietit ut in atrebratum fines legionẽs ducãt qua sibi sit iterfaci¬
neruioꝵ ueniat. reliquam partem exercitus qđ paulo aberat longius nõ pu¬
tat expectundam e quites circiter quadrĩgentos ex proximis ibernis collegit
hora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi aduentu certior factus eo die
miliã passuum.xx. precedit. Crassum Samarobriue preficit legionemq at¬
tribuit q̃ ibi impedimenta exercitus. obsides ciutatum litteras publicas. frũ¬
mentum ommne qđ eo tollerandȩ ĩemis causa deuexerit relinquebat: ftibius

Expanded text:
legionisque cognoscitur. Caesar acceptis litteris hora circiter XI diei statim legionisque cognoscitur. Caesar acceptis litteris hora circiter XI diei statim nuntium in Bellovacos ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum XXV; iubet media nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire. Exit cum nuntio Crassus. Alterum ad Gaium Fabium legatum mittit, ut in Atrebatium fines legionem adducat, qua sibi iter faciNerviorum veniat. Reliquam partem exercitus, quod paulo aberat longius, non putat exspectandam; equites circiter quadringentos ex proximis hibernis colligit. Hora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi adventu certior factus eo die milia passuum XX procedit. Crassum Samarobrivae praeficit legionemque attribuit, quod ibi impedimenta exercitus, obsides civitatum, litteras publicas frumentumque omne quod eo tolerandae hiemis causa devexerat relinquebat. Fabius,
Abbreviated transcription (Latin):
pullo: atq ambo ĩ columes compluribus interfectis summa cũ laude sese ĩtra
munitiones recipiunt. Sic fortuna ĩ contentione & certamine utrũq serua¬
uit. Ut alter alteri inimicus auxilio salutiq esset. neq diudicari posset utẽ
utri uirtute anteferendus uideretur. Quãto erat in dies grauior atq asꝑiõ
oppugnatio & maxime qͣ magna ꝑte militum confecta uuheribus res ad
paucitatem peruenerat defensoꝵ tanto crebriores littere numptiiq ad
Cȩsarem mutebantur Erat unus intus neruids nomine Uertico. loco natus
honesto qui a prima obsichone ad ciceronem ꝑfugerat suamq ei fidem
presticerit. Eluic seruo spe libertitis magnisq ꝑsuadet premis ut lieteris
ad cȩsarem deferat. Has ille ĩ aculo illigatas effert & gallus ĩter gallos
sine ulla suspitione uersatus ad cesarem ꝑuenit. ab eo periculum ciceronis

Expanded text:
Pullo, atque ambo incolumes compluribus interfectis summa cum laude sese intra Pullo, atque ambo incolumes compluribus interfectis summa cum laude sese intra munitiones recipiunt. Sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter alteri inimicus auxilio salutique esset, neque diiudicari posset, uter utri virtute anteferendus videretur. Quanto erat in dies gravior atque asperior oppugnatio, et maxime quod magna parte militum confecta vulneribus res ad paucitatem defensorum pervenerat, tanto crebriores litterae nuntiique ad Caesarem mittebanhonesto, qui a prima obsidione ad Ciceronem perfugerat suamque ei fidem praestiterat. Hic servo spe libertatis magnisque persuadet praemiis, ut litteras ad Caesarem deferat. Has ille in iaculo illigatas effert et Gallus inter Gallos sine ulla suspicione versatus ad Caesarem pervenit. Ab eo de periculis Ciceronis
Abbreviated transcription (Latin):
gnaretur. quid dubitas inquit Uorene: aut quem locum tua pro laude uĩ¬
tutis spectas Nic dies de nostris controuersis iudicabit. ħ cum dixisset pro¬
cedit ex̃ castris munitiones quaq parte hostium confertissima est uisa irrum¬
pit. Ne Uorenus quidem uallo se se continet sed omnium ueritus existima¬
tionem subsequitur. Tunc mediocri spatio relicto Pullo pilum ĩ hostesĩmit.¬
tit atq unum ex multitudine ꝑcurrentem traicit Quo ꝑcusso & exanima.¬
endi dant facultatem. transitur stutum pulloni & uerutum ĩ balteo defi-¬
gitur. auertit buic casus uaginam & gladium educere conantis dextram
moratur manum impeditumq hostes circũsistunt. Succurrit illi inimicus
Uorenus a laboranti subuenit. Ad hunc se confestim a pullone omnis mul
renus atq uno interfecto reliquos paulum propellit. Dum cupidius instat
⁊̃ locum deiectus ĩferiorem concidit. Huic rursus circũuento fert subsidium

Expanded text:
gnaretur, "Quid dubitas," inquit, " Vorene? aut quem locum tuae probandae virgnaretur, "Quid dubitas," inquit, " Vorene? aut quem locum tuae probandae virtutis exspectas ? Hic dies de nostris controversiis iudicabit." Haec cum dixisset, procedit extra munitiones quaque pars hostium confertissma est visa irrumpit. Ne Vorenus quidem tum sese vallo continet, sed omnium veritus existimationem subsequitur. Mediocri spatio relicto Pullo pilum in hostes immittit atque unum ex multitudine procurrentem traicit; quo percusso et exanimadiendi facultatem. Transfigitur scutum Pulloni et verutum in balteo defigitur. Avertit hic casus vaginam et gladium educere conanti dextram moratur manum, impeditumque hostes circumsistunt. Succurrit inimicus illi Vorenus et laboranti subvenit. Ad hunc se confestim a Pullone omnis multrenus atque uno interfecto reliquos paulum propellit; dum cupidius instat, in locum deiectus inferiorem concidit. Huic rursus circumvento fert subsidium
Abbreviated transcription (Latin):
tissimeq pugnarent. Nic dies nostris longe grauissimus fuit. Sed tamen hunc ha¬
buit euentum ut eo diẽ numerus maximus hostium uuleraretur atq intersi¬
ceretur ut se sub illo uallo constipauerant recessumq primis ulli non dabant. stui¬
lum quidem ĩternissa flama a quodam loco tũra adacta & cõtigent uaillũ¬
tertiȩ cobortis centuriones ex eo quo stabant loco recesserunt: suosq omnes
remouerunt nutu uocibusq hostes suntroire uellent uocare ceꝑunt. Quorũ
progredi ausus est nemo. Tum ex omni parte lapidibus coniectis deturbati
turrisq succensi est. Erant ĩ ea legione fortissimi uir centuriones qui primis
ordinibus appropinquarent. Titus pullo & Lutius Uorenus hi perpetuas in-¬
ter se controuersias habebant. ꝗnã ante ferretur omnibusq annis de locis sũ¬
mis simultatibus contendebant. Ex his fullo cum acerrime ad munitiones pu-¬

Expanded text:
tissimeque pugnarent. Hic dies nostris longe gravissimus fuit; sed tamen hunc hatissimeque pugnarent. Hic dies nostris longe gravissimus fuit; sed tamen hunc habuit eventum, ut eo die maximus numerus hostium vulneraretur atque interficeretur, ut se sub ipso vallo constipaverant recessumque primis ultimi non dabant. Paulum quidem intermissa flamma et quodam loco turri adacta et contingente vallutertiae cohortis centuriones ex eo, quo stabant, loco recesserunt suosque omnes removerunt, nutu vocibusque hostes, si introire vellent, vocare coeperunt; quorum progredi ausus est nemo. Tum ex omni parte lapidibus coniectis deturbati, turrisque succensa est. Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui primis ordinibus appropinquarent, Titus Pullo et Lucius Vorenus. Hi perpetuas inter se controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis simultatibus contendebant. Ex his Pullo, cum acerrime ad munitiones pu
Abbreviated transcription (Latin):
itu munitionem ꝑfecerunt. reliquisq diebus turres ĩ altitudinem ualli. falces te¬
studinesq quas idem captiui docuerant ꝑare ac facere cȩꝑunt. Septimo oppu¬
gnationis die maximo cohorto uento feruentes fusili exargilla glandes fudis
& feruefticta iacula ĩcasis. quȩ more gallico stram̃tis erant tecte iacere ceꝑunt.
Heȩ celeriter ignem comprehenderunt & uenti magnitudine ĩ omnem locum
castroꝵ distulerunt. hostes maximo clamore sicuti parta iam atq explora¬
ta uictona turres testudinesq agẽ & scalis uallum ascendere ceperunt. ac tãta
militum uirtus atq ea presentia animi fuit ut cum ubiq flammis terrerẽtur
maximaq teloꝵ multitudine premerentur suaq impedimenta omnia atqõs
fortunas conflagrare intelligerent non modo de migrandi causa de uallo dece¬
deret nemo. sed pene ne respiceret quidem quisꝗ̃ actum omnes acerrime for¬

Expanded text:
itu munitionem perfecerunt reliquisque diebus turres ad altitudinem valli, falces teitu munitionem perfecerunt reliquisque diebus turres ad altitudinem valli, falces testudinesque, quas idem captivi docuerant, parare ac facere coeperunt. Septimo oppugnationis die maximo coorto vento ferventes fusili ex argilla glandes fundis et fervefacta iacula in casas, quae more Gallico stramentis erant tectae, iacere coeperunt. Hae celeriter ignem comprehenderunt et venti magnitudine in omnem locum castrorum distulerunt. Hostes maximo clamore sicuti parta iam atque explorata victoria turres testudinesque agere et scalis vallum ascendere coeperunt. At tanta militum virtus atque ea praesentia animi fuit, ut, cum undique flamma torrerentur maximaque telorum multitudine premerentur suaque omnia impedimenta atque omnes fortunas conflagrare intellegerent, non modo demigrandi causa de vallo decederet nemo, sed paene ne respiceret quidem quisquam, ac tum omnes acerrime for
Abbreviated transcription (Latin):
recusent atq hanc ĩ ueterascere consuetudinem nolint. licere ilis ĩ columibus ꝑ
se ex ibernis discedere. & ad quascũq partes uelint sine metu proficisci. Cicero
ad hoc unum modo respondit. Non esse confuetudinem populi romani accipe
ab hoste armato condictionem. Si ab armis discedere uelint se adiutore utantũ
legatosc ad sesarem mittane sperare pro ciuis uistitia quȩ petierint impetraturos
Ab hac spe repulsi neruii uallo pecum.ix. & fossa pelum.xu. iberna cingũt
ha superioꝵ annoꝵ consuetudine a nobis cognouerant & questum de exer¬
citu habebant captiuos & ab his docebantur. Sed nulla fr̃amentoꝵ copia
quȩ esset ad hunc usum idonea uterentur gladis cespites concidere manibus
terram funulis q ex haurire nitebantur. Qua quidem ex re hominum mul¬
titudo cognosci potuit. Nam minus horis tribus milium pedum .xx. ĩ circu¬

Expanded text:
recusent atque hanc inveterascere consuetudinem nolint: licere illis incolumibus per recusent atque hanc inveterascere consuetudinem nolint: licere illis incolumibus per se ex hibernis discedere et quascumque in partes velint sine metu proficisci. Cicero ad haec unum modo respondit: non esse consuetudinem populi Romani accipere ab hoste armato condicionem: si ab armis discedere velint, se adiutore utantur legatosque ad Caesarem mittant; sperare pro eius iustitia, quae petierint, impetraturos. Ab hac spe repulsi Nervii vallo pedum IX et fossa pedum XV hiberna cingunt. Haec et superiorum annorum consuetudine ab nobis cognoverant et, quosdam de exercitu habebant captivos, ab eis docebantur; sed nulla ferramentorum copia quae esset ad hunc usum idonea, gladiis caespites circumcidere, manibus sagulisque terram exhaurire nitebantur. Qua quidem ex re hominum multitudo cognosci potuit: nam minus horis tribus milium pedum XV in circu
Abbreviated transcription (Latin):
diei oppugnationem opus sunt noctu comꝑantur multȩ preustȩ sudes magnus
muralium pilorum numerus ĩstituitur turres contabulantur pĩneloriceq ex era-¬
tibus attexuntur. Ip̃e cicero cum tenuissima ualitudine esset ne nocturnum
quidem sibi tempus ad quietem relinquebat: ut ultro militum concursu ac uo-¬
cibus sibi ꝑcere cogeretur. Tunc duces principesq neruioꝵ qui aliquem ser¬
monis aditum causamq amicitiȩ cum Cicerone habebant colloqui se se uelle
dicunt facta porestite cadem quȩ ambiorix cum siturio egerit commemorãt
omnem esse ĩ armis gallam germanos renum transisse. C esaris reliquoꝵ ib̃na
oppugnari. Addunt etiam de Sabin mortt ambiorigem oñtant fidei faciendͥe
causa. Errare eos dicunt si quicꝗ̃ ab his presidi sperent qui suis rebus diffidant se¬
se tamen scire hoc esse ĩ cicerone populumq romanum animo ut nihil nisi ibna

Expanded text:
diei oppugnationem opus sunt noctu comparantur; multae praeustae sudes, magnus diei oppugnationem opus sunt noctu comparantur; multae praeustae sudes, magnus muralium pilorum numerus instituitur; turres contabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexuntur. Ipse Cicero, cum tenuissima valetudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat, ut ultro militum concursu ac vocibus sibi parcere cogeretur. Tunc duces principesque Nerviorum qui aliquem sermonis aditum causamque amicitiae cum Cicerone habebant colloqui sese velle dicunt. Facta potestate eadem quae Ambiorix cum Titurio egerat commemorant: omnem esse in armis Galliam; Germanos Rhenum transisse; Caesaris reliquorumque hiberna oppugnari. Addunt etiam de Sabini morte: Ambiorigem ostentant fidei faciendae causa. Errare eos dicunt, si quidquam ab his praesidi sperent, qui suis rebus diffidant; sese tamen hoc esse in Ciceronem populumque Romanum animo, ut nihil nisi hiberna
Abbreviated transcription (Latin):
sotii & clientes legionem oppugnare ĩcipiunt. Nostri celeriter ad arma con-¬
currunt uallum constendunt. Egre is dies substentatur T omnem spem ho¬
stes in celeritate ponebant. atq hanc adepti uictoriam ĩ ꝑpetuum se fore ui¬
ctores confidebant. Mittuntur confestim ad cȩsirem a Cicerone littere ma-¬
gnis prepositis premis si ꝑtulissent obsessis omnibus iuiis missi ĩ tercipiuntur. No¬
ctu ex materia. quam munitionis causa comportauerant: turres ad modum
centum .Xx. excitantur. incredibili celeritate quȩ deesse oꝑi uidebantur
proficiscuntur. Hostes postero die multo maioribus coactis copiis castra oppug¬
gnant. fossim complent. Cadem ratione qua pridie ã nostris resistitur. Hoc
idem reliquis fit diebus & deinceps nulla pars nocturni temporis a labore ĩter¬
mutitur. non egris. non uulneratis facultas quietis datur. Quȩcũq ad proxime

Expanded text:
socii et clientes legionem oppugnare incipiunt. Nostri celeriter ad arma consocii et clientes legionem oppugnare incipiunt. Nostri celeriter ad arma concurrunt, vallum conscendunt. Aegre is dies sustentatur, quod omnem spem hostes in celeritate ponebant atque hanc adepti victoriam in perpetuum se fore victores confidebant. Mittuntur ad Caesarem confestim ab Cicerone litterae magnis propositis praemiis, si pertulissent: obsessis omnibus viis missi intercipiuntur. Noctu ex materia, quam munitionis causa comportaverant, turres admodum CXX excitantur incredibili celeritate; quae deesse operi videbantur, perficiuntur. Hostes postero die multo maioribus coactis copiis castra oppugnant, fossam complent. Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur: hoc idem reliquis deinceps fit diebus. Nulla pars nocturni temporis ad laborem intermittitur; non aegris, non vulneratis facultas quietis datur. Quaecumque ad proximi
Abbreviated transcription (Latin):
peruenit. hortaturq ne sui ĩꝑpetuum liberandi atq ulciscendi romanosꝓ
his quas acceperint iniuriss occasionem dimittant. Interfectos esse legatos
duos magnamq partem exercitus interiisse demostrat nihil esse negotii
subito oppressim legionem quȩ cum Cicerone hͥemet interfici. Se ad eam rẽ
profitetur adutorem. Facile hac oratione neriuis ꝑsuadet. Itaq confestim
dimnssis numptis ad centrones gradios. leuacos. pleumoximos. geidũ nos ꝗ
omnes sub eoꝵ imperio sunt: ꝗͣ maximas manus possunt cogunt a de im¬
prouiso ad Ciceronis iberna aduolant non dum ad eum fama de Titurii mõ¬
te ꝑlata. Huic quoq accidit q fuit ut non nulli milites qui lignationis mu¬¬
nitionisq causa ĩ siluias discessissent repentino equitum aduentũ ĩterciꝑentur.
His circũuentis magna manu eburones. Neruis. aduatuci. atq eorum omnium

Expanded text:
pervenit hortaturque, ne sui in perpetuum liberandi atque ulciscendi Romanos pro pervenit hortaturque, ne sui in perpetuum liberandi atque ulciscendi Romanos pro eis quas acceperint iniuriis occasionem dimittant: interfectos esse legatos duos magnamque partem exercitus interisse demonstrat; nihil esse negoti subito oppressam legionem quae cum Cicerone hiemet interfici; se ad eam rem profitetur adiutorem. Facile hac oratione Nerviis persuadet. Itaque confestim dimissis nuntiis ad Ceutrones, Grudios, Levacos, Pleumoxios, Geidumnos, qui omnes sub eorum imperio sunt, quam maximas manus possunt cogunt et de improviso ad Ciceronis hiberna advolant nondum ad eum fama de Tituri morte perlata. Huic quoque accidit, quod fuit necesse, ut nonnulli milites, qui lignationis munitionisque causa in silvas discessissent, repentino equitum adventu interciperentur. His circumventis magna manu Eburones, Nervii, Aduatuci atque horum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
atq ullulatum tollunt impetumq in nostros facto ordines ꝑturbant. Ibiq
Lutus Cocta pugnans ĩterficitur cum maxima ꝑte militum reliqui se in
castra recipiunt unde erant egressi. Ex quibus lutius petrosidius a ꝗlifer
cum magna multitudine hostium premeretur: aquilam intra uallum pro¬
iecit ip̃e pro castris fortissime pugnans occiditur. Illi egre ad noctem op¬
pugnationem substinent. Noctu ad unum omnes desperata salute se ipi ĩ¬
terficiunt. Pauci ex prȩlio lapsi ĩ certis itineribus ꝑ siluas ad Titum labie¬
num legatum ĩ iberna ꝑueniunt atq eum de rebusgestis certiorem faiciũt.
Hac uictoria sublatus ambiorix statim cum equitatu ĩ aliatucos qui erant eus
regno finitini proficiscitur neq noctem neq diem intermittit peditatũq
se subsequi iubet. Redemõstrata aduatucis concitatis postera die ĩ neriuios

Expanded text:
atque ululatum tollunt impetuque in nostros facto ordines perturbant. Ibi atque ululatum tollunt impetuque in nostros facto ordines perturbant. Ibi Lucius Cotta pugnans interficitur cum maxima parte militum. Reliqui se in castra recipiunt unde erant egressi; ex quibus Lucius Petrosidius aquilifer, cum magna multitudine hostium premeretur, aquilam intra vallum proiecit; ipse pro castris fortissime pugnans occiditur. Illi aegre ad noctem oppugnationem sustinent; noctu ad unum omnes desperata salute se ipsi interficiunt. Pauci ex proelio lapsi incertis itineribus per silvas ad Titum Labienum legatum in hiberna perveniunt atque eum de rebus gestis certiorem faciunt. Hac victoria sublatus Ambiorix statim cum equitatu in Aduatucos, qui erant eius regno finitimi, proficiscitur; neque noctem neque diem intermittit peditatumque se subsequi iubet. Re demonstrata Aduatucisque concitatis postero die in Nervios
Abbreviated transcription (Latin):
Nis rebus ꝑmotus Quintus liturius cum procul ambiorigem suos cohortantem
aspexisset interpretem suum. CN. Pompeium ad eum mutit rogatum ut
sibi militibus q parcat. Ille appellatus respondic. siuelit secum coloqui licere.
sperare a multitudine impetrari posse. qđ ad militum salutem ꝑtinent ip̃ĩ
uero nihil nocitĩ irimq eam rem se suam fidem interponere. Ille cũ cocta
Saucio cõmunicat si uideatur pugna ut excedaint & cum ambiorige una
colõquantur sperare ab eo de sua ac militum salute impetrari posse. Cocta se
ad armatum hostem se iturum negat. atq ĩ eo ꝑseuerat. Sabinus quos in
presentia tribunos mił circa se habebat & primoꝵ ordinum centuriones
se sequi iubet. Et cum propius ambiorigem accessisset iussus arma abicere
imperatum facit suisq ut idem faciant imꝑat. Interim dum de condictio¬
latim circũuentus interficitur. Tum uero suo more uictoriam conclamant

Expanded text:
His rebus permotus Quintus Titurius, cum procul Ambiorigem suos cohortantem His rebus permotus Quintus Titurius, cum procul Ambiorigem suos cohortantem conspexisset, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad eum mittit rogatum ut sibi militibusque parcat. Ille appellatus respondit: si velit secum colloqui, licere; sperare a multitudine impetrari posse, quod ad militum salutem pertineat; ipsi vero nihil nocitum iri, inque eam rem se suam fidem interponere. Ille cum Cotta saucio communicat, si videatur, pugna ut excedant et cum Ambiorige una colloquantur: sperare ab eo de sua ac militum salute impetrari posse. Cotta se ad armatum hostem iturum negat atque in eo perseverat. Sabinus quos in praesentia tribunos militum circum se habebat et primorum ordinum centuriones se sequi iubet et, cum propius Ambiorigem accessisset, iussus arma abicere imperatum facit suisque ut idem faciant imperat. Interim, dum de condiciolatim circumventus interficitur. Tum vero suo more victoriam conclamant
Abbreviated transcription (Latin):
tum fecerat hostes uelocissime refugiebant. Interim eam ꝑtem nudari ne-¬
cesse erat. & latere aꝑto tela recipi. Rursus cum ĩ eum locum unde erĩt
egressi reuerti ceꝑant & ab his qui cesserant & ab his qui proximi steterant
circũ ueniebantur. Si autem locum tenere uellent nec uirtuti locus relĩ-¬
quebatur. neq a tanta multitudine coniecta tela conferti uitare poterãt
T amen tot ĩ comimodis conflictati. multis uuleribus acceptis resstebant &
magna ꝑte diei consumpta cum a prima luce ad horam octauam pug̃¬
retur nihil qđ ip̃is esset ĩ dignum committebat. Tum Tito baluentio qui
superiore anno primum pilum duxerat uiro forti a magnȩ auctoritatis
utrũq femur tragula trabicitur. Quintus lucamus ciusdem ordinis fortis¬
sime pugnans. dum circũuento filio subuenit interficitur. lutius cocta le¬
gatus. omnes cobortes. ordinesq ad hortans. in aduersum os funda uulnerat᷑:

Expanded text:
tum fecerat, hostes velocissime refugiebant. Interim eam partem nudari netum fecerat, hostes velocissime refugiebant. Interim eam partem nudari necesse erat et ab latere aperto tela recipi. Rursus cum in eum locum unde erant egressi reverti coeperant, et ab eis qui cesserant et ab eis qui proximi steterant circumveniebantur; sin autem locum tenere vellent, nec virtuti locus relinquebatur, neque ab tanta multitudine coniecta tela conferti vitare poterant. Tamen tot incommodis conflictati, multis vulneribus acceptis resistebant et magna parte diei consumpta, cum a prima luce ad horam octavam pugnaretur, nihil quod ipsis esset indignum committebant. Tum Tito Balventio, qui superiore anno primum pilum duxerat, viro forti et magnae auctoritatis, utrumque femur tragula traicitur; Quintus Lucanius, eiusdem ordinis, fortissime pugnans, dum circumvento filio subvenit, interficitur; Lucius Cotta legatus omnes cohortes ordinesque adhortans in adversum os funda vulneratur.
Abbreviated transcription (Latin):
haberet. ab impedimentis petere atq arriꝑe proꝑaret clamore & fletu oĩa
replerentur. At barbaris consilium non defiut. Nam duces eoꝵ tota acie
pronumptiare iusserunt ne quis a loco discederet illoꝵ esse predam atq
illis refuari quȩ cũq romani reliquissent. proinde omnia ĩ uictoria reposita
existimarent. Erant & uirtute & numero pugnãdi pares. nostri tam& si
a duce a a fortuna deserebantur. tamen omnem spem salutis ĩ uirtute pone¬
bant. Et quotiens quȩq cohors procurrenit ab ea ꝑte magnus numerus
hostium cadebat. Qua re animaduersa ambiorix pronũptiari iubet ut ꝓ¬
cul tela cõiciant neu propius accedant & quam ĩ ꝑtem romani impetum
fecerint cedant lȩuitate armor & qͣtidiana exercitatione nibil his noceri
posse. rursus se ad signa recipientes ĩsequantur. Quo prȩcepto ab his dili-¬
gentissime obseruato. cum quepiam cohors ex orbe excesserit atq impe¬

Expanded text:
haberet, ab impedimentis petere atque arripere properaret, clamore et fletu omnia haberet, ab impedimentis petere atque arripere properaret, clamore et fletu omnia complerentur. At barbaris consilium non defuit. Nam duces eorum tota acie pronuntiare iusserunt, ne quis ab loco discederet: illorum esse praedam atque illis reservari quaecumque Romani reliquissent: proinde omnia in victoria posita existimarent. Erant et virtute et studio pugnandi pares; nostri, tametsi ab duce et a fortuna deserebantur, tamen omnem spem salutis in virtute ponebant, et quotiens quaeque cohors procurrerat, ab ea parte magnus numerus hostium cadebat. Qua re animadversa Ambiorix pronuntiari iubet, ut procul tela coniciant neu propius accedant et, quam in partem Romani impetum fecerint, cedant levitate armorum et cotidiana exercitatione nihil eis noceri posse, rursus se ad signa recipientes insequantur. Quo praecepto ab eis diligentissime observato, cum quaepiam cohors ex orbe excesserat atque impe
Abbreviated transcription (Latin):
qui in ip̃o negotio consilium capere coguntur. At cocti qui cogitasset in
itinere hoc posse accidere atq ob eam causam profectionis auctor nõ fuissa¬
sed nulla ĩ re commum saluti deerat. & in appellandis cohortandisq mili¬
tibus imꝑationis & ĩ pugna militis offitia prestabat. Cum propter longitu¬
dinem agminis minus facere omnia ꝑse obire & quid quoq loco fticiendũ
esset prouidere non posset. iusserunt pronũptiari ut impedimenta relinq̃¬
rent a in orbem consisterent. Quod consilium & si in eiusmodi casu repre¬
hendendum non est. tamen ĩ commode accidit. Nam & nostris militibus
spem minuit & hostes ad pugnandum alacriores effecit đ non sine sumo
timore & desperatione id factum uidebatur. Preterea accidit qđ fieri ne-¬
cesse erat ut uulgo milites a signis dscederent. quȩq quisq eoꝵ carissima

Expanded text:
qui in ipso negotio consilium capere coguntur. At Cotta, qui cogitasset haequi in ipso negotio consilium capere coguntur. At Cotta, qui cogitasset haec posse in itinere accidere atque ob eam causam profectionis auctor non fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appellandis cohortandisque militibus imperatoris et in pugna militis officia praestabat. Cum propter longitudinem agminis minus facile omnia per se obire et, quid quoque loco faciendum esset, providere possent, iusserunt pronuntiare, ut impedimenta relinquerent atque in orbem consisterent. Quod consilium etsi in eiusmodi casu reprehendendum non est, tamen incommode accidit: nam et nostris militibus spem minuit et hostes ad pugnam alacriores effecit, quod non sine summo timore et desperatione id factum videbatur. Praeterea accidit, quod fieri necesse erat, ut vulgo milites ab signis discederent, quae quisque eorum carissima
Abbreviated transcription (Latin):
augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur ut quibus esset ꝑsuasum nõ
ab hoste sed ab homine amicissimo ambiorige consilium datum longissiõ
agmine maximisq impedimentis incedũt. At hostes postquam ex noctur¬
no fremitu uigilissq de profectione eoꝵ senserunt collocatis insidiis bi¬
ꝑtito ĩ siluis opportuno loco atq occulto a milibus passuum circiter duob
romanoꝵ aduentum expectabant. Et cum se maior pars agminis ĩ magnã
conuallem dimisisset. exutraq ꝑte illius uallis subito se ostenderunt nouissi¬
mosq premere & primos prohibere ascensu atq iniquissimo nostroꝵ loco
prelium committere ceperunt. Tunc demum Titurius qui nibilante proui-¬
disset trepidare & concursare cohortesq disponere: h tamen ip̃e timide.
atq ut eum ommã deficere uiderentur qđ plerũq his accidere consueuit

Expanded text:
augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur, ut quibus esset persuasum non augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur, ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine maximisque impedimentis. At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu vigiliisque de profectione eorum senserunt, collocatis insidiis bipertito in silvis opportuno atque occulto loco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adventum exspectabant, et cum se maior pars agminis in magnam convallem demisisset, ex utraque parte eius vallis subito se ostenderunt novissimosque premere et primos prohibere ascensu atque iniquissimo nostris loco proelium committere coeperunt. Tum demum Titurius, qui nihil ante providisset, trepidare et concursare cohortesque disponere, haec tamen ipsa timide atque ut eum omnia deficere viderentur; quod plerumque eis accidere consuevit,
Abbreviated transcription (Latin):
uius quid acciderit abste rationem deposcent. Qui si ꝑte liceat ꝑen¬
dino die cum proximis ibernis coniuncti cõmunem cum reliquis belli
casum sustineant non reiecti & relegati longe a cęteris aut ferro aut fa¬
me intereant. Consurgitur ex consilio comprehendunt utrũq & orant
ne sua dissensione & ꝑtinacia rem ĩ summum ꝑiculum deducant facilẽ
esse rem seu maneant seu proficiscantur si modum unum omnes sentiãt
ac probent contra in dissensione nullam se salutem prospicere. Resdispu¬
tatione ad mȩdiam noctem ꝑducitur. tandem dat Cocta manus ꝑmotus.
suꝑiori sententia Sabini. pronũptiatur prima luce ituros consumitur uigi¬
liis reliqua ꝑs noctis cum sua quisq miles circũspiceret quid secum porta
ret quid ei instrum̃to ibernoꝵ relinquere cogeretur. Omnia excogi¬
tantur qua re sine ꝑiculo maneatur . & langore militum & uigiliis ꝑiculũ

Expanded text:
vius quid acciderit, abs te rationem reposcent, qui, si per te liceat, perenvius quid acciderit, abs te rationem reposcent, qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis coniuncti communem cum reliquis belli casum sustineant, non reiecti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut fame intereant." Consurgitur ex consilio; comprehendunt utrumque et orant, ne sua dissensione et pertinacia rem in summum periculum deducant: facilem esse rem, seu maneant, seu proficiscantur, si modo unum omnes sentiant ac probent; contra in dissensione nullam se salutem perspicere. Res disputatione ad mediam noctem perducitur. Tandem dat Cotta permotus manus: superat sententia Sabini. Pronuntiatur prima luce ituros. Consumitur vigiliis reliqua pars noctis, cum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hibernorum relinquere cogeretur. Omnia excogitantur, quare nec sine periculo maneatur, et languore militum et vigiliis periculum
Abbreviated transcription (Latin):
tot contumeliis acceptis sub.p.r. imꝑium redactam suꝑiore gloria rei
militaris ex tincta. Postremo quis hos sbi ꝑsuaderet sine certa re ambiorigẽ
ad huiusmodi consilium descenisse suam sententiam ĩ utraq parte esse tutã
si nihil esset durius nullo cum periculo ad proximam legionem peruenturos.
Sigallia omnis cum germanis consentiret unam esse in celeritate positam salu¬
tem. Coctȩ quidem atq eoꝵ qui dissentirent consilium quem hr̃et exi¬
tum ĩ quo si p̃resens periculum non ał certe longinqua obsidione fames
esset timenda. Hac ĩ utramq partem disputatione habita cum a cocta
primisq ordinibus acriter resisteretur. Uincite inquit si ita uultis Sabi¬
nus & clariore uoce ut magna ꝑsmilitum ex audiret. Neq is sum ego
ĩquit qui grauissimo ex uobis mortis periculo terrear. Hi sapient si gra¬

Expanded text:
tot contumeliis acceptis sub populi Romani imperium redactam superiore gloria rei tot contumeliis acceptis sub populi Romani imperium redactam superiore gloria rei militaris exstincta. Postremo quis hoc sibi persuaderet, sine certa re Ambiorigem ad eiusmodi consilium descendisse? Suam sententiam in utramque partem esse tutam: si nihil esset durius, nullo cum periculo ad proximam legionem perventuros; si Gallia omnis cum Germanis consentiret, unam esse in celeritate positam salutem. Cottae quidem atque eorum, qui dissentirent, consilium quem habere exitum? In quo si non praesens periculum, at certe longinqua obsidione fames esset timenda. Hac in utramque partem disputatione habita, cum a Cotta primisque ordinibus acriter resisteretur, " Vincite," inquit, " si ita vultis," Sabinus, et id clariore voce, ut magna pars militum exaudiret; "neque is sum," inquit, "qui gravissime ex vobis mortis periculo terrear: hi sapient; si gra
Abbreviated transcription (Latin):
manor substineri posse munitis ĩbernis. docebant, rem esse testimonio ꝗ
primum hostium ĩpetum multis ultro uulneribus illatis fortissime substi¬
nuerunt, re frumentaria non premi. Interea & ex proximis ibernis & a
Cesare conuentura subsidia postremo quid esset leuius aut turpius ꝗͣ
auctore hoste de summnis rebus caꝑe consilium. Contra ea Titurius sero fi¬
cturos clamitabat cum maiores manus hostium adiunctis germanis cõ¬
uenissent At cum aliquid calamitatis ĩ proximis ibernis esset acceptum
brȩuem consulendi esse occasionem Cęsarem arbitrari profectum ĩ ytaliã.
neq aliter carnutes ĩ terficiendi Tasgetii consilium fuisse capturos. neq ebu¬
rones si ille adesset tanta cõtemptione ad castra nostra uenturos esse. ton
hostem auctorem sed rem expectare subesse renum: magno esse germanis
dolore ariouisti mortem & superiores nostras uictorias ardere galliam

Expanded text:
manorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod manorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia: postremo quid esse levius aut turpius, quam auctore hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea Titurius sero facturos clamitabat, cum maiores manus hostium adiunctis Germanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis esset acceptum. Brevem consulendi esse occasionem. Caesarem arbitrari profectum in Italiam; neque aliter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; ardere Galliam
Abbreviated transcription (Latin):
rum alter milia passuum circiter. L. alter paulo amplius ab his absit.
Illud se polliceri & iure uirando confirmare tutum iter ꝑfines datuꝵ
Quod cum faciat & ciuitati se consulere gibernis subleuetur a Cȩsariꝓ.
eius meritis gratiam referre: Hac oratione habita discedit ambiorix
arpineius & iunius. que audierunt ad legatos deferunt. Illi repentina
re perturbati & si ab hoste dicebantin ea tamen nõ negligenda existi-¬
mabant. maxime hac re ꝑmouebantur qđ ciuitatem humilem atq igꝰ¬
bilem eburonum sua sponte contra.p.r. bellum facere ausam uix erat
credendum. Itaq ad consilium rem deferunt magnaq intereos existit
controuersia. Lutius arunculeius compluresq tribuni militum & primo¬
rum ordinum centuriones nihil temere agendum. neq ex ibernis ĩ uissu
cesaris discedendum existimabant. Quantas hismagnas etiam copias geͬ¬

Expanded text:
rum alter milia passuum circiter quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit. rum alter milia passuum circiter quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; quod cum faciat, et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius et Iunius, quae audierunt, ad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque hac re permovebantur, quod civitatem ignobilem atque humilem Eburonum sua sponte populo Romano bellum facere ausam vix erat credendum. Itaque ad consilium rem deferunt magnaque inter eos exsistit controversia. Lucius Aurunculeius compluresque tribuni militum et primorum ordinum centuriones nihil temere agendum neque ex hibernis iniussu Caesaris discedendum existimabant: quantasvis magnas copias etiam Ger
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ĩ multitudinem. Ciuutati porro hanc fuisse belli causam qͣ repentine
galloꝵ coniurationi resistere non potuerit. Id se facere ex humilitate
sla probare posse đ non adeo sit imperitus rerum ut suis copiis.p.r. pos¬
se suꝑari tonfidat. Sed esse gallie cõmune consilium omnibus ibernis .c.
oppugnandis. hũc esse ĩ dictum diem nequa legio alteri legioni subsido
uenire posset. non facile gallos galbis negare potuisse. prȩsertim cum de
recuꝑanda cõmuni libertate consilium initum uideretur. Quibusqm̃ pro
pretate satisfecerit. habere se nunc rationem officii pro bñficiis Cesaris.
Monere orare Titurium pro hospitio ut suȩ ac militum saluti consulat.
magnam manum germanoꝵ conductam renum transisse: hancaffore
biduo. Ip̃orum esse consilium: uelint ne priusꝗͣ finitimi sentiant eductos
ex hibernis milites. aut ad ciceronem aut ad labienum deducerent qͦ¬

Expanded text:
ipse in multitudinem. Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae ipse in multitudinem. Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit imperitus rerum ut suis copiis pose confidat. Sed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ad colloquium prodirent. habere se quȩ de re cõmuni dicere uellẽt ꝗb
rebus controuersias minui posse sꝑarent. Mittitur ad eos colloquendi causi
.C. Carpineius eques romanis familiaris Quinti Titurii & Quintus funiuis
ex hispania quidam qui iam ante iussu cȩsaris ad ambiorigem uenti¬
tare consueuerat. apud quos ambiorix ad hunc modum locutus est se se
pro cȩsariᷤᷤ in se benefitiis plurimum ei confiteri debere q eius openi stipẽ¬
dio liberatus esset q aduatucis finitimis siuis pendere consuesset.ꝗq ei fi
lius & fratris filius a cesare remissi essent: quos aduatuci obsidum numero
missos apud se inseruitute & catbenis tenuissent neq id qđ fecerit de op-¬
pugnatione castroꝵ aut iudicio uideo uolũtate sua fecisse sed coactuci¬
uitatis suaq esse huiusmodi imꝑia ut nõ minus brẽt inse iuiris multitudo ꝗͣ

Expanded text:
ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques Romanus, familiaris Quinti Tituri, et Quintus Iunius ex Hispania quidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam