comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̾lio suꝑasset hostẽ: pre¬
miũ belli ad patrẽ trans¬
tulit. ⁊ imꝑiũ illi cypri
tradidit. Hoc est regnũ.
nolle regnare cũ possis.
Uicit patrẽ imꝑiosũ qͥdẽ
maulius: qui cũ ante ad
tempus relegatus esset.
a pr̃e ob adolescenciam
brutã et hebetem: ad. tr̃.
uenit petitoq tempore
qd̃ ille dederat: sperans
fore ꝓditorẽ parẽtis in¬
uiti ⁊ bene meruisse se
de iuuene credebat. cmꝰ
exilium ꝓ grauissimo
crimine inter alia man¬
lio obiciebat. Nactus
adolescens: secretũ strin¬
git occultatũ sinu ferrũ.
Et nisi iuras inquit te
diẽ prĩ remissurũ: hoc te
gladio transfodiã. In
tua potestate est utromͦ
pr̃ m̃s accusatorẽ nõ ha¬
beat. Iurauit tribunus
nec fefellit ⁊ causã actio¬
nis remisse: contioni red¬
didit. Nulli alii licuit
impune tribunũ in ordi¬
nem redigere. Alia ex
alus exempla sũt eorũ
qui parẽtes suos ꝑiculis
eripuerũt qui ex infimo
ad sũmã protulerũt et e

Expanded text:
proelio superasset hostem, praeproelio superasset hostem, praemium belli ad patrem transtulit et imperium illi Cypri tradidit. Hoc est regnum nolle regnare, cum possis. " Vicit patrem imperiosum quidem Manlius, qui, eum ante ad tempus relegatus esset a patre ob adulescentiam brutam et hebetem, ad tribunixerat, venit ; petito tempore, quod ille dederat sperans fore proditorem parentis invisi, et bene meruisse se de iuvene credebat, cuius exilium pro gravissimo crimine inter alia Manlio obiciebat, nanctus adulescens secretum stringit occultatum sinu ferrum et : ' Nisi iuras,' inquit, ' te diem patri remissuruin, hoc te gladio transfodiam. In tua potestate est, utro modo pater meus accusatorem non habeat.' Iuravit tribunus nec fefellit et causam actionis omissae contioni reddidit. Nulli alii licuit impune tribunum in ordinem redigere. Alia ex aliis exempla sunt eorum, qui parentes suos periculis eripuerint, qui ex infimo ad summum protulerint et e
Abbreviated transcription (Latin):
modo animũ qualẽ decet.
⁊ deficere nolite. ut uincatis
optãtes. Nec desunt tam
pulchro certamim duces:
qui ad similia uos cohortẽt᷑.
ac ꝑ uestigia sua ire ad ui¬
ctoriã sepe iã paratã ex pa¬
rentibz iubeant. Uicit ene¬
as patrẽ. ip̃e eiꝰ ĩfancia le¬
ue tutũq gestamen. Gra¬
uẽ senio ꝑ media hostiũ
agmina. et ꝑ cadẽtis circa
se urbis ruias ferẽs. cũ cõ¬
plexus sacra ac penates
deos religiosus senex. non
simplici uadentẽ sarcina
p̾meret. Tulit illũ ꝑignes.
Et quid nõ pietas poteste
Ptulit colendũq inter
conditores romani impii
posuit. Uicere siculi iuue¬
nes. cũ ethna maiore ui
pagitata. in urbes in agr¬
os. in magnã in sule ꝑtem
effudisset ĩcendiũ: uexe¬
runt parentes suos. Disce¬
ssisse creditũ est. ignes et
utrimq flãma recedente:
limitẽ ad aꝑtũ. ꝑ quem
transcurrerẽt iuuenes di¬
gnissimi. qui magna
tuto auderent. Uicit an¬
tigonus. qui cũ ingenti

Expanded text:
modo animum, qualem decet, modo animum, qualem decet, et deficere nolite : vincetis optantes. Nec desunt tam pulchro certamini duces, qui ad similia vos cohortentur ac per vestigia sua ire ad victoriam saepe iam partam ex parentibus iubeant. " Vicit Aeneas patrem, ipse eius in infantia leve tutumque gestamen, gravem senio per media hostium agmina et per cadentis circa se urbis ruinas ferens, cum complexus sacra ac penates deos religiosus senex non simplici vadentem sarcina premeret ; tulit illum per ignes et quid non pietas potest ? pertulit colendumque inter conditores Romani imperii posuit. " Vicere Siculi iuvenes : cum Aetna maiore vi peragitata in urbes, in agros, in magnam insulae partem effudisset incendium, vexerunt parentes suos ; discessisse creditum est ignes et utrimque flamma recedente limitem adapertum, per quem transcurrerent iuvenes dignissimi, qui magna tuto auderent. " Vicit Antigonus, qui, cum ingenti
Abbreviated transcription (Latin):
raret auxiliũ. ĩ hoc ut ꝑ¬
maneret. Ergo maius
bñficiũ accepit a filio p̃r̃.
qui uitã accepit. quã ip̃e
illi dedit. Hec nõ destru¬
unt parentiũ ueneratio¬
nem. nec det̾iores illis li¬
beros faciut. inmo etiã
meliores. Natura eĩ glõsa
uirtus est: ⁊ anteire pͥores
cupit. Alacrior erit pietaᷤ
si ad reddenda bñficia cũ
uincendis a se uenerit:
ipĩs prĩb id uolẽtib letis¬
q cõtigerit. qm̃ pleraq
sunt: in quib nr̃o bono
uincimur. Uonde certainẽ
tam optabile. unde tantã
felicitatẽ parentib. ut fa¬
teantur ip̃os liberoꝵ bñfi¬
tiis impares: insi hoc ita
iudicamꝰ Excusationem
damus liberis et illos seg¬
niores ad referendã graciã
facimꝰ. quib stimulos adi¬
cere debenus ⁊ dicere. Hot
agite optimi iuuenes. Pro¬
posita est inter parentes
ac liberos honesta cõtentio.
dederint maiora an recepe¬
rint. Non ideo uicerũt: qͥa
occupauerunt. Sumite

Expanded text:
raret auxilium in hoc, ut perraret auxilium in hoc, ut permaneret ; ergo maius beneficium accepit a filio pater, qui vitam accepit, quam ipse illi dedit. Haec non destruunt parentium venerationem nec deteriores illis liberos faciunt, immo etiam meliores ; natura enim gloriosa virtus est et anteire priores cupit. Alacrior erit pietas, si ad reddenda beneficia eum vincendi spe venerit. Ipsis patribus id volentibus laetisque contigerit, quoniam pleraque sunt, in quibus nostro bono vincimur. Unde certamen tam optabile ? Unde tantam felicitatem parentibus, ut fateantur ipsos liberorum beneficiis impares ? Nisi hoc ita iudicamus, excusationem damus liberis et illos segniores ad referendam gratiam facimus, quibus stimulos adicere debemus et dicere : " Hoc agite, optimi iuvenes ! Proposita est inter parentes ac liberos honesta contentio, dederint maiora an receperint. Non ideo vicerunt, quia occupaverunt. Sumite
Abbreviated transcription (Latin):
digere quidẽ omino possit.
Maius ergo bñficiũ acci¬
pit pr̃. si uitã a filio acci¬
pit: qmͣ filius a pr̃e qd̃
natus est. Patris ait bñ¬
ficia uinci a filu bñficus
non possunt. Quare
quia uitã accepit a pr̃e.
qmͣ insi accepisset: nulla
dare bñficia potuisset.
Hoc cõmune est. prĩ cũ
om̃ib qui uitã alicui de¬
derũt. nõ potuissẽt enim
referre gr̃am: insi uitã
accepissent. Ergo nec
ri potest. Solet enĩ et
medicus uitã dare. Nec
naute: si naufragũ su¬
stulit. At qui ⁊ hor et
aliorũ qui aliquomodo
nobis uitã dederũt bñfi¬
cia uinci possũt. Ergo et
patrũ possunt. Si quis mn
bñficiũ dedit. quod multo¬
rum bñficus adiuuandũ
esset. ego autẽ illi bñficiũ
dedi. id quod nulliꝰ egeret
adiutorio. Maius dedi ꝙͣ
accepi. Pr̃ filio uitã dedit
piturã usi multa accessi¬
ssent que illã tuerentur.
sfilius prĩ si dedit uitam:
dedit eam q̃ nulliꝰ deside¬

Expanded text:
digere quidem omnino possit ; digere quidem omnino possit ; maius ergo beneficium accipit pater, si vitam a filio accipit, quam filius a patre, quod natus est. " Patris beneficia vinci a filii beneficiis non possunt. Quare ? Quia vitam accepit a patre, quam nisi accepisset, nulla dare beneficia potuisset." Hoc commune est patri eum omnibus, qui vitam alicui dederunt ; non potuissent enim referre gratiam, nisi vitam accepissent. Ergo nec ri potest solet enim et medicus vitam dare, nec nautae, si naufragum sustulit. Atqui et horum et aliorum, qui aliquo modo nobis vitam dederunt, beneficia vinci possunt ; ergo et patrum possunt. Si quis mihi beneficium dedit, quod multorum beneficiis adiuvandum esset, ego autem illi beneficium dedi id, quod nullius egeret adiutorio, maius dedi quam accepi. Pater filio vitam dedit perituram, nisi multa accessissent, quae illam tuerentur ; filius patri si dedit vitam, dedit eam, quae nullius deside
Abbreviated transcription (Latin):
liberalib ꝓfeci. Ip̃os tanẽ
qui tradiderũt illa: trãscen¬
dimꝰ utiq eos qui prima
elementa docuerũt. Et
quãuis sine illis nemo qͥt¬
quam assequi posset: nõ
tamen quãtũcũq quis as¬
secutus est. intra illos est.
Nultũ inter pͥma ac maxi¬
ma inter est. Nec ideo pͥma
maximoꝵ instar sunt: qr
sine pͥmis maxima ẽẽ nõ
possunt. Iam tẽpus ẽ: q̃dã
ex nr̃a ut ita dicã moneta
ꝓferre. Qui id bñficiũ ded
quo est. aliquid melius:
potest uinci. Pr̃ dedit filio
uitam. Est autẽ aliquid
uita melius. ita pr̃ uinci
potest. quia dedit bñficiũ
quo est. aliquid melius.
Etiã mit̾ qui dedit alicui
uitã si ⁊ semel ⁊ iteꝵ libe¬
ratus est mortis piculo:
maius accepit bñficium
qmͣ dedit. Pr̃ autẽ: uitã
dedit. Potest ergo si sepi¬
us ꝑiculo mortis liberatꝰ
bñficiũ accipe qmͣ dedit.
Qui bñficiũ accipit: ma¬
ius accipit quo magis eo
indiget. Magis auten

Expanded text:
liberalibus profeci; ipsos tamen, liberalibus profeci; ipsos tamen, qui tradiderunt illa, transcendimus, utique eos, qui prima elementa docuerunt, et quamvis sine illis nemo quicquam adsequi posset, non tamen, quantumcumque quis adsecutus est, infra illos est. Multum inter prima ac maxima interest, nec ideo prima maximorum instar sunt, quia sine primis maxima esse non possunt. Iam tempus est quaedam ex nostra, ut ita dicam, moneta proferre. Qui id beneficium dedit, quo est aliquid melius, potest vinci. Pater dedit filio vitam, est autem aliquid vita melius ; ita pater vinci potest, quia dedit beneficium, quo est aliquid melius. Etiamnunc, qui dedit alicui vitam, si et semel et iterum liberatus est mortis periculo, maius accepit beneficium quam dedit. Pater autem vitam dedit potest ergo, si saepius periculo mortis liberatus beneficium accipere quam dedit. Qui beneficium accipit, maius accipit, quo magis eo indiget. Magis autem
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ nobilitatẽ nobili
uiro adiciat. Dic scipionis
patrem. Dubiũ est qͥn ge¬
nerandi uulgare bñficiũ
uicerit eximia pietas ⁊ u̾tꝰ
ip̃i urbi nescio utrũ maiꝰ
p̾sidiũ adferens an decus:
Deinde si hoc parũ est: fin¬
ge aliquẽ torm̃ta prĩs discu¬
ssisse. finge in se transtulis¬
se licet tibi inqnͣtũ uelis
extendere bñficia filii. cum
pat̾nũ munꝰ ⁊ simplex sit
⁊ facile. sed danti uolũtari¬
um. quod ne cesse est ille ml̾¬
tis dederit. etiam quib dedis¬
se se nescit. In quo cõsortẽ
ht̃. in quo spectauit legen
patriã. p̾mia patrũ. domꝰ
ac familie ꝓpetuitatẽ oĩa
potius qmͣ hoc qd̃ dabat.
Quid si quis sapiẽciã cõ¬
secutus hanc prĩ tradiderit.
etiã nĩc disputabimꝰ an
maius aliquid dederit qmͣ
accepat. cum uitã beatã
prĩ reddidit. accepit tantũ
ficiũ est quicquid facis qͥc¬
quid p̾stare illi potes. Et
p̾ceptoris mei qd̃ ĩstitutis

Expanded text:
maiorem nobilitatem nobili maiorem nobilitatem nobili viro adiciat, dici Scipionis patrem ! Dubium est, quin generandi vulgare beneficium icerit eximia pietas et virtus ipsi urbi nescio utrum maius praesidium adferens an decus ? Deinde, si hoc parum est, finge aliquem tormenta patris discussisse, finge in se transtulisse. Licet tibi, in quantum velis, extendere beneficia filii, cum paternum munus et simplex sit et facile et danti voluptarium, quod necesse est ille multis dederit, etiam quibus dedisse se nescit, in quo consortem habet, in quo spectavit legem, patriam, praemia patrum, domus ac familiae perpetuitatem, omnia potius quam eum, cui dabat. Quid ? si quis sapientiam consecutus hanc patri tradiderit, etiamnunc disputabimus, an maius aliquid iam dederit, quam acceperat, cum vitam beatam patri reddiderit, acceperit tantum ficium est, quidquid facis, quidquid praestare illi potes." Et praeceptoris mei, quod institutis
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. si singula pat̾noꝵ
meritoꝵ magnitudinem
ex supare nõ possũt: plu¬
ra in unũ cõgesta supera¬
bunt. Seruauit in p̾sio
patrẽ scipio et p̾textatus
in hostes equũ concitat.
parũ est. qd̃ ut ꝑueniret
ad patrẽ. tot picula maxi¬
mos duces cũ maxime pre¬
mẽcia cõtempsit. tot opposi¬
tas diffultates. ꝙ ad pͥmã
pugnã exiturꝰ tyro puete¬
ranorũ corpora tucurrit. ꝙ
annos suos transiliuit. Adi¬
ce ut idem prẽm reũ defẽdat.
⁊ conspiratiomi ĩmuicoꝵ po¬
tenciũ eripiat. ut alterũ
illi cõsulatũ ac terciũ alios¬
q honores etiã cõsularibus
concupiscẽdos cõgerat. Ut
paupi raptas belli iure opes
tradat. ⁊ quod ẽ militarib
uiris speciosissimũ diuitẽ
illũ spolus etiã hostilibus
faciat. Si adhuc parũ est:
adice ut ꝓuincias ⁊ extra¬
ordinaria impia continuet.
Adice ut dirutis maximis
urbib romani impii sine
emulo adortus octasusq
uẽturi defensor ⁊ conditor.

Expanded text:
tulit. Si singula paternorum tulit. Si singula paternorum meritorum magnitudinem exsuperare non possunt, plura in unum congesta superabunt. Servavit in proelio patrem Scipio et praetextatus in hostes ecum concitavit. Parum est, quod, ut perveniret ad patrem, tot pericula maximos duces eum maxime prementia contempsit, tot oppositas difficultates, quod ad primam pugnam exiturus tiro per veteranorum corpora cucurrit, quod annos suos transiluit ? Adice, ut idem patrem reum defendat et conspirationi inimicorum potentium eripiat, ut alterum illi consulatum ac tertium aliosque honores etiam consularibus concupiscendos congerat, ut pauperi raptas belli iure opes tradat et, quod est militaribus viris speciosissimum, divitem illum spoliis etiam hostilibus faciat. Si adhuc parum est, adice, ut provincias et extraordinaria imperia continuet, adice, ut dirutis maximis urbibus Romani imperii sine aemulo ad ortus occasusque venturi defensor et conditor
Abbreviated transcription (Latin):
nauali corona ĩsignis uni¬
cum adeptus inter dona
militaria decꝰ qui tot in
urbe maxima oꝑa excita¬
uit que ⁊ pͥorẽ magnificẽ¬
ciam uncerẽt. ⁊ nulla pꝰ¬
ea uinceret᷑. Utrũ octa¬
iuus maiꝰ ullũ bñficium
dedit filio. an prĩ diuus
optiui prĩs abscõdit: Qnͣ¬
tam cepisset uoluptatẽ
si illũ post de bellata ar¬
ma ciuilia indisset secure
paci p̾sidentẽ nõ ad agno¬
scens bonũ suũ. nec satis
credens. Quociẽs respexis¬
set ad se. potuisse illũ ui¬
rũ in domo sua nasci: Qͥd
nuc̃ ceteros ꝓsequar. quos
iam cõsũpsisset oblimo.
uisi illos filioꝵ glĩa ⁊ tene¬
bris eruisset. ⁊ ad huc in
luce retineret: Deinde cũ
q̃ramus non qͥs filiꝰ prĩ
maiora bñficia reddiderit
qmͣ a pr̃e accepat. sed an
aliquis possit maiora red¬
dere: etiam si que retuli
exempla nũdũ satiffaciũt:
nec bñ ficia parẽtiũ suoꝵ sr̃¬
inituit. capit taniẽ hoc
natura qd̃ nũdũ ulla etaᷤ

Expanded text:
navali corona insignis, uninavali corona insignis, unicum adeptus inter dona militaria decus, qui tot in urbe maxima opera excitavit, quae et priorem magnificentiam vincerent et nulla postea vincerentur ? Utrum Octavius maius beneficium dedit filio an patri divus optivi patris abscondit ? Quantam cepisset voluptatem, si illum post debellata arma civilia vidisset securae paci praesidentem, non adgnoscens bonum suum nec satis credens, quotiens ad se respexisset, potuisse illum virum in domo sua nasci ! Quid nunc ceteros prosequar, quos iam consumpsisset oblivio, nisi illos filiorum gloria e tenebris eruisset et adhuc in luce retineret ? Deinde, cum quaeramus, non quis filius patri maiora beneficia reddiderit, quam a patre acceperat, sed an aliquis possit maiora reddere, etiam si, quae rettuli, exempla nondum satis faciunt nec beneficia parentium suorum superiaciunt, capit tamen hoc natura, quod nondum ulla aetas
Abbreviated transcription (Latin):
pisti. Tu em̃ me mͥ rudẽ.
impitũ dedisti. ego tͥ filiũ:
qualẽ genuisse gauderes.
Aluit me pr̃. si idẽ presto:
plus reddo. quia nõ tantũ
aluisse: sed a filio ali gau¬
det. ⁊ maiorẽ ex animo ieo
qmͣ ex ip̃a re ꝑcipit uolup¬
tatem. illius alimẽta: ad
corpus tantũ meũ puene¬
runt. Q uid si quis ĩtantũ
ꝓcessit. ut aut eloquencia
per gentes notesceret aut
iusticia. aut bellicis rebus
⁊ patri quoz ingentẽ tir¬
cũ funderet famã tenebras¬
nataliũ suor clara luce discu¬
teret: Non in estimabile in
parentes suos bñficiũ cõtulit
An quisqmͣ aristonẽ ⁊ crillũ
uisi ꝓpter xenephontẽ ac
platonẽ filios nosset: So¬
phroniscũ socrates expirare
non patitur. Ceteros enu¬
merare longũ est. qͥ durãt
obuullã aliã causã quam
qd̃ illos liberoꝵ exima nͥtꝰ.
tradidit posteris. Utrũ ma¬
ius bñficiũ dedit. M agrip¬
pe pr̃ ne post agrippã quidẽ
notus. an prĩ dedit agrippa

Expanded text:
pisti; tu enim me mihi rudem, pisti; tu enim me mihi rudem, imperitum dedisti, ego tibi filium, qualem genuisse gauderes. Aluit me pater. Si idem praesto, plus reddo, quia non tantum ali se, sed a filio ali gaudet et maiorem ex animo meo quam ex ipsa re percipit voluptatem, illius alimenta ad corpus tantum meum pervenerunt. Quid ? si quis in tantum processit, ut aut eloquentia per gentes notesceret aut iustitia aut bellicis rebus et patri quoque ingentem circumfunderet famam tenebrasnatalium suorum clara luce discuteret, non inaestimabile in parentes suos beneficium contulit ? An quisquam Aristonem et Gryllum nisi propter Xenophontem ac Platonem filios nosset ? Sophroniscum Socrates expirare non patitur. Ceteros enumerare longum est, qui durant ob nullam aliam causam, quam quod illos liberorum eximia virtus tradidit posteris. Utrum maius beneficium dedit M. Agrippae pater ne post Agrippam quidem notus, an patri dedit Agrippa
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto leuiꝰ mori ante
mortis metũ. Ego uitam
dedi statun illa usuro. tu
nescituro an uiueret. Ego
uitã dedi mortẽ timẽti. tu
uitam dedisti ut mori
possem. Ego uitã tͥ dedi
cõsũmatã. ꝑfectã tu me
exptẽ rationis gemusti
onus alienũ. Uis scire ꝙͣ
non sit magnũ bñficium
uitam sic dare: exposinsse¬
est. Nempe miuria erat
genuisse quicquid colligo
ẽ: minimũ ẽẽ bñficiũ pa¬
tris matrisq cõcubitũ: nͥ
accesserint alia que ꝓseq̃¬
rentur hoc miciũ mune¬
ris ⁊ aliis officiis ratũ fa¬
cerent. Non est bonũ ui¬
uere sed bene muere. At
bene uiuo sed poti ⁊ male.
Ita hoc tantũ est tuũ quod
uiuo. Si uitã imputas mͥ
pse nudã. egentẽ consilii. et
id ut magnũ bonũ iactas:
cogita te mͥ ĩputare musca¬
rũ ac uermiũ bonũ. De ñ
ut nichil aliud dicã quã
bonis artibz me studuisse.
ut cursũ ad rectũ iter uite
diugerẽ. in ip̃o bñficio tuo
mains qmͣ qd̃ dederas rece¬

Expanded text:
quanto levius mori ante quanto levius mori ante mortis metum. Ego vitam dedi statim illa usuro, tu nescituro, an viveret ; ego vitam dedi mortem timenti, tu vitam dedisti, ut mori possem ; ego tibi vitam dedi consummatam, perfectam, tu me expertem rationis genuisti, onus alienum. Vis scire, quam non sit magnum beneficium vitam sic dare ? Exposuisses ; nempe iniuria erat genuisse ! Quo quid colligo ? Minimum esse beneficium patris matrisque concubitum, nisi accesserunt alia, quae prosequerentur hoc initium muneris et aliis officiis ratum facerent. Non est bonum vivere, sed bene vivere. At bene vivo. Sed potui et male ; ita hoc tantum est tuum, quod vivo. Si vitam imputas mihi per se, nudam, egentem consilii, et id ut magnum bonum iactas, cogita te mihi imputare muscarum ac vermium bonum. Deinde, ut nihil aliud dicam, quam bonis artibus me studuisse et cursum ad rectum iter vitae direxisse, in ipso beneficio tuo maius, quam quod dederas, rece
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad sũmã prouexi digni¬
tatem ⁊ principẽ urbis
sue feci. nec tantũ rebus
a me gestis nobilitaui: s
ip̃i quo gerendarũ ingẽ¬
tem ac facilẽ. nec tutam
minꝰ qmͣ gloriosã dedi
materiã. Honores opes.
quicquid hũanos ad se
auimos rapit: congessi
⁊ cum supͣ om̃s starẽ: ĩfra
illũ steti. Dic nũc hoc
ip̃m qd̃ ista potuisti prĩs
munꝰ est: Respondebo f̾.
Est ꝓrsus. si ad ista faciẽ¬
da uasci satis est. Sed si
ad bene uiuendũ minima
portio est. uiuere. Et id tri¬
buisti quod cũ feris mͥ et
anunalib quibusdã mini¬
mis. quibusdã etiã fedissi¬
mis cõuune est. Noli tͥ
asserere qd non ex tuis be¬
neficiis. sed etiã sine tuis
oritur. Puta me uitam
ꝓ uita reddidisse. sic quoz¬
mimꝰ tuũ uici. cũ ego de¬
derim sentienti. cõsenciẽs
me dare. cũ uitã tibi non
uoluptatis mee causa.
aut certe ꝑ uoluptatem
dederim. Cũ tanto maiꝰ
sit retinere sp̃m ꝙͣ accipe.

Expanded text:
et ad summam provexi digniet ad summam provexi dignitatem et principem urbis suae feci nec tantum rebus a me gestis nobilitavi, sed ipsi quoque gerendarum ingentem ac facilem nec tutam minus quam gloriosam dedi materiam ; honores, opes, quidquid humanos ad se animos rapit, congessi, et eum supra omnes starem, infra illum steti. Die nunc : " Hoc ipsum, quod ista potuisti, patris munus est " ; respondebo tibi : " Est prorsus, si ad ista facienda nasci satis est ; sed si ad bene vivendum minima portio est vivere et id tribuisti, quod cum feris mihi et animalibus quibusdam minimis, quibusdam etiam foedissimis commune est, noli tibi adserere, quod non ex tuis beneficiis, etiam si non sine tuis, oritur." Puta me vitam pro vita reddidisse. Sic quomunus tuum vici, cum ego dederim sentiente cum sentiens me dare, cum vitam tibi non voluptatis meae causa aut certe per voluptatem dederim, cum tanto maius sit retinere spiritum quam accipere,
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ. nẽ auũ quidẽ. Sẽp
em̃ erit ult̾iꝰ aliquid. ex
quo originis ꝓxime ori¬
go descendat. At qͥ nemo
dicit me plus debere¬
ignotis et ultra mẽoriã
positis maiorib ꝙͣ̃ patri.
Plus autem debeo: si hoc
ip̃m quod genuit me pr̃
meus: maioribz debet. Qͥc¬
quid prestiti prĩ: etiam si
magnũ ẽ. infra estimatio¬
nem pat̾ui munens est.
quia non essẽ si nõ genu¬
isset. Istomodo. etiã si qͥs
prẽm meũ egrũ at mori¬
turũ sanauerit: nichil
p̾stare ei potero. qd̃ non be¬
neficio eius minꝰ sit. Nõ
euim genuisset me pr̃:
nisi natus eẽt. Sz uide ne
illud ueriꝰ sit estimar.
au id quod potuit et id qd̃
fecit meũ sit. mearũ iuri¬
um. mee uolũtatis. Illud
quod natus sũ ꝑse intue¬
re quale sit. Anmadu̾tis
exiguũ ⁊ iucertũ. ⁊ boni
maliq cõmunẽ materiã.
sine dubio pͥmũ ad oĩa
gratũ. sed non ideo ma¬
iorem omĩb quia pͥmũ
est. Seruaui patre meũ.

Expanded text:
patrem, ne avum quidem ; semper patrem, ne avum quidem ; semper enim erit ulterius aliquid, ex quo originis proximae origo descendat. Atqui nemo dicet me plus debereignotis et ultra memoriam positis maioribus quam patri; plus autem debeo, si hoc ipsum, quod genuit me pater meus, maioribus debet. " Quidquid praestiti patri, etiam si magnum est, infra aestimationem paterni muneris est, quia non esset, si non genuisset." Isto modo etiam, si quis patrem meum aegrum ac moriturum sanaverit, nihil praestare ei potero, quod non beneficio eius minus sit ; non enim genuisset me pater, nisi sanatus esset. Sed vide, ne illud verius sit aestimari, an id, quod potui, et id, quod feci, meum sit, mearum virium, meae voluntatis. Illud, quod natus sum, per se intuere, quale sit : animadvertis exiguum et incertum et boni malique communem materiam, sine dubio primum ad omnia gradum, sed non ideo maiorem omnibus, quia primus est. Servavi patrem meum
Abbreviated transcription (Latin):
estimes: quidquid ẽ quo
tumentur quo nommãt᷑
in processu parauerunt.
latissime fusas. quãtulũ
est. hiis cõparatũ illud
qd̃ radix tenui fibra com¬
damẽtis sins tẽpla. et illa
urbis menia tamen q̃
infirmam̃tũ tociꝰ oꝑis
iacta sunt: latent. Idem
inceteris euenit. Prĩcipia
sua: semꝑ sequẽs mag¬
nitudo obruet. Non po¬
tuissem quicꝙͣ consequi
nisi parentũ bñficiũ au¬
tecessisset. Sed non ideo
quicquid cõsecutus sum
miuꝰ est. eo sine quo con¬
secutus nou essẽ. Nisi me
nutrix aluisset infantẽ:
nichil eor que consilio
ac mamigero facere po¬
tuissem. nec in hauc
emergere noĩs claritatẽ
ꝙͣ ciuili ac mlitari in¬
dustria merui. Nũquid
taien ideo maximis
opib p̾feres nutricis of¬
ficium: At qui quid unt¬
est. cũ eque sine pa tris
bñficio ꝙͣ sine niticis.
nõ potuerit adusterora
procede̾. Qd̃ si inicio meo
quicquid iã possũ debeo:
cogita non esse ĩiciũ mei

Expanded text:
aestimes ? Quidquid est, quo aestimes ? Quidquid est, quo timentur, quo nominantur, in processu paraverunt. latissime fusas. Quantulum est his comparatum illud, quod radix tenui fibra comdamentis suis templa excelsa urbis ; tamen, quae in firmamentum totius operis iacta sunt, latent. Idem in ceteris evenit; principia sua semper sequens magnitudo obruet. Non potuissem quicquam consequi, nisi parentum beneficium antecessisset ; sed non ideo, quidquid consecutus sum, minus est eo, sine quo consecutus non essem. Nisi me nutrix aluisset infantem, nihil eorum, quae consilio ac manu gero, facere potuissem nec in hanc emergere nominis claritatem, quam civili ac militari industria merui ; numquid tamen ideo maximis operibus praeferes nutricis officium ? Atqui quid interest, cum aeque sine patris beneficio quam sine nutricis non potuerim ad ulteriora procedere ? Quod si initio meo, quidquid iam possum, debeo, cogita non esse initium mei
Abbreviated transcription (Latin):
a filiis quo uindicaret᷑.
Queritur eñ an aliꝙͣdo
liberi ma iora bñficia dare
parentib suis possint ꝙͣ
acceperint. Illud cõcedit᷑
multos filios maiores po¬
tentioresq extitisse qmͣ
parentes suos. eque ⁊ il¬
lud meliores fuisse. Qd̾
si constat: potest fieri. ut
meliora tribuerint. cũ ⁊
fortuna illis maior esset:
et melior uolũtas. Quic¬
quid inquit est. qd̃ det
pri filius utiq minꝰ est
quia hant ipsã daudi fa¬
cultatẽ pr̃i debet. Ita nũꝙͣ
bñficio uincitur. cuius
citur. P̾omũ quedã ĩiciũ
ab aliis trahũt: ⁊ taniẽ
initus suis maiora sũt.
Nec ideo aliquid non est
maius eo quo cepit: qͥa
non potuisset ĩtãtũ ꝓce¬
dere nisi cepisset. Nulla
non res: pͥncipia sua
maguo gradu transit
Semina om̃iũ uerũ. cau¬
se sunt ⁊ tamen minime
partes sunt eor que ginũt.
Aspice rhenũ aspice eup¬
hraten. omnes deniq in¬
clitos annes. Quid sunt
si illos illic unde effluũt

Expanded text:
 filiis quoque vindicaretur.  filiis quoque vindicaretur. Quaeritur enim, an aliquando, liberi maiora beneficia dare parentibus suis possint, quam acceperint. Illud conceditur multos filios maiores potentioresque extitisse quam parentes suos ; aeque et illud meliores fuisse. Quod si constat, potest fieri, ut meliora tribuerint, cum et fortuna illis maior esset et melior voluntas. " Quidquid," inquit, " est, quod det patri filius, utique minus est, quia hanc ipsam dandi facultatem patri debet. Ita numquam beneficio vincitur, cuius ncitur." Primum quaedam initium ab aliis trahunt et tamen initiis suis maiora sunt ; nec ideo aliquid non est maius eo, quo coepit, quia non potuisset in tantum procedere, nisi coepisset. Nulla non res principia sua magno gradu transit. Semina omnium rerum causae sunt et tamen minimae partes sunt eorum, quae gignunt. Adspice Rhenum, adspice Euphraten, omnes denique inclutos amnes. Quid sunt, si illos illic, unde effluunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uocas. libidims ⁊ gule ser¬
uus. ⁊ adulte. inimo adulte¬
rarũ cõmune mãcipium:
tandẽ abistis gerulis rapis.
cubile istud tuũ cutũferẽtib.
Quo te penulati in militũ
quidẽ non uulgarẽ cultum
subornati: Quo inquã te
isti efferunt: Ad ostium
alicuius ostiarii. ad ortos
alicuiꝰ ne ordinariũ qͥdẽ
habentis officiũ. Et deinde
negas tͥ a ẜuo tuo bñficiũ
dari posse. cui osculũ alie¬
ni serui bñficiũ est: Que
est tanta anmi discordia:
Eodem tẽpore seruos de¬
spicis ⁊ colis. Impiosus
intra limen: atq ĩpotẽs.
humilis. foris. ⁊ tã cõtẽptꝰ:
quã cõtempnis. Neq eĩ
ulli magis abiciũt aĩos
qmͣ qui ĩprobe tollũt nul¬
liq ad calcãdos alios pa¬
ratiores: ꝙͣ qui cõtumeli¬
as facere accipiendo didi¬
cerũt. Dicẽda hec fuerũt
ad cõtundendã insolẽciã
hominũ ex fortuna pen¬
denciũ. uindicãdũq ius
bñficii dandi seruis. ut¬

Expanded text:
vocas, libidinis et gulae servocas, libidinis et gulae servus et adulterae, immo adulterarum commune mancipium ? tandem ab istis gerulis raperis cubile istud tuum circumferentibus ? Quo te penulati in militum quidem non vulgarem cultum subornati, quo, inquam, te isti efferunt ? Ad ostium alicuius ostiarii, ad hortos alicuius, ne ordinarium quidem habentis officium ; et deinde negas tibi a servo tuo beneficium dari posse, cui osculum alieni servi beneficium est ? Quae est tanta animi discordia ? Eodem tempore servos despicis et colis, imperiosus intra limen atque impotens, humilis foris et tam contemptus quam contemnens. Neque enim ulli magis abiciunt animos, quam qui improbe tollunt, nullique ad calcandos alios paratiores, quam qui contumelias facere accipiendo didicerunt. Dicenda haec fuerunt ad contundendam insolentiam hominum ex fortuna pendentium vindicandumque ius beneficii dandi servis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nobilior. nnsi cui rectiꝰ ĩge¬
niũ et artibz bonis aptius.
Qui imagines in atrio
exponũt. ⁊ noĩa familie sue
longo ordine ac multis
stẽmatũ illigata flexuris
in parte pͥma ediũ collocãt.
Non noti magis ꝙͣ nobiles
sunt. Unus om̃iũ parẽs
mũdus est. siue ꝑ splendi¬
dos siue ꝑ sordidos gradꝰ
adhunc pͥma cuiusq origo
ꝑducitur. Non est quod te
isti decipiant. Qui cũ maio¬
res suos recensent. ubicunq
nomen illustre fecit illos:
deos fingunt. Neminẽ de¬
spexeris. etiã si circa illum
obsoleta sunt noĩa. ⁊ parũ
indulgente aduitã fortu¬
na. Siue libertini ante uos
habent. sine serui. siue exte¬
raruĩ gẽciũ hoĩes:erigite
audacter animos ⁊ quicqͥd
in medio sordidi iacet trãsi¬
lite. expectat uos insũmo
magna nobilitas. Quid
suꝑbia intraitã uanitatẽ
actollimur. ut bñficia a
seruis indignemͣ accipere.
⁊ sortẽ eoꝵ expettemꝰ obliti
meritoꝵ e Seruũ tu quẽq

Expanded text:
nobilior, nisi cui rectius ingenobilior, nisi cui rectius ingenium et artibus bonis aptius. Qui imagines in atrio exponunt et nomina familiae suae longo ordine ac multis stemmatum inligata flexuris in parte prima aedium collocant, non noti magis quam nobiles sunt ? Unus omnium parens mundus est, sive per splendidos sive per sordidos gradus ad hunc prima cuiusque origo perdueitur. Non est, quod te isti decipiant, qui, cum maiores suos recensent, ubicumque nomen inlustre defecit, illo deum infuleiunt. Neminem despexeris, etiam si circa illum obsoleta sunt nomina et parum indulgente adiuta fortuna. Sive libertini ante vos habentur sive servi sive exterarum gentium homines, erigite audacter animos et, quidquid in medio sordidi iacet, transilite ; expectat vos in summo magna nobilitas. Quid superbia in tantam vanitatem attollimur, ut beneficia a servis indignemur accipere et sortem eorum spectemus obliti meritorum ? Servum tu quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
scendenti cesari occurrit
et cum malã m̃tem ha¬
buisse se pͥdie iurasset: id
ut in se ⁊ infilios suos reci¬
deret optauit ⁊ cesarẽ ut
iguosceret sibi rediret q
in gr̃ãm secũ: rogauit. Cũ
dixisset se cesar facere:
nemo inquit credet te me¬
cũ in gr̃ãm redisse: insi
aliquid mͥ donaueris. Pe¬
titq nõ fastidiendã a pro¬
pitio sũmã: ⁊ ĩpetrauit.
Cesar ait. Mea cansa da¬
bo operã: neũꝙͣ tͥ irascar
Ioneste fecit cesar quod
iguouit. qd̃ liberalitatem
clemencie a diecit. Quicũq
hoc audierit exemplum:
necesse est. cesarẽ laudet.
sed cum seruũ aute lauda¬
uerit. Non expectãs ut tͥ
narrem manumissũ qui
hoc fecerit. nec tamen gra¬
tis pecuniã ꝓ libertate eiꝰ
cesar nuumerauerat. Post
tot exempla. nõ dubiũ est:
quin bñficiũ aliqnͣdo a ser
no dñs accipiat. Qr̃ potius
ꝑsona remi minuat qmͣ
ꝑsonã res ip̃a cohonestet:
Eadem om̃ib pͥncipia ea¬
demqz origo. Nemo altero

Expanded text:
scendenti Caesari occurrit scendenti Caesari occurrit et, cum malam mentem habuisse se pridie iurasset, id ut in se et in filios suos redderet, optavit et Caesarem, ut ignosceret sibi rediretque in gratiam secum, rogavit. Cum dixisset se Caesar facere : " Nemo," inquit, " credet te mecum in gratiam redisse, nisi aliquid mihi donaveris," petitque non fastidiendam etiam a propitio summam et impetravit. Caesar ait : " Mea causa dabo operam, ne umquam tibi irascar ! " Honeste fecit Caesar, quod ignovit, quod liberalitatem clementiae adiecit. Quicumque hoc audierit exemplum, necesse est Caesarem laudet, sed cum servum ante laudaverit. Non expectas, ut tibi narrem manu missum, qui hoc fecerat. Nec tamen gratis : pecuniam pro libertate eius Caesar numeraverat. Post tot exempla num dubium est, quin beneficium aliquando a servo dominus accipiat ? Quare potius persona rem minuat, quam personam res ipsa cohonestet ? Eadem omnibus principia eademque origo ; nemo altero
Abbreviated transcription (Latin):
uiuio quodam imaginẽ
tipa et emmente gẽma. Rẽ
meptissimã fecero si nũc uͥ¬
ba q̃siero quẽ admodũ dicã
illũ matellã sũpsisse. quod
factũ simul et maro ex no¬
tis illius tẽporis nestigato¬
ribus notauit. ⁊ seruus eiꝰ
quo nectebantur insidie ei
ebrio anulũ extraxit. Et ꝯ
maro cõuiuas testaretur
ad motã esse imaginẽ ob¬
scenis. ⁊ iã sub scriptionem
cõponeret: ostendit in ma¬
nu sua seruus anulũ. Si
quis hunc seruũ uocat:
⁊ illũ cõuuã uocabit. Sub
diuo augusto nõdũ hõib
uerba sua ꝑiculosa erant.
iam molesta. Rufus uir
ordis senatoru. ĩ ter cenã
optaunerat ne cesar saluuꝰ
rediret ex ea pegrinatione
quã parabat. ⁊ adiecerat
idem om̃s ⁊ tauros ⁊ uitu¬
los optare. Sfuerũt qͥ illa
diligenter audirent. Ut
pͥmũ diluxit: seruus qui
cenanti ad pedes steterat:
narratqz inter cenã ebrius
dixisset. Hortatur ut cesa¬
reu occupet. ataz ip̃e se
deferat. Usus consilio: de¬

Expanded text:
vivio quodam imaginem vivio quodam imaginem typa et eminente gemma. Rem ineptissimam fecero, si nunc verba quaesiero, quemadmodum dicam illum matellam sumpsisse ; quod factum simul et Maro ex notis illius temporis vestigatoribus notavit et servus eius, quoi nectebantur insidiae, ei ebrio anulum extraxit. Et cum Maro convivas testaretur admotam esse imaginem obscenis et iam subscriptionem componeret, ostendit in manu sua servus anulum. Si quis hunc servum vocat, et illum convivam vocabit. Sub divo Augusto nondum hominibus verba sua periculosa erant, iam molesta. Rufus, vir ordinis senatorii, inter cenam optaverat, ne Caesar salvus rediret ex ea peregrinatione, quam parabat; et adiecerat idem omnes et tauros et vitulos optare. Fuerunt, qui illa diligenter audirent. Ut primum diluxit, servus, qui cenanti ad pedes steterat, narrat, quae inter cenam ebrius dixisset, et hortatur, ut Caesarem occupet atque ipse se deferat. Usus consilio de
Abbreviated transcription (Latin):
rim. Uixit domitius ⁊ ser¬
uatus a cesare est. Prior
tamen illũ scriuis scrua¬
uerat. Bello tiuili: pro¬
scriptũ dñm seruus abscõ¬
dit. Et cum anulos eius
sibi aptasset: ac uestem
induisset: spiculatoribus
occurrit. nichilqz se depre¬
cari quominus imꝑata
pagerent dix. et deinde cer¬
uicem porrexit. Quanti
uiri est. pro dño eo tẽpore
mori uelle quo erat rara
fides. dũm mori nolle in
publica crudelitate: Item
inueniri in publica ꝑfidia
fidelem. cũ premia ꝓditio¬
nis ingentia ostendant᷑
pͥmiũ fidei mortẽ concu¬
piscere:. Nostri seculi exẽ¬
pla non p̾teribo. Sub tibe
rio cesare fuit accusandi
frequens ⁊ pene publica ra¬
bies quẽ om̃i ciuili bello
grauius togatã ciuitatẽ
confecit. Excipiebatur
ebrioꝵ sermo. simplicitas
nocanciũ. Nichil erat tu¬
tum omĩs seuiendi pla¬
ncebat placebat occasio.
nec iam reorũ expectabatur
euentus: cum eẽt unꝰ. Ce¬
nabat paulus p̾toriꝰ in con¬

Expanded text:
rim." Vixit Domitius et serrim." Vixit Domitius et servatus a Caesare est ; prior tamen illum servus servaverat. Bello civili proscriptum dominum servus abscondit et, cum anulos eius sibi aptasset ac vestem induisset, speculatoribus occurrit nihilque se deprecari, quo minus imperata peragerent, dixit et deinde cervicem porrexit. Quanti viri est pro domino eo tempore mori velle, quo rara erat fides dominum mori nolle ! in publica crudelitate mitem inveniri, in publica perfidia fidelem ! cum praemia proditionis ingentia ostendantur, praemium fidei mortem concupiscere ! Nostri saeculi exempla non praeteribo. Sub Tib. Caesare fuit accusandi frequens et paene publica rabies, quae omni civili bello gravius togatam civitatem confecit ; excipiebatur ebriorum sermo, simplicitas iocantium ; nihil erat tutum ; omnis saeviendi placebat occasio, nec iam reorum expectabantur eventus, cum esset unus. Cenabat Paulus praetorius in con
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sibi quisq consuleret:
omnes ab illa preter trãs¬
fugas fugerũt. At hii
ut ostenderẽt quo auimo
facta esset prior illa trãs¬
itio: a uictorib ad capti¬
uam tranffugerũt. ꝑso¬
nam parricidarũ ferẽtes.
Quod in illo bñficio ma¬
ximũ fuit: tanti iudica¬
uerunt ne dña occid̾e̾t᷑
factũ fama scelens emis¬
se. Uettenus p̾tor mar¬
sorũ ducebatur ad ro¬
gladiũ militi ip̃i a quo
trahebatur eduxit ⁊ pͥmũ
dũm occidit. Deinde tẽpꝰ
est inquit me et mͥ consu¬
uauerit. Corfiniũ cesar
obsidebat. tenebatur in¬
clusus domicius impauit
medico eidemq seruo suo:
ut sibi uenenũ daret. Cũ
tergiuersantẽ iu d̾et: qͥd
cunctaris inquit tanꝙ̃
in tua potestate totũ istd̃
sit: mortẽ rogo armatus.
Tum ille ꝓmisit. ⁊ medi¬
camẽtũ innoxiũ bibẽdũ
illi dedit. Quo cũ sopitꝰ
esset: accessit ad filiũ eiꝰ
Iube inquit me adseruari:
dum ex euentu intelligas
an uenenũ patri tuo dede¬

Expanded text:
eum sibi quisque consuleret, eum sibi quisque consuleret, omnes ab illa praeter transfugas fugerunt ; at hi, ut ostenderent, quo animo facta esset prior illa transitio, a victoribus ad captivam transfugerunt personam parricidarum ferentes ; quod in illo beneficio maximum fuit, tanti iudicaverunt, ne domina occideretur, factum fama sceleris emisse. Vettius, praetor Marsorum, ducebatur ad Rogladium militi illi ipsi, a quo trahebatur, eduxit et primum dominum occidit, deinde : " Tempus est," inquit, " me et mihi consuvaverit. Corfinium Caesar obsidebat, tenebatur inclutus Domitius ; imperavit medico eidemque servo suo, ut sibi venenum daret. Cum tergiversantem videret : " Quid cunctaris," inquit, " tamquam in tua potestate totum istud sit ? Mortem rogo armatus." Tum ille promisit et medicamentum innoxium bibendum illi dedit ; quo cum sopitus esset, accessit ad filium eius et : " Iube," inquit, " me adservari, dum ex eventu intellegis, an venenum patri tuo dede
Abbreviated transcription (Latin):
grumẽtũ. ⁊ iã ad sũmam
desperationẽ uentũ esset:
duos seruos ad hostẽ tras¬
fugisse. ⁊ oꝑe p̾ciũ fecisse.
Deinde urbe capta passim
discurrente uictore. illos
ꝑ nota itinera ad domũ
inqua seruierant p̾cucur¬
risse. ⁊ dñam suã ante se¬
egisse. Querentib q̃ nã
esset: Dominã et quidem
crudelissimã ad suppłici¬
um ab ip̃is duci ꝓfessos
esse. Eductã deinde extra
iuros: sũma cura celasse.
donec hostilis ira cõsideret.
Deinde ut saciatus mules
cito adramanos mores re¬
dut: illos quoz ad suos
redisse. ⁊ dñam sibi ip̃os
dedisse. Manunisit utrũ¬
q euestigio illa. nec indi¬
gnata est. ab hiis se uitã
accepisse: inquos uite ne¬
cisq potestatẽ habuisset.
Potuit sibi hoc uel magis
gratulan. Aliter enĩ ser¬
uata: minus note ⁊ nul¬
garis clemẽcie habuisset.
Sic seruata: nobilis fa¬
bula ⁊ exemplum duarũ
urbiũ fuit. Intanta con¬
fusione capte ciuitatis

Expanded text:
Grumentum et iam ad summam Grumentum et iam ad summam desperationem ventum esset, duos servos ad hostem transfugisse et operae pretium fecisse. Deinde urbe capta passim discurrente victore illos per nota itinera ad domum, in qua servierant, praecucurrisse et dominam suam ante egisse ; quaerentibus, quaenam esset, dominam et quidem crudelissimam ad supplicium ab ipsis duci professes esse. Eductam deinde extra mures summa cura celasse, donec hostilis ira consideret ; deinde, ut satiatus miles cito ad Romanos mores rediit, illos quoque ad suos redisse et dominam sibi ipsos dedisse. Manu misit utrumque e vestigio illa nec indignata est ab his se vitam accepisse, in quos vitae necisque potestatem habuisset. Potuit sibi hoc vel magis gratulari ; aliter enim servata munus notae et vulgaris clementiae habuisset, sic servata nobilis fabula et exemplum duarum urbium fuit. In tanta confusione captae civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi dici potest. Quid si
nollet: Ubi uero id p̾sti¬
tit quod nolle licuit: uo¬
luisse laudandũ est. Int̾
se contraua sunt bñficiũ
et iniuria. Potest dare
bñficium dño: si a dño
mniuriã accipe. At qui de
iniuriis dñoꝵ ĩ seruos qui
audiat positus est. qui ⁊
seuitiam. ⁊ libidnẽ. ⁊ inp̾¬
bendis ad uictũ necessari¬
is auariciã cõpescat. Qͥd
ergo: bñficiũ dñs a seruo
accipit: Imimo hõ ab hoĩe.
Deuiq quod in illius po¬
testate fuit: fecit. bñficiũ
dũo dedit. Ne aseruo ac¬
cepis: in tua potestate ẽ.
Quis autem tantus est.
qmͣ non fortuna indig̾e
etiã infirmis cogat: Mł¬
ta iam bñficioꝵ exempla
referam. ⁊ dissimilia. et
quedam inter se contraria.
Dedit aliquis dño suo ui¬
tam. dedit mortẽ. seruauit
piturũ. ⁊ hoc si parũ est:
peundo seruauit. Alius
mortem dũi adiuuit. aliꝰ
decepit. Claudius qͣdri¬
garius in duo deuicesimo
anualiũ tradit. cũ obsid̾e̾t᷑

Expanded text:
Ubi dici potest : " Quid, si Ubi dici potest : " Quid, si nollet ? " Ubi vero id praestitit, quod nolle licuit, voluisse laudandum est. Inter se contraria sunt beneficium et iniuria ; potest dare beneficium domino, si a domino iniuriam accipere. Atqui de iniuriis dominorum in servos qui audiat positus est, qui et saevitiam et libidinem et in praebendis ad victum necessariis avaritiam compescat. Quid ergo ? Beneficium dominus a servo accipit ? Immo homo ab homine. Denique, quod in illius potestate fuit, fecit : beneficium domino dedit ; ne a servo acceperis, in tua potestate est. Quis autem tantus est, quem non fortuna indigere etiam infimis cogat ? Multa iam beneficiorum exempla referam et dissimilia et quaedam inter se contraria. Dedit aliquis domino suo vitam, dedit mortem, servavit periturum et, hoc si parum est, pereundo servavit ; alius mortem domini adiuvit, alius decepit. Claudius Quadrigarius in duodevicensimo annalium tradit, cum obsideretur
Abbreviated transcription (Latin):
bñficiũ est. Ubi in affe¬
ctum amici transit: desũt
uocari ministeriũ. Est
aliquid quod dñs p̾stare
seruo debeat. ut cibariũ
uestiariũ. Nemo hoc dix̃
bñficiũ. At indulsit. libe¬
ralius educauit. artes
quib erudiũtur ingenui:
tradidit. bñficiũ est. Ĩdẽ
e contrario fit ĩpsona ser¬
ui. Quicquid est. qd̾ ser¬
uilis officii formulã exced ͭ
quod non ex impio s ex uo¬
luntate p̾statur: bñficiũ ẽ.
Si modo tantũ est. ut hoc
uocau potuerit: quolibet
alio prestante. Seruus ut
placet chrisippo: ppetuus
mertẽuarius est. Quẽ ad¬
modũ ille bñficiũ dat ubi
plus prestat qmͣ qd̃ oꝑas
locauit: sic seruus ubi be¬
niuolencia erga dñm for¬
tune sue modũ transit:
⁊ altius aliquid ausus
quod etiã felicius natis
decori esset. ⁊ spẽ dĩ ante¬
cessit: bñficiũ est intra do¬
to faciant irascinur. Nõ
haberi gr̃am si plus debito
solitoq fecerint: Uis sci¬
re qnͣdo non sit beneficiũ:

Expanded text:
beneficium est ; ubi in adfebeneficium est ; ubi in adfectum amici transit, desinit vocari ministerium. Est aliquid, quod dominus praestare servo debeat, ut cibaria, ut vestiarium ; nemo hoc dixit beneficium. At indulsit, liberalius educavit, artes, quibus erudiuntur ingenui, tradidit : beneficium est. Idem e contrario fit in persona servi. Quidquid est, quod servilis officii formulam excedit, quod non ex imperio, sed ex voluntate praestatur, beneficium est, si modo tantum est, ut hoc vocari potuerit quolibet alio praestante. Servus, ut placet Chrysippo, perpetuus mercennarius est. Quemadmodum ille beneficium dat, ubi pllocavit: sic et servus cum benevolentia erga dominum fortune sue modum transi altius aliquid ausus, quod etiam felicius natis decori esset, spem domini antecessit, beneficium est intra doto faciant, irascimur, non haberi gratiam, si plus debito solitoque fecerint ? Vis scire, quando non sit beneficium ?
Abbreviated transcription (Latin):
a seruo ꝓfectũ est. S ideo
mais quia det̾rere abillo
ne seruitus quidẽ potuit.
Errat si quis existimat
seruitutẽ in totũ hominẽ
descendere. Pars melior
eius: excepta est. corpora
obnoxia sunt ⁊ adscripta
dũis. m̃s quidẽ sui iuris
que a deo libera ⁊ uaga ẽ:
ut ne ab hoc quidẽ taicere
tui inclusa est. teneri q̃at:
quo minꝰ impetu suo uta¬
tur. ⁊ ingentia agat. et
minfuntũ comes celesti¬
b exeat. Corpus itaq ẽ:
quod dño fortuna tradi¬
dit hoc eunt. hoc uendit
interior illa pars: mancipio
dari non potest. Abhac qͥc¬
quid uenit: liberũ est. Nec
eñ aut nos omĩa iubere
possumꝰ: aut iomña serui
parere coguntur. Contra
reu ĩpie impata nõ faciẽt.
nulli sceleri manꝰ cõmo¬
dabunt. Quedã sũt que
leges nec iubent nec uetãt
facere. In hiis seruus ma¬
teriã bñficii ht̃. Quã diu
p̾statur ꝙ aseruo exigi
solet ministeriũ est. Ubi
plusꝙͣ qd̃ seruo necesse ẽ.

Expanded text:
a servo profectum est, sed ideo a servo profectum est, sed ideo maius, quia deterrere ab illo ne servitus quidem potuit. Errat, si quis existimat servitutem in totum hominem descendere. Pars melior eius excepta est. Corpora obnoxia sunt et adscripta dominis ; mens quidem sui iuris, quae adeo libera et vaga est, ut ne ab hoc quidem carcere, cui inclusa est, teneri queat, quominus impetu suo utatur et ingentia agat et in infinitum comes caelestibus exeat. Corpus itaque est, quod domino fortuna tradidit ; hoc emit, hoc vendit ; interior illa pars mancipio dari non potest. Ab hac quidquid venit, liberum est ; nec enim aut nos omnia iubere possumus aut in omnia servi parere coguntur ; contra rem publicam imperata non facient, nulli sceleri manus commodabunt. Quaedam sunt, quae leges nec iubent nec vetant facere ; in iis servus materiam beneficii habet. Quam diu praestatur, quod a servo exigi solet, ministerium est ; ubi plus, quam quod servo necesse est,
Abbreviated transcription (Latin):
lege uincã. ⁊ eo ꝑducã ser¬
uũ: ut in multa liber sit.
Interim dic mͥ. si tͥ ostẽde¬
ro aliquẽ seruũ ꝓsalute
diũ sui sine respectu sui
dimicantẽ. ⁊ confossũ nul¬
nerib reliquias tamen
sanguiis ab ip̃is uitali¬
bus fundentẽ. ⁊ ut ille effu¬
giendi tẽpus hẽat morẽ
sua morte q̃rentẽ. hunc tu¬
ne negabis bñficiũ dedis¬
se quia seruus est: Si tͥ
ostendero aliquẽ ut secre¬
ta dm̃i ꝓdat. nulla tirãm
pollicitacione corruptũ.
nullis territũ minis. nul¬
lis cruciatib uictũ. auer¬
tisse quãtũ potuerit suspi¬
ciones q̃rentis ⁊ ĩpendisse
spm̃ fidei. hunc tu ne ne¬
gabis bñficiũ dño dedisse
quia seruus est. Uide ne
eo maius sit quo rarius ẽ.
exemplũ uirtutis ĩseriuus.
eo q gratius qd̃ cũ fere
inuisa imperia sint. ⁊ oĩs
necessitas granis: cõmune
seruitutis odiũ in aliquo
diũ caritas uicit. Ita non
ideo bñficiũ non est. quia

Expanded text:
lege vincam et eo perducam serlege vincam et eo perducam servum, ut in multa liber sit. Interim dic mihi, si tibi ostendere aliquem pro salute domini sui sine respectu sui dimicantem et confossum vulneribus reliquias tamen sanguinis ab ipsis vitalibus fundentem et, ut ille effugiendi tempus habeat, moram sua morte quaerentem, hunc tu negabis beneficium dedisse, quia servus est ? Si tibi ostendero aliquem, ut secreta domini prodat, nulla tyranni pollicitatione corruptum, nullis territum minis, nullis cruciatibus victum avertisse, quantum potuerit, suspiciones quaerentis et impendisse spiritum fidei, hunc tu negabis beneficium domino dedisse, quia servus est ? Vide, ne eo maius sit, quo rarius est exemplum virtutis in servis, eoque gratius, quod, cum fere invisa imperia sint et omnis necessitas gravis, commune servitutis odium in aliquo domini caritas vicit. Ita non ideo beneficium non est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui ducẽ. qnͣdo sub dispari
titulo: paria in illos licent.
At qui dant regibus suis.
dant impatorib bñficia.
Ergo et dñis. Potest seruꝰ
iustus eẽ. potest fortis. potest
magni animi. ergo et bene¬
ficiũ dare potest. Nã ⁊ hoc:
uͥtutis est. a deoqz domius
serui bñficia possũt dare:
ut ip̃os sepe bñficui sui fece¬
rint memores. nõ ẽ dubiũ
quin seruus bñficiũ dare
possit cuilibet. Quare gͦ
non ⁊ dño suo possit: qͥa
non p̃t inquit creditor dĩi
sui fieri: si pecumã dedit
illi. Alioquin. quotidie do¬
minũ suũ obligat. Pere¬
grinatẽ sequitur. egro mi¬
instrat. eius laborẽ sũmo¬
oꝑe colit. Omĩa tamen ista
que alio prestante bñficia
dicerentur: p̾stante seruo.
iinisteria sunt. Bñficiũ
em̃ idẽ: quod quis dedit.
cũ illi liceret ⁊ non dare.
Deriius autem non habet
negandi potestatẽ. Ita nõ
prestat sed paret. nec id se
fecisse iactat: qd̵ nõ facere
non potuit. Iai subista

Expanded text:
qui ducem, quoniam sub dispari qui ducem, quoniam sub dispari titulo paria in illos licent. Atqui dant regibus suis, dant imperatoribus beneficia ; ergo et dominis. Potest servus iustus esse, potest fortis, potest magni animi ; ergo et beneficium dare potest, nam et hoc virtutis est. Adeo quidem dominis servi beneficia possunt dare, ut ipsos saepe beneficii sui fecerint. Non est dubium, quin servus beneficium dare possit cuilibet ; quare ergo non et domino suo possit ? " Quia non potest," inquit, " creditor domini sui fieri, si pecuniam illi dederit. Alioqui cotidie dominum suum obligat ; peregrinantem sequitur, aegro ministrat, rus eius labore summo colit ; omnia tamen ista, quae alio praestante beneficia dicerentur, praestante servo ministeria sunt. Beneficium enim id est, quod quis dedit, cum illi liceret et non dare. Servus autem non habet negandi potestatem ; ita non praestat, sed paret, nec id se fecisse iactat, quod non facere non potuit." Iam sub ista ipsa