comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ subselliori::n que ad manum occurrissent fragminib du in eas seuitum nͦ
quicqͣm ꝓfectum. Et qͣmuis acunctis repellerent᷑. nullitam̃ noxam uicariã
referebant. Illum solum dentib illum t̾ribili quodã occentu ꝑseq̃bant᷑ Q ꝓpt̃
a famulis ultra iactum sagitte inpelagꝰ ꝓuectus. nec sic uioleutiam euasit. Con¬
tinuo enumntanta uis murium ponto mundauit. ut marmor paleis constratũ
iurares. S cum iam tabulata nauis corrodent. ⁊ naufragium indubitatum
aqua ꝑ rimulas ingrediens minaret᷑ seruiente spuppem adlitus recorq̃nt
lum uͦ animalia iuxta carinam an nauigantia pora adt̾ram ꝑueniunt.
Ita miser ille maridam expositꝰ moxq totus dilaceratꝰ horrendã murium¬
famem expleuit. Id eominus mirum iudico: qđ certum ẽ. inasiaticis
regionib si leopardus aliquem mordicus attig̾it: confestim muriũ copiam

Expanded text:
et subselliorum quae ad manum occurrissent fragminibus, diu in eas saevitum, nec et subselliorum quae ad manum occurrissent fragminibus, diu in eas saevitum, nec quicquam profectum; et quamvis a cunctis repellerentur, nulli tamen noxam vicariam referebant; illum solum dentibus, illud terribili quodam occentu persequebantur. Quapropter a famulis ultra jactum sagittae in pelagus provectus, nec sic violentiam evasit; continuo enim tanta vis murium ponto inundavit ut marmor paleis constratum jurares. Sed cum jam tabulata navis corroderent, et naufragium indubitatum aqua per rimulas ingrediens minaretur, servientes puppem ad littus retorquent. Tum vero animalia, juxta carinam annavigantia, priora ad terram perveniunt; ita miser ille in aridam expositus, moxqfamem explevit. Sed hoc ideo minus mirum judico; quia certum est in Asiaticis regionibus, si leopardus aliquem mordicus attigerit, confestim murium copiam
Abbreviated transcription (Latin):
toris uidicium ꝓnuntians sequendum non lanistarũ uł pellificũ romanoꝵ
Quare ambo aburbano sequentib conciliis excominunicati: arguto senten¬
tiam suspendebant ludibrio. Int̾ ħ erant multa que incesare ꝓbares qđ eẽc ore
facundus acer ingenio: multa eruditꝰ lectione impiger elemosinis. Prorfus
ineabona animi corporisq cerneres. Ad arma ꝓmpte concurrere: ut qui sex¬
agies ⁊ bis a cie collocata dimicarit. Iuste lites compon̾ẽ cum res non successis¬
set q̃relis incelum conu̾sis inde opem expectare. Plures inimicorum eiꝰ uitã
exitu mi serando conclusere.
impotens ⁊ factiosus dum resupinatis ceruicib inconuiuio residet. ita
amurib repente aircũuallatꝰ ÷ ut nusqͣm eẽt effugium. Tantus erat numer
bestiolarum ut inqͣmlib ampla ꝓuincia tot ẽe non putarent᷑. Itaq fustib

Expanded text:
toris judicium pronuncians sequendum, non lanistarum vel pellificum Romanorum: toris judicium pronuncians sequendum, non lanistarum vel pellificum Romanorum: quare ambo, ab Urbano sequentibus conciliis excommunicati, arguto sententiam suspendebant ludibrio. Inter haec erant multa quae in Caesare probares; quod esset ore facundus, acer ingenio, multa eruditus lectione, impiger eleemosynis, prorsus in eo bona animi corporisque cerneres; ad arma prompte concurrere, ut qui sexagies et bis acie collata dimicarit; juste lites componere; cum res non successisset, querelis in coelum conversis inde opem expectare. Plures inimicorum ejus vitam exitu miserando conclusere. impotens et factiosus, dum resupinatis cervicibus in convivio resideret, ita a muribus repente circumvallatus est ut nusquam esset effugium; tantus erat 469 numerus bestiolarum ut in quamlibet ampla provincia tot esse non putarentur. Itaque fustibus
Abbreviated transcription (Latin):
licet calixtus qui mͦ apłice sedip̃sidet. immodicam uiri auiditatem egregie
inhibuerit. Uerum de hisplura me dicturum lector p̃stoletur. cum series nar¬
rationis expetierit. Porro hildebrando papa ut dixi mortuo ⁊ urbano
acardinalib electo: imꝑator hesit inꝓposito ut uib̃tum p̃ferret ⁊ papam
dictitaret. romeq alt̾o expulso inferret. S equiori ut uidebat᷑ cauise affuit
militia mathildis marcise que oblita sexus. nec dispar antiqͥs amaronib
ferrata uirorum agmina mnbellum agebat femina. Eius suffragio urbanꝰ
post̾iori tempore thronumindemptꝰ apłicum: securũ ꝑ undecĩ annos acti¬
tauit ocium. Peum paschalis consputa henrici scientia a romanis institutꝰ
ẽ. Grauabat suꝑas ad huc iuuendo wib̾tus auras unicus scismatis sator:
necunqͣm quoad uixit ꝑuicatiam deposuit ut iusticie manus daret. imꝑa¬

Expanded text:
licet Calixtus, qui modo apostolicae sedi praesidet, immodicam viri aviditatem egregie licet Calixtus, qui modo apostolicae sedi praesidet, immodicam viri aviditatem egregie inhibuerit. Verum de his plura me dicturum lector praestoletur, cum series narrationis expetierit. § 289. Porro Hildebrando papa ut dixi mortuo, et Urbano a cardinalibus electo, imperator haesit in proposito ut Wibertum praeferret et papam dictitaret, Romaeque, altero expulso, inferret: sed aequiori ut videbatur causae affuit militia Matildis Marcisae, quae oblita sexus, nec 468 dispar antiquis Amazonibus, ferrata virorum agmina in bellum agebat foemina; ejus suffragio Urbanus posteriori tempore thronum indeptus apostolicum, securum per undecim annos actitavit otium. Post eum Paschalis, consputa Henrici scientia, a Romanis institutus est. Gravabat superas adhuc vivendo Wibertus auras, unicus schismatis sator, nec unquam quoad vixit pervicaciam deposuit ut justitiae manus daret; impera
Abbreviated transcription (Latin):
daettus Aoiuibãt aciuib inpublico epulo int̾fectus Ueritatis g̃ noticalo¬
bat indubio. licet neuter eorum defuierit fame sue patrocinios
Nae fuit tempestas qͣ henrici de quo int̾ gesta wilłilocutus sũ. miserabile
⁊ perne sunestum ꝑqͥnqͣginta annos alamannia ingemuit imꝑium. frit
is neq meruditꝰ neq ignauus. s fato q̃dam ab om̃ib ica impeitꝰ. ut rem
eeligionis tetare sibi uidetur quisqͥs mnillum arma ꝓducet. habebat fili¬
os duos cuonradũ ⁊ henricũ. Prior nichil impiũ cont᷑ parentẽ aus subiuga:¬
ta italia apud aretium ciuitatem tuscie dies ex pleu̾at. Alt̾ patrẽ aliqͣmilĩ
ab externis feriatum pͥmo euitirocinio aggressiis cedere imꝑio compulit. nec mul¬
te pꝰdefunctum imꝑialib inferuĩs extulit: Uiuit adhuc eiusdẽ sentencie ꝑtinacit̾
sequax: ꝓqua patrem ꝑseq̃ndum putanerat. Nam ⁊ inuestiturã eccłarũ ꝑbacu¬
lum ⁊ anulumdonat. ⁊ sine suo arbitratu papam electum ñ legittimn estimat:

Expanded text:
dicitur a civibus in publico epulo interfectus. Veritatis ergo notitia labat in dubio, licet neuter eorum defuerit famae suae patrocinio. § 288. Illa fuit tempestas qua Henrici de quo inter gesta Willelmi locutus sum miserabile et pene funestum per quinquaginta annos Alamannia ingemuit imperium. Erat is neque ineruditus neque ignavus, sed fato quodam ab omnibus ita impetitus, ut rem religionis tractare sibi videretur quisquis in illum arma produceret. Habebat filios duos, Conradum et Henricum: prior nihil impium contra parentem ausus, subjugata Italia, apud Aretium civitatem Tusciae dies expleverat: alter patrem, aliquantulum ab externis feriatum, primo aevi tyrocinio aggressus, cedere imperio compulit; nec multo post, defunctum imperialibus inferiis extulit. Vivit adhuc, ejusdem sententiae pertinaciter sequax pro qua patrem persequendum putaverat: nam et investituram ecclesiarum per baculum et annulum donat, et sine suo arbitratu papam electum non legitimum aestimat;
Abbreviated transcription (Latin):
conꝰ ⁊ p̃fati alexandripape legatus. ⁊ cet̾i qui int̾fuert̃ ep̃i ⁊ abbes. Uentilata estaũ
biausa priꝰ ap̃ soentanam cuuntatem in pascalisollennitate incapellarega q̃ itat.
incastello: p̾ca mnuilla regia que uocat᷑ uindelesor. uibi ⁊ finem accepit. ip̃sentia
regis ep̃orum abb̃m. diũsorum ordinum. qui congregatierant ap̃ curiam inꝰ

Expanded text:
conus et prefati Alexandri papae legatus, et caeteri qui interfuerunt episcopi et abbates. Ventilata est autem conus et prefati Alexandri papae legatus, et caeteri qui interfuerunt episcopi et abbates. Ventilata est autem haec causa prius apud Uuentanam ciuitatem in Pascali solemnitate in capella regia quae sita est in castello, postea in uilla regia quae uocatur Uuindisor ubi et finem accepit in praesentia regis episcoporum abbatum diuersorum ordinum qui congregati erant apud curiam in
Abbreviated transcription (Latin):
existar. Qd̾ autem eboracensis archiep̃s ꝓfessionem. cantuariensi arrhiepo tacero
etidm eum sacramento debeat. lanfrancus dorob̃nensis archiep̃s exantiq ila ante¬
cesscorum consuetuidine ostendit s obamorem regis thome eboracensi anrchiepo Tare
siusqui sa cmentum cum ꝑfessione a fucessorib thome exigere uoluerint. Si arhi¬
ep̃s antuariensis uitam fmerit: eboracensis archiep̃s dorob̃niam uemiens ⁊ eum
qui elefus fuerit cum cet̾is ꝑfatȩ eccl̃ie ep̃is ut pͥmatem ꝓpriũ iuire consecrabit
Qã si eboracensis archiẽps obierit: is qui ei sutcesurꝰ eligitur accepto arege archie¬
tionem canonico more suscipiet. huic constitutioni esensert̃ p̾fatus rer ⁊ archiep̃i
Lan francuscantuariensis ⁊thomas eboracensis. ⁊ hubtus sce ronrane ecclie suboti¬

Expanded text:
existat. Quod autem Eboracensis archiepiscopus professionem Cantuariensi archiepiscopo facere existat. Quod autem Eboracensis archiepiscopus professionem Cantuariensi archiepiscopo facere etiam cum sacramento debeat Lanfrancus Dorobernensis archiepiscopus ex antiqua antecessorum consuetudine ostendit, sed ob amorem regis Thomae Eboracensi archiepiscopo suis qui sacramentum cum professione a successoribus Thomae exigere uoluerint. Si archiepiscopus Cantuariensis uitam finierit, Eboracensis archiepiscopus Doroberniam ueniet, et eum qui electus fuerit cum ceteris prefatae aecclesiae episcopis ut primatem proprium iure consecrabit. Quod si archiepiscopus Eboracensis obierit, is qui ei successurus eligitur, accepto a rege archietionem canonico more suscipiet. Huic constitutioni consenserunt prefatus rex et archiepiscopi, Lanfrancus Cantuariensis et Thomas Eboracensis, et Hubertus sanctae Romanae aecclesiae subdia
Abbreviated transcription (Latin):
nuente eodem regemp̃sentia ipsus ⁊ ep̃orum atq abb̃m. uentilata est causa
de primatu quem lanfranciis dorob̃nensis archiep̃s suꝑ eboracensem eccł̃iam
iure sue eccłie ꝓclamabat. ⁊ de ordinationib quorundã ep̃orum de quib ad
quem specialit̾ ꝑtinerent certum minime constabat. Et tandẽ aliqͣndo
diu̾sis diu̾sarum scͥpturarum auctoritatib ꝓbatum atq ostensum est qd̃
eb̃oracensis eccłia cantuariensi debeat subracere eiusq archiep̃i ut pͥmatis
tociꝰ britannie dispositionib in iis que ad xp̃ianam religionem ꝑtinent
inomnib obedire. Subiectionem uͦ dunelmensis hoc est lindiffarnenfis
ep̃i atq omnium regionum a t̾minis licifeldensis ep̃ĩ. ⁊ humbre mag.¬
ni fuiiil usq ad extremos scottie fines ⁊ quicqͥd ex hac parce p̃diti fluminis ad parro¬
chiam eboracensis ectlie uire competit: cantuariensis metropolitanꝰ eboracen li aacer

Expanded text:
nuente eodem rege, in praesentia ipsius et episcoporum atque abbatum, ventilata est causa de primatu, quem Lanfrancus Dorobernensis archiepiscopus super Eboracensem Ecclesiam jure suae Ecclesiae proclamabat, et de ordinationibus quorumdam episcoporum, de quibus aquem specialiter pertinerent certum minime constabat. Et tandem aliquando diuersis diuersarum scripturarum auctoritatibus probatum atque ostensum est quod Eboracensis aecclesia Cantuariensi debeat subiacere, eiusque archiepiscopi ut primatis totius Britanniae dispositionibus in iis que ad christianam religionem pertinent in omnibus oboedire. Subiectionem uero Dunelmensis hoc est Lindisfarnensis episcopi, atque omnium regionum a terminis Licifeldensis episcopii et Humbrae magni fluuii usque ad extremos Scotiae fines, et quicquid ex hac parte praedicti fluminis ad parrochiam Eboracensis aecclesiae iure competit, Cantuariensis metropolitanus Eboracensi archie
Abbreviated transcription (Latin):
⁊irratico. Normanniam inuitꝰ ⁊ coacto rotb̃to. angliam Willo possessiones mat̾¬
nas henrico delegaũ. Uinctos suosõs educi ⁊ solui. thesauros efferri. ⁊ eccł̃iis disꝑgi p̃¬
cipit. Certũ nũm pecume adreparationẽ eccl̃ie nuꝑ cremate ipse indrx̃. Ordinatisgͦ

Expanded text:
et viatico. Normanniam invitus et coactus Roberto, Angliam Willelmo, possessiones materet viatico. Normanniam invitus et coactus Roberto, Angliam Willelmo, possessiones maternas Henrico delegavit. Vinctos suos omnes educi et solvi, thesauros efferri et ecclesiis dispergi, praecepit. Certum numerum pecuniae ad reparationem ecclesiae nuper crematae ipse indixit. Ord
Abbreviated transcription (Latin):
ceptam multorum dispendio ulcisceret᷑. Fostremo medantum cruitatem in rec̃¬
lis ignib cremauit. Combusta illic eccła scẽ marit reclusa una ustulata que spe¬
leum suum nec intali necessitate deserendum putauit. fortune om̃s ciuiũ pes¬
sumdate. Quo successu ex hilaratus dum suos audaciꝰ incitat. ut igni adiciant
pabula: ꝓpius flammas succedens foci calore ⁊ autuinalis estus ineqͣlitate mor¬
bum naitus est.Dicunt qͥdam: qdđ p̃ruptam fossam somipes tͣnsiliens int̾ranea
sessoris diruꝑit: qđ inanteriori parte soleuent̾ ꝓtub̃abat. hoc dolore affectus re¬
ceptui suis cecinit. Rotomagumq reuersꝰ crescente indies incommodo lecto ex¬
cipit᷑. Consulti medici: inspectione urine certam mortem p̃dixere. Quo audico:
q̃rimonia domum repleuit qd eum p̃occuparet mors em̃dationem uite iam¬
dudum meditantem. Resupto animo q̃ xp̃iani st̃ ex secutus est: inconfessioẽ

Expanded text:
ceptam multorum dispendio ulcisceretur. Postremo Medantum civitatem injecceptam multorum dispendio ulcisceretur. Postremo Medantum civitatem injectis ignibus cremavit, combusta illic ecclesia sanctae Mariae; reclusa una ustulata, quae spelaeum suum nec in tali necessitate deserendum putavit; fortunae omnes civium pessundatae. Quo successu exhilaratus, dum suos audacius incitat ut igni adjiciant pabula, propius flammas succedens, foci calore et autumnalis aestus inaequalitate morbum nactus est. Dicunt quidam quod praeruptam fossam sonipes transiliens interanea sessoris ruperit, quod in anteriori parte sellae venter protuberabat. Hoc dolore affectus receptui suis cecinit; Rotomagumque reversus, crescente indies incommodo, lecto excipitur. Consulti medici inspectione urinae certam mortem praedixere. Quo audito querimonia domum replevit, quod eum praeoccuparet mors emendationem vitae jamdudum meditantem. Resumpto animo, quae Christiani sunt executus est in confessione
Abbreviated transcription (Latin):
Et e hoc qͥdem ꝑpetua erattorum fide: s qͥ cumq plus obtulerit statim pactis ir¬
ritis priorib palmam habeat.¬
axtremo uite tempore in normannia habitans concͣctis mimicitiis cum rege fñcoꝵ
aliqͣntisꝑ se continuit. Cuius abucens patientia philippꝰ fert᷑ dixisse. Rexanglie ia¬
cet rotomagi more absolutarum partu feminarum cubile fouens. Iocatꝰ meiꝰ uentrẽ
quem potione alleuiarat. Quo p̃strictus conuitio: respondit. Cũ admissã pͦ parcũ
ans: qđ soleret ex industria talia sacram̃ta facere. que ipso hiatu oris t̾erificum
quando ⁊ segetes inagris. ⁊ botri inuineis ⁊ poma uruiridariis copiam sui uo¬
lentib faciunt exercitu coacto franciam infestus ingredit᷑. Omnia ꝓterit. cũc̃¬
ta populat᷑. Nichil erat qd̃ fucentis animũ mitigaret ut iniuriam in solent̾ ac¬

Expanded text:
et ne hoc quidem perpetua exactorum fide, sed quicunque plus obtulerit, statim, pactis iret ne hoc quidem perpetua exactorum fide, sed quicunque plus obtulerit, statim, pactis irritis prioribus, palmam habeat.xtremo vitae tempore in Normannia habitans, contractis inimicitiis cum rege Francorum, aliquantisper se continuit; cujus abutens patientia, Philippus fertur dixisse, « Rex Angliae jacet Rotomagi, more absolutarum partu foeminarum cubile fovens, » jocatus in ejus ventrem quem potione alleviarat. Quo praestrictus convitio, respondit: « Cum ad missam post partum ei » pronuncians, quod soleret ex industria talia sacramenta facere quae ipso hiatu oris terrificum quando et segetes in agris, et botri in vineis, et poma in viridariis, copiam sui volentibus 460 faciunt, exercitu coacto, Franciam infestus ingreditur. Omnia proterit, cuncta populatur; nihil erat quod furentis animum mitigaret, ut injuriam insolenter ac
Abbreviated transcription (Latin):
delitiarum mirarent᷑. Nec ullo temꝑe comior aut indulgendi facilior erat. ut qui ad ue¬
nerant laratatem enis cum diuitiis conqͣdrare ubiq gentium iaccitarent. Qͣn morẽ
conuiuandi pͥmus successor obstinate tenuit: scd̃s omifit.
ola est de qua non nichil culpet᷑ pecunie aggestio qͣm undecunq captatis occasio¬
mb honestas ⁊ m̃ ⁊ regia dignitate non inferiores posset dicere. cong̾gabat.S.
aliquid aliud excusationis qdđ afferam nisi qđ qͥdam dicit. Necesse est ut multos
timeat quem mulai timent. Nam ille ꝓtimore inimicorũ ꝓuincias suas pecuma
emungebat qua impetus eorum uel tardaret ueletiam ꝓpetłet ꝑsepe ut fit in re¬
b humanis uirib cessatis fidem hostilem p̃mio pigneratꝰ. Regnat adhuc ⁊ in
dies augetur huiꝰte dedecoris calamitas. ut ⁊ uille ⁊ eccłie pensionib supponant᷑

Expanded text:
deliciarum mirarentur. Nec ullo tempore comior aut indulgendi facilior erat, ut qui, advedeliciarum mirarentur. Nec ullo tempore comior aut indulgendi facilior erat, ut qui, advenerat largitatem ejus cum divitiis conquadrare ubique gentium jactitarent. Quem morem convivandi primus successor obstinate tenuit, secundus omisit. § 280. Sola est de qua nonnihil culpetur pecuniae aggestio, quam undecunque captatis occasionibus, honestas modo et regia dignitate non inferiores posset dicere, congregabat. Sed on est hic aliquid aliud excusationis quod afferam, nisi quod quidam dixit, « Necesse est ut multos timeat, quem multi timent. » Nam ille, pro timore inimicorum, provincias suas pecunia emungebat, qua impetus eorum vel tardaret vel etiam propelleret, persaepe ut fit in rebus humanis viribus cassatis, fidem hostilem praemio pigneratus: regnat adhuc et in dies augetur hujusce dedecoris calamitas, ut et villae et ecclesiae pensionibus supponantur;
Abbreviated transcription (Latin):
ingentis in lacertis ut magno sepe spectaculo fiuit : qdđ nemo eius artum tendet
quem ipse admisso equo pedib neruo extento sinuaret. Magne dignitatis sedens
⁊ stans qmqͣm obesitas uentͥs nimis ꝓtensa corpus regium deformaret. somimo¬
de ualitudims ut qui nunqͣm aliqͣ morbo ꝑiculoso p̃ter inextiemo decubuert.
Exercitio nenorum adeo deditꝰ: ut sicut p̃dixi milia multa eiectis habitatorib
siluescere iub̾et in quib acet̾is negociis auocatuis animum renitt̾ẽt. soniuira
inꝑcipins festiuitatib suptuosa ⁊ magnifica inibat: nacale dm̃ ap̃ gloccestrã.
pasca ap̃ Wintoniam̃ pentecosten ap̃ westmonastium agens qͦt annis: quib
manglia morari liceret. Om̃s eo cuiuscumq ꝓfessionis magnates reqium edic̃¬
tum accer siebat ut exterarum gentium legati sp̃em multitũdinis apparatũqꝙꝑ

Expanded text:
ingentis in lacertis, ut magno saepe spectaculo fuerit quod nemo ejus arcum tenderet, ingentis in lacertis, ut magno saepe spectaculo fuerit quod nemo ejus arcum tenderet, quem ipse admisso equo pedibus nervo extento sinuaret; magnae dignitatis sedens et stans, quanquam obesitas ventris nimis protensa corpus regium deformaret; commodae valetudinis, ut qui nunquam aliquo morbo periculoso praeter in extremo decubuerit; exercitio nemorum adeo deditus, ut sicut praedixi multa millia ejectis habitatoribus silvescere juberet, in quibus, a caeteris negotiis avocatus, animum remitteret. Convivia in praecipuis festivitatibus sumptuosa et magnifica inibat; Natale Domini apud Gloecestram, Pascha apud Wintoniam, Pentecosten apud Westmonasterium agens quotannis quibus in Anglia morari liceret: omnes eo cujuscunque professionis magnates regium edictum accersiebat, ut exterarum gentium legati speciem multitudinis apparatumque
Abbreviated transcription (Latin):
poti ⁊ep̃atui insistebat. Deinde cum codem ierosolimitanam uram ingressus: an¬
tiochie mobsidione xp̃ianorum finem habuit.
xderarum nationum homines dignant̾ adamicitiã ad misit: in different᷑ ho-¬
norib extulit: Elemosine curam habuit: transmarinis eccłis multas possessionẽ
inanglia larritꝰ. Nec ullum fere monast̾ium p̃sertim mnormannia uł ciꝰ uł ducũ
munificentia ꝑtͣnsuit ut anglie copia tenuitas illorum sustentaret᷑. Ita ei temꝑe
ultro citroq cenobialis grex excreuit monasti̾a surgebant religione uec̾a edificus
recentia. S hic animadũto mufitationem dicentiũ. melius fuisse ut antiqua
in suo statu conseruarent᷑ qͣm illis semimiitilatis de rapina noua c̃struerent̃.
Uste fuit stature immense corpulentie. facie fera fronte capillis nuda. Roboris

Expanded text:
poti et episcopatui insistebat. Deinde cum eodem Ierosolymitanam viam ingressus, Anpoti et episcopatui insistebat. Deinde cum eodem Ierosolymitanam viam ingressus, Antiochiae, in obsidione Christianorum, finem habuit. § 278. Exterarum nationum homines dignanter ad amicitiam admisit, indifferenter honoribus extulit: eleemosynae curam habuit: transmarinis ecclesiis multas possessiones in Anglia largitus; nec ullum fere monasterium, praesertim in Normannia, vel ejus vel ducum munificentia pertransiit, ut Angliae copia tenuitas illorum sustentaretur. Ita ejus tempore ultro citroque coenobialis grex excrevit, monasteria surgebant religione vetera, aedificiis recentia. Sed hic animadverto mussitationem dicentium: Melius fuisse ut antiqua in suo statu conservarentur, quam, illis semimutilatis, de rapina nova construerentur. 458 § 279. Justae fuit staturae, immensae corpulentiae, facie fera, fronte capillis nuda, roboris
Abbreviated transcription (Latin):
cantie rex instituit. Callidioris pectoris ille tocius anglie uicedñs sub rege fuit pͥ
necem Willelmi filii osb̾ni. Itaq in aggerandis thesauris mirus tergiu̾sari m¬
ie militie pene papatum romanum absens aciuib mercatus fuerat peras ꝑegrinoꝵ
epłis ⁊ numinis infarciens. Cuius futuri itineris opinione cum cercatim extoto
regno adeum concurrerent rex indigne ferens cõpedib irretiuit p̾fatus ñ se ba¬
iocarum ep̃m sed comitem cantie prendere Clientes eius minis impulsi tantã
Auricopiam ꝓdidere: ut nr̃i scl̃i estimationem suꝑaret. fului congeries metalli
Deniq ⁊cullei plures efluuiis extͣcti quos ꝑ cerca loca sullatis consciis infod̾at.
plenos auro molito. P mortem fris absolutꝰ nepotiq willo adũsatus: patrẽ
iotb̃ti fouebat. S t̃c quoq male cedente fortuna extoeris anglia normanuicone¬

Expanded text:
Cantiae rex instituit. Callidioris pectoris ille totius Angliae vicedominus sub rege fuit, post Cantiae rex instituit. Callidioris pectoris ille totius Angliae vicedominus sub rege fuit, post necem Willelmi filii Osberni. Itaque in aggerandis thesauris mirus, tergiversari mirae astutiae, pene papatum Romanum absens a civibus mercatus fuerat; peras peregrinorum epistolis et nummis infarciens. Cujus futuri itineris opinione cum certatim ex toto regno ad eum milites concurrerent, rex indigne ferens, compedibus irretivit; praefatus non se Baiocarum episcopum, sed comitem Cantiae prendere. Clientes ejus, minis impulsi, tantam auri copiam prodidere, ut nostri seculi aestimationem superaret fulvi congeries metalli; denique et cullei plures e fluviis extracti, quos per certa loca, sublatis consciis, infoderat, plenos auro molito. Post mortem fratris absolutus, nepotique Willelmo adversatus, partem Roberti fovebat; sed tunc quoque male cedente fortuna, extorris Anglia, Normannico ne
Abbreviated transcription (Latin):
blesensis comitis uxor laudate in scło potentie uirago: nouit̾ ap̃ marcenniacũ
s̃monialis habitum supsit. Duarũ nomina exudert̃. Uniꝰ que haroldo ut dix¬
mus ꝓmissa infra maturos toniugio annos obiit. Alteriꝰqꝙ aldefonso galicie
regi ꝑnuntios iurata. uirgineam mortem impetrauit adeo. Reꝑtꝰ indefuncte gelib
collens ossa olim uicee condita subextremo uite tempore ꝑlegatum transferebat. Sea
ille ꝓspere rediens audita morte Willesmi apud apuliam resedit: sepultis ibi illusts
uiri exuuiis. matrem qͣntum uixit insigni indulgentia dignatꝰ ÷ que ante pats
obitum cuidam herleexino de comitis uilla mediocrium opum uiro nupserat. Ee
eo Willelmꝰ frẽs habuit: rotb̾tum quem comitem moretonii fecit. erassi ⁊ hebetis
ingenii hominem. Odonem quem adep̾atum baiocensem puexit comes: comitẽ

Expanded text:
Blesensis comitis uxor, laudatae in seculo potentiae virago, noviter apud Marcenniacum Blesensis comitis uxor, laudatae in seculo potentiae virago, noviter apud Marcenniacum sanctimonialis habitum sumpsit. Duarum nomina exciderunt: unius, quae Haroldo  ut diximus promissa, infra maturos conjugii annos obiit; alterius, quae Aldefonso Galliciae regi per nuncios jurata, virgineam mortem impetravit a Deo. Repertus in defunctae genibus ccasionibus extollens, ossa, olim Niceae condita, sub extremo vitae tempore per legatum transferebat; sed ille prospere rediens, audita morte Willelmi, apud Apuliam resedit, sepultis ibi illustris viri exuviis. Matrem quantum vixit insigni indulgentia dignatus est; quae, ante patris obitum, cuidam Herlewino de Comitisvilla, mediocrium opum viro, nupserat. Ex eo Willelmus fratres habuit: Robertum, quem comitem Moritonii fecit, crassi et hebetis ingenii hominem; Odonem, quem ad episcopatum Baiocensem provexit comes, 457 comitem
Abbreviated transcription (Latin):
plius miliaria in saltus ⁊ lustra ferarum redegerat. Ibi libenter euum exigere ibi
plurimis omitto qđ dieb certe m̃sib uenationes excercere gaudebat. Ibi mailta re¬
go generi contigere infortunia: que habicatoꝵ p̃sens audire uolentib sugg̾it
memorra. Nam pꝰmodum incadem silua & illelmꝰ filius eius ⁊ nepos ricardus filiꝰ
rocoti comitis normannie mortem offendint: se uero di iuditio. Ille sagitta pectꝰ
ille collum traiectus uel ut qͥdam dicunt arboris ramusculo equo ꝑtͣnseunte fau¬
ces appensus. ilie ipsius fucrunt quinq. Cecilia cadomensis abb̃issa uiuit.
Alt̾a constantia comiti britannie alano fergant inconiugiũ data: austerita¬
te iusticie ꝓuinciales inmortiferam sibi potionem exacuit. Tercia adala stepħi

Expanded text:
llis, per triginta et eo amplius milliaria in saltus lustra ferarum redegerat. Ibi libenter aevum exigere, ibi llis, per triginta et eo amplius milliaria in saltus lustra ferarum redegerat. Ibi libenter aevum exigere, ibi plurimis omitto quod diebus, certe mensibus, venationes exercere gaudebat. Ibi multa regio generi contigere infortunia, quae habitatorum praesens audire volentibus suggerit memoria: nam postmodum in eadem silva Willelmus filius ejus, et nepos Ricardus filius Roberti comitis Normanniae, mortem offenderint; severo Dei judicio ille sagitta pectus, iste collum trajectus, vel, ut quidam dicunt, arboris ramusculo equo pertranseunte fauces appensus. § 276. Filiae ipsius fuerunt quinque: Cecilia, Cadomensis abbatissa, vivit; altera, Constantia, comiti Brittanniae Alano Fergant in conjugium data, austeritate justitiae provinciales in mortiferam 456 sibi potionem exacuit; tertia, Adala, Stephani
Abbreviated transcription (Latin):
sione continua manglia regnauere. Rotb̾tꝰ patre ad huc uiuente normanmã
sibi negari egre ferens initaliam obstinatꝰ abiit uo filia bonifacii marcionis sũpta
patri partib illis adiutus adusantur. S peticiones huiꝰce casus: philippũ fraucorum
regem contͣ patriam excitauit. Quare ⁊ genitoris benedictione ⁊ ħreditate frust÷
sus est. Inde tͣnsactis qͣttuor annis clarus militie gestis regressus: normanme si¬
ne difficultate immersit. qđ germano Willelmo nuꝑ defuncto. henricus rex no¬
iutate dener angliam infide tenere satis habuit.S quia de hoc Alias dicendũ
nc̃ ceptam de filuis & illi magni narrationem terminabo.
Picardus magnamino parenti spem laudis alebat ꝑuer delicatus ut id etatu¬
le pusio altum quid spirans. S tantũ pͥmeui fioris indolem. mors acerba cito
depasta corrupit. Tradunt ceruos in noua foresta terebrantẽ tabidi aeris nebula

Expanded text:
sione continua in Anglia regnavere. Robertus, patre adhuc vivente, Normanniam sione continua in Anglia regnavere. Robertus, patre adhuc vivente, Normanniam sibi negari aegre ferens, in Italiam obstinatus abiit, ut, filia Bonifacii marchionis sumpta, patri partibus illis adjutus adversaretur: sed, petitionis hujusce cassus, Philippum Francorum regem contra patrem excitavit; quare et genitoris benedictione et haereditate frustratus, sus est; inde, transactis quatuor annis, clarus militiae gestis regressus, Normanniae sine difficultate immersit, quod, germano Willelmo nuper defuncto, Henricus rex, novitate tener, Angliam in fide tenere satis habuit: sed quia de hoc alias dicendum, nunc coeptam de filiis Willelmi magni narrationem terminabo. § 275. Ricardus magnanimo parenti spem laudis 455 alebat, puer delicatus; ut id aetatulae pusio, altum quid spirans. Sed tantam primaevi floris indolem mors acerba cito depasta corrupit; tradunt cervos in Nova Foresta terebrantem, tabidi aeris nebula
Abbreviated transcription (Latin):
redatum illam admortem freno equi cesam. S hec de tanto rege crede clem̃tie aseribo u
constant᷑ asseuerans qdđ aliqͣntula simultas int̾ eos innata extremis annis fuerit. ꝓ rotb̃¬
to filio cui mater milttarem manum exfisci reditib sufficere dicebat᷑. Uerũ ꝓpt̃ hoc
nichil comngalis gr̃e diminutũ ipse ostendit: dum qͣtuor amiis ance sedefunctã &
magnificencissiis inferus extulit. ⁊ lacrimis ꝑmultos dies ub̾cim ꝓsecutꝰ amisse
cariatem desid̃auit. Quin zexeo tempore si credimꝰ ab omm uo luptate desciuit
Sepulta ẽ regina cadonis inmonast̾io scẽ trinitatis. Fiusdem pietatis inditium ĩ
edgithe regine funere curando non minus fuit. Que apud & estinonastiũ stu¬
dio eiꝰ ppe coniugem locata: ht̃ tumbã argenti auriq expensis oꝑosam.
ilios habuit rothb̃tũ. it cardũ. Willm. heuricũ. Posterioresduo pꝰ eum succes¬

Expanded text:
redatum, illam ad mortem fraeno equi caesam. Sed haec de tanto rege credere dementiae ascribo; hoc redatum, illam ad mortem fraeno equi caesam. Sed haec de tanto rege credere dementiae ascribo; hoc constanter asseverans, quod aliquantula simultas inter eos innata extremis annis fuerit pro Roberto filio, cui mater militarem manum ex fisci redditibus sufficere dicebatur: verum propter hoc nihil conjugalis gratiae diminutum ipse ostendit, dum quatuor annis ante se defunctam , et magnificentissimis inferiis extulit, et, lachrymis per multos dies ubertim prosecutus, amissae charitatem desideraverit, quin et ex eo tempore, si credimus, ab omni voluptate descivit. Sepulta est regina Cadomis in monasterio 454 sanctae Trinitatis. Ejusdem pietatis indicium in Edgithae reginae funere curando non minus fuit, quae, apud Westmonasterium studio ejus prope conjugem locata, habet tumbam argenti aurique expensis operosam.steriores duo post eum succes
Abbreviated transcription (Latin):
uis tempestatum freq̃ns uiolentia fulgurum qͣntam nemo uidat nemo au¬
dierat. Illo qͦ anno quo obiit ꝓmiscua febris plusqͣm dimidiam partẽ plebis
depasta: adeo ut plures incõmoditas morbi extingueret. Deinde ꝓ intemꝑie acris
fames subsecuta uulgo irrepsit. ut qđ febrib erat reliquum ipsa corriꝑet.
tum ut publice sereret᷑. nichil illum in femina posse. Ueruntñ exꝓcerũ sentẽ¬
cia matrimonio addictꝰ ita seegit: ut plurib annis nullius pbri suspicione nota¬
retur. Tulit ex mathilde lib̃os multos: que ⁊ marito morigera ⁊ ꝑle fecunda no.¬
bilis uiri animũ in sui amoris incitabat aculeum. Uͣnqͣm ñ desint qͥ ganniant
cum celibatiu antiquo renuitiasse cum rrgia potestas accreuisset. Uolutatum cũ cuꝰdã
p̃sbiti filia qm ꝑ satellitem succiso popltie mathildis sustulerit. Qua ꝓpt᷑ illum ex he¬

Expanded text:
vis tempestatum frequens, violentia fulgurum, quantam nemo viderat, nemo auvis tempestatum frequens, violentia fulgurum, quantam nemo viderat, nemo audierat. Illo quoque anno quo obiit, promiscua febris plusquam dimidiam partem plebis depasta, adeo ut plures incommoditas morbi extingueret; deinde, pro intemperie aeris, fames subsecuta vulgo irrepsit, 453 ut quod febribus erat reliquum ipsa corriperettum ut publice sereretur nihil illum in foemina posse; veruntamen, ex procerum sententia matrimonio addictus, ita se egit ut pluribus annis nullius probri suspicione notaretur. Tulit ex Matilde liberos multos, quae, et marito morigera et prole foecunda, nobilis viri animum in sui amoris incitabat aculeum: quanquam non desint qui ganniant eum coelibatui antiquo renunciasse cum regia potestas accrevisset, volutatum cum cujusdam presbyteri filia, quam per satellitem succiso poplite Matildis sustulerit; quapropter illum exhae
Abbreviated transcription (Latin):
familiarit̾ diu̾sacosuidissent. Surrectum gͦ inclamores ⁊ iras ⁊ gisleb̾tꝰ de eccłia
inquacum ep̃o sed̃at. ultro egrediens. uc suo ꝑiculo uitam dñi m̃caret᷑. impie oc¬
cisus. Tum p̃sul ꝓ ianuis pacẽ ꝓtento ramo offerens: rabiem uulgi expleuit
int̾emptꝰ. fomes etiam mali. Icobinꝰ semi ustulatꝰ qdđ msi eccłia cremata exire
nolebat exiliens mille lanceis exceptus ẽ. P̃dictum id ab egytha relicta regis ed¬
Wardi. Nam cum olim Walkerrũ uidisset &intonie ad consecrandum duci cesa¬
ric lacceolum uultu roseum statura p̃gnͣdem. pulchrũ hic ait mararẽ habemꝰ
coniectura uidelicet inmo deste nationis adp̃sagiendũ inductu. Successit ei wil¬
lelmus abbas scĩ karilefi: qui monachos indunelmo posuit.
reterea anno anteqm moreret᷑ ꝓximo: mortalitas hominũ ⁊ ium̃torum

Expanded text:
familiariter diversatos vidissent. Surrectum ergo in clamores et iras; et Gislebertus de ecclesia, familiariter diversatos vidissent. Surrectum ergo in clamores et iras; et Gislebertus de ecclesia, in qua cum episcopo sederat, ultro egrediens, ut suo periculo vitam domini mercaretur, impie occisus. Tum praesul, prae januis pacem praetento ramo offerens, rabiem vulgi explevit interemtus: fomes etiam mali Leobinus semiustulatus, quod nisi ecclesia cremata exire nolebat, exiliens mille lanceis exceptus est. Praedictum id ab Edgitha relicta regis Edwardi; nam cum olim Walkerium vidisset Wintoniae ad consecrandum duci, caesarie lacteolum, vultu roseum, statura praegrandem: « Pulchrum hic, ait, martyrem habemus, » conjectura videlicet immodestae nationis ad praesagiendum inducta. Successit ei Willelmus abbas sancti Carilefi, qui monachos in Dunelmo posuit. § 272. Praeterea, anno antequam moriretur proximo, mortalitas hominum et jumentorum,
Abbreviated transcription (Latin):
s effrenes. Iolabat ep̃s corum inmodestiã gr̃ã strenutatis inductꝰ: & quia eos elena¬
rat cumulum benignitatis augebat. Indulget enim natura sibi: placidoq fauore
suis arridet ipsamuñib. Is leobmꝰ liulfum bcatissimi cuchb̃ti minstrum adeo di¬
lectum. ut ipse sc̃s coram uigilanti assistens placita imꝑaret. hinc inqͣm liulsũ
ꝑ hisleb̾tũ obtrũcari fecit: liuore ictus qđ amplioris amicitie locum ap̃ pontisicẽ
ꝓconsciencia ⁊ equitate iuditiorum hab̃et. ꝑculsꝰ nuncio Walkerius furenti pa¬
rentele defuncti legalis placiti udicium apposuit ꝓtestatus leobinum sue suorũq
necis auctorem. Ubiuentuni adplacitum nullis effera gens rationib emolliri po¬
tiit quin in ep̃m referret culpam qdđ ambos homicidas incuria eiꝰ pꝰ necem liulfi

Expanded text:
sed effraenes. Tolerabat episcopus eorum immodestiam, gratia strenuitatis inductus; et, quia eos elevased effraenes. Tolerabat episcopus eorum immodestiam, gratia strenuitatis inductus; et, quia eos elevarat, cumulum benignitatis augebat. Indulget enim natura sibi, placidoque favore suis arridet ipsa muneribus. Is Leobinus Liulfum, beatissimi Cuthberti ministrum, adeo dilectum ut ipse sanctus coram vigilanti assistens placita imperaret, hunc, inquam, Liulfum per Gislebertum obtruncari fecit, livore ictus quod amplioris amicitiae locum apud pontificem, pro conscientia et aequitate judiciorum, haberet. Perculsus nuncio 452 Walkerius, furenti parentelae defuncti legalis placiti judicium opposuit, protestatus Leobinum suae suorumque necis auctorem. Ubi ventum ad placitum, nullis effera gens rationibus emolliri potuit quin in episcopum referret culpam, quod ambos homicidas in curia ejus post necem Liulfi
Abbreviated transcription (Latin):
eruntam qi alea fortune incertis iactib uoluit᷑. multa tc̃ tp̃r adu̾sa puene
fedaint̾ abb̃em glastonie ⁊ monachoseius disbordia: ita ut p u̾borũ lites
ad arina uentum sit. E oacti gͦ iitra cecł̃iam monachi scõ altari miserias suas ingemebant. S
crucifrrum sagitis in horrere fecerat. hinius noxe crimine infamatꝰ abbas. totauita regis
exilio deportatus est coq defimeto predemptione peccati auxiliarib aunim̃ata pccuma
honori restitutus est.
iserabilis ⁊ infanda cedes uaskerii dunelmensis ep̃i. quem northam himbri popls
semꝑ rebellioni deditꝰ abicctͥo sacrorũ ordinum respectu multis impetitũ c̃uicĩs
eratidarunt. fufusibi non paucus numerꝰ lotharingoꝵ qđ p̾sul ipse nationis eiꝰ erat.
sib gisleb̾tum cognatũ int̾iorib leobinum clericum. ambos inreb cõmissis strenuos

Expanded text:
eruntamen, quia alea fortunae incertis jactibus volvitur, multa tunc tempore adversa pervenre. eruntamen, quia alea fortunae incertis jactibus volvitur, multa tunc tempore adversa pervenre. Foeda inter abbatem Glastoniae et monachos ejus discordia, ita ut post verborum lites ad arma ventum sit. Coacti ergo intra ecclesiam 451 monachi, sancto altari miserias suas ingemebant; sed crucifixum sagittis inhorrere fecerat. Hujus noxae crimine infamatus abbas, tota vita regis exilio deportatus est; eoque defuncto, pro redemptione peccati auxiliaribus annumerata pecunia, honori restitutus est. § 271. Miserabilis et infanda caedes Walkerii Dunelmensis episcopi, quem Northanhimbri populus, semper rebellioni deditus, abjecto sacrorum ordinum respectu, multis impetitum convitiis trucidarunt. Fusus ibi non paucus numerus Lotharingorum, quod praesul ipse nationis ejus erat.sibus Gislebertum cognatum, interioribus Leobinum clericum, ambos in rebus commissis strenuos
Abbreviated transcription (Latin):
entia lucifer astra cum roseo clarum xuehit ore diem. Ita ipsius industria mo¬
nasticum germen effioruit. ita eoui̾uente uigor pontificalis induruit. łius c̃si¬
lio rex ꝑnum se fec̾at: ut nichil negandum ducẽt. qd is faciendum dicẽt. Ipsiꝰ
etiam impulsu ambitum nebulonum freg̾at. qui consueco more mancipia sua
hib̃niam uenditabant. Cuius facti p̃conium cui potuis imputem lanfranco an
Wistano Wigorme antistiti ꝑuero non discerno: qui regem ꝓ comodo uenalita¬
tis qͦd s pensitabat᷑ renitentem uix ad hoc coegerint. nͥ qđ lanfrancꝰ laudau̾it.
wlstanus p̃ceꝑir auctoritate ep̃ ali ꝑ conscientia scĩtatis abunde exub̾ans. homo
quo nullus inqͣm iustior nullus nr̃o scło par illi apparu̾it: miraculoꝵ potñtia.
⁊ pph̃aligr̃a. Quoꝵ aliq̃ nitendo dic̾e posteriꝰ. si tñ scĩssimis illiꝰ placu̾it sensib.

Expanded text:
entia Lucifer astra, Cum roseo clarum provehit ore diem; ita ipsius industria moentia Lucifer astra, Cum roseo clarum provehit ore diem; ita ipsius industria monasticum germen effloruit, ita eo vivente vigor pontificalis induruit. Ejus consilio rex pronum se fecerat, ut nihil negandum duceret quod is faciendum diceret. Ipsius etiam impulsu ambitum nebulonum fregerat, qui consueto more mancipia sua Hiberniam venditabant: cujus facti praeconium cui potius imputem, Lanfranco an Wulstano Wigorniae antistiti, pro vero non discerno, qui regem, pro commodo venalitatis quod sibi pensitabatur, renitentem vix ad hoc coegerint, nisi quod Lanfrancus laudaverit Wulstanus praeceperit, auctoritate episcopali pro conscientia sanctitatis abunde exuberans; homo quo nullus unquam justior, nullus nostro seculo par illi apparuerit miraculorum potentia et prophetali gratia, quorum aliqua intendo dicere posterius si tamen sanctissimis ill
Abbreviated transcription (Latin):
uisione t̾rificarer. qͣtinusueniales culpe quas confessione non dilueram pauore
horrendarum formarum purgarent᷑. Cum dicto asticit altĩ parti tanta demonũ
uis hastilia acuta uibrantiũ. ignes effiantiũ. ut ager ferreus. aer flammeus uide¬
ret᷑. s̃orum horrore ita sum affectꝰ. ut si t̾ra dehisceret si celum patescet. tuto mͥ utro¬
biq refugiendum non estimarem. Ita meticulosus dum qͦ euadam dubito. repen¬
te ut hec dicens ur̃e saluti nisi negligitis consulem. halitum recepi confestim effu¬
surus. Dixit ⁊ cum uerbo pene sp̃m emisit. Corpus ineccłia sc̃e marre tunc humi
passus est. Successit ei inwintonia u alkelinꝰ cuius bona oꝑa famen uincentia
uetustatẽ obliuionis ase repellent: qͣndiu ibi sedes ep̃alis durabit. Incantia lan¬
francus de quo supͣdixi. Quitalis anglie d̃ĩ dono emicuit : qͣlis discutiens fugi¬

Expanded text:
visione terrificarer, quatenus veniales culpae, quas confessione non dilueram, pavore visione terrificarer, quatenus veniales culpae, quas confessione non dilueram, pavore horrendarum formarum purgarentur. Cum dicto astitit alteri parti tanta daemonum vis, hastilia acuta vibrantium, ignes efflantium, ut ager ferreus, aer flammeus videretur. Eorum horrore ita sum affectus, ut si terra dehisceret, si coelum patesceret, tuto mihi utrobique refugiendum non aestimarem. Ita meticulosus, dum quo evadam dubito, repente ut haec dicens vestrae saluti nisi negligitis consulerem halitum recepi, confestim effusurus. » Dixit, et cum verbo pene spiritum emisit. Corpus, in ecclesia sanctae Mariae tunc humi passus est. Successit ei in Wintonia Walkelinus; 450 cujus bona opera, famam vincentia, vetustatem oblivionis a se repellent quamdiu ibi sedes episcopalis durabit: in Cantia Lanfrancus de quo supra dixi, qui talis Angliae Dei dono emicuit. Qualis discutiens fugi
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Stupentes hoc sermone corroborat. Atcenti animo estote ultima pastoris nr̃i
uba excipientes. Naturali morte resolutꝰ fui. s ut uob intimarem que uidi reductꝰ sũ
Nec aliqͣnto diuitius subsistam. quia indño soporari delect̾at Puctores sp̃e mei uultib
tuestib ad omnem elegantiam erant compositi. Concordabat ũborum lenitas cum
nitore uestium: ut nichil desid̾arem p̃t̾ calium uirorum obsequiũ. Itaq blandis
assentationib gauisus ibam. ut uere m uidebat᷑ uersꝰ orientem. ꝓmitcebat᷑ m sedes
paradisiaca non multo pͦ intranda. In mom̃to p̃t̾ita europa ingressi asiam. ue¬
nimus ierosolimam. Ibi scĩs adoratis iordanem ꝑtendimꝰ. Cit̾iorisripe accole
ductorum meoꝵ contub̾nio mixti. letum cetum facẽ. Ego uisendi ult̾iora studio:
transitum maturabam. Tum comites dm̃ p̃cepisse referunt: ut ance demonum

Expanded text:
dit. Stupentes hoc sermone corroborat: « Attenti animo estote, ultima pastoris vestri dit. Stupentes hoc sermone corroborat: « Attenti animo estote, ultima pastoris vestri verba excipientes. Naturali morte resolutus fui, sed, ut vobis intimarem quae vidi, reductus sum; nec aliquanto diutius subsistam, quia in Domino soporari delectat. Ductores spiritus mei vultibus et vestibus ad omnem elegantiam erant compositi; concordabat verborum lenitas cum nitore vestium, 449 ut nihil desiderarem praeter talium virorum obsequium. Itaque blandis assentationibus gavisus, ibam, ut vere mihi videbatur, versus orientem: promittebatur mihi sedes paradisiaca, non multo post intranda. In momento praeterita Europa, ingressi Asiam, venimus Jerosolymam; ibi sanctis adoratis, Jordanem pertendimus; citerioris ripae accolae, ductorum meorum contubernio mixti, laetum coetum fecere. Ego, visendi ulteriora studio, transitum maturabam. Tunc comites Deum praecepisse referunt ut ante daemonum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm Willelmꝰ accepat. ꝓximam sͥ sanguine fuisse. Iaxp̃iane fidi relomalgeriũ
non tulisse. ut consangumeo cubili frucrent᷑ s innepotem ⁊ comparẽ ex cõmu¬
nicationis iaculum intentasse. Ita cum ire adolescentis urorie querele acceadent
excogitatas occasiones quib ꝑsecutor peccati sede pelleret᷑. S pͥmodum ꝓueci¬
orib anns ꝓerpiatione sceleris illum sc̃õ stepħo cadonis monastium edificas¬
se illam beate triiati in eodem uico idem fecisse utroꝙ ꝓseru suo ꝑsonas in¬
habitantium cligente.
algerio sucessit maurilius fiscanensis monachꝰ multis uirartib sea
maxine abstinentia laudatus. Is p̾bene ⁊ scẽ actamuitam cum adexcremũ c̃o uocan-¬
te uenisset: uitali priuatus halitu ferme dimidia die iacuit defunctꝰ. Ueruntam̃ eũ
iam pararetur uieccłiam ferri anima re sũpta circumstantes lacͥmabili gaudio ꝑfu¬

Expanded text:
quam Willelmus acceperat, proximam sibi sanguine fuisse. Id, Christianae fidei zelo, Malgerium quam Willelmus acceperat, proximam sibi sanguine fuisse. Id, Christianae fidei zelo, Malgerium non tulisse, ut consanguineo cubili fruerentur; sed in nepotem et comparem excommunicationis jaculum intentasse. Ita cum irae adolescentis uxoriae querelae accederent, excogitatas occasiones quibus persecutor peccati sede pelleretur: sed postmodum provectioribus annis, pro expiatione sceleris, illum sancto Stephano Cadomis monasterium aedificasse, illam beatae Trinitati in eodem vico idem fecisse; utroque pro sexu suo personas inhabitantium eligente. § 268. Malgerio successit Maurilius, Fiscannensis monachus, multis virtutibus sed maxime abstinentia laudatus. Is post bene et sancte actam vitam, cum ad extremum Deo vocante venisset, vitali privatus halitu ferme dimidia die jacuit defunctus; veruntamen, cum jam pararetur in ecclesiam ferri, anima resumpta circumstantes lachrymabili gaudio perfu
Abbreviated transcription (Latin):
scõ martino qđ̾ cognominat᷑ debello: quia mcoloco pͥncipalis eccłia cerntur. ubi
inter consercos cadauerum aceruos haroldus inuentus fuisse memorat᷑. Penepi¬
er ⁊inaturiora etate sapiens. patruum suum malgerium ab archiep̃atu iotoma¬
gensi remouit. Iserat lit̾is quidem non medioerit᷑ culcus: s ꝓnatalium c̃scren¬
dia ꝓfessionis oblitus. uenationib ⁊ auium cercaminib sep̃ius iusto intende¬
bat igaras eccl̃iasticas conuuis ꝑfusiorib insumebat. Cuiꝰ rei fama crebrescente
tota uita pallii usu caruit: qđ negaret sedes apłica honoris huĩce pͥuilegium
homini quisatratum negligebat officium. Unde crebio conuentꝰ cxpostulante
nepote patruelis offensas cum nichilo reuerentiꝰ seag̾et: cogente ultima necessi¬
tate degradatus est. ferunt qͥdam ẽẽ archanam depositionis causam. Matildẽ

Expanded text:
sancto Martino, quod cognominatur De Bello, quia in eo loco principalis ecclesia cernitur ubi sancto Martino, quod cognominatur De Bello, quia in eo loco principalis ecclesia cernitur ubi inter consertos cadaverum acervos Haroldus inventus fuisse memoratur. Pene puer, et maturiora aetate sapiens, patruum suum Malgerium ab archiepiscopatu Rotomagensi removit. Is erat litteris quidem non mediocriter cultus; sed, pro natalium conscientia professionis oblitus, venatonibus et avium certaminibus saepius justo intendebat, et gazas ecclesiasticas conviviis profusioribus insumebat: cujus rei fama crebrescente, tota vita pallii usu caruit, quod negaret sedes apostolica honoris hujusce privilegium homini qui sacratum negligebat officium. Unde crebro conventus, expostulante nepote patruelis offensas, cum nihilo reverentius 448 se ageret, cogente ultima necessitate degradatus est. Ferunt quidam esse arcanam depositionis causam; Matildem,
Abbreviated transcription (Latin):
rebelles exorabilis erat. Religionem xp̃ianam qͣntum scłaris pot̾at ita freq̃ncabat
ut cotidie mnisse affift̾et. cotidie uesꝑtinos ⁊ matutinos hymnos audiret. conastia
unum uanglia. alt̃m in normannia construxit. Primum cadoniis qđ scõ stepho
frantum abb̃em p etiam cantuarie archiep̃m inslituit: uirum antiqͥs scientia &
religione comparandũ de quo serio dici potest. Tercuis ecelo cecidic cato. Ades celes¬
lis saporpectus cius ⁊ palatum infecerat. adeo latinitas omnis in lib̃alium arium
scientiam ꝑ doctrinam eius se incitabat: adeo ipsius exempso uł mecu ꝓfessio mo¬
nastica in religione sudabat. Non tunc ep̃orum ambitꝰ. non tunc abbatũ uenaliã
ꝓficiebat. Ile maioris głe amplioris gr̃e apud regem ⁊ archi ep̃m erat: qui cenatio¬
ris sctudinis opinionem babebat. E Atterum monast̾ium hastingis edificauit

Expanded text:
rebelles inexorabilis erat. Religionem Christianam, quantum secularis poterat, ita frequentabat, rebelles inexorabilis erat. Religionem Christianam, quantum secularis poterat, ita frequentabat, ut quotidie missae assisteret, quotidie vespertinos et matutinos hymnos audiret. Monasteria, unum in Anglia, alterum in Normannia, construxit. Primum Cadomis, 447 quod sanctofrancum abbatem, post etiam Cantuariae archiepiscopum, instituit: virum antiquis scientia et religione comperandum, de quo serio dici potest, « Tertius e caelo cecidit Cato; » adeo coelestis sapor pectus ejus et palatum infecerat; adeo Latinitas omnis in liberalium artium scientiam, per doctrinam ejus, se incitabat; adeo, ipsius exemplo vel metu, professio monastica in religione sudabat. Non tunc episcoporum ambitus, non tunc abbatum venalitas proficiebat: ille majoris gloriae, amplioris gratiae apud regem et archiepiscopum erat, qui tenacioris sanctitudinis opinionem habebat. Alterum monasterium Hastingis aedificavit