comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spec̾taculo ut nec moriturus gemitũ. nec moriens ꝓduceret susꝑirium.
TerUN tamen sunt q̃dam de rege p̃clare magnanimitatis exempla õ
posteris non inuidebo.Uenationi inquadam silua intentum detinuit
nuntius. extͣnsmarinis partib. Obsessam eẽ ciuitatem cinomannis qͣm nuꝑ
frẽ ꝓfecto sue potestati adiecerat. Statim gͦ ut expeditus erat recorsit equũ
iter admare conuertens. Ammonentib ducib exercitum ad uocandum.
paratus componendos. uidebo ait quis me sequatur. Pitatis me non habi¬
turos homines: Si cognoui iuuentutem meam. eciam naufragio ad me
uenisse uolet. hoc gͥ mͦ pene solus ad mare ꝑuenit. Erac tẽ nubilus der. &
uentus contrarius fiatus uolentia terga maris uerrebat. Illum statum
trans fretare uolentem naute exorant: ut pacempclagi & uentorum cle¬
mentiam oꝑiatur. At qui inquit rex nunqͣm audiui regem naufragio

Expanded text:
spectaculo, ut nec moriturus gemitum, nec moriens produceret suspirium. § 320. spectaculo, ut nec moriturus gemitum, nec moriens produceret suspirium. § 320. Veruntamen sunt quaedam de rege praeclarae magnanimitatis exempla, quae posteris non invidebo. Venationi in quadam sylva intentum nuncius detinuit ex transmarinis partibus, obsessam esse civitatem Cinomannis, quam nuper fratre profecto suae potestati adjecerat. Statim ergo ut expeditus erat retorsit equum, iter ad mare convertens . Admonentibus ducibus exercitum advocandum, paratos componendos, « Videbo, » ait, « quis me sequetur; putatis me non habiturum homines? si cognovi juventutem meam, etiam naufragio ad me venisse volet. » Hoc igitur modo pene solus ad mare pervenit. Erat tunc nubilus aer et ventus contrarius; flatus violentia terga maris verrebat. Illum statim transfretare volentem nautae exorant ut pacem pelagi 503 et ventorum clementiam operiatur. « Atqui, » inquit rex, « nunquam audivi regem naufragio
Abbreviated transcription (Latin):
siquente illo captꝰ & eternis uinculis irretitus est. Alter willelmꝰ de ou ꝓditi¬
onis apuqͥ regem accusatus delacoremq ad uellium ꝓuocans dum se segnit̾
expurgat. cecatus & extesticulatus est. Plures illa delatio inuoluit: in nocen¬
tes plane & pbos uiros. Exhis fuit willelmꝰ de alderia speciose ꝑsone homo.
& compager regis. Is patibulo affigi iussus. Osmundo ep̃o salesbie confessus.
& pomines eccłias oppidi flagellatus est. Itaq disꝑsis ad iopes uestib ad
suspendium nudus ibat: delicatam carne frequentib suꝑ lapides genu flexi¬
onib cruentans. Ep̃o ⁊ popło sequente ad locum supplicũ ita sacis tecit. Sic
ĩquit adiuuet ãs animam meam & amalis lib̾et. ut de re qua accusor im¬
munissum. Eoqͥdem sententia de me plata non reuo cabitur s uolo om̃s
homines innocentie enee ẽẽ conscios. T unc dicta commendatione anime. &

Expanded text:
sequente illo captus, et aeternis vinculis irretitus est. Alter, Willelmus de Ou, proditisequente illo captus, et aeternis vinculis irretitus est. Alter, Willelmus de Ou, proditionis apud regem accusatus, delatoremque ad duellum provocans, dum se segniter expurgat, caecatus et extesticulatus est. Plures illa delatio involvit, innocentes plane et probos viros. 502 Ex his fuit Willelmus de Alderia, speciosae personae homo et compater regis. Is patet per omnes ecclesias oppidi flagellatus, dispersis ad inopes vestibus, ad suspendium nudus ibat, delicatam carnem frequentibus super lapides genuflexionibus cruentans. Episcopo et populo sequente ad locum supplicii ita satisfecit: « Sic, » inquit, « adjuvet Deus animam meam et a malis liberet, ut de re de qua accusor immunis sum: et quidem sententia de me prolata non revocabitur, sed volo omnes homines innocentiae meae esse conscios. » Tunc dicta commendatione animae, e
Abbreviated transcription (Latin):
crantes dignat. Ita illi intelligentes quo responsio tendec: capsas sc̃orum nuda¬
uerunt trucifixos dspoliarunt calices conflarunt non in usum pauꝑum sed
infiscum regium. Quicqͥd enimpen& sc̃a seruauit auorum parcitas. illorũ gͣs¬
satorum absumpsit auiditas.
itchilo setius in homnnes grassabantur. primo pecuniam de uude t̾ras auferentẽ
Non pauꝑem tenuitas non opulentum copia tuebatur. Uenationes qͣs rex
yͥmo indulserat. Adeo ꝓhibuit: ut capitale eẽt supplicium prendidisse ceruũ.
Qua ꝓpt̃ multa seueritate qͣm nulla condiebat dulcedo: factum ẽ ut sepe contra
eius salutem a dͥucib coniuraret᷑. Quorum imus rodb̃tus de molbrei comes hũ¬
bronensium orta int̾ eum & regem non modica controu̾sia u̾borum inꝓuin¬
tiam iuris sui abiit ingentia contͣ dñm suum molimina conaturus. S sub¬

Expanded text:
crantes dignati. Ita illi, intelligentes quo responsio tenderet, capsas sanctorum nudacrantes dignati. Ita illi, intelligentes quo responsio tenderet, capsas sanctorum nudaverunt, crucifixos despoliaverunt, calices conflarunt, non in usum pauperum, sed in fiscum regium: quicquid enim pene sancta servavit avorum parcitas, illorum grassatorum absumsit aviditas. § 319. Nihilo secius in homines grassabantur, primo pecuniam, deinde terras auferentes. Non pauperem tenuitas, non opulentum copia tuebatur: venationes, quas rex primo indulserat, adeo prohibuit ut capitale esset supplicium prendisse cervum. Quapropter multa severitate, quam nulla condiebat dulcedo, factum est ut saepe contra ejus salutem a ducibus conjuraretur: quorum unus, Robertus de Molbrei comes Humbronensium, orta inter eum et regem non modica controversia verborum, in provinciam juris sui abiit, ingentia contra dominum suum molimina conaturus; sed sub
Abbreviated transcription (Latin):
confutatos meorum sectam transiret. Magnoigit᷑ timore ep̃orum & clericorũ
ies acta est. pia sollicitudine fidi xp̃iane timentium. Et de hocqͥdem certami¬
ne nichil uidei p̾ter confusionem retulerunt. qͣmins iultociens iactarint se
mannorum ierosolimam eundi monitionib urbani pape. ut posterius
dicetur impetum cepisset normanniam frĩ suo ꝓpecuna decem milium mar¬
carum inuadatꝰ est. Itaq importabilis pensionis edictum ꝑtotam angliam
cucurrit. Tunc ep̃i ⁊ abb̃es frequentes curiam adeunt suꝑ utolentia. q̃rimo¬
niam facientes. Non se posse ad tantum uectigal sufficere nisi si miseros agricolas õi¬
no effugient. Q uib curiales tubbido ut solebant uultu non habetis inquiunt scͥ¬
nia auro & argento composita ossib mortuorum plena: nullo alio responso obse.¬

Expanded text:
confutatos, in eorum sectam transiret. Magno igitur timore episcoporum et clericorum confutatos, in eorum sectam transiret. Magno igitur timore episcoporum et clericorum res acta est, pia sollicitudine fidei Christianae timentium. Et de hoc quidem certamine nihil Judaei praeter confusionem retulerunt, quamvis multotiens jactarint se mannorum Ierosolymam eundi, monitionibus Urbani papae ut posterius dicetur, impetum cepisset, Normanniam fratri suo pro pecunia decem millium marcarum invadatus est . Itaque importabilis pensionis edictum per totam Angliam cucurrit. Tunc episcopi et abbates frequentes curiam adeunt, super violentia querimoniam facientes, non se posse ad tantum vectigal sufficere, nisi si miseros agricolas omnino effugarent. 501 Quibus curiales , turbido, ut solebant, vultu: « Non habetis, » inquiunt, « scrinia auro et argento composita, ossibus mortuorum plena: » nullo alio responso obse
Abbreviated transcription (Latin):
taemqi nauligaturus inportu uentos expectaret. ut p̃do publicus expilatꝰ est mi¬
ticis omnib ⁊bulgis in medium p̃latis &e exquisitis. Decuius iniuriis plura diui¬
rem si quicq̃m hĩc solo soluidiss indignius. Simul ⁊ suꝑ sedendum est in hi¬
gendis quia ipse nontam ex hibuit diligentiam qua p̃cendit negligentiã
magnam ⁊ uyc abolendam incurrit in famiam. Inim̾ito credo quia nunqͣm
se tali fupponeret ꝓ bro qui setanto memmniss p̃latum impio. hec igit᷑ ids
melaborato & celeri sermone conuoluo. quia de tanto rege mala dicere erube¬
sco indeitiendis & extenuandis malis laborans.
ut quosdam aberrore suo refugos adiudaismum reuocaret. munerib in flec¬
tere conati. Alia uice apud lundoniam contͣ epõs nrõs incertam̃ animati:
quia ille ludibundꝰ credo dixisset. qͦd si uicissent. xp̃ianos aptis argum̃tatiõib

Expanded text:
jamque navigaturus, in portu ventos expectaret, ut praedo publicus expilatus est, manjamque navigaturus, in portu ventos expectaret, ut praedo publicus expilatus est, manticis omnibus et bulgis in medium prolatis et exquisitis: de cujus injuriis plura dicerem si quicquam hoc solo sol vidisset indignius; simul et supersedendum est in higendis quia ipse non tam exhibuit diligentiam quam praetendit negligentiam, magnam et vix abolendam incurrit infamiam; immerito credo, quia nunquam se tali supponeret probro, qui se tanto meminisset praelatum imperio. Haec igitur ideo inelaborato et celeri sermone convolvo, quia de tanto rege mala dicere erubesco; in dejiciendis et ex tenuandis malis laborans. ut quosdam ab errore suo refugas ad Judaismum revocarent, muneribus inflectere conati; alia vice apud Londoniam, contra episcopos nostros in certamen animati, quia ille ludibundus, credo, dixisset, quod si vicissent Christianos, apertis argumentationibus
Abbreviated transcription (Latin):
culus euiu scumo eriminis eus statim ut desucro regis appellafs audiebat᷑. abipss
la tronis fautib resoluebatꝰ laqueus si ꝓmisisset regale commodum. Soluta mira¬
ei isciplua euriales rusticorum subsfantias depascebant᷑ in sumebant fortunas abia¬
cis miseroium cibos abftrabentes. Tunc fluxus crinium. t̃c̃ lurus uestium tins ous
caliconumcum arcuatis acuscis inuentis mollicie corporis certare eum feminis gres¬
sum frangere. gestu soluto. & latere nudo incedere: adolescentium specum̃ erat:
ut nontemere Aquodam sapiente ductum fit . felicem fore angliam sihenris
regnaret. Talia coniectans qͦd is ab adolescentra obsenitates exẽret᷑
de suffraganeorum suorum destitutus sponte discesserit duritie tem pous
tedens. Anselmꝰ quo nemo unqͣm iusti tenacior. nemo hoc tempore tam anxieds¬
tus nemo tam penitꝰ spualis fuerit. Pater patrie. mundi spcculum. hic eumnian¬

Expanded text:
culus, cujuscunque criminis reus, statim ut de lucro regis appellasset, audiebatur; ab ipsis culus, cujuscunque criminis reus, statim ut de lucro regis appellasset, audiebatur; ab ipsis latronis faucibus resolvebatur laquens si promisisset regale commodum. Soluta militari disciplina, curiales rusticorum substantias depascebantur, insumebant fortunas, a buccis miserorum cibos abstrahentes. Tunc fluxus crinium, tunc luxus vestium, tunc usus calceorum cum arcuatia aculeis inventus: mollitie corporis certare cum foeminis, gressum frangere, gestu soluto et latero nudo incedere, adoleut non temere a quodam sapiente dictum sit, felicem fore Angliam si Henricus regnaret; talia 499 conjectans quod is ab adolescentia obscoenitates execrarette suffraganeorum suorum destitutus, sponte discesserit, duritiae temporis cedens. Anselmus, quo nemo unquam justi tenacior, nemo hoc tempore tam anxie doctus, nemo tam penitus spiritualis fuerit, pater patriae, mundi speculum . Hic cum, jam
Abbreviated transcription (Latin):
um: nec aliorum curaret odium: dum mͦ complacaret dñm. Hoc auctore:
sacri eccłarum honores mortuis pastorib uenum locati. Namq audita morte
cuiuslibet ep̃i uel abb̃is. confestim clericus regis eo mittebat᷑: qui omnia inuenta
scripto exciꝑet. omnesq inposterum reditꝰ fisco regio inferret. Interea querebat᷑
quis idoncus in loco defuncti sub stitueret᷑ non ꝓmorum s ꝓnũmorum exꝑm̃to.
Dabaturq tandem uictor ut ita dicam nudus magno tamen emptus. Hȩc eo in¬
digniora uidebantur: qđ tempore patͥs pͦ decessum ep̃i uel abb̃is. om̃s reditꝰ
integre custodiebant᷑ substituendo pastori resignandi. eligebant᷑q ꝑsone re¬
ligionis merito laudabiles. At uͦ pauculis annis int̾cedentib omnia mimu¬
tata. Hullus diues nisi nummulariꝰ. nullus clericus nisi causidicus. nullꝰ
presbit nisi ut uerbo parum inlatino utar firmarius. Cuicumq conditionis homũ¬

Expanded text:
um, nec aliorum curaret odium dummodo complacaret dominum. Hoc auctore um, nec aliorum curaret odium dummodo complacaret dominum. Hoc auctore sacri ecclesiarum honores, mortuis pastoribus, venum locati; namque audita morte cujuslibet episcopi vel abbatis, confestim clericus regis eo mittebatur, qui omnia inventa scripto exciperet, omnesque in posterum redditus fisco regio inferret. Interea quaerebatur quis in loco defuncti idoneus substitueretur, non pro morum sed pro nummorum experimento; dabaturque 498 tandem honor, ut ita dicam, nudus, magno tamen emptus. Haec eo indigniora videbantur, quod, tempore patris, post decessum episcopi vel abbatis omnes redditus integre custodiebantur, substituendo pastori resignandi, eligebanturque personae religionis merito laudabiles; at vero, pauculis annis intercedentibus, omnia immutata. Nullus dives nisi nummularius, nullus clericus nisi causidicus, nullus presbyter nisi ut verbo parum Latino utar firmarius. Cujuscunque conditionis homun
Abbreviated transcription (Latin):
Ita cubicularius ex eo precium uestibtorum eius ꝓuoluntate num̾abat młta
ꝑinde suis utilitatib nundinatus.
xcitabat gͦ totum occidentem fama largitatis eius. orientem usq ꝓtendẽs.
Ueniebant adeum milites ex omni qui citra montes ẽ. ꝓuincia: qͦs ipse
ꝓfufissimis expensis munerabat. Itaq cum defecisset qđ daret: in ops & ex hau¬
stus exlucra conuertit animum. Accessit regie menti fomes cupiditatum ran-¬
nulfas clericus ex infimo genere hominum lingua & calliditate ꝓuectus ad
summum. Is si quando ad dictum regium ꝑcessiss ut nominatum tributũ
anglia penderet duplum aditiebat. Expilator diuitum ex t̾minator pauꝑũ:
confiscator alienarum hereditatum. In uictus causidicus. & cum u̾bis tum
reb immodicus uixta in fupplices ut in rebelles furens. Sub inde cachinan¬
tib quib dam ac dicentib. Solum eẽ hominem qui sciret sic agitare ingeni¬

Expanded text:
» Ita cubicularius ex eo pretium vestimentorum ejus pro voluntate numerabat, multa » Ita cubicularius ex eo pretium vestimentorum ejus pro voluntate numerabat, multa perinde suis utilitatibus nundinatus. § 314. Excitabat ergo totum occidentem fama largitatis ejus, orientem usque pertendens: veniebant ad eum milites ex omni quae citra montes est provincia, quos ipse profusissimis expensis munerabat; itaque cum defecisset quod daret, inops et exhaustus ad lucra convertit animum. Accessit regiae menti, fomes cupiditatum, Rannulfus clericus, ex infimo genere hominum, lingua et calliditate provectus ad summum. Is, si quando edictum regium processisset ut nominatum tributum Anglia penderet, duplum adjiciebat, expilator divitum, exterminator pauperum, confiscator alienarum haereditatum. Invictus causidicus, et tum verbis tum rebus immodicus, juxta in supplices ut in rebelles furens: subinde cachinnantibus quibusdam ac dicentibus, solum esse hominem qui sciret sic agitare ingeni
Abbreviated transcription (Latin):
arat: & modice ei tunc pensiones num̾abantur iam substantia defec̾at. s ani-¬
mus largiendi non deerat qđ usum donandi pene mnaturam uerterat. Homo
qui nesciret ciniuscumq rei effringere p̃cium uel estimare commercium. s cui
plibito uenditor distraheret mercimonium ⁊ miles pascisceret᷑ stipendium.
Uestium suarum p̃cium in immensum extolli uolebat dedignans si qͥs alle¬
uass. Deniq qͦdam mane cum calciaretur nouas caligas: int̾rogauit cubicu¬
larium quanti constitissent. Cum ille respondisset tres solidos indignabundꝰ
& fremens. fili ait meretricis ex quo h̃t rex caligas tam exilis precũ : ade &
afer michi emptas marca argenti. Iuit ille: & multo uiliores afferens qͣnti p̃ce¬
perat emptas ementicus est. At qui inquit rex. iste regie conueniunt maiestati.

Expanded text:
arat impigre, et modicae ei pensiones numerabantur, jam substantia defecerat; sed aniarat impigre, et modicae ei pensiones numerabantur, jam substantia defecerat; sed animus largiendi non deerat, quod usu donandi pene in naturam verterat: homo qui nesciret cujuscunque rei effringere pretium vel aestimare commercium, sed cui pro libito venditor distraheret mercimonium, et miles pacisceretur stipendium. Vestium suarum pretium in immensum extolli volebat, dedignans si quis alleviasset. Denique quodam mane, cum calciaretur novas caligas, interrogavit cubicularium quanti constitissent: cum ille respondisset tres solidos, indignabundus et fremens, « Fili, » ait, « meretricis! ex quo habet rex caligas tam exilis pretii? vade, et affer mihi emptas marca argenti. » Ivit ille, et multo viliores afferens, quanti praeceperat emptas ementitus est. « Atqui, » inquit rex, « istae 497 regiae conveniunt majestati.
Abbreviated transcription (Latin):
etiamde ceteris sermo plixior erat ut ostendam qͣnta uitia ineo sub p̃textu uirtu¬
unt enim omuiuo duo genera largorum. Alt̾i ꝓdigi alti lib̾alesdicuntur.ẜ
digi sunt: qui in ca peccunias suas effundunt: quorum memoriam aut brrut
aut nullamomnino sunt relicturi in scło nec elcmosinam habituri in scło l¬
balessunt qui captos ap̃donib iedimunt aut inopes sulleuant Aut es aliciũ
amiorum suscipiunt. E st gͦ langieudum: s diligent᷑ ⁊mocate. P lures cm̃¬
patrimonia sua effudere in consulte largiendo. Qđ uero est stultius qͣm qđ libent̃
facias curare ne diutius facere possis : Itaq qͥdam cum non habeant qđ dent ad
rapinas conuertuntur maiusq odium assecuntur abhis quib auferunt. qͣm
beneficium abhis quib contulerunt. Qd huic regi accidissedolemꝰ. Namq cũ
primis initiis regni metu turbarum milttes congregasset: nichil illis denegan-¬

Expanded text:
etiam de caeteris, sermo prolixior erit, ut ostendam quanta vitia in eo sub praetextu virtuetiam de caeteris, sermo prolixior erit, ut ostendam quanta vitia in eo sub praetextu virtuim duo omnino genera largorum; alteri prodigi, alteri liberales dicuntur. Prodigi sunt, qui in ea pecunias suas effundunt 496 quorum memoriam aut brevem aut nullam omnino sunt relicturi in seculo, nec eleemosynam habituri in Deo: liberales sunt, qui captos a praedonibus redimunt, aut inopes sublevant, aut aes alienum amicorum suscipiunt. Est ergo largiendum, sed diligenter et moderate; plures enipatrimonia sua effudere inconsulte largiendo: quid vero est stultius quam, quod libenter facias, curare ne diutius facere possis? Itaque quidam, cum non habeant quod dent, ad rapinas convertuntur; majusque odium assequuntur ab his quibus auferunt, quam beneficium ab his quibus contulerunt: quod huic regi accidisse dolemus. Namque cum primis initiis regni metu turbarum milites congregasset, nihil illis denegan
Abbreviated transcription (Latin):
beralis: qđ ꝓdigus. Ita magnanimꝰ: qdͣ suꝑb. Ita seuerus qdđ seuus. Liceat eñ
michi pace maiestatis regic uerum non octuluisse quia iste parum am̃ reuete¬
batur nichil homines. Qd̾ indiscretum siquis dx̃it non peccabit quia a sapi¬
entib tenenda sit mod̾atio ut d̾s timeatur omni temꝑore homo ꝓ tempore.
Erat is foris & inconuentu hominũ tumido uultu erectus minaci oculo astan¬
tem de figens. & affectato rigore feroci uoce colloq̃ntẽm reũberans. Quantũ
comestari dat᷑ metu mopie & aliorum ꝑfidie pluslustõ lucris a& srueritat
deditus. Intꝰ &e intridlinio cum pͥuatis omni lenitate accõmodus: multa ioco
tusigebat. Facetissimꝰ quoq de aliquo suo ꝑperam facto cauillator ut inuidiã
fatu dilueret: & adsales t̾nsferret. S de lib̾alitate eiusqua se ipsum fallebat. p̃

Expanded text:
beralis quod prodigus, ita magnanimus quod superbus, ita severus quod saevus. Liceat enim beralis quod prodigus, ita magnanimus quod superbus, ita severus quod saevus. Liceat enim mihi, pace majestatis regiae, verum non occuluisse; quia iste parum Deum reverebatur, nihil homines: quod indiscretum si quis dixerit non peccabit, quia a sapientibus tenenda sit moderatio, ut Deus timeatur omni tempore, homo pro tempore. Erat is foris et in conventu hominum tumido vultu erectus, minaci oculo astantem defigens, et affectato rigore feroci voce colloquentem reverberans; quantum conjectari datur, metu inopiae et aliorum perfidiae plus justo lucris et severitati deditus. Intus et in triclinio cum privatis, omni lenitate accommodus, multa joco transigebat; facetissimus quoque de aliquo suo perperam facto cavillator, ut invidiam facti dilueret et ad sales transferret. Sed de liberalitate ejus qua se ipsum fallebat, post
Abbreviated transcription (Latin):
inde iiginti qͣttuor. p̃tremo trecentos. ipsa cum rege assistens. & manib aquã
infundens: Cadgarum filium cius expulfum apatruo. S illelmꝰ resormauio¬
lio egregia plane & que tantum urum decebat pictate. ut paternarũ miurut
iimemor filium supplicem restitueret regno
xcellebat in eomagnanimitas qͣm ipse ꝓcessu temꝑis nimia seueritate ob-¬
fuscauit. Ita ineius furtim pectus uitia puntutib serpebant ut discer¬
nere nequiret. Diu dubitauit mundꝰ quo tandem uerg̾et. quo se inclinaret indo¬
les illius. Int̾ mnitia uiuente lanfranco archiep̾o ab omincrimne abhorrebatꝰ
ut tinicum fore regum speculum sꝑaret᷑. Quo de functo: aliqͣndu uarium se
p̃fitat equali lance uitiorum atq uirtutum. Iamũ postremis annis bonorũ
gelante studio incõmodorum studioseges fuccrescens incaluit. Et erat itali¬

Expanded text:
inde viginti quatuor, postremo trecentos; ipsa cum rege assistens, et manibus aquam inde viginti quatuor, postremo trecentos; ipsa cum rege assistens, et manibus aquam infundens. Eadgarum filium ejus, expulsum a patruo, Willelmus reformavit solio, egregia plane et quae tantum virum decebat pietate, ut, paternarum injuriarum immemor, filium supplicem restitueret regno. § 312. Excellebat in eo magnanimitas, quam ipse processu temporis nimia severitate obfuscavit; 495 ita in ejus furtim pectus vitia pro virtutibus serpebant ut discernere nequiret. Diu dubitavit mundus quo tandem vergeret, quo se inclinaret, indoles illius. Inter initia, vivente Lanfranco archiepiscopo, ab omni crimine abhorrebat, ut unicum fore regum speculum speraretur; quo defuncto, aliquandiu varium se praestitit aequali lance vitiorum atque virtutum: jam vero, postremis annis bonorum gelante studio, incommodorum seges succrescens incaluit. Et erat ita li
Abbreviated transcription (Latin):
taxat conditionib nultus ꝓpace p̃cator. nec quicqͣm obtinuit nisi ut in regnũ in dẽo¬
nisrediret. dedignante iege dolo capere quem uirtute subegisset. Idemq. punia
hieme abhominib rodb̾ti comitis humbronensium magis fraude q̃m ilitibiot¬
tubut. Cuius interitus accepto nuntio uxor margarita elemosinis & pudicia in sig¬
nis sastidiens huius lucis moram mortem pcario exegit adeo. dmbo cultii piecatis
insignes illa p̃cipue. Namq toto uite tempore. uiginti qͣttuor paupes habebat. ⁊¬
bĩqꝙ locorum erat: quos cibis ⁊ uestib reficiebat. Cet̾m in qͣdragesima sac̃dotum
cantum p̃ueniens noctib intemplo excubabat triplicib matutinis ipsa infistens
ae trinitate de cruce. de scã maria. Inde psalt̾ium cum lacrimis uestẽ in funden¬
tib. pestus suitutientib. Templo digrediens pascebat pauꝑes. pͥmo tres mox i

Expanded text:
taxat conditionibus, multus pro pace precator ; nec quicquam obtinuit, nisi ut in regnum indemtaxat conditionibus, multus pro pace precator ; nec quicquam obtinuit, nisi ut in regnum indemnis rediret, dedignante rege dolo capere quem virtute subegisset . Idemque proxima hyeme, ab hominibus Roberti comitis Humbrensium, magis fraude quam viribus occubuit. Cujus interitus accepto nuncio, uxor Margareta, eleemosynis et pudicitia insignis, fastidiens hujus lucis moram, mortem precario exegit a Deo: ambo cultu pietatis insignes, illa praecipue. Namque toto vitae tempore viginti quatuor pauperes habebat, ubicunque locorum erat, quos cibis et vestibus reficiebat. Caeterum, sacerdotum cantum in Quadragesima praeveniens, noctibus in templo excubabat, triplicibus matutinis ipsa insistens, de Trinitate, de Cruce, de sancta Maria; inde psalterium, cum lachrymis vestem infundentibus, pectus succutientibus. Templo digrediens pascebat pauperes, primo tres, mox novem,
Abbreviated transcription (Latin):
tatimq pͥmo contͣ alenses pͦ inscoitos ex peditionem mouens nichil
magnificentia sua ilignum ex hibuit: militib multis defid̾atis ium̃tis
int̾cepłis. Nec tunosolum s & multociens parua. illi in walenses fortuna
fuit. Qđ cui uis mirum uideat᷑. cum ei alias semꝑ alea bellorum felicissime ar¬
riserit. S ego intelligo ꝓ soli incqͣlitate ⁊ celi inclementia sicut rebellionem
eorum adiutam. ita eius uirtutem impeditam. Porro rex honricus ex cellen¬
tisingenii uir qui mͦ regnat inuenit. qua comm̃ta illorum labefaccͥaret ar¬
te: flandritis inpatria corum collo catis qui eis ꝓ claustro sint. & cos ꝑpetuo
toerteant. At uͦ tunc satagante roqdb̃to comite qui familiarem iam dudũ
apud scottum locauerat gr̃am : int̾ malcomũ & Wilłm concordia inita.
Ueruntam en multis controuersus utrobiq habitis & fluctuante ꝓpt̾ utro¬
rumq animositate iusticia malcolmꝰ ultro gloecestram uenit: equis dũ¬

Expanded text:
tatimque primo contra Walenses, post in Scottos expeditionem movens , nihil magnificentia sua dignum exhibuit; militibus multis desideratis, jumentis interceptis. Nec tum solum, sed multotiens, parva illi in Walenses fortuna fuit; quod cuivis mirum videatur, cum ei alias semper alea bellorum felicissime arriserit. Sed ego intelligo, pro soli inaequalitate et coeli inclementia, sicut rebellionem eorum adjutam, ita ejus virtutem impeditam. Porro rex Henricus, excellentis ingenii vir, qui modo regnat, invenit qua commenta illorum labefactaret arte, Flandritis in patria illorum collocatis, qui eis pro claustro sint et eos perpetuo coerceant. At vero 494 tunc satagente Roberto comite, qui familiarem jam dudum apud Scottum locaverat gratiam, inter Malcolmum et Willelmum concordia inita: veruntamen multis controversiis utrobique habitis, et fluctuante propter utrorumque animositatem justitia, Malcolmus ultro Gloecestram venit, aequis dun
Abbreviated transcription (Latin):
men crud s uestum imi geuant. at intestine fici foris amorem pcendant. haden¬
tes. pci rontessum & beati peci priuilegium omnium absolutionan . nauen
nantiru commerciuro. Ponentes gͦ ferias scelerib ut salcem in his regionib
sinat epia nos patfice uiuere: uadite illam fortitudinemi prillenti amilam
cum a pendois sibigentb solo sui nominis tiore totiums srbemi mitmaurts¬

Expanded text:
imen crucis vestibus insigniant, ut intestinae fidei foris amorem praetendant; habenimen crucis vestibus insigniant, ut intestinae fidei foris amorem praetendant; habentes per Dei concessum, et beati Petri privilegium, omnium absolutionem criminummartyrii commercium. Ponentes ergo ferias sceleribus, ut saltem in his regionibus liceat Christianis pacifice vivere, vadite; illam fortitudinem, prudentiam illam,cum appendiciis sibi gentibus, solo sui nominis terrore totum orbem motur
Abbreviated transcription (Latin):
est exe dleuorane honines inerassim & qui commus pniguanda nagation a relai¬
beros sugar bellum diliguite. Hinqͣm enmi tuitus precse consen d inactam anllo
sel puilius loco longe cendit neruos. & pmittit uuln̾a uentis. Et q̃m h̃t celamo¬
discero suco ebria: in homine quem ꝑcitat non uirtus sea uirus mortemtcato
acata a iplius quidem sccata sapit s minus lt iaalui merqid so i dcior¬
puonam fugunt: qua parum sanguinis se habere notem. sont̃ pop loquiont
lririart suꝑb lanquine ꝓmptissime puguat. uUocestis gens in tempatiorb
tnundi ꝓuntus oriunda qui fitis ⁊ ꝓdigi sanguinis ad mortie uulneripa conit¬
deditum ann on careatis prudentia. Namq & modestiam serirausuacistr coa
memtone ut imini consilis. Itaq scientia & fortitudine p̃diti aagrecimm
meanodabile teri Iotis secłis pdicandi si frs uros ꝑiculo exueritis. Presenuii
sdi noitin e ꝓcipio absentib mando. Iuri & ipranitatem ꝓpugniaturo ip̃er¬

Expanded text:
est spe devorant, homines inertissimi, et qui cominus pugnandi fiduciam non habentes, fugax bellum diligunt. Nunquam enim Turcus pede conserto martem audet; sed pulsus loco longe tendit nervos et permittit vulnera ventis; et quia habet tela mortifero succo ebria, in hominem quem percutit non virtus sed virus mortem facitsiccata, amplius quidem sapit, sed minus habet sanguinis; ideopugnam fugiunt, quia parum sanguinis se habere norunt. Contra, populus quluxurianti superbus sanguine promptissime pugnat. Vos estis gens quae intemperatioribus mundi proviaciis oriunda; qui sitis et prodigi sanguinis ad mortis vulnerumque contemptum, et non careatis prudentia: namque et modestiam servatis in castris, et in dimicatione utimini consiliis; itaque, scientia et fortitudine praediti, aggredimini memorabile iter. Totis seculis praedicandi, si fratres vestros periculo exueritis, praesentibus ex Dei nomine praecipio, absentibus mando. Ituri et Christianitatem propugnaturi 530 spec
Abbreviated transcription (Latin):
non degener gla qui ꝑ sam militem se atergo ferire conatum. s ꝓ ꝑfidra en¬
¶sis spe sua frustratum nicolumem ꝓamiratione fortitudinis conseruauit:
aqua de eẽt obsessis: misit henricus nuncios comiti qui eum de siti sua c̃ueni¬
ant: impuim ẽẽ ut eum aqua arceant: que ẽẽt communis mortalib Aliter
siuelit uirtutem exꝑiatur. ne pugnet uiolentia elementorum s uirtute mi¬
litum. Ium ille genuina mentis mollitie flexus suos qua p̃tendebant laxiꝰ
habere se iussit. ne frat̾ siticulosus potu careret. Qđd̃ cum relatum regi eẽt: it
semꝑ calori pnusẽẽt: comiti dixt̃r. Belle scis accitare guerram qui hostib p̃-¬
bes aque copiam. Et quomͦ eos domabimꝰ si eis & in pastu & in pocu indulserimꝰ:
At ille renidens illd̃ come & merito famosum u̾bum emisit. Pape dimit̾em
frẽm nr̃m mori siti: Et quem alium habebimꝰ si cum amisigimꝰ: Ita rex de¬

Expanded text:
non degener gloria, qui Persam militem se a tergo ferire conatum, sed pro perfidia ennon degener gloria, qui Persam militem se a tergo ferire conatum, sed pro perfidia ensis spe sua frustratum, incolumem pro admiratione fortitudinis conservavit. aqua deesset obsessis, misit Henricus nuncios 493 comiti, qui eum de siti sua conveniant. Impium esse ut eum aqua arceant, quae esset communis mortalibus: aliter, si velit, virtutem experiatur; nec pugnet violentia elementorum, sed virtute militum. Tum ille, genuina mentis mollitie flexus, suos qua praetendebant laxius habere se jussit, ne frater siticulosus potu careret: quod cum relatum regi esset, ut semper calori pronus erat, comiti dixit: « Belle scis actitare guerram, qui hostibus praebes aquae copiam; et quomodo eos domabimus si eis in pastu et in potu indulserimus? » At ille renidens illud come et merito famosum verbum emisit: « Pape, dimitterem fratrem nostrum mori siti? et quem alium habebimus si eum amiserimus? » Ita rex, de
Abbreviated transcription (Latin):
decurbatus equo qũ eodie quindocim marcis argenti. einerat. etiã ꝑpolem diutͣcta¬
tus est. S fides lorice obstitit ne lederet᷑. Iamq miles qui deiecerat manum adca¬
pulum aptabat ut feriret: cum ille ꝑiculo extremo territus exclamat. Tolle ne¬
bulo: rexanglie sum: Tremuit nota uõce iacentis uulgus militum: statmq reue¬
renter de ter̾ra leuato equum alterum adducunt. Ille non expectato ascensorio
sompedem insiliens omnesq circumstantes inuido ꝑstringens ocło: quis inquit
me deiecit: Musitantib cunctis miles audacis facti conscrus non defuit patroci¬
nio suo dicens. Ego qui te non putarem eẽ regem s militem. Tu ũ rex placidus
uultuq serenus. ꝑ uultum ait de luca. sic enim iurabat. m̃s amͦ cris: & meo
albo isertus. laudabilis militie p̃mia. reportabis. M acte animi amplissime
rex qͦd tibi p̃conium suꝑ hoc dicto rependam. Amagni qͥndam alexandri

Expanded text:
deturbatus equo, quem eo die quindecim marcis argenti emerat, etiam per pedem diu tractus est; sed fides loricae obstitit ne laederetur. Jamque miles qui dejecerat manum ad capulum aptabat ut feriret, cum ille, periculo extremo territus, exclamat: « Tolle, nebulo! rex Angliae sum! » Tremuit, nota voce jacentis, vulgus militum; statimque reverenter de terra levato equum alterum adducunt. Ille, non expectato ascensorio, sonipedem insiliens, omnesque circumstantes vivido perstringens oculo, « Quis, inquit, me dejecit? » Mussitantibus cunctis, miles audacis facti conscius non defuit patrocinio suo, dicens: « Ego, qui te non putarem esse rebem, sed militem. » Tum vero rex placidus, vultuque serenus, « Per vultum, » ait, « de Luca sic enim jurabat, meus a modo eris, et meo albo insertus laudabilis militiae praemia reportabis. » Macte animi, amplissime rex, quod tibi praeconiam super hoc dicto rependam? A magni quondam Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
tam pecuniosus fecerit. in quo nichil frustra desides uel incdificiorum sul¬
limium specie. uel mornam̃torum puleritud̃ine uel in monachorũ religiõe
na fides penitentie suꝑ ethra tulerunt.

Expanded text:
tum pecuniosus fecerit; in quo nihil frustra desideres, vel in aedificiorum subtum pecuniosus fecerit; in quo nihil frustra desideres, vel in aedificiorum sublimium specie, vel in ornamentorum pulchritudine, vel in monachorum religione,na fides poenitentiae, super aethera tulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
darent uictiralib si quid donatum offendissent: qͦd suis competet reb. Pre¬
terea apud ted fort monachos cluniacenses in stituit. qđ̾ sint illiꝰ cenobit pro-¬
fessores. ubiq pene gentium disꝑsi. locupletes in scło. & splendidissue regiõis
indeo. Ingentigͦ ⁊ numerosa uirtutum gĩa p̃t̾itarum offensarum molemobũ¬
brauit: disertitudinis & litt̾arum copia nec minus scłarium rerum ꝑita
romane quoq celsitudini suspiciendus. fuitq herb̾tus mutatus ut lucanus
de curione ait momentum & inutatio rerum sicut tempore istuis regis simo¬
me causidicus ita posterius ꝓpulsator inuictus: ncq abaliis fieri uoluit qđ
a sc p̃sumptum quondamꝰ iuuemili feruore indoluit. ẜre se semꝑ ut auint
ferens ieronimi dictum. Errauimꝰ iuuenes. cm̃demꝰ senes. Postremo qͥd in
illius facti laudem digne ꝑgat qđ tam nobile monasteriũ ep̃s non mul¬

Expanded text:
darent victualibus, si quid donatum offendissent quod suis competeret rebus. Praedarent victualibus, si quid donatum offendissent quod suis competeret rebus. Praeterea 519 apud Thetford monachos Cluniacenses instituit, quod sint illius coenobii professores, ubique pene gentium dispersi, locupletes in seculo et splendidissimae religionis in Deo. Ingenti ergo et numerosa virtutum gratia, praeteritarum offensarum molem obumbravit; disertitudinis et literarum copia, nec minus secularium rerum peritia, Romanae quoque celsitudini suspiciendus. Fuitque Herbertus mutatus, ut Lucanus de Curione dixit, « momentum et mutatio rerum: » sicut tempore istius regis symoniae causidicus, ita posterius propulsator invictus, neque ab aliis fieri voluit quod a se praesumptum quondam juvenili fervore indoluit; prae se semper, ut aiunt, ferens Ieronymi dictum, « Erravimus juvenes, emendemus senes. » Postremo quis in illius facti laudem digne pergat, quod tam nobile monasterium episcopus non mul
Abbreviated transcription (Latin):
alta uolaret. Eh dolor eccłie nummis uendunt᷑ & erȩ. E t uifra. filius est p̃sul pa¬
ter abba simon uterq. Quid non sꝑemꝰ si nummos possideamꝰ : Omnia numntꝰ
ꝓfectus seueriorib annis: ubi loci simonicum & baculum & anulum deponẽs
indulgentia dementisfime sedis iterum reciꝑe meruit: qđ̃ romani sanctiꝰ & or¬
diatius censeant ut eccłiarum omnium sumptꝰ suis potuis mar supiis ser¬
uiant qͣm quorulibet regum usib militent. Ita herb̾tus domum reuersus:
sedem ep̃alem que qͣndam fuerat inhelmam. & tunc erat apud tedfort ad in¬
signem mergimoniis & popłorum freq̃ntia uicum tͣnstulit nomine norss ie.
Ibi monachorum congregationem numero & religione ꝑcelebrem instituit:
omnia eis necessaria exmimmis mercatus domesticis. Puidens scił successoꝵ
querele nullas episcopii terras monachis largitus est: ne illidi famulos frau¬

Expanded text:
alta volaret. Proh dolor! Ecclesiae nummis venduntur et aere. Et infra: Filius est praesul, paalta volaret. Proh dolor! Ecclesiae nummis venduntur et aere. Et infra: Filius est praesul, pater abbas, Symon uterque. Quid non speremus si nummos possideamus? Omnia nummus profectus severioribus annis; ubi loci, symonicum et baculum et annulum deponens, indulgentia clementissimae sedis iterum recipere meruit; quod Romani sanctius et ordinatius censeant, ut ecclesiarum omnium sumptus suis potius marsupiis serviant, quam quorumlibet regum usibus militent. Ita Herbertus, domum reversus, sedem episcopalem quae quondam fuerat in Helmam, et tunc erat apud Thetford, ad insignem mercimoniis et populorum frequentia vicum transtulit, nomine Norwic. Ibi monachorum congregationem numero et religione percelebrem instituit, omnia iis necessaria ex nummis mercatus domesticis: providens scilicet successorum querelae, nullas episcopii terras monachis largitus est; ne illi Dei famulos frau
Abbreviated transcription (Latin):
IS EMPORTDUS MANOIIA TRESEPATUS
exantiquis sedib transiere alias Wellensis ꝑioh̃em inbathoniam.
cestrensis ꝑrocb̃tum incouentreiam tedfordensis ꝑherb̾tum in noruic.
Dnmesmaior ambitu qͣm ut tantorumuiroium debui sii int̾ ẽe stu¬
dis. Deniq ut pmum de postremo dicam herbercꝰ cognom̃tolosinga
qd ci ars adulationis impegerat ex abbate ramesiensi emit ẽp̃atum
tia fordensem patre quoq suoro ab̾to eiꝰdem cogiominis in abbiam Sintonie intrio.
Co hut gͦ uir ille magnus in angl̃ia simonie fomes abb̃iam ep̃atum q numinis au¬
cupatꝰ petunia scił regiam sollicituqinem inuiscans & pͥncipum fauori non le-¬
uespmissiones assibilans. nde qͥlam egregie t̾unc temporis uersi ficus ait. Sur¬
et mnecłia monstrum genitore losinga. Simocdum secͥca canonum uircute resec¬
tã. sctre nimis tardas nam simon ac ardua temptat. Si p̃sens ẽes non simon ad

Expanded text:
is temporibus in Anglia tres episcopatus ex antiquis sedibus transiere alias; Wellensis per Joannem in Bathoniam, Cestrensis per Robertum in Coventreiam, Thetfordensis per Herbertum in Norwic: omnes majori ambitu quam ut tantorum virorum debuisset interesse studio. Denique, ut primum de postremo dicam, Herbertus, cognomento Losinga, quod ei ars adulationis impegerat, ex abbate Ramesiensi emit episcopatum Thetfordensem; patre quoque suo Roberto, ejusdem cognominis, in abbatiam Wintoniae intruso, Fuit ergo vir ille magnus in Anglia smoniae fomes, abbatiam episcopatumque nummis aucupatus; pecunia scilicet regiam sollicitudinem inviscans, et principum favori non leves promissiones assibilans; unde quidam egregie tunc temporis versificus ait: Surgit in ecclesia monstrum, genitore Losinga, Symonidum secta, canonum virtute resecta. 518 Petre, nimis tardas, nam Symon ad ardua tentat; Si praesens esses, non Symon ad
Abbreviated transcription (Latin):
enens qd esent ⁊ehebedes ⁊ suã estimationem barbari: onmes terr as uretacaluon
mini fras subehiens. pauculumꝙ uictum ꝑlaicos exilit̃ inferens is: ꝓcedolibi
aiinis fatis monachis nouis mitius seagere: aliqͣntusum t̾rarum qua se hospi¬
tesq suos quomcumq sustentarent indulgens priori. Ecqͣmuis pͥmocepis ab
xemeq mona chorum congregatione qui sunt scientia litt̃arum & sedulit qe
ffiei paicobilesi fetũm nunqͣm nec etiam morieus emendare potrica ilt ple¬
rs manu errarum seruitium manu mitt̾et successorib suis ñ inntandum

Expanded text:
ere, quod essent et hebetes et sua aestimatione barbari; omnes terras 520 victualium ministras subtrahens, pauculumque victum per laicos exiliter inferens: sed procedentibus annis factis monachis novis, mitius se agere, aliquantulum terrarum quo se hospitesque suos quomodocunque sustentarent indulgens priori. Et quamvis primo coepiximeque monachorum congregatione, qui sunt scientia literarum et sedulitate officii praedicabiles. Caeterum nunquam, nec etiam moriens, emendare voluit ut plena manu terrarum servitium manumitteret; successoribus suis non imitandum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ipetri  sc̃iꝙ remigii p̃cib exempti sunt de istis penis. ⁊ iam ducti st̃ ingaudũ
paradisi di. Dix̃q adme. Respice sinistrorsũ. Cũq respexissẽ: uidi ibi duo dolra
atissima bullientia. Ista inquit sunt cͥ p̃parata nisi te em̃dau̾is ⁊ penitentiã eg̃is
de tius nefandis delictis. sepiq tc̃ gͣuit᷑ hor rere. Cumq cerñet comes m̃s in

Expanded text:
sancti Petri sanctique Remigii precibus exempti sunt de istis poenis, et jam ducti sunt in gaudium sancti Petri sanctique Remigii precibus exempti sunt de istis poenis, et jam ducti sunt in gaudium paradisi Dei. Dixitque ad me: Respice sinistrorsum: Cumque respexissem, vidi ibi duo dolia altissima bullientia. Ista, inquit, sunt tibi praeparata, nisi te emendaveris, et poenitentiam egeris de tuis nefandis delictis; coepique tunc graviter horrere. Cumque cerneret comes meus in
Abbreviated transcription (Latin):
tremnens glom̃is filo illuminante ocłos meos uidi elat̾ẽ uallis paulisꝑ albesc̾ẽ lum̃: ibiq
duos fontes fiuiere. Unus erat niniũ calidꝰ. alt̃ uͦ clarꝰ ⁊ tepidꝰ ⁊ erant ibi duo dolia. Cũq
illuc irem filo glom̾is regente gressus meos intuitꝰ suꝑ unũ ubi erat feruens aqua
uidi ibigenitorem meũ ludoucũ stare usq ad femora: ⁊nimis dolore agqͣuatꝰ ⁊ango¬
re ꝑculsus dix̃ adme. Dñe m̃s̃ karole noli timere.Scio qi reũtet᷑ rursus sp̃s tuus ad
toleramꝰ supplicia. Uno enĩ die sum inisto feruentis doluibalneo. ⁊ alt̾o die tͣnsmutor
is haccenus genꝰ nrm regale regnauit. S si mͥ subuen̾is cito tu ⁊ mei fideles ep̃i
locit̃ lib̾at᷑ꝰ emo de isto aque bullientis dolio. Nam fr̃ m̃s lothariꝰ. ⁊ eiꝰ filiꝰ ludo uicꝰ

Expanded text:
tremens, glomeris filo illuminante oculos meos, vidi e latere vallis paulisper albescere lumen, ibique tremens, glomeris filo illuminante oculos meos, vidi e latere vallis paulisper albescere lumen, ibique duos fontes fluere. Unus erat nimium calidus; alter vero clarus et tepidus: et erant ibi duo dolia. Cumque illuc irem, filo glomeris regente gressus meos, intuitus super unum ubi erat fervens aqua, vidi ibi genitorem meum Lodowicum stare usque ad femora; et nimis dolore aggravatus, et angore perculsus, dixit ad me: Domine meus Karole, noli timere. Scio quia revertetur rursus spiritus tuus ad toleramus supplicia. Uno enim iis hactenus genus nostrum regale regnavit. Sed, si mihi subveneris cito, tu, et mei fideles episclociter liberatus ero de isto aquae bullientis dolio; nam frater meus Lotharius, et ejus filius Lodowicus,
Abbreviated transcription (Latin):
abiq uos pars mei pͥncipes tmeos ⁊ prmmcoꝵ nec ñ tauundoꝵ meo⁊ dicentes in¬
consibra que resib nr̃is atibidedimꝰ ꝓpt̃ cupidicatẽ. cũq hec dolendio trennscem
cucurient adme dracones aꝑtis tpienis faucib igne ⁊ sulphiure ⁊ pice uolentes
me inglutre ac ductor m̃s dupplicaũ suꝑme filũ: acuiꝰradnis clariacit su¬
patalunt ora illoꝵ ignea. Et ꝓcerit me ualidiꝰ ⁊ descendimꝰ in una uallẽ que erat
muna tenebiosa ardens uelut dibanꝰ ignis. exalia uͭ parte tã amenissia estie¬
didissima ut nullaratione dic̾e ualeã: Sertiq me cont tenebrosã. ⁊ Niamiiomã
partẽ.  idiq ibi aliq̾s regis meigñis inmagnis supplicuis. ⁊tẽ nimis estitue
angustia piutauime statim in ipsis demen suppliciis. agigantib nigerri¬
mis qui psam fiuallẽ in flãmabant cunctis gñib ignium. Et uadde

Expanded text:
aliquos patris mei principes, et avuncaliquos patris mei principes, et avuncconsilia quae regibus nostris et tibi dedimus propter cupiditatem. Cumque haec dolendo congemiscerem, cucurrerunt ad me dracones, apertis et plenis faucibus igne et sulphure et pice, volentes me inglutire; at ductor meus triplicavit super me filum, a cujus radiis claritatis superata sunt ora illorum ignea, et pertraxit me validius. Et descendimus in unam vallem, quae erat ex una parte tenebrosa, ardens velut clibanus ignis; ex alia vero parte tam amoenissima et splendidissima ut nulla ratione dicere valeam. Vertique me contra tenebrosam et flammivomam partem, vidique ibi aliquos reges genangustia, putavi me statim in ipsis demergi suppliciis a gigantibus nigerrimis, qui ipsam vallem inflammabant cunctis generibus ignium; et valde
Abbreviated transcription (Latin):
conting̃e. Deinde pꝰ t̃gum meũ curcentẽs uoluert̃ me aduncinare. ⁊ mipsos pu¬
teos susphureos p̾cipitare.S ductor m̃s qui portabat glom̃em iactauit suꝑ sca¬
pulas filit gloimie.⁊ dupplicauit illũ tritq post se fortic̃. Sicq ascendimꝰ iuꝑ mõ¬
tes altussimos igneos. de qͥb oriebant᷑ paludes ⁊ flumina feruentia. ⁊ omia metalios
qia bullieittia. ubireppimnum̃as at̃as hominũ ⁊ pͥncipũ pat̾s mei ⁊ srm̃ mncoꝵ¬
pcipitatas alias usq ad capillos. alias usq adm̃tum. alias usq addumbilicũ clama¬
ueritip adme eiulando. Dum urximꝰ amauimꝰ cecũ ⁊ cũ patre cuo. ⁊ cũ sribtat᷑¬
duiie aninclio tuuis facẽ p̃lia thomicidia ⁊ rapmas ꝓcupiitate t̾rena. Ic̃o insta
bulientia fumia ⁊ metalloꝵ diu̾sa gña sustinemꝰ torm̃ta. st cum adħo tim¬
deas plenas magnis draconib ⁊ scorpionib. ⁊ serpentib diu̾si gñis. ubi ⁊ uci

Expanded text:
contingere. Deinde, post tergum meum currentes, voluerunt me aduncinare, et in ipsos puteos sulphureos praecipitare: sed ductor meus, qui portabat glomerem, jactavit super scapulas filum glomeris, et duplicavit illum, traxitque fortiter post me; sicque ascendimus super montes altissimos igneos, de quibus oriebantur paludes et flumina ferventia, et omnia metallorum genera bullientia, ubi reperi innumeras acipitatas, alias usque ad capillos, alias usque ad mentum, alias usque ad umbilicum, clamaveruntque ad me ejulando: Dum viximus, amavimus tecum et cum patre tuo et cum fritate terrena, ideo in ista bullientia flumina et metallorum diversa genera sustinemus tormenta, et cum ad haec timieas, plenas magnis draconibus et scorpionibus et serpentibus diversi generis; ubi etiam vidi
Abbreviated transcription (Latin):
ita lebere.⁊ quiete sic̃ ego habeo in regnomeo. F andẽ qͣ libtatẽ ⁊ pocestatẽ q meao
incuria mea habeo tam indimittendo qͣm inpuniendo. inqͥb libr om̃ino nego¬
tiis abbas ⁊ monacbi p̃fati monast̾ũ insua curia habeant. Si aut abbasuł mona¬
hꝰ qllib loci illiꝰ lacnem qui ad suspendiũ ł aa q̃dubet motis piclm diuluẽ.
obuiũ hũit initine: hãnt potestatẽ eripiendieũ ab ĩminenti pielo intotoras¬
no meo. Confirmo ⁊ & corroboro ut qd hattenꝰ ab om̃ib antecessorib nr̃is di licñ
obseruatũ: fontanensis ep̃c uł eiꝰ ministiri suꝑ hoc monastiumuł suꝑ parro¬
chraies eiusdẽ ecclias uicdł. Stret. mureling. sudekelege Seapbic. Sor⁊ ausp¬

Expanded text:
ita libere et quiete sicut ego habeo in regno meo. Eandem quoque libertatem et potestatem, quam ego ita libere et quiete sicut ego habeo in regno meo. Eandem quoque libertatem et potestatem, quam ego in curia mea habeo, tam in dimittendo quam in puniendo, in quibuslibet omnino negotiis abbas et monachi praefati monasterii in sua curia habeant. Si autem abbas vel monachus quislibet loci illius latronem, qui ad suspendium vel ad quodlibet mortis periculum ducitur, obvium habuerit in itinere, habeant potestatem eripiendi eum ab imminenti periculo in toto regno meo. Confirmo etiam et corroboro ut, quod hactenus ab omnibus antecessoribus nostris diligenter observatum est, Fontanensis episcopus vel ejus ministri super hoc monasterium vel super parochiales ejusdem ecclesias, videlicet Stret, Mirelin
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is litculis roborata firm̃t᷑. Eꝓpt̾ dignũ uidet᷑ ut eccl̃ia beatissime d̃igent̾cis semꝑq
uirgmis carie olastonie sic̃ exantiqͦ pͥncipalẽ mregno meo optinet dignitatẽ ita sp̃ali q̾dã
i singłari pͥuilegi lib̾tate ꝑ nos honoret᷑. hoc itaꝙ danstano dorobnensi.atꝙ osodi
eboracensi archiepĩs ad hortantib c̃sentiente etiã annuente. Brihtelm fontanea
cet̾arũ ꝙ g̃iitium incircuitu ꝑsistentiũ gubnator ⁊ rector. Innoĩe alme tnitatr t
anima patͥs mei qui ibi reqͥescit. tantecessoꝵ ꝑatrũ meoꝵ p̃senti pͥuilegio. dec̃it¬
strande. onstreame. on pude. on pelde. ⁊on grithbrice. onburhbrice. hcudces¬
setena. mord̾as. ad̾as. ⁊ ordeles ealle. hordas bitfan eordan.⁊ beneodar . Inpangene¬
peoꝑ ⁊ iut fanzeneteoꝵ ⁊ flemene ferre. ham sochne fritbrice. forsteal. plitem

Expanded text:
nostris litteris roborata firmentur Quapropter dignum videtur ut ecclesia beate Dei genitricis semperque nostris litteris roborata firmentur Quapropter dignum videtur ut ecclesia beate Dei genitricis semperque virginis Marie Glastonie sicut ex antiquo principalem in regno meo optinet dignitatem ita speciali quadam et singulari privilegii libertate per nos honoretur Hoc itaque Dunstano Dorobernensi atque Oswaldo Eboracensi archiepiscopis adhortantibus consencaeterarumque gentium in circuitu persistentium gubernator et rector, in nomine almae Trinitatis, pro anima patris mei qui ibi requiescit, et antecessorum patrum meorum, praesenti privilegio decerstrande, on streame, on wude, on felde, and on grithbrice, on burhbrice, hundredsetena, mordas, adas, and ordeles, ealle hordas bufan eordan and beneodan, infangeneþeof, and utfangeneþeof, and flemeneferwe, hamsochene, 244 frithbriche, forsteal, tol, and team,