comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͥcola ẽ. qr ip̃e uifilio singłos e¬
lectos spũalib extolit. Agricola¬
ẽ qͥlib reꝓb t̾rena diligẽs u̾ inge¬
nesi. Fuit abel pastor oniũ ⁊ cain a¬
gricola. qr electꝰ quisq simpliceᷤᷤ
in fra se cogitatões. nutrit.⁊ reꝓbꝰ¬

Expanded text:
gricola est, » quod ipse in Filio suo electos spiritualiter excolit. Agricola, quilibet reprobus terrena diligens, ut in Genesi: « Fuit Abel pastor ovium, et Cain agricola, » quod electus quisque simplices  infra se cogitationes nutrit, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhid̾e qr inspirabo gentib ũ credant.
Deiilo ẽ aliqñ electus adfidem ꝯũsꝰ
u̾ in iob. Ab aquilone aurũ ueniet. qr
⁊ a paulo ⁊ ab augustino qͥ pͥus inin
fidelitate frigidi erant splendor sa¬
insenectute ad requiem tendunt. Aqͥlo
hostis antiqͥs suggestio u̾ ĩ iei. Facies
olle succense. a facie aquilonis. qr m̃tẽ¬

Expanded text:
d inspirabo gentibus, ut credant. Aquilo est aliquando electus ad fidem conversus, ut in Job: « Ab aquilone aurum veniet, » quod et a Paulo et ab Augustino, qui prius in fidelitate frigidi erant, splendor saquod nonnulli in senectute ad requiem tendunt. Aquilo hostis antiqui suggestio, ut  Jeremia, facies ollae succensae « a facie aquilonis, » id e
Abbreviated transcription (Latin):
crescente cecitate sua. ad opꝰ dnĩce pa̾¬
sionis iud̾i ꝑuener̃t. P erbestias gẽ¬
sp̃c maligni u in iob. Omnes bestie
agͥ ludunit ibi. qr inm̃te reꝓba malig¬
ñ inquietabt̃. Per bestias pecc̃a u ĩ .p̃.

Expanded text:
crescente caecitate sua ad opus Dominicae passionis Judaei pervenerunt. Per bestias, Genspiritus maligni, ut in Job: « Omnes bestiae agri ludunt ibi, » quod in mente reproba malignon inquietabunt. Per bestias peccata: ut
Abbreviated transcription (Latin):
eisdẽ reb fͣłr insitar̃ studiose inspici¬
amꝰ.⁊ tũc euident̾ scire pot̾imus. quõ sũ
inbona uideł suie in mala significõe uixͣ
id ꝙ narratõis ꝙͣ dexit series exig̾. cas
acciꝑe debeamus. Tercio oportet ut qͥbꝰ
qͥt ue modis noĩa de qͥb tractat tã hõim̃¬

Expanded text:
isitare insitas studiose inspiciamus, et tunc evidenter scire poterimus, qua sive in bona videlicet sive in mala significatione, juxta quod narrationis quam contexit series exigit, eas exigere debeamus. Tertio oportet ut quibus quotve modis nomina de quibus tractat, tam hom
Abbreviated transcription (Latin):
sib suis uiriłr p̃ẽẽ norunt. Perasmaᷤᷤ
om̃s electe aĩe u̾ inlibro regũ. Perier̃t
a sine cis patͥs saul.⁊ missus ẽ saul ad
querendas eas qr ꝑierant homiñ aĩe
⁊ missꝰ ẽ dñs iħe inhunc mũdũ pec¬
catores saluos fac̾e̾. Per asinas sĩ¬
plices y ĩ iob. Erant autẽ iob qͥngẽ¬
te asine qr redemptori nr̃o. uere sun¬
pliciũ deuotõ seruit. qͥ ꝯtinentiã qͥnꝙ

Expanded text:
. Per asinas omnes coelestes animae, ut in libris Regum, perierunt asinae Cis, patris Saul, et missus est Saul ad quaerendas eas, quod perierant hominum animae, et missus est Dominus in hunc mundum, peccatores salvos facere. Per asinas, simplices, ut in Job: « Erant autem quingentae asinae, » quod redemptori nostro vere simplicium devotio servit, qui continentiam .
Abbreviated transcription (Latin):
.i. diabłs possed̃ hũc mund̾. N t̾um
les inlonganiutate spei. bonoꝵ oꝑm
ꝑ fectionem hñt¶ tͥum circuitꝰ scła
nistris stabat adignẽ. qr d̾i negator.
carnis desid̾ia manet. A tͥum plebs

Expanded text:
 diabolus possedit hunc mundum. Atrium, les in longanimitate spei bonorum operum perfectionem habent. Atrium, circuitus sanistris stabat ad ignem, » quod Dei negator carnis manet. Atrium, plebs
Abbreviated transcription (Latin):
abegert̃ .i. eũ qͥ infirmis ꝑcaritatẽ ser¬
uiebat. hetici abduxer̃t¶sinꝰ pigricia
stultoꝵ ũ indeut̾ononno. Non arabis.
m boue.⁊ a sino .i. strenuo ⁊ sapienti ĩp̃¬
dicõe. fatuũ ⁊ pigrum ñ saciabis Asina

Expanded text:
t, eum qui infirmus per charitatem fremebat, haeretici  adduxerunt. Asinus, pigritia stultorum, ut in Deuteronomio: « Non arabis in bove et asino, » id est, strenuo et sapienti  impraedicatorem fatuum et pigrum non sociabis Asina
Abbreviated transcription (Latin):
scãm ũb̾ uł aꝑtis uł oꝑtis demonstrat.
legẽtẽ ad imitationẽ excitat scĩtatis.
Auegoria in reuelatõe fid̾i ad cognitõẽ
.u̾itatis. Tropologia instructionẽ moꝵ¬
. ad amorẽ uirtutis. Anagogia in mani¬
et̾ne felicitatis. In nr̃e gͦ aĩe domo hystoria
fundam̃tum ponit. allegoria parieteᷤᷤ
erig̃. anagogia tectũ supponit. tͦpolo¬
ext̾iꝰ ꝑeffectum bonioꝑis uariis ornati¬
b deping̃. Dum̃ enĩ ħ de qͣloquim᷑ sacͣ
scͥptã u̾bahystorie simplicit̃ narrat.
qiͣ inchoando fũdam̃tũ edificiiiactat.¬
dit. Fabcã m̃tis ĩ arcẽ ũitatis extollit:
dũ uͦ ꝑ anagogie sublimitatẽ de et̾nis
suꝑne patͥe gaudiis disputat. q̃dãmͣ
dectũ suꝑponit. Dũ uͦ mistic̃ intpologia
intellectũ ꝑ cõtẽplatõnẽ inuestigat.
erectũ de qͦ loquimur spũale edificiũ
diũsis uirtutib tã his q̃ intꝰ addm̃ tãhiᷤ¬

Expanded text:
s vel apertis, vel opertis demonstrat. legentem ad imitationem excitat sanctitatis; 386 allegoria in revelatione fidei ad cognitionem veritatis; tropologia in instructione morum ad amorem virtutis; anagogia in maniaeternae felicitatis. In nostrae ergo animae domo historia fundamentum ponit, allegoria parietes erigit, anagogia tectum supponit, tropoloper effectum boni operis, variis ornatibus depingit. Dum enim haec, de qua loquimur, sacra Scriptura verba historiae simpliciter narrat, quasi inchoando fudit, fabricam mentis in amorem veritatis extollit: dum vero per anagogiae sublimitatem de aeternis supernae patriae gaudiis disserit, quodammodo tectum superponit: dum autem mysticum in tropologia, intellectum per contemplationum investigat exercitium, de quo loquimur, spirituale aedificium diversis virtutibus, tam iis quae intus ad Domi
Abbreviated transcription (Latin):
te indagau̾imus scdo̾ necc̃e ẽ ut quib qͦt¬
ue modis res de qͥb tractat acciꝑe possi¬
mus studiose ꝑscrutemur. Pro eo nãq
ꝙ una ñ numꝙͣ eademq res ñ nicħ sibi
humanũ dũ taxat corꝑale cõmodũ ⁊ in cõ¬
modũ spectat ⁊ ꝓbari ⁊ reꝓbari ualet. ip̃a

Expanded text:
te, indagaverimus: secundo necesse est ut quibus quotve modis res de quibus tractat accipere possimus, studiose perscrutemur. Pro eo namque quod una nonnunquam eademque res nihil sibi humanum duntaxat corporale commodum et incommodum spectat, et probari et reprobari valet: ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ. Ut enĩ exempli cã de innumi̾s tͥa ꝓfe¬
ramus. ẽ aqͣ cuius flumina a fluunt
qͥ circuit querens ꝙ̃ deuoret. Quis enĩ
nesciat qnͣt̾ hoꝵ tͥum significata ab ĩui¬
cẽ distẽt: cum tñ uñqd̃q significãtiũ
uñ ac idẽ sit: Cũ itaq scãm scͥpt᷑ã de¬

Expanded text:
. Ut enim, exempli causa, de innumeris tria proferamus: et aquae, cujus flumina fluunt qui circuit, quaerens quem devoret. Quis enim nesciat, quantum horum trium significata ad invicem distent, cum tamen unumquodque significantium unum a
Abbreviated transcription (Latin):
sal. Si c̃ qͥ mittit lapidẽ inaceruũ m̃cͦii.
sic qͥ tͥbuit insipienti honorẽ. qr qͥ fatu¬
um aliquẽ adhonorẽ eccłasticũ ꝓuehit.
qͦdammͦ culpam in fidelitatis cõmittit.
ccubitꝰ celestis patͥa ut in .cc.
Dum eẽt rex in accubitu .s. nardꝰ.

Expanded text:
s: « Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii, sic qui tribuit insipienti honorem, » quod qui fatuum aliquem ad honorem ecclesiasticum provehit, quodammodo culpam infidelitatis committit. Accubitus, coelestis patria, ut in Cantico: « Dum esset rex in accubitu suo, nardus
Abbreviated transcription (Latin):
er̃t. q demones pͥmis parentib nr̃is pect̃is
inflictis recessert̃. Per. pla. afflictioẽs. uĩ
exodo. Mict̃a oẽs plagas meas suꝑ cortuũ. qr
om̃s afflictioes impoñ dñs sr̃ diabolũ. Pex.
pla. p̃sentes adu̾sitates. u ĩ ł &. Arguã te

Expanded text:
erunt, » quod daemones, primis parentibus nostris peccatis inflictis, recesserunt. Per plagam, afflictiones, ut in Exodo: « Mittam omnes plagas meas super cor tuum, » quod omnes afflictiones imponit Dominus  diabolum. Per plagam, praesentes adversitates, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis assũpte occultauit. sico manifesta
uit mũdo. ẜan. mandata legis. uĩ iob. Et
pannis infancie obuolue̾m. qr dñs syna¬
gogã mandatis legis alligauit. Pan exẽ
Papirꝰ est scĩa scłaris. uĩ ysaia. Et in ua¬
sis papiri sr̃ aqͣs. qr antixẽ p̃dic̃ores suos
bit.
Papirio. synagoga uĩ exodo. Et uidens
fiscellã in papirione. misit uña ex famu¬

Expanded text:
nitatis assumptae occultavit, sicque manifestavit eum mundo. Panni, mandata legis, ut in Job: « Et pannis infantiae obvolverem, » quod Deus Synagogam mandatis legis alligavit. Panni, exPapyrus est scientia saecularis, ut in Isaia: « Et in vasis papyri bit.  Papyrus, Synagoga, ut in Exodo: « Et videns fiscellam in  papyrione misit unam e famu
Abbreviated transcription (Latin):
diabło. ꝯtempto celo obediũt m̃do. ꝯtẽpto
sp̃u obediũt carni. Dc̃aa duplitiũ. qͥ iniqͥ¬
tatẽ meditãtes ĩ corde suo. labiaq dolosa
hñtes. ⁊ corde ⁊ corde loqñtes: ore suo bene¬
dic̃t̃. ⁊ corde suo malediẽt. Tertia ĩmũdoꝵ.

Expanded text:
pto coelo, obediunt mundo; contempto spiritu, obediunt carni. Secunda, duplicium, qui iniquitatem meditantes in corde suo, labiaque dolosa habentes et  corde et corde loquentes, ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant. Tertia, immundorum,
Abbreviated transcription (Latin):
a. de nulł robustis oꝑibꝰ meis fidutiã ha¬
bui. Per o. fortitudo carnis. ut ĩ iob.
Et mortẽ ossa mã .i. carnis mẽ fortitudo
defecit. Per o. pͣue ꝯsuetudĩes. uͭ ĩ iob.
Et medulł ossa illiꝰ irrigant᷑ .i. pͣue ĩpii¬

Expanded text:
 de nullis robustis operibus meis fiduciam habui. Per ossa, fortitudo carnis, ut in Job: « Et mortem ossa mea, id est, carnis meae fortitudo defecit. Per ossa, pravae consuetudines, ut in Job: « Et medullis ossa illius irrigantur, » i
Abbreviated transcription (Latin):
qr dñs sͥ pecõorẽ s penitentẽ sic̃ iustũ
ĩ corporat. Per ciñes ꝯsumptõ dñice pa̾
ce passiõis. Per ciñes ꝑfectiones bonoꝵ
oꝑin u in leuitico. Tollet ciñes quos
uorax ignis ꝯsumpsit. qr dñs ꝑfectõeᷤ
bonoꝵ oꝑm suscip̃ q̃ ardens amor ꝯsũmar̃.¬

Expanded text:
 Deus sibi peccatorem, sed poenitentem, sicut justum incorporat. Per cinerem consummatio Dominicae nicae passionis. Per cineres perfectiones bonorum operum, ut in Levitico: « Tolle cineres, quos vorax ignis consumpsit, » quod Deus perfectiones bonorum operum suscipit, quae ardens amor consumma
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuit. P er coturnices uoluptates car¬
nalos ut ĩ ł num̃i. uentꝰ arectas trãsma¬
re ꝯturnices detulit incastra. qr diabłs
uoluptates carnales q̃ st̃ inmundo of¬
fert uiris religiosis.

Expanded text:
ta fuit. Per coturnicem voluptates carnales, ut in Numeris: « Ventus arreptas trans mare coturnices detulit in castra, » quod voluptates carnales, quae sunt in mundo,.. viris religiosis.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ malũ mutari ꝑmittit. Cor suꝑbia ho¬
stis uĩ iob. Cor eus indurabit᷑ quasi laꝑiᷤ.
qr diabłs insna semꝑ suꝑbia indurat᷑.
oralliditas diabłi u intobia. Pxentera
hunc picẽ ⁊ corens repone. qi dñs ⁊ ne¬
quitiã diabłi aꝑuit. ⁊ calliditatẽ eiꝰ libͥs¬

Expanded text:
in malum mutari permisit. Cor, superbia hostis, ut in Job: « Cor ejus durabitur quasi lapis, » quod diabolus in sua semper superbia induratur. Cor, calliditas diaboli, ut in Tobia: « Exentera hunc piscem, et cor ejus repone, » quod Deus et nequitiam diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
Siẽ cordex mali puniq. itagene tue
qr adimitatõnẽ dĩce crucis scĩ de affli¬
gi ꝑ mitunt. P ercortices delectatões
u iniob. Maudebant arboꝵ cortices .i.
amabant ext̾iores uisibiliũ delectatões.
Percortices sensus historiales u ĩgeñ.
Detractis corticib candor apparuit .i.
sub motis historialib sensib decor
spũał intelligentie innotuit.
rocꝰ ẽ caritas uͥ ĩ cc̃. ł missiones spõ¬
se nardꝰ ⁊ crocꝰ. qr ꝙ scã ecc. fac̃ ad

Expanded text:
Sicut cortex mali punici ita genae tuae, » quod ad imitationem crucis sancti se afiligi permittunt. Per corticem delectationes, ut in Job: « Mandebant arborum cortices, » id est, amabant exteriores visibilium delectationes. Per corticem sensus historiales, ut in Genesi: « Detractis corticibus arbor apparuit, » id est, submotis historialibus sensibus decor spiritualis intelligentiae innotuit. Crocus est charitas, ut in Cantico: « Emissiones sponsae
Abbreviated transcription (Latin):
yphus ẽ doctͥna celestis
u̾ ingeñ. Inueñ ciphũ insacco bẽ¬
iamin. qr doctrina celestis erat incor¬
ditores u̾ inexodo. Ciphi iubentur fi̾
instipite candelabri. qr auditores st̃
inis ẽ defectus u̾ mł. iob. Memoria

Expanded text:
Cyphus est doctrina coelestis, ut in Genesi: « Invenit cyphum in sacco Benjamin, » quod doctrina coelestis erat in corditores, ut in Exodo: Cyphi jubentur fieri in stipite candelabri, quod auditores sunt Cinis est defectus, ut in Job: « Memoria
Abbreviated transcription (Latin):
natos dñs ⁊ incarne ⁊ maĩa incendet.¬
si clibanꝰ succensus a coquente qr a
diabło suggerente corpͣuñ ĩ flãmat᷑.
libanꝰ am̃or bonꝰ u̾inleuitico. Paneꝰ
coctos inclibano offeres .i. d̾o ostendeᷤᷤ
bonos indeactus. uͦ amore roboratos.
lipeus uexillum c̾cis .u.

Expanded text:
natos Dominus et in carne et in anima incendit.si clibanus succensus a coquente, » quod a diabolo suggerente cor pravum inflammatur. Clibanus, amor bonus, ut in Levitico: « Panes coctos in clibano offeres, » id est, Deo ostendas bonae vitae actus vero amore roboratos. Clypeum est vexillum crucis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nitas x ii ĩ pau. Et uirgã aaron q̃ frondue
decore fulgebat ¶ir. potestasx uͥ ĩp ugã¬
cis u ĩ exodo. Tulito aaron uͥg̃a cora pharao
ne. qr ordo p̃dicõꝵ ue xillũ crucis corã regib
ꝓgenie iesse ¶ir. fides u ĩ exõdo. U̾g̃a tol¬
les in manu tua ĩ qͣ fact᷑us essigna .i. fidẽ

Expanded text:
i, ut in Paulo: « Et virgam Aaron, quae fronduerdecore fulgebat. Virga, potestas Chricis, ut in Exodo: « Tulitque Aaron virgam coram Pharaone , » quod ordo praedicatorum vexillum crucis coram regibus progenie Jesse. Virga, fides, ut in Exodo: « Virgam tolle in manu tua, in qua facturus es signa, » id est, fidem
Abbreviated transcription (Latin):
Saluat memoriã.
Dirigit uultũ ł d¬
Integͣt pudorẽ.
mitigat uiciũ.
Gurat faciemꝰ.
explicat seruonẽ:
eurat uenacs.
ꝯtin libidinem.
Recͤat cotpus.
ragat seqͤtautem.
culparũ mati̾a
Radix cͥminis.
origo uicioꝵ.
Turbo capitis
sb̾usio lecisus.
dẽpestas Lingue.
Turpitudo ⁊ noꝵ.
Dedecꝰ Wite.¬

Expanded text:
at memoriam; dirigit vultum, integrat pudorem, mitigat vitium, curat faciem, lexplicat sermonem, curat venas, contemnit libidinem, recreat corpus, utem culparum materia, radix criminum, origo vitiorum, turbo captus, subversio sensus, tempestas linguae,turpitudo morum, dedecus vit
Abbreviated transcription (French):
une corrũpit sãgui¬
Inf̾mat n̾uos
obt᷑ at aures.
Turbat uiscã.
sb̾u̾tit sensũ.
humͤtat cerebrũ
Rebilitat m̃bra.
Frangit. sõp̾niũ

Expanded text:
m, corrumpit sanguiinfirmat nervos, obturat aures, turbat viscera, subvertit sensum, humectat cerebrum, debilitat membra, frangit somnum,
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑmittas rõnales sensus tuos carnis uo¬
luptate infatuari. Per .r. illi qͥ de castitate
ĩ iłł qui de castitate inanit̾ suꝑ bnntur. pu

Expanded text:
ermittas rationales sensus tuos carnis voluptate fatuari. Per reges, qui de castitate in illis, qui de castitate
Abbreviated transcription (Latin):
a mollitie sua dõ inspirante ad stabilitatẽ
ꝯu̾tit᷑. Pul. infiria actõ uĩ iob. Tu forsi¬
tan inpulu̾e calefacies ea. qr solus d̃s infir¬
mos in ꝯu̾satioẽ in firma neglecte a malo
p̃lato d̾elictos celesti ualet amore ĩ fłama¬

Expanded text:
a mollitia sua, inspirante Deo, ad stabilitatem convertitur. Pulvis, infirma actio, ut in Job: « Tu forsitan in pulvere calefacies ea? » quod solus Deus subjectos in conversatione infima neglecte a malo praelato derelictos coelesti valet amore inflamma
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃a in initio u̾t itẽ hũit. ⁊ nͥdũ caritate ge¬
mina roborata f ut. So. putredo carnis
Subula ẽ subtilitas u̾bi
uĩ exodo. ꝑforabitq aurẽ eiꝰ subula .i. tnͣs
figet m̃tem eiꝰ subtilitate u̾bi diuini.
uoluntatis tue coronastinos. S cu

Expanded text:
dicam in initio virtutem habuit, et nec de charitate geminata roborata fuit. Soror, putredo carnis,Subula est subtilitas verbi, ut in Exodo: « Perforabit autem ejus subula, » id esi. voluntatis tuae coronasti nos.  Sc
Abbreviated transcription (Latin):
uĩiob. Et esurientib tulert spicas. qr hetici
a bonis auditorib u̾bũ uite auide desid̾anti¬
b lacras scͥpturas auferre student. Spi bona
eũ ĩ inguine. q maligni sp̃c negligenti cui¬
lib. bona q̃ h̃t oꝑa aufer̃t.⁊ eũ carnis delecta¬
tione occidunt. Spi. anni erãt fertilitatiᷤ¬

Expanded text:
 tulerunt spicas, » quod haeretici a bonis praedicatoribus verbum vitae avide desiderantibus sacras sententias aufferre student. Spicae, oeum in inguine, » quod maligni spiritus negligenti cuilibet bona quae habet opera auferunt, et eum carnis delectatione occidunt. Spicae anni erant fertilitati
Abbreviated transcription (Latin):
uert̃ . in.a .i. desid̾ante me salutẽ eoꝵ ama¬
ritudine potauer̃t passioñs. Si. cupiditas
cupiditas magis seꝑ ac magis ĩfiãmat.
tipła ẽ in firmitas hõis.
infirmitatẽ meã tẽptatiõib aggred̾is. S ti.

Expanded text:
ceto, » id est, desiderantem me salutem eorum amaritudine potaverunt me passionis. Sitis, cupiditas, cupiditas magis ac magis inflammat. Stipula est infirmitas hominis, infirmitatem meam tentationibus aggrederis. Stipula,
Abbreviated transcription (Latin):
tem scribit. Equidem cũ audio socrũ meã leliam.¬
facilius eũn mulieres incorruptam antiꝗtatem ser¬
uant.ꝙ multoꝵ sermoĩs exꝑtes ea tenent semper q̃
prima didicerunt. s eam sic audio ut plantũ mihi
aut ueuium uidear audire. Idem opere in ipso de¬

Expanded text:
mus. Equidem cum audio socrum meam Laeliam—facilius enim mulieres incorruptam antiquitatem conservant, quod multorum sermonis expertes ea tenent semper, quae prima didicerunt—sed eam sic audio, ut Plautum mihi aut Naevium videar audire, sono ipso
Abbreviated transcription (Latin):
mulcet mirabilis celica materia in aiere iocundo in lumine solis splendido in augumẽto lu¬
ne et defectu in uarietate stellarum et motu. Delectat terra in nemorum floribus in fruc¬
tuum suauitatibus in pratorum riuulorũq amenitatibus in segetum culmis luxuriãtib
in uinearum foliis et botrionibus plenis in palmitibus tensis. in siluarũ umbris ⁊ cespitib¬
cunctis. In equorum canumq cursibus in ceruorum caprarumq saltibus ĩ accipitrum¬
herodiorumq uolatibus in pauonum columbarumq ac turturum penius et collis lucẽ¬
tibus in domorũ pictis muris et laquearibus/ in organorũ omnium musicorum t̾iulis
cantantibus. In mulierum uenustis aspectibus earumq oculis superciliis et crinibus ꝙẽ
liq surit que ibi possident filii: si mortales et miseri in hac uita taliter siuab renuneratii aioi¬
tales et beati qualiter sunt in illa uita ditati. Ubi nulla necessitas turoat nulla edatsi tas an

Expanded text:
m mirabilis coeli camera in aere jucundo, in lumine solis, in augmento lunae atque defectu, in varietate stellarum et cursu: quam oblectabilis terra in nemorum floribus, in fructuum suavitatibus, in pratorum rivulorumque amoenitatibus, in segetum culmis luxuriantibus, in vinearum foliis et botrionibus plenis palmitibus, in silvarum umbris et palmis virentibus, in equorum et canum cursibus, in cervorum et caprearum saltibus, in accipitrum volatibus, in pavonum, columbarum, turturumque pennis et collis, in domorum parietibus pictis et laquearibus, in organorum omniumque musicorum tympanis et cantibus, et in mulierum venustis aspectibus, earumque superciliis et crinibus, oculia sunt quae possident filii? si mortales et miseri in hac vita taliter sunt remunerati 221, immortales et beati qualiter sunt in illa vita ditandi? Quapropter recedat amor praesent
Abbreviated transcription (Latin):
tudo templi. que nuper blando atractu et dulcibus osculis non duraturi patris colla mul¬
cebant. d flebilis et infelix prorsus transformatio. omnia michi in uermes inq serpen¬

Expanded text:
tudo templi», que blando nuper attrectatu et dulcibus osculis non duraturi patris colla multudo templi», que blando nuper attrectatu et dulcibus osculis non duraturi patris colla mulcebant? O flebilis et infelix transmutatio! Omnia in vermes inque serpen
Abbreviated transcription (Latin):
ostendentur uobis exigua sepulcra exornata ingeniis artificum forte etiam gemmis
auroꝙ micantia ut est ambitiosa non modo uita hominum s mors secundum illud¬
s poete. uiuos ducent de marmore uultus.Ubi sunt epygramata quoq m¬
fica et tituli altisoni s manes. quos si legis obstupeas. Ubi nunc satellites armati. Ubi
puellarum greges: Ubi ganimedes regius ad poculum deputatus. Ubi cochine artifices e
callidi sectores altilium. ubi purpurea uestis et ostrum substratum pedibus ⁊ cornipedes
aurca frena mandentes. Ubi suppellex curiosior et uasa corinthia et damascenorum la¬
bor artificum. ubi spectacula cantus et epule: ubi tot lenocinia uoluptatum. luteiq cor
pusculi tantis ornatis: et uerter dyademate radians et baltheo rutilante succintus uẽ¬
triculus. et stellantes digituli spoliis indici maris et sculptorum ingeniis: Ad postremu
ubi coniunx imperiosa. ubi filii sicut nouelle plantationes. et filie circuornate ut simili¬

Expanded text:
Ostendentur vobis exigua sepulcra exornata ingeniis artificum, forte etiam gemmis auroque micantia, ut est ambitiosa non modo vita hominum, sed mors. Vivent is poete: «Vivos ducent de marmore vultus»; sed ipsi, queso, ubi sunt? Epygrammata quoque magnifica et tituli altisoni sed inanes, quos qui legis obstupeapuellarum greges, ubi Ganimedes regium ad poculum deputatus, ubi coquine artifices et callidi sectores altilium, ubi purpurea parietum vestis et ostrum substratum pedibus et insertum ebur trabibus et cornipedes aurea frena mandentes, ubi suppellex curiosior et vasa corinthia et damascenorum labor artificum pusculi tantus ornatus et vertex dyademate radians et balteo rutilante succinctus ventriculus et stellantes digituli spoliis indici litoris et sculptorum ingeniis; ad postremum, ubi coniunx imperiosa, ubi «filii sicut novelle plantationes et filie circumornate ut simili
Abbreviated transcription (Latin):
neminem inuiste per potentiam oppressit qui sine personarum acceptione inter uirum
furta adulteria puniuit iniquos non exaltauit impudicos et hystriones nõ nutriuit
impios de terra parricidas et praue uiuentes uiuere prohibuit ecclesias defendit. pau¬
peres elemosinis aluit. uistos super sui dominii negotia constituit senes sapientes ⁊ so¬
aduersarios defendit. per omnia in deo confidit. in prosperitatibus animu nõ eleuauit
cunta aduersa patienter tolerauit. fidem catholicam seruauit. filios suos impie agere nõ¬

Expanded text:
neminem injuste per potentiam opprimere, sine personarum acceptione inter virum cohibere, adulteria punire, iniquos non exaltare, impudicos et histriones non nutrire, impios de terra perdere, parricidas et pejerantes vivere non sinere, ecclesias defendere, pauperes eleemosynis alere, justos super regni negotia constituere, senes et sapientes et soadversarios defendere, per omnia in Deo confidere, prosperitatibus animum non elevare, cuncta adversa patienter tolerare, fidem catholicam
Abbreviated transcription (Latin):
seriota legimnus. Actius uicecomes qui postra atediolani dominiu obtinuit suuenis nempie
uictoriosus anteq a podagris uinceretur iussu patris profectus
eo uicendĩ dononientes pari mpetu fortunaqi se conuereie. sn ea expeditione quũ fora
equo detendens regescit ingeni uipera nullo comite aduerteto in galran iuxta pontam
rpne Secos quũ moyx cãpiti re poneret sinuoto ꝗdem et horrisili sed ereus inocuo laptu per
decoras interries ducis genas illa descendit. eam a nomine letli pauuus animosus ado lescenss¬

Expanded text:
sarer audiebam. Azzo Vicecomes, qui post dominium Mediolani obtinuit, iuvenis satis nempe victoriosus, antequam podagris vinceretur, iussu patris profectusad vincendum Bononienses pari impetu fortunaque se convertit. 2 In ea expeditione dum forte equo descendens requiescit, ingens vipera nullo comitum advertente in galeam iuxta positam irrupit. Quam cum mox capiti reponeret, sinuoso quidem et horribili sed prorsus innocuo lapsu per decoras interriti ducis genas illa descendit. 3 Eam a nemine ledi passus animosus adolescens
Abbreviated transcription (Latin):
Inclytus ille pater. Patriae lux gloria patrum
fulgor iusticiae fidei basis. arca sophit
Largitor uemiae portus pietatis egenis.
Intrepidus pastor quom moles nulla laborum
Ardua deuicit. populo latura quietem.
Ille pius princeps. et praesus amabilis. in quem
Altus uirtutum splendor conuenerat omnis.
Quo Mediosanum radiabat lampade tanta
Iotaq fulgebat regio. nunc pallet adempto
lara Ricecomitum proles uenerabilis otho
Oh dolor. oh uulnus. cinis est hoc marmore factus.
christe pater uitae requiescat spiritus in te
Annis undenis ter senis terq diebus
Praefuit ecclesice pastor bonus Ambrosiana¬

Expanded text:
Inclitus ille pater, patrie lux, gloria patrum, Fulgor justicie, fidei basis, archa sophye, Largitor venie, portus pietatis egenis, Intrepidus pastor, quem molles nulla laborum Ardua devicit, populo latura quietem; Ille pius princeps et presul amabilis, in quem Altus virtutum splendor convenerat omnis; Quo Mediolanum radiabas lampade tanta Totaque fulgebat regio, nunc pallet adempto: Clara Vicecomitum proles, venerabilis Otto, Oh dolor! oh vulnus! cinis est hoc marmore factus. Christe pater vite, requiescat spiritus in te! Annis undenis ter sennis terque diebus Prefuit ecclesie pastor bonus Ambroxian
Abbreviated transcription (Latin):
aũt comitatus sepͥii alacu maiori sicut pergit flu¬
men tiani asque ad padrinianu. Apadriniano uissq
ceͬru. deparabiago. A parabiago usq ad caronu. Acaro¬
no usq ad flumen senixi. et asenixo usque ad flum̃
tresse. et sicut tressa refluit in p̃ditio lacu maiori.

Expanded text:
 hos fines: a lacu Maiori sicut pergit flumen Ticini usque ad Padrignianum et a Padriniano usque ad Cerrum de Parabiago et a Parabiago usque ad Carronum et a Carrono usque ad flumen Seuisi et a Seuiso usque ad flumen Trese et sicut Tresa refluit in predicto lacu Maiori;
Abbreviated transcription (Latin):
Mictropolus pporat somyes faleratus et amib.
santectus milles parit uerila qritis
Germini p̃tio ꝯducti ad bella ferũtur.¬
Ordinãt umbones fauent gales az relucent
Erpanse fulgent aꝗle samrres q turore.
Efflat delligero q tube ipiramiẽ clingũt.
Armoꝵ q fangor semopis sunditus horis.
At comes ad usos runcos ferit atꝙ laboris.
Belligeri patiens sustentas ponder belle.
Seui nõ hosti peit stagoe qr minat᷑
Uirtus tuta uiri laris anelatur abenis.
Obliqua qr asta medios ꝓrũpit ĩ bostes.
Iictu stratus eques roltremo facti sopori
Iũxit s comitt᷑. lompet̾ de dumn̾sus in unda
Limosa cadit corar pductur hoste.
Detentus qr comes nonẽ q nobile falsus.
Confoditur sibito diri mucrore fuõris.
Qͦs sb̾duxit atror capitis sententia lucĩ.
funera terra iacẽt decies. et quatuor icta.
Guture gladigeri maduerͣ flumĩe cãpi.
Sanguineo galate tui s in orrea mesti
Iuxuriant frũgus replentes aera fletu.¬

Expanded text:
Metropolis, properat sonipes faleratus et armis Contectus miles, pariter vexilla quiritis Germani precio conducti ad bella feruntur.Ordinat, umbones flavent, galeeque relucent, Expasse fulgent aquile, sonipesque furorem Efflat, belligeroque tube spiramine clangunt.Armorumque fragor semotis funditur oris. At Comes adversos cuneos ferit, atque laboris Belligeri paciens, sustentat pondera belli Sevi, non hosti parcit, stragemque minatur. Virtus tuta viri, laxis audacter habenis, Obliquaque asta, medios prorupit in hostes. Ictu stratus eques postremo fata sopori Iunxit, sed Comitis sonipes demersus in unda Limosa cecidit. Coram producitur hoste Detentusque comes, nomen qui nobile fassus Confoditur subito diri mucrone furoris. Quos subduxit atrox capitis sententia luci. Funera terna iacent decies et quatuor icta Guture. Cladigeri maduerunt flumine campi Sanguineo, Galerate, tui, sed in orrea meste Luxuriant frugis replentes aera fletu
Abbreviated transcription (Latin):
lima mouet̃ et amica uocant suffragia aues
Hĩc cremona uenit succurrit lauda rẽpẽte.
Parma a turones mittit uagilos ꝙ parua.
Ad p̃di doctos eates dit crẽma ꝙritis.
Isticit muero germani ciuibus audar
Conductus p̃tiõ papia milles ab uabe.
Pulsus in auxiliur celerat q erꝑt̃ in armis.
Hetroyolis falcrata ities nõ defluit illis.

Expanded text:
ma movent et amica vocant suffragia cives. Hinc Cremona venit, succurrit Lauda repente, Parmaque tirones mittit, vagulosque per arva Ad predam doctos equites dat Crema, quiritis Assistit mucro Germani civibus audax Conductus precio, Papia miles ab urbe Pulsus in auxilium celeratque expertus in armis. Metropolis falerata acies non defuit illis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ertitit in genue quẽ scripsit głia fas
Conspicuz cono ledet hie antistes amice.
Quez pecit ingreliens diri discriĩa belli.
Que̾ patria pitate uidens oblitus amare
Codis dilecti qua colla tenuere nepotis.
Infremuit. lacͥmis q gene madueͣ soluitꝰ
O falir inꝗ quotiẽt Fortuna reuoluis.
Imis sũma gradu nã sydera pledida tãgis.

Expanded text:
Extitit, ingenue quem stirpis gloria fecit Conspicuum. Ceno sedet hic. Antistes amice Quem petit, ingrediens diri discrimina belli; Quem patria pietate videns, oblitus amare Cedis, dilecti quam colla tulere nepotis, Infremuit, lacrimisque gene maduere solutis. O falax, inquit, quociens fortuna revolvis Imis summa gradu, nam sidera spl
Abbreviated transcription (Latin):
Antea diuo cu sedes alma uacaret.
Chetropolus natu clar̃ suscepit honore.
Deto flamineuz ꝙuẽ ꝑtulit aula duob
Ellectis saccis p̃ fecit̃ faucil ip̃.
ibanus qui tuc fastigia sũma tenebat.
Eite p̃ces hĩc laxis fortur alieuis.
Ira potẽs urbis. p̃toris et accupat agros.¬
¶ ẜ rotinus ccclie fit uis mensura q iuris.
Presulatu ꝓfrẽ suo culme q negatu
Querit. s uotis obstat. ꝯstantia ꝑatru.

Expanded text:
erea divo cum sedes alma vacaret Metropolis, clarus suscepit honorem Octo flamineum, quem pretulit Aula duobus Electis: sacris prefecit fascibus ipsum Urbanus, qui tunc fastigia summa tenebat Ecclesie. Preceps hinc laxis fertur habenis Ira potens Urbis Pretoris et occupat agros Protinus Ecclesie: fit vis mensuraque iuris; Presuleum pro fratre suo culmenque negatum Querit, sed votis obstat constantia Patrum.
Abbreviated transcription (Latin):
legatus ꝯ acit opus reretita qr Iura.
Occupat ecałie tradũtur rura potẽti.
Corrigit et fastos ac lib̾ tradidit om̃ĩs
Clarus deletur ꝓscriptio milla molesta.
Iar ler Nulla p̃mens eractio nlla trrap̃nis.¬

Expanded text:
Legatus connectit opus, repetitaque iura Occupat Ecclesie, traduntur rura petenti, Corrigit et fastos, ac liber redditur omnis Clerus, deletur proscriptio, nulla molesta Iam lex, nulla premens exactio, nulla tyrannis
Abbreviated transcription (Latin):
Proscrirtis opib neq̃ unt qd̾ redẽ cogũt
Soluere captiuos plubẽt qr cibaria uiat.
Nõ h et caris acerdere longa mĩstãt
Corda dares ferc᷑ fusoq quẽq ueneno.
Purgam̃ta uetãt fossis miẜacile dictũ
Maribus Infestas emitti carce̾ fedo.
heu miseris uite solitia octa negãt.¬

Expanded text:
iptis opibus, nequeunt quod reddere cogunt Solvere captivos, prohibentque cibaria vinctis. Non licet et caris accedere; longa ministrat Corda dapes, fertur fuso quandoque veneno. Purgamenta vetant feces, miserabile dictu, Naribus infestas emitti carcere fedo. Heu! miseris vite solatia cuncta negant
Abbreviated transcription (Latin):
En ego iz fideas uobis mãdita refũdo
Pre sulis crimii uidea uos nãq pat̾n is.
Obsequiis remptos pitre regõsce̾ uestru.
Octoner Iuber hoc fas et ius alta põtas
hoc qͦq decreuit nec fit fugitiuus ĩ orbe
ulteriꝰ statue̾ patres ad scept̃ra redibit
Callate sedis uob hic parebitis illi.
Uos huic sub iecti dignos redett honores.
Predia redetꝭ cu cessa Iuraq tenebit.
Piesul ee in deꝵ ꝓscriptio fcã luet᷑.
Restituent᷑ opes rapte kraudabitur ere.
Nlemo suo nõ ht̃ xpõs Inuiria ledet
ler exacta fastis delebitur omnis
Iuditio nostre si forsa mats honori.
Obtinet in relisͦ libeat siplia Iuuẽt
Tpr̃e lib̾tas michi sit ẜuata loquutꝰ.
Hic siluit ciues hna fauere Iubẽti.
Ut Iurata fides illos ñ cautio uissa.
Edita Iuxerũt his Impiger oĩs aplens.¬

Expanded text:
En ego iam fidens vobis mandata refundo Presulis eximii, video vos namque paternis Obsequiis promptos: patrem cognoscite vestrum Octonem, iubet hoc fas et ius, alta potestas Hoc quoque decrevit: ne sit fugitivus in orbem Ulterius statuere patres. Ad sceptra redibit Collate sedis, vos hinc parebitis illi Vos hinc subiecti dignos reddetis honores. Predia reddetis concessaque iura tenebit Presul, et in clerum proscriptio facta linetur Restituentur opes rapte, fraudabitur ere Nemo suo, non hinc Christos iniuria ledet. Lex exacta meo fastis delebitur omnis Iuditio, vestre si forsan matris honori Obviet, in reliquo libeat si plura iubere Tempore, libertas mihi sit servata Locutus Hec siluit. Cives una favere iubenti. Ut iurata fides illos et cautio iussa Edita vinxerunt, his inpiger omnia conplens
Abbreviated transcription (Latin):
Igmine lugduniu sacro ꝓperante penatu.
Dus foret antistes sũmus comite q cat̾ua
Urbe placentina sentẽtia ꝓmit᷑ atror.
hetropolis statuũt ciues p̾mia dẽtur.
plima letati si uulneͣ decidat erus.
Incipat᷑ ꝓpͥa p̾sumens uiseͬ sede.
dedecus hac aule est grandis q inurĩa deni
Grogonĩ tantu facinus ꝗ sedẽ clausso.
Dissimłãt legi metuens obsi sisteͣ seue.

Expanded text:
Agmine Lugdunum sacro properante penatum Dum foret Antistes summus comitansque caterva Urbe placentina, sententia promitur atrox. Metropolis statuunt cives ut premia dentur Plurima, letali si vulnere decidat exul Archipater propriam presumens visere sedem. Dedecus hoc aule est grandisque iniuria deni Gregorii, tantum facinus qui sidere clauso Dissimulat, legi metuens obsistere seve.
Abbreviated transcription (Latin):
Militie uerona fouet dominis q uocat᷑
Ipsius ad lite ciuiler militie sẽptus.
Metropolis qui ĩuassit agros aculła rauore.
Corda tremũt ligniur. uires uu q ressumũt.
Et ciues aties ut no ũt esse paratas.
fulgenduq armis celeri suctũreͣ gressu.
Cremona. arma petũt egressi bella minãtur
Metropoli s terga dedit uerona sequẽti.
Non cquidez dudus est certatur pͥncipe capto.

Expanded text:
Militie Verona favet, dominusque vocatur Ipsius ad litem civilem, milite septus, Metropolis qui invasit agros: concussa pavore Corda tremunt Ligurum, vires animumque resumunt At cives acies ut norunt esse paratas Fulgentemque armis celeri succurrere gressu Cremonam; arma petunt, egressi bella minantur. Metropoli sed terga dedit Verona sequenti, Non etenim dudum est certatum, principe capto.
Abbreviated transcription (Latin):
Płb Publica rex p̃mit᷑ coiã comoda utũt.
In proprios ussus cleriqr in uadit᷑ unis
Tum ciues uellens care obier sesia uolũts.
Hedificant turres ilienis sup̃tib altas.
Siripĩt et opes plebero robore fulti.
lucra uolũt solui ieliꝗs ac dip̃na refũdu
Consortes renuũt soli aĩpnat᷑ honeres.
Usq pater soli ucteres bancat᷑ urbis.
Faubores allios cogũt criro picernis.

Expanded text:
 Publica res premitur, comunia comoda vertunt In proprios usus, clerique invaditur arvum. Concives vellens, caret obice seva voluntas. Hedificant turres, alienis sumptibus, altas, Diripiunt et opes plebeio robore fulti. Lucra volunt soli, reliquis at dampna refundunt. Consortes renuunt, soli dominantur, honores Usurpant soli, veteres bacantur in urbis Fautores, alios cogunt exire pater
Abbreviated transcription (Latin):
Que pͥus ethereu gladius uibrauerat orbis
Cliuiger et ciues sontes patri qr rebeles
Nõ reuocat subrant nisi lora potentis
Gramiẽ cur tellus et sidus luce carebit.
Pisse salu uentis aer seu flama calore.
Sũmus apes diuu cuc nõ curabit honorẽ.
Iusticie nec fautor cut s iura negabit.

Expanded text:
Quem prius ethereum gladium vibraverat orbis Claviger in cives sontes patrique rebelles Non revocat, subeant aule nisi lora potentis. Germine cum tellus et sidus luce carebit Pisce salum, ventis aer, seu flamma calore Summus apex divum tunc non curabit honorem, Iusticie nec fautor erit; sed iura negabit.
Abbreviated transcription (Latin):
Hec mora quos sequit᷑ solio legatꝰ ab almo.
¶Ad ligures missus domuit qͦs nulla pocãs
CNõ fotuna potẽs et Inerpugnabile fatu.
¶No uis colla sacris mõlet᷑ qs ĩ uiga loris.
Ambrosii deꝵ petiit ꝗ menia gressu.
Cconaciliu gna le uocat᷑ mãdata q pandit.
Presulis et hermi secu delaca salitis.
Confluit urbs subito firmãt et sacra plateis
Iuramenta fidem q̃ nõ eratta s ultro.¬

Expanded text:
Nec mora, quos sequitur solio legatus ab almo Ad Ligures missus, domuit quos nulla potestas, Non fortuna potens et inexpugnabile fatum, Non vis, colla sacris vinclet qui siniuga loris, Ambrosii celeri peciit qui menia gressu. Conscilium generale vocat, mandataque pandit Presulis etherei secum delata, salutiConfluit Urbs subito, firmant et sacra plateis Iuramenta fidem, que non exacta sed ultro
Abbreviated transcription (Latin):
Alte. in ertũtos ciucs hen plia tander.
aouit de lacor fidet qͦs tamite lapłos.
Asserit est testis q̃ matrez ꝯdidit urna.
Q postrema sua ꝯciussit tpra uit
Heligio s ego testis ꝑpatre fideli.
Nec̾ fuit er̃tori iñda gormana scelesto.
Midita. s gñi cloro sine labe fauoris.

Expanded text:
Acer in extinctos cineres heu prelia tandem Movit delator, fidei quos tramite lapsos Asserit. Est testis que matrem condidit urna Quod postrema sue conclusit tempora vite Relligio, sed ego testis pro patre fideli. Non fuit errori condam germana scelesto Tradita, sed generi claro sine labe favoris.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi ad nichilu redacta est. Tũc capitanci sex portaꝵ amo¬
.et ꝯgregantes uniu̾sos amicos ĩ palatio coĩtatis duo stacuta
fecerũt ĩ odiu ppłi GPrimu statutu fuit istud ꝙ lanio de
curte milles ꝓscͥptus cũ tota parẽtela illoꝵ de curte nũqͣ hitac᷑
possit ĩ cĩtate młi nec ĩ comitatu nec posessiones hrc ĩct̾nus
¶ Secd̾ statutu fuit istud ꝙ si aliquis nobilis in t̾fice̾t iiquẽ
pplare ꝙ solueret.uii. lbras trioloꝵ et .xii. de narios. quos
ꝯ soluis ab omĩ culpa et offensa liber esset. ꝓpt̾ ꝙ in nume¬
rabues de ppło in fia paucos dies trucidati sũtꝰ. hac de causa
it̾u ppłares alliu capitaneu elligerũt quẽda uiru ex
pectore feruens ¶Eius domus fuit qͣi domus regalis

Expanded text:
capitanei sex portarum,et congregantes universos amicos in palatio communitatis, duo statuta fecerunt in odium populi. Primum statutum fuit istud, quod Ranzo de Curte, miles proscriptus, cum tota parentela illorum de Curte, nunquam habitare posset in civitate Mediolani, nec in comitatuis interficeret aliquem popularem, solveret septem libras tertiolorum et duodecim denarios, quos cum solvisset, ab omni culpa et offensa liber esset; propter quod innumerabiles de populo infra paucos dies trucidati sunt. Hac de causa populares iterum alium capitaneum elegerunt quemdam virum ex pectore fervens. Ejus domus quasi domus regalis
Abbreviated transcription (Latin):
terra p̃mit ytalloꝵ hec gens bella gerens du dimicat
hoste minãte ¶ fenna pugnando canes sibi porigit ante¬
¶ Barbaq mẽtita pendulla pendet ita Emerantur longas
quasi bestia larnas.CGens liguru metuit cessit et arma
dedit sic lõgobarda meruit gens illa uocari. Calongis

Expanded text:
a locis. Haec gens bella gerens dum dimicat hoste minante, Femina pugnando crines sibi porrigit ante, Barbaque mentita, pendula pendet ita. Mirantur Ligures quasi bestia larvas, Gens Ligurum timuit, cessit, et arma dedit. Sic Longobarda meruit gens illa vocari, Nis
Abbreviated transcription (Latin):
Non edes spoliet᷑ inops. nõ horrea dittis
Nullus ledat᷑/ nulliq iniuria fiat
Iam satis ẽ uenie iam tp̃us desinat oĩs
Impetus et pietas expellat amica fuxorẽ¬
uictores felix o sotii. uictoria nõ est
Roboris hoc nostri/ nõ armis parta nec ensse
E cello micuit nobis/ hanc fata dederũt
legib archanis suꝑo manantia nutu.
Oranti montis ⁊ euercudi quilibet oris
Duuit et uotis/ patriis parere spopondit

Expanded text:
Non edes spolietur inops, non orrea ditis, Nullus ledatur, nullique iniuria fiatIam satis est, venie iam tempus. Desinat omnis Impetus, et pietas expellat amica furoreictores. Felix, socii, victoria non est Roboris hec vestri, non armis parta nec ense. E celo micuit, vobis hanc fata dederunt Legibus archanis supero manantia nutu. Ortanti, monitis reverendi quilibet oris Annuit et votis patriis parere spopondit
Abbreviated transcription (Latin):
urbe placentiua scr̃tia ꝓͥmitit atrox
mctropołis statiũt cnes ut p̃mia deuit
płrima lctali si uulricec decidat exul
Antipater ꝓpriã p̃sumẽs uisere sedan
dedecus hocͤ aule ẽ/ grandisq iniuxia dem
Gregorii tantũ fricinus qui sidcre clauso
dissimn lat legi metuẽs obsistere sene.

Expanded text:
placentina, sententia promitur atrox. Metropolis statuunt cives ut premia dentur Plurima, letali si vulnere decidat exul Archipater propriam presumens visere sedem. Dedecus hoc aule est grandisque iniuria deni Gregorii, tantum facinus qui sidere clauso Dissimulat, legi metuens obsistere seve.
Abbreviated transcription (Latin):
En ego iam fidcus uobis mandata xeffundo
Presulis eximiii iudco uos nãq patcrius
Obsequiis ymptos/ patrẽ recognoscere urum
Dttonc̃/ Iubet hoc nefai fax et uis alta potas
hoc qͦ decreuit/ ne sit fugituuis ĩ orbem
ulterius statuere patres ad sceptra ⁊ cdibit
Collate sedis. uos hinc parebitis illi
uos huic subiecti dignos ⁊edetis honores
Predia ⁊edctis/ ꝯcessaq iura taricbit
Presul et in cleꝵ ꝓscriptio stã luet
Restituent opes ⁊ cipte faudabit᷑ erc
diemo suo nõ het xp̃os iniuria ledet
lex cracta fastis/ delebit onuis
Iudicio nr̃e si forsan matris honori
Obtinet in reliquo libeat si plia iuuent
Tpr̃e libcetas iͥ sit ẜuata longiueus
Hic sciluit ciues una fauere iubenti
ut iurata fides illos et cautio uissa
ꝑdita iuxerũt his unpigce oĩa ꝯpleus

Expanded text:
En ego iam fidens vobis mandata refundo Presulis eximii, video vos namque paternis Obsequiis promptos: patrem cognoscite vestrum Octonem, iubet hoc fas et ius, alta potestas Hoc quoque decrevit: ne sit fugitivus in orbem Ulterius statuere patres. Ad sceptra redibit Collate sedis, vos hinc parebitis illi Vos hinc subiecti dignos reddetis honores. Predia reddetis concessaque iura tenebit Presul, et in clerum proscriptio facta linetur Restituentur opes rapte, fraudabitur ere Nemo suo, non hinc Christos iniuria ledet. Lex exacta meo fastis delebitur omnis Iuditio, vestre si forsan matris honori Obviet, in reliquo libeat si plura iubere Tempore, libertas mihi sit servata Locutus Hec siluit. Cives una favere iubenti. Ut iurata fides illos et cautio iussa Edita vinxerunt, his inpiger omnia conplens
Abbreviated transcription (Latin):
Ut p̃sulis faferata chorũ ac ꝓdiit urbe
Ambrii dexioq scetit aiuilis utraq
Sceuit in arma furor ꝓcoro uerilla ypinquãt
In seniere tube uoces tollũt᷑ in altim
It fiangor armor/ difussus in a̧era late
Daliste lapides iaciunt᷑ grandines instar

Expanded text:
Ut Presul. Falerata cohors at prodiit Urbe Ambrosii, Desioque stetit. Civilis utrinque Sevit in arma furor. Procerum vexilla propinquantInsonnuere tube, voces tolluntur in altum, It fragor armorum diffusus in aera late; Baliste, lapides iaciuntur grandinis instar
Abbreviated transcription (Latin):
hinc comes arma potẽs/ gothoficdus noĩt clara
Ortus ꝓganc cunco ualatuss et enst
Reulc dux equitis natali luunẽ pulsi
Robore magnauimo castro ꝯsedit aronç
Euiglie uiciua laci muint᷑ it arcis
Prescidium ligures/ quẽ ttincet coloni
Tentonicus ayiles scries destructa phalagis
Ordiuãt umbones fanẽt galeeq ⁊chricẽt
Ropanse fulgat aquille sompesq furore
Efflat bctigtroq tult spiramine clangñt
Armoꝵep frãgor seniotis fundit᷑ horis
At comers aduisos cuneos forit atq la boris
Deligori patiẽs sustentat pondera belli
s ceui nõ hosti ꝑcit / stragtinꝙ minat᷑
Uirtus tuta uiri laxis anellat᷑ abcius
Obliquaiꝙ astra mediços p̃rupit ĩ hostes
Ictu strcatus eques/ postremo fata sopori
Iuxit s cõitis sompes diuisus in unda
Limiosa cadit. corã ꝓducit᷑ hoste
detentirsq comes nõmq nobille fassus
Constdut᷑ sbito dixi. muciont furoris
ꝑs iacet in tronchos ps tristi func ligat
Quos sõduxit atrox capitis scutĩa luci

Expanded text:
Hinc comes arma petens Gufredus nomine, clara Ortus progenie, cuneo vallatus et ense Exule. Dux equitis natali limine pulsi Robore magnanimo castro consedit Orone Englerie vicina laci, munitur et arcis Presidium. Ligures hec quam tenuere coloni Teutonicus miles, series distincta phalangas Ordinat, umbones flavent, galeeque relucent, Expasse fulgent aquile, sonipesque furorem Efflat, belligeroque tube spiramine clanguntmque fragor semotis funditur oris. At Comes adversos cuneos ferit, atque laboris Belligeri paciens, sustentat pondera belli Sevi, non hosti parcit, stragemque minatur. Virtus tuta viri, laxis audacter habenis, Obliquaque asta, medios prorupit in hostes. Ictu stratus eques postremo fata sopori Iunxit, sed Comitis sonipes demersus in unda Limosa cecidit. Coram producitur hoste Detentusque comes, nomen qui nobile fassus Confoditur subito diri mucs iacet in frutices, pars tristi fune ligatur, Quos subduxit atrox capitis sententia luci.
Abbreviated transcription (Latin):
Publica res p̾iit/ coĩa comoda u̾cũt
In ꝓprios usus deriq inuadit᷑ acrmis
Dum ciues uellens caret obice sceua uoluntas
hedificant t̾ros/ allieuis sumptib altas
dieripiũt t opes. plebeio ⁊ obore fulti
Iucra nolũt solui ⁊ cliquis ac danina refundũt
Consortes xenuũt soli dñat honores
usq pater soli ueteres bancat᷑ urbis
gantores alios cogũt exire pateriis
Edib ac cilios recludũt carcere tetro
Proscriptis opib ncqueñt qd reddere cogũt
Solucre captiuos ꝓhibcutq cibaria uittis
Non licet et caris acccdore longa ministrat
corda dapes ftrt̃ fusoq quẽq ueucuo
Purgamiẽta uetãt fossis miẜa dictu
Narib infestas emitti carcere ftdo
Heu uuẜis uite solatia ꝯcta negãt.¬

Expanded text:
Publica res premitur, comunia comoda vertunt In proprios usus, clerique invaditur arvum. Concives vellens, caret obice seva voluntas. Hedificant turres, alienis sumptibus, altas, Diripiunt et opes plebeio robore fulti. Lucra volunt soli, reliquis at dampna refundunt. Consortes renuunt, soli dominantur, honores Usurpant soli, veteres bacantur in urbis Fautores, alios cogunt exire paternis Edibus, ac alios recludunt carcere tetroProscriptis opibus, nequeunt quod reddere cogunt Solvere captivos, prohibentque cibaria vinctis. Non licet et caris accedere; longa ministrat Corda dapes, fertur fuso quandoque veneno. Purgamenta vetant feces, miserabile dictu, Naribus infestas emitti carcere fedo. Heu! miseris vite solatia cuncta negant
Abbreviated transcription (Latin):
Ntcr in eetictos cies hen p̾lia tandem
Mouit delator fidei quos tranute lapsos
Assorit ẽ testis quẽ matrẽ ꝯdidit urna
E postrena sue/ ꝯcdusit tpra uite
Religio s ego testis ꝓ patre fidelli
Nec fuit exrori ꝯdam gcrmana scelesto
Tradita ẜ generi claro sine labe fauoris

Expanded text:
r in extinctos cineres heu prelia tandem Movit delator, fidei quos tramite lapsos Asserit. Est testis que matrem condidit urna Quod postrema sue conclusit tempora vite Relligio, sed ego testis pro patre fideli. Non fuit errori condam germana scelesto Tradita, sed generi claro sine labe favoris
Abbreviated transcription (Latin):
Interca diuo cũ sedes alma uacaret
Metropolus natu darus suscepit honorẽ
Octo flamineum quẽ p̃tulit aulla duob
Pllectis sacris p̃fect faucib ipiun
Urbanus qui tũc fastigia suna tenebat
fece p̃ces hinc laxis fert abenis
Iura potẽs urbis p̃toris et occupat agios
protinus ecelic fit uis mẽsireaq Iuris
presulatũ pro fic̾ suo. culmenq negatũ
Querit s uotis obstat ꝯstantia pateũ¬

Expanded text:
Interea divo cum sedes alma vacaret Metropolis, clarus suscepit honorem Octo flamineum, quem pretulit Aula duobus Electis: sacris prefecit fascibus ipsum Urbanus, qui tunc fastigia summa tenebat Ecclesie. Preceps hinc laxis fertur habenis Ira potens Urbis Pretoris et occupat agros Protinus Ecclesie: fit vis mensuraque iuris; Presuleum pro fratre suo culmenque negatum Querit, sed votis obstat constantia Patru
Abbreviated transcription (Latin):
Arma mouẽt et aurica uocãt suffragia ciues
hinc cremona uenit / succuerit lauda reparte
Parmaqr turones mctit uagillosq parua
Rid pdam doctos equites dat crema queritis
Istitit mucro german ciuib audar
ꝯductus p̃cio papia milles ab urbe
Pulsus ĩ auxiliũ celleratq ceptus in armus
aetropollis falerata aros acies nõ defluit illis.

Expanded text:
Arma movent et amica vocant suffragia cives. Hinc Cremona venit, succurrit Lauda repente, Parmaque tirones mittit, vagulosque per arva Ad predam doctos equites dat Crema, quiritis Assistit mucro Germani civibus audax Conductus precio, Papia miles ab urbe Pulsus in auxilium celeratque expertus in armis. Metropolis falerata acies non defuit illis.