comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctaq inter se. ⁊ machine ad subducen¬
das naues admote munitumq tter
quo faciliora plaustra. minorq moles
intransitu ẽẽt: Ium̃ta inde ⁊ hoĩes cõ¬
tracti. & opus impigre ceptum. paucos¬
q post dies classis instructa ac parata
circũuehitur arcem. ꝙ ante eos ipsum
portus anchoras iacit. Hunc statũ rerũ
hannibal tarenti reliquit: Regressus
ipse in hib̃na: Ceterum defectio taren¬
tinoꝵ. utrũ pͥore anno an hoc facto fit
in liu̾sum auctores trahunt: Plures
ꝓpiore si que etate memorie rerũ hoc an¬
tenuerunt : Eo die ꝑpetrato sacro in
monte in suas quisq ꝓuintias ꝓficiscũ¬
tur: Religio deinde noua obiecta est
ex carminib martianis: Uates hic mar-¬
tius illustris fuerat: & conqͥsitio pͥore an
uenerant: Is ꝓtinus nouo p̃tori sulle
tradid̾at: Ex huius martii duob car¬
minib alter ius postra ẽ acta dediti cu-¬
rato auctoritas euentu. alteri quoq

Expanded text:
ctaque inter se et machinae ad subducenctaque inter se et machinae ad subducendas naues admotae munitumque inter quo faciliora plaustra minorque moles in transitu esset. iumenta inde et homines contracti et opus impigre coeptum; paucosque post dies classis instructa ac parata circumuehitur arcem et ante os ipsum portus ancoras iacit. hunc statum rerum Hannibal Tarenti relinquit, regressus ipse in hiberna. ceterum defectio Tarentinorum utrum priore anno an hoc facta sit, in diuersum auctores trahunt; plures propioresque aetate memoriae rerum hoc antenuerunt; eo die perpetrato sacro in monte in suas quisque prouincias proficiscuntur. religio deinde noua obiecta est ex carminibus Marcianis. uates hic Marcius inlustris fuerat, et cum conquisitio priore annuenerant; is protinus nouo praetori Sullae tradiderat. ex huius Marci duobus carminibus alterius post rem actam editi comperto auctoritas euentu alteri quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
plo ut accersuros. aut dedituros se hostis.
Adsentiebant᷑ tarentini: Ceterũ e qͥ consi¬
lium afferre. opem quoq in eam rem
ad ferendam censebant ẽẽ: Punicas enĩ
naues ex sicilia accitas. io posse facere. fu¬
asq sinu exiguo intus inclusas ẽẽ: Cũ
claustra portus hostis hab̾et. & quẽad
modũ inde in aꝑtum mare euasuras:
Euadent inqͥt hannibal multa quȩ im¬
pedita natura st̃: consilio expediuntur:
Urbem in eam positã habetis. plane ⁊ satis
late uie patent. In omnis partis uia que
inportu ꝑ mediam urbem ad mare tͣns¬
missa ẽ : plaustris transueam naues haud
magna mole. & mare nr̃m erit. quo nc̃
hostes potiuntur. & illic mare: Hinc ter¬
ra circũsedebimꝰ arcem. immo breui aut
relictam abhostib. aut cũ iꝑsis hostib ca-¬
piemus: H oratio ñ spem mͦ effectus. s
ingentẽ etiam ducis admirationẽ fecit:
Contracta extimplo undiq plaustra un-¬

Expanded text:
mplo aut abscessuros aut dedituros se hostes. mplo aut abscessuros aut dedituros se hostes. adsentiebantur Tarentini; ceterum ei qui consilium adferret opem quoque in eam rem adferendam censebant esse. Punicas enim naues ex Sicilia accitas id posse facere: suas, quae sinu exiguo intus inclusae essent, cum claustra portus hostis haberet, quem ad modum inde in apertum mare euasuras? 'euadent' inquit Hannibal. 'multa, quae impedita natura sunt, consilio expediuntur. urbem in campo sitam habetis; planae et satis latae uiae patent in omnes partes. uia, quae ex portu per mediam urbem ad mare transmissa est, plaustris transueham naues haud magna mole et mare nostrum erit, quo nunc hostes potiuntur, et illinc mari, hinc terra circumsedebimus arcem; immo breui aut relictam ab hostibus aut cum ipsis hostibus capiemus.' haec oratio non spem modo effectus sed ingentem etiam ducis admirationem fecit. contracta extemplo undique plaustra iun
Abbreviated transcription (Latin):
one eius celerius creuerat. spem cepit
etiã arcem expugnariposse: Ꝙ est ñ al¬
titudine ut ceteratuta. s loco plano po¬
sita. & ab urbe muro tm̃ ac fossa diuisa.
Cum iam machinationũ om̃i genere et
oꝑib oppugnaret᷑. missum a metapõto
p̃sidium romanis. fecit animũ ut nocte
ex in ꝓuiso oꝑahostiũ inuaderent: Alia
disiecert̃: alia igni corruper̃t: Isq finis
hannibali fuit: eaparte arce oppugnare.
Reliqua erat in obsidione spes: Nec easatis
efficax. qr arcem tenentes quȩ in pene
insula posita inmine faucib portus.
mare lib̃m habebant:. Urbs contra ex¬
dusa maritimis cõmeatib ꝓpiusq in¬
opiam erant obsidentos. ꝗͣ obsessi: Han¬
nibal conuocatis pͥncipib tarentinis õs
p̃sentis difficultates exposuit: Neq ar¬
cis tam munite expugnandi cernere ui¬
am. neq in obsidione quicꝗͣ hab̾e spei.
donec mari hostes potiantur: Qd sinaues
sint quib cõmeatus inuebi ꝓhibeant exq̃¬

Expanded text:
one eius celerius creuerat, spem cepit one eius celerius creuerat, spem cepit etiam arcem expugnari posse. et est non altitudine, ut ceterae, tuta sed loco plano posita et ab urbe muro tantum ac fossa diuisa. cum iam machinationum omni genere et operibus oppugnaretur, missum a Metaponto praesidium Romanis fecit animum ut nocte ex improuiso opera hostium inuaderent. alia disiecerunt, alia igni corruperunt, isque finis Hannibali fuit ea parte arcem oppugnandi. reliqua erat in obsidione spes nec ea satis efficax, quia arcem tenentes, quae in paene insula posita imminet faucibus portus, mare liberum habebant, urbs contra exclusa maritimis commeatibus propiusque inopiam erant obsidentes quam obsessi. Hannibal conuocatis principibus Tarentinis omnes praesentes difficultates exposuit: neque arcis tam munitae expugnandae cernere uiam neque in obsidione quicquam habere spei donec mari hostes potiantur; quod si naues sint, quibus commeatus inuehi prohibeat, exte
Abbreviated transcription (Latin):
nientis fecert romani: Pelliq se statio
passa ẽ quȩ ꝓ oꝑe erat. ut successu cresce¬
ret audacia. pluresq ⁊ longius pulsos
ꝓsequerentur: Tum signo dato corti
undiq penist̃. qͦs instructos ad hoc hã¬
nibal tenuerat: Eos sustinuere impetũ
romani: s ab esfusa fuga loci angustie
eos. impeditaq alia oꝑe iam cepto. alio
apparatu oꝑis morabant᷑ plurimi in fos¬
sam p̃cipitauere: Oocisiq st̃ płes in fu¬
ga: quã in pugna: Inde et opus nullo
ꝓhibente fieri ceptum: Fossa ingens duc̃¬
ta. ⁊ uallũ intra ea erigitur modicumq
post int̾uallo. murũ etiam eadd regione
adde parat: ut uel sine p̃sidio tueri se ad¬
uersus romanos possent : Reliquid tam̃
modicũ presidiũ simul int̃ faciendo mu¬
ro adiuuaret: Ipse ꝓfec̾tuscũ cet̾is copiis
ad galesum flumen .ũ. ab urbe abest¬
posuit castra: Eoc his statuus regressus
ad inspiciendũ qd̃ opus aliꝗͣtum opini¬

Expanded text:
nientes fecerunt Romani pellique se statio nientes fecerunt Romani pellique se statio passa est quae pro opere erat, ut successu cresceret audacia pluresque et longius pulsos persequerentur. tum signo dato coorti undique Poeni sunt, quos instructos ad hoc Hannibal tenuerat; nec sustinuere impetum Romani; sed ab effusa fuga loci angustiae eos impeditaque alia opere iam coepto, alia apparatu operis morabantur; plurimi in fossam praecipitauere occisique sunt plures in fuga quam in pugna. inde et opus nullo prohibente fieri coeptum. fossa ingens ducta et uallum intra eam erigitur modicoque post interuallo murum etiam eadem regione addere parat, ut uel sine praesidio tueri se aduersus Romanos possent. reliquit tamen modicum praesidium, simul ut in perficiendo muro adiuuaret: ipse profectus cum ceteris copiis ad Galaesum flumen—quinque milia ab urbe abest—posuit castra. ex his statiuis regressus ad inspiciendum quod opus aliquantum opini
Abbreviated transcription (Latin):
eum se ꝓ hoste habiturũ: Contione di¬
missa cum titulis notate foris discrim̃
pacate ab hostili domo fecissent signo
dato ad diripienda hospitia romana
passim discursum ẽ: Ꝙ fuit p̃de aliqͣ¬
tum: Postero die: ad oppugnandã ar-¬
cem ducit: Quã cum ⁊ mari qͦ in pene
insule modũ pars maior circũluitur
p̃ altis rupib. ⁊ ab ipsa urbe muro et
fossam ingenti septam uidẽt. eoq nec
ui. nec oꝑib expugnabilem ẽe. ne aut
se ipsum cura tuendi tarentinos ama¬
lorib reb moraret᷑. aut in relictos sine
ualido p̃sidio tarentinos impetũ ex ar¬
ce conuellent romam facerent: uallo
urbẽ ab arce int̃sepire statuit. ñ sine il¬
la etiam spe cũ ꝓhibentib opus romanis
manũ posse conseri: & si ferocius ꝓcuc᷑¬
rissent magna cede ita attenuari p̃sidii
uires: ut facile ꝑseipsi tarentũ urbem
ab his tueri possent: ubi ceptũ opus ẽ
patefacta. repente porta impetũ in mu¬

Expanded text:
eum se pro hoste habiturum. contione dieum se pro hoste habiturum. contione dimissa cum titulis notatae fores discrimen pacatae ab hostili domo fecissent, signo dato ad diripienda hospitia Romana passim discursum est; et fuit praedae aliquantum. postero die ad oppugnandam arcem ducit; quam cum et <a> mari, quo in paene insulae modum pars maior circumluitur, praealtis rupibus et ab ipsa urbe muro et fossa ingenti saeptam uideret eoque nec ui nec operibus expugnabilem esse, ne aut se ipsum cura tuendi Tarentinos a maioribus rebus moraretur aut in relictos sine ualido praesidio Tarentinos impetum ex arce cum uellent Romani facerent, uallo urbem ab arce intersaepire statuit, non sine illa etiam spe cum prohibentibus opus Romanis manum posse conseri et, si ferocius procucurrissent, magna caede ita attenuari praesidii uires ut facile per se ipsi Tarentini urbem ab iis tueri possent. ubi coeptum opus est, patefacta repente porta impetum in mu
Abbreviated transcription (Latin):
aut quib signum daret incertũ efficie¬
bat. Ubi illuxit ⁊ romanis punica. et
gallica arma cognita: tum dubitatio¬
nem exemerunt: Ꝙ greci romanos pas¬
sim cede stratos cernentes ab hannibale
captam urbem sensert: P ostqͣ lux certi¬
orerat. ⁊ romani qui cedib suꝑfuerãt
in arcem confugerant conticiscebatq
paulatim tumultus: taun hannibal. ta¬
rentinos sine armis conuocare iubet:
Conuenere om̃s p̾terqͣ qui cedentis in
arcem romanos ad omnẽ ad eiundam
simul fortunam psecutus fuerant
bi hannibal benigne allocutus tarenti¬
nos. testatusq p̾stitisset cutib eoꝵ quos
ad thrasim̃num. aut ad cannas cepisset
simul in dñationẽ suꝑbam romanoꝵ in¬
uectus reciꝑe. s in domos suas quemq
iussit: et forib nom̃ suũ inscribere. Se
domos eas que inscripte non eẽnt. sig¬
no extimplo dato diripi iussurum:
Si quis in hospitio ciuis romani. uacuas
autẽ tenebat: domos nom̃ inscripsisse.

Expanded text:
aut quibus signum daret incertum efficieaut quibus signum daret incertum efficiebat. ubi inluxit, et Romanis Punica et Gallica arma cognita tum dubitationem exemerunt, et Graeci Romanos passim caede stratos cernentes, ab Hannibale captam urbem senserunt. postquam lux certior erat et Romani qui caedibus superfuerant in arcem confugerant conticiscebatque paulatim tumultus, tum Hannibal Tarentinos sine armis conuocari iubet. conuenere omnes, praeterquam qui cedentes in arcem Romanos ad omnem adeundam simul fortunam persecuti fuerant. ibi Hannibal benigne adlocutus Tarentinos testatusque quae praestitisset ciuibus eorum quos ad Trasumennum aut ad Cannas cepisset, simul in dominationem superbam Romanorum inuectus, recipere se in domos suas quemque iussit et foribus nomen suum inscribere; se domos eas quae inscriptae non essent signo extemplo dato diripi iussurum; si quis in hospitio ciuis Romani—uacuas autem tenebant domo— nomen inscripsisset,
Abbreviated transcription (Latin):
nabulo traicit: Ingressi deinde.xxx. fe-¬
re armati.ceteros uigiles obtruncant.
refring̃tq portã ꝓximam. et agm̃ sub
signis confestun ir rupit: Inde cũ silen¬
tio in foꝵ ducti hannibał ẽẽ coniunxer̃t:
Tum ii. galloꝵ penus intres diuisas par¬
Tumultu orto romanos passim cedi oppi¬
Danis parci: S ut fier i id posset. p̃cipit
iuenib tarentinis: ut uͥ quẽ suoꝵ ꝓcul
uidissent quiescere ac filere. acbono aĩo
ẽẽ iub̃ent: Iam tumultus erat. clamor¬
q quał eẽ in capta urbe solet: s quid
rei ẽẽt. nemo satis ꝓ certo scire: Laren¬
tini romanos ad diripiendã urbem cre-¬
dere cohortos. romanis seditio aliqua
cum fraude uid̾e ab oppidanis mota
P̃fectus pͥmo excitatus tumultu: in por¬
tum effugit: Inde acceptus scapha.
in arcem circumuehitur: Terrorẽ et
turba audita ex theatro faciebat. Nam
et romana erat aꝓditorib ad hoc ipsum
p̃parata. & inscienter agreco inflata qͥs

Expanded text:
nabulo traicit. ingressi deinde triginta fenabulo traicit. ingressi deinde triginta fere armati ceteros uigiles obtruncant refringuntque portam proximam et agmen sub signis confestim inrupit. inde cum silentio in forum ducti Hannibali sese coniunxerunt. tum duo milia Gallorum Poenus in tres diuisa partumultu orto Romanos passim caedi, oppidanis parci. sed ut fieri id posset, praecipit iuuenibus Tarentinis ut, ubi quem suorum procul uidissent, quiescere ac silere ac bono animo esse iuberent. iam tumultus erat clamorque qualis esse in capta urbe solet; sed quid rei esset nemo satis pro certo scire. Tarentini Romanos ad diripiendam urbem credere coortos; Romanis seditio aliqua cum fraude uideri ab oppidanis mota. praefectus primo excitatus tumultu in portum effugit; inde acceptus scapha in arcem circumuehitur. errorem et tuba audita ex theatro faciebat; nam et Romana erat, a proditoribus ad hoc ipsum praeparata, et inscienter a Graeco inflata quis
Abbreviated transcription (Latin):
sueta uenationẽ inferens armatos indu¬
ceret: Parte alia portandẽ enitida adi¬
ret hanmibal ea medit̾ranea regio ẽ or¬
entem spectabat. aliqͣtum intͣ menia
includunt: Cũ porte appropinqͣret
editus ex cõposito ignis abhannibale ẽ.
refulsitq. Idem redditũ ab nichone sig¬
num: Extincte deinde utrinq flãme st̃
Hannibal filentio cducebat ad portam:
Nicho ex in ꝓuiso ad portas sopitos uigiles
in cubilib suis obtrumcat: portamq
aꝑit: Hannibal cũ peditũ agmine in¬
greditur. equites subsistere iubet: ut
quo res postulet occurrere lib̾o campo
possent:. Ꝙ philemenꝰ portule parte
alia qua cõmeare adsuerat. appropin¬
quabat: Nota uox eius ⁊ familiare
iam signum cũ excitasset uigilem. dicẽ¬
te uix sustinere grandis bestie onus. por¬
tula aꝑitur: Inferentes aprum duos
uiuenes secutus ipse cũ expedito uena-¬
tore. uigilem incautius. miracło mag¬
nitudinis in eos qͥ ferebant uersum ue¬

Expanded text:
sueta uenationem inferens armatos indusueta uenationem inferens armatos induceret, parte alia portam Temenitida adiret Hannibal; ea mediterranea regio est orientem spectans; busta aliquantum intra moenia includunt. cum portae adpropinquaret, editus ex composito ignis ab Hannibale est refulsitque idem redditum ab Nicone signum; exstinctae deinde utrimque flammae sunt. Hannibal silentio ducebat ad portam. Nico ex improuiso adortus sopitos uigiles in cubilibus suis obtruncat portamque aperit. Hannibal cum peditum agmine ingreditur, equites subsistere iubet ut, quo res postulet occurrere libero campo possent. et Philemenus portulae parte alia, qua commeare adsuerat, adpropinquabat. nota uox eius et familiare iam signum cum excitasset uigilem, dicenti uix sustineri grandis bestiae onus portula aperitur. inferentes aprum duos iuuenes secutus ipse cum expedito uenatore uigilem, incautius miraculo magnitudinis in eos qui ferebant uersum, ue
Abbreviated transcription (Latin):
pdontm magis ꝗͣ exercitus ac colł sp̃es
me spacio castra ab tarento posuit Et ibi
inilites monuit. uia om̃s irent ͤ deu̾ti
quemꝗͣ. aut excede ordinem agminis
paterentur. & inprimis intenti ad im¬
ꝑia accipienda ee̾nt. neu quid nͥ ducũ
facerent: Se intꝑre edicturũ que uel¬
let agi: Que eadem ferme hora tarentũ
fama p̃uienerat. numidas equites pau¬
cos ppłari agros. terroremq late agͥstis
iniecisse: Ad quẽ nuntiũ nicħ ultra
motus p̃fectus romanus. ꝗͣ ut partẽ
equitũ postero die luce pͥma. iub̾et exi¬
re ad arcendũ ppłationib hostẽ: In cet̾a
ad eo nicħ obedient̾ cura ẽ. ut contͣ ꝓ ar¬
gum̃to fuerit illa ꝓcursatio numidarũ
hannibalem exercitumq castris ñ mo¬
uisse hannibal concubia nocte mouit:
Dux philemenus erat: Et̃ solito capte
uenationis onere ceteri proditores ea
que composita erant expectabant: con¬
uenerat autẽ ut philemenꝰ postula ad¬

Expanded text:
praedonum magis quam exercitus accolis species praedonum magis quam exercitus accolis species ferme milium spatio castra ab Tarento posuit; et ne ibi ocatos milites monuit uia omnes irent nec deuerti quemquam aut excedere ordine agminis paterentur et in primis intenti ad imperia accipienda essent neu quid nisi ducum iussu facerent; se in tempore editurum quae uellet agi. eadem ferme hora Tarentum fama praeuenerat Numidas equites paucos populari agros terroremque late agrestibus iniecisse. ad quem nuntium nihil ultra motus praefectus Romanus quam ut partem equitum postero die luce prima iuberet exire ad arcendum populationibus hostem; in cetera adeo nihil ab eo intenta cura est ut contra pro argumento fuerit illa procursatio Numidarum Hannibalem exercitumque <e> castris non mouisse. Hannibal concubia nocte mouit. dux Philemenus erat cum solito captae uenationis onere; ceteri proditores ea quae composita erant exspectabant. conuenerat autem ut Philemenus portula ad
Abbreviated transcription (Latin):
hoste ex p̃parato allatũ reportandos do-¬
nabat. aut p̃fecto aut custodib portaꝵ¬
Nocte maxime cõmeare ꝑꝑ metũ hostrũ erẽ¬
debant: Ubi iam eo consuetudinis aodu¬
ctares ẽ: ut quocũq noctis tꝑre sͥ loco
dedisset signũ porta aꝑiretur: tꝑs agen¬
de rei hannibali uisum ẽ: Tridui uiam
aberat: Ubi quominꝰ murũ ẽẽt. uno eo¬
demq loco statua eũ tamdiu habere
egrum simulabat: Romanis quoq qͥ
in p̃sidio tarenti erant suspecta ẽẽ iam
segnis mora eiuis desierat: Ceterũ postqͣ
tarentum ire constituit .x̃. peditum
atq equitũ qͦs in expeditione ueloctta¬
te corꝑm ac leuitate armoꝵ aptissimos
ẽẽ ratus ẽ electis. qͣrta uigilia noctis si¬
gna morut: P̃missisq .lxxx. fere numi¬
dis equitib p̃cipit: ut discurrerẽ circa
uias.ꝑlustrarentq omĩa oculis. neqͥs
agrestium ꝓcul spectator agminis fallẽt
p̃gressos retrahent. obuios occsd̾ent. ut

Expanded text:
hoste ex praeparato adlatum reportans dohoste ex praeparato adlatum reportans donabat aut pnocte maxime commeare propter metum hostium credebant. ubi iam eo consuetudinis adducta res est ut, quocumque noctis tempore sibilo dedisset signum, porta aperiretur, tempus agendae rei Hannibali uisum est. tridui uiam aberat; ubi, quo minus mirum esset uno eodemque loco statiua eum tam diu habere, aegrum simulabat. Romanis quoque, qui in praesidio Tarenti erant, suspecta esse iam segnis mora eius desierat. ceterum postquam Tarentum ire constituit, decem milibus peditum atque equitum, quos in expeditionem uelocitate corporum ac leuitate armorum aptissimos esse ratus est, electis, quarta uigilia noctis signa mouit, praemissisque octoginta fere Numidis equitibus praecepit ut discurrerent circa uias perlustrarentque omnia oculis, ne quis agrestium procul spectator agminis falleret; praegressos retraherent, obuios occiderent, ut
Abbreviated transcription (Latin):
scuntur: & cum hauo ꝓcul castris ab¬
ẽent. ceteri silua prope uiam sese occultie¬
runt: Nich̾o ⁊ philomenus ꝓgressi aosta¬
tiones. comp̃hensiq ultro id petentes ad
hannibalem deducti sunt: Q eũ ⁊ causas
consulis ui:⁊ quid pararent exposuissent
collaudati oneratiq ꝓmissis iubenturꝰ ut
fidem ppłarib facerent p̃danli causasse
urbe egressos. pecora carthaginiensium
quȩ pastum ꝓpulsa ee̾nt ad urbẽ agere
tuto ac sine certamine: Io facturos. ꝓmissũ :
Conspecta ea p̃da iuuenum ẽ minus. qua
iterum acsepius id eos auoire miraculo
suit cong̾ssi cũ hannibale. Rursus fide
sanxerunt lib̾os tarentinos leges suaq oĩa
habituros. neq ullũ uectigal peno pensu¬
ros p̃sidiumue inuitos recepturos. ꝓdita
cte egrediundi redeundiq in urbẽ fre¬
quentiorẽ facere: & erat uenandistudio
insignis: canesq ⁊ alius apparatꝰ seque¬
batur. captumq fermȩ aliquid. aut ab

Expanded text:
scuntur; et cum haud procul castris abscuntur; et cum haud procul castris abessent, ceteri silua prope uiam sese occuluerunt, Nico et Philemenus progressi ad stationes comprehensique, ultro id petentes, ad Hannibalem deducti sunt. qui cum et causas consilii sui et quid pararent exposuissent, conlaudati oneratique promissis iubentur, ut fidem popularibus facerent, praedandi causa se urbe egressos, pecora Carthaginiensium quae pastum propulsa essent ad urbem tuto ac sine certamine id facturos promissum est. conspecta ea praeda iuvenum est, minusque iterum ac saepius id eos audere miraculo fuit. congressi cum Hannibale rursus fide sanxerunt liberos Tarentinos leges suas suaque omnia habituros neque ullum vectigal Poeno pensuros praesidiumve invitos recepturos; proditudinem nocte egrediundi redeundique in urbem frequentiorem facere. et erat venandi studio insignis, canesque et alius apparatus sequebatur; captumque ferme aliquid aut ab
Abbreviated transcription (Latin):
aditum s ad obsides tarentinos inuenit.
Qustodiebant᷑ in atrio lib̾tatis minore. ꝙ
nec ipsis nec ciuitati eoꝵ fallere romanos
expediebat: Hos crebris colloquiis solui¬
citatos corruptos editius duob. qͥ cum
primis tenebris custodie duxisset ipse
comes occulti itineris factus ꝓfrigit:
uce prima uulgata ꝑ urbem fuga ẽ mis¬
siq qui sequerentur ater racina cõpren¬
sos oĩs retraxerunt: deductu in comitio
uirgisq approbante popło cesi de saxo
desciuntur: Huius attrocitas pene dua¬
rum nobilissimaꝵ initalie grecarũ ertui-¬
tatum animos irritauit cũ publice.
tum etiam singulos pͥciatim ut quisq
tum fede int̾emptos aut ꝓpinquitatẽ
aut amicitia contingebat: Ex his .xiii.
fere nobiles iuuenes tarentini comura¬
uerunt. quoꝵ pͥnceps nicho. & philome¬
nus erant: Hii priusꝗͣ aliquid mou̾ent
colloquendũ cum hannibale rati: nocte
ꝑ sp̃em uerandi urbe egressi ad eum pfici¬

Expanded text:
aditum sibi ad obsides Thurinos <et> Tarentinos inuenit. aditum sibi ad obsides Thurinos <et> Tarentinos inuenit. custodiebantur in atrio Libertatis minore cura, quia nec ipsis nec ciuitatibus eorum fallere Romanos expediebat. hos crebris conloquiis sollicitatos corruptis aedituis duobus cum primis tenebris custodia eduxisset, ipse comes occulti itineris factus profugit. luce prima uolgata per urbem fuga est missique qui sequerentur ab Tarracina comprensos omnes retraxerunt. deducti in comitium uirgisque approbante populo caesi de saxo deiciuntur. huius atrocitas poenae duarum nobilissimarum in Italia Graecarum ciuitatium animos inritauit cum publice, tum etiam singulos priuatim ut quisque tam foede interemptos aut propinquitate aut amicitia contingebat. ex iis tredecim fere nobiles iuuenes Tarentini coniurauerunt, quorum principes Nico et Philemenus erant. hi priusquam aliquid mouerent conloquendum cum Hannibale rati, nocte per speciem uenandi urbe egressi ad eum profici
Abbreviated transcription (Latin):
senatus sententia plebiq scita st̃ habita:
Quib creati sunt quinq uiri. muris. tur¬
rib reficiendis. et trium uiribimi um
sacris conqͥrendis donisq ꝑsignandis
tam que pͥore anno incendio consumpte
fuerunt: Tempestates fede fuere: in al¬
bano monte: D iduum continent̾ lapidib
pluunt. tacta de celo multa due in capito¬
lio edes uallum in castris multis locis supͣ
suessulam et duo uigiles ex animatu mu¬
rus turresq quedam cum his ñ icte mͦ
fulminib s etiam decus suȩ: Reste saxũ
ingens uisum uolitare. uel rub̾e solito
aliqͦt dies consules reb diuinis oꝑam
deder̃t. et ꝑ eosd dies sacrum nouendia¬
le fuit: Cum tarentinoꝵ defecto
et in spe hannibali. et insuspitione roma¬
nis eẽt. causa forte extrinsecus maturan¬
de eius int̾uenit phileas. tarentinus. onui
iam ꝑ sp̃em legationis rome cum eẽt ur
inquieti animi. & minime otrum qͦ tum
diutino senescere uidebatur patientis.

Expanded text:
senatus sententia plebique scitu sunt habita, senatus sententia plebique scitu sunt habita, quibus creatis sunt quinqueuiri muris turribus reficiendis et triumuiri bini, uni sacris conquirendis donisque persignandis, tam, quae priore anno incendio consumptae fuerant. tempestates foedae fuere; in Albano monte biduum continenter lapidibus pluuit; tacta de caelo multa, duae in Capitolio aedes, uallum in castris multis locis supra Suessulam, et duo uigiles exanimati; murus turresque quaedam Cumis non ictae modo fulminibus sed etiam decussae. Reate saxum ingens uisum uolitare, sol rubere solito aliquot dies consules rebus diuinis operam dederunt et per eosdem dies sacrum nouendiale fuit. cum Tarentinorum defectio iam diu et in spe Hannibali et in suspicione Romanis esset, causa forte extrinsecus maturandae eius interuenit. Phileas Tarentinus diu iam per speciem legationis Romae cum esset, uir inquieti animi et minime otium, quo tum diutino senescere uidebatur, patientis,
Abbreviated transcription (Latin):
bellum emptis uob̃ simul congredi cum
hoste liceat. ⁊ pugnando querere lib̾tatẽ:
Uis tu mari uis terra. uis acie. uis urbib
oppuignandis expiri iurtutẽ asprima
queq ad laborẽ ꝑiculumq deposcimus
ne qd̃ ad cannas facundũ quicꝗͣ primũ
fiat: Qm̃ quicqͥd postea uiximꝰ ad om̃e
destinatũ ignominie ẽ: Sub ħ dicta: ad
genua marcelli ꝓcubuerunt. Marcellus
io nec iuris potestatis sue ẽẽ dixit: Sena¬
tui scriptur ũ se omĩa que de sententia
patrum facturũ ẽẽ: Heȩ lutere ad nouos
consules allate: ac ꝑ eos insenatu recitate
sunt: Confultusq : de his litteris ita de¬
creuit senatus militib. qͥ ad cannas com¬
militones suos pugnantes deseruissent:
qd de .r .p. fideq sua dĩceret. dum neqͥs
eoꝵ munere uacaret. neu dono militaris
uirtutis. gͦ donaretur. neu in italiam re-¬
portaretur: donec hostis interra italia
ẽẽt: Comitia deinde ap̃tore urbano de

Expanded text:
bellum emptis uobis simus; congredi cum bellum emptis uobis simus; congredi cum hoste liceat et pugnando quaerere libertatem. uis tu mari, uis terra, uis acie, uis urbibus oppugnandis experiri uirtutem? asperrima quaeque ad laborem periculumque deposcimus, ut quod ad Cannas faciundum fuit quam primum fiat, quoniam quidquid postea uiximus id omne destinatum ignominiae est.' sub haec dicta ad genua Marcelli procubuerunt. Marcellus id nec iuris nec potestatis suae esse dixit; senatui scripturum se omniaque de sententia patrum facturum esse. eae litterae ad nouos consules allatae ac per eos in senatu recitatae sunt; consultusque de iis litteris ita decreuit senatus: militibus, qui ad Cannas commilitones suos pugnantes deseruissent, quod e re publica fideque sua duceret, dum ne quis eorum munere uacaret neu dono militari uirtutis ergo donaretur neu in Italiam reportaretur donec hostis in terra Italia esset. comitia deinde a praetore urbano de
Abbreviated transcription (Latin):
miles romanus suꝑẽẽt nich obici potest
ñ solum apatria ꝓcul italiaq: s ab ho¬
ste etiam religati fumꝰ. uͥ senescamꝰ in exi¬
lio nequa spes. neqͣ occasio abolende ig¬
nominie. nequa placande ciuiũ ire. ne
qua deniq bene moriendi sit. neq igno¬
minie finem. nec uirtutis p̃miũ petimus:
Exꝑiri aninrũ et uirtutẽ exercere li¬
ceat. laborẽ ⁊ ꝑiculum petimꝰ. ut uiroꝵ
ut militum officio fungam᷑: B ellum in
sicilia iam alterum annũ ingenti diml-¬
catione geritur. urbes alias penus. alias
romanus expugnat peditũ et equitum
acies concurrt̃ ad siracusas terra mariq
geritur res. clamorem pugnantiũ cre-¬
pitumq armoꝵ exaudimus. resides ipsi
ac segnes tanꝗͣ nec ananus nec arma ha¬
beamus: Seruoꝵ legionib .t. sempnius
cõs. totiens iam cum hoste signis collatis
pugnauit. opͤpͣcium habent lib̾tatem
cruitatemq. Pro seruis saltim ad hoc

Expanded text:
miles Romanus superesset, nihil obici potest, miles Romanus superesset, nihil obici potest, non solum a patria procul Italiaque sed ab hoste etiam relegati sumus, ubi senescamus in exsilio ne qua spes, ne qua occasio abolendae ignominiae, ne qua placandae ciuium irae, ne qua denique bene moriendi sit. neque ignominiae finem nec uirtutis praemium petimus; modo experiri animum et uirtutem exercere liceat. laborem et periculum petimus, ut uirorum, ut militum officio fungamur. bellum in Sicilia iam alterum annum ingenti dimicatione geritur; urbes alias Poenus, alias Romanus expugnat; peditum, equitum acies concurrunt; ad Syracusas terra marique geritur res; clamorem pugnantium crepitumque armorum exaudimus resides ipsi ac segnes, tamquam nec manus nec arma habeamus. seruorum legionibus Ti. Sempronius consul totiens iam cum hoste signis conlatis pugnauit; operae pretium habent libertatem ciuitatemque. pro seruis saltem ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
roma ꝑ eum exercitũ que ab allia ueios
transfugerat rcuꝑaretur. ꝙ caudine le¬
giones que sine armis redierant romã
armate remisse insamniũ eumd̃ illum
hostem sub iugum misert̃ qui hac sua
ignominia letatus fuerat: Camnensem
uͦ quisꝗͣ exercitũ fuge. aut pauori insi
ceciderunt: unde consul cũ equitib
.lxx. fugit unde nemo suꝑest nisi quem
hostis cedendo fessus reliquit cum cap¬
quis redemptio mercabatur. nos uul¬
go homines laudabant. qd̾ rei.p. nos
fumus ꝗͣ apito patres nr̃os fuerant cap¬
qui: Quippe ilł arma tm̃ atq ordo mili¬
tandi. locusq in quo tencdent in castris
ẽ mutatus. quȩ tñ semel nauata .r. p̃.
oꝑa et uno felici p̾lio recuꝑarunt nemo
eoꝵ religatus in exilium ẽ. nemini spes
emendi stipendia adempta: Hostis de-¬
niq ẽ datus cum qͦ dimicantes. aut uitã
semel. aut ignominã finirent: Nos qͥb
nͥ qõ cõmisimꝰ ut quisꝗͣ ex cannensi acie

Expanded text:
Roma per eum exercitum qui ab Allia Ueios Roma per eum exercitum qui ab Allia Ueios transfugerat reciperaretur, et Caudinae legiones quae sine armis redierant Romam armatae remissae in Samnium eundem illum hostem sub iugum miserint, qui hac sua ignominia laetatus fuerat. Cannensem uero quisquam exercitum fugae aut pauoris insimceciderunt, unde consul cum equitibus septuaginta fugit, unde nemo superest nisi quem hostis caedendo fessus reliquit? cum captiuis redemptio negabatur, nos uolgo homines laudabant quod rei publicae nos sumus quam apud patres nostros fuerunt captiui. quippe illis arma tantum atque ordo militandi locusque, in quo tenderent in castris, est mutatus, quae tamen semel nauata rei publicae opera et uno felici proelio reciperarunt; nemo eorum relegatus in exsilium est, nemini spes emerendi stipendia adempta; hostis denique est datus, cum quo dimicantes aut uitam semel aut ignominiam finirent; nos, quibus, nisi quod commisimus ut quisquam ex Cannensi acie
Abbreviated transcription (Latin):
marcelle intueor. quẽ si ad cannas confulẽ
habuissemꝰ. melior et res.p. ⁊ nr̃a fortu¬
na eẽt sine queso pͥusꝗͣ de conditione nr̃a
queror noxam curus arguim᷑ nos purga¬
re. Siñ dm̃ ira nec facto cuius lege immo¬
bilis rerum humanarũ ordo seritur.s.
culpa perimus: Ad cannas cuius tandẽ
ea culpa fuit militũ an imꝑatoꝵ equidẽ
miles nich̃m ꝗͣdicam de imꝑatore eo cui p̃¬
sertim gr̃as sciam absenatu actas qd̃ ñ
teros item exreliquiis cladis eius qͦs tri¬
bunos miltum habuimꝰ honores petere
et gerere. ⁊ ꝓuintias optinere audiumꝰ.
an uob̾ ur̃isq lib̃is ignoscitis facere. p̃c.
nulla eẽt turpe ñ fuit milites utiq mori¬
turos in aciem mifistis ad aliam ꝓpe oĩs
exercitus fugit ad furculas cairdinosq
exꝑtus quidem certam̃ arma tradidit
hosti ut alias pudendas clades exercituũ
taceam tam̃ tm̃ affuit ab eo. ut illa igno¬
minia ab exercitib quereret᷑. ut ea urbs

Expanded text:
Marcelle , intueor, quem si ad Cannas consulem Marcelle , intueor, quem si ad Cannas consulem habuissemus, melior et rei publicae etna esset. sine, quaeso, priusquam de condicione nostra queror, noxam cuius arguimur nos purgare. si non deum ira nec fato, cuius lege immobilis rerum humanarum ordo seritur, sed culpa periimus ad Cannas, cuius tandem ea culpa fuit? militum an imperatorum? equidem miles nihil unquam dicam de imperatore meo, cui praesertim gratias sciam ab senatu actas quod noteros item ex reliquiis cladis eius, quos tribunos militum habuimus, honores petere et gerere et prouincias obtinere audiuimus. an uobis uestrisque liberis ignoscitis facile, patrenulla esset, turpe non fuit, milites utique morituros in aciem misistis? ad Alliam prope omnis exercitus fugit; ad Furculas Caudinas ne expertus quidem certamen arma tradidit hosti, ut alias pudendas clades exercituum taceam; tamen tantum afuit ab eo ut ulla ignominia iis exercitibus quaereretur ut et urbs
Abbreviated transcription (Latin):
uii.i .x. annis sacram̃to dixissent. is ꝑ¬
noꝵ aut maiores milites facti
ingenioꝵ ꝑ agros fecert: E odem tꝑre
ex ficilia littere marci marcelli. de pos¬
tulatis militũ. qui cum .p. lentulo. mi¬
litabant. in senatu recitate st̃: Cãnensis
reliquie cladis hicexercitus erat religatꝰ
in siciliam sicut ante dictum ẽ. ne ante pui¬
nici belli finem in italiam reportarentur:
Hii ꝑmissu lentuli pͥmo res equitum centu¬
rionumq ⁊ robora ex legionib peditum
legatos in hib̾na ad .in. marcellũ miser̃t.
E quib unus potestate dicendi facta. consu¬
lem. te.mñ. marcelle in ttaliam adissemus:
Cum pͥmum de nob̾ ⁊ si ñ iniquum certe
am nos morte regum turbatã ad graue
bellũ aduersus sicutos simul penosq
satis facturos ẽẽ sicut patrũ memoriam
quȩ capti pirrho ad eracleam erant. aduer-¬
sus pirrum ipsum pugnantes satis fecer̃t.
uniu̾sum senatũ intueri uideor. cũ te

Expanded text:
septendecim annis sacramento dixissent, iis perseptendecim annis sacramento dixissent, iis percim annorum aut maiores milites facti ingenuorum per agros habuerunt. eodem tempore ex Sicilia litterae M. Marcelli de postulatis militum qui cum P. Lentulo militabant in senatu recitatae sunt. Cannensis reliquiae cladis hic exercitus erat, relegatus in Siciliam, sicut ante dictum est, ne ante Punici belli finem in Italiam reportarentur. hi permissu Lentuli primores equitum centurionumque et robora ex legionibus peditum legatos in hiberna ad M. Marcellum miserunt, e quibus unus potestate dicendi facta: 'consulem te, M. Marcelle , in Italia adissemus, cum primum de nobis, etsi non iniquum, certe am nos morte regum turbatam ad graue bellum aduersus Siculos simul Poenosqusatisfacturos esse, sicut patrum memoria qui capti a Pyrrho ad Heracleam erant aduersus Pyrrhum ipsum pugnantes satisfecerunt. uniuersum senatum intueri uideor, cum te, M.
Abbreviated transcription (Latin):
ximo creando st̃ habita: Ea comitia nouus
pontifex .m. corneliꝰ. cethegus habuit:¬
Res ingenti certamine petier̃t fulmiꝰ. flaccꝰ
cõs. qui et ante bis. cõs. et censor fuerat.
et .t. manlius. torquatus. & ipse duob
confulatib. & censura insignis. & lucinꝰ
Hic senes honoratosq uiuenes meo certa¬
mine uicit: Ante hunc int᷑ .c. annos et
x x. nemo p̃ter .p. cornelium calusam
pontifex maximus creatus fuerat qͥ sella
curuli ñ sedisset: Ctonsules dilectũ cum
egre consigerent. gõ inopia iunioꝵ ñ fa¬
cilo inutrimq ⁊ noue urbane legiones
et supplem̃tum uet̾ib scribetur fufficie¬
bat. senatu absistere eos incepto uetuit
⁊ triũ uiros binos creari ussit. alteros
inpacis forisq ⁊ conciliabulis omnem
copiam ingenuoꝵ inspicerent: & si qͥ
roboris satis ad ferenda arma habere
uid̾entur. etiam si nundũ militari eta¬
te eẽnt. milites facerent. tr̃. pł. Si is uti

Expanded text:
ximo creando sunt habita; ea comitia nouus ximo creando sunt habita; ea comitia nouus pontifex M. Cornelius Cethegus habuit. tres ingenti certamine petierunt, Q. Fuluius Flaccus consul, qui et ante bis consul et censor fuerat, et T. Manlius Torquatus , et ipse duobus consulatibus et censura insignis, et <P.> Lhic senes honoratosque iuuenis in eo certamine uicit. ante hunc intra centum annos et uiginti nemo praeter P. Cornelium Calussam pontifex maximus creatus fuerat qui sella curuli non sedisset. consules dilectum cum aegre conficerent, quod inopia iuniorum non facile in utrumque ut et nouae urbanae legiones et supplementum ueteribus scriberetur sufficiebat, senatus absistere eos incepto uetuit et triumuiros binos creari iussit, alteros in pagis forisque et conciliabulis omnem copiam ingenuorum inspicerent et, si qui roboris satis ad ferenda arma habere uiderentur, etiamsi nondum militari aetate essent, milites facerent; tribuni plebis, si
Abbreviated transcription (Latin):
suffragium uocari ꝓhib̾et. nicħ aliud ace-¬
de ac dimicatione continusse hoĩes. nͥ pa-¬
cientiam magistratuũ qd̃ censerint in p̃-¬
ui atq armis ꝓhibiturus erat. ne cauisa
querentib dimicationẽ daret᷑ uoluntate
illius sustułint: Hec cum ab optimo qͦq
cet: confestim caruillii. tr̃. pl. emissa
multe certatione rei capitał diem postu-¬
mio dixer̃t:. Ac niuades daret prendi
a tuatore. atq incarcerem iluci tusser̾t:
eo die ñ respondisset. neq excusatus ẽẽt
uid̃i eum in exilio ẽẽ. bona eius uenire:
psi aqua ⁊ igni placere int̾dici: Singulos
deinde eoꝵ qui turbe ac tumultus con¬
citatores fuerant rei capital diem dicere
ac uades poscere ceꝑunt: Pͥmo ñ dantes:
deinde etiam eos qͥ dare possent in carce¬
rem coiciebant: Cuius reiꝑicłm uitantes
pleriq in exilium abiert̃: Hinc fraus pu¬
blicanoꝵ. deinde fraudem audacia ꝓtegẽs
exitũ habuit: C omitia inde pontifici ma-¬

Expanded text:
suffragium uocari prohiberet. nihil aliud a caesuffragium uocari prohiberet. nihil aliud a caede ac dimicatione continuisse homines nisi patientiam magistratuum, quod cesserint in praeui atque armis prohibiturus erat, ne causa quaerentibus dimicationem daretur, uoluntate ipsi sua sustulerint. haec cum ab optimo quoque set, confestim Caruilii tribuni plebis omissa multae certatione rei capitalis diem Postumio dixerunt ac ni uades daret prendi a uiatore atque in carcerem duci iusserunt. eo die non respondisset neque excusatus esset, uideri eum in exsilio esse bonaque eius uenire, ipsi aqua et igni placere interdici. singulis deinde eorum qui turbae ac tumultus concitatores fuerant, rei capitalis diem dicere ac uades poscere coeperunt. primo non dantes, deinde etiam eos qui dare possent in carcerem coniciebant; cuius rei periculum uitantes plerique in exsilium abierunt. hunc fraus publicanorum, deinde fraudem audacia protegens exitum habuit. comitia inde pontifici ma
Abbreviated transcription (Latin):
bat casca cui simul metus pudorq ani¬
mum u̾sabat: Cum in eo parũ p̃sidii ẽẽt
turbanda erei causa. publicani ꝑuacuũ
insũmoto loco in eo irruꝑunt. uirgantes
simul cũ ppło tribunisq. Nec ꝓcul duni¬
catione res erat confuluiꝰ. cõs tribunis:
Nonne uidetis inqͥt uos in ordinẽ coactos
ẽẽ. & rem ad seditionẽ spectasse in proꝑe
dumitat is plebis concilium: Plebe dimis¬
sa senatus uocatur: ⁊ confules referunt
de concilio plebis turbato ui atq audacia
publicanoꝵ: M. furiũ camillũ cuius
exiliũ ruina urbis secura fuerit damnari
se arbitratis ciuib passum ẽẽ: Decem uiros
ante eum quoꝵ legib ad eam diem iiue-¬
rent. multos postea pͥncipes cuutatis iuidi¬
cium de se ppłi passos: Postumiũ pirgen¬
sem fuffragiũ ppłõꝵ extorsisse: concilium
plebis sustulisse. tribunos i ordinẽ coegisse
passe: ut tribunos aplebe int̾cluðet trib

Expanded text:
bat Casca, cui simul metus pudorque anibat Casca, cui simul metus pudorque animum uersabat. cum in eo parum praesidii esset, turbandae rei causa publicani per uacuum submoto locum cuneo inruperunt iurgantes simul cum populo tribunisque. nec procul dimicatione res erat cum Fuluius consul tribunis 'nonne uidetis' inquit 'uos in ordinem coactos esse et rem ad seditionem spectare, ni propere dimittitis plebis concilium?' plebe dimissa senatus uocatur et consules referunt de concilio plebis turbato ui atque audacia publicanorum: M. Furium Camillum , cuius exsilium ruina urbis secutura fuerit, damnari se ab iratis ciuibus passum esse; decemuiros ante eum, quorum legibus ad eam diem uiuerent, multos postea principes ciuitatis iudicium de se populi passos; Postumium Pyrgensem suffragium populo Romano extorsisse, concilium plebis sustulisse, tribunos in ordinem coegisse,passe ut tribunos a plebe intercluderet, tribus in
Abbreviated transcription (Latin):
reb imposigs cũ mersiusent eas i alto ex¬
ceptis imp̃paratas scaphas nautas: Mul¬
tiplices fuisse merces enĩtiebant᷑: Ca fraus
indicata .i. emilio p̃tori pͥore anno fue¬
rat. ac ꝑ eum ad senatum. delata. nec tñ
ullo senatus consulto nouata. qr patres
ordinem publicanoꝵ in talitꝑre offensũ
nolebant: Popls seuerior: uindex frau¬
dis erat: Excitatiq tandem duo tr. pł.
spurius. et .l. caruilli. cũ rem iniusam
famemq cernerent. ceͣ. militũ erismul¬
tam .in. postumio dixer̾t: Cui certande
cũ dies aduenisset consiliũ tam frequẽs
plebis adeẽt. ut multitudinẽ arca capi¬
tolii uix caꝑet: Porata causa una spes
erat. priusꝗͣ ad suffragiũ trib uocarent᷑
int̾cessisset: Testib datis tͥbun ppłm fũ¬
mouer̾t: Site illaq lata ẽ ut sortirent᷑
uͥ latni suffragiũ ferrent int̾ impublica¬
ni casce instare. ut confilio diem extmeret
ppło reclare: & forte in cornu pͥmus sede¬

Expanded text:
rebus impositis, cum mersissent eas in alto exrebus impositis, cum mersissent eas in alto exceptis in praeparatas scaphas nautis, multiplices fuisse merces ementiebantur. ea fraus indicata M. Aemilio praetori priore anno fuerat ac per eum ad senatum delata nec tamen ullo senatus consulto notata, quia patres ordinem publicanorum in tali tempore offensum nolebant. populus seuerior uindex fraudis erat; excitatique tandem duo tribuni plebis, Sp. et L. Caruilii , cum rem inuisam infamemque cernerent, ducentum milium aeris multam M. Postumio dixerunt. cui certandae cum dies aduenisset conciliumque tam frequens plebis adesset ut multitudinem area Capitolii uix caperet, perorata causa una spes erat, priusquam ad suffragium tribus uocarentur, intercessisset. testibus datis tribuni populum submouerunt sitellaque lata est ut sortirentur ubi Latini suffragium ferrent. interim publicani Cascae instare ut concilio diem eximeret; populus reclamare; et forte in cornu primus sede
Abbreviated transcription (Latin):
exercitib progate.: Item .p. lentulo qua
uetus puutie in sicilia eẽnt: Marco. mar¬
cello siracuse. & qi iheronis regnũ fuisset.
Totacilio classis grcia.M. ualerio fardinia:
Q miutio sceuole hispanie: ꝓ .i. cñ. cornelius
ad ueter es exercitus due urbane legiones
ab consulib scripte: Sũmaq trium. et
x.x. legionum: eo anno esfecta ẽ: Dilectum
confrilũ. in postum pirgensis cũ magno
ꝓpe motu rerum factũ impedit publicanꝰ.
Erat postumiꝰ qui multis annis parem
frautoe auariciaq neminẽ in ciuitate ha¬
buerat. p̃ter .l. põponiũ uerentanum.
quẽ poplantẽ temere agros inlucanis.
ductu hannonis pͥore anno cepant car¬
thaginiensis. hi qr publicũ ꝑiculũ erat
tempestatis in his quȩ portarentur
ad exercitus.⁊ emenge ierant falsa nau¬
fragia. et eaipsa que uera reñtiauerant
fraude ipsoꝵ facta erant. ñ casu: in uet̾es
quassasq naues paricis et parit parti p̃ciis

Expanded text:
exercitibus prorogatae; item P. Lentulo qua exercitibus prorogatae; item P. Lentulo qua uetus prouincia in Sicilia esset, M. Marcello Syracusae et qua Hieronis regnum fuisset, T. Otacilio classis, Graecia M. Ualerio , Sardinia Q. Mucio Scaeuolae , Hispaniae P. et Cn. Corneliis . ad ueteres exercitus duae urbanae legiones a consulibus scriptae summaque trium et uiginti legionum eo anno effecta est. dilectum consulum M. Postumii Pyrgensis cum magno prope motu rerum factum impediit. publicanus erat Postumius, qui multis annis parem fraude auaritiaque neminem in ciuitate habuerat praeter T. Pomponium Ueientanum , quem populantem temere agros in Lucanis ductu Hannonis priore anno ceperant Carthaginienses. hi, quia publicum periculum erat a ui tempestatis in iis quae portarentur ad exercitus et ementiti erant falsa naufragia et ea ipsa quae uera renuntiauerant fraude ipsorum facta erant, non casu. in ueteres quassasque naues paucis et parui pretii
Abbreviated transcription (Latin):
apud ppł̃m ꝓbri accusart̃: Quasclam ex ep̃
damnatas in exiliũ egert̃. Ludi plebei
ꝑbiouũ instaurati. ⁊ ioius epulũ fuit.
ludoꝵ: Quintius. fuluius. flaccus. ter¬
qum. appius. claudius. consulatũ ine¬
unt. et p̃tores ꝓiuntias sortiqst̃ P. cor¬
nelius fullã urbanã ⁊ ꝑegrinã quȩ duoꝵ
ante sors fuerat: Cñ. fuluius. flaccus.
apuliam E. claudius nero. suessulam:
Ꝙ̾ untus silanus creatꝰ. oõs. Constilib
bellũ cũ hannibale. ⁊ bine legiões dec̾te.
Altera fabio suꝑioris anni consuli: altera
fuluo centumalo acciꝑet: P̃toꝵ fulu
llacci quȩ lucerie sub emilio p̃tore nero¬
nis claudii quȩ inpiceno sub .c. terento
fitissent legiones eẽnt supplem̃tum. in eas
ipse scrib̾et sͥ: M. iunio intus. cõs. legi¬
ones urbane pͥoris anni cdlate. I. semp¬
nio gracc̾o.⁊ .p. sempnio tuditano imꝑi¬
um ꝓuntie.quȩ lucam et gallie cũ suis

Expanded text:
apud populum probri accusarunt; quasdam ex eis apud populum probri accusarunt; quasdam ex eis damnatas in exsilium egerunt. ludi plebeii per biduum instaurati et Iouis epulum fuit ludorum causa. Q. Fuluius Flaccus tertium, Ap. Claudius consulatum ineunt; et praetores prouincias sortiti sunt, P. Cornelius Sulla urbanam et peregrinam, quae duorum ante sors fuerat, Cn. Fuluius Flaccus Apuliam, C. Claudius Nero Suessulam, M. Iunius Silanus Tuscos. consulibus bellum cum Hannibale et binae legiones decretae; alter a Q. Fabio superioris anni consule, alter a Fuluio Centumalo acciperet; praetorum Fului Flacci quae Luceriae sub Aemilio praetore, Neronis Claudi quae in Piceno sub C. Terentio fuissent legiones essent; supplementum in eas ipsi scriberent sibi; M. Iunio in Tuscos legiones urbanae prioris anni datae. Ti. Sempronio Graccho et P. Sempronio Tuditano imperium prouinciaeque Lucani et Gallia cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
causa dictatorẽ dixit .c. claudiũ centonẽ
Abeo magister equitũ ẽ dictitꝰ qͥnti fuluiꝰ
flaccus: Dictator pͥmo comitiali cdie crea¬
uit cõs .&. fulurũ. flaceũ magistrũ eqͣ¬
tum. ⁊ .p. claudiũ pulchrũ. cui ficilia ꝑ¬
runtia. inp̃tura fuerat: Tum p̃tores crea¬
N. Cii. fuluius. flaccus claudiꝰ. nero. in
iunius silanus .ꝑ. cornelius. sulla: Co¬
mitiis ꝑfectus dictator magistrati abiit.
d cũr. fuit eo anno. cũ .in. cormelio. chete¬
go.p. corneliꝰ. scipio. cui post affricanꝰ fuit
cognom̃: Hic penitenti edilitatẽ cum ob
edilem facere uolt̾ satis annoꝵ habeo:
anto inde sauore ad suffragiũ ferencdũ
in trib discursum ẽ: ut tribun repente
incepto destiterint: Edilicia bargitio ħ
fuit. ludiromani ꝓ tꝑris illius copiis
magnisice facti et diem turũ instaurat.
i con olei miicos singłos clati.L
tullius .t. appullus. ⁊. in fundanus
fundulus. ecdiles plebei. aliqͦt matronas

Expanded text:
causa dictatorem dixit C. Claudium Centonem . causa dictatorem dixit C. Claudium Centonem . ab eo magister equitum est dictus Q. Fuluius Flaccus . dictator primo comitiali die creauit consules Q. Fuluium Flaccum , magistrum equitum, et Ap. Claudium Pulchrum , cui Sicilia prouincia in praetura fuerat. tum praetores creati Cn. Fuluius Flaccus <C.> Claudius Nero M. Iunius Silanus P. Cornelius Sulla . comitiis perfectis dictator magistratu abiit. aedilis curulis fuit eo anno cum M. Cornelio Cethego P. Cornelius Scipio , cui post Africano fuit cognomen. huic petenti aedilitatem cum obsaedilem facere uolunt, satis annorum habeo.' tanto inde fauore ad suffragium ferendum in tribus discursum est ut tribuni repente incepto destiterint. aedilicia largitio haec fuit, ludi Romani pro temporis illius copiis magnifice facti et diem unum instaurati, et congii olei in uicos singulos dati. L. Uillius Tappulus et M. Fundanius Fundulus , aediles plebeii, aliquot matronas
Abbreviated transcription (Latin):
malum apparuit. ꝗͣ ut minoris ꝑ magis¬
tratus sedaretur. m. emilio . p̃r. urbis
negotium ab senatu datum ẽ. ut et his
religionib ppłm lib̾aret: Is ⁊ incontione
senatus confultũ recitauit. ⁊te. dixit.
ut quicũq libros uaticios p̃cationes¬
ue aut artem sacͥficandi conscriptã ha¬
beret eos libros omĩs litterasq ad se an
te. Rł. aprilis deferret: Neuquis in
publico sacroue nouo loco aut ext̾no
ritu sacͥficaret aliqd publici sac̾lotes mor¬
tiu eo anno st̃.L. cornelius lentulus pon¬
tisex maximus. et .c. papiritis .c. ẜ. mas¬
so pontifex.⁊ .p. surius. pilus. auigurꝰ. et
inlentuli locũ.m. cornelus. cethecus
tpapiri. cñi. seruilius cepio. pontifices suf¬
fecti st̃. Augur creatus .L. qͥntius flaminiꝰ
decẽ uiri sacroꝵ .L. corneliꝰ lentulus. Co¬
ittaꝵ consulariũ: iam appetebat tẽpus:
S quia consules abello initentos aduocare
ñ placebat:t. semꝓnius. cõs. comitioꝵ

Expanded text:
malum apparuit quam ut minores per magismalum apparuit quam ut minores per magistratus sedaretur, M. Aemilio praetori urb. negotium ab senatu datum est ut eis religionibus populum liberaret. is et in contione senatus consultum recitauit et edixit ut quicumque libros uaticinos precationesue aut artem sacrificandi conscriptam haberet eos libros omnes litterasque ad se ante kalendas Apriles deferret neu quis in publico sacroue loco nouo aut externo ritu sacrificaret. aliquot publici sacerdotes mortui eo anno sunt, L. Cornelius Lentulus pontifex maximus et C. Papirius C. filius Masso pontifex et P. Furius Philus augur et in Lentuli locum M. Cornelius Cethegus , in Papiri Cn. Seruilius Caepio pontifices suffecti sunt; augur creatus L. Quinctius Flamininus , decemuir sacrorum L. Cornelius Lentulus . comitiorum consularium iam appetebat tempus; sed quia consules a bello intentos auocare non placebat, Ti. Sempronius consul comitiorum