comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
belli delendas transisse hiberum.⁊ ad ꝓpinqͣ¬
re adlatum ẽ. signumq pugne ꝓpositum
ab nouo duce milites uiderunt: recordati
quos paulo ante imperatores habuissent.
quib q ⁊ ducib ⁊ copiis freti prodire inpug-¬
nam soliti eẽnt. flere om̃s repente:⁊ offensa¬
re capitai alii manus ad celum tendere.
dõs incusantes alii strati humi suũ quisq
nominatim ducem implorare. Neq seda-¬
ri lamentatio poterat excitantib centuri-¬
onib manipulares:⁊ ip̃o mulcante ⁊ incre¬
pante marcis. quod inmuliebre᷑. ⁊ inuitiles le
proiecissent fletus potius. qͣm ad tutandoᷤ semet
ip̃os ⁊ rem .p. secum acuerent anmos: ⁊ ne in¬
ultos imꝑatores suos iacere sinerent. cum subi¬
toclamor. tubarumq sonus. iam enimꝓpeual¬
lum hostes erant exauxditur. indeu̾so repen¬
te intra luctu discurrunt ad arma ac uelut
accensi rabie discurrunt ad portas. ⁊ in hostẽ

Expanded text:
belli delendas transisse Hiberum et adpropinquabelli delendas transisse Hiberum et adpropinquare adlatum est signumque pugnae propositum ab nouo duce milites uiderunt, recordati quos paulo ante imperatores habuissent quibusque et ducibus et copiis freti prodire in pugnam soliti essent, flere omnes repente et offensare capita et alii manus ad caelum tendere deos incusantes, alii strati humi suum quisque nominatim ducem implorare. neque sedari lamentatio poterat excitantibus centurionibus manipulares et ipso mulcente et increpante Marcio, quod in muliebres et inutiles se proiecissent fletus potius quam ad tutandos semet ipsos et rem publicam secum acuerent animos et ne inultos imperatores suos iacere sinerent; cum subito clamor tubarumque sonus—iam enim prope uallum hostes erant—exauditur. inde uerso repente in iram luctu discurrunt ad arma ac uelut accensi rabie discurrunt ad portas et in hostem
Abbreviated transcription (Latin):
q hispanie uiderentur. uir unus resperditas
liquanto quam ꝓfortuma in qua erat natus
maioris. Ad sũmam indolem accesserat. cñ.
scipioniᷤ disciplina. sub qua ꝑ tot annos om¬
nis militie artesedoctus fuerat.⁊ ex suga col¬
lectis militib.⁊ qͥbdã de p̃sidiis deductis haud o¬
tempnendũ exercitum fecerat. unxeratq
cum .t fonteio .p. scipionis legato. S tm̃ pre¬
stitit eques. t auctoritate intermilites atq
honore ut castris citra hiberum cõmunitis.
cum ducem exercituum comitiis militarib
creari placuisset: subeunti alii aliis in custodi¬
am uallistationes q donec ꝑ omneᷤ suffragi¬
um iret. ad .l. martium cuncti sũmã imꝑii
deculerunt. Omne iñ tempus exiguum id
fuit muniendis castris conuehendis q cõme¬
atib consumpsit. ⁊ omnia imꝑia militis
cum inpigre tum haud quaqͣm abiecto a¬
nimo exequebãtur. Ceterum postqͣm has¬
drubalem gisgonis uenientem ad reliquias

Expanded text:
que Hispaniae uiderentur, uir unus res perditas que Hispaniae uiderentur, uir unus res perditas liquanto quam pro fortuna in qua erat natus maioris. ad summam indolem accesserat Cn. Scipionis disciplina, sub qua per tot annos omnes militiae artes edoctus fuerat. <is> et ex fuga collectis militibus et quibusdam de praesidiis deductis haud contemnendum exercitum fecerat iunxeratque cum Ti. Fonteio , P. Scipionis legato. sed tantum praestitit eques Romanus auctoritate inter milites atque honore, ut castris citra Hiberum communitis cum ducem exercitus comitiis militaribus creari placuisset, subeuntes alii aliis in custodiam ualli stationesque, donec per omnes suffragium iret, ad L. Marcium cuncti summam imperii detulerint. omne inde tempus—exiguum id fuit—muniendis castris conuehendisque commeatibus consumpsit, et omnia imperia milites cum impigre, tum haudquaquam abiecto animo exsequebantur. ceterum postquam Hasdrubalem Gisgonis uenientem ad reliquias
Abbreviated transcription (Latin):
sim cedebantur. Magna pars tñ militũ cũ
in ꝓpinquas refugisset siluas. in castra .p. sci¬
pionis. quib .ti. fonte uis legatus p̃erat ꝑfu¬
gerunt. Gñ. scipionẽ alii in tumulo pͥmo
impetu hostium cesum tradunt. alii cum
paucis in ꝓpinquam castris turrim ꝑfugis¬
se. hanc igni circumdatam atq ita exustis
forib quam nulla moliri potuerunt. ui
.captam. omnesq intus cum ip̃o imꝑatore
occisos. anno octauo postqͣm in hispaniam
uenerat. sñ. scipio. unde tricesimo die post
fr̃is mortem est interfectus. Luctus ex morte
eoꝵ ñ rome maior. quamq per totam his¬
paniam fuit. Qum apud curespartem dolo¬
ris: ⁊ exercitus amissi. ⁊ alienata ꝓuintia:⁊ pu¬
blica trahebat clades. hispanie ip̃os lugebãt
ceiderabant qy duel entum magis quoddi¬
utus p̃suerat his. priorq ⁊ fauorem occupa-¬
uerat. ⁊ specim̃ ustitie temperantieq roma¬
ne pͥmũ dederat. Cum deletus exercitus amisse¬

Expanded text:
sim caedebantur; magna pars tamen militum, cum sim caedebantur; magna pars tamen militum, cum in propinquas refugisset siluas, in castra P. Scipionis , quibus Ti. Fonteius legatus praeerat, perfugerunt. Cn. Scipionem alii in tumulo primo impetu hostium caesum tradunt, alii cum paucis in propinquam castris turrim perfugisse; hanc igni circumdatam atque ita exustis foribus, quas nulla moliri potuerant ui, captam omnesque intus cum ipso imperatore occisos. anno octauo postquam in Hispaniam uenerat, Cn. Scipio undetricesimo die post fratris mortem est interfectus. luctus ex morte eorum non Romae maior quam per totam Hispaniam fuit; quin apud ciues partem doloris et exercitus amissi et alienata prouincia et publica trahebat clades; Hispaniae ipsos lugebant desiderabantque duces, Gnaeum magis, quod diutius praefuerat iis priorque et fauorem occupauerat et specimen iustitiae temperantiaeque Romanae primus dederat. cum deleti exercitus amissae
Abbreviated transcription (Latin):
fastigio lem subuexa. Ut tam̃ aliqͣm imagi¬
nem ualli obicerent cletellas inligatasone¬
rib uelut struentes ad altitudinem solitã
circumdabant. cumulo sarcinarum omniᷤ
genĩs obiecto. ubi ad moliendum clitelle de¬
fuerant. Punici exercitus postqͣm aduenẽ.
in tumulum quidem ꝑ facile agnien erexere.
Munitionis facies nouare pͥmo eosuelut mi¬
raculo quodam tenuit. sum duces undiq uo¬
ciferarentur. quid starent.⁊ ñ ludibrium il¬
lud uix feminis pueris ue morandis satis ua¬
lidum distraherent diripirent q. captum
hostem teneri. latentem post sarcinas. hec
contemptim duces increpabant. Ceterum
neq transilire nec moliri onera obiecta. nec
cederestipatas cletellas ip̃isq obrutas sarciniᷤᷤ
facile erat. Traditis dibucum amoliti obiec¬
ta onera armatis dedissent uiam. pluribq
idem partib fieret. capta iam undiq castra
erant. Pauci amultis ꝑcussiq auictorib pas¬

Expanded text:
fastigio leni subuexa. ut tamen aliquam imagifastigio leni subuexa. ut tamen aliquam imaginem ualli obicerent, clitellas inligatas oneribus uelut struentes ad altitudinem solitam circumdabant, cumulo sarcinarum omnis generis obiecto, ubi ad moliendum clitellae defuerant. Punici exercitus postquam aduenere, in tumulum quidem perfacile agmen erexere; munitionis facies noua primo eos uelut miraculo quodam tenuit, cum duces undique uociferarentur quid starent et non ludibrium illud, uix feminis puerisue morandis satis ualidum, distraherent diriperentque? captum hostem teneri, latentem post sarcinas. haec contemptim duces increpabant; ceterum neque transilire nec moliri onera obiecta nec caedere stipatas clitellas ipsisque obrutas sarcinis facile erat. at trudibus cum amoliti obiecta onera armatis dedissent uiam pluribusque idem partibus fieret, capta iam undique castra erant. pauci a multis perculsique a uictoribus pas
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. Ceterum nunc agendo nunc sustinẽ¬
do agnen. cum aliqͣm dui haud multum
precederetur.⁊ nox iam instaret. reuocat pre¬
lio suos scipio. Et collectos in tumulum quẽ¬
dam. ñ quidem satis tutum. presertim agnui¬
in percusso. editiorem tam̃ quam cetera cit¬
caerant subducit. Ibi primo impedimentiᷤ
⁊ equitatu in medium receptis. circumdat
pedites haud difficulter impetus meursan¬
tium numidarum arcebant. Dem postqͣm
toto agnime tres imperatores cum trib
iustis exercitib aderant. apparebat parũ
armis ad tuendum locũ sine mummenti
ualituros eẽ. Circumspectare atq agitare
dux cepit. si quomͦ posset uallum currum¬
micere s erat adeo nudus tumulus ⁊ asꝑi soh
ut nec iurgulta uallo cedendo. nec terra ces¬
piti faciendo. aut ducende fosse. aliiue ulli
operi apta inueniri posset: nec quicqͣm sat
arduum aut abscisum erat. quod hostiah¬
tum alcaslim ue destieilem prtberet Pmma

Expanded text:
erentur. ceterum nunc agendo, nunc sustinenerentur. ceterum nunc agendo, nunc sustinendo agmen cum aliquamdiu haud multum procederetur et nox iam instaret, reuocat e proelio suos Scipio et collectos in tumulum quendam non quidem satis tutum, praesertim agmini perculso, editiorem tamen quam cetera circa erant, subducit. ibi primo impedimentis et equitatu in medium receptis circumdati pedites haud difficulter impetus incursantium Numidarum arcebant; dein, postquam toto agmine tres imperatores cum tribus iustis exercitibus aderant apparebatque, parum armis ad tuendum locum sine munimento ualituros esse, circumspectare atque agitare dux coepit si quo modo posset uallum circumicere. sed erat adeo nudus tumulus et asperi soli, ut nec uirgulta uallo caedendo nec terra caespiti faciendo aut ducendae fossae aliiue ulli operi apta inueniri posset; nec natura quicquam satis arduum aut abscisum erat, quod hosti aditum adscensumue difficilem praeberet; omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sentiebat. comectura etiam ⁊ ratione ac
suspicione accepte cladis. quam ad ullam
bonam spem pronior erat. Quo nam mͦ
enim hasclrubalem ae magont̃ insi detinc¬
to suo bello sine certamine ad ducere exerci¬
tum potuisse: Quomͦ autẽ ñ obstitisse aut
abtergo secutum frẽm ut si prohibere quo-
minus in unũ cogerent.⁊ duces ⁊ exercitus ho¬
stium ñ possẽ ipẽ certe cum fratre coniunge¬
ret copias: His anxius curis. idmͦ eẽ salutare
inpresens credebat. cedere iñ quantũ posset.
Et iñ una nocte ignaris hostib ⁊ ob id quietiᷤ
aliqͣntum emensus ẽ iter. Luce ut senserunt
profectos hostes. premissis numidis qͣm po¬
terant maxime citato agmine sequi cepert̾.
Ante noc̾tem ad secuti numide. nunc abtergo.
nunc in latera incursantes. consistere cepert̾
ac tutari agnien qͣnͣtum possent. Tam̃ tuto
ut simul pugnarent procederentq scipio
hor᷑abatur. priusqͣm pedestres copie ad seq̃¬

Expanded text:
sentiebat, coniectura etiam et ratione ad sentiebat, coniectura etiam et ratione ad suspicionem acceptae cladis quam ad ullam bonam spem pronior erat: quonam modo enim Hasdrubalem ac Magonem, nisi defunctos suo bello, sine certamine adducere exercitus potuisse? quomodo autem non obstitisse aut ab tergo secutum fratrem, ut, si prohibere quo minus in unum coirent et duces et exercitus hostium non posset, ipse certe cum fratre coniungeret copias? his anxius curis id modo esse salutare in praesens credebat, cedere inde quantum posset; exinde una nocte ignaris hostibus et ob id quietis aliquantum emensus est iter. luce ut senserunt profectos, hostes praemissis Numidis quam poterant maxime citato agmine sequi coeperunt. ante noctem adsecuti Numidae, nunc ab tergo, nunc in latera incursantes, consistere coegerunt ac tutari agmen; quantum possent tamen tuto ut simul pugnarent procederentque, Scipio hortabatur, priusquam pedestres copiae adsequ
Abbreviated transcription (Latin):
rum alia auxilia. haud difficilis erat. ita ef¬
fugẽtm̃ eqͥtũ equantium equos uelocita¬
te. peditum uix poterant. cesiq ꝓpe plures in
fuga quam in pugna sunt. Nec suꝑfuisset
quisqͣm. ni precipiti iam ad uesperum die.
nox interuenisset. haud segniter inde duces
peni fortuna usi confestim eprelio uix necessa¬
ria quiete data militib. adhasdrubalem ha¬
nulcharis citatum agnen rapiunt. ñ dubia
spe si ꝯunxissent debellari posse. Quod ubi
est uentum. inter exercitus duces q uictoria
recenti elatos gratulatio ingens facta im¬
peratore tanto cum omni exercitu deleto.
⁊ alteram ꝓ haud dubia parem uictoriam
expectantes. Ad romanos ñdum quidem
famatante cladis ꝑuenerat. s mestum qͦd¬
dam silentium erat: i tacita diuinatio: qͣt
iam p̃sagientib ammis ĩminentis malieẽ
solet. Imperator ip̃e preter qͣm quod absotiᷤᷤ
sedesertũ. hostium tantum auctas copias

Expanded text:
rum alia auxilia haud difficilis erat, ita efrum alia auxilia haud difficilis erat, ita effugere tantum equitum aequantiumque equos uelocitate peditum uix poterant caesique prope plures in fuga quam in pugna sunt; nec superfuisset quisquam ni praecipiti iam ad uesperum die nox interuenisset. haud segniter inde duces Poeni fortuna usi confestim e proelio, uix necessaria quiete data militibus ad Hasdrubalem Hamilcaris citatum agmen rapiunt non dubia spe, <si> se coniunxissent, debellari posse. quo ubi est uentum, inter exercitus ducesque uictoria recenti laetos gratulatio ingens facta, imperatore tanto cum omni exercitu deleto et alteram pro haud dubia parem uictoriam exspectantes. ad Romanos nondum quidem fama tantae cladis peruenerat, sed maestum quoddam silentium erat et tacita diuinatio, qualis iam praesagientibus animis imminentis mali esse solet. imperator ipse, praeterquam quod ab sociis se desertum, hostium tantum auctas copias
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ut intumultuaria pugna romanus
erat. Ceterum ⁊ equites numide repente
quos fefellisse se dux ratus erat. ab laterib
circumsusi. magnum terrorem intulere.
Contracto aduersus numidas certamine no¬
uo. tertius insuꝑ aduenit hostis. ducespeni
adsecuti abtergo iam pugnantes ancepsq
plum romanos cuntiumsteterat. icrtosinquẽ
potissimũ hostẽ quam uein partem confertie¬
ruptionem facerent. Pugnanti hortantiq
imperatorri offerentise ubi plurimũ labore¬
rat. latus dextrum lancea traicit᷑. Cuneusq
is hostium qui inconfertos circa ducem impe¬
tum fecerat. ut exanimẽ labentem ex equo sci¬
pionem uidit alacres gaudio cum clamore
ꝑ totam aciem nunciantes discurrunt. impe¬
ratorem romanũ cecidisse ac ꝑuagata passĩ
uox. ut ⁊ hostes haud dubie ꝓ uictorib ⁊ ro¬
mani prouictis eẽnt. fẽcit. fugaꝯ festĩ ex acie
duce amisso fieri cepta est. Eecerum ut ad e¬
rumpendũ inter numidas. leuiumq armo¬

Expanded text:
tamen, ut in tumultuaria pugna, Romanus tamen, ut in tumultuaria pugna, Romanus erat. ceterum et equites Numidae repente, quos fefellisse se dux ratus erat, ab lateribus circumfusi magnum terrorem intulere, <et> contracto aduersus Numidas certamine nouo tertius insuper aduenit hostis, duces Poeni adsecuti ab tergo iam pugnantes; ancepsque proelium Romanos circumsteterat incertos in quem potissimum hostem quamue in partem conferti eruptionem facerent. pugnanti hortantique imperatori et offerenti se ubi plurimus labor erat latus dextrum lancea traicitur; cuneusque is hostium, qui in confertos circa ducem impetum fecerat, ut exanimem labentem ex equo Scipionem uidit, alacres gaudio cum clamore per totam aciem nuntiantes discurrunt imperatorem Romanum cecidisse. ea peruagata passim uox, ut et hostes haud dubie pro uictoribus et Romani pro uictis essent, fecit. fuga confestim ex acie duce amisso fieri coepta est; ceterum ut ad erumpendum inter Numidas leuiumque armo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ uagos tm̃ procul acastris lignatum pa¬
bulatumq progressos exciperet. s ip̃is ob¬
equitaret castris. inuectusq in medias sepe
stationes. omnia ingenti tumultu turbaret.
Nocꝰtib quoq sepe in cursu repentino in
portis ualloq trepidatum ẽ. nec aut locus
aut tempꝰ ullum uacuum a metu ac solli¬
citudine erat romanis. Compulsiq intra
uallum ad empto rerum omniũ usu cum
ꝓpe iusta opsidio eẽt. futuram q ałtiorem
eam appareret. si se indibilis. quem cũ sep¬
tem milib ⁊ quingentis suesset annorum
aduentare fama erat: penis coniunxisset.
dux cautus i prouidens scipio uictus neces¬
sitatib. temerarium capit consilium. ut
nocte indibili obuiam iret: ⁊ quocumq
occurrisset loco prelium consereret. Relic¬
to igitur modico p̃sidio in castris. p̃posito¬
q. ti. fonteio legato media nocꝰte ꝓfectus.
cum obuiis hostib manus conseruit. Ag-¬
mina magis qͣm acies pugnabant. Suꝑior

Expanded text:
ut non uagos tantum procul a castris lignatum paut non uagos tantum procul a castris lignatum pabulatumque progressos exciperet sed ipsis obequitaret castris inuectusque in medias saepe stationes omnia ingenti tumultu turbaret. noctibus quoque saepe incursu repentino in portis ualloque trepidatum est nec aut locus aut tempus ullum uacuum a metu ac sollicitudine erat Romanis, compulsique intra uallum adempto rerum omnium usu. cum prope iusta obsidio esset futuramque artiorem eam appareret, si se Indibilis, quem cum septem milibus et quingentis Suessetanorum aduentare fama erat, Poenis coniunxisset, dux cautus et prouidens Scipio uictus necessitatibus temerarium capit consilium, ut nocte Indibili obuiam iret et quocumque occurrisset loco proelium consereret. relicto igitur modico praesidio in castris praepositoque Ti. Fonteio legato media nocte profectus cum obuiis hostibus manus conseruit. agmina magis quam acies pugnabant; superior
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie uirium in castris habeant. Signis repẽ¬
tosublatis. celtiberi abeunt. nichil aliud que¬
rentib causam obtestantib q ut manerẽt
romanis respondentes: qͣm domestico se auo¬
cari bello. scipio postqͣm socii nec precib nec
uiretineri poterant. nec se aut parem sine ill
hosti eẽ aut fratri rursus coniungi uidit poᷤ¬
se: nec ullũ aliud salutare consiliũ inprom¬
tuẽe. retro qͣnͣtum posset. cedere statuit. in
id omni cura intentus. nec ubi hosti equo
se cõmiteree loco. qui dansgrellus flum̃
ꝓpe uestigiis abeuntium insistebat. Peosdem
dies .p. scipionem par terror periculum ma¬
ius a nouo hoste urgebat. Massinissa erat
uiuenis. eo temꝑe erat. socius carthagimen¬
sium. quem deiñ clarum potẽtẽ q roma-¬
nafecit amicitia. Is tũ cum equitatu numi¬
darum ⁊ aduenienti .p. scipioni occurrit:⁊ de¬
inde adsidue dies noctesq infestus aderat.

Expanded text:
proprie uirium in castris habeant. signis repenproprie uirium in castris habeant. signis repente sublatis Celtiberi abeunt, nihil aliud quaerentibus causam obtestantibusque ut manerent Romanis respondentes quam domestico se auocari bello. Scipio, postquam socii nec precibus nec ui retineri poterant, nec se aut parem sine illis hosti esse aut fratri rursus coniungi uidit posse, nec ullum aliud salutare consilium in promptu esse, retro quantum posset cedere statuit, in id omni cura intentus necubi hosti aequo se committeret loco, qui transgressus flumen prope uestigiis abeuntium insistebat. per eosdem dies P. Scipionem par terror, periculum maius ab nouo hoste urgebat. Masinissa erat iuuenis, eo tempore socius Carthaginiensium, quem deinde clarum potentemque Romana fecit amicitia. is tum cum equitatu Numidarum et aduenienti P. Scipioni occurrit et deinde adsidue dies noctesque infestus aderat,
Abbreviated transcription (Latin):
partem. hasdrubal postqͣm ammaduertit
exiguum romanũ exercitum in castris ⁊ spẽ
omnẽ in celtiberoꝵ auxiliis ẽẽ. peritus omniᷤᷤ
barbarice. ⁊ precipue omnium earum genti¬
um in quib ꝑ totannos militabat ꝑfidie
facili lingue. cum utraq castra plena his¬
panoꝵ eẽnt. ꝑ occulta conloquia paciscitur
magna mercede. cum celtiberoꝵ pͥncipib.
ut copias iñ abducant. Nec atrox uisum
facinus. Non enim ut in romanos uerterẽt
arma agebatur. ⁊ merces qͣnta uł ꝓcellosa hiᷤ
eẽt dabatur nebellum gererent. ⁊ cum quieᷤᷤ
si partum reditus domũ fructusq uidendi
suos suaq grata uulgo erant. Itaq ñ ducib
facilius qͣm multitudini ꝑsuasum ẽ. simul
ne metus quidem ab romanis erat quippetã
paucis sibi retinerent. Id quidem cauendum
semꝑ romanis ducib erit. exemplaq hec uẽ
pro docum̃tis habenda. ne ita externis cre¬
dant auxiliis: ut ñ plus sui roboris. suarũꝙ

Expanded text:
partem. Hasdrubal postquam animaduertit partem. Hasdrubal postquam animaduertit exiguum Romanum exercitum in castris et spem omnem in Celtiberorum auxiliis esse, peritus omnis barbaricae et praecipue omnium earum gentium in quibus per tot annos militabat perfidiae, facili lingua, cum utraque castra plena Hispanorum essent, per occulta conloquia paciscitur magna mercede cum Celtiberorum principibus ut copias inde abducant. nec atrox uisum facinus—non enim ut in Romanos uerterent arma agebatur—, et merces quanta uel pro bello satis esset dabatur ne bellum gererent, et cum quies ipsa, tum reditus domum fructusque uidendi suos suaque grata uolgo erant. itaque non ducibus facilius quam multitudini persuasum est. simul ne metus quidem ab Romanis erat, quippe tam paucis, si ui retinerent. id quidem cauendum semper Romanis ducibus erit exemplaque haec uere pro documentis habenda, ne ita externis credant auxiliis ut non plus sui roboris suarumque
Abbreviated transcription (Latin):
iterab romanis aberant ꝓpior erat hamil¬
carisfilius hasdrubal. uetus in hispama
imꝑator ad urbem nomine aitorgim
ex̾citum habebant. Eum uolebant prius
opprimiduces romami: ⁊ spes erat satis suꝑ¬
ꝙ: ad id uirium eẽ. Illa restabat tura: nefi¬
so eo ꝑcusu alter hasdrubal ⁊ mago mau¬
ossaltus montesq recipientes sese bellum
extraherent. Optimũ gͥ rati diuisis bifarã
copiis totus simul hispanie amplectibel¬
lum. itainter se diuiserunt ut .p. corneluˢ
duas partes exercitus romanoꝵ socioꝵq
aduersus magonem duceret: atq hason¬
balem. cñ cornelius cum tertia parte ul¬
tenserertitus edtibetis aduinctus cum has¬
drubale barchino bellum gereret. Una ꝓfecꝰti
ambo duces exercitusq. celtiberis pregredi¬
entib ad urbem antorgem in conspectum
hostium dirimẽte ãniponunt castraibi. cñ.
scipio cum quib ante dictum ẽ copiis substi¬
tit. Et .p. scipio ꝓfectus addestinatam belli

Expanded text:
iter ab Romanis aberant. propior erat Hamiliter ab Romanis aberant. propior erat Hamilcaris filius Hasdrubal, uetus in Hispania imperator; ad urbem nomine Amtorgim exercitum habebat. eum uolebant prius opprimi duces Romani; et spes erat satis superque ad id uirium esse; illa restabat cura, ne fuso eo perculsi alter Hasdrubal et Mago in auios saltus montesque recipientes sese bellum extraherent. optimum igitur rati diuisis bifariam copiis totius simul Hispaniae amplecti bellum, ita inter se diuiserunt ut P. Cornelius duas partes exercitus Romanorum sociorumque aduersus Magonem duceret atque Hasdrubalem, Cn. Cornelius cum tertia parte ueteris exercitus Celtiberis adiunctis cum Hasdrubale Barcino bellum gereret. una profecti ambo duces exercitusque Celtiberis praegredientibus ad urbem Amtorgim in conspectu hostium dirimente amni ponunt castra. ibi Cn. Scipio cum quibus ante dictum est copiis substitit, P. Scipio profectus ad destinatam belli
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aliquantum agri cura uticam. predamq
omnis genĩs retro ad nauesegit. lilybeum ter¬
tio die qͣm iñ profectus erat. cum centum .xxx.
onerariis nauib frum̃to predaq onustis re-¬
dit. idq frum̃tum extimplo syracusasmisit.
Quod nitam in tempore sub uenisset. uictori¬
b uictisq pariter pernitior fames instabat.
ładem estate in hispania cum biennio fer¬
me nichil ad modum memorabile factum
eẽt. consiliisq magis qͣm armis bellum gere¬
retur. romam imꝑatores egressi hibernis.
copias coniunxerunt. Ibi consilium ad noca¬
tum. Omniumq mnunum congruerunt
sententie. qñ adis id locoꝵ id mͦ actum ẽẽt
ut hasdrubalem tendentem in italiam re¬
tinerent. tempus ẽẽ id iam agiut bellum
in hispania fimretur. Et satis ad id uirium
credebant accessisse .xx. milia celtiberorum.
La hieme ad arma excitati tres exercitus
erant. hasdrubal gisgonis filus ⁊ mago
coniunctis castris. quinq ferme dierum

Expanded text:
est aliquantum agri circa Uticam praedamque est aliquantum agri circa Uticam praedamque omnis generis retro ad naues egit. Lilybaeum tertio die quam inde profectus erat, cum centum triginta onerariis nauibus frumento praedaque onustis rediit idque frumentum extemplo Syracusas misit, quod ni tam in tempore subuenisset, uictoribus uictisque pariter perniciosa fames instabat. eadem aestate in Hispania, cum biennio ferme nihil admodum memorabile factum esset consiliisque magis quam armis bellum gereretur, Romani imperatores egressi hibernis copias coniunxerunt. ibi consilium aduocatum omniumque in unum congruerunt sententiae, quando ad id locorum id modo actum esset ut Hasdrubalem tendentem in Italiam retinerent, tempus esse id iam agi ut bellum in Hispania finiretur; et satis ad id uirium credebant accessisse uiginti milia Celtiberorum ea hieme ad arma excita. tres exercitus erant. Hasdrubal Gisgonis filius et Mago coniunctis castris quinque ferme dierum
Abbreviated transcription (Latin):
regiam custodiendam q missus. diripienda
militi data ẽ. Et custodib diuisis ꝑ domose¬
orum qui intra presidia romana fuerunt.
Cum multa ire. multa auaritie feda exẽpla.
ederentur. archimeden memorie ꝓditumẽ
in tanto tumultu quantum capte urbis
in discursu diripientium militum ciere
poterat. intentum formis quas in puluere
descripserat ab ignaro milite quis eẽt int̾¬
fectum. Egre id marcellũ tulisse. sepultura¬
q curam habitam. ⁊ ꝓpinquis etiam inqui¬
sitis honori p̃sidioq nom̃ ac memoriã eiꝰ
fuisse. hoc maxime mͦ sỹracuse capte. In qͥb
prede tantum fuit. quantum uir capta
carthagine tum fuisset. cum qua uiribe¬
quis certabatur. Paucis ante dieb qͣm syra¬
cuse caperent᷑. t. otacilius cũqͥnꝙ remib
.lxix uticam ab lilibeo transmisit. Et eũ
ante lucem portũ intrasset oneratias frum̃to
onustas cepit. Egressusq in terram depopulatꝰ

Expanded text:
regiam custodiendamque missus. urbs diripienda regiam custodiendamque missus. urbs diripienda militi data est custodibus divisis per domos eorum qui intra praesidia Romana fuerant. cum multa irederentur, Archimeden memoriae proditum est in tanto tumultu, quantum captae urbis in <uiis> discursus diripientium militum ciere poterat, intentum formis quas in puluere descripserat ab ignaro milite quis esset interfectum; aegre id Marcellum tulisse sepulturaeque curam habitam, et propinquis etiam inquisitis honori praesidioque nomen ac memoriam eius fuisse. hoc maxime modo Syracusae captae; in quibus praedae tantum fuit, quantum uix capta Carthagine tum fuisset cum qua uiribus aequis certabatur. paucis ante diebus quam Syracusae caperentur T. Otacilius cum quinqueremibus octoginta Uticam ab Lilybaeo transmisit, et cum ante lucem portum intrasset, onerarias frumento onustas cepit, egressusque in terram depopulatus
Abbreviated transcription (Latin):
achr̃adine aꝑtis. oratores ad marcellũ mit¬
tunt. nichil petentes aliud: qͣm incolumita¬
tem sibi liberisq suis. Marcellus consilio ad¬
uocato. ⁊ adhibitis etiã syracusanis qui ꝑ se¬
ditiones pussi ab domo intra p̃sidia roma¬
na fuerant respondit ĩ plura ꝑ amnos qͥnqua¬
ginta benefacta hieronis. quam paucis hisan¬
nis maleficia eoꝵ qui syracusas tenuerunt.
recidisse. federũq ruptoꝵ. ipsos ab segrauioreᷤ
dem tercium annum cucum sedere syracusaᷤ.
tenerent. Quid potuerint syracusani facere.
extimplo uł eos eẽ sẏracusanoꝵ qui intra p̃si¬
dia romana fuerint. uł hispanum ducem
merichũ qui presidium tradiderit. uł ipsoꝵ
syracusanoꝵ. postremo serum quidem s for¬
te consilium sibi omniũ laboꝵ ꝑieuloꝵ q cir¬
ca menia syracusana terra mariq tam diu
capere syracusas potuisset. Inde questor cum
presidio adnassum ⁊ accipiendam pecuniã

Expanded text:
Achradinae apertis oratores ad Marcellum mitAchradinae apertis oratores ad Marcellum mittunt, nihil petentis aliud quam incolumitatem sibi liberisque suis. Marcellus consilio advocato et adhibitis etiam Syracusanis qui per seditiones pulsi ab domo intra praesidia Romana fuerant, respondit non plura per annos quinquaginta benefacta Hieronis quam paucis his annis maleficia eorum qui Syracusas tenuerint ereccidisse, foederumque ruptorum ipsos ab se gravioresdem tertium annum circumsedere Syracusas, tenerent. quid potuerint Syracusani facere, exemplo vel eos esse Syracusanorum qui intra praesidia Romana fuerint, vel Hispanum ducem Moericum, qui praesidium tradiderit, vel ipsorum Syracusanorum postremo serum quidem, sed forte consilium. sibi omnium laborum periculorumque circa moenia Syracusana terra marique tam diu capere Syracusas potuisset. inde quaestor cum praesidio ab Naso ad accipiendam pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
copiis menia achradine ad greditur. ita ut
ñ eos solum qui achradinam tenebant in
se conũteret. s abnasso etiam agmina arma¬
toꝵ concurrerent relictis stationib suis. ad
uimr ⁊ impetum romanoꝵ arcendum. In
hoc tumultu actuarie naues instructe iam
ante circũuecteq ad nassum armatos expo-¬
nunt. Qui in prouiso adorti semiplenassta¬
tiones:⁊ ad apertas fores porte qua paulo añ
exturrerant armati. haud magno certami¬
ne nassum cepere. desertam trepidatione
⁊ fuga custodum. neq ullis minus presidii.
aut ꝑtinatie ad manendum. quam intrans¬
fugis fuit. quia ne suis quidem satis credenteᷤ.
de medio certamine effugerunt. Marcellus
ut captam ẽẽ nassum. ⁊ achradine regionẽ
unam teneri. merichumq presidio suisad¬
uinctum receptui cecinit.: regie opes quarũ
fama maior qͣm reserat diriperent᷑ suppreᷤᷤ¬
so impetu militũ. ut his qui in achradina e¬
rant transfugis. spatium locusq fuge datuᷤ

Expanded text:
copiis moenia Achradinae adgreditur ita ut copiis moenia Achradinae adgreditur ita ut non eos solum qui Achradinam tenebant in se conuerteret, sed ab Nasso etiam agmina armatorum concurrerent relictis stationibus suis ad uim et impetum Romanorum arcendum. in hoc tumultu actuariae naues, instructae iam ante circumuectaeque ad Nassum, armatos exponunt qui improuiso adorti semiplenas stationes et adapertas fores portae, qua paulo ante excurrerant armati, haud magno certamine Nassum cepere desertam trepidatione et fuga custodum. neque in ullis minus praesidii aut pertinaciae ad manendum quam in transfugis fuit, quia ne suis quidem satis credentes e medio certamine effugerunt. Marcellus ut uidit captam esse Nassum et Achradinae regionem unam teneri Moericumque cum praesidio suis adiunctum, receptui cecinit, ne regiae opes, quarum fama maior quam res erat, diriperentur. suppresso impetu militum, ut iis qui in Achradina erant transfugis spatium locusque fugae datus
Abbreviated transcription (Latin):
marcellum mitti placiusset. fratrem inter
eos mittit. Qui ꝑ eundem illum hispanum
secretum ab aliis ad marcellum deductus.
cum fidem accepisset com pofuisset q agẽ¬
de ordinem rer achradinam redit. Tum
merichus ut ab suspitione ꝓditionis aũte¬
reͭ omnium animos. negant sibi placere
legatos cõmeare ultro citroq: neq recipiẽ¬
dum quenqͣm neq mitendum. Et quo
intentius custodie seruentur. opportuna
diuidenda p̃fectis eẽ. itt sue quisq partis
tutande reuslit. Om̃s acdlensi sunt partib
diuidendis. Ipsi regio euenit ab arechusa fon¬
te. usq ad ostium magnis portus. Id ut scirẽt
romani fecit. Itaq marcellus nocte nauem
onerariam cum armatis remulco quadris¬
remis trahi ad achradinam ussit. exponiq
milites regione porte q̃ ꝓpe fontem arechu¬
sam ẽ. Hoc cum quarta uigilia factum eẽt.
expositosq milites porta ut conuenerat re¬
cepisset merichus luce pͥma marcellus omĩb

Expanded text:
Marcellum mitti placuisset, fratrem inter Marcellum mitti placuisset, fratrem inter eos mittit, qui per eundem illum Hispanum secretus ab aliis ad Marcellum deductus, cum fidem accepisset composuissetque agendae ordinem rei, Achradinam redit. tum Moericus, ut ab suspicione proditionis auerteret omnium animos, negat sibi placere legatos commeare ultro citroque: neque recipiendum quemquam neque mittendum et, quo intentius custodiae seruentur, opportuna diuidenda praefectis esse, ut suae quisque partis tutandae reus sit. omnes adsensi sunt. partibus diuidendis ipsi regio euenit ab Arethusa fonte usque ad ostium magni portus: id ut scirent Romani fecit. itaque Marcellus nocte nauem onerariam cum armatis remulco quadriremis trahi ad Achradinam iussit exponique milites regione portae quae prope fontem Arethusam est. hoc cum quarta uigilia factum esset expositosque milites porta, ut conuenerat, recepisset Moericus, luce prima Marcellus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
in promtu erant diripuerunt. Tum ne sine
ducib ẽẽnt. sex prefectos creauere. ut t̃ni
achradine ac nasi preẽẽnt. Sedato t̃ã tunt¬
tu. exequentib sciscitando que acta cum
romanis eẽnt. dilucere id quod erat cepit
aliam suam ac perfugarum causam ẽẽ. In
tempore legati a martello redierunt. falsa
eos suspicione incitatos memorantes. nec
causam expetende pene eoꝵ ullam roma¬
nis eẽ. Erat etrib achiadine prefectis hispa¬
nus mericus nomine. Ad eum inter comi¬
tes legatoꝵ de industria unus ex hispanoꝵ
auxiliarib ẽ missus. Quisine arbitris me¬
ricum nauctus. pͥmũ quo in statu reliquiᷤᷤ¬
set hispaniam ⁊ nuꝑ inde uenerat exponit.
omnia romanis ibi optineri armis. pos¬
se eum si operep̃tium faciat pͥncipem po¬
pularium ẽẽ seu militare cum romanis
seu in patriam ruerti iubeat. Contra simal¬
le obsideri ꝑgat. qͣm spem eẽ terra mariq
clauso: Motuꝰ his mericus. cum legatos ad

Expanded text:
in promptu erant diripuerunt. tum, ne sine in promptu erant diripuerunt. tum, ne sine ducibus essent, sex praefectos creauere ut terni Achradinae ac Nasso praeessent. sedato tandem tumultu exsequentibus sciscitando quae acta cum Romanis essent, dilucere id quod erat coepit aliam suam ac perfugarum causam esse. in tempore legati a Marcello redierunt, falsa eos suspicione incitatos memorantes nec causam expetendae poenae eorum ullam Romanis esse. erat e tribus Achradinae praefectis Hispanus Moericus nomine. ad eum inter comites legatorum de industria unus ex Hispanorum auxiliaribus est missus, qui sine arbitris Moericum nanctus primum, quo in statu reliquisset Hispaniam—et nuper inde uenerat—exponit: omnia Romanis ibi obtineri armis. posse eum, si operae pretium faciat, principem popularium esse, seu militare cum Romanis seu in patriam reuerti libeat: contra, si malle obsideri pergat, quam spem esse terra marique clauso? motus his Moericus, cum legatos ad
Abbreviated transcription (Latin):
simus: id tui triumphi titulo accedit. fãme¬
ne credi uelis quanta urbs atecapta sit.qͣm
posteris quoq eam spectacło eẽ. quo quisqͥs
terra quisq mari uenerit. nunc nr̃a athen¬
ensib carthaginiensib q tropea. nunt u¬
a de nobis ostendat. incolumesq syracusaᷤ.
familie ur̃e subdientela nominis marcelloꝵ
tutelaq habendas tradaset. Ne plus apud
uos hieronimi. qͣm hieronis memoria mo¬
m̃tifaciat. Duitius ille multo amicus suit.
quam hic hostis. Et illius benefacta etiam
presens istis. huiꝰ amentia ad ꝑniciem tm̃ip¬
sius ualuit. Omnia iimpetrabilia. ⁊ tuta e¬
rant apud romanos. inter ip̃os plus belli
acꝑiculi erat. Namq transfuge tradi se
romans rati mercennarioꝵ qͦ militum an¬
xilia ineundem compulere metum. Arrep¬
tisq armis. pretores pͥmũ obtruncant. Iñ
ad cedem sẏracusanoꝵ discurrunt. quosq
fors optulit iratunterfecere. atq omnia q̃

Expanded text:
simus, id tui triumphi titulo accedit. famaesimus, id tui triumphi titulo accedit. famaene credi uelis quanta urbs a te capta sit quam posteris quoque eam spectaculo esse, quo quisquis terra, quisquis mari uenerit nunc nostra de Atheniensibus Carthaginiensibusque tropaea, nunc tua de nobis ostendat incolumesque Syracusas familiae uestrae sub clientela nominis Marcellorum tutelaque habendas tradas? ne plus apud uos Hieronymi quam Hieronis memoria momenti faciat. diutius ille multo amicus fuit quam hic hostis, et illius benefacta etiam re sensistis, huius amentia ad perniciem tantum ipsius ualuit.' omnia et impetrabilia et tuta erant apud Romanos: inter ipsos plus belli ac periculi erat. namque transfugae, tradi se Romanis rati, mercennariorum quoque militum auxilia in eundem compulere metum; arreptisque armis praetores primum obtruncant, inde ad caedem Syracusanorum discurrunt quosque fors obtulit irati interfecere atque omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti adsensu audita horatio ẽ. Pretores
tñ prius creari quam legatos nominari pla-¬
cuit. Ex ip̃oꝵ deiñ pretoꝵ numero. missi ora¬
tores ad marcellũ. quorum pͥnceps. Neq pͥmo
inquit syracusani a uobis defecimus. s biero¬
nimus nequaqͣm tam in uos impius qͣm mn
nos. nec postea pacem tỹranni cede cõpositã
sỹracusanus quisqͣm s satellites regii hippo¬
crates atq epicides obpressis nobis hinc me-¬
tu hinc fraude turbauerunt. nec quicqͣm di¬
cere potes aliquando nobis libertatis tempꝰ
fuisse. quod pacis uobiscum ñ fuerit. Nunc
certe cede eoꝵ qui oppressas tenebant syracu-¬
sas. cum pͥmum nr̃i arbitrii eẽ cepimꝰ. extim¬
plo uenimus ad tradenda arma. dedendos
nos. urbem. menia. nullam recusandam for¬
tunam que iam posita auobis fuerit. Glam
capte nobilissime. pulcherrimeq urbis gre¬
carum. dei tͥ dederunt marcelle. Quic quid
dum qͣm terra mariq memorandum ges¬

Expanded text:
ingenti adsensu audita ea oratio est. praetores ingenti adsensu audita ea oratio est. praetores tamen prius creari quam legatos nominari placuit; ex ipsorum deinde praetorum numero missi oratores ad Marcellum, quorum princeps 'neque primo' inquit 'Syracusani a uobis defecimus sed Hieronymus, nequaquam tam in uos impius quam in nos, nec postea pacem tyranni caede compositam Syracusanus quisquam sed satellites regii Hippocrates atque Epicydes oppressis nobis hinc metu hinc fraude turbauerunt. nec quisquam dicere potest aliquando nobis libertatis tempus fuisse quod pacis uobiscum non fuerit. nunc certe caede eorum qui oppressas tenebant Syracusas cum primum nostri arbitrii esse coepimus, extemplo uenimus ad tradenda arma, dedendos nos, urbem, moenia, nullam recusandam fortunam quae imposita a uobis fuerit. gloriam captae nobilissimae pulcherrimaeque urbis Graecarum dei tibi dederunt, Marcelle. quidquid unquam terra marique memorandum ges
Abbreviated transcription (Latin):
dam eẽ. quod in ip̃oꝵ ẽẽ potestate qͣm diu
eapaterentur. Romanis causam oppugnã¬
di syracusas fuisse caritatem syracusanoꝵ.
ñ odium. Nam ut occupatas res ab satelli¬
tib hannibalis dem̃ hieronimi hippocrate
atq epicyde audierint tum bellum mouis¬
se.: ⁊ obsidere urbem cepisse. ut crudele ty¬
rannos eius ñ ut ipsam urbem expugna-¬
rent. Hippocrates uõ interempto epicyde
intercluso ab syracusis. ⁊ prefectis eiꝰ occisis
carthaginiensib omni possessione sicilie
t̾ra mariq pulsis quam suꝑ eẽ causam ro¬
manis. cur ñ ꝑinde ac sihiero ip̃e uiueret.
unicus romane amicitie cultor incolumẽ
sỹracusas ẽẽ uelint: Itaq nec urbi necho¬
minib aliud ꝑiculũ. quam absemet ip̃is
eẽ. si occasionẽ reconciliandi se romanis p̃¬
termississent. Iam aũt̃ qualis illo mom̃¬
co hore sit nullam dem̃ fare si simuil lib̃t as
ab impotentib tyrannis apparuisset. Omniũ

Expanded text:
dam esse quod in ipsorum esset potestate quam diu dam esse quod in ipsorum esset potestate quam diu ea paterentur; Romanis causam oppugnandi Syracusas fuisse caritatem Syracusanorum, non odium; nam ut occupatas res ab satellitibus Hannibalis, deinde Hieronymi, Hippocrate atque Epicyde, audierint, tum bellum mouisse et obsidere urbem coepisse, ut crudeles tyrannos eius, non ut ipsam urbem expugnarent. Hippocrate uero interempto, Epicyde intercluso ab Syracusis et praefectis eius occisis, Carthaginiensibus omni possessione Siciliae terra marique pulsis quam superesse causam Romanis cur non, perinde ac si Hiero ipse uiueret unicus Romanae amicitiae cultor, incolumes Syracusas esse uelint? itaque nec urbi nec hominibus aliud periculum quam ab semet ipsis esse, si occasionem reconciliandi se Romanis praetermisissent; eam autem, qualis illo momento horae sit, nullam deinde fore, si simul liberatas †ab impotentibus tyrannis apparuisset†. omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate enꝵ qui absidebant᷑ ad martellũ
mittunt. Cum haud ferme discreparet. qui
q ubiq regum fuissent romanoꝵ eẽt. sicuł
cetera cum lib̾tate ac legib suiꝰ seruarentur.
euocatis ad conloquiũ. his quib ab epycide
credite reserant mislos se simul ad marcellũ
ab eo ad exercitum siculoꝵ auint. ut una õĩũ
qui obside̾ntur quiq extra obsidionẽ fuissẽt:
fortuna ẽẽt. neue alteris proprie sibi pacisce¬
rentur quicqͣm. Recepti dem̃ ab his ut neces¬
sarios hospitesq ad loquerent᷑. Expositisque
pacta iam cum marcello haberent. oblatͥa
spe salutis ꝓpulere eos. ut secum p̃fecꝰtos epy¬
cidispoliclitum ⁊ philistionẽ ⁊ epycidem. cui
sỹdon cognomẽtaerat ad grederentur. Inter¬
fectis hif i multitudine ad contionẽ uocata.
inopiamq que ipsunter se fremere occul¬
tesoliti erant conquesti. qͣmquam tot ma¬
laurgerent. negarent fortunam accusan¬

Expanded text:
uoluntate eorum qui obsidebantur ad Marcellum uoluntate eorum qui obsidebantur ad Marcellum mittunt. cum haud ferme discreparet, quin quae ubique regum fuissent Romanorum essent, Siculis cetera cum libertate ac legibus suis seruarentur, euocatis ad conloquium iis quibus ab Epicyde creditae res erant, missos se simul ad Marcellum, simul ad eos ab exercitu Siculorum aiunt, ut una omnium qui obsiderentur quique extra obsidionem fuissent fortuna esset neue alteri proprie sibi paciscerentur quicquam. recepti deinde ab iis, ut necessarios hospitesque adloquerentur, expositis quae pacta iam cum Marcello haberent, oblata spe salutis perpulere eos ut secum praefectos Epicydis Polyclitum et Philistionem et Epicyden, cui Sindon cognomen erat, adgrederentur. interfectis iis et multitudine ad contionem uocata inopiam quaeque ipsi inter se fremere occulte soliti erant conquesti, quamquam tot mala urgerent, negarunt fortunam accusan
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. Queclasses infeste circa ꝓmuntoriũ pachi¬
num stabant. ubi pͥma tramquillitas maris
in altum euexisset concursure. Itaq cadente
iam euro qui per dies aliquot seuierat. prior
bomilchar mouit. cuiꝰ primacdassił petere al¬
tum uisa ẽ. quo facilius suꝑaret ꝓmunturi¬
um. Cecerum postqͣm tendere ad se romanas
naues udit. incertum qua subita territus. re.
bomilchar uela in altum dedit. Missisq nũ¬
tiisheracleam. qui onerarias retro in affricã
repetere iuberent. ipse siciliam preteruectus.
tarentum petit. Epycides atanta repente de-¬
stitutus spe. ne obsidione magna ex parte cap¬
te urbis rediret: agrigentum nauigat. ex¬
pectaturus magis euentũ. qͣm iñ quicquã
moturus. Que ubi in castra siculoꝵ sunt
nuntiata. epycidẽ syracusis excessisse. a car¬
thaginiensib relictam insulamr⁊ ꝓpe iterũ
traditam romanis. legatos de conditionib de-¬
dende urbis. explorata prius ꝑ conloquia

Expanded text:
tuit. duae classes infestae circa promunturium Pachytuit. duae classes infestae circa promunturium Pachynum stabant, ubi prima tranquillitas maris in altum euexisset, concursurae. itaque cadente iam Euro, qui per dies aliquot saeuierat, prior Bomilcar mouit; cuius primo classis petere altum uisa est, quo facilius superaret promunturium; ceterum postquam tendere ad se Romanas naues uidit, incertum qua subita territus re, Bomilcar uela in altum dedit missisque nuntiis Heracleam qui onerarias retro Africam repetere iuberent ipse Siciliam praeteruectus Tarentum petit. Epicydes, a tanta repente destitutus spe, ne in obsidionem magna ex parte captae urbis rediret, Agrigentum nauigat, exspectaturus magis euentum quam inde quicquam moturus. quae ubi in castra Siculorum sunt nuntiata Epicyden Syracusis excessisse, a Carthaginiensibus relictam insulam et prope iterum traditam Romanis, legatos de condicionibus dedendae urbis explorata prius per conloquia
Abbreviated transcription (Latin):
pachinum ꝓhibebant. Bomilcharis aduen¬
tufama pͥmo. dein preter spem mora eũ gau¬
diumr i metum inuicem romanis yracusantᷤ¬
q prebusset epycides metuens ne sipgerent
idem quitum tenebant ab ortu solis flare per
dies plures uenti. classis punica affricam repe¬
teret. tradita achradina mercennarioꝵ mili¬
tum ducib: ad bomiltarem nauigat. clas¬
sem instatione uersã in affricam hñtem. at¬
q timentem nauale p̃lium ñ tam qd̃ in par
uirib aut numero nauium eẽt. quippe etiã
plures habebat. qͣm quod uenti aptiores ro¬
mane quam sue classi flarent. Ppulit tam̃. ut
fortunam naualis certaminis experiri uellet.
Et marcellus cunrisiculum exercitum ex to¬
ta insula conciri uideret: ⁊ cum ingenti cõme¬
atu classem punicam aduentare. ne simul
terra mariq inclusus urbe hostium urgere¬
tur. quãqͣm impar numero nauiũ erat᷑. pro¬
hibere aditu syracusanoꝵ bomicharem consti¬

Expanded text:
Pachynum prohibebant. Bomilcaris aduenPachynum prohibebant. Bomilcaris aduentus fama primo, dein praeter spem mora cum gaudium et metum in uicem Romanis Syracusanisque praebuisset, Epicydes metuens ne, si pergerent iidem qui tum tenebant ab ortu solis flare per dies plures uenti, classis Punica Africam repeteret, tradita Achradina mercennariorum militum ducibus ad Bomilcarem nauigat. classem in statione uersa in Africam habentem atque timentem nauale proelium, non tam quod impar uiribus aut numero nauium esset—quippe etiam plures habebat—quam quod uenti aptiores Romanae quam suae classi flarent, perpulit tamen ut fortunam naualis certaminis experiri uellet. et Marcellus, cum et Siculum exercitum ex tota insula conciri uideret et cum ingenti commeatu classem Punicam aduentare, ne simul terra marique inclusus urbe hostium urgeretur, quamquam impar numero nauium erat, prohibere aditu Syracusarum Bomilcarem consti
Abbreviated transcription (Latin):
as quisq ꝓpinquas urbes dilapsi sunt. Et car¬
thaginienses quib nusqͣm receptus erat cũ ip¬
sis ducib hyppocrate atq himilcone:. ad inter¬
nitionẽ om̃s ꝑierunt. Marcellus ut tanta uis
ingruebat mali. traduxerat inurbem suos.
Infirmaq corpora tecta i umibre recreauerãt.
Multi tñ ex romano exercitu eadem peste ab¬
sumpti sunt. Delecto terrestripunico exercitu
siculi. qui yppocratis milites fuerant. haudm
magna oppida ceterum ⁊ sitiri munimentis
tabant: ⁊ auxilia accersebant. Interea bomil¬
char iterum cum classe profectuis carthaginẽ.
ita exposita fortuna socioꝵ. ut spem faceret
ñ ip̃is mͦ salutarem opem ferriposse. s roma¬
nos quoq incapta quodammͦ urbe capi per¬
pulit ut onerarias naues quam plurimas
omni copia rerum onustas secum mitterẽt.
classemq suam augerent. Igitur centum
carthagine. satisꝓsperos euentus ad traicien¬
dũn sicilia hũit. s idem uenti suꝑare eum

Expanded text:
as quisque propinquas urbes dilapsi sunt; at Caras quisque propinquas urbes dilapsi sunt; at Carthaginienses, quibus nusquam receptus erat, cum ipsis ducibus Hippocrate atque Himilcone ad internecionem omnes perierunt. Marcellus, ut tanta uis ingruebat mali, traduxerat in urbem suos, infirmaque corpora tecta et umbrae recreauerant; multi tamen ex Romano exercitu eadem peste absumpti sunt. deleto terrestri Punico exercitu Siculi, qui Hippocratis milites fuerant,   haud magna oppida, ceterum et situ et munimentis tabant et auxilia accersebant. interea Bomilcar iterum cum classe profectus Carthaginem, ita exposita fortuna sociorum, ut spem faceret non ipsis modo salutarem opem ferri posse sed Romanos quoque in capta quodam modo urbe capi, perpulit ut onerarias naues quam plurimas omni copia rerum onustas secum mitterent classemque suam augerent. igitur centum is profectus a Carthagine satis prosperos uentos ad traiciendum in Siciliam habuit; sed iidem uenti superare eum
Abbreviated transcription (Latin):
rant:⁊ moriebant᷑. Postea curatio ip̃a ⁊ con¬
tactus egroꝵ. uulgabat morbos. ut aut ne¬
glecti desertiq qui incidissent morerent᷑.
aut insidentẽ curanteᷤᷤ q eadem: uis morbi
repletos secum traherent. cotidianaq fune.
rai mors obocłos ec̃t.: ⁊ undiq dies nocꝰtesq
ploratus audirent᷑. Postremo ita ad suetu¬
dine mali efferauerant animos ut . d. ñmͦ
lacͥmis iustoq comploratu ꝓsequerentut
mortuos. sed ne esbatent quidem aut sepeli¬
rent. iacerent q strata ex anima corpora. in
conspectu similem mortẽ expectantiũ mortui¬
q egros. egri ualidos. cum metu tum tabe
ac pestifero odore corpoꝵ conficerent. Et ut fer¬
ro potius morerentur. quidam inuadebant
soli hostium stationes. Multo tñ uis maiorpe¬
sedendo syracusas ce lo aquisq adsuerant
magis i hostium exercitꝰu siculi ut pͥmum ui¬
dere ex grauitate loci uulgari morbos. in su¬

Expanded text:
rant et moriebantur; postea curatio ipsa et conrant et moriebantur; postea curatio ipsa et contactus aegrorum uolgabat morbos, ut aut neglecti desertique qui incidissent morerentur aut adsidentes curantesque eadem ui morbi repletos secum traherent, cotidianaque funera et mors ob oculos esset et undique dies noctesque ploratus audirentur. postremo ita adsuetudine mali efferauerant animos, ut non modo lacrimis iustoque comploratu prosequerentur mortuos sed ne efferrent quidem aut sepelirent, iacerentque strata exanima corpora in conspectu similem mortem exspectantium, mortuique aegros, aegri ualidos cum metu, tum tabe ac pestifero odore corporum conficerent; et ut ferro potius morerentur, quidam inuadebant soli hostium stationes. multo tamen uis maior pesedendo Syracusas caelo aquisque adsuerant magis. ex hostium exercitu Siculi, ut primum uidere ex grauitate loci uolgari morbos, in su