comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunia constituta sine necessitate rationabili non soluantur . Lxxxii.
Dehis qui conera naturã peccant. In concilio anchirano si inuentis int̃uos
quicũ quadrupedib: aut cũ consanguineis usq ad septimũ genuculum uel
masculis contranaturã peccant. dura et districta paenitentia sunt coer¬
conentur omnimodis hoc malũ a consuetudine prohibere uel abscidere¬
xxxiii. De nominib: recitandis. Item eiusdem ut nomina publicae non recitent
ante p̃ces sacerdocales lxxxiiii. De canonũ institutis a prb̵is non ignorandis Item .¬
eiusdem ut nulli sacerdotiliceat ignorare . scorũ canonũ instituta lxxu. Desacer +¬
dotib: contradecretalia agentib:. Item eiusdem ut siquis sacerdotum contra
constituta decretaliũ p̃sumptiose egerit et corrigi noluerit ab officio suo sub¬
moueatur Lxxxui Defide prborũ ab epis discutienda. Ut epi diligenter

Expanded text:
ieiunia constituta sine necessitate rationabili non solvantur. 82. ieiunia constituta sine necessitate rationabili non solvantur. 82. De his, qui contra naturam peccant. In concilio Ancyrano. Si inventi sunt inter vos qui cum quadrupedibus aut cum consanguineis usque ad septimum genuculum vel masculis contra naturam peccant, dura et districta poenitentia sunt coerconentur omnimodis hoc malum a consuetudine prohibere vel abscidere. 83. De nominibus recitandis. Item eiusdem, ut nomina publice non recitentur ante preces sacerdotales. 84. De canonum institutis a presbiteris non ignorandis. Item eiusdem, ut nulli sacerdoti liceat ignorare sanctorum canonum instituta. 85. De sacerdotibus contra decretalia agentibus. Item eiusdem, ut si quis sacerdotum contra constituta decretalium praesumptiose egerit et corrigi noluerit, ab officio suo submoveatur. 86. De fide presbiterorum ab episcopis discucienda. Ut episcopi diligente
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui excommunicato p̃sumptiose quis communicauerit. ex communicetur
et ipse Ixxo Desubiectione prborũ Itẽ in eodem concilio infradua capitu¬
la ut nullus prbt contra ep̃m suũ superbire audeat Lxxuii. Decderias
ecclesiastici ordinis Item in eodem ut clerici ecdesi a stici ordinis. siculpam
incurrerint. apud ecclesiasticos iudicentur et non apud scłares. lxxuiii.
Defalsis nominib: scõrũ. Item in eodem ut falsa nomina martrrũ et in¬
certescorũ memoriae Non uenerentur. lxxuiiii. Deuxore auiro di¬
missa. Item in eodem ut necuxor aui rodimissa aliũ accipiat uirũ ui¬
uente uiro suo. Nec uir aliã accipiat. uiuente uxore priore . Lxxx
De oblatis pauperũ. In concilio gangrensi. Vt nulli liceat oblationes
quae ad pauperes pertinent rapere uel fraudare . lxxxi. Deiciuniis
asacerdotib constitutis. Item in eodem ut ecclesi astica a sacerdotib:

Expanded text:
ut qui excommunicato praesumptiose communicaverit, excommunicetur ut qui excommunicato praesumptiose communicaverit, excommunicetur et ipse. 76. De subiectione presbiterorum. Item in eodem concilio infra dua capitula, ut nullus presbiter contra episcopum suum superbire audeat. 77. De clericis ecclesiastici ordinis. Item in eodem ut clerici ecclesiastici ordinis, si culpam incurrerint, apud ecclesiasticos iudicentur, et non apud seculares. 78. De falsis nominibus sanctorum. Item in eodem, ut falsa nomina martyrum et incertae sanctorum memoriae non venerentur. 79. De uxore a viro dimissa. Item in eodem, ut nec uxor a viro dimissa alium accipiat virum vivente viro suo; nec vir aliam accipiat vivente uxore priore. 80. De oblatis pauperum. In concilio Gangrensi, ut nulli liceat oblationes quae ad pauperes pertinent, rapere vel fraudare. 81. De ieiuniis a sacerdotibus constitutis. Item in eodem, ut ecclesiastica a sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
habuerint a suo epodiiudicentur non asaecularib: LxXI. De conspiratione deri¬
corũ uel monachorũ seu laicorũ. Itẽ in eodem concilio ut nec clerici. nec monachi
nec laici conspirationẽ uel insidias contrapastorẽ suũ faciant . lxxii. Defide
cãẽ trinitatis p̃dicanda In concilio cartaginensi. primo omniũ necesse ẽ ut
des scãe trinitatis et in carnationis xp̃i passionis resurrectionis et ascensionis
in caelos diligenter omnib: p̃dicetur. lxxiii. Dehis quise conuertunt ad dm̃
tẽ in eodem dehis qui in periculo constitutis et conuertunt se addm̃ ut canonis
inquirantur dere conciliatione et canonicae reconcilientur. Lxxiiii. Dehis
qui non sunt bonae conuersationis. Itẽ in eodem ut illiqui non sunt bonae con¬
uersationis et eorũ uita ẽ accusabilis Non audeant epõs uł malores natu
accusare lxxV. Dehis quicũ ex cõmunicato communi cauerint. It̃ in eo de

Expanded text:
habuerint, a suo episcopo diiudicentur, non a secularibus. 71. De conspiratione clerihabuerint, a suo episcopo diiudicentur, non a secularibus. 71. De conspiratione clericorum vel monachorum seu laicorum. Item in eodem concilio, ut ni conspirationem vel insidias contra pastorem suum faciant. De eadeesse est, ut fides sanctae Trinitatis et incarnationis Christi, passionis, resurrectionis et ascensionis in coelos diligenter omnibus praedicetur. 73. De his, qui se convertunt ad Deum. Item in eodem de his, qui in periculo constituti sunt et convertunt se ad Deum, ut canonice inquirantur de reconciliatione, et canonice reconcilientur. 74. De his, qui non sunt bonae conversationis. Item in eodem, ut illi, qui non sunt bonae conversationis et eorum vita est accusabilis, non audeant episcopos vel maiores natu accusare. 75. De his, qui cum excommunicato communicaverint. Item in eodem,
Abbreviated transcription (Latin):
nomina nec fingantur nec nominentur nisi illorũ quos habemus in auctoritate. his
michael gabriel raphael lxuii. Demulierib neadaltare accedant . Itẽ in eodem
concilio qđ non o porceat mulieres ad altare in gredi. lxvIII. De epĩs ordinandis
uel quib: libet exclero Itẽ in conciliaco calcedonensi. qđ non oporteat epm̃ autqi¬
libet exclero perpecunias ordinare quia utriq deponendi sunt . et qui ordinat
et qui ordinatur nec non et qui mediator .ẽ intereos. Itẽ de eadem re in canonib:
pse et ordinator eius et a communione abscidantur. Ixviiii. Demale ficis u
incantatorib: ltẽ in eodem concilio ut coclearii malefici in cantatores et incanta¬
trices fieri nonsinantur . quos insimone mago dñs terribiliter dã pnauit .lxx.
enegotio clericorũ int̃se. Itẽ in eodem concilio ut siclerici int̃se negotiũ aliqđ

Expanded text:
nomina nec fingantur nec nominentur, nisi illorum, quos habemus in auctoritate. Hi sunt, nomina nec fingantur nec nominentur, nisi illorum, quos habemus in auctoritate. Hi sunt, Michahel, Gabriel, Raphael. 67. De mulieribus, ne ad altare accedant. Item in eodem concilio, quod non oporteat mulieres ad altare ingredi. 68. De episcopis ordinandis vel quibuslibet ex clero. Item in concilio Calcedonensi, quod non oporteat episcopum aut quemlibet ex clero per pecunias ordinare: quia utrique deponendi sunt, et qui ordinat, et qui ordinatur, necnon et qui mediator est inter eos. Item de eadem re in canonibusipse et ordinator eius et a communione abscidantur. 69. De maleficis vel incantatoribus. Item in eodem concilio, ut coclearii, malefici, incantatores, et incantatrices fieri non sinantur, quos in Symone mago Dominus terribiliter damnavit. 70. De negotiis clericorum inter se. Item in eodem concilio, ut si clerici inter se negotium aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
tutionẽ diudicetur. et intĩm suam ex communicationẽ custodiat. Quodsi aliquis ista
omnia contempserit. et ep̃s hoc minimȩ emendare potuerit. regis iuditio exilio
tula instatutis niceni concilii legere potestis seu in aliis scorũ patrũ synodalib: edictis
munt p̃cipitur ut nullus cudeat eis communicare . Siq̃uero eis cõmunicat simili¬
sententia subiaceat sicut et dãpnatꝰ. Lxiii. De ep̃is uł quib libet exlero lcẽ in eodem
concilio ut ep̃s uel qui libet exclero sine consilio uellit teris ep̃orũ uel metropolita¬
ninon audeant regalem dignitatem prosuis causis clamare sed in communi ep̃orũ
concilio causa eorum examinetur lxu. Dediedominica qualit̃ obseruanda ẽ. Item in eo¬
dem concilio p̃cipitur. ut auespera usq: aduesperum dies dominica seruetur. lxui.
Deignotis angelorum nominib: Item in eodem concilio p̃cipitur ut ignota angelorum

Expanded text:
tutionem diiudicetur; et interim suam excommunicationem custodiat. Quod si aliquis ista tutionem diiudicetur; et interim suam excommunicationem custodiat. Quod si aliquis ista omnia contempserit et episcopus hoc minime emendare ptula in statutis Nicaeni concilii legere potestis, seu in aliis sanctorum Patrum synodalibus edictis, munt, praecipitur ut nullus audeat eis communicare. Si quis vero eis cosententiae subiaceat, sicut et damnatus. 64. De episcopis vel quibuslibet ex clero. Item in eodem concilio, ut episcopus vel quilibet ex clero sine consilio vel litteris episcoporum vel metropolitani non audeant regalem dignitatem pro suis causis clamare, sed in communi episcoporum concilio causa eorum examinetur. 65. De die dominica, qualiter observanda est. Item in eodem concilio praecipitur, ut a vespera usque ad vesperam dies dominica servetur. 66. De ignotis angelorum nominibus. Item in eodem concilio praecipitur, ut ignota angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
nunicatus fuerit et ipseper contẽptũ postea aliquid desuo officio sine comiatu facere p̃sũp¬
rit et postea ab ep̃o correptus et ex communicatus fuerit . quicũ ipso cõmuni cauerit scient̃
sciat se. ẽẽ ex cõmunicatũ similit̃. Quicũq clericus uł laicus aut femina incestũ cõmiserit et
ab epõsuo correptus seemendare noluerit et ab ipso ex communicatus fuerit. qui postea cum
ipso communicauerit. similit̃ ex cõmunicetur. et ut sciatis qualis sit modus istius ex cõmunio¬
tionis in ecđa non debet intrare. nec cũ ullo xp̃ĩ ano cibũ uł potũ sumere nec eius munera
quis quã acciperedebet uł osculũ porrigere. nec in orationẽ seiungere nec salutare
antequã ab epõsuo sit reconciliatus . qđ si aliquis se reclama uerit qđ in iuste sit ex cõmi¬
nicatus licentiã habeat ad metropolitanũ epm uenire. Utibidem secundũ ca nonicã insti¬

Expanded text:
municatus fuerit, et ipse per contemptum postea aliquid de suo officio sine comiato facere praesumpmunicatus fuerit, et ipse per contemptum postea aliquid de suo officio sine comiato facere praesumpserit, et postea ab episcopo correptus et excommunicatus fuerit, qui cum ipso communicaverit scienter, sciat se esse excommunicatum similiter. Quicunque clericus vel laicus aut femina incestum commiserit et ab episcopo suo correptus se emendare noluerit, et ab ipso excommunicatus fuerit, qui postea cum ipso communicaverit, similiter excommunicetur. Et ut sciatis, qualis sit modus istius excommunicationis, in ecclesiam non debet intrare, nec cum ullo christiano cibum nec potum sumere; nec eius munera quisquam accipere debet, vel osculum porrigere, nec in oratione se iungere, nec salutare, antequam ab episcopo suo sit reconciliatus. Quod si aliquis se reclamaverit, quod iniuste sit excommunicatus, licentiam habeat ad metropolitanum episcopum venire, ut ibidem secundum canonicam insti
Abbreviated transcription (Latin):
LVII. De ampallis trib: incaena dm̃ habendis : Ut prbt incaena dñi tres ampullas secũ deferat.
unã ad chrisia aliã adoleũ ad caticuminos inunguendos tertiã adinfirmos unguendos ux¬
coniet subdiaconi sub potestate ep̃imaneant .lx. Deor dinesacerdotũ. Vt nullus prb̵t
p̃sumat in alia parro echa baptitare. Nec missas celebrare si neussione ep̃i incuius
parro echia ẽ et om̃s prbiad conciliũ ep̃i conueniant. Et si hoc qđ superius conp̃hensum
ẽ facere contẽpserint. secđm canonicã institutionẽ iudicentur tam ipsi quã et deferso¬
res eorũ lxi. De eo qui non confitetur di uerbũ passum carne. Siquis non confitetur
di uerbum passum carne . et crucifixũ carne et mortẽ carne gustasse. factũq prin¬
genitum ex mortuis secđm quoduita ẽ et uiuificatur ut ds̃ anathema sit. Lxii. De modis

Expanded text:
. 58. De ampullis tribus in coena Domini habendis. Ut presbiter in cena Domini tres ampullas secum deferat, . 58. De ampullis tribus in coena Domini habendis. Ut presbiter in cena Domini tres ampullas secum deferat, unam ad chrisma, aliam ad oleum ad catecuminos inunguendos, tertiam ad infirmos unguendos iuxdiaconi et subdiaconi sub potestate episcopi maneant. 60. De ordine sacerdotum. Ut nullus presbiter praesumat in alia parrochia baptizare nec missas celebrare sine iussione episcopi, in cuius parrochia est. Et omnes presbiteri ad concilium episcopi conveniant. Et si hoc, quod superius compraehensum est, facere contempserint, secundum canonicam institutionem iudicentur tam ipsi quam et defensores eorum. 61. De eo, qui non confitetur Dei verbum passum carne. Si quis non confitetur Dei verbum passum carne et crucifixum carne et mortem carne gustasse factumque primogenitum ex mortuis, secundum quod vita est et vivificator ut Deus, anathema sit. 62. De modis
Abbreviated transcription (Latin):
consecrationis ad quisierit. propriae eccłae relinquat. Lui. Depaenitentib: ton cogep
uinũ bibere : Ut nullus prbt autlacus paenitentẽ cogatuinũ bibere aut carnẽ mapdu¬
care. Nisi ad p̃sens pro ipsounũ uł duos denarios iuxta qualitatẽ paenitentiae dederit
ris exsistat Lu. De prbis quia genda indomicilis celebrauerint. Statutũ ẽ ut siquis porit
indomicilis agepda celebrauerit sine licentia et consilio suiep̃i honore sacerdotali priuf
ldi Dep̃dicatione uel capitulis prb̵orũ. Ut unus quisq prbt capitula habeat demalorib
ueldem inorib: uitis ꝑquae cognoscere ualeat uel ꝑdicare subditis suis ut secaueapt abin¬
ĩ dis diaboli lu ii. De cucharistia. Ut prbt eucharistiã habeat paratam ut quando quis infirma¬
uerit aut paruulus infirmus fuerit. statim cã communicet. Nesine cominumont morutur¬

Expanded text:
consecrationis adquisierit, propriae ecclesiae relinquat. 53. De poenitentibus non cogendis consecrationis adquisierit, propriae ecclesiae relinquat. 53. De poenitentibus non cogendis vinum bibere. Ut nullus presbiter aut laicus poenitentem cogat vinum bibere aut carnem manducare, nisi ad praesens pro ipso unum vel duos denarios iuxta qualitatem poenitentiae dederit.ris existat. 55. De presbiteris, qui agenda in domiciliis celebraverint. Statutum est, ut si quis presbiter in domiciliis agenda celebraverit sine licentia et consilio sui episcopi, honore sacerdotali privetur. 56. De praedicatione vel capitulis presbiterorum. Ut unusquisque presbiter capitula habeat de maioribus vel de minoribus vitiis, per quae cognoscere valeat vel praedicare subditis suis, ut se caveant ab insidiis diaboli. 57. De eucharistia. Ut presbiter eucharistiam habeat paratam, ut quando quis infirmaverit, aut parvulus infirmus fuerit, statim eum communicet, ne sine communione moriatur
Abbreviated transcription (Latin):
dis. Ut decimae in potestate ep̃i sint qualit̃ a prb̵is dispensentur .xlu. De ecclesus uł alt¬
b: immeliorandis . Ut eccła uel altaria melius constituantur et ut uullus prbt annonã uł fenũ
in ecła mittere p̃sumat XlV ii. Deecclesiis uel altarib: ambiguis. Ut eccłȩ uł altaria quae
perparrochias suas feminas p̃dicent ut linteamina altarib: p̃parent .xluii. Deparrocdhi
anis alterius prb̵i. Vt nullus prbt alterius parroechianũ nisi initinere fuerit uel placitum
ibihabuerit admissam recipiat .L. De parrochia alterius prb̵i Ut nullus prbt in alterius
prbi parrochici eo in consulto missam cantare p̃sumait nisi initinere fuerit. nec decimã ad
alterũ ꝑtinentẽ audeat recipere .Li. Determino eccłarũ. Ut t̃minũ habeat upaqueq: eccła
de quib: uillis decimas recipiat .lii. Dereb: prborũ. Vt unus quisq prb̃t resquas pꝰdiem

Expanded text:
dis. Ut decimae in potestate episcopi sint, qualiter a presbiteris dispensentur. 46. De ecclesiis vel altdis. Ut decimae in potestate episcopi sint, qualiter a presbiteris dispensentur. 46. De ecclesiis vel altaribus immeliorandis. Ut ecclesia vel altaria melius constituantur. Et ut nullus presbiter annonam vel foenum in ecclesia mittere praesumat. 47. De ecclesiis vel altper parroanis alterius presbiteri. Ut nullus presbiter alterius parroechianum, nisi in itinere fuerit vel placitum ibi habuerit, ad missam recipiat. 50. De parochia alterius presbiteri. Ut nullus presbiter in alterius presbiteri parochia eo inconsulto missam cantare praesumat, nisi in itinere fuerit; nec decimam ad alterum pertinentem audeat recipere. 51. De termino ecclesiarum. Ut terminum de quibus villis decimas recipiat. 52. De rebus presbiterorum. Ut unusquisque presbiter res, quas post diem
Abbreviated transcription (Latin):
depusillis xp̃iui delicet ministris. Et alibi quiuos recipit merecipit: et quiuos
spernit mesꝑnit et ut hoc detractionis et scandali peccatũ om̃s su mopere caueant
obnixae monemus et coram dõ testamur et sicut di fideles rogamus nexp̃ĩ detrahant ministros Sim
liter et xp̃i dñi nr̃ĩ ministros et sacerdotes nrosq magistros monemus nelocum subditis tribuant
de trahendi quia qui detrahit fratrem suum homicida ẽ et peior legitur ẽẽ detractio quã fi¬
nicatio : Ideo monemus et p̃cipuȩ rogamus nefiat. neabsq gladio aut uulnere corporisa liquo
quis quã homicida inueniatur et sicut dehominib: corporalit̃ occisis iudicare dereuimꝰ scet de
illis quiex hoc detractionis scelere dececti corã nob̵ fuerint ꝑagidño annuente decernimus ut pax
ecclesi arũ in quantum dñs auxiliũ dederit infinib: et regionib: nob̵ ado commissis nulla turbetur
praeuideant quẽ honorem prbi proecdesuis suis seniorib: tribuant .xlu. Dedecimis dispensan¬

Expanded text:
et qui vos spernit, me spernit. Et ut hoc detractionis et scandali peccatum omnes summopere caveant, obnixe monemus et coram Deo testamur et sicut Dei fideles rogamus, ne Christi detrahant ministros. Similiter et Christi domini nostri ministros et sacerdotes nostrosque magistros monemus, ne locum subditis tribuant detrahendi; quia qui detrahit fratrem suum, homicida est; et peior legitur esse detractio quam fornicatio. Ideo monemus et praecipue rogamus ne fiat, ne absque gladio aut vulnere corporis aliquo quisquam homicida inveniatur. Et sicut de hominibus corporaliter occisis iudicare decrevimus, sic et de illis, qui ex hoc detractionis scelere detecti coram nobis fuerint, peragi Domino annuente decernimus; ut pax ecclesiarum, in quantum Dominus auxilium dederit, in finibus et regionibus nobis a Deo commissis nulla turbetur praevideant, quem honorem presbiteri pro ecclesiis suis senioribus tribuant. 45. De decimis dispensan
Abbreviated transcription (Latin):
crimen ꝑ uulgatũ ẽ. In concilio cartaginensi de eadem rep̃cipitur ut sicuius quã pae¬
nitentis publicũ et uulgatissimũ crimen ẽ qđum uersã cõmouerit ecđam. ante absi¬
dam manus ei manus inponatur: et alibi in canonib: uł indecretalib: leonis papae
p̃cipitur de eademre. ut ab solutio paenitentũ ꝑmanus inpositionẽ ep̃orũ supplica¬
tionib: fiat et reliqua multa talia et horũ similia cxviii. Depenitentib qui eucharis¬
tiã acceperint in infirmitate positi paenitentes quiin in firmitate uiaticũ eucharistiae a
ceperine non secredant ab solutossine manus in positione si suꝑpuixerint cxuiii. De

Expanded text:
crimen pervulgatum est. In concilio Cartaginensi de eadem re praecipitur, ut si cuiusquam poecrimen pervulgatum est. In concilio Cartaginensi de eadem re praecipitur, ut si cuiusquam poenitentis publicum et vulgatissimum crimen est, quod universam commoverit ecclesiam, ante absidam manus ei imponatur. Et alibi in canonibus vel in decretalibus Leonis papae praecipitur de eadem re, ut absolutio poenitentum per manus impositionem episcoporum supplicationibus fiat; et reliqua multa talia et horum similia. 118. De poenitentibus, qui eucharistiam acceperint in infirmitate positi. Poenitencceperint, non se credant absolutos sine manus impositione, si supervixerint. 79
Abbreviated transcription (Latin):
abepis depbis quifeminas secũ indiscrete babitare permitcunt et propterho
mae spinionis suspitione denocantur ut si deinceps ammoniti nonse correxerript
uelut conteptores sacrorũ canonũ canonica inuectione feriantur geo Eesecapo¬
ribus. U scribae uiciosae non scribant. xci. Deincestuosis. Demertuo sis uedno¬
niie examinentur et nec propter alicuius amtitiã quidan relaxentuie quidom
uero consrngantur xcii: De commumicatione fidelum: Ut om̃s fideles com¬
municent et admissas ꝑspectent sine aliqua occasione. xcui Deconfugo a dec¬
desiã : Si q̃a decdesiã confugum fecerit in atrio ipsus ecłae pacem babrat nec
sueinecesse ecłam in gredi et nulł eum in deperuim abstrabere p̃ sumat sec
liceat confiteri qđ fecit: et in depmanus bonorum homiium addiscas samenon
publicoꝑdutatur excuii Dermimonitione sacer dotã. Ut sacerdotes an maneus¬

Expanded text:
presbyteris qui feminas secum indiscrete habitare permittunt, et propter hoc malae opinionis suspicione denotantur, ut si deinceps admoniti non se correxerint, velut contemptores sacrorum canonum canonica invectione feriantur. 18. De pribus. Ut scribae vitiose non scribant. 91. De incestuosis. De incestuosis, ut canonice examinentur et nec propter alicuius amicitiam quidam relaxentur, quidam vero constringantur. 92. De communicatione fidelium. Ut omnes fideles communicent et ad missas perspectent sine aliqua occasione. 93. De confugio ad ecclesiam. Si quis ad ecclesiam confugium fecerit, in atrio ipsius ecclesiae pacem habeat, nec sit ei necesse ecclesiam ingredi; et nullus eum inde per vim abstrahere praesumat, sed liceat confiteri quod fecit, et inde per manus bonorum hominum ad discussionem in publico perducatur. 94. De admonitione sacerdotum. Ut sacerdotes admone
Abbreviated transcription (Latin):
ordinentur prius quã examinentur. ec ut ante ordinationem plenit̃ etstudiosi¬
sime instruantur qualit se auitiis cauere debeant et qualit̃ subdicos doceant netor¬
pentes uelebetes indoctrinascã ueluitio malefame eorũ neglectu uel aliqua mala
similitudine qđ absit as pargantur : qm̃ detractio sacerdotũ ad xp̃mꝑtinet cuius et
minis triuel nuntii esse noscuntur quia nimis grauit᷑ peccant qui sacerdoces et min¬
tros xp̃i detrahunt qm̃ testante euangelica tuba melius unicuiq ut suspendatur

Expanded text:
ordinentur priusquam examinentur. Et ut ante ordinationem pleniter et studiosissime instruantur, qualiter se a vitiis cavere debeant et qualiter subditos doceant; ne torpentes vel hebetes in doctrina sancta vel vitio malae famae eorum neglectu vel aliqua mala similitudine, quod absit, aspergantur: quoniam detractio sacerdotum ad Christum pertinet, cuius et ministri vel nuntii esse noscuntur, quia nimis graviter peccant, qui sacerdotes et ministros Christi detrahun
Abbreviated transcription (Latin):
leaccusator qui canonice ẽ recipienđ eum cum legitimonumero uerorum et bonorũ
testiũ ad probare in conspectu ep̃orũ poterit . tunc canonicae diiudicetur. Et siculpa¬
bilis inuentus fuerit . canonicae dãpnetur. Siuero eum supra scripto p̃cextu ad pro¬
bare ipseaccusa torminime poterit. et hoc canonicae definiatur: Ipse ergo sacerdos si
spitiosus aut incredibilis suo ep̃o aut reliquis suis consacerdotib: siuebonis et iustis de
suo populo uel desua plebe hominib: fuerit. ne in crimine aut inp̃dicta suspitione rema¬
neat cũ trib: autquinq: uel septem bonis acuicinis sacerdotib: exemplo leonis papae
ed eo amplius sisuo epõuisum fuerit aut necesse propter tumultũ populi in esseps¬
pexerit et cũ aliis bonis et iustis hominib: sesacram̃to corãpopulo suꝑ quattuer euan¬
gelia datũ purgatũ ecłe reddat. Siq̃ autẽ scire desiderat quales testes et ad accusationẽ sa

Expanded text:
um legitimo numero verorum et bonorum testium adprobare in conspectu episcoporum poterit, tunc canonice diiudicetur; et si culpabilis inventus fuerit, canonice damnetur. Si vero eum suprascripto praetextu adprobare ipse accusator minime poterit, et hoc canonice definiatur. Ipse ergo sacerdos, si suspiciosus aut incredibilis suo episcopo aut reliquis suis consacerdotibus sive bonis et iustis de suo populo vel de sua plebe hominibus fuerit, ne in crimine aut in praedicta suspicione remaneat, cum tribus aut quinque vel septem bonis ac vicinis sacerdotibus exemplo Leonis papae, vel eo amplius, si suo episcopo visum fuerit, aut necesse propter tumultum populi inesse perspexerit, et cum aliis bonis et iustis hominibus se sacramento coram populo super quatuor evangelia dato purgatum ecclesiae reddat. Si qu
Abbreviated transcription (Latin):
us s quide dericisund decidant graduproprio. Si uero laici a nachemati rentur
Quibasuerbi s apertedatur in telligi qualit huius malduc tores deapnandi sunt quando
part apes e onhibentesi anto a nam a teferiuntur et queduxta ca nomiet auctore de
alconibg s legoti md ra pras sibiluare undicare nullatenus pos siret. CCxXY. Dedes¬
pon suniset abalis: aptis. Dedesporisatis puellis et abalus captis ita in consalioeru
et os addi quibus antesuerant desponsate etiã siei srapteribus uis inlata consiero
pro inde scanutat est a sacro conuentu ut raptor publica penitentia multetur eigne
uero sispon suscam rea perenoluerit etipsa eiusdẽ crimini consentien sufat doeiro a nu

Expanded text:
dus, si quidem clerici sunt, decidant gradu proprio; si vero laici, anathematizentur. dus, si quidem clerici sunt, decidant gradu proprio; si vero laici, anathematizentur. » Quibus verbis aperte datur intelligi, qualiter hujus mali auctores damnandi sint, quando participes et conniventes tanto anathemate feriuntur: et quod juxta canonicam auctoritatem ad conjugia legitima raptas sibi jure vindicare nullatenus possponsatis et ab aliis raptis. De desponsatis puellis et ab aliis raptis ita in concilio Ancet eis reddi, quibus ante fuerant desponsatae, etiamsi eis a raptoribus vis inlata constiterit. Proinde statutum est a sacro conventu, ut raptor publica poenitentia multetur. Raptam vero si sponsus recipere noluerit et ipsa eidem crimini consentiens non fuit, licenti
Abbreviated transcription (Latin):
ir .CCXI. Defemini suiros ammit tentibus De seminis que uiros aminittunt pla
parentũ atq: amicorũ id quo deligere debent eligant. Et quia a sacro conuentu roga
ut hi qui publicam gerunt paenuentiã et femine que uiros aminittunt nr̃a auctorita
donec deliberenit quida gant tue antur spetialiter prohis capitula fieri et
legis munidane capitulis lnserenda decrtuimus .Cxxiii. Deraptis
tde earum raptoribus. Deraptis ex deruptoribus quam quam spetialit̃ decr¬
uisemus quid : ati debeani quihocne fasdein ceps facere teptaueriat quidtamen
Deis sacri canones pcipianT hic inserendũ necessariã duximꝰ quatenus omnib: pateat
quantũ malũ sit et nonsolũ huma na sedi diuona auctoritaue constrico ab hiroc hocmolũ¬
Caneatur Cc.xxiii. de puellis apus ne dudesponsans Depuedles uptos nerdit deq austas¬
ouellais sabnomi ne simul habitandi cooperantes et conlibentes raptoribusdeereuut sc̃ã sino¬

Expanded text:
tur. 222. De feminis viros amittentibus. De feminis, quae viros amittunt, placet, tur. 222. De feminis viros amittentibus. De feminis, quae viros amittunt, placet, parentum atque amicorum id quod eligere debent eligant. Et quia a sacro conventu rogati, ut hi, qui publicam gerunt poenitentiam, et feminae, quae viros amittunt, nostra auctoritate donec deliberent quid agant tueantur: specialiter pro his capitula fieri et legis mundanae capitulis inserenda decrevimus. 223. De raptis et de earum raptoribus. De raptis et de raptoribus quamquam specialiter decrevissemus, quid pati debeant, qui hoc nefas deinceps facere temptaverint, quid tamen de his sacri canones praecipiant, hic inserendum necessarium duximus; quatinus omnibus pateat, quantum malum sit, et non solum humana, sed et divina auctoritate constricti abhinc hoc malucaveatur. 224. De puellis puellas sub nomine simul habitandi, cooperantes, et conniventes raptoribus, decrevit sancta syno
Abbreviated transcription (Latin):
ianiumo inuerno aprile aln iesuice lilio Inautunno oetob Ceteris ueronensib un quisq
comitũ placitũ siũ habet et iuscitius faciat missi aut nr̃i quater in unomense et in quattuor locs habernt
placita sua cũ illis comitaib: quib congriũ fuerit et adeũ locũ possitł conuenire Lxxxiiii. Deiussione dominica

Expanded text:
Ianuario, in verno Aprili, in aestate Iulio, in autumno Octobrio. Caeteris vero mensibus unusquisque Ianuario, in verno Aprili, in aestate Iulio, in autumno Octobrio. Caeteris vero mensibus unusquisque comitum placitum suum habeat et iustitias faciat. Missi autem nostri quater in uno mense et in quattuor locis habeant placita sua cum illis comitibus, quibus congruum fuerit ut ad eum locum possint con
Abbreviated transcription (Latin):
laex Deinquisitione et descriptione uniuscuiusq missi in suo missatico. Vt missi nr̃i diligenter
inquirant et describere fici unis quisq in suo missatico quod unus quisq debeneficio habeat᷑ uel
quod homines cisitos in ipso babeat beneficio LxXXI Debeneficus quadit̃ conseruet sint Quomib
cudẽ benefica constructusi t autquis debeneficio alode cõpariuit ł construx̧ lxxxi
Debeneficis ep̃orũ albatũ et reliquorã et defiscis regedib describendis. Vt nonslũ beneficia e porẽ
Tabbatũ abbatissarũ atq comitũ siue uassoru nr̃orũ sed etiã nr̃i fisci describantur ut scire
possimus quatũ etic̃ denro inonus cuiusq legatione habeam lxxxiii Delegationib
pro pt̃ iustiias quo tẽ pr̃ exerte NT Volumꝰ ut propt̃ iusatias q̃ usq modo a purte comitum
reminser qui tuor tantũ mensib in anno missi nr̃i legiciones suus exercecnt ide in hiete

Expanded text:
e inquisitione et descriptione uniuscuiusque missi in suo missatico. Ut missi nostri diligenter inquirant et describere faciant unusquisque in suo missatico, quid unusquisque de beneficio habeat, vel quot homines casatos in ipso beneficio. 81. De beneficiis, qualiter condricta sint. Quomodo eadem beneficia condricta sint, aut quis de beneficio alodem comparavit vel struxit. 82. De beneficiis episcoporum, abbatum et reliquorum, et de fiscis regalibus describendis. Ut non solum beneficia episcoporum vel abbatum, abbatissarum atque comitum, sive vassorum nostrorum, sed etiam nostri fisci describantur; ut scire possimus quantum etiam de nostro in uniuscuiusque legatione habeamus. 83. De legationibus propter iustitias, quo tempore exerceantur. Volumus, ut propter iustitias, quae usque modo de parte comitum remanserunt, quattuor tantum mensibus in anno missi nostri legationes suas exerceant, id est in hyeme
Abbreviated transcription (Latin):
Cali colis unx̃ ciuib: ipsa libens
Nonibiiã meuat furuas nocuasq tenebras
Quin potius ueraclocis a moena uident
Sic euanglici testatur paginabrpli
Quodmundilum̃ sit ds̃ altitonans
Hociubar exilarat superorũ corda uirorq̃ soluant sicut cansuet¬
inradiansq procul nubila tetra fagat
Nocetiã uatũ cecinit pulcherĩme quidã
olim quod dñs lux̃ a mando ds̃
Cuius decus etuirtꝰ laus etueneratio se p̃
Imperiũq manet cuncta ꝑ aeua sacrũ
Ipse tibi tribuat prolixe tempora pacis
Credita qui plebi fersq talenta tibi
Ipła rachariae papae francis et gallis diret¬

Expanded text:
oelicolis iunxit civibus ipsa libens. oelicolis iunxit civibus ipsa libens. Non ibi iam metuunt furvas nocuasque tenebras: Quin potius verae lucis amoena vident. Sic euangelici testatur pagina bibli, Quod mundi lumen sit Deus altitonans, Hoc iubar exilarat superorum corda virorum, Irradiansque procul nubila tetra fugat. Hoc etiam vatum cecinit pulcherrime quidam, Olim quod dominus lux sit amanda Deus. Cui decus et virtus, laus et veneratio semper, Imperiumque manet cuncta per aeva sacrum. Ipse tibi tribuat prolixae tempora pacis, Credita qui plebi fersque talenta tibi. a Zachariae papae Francis et Gallis dire
Abbreviated transcription (Latin):
Haec ferimꝰ scripta semꝑ habenda sibi¬
nis Quorũ norma docet iugit̃ nos ui uert rece
et studiis dnõ riteplacere piis
Haec resecant prauos equomod eramine
Viuen dinormã contribuendo piis¬
sesN Iamq patrant multi funestas sepera pinas
Non nulli uiolant templadicata dõ
Sunt alii sclerũ foedati. labesuorum
Fistula quos om̃s commemorare nequid
Sed eo hibet tales legifcensura sicrarũ
Decretisq: uetat ista patraresuis
Ergo duces laudaredecet ꝑ carmina fortes
Munere uirtutũ quimicuere sacro
Francia sub quorũ sceptristutissima mansit
Lił̵ tate uigens colla suꝑ baterens
Quamuariae gentes dominãtimuereseuerã
Vt potequas ariis cepito uando suis
Vn de sibi nom̃ meru it decusatq ꝑenne
Deuictis populis celsatrophea ferens¬
licaelestis patriedonati munere rig
exultant iugit᷑ et sine fine canunt¬
Alta policuius subier̃ culminalaeti
Quos deuota caclis ia mresonatouans
łcdi cesnimium quos aula beata receptans e¬

Expanded text:
Obtulimus scripta, semper habenda sibi. Quorum norma docet iugiter nos vivere recte Et studiis Domino rite placere piis. Haec resecant pravos aequo moderamine mores, Vivendi normam contribuendo piis. Namque patrant multi funestas sepe rapinas, Nonnulli violant templa dicata Deo; Sunt alii scelerum fedati labe suorum, Fistula quos omnes commemorare nequit. Sed cohibet tales legum censura sacrarum, Decretisque vetat ista patrare piis. Ergo duces laudare decet per carmina fortes, Munere virtutum qui micuere sacro; Francia sub quorum sceptris tutissima mansit, Libertate vigens, colla superba terens, Quam variae gentes dominam timuere severam, Utpote quas armis caepit ovando suis. Unde sibi nomen meruit decus atque perenne, De victis populis celsa trophea ferens. Coelestis patriae donati munere reges Exultant iugiter et sine fine canuntAlta poli cuius subierunt culmina laeti, Quos devota chelys iam resonavit ovans. Felices nimium, quos aula beata receptans C
Abbreviated transcription (Latin):
Vt ante uicariũ et centenariũ propnietate aut libtate iudiciũ p̃terminetur
aut ad quirat᷑ nisi sẽꝑ in p̃sentiũ missorũ imperialiũ aut in p̃senia comitum¬
IXIII De homicidus factis anno p̃senti int̃ uulgires homines quasi propt̃
puluerem mortalem
III. Deheribanno ut diligent᷑ inquirant missi nr̃i qui hoste facere potuit et p̃fecit. ut bannũ nr̃¬
ipse cõponatsi hab unde cõponere possit. Et si ñ habuerit unde cõponere ualeat
reuuadiatũ fiat et in breuiatũ et nihil ex hoc exactũ fiat usqdũ ad notitiã domni
imperatoris ueniat
IXV Quiherisclit factũ habet ꝑfideiussores mittantur
LXUI De beneficis destructis et a lode restaurato
lxui Defreda exigenda¬
LXVII Demateriamine ad naues faciendum

Expanded text:
et centenarium de proprietate aut libertate iudicium non terminetur aut adquiratur, nisi semper in praesentia missorum imperialium aut in praesentia comitum. 28. De homicidiis factis anno praesenti inter vulgares homines quasi propter pulverem mortalem. 29. De heribanno, ut diligenter inquirant missi, qui hostem facere potuit et non fecit, bannum nostrum conponat, si habet unde componere possit. Et si non habuerit unde conponere valeat, rewadiatum fiat et inbreviatum; et nihil ex hoc exactum fiat, usque dum ad notitiam domni imperatoris veniat. 30. Herisliz qui factum habent, per fideiussores mittantur. 31. De beneficiis destructis et alode restaurata . 32. De freda exigenda. 33. De materiamine ad naves faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
bannũ soluat quantam ancipiauendidit. Et sinor babet p̃ giũ inuuadiũ sripsũ
tradat comiti prop̃ciousq dũ ipsũ bannũ soluat. CCiii. Quualit̃ decomitib
ueluas sis dominicis iustitias non faciendas a geridũ sit. Si comes in suomi nisceri¬
olustitias non fecerit missis nr̃is desuacausauł desuis exeniis seruiat usq dũ
Iustitiȩ ibi facte fuerint. Et siuas sus nr̃t̃ iusticias non fecerit. tunc et comes et mis
sus nrt̃ ad ipsius causam sedeantet desuouiuaNTusq: iusticias faciaN CCV¬

Expanded text:
bannum solvat, quanta mancipia vendidit. Et si non habet pretium, in wadium se ipsum bannum solvat, quanta mancipia vendidit. Et si non habet pretium, in wadium se ipsum tradat comiti pro pretio, usque dum ipsum bannum solvat. 204. Qualiter de comitibus vel de vassis dominicis iustitias non facientibus agendum sit. Si comes in suo ministerio iustitias non fecerit, missis nostris de sua causa vel de suis exeniis serviat, usque dum iustitiae ibi factae fuerint. Et si vassus noster iustitias nosus ad ipsius causa sedeant, et de suo vivant, quousque iustitiam faciant. 9
Abbreviated transcription (Latin):
Deuiginti trans inssi sanus. etut p̃cariemo dorenouentꝰ ubiñ s̃ seripte sint descripto
int coriueritores deuerbon iro. Excuiii. Detributarus et desarũ Deceterarisetta¬
bularis ac cartellariis ita fat. Sicut atempore lorigo decretũ est cC̃: Usacram̃
diꝓ tildoma non fiat: Desa c ram̃tis pro gildoma inuicem coniurantibus ue nem
p sumat facere Alioueremo dode elemosinis Vlorũ aut deincendus aut denausragis
qua uisconhibentiam faciant nemolnoc iura represumat. CC. Ut uerantibus
nul lu simpedimeritũ faciat. Denterantibus quiad placitum &d alicubi ꝑgun
ut cospercollectam nemosit ausus ad salire et nemoherbã desensionistẽpore p̃su
i quotempore statutũ fuerit . CCIi. U mancipia nonsi ne testibus uendantur
Demancipus ut nonuendantur nisidut in p̃sentia ep̃i uł comitis Aut in p̃senta ar¬
chidiaconi aut centenari dut uicedomni autiudicis comitis aut antebene nota
estimonia etutforas marca ne momancipia uendat. Et qui fecerit tanta s uic

Expanded text:
t descriptio inter conventores de verbo nostro. 199. De tributariis aecclesiarum. De cerariis et tabulariis ac cartellariis ita fiat, sicut a longo tempore decretum est. 200. Ut sacramentum pro ghildonia non fiat. De sacramentis pro gildonia invicem coniurantibus, ut nemo praesumat facere. Alio vero modo de elymosinis illorum aut de incendiis aut de naufragiis, quamvis conhibentiam faciant, nemo in hoc iurare praesumat. 201. Ut iterantibus nullus impedimentum faciat. De iterantibus qui ad palatium aut aliubi pergunt, ut eos per collectam  antiquo statutum fuerat. 203. Ut mancipia non sine testibus vendantur. De mancipiis, ut non vendantur nisi aut in praesentia episcopi vel comitis, aut praesentia archidtestimonia. Et ut foras marcam nemo mancipia vendat; et qui fecerit, tantas vices
Abbreviated transcription (Latin):
iixtu qđ in lege coninet᷑ plenit̃ secđm legẽ ipsũ reuuadiata fiant et in post modũ
uel domnus rex ł ille cuiꝰ causa ẽ iuxta qđ ei plucuerit ꝑdonet¬
Sucoc̃ morã faciant mis si nm̃ inuno quoq loco et qđ homines secum hebecnt
Deconstansia et prudentia missorum nr̃orum
II De falsis monetariis requirendum . ẽ.
De illis saxonib qui uxores ñ babent
Designandis his qui menciendo uadupt

Expanded text:
iuxta quod in lege continet, pleniter secundum ipsam legem rewadiata fiant; et in postmodum iuxta quod in lege continet, pleniter secundum ipsam legem rewadiata fiant; et in postmodum vel domnus rex, vel ille cuius causa est, iuxta quod ei placuerit, miseQuantam moram faciant in unoquoque loco, et quot homines secum habeant. 11. De prudentia et constantia missorum nostrorum. 12. De falsis monetariis requirendum est. 13. De illis Saxonibus, qui uxores non habent. 14. De signatis, qui mentiendo vadunt
Abbreviated transcription (Latin):
Io Ra roli imperatoris mundanã q̃ su pra scriptas uidentur habere causã
uiDe latronib sicutiã antea in alio capitulari cõm̃diuimꝰ ita maneat
missatico aut quode pagos et nomina eorũ et qͥs̃ eorum seniores¬
nii. Siquis delibertttesua fuerit interpellat̃ ec timens nein seruitium cadia
alique de propinquis suis ꝑque se in seruitiũ casurũ cognoscit occiders
id ẽ ipatrem matrẽ patruelẽ auunculũ ł que libet huius modi ꝓpinqͥtatis
esonam ipsequi hoc ꝑpetrauerit moriet᷑ et agnatio et consanguinitas ei in serut
cadat Etsi neguerit seillu occidisse ad nouem uomeres ignitos iudiciodĩ
examinandus accedat
Defugitiuis ac peregrinis ut destringant᷑ ut scre possim quisi T aut unde uenerunt¬
Vt bauca et brunniȩ puendentur negotia torib
Demensuris Vt secdmiussionemnr̃am aequales ficnt
Vt õmitant᷑ testimo suꝑuestiturã domnipipini regis et ut omã q̃ uuad iare debent¬

Expanded text:
i Karoli imperatoris mundana , quae suprascriptam videntur habere causam. 1. De latronibus, sicut iam antea in alio capitulari commendavimus, ita maneatmissatico, aut de quo pago sunt, et nomina eorum, et qui sunt eorum seniores. 3. Si quis de libertate sua fuerit interpellatus, et timens ne in servitium cadat, aliquem de propinquis suis, per quem se in servitium casurum timens occiderit, id est patrem, matrem, patruelem, avunculum vel quemlibet huiusmodi propinquitatis personam: ipse qui hoc perpetraverit, moriatur; cognatio eius et consanguinitas in servitutem cadat. Et si negaverit se illum occidisse, ad novem vomeres ignitos iuditio Dei examinandus accedat. 4. De fugiti7 Ut bauga et brunias non dentur negotiatoribus . 8. De mensuris, ut secundum iussionem nostram aequales fiant. 9. Ut non mittantur testimonia super vestitura domni Pippini regis sed talis
Abbreviated transcription (Latin):
tascõrũ patrũ et nihilsinelicentia ep̃ sui uel magis trieorũ cõposite a gerep̃sumaNT inu¬
no quo q episcopatu ut simulmanducent et dormiaNubis facultasid faciendisubpetis
uelquidereb: ec desiasticis stipendia accipiunt in suo daustroma neaN. et singulisdi¬
eb usmane prima adlecti onẽ ueniantet audiatt quidei simperetꝰ Adm̃ sa uero similit
ltitonẽ Audia t et obedientiã secđm canones suis magistris fuciart. Exo uis Deptos

Expanded text:
sanctorum Patrum, et nihil sine licentia episcopi sui vel magistri eorum incomposite agere praesumant; in usanctorum Patrum, et nihil sine licentia episcopi sui vel magistri eorum incomposite agere praesumant; in unoquoque episcopatu ut simul manducent et dormiant, ubi his facultas id faciendi suppetit; vel qui de rebus ecclesiasticis stipendia accipiunt, in suo claustro maneant; et singulis diebus mane primo ad lectionem veniant, et audiant quid eis imperetur. Ad mensam vero similiter lectionem audiant, et obedientiam secundum canones suis ministris exhi
Abbreviated transcription (Latin):
eporũ cũ laicis. Ut ep̃i potesatem habea ñ resee desi asticas preuidere regereetguber¬
narẽ at que dispensa resecundũ canonicã auc toritatem. Volumus ut et laici in eorum
miniscerio obediant ep̃is ad regenda secđas diuiduas et orfanos defensando saecuto¬
bedientes sint cis ad eorũ xp̃itiani tatem seruandam et ep̃i consentientes sint comitibus
et iudiabus adiustitias facendas et ut nullatenus perali quorũ mendaciũ uel falsi
tescimoniu neq perpiuriũ aut perp̃miũ lexiusta in aliquo de prauetur Clxxiii
De eoquicausam iudica tam repetere presumit. Si quis causam iudicatã repetẽpre sump
ab scabinis qui causam prius iudicauer accipiat. Clxxxiii. Decolonis et fiscalins
Vi nec colonus nec fiscalinus possi Talicubi tradiciones facere Clxexy Deuita cano
nicorum Inomnibusigiturquantũ humana permittit fragilitas decreuimꝰ
ut ca noniciderici ca noniceuiuan obseruantes diuine scripture doctrina et docum̃

Expanded text:
praemiis. Ut episcopi potestatem habeant res ecclesiasticas praevidere, regere, et gubernare, atque dispensare, secundum canonum auctoritatem, volumus: et ut laici in eorum ministerio obediant episcopis ad regendas Ecclesias, viduas et orphanos defendendos, et ut obedientes sint eis ad eorum Christianitcium vel falsum testimonium neque periurium aut per praemium lex iusta in aliquo depravetur. 183. De eo, qui causam iudicatam repetere praesumit. Si quis causam iudicatam repetere praesumpsab scabinis, qui causam prius iudicaverunt, accipiat. 184. De colonis et fiscalinis. Ut nec colonus nec fiscalinus possint alicubi tradrs. In omnibus igitur quantum humana permittit fragilitas decrevimus, ut canonici clerici canonice vivant, observantes divinae scripturae doctrinam, et documenta
Abbreviated transcription (Latin):
Vi parentes filios suos et patrini eos quos defontelauacri suscipiunt erudire summopere student:
illi quia eos genuer et eis a dño datis̃ isti ueroq procis fideiussores exsistunt XTU
De ecdes is antiquitus constitutis. Vt ecdesiȩ adiqt constitutȩ nec decimis nec alia ulla posses¬
siono priuentur XLVI. De sepultura Vt desepeliendis inbasilios mortuis illaco satutio
seruet q̃ ab antiquis patrib constituta ẽ. EXELICIT LIB SECUNDUS¬
INCIIITTIRTIUS EREIOCUTIUNCULA LIBEILI
Superius induob libellis ecdesiastica p̃fatorũ principũ domni karoli imperatoris et d
legis ꝑtinentia q̃ domnus Harolus imperator edidit in hoc tertio adunaui libello¬
I Depace seruanda
II. De iustitiis generalib

Expanded text:
 parentes filios suos, et patrini eos quos de fonte lavacri suscipiunt, erudire summopere studeant ; illi, quia eos genuerunt et eis a Domino dati sunt; isti, quia pro eis fideiussores existunt. 17. De ecclesiis antiquitus constitutis. Ut ecclesiae antiquitus constitutae nec decimis nec alia ulla possessione priventur. 46. De sepultura. Ut de sepeliendis in basilicis mortuis illa constitutio servetur, quae ab antiquis patribus constituta est. INCIPIT TERTII PRAELOCUTIUNCULA LIBELLI. Superius in duobus capitula ecclesiastica praefatorum principum, domni Karoli imperatoris et domni legis pertinentia, quae domnus Karolus imperator edidit, in hoc tertio adunavi libello. De pace servanda. 2. De iustitiis
Abbreviated transcription (Latin):
tutionẽ a nob ꝓmulgata examinetur xlii. Deopõssione pauperũ uiduarũ et pupillorũ Depu¬
peribiuidus et prpillis inusce opp̃ssis ciolum̃ ut adiuuentur et releuent᷑ xLu Dein iustis consue¬
tadinib nouit in scitutis. Domiustis occasionib et consuetudimib nouit̃ in stitutis sic̃s tribia
et telonec in media uia ubinecaquiu nec palus nec pons nec aliquid talefuerit unde iuste cens
exigi possit uel ubinaues subt̃ pontes transire solent si ue in medio flumine ubi nalũ obstacalẽ
ut auferantur antique a ut ad nr̃am notitiã deferantur xLU.De honoreecelessartaqo niro¬

Expanded text:
itutionem a nobis promulgatam examinentur. 44. De oppressione pauperum, viduarum et pupillorum. De pauitutionem a nobis promulgatam examinentur. 44. De oppressione pauperum, viduarum et pupillorum. De pauperibus, viduis et pupillis iniuste oppressis, ut adiuventur et releventur. 45. De iniustis consuetudinibus noviter institutis. De iniustis occasionibus et consuetudinibus noviter institutis, sicut sunt tributa et telonea in media via, ubi nec aqua, nec palus, nec pons, nec aliquid tale fuerit, unde iuste census exigi possit, vel ubi naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum obstaculum est, ut auferantur. Antiquae autem ad nostram notitiam deferantur. 46. De honore ecclesiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
de quibuidelicet causis agere debecnt Legatioomniũ misoru nr̃orũ hacc est: Primo ut sicã
uamalis missis in iunctũ fuit iuscitiã faciant de reb et libtatib in iuste ablatis. Et siẽp̃s aut
abbas aut uicarius aut ad uocatus Aut quis libet deplebehoc fecisseinuentus fuerit statĩ resti¬
tuantu si ueroł comes łactor dominicus ł alt̃ missus palatinꝰ hoc ꝑpetrauerit et in nr̃am
potestatẽ redigerit res diligent̃ in uestigata et descripta ad nr̃m iudiciũ reseruetur uL VII
tatib et reb reddendis q̃ in nr̃a uestitura s̃ primo ꝑoptimos quesq inquirat᷑ et si pillos inue¬
nire ũ potest tunc ꝑ eos qui p̾illos in illa uicinia meliores s̃. et si nec ꝑillos reiueritas inueni
potest tuncliceat litigantib exutraq partetestes ad hibere. Et si discordauerin secđ in confo¬

Expanded text:
de quibus videlicet causis agere debeant. Legatio omnium missorum nostrorum haec est. Primo, ut sicut de quibus videlicet causis agere debeant. Legatio omnium missorum nostrorum haec est. Primo, ut sicut iam aliis missis iniunctum fuit, iustitiam faciant de rebus et libertatibus iniuste ablatis; et si episcopus, aut abbas, aut vicarius, aut advocatus, aut quislibet de plebe hoc fecisse inventus fuerit, statim restituantur ; si vero vel comes vel actor dominicus, vel alter missus palatinus hoc perpetraverit et in nostram potestatem redigerit, res diligenter investigata et descripta ad nostrum iudicium reservetur. 43. De ra vestitura sunt, primo per optimos quosque inquiratur. Et si per illos inveniri non possit, tunc per eos qui post illos in illa vicinia meliores sunt. Et si nec per illos rei veritas inveniri potest, tunc liceat litigantibus ex utraque parte testes adhibere. Et si discordaverint, secundum const