comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
at  illis qui retentiones quasso¬
las hñt omͣttunt s eum poie
uł̃ repet̾e uł ñ aͣñtisci. ⁊ adusus
agentem doli mali ex ceptione u¬
tipoise euim ⁊ debitorib demin¬
gare ne soluerent.¬
otessate patris re ti . alii ip¬
instituit: eumq rogauit lib̃is
suis postmortem patris eorum
h̃rctitatem suam restitũe uł ei
q corum muperesset eisdem emã¬
cipatis hberis apatre suo uutiit
restituisse h̾iditatem clicebatur.
mox alter ex filiis uiuo patre
decessisse ͭ querebatur anis qui
sr̃erat ex filiis ꝑtem fratri suo
restitutam pec̾e possit qĩ p̃m a¬
ture datam /isscenola. diuum
marcum in auditorio depiꝰ
quidam lacedemonrꝰ uir p̾to¬
rius cum siliis suis a buxore di¬
uortio seꝑata. si morce pattis
sui iuris fuissent efferti. fidenͫ
martum reteit. fideiꝯmissum
eis p̃standum. intellecta mr̃is
uolim̃t᷑ate queqr nõ creclid̾at
patrem eos eman paturum di¬
ssułat in mortem euis fideiꝯ¬
missum. nõ dilatura io in mor¬

Expanded text:
quas solas habent, omittunt: sed posse uel repetere uel n‹a›ncisci et aduersus agentem doli mali exceptione uti posse eum et debitoribus denuntiare, ne solueretpotestate patris relictis alii nupinstituit eumque rogauit liberis suis post mortem patris eorum hereditatem suam restituere uel ei qui eorum superesset: eisdem emancipatis a patre suo uitricus restituisse hereditatem dicebatur, mox alter ex filiis uiuo patre decessisse: quaerebatur, an is, qui supererat ex filiis, partem fratri suo restitutam petere possit quasi praemature datam. Scaeuola diuum Marcum in auditorio de huiquidam Lacedaemonius uir praetorius, cum filiis suis ab uxore diuortio separata, si morte patri‹s› sui iuris fuissent effecti, fideicoMarcum refert fideicommissum eis repraestandum intellecta matris uoluntate, quae quia non crediderat patrem eos emancipaturum, distulerat in mortem eius fideicommissum non dilatura id in mor
Abbreviated transcription (Latin):
dem institutum adire ⁊ restitũe
h̃iditatem ỹuissiũ directa sũ
fideiꝯmissaria lib̾tas ei ꝰ data fui¬
sset. cum aspernari P̃is non debe¬
ret ꝑsonamcogentis N̾t enim
hic quoq aditum ut ꝙ nõdum
pet̾e si tei ꝯmissariam ub̾tatem
possit nec dirertam sibi uendi¬
care pp̃ spem tamen uu̾tatis ⁊ h̃r¬
ditatis aditum ael pretorem ⁊
perse ħ̾t. ¶ Si h̃rs post multũ
tempons resstutt cm p̾senti

Expanded text:
em institutum adire et restituere hereditatem seruis, siue directa siue fideicommissaria libertas eis data fuisset, cum aspernari heres non deberet personam cogentis: habet enim hic quoque aditum, ut, qui nondum petere fideicommissariam libertatem possit nec directam sibi uindicare, propter spem tamen libertatis et hereditatis aditum ad praetorem et per se habeat. Si heres post multum tempori‹s› restituat, cum praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
de operis obligutur. nec
soleat qͥ ab sũti cõdenãi. Certe ꝓcitratõe¬
ł tutõem. ł curatoẽm p̃sutẽ ẽẽ suffiẽss¬
ti suffitiant. iudeam ⁊ n puto sufficẽ. I
inpupͣ illo tutõĩs auctõitatẽ exigimu̾:
¶Dinoͣre. aẽfessiõe sua restituem ꝓcõ¬
fessi utiq p̾c fessionẽ. teꝑa qsi excausanĩ¬
dicati habebũt.

Expanded text:
de operis, obligatur nec soleat quis absenti condemnari. certe procuratorem, tutorem curatoremue praesentem esse suffiteri sufficiat, uideamus: et non puto sufficere. In pupillo tutoris auctoritatem exigimus. Minorem a confessione sua restituemus. Confessi utique post confessionem tempora quasi ex causa iudicati habebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ciõe sũmouet᷑. licis quilegatꝰ ẽ: pot̾̃it
ci simił ẽ maĩtꝰ. maxime sicontestan¬
tuat ut qui psessorꝰ c̃ dẽpnãdiẽ: si aũt
sundũ restitũt. fruetiui nõe sineos cõ¬
supsit ĩsolidũ cõdẽ nãdue potun enĩñ¬

Expanded text:
 poterit cui similis est maritus, maxime si constantuat, ut quiuis possessor damnandus est: si autem fundum restituit, fructuum nomine, si non eos consumpsit, in solidum co
Abbreviated transcription (Latin):
Itãt denĩ ꝗĩ alia ciuitatesit: copiãqͣ sui¬
faciat ĩpublico ibiq pareat anlatit
ni deamꝰ. ẜ hodie hocnĩe utim ut siueꝗs
eodẽloco agat. siue alio. sĩ ꝑegre agat:
sitam̃ occ̃sũ ẽditoĩs eut lantãe. uidiͣ¬
d̃mq eũ qͦ ꝗĩforo eodẽ agat. sicͥca colĩm̾.

Expanded text:
m qui in alia ciuitate sit copiamqufaciat in publico ibique pareat, an latitet, uideamus. et hodie hoc iure utimur, ut siue quis eodem loci agat siue peregre agat, si tamen occursum creditoris euitet, latitare uideaeum quoque, qui in foro eodem agat, si circa co
Abbreviated transcription (French):
bit. Siumm expliũb indicib deliłuli
causa cognoscenti. dre ñliq̃at. Cet̃i aũt
ẽ sñtiant. si isiurauũt s ñliquereieoꝵ
iscente: ceteros quui cõsentiẽ setentia ꝓferre. ql isi
dissẽtirit: pliũ serentia optien

Expanded text:
bit, si uni ex pluribus iudicibus de liberali causa cognoscenti de re non liqueat, ceteri autem consentiant, si is iurauerit sibi non liquere, eo quiescente ceteros, qui consentiant, sententiam proferre, quia, etsi dissentiret, plurium sententi‹a› optin
Abbreviated transcription (Latin):
one positũe. Inmo naiugiũ solem dicẽ
⁊ ip̃ã nauẽ. It gͦ narngii pot̃: ⁊ sic accipi:
it̃ nauiᷤ det̾us fiat .⁊ Nauigii appella¬
tiõe ⁊̃ rate̾ continẽt᷑. ꝗa plerũq ratiũ
usꝰ necessaiuiᷤ ẽ. P Sipe. destre it̃ in pe¬
diat᷑. ñ iõminꝰ int̃ nauigio det̃iuᷤᷤ fiat:¬
Ptĩor statio. ttẽq it̃nauigii si eĩ iud̾tur.¬

Expanded text:
one positum est: immo nauigium solemus dicere etiam ipsam nauem, iter ergo nauigio potest et sic accipi 'iter naui deterius fiat'. nauigii appellatione etiam rates continentur, quia plerumque et ratum usus necessarius est. si pedestre iter impediatur, non ideo minus iter nauigio deterius fit.Deterior statio itemque iter nauigio fieri u
Abbreviated transcription (Latin):
causa ut hi ic edicto loc̾sit. Noluit em̃
Simili mõ dicendũẽ. ⁊ si siliũ suũ eman¬
cipauit ut suo arbi̾to adeat ħeditatẽ. ẽẽ¬
sare hoc eclit . s illud ꝓbãdũ. silegatũ
repudiaũ. cessae ełꝙiuł qͦ scb Si serim̃

Expanded text:
causa, ut huic edicto locum faciat: noluit enim Simili modo dicendum est et si filium suum emancipauit, ut suo arbitrio adeat hereditatem, cessare hoc edictum.Sed et illud probandum, si legatum repudiauit, cessare edictum,
Abbreviated transcription (Latin):
um bõri arbitratu. ł cau̾tũ ł satiᷤᷤ datũ
ẽ: aut ꝑ ilłu ñstat qͦmin̾ uiri boĩ ar¬
bitratũ caueat᷑. ł sati det᷑ iũ fic̃i ueto¬
¶Ripã fluminũ publicoꝵ resicẽ: mu¬
¶Merito adiẽ dũne obid naigatio
detior fiat. Illa enĩ sola refeccio tole¬

Expanded text:
 boni arbitratu uel cautum uel satisdatum est aut per illum non stat, quo minus uiri boni arbitratu caueatur uel satisdetur, uim fieri ueto'.Ripas fluminum publicorum reficere mu.Merito adicit 'dum ne ob id nauigatio deterior fiat': illa enim sola ref‹e›ctio tole
Abbreviated transcription (Latin):
aut rap̃idiꝰ flum̃ fatiat ł sid aliud fiat
ꝗ nauigatio s i comodꝰ difficiliorẽ. s¬
ciat ł ꝓrsꝰ inpediat intelicto loc̾ ett
sa factum si. S ita excipiendum tut. extͣ ꝙ̃ siq
ita factum sit: uti delege fieri licuit eto tale
Si imari aliqͥ fiat. lab̾o ait cõpet̾e tale
int̾dictũ.: nedĩmaĩ inuelittõe. qͦpor

Expanded text:
et rapidius flumen faciat, vel si quid aliud fiat quod navigationem incommodet difficilioremve faciat vel prorsus impediat, interdicto locus erit. sa factum sit", sed ita excipiendum ait: "extra quam si quid ita factum sit, uti de lege fieri licuit". Si in mari aliquid fiat, Labeo competere tale interdictum: "ne quid in mari inve litore"
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tor locutus est de bõrum ie esta¬
est transitũ fecit ad intesta b̃is¬
tos. Eum ordine setitus q̃m
inde sicdeinde de successione au
intestato loqui s succõnem ab
intestato in plures ꝑtes cliuisit.
fent eumi gradus uarios ꝓrim̃
cognatorum deinde iuri ⁊ uxo¬
¶⁊ is. ita autem auint̃. ꝑt̃ ꝯpetrie

Expanded text:
aetor locutus est de bonorum posest, transitum fecit ad intestatos, eum ordinem secutus, quem in sic de successione ab intestato loqui.Sed successionem ab intestato in plures partes diuisit: fecit enim gradus uarios, primucognatorum, deinde uiri et uxoris.Ita autem ab intestato pote
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝯsequens ert Abintest̃.
¶possepeti iñcrpiꝯt/ S ⁊ siex
cardoniano edxto bõrum possõ
data sit. magis est ut disdere de¬
b̾amus abintestato nch̾oiꝰ pꝰse¬

Expanded text:
nem, consequens erit, ut ab intestato posse peti incipiat.Sed et si ex Carboniano edicto bonorum possessio data sit, magis est, ut dicere debeamus ab intest‹at›o nihi
Abbreviated transcription (Latin):
h̃ditas si quidem ͥbo ꝙ fari non
pt̃. Non mag̃ ea res inp edietur
tui h̾rditatem. Si autem hrs re¬
cuset adiret h̃rditatem quem¬
admodum res expediti possit diffi¬
cił est. quia n tutore desicłante
n pupeiꝰ ip̃e id defiderare pos¬
pelrri potest. Nam si auditias
capaces sunt. uł introgats nui¬
tu possiit signifitare uelle se ꝑi¬
culosuo h̃rditatem adire quom̃o
absentes ꝑ nuntiu. Er tnfo¬
ti nõ aubito oĩmodo subuemen¬
dum.dq ex similitudine iur̾ ti¬

Expanded text:
quidem eo, quod fari non potest, non magis ea res impedietur, tui hereditatem. si autem heres recuset adire hereditatem, quemadmodum res expediri possit, difficile est, quia neque tutore desiderante neque pupillus ipse id ‹desi›derare pospediri potest, nam si auditus capaces sunt vel interrogati nutu possint significare velle se periculo suo hereditatem adire, quomodo absentes per nuntium. sed et infanti non dubito omnimodo subveniendum idque ex similitudine iuris ci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtutorem potest adire ⁊ resti¬
tuere hrchitatem quo ezemplo
⁊ mutus qui nichil intellig̾e
ꝓotest ꝑ ꝓcuratorem adiuuat᷑.¬
¶ Si singuie res ab h̾ede tradite st̃
uissu meo ei cui eas uenditłim
nõ clubitabimꝰ michintelli¬
gi factam restitionem id̾ etit
⁊ si uissu meo tradantur. cui ego
tare debuerim uł inc̾ditimi ire
uł donare uoluerim.

Expanded text:
tutorem potest adire et restituere hereditatem. quo exemplo et mutus, qui nihil intellegere potest, per curatorem adiuuatur. Si singulae res ab herede traditae sunt iussu meo ei cui eas uendiderim, non dubitabimus mihi intellegi factam restitutionem. idem erit, et si iussu meo tradantur, cui ego estar‹e› debuerim uel in creditum ire uel donare uoluerim.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Sẽruoinuto dño uł ig¬
norante no recre restitũet᷑ i̾rli ꝙ¬
tas s si postea ratum h abuit ꝯ¬
h̾iditatis acquisitionis simmil ẽ.
ħͥ restitutioiussum est procede̾¬

Expanded text:
m. Seruo inuito domino uel ignorante non recte restituetur hereditas: sed ‹si› postea ratum habuerit, chereditatis adquisitionis similis est haec restitutio, iussum praecede
Abbreviated transcription (Latin):
attinet ip̃idño anẜuo quis roge
restituere pr̃ditatem. nec in ea e
hrclitate ꝯsensus eius necc̃uis est. Ita¬
q si qui suspectam drẽł h̾iditate
postu lante domino ꝯplłendi e¬
runt adue ⁊ restituere hr̃ait a¬
tem. ¶ Si testator rogasset h̾idẽ
ut restituat hrditatem mulieti
si non nupẜit aicendum erit
plendum hĩdem si suspectã

Expanded text:
attinet, ipsi domino an seruo quis rogetur restituere hereditatem, nec in ea re hereditate consensus eius necessarius est. itaque si qui suspectam dicent hereditatem, postulante domino compellendi erunt adire e‹t› restituere hereditatem. Si testator rogasset heredem, ut restituat hereditatem mulieri, si non nupsisse‹t›, dicendum erit compellendum heredem, si suspectam
Abbreviated transcription (Latin):
autem colłois tunc ꝯmittitur cũ
int̃plłatus cum an quo sp̃atiõ qͦ
ꝯferrepotint nõ facit maxime
cum uiri bom arbitratu collo¬
nem sĩ eclicto p̾toris insertum
est. siue ergo in totum colło fc̃a
nõ est sũ in ꝑte facta. locum hẽ¬
bit hec stiplo ⁊ siue quis non ꝯ¬
ferat. exhoac stipulatione. sine
doio .m. fec̾it quominꝰ ꝯferat

Expanded text:
autem collationis tunc committitur, cum interpellatus cum aliquo spatio, quo conferre potuit, non facit, maxime cum boni uiri arbitratu collationem fieri edicto praetoris insertum est. Siue ergo in totum collatio facta non est siue in partem facta, locum habebit haec stipulatio: et siue quis non conferat ex hac stipulatione siue dolo fecerit, quo minus confer
Abbreviated transcription (Latin):
nus an post mortem aui mor¬
tua ĩ matrimonio filia patri
rettli oporteat aritur. occurtit
equitas rei. ut ꝙ patermeus pp̃
me filie mee nomie cleclit ꝑ¬
ipe officium aui cuta nep tem
ex officio patris erga filiumpẽ¬
det. ⁊ quia pat̾ filie iõ auus pp̃
filium nep ti dotem clare d.
Quidsi filius ex h̾rclatus estexi
ex h̃rdato filio idem posse defẽ¬
cli nũc nfauorabili sma est ut

Expanded text:
nus, an post mortem aui mortua in matrimonio filia patri reddi oporteat, quaeritur. occurrit aequitas rei, ut, quod pater meus propter me filiae meae nomine dedit, pppe officium aui circa neptem ex officio patris erga filium pendet et quia pater filiae, ideo auus propter filium nepti dotem dare debet. quid si filius a patre exheredatus est? exheredato filio idem posse defendi, nec infauorabilis sent
Abbreviated transcription (Latin):
uinsqͥnis enim iegatum retio nos¬
misit is lib̾tus cũ quis dõatum
uoluerit item erit proband fa¬
uanam cessare sufficit enim pa¬
trono si nichꝰ de suo muetemerꝰ¬

Expanded text:
uis enim legatum retro nosquas non admisit is libertus cui quis donatum uoluit, idem erit probandum Fabianam cessare: sufficit enim patrono, si nih
Abbreviated transcription (Latin):
plurib infrandem ub̾tis don a¬
uent uł plurib mortis causea
equanter pationus acu̾sũs om̃s
in ꝑtem sibi debitam siuie faupa¬
¶ nasius canusiana experieturssi
sitaruitrium iudicis uideamus
qi in re ꝗdẽ distͣcta diff̾ri ꝯditio d
eipeoerutrumͣ mant rem emp¬
tam ire iͣusto p̃cio. in uõ ea re dis¬
cedere ꝓciorecepto /n onnumodo
resqͣmid̾ de bemius uenditionem
qi libtus ius uendendi nõ hi̾t
nec fraudemus p̃tio em̃ptorem¬
maximc cum de dolo eius nõ du¬
¶uitetur. S de doio ub̾ti R si pẽ¬
merit infraiudem patrom ubet¬
tui eque clicenctum erit. Si ma¬
gno ernt in p̃cio reuel audum
patronum sꝯditione non mide¬
iata an uelit ab emptione disce¬
dere. s uenditori utrum malit
de p̃cio remut̾t an pocius rem ꝙͣ
uencdit ꝑcipere penduito p̾cio.
⁊ in perinitatione ⁊ inlecatione¬

Expanded text:
ribus in fraudem libertus donauerit uel pluribus mortis causa, aequaliter patronus aduersus omnes in partem sibi debitam siue Fauiana siue Caluisiana experietur. Sisit arbitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri condicio debet emptori, utrum malit rem emptam habere iusto pretio an uero a re discedere pretio recepto: neque omnimodo rescindere debemus uenditionem, quasi libertus ius uendendi non habuerit, nec fraudemus pmaxime cum de dolo eius non disputetur, sed de dolo liberti. Sed si emerit in fraudem patroni libertus, aeque dicendum, si magno emit, in pretio releuandum patronum, condicione non ipsi delata, an uelit ab emptione discedere, sed uenditori, utrum malit de pretio remittere an potius rem quam uendidit recipere persoluto pretio. et in permutatione et in locatione
Abbreviated transcription (Latin):
liplusait in eo qd cõnatum egt
quam pats debita patrono. ite
amortis c̃a ei donatun sit ꝑtemfa¬
aat cum pãtrono qͥ ad̾ iegatarius¬
¶ patroms facit sutrum autem ad
ea reuccanda famana pertinet ne
quislibtis de boĩs diminuit an

Expanded text:
atum est quam pars debita patrono. quare si mortis causa ei donatum sit, partem faciet conpatrono, quemadmodum legatarius patronus facit. Utrum autem ad ea sola reuocanda Fauiana pertinet, quae quis libertus de bonis deminuit, an
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sSit suncdũ p̃caĩo ẽcessero ciiua
debebat᷑ dem̃ tu acdnõ fundi pcaĩo ros¬
uerisuteã iua adeũ fimdũ utã an
noceut tibiexceptio si adũs eñ uełiant̃¬
dũ p̃caĩo dedo cuiui ad ebebat᷑. ⁊ turo¬
imile int̃ cdictũ mͥ ee ꝗasicutia ea

Expanded text:
oncessero, cui uia debebatur, deinde tu a domino fundi precario rogaueris, ut ea uia ad eum fundum utaris: an noceat tibi exceptio, si aduersus eum uelis intendum precario dedero, cui uia debebatur, et tu routile interdictu
Abbreviated transcription (Latin):
cisse: sip̾t denuntiacionẽ fecit̃ debebit
enĩ. ⁊ italabo ⁊ diem. ⁊ horã denintia¬
ciõe conplecti ⁊ ubi. ⁊ ꝙ opꝰ ł futurum¬
scure dicẽ: aut demintiare. neq tam
artare ad ũsãĩũ ut ĩtra diẽ occ̃rere
ad ꝓhibñdũ ñ p̾sit Ey si forte ñsit cui
demũciet᷑ neq dolo malo factũ sit ne:
fit amiciᷤᷤ deniq aut ꝓcuatoi aut ad
p̾itẽ ait. siꝗ̃ ĩpublico municipiũ uelit
facẽ suficẽ eisicuatoi r ei publice de

Expanded text:
cisse, si post denuntiationem fecerit: debebit enim et ita Labeo et diem et horam denuntiaione conplecti et ubi et quod opus futurumscure dicere aut denuntiare: neque tam artare aduersarium, ut intra diem occurrere ad prohibendum non possit.Et si forte non sit, cui denuntietur, neque dolo malo factum sit ne sit, amicis denique aut procuratori aut ad e.Item ait, si quis in publico municipii uelit facere, sufficere ei, si curatori rei publicae de
Abbreviated transcription (Latin):
siti necarent᷑:⁊ sane aqua ꝑuenire: nͥ refec¬
toriuo ñpotẽ ac ñrefecto. difficultã tatũ¬
rio. abillo usus eͥᷤ. qminꝰ. itautari eã. iũ
sicĩ ueto ł lacii puteo. piscina. itẽ int̃di¬
cã .Ih int̃dictũ ꝓpõit᷑ ei ꝗ fontana a qua
uti ꝓhib̾t̃ Suitutẽ enĩ ñtantũ aq̃ dueñ¬
de ẽẽ solent: uerũ etiã auriend̾. &. sic̃o

Expanded text:
siti necarentur. et sane aqua peruenire nisi refecto riuo non potest: at non refecto itinersiti necarentur. et sane aqua peruenire nisi refecrio ab illo usus es, quo minus ita utaris, uim fieri ueto. de lacu puteo piscina item interdicam'. hoc interdictum proponitur ei, qui fontana aqua uti prohibetur: seruitutes enim non tantum aquae ducendae esse solent, uerum etiam hauriendae, et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
factũ. Teneb̾i gͦtu ille. anet ego tenear.
nebor adħ ut patientiã p̃stẽ: Neratĩ qͦ
scͥpsit eũ cuiꝰ ẜuꝰ ui aut clã fec ant sua
ĩ pñsa exł int̃ dicto op̾restitũe debe.
noxe b̾e . & plane simortuo. alienato¬
ue ẜuo intdice̾t᷑: patienniã dũtaxit
prãe cb̾e ait. itaut ẽptor eo int̃ dicto
p̾sit ẽuenĩ ut ĩpñsam pr̃ar aut ĩ noxã¬

Expanded text:
factum: teneberis ergo tu et ille: an et ego tenear, nebor ad hoc, ut patientiam praestem.Neratius quoque scribit eum, cuius seruus ui aut clam fecit, aut sua impensa ex innoxae dedere: plane si mortuo alienato‹u›e seruo interdiceretur, patientiam dumtaxat praestare debere ait, ita ut et emptor eo interdicto possit conueniri, ut impensam praestet aut noxa
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ icilie opponunt᷑ aq̃ diriuãde. ẽpellem¬
diue exflumine causa. siue ea ligneas t̃.
siue lapidea siue exqualib aliamatia sũ
adc̃tinendã. tñs mitiñdãq aꝗͣ ex cogitata¬
Incile ẽ aũt loe̾ dep̃ssꝰ ad lat flumniᷤᷤ ex
eodictũ ꝙ incidat᷑. Incidit̾ enĩ ł lapis ł¬

Expanded text:
 incile opponuntur aquae deriuandae compellendaeue ex flumine causa, siue ea lignea sunt siue lapidea siue qualibet alia materia sint, ad continendam transmittendamque aquam excogitata.Incile est autem locus depressus ad latus fluminis, ex eo dictus, quod incidatur: inciditur enim uel lapis
Abbreviated transcription (Latin):
t̃dicta deaqua itẽ defonte: ad eã aq̃ ꝑti¬
nẽ uidrit᷑ que ac apite ducit᷑. ñ aliunde:
c ap̃aq̃ uludẽ. un ͣ qi nascit᷑. si exfonte na¬
scat᷑ ipe fons Siexflumine. ł lacu. pͥma
ĩcilia ⁊ pͥntipia fossarũ ꝗb exflumine¬

Expanded text:
terdicta de aqua, item de fonte ad eam aquam pertinere uidentur, quae a capite ducitur, non aliunde:  aquae illud est, unde aqua nascitur: si ex fonte nascatur, ipse fons: si ex flumine uel lacu, prima incilia uel principia fossarum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nõ posid̾mꝰ nobiestituat᷑ aut ad hoc ut retinẽ
nob̾liceat. qd p̾sidemis i Restituẽde pꝰ¬
sessiois ordo. aut ĩt clictõ expelit᷑. ant ꝑ
accionẽ . Retinende itaq p̾sessiois duplex
uiaẽ: aut ex eceptiõe: aut int̾dictũ. excep¬
ceprio dat᷑ exmultis excausis ei ꝗ p̾sid ꝑ¬
pet̾uo aũt ħ int̃ dicto ĩst̃ h. ꝙ. nec uiaie l̃¬

Expanded text:
non possidemus, nobis restituatur, aut ad hoc, ut retinere nobis liceat quod possidemus. restitutae possessionis ordo aut interdicto expeditur aut per actionem: retinendae itaque possessionis duplex uia est, aut exceptio aut interdictum. exceptio datur ex multis causis ei qui possidet.Perpetuo aut
Abbreviated transcription (Latin):
onem i icriratis petelat. ⁊ ap̃¬
tutores uaieriane faie antonne
egestatem euis p̃teñ debant ⁊r¬
recitabant cluu adciam ꝯstitu¬
tionem in qua qntum ad mu¬
na mumcipana iusẜat eum a¬
num qũ quis ingressus esset ꝓ¬
impleto nũm̃ari. imp̃r aut̃ nẽ

Expanded text:
onem hereditatis petebat: et atutores Ualeriegestatem eius praetendebant recitabant diui Hadriani constitutionem, in qua quantum ad mura municipalia iusserat eum anum, quem quis ingressus esset,impleto numerari. imperator autem
Abbreviated transcription (Latin):
Grcdi suo saltem atepeto corne¬
ni q̃m a̾te deuo luti est matris¬
mee ꝑs. item pars sempronii
curatoris quondam mei cõtiaria
restituas. gaio seio untias. qua¬
tuor. Ꝙ situm est cum semꝑ¬
nius mintegium restitutũs sit

Expanded text:
heredi suo salutem. a te peto, Corneli, quoniam ad te deuoluta est parsm‹eae›, item pars Sempronii curatoris quondam mei contraria restituas Gaio Seio uncias quattuor'. quaesitum est, cum Sempronius in integrum restitutus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Somp. H eres ꝓterto fũnto roga¬
tusfuat Hiditatem restituere a¬
sto aiebat. iitend̾ utrum enimi¬
omminodo penes h̃idem funduĩ
esse uoluit testator.anita dem̃
Ioq estiniatio eius retmendaẽ
ꝯpetent eicui restituta fisit ꝯ¬
ditas adũsus ip̃a pignora. S a¬
lia clubitatio remanebit. sum
eum ꝯtractum qui ex defuncto
fisit int̾positus hrsanteqniam
restituit h̾iditatem pignus
acceperit. S nec si quidem m̃e
dia h̃iclis ⁊ gestatoris hnt nichꝰ¬
ominusuaint

Expanded text:
sorum. Heres praecepto fundo rogatus erat hereditatem restituersto aiebat uidendum, utrum omnimodo penes heredem fundum esse uoluit testator an ita demum, ideoque aestimatio eius retinenda competunt ei, cui restituta fuerit hereditas, aduersus ipsa pignora. sed aliqua dubitatio remanebit, si in eum contractum, qui ex defuncto fuerit, interpositus heres, antequam restitueret hereditatem, pignus acceperit. sed nec sic quidem ipse aedia heredis et testatoris habent, nihilo minus ualent
Abbreviated transcription (Latin):
rat hides ⁊ eoclem testam̃to
ita cauit fidei aut̃ h̾ĩdum me¬
orum ꝯmitto uti stppłantia sb̃¬
to sine usuris ap̃ ganim᷑ seium
⁊ lutium ticium. quos ⁊ si utiu¬
sset curatores subatantie mede¬
dissem. remoris anis. ut hii res¬
tituant nẽpotib meis prout

Expanded text:
erat et eodem testamento ita cauit: 'fidei autem heredum meorum committo, uti omnis subto sine usuris apud Gaium Seium et Lucium Titium, quos etiam, si licuisset, curatores substantiae meae d‹e›dissem remotis aliis, ut hi restituant nepotibus meis, prout
Abbreviated transcription (Latin):
alł. ħ̾ u̾ba inẜuit. ꝑtinent autem
h ii colicilli aduxorem ⁊ siliam
itaq rogo quicquid aũ ego reliꝰ¬
quero aut uos ip̃i hẽatis. ꝯmune
uobissit. ꝙ si non ego rogarem
uos pro nestra pietate faceretis fi¬
lia intestatis patris borum põem
accepit. qĩtum est an aliqua ꝑs
h̃ĩcditatis lucu ticii. exc̃ã fideiꝰ.¬

Expanded text:
 uerba inseruit: 'pertinent autem hi codicilli ad uxorem et filiam. itaque rogo, quid quid aut ego reliquero aut uos ipsae habeatis, commune uobis sit: quod si non ego rogarem, uos pro uestra pietate faceretis'. filia intestati patris bonorum possessionem accepit: quaesitum est, an aliqua pars hereditatis Lucii Titii ex
Abbreviated transcription (Latin):
nium se. non ꝓpom rogatun i cor¬
nelium autem Ñ idem debe pro
rãta portõe mat̾narum definigi
rerum restititõem seio face̾. słr
id ꝙadte ex bomis meis ꝑuenit
fanas uenur ad filium tuum.
Q̾situm est quid de i̃ fideiꝯmis
Crestituere deb̾at utrum ne
post mortem suam anantea.
sx. iiiis ad tempus quo nurus

Expanded text:
quidem non proponi rogatum, Cornelium autem heredem debere pro rata portione maternarum defuncti rerum restitutionem Seio facere. Mulid, quod ad te ex bonis meis peruenerit, facias peruenire ad filium tuum': quaesitum est, quando hoc fideicommissum restituere debeat, utrumne post mortem suam an iam nunc. respondit ad tempus, quo nurus
Abbreviated transcription (Latin):
colicilli s h̃r̃ctitas n darin aͣdi¬
iipotest. tam̃ benigna int̾pre¬
tatione placet ut fr̃ ꝙ ab intestato
pupillo successit. substitutis fi¬
de iꝯmisso obligetur ¶ꝙ si muicem
fu̾int. subsfͣctut ⁊ in fidei ꝯmisso
substitutionem uałe uno quor
eoꝵ mortuo ꝗ sr̃sunt totũ accipͥiunt.
Eredibus instidem.¬
tutis siliis utriusq sexus singulos
rogauit. ut qui sine liberis dece¬
deret ꝑtem suam hr̃cditatis soro¬
ri frĩue restitueret. aut si frat̾
soror uenon eiset mrĩsue. ⁊⁊ lz
hoc sideiꝯmisso teneri muicẽ
uolodonet biosliteros etłuͦ¬

Expanded text:
codicillis hereditas neque dari neque adimi potest, tamen benigna interpretatione placet, ut mater, quae ab intestato pupillo successit, substitutis fideicommisso obligetur: quod si inuicem fuerunt substituti, et in fideicommisso substitutionem ualere: unoque eorum mortuo qui sueredibus institutis filiis utriusque sexus singulos rogauit, ut qui sine liberis decederet partem suam hereditatis sorori f‹r›atriue restitueret aut, si frater sororue non esset, matri suae et haec hoc fideicommisso teneri inuicem uolo, donec binos
Abbreviated transcription (Latin):
auit. impr. sideiꝯmissum er uas
buisset eam testari. petisset. ut
frem suum hidem facet. Sic eͥ
acapiendam eam scrrtura a
si hiaitatem: suam rogasset
eam restitũe ¶ Siomus auton¬
imus impubem filium autom¬
gnum ⁊⁊ filiam honatam relmq̃
exicr̾catis hiis matrem eorum
uulianam ualetianam nidem ĩ¬
siturt. q⁊ ab ea.ccc. ⁊ quasdam
resfiie reli quid reliquam õm

Expanded text:
avit imperator fideicommissum ex hac , quod prohibuisset eam testari, petisset, ut fratrem suum heredem faceret: sic enim accipiendam eam scripturam, ac si hereditatem suam rogasset eam restituere. Fabius Antoninus impuberem filium Antoninum et filiam Honoratam relinquens exheredatis his matrem eorum Iuniam Valerianam heredem instituit et ab ea trecenta et quasdam res filiae reliquit, reliquam om
Abbreviated transcription (Latin):
na ⁊ filiam suam Brcles inftitu¬
it. ⁊ fideiꝯmisit filie ut sine libe¬
ris decessisset parseidata perueĩ¬
ret ⁊ ad coh̃i dem eam futiosã
ip̃e titius ĩ mmio conocauit. ⁊ e¬
iuxa est siliampost mortem pa¬
tris. q̃situm est. suriosa defunc¬
ta sr̃stite ex hiꝰ eiusiocli ꝯuenti¬

Expanded text:
am filiam suam heredes instituit et fidei commisit filiae, ut, si sine liberis decessisset, pars ei data perueniret ad coheredes: eam furiosam ipse Titius in matrimonio collocauit et enixa est filia‹m› post mortem patris. quaesitum est, defuncta furiosa superstite ex eiusmodi coniuncti
Abbreviated transcription (Latin):
tutus. ficio rogatus fũit resfituere
Prelitateni trursus ticu H̃rdi pꝰ
ten ipuis sufficiunt dirette acciões
P̾ri si hĩs antequam fideiom̃. re¬
artuat h̾iditatem restitueret. a¬
uenau̾it quid ex h̃rditate. iutem¬
ẜuum p̃rditarium manumisit
aut ruperit ꝙ uel freg̾et. uł ussit
non competit in eum ulla cuulis
actio usfituta postea p̃rclitate ex¬

Expanded text:
tutus Titio rogatus fuerit restituere hereditatem et rursus Titius heredi post tempus, sufficiunt directae actiones heredi. Si heres antequam fideicommissam hereditatem restitueret, alienauerit quid ex hereditate aut seruum hereditarium manumiserit aut ruperit quid uel fregerit uel usserit, non competit in eum ulla ciuilis actio restituta postea her
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Sł hrs ab eo qui cum mo¬
rerenir soluendo non fuit roga¬
tus hraitatem restitũe suspect̾a
sibi dicit aubium est non est qͥn
non fuit datum est. ꝑm̃ nou debe¬
atur atq si legatiam esset. eo eͥ
casulegataru sr̃ĩoret h̃idis uice¬

Expanded text:
moreretur soluendo non fuit rogatus hereditatem restituere, suspectam sibi dicit, dubium non est, quin non fuit datum est, perinde non debeatur atque si legatum esset: eo enim casu legatarii, superior‹e› heredis uic
Abbreviated transcription (Latin):
instus e oᷤ tempore quo caitoruni
fraudendorum ⁊ sium imieris. si¬
intra ꝑ iculum intdicci fraudato
so ub̃timtibi fũat uolenti adire
p̾rditatem creditores tuos taliꝯ
modo fraudare ⁊ ego nithil ta
rpit̾ faniam reciꝑiendo eam p̃r¬
ditatem. quam irmota stiꝑ᷑ uło¬
ne tu ea ac crelitores ꝯpelłe recte
ut adires non pot̾init. ¶Si ⁊ filius
suus h̾rs patri rogatussit apatre
hrehitate m mnichil restituere cũ
suoꝵ cͤditorum fraudatorũ ꝯsi¬
lium n  ifset tanꝙͣ suspectam ex

Expanded text:
iam eo tempore, quo creditorum fraudandorum consilium inieris, citra periculum interdicti fraudatorso liberum tibi fuerat nolenti adire hereditatem creditores tuos tali commodo fraudare, et ego nihilrpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditore‹s› compellere te ut adires non potuerint. Sed et filius su‹u›s heres patri rogatus sit a patre hereditatem mihi restituere, cum suorum creditorum fraudandorum consilium inisset, tamquam suspectam ex
Abbreviated transcription (Latin):
ris difficile quidem cregideris et ꝑ
ignorantiam magis nõ explendi
fideiꝰ. causa hoc fecisse. S si pro¬
baũis ꝑẽrrorem cequartam non
retimiisse recuperare eam pot̾is.

Expanded text:
ris, difficile quidem crederis per ignorantiam magis, non explendi fideicommissi causa hoc fecisse: sed si probaueris per errorem te quartam non retinuisse, reciperare eam poteris.
Abbreviated transcription (Latin):
orum ꝯmitto ut si quis eorum
ane liberisprior diem fuum o¬
bient ꝑtem suam superstiti
fratri restituat. Ꝙ si ute ⁊q sine
beris diem suum obierit om¬
nem h̃iditatem iueam ad ne¬
ptem meam claudiam perue¬
alio superstite filio nouisimo si
ne literis. neptis prima ꝗ dem¬
est facie pp̃ eclitiones uerba tĩ

Expanded text:
orum committo, ut, si quis eorum sine liberis prior diem suum obierit, partem suam superstiti fratri restituat: quod si uterque sine liberis diem suum obierit, omnem hereditatem ad neptem meam Claudiam perueero superstite filio, nouissimo autem sine liberis neptis prima quidem facie p
Abbreviated transcription (Latin):
postquam sideiꝯmisam restitu¬
restitũtionem litetum eo ꝯtes¬
tata. potestas enim euittionis to¬
nit intellectum resitutioĩs id̃e¬
bito tideiꝯmisso. plane fideiꝯ¬

Expanded text:
posteaquam fideicommissam restiturestitutionem lite cum eo contata: potestas enim euictionis tot intellectum restitutionis indebito fideicommisso consti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui ura sepultrorum acquiri ĩ¬
sequĩt᷑uradeo senatus uithil ap̃¬
eum̃ ex ea ꝑte quam delinquit uo¬
luit relinq̃re. nec fałtidiamerde¬
ri possit. nec p̾scrmio ap̾ eum relĩ¬
quatur. nec substitutio aueq se¬
aindarum tabularum ita facta
Quisquis mͥl̾rs etit silio m̃eo
his esto eidem cdaretur. ¶Cunti¬
ciana Hiclitas ex trebelliano. se.¬

Expanded text:
ei qui, iura sepulchrorum adquiri inei qui, iura sepulchrorum adquiri insequeum ex ea parte, quam derelinquit, uoluit relinquere, ut nec Falcidiam exercere possit nec praeceptio apud eum relinquatur nec substitutio quoque secundarum tabularum ita facta: "quisquis mihi heres erit, filio meo heres esto" eidem daretur. Cui Titiana hereditas ex Trebelliano se
Abbreviated transcription (Latin):
tant ins̾poni ꝯ seruata patria
potestate dampnum ꝯlitionis
ip̃ fraudem inflirit. ꝓost decreti
autem ancrẽm. in ea p̾rditate fi¬
nd̾ militi ꝯꝑan debuit si res apesõ¬
rib peci uł enqm cum debitorib¬

Expanded text:
terant interponi conseruata patria potestate, damnum condicionis propter fraudem inflixit. post decreti autem auctoritatem in ea hereditate filio militi comparari debuit, si res a possessoribus ‹p›eti uel etiam cum debitorib
Abbreviated transcription (Latin):
i seꝑatio q̃dãp̃stet᷑. Pitẽ uideamꝰ siꝗ᷑ hẽs
pub̾tatẽ de ce ẜit. ⁊ substituti bõa ueñ¬
ãt. qͥ ĩ pub̾iᷤᷤ ħ ditatẽ adiit. anpatͥs ẽ dito¬
res p̾sint seꝑatiõẽ ĩpetrare: ⁊ putop̾ose:
hoc ãpliꝰ puto.⁊ ĩ pub̾is ẽditoẽs p̾se seꝑ

Expanded text:
stetur.Item uideamus, si quis heres pubertatem decesserit et substituti bona ueneant, qui impuberis hereditatem adiit, an patris creditores possint separationem impetrare. et puto posse: hoc amplius puto etiam impuberis creditores pos
Abbreviated transcription (Latin):
si añ pub̾titẽ decessiss. substituit ẜe
obuerit᷑ q̃ adita decessit᷑. q̃ro cũp̃tor
ĩ ipũ pupillũ ꝗ̃uis p̾ea heditas obue¬
nisset: creditoib tm̃patͥs acciõẽ ñ
dar: anĩ substitutũ creditõib pat̾s dem¬
dasit accio: cuex bois pãmus N scł adc̃¬

Expanded text:
e obuenit, qua adita decessit. quaero, cum praetor in ipsum pupillum, quamuis postea hereditas obuenisset, creditoribus tamen patris actionem non daret, an in substitutum creditoribus patris danda sit actio, cum ex bonis pa
Abbreviated transcription (Latin):
si ẜ uandi causa ĩ p̾sessioẽm miẜ it᷑ dãe ar¬
burũ p̃s ad eidistrxenda: q̃ mora dtiorã
futãs. itaut p̃tiũ exhis redactũ ap̃sidĩ¬
cõmĩsaiũ ĩ causa depõitisit donee de
sidi cõmiso. ꝙ ei debt᷑ const.¬

Expanded text:
ausa in possessionem miserint, dare arbitrum possunt ad ea distrahenda, quae mora deteriora futura sunt, ita ut pretium ex his redactum apud fideicommissarium in causa depositi sit, donec de fideicommisso quod ei debetur const
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰse: adũs pͥmiaũt ñ p̾se. Insũma pͥmi
quid̃ creditores aduers om̃s impetͣre posst᷑ seꝑa¬
tionẽs dcdi creditoẽs. adũs pͥmi ñ posst̃ adũsi t̃cii pos¬
sũt. Si filii famił bõa uenãt ꝗcastren¬
se peculiũ ht̃: anseꝑatio fiãt int̃ castr̃n¬

Expanded text:
posse, aduersus Primi autem non posse. in summa Primi quidem creditores aduersus omnes impetrare possunt separationem.Secundi creditores aduersus Primi non possunt, aduersus Tertii possunt.Si filii familias bona ueneant, qui castrense peculium habet, an separatio fiat inter castren
Abbreviated transcription (Latin):
hant̃ ñp̃s uenire cũc astrẽsib c̃ditoĩb:
Itẽ si qͥd ĩ repatri ũsuẽ. forte᷑ pot̃it ⁊ c̃di¬
tõi cẽdici. nec astrẽse. peculĩ ĩ ꝗet cũp̾¬
sit pon̾ cũpatie exꝑm I illud sciendũ
ẽ eõ demũ ẽditoẽs p̾se impetre seꝑa

Expanded text:
 uenire cum castrensibus creditoribus. item si quid in rem patris uersum est, forte poterit et creditori contradici, ne castrense peculium inquietet, cum possit potius cum patre experiri.Illud sciendum est eos demum creditores posse impetrare sepa
Abbreviated transcription (Latin):
uit.s Inboĩs msularii undrdi. pͥ pͥuale¬
g̃ia potiorẽ. eoꝵ cͤausã placuit ꝗ peciũã
ap̃m̃sã sidẽ p̾ublica secuti deposuert̃:
siꝰ enĩ ꝗdepositi̾ ñmi̾ usuraᷤᷤ am̃sulaĩ¬
Pis acceper. acetis editoib siseꝑant᷑ ⁊ me

Expanded text:
rauit.In bonis mensularii uendundis post priuilegia potiorem eorum causam esse placuit, qui pecunias apud mensam fidem publicam secuti deposuerunt. sed enim qui depositis nummis usuras a mensulariis acceperunt a ceteris creditoribus non se
Abbreviated transcription (Latin):
eius militari testari uõ pofmt
si in hostai loco de plendãtur
⁊ illo decerlant quoquo uelunt
⁊ quõ possint testabuntur. siue
p̃̾ses qussit ꝓuincie siue iega¬
tus. siue quis anus qui uue ini¬
litari testarinon potest.item
nouaios. s teñ archos classium
une militar pore testari nł¬
ia clubitatione in classib os
remiges ⁊ naute milĩtes siit.
Item ingies milites ⁊ uire mi

Expanded text:
militari testari non possint, si in hosticolo deprehendantur et illic decedant, quomodo velint et quomodo possint, testabuntur, sive praeses quis sit provinciae sive legatus sive quis alius, qui iure militari testari non potest. Item nauarchos et trierarchos classium iure militari posse testari nulla dubitatio est. in classibus omnes remiges et nautae milites sunt. item vig
Abbreviated transcription (Latin):
uãt uoiuntates rte esse eotum
qui inẜoitili lod sipyma uichi¬
ciasua quoquo modo orclinassẽt
ibitemq diem suumopiissent
ab hiis ꝑs quas ꝯstitutiones pr¬
opaies seꝑari qt tamen qui in ꝓ᷑¬
cuitu u̾santur. cumeadem pen̾tu¬
laexꝑiantur iura quoq eadem¬

Expanded text:
ae uoluntates esse eorum, qui in hosticolo suprema iudicia sua quoquo modo ordinassent ibidemque diem suum obissent. ab his personis constitutiones principales separent, tamen qui in procinctu uersantur cum eadem pericula ex
Abbreviated transcription (Latin):
tari testari poñt. enim miles qͥm
gratus lib̾tus sit non inpune e¬
um fetr oporteat. S si quid̾ ĩ¬
officosus patrono patrone uibe¬
risue eorum sit tantũmoto tas¬
tigati eum sub ꝯminatione ali¬
quaseu̾itatis nõ defutͣure ssirius.¬
ꝯuitium eis dixit et̃ in exilium
temporale debebit dari. ꝙ si ma¬
nus intulit. in metallum dau¬
duserit. id̾ erit. ⁊ si calumpniam
aliquam eis instruxit. uł deiato¬
rem subornauit. uł quã cam̃. ad¬
ũsus eos temptauit.
at̃. SIquis tutor datus cum si¬
bi legata ess anclla ⁊ iogatus
eam manumitt̃e manu miẜit
agnito legato ⁊ a cutela pupilli
natus carere.
eorum erat ꝑ duellionis dmp¬
bratus saiua esse cliuiseũ. ⁊ ant̃.

Expanded text:
tari testari: est enim miles, quagratus libertus sit, non impune ferre eum oporteat. sed si quidem inofficiosus patrono patronae liberisue eorum sit, tantummodo castigari eum sub comminatione aliqua seueritatis non defuturae, si ruconuicium eis dixit, etiam in exilium temporale dari debebit: quod si manus intulit, in metallum dandus erit: idem et si calumniam aliquam eis instruxit uel delatorem subornauit uel quam causam aduersus eos temptauit. .Si quis tutor datus, cum sibi legata esset ancilla et rogatus eam manumittere, manumiserit adgnito legato et tutela pupilli natus carere. eorum erat perduellionis damnatus, salua esse diui Seuerus et
Abbreviated transcription (Latin):
Istraiams finum quempp̃t
male contra pietatem affinebat
coegit emancipare. quo postea
defuntto paterit marurresor
dorum poisõnem sibi ꝯ petere di¬
cebat. s ꝯsilioneratũ prisacian

Expanded text:
Traianus filium, quem pater male contra pietatem adficiebat, coegit emancipare. quo postea defuncto, pater ut manumissor bonorum possessionem sibi competere dicebat: sed consilio Neratii Prisci et
Abbreviated transcription (Latin):
trahi debeat ⁊ puto siquidem ꝑa
tum atiam nõ caueat tociustrie᷑¬
tis eidem negandas acciones. ũ ꝗ
enim uttetur cauisse qui nõ in
omnib cauit. Ꝙ si permopiant.
sextantis tantum deuegandas. sic
tam̃ ut possit supłe cautionem t
collonem. uł ceteris modis quib
supradiximus aut curator ꝯsti¬
tuatur iem ei saliam facturus. ⁊¬
N̾n enim d r̃o eiusquinõ per
tumatiam colłonem nõ implet

Expanded text:
trahi debeat. et puto, si quidem per contumaciam non caveat, totius trientis ei denegandas actiones nec enim videtur cavisse, qui non omnibus cavit: quod si per inopiam, sextantis tantum denegandas, sic tamen, ut possit supplere cautionem vel collatione vel ceteris modis quibus supra diximus, aut curator constituatur rem ei salvam facturus: haberi enim debet ratio eius, qui non per contumaciam collationem non impl
Abbreviated transcription (Latin):
xix. acleclictum soipsit aut .i.
reinquit aut cautione faciencla
sua cum fiattib aͣmuis nõ caueat.
satisfecit eclicco s. ⁊ si quedam di¬
isdat dequibdam caueat eque
aicimus ami satis fecisse. sz aun
possunt esse ꝯuedam in occulto
nõ satis ꝯfeit qui nõ cauit ꝙͣuis
diuidat Si igitur ꝯstat inter ꝑ¬
tes quid sit inbonis em anapati
sufficiens cono est aiuisiossi non
ꝯstet. s dicãntur queclam nõ eẽ
in ꝯmune redatta tunc pp̃ mcer
tum cantio erit int̾ponendas set¬
⁊ si tantum forte in bomis pater¬
nis emancipatus remittat ꝙͣtum ĩ
colłone suust̃rs d. licendu est
emancipatum satis ꝯtulisse udi.
ĩdem ⁊ si non nomen paterni de¬
rem delerit ꝓ portione borum q̃

Expanded text:
 ad edictum scripsit. aut enim re, inquit, aut cautione facienda csua cum fratribus et quamuis non caueat, satisfacit edicto. sed et si quaedam diuidat, de quibusdam caueat, aeque dicimus eum satisfecisse. sed cum possint esse quaedam in occulto, non satis confert qui non cauit, quamuis diuidat. si igitur constet inter partes, quid sit in bonis emancipati, sufficiens collatio est diuisio: si non constet, sed dicantur quaedam non esse in commune redacta, tunc proptertum cautio erit interponenda. Sed et si tantum forte in bonis paternis emancipatus remittat, quantum ex collatione suus habere debet, dicendum est emancipatum satis contulisse videri: idem et si nomen paterni deiam dederit pro portione bonorum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Nt. moreretur. P̾rentatem hiis
quosĩ ides substituerat restit¬
at filius uitasor orem suꝑauit ⁊
tutis uno defiunicto ante fiium ꝑs
eius que aad cet̾os substitutos q
sr̃iuuerẽt ꝑtmet utrum ꝓ uiri

Expanded text:
 moreretur, hereditatem his, quos heredes substituerat, restituat. filius uita sororem superauit tutis uno defuncto ante filium, pars eius, quae ad ceteros substitutos qui superuiuerent pertinet, utrum pro uiri
Abbreviated transcription (Latin):
s. ꝯsequens esse ꝓ hin ꝑtib qui¬
b sub artuti essent fideiꝯm̃. pti¬
nere. ¶Neuia filium n̾rdem ins¬
tituit. ex quĩcante ticiam filã
ex quadiante septitiami. filium
ex triente eius fi deiꝯmisit. in rec
ũba te rogo filii sepcitii. siitra.
as ãsitum est. anseptitio filio de¬

Expanded text:
sequens esse pro his partibus, quibus substituti essent, fideicommissum pertinere. Maeuia filium heredem instituit ex quincun‹c›e, Ti‹ti›am filiam ex quadrante, Septicium filium ex triente, cuius fidei commisit in haec uerba: 'te rogo, fili Septici, si intra as". quaesitum est, an Septicio filio de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sentionis ub̃tatis causa impoĩ¬
tormii i inadic̾tit. enim rem
istam lib̾tatis impositorum p̃sta¬
tionem ultra extreuise ut ꝓm̃et
gitur p̃tor pollicetur uiclicui
oꝑarum cdaturum in libeitos ⁊
oꝑe per horas solmpt᷑ qrid est

Expanded text:
persecutionis libertatis causa impositorum: animaduertit enim rem istam libertatis causa impositorum praestationem ultra excreuisse, ut premgitur praetor pollicetur se iudicium operarum daturum in libertos etoperae per horas solui potest
Abbreviated transcription (Latin):
impositoꝵ ħ̾t. in emancipato filio.
qr nichil imponi lib̾issot nec qui¬
manumissiomi patriut ub̃tum
patrono nam pietatem ꝑ uberi
parentib non operas debent.

Expanded text:
impositorum habet in mancipato filio, quia nihil imponi liberis solet. nec quimanumissori ut libertum patrono: nam pietatem liberi parentibus, non operas debent.
Abbreviated transcription (Latin):
ssat fauiana cume xigipossit. t¬
natu silio fa. ccliderit causa cog̾¬
ta ei succurri d.
meñtib amicis potest legare uõ
nec benementib amicis potest
quĩpatiomi ꝑtem minuat.

Expanded text:
ssat Fauiana, cum exigi possit. natu filio familias crediderit, causa cognita ei succurri debemerentibus amicis potest: legare vero nec bene merentibus amicis potest, quo patroni partem minuat.
Abbreviated transcription (Latin):
b̾to assignato m tantun pen¬
dente die uł ꝯditione oĩa ꝑinde
obẜuabnntur acsi assignat us
nõ esset. Itaq mortuo eo in te¬
tus est. pendente ꝯditione solũ
patromi ius H̃re dicendũ est
assignatos nõ uideri .R. cum
ea iatione lb̾tus ꝯsuli patroĩs
uolũit quo facilus uolunta¬
tis emolimĩtum ꝯ seqͣtur cã¬

Expanded text:
iberto adsignato interim pendente die uel condicione omnia perinde obseruabuntur, ac si adsignatus non esset: itaque mortuo eo intetus sit, pendente condicione solum patroni ius habere dicendum estadsignatos non uideri respondi, cum ea ratione libertis consuli patronus uoluerit, quo facilius uoluntatis emolumentum consequantur, sal
Abbreviated transcription (Latin):
auenatum ⁊ famana attione
reuocatur ⁊ s ꝑlutes patroni
sunt omnes unam partem he¬
bunt. s si imilen no pegenti
portio cet̾is adcreicet quod m pa¬
mis deficienta.¬

Expanded text:
alienatum est, Fauiana actione reuocatur. Etsi plures patroni sint, omnes unam partem habebunt: sed si uiriles non petent, portio ceteris adcrescet. quod in paonis deficient
Abbreviated transcription (Latin):
ex aebita pant adierit n aarta¬
tem dum ignorat aliqua uiber¬
tum in frautem suam auenas¬
se iudegimis an sugutri ei igno¬
rantiuis debeat ne decipiantur

Expanded text:
ex debita parte adierit hereditatem, dum ignorat aliqua libertum in fraudem suam alienasse, videamus, an succurri ignorantiae eius debeat, ne decipiatur
Abbreviated transcription (Latin):
pete ei fauanam suffic̾e̾ enim
ꝙ in frautem patronatꝰ factum
sit smag̾ .n. fraudem rei ndꝑło¬
nͣe actipimus. In hanc acciõe
E fructus ueniint qui sunt pꝰ¬

Expanded text:
petere ei Favianam: sufficere enim, quod in fraudem patronatus factum sit: magis enim fraudem rei, non personae accipimus. In hanc actionem etiam fructus veniunt, qui sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
quit cumdampno meo ñ deb̾at
patrono subueniti sn enimi dõa¬
uit aliquid michi si proanquo
int̾uenir. qui nõ fuit soluendo eo¬
q uir̃ utimur. Iigr. trethitor non
pot̾it faui ana ꝯuemri tebitor
rot̾it quidem. s potest ⁊ manda
tispianc sideficiat mandati act̃o
qr conationis caintuemt erit fa¬
uiane locus ¶S eciam si manda¬
tor extint pro aliquo up̃tus item
erit probaudum quamuis autẽ ĩ
partem fama nacompecit tam̃ in
hiꝰ que diuidi nõ possunt insond
¶ ꝯpetit. ut puta in ẜ uitutem Sĩ eͣ¬
uo meo uł filiofam̃. lib̃tus in frau¬
dem patromi quid dedecit an adũsus
me iudicium fauianũ ꝯpetat
uide. aniris ⁊ michi udetur suffi¬
ceix adũsus mepatremꝙ arbito
iudicis ꝯtineriitam idꝙ inrem
usumi est ꝯdempnandi. qͣm id ꝙ
in peculio. S si ussu patris con¬
tactum cum filio est pat̃ utiq¬
¶ tenebitur. ¶Si cum suo in frau¬
dem patroni lib̾tus ꝯͣyerit. isꝙ¬

Expanded text:
mquid cum damno meo non debeat mquid cum damno meo non debeat patrono subueniri: neque enim donauit aliquid mihi, si pro aliquo interuenit, qui non fuit soluendo: eoque iure utimur. igitur creditor non poterit Fauiana conueniri: debitor poterit quidem, sed potest et mandati: plane si deficiat mandati actio, quia donationis causa intervenit, erit Favianae locus. Sed et si mandator extitit pro aliquo libertus, idem erit probandum. Quamuis autem in partem Fauiana competat, attamen in his quae diuidi non possunt in solidum competit, ut puta in seruitute. Si seruo meo uel filio familias libertus in fraudem patroni quid dederit, an aduersus me iudicium Fauianum competat, uideamus. et mihi uidetur sufficere aduersus me patremque arbitrioque iudicis contineri tam id, quod in rem uersum est, condemnandi, quam id quod in peculio. Sed si iussu patris contractum cum filio est, pater utique tenebitur. Si cum seruo in fraudem patroni libertus contraxerit is
Abbreviated transcription (Latin):
¶⁊ alias uideamus sidicat pationꝰ
iem quis uisto p̾cio uenisse. u̾m¬
tamen s̃ int̾esse sua nõ esse uenũ¬
uocare. S nullo pacco erit audiẽ¬
dusi franserim in dampno acc¬
alias restituet quam si p̃cim
legatus emptor soluit ei qͣui doã¬
bat nb̃tus an meh̾ommus recope¬
raret ¶⁊ mag̾ est. ut recipere debeat
l p̾cium ad alium peruenit. qui
soluendo non est Nam si acceptimi
p̾cium lib̾tus prodagiset dicem
nichominus cumqui dedit recix
tebe. si uelt ab emptione discedde¬
¶Simutuani petunram lib̃tus. in
fraudem patomi accepetit an faui¬
medium in s est qui accepit p᷑¬
cumani mutuam siꝙ accepit
donauit. Conuenit enim patro¬
nus qui donauit ubtũs. si accep̾
⁊ prodegit. nond pertłe qui nu¬
tuum dedit nec ei mputari cui
dedit pianc. si non acccpit ⁊ spo¬
ponclit stipulanti ent famane io¬
cusn. ¶Si fide usit ap̾ me ubet¬
tusur rem suam ꝓanopignori
delit in necem patronisant fa¬
uiana locum ht uicdeannussẽt ñ¬

Expanded text:
amus, si dicat patronus rem quidem iusto pretio venisse, verumtamen hoc interesse sua non esse venumrevocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim in damno accialias restituet, quam si pretium legatus emptor solvit ei cui donabat libertus, an nihilo minus reciperaret? et magis est, ut reciperare debeat, licet pretium ad alium pervenit, qui solvendo non est: nam et si acceptum pretium libertus prodegisset, diceremus nihilo minus eudebere, si uelit ab emptione discedere.Si mutuam pecuniam libertus in fraudem patroni acceperit, an Fauimedium in hoc est? accepit mutuam: si quod accepit donauit, conuenit eum patronus cui donauit libertus: sed accepit et prodegit: non debet perdere qui mutuum dedit, nec ei imputari, cur dedit.Plane si non accepit et spopondit stipulanti, erit Fauianae locus. Si fideiussit apud me libertus uel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni, an Fauiana locum habeat, uideamus et nu
Abbreviated transcription (Latin):
teportatur ⁊ post ieitituatur ami¬
tronus siue libtus dampnatus re¬
supplendum clebitam portionem
⁊ di latione exR̾rditate uł iẽgaͣto
siue fideiꝯmiso quen potest. ex pa

Expanded text:
deportetur et post restituatur, amitronus vel libertus damnatus resupplendam debitam portionem, et dilatione ei, hereditate vel legato s
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpcet fꝯmose nõ sint ⁊ in
qͣuantum tace postͥ dãpnantur
nec exceponẽs don pagcuntur.
patiuntur. nec deferentesinustu¬
randum decanmo mauiront ũ¬

Expanded text:
icet famosae non sint. Et in quantum facere possunt, damnantur. Nec exceptiones doli patiuntur patiuntur. Nec deferentes iusiurandum de calumnia iurant