comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aurelianensiũ fines continere uidebant᷑ subiecta cerneret. cȩ nobio dũ tari
sci benedicti excepto quod ab abbate tunc retebat᷑ adulfo: oeuihabuit
abbate int̃fecto p̃fatũ p̃ripere cȩnobiũ. Quod maturato ꝑageret: ni
pietas indulgentissima conditoris obuiã se tanto facinori opponire dispo¬
suisset. Fretus itaq fiducia ꝑagendȩ malignitatis quendã esuis satolliti¬
bus ad regẽ dirigit qui mortuũ radulfũ abbatẽ nuntiaret. Siatĩq: ac pene
e uetigio alterũ mittit : qui adulfũ abbatẽ ad colloquiũ euocare tinu¬
tuũ d ine legatiis regi directus accelerato itinere palatiũ uenit uissa
ale nos pnse eris comes balneũ ingressus cũra corporis agebat. Dũq adhuas¬
aduentans partib ateriorẽ ripã teneret : nautȩ om̃em pecuniã familioeȩ¬
nobii ip̃sius in maiorib minorib ue pecorib seu cȩteris mobilib consistentẽ

Expanded text:
Aurelianensium fines continere videbantur sibi subjecta cerneret, coenobio duntaxat Aurelianensium fines continere videbantur sibi subjecta cerneret, coenobio duntaxat S. Benedicti excepto quod ab abbate tunc regebatur Radulfo, consilium habuit abbate interfecto praefatum praeripere coenobium. Quod maturato peregisset, nisi pietas indulgentissima Conditoris obviam se tanto facinori opponere disposuisset. Fretus itaque fiducia peragendae malignitatis, quemdam e suis satellitibus ad regem dirigit, qui mortuum Radulfum abbatem nuntiaret, statimque ac pene evestigio alterum mittit, qui Radulfum abbatem ad colloquium evocaret mutuum. Sane legatus regi directus accelerato itinere palatium venit, jussaille iter perageret, comes balneum ingressus, curam corporis agebat. Cumque adhuadventans partibus citeriorem ripam teneret, nautae omnem pecuniam familiae coenobii ipsius in majoribus minoribusque pecoribus seu caeteris mobilibus consistentem
Abbreviated transcription (Latin):
moderamina .&. morẽ francis assuetũ seruare compellerent. Quaderẽ pri¬
matib: popłis ducib q contigit palatiũ uacuari : eo qđ multos ex francoꝵ nobili
enere filio contulerit. qui cũ eo regnũ nouit̾ susceptũ tuerent᷑ & regerent.
Hac gͥ occasione ut aliquib uidet᷑ ut plurimis uͦ oedibile uisũ. ẽ: obfrancoꝵ
suspectã fidẽ quã semel in coniuratione dũ bellũ inhoaret᷑ saxonicũ exꝑtus ẽ
iterũ aut̃ in coniuratione pippini naturalis filii : quibusdã seruoꝵ suoꝵ fisci
debito subleuatis. curã tradidit regni. Atq: in primis: rahonẽ aurelianen¬
sib comitẽ p̃fecit. Biturigensib sturminiũ. auernensib: bermundũ: aliisq:
ut ei uisũ . ẽ. locis alios p̃posuit. Sed raho ut eiꝰ debitũ exposcebat. naturȩ ni¬
mia in solescens astutia. cupiditate uͦ crudelior effectus: cũ uniuersa quȩ

Expanded text:
moderamina, et morem Franciae assuetum servare compellerent. Qua de re primoderamina, et morem Franciae assuetum servare compellerent. Qua de re primatibus populi ducibusque contigit palatium vacuari, eo quod multos ex Francorum nobili genere filio contulerit, qui cum eo regnum noviter susceptum tuerentur et regerent. Hac igitur occasione ut aliquibus videtur: ut plurimis vero credibile visum est, ob Francorum suspectam fidem, quam semel in conjuratione, dum bellum inchoaretur Saxonicum, expertus est; iterum autem in conjuratione Pippini naturalis filii, quibusdam servorum suorum fisci debito sublevatis curam tradidit regni, atque inprimis Ragonem Aurelianensibus comitem praefecit, Biturigensibus Sturminium, Arvernis Bertmundum, aliisque ut ei visum est locis alios praeposuit. Sed Raho ut ejus debitum exposcebat naturae, nimia insolescens astutia, cupiditate vero crudelior effectus, cum universa quae
Abbreviated transcription (Latin):
dituros. libera uoce ꝓclamarent. Susceptũ tam̃ ẽ. tunc contra haistulfũ regẽ:
&. celemime completũ. Si quidẽ p̃fatũ regẽ paucoꝵ dierũ obsidione apud ti¬
cinũ compulit & obsides dare. & erepta romanis oppida atq castella resti¬
tuere : atq ut reddita ñ repeterent᷑ sacram̃to fidẽ facere. Enĩ uͦ carolus
inchoatũ a se bellũ nequaquã int̃polari ꝑmisit. priusquã desideriũ regẽ longa
obsidione fatigatũ in deditionẽ susciperet: filiũq: eius ad algisũ inquẽ spes
om̃iũ inclinata uidebat᷑ non solũ regno. uerũ etiã italia excedere compelle¬
ret : om̃iaq: romanis erepta restitueret. totãq: italiã suo ditioni subiuga¬
ret subacteq filiũ suũ mnminũ C imponeret Ampliata deniq: regia
potestate. nec esse erat duces regno subiugatȩq genti p̃ficere : qui a. legũ

Expanded text:
dituros libera voce proclamarent. Susceptum tamen est tunc contra Haistulfum regem dituros libera voce proclamarent. Susceptum tamen est tunc contra Haistulfum regem et celerrime completum. Siquidem praefatum regem paucorum dierum obsidione apud Ticinum compulit et obsides dare, et erepta Romanis oppida atque castella restituere, atque ut reddita non repeterentur, sacramento fidem facere. Enimvero Carolus inchoatum a se bellum nequaquam interpolari permisit, priusquam Desiderium regem longa obsidione fatigatum in deditionem acciperet, filiumque ejus Adalgisum in quem spes omnium inclinata videbatur, non solum regno, verumetiam Italia excedere compelleret, omniaque Romanis erepta restitueret, totamque Italiam suae ditioni subjugaret subactaeque filium suum Pippinum regem, imponeret. Ampliata denique regia potestate, necesse erat duces regno subjugataeque genti praeficere, qui et legum
Abbreviated transcription (Latin):
mannꝰ filii eius regni admina̾strationẽ suscipiunt. Factoq sollematẽ
generali conuentu : totũ regni corpus ex ȩquo partiunt᷑ Et carolus quidẽ
eã partẽ regni quã pat̃ eoꝵ pippinus in primis tenuerat: carlomaninis uͦ
eã cui patruus eoꝵ carlomannꝰ p̃fuerat regendi gr̃a suscipiunt. Sed car¬
lomannꝰ post administratũ biennio regnũ : mebo decessit. Carolus aut̃¬
fre defuncto consensu om̃iũ francoꝵ totius regni monarchiã suscepit. Qui
bellũ aduersũ langobardoꝵ gentẽ italiã iã pridẽ romanoꝵ potestati sub¬
tractã uario iure possidentẽ: rogatu & p̃cib: adriani romanȩ urbis ep̃i as¬
sumit. Quod prius quidẽ & a patre eius stephano papa supplicante cũ magna
difficultate susceptũ. ẽ quia quidã eprimorib francoꝵ cũ quib consillere
solebat adeo uoluntati eius renisi sunt. ut se regẽ deserturos domũq re¬

Expanded text:
mannus filii ejus, regni administrationem suscipiunt,  factoque solemniter mannus filii ejus, regni administrationem suscipiunt,  factoque solemniter generali conventu totum regni corpus ex aequo partiuntur: et Carolus quidem eam partem regni quam pater eorum Pippinus inprimis tenuerat; Carlomannus vero eam cui patruus eorum Carlomannus praefuerat, regendi gratia suscipiunt. Sed Carlomannus post administratum biennio regnum, morbo decessit: Carolus auttre defuncto, consensu omnium Francorum, totius gentis monarchiam suscipit. Qui bellum adversus Langobardorum gentem Italiam jampridem Romanorum potestati subtractam vario jure possidentem, rogatu et precibus Adriani Romanae urbis episcopi assumit, quod prius quidem et a patre ejus, Stephano papa supplicante, cum magna difficultate susceptum est. Quia quidam e primoribus Francorum cum quibus consulere solebat, adeo voluntati ejus renisi sunt, ut se regem deserturos, domumque re
Abbreviated transcription (Latin):
meseratione dirimere placuit. Si quidẽ remigius ep̃s cũ suis templũ ingresius
nec mutuos cernere quirent uultus. nec quãlibet in partẽ ualtẽ palpatlouro
tesꝗ aneiliũ asfore p̃care Elis nimia confusione tumultuantib se uoorus cuti
frib accionitt abbas. dlataq manu abȩccła uiolatores sagi temipli exdo bõtei¬
uina satis abundeq sentientes ultionẽ. Numo deinde ꝓstratis ueroaroꝵ peren¬
tib clementa indulsit: atq ex eiusdẽ p̃ciosissimi confessoris pis cor ponere¬
quias benignis sune conculit. Refectis aut̃ ac cunctis necesss us tuiti eue dap¬
uus ate ibutis ad sua remitcit. At illi palatuã reperennis marieã bexti¬
plurimti dbli oe in loco meritis sc̃e genitricis ꝑpetueq urgurs Maonie u beati¬
petri apłoꝵ pͥncipis necnona. egregii patris benedicti intcessone duise saũ
regi p̃stantisumo pigpino patefaciunt. eũq liberalẽ huic sacro cȩnobio suis
adhortationibus selule efficiunt.

Expanded text:
miseratione dirimere placuit. Siquidem Remigius episcopus, cum suis templum ingressus, celluntur, ut nec mutuos cernere quirent vultus, nec quamlibet in partem saltem palpatu quo ntesque auxilium affore precantur. His nimia confusione tumultuantibus, evocatus cum fratribus accurrit abbas, dataque manu ab ecclesia violatores sacri templi extrahit, divinam satis abundeque sentientes ultionem. Humi deinde prostratis veniamque petentibus clementer indulsit, atque ex ejusdem pretiosissimi confessoris corpore reliquias benignissime contulit. Refectis autem, ac cunctis necessariis itineri dapsiliter attributis, ad sua remittit. At illi palatium repetentes, virtutem quamplurimam Dei hoc in loco meritis sanctae Dei Genitricis perpetuaeque Virginis MaPetri apostolorum principis, necnon et egregii P. Benedicti intercessione vigentem, regi praestantissimo Pippino patefaciunt, eumque liberalem huic sacro coenobio suis adhortationibus sedule efficiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bat insignia. Italici u̾ regni pͥncipatũ: post anꝑtũ leudrandus in su ie
giose uitȩ continentiã seruans. romã agente p̾sulatũ gregorio bexto uenit.
sc̃i desiderii patefacturus uotũ. Deniq hortatu sacratissimi p̃sulis. p̃dictus
petronax cęnobiũ quod quondã ab egregio patre benedicto in castro cas¬
sini montis ȩdificatũ fuerat. atq ꝑmissu dĩ om̃i potentis a langobardis
destructũ. deuotissime adiit: ibiq cũ aliquib prudente simpliennte pre¬
ditis qui iã eiusdẽ loci habitationẽ expetierant. sũma caricatis annexione
in scẽ religionis habitu uiuere cȩpit. Quiq eundẽ uirã sibi seriorẽtib¬
ciunt. Non post multũ uͦ temporis cooꝑante diuina miscđia. suffragantib: q
meritis p̃cipui patris benedicti : multoꝵ ibi lẽ monachoꝵ nobiliũ atq me¬

Expanded text:
gebat insignia, Italici vero regni principatum post Arepertum Liutprandus in suam rgebat insignia, Italici vero regni principatum post Arepertum Liutprandus in suam rgiosae vitae continentiam servans, Romam agente praesulatum B. Gregorio venit, sancti desiderii patefacturus votum. Denique hortatu ejusdem sanctissimi praesulis praedictus Petronax coenobium quod quondam ab egregio Patre Benedicto in Castro Cassini montis aedificatum fuerat, atque permissu Dei omnipotentis a Langobardis destructum, devotissime adiit, ibique cum aliquibus prudenti simplicitate praeditis, qui jam ejusdem loci habitationem expetierant, summa charitatis annexione in S. religionis habitu vivere coepit, quique eumdem virum seniorem sibi praeficiunt. Non post multum vero temporis, cooperante divina misericordia, suffragantibus meritis praecipui Patris Benedicti, multorum ibidem monachorum nobilium atque me
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ꝓprii possideret quã une &. eã ꝑparui reditus uillã. in quoc doenũ uco
ex qua famulos sibi necessaria ministrantes atq obsequiũ ex hibentes paucȩ
numerositatis habebat. Quocunq eundũ erat carpento ibat: quod bubus
iunctis a. bubulco rustico more agente trahebat. Sic ad palatiã. sic ad publi¬
cũ popłi sui conuentũ qui annuatĩ ob regni utilitatẽ celebrat᷑ i.e. sic domũ
redire solebat: At regni administrationẽ & om̃ia quȩ uel demi uel forsa
agenda erant ac disponenda : p̃feetus aulȩ ꝓcurabat. Cuiꝰ effici magastia¬
tũ ea ȩtate arnulfus uir eximiȩ nobilitatis ꝓbabilisq uitȩ cũ filio ansegi so
puliq acclamatione &. uoto ordinatus : mirabilit̃ in pontificatu uiuere
studuit. Ac demũ heremiticã eligens uitã. lȩpsis uniuersa pbens obsequia.
continentissime usq ad obitũ uixit. Anastasius iã tunc romani imꝑui re¬

Expanded text:
aliud proprii possideret, quam unam et eam perparvi reditus villam, in qua domum et aliud proprii possideret, quam unam et eam perparvi reditus villam, in qua domum et ex qua famulos sibi necessaria ministrantes atque obsequium exhibentes paucae numerositatis habebat. Quocunque eundum ei erat, carpento ibat, quod bobus junctis et bubulco rustico more agente trahebatur. Sic ad palatium, sic ad publicum populi sui conventum, qui annuatim ob regni utilitatem celebrabatur, ire, sic domum redire solebat. At regni administrationem et omnia quae vel domi, vel foris agenda erant ac disponenda, praefectus aulae procurabat: cujus officii magistratum ea aetate Arnulfus vir eximiae nobilitatis probabilisque vitae, cum filio Angesilo pulique acclamatione et voto ordinatus, mirabiliter in pontificatu vivere studuit: ac demum eremiticam eligens vitam, leprosis universa praebens obsequia, continentissime usque ad obitum vixit. Anastasius jam tunc Romani imperii re
Abbreviated transcription (Latin):
Aduerpu hunc tiberius arma corripiens imperiali sarcina releuatũ retrudit in
casterẽ. Porro illo in tempore apud gallias francoꝵ regali decidente gła a prȩ¬
fectis palatii domus or dinabat᷑ regia : regib ob imꝑitiã desidiãq solũ regale
nom̃ manit᷑ gestantib Nanq & opes & potentia regni: penes palati p̃fectos
qui maiores domus dicebant᷑ .&. ad quos suma imꝑii ꝑtinebat retinebantur
Neq aliud regi relinquebant᷑ quã ut regio tantũ nomine contentus erinie
ꝓfuso barba sũ missa solio resideret. Ac speciẽ dominantis effinget edotus¬
tos undecunq uenientes audiret. eisq ab euntib responsa quȩ erat edoctus
uel etiã iussus ex sua uelut potestate redderet: cũ prȩt̃ inutile regis nom̃
&. p̃canũ uitȩ stipendiũ qđ ei p̃fectus aulȩ ꝓut uidebatꝰ ex hibebat. nichil

Expanded text:
adversum hunc Tiberius arma corripiens, imperiali sarcina relevatum retrudit in adversum hunc Tiberius arma corripiens, imperiali sarcina relevatum retrudit in carcerem. Porro illo in tempore, apud Gallias Francorum decidente gloria, a praefectis palatii domus ordinabatur regia, regibus ob imperitiam desidiamque solum regale nomen inaniter gestantibus. Namque et opes et potentia regni penes palatii praefectos, qui majoresdomus dicebantur, et ad quos summa imperii pertinebat, retinebantur, neque aliud regi relinquebatur, quam ut regio tantum nomine contentus, crine profuso, barba submissa solio resideret, ac speciem dominantis effingeret, legatos undecunque venientes audiret, eisque abeuntibus responsa quae erat edoctus vel etiam jussus ex sua velut potestate redderet: cum praeter inutile regis nomen, et precarium vitae stipendium, quod ei praefectus aulae, prout videbatur, exhibebat, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
p̃i benedicti corpus huc transferre deberet. Sic enĩ sibi reuelatũ diuinitus
xĩerebat. Cui ex insꝑato coniungunt᷑ missi cȩnomannensis urbis
Cuꝰ rei historiã: qr in promptu.ẽ. instanti opusculo inserere suꝑua¬
cancũ dirximꝰ Huic sagratissimȩ transla tioni beatoꝵ germanoꝵ benedic¬
ti scilicet atq scolasticȩ. attestat᷑ paulus mo nachus cuius supra m̃tionem
gi in historia gentis suȩ libro sexto ita inquiens. Quta hec tempora haud
dibĩ quin constantino impantȩ. cũ in castro cassini ubi beatesuimi benredi tic
corpis neqiuescebret: aliquantis iã elapsis annis uasta solttudo qus pnid saao¬
nentesidde cẽnomannoꝵ & aurelianensiũ regione ernsra edũ apuđ hacrũ
in suã patriã asportauerunt. Vbi singillatĩ duo monasteria in utriusq constructa
exiñ impio annis ex actis aleone augustali dignitate priuat᷑ : exilioq religat᷑

Expanded text:
Christi Benedicti corpus huc transferre deberet. Sic enim sibi revelatum divinitus Christi Benedicti corpus huc transferre deberet. Sic enim sibi revelatum divinitus asserebat. Cui ex insperato conjunguntur missi Cenomanensis urbis epati. Cujus rei historiam, quia in promptu est , instanti opusculo inserere supervacaneum duximus. Huic sacratissimae translationi beatorum germanorum, Benedicti scilicet atque Scholasticae, attestatur Paulus monachus, cujus supra mentionem egi, in historia gentis suae libro sexto, ita inquiens: Circa haec tempora haud dubium quin Constantino imperante cum in Castcorpus requiescit, ab aliquantis iam elapsis annis vasta solitudo existeret, venientes de Cenomannicorum vel Aurelianensium regione Franci, dum aput venerabile in suam patriam asportaverunt, ubi singillatim duo monasteria in utriusque honore condecem in imperio annis exactis, a Leone Augustali dignitate privatur, exsilioque relegatur:
Abbreviated transcription (Latin):
fugientes aut̃ ex eodẽ loco monachi. romã uenerunt: codicẽ secũ sc̃ȩ regulȩ
quã sepe dictus pat̃ composuerat. & quȩdã alia eius scripta. necnon pondus
panis &. msurã uini. ac quieqͥd ex suppellettili subrioere poterant deferentes
oca itaq pont octo suioꝵ isrinta quib imꝑiũ om̃e pessũdederat. con¬
digno mortis genere trucidato: heracleus succedit regens imꝑii sçeptra
ac deinde constantinus filius constantini successionis ordine annis sufficit᷑
uginti a nouẽ. Quo imꝑante : italicũ regnũ grimo aldus sibi ꝓspere dispo¬
nere uidebat᷑. Francoꝵ uͦ regim̃ chlodoueus filius dagobti optime asseruabat
interritorio aurelianensi supra fluuiũ ligeris. diuina monitus uisione ꝑ
somniũ : dirigit una cũ consensu dõ sibi cõmilitantiũ fr̃m quendã ex suis
uenerabilẽ monachũ aigulfũ nomine. quatinꝰ sc̃issimi confessoris

Expanded text:
Fugientes autem ex eodem loco monachi Romam venerunt, codicem sanctae regulae Fugientes autem ex eodem loco monachi Romam venerunt, codicem sanctae regulae quam saepedictus Pater composuerat, et quaedam alia ejus scripta; panis et mensuram vini et quicquid ex supellectili subripere poterant deferentesPhoca itaque post octo annorum curricula, quibus imperium omne pessumdederat condigno mortis genere trucidato, Heraclius succedit, regens imperii sceptrac deinde Constantinus filius Constantini, successionis ordine annis sufficitur viginti et novem. Quo imperante Italicum regnum Grimoaldus sibi prospere disponere videbatur, Francorum vero regimen Chlodoveus filius Dagoberti optime asservabat.in territorio Aurelianensi supra fluvium Ligeris, divina monitus visione per somnium, dirigit una cum consensu Deo sibi commilitantium fratrem quemdam ex suis venerabilem monachum Aigulfum nomine: quatenus sanctissimi confessoris
Abbreviated transcription (Latin):
filiis childebti regis. iã inaioris ȩtatis metas attingentib fortit̃ regebat. At
uͦ gens langobardoꝵ italiã apartib uenetiarũ dudũ ut supra p̃libauimꝰ ingres¬
sa. maxima ex parte cladib afficiendo suȩ potentiȩ subdere conabat᷑. Procẽdente
deinde tempore. iaq: foca imꝑiũ administrante romanũ. qui mauriciũ imꝑatorẽ
cũ filiis theodosio tiberio atq constantino cũ. ẽẽt. strator prisci patricii dolo int᷑¬
emerat : p̃fata gens duce agilulfo quẽ sibi regẽ p̃fecerat. totã pene irrumpit
italiã romanãq aggredit᷑ urbẽ. Nec longo post a p̃donib eiusdẽ gentis mo¬
nasteriũ patris beatissimi benedicti quod in cassino sitũ .ẽ. noctu inuaditꝰ: diri¬
pitur. destruit᷑. Qui cũ uniuersa diriperent. ne unũ quidẽ ex monachis tenere
potuerunt : ut ꝓphetia uenerabilis patris quã longe antea p̃uiderat compleret
qua dixit: uix apud dm̃ optinere potui. ut ex hoc loco mͥ animȩ concederent᷑

Expanded text:
filiis Childeberti regis jam majoris aetatis metas attingentibus fortiter regebat. At vero gens Langobardorum Italiam a partibus Venetiarum dudum, ut supra praelibavimus, ingressa, maxima ex parte cladibus afficiendo, suae potentiae subdere conabatur. Procedente deinde tempore, jamque Phoca imperium administrante Romanum, qui Mauricium imperatorem cum filiis Theodosio, Tiberio, atque Constantino, cum esset strator Prisci Patricii, dolo interemerat, praefata gens duce Agilulfo, quem sibi regem praefecerat, totam pene irrumpit Italiam, Romanamque aggreditur urbem. Nec longo post a praedonibus praedictae gentis, monasterium beatissimi Patris Benedicti, quod in Cassino situm est, noctu invaditur, diripitur, destruitur. Qui cum universa diriperent, ne unum quidem ex monachis tenere potuerunt: ut prophetia venerabilis Patris, quam longe ante praeviderat, compleretur, qua dixit: Vix apud Dominum obtinere potui, ut ex hoc loco mihi animae concederentur.
Abbreviated transcription (Latin):
illacrimans fores eccłȩ sc̃ȩ dĩ genitrias mariȩ quo heꝑere lsẽ ĩ cũ frob.
cubabant reserare iubet : suos¬
tus la coninis ora pfusus dñi aupciliũ expostulabato quatinꝰ dile piusimi far con

Expanded text:
illacrymans, fores ecclesiae sanctae Dei Genitricis Mariae quo reposita sancta membra illacrymans, fores ecclesiae sanctae Dei Genitricis Mariae quo reposita sancta membra cubabant reserare jubet, suostus, lacrymis ora perfusus Domini auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
set. ñ se posse depositũ reddere dixit : quod ad seruandũ non aut̃ resti¬
tuendũ se suscepisse gaudebat. ita subiciens. Ipse sc̃issimꝰ pat̃ ꝓpria sponte
huc se deferri p̃cipiens : ips e uisione sacra suos obsui deuectionẽ inuttaum
seruulos. Sus cepimꝰ indigni. egregii pracris sacratissima m̃b ueniacepimꝰ
cineres pios. deuote nunc uiq asseruare curauimꝰ. At ii nr̃is uenientib
peccatis relinquere gallias. ruraq: matiua repetere placuente  fateo uos¬
compotes uoti existere. nec uelle nr̃m licere quoquomoͥdo obsistere. Sin uͦ
quod certissima fide nr̃o in hȩsit pectori. diuino nittu ꝓuidentiaq elem̃ti
obplurimarũ salutẽ animarũ relictis ꝓpriis hasꝓcul posttossupeu habe
timo in litore ocenni sitas expetut uoluntarie sedesis dic du m̃ubabe¬
tote impotes uoti ĩi uosmet adppria redituros. Elis dictis. melib̃i

Expanded text:
set, non se posse depositum reddere dixit, quod ad servandum, non autem restiset, non se posse depositum reddere dixit, quod ad servandum, non autem restituendum se suscepisse gaudebat. Ita subjiciens: Ipse sanctissimus Pater propria sponte huc se deferre permisit, ipse visione sacra suos ob sui devectionem invitavit servulos: suscepimus indigni, egregii Patris sacratissima membra, excepimus cineres pios, devote nunc usque asservare curavimus. At si nostris intervenientibus peccatis relinquere Gallias ruraque eum nativa petere placuerit, fateor potis id ei exsistere, nec velle nostrum licere quoquomodo obsistere. Sin vero quod certissima fide nostro inhaesit pectori divino nutu providentiaque clementi ob plurimarum salutem animarum relictis propriis has procul positas ac pene in ultimo littore Oceani sitas expetiit voluntarie sedes; certissimum habetote, impotes voti vestri vosmet ad propria redituros. His dictis, multum
Abbreviated transcription (Latin):
cceptis itaq: litteris sci papȩ carlomannꝰ & fr̃s qui cũ eo erant. gallias expe¬
questuosis subiciunt lacrimis. Orant subueniri sibi pios patris cineres ossaq:
cunctis reuorenda mortalib furtĩ sublata uotissimis filiis auctoritate
regia iustitiȩq respectu affatĩ restitui: non ullius offensȩ in hac re ꝑtimes¬
cere culpã. cui suffragari agnoscit᷑ in offensus rectitudinis trames. Flexins
his luctuosis questib pius pͥnceps. simulq sc̃ȩ sedi assentendo fauorẽ p̃bens.
regis etiã nolentib fr̃ib sacrũ effossũ pignus carlomanno & frib dũ eo ꝑ¬
gentib ocissime reddẽt. Suscepto negotio ep̃s celerrime monasteriũ ex̃¬
pecit : mandata regis edicit iussa implere conat᷑. Medo tunc temporis
abbas huic scõ sc̃o p̃erat gregi. Hic cũ p̃cepta regalia egerrime suscepis¬

Expanded text:
cceptis itaque litteris S. papae, Carlomannus et fratres qui cum eo erant Gallias expecceptis itaque litteris S. papae, Carlomannus et fratres qui cum eo erant Gallias expequestuosis subjiciunt lacrymis. Orant subveniri sibi, pios Patris cineres ossaque cunctis reverenda mortalibus furtim sublata devotissimis filiis auctoritate regia justitiaeque respectu affatim restitui. Non ullius offensae in hac re pertimescere culpam, cui suffragari agnoscitur inoffensus rectitudinis trames. Flexus his luctuosis questibus pius princeps simulque sanctae sedi assentando favorem praebens, regis etiam nolentibus fratribus sacrum effossum pignus Carlomanno ac fratribus cum eo pergentibus ocissime reddat. Suscepto negotio episcopus celerrime monasterium expetit, mandata regis edicit, jussa implere conatur. Medo tunc temporis abbas huic sancto praeerat gregi. Hic cum praecepta regalia aegerrime suscepis
Abbreviated transcription (Latin):
aurẽ accõmodate. Hortam᷑ dilectionẽ ac sc̃ĩtatẽ ur̃am ut pͥmũ om̃iũ fr̃ ad fr̃em
pacis uire in unũ redeat . & confundat᷑ iniquitas emedio eoꝵ: caritas iͦi dĩ uobis
p̃dicantib: &. ministrantib exu̾beret int̃ eos. Deinde & p̃fatibeati benedicti cor¬
pus iuxta petitionẽ seruoꝵ dĩ. sublimitas filii dilecti nr̃i pippini ur̃a cooꝑante
sc̃itate indubitant̃ adꝓpriũ remittat locũ: ut &. iam dicti serui dĩ de suo
gaudeant sibi restitto patre. uosq ꝑhennẽ habeatis mercedẽ &. laudẽ ꝓ eo
quod iuste oꝑati fueritis ut ad suũ scissimi uiri corpus referat᷑ tumulũ. ex quo
offensionis ꝑtimescere debeat corã dõ: dũ gedit᷑ qr ad optinendũ hoc ipsius
suffragantib: orationib: .a uoluntate. p̃fati religiosi dĩ serui sint ꝑmoti. ualete

Expanded text:
aurem accommodare hortamur dilectionem ac sanctitatem vestram, ut primum omnium frater ad fratrem aurem accommodare hortamur dilectionem ac sanctitatem vestram, ut primum omnium frater ad fratrem pacis jure in unum redeat, et confundatur iniquitas e medio eorum; charitas vero Dei vobis praedicantibus et ministrantibus exuberet inter eos. Deinde et praefati B. Benedicti corpus juxta petitionem servorum Dei, sublimitas filii dilecti nostri Pippini vestra cooperante sanctitate indubitanter ad proprium remittat locum; ut et jam dicti servi Dei de suo gaudeant sibi restituto Patre, vosque perennem habeatis mercedem et laudem, pro eo quod juste operati fueritis, ut ad suum sanctissimi viri corpus referatur tumulum, ex quo hujus pertimescere debeat coram Deo; dum creditur, quia ad obtinendum hoc, ipsius suffragantibus orationibus et voluntate, praefati religiosi Dei servi sunt permoti. Valete
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ brato pegis p̃sidens : om̃ib ep̃is ac presbiteris eccle francoꝵ salerẽ allẽ
Egregius apłsait diligentib: dm omia coopant᷑ in bonũ. Et sretio sdeetie
Dũ tempus habemꝰ: oꝑem᷑ bonũ adom̃s. Et itẽ sorpturaQua speiosi pedes
euangelitantiũ pacẽ: euangelitantiũ bona. In notuerunt nobis religiosurs
abbas & prȩsbit̃ cassini monasterii beatibenedicti &. carlomannus dõ anabibs
monachus germanꝰ filii nr̃i pippini excellentis simi maioris domnꝰ ꝓhes p̃senoes
religiosos dĩ seruos monachos. ⁊ concordiȩ & pacis sermones inã eũ acgrionẽ
fr̃em eius expedire nos mittexe : a ut nos hȩc ipsa admonendo dirigamuis
excellentiȩ iã dicti pippini. filii nr̃i. ut ad pacis concordiã redeati uolois
ꝓpt̃ dm̃ pacficis mediatorib uerũ etiã ꝓ corpore benti bene dicti. quod
furtiue ablatũ .ẽ. a suo sepulchro ut ei restituat᷑. In hoc oꝑe pietatis & miscłiȩ libent̃

Expanded text:
 B. Petri praesidens, omnibus episcopis ac presbyteris Ecclesiae Francorum salutem dicit. Egregius Apostolus ait: Diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Et iterum idem ipse: Dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes . Et item Scriptura: Quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona ! Innotuerunt nobis religiosus abbas et presbyter Cassini monasterii B. Benedicti, et Carlomannus Deo amabilis monachus, germanus filii nostri Pippini excellentissimi majorisdomus, per hos praesentes religiosos Dei servos monachos concordiae et pacis sermones inter eum ac Grifonem fratrem ejus expedire nos mittere; ut et nos haec ipsa admonendo, dirigamus excellentiae jam dicti Pippini filii nostri, ut ad pacis concordiam redeant, vobis propter Deum pacificis mediatoribus. Verum etiam pro corpore B. Benedicti, quod furtive ablatum est a suo sepulcro, ut ei restituatur. In hoc pietatis et misericordiae libenter
Abbreviated transcription (Latin):
a cordib eorundẽ fr̃m ob temarũ long inquitatẽ nec non uet ued carloman
admodũ efrixerat ÷ nec iã spẽ potiendȩ hiiusurei habebarti Sed lcarlomari¬
nõ illoꝵ sacrũ subeunte collegiũ. spes olim emortua reunxtti sõmq a deuntes ex¬
poscunt p̃sulẽ. ut i littenas pippino regi francoꝵ dineti qualit auleto Tefeci
ac p̃cib tanti fauens pontificis. egregui patris corpius auito restitueo loco Eine facus
A pontifex fratrũ p̃cib annuens lacrimosis : auctorit tpapbcdu eplam eatea u

Expanded text:
a cordibus eorumdem fratrum ob terrarum longinquitatem nec non vetustatem temporum a cordibus eorumdem fratrum ob terrarum longinquitatem nec non vetustatem temporum admodum refrixerat, nec jam spem potiundae hujusce rei habebant: sed Carlomanno illorum sacrum subeunte collegium, spes olim emortua revixit: sanctumque adeuntes exposcunt praesulem, ut litteras Pippino regi Francorum dirigat, qualiter auctoritati ac precibus tanti favens pontificis, egregii Patris corpus avito restituat loco. Praefatus vero pontifex precibus annuens lacrymosis, a
Abbreviated transcription (Latin):
mulei nobiliũ ob uota soluenda romã sollemnit̃ cõmearerd & eũ uelut
dominũ quondã suũ p̃terire nollent: otiũ quo maxime delectabatur
corbra s aliitatione intrumpentes. locũ mutare compellunt. Nã cũ huuuisce
uistia ad monasteriũ sci beneddicti sitũ in sepedicto castro casiini secessit
atq ibi qđ reliquũ fuit mortalis uite. religiose conuersando cempleuremdn e¬
tificis huld icũ inertissimũ regẽ depositũ ac detonsũ in M oeattercũ demdẽ
trusũ prunate uiuere compulit. Dem auctoritate eiusdẽ pondificis exnis frato
palatii nex consticutus: ꝓutt : ferme quindeci auteo am plreslieticenobi¬
coꝵ pͥncipatũ solus optimẽ rexit. Ca gͥ tempestate monachi sepecdic̃ti cenobu
caniniensis auctore carlomanno de quo iupra retulimt mpus scilicet lo¬
loris apud scissimũ papã tachariã deposituri querelã : ꝓpt̃ uũ pus scila eridẽ¬
cratissimi patris benedicti a solo ꝓprio gallias translecnon uie tuesteettẽ tomde

Expanded text:
multi nobilium ob vota solvenda, Romam cum solemniter commearent, et eum velut dominum quondam suum praeterire nollent, otium quo maxime delectabatur, crebra salutatione interrumpentes, locum mutare compellunt. Nam cum hujusmodiovinciam ad monasterium S. Benedicti situm in saepedicto castro Cassini, secessit, atque ibi, quod reliquum fuit mortalis vitae, religiose conversando complevit. ntificis Childricum inertissimum regem depositum ac detonsum, in monasterio deinde trusum private vivere compulit. Dein auctoritate ejusdem pontificis, ex praefecto palatii rex constitutus, per annos ferme quindecim aut eo amplius regni Francorum principatum solus optime rexit. Ea igitur tempestate, monachi saepedicti coenobii Cassinensis, auctore Carlomanno de quo supra retulimus, Romam veniunt, doloris apud sanctissimum papam Zachariam deposituri querelam, propter corpus scilicet sacratissimi Patris Benedicti, a solo proprio in Gallia translati. Qui moeror jampridem
Abbreviated transcription (Latin):
homines luna uitȩ nobis actiuȩ : in reuersa uͦ ad cȩlos. speculatiue trpus
ostendit Uel in hac nobis conuensione dilectio poximi Millaper somo
mas forrs illuos ut rade bona oꝑa solo suꝑne mercedis intuitoig eraliu

Expanded text:
homines luna, vitae nobis activae, in reversa vero ad coelos speculativae typus homines luna, vitae nobis activae, in reversa vero ad coelos speculativae typus ostenditur. Vel in hac nobis conversione dilectio proximi, in illa nostnet, porro illuc, ut eadem bona opera solo supernae mercedis intuitu geramu
Abbreviated transcription (Latin):
adulti fructus aduentu suo ꝓnuntiant. ueterũ cessationẽ: ut exuentes
tati diuersarũ uarietate uirtutũ. earũq foluis ueluti amene arboris ad¬
umbratione uelati: tãꝗ lȩte atq fructiferę segetes pullulemus inpleni¬
lunio ut ꝑfectum splendorẽ fidei & sensus gerentes apeccati tenebris
segregemur. in reuersa eadẽ luce lunari ad cȩlos qđ aquinta decima luna
fieri incipit ut qͣnto magni sumus humiliem in omĩb dicentes cũ apło
tẽpore scłi manifestius effusa est pulcherrima figurar̃ consequentia :¬
Tertia lunȩ ebdomada lumen ipsius qđ eatenus ad t̾ras creuerat: ad cȩlest
iã crescere inchoat. Pulchre hanc is pasc haobseruare p̃cipimꝰ ut gr̃ȩ quã
accipimus nunquã obliti ꝑsingulos gradus sp̃italis transitus largitori
illiꝰ oboediendo uicẽ rependere meminerimus. Uel certe increscente ad

Expanded text:
adulti fructus, adventu suo pronuntiant veterum cessationem: Ut exuentes adulti fructus, adventu suo pronuntiant veterum cessationem: Ut exuentes tati diversarum varietate virtutum, earumque foliis veluti amoenae arboris adumbratione velati, tanquam laetae atque fructiferae segetes pullulemus in plenilunio, ut perfectum splendorem fidei et sensus gerentes, a peccati tenebris segregemur. In reversa eadem luce lunari ad coelos, quod a quinta decima luna fieri incipit, ut quanto magni sumus humiliemur in omnibus, dicentes cum Apostolo a tertio tempore seculi manifestius effusa est, pulcherrima figurarum consequentia tertia lunae hebdomade, lumen ipsius quod eatenus ad terras creverat, ad coelestia jam crescere inchoat, pulchre hanc in pascha observare praecipimur, ut gratiae quam accipimus nunquam obliti, per singulos gradus spiritualis transitus largitori illius obediendo vicem rependere meminerimus; vel certe, increscente ad
Abbreviated transcription (Latin):
dies lunȩ id est aquinta decima usq ad uicesimã pͥmã ꝑ quos eadẽ dñica na¬
turali ordine discurrit. uniuersitatẽ eccłȩ quȩ ꝑ totũ mundũ paschalib est
redẽpta mysterius. aꝑte denuntiant. Nã & septenario sȩpe numero uniuersitatẽ
nichil melius intelligitur. quã qđ alibi ait. sẽp laus eiꝰ inore meo Et special
totã catholicȩ eccłȩ ꝑfectionẽ eofigurari ioħs testatur: qui ad septem asiȩ
scribens eccłas. uniuersalis ꝑ orbẽ ecclesiȩ mysteria pate fecit. Unde &
omĩa quȩ singulis septẽ scribit ortam̃ta : hunc uersiculũ intexere curauit
hoc om̃ib se dixosse palam ꝓbans eccłus. Nec minus etiã moralẽ nob̵ cõ¬
mendant paschalia tẽpora sensum: in nomine quidẽ paschȩ: ut deuicus
ad uirtutes transitũ quotidie faciamus sp̃italem. In mse aut̃ nouorũ in qͦ

Expanded text:
dies lunae, id est, a quinta decima usque ad vicesimam primam, per quos ea Dominica nadies lunae, id est, a quinta decima usque ad vicesimam primam, per quos ea Dominica naturali ordine discurrit, universitatem Ecclesiae, quae per totum mundum paschalibus est redempta mysteriis, aperte denuntiat. Nam et septenario saepe numero universitatem , nil melius intelligitur quam quod alibi ait: Semper laus ejus in ore meo . Et specialiter totam catholicam Ecclesiae profectionem eo figurari Joannes testatur, qui ad septem Asiae scribens ecclesias, universalis per orbem Ecclesiae mysteria patefecit . Unde et per omnia quae singulis septem scribit hortamenta, hunc versiculum intexere curavit:hoc omnibus se dixisse probans ecclesiis. Nec minus etiam moralem nobis commendant paschalia tempora sensum. In nomine quidem est paschae, ut de vitiis ad virtutes transitum quotidie faciamus spiritalem; in mense autem novorum in quo
Abbreviated transcription (Latin):
exiui apatre & ueni inmundũ: iterũ relinquo mundũ & uado ad patrẽ,
& quod de illo psalmus. a sumo cęlo egressio eius. & occursus eꝰ usq sumum
eius. Quia gͦ luna eo suȩ lucis increm̃to qđ exiens a sole ad nr̃os euoluit ob¬
tutus dñi saluatoris in carne usq ad tẽpora passionis eiꝰ doctrinã uirtutesq
significat : Eo aut̃ qđ ad solẽ rediens paulatĩ adinuisibilẽ nobis celi faciem
recolligȩit resurrectionis illius ac posterioris głae miracula de monstrat
alegis obseruatione sũptis indiciis: hȩredes noui testam̃ti etiam diẽ dñicam
quã scriptura unã siue pͥmã sabbati cognominat ad nectimus. Nec immeri
quȩ & conditione pͥmitiuę lucis excellens. & triũpho dñicȩ resurrectionis in¬
signis & nr̃a quoq nobis resurrectione manet sẽꝑ exoptabilis. Septem quoq

Expanded text:
Exivi a Patre, et veni in mundum; iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem . Exivi a Patre, et veni in mundum; iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem . Et quod de illo Psalmus ait: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Quia ergo luna eo suae lucis incremento, quod exiens a sole ad nostros evolvit obtutus, Domini Salvatoris in carne, usque ad tempora passionis, doctrinam virtutesque significat: eo autem, quo ad solem rediens, paulatim ad invisibilem nobis coeli faciem recolligit, resurrectionis illius ac posterioris gloriae miracula demonstrat:a legis observatione sumptis indiciis haeredes Novi Testamenti etiam diem Dominicam, quam Scriptura unam sive primam Sabbati cognominat, annectimus. Nec immerito, quae et conditione primitivae lucis excellens, et triumpho Dominicae resurrectionis insignis, et nostra quoque nobis resurrectione manet semper exoptabilis. Septem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplando docem. Uel si utrãq eiꝰ conuersionẽ inbonũ delectat int̃pretan
posiumꝰ intelligere qđ crescens ad oculos humanos lum̃ lunȩ uirtutum
grãm quib apparens in carne dñs mundo illux̃ inꝯsinuet de quib dicit᷑
uͦ adcȩlos resurrectionis ascensionisq illiꝰ głam designet. quȩ inse qͥdem
ipsa mox ꝑfecta ꝓuenit sed in animo fideliũ quib dã lucis suȩ ꝓfectib usq
ad fine scłi crescere ñ desinit Resurgens enĩ dñs amortuis pͥmo singulis ac
adultimũ discipłis om̃ib apparuit. quib: uidentib ascensurus incelũ precepio
eos suȩ dispensationis. eẽ testes inierusalem & in om̃i iudȩa & samaria: &usq¬
adultimũ t̾rȩ. Et bene luna cũ nr̃os crescit adoculos paulatĩ a sole
recedit: cũ uͦ ad cȩlos parib adeũ spaciis redit. Hoc ẽ enĩ quod ipse dicit:

Expanded text:
templando docemur. Vel si utramque ejus conversionem in bonum delectat interpretari, templando docemur. Vel si utramque ejus conversionem in bonum delectat interpretari, possumus intelligere, quod crescens ad oculos humanos lumen lunae virtutum gratiam, quibus apparens in carne Dominus mundo illuxit, insinuet, de quibus dicitvero ad coelos, resurrectionis ascensionisque illius gloriam designet, quae in se quidem ipsa mox perfecta provenit, sed in animo fidelium quibusdam lucis suae profectibus usque ad finem seculi crescere non desinit. Resurgens enim Dominus a mortuis primo singulis ac ad ultimum discipulis omnibus apparuit; quibus videntibus ascensurus in coelum, praecepit eos suae dispensationis esse testes in Hierusalem, et in omni ad ultimum terrae. Et bene luna cum nostros crescit ad oculos, paulatim a sole recedit: cum vero ad coelos, paribus ad eum spatiis redit. Hoc est enim quod ipse dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
iohs inapocabrpsi sua Et dirat qui sedebat introno Eeceiso ebseriunoua
Seinde etia tercia mensis eius dem septimanam in paseha obsec ua saesol
resurrectionis dñicȩ gaudus aptissime congmuto orua di eadeet esa grosea
supta ẽ. glam mundo apparuit Prima nanq scłi tempora lege inagura
ꝓpsũ ueniens illustrare dignatus est. Sed & ipsa tune lune õuersio. pul¬
cherrimũ nobis sacram̃ti cȩlestis spectaculũ p̃bet Nanq: luna quaen
rotundi facta ẽ. sc ematis asole lum̃ ut supͣ diximus accipit idedo: semp
ex dimidio orbe quẽ adsole habet lucida c̃ exaltero aut dinidio seni
paulati adcelestia reuerait. Quȩ nimirũ eiꝰ conuersio recte paschalis gau¬
du mysteria signat: quib omẽm mentis nr̃ȩ głam auisibilib auertere
delicis caducisq fauorib atq ad solam cęlestis grȩ lucẽ suspendere con¬

Expanded text:
s in Apocalypsi sua: Et dixit qui sedebat in throno: Ecce nova facio omnia. s in Apocalypsi sua: Et dixit qui sedebat in throno: Ecce nova facio omnia. Deinde etiam tertiam mensis ejusdem septimanam in pascha observamus, quod resurrectionis dominicae gaudiis aptissime congruit. Quia et eadem sacrosansummata est gloriam, mundo apparuit. Prima namque saeculi tempora lege naturali seipsum veniens illustrare dignatus est. Sed et ipsa tunc lunae conversio, pulcherrimum nobis sacramenti coelestis spectaculum praebet. Namque luna quae rotundi facta schematis, a sole lumen, ut supra diximus, accipit, ideoque semper ex dimidio orbe quem ad solem habet lucida est; ex altero autem dimidio semper paulatim ad coelestia revertitur. Quia nimirum ejus conversio recte paschalis gaudii mysteria signat, quibus omnem mentis nostrae gloriam a visibilibus avertere deliciis, caducisque favoribus, atque ad solam coelestis gratiae lucem suspendere con
Abbreviated transcription (Latin):
sicut tota paschalium obseruantia cerimoniarum: ita etiam
tempus quo agi p̃cepta est totum. mysteria saera redolet. In
primis nanq ȩqui noctium transgredi indñici paschȩ celebratione
iuxta legis decreta curamus : ut uidelicet sollemnitas in qua mediator
dei & hominum destructa potestate tenebrarum mundo lucis ite
aperuit. etiam temporis ordine foras quid intu habeat ostendat.
& quȩ nobis ȩternae beatitudinis lumen ꝓmittt. tunc maxime¬
celebretur cum solis lumen annuo ꝓficiens mnoremento pr onug nouor
&l noctis umbra uctoriam: deinde mensem ꝑripuo annic que & s iororũ
de cateirꝰ inquo pascha celebremus atcend mos hosesa iẽ estonensis inquo
mundus inense pmatus & homo est prunus inparaedial sede lonum supona
pluuui mssteria sollenitatis primã nos scolam receturos primuno supinre
bentitu dmis regnu a quo in longinquã regtonem discessiona no noues inqui
&ẽ foer nouahi &iꝑ missa ipsius expectamus. inquib ustitia habitat nodo

Expanded text:
sicut tota paschalium observantia caeremoniarum, ita etiam tempus quo agi praeceptum est totum, mysteria sacra redolet. In primis namque aequinoctium transgredi in Dominicae paschae celebratione juxta legis decreta curamus, ut videlicet solemnitas in qua mediator Dei et hominum, destructa potestate tenebrarum, mundo lucis iter aperuit, etiam temporis ordine foras, quid intus habeat, ostendat. Et quae nobis aeternae beatitudinis lumen promittit, tunc maximcelebratur, cum solis lumen annuo proficiens incremento, primam sumit de noctis umbra victoriam. Deinde mensem primum anni, qui et novorum vocatur, in quo Pascha celebremus, attendimus. Ipse autem est mensis, in quo mundus iste formatus, et homo est primus in paradisi sede locatus, quia per hujus mysteria solennitatis primam nos stolam recepturos, primum supernae beatitudinis regnum, a quo in longinquam regionem discessimus nos repetituroset terram novam, et promissa ipsius expectamus, in quibus justitia
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. Luna sui patit᷑ detrim̃tũ & plenitudinẽ luminis sub consticutione
creators aut ꝑdit aut recipit. Uarios p̃terea siderũ lapsus itidẽ considire¬
qͥ escit. aut tẽpestate turbatur. t̾ra imbrib infusa mollitur eadẽ aut
gelu stringitur. aut calore siccãtur. Quin & aspectũ dĩ metuens con¬
t̾remiscit. Ac se imꝑio subditã motu ipso fatetur. Ipsũ aerẽ ꝑnciosior
alitus sepe corrũpit. & dũ grauauerit. efficit pestilentẽ. Uincunt᷑ fusis
id dm̃ p̃cib pluiuȩ : & prolixa rursũ serenitas supplicatione mutãtur¬

Expanded text:
t. Luna sui patitur detrimentum, et plenitudinem luminis sub constitutione rectoris aut perdit, aut recipit. Varius praeterea siderum lapsus, et rationiquiescit, aut tempestate turbatur. Terra imbribus infusa mollitur, eademque rursum aut gelu stringitur, aut calore siccatur: quin et aspectu Dei metuens contremiscit, et se imperio subditam motu fatetur. Ipsum aerem perniciosior halitus saepe corrumpit, et postquam gravaverit, efficit pestilentem. Vincuntur piis ad Dominum precibus pluviae, et prolixa rursum serenitas supplicatione mutatur
Abbreviated transcription (Latin):
Qua die aut̃ manducauentis ex ep: morte moriemini Eo usq aut̃ nemop̃uaricar
lec adño dõ. p̃uaricatio legis ꝓiabolo culpa ꝑcibũ: latebra post cibũ es auesto
infirmitatis in cibo : uintus fifmitatis iniauio ðeniq quandir intedicta ab¬
nudatos se ẽ cognonar Merito gͦ mulier ubi culbe agnouit iaus torẽs ncun qre¬
respondit Serpen psua sit mee &e manoucaui: serpens gtala atant statĩ ceilanare
decona : Deniq ipse ait I eunate & orate. neintreti irtc̃e tationẽ Itato: Eitla dit̃¬

Expanded text:
qua die autem manducaueritis ex eo morte moriemini. eo usque autem nemo praeuaricari qua die autem manducaueritis ex eo morte moriemini. eo usque autem nemo praeuaricari lex a domino deo, praeuaricatio legis a diabolo: culpa per cibum, latebra post cibum: cognitio infirmitatis in cibo, uirtus firmitatis in ieiunio. denique quamdiu interdictis abnudatos se esse cognouerunt. merito ergo mulier, ubi culpae agnouit auctorem, interrogata: serpens persuasit mihi, et manducaui. serpens gulam suadet, dominus ieiunare decernit. denique ipse ait: ieiunate et orate, ne intretis in temptatione
Abbreviated transcription (Latin):
die ꝓ duxer̃ aquȩ reptilia animarũ iuuarũ. & uolatilia uolantia suꝑ t̾ram
scđm firmam̃tũ cȩli & uidit quia bona sunt. & benedix̃ ea dicens: crescite &
multiplicamim & replete aquas quȩ sunt in mari & uolatilia multiplicent᷑
suꝑ t̃rã : & ad huc ieiuniũ: Deniq benedix̃ ea: scriptũ. ẽ: & dix̃ crescite : ñ dix̃edite
& manducate : Sexto die bestiȩ sunt creatȩ : & cũ bestus edendi ota potestas ẽ. Et
usus ȩscarũ ubi cepit: ibi finis factus ẽ. mundi: Ibi cȩpit sua in crem̃ta nesceea
uni cȩperunt diuina circa eũ oꝑa feriari: quo inditio declaratũ .ẽ. qđ ꝑcibos habe
nouerat mortẽ Plantauit dñs paradysũ ad grãm beatoꝵ: posuit ibi homine ouo
Sciebat cũ qđ ꝑ ȩscã culra habet intrare. Intratura eratr pͥma pȩna deiciu¬
nn p̃uaricatione : dicente nandato dĩ. Deligno qđ ẽ scientiȩ boni &e malinedet¬

Expanded text:
produxerunt aquae repentia animarum uiuaproduxerunt aquae repentia animarum uiuasecundum firmamentum coeli: et vidit Deus quia bona, et benedixit ea, dicens: Crescite et multiplicamini, et replete aquas quae sunt in 538 mari: et volatilia multiplicentur super terram: et adhuc ieiunium. denique \'benedixit ea\' scriptum est \'et dixit: crescite,\' non dixit: edite et manducate. sexto die bestiae sunt creatae et cum bestiis orta edendi potestas est et usus escarum. ubi cibus coepit, ibi finis factus est mundi, ibi coepit sua incrementa nescire, ibi coeperunt diuina circa eum opera feriari. quo indicio declaratum est quod per cibos mnouerat mortem. plantauit dominus paradisum ad gratiam beatorum, posuit ibi hominem opesciebat enim quod per escam culpa haberet intrare. prima poena de ieiunii praeuaricatione
Abbreviated transcription (Latin):
noctib ꝓgredi & ad suꝑiorũ possimus cognitionẽ uenire. Non enĩ omis ȩsca
materialis nec om̃is cib corporał ẽ Cib: m̃tis ut dicimus : quo epulant᷑ animi
Dequo ait dñs. Meus cib est : ut faciã uoluntatẽ patris mei qui in cȩlis ẽ: Hic cibus¬
ẽ cangłoꝵẽ ut diuino famulent᷑ imꝑio Nulla illis cura m̃sarũ nullus conuiuo
usus nulle repositȩ epulȩ nulluis uini potus aut ficerȩ nulla distensio cor¬
poris: nulla uentris offensio. Itaq ne ꝑ t̾renũ quis aut nouellũ putet eẽ ie¬
iuniũ : pͥmus usus mundi aieiunio cepit quando lux clara resplenduit. Scos
dies inieiunio : quando çȩli factũ .ẽ firmam̃tũ : Tertia die t̃ra pabulũ cer¬
minauit. natura obsequiũ p̃buit : ieumũ tam̃ cȩlestis disciplina seruauit :
Quarto die luminaria facta sunt solis & lunȩ : & ad huc ieuiniũ: Quinto

Expanded text:
noctibus progredi ad supernorum possimus cognitionem. non enim omnis esca noctibus progredi ad supernorum possimus cognitionem. non enim omnis esca materialis nec omnis cibus corporalis: est cibus mentis, ut diximus, quo epulantur animae, de quo ait dominus: meus cibus est, ut faciam uoluntatem patris mei, qui in caelis est. hic cibus angelorum, ut diuino famulentur imperio. nulla illis cura mensarum, nullus conuiuiorum usus, nullae repositae epulae, nullus uini potus aut sicerae, nulla distentio corporis, nulla uentris offensio. Itaque ne terrenum quis aut nouellum putet esse ieiunium, primus usus mundi a ieiunio coepit, quando lux clara resplenduit. secundus dies ieiunio, quando caeli factum est firmamentum. tertio die terra pabulum germinauit, natura obsequium praebuit: ieiunium tamen caelestis disciplina seruabat. quarto die luminaria facta sunt solis et lunae: et adhuc ieiunium. quinto