comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimo fratri iusto. Gonifa¬
cius. Quã deuote ꝙ̃ ꝙ etiam
uigllanter proxp̃i euangelio elabo¬
rauerit ur̃a fraternitas nõ solum
epistole a uobis directe tenor ymo
ĩdulta desuper open uestro ꝑfectio
indicauit. Nec enĩ op̃s deus aut
sui noĩs sacramentuz. aut uestri
fructũ laboris deserit. dum ip̃e pre¬
dicatoribꝰ eũgelii fideliter repmis.
Ecce ego uobiscum sum omĩbus
diebus usq ad consũmationẽ secu¬
li. Ꝙ specialiter ĩ iuncto uobis mi¬
nisterio eius clementia demõstraũ.
Aperiens corda gentium. ad suscipi¬
endum predicationis uestre sin¬
gulare ministeriũ. Magno enĩ
p̾mio fastigiorum uestroꝵ dilec¬
tabilẽ cursum bonitatitis sue fus¬
fragiis illustrͣuit: dum creditorũ
uobis talentoꝵ fidelissime negotia¬
tionis officiis uberem fructũ im
pendens ei qd signare possetis mt̃¬
tiplicatis generationibus p̾parauit.

Expanded text:
lectissimo fratri Justo Bonifacius. Quam devote, quamque etiam vigilanter pro Christi Evangelio elaboraverit vestra fraternitas non solum epistolae a vobis directae tenor, imo indulta desuper operi vestro perfectio indicavit. Nec enim omnipotens Deus aut sui nominis sacramentum, aut fructum vestri laboris deseruit, dum ipse praedicatoribus Evangelii fideliter repromisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi. Quod specialiter, injuncto vobis ministerio, ejus clementia demonstravit, aperiens corda gentium ad suscipiendum praedicationis vestrae singulare mysterium. Magno enim praemio fastigiorum vestrorum delectabilem cursum bonitatis suae suffragiis illustravit, dum creditorum vobis talentorum fidelissimae negotiationis opendens, ei, quod signare possetis multiplicatis generationibus praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
.xcͦ.iiiͦi. archadius filius
nuit annis trefdecĩ. Cuius tẽpo¬
ribus pelagius britto contra auxi¬
lium gre superne uenena sue per¬
fidie longe lateq dispersit. utens
cooperatore iulianaͦ de campania:
quem dudum amissi ep̃atus intẽ¬
perans cupido exagitabat. Quibꝰ
sõs angustmꝰ sicut et ceteri patres
orthodoxi. multis sententiarum
catholicarum milibꝰ responderut:
nec eorum tam̃ clementiam corri¬
gere poterant. Sed qd̾ grauius ẽ.
correpta eoꝵ uesania: magis au¬
gescere contradicendo ꝙͣ fauendo
ueritati. ualuit emendari. Qd̃
pulcre usibo heroytis ꝓsper rethor
insimiat cum ait. Contra augustinũ.
narratur serꝑe quidam scriptor. Quẽ

Expanded text:
., septimo Arcadius filius nuit annos tredecim. Cujus temporibus Pelagius Britto contra auxilium gratiae supernae venena suae perfidiae longe lateque dispersit, utens cooperatore Juliano de Campania, quem dudum amissi episcopatus intemperans cupido exagitabat: quibus sanctus Augustinus sicut et caeteri Patres orthodoxi multis sententiarum catholicarum millibus responderunt, nec eorum tamen dementiam corrigere valebant: sed quod gravius est correpta eorum vesania magis augescere contradicendo quam favendo veritati voluit emundari: quod pulchre versibus heroicis Prosper rhetor insinuat, cum ait: Contra Augustinum narratur serpere quidam Scriptor, que
Abbreviated transcription (Latin):
xxͦ. uii. Gratianꝯ quadrage si¬
Mus ab augusto: post mortẽ ualẽ¬
tis sex ĩnis imperium tenuit: ꝙͣuis
ianrdudũ antea cum patruoualẽ¬
te et cũ ualentimario fratre regͣret.
Qͥ cum afflictum et pene cõlapsũ
rei publice statũ uideret: Theodosi¬
um hẏspanũ uirum. restituende
rei publice necessitate ap̃ syriniũ
p̾pura induit orientisq ⁊ trachie
sił prefecit imperio. Qua tepestte
maximus uir quidẽ strenuꝰ et ꝓbꝯ
fidem per tirannidem emersisset.
in britannã inuitus ꝓpe modum
ab excertitu ĩ perator creatus ingal
liam transiit. ibi gratianũ iustu
subita incursione ꝑterritu. atꝙ ĩ
ytaliam transire meditantẽ. dolis
cicumuẽtu interfecit. fratremq
euis ualentinianuĩ augustum y¬
talia expulit. ualentinianus in
orientem refugiens a theodosio pa¬
terna pietate susceptus. mox etiã
ĩperio restitutus est. clausouidelz
intra muros aquileiae capto atꝙ
occiso ab eis maximo tyranno.

Expanded text:
imo Gratianus quadragesimus ab Augusto, post mortem Valentis sex annis imperium tenuit; quamvis jamdudum antea cum Patruo Valente, et cum Valentiniano fratre regnaret: qui cum adflictum et pene conlapsum reipublicae statum videret, Theodosium Hispanum virum, restituendae reipublicae necessitate apud Syrmium purpura induit, Orientisque et Thraciae simul praefecit imperio. Qua tempestate Maximus, vir quidem strenuus et probus, fidem per tyrannidem emersisset, in Brittania invitus propemodum ab exercitu imperator creatus in Galliam transiit. Ibi  Al., ubi Gratianum Augustum subita incursione perterritum atque in Italiam transire meditantem, dolis circumventum interfecit, fratremque ejus Valentinianum Augustum Italia expulit. Valentinianus in Orientem refugiens, a Theodosio paterna pietate susceptus, mox etiam imperio restitutus est: clauso videlicet intra muros Aquileiae,  Al. add. et capto atque occiso ab eis Maximo tyranno.
Abbreviated transcription (Latin):
et ad uitam et̾nam. subrisit.
Qd̾ uir dii cernens illi cõmu¬
nionẽ scãm retraxit: et separa¬
tim suꝑ altare posuit. eamq dỹa
Expleta uero sacra misteria: In post¬
Die rogo quid cordi tuo emerserit
cum cõicatura risisti ꝯ At illa re¬
cognoni inquit portunculã illã

Expanded text:
et vitam aeternam, subrisit. et vitam aeternam, subrisit. Quod vir Domini cernens, illi communionem sacram retraxit, et separatim super altare posuit, eamque diacExpleto vero sacro mysterio, inDic, rogo, quid cordi tuo emerserit, cum communicatura risisti? At illa: Recognovi, inquit, portiunculam illa
Abbreviated transcription (Latin):
set oportunitas facilius poterat
hec etiam ip̃e ꝓmereri. Sed ne his
quidem. cum iudei signauisibilia qu¬
ad ostendendam scĩtatem expe¬
tũt satisfactio desit. Et illis qui
scõrum exemplis ad meliora ac¬
cendi et ꝓuehi querut. edifica¬
tio ꝓsit quedam aut timore re¬
ferenda. que per eum dñs ad ex̾i¬
tandam et corroborandã nr̃e:
mentis temporẽ et ut sic dictũ
sit forte infidelitatẽ potiꝯ ꝙͣ ig¬
norantiã fieri et manifestari de¬
Aterfamilias quedam
nobilis erat in hac ciuita¬
te romana. que religionis et
deuotionis studio oblationes
facere: et die dnñca ad ecclãm de¬
ferre. sũmoq pontifici ecclãsti¬
ce consuetudinis et familiari¬
tatis eiusdẽ gratia offerre sole¬
bat. Que cum quadam die ex
more ad cõmunicandum de ma¬
nu aplici ordine suo accederet:
illi q pontifex offam dñici cor¬
poris porrexisset dicens corpus
dii nostri shu xpistiꝓsit tibi in
remissionem oĩum peccatorũ

Expanded text:
set opportunitas, facilius poterat set opportunitas, facilius poterat haec etiam ipse promereri. Sed ne his qui cum Judaeis signa visibilia ad ostendendam sanctitatem expetunt, satisfactio desit, et illis qui sanctorum exemplis ad meliora accendi et provehi quaerunt aedificatio prosit, quaedam autumo referenda, quae per eum Dominus ad excitandum et corroborandum nostrae mentis teporem, et ut sic dictum sit forte infidelitatem potius quam ignorantiam, fieri et manifestari deMater familias quaedam nobilis erat in hac civitate Romana, quae religionis et devotionis studio oblationes facere, et die Dominica ad ecclesiam deferre, summoque pontifici ecclesiasticae consuetudinis et familiaritatis ejusdem gratia offerre solebat. Quae cum quadam die ex more ad communicandum de manu apostolici ordine suo accederet, illique pontifex offam Dominici corporis porrexisset, dicens: Corpus Domini nostri Jesu Christi prosit tibi in remissionem omnium peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tumidus iam substratus scõru
pedibus seruit oceanus. eiꝰq bar¬
baros motus quos t̾reni pͥncipes
ebdomare ferro nequiuerant.
hos pro diuina formidine sacer¬
dotum hora simplicibus uerbis
ligant. Et qui cateruas pugnã¬
tium infideł nequaꝙͣ metuerat:
iam nũc fidelis humiliũ linguaᷤᷤ
timet. qr enim perceptis celesti¬
bꝯ uerbis clarescentib qͦ mira¬
culis uirtus ei diuine cognitioĩs
infunditur: eiusdem diuinitatis
terrore refrenatur. ut praue ag̾e
metuat: ac totis desideriis ad eter¬
nitatis gratiam uenire concupis¬
cat. Qu̾ totum ut fieret: ita eidẽ
beato gregorio gratia diuinacõ¬
cessit. ut merito ab anglorum po
et si aliis nonest apłs: sed tamẽ
illis est. ⁊lam signaculum apo¬
stolatus eius ip̃i sunt in dño. Iã
uero utrum aliquibꝯ uir iste tã¬
ti meriti miraculis claruerit:
suꝑfluo queritur. qr luce clarius
constat: ꝙ his qui uirtutũ sig¬
na suis meritis ualuit. aliis qͦ
x largiente acquirere si exigis¬

Expanded text:
tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. Quod totum ut fieret, ita eidem beato Gregorio gratia divina concessit, ut merito ab Anglorum pop quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen illis est; nam signaculum apostolatus ejus ipsi sunt in Domino . 22. Jam vero utrum aliquibus vir iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quaeritur, quod luce clarius constat quod is qui virtutum signa suis meritis valuit, aliis quoque Christo largiente acquirere, si exegis
Abbreviated transcription (Latin):
euit: ꝓgressi in publicun fide¬
les xpisti qui se tp̃r discriminis sil¬
uis ac desexͣtis abditis ue spelucis
solum usq destructas. basilicas
scõꝵ marturũ fundant: construuĩt:
perficiunt. ac ueluti uictricia sigͣ
passim ꝓpalant.dies festos cele¬
brant: sacra mundo corde atq ore
id tp̃ra arriane uesanie. que corrup¬
to orbe toto hanc etiam insulam.
extra orbem tam longe remotam:
ueneno sui infecit erroris. Et hoc.q.
uia pestilentie trans oceanũ pate¬
facta. ñ mora omnis selues here¬
seos cuiusq insule noui seꝑ aliqͥd
audire gaudẽti: et nicħ certi firmi¬
ter obtinenti infundat. His tem¬
poribꝯ constantius qui uiuẽte dyo¬
cleciano galliã hyspaniãq rege
Hic constantinum filium ex cõcu¬
bina helena creatum ĩperatorem
galliarum reliquit. Scribit aut̃
eutropius. ꝙ constantinus ĩ britã¬
nia creatus ĩperator patriin reg¬
num successerit. Cuius tempore ar¬
riana heresis exorta: et innicena

Expanded text:
gressi in publicum fideles Christi qui se tempore discriminis silvis ac desertis abditisve speluncis solum usque destructas, basilicas sanctorum martyrum fundant, construunt, perficiunt, ac veluti vitricia signa passim propalant, dies festos celebrant, sacra mundo corde atque ore ad tempora Arrianae vesaniae, quae corrupto orbe toto, hanc etiam insulam extra orbem tam longe remotam veneno sui infecit erroris: et hac quasi via pestilentiae trans Oceanum patefacta, non mora omnis se lues haereseos cujusque, insulae novi semper aliquid audire gaudenti et nihil certi firmiter obtinenti infudit. His temporibus Constantinus qui vivente Diocletiano Galliam Hispaniamque regeHic Constantinum filium ex concubina Helena creatum imperatorem Galliarum reliquit. Scribit autem Eutropius, quod Constantinus in Brittania creatus imperator, patri in regnum successerit: cujus temporibus Arriana haeresis exorta et in Nicaena
Abbreviated transcription (Latin):
De quo nimirũ constat qr et si
fonte babtismatis nõ est ablutꝰ.
sui tamen est sanguinis laua¬
cro mundatus: ac regni selestis
dignus factus ingressu. Tum
iudex tanta miraculoꝵ celestiũ
nouitate ꝑculsus. cessari mox a
persequtione p̾cepit honorẽ infer¬
Ieos opinabatur priꝯa xpĩane fidei
posse deuotione cessare. Passus ẽ
autem beatus albanus die.xͦ.
bealendarũ iuliarũ iuxͣ ciuitatẽ
uerolamũ: que nũc agente anglo¬
rum uerolamia cestir. siue uueclĩ¬
gua cestir appellatur. ubi postea
redeunte tempoꝵ xp̃ianoꝵ sereni¬
tate. ecclã est mirandi operis. atq
eius martirio condigna extructa.
In quo uidelicet loco usq ad hanc
diem: curatio ĩfirmoꝵ ⁊ freq̃ntiũ
operatio uirtutu celebrare non
desinit. Passi sunt ea tempesta¬
te aaron et iulius: legionũ urbis
ciues. aliiq utriusq sexus diu̾¬
sis in locis per plures. qui diu̾sis
cruciatibus torti et inaudita mẽ¬

Expanded text:
de quo nimirum constat, quia etsi de quo nimirum constat, quia etsi fonte baptismatis non est ablutus, sui tamen est sanguinis lavacro mundatus ac regni coelestis dignus factus est ingressu. Tum judex tanta miraculorum coelestium novitate perculsus, cessari mox a persecutione praecepit, honorem refereos opinabatur prius a Christianae fidei posse devotione cessare. Passus est autem beatus Albanus die decimo Kalendarum Juliarum, juxta civitatem Verolamium, quae nunc a gente Anglorum Verlamacaestir sive Vaetlingacaestir appellatur, ubi postea redeunte temporum Christianorum serenitate ecclesia est mirandi operis, atque ejus martyrio condigna exstructa. In quo videlicet loco usque ad hanc diem curatio infirmorum et frequentium operatio virtutum celebrari non desinit. Passi sunt ea tempestate Aaron et Julius legionum urbis cives, aliique utriusque sexus diversis in locis perplures, qui diversis cruciatibus torti et inaudita mem
Abbreviated transcription (Latin):
sibi specie uenustatis. iamolim red¬
dens. qui beati martiris cruore di¬
caretur. In huius gͦ uertice. sc̃s
albanꝯ dari sibi a deo aquã rogaũ.
Statimq incluso meatu ante pe¬
des eius fons perhemnis exortus
est. ut ommes agnoscerent: et tã
torrentẽ obsequiũ detulisse. Neq
enim fieri poterat: ut in arduo
montis cacumĩe. martir aqua
quam in fluuio non reliq̃rat pe¬
teret. si hoc oportunũ esse nõ uide¬
ret. Qui uidelicet fluuiꝰ minis¬
terio persoluto deuotione cõpleta.
officii testimonium relinquens.
reu̾sꝯ estad naturam. Decollatꝰ
itaq martir fortissimꝯ ibidem. ac¬
cepit cororam uite. quam reꝓmi¬
sit deus diligentibo se. Sz ille qui
piis ceruicibꝰ ĩpias intulist ma¬
nus: gaudere suꝑ mortuũ non
est permissus. Nlamq oculi eiꝰ
in terram una cum beati marti¬
ris capite deciderunt. Decollatꝰ
est ibi etiam tum miles ille. qui
antea suꝑno mitu correptus. scm̃
dei confessorem ferire recusauit.

Expanded text:
sibi specie venustatis, jam olim reddens qui beati martyris cruore dicaretur. In hujus ergo vertice sanctus Albanus dari sibi a Deo aquam rogavit, statimque incluso meatu ante pedes ejus fons perennis exortus est, ut omnes agnoscerent etiam torrentem martyri obsequium detulisse: neque enim fieri poterat ut in arduo montis cacumine martyr aquam quam in fluvio non reliquerat, peteret, si hoc opportunum esse non videret. Qui videlicet fluvius ministerio persoluto, devotione completa officii testimonium relinquens, reversus est ad naturam. Decollatus itaque martyr fortissimus ibidem accepit coronam vitae quam repromisit Deus diligentibus se. Sed ille qui piis cervicibus impias intulit manus gaudere super mortuum non est permissus: namque oculi ejus in terram una cum beati martyris capite deciderunt. Decollatus est ibi tum etiam miles ille, qui antea superno nutu correptus sanctum Dei confessorem ferire recusavit:
Abbreviated transcription (Latin):
q ingrauescente ardores languo¬
ris. non multopost .i. pridie nõs
madii. etiam ip̃e migͣuit ad dũm.¬
patris cudberechti ponentes. ad po¬
suerunt desuper archani. incorrup¬
ta eiusdem patris mẽbra locauert̃.
Ĩ quo etiam loco sigua sanitatum
aliquotiens facta meritis amboꝵ
testimonium ferunt e quibꝰ aliq̃
in libro uite illius olim memorie
mandauimus. Sed et in hac
au disse contigit. super adicere com¬
modum duximꝰ..cap̃.xxuiii.

Expanded text:
que ingravescente ardore languoque ingravescente ardore languoris, non multo post, id est, pridie Nonas Maias etiam ipse migravit ad DomiPatris Cudbercti ponentes, adposuerunt desuper arcam in qua incorrupta ejusdem Patris membra locaverant: in quo etiam loco signa sanitatum aliquoties facta, meritis amborum testimonium ferunt, e quibus aliqua in libro Vitae illius olim memoriae mandavimus. Sed et in hac audisse contigit, superadjicere commodum duximus. CAPUT XXXI.
Abbreviated transcription (Latin):
militabat. Attulerunt autẽ ei ⁊¬
partem inrdumentorũ que corpus
sanctum ambierunt. Que cum
ille et munera gratant̾ acciper
et miracula libenter au diret. Nlã
et ip̃a indumenta .q. patris adhuc
corpori cucumdata miro deosculaba¬
tur affectu. Nouainquit indum̾ta
corpori ꝓ his que tulistis curũdate:
et sic reponite inarcha quã parastis.
Scio certissime aut̾ qr non diu ua¬
cuus remanebit locus ille. qui tan¬
ta miraculi gratia celestis sacratus
est. Et quia beatus est. cui in eo
facultatem quiescendi. dñs totius
beatitudinis auctoᷤ. itq largitor
p̾stare dignabitur. Hec et huius¬
modi plura ubi multis cum lacri¬
mis et magna cõpũctione antis¬
tes lingua etiam tremente cõple¬
uit. fecerunt fratres ut iusserat.
et inuolutum nouo amietu corpꝰ
nouaq intheca reconditum sup̃
pauimentu sc̃uarii posuerunt.
rlec mora deo dilectus anteistes
eadberech morbo correptus est
acerbo. ac per dies crescente młtũ¬

Expanded text:
militabat. Attulerunt autem et militabat. Attulerunt autem et partem indumentorum, quae corpus sanctum ambierant. Quae cum ille et munera gratanter acciperet, et miracula libenter audiret, nam et ipsa indumenta quasi Patris adhuc corpori circumdata miro deosculabatur affectu: « Nova, inquit, indumenta corpori pro his quae tulistis circumdate, et sic reponite in theca quam parastis. Scio autem certissime quia non diu cuus remanebit locus ille, qui tanta miraculi caelestis gratia sacratus est; et quam beatus est cui in eo facultatem quiescendi Dominus totius beatitudinis auctor atque largitor praestare dignabitur. » Haec et hujusmodi plura ubi multis cum lacrymis et magna compunctione antistes lingua etiam tremente complevit, fecerunt fratres ut jusserat, et involutum novo amictu corpus novaque in theca reconditum, supra pavimentum sanctuarii posuerunt. Nec mora, Deo dilectus antistes Eadberct morbo correptus est acerbo, ac per dies crescente multum
Abbreviated transcription (Latin):
uo recondita loculo in eodem ꝗdẽ
loco: s supra pauimẽtum digne
uenerationis gratia locarent. qd̾
dum sibi placusse . edberechti antis¬
titi suo referrent. Annuit consi¬
lio eoꝵ. iussitq ut die depositionis
eius. hoc facere meminissent. fe¬
ceriuut aut̃ ita. et aperientes sepł¬
crum ĩuenerunt corpꝯ totum.q.
libus artuum cõpagibo multo
dormienti ꝙͣ mortuo siłius. sed
et uestim̾ta omiã quibꝰ indutũ
erat: non solum intemerata: ue¬
rum etiam prisca nouitate et cla
re pertulsi: festinarũt referre au¬
tistiti que inuenerant. qui cum
forte in remotiori ab eccla loco re¬
flius undiq pelagi fluctibꝰ cũcto:
solitarius manebat. In hoc et enĩ
sꝑ quadragesime tempus agere.
in hoc quadragesimo ante dnicũ
nathale dies. in magna continẽ¬
tie orationis et lacrimarum deuo¬
tione transigere solebat. In quo
etiam uenera bilis p̾decessor eius
cuthberecht pͥusꝙͣ insulam farne
peteret aliquãdiũ secretius dño

Expanded text:
vo recondita loculo, in eodem quidem loco, sed supra pavimentum dignae venerationis gratia locarent. Quod dum sibi placuisse Eadbercto antistiti suo referrent, adnuit consilio eorum, jussitque ut die depositionis ejus hoc facere meminissent. Fecerunt autem ita: et aperientes sepulcrum, invenerunt corpus totum quasi libus artuum compagibus multo dormienti quam mortuo similius; sed et vestimenta omnia quibus indutum erat, non solum intemerata, verum etiam prisca novitate et clarre perculsi, festinaverunt referre antistiti quae invenerant, qui tum forte in remotiore ab ecclesia loco refluis undique pelagi fluctibus cincto, solitarius manebat. In hoc etenim semper Quadragesimae tempus agere, in hoc quadraginta ante dominicum natale dies in magna continentiae, orationis et lacrymarum devotione transigere solebat: in quo etiam venerabilis praedecessor ejus Cudberct priusquam insulam Farne peteret, aliquandiu secretus
Abbreviated transcription (Latin):
ossa martiru mei liceret. Annuit
imꝑater. Sed et isdem ocius uotuz
sium perfecit. Cum honore infra
ciuitatem lugdimensiũ deportaͭ
sunt: ibiq in maiori ecclła beati
ioħis babtiste ac martiris stephĩ
aliquanto tp̃r custodite᷑. Et ad defẽ

Expanded text:
ossa martyrum ei liceret. Annuit ossa martyrum ei liceret. Annuit imperator. Sed et isdem ocius votum suum pius perficit: cum honore infra civitatem Lugduni deportata sunt, ibique in majori ecclesia beati Joannis Baptistae ac sancti martyris Stephani aliquanto tempore custodita: et ad def
Abbreviated transcription (Latin):
sit: ut que pio ĩperatore cuius gr̃a
oĩum qui in toto orbe terrarũ erat
regum ac pͥncipum. amititia p̾ͥpo¬
neret. ip̃i ea ferrent libẽr᷑ assensit.
Cumq uenerabiles legati ingen¬
tia dona martirũ scilicet reliquias
ferentes. lam et bñ sperati marti¬
capud etiam gloriosi martius pan¬
taleonis secum cumbtĩs ossibꝰ cipͥa¬
ni ħentes reuerterent᷑ ꝓsperis usi uelis
tandem peruenunt celaten. Ibi ꝙ¬
sacra membra martirũ signata re¬
suam glorioso imperatori renũtia¬
runt. Et ut aĩm regis amplio sibi
delegatione strenue ꝑfecta cõcilia¬
rent: Inter alia de scõrum reliqͥis
ab affrca deportatis eius aĩoᷤ attol¬
lunt. Unde ille płumĩ ietus. eas
tamoiu apud arelathen dignaue¬
neratione reẜuarl nissit. donec ip̃o
magno opere in regno suo templũ
conceteret ũbi tam p̾ciosum pig¬
nus ingenti cultu et ornatu repo¬
neret. Ses em̾gentib cairsis dũ
opus tardius construitur: occasio¬

Expanded text:
sit; utque pio imperatori, cujus gratiam sit; utque pio imperatori, cujus gratiam omnium qui in toto terrarum orbe erant regum ac principum amicitiae praeponeret, ipsi ea ferrent, libenter assensit. Cumque venerabiles legati ingentia dona, martyrum scilicet reliquias ferentes nam et beati Sperati martycaput etiam martyris gloriosi Pantaleonis secum cum beatis ossibus Cypriani habebant reverterentur, prosperis usi velis, tandem pervenerunt Arelaten. Ubi sacra martyrum membra signata intesuam glorioso imperatori renuntiarunt, et, ut animum regis amplius sibi de legatione strenue perfecta conciliarent, inter alia de sanctorum reliquiis ab Africa deportatis ejus animos attollunt. Unde ille plurimum laetus, eas tam diu apud Arelaten digna veneratione reservari jussit, donec ipse magno aliquo opere in regno suo templum conderet, ubi tam pretiosum pignus ingenti cultu et ornatu reponeret. Sed, emergentibus causis, dum opus tardius construitur, occasio
Abbreviated transcription (Latin):
nia uiroꝵ ab ecc̃a sc̃ĩ martirrs m̃rcelli.
letania moͣchoꝵ ab eccła scõꝵ marti¬
rum ioħis ⁊ pauli. Letaniã ancillaꝵ
dei ab eccła bt̃oru. martirũ
cosine et damani. Letania feĩarum
Nullus uestrum ad terrena opera
in agros exeat. Aullus qdͥl negoti¬
um agere p̾sumat. q̃tenꝯ ad sce dei
simul om̃s peccauimꝰ. sił omes
mala que fecimꝰ deploremus ut
districtus iudex dum culpas nras
ost multoꝵ curricula annoꝵ.
oriosissimo bearolo francis ĩperã¬
te contigit legationem francoꝵ
ferentibus illustres ac sapientia
cntũspectos legatos transitũ per
affricam fetisse. hi cũ cartaginem
dirutã et loca uenerabilia scõrum
martirũ reu̾tentes arege ꝓsaruz
aarorl qui exceptõ india totũ peste¬
tenebat. orientẽ tenebat facile sibi cõ¬
siliato principe. ac fauorẽ in re tali
p̾stante pro magno mun̾e rogauer.
ut ossa beati cipriani mtis eis ferẽ¬
dam permittent. Qd̾ ille nõ mͣgno
ducens continuo postulata conces¬

Expanded text:
a virorum ab ecclesia beati martyris Marcelli, litania monachorum ab ecclesia martyrum Joannis et Pauli, litania ancillarum Dei ab ecclesia beatorum martyrum Cosmae et Damiani, litania feminarum Nullus vestrum ad terrena opera in agros exeat, nullus quodlibet negotium agere praesumat, quatenus ad sanctae simul omnes peccavimus, simul omnes male quae facimus, deploremus, ut districtus judex dum culpas nostras ost multa vero curricula annorum, gloriosissimo Carolo Francis imperante, contigit, legationem Francorum ferentibus, illustres ac sapientia circumspectos legatos transitum per Africam fecisse. Hi cum Carthaginem dirutam et loca venerabilia sanctorum martyrum revertentes a rege Persarum Aaron, qui, excepta India, totum penetenebat Orientem, vidissent, facile sibi conciliato principe, ac favorem in re tali praestante, pro magno munere rogaverunt, ut ossa B. Cypriani eis ferenda permitteret. Quod ille, non magni ducens, continuo postulata conces
Abbreviated transcription (Latin):
ad consionem femine solebant ꝓ¬
bari. donec regularit̾ institute. in
societatem congregationis suscipe¬
rentur. cap̃ .xxi.

Expanded text:
 conversionem feminae solebant probari, donec regulariter institutae in societatem congregationis susciperentur. CAPUT XXIV.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut renascentiba uirgultis pelagiane pestis. gerinanꝰ cũ seuero brit¬
tanniã reuersus pͥus claudo iuueni incessuzdemde et populo dei xxi
condẽpnatis siue eniendatis hereticis gressum recuꝑant fidei:¬
It brittones quiescentibꝰ ad tempus exteris ciuilibi se se bellis con xxiĩ¬
triuerint. sił et maioribus flagiciis sb̾merserint.⁊ fidẽ xͥ neglex̾it.¬
t sc̃s p̃phregorius augustinũ cũ mochis ad predicandũ genti anglo¬
rum mittens: epła quoq illos exͥortatoria ne a laborãdo cessarẽt xx.iii.¬

Expanded text:
t renascentibus virgultis Pelagianae pestis Germanus cum Severo Brittaniam reversus, prius claudo juveni incessum, deinde et populo Dei, condemnatis sive emendatis haereticis, gressum recuperarit fideiUt Brittones, quiescentibus ad tempus exteris, civilibus sese bellis contriverint, simul et majoribus flagitiis submerserint. Interea Brittus papa Gregorius Augustinum cum monachis ad praedicandum genti Anglorum mittens, epistola quoque illos exhortatoria ne a laborando cessarent, confor
Abbreviated transcription (Latin):
t ueniens brittaniam augustinꝰ primo ĩ insula tanato r egi can¬
tuariorũ predicarit. et sic accepta ab eo licentia. cantiam predica x¬
turus intrauent.
t idem in cantia pͥmitiue ecc̃e & doctͥnam sit ĩmitatus ⁊ uitã. atꝙĩ xxui
urbe Regis sedem episcopatus acceperit
Et idẽn ep̃s factus gregorio ppͣ que sit britãnie gesta mandarit. sił xxuii

Expanded text:
t veniens Brittaniam Augustinus, primo in insula Tanato, regi Cantuariorum praedicaret; et sic accepta ab eo licentia, Cantiam praedicaturus intraverit. t idem in Cantia primitivae Ecclesiae et doctrinam sit imitatus et vitam, atque in urbe regis sedem episcopatus acceperitepiscopus factus, Gregorio papae, quae sint Brittaniae gesta mandarit, et Al. ad
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimo fratri honorio. ho¬
norius. Inter plurima que
redemptoris nr̃i miẜicordia suis
famulis dignatur bonoꝵ mun̾a
p̾rogare: illudetiã clementer colla¬
ta sue pietatis munificentia tribu
it: quotiens per fraternos affatus
unanimem dilectionẽ quadam
cõteplatione alteruis aspectibus
rep̾sentat. ꝓ quibus maiestatieius
grãs iudesinenter exsoluimus.
Eumq uotis supplicibꝯ exoramꝰ.
ut ur̃am dilectionem ĩ predicatõ¬
nem euangelii elaborantemet
et capitis sui scĩgregoru regula.
ppetua stabilitate confirmet. Et
adaugniẽtum ecclẽ sue potiora per
uos suscitet incrementa. Ut fide
et opere intimore dei et caritate ue¬
stra acquisitio decessoꝵ que ur̃oꝵ
que per din gregorii exordium
pullulat: conualescendo ampliꝰ
extendatur. ut ip̃a uos dñci elo¬
quii ꝓmissa in futuro respitiãt.
uos ꝙ uox ista adet̾uam festiuita¬
tem euocet. Qenite ad me cẽs

Expanded text:
lectissimo fratri Honorio, Honorius. « Inter plurima quae Redemptoris nostri misericordia suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis muniit, quoties per fraternos affatus unanimem dilectionem quadam contemplatione alternis aspectibus repraesentat, pro quibus majestati ejus gratias indesinenter exsolvimus; eumque votis supplicibus exoramus, ut vestram dilectionem in praedicatione Evangelii elaborantem et et capitis sui sancti Gregorii regulam perpeti stabilitate confirmet. Et ad augmentum Ecclesiae suae potiora per vos suscitet incrementa, ut fide et opere in timore Dei et charitate vestra acquisitio decessorumque vestrorum, quae per Domini Gregorii exordium pullulat, convalescendo amplius extendatur, ut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem evocet: Venite ad me,
Abbreviated transcription (Latin):
tus: annos.xx. fuit: maximia¬
numq cognom̾to herculiĩ. soci¬
um creauit imperii. Qͦ ꝵ tẽpore
carausiꝯ quidam: genere qui dẽ
infiniꝰ. s consilio et manu ꝓmptꝰ
cum ad obsuanda oceani littora
Que tunc franci et saxones ĩfesta¬
bant positus. plus in ꝑuiciem ꝙͣ
in ꝓfectum rei publice ageret:
ereptani p̃donibo p̾dam. nulla
ex parte restituẽdo dñis. s sibi so¬
li uendicando. Accendens suspi
incursandos fines artifici negli
maximiano iussus occidi. pur¬
puram sũpsit ac brittãnos occu¬
pauit. quibus sibi per .uii. an

Expanded text:
tus, annis viginti fuit, Maximianumque cognomento Herculium socium creavit imperii. Quorum tempore Carausius quidam, genere quidem infimus, sed consilio et manu promptus, cum ab observanda Oceani litora quae tunc Franci et Saxones infestabant, positus, plus in perniciem quam in provectum reipublicae ageret, ereptam praedonibus praedam nulla ex parte restituendo dominis, sed sibi soli vindicando; accendens  incursandos fines artifici  Al.,Maximiano jussus occidi, purpuram sumpsit ac Brittanias occupavit; quibus sibi per septem an
Abbreviated transcription (Latin):
ro fratrib qui in lindisfarnẽn ecc̃a
scottis abeuntibꝯ remanere malu¬
erunt. p̾positus est abbatis iure
uir reu̾entissimꝰ ac mansuetissi¬
mꝰ ata. qui erat albas in monaste
se a rege osiuu. eo ꝙ esset idem ca¬
ta. unus de .xii. pueris aydani. qͦs
primo ep̃atus sui tempore de natio¬
ne angloꝵ erudiendos in xpisto
accepit. Multum namq eunde
ep̃m colmanum rex ꝓin sita illi
prudentia diligebat. Ip̃e est eͥta
qui non multopꝰ erdem ecclẽ lin¬
disfarneñ ep̃c fẽs fc̃s est. Abiens
autem domum colmanꝰ assispsit
secum partem ossiium reu̾entis¬
simi patris aidani. Partem uero
in eccła cui preerat reliquit: et ĩ
secretario eius condi p̾cepit. Quã¬
ille quem regebant: ubi ab eunti¬
bus eis excepta eccła. paucissime
domus reperte sunt. Hoc est ille
solumm᷑. sũ quibus conu̾satio ci¬
uilis esse nullatenus poterat / nil
pectuniarum: absq pecoribus hẽ¬
bant. Siquid enim peccunĩe a di¬
uitibꝯ accipiebant. mox pauperi¬

Expanded text:
ro fratribus, qui in Lindisfarnensi Ecclesia, Scottis abeuntibus, remanere maluerunt, praepositus est abbatis jure vir reverentissimus ac mansuetissimus Eata, qui erat abbas in monasterse a rege Osuiu, eo quod esset idem Eata unus de duodecim pueris Aidani, quos primo episcopatus sui tempore de natione Anglorum erudiendos in Christo accepit. Multum namque eumdem episcopum Colmanum rex pro insita illi prudentia diligebat. Ipse est Eata, qui non multo post eidem Ecclesiae Lindisfarnensi episcopus factus est. Abiens autem domum Colman adsumpsit secum partem ossium reverentissimi Patris Aidani; partem vero in ecclesia cui praeerat, reliquit, et in secretario ejus condi praecepit. Quanille quem regebant  Al., regebat, ubi abeuntibus eis, excepta ecclesia, paucissimae domus repertae sunt, hoc est, illae solummodo, sine quibus conversatio civilis esse nullatenus poterat. Nil pecuniarum absque pecoribus habebant. Si quid enim pecuniae a divitibus accipiebant, mox pauperi
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo expetere curabant. Nlam
neq alia ip̃is sacerdotibus aut
clericis uicos ad eundi. que p̾di¬
candi. baptizandi. infirmos ui¬
sitandi. et ut breuiter dicam
animas curandi causa fuit. Qui in
tantum erant ab omĩ auaricie pes¬
te castigati. ut nemo territoria ac
possõnes ad construenda monaste

Expanded text:
ab illo expectere curabant. Nam ab illo expectere curabant. Nam neque alia ipsis sacerdotibus aut clericis vicos adeundi, quam praedicandi, baptizandi, infirmos visitandi, et, ut breviter dicam, animas curandi causa fuit: qui in tantum erant ab omni avaritiae peste castigati, ut nemo territoria ac possessiones ad construenda monaste
Abbreviated transcription (Latin):
nisi orationis tantum et audi
ip̃e cum oportunitas exegisset
ebat. et expleta in ecc̃a oratione
discedebat. Q si forte eos ibi refi¬
ci conting̾et. simplici tantum ⁊
cotidiano fratru cibo contenti n
nil ultra querebant. Tota enim
fuit tunc sollicitudo dor̃toribus il¬
lis deo seruiendi. non seculo: tota
cura cordis excolendi. nõ uentris.
Unde et in magna erat uenerati¬
one. tempore illo religionis hĩtus.
ita ut ubicumq clericus aliquis.
aut monachus adueniret gau¬
denter ab omibus. tanꝙͣ dei fa¬
mulus exciperetur. Ctiam si in
itinere pergens inueniretur: ad¬
currebant. et flexoͬ ceruice uel ma¬
nu signari uelore illius se bene¬
dici gaudebant. Nerbis quoq hoꝵ
exortatoriis diligenter auditu
p̾bebant. Sed et diebus dnĩcis. ad
ecc̃am siue ad monast̾ia. certatim
non reficiendi corporis. sed audi¬
endi ẜmonis dei gratia conflue¬
bant. et si quis sacerdotũ in uicũ
forte deueniret. mox congregati
in unum uicani. uerbum uite

Expanded text:
nisi orationis tantum, et audiipse, cum opportunitas exegisset,ebat, et expleta in ecclesia oratione discedebat. Quod si forte eos ibi refici contingeret, simplici tantum et quotidiano fratrum cibo contenti, nil ultra quaerebant. Tota enim fuit tunc solicitudo doctoribus illis, Deo serviendi, non saeculo; tota cura cordis excolendi, non ventris. Unde et in magna erat veneratione tempore illo religionis habitus; ita ut ubicumque clericus aliquis aut monachus adveniret, gaudenter ab omnibus tanquam Dei famulus exciperetur. Etiam  Al., et jam si in itinere pergens inveniretur, adcurrebant, et flexa cervice vel manu signari, vel ore illius se benedici gaudebant; verbis quoque horum exhortatoriis diligenter auditum praebebant. Sed et diebus Dominicis ad ecclesiam, sive ad monasteria certatim, non reficiendi corporis, sed audiendi sermonis Dei gratia confluebant: et si quis sacerdotum in vicum forte deveniret, mox congregati in unum vicani, verbum vitae
Abbreviated transcription (Latin):
tencum moysi. iosue.iudicum
¶In libͣ beati patris iob. in parabolas
et eccłasten et cantica canticorum.

Expanded text:
teuchum Moysi et Josuae, Judicum, In librum beati Patris Job. In Parabolas, Ecclesiasten, et Cantica canticorum.
Abbreviated transcription (Latin):
natus ep̃s. gentibꝰ pͥme germanie
u̾bum p̾dicabat: mare conscendit.
Et consentientibꝯ elementis tran
lam: germanũ uenire inuitis uati¬
cinationibꝰ nũtiabant: in tantum
ut e labiiͣs quidam regionis ilłus.
nifesti nũtii relatione ꝓperaret: exhi¬
bens secum filium quẽ in ip̃o flore
to poplite. cui ꝑ siccitatetẽ cruris. usꝰ
uestigii negabatur. Hunc elabiu.
ꝓuintia tota subseqͥtur. ueniunt
sacerdotes occuirit inscia multitudo
Confestim benedictio et sermonis
diuini doctrina ꝓfundr̃. Recognos¬
cunt populum in ea qua relique¬
rant credulitate durantem: intel¬
ligunt culpam esse paucoꝵ. inqui¬
runt nuictores: inuentos ꝙ cõcẽpnat̃.
Cum subito elabius pedilꝯ aduol¬
uitur sacerdotu offerens filium:
cuius necessitatem ip̃a debilitas
etiam sũ precibꝰ allegabat. Fit cõ¬
munis oĩuz dolor. et p̾cipiie sacer¬
dotum. qui conceptã misericordiã
ad diuinam clementia contuler.

Expanded text:
natus episcopus, gentibus primae Germaniae natus episcopus, gentibus primae Germaniae verbum praedicabat, mare conscendit, et consentientibus elementis, trlam, Germanum venire invitis vaticinationibus nunciabant; in tantum ut Elafius quidam regionis illius nifesti nuncii relatione properaret, exhibens secum filium quem in ipso flore to poplite, cui per siccitatem cruris usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur: veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo, confestim benedictio, et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscunt populum in ea qua reliquerat  Al., reliquerant credulitate durantem: intelligunt culpam esse paucorum, inquirunt auctores, inventosque condemnant. Cum subito Elafius pedibus advolvitur sacerdotum, offerens filium, cujus necessitatem ipsa debilitas etiam sine precibus adlegabat: fit communis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
flumen qd transierunt deuorauit.
ultionẽ suam ĩnocens excercitus ĩ¬
tuetur: et uictorie concesse ociosus
spectatorefficitur. Spolia colligun¬
tur exposita: et celestis palme gaudia
miles religiosus amplectitur. Tri¬
umphant pontifices. hostibus fusis
sine sanguine. Triumpbant. uicto
ria fide obtenta non uiribo. Cõposi¬
ta itaq insula securitate multiplici.
superatis q hostibꝰ uel uisibilibus
uel carne conspicuis: reditum mo¬
liuntur pontifices. quibus tranqͥl¬
lam nauigatõem. et merita ꝓpria
et intercessio bt̃i martiris albani pa¬
rmerunt. quietos q eos suoꝵ desi
desideriis felix carina restituit.
ec multo interposito tp̃r nun¬
tiatur ex eadem insula pelagi¬
anam ꝓuersitatẽ iterato paucis
optinu̾at tutaretur. Quoꝵ petioni
festinꝯ obtemperat. Namq adiuc̃¬
to sibi seuero totius scĩtatis uiro. qui
erat discipulus beatissimi patris lupi
trecassinoꝵ ep̃i: Et tunc teueris ordi¬

Expanded text:
flumen quod transierant devoravit. flumen quod transierant devoravit. Ultionem suam innocens exercitus intuetur, et victoriae concessae otiosus spectator efficitur. Spolia colliguntur exposita, et coelestis palmae gaudia miles religiosus amplectitur. Triumphant pontifices, hostibus fusis sine saria fide obtenta, non viribus. Composita itaque insula securitate multiplici, superatisque hostibus vel invisibilibus vel carne conspicuis, reditum moliuntur pontifices. Quibus tranquillam navigationem, et merita propria et intercessio beati martyris Albani paraverunt, quietosque eos suorum desideriis felix carina restituit. ec multo interposito tempore, nuntiatur ex eadem insula, Pelagianam perversitatem iterato paucis obtinuerat, tutaretur. Quorum petitioni festinus obtemperat. Namque adjuncto sibi Severo, totius sanctitatis viro qui erat discipulus beatissimi patris Lupi, Trecassenorum episcopi, et tunc Treviris ordi
Abbreviated transcription (Latin):
nant. Quorum tam̾ aduentus ex¬
ploratione cognoscitur. Cumq ener¬
sa sollẽpnitate paschali recens de
lauacro pars maior exc̾citus arma
capere et bellum parare tep̃taret:
Germanus ducem se preli profite¬
tur. Elegit expeditos. circũiecta per¬
currit. et e regione qua hostium spe¬
rabatur a duentus: uallem circuz¬
datam mediis montibo intuetur.
quo in loco nouum cõponit excitũ
ip̃e dux agminis. Etiam aderat fe¬
rox hostium multitudo. quã ad ꝓpĩ
quarentur in insidiis constituti.
Tum subito germanus signifer
uniũsos admonet et p̾dicat. ut uo¬
ci sue uno clamore respondeant.
securisq hostibus qui se in spera¬
tos adesse confiderent. alleluya ter
conclusa multiplicant. hostile ag¬
etiam ipãm celi machinã ꝯtremiscũt
T reprdationi q iniecte uix sufficere
pedum pernicitas credebatur. passi
fugiunt: arma ꝓiciunt: gaudẽtes
nel nuda corpora eripuisse discrimi¬
ni. plures etiam timore p̾cipites:¬

Expanded text:
nant; quorum tamen adventus exnant; quorum tamen adventus exploratione cognoscitur. Cumque, emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars maior exercitus arma capere et bellum parare temptaret, Germanus ducem se proelii profitetur. Elegit expeditos, circumiecta percurrit et e regione, qua hostium sperabatur adventus, vallem circudatam mediis montibus intuetur. Quo in loco novum componit exercitum, ipse dux agminis. Et jam aderat ferox hostium multitudo, quam adpropinquare intuebantur in insidiis constituti. Tum subito Germanus signifer universos admonet, et praedicat ut voci suae uno clamore respondeant; securisque hostibus qui se insperatos adesse confiderent, Alleluiam  Aconclusa multiplicant: hostile agetiam ipsam caeli machinam contremiscunt, trepidationique injectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur: passim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini: plures etiam timore p
Abbreviated transcription (Latin):
Aterea saxones pictiq bellum ad¬
uersum brittones iunctiᷤuiribus
susceperunt. quos eadẽ necessitas
in castra contrayat. Et cum trepidi
partẽs suãs pene in parem iudica¬
rent: scõꝵ antist̾um auxiliũ petie¬
runt. Qui ꝓmissum maturantes
aduentum tantum pauentibo fidu¬
tie contulerunt. ut accessisse maxi¬
mus crederetur ex̾citus. Itaq apłĩs
ducibus: xp̃s militabat in castris.
Aderant etiam quadragesime ue¬
nerabiles dies: quos religiosiores
reddebat p̾sentia sacerdotum ĩ tan¬
tumut cothidianis p̾dicationibꝰ
instituti. certatim populi ad grãm
babtismatis cõuolarent. ⁊lam ma¬
xima excitus multitudo: undam
lauacri salutaris expeciit. Et eccł̃ia qł¬
ad diem resurrectõis dnĩce frondili
cõtexta cõpõitur: atq in expeditiõe
campestri instar ciuitatis aptat᷑.
Madidus babtismate ꝓcerit ex̾ci¬
castrorum hostibꝯ mntiatur. qui u¬
uictoriam quasi de inhermi ex̾citu
p̾sumentes. ad̾sũpta alacritate festi¬

Expanded text:
terea Saxones Pictique bellum adversus Brittanos iunctis viribus susceperunt, quos eadem necessitas in castra contraxerat; et cum trepidi partes suas paene inpares iudicarent, sanctorum antestitum auxilium petierunt. Qui, promissum maturantes adventum, tantum securitatis ac fiduciae contulerunt, ut accessisse maximus crederetur exercitus, itaque apostolicis ducibus Christus militabat in castris. Aderant etiam quadragesimae venerabiles dies, quos relegiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum, ut, cotidianis praedicationibus instituti, certatim ad gratiam baptismatis convolarent; nam maxima devoti exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit. Ecclesia ad diem resurrectionis dominicae frondibus contexta conponitur et in expeditione campestri instar civitatis aptatur. Madidus baptismatis procedit exercicastrorum hostibus nuntiatur, qui victoriam quasi de inermi exercitu praesumentes, adsumpta alacritate, festi
Abbreviated transcription (Latin):
tempore estatis quo fruges erant
colligende. Relicto monasterio per
nota sibi loca dispergi uagarentur.
At uero yeme succedẽte redirent.

Expanded text:
tempore aestatis quo fruges erant colligendae, relicto monasterio per nota sibi loca dispersi vagarentur; at vero hieme succedente redirent
Abbreviated transcription (Latin):
rii ac sedis ep̃alis ante danielez
qui nunc occidentaliũ saxonum
ta est autem hec insula contra me¬
dium australium saxonum et
geuissorum interposito pelago
latitudinis trium milium que
uocatur soluente in quo uidelic
pelago bini estus oceanio qui cir¬
cum brittãniam ex infinito ocea¬
no septẽtrionali erũpunt. sibim

Expanded text:
rii ac sedis episcopalis ante Danihelem, rii ac sedis episcopalis ante Danihelem, qui nunc Occidentalium Saxonum ta est autem haec insula contra medium Australium Saxonum et Geuissorum, interposito pelago latitudinis trium millium quod vocatur Solvente: in quo videlicet pelago bini aestus Oceani qui circum Brittaniam ex infinito Oceano septentrionali erumpunt, sibim
Abbreviated transcription (Latin):
lapsi sunt de insila. et in ꝓximã
cum delati in loc qui uocatur
ad lapidem. occulndos se a fatie
regis uictoris cididissent. ꝓdi¬
ti sunt atq occidiussi. Qd̾ cum
audisset abbas qudam et p̾sbr̃
uocabulo cim̃bercht. hñs non
longe abinde ronasterium ĩ
loco qui uocaturheut ford .i. ua
dum arundini: uenit ad regẽ
flicta fuerant preliantem in in¬
sula uecta. Postulauit q ab eo
ut si necesse esset pueros interfi¬
ci prius eos liceret fidei xp̃iane sa¬
cramentis imbui. Concessit rex
et ip̃e instructos eos uerbo uerita¬
tis. ac fonte saluatoris ablutos.
de ingressu regni et̾ni certos red¬
didit.  oxꝙ illi instante carui¬
fice mortem leti subigere tempo¬
ralem. per que se ad uitam ani¬
me ꝑpetuam non dubitabant
esse transituros. Hoc ergo ordine¬
post postꝰ qd̾ omnes brittaniarũ
ꝓuincie fidem xp̃i susceperant.
suscepit Et insula uecta. in qua
tamen a eberũpnã et̾ne subiec¬
tionis nẽo graduum ministe¬

Expanded text:
lapsi sunt de insula, et in proximalapsi sunt de insula, et in proximacum delati essent in locum qui vocatur Ad lapidem, occulendos se a facie regis victoris credidissent, proditi sunt, atque occidi jussi. Quod cum audisset abbas quidam et presbyter, vocabulo Cyniberct, habens non longe ab inde monasterium in loco qui vocatur Hreutford, id est, Vadum harundinis, venit ad regem, flicta fuerant praelianti in insula Vecta: postulavitque ab eo, ut si necesse esset pueros interfici, prius eos liceret fidei Christianae sacramentis imbui. Concessit rex, et ipse instructos verbo veritatis, ac fonte salvatoris de ingressu regni aeterni certos reddidit. Moxque illi, instante carnifice, mortem laeti subiere temporalem per quam se ad vitam animae perpetuam non dubitabant esse transituros. Hoc ergo ordine, postquam omnes Brittaniarum provinciae fidem Christi susceperant, suscepit et insula Vecta, in qua tamen ob aerumnam aeternae subjectionis, nemo gradum ministe
Abbreviated transcription (Latin):
ut toto illo tempore mancipauit.
Quare factum est ut toto illotẽ
sent inuenta ciuitate subiacent.
Ost que ergo ceadualla re
ext̾minare hac sue ꝓuincie ho¬
mines pro his substitu̾e conten¬
partem eius sił ⁊ prede dño daret.
Que ita soluit. ut hanc uilfrido ep̃o
qui tũc forte de gente sua super¬
ueniens aderat utendam ꝓ dño
offerret. E st autem mensura eiꝰdẽ
insule iuxta estimationẽ anglo¬
rum mille .cc. familiarum. unde
data est ep̃o. possessio tr̃e trecenta¬
rum familiarum. At ip̃e partem
quam accepit cõmendauit cuidã
de clericis suis cui nomen beornu¬
mi. et erat fllius seoris eius dans
illi prespr̃u noĩe hddila qui om̃i¬
bus qui saluari uelent uerbum
ac lauacrum uite ninistraret.
Tbi silentio p̾terͤuidum non eẽ
reor. que in primrias eorum qui
de eadem insula çedendo salua¬
ti sunt. duo regii uerii. fratres
uidel aruaboi reris insule spãli
sunt dei gratia coonati. Si quid̾
ĩminentibꝰ in sue hostibꝰ fuga

Expanded text:
 annorum tempore mancipavit. Quare factum est ut toto illo temsent in Venta civitate, subjacerent. ostquam ergo Caedualla regexterminare, ac suae provinciae homines pro his substituere contenpartem ejus, simul et praedae, Domino daret. Quod ita solvit, ut hanc Uilfrido episcopo, qui tunc forte de gente sua superveniens aderat, utendam pro Domino offerret. Est autem mensura ejusdem insulae, juxta aestimationem Anglorum, mille ducentarum familiarum. Unde data est episcopo possessio terrae trecentarum familiarum. At ipse partem quam accepit, commendavit cuidam de clericis suis, cui nomen Bernuini, et erat filius sororis ejus, dans illi presbyterum nomine Hiddila, qui omnibus qui salvari vellent, verbum ac lavacrum vitae ministraret. Ubi silentio praetereundum non esse rede eadem insula credendo salvati sunt, duo regii pueri, fratres videlicet Arualdi regis insulae, speciali sunt Dei gratia coronati: siquidem imminentibus insulae hostibus, fuga
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea superueniens cum ex̾ci¬
tu cedualla genere iuuenis stre¬
nissimꝯ te regi ogenere geuisso¬
rum cum exularet a patua sua int̾¬
a ducibus regis berecht huno et
hant huno. qui deinceps regnuz
puintie tenuierunt. Quorum p̾or
postea ab eqͦdem ce alta ce eadual¬
la cum esset rex geuissorum occisꝯ
est. et ꝓuintia grauiore ẜuitio sb¬

Expanded text:
nterea superveniens cum exercitu Caedualla, juvenis strenuissimus de regio genere Geuissorum, cum exularet a patria sua, intea ducibus regis, Bercthuno et Andhuno, qui deinceps regnum provinciae tenuerunt: quorum prior, postea ab eodem Caedualla, cum esset rex Geuissorum, occisus est, et provincia graviore
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Sed et gelaslanum codi¬
cem de missarum sollepniis młta sy¬
trahens: pauca conuertens. non¬
nulla uero super aditiens. ꝓexpo¬
nendis eũgelicis lectionibꝰ in uniꝰ
libri uolumine choartauit. In ca¬
none apposuit. dies q nr̃os in tura
pace dispone. atq ab et̾na dãpna

Expanded text:
17. Sed, et Gelasianum Codicem de missarum solemniis, multa subtrahens, pauca convertens, nonnulla vero superadjiciens, pro exponendis evangelicis lectionibus in unius libri volumine coarctavit. In canone apposuit: « Diesque nostros in tua pace dispone, atque ab aeterna damna