comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
togatu ci. Suonira eticioni cum ter miime ad quiescẽt. uolebat enun
illtum post suam mortem in regnum angliȩ hereditario uire succedere. fecit ep̃
et archiep̃os. et abbatum potentiores. nec non comes et satrapas cocius angua
regni subartissimo sacramento illi fidelitatem hoc pacto promittere. quatiuu
iposipsuis uirib obnitent᷑. ut eadem augusta post decessum patͥs mona rebiam
maious britaaniȩ qͣm iuinc angliam uocant obtineret. Quod utrum fecerint:
nichil mea inter est dicere. P rocedenti tempore pater siuis cupiens carere inimi¬
mannorum. namq inter eos quib dam exeausis longa similtas aurauerate
licet inuitam dedit eamdẽ imꝑat̾cem in urorem Gaufrido martello filio predlic
fulconis qui ei in comitatum successit. cumidem fulco rer ierosolimoru mesti¬
ceret᷑. De qua idem marchio geniit tres filios. henricũ. Gaufridũ Martallum.

Expanded text:
rogaturi. Quorum petitioni cum rex minime acquiesceret volebat enim rogaturi. Quorum petitioni cum rex minime acquiesceret volebat enim illam post suam mortem in regnum Angliae haereditario jure succedere, fecit episcopos et archiepiscopos et abbatum potentiores, nec non comites et satrapas totius Anglici regni, sub arctissimo illi fidelitatem hoc pacto promittere quatenus ipsi pro suis viribus obniterentur, ut eadem Augusta post decessum patris monarchiam majoris Britanniae, quam nunc Angliam vocant, obtineret. Quod utrum fecerint, nihil mea interest dicere. Procedenti autem tempore, pater suus cupiens carere inimiatque Cenomannorum namque inter eos quibusdam ex causis longa simultas duraverat, licet invitam dedit eamdem imperatricem in uxorem Gaufrido Martello filio praedicti Fulconis, qui ei in comitatum successit, cum idem Fulco rex Hierosolymorum efficeretur. De qua idem marchio genuit tres filios, Henricum, Gaufridum Martellum,
Abbreviated transcription (Latin):
nta eloquentem. ut ustum cliscretum. Gustat hic imperio nature non epłas
quin ec pecuniȩ unqm faueat uł gr̃ȩ: siue inuidicio siue inconcilio senden¬
ciam dicens. Etibet seblandum acseuerum. decentissima ꝑmutatione in
qł. ae agestis inditi regis iongus digredi uideam᷑: ad ea que defilia euis
matide augusta imꝑatce ꝓ misimꝰ narranda redeamus: s etras¬
un ꝗͥ henricus qrtus romanorum imꝑator augustus citra senũ
obisset: anio uidelicet abincarnatione domini millesimo ceni¬
tesimo y  potentisimus rex anglorum henricus. filiam suam predictã¬
impatcem missis ꝓcerib cum magnꝰ h onore fecit reduci m angliamm. dicet
ercellentis simi principes curiȩ romane erꝑti prudentiã ipliuit oa orro
uenustate iumente im ꝑatore coniuge suo. cam om̃imodis a umꝑare obi
uemuist. ⁊ huiereca ua qar psaiti sunt usd adcuriam siuset̃eise adipsu

Expanded text:
ita eloquentem; ut justum, ita discretum. Gustat hic imperio naturae, non epulatur; ita eloquentem; ut justum, ita discretum. Gustat hic imperio naturae, non epulatur; qui nec pecuniae umquam favebat vel gratiae, sive in judicio, sive in concilio sententiam dicens. Exhibet se blandum ac severum, decentissima in alterutrum Sed ne a gestis inclyti regis longius digredi videamur, ad ea quae de filia ejus Mathilde Augusta imperatrice promisimus, narranda redeamus. CAur Henricus IV Romannorum imperator augustus citra senium obiisset, anno videlicet ab Incarnatione Domini 1125, potentissimus rex Anglorum Henricus filiam suam imperatricem, missis proceribus, cum magno honore fecit reduci in Angliam; licet excellentissimi principes curiae Romanae, experti prudentiam ipsius, et morum venustcuriam sui patris, id ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
oc tempore morit᷑. Willelmus apbas peçcensis. et succedit domnus
doso. de quo uenit inlitem. plus ne sit mitus hominum reuerentiam
linqłari obseruantia. Hunc plurimi potenteᷤ tam scłari qm eccłastica digni¬
tate fulgentes intima familiaritate colebant. ut prem uenerantes. uerentes
ut preceptorem. diligentes ut germanum aut ꝓlem. Iii consulta a omarp
iarrer ãui epecilam qr̃aidam iude ordinib eccłiasficis ꝑspicetus comrater¬
tebant Notuit namq talis uiri ugilans cura. ciui maximam auctornademi
sapaentie pariter ac scitatis prerogatiua comparauit securitatem non paruar
brims sobatittucimi eorum ꝓmittere. hunc ut diximus Rex henricus itatno
generalis tocuis conuentus consensus monasterii beccensis aobatemstatur
non minus reliictantem subiectionis amore. qmͣ altioris graduᷤ timore. Ne¬
nerantun eum reuerentes abbates. monasteria. synodi. curiȩ ut prugentẽ.

Expanded text:
oc tempore moritur Willelmus abbas Beccensis et succedit domnus oc tempore moritur Willelmus abbas Beccensis et succedit domnus Boso, de quo venit in litem, plusne sit meritus hominum reverentiam singulari observantia. Hunc plurimi potentes, tam saeculari quam ecclesiastica dignitate fulgentes, intima familiaritate colebant, ut patrem venerantes, verentes ut praeceptorem, diligentes ut germanum ac prolem. Illi consulta animarum suarum, illi speculam quamdam, unde ordinibus ecclesiasticis prospiceretur, committebant. Potuit namque viri talis vigilans cura, cui maxima auctoritatem sapientiae pariter ac sanctitatis praerogativa comparavit, securitatem non parvam optimae sollicitudini eorum promittere. Hunc, ut diximus, rex Henricus, imo generalis totius conventus consensus monasterii Beccensis abbatem statuit, non minus reluctantem subjectionis amore, quam altioris gradus timore. Venerantur eum reverentes abbates, monasteria, synodi, curiae, ut prudentem,
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑuersitate deprauati om̃s fere trapetete anglici regni. monetam stã
inqua uix tercia pars. tẽt. argentea cum eadem moneta tota exargento soleret fieri.
frabricarent: Cum uͦ de eadem falsa moneta innormanniam delata regii milites
forte stipendium accepissent: nec de ea utpote nonlegitima aliquid emere ua¬
ierent: defalsitate enis conquesti sunt apud regem. Iratus gͦ rex et ꝓpter mi¬
litum suorum inuiriam. magis autem obiusticiam temeratam. sententiam
dictauit: mandans et precipiens illis quos insuo loco inanglia dimiserat.
ut om̃s nũmulatios qui huuis impietatis iuste argui ualerent: abscisione
derteratum manuum necnon et genitalium menbrorum muitarentur.
urura defenforem uisticiȩ. et iniquitatis accerrimum punitorem. Ssiuellet
tedemptionem acciꝑe: ꝓtot hoĩum impiorum menbris. quanta milia
talentorum posset inde lucrari. s ut diximus sprͤuit pecuniam amore ustic¬

Expanded text:
qua perversitate depravati omnes fere trapazetae Anglici regni monetam stanneam, qua perversitate depravati omnes fere trapazetae Anglici regni monetam stanneam, in qua vix tertia pars esset argentea, cum eadem moneta tota ex argento soleret fieri, fabricarent. Cum vero de eadem falsa moneta in Northmanniam deleta regii milites forte stipendium accepissent, nec de ea, utpote non legitima aliquid emere valerent, de falsitate ejus conquesti sunt apud regem. Iratus ergo rex, et propter militum suorum injuriam, magis autem ob justitiam temeratam, sententiam dictavit; mandans et praecipiens illis quos in suo loco in Anglia dimiserat, ut omnes nummularios qui hujus impietatis juste argui valerent, abscisione dextrarum manuum, necnon et genitalium membrorum multarentur. O virum defensorem justitiae et iniquitatis acerrimum punitorem! O si vellet redemptionem accipere pro tot hominum impiorum membris, quanta millia talentorum posset inde lucrari! Sed, ut diximus, sprevit pecuniam amore justi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbare ꝓsuo posse satageret. S cum sapiens rex miscdia et diuitiis fere om̃ib
mas centurlas militum indiu̾sis locis hostib ꝓpinquis opponebat. qui eos arapina
eccłarum uł pauperum. acie ferri repellerent. Unde factum est ut raro etiam illaterr.
incliti augusti henrici que in confinio exterarum prouinciariu erat. aliqua hostili
lesione lederetur. ne dumilla que abeis longe abęrat: quia ut dictum est multitudo
litum quos excellentissimus pͥnceps suis stipendiis sufficienteralebat. et di¬
tiuis muneratos honoraba t: illis obsistebant. Referam qͥddam quod accidit¬
dum predicta discordia adhuc ꝑseueraret inter regem et comitem mellenti. inquo
apparebit et seueritas iusticiȩ in impios. et contemptus pecuniȩ incomparatione
rectitudinis. Cumgͥ in norm annia reb bellicis intendens ageret. accidit ut nescio

Expanded text:
 eam perturbare pro suo posse satageret. Sed cum sapiens rex misericordia et divitiis fere omnibus sui  eam perturbare pro suo posse satageret. Sed cum sapiens rex misericordia et divitiis fere omnibus sui plurimas centurias militum in diversis locis hostibus propinquis opponebat, qui eos a rapina ecclesiarum, vel pauperum, acie ferri repellerent. Unde factum est ut raro etiam illa terra inclyti Augusti Henrici, quae in confinio caeterarum provinciarum erat, aliqua hostili laesione laederetur, ne dum illa, quae ab eis longe aberat; quia, ut dictum est, multitudo militum, quos excellentissimus princeps suis stipendiis sufficienter alebat et donativis muneratos honorabat, illis obsistebant. CAPUT dum praedicta discordia adhuc perseveraret inter regem et comitem Mellenti, in quo apparebit et severitas justitiae ipsius in impios et contemptus pecuniae in comparatione rectitudinis. Cum igitur in Northmannia rebus bellicis intendens ageret, accidit ut nescio
Abbreviated transcription (Latin):
uuateuille funditus fecit euerti. Oppido p̃tereabrionnũ ui potius qm uoluntarie
redditione s̃ subiugato. eum quiidem post captionem comitis aui tenuerat orbitate
exulorum multauit. Unde ꝑterriti qui castrum belli montis seruabantꝰ. nesimmilia
paterentur illud regi reddiderunt. Taliter gͥ om̃i ꝑturbatione ista sopita. rextam terrã
comitis qm cet̾orum qui cumeo capti fuerant insuo dominio habuit. s tamen post ali¬
quos annos comiti uualeranno data uenia et auinculis liberato. reddite sueterre
habere ꝑmisit. munitiones tantum ipsius insuamanu retinens. Quidam uero con¬
captiuorum quamdui idem rex humanis rebus interfurt. inuincrlis suis ꝓmanse¬
runt. Ex quo autem comes mellenti insupradicto conflictu captus est: tam inducatu
ma pax uiguit. licet neposeus uuillelmꝰ paruo temꝑe quo comitatum flandriarũ tenuit

Expanded text:
Watevillae funditus fecit everti. Oppido praeterea Brionnii vi potius quam voluntaria Watevillae funditus fecit everti. Oppido praeterea Brionnii vi potius quam voluntaria redditione sibi subjugato, eum qui idem post captionem comitis diu tenuerat, orbitate oculorum multavit. Unde perterriti, qui castrum Bellimontis servabant, ne similia paterentur, illud regi reddiderunt. Taliter igitur omni illa perturbatione sopita, rex tam terram comitis quam caeterorum, qui cum eo capti fuerant, in suo dominio habuit. Sed tamen post aliquot annos comiti Waleranno data venia, et a vinculis liberato, redditus sua terrae habere permisit, munitiones tantum ipsius in sua manu retinens. Quidam vero concaptivorum, quandiu idem rex humanis rebus interfuit, in vinculis suis permanserunt. Ex quo autem comes Mellenti in supradicto conflictu captus est, tam in ducatu , summa pax viguit; licet nepos ejus Willelmus parvo tempore quo comitatum Flandriarum tenuit,
Abbreviated transcription (Latin):
it̾ius more pugnantium. nec ñ et equitib sagitariis. quoꝵ inibi exercitus reguis mxxi
multitudinem habebat. in dextra parte hostium premissis clamor ut iniitio bellori
solet fieri: utrimq attollitus Sed anteqm militum cunei iungerentur pars comiti
stantia sagitariorum qui eam indextris ubi carebant ꝓtectione dipeoium abse
interuallo sagitabant: pene defecerat. Spaciosum. ẽẽt. ire ꝑsingła s nos ad cet᷑a festinan¬
tes rei euentum succincte enodamus. Inito itaq certamine post modum captus est
comes uualerannus capti sunt om̃s etiam illi famosi &e diuites milites quieis signaset¬
bantur. licet alicui postqmͣ in manus hostium uenerunt consent̾ientib quib dam suorum
necessariorum quos inererciti regio habebant. fuga elaberent᷑. Dequorum uumero fuit
a malricus comes ebroicensis. et uuillelmus louellus de ircio. Gestum est autem hoe
bellum aducib henrici regis anglorum cont᷑ uualerannum comitẽ mellenti. anno
uocant burgum turoldi. Xii.

Expanded text:
rvis more pugnantium, necnon et equitibus sagittariis, quorum inibi exercitus regius maximam multitudinem habebat, in dextra parte hostium praemissis, clamor ut in initio bellorum solet fieri, utrinque attollitur. Sed antequam militum cunei jungerentur, pars comitis instantia sagittariorum, qui eam in dextris, ubi carebant protectione clypeorum, absque intervallo sagittabant, pene defecerat. Spaciosum esset ire per singula, sed nos ad caetera festinantes rei eventum succincte enodamus. Inito itaque certamine, postmodum captus est comes Walerannus; capti sunt etiam omnes illi famosi et divites milites qui ejus signa sequebantur, licet aliqui, postquam in manus hostium veperunt, consentientibus quibusdam suorum necessariorum, quos in exercitu regio habebant, fuga elaberentur. De quorum numero fuit Almaricus comes Ebroicensis et Willelmus Lovellus de Jurei. Gestum est autem hoc bellum a ducibus Henrici regis Anglorum, contra Walerannum comitem Mellenti, anno vocant Burgum Turoldi. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia hec causa Willelmi filii osberni cuius supra mentionem fecimus latius execut
sumus: nunc ad ea que de comitib flandriȩ ꝓposueramus reuertamur. ete
dedit comitatum camera cẽsem. et ipse fecit eumnde fidelitatem. Genuit autem idenu
siotb̾tus duo̾filios nocb̾tũ et philippum. Rotõtus uero ierosolimitanus cognomu
Todemuͦbaldiuno mortuo exuulnere qd inconfliccu quo dani aptoi euduorsitas¬
ttum quoddam normanniȩ acceperat. Rarolus cognatus ipluis es auecei ca
ꝑtradicionem occiso: sicut iam dictum ÷. eumdem comitatum flandriȩ sicut suꝑ¬

Expanded text:
Et quia haec causa Willelmi filii Osberni, cujus supra mentionem fecimus latius exsecuti Et quia haec causa Willelmi filii Osberni, cujus supra mentionem fecimus latius exsecuti sumus; nunc ad ea quae de comitibus Flandriae proposueramus, revertamur. CAPdedit comitatum Cameracensem et ipse fecit ei inde fidelitatem. Genuit autem idem Robertus duos filios, Robertum et Philippum. Robertus vero Herosolymitanus cognominEodem vero Balduino mortuo ex vulnere, quod in conflictu quodam apud Aucum castrum quoddam Northmanniae acceperat, Carolus cognatus ipsius ei successit. Quo per traditionem occiso, sicut jam dictum est, eumdem comitatum Flandriae, sicut su
Abbreviated transcription (Latin):
illud s redd̾et. Et sic tandem uiullelmꝰ idem castram sicut ꝓprium quo ad uixit securus pos¬
sedit. Cum aut̃ ad extrema ueniens idem uulłs uiuenem quendam Rodulfum duuaiet
pans. et muniens: omem terrã patͥs sui dutius hac inuasione quiete tenuit. donec
eius uiliana filia regis henrici notha. nimis arroganter et stulte contra uolu
ce fidelitatem regis custodes suos demunitiõe britolii eiecit. Qua de causa rex eracerbat
omem illam hereditatem qm non hereditario uire. s suaꝑ uasione immo regis clem̾̃tia
hactenus ille possede̾at. ñ immito illi abstulte. Castrum siquidem itireicensȩ reddicum:
Goello & filiis suis: Ceteram terramsicut iam diximus Rotb̾tus comes leg: ecest̾ȩ cum
e sua post modum accepit. Fustachio ꝓinde paceũ oppidum solumm reman

Expanded text:
illud sibi redderet. Et sic tandem Willelmus illud castrum sicut proprium quoad vixit securus posillud sibi redderet. Et sic tandem Willelmus illud castrum sicut proprium quoad vixit securus possedit. Cum autem ad extrema veniens idem Willelmus juvenem quemdam Rodulphum de Waiet, pans et muniens, omnem terram sui patris diutius hac invasione quiete tenuit, donec uxor ejus Juliana, filia regis Henrici notha, nimis arroganter et fulta contra voluntatem et fidelitatem regis, custodes suos de munitione Britolii ejecit. Qua de causa rex exacerbatus, omnem illam haereditatem quam non haereditario jure, sed sua pervasione, imo regis clementia hactenus ille possederat, non immerito illi abstulit. Castrum siquidem Jureicense Ibreicense redditum est Goello et filiis suis. Caeteram terram, sicut jam diximus, Robertus comes Legrecestriae cum uxore sua postmodum accepit. Eustachio proinde Paceii oppidum solummodo remansit.
Abbreviated transcription (Latin):
ridit post aliquantum temꝑis ut goellus debreherii ualle dñm suum uiulle
debritolio dolose caperet. ⁊ inipsa captione eum tam dui retineret. quousq idem iuul¬
lelmus quandam filiam suam notham cum ipsocastello Inteii coactus illi concederet.
qua ille uir belial suscepit filios. Willelmum luuellum et Rogeruim balbum.
in quib nequitia patris eorum ec fraudulentia uelud in malo germine ad ꝑnitiem in¬
do sibi illate. quandam rem dignam memoria ausus ÷ incipere. Nam regem francorũ
philippum cũ płimo exercitu & Rocb̾tum ducem normanniȩ ad se immensis munerib:
cans. et ipsis et hominib eorum omĩb qͥsuam ꝓcͤatio̾em uoluerunt accipere
cienter necessaria de suo ꝓpͥo sũministrans: castrum breherii uallis et totam terrã goelli
e destruxit. et u̾ireuim tandui obsidens afflixit usq qͦ ille ꝑfidus suis reb diffi

Expanded text:
Accidit, post aliquantum temporis, ut Goellus de Breherii-Valle dominum suum Willelmum Accidit, post aliquantum temporis, ut Goellus de Breherii-Valle dominum suum Willelmum de Britolio dolose caperet et in ipsa captione eum tandiu retineret, quousque idem Willelmus quamdam filiam suam notham cum ipso castello Jureii coactus illi concederet. Ex qua ille vir Belial suscepit filios, Willelmum Luvellum et Rogerium Balbum et alios in quibus nequitia patris eorum et fraudulentia, velut in malo germine, ad perniciem indo sibi illatae, quamdam rem dignam memoria ausus est incipere. Nam regem Francorum Philippum cum plurimo exercitu et Robertum ducem Northmanniae ad se immensis muneribus evocans et ipsis et hominibus eorum omnibus, qui suam procurationem voluerunt accipere, sufficienter necessaria de suo proprio subministrans, castrum Breherii-Vallis et totam terram Goelli fere destruxit et Jureium tandiu obsidens afflixit, usquequo ille perfidus suis rebus diffidens
Abbreviated transcription (Latin):
ducum normanniȩ redierat. Et qm Rogetius filtus fiicardi idem castrum repetebat.
quia auus suus comes gisleb̾tus idipsum sicut dictum est antea possederat. Rocb̾tus
comes mellenti õi inquietudine carere gestiens egit apud ducem Rotb̃tum. ut quod
municipium nũcupatum humetum. situm incostantinensi comitatu darecu
Rogerio filio Ricardi. ꝓilla non solum calumpnia sopienda. uerum etiam ꝓñminina
cuniȩ sumia quam Rogerius hac de causa duci contulerat. Sunt antiquorur
mi quidicant qd ricardus pater Rogerii ꝓ repeticiõe eusdẽ castri. dudum in anglia
acceperat oppidum toneburge. asserentes leugambrionii cum funiło cͥcumcͥca fuisse
suratam. et eodem fune manglia delato. leugam ton eburge.tantudem spa
in metiendo recepisse: quantum hactenus brionense miliarium ꝓbatur retinere:

Expanded text:
ducum Northmanniae redierat. Et quoniam Rogerius filius Richardi idem castrum repetebat, ducum Northmanniae redierat. Et quoniam Rogerius filius Richardi idem castrum repetebat, quia avus suus comes Gislebertus idipsam, sicut dictum est, antea possederat, Robertus comes Mellenti omni inquietudine carere gestiens, egit apud ducem Robertum, ut quoddam municipium nuncupatum Humetum situm in Constantiniensi comitatu, daretur Rogerio filio Richardi, non solum pro illa calumnia sopienda, verum etiam pro minima pecuniae summa quam Rogerius hac de causa duci contulerat. Sunt antiquorum plurimi qui dicant quod Richardus pater Rogerii pro repetitione ejusdem castri dudum in Anglia acceperat oppidum Toneburge, asserentes leucam Brionii cum funiculo circum circa fuisse mensuratam et eodem fune in Anglia delato, leucam Toneburge tantumdem spatii in metiendo recepisse, quantum hactenus Brionense milliarium probatur retinere.
Abbreviated transcription (Latin):
ater suus uiullelmus rex ꝑom̃e tempus uite suȩ habuerat. Comitissa uxor insuꝑ
lio montis eidem castro imminentis turrim munitissimam que usq nunc suꝑ ÷
edificari fecerat. Rotb̃tus comes mellenti turrim illam custodiens uicecomitis
officio inpredicto oppido fungebatur Egit itaq calliditate solita. ut idem castellũ
Wilło debritolio redderetur. hac tamen conditione quatinus ipse ꝓeo qd inipso
ppido tunc habebat: brionnium sue terrȩ uicinum largitate ducis Rob̃ti ꝑp¬
tuo possideret. Erat enim abantiquis temꝑisidem municipium una expropriis
ib ducum normanniȩ: unde semꝑ illud insuo dominio hactenus habuerat̃.
excepto quod secundꝰ ricardus ipsum comiti godefrido fr̃i suo naturali dederat.
ec comes gillebertus filius eius post ipsum idem habuerat. sed eodem occiso: ad dominiũ

Expanded text:
pater suus Willelmus rex per omne tempus et vitae suae habuerat. Comitissa enim Alberepater suus Willelmus rex per omne tempus et vitae suae habuerat. Comitissa enim Albereda uxor comitis Roberti in supercilio montis eidem castro imminentis turrim munitissimam, quae usque nunc superest, aedificare coeperat. Robertus comes Mellenti turrim illam custodiens, vicecomitis officio in praedicto oppido fungebatur. Egit itaque calliditate solita, ut idem castellum Willelmo de Britolio redderetur, hac tamen conditione, quatenus ipse pro eo quod in ipso oppido nunc habebat, Britonium suae terrae vicinum largitione ducis Roberti perpetuo possideret. Erat enim ab antiquis temporis idem municipium una ex propriis sedibus ducum Northmanniae. Unde semper illud in suo dominio hactenus habuerunt, excepto quod secundus Richardus ipsum comiti Godefrido fratri suo naturali dederat, lebertus filius ejus post ipsum idem habuerat, sed eodem occiso, ad dominium
Abbreviated transcription (Latin):
nes noruincensis: Sed conͣtra fidelitatem uiullelmi Regis senioris. munitionemi
uuttaliqndo tenẽ attemptauit: expulsus et extorris de regno angliȩ cumuxore sua
erłm per rexit. relinquens unam filiam nomine ittam. quȩ ꝓcedenti tempore nup
Rotb̃to cõmiti legrecestriȩ. filio Rotb̃ti comitis mellenti Unde factum est ut lire.
Glot. Gritolium. et plurimã partem terre quam Wills filius osbni auus uxoris suȩ
abuerat in normanmia. post mortem uuilsmi debritolio auundi uxoris suȩ idem ci¬
mes haberet. Genuit autem exea unum filium ex pu̾ires filłas: Scciso it̾aq ut diximꝰ
llelmo filio osbni. uullelmus de britolio filius suus qui ei successerat. cepit calumi¬
niari oppidum ibreii. quia fuerat siodulfi comitis patͥs uidelicet auiȩ suȩ. Habe¬
bat autem tunc temꝑis idem castrum Rotb̃tus dux normanniȩ insuo dominio. sicut

Expanded text:
mes Norwicensis; sed qui contra fidelitatem Willelmi regis senioris munitionem mes Norwicensis; sed qui contra fidelitatem Willelmi regis senioris munitionem Norwich aliquando tenere attentavit, expulsus et extorris de regno Angliae cum uxore sua Hierusalem perrexit, relinquens unam filiam nomine Ittam, quae procedenti tempore nupsit Roberto comiti Legrecestriae, filio Roberti comitis Mellenti. Unde factum est ut Lire, Glot, Britolium, et plurimam partem terrae quam Willelmus filius Osberni avus uxoris suae habuerat in Northmannia, post mortem Willelmi de Britolio avunculi uxoris suae idem comes haberet. Genuit autem ex ea unum filium et plures filios. Occiso itaque, ut diximus, Willelmo filio Osberni, Willelmus de Britolio filius suus, qui ei successerat, coepit calumniari oppidum Jureii, quia fuerat Rodulfi comitis, patris videlicet aviae suae. Habebat autem tunc temporis idem castrum Robertus dux Northmanniae in suo dominio, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
iii militum Rotb̾tus frisio patruus eius ad uncto exercitu herici regis Romanoꝵ ec ale¬
hilippo rege francorum ernulfum nepotemsuum. et uiullelinum filium osb̃ni com
herefordi ꝑemit. et hac de causa flandriam usꝗ: ad obitum suum possedit MI¬
ducum normanniȩ nonsolum exparte prĩs. uerum etiam exmatris attingens:
Osb̾nus namq pat̾ fiut eius filius herfasti fattis Gonnoris comitisse. pͥmi flicardi lucis
ormanniȩ uxoris. Mat̃ uͦ fuit filia comitis Rodulfi łͥtireicensis. Duxit autem idem
lelmus adelizam filiam Riogerii detoenio exqua genuit duosfilios. uuillelmum de
britolio. qui post decessum eius t̾ram qͣm habebat in normania habuit. et Rogerium.
ui comitatus herefordi funiculo distributionis euenit. habuit etiam duas filias.
quatum una nomine eminꝗ. uncta ÷ Rodulfo de uuaiet. gn̾e britoni. qui fuit co¬

Expanded text:
militum manu, Robertus Frisio patruus ejus, adjuncto exercitu Henrici Northmannorum et Alemilitum manu, Robertus Frisio patruus ejus, adjuncto exercitu Henrici Northmannorum et Aleae, fugato Philippo rege Francorum, Ernulfum nepotem suum et Willelmum filium Osberni comitem Herefordi peremit, et hac de causa Flandriam usque ad suum obitum possedit. Cducum Northmanniae non solum ex parte patris, verum etiam ex parte matris attingens. Osbernus namque pater ejus fuit filius Herfasti fratris Gunnoris comitissae primi Richardi ducis Northmanniae uxoris. Mater vero fuit filia RodulfiWillelmus Adelizam filiam Rogerii de Toenio, ex qua genuit duos filios, Willelmum de Britolio qui post decessum ejus terram, quam habebat in Northmannia habuit; et Rogerium, cui comitatus Herefordi funiculo distributionis evenit. Habuit etiam duas filias quarum una nomine Emma juncta est Rodulfo de Waiet, genere Britoni, qui fuit co
Abbreviated transcription (Latin):
auia ipsius: furt filia baldiuni cum barba comitis flandrensium. Hic uͦ baldumus
genuit duos filios. ernulfum et balduinum: Rot̾tus autem accepit coniugem
elictam florentii comitis frisiȩ. que unicam expredicto florentio habuerat filian
Quam Rotb̾tus longe facere uolens apaterna hereditate dedit eam philippo regi fran¬
corum. et ita comitatus frisiȩ remansit ei cum matre predicte puelle. unde coguominatus
frisio: Decessit autem ante mortem patris sui baldium. Balduinus comeshamaucensi
et sucessit ernulfus filius eius pͥmogenitus. Tandem obeunte balduno comite flandriȩ
um ernulfus comes hamaucensis deberet ei succedere. ut pote nepos expͥmogenito fi
eius. & adhoc etiam interetur philippus rex francorum ueniens in auxilium erus et matu¬
dis Regina anglorum ainica eius. mittens ei uiullelmum filium osberni cũ armata

Expanded text:
avia ipsius fuit filia Balduini cum Barba comitis Flandrensium. Hic vero Balduinus avia ipsius fuit filia Balduini cum Barba comitis Flandrensium. Hic vero Balduinus genuit duos filios, Ernulfum et Balduinum. Robertus autem accepit conjugem relictam Florentii comitis Frisiae, quae unicam ex praedicto Florentio habebat filiam. Quam Robertus longe facere volens a paterna haereditate, dedit eam Philippo regi Francorum. Et ita comitatus Frisiae remansit ei cum matre praedictae puellae, unde cognominatus est Frisio. Decessit autem ante mortem patris sui Balduini Balduinus comes Hainaucensis et successit Ernulfus filius ejus primogenitus. Tandem obeunte Balduino comite Flandriae, cum Ernulfus comes Hainaucensis deberet ei succedere, utpote nepos ex primogenito filio ejus et ad hoc etiam niteretur, Philippus rex Francorum veniens in auxilium ejus, et Mathildis regina Anglorum amita ejus mittens ei Willelmum filium Osberni cum armata
Abbreviated transcription (Latin):
blica disponebat qͣm ipsȩ faceret si ad ee̾t. Uixit autẽ in normanma paruo tempe.
inuidia et faccione quarũdam nobilium feminarum decepta ꝑ redictus uero
uullelmus filius Rotb̃tu ducis ꝓcedenti tempore comes fuit flandrensis. Quod q¬
modo acciderit paucis aꝑiamus. Cum gͥ ille iam uuenis multȩ ꝓbitatis infrancia
ularetur: patre suo ut iam diximus in uĩculis henrici regis posito: accidit
comitem flandrensium karolum qͥdã traditores in eccłia dum sacris misteruis int̾¬
esset occiderent. Qͦ audito regina ftancorum uxor ludouici regis dedit predicto
uuillelmo sororem suam uroiem. efficiens ꝑmaritũ suum ut idem comes flanctren¬
sium constitueret᷑. Decesserat enim karolus absq filio. Hec idem tamen uuillelmu
re aberat a cognatione comitum flandrie. Nam mathildis regina anglorum

Expanded text:
blica disponebat, quam ipse faceret si adesset. Vixit autem in Northmannia parvo tempore, blica disponebat, quam ipse faceret si adesset. Vixit autem in Northmannia parvo tempore, invidia et factione quarumdam nobilium feminarum decepta. Praedictus vero Willelmus filius Roberti ducis procedenti tempore comes fuit Flandrensis. Quod quomodo acciderit, paucis aperiamus. Cum igitur ille jam juvenis multae probitatis in Francia exularetur, patre suo, ut jam diximus, in vinculis Henrici regis posito, accidit ut Carolum comitem Flandrensem quidam traditores in ecclesia, dum sacris mysteriis interesset, occiderent. Quo audito, regina Francorum uxor Ludovici regis dedit praedicto Willelmo sororem suam uxorem; efficiens per maritum suum ut idem comes Flandrensium constitueretur. Decesserat enim Carolus absque filio. Nec tamen idem Willelmus longe aberat a cognatione comitum Flandriae. Nam Mathildis regina Anglorum
Abbreviated transcription (Latin):
UͦI .uU. kł octobris. E odem autem anno m̾se februario cometes apparuerat. regib et du¬
cib mutacione regnorum terribilis. Nexit aut̃ rotb̃tus comes ducatum normanniȩ .xix.
annis. excepto spacio quo initi nere ierłm demoratus est. fuit hic rotb̾tus miles fi¬
mus & multa nobilit̾ gessit. maximȩ qñ axp̃ianis autiochia et ierłm suꝑ sarracenos
capte sunt. Ad regimen tam̃ ducatus minus utilis. ꝓꝓter simplicitatem suam et ꝓpter
consilia leuia quib tumium arͣstu accõmodabat.xii.ai¬
Um autem rediret deuia ierłm accepie sibillam inuxorem sororem Willelmi
comitis conu̾sane. Dequa genuit unum filium nomine uullelmum: fui
uͦ predicta comitissa pulchra faciȩ honesta norib. sapientia precliuis. &¬
quando absente duce ipsa melius ꝑse negotia prouintie tam priuata qͣm plu¬

Expanded text:
V Kal. Octobris. Eodem autem anno, mense Februario, cometes apparuerat, regibus et duV Kal. Octobris. Eodem autem anno, mense Februario, cometes apparuerat, regibus et ducibus mutatione regnorum terribilis. Rexit autem Robertus comes ducatum Northmanniae 19 annis, excepto spatio, quo in itinere Hierusalem demoratus est. Fuit hic Robertus miles fortissimus et multa nobiliter gessit; maxime quando a christianis Antiochia et Hierusalem super Sarracenos captae sunt. Ad regimen tamen ducatus minus utilius propter simplicitatem suam et propter consilia levia, quibus nimium aurem accommodabat. CAum autem rediret de via Hierusalem, accepit Sibyllam in uxorem, sororem Willelmi comitis Conversanae, de qua genuit unum filium, nomine Willelmum. Fuit autem praedicta comitissa pulchra facie, honesta moribus, sapientia praedita et aliquando absente duce ipsa melius per se negotia provinciae tam privita quam pu
Abbreviated transcription (Latin):
dei suꝑ eos ueniente: capti sunt ambo. et multi alii cum eis. abhominib henrici regis.
atꝙ ante eum ad ducti. Concessit hoc mͦ d̾s regise tim̃ti uictoriam incruentã sicut qͦndã
codosio imꝑatori seruo suo fecerat. In hoc enim conflictu exsuis nullus. ex aduersa p
nix. lx. corruerunt. Finito itaq hoc conflictu et pace redadita misere ꝓuintiȩ. quȩ pene
pimprudentiam comitis predicti destructa erat. rexhenriciis totam normanniam et
omĩa castella comitis moritolii insuum dominium suscepit. Atq om̃i t̾ra ita sedata: re¬
diens in angliam Rotb̾tum comitem frẽm suum et comitem moritolii. et quos dam
os quos ei placuit secũ adduxit. eosq in libera custodia usq ad terminum uite suȩ t¬
it.factum est aũ hoc bellum apud tenerchebrai inter henricũ regem anglorum et Rotbtũ
trem suum ducem normannorum. anno abincarnatione domini. Millesimo. centesimo.¬

Expanded text:
Dei super eos veniente, capti sunt ambo et multi alii cum eis ab hominibus Henrici regis Dei super eos veniente, capti sunt ambo et multi alii cum eis ab hominibus Henrici regis atque ante eum adducti. Concessit hoc modo Deus regi se timenti victoriam incruentam, sicut quondam Theodosio imperatori servo suo fecerat. In hoc enim conflictu ex suis nullus, ex adversa parte vix sexaginta corruerunt. Finito itaque hoc conflictu et pace reddita miserae provinciae, quae pene per imprudentiam comitis praedicti destructa erat, rex Henricus totam Northmanniam et omnia castella comitis Moritolii in suum dominium suscepit. Atque ita omni terra sedata, rediens in Angliam, Robertum comitem fratrem suum et comitem Moritolii et quosdam alios quos ei placuit, secum adduxit, eosque in libera custodia usque ad terminum vitae eorum tenuit. Factum est autem hoc bellum apud Tenerchebrai inter Henricum regem Anglorum et Robertum fratrem suum ducem Northmannorum, anno ab Incarnatione Domini 1106,
Abbreviated transcription (Latin):
inter eoᷤᷤ ẽe̾. discordiam qͣm pacem. cepit occoes querere. frẽmq suum ad discordiam
cõmouere. Rex autem henricus nonduitius hoc ferens: maximȩq indigne ferens
quod ftͥ suus ita paternam hereditatem ducatum scilicet normanniȩ dissi pauerat.
quod preter ciuitatem rothomagensium nichil pene in dominio hab̾et. quam
mare quam eicuis potuit transiens. atq non multo post non paruum exercitum congreganᷤ.
sedit ciuitatem baiocas. eamq cicius capiens: fere omnem destruxit. Deinde cepit cac
Post aliquantum uͦ temꝑis cum obsideret quoddam castrum comitis moritolii quod
uocatur tenerchebrai atq inobsidendo laboraret ut ilłd caꝑet: frat enis comes Rotb
et comes moritolii cum magna multitudine militum. putantes se de rege henrico un¬
dicare. eumq omĩno de terta delere: cum magno impetu irruerunt in eum. S eduidici

Expanded text:
inter eos esse discordiam quam pacem, coepit occasiones quaerere, fratremque suum ad discordiam inter eos esse discordiam quam pacem, coepit occasiones quaerere, fratremque suum ad discordiam commovere. Rex autem Henricus non diutius hoc ferens, maximeque indigne ferens, quod frater suus ita paternam haereditatem, ducatum scilicet Northmanniae, dissipaverat; quod praeter civitatem Rothomagensem nihil pene in dominio haberet, quam mare quam citius potuit transiens, atque non multo post non parvum exercitum congregans, obsedit civitatem Bajocas; eamque citius capiens, fere omnem destruxit. Deinde cepit Cadomum. Post aliquantulum vero temporis, cum obsideret quoddam castrum comitis Moritolii, quod vocatur Tenerchebrai, atque in obsidendo laboraret ut illud caperet, frater ejus comes Robertus et comes Moritolii, cum magna multitudine militum, putantes se de rege Henrico vindicare, eumque omnino de terra delere, cum magno impetu irruerunt in eum. Sed judicio
Abbreviated transcription (Latin):
quod regnum angliȩ suscipere ausus fuisset: Hac gͥ de causa cepit nauigium p̃pate
quale potuit. Quo completo: in angliam transiuit. Henricus autem rex cuiustota¬
ducia in deo erat: magnam angloꝵ. militiam uelociter congregans adu̾sus eu
uenit. ꝑatus eum & om̃s qui cum eo erant de terra anglorum expellere. Quo ꝓfecto
annuente deo inbreui egisset: nͥ fr̃ suus cumeo hoc pacto concordaret᷑. ut ipse rex illi
quot annis quatuor. M. marcas argenti ꝑpetuo daret. hanc summã tam̃ idem co¬
mes matildi reginȩ frĩs sui conuigi condonauit. Facta itaq intereos concordia:
aliqͣnto temꝑe demoratus est comes Rotb̃tus inanglia. In qͥ postqmͣ tamdui fure
qnͣtum ei placuit: innormanniam remeauit. Non dui autem durauit inter eos pre¬
dicta concordia Rotb̾tus enim comes plus uisto credens illis qui magis uolebant

Expanded text:
quod regnum Angliae suscipere ausus fuisset. Hac igitur de causa coepit navigium praeparare quod regnum Angliae suscipere ausus fuisset. Hac igitur de causa coepit navigium praeparare quale potuit. Quo completo, in Angliam transivit. Henricus autem rex, cujus fiducia tota erat in Deo, magnam Anglorum militiam velociter congregans, adversus eum venit, paratus eum et omnes qui cum eo venerant, de terra Anglorum expellere. Quod profecto, annuente Deo, in brevi egisset, nisi frater suus cum eo hoc pacto concordaret, ut ipse rex illi quotannis millia marchas argenti perpetuo daret. Hanc summam tamen idem comes Mathildi reginae fratris sui conjugi condonavit. Facta itaque inter eos concordia, aliquanto tempore demoratus est comes Robertus in Anglia. In qua postquam tandiu fuit, quantum ei placuit, in Northmanniam remeavit. CAPUT XIII. Quod eadem pdicta concordia. Robertus enim comes plus justo credens illis qui magis volebant
Abbreviated transcription (Latin):
nissee. morte in mat᷑a obiit. Cum enim tranffretaret de normannia in angliam
inter barbefluuium & hantoniã in quo maris picłoso loco quiabincolis cãtaraᷤ
dt᷑. illisa naui scopło: ipse &e multi optimates pat̾s eiis naufragio perierunt.
Quo solo euentu felicitatẽ excellentissimi regis fortuna aliqntisꝑ obnubilauit.
ad ordinem rei gestȩ reuertamua:
n longum aut̃ tempus transiit. post qm henricus rex regnũ anglie regendu
suscepit. quod frater suus Notb̾tus de ierłm rediit. atq ducatum normantie
quem fr̃i suo uiulłmo inuadiauerat absq ullius pecunie exhibitione recepit. licet
ipsam sum mã qm ab eodem fr̃̾e suo acceꝑat secũ haberet. ut si necesse. e̾e̾t. ut redde¬
tur. et sieẽt. qui eam exigeret. in promptu haberet. Audiens itaq qd̵ uenricus ft̃¬
us angłoꝵ. ẽẽt. constitutus: cepit indignari adu̾sus illum. multumq ei minat

Expanded text:
venisset, morte immatura obiit. Cum enim transfretaret de Normannia in Angliam, venisset, morte immatura obiit. Cum enim transfretaret de Normannia in Angliam, inter Barbefluvium et Hantoniam, in quodam maris loco periculoso, qui ab incolis Cataras dicitur, illisa navi scopulo, ipsi et multi optimates patris ejus naufragio perierunt. Quo solo eventu felicitatem excellentissimi regis fortuna aliquantisper obnubilavad ordinem rei gestae revertamur. n longum autem tempus transiit, postquam Henricus rex regnum Angliae regendum suscepit, quod frater suus Robertus de Hierusalem rediit, atque ducatum Northmanniae, quem fratri suo Willelmo invadiaverat, absque ullius pecuniae exhibitione recepit, licet ipsam summam quam ab eodem fratre suo acceperat, secum haberet, ut si necesse esset redderetur, et si esset qui eam exigeret, in promptu haberet. Audiens itaque, quod Henricus f Anglorum esset constitutus, coepit indignari adversus illum, multumque ei minari,
Abbreviated transcription (Latin):
autem er sed̾a matilde regima anglorum uroresua filium unum nominȩ
uuillelmũ. et filiam unam ita matrem sicut nomine honestate.⁊ representantem:
lenuit̾ in primo pascha apud ult̾ius traiectum desponsauie. desponsatamiuat
chiep̃e coloniensis infestiuitate sc̃i iacobi Maguntiȩ in regina consecranit. axtis
coep̃is assistentib et precipue archiep̃o treuerensi qui eam dum conseeraretur
unter sua brachia reuerenter tenuit. Deinde consecratam reginam usq ad
pestuium tempus nuptiarum nutriri studiose precepit. inquo nutͥmentõ
et lingam ad disceret. et sescđm teutonicos mores componeret. dequa nobi¬
lissima imꝑatͥce: in sequentib plenius disseremus: Predictus autem uiullimꝰ
filius henrici regis. qui post sororem Mathildem imꝑatͥcem natus est. licet
um causa masculim sexus illi preposuimus: cum iam ad uiuenilem etatem

Expanded text:
autem ex secunda Mathilde regina Anglorum uxore sua filium unum nomine autem ex secunda Mathilde regina Anglorum uxore sua filium unum nomine Willelmum et filiam unam matrem sicut nomine ita honestate repraesentantem. lemniter in proximo Pascha apud Ulterius Trajectum desponsavit. Desponsatam vero archiepiscopus Coloniensis in festivitate sancti Jacobi Magunciae in reginam consecravit, caeteris coepiscopis assistentibus et praecipue archiepiscopo Treverensi, qui eam, dum consecraretur, inter sua brachia reverenter tenuit. Deinde consecratam reginam usque ad tempestivum tempus nuptiarum studiose nutriri praecepit, in quo nutrimento et linguam addisceret et se secundum Teutonicos mores componeret. De qua nobilissima imperatrice in sequentibus plenius disseremus. Praedictus autem Willelmus, filius Henrici regis, qui post sororem Mathildem imperatricem natus est, licet eum causa masculini sexus illi praeposuimus, cum jam ad juvenilem aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
& regina. natum et nutͥtum in anglia habere meruissent. Ut aut̾rex leg
lit̃ uiuẽt. duxit eodem anno uenerabilem matildem filiam malcomi
regis scothiȩ et margaritȩ. Qnͣte aũ sc̃ĩtatis et scientiȩ tam scłaris qmͣ sp̃ua¬
lis. utraq regina margareta scilicet et matildis fuerint: liber qͥ deuita i¬
rum scriptus ÷ plano sermone describit. Nec illud pixtermittendum. qd̾
asc̾e recordationis anselmo cantuariensi archiep̃o eadem mathildis in
festiuitatȩ sanct martini apd̃ uuestino monastĩum henrico regi nobili¬
simo desponsata. et eodẽ diȩ regali diademate insignita est. fuit autem
rex henricus uir płib uirtutib preditus. iusticiȩ ac pacis sectator. reli¬
gionis amator. iniquorum et furum feruentissimus punitor. inini¬
corum suorum non solum excellentium principũ. et comitum. uerum
et nominatissimorũ regum felicissimus thumphator. G̾ enuit

Expanded text:
et regina, natum et nutritum in Anglia habere meruissent. Ut autem idem ret regina, natum et nutritum in Anglia habere meruissent. Ut autem idem rex legaliter viveret, duxit eodem anno venerabilem Mathildem filiam Malcomi regis Scotiae et Margaretae. Quantae autem sanctitatis et scientiae tam saecularis quam spiritualis utraque regina, Margareta scilicet et Mathildis, fuerint; liber qui de Vita ipsarum scriptus est, plano sermone describit. Nec illud praetermittendum quod a sanctae recordationis Anselmo Cantuariensi archiepiscopo eadem Mathildis in festivitate sancti Martini apud Westmonasterium Henrico regi nobilissimo desponsata et eodem die regali diademate insignita est. Fuit autem rex Henricus vir pluribus virtutibus praeditus, justitiae ac pacis sectator, religionis amator, iniquorum et furum ferventissimus punitor, inimicorum suorum non solum excellentium principum et comitum, verum et nominatissimorum regum felicissimus triumphator. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
caute aquodam suo familiari in corde percussus: mortuus est. anno abinc¬
natione dñi. mͦ. cͦ. regni autem sui. xiͦii. In eadem etiam silua flcardus fr̃ipsiꝰ
Wilłmi dudum adhuc uiuente patre eorum dumsimili mͦ uenaretur: ictu
arboris male euitatȩ egrotans: post paululum hominem exiutt. ferunt auẽ
multi quod ideo hi duo filii uiulłmi regis uuilla silua uidicio dĩ ꝑierunt
qm̃ multas iullas et eccłias ꝓpt̾ eandem forestam amplificandam incircuitu
cciso itaq uullelmo rege ut premisimus: statim fr̃ suus henricus cor¬
pus eus. Uintoniã deferri fecit. ibiq in eccła sc̃i petͥ ante mauis altare
sepulture tradidie. Quod sepulto londoniam uente. atq apud N esto mon¬
um annuentib cunctis francis et anglis. uͭͫͦ. die pꝰ mortẽ frĩs sui regale di¬
adema suscepit. Unde plurimi sunt letati qd̃ mͦ regem natum de rege

Expanded text:
caute a quodam suo familiari in corde percussus, mortuus est anno ab Inccaute a quodam suo familiari in corde percussus, mortuus est anno ab Incarnatione Domini 1100, regni autem sui 13. In eadem etiam silva Richardus frater ipsius Willelmi dudum, adhuc vivente patre eorum, dum simili modo venaretur ictu arboris male evitatae aegrotans, post paululum hominem exivit. Dixerunt autem multi, quod ideo hi duo filii Willelmi regis in illa silva judicio Dei perierunt, quoniam multas villas et ecclesias propter eamdem forestaOcciso itaque Willelmo rege, ut praemisimus, statim frater suus Henricus corpus ejus Wintomiam deferri fecit, ibique in ecclesia sancti Petri ante majus altare sepulturae tradidit. Quo sepulto, Lundoniam venit, atque apud Westmonasterium, annuentibus cunctis Francis et Anglis, quarto die post mortem fratris regale diadema suscepit. Unde plurimi sunt laetati quod modo regem natum de rege
Abbreviated transcription (Latin):
gonis de gornaco patris sui monachi uͦ beccensis plura dedie eidem eccłiȩ.
t tandem ierłm petens cum uxore sua sorore uiulłmi comitis łuuarenna inip¬
so itinere mortiuis est. Uxor uͦ eius inde rediens: nupsit drogoni demonceio
ex qua idem drogo suscepit unum filium nomine drogonem: Successit pre¬
icto girardo filius eius nomine hugo. qui exsorore rodulfi de parrona co¬
mitis uiromandorum genuit unum filium nomine hugonem: Hec ꝑantici¬
ationem deamicis et benefactorib beccensis monasterii hic breuit̾ comme¬
moraiumus. nunc ad ordinem histouȩ redeamus. Uii.¬
Gitur sicut supradiximus cũ rotb̃tus dux normannoriun anno abincar¬
nationȩ dñi . mͦ.xͦc. uiͦ. ierłm perrexisset. & ducatum normanniȩ Wilłmo fr̃
suo regi anglorum inuadiasset. contigit post aliquantum tẽꝑis ut idem rex
quadam die uenatum iret innouam forestã. uͥ. uiͦi. Nͦ abusti missa sagnta i¬

Expanded text:
gonis de Gornaco patris sui monachi vero Beccensis, plura dedit eidem ecclesiae, gonis de Gornaco patris sui monachi vero Beccensis, plura dedit eidem ecclesiae, et tandem Hierusalem petens cum uxore sua Edithua sorore Willelmi comitis de Warenna, in ipso itinere mortuus est. Uxor vero inde rediens nupsit Drogoni de Monceio, ex qua idem Drogo suscepit unum filium nomine Drogonem. Successit praedicto Giraldo filius ejus nomine Hugo, qui ex sorore Rodulfi de Parrona comitis Viromandorum genuit unum filium nomine Hugonem. Haec per anticipationem de amicis ac benefactoribus Beccensis monasterii hic breviter commemoravimus, nunc ad ordinem historiae redeamus. anno ab Incarnatione Domini 1096, Hierusalem perrexisset et ducatum Northmanniae Willelmo fratri suo regi Anglorum invadiasset, contigit, post aliquantum temporis, ut idem rex quadam die venatum iret in Novamforestam, ubi IV Nonas Augusti missa sagitta in
Abbreviated transcription (Latin):
Hic autem Rotbtusͤ quasdam munitiones regias suo comrtatui colliminante
contra uoluntat̾es dm̃ sui attemptasset occupate. captus amilitib uullelmi
regis. ipsoq iubentȩ in ipsis uinculis diutius ꝑseuerans: regnante iam
henrico rege. tandem in ipso ergastulo de ficiens mortuus ÷. Dictum est
aplurib hunc talionem sͥ redditum fuisse. quia regem scothiȩ patrẽ ui¬
delicet nobilissimȩ mathildis postea reginȩ anglorum dolose ꝑemerat
Iulius aut̃ terram qm habebat innormannia. et maximam partẽ predicti
sui comitatus henricus iam rex factus dedit nigello de abbinneio uiro
llustri et ꝓbo. Duxit postea idem iigellus Rundredam filiam Girald
degornaco. ex qua genuit filium nomine Rogerium demombraio. qͥtan¬
dem adhuc patuulus patͥ suo facco monacho beccensi. et eidem loco mag¬
nam possessionem in anglia conferenti: successte. Ipse etiam giraldus rogatu hi¬

Expanded text:
Hic autem Robertus, cum quasdam munitiones regias suo comitatui colliminantes Hic autem Robertus, cum quasdam munitiones regias suo comitatui colliminantes contra voluntatem domini sui attentasset occupare, captus a militibus Willelmi regis, ipsoque jubente in ipsis vinculis diutius perseverans, regnante jam Henrico rege, tandem in ipso ergastulo deficiens mortuus est. Dictum est a pluribus hunc talionem sibi redditum fuisse, quia regem Scotiae, patrem videlicet nobilissimae Mathildis postea reginae Anglorum, dolose peremerat. Illius autem terram quam habebat in Northmannia et maximam partem praedicti sui comitatus, Henricus jam rex factus dedit Nigello de Albinneio, viro illustri et probo. Duxit postea idem Nigellus Gundredam filiam Giraldi de Gornaco, ex qua genuit filium nomine Rogerium de Moubraio, qui tandem adhuc parvulus patri suo facto monacho Beccensi et eidem loco magnam possessionem in Anglia conferenti, successit. Ipse etiam Giraldus, rogatu Hu
Abbreviated transcription (Latin):
ransitoq mari uelut contͣ uim elem̃torum. p̃dictos comites solo auditesui adu
obsidione fugauit. Hȩc inqͣm et his similia de illo ueraciter possemus refe̾rre. nͥ
facta eius quia plurimos seruorũ dĩ et scãm eccłiam non minimum ꝑsecutus ÷
uñ sero et infructuosam ut plurib sapientib uidetur. egit penitentiam digñ
uidicaremus ꝓpter ordinem historiȩ solummͦ breuit̃ attingere. et ad actus
henrici diuȩ memoriȩ fris et successoris . qui uiros religiosos et eccłiam dei ꝓte¬
gendo et auxilium ferendo ad modum ueneratus ÷. ꝓlixius explicandos.
uellemus accedere. E odem uuilłmo etiam regnum angliȩ ꝓcurante: mo¬
rellus nepos Rotb̃ti de moubraio comitis northumbrelandiȩ predictum
malcomum regem scothiȩ irruptiones inanglia facientem. et filium eius pͥ¬
mogenitum cum maxima parte sui ȩxercitus infinib anglorum trucidauit.

Expanded text:
Transitoque mari, velut contra vim elementorum, praedictos comites solo auditu sui adventus Transitoque mari, velut contra vim elementorum, praedictos comites solo auditu sui adventus ab obsidione fugavit. Haec, inquam, et alia his similia, de illo veraciter possemus referre, nisi facta ejus, quia plurimos servorum Dei et sanctam Ecclesiam non minimum persecutus est, unde sero, et infructuosam ut pluribus sapientibus videtur, egit poenitentiam, dignum judicaremus propter ordinem historiae solummodo breviter attingere et ad actus Henrici divae memoriae fratris et successoris sui, qui viros religiosos et Ecclesiam Dei protegendo et auxilium ferendo, admodum veneratus est, prolixius explicandus vellemus accedere. Eodem Willelmo regnum Angliae procurante, Morellus nepos Roberti de Moubraio comitis Northumbrelandiae praedictum Malcomum regem Scotiae irruptiones in Anglia facientem et filium ejus primogenitum, cum maxima parte sui exercitus in finibus Anglorum trucidavit.