comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Duab his artib andacia mbello. ubi par euenerat equitace
se que remq publicã curabant: Quarũ reru ego maxima
documita hȩchabco. qd inbello sepiꝰ uindicatu : in cos. qͥcontra
imperiũ in bostẽ pugnauerãt qͥq: tardĩ reuocati. plio exts¬
serant quã qͥ signa relinquere. autpulsi. loco cȩdere aufierant
In pace ũ qd beneficus magis quã maeiuimperiũ agitabant: &e
accapta iiuria ignoscere quã ꝑsequi malebant Sedubi labore
atq iusticia Res publita ereuit. reges magnibello domiatio¬
nes fere &popłi ingentas. ui subacti&astbago ȩmula imperu
romani. abstirpe interut. cuncta maria treq patebant:
sciure fortuna ac miscere omũia cepit: Qui labores. pericula
dubias atq asperas res. facile tolerauerantihis otiũ diuutiȩ¬
sidẽ ꝓbitatẽ cerasq astes bonas subuestit ꝓrohis siꝑbiã.
crudelitatẽ deos neglegere: om̃ia uenalia haberqdocuit
Ambitio mulcos mortales falsos ficri subegit: Aliud dausũ

Expanded text:
Duabus his artibus, audacia in bello; ubi pax evenerat, aequitate, seque, remque publicam curabant. Quarum rerum ego maxima documenta haec habco; quod in bello saepius vindicatum est in eos, qui contra imperium in hostem pugnaverant quique tardius revocati proelio excesserant, quam qui signa relinquere aut pulsi loco cedere ausi erant; in pace vero quod beneficiis magis quam metu imperium agitabant et accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant. Sed ubi labore atque iustitia res publica crevit, reges magni bello domiti, nationes ferae et populi ingentes vi subacti, Carthago aemula imperi Romani ab stirpe interiit, cuncta maria terraeque patebant, saevire fortuna ac miscere omnia coepit. qui labores, pericula, dubias atque asperas res facile toleraverant, iis otium divitiaefidem, probitatem, ceterasque arres bonas sub vertit; pro his superbiam, crudelitatem, Deos negligere, omnia venialia habere docuit: ambitio multos mortales talsos fieri subegit; aliud claulum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊amadiscedit Qin his urbib quȩ ab se defecerant satisq:
munitȩ loco aut mnenib erant. p̃sidia imponit:. E& eruerxeratũ

Expanded text:
ama discedit et in iis urbibus, quae ad se defecerant satisque munitae loco aut moenibus erant, praesidia imponit. Ceterum exercitu
Abbreviated transcription (French):
mabat: Iquã plurimos pot est numidas equites: parit̃ cũoe¬
casu solis expeditos educct i postera die crcit̃ horã t̃tiã:

Expanded text:
mabat, et quam plurimos potest Numidas equites pariter cum occasu solis expeditos educit et postera die circiter hora tertia
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝑst regios equites ii ouiu tumadaru. erfuga regi seqt
Iuo cuiq enimꝰ fert: eo discꝑdima to. ad plagitiu militiȩ ducit
ita se mores haben. Ilsic maelius ubunde reris aia tũ anũ

Expanded text:
 regios equites nemo omnium Numida ex fuga regem sequitur. Quo cuiusque animus fert, eo discedunt, neque id flagitium militiae ducitur: ita se mores habent. Igitur Metellus, ubi videt etiam tum
Abbreviated transcription (Latin):
uires. tẽpus ingeniũ diffluxere m̃aturȩ infirmitas
accusat: Suã quiq culpã actores. ãd negotia trans ferunt:

Expanded text:
ires tempus ingenium diffluxere, naturae infirmitas accusatur: suam quisque culpam auctores ad negotia transferunt
Abbreviated transcription (Latin):
quã primũ adherbali subueniendũ. deugustha in¬
terim uti csulerceur . q̃m̃ legatis ũpariuss& : s ab isdẽ
illis regis fautoribus. sũma ope enisũ est. netale decriũ
fiera : ita bonũ publicũ utmnplerisq negotus sol& priuad
gr̃a deuictũ. Legant᷑ tam̃ iafricã maiores natu nobiles:

Expanded text:
quam primum Adherbali subveniundum; de Iugurtha interim uti consuleretur, quoniam legatis non paruisset. sed ab isdem illis regis fautoribus summa ope enisum, ne tale decretum fieret. ita bonum publicum, uti in plerisque negotiis solet, privata gratia devictum. legantur tamen in Africa
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitate fusa : ꝓlegẽ maniliã nouos ercollebat : Itamario¬
cunct apcederẽ: Pnter ĩ ugurtha pꝰ quã omis sa deditione
bellũ incipit : cũ magnu cura parare᷑ om̃ia. festoiari. cogere
exercitũ ciuitates quȩ abse defecerant. formidine aut ostẽ¬
dando p̃mia ad fectare. c̃munire suos locos. arma. tela alia

Expanded text:
nobilitate fusa per legem Mamiliam novos extollebat. ita Mariocuncta procedere. Interim Iugurtha, postquam bellum incipit, cum magna cura parare omnia, festinare: cogere exercitum; civitatis, quae ab se defecerant, formidine aut ostentando praemia affectare; communire suos locos, arma tela alia
Abbreviated transcription (Latin):
dicera inpunuicos cos dimuserunt. Ste bellis punici som̃ib.
pacinora fecissent: nuquã irsi poccasion calia ficere
g qd sedunu forc qua quid eullos uire fieripossa
querebant: Moc itẽ uobꝓ uidendũ est. pacres conscripti¬
neplus apud uos ualeat .p̃. lentuli& caeerorũ scelus: quã
urã dignitas. neue magis irȩ urȩ quã famȩ consulatis pie
sidigia pena ꝓfactis eorũ repperit᷑ : nouũ consiliũ adꝓbo

Expanded text:
diceret, inpunitos eos dimisere. item bellis Punicis omnibusfacinora fecissent, numquam ipsi per occasionem talia fecere: magis quid se dignum foret, quam quid in illos iure fieri posset, quaerebant. hoc item vobis providendum est, patres conscriptine plus apud vos valeat P. Lentuli et ceterorum scelus quam vostra dignitas, neu magis irae vostrae quam famae consulatis. nam si digna poena pro factis eorum reperitur, novom consiliu
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ cupcepta parentis mei cogitare iugurstha homo om̃iũ
quos t̃ra sustina sceleratissiniꝰ cõtẽpto imperio uro : masinissȩ
me nepotẽ. diã ab stirpe socuĩ atq amicũ p̃.&. rego fortunis

Expanded text:
ecepta parentis mei agitarem, Iugurtha, homo omnium quos terra sustinet sceleratissimus, contempto imperio vestro Masinisse me nepotem etiam ab stirpe socium atque amicum p<opuli
Abbreviated transcription (Latin):
mittit: hisq: uti illis quos hiẽpsale int̃fecto miserat p̃ci¬
pit om̃s mortalis pecunia ad grediant᷑. Qiusꝰquam
romã aduentabant. senatꝰ abestia c̃sultꝰẽ. placerane

Expanded text:
mittit iisque uti Illis, quos Hiempsale interfecto miserat, praecimittit iisque uti Illis, quos Hiempsale interfecto miserat, praecipit, omnis mortalis pecunia aggrediantur. qui postquam Romam adventabant, senatus a Bestia consultus est, placere
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat int̾ficit Qđ post quã romȩ cognitũ est. &¬
res insenatu agitari expta. idẽ illi ministri regis. int̃¬
citatẽ factileniebant. Renigmẽ miꝰ tribunus p̃¬
legatꝰ designatꝰ uir. acer & infestꝰ potentie nobilitatis.
popłm romanũ ed ociussae id agi ut ꝑpaucos factiosos
uigus thȩ scelus condonardur ꝓfecto om̃is iniudia
platandis consultacionib dilapsa for&: Iantauis
gr̃e. atq: pecuniȩ regis erat: Ded ubi s enatꝰ delicti
conseientia popłm tom&: lege semꝓnia ꝓiunciȩ futirs
consulib numidia atq: italia decr&&e: coñs declarati
.p. scipio nasica. L.bestia. calpurniꝰ:b calpin¬
no niumidia. scipioni italia obuenit: Deinde exercitꝰ
quima fricã postaraur scribit̃ stipendiũ. alia quequs
bello usuiforent decernunt᷑: IAt iuguitha contraespẽ
nuntio accepto. quippe cui romȩ om̃a uenũ ire in animoii
heserat. filiũ acũ eoduos familiares ad senatũ legatos

Expanded text:
fuerat, interficit. Quod postquam Romae cognitum est et res in senatu agitari coepta, idem illi ministri regis intercitatem facti leniebant. Ac ni C. Memmius tribunus plebis designatus, vir acer et infestus potentiae nobilitatis, populum Romanum edocuisset id agi, ut per paucos factiosos Iugurthae scelus condonaretur, profecto omnis invidia prolatandis consultationibus dilapsa foret: tanta vis gratiae atque pecuniae regis erat. Sed ubi senatus dilicti conscientia populum timet, lege Sempronia prouinciae futuris consulibus Numidia atque Italia decretae; consules declarati P. Scipio Nasica, L. Bestia Calpurnius; Calpurnio Numidia, Scipioni Italia obuenit. Deinde exercitus, qui in Africam portaretur, scribitur; stipendium aliaque, quae bello usui forent, decernuntur. At Iugurtha contra spem nuntio accepto, quippe quoi Romae omnia venire in animo haeserat, filium et cum eo duos familiaris ad senatum legatos
Abbreviated transcription (Latin):
neue magnine seruũ autunĩtis̃ haber&: O&eris artemos
stacius se: Preterea transũsis it inerib: cotidie castramouero

Expanded text:
neue in agmine seruum aut iumentum haberet; ceteris arte modum statuisse. Praeterea transuersis itineribus cottidie castra mover
Abbreviated transcription (Latin):
deuirtute quia multi dixere. ptereunduputo. simul
nepinsolentiã quis existuni mema studiũ meũ laudanbo
mponant: Oeste quib maxima industria iudaeur. salu¬
tare plebẽ. & c̃uuus gram querere: Iuuisi reputauerint
& quib ego tẽporib magistratũ ad epe̾ sim & quales uira
idẽ ad sequi nequiuerint. & postea quȩ genera hominum
insenatũ puenerino: ꝓfecto existum abũt memagis merico¬
quã ignla uia. iudiciũ a nimi mei muta uisse. maiq comnodũ¬
ex ocionico quã exaliorẜ negotiis rei.p. uenturum: Nam
sepeego audiui q. maximũ .p. scionẽ. pterea ciuitatis ur̃e

Expanded text:
de virtute quia multi dixere, praetereundum puto, simul ne per insolentiam quis existumet memet studium meum laudando inponant, certe quibus maxuma industria videtur salutare plebem et conviviis gratiam quaerere. qui si reputaverint, et quibus ego temporibus magistratus adeptus sim et quales viri idem adsequi nequiverint et postea quae genera hominum in senatum pervenerint, quam ignavia iudicium animi mei mutavisse maiusque commodux otio meo quam ex aliorum negotiis rei publicae venturum. Nam saepe ego audivi Q. Maximum, P. Scipionem, praeterea civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
magnas oportunitates corrũpere: facto. ñ consulco nitali perdo
op̾eẽ. seq si pauci ad uiuarent. languentib aliis impaciũncuriã
facturus: Mlatura ferox. uehemens. mani ꝓpt erat. Maxuniũ
bonũ inceleritate. putabat Ped allobroges ex p̃ceptociceronis
pgabiniũ ex̧eros conueniunt: a lentulo coehego statilio

Expanded text:
magnas opportunitates corrumpere; facto, non consulto in tali periculo opus esse, seque, si pauci adiuvarent, languentibus aliis impetum in curiam facturum. natura ferox, vehemens, manu promptus erat, maxumum bonum in celeritate putabat. Sed Allobroges ex praecepto Ciceronis per Gabinium ceteros conveniunt. ab Lentulo, Cethego, Statilio
Abbreviated transcription (Latin):
loco sicuti monte descenderat : paulatĩ ꝓcederẽ mariũ pꝰ
principia habere. ipsecũ sisuistrȩ alȩ equitib: ce. q̃ magnine
principes facti erant  A iugurtcha ubi extremũ agñ
maelli pͥmossuos pt̃ gressos uid& ÷ p̃sidio quasi duũ milius̃

Expanded text:
loco, sicuti monte descenderat, paulatim procedere, Marium post principia habere, ipse cum sinistrae alae equitibus esse, qui in agmine principes facti erant. At Iugurtha, ubi extremum agmen Metelli primos suos praetergressum videt, praesidio quasi duum milium p
Abbreviated transcription (Latin):
uadit: Nium pximo locati fuerant : paulis pt̃riti ꝓturbant᷑: Reliq
cito subueniunt: Peq duti nuumid ȩ resisterequiuis sent. nupedi

Expanded text:
adit: qui in proximo locati fuerant, paulisper territi perturbantur, relicui cito subueniunt. Neque diutius Numidae resistere quiuissent, ni pedi
Abbreviated transcription (Latin):
uicti ab ostib pgnas mn&uerant eas ipsi uolentes pependere: Pa
paric cũ capta chala legati exoppido lepti admaellũ uene

Expanded text:
icti ab hostibus poenas metuerant, eas ipsi volentes pependere. Sed pariter cum capta Thala legati ex oppido Lepti ad Metellum vene
Abbreviated transcription (Latin):
faceren trepidare : AArcẽ oppidi ubi signa & scutaerat
p̃sidiu hostiĩ. Portȩ anteclause fugãphibebant. Ad hoc

Expanded text:
facerent, trepidare. Arce oppidi, ubi signa et scuta erant, praesidium hostium, portae ante clausae fuga prohibebant; ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
meminere c̃ u onunib: impiis sceleris corũ obliti. depena
diserant sica paulo seunior fuit : O. sillanũ uira forte. atq

Expanded text:
meminere et in hominibus inpiis sceleris eorum obliti de poena disserunt, si ea paulo severior fuit. D. Silanum, virum fortem atq
Abbreviated transcription (Latin):
tũ.d. iuiuꝰ sillanꝰ. primã sententiã rogatꝰ. qđ cotepore
consul designat erat. dehis qͥ incustodus cenebant: &
p̃tereade .. cassio p̃furio p̃. ũbreno. quinto annio
sid ep̃ hensi forent. suppliciũ sumundũ decreuerat. ꝓsq

Expanded text:
Tum D. Iunius Silanus primus sententiam rogatus, quod eo tempore consul designatus erat, de iis, qui in custodiis tenebantur, et praeterea de L. Cassio, P. Furio, P. Umbreno, Q. Annio, si deprehensi forent, supplicium sumundum decreverat; isq
Abbreviated transcription (Latin):
haudꝑcul ab ardorib hiq mature oppida habuere:
Nã frdo diuisi abhispania. mutareres ine se oistitues anT

Expanded text:
haud procul ab ardoribus —, iique mature oppida habuere; nam freto divisi ab Hispania mutare res inter se instituerant
Abbreviated transcription (Latin):
satis cognitũ ÷. illũ magis honore marii quã inuria sua ex¬
cruciatũ. Eeq tã anrie laturũ fuisse. si ad empta ꝓuuicia

Expanded text:
satis cognitum est illum magis honore Mari quam iniuria sua excruciatum, neque tam anxie laturum fuisse, si adempta prouincia
Abbreviated transcription (Latin):
ubieabene cuenie adalia oppida pgit. paucarepuguantib
luctu at q ecłe oñuia cp̃lent: Beniq multis locisporit̃ .i
plerisq: ererecu mnrueno alia remadg̃ dit n cadẽ asp

Expanded text:
bene evenit, ad alia oppida pergit, pauca repugnantibus luctu atque caede omnia complentur. Denique multis locis potitus ac plerisque exercitu incruento aliam rem aggredit
Abbreviated transcription (Latin):
equitib curabat. Nutrũq lac. auxiliarios equites tribuius
legionũ & p̃fectis cohortiũ disptiuerat ut cũ hs pmaxtiuelaes
quaaeq accederent. quitat᷑ hostũ ꝓpulsarent. Ne miugurtdi
nt dolus. tanta peritia locor: a militiȩ erat. ut absens an
psins pacẽ anbellũ gerens ꝑniciosior eẽt: incerto haberaur
Qrat haued longe ab eo itinere. qͦ naellus ꝑgebat: oppida nums¬
darũ noe uacca. foru reru uenaluĩ tociꝰ regni maxime cele

Expanded text:
equitibus curabat, in utrumque latus auxiliarios equites tribunis legionum et praefectis cohortium dispertiuerat, ut cum iis permixti uelites, quocumque accederent, equitatus hostium propulsarent. Nam in Iugurtha tantus dolus tantaque peritia locorum et militiae erat, ut, absens an praesens, pacem an bellum gerens perniciosior esset, in incerto haberetur. Erat haud longe ab eo itinere, quo Metellus pergebat, oppidum Numidarum nomine Vaga, forum rerum venalium totius regni maxime cele
Abbreviated transcription (Latin):
urib: decora facix s. mulco maximie nigenio ualidus. ñon
seluxio neq: mertiecorruperdũ dedit si ud mosgenti silie
est equitare. uculiri. cursucũe qualib: cestare. Etcũ oñs
gła aiteura om̃ib tam caraẽt : Ad hoc pleraq tepora in
uenando agere Iconũ atq alias feras primiꝰ aut in prinis
fcrire pluramũ facere amminiũ ipse de selo qui. Nluib

Expanded text:
us, decora facie, sed multo maxime ingenio validus, non se luxu neque inertiae corrumpendum dedit, sed, uti mos gentis illius est, equitare, jaculari cursu cum aequalibus certare et, cum omnis gloria anteiret, omnibus tamen carus esse. Ad hoc pleraque tempora in venando agere, leonem atque alias feras primus aut in primis ferire; plurimum facere, minimum ipse de se loqui.
Abbreviated transcription (Latin):
ximꝰ inhact̾ra : lomiũ qͦs noui priuato homini¬
multis or antib alus ultro egoma& opẽ tuli nulli indigus¬
d mmuiutũ qđ cxeri dolere solent : ego l&oi Puerit

Expanded text:
omnium, quos novi, privato hominimultis orantibus. Aliis ultro egomet opem tuli, nullius indiguud ceteri dolere solent, ego laetor. Fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Erat eatẽpestate romȩ. ñumuda quidã nominemas siua
gulus sȩ filius. masinis sȩ nepos. qui quic indissensione

Expanded text:
Erat ea tempestate Romae Numida quidam nomine Massiua, Gulussae filius, Masinissae nepos, qui, quia in dissensione
Abbreviated transcription (Latin):
antea ppesses: Noscarem in medio relinquem : Osuꝑiore con¬
iuratione sctis dictũ. Catilinc ubieos quos paulo ante meno¬
raui conuensse uida ta i sicũ singulis multa sepe egerat tam̃

Expanded text:
antea perpessos. Nos eam rem in medio relinquemus. De superiore coniuratione satis dictum. Catilina ubi eos, quos paulo ante memoravi, convenisse videt, tametsi cum singulis multa saepe egerat, tam
Abbreviated transcription (Latin):
aenuiracionis suũ queq nogotiũ erequereur ꝓ ed eadiuisa
hocmodo dicebant: Etutilĩ gabinius. uti cũ magnamagi&
auodecĩ sunul oportuna loca urbis incendera : qͦtumultu
facilior adic ad consulẽ cacr̃osq qͥb: insidiȩ parabant fiero
Oasigis cicerons ianuã obsidera : cĩqũ adytdere : Alus¬

Expanded text:
urationis suom quisque negotium exequeretur. sed ea divisa hoc modo dicebantur: Statilius et Gabinius uti cum magna manu duodecim simul opportuna loca urbis incenderent, quo tumultu facilior aditus ad consulem ceterosque, quibus insidiae parabantur, fieret; Cethegus Ciceronis ianuam obsideret eumque
Abbreviated transcription (Latin):
confiluĩ adduci posse Aibren qđ ingallia nogotiat erat
plerisq principib ciuitqtãgioterat atq cosnouerat: Itiq
sinemora ubi pronũ legatos insero consperit. ꝑeontalt puuca
desbicis ciuititis. ⁊ quasi dolenseiꝰ casũ requirerecepie. que

Expanded text:
consilium adduci posse. Umbrenus quod in Gallia negotiatus erat, plerisque principibus civitatium notus erat atque eos noverat. itaque sine mora, ubi primum legatos in foro conspexit, percontatus pauca de statu civitatis et quasi dolens eius casum requirere coepit, que
Abbreviated transcription (Latin):
facinora fecit. forte libuit ad tendere. quȩ res maxime
tanta negotia sustinuissa : scirbã sepie nnero parua

Expanded text:
facinora fecerit, libuisse se attendere quae res maxime tanta negotia sustinuisset; quoniam sciebat sa
Abbreviated transcription (Latin):
inciues: Decõ dẽnatissũmũ suppliciũ sumebant : Iost quãres
p̃. ad oleuit. ⁊ multitudine ciuiũ factiones ualuere circũ¬
uenire in nocentes. alia hui cemodi fieri cepere : tũ lexpostia.
aliȩq leges paratȩ suc̃ qͥb legib: exiluĩ dã pnatis ꝑmis sũ ÷
magiã puto:  fecto uirt atq sapientia maior inillis fuit.
qͥ exparius opib tantũ imperiũ fecere. quã in nob qͥ ea bene
parta uix roeinemꝰ : slacae igit᷑ eos dimicti. ⁊ augeri exercitũ
catilinȩ sꝰ minime: Sed ita censeo: sublicandas eorũ pecunias.
ipsas in iuncuł habendos ꝑmunicipia quȩ maxime opib.

Expanded text:
ondemnatis summum supplicium sumebant. Postquam res publica adolevit et multitudine civium factiones valuere, circumveniri innocentes, alia huiusce modi fieri coepere, tum lex Porcia aliaeque leges paratae sunt, quibus legibus exsilium damnatis permissum est. magnam puto. Profecto virtus atque sapientia maior illis fuit, qui ex parvis opibus tantum imperium fecere, quam in nobis, qui ea bene parta vix retinemus. Placet igitur eos dimitti et augeri exercitum Catilinae? Minume. Sed ita censeo: publicandas eorum pecunias, ipsos in vinculis habendos per municipia, quae maxume opib
Abbreviated transcription (Latin):
laterib circũenꝰban : Pin oportumor fuge collis quã cãpi fu
urõs asꝑitas. linsolentia loci r&inebat: Oxerũ facus toci
negoti uaria incerta feda atq: miserabilis dispsi asuis

Expanded text:
lateribus circumveniebant; sin opportunior fugae collis quam campi fuenostros asperitas et insolentia loci retinebat. Ceterum facies totius negoti varia, incerta, foeda atque miserabilis: dispersi a suis
Abbreviated transcription (Latin):
legesite comdepnatis ciuib: ñ anint̃ eripi: sed exiliu ꝑmitti
iubent Anqr grauiꝰ est uerberari quã necari:: Iuid autẽ
acerbũ. aut nimis graue est. in homines tanti facinoris coniuctos
sin qr leuiꝰ est: qͥ conuenit inminore negotio. legẽ timere.

Expanded text:
leges item condemnatis civibus non animam eripi, sed exilium permitti iubent. an quia gravius est verberari quam necari? quid autem acerbum aut nimis grave est in homines tanti facinoris convictos? sin quia levius est, qui convenit in minore negotio legem timere
Abbreviated transcription (Latin):
Binmagnitudo sccleris om̃iũ ingenia exuꝑathis utendũ
censco. quȩ legib conparata sunt: Pleriq eorũ qͥ ante me

Expanded text:
in magnitudo sceleris omnium ingenia exuperat, his utendum censeo, quae legibus conparata sunt. Plerique eorum, qui ante me
Abbreviated transcription (Latin):
uocte pꝰꝙ hand peul int̃seerant. strepiai uelut hostis aduen¬
tare: Alteriapud alteros formidinẽ simul itumiultĩ:
facere & pȩne nhipr udentia ad nussũ facmꝰ miserabile. ni

Expanded text:
ostquam haud procul inter se erant, strepitu uelut hostes adventare, alteri apud alteros formidinem simul et tumultum facere; et paene imprudentia admissum facinus miserabile, ni
Abbreviated transcription (Latin):
oppido chirmida. forte eiꝰ domo utebat᷑. quiprgximꝰ lictor
iugusthe. carꝰ acceptꝰq ei sẽꝑ fuerat: Suẽ ille casu ministrũ

Expanded text:
oppido Thirmida forte eius domo utebatur, qui proximus lictor Iugurthae carus acceptusque ei semper fuerat. Quem ille casu ministru
Abbreviated transcription (Latin):
erã. uelle pociꝰ obineaquã obmanios meoꝵ beneficiaposse
me auobis auxiliũ patre. acmaxime deberim beneficia.

Expanded text:
eram, vellem potius ob mea quam ob maiorum meorum beneficia posse me a vobis auxilium petere, ac maxime deberi mihi beneficia
Abbreviated transcription (Latin):
insidis ãd regẽ ꝑgit: Nabdalsa paulopost erpreet: iibineq
epistolã repperit: Irẽ omẽmuti acta erat er ꝑfugis cognouit pͥmo
oidicẽ ꝑsequiconat: Postq d frusta fiut ĩugurthũ placandig̃a
accedit: Dicit quȩ ipse pͥrauissoe facere ꝑfidia clintis sui pͥuent̃e
Lacrimans obtestat᷑ ꝑ amicitiã ꝑq sua antea fidelit acta. ne suꝑ
taliscelere suspectũ sese habera: Ad earex alit̃ adq animo
gerebat p̃lacide respond Bomulcare aliisq multis. quos socios
insidiarũ cogioueratint᷑ fecstis. irã oppresserat: nequa ex conegotio
seditio orirecur: Peq pꝰid locorũ iugurthȩ dies aut noxilla
qui&a fuit. neq loco neq: mortali cuiquã aut tẽporatis
credere : Oiuis hostesq: uexta m&uere. circũs pectar e oñuia
requi escere . int̃dũ soño excit: arreptis armis tumultũ facere¬
ita formidine. quasi uccordia: isxagtari : Ngic᷑ mocellus ubide

Expanded text:
insidiis ad regem pergit. Nabdalsa paulo post experrectus ubi neque epistulam repperit et rem omnem, uti acta erat, ex perfugis cognovit, primo indicem persequi conatus, postquam id frustra fuit, Iugurtham placandi gratia accedit; dicit, quae ipse parauisset facere, perfidia clientis sui praeuenta; lacrimans obtestatur per amicitiam perque sua antea fideliter acta, ne super tali scelere suspectum sese haberet. Ad ea rex, aliter atque animo gerebat, placide respondit. Bomilcare aliisque multis, quos socios insidiarum cognoverat, interfectis iram oppresserat, ne qua ex eo negotio seditio oreretur. Neque post id locorum Iugurthae dies aut nox ulla quieta fuit: neque loco neque mortali cuiquam aut tempori satis credere, civis hostisque iuxta metuere, circumspectare omnia requiescere, interdum somno excitus arreptis armis tumultum facereita formidine quasi vecordia exagitari. Igitur Metellus, ubi de
Abbreviated transcription (Latin):
uerã parius cops bella gesta cũ opulentis regib Ad hoc
sepe fortunr uiolentiã tolera uisse facundia gregosgła
belli gallosiante romanos fuisse.: Acm multa agitanti.

Expanded text:
eram parvis copiis bella gesta cum opulentis regibus, ad hoc saepe fortunae violentiam toleravisse, facundia Graecos, gloria belli Gallos ante Romanos fuisse. Ac mihi multa agitanti
Abbreviated transcription (Latin):
montib: atq copiis hostiũ sese dausum urbe res aduersas
neq fuge. neq p̃sidis ullã spem õptimũ factura ffitalire¬
fortiunã belli teptare statiut cu antonio qua primũ confligere:
ltaq contione aduocata. huiꝰcemodi orationẽ habaũt.
Conꝑtũ ego habeo milites uerba uirtute naddere. neq ex
igiauo strenui. neq forte extinudo exercitũ: oratione
imperatoris fieri Quanta cuiꝰq animo audatia. natura.
aut morib inest: canta inbello patere solo: Nuenuq gła.
officit : B ed ego uos quopauca monere aduocaui. simuluti
causã mei consilii aꝑirem ꝓcitis equidẽ milites socordia
atq ignauia. lentuli : quantã ipsi nobq dadẽ adtulerit.
quoq mͦdũ exurbe p̃sidia opperior: ingulliã ꝓficiscineqͥ

Expanded text:
montibus atqie copiis hostium sese clausum, in urbe res advorsas, montibus atqie copiis hostium sese clausum, in urbe res advorsas, neque fugae neque praesidi ullam spem, optumum factu fortunam belli temptare, statuit cum Antonio quam primum confligere. Itaque contione advocata huiusce modi orationem habuit: "Compertum ego habeo, milites, verba virtutem non addere neque ex ignavo strenuum neque fortem ex timido exercitum oratione imperatoris fieri. Quanta cuiusque animo audacia natura aut moribus inest, tanta in bello patere solet. Quem neque officit. Sed ego vos, quo pauca monerem, advocavi, simul uti causam mei consili aperirem. Scitis equidem, milites, socordia atque ignavia Lentuli quantam ipsi nobisque cladem attulerit quoque modo, dum ex urbe praesidia opperior, in Galliam proficisci neq
Abbreviated transcription (Latin):
iurȩ onũa seua paciebamꝰ hostes ablatere. uos amicipcul
spesom̃is ui armis erat: Ast quã illa pestis ex africa eiecta
est : laipacẽ agitabamꝰ quippe quis hostis nullus erat.

Expanded text:
iure omnia saeva patiebamur: hostes ab latere, vos amici procul, spes omnis in armis erat. Postquam illa pestis ex Africa eiecta est, laeti pacem agitabamus, quippe quis hostis nullus erat
Abbreviated transcription (Latin):
ucerant Interi ecͥes eipleratũ premissi rõ¬
utierat qͥetã nunciant. Uolux adueniens questoren
apellat dicitq se apatre bocco obiuã illis simi & p̃¬
sidio missũ. Neuide eũ ⁊ proximũ diẽ sine metu c̃uiio¬
tieunt Post ubi castralocata : Idiei uesꝑertet
repente Maurus incerto uultu pauens ad Sillã
accurrit. dicitq sib exspeculatorib cognitũ Iu¬
gurthã cuid proculab ȩẽ. simulut i noctu clã secũ
rofugeraenꝰ rogat atq hortatur. Ille animo feroci
negat se tociens fusũ nunudã ꝑtimescere pirtut
suoꝵ satis credere eiã sicerta pestis adẽgt man¬
surũ lotiusq proditis qͦs ducebat turpi fugo
incerte aeforsitam post pauilurũ morbo interiturȩ
uita percerẽ. Oerũ ab eodẽ monitusuti noctu
proficisceret᷑ c̃silium approbat costatĩ milites
cenatos ẽẽ incastris igneso: nã creberrimos fieri
dein prema uigilia silentio egredi ub&e Iãq
Mocturno tinerẽ fessis om̃ib Snła Paariẽ cũ ottuso lis

Expanded text:
es exploratum praemissi reuti erat, quietam nuntiant. volux adveniens quaestorem appellat dicitque se a patre Boccho obviam illis simul et praesidio missum. Deinde eum et proximum diem sine metu coniuncti eunt. Post ubi castra locata et diei uesper erat, repente Maurus incerto uultu pauens ad Sullam accurrit dicitque sibi ex speculatoribus cognitum Iugurtham haud procul abesse. Simul, uti noctu clam secum profugeret, rogat atque hortatur. Ille animo feroci negat se totiens fusum Numidam pertimescere: virtuti suorum satis credere; etiam si certa pestis adesset, mansurum potius, quam, proditis quos ducebat. Turpi fuga incertae ac forsitan post paulo morbo interiturae vitae parceret. Ceterum ab eodem monitus, uti noctu proficisceretur, consilium approbat; ac statim milites cenatos esse in castris ignisque quam creberrimos fieri, dein prima vigilia silentio egredi iubet. Iamque nocturno itinere fessis omnibus Sulla pariter cum ortu solis
Abbreviated transcription (Latin):
disseruit multis. Demq: regi pate fecit qđ polliceatur
Faciendũ ⁊ aliqd qb illoꝵ magisq sua retulisse uideretur
romanis tradissae fore ut illi plurimũ deberet. amititia
foeđ Numidie partẽ ꝙ nc̃ peterae tũ ultro asuenturam:
Rex pͥmo negitare cognationẽ affinitatẽ. preterea foeos
interuenisse: Ad hoc me tuere ne fluxa fide usus populariũ
ammos uertere qs ⁊lo la xiha carus t remani eratq¬
inuis. Deniq sepius fatigatus leuiter a exuolutat sa¬
scomĩa facturũ promisit : Ceterũ ad simu landã pacen
cimistperroa deressus bello aindissimus erdiore
Iuģ utilia uia constitiunt: ite coposito dolodiere¬
diunt Et rete postero die as parala atonte raset

Expanded text:
disseruit. Denique regi patefacit, quod polliceatur,disseruit. Denique regi patefacit, quod polliceatur,faciendum ei aliquid, quod illorum magis quam sua rettulisse videretur.Romanis tradidisset, fore ut illi plurimum deberetur; amicitiam foedus Numidiae partem, quam nunc peteret, tum ultro adventuram. Rex primo negitare: cognationem, affinitatem, praeterea foedus interuenisse; ad hoc metuere, ne fluxa fide usus popularium animos auerteret, quis et Iugurtha carus et Romani inuerant. Denique saepius fatigatus lenitur et ex voluntate Sullae omnia se facturum promittit. ceterum ad simulandam pacem, quoius Numida defessus bello avidissumus erat, quae utilia visa constituunt. ita conposito dolo digrediuntur. At rex postero die Asparem, Iugurt
Abbreviated transcription (Latin):
legatũ ꝑtimesceret. qͦres cõmimis licentꝰ gereret
magnꝰ punica fide. q obea quae p̃dicabat simul
Romanos  sumida spe pacis atimuse multũ q
ai nimo suo uoluere solitũ IUCVATHÃ Monanns anilli
Sillo tra derr libidinẽ ad uersũnos metũ pronobis
uasisse sgitur Sirta respondit se pauca corã aspare¬
Loc iiturũ. Cetera nulla s aut ꝙ pauci timis p̃ entib simid
edo caequȩ sibi responderentur : Postq sic̃ uoluerat
c̃gressi. dicit se missũ a consule quesitũ ab eo uenisse pi
inbellũ agitaturus forte. Tũrex uti p̃ceptũ fuerat
post die decimũ redire iuba. ac nichil eiã nunc decre¬
uisse sed illodie res ponsurũ. Demde in sua castre ambo
digressi Sed ubi pberũq noctis ꝓcessit silla ab occho oecul¬
te accersit᷑. ab utroq: tantũ mͦ fidi int̃pretes adhibentur:
Preterea dabar int̃nunciꝰ sc̃suir &e exsententia cmbobas
acstatĩ rex sic incipit : Nũꝗ egoratussũ ⁊reri Na¬

Expanded text:
egra habere, quo res communis licentius gereretur; r Bocchum magis Punica fide quam ob ea, quae praedicabat, simul Romanos et Numidam spe pacis attinuisse multumque cum animo suo voluere solitum, Iugurtham Romanis an illi Sullam traderet; libidinem aduersum nos, metum pro nobis suasisse. Igitur Snullo aut quam paucissumis praesentibus. simul edocet, quae sibi responderentur. postquam, sicuti voluerat, congressi, dicit se missum a consule venisse quaesitum ab eo, pacem an bellum agitaturus foret. tum rex, uti praeceptum fuerat, post diem decumum redire iubet, ac nihil etiam nunc decrevisse, sed illo die responsurum. deinde ambo in sua castra digressi. sed ubi plerumque noctis processit, Sulla a Boccho occulte accersitur. ab utroque tantummodo fidi interpretes adhibentur, praeterea Dabar internuntius, sanctus vir et ex sententia ambobus. ac statim sic rex incipit: 'Numquam ego ratus sum fore ut
Abbreviated transcription (Latin):
dibio atq hesitante ligusta iucol omestranseb
stu bates s uinida qͥdã asper nomine multui ⁊ faniu¬
audierat mrator ⁊ sibdole speculatũ Boccic silia
Preterea dabar massur grade filius ogenere
masinisse: caerũ mat̾no genere impari. nã pat̃
ciꝰ exc̃cubina oitus erat en aullo ob ingenii multa
sona coruis acceptusq: Eue bocoSfidũ esse
omanis multis ante tẽpestatib: exꝑtusilie que
ad sillã nuinciatũ mittit paretũ sese facere quie

Expanded text:
a incolumes transeunt. cum Boccho Numida quidam Aspar nomine multum et famiaudierat, orator et subdole speculatum Bocchi consilia; praeterea Dabar, Massugradae filius, ex gente Masinissae, ceterum materno genere inpar — nam pater eius ex concubina ortus erat —, Mauro ob ingeni multa bona carus acceptusque. quem Bocchus fidum esse Romanis multis ante tempestatibus expertus ilico ad Sullam nuntiatum mittit: paratum sese facere quae
Abbreviated transcription (Latin):
postremo loca. acq: tẽpora cuncta. explorat: Panid e ubi
res postulabat : insidiastendia. Ptt᷑ un ex conumero qui
ad cedẽ paratierant: paulo in consultiꝰ massiuẽ ad gredit᷑

Expanded text:
postremo loca atque tempora cuncta explorat. Deinde, ubi res postulabat, insidias tendit. Igitur unus ex eo numero, qui ad caedem parati erant, paulo inconsultius Massiuam aggredit
Abbreviated transcription (Latin):
soliticrant E& hogꝰ aut ꝑnuntios familia atq libtos
suos lectos⁊ exercitatos. or abat inaudatiã : ut gregefacto
ou sesetelis irũperent: Qnsul ubi caparari cognouit
dispositis psidus. ut resatq tẽpꝰ monebat: conuocato senatu

Expanded text:
soliti erant. Cethegus autem per nuntios familiam atque libertos suos, lectos et exercitatos, orabat in audaciam, ut grege facto cum telis ad sese inrumperent. consul ubi ea parari cognovit, dispositis praesidiis, ut res atque tempus monebat, convocato senatu
Abbreviated transcription (Latin):
gracchor actionib obuiã ierat. Et pͥmo tiberiũ. deir paucos
pannos ẽadẽ mgredientẽ gaiũ tribunũ. alterũ truĩ uirũ
coloniis deducenđ .c̃.M. fuluie flacco : ferro ne cauerat:
Et sane gracchis cupid ine uictoruȩ haud satis moderat᷑ anim
fuit: Sd bono unci sacius ÷: quã malomore in uiric̃ uince
Int᷑ ca uctoria. nobilitas ex libidine suciuso : multos mor¬
tales ferro aut fuga ex tinxit plusq: inireliquũ sibi times
ł potentiȩ adi didit: Quȩ resplerũq magnasciuitatespessi

Expanded text:
Gracchorum actionibus obviam ierat; et primo Tiberium, dein paucos post annos eadem ingredientem Gaium, tribunum alterum, alterum triumuirum coloniis deducendis, cum M. Fuluio Flacco ferro necauerat. Et sane Gracchis cupidine victoriae haud satis moderatus animus fuit. Sed bono vinci satius est quam malo more iniuriam vincere. Igitur ea victoria nobilitas ex libidine sua usa multos mortalis ferro aut fuga extinxit plusque in relicuum sibi timoris quam potentiae addidit. Quae res plerumque magnas civitatis pess
Abbreviated transcription (Latin):
atq humi pabulũ uti pecorib: Pineq morib neq
lege autimperio cuiꝰquã regebant. Nagi palanes
quas nox corgerat sedes habeban. Dedpost qua inhis¬
pania hercules sicuti a sriputan interit: exercitꝰ eius
compositȩxuarus gentib: amusso duco acpassim mulcis
sibi quisq imperiũ paentib breuidilabit᷑ Ex conuero
mediꝑse & armeni. nauib oafricã trions uecti. pxmos
nr̃o mari locos occupauere. Ped ꝑse. intrie oceanum
magis: hi que alueos nauiũ inuersos ptugurus habueri.
quia neq materia uiaxris. ieq abhis panis enĩdi. aue
mutandi copia erat Ilare magnũ. &ignarie linguacõ¬
mestia pͥibebant : Eapaulatĩ ꝑ conubia : g&ulos secũ

Expanded text:
atque humi pabulum uti pecoribus. Ii neque moribus neque lege aut imperio cuiusquam regebantur: uagi palantes quas nox coegerat sedes habebant. Sed postquam in Hispania Hercules, sicuti Afri putant, interiit, exercitus eius, compositus ex variis gentibus, amisso duce ac passim multis sibi quisque imperium petentibus brevi dilabitur. Ex eo numero Medi, Persae et Armenii nauibus in Africam transuecti proximos nostro mari locos occupauere, sed Persae intra Oceanum magis, iique alueos nauium inversos pro tuguriis habuere, quia neque materia in agris neque ab Hispanis emendi aut mutandi copia erat: mare magnum et ignara lingua commercio prohibebant. Ii paulatim per conubia Gaetulos secu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃silio dies isidiis statuit᷑ exera uti res poscero : ex
tẽꝑe parari placuit Nabdalsa ad erercitũ ꝓfectꝰ quẽ
int̃ hib̵ na romanor ĩuss habebat. neageriu ultis hostib

Expanded text:
silio dies insidiis statuitur; cetera, uti res posceret, ex tempore parari placuit. Nabdalsa ad exercitum profectus, quem inter hiberna Romanorum iussus habebat, ne ager inultis hostib
Abbreviated transcription (Latin):
plebi sua testituen. quic qͥd sine sangiuime ciuiũ ulcasei
nequit᷑ ĩure factũ sit: superiorib annis taciti midigna¬
bamini. erariũ eapilari reges &epopłos liberos. paucis

Expanded text:
plebi sua restituere; quicquid sine sanguine civium ulcisci nequitur, iure factum sit. superioribus annis taciti indignabamini aerarium expilari, reges et populos liberos paucis
Abbreviated transcription (Latin):
nulta simulmoliri conisulib: insidias tenderc̃pararuncendia
oportuna loca armatis hominib: obsidere ipse cũ alo eẽ

Expanded text:
ulta simul moliri: consulibus insidias tendere, parare incendia, opportuna loca armatis hominibus obsidere; ipse cum telo e
Abbreviated transcription (Latin):
loc quod tullianũ appellat᷑ ubi paululũ ascenderis ad leua circit̃
xupedes humi depressus Eniimuiumtundiq pariaes.
atq in suꝑ camera lapideis fornicib iuucta .s inculta tene¬
bris. odore feda: atq tribilis. cĩ facise: Ineũ locũ portquam
demissus : lentul. udices rerucapitaliũ qͥb p̃ceptũ erat

Expanded text:
locus, quod Tullianum appellatur, ubi paululum ascenderis ad laevam, circiter duodecim pedes humi depressus. Eum muniunt undique parietes atque insuper camera lapideis fornicibus iuncta; sed incultu, tenebris, odore foeda atque terribilis eius facies est. In eum locum postquam demissus est Lentulus, vindices rerum capitalium, quibus praeceptum erat
Abbreviated transcription (Latin):
concusserat : Peq tam̃ catiuroȩ furor minuebat᷑ sed indicsplura
agicare aria pitailiã locis oportunis parare pecuniã suci aut
amicorũ fide suptãmutuã fesulas ad mailq̃ quendã portare
q̃ posteo princeps fuit belli faciundi ¶ Sa tẽpestate plurunos
cuiꝰq generos hominesudsciuisse sibidicit: mularesae iã aliquor
que prino igentis supt stupro corporis colerauerant: Postubi

Expanded text:
concusserat. neque tamen Catilinae furor minuebatur, sed in dies plura agitare: arma per Italiam locis opportunis parare, pecuniam sua aut amicorum fide sumptam mutuam Faesulas ad Manlium quendam portare, qui postea princeps fuit belli faciundi. ea tempestate plurumos eris homines adscivisse sibi dicitur, mulieres etiam aliquot, quae primo ingentis sumptus stupro corporis toleraverant, post ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sũmo uiro placiusse. ob easdẽ astes amicipsa non penu¬
ria liberdrũ inregnũ ad optatũ eẽ: Qđerũ qđ plurte
beneatq strenue feciss&e: eoanimũ suũ inuiriã minus
tolerore: adherbalẽ dolis uitȩ suy insidiatũ. Qđ ubi
c̃periss&. sceleri eiꝰ obua isse Popłm romanũ. neq recte.

Expanded text:
summo viro, placuisse; ob easdem artis a Micipsa, non penuria liberorum in regnum adoptatum esse. ceterum, quo plura bene atque strenue fecisset, eo animum suom iniuriam minus tolerare. Adherbalem dolis vitae suae insidiatum; quod ubi comperisset, sceleri eius obviam isse. populum Romanum
Abbreviated transcription (Latin):
numidia disceder&: Iue quã ꝙ arauia. ⁊ flagitu plena
erant. tam̃ qr mortis m&ũ mutabant᷑. sicuti regilibuerat:
par c̃uenit Dđ ubidui romȩ c̃ptasunt : m&us ates meror

Expanded text:
Numidia decederet. Quae quamquam gravia et flagiti plena erant, tamen, quia mortis metu mutabantur, sicuti regi libuerat, pax convenit. Sed ubi ea Romae comperta sunt, metus atque maeror
Abbreviated transcription (Latin):
introducit Flaceũ p̃torẽ scrinuicũ luteris quas alegatis
acceperat: eodẽ ferre ubae: Solturciꝰ introgat᷑ deitinere
delateris. postremo quid aut dequa causa consiluh ab uiss&e:
rimo singere alia dissimulare deconuiratione. Postubi
fide publica dicere ussus est : om̃ia uti gesta erant aꝑit.
docae que se paucis ante dieb agabinio ⁊ cepario sociui ad¬
scitũ nichil ampluis scire quã legatos cuntũmodo audire

Expanded text:
introducit, Flaccum praetorem scrinium cum litteris, quas a legatis acceperat, eodem adferre iubet. Volturcius interrogatus de itinere, de litteris, postremo quid aut qua de causa consili habuisset, primo fingere alia, dissimulare de coniuratione; post ubi fide publica dicere iussus est, omnia, uti gesta erant, aperit docetque se paucis ante diebus a Gabinio et Caepario socium adscitum nihil amplius scire quam legatos, tantummodo audire
Abbreviated transcription (Latin):
ingencũ ÷ tolerare potest illis diuitias supare quas ꝓfundãt
inextruendo marta montib. cocquanlis. nob rẽfamiliarẽ
&iã ad necessaria dect̃ illos binas aut ampliꝰ domescontoni¬
are nob lare faeniliare nus quẽ ulã es̃ ÷ caus tabulas segia
toreumnata emunt noua diruunt posetr om̃b edificant: posremo

Expanded text:
ingenium est, tolerare potest illis divitias superare, quas profundant in extruendo mari et montibus coaequandis, nobis rem familiarem etiam ad necessaria deesse? illos binas aut amplius domos continuare, nobis larem familiarem nusquam ullum esse? quom tabulas signa toreumata emunt, nova diruunt, alia aedificant, postremo
Abbreviated transcription (Latin):
duo morat saucios cũcura resicit: Meritos in p̃liis more mi¬
litiȩ donat: Uniũsos metione laudat atq agit ꝗras. hortat᷑ad

Expanded text:
duom moratus saucios cum cura reficit, meritos in proeliis more militiae donat, univorsos in contione laudat atque agit gratias, hortat
Abbreviated transcription (Latin):
pculis a nobilitate pͥmultas tẽpestates nouo honuni c̃sulatus
mandat̃ : Ot pastea popłs atribuno plebis manlio mancilio

Expanded text:
perculsa nobilitate post multas tempestates nouo homini consulatus mandatur. Et postea populus a tribuno plebis T. Manlio Mancino
Abbreviated transcription (Latin):
Dom̃ eõrs paulatĩ libies corrupere. harbari lingua mau¬
ros ꝓmedis appellantes Sed resꝑsarũ breui ad oleuit: ac

Expanded text:
omen eorum paulatim Libyes corrupere, barbara lingua Mauros pro Medis appellantes. Sed res Persarum brevi adoleuit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
coguito fue mora ptoribi setradunt: Uolturciꝰ pͥmo cohor¬
tatꝰ eceeros. gladiose amultitudine defendit. Deinde ubi
alegatis desertꝰ ÷: multa prõ desalute sua pompti nu
obtestatꝰ qđ ei notꝰ erat Iost treno tunidꝰ ac uitȩ diffidea
ueluthostib sese ptorib dedit Nub. reb confectis om̃ia
ꝓpereꝑnuntios consulided arant : A tillĩ ingens cura atq
laicia simul oecupaiiere: Nãlaeabat intellegens coniuratiene
patefacta. euuratẽ perađis erepta et̃. Pentio aut antu serat
dubitans un ngxunoscelerȩ tantis ciuieb. depheusis. quid
facto op̾eẽt: Penã illoru sibi õneri : in punitate ꝑ dundę rer p̃.

Expanded text:
consilio sine mora praetoribus se tradunt, Volturcius primo cohortatus ceteros gladio se a multitudine defendit, deinde, ubi a legatis desertus est, multa prius de salute sua Pomptinum obtestatus, quod ei notus erat, postremo timidus ac vitae diffidens velut hostibus sese praetoribus dedit. Quibus rebus confectis omnia propere per nuntios consuli declarantur. at illum ingens cura atque laetitia simul occupavere. nam laetabatur intellegens coniuratione patefacta civitatem periculis ereptam esse; porro autem anxius erat dubitans, in maxumo scelere tantis civibus deprehensis quid facto opus esset: poenam illorum sibi oneri,inpunitatem perdundae rei p
Abbreviated transcription (Latin):
quã quã rogi infesta plebeserat. ⁊ pars iniuncula duci
iubebat. parsnisi socios sccleris suicꝑ ir&: moremaior
dehoste supplitiũ sumi : dignitati q iremagis c̃sulens sed a

Expanded text:
quamquam regi infesta plebes erat et pars in vincula duci iubebat, pars, nisi socios sceleris sui aperiret, more maiorum de hoste supplicium sumi, dignitati quam irae magis consulens seda
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas sermoni ineẽt. Uo p̾sente conuirationẽ aꝑit . uo¬
ninat sotios p̃terea multos cũq g̃neris ennoxios. qͦ legatis

Expanded text:
auctoritas sermoni inesset. Eo praesente coniurationem aperit, nominat socios, praeterea multos cuiusque generis innoxios, quo legatis
Abbreviated transcription (Latin):
pigre prudent̃q suord & hostiũ parit̃ res ad tende be
cognoscere. qd boni utrisq: aut c̃tra eet explorare itinera

Expanded text:
pigre prudenterque suorum et hostium res pariter attendere: cognoscere, quid boni utrisque aut contra esset, explorare itinera
Abbreviated transcription (Latin):
loca exusta solis ardorib: Igit bello uigurt hino pleraq
expinicis oppida & fines carthagmnensiũ quos nouis sime
habuertnt populus romanꝰ. ꝑmagistratꝰ ad ministrabat:
Qaulo rd magnapars. anumidix̧ usq ad flum̃ mulucham.
subiugustha ertent Allauris om̃ib rexboecꝰ imperitabat
p̃ter nom̃ c&era ignar popłi &. Itẽq nobis neq bello

Expanded text:
loca exusta solis ardoribus. Igitur bello Iugurthino pleraque ex Punicis oppida et finis Carthaginiensium, quos novissime habuerant, populus Romanus per magistratus administrabat; Gaetulorum magna pars et Numidae usque ad flumen Muluccham sub Iugurtha erant; Mauris omnibus rex Bocchus imperitabat, praeter nomen cetera ignarus populi Romani itemque nobis neque bello
Abbreviated transcription (Latin):
suis hostes uictos pęne dare. Eodẽ cẽꝑe. ãpd ⁊amã magna ui
certabat : Ubi quisq: legatꝰ aut tribunꝰ curabat ẽo a c̃rimenit᷑
neq ali malio. magis quã uise se spẽ habere Paritq oppidam

Expanded text:
e victos dare. Eodem tempore apud Zamam magna vi certabatur. ubi quisque legatus aut tribunus curabat, eo acerrume niti, neque alius in alio magis quam in sese spem habere; pariterque oppida
Abbreviated transcription (Latin):
abicttis arinis. collis autnoctis. quȩ lã aderat auxilio integri
plo fessi laiq: erait tum̃ q̃d maellus amplius opimone
moraba c: instructi inteutiq: obuiq̃ pcedunt Mã dolus iutitida¬
rũ madil languidi. neq: remussi p̃aciebat: Aepino obscura

Expanded text:
abiectis armis collis aut noctis, quae iam aderat, auxilio integri proelio fessi lassique erant, tamen, quod Metellus amplius opinione morabatur, instructi intentique obviam procedunt; nam dolus Numidarum nihil languidi neque remissi patiebatur. Ac primo obscura
Abbreviated transcription (Latin):
meertꝰ quid agã. Iuas ne uiurias ꝑsequar ipse aigiluegens
an regno csulam. ciũ uite necsq potestas ex opib ciliets
penda ũtinã emori fortunis mes. Honestis exitꝰ ẽt ne¬
uiuere c̃tẽpt᷑ uiderer. si defessus malis ii uirie c̃cessissem:
uenite michi misero. Ite obuiã inurie nolite pati. regnũ
largitione magis quã causa frai. paucis responden. Huemp

Expanded text:
ertus quid agam, tuasne iniurias persequar ipse auxili egens an regno consulam, quoius vitae necisque potestas ex opibus alienis pendet. utinam emori fortunis meis honestus exitus esset neu iure contemptus viderer, si defessus malls iniuriae concessissem. venite mihi misero, ite obviam iniuriae, nolite pati regnum largitione magis quam causa freti paucis respondent: Hiemp
Abbreviated transcription (Latin):
neq ionserat q̃ fines conꝰ dis ceruer&e: Qux res eos inmagio
duit noq bello mt̃ se habuie: Postquã utr ãq legiones itẽ dase
sepe fusȩ. fugagȩq & alteralteros aliquantũ attriuerant
ueriti: ne mox uictos uictor esq defessos. aliꝰ ad ig̃ der&ur
ꝑ indutias sponsioniẽ faciunt uti cestodiȩ legati donio ꝓficis

Expanded text:
neque mons erat, qui finis eorum discerneret. quae res eos in magno diuturnoque bello inter se habuit. postquam utrimque legiones, item classes saepe fusae fugataeque et alteri alteros aliquantum adtriverant, veriti, ne mox victos victoresque defessos alius aggrederetur, per indutias sponsionem faciunt, uti certo die legati domo proficis
Abbreviated transcription (Latin):
cares magne nntiũ cladis fuit pã ut quisq. domum
aut uuilla postremo uasuut uestuntũ calicus cencupuerat
dabat opam. ut is in pscritorũ numero at. Ita illiqͥbus
damiasippi mors latoie fuerat p̃aulo post ipsi trahebant
eq priꝰ funs uigulandi fuit q̃uã silla oris suosduitu scipleut
atq ego hiexñ in a. tullio neq his ceporib uercor ses in
magia ciuntate. multa ⁊ uaria ingenianit. Potest alio
cepore alio consule cuitẽ exercit mimanꝰ sit falsum
aliquid ꝓuero credi: bi hoc exemplo psenait decra ũ
consul ꝗtadiũ edirxerit. quis illifine statuae : autq:
uiquã eguere neq illis supbia obstabat quo ninus
aliena istituta. sunodo pba erant ũnitarent : Arina
aeq cela mlitaria ab samnitib: in signia magistratuũ
abtus cis pleraq supserua Posercuno quod ubiꝙ
apud sotios authostis idoneũ uidebat᷑ cũ sũmo studio domi
exequebant: imitari quã oiuidere bonis malebant: Seo

Expanded text:
res magnae initium cladis fuit. Nam uti quisque domum aut villam, postremo vas aut vestimentum alicuius concupiverat, dabat operam, ut is in proscriptorum numero esset. Ita illi, quibus Damasippi mors laetitiae fuerat, paulo post ipsi trahebantur neque prius finis iugulandi fuit, quam Sulla omnis suos divitiis explevit. Atque ego haec non in M. Tullio neque his temporibus vereor; sed in magna civitate multa et varia ingenia sunt. Potest alio tempore, alio consule, cui item exercitus in manu sit, falsum aliquid pro vero credi. Ubi hoc exemplo per senatus decretum consul gladium eduxerit, quis illi finem statuet aut quis umquam eguere; neque illis superbia obstabat, quo minus aliena instituta, si modo proba erant, mitarentur. arma atque tela militaria ab Samnitibus, insignia magistratuum ab Tuscis pleraque sumpserunt. postremo, quod ubique apud socios aut hostis idoneum videbatur, cum summo studio domi exequebantur: imitari quam invidere bonis malebant. sed