comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ser̃: ueꝵ eẽ ñ pariusse. uoluntati defuncti filiũ.
S sicũ duos exhẽdauit: unũ ħ edẽ instituit:
fundũ extraneo legauit: ut putat marce llꝰ
posse exhc̃datos petẽ fidĩ cõnussũ Qd eueuit.
:siuiuus filios ẽmancipasset. ⁊ postea fundũ
alienasset. S. siom̃s filui hẽdes instituci sũt
ex dispaĩb partib ñ possunt pet̾e fidĩ cõmĩs¬
sũ ex minore parte sꝙͥpti. ut iuriles ñ hodita
rias partes in eo hant.Ueꝵ eẽ enũ infamilia
reli quisse. licet unireliquisset. Itẽ sumũ hẽ¬
dẽ instituisset. nec quioꝗ lagasset: exhẽdati
nucħ int̾im quãdiu infamilares ẽ: petẽ ps.¬

Expanded text:
verum esse non paruisse voluntati defuncti filium. Sed et si, cum duos exheredavit, unum heredem instituit, fundum extraneo legavit, ut putat Marcellus posse exheredatos petere fideicommissum. quod evenit et si vivus filios emancipasset et postea fundum alienasset. Sed si omnes filii heredes instituti sint ex disparibus partibus, non possunt petere fideicommissum ex mirias partes in eo habeant: uerum est enim in familia reliquisse, licet uni re liquisset.Item si unum heredem instituisset nec quicquam legasset, exheredati nihil interim, quamdiu in familia res est, petere p
Abbreviated transcription (Latin):
arcianꝰ. Siẜuus uetit̾ẽ atestatores.
raciones redde: ñ hocconsequitur: ut
nequod ap̃eũ sit reddat ⁊ lucrũ faciat.
um. Iõz manu mrssoniudet᷑ pecculiũ
legari. ꝑ hoc quoduetit᷑ ẽ raciones redde.¬

Expanded text:
arum.Si seruus uetitus est a testatore rationes reddere, non hoc consequitur, ut ne quod apud eum sit reddat et lucri faciat, um. ideo et manumisso non uidetur peculium legari per hoc, quod uetitus est rationes redde
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ cõmissũ relictũẽ. adistractionẽ con¬
sentientib nullã fidĩ cõmissũ peticionẽ
suꝑ futura sfructus exfundo pure legato pt̾
aditã hẽditatẽ alegataĩo ꝑceptos. ad ip̃m
ꝑtinẽ. colonũ aut̃ cũ bẽde exconducto ha¬

Expanded text:
commissum relictum est ad distractionem consentientibus nullam fideicommissi petitionem superfuturam.Fructus ex fundo pure legato post aditam hereditatem a legatario perceptos ad ipsum pertinere, colonum autem cum herede ex conducto ha
Abbreviated transcription (Latin):
dedisset. sitantũ sit inp̃tio fundi ꝗtũ
hẽdi dare uissusẽ: nẽ legatariꝰ cogendꝰ
fidĩ cõmusũ a se relictum p̃stare. qm̃
nicħ extestam̃to iudetur caꝑt. ꝗ tantũ
errogat quantũ accipit.

Expanded text:
dedisset, si tantum sit in pretio fundi, quantum heredi dare iussus est, non est legatarius cogendus fideicommissum a se relictum praestare, quoniam nihil ex testamento uidetur capere, qui tantum erogat, quantum accipit.
Abbreviated transcription (Latin):
legatari ꝑcepit reliqueit.⁊ legatariꝰ pt̾
festim decessisset logatariꝰ ticu fidĩ cõmissum
extingiui. quia placet ñplus posse rogaiꝰquẽ re¬
stituẽ: quam quantũ ei relictũcẽt. d siticui fidĩ¬
cõmissum: ñ c̃ intp̃s mortis legatarũ collatũ:¬

Expanded text:
legatarius perceperit, reliquerit et legatarius post um legatum confestim decessisset legatarius, Titii fideicommissum extingui, quia placet non plus posse rogari quem restituere quam quantum ei relictum est.Sed si Titii fideicommissum non est in tempus mortis legatarii collatu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ut quis hcdẽ instituat aliquẽ. rogoĩ ñpõt
set heditatẽ restitui. Quidgͦ siħes pt̾ mor¬
tã restituẽ. su̾us ẽe existimo quod ⁊ sceuola no¬
tat: papiriꝰ fronto scb. uałe fidĩ cõmissũ. atq
sideħeditate sua restituenda rogat᷑ cẽt. ⁊ cate¬
nus resticuenda ẽ: quatenus hẽcditas testato¬
ris patiti ¶ scđmꝰ uulgare forena uus si libos suos
emancipare rogatus fuit: ñcogitur ł face pbo

Expanded text:
Ut quis heredem instituat aliquem, rogari non potest: set hereditatem restitui.Quid ergo, si herexistimo, quod et Scaeuola notat et Papirius Fronto scribit, ualere fideicommissum, atque si de hereditate sua restituenda rogatus esset: et eatenus restituenda est, quatenus hereditas testatoris patitur, secundum uolgarem formam iuris.Sed si liberos suos emancipare rogatus fuerit, non cogitur hoc facere:
Abbreviated transcription (Latin):
stato decessit̃. apatrono põt usq ad parte
debitã fidĩ cõmissũ relinquere. quia site¬
stamĩtũ facet̃ilicebat ei partẽ debitã solam
relinquere¶ Quimtestatodecedit. ⁊ scit boã
sua ad fiscũ ꝑ uñtura uacancia. fidĩ fiscicõ¬

Expanded text:
stato decesserit, a patrono potest usque ad partem debitam fideicommissum relinquere, quia, si testamentum faceret, licebat ei partem debitam solam relinquere.Qui intestato decedit et scit bona sua ad fiscum peruentura uacantia, fidei fisci com
Abbreviated transcription (Latin):
Iauł. Si dies appõita legato non est.
presens debetur. ⁊ contestim ꝑtinec ade¬
um cuidatum est. adiecta. quamiul lõ¬
geua sit. sicerta est ueluti lłdis ianuani¬
is certissimis. dies quid̃ legati statunce¬
dit. S ant̃ diem peti non postest. acsunc̃ta
quasi impubes er̃t̃cum in familia filia
nupsit̃. cum magistratus ineit̃. cũ aliqͥd
demũꝙ scribendi cõprehendere lit com¬
modum fecĩt: nisi tempus condicio ue
obtingĩt. neq resꝑtinere neq dies legati
cederẽ pot̃. ¶Silub condicione hr̃s qua
te heredem instituiur subea condiciõe
citio legatum sit. põp̃ putat ꝑ iñ huuis
legatidiem cedẽ: atq sipure relictum
eẽt. Qm̃ certum est herede existente de¬
bitum iri. Neq enim ꝑ condicionem
heredum fieri certa legata nec multũ
intesse cale anlegatum obhoc si heres e¬
rt̃. dato.

Expanded text:
ium Si dies adposita legato non est, praesens debetur aut confestim ad eum pertinet cui datum est: adiecta quamvis longa sit, si certa est, veluti kalendis Ianuariis centesimis, dies quidem legati statim cedit, sed ante diem peti non potest: at si incerta, quasi "cum pubes erit" "cum in familianupserit' 'cum magistratum inierit' cum aliquid demum, quod scriben‹t›i comprehendere sit commodum, fecerit: nisi tempus condicioue optigit, neque res pertinere neque dies legati cedere potest. Si sub condicione, qua te heredem institui, sub ea condicione Titio lelegati diem cedere atque si pure relictum esset, quoniam certum esset herede existente debitum iri: neque enim per condicionem heredum fieri incerta legata nec multum interesse tale legatum ab hoc "si heres erit, dato".
Abbreviated transcription (Latin):
H rita eẽt lib̾is ficdi comissum re¬
licium. si morte patris sui uiris eẽnt ef¬
fecti nec morte patris. s emancipatiõe
patres familiarum constituti sunc de¬
bi eis fid̃i commnissũ nemo dubitaũit.
diemq eius emancipatione cessisse. q̃i Ał q̃¬
morte patris cederet.
uelꝙ ex pamphilsa natum erit. hr̃s
meus dato. non ant̃ dies legati eius
cedet. quã aliquid expamphilla natͦ
sum seruo legato anteꝙͣ hereditas eiꝰ
qui legauat adire t̃ usus fructus ab
alio legatul fiũt ⁊ prior hereditas ciũ
qui usum fructum legauit addita
fũit nulla rationẽ cur diem legati
quoq ex qua seruus legatus erat ad¬
eatur Cum neq inp̃sentia ullum e¬
molumentum hereditati acquirit᷑.
isuntim seriuis mortuus suĩt lega¬
tum extinguit᷑. Qr addita hereditate

Expanded text:
 ita esset liberis fideicommissum relictum, si morte patris sui iuris essent effecti, nec mortalitate patris, sed emancip‹at›ione patres familiarum constituti sint, deberi eis fideicommissum nemo dubitauerit diemque eius emancipatione cessisse, qui morte patris cederet. uel quod ex Pamphila natum erit heres meus dato', non ante dies legati eius cedet, quam aliquid ex Pamphila natum. Cum seruo legato, antequam hereditas eius qui legauerat adiretur, usus fructus ab alio legatus fuerit et prior hereditas eius, qui usum fructum legauerit, adita fuerit: nulla ratio est, cur diem legati ereditas, ex qua seruus legatus erat, adeatur, cum neque in praesentia ullum emolumentum hereditati adquiratur et, si interim seruus mortuus fuerit, legatum extinguatur. quare adita heredi
Abbreviated transcription (Latin):
dies eius ant̃ad
tuto. patri legatum cẽt. Qõ consistere¬
intelligitur eo ꝙ quamius statim pat̾
.f. moriatur. pot̾ emancipatus adire
hereditatem ut pairi legatum debeat.

Expanded text:
dies eius ante addies eius legati quod servo datur non mortis tempore, sed aditae hereditatis cedit: et ideo impedimento non est regula iuris, quo minus manumisso legatum debeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
.x. Iuł . ł.xx. dig̾scribit int̾et̃ ⁊ siquid̾ au¬
mentoꝵ nõe io legatum ftũt plura et̃ le ꝯͣ¬
gata.⁊ futuroꝵ bonoꝵ annoꝵ legatum:
legatarium mortuum ad heredem nõ
trãlmutere. Siuͦtrõ palimentis legauit.
s inplures pensiones diuisit exhoncrã¬
di heredis grã hoc caluait omnium ã¬
noꝵ unum esse legatum. ⁊ intͣdecenniũ de¬
cedentem legatarum. ⁊̃ futuroꝵ ãnoꝵ
legatum ad heredem suum transmit

Expanded text:
et si quidem alimentorum nomine legatum fuerit, plura esse legata et futurorum annorum legatum legatarium mortuum ad heredem non transmittere: si vero non pro alimentis legavit, sed in plures pensiones divisit exonerandi heredis gratia, hoc casu ait omnium annorum unum esse legatum et intra decennium decedentem legatarium etiam futurorum annorum legatum ad heredem
Abbreviated transcription (Latin):
Ca̾sũ si sine p̃finitione cemꝑis
legatum ita dictum fũit uxori mee pe¬
num heres dato. si non dedit .c. dato. u¬
num legatum intelligi .c. ⁊statim peci
b̾etur. Qõ suta scriptum sit. sipenũ
intra kł̃das nondedit .c. dato. nonef¬
ficitur ut duo legata sub condicione
q penum relinquet que legata non
abeo michi ficłi cominissũ datum est
cui sub condicione legatum est: quẽad.¬
modum si herede insticuto. sub condi¬
cione michi pure legetur. ¶ Sidebitõ¬
ri qui subcondicione debet legatum
est. p̃sens legatum est agiq excestamẽ

Expanded text:
Cum sine praefinitione temporis legatum ita datum fuerit: "uxori meae penum heres dato: si non dederit, centum dato", unum legatum intellegitur centum et beretur. Quod si ita scriptum sit "si penum intra kalendas non dederit, centum dato", non efficitur, ut duo legata sint, sed ut ceque penum relinquet, quia legata non ab eo mihi fideicommissum datum est, cui sub condicione legatum est, quemadmodum si herede instituto sub condicione pure mihi legetur. Si debitori quod sub condicione debet legatum est, p
Abbreviated transcription (Latin):
a qui ficũ co̾missu̾. insecunãis tabulis acce¬
pit unũ exheredib institutiᷤ cogẽ ad̾ire pa¬
tris hereditat̾ẽ. hoc enim facto co̾firmatisq
parris tabulis poter̾t exsubstitutione am¬
bo cogi adire. ⁊ restituert hereditatẽ. Ptr¬
um au̾e p̾senti ã ñ absenti restitui ꝑos¬
sit ꝓcuratoẽ adeunte p̃torẽ uad̃endũ ẽ.
ego puto absenti qͦ ficdi cõmissano cogi pos¬
st heredẽ institutũ adire. ⁊ rescitriere. ñec lie¬
trri heredẽ op̾otẽ neforte in dãpno moret᷑.

Expanded text:
sum in secundis tabulis accepit, unum ex heredibus institutis cogere adire patris hereditatem: hoc enim facto confirmatisque patris tabulis poterunt ex substitutione ambo cogi adire et restituere hereditatem. Utrum autem praesenti an etiam absent‹i› restitui possit procuratore adeunte praetorem, uidendum est. ego puto absenti quoque fideicommissario cogi posse heredem institutum adire et restituere nec uereri heredem opo
Abbreviated transcription (Latin):
equissimũ p̃tori uisũ est. qr a pa¬
rente bñficiũ habuit bõꝵ querendoꝵ.
quippe si filius familias eẽt. qd̵ cũꝙ
sibi ad quireret. eiꝰ emolum̃ tum pat
quereret. u õ itum ẽ. in hoc ut ͤ parẽs
exemplo patroni ad cc̃ tabulas bõꝵ
possessionem admittat᷑. enum̾ant᷑
gͥ edicto. ꝑsone manumissorũ sic.ĩ
eo qui apatre auoue. patrono ꝓ auoue
pat̾m aui patre.nepos ab auo manu¬
missus dedit se ad rogandũ patri

Expanded text:
t, quia a parente beneficium habuit bonorum quaerendorum: quippe si filius familias esset, quodcumque sibi adquireret, eius emolumentum patri quaereret. et ideo itum est in hoc, ut parens exemplo patroni ad contra tabulas bonorum possessionem admittatur. Enumerantur igitur edicto personae manumissorum sic: 'in eo, qui a patre auoue paterno proauoue paterni aui patre'. Nepos ab auo manumissus dedit se adrogandum patri
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit. qͥ ⁊ ñ petita bõꝵ possõne intesta¬
ti heditatẽ obtinẽnt. nec enĩ exceptio
doli mali huic nocet. ⁊ absurdũ ÷ eũ co¬
re. Unde si duo p̃t̾̃iti st̃ emancipatꝰ.⁊ is
qͥ in potestate ẽ. qͥdã nec emancipatũ
prãre deb̾e legata extimant. qr effectꝰ

Expanded text:
sione intestati hereditatem optineret: nec enim exceptio doli mali huic nocet et absurdum est eum core. unde si duo praeteriti sunt, emancipatus et is qui in potestate est, quidam nec emancipatum praestare debere legata existiman
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate plenum obseqͥum prãre testa¬
toris udicio ꝓ sua parte deb.¬
Uł. Siemancipato filio p̃t̾ito pat̃ exfͦ¬
neũ heredẽ instituiss⁊. ⁊ ab eo rẽ legasẜ⁊.
eaq adita hereditate dolo scripti herediᷤᷤ
ꝑisset adu̾sus emancipatũ utił actio dari

Expanded text:
uoluntate, plenum et obsequium praestare testatoris iudicio pro sua parte debemancipato filio praeterito pater extraneum heredem instituisset et ab eo rem legasset eaque adita hereditate dolo scripti heredis perisset, aduersus emancipatum utilis actio dari
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ tuendꝰs in partẽ dimidiã.si aut exma¬
iore parte ꝗͣ dimidia heres institutꝰ sit.
aut ex semisse. ꝙ si ex minore parte ꝗͣ dl¬
midia heres institutꝰ sit. dicimꝰ ñ ex maiore
parte. ꝗͣ institutꝰ sit tuendũ eũ eẽ. Qua

Expanded text:
autem tuendus est in partem dimidiam, si aut ex maiore parte quam dimidia heres institutus sit aut ex semisse: quod si ex minore parte quam dimidia institutus sit, dicimus non ex maiore parte, quam institu
Abbreviated transcription (Latin):
mortis tp̃r fuert̃ debitã partẽ dedit.
lib̾tus ĩ hrditate uł legato ẜuus tñ
post mortẽ lib̾ti reu̾sus abhostibus
augeat patrimoniũ. ñ pot̃ patronꝰ ꝓp
ex debita portiõe e⁊̃ institutꝰ. Id̾ẽ ũ
alluuione cũ satis sit factũ ex his bo¬
nis que mortis tp̃r fuer̃t. Ioẽ ⁊si pars
legati lib̾to relicti. ab eo cui simul da

Expanded text:
 fuerunt, debitam partem dedit libertus in hereditate uel legato, seruus tamen post mortem liberti reuersus ab hostibus augeat patrimonium: non potest patronus proptex debita portione esset institutus. idem est et in alluuione, cum sit satisfactum ex his bonis, quae mortis tempore fuerunt. idem est et si pars legati liberto relicti ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ. atq ita res ꝑ appellationẽ extͣo¬
ta eỹ. defuc̃ta medio tp̃r patroni fa¬
milia ꝗͣ lib̾tus hr̃dẽ instituãt. filiomu¬
lieris seruabit duius marcꝰ eã partẽ bõꝵ
parte dimidia hr̃de instituto substitu

Expanded text:
ita res per appellationem extracta esset, defuncta medio tempore patroni filia, quam libertus heredem instituerat, filio mulieris servavit divus Marcus eam partem bonorum, parte dimidia heredi instituto substitu
Abbreviated transcription (Latin):
d̃. Si patronꝰ exsexta. ⁊ ẜuis eiꝰ exre¬
liqua parte sit hr̃s institutꝰ. nec ex ser¬
ui portione fidei cõmissũ dabit᷑. at si
ẜius dũtaxat hr̃s ĩstitutꝰ ẽ. puto nec
hic exdebita portione prãndũ.

Expanded text:
.Si patronus ex sexta et seruus eius ex reliqua parte sit heres institutus, nec ex serui portione fideicommissum debetur: at si seruus dumtaxat heres institutus est, puto nec hic ex debita portione praestandum.
Abbreviated transcription (Latin):
Pauł. R̾. ex hr̃dationẽ nepotis que
ñ note gr̃a s alio c̃scilio ẽ adiecta. noc̾e
ni filia. iactat titium patr̾e suũ prius¬
ꝗͣ moreret᷑ litt̃as ad se fecisse. quib e.¬
dicẽt ꝑ lib̾tos suos maleficiis appetitũ.
ꝑ lib̾tos suos malefitiis appetitũ easq
littas secutã post mortẽ patris lib̾tos
accusare. an aliqͥd ei ꝓdesse possit haceu

Expanded text:
pondit exheredationem nepotis, quae non notae gratia, sed alio consilio adiecta est, nocere ni filia iactat Titium patrem suum, priusquam moreretur, litteras ad se fecisse, quibus adiceret per libertos suos maleficiis appetitum per libertos suos maleficiis appetitum easque litteras se secutam post mortem patris libertos accusare, an aliquid ei prodesse possit haec e
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ eiꝰ legitumã admitti. Resũ enĩ uili¬
ani. tm̃ad hr̃ditatẽ legitimã. it̾ bõꝵ
R̵. quãuis filii a patre milite p̃titi pro
ex hr̃clatis hãntur. tñ nõ eo usq silẽ¬
tiũ patͥs eiꝰ noc̾e deb̾e. ut ⁊ abõis lib̾¬

Expanded text:
tem legitimam eius admitti: responsum enim Iuliani tantum ad hereditatem legitimam, item bonorum us respondit, quamuis filii a patre milite praeteriti pro exheredatis habeantur, tamen non eo usque silentium patris eis nocere debere, ut et a bonis lib
Abbreviated transcription (Latin):
titius ñ acdieĩt hr̃ditatẽ. nicħ ei qͥ adit
hr̃ditatẽ abstulisse. ñ mag̃ ꝗͣsi sub ẽdi¬
tione fuiss institutꝰ. Igit᷑ titio de lib̾¬
ante. res inĩcerto erit. utrũ nec semis
ex substitutione ĩpossessionẽ c̃u̾tat᷑.
antitio adeũte. singłis hr̃dib partes
debite auferant᷑.

Expanded text:
ditatem, nihil ei, qui adit hereditatem, abstulisse, non magis quam si sub condicione fuisset institutus. igitur Titio deliberante res in incerto erit, utrumne semis ex substitutione in possessionem convertatur an Titio adeunte singulis heredibus partes debitae auferantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Iodst. Emancipato quis filio. retinu¬
it exeonepotes inpotestate.filiꝰ emãcipa¬
tus susceptis postea lib̾is decersit. pla¬
euit ĩ ami potestate manentes simul
cũ his ꝗ pꝰ emãcipationẽ nati st̃. decreto
bõꝵ possessioñe acciꝑe manẽte eo ũ siue¬
lit auns sibi ꝑ nepotes adquiri bõa sua

Expanded text:
. Emancipato quis filio retinuit ex eo nepotes in potestate: filius emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in aui potestate manentes simul cum his, qui post emancipationem nati sunt, decreto bonorum possessionem accipere, manente eo, ut, si uelit auus sibi per nepotes adquiri, bona sua
Abbreviated transcription (Latin):
dotis noĩe. conuenĩ eũ posse. neꝙ mandati
iudicio. ł fundꝰ estimat᷑. indotẽ dat᷑. ac̃ ditoẽ
ant̃ cedñte ex causapignoĩs. ab latũ ẽ q̃scitũẽ
an mulier siestimationẽ: dotis repetat. ex¬
p̃tiũ pctenti mulieĩ doli mali exceptione obẽẽ
pactũ int̾cessit. utex quacũ ꝙ causa dos reddi
deb̾et. ipẽ res restituẽntur. habitarõe augu¬
nĩti. ⁊ diminutionis. uiribomarbitratu: q̃uõ

Expanded text:
 conueniri posse neque mandati iudicio.Fundus aestimatus in dotem datus a creditore antecedente ex causa pignoris ablatus est: quaesitum est, an mulier, si aestimationem dotis repetat, expretium petenti mulieri doli mali exceptionem obesse: pactum intercessit, ut, ex quacumque causa dos reddi deberet, ipsae res restituerentur habita ratione augmenti et deminutionis uiri boni arbitratu, quae uero
Abbreviated transcription (Latin):
nandus ẽ intelligͥ ꝰᷤ aut᷑ pecculio tenꝰ face̾ posse.
ꝙ ht̃ reuundicande. tpr̃. atquin sicũ patre
agatur deduceretur expecculio quod patͥ uł
subiectisei ꝑsonis filius debet. at̾sicũ ipo filio
agatur alfius debiti ñfiet. detc̃tio. incõputati¬
onẽ. quantũ facẽ possit filius.
ꝯdit̃. nullodelucto here alieno. itẽ sociꝰ itẽ patͦ¬
ꝙ nus. parensue atis quiexdatione c̃ueniet᷑ oĩ
here alicno deductoᷤ. face posse intelligͥ.
ne ptꝰ solutũ matͥmoniũ ag̃ cauẽ del maĩto.
ꝗecliũ noĩe dãpninfecti cauit. siuelit eã re¬
quo casu tieia tͥ nuptaeẽ desieĩt dotẽ. Dabis
hac memorali cõmemoratione. ⁊ ab hostib
capta ea es mittetur stipulatio. hacenĩ ẽ uñ

Expanded text:
nandus est: intellegitur autem peculio tenus facere posse, quod habet rei iudicandae tempore. atquin si cum patre agatur, deduceretur ex peculio, quod patri uel subiectis ei personis filius debet: at si cum ipso filio agatur, alterius debiti non fiet detractio in computatione quantum facere possit filius.ditur nullo deducto aere alieno, item socius, item patronus parensue: at is, qui ex donatione conuenietur, omni aere alieno deducto facere posse intellegitune post solutum matrimonium agit, cauere debet marito, qui aedium nomine damni infecti cauit, si uelit eam requo casu Titia tibi nupta esse desierit, dotem dabis?' hac generali commemoratione et ab hostibus capta ea committe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ħ edistipłatioĩs. quandoꝙ diũtĩt. mulier ac¬
cio cõpete iudetur. S dicendũe seie totũ posse
solui. q̃uis actio ei directo ñ cõpetat acsis. aut¬
⁊ illidaĩ auus stipulat̾ eẽt. S ꝑ mittendũ ẽ nep¬
ti exac auita c̃uñtione. necõmododotis d̾ fra¬
udet̃. utilẽ actionẽ. fauore ctũ nuptiaꝵ ⁊ ma¬
xime ꝓpt̾ affectionẽ ꝑ sonoꝵ adħ d̾curendũ ẽ.¬

Expanded text:
atoris, quandoque diuorterit mulier, actio competere uidetur. sed dicendum est Seiae posse dotem solui quamuis actio ei directo non competat, ac si sibi aut illi dari auus stipulatus esset. sed permittendum est nepti ex hac auita conuentione, ne commodo dotis defrudetur, utilem actionem: fauore enim nuptiarum et maxime propter affectionem personarum ad hoc decurrendu
Abbreviated transcription (Latin):
des. adũsuscũ ciu ab surde dr̃. dolouidi eñfacẽ
quiñ ipĩ quẽ conuenit. s. alii restiturꝰ petit. A¬
lioquin⁊ sipt̾ mortẽ partudiũtisset. ñdũ ex ac¬
ta dote excludetur. actione dous: maĩtus qd̾ r̃
ẽ ad muttendũ.S ⁊ siexparte filia hẽs pat suo

Expanded text:
des aduersus eum, cum absurde dicitur dolo uideri eum facere, qui non ipsi quem conuenit sed alii restituturus petit: alioquin et si post mortem patris diuortisset nondum exacta dote, excluderetur exactione dotis maritus, quod non est admittendum. sed et si ex parte filia heres patri suo
Abbreviated transcription (Latin):
te diuortio facto dotẽ daã. siẽditio stiplãcioĩs¬
pleatur. ⁊ postea filia si ñ lib̾is decessit᷑. nõ
erit inpediendus pat̾: quo minꝰ exstipulatu a¬
gat. Uiua aut filia siagẽ uult exceptione sub mo¬
uñdus eĩt
d̾ .ł.xxxui. q̃st. Sipat̃ ignotans filiã. diũtide
dotẽ excausa ꝓ missionis nũauit. ñ ꝑ mdebiti
conditionẽ: s. dedote actione peccuma petet᷑.
dotẽ ꝓfilia dedit accõdotis ad filiã ꝑtinet. pt̾
diuortiũ quoq patre cdãpnato qui consentiente

Expanded text:
te diuortio facto dotem dari. si condicio stipulationispleatur et postea filia sine liberis decesserit, non erit impediendus pater, quo minus ex stipulatu agat: uiua autem filia si agere uult, exceptione summouendus eritpater ignorans filiam diuortisse dotem ex causa promissionis numerauit, non per indebiti condictionem, sed de dote actione pecunia petetur.dotem pro filia dedit, actio dotis ad filiam pertinet. post diuortium quoque patre damnato, ‹cui› quidem conse
Abbreviated transcription (Latin):
ibid̾̃ aristoni: consensit gͥͦ dicem. ⁊ sicemancipas¬
set pat̾ filiã. ipm quoq conuenĩ posse. Ylutius
ticiꝰ fiue sue. nõĩe centũ indotẽ ꝓmisit: gaio
lieũ pct̃etur postea culpa maĩti. diuortiofac
socĩ mãit᷑ exigẽ dotẽ põt: cũ camulieĩ. reddit̾us
ẽ tespondi. Cũfilia alis a patte. hẽclib istituti

Expanded text:
emancipasset pater filiam, ipsum quoque conueniri posse.Lucius Titius filiae suae nomine centum doti promisit Gaio teretur: postea culpa mariti diuortio factsoceri maritus exigere dotem potest, cum eam mulieri redditurus est. respondi:
Abbreviated transcription (Latin):
sumpetos. quã ius reũa fiusse postea c̃stitĩt. peti ñ
posse placuit. Sñptus uõ necessaõs. ⁊ utlles in pda
fine suꝑflui suare conuenit. Nsutas nũate dotis
exstipul atu put̾ inmat᷑ monio: defunctafilia si pe¬
tat gener. ꝙ tesidue dotis ꝓmisisse fenus stipula¬
tise. Itademũ adfinẽ iice mutua debite quan¬
titatis: cõpensationẽ oponẽ iuste uidet̃ sipͥis sũ¬
ptib uxorẽ suã exibuit. alioqum si pats sũpti¬
b exibitasit. i n anis uiuraoꝵ stipulatio cõpr̃satioĩ¬

Expanded text:
is seruam fuisse postea constiterit, peti non posse placuit. sumptus uero necessarios et utiles in praedia finem superflui seruari conuenit.Usuras numeratae dotis ex stipulatu pater in matrimonio defuncta filia si petat, gener, qui residuae dotis promissae faenus stipulatus est, ita demum ad finem uice mutua debitae quantitatis compensationem opponere iuste uidetur, si propriis sumptibus uxorem suam exhibuit: alioquin si patris sumptibus exhibita sit, inanis usurarum stipulatio compensatio
Abbreviated transcription (Latin):
tatione. deductionẽ siũ aũt maĩti siũ nxo¬
ris ꝑiculo dos fuit nicħominꝰ legituno tpẽ
debet soluẽ maĩtus. Isiuir uoluntate muli¬
etis ẜ uos dotales manu misit̃. si quid̃ doãre
ei mulier uoluit. neclib̾tatis causa inpoĩ
tisei p̃standis. tenebitur. ꝙ sinegociũ inteos
gestũẽ. ntiq tenebit᷑ ut officio uidicis caue¬
at. restitutuꝵ se mulieĩ. ꝗcꝗd ad cũ ex boĩs
libtil obligatione ꝑuenisset. Si maĩt seuꝰ¬
sinẜuos dotales fuit uidñdũ andeh pꝰsit cõ¬

Expanded text:
tatione deductionem.Siue autem mariti siue uxotatione deductionem.Siue autem mariti siue uxoris periculo dos fuit, nihilo minus legitimo tempore debet soluere maritus.Si uir uoluntate mulieris seruos dotales manumiserit, si quidem donare ei mulier uoluitis ei praestandis tenebitur: quod si negotium inter eos gestum est, utique tenebitur, ut officio iudicis caueat restituturum se mulieri, quidquid ad eum ex bonis liberti uel ex obligatione peruenisset.Si maritus saeuus in seruos dotales fuit, uidendum, an de hoc possit con
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł.xxu. ad ed̃. Si constante matmonio ꝑꝑ¬
e in opiã maĩti mulier age̾ uolet suñexact᷑
dotis. inicumn acciꝑe ponamꝰ. ⁊ constat exind̾
dotis. act̃ cõpetẽ: ex quo eiudentissime apa¬
ruit maĩti facultates. ad dotis exactionẽ
ñsuffice᷑.  Siexhẽdato maito mulier agat¬
dimag̃ ẽ. utexdie adite pat̾s hẽditatis ĩcipiat
eidotis exactio. ¶Quociens muliei satisdan¬
dũẽ. desolutio nedotis. pt̾ ctũtp̃s. simait
tsatis dare ñ possit tẽ dectucto cõiũdoip̃is cõ¬
dẽpnatio residui p̃sentat᷑. s sicũ maĩt̾ satis¬
daret posse nollet. rusolidũ eũ conclẽꝑnãdũ
mela ait. in habata rõe cõmoĩ tͥpu  sudicisgͥ
officio conuenit ut aut satisdatioẽ. int̃poĩ¬
ta ab soluat maitũ . authabita racioẽ con¬
pñsationis eũ condẽpnet. ꝙ quid̃ hodie ma¬
gis usurpat᷑. nec fen̾da ẽ mulier. sidicat
mag̃. seuelle dilationẽ pati: quã iirrep̃sũ¬

Expanded text:
 tertio ad edictum Si constante matrimonio propter inopiam mariti mulier agere volet, unde exactionem dotis initium accipere ponamus? Et constat exinde dotis exactionem competere, ex quo evidentissime apparuerit mariti facultates ad dotis exactionem re. Si exheredato marito mulier agat, magis est, ut ex die aditae patris hereditatis incipiat ei dotis exactio. Quotiens mulieri satisdandum est de sosatisdare non possit, tunc deducto commodo temporis condemnatio residui repraes‹en›tatur: sed si, cum maritus satisdare posset, nollet, in solidum eum condemnandum Mela ait non haofficio conuenit, ut aut satisdatione interposita absoluat maritum aut habita ratione compensationis eum condemnet, quod quidem hodie magis usurpatur: nec ferenda est mulier, si dicat magis se uelle dilationem pati quam in repraesen
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑oiudicis modicũ tp̃s indulge̾ eicautionẽ p̃¬
p̃benti. Y dibona mulieĩs ꝓparte sunit publi¬
cata. suꝑẽ mulicĩ relique partis exdotisac¬
tio ¶ Pius putor sipt̾. litẽ contestatã publicata
sit. ꝓparte dos sufficiet. ad arbitũ uidicis ad
parris: condẽpnationẽ faciendã. Quod sito¬
iussu pats. depecculio quid̃ agent S. siũ ꝓpt̃
inpñsas afilio fam̃. factas: siuĩ ꝑpt̃ res do¬
natas afilio. ł amotas abuxore. res pecculi¬
ares hoc ip̃o quodht̃ actionẽ pat ex ꝑsoã
filũ: maĩ pecculiũ sit ⁊ sictotũẽ p̃standũ mu¬

Expanded text:
iudicis modicum tempus ei indulgeri cautionem praebenti.Si bona mulieris pro parte sint publicata, superest mulieri reliquae partis dotis exactio: plus puto: et si post litem contestatam publicata sit pro parte dos, sufficiet arbitrium iudicis ad partis condemnationem faciendam. quod si toiussu patris, de peculio quidem agetur: sed siue propter impensas a filio familias factas siue propter res donatas a filio uel amotas ab uxore res peculiares hoc ipso, quod habet actionem pater ex persona filii, maius peculium fit, et sic totum est praestandum mu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisat. quosdã baduãt. quistipulaitrtut
partẽ dotis distracto mnat onio sͥ solui eanul¬
ladata doteobietat. cod mait̃o sio hede relic¬
to. isdãpnosã hẽditatẽ ciꝰ adierat ud̾ominꝰ
stipulatoib tenebitur qm̃ ad eundo hediare
debitoĩs intelligeret᷑ se cõpñsasse necad rẽ ꝑ¬
tinere. quod solũdo ñ eẽt hẽditas qm̃cẽtis
⁊ editoib teneatur beori ⁊ ibi gło nole

Expanded text:
promiserat, quosdam adhibuerat, qui stipularentur partem dotis distracto matrimonio sibi solui: ea nulla data dote obierat eodem marito suo herede relicto: is damnosam hereditatem eius adierat. nihilo minus stipulatoribus tenebitur, quoniam adeundo hereditatem debitricis intellegeretur secum pensasse: nec ad rem pertinere, quod soluendo non esset hereditas, creditoribus teneatur. 34 I
Abbreviated transcription (Latin):
nidicessit. dedote cũ eo agere põt ꝗ eiddit.
dos publicatasit. inid ꝙ facẽ pot. fiscoma¬
mulier punitasit.
patrẽ recepise cũ causã: contradicendi. ei.c. l.i¬
p ostea sũma dotatasit. E

Expanded text:
oni discessit, de dote cum eo agere potest quam ei dos publicata sit, in id quod facere potest fisco mamulier punita sit.patrem recepisse, cum causas contradicendi ei filiampliore summa dotata sit. 38
Abbreviated transcription (Latin):
uitis nobis res nr̃as. alius reunẽ ñdebeats¬
Sipt̃ diuortiũ res lotales. dctĩores facte sint¬
⁊ uir inreddenda doce morã fecit. oĩmõ
detͥm̃tũ ip̃e p̃stabit diquidotaliũ ẜuoꝵ ĩ
fuga erunt. cauẽ debet maĩt̾ seeos uiriboĩ
arbitratu ꝑ secutiꝵꝵ ⁊ restitutuꝵ. I Suur
inquinquenuũ locauĩt fundũ. ⁊ post
pͥmũ forte amiũ: diuortiũ int̃uenit. sab̾.

Expanded text:
uitis nobis res nostras alius retinere non debeat.Si post diuortium res dotales deteriores factae sint et uir in reddenda dote moram fecerit, omnimodo detrimentum ipse praestabit.Si qui dotalium seruorum in fuga erunt, cauere debebit maritus se eos uiri boni arbitratu persecuturum et restituturum.Si uir in quinquennio locauerit fundum et post primum forte annu
Abbreviated transcription (Latin):
Si. rom dig̃. Si mãito publicoiuditore
pãpnato pars aliqua bonoꝵ eiꝰ publicetur
noiẽ dotis grã ꝓmissiaet pact̾suit. neam¬
pluis quãcentũ a sepetẽntur.⁊ soluto ma¬
ł monio egit. centũ dequib conueñ. ne
petent᷑. nec intelligunt᷑ dotiseẽ. Qd simor¬
tuo patre. cũhedeeiꝰ maĩt̾. age̾ ceꝑit. ista
quoqi peccuna indotẽ erit. I Siuolunta¬
te filiȩ ꝓcurator apatre datus. litẽdedote
contestatus fuit ⁊ re scdm eũ iudicata ꝓat̃
decessit᷑ iudicati actione filie potiꝰ qua hẽ

Expanded text:
storum.Si marito publico iudicio damnato pars aliqua bonorum eius publicetur,nomine dotis gratia promississet, pactus fuerit, ne amplius quam centum a se peterentur, et soluto matrimonio egerit, centum, de quibus convenit ne peterentur, nec intelleguntur dotis esse. Quod si mortuo patre cum herede eius maritus agere coeperit, ista quoque pecunia in dote erit. Si voluntate filiae procurator a patre datus litem de dote contestatus fuerit et re secundum eum iudicata pater decesserit, iudicati actionem filiae potius quam h
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ quimaĩtũ. afferre decet. seudotis quan¬
titatũs ¶ Siuõ dotẽ. itadissipaturus m̃anifestũ ẽ
ut ñhoĩem fragi. oportet tẽ datẽ seqͥstetũ qua¬
tenus exeamulier cõpetens bat̃ solatiũ. una
⁊alt̾us ex spectantib sanitatẽ:⁊ mortis e añtũ¬
tate filie dotẽ pet̾e pot̾it aut sicuratoĩscopiañ
sit. agẽ filie ꝑmutendũeit. cauĩqo portebit de
rato. Id discernendũ ẽ. si ab hostib capt̾ ẽ pat̾
puelle. dandã act̃ dedote. repetenda. t rans
cõpetẽ palã ẽ siũppĩdos clatasit. siũ alii exuolun¬
soceꝵ aget᷑. ¶ẜ lane sifiliodatasit. siꝗd̾ uissi so¬
ceri adhucabsolute socer tenebit᷑. Ꝙ sifilio da¬

Expanded text:
um uxori adferre decet secundum dotis quantitatem. sin uero dotem ita dissipaturus ita manifestus est, ut non hominem frugi oportet, tunc dotem sequestrari, quatenus ex ea mulier competens habeat solacium una et alterius exspectantibus sanitatem et mortis euenttate filiae dotem petere poterit: aut si curatoris copia non sit, agere filiae permittendum erit cauerique oportebit de rato.Idem decernendum est et si ab hostibus captus sit pater, puellae dandam actionem de dote repetenda.Transgrecompetere palam est, siue ipsi dos data sit siue alii ex uolunsocerum agetur. plane si filio data sit, si quidem iussu soceri, adhuc absolute socer tenebitur: quod si filio da
Abbreviated transcription (Latin):
sona parrissit. ut uerendũsit. neacceptã dotem
consumat. iõ officiũ: uidicis int̃ponendũ ẽ. qua¬
tenus⁊ filie ⁊ pa̾t conpetent̃ ẽsulatur s silatitet.⁊
filia netali pat̾ consentire cogatur. putodaĩ quidẽ
d̃patriact̃. s causacognita. Edenĩsifilia uẽcũde
ꝑ absentiã patͥ cẽdicat. ⁊ir ñdicamꝰ patͥ ũcẽ dãdã¬

Expanded text:
tem consumat: ideoque officium iudicis interponendum est, quatenus et filiae et patri competenter consuletur. sed si latitet filia, ne tali patri consentire cogatur, puto dari quidem patri actionem, sed causa cognita. quid enim, si filia uerecunde per absentiam patri contradicat? cur n
Abbreviated transcription (Latin):
suicẽ accusantibꝰ cͣo a repudu dedis¬
de utranq ꝓnunciatũẽ. Idita accipideb¬
q.ut ea lege ꝗ ambo contempser᷑ neut̃
iundicet᷑ paria enĩ delicta mutua cõ lꝰ¬
ꝑñsatione dissoluunt᷑.¬

Expanded text:
nuicem accusantibus causam repudii dedisse utrumque pronuntiatum est. id ita accipi debet, ut ea lege, quam ambo contempserunt, neuter uindicetur: paria enim delicta mutua pensatione dissoluunt
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Isipat ꝓpt̃ condẽpnationẽ tome. ildos pes¬
tatur eẽ ñliceat. filie satis dotis fieĩ oportẽt. ita
tmĩ utcaueat. ratã rẽ patrẽ babituꝵ. ¶Eoaũt tpr̃
consentire flliã ꝑatͥao portet. quolis contestat᷑. ĩ cdꝰ
ħ sifilia dicat sepat. consentire ⁊ añlit c̃testatio¬
ñe: mutauĩt̃ uobuntatẽ. ł emancipata sit frust᷑

Expanded text:
uit.Si patri propter condemnationem Romae, ubi dos petatur, esse non liceat, filiae satis dotis fieri oportet, ita tamen, ut caueat ratam rem patrem habiturum.Eo autem tempore consentire filiam patri oportet, quo lis contestatur. secundum haec si filia dicat se patri consentire et ante litis contestationem mutauerit uoluntatem uel etiam emancipata sit, frustra
Abbreviated transcription (Latin):
constante inmͣ dotẽ. utes alienũ soluat. autp̃¬
dia idonea tinat. s. ut libis ex alio iuro egentibꝰ
aut patͥb aut frĩb aut parentib c̃sułet. uelut
eos exhostib redimẽt quia uista :⁊ honestac ausa
ẽ ñ uid̾tur. male acciꝑe ⁊ iõ recte ei soluit᷑. Idq⁊ in
infilia famił obseruat᷑¬
ut alatronib redimat. necessaĩas mulieĩ ꝑso¬
.nas. uelut mulier uincuł. undicet de necessarus
suis aliquẽ reputat᷑ ei idq ex pñiuẽ. siue pars do¬
tissit. ꝓea parte sine tota dossit actio dotis. en a¬
nescit multo mag̾ idẽ dicendũẽ sisoe̾ agat. de
S ⁊ si ñ pat̃ ex ꝑrretur. s pt̾ mortẽ ciꝰfilia sola d̾
dote agẽt. Id̾ eit̃ dicendũ. cũ ens exccptio doli ĩ sit
dedore actioni: ut incẽtis bone fidĩ iudicus
pot̃ dici: ut ⁊ celso uid̾nir. meẽ hime sũptũ ac¬
tioĩ dedote. max̃. si ex uoluntate filie factũsit.

Expanded text:
constante matrimonio dotem, ut aes alienum soluat aut praedia idonea emat, sed ut liberis ex alio uiro egentibus aut fratribus aut parentibus consuleret uel ut eos ex hostibus redimeret, quia iusta et honesta causa est, non uidetur male accipere et ideo recte ei soluitur: idque et in filia familias obseruatut a latronibus redimeret necessarias mulieri personas uel ut mulier uinculis uindicet de necessaris suis aliquem, reputatur ei id quod expensum est siue pars dotis sit, pro ea parte, siue tota dos sit, actio dotis euanescit. et multo magis idem dicendum est, si socer agat de dsed et si non pater experiretur, sed post mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum: cum enim doli exceptio insit de dote actioni ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso uidetur, inesse hunc sumptum actioni de dote, maxime si ex uoluntate filiae factus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
uationẽ decepta accipiat. nicħ ominꝰ accõdotis
maneb̾. Y Sipat̃ filia ab seute dedote egit̃ ÷ si
omissasit. dcrato sans datio filie denegaĩ deb
actio: sine pat̾ hẽs extit̾it. suĩ inlegato tñtũm
acceꝑit. quantũ dotis sacibeẽt. itauił. in plu¬

Expanded text:
nouationem decepta accipiat, nihilo minus actio dotis ei manebit.Si pater filia absente de dote egerit, etsi omissa sit de rato satisdatio, filiae denegari debet actio, siue patri heres exstiterit, siue in legato tantum acceperit, quantum dotis sati
Abbreviated transcription (Latin):
minus filius. exdote p̃stare. debebit. qm̃
nullã actionẽ eiꝰpeccinue recuꝑande gr̃a
adũsꝰ cob̾edes ht̃ difundũ dotalẽ recepisset
mulier ñ habita roẽ. fructuũ. ꝓportione
anniquo nupta ñ fuisset. incħ omimꝰ dedote
agẽ pot̃. quia minore dotẽ recepisset hoc
eiũ addotis. augñtũ ꝑtinet. quar̃ad mod̾
si partũ. ancillaꝵ ñ recepisset. aut legata
łhẽditates q̃ pt̾ diuortiũ ꝑ seruos dotalesad¬
quiscite maito fuissent

Expanded text:
re debebit, quoniam nullam actionem eius pecuniae reciperandae gratia aduersus coheredes habet.Si fundum dotalem recepisset mulier non habita ratione fructuum pro portione anni, quo nupta non fuisset, nihilo minus de dote agere potest, quia minorem dotem recepisset: hoc enim ad dotis augmentum pertinet, quemadmodum si partum ancillarum non recepisset, aut legata uel hereditates, quae post diuortium per seruos dotales adquisitae marito fuissent
Abbreviated transcription (Latin):
ees Itẽ srmulier ex ꝓmisslõe ẽ uemat᷑ mag̃ pla ͦ¬
sicuti cũ socia fũit. dabitur ei exceptio: quã iuis
cuulis iure sit obligata. diiniudiciodotis
iudex ignorancia iui̾s lapiꝰ condẽ pnauit nua¬
ritum insolidũ: ner̃ sab̾.ooli exceptioẽ eũuta
op̾tẽ aiunt. caq tutũ fore.

Expanded text:
esse. Item si mulier ex promissione conveniatur, magis plasicuti cum socia fuit, dabitur ei exceptio, quamvis iure civili sit obligata. Si in iudicio dotis iudex ignorantia iuris lapsus condemnaverit maritum in solidum, Neratius Sabinus doli exceptione eum uti oportere aiunt eaque tutum fore.
Abbreviated transcription (Latin):
eri cauendũ: ꝗcquid p̃t̃ pͥmũ. annũ ex lo¬
dotalẽ postea ostẽnte maĩto mulieracciꝑe¬
maĩtus uel hẽs eiꝰ ned ãpnũ sentiat quod
muliere hẽs eiꝰ. cũinto parenteue eiꝰ agat
cad̾ iudent᷑ derestitucuda dote int̾uenre

Expanded text:
eri cauendum, quidquid praeter primum annum ex lodotalem postea offerente marito mulier accipemaritus uel heres eius, ne damnum sentiat, quod muliere heres eius cum uiro parenteue eius agat, eadem uidentur de restituenda dote interuenire
Abbreviated transcription (Latin):
liditate ñuult. sꝑint aũt infelicitatẽ uxõis⁊ ñ
ad eã flectit᷑. nullã q̃ ei cõpetente. curã inferre
manifestissimũẽ. s. abucit᷑ doti. tc̃ licenciãhatꝰ
ł curator fiũose. ł cognati adire. cõpetentẽ iodi
cẽ. quannꝰ neceisitas inp̾onat᷑ moĩto. omẽm

Expanded text:
ditate non uult, spernit autem infelicitatem uxoris et non ad eam flectitur nullamque ei competentem curam inferre manifestissimus est, sed abutitur dotem: tunc licentiam habeat uel curator furiosae uel cognati adire iudicem competentem, quatenus necessitas imponatur marito omnem
Abbreviated transcription (Latin):
lor̃. Querit᷑ anfilio ex hr̃dato. ⁊̃ ne¬
q sic dirim̃dũ ẽ ut uiuo filio donec ĩ
potestate eiꝰ ub̃ti maneant ñ admit.¬
mouet᷑. ꝑ alios eã c̃seqͣnt᷑. Si aũt emã¬
cipati apatre fuĩnt. uł alio mõ sui ui¬
ris effecti.sine aliqͦ ĩ pecdim̃to ad.b.p.¬
acdmittant᷑. Si filius libti omiserit pa¬
tris sui hr̃clitatẽ. hoc patrono ꝓfic̃.
lia sit adbõa lib̾toꝵ pat̾noꝵ a̾mittit᷑.
api Si lib̾tꝰ patͦuo qd̵ ad debitã por¬
tione attinet satisfaciat: inuto tam̃
aliqͥd ex torq̃re conet᷑. quid statuendũ
sit querit᷑. Quid enĩ si exparte debi
numitt̾e. miquũ est ⁊ legatũ uelle ꝑ¬
ciꝑe. ⁊ lib̾tatem seruo nõ dare. s pat¬
te debita accepta. ⁊ ad legata tẽpare
⁊ lib̾tatẽ impon̾e ñ cogi. nec seruũ forte
cdese male m̾itũ eogat᷑ manumitt̾e. qͥ
gͦ sisolo hr̃de eod instituto id̾ lib̾tus pe¬
tierit. si substitutũ habebit. eque de¬
creti remediũ pot̾it ꝓced̾e. ut accepta

Expanded text:
 Quaeritur, an filio exheredato etiam neque sic dirimendum est, ut vivo filio, donec in potestate eius liberi manent, non admitmoue‹n›tur per alios eam consequantur, sin autem emancipati a patre fuerint uel alio modo sui iuris effecti, sine aliquo impedimento ad badmittantur. Si filius liberti omiserit patris sui hereditatem, hoc patrono proficilia sit, ad bona libertorum paternorum admittitur. um. Si libertus patrono, quod ad debitam portionem attinet, satisfaciat, inuito tamen aliquid extorquere conetur, quid statuendum est, quaeritur. quid enim, si ex parte debitnumittere? iniquum est et legatum uelle percipere et libertatem seruo non dare: sed parte debita accepta et legato temperare et libertatem imponere non cogi, ne seruum forte de se male meritum cogatur manumittere. quid ergo si solo eodem herede instituto idem libertus petierit? si substitutum habebit, aeque decreti remedium poterit procedere, ut accepta
Abbreviated transcription (Latin):
ffricanus lib̾ .iiii. quest̾. Si
ouob filiis emancipatis. alter
h̾es institutus sit: alter p̾c̾itus
si institutus adierit. quamus
uerbis edicti parum exp̃ssum
sit. tñ non posse eum pecere
dicium patris secutus sit. nec
enim emancipatum silegatũ
acceꝑit. admitti ad bonoꝵ pos¬
sessionem. siue abħedib insti¬
tutis. siue ab his qui contra
tabulas petierint: acceꝑit. S
illud obseruandum: ait. p̃toreu
qui ħes institutꝰ adierit in eam
partem: qua scͥptus sit tueri

Expanded text:
fricanus libro quarto quaestionum. Si duobus filiis emancipatis alter heres institutus sit, alter praeteritus, si institutus adierit, quamuis uerbis edicti parum expressum sit, tamen non posse eum petere , quia iudicium patris secutus sit: nec enim emancipatum, si legatum acceperit, admitti ad bonorum possessionem, siue ab heredibus institutis siue ab his, qui contra tabulas petierint, acceperit. sed illud obseruandum, ut praetor eum, qui heres institutus adierit, in eam partem qua scriptus sit t
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣaliũ qͥd gͣdũ petita ⁊ bõꝵ possessio. Ex
abiã uͦ legaͣ p̃standa st̃ ut ecce duosgͣdus
heredũ fecit. ⁊ emancipatũ p̃teriit ab
utͦq tn gͣu lib̃is ⁊ parenti legata
uiuit. ea legata p̃stabit. q̃ ⁊ lib̾is ⁊ pa¬
rentibꝰ a pͥmo gͣdudata st̃. Sinu̾one¬
mo uiuit eoꝵ eaq̃ a seqñti. Qd̾ si neq
expͥmo gͣdu neq ex scđo qͥsꝗͣ in reb
fuĩt humanis cũ testator morit᷑. tc̃ ab
t̾e. nͨ legata ciuꝗͣ prãnda. Qd̾ si pꝰ mortẽ
testatoris ante aditã hereditatẽ insti¬
tuti decesserĩt. ccͣ ip̃os qͥdẽ iudi petitã.
uerũtñ ab eis relicta legata ñ eẽ prãn¬

Expanded text:
alium quidem gradum petita est bonorum possessio, ex alio uero legata praestanda sunt: ut ecce duos gradus heredum fecit, emancipatum praeteriit, ab utroque tamen gradu liberis et parentibus legata uiuit, ea legata praestabit, quae liberis et parentibus a primo gradu data sunt: sin uero nemo uiuit eorum, ea quae a sequenti: quod si neque ex primo gradu neque ex secundo quisquam in rebus fuerit humanis, cum testator moritur, tunc ab tere nec legata cuiquam praestanda: quod si post mortem testatoris ante aditam hereditatem instituti decesserint, contra ipsos quidem videri petitam, verumtamen ab eis relicta legata non esse pra
Abbreviated transcription (Latin):
Iauł. Sed ⁊ si plus sit in legato ꝗͣ ĩ
dote dabit᷑ illis actio.
ead̾ heredẽ scripsit. tuendã eẽ puto. eẽ
aut̃ uxorẽ mortis temꝑe nupta sit exi¬
gemꝰ. ¶ Si nurui dotẽ p̃legau̾it.
eaq mortĩs temꝑe nupta sit. nullũ le¬
te matͥmomo adu̾sꝰ heredes soc̾i dabit᷑
actio dicendũ ÷ p̃legate dotis peticionẽ:¬

Expanded text:
um Sed et si plus sit in legato quam in dote, dabitur illis actio. eandem heredem scripserit, tuendam esse puto. Esse autem uxorem mortis tempore exigemus. si nurui dotem praelegaverit eaque mortis tempore nupta sit, nullum lete matrimonio adversus heredes soceri dabitur actio
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Patronꝰ qui oꝑas lib̾ti sui locat..
ñ ftatun intelligendus ẽ mercedẽ
abeo caꝑe. S hoc exgn̾e oꝑarũ. exꝑ
sona patroni. atq lib̾ti. colligi deb.¬
lam siqͥs pantomimũ. uł archimimũ
lib̾tũ hãt. ⁊ eiꝰ mecdioeͥs patrimonii sit.
ut nõ ałr oꝑis eiꝰ utipossit. ꝗͣ si loca¬
u̾it. eas exigere magis oꝑas quã m̾ce¬
dẽ caꝑe extimandus ẽ. It plerũq mes¬
eas loeẽt. ea ⁊ incet̾is artificib dici pos¬
sunt. S qui oꝑis lib̾ti sui uti pot. lo
cando p̃tium eoꝵ c̃ sequi malens. esti¬
mandus ẽ mercedẽ exoꝑis lib̾ti sui ca¬
pere. Nõnũ quã aũt ip̃is lib̾tis postu¬
lantib pat̾mi oꝑas locãt. quo facto p̃¬

Expanded text:
.Patronus, qui operas liberti sui locat, non statim intellegendus est mercedem ab eo capere: sed hoc ex genere operarum, ex persona patroni atque liberti colligi debet.Nam si quis pantomimum uel archimimum libertum habeat et eius mediocris patrimonii sit, ut non aliter operis eius uti possit quam locauerit eas, exigere magis operas quam mercedem capere existimandus est.Item plerumque meeas locent. ea et in ceteris artificibus dici possunt.Sed qui operis liberti sui uti potest et locando pretium earum consequi mallet, is existimandus est mercedem ex operis liberti sui capere.Nonnunquam autem ipsis libertis postulantibus patroni operas locant: quo facto pr
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑpetuũ dat̃: qi ht̃ rei ꝑsecutionẽ sPa¬
tronũ exasse hr̃dẽ institutũ uolentẽ
faiuiana actione utip̃tor admittit qr
erat iniquũ excludi eũ a fauiana. qi
cdecessĩt patronꝰ ad eũdo hrditatẽ euis
reuocat ꝑ caluisianã actionẽ ea q̃ alie¬
nata st̃ dolonlo quo minꝰ pars ex te¬
stam̃to debita bõꝵ lib̾ti ad patronũ lib̾oᷤᷤ¬
ue eiꝰ ꝑueniret. Id̾q ẽ siue petita sit a
patrono ab intestato bõꝵ possõ siue nõ
sits S ipłes st̃ patrone ⁊ patroni. sigłi
uirilem tĩreuocabũt ꝑ caluisianã /¶ Sĩ
ub̾tus intestatꝰ decessit. relicta pat᷑no
debita portione. aut aliqͦ ampliꝰ aliꝗd ⁊̃

Expanded text:
 datur, quia habet rei persecutionem. Patronum ex asse heredem institutum volentem Faviana actione uti praetor admittit, quia erat iniquum excludi eum a Faviana, qui decesserit, patronus adeundo hereditatem eius reuocat per Caluisianam actionem ea, quae alienata sunt dolo malo, quo minus pars ex testamento debita bonorum liberti ad patronum liberosue eius perueniret: idque est, siue petita sit a patrono ab intestato bonorum possessio siue non sit. Si plures sint patronae et patroni, singuli uirilem tantum reuocabunt uel Caluisian‹a›. Si libertus intestatus decesserit relicta patrono debita portione aut aliquo amplius, aliquid etiam
Abbreviated transcription (Latin):
uidr̃ fraudare patronũ. qr pietas pa¬
tͥris ñ ẽ reprehendenda ¶Si płib in
fraude lib̾tus dõauĩt. uł płib mortis cã
equalr̃. patronꝰ adu̾sus om̃s in partẽ sͥ¬
debitã siue fauiana siue calusiana ex¬
ꝑiet᷑ ¶Siquis in fraud patͦnoꝵ rẽ uẽ¬
didĩt uł locau̾it. uł ꝑmutau̾it. qͣle sit
arbitriũ iudicis iudeamꝰ. ⁊ ĩ re quidẽ
distracta deferri c̃ditio deb ẽp̃tõi. u¬
trũ malit rẽ ẽptã hr̃e iusto p̃tio. an
uõ are disced̾e p̃tio recepto. neq onnõ
rescind̾e debemꝰ uenditionẽ qͣi lib̾tus
ius uendendi nõ hũit. nec fraudemꝰ
p̃tio ẽptorẽ. maxie cum de dolo eiꝰ
ñ disputet᷑. s de dolo lib̾ti¶ siem̾it
ĩ fraude patͦni lib̾tus. eque dicendum¬

Expanded text:
ur fraudare patronum, quia ptris non est reprehendenda. Si pluribus in fraudem libertus donaverit vel pluribus mortis causa, aequaliter patronus adversus omnes in partem sdebitam siue Fauiana siue Caluisiana experietur.Si quis in fraudem patronorum rem uendiderit uel locauerit uel permutauerit, quale sit arbitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri condicio debet emptori, utrum malit rem emptam habere iusto pretio an uero a re discedere pretio recepto: neque omnimodo rescindere debemus uenditionem, quasi libertus ius uendendi non habuerit, nec fraudemus pretio emptorem, maxime cum de dolo eius non disputetur, sed de dolo liberti.Sed si emerit in fraudem patroni libertus, aeque dicendum