comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pra modum.ita ut more femineo mamillas
hiẽt cingłõ tenus ꝓminentes. cet̾as aut̃ corpo¬
ris partes mani traxerat natura letior benig¬
more. ut ñ solum mediam p̃tendent uenus¬
tatem. uerum quadam gaud̾et forme pre¬
iogatiua. Insum̃da qͦ corporis refectione sob¬
um. uiniq abstinentissimum. nec inimici
negare possunt.
eniq dum adhuc ft̃ eius in rebus
ag̃et humanis. ⁊ regnum feliciter
administraret uxorem dux̃ agnetem ios¬
celini iunioris comitis edessani filiam. ex
qua uiuente fr̃e ꝓlem suscepit geminam.
fuium uidelicet balouinum quem patruus
de sacͦ fonte suscepit. ⁊ filiam natu priorẽ.
nomine sibillam comitisse flandrensis sororis
utͥusq equiuocam. hanc tam̃ uxorem suam
defuncto iam frẽ dum regnũ ad se uire he¬
ditario deuolutum uendicaret: coactꝰ est
abiurare. Nam ⁊ initio dum eam duxisset. in¬
uito domino patriarcha fulchero bone me¬
morie ⁊ contͣdicente. sͥ eam matͥmonio copla¬

Expanded text:
pra modum, ita ut more femineo mamillas pra modum, ita ut more femineo mamillas haberet, cingulo tenus prominentes: caeteras autem corporis partes, manu traxerat natura laetior benigniore, ut non solum mediam praetenderent venustatem, verum quadam gauderent formae praerogativa. In sumenda quoque corporis refectione sobrium, vinique abstinentissimum, nec inimici negare possunt.enique dum adhuc frater ejus in rebus ageret humanis, et regnum feliciter administraret, uxorem duxit Agnetem, Joscelini junioris comitis Edessani filiam, ex qua vivente fratre, prolem suscepit geminam, filium videlicet Balduinum, quem patruus de sacro fonte suscepit, et filiam natu priorem, nomine Sybillam, comitissae Flandrensis, sororis utriusque, aequivocam. Hanc tamen uxorem, defuncto jam fratre, dum regnum ad se jure haereditario devolutum vindicaret, coactus est abjurare. Nam et in initio dum eam duxisset, invito domino patriarcha Fulchero bonae memoriae, et contradicente, sibi eam matrimonio copula
Abbreviated transcription (Latin):
trinam xͥ ñ recipienti. futuram resurrectionẽ
⁊ auam uitam p̾ istam mortẽ ꝓbari p̾sit. Cui ego.
Assumite g uob huius hominis sic affecti ꝑsonã:
⁊ temptemꝰ aliquid cͥca ħ inuenire. Placet in¬
quid. tũ ego. dm̃ iustum confiteris ẽe. Tui ille.
Nich uerius confiteor. tum ego. Iusti aut̃ ẽ ꝓ
boni quidam inp̃senti scło. ñ nͥ molestias pa¬
tiuntur. ⁊ adũsa. Mali uͦ quidam felicitate gau¬
dent continua. sicut rerum cotidianarum.
exempla nos edocent. tunt ille: certum ẽ. Ego
uͦ ꝓcessi. Ergo malia uita fiet. quia ñ potest
deus ñ ẽẽ ustꝰ retributor. Ergo alia uita erit.
⁊ huius carnis resurrectio. In qua m̃uit qͥs
honum uel malum. in ea debet reciꝑe p̃miũ
nos ⁊ remunerari. tum ille. placet supͣ modũ.
⁊ omnem det̃sisti de corde i neo dubitatioẽm.
hifi sumiib plurimum recreatur collationi¬
bus. s ad ꝓpositum redeamus: pinguis erat su¬

Expanded text:
trinam Christi non recipienti, futuram resurrectionem trinam Christi non recipienti, futuram resurrectionem et aliam vitam post istam mortem, probari possit. Cui ego: Assumite ergo vobis hujus hominis sic affecti personam, et tentemus aliquid circa hoc invenire. Placet, inquit, Tum ego: Deum justum confiteris esse? Tum ille: Nihil verius, confiteor. Tum ego: Justi autem est,boni quidam, in praesenti saeculo, nonnisi molestias patiuntur, et adversa; mali vero quidam felicitate gaudent continua, sicut rerum quotidianarum exempla nos edocent. Tum ille: Certum est. Ego vero processi: Ergo in alia vita fiet; quia non potest Deus non esse justus retributor; ergo alia vita erit et hujus carnis resurrectio; in qua meruit quis bonum vel malum, in ea debet recipere praemium et remunerari. Tum ille: Placet supra modum; et omnem detersisti de corde meo dubitationem. His et similibus plurimum recreabatur collationibus. Sed ad propositum redeamus. Pinguis erat su
Abbreviated transcription (Latin):
nam nob obtulit questionem. uñ me mul¬
tum mouit intiꝰ. Tum quia inusitatum erat
illud queri. quia nͨ questione dignum uide¬
batur. qͦd fides uniu̾sat edocebat. ⁊ firmissi¬
me tradid̾at credidendum. tum quia animo
grauit᷑ uulnꝰ imprimebat. si pͥnceps orthodoxꝰ
⁊ orthodoxoꝵ fuliꝰ. in re tam certa pateretur
scrupulum.⁊ in conscientia dubitaret. que¬
siuit sane si p̃ter doct᷑nam sauiatoris ⁊ sc̃orũ
nouitate ꝑmotꝰ u̾bi respondi suffio̾e domini
ac saluatoris nr̃i doctrinam. qua manifestis¬
sime multis locis in euangłio caris resurrec¬
tionem futuram edocet. uenturum se iudicẽ
iudicare uiuos ⁊ mortuos ⁊ seculum ꝑ ignẽ
ꝓmutit. daturum se electis regnum p̃para¬
tum a constitutione mundi. impus autẽ
patrum ⁊ uet̾is testam̃ti suffic̃e piam asser¬
tionem. Ad qͦd ille. hec omnia firmissime teneo.
s rationem quero. quaalicui ħ neganti ⁊ doc¬

Expanded text:
nam nobis obtulit quaestionem, unde me mulnam nobis obtulit quaestionem, unde me multum movit interius: tum quia inusitatum erat illud quaeri, quia nec quaestione dignum videbatur, quod fides universalis edocebat, et firmissime tradiderat credendum; tum quia animo graviter vulnus imprimebat, si princeps orthodoxus et orthodoxorum filius, in re tam certa pateretur scrupulum, et in conscientia dubitaret. Quaesivit sane: Si praeter doctrinam Salvatoris et sanctorum novitate permotus verbi, respondi: Sufficere Domini ac Redemptoris nostri doctrinam, qua manifestissime multis locis in Evangelio, carnis resurrectionem futuram edocet; venturum se judicem, judicare vivos et mortuos et saeculum per ignem promittit; daturum se electis regnum, praeparatum a constitutione mundi; impiis autemPatrum etiam Veteris Testamenti sufficere piam assertionem. Ad quod ille: Haec omnia firmissime teneo; sed rationem quaero, qua alicui haec neganti, et doc
Abbreviated transcription (Latin):
tui. ut mecliocrib maior ⁊ longissimis minor
ẽẽt. facie uenusta. ⁊ que ignotis etiam reue¬
rendi pͥncipis merito p̃tend̾et dignitatem.
Oculis fuigentib medie qͣntitatis. naso in¬
star frĩs auiquo decent̃. capuio flauo refu¬
goq pusiuum. barba geuas iñtũ q gͣta
quadam plenitudie uestitꝰ. Nisum tam̃
habebat incompositum. ⁊ quo totꝰ in ridẽ¬
do concuciebatur. prudentib ⁊ diseretis
ternarum consuetudinum tenentibus
exꝑientiam. libentissime confabulabat᷑.
Memini me semel. ab eo familiarit᷑ euoca¬
tum dum incastello tyrensi febreculalenta
ñ multum pieulose laboraret. horis quietis
⁊ lucido int̾uallo. sicut in int̃polatis febribꝰ
solutu ui contingẽ. secretiꝰ cumeo
mui uatis eiaho ta contulisse. ⁊ ad quasdã
euis questiones quantum ꝓ tempore occͣ¬
rebat adhibuisse solutiones. Multum enim
nr̃a collatione recreabatur. Inter quas u¬

Expanded text:
tus, ut mediocribus major, et longissimis minor tus, ut mediocribus major, et longissimis minor esset. Facie venusta, et quae ignotis etiam reverendi principis merito praetenderet dignitatem. Oculis fulgentibus, mediae quantitatis; naso instar fratris aquilo decenter; capillo flavo, refugoque pusillum. Barba, genas mentumque grata quadam plenitudine vestitus. Risum tamen habebat incompositum, et quo totus in ridendo concutiebatur. Prudentibus et discretiternarum consuetudinum tenentibus experientiam, libentissime confabulabatur. Memini me semel, ab eo familiariter evocatum, dum in castello Tyrensi, febricula lenta, non multum periculose laboraret, horis quietis et lucido intervallo, sicut in interpolatis febribus solet contingere, secretius cum eo multa contulisse; et ad quasdam ejus quaestiones, quantum pro tempore occurrebat, adhibuisse solutiones; multum enim nostra collatione recreabatur. Inter quas u
Abbreviated transcription (Latin):
rigor. ⁊ uris molestia patẽtur. Auaricie tam̃
sue exeusationem p̃tendens. mͥ ⁊̃ familiariꝰ
couoquenti cãs nitebatur assignare. dicens
pͥncipem quemlib ⁊ maxime regẽ semper
hanc deb̾e penes se ꝓuidentiam hr̃e. ne egeat
ꝓpt̃ duo. tum quia tuta ẽ. opulent᷑a subiectoꝵ
ubi non eget imꝑator: tum quidem ut pre
manib h abeat unde necc̃itatib regni sui
si forte inopinate occurrant: consulat.¬
⁊ in eo casu regem ꝓuidum oporte eẽ. ha¬
bunde munificum. ⁊ sumptib omnino nõ
parc̃e. ut ñ gͥ s regni usib quicquid idest
uideat᷑ possid̾e. hoꝵ alterum in eo fuisse. ri
inuidi eius pꝰsunt negare. Nam in regni ne¬
cessitatib nec expensis pareebat. nec ꝓprui
corporis fatigatione reuocabatur. S ñ eratꝰ
tuta omnino subiectoꝵ opulentiã. Ad quoꝵ
ex haurienda patrimonia sumpta qualibet
leui occasiõe frequentiꝰ recurrebat. i¬
orporis aut̃ quadam fauorabili sta¬
tura. qͣi ꝓportionaut̃ erat modifica¬

Expanded text:
 juris modestia pateretur. Avaritiae tamen suae excusationem praetendens, mihi etiam familiarius colloquenti, causas nitebatur assignare, dicens: Principem quemlibet, et maxime regem, semper hanc debere penes se providentiam habere, ne egeat, propter duo; tum quia tuta est opulentia subjectorum, ubi non eget imperator; tum quidem ut prae manibus habeat, unde necessitatibus regni sui, si forte inopinatae occurrant, consulat; et in eo casu, regem providum, oportere esse abunde munificum, et sumptibus omnino non parcere, ut non sibi, sed regni usibus, quidquid id est, videatur possidere. Horum alterum in eo fuisse, nec invidi ejus possunt negare. Nam in regni necessitatibus nec expensis parcebat, nec proprii corporis fatigatione revocabatur. Sed non erat tuta omnino subjectorum opulentia; ad quorum exhaurienda patrimonia, sumpta qualibet levi occasione, frequentius recurrebat. orporis autem quadam favorabili statura quasi proportionaliter erat modifica
Abbreviated transcription (Latin):
rex. cõicatoei u̾bo. ⁊ si inpͥore fc̃o lesus uid̾e¬
tur eatenus ut m̃ito in p̃senti oꝑam ⁊ studiũ
domino imꝑatori posset subtrahere. tam̃
grã consanguinee que pupilla erat. ⁊ patͥs
destituta solatio. partes int̾ponit suas.⁊ post
multas dilationes. effect̾ui satagit manci¬
pari: completo itaq negocio. galeis in fauci¬
bus orontis fluminis in loco qui dr̃ portus
scĩ sẏ meonis p̃paratis. tradita puella. ꝓsequẽ¬
tib eam de magnatib regionis. qui ad ħ uide¬
bantur ydonei. ⁊ usq ad maritum uie ocon¬
sortib it̃ arripiunt:

Expanded text:
rex, communicato ei verbo, etsi in priore facto laesus vidererex, communicato ei verbo, etsi in priore facto laesus videretur, eatenus ut merito in praesenti operam, et studium domino imperatori posset subtrahere, tamen gratia consanguineae, quae pupilla erat, et patris destituta solatio, partes interponit suas; et post multas dilationes, effectui satagit mancipari. Completo itaque negotio, galaeis in faucibus Orontis fluminis, in loco qui dicitur portus Sancti Simeonis, praeparatis, tradita puella, prosequentibus eam de magnatibus regionis, qui ad hoc videbantur idonei, et usque ad maritum viae cons
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ⁊ ꝑtib suis ab solutum in irritum de¬
uenisset ⁊ ꝓculdudio in suam uidebat᷑ redũ¬
dare iniuriam. Porro comini imꝑatoris nũ¬
cii. comitis tripolitani indignationem formi¬
dantes. inuenta casu nauicula. in cyprũ sefe¬
cerunt deportare. Soluto itaq cetu optima¬
tum qui apud tͥpoltm conuenerant: dñs rex
in partes secessit antiochenas: quarum curã
ut p̃diximꝰ a ppło regionis diligent̃ expetitꝰ
sͥ assumpserat. ad quas cum ꝑuenisset: eos¬
dem imꝑatoris nuncios repꝑit. quos a tripo¬
li credebat abiisse: hii cum domina pͥncipissa
ꝓfiliarum eius nouissima maria nomine. co¬
tidianum ⁊ familiarem habebant tractatũ.
Insuꝑ ⁊ domini imꝑatoris auro signatas in
p̃senti habebãt litt̃as: quib ratum se habi¬
turum qͦd ꝑ eorum manum de p̃dic̾to matͥ¬
monio cum domina pͥncipissa. uel amicis
eius firmaretur ꝓmittebat. presens gͦ fõs

Expanded text:
tatum et partibus suis absolutum, in irritum detatum et partibus suis absolutum, in irritum devenisset; et procul dubio in suam videbatur redundare injuriam. Porro domini imperatoris nuntii, comitis Tripolitani indignationem formidantes, inventa casu navicula, in Cyprum se fecerunt deportare. Soluto itaque coetu optimatum, qui apud Tripolim convenerant, dominus rex in partes secessit Antiochenas, quarum curam, ut praediximus, a populo regionis diligenter expetitus, sibi assumpserat; ad quas cum pervenisset, eosdem imperatoris nuntios reperit, quos a Tripoli credebat abiisse. Hi cum domina principissa pro filiarum ejus novissima, Maria nomine, quotidianum et familiarem habebant tractatum. Insuper et domini imperatoris auro signatas in praesenti habebant litteras, quibus ratum se habiturum, quod per eorum manum de praesenti matrimonio, cum domina principissa vel amicis ejus firmaretur, promittebat. Praesens ergo factus
Abbreviated transcription (Latin):
impendiis. Nam ⁊ duodecim galeas fi̾ uisserat¬
⁊ eas instrux̃at usq ad plenum. quib sororem
usq ad maritum ꝓsequi decreuerat. ⁊ tam de
pͥncipatu qͣm de regno omnes maiores apud
tripolim conuenerant. expectantes dñe in
ꝓxime̾ futurum exitum. quib comes ex toto
aut ex parte plurima ꝓuidebat neccĩa. Gre¬
ci aut̃ more suo amphibologice responden¬
tes. rem adhuc ꝓtraherte intebantur. Ue¬
rũdominus rex eoꝵ sophisticis occurrens mo¬
liminib sp̃alem suꝑ eo negocio ad dominum
imꝑatorem. dominum ottonẽ derisbergis.
dirigit nuncium: obnixe postulans. ũ ei ꝑ
eundem uoluntatẽs uam p̾eise declaret. et¬
rediens. ⁊ iuua uoce. ⁊ litt̃is edocet. domino
imꝑatori que tractata erant de p̃dicto ma¬
trimonio. omnia displic̃e: qͦd intelligens rex
ã u̾bo destitit: ꝓmulta ducens ignominia.
quod id qͦd eiꝰ int̃uentu credebatur ẽẽ contrac¬

Expanded text:
impendiis; nam et duodecim galeas fieri jusserat, etimpendiis; nam et duodecim galeas fieri jusserat, et eas instruxerat usque ad plenum, quibus sororem usque ad maritum prosequi decreverat, et tam de principatu quam de regno omnes majores apud Tripolim convenerant, exspectantes dominae in proximo futurum exitum; quibus comes ex toto, aut ex parte plurima, providebat necessaria. Graeci autem more suo amphibologice respondentes, rem adhuc protrahere nitebantur; verum dominus rex eorum sophisticis occurrens moliminibus, specialem super eo negotio, ad dominum imperatorem, dominum Ottonem de Risbergis, dirigit nuntium, obnixe postulans ut ei per eumdem voluntatem suam praecise declaret; qrediens, et viva voce et litteris edocet domino imperatori quae tractata erant, de praedicto matrimonio, omnia displicere: quod intelligens rex, a verbo destitit, pro multa ducens ignominia, quod id quod ejus interventu credebatur esse trac
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lauacroꝵ obsequium p̃ꝑantur. exceptis
frenis. sellis. ⁊ ut breuit᷑ dicatur: omĩmoda
suppellectue. Que omnia tam infinitis p̃para¬
bantur impensie. ⁊ tanto studio ꝓcurabantur
ut ip̃ã ⁊̃ oꝑa suum p̃dicarent excessum. ⁊ re¬
gium luxum facile suꝑarent. Int̾ea dũ greci
singuia ad unguem ꝑscrutantur. ⁊ rimantur
int̾uis demorib puelle et oceuitarum corꝑis
parcium dispositione. dum nincios frequentes
adimꝑatorem dirigunt. ⁊ eoꝵ p̃stolantur recur¬
sũ: annus efflux̃. quod ualde moleste ferentes
tam dominus rex ⁊ comes. qͣm reliqui eiusdem
urgins cognati. ⁊ amicimmꝑiales nuncios pub¬
lice conueniunt. alt̾utrum duum ꝓponentes ut
aut p̃cise au̾bo diu tractati desistant matri¬
monii ⁊ expensas resarcinant. aut desinant
morarum ꝑplexitates intexere: ⁊ consũmato
negocio uixͣ conuentiones initas: finem
imponant. Comes aut̃ multiplicib grauat᷑

Expanded text:
et lavacrorum obsequium praeparantur, exceptis et lavacrorum obsequium praeparantur, exceptis frenis, sellis, et ut breviter dicatur, omnimoda supellectile; quae omnia tam infinitis praeparabantur impensis, et tanto studio procurabantur, ut ipsa etiam opera suum praedicarent excessum et regium luxum facile superarent. Interea, dum Graeci singula ad unguem perscrutantur et rimantur interius de moribus puellae, de occultarum corporis partium dispositione, dum nuntios frequentes ad imperatorem dirigunt et eorum praestolantur recursum, annus effluxit: quod valde moleste ferentes tam dominus rex et comes, quam reliqui ejusdem virginis cognati et amici, imperiales nuntios publice conveniunt, alterutrum duum proponentes. Ut aut praecise a verbo diu tractati desistant matrimonii, et expensas resarciant; aut desinant morarum perplexitates intexere, et consummato negotio juxta conventiones initas finem imponant. Comes autem multiplicibus gravabatur
Abbreviated transcription (Latin):
iegerit. eam inthori participem. ⁊ imꝑii cõ¬
sortem assumpturum. xxx.¬
ex gͦ habita delib̾atione eum suis fa¬
miliarib. quid sͥ ⁊imꝑiau celsitudini
in p̃senti fcõ magis conueniat. uocatis imꝑia¬
Ulib nunciis ꝑsuadet ⁊ p̃cipit. quatenus mili¬
sendem bone indoł adolescentuiam. domini
comitis tripolitani sororem. domino suo sus¬
cipiant inuxorem. Ili uͦ cum summa reu̾en¬
cia domini regis amplectentes ubum: p̃stite¬
rũt assensum. contestantes tñ qͦd ħ ip̃m dño
imꝑatori ꝑ nuncios ⁊ litt̃as significari opor¬
teret: preparantur int̾ea uirgini tanto cul¬
inini destinate. matre ⁊ amita. frẽ ⁊ anucis
omnib inm̃sorum sumptuum ornamenta.
⁊ motlum nescientia. supra uires regias mu¬
renule. in aures. spinteres. ⁊ ꝑischelide. anuli.
torques.⁊ corone ex auro purissimo.uasa qͦ
argentea. inmensi pondis. ⁊ magnitudinis in¬
audite. adusum coquine escarum. ⁊ potuum

Expanded text:
legerit, eam in tori participem et imperii conlegerit, eam in tori participem et imperii consortem assumpturum. ergo habita deliberatione cum suis familiaribus, quid sibi et imperiali celsitudini, in praesenti facto magis conveniat, convocatis imperialibus nuntiis persuadet, et praecipit, quatenus Milisendem bonae indolis adolescentulam, domini comitis Tripolitani sororem, domino suo suscipiant in uxorem. Illi vero cum summa reverentia domini regis amplectentes verbum, praestiterunt assensum; contestantes tamen quod hoc ipsum domino imperatori per nuntios et litteras significari oporteret. Praeparantur interea virgini tanto culmini destinatae, a matre et amita, fratre et amicis omnibus, immensorum sumptuum ornamenta, et modum nescientia, supra vires regias; murenulae, inaures, spinteres et periscelidae, annuli, torques et coronae ex auro purissimo; vasa quoque argentea, immensi ponderis et magnitudinis; inauditae ad usum coquinae, escarum et potuum,
Abbreviated transcription (Latin):
electis spiritib socianda. unica nob filia cois
imꝑii herede relicta. Nos aut̃ de imꝑii succes¬
sione souiciti.⁊ meuoris sexꝰ sobolem ñ hñtes.
de scd̃is uotis cumulustrib sacͥ palacii diui¬
gentem sepuis hũimus tractatum: tandem
de uniu̾soꝵ pͥncipum fauore ⁊ consensu pla¬
cuit. ut de sanguine tuo quemunice diligit
nr̃m imꝑium. nob̃ in consortium iungamus
imꝑii⁊utram consobrinarũ tuarũ. seu illus¬
tris uiri tripolitam comitis sororem. seumag¬
uiniorem nob̾ eleg̃is: nos ꝓ tua optione sin¬
ceritatitue omnem fidem hñtes. eam nob̃
inthori sociam ⁊ imꝑii participem auctore
ris. tum ex eius utt̃is tum ex nuntioꝵ uiua uoce
intentione: spondet ob sequium. oꝑam ꝓmittit.
⁊ grãs multiplices imꝑatorie solit maiestati.
tum quia de sanguine eius intantam emineu¬
ciam sͥ associare ꝓposuit. tum quia eius fidem
om̃dans. meius ponit arbitrio: utram ip̃e de¬

Expanded text:
electis spiritibus socianda, unica nobis filia communis electis spiritibus socianda, unica nobis filia communis imperii haerede relicta. Nos autem de imperii successione solliciti et melioris sexus sobolem non habentes, de secundis votis cum illustribus sacri palatii diligentem saepius habuimus tractatum. Tandem de universorum principum favore et consensu placuit, ut de sanguine tuo, quem unice diligit nostrum imperium, nobis in consortium jungamus imperii; et utram consobrinarum tuarum seu illustris viri comitis Tripolitani sororem, seu magjuniorem nobis elegeris, nos pro tua optione, sinceritati tuae omnem fidem habentes, eam nobis in tori sociam et imperii participem, auctore ris, tum ex ejus litteris, tum ex nuntiorum viva voce, intentione, spondet obsequium, operam promittit, et gratias multiplices imperatoriae solvit majestati, tum quia de sanguine ejus in tantam eminentiam sibi associare proposuit; tum quia ejus fidem commendans, in ejus ponit arbitrio, utram ipse de
Abbreviated transcription (Latin):
domino patriarche ad tempꝰ usq dum rede¬
at cõmissa. honestis q sumptib dñe pͥnci¬
pisse constitutis. rerum domesticar̃ sollici¬
tudine reuocatus. reu̾sus ẽ ad ꝓpͥa: porro do¬
mino rege in regnum reu̾so. ecce adsunt dñi
imꝑatoris constantinopolitan uiri spectabi¬
les. ⁊ insacͦ palatio p̃clari legati. imꝑiales lt¬
teras cum aurea bulla. simul ⁊ u̾ba secretiora
ad dominumregem deferentes: hoꝵ aut̃ pͥmꝰ
erat uir iust̾s. gundostephanꝰ. eiusdẽ dñi
imꝑatoris ꝯsangiuneus. Scds erat maximus
paiatinoꝵ int̃pretum triffilus. hõ uafer. ⁊ ꝓ
negociis imꝑiaub ualoe solicitꝰ. qui ut pre¬
diximꝰ sacros apices detułunt. quarum tenor
erat ut in summadicatur tał. Nou̾is nob̾ dilec¬
tissime. ⁊imꝑio nũo acceptissime. qͦd felix et
inclite indomino recordationis hyrene. sacͥ
imꝑu nr̃i consors. diemuite clausit extremũ.

Expanded text:
domino patriarchae ad tempus, usque dum rededomino patriarchae ad tempus, usque dum redeat commissa, honestisque sumptibus dominae principissae constitutis, rerum domesticarum sollicitudine revocatus, reversus est ad propria. Porro domino rege in regnum reverso, ecce adsunt domini imperatoris Constantinopolitani, viri spectabiles, et in sacro palatio praeclari, legati imperiales, litteras cum aurea bulla, simul et verba secretiora ad dominum regem deferentes. Horum autem primus erat, vir illustris Gundostephanus, ejusdem domini imperatoris consanguineus: secundus erat maximus palatinorum interpretum, Triffillus, homo vafer et pro negotiis imperialibus valde sollicitus; qui, ut praediximus, sacros apices detulerunt, quorum tenor erat, ut in summa dicatur, talis: Noveris, nobis dilectissime et imperio nostro acceptissime, quod felix et inclytae in Domino recordationis Hirene, sacri imperii nostri consors, diem vitae clausit extremum,
Abbreviated transcription (Latin):
apto gͥ pͥncipe ⁊ antiochena ꝓuin¬
cia rectoris solatio destituta ppłs¬
tur. ⁊ dieb singulis regionis desoiationem
nͥ dominus eos custodiat. anumis suspensis
expectat. tandemq uisumẽ. ad solitum
recurrere auxilium.⁊ ab eo contͣ mala ĩmi¬
nentia petere solatium. uñ sñ repuisa. se¬
puis obtinuerant postulatum. Missa gͦ le
subuemendũ genti desꝑate. ppło ꝑeunti.
honorem ⁊ głam ab hominib.⁊ a domino
p̃miarelaturꝰ et̃ua: uenire ñ moret᷑. Rexã
miserabui regionis uuꝰ casu cognito. p̃decessoꝵ
suoꝵ uestiguis inħens. eoꝵ anxictatib compa¬
ciens. laborem deuotꝰ amplectit᷑. ⁊ assũpta
secum honesta milicia. ad partes accełat an¬
tiochenas.u cumom̃i gaudio ⁊ animoꝵ ex¬
uitatione:eius a patrib ⁊ plebe susceptꝰ ẽ.
aduentꝰ. residensgͦ in eadem cuutate qͣntũ
temporis ⁊ loci deposcebat necc̃itas. negoci¬
is pͥncipatꝰ tanquã suis ꝓpͥs. exactissimam
adhibet diuigentiam. et regionis ꝓcuratiõe

Expanded text:
apto igitur principe et Antiochena provincia rectoris solatio destituta, potur; et diebus singulis regionis desolationem, nisi Dominus eos custodiat, animis suspensis exspectat; tandemque visum est ad solitum recurrere auxilium, et ab eo contra mala imminentia petere solatium, unde sine repulsa saepius obtinuerant postulatum. Missa igitursubveniendum genti desperatae, populo pereunti, honorem et gloriam ab hominibus, et a Domino praemia relaturus aeterna, venire non moretur. Rex autem miserabili regionis illius casu cognito, praedecessorum suorum vestigiis inhaerens, eorum anxietatibus compatiens, laborem devotus amplectitur; et assumpta secum honesta militia, ad partes accelerat Antiochenas, ubi cum omni gaudio et animorum exsultatione, ejus a patribus et plebe susceptus est adventus. Residens ergo in eadem civitate quantum temporis et loci deposcebat necessitas, negotiis principatus tanquam suis propriis exactissimam adhibet diligentiam; et regionis procuratione
Abbreviated transcription (Latin):
Rex ab egypto rediens antiochiam ꝓficiscit᷑
pͥnceps data ꝓ se peccunia restituit᷑ lib̾tati.
spelunca sydoniensis hostib traditur. item
transiordanem aliam speluncam hostes ac¬
cipiunt. x¬
Describitur comporis huius hẏstorie ad patͥ¬
am reditꝰ. ⁊ de eius ꝓcessu aperiunt᷑ ñ nulla.
ẏraconus in egyptum descendit. multam
secum trahens miliciam. xi¬
Rex syraconum subsequens similit̾ descen¬
dendit in egiptum. egyptiis auxilium
ministraturꝰ. xiii¬
Descͥbitur cahere.⁊ quis eius loci pͥmus fun¬
dator fuerit aꝑitur. xiiii¬

Expanded text:
Rex ab Aegypto rediens, Antiochiam proficiscitur. Princeps data pro se pecunia restituitur libertati. Spelunca Sidoniensis hostibus traditur. Item trens Jordanem aliam speluncam hostes accipiunt. Describitur compositoris hujus historiae in patriam reditus; et de ejus processu aperiuntur nonnulla. Siraconus in Aegyptum descendit, multam secum trahens militiam. Rex Siraconum subsequens, similiter descendit in Aegyptum, Aegyptiis auxilium ministraturus. Describitur Cahere; et quis ejus loci primus fundator fuerit, aperitur.
Abbreviated transcription (Latin):
in acconense ciuitate morã fac̃et. cͥca pͥmum
uoctis crespusculum in uia publica gladiis
confossus turpit̃ ⁊ ignonuniose tractatꝰ inter¬
iit. Porro de eius nece uarie sententie ferebã¬
tur in ppło. dicentib aliis. quia ꝓsua fidelitate
quam domino regi deuotꝰ exhibebat. hoc ei ac¬
ciderat. Aliis econtͣ qͦd sͥ regnumoccuite ꝑabat.
nussis nunciis ad amicos. ⁊ notos suos infran¬
tiamait ad eum ꝓꝑarent. quorum suffragiis
regnum sͥ uidebat᷑ posse obtine. Nob̾ aut̃ neu¬
trum horum ꝓcerto comꝑtum ẽ: Notorium tñ
erat balianum ioppensem rohardi p̃dicti fratrẽ.
ad partes transmontanas nussum. cum regus
epłis ⁊ mun̾ib. cuius unidies p̃stolabantur aduẽ¬
tum. ꝑ idem tempꝰ eodemmense domuius fre¬
nẽ nobit ad modum cuius supͣ fecinius mentione.
dum ap̃neapolim egritudinem aliqͣmdiu ẽet
grauissima detentꝰ. uͦ kł nouenbris uiamuni¬

Expanded text:
in Acconensi civitate moram faceret, circa primum in Acconensi civitate moram faceret, circa primum noctis crepusculum, in via publica gladiis confossus, turpiter et ignominiose tractatus, interiit. Porro de ejus nece variae sententiae ferebantur in populo; dicentibus aliis, quia pro sua fidelitate, quam domino regi devotus exhibebat, hoc ei acciderat; aliis econtra, quod sibi regnum occulte parabat, missis nuntiis ad amicos et notos suos in Franciam, ut ad eum properarent, quorum suffragiis regnum sibi videbatur posse obtinere. Nobis autem neutrum horum pro certo compertum est. Notorium tamen erat, Balianum Joppensem, Roardi praedicti fratrem, ad partes transmontanas missum, cum regiis epistolis et muneribus, cujus in dies praestolabatur adventum. Per Idem tempus, eodem mense, dominus Frenem nobilis admodum, cujus supra fecimus mentionem, dum apud Neapolim aegritudine aliquandiu esset gravissima detentus, III Kal. Novembr. viam uni
Abbreviated transcription (Latin):
p̃diximꝰ confisus de nimia familiaritate. quam
ap̃ dominũs regem huius patrem habuerat. reg¬
ni pͥncipes etiam se maiores despectui habebat.
⁊ arrogans. u̾borum inutuium ꝓdigꝰ. ⁊ dese plꝰ
equo p̃sumens. hic ut iud̾et᷑ aliorum qͦd ammͦ
lenire inuidiam arte quadam. s nuium ma¬
nifesta. ad colorem quesitum alium quendam
roardum nomine. arcis ierłimitane custodem.
g̃garium hominem. ⁊ minus sufficientem sub
splendidum quam solit᷑um gestabat. ille ã
sub ħcolore de regni negocus ꝓ sua uolunta¬
te tractabat. dum gͦ incaute se gerit. dum
imprudentiꝰ loquitur. ⁊ omnia regni negocia.
inuitis auis adsuã reuocat sollicitudinẽ. om̃ia
disponit. omnia ꝓ arbitrio dispensat. confla¬
to adu̾sus eum odio ꝑtinati. subornati sunt
quidam. qui uite eius uisidias molirentur. Qd̾
cum ei nuntiatum ẽẽt: quasi friuolum pro
nich̾o duxit. dunq more solto incaute se hñs

Expanded text:
praediximus, confisus de nimia familiaritate, quam praediximus, confisus de nimia familiaritate, quam apud dominum regem hujus patrem habuerat, regni principes, etiam se majores, despectui habebat. et arrogans, verborum inutilium prodigus, et de se plus aequo praesumens. Hic ut videretur aliorum quodammodo lenire invidiam, arte quadam, sed nimium manifesta, ad colorem quaesitum, alium quemdam Roardum nomine, arcis Hierosolymitanae custodem, gregarium hominem et minus sufficientem, subus, nomen magis splendidum quam solidum gestabat; ille autem, sub hoc colore, de regni negotiis pro sua voluntate tractabat. Dum ergo incaute se gerit, dum imprudentius loquitur, et omnia regni negotia, invitis aliis, ad suam revocat sollicitudinem, omnia disponit, omnia pro arbitrio dispensat, conflato adversus eum odio pertinaci, subornati sunt quidam, qui vitae ejus insidias molirentur; quod cum ei nuntiatum esset, quasi frivolum pro nihilo duxit. Dumque more solito incaute se habens,
Abbreviated transcription (Latin):
tuno eos ciciꝰ. ⁊ generaliꝰ conuocaret. habito¬
q eorum consiuo congruum auxiuante do¬
mino suꝑ his omnib daret responsum.: his
ita gestis comes ad sua se contulit. fauebat
aũ comiti pͦpłs pene omnis. de baronib uero.
henfredꝰ de toronoregiꝰ constabulariꝰ. baldiunꝰ
ramatensis: balianus fr̃ eiꝰ. ramaldꝰ sidonien¬
nobiis hõ erat de campania uitramõ¬
tana. de terra uhenrici comitis t̾censis. fue¬
rat q domino amalrico regi numium fami¬
liaris ⁊ consanguineus. ita ut regni sui eum
senesscaicum constitueret. Tandem mortuo
henfredo iunore senioris henfredi filio. stepha¬
niam eius uiduam philippi neapolitani filiam
uxoremei dedit. Erat autem ex parte uxoris
dominus syrie sobal illius uidelicet regionis.
q̃ ẽ transiordanẽ. q̃ uulgo dr̃ montis regalis.
Susceꝑat tam̃ ex pͥore marito. sobolem geminã.
p̃dicta uidua. filium uidelicet ⁊ filiam. hic ut

Expanded text:
tuno eos citius et generalius convocaret; habitotuno eos citius et generalius convocaret; habitoque eorum consilio, congruum, auxiliante Domino, super his omnibus daret responsum. His ita gestis, comes ad sua se contulit, favebat autem comiti populus pene omnis; de baronibus vero Henfredus de Torono, regius constabularius, Balduinus Ramatensis, Balianus frater ejus, Rainaldus Sidoniennobilis homo erat de Campania ultramontana, de terra Henrici comitis Trecensis: fueratque domino Amalrico regi nimium familiaris et consanguineus, ita ut regni sui eum senescalcum constitueret; tandem mortuo Henfredo juniore, senioris Henfredi filio, Stephaniam ejus viduam, Philippi Neapolitani filiam, uxorem ei dedit. Erat autem ex parte uxoris dominus Syriae Sobal, illius videlicet regionis quae est trans Jordanem, quae vulgo dicitur montis Regalis. Susceperat tamen ex priore marito sobolem geminam praedicta vidua, filium videlicet et filiam. Hic, ut
Abbreviated transcription (Latin):
compet̃e: Tum quia consanguineoꝵ suorum
omnium erat ꝓximus. tum quia ditissimus
⁊ potentissimus erat omnium regis fidelium.
Terciam qͦ ad nectebat rationem ualidissimã.
qͦd dum ip̃e captꝰ fuisset. ex ip̃o carc̃e fidelibꝰ
suis sub obtentu fidelitatis p̃cepit. quatenus
domino regi amalrico pr̃i hꝰ. uniu̾sam terram
suam. arces. ⁊ castella trad̾ent. ⁊ eius mandatis
⁊ omnimode ditioni suppoñent uiiu̾sa. hoc
adiciens etiam in calce u̾borum quod si eum
humanitꝰ in carce uitam finire conting̃et.
neorum suorum omnium ꝓximum ex asse
constituerat heredem. ꝓhis omnib hanc gͥ
rependi uicissitud inem. magis honoris grã qͣm
spe aucuuis future utilitatis postulabat.
Dilata ẽ adhas domini comitis allegationes
responsio. eo p̃textu. qͦd paucos hrẽt dominꝰ
rex de regni maiorib secum. quorum consilio
in p̃senti uteret᷑. ꝓmisit tam̃ qͦo temꝑe opor¬

Expanded text:
competere, tum quia consanguineorum suorum competere, tum quia consanguineorum suorum omnium erat proximus; tum quia ditissimus et potentissimus erat omnium regis fidelium; tertiam quoque adnectebat rationem validissimam, quod dum ipse captus fuisset, ex ipso carcere, fidelibus suis, sub obtentu fidelitatis, praecepit, quatenus domino regi Amalrico patri hujus, universam terram suam, arces et castella traderent; et ejus mandatis et omnimodae ditioni supponerent universa; hoc adjiciens etiam, in calce verborum, quod si eum humanitus in carcere vitam finire contingeret, neorum suorum omnium esset proximus, ex asse constituerat haeredem. Pro iis omnibus, hanc sibi rependi vicissitudinem magis honoris gratia, quam spe futurae alicujus utilitatis, postulabat. Dilata est ad has domini comitis allegationes responsio, eo praetextu, quod paucos haberet dominus rex de regni majoribus secum, quorum consilio in praesenti uteretur; promisit tamen, quod tempore oppor
Abbreviated transcription (Latin):
uius domini balduini annopͥmo cura
augusti inicium. ducentarum nauium
classis a domino wlłmo siculorum rege ad im¬
pugnandam alexaisdriam missa. honestas tã
equitum qͣm peditum copias deferens. descen¬
dit in egyptum. u̾dum euis ꝓcuratores.⁊ pͥmi¬
cerii incautiꝰ se hñt. amissis ex utroq ordine
fecerant confusi recesserunt. In regno uͦ nr̃o ꝓ
curante milone de planci regni negocia aborte st̃
graues inimiticie int̾ eum ⁊ quosdam regni pͥnci¬
pes. Inuidebant enim ⁊ anxie mouebantur. quod
ip̃is ignorantib nec uocatis. ip̃e solus ninium de
se p̃sumens. sp̃tis auis regi semꝑ assiste̾t. ⁊ ceteris
a regia familiaritate seclusis. eis inconsultis reg¬
ni negocia ꝓcuraret. Int̾ea comes tripolitanus
ad dominum regem accedens. apud pͥncipes qui
forte tunc aderant regni ꝓcurationem petit.
allegans domini regis adhuc uifra pub̾tatis an¬
nos degentis. tutelam legutimam iure agmitio¬
nis sͥ deb̾i. ⁊ hanc multiplici ratione sͥ dicebat

Expanded text:
ujus domini Balduini, anno primo, circa Augusti initium, ducentarum navium classis a domino Willelmo Siculorum rege, ad impugnandam Alexandriam missa, honestas tam peditum quam equitum copias deferens, descendit in Aegyptum. Ubi dum ejus procuratores et primicerii incautius se habent, amissis ex utroque ordinefecerant, confusi recesserunt. In regno vero nostro, procurante Milone de Planci regni negotia, obortae sunt graves inimicitiae inter eum et quosdam regni principes; invidebant enim et anxie psis ignorantibus nec vocatis, ipse solus, nimium de se praesumens, spretis aliis, regi semper assisteret; et caeteris a regia familiaritate seclusis, eis inconsultis, regni negotia procuraret. Interea comes Tripolitanus, ad dominum regem accedens, apud principes, qui tunc forte aderant, regni procurationem petit, allegans domini regis adhuc infra pubertatis annos degentis, tutelam legitimam, jure agnationis sibi deberi. Et hanc multiplici ratione sibi dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
sicilia nͦ. domino wlłmo scd̾o. domini item wlłi
senioris filio. Antiochie aut̃ p̃erat dñs boamũ¬
dus. raimundi pͥncipis fuiꝰ. Tripoliuͦ. dominus
raimundꝰ unior. senioris raimundi comitis

Expanded text:
Sicilia vero domino Willelmo secundo, domini item Willelmi Sicilia vero domino Willelmo secundo, domini item Willelmi senioris filio; Antiochiae autem praeerat dominus Boamundus, Raimundi principis filius; Tripoli vero, dominus Raimundus junior, senio
Abbreviated transcription (Latin):
ic defuncto pr̃e. uix erat annorum
tredecim. hñs sororem sibillam noie.
natu se pͥorem: sͣ eadem mat᷑. q̃ inclaustro scĩ
latari inbethania apud dominam iuetam. eiꝰ¬
dem loci abbatissam. patris eius mat̃teram nu¬
triebatur. de functogͥ patre conuonientibus
in unum uniu̾sis regni pͥncipib tam eccłias¬
ticis qͣm secularib. consonante omnium deside
rio. ineccłia dominici sepule̾ sollempnit. ⁊ ex
more. acdomino amalrico bone memorie iero¬
solimorum patͥarcha. cum ministrantibꝰ archi
ta die post patris obitum mnunctͦ ẽ. ⁊ coronatꝰ¬
ẽ. p̃sidente scẽ romane eccłie. domino alexandro
papa t̃cio. sc̃ẽ uͦ antiochene eccłie. domino a¬
unerico. Ierłumtane domino amalrico. tyrensi
uͦ domino fred̾ico. imꝑatore ap̃ constantinopo¬
lim inclite recordationis. ⁊ pie memorie domino
manuele. apud romanos domino fred̾ico. apud
francos domino ludouico. In anglia domino hen¬
rico gaufridi comitis andegauensium fuio. In

Expanded text:
ic, defuncto patre, vix erat annorum tredecim, habens sororem Sibyllam nomine, natu se priorem, ex eadem matre, quae in claustro Sancti Lazari in Bethania, apud dominam Ivetam, ejusdem loci abbatissam, patris ejus materteram, nutriebatur. Defuncto igitur patre, convenientibus in unum universis regni principibus, tam ecclesiasticis quam saecuin ecclesia Dominici Sepulcri solemniter et ex more, a domino Amalrico, bonae memoriae, Hierosolymorum patriarcha, cum ministrantibus archita die post patris obitum, inunctus est et coronatus: praesidente sanctae Romanae Ecclesiae domino Alexandro, papa tertio, sanctae vero Antiochenae Ecclesiae, domino Almerico, Hierosolymitanae domino Amalrico, Tyrensi vero domino Frederico; imperante apud Constantinopolim, inclytae recordationis et piae memoriae domino Manuele; apud Romanos domino Frederico, apud Francos domino Ludovico, in Anglia domino Henrico Gaufredi comitis Andegaviensium filio; in
Abbreviated transcription (Latin):
denigrauerant. posse facilius triumphare.
assumpto gͦ sibi uniuerso exercitu. & uniu̾¬
sis egypti uirib quales egypciaca diocesis ĩ
obtimo statu constituta tunc poterat minis¬
trare. ascendit in syriam. in sp̃u uehementi
S dño uisum ẽ aliter. qui ẽ terribilis in con¬
siliis suꝑ filios hominum. Ueniens gͦ cum equi

Expanded text:
denigraverant, posse facilius triumphare. denigraverant, posse facilius triumphare. Assumpto igitur sibi universo exercitu, et universis Aegypti viribus, quales Aegyptiaca dioecesis in optimo statu constituta tunc poterat ministrare, ascendit in Syriam, in spiritu vehementi Sed Domino visum est aliter, qui est terribilis in consiliis super filios hominum . Veniens igitur cum equ
Abbreviated transcription (Latin):
precipit ut uniuersum egypti robur. ce omnes
imperii uires colligens. in syriam ascendebat.
ce ppłm presumptuosum deleat de suꝑficie t̾re.
ita ut non memoretur nomen illus ultra. Erat
autem hic idem emireiꝰ. armeniꝰ nomine. axp̃i¬
ans originem habens parentib. S diuitiarũ
immensitate suffocatus. apostatauerat a crea¬
tore suo. fide neglecta: ex qua iustus uiuit.
hic idem etiam eodem anno quo a fideli
ppło ẽ obsessa. & fidei iestituta xp̃iane. ean¬
dem a deo ꝓtectam ciuitatẽ. a turcoꝵ potes¬
tate dño suo uendicauerat. uixq eam men¬
sib undecim obtinuerat quietam: cum xp̃i¬
anus exercitus eam ꝓpitio dño ab indebite ui¬
go seruitutis eripuit. In dignatꝰ gͦ qd̾ tam re¬
ciso temꝑe sua potitus erat uictoria. ce quod
momentanea uidebat᷑. & erat ꝑ eum dño ac
quisita possessio. laborem sibi graranter assu¬
mit inrunctum. sꝑans de his qui erꝰ factum

Expanded text:
praecipit ut universum Aegypti robur, et omnes praecipit ut universum Aegypti robur, et omnes imperii vires colligens, in Syriam ascendat; et populum praesumptuosum deleat de superficie terrae, ita ut non memoretur nomen illius ultra. Erat autem hic idem Emireus Armenius  nomine, a Christianis originem habens parentibus; sed divitiarum immensitate suffocatus, apostataverat a Creatore suo, fide neglecta, ex qua justus vivit. Hic idem, etiam eodem anno, quo a fideli populo est obsessa et fidei restituta Christianae, eamdem a Domino protectam civitatem, a Turcorum potestate domino suo vindicaverat; vixque eam mensibus undecim obtinuerat quietam, cum Christianus exercitus eam, propitio Domino, ab indebitae jugo servitutis eripuit. Indignatus ergo, quod tam reciso tempore sua potitus erat victoria; et quod momentanea videbatur, et erat per eum domino suo acquisita possessio, laborem sibi gratanter assumit injunctum, sperans de his qui fatum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm que fidelis &e deo placens anima mereat᷑.
Nlobis autem non solum rex. s regum opti¬
mus. lumen ce speculum uidetur alioꝵ.
Non enim consecrationis munꝰ. ce eccłiastica
spreuisse credendus ẽ princeps fidelis sacra¬
inenta. s pompam scłi. ce cui omĩs creatur
subiecta ẽ uanitatem. & ꝑituram humilit̾
declinasse coronam: ut inmarcescibilẽ alibi
recens capta. dum adhuc pͥncipes qui
eã diuino mancipauerãt cultiu. ñdum es¬
sent diuisi abinuicem. rumor insonuit.
&e uere sic erat. qd princeps egyptiꝰ inter
orientales potentissimꝰ. ex un iuersis regio¬
nib sue ditioni subiectis. militares conuo¬
cauerat copias. & exercitꝰ collegerat infi¬
nitos. indigne ferens qd̵ ppłs barbarꝰ de ul¬
timis eg̃ssus terrarum finib in regnum suum
introierat. ce ꝓuinciam imꝑio suo subditam occti¬
pauerat uiolenter. uocatoq ad se milicie sue pͥn¬
cipe. clafclalio. qui alio nomine dicebatur emir eiꝰ.

Expanded text:
quam quae fidelis et Deo placens anima mereatur. quam quae fidelis et Deo placens anima mereatur. Nobis autem non solum rex, sed optimus, lumen et speculum videtur aliorum. Non enim consecrationis munus, et ecclesiastica sprevisse credendus est princeps fidelis sacramenta; sed pompam saeculi, et cui omnis creatura subjecta est, vanitatem; et perituram humiliter declinasse coronam, ut immarcescibilem alibirecens capta, dum adhuc principes, qui eam divino mancipaverant cultui, nondum essent divisi abinvicem, rumor insonuit, et vere sic erat, quod princeps Aegyptius, inter Orientales potentissimus, ex universis regionibus suae ditioni subjectis militares convocaverat copias et exercitus collegerat infinitos, indigne ferens quod populus barbarus, de ultimis egressus terrarum finibus, in regnum suum introierat, et provinciam imperio suo subditam, occupaverat violenter. Vocatoque ad se militiae suae principe Elafdalio, qui alio nomine dicebatur Emireus,
Abbreviated transcription (Latin):
religiosos. & scã conuersatione insignes. qͥ
toto itinere horis diuturnis & nocturnis
eccliastico more diuina illi ministrabant
officia. Quos pꝰqͣm regnum adeptꝰ ẽ uixta
eoꝵ postulationem in ualle iosaphat loca¬
uit. amplissimũq loco eoꝵ gr̃a ꝯtulit patͥ¬
monium. Que autem ce qͣnta sint q̃ eccłiis
d̃i pia liberalitate concessit: longum eẽt enu¬
merare. ex tenore tñ priuilegioꝵ eccłiis indul¬
toꝵ colligere ẽ. quot ce qͣnta sunt que uir do
plenus. ꝓ anime sue remedio locis uenerabi¬
lib erogauit. ꝓmotꝰ autem humilitatis cau¬
sa. corona aurea regum more in sca ciuitate
tioluit insigniri. ea content᷑ & illi reue¬
rentiam exhibens. quam humani generis
reꝑator in eodem loco usq ad crucis patibulũ
ꝓ nr̃a salute spineam deportauit. Unde
quidam in cathologo regum non distinguẽ¬
tes merita. eum dubitant connumerare.
magis attendentes que exteriꝰ gerunt᷑ ĩ corꝑs.

Expanded text:
religiosos, et sancta conversatione insignes, qui religiosos, et sancta conversatione insignes, qui toto itinere, horis diurnis et nocturnis, ecclesiastico more divina illi ministrabant officia. Quos, postquam regnum adeptus est, juxta eorum postulationem, in valle Josaphat locavit; amplissimumque loco, eorum gratia, contulit patrimonium. Quae autem, et quanta sint, quae ecclesiis Dei pia liberalitate concessit, longum esset enumerare; ex tenore tamen privilegiorum ecclesiis indultorum, colligere est, quot et quanta sunt, quae vir Deo plenus, pro animae suae remedio locis venerabilibus erogavit. Promotus autem, humilitatis causa, corona aurea, regum more, in sancta civitate noluit insigniri: ea contentus et illi reverentiam exhibens, quam humani generis reparator, in eodem loco usque ad crucis patibulum pro nostra salute spineam deportavit. Unde quidam in Catalogo regum, non distinguentes merita, eum dubitant connumerare: magis attendentes quae exterius geruntur in corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
ge lateq diffuso territorio celebre ac nomi¬
natissimum. eccłie leodiensi pia lib̾alitate
imꝑpetuam elemosinam concessit habendũ.
Si nos qui ea tantum que apud nos gessit
describere sumꝰ aggressi: ad ꝓpositũ redeamꝰ.¬
ostoͣm gͦ regnum obtinuit. paucis dieb
interpositis sicut uir religiosus erat. in
bis que ad decorem domus d̾i habebant resper¬
iro. Collicitudinis sue dño cepit offerre pri¬
mitias. Iam ꝓtimnꝰ in eccła dm̃ci sepulchiĩ.
dempli dñi canonicos instituit. eisq ainola
beneficia que prebendas uocant simuloy ho
nesta demitiia eirca prrdietas deo anaynes
eccłias assignauit. ordinem. & institutiones
seruans quas magne ce amplissime a piis
principib fundate ultra montes obseruãt
ccclie. plura etiam nisi mors eum p̾uenisset
collaturiis. adduxerat etiam predictꝰ uir
dõ amabilis ꝑegͥnationem ingressurus. de
claustris benẽ disciplinatis monachos. iuroͤ

Expanded text:
ge lateque diffuso territorio, celebre ac nomige lateque diffuso territorio, celebre ac nominatissimum, ecclesiae Leodiensi, pia liberalitate in perpetuam eleemosynam concessit habendum. Sed nos qui ea tantum quae apud nos gessit, describere sumus aggressi, ad propositum redeamtur regnum obtinuit, paucis diebus interpositis, sicut vir religiosus erat, in his quae ad decorem domus Dei habebant respectum, sollicitudinis suae Domino coepit offerre primitias. Nam protinus in ecclesia Dominici sepulcri et templi Domini canonicos instituit, eisque ampla beneficia, quae praebendas vocant, simulque et honesta domicilia circa praedictas Deo amabiles ecclesias, assignavit: ordinem et institutionem servans, quas magnae et amplissimae a piis principibus fundatae ultra montes servant ecclesiae; plura etiam, nisi mors eum praevenisset, collaturus. Adduxerat etiam praedictus vir Deo amabilis peregrinationem ingressurus, de claustris bene disciplinatis monachos, viros
Abbreviated transcription (Latin):
factione inuincta. ꝓdelicti mͦ receptis muni¬
tionib. & obsidib quoꝵ interuentu se obli¬
gauer̃t. ne aliq̃n simile attemptarent. in
gr̃am reuersi sunt. ħ autem iccirco int̾seru¬
imꝰ. ut qͣntus ẽẽ apud maximos orbis terrar̾
pͥncipes. hic de quo hic agimus uir inclitus
insinuetur. Maximum enim ẽẽ nemo ẽ qui
dubitet. a tantis pͥncipib qui pares in orbe
non dicuntur habere. unum omnium iuditio
optimum designari. presertim cum ip̃e eoꝵ
uiditiũ oꝑe tam insigni approbauerit. ⁊ pre¬
senti argumento qd̾ uere de illo sensissent.
edocuerit. fuerunt ce alia multa eiuslem
incliti uiri magnifica.⁊ admiratiõe digna
oꝑa. que usq in p̾sens in ore omnium ꝓ ce¬
lebri uertunt᷑ historia. Inter cetera quoq
ꝓpositum iam hñs ꝑegͥnationem in eundicas¬
trum. unde ei cognoren erat bulionẽ uide¬
licet agͦ. situ. munitione. ꝯmoditatib.⁊ lon¬

Expanded text:
factione injuncta pro delicti modo, receptis munifactione injuncta pro delicti modo, receptis munitionibus et obsidibus, quorum interventu se obligaverunt, ne aliquando simile attentarent, in gratiam reversi sunt. Haec autem idcirco interseruimus, ut quantus esset apud maximos orbis terrarum principes, hic de quo agitur, vir inclytus, insinuetur. Maximum enim esse, nemo est qui dubitet, a tantis principibus, qui pares in orbe non dicuntur habere, unum omnium judicio optimum designari; praesertim cum ipse eorum judicium opere tam insigni approbaverit; et praesenti argumento, quod vere de illo sensissent, edocuerit. Fuerunt et alia multa ejusdem inclyti viri magnifica et admiratione digna opera, quae usque in praesens in ore omnium, pro celebri vertuntur historia. Inter caetera quoque propositum jam habens peregrinationem ineundi, castrum, unde ei cognomen erat, Bulionem videlicet, agro, situ, munitione, commoditatibus, et lon
Abbreviated transcription (Latin):
exerentuum constituere primiceriũ. Cui de
ꝯmuni consilio datum ẽ responsum. dñm
ducem lotaringie godefridum p̃ om̃ib adi
onieris idoneum &e sufficientẽ ẽẽ. cui tanqͣm
unro a tot milib electo. & singłariter omniũ
iudicio excellenti. tradidit a quilam. multũ
inuito.&e renitenti. Contigit autem illa die
qdͥ conflgentib inter se hincinde exeitib
&e hostiliter nimis. adinuicem gladiis instan¬
tib. dux cum aquila precedens imꝑatorem.
uersus aciem cii preerat rex pseudo radultꝰ
contendens. illuc aciem cui preerat imꝑator
direxit. ad quam ꝑueniens. confracta ⁊ dis¬
soluta acie regis. presente imꝑatore. &e de pͥn¬
cipib aliquot. uexillum qd̃ gestabat. regi ꝑ
uitalia pectoris immersit. & eo tͣnsuerb̾ato
ad terram deiecit examimẽ de nuo signum
licet eruentatum erigens imꝑiale. Uidentes
autem saxones regem suum defecisse. defece¬
runt ce ip̃i. dr̃o imꝑatori se dedentes. ⁊ satis¬

Expanded text:
exercituum constituere primicerium. Cui de exercituum constituere primicerium. Cui de communi consilio datum est responsum: Dominum ducem Lotharingiae Godefridum. prae omnibus ad id oneris idoneum et sufficientem esse. Cui, tanquam viro a tot millibus electo, et singulariter omnium judicio excellenti, tradidit aquilam, multum invito et renitenti. Contigit autem illa die quod, confligentibus inter se hinc inde exercitibus, et hostiliter nimis adinvicem gladiis instantibus, dux cum aquila praecedens imperatorem, versus aciem, cui praeerat pseudorex Radulphus, contendens, illuc aciem, cui praeerat imperator direxit; ad quam perveniens, confracta et dissoluta acie regis, praesente imperatore et de principibus aliquot, vexillum quod gestabat, regi per vitalia pectoris immersit; et eo transverberato, ad terram dejecit exanimem: denuo signum, licet cruentatum, erigens imperiale. Videntes autem Saxones, regem suum defecisse, defecerunt et ipsi, domino imperatori se dedentes; et satis