comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum dona ut ip̃e cle¬
siclerabat nuꝑ id ÷ anno clñi¬
ce incarnationis septingente¬
simo uicesimo nouo cum es¬
set ip̃e annoꝵ nonaginta.
migrauit acl regna celestia.
Durit autem uitam in mag¬
na humilitatis. mansuetuli¬
ns. continencie. simplicitatis
& iusticie perfectione Uucde
& genti sue et illis in quib
exulabat nationib scottoꝵ
uencłi. & instancia cdocencli.
&. auctoritate corripienli. &
pietate largiencli cle his
que a cliuitib acceperat
multũ ꝓfuit. Addiclit
autem uotis que cliximꝰ. ut
semper in quadragesima nõ
plus qͣm semel in septunana
reficeret: ñ aliuel quam pa¬
nem ac tenuissimũ lac ꝙ& hoc
cũ mensura gustaret. qđ uide¬
ponere solebat: et post noctem
ablata suꝑficie crassiore. ip̃e re¬
sicluũ cum modico ut cliximꝰ
pane bibebat. Cuiꝰ modum
dem qͦq post peracta solẽnia
pentecostes hoc quinquagesi¬
me semꝑ obseruare solebat.
Ntorea rex alfril misit
Wilfriclum prb̃m ad regem
galliarum. qui eum sibi suis¬

Expanded text:
 dona, ut ipse desiderabat, nuper, id est anno dominicae Incarnationis septingentesimo vicesimo nono, cum esset ipse annorum nonaginta, migravit ad regna caelestia. Duxit autem vitam in magna humilitatis, mansuetudinis, continentiae, simplicitatis et justitiae perfectione. Unde et genti suae, et illis in quibus exulabat nationibus Scottorum i, et instantia docendi, et auctoritate corripiendi, et pietate largiendi de his quae a divitibus acceperat, multum profuit. Addidit autem votis quae diximus, ut semper in Quadragesima non plus quam semel in die reficeret, non aliud quam panem ac lac tenuissimum, et hoc cum mensura gustaret: quod videponere solebat, et  Al., ut post noctem ablata superficie crassiore, ipse residuum cum modico, ut diximus, pane bibebat. Cujus modumdem quoque post peracta sollemnia Pentecostes, hoc est, Quinquagesimae, semper observare curabat.nterea rex Alchfrid misit Uilfridum presbyterum ad regem Galliarum, qui eum sibi suis
Abbreviated transcription (Latin):
ceret: expergefactꝰ sodalis respex¬
it eum ꝙ ait. O fr̾ ecbercte. o
quid fecisti: Sperabam quia
pariter ad uitam eternam
intraremus. Uerũptamen sci¬
to qr que postulasti accipies.
Diclicerat enim ꝑ uisionem
& quid ille petisset: & qr pe¬
tita impetrasset. Quid młta᷑
Ipse adelhun ꝓxima nocte cle¬
functus est. At uero ecberit cle¬
cussa molestia egritudinis cõ¬
ualuit. ac młto postea tem¬

Expanded text:
ceret, expergefactus sodalis respexceret, expergefactus sodalis respexit eum, et ait: « O frater Ecgbercte, o quid fecisti? Sperabam quia pariter ad vitam aeternam intraremus. Verumtamen scito quia quae postulasti, accipies. Didicerat enim per visionem, et quid petiisset, et quia petita inpetrasset. Quid multa? Ipse Aedilhun proxima nocte defunctus est: at vero Ecgberct decussa molestia aegritudinis convaluit, ac multo postea
Abbreviated transcription (Latin):
niciei prb̾r. qui se hec ab ip̃o
auclisse perhibebat: cum se
estimaret morituruꝰ. egressus
est tempore matutino cle cubi¬
culo in quo infirmi quiescebãt.
& resiclens solus in loco oppor¬
tuno cepit sedulus cogitare de
actib suis. Et cõpunctus me¬
mona peccatoꝵ suoꝵ faciem
lacrimis abluebat: atq intimo
ex corde dm̃ precabatur. ne
adhuc mori cleberet: prius-¬
quã uł preteritas neg legenti¬
as quas in puericia siue in in¬
fantia cõmiserat. ꝑfectius ex
tempore castigaret: uł in bo¬
nis operib se habunclancius
exerceret. Uouit itaq uotum.
quia acleo peregrinꝰ uiuere uel¬
let: ut nũquam in insulam
nem canonici temporis psal¬
mocliam. si nõ ualitudo cor¬
poris obsisteret: coticlie psal¬
terium totũ in memoriam
cum nocte ieuuꝰ transiret.
Cũq finitis lacrimis. precib
& uotis domũ rediret: ĩuenit
sodalem dormientem. Et ip̃e
quoq lectulum conscendens:
cepit in quietem membra lax¬
are. Et cum paululum quies¬

Expanded text:
o audisse perhibebat, cum se aestimasset esse moriturum, egressus est tempore matutino de cubiculo quo infirmi quiescebant, et residens solus in loco opportuno, coepit sedulus cogitare de actibus suis, et conpunctus memoria peccatorum suorum faciem lacrymis abluebat, atque intimo ex corde Deum precabatur, ne adhuc mori deberet, priusquam vel praeteritas neglegentias quas in pueritia sive infantia commiserat, perfectius ex tempore castigaret, vel in bonis se operibus abundantius exerceret. Vovit etiam votum, quia adeo peregrinus vivere vellet, ut nunquam in insulam er sollemnem canonici temporis psalmodiam, si non valetudo corporis obsisteret, quotidie Psalterium totum in memoriam cum nocte jejunus transiret. Cumque finitis lacrymis, precibus et votis, domum rediret, invenit sodalem dormientem: et ipse quoque lectulum conscendens, coepit in quietem membra laxare. Et cum paululum quies
Abbreviated transcription (Latin):
tem ab hostili paganoꝵ depopu¬
lacione liberauit & ip̃am mer¬
uinciarum desecto capite per-¬
fido ad fidei xp̃iane grãm con¬
uertit. Primus autem in ꝓuĩ¬
cia mercioꝵ. simł & linclistar¬
factus est: qui apud mediter¬
rancos anglos defunctus ac se¬
relicto ep̃atus officio iiuens
ad scotiam rediit. uterq de ge¬
nere scoitoꝵ. Tercius trumhe¬
re de natione quilem angloꝵ.
qui erat abbas in monasterio
cionem necis eius iniuste. a rege
ibi locum monasterium constru
regis occisi. in quo iudelicet mo¬
nasterio or̃ones assidue ꝓ utriꝰq
regis. id ÷ occisi & eius qui occide¬
re iussit salute eterna fierent.

Expanded text:
tem ab hostili paganorum depoputem ab hostili paganorum depopulatione liberavit, et ipsam gerovinciarum, desecto capite perfido, ad fidei Christianae gratiam convertit. Primus autem in provincia Merciorum, simul et Lindisfarus , qui apud Mediterraneos Anglos defunctus  relicto episcopatus officio vivens ad Scottiam rediit, uterque de genere Scottorum: tertius Trumheri, de natione quidem Anglorumqui erat abbas in monasterio tionem necis ejus injustae, postulibi locum monasterium construeregis occisi: in quo videlicet monasterio orationes assiduae pro utriusque regis, id est, et occisi, et ejus qui occidere jussit, s
Abbreviated transcription (Latin):
milicie terrestris. ad excercendã
miliciam celestem supplicandũ¬
facultas ꝙ suppeteret. Equib
uidelicet possessiunculis. sex in
cia bernicioꝵ. decdit. Singule uͦ
possessiones : detem erant fami¬
liarũ. id ÷ simł omnes centum
uiginti. Intrauit autem p̾fata
insula cerui nũcupat᷑: cui tũc
hild abbatissa. prefuit. Que pͦ
biennium comparata possessio
memorata regis filia primo dis¬
cipula uite regularis. deinde e¬
tiam magistrã extitit: clonec cõ¬
pleto unde sexaginta annoꝵ nu¬
mero. acl complexum & sponsi
celestis uirgo beata intraret.
In quo monast̾io et ip̃a &e pr¬
eius osuui. & mater eius can¬
feld. & pater matris eiꝰ eduui¬
ms. & multi alii nobiles in
ecclesia sc̃i petri apłi sepulti st̃.
Hoc autem bellum rex osuui
in regione loidis tertio decimo
regni sui anno: septimo decimo
die kalendarũ decembriũ: cũ
magna utriusq populi utili¬
tate confecit. Nam & suam gen¬

Expanded text:
militiae terrestris, ad exercendam militiae terrestris, ad exercendam militiam caelestem, supplicandumfacultasque suppeteret. E quibus videlicet possessiunculis, sex in  Berniciorum dedit. Singulae vero possessiones, decem erant familiarum, id est, simul omnes centum viginti. Intravit autem praefata insula cervi, cui tunc Hild abbatissa praefuit : quae post biennium comparata possessionmemorata regis filia, primo discipula vitae regularis, deinde etiam magistra exstitit, donec completo undesexaginta annorum numero, ad complexum et nuptias Sponsi caelestis virgo beata intraret. In quo monasterio et ipsa, et paejus Osuiu, et mater ejus Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et multi alii nobiles in ecclesia sancti apostoli Petri sepulti sunt. Hoc autem bellum rex Osuiu in regione Loidis , tertio decimo regni sui anno, decimo septimo die Kalendarum Decembrium cum magna utriusque populi utilitate confecit. Nam et suam gen
Abbreviated transcription (Latin):
filius autem osuualdi regis oi¬
diluuald qui eius aurilio esse
debuerat. in parte erat aluer
truum suum pugnaturis ducꝰ
tempore pugnandi sese pugne
subtrarerat: euentumꝙ discri¬
minis tuto in loco expectabat.
Inito gͦ certamine. fugati sunt
ta qui ad auxiliuꝰ uenerant pe¬
ne omnes interfecti. In quib ael¬
elhere frater anne regis orienta¬
lium angloꝵ qui post cum reg¬
nauit. auctor ipse belli perditis
militib siue auxilus interemptꝰ ÷
Et quia ꝓpe fluuium uinued
pugnatum ÷: qui tunc pre inu̾¬
dancia pluuiarũ late alueum su¬
um i̾mo omnes ripas suas tran¬
sierat. contigit ut multo plures
aqua fugientes: quam bellantes
perderet ensis. Tunc rex os uiu
uuirta quod dño uouerat. ꝓ col¬
lata sibi uictoria gr̃as deoꝰ refe¬
rens: dedit filiam suam aelfledã
que t̾c uix unius anni etatem
impleuerat perpetua uirgini¬
tate consecrandam. donatis in¬
super duodetim possessiunculis
terrarum. in quib ablato stuclio

Expanded text:
Filius autem Osualdi regis OiFilius autem Osualdi regis Oidilvald, qui eis auxilio esse debuerat, in parte erat adversam et patruum suum pugnaturis  Al.tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine fugati sunt ta, qui ad auxilium venerant pene omnes interfecti: in quibus Aedilheri frater Annae regis Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse belli, perditis militibus sive auxiliis interemptus: et quia prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc prae inundantia pluviarium late alveum suum immo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes, quam bellantes perderet ensis. Tunc rex Osuiu, juxta quod Domino voverat, pro conlata sibi victoria gratias Deo referens, dedit filiam suam Aelfledam quae vix dum unius anni aetatem impleverat, perpetua ei virginitate consecrandam: donatis insuper duodecim possessiunculis terrarum, in quibus ablato studio
Abbreviated transcription (Latin):
netionem uastare desineret. Cũꝙ
rex ꝑfidus nullatenꝰ precib illius
assensum preberet. qui totam
eius gentem a paruo usq ad
magnum delere atꝙ extermina¬
re decreuerat: respexit ille ad
diuine auxilium pietatis. quo
ab impietate barbarica posset e¬
ripi: uoto ꝙ se obligans. si paga-¬
nus inquit nescit accipere nr̃a
donaria: offeramꝰ ei qui nouit
deo nostro. Uouit ergo quia si uic¬
tor existeret. filiam suam dño sa
ret: simul & duodecim possessi¬
ones predioꝵ ad construencla
monasteria donaret. & sic cum
paucissimo exercitu se certamini
delit. Deniq fertur: quia tri-¬
cies maiorem pagam habuerĩt
exercitum. Siquidem ipsi tri¬
ginta legiones ducibus nobilis¬
simis instructas in bello habri¬
erunt. Quibus osuui rex cum
alfrido filio perparuum ut
dixi habens exertitum: sed xp̃o
duce confisus occurrit. Nam a¬
lius filius eius ecfrid eo tempo¬
re in ꝓuincia mercioꝵ apud.
regnnam cinuise obses tenebat᷑.

Expanded text:
necionem vastare desineret. Cumque necionem vastare desineret. Cumque rex perfidus nullatenus precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus gentem a parvo usque ad magnum delere atque exterminare decreverat, respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi: votoque se obligans: « Si paganus, inquit, nescit accipere nostra donaria, offeramus ei qui novit, Domino Deo nostro. » Vovit ergo quia si victor existeret, filiam suam Domino sret; simul et duodecim possessiones praediorum ad construenda monasteria donarpaucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur quia tricies majorem pagani habuerint exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu rex cum Alchfrido filio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, sed Christo duce confisus, occurrit. Nam alius filius ejus Ecgfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cynuise obses tenebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sin a morte constat ee seruatum.
Nam cũ multo post hec tempore
iuueret. & scripturis legendis oꝑam
daret : tandemdidicit se aquabap¬
tismatis non esse regeneratum.
Et mox fonte la uachri salutaris
ablutus. etiam post modñ ad ordi¬
nem presbiterii ꝓ motus est: mul¬
tisq in eccła utiłis fuit. Deqͦ dubi-¬
tandũ ñ crede̾derim. qͥn intercessio¬
nib ut dixi patris sui ad cinꝰ corpus
dilectionis ip̃ius gr̾a uenerat: ste
ab articulo mortis retentus. ut
et ip̃e sic mortem euaderet eterna:
et aliis qͦq fr̾ib ministeriũ uite ac
salutis docendo exhiberet.
is temꝑib rex osuiu
cũ acerbas atq intolerabi¬
les pateretur nruptiones sepedicꝰ¬
t̾i regis mertioꝵ qui fratrem eius
oeciderat: ad ultimum necessita¬
te cogente ꝓmisit se ei munera
& maiora quam credi potest or¬
namenta regia uel clonaria in
precium pacis largiturum dũ¬
modo ille domum rediret: & pro¬
uincias regni eius usꝙ ad inter¬

Expanded text:
sui a morte constat esse servatum. sui a morte constat esse servatum. Nam cum multo post haec tempore viveret, et Scripturis legendis operam daret, tandem didicit se aqua baptismatis non esse regeneratum, et mox fonte lavacri salutaris ablutus, etiam postmodum ad ordinem presbyterii promotus est, multisque in Ecclesia utilis fuit: de quo dubitandum non crediderim, quin intercessionibus, ut dixi, sui patris, ad cujus corpus dilectionis ipsius gratia venerat, sit ab articulo mortis retentus, ut et ipse sic mortem evaderet aeternam, et aliis quoque fratribus ministerium vitae ac salutis docendo exhiberet.s DCLV rex Osuiu cum acerbas atque intolerabiles pateretur irruptiones saepe dicti regis Merciorum, qui fratrem ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogente promisit se ei innumera et majora quam credi potest ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, dummodo ille domum rediret, et provincias regni ejus usque ad inter
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. fecit ibi monasteriũ qd̾ nc̃
lestingeu uocatur. ⁊ religiosis
um ubi educatus erat instituit.
Qui cũ annis multis ⁊ in prefata
ꝓuincia epatũ ad ministraret:
et huiꝰ quoq monasterii statutis
contigit ut ad ip̃m monasteriũ
temꝑe mortalitatis ad ueniens.
tactus ibidem infirmitate coꝑis
facta. ⁊ in illa corpus ip̃ius ad dex¬
teram altaris reconditũ. Dedit
autem ep̃s regendũ post se mo¬
nasteriũ fr̾i suo ceadde: qͥ postea
ep̃s factus est ut in sequentibus
dicemus. Quatuor siqͥdem hi qͦs
mi sacerdotii gradu fuctisũt.¬
Cumergo ep̃m de functum ac se¬
pultum inꝓuincia nordanhymbro
homines circiter tringinta. cupien¬
tes ad corpus patris sui aut uiuere
si sic d̃o placeret: aut morientes ibi
sepeliri. Qui libenter a fr̾ĩb sins &
cõmilitonib suscepti. om̃s ibidẽ
suꝑ ueniente prefate pestilentie
clade defuncti sunt excepto uno
puerido. quem orationib patris

Expanded text:
tionis, fecit ibi monasterium, quod nunc tionis, fecit ibi monasterium, quod nunc Laestingaeu vocatur, et religiosis um ubi educatus erat, instituit. Qui cum annis multis et in praefata provincia episcopatum administraret, et hujus quoque monasterii statutis contigit ut ad ipsum monasterium tempore mortalitatis adveniens, factus ibidem infirmitate corporfacta, et in illa corpus ipsius ad dexteram altaris reconditum. Dedit autem episcopus regendum post se monasterium fratri suo Ceadda, qui postea episcopus factus est, ut in sequentibus dicemus. Quatuor siquidem hi quomi sacerdotii gradu functi sunt.Cum ergo episcopum defunctum ac sepultum in provincia Nordanhymbrorhomines circiter triginta, cupientes ad corpus sui Patris, aut vivere si sic Deo placeret, aut morientes ibi sepeliri: qui libenter a suis fratribus et commilitonibus suscepti, omnes ibidem superveniente praefatae pestilentiae clade defuncti sunt, excepto uno puerulo, quem orationibus patris
Abbreviated transcription (Latin):
locũ pͥmo precib ac ieniniis a pͥstina
flagitiorũ sorde purgare. & sic in
eo monasterii fundamenta iacere:
postulauit a rege ut sibi totũ qua¬
dragesime tempus qđ in stabat
facultatem ac licentiam ibiclem
orationis causa demorandi conce¬
deret. Quib diebus cunctis excep-¬
ta clmĩca ieuiniũ ad uesꝑam usq¬
quide isi panis ꝑ modicũ ⁊ unũ
ouũ galliaciũ cũ paruo lacte aqͦ
mixto ꝑcipiebat. Dicebat enim
hanc esse cõsuetudinẽ eorũ aquib
normã discipline regularis didi¬
cerat: ut accepta miꝑ loca ad fa¬
ciendũ monasteriũ uel eccłam.
pus orationib ac ieiumiis dño con¬
secrarent. Cũq decem dies qua¬
dragesime restarent: uenit qui
clamaret eũ ad regem. At me
ne opus religiosum causa negocio¬
rum regaliũ intermitteret᷑: cyn¬
germanꝰ erat ip̃us pia cepta cõple¬
re. Cui cũ mlle libenter ad quiesce¬
ret: expleto studio ieiumiorũ & ora¬

Expanded text:
locum primo precibus ac jejuniis a pristina locum primo precibus ac jejuniis a pristina flagitiorum sorde purgare, et sic in eo monasterii fundamenta jacere, postulavit a rege, ut sibi totum Quadragesimae tempus quod instabat, facultatem ac licentiam ibidem orationis causa demorandi concederet. Quibus diebus cunctis, excepta Dominica, jejunium ad vesperam usqquidem nisi panis permodicum, et unum ovum gallinaceum cum parvo lacte aqua mixto percipiebat. Dicebat enim hanc esse consuetudinem eorum, a quibus normam disciplinae regularis didicerat, ut accepta nuper loca ad faciendum monasterium vel ecclesiam, prius orationibus ac jejuniis Domino consecrent. Cumque decem dies Quadragesimae restarent, venit qui clamaret eum ad regem. At ille, ne opus religiosum negotiorum regalium causa intermitteretgermanus erat ipsius, pia coepta complere. Cui eum ille libenter adquiesceret, expleto studio jejuniorum et ora
Abbreviated transcription (Latin):
partib regnũ habebat uirũ sc̾m et
sapientẽ ꝓbũq morib uideret:
postulauit eũ possessione terre aliqmͣ
a se ad construendũ monasterium
accipere. inquo ip̃e rex & frequen¬
cius ad deprecandũ dñm uerbũq
audiendũ ad uenire ⁊ de functus se¬
peliri deberet. Nam & se ip̃m fidelit̾
credidit multũ iuuari eorũ oratio¬
nib cotidianis: qui in illo loco clño
seruirent. Habuerat autẽ idẽ rex
secũ frẽm germanũ eius de ep̃i
uocabulo ceulin: uirũ eque do de¬
uotũ. qͥ & ip̃i ⁊ familie ip̃ius uer¬
bũ et sacramenta fidei: erat enim
pb̃r ministrare solebat. ꝑ cuius
noticiam maxime ad cliligendum
ergo uotis regis antistes. clegit sibi
locũ monasterii construendi in
montib ardus ac remotis: inquib
latronũ magis latibula ac lustra fe
& iunci. id ẽ fructus bonorũ oꝑm
ibi nascerent᷑. ubi priꝰ uel bestie
comorari. uel homines bestialit̾¬
u niere consueuerant. Studens au¬
tem uir dĩn acceptũ monasterii

Expanded text:
regnum habebat, virum sanctum et sapientem, probumque moribus videret, postulavit eum possessionem terrae aliquam a se ad construendum monasterium accipere, in quo ipse rex et frequentius ad deprecandum Dominum verbumque audiendum advenire, et defunctus sepliri deberet. Nam et seipsum fideliter credidit multum juvari eorum orationibus quotidianis, qui illo in loco Domino servirent. Habuerat autem idem rex secum fratrem germanum ejusdem episcopi, vocabulo Caelin, virum aeque Deo devotum, qui ipsi ac familiae ipsius verbum et sacramenta fidei, erat enim presbyter, ministrare solebat, per cujus notitiam maxime ad diligendum  Favens ergo votis regis antistes, elegit sibi locum monasterii construendi in montibus arduis ac remotis; in quibus latronum magis latibula ac lustra feret junci, id est, fructus bonorum operum ibi nascerentur, ubi prius vel bestiae commorari, vel homines bestialiter vivere consueverant. Studens autem vir Domini acceptum monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
ce incarnationis sexcen¬
tesimo seragesimo quarto fac
mensis maii hora circit᷑ deci¬
ma cliei. Quo etiam anno
subita pestilencie lues lepo¬
pulatis prius australib bri¬
tanme plagis: norclanhym¬
broꝵ qͦq ꝓuinciã corripiens.
atq acerba clacle longe late¬
q deseiuens. magnã homi¬
nu᷑ multicludinem strarit.
munclo. & in monasterio
honorifice sepultus. Hec au¬
tem plga hiberniam quoꝙ
insulam pari clacle preme¬
bat. Erãt ibicdem eo tempo¬
re multi nobilium simul
& mediocrũ de gente angloꝵ
qui tempore finami & col
illo secesserat᷑. Et quidam qui¬
dẽ mor monastice se conuersa¬
tiom ficlelit̾ mancipauerunt.
Alii magis circũ eundo ꝑ cellas
magistroꝵ: lectioni operam da¬
re gauclebant. Quos omnes scot¬
ti libentissime suscipientes: uic¬
tum cis cotilianũ sine precio.
libros quoq ad legendũ. &. ma¬
gisterium gratuitum prebere
curabant.
pant int̾ hos duo iuueneͤ
magne inclolis cle nobili
an̾gloꝵ aedelhim & egberet.

Expanded text:
nicae Incarnationis sexcentesimo sexagesimo quarto, facmensis Maii, hora circiter decima diei: quo etiam anno subita pestilentiae lues, depopulatis prius Australibus Brittaniae plagis, Nordanhymbrorum quoque provinciam corripiens, atque acerba clade diutius longe lateque desaeviens, magnam hominum multitudinem stravit. mundo, et in monasterio h, honorifice sepultus. Haec autem plaga Hiberniam quoque insulam pari clade premebat. Erant ibidem eo tempore multi nobilium simul et mediocrium de gente Anglorum, qui tempore Finani et Colmillo secesserant. Et quidam quidem mox se monasticae conversationi fideliter mancipaverunt, alii magis circumeundo per cellas magistrorum, lectioni operam dare gaudebant: quos omnes Scotti libentissime suscipientes victum eis quotidianum sine pretio, libros quoque ad legendum, et magisterium gratuitum praebere curabant. Erant inter hos duo juvenes magnae indolis, de nobilibus Anglorum, Aedilhun e
Abbreviated transcription (Latin):
dei famulus exciperetur. Eti
am si in itinere pergens in¬
ueniretur. accurrebant: ꝙ
flera ceruice uł manu signa¬
ri. uł ore illiꝰ benelici gande¬
bant. Uerbis quoq hoꝵ ex¬
hortatoriis liligenter aucli¬
tum prebebant. Sed & dieb
dnucis ad eccłiam siue al mo¬
nasteria certatim nꝰ reficiẽ¬
cli corporis sel aucliendi ser¬
monis clei gr̃a confluebãt.
Et si quis forte sacerclotũ in
uicũ cleueniret: mox con¬
gregati in unuͦ uicani uer¬
bum uite ab illo expetere
curabant. Nam neq alia
ip̃is sacerdotib aut clericis
uicos adeundi. quam predi¬
cancli. baptitancli. infirmoᷤᷤ
uisitandi. & ut breuiter
clicam animas curandi cau¬
sa fuit. Qui in tantum erãt
ab omui auancie peste casti¬
gati. ut nemo territoria
ac possessiones al construen¬
da monasteria. a potestatib¬

Expanded text:
Dei famulus exciperetur. EtiaDei famulus exciperetur. Etiam  Al., et jam si in itinere pergens inveniretur, adcurrebant, et flexa cervice vel manu signari, vel ore illius se benedici gaudebant; verbis quoque horum exhortatoriis diligenter auditum praebebant. Sed et diebus Dominicis ad ecclesiam, sive ad monasteria certatim, non reficiendi corporis, sed audiendi sermonis Dei gratia confluebant: et si quis sacerdotum in vicum forte deveniret, mox congregati in unum vicani, verbum vitae ab illo expectere curabant. Nam neque alia ipsis sacerdotibus aut clericis vicos adeundi, quam praedicandi, baptizandi, infirmos visitandi, et, ut breviter dicam, animas curandi causa fuit: qui in tantum erant ab omni avaritiae peste castigati, ut nemo territoria ac possessiones ad construenda monasteria, nisi a potentib
Abbreviated transcription (Latin):
Abiens autem clomu colma¬
nus: assũpsit secũ partem
ossuu᷑ reuerentissimi patris
aiclani: partem uͦ in eccłia
cui preerat reliquit. ꝙ. in
secretario eius conli prece¬
pit. Quante autem parsi
excepta eccłia paucissime do¬
mus reperte sunt: hoc est il
terat. Nil pecuniarũ absq
pecorib habebant. Si quid
eniꝰ pecuniarũ a diuitib ac¬
cipiebant: mox pauperib
clabant. Nani neq acl sus¬
cepcionem potentium scłi
uel pecunias colligi uł domꝰ
Rex ip̃e cum opportunitas
eregisset. cũ quinq tantum
& expleta in eccłia or̃one
clisceclebat. Quod si forte
eos ibi refici contingeret:
simplici tantum ꝙ coticli¬
auo fr̃m cibo cõtenti nil ul¬
tͣ querebant. Tota enĩ fuit
tunc sollicituelo loctorͥb¬
tota cura corclis excolendi
nõ uentris. Uncle ꝙ in mag¬
na erat ueneracione teͣpore
illo religionis habitꝰ: ita
ut ubicũq clericꝰ aliquis
aut monachus adueniret.
gaucdenter ab omnib tãqͣm

Expanded text:
Abiens autem domum ColmaAbiens autem domum Colman adsumpsit secum partem ossium reverentissimi Patris Aidani; partem vero in ecclesia cui praeerat, reliquit, et in secretario ejus condi praecepit. Quantae autem parsimexcepta ecclesia, paucissimae domus repertae sunt, hoc est, ilterat. Nil pecuniarum absque pecoribus habebant. Si quid enim pecuniae a divitibus accipiebant, mox pauperibus dabant. Nam neque ad susceptionem potentium saeculi, vel pecunias colligi, vel domRex ipse, cum opportunitas exegisset, cum quinque tantum  expleta in ecclesia oratione discedebat. Quod si forte eos ibi refici contingeret, simplici tantum et quotidiano fratrum cibo contenti, nil ultra quaerebant. Tota enim fuit tunc solicitudo doctortota cura cordis excolendi, non ventris. Unde et in magna erat veneratione tempore illo religionis habitus; ita ut ubicumque clericus aliquis aut monachus adveniret, gaudenter ab omnibus tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
nis finan clecem: & colmã
mano. suscepit ꝑ illo ponti
scottos austrinos erulitus.
atq orclinatus ep̃s. habens
iuxta morem ꝓuncie illiꝰ
coronam tonsure eccłiastice:
poris regulam obseruans.
uir quiclem bonus ac religi¬
osus. secl ꝑmodico tempore ec¬
clesiam regens. Uenerat au
pontificatũ colmano. & cli¬
ligenter ea que ad ficdem ac
ueritatem ꝑtinent: ꝙ uerbo
cunctos docebat & opere. Por¬
ro fratrib qui in linclisfarnẽ¬
si eccłia scoctis abeuntib rema¬
nere maluerunt: prepositꝰ
est abbatis uire uir reueren¬
tissimꝰ ac mansuetissimꝰ eata.
qui erat abbas in mouast̾io
aiunt colmanũ abiturum
osuiuo. eo quod esset ilem
eata unꝰ de duodecim pueriᷤ
aiclani. quos primo ep̃atus
suitempore cle natione an¬
gloꝵ erucliendos in ꝓpͦo acce¬
pit. Multũ namq eundem
epm colmanu rex ꝓ insita il¬
li prucdencia cliligebat. Ip̃e
est eata: qui nͨ młto post eidẽ
eccł̾ie linclisfarnensi ep̾c fc̾s:.¬

Expanded text:
nis, Finan decem, Colman nis, Finan decem, Colman mano, suscepit pro illo pontifScottos Austrinos eruditus atque ordinatus episcopus, habens juxta morem provinciae illius coronam tonsurae ecclesiasticae, chalis regulam observans: vir quidem bonus ac religiosus, sed permodico tempore Ecclesiam regens. Venerat autpontificatum Colmano, et diligenter ea quae ad fidem et veritatem pertinent, et verbo cunctos docebat et opere. Porro fratribus, qui in Lindisfarnensi Ecclesia, Scottis abeuntibus, remanere maluerunt, praepositus est abbatis jure vir reverentissimus ac mansuetissimus Eata, qui erat abbas in monasterioaiunt Colmanum abiturum Osuiu, eo quod esset idem Eata unus de duodecim pueris Aidani, quos primo episcopatus sui tempore de natione Anglorum erudiendos in Christo accepit. Multum namque eumdem episcopum Colmanum rex pro insita illi prudentia diligebat. Ipse est Eata, qui non multo post eidem Ecclesiae Lindisfarnensi epis
Abbreviated transcription (Latin):
in oĩb obedire statutis. ne for¬
te me alueniente ad fores
regni celoꝵ nõ sit qͥ reseret.¬
uatis in celũ manib fauer̾t
assiclentes quiq. siue astan¬
tes maiores una cũ mecliocͥb:
& ab dicata minus perfecta ĩ¬
stitucione. acl ea que meliora
cognou̾ant. sese transferre
festinabant.
inito q conflictu ac solu¬
ta concione: agilber̃tus
domũ rediit. Colmanꝰ autẽ¬
uidens spretam suam doctri¬
nam. sectam q despectam.
assũptis his qui se sequi uolu¬
& tonsuram corone. nam &
cle hoc questio ñ minima erat
recipere uolebant. scoctiam
regressus est: tractaturus cũ
suis quid de his facere debe¬
ret. Ceclcla relictis scoitoꝵ ues¬
tigiis ad seclem suam rediit:
ut pote agnita obseruatione
katholici pasche. Facta est
autem hec questio anno dñi¬
ce incarnationis sescentesimo
sexagesimo qͣrto. qui fuit an
gesserũt in prorincia angloꝵ
annꝰ tricesimus. Si quidem
aidan decem ꝙ septem au¬

Expanded text:
in omnibus obedire statutis; ne forin omnibus obedire statutis; ne forte me adveniente ad fores regni caelorum, non sit qui reseretvatis in caelum manibus, faverunt adsidentes quique sive adstantes, majores una cum mediocribus; et abdicata minus perfecta institutione, ad ea quae meliora cognoverant, sese transferre festinabant.initoque conflictu, ac soluta concione, Agilberctus domum rediit. Colman videns spretam suam doctrinam, sectamque esse despectam, adsumptis his qui se sequi voluet tonsuram coronae, nam et de hoc quaestio non minima erat, recipere nolebant, in Scottiam regressus est, tractaturus cum suis quid de his facere deberet. Cedd, relictis Scottorum vestigiis, ad suam sedem rediit, utpote agnita observatione catholici Paschae. Facta est autem haec quaestio anno dominicae Incarnationis sexcentesimo sexagesimo quarto, qui fuit anngesserunt in provincia Anglorum, annus tricesimus. Siquidem Aidan decem et septem an
Abbreviated transcription (Latin):
clñs. quia nũquã eos nouerit.
Sel absit ut hoc cle patribus
de incognitis bonum creclere
quam malum. Uncle ꝙ illos
clei famulos ac cleo dilectos es¬
se non nego: qui simplicitate
rustica sed intencione pia lm̃
clilexerunt. Neque illis młtũ
obesse reor talem pasche obser¬
uantiam. quamlui nullus
aduenerat. qui eis instituti ꝑ¬
fectioris decreta que sequerẽt᷑
ostenderet. Quos utiq credo
siquis tunc al eos katholicus
calculator aclueniret: sic eiꝰ
monita fuisse secuturos. qͦmͦ
ea que nouerant ac diclicerãt
dei mandata probantur fuis¬
se secuti. Tu autem ꝙ socii tui
si audita clecreta seclis apłice
ĩmo unuersalis eccłie: ꝙ hec
litteris sacris confirmata seqͥ
contẽpnitis: absq dubio pec
ur̃m inquit in hoc sine contͦ¬
uersia consentitis. quod hec¬
ei claues regni celoꝵ clate
etiam utriq. At ille ita con¬
clusit. Et ego uobis clico. qͥa
hic est hostiarius ille cui ego
contradicere nolo. sed in qͣn¬
tũ nom uel ualeo huiꝰ cupio

Expanded text:
nus quia nunquam eos noverit. Sed absit ut de patribus de incognitis bonum credere, quam malum. Unde et illos Dei famulos, ac Deo dilectos esse non nego, qui simplicitate rustica, sed intentione pia Deum dilexerunt. Neque illis multum obesse reor talem Paschae observantiam, quandiu nullus advenerat, qui eis instituti perfectioris decreta quae sequerentur, ostenderet: quos utique credo, si qui tunc ad eos catholicus calculator adveniret, sic ejus monita fuisse secuturos, quomodo ea quae noverant ac didicerant, Dei mandata probantur fuisse secuti. Tu autem et socii tui, si audita decreta sedis apostolicae, immo universalis Ecclesiae, et haec literis sacris confirmata sequi contemnitisvestrum, inquit, in hoc sine ulla controversia consentiunt, quod hei claves regni caelorum sint Etiam, utique. » At ille ita conclusit: « Et ego vobis dico, quia hic est ostiarius ille cui ego contradicere nolo; sed in quantum novi vel valeo, hujus cupio
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ ꝓpter doctrinam eccł asti¬
cam adierat ꝙ apd̃ dalphiũ
archiep̃m galliarum lugduni
multum temporis egerat: a
quo etiam tonsure eccłiastice
coronam susceperat. huus doc¬
triuam omnib scoctoꝵ tradici¬
onib uire preferenclam scie¬
bat. Unde ei etiam clonauerat
monasteriũ quadraguita fa¬
miliarũ. in loco qui in rihpũ
dicitur. Quem uidelicet locũ
paulo ante cis qui scottos seqͥ¬
bantur. in possessionem mo¬
naster ii clederat. Secl quia illi
postmochm clata sibi optione
magis loco ceclere quam muta¬
re consuetudinem suam uole¬
bant: cledit eum illi qui dig¬
nam loco & cloctrinam habe¬
ret & uitam. Tenerat eo tem¬
pore agilberctus occidentalium
saronum ep̃s cuiꝰ superuis me¬
minimꝰ amicꝰ alfridi regis ꝙ
uiulfridi abbatis ad ꝓuinciam
nordan hymbroꝵ: & apuel eos
aliquandii clemorabatur. Q
etiam uiuilfridũ rogatu alfri¬

Expanded text:
prius propter doctrinam ecclesiastiprius propter doctrinam ecclesiasticam adierat, et apud Dalfinum archiepiscopum Galliarum Lugduni multum temporis egerat, a quo etiam tonsurae ecclesiasticae coronam susceperat, hujus doctrinam omnibus Scottorum traditionibus jure praeferendam sciebat: unde ei etiam donaverat monasterium quadraginta familiarum in loco qui dicitur Inhrypum; quem videlicet locante eis qui Scottos sequebantur in possessionem monasterii dederat. Sed quia illi postmodum data sibi optione, magis loco cedere quam suam mutare consuetudinem volebant, dedit eum illi qui dignam loco et doctrinam haberet, et vitam. Venerat eo tempore Agilberctus, Occidentalium Saxonum episcopus, cujus supra meminimus, amicus Alchfridi regis, et Uilfridi abbatis, ad provinciam Nordanhymbrorum, et apud eos aliquandiu demorabatur; qui etiam Uilfridum, rogatu Al
Abbreviated transcription (Latin):
et dilectionis uirta morem om¬
nib sc̃ĩs consuetum cliligent̾
exequi curauit. Unde ab omni¬
b etiam his qui de pascha alit̾
senciebant: mento dilige¬
batur Nec  ao solum a
mediocrib. uerũ ab ip̃is
quoq ep̃is honorio cantuanoꝵ
& felice orientaliũ angloꝵ ue
nerationi habitus ÷. Defimc̾¬
tͥo autem finano qui post il
sus a scotia. grauior de obser¬
uacione pasche nec non ꝙ de
aliis uite eccłiastice disciplinis
controuersia nata est. Unde¬
merito mouit hec questio sen¬
sus & corda mltoꝵ timentium.
ne forte accepto xp̃ianitatis
uocabulo in uacuũ currerent
aut cucurrissent. Peruenit
& ad ip̃as principum aures
osuui iudelicet regis ꝙ filii eiꝰ
alfridi: quia ni mirũ osuui
a scoctis edoctꝰ ac baptitatus.
illoꝵ etiam lingua optime ĩ¬
butus: nil melius quam quod
illi docussent autumabat.
Porro alfridus magistrũ habẽs
erudicionis ip̃iane iulfridũ
iurũ doctissimũ: nam ꝙ romã

Expanded text:
et dilectionis, juxta morem omet dilectionis, juxta morem omnibus sanctis consuetum, diligenter exsequi curavit: unde ab omnibus etiam his qui de Pascha aliter sentiebant, merito diligebatur: nec solum a mediocribus, verum ab ipsis quoque episcopis, Honorio Cantuariorum, et Felice Orientalium Anglorum, venerationi habitus est. Defuncto autem Finano qui post illsus a Scottia, gravior de observatione Paschae necnon et de aliis ecclesiasticae vitae disciplinis controversia nata est: unde movit haec quaestio sensus et corda multorum, timentium ne forte accepto Christianitatis vocabulo, in vacuum currerent, aut cucurrissent. Pervenit et ad ipsas principum aures, Osuiu, videlicet, regis, et filii ejus Alchfridi; qui nimirum Osuiu a Scottis edoctus ac baptizatus, illorum etiam lingua optime imbutus, nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Porro Alchfrid magistrum habens eruditionis Christianae Uilfridum virum doctissimum: nam et Romam
Abbreviated transcription (Latin):
niano confligens. multos qͥdẽ
correxit. uel ad sollertiorem
ueritatis inquisitionem accen¬
dens. nequaquam tam̃ finanũ
emendare potuit. quin potiꝰ
qd̵ esset homo ferocis animi
acerbiorem castigando & aper¬
tum ueritatis aduersarium
redlidit. Obseruabat autem
iacob cliaconꝰ quondam ut
cum pascha: cum omnib qͦs
poterat. Obsernabat & regina
canfled cum suis iuita quol
in cantia fieri uiderat: habẽs
secum de cantia presbiterum
cattholice obseruationis noĩe
romanum. Unde non nũꝗͣ
contigisse fertur illis temporib
ut bis in anno uno pascha cele¬
braretur. Et cum rex pascha
dñĩcum solutis ieiuniis face-¬
ret: tum regina cũ suis per¬
sistens aclhuc in ieiumo diem
palmaruͦ celebraret. Hec autẽ
dissonancia paschalis obseruan¬
cie. uiuente aidano patienter
ab omnib tolerabatur qui pa¬
tenter intellexerant: quia et¬
si pascha contra morem eoꝵ
qui ip̃m miserant facere non
potuit. oꝑa tñ ficlei. pietatis

Expanded text:
nano confligens, multos quidem nano confligens, multos quidem correxit, vel ad sollertiorem veritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen Finanum emendare potuit; quin potius, quod esset homo ferocis animi, acerbiorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddidit. Observabat autem Jacob diaconus quondam, utcatholicum Pascha, cum omnibus quos poterat. Observabat et regina Eanfled cum suis, juxta quod in Cantia fieri viderat, habens secum de Cantia presbyterum catholicae observationis, nomine Romanum: unde nonnunquam contigisse fertur illis temporibus, ut bis in anno uno Pascha celebraretur. Et cum rex Pascha dominicum solutis jejuniis faceret, tunc regina cum suis persistens adhuc in jejunio diem Palmarum celebraret. Haec autem dissonantia paschalis observantiae vivente Aedano patienter ab omnibus tolerabatur, qui patenter intellexerant, quia etsi Pascha contra morem eorum qui ipsum miserant facere non potuit, opera tamen fidei, pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ annis decem & septem.
habuit q primu̾ ep̃m trũ¬
here de quo supracliximꝰ scd̾m
iarumam. tertium ceadelã.
quaitum Winfridum Om¬
nes hi ꝑ orlinem sibimet
succedentes sub rege uulfere
Nterca ailano ep̃o de hac ui¬
ta sublato finan ꝓ illo gͣdũ
ep̃atꝰ a scoitis ordiu̾atꝰ ac mis¬
sus acceperat. Qui in insula
lincliffarnensi fecit ecclesiam
epãli sedi congruam: quã tn̾
more scoitoꝵ non de lapicle
sed de robore secto totam com¬
posuit. atq arundine con¬
terit. Quam tempore seqñ
petri dedicauit. Sed ep̃s loci
dine. plumbi laminis eam to¬
tam hoc est & tectum & ip̃os
quoq parietes eius cooperire
curauit. His temporib q̾sti¬
o facta ÷ frequens & magna
de obseruatione pasche. confir¬
mantib eis qͥ cle cantia uel
de galliis uenerant: quod scot¬
un iuersalis eccłe morem cele¬
brarent. Erat enim in his acer
scottus. sed in gallie uel italie
partib regulam ecclesiastice
ueritatis edoctus. Qui cum fi¬

Expanded text:
orum annis decem et septem, orum annis decem et septem, habuitque primum episcopum Trumheri, de quo supra diximus , secundum Jaruman, tertium Ceaddan, quartum Uynfridum. Omnes hi per ordinem sibimet succedentes sub rege Uulfhere, nterea Aidano episcopo de hac vita sublato, Finan pro illo gradum episcopatus, a Scottis ordinatus ac missus acceperat DCLII: qui in insula Lindisfarnensi fecit ecclesiam episcopali sedi congruam; quam tamen more Scottorum, non de lapide, sed de robore secto totam composuit, atque harundine texit, quam tempore sequenPetri dedicavit. Sed episcopus dine, plumbi laminis eam totam, hoc est, et tectum et ipsos quoque parietes ejus cooperire curavit. His temporibus quaestio facta est frequens et magna, de observatione Paschae , confirmantibus eis qui de Cantia, vel de Galliis advenerant, quod Scotuniversalis Ecclesiae morem celebrarent. Erat in his acerrnatione quidem Scottus, sed in Galliae vel Italiae partibus regulam ecclesiasticae veritatis edoctus; qui cum Fi
Abbreviated transcription (Latin):
peadan filio regis pende eo quod
cognatus suus esset regnum aus¬
tralium mertioꝵ. qui sunt ut di¬
cunt familiarum quinq miliũ
discreti fliuuo treanta ab aqui
miliarũ septem milium. Secl idẽ
pearla ꝓximo uere multum ne¬
farie ꝑemptꝰ ÷: prodicione ut di¬
cunt coniugis sue in ip̃o tempo¬
re festi paschalis. Idem autem
rex osuui trib annis post occisi¬
onem pende regis mercioꝵ gen¬
tis nec non & ceteris australiũ
prouinciarũ popłis prefuit. Qͥ
etiam gentem pictoꝵ marima
ex parte regno angloꝵ subiecit.
Completis autem trib annis
post interfectionem pende re¬
gis: rebellauerũt aduersus regẽ
osuuiu̾ duces gentis mercioꝵ im
in regem uulfere filio euisclẽ
pende adolescente. quen occul¬
tum seruauerant. Et eiectis
principb regis non proprii.
fines suos fortiter simul et li¬
bertatem receperunt. Sic q
cum suo rege liberi ip̃o uero re¬
gi ꝓ sempiterno in celis regno
seruire gaudebant. Prefuit
autem idem rex genti merci¬

Expanded text:
Penda, filio regis Pendan, eo quod esset cognatus suus, regnum Australium Merciorum, qui sunt, ut dicunt, familiarum quinque millium, discreti fluvio Treanta ab Aquilmiliarum septem millium. Sed idem Peada proximo vere multum nefarie peremptus est, proditione, ut dicunt, conjugis suae, in ipso tempore festi paschalis rex Osuiu tribus annis post occisionem Pendan regis, Merciorum genti, necnon et caeteris Australium provinciarum populis praefuit: qui etiam gentem Pictorum maxima ex parte regno Anglorum subjecit.Completis autem tribus annis post interfectionem Pendan regis, rebellarunt adversus regem Osuiu duces gentis Merciorum Iin regem Wlfhere, filio ejusdem Pendan adolescente, quem occultum servaverant, et electis principibus regis non proprii, fines suos fortiter simul et libertatem receperunt: sicque cum suo rege liberi, Christo vero regi pro sempiterno in caelis regno servire gaudebant. Praefuit autem rex idem genti Merci
Abbreviated transcription (Latin):
runt comitibus: illicitum co uigiũ.
Quod cũ ep̃s ꝓhibere ⁊ corrigere ñ
posset. ex cõmunicauit eũ: atq omi¬
bus qͥ se audire uellent precepit. ne
domũ eiꝰ intrarent: neq de cibis illiꝰ
intrauit epulaturus in domũ eius.
Quicũ abissee: obuiauit ei antistites.
At rex intuens eũ. mox treme fac
pede eiꝰ ueniam reatus postulans.
Nam ⁊ ep̃s pariter desiliuit. Se¬
derat enim ⁊ ip̃e in equo. Iratus
autẽ tetigit regem iacentem
uirga quã tenebat manu. ⁊ põti¬
ficali auctoritate ꝓ testatꝰ. cdixit.¬
tinere a domo ꝑcliti ⁊ damnatu illiꝰ.
tu in p̃a domo mori habes. Sed
credendũ ÷ quia talis mors iuirireli¬
giosi ñ solũ talem culpam dilue¬
rit : s etiam meritũ enis auxerit.
quia ꝓpter obseruantia mandato¬
rũ xp̃i contigit. Successit autẽ
sigbercto in regnum suuidhelm
filiꝰ sex baldi. qui baptiratus est
ab ipso cedde in ꝓuincia orientalium

Expanded text:
runt comitibus, inlicitum conjugium, runt comitibus, inlicitum conjugium, quod cum episcopus prohibere et corrigere non posset, excommunicavit eum, atque omnibus qui se audire vellent praecepit ne domum ejus intrarent neque de cibis illiusintravit epulaturus domum ejus: qui cum abiisset, obviavit ei antistes. At rex intuens eum, mox tremefactpedes ejus, veniam reatus postulans. Nam et episcopus pariter desiluit: sederat enim et ipse in equo. Iratus autem tetigit regem jacentem virga quam tenebat manu, et pontificali auctoritate protestatus tinere a domo perditi et damnati illius, tu in ipsa domo mori habes. » Sed credendum est quia talis mors viri religiosi non solum talem culpam diluerit, sed etiam meritum ejus auxerit: quia propter observantiam mandatorum Christi contigit. Successit autem Sigbercto in regnum Suidhelm, filius Sexbaldi DCLX, qui baptizatus est ab ipso Cedde in provincia Orientalium
Abbreviated transcription (Latin):
baptizandi ad iuuarent: maxime
incintate que lingua saxonum
ithancestir appellatur. s et inilla
que tilaburg cognominatur. Quo¬
rum prior locus ẽ. in ripa paente
annis: scd̾a in ripa tamensis. In
quib collecto examine famulorum
xp̃i. disciplinam uite regularis
in qnͣtũ rudes ad huc capere poterani
custo. dire docuit. Cũq temꝑe ñ
pauco in prefata ꝓuincia gauden¬
te rege. congaudente umuerso
popło. uite celestis institutio cotidia¬
num sumeret augnentũ: contigit
ip̃m regem instigante omiũ bono¬
rum iminico ꝓpinquorũ suorũ ma¬
nu int̾fici. Erant autẽ duo germa¬
ni fr̃s : qui hoc facinus patrarun.
suis parcere soleret immicis: ⁊ fac¬
tas abeis in uirias mox obsecranti¬
biis placita mente dimitteret.
Talis erat culpa regis ꝓ qua occid̾e̾¬
tur: qđ euangłica precepta de uoto
corde seruaret. In qua tamen ens
morte innoxia. iuxta predictum
uiri dei uera ẽ eiꝰ culpapunita. Habue¬
rat enim unus ex his qui eũ occide¬

Expanded text:
baptizandi adjuvarent, maxime in civitate quae lingua Saxonum Ythancaestir appellatur. Sed et in illa quae Tilaburg cognominatur: quorum prior locus est in ripa Pentae amnis, secundus in ripa Tamensis: in quibus, collecto examine famulorum Christi, disciplinam vitae regularis, in quantum rudes adhuc capere poterant, custodire docuit. Cumque tempore non pauco in praefata provincia, gaudente rege, congaudente universo populo, vitae caelestis institutio quotidianum sumeret augmentum, contigit ipsum regem instigante omnium honorum inimico, propinquorum suorum manu interfici DCLX. Etant autem duo germani fratres qui hoc facinus patrarunt;suis parcere soleret inimicis, et factas ab eis injurias mox obsecrantibus placida mente demitteret. Talis erat culpa regis pro qua occideretur, quod evangelica praecepta devoto corde servaret: in qua tamen ejus morte innoxia, juxta praedictum viri Dei, vera est ejus culpa punita. Habuerat enim unus ex his qui eum occide
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. ad insula hii. ubi plurimo¬
rũ capd ⁊ arcem scotti habuere
cenobiorũ succedente illi in ep̃atũ
trumhere uiro religioso ⁊ mona¬
chica uita instituto: natione qͥdẽ
anglorũ s a scottis ordinato ep̃o.

Expanded text:
sus est ad insulam Hii, ubi plurimosus est ad insulam Hii, ubi plurimorum caput et arcem Scotti habuere coenobiorum: succedente illi in episcopatum Trumheri viro religioso, et monachica vita instituto DCLIX, natione quidem Anglo, sed a Scotti
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio reuersus ẽ. Earant autẽ
quorũ ultimꝰ natione soctus : cetĩ
fuere de anglis. Adda autẽ erat
rati sacerdotes cũ pͥncipe. p̾dica¬
bant uerbũ et libenter auditi sut:
fidei sunt fonte abluti. Nec ꝓhi¬
buit penda rex: qͥnetiam insu a
hoc est merciorũ natione uerbum
si qui uellent audire predicaretur.
qͥn potiꝰ odio habebat. &. despiciebat
cos qͦs fide xp̃i imbutos oꝑa fidei
ñ habere de prehendit. dicens con¬
tempnendos esse eos et miseros
qui cl̃o suo inquem crederent obe¬
dire contempnerent. Cepta sunt
hec bienmo ante mortem pende
regis. Ip̃o autem occiso cũ osinu
ut in sequentib dicemus : factus
sacerdotib ep̃s mediterraneorũ
anglorũ simul ⁊ merciorũ ordina¬
tus a finano ep̃o. Paucitas enim
sacerdotũ: cogebat unũ antistitẽ
duob popłis prefici. Quicum
pauco sub temꝑe ñ paucam dno
suscepitq ꝓ illo ep̾atũ ceollach &
multo post relicto ep̃atu reuer¬

Expanded text:
gaudio reversus est. Erant autem gaudio reversus est. Erant autem quorum ultimus natione Scottus, caeteri fuere de Anglis. Adda autem erat rati sacerdotes cum principe, praedicabant verbum, et libenter auditi sunt,fidei sunt fonte abluti. Nec prohibuit Penda rex quin etiam in sua, hoc est, Merciorum natione, verbum, si qui vellent audire, praedicaretur. Quin potius odio habebat, et despiciebat eos, quos fide Christi imbutos, opera fidei non habere deprehendit, dicens contemnendos esse eos et miseros qui Deo suo in quem crederent obedire contemnerent. Coepta sunt haec biennio ante mortem Pendan regis. Ipso autem occiso DCLVI, cut in sequentibus dicemus , factus sacerdotibus episcopus Mediterraneorum Anglorum simul et Merciorum, ordinatus a Finano episcopo. Paucitas enim sacerdotum cogebat unum antistitem duobus populis praefici. Qui cum pauco sub tempore non paucam Domino suscepit pro illo episcopatum Ceollach, et multo post, relicto episcopatu, rever
Abbreviated transcription (Latin):
timus ac regis nomine ⁊ ꝑsona
dignissimꝰ. prelatus est a patre
regno gentis illiꝰ : uenitq ad re¬
gem nordan hymbrorũ osuiũ.
postulans filiameiꝰ alhfleclam
sibi coniugem dari. Neq alit̾
qd̃ petebat impetrare potuit.
nͥ fidem xp̃i ac baptisma cum
gente cui preerat acciꝑet. At
ile audita predicatione uerita¬
tis ⁊ promissione regnicelestis
speq resurrectionis & future im¬
mortalitis. libenter se xp̃ianum
fieri uelle confessus ẽ. etiam si
uirgieni ñ acciꝑet ꝑsuasus ma¬
xime ad ꝑcipiendam fidem a filio
regis osuii nomine alhfrido qui
erat cognatꝰ ⁊ amicꝰ eiꝰ. habens so¬
cymburgã filiam pende regis.
Baptitatus ẽ gͦ a fimano ep̃o cum
om̃ĩb qͥ secũ uenerant comitib
ac militib eorũq famłis uiuer¬
sis: in uico regis illustri qͥ uocatur
ad murum. Et acceptis quatuor
presbiteris qͥ ad docendã baptizan¬
damq gentẽ illiꝰ ⁊ eruditione ꝙ
uita uidebant᷑ idonei: multo cũ

Expanded text:
timus, ac regis nomine ac persona dignissimus, praelatus est a patre regno gentis illius; venitque ad regem Nordanhymbrorum Osuiu, postulans filiam ejus Alchfledam sibi conjugem dari. Neque aliter quod petebat impetrare potuit, nisi fidem Christi ac baptisma, cum gente cui praeerat, acciperet. At ille audita praedicatione veritatis, et promissione regni caelestis, speque resurrectionis ac futurae immortalitatis, libenter se Christianum fieri velle confessus est, etiamsi virginem non acciperet: persuasus maxime ad percipiendam fidem a filio regis Osuiu, nomine Alchfrido, qui erat cognatus et amicus ejus, habens soCyniburgam, filiam Pendan regis. Baptizatus est ergo a Finano episcopo, cum omnibus qui secum venerant comitibus ac militibus eorumque famulis universis, in vico regis inlustri qui vocatur Ad murum. Et acceptis quatuor presbyteris, qui ad docendam baptizandamque gentem illius, et eruditione et vita videbantur idonei, multo cum