comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seq suas q legiones ad preliuz
parat que omnia ut erant hani¬
bal presentiens moresq uri ad
propositu intelligens ac letus
ꝙ alterius consulu uulnꝰ alteru
temeritas p̃staret ut sius artib
locus eẽt Magonem germanu
sunz cum mille equitib totidẽq
peditib inter urgulta palustria
in insidiis locat. Inde Numidas
equites transsire trebiam iubet
et usq ad Romana Castra iaculã¬
do ac uicissim cedendo irritare in
pugna hostis audaciam quod
accidit euenturu preuidẽs. Siq¬
dem hieme media que illis in lo¬
cis cẽ solet asperima eñ forte p̃ge¬
lidum naptus diem suos in casts
eduxerat et dum refugos numi¬
das insequitur amnez glacialez
recentiq imbre tumidu trans¬
gressus gelu supra frigus addito
torpentib menbris labore fame
frigore enectos usq sub tempus
prelii protraxit. Hanibal inscicia
hostis ad satietate fretus ubi Roã¬
nos per se uictos credidit dispo¬

Expanded text:
seque suasque legiones ad prelium seque suasque legiones ad prelium parat. 18 Que omnia ut erant Hanibal presentiens, moresque viri ac propositum intelligens ac letus quod alterius consulum vulnus, alterius temeritas prestaret ut suis artibus locus esset, Magonem germanum suum cum mille equitibus totidemque peditibus inter virgulta palustria in insidiis locat; inde Numidas equites transire Trebiam iubet et usque ad romana castra iaculando ac vicissim cedendo irritare in pugnam hostis audaciam, quod accidit eventurum previdens. 19 Siquidem hieme media, que illis in locis esse solet asperrima, cum forte pregelidum nactus diem suos, in casteduxerat et, dum refugos Numidas insequitur, amnem glacialem recentique imbre tumidum transgressus, gelu supra frigus addito torpentibus membris, labore fame frigore enectos usque sub tempus prelii protraxit. Hanibal inscitia hostis ad satietatem fretus, ubi Romanos per se victos credidit, dispo
Abbreviated transcription (Latin):
idem scipio ad huc grauis uuln̾e.
atq ob id recentẽq memoriam
accepte cladis differendi prelii
auctor erat. Et consul alter sem¬
pronius longus qui de transitu
in Italiam hanibalis senatus
literis certior factus uissusq o¬
pem ferre college altero Consu¬
lum cum exercitu e sicilia digre¬
ssus ac supero mari prouectus.
Ariminuz modo se ad Trebiam
scipioni gressu properante con¬
uinserat. Is et preferuidus nat᷑a
et qui nil aduersi passus ĩ bello
nondu totu nosset hanibalez
et de College in fortunio gloriaz
sperans totam sine participe sibi
cessura ratus. illo propt̾ uulners
impedimẽtu pugne nõ interfu¬
turo. Illud insuper metuens ne
dilatio in consules nouos quorũ
tẽpus instabat omẽ huiussce rei
gloriã transferret.his undiq sti¬
mulis impulsus et nõ nullis le¬
uib equitu congressib ꝗ pros¬
peri uidebantur aucta spe cunta
precipitanti consilio agens mł¬
tum frustra dissuadente collega

Expanded text:
idem Scipio adhuc gravis vulnere – idem Scipio adhuc gravis vulnere – atque ob id recentemque memoriam accepte cladis differendi prelii auctor erat – et consul alter Sempronius Longus, qui de transitu in Italiam Hanibalis senatus literis certior factus iussusque opem ferre college altero, consulari cum exercitu e Sicilia digressus ac supero mari provectus Ariminum, inde se ad Trebiam Scipioni gressu properante coniunxerat. 17 Is, et prefervidus natura, et qui nil adversi passus in bello nondum totum nosset Hanibalem, et de college infortunio gloriam sperans totamque sine participe sibi cessuram ratus, illo propter vulneris impedimentum pugne non interfuturo, illud insuper metuens ne dilatio in consules novos, quorum tempus instabat, omnem huiusce rei gloriam transferret, his undique stimulis impulsus et nonnullis levibus equitum congressibus qui prosperi videbantur aucta spe, cunta precipitanti consilio agens, multum frustra dissuadente collega,
Abbreviated transcription (Latin):
res cum paucis Ianuam dehinc
pisas petiit magna sub fratre Gneo
scipione ad continendas hispa¬
mas exercitus parte transmissa
Pisis nouo exercitu accepto ad oc¬
cuirendu hanibali incisalpinã
galliam festinauit nõ sine hostis
ad mirat̃one ꝙ quem ad Rodami
reliquisset ad Ticinu prenolass
cum ip̃e in itinere precipueq alpi¬
um transitu difficilia multa per¬
pessus iux quto mense postꝙͣ ex
hispania discesserat in Italia ꝑue¬
nisset pugnatum equestri prelio
est in aperta planitie ad Ticinu
amnem Ticinũq urbem Utroq
ducum ita casus tulit e Castris ad
explorandu hostiu consilia pro¬
fecto et sibi in iicem forte tunc
obuiis. Ubi prestantior equitatu
hanibal iuctor. consul uulneratꝰ
uixdu pubescentis filii uirtute
in pendenti periculo liberatus. de¬
hinc inter suor manus in castra
Romanis equitib egregie circu¬
uallatus euasit. ¶Proxima ad ɨ¬
Trebiam pugna fuit ubi consul

Expanded text:
res cum paucis Ianuam dehinc res cum paucis Ianuam dehinc Pisas petiit, magna sub fratre Gneo Scipione ad continendas Hispanias exercitus parte transmissa. 14 Pisis novo exercitu accepto, ad occurrendum Hanibali in Cisalpinam Galliam festinavit, non sine hostis admiratione quod quem ad Rodanum reliquisset ad Ticinum prevolasset, cum ipse in itinere precipueque Alpium transitu difficilia multa perpessus, vix quinto mense postquam ex Hispania discesserat in Italiam pervenisset. 15 Pugnatum equestri tantum prelio est in aperta planitie ad Ticinum amnem Ticinumque urbem, utroque ducum – ita casus tulit – e castris ad exploranda hostium consilia profecto et sibi invicem forte tunc obviis. Ubi prestantior equitatu Hanibal victor, consul vulneratus, vixdum pubescentis filii virtute impendenti periculo liberatus, dehinc inter suorum manus in castra, romanis equitibus egregie circumvallatus, evasit. 16 Proxima ad Trebiam pugna fuit, ubi et consul
Abbreviated transcription (Latin):
solemnior carthaginem asena¬
tu missa questu de in iuiriis quo¬
nia insolent̾ audita eẽt bellum
carthaginẽsib in dixerat. Iamq
hanibal ceptis insistens cũ sagũ¬
to capta et euersa apud hispanar
Carthagine hibernasset primo uẽ
per medias gallias Italia petebat
ciuad Rodani ripam publius cõ¬
nelius scipio affricani magni pa¬
ter consultum Romanus obuiꝰ
fuit ut cũ transitu fluminis ꝓhibe¬
ret. Ad quod cũ serius peruenisset
iam trangressi hostis castra pugn¬
di proposite adiit. Ner̃ ille dubiũ
primu an iter inceptum obinis¬
sis omnib ageret an potius ma
num oblato prius hoste consere¬
ret firmatus insua tandez opinio¬
ne processerat que illi semꝑ una
fuit nusꝙͣ trucius cũ Romanis ꝙͣ
in Italia bellum ẽẽ. ubi nõ ext̾ns
indo. s Italicis maxime uirib iũ¬
ci possent cum discors et nouar
erepta tanto spatio pregressu ho¬
stem scipio per maritimas ligu¬

Expanded text:
solemnior Carthaginem a senasolemnior Carthaginem a senatu missa questum de iniuriis, quoniam insolenter audita esset, bellum Carthaginensibus indixerat, iamque Hanibal ceptis insistens, cum Sagunto capta et eversa apud Hispanam Carthaginem hibernasset, primo vere per medias Gallias Italiam petebat. 12 Cui ad Rodani ripam Publius Cornelius Scipio, Africani magni pater, consul tum romanus, obvius fuit ut eum transitu fluminis prohiberet. Ad quod cum serius pervenisset, iam transgressi hostis castra pugnandi proposito adiit. 13 Verum ille, dubius primum an iter inceptum omissis omnibus ageret an potius manum cum oblato prius hoste consereret, firmatus in sua tandem opinione processerat, que illi semper una fuit, nusquam tutius cum Romanis quam in Italia bellum esse, ubi non externis modo sed italicis maxime viribus vinci possent, cum discors et novaruerepta tanto spatio progressum hostem, Scipio per maritimos Ligu
Abbreviated transcription (Latin):
belli legator orationib auditum
dare. Reiecta legatio a castris Car¬
thagine adiit sic eni in uintu
erat Asenatu. Ibi quoq hannone
licet sene sapientissimo aduersan¬
te bonisq om̃ib qui ubiq sẽp
paucisunt uicit tñ factio barchin᷑
iam ⁊ perse ip̃am aduersum bo¬
nu publicu accensa. et ab hani¬
bale literis premonita.Sic lega¬
tio utrobiq irrita Romam reduit
has int̾ moras saguntini omĩa
pro fide prius armis expertitan¬
dem expugnant᷑. obprobrii sem¬
piternuz Romane desidie.Pars se
cũ auro atq argento rebusq su¬
is oĩbus inextructu sius manibꝰ
proiecit incendiu pars usq ad
interitum in domita uirtute cer¬
tauit.Sic absũpti pene omnes pa¬
uci capti diuisiq int̾ milites qd̾
reliqu prede fuit aut uenditum
aut Carthaginez ad ostentationẽ
uictorie remissum. hoc hanibalis
primu opus multoꝵq prĩcipiũ
malor fuit. ¶Iam legatio altera

Expanded text:
belli legatorum orationibus auditum belli legatorum orationibus auditum dare. 9 Reiecta legatio a castris Carthaginem adiit, sic enim iniunctum erat a senatu. Ibi quoque, Hannone licet sene sapientissimo adversante bonisque omnibus qui ubique semper pauci sunt, vicit tamen factio Barchina iam et per se ipsam adversus bonum publicum accensa et ab Hanibale literis premonita. Sic legatio utrobique irrita Romam rediit. 10 Has inter moras Saguntini, omnia pro fide prius armis experti, tandem expugnantur: opprobrium sempiternum romane desidie. Pars se cum auro atque argento rebusque suis omnibus in extructum suis manibus proiecit incendium, pars usque ad interitum indomita virtute certavit; sic absumpti pene omnes, pauci capti divisique inter milites, quod reliquum prede fuit aut venditum aut Carthaginem ad ostentationem victorie remissum. 11 Hoc Hanibalis primum opus multorumque principium malorum fuit. Iam legatio altera
Abbreviated transcription (Latin):
tentiis acta est. Q iubusda cẽsen¬
tibus nõ iam legationib agen¬
dum ẽẽ s bello totisq imperii ui¬
ribus aduersus hanibalez. Alus
eo amplius uidicantib ut con¬
sulum alter cum ex̾citu contra ha¬
nibalem ad hispanias alter rec¬
to calle Carthaginem mitteret᷑
sũmaq imbellu terra et pelago
gereretur. Inter has masculas
magnanimasq sentẽtias tercia
pigra fuit et uilis. Ne quid teme¬
re nouaretur legatione prius p̃¬
tentãdos hostiu animos ut sic
deinde legitime bellum gen pos¬
set. Ita quod incolleguis crebru
est detenor sententia meliores
uicit ꝙ maturior tutiorq iusa
eẽt non negatuz quidez beneme¬
ritis sotiis. s dilatum auxili
dilatõne pestifera. missiq ad ha¬
nibalez legati. quor ille presenti¬
ens euentu misit ad litus ma¬
ris qui denũtiarẽt neq illis ad
se inter tot tam uarias tam fero¬
ces gentes tutum aditus patere
neq sibi uacare inter tot curas

Expanded text:
tentiis acta est, quibusdam censententiis acta est, quibusdam censentibus non iam legationibus agendum esse sed bello totisque imperii viribus adversus Hanibalem, aliis eo amplius iudicantibus ut consulum alter cum exercitu contra Hanibalem ad Hispanias, alter recto calle Carthaginem mitteretur summaque vi bellum terra et pelago gereretur. 7 Inter has masculas magnanimasque sententias tertia pigra fuit et vilis: nequid temere novaretur, legatione prius pretentandos hostium animos ut sic deinde legitime bellum geri posset. 8 Ita, quod in collegiis crebrum est, deterior sententia meliores vicit, quod maturior tutiorque visa esset; non negatum quidem benemeritis sotiis, sed dilatum auxilium dilatione pestifera missique ad Hanibalem legati, quorum ille presentiens adventum, misit ad litus maris qui denuntiarent neque illis ad se inter tot tam varias tam feroces gentes tutum aditum patere, neque sibi vacare inter tot curas
Abbreviated transcription (Latin):
cautior. Aeq omnino quisꝙͣ ex¬
ercitui carior aut duci. Itaq duce
Asdrubale interfecto ⁊p̃e iam eta¬
te solidior dux effectus et sacra¬
mentisui nimiuz memor et bel¬
li nouandarq reru appetens ne¬
q tantũmodo libertatis recupe¬
rande s querendi auidus Impe¬
rii. finitimis hinc atq hinc pre¬
tentatis ne aperte fedi fregus a¬
ppareret tandem uelut ex ordiẽ
Saguntum urbem citerioris his¬
panie uetusto gentis utriusq
consensu liberam. s Romanis
amicissima molentus ĩuasit
non ignarus id Romani pͥncipi¬
um belli fore. Ea res cum iazan¬
tea per legatos saguntinoruz
Senatiu nũtiata esset atq ad oc¬
curendu periculo socioꝵ decre¬
ta legatio Repente alius super
alium rumor affertur nõ ia fu¬
turi metum saguntinis s presẽs
ẽẽ disenmen saguntu obsidio¬
ne ab hanibale cinctum ẽẽ. Enĩ¬
uero tum res ardentius in con¬
silio Romano uariis quidez sen¬

Expanded text:
cautior, neque omnino quisquam excautior, neque omnino quisquam exercitui carior aut duci. 4 Itaque, duce Hasdrubale interfecto, ipse iam etate solidior dux effectus et, sacramenti sui nimium memor et belli novandarumque rerum appetens neque tantummodo libertatis recuperande sed querendi avidus imperii, finitimis hinc atque hinc pretentatis ne aperte fedifragus appareret, tandem velut ex ordine Saguntum, urbem citerioris Hispanie vetusto gentis utriusque consensu liberam sed Romanis amicissimam, violentus invasit, non ignarus id romani principium belli fore. 5 Ea res cum iam antea per legatos Saguntinorum senatui nuntiata esset atque ad occurrendum periculo sotiorum decreta legatio, repente alius super alium rumor affertur: non iam futuri metum Saguntinis sed presens adesse discrimen Saguntumque obsidione ab Hanibale cinctum esse. 6 Enimvero tum res ardentius in consilio romano variis quidem sen
Abbreviated transcription (Latin):
Anibal dux cartha¬
ginensiuz. Amulca¬
ris filius de gente
Barchina magna belli gloria fuit
er annorumapatre qui Romanũ
uigum ferebat egerrime Aris ap¬
plicitus et sacramento obstrictus
ẽẽ iam tũc animo inimicu Roã¬
noꝵ et futurum reb ubi primu
facultas affuisset ferox uisiuran¬
dum pertinacit̾ ad ultimu uite
diem tenuit Ita ut nullum exo¬
mnib infestiore hostem popu¬
lus Romanus habuerit. hic de¬
fuc̃to patre per etatez nondum
aptus imperio sub hasdrubale co¬
gnato suo In hispania tener ad¬
modu militauittanto militur
fauore ut patrem eius probatissi¬
mu ducem que unice dilex̾ant
sibi infilio redditum extimarent
Breui autez patrem ip̃m quez re¬
presentabat aspectu factis etiam
superauit. Animi cõsiliiq ius un¬
mensa. patientia laboru incredi¬
bilis mira uictus austeritas. Nul¬
la illi militariu defuit artium ꝓ
uanetate casuu eque et subesse
doctus et preesse. Aeq miles ani¬
mosior promptiorq. Neq dux

Expanded text:
anibal, dux Carthaginensium, Hamilcaris filius de gente Barchina magna belli gloria fuit er annorum, a patre, qui Romanorum iugum ferebat egerrime, aris applicitus et sacramento obstrictus esse iam tunc animo inimicum Romanorum et futurum, rebus ubi primum facultas affuisset, ferox iusiurandum pertinaciter ad ultimum vite diem tenuit, ita ut nullum ex omnibus infestiorem hostem populus romanus habuerit. 2 Hic, defuncto patre, per etatem nondum aptus imperio, sub Hasdrubale cognato suo in Hispania tener admodum militavit tanto militum favore, ut patrem eius probatissimum ducem, quem unice dilexerant, sibi in filio redditum extimarent, brevi autem patrem ipsum, quem representabat aspectu, factis etiam superavit. 3 Animi consiliique vis immensa, patientia laborum incredibilis, mira victus austeritas; nulla illi militarium defuit artium: pro varietate casuum eque et subesse doctus et preesse, neque miles animosior promptiorque, neque dux
Abbreviated transcription (Latin):
erat etate que abũdantissima
et uirtutũ et iuroꝵ fuit illu̾stri¬
um cui magis insisteret Roma¬
na res publca. Itaq cu Alexã¬
der maçedo prope iam uictor o¬
rientis minani inciperet occidẽ¬
ti unus hic maxime preq oĩb
contra eum dux ydoneus opi¬
nione hominu habebat᷑ si for¬
te in Italiam ut fama erat ille
transisset.
De ozarco curio dentato.

Expanded text:
erat etate, que abundantissima erat etate, que abundantissima et virtutum et virorum fuit illustrium, cui magis insisteret romana respublica. Itaque, cum Alexander Macedo prope iam victor Orientis minari inciperet Occidenti, unus hic maxime preque omnibus contra eum dux ydoneus opinione hominum habebatur, si forte in Italiam, ut fama erat, ille transisset. DE MARCO CURIO DENTATO.
Abbreviated transcription (Latin):
pugna fessis equitib laxam̃¬
ti aliquid asuo Impatore poscẽ¬
tibus illudens cen de re dubia
tẽpus ad deliberandu petiit.
Tum reuersis expectantibq
responsuz ne omnia inquit ne¬
gem concedo ne dum descen¬
ditis equi dorsum mulcere te¬
erit in ciies ac socios Non mõ
illa seueritas iudicat in Qũĩtũ
fabiu de qua dc̃m ẽ. S illud er
multis terribile ac ludicru ꝙ
pretore penestino qui in acie
nõ perfidia s metu segnior in
exequendis imperiis fuisset
ante tentoriu post pugnam
cogitabundus ob ambulans
euocato atq acriter in crepito
lictorem propere securim ius¬
sit afferre Qd̾ audiens pretor
obriguit tremuitq securi ĩse
strictu in putans Quã cu lic¬
tor attullisset et ille pallidus
atq exanguis staret radicem
iter occupante ⁊ tr̃aseuntibus
infestam iussit abscindi et pre¬
torem semianimem ac pauore
gelidum abire. Ita metu metũ
plexit ad sũma nemo alius sua

Expanded text:
pugnam, fessis equitibus laxamepugnam, fessis equitibus laxamenti aliquid a suo imperatore poscentibus, illudens ceu de re dubia tempus ad deliberandum petiit; tum reversis expectantibusque responsum ‘Ne omnia’ inquit ‘negem, concedo ne dum descenditis equi dorsum mulcere tein cives ac sotios, non modo illa severitas indicat in Quintum Fabium, de qua dictum est, sed illud ex multis terribile ac ludicrum quod, pretore prenestino, qui in acie non perfidia sed metu segnior in exequendis imperiis fuisset, ante tentorium post pugnam cogitabundus obambulans evocato atque acriter increpito, lictorem propere securim iussit afferre. 13 Quod audiens pretor obriguit tremuitque, securim in se strictum iri putans; quam cum lictor attulisset et ille pallidus atque exanguis staret, radicem quandam iter occupantem et transeuntibus infestam iussit abscindi et pretorem semianimem ac pavore gelidum abire. Ita metu metum plexit. 14 Ad summam nemo alius sua
Abbreviated transcription (Latin):
liis in consulatu actis de Sãni¬
tibus iteru triumphauit ¶põ¬
st hec cum eisdez qui aureis ar¬
mis et argenteis fulgẽtes. ac ue¬
stibus sercis et omĩ ex quisito
habitu compti in bella redierãt
in cultis ac fortib fretus ip̃e mi¬
litibus magno prelio conflixit
fregitq eos et castra eor cepit at¬
qr incendit et de bis tercio trrũ¬
phauit. Quor spoliis campi pri¬
muz ubi res gesta est deinde tri¬
umphus ip̃e uictoris postre¬
mo forum Romanuz exornauͭ
foriq imposter ab edilib ornã¬
di hoc principiũ fuit. ¶Sub hoc
duce traditu ẽ. Sũme laborio¬
sam fuisse militiam ꝙ ip̃e ut ĩ¬
uicti animi sic uirin eẽt ingen¬
tium ac celeritatis eximie unde
illi cursoris nom̃ inditu. Quã¬
obrez que facilia sibi eẽnt eque
omnib facilia existimãs exactiᷤ¬
sima obe dientia ⁊ tollerãcia
laborum ab exercitib exigeba
aliquãdo post prospere gestam

Expanded text:
liis in consulatu actis, de Samniliis in consulatu actis, de Samnitibus iterum triumphavit. 9 Post hec cum eisdem, qui aureis armis et argenteis fulgentes ac vestibus sericis et omni exquisito habitu compti in bella redierant, incultis ac fortibus fretus ipse militibus magno prelio conflixit, fregitque eos et castra eorum cepit atque incendit; et de his tertio triumphavit. Quorum spoliis campi primum, ubi res gesta est, deinde triumphus ipse victoris, postremo Forum romanum exornatum: Forique in posterum ab edilibus ornandi hoc principium fuit. 10 Sub hoc duce traditum est summe laboriosam fuisse militiam, quod ipse ut invicti animi sic virium esset ingentium ac celeritatis eximie, unde illi Cursoris nomen inditum; quamobrem que facilia sibi essent eque omnibus facilia existimans, exactissimam obedientiam et tolerantiam laborum ab exercitibus exigebat. 11 Aliquando, post prospere gestam
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ uiri uirtute metuẽtes frac¬
tis indutiis illico rebellar̃̃t. ita
ut nõ multo post memorabillez
ac famosaz illaz ignominiaz ad
caudium Romanis infligerẽt
utroq consule et legionib ex¬
armatis cum singulis uestim̃¬
tis sub ugu missis Cuius ad ĩ¬
iurie ultione Papirius idez cur¬
sor et publius philo simul con¬
sules ad luceria conuĩctis exer¬
citibus samnites usq ad saci¬
etate nullo discrimine condi¬
tionis aut etatis urgente ita ⁊
recenti accepte cladis memori¬
a protriuerũt. Ip̃e deinde Papi¬
rius digresso collega luceriam
fame uicit. Et septemmilia mi¬
litum Pontium q Impatorem
Samnitium qui claudiue ĩ Ro¬
manos in fanne auctor fuerat
exarmatos cum singulis itidẽ
uestimẽtis sub iugum misit.
Recepta ibi quoq arma ⁊ signa
que ad caudii ãmissa erant
Recepti et sexcenti equites tẽ
illa urbe repositi qd̾ maxiẽ iuc¬
torie gaudiũ fuit. his atq a¬

Expanded text:
tantum viri virtutem metuentes, fractantum viri virtutem metuentes, fractis indutiis illico rebellarunt; ita ut non multo post memorabilem ac famosam illam ignominiam ad Caudium Romanis infligerent, utroque consule et legionibus exarmatis cum singulis vestimentis sub iugum missis. 7 Cuius ad iniurie ultionem Papirius idem Cursor et Publius Philo simul consules, ad Luceriam coniunctis exercitibus, Samnites usque ad satietatem nullo discrimine conditionis aut etatis, urgente ira et recenti accepte cladis memoria, protriverunt. 8 Ipse deinde Papirius, digresso collega, Luceriam fame vicit et septem milia militum Pontiumque imperatorem Samnitium, qui caudine in Romanos infamie auctor fuerat, exarmatos cum singulis itidem vestimentis sub iugum misit: recepta ibi quoque arma et signa, que ad Caudium amissa erant, recepti et sexcenti equites romailla urbe repositi; quod maxime victorie gaudium auxit. His atque a
Abbreviated transcription (Latin):
litare disciplina miru in mo¬
dum auxit atq firmauit sic tociꝰ
exercitus animos adictatore ad¬
uertit usqueadeo ut proximo ẽ
Samnitib prelio debellari potu¬
erit nisi milites duci gloriam ĩ¬
uidentes uincere noluissẽt. Qd nͥ
dux prouidentissimꝰ intellexit ꝓ
se ip̃m uulneratos uisitando et
consolando curamq singulorũ
legatis tribunisq ac prefectis cõ¬
mittendo reconciliandis placã¬
disq militum animis tã effica¬
ceter insticit ut sequenti prelio⁊
Samnites ceso exercitu peruasta¬
to agro non amplius contra ip̃z
dictatorem ausi arma retentare
pacem cum romans et ad hanc
optinenda ip̃ius uictoris auxi¬
liu ac miẜicordiam implorarẽt
Ip̃e legatis hostium prosequẽtibꝰ
Roman rediens de samnitib
triumphauit. Qui cum ĩpetra¬
tis annus in dutiis abiissent
audito ꝙ dictatura se papirius
abdicasset quasi nõ potenciam
Romanor ac fortuna s unius

Expanded text:
litarem disciplinam mirum in molitarem disciplinam mirum in modum auxit atque firmavit, sic totius exercitus animos a dictatore avertit, usque adeo ut proximo cum Samnitibus prelio debellari potuerit, nisi milites duci gloriam invidentes vincere noluissent. Quod ubi dux providentissimus intellexit, per se ipsum vulneratos visitando et consolando, 5 curamque singulorum legatis tribunisque ac prefectis committendo, reconciliandis placandisque militum animis tam efficaciter institit, ut sequenti prelio Samnites, ceso exercitu, pervastato agro, non amplius contra ipsum dictatorem ausi arma retemptare, pacem cum Romanis et ad hanc obtinendam ipsius victoris auxilium ac misericordiam implorarent. 6 Ipse, legatis hostium prosequentibus, Romam rediens de Samnitibus triumphavit. Qui cum impetratis annuis indutiis abiissent, audito quod dictatura se Papirius abdicasset, quasi non potentiam Romanorum ac fortunam sed unius
Abbreviated transcription (Latin):
Utius papinus sur¬
sor ducum seuerissiz
uehem̃tisq uir Impe¬
rii atq imprimis ma¬
leus samnitiuz fuit
quor et iste duritie
et post eum filius eidem nomĩs
uelut ad id fato nati magnis ĩ¬
sultib fregere. ad uersus hos igĩ
dictator primũ dictus Quintu
fabim maximũ Rutilianu no¬
billissimu et p̃clare indolis ado
se in urbem reuerso ad auspicia re¬
pctenda adusus edictum suum
occasione bene gerende rei usus
et prudent̾ alioquin licet ⁊ fortit᷑
et feliciter cũ hoste pugnauerat
securi uictorez uoluit ferire Et fe¬
cisset Nec legator consilio idin¬
stantis metu seditionis magno¬
pere dissuadentiu et uisiuradũ
offerentiu nõ expedire reipubli¬
ce id tũc fieri nec minis tumultu¬
anti legionu nec autoritati se¬
natus nec precibus patris ac lacri¬
mis nec tribunitio cessisset auxi¬
lio Cessit precib populi Romani
Iuuenem non supbia sed errore
lapsum sibi donari instantissiẽ
flagitantis Que seueritas ut mi¬

Expanded text:
ucius Papirius Cursor ducum severissimus vehementisque vir imperii atque in primis malleus Samnitium fuit; quorum et iste duritiem et post eum filius eiusdem nominis, velut ad id fato nati, magnis insultibus fregere. 2 Adversus hos igitur dictator primum dictus, Quintum Fabium Maximum Rutilianum nobilissimum et preclare indolis adolse in urbem reverso ad auspicia repetenda, adversus edictum suum occasione bene gerende rei usus, et prudenter alioquin licet et fortiter et feliciter, cum hoste pugnaverat, securi victorem voluit ferire; et fecisset, nec legatorum consilio id instantis metu seditionis magnopere dissuadentium et iusiurandum offerentium non expedire reipublice id tunc fieri, nec minis tumultuantium legionum, nec autoritati senatus, nec precibus patris ac lacrimis, nec tribunitio cessisset auxilio: cessit precibus populi romani, iuvenem non superbia sed errore lapsum sibi donari instantissime flagitantis. 4 Que severitas, ut mi
Abbreviated transcription (Latin):
exceptus nõ damnosius ꝙͣ pudẽ¬
dius uincit uno filior ptholom̃o
qui ip̃o ⁊ patre pugnatior adoles¬
scens erat equo urbem in media
irruente atq ab armatis obiiis
interfecto cuiꝰ ad se cadauere re¬
portato dixisse rex traditur. seruiꝰ
illum periisse ꝙͣ aut patris augu¬
rium fuisset aut filii audacia me¬
nusset. ¶Neq his territus argos
inuasit ut Antigonum ase uic¬
tum ibiq abditum opprimeret.
Illic feruide potius ꝙͣ eaute pugͣs
excidit saxi e muris ictu et quod
erumna pregrauat feminca ma¬
nu iacti. Caput Regis Antigono
presentatu quod ille humanita¬
tis memor oblitus in iuirie cum
reliquo corpore filio heleno resti¬
tuit quem captiuitate liberatu
in quam morte patris inciderat
cũ aliis Epyrotis remisit ĩ patriã.
hic Purho uite finis. Sic nõ Ita¬
lici modo et greci et asiatici re¬
gni spem s siculu simul ⁊ ma¬
cedonicu insuper et paternum
Epyri regnum et laboriosu spi¬

Expanded text:
exceptus, non damnosius quam pudenexceptus, non damnosius quam pudendius vincitur, uno filiorum Ptholomeo, qui ipso etiam patre pugnacior adolescens erat, equo urbem in mediam irruente atque ab armatis obviis interfecto. Cuius ad se cadavere reportato, dixisse rex traditur: serius illum periisse quam aut patris augurium fuisset, aut filii audacia meruisset. 31 Neque his territus, Argos invasit ut Antigonum a se victum ibique abditum opprimeret. Illic fervide potius quam caute pugnans, cecidit saxi e muris ictu et, quod erumnam pregravat, feminea manu iacti: caput regis Antigono presentatum. 32 Quod ille, humanitatis memor oblitus iniurie, cum reliquo corpore filio Heleno restituit, quem captivitate liberatum, in quam morte patrie inciderat, cum aliis Epyrotis remisit in patriam. 33 Hic Pyrro vite finis; sic non italici modo et greci et asiatici regni spem, sed siculum simul et macedonicum insuper et paternum Epyri regnum et laboriosum spi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi cu Carthaginensib bellanti
petitum auxilium nõ misisset. hc
bello pretendebat᷑ color uero aũt
regnor ⁊ uincendi cupiditas ca¬
ula erat mittem atq in noxium
inuadendi Regem quẽ sibi ob¬
uium prelio uicit Regnũq illiꝰ
occupauit et quasi macedonie⁊
lucris Italie sicilieq damina cõ¬
pensans relictar atergo reꝵ curi
omĩb postpositis filiu quẽ cu¬
stode interentina arce relique¬
rat ad se reuocauit. ¶Rursus
Antigonus macedonũ Rex in
bellum rediens ab altero pĩrhi
Regis filio ultima strage deuic¬
cus onuĩ spe prerepta cu septe
nõ amplius comitib solitudi¬
nu latebris uitam tegens argi
tandem scse abdidit. ¶Pyrrhus
epyro ac macedonia nõ cõtentꝰ.
S grecie Asieq in hians et q̃ren¬
dis ut dixi ꝙͣ seruandis regnis
fortunacior actiorq lacede moãs
inuadit bellicosissima secundũ
Romanos gente ubi ingenti ñ
mulierum minus ꝙ uiroꝵ ĩpetu

Expanded text:
sibi cum Carthaginensibus bellanti sibi cum Carthaginensibus bellanti petitum auxilium non misisset. 27 Hic bello pretendebatur color; vera autem regnorum et vincendi cupiditas causa erat mitem atque innoxium invadendi regem. Quem sibi obvium prelio vicit regnumque illius occupavit et, quasi Macedonie lucris Italie Sicilieque damna compensans, relictarum a tergo rerum curis omnibus postpositis, filium quem custodem in Tarentina arce reliquerat ad se revocavit. 28 Rursus Antigonus Macedum rex in bellum rediens, ab altero Pyrri regis filio ultima strage devictus, omni spe prerepta cum septem non amplius comitibus, solitudinum latebris vitam tegens, Argis tandem se se abdidit. 29 Pyrrus Epyro ac Macedonia non contentus, sed Grecie Asieque inhians et querendis, ut dixi, quam servandis regnis fortunatior aptiorque, Lacedemonas invadit, bellicosissimam secundum Romanos gentem. 30 Ubi ingenti non mulierum minus quam virorum impetu
Abbreviated transcription (Latin):
duos filios Regna distribuit. Ip̃e
quasi reb ita dispositis in alias
curas uersus multa cu carthagi¬
nensib bella feliciter gessit. Sed
ip̃e rerum felicium procursu le¬
gationib ex Italia resisti Roma¬
nus amplius nõ posse ni confe¬
stim redeat quemq sibi quibus
possit conditionib consultur
utrimq periculu more simuł
atq abitus intelligens ad postie¬
mu statuit cum Carthaginẽsib
fortuna ultima experiñ. Quos
cũ prelio uicisset omni extremo
metu libera insula int̾ena nõ pro¬
uidens in italiam festinauit. S
fortuna res humanas longe acõ¬
si liis hominu uersat.Siculi pre¬
lio uictorem discessu uictũ ratide¬
fecere. Regnumq sicilie quesitu
facile amissu facilius effecere. sͥ
autez inde digresso naufraguiz
graue et in Italia res aduerse. Qb̃
coactus in Regnu ꝓpriu redire
ceu non dum labore satiatus Re¬
gnu macedonie aggredit᷑ ꝙ ille

Expanded text:
duos filios regna distribuit. 24 Ipse duos filios regna distribuit. 24 Ipse quasi rebus rite dispositis in alias curas versus, multa cum Carthaginensibus bella feliciter gessit. Sed in ipso rerum felicium procursu, legationibus ex Italia resisti Romanis amplius non posse, ni confestim redeat quenque sibi quibus possit conditionibus consulturum, utrinque periculum more simul atque abitus intelligens, ad postremum statuit cum Carthaginensibus fortunam ultimam experiri. 25 Quos cum prelio vicisset, omni externo metu liberata insula, interna non providens, in Italiam festinavit. Sed fortuna res humanas longe a consiliis hominum versat. Siculi, prelio victorem discessu victum rati, defecere regnumque Sicilie, quesitu facile, amissu facilius effecere; sibi autem inde digresso naufragium grave et in Italia res adverse. 26 Quibus coactus in regnum proprium redire, ceu nondum labore satiatus, regem Macedonie aggreditur, quod ille
Abbreviated transcription (Latin):
ponẽde pacis causa regi permitte¬
retur urbem ingredi. In quod q¬
de senatus inclinante sentẽcĩa
appius cecus ille oculis animo
linceus acerrime dissuasit. obtimi¬
itq ut et id Regi negaret᷑ et lega¬
ti ex urbe sius cu munerib pelle¬
rent. Reu̾sus ad Rege Cineas in¬
terroganti quid sibi de Romana
urbe uideretur ac senatu. urbem
templu sibi uisam senatu ex
Regib constare Respondit. Hac
igit᷑ spe omissa in siciliam Cartha¬
ginensiu bello fessam ꝑ legatos
euocatus abiit. Alexandro filio lo¬
cris cum presidio dimisso. In Ita¬
lia autez Romanis de quib iuc¬
toriam sperauerat de se triũphuz
spetiosissimu de dit. Et nõ ampliꝰ
ꝙͣ quadriẽni spatio ip̃ius Italie
magnã parte que cũ Tarentiniᷤᷤ
senserat cũ eisdem uictis accessi¬
onez Romani fecit imperii. In si¬
ciliam cũ uenisset tociꝰ insule Rex
creatus et sicilie acquisite mirũ
simul et Italie amisse eque inter

Expanded text:
ponende pacis causa regi permitteponende pacis causa regi permitteretur urbem ingredi; in quod quidem senatus inclinante sententia, Appius, cecus ille oculis animo linceus, acerrime dissuasit obtinuitque ut et id regi negaretur, et legati ex urbe suis cum muneribus pellerentur. 21 Reversus ad regem Cineas, interroganti quid sibi de romana urbe videretur ac senatu, “urbem templum sibi visam, senatum ex regibus constare” respondit. 22 Hac igitur spe omissa, in Siciliam Carthaginensium bello fessam per legatos evocatus abiit, Alexandro filio Locris cum presidio dimisso. In Italia autem Romanis, de quibus victoriam speraverat, de se triumphum speciosissimum dedit, et non amplius quam quadriennii spatio ipsius Italie magnam partem, que cum Tarentinis senserat, cum eisdem victis accessionem romani fecit imperii. 23 In Siciliam cum venisset, totius insule rex creatus; et Sicilie acquisite, mirum, simul et Italie amisse eque inter
Abbreviated transcription (Latin):
manis urgentiberrore omnia
et consternatõe permiscuit Sic q̃
primã uictoria Regi dederant
ultimã abstulerũt. Itaq bello di¬
ffusus pacificis artib uti statuit.
Et peremptos sepultura et capti¬
uos clementia kerq ac uerboꝵ
comitate insuꝑ et gratuita missi¬
one prosecutus menutut Roma¬
ni pirrhum minime odiosum
hostem unum ex omib iudica¬
rent. legatos deniq Roma mi¬
sit Multis magnisq cũ muneri¬
bus. Si forte quos armis frange¬
re nequiuisset donis implecte et
Additus legationi princeps uir
doctissimus atq eloquẽtissimus
et famose apud grecos memorie
Cineas. s neq legati facundia ⁊¬
neq Regis blanditie ualuere nt
nõ dicam patritiuo s neq ple¬
beius quidem Rome eẽt qui ma¬
nu regus munerib aperiret . o.
hac ĩ parte felix euum et multu
nr̃o dissimile non tm̃ munerib
s Rapinis paratissimo. Sũma ꝗ¬
dem legationis hec fuerat ut con¬

Expanded text:
manis urgentibus, errore omnia manis urgentibus, errore omnia et consternatione permiscuit. Sic que primam victoriam regi dederant, ultimam abstulerunt. 18 Itaque bello diffisus, pacificis artibus uti statuit et peremptos sepultura et captivos clementia rerumque ac verborum comitate insuper et gratuita missione prosecutus, meruit ut Romani Pyrrum minime odiosum hostem unum ex omnibus iudicarent. 19 Legatos denique Romam misit multis magnisque cum muneribus si forte, quos armis frangere nequivisset, donis inflecteret; additus legationi princeps, vir doctissimus atque eloquentissimus et famose apud Grecos memorie, Cineas. Sed neque legati facundia neque regis blanditie valuere ut, non dicam patritius, sed ne plebeius quidem Rome esset, qui manum regiis muneribus aperiret. O hac in parte felix evum, et multum nostro dissimile non tantum muneribus sed rapinis paratissimo! 20 Summa quidem legationis hec fuerat ut com
Abbreviated transcription (Latin):
se didicerant. Uibrata igit ĩ illos
tela et turribꝰ quas tergo ferunt
ligneis in iecte faces quib ĩfugã
acte totam Regis aciem tu multo
atq incendio repleuere. Nox sr̃¬
ueniens pugnam diremit am¬
bigua ut fama fuit. At ueracit̾
Regi aduersam futurãq ultiãm
nisi nor interuenisset Quãdo dez
sius infugam u̾sis ip̃e ultimus
interbrachia satellitum uulneia¬
tus excessit. ¶In Arusinis tãdez
id est loco nomencampis lucaie
Iisde ducib quarto et ultiõ mar¬
te cõcursum est. Ibi Rex hostium
uirtute ac labore iuncendus suar
quoq trepidatõe beluarum tur¬
batus aliquantoq facilius ictuᷤ
est. Inopinus casus incidit. Ele¬
phantibus ĩ primã aciem de mo¬
re dispositis unus ex eo grege pu¬
lus ictu lancce confixus Celum
querulo stridore cõpleuerat. Mat̾
uoce agnita lufatico impetu qͣi
opem latura prosiliens rupit or¬
dinez beluarum Et altera alteram
impellente ac turbatam rem Ro¬

Expanded text:
se didicerant: vibrata igitur in illas se didicerant: vibrata igitur in illas tela et turribus quas tergo ferunt ligneis iniecte faces, quibus in fugam acte totam regis aciem tumultu atque incendio replevere. 15 Nox superveniens pugnam diremit, ambiguam, ut fama fuit, at veraciter regi adversam futuramque ultimam, nisi nox intervenisset, quandoquidem suis in fugam versis ipse ultimus inter brachia satellitum vulneratus excessit. 16 In Arusinis tandem, id est loco nomen, campis Lucanie, iisdem ducibus quarto et ultimo Marte concursum est. Ibi rex, hostium virtute ac labore vincendus, suarum quoque trepidatione beluarum turbatus aliquantoque facilius victus est. 17 Inopinus casus incidit: elephantibus in primam aciem de more dispositis, unus ex eo grege pullus, ictu lancee confixus, celum querulo stridore compleverat, mater voce agnita, limphatico impetu quasi opem latura prosiliens, rupit ordinem beluarum et, altera alteram impellente, ac turbatam rem Ro
Abbreviated transcription (Latin):
sine precio dimisit. Hic ni muur
incredibilis Romanor et stupẽ¬
da celeritas in reparandis uirib
fuit usq adeo ut rex ip̃e uelut. it¬
tonitus exclamaret prorsus se fa¬
to genitum herculeo ciu uno lẽnei
monstri absciso capite multa rena¬
scerentur.Et ip̃e quoq paucos p̾t
dies suꝑuenientib auxiliis qui pͥ¬
mo prelio defuerant in aciem redi¬
it. pugnatũq iteꝵ et Rex iterum
uictor fuit. Itaq uulgata iuctori¬
ar fama Carthaguienses tãti mor
futun hostes oagonẽ ducem sunz
cũ centum uiginti nauium classe
Romanis in auxilium misere a¬
micitie sotialis obtentu. uere ãt
metu Regis quem bello Italico ⁊¬
detinen optabant ne forte uictor
ut ferebatur in siciliam traiceret.
Senatus ⁊ carthaginensib graci
as ⁊ remisit auxilia. ¶Rursus
Curio. Fabritioq consulib apud
asculu apulie pugnatum est.cõ¬
presso iam terrore beluaruz quas
experim̃to uulnerari et ocçidi pos¬

Expanded text:
sine precio dimisit. 12 Hic nimirum sine precio dimisit. 12 Hic nimirum incredibilis Romanorum et stupenda celeritas in reparandis viribus fuit; usque adeo ut rex ipse velut attonitus exclamaret: prorsus se fato genitum herculeo cui, uno Lernei monstri abscisso capite, multa renascerentur. 13 Et ipse quoque paucos post dies, supervenientibus auxiliis que primo prelio defuerant, in aciem rediit, pugnatumque iterum et rex iterum victor fuit. Itaque vulgata victoriarum fama, Carthaginenses, tanti mox futuri hostes, Magonem ducem suum cum centum viginti navium classe Romanis in auxilium misere, amicitie sotialis obtentu, vere autem metu regie, quem bello italico detineri optabant, ne forte victor, ut ferebatur, in Siciliam traiceret. Senatus et Carthaginensibus gratias egit et remisit auxilia. 14 Rursus Curio Fabritioque consulibus apud Asculum Apulie pugnatum est, compresso iam terrore beluarum, quas experimento vulnerari et occidi pos
Abbreviated transcription (Latin):
dem passimstratos cõtẽplatus ho¬
stes quosdam sius iuuis incum¬
bentes mortuos omĩa ĩpectorib
nulla intergis uulnera omniu
ĩmanib gladios omniũ iras in
uultib nec extineta morte cum
uidisset audaciam stupuit noto¬
q suspirio O ꝙͣ facile erat inquid
orbis imperium occupare aut mͥ
Romanis militibaut me Rege
romanis Quo dicto dubium an
plus hostib an sibi tribuerit ꝙ̃do
non crederet ẽẽ Romanis ullos
sibi pares duces. hinc cruenta qͦ
uictoria animose usus rapto ag¬
mine prenestinaz usque adarcez
totam campania populando per¬
uenit atq ex illa prominẽti specu¬
la puluere exercitus tumultuq
et in cenduis oppletam arbem
⁊ spectauit iam uicinus ⁊ terruit.
Cetenum ad rei famam aliquot
urbes nominatiz locria  Romani
ad pyrrhum defecere. Rex et natu¬
ra magnificus et bellandi gnar
ut eñ fortitudine militari liberali¬
tatem regiam ostentaret ducẽtos
hostium in acie captos Romam

Expanded text:
dem, passim stratos contemplatus hodem, passim stratos contemplatus hostes, quosdam suis vivis incumbentes mortuos, omnia in pectoribus nulla in tergis vulnera, omnium in manibus gladios, omnium iras in vultibus nec extinctam morte cum vidisset audaciam, stupuit notoque suspirio ‘O quam facile erat’ inquit ‘orbis imperium occupare, aut michi romanis militibus aut me rege Romanis!’. Quo dicto dubium an plus hostibus an sibi tribuerit, quando non crederet esse Romanis ullos sibi pares duces. 10 Hinc cruenta quoque victoria animose usus, rapto agmine Prenestinam usque ad arcem totam Campaniam populando pervenit, atque ex illa prominenti specla pulvere exercitus tumultuque et incendiis oppletam Urbem et spectavit iam vicinus et terruit. 11 Ceterum ad rei famam aliquot urbes, nominatim Locri, a Romanis ad Pyrrum defecere. Rex et natura magnificus et bellandi gnarus, ut cum fortitudine militari liberalitatem regiam ostentaret, ducentos hostium in acie captos Romam
Abbreviated transcription (Latin):
primus in italiam quoq transi¬
erat licet in fausto exitu Alter in
asiam transgressus felicit in oriẽ¬
te res gesserat. uenit autẽ nõ suis
hoc ẽ Epyritm̃ s thesalie ac mace¬
done totiusq gretie uirib. ¶Pri¬
ma illi cũ Romanis congressio ad
heraclea urbem et cãpanie flumũ
lirim fuit. Ibi ualerius leuinus Ro¬
manus Consulhosti obuius precc¬
cupauit Regem ante ꝙͣ sociorum
enis auxilia cõuenirẽt fuissetq pͥ¬
mo prelio debellatum pyrrho ia
Regiis abiectis insignib fugiẽte
nisi extransuso missi in aciemele¬
phantes belue ad cum diem Ro¬
manis incognite equos Italos
spetie informi et insolito stridore
ac odore turbassent mutassentq
fortuna ea subito Romanorum
cõsternatio ⁊ frena spementium
fuga equor abeunte Regem redu¬
xit imprelium et uictore fecit fa¬
mosiore tamen ꝙͣ letiore iuctoria.
Nam et ip̃e Rex sautius et magna
Regii pars exercitus cesa est. ꝓpẽ q¬

Expanded text:
primus in Italiam quoque transiprimus in Italiam quoque transierat licet infausto exitu, alter in Asiam transgressus feliciter in Oriente res gesserat. 6 Venit autem non suis, hoc est Epyri, tantum sed Thesalie ac Macedonie totiusque Grecie viribus. 7 Prima illi cum Romanis congressio ad Heracleam urbem et Campanie fluvium Lirim fuit. Ibi Valerius Levinus romanus consul, hosti obvius, preoccupavit regem antequam sotiorum eius auxilia convenirent; fuissetque primo prelio debellatum, Pyrro iam regiis abiectis insignibus fugiente, nisi e transverso missi in aciem elephantes, belue ad eum diem Romanis incognite, equos italos specie informi et insolito stridore atque odore turbassent mutassentque fortunam. 8 Ea subita Romanorum consternatio et frena spernentium fuga equorum abeuntem regem reduxit in prelium et victorem fecit, famosiore tamen quam letiore victoria; nam et ipse rex saucius, et magna regii pars exercitus cesa est. 9 Ipse qui
Abbreviated transcription (Latin):
uir melior. Itaq cum multa regꝰ
bello parta posse derit breui oĩbus
amissis uix patrium reẜuauit. hic
puer primu uariis iactatus casibꝰ
et regno pulsus nõ multo post nͣ¬
dum pueritiã egressus in regnu
reduit magis tum suor miẜicor¬
dia adiuuante ꝙ suis uirib. orłta
inde adolescens bella gessit eoq
glorie ꝑueĩt ut tarentinis urbi situ
italie s graie originis in Romaõs
arma moturis solus hic dignus
atq idoneus uisus sit qui in au¬
xiliu uocaretur. Quib ille ãnuit
fretuq illud angustu qd Epyrum
atq calabriam interiacet transuec¬
tus alieni impartez belli uenit nõ
tam uł respectu origus uł amore
uocantiu ꝙͣ ut hoc prextu Regnũ
italie quod opulentissimu audi¬
ebat iiuaderet.Inflãmabãt p̾t̾ea
ardentem animu exempla dome¬
stica nõ uetustu modo Achillis s
recentia illa duo alexandri scilicet
Epyrensis patruisi. et consobri¬
ni sui Alexandri oacedonis Qͦz

Expanded text:
vir melior. 2 Itaque, cum multa regna vir melior. 2 Itaque, cum multa regna bello parta possederit, brevi omnibus amissis vix patrium reservavit. 3 Hic puer primum variis iactatus casibus et regno pulsus, non multo post, necdum pueritiam egressus, in regnum rediit, magis eum suorum misericordia adiuvante quam suis viribus. Multa inde adolescens bella gessit eoque glorie pervenit ut Tarentinis, urbi situ Italie sed graie originis, in Romanos arma moturis solus hic dignus atque ydoneus visus sit, qui in auxilium vocaretur. 4 Quibus ille annuit, fretumque illud angustum quod Epyrum atque Calabriam interiacet transvectus, alieni in partem belli venit, non tam vel respectu originis vel amore vocantium quam ut hoc pretextu regnum Italie, quod opulentissimum audiebat, invaderet. 5 Inflammabant preterea ardentem animum exempla domestica, non vetustum modo Achillis sed recentia illa duo: Alexandri scilicet Epyrensis patrui sui et consobrini sui Alexandri Macedonis, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
alexander Epyrensis Rex dissiml¬
lauit qui nepote ad orientez pro¬
fecto ip̃e ad occasum uersus ĩ Ita¬
liam uenit ubi nõ quidem cum
Romanis s cum lucanis ac Bru¬
tiis bellum gerens uictusq et
letali nulnere transfissus ac mori¬
ens dixit longe aliam suaz esse
conditione ꝙ nepotis se ĩuiros
illum infeminas incidisse.
De Pyrrho Epyrotar Rege.
yrrus Epyri Rex
Eacidarum genus
apyrro Achillis fili¬
o deriuatum nom̃
bellacissimus Regũ
fuit usq adeo ut cũ
ceteri mortales pro gloria proq
Imperio pro salute proq in iuriis
pugnare soleant. hic pro uolupta¬
te p̾ugnaret neq eni illi ut iusti¬
nus ait maior ex imꝑio ꝙͣ ex bel¬
lo uoluptas erat militarib artib
instructissimus ductandi ex̾citu
ordinandi acies eligendi locuz ca¬
stris conciliandi hominũ animos
rei pace belloq efficacissime. Ceter
ad bellandu querendasq uictori¬
as ꝙ uictoriarũ premia ẜ uanda

Expanded text:
Alexander epyrensis rex dissimuAlexander epyrensis rex dissimulavit qui, nepote ad Orientem profecto, ipse ad Occasum versus in Italiam venit, ubi non quidem cum Romanis sed cum Lucanis ac Brutiis bellum gerens victusque et letali vulnere transfixus ac moriens, dixit longe aliam suam esse conditionem quam nepotis: se in viros, illum in feminas incidisse. DE PYRRO EPYROTARUM REGE. 1 Pyrrus Epyri rex, Eacidarum genus – a Pyrro Achillis filio derivatum nomen –, bellacissimus regum fuit usque adeo ut, cum ceteri mortales pro gloria proque imperio pro salute proque iniuriis pugnare soleant, hic pro voluptate pugnaret; «neque» enim «illi», ut Iustinus ait, «maior ex imperio quam ex bello voluptas erat»: militaribus artibus instructissimus, ductandi exercitum, ordinandi acies, eligendi locum castris, conciliandi hominum animos, rei pace belloque efficacissime; ceterum ad bellandum querendasque victorias quam victoriarum premia servanda
Abbreviated transcription (Latin):
tione elicit handdubie uictores ⁊¬
fucturos fuisse romanos opinio¬
nem illam ridens nec ĩmerito po¬
pulu romanu tot clarissimis du¬
cib et tot legionib subnxum et
tanta fultum prouidentia maies¬
tatem unius licet inermiũ uicto¬
ris tamen in cauti uiuenis ac pre¬
cipitis non laturum. Qui ꝙ solus
uereq uus int̾ suos fuerit hinc
apparet ꝙ illo extincto suoꝵ nulluᷤᷤ
eminuit Nullus fama meruit tur¬
ba uers et uoluptatib atq opibꝰ
nõ armis idonea. Liuius tñ hãc
assertionez leuissimoruz dicit esse
grecorum contra Romanũ nom̃
parthorum etia glorie pauẽtiu
que quidem quod ille nescunt le¬
uissimoru quorũda similit̾ est
gallorum quos nõ uer studium
non fides rerum non deniq Ale¬
xandri amor ullus s romanoruz
inuidia atq odiu impellit. Ego
ne rem dignam censeo de qua ⁊¬
umꝙ̃ fuenit ab aliquo dubitatũ
ꝙ nec Alexandri huius anũculu

Expanded text:
tione, elicit hauddubie victores tione, elicit hauddubie victores futuros fuisse Romanos, opinionem illam ridens, nec immerito, populum romanum, tot clarissimis ducibus et tot legionibus subnixum et tanta fultum providentia, maiestatem unius licet inermium victoris tamen incauti iuvenis ac precipitis non laturum. 50 Qui quam solus vereque unus inter suos fuerit hinc apparet quod, illo extincto suorum nullus eminuit, nullus famam meruit: turba iners et voluptatibus atque opibus non armis ydonea. Livius tamen hanc assertionem levissimorum dicit esse Grecorum contra romanum nomen Parthorum etiam glorie faventium; que quidem, quod ille nescivit, levissimorum quorundam similiter est Gallorum, quos non veri studium non fides rerum non denique Alexandri amor ullus sed Romanorum invidia atque odium impellit. 51 Ego nec rem dignam censeo de qua unquam fuerit ab aliquo dubitatum. Quod nec Alexandri huius avunculus