comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ria usus sit. ¶ S ita dem̃  ꝓ
hroe gendo acquiret ħrditãtẽ
si iam sit ei delata ceterum ex
quam age sciend̃ est. ¶ S̾iꝙͥ
ptem ex qua institutus ẽ ig¬
norauit. ius scribit nicħ cine¬
cere. quominus pro hr̃de go¬
rat. ꝙ et cissius probat.si cõ¬
ocõm sub qua ħrs ĩstitutus
est. non ignorat. si tñ exstic̾it
condictio sub qua ĩstitut᷑
est. q̃uid tñ si ignorat hanc¬
condictionem extitisse̾ pu
to posse adire ħroitatẽ quem¬
aomodum si ignoret. in co¬
ħrois cui substitutus est re¬
pudiatione portio croclati ẽ.

Expanded text:
res usus sit. Sed ita demum pro herede gerendo adquiret hereditatem, si iam sit ei delata: ceterum exquam agere sciendum est. Si quis partem ex qua institutus est ignorauit, Iulianus scribit nihil ei nocere, quominus pro herede gereret. quod et Cassius probat, si condicionem, sub qua heres institutus est, non ignorat, si tamen exstitit condicio, sub qua substitutus est. quid tamen si ignorat condicionem exto posse adire hereditatem, quemadmodum si ignoret, an coheredis, cui substitutus est, repudiatione portio ei delata
Abbreviated transcription (Latin):
Hrditatis ⁊ cau̾e legatorũ
nomine uidentur honaru
qr ip̃o iure pro ca ꝑte lega¬
ta tebent pro qua hrdes st̃.
S ħ equissimũ est non ma¬
iorem ptem legitaru solũe
quam cuius hñt emolumr¬
tum. hoc aut euenit cũ he¬
reditas pro aliqua ꝑte ex
crebelliano restituitur. nair
pro rata ex honaroi sunti
emolum̃tum sibi alatum ẽ
¶Si ei qui in alt̾ius potesta
te erit inc̾ta dic legatum fu¬
erit. cauebitur ei qͥui habet
cum in potestate non p̾cise.
dies legati cedit in potesta¬
te sic ceterum si sui iuris ĩ¬

Expanded text:
hereditatis et caverint legatorum nomine, videntur onerari, quia ipso iure pro ea parte legata debent, pro qua heredes sint. sed enim aequissimum est non maiorem partem legatariis solvere, quam cuius habent emolumentum. hoc autem evenit, cum hereditas pro aliqua parte ex Trebelliano restituitur: nam pro rata exonerandi sunt emolumentum sibi ablatum est. Si ei, qui in te erit, incerta die legatum fuerit, cauebitur ei, qui habet eum in potestate, non praecise, eius legati dies cedit, in potestate si
Abbreviated transcription (Latin):
sit ex emancipato nepos et ex
nepote eius auo. ¶Pronepos
dicenõ erit utrum ei uingi. ã¬
bo .n. in suorũ loco succesẜunt.
Si postliminio redierit nepoᷤ
dicenõ est cum pr̃i emancipa¬
to coniungi. ¶Si pater exon¬
obus filus quos in potestate
hãt alterum emancipau̾it eti
nepotem ex eo in locum filui
locum filii acoptato succurri
oport̾e. ut qͣi firius portionem
hat. quam hr̃et et si cxͣncus x¬
optatus cẽt. Sit fict inquit uͭ¬
optatus. filius. cum nepote al¬
tero retento ĩpotestate partiã¬
tur nec. c̃ĩ minus ferre debet
nepos in locum filu adoptatꝰ
quam si ab exͣnco cẽt adoptatꝰ¬
iluro non infest quota portio
hroitatis ad nepotem ꝑtineat
an ꝑquam modica. nam et si
modica sit. atcñ dicemus loa
ẽc̃. huic ꝑti edci. ¶ Incer ip̃m
filium et libs cius diuroitur
h̾roitas sit ut ip̃c dimioium

Expanded text:
nepos et ex nepote eius alio pronepos, dicendum erit utrumque ei iungi: ambo enim in suorum loco successerunt. Si postliminio nepos redierit, dicendum est eum patri emancipato coniungi. Si pater ex duobus filiis, quos in potestate habuit, alterum emancipaverit et nepotem ex eo in locum filii locum filii adoptato succurri oportere, ut quasi filius portionem habeat, quam haberet et si extraneus adoptatus esset. sic fiet, inquitcipatus filius cum nepote altero retento in potestate partiatur: nec enim minus debet ferre nepos in locum filii adoptatus, quam si ab extraneo esset adoptatus.Illud non interest, quota portio hereditatis ad nepotem pertineat, an perquam modicam: nam et si modica sit, attamen dicemus locum esse huic parti edicti.Inter ipsum filium et liberos eius diuiditur hereditas ita, ut ipse dimidium
Abbreviated transcription (Latin):
ad numa municipalia uisse¬
rat cum ãnum qui u̾e quis
ingressus c̃ẽt. pro ĩplcto nu¬
m̾ari. impator añt ñr motus
uis scire se dicet aoiuo mar¬
co non excusatum a tutela

Expanded text:
usserat eum annum, quem quis ingressus esset, pro impleto numerari. imperator autem noster motus uis scire se diceret a diuo Marco non excusatum a tutela
Abbreviated transcription (Latin):
płim ad ħrdem suum in hec
uerba Repsit ticius cornelo
Iħ̾rdi suo salutem. ate peto cor¬
neli. qm̃ ad te ociroluta est ꝑs
mr̃is mee.ĩtem ps sempromii
curatoris condam mei cc̃ria
fortuna. ut si et ꝑ hoc totus
as meus apud te ẽẽ seꝑatur
uti reodas restituas gaioscio
uncias qͣtuor quesitum est &
sempronius ĩ integrum resti¬
tutus sit uti ab impatore aqͤ
fu̾at oeporticus adient hroi¬
nelium aut hrdem debe pro
rata portione mat̾narum de¬
misit ut retenta ꝑte qͣrta reli¬
quam ꝑtem restitũet mirin

Expanded text:
m ad heredem suum in haec verba scripsit: "Titius Cornelio heredi suo salutem. a te peto, Corneli, quoniam ad te devoluta est pars matris meae, item pars Sempronii curatoris quondam mei contraria fortuna usi et per hoc totus as meus apud te esse speratur, uti reddas restituas Gaio Seio uncias quattuor". quaesitum est, cum Sempronius in integrum restitutus sit ab imperatore, a quo fuerat nelium autem heredem debere pro rata portione maternarum deidei commisit, ut retenta parte quarta reliquam partem restitueret n
Abbreviated transcription (Latin):
sibr mulieris maritum us uro¬
rem uiri pticipem ẽc̃. ¶ Si aũt
tantus furor est̾ita feroxita ꝑ¬
niciosus ut sanitatis nulla spes
sit circi muustros fribił. et for¬
situn altera psona. uł ip̃ seui¬
ciam furoris. uł qr lib̾os nõ ht
procreande sobos cuproine tem
pta. licencia crit cõpoti menciꝰ
psone furenti nuncium mit¬
te ut nullius culpa urocatur
matrimonium dissouitum
c̃e n ĩ oampnũ alt̾utri ps ĩci¬
oat. si aũt in sciussimo furore
muliere constituta maritus
non uulc sꝑnit aũt ĩfelicitatẽ
uxoris et non ad eam flectiturr
te tunc licencum heuł curacor
funose ui curacor adire idi¬
cem competentẽ quatinus nͨ¬
cessitas ĩponatur marito õe
talem mulieris substentitio¬
nem sufferre et alimenta pre¬
stare et medicine cius succur¬
rere et nichil p̾termicci hor¬
que maritum afferre decets
docis quantitatem. ¶Si uo
dotem ita dissipare manifest̃

Expanded text:
sibus mulieris maritum uel uxorem uiri participem esse? sin autem tantus furor est, ita ferox, ita perniciosus, ut sanitatis nulla spes supersit, circa ministros terribilis, et forsitan altera persona uel propter saeuitiam furoris uel, quia liberos non habet, procreandae subolis cupidine tenta est: licentia erit compoti mentis personae furenti nuntium mittere, ut nullius culpa uideatur esse matrimonium dissolutum neque in damnum alterutra pars incidat.Sin autem in saeuissimo furore muliere constituta maritus non uult, spernit autem infelicitatem uxoris et non ad eam flectitur ntem: tunc licentiam habeat uel curator furiosae uel cognati adire iudicem competentem, quatenus necessitas imponatur marito omnem talem mulieris sustentationem sufferre et alimenta praestare et medicinae eius succurrere et nihil praetermitte‹rquae maritum uxori adferre decet secundum dotis quantitatem. Sin vero dotem ita dissipaturus ita manifest
Abbreviated transcription (Latin):
dente diem suum obisset. ħr¬
dibus eius diuus marcus.
stinũit. quamuis nõic sit he¬
res pr̃onus admittitur.set
et si ꝑ mintegrum restitutꝰ¬
est is qui mixtus est p̃rne he¬
reditati uł qr aoiit hroitatez
abstinu̾t se porĩt quis pron¬
um aomitt̾e. ¶ Patronus pa¬
tem mortui lib̾ti ħroitatem
aoierinc legatum ue froicõm¬
issum pet̾e malunt ao contra

Expanded text:
dente diem suum obisset: heredibus eius diuus Marcus sstinuerit, quamuis nomine sit heres, patronus admittitur.Sed et si per in integrum restitutionem is, qui mixtus est paternae hereditati uel qui adit hereditatem, abstinuerit se, poterit quis patronum admittere.Patronus patem mortui liberti hereditatem adierint legatumue aut fideicommissum petere maluerint, ad contra
Abbreviated transcription (Latin):
su̾o non hũit effectum peticõ
Ocius dico non ĩpcoiri quominꝰ
adiuuctur quimino et si xont
quasi ex debita portione insti¬
tutus. mox apparuit cum mi¬
norem ptem quam spauit ac¬
cepisse. equissimũ est aomitti
cum adsuum auxilium. S et
si testator conueniss hroem ut

Expanded text:
o non habuit effectum petitio eius, dico non impediri, quo minus adiuuetur. quin immo et si sic adit quasi ex debita portione institutus, mox apparuit eum minorem partem quam sperauit accepisse, aequissimum est admitti eum ad suum auxilium. sed et si tes
Abbreviated transcription (Latin):
annos ue singlos alicui a quo ao
uuat debeatur ⁊ ca demum obli¬
gitio rei in bonis diminutiõem
prestit qm̃ in ur̃dem transit nec
cc̃rum est q uiuente reo co mi¬
nus ĩ bomis cius uroulgebatur
nam et si ita stipulatus c̾e uscũ
moreretur debe ei incipet cum
nige̾ntur boni cius quemãd si
ipc sub eacem condcone promi¬
siss defuncto eo minu̾entur ho¬
nerrac quor actiones que ĩtra cer¬
tum tempus ap̾tore promittun
cum boms actoris defuncto co
augiñtum rei decisionẽ uesi ca¬
les crunt ut in hrdem quo trã¬
fructus que hr̃dis ps ex hausti
est legatis. ⁊ alter ex h̾roib eui¬
cionem p̾toriam accepit a lega¬
tarus non equalit̾.s ꝓsuo modo
legis falcidic rõm. et actionem
ex stipulatu ħiturum om̃s enĩ
p̾torias stipułones ciusoem in¬
terpretaitionis ẽe. nam constire

Expanded text:
licui quoad uiuat debeatur. etenim ea demum obligatio rei bonis deminutionem praestat, quae in heredem transit. nec contrarium est, quod uiuente reo eo minus in bonis eius intellegebatur: nam et si ita stipulatus esset, ut cum moreretur debere ei inciperet, tamen augerentur bona eius, quemadmodum, si ipse sub eadem condicione promisisset, defuncto eo minuerentur.Honorariae quoque actiones, quae intra certum tempus a praetore promittuntur, cum bonis actoris defuncto eo augmentum rei decessionemue, si tales erunt, ut in heredem quoque trani utriusque heredis pars exhausta est legatis et alter ex heredibus cautionem praetoriam accepit a legatariis, non aequaliter, sed pro suo modo legis Falcidiae rationem et actionem ex stipulatu habiturum. omnes enim praetorias stipulationes eiusdem interpretatio
Abbreviated transcription (Latin):
bonerarie exceptis poplaribus
in bomis. ictoris non iõ minus
computurda sunt. qr morte reo
cto eo detrahunt s nec ĩ actoris
qui de bonis defuncto coĩuira¬
rum actione pot̾it computan. qr
et ip̃a simul cum co ĩtercroit ut

Expanded text:
honorariae exceptis popularibus in bonis actoris non ideo minus computandae sunt, quia morte reorcto eo detrahunt. sed ne in actoris quidem bonis defuncto eo iniuriarum actio poterit computari, quia et ipsa simul cu
Abbreviated transcription (Latin):
b̾at frocicõmissarius reliquas
tres legitarius. nam ĩiqum ẽ
plus ferre legatarium.io qr sus¬
pecta dicta est ħrditas quam la¬
turus ẽet si sponte aoita fuisset.¬
Qͥ antem in suspecta hrditate oi¬
ctum est. hoc rocm dici pocest in
hus test̾is ĩ quib lex falcroia lo¬
cum non ht ĩmilitis dico et si
qui sunt alusitem pomp̃. scrib̾
st ocductis legatis restitũc. quis
hrditatem rogatus. quesitum
est utrum solida legata p̾stantoa
sint et qͣrtam ex soio froicõmis¬
so detraħe possit. an u̾o et ex leg̃¬
tis ex fro̾ĩcomisso qͣrtam detra¬
h̾c possit. et refert aristonem. s¬
pondisse ex oĩb detrahendam
ħ̾ est ex legitis ex froĩcomissis¬
¶Res que ab hroe auenate sunci
qͣrtam imptantur hrdi. ¶ Quio
lib̾is sius ex dispib ꝑtib istitu¬
tis datis p̾ceptionib sic ut ip̃e ma¬
rimam ptem primonu ĩter lide¬
ros ita diuisiss. rogauit eum. ꝙ¬
si sñ lib̾is decedens portionem.
suam fr̃ib restitu̾e. impr̃ nr̃ p¬

Expanded text:
beat fideicommissarius, reliquas tres legatarius: nam iniquissimum est plus ferre legatarium ideo, quia suspecta dicta est hereditas, quam laturus esset, si sponte adita fuisset.Quod autem in suspecta hereditate dictum est, hoc idem dici potest in his testamentis, in quibus lex Falcidia locum non habet, in milqui sunt alii.Item Pomponius scribit, si deductis legatis restituere quis hereditatem rogatur, quaesitum est, utrum solida legata praestanda sint et quartam ex solo fideicommisso detrahere possit, an uero et ex legatis et ex fideicommisso quartam detrahere possit? et refert Aristonem respondisse ex omnibus detrahendam, hoc est ex legatis et fideicommisso.Res, quae ab herede alienatae sunt, in quartam imputantur heredi.Quidam liberis suis, ex disparibus partibus institutis, datis praeceptionibus, ut ipse maximam partem patrimonii inter liberos ita diuis‹is›set, rogauit eum, qui sine liberis decederet, portionem suam fratribus restituere. imperator
Abbreviated transcription (Latin):
debitorẽ cũdm̃ constitui. ꝙ si
pamphili peculium non suffi¬
ciat. tunc ex pecuuo stichi non
iutra p̾cium pamphui deduci
deb̾i. quesitum est si ex aliqua
cuisa pampbuilus peciuam de
buiss dño nec ea expecuuo eiꝰ
ẜuari poss. an us ad p̾cium es
ex pecuno stichi possit deducere
negiuit. n enim simuc rosup¬
riori ẽe. ibicnum pp̃ cap̾cium ui¬
caru deducendum quod cono¬
minc ip̃e stichus ob defensionẽ
uicaru sui dño debitor constitu¬
atur. at ĩpposito qr stichus nicħ
debeat ex cius peculio. nichil c̃e
taxat. qd̃ c̾te ip̃e insuo pecuuo
ee intelligi nõ pot. ¶aboł.

Expanded text:
debitorem eum domini constitui. quod si Pamphili peculium non sufficiat, tunc ex peculio Stichi non ultra pretium Pamphili deduci debere.Quaesitum est, si ex alia qua causa Pamphilus pecuniam domino debuisset nec ea ex peculio eius seruari posset, an usque ad pretium eius ex peculio Stichi possit deducere. negauit: neque enim simile id superiori esse. ibi enim propterea pretium uicarii deducendum, quod eo nomine ipse Stichus ob defensionem uicarii sui domino debitor constituatur, at in proposito quia Stichus nihil debeat, ex eius peculio nihil esse mtaxat, qui certe ipse in suo peculio esse intellegi non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
suo manumisso pe cian¬
culium legatum fuit meum
sine dubio creditorib peculiari
u̾sus c̾ditores peculiares Pap̃.
t̾e professionem edi sibi pecu¬
ui iussit atq ita ẜuus libtatez
accepit res peculii professiomi
subtractas non uid̃i manumis¬
so cacite concessas apparuit. te¬
stam̃to data lib̾cate peculium
legauat cund qr post ca manu

Expanded text:
uo manumisso peculium legatum fuerit, in eum sine dubio creditoribus peculiariuersus creditores peculiarios.tere, professionem edi sibi peculii iussit atque ita seruus libertatem accepit. res peculii professioni subtractas non uideri manumisso tacite concessas apparuit.Testamento data libertate peculium legauerat eundemque postea manu
Abbreviated transcription (Latin):
admittenda sunt ut adsiu¬
tudinem mortis ect̾i casus
admittendi sunt. ¶Qurosi¬
is qui filium apiro hostes
bũt testiretur quare: non
indurit᷑ ut si antequam fili¬
us ab hostib rediret quãuis
post mortem pr̃is decede̾t cẽ

Expanded text:
admittenda sunt, ut ad similitudinem mortis ceteri casus admittendi sint. Quid si qui filium apud hostes habebat testaretur? quare non induxere, ut, si antea quam filius ab hostibus rediret quamuis p
Abbreviated transcription (Latin):
ctoriam delata peticione non
oportuit. s quare non caueat
de frocicõmisso qui prouocaue¬
rit si cau̾et adu̾sarius ad ciur
cum alia sit coci conditio. nõ
n. exigitur a legatario incei
mutua cautum. S uitaria c̃¬
todiac gra possõ datur. et qui
optinuit in possõ. ꝑ p̾torcm

Expanded text:
ctoriam dilata petitione non oportuit. sed quare non cauerat de fideicommisso qui prouocauerit, si caueret aduersarius, ad eum cum alia sit edicti condicio? non enim exigitur a legatario vice mutua cautum, sed vicaria custodiae gratia possessio datur et qui optinuit in possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
suo ocinoe ex eo concipiat᷑
catur an non potuit ũrs in¬
stitui. qr p̾r ip̃ius nõ recte
institutus eẽt ꝙ quidem nu¬
nime est ex pauescendum.
bic enim suus ħrs nascatur
et pͦ mortem nascitur ergo
⁊ ꝓnepos aomittitur qui
natus erit exnepote postea
nuo filio atqr si ex conatus
cet ex nepote postti nrtofi¬
lis atq si ex co natus ccͣt᷑ ad¬
optatus ¶ In oĩb hus sṗcbͦ
uliro obsuanoum est ut fi¬
lius dumtaxat qui est lpote
post mortem suam ꝙ non
hostes est si bi deceoat ⁊ in

Expanded text:
suo, deinde ex eo concipiatur, catur, an non potuerit heres institui, quia pater ipsius non recte institutus esset. quod minime est expauescendum: hic enim suus heres nascitur et post mortem nascitur.Ergo et si pronepos admittetur, qui natus erit ex nepote postea uiuo filio, atque si ex eo natuse postea uiuo filio, atque si ex eo natus esset, adoptatur.In omnibus his speciebus illud seruandum est, ut filius dumtaxat, qui est in potespost mortem suam: quod  qui apud hostes est, si ibi decedat et in
Abbreviated transcription (Latin):
turus sit¶S et si coniunctĩ
fuit legatum relictum est
co cui non p̾statur. sua tñ
portio ei conẜuabitua iter
siquis ex his psonis rogatꝰ
sit restitu̾e ex co quod sibi.
relictum est. dicenoum est¬
non cẽ legatum p̾standum
ꝙ cmolumentum ad eiu
non respicit.s si ꝓponas ex

Expanded text:
tus sit. Sed et si coniunctim ei fuerit legatum relictum cum eo, cui non praestatur, sua tantum portio ei conservabitur. Item si quis ex his personis rogatus sit restituere extero quod sibi relictum est, dicendum non esse legatum praestandum, quia emolumentum ad eum non respicit. Sed si p
Abbreviated transcription (Latin):
iquis dolo malo fec̾it ut ce¬
stes non ueĩant et proh̾ te¬
ficut facultas cestm̃n faciendi
deneganda ẽ actio ei quido¬
lo fecent siue simus hr̃s sit

Expanded text:
quis dolo malo fecerit, ut testes non ueniant, et per hoc deficiatur facultas testamenti faciendi, denegandae sunt actiones ei qui dolo fecerit, siue legitimus heres sit
Abbreviated transcription (Latin):
ta coh̾roes cent ĩstituti ex̃ne¬
i duo adiccti hos quartas p¬
tes atticiane ptis reliquos a
coyroes hroitarias ꝑtes ha¬
bituros esse dixit. Affric̃.
pillaribus tabulis si sibi hrsnõ ea
alium substitiat ualet sfittra¬
tio. Si filius et ex co postumꝰ
ut guuo.aquilio placuit et
nepoti. ¶Sus ħrs non crit
ticius substituatur filio h̃¬
oc existente ticium oĩmodo.
Ioem eciam si nepos natus ñ

Expanded text:
ituti, extranei duo adiecti, hos quintas partes Attianae partis, reliquos autem coheredes hereditarias partes habituros esse dixit. Africanuspillaribus tabulis, si sibi heres non erit, alium substituat, valet substitutio. Si filius et ex eo nepos r, ut Gallo Aquilio placuit, et nepoti, si is heres non erit, Titius substituatur, filio herede existente Titium omnimodo, id est etiam si nepos natus non
Abbreviated transcription (Latin):
scl ampla legata ci relinque¬
rit. ¶Exħrdato miles et em̃¬
cipato filio substitũe potestre¬
rum ħ ius ĩ huis excebitiu qͥ
ab co ao cum cui substituit
si et fiio suolumo adhuc a¬
uo substituit. post acquisitã
stitutũ ꝓtin̾e. ¶ Si militis
aoita non fu̾it lũditaslin sb̃
substitutio quam pupillo fe¬
cit ualeat / queritur. et cõseq̾
tem fuio face̾ test̾m quamuis
sibi non fecerit. Up̃.
rimcipit posse testari ex quo
ĩ nu̾o eleatus est ut no piñ
qui nund̃ ĩ num̃is sunt eci
am ciecti torones et lpubli¬
cis expensis iter faciunt nũ¬
oum muites sunt. debñt ei
natus et ĩcomititum princi¬
pem retentus cingi confesti

Expanded text:
 ampla legata reliquerit exheredato.Miles et emancipato filio substituere potest: uerum hoc ius in his exercebitur, quae ab ipso ad eum cui substituit et si filio suo uiuo adhuc auo substituit, post adquisitam stitutum pertinere.Si militis adita non fuerit hereditas, an substitutio quam pupillo fecit ualeat, quaeritur. et consequetem filio facere testamentum, quamuis sibi non fecerit. 42 Ulri incipit posse testari, ex quo in numeros relatus est, ante non: proinde qui nondum in numeris sunt, licet etiam lecti tirones sint et publicis expensis iter faciunt, nondum milites sunt: debent eninatus et in comitatu principum retentus cingi confestim
Abbreviated transcription (Latin):
iamoui institutus adimit¬
ti potest substituto iocus.
on est nr an succede potest
quam excluso hroc institu¬
to enemet g̾ ut necessa¬
rum sit remedium p̾toris
et rocirco denegandas pri¬
mo actiones et circa pstitu¬
endum tempus substituto
qr intra diem primo p̾stit¬
utum n adire hrdititem po¬
test n pro hr̃de gere. ¶s
autem qui t̾cio gradi scri¬
ptus est. si primo deliban¬
ce secuurous decedat ipse
mus diem p̾stitutũ intra
quem diem nisi aut adeat
auc pro ħrde gerat oenega¬
mus ei actiones. Qiuil.

Expanded text:
amdiu institutus admitti potest, substituto locus non est nec ante succedere potest quam excluso herede instituto. eueniet igitur, ut necessarium sit remedium praetoris et circa denegandas primo actiones et circa praestituendum tempus substituto, quia intra diem primo praestitutum neque adire hereditatem potest neque pro herede gerere. is autem, qui tertio gradu scriptus est, si primo deliberante secundus decedat, ipsemus diem praestitutum, intra quem diem nisi aut adeat aut pro herede gerat, denegamus ei actiones. 70
Abbreviated transcription (Latin):
ubis oatim bonortim possõ¬
nem contra legem et sic ĩtel¬
ligenoum est ut sufficiat ex¬
tise tabulas mortis tempo¬
re pr̃is ex quib us adiri here¬
nem peti poterint quamuis
neutrum postea sccutũ sit
scqui potuit. nam si ul om̃s
instituti substitutiq añ testa¬
torem decesẜ int uł is scriptuᷤ
hrs sit cum quo testĩ fictio
non funt. pcti contra tibulaᷤᷤ

Expanded text:
eris datam bonorum possessionem contra lignum esse sic intellegendum est, ut sufficiat exstitisse tabulas mortis tempore patris, ex quibus uel adiri heresio peti potuit, quamuis neutrum eorum postea secutum sit uel sequi potuit: nam si uel omnes instituti substitutique ante testatorem decesserint uel is scriptus heres fuit, cum quo testamenti factio non fuit, peti contra
Abbreviated transcription (Latin):
uus sub condcone lb eise
iuoctur.⁊ legatum pure
accipit. ut si pentence con¬
dcone manumissus ucia¬
uenatus fu̾at legatum ha
post defectum condodis a¬
lenatus us manumissus

Expanded text:
ondicione liber esse iubetur et legatum pure accepit, si pendente condicione manumissus vel alienatus fuerat, legatum habpost defectum condicionis manumissus
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃r filium emancipau̾it nepotẽ
rctinu̾it. ocinrde filius decesẜit ⁊
rei equitas et causa coicti quo de
bonos possõnc libis danda caue¬
cur efficit ut ał rõ ratio hatur et
bonoꝵ. pos. ab intestato pr̃i detu
extitit conferre cogetur auus q

Expanded text:
r filium emancipauerit, nepotem retinuerit, deinde filius decesserit: et rei aequitas et causa edicti, quo de bonorum possessione liberis danda cauetur, efficit, ut eius ratio habeatur et bonorum possessio intestato patris detur, extitit, conferre cog‹a›tur auus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
laboio probat.ro qr u̾m est.
lucio ticio tritici modios .c.
qui singuli pondo .c. ponde¬
rant hes dato offilius nicħ
iegitum c̾et ꝙ et labco pro¬
bat qm̃ cius modi triticur
i rez natura non cẽ ꝙ u̾m

Expanded text:
Labeo id probat idque verum est. "Lucio Titio tritici modios centum, qui singuli pondo centum pendeant, heres dato". Ofilius nihil legatum esse, quod et Labeo probat, quoniam eiusmodi triticum in rerum natura non esset:
Abbreviated transcription (Latin):
crat et magis est ut possit õ¬
modo sciamus p̾torem nõ
recte ptib suis functum
ocbuit enim ip̃e statuere ⁊
clige̾. utrum magis oblig̃¬
re an uende ꝑmittat. ¶Si
obligai̾t tutor rem. sine
oecreto quamuis obligatõ
non urulcat est tñ exceptio¬
ni doli locus. S tunc cumi
tutor acceptam mutuam
pecuniam ci sou̾nt qui sub
pignore erat creditor⁊tem
uidendum est an obugare
ei rem possit et dicenõ est

Expanded text:
ciat? et magis est ut possit, dummodo sciamus praetorem non recte partibus suis functum: debuit enim ipse statuere et eligere, utrum magis obligare an vendere permittat. Si obligavit rem tutor sine decreto, quamvis obligatio non valeat, est tamen exceptioni doli locus, sed tunc, cum tutor acceptam mutuam pecuniam ei solverit, qui sub pignore erat creditor. Item videndum est, an et obligare ei rem possit: et dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
uni apłibus ħroibus istitutiᷤ
uia legata est. qr ptem non
recipit singuli hroes ĩsolro
conuẽnĩtur. qr et uno exh̃ro¬
ibus ad cuirte uenrdicari
potest. de dote p̾legita. Re.

Expanded text:
uribus heredibus institutis uia legata est, quia partem non recipit, singuli heredes in solidum conueniuntur, quia et uno ex heredibus adeunte uindicari potest. DE DOTE PRAELEGATA
Abbreviated transcription (Latin):
to cedent cassius ait sensum ẽẽ
tam et si mancipia instructi fũ¬
di sunt tñ uroi cos solos legatoᷤ
ẽẽ qui noiati sunt quod appar:
non incellexisse premf. instru¬
mnto quor ẜuos anumeratos cẽ
sab̾ cui fundus et om̃u queq

Expanded text:
nto cederent. Cassius ait responsum esse, nto cederent. Cassius ait responsum esse, tametsi mancipia instructi fundi sint, tamen uideri eos solos legatos esse, qui nominati essent, quod appareret non intellexisse patrem familias instrumento quoque seruos adnumeratos esse. Sabinus. Cui fundus quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
ndit si non pensiõis c̾ta quanti¬
taite s froc dĩca cosetur deberi.
Item consuitus oemeta moie¬
dinaria sendit si rusticis eius
fundi oparns mosetur eam qͦr
deb̾i. est aũt meta ĩferior ꝑs mo
quor ĩ senoit siue de co qui bob̾
wbi araret siue de co qui boues
eius fiuroi. aratores pascet que¬
reretur debi deputatoribus quo¬
qr ita seroit. si cius fundi causa
hrentur iesse. ¶Pastores quor
et fossores ad legatarium ptine
¶Iem cum fundus ita legatus
c̃et meiuo fundũ seranum iti
ut optimus maximus que est ꝯ
om̃i instrum̃to rustico ⁊ iubino
et mincipus que ibi sunt quere
retuz an senũa debentur seirdit.
inus c̃ẽ debͥi nisi alurd testatorẽ
senssisse hes probaret. Item Ren¬
dit te frum̾to reposito ad man¬
cipiorum exibitom. ¶ Instrum¬
to medici ẽe ⁊ colliria et empla¬
stra et cet̾a eius gn̾is cassius se¬
bit. ¶ Qui fimoum ĩstructum
legauat nominatim mancipu
iegaint quesitum est. an reliqͣ
mancipia que nominass istrum̃¬

Expanded text:
ndit, si non pensionis certa quantitate, sed fide dominica coleretur, deberi. Idem consultus de meta molendaria respondit, si rusticis eius fundi operariis moleretur, eam quoque deberi. Est autem meta inferior pars molae, quoque ita respondit, siue de eo, qui bubus ibi araret, siue de eo, qui boues eius fundi aratores pasceret, quaereretur, deberi. De putatoribus quoque ita respondit, si eius fundi causa haberentur, inesse: Pastores quoque et fossores ad legatarium pertinere. Item cum fundus ita legatus esset: 'Maeuio fundum Seianum, ita ut optimus maximusque est, cum omni instrumento rustico et urbano etretur, an semina deberentur, respondit uerius esse deberi, nisi aliud testatorem sensisse heres probaret. idem respondit de frumento reposito ad mancipiorum ex hibitionem. In instrumento medici esse collyria et emplastra et cetera eius generis Cassius scribit. Cui fundum instructum legauerat, nominatim mancipia legauit: quaesitum est, an reliqua mancipia, quae non nominasset, instrume
Abbreviated transcription (Latin):
ibi maiori anni morra et hiiqͥ
ĩcum morandi causa recipe se cõ¬
sueu̾nt legri uroentur at si q̃a
suito ifundo congesta contracti¬
uesunt quo legatum cumiua¬
retur ea non uroentur legata eẽ

Expanded text:
ibi maiore parte anni morari et hi, qui in eum manendi causa recipere se consueuerunt, legati uidentur: at si qua consulto in fundo congesta contr‹a›ctaue sunt, quo legatum cumularetur, ea non uidentur legata e
Abbreviated transcription (Latin):
uod si non sit reliqui fc̃a mẽ¬
Cio tmoem l alto asse heoiti
ut si sibi filius natus fuiss
siłr si fuius et filia. filio ou¬
obr filiis et filia natis. quere¬
batur quemad mooũ iꝓpõi

Expanded text:
uod si non sit reliqui facta mentio, tantundem in altero asse habebit ut, si sibi filius natus fuisset, similiter: si filius et filia, filio duobus filiis et filia natis quaerebatur, quemadmodum i
Abbreviated transcription (Latin):
prare debeat ex bono⁊ cquo
costitui aurdice oporter ¶ft¬
deuissores a tutorib nonti
si p̾sentes fu̾nt et non cͣcoi¬
xunt ⁊ nomina sua pferril
acta publica passi sunt. cqũ
est ꝑurde tens. atq si uire le

Expanded text:
are debeat, ex bono et aequo constitui ab iudice oportet. Fideiussores a tutoribus nominati si praesentes fuerunt et non contradixerunt et nomina sua referri in acta publica passi sunt, aequum est perinde teneri, atque si iure le
Abbreviated transcription (Latin):
in cã yrditaria pman̾et oĩmo
mittit. princeps autem crũ
rerum nõie de quibus fu̾at.
urdicatum mutuas aomit¬
cit cautiones. sicuti cum bor
conditio cauendi fribus ex
forma iurdcois quod expo¬
rtione frĩs fu̾ant consecuti
cum bona ꝓpria cõfre cepit
se restituros. or nec si ip̃i ca¬
uere possunt utiliter proba¬
tum est utrum bonum ab¬
utraq ꝑte cugendum ap̃o
quem ut sequestrem fructꝰ
ceponantur. qm̃ que utiles

Expanded text:
in causa hereditaria permanent omnimodo, mittit: princeps autem earum rerum nomine, de quibus fuerat iudicatum, mutuas admisit cautiones: sicuti, cum de condicio cavendi fratribus ex forma iurisdictionis, quod ex portione fratris fuerint consecuti, cum bona propria conferre coeperit, se restituturos. sed si nec ipsi cavere possint, utiliter probatum est utraque parte eligendum, apud quem ut sequestrem fructus deponantur quique utiles
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ ea que uata sunt tabulis sco¬
dis contributioni locus est ẜm
ge plus hat. quarte p̾rne hroita¬
tis. quid cĩ si non sufficnit puy¬
suffeciss de suo quandrante n
mium dabit suostitutus que
pr legauit de suo nec ad rem p¬
tinet quod ex nullo testõ pͥstat
ultra uires primonii cum ĩ hẽ
pte uiris legata que tabulis se
cundis reliquũtur q̃i primis
sub conocõne reucta inteiugũ¬
tur. ¶Si fiuo suo duos substi¬
tu̾it ⁊ alt̾ius portionem honoc¬
rau̾it tractari solet an ex psoa
sin falctorm possit urouce̾ sb̃¬
stitutus quam pupilius non
hat us unus pupilu substitutꝰ
est facile quid dixit conscq̃ti
priorib queoem primoni rõe¬

Expanded text:
 ea, quae data sunt tabulis secundis, contributioni locus est. sege plus habeat quartae paternae hereditatis. quid ergo, si non sufficiat pupsuffecisimirum dabit substitutus, quoniam pater legavit de suo: nec ad rem pertinet, quod ex nullo testamento praestatur ultra vires patrimonii, cum in hac parte iuris legata, quae tabulicundis relinquuntur, quasi primis sub condicione relicta intelleguntur. Si filio suo duos substituerit et alterius portionem onerauerit, tractari solet, an ex persona sua Falcidiam possit inducere substitutus, quam pupillus non haberet uel unus pupilli substitutus. et facile quis dixerit consequenter prioribus, quae de patrimonii r
Abbreviated transcription (Latin):
paterf. bona restitu̾e cogitur hrs
scriptus omissa ex testõ adiciõe
exemplo edicti legatoꝵ nõie cõ¬
uenietur his cum cõsequens
erit ut si ex fructibus medio tẽ¬
porc quartam ⁊ qͣre fu̾ctus hu̾it
et utiles actiones cx̾ceri possunt
frat qr ħrditas post restitutõne¬

Expanded text:
ae bona restituere cogitur et heres scriptus omissa ex testamento aditione exemplo edicti legatorum nomine conuenietur. His consequens erit, ut, si ex fructibus medio tempore quartam et quartae fructus habuerit et utiles actiones exerceri possint fiatque hereditas post restitutione
Abbreviated transcription (Latin):
beat debitor qui sol¬
uendo non est. se
cũ quinquaginta
compenset de resrouis .c. quin¬
quaginta que exigi non possũt.

Expanded text:
beat, debitor, qui soluendo non est, secum centum quinquaginta compenset. de residuis centum quinquaginta, quae exigi non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
confe̾t sibi .c. facit .n. cis ptez
quamius uissit cui confre ñ
soiet. ¶Quod srouo sint filu
emancipaci hñtes.ccc. et duo
in potestate/ eque dicendũ est
singulos singulis qui sunt
ĩ pot̾estate centena confre cẽ
conferre. dotis quo collatio
in eunocm mooum fiet uc qͥ¬
cumq confe̾t eciam suam per¬
sonam munct iꝑtib facien
¶filii nomine nepõtem postu¬
mũ post aui morte editum
confre. licet non pocest dici
mortis tempore aui bona ha¬
buisse. qr ip̃c iroum ĩrcrũ na¬
tura crac igitur siuc ħrditatẽ
apr̃e siuc legatum accepit. ħ
confre oebebit. ¶Iuiro intel

Expanded text:
confert, sibi centum: facit enim eis partem, quamuis is sit, cui conferri non solet. quod si duo sint filii emancipati habentes trecena et duo in potestate, aeque dicendum est singulos singulis, qui sunt in potestate, centena conferre, cconferre. dotis quoque collatio in eundem modum fiet, ut quicumque confert, etiam suam personam numeret in partibus facienfilii nomine nepotem postumum post aui mortem editum conferre, licet non potest dici mortis tempore aui bona habuisse, qui ipse nondum in rerum natura erat. igitur siue hereditatem a patre siue legatum acceperit, hoc conferre deb
Abbreviated transcription (Latin):
̾rs scriptus rogatus eẽt cũ uol
ili restitu̾e ̾rditatẽ int̾im non
ẽ ꝯpellendus ad fid̃is. claudius
post mortẽ .n. utiq editurdatĩ
Hrdis scripti fid̾iꝯmirat ut se.¬
ie urori inuu̾sam restitue̾t nr.¬
ditatẽ ⁊ urori fid̾iomisit in hec
uerbu ate seisꝓeto ut quid qd¬
hus si q̃ tibi sup̃ legani reliqu
om̃e reodas restituas meiuem
fanti dulcisie a qua seia satis eri¬
gi ueto cũ sciam eam pocius rẽ
acturam ꝙͣ de tͥmẽto futurã q̃si¬
tũ est an statĩ meuia fid̾io. a sei¬

Expanded text:
s scriptus rogatus esset, cum uolet, alii restituere hereditatem, interim non est compellendus ad fideicommissum. Claudius: post mortem enim utique creditur datum. Heredis scripti fidei commisserat, ut Seiae uxori uniuersam restitueret hereditatem et uxoris fidei commisit in haec uerba: 'a te, Seihis, si qua tibi supra legaui, reliquum omne reddas restituas Maeuiae infanti dulcissimae. a qua Seia satis exigi ueto, cum sciam eam potius rem aucturam quam detrimento futuram'. quaesitum est, an statim Maeuia fideicommissum a Sei
Abbreviated transcription (Latin):
sultum qd̾ fc̃m̃ est de
ubis agnoscendis ou¬
as spes complectitur. unam co¬
rum qui agnoscunt. ait̾am qͥ
faisum ptum subiciund ꝓmi¬
tritu igitur mulieri penti ue
ĩ cuius potestate est. si pucetł
ei cui mandatum ab cis est si
pucct pͥgnante̾ denunciare ĩ
tra dies rxx. post diuorcium
conu̾andos ip̃i marito ns pen¬
ci icuis potestate est autͣdo¬
mum denuncrare si nuulus co¬
rum copiam ẜret. ¶ debemuᷤ
accipe domum hospicium si
in ciuitite man̾at.q si non sit
ĩciuitate. s in uilla ui ĩ muni¬
cipio illuc ubi larem matrim¬
onio collocarent. ¶Denuncu¬
re ao ħ tantum oꝑtet ẽc muli¬
erem ex co pregnantem. non
ergo ocnuncut ħ ut muttitn¬

Expanded text:
sultum, quod factum est de liberis agnoscendis, duas species complectitur, unam eorum qui agnoscunt, aliam earum quae falsum partum subiciunt. Permittit igitur mulieri parentive in cuius potestate est vel ei cui mandatum ab eis est, si se putet praegnatem, denuntiaretra dies triginta post diuortium connumerandos ipsi marito uel parenti in cuius potestate est, aut domum denuntiare, si nullius eorum c‹o›piam habeat. Domum accipere debemus hospitium, si in ciuitate maneat: quod si non sit, sed in uilla uel in municipio, illic ubi larem matrimonio collocarent: Denuntiare autem hoc tantum esse mulierem ex eo praegnantem. non ergo hoc denuntiat, ut mit
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse a substitutione aut̃
non ẽe submouendum cũ
co eisu eciam suscepta tute¬
la finiretur. ¶Luciꝰ ticius
ex tribus filiis ĩ columib
unũ ħt em̃cipatum eiꝰ eta¬
tis ut curatores accipe debe¬
at. qͥro si rõ ticius p̾r peten¬
te co fiuio cmancipato cuta¬
tor ap̾tore detur inre publi
el competit denegai non
oportere.s cum fllio suo cu¬
rator petatur contra natura¬
les stimulos facit. si tati ex¬
gusatione ugendum ẽe tem¬

Expanded text:
fuisse, a substitutione autem non esse summovendum, cum eo casu etiam suscepta tutela finiretur. Lucius Titius ex tribus filiis incolumibus unum habet emancipatum eius aetatis, ut curatores accipere debeat: quaero, si idem Titius pater petente eodem filio emancipato curator a praetore detur, an iure publiei competit, denegari non oportere. sed cum filio suo curator petatur, contra naturales stimulos facit, si tali excusatione utendum esse tem
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ri potest. si p̾tor aditus pmi¬
sent distrahi possõm prouin¬
cialem/ an ualeat quod fecit
et puto ualere si modo tute¬
la rome agebatur et un tuto¬
subiernt. ¶Ne tñticuio
tuam accepint oportebit pre¬
torem curare ut pecũrac¬
cepta cͥditorib soluati et d̾
ħ dec̾nere dare q cis uiatorẽ
qui ei renunciet pecunam

Expanded text:
quaeri potest, si praetor aditus permiserit distrahi possessionem provincialem, an valeat quod fecit. et putem valere: si modo tutela Romae agebatur et hi tutosubierant. Ne tamen titulo tuam acceperunt, oportebit praetorem curare, ut pecunia accepta creditoribus solvatur et de hoc decernere dareque viatorem, qui ei renuntiet pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
los legatũ sit cum de lege fal¬
cidia queratur. marcelius pu¬
tat tantũ uioeri legitum. qͣnt̃
sufficiat sorti ao usuras trieni¬
tes eius sũme que legata est
colligendas. PApinianus

Expanded text:
los legatum sit, cum de lege Falcidia quaeratur, Marcellus putat tantum uideri legatum, quantum sufficiat sorti ad usuras trientes eius summae, quae legata est, colligendas. 4 Papinianus
Abbreviated transcription (Latin):
reoes et in codem testõ ita cauit
froĩ utem ẜroum meorum
cõmicto uti om̃is suba mea sit
pro oeposito suic usuris apnd
gnum scium et lucium ticiũ
quos ecum si licuiss curatoreᷤ
alus ut et hu restitiat nepoti¬
bꝰ mcis prout quis corum
tione us si unus ci om̃e. Que¬
situm est an fidĩcõmissum p̾s¬
guum scium fidiomissum
pet̾e non posse. ¶Eres hrdesi
scripsit ineuiũ fr̃em suum ex
codrante scium u̾o ex sextan¬
te stichum erdem scium seii¬
ẜuum filium autem natura¬
lem meuii ex uncia et froci
cõmisit scio ut stichum ma¬
numitt̾e̾t in ħ u̾ba ate peto
seii uti stichum manumitt̾es

Expanded text:
rat et eodem testamento ita cauit: 'fidei autem heredum meorum committo, uti omnis substantia mea sit pro deposito sine usuris apud Gaium Seium et Lucium Titium, quos etiam, si licuisset, curatores aliis, ut hi restituant nepotibus meis, prout quis eorum tione, vel si unus, ei omnem". quaesitum est, an fideicommissum praesGaium Seium fideicommissum tere non posse. Tres heredes scripsit Maevium fratrem suum ex dodrante, Seium ex sextante, Stichum eiusdem Seii servum, filium autem naturalem Maevii ex uncia et fidei commisit Seii, uti Stichum manumitteret, in haec verba: "a te peto, Sei, uti tu Stichum manumitte
Abbreviated transcription (Latin):
sit tucor et alimenta pupillꝰ
destoctisi quid̃ negligencr
et nunia cessatio madmini¬
str̃one tutoris obiciatur. q⁊
ex hoc argnatiur ꝙ ꝑ absẽciã
ciuis desta deliita que sunt
pupilli negocia aduoeatis a¬
ffinbus atq aucis cutoris
p̾tor coc̾o proposito ca cogni¬
ta cciam absente tutore ułre

Expanded text:
sit tutor et alimenta pupillus desideret, si quidem neglegentia et nimia cessatio in administratione tutoris obiciatur, quae etiam ex hoc arguatur, quod per absentiam eius deserta derelictaque sunt pupilli negotia, evocatis adfinibus atque amicis tutoris praetor edicto proposito causa cognita etiam absente tuto
Abbreviated transcription (Latin):
petant queritur an audiendi
sunt si bñficium p̃ris dm̃ ue
ip̃ius hoñosum sit. an sibi un¬
putare deb̾ent qui ded̾int cis

Expanded text:
petant, quaeritur, an audiendi sint, ne beneficium patris dominiue ipsi‹s› onerosum sit, an sibi imputare deberent, qui dederunt eis
Abbreviated transcription (Latin):
neo relctum sit sub hoc Mͦ
ut. alicuiq ex libis p̾stet eo¬
ssimum erit oice non debe
ei pͥtorem denegare actionẽ
ca autem icgata sola p̾stant
qui contra tibulas bonorũ¬

Expanded text:
neo relictum sit sub hoc modo, ut alicui ex liberis praestet, aequissimum erit dicere non debere ei praetorem denegare actionem. Ea autem legata sola praestant qui contra tabulas bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
h̾rs ce oesut si capitis oiminu¬
tionc ui magna ul minore exic¬
rit de potestite. quod si filius ap̃
hostes sit quanroiu muit nepo¬
tes non succcount puroe et si fu¬
onem. s si interm occesẜit cum
placeat cum statu recepto occes¬
sisse nepotib obstabit. ¶S siꝙͣ
non oesut c̃e in potestate. si nun¬
quam cepit ut puta si filius mc̃
uiuo pr̃e inco ab hostib captus ẽ
mox ibi me pr̃c fam̃. fcõ oecesẜit

Expanded text:
heres esse desinit, si capitis deminutione uel magna uel minore exiit de potestate. quod si filius apud hostes sit, quamdiu uiuit nepotes non succedunt. proinde etsi fuonem: sed si interim decesserit, cum placeat eum statu recepto decessisse, nepotibus obstabit.Sed si quis non desiit esse in potestate, sed numquam coepit, ut puta si filius meus uiuo patre meo ab hostibus captus est, mox ibi me patre familias facto deces
Abbreviated transcription (Latin):
stule autem et canales ⁊ cra¬
tes et si qua sunt alia ad a¬
quas salientes ncc̃ia. ¶ Itẽ
sere et claues magis domꝰ
portio quam domus ĩstru

Expanded text:
stulae autem et canales et crateres et si qua sunt alia ad aquas salientes necessaria, item serae et claues magis domus portio quam domus instru
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s accepto tuliss non quidem ui¬
deri coroconi paruisse quisi de de¬
ri.s quasi phrcem stet quominrꝰ
mum ĩpatum est statulibo ut pe¬
cumam solu̾et n inicium tem¬
poris cius qd̃ futurum est ascrip

Expanded text:
accepto tulisset, non quidem videri condicioni paruisse, quasi dederit: sed quasi per heredem stet, quo minus mum imperatum est statulibero, ut pecuniam solveret, neque initium temporis eius quod futurum
Abbreviated transcription (Latin):
On mutauit p̾tor ex hroati¬
ne notatos et remotos ad¬
contra tabiuas bonorum po¬
sessionem admittendos sic̃¬
nec iure cuuli testm̃ pentũ¬
trihant. Sanc si uelint ĩof¬
ficiosi querelam insticuere¬
est. in ip̃orum arbitrio. ¶ ali¬
scribi non sufficit. s eo gra¬
ou contra quoo petitur bo
scripti non pecierunt bõnor
possõm pot̾it contra tabulx
accipe bonorũ possõm. ¶Nõ
que us ex hrdatio sũmon¬
et filium a contra tabulaᷤ
bonorũ possõne. S querite
effecta est. ¶ Si ab uno ex he¬
redibus sit filius ex hrdatus
rum possõ peti posse concra
exħroatus sit filius institu¬
tus optinente co gradu in
quo insticutus est̾. puto cõ

Expanded text:
on putauit praetor exhene notatos et remotos adcontra tabulas bonorum sessionem admittendos, sicnec iure ciuili testamentturbant: sane si uelint inofficiosi querellam instituereest in ipsorum arbitrio. Aliscribi non sufficit, sed eo gradu, contra quem petitur bon‹s›cripti non petierint bonorum possessionem, poterit contra tabulas accipere bonorum possessionem. Non quaeuis exheredatio summouet filium a contra tabulas bonorum possessione, sed quae rite facta est. Si ab uno ex heredibus sit filius exheredatus,rum possessionem peti posse contra eredatus sit filius et institutus, optinente eo gradu, in quo institutus est, puto co
Abbreviated transcription (Latin):
narum curatores eis adiungẽ¬
dos nec ꝑris secuti sunt uolu̾¬
tatem. ¶ Quod in tutorib scꝰ¬
ptum est incuratorib erit ob¬
suaoum quos pr̃ testo uesti¬
nauit aptore cõfirmandor.¬
¶ Apparet igitur p̾cori cure fuis¬
se ne cutela ꝑ ples aministre¬
tur. quippe et si p̾r non destim¬
uit quis ꝗ gerere debeat accũ
Id agit ut punũ aministrare¬
ciu sanc enim ficilius unus
cutor et actiones ext̾tet et ex¬
cipit ne ꝑ multos tutela spat̾¬
spgitur ¶Si non crit atesta¬
tore ciectus tutor aut gerere
nollet cumis gerat cii muor
ps cutorum tucclam decrene¬
uocri auc si non coibunt aut¬
si coacti non dec̾nent causi co¬
gnita iꝑe statuet. quis tucela
get. ¶Punc si non consenci¬
ant cutores p̾tori. S⁊ uelint
om̃s gere. qr froem non hnt
clecto non paciuntur succcda¬
neos se c̃e aliem piculi dicen¬
om̃ibus ocb̾c tocm si diuidi in¬
terse tutelam uelint cutores
ceptione submonebitur ꝓ ca
pte uł regione ꝙ̃ ñ ãmistrat

Expanded text:
narum, curatores eis adiungendos, nec patris secuti sunt uoluntatem. Quod in tutoribus scriptum est, et in curatoribus erit obseruandum, quos pater testamento destinauit a praetore confirmandos. Apparet igitur praetori curae fuisse, ne tutela per plures administretur, quippe etsi pater non destinauerit quis gerere debeat, attamen id agit, ut per unum administretur: sane enim facilius unus tutor et actiones exercet et excipit. Ne per multos tutela spargatur, si non erit a testatore electus tutor aut gerere nolet, tum is gerat, cui maior pars tutorum tutelam decreueuocari aut, si non coibunt aut coacti non decernent, causa cognita ipse statuet, quis tutelam geret. Plane si non consentiant tutores praetori, sed uelint omnes gerere, quia fidem non habeant electo nec patiuntur succedanei esse alieni periculi, dicenomnibus gerere. Item si diuidi inter se tutelam uelint tutores, ceptione summouebitur pro ea parte uel regione, quam non administrat
Abbreviated transcription (Latin):
cum possit iub̾e noluit id face¬
quid eigo siẜnus cius cum n¬
Sin autem nec c̾cioratus est co¬
minus. aẜuo et post ea ip̃e. ab ĩ¬
testito possedit hrditatem non

Expanded text:
cum posset iubere, noluit id facere.Quid ergo si seruus eius cum i.Sin autem nec certioratus est dominus a seruo et postea ipse ab intestato possedit hereditatem, non
Abbreviated transcription (Latin):
kctor uoluntates defunctorũ
tuetur et corum caliditati oc¬
currit qui omissa causa cestu
ab intestato ħrditatem ꝑtem ue
eius possidẽt ad ħuc egs circũ¬
ueniãt quibus quio ex iudcõ
defũcti debi potuit. sinon ab in¬
testato possid̾e̾tur. hrditas et ĩ cõ
actionem pollcetur et ꝑui re¬
fert utrũ qͣuis psemẽt ipͥman¬

Expanded text:
aetor uoluntates defunctorum tuetur et eorum calliditati occurrit, qui omissa causa testamenti ab intestato hereditatem partemue eius possident ad hoc, ut eos circumueniant, quibus quid ex iudicio defuncti deberi potuit, si non ab intestato possideretur hereditas, et in eos actionem pollicetur.Et parui refert, utrum quis per semet ip
Abbreviated transcription (Latin):
S oc fr̃nis bonis impubi fit
controuersiam et alter eorip
puberum expectari altius qͦ
pubtas ocb scil ut sic deucr

Expanded text:
rnis bonis impuberi fit controuersiam et alter eorum pubuerit, exspectari alterius quoque pubertas debet, scilicet ut sic de utr
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus est ħrs.⁊ si filius he¬
res non exstit̾it proculou¬
bio seius ci hrs erit. S si ex¬
titit filius hes et intra pub̾¬
tatem defunctus ẽ seius xo¬
mittenous recte uroctiur. uͭ
non ordo scripturc. s orto s¬
successionis pctetur. ¶Q

Expanded text:
tus est heres et, si filius heres non exstiterit, procul dubio Seius ei heres erit: sed et si exstiterit filius heres et intra pubertatem defunctus est, Seius admittendus recte videtur, ut non ordo scripturae, sed ordo successionis spectetur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
no cuius obsequuio grãs ago
dan uolo.anuos ꝙ̃ du iuuat
nẽ rex nepotis mei. ad soluci¬
tudĩemsuam reuocauit q̃ro
cũ luciuis ticius. aliquotyrm
euii negocia gesẜit ⁊peũ nõ
stetit quominus gerat. pub¬
blius aũt menius nollet.ao

Expanded text:
go, dari uolo annuos quamdiu uiuat nem rerum nepotis mei ad sollicitudinem suam reuocauerit'. quaero, cum Lucius Titius aliquo tempore Maeuii negotia gesserit et per eum non stet, quo minus gerat, Publius autem Maeuius nollet eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ causam belui parentib bel¬
liarrepti in obsidinc forte me¬
lius igitur probabitur cos
solos qui in acic amittuntur
poce deb̾e eluiscumq sexus
uel etatis sunt. hii enim pro
republica cecrount. ¶dem

Expanded text:
 causam belli parentibus sunt abrepti, in obsidione forte, melius igitur probabitur eos solos, qui in acie amittuntur, prodesse debere, cuiuscumque sexus uel aetatis sint: hi enim pro re publica ceciderunt. 19 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
uod dicitur si inoistincte datus
sit curator intotam litem datũ
uidi fortasse eo spectet. ¶Sifa¬
milichciscumde aut cõmuni
ouudiurdo auc finium regu¬
dorum acc̃o ee̾t cum tutorea¬
gctur. ¶ possunt aut uł płes ĩ
płium locũs uł unus ĩplium
us unus unius loco s in unar
utemuł in płes curator peti.
u is curator maneat alius in
card̃ litem curator peti nõn
potest et si ticius. u̾bi gracia
tou̾sus seium curator petite
sit rocm ticius adu̾sus aliu
tutorem õuri pot̾it curator uͭ

Expanded text:
uod dicitur, si indistincte datus sit curator, in totam litem datum uideri, fortasse eo spectet, si familiae herciscundae aut communi diuidundo aut finium regundorum actio esset cum tutoretur. Possunt autem uel plures in plurium locum uel unus in plurium uel unus unius loco uel in unam litem uel in plures curator peti. u is curator maneat, alius in eandem litem curator peti non potest. Etsi Titius uerbi gratia aduersus Seium curator petitus sit, idem Titius aduersus alium tutorem dari poterit