comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turnitatẽ pacis nullu auxiliu desiberãt. Omĩa hec ia pͥde ꝯtra seꝑari ĩ se noui
gnis imꝑia cõstituti. ut id̾e aportãs urhanis p̾sidia reb ⁊ duas bellicosissimas ꝓ¬
uintias absers tot annos obtineat ĩ se iura magr̾antiu ꝯmupari. ne exp̃tuta
et cõsulatu ut sẽꝑ fit ꝑ paucos ꝓbati ⁊electi ĩ ꝓuiritias mictant.i se etatis excusatõ¬
nõ ẜuariꝙ sit om̃ĩbdatũ sẽꝑ imꝑatorib ut reb felicit̾ gestis autcu honore aliquo
autcerte fine ignomĩadomũ reu̾tartͣ. excitũq dimictãt. Q. ue tñoĩa ⁊ setulisse pa¬
cient᷑ ⁊ ẽe latuꝵ. Neq nũc idagẽ ut abilł adductũ ex̾citu tereat ip̃e qd̾ tñ sibi difti¬
cile nõ sit. S ne illi h̾ant quo ꝯb se uti ns̃ possĩt. ꝓinde ut ẽẽ dictũ ꝓuĩciis excede

Expanded text:
ae propter diuturnitatem pacis nullum auxilium desiderarit. omnia haec iam pridem contra se parari; in se novi ae propter diuturnitatem pacis nullum auxilium desiderarit. omnia haec iam pridem contra se parari; in se novi generis imperia constitui, ut idem ad portas urbanis praesideat rebus et duas bellicosissimas provincias absens tot annos obtineat; in se iura magistratuum commutari, ne ex praetura et consulatu, ut semper, sed per paucos probati et electi in provincias mittantur; in se aetatis excusatio quod sit omnibus datum semper imperatoribus, ut rebus feliciter gestis aut cum honore aliquo aut certe sine ignominia domum revertantur exercitumque dimittant. quae tamen omnia et se tulisse patienter et esse laturum; neque nunc id agere, ut ab illis abductum exercitum teneat ipse, quod tamen sibi difficil
Abbreviated transcription (Latin):
miẜatonis miñ ꝯuenisse. peliquos eñi hoĩe õffitiuĩ suũ prestitisse qui etiã bona
ꝯditione a loco et tp̃e equo cõfligẽ noluerĩt. ut quã integerrima ẽentad pacẽ onña
ex̾citu suu qui ĩ una etiã accepta suisq int̾fectis quos ĩ sua potestate habuerat cõ¬
ces apace ab horrinsse eos neq colloquii neq ĩdutiaꝵ iura ẜuasse ⁊ hoĩes imꝑitos
et ꝑcolloquiũ deceptos crudelissime int̾fecisse. Accidisse g his ꝙ plerũq hoĩb n¬
mia ꝑtinatia atq arrogãtia accidere soleat uti eo recurrãt ⁊ io cupidissime petãt qũ
paulo ante ꝯtẽpsenĩt. Neq nũc se illoꝵ humanitate. neq aliqua tp̃is oportum¬
tate postulare. quib opes augeant᷑ sue. s eos ex̾citus quos ꝯͣt se muites ia annos
aluerit uelle dimicti. neq eñi. ui. legiones alia decã missas inhyspaniã septina¬
q ibi cõscriptã neq tot tartisq classis ꝑatas neq sb̾missos duces reimilitaris pe¬

Expanded text:
iquos enim omnis officium suum praestitisse: se, qui etiam bona condicione et loco et tempore aequo confligere noluerit, ut quam integerrima essent ad pacem omnia; exercitum suum, qui iniuria etiam accepta suisque interfectis, quos in sua potestate habuerit, conces a pace abhorruisse; eos neque colloquii neque indutiarum iura servasse et homines imperitos et per colloquium deceptos crudelissime interfecisse. accidisse igitur his, quod plerumque hominibus nimia pertinacia atque adrogantia accidere soleat, uti eo recurrant et id cupidissime petant, quod paulo ante contempserint. neque nunc se illorum humilitate neque aliqua temporis opportunitate postulaluerint, velle dimitti. neque enim sex legiones alia de causa missas in Hispaniam septimamque ibi conscriptam, neque tot tantasque classis paratas neque submissos duces rei militaris pe
Abbreviated transcription (Latin):
Est eñi adu̾sus ablegionatus qui dextrã ꝑtez oꝑis ãmunistrabãt. excrebris hostium
eruptõnib magno ibi ẽẽ p̃sioio ꝙ possefsiRob scͥ ꝓcastello ac receptaculo turrĩ ex la¬
tere sb̾muro fecissẽt. ꝙͣ pͥmo adrepẽtinos ĩcursus humilez paruãq fecerũt. huc se re¬
ferebãt. Hiric siqua maior oppresserat ius ꝓpũgnaba̾t hinc ad repellẽdu ⁊ ꝓ seq̃n¬
du hoste ꝓcurrebãt. Patehat hec quoq nẽsus pedes .xxx. d parietu crossitubo
magno ẽẽ usui posse siħ eẽt ĩ altitudĩe turris elata. Id hac rõne ꝑfectũ est. ibi turris
altitudo ꝑducta ẽ id cõtabulatoĩs cã imparietes ĩstruxerũt. itant. capita tĩgnoꝵ
extrema patietũ structura togẽnt᷑ neꝗd eminẽt. ubi ignis hostiũ adherescẽt. Hanc ĩ¬

Expanded text:
Est animadversum ab legionariis, qui dextram partem operis administrabant, ex crebris hostium Est animadversum ab legionariis, qui dextram partem operis administrabant, ex crebris hostium eruptionibus magno sibi esse praesidio posse, si ibi pro castello ac receptaculo turrim ex latere sub muro fecissent. quam primo ad repentinos incursus humilem parvamque fecerunt. huc se referebant; hinc, siqua maior oppresserat vis, propugnabant; hinc ad repellendum et prosequendum hostem procurrebant. patebat haec quoquoversus pedes xxx, sed parietum crassitudo magno esse usui posse, si haec esset in altitudinem turris elata. id hac ratione perfectum est. Ubi turris altitudo perducta est ad contabulationem, eam in parietes instruxerunt, ita ut capita tignorum extrema parietum structura tegerentur, nequid emineret, ubi ignis hostium adhaeresceret. hanc i
Abbreviated transcription (Latin):
icitate cõflixerũt ut uehem̃tissime utreq exꝯcursulabotarẽt. Alt̾a uõ p̾roto uł p̃¬
rripto rostro tota collabe fieret. Quare aĩ adu̾saque ꝓxime eiloco exbrrti classe na¬
ues erãt ĩeas inpeditas ĩpetu fatiũt celeritꝰ ambas deprimũt. S nasidine naues
nulliusu fuerũt celerit᷑q pugna excesserũt. Nõ enĩ has aut cõspectus patrie aut ꝓ¬
pinquoꝵ p̾cepta ad extremũ nite ꝑiculu adux cogebant᷑. Itaq ex eonũo nauiũ nul¬
la desiderata est. ex massiliẽsiũ classe quĩq sũt de p̾sse .uiiiͦ. capte una cũ nasidianis pro¬
fugit . que om̃es cit̾iorez hyspariã petiuerũt. At reliquis una p̾missa massiliã huius
nuntii ꝑferẽdi gr̃acũ iam appĩquaret urbi. om̃is sese multitudo adagnoscẽdu effu¬
dit. ⁊ re cõgnita tant̾ luctus excepit: ut urbs abhostib capta eodẽ uestigio uideretur.
¶Massiliẽses tam̾ nichiloserĩ ł segnĩ ad defensiões urbis reliqua appͥare ceperũt.

Expanded text:
incitatae conflixerunt, ut vehementissime utraque ex concursu laborarent, altera vero praefracto rostro tota conlabefieret. qua re animadversa, quae proximae ei loco ex Bruti classe naves erant, in eas inpeditas impetum faciunt celeriterque ambas deprimunt. Sed Nasidianae naves nullo usui fuerunt celeriterque pugna excesserunt. non enim has aut conspectus patriae aut propinquorum praecepta ad extremum vitae periculum adire cogebant. itaque ex eo numero navium nulla desiderata est; ex Massiliensium classe v sunt depressae, iiii captae, una cum Nasidianis profugit; quae omnes citeriorem Hispaniam petiverunt. at ex reliquis una praemissa Massiliam huius nuntii perferendi gratia cum iam adpropinquaret urbi, omnis sese multitudo ad cognoscendum effudit, et re cognita tantus luctus excepit, ut urbs ab hostibus capta eodem vestigio videretur. Massilienses tamen nihilo setius ad defensionem urbis reliqua apparare coeperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ ꝯtignatõe facere ĩstituerũt. equa fere latitudĩe. atq ille cõgestu exmatia fuãt
agger. n aut spatiũ int̾ muros aut ĩbecillitas mat̾ie postulare iuideret᷑. pile int̾po¬
plantei obiecto oꝑi quetuq sũt itsui siñ periculo sb portat. Celeritres ad mi̾strat᷑ diu¬
tuim laboris detamẽtu solertia ⁊ nirtute militũ breniore ꝯciliat᷑. Porte quibꝰ locis
eẽt. Neq quicꝙͣ ꝯi̾no tełiquẽtur qua aut nis militib autignis oꝑib nocẽ posses.
eodezq exẽplo sentĩt tota urbe qĩ aditus abt̾ra muro turribq curũin posse. sic̃

Expanded text:
unt aequa fere altitudine, atque ille congesticius ex materia fuerat agger. ubi aut spatium inter muros aut imbecillitas materiae postulare videretur, pilae interpoplutei obiectu, operi quaecumque sunt usui, sine periculo subportat. celeriter res administratur; diuturni laboris detrimentum sollertia et virtute militum brevi reconciliatur. portae, quibus locis esset, neque quicquam omnino relinqueretur, qua aut telis militibus aut igni operibus noceri posset, eodemque exemplo sentiunt totam urbem, qua sit aditus ab
Abbreviated transcription (Latin):
q onũ int̾fide firinũ ẽẽ posse. si ĩaliud tp̃s differet᷑. Paucis cu ẽet ĩ utrãq ꝑte
uẽbis disputatũ. res huc deducit᷑ ut qui h̾ebãt domiciliũ aut possessionẽ inhy¬
spania: statĩ reliqui aduaru flum̃ dimictant᷑. necui dehiis noceat᷑. neꝗs ĩuitus
sacramẽto  dicere  cogat᷑. ac esare cauet. C esa exeo tp̃e duz ad flumen uaruz ueri¬
atͣ. se frumẽtu daturũ pollicet᷑. Addit etiã ut ꝗd quisq eoꝵ ĩbello ãmiẜit q̃ sĩt

Expanded text:
e firmum esse posse, si in aliud tempus differretur. paucis cum esset in utramque partem verbis disputatum, res huc deducitur, ut ii qui habeant domicilium aut possessionem in Hispania, statim, reliqui ad Varum flumen dimittantur; nequid iis noceatur neu quis invitus sacramentum dicere cogatur, a Caesare cavetur. Caesar ex eo tempore, dum ad flumen Varum veniatur, se frumentum daturum pollicetur. a
Abbreviated transcription (Latin):
iis s cohortib queenr istatone adportas defendinit. Q uib reb c̃oftis tierso petreuĩ
se excitum dncesq nõ deserturos neq ꝓdituros nec sibi seꝑatim areliqs ꝯsiliuĩ capi¬
turos. Pr iceps ĩhec u̾ba itat ip̃e ide ius iurãdu adigit aftauũ sp̃ secimt tibiu¬
militu centurionesq centuratiꝰ ꝓducti mmilites ide iurãt idicũt penes quẽ quisꝙ
sit Cesatis miles ut ꝓducãt ꝓductos palami ĩ pretorio intfitiãt. S pler ¶e qio so
operãt celant noctuq ꝓuallu emictũt. sic t̾rore oblato aducib cpedulitas i suplitio no

Expanded text:
iis cohortibus quae erant in statione ad portas, defenduntur. Quibus rebus confectis flens Petreius iis cohortibus quae erant in statione ad portas, defenduntur. Quibus rebus confectis flens Petreius se exercitum ducesque non deserturos neque prodituros neque sibi separatim a reliquis consilium capturos. princeps in haec verba iurat ipse; idem iusiurandum adigit Afranium; subsequuntnesque; centuriatim producti milites idem iurant. edicunt, penes quem quisque sit Caesaris miles, ut producat: productos palam in praetorio interficiunt. sed plerosque ii qui receperant celant noctuque per vallum emittunt. sic terror oblatus a ducibus, crudelitas in supplicio, no
Abbreviated transcription (Latin):
cauerãt a secũ incastus ħebãt loco ĩ suos notos hospitesq querchãt ꝑquẽ quisq eoꝵ a
ditu cõmẽdatoĩs Hr̃et ad cesare. Afranii ⁊̃ filius adulesce̾s desua ac pareritis sui salu
ta pericula nitasse. Et eoꝵ qui sine uulnere tantas res cõfecisse iudebãtur. Magnũq
fructũ sue pͥstine lenitatis omĩu iuditio c esar ferebat. Consiliũq eiꝰ acũctis ꝓbabãt
Quib reb nũtiatis aftanio ab ĩstituto oꝑe discedit seq ĩ castra recipit. sic paratus
ut indebat᷑. ut quicũq accidisset casus hũc quicto ⁊ equo aĩo ferret. Petreiꝰ nõ nõ de¬
serit sese armat fanisia cu hac a pͥtoriã cohortẽ cetraroꝵ barbarisq equitib pau¬
lis benestrarpis lrs nopelit a castris quos de pͥndit intfinit. Reliqui coeu̾tant se ⁊ re¬
centino periculo extiti sinisttas sagis ĩuoluũt gladiosq deltr̾gñt ate irase. acet al¬

Expanded text:
abebant obsidum loco. hi suos notos hospitesque quaerebant, per quem quisque eorum aditum commendationis haberet ad Caesarem. Afrani etiam filius adulescens de sua ac parentis sui salutta pericula vitasse, et eorum qui sine volnere tantas res confecisse videbantur, magnumque fructum suae pristinae lenitatis omnium iudicio Caesar ferebat, consiliumque eius a cunctis probabatur. Quibus rebus nuntiatis Afranius ab instituto opere discedit seque in castra recipit, sic paratus, ut videbatur, ut, quicumque accidisset casus, hunc quieto et aequo animo ferret. Petreius vero non deserit sese. armat familiam; cum hac et praetoria cohorte caetratorum barbarisque equitibus pautum interrumpit, nostros repellit a castris, quos deprendit, interficit. reliqui coeunt inter se et repentino periculo exterriti sinistras sagis involvunt gladiosque destringunt atque ita se a caetra
Abbreviated transcription (Latin):
ut suꝑioris tp̃is ꝯtentione nr̃i om̃e remi ẜant. Ita ꝓxum diei casu admoniti oĩa adde¬
fensiõe parauerãt. Itaq multis int̾fectis reliquos ĩfecta re ĩoppidũ inpulerũt. ¶ Tre¬
bonius ea que sũt ãmissa młto maiore militũ studio admĩstrare et reficẽ ĩstituit.
Namubitantos suos labotes ⁊ apparatus male cecidisse uiderũt. ĩdutiisq ꝑscelus
reliquũ. Om̃b athorib longe lateq ĩfinib inassiliẽsiũ excisis ⁊ cõnectis aggerẽ

Expanded text:
oniti omnia ad defensionem paraverant. itaque multis interfectis reliquos infecta re in oppidum reppulerunt. Trebonius ea quae sunt amissa multo maiore militum studio administrare et reficere instituit. nam ubi tantos suos labores et apparatus male cecidisse viderunt, indutiisque per scereliquum, omnibus arboribus longe lateque in finibus Massiliensium excis
Abbreviated transcription (Latin):
ma dilige̾tia cõquiti a remictiuibet. S exnũo triburioꝵ militu cẽturionũq nõ mi¬
li sua uolũtate a pd̾ eu remãserũt. Q uos ille postea magno ĩhonore huĩt cecitimo
n abulaitõe aqualant᷑ egre. ftum̃ti copiã legionatii no uulli hebat ydieꝵ xxii. aoi¬
Darraco aberat legni quospatio ples re posse casus recipẽ intelligebãt. Hoc ꝓbato
cosilio excastris ꝓficiscit᷑. Cesar equitatui pͥmisso qui agnicaperet atq innpediret

Expanded text:
i iubet. sed ex numero tribunorum militum centurionumque nonnulli sua voluntate apud eum remanserunt. quos ille postea magno in honore habuit; centurni pabulatione, aquabantur aegre. frumenti copiam legionarii nonnullam Tarraco aberat longius; quo spatio plures rem posse casus recipere intellegebant. hoc probato consilio ex castris proficiscuntur. Caesar equitatu praemisso, qui novissimum agmen carperet
Abbreviated transcription (Latin):
se illi sĩt cõmissuri ⁊ qd̃ nõ abimtio fecerũt. Arma eñi .l. ꝙ omib necessariis et
cõsãguineis cõtulerũt querunt᷑. Hiis ꝓnocatis ẜmonib fide abimꝑatore de petrei
atq afram inta petũt neqd̾ in se scelus ꝯcepisse nensuos ꝓdidisse uidearit᷑. Q. uib
cõfinnatis reb sestati signa trãslaturos cõfiriãt. legatos ꝙ depace pͥmioꝵ ordinũ
centuriones ad cesare mictũt. Inteñ alii suos ĩcaltta ĩuitãdi cã adducũt. alii absuĩ

Expanded text:
se illi sint commissuri, et quod non ab initio fecerint armaque quod cum hominibus necessariis et consanguineis contulerint, queruntur. his provocati sermonibus fidem ab imperatore de Petrei atque Afrani vita petunt, nequod in se scelus concepisse neu suos prodidisse videantur. quibus confirmatis rebus se statim signa translaturos confirmant legatosque de pace primorum ordinum centuriones ad Caesarem mittunt. interim alii suos in castra
Abbreviated transcription (Latin):
riisq flumen transgressi cu hostiu equitatu p̾liu cõmiserũt. cu seilli identide ĩfiluas
ad suos reciperẽt ac rursus exsilua ĩnr̾os impetu facerẽt nec ñ longius qua quez
adfine porrecta ac loca aꝑta ꝑtinebãt cedentes ĩ sequi auderẽt. interĩ legiones sex qͤ pͥ¬
me uenerãt opede dimenso castoa minure ceperũt. ubi pͥma impedim̃ta nũi exercitus
ab hiis qui ĩsilua abditi latehãt uisa sũt qd̃ tp̃s int̾ eos ꝯmictendi p̾lii cõuenerat ita ut
intra siluas atie ordinesq cõstituerãt atq ip̃i sese cõfirmauerãt subito omib copii¬

Expanded text:
riisque flumen transgressi cum hostium equitatu proelium commiserunt. Cum se illi identidem in silvis riisque flumen transgressi cum hostium equitatu proelium commiserunt. Cum se illi identidem in silvis ad suos reciperent ac rursus ex silva in nostros impetum facerent, neque nostri longius quam quem ad finem porrecta ac loca aperta pertinebant cedentes insequi auderent, interim legiones VI quae primae venerant, opere dimenso, castra munire coeperunt. Ubi prima impedimenta nostri exercitus ab iis qui in silvis abditi latebant visa sunt, quod tempus inter eos committendi proelii convenerat, ut intra silvas aciem ordinesque co
Abbreviated transcription (Latin):
ĩualitudine uanus enatis ⁊ rubisq sent̾ib int̾iectis effecerãt: ut istar muri he sepes mu
nt̾̃i castris delegerãt collis asũmo equalit̾ decliuis ad flumen sabim qd̃ supͣ nomina¬
intra eas siluas hostes ĩ occulto sese ꝯtinebãt. In aꝑto loco ẜ m flumen pauce stationes equi¬
tum iudebant᷑. fluminis erat altitudo pedu cucit̾ tiu. Cesar equitatu p̾misso sb̾seque¬
batur onũb corpiis. S tatio ordoq agnimus alit se h̾ebat ac belge adneruios detulerãt.
Nam quo adhostis aꝓpinquabat cõsuetudine sua. Cesar sex legiones expeditas ducebat.
post eas tocius exercitus ĩ pedimẽta collocarat. inde due legiones que ꝓxiine ꝯsccipte erãt
totu agm̾ claudebãt. p̾sidioq impedimẽtis erãt. Equites nr̃i cu funditoribo sagicta¬

Expanded text:
in latitudinem ramis enatis et rubis sentibusque interiectis effecerant ut instar muri hae saepes munin latitudinem ramis enatis et rubis sentibusque interiectis effecerant ut instar muri hae saepes munnatura erat haec, quem locum nostri castris delegerant. Collis ab summo aequaliter declivis ad flumen Sabim, quod supra nominapici posset. Intra eas silvas hostes in occulto sese continebant; in aperto loco secundum flumen paucae stationes equitum videbantur. Fluminis erat altitudo pedum circiter trium. Caesar equitatu praemisso subsequebatur omnibus copiis; sed ratio ordoque agminis aliter se habebat ac Belgae ad Nervios detulerant. Nam quod hostibus adpropinquabat, consuetudine sua Caesar VI legiones expeditas ducebat; post eas totius exercitus impedimenta conlocarat; inde duae legiones quae proxime conscriptae erant totum agmen claudebant praesidioque impedimentis erant. Equites nostri cum funditoribus sagitta
Abbreviated transcription (Latin):
rent quiba exhiis ut postea excaptiuis cognitu est eoꝵ dieꝵ cõsuetudine itineris nr̃i
exercitus ꝑspecta nocte ad rierinos ꝑuenerũt. atq hiis demostrarũt int̾ singłas legiões
ĩpedimẽtoꝵ magnũ numeꝵ int̾cedere. neq ẽẽ quicꝙ̃ negotii cu pͥma legio incastra ue¬
nisset delique legiones magnu spatiũ abẽent hanc sb̾ sarcinis adoriri qua pulsa ĩ¬
pedimẽtis q directis futuꝵ ut relique ꝯtra sistere nõ auderẽt. Adiunabat etia eoꝵ cõsi¬
liu qui rem deferebãt ꝙ nerui antiquitus cu equitatu nich possẽt: neq eñ ad hoc tp̃s
ei rei student: sed quicqo possũt pedestrib ualẽt copiis quo facilius finitimoꝵ equitatu
si p̾dandi cã ad eos uenissẽt impedirẽt tenens arborib iticisis atq in flexis crebrisq

Expanded text:
rent, quidam ex his, ut postea ex captivis cognitum est, eorum dierum consuetudine itineris nostri rent, quidam ex his, ut postea ex captivis cognitum est, eorum dierum consuetudine itineris nostri exercitus perspecta, nocte ad Nervios pervenerunt atque his demonstrarunt inter singulas legiones impedimentorum magnum numerum intercedere, neque esse quicquam negotii, cum prima legio in castra venisset reliquaeque legiones magnum spatium abessent, hanc sub sarcinis adoriri; qua pulsa impedimentisque direptis, futurum ut reliquae contra consistere non auderent. Adiuvabat etiam eorum consilium qui rem deferebant quod Nervii antiquitus, cum equitatu nihil possent neque enim ad hoc tempus ei rei student, sed quicquid possunt, pedestribus valent copiis, quo facilius finitimorum equitatum, si praedandi causa ad eos venissent, impedirent, teneris arboribus incisis atque inflexis crebrisque
Abbreviated transcription (Latin):
suros neq ullam ꝯdc̃one pacis accepturos. cu ꝑ eoꝵ fines triduu iter fecisset ĩ ueruebat
excaptiius eoꝵ sabim flumen abcastris suis nõ amplius milia passuu dece abẽe. tratis
flumen om̃s nexiuos cõsedisse ꝓouentuq ibi uomianoꝵ expectare una cu atoebatib ⁊ ue¬
romãdiis finitimuis suis: na utrisq ꝑsuaserãt uti eãde belli fortuna experirent᷑.
expectari etia abhiis aduatucoꝵ copias atq ẽẽ initinere mnulieres: quiq ꝑetate ad
pugna ĩ utiles ẽẽ uiderent ĩeu locu coniecisse quo ꝑꝑ paludes exedcitui aditus nõ ẽẽt
Hiis reb cognitis exploratores centuriones q p̾mictit. qui locum ydoneu castris de¬
legant. cu ex dediticiis belgis ueliquisq gallis compłes Cesarem secuti una iter face¬

Expanded text:
suros neque ullam condicionem pacis accepturos. Cum per eorum fines triduum iter fecisset, inveniebat suros neque ullam condicionem pacis accepturos. Cum per eorum fines triduum iter fecisset, inveniebat ex captivis Sabim flumen a castris suis non amplius milibus passuum X abesse; trans id flumen omnes Nervios consedisse adventumque ibi Romanoromanduis, finitimis suis nam his utrisque persuaserant uti eandem belli fortunam experirentur; expectari etiam ab iis Atuatucorum copias atque esse in itinere; mulieres quique per aetatem ad pugnam inutiles viderentur in eum locum coniecisse quo propter paludes exercitui aditus non esset. His rebus cognitis, exploratores centurionesque praemittit qui locum castris idoneum deligant. Cum ex dediticiis Belgis reliquisque Gallis complures Caesarem secuti una iter face
Abbreviated transcription (Latin):
diuiaci atq heduoꝵ cã se se eos ĩ fide roceptutu et cõseruatuꝵ dixit: qd̾ erat ciuitas ma¬
gna ut̾ belgas auctoritate atq hoĩu multitudĩe p̃stabat. Sexcertos obsides poposcit.
hiis traditis om̃ibq armis exoppido collatis abeo loco ĩfines ambianoꝵ ꝑuenit. qui se
suaq omĩa sine mota dediderũt. eoꝵ fines nerui actigebant. quoꝵ de natura moribus q
Cesar cu querẽt sic reperiebat Nullu aditu esse adeos mercatorib nichil partiũ teliq̃¬
q reꝵ adluxuria ꝑtinẽtiu ĩferri qd̃ hiis reb relanguesce̾ aĩos eoꝵ. ⁊ remicti uirtutem
existimarẽt. ẽe hoĩes feros magneq uictutis ĩcrepitare atq ĩcusare ueliquos belgas qui se
ppło Romano dedissẽt: patria q uirtute proiecissent. cõfirinare se se neq legatos mis¬

Expanded text:
Diviciaci atque Haeduorum causa sese eos in fidem recepturum et conservaturum dixit, et quod erat civitas maDiviciaci atque Haeduorum causa sese eos in fidem recepturum et conservaturum dixit, et quod erat civitas magna inter Belgas auctoritate atque hominum multitudine praestabat, DC obsides poposcit. His traditis omnibusque armis ex oppido conlatis, ab eo loco in fines Ambianorum pervenit; qui se suaque omnia sine mora dediderunt. Eorum fines Nervii attingebant. Quorum de natura moribusque Caesar cum quaereret, sic reperiebat: nullum esse aditum ad eos mercatoribus; nihil pati virum ad luxuriam pertinentium inferri, quod his rebus relanguescere animos eorum et remitti virtutem existimarent; esse homines feros magnaeque virtutis; increpitare atque incusare reliquos Belgas, qui se populo Romano dedidissent patriamque virtutem proiecissent; confirmare sese neque legatos mis
Abbreviated transcription (Latin):
ni mukieresq ex inuro passis manib suo more pacem ab romanis petierũt. Prohiis diuicia¬
cus nam post discessum belgaru dimissis heduoꝵ copiis adeu ren̾terat. facit u̾ba bello ⁊ iagõ
onũ tp̃e infide atq amicicia ciuitatis hedue fuisse in pulsos asuis pͥncipib qui dicerẽt heduos
aCesare inseruitute redactos: omĩes indignates cõtumeliasq ꝑferre. ⁊ abhedius defecisse ⁊ ppͦ
Romano bellu ĩtulisse. qui huĩ cõsili pͥticipes fuissent. q̾ intelligerẽt quãta cala mitatem
cinictati intulissẽt irbritama ꝓfugisse. Prete̾a nõ solum bellonagos s etiã ꝓhiis heduos ut
sua clementia ac mãsuetudine utatur. qd̾ sifecerit heduoꝵ auctoritate apud om̃es belgas ã¬
plificaturũ quoꝵ auxiliis atq opib si qua bela ĩcedetint sb̃stentare cõsuerĩt. Cesar honois

Expanded text:
ri mulieresque ex muro passis manibus suo more pacem ab Romanis petierunt. Pro his Diviciari mulieresque ex muro passis manibus suo more pacem ab Romanis petierunt. Pro his Diviciacus nam post discessum Belgarum dimissis Haeduorum copiis ad eum reverterat facit verba: Bellovacos omni tempore in fide atque amicitia civitatis Haeduae fuisse; impulsos ab suis principibus, qui dicerent Haeduos a Caesare in servitutem redactos omnes indignitates contumeliasque perferre, et ab Haeduis defecisse et populo Romano bellum intulisse. Qui eius consilii principes fuissent, quod intellegerent quantam calamitatem civitati intulissent, in Britanniam profugisse. Petere non solum Bellovacos, sed etiam pro his Haeduos, ut sua clementia ac mansuetudine in eos utatur. Quod si fecerit, Haeduorum auctoritatem apud omnes Belgas amplificaturum, quorum auxiliis atque opibus, si qua bella inciderint, sustentare consuerint. Caesar honoris
Abbreviated transcription (Latin):
riterq uitieis adoppidum actis agere iacto turribq cõstitutis magnitudĩe opeꝵ que neq uitx¬
rant añgalli neq audierãt ⁊ celeritate romanoꝵ ꝑmoti legatos ad cesarem deditione mictũt
et petentib Remis ut cõẜuarent᷑ impetrãt. Cesar obsidib acceptis pͥnus ciuitatis atq ip̃ius
galbe regis duob filiis armisq oriũb exoppioo traditis ĩdeditionez suessiones accepit. Exerci¬
tumq inbellonagos ducit quicu se suaq omĩa inoppidum bracus patiti cõtulisserit. atq ab
eo oppido Cesar cum exercitu cucit̾ milia passuũ quĩq abe̾e̾t: om̃es maiores natu exoppibo
egressi marius ad Cesarem tende̾ ⁊ noce sigͥficare ceperũt se se meiꝰ fide ac potestatẽ uenite. neq
ꝯtra ppłi Romanũ arnus ꝯtercoere. Itemcu adoppidum accesset castraq sibi poneret pue¬

Expanded text:
riter vineis ad oppidum actis, aggere iacto turribusque constitutis, magnitudine operum, quae neque videriter vineis ad oppidum actis, aggere iacto turribusque constitutis, magnitudine operum, quae neque viderant ante Galli neque audierant, et celeritate Romanorum permoti legatos ad Caesarem de deditione mittunt et petentibus Remis ut conservarentur impetrant. Caesar, obsidibus acceptis primis civitatis atque ipsius Galbae regis duobus filiis armisque omnibus ex oppido traditis, in deditionem Suessiones accipit exercitumque in Bellovacos ducit. Qui cum se suaque omnia in oppidum Bratuspantium contulissent atque ab eo oppido Caesar cum exercitu circiter milia passuum V abesset, omnes maiores natu ex oppido egressi manus ad Caesarem tendere et voce significare coeperunt sese in eius fidem ac potestatem venire neque contra populum Romanum armis contendere. Item, cum ad oppidum accessisset castraque ibi poneret, pue
Abbreviated transcription (Latin):
q imperio ꝯtinerent᷑. exaudito clamore ꝑturbatis ordinib om̃s infuga sibi p̾siouim ponerent.
ita sine ullo periculo tanta eoꝵ multitudĩe nr̃i int̾fecerũt ꝙͣtu fuit diei spatiũ. Suboccasuq so¬
lis sequi destiterũt: seq incastra ut exat imꝑatum receperũt. Post tadie eĩdici Cesar priusꝙͣ̃
se hostes exterrore ac fuga reciperent ĩfines Suessionu qui proxrii remis erãt exercitũ dix̃.
et magno itinere cõfacto adoppidum nouiodiniũ ꝯtendit. idexitinere oppugnare conatus
qd̃ nacuuza defensorib ẽc audiebat: ꝑꝑ latitudine fosse muriq altitudine paucis defendẽ¬
tib expugnare nõ potuit castas muiitis mẽas agere quoq adexpugnãdu usu etãt cõꝑe⁊ a
cepit. Interi otũs exfuga suessionu multitudo ĩ oppidu proxima nocte cõuenit. Cele¬

Expanded text:
que imperio continerentur, exaudito clamore perturbatis ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. que imperio continerentur, exaudito clamore perturbatis ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. Ita sine ullo periculo tantam eorum multitudinem nostri interfecerunt quantum fuit diei spatium; sub occasum solis sequi destiterunt seque in castra, ut erat imperatum, receperunt. Postridie eius diei Caesar, prius quam se hostes ex terrore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui proximi Remis erant, exercitum duxit et magno itinere confecto ad oppidum Noviodunum contendit. Id ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossae murique altitudinem paucis defendentihus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum usui erant comparare coepit. Interim omnis ex fuga Suessionum multitudo in oppidum proxima nocte convenit. Cele
Abbreviated transcription (Latin):
q imperio cu sibi quisq pͥmu itineris locum peteret. et domu ꝑuenire ꝓperaret fecerurt
ut cõsimilis fuge profectio uideretur. Hac re statim Cesar ꝑspeculatores congnita. insidias
ueritus qõ qua decausa discederẽt nõdum ꝓspexerat exercitu equitatũq castris c̾otinuit. Pma
luce cõfirmata re ab exploratotib om̃e equitatu qui nouissimũ agnen moraret᷑ p̾misit eiq
quintu pediu ⁊ lutium arunculelu cofalegatos p̃fecit titum labieriũ legatum cu legionib
trib sub sequi iussit. hii nouissimos adorti. ꝯitiulta milia passuu ꝓsecuti magna multitudi¬
ne eoꝵ fugientiũ conciderũt. Cum abextremo agmine ad quos uentũ erat consisterẽt fortit̾¬
q impetum nr̃oꝵ militũ sb̾stinerẽt. Priores qd̃ abc̃e apericulo uiderent᷑. neq ulla necessitate ne¬

Expanded text:
que imperio, cum sibi quisque primum itineris locum peteret et domum pervenire properaret, fecerunt que imperio, cum sibi quisque primum itineris locum peteret et domum pervenire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio videretur. Hac re statim Caesar per speculatores cognita insidias veritus, quod qua de causa discederent nondum perspexerat, exercitum equitatumque castris continuit. Prima luce, confirmata re ab exploratoribus, omnem equitatum, qui novissimum agmen moraretur, praemisit. His Q. Pedium et L. Aurunculeium Cottam legatos praefecit; T. Labienum legatum cum legionibus tribus subsequi iussit. Hi novissimos adorti et multa milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium conciderunt, cum ab extremo agmine, ad quos ventues, quod abesse a periculo viderentur neque ulla necessitate ne
Abbreviated transcription (Latin):
hostes ubi et de expugnãdo oppido ⁊ de flumine traseundo spem fefellisse intellexerũt. neq no¬
stros ĩ locum iniquiorẽ progredi pugnãdi causa uiderũt atque ip̃is res frumẽtaria deficere.
cepit ꝯsilio cõnocato cõstituerũt optimu ẽẽ domu sua queq reu̾ti. ⁊ quoꝵ ĩfines pͥmu Ro¬
mani exercitum ĩttoduxissẽt adeos defendẽdos undiq cõuenirẽt ut potius ĩsuis ꝙͣ ĩ alienis
finib decertarẽt: et domesticis copiis rei fcumẽtanie uterent᷑. Adeam sentẽtia cu reliquis
causis. Hoc quoq uõ eos deduxit qd̃ diuiciacũ quoq atq heduos finib bellonagoꝵ appĩqua¬
re cognouerãt. his ꝑsuaderi ut diutius morarent᷑ neq sus auxiliu ferrent. non poterat.
Ea reconstituta ẜa nigilia magno cu strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine at¬

Expanded text:
Hostes, ubi et de expugnando oppido et de flumine transeundo spem se fefellisse intellexerunt neque noHostes, ubi et de expugnando oppido et de flumine transeundo spem se fefellisse intellexerunt neque nostros in locum iniquiorum progredi pugnandi causa viderunt atque ipsos res frumentaria deficere coepit, concilio convocato constituerunt optimum esse domum suam quemque reverti, et quorum in fines primum Romani exercitum introduxissent, ad eos defendendos undique convenirent, ut potius in suis quam in alienis finibus decertarent et domesticis copiis rei frumentariae uterentur. Ad eam sententiam cum reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod Diviciacum atque Haeduos finibus Bellovacorum adpropinquare cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque suis auxilium terrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum, strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine ne
Abbreviated transcription (Latin):
ad flumen axona ꝯtendenuĩt: qd̃ c̾e post nr̃a castra demostratu est. ibi uadis reꝑtis ꝑtem
suaꝵ copiaꝵ traduce̾ conati sũt eo cõsilio ut si possent castellum en p̾erat quĩtus titrtius le¬
gatus expugnarẽt. pontẽq int̾ scinderẽt. siminus potuissẽt agros remoꝵ popularent᷑ qui
iuagno nobis usui ad bellum gerendu erãt cõrueatuq nr̃os prohiberet. Cesar certior fc̃s¬
s0
abtitutio om̃e equitatu et leuis armature iundas funditores sagictatiosq pontem tra¬
dicit atq adeos ꝯtendit:. Acciter ineo loco pugnatu est. Hostes impeditos nr̃i influmine
agressi magnũ coꝵ numeꝵ occiderũt. Peoꝵ corpora reliquos audacissime transire conan¬
tes multitudĩe teloꝵ repulerũt. Primos quitransierãt equitatu circũnentĩos int̾fecerũt.

Expanded text:
ad flumen Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum est. Ibi vadis repertis partem ad flumen Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum est. Ibi vadis repertis partem suarum copiarum traducere conati sunt eo consilio ut, si possent, castellum, cui praeerat Q. Titurius legatus, expugnarent pontemque interscinderent, si minus potuissent, agros Remorum popularentur, qui magno nobis usui ad bellum gerendum erant, commeatuque nostros prohiberent. Caesar certior facs ab Titurio omnem equitatum et levis armaturae Numidas, funditores sagittariosque pontem traducit atque ad eos contendit. Acriter in eo loco pugnatum est. Hostes impeditos nostri in flumine adgressi magnum eorum numerum occiderunt; per eorum corpora reliquos audacissime transire conantes multitudine telorum reppulerunt primosque, qui transierant, equitatu circumventos interfecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
redibat. Ab utroq latere eius collis transusam fossa abduxit circit passuu quadrigẽtoꝵ.
et ad extremas fossas castella cõstituit. ibiq torm̃ta collocauit necu aciem instaxissẽt ho¬
stes ꝗ tantu młtitudirie poterãt alaterib pugnãtes suos circũuenire possent. Hoc facto
ditab legiotub quas ꝓxime cõscupserat ĩ castris relictis ut siquo opus ẽet subsidio duci ps¬
sent. ixliquas sex legiones ꝓcastris macie cõstituit. Hostes item copias suas excastas edu¬
ctas instruxerant. Palus erat nõ magna iit̾ nr̃m atq hostium exercitum. Hãc sinr̃i trã¬
ti ĩ arnus erãt. interĩ prelio equestri int̾ duas aties cõtendebat᷑. ubi neutu mitiu trãscundi
fatiũt. secundiorᷤ equitu prelio nr̃is Cesar suos ĩcastra reduxit. Hostes protinus exeo loco

Expanded text:
redibat, ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC redibat, ab utroque latere eius collis transversam fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus legionibus quas proxime conscripserat in castris relictis ut, si quo opus esset, subsidio duci possent, reliquas VI legiones pro castris in acie constituit. Hostes item suas copias ex castris eductas instruxerunt. Palus erat non magna inter nostrum atque hostium exercitum. Hanc si nostri tranti in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus ex eo loco
Abbreviated transcription (Latin):
sionis studium ꝓpugnadi accessit et hostib eade dec̾a spes pationdi oppidi discessit. itaq pa¬
ulisser apud oppidum morati agrosq remoꝵ depopulati om̃ĩb uucis hedifitis q̃ adire po¬
tuerat incensis adcastra cesans omĩb copiis ꝯtenderũt. ⁊ amilib passuu min duol ca¬
lo suꝑsedere statuit. cotidie tñ equestrib preliis ꝗd hostis nirtute posset. ⁊qo nr̃i auderent
sollicitatõnib exquirebat. ubi nr̃os nõ esse ĩferiores ĩtellexit loco ꝓcastas ad atiem ĩstruen¬
dam natura oportuno atq ydoneo qd̃ is. collis ubi castra posita erant paululu explam¬
tie editus tantu adu̾sus in latituoine patebat quãtu loci acies ĩstructa occupare poterat.
atq ex utraq ꝑte lateris deioctus habebat. ⁊ ĩfrontẽ lenit̾ castigatus paulatim ad plariiciẽ

Expanded text:
sionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque pasionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus passuum minus duobus caonem virtutis proelio supersedere statuit; cotidie tamen equestribus proeliis quid hostis virtute posset et quid nostri auderent periclitabatur. Ubi nostros non esse inferiores intellexit, loco pro castris ad aciem instruendam natura oportuno atque idoneo, quod is collis ubi castra posita erant paululum ex planitie editus tantum adversus in latitudinem patebat quantum loci acies instructa occupare poterat, atque ex utraque parte lateris deiectus habebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem
Abbreviated transcription (Latin):
inaltitudĩe pedum duodocim uallo fossaq duo deuiginti pedu nurire ibet. Abhiis ca¬
stris oppidum remioꝵ noĩe bibrax aberat nulia passiui octo. ⁊dexitinere magno impetu
defensorib nudatus est. testudine fc̃̾a portas succerioũt murũq sb̾riumt. qd̃ tu facile
fiebat. Nam cuz tanta młtitudo lapides ac tela coniceret ĩnuto cosistendi potestã
erat nulli. Cum finez oppugnãdi nox fecisset. Iotius Rentus sũna nobilitate ⁊igr̃a ĩt̾
suos qui tũ oppido p̾fuerat unu exhiis qui legati de pace ad Cesarem uenerãt nuntiũ.
adeu mictit risi sb̾sidi sibi subinictatur. sese diutius substinẽ nõ posse. eo de media
riocte Cesar hisdem ducib usus qui nuntii ab Iocio uenerãt mũdas ⁊ creatas sagictarios
et funditores balea resq sb̾sidio oppidanis mictit. quoꝵ aduentu et renis cu spe defen¬

Expanded text:
in altitudinem pedum XII vallo fossaque duodeviginti pedum muniri iubet. Ab his cain altitudinem pedum XII vallo fossaque duodeviginti pedum muniri iubet. Ab his castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat milia passuum VIII. Id ex itinere magno impetu defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subruunt. Quod tum facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac tela coicerent, in muro consistendi potestas erat nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset, Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos, qui tum oppido praeerat, unus ex iis qui legati de pace ad Caesarem venerant, nuntium ad eum mittit, nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Caesar isdem ducibus usus qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleares subsidio oppidanis mittit; quorum adventu et Remis cum spe defen
Abbreviated transcription (Latin):
des adse abduci iussit. que ouria abhiis diligenter addie facta sinit: ip̃e diniciacu hediĩ mag̾¬
uacoꝵ ĩtaoduxcrint ⁊ eoꝵ agros populari cepetint hiis mãdatis eu ad se dimictit. Postq̃
omĩos belgarum copias ĩuriu locu coactas ad se uenire tudit: neq iam longe abesse abhiis qͥs
miserat ex ploratorib et ab Remio cognouit fiumen axonam: qd̃ est ĩextrenus remioꝵ fub
exercitum traducere maturanit atq ibi castra posuit que res et latus unu castroꝵ ripis
fluminis minuebat: ⁊ post eu que ẽent tuta ab hostib reddebat. ⁊ cõmeatus arrmis reliqs¬
q ciuitatib ut sine periculo adeu portari efficiebat. ĩ co flumnine pons erat ⁊ibi p̾siduum
ponit. et ĩalia ꝑte flunũs ꝗntu titiuiu Sabinu legatum cu sex cohortib reluiqo. Casti

Expanded text:
d se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum Haeduum magnd se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum Haeduum magnvacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint. His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extremis Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque ibi castra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat et commeatus ab Remis reliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum portari possent efficiebat. In eo flumine pons erat. Ibi praesidium ponit et in altera parte fluminis Q. Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus relinquit; castra
Abbreviated transcription (Latin):
licitos. exeo imero electa milia sexaginta. tocius q belli imꝑiu sibi postulare. Suessionẽ
gallie potentissimu. Quicu magne ꝑtis haꝵ regionũ. cum etiã Britamie imperium
optinuerit. nũc ẽẽ Regengalbam. Adhunc ꝑꝑ iustitia prudentiãq sua tocius belli sũmã¬
oñu uoluntate deferri. Oppida habere nũo xii. Polliceri milia armata quĩquaginta.
totidem neriuos qui maxime feri int ip̃os habeant lõgnissime absint. Q uindeci milia
acrebates. Ambianos dece milia. Menapios septe tulia. Galetos dece milia. De locasses
⁊ ueromanduos totidem. Catuatos decem ⁊octo milia. Condrusos. Ebutones. Ceroesos.
Pemanos. quiuno noĩe germani appellant᷑. arbitcari adquadraginta milia.Cesar Remos
cohartat᷑ꝰ liberalit q orone ꝓsecutus: om̃e senatum adse cõuenire p̾ncipuq liberos obsi¬

Expanded text:
licitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. Suessiones licitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. Suessiones Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae imperium obtinuerit; nunc esse regem Galbam: ad hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nervios, qui maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque absint; XV milia Atrebates, Ambianos X milia, Morinos XXV milia, Menapios VII milia, Caletos X milia, Veliocasses et Viromanduos totidem, Atuatucos XVIIII milia; Condrusos, Eburones, Caerosos, Paemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia. Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obs
Abbreviated transcription (Latin):
iure et isdem legibꝰ utunt᷑ ñnu imꝑiu unuq magistratu cu ip̃is habeãt deterere po¬
tueruit quincu hiis cõsentitẽt: cu abhiis quereret que ciutates quãteq ĩarmis es.¬
serit: et quid ĩbello possent sic reperiebat pleros q belgas ẽe ortos abgerinarus: rhenũq an¬
tiquitus traductos ꝑꝑ loci fertilitate ibiconsedisse gallosq qui ea loca ĩcolerent expulis¬
se. solosq esse qui patru nrr̃oꝵ memoria oñi gallia uexata tentonos cubrosq ĩtra finẽ
suos ingredi ꝓhibuerũt. Qua exre fieri uti eaꝵ reꝵ memoria magna sibi anctoritate
magnosq sp̃s ĩre militari sumerẽt. denumero eoꝵ omĩa se habere explorata. Remi
et uirtute ⁊ auctoritate. ⁊ hoĩu numero ualere. Hos posse cõficere arinata miliacentũ pol¬

Expanded text:
iure et isdem legibus utantur, unum imperium unumque magistratum cum ipsis habeant, deterrere poiure et isdem legibus utantur, unum imperium unumque magistratum cum ipsis habeant, deterrere potuerint quin cum iis consentirent. Cum ab iis quaereret quae civitates quantaeque in armis essent et quid in bello possent, sic reperiebat: plerosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus traductos propter loci fertilitatem ibi consedisse Gallosque qui ea loca incolerent expulisse, solosque esse qui, patrum nostrorum memoria omni Gallia vexata, Teutonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint; qua ex re fieri uti earum rerum memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent. De numero eorum omnia se habere explorata Remi det virtute et auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata milia centum, pol
Abbreviated transcription (Latin):
gerantur cognoscant seq dehiis reb certiore fatiant. hii cõstant̾ om̃es nũtiauerunt
manus cogiexercitus ĩ unũ locum ꝯduci. Oum u̾o dubitandu nõ existimauit quin
ad eos duodecimo die proficisceret. refrimẽtaria cõparata. castra mouet diebq circitꝰ¬
quindeci ad fines belgarum ꝑuenit. Eo cu demprouiso celeriusq omri opinioñ
uenisset. Renui qui proximi gallie exbelgis sũt. adeu legatos. Iocium ⁊ andocum. Bo¬
rium primos ciuitatis sue muserunt: qui dicerent se suaq om̃ia ĩ fide atq potestatem
⁊ obsides dare imꝑata facere ⁊ oppidis recipere et frumẽto ceterisq reb iuuare. Reliquos
omĩes belgas ĩ arinis ẽẽ germanos q quicis rhenu incolũt sese cu hiis coniũsisse. tan¬
tumq ẽẽ eoꝵ orrũu fuiore ut nesuessiones quidẽ fr̃es cõsanguincosq suos qui eode

Expanded text:
gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nuntiaverunt gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nuntiaverunt manus cogi, exercitum in unum locum conduci. Tum vero dubitandum non existimavit quin ad eos proficisceretur. Re frumentaria provisa castra movet diebusque circiter XV ad fines Belgarum pervenit. Eo cum de improviso celeriusque omnium opinione venisset, Remi, qui proximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos Iccium et Andebrogium, primos civitatis, miserunt, qui dicerent se suaque omnia in fidem atque potestatemet obsides dare, et imperata facere, et oppidis recipere, et frumento caeterisque rebus juvare. Reliquos omnes Belgas in armis esse, Germanosqtumque esse eorum omnium furorem ut ne Suessiones quidem, fratres consanguineosque suos, qui eodem
Abbreviated transcription (Latin):
uererent᷑. ne om̃ĩ pacata gallia ad eos exercitus nr̾ adducerẽt. de ĩ¬
de ꝙ anio nullis gallis sollicitarent̃. ꝑtim quigerinanos diutius
iugallia uersari noluerant. ita ppłi Romani exercitu hiemare
atq inueterascere ingallia moleste ferebant. ꝑtim qui mobilitate et leuitate aiumi
noius imperiis studebãt. Año nullis etia qd̃ ingallia apotentiorib atq hiis qui ad ꝯ¬
ducendos hoĩes falcutates hebant uulgo regna occupabant᷑. quiminꝰ facile eam reni in
imperio cõsequi poterãt. Hiis nuntiis licterisq ꝯmotus Cesarduas legiones in
citeriore gallia nouas coscripsit. ⁊ meurite estate ĩmteriore gallia qui deduceret ꝗu¬
tu pedium legatu nusit. Ip̃e cu pͥmũ pabuli copia ẽẽ inciperet ad exercitu uerit.
dat negotiu senonib ueliquisq gallis qui fiuitimi belgis erant ut ea que apud cos

Expanded text:
vererentur ne, omni pacata Gallia, ad eos exercitus noster adduceretur; deinvererentur ne, omni pacata Gallia, ad eos exercitus noster adduceretur; deinde quod ab non nullis Gallis sollicitarentur, partim qui, ut Germanos diutius in Gallia versari noluerant, ita populi Romani exercitum hiemare atque inveterascere in Gallia moleste ferebant, partim qui mobilitate et levitate animi novis imperiis studebant; ab non nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates habebant vulgo regna occupabantur; qui minus facile eam rem imperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in citeriore Gallia novas conscripsit et inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos
Abbreviated transcription (Latin):
mine honestissimũ prouĩtie gallie suu famuiliare et hospitem ereptum emanib hosti¬
minuerat. Ip̾e p̾sente dese ter sortibus ꝯsultum dicebat. Utrum igitur statim uexaret᷑.
An ĩaliud tp̃s reseruaret᷑. Sortium benefitio se esse incolumen. Itez Marcus metius re¬
pertus. ⁊ adeu reductus est. Hoc prelio trans rhenu nurtiato sucui qui adupas rhem
uenetant doniu reuerti ceperũt. quos ubi qui proximi rhenũ incolunt ꝑterritos sen¬
serunt ĩsecuti magnũ ex hiis nũmeꝵ occiderũt. Cesat una estate duob maximis bel¬
lis confectis maturius paulo ꝙͣ tp̃s anni postulabat imberna insequanos deduxit.
crebri adeu runiores afferebant᷑. licteris q item labier certior fiebat.
omĩes belgas qua tc̃ia esse gallie ꝑtem dixerami ꝯtra ppłm Romañ.
ꝯurare obsidesq intse dare ꝯiurandi has ẽẽ causas. Primu qd̃

Expanded text:
minem honestissimum provinciae Galliae, suum familiarem et hospitem, ereptum ex manibus hostiminem honestissimum provinciae Galliae, suum familiarem et hospitem, ereptum ex manibus hostim fortuna deminuerat. Is se praesente de se ter sortibus consultum dicebat, utrum igni statim necaretur an in aliud tempus reservaretur: sortium beneficio se esse incolumem. Item M. Metius repertus et ad eum reductus est. Hoc proelio trans Rhenum nuntiato, Suebi, qui ad ripas Rheni venerant, domum reverti coeperunt; quos ubi qui proximi Rhenum incolunt perterritos senserunt, insecuti magnum ex iis numerum occiderunt. Caesar una aestate duobus maximis bellis confectis maturius paulo quam tempus anni postulabat in hiberna in Sequanos exercitucrebri ad eum rumores adferebantur litterisque item Labieni certior fiebat omnes Belgas, quam tertiam esse Galliae partem dixeramus, contra populum Romanum coniurare obsidesque inter se dare. Coniurandi has esse causas: primum quod