comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inter
hostes deinde consultationes hĩte. & ita conuenit ne unis castris miscerẽt
omnes ne ue in atiem descenderent. simul samnitibus galli: etruscis umbri
diecti. dies indicta pugne samnitibus gallisq delegata pugna intei
sum certamen etrusci umbriq iussi castra romana oppugnare. Hec consi-
turbarunt transfage clusim tres elam nocte ad fabium consulem tr¬
gressi. Qui editis hostium consiliis dimissi cum donis ut subinde queq res
noua de creta eẽt exploratam ꝑferrent consules fuluio ut ex falisco postu¬
uo ut ex euaticauo ex̾citum ad clusuam ad moueant summaq ui
hostium decopulent᷑ sexibunt. huius ppłationis fama etruscos ex agro sen¬
tinate ad suos fines tuendos mouit. Instare inde consul ut absentib his
puguaret᷑. ꝑbiduum lacesscere plio hostem. biduo nihil dignum dictu adt
pauci utrinq cecidere. inagisq irritati sunt ad iustum certamen animi
ꝗͣ ad discrimen sumina rerum addita

Expanded text:
inter hostes deinde consultationes habitae atque ita conuenit ne unis castris miscerentur omnes neue in aciem descenderet simul; Samnitibus Galli, Etruscis Umbri adiecti. dies indicta pugnae; Samniti Gallisque delegata pugna; inter ipsum certamen Etrusci Umbrique iussi castra Romana oppugnare. haec consilia turbarunt transfugae Clusini tres clam nocte ad Fabium consulem transgressi, qui editis hostium consiliis dimissi cum donis, ut subinde ut quaeque res noua decreta esset exploratum perferrent. consules Fuluio ut ex Falisco, Postumio ut ex Uaticano exercitum ad Clusium admoueant summaque ui fines hostium depopulentur, scribunt. huius populationis fama Etruscos ex agro Sentinate ad suos fines tuendos mouit. instare inde consules, ut absentibus iis pugnaretur. per biduum lacessiere proelio hostem; biduo nihil dignum dictu actum; pauci utrimque cecidere, magisque inritati sunt ad iustum certamen animi quam ad discrimen summa rerum adducta
Abbreviated transcription (Latin):
Ita duo
reges deinceps alius aliauia ille bello hic pace cutatem auxerunt Roi
& belli R pacis artibus erat ciuitas. Nume morte ad inter regnum res rediit.

Expanded text:
ita duo deinceps reges, alius alia uia, ille bello, hic pace, ciuitatem auxerunt. Romet belli et pacis artibus erat ciuitas. Numae morte ad interregnum res rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
Dictator postero die auspitiis repetitis ꝑtulit
legem. & ꝓfectus cum legionib ad terrorem traducti siluam cicamiã ex̃ci¬
tus nuper scp̃ti ad longulam ꝑuenit acceptisq armatis consul ueterib mi¬
litibust ip̃ atiem copias eduxit nec hostes detractare uisi sunt pugnam: in¬
tstructos deinde armatosq cum ab neutris prelium inciperet nox oppressit¬
⁊ quiett aliꝗ̃duu nec suis diffidentes uiribus nec hostem spernentes scatiua in
ꝓpinquo habuere. Nam & cum umbrorum excitu atie pugnatum ẽ: fusi tũ
magis ꝗ̃ cesi hostes. qui ceptam acriter non tollerarunt᷑ pugnã. Atrox

Expanded text:
dictator postero die auspiciis repetitis pertulit legem; et profectus cum legionibus ad terrorem traducti siluam Ciminiam exercitus nuper scriptis ad Longulam peruenit acceptisque a Marcio consule ueteribus militibus in aciem copias eduxit. nec hostes detractare uisi pugnam. instructos deinde armatosque, cum ab neutris proelium inciperet, nox oppressit. quieti aliquamdiu nec quis diffidentes uiribus nec hostem spernentes, statiua in propinquo habuere. †nam et cum Umbrorum exercitu acie depugnatum est; fusi tamen magis quam caesi hostes, quia coeptam acriter non tolerarunt pugnam; et ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum explendum latini herniciq & colonia antium dare quintio subitarios
lites ita tum repentina auxilia appellabant iuissi. Multi per eos dies mi¬
tus multiq impetus hinc atq illinc facti: quia suꝑante multitudine hostes car¬
pere multifariam uires romanas ut non suffecturas ad omnia agressi sunt
uil castra oppugnabantur.simul pars ex̾citus ad ppłandum agrum rom¬
num missa urbem ipsam si qua fortuna daret temptandam L Ualerus ad
presidium urbis relictus. Consul postuius ad arcendas populationes finiũ
nissus. nihil remissum abulla parte cure aut laboris uigilieq inurbe st¬
nes ante portas presidiaq inmuris disposita. & quod necesse erat intanto

Expanded text:
ad eum explendum Latini Hernicique et colonia Antium dare Quinctio subitarios ad eum explendum Latini Hernicique et colonia Antium dare Quinctio subitarios milites—ita tum repentina auxilia appellabant—iussi. multi per eos dies motus multique impetus hinc atque illinc facti, quia superante multitudine hostes carpere multifariam uires Romanas, ut non suffecturas ad omnia, adgressi sunt; simul castra oppugnabantur, simul pars exercitus ad populandum agrum Romanum missa urbemque ipsam, si qua fortuna daret, temptandam. L. Ualerius ad praesidium urbis relictus, consul Postumius ad arcendas populationes finium missus. nihil remissum ab ulla parte curae aut laboris; uigiliae in urbe, stationes ante portas praesidiaque in muris disposita, et, quod necesse erat in tanto
Abbreviated transcription (Latin):
Spuruis furius consulum alter. cui ea prouintia euenerat profectus inequos her¬
nicorum inagro pplabundum hostem inuenit. Ignarusq multitudinis ꝗanusq
uniu̾sa conspecta fuerat imparem copiis ex̾citum temere pugne cõmisit. pͥmo
contursu pulsus se in castra recepit. neq is finis ꝑiculi fait namq & proxima
nocte & postero die tanta ui castra sunt circumsessa atq oppugnata ut i
tius quidem inde mitti romam posset. Hernici & male pugnatum & consulẽ
ex̾citumq obsideri nuntiauerunt. tantum terrorem incussere prĩbus ut que
forma senatus consulti ultime semper necessitatis hita ẽ. Postimio alteri
sulum negotium daretur. uideret nequid res .p. detrimenti caperet. Ipsum
consulem rome manere adscribendos omnes qui arma ferre possent. optimũ
uisum est: pro consulem T quintium subsidio castris cum sotiali ex̾citu mitti

Expanded text:
Sp. Furius consulum alter cui ea prouincia euenerat profectus in Aequos, HerSp. Furius consulum alter cui ea prouincia euenerat profectus in Aequos, Hernicorum in agro populabundum hostem inuenit, ignarusque multitudinis, quia nusquam uniuersa conspecta fuerat, imparem copiis exercitum temere pugnae commisit. primo concursu pulsus se intra castra recepit. neque is finis periculi fuit; namque et proxima nocte et postero die tanta ui castra sunt circumsessa atque oppugnata ut ne nuntius quidem inde mitti Romam posset. Hernici et male pugnatum et consulem exercitumque obsideri nuntiauerunt, tantumque terrorem incussere patribus ut, quae forma senatus consulti ultimae semper necessitatis habita est, Postumio, alteri consulum, negotium daretur uideret ne quid res publica detrimenti caperet. ipsum consulem Romae manere ad conscribendos omnes qui arma ferre possent optimum uisum est: pro consule T. Quinctium subsidio castris cum sociali exercitu mitti;
Abbreviated transcription (Latin):
Consules inde postumius albius spuruis furius fus¬
cus furios fusios scripsere quidam. Id ad moneo nequis inmutationem iuroꝵ
bellum gereret. Itaq equi ab ceteranis uolscis presidium petiere: quo cupide
oblato adeo ciuitates he ꝑpetuo in romanos odio certauere: bellum sum
ui parabatur. sentiunt hernici & pdicunt romanis. aceteranum ad equos descisse
suspecta & colonia antium fuit. ꝙ magna uis hominum inde cum oppidum
tum esset confugisset ad equos. Isq miles ꝑbellum eꝙ tum uł accerimus fi
compulsis deinde inoppida equis ea multitudo dilapsa cum redisset sua spõte
iam infidos colonos romanis ab alienauit. Nec dum matura re cum defectide
arari delatum ad senatum eẽt. datum negõtium est consulibus ut pncipil
colonie romam extitis querent quid rei eẽt. Qui cum haud grauatim uenissẽt
introducti a consalibus ad senatum ita responderunt ad interrogata ut ma¬
gis suspecti ꝗ̃ uenerant dimitterentur: bellum inde haud dubiumꝰ haberi

Expanded text:
consules inde A. Postumius Albus Sp. Furius Fusus . —Furios Fusios scripsere quidam; id admoneo ne quis immutationem uirorbellum gereret. itaque Aequi ab Ecetranis Uolscis praesidium petiere; quo cupide oblato—adeo ciuitates hae perpetuo in Romanos odio certauere—bellum summa ui parabatur. sentiunt Hernici et praedicunt Romanis Ecetranum ad Aequos descisse. suspecta et colonia Antium fuit, quod magna uis hominum inde, cum oppidum captum esset, confugisset ad Aequos; isque miles per bellum Aequicum uel acerrimus fuit; compulsis deinde in oppida Aequis, ea multitudo dilapsa cum Antium redisset, sua sponte iam infidos colonos Romanis abalienauit. necdum matura re cum defectionem parari delatum ad senatum esset, datum negotium est consulibus ut principibus coloniae Romam excitis quaererent quid rei esset. qui cum haud grauate uenissent, introducti a consulibus ad senatum ita responderunt ad interrogata ut magis suspecti quam uenerant dimitterentur. bellum inde haud dubium haberi.
Abbreviated transcription (Latin):
Ebutius helua qui p̃ter mimime ppłare ministerium agro assignando sot
quem ppłus ro. suum uidicasset cum plebem offendissent ne pͥmorib quidem pa¬
trum satis accepti ꝙ mhil gratie cuiꝗ̃ dederant: uexationes ad ppłm iam die
a atribuns colonis descptis remanentib incoloma quam testem integͥtati
iustitieq hẽbant uit auere.

Expanded text:
Aebutius Helua . qui praeter minime populare ministerium <cum> agro adsignando sociis Aebutius Helua . qui praeter minime populare ministerium <cum> agro adsignando sociis quem populus Romanus suum iudicasset cum plebem offendissent, ne primoribus quidem patrum satis accepti, quod nihil gratiae cuiusquam dederant, uexationes ad populum iam die dicta ab tribunis, coloni adscripti remanendo in colonia quam testem integritatis iustitiaeque habebant uitauere.
Abbreviated transcription (Latin):
Consu¬
les creant. M. fabium Iubilanum. Postumium ebutium cornicinẽ. Fabuis & Ebu¬
us consules quo maiori glorie rerum domi forisq gestarum succedẽ se cerne
maxime aut memorabilem annũ apud finitimos sotiosq hostes ẽẽ ꝙ ardeati¬
bus in rep̃cipiti tanta foret cura subuentum eo impensius ut deleret᷑ prorsus ex-
s hominum ĩ famiã uiditii senatus cõsulto fecerunt ut qm̃ ciuitas ardeatu
in testino tumultu redacta ad paucos eẽt coloni eo presidii causa adiisus uol¬
scos scriberentur: hoc palam relatum intabulas ut plebem tribunosq falleret
uiditii rescindendi cõsilium initum. consenserant autem ut multo maiore ꝑte
rutulorum colonorum ꝙ̃ romanorũ sꝙ̃pta nec ager ullus diuideret᷑: nisi is qui
interceptas iuditio in fami erat nec ulli etiam prius romano ibi ꝗͣ omnib ru¬
tilis diuisus ẽẽt gleba ulluis agͥ assignaretꝰ. sic ager ad ardeates rediit. Truiuiri
ad coloniam ardeam deducentam creati. Agrippa Menenius C Cuulius siculus

Expanded text:
consules creant M. Fabium Uibulanum , Postumum Aebutium Cornicinem. Fabius et Aebutius consules, quo maiori gloriae rerum domi forisque gestarum succedere se cernebant, maxime autem memorabilem annum apud finitimos socios hostesque esse quod Ardeatibus in re praecipiti tanta foret cura subuentum, eo impensius ut delerent prorsus ex animis hominum infamiam iudicii, senatus consultum fecerunt ut, quoniam ciuitas Ardeatium intestino tumultu redacta ad paucos esset, coloni eo praesidii causa aduersus Uolscos scriberentur. hoc palam relatum in tabulas, ut plebem tribunosque falleret iudicii rescindendi consilium initum; consenserant autem ut, multo maiore parte Rutulorum colonorum quam Romanorum scripta, nec ager ullus diuideretur nisi is, qui interceptus iudicio infami erat, nec ulli prius Romano ibi quam omnibus Rutulis diuisus esset, gleba ulla agri adsignaretur. sic ager ad Ardeates rediit. triumuiri ad coloniam Ardeam deducendam creati Agrippa Menenius T. Cloelius Siculus M.
Abbreviated transcription (Latin):
E quauit quod haud fatile est. quintius consul togatus
armati gloriam college qui concordie pacisq domesticam curam uira infimis
sũmisq moderando ita tenuit ut eum patres seuerum consrilem & plebs satis
comẽ crediderit: & adu̾sus tribimos auctoritate plura ꝗ̃ certamine tenuit. quinq
consulatus eodem more gesti uitaq omnis consulariter acta uerendum pene ipm̃
tis ꝗͣ horrendum fatiebat. eo tribunorum militarium nulla mentio his con

Expanded text:
equauit, quod haud facile est, Quinctius consul togatus armati gloriam collegae, quia concordiae pacisque domesticam curam iura infimis summisque moderando ita tenuit ut eum et patres seuerum consulem et plebs satis comem crediderint. et aduersus tribunos auctoritate plura quam certamine tenuit; quinque consulatus eodem tenore gesti uitaque omnis consulariter acta uerendum paene ipsum magis quam honorem faciebant. eo tribunorum militarium nulla mentio his con
Abbreviated transcription (Latin):
Submotis deiñ legatis cum cõsultus senatꝰ e̾ẽt
& si magne ꝑti urbs maxima oppulentissimaq uberrimus ager mari ꝓ
uos campanii dignos censet senatus. sed ita uobis cum amicitiã institui
par est. nequea uetustior amicitia ac sotiet as uiolet᷑. sannites nobiscum
federe iuncti sunt. Itaq arma. deos pͥus ꝗ̃ homines uiolaturi ad a̾su
nites uobis negamus. Legatos sicut fas uisq ẽ ad sotios atq amicos p̃¬
catum mittemtis nequa uobis uis fiat.

Expanded text:
summotis deinde legatis, cum consultus senatus esset, etsi magnae parti urbs maxima opulentissimaque Italiae, uberrimus ager marique ul. 'auxilio uos, Campani, dignos censet senatus; sed ita uobiscum amicitiam institui par est, ne qua uetustior amicitia ac societas uioletur. Samnites nobiscum foedere iuncti sunt; itaque arma, deos prius quam homines uiolatura, aduersus Samnites uobis negamus; legatos, sicut fas iusque est, ad socios atque amicos precatum mittemus, ne qua uobis uis fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
aduadimonis lacam etrusci lege sacrata coacto ex̾citu cum uir urum le¬
isset ꝗͥtis nũꝙͣ aliis antea simul copiis simul anaimis dimacauerũt. tar
irarum certamine gesta res est ut aneutra ꝑte emissa sint tela. Gladiis
pugna cepit & a terrime cõmissa ipõ certamine qđ aliꝗͣdiu anceps fuit
c̾tensa est ut non cum etruscis totiens uictis sed tum aliqua noua gei
iuderetur dimicatio ẽẽ. Nichił abulla ꝑte mouetur fage. cadunt antesigna¬
m. & ne midentur propugnatorib signa fix ex secunda pͥma aties. ab ulti¬
mis deinde subsidiis cietur miles. Adeo adultimum laboris ac ꝑiculi uentũ
est ut equites romani omissis equis ad pͥmos ordines peditum per arma
er corpora euaserint. Ea uelut noua interfessos exorta aties tur bat
signa etruscorum. secuta deinde impetum eorum ut tum affecta erat
cetera multitudo tandem ꝓrumpit hostium ordines. Tunc uinci ꝑtinatia
cepta & au̾ti manipuli quidam. Et ut semel dedere terga etiam certiorem

Expanded text:
ad Uadimonis lacum† Etrusci lege sacrata coacto exercitu, cum uir uirum legisset, quantis nunquam alias ante simul copiis simul animis dimicarunt; tantoque irarum certamine gesta res est ut ab neutra parte emissa sint tela. gladiis pugna coepit et acerrime commissa ipso certamine, quod aliquamdiu anceps fuit, accensa est, ut non cum Etruscis totiens uictis sed cum aliqua noua gente uideretur dimicatio esse. nihil ab ulla parte mouetur fugae; cadunt antesignani et, ne nudentur propugnatoribus signa, fit ex secunda prima acies. ab ultimis deinde subsidiis cietur miles; adeoque ad ultimum laboris ac periculi uentum est ut equites Romani omissis equis ad primos ordines peditum per arma, per corpora euaserint. ea uelut noua inter fessos exorta acies turbauit signa Etruscorum; secuta deinde impetum eorum, utcumque adfecta erat, cetera multitudo tandem perrumpit ordines hostium. tunc uinci pertinacia coepta et auerti manipuli quidam; et, ut semel dedere hi terga, etiam <ceteri> certiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ad alliam castris uictor romanus aderat id quoq monumentum relictam
uix menia tuta rapti oppido se preneste includunt. Octo p̃terea oppia
erant subditione prenestinorum: ad ea circumdatum bellum deincepsq haud
magno certamine captis uelitras ex̾citus ductus. he q expugnate. Tum ad
caput belli preneste uentum id non ui sed ꝑdeditionẽ receptũ ẽ. Titus quintiꝰ
semel atie uictor binis castris hostium nouem oppidis ui captis. preneste in
deditionem accepto romã reu̾tit᷑ triumphans signum preneste deuectum io¬
uis imꝑatoris incapitoliũ tulit dedicatumq est inter cellam ioues & minerue
tabulasq subeo fixa monumentũ rerum gestarum his ferme incisa litt
fuit. Iupiter atq dii omnes dederunt. ut T ouintus dictator oppidationem
caperet. die uicesimo ꝗͣ creatus feierat. dictatura se abdicauit

Expanded text:
ad Alliam castris uictor Romanus aderat, id quoque munimentum relictum; et ad Alliam castris uictor Romanus aderat, id quoque munimentum relictum; et uix moenia tuta rati oppido se Praeneste includunt. octo praeterea oppida erant sub dicione Praenestinorum. ad ea circumlatum bellum deincepsque haud magno certamine captis Uelitras exercitus ductus; eae quoque expugnatae. tum ad caput belli Praeneste uentum. id non ui sed per deditionem receptum est. T. Quinctius , semel acie uictor, binis castris hostium, nouem oppidis ui captis, Praeneste in deditionem accepto Romam reuertit triumphansque signum Praeneste deuectum Iouis Imperatoris in Capitolium tulit. dedicatum est inter cellam Iouis ac Mineruae tabulaque sub eo fixa, monumentum rerum gestarum, his ferme incisa litteris fuit: 'Iuppiter atque diui omnes hoc dederunt ut T. Quinctius dictator oppida nouem caperet'. die uicesimo quam creatus erat dictatura se abdicauit.
Abbreviated transcription (Latin):
Hiis utrinq ais ad alliã uẽtu
st. Dictator romanus. postꝗͣ hostes inconspectu erant in structi intenti
uides ne tu inquit A Semproni loci fortua illos fretos ad alliam cõstitisse
nec illis dii immortales certioris quicꝗͣ fidutie maiorisue qđ sit auxilii de¬
lerunt. At tu fretis armis aĩsq concitatis equis inuade mectiam atiẽ
expetite penas debitas simul uobis uiolatis nobisq ꝑurm numẽ deceptis¬
ion peditem non equitem sustinuere prenestini. pͥmo impetum ac clamo
dissipati ordines sunt: deinde postꝗͣ nullo loco constabat aties terga u̾tũt
consternatiq & p̃ter castra ẽt̃ sua pauore prelati non pͥus se ab effuso cursu
unt ꝗͣ in conspectu preneste fuit. Ibi ex fuga dissipati locum quẽ tumultus¬
rio oꝑe cõmuniuerant capiunt. ne si intra mȩnia se recepissent. extẽplo
ureret᷑ ager. depplatisq omnib obsidio urbi inferet᷑. Sed postꝗ̃ dirreptis

Expanded text:
his utrimque animis ad Alliam uentum est. dictator Romanus, postquam in conspectu hostes erant instructi intentique, 'uidesne tu' inquit, ' A. Semproni , loci fortuna illos fretos ad Alliam constitisse? nec illis di immortales certioris quicquam fiduciae maiorisue quod sit auxilii dederint. at tu, fretus armis animisque, concitatis equis inuade mediam aciem; expetite poenas debitas simul uobis uiolatis nobisque per uestrum numen deceptis.' non equitem, non peditem sustinuere Praenestini. primo impetu ac clamore dissipati ordines sunt dein, postquam nullo loco constabat acies, terga uertunt consternatique et praeter castra etiam sua pauore praelati non prius se ab effuso cursu sistunt quam in conspectu Praeneste fuit. ibi ex fuga dissipati locum quem tumultuario opere communirent capiunt, ne, si intra moenia se recepissent, extemplo ureretur ager depopulatisque omnibus obsidio urbi inferretur. sed postquam direptis
Abbreviated transcription (Latin):
Iam rome & sue infamis clades eãt
obsessos pͥmum audierunt tristior de inde ignominiose pacis magis ꝗͣ ꝑiculi
nuntius fuit. ad famã obsidionis delectus hr̃i ceptus est. dimissus deinde
uxiliorum apparatus postꝗ̃ deditionem tam fede factam acceperũt
temploq sintulla publica auctoritate consensuq inomnem formã luctꝰ¬
cõu̾sus ppłus est. Taberne circa forum clause. uistitiumq inforo sua spõ¬
e ceptum pͥusꝗͣ indictum Lati claui aurei anuli positi. pene mestior
tu ipõ ciuitas esse: nec ducib solum atq auctorib sponsoribusq pacis ira¬
sci sed in noxios etiam milites odisse & negare urbe testisue accipiendos
Q uam cõcitationem aĩorum fregit aduentus ex̾citus etiam iratis miserabilis
non enim tanꝗͣ inpatriam reutentes exinsperato in columes sed captorum
hĩtu ultuq ingresse sero murbem. ita se in suis quisq tectis abdiderũ
postero atq insequentib dieb nemo eorum forum aut publitum aspic̾e uellet.¬

Expanded text:
 Romae sua infamis clades erat. obsessos primum audierunt; tristior deinde ignominiosae pacis magis quam periculi nuntius fuit. ad famam obsidionis dilectus haberi coeptus erat; dimissus deinde auxiliorum apparatus, postquam deditionem tam foede factam acceperunt; extemploque sine ulla publica auctoritate consensum in omnem formam luctus est. tabernae circa forum clausae iustitiumque in foro sua sponte coeptum prius quam indictum; lati claui, anuli aurei positi; paene maestior exercitu ipso ciuitas esse; nec ducibus solum atque auctoribus sponsoribusque pacis irasci sed innoxios etiam milites odisse et negare urbe tectisue accipiendos. quam concitationem animorum fregit aduentus exercitus etiam iratis miserabilis. non enim tamquam in patriam reuertentes ex insperato incolumes sed captorum habitu uoltuque ingressi sero in urbem ita se in suis quisque tectis abdiderunt, ut postero atque insequentibus diebus nemo eorum forum aut publicum aspicere uellet.
Abbreviated transcription (Latin):
Consules infesto ex̃citu in agrum sabinum profecti cum ita u̾astatione deinde¬
telio afflixissent opes hostium ut dui mhil inde rebellionis timere poi
triumphantes romam redierunt. P. ualerius omnium consensu princeps belli
pacisq artibus anno post. Agrippa menenio ł. postumio consulibus morit
gloria ingenti: copiis familiaribus adeo exiguis ut funeri sump

Expanded text:
consules infesto exercitu in agrum Sabinum profecti cum ita uastatione, dein pconsules infesto exercitu in agrum Sabinum profecti cum ita uastatione, dein proelio adflixissent opes hostium ut diu nihil inde rebellionis timeri posset, triumphantes Romam redierunt. P. Ualerius , omnium consensu princeps belli pacisque artibus, anno post Agrippa Menenio P. Postumio consulibus moritur, gloria ingenti, copiis familiaribus adeo exiguis, ut funeri sumpt
Abbreviated transcription (Latin):
p. ualerii. Tarquinius spe omni redditus incisa exulatum ad generum ma¬
nilium octenium tusculum abiit. Romanis pax fida ita cum porsenna fent
Consules inde M. ualerius .p. postumius eo anno bene pugnatum ẽ cum sabi¬
is. Consules truipharunt. Moͥre inde mole sabim bellum parabant
u̾sus eos & nequid simul abtusculo unde & si non aptum suspectum tamen
bellum eratirepentini piculi oriretur .p. ualerius quarto T. Lucretius iterũ
onsules facti: seditio inter belli pacisq auctores orta in sabinis aliquãt
inde uirium transtulit ad romanos. Namq actius clausus cui postea appio
clandio fuit rome cognonien. cum pacis ip̃ẽ auctor aturbatoribus belli p̃¬
ieretur nec par factioni ee̾t abregillo magna clientium comitatus man
mam transfugit. his tiuitas data.agerq trans anienem. Uetus claudia tribus¬
dditis postea nouis tribulibus qui exeo uenerunt agro appellata. Appi
interpres lectus. haud ita multeplus ost inprincipum indignationem ꝑuenit

Expanded text:
uit. Tarquinius spe omni reditus incisa exsulatum ad generum Mamilium Octauium Tusculum abiit. Romanis pax fida ita cum Porsenna fuit. consules M. Ualerius P. Postumius . eo anno bene pugnatum cum Sabinis; consules triumpharunt. maiore inde mole Sabini bellum parabant. aduersus eos et ne quid simul ab Tusculo, unde etsi non apertum, suspectum tamen bellum erat, repentini periculi oreretur, P. Ualerius quartum T. Lucretius iterum consules facti. seditio inter belli pacisque auctores orta in Sabinis aliquantum inde uirium transtulit ad Romanos. namque Attius Clausus, cui postea Appio Claudio fuit Romae nomen, cum pacis ipse auctor a turbatoribus belli premeretur nec par factioni esset, ab Inregillo, magna clientium comitatus manu, Romam transfugit. his ciuitas data agerque trans Anienem; Uetus Claudia tribus—additis postea nouis tribulibus—qui ex eo uenirent agro appellati. Appius inter patres lectus, haud ita multo post in principum dignationem peruenit.
Abbreviated transcription (Latin):
S enatum spurius oppius ht̃. nihil placet aspe agi. quippe abipis datum locum
seditionis e̾t̾ mittuntur tres legati consulares Sp. Tarpeius. C. Iullus. ł Sulpitius
qui quererent senatus uerbis cuiis uissu castra deseruissent aut quid sibi uellẽt
ꝙ armati aduentinum obsedissent belloq aduerso ab hostib patriam suam ce¬
pissent. Non defuit rñcderetur deerat. qui cdaret rñsum nullo dum certo duce
nec satis audentibus singalis inindie se offerre dm̃o a multitudine comelatũ
ist. ut. LU alerium. & M horatium ad se mitterent. his se dataros ri¬

Expanded text:
senatum Sp. Oppius habet. nihil placet aspere agi; quippe ab ipsis datum locum seditioni esse. mittuntur tres legati consulares, Sp. Tarpeius C. Iulius P. Sulpicius , qui quaererent senatus uerbis cuius iussu castra deseruissent aut quid sibi uellent qui armati Auentinum obsedissent belloque auerso ab hostibus patriam suam cepissent. non defuit quod responderetur: deerat qui daret responsum, nullodum certo duce nec satis audentibus singulis inuidiae se offerre. id modo a multitudine conclamatum est ut L. Ualerium et M. Horatium ad se mitterent: his se daturos r
Abbreviated transcription (Latin):
non relicta. inter hostes ludrbrium non externis mõ sed etiam ppłaribus
spoliati atq egentes domos rediere: haud ignarus opinionis alterius qua
ec ꝓsditio asannitib fc̃ã tradit᷑ tum auctorib hoc dedi quib dignius
di est tum fedus neapolitanum eo enim deinde summa rei grecoruĩ uenit
similius uõ facit ip̃os in amicitiam redisse. P ublio triumphus decretus ꝙ
satis credebatur obsidione domitos hostes infidem uenisse. duo singularia
hec ei uiro p̃mia contigere prorogatio impii non ante inullo fc̃a est &actꝯ

Expanded text:
non relicta inter hostes, ludibrium non externis modo sed etiam popularibus, non relicta inter hostes, ludibrium non externis modo sed etiam popularibus, spoliati atque egentes domos rediere. haud ignarus opinionis alterius, qua haec proditio ab Samnitibus facta traditur, cum auctoribus hoc dedi, quibus dignius credi est, tum foedus Neapolitanum—eo enim deinde summa rei Graecorum uenit —similius uero facit ipsos in amicitiam redisse. Publilio triumphus decretus, quod satis credebatur obsidione domitos hostes in fidem uenisse. duo singularia haec ei uiro primum contigere, prorogatio imperii non ante in ullo facta et acto
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem tp̃re & nimphius pretorem
sannitium arte agressus ꝓpulerat ut qm̃ om̃is romanus ex̾citus circa paleo¬
polim aut insamio eẽt sineret se classe circũuehi ad romanũ agrũ nõ orã
modo maris. sed ip̃i urbi ꝓpinqua loca depopulatorum sed ut fallẽt nocte
proficis tendum ẽẽ ex templo naues deducendas qđ quo maturius fieret omĩs
uiuentus sannium preter necessarium urbis presidium ad littus missa ubi
dum nymphuis in tenebs & multitudine semetipãm impediente sedulo aliis
alia imꝑia turbans terit tpũs. Charilaus ex composito asotiis in urbẽ r̾ceptꝰ
cum suma urbis milite romano implexet. tolli clamorem iussit ad qu
greci signo accepto apncipib quieuere: Holani padu̾sam ꝑtem urbis uia nolã
ferente effugiunt. Sannitib exclusis aburbe: ut expeditior inpñtia fuga
ta fedior postꝗ̃ ꝑiculo euaserunt uisa. quippe qui mermes nulla rerũ si

Expanded text:
eodem tempore et Nymphius praetorem Samnitium arte adgressus perpulerat, ut, quoniam omnis Romanus exercitus aut circa Palaepolim aut in Samnio esset, sineret se classe circumuehi ad Romanum agrum, non oram modo maris sed ipsi urbi propinqua loca depopulaturum; sed ut falleret, nocte proficiscendum esse extemploque naues deducendas. quod quo maturius fieret, omnis iuuentus Samnitium praeter necessarium urbis praesidium ad litus missa. ubi dum Nymphius in tenebris et multitudine semet ipsa impediente, sedulo aliis alia imperia turbans, terit tempus, Charilaus ex composito ab sociis in urbem receptus, cum summa urbis Romano milite implesset, tolli clamorem iussit; ad quem Graeci signo accepto a principibus quieuere, Nolani per auersam partem urbis uia Nolam ferente effugiunt. Samnitibus exclusis ab urbe ut expeditior in praesentia fuga, ita foedior postquam periculo euaserunt uisa, quippe qui inermes nulla rerum suarum
Abbreviated transcription (Latin):
tre anulius regnat addit sceleri scelus. stirpem fratris uirilem interem
cimiq secundum deorum opes imperii principium ut compressa uestalis.
geminum partum edidisset seu ita rata seu qr̃ deus auctor calpe honestior erat
tem incerte stirpis patrem nuncupat. Sed nec dii nec homines aut ipãm.
stirpem aciudelitate regia uendicant. Sacerdos uincta in custodiam datur: pueros
nis & posse quãuis languida mergi aqua infantes spem ferentibus daba
I ta uelut defuncti regis imꝑio ĩproxima aluuie. ubi nunc ficus ruminalis est.¬
quam romuleam uocatam ferunt: pueros exponunt. uaste tum in his locis soli¬
ines erant. tenet fama cum fluitantem alueum quo expositi erant puer
tenuis in sicco aqua destitusset. Luꝑam sicientem exmontibus qui circa sunt
ad puerilem uagitum cursum flexisse. eam subinissas infantibus adeo mitẽ
prebuisse mãmas ut linguam lãbentem pueros magr̃ regii pecoris inuenerit. frar¬
stulo fuisse nomen ferunt. ab eo ad stabulum laurentie uxori educandos dates

Expanded text:
tre Amulius regnat. addit sceleri scelus: stirpem fratris uirilem interemimique secundum deorum opes imperii principium. vi compressa Vestalis, cum geminum partum edidisset, seu ita rata, seu quia deus auctor culpae honestior erat, Martem incertae stirpis patrem nuncupat. sed nec dii nec homines aut ipsam aut stirpem a crudelitate regia vindicant: samnis et posse quamuis languida mergi aqua infantes spem ferentibus dabat. ita uelut defuncti regis imperio in proxima alluuie ubi nunc ficus Ruminalis est—Romularem uocatam ferunt— pueros exponunt. uastae tum in his locis solitudines erant. tenet fama cum fluitantem alueum, quo expositi erant pueri, tenuis in sicco aqua destituisset, lupam sitientem ex montibus qui circa sunt ad puerilem uagitum cursum flexisse; eam submissas infantibus adeo mitem praebuisse mammas ut lingua lambentem pueros magister regii pecoris inuenerit— Faustulo fuisse nomen ferunt—ab eo ad stabula Larentiae uxori educandos datos. sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tando agmen teneri: dum ad sequi pedes & iusta cede confice̾ hostem posset fuge
sequendiq nõ ante noctem finis fuit. Capta quoq ac dirrepta eodem die castra
uolscorum. p̃daq omnis preter libera corpora militi concessa ẽ. Pars maxima capti¬
uorum ex latinis atq hernicis fuit. nec hominum deplebe ut credi posset mer¬
cede militase. sed pncipes quidã iuuentutis inueti manifesta fides puᵃ ope uol¬
hostes adutos. Cerciensium quoq quidam cogniti: & colonia uellitris. ror¬
q om̃s missi ꝑcunctãtib pͥmorib patrum eandemq dictatori defectionẽ sui ꝗsq¬

Expanded text:
tandoque agmen teneri dum adsequi pedes et iusta caede conficere hostem posset. fugae tandoque agmen teneri dum adsequi pedes et iusta caede conficere hostem posset. fugae sequendique non ante noctem finis fuit. capta quoque ac direpta eodem die castra Uolscorum praedaque omnis praeter libera corpora militi concessa est. pars maxima captiuorum ex Latinis atque Hernicis fuit, nec hominum de plebe, ut credi posset mercede militasse, sed principes quidam iuuentutis inuenti, manifesta fides publica ope Uolhostes adiutos. Circeiensium quoque quidam cogniti et coloni a Uelitris; Romamque omnes missi percontantibus primoribus patrum eadem quae dictatori defectionem sui q
Abbreviated transcription (Latin):
fortuna fefellit ducem. multitudo hostium nulli rei p̃terꝙ̃ nũo. freta & oculis
utramq meties atiem temẽ p̃lium iniit temẽ omisit. clamorem tm̃ missilib
elis & pͥmo pugna impetu ferox gladius & collatum pedem & uultũ host
ardore animi micantem ferre non potuit. Impulsa frons pͥma: & trepidatio sb̾¬
sidiariis illata & suum terrorem in tulit eques rupti inde multis locis ordines
notaq om̃ia confluctuanti similis erat aties. Deinde postꝗ̃ cadentib pri
iam ad se quisq peruenturam cedem cernebat. terga u̾tunt. stare romanus
& armati confertiq abibant. peditũ labor ĩpsequendo fuit. postq̃ iactari ar¬
ma passim fugaq per agros sparsi atiem hostium aĩadũsum ẽ: tũ equitũ tur¬
me emisse dato signo ne in singulorum morando cede spatiu ad euadendum.
ntim multitudini darent. satis ẽc̃ missilib exterrõe impediri cursum: obequi¬

Expanded text:
fortuna fefellit ducem. multitudo hostium nulli rei praeterquam numero freta et oculis fortuna fefellit ducem. multitudo hostium nulli rei praeterquam numero freta et oculis utramque metiens aciem temere proelium iniit, temere omisit; clamore tantum missilibusque telis et primo pugnae impetu ferox gladios et conlatum pedem et uoltum hostis ardore animi micantem ferre non potuit. impulsa frons prima et trepidatio subsidiis inlata; et suum terrorem intulit eques; rupti inde multis locis ordines motaque omnia et fluctuanti similis acies erat. dein postquam cadentibus primis iam ad se quisque peruenturam caedem cernebat, terga uertunt. instare Romanus; et donec armati confertique abibant, peditum labor in persequendo fuit: postquam iactari arma passim fugaque per agros spargi aciem hostium animaduersum est, tum equitum turmae emissae, dato signo ne in singulorum morando caede spatium ad euadendum interim multitudini darent: satis esse missilibus ac terrore impediri cursum obequi
Abbreviated transcription (Latin):
Dictator castris eo die positis. postero cũ
auspicato prodisset hostiaq cesa. pacem deum orasset letus ad milites iam
arma ad propositum pugne signum sicut edictum erat. luce pͥma capiẽtis
rum uident. Itaq ut decet certe spei plenos & cum imparib manus con¬
serturos. pilis ante pedes poĩtis: gladiis tm̃ dextras armemus ne procurri ꝗ¬
lem ab atie uelim sed obnixos uos stabili gradu impetũ hostiũ extipi
ubi illi uana inieterint missilia & effusi stantib uobis se in tulerint. tum micẽt
gladii & ueniat unicuiq quod inmentem deos ẽẽ qui romanũ adiuuent deos
sedis auib inp̃lium miserint. T.t. quinti equitẽ intentũ ad pͥmum initiu
moti certaminis teneas. hec astutia pugnãtis ubi herere iam atiem collato pede
uideris tum terrorẽ equestrem occupatis alio labore infer inuectusq ordines
pugnatum dissipa. Sic eques sic pedes ut p̃ceperat pugnãt. Nec dux legioes nec

Expanded text:
dictator castris eo die positis, postero cum auspicato prodisset hostiaque caesa pacem deum adorasset, laetus ad milites iam arma ad propositum pugnae signum, sicut edictum erat, luce prima capientes um in futurum uident. itaque, ut decet certae spei plenos et cum imparibus manus conserturos, pilis ante pedes positis gladiis tantum dextras armemus. ne procurri quidem ab acie uelim sed obnixos uos stabili gradu impetum hostium excipere. ubi illi uana iniecerint missilia et effusi stantibus uobis se intulerint, tum micent gladii et ueniat in mentem unicuique deos esse qui Romanum adiuuent deos qui secundis auibus in proelium miserint. tu, T. Quincti , equitem intentus ad primum initium moti certaminis teneas; ubi haerere iam aciem conlato pede uideris, tum terrorem equestrem occupatis alio pauore infer inuectusque ordines pugnantium dissipa.' sic eques, sic pedes, ut praeceperat, pugnant; nec dux legiones nec
Abbreviated transcription (Latin):
Iam inde ab in
tulo spes fuerat regiam stirpem apud se educari Nam expositos uis¬
su regis infantes sciebat: & tempus quo ip̃e eos substulisset ad ipm̃ id con¬
gruere. sed rem in maturam nisi aut per occasionem. aut per necessitatem
aꝑiri noluerat. necessitas prior uenit: ita metu subactus romulo rem ape
rit forte & numitori. cum incustodia remum haberet. & audisset geminos
fratres. comparando eorum etatem & ipsam minime seruilem indi
tetigerat animum memoria nepotum sciscitandoq eodem peruenit ut
haud procul t̾e̾t quim remum agnosceret. it a undiq regi dolus nectitur: ro¬
ulus uero non cum globo iuuenum nec enuim erat adium apertam p¬
sed aliis alio itinere uissis certo tempore ad regiam uenire pastoribus: ad
regem impetum facit. & adomo numitoris alia comꝑata manu adi
remus: it a regem obtruncant¬

Expanded text:
iam inde ab initio Faustulo spes fuerat regiam stirpem apud se educari; nam et expositos iussu regis infantes sciebat, et tempus quo ipse eos sustulisset ad id ipsum congruere; sed rem inmaturam nisi aut per occasionem aut per necessitatem aperireapcrire noluerat. necrit. forte et Numitori cum in custodia Remum haberet audissetque geminos esse fratres, comparando et aetatem eorum et ipsam minime seruilem indolem, tetigerat animum memoria nepotum; sciscitandoque eodem peruenit ut haud procul esset quin Remum agnosceret. ita undique regi dolus nectitur. Romulus non cum globo iuuenum—nec enim erat ad uim apertam par—sed aliis alio itinere iussis certo tempore ad regiam uenire pastoribus ad regem impetum facit; et a domo Numitoris alia comparata manu adiuuat Remus. ita regem obtrunc
Abbreviated transcription (Latin):
miraculo habita res prodigii loco est. & cecinare uates cuius ciuitatis eam ciuel
diiane ĩmolassent ibi fore imꝑium. idq carmen ꝑuenerat ad antistem fam dya¬
ne Sabinus & primum & apta dies sacrifitio uisa est: bouem romã actam de¬
ducit ad fanum diane & ante aram statuit Ibi antistes romanus cum magni¬
tudine uictime celebrata fama morusset memor responsi. Sabinum ita allo¬
quitur quidnam tu hospes paras inquit incesta sacrifitium diane facere quin
tu ante uiuo perfunderis flumine infima ualle perfluere tyberis religione
tactus hospes qui omnia ut prodigio responderet euentus. cuperet rite facta
ex templo descendit ad tyberim. Interea romanus antistes ĩmolat diane bo¬
uem. id mire gratum regi atq ciuitati fuit

Expanded text:
miraculo. habita, ut erat, res prodigii loco est, et cecinere uates cuius ciuitatis eam ciuis miraculo. habita, ut erat, res prodigii loco est, et cecinere uates cuius ciuitatis eam ciuis Dianae immolasset, ibi fore imperium; idque carmen peruenerat ad antistitem fani Dianae Sabinusque ut prima apta dies sacrificio uisa est, bouem Romam actam deducit ad fanum Dianae et ante aram statuit. ibi antistes Romanus, cum eum magnitudo uictimae celebrata fama mouisset, memor responsi Sabinum ita adloquitur: 'quidnam tu, hospes, paras?' inquit, 'inceste sacrificium Dianae facere? quin tu ante uiuo perfunderis flumine? infima ualle praefluit Tiberis.' religione tactus hospes, qui omnia, ut prodigio responderet euentus, cuperet rite facta, extemplo descendit ad Tiberim; interea Romanus immolat Dianae bouem. id mire gratum regi atque ciuitati fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Acta ciuitate magnitudine urbis formatis
omnibus domi & ad belli & ad pacis usus comꝑatis ne semper armis opes ad¬
uirerentur. conscilio augere imꝑium conatus est. simul & aliquid addẽ
decus. Iam tum erat inclitum diane ephesie fanum. id comuniter aciuitatib
asie factum fama ferebat cum ppłorum consensum deosq consotiatos laudaret
mire seruius inter proceres latinorum cum quibus publice priuatimq hospitia
amicitias de industria iunxerunt. sepe iterando eadem ꝓpulit tandem ut
ome fanum diane populi latini cum ppło romano facerent. ea erat cor
caput rerum romam ẽẽ. de quo totiens armis certatum fuerat. Id ꝗͣ ꝗͣ omissũ
iam exomnium cura latinorum obrem totiens infeliciter tentatam armis uide¬
am. Uni se ex sabinis sors dare uisa est priuato conscilio imꝑii recupandi
insabinis nata cuidam patrifamilie: dicitur miranda magnitudine ac spẽ
fixa ꝑmultas etates cornua in uestibulo templi dyane monumentum ei fuẽ

Expanded text:
cta ciuitate magnitudine urbis, formatis omnibus domi et ad belli et ad pacis usus, ne semper armis opes adquirerentur, consilio augere imperium conatus est, simul et aliquod addere urbi decus. iam tum erat inclitum Dianae Ephesiae fanum; id communiter a ciuitatibus Asiae factum fama ferebat. eum consensum deosque consociatos laudare mire Seruius inter proceres Latinorum, cum quibus publice priuatimque hospitia amicitiasque de industria iunxerat. saepe iterando eadem perpulit tandem, ut Romae fanum Dianae populi Latini cum populo Romano facerent. ea erat confessio caput rerum Romam esse, de quo totiens armis certatum fuerat. id quamquam omissum iam ex omnium cura Latinorum ob rem totiens infeliciter temptatam armis uidebatur, uni se ex Sabinis fors dare uisa est priuato consilio imperii reciperandi. bos in Sabinis nata cuidam patri familiae dicitur miranda magnitudine ac specie; fixa per multas aetates cornua in uestibulo templi Dianae monumentum ei fuere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣꝗ̃ eque ꝓspero euentu pugnat. Tumultũ maxĩe repentina inter prelium
uptio oppicdanoꝵ fecit etiam quos ꝑte ex̾citus conu̾sa Camillus nõ cõsi
solum eos intra mȩnia sed eodem etiam die cum ip̃os auxiliaq eorum ꝑ¬
tulisset oppidum scalis cepit. Placuit inde iam maiore conatu animoq
lunius oppugnationem urbis ad ꝑdomandum latium uictorem circui¬
ducẽ ex̾citum. nec quieuere anteꝗͣ ex pugnando aut inleditionẽ accipiẽdo
igulas urbes latium omne subegere. Presidiis inde dispositis . perrecept
oppida romani ad destinatum omnium consensu triumphum decessere. Addi¬
tus triumpho honos ut statue equestres eis rara illa etate res inforo ponerẽt᷑
upulis ad senatum retulit. atq ita deẜuit.¬

Expanded text:
quamquam aeque prospero euentu pugnat. tumultum maxime repentina inter proelium quamquam aeque prospero euentu pugnat. tumultum maxime repentina inter proelium eruptio oppidanorum fecit; in quos parte exercitus conuersa Camillus non compulit solum eos intra moenia sed eodem etiam die, cum ipsos auxiliaque eorum perculisset, oppidum scalis cepit. placuit inde iam maiore conatu animoque ab unius expugnatione urbis ad perdomandum Latium uictorem circumducere exercitum; nec quieuere antequam expugnando aut in deditionem accipiendo singulas urbes Latium omne subegere. praesidiis inde dispositis per recepta oppida Romam ad destinatum omnium consensu triumphum decessere. additus triumpho honos ut statuae equestres eis, rara illa aetate res, in foro ponerenturpulis ad senatum rettulit atque ita di
Abbreviated transcription (Latin):
Anno insequenti. L furio Camillo C Menio cõsulib quo ĩ¬
signitius omissa res emilio suꝑioris anni consuli ex probraret᷑: pedum armis
q & omni ui expugnandum ac delendum senatus fremit. coactiq nou
consules omnib eam rem prenerti ꝓficiscunt᷑. Tam latio is status erat rerum
ut neq bellum neq pacem pati possent. Ad bellum opes deerant pacem ob
agri adempti dolorem aspernabant᷑ mediis consiliis standum uidebat᷑. ut op¬
pidis se tenerent ne lacessitus romanus cam belli hrẽt a si cunus oppidi ob¬
lio nuntiata ẽẽt undiq ex omnib ppłis auxilium obsessis ferret᷑. neq ti
nisi ad modum apaucis ppłis pedani aduiti sutit tiburtes prenestiniq quoꝵ
ager ꝓpior erat pedum ꝑuenere. Aritinos lauiosq & ueliternos antiatib
lscib se coniũgentes ad asturam flumẽ. Menius improiuiso adortus fi¬
dit. Camillus ad pedum cum tiburtib maxiẽq ualido ex̾citu maiore mole

Expanded text:
anno insequenti, L. Furio Camillo C. Maenio consulibus, quo insignitius omissa res Aemilio, superioris anni consuli, exprobraretur, Pedum armis uirisque et omni ui expugnandum ac delendum senatus fremit coactique noui consules omnibus eam rem praeuerti proficiscuntur. iam Latio is status erat rerum ut neque bellum neque pacem pati possent; ad bellum opes deerant; pacem ob agri adempti dolorem aspernabantur. mediis consiliis standum uidebatur ut oppidis se tenerent—ne lacessitus Romanus causam belli haberet—et, si cuius oppidi obsidio nuntiata esset, undique ex omnibus populis auxilium obsessis ferretur. neque tamen nisi admodum a paucis populis Pedani adiuti sunt. Tiburtes Praenestinique, quorum ager propior erat, Pedum peruenere; Aricinos Lanuuinosque et Ueliternos Antiatibus Uolscis se coniungentes ad Asturae flumen Maenius improuiso adortus fudit. Camillus ad Pedum cum Tiburtibus, maxime ualido exercitu, maiore mole
Abbreviated transcription (Latin):
Camillus meliore mł¬
to laude. ꝗͣ triumphantem albi purbem uexerant equi in signis iustitia
fideq hostib uictis cum murbem redisset tacite euis uerecundiã non tulit
senatus quin sine mora uoti liberaret᷑. Craterãq auream donum appollin
delphos legati qui ferrent LUalerius L. Sergius A Manullius missi loga
ia naue. haud procul freto. Siculo abpiratis liparensium excepti dei
liparas. Mos erat ciuitatis uelut publico latrocinio in portam predam diui¬
dere. Forte eo anno in summo magrãtu erat. Tima sitheus quidam romais
ur similior ꝗͣ suis qui legatorum nomẽ donumq & deuin cui mitteri
& domi cam ueritus ip̃ẽ multitudinẽ quoq que semꝑ ferme regentis est. siłis
religionis iuste impleuit. ad ductosq inpublicum hospitium legatos. deinde¬
cum p̃sidio etiam nauium delphos prosecutus Romam inde sospites resti¬
tuit. hospitium cum eo senatus consulto factum donum pu ͭ ͤ datũ.

Expanded text:
Camillus meliore multo laude quam cum triumphantem albi per urbem uexerant equi insignis, iustitia fideque hostibus uictis cum in urbem redisset, taciti eius uerecundiam non tulit senatus quin sine mora uoti liberaretur; crateramque auream donum Apollini Delphos legati qui ferrent, L. Ualerius L. Sergius A. Manlius , missi longa una naue, haud procul freto Siculo a piratis Liparensium excepti deuehuntur Liparas. mos erat ciuitatis uelut publico latrocinio partam praedam diuidere. forte eo anno in summo magistratu erat Timasitheus quidam, Romanis uir similior quam suis; qui legatorum nomen donumque et deum cui mitteretur et doni causam ueritus ipse multitudinem quoque, quae semper ferme regenti est similis, religionis iustae impleuit, adductosque in publicum hospitium legatos cum praesidio etiam nauium Delphos prosecutus, Romam inde sospites restituit. hospitium cum eo senatus consulto est factum donaque publice data.
Abbreviated transcription (Latin):
cum uolsci quia nondum ab equis uenisset ex̾citus dimicare. non ausi quemad¬
modum quieti uallo se tutarentur pararent. Postero die fabius non ꝑmixtam
unam cuiiũ sotiorumq sed trium ppłorum tres seꝑatim aties circa uallun
um instruxit. ip̃e erat medius cum legionibus romanis: inde signum obseruãe
iussit ut pariter & sotii rem inciperent referentq pedem si receptui cetinisset
equites item seꝑati cuiq post principia colocat. Ita trifariam adortus castra ci¬
cumuenit. & cum undiq instaret non sustinentes impetum uolscos uallo detur¬
bat transgressus inde munitiones pauidam turbam inclinatamq in partẽ
castris expellit. Inde effuse fugientes eques cui suꝑare uallum haud fatile fa¬
erat cum ad id spectator pugne astitisse. Libero campo ad eptus ꝑte uictorie¬
fruitur territosq cedendo magna & castris & extra muimenta cedes fugi-¬

Expanded text:
cum Uolsci, quia nondum ab Aequis uenisset exercitus, dimicare non ausi, quemadcum Uolsci, quia nondum ab Aequis uenisset exercitus, dimicare non ausi, quemadmodum quieti uallo se tutarentur, pararent, postero die Fabius non permixtam unam sociorum ciuiumque sed trium populorum tres separatim acies circa uallum hostium instruxit; ipse erat medius cum legionibus Romanis. inde signum obseruari iussit, ut pariter et socii rem inciperent referrentque pedem, si receptui cecinisset. equites item suae cuique parti post principia conlocat. ita trifariam adortus castra circumuenit et cum undique instaret non sustinentes impetum Uolscos uallo deturbat. transgressus inde munitiones pauidam turbam inclinatamque in partem unam castris expellit. inde effuse fugientes eques, cui superare uallum haud facile fuerat, cum ad id spectator pugnae adstitisset, libero campo adeptus parte uictorifruitur territos caedendo. magna et in castris et extra munimenta caedes fugi