comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q cã ẜui natura ꝙͣ utilitas certe ĩ eadẽ re utilisturpitudo esse nõ pot.
¶Itemq si ad henestate nati sumus/ eadeq aut sola expectenda ẽ ut
zenoii uisũ est. aut certe on uondcre hũda grauor ꝙͣ reliqua oia. quod¬
Quod aũt bonũ est id certe est utile: ita ꝯtꝗd honestũ est id est utile. Qo¬
re error hoinz nõ ꝓbor cũ aliquid qde utile uisun est anpuerit es ꝯtinuo
secerut ab honesco. hiẽ sice hĩe uenena hic̃ falsa testamenta nascuntur
hie furta peculat᷑ expilatões direpiones q socioꝵ ciuiũ. hĩc opũ nimiaꝵ
potentie no ferende. Postremo ⁊ ĩ libeis ciuitatib reguiadi existũt ⁊¬
cupiditates quibus nichil tetus nec fedius excogitaĩ po̾t. Emolumenta
eĩ reꝵ falacibus indiciis uident penã nõn dico legũ qua sepe prũpũt
s ip̃i turpitudĩs que a cerbissima est nõ uidẽt. Qu̾a ob re ħ ypłantiũ genꝰ¬

Expanded text:
cundum naturam quam utilitas, certe in eadem re utilitas et turpitudo esse non potest. Itemque, si ad honestatem nati sumus eaque aut sola expetenda est, ut Zenoni visum est, aut certe omni pondere gravior habenda quhonestum, id utile. Quare error hominum non proborum, cum aliquid, quod utile visum est, arripuit, id continuo secernit ab honesto. Hinc sicae, hinc venena, hinc falsa testamenta nascuntur, hinc furta, peculatus, expilationes dir-ptionesque sociorum et civium, hinc opum nimiarum, potentiae non ferendae, postremo etiam in liberis civitatibus regnandi exsistunt cupiditates, quibus nihil nec taetrius nec foedius excogitari potest. Emolumenta enim rerum fallacibus iudiciis vident, poenam non dico legum, quam saepe perrumpunt, sed ipsius turpitudinis, quae acerbissima est, non vident. Quam ob rem hoc quide
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis imbecillitate aut aliqͣ grauiore ĩ pediti causa a re puᵃ recesseñt / cũ
d administrande potestate aliis ⁊ landẽ ꝯcesseñt. quibus aũt talis nulla sit

Expanded text:
tudinis imbecillitate, aut aliqua graviore caussa impediti, a republ. recesserunt, cum tudinis imbecillitate, aut aliqua graviore caussa impediti, a republ. recesserunt, cum eius administrandae potestatem alii
Abbreviated transcription (Latin):
ftrat tu constantiã tũ ecia dignitatẽ. ¶ Multi au̾t ⁊ sũt et fueuĩt qui eã
quã dico traglitatẽ expetentes a negociis publicis se remoueñt ad omuat
ues qui nec ppli nec pͥncipũ mores fe̾re potueu̾ĩt. uixeu̾it q no nulli ĩagus.
delectati re sua familiari. hus idem ꝓpõĩtum fuit: quod ⁊ regibus ut ne qͣ re egenet
ne cui parerẽt sibertate uterent᷑ / Cu d ꝓpͥum est sic uine ut uelis. Quare
cũ hoc cõe sit potritie cupidor cũ hus quos dixi otiosos alten se ad ipisci
id arbitant᷑ si opes maxius habeant alteri si sint contenti ⁊ suo ⁊ ꝓno ⁊̃ quo
aut granis uita est otiosoꝵ. fructuosior au̾t hoĩim gmͣ et ad claritate am¬
pli tudinẽ q aptior eoꝵ qui se ad r̾e publica ⁊ ad magnas res gerendas acco¬
modauer̃t. ¶ Qua ꝓp ⁊ hiis forsitã ꝯcedendum sit ie publicã ñõ cape¬
ssentibus qui excellenti ingemo doctrine sese dedem̃t. ⁊ hiis qui aut ualli¬

Expanded text:
t tum constantiam, tum etiam dignitatem. Multi autem, et sunt, et fuerunt, qui eam, quam dico, tranquillitatem expetentes, anegotiis publicis se removerunt, ad otiumque ves nec populi nec principum mores ferre potuerunt, vixeruntque non nulli in agris delectati re sua familiari. His idem propositum fuit, quod regibus, ut ne qua re egerent, ne cui parerent, libertate uterentur, cuius proprium est sic vivere, ut velis. Quare cum hoc commune sit potentiae cupidorum cum iis, quos dixi, otiosis, alteri se adipisci id posse arbitrantur, si opes magnas habeant, alteri, si contenti sint et suo aut molesta vita est otiosorum: fructuosior autem hominum generi, et ad claritatem amplitudinemque aptior corum, qui se ad rempubl. et ad magnas res gerendas accommodaverunt, quapropter et his forsitan concedendum sit rempubl. non capessentibus, qui excellenti ingenio, doctrinae sese dediderunt, et iis, qui aut vale
Abbreviated transcription (Latin):
qude ꝓ se uellet suscipi. si ã h ꝯmodiis se res habet quod ñõ põt accidere
tpũs: ut ĩtersit rei puͣ quicꝙͣ illoꝵ face sapiente. Quare ħ qde effectũ
est ⁊̃ officiis diligendis hoc genus offoꝵ excellere  ꝙ tenẽat hoĩuz socie
tatem/. et eĩ coguitione prudentia q sequit᷑ acto ꝯsiderata. Ita fit ut agͥe
ꝯsiderate plus sit ꝙͣ cogitare prudent. At q ħ quide hactenus

Expanded text:
uscipi volet. Sed hoc commodius se res habet, quod non potest accidere mpus, ut intersit rei publicae quicquam illorum facere sapientem. Quare hoc quidem effectum sit, in officiis deligendis id genus offictate. Etenim cognitionem prudentiamque sequetur considerata actio; ita fit, ut agere considerate pluris sit quam cogitare prudenter. Atque haec quidem hactenus.
Abbreviated transcription (Latin):
non possem. Icirco ista ẽẽ cũ hoĩb societate ⁊ cortate. Quod si oiã nobis
que ad uictu cultum q ꝓtinẽt quasi uiygula diuina ut auit suppeditarent᷑
tũ optimo asq ingenio negocis oib̃ omissis tocũ se ĩ scĩa et cognitoe co¬
llocaret. non est ita nã ⁊ sollitidine fugeret/ ⁊ sociũ studii q̃rerẽt. cũ doce¬
re tũ disc̃e uellet: tũ audire tũ dice. ergo om̃e officiũ quod ad ꝯũictione

Expanded text:
et societatem; quodsi omnia nobis, quae ad victum cultumque pertinent, quasi virgula divina, ut aiunt, suppeditarentur, tum optimo quisque ingenio negotiis omnibus omissis totum se in cognitione et scientia collocaret. Non est ita; nam et solitudinem fugeret et socium studii quaereret, tum docere tum discere vellet, tum audire tum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ a coitãte ducat᷑ officiũ id ẽẽ maximũ/ ⁊ ei cognitio ꝯtemplatio q nature m¬
tica quedam̃o est et si incea ta sit/ si nulla reꝵ acͬto ꝯseq̃uat. Ea au̾t ac̃to in
hoium cõmodis tuendis maxie cernitur ꝑtinet igic̃ ad societate gnis hũani-
gͦ ħ coguicõni añponenda est. Acq id̾ optimꝰ ꝗsq re ip̃a ostendit ⁊ iudicat. q̃s
eĩ est ta cupidus ĩ ꝓspicienda cognosceda q reꝵ ña si ei tractãti ꝯtẽplantiq res
coguitone digͥssimas subito sit allatu ꝑiculu discum̃e q patrie/ cui sb̾uenire
opitulan q possic. non illa oia relinquat atq abiciat/ ecĩa si dinũare stellas
aut metir mũdi magͥtudinẽ posse arbitret᷑. Atq hoc ĩde ⁊̃ parentis ⁊ amici ¬
r aut ꝑiculo fecerit. Quibus rebus intelligͥ scudiis offiis q sc̃ie p̃ponẽda offã¬

Expanded text:
e ducatur officium, id esse maximum. Etenim cognitio contemplatioque naturae manca quodam modo atque inchoata sit, si nulla actio rerum consequatur. Ea autem actio in hominum commodis tuendis maxime cernitur; pertinet igitur ad societatem generis humani; ergo haec cognition anteponenda est. Atque id optimus quisque re ipsa ostencit et iudicat. Quis enim est tam cupidus in perspicienda cognoscendaque rerum natura, ut, si ei tractanti contemplantique res cognitione dignissimas subito sit allatum periculum discrimenque patriae, cui subvenire opitularique possit, non illa omnia relinquat atque abiciat, etiamsi dinumerare se stellas aut metiri mundi magnitudinem posse arbitretur? atque hoc idem in parentis, in amici re aut periculo fecerit. Quibus rebus intellegitur studiis officiisque scientiae pra
Abbreviated transcription (Latin):
req ex quibus aligd exquirit᷑  nichil agricultura meluis nichil uberi nichil
dulcĩ nichil hoĩe libero digmꝰ. de qua qͣm̃ ĩ catõe maiore satis młta diximus
illa assumes/ que ad hũe lotũ ꝓrinebũt. ẜ abhis ꝑtib que sũt honestutẽ qũes
mõdu officia ducerent᷑/ satis ex positũ uidetur. hoꝵ aũt ip̃oꝵ que honesta
sũt po̾t incidere sepe ꝯtentio ⁊ ꝯꝑatio. de duobr honestis/ utrũ honestius
Am du oĩs honestas manet a ꝑtibus iiiiͣ. quoꝵ una sit cogn itõis altaᷤᷤ¬
coĩtatis t̾cia magnanimitatis quarta moderatois. he ĩ deligendo offõ
sepe mrse ꝯꝑent᷑ necesse est. Placet igit᷑ aptiora esse nature ea officia

Expanded text:
 ex quibus aliquid acquiritur, nihil est agri cultura melius, nihil uberius, nihil dulcius, nihil homine libero dignius; de qua quoniam in Catone Maiore satis multa diximus, illim assumes, quae ad hunc locum pertinebunt. Sed ab iis partibus, quae sunt honestatis, quem modum officia ducerentur, satis expositum videtur. Eorum autem ipsorum, quae honesta sunt, potest incidere saepe contentio et comparatio, de duobus honestis utrum honestius, mnis honestas manet a partibus quattuor, quarum una sit cognitionis, altercommunitatis, tertia magnanimitatis, quarta moderationis, haec in deligendo officio saepe inter se comparentur necesse est. Placet igitur aptiora esse naturae ea officia
Abbreviated transcription (Latin):
os aũt quoꝵ uita ꝓs pecta ⁊ rebus honestis at q maguis est bene
de re.p. sentientes/ Ae bu meritos aut merentes aliquo honore aut
ĩperio affectos obẜuare/ et colere deben/ tubuere eciã senectuti multum
cedere his qui magrãtum genit ant habebũt hobẽ delectu tiuis et ꝓegun.¬
dip̃o e pegrno p̃natine an puͣ ueneĩt. Ad sumas ne ag̃a de singulio cõca
tocius gnis hoiũm ꝯciliatoe ⁊ osociatoes colere tuer ⁊ ẜuare debemus.
Amn de aycificis et quesabus qui liberales hendi qui sordidi sent yse
re accepim. pͥmũ ĩ probant᷑ hi questus: qui ĩ odia hoũim incũm̃t / ut
tis/ Sordidi ⁊ putandi qui mercant᷑ a mercatoĩbus ꝙͣ scãt̃i uendãt: nichil eĩ
proficiũt nͥ adm̃o mentiant᷑. Nec nõ est qdꝙ curpius uanitate. opifices aẽs

Expanded text:
orum vita perspecta in rebus honestis atque magnis est, bene de re publica sentientes ac bene meritos aut merentes sic ut aliquo honore aut imperio affectos observare et colere debemus, tribuere etiam multum senectuti, cedere iis, qui magistratum habebunt, habere dilectune an publice venerit. Ad summam, ne agam de singulis, communem totius generis hominum conciliationem et consociationem colere, tueri, servare debemus. ciis et quaestibus, qui liberales habendi, qui sordidi sint, haec fere accepimus. Primum improbantur ii quaestus, qui in odia hominum incurrunt, ut utis. Sordidi etiam putandi, qui mercantur a mercatoribus, quod statim vendant; nihil enim proficiant, nisi admodum mentiantur; nec vero est quic
Abbreviated transcription (Latin):
quid quis loquat᷑ s ⁊ quisq señtiat. ut eĩ pictores: ⁊ hi qui signa
si quid rephendendũ sit. a pliuib id corrigat᷑ hi q ⁊ secũ ⁊ cũ aliis
quid ĩ eo peccatu sit ex quiĩt sic alioꝵ iudicio ꝑmulta nobis et faci¬
enda et nõ facienda et mutanda ⁊ corigenda sũt. Que uͦ more agu¬
tur. Astitutis q ciuilib. de huis nichil est p̃cipiendũ. Illa ẽĩ ycepta¬

Expanded text:
 qua causa quisque sentiat. Ut enim pictores et ii, qui signa si quid reprehensum sit a pluribus, id corrigatur, iique et secum et ab aliis, quid in eo peccatum sit, exquirunt, sic aliorum iudicio permulta nobis et facienda et non facienda et mutanda et corrigenda sunt. Quae vero more agentur institutisque civilibus, de iis nihil est praecipiendu
Abbreviated transcription (Latin):
turr aptissiniu. Huie uen indendi cupiditati adiueta est appetitio pͥncipatus
quedam ut nenuni parere aiũs bene inforͣtus a natura uelit nisi p̃cipienti aut p¬
docenti aut utilitatis causa iuste ⁊ legiptie imꝑanti. ex quo maguitudo ai exi ÷¬
itaq eoꝵ ip̃oꝵ que aspectu sentiunt̃ nullim aliud aiãl pulcritudine uenustãte ⁊
ꝯuenientiã sentit ꝓtium. qua similitudiñe natura ratioq ab occulis ad aĩim tr̃as
ferens młto ecia magis pulcritudire constantia ordine ⁊ osilus factisq cõ¬
seruanda putat. Cauetq ne ĩ decore efeminateq faciat. tũ ĩ oibus opini¬
ombus ⁊ factis nequid libin̾ose aut faciat aut cogitet. Quibus ex rebus c̃õ¬
Flatur ⁊ effcit᷑ id qd querm̃ honestum. quod ecia si nobilitatu nõ sit tamen
honestum sit. quod q uere dicimꝰ ⁊ si a nulło landet landabile ẽẽ natura.¬

Expanded text:
is aptissimum. Huic veri videndi cupiditati adiuncta est appetitio quaedam principatus, ut nemini parere animus bene informatus a natura velit nisi praecipienti aut docenti aut utilitatis causa iuste et legitime imperanti; ex quo magnitudo animi exsiItaque eorum ipsorum, quae aspectu sentiuntur, nullum aliud animal pulchritudinem, venustatem, convenientiam partium sentit; quam similitudinem naturas factisque conservandam putat cavetque, ne quid indecore effeminateve faciat, tum in omnibus et opinionibus et factis ne quid libidinose aut faciat aut cogitet. Quibus ex rebus conflatur et efficitur id, quod quaerimus, honestum, quod etiamsi nobilitatum non sit, tamen honestum sit, quodque vere dicimus, etiamsi a nullo laudetur, natura
Abbreviated transcription (Latin):
Aristonis pyronis ⁊ heulli iam pride exͣplosa sũta est. Q t̃ĩ haberẽt
is sin disputadi de officio si reꝵ alique delectũ reliquissẽt/ ut ad officu

Expanded text:
Aristonis, Pyrrhonis, Erilli iam pridem explosa sententia est; qui tamen haberent Aristonis, Pyrrhonis, Erilli iam pridem explosa sententia est; qui tamen haberent ius suum disputandi de officio, si rerum aliquem dilectum reliquissent, ut ad officii
Abbreviated transcription (Latin):
a phylosophys disputata latissine parere uidentur ea que de offis trra¬
tis sẽq forensibus neq domesticis ⁊̃ rebus n̾eq si tecum agas ꝗd
neq si cũ altero ꝯtrahas uacare officio potest. In eo q co lendo sita
uite est honestas omĩs. et in negligendo turpitudo. ⁊ ¶ Tq hec q̃stio
sic inscituit / ut nichil habeat cũ uirtute ꝯiuctum: idq suis cõmodis E
non honestate metitur. hͥ si sibi ip̃e consentiat ⁊ non interdum nature bomiẽt¬
tate ũcatur. Neq ꝙ amicitiã colere possit nec iusticiã nec liberalitem. E¬
¶ Fortis uo dolorem sũmum malũ iudicans aut temꝑans uoluptãtẽ sumũ s
boñu scatuenso esse certe nullo modo potest. Que ꝙͣqũa sint ĩ ꝓnitu ut
res disputatione non egeat  tñ sũt a nobis alio ⁊ loco disputata. he¬
igit discipline si sibi consentanee uelint esse de officio nichil que ant

Expanded text:
a philosophis disputata, latissime patere videntur ea, quae de officiis traa philosophis disputata, latissime patere videntur ea, quae de officiis traneque privatis neque forensibus neque domesticis in rebus, neque si tecum agas quid, neque si cum altero contrahas, vacare officio potest, in eoque et colendo sita vitae est honestas omnis et neglegendo turpitude. Atque haec quidem qsic instituit, ut nihil habeat cum virtute coniunctum, idque suis commodis, non honestate metitur, hic, si sibi ipse consentiat et non interdum naturae bonitate vincatur neque amicitiam colere possit nec iustitiam nec liberalitatem; fortis vero dolorem summum malum iudicans aut temperans voluptatem summum bonum statuens esse certe nullo modo potest. Quae quamquam ita sunt in promptu, ut res disputatione non egeat, tamen sunt a nobis alio loco disputata. Hae disciplinae igitur si sibi consentaneae velint esse, de officio nihil queant
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi. Sed hoc quoq co lendum est equabile et tempatum oratonis genus.
boraret. sequeretq ⁊ illud frrense dicendi et hoc quietu disputandi genus.
nissi forte Demetuns phalenus ⁊ hoc mio haber potest disputator subtilis ora¬
tor paꝵ uehemens Dulcis tame ut Theofrasti disci pulu possis agnoscẽ. Nos
au̾t ꝙͣtum ĩ utroq ꝓfecerimus alioꝵ sit iudiciiͦ. utĩuq certe secuti sumus.
Equidem platonem existimo si genus forense dicendi tractare uoluisset gra¬
uissime copiose q potuisse dicere. Et Remostenen si illa que a platone didi¬
cerat tenuisset ⁊ ꝓmũtiare uoluisset ornate splendide q face potuisse. Eo
ꝯtempsit altertͫ. Sed cũ scatuissem scubere aliꝗd ad te hoc tẽpore multa post¬
hac ab ẽo maxime ordiri uolui quod etati tue esset aptissimũ et auctoitati
mee. Nam cũ multa sint in phya grauia et utilia accurate copiose ꝙ

Expanded text:
dicendi, sed hoc quoque colendum est aequabile et temperatum orationis genus. dicendi, sed hoc quoque colendum est aequabile et temperatum orationis genus. boraret sequereturque et illud forense dicendi et hoc quietum disputandi genus, nisi forte Demetrius Phalereus in hoc numero haberi potest, disputator subtilis, orator parum vehemens, dulcis tamen, ut Theophrasti discipulum possis agnoscere. Nos autem quantum in utroque profecerimus, aliorum sit iudicium, utrumque certe secuti sumus. Equidem et Platonem existimo, si genus forense dicendi tractare voluisset, gravissime et copiosissime potuisse dicere, et Demosthenem, si illa, quae a Platone didicerat, tenuisset et pronuntiare voluisset, ornate splendideque facere potuisse; eodtatus contempsit alterum. Sed cum statuissem scribere ad te aliquid hoc tempore, multa posthac, ab eo ordiri maxime volui, quod et aetati tuae esset aptissimum et auctoritati meae. Nam cum multa sint in philosophia et gravia et utilia accurate copioseque
Abbreviated transcription (Latin):
uUaꝙͣ te Marte fili annum iam audiente Cratipum ido Athe¬
Tamen ut ip̃e ad meã utilitatem semꝑ cũ grecis latina coniunxi. noas edin
phya solum sed ecia in dicendi exerͣcitatione feci. idem tibi censeo sciendum.
ut parsis in utriusq oratonis facult̾ate. Qu̾a quidem adrem nos ut uidemur.
magnu altulimus adiumnentũ hoĩbus nr̃is ut nõ modo grecaꝵ litt̾aꝵ iides ẜ
ecia docti aliquantũ se arbitient᷑ adeptos. ⁊ ad discendum ⁊ ad iudicandum.
nr̃a legens nõ mltum a prpateticis dissidentia. qm utriq socratici et plato¬
nici uolum esse. de rebus ipis utere tuo iudicio. Nichil eiz impedio. Ora
tionem aut latiña ꝓfecto legendis nñs efficies plemorem. Nec uero arrogant
dictum exiscimari uelim. nã phandi scientia concedens multis. quod est Oratois
ypͥum apte discincte ornate q dicere qͣm̃ in eo etatem scudio consupsi meã
si id mich assumo uideor id meo iure quodamo uendicare. Qua obrem ma¬

Expanded text:
uam te, Marce fili, annum iam audientem Cratippum, idque Athetamen, ut ipse ad meam utilitatem semper cum Graecis Latina coniunxi neque id in philosophia solum, sed etiam in dicendi exercitatione feci, idem tibi censeo faciendum, ut par sis in utriusque orationis facultate. Quam quidem ad rem nos, ut videmur, magnum attulimus adiumentum hominibus nostris, ut non modo Graecarum litterarum rudes, sed etiam docti aliquantum se arbitrentur adeptos et ad dicendum et ad iudicandum. nostra legens non multum a Peripateticis dissidentia, quoniam utrique Socratici et Platonici volumus esse, de rebus ipsis utere tuo iudicio nihil enim impedio, orationem autem Latinam efficies profecto legendis nostris pleniorem. Nec vero hoc arroganter dictum existimari velim. Nam philosophandi scientiam concedens multis, quod est oratoris proprium, apte, distincte, ornate dicere, quoniam in eo studio aetatem consumpsi, si id mihi assumo, videor id meo iure quodam modo vindicare. Quam ob rem ma
Abbreviated transcription (Latin):
consistit. a qua tn fit intermissio sepe. multiq dant᷑ ad studia reditus.
tñ agitatio mentis q̃ muiꝙͣ acquiescit. pot nos ĩ scudiis cogitatonis ⁊ sine
opera nostra ꝯtinere. Om̃is aut̃ cogitatio motus q aĩ aut ĩ consiliis
capiendis de rebus honesstis ⁊ ꝑtinẽtibus ad bene beate q niuendumn
Aut ĩ scudiis sc̃ie cognitionis q u̾sabitur. Ac de pͥmo quidẽm officii
E tribus aut reliquis la tissime patet ea ratio qua sociẽtas hor̃m
⁊̃ qua irtutis est splendor maximus ex qua uiri bom noiantur. et huc coñ¬
iucta beneficentia qm eanden sił bñiguitate uł liberalit̾e appłare lioet.
S iusticie p̾mu munꝰ est ut ne cui quis noceat nsi lacessitus ĩ iuria.
natura.ẜ. aut neter cectupatione e ut qui quonda ĩ uacua ueniot̃. aut uictoia

Expanded text:
consistit; a qua tamen fit intermissio saepe multique dantur ad studia reditus; consistit; a qua tamen fit intermissio saepe multique dantur ad studia reditus; tum agitatio mentis, quae numquam acquiescit, potest nos in studiis cognitionis etiam sine opera nostra continere. Omnis autem cogitatio motusque animi aut in consiliis capiendis de rebus honestis et pertinentibus ad bene beateque vivendum aut in studiis scientiae cognitionisque versabitur. Ac de primo quidem officii tribus autem reliquis latissime patet ea ratio, qua societas hominuin qua virtutis est splendor maximus, ex qua viri boni nominantur, et huic coniuncta beneficentia, quam eandem vel benignitatem vel liberalitatem appellari licet. Sed iustitiae primum munus est, ut ne cui quis noceat nisi lacessitus iniuria, natura, sed aut vetere occupatione, ut qui quondam in vacua venerunt, aut victoria
Abbreviated transcription (Latin):
Labi aũt errare nescire decipi ⁊ malu turpe dicim. In hoc gñe ⁊ nali ⁊ honesto
duodoicia uitanda sũt. uniu ne ĩ coguita ꝓ coguitis habeam̃. his q temere assen¬
tiamur: quod uiciũ effrg̃e ꝙ uolet/ om̃es aut uelle debent/ adhibebit ad conscide ¶s¬
randas res ⁊ tpu̾s ⁊ diligentia. Alteꝵ est uicium ꝙ quidam nimis magũu stuͦ¬
dium mnlta q opera ĩ res obscuras atq difficiles conferũt easdem q ño nectias.
Quibus uiciis declinatis / od ĩ rebus honestis ⁊ coguitione dignis ope cure q po¬
netur diure laudabit᷑. St ĩ Astrologia. C. Sulpitũ audiumus. In Ecometua
Sixtũ pompeiũ. Ip̃i cognonimus młtos ĩ dyaleticis plures ĩ iuue ciuili.
Que omes artes ĩ uen ĩ uestigatione ner sant᷑. Cuius ĩuestigatõis studio
a rebus gerendis ab duci contra officiũ est. uirtutis ẽĩ laus om̃is ĩ ac̃tae a

Expanded text:
labi autem, errare, nescire, decipi et malum et turpe ducimus. In hoc genere et naturali et honesto labi autem, errare, nescire, decipi et malum et turpe ducimus. In hoc genere et naturali et honesto duo vitia vitanda sunt, unum, ne incognitapro cognitis habeamus iisque temere assentiamur; quod vitium effugere qui volet omnes autem velle debent, adhibebit ad considerandas res et tempus et diligentiam. Alterum est vitium, quod quidam nimis magnum studium multamque operam in res obscuras atque difficiles conferunt easdemque non necessarias. Quibus vitiis declinatis quod in rebus honestis et cognitione dignis operae curaeque ponetur, id iure laudabitur, ut in astrologia C. Sulpicium audivimus, in geometria Sex. Pompeium ipsi cognovimus, multos in dialecticis, plures in iure civili, quae omnes artes in veri investigatione versantur; cuius studio a rebus gerendis abduci contra officium est. Virtutis enim laus omnis in actione
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Reliquis ant tribus urtutibus neccessitudines yposite sũt ad cas res
parandas tuendas q quibus actio uite continet᷑. ut et societas hoiũim ꝯiĩctioq
seruet᷑ ⁊ aĩ excellentia maguitudo q tũ i angendis opibus utilitatibus ꝙ
⁊ sibi ⁊ suis doyandis en multo magis i ip̃is his despiciendis eluceat.
Ordo au̾t et constantia ⁊ moderatio et ea que sũt his similia u̾sant ĩ eo gnͣe
ad q̃d est adhibenda actio quedam nõ solum mentis agitatiohis ⁊ ei rebus
que tractant᷑ ĩ uita modum quedam ⁊ ordin̾e adhibentes honestate ⁊ decus
Ex quatuor aut locis ⁊̃ quos honesti natura uimq diusimus. pͥmlit
ille qui in ueri coguitione ꝯsistit maxͤ nã actingit humana. Omẽs M
ẽi trabimur ad cogntionis sc̃ie cupiditatẽ: ĩ qua excelle pulciũ putamus:

Expanded text:
itas. Reliquis autem tribus virtutibus necessitates propositae sunt ad eas res itas. Reliquis autem tribus virtutibus necessitates propositae sunt ad eas res parandas tuendasque, quibus actio vitae continetur, ut et societas hominum coniunctioque servetur et animi excellentia magnitudoque cum in augendis opibus utilitatibusque et sibi et suis comparandis, tum multo magis in his ipsis despiciendis eluceat. Ordo autem et constantia et moderatio et ea, quae sunt his similia, versantur in eo genere, ad quod est adhibenda actio quaedam, non solum mentis agitatio. Iis enim rebus, quae tractantur in vita, modum quendam et ordinem adhibentes honestatem et decus or autem locis, in quos honesti naturam vimque divisimus, primus ille, qui in veri cognitione consistit, maxime naturam attingit humanam. Omnes enim trahimur et ducimur ad cognitionis et scientiae cupiditatem, in qua excellere pulchrum putamus,
Abbreviated transcription (Latin):
lis cerneretu mirabiles amores ut ait Plato excitaret sapientie. Sed
om̃e quod honestum est id quatuor ꝑtium oritur ex aliqua. Aut eĩ ĩ ꝓspi¬
cientia uen solertiaq uersatur. Aut ĩ hoium societate tuenda tribuendo¬
q snu cuiq ⁊ reꝵ ꝯtractaꝵ fide. Aut ĩ aĩ excelsi atq ĩ uicti mag̃nitu¬
dine ⁊ robore. Aut ĩ oiũm que fiu̾t que  dicunt᷑ ordine ⁊ modo ĩ qio est
modestia et tempantia. Que quatuor ꝙͣꝙͣ inter se colligata atq ĩplicita
sint tam̃ ex singulis certa officioꝵ gnͣa nascunt᷑. uelut ex ea ꝓte que
prima descripta est ĩ qua sapientia poniui ⁊ prudentiã anest indagatio¬
atq ĩuentio uen eiusq uirtutis hoc numus est ꝓpͥum. ut em̃ ꝗsq maxime
ꝓspicit quid ĩ re quaq uenssimũ sit qui q acutissime et celeberime põt
et iundere ⁊ explicare ratoem is piudentissimus ⁊ Sapientissimꝰ haberi so¬
Let. Quo circa hlle  matei̾a quͣa tractet ⁊ ĩ qua uersetun subieeta est uen¬

Expanded text:
lis cerneretur, mirabiles amores, ut ait Plato, excitaret sapientiae. Sed omne, quod est honestum, id quattuor partium oritur ex aliqua: aut enim in perspicientia veri sollertiaque versatur aut in hominum societate tuenda tribuendoque suum cuique et rerum contractarum fide aut in animi excelsi atque invicti magnitudine ac robore aut in omnium, quae fiunt quaeque dicuntur, ordine et modo, in quo inest modestia et temperantia. Quae quattuor quamquam inter se colligata atque implicata sunt, tamen ex singulis certa officiorum genera nascuntur, velut ex ea parte, quae prima discripta est, in qua sapientiam et prudentiam sque virtutis hoc munus est proprium. Ut enim quisque maxime perspicit, quid in re quaque verissimum sit. quique acutissime et celerrime potest et videre et explicare rationem, is prudentissimus et sapientissimus rite haberi solet. Quocirca huic quasi materia, quam tractet et in qua versetur, subiecta est ver
Abbreviated transcription (Latin):
ant consultãt adite com̃oditatem iocuditatono ad facultatis nr atqͣ copi¬
as ad opeo ad pottntias quibis ⁊ se possint iuuare ⁊ suos condicat idnec¬
ne de quo deliberant. Que deliberatio om̃is ⁊ ratoem cadit ntilitatis.¶Tertiũ
dbitandi gonis est cũ pugiare uidetur cũ honesto id qd indetur̃ ntile. cum
honestu anturre sit deliberar solet. sed ⁊ duobus ꝓpoitis honestie. Ite dieb¬

Expanded text:
aut consultant, ad vitae commoditatem iucunditatemque, ad facultates rerum atque copias, ad opes, ad potentiam, quibus et se possint iuvare et suos, conducat id necne, de quo deliberant; quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit. Tertium dubitandi genus est, cum pugnare videtur cum honesto id, quod videtur esse utile; cum honestum an turpe sit, deliberari solet, sed etiam duobus propositis honestis ut
Abbreviated transcription (Latin):
Onune aũt ai̾aritium est coniũctionis appettus. ꝓcorandi causa¬
xime interest. ꝙ hec tũ quantu sensũ monet̾/ ad idsolum q̃d adest q̃d q pre¬
sens est se accomodat. Paulum admõdi sentiens ptenit̾u aut futurũ. Homo
aũt ¶ racõnis est ꝓticeps ꝙ qu̾a consequentia cerint/ causas q roꝵ udet
eax qr progressus et quasi antecessiones nõ ignoret simlitudies compat
idet ad cã qr degendam pparat neccessaĩas res. Bademq natura ui rois
hor̃em conciliat hõĩ ⁊ ad orationis ⁊ ad uite societate. Ingenerat q pcipiud
pedite ad cultum ⁊ aduicti. nec sibi soli ẜ ouigi libens q ⁊ ceteris qios
caros habeat tuer q debeat. que cura exsuscitat ecia aios maiores q adre
gerendã facit. Impͥnis q hois est ꝓpͥa nen ĩcruisiçio atq ĩuesaigatio. Itaq¬

Expanded text:
omnium animantium est coniunctionis appetitus procreandi causaxime interest, quod haec tantum, quantum sensu movetur, ad id solum, quod adest quodque praesens est, se accommodat paulum admodum sentiens praeteritum aut futurum; homo autem, quod rationis est particeps, per quam consequentia cernit, causas rerum videt earumque praegressus et quasi antecessiones non ignorat, similitudines compvidet ad eamque degendam praeparat res necessarias. Eademque natura vi rationis hominem conciliat homini et ad orationis et ad vitae societatem ingeneratque in primipeditent ad cultum et ad victum, nec sibi soli, sed coniugi, liberis ceterisque, quos caros habeat tuerique debeat; quae cura exsuscitat etiam animos et maiores ad rem gerendam facit. In primisque hominis est p
Abbreviated transcription (Latin):
nirr quid sit officĩ quod a Panetio p̃termissum esse miroꝵ.
Dñis eñ que a ratione suscipit᷑ de aliqua ie institutio debet a diffi¬
nitione ꝓficisci ut intelligatur ꝗd sit td de quo disputat᷑. Om̃is de
officio duplex est cq̃stio. Unii genus est quod ꝓtiuiet adfine bonoꝵ.
Altoꝵ est quod est posit̾u ĩ p̃ceptis quibus ĩ om̃is ꝑtis usus uite confor
qͣm magis ad institutiõem iute coĩs spectare inident᷑. de qubus est nobis his
libris explicandum NEq ecia alia diuisio est offici. Nam ⁊mediu qddam
offic̃iũ dicit ⁊ ꝓfcctum. ꝑfectum officiũ reetũ oppinor uoctͣmus. qni greci Rator
toma hoc aut coe officũ uocant. At q ea sic diffimũt ut̾ rect̃n qͥd sit id offii
ꝓfectũ esse diffimant. Medium au̾t officim id esse dicut quod cur factu sit

Expanded text:
nire, quid sit officium; quod a Panaetio praetermissum esse miror. Omnis enim, quae a ratione suscipitur de aliqua re institutio, debet a definitione proficisci, ut intellegatur, quid sit id, de quo disputetur Omnis de officio duplex est quaestio: unum genus est, quod pertinet ad finem bonorum, alterum, quod positum est in praeceptis, quibus in omnis partis usus vitae conformquia magis ad institutionem vitae communis spectare videntur; de quibus est nobis his libris explicandum. Atque etiam alia divisio est officii. Nam et medium quoddam officium dicitur et perfectum. Perfectum officium rectum, opinor, vocemus, quoniam Graecim kaqh=kon vocant. Atque ea sic definiunt, ut, rectum quod sit, id officium perfectum esse definiant; medium autem officium id esse dicunt, quod cur factum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
Iusticie ꝑtes sũt nõ uiolare hoĩes uerecũdie non offendẽ ⁊̃ qͥuo mae¬
effdons ꝓspicit᷑ decon. ¶Sns igit᷑ expoitis quale sit id quod decere digrinn
intellectũ puto. Officiũ aut quod ab co dncit᷑ hac pͥmũ habet uia que ducit
ad conuemientiã conẜuatone q nature : qua si seq̃mur dñct nũꝙͣ aberrabi¬
mus. seq̃murq ⁊ id quod acutu ⁊ ꝓspicar natura ẽ ⁊ id quod ad houim so
sociatoem a comodatu ⁊ id quod uehemens atq forte. s maria nio decor

Expanded text:
on violare homines, verecundiae non offendere; in quo maxime vis perspicitur decori. His igitur expositis, quale sit id, quod decere dicimus, intellectum puto. Officium autem, quod ab eo ducitur, hanc primum habet viam, quae deducit ad convenientiam conservationemque naturae; quam si sequemur ducem, numquam aberrabimus sequemurque et id, quod acutum et perspicax natura est, et id, quod ad hominum sociationem accommodatum, et id, quod vehemens atque forte. Sed maxima vis decori
Abbreviated transcription (Latin):
res despiciente factu sit. Itao ĩ probis marie ⁊ ꝓmitu est si quid tale dici
daspolia sine sudore ⁊ sanguine. Contraq ĩ laudibus. Que eĩ magno aĩo et
fortit̾ ⁊ excellent᷑ gesta sũt/ ea nescio quo modo quasi pleniore laudamus ore.
hic retoꝵ capus de maratone salamiẽ plateis Ter mophylis leutͥs. stei cocle. bie¬
omẽz humanitate repellentis. Itaq ꝓbe diffinitur ascoycis fortitudo cũ
eã uirtute esse dicũt pugnãtem ꝓ equitate. Quo circa nemo ꝗforticudłs
gloria adeptus ẽ insidiis ⁊ malicia landem est consecutus. Nichił c̃i hone¬
aiuis paritus ad ꝑiculum si sua cupiditate. nõ ntilitate cdi impelitur audacie
poti nom̃e habeat ꝙͣ fortitudis. Itaq uiros fortes magnaros eorde bonos ⁊¬
simplcis ũitatis amicos nĩme q fallaces esse nolimñ. que ss̃t ex media launde

Expanded text:
res desres desda, spolia sÍne sudore et sánguine. Contraque in laudibus, quae magno animo et fortiter excellenterque gesta sunt, ea nescio quo modo quasi pleniore ore laudamus. Hinc rhetorum campus de Marathone, Salamine, Plataeis, Thermopylis, Leuctris, hine noster Cocomnem humanitatem repellentis. Itaque probe definitur a Stoicis fortitudo, cum eam virtutem esse dicunt propugnantem pro aequitate. Quocirca nemo, qui fortitudinis gloriam consecutus est insidiis et malitia, laudem est adeptus; nihil enim honeanimus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate communi impellitur, audaciae potius nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes simplices, veritatis amicos, minimeque fallaces esse volumus, quae sunt ex media laude
Abbreviated transcription (Latin):
potius ⁊ amicũ ꝙͣ uiciñ defendeĩs. Mec igit et talia circũspitienda sũt
⁊̃ onũi officio et consuetudo ex̃citatio q capienda. ut boni ratiotinatores officior
esse possimi. ⁊ addendo deducedo r uidere que reliqui suma fiat. Ex quo ꝙͣtũ
cuiq debeat intelligas. E ut nec medici nec oratores nec imꝑatores ꝙͣnus
artis ꝑcepta p̃cepent ꝗcqu̾ã magna lande dignũ sine usu ⁊ ex̾citatone oseq
possu̾̃t sic officii ꝯseruandi p̃cepta tradunt᷑ illa quide ut facimnus ip̃i. sed̃
iei magtudo usum quo exccitatõem q desiderat. Atq hus rebus que sus
iiure societatis humane ꝙͣgdmodũ ducat᷑ hone stu ex quo aptu est officiũ sa¬
Ntelligendũ est aũt cũ ypoi̾ta sint gĩa quatuor e quibus honestas offi¬
cium q manẽt splendidissimã iuder quod aĩo magno elatoq humanas

Expanded text:
potius et amicum quam vicinum defenderis. Haec igitur et talia circumspicienda sunt potius et amicum quam vicinum defenderis. Haec igitur et talia circumspicienda sunt in omni officio et consuetudo exercitatioque capienda, ut boni ratiocinatores officiorum esse possimus et addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fiat, ex quo, quantum cuique debeatur, intellegas. Sed ut nec medici nec imperatores nec oratores, quamvis artis praecepta perceperint, quicquam magna laude dignum sine usu et exercitatidem, ut facimus ipsi, sed rei magnitude usum quoque exercitationemque desiderat. Atque ab iis rebus, quae sunt in iure societatis humanae, quem ad modum ducatur honestum, ex quo aptum est officium, santelligendum autem est, cum proposita sint genera quattuor, e quibus honestas officiumque manaret, splendidissimum videri, quod animo magno elatoque humanasque
Abbreviated transcription (Latin):
ei sit profutirꝰ. Quo est detestabilior istoꝵ ĩmanitas qui lacerãt om̃i
sceler patria. et ĩ ea funditus delenda occupati ⁊ sũt et fuer̃t.
Es si contentio quedam et ꝯꝑatio fiat: quibus plimum tribuendum
sit officiie pͥncipes sut patua ⁊ parentes quoꝵ bnficiis maxio
obligati sumus ꝓximuliben totaq domus que spectat ĩ nos solos neq aliud
ullum pot haber ꝓfugiu. Deiccps bene ꝯuenientes ꝓpinqui quibus cũ cõĩs
⁊ fortuna pleꝵor. Quã obre necessai̾a p̃sidia uite debent᷑ huis maxĩe quos
antedixi. uita aus uictusqr cois consilia fmnones cohortatões consolatioes
ĩterdum ⁊̃ obiurgatones ⁊̃ a micitus uigẽt maxĩe. Est eaq iocũdissima
possit consequi possit. Ita nõ idem necossi cudiuiu gradid qui et tprum. sũt q
officia que alus magis ꝙͣ aluis debent᷑. ut uicinũ citius adiuueris ĩ fiugib¬
ptĩpiendis ꝙͣ aut fratie aut familiar̃e At silis ⁊̃ iuditio sit xpinquũ

Expanded text:
ei sit profuturus? Quo est detesscelere patriam et in ea funditus delenda occupati et sunt et fuerunt. tio quaedam et comparatio fiat, quibus plurimum tribuendum sit officii, principes sint patria et parentes, quorum beneficiis maximis obligati sumus,proximi liberi totaque domus, quae spectat in nos solos neque aliud ullum potest habere perfugium, deinceps bene convenientes propinqui, quibuscum communis etiam fortuna plerumque est. Quam ob rem necessaria praesidia vitae debentur iis maxime, quos ante dixi, vita autem victusque communis, consilia, sermones, cohortationes, consolationes, interdum etiam obiurgationes in amicitiis vigent maxime, estque ea iucundissima possit consequi aut non possit. Ita non iidem erunt necessitudinum gradus, qui temporum; suntque officia, quae aliis magis quam aliis debeantur; ut atrem aut familiarem, at, si lis in iudicio sit, propinquum
Abbreviated transcription (Latin):
affeca aso ut supͣdixi res geras magnas. illas quidem et maxie utiles s
tatem ĩ postenorẽ. Causa aũt et ratio effiçiens maguos uiros ⁊̃ pͥorem.
In eo est eĩ illud quod excellentes aĩõs ⁊ huma ͬ ꝯͣtẽ p nẽtes facit. ¶dau̾̃t
ip̃m ceruitur ĩ duobus. si ⁊ solum id quod honestũ est bonũ iudices. et ab
dum est. Et ea q̃ uident᷑ acerba que ml̃ta et uaĩa ĩ hoĩum uita fortuna q uer¬
santur ita ferre ut nichil a statu nature discedas nichil a digͥ̾tate sapientis.
Robusti ai est magueq constantie. ¶Non est consentaneu qui metu nõ fran¬
gatur. eu frangi cu piditate. Nec qui ĩuictũ se alabore p̃stiteit nĩci a uo¬
re. ¶ Cauenda est au̾t glorie cupiditas ut sup̃dixi. Eripit e̾i libertatẽ
y qua magnaninuis uiris omis debet esse ꝯtentio. Imꝑia nõ expetenda

Expanded text:
affectus animo, ut supra dixi, res geras magnas illas quidem et maxime utiles, sed affectus animo, ut supra dixi, res geras magnas illas quidem et maxime utiles, sed tatem, in posteriore est, causa autem et ratio efficiens magnos viros in priore; in eo est enim illud, quod excellentes animos et humana contemnentes facit. Id autem ipsum cernitur in duobus, si et solum id, quod honestum sit, bonum iudices et ab dum est, et ea, quae videntur acerba, quae multa et varia in hominum vita fortunaque versantur, ita ferre, ut nihil a statu naturae discedas, nihil a dignitate sapientis, robusti animi est magnaeque constantiae. Non est autem consentaneum, qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate nec, qui invictum se a labore praestiterit, vinci a vore. Cavenda etiam est gloriae cupiditas, ut supra dixi; eripit enim libertatem, pro qua magnanimis viris omnis debet esse contentio. Nee vero imperia
Abbreviated transcription (Latin):
cile est añt eu oib̃us pirr ꝯcupiueis ẜuare equitate q̃ est Iustitie maxiẽ
ꝓpͥa. ex quo fit ut neq disceptatõne iñci se nec ullo iiͣ ac legi dio uire
sũt habendi nõ qui faciut s qui ypulsat siuria. uera aũt ⁊ sapiens qĩ magͥ¬
tudor honestum illud quod maxie natira sequat᷑ ĩ facas poitum ĩ gł ona uidi¬
cat pͥncipe q se ẽẽ mauult ꝙͣ iuden. Et eĩ qui ex eriore imꝑite mstitudĩs
pendet. ħ ĩ maguis uiris nõ est hñdus. Sacilime aut̃ adres uuistas dpellitur
ut̃ qe q est altissimo aio ⁊ gliẽ cupiditate. oꝵ locuio qst sane lubncis qua
uix menitur qui laborb susceptis ꝑiculis q additis nõ qͣ mercedẽ reꝵ gestat¬
Iuino fortis aiũs ⁊ maguus. duabus ĩ rebus maxie cernit᷑. quarꝵ
una d̃ioꝵ er̃tirnãꝵ despiei enia pontur cũ ꝓsiasim sit ii chilhoic¬
nisi quod honestũ decoꝵ q sit aut admirari aut optare aut expetẽ oporte.

Expanded text:
estare omnibus concupieris, servare aequitatem, quae est iustitiae maxime propria. Ex quo fit, ut neque disceptatione vinci se nec ullo publico ac legitimo isunt habendi, non qui faciunt, sed qui propulsant iniuriam. Vera autem et sapiens animi magnitudo honestum illud, quod maxime natura sequitur, in factis positum, non in gloria iudicat principemque se esse mavult quam videri; etenim quipendet, hinc in magnis viris non est habendus. Facillime autem ad res iniustas impellitur, ut quisque est altissimo animo et gloriae cupido, qui locus est sane lubricus: quod vix invenitur, qui, laboribus susceptis, periculisque aditis, non, quasi mercedem rerum gesmus, et magnus duabus rebus maxime cerniuna in rerum externarum despicientia ponitur, cum persuasum est nihil hominenisi quod honestum decorumque sit, aut admirari aut optare aut expetere oporter
Abbreviated transcription (Latin):
Friculose aũt reꝵ actõnes ꝓtin hus sũt qui eas suscipũt dimicare.¬
ꝓtin rei piᵃ Item q alii de uita alii de gloria ⁊ bñuolentia ciuiũ ĩ dis¬
re q ꝑatius de honore ⁊ glia ꝙͣ de cet̾is ꝯmodis. ¶Inuenti au̾t multi sũt ꝙ
iacturam ne mimam quide facẽ uellent ne re pu ꝗdem postulante. ut cali¬
cardidas qui cu la cedemoĩoꝵ dux eẽt peloponessiaco bello multa q fecisset
egregie uertit ad extremũ oĩa cũ consilio non parut eoꝵ qui classem ab
arginusis remouenda nec cũ Atheniensib dimicandũ putabat. Quibus ille
Rudit. Lacedemoios classe illa amissa alia parare posse se fugẽ sine suo dede¬
core mĩme posse. ¶At q ħ quidem Licedemoniis plaga medioens illa pestifera
qua cũ cleombrotus ĩiudia timens temere cũ Rpaminuda q̃flixisset lacede

Expanded text:
ericulosae autem rerum actiones partim iis sunt, qui eas suscipiunt, partim rei publicae. Itemque alii de vita, alii de gloria et benivolentia civium in disreque paratius de honore et gloria quam de ceteris commodis. Inventi autem multi sunt, qui iacturam ne minimam quidem facere vellent, ne re publica quidem postulante; ut Callicratidas, qui, cum Lacedaemoniorum dux fuisset Peloponnesiaco bello multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam nec cum Atheniensibus dimicandum putabant; quibus ille respondit Lacedaemonios classe illa amissa aliam parare posse, se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris, illa pestifera, qua, cum Cleombrotus invidiam timens temere cum Epaminonda conflixisset, Laced
Abbreviated transcription (Latin):
E quitur ut de una reliqua ꝓte honestatis dicendũ sit. ĩ qua uerecundia
perturbationũ. reꝵq modus cernitur. hoc loco ꝯtinetũ id quod grece prepon dc̃

Expanded text:
equitur, ut de una reliqua parte honestatis dicendum sit, in qua verecundia tionum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine d
Abbreviated transcription (Latin):
ar ⁊ fuisse miltos ⁊ ĩ uita otiosa/ qui ant ĩuestigarẽt aut conarent̃ magna quedã
strarẽt. delectarent̃ ie sua familiã. non eã quide oĩo sie ratone exagrerãtes
eneo excludentes ab ed ũ su suos. pͥotisq ⁊ anicis imꝑtientes ⁊ rei pnͣ si quado
Ssus esset. que pͥniu bene parata sit. nullo turpi q̃stu neq odioso. Tũg̃ pl¬
rimis modo dignis utilẽ se p̃beat. Deinde augeatur ratõne diligentia ꝓsimo¬
ma: nec libidi poti̾ luxuiẽ ꝙ ꝙͣ liberalitati bnficentie pareat. hec scupta¬
seruantẽ licet magt̃e grauit  aiose q uiue̾ atq ⁊̃ sumplicit᷑ fidelit᷑ uite hoño¬

Expanded text:
animi et fuisse multos etiam in vita otiosa, qui aut investigarent aut conarentur magna quaedam strarent, delectarentur re sua familiari, non eam quidem omni ratione exaggerans, neque exe udentes ab eius usu suos, potiusque et amicis impartientes, et reipub. si quando usus essct. quaeprimum bene parta sit, nulloque turpi quaestu, neque odioso: tum, quam plurimis, modo dignis, fe utilem praebeat: deinde augeatur ratione, diligentia parsimoma: nec libidini potius luxuriaeque, quam liberalitati et beneficentiae pateat. Haec praescriptaservantem licet magnifice, gravit
Abbreviated transcription (Latin):
ope fastigĩi arrogantiã q fugiamꝰ. Nam ut adu̾sas resi sie secudas
ĩmoderate fere euitãtis est. ¶ Pyeclara q est equabilitas ĩ om̃ uita/ et idem
senꝑ nultus eade q fions. ut de Socrate idẽ de celio qͦ selio accepimus.
philipum ꝓdem Macedonũ rege rebus gestis ⁊ glia supatuz a filio facilitate ⁊ su¬
manitate indeo supiore fuisse. Itaq alter sepe magnus alter scpe turpissimus
gerarus. ¶ Panetiis quidem auditoit Afr canũ ⁊ familiasẽ suũ solitĩ ait dic̃t¬
Et equos ꝓy crebris contentoes p̃lior ferocitate exultantes domitoĩbus tadere
seleat ut suis faciioibus possint uti. Sic hoĩes scd̾is rebus efrenatos sibi q ñs¬
i dentes taꝙ̃ ĩ guũ ratonis ⁊ doctne duci oportere. ut yspicerẽt reꝵ humanaꝵ
Is dem tprb cauendũ est. ne assentatoibus patefacians aures. ne ue
adular nos sinam. ĩ quo falli facile. Calce ẽi nos putam ut ure lau
iendent᷑. ⁊ ĩ maxis uersant᷑ erroĩbus. S hec quidem hactenus.¬

Expanded text:
tiamque fugiamus. Nam ut adversas res, sic secundas immoderate ferre, levitatis est. praeclaraque est aequabilitas in omni vita, et idem semper vultus, eademque fions: ut de Socrate, item de Caio quoque Laelio accepimus. Philippum quidem, Macedonum Regem rebus gestis, et gloria superatum a filio, facilitate et humanitate video superiorem fuisse. Itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus geramus. Panaetius quidem Auditorem Africanum. et familiareter crebras contentiones preliorum ferocitate exultantes domitoribus tradi soleant ut his facilioribus possint uti, sic homines secundis rebus effrenatos sibique presidentes, tanquam in girum rationis et doctrine duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum temporibus cavendum est, ne assentatoribus patefaciamus aures, nec adulaii nos sinamus; in quo falli facile est. tales enim nos putamus, ut iure laudirridentur, et in maximis versantur erroribus. 5. Sed haec quidem hactenus,
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾cenda est ꝯ facilitas ⁊ altitudo aĩ/ que dr ne si irascamur aut ĩtempestiue
accedentib aut ĩpudent᷑ regantib ĩ moro sitate ĩutilem ⁊ odiosa incidamus.
Et tam ita ꝓbanda est mansuetudo atq clementia ut adhibeat᷑ rei puͤ ca seue
Inis aut ⁊ aiaduersio et castigatio ꝯtumelia castigandũ ꝯtumeliose
uacare debet/ neq ad ed̾ qui pumiet alique aut uerbis castigat s¬
Auendũ est ⁊/ ne maior pena ꝙͣ culpa sit. Et ne hi

Expanded text:
et altitudo animi, quae dicitur, ne, si irascamur aut intempestive accedentibus aut impudenter rogantibus, in morositatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda est mansuetudo atque dementia, ut adhibeatur rei publicae causa mnis autdebet; neque ad ejus qui punit aliquem, aut verbis castigat, svendum est etiam ne major poena quam culpa sit, et ne i
Abbreviated transcription (Latin):
consectabit᷑ totaq sie tuebit᷑ eã ut ĩ oib̃us consulat. Nec no criminib falsis
rodium aut i̾uidĩa ꝙ̃qͦ uocabit. Ommno ita Iustitie honestatiq adherescet ut
dum eã conseruet ꝙuis graniter offendat morte q oppetat potiuis ꝙͣ deserat
serima est oĩo ambitio honoꝵ q contentio: de qua p̃clare apud eundẽ ẽ¬
Platone simłr. face eos qui int̾ se contendũt ut̾ poti rem public̃a ad¬
ministret ut si naute certarent : quis eoꝵ potissimũ gub̃naret. Itẽ q p̃cipit
ut cos aduersaios existimem qui arma ꝯtra ferant. non eos qui suo iudicio
tuen re publica uelint. Qual inter P. Afucanũ et Quintũ metellu fuit
quius ylacabilitate atq clementia. In libens nõ pp̃łis ⁊ ⁊̃ iuris equabilitate

Expanded text:
o criminibus falsis odium aut invidiam quemquam vocabit omninoque ita iustitiae honestatique adhaerescet, ut, dum ea conservet, quamvis graviter offendat mortemque oppetat potius quam deserat ino est ambitio honorumque contentio, de qua praeclare apud eundem esPlatonem, similiter facere eos, qui inter se contenderent, uter potius rem publicam administraret, ut si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversaries existimemus, qui arma contra ferant, non eos, qui suo iudicio tueri rem publicam velint, qualis fuit inter P. Africanum et Q. Metellum gnius placabilitate atque clementia. In liberis vero populis et in iuris aeq
Abbreviated transcription (Latin):
satis ꝯstani. S huis ꝗ habent a natura adiumentũ reꝵ gerendaꝵ abicettt
oñi ꝯtatiõne adipiscendi magratus ⁊ gerenda res puͣ est/ nec eĩ aliter
aut regi cinitas aut declaraĩ aĩ magͥtudo potest. ¶ Capesfentibus aũt
despicientia adhibenda sit reꝵ humanaꝵ/ qua sepe dico ⁊ traquilitas aĩ
atq secĩtas. Si quidem nec anxii faturi sũt ⁊ cu grauitate ꝯstantia ees
na feriat. ⁊ quomin mltis rebus egent. Et ga siꝗd adu̾si eueĩat cã
grauit cadere non possut. ¶ Quo circa nõ sine cansa maiores motus aĩoꝵ
hus et magͥtudo est aĩ achibenda ⁊ uacuitas ab angonbus.
Drem aut gerenda qui accedit/ Caueat ne id modo ꝯscideret
ꝙ̃ illa res honesta sit s ut habeat efficiendi facultate. In quo
ip̃o ꝯsiderandum est ne aut temẽ despet ꝓp ignaniã. aut nimis ꝯfidat

Expanded text:
Sed iis, qui habent a natura adiumenta rerum gerendarum, abiecta omni cunctatione adipiscendi magistratus et gerenda res publica est; nec enim aliter aut regi civitas aut declarari animi magnitudo potest. Capessentibus autem rdespicientia adhibenda est rerum humanarum, quam saepe dico, et tranquillitas animi atque securitas, siquidem nec anxii futuri sunt et cum gravitate constantiaque na feriat, et quo minus multis rebus egent, et quia, si quid adversi eveniat, tam graviter cadere non possunt. Quocirca non sine causa maiores motus animoriis et magnitudo est animi adhibenda et vacuitas ab angoribus. dam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut temere desperet propter ignaviam aut nimis confidat
Abbreviated transcription (Latin):
aũt neq pueris nobis. M. schaunis. G. mario. neq cũ uersaremur ĩ re pnͣ
qntus catulus Gneo popeio cedere uidebat᷑. pama enĩ sũt arma foris nͥ ẽ

Expanded text:
quidem, neque, pueris nobis, M. Scaurus, C. Mario; neque cum versaremur in rep. quidem, neque, pueris nobis, M. Scaurus, C. Mario; neque cum versaremur in rep. Q. Catulus On. Cn. Pompeio cedere videbatur. parva enim sunt foris