comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum cum face qm̃ nich lucni
sui cã cõtractan nec iidi fur¬
tum facierti oꝑẽ ferre cum in¬
ier fuitum nõ faciat quãuis
suus infacinoribo dm̃ dict̃e
audiend ẽẽ nõ debe at. s rrru
amotarum accõ erit. ¶at si in
dotem ẜuus datus furtum in¬
ro fcc̾it.si quid̃ mułr talem eũ
ec̃ sciuerit totum dampnũ u¬
ro samictur Ꝙ si ignorauit¬
no ultra ꝯdcmpnacione no¬
xE mulctandaent. ¶Rerum
amotaꝵ actio dãpnũ iep̃sen¬
tat ctiam si prca dotisex. acc̃o
competat comodi quoq siq¬
dem amotis irbꝯ amifit uir
robarenda ẽ. Hec igtio noct
er delicto nascatur. tm̃ rri ꝑse¬
cucionẽ ꝯtin. et ideo no. mo
fun̾itur.sic̃ et ꝯdicio furtinar

Expanded text:
lucri sui causa contrectet nec uideri furtum facienti opem ferre, cum mulier furtum non faciat, quamuis seruus in facinoribus domino dicto audiens esse non debeat: sed rerum amotarum actio erit.At si in dotem seruus datus furtum uiro fecerit, si quidem mulier talem esse eum scierit, totum damnum uiro sarcietur: quod si ignoraunon ultra condemnationem noxae multanda erit. Rerum amotarum actio damnum repraesentat etiam si postea dotis exactio competat. Commodi quoque, si quod amotis rebus amiserit vir, ratio habenda est. Haec actio licet ex delicto nascatur, tamen rei persecutionem continet et ideo non anno finitur, sicut et condictio furtiva:
Abbreviated transcription (Latin):
cipato filio ẜuum eiꝯ hrdẽ
instituerit et ꝑ eum ẜuum
h̾rs extiterit filius repelli
cum ab oꝑaꝵ petitone debe
ꝑinde ac repelleretur patro¬
nꝯ qui oꝑas nõ imposuiss
ul quas imposuss reuendi

Expanded text:
uum eius heredem instituerit et per eum seruum heres extiterit filius, repelli eum ab operarum petitione debere, perinde ac repelleretur patronus, qui operas non imposuisset uel quas imposuit reuendi
Abbreviated transcription (Latin):
imputentur quamius
non imputarentur si tã¬
cum conditionis implen¬
de causa data fuissenta
deo aũt essoluere uidetꝰ
ut repudi. ĩ legato uel
stico qui legatus est mõ¬
tuo nichil repete possit.
¶Si ego et ẜuus meꝰ
hr̃des instituti sumus ex
erogatus dodrans his qͥ¬
bus a me iegatum est cõtͣ
falcidiam proderit. quod
ex portione ẜui ad me ꝑ¬
uenit supͣ falcidiam eui
portionis. Ex contrario
si ẜuo meo seruus. et in .x.

Expanded text:
imputentur, quamvis non imputarentur, si tantum condicionis implendae causa data fuissent. adeo autem et solvere videtur, ut repudiato legato vel Sticho qui legatus est mortuo nihil repetere possit. Si ego et servus meus heredes instituti simus ex erogatus dodrans, his quibus a me legatum est contra Falcidiam proderit quod ex portione servi ad me pervenit supra Falcidiam eius portionis. ex contrario si servo meo servus et
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Iu falcidia placuit
ut fructus percepti. qui
maturi mortis tp̃r funt
augeant hr̃ditatis estim¬
ationem finidi nomine qui
uidetur illo in tp̃r fuisse p̾

Expanded text:
m. In Falcidia placuit, ut fructus postea percepti, qui maturi mortis tempore fuerunt, augeant hereditatis aestimationem fundi nomine, qui uidetur illo in tempore fuisse p
Abbreviated transcription (Latin):
petere possunt qd̾ si tẽpus
fuerit finitum aut aute
decesserĩt ur repudiauerit
uel uis pendente bonoruz
possõnis amiserint. tũc
reuertetur bonorum. pos.
ad scriptos hr̃des. ¶Si
sus condictione br̃s ĩsti¬

Expanded text:
petere possunt: quod si tempus fuerit finitum aut ante decesserint uel repudiauerint uel ius petendae bonorum possessionis amiserint, tunc reuertetur bonorum possessio ad scriptos. Si sub condicione heres insti
Abbreviated transcription (Latin):
ceu̾. Assignare ⁊ pure et
sub condictione. et per epła
uł testationem uł cyrograph¬
um possumus. quia assignͣ¬
tio liberti nec quasi legat᷑u
nec quasi fidei ꝯmissum pei¬
pitur. deniq nec fideiomisso
honerari pot̾.¬
od̾. Li berti pationi quam¬
quam et ip̃i implerisꝙ caus
manumissoris iure sen seutur
tamen libertum pat̾num lib̾¬
is suis assignare non potue

Expanded text:
um.Adsignare et pure et sub condicione, et per epistulam uel testationem uel chirographum possumus, quia adsignatio liberti neque quasi legatum neque quasi fideicommissum percipitur: denique nec fideicommisso onerari pot.Liberi patroni quamquam et ipsi in plerisque causis manumissoris iure censentur, tamen paternum libertum liberis suis adsignare non potue
Abbreviated transcription (Latin):
sret ad sequens quoq. lega
ut acceptis iimis restitu¬
eret hereditatem ticie cohe¬
redi sue. adita hereditate
decessit. Similiter et ticia
ante qmͣ daret .c. Quesitũ
est. anheres ticie offendo.
c. fidei comisso partem le¬
reditatis consequi possit.
R.heredem conditiom pa¬
rere non posse .g. claudus
magno in genio de uire a¬
ꝑto respondit. cum potest
dubitari an in ꝓposito cõ¬
ditio esset.
Si muntis heredi¬
bus ex pecculio statu lib̾ pe¬
cumam ticio det. lib̾ qui dẽ
sit. s ticius qui in uitis he¬
redibus sciens accepit. ꝓ
possessore uidetur eam pe¬
ccuĩam possidere. ut auo¬
care eam hui qui inuiti ⁊

Expanded text:
ret, ad sequens quoque legatut acceptis centum nummis restitueret hereditatem Titiae coheredi suae, adita hereditate decessit: similiter et Titia, antequam daret centum: quaesitum est, an heres Titiae offerendo centum fideicommisso partem hereditatis consequi possit. respondit heredem condicioni parere non posse.Claudius. magno ingenio de iure aperto respondit, cum potest dubitari, an in proposito condicio esset.si inuitis heredibus ex peculio statuliber pecuniam Titio det, liber quidem fit: sed Titius, qui inuitis heredibus sciens accepit, pro possessore uidetur eam pecuniam possidere, ut auocare eam hi, qui inuiti
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse licet emolumẽtu pu¬
blicacio q̃ratur. Su ̃oꝑe ci¬
uitatis faciendo aliquid re
post qd̃sola ꝓcula uoluent
face ĩ putaturam co hrdi sĩ¬

Expanded text:
fecisse, licet emolumentum publicano quaeratur. Si in opere civitatis faciendo aliquid relpost quod solam Proculam voluerunt facere imputaturam coheredi s
Abbreviated transcription (Latin):
testatore uniuoliusse hon
arcelli uerissima.Sic enent
ut int̾clum si płibo cestator
legatum fit tñ ad ꝑsecuttem
ep płes admittentur. ur pu

Expanded text:
testatorem uni uoluisse honoarcelli uerissima.Sic euenit, ut interdum si pluribus testator legatum sit, tamen ad persecutionem eius plures admittantur.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ est cõsequetur᷑. un igitur
qui occupat agendo totum
cosequitu:ita ut caueat de¬
fensum in et adusus cetos
fideicomissarios eu qui soluit
sine socu sint siue nõ.Inter¬

Expanded text:
terest, consequentur: unus igitur qui occupat agendo totum consequitur ita, ut caueat defensu iri aduersus ceteros fideicommissarios eum qui soluit, siue socii sunt siue non.Inter
Abbreviated transcription (Latin):
tate controu̾siam faciũt
multa posse subtrabere
nouare moliri. aut stul¬
ti. aut inqui pretoris e¬
rit rem in tp̃e pubertatis

Expanded text:
tate controuersiam faciunt, multa posse subtrahere nouare moliri: aut stulti aut iniqui praetoris erit rem in tempus pubertatis
Abbreviated transcription (Latin):
Fipłes gͣlus sũt hr̃dum ĩ stitut¬
oru ꝑsingulos obẜuatur se
uit pretor id qd̾ dep̾fimendos
tpr delib̾atõis edicit. iudelicet ut
aprimo quo ad seq̃ntẽ trans¬
lata hr̃ditate quam primũ ins¬
ueniat successorẽ. qui possint de¬
functi creditoribꝯ rend̾e.abeo

Expanded text:
um institutorum, per singulos obseruaturum se ait praetor id quod praefiniendo tempore deliberationis edicit, uidelicet ut a primo quoque ad sequentem translat‹a› hereditate quam primum inueniat successorem, qui possit defuncti creditoribus respo
Abbreviated transcription (Latin):
dem.¶Si quis seruum li¬
um esse uisserit. si hrdira¬
tiones reddidisset post ea¬
q eum rationes reddere
uetuerit. quasi puram fa¬
cturus libertatem. comp¬
etit ex testamento lib̾tas.

Expanded text:
.Si quis seruum liberum esse iusserit, si heredi rationes reddidisset, posteaque eum rationes reddere uetuerit quasi puram facturus libertatem, competit ex testamento libertas.
Abbreviated transcription (Latin):
necessario edificaiit non
alias cogendum resticuere¬
quam eius simptus racio¬
habeatur ¶duas filias et fi¬
lium mente captum hr̃des¬
scrpsit filio porcionis me̾to
capto darensum.f. leganit
mħ̾ uerba hoc amplius pu¬
blia demenciana percipiet s¬
usum .f. quãrte partis h̃rdi¬
tatis mee ex qua uiliũ nis¬
tum filium meuin hrdem
insticuit. peteq ate publia
demencina uti fratretimm
filium iuluim iustumala.
tuems dampnandas pro eo
mentis fiat et cõulescate
Quesitum ẽ an cimfilius
imeodem furore indie sue
mortis ꝑseuerans decesẜit
an usus .f. interciderit.Ru

Expanded text:
io aedificauit, non alias cogendum restituerequam eius sumptus ratiohabeatur. Duas filias et filium mente captum hecripsit, filii portionis mente capti datae usum fructum legauit aec uerba: 'hoc amplius Publia Clementiana praecipiet sibi quartae partis hereditatis meae, ex qua Iulium Iustum filium meum heredem institui: petoque a te, Publia Clementiana, uti fratrem tuum Iulium Iustum alas tuearis dependas pro eo: compos fiat et conualescat'. quaesitum est, cum filius in eodem furore in diem mortis suae perseuerans decesserit, an usus fructus interciderit.
Abbreviated transcription (Latin):
curnontebeatur e eubis
uerbis cestamenti ubtis
meis quibus nominati
pachil reliqui quenimis
prestabam darnoio.quesi¬
trm ẽ. anubertis qu
cum patrono suo mdiẽmor
meos senes et infirmos re¬
agunt senescere pacianum
scripti ex fideicõ miso true¬
tus lccorum inqmous
morantur recipere debeant
cum aha que els specialit
iegata sunt sme concrou¬
su consecuti sunt wiu̾bis

Expanded text:
cur non debeatur. Ex his uerbis testamenti: 'libertis meis, quibus nominatim nihil reliqui, quae uiuus praestabam dari uolo' quaesitum est, an libertis, qui cum patrono suo in diem mmeos senes et infirmos peagunt, senescere patiaminiscripti ex fideicommisso fructus locorum, quibus morantur, recipere debeant, cum alia, quae eis specialiter legata sunt, sine controuersia consecuti sunt. res
Abbreviated transcription (Latin):
te probecur aliud testatorez
sensisse hrdis insticuti fid̾i
cõmisic filio suo amnua .x.
prestare aut ea predia em̾e
et assignare ut usum .f. ha¬
beretireditum efficiencia ã¬
na .x. filius fundos s ab be
traditos locauit. Quesitum
est defuncto eo reliqua colo¬
norum utrum nead br̃de
filii fruccuarii. anuero ad he¬
redem seie testatricis ꝑtine

Expanded text:
 probetur aliud testatorem sensisse. Heredis instituti fidei commisit filio suo annua decem praestare aut ea praedia emere et adsignare, ut usum fructum haberet, reditum efficientia annua decem: filius fundos sibi ab traditos locauit: et quaesitum est, defuncto eo reliqua colonorum utrumne ad heredem filii fructuarii an uero ad heredem Seiae testatricis pertine
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Intestam̃to quidã
scripsserat ut sibi monum̃¬
tum ad excemplum eius qd̾
inuia salaria ẽẽt publii
septimi de metru fieret nisi
factum esset heredes inagnͣ
peccͣa multarentur. et cum
id monumentum publu
septimi demetrii nillum re¬
periebatur. sed .p. septimi da¬
me erit. ad quod excemplur
suspicabatur eum qui testa¬
mentum faceret. monumẽ¬
cum sibi fieri uoluisse. que¬
rebatur beredes cuius modi
mouumentum se facere opoͥ¬
teret. et si ob eam rem nuillur
momentum fecissent quia
non reperirent ad quod excẽ¬
plum facerent num. pena te¬
quod monumentum dẽmon¬
strare uoluisset is qui testi¬
mentum fecisset tam et si in
scriptura nondum esset tñ
ad id quod ille se demonstra

Expanded text:
.In testamento quidam scribserat, ut sibi monumentum ad exemplum eius, quod in uia Salaria esset Publii Septimii Demetrii, fieret: nisi factum esset, heredes magna pecunia multare et cum id monumentum Publii Septimii Demetrii nullum repperiebatur, sed Publii Septimii Damae erat, ad quod exemplum suspicabatur eum qui testamentum fecerat monumentum sibi fieri uoluisse, quaerebant heredes, cuiusmodi monumentum se facere oporteret et, si ob eam rem nullum monumentum fecissent, quia non repperirent, ad quod exemplum facerent, num poena tequod monumentum demonstrare voluisset is qui testamentum fecisset, tametsi in scriptura mendum esset, tamen ad id, quod ille se demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
probata est. Nec solum in
legatis placuit. u erum ĩ
hereditatibus quoq idem re¬
medium ad missum est. unde
si uxor maricum suum cui do¬
tem ꝓmiserat ita beredẽ scrip¬
sit ex ꝑte. si dotem quam ei ꝓ¬
nusit. neq pecierit neq ex eg̃¬
it. denunciare eum posse cõ¬
hĩdi paratum se accepto fa¬
cere docem. uł cauere. et ita
adue posse hr̃ditatem. set
si ex asse sit institutus ma¬
ritus sub ea conditõne⁊
qm̃ non est. cui caueat. non
impediri eum quo minus ad¬
eat hereditatem. Nam uire

Expanded text:
probata est. nec solum in legatis placuit, uerum in hereditatibus quoque idem remedium admissum est.Unde si uxor maritum suum, cui dotem promiserat, ita heredem scribserit ex parte: 'si dotem, quam ei promisi, neque petierit neque exegerit', denuntiare eum posse coheredi paratum se accepto facere dotem uel cauere et ita adire posse hereditatem. sed si ex asse sit institutus maritus sub ea condicione, quoniam non est cui caueat, non impediri eum, quo minus adeat hereditatem: nam iure
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. Si ex duobus patroĩs
altereorum fino suo libertĩ
assignauerit non obstat qͦ
minus aiter pationus ius
solidum luum h̾at¬
suum manumitere ⁊ eumdez
ut libertum assignares ex li¬
beris qui sunt mpotestate se
locutus est. ergo de postumis
contineri. ¶Quod inquit se
si exliberis quis in ciuitate:
esset desiss eum signi ficat:
qui imꝑpetuum in ciuitate

Expanded text:
m.Si ex duobus patronis alter eorum filio suo libertum adsignauerit, non obstat, quo minus alter patron‹u›s ius solidum suum haseruum manumittere et eundem ut libertum adsignare.De liberis, qui sunt in potestate, senatus locutus est: ergo de postumis contineri.Quod inquit senatus 'si ex liberis quis in ciuitate esse desisset', eum significat, qui in perpetuum in ciuitate
Abbreviated transcription (Latin):
Exticiam filiam exqdrate
exreliquis sem̃m et mariũ
sororis filios scripsit br̃des.
sexciliamq substituit. mar¬
cio et marcium sextiledidit
eo intescato defumcto uonar
en ad frẽm legitimu sem de¬
uoluta sunt. Quesitu ẽ an
sextilia ex substitucione. etia
ħ que plegata marlo erant
iire sõstitucionis a legitimo
hrde defuncti sibi uendicare
srori sue int̾ceta ita legaDẽ.¬
tum an ea tm̃ modo iideat
milia sua cõsueniss. uxori
sue int̾oet᷑a ita legauit nxori
mee quicquid uius de dedi
donam insimo ne en cõꝑaui¬

Expanded text:
extiam filiam ex quadrante, ex reliquis Seium et Marcium sororis filios scripsit heredes: Sextiam substituit Marcio et Marcium Sextiae, dedieo intestato defuncto bona eius ad fratrem legitimum Seium deuoluta sunt. quaesitum est, an Sextia ex substitutione etiam haec, quae praelegata Marcio erant, iure substitutionis a legitimo herede defuncti sibi uindicare ori suae inter cetera ita legatum, an ea tantummodo uidetur milia sua consueuisset.Uxori suae inter cetera ita legauit: 'uxori meae quidquid uiuus dedi dona
Abbreviated transcription (Latin):
arẽ. Peuales acciones
siue legittime siie hono¬
ratorie. exeptis ppłaris¬
bus in bonis actoris. nõ
ideo miius computande
sunt qui a morte reorum
in tercide possunt. ex con¬
trario aut eedem actioes
nich̾ in bonis rei defũcto
eo detrahunt s nec mnac¬
toris quidem uonis defũe¬
to eo muriarum actio po¬
terit computari quia et
ip̃a simulcum eo int̾ci¬
dit. ut usuffꝰ. et id qd̾ ĩ
dies. menses et aunos
singulos alciis quo ad
iuuat debeatur et enuim
ea demum obligõ. rei bo¬
nis diminutionem prãt
que in hr̃dem transit nec
contrarium est. quod

Expanded text:
rum.Poenales actiones siue legitimae siue honorariae exceptis popularibus in bonis actoris non ideo minus computandae sunt, quia morte reorum intercidere possunt. e contrario autem eaedem actiones nihil bonis rei defuncto eo detrahunt. sed ne in actoris quidem bonis defuncto eo iniuriarum actio poterit computari, quia et ipsa simul cum eo intercidit, ut usus fructus et id quod in dies menses annosue singulos alicui quoad uiuat debeatur. etenim ea demum obligatio rei bonis deminutionem praestat, quae in heredem transit. nec contrarium est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
institũe uł ex brdare noĩati
ita et nepote neptẽq ereo ne¬
cesse est michi uł hr̃dem ĩstitũe
uł exhrdair ne forte meunio
filio mortuo succedendo ĩ locũ
en nepos neptis ue qiͣ agn̾atõe

Expanded text:
instituere uel exheredare nominatim ita et nepotem neptemue ex eo necesse est mihi uel heredem instituere uel exheredare, ne forte me uiuo filio mortuo succedendo in locum eius nepos neptisue quasi adgnatione
Abbreviated transcription (Latin):
de in ꝯcubinatu De¬
est abininto patrono nt¬
rot̾it discede etalt̾i se aut
inmatrimoniur aut inꝯcubi¬
natu dairego quidẽ ꝓbonicõ¬
cubina adimend̾ ei i ꝯcubiũ
si patronu inuitu deẜat. quip¬
pecum Honestiꝰ sit patrono li
o et puto solas cas ꝯcubinatuͣ¬

Expanded text:
e in concubinatu est, ab invito patrono poterit discedere et alteri se aut in matrimonium aut in concubinatum dare? ego quidem probo in concubina adimendum ei conubium, si patronum invitum deserat, quippe cum honestius sit patrono libo et puto solas eas in concubinatu
Abbreviated transcription (Latin):
tificium doceat. unde setueri
possit peto pegas inutile fidei¬
comissu eẽ ait. qr gem aitifi¬
cium adiectum nõ eẽt. S et
p̾tor aut arbit̾ ex uoluntate
defuncci et etate cõdicione et
natura ingenioq en cui rebic¬
ta erit scatuit qd̾ potissimu
artificium hrs docẽ cum sui
suptibꝯ debeat. Marco si

Expanded text:
i possit, peto". Pegasus inutile fideicommissum esse ait, quia genus artificii adiectum non esset: sed praetor aut arbiter ex voluntate defuncti et aetate et condicione et natura ingenioque eius, cui relictum erit, statuet, quod potissimum artificium heres docere eum sumptibus suis debeat. Maeci
Abbreviated transcription (Latin):
hunismodi conditiones. si
naius ex asia uenerit. si ticĩ
con sul factus fuerit. quam¬
uis implere essent. impediẽt
heredem circa ad eundam hr¬
ditatem. quam diu ignora¬
ret eas impletas eẽ. Que
uero ex iure. uenirent in his
niehil amplius exigendum
quam ut implete sint. ueluti
Siquis se filium familias
existimet cum sit p̾r famil
pot̾it ad quirere hereditatẽ
quare et ex parte scriptus ꝯ
ignorat an tabule testam̃ti

Expanded text:
iciones "si navis ex Asia venerit" "si Titius consul factus erit", quamvis impletae essent, impedient heredem circa adeundam hereditatem, quamdiu ignoraret eas impletas esse: quae vero ex iure venient, in his nihil amplius exigendum, quam ut impletae sint. veluti si quis se filium familias existimat, cum sit pater familias, poterit adquirere hereditatem: quare et ex parte heres scriptus, qui ignorat, an tabulae testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃. Leuissima lib̾tatis
conditio ea. intelligentia est.
que ad lib̾tatem perducit qͣ
ius grauior et durior sit.
tamẽnto suo ita cauit quis¬
quis mͥ heres heredes ue ert
do lego. fideiq eo cõmitto
uti dent gaio. seio sororis
mee filio in honorem confu¬
latus quadraginta uuio me¬
uio seius consul designatus
est. et munus edidit deinide
ex kalendis ianuarus con

Expanded text:
m. Leuissima libertatis condicio ea intellegenda est, quae ad libertatem perducit, quamuis natura grauior et durior sit. tamento suo ita cauit: 'quisquis mihi heres heredesue erunt, do lego fideique eorum committo, uti dent Gaio Seio sororis meae filio in honorem consulatus quadringenta': uiuo Maeuio Seius consul designatus est et munus edidit: deinde ex calendis Ianuariis con
Abbreviated transcription (Latin):
labeonem scriptum. s.abi¬
nus quoq et cassuis qͣsi
impossibiles eas conditio¬
nes intestam̃to positas. ꝓ
non scriptis esse. que sũia
ad mittenda est.

Expanded text:
Labeonem scriptum. Sabinus quoque et Cassius quasi impossibiles eas condiciones in testamento positas pro non scriptis esse, quae sententia admittenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
pecculnm legatum
fuerit meum sine dubio
creditoribus pecculiaribro
acciones nõ ꝯpetunt. s nõ
alias heres pecculumi prã¬
re d insi ei caueantur de

Expanded text:
peculium legatum fuerit, in eum sine dubio creditoribus peculiariis actiones non competunt: sed non alias heres peculium praestare debet, nisi ei caueatur de
Abbreviated transcription (Latin):
lp. Si ita legatum sit qm̃ fi¬
liis inaior exarca mea .x. sus¬
tulit. heres minor filius .x.d̃
medio sumito. debetur legatũ
quia id circo relictum est ut
conditõ filioꝵ excequetur.
et sane lec causa est. samq
causa inp̾titum. pena infu¬
turum confertur.

Expanded text:
. Si ita legatum sit: 'quoniam filius maior ex arca mea decem sustulit, heres minor filius decem e medio sumito', debetur legatum, quia idcirco relictum est, ut condicio filiorum exaequaretur, et sane haec causa est: nam causa in praeteritum, poena in futurum confertur.
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. In qntitate pr̃imo¬
uii exquirenda. uissum est
mortis tempus spectari.
qua de cania siquis cẽtum
in bonis hu̾it. et tota ea le¬
gauerit nicħ legataruis
pd̾e. si aute aditam bordica¬
tem per ẜuos hr̃ditarios
aut ex ꝑtu ancillarum hr¬
ditarium. aut ex fecu peco¬
rum tantum accessit hrdi
erogatis hĩturus sit hr̃s
quartam ꝑtem s uecͣce ẽ ut
uichonunus quarta pars le¬
gatis detrahatur. Et exdun¬
so si ex .c. septua guita quĩq
legaũit et añ aditam hr̃dita

Expanded text:
e. In quantitate patrimonii exquirenda uisum est mortis tempus spectari. qua de causa si quis centum in bonis habuerit et tota ea legauerit, nihil legatariis prodest, si ante aditam hereditatem per seruos hereditarios aut ex editariarum aut ex fetu pecorum, tantum accesserit hererogatis, hquartam partem, sed necesse est, ut nihilo minus quarta pars legatis detrahatur. et ex diuerso, si ex centum septuaginta quinque legauerit et ante aditam heredita
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Potest hr̃s iuen¬
denda br̃ditate cauere. ut.
lege falcidia int̾ueniente
solita legata pr̃ent᷑ quia ea
lex h̃rdis causa uł parata
est nec fraus ei fit siuis su¬
uum ninuat h̃rs¬

Expanded text:
um. Potest heres in uendenda hereditate cauere, ut et lege Falcidia interueniente solida legata praestentur, quia ea lex heredis causa lata est nec fraus ei fit, si ius suum deminuat her
Abbreviated transcription (Latin):
to. qui a bic penus non
est legata. et penus si da¬
tur. mortis causa capit᷑.
quia deficit legati condi¬
tio. Si usus.f. legatus sit
qui et diuidi pot̾. non sicut
cetere ẜuitutes in diuidue
sunt. ueteres quidem exti¬
inandum totum usum .f.
putibant. et ita constituẽ¬
dum quantum sit. in lega¬
to. S aristo auetarum o¬
pinione reces sit. ait enĩ
posse quartam partem ex
eo sicut ex corporibus reti¬
neri. Idq uił. recte ꝓbat
S operis ẜui legatis. cum
neq usus. neq usus. f. in
eo legato ẽẽ uidetur necessa¬
ria est uet̾um sentencia

Expanded text:
to', quia hic penus non est legata et penus si datur, mortis causa capitur, quia deficit legati condicio.Si usus fructus legatus sit qui et diuidi potest, non sicut ceterae seruitutes indiuiduae sunt, ueteres quidem aestimandum totum usum fructum putabant et ita constituendum, quantum sit in legato. sed Aristo a ueterum opinione recessit: ait enim posse quartam partem ex eo sic ut ex corporibus retineri idque Iulianus recte probat. sed operis serui legatis cum neque usus neque usus fructus in eo legato esse uidetur, necessaria est ueterum sententia
Abbreviated transcription (Latin):
Ncͣclum enĩ et si scientia noce¬
at enĩ restitucio facienda erit
est tutoris ep cõputanda est.
utiq et si pupillo cautum fit
meliꝰ dicit᷑ rem suam restitiu
pupillo. quã incͥtum cauciõu
euentum eu spectare. q. i uił.
E

Expanded text:
men etsi scientia noceat, tamen restitutio facienda erit,est, tutoris eius computanda est: utique etsi pupillo cautum sit, melius dicitur rem suam restitui pupillo quam incertum cautionis euentum eum spectare: quod e
Abbreviated transcription (Latin):
lane si is sit qui auxilio non
indiget sciencia ei nõ nocetũ
puta si pupillus cum pupil¬
io egit nacum nicħ actusit.
sciencia nõ nocet. Dauł.¬

Expanded text:
lane si is sit qui auxilio non indiget, scientia ei non nocet, ut puta si pupillus cum pupillo egit: nam cum nihil actum sit, scientia non nocet.
Abbreviated transcription (Latin):
fũit. ¶Uerb̾ edicti multa de sũt
quid eñ si fuit tutor is tñ fuit
qui auccer accõmodare nõ po¬
tuit.puta furiosꝯ.uł ad aliam
tore gestumẽ no ꝑtine ad hanc
ꝑtem edicti quid em̃ si duo tut¬
ores alt falsus. alt̾ uerus auctez¬

Expanded text:
fuerit". verbis edicti multa desunt: quid enim si fuit tutor, is tamen fuit qui auctoritatem accommodare non potuit? puta furiosus vel ad aliam tore gestum est, non pertinere ad hanc partem edicti: quid enim si duo tutores, alter falsus, alter verus auct
Abbreviated transcription (Latin):
m id ꝙ hus auctoribo gestur
cone nõ ip̃o iure. ¶ait p̃tor. si
idanctor ignoraũit dabo ĩ in¬
tegrũ restitutcem. Scienti non
subuenit merito quis ip̃e se
decepit.auł.

Expanded text:
his auctoribus gestum tionem, non ipso iure.Ait praetor: 'si id actor ignorauit, dabo in integrum restitutionem'. scienti non subuenit, merito, quoniam ipse se decepit.
Abbreviated transcription (Latin):
pro sisciceretur locari solent
que suppeslectilibus mi
forent cubero ħ modo demõ¬
strare suppellectuem temptr
instrumentum quod dam
patris famił. rerum ad coti¬
dinum usum ꝑatanmi
quod maliam spem nõ ca¬
deret ut uerbi gracia ut pe¬
mmargentenn uestem
ornamentum instrumẽ¬
ta agriant domus nec mo¬
ribus critatis ⁊ usu rerũ
appellationeͫ enis mutata ẽẽ
nam fictiba aut linea ant
intrea ant erea demq sup¬
pelleccili utebantur nunc
erebore atq textudĩem et
argento iam eyauro etiam
atq gemis suppelleccili utũ¬
tur qͣr speçies pocius rem̃
dequibus suppellectilis pociꝰ
margent an nestis sint:
ẜuus fatetur sentenciam
enis qui legauerit aspici
oportere inqͦuim rationẽ
ea solitus sit referreaeni
si ea dequibus nondubita

Expanded text:
ri solerent, quae sub pellibus usui forent. Tubero hoc modo demonstrare supellectilem temptat: instrumentum quoddam patris familiae rerum ad cottidianum usum paratarum, quod in aliam speciem non caderet, ut verbi gratia penum argentum vestem ornamenta instrumenta agri aut domus. nec musu rerum appellationem eius mutatam esse: nam fictil‹i› aut lignea aut uitrea aut aerea denique supellectili utebantur, nunc ex ebore atque testudine et argento, iam ex auro etiam atque gemmis supellectili utuntur. quare speciem potius rerum, tet, suppellectilis potius an argenti, an uestis sint. Seruius fatetur sententiam eius qui legauerit aspici oportere, in quam rationem ea solitus sit referre: uerum si ea, de quibus non a
Abbreviated transcription (Latin):
patruus sum. ⁊ tũ inichii
alt̾ius fino nꝑserit. nam
qui exhiis masculi nati st̃
inuicem patrui sunt que
anutte sunt. Item masculis

Expanded text:
patruus sum et tu mihi. alterius filio nupserit: nam qui ex his masculi nati fuerint, invicem patrui sunt, quae amitae, item masculi
Abbreviated transcription (Latin):
uesitum ẽ. an frumẽ¬
tum quod cibanis cł¬
torum patum foret instm¬
mento cederet et ulimm¬
is non ꝑlacet qua conin¬
mentur. quippe in strmm¬
tum ẽ. apparatus rerimo
diutius mansiarimn
nen quibus exceri requi¬
ret possessio. accedit eo qd̾
cibaria uictus magis quĩ
colendicansa parentus.
ego uuto et frlmentu
et uinum ad cibaria patũ

Expanded text:
esitum est, an frumentum, quod cibariis cultorum paratum foret, instrumento cederet. et plurimis non placet, quia consumeretur: quippe instrumentum est apparatus rerum diutius mansurarum, sine quibus exerceri nequiret possessio: accedit eo, quod cibaria uictus magis quam colendi causa pararentur. sed ego puto et frumentum et uinum ad cibaria pa
Abbreviated transcription (Latin):
norum possõnis agnoscen¬
de p̾terierit liben eius uł alfi¬
us patromi petere pot̾unt ex
illa ꝑte etc̃i qua primis ñ
petentib auc ẽt nolentibus
ad se ꝑtinere seq̃ntib datur
atq si priores ex eo num̃onõ
ẽent. sed si patronus brs
institutus uino liberto decẽ¬
sisset suꝑstitibus liberis q̃si¬
tum est. an illi otra tabłas
testamenti bonorum posse¬
t sionem petere. et eo decursũ
est. ut mortis tp̃s qd differ¬
tur bonorum possessio spec¬
tar debeat an patronus no
sit. ut si sit ex prima parte
edicti filii eius bonorum po¬
sessionem petere no possũt.

Expanded text:
norum possessionis agnoscendae praeterierit, liberi eius uel alterius patroni petere poterunt ex illa parte edicti, qua, primis non petentibus aut etiam nolentibus ad se pertinere, sequentibus datur, atque si priores ex eo numero non essent. Sed si patronus heres institutus uiuo liberto decessisset superstitibus liberis, quaesitum est, an illi contra tabulas testamenti bonorum possessionem petere possint: et eo decursum est, ut mortis tempus, quo defertur bonorum possessio, spectari debeat, an patronus non sit, ut, si sit, ex prima parte edicti liberi eius bonorum possessionem petere non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑandaẽ. ꝙͣ tp̃rale iuiciũ. aut
ualitudo ꝑꝑ̃ qua abducatur
hõ agenandi facultate.S ⁊̃si
ex ea q̃ alii ipta sit postumũ
quis hr̃de ĩstitu̾it ip̃o ure ñ
ual ꝙ turpis sit ĩstitucio. Si
filiũ ex hrdauo nepotẽq ex
eo p̾tiero. ⁊ alienũ hr̃de ĩstitu¬
ero et suꝑ uix̾it fili post mor

Expanded text:
 temporale uitium aut ualetudo, propter quam abducatur homo a generandi facultate. Sed si ex ea, quae alii nupta sit, postumum quis heredem instituerit, ipso iure non ualet, quod turpis sit institutio. Si filium exheredauero nepotemque ex eo praeteriero et alium heredem instituero et superuixerit
Abbreviated transcription (Latin):
gnare facile nõ possit postu¬
et uporẽ duc̾c et ad optare:
pot. ¶ Spadone quaq posse
postumu hr̃dem scribe et lab̾o
et cassius scribunt. qm̃ nec e¬
tas nec sterilitas eiꝰrei ĩpedi¬
m̃to ẽ.S si castrato sit. iuii ꝓ
culiopinionẽ secuto nõ ꝑn¬
tat postumũ hr̃dem posse m¬
stitu̾e quo uire utimur. ¶Er¬
rila pͥualebñt postumũ hr̃

Expanded text:
non possit, postuet uxorem ducere et a‹d›optare potest: spadonem quoque posse postumum heredem scribere et Labeo et Cassius scribunt: quoniam nec aetas nec sterilitas ei rei impedimento est. Sed si castratus sit, Iulianus Proculi opinionem secutus non putat postumum heredem posse instituere, quo iure utimur. Heririlia praeualebunt, postumum
Abbreviated transcription (Latin):
marcellus scribt. diu̾isuq ẽ.
sim hostiu potestate filiꝯsit.
et decesẜit in eodem statu rũpit
enĩ huis casibꝯ nepos cestm̃. ꝙ
si moriente auo filiꝰ repudi¬
au̾it nõ abscissũ ut suꝑiore
casu fu̾it. S si hrs ĩstitutꝰ omi¬
hr̃s. qm̃ ħ u̾ba si intestatꝰ mo¬
ticur. ad id tp̃s refferũtur quo
cestm̃ destituit nõ quomorit̃.¬
¶ S siexea ꝙͣ nefas sit duce
postumũ brͣde ĩstitũo. nõ pu¬
tat rumpi testm̃ põp. ¶S si ꝑ¬

Expanded text:
Marcellus aiunt. diuersumque est, si in hostium potestate filius sit et decesserit in eodem statu: rumpit enim his casibus nepos testamentum, quod moriente auo fili ius pependerit, non abscisum ut superiore casu fuerit. sed et si heres institutus omiba 'si intestato moritur' ad id tempus referuntur, quo testamentum destituitur, non quo moritur. Sed si ex ea, quam nefas sit ducere, postumum heredem instituero, non putat rumpi testamentum Pomponius.
Abbreviated transcription (Latin):
liꝯ nõ sit E ⁊ si in postumo
filio ide accid̃it ut natꝯ in¬
no prẽ aquo ex þrdatꝰ sit.i
moriatur ead dicenda er̃t de
subctitutõ qm̃ cum ẽ nato fili̾
loco en est qui fr̃ stes ẽ. P.ulł¬

Expanded text:
 non sit. quod si in postumo filio idem acciderit, ut natus uiuo patre a quo exheredatus sit moriatur, eadem dicenda erunt de substituto, quoniam cum est natus filius, loco eius est, qui superstes est. 9 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
hat int̾uentu legis falcidie.
dicebam legem falcidiã ex e¬
o quod refici ex hr̃ditate pot̾.
qrͣtam hr̃di rebuere.residuum
dodrantem uit̾ legatarios di¬
stribuere. Quare cum nom̃
mmus soluendo est in b̾rdita¬
te eius quod exigi potͤ pro ra¬
ta fit distributõ residiu uen¬
ditio facienda est ut id demum

Expanded text:
at interuentu legis Falcidiae. dicebam legem Falcidiam ex eo quod refici ex hereditate potest quartam heredi tribuere, residuum dodrantem inter legatarios distrminus solvendo est in hereditate, eius quod exigi potest pro rata fit distributio, residui venditio facienda est, ut id demum
Abbreviated transcription (Latin):
cebit ab eo. qui ut potesta¬
te est. ut existere condictiõe
defendatur ꝓ ea ꝑte qͣm cõ¬
tulit. ¶De illis sine culp̃
filui emancipati post mortẽ
pr̃is perierunt. queritur
ad cuius detrimentum ea
pertin̾e debeant. Et pleri¬
endum est quibus pretor
uiri boni arbitratu iubet
conferri bona .x ir autez
bonus non sit arbitratur.
conferrend̾ id qd̃ nec ħt. nͨ
dolo nec culpa desut lore.
Id quoq ꝙ sub condictioe
ex stipulatu debetur eman¬
cipato conferri debet diuer¬
sum est in legato condicti

Expanded text:
ebit ab eo qui in potestate est, ut existente condicione defendatur pro ea parte quam contulit. De illis, quae sine culpa filii emancipati post mortem patris perierunt, quaeritur, ad cuius detrimentum ea pertinere debeant. et pleriendum est, quibus praetor viri boni arbitratu iubet conferri bona: vir autem bonus non sit arbitraturus conferendum id, quod nec habet nec dolo nec culpa desiit habere. Id quoque, quod sub condicione ex stipulatu debetur emancipato, conferri debet. diversum est in legato condici
Abbreviated transcription (Latin):
celsus puitant ⁊ si fuerit
legatum pecculium non
deducton ere alieno ne m¬
sit. quia quod adicitur.
concra noturam legati fit
S puto uerum hanc adiec¬
tionem non incia relega¬
cum. s nichil ei adicere
nec enim pot crescere uẽ¬
dicatio pectuln ꝑ hanc ad¬
iectionem. plane si ꝓponas
legatarium nactum pos¬
sessionem rerum eycepti¬
one doliadnersus br̃dem
uendicatẽ nti pot. b enm
nisolidis rebus uoliinta¬
tem eris aliem non dedu¬
cendi.s et si domimus re¬
mittere seẜuo qd̃ deberet
uł nicħ sibi seruum debe
significiuerit nalet hec
adieccio quia midaͬ no lũ¬
tate pocest. dominus ẜuo
remitere quod ei deberet
iucario autem meo michi
legato an et incarii mei.

Expanded text:
ant.Et si fuerit legatum peculium non deducto aere alieno, ueresit, quia quod adicitur contra naturam legati ‹s›it. sed puto uerum ‹hanc› adiectionem non uitiare legatum, sed nihil ei adicere: nec enim potest crescere uindicatio peculii per hanc adiectionem. plane si proponas legatarium nactum possessionem rerum, exceptione doli aduersus heredem uindicantem uti potest: habet enim in solidis rebus uoluntatem aeris alieni non deducendi. sed et si dominus remittere se seruo quod debet uel nihil sibi seruum debere significauerit, ualet haec adiectio, quia nuda uoluntate potest dominus seruo remittere quod ei debet. Uicario autem meo mihi legato an et uicarii mei
Abbreviated transcription (Latin):
s huic sentencie adn̾satur
rescriptum impatons nr̃i
pecculium seruo legatim
non etiam id conceditur
ñ petitionem habeãt pectine
quam se inrationem dñi
quod impendit cum eo ꝙ
domino debeturan et qł
dominus scripsiss seruo setͣ¬
suo debere pecculio legato
cederet pegasus negat ider
nerua et cuignens domi¬
cie filie sne pecculum qd̾ ĩ
eius eẽt legasset et anniñi
quod ei solicus erat dare biĩ¬

Expanded text:
sententiae aduersatur rescriptum imperatoris nostri peculium seruo legatur, non etiam id conceditur, ut petitionem habeat pecuniae, quam se in rationem domini quod impendit cum eo quod domino debetur. an et quod dominus scripsisset se servo debere, peculio legato cederet? Pegasus negat: idem Nerva: et cum Gnaeus Domitius filiae suae peculium quod eius esset legasset, et annuum, quod ei solitus erat dare, bi
Abbreviated transcription (Latin):
carꝰiꝰ eis liberi ẽẽ iussissent
ciusq pecculia sua legata
testatoris exandienda sunt
tanquam de duobus seꝑa¬
tis q pectuluis testatore locu¬
non cõmumcabitur insi
autem es alienum hoc ẽ qd̃¬

Expanded text:
carius eius liberi esse iussi sint eisque peculia sua legata testatoris exaudienda, tamquam de duobus separatisque peculiis testatore locunon communicabitur, nisi autem aes alienum, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ possõ locum rat uxorẽ
ee oportec mortis tempore. S
si diuortium quod secutum
sit. uerumptamen uire durat
in at̾monium. ixc successio lo¬
cum b̃t hoc aũt in hinꝰmodi
spebus procedit lib̾ta ab ĩuito
patrono diuertit lex uilia de
maritandis ordinibus reti

Expanded text:
bonorum possessio locum habeat, uxorem esse oportet mortis tempore. sed si diuortium quidem secutum sit, uerumtamen iure durat matrimonium, haec successio locum non habet. hoc autem in huiusmodi speciebus procedit. liberta ab inuito patrono diuortit: lex Iulia de maritandis ordinibus reti
Abbreviated transcription (Latin):
berti fcm esse
testato libertus decesserit
quominus quam pars de¬
bita bonorum ad quem
eorum perueuit. qui con¬
tra tab̾. bonorum põem ac¬
cipere possunt cognoscit p̾¬
tor et operam dat ne eas
res ei fraudi sit. ¶ Si ali¬
enatio do.ma.fca̾ sit. nõ
querimus utrum mortiᷤᷤ
ea fca sitan non sit omni
modo reuocatur. Siuero ñ
tori probandum est. morti
causa fcãm alieuationez
si enim ꝓponas mortis cã¬
fc̃am auenationem nou
requirmus utrum dolo
malo fr̃a sit. an non sit su¬
fficit enim docere mortis
ĩ merito. mortis eium ca
dnationes comꝑantur le¬
gatis. Et sicut in legatis
uon requirimus. doło. ma.
fẽm sit. an non sit ita nec

Expanded text:
berti factum esse to siue intestato libertus decesserit, quo minus quam pars debita bonorum ad eorum quem perveniat, qui contra tabulas bonorum possessionem accipere possunt: cognoscit praetor et operam dat, ne ea res ei fraudi sit. Si alienatio dolo malo facta sit, non quaerimus, utrum mortis causa facta sit an non sit: omni enim modo revocatur. si vero non tori probandum erit mortis causa factam alienationem. si enim factam alienationem, non requirimus, utrum dolo malo facta sit an non sit: sufficit enim docere mortis immerito: mortis causa enim donationes comparantur legatis et sicut in legatis non quaerimus, dolo malo factum sit an non sit, ita nec
Abbreviated transcription (Latin):
totum semissem legauerat.a
ticio nich̾. et ticumra. filio sb̃¬
sticuerat qͣitum est cum tici
ex iustitutione adus ⁊ ĩpu¬
Te filis mortuo. ex substitu¬
tione hr̃s extitiss ꝙͣtum le¬
gatorum norame prare de¬
ueret. Et placuit solida le¬
gata cum pr̃are debẽ. Nam
ꝯ fusi duo semisses efficerẽt¬
ut et circa legen falcidi am
tocius assis ratõ heretur ⁊ so¬
lida legata pr̃arent᷑ s hoc itͣ
ũm est. si filius anc̾quam
patri hr̃s existeret decessisset.
Si uero pr̃i hr̃s fuit nõ am¬
pliora legata debet. substiti¬
tus quam quibꝰ pupillus
obligatus fuerat quia non
suo nomine obligatur. s de¬
fucti pupilli qui uicb̾. am¬
plius quam semissis dodrã¬
tem. prare necͣe bu̾it. Qd̾ si
extranei hõrdis senus totus
legatus fu̾it. isꝙ pupillo.
quo nicħ legatum erat ex ĩ¬

Expanded text:
totum semissem legauerat, a Titio nihil et Titium filio substituerat. quaesitum est, cum Titius ex institutione adisset et impubere filio mortuo ex substitutione heres exstitisset, quantum legatorum nomine praestare deberet. et placuit solida legata eum praestare debere: nam confusi duo semisses efficerent, ut circa legem Falcidiam totius assis ratio haberetur et solida legata praestarentur. sed hoc ita uerum est, si filius antequam patri heres exsisteret decessisset. si uero patri heres fuit, non ampliora legata debet substitutus, quam quibus pupillus obligatus fuerat, quia non suo nomine obligatur, sed defuncti pupilli, qui nihil amplius quam semissis dodrantem praestare necesse habuit. Quod si extranei heredis semis totus legatus fuerit isque pupillo, a quo ni
Abbreviated transcription (Latin):
testator numerum iusornie
babint pcnlis uero recte are s
enee. quidem sint nonante
cormthie non deberi ¶Eintesti¬
tudinea legata eent eilectos
testudineos pedibus margen¬
tatos deben labeo trebacns res¬

Expanded text:
testator numero uasorum habuit. Proculus uero recte ait, si aeneae quidem sint, non autem Corinthiae, non deberi. Cui testudinea legata essent, ei lectos testudineos pedibus inargentatos deberi Labeo Trebatius res
Abbreviated transcription (Latin):
hrdibꝰ institutis uideatur
p̃torloqui at cñetiã ad alio
ħ res ẜpit ut si sit legatariꝰ
a quo fidei comissũ relictũ ẽ.
et ħ id egiss ut ꝯmittatur hr̃¬
ditas doloq id fecit ꝯueniri
o. ¶ Siquis uendidit hr̃di¬
tate utiq possidẽ iudetur nõ
dolo  fecisse quominꝰ possider

Expanded text:
dibus institutis uideatur praetor loqui, attamen etiam ad alios haec res serpit: ut, si sit legatarius, a quo fideicommissum relictum est, et hic id egisset, ut omittatur hereditas, doloque id fecit, conueniri debet.Si quis uendiderit hereditatem, utique possidere uidetur, non dolo fecisse, quo mi
Abbreviated transcription (Latin):
rit alioqui peccummm acoloi̾s
eractam et inualendarium et¬
m eidem regionem uesa reli¬
quis non ꝯtieri. neq colono¬
rum neq actorum facile ꝯstabit
tam et si noãtimactiones ad fi¬
lia ꝑtinereuolint. E his u̾b
licio ticio predia mea illa cum
pretoria sicut ameindiẽ mor¬
tis mee possessa sunt do instru¬
mentum rusticum et ommia
que ibi fuerunt quo dñs fins¬
set instruccior deberi comienit
colonorum relinqua non debẽ¬
tur ¶ Prt̾ filio taberam pinpur¬
anam cum serius institoribus
et purpureis que in diem mor¬
tis eius ibi fuerunt legaũ. n
precia pimpure credite neq de¬
bitum neq reliqua legato ⁊ ti¬
nen placint Sicio seiana pre¬
dia sicuti comparata sunt.do le¬
go cumeent gabma quoq smmil
imo precio compata non suficere
solum argumentum emptoris
leg. accepto legati eẽnt ¶balu¬
ealegate donnis eẽ porcionem
ꝯstatꝰ. Ꝙ sieas publice prebint
ita demũ domus eẽ porcionem
balneas si ꝑdonnum que nitti

Expanded text:
quin pecuniam a colonis exactam et in kalendarium in eadem regione uersam reliquis non contineri neque colonorum neque actorum facile constabit, tametsi nominatim actores ad filiam pertinere uoluit. Ex his uerbis: 'Lucio Titio praedia mea illa cum praetorio, sicut a me in diem mortis meae possessa sunt, do' instrumentum rusticum et omnia, quae ibi fuerunt, quo dominus fuisset instructior, deberi conuenit: colonorum reliqua non debentur. Pater filio tabernam purpurariam cum seruis inst‹it›oribus et purpuris, quae in diem mortis eius ‹i›bi fuerunt, legauit. neque pretia purpurae condita neque debita neque reliqua legato contineri placuit. 'Titio Seiana praedia, sicuti comparata sunt, do lego.' cum essent Gabiniana quoque simul uno pretio comparata, non sufficere solum argumentum emptionis  accepto lati essent.Balneas legatae domus esse portionem constabat: quod si eas publice praebuit, ita domus esse portionem balneas, si per domum quoque i
Abbreviated transcription (Latin):
moriar utiq optimi maximq st̃
utiq eos in die mortis mee pos¬
sedi non plemus dicmi ita uti
claudimtur. infundo autẽ duo¬
imo exhus qui prelegati sunt
tabularium in quosunt et com¬
plurium mancipiorimi emp¬
tiones s et fundorum et ninoꝵ
contractuum ni strumentorũ

Expanded text:
 uti optimi maximique sunt utique eos in diem mortis meae possedi et, ut plenius dicam, ita uti cluduntur.' in fundo autem uno ex his, qui praelegati sunt, tabularium est, in quo sunt et complurium mancipiorum emptiones, sed et fundorum et uariorum contractuum instrumenta,
Abbreviated transcription (Latin):
secundum ea que pponentute
instrinnenta enitciomm ⁊tẽ
debitorum que in fundo plega¬
to mansent non ui deri legato
continer¶his nerbis domib
legatis fidei hrdum meorum
comitto utismant eum hre

Expanded text:
cundum ea quae proponuntur instrumenta emptionum, item debitorum, quae in fundo praelegato remanserunt, non uideri legato contineri.His uerbis domibus legatis: 'fidei heredum meorum committo, uti sinant eum h
Abbreviated transcription (Latin):
secus adirentur umis patris
famine uel uxoris non nũꝙͣ
mentorum domus rõnibus
accepto ferebantur ⁊ imo y̾cio
copaite uel instructe connum
inunicte fuissent ¶Qui do¬
mum possidebat ortum uici¬
mi edibus coparanit ac post¬
ea domunn legauit si ortum:
domus cansa com parint ut
amemno rem donñ ac salubͥ¬
orem possiden aditumq meũ
ꝑdomum habit et edumor¬
tos aditamentum fint domꝰ
legato continebitur. Ia ppel¬
latione domus insulamq̃q
iniunctam inderi domum sin
non precio cum domo fuisset
compata ⁊ utrisq possessiois
similit̾ accepto latas rõmbus
ia filie meeħrdes erunt
tunc meina emedio sũmito:
precipito sibiq habeto fundo
meos iltum millum cumo
sulis et custodibus ominur
horum fundorum et cum his
omnibus agris quiad ꝯuinc¬
tionem eitis q eorum fundor
emptionem nel quolib alio
obtigent. item cum ommb
mancipus peccoribus iumẽ

Expanded text:
secus adirentur et in usu patris familiae uel uxoris nonnumquammeritoriorum domus rationibus accepto ferebantur et uno pretio comparatae uel instructae communi coniunctu fuissent.Qui domum possidebat, hortum uicinum aedibus comparauit ac postea domum legauit. si hortum domus causa comparauit, ut amoeniorem domum ac salubriorem possideret, aditumque in eum per domum habuit et aedium hort‹u›s additamentum fuit, domus legato continebitur. Appellatione domus insulam quoque iniunctam domui uideri, si uno pretio cum domu fuisset comparata et utriusque pensiones similiter aia filiae meae heredes erunt, tunc Maeuia e medio sumito praec‹i›pito sibique habeto fundos meos illum et illum cum casulis et custodibus omnium horum fundorum et cum his omnibus agris, qui ad coniunctionem cuiusque eorum fundorum emption‹e› uel quolibet alio casu optigerint, item cum omnibus mancipiis pec
Abbreviated transcription (Latin):
aut singulas res petere
petet ini quid directa ac¬
tione quasi hr̃s ut ea
peticione uidicari poss¬
it. an quasi ex liberis

Expanded text:
aut singulas res petere, petat, inquit, directa actione quasi heres, ut ea petitione iudicari possit, an quasi ex liberis
Abbreviated transcription (Latin):
Utor decedens alus hrdi¬
bus scriptis etiam pupi¬
llo suo cinus tutelamgesẜit
tercam ꝑtembonorum dan
uoluit si brdibus sins tutele
euisa controuersia non fecent
s eo nomine omnes libaint
pupillus legatum p̾tulit ⁊
postea inchominus pecut qe¬
de quid exdistractione aliaue
excansa ad cutorem suumes
tutella ꝑuertent. Quero ey
uerbi testamenti ab bis ex¬
accionibus excludatur .x aĩ¬

Expanded text:
utor decedens aliis heredibus scriptis pupillo suo, cuius tutelam gessit, tertiam partem bonorum dari uoluit, si heredibus suis tutelae causa controuersiam non fecerit, sed eo nomine omnes liberauerit: pupillus legatum praetulit et postea nihilo minus petit quidquid ex distractione aliaue causa ad tutorem suum ex tutela peruenerit: quaero, an uerbis testamenti ab his exactionibus excludatur.
Abbreviated transcription (Latin):
simodo.id quod exiisii.f.¬
⁊ receptum eet reiei p̾stand
sufficeret¶Mater filio mn
uit. quinos aureos ⁊ uest
ari nominemsingulos ã¬
nos quinquagenos si cur
filio eius moreretur oie¬
ro filio defuncto.i alim̃ta
mortemOlp̃.

Expanded text:
si modo id, quod ex usu fructu receptum esset, ei rei praestandae sufficeret.Mater filio heruiarii in singulos annos quinquagenos, si cum filio eius moreturro, filio defuncto an alimenta mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
herotem actorem haberet co
ent post meam uoissin
subscriptionem postea uiꝰ
dem actu habuerit raciones

Expanded text:
Erotem actorem haberet, coerit post nouissimam meam subscriptionem'. postea uiuus dem actu habuit rationes
Abbreviated transcription (Latin):
rice p̾stabunt᷑. prea accepta sela
filia cum cet̾i hr̃des abstinuit hr¬
ditate bñficio prĩcipis. et tota
hrditas ad sciam ptin̾e cepit q̃¬
ro an inseia que sola hr̃s rema

Expanded text:
rice praestabantur: postea excepta Seia filia ceteri heredes abstinuerunt hereditate beneficio principis et tota hereditas ad Seiam pertinere coepit. quaero, an in Seiam, quae sola heres rema
Abbreviated transcription (Latin):
uius. recia rerum ñ
ex affectũ. nec utilitate sin¬
guloꝵ. sed cõiter fungunt᷑
Nec enim qui filium natã

Expanded text:
iam Pretia rerum non ex affectu nec utilitate singulorum, sed communiter funguntur. nec enim qui filium nat
Abbreviated transcription (Latin):
postea maceti locum trans¬
gato continebitur quia
id qd̾ testamenti facti tem¬
poreinmim fint demost¬
tum ẽ. et eciam hec ueru
insi uoluntas ad n̾setur
uino ancem pat̾nonlega¬
to id demum legatum ur
qd testator iim mimero
habint non quod pater
Item si pecculiare innum
legatum sit id contineb¬
untur. quodscin habne¬
rt̃ curtamdinense quod
pateriiumninum non¬
iam cepit usus ip̃nis tes¬
tatoris cẽ at peccunare in
usus ẜuorum remanfit¬

Expanded text:
postea in aceti locum transgato continebitur, quia id, quod testamenti facti tempore vinum fuit, demonstratum est: et est hoc verum, nisi voluntas adversetur.Uino autem paterno legato id demum legatum uidetur, quod testator uini numero habuit, non quod pater. item si peculiare uinum legatum sit, id continebitur, quod serui habuerunt. cur tam diuerse? quod paternum uinum iam coepit usus ipsius testatoris esse, at peculiare in usu seruorum remansi