comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legem agraria feriet quã tamẽ antiqͣri facile passus est et in
eo uehementer se moderatum prebuit. Sed cum in agendo mł¬
ta populariter tamen illud inale non essem tiuitate duo miba
hominu qui rem haberent capitalis oro est ad equatioe bonoꝵ
pertinens qui pestis potest esse maior. Hanc eniz ob causam o¬
et si duce uatura congregabant᷑ homines. tamen spe tustodie
reꝵ suaꝵ urbiu presidia querebant Danda etiamoꝑa est ne
quid aput maiores nõs sepe fiebat propter erarii tenuitatem as¬
sidiutatemq belloꝵ tributum sit conferendum idq ne eue¬
niat multo ante erit prouidendum. Sicq si necessitas huiꝰ
muneris alicui zei publice obuenerit malo em̃ ꝙͣ nr̃e ominar i
leq tamen de nr̃a sed de onm ⁊epublica disputo danda erit oꝑa
ut omnes intelligant si salui uelint esse necessitati esse paren¬
dum Atq eciam qui rem publicaui gubernabunt consulere de¬

Expanded text:
legem agrariam ferret, quam tamen antiquari facile passus est et in legem agrariam ferret, quam tamen antiquari facile passus est et in eo vehementer se moderatum praebuit—sed cum in agendo multa populariter, tum illud male, non esse in civitate duo milia hominum, qui rem baberent. Capitalis oratio est, ad aequationem bonorum pertinens; qua peste quae potest esse maior? Hanc enim ob causam etsi duce natura congregabantur hominess, tamen spe custodiae rerum suarum urbium praesidia quaerebant. Danda etiam opera est, ne, quod apud maiores nostros saepe fiebat propter aerarii tenuitatem assiduitatemque bellorum, tributum sit conferendum, idque ne eveniat, multo ante erit providendum. Sin quae necessitas huius muneris alicui rei publicae obvenerit malo enim quam nostrae ominari; neque tamen de nostra, sed de omni re publica disputo, danda erit opera, ut omnes intellegant, si salvi esse velint, necessitati esse parendum. Atque etiam omnes, qui rem publicam gubernabunt, consulere de
Abbreviated transcription (Latin):
quisq sit extremum autem preceptum in beneficis oꝑaq danda
nequid contia equitatem contendas ne quid pro inuiria funda¬
mentum enim est ꝑpetue ꝯmenclationis et fame uistitia. Sine
qua nichil porest ee lauclabile. Sec quomodo deeo genere bñfi¬
tioꝵ dictum est que ad singlos spectant de inteps de hiis q̃ ad uni
ip̃oꝵ q̃ partim huiusmodi sunt ut ad uiuuersos ciues pertineant
partim singulos ut attingant que etiam sunt graciora danda
oꝑa est omuino si possit utrisq. Nec mirs ut etiam singulis
confulatur sed ita ut ea res aut prosit aut terte non obsit Rp. ꝯ
grachi frumentaria magna largitio ex hauriebat enim erarbui
iodica .m. octoui et Rͦ .p. tollerabilis et plebi necessaria. Eigo¬
R p. ad ministrabit et suũ quisq teneat neq de bonis priuatoꝵ
publice diminucio fi̾at permciose n philippus in tribunatu cu

Expanded text:
quisque sit! Extremum autem praeceptum in beneficiis operaque danda, quisque sit! Extremum autem praeceptum in beneficiis operaque danda, ne quid contra aequitatem contendas, ne quid pro iniuria; fundamentum enim est perpetuae commendationis et famae iustitia, sine qua nihil potest esse laudabile. Sed, quoniam de eo genere beneficiorum dictum est, quae ad singulos spectant, deinceps de iis, quae ad unipsorum partim eius modi sunt, ut ad universos cives pertineant, partim, singulos ut attingant; quae sunt etiam gratiora. Danda opera est omnino, si possit, utrisque, nec minus, ut etiam singulis consulatur, sed ita, ut ea res aut prosit aut certe ne obsit rei publicae. C. Gracchi frumentaria magna largitio; exhauriebat igitur aerarium; modica M. Octavi et rei publicae tolerabilis et plebi necessaria; ergoadministrabit, ut suum quisque teneat neque de bonis privatorum publice deminutio fiat. Perniciose enim Philippus, in tribunatu cum
Abbreviated transcription (Latin):
inopem probum tamẽ et modestum om̃s uon inprobi humiles q̃
magua in poplo mnultitudo est presidiũ sibi paratũ uident. Quã
obrei melius apũcl bonos quam aput fortimatos bñficiũ locari
puto D ancla omuino oꝑa ẽ ut omni generi satisfacere possimus. S
si res in contencionem ueuiet nimirum themistocles est auctor ad¬
hibendus. Qui tum consuleret᷑. Utrũ bono uiro an minus pro¬
bato diuiti filiam collocaiet. Ego uero inquit malo uirum qui pe¬
cunia egeat ꝙͣ pecuniam que diro. Sed corrupti mores q̃ depraua¬
ti q̃ sunt ãmiratione diuitiaꝵ quaꝵ magnitudo quid ad uniiquẽq
nr̃m pertinet illum fortasse adiuuat quiꝰ habet ne id quidem sꝑ
sed fac u̾iuare ut utentior sane sit honestior po̾ quomo. Quod si
eciam bonus erit ne impediant dicie quo minuss uiuetͤ modo
ne adiuuent sitq omne iudiciũ nõ quã locuples sed qualis unus¬

Expanded text:
inopem, probum tamen et modestum, omnes non improbi humiles, quae inopem, probum tamen et modestum, omnes non improbi humiles, quae magna in populo multitudo est, praesidium sibi paratum vident. Quam ob rem melius apud bonos quam apud fortunatos beneficium collocari puto. Danda omnino opera est, ut omni generi satis facere possimus; sed si res in contentionem veniet, nimirum Themistocles est auctor adhibendus; qui cum consuleretur, utrum bono viro pauperi an minus probato diviti filiam collocaret: Ego vero, inquit, malo virum, qui pecunia egeat, quam pecuniam, quae viro. Sed corrupti mores depravatique sunt admiratione divitiarum; quarum magnitudo quid ad unum quemque nostrum pertinet? Illum fortasse adiuvat, qui habet. Ne id quidem semper; sed fac iuvare; utentior sane sit, honestior vero quo modo? Quodsi etiam bonus erit vir, ne impediant divitiae, quo minus iuvetur, modo ne adiuvent, sitque omne iudicium, non quam locuples, sed qualis
Abbreviated transcription (Latin):
animaduertendum est diligencius q̃ natura reꝵ sit. Hinuꝵ em
inops ile si bomis est uir eciam si referre grã non potest habere
potest cõmode autem quicũq dix pecuniam qui heat non rededli¬
locupleres honoratos beatos putant hinc obligari quidem bñficio uo¬
lunt Quinetiam benefitui se dedisse arbitrant᷑ cũ ĩpi quãius mag¬
num aliquod accepint etiam a se aut postulariꝰ aut expectari ali¬
quid suspicantur patrocimo uero se usos aut clientes appellari mor¬
tis iustar putant Aut uero ille temus tum quicꝙͣ factum sit
se spectatum non fortunam putant non modo illi qui est merit ꝯ
sed etiam illis a quibus expectat eget enim multis gratum seui¬
deri stuclet. Neq uero uerbis auger suũ inuꝰ si quo forte fungit᷑
secl etiam extenuat. uidendũq illud ꝙ si opulentũ forcunatũq de¬
fenderis in uno illo aut forte in libis eius manet gracia. Sin aute

Expanded text:
animadvertendum est diligentius, quae natura rerum sit. Nimirum enim animadvertendum est diligentius, quae natura rerum sit. Nimirum enim inops ille, si bonus est vir, etiamsi referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem, quicumque dixit, pecuniam qui habeat, non reddidlocupletes, honoratos, beatos putant, ii ne obligari quidem beneficio volunt; quin etiam beneficium se dedisse arbitrantur, cum ipsi quamvis magnum aliquod acceperint, atque etiam a se aut postulari aut exspectari aliquid suspicantur, patrocinio vero se usos aut clientes appellari mortis instar putant. At vero ille tenuis, cum, quicquid factum sit, se spectatum, non fortunam putet, non modo illi, qui est meritus, sed etiam illis, a quibus exspectat eget enim multis, gratum se videri studet neque vero verbis auget suum munus, si quo forte fungitur, sed etiam extenuat. Videndumque illud est, quod, si opulentum fortunatumque defenderis, in uno illo aut, si forte, in liberis eius manet gratia; sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
qui faciunt plurimũ gratio consequũtur. latissineq eoꝵ inanat
industria iam illud non sunt amiouendi Est enim in promptuut
anim aduertãt cũ alios iuuare uelint nequos offendant Sepe añ
aut ees ledunt quos nõ debent aut es quibus nõ expedent. ded ĩ¬
prudentes negligentie est si scientes temeritatis ucendum ecta ex
cusacione est aduersus eos quos inuitus offeudas quacũq possis
quare id qd̾ feceris necesse fuerit nec aliter facere potueris cetersq qpiꝰ
uandis aut mores spectariꝰ aut foenta fortuna soleat dictu quidem
est prodine. Iraq uulgo locuntur se in beneficii collecandis mores
honumĩ non fortunam loqui honesta oracio est. Ded quis tamdẽ¬
est qui inopis sed optimi uiri cause non anceponat in oꝑa danda
gratiam fortunati et potentis A quo enim expedicior et celeior
remuneratio fore uidetia in eum fore est uoluntas ꝓpensior.Ded¬

Expanded text:
qui faciunt, plurimum gratiae consequuntur, latissimeque eorum manat qui faciunt, plurimum gratiae consequuntur, latissimeque eorum manat industria. Iam illud non sunt admonendi est enim in promptu, ut animadvertant, cum iuvare alios velint, ne quos offendant. Saepe enim aut eos laedunt, quos non debent, aut eos, quos non expedit; si imprudentes, neglegentiae est, si scientes, temeritatis. Utendum etiam est excusatione adversus eos, quos invitus offendas, quacumque possis, quare id, quod feceris, necesse fuerit nec aliter facere potueris, ceterisque apvandis aut mores spectari aut fortuna soleat, dictu quidem est proclive, itaque volgo loquuntur, se in beneficiis collocandis mores hominum, non fortunam sequi. Honesta oratio est; sed quis est tandem, qui inopis et optimi viri causae non anteponat in opera danda gratiam fortunati et potentis? a quo enim expeditior et celerior remuneratio fore videtur, in eum fere est voluntas no
Abbreviated transcription (Latin):
atq huic arti funtuna est dicendi grauior facultas gratior et orna¬
nor. Qurd enim eloquentia prestabilius et ãmiracione audientiũ uł
bus nostris est in cora dignitatis prinipatus datus. Diserti igitur
hom̃is et facile laborantis quodq in patriis est moribus multoꝵ cau¬
sas et non grauate et gratuito defendentis benefiçia et panoriuia late
patent. Ammouebat me res ut hoc quoq loco interinissionem elo¬
quencie nec dicam interĩtũ deplorarem inuererer uede me ip̃o aliqͥo
uiclerer queri. Sed tamen uidemus quibus extinctis oratoribus quã
in ꝗ paucis spes ꝙͣto in pautioribus facultas quã in niultis sit au¬
datia. Cum autem om̃s non possint ne multi quidem aut uirisꝑiti
esse aut diserti licet tamẽ opera prodesse multis ꝑ beneficia peten¬
tem comendantem iudicibus magistratibus uigilantem ꝓ re alte¬
rius eos ĩp̃o qui aut cousulunt aut defendunt rogante. Quod

Expanded text:
Atque huic arti finitima est dicendi gravior facultas et gratior et ornaAtque huic arti finitima est dicendi gravior facultas et gratior et ornatior. Quid enim eloquentia praestabilius vel admiratione audientium vel o a maioribus nostris est in toga dignitatis principatus datus. Diserti igitur hominis et facile laborantis, quodque in patriis est moribus, multorum causas et non gravate et gratuito defendentis beneficia et patrocinia late patent. Admonebat me res, ut hoc quoque loco intermissionem eloquentiae, ne dicam interitum, deplorarem, ni vererer, ne de me ipso aliquid viderer queri. Sed tamen videmus, quibus exstinctis oratoribus quam in paucis spes, quanto in paucioribus facultas, quam in multis sit audacia. Cum autem omnes non possint, ne multi quidem, aut iuris periti esse aut diserti, licet tamen opera prodesse multis beneficia petentem, commendantem iudicibus, magistratibus, vigilantem pro re alterius, eos ipsos, qui aut consuluntur aut defendunt, rogantem; quod
Abbreviated transcription (Latin):
hennonem achenis eciam in suos turiales latiadas hospitalem fius¬
ut om̃ĩa preberent᷑ quitũq laciades in uillam suam diuertisset
Que autem opa non largicone bñficia clantur hoc tũ in uiiuersam
rem publicam cũ in singuls ciues confererũt᷑ Nam in u̾ie cauere
consilio iuiuare atq hoc scĩe genere prodesse quaplimis uehemẽ¬
ter et acl opes augencla pertinet et ad gram Itaq tũ multa pre¬
clara maioꝵ tumꝰ quo optime constitutiꝰ iuris cuulis sumo semper
in honore fuit cognitio atq interpretatio quã quidem ante haut
confusionem tempoꝵ in possessione sua printipes retimierũt Nuc
ut honores et om̃o cliguitatis gradus sie hunꝰ scientie splendor
delatus est idq inclignius ꝙ eo tempore hoc contigit tum hus ess
qui oñis superiores quibus honore par esset scientia fͤ uicisset. Hec igi
oꝑa grata multis etad beneficiis obstringendos homies accomoclat᷑a

Expanded text:
Cimonem Athenis etiam in suos curiales Laciadas hospitalem fuisCimonem Athenis etiam in suos curiales Laciadas hospitalem fuisut omnia praeberentur, quicumque Laciades in villam suam devertisset. Quae autem opera, non largitione beneficia dantur, haec tum in universam rem publicam, tum in singulos cives conferuntur. Nam in iure cavere , consilio iuvare, atque hoc scientiae genere prodesse quam plurimis vehementer et ad opes augendas pertinet et ad gratiam. Itaque cum multa praeclara maiorum, tum quod optime constituti iuris civilis summo semper in honore fuit cognitio atque interpretatio; quam quidem ante hanc confusionem temporum in possessione sua principes retinuerunt, nunc, ut honores, ut omnes dignitatis gradus, sic huius scientiae splendor deletus est, idque eo indignius, quod eo tempore hoc contigit, cum is esset, qui omnes superiores, quibus honore par esset, scientia facile vicisset. Haec igitur opera grata multis et ad beneficiis obstringendos homines accommodata.
Abbreviated transcription (Latin):
iudando exigendo achum in oimĩq re contrahenda uendendo. eine¬
do condutendo. locando. incinatibus et confinii equũ facilem.
multa multis de suo uire cecdeñte a litibus uero quantũ liceat
et nescio an paulo plus etiam ꝙͣ liceat ab horrentem Est enĩ
non modo liberale paulum nomiꝗͣ de suo iure decedere sed in¬
terdum eciam fructuosum Habenda autem zatõ est rei familiar
quã quidem delabi sin̾e flagiciosum est sedita ut illiberalitat᷑
auaricieq absit suspicio. Posse enim liberalitate uti non spoli¬
ante se patrĩonio nimiꝵ est pecuine fructus maximus. Recte
eciam a theoprasto est laudata hospitalitas. Est enim ut nuchi
quiclem uidet᷑ ualde decorum patere domos hominu illustri hos
liberalitatis genere in inbe nr̃a non egere. Est autem etiam ue¬
hementer unle qui honeste posse multũ polunt per hospites aput
externos populos ualere opibus et gra. Teofrastus quidem stribit

Expanded text:
in exigendo non acerbum in omnique re contrahenda, vendundo emenin exigendo non acerbum in omnique re contrahenda, vendundo emendo, conducendo locando, vicinitatibus et confiniis, aequum, facilem, multa multis de suo iure cedentem, a litibus vero, quantum liceat et nescio an paulo plus etiam, quam liceat, abhorrentem. Est enim non modo liberale paulum non numquam de suo iure decedere, sed interdum etiam fructuosum. Habenda autem ratio est rei familiaris, quam quidem dilabi sinere flagitiosum est, sed ita, ut illiberalitatis avaritiaeque absit suspicio; posse enim liberalitate uti non spoliantem se patrimonio nimirum est pecuniae fructus maximus. Recte etiam a Theophrasto est laudata hospitalitas; est enim, ut mihi quidem videtur, valde decorum patere domus hominum illustrium holiberalitatis genere in urbe nostra non egere. Est autem etiam vehementer utile iis, qui honeste posse multum volunt, per hospites apud externos populos valere opibus et gratia. Theophrastus quidem scribit
Abbreviated transcription (Latin):
ex ceteris. Temeritace em̃ remota gratissima liberalitat eoq eam
studiosius pleriq laudant qui fumi cuiꝰq bontas umiine poi¬
fugiue est om̃i Banda igitur oꝑa est ue hos benefit quã pli¬
inoͦs afficiamus quoꝵ memoria libers posterisq prodat᷑ ut hus
ingratus esse non liceat Omnes enim in memorem beneficii oderut
eamq inuiriam indeterrenda libertate sibi etiam fieri eiunq qui fa¬
tit conmunem hostem tenuioꝵ putant atq hec benignitas eciamrĩ
publice est utilis redimi a seruitate captos lacupletari tenuiores
Quod quidem uulgo solitum ficri ab ordine nostro morõne crassi
scriptum copiose uidemus hanc ergo consuetudine beingnitatis.
largitioni muneꝵ antepono hec est grauiu hominu atq ma¬
gnoꝵ illa quasi assentatoꝵ populi multitudinis leuitate uolupta¬
te quasi titillantiũ. Conueniet autẽ tũ indando munificũ esse tu

Expanded text:
ex ceteris. Temeritate enim remota gratissima est liberalitas, eoque eam ex ceteris. Temeritate enim remota gratissima est liberalitas, eoque eam studiosius plerique laudant, quod summi cuiusque bonitas commune perfugium est omnium. Danda igitur opera est, ut iis beneficiis quam plurimos afficiamus, quorum memoria liberis posterisque prodatur, ut iis ingratis esse non liceat. Omnes enim immemorem beneficii oderunt eamque iniuriam in deterrenda liberalitate sibi etiam fieri eumque, qui faciat, communem hostem tenuiorum putant. Atque haec benignitas etiam rei publicae est utilis, redimi e servitute captos, locupletari tenuiores; quod quidem volgo solitum fieri ab ordine nostro in oratione Crassi scriptum copiose videmus. Hanc ergo consuetudinem benignitatis largitioni munerum longe antepono; haec est gravium hominum atque magnorum, illa quasi assentatorum populi multitudinis levitatem voluptate quasi titillantium. Conveniet autem cum in dando munificum esse, tum
Abbreviated transcription (Latin):
ligenter est disputatu Tota gͦ ⁊ atio taliũ largicionũ genere uiciosa
est temporibus necessaria et tum ip̃m et ad facultates accomodanda
et mediotritate moderanda est In illo autem altero genere largien¬
di quod a liberalitate proficiscitur non uno modo in disparibus causis
affecti esse debemus Alia causaest eius qui calanntate premicr
et eius qui res meliores querit. Nullis sis rebis aduersis ꝓpensior
beniguitas esse debebit in calamitosa insi forte erunt diguiea la¬
mnitate In his autem qui se. idiuuari solent inme affligantut sed
ut altiorem gralum ascendant. Restrictioiõ nullo mo esse debemꝰ
sed in diligendis ydones iudiciũ et diligenciã aclhibere. Nam pie¬
clare enur benefacta male lotara malefacta arbitror Quod auti
tributum est bono puo et grato ieo cũ ex ĩp̃o fructus est tũ ena

Expanded text:
ligenter est disputatum. Tota igitur ratio talium largitionum genere vitiosa ligenter est disputatum. Tota igitur ratio talium largitionum genere vitiosa est, temporibus necessaria, et tum ipsum et ad facultates accommodanda et mediocritate moderanda est. In illo autem altero genere largiendi, quod a liberalitate proficiscitur, non uno modo in disparibus causis affecti esse debemus. Alia causa est eius, qui calamitate premitur, et eius, qui res meliores quaerit nullis suis rebus adversis. Propensior benignitas esse debebit in calamitosos, nisi forte erunt digni calamitate. In iis tamen, qui se adiuvari volent, non ne affligantur, sed ut altiorem gradum ascendant, restricti omnino esse nullo modo debemus, sed in deligendis idoneis iudicium et diligentiam adhibere. Nam praeclare Ennius: Bene fácta male locáta male facta árbitror. Quod autem tributum est bono viro et grato, in eo cum ex ipso fructus est, tum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
esse onuã que haberent᷑ amplissima Dicebat ⁊deni coita turio No¬
bis quoq licet quodammõ ut hoc gloriari. Nam pro amplicudiẽ
honorum quos tantis suffragiis adepti sumus nrõ quidem aĩmo
qui contigit eoꝵ nemim quos modo nomiaui. Sane exiguns
sumptus edilitatis fuit atq eciam ille impense meliores iuri
naualia portus aquarum ductus. Oumiaq que ad usum rei pub¬
lice pertinent. Quaiqua quod pñs tamqua in mañ̃ datur iocun¬
dius est tamen hec inposterum graciora theatra portitꝰ noua tem¬
pla Uerecundius reprehendo propter pompeui. Seddoctissimi
non probant ut et hic ip̃e panetius queni multũ in hiis libris secutꝰ
sum non interpretatꝰ et phatereus demetriꝰ qui per idem principez.
g̃reᷤ uitupat qui tantam pecunam in preclaa illa ꝓpilea conieceu
Sed de hoc genere toto in hys libris quos de re publica scripsit di¬

Expanded text:
esse omnia, quae haberentur amplissima. Dicebat idem Cotta, Curio. Noesse omnia, quae haberentur amplissima. Dicebat idem Cotta, Curio. Nobis quoque licet in hoc quodam modo gloriari; nam pro amplitudine honorum, quos cunctis suffragiis adepti sumus nostro quidem anno, quod contigit eorum nemini, quos modo nominavi, sane exiguus sumptus aedilitatis fuit. Atque etiam illae impensae meliores, muri, navalia, portus, aquarum ductus omniaque, quae ad usum rei publicae pertinent. Quamquam, quod praesens tamquam in manum datur, iucundius est; tamen haec in posterum gratiora. Theatra, porticus, nova templa verecundius reprehendo propter Pompeium, sed doctissimi non probant, ut et hic ipse Panaetius, quem nultum in his libris secutus sum, non interpretatus, et Phalereus Demetrius, qui Periclem, principem Graeciae, vituperat, quod tantam pecuniam in praeclara illa propylaea coniecerit. Sed de hoc genere toto in iis libris, quos de re publica scripsi, di
Abbreviated transcription (Latin):
merto homi diuitissimo precermissio edilitatis consulatus ⁊ epulsa
actulit. Quare et si postulat᷑ a populo bonis uiris si non desideran¬
tibus actanien approb. antibꝰ facundũ est modo pro facultatibus
nos tpi ut fecimus et siqñ aliqua ⁊es maior atq utilior popula¬
zi largicione atquiritur ut oresti nuper prandia in semitis
De tume nonne inagno honori fuerũt ne marco quidem scio ui¬
tio dacum est Qui in caritate asse modui populo dedit. Magͣ
euim se et inueterata inuidia nec turpi iactura quando erat edilis
nec maxima liberauit sed honori summo nuper nr̃o miloni fuit
p clodii conatus futoresq compressit Causa igit᷑ largicionis est
Si auti necesse est aut otile in hiis autem ipĩs mediocritatis re¬
gła optiina est .L. quidem philippus. ꝗ f maguo uit ingeniõ in
pͥmusq clarus gloriari solebat se sine ullo uunere adeptum

Expanded text:
merco, homini divitissimo, praetermissio aedilitatis consulatus repulsam merco, homini divitissimo, praetermissio aedilitatis consulatus repulsam attulit. Quare et, si postulatur a populo, bonis viris si non desiderantibus, at tamen approbantibus faciundum est, modo pro facultatibus, nos ipsi ut fecimus, et, si quando aliqua res maior atque utilior populari largitione acquiritur, ut Oresti nuper prandia in semitis decumae nomine magno honori fuerunt. Ne M. quidem Seio vitio datum est, quod in caritate asse modium populo dedit; magna enim se et inveterata invidia nec turpi iactura, quando erat aedilis, nec maxima liberavit. Sed honori summo nuper nostro Miloni fuit, inebatur, omnes P. Clodi conatus furoresque compressit. Causa igitur largitionis est, si aut necesse est aut utile. In his autem ipsis mediocritatis regula optima est. L. quidem Philippus Q. f., magno vir ingenio in primisque clarus, gloriari solebat se sine ullo munere adeptum
Abbreviated transcription (Latin):
uurari tum presertim neq necessitatiꝰ subueniat᷑ nec diguitas au¬
mioriat᷑ uoluptatis. Bene etiam colligit hec pueris et mulier¬
tulis. et serius et seiuorum similimis liberis esse grata. Graui
uero hominũ et ea que fiũt iudicio meo certo ponderanti posse nul¬
lo mõ. Itaq et ꝑ. intelligo ui nr̃a ciuitate i ueterasse iam bois
temporibus ut splendor edilitatũ ab optimis uiris postulet᷑ Itaq
et p erassus cũ cognomine diues. cũ topus functus est edilicio maxi¬
no munere et paulo post .l. trassus cũ hõim oni moderanssima
mutio magnificentissima edilitate functus ẽ. Seinde e claudio
ap pe multi post luculli horteusius silamiz Qñis autem ꝑ len¬
tulus me consule uicit superiores Hunc est scaurus secutus mag¬
nficencia uero nr̃i pompey munera scdõ consolatu in quibus gĩbꝯ
quid michi placeat uides uitanda tamen suspitio eit auarenie Ma¬

Expanded text:
mirari, cum praesertim neque necessitati subveniatur nec dignitas aumirari, cum praesertim neque necessitati subveniatur nec dignitas aumoriatur voluptatis. Bene etiam colligit, haec pueris et mulierculis et servis et servorum simillimis liberis esse grata, gravi vero homini et ea, quae fiunt, iudicio certo ponderanti probari posse nullo modo. Quamquam intellego in nostra civitate inveterasse iam bonis temporibus, ut splendor aedilitatum ab optimis viris postuletur. Itaque et P. Crassus cum cognomine dives, tum copiis functus est aedilicio maximo munere, et paulo post L. Crassus cum omnium hominum moderatissimo Q. Mucio magnificentissima aedilitate functus est, deinde C. Claudius App. f., multi post, Luculli, Hortensius, Silanus; omnes autem P. Lentulus me consule vicit superiores; hunc est Scaurus imitatus; magnificentissima vero nostri Pompei munera secundo consulatu; in quibus omnibus quid mihi placeat, vides. Vitanda tamen suspicio est avaritiae. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
predonibus dirimunt aut es alienũ susapunt aut ĩ amitoꝵ filiaꝵ
collacatõnem acliuuant aut opitulantur uel uire querenda aut aug̃e¬
da. Itaq mĩor quid ui mentem uenerit teoprasto. In eodem libro q̃ue
de diuitiis scripsit in quo multa preclare illud absurde. Est eui̾m mł¬
tus in lauanda magnificentia et apparatione pupulariũ nuneꝵ ta¬
liũq suptiuĩ facultatẽ fructum diuitiaꝵ putat. Michi autem fruc̾¬
tus liberalitatis. euiꝰ pauea exempla posuiꝰ multo maior uidetur ⁊
cercior. Quanto aristotiles grauius et uerius nos reprehendit qui
has pecuniarum effusiones nõ ãmiremur docet que fũt ad sumli¬
tudinem delinẽdã At hẏ qui ab hoste obsequentur. si emere aque
sexturam cogerentͤ uiua hoc primũ incredibile nobis uideriꝰ õm̃q
inirariꝰ Sed cum attenderĩt ueniam necessitatiꝰ dare In quibus his
iu manibus iacturis infinitisq sumptibus uuchil nos magnope

Expanded text:
praedonibus redimunt aut aes alienum suscipiunt amicorum aut in filiarum praedonibus redimunt aut aes alienum suscipiunt amicorum aut in filiarum collocatione adiuvant aut opitulantur in re vel quaerenda vel augenda. Itaque miror, quid in mentem venerit Theophrasto in eo libro, quem de divitiis scripsit; in quo multa praeclare, illud absurde: est enim multus in laudanda magnificentia et apparatione popularium munerum taliumque sumptuum facultatem fructum divitiarum putat. Mihi autem ille fructus liberalitatis, cuius pauca exempla posui, multo et maior videtur et certior. Quanto Aristoteles gravius et verius nos reprehendit! qui has pecuniarum effusiones non admiremur, quae fiunt ad multitudinem deliniendam. Ait enim, qui ab hoste obsidentur, si emere aquae sextarium cogerentur mina, hoc primo incredibile nobis videri, omnesque mirari, sed cum attenderint, veniam necessitati dare, in his immanibus iacturis infinitisque sumptibus nihil nos magnopere
Abbreviated transcription (Latin):
manus afferre cogunt᷑. Ita est beniuolentie comꝑande causa bene¬
fici esse relint non tanta studia assecunt᷑ eoꝵ quibus dederut qua¬
ta octia coꝵ quibus ademerũt. Quamobrem necita claudenda res
est faimliaris ut eam beniguitas aꝑire non possit uec ita reseran¬
da ut pateat om̃ibus modus adhibeat᷑. Is q referat᷑ ad facultatis
Dunino meminisse debemus id quod a nostris homm̃bus usurpatũ
est iam in prouerbii consuetudinem uenit largicione fundũ non
hr̃e E tenim qui pot modu esse cum et idem qui consuerut et
allud idem ali desiderent Onno duo sunt genera largoꝵ quoꝵ. al¬
teri prodigi alti libeiales. Prodigi qui qui epulis et iuscerationibꝰ
et gladiãtorum nuni̾bus ludoꝵ uenacionuq apparatu petuĩas ꝓ¬
fundunt in eas res quarũ memoriam aut breuem aut nullam oiõ
sint zelicturi liberales autem qui sius facultatibus aut captos a

Expanded text:
manus afferre coguntur. Ita, cum benivolentiae comparandae causa benemanus afferre coguntur. Ita, cum benivolentiae comparandae causa benefici esse velint, non tanta studia assequuntur eorum, quibus dederunt, quanta odia eorum, quibus ademerunt. Quam ob rem nec ita claudenda res est familiaris, ut eam benignitas aperire non possit, nec ita reseranda, ut pateat omnibus; modus adhibeatur, isque referatur ad facultates. Omnino meminisse debemus, id quod a nostris hominibus saepissime usurpatum iam in proverbii consuetudinem venit, largitionem fundum non habere; etenim quis potest modus esse, cum et idem, qui consuerunt, et idem illud alii desiderent? Omnino duo sunt genera largorum, quorum alteri prodigi, alteri liberales: prodigi, qui epulis et viscerationibus et gladiatorum muneribus, ludorum venationumque apparatu pecunias profundunt in eas res, quarum memoriam aut brevem aut nullam omnino sint relicturi, liberales autem, qui suis facultatibus aut captos a
Abbreviated transcription (Latin):
Que te malum inꝙͥ ⁊atio in istam spem indixxit ut eos tibi fideles pu¬
tares fore quos pecunia corrupisses an tuidagis ut micedones non
fit enini decerior qui accipit atq ad idem semper ex pectandũ paratior
hoc ille filio sed preceptũ putemus omnibus. Quamobrem id quidẽ
non dubiũ est quin illa beniguitas que conster ex oꝑa et industria ⁊
honestior sit et lacius pateat et pessis prodesse multis uel pluribus.
Nonũquã tamen largiendum nec hoc beingintats genus repudan¬
dum est et sepe ydoneis hom̃ibus indigentibus de re fariliari iuꝑtiẽ¬
dum sed diligenter atq moderate Multi enim pat̾monia effudert¬
in consulte l argiendo. Quid auteni est stultius quã qdũi libenter fa¬
tias non curare ut id duiciꝰ facere non possis acq eciam sequĩtur
largicione ⁊apine. Cum enim dando egere ceperunt alieis boĩs

Expanded text:
:Quae te, malum! inquit, ratio in istam spem induxit, ut eos tibi fideles pu:Quae te, malum! inquit, ratio in istam spem induxit, ut eos tibi fideles putares fore, quos pecunia cFit enim deterior qui accipit, atque ad idem semper exspectandum paratior. Hoc ille filio: sed praeceptum putemus omnibus, Quamobrem id quidem non est dubium, quin illa benignitas, quae constat ex opera et industria, et honestior sit, et latius pateat, et possit prodesse pluribus. Nonnunqum tamen est largiendum: nechoc benignitatis genus omnmo repudiandum est: et saepeidoneis hominibus indigentibus de re familiari impertiendum, sed diligenter, atque moderare. Multi enim patinconsulte largiendo. Quid autem est stultius quam, quod libenter facias, curare, ut id diutius facere non possis? Atque etiam sequuntur largitionem rapinae; cum enim dando egere coeperunt, alienis bonis
Abbreviated transcription (Latin):
riam adipiscendam deinceps ad beneficentia ac de liberalitate
dicendum est tiuꝰ est oratio duplex
am et oꝑa benigne fit indigentibus aut pecuma facilior ẽ
hec posterior locupleti presertim Sed illa lautior ac splen¬
didior ⁊ biro forti claroq dignior Quãqm̃ eni̾m in utroq ĩ est
gratificandi liberal uoluntas tamẽ alt̾a ex arta e alta ex x̃tute
de prouut᷑ largitioq que fit ex re familiari fontem ipm̃ beiug¬
tatis ex haurit ita benignitate benignitas tollitur. Qua quo in
plures usus sis eo minus in multis uti possis Atqui oꝑa .i uirtute
et industria benefici et liberales erunt. PRimũ quo pluribus profue¬
rint eo plures ad benigne fatiendũ adiutores habebunt De in consue¬
tudine bñficiendde paratiores erunt. et tamꝙͣ exer titadores ad bene de
niultis promerendum preclare in epistula quadam alexandrũ filiũ
phil ippus accusat qd̾ largicone beniuolentiã macedonũ consectetur¬

Expanded text:
riam adipiscendam, deinceps de beneficentia ac de liberalitate riam adipiscendam, deinceps de beneficentia ac de liberalitate dicendum est; cuius est ratio duplex; nam aut opera benigne fit indigentibus aut pecunia. Facilior est haec posterior, locupleti praesertim, sed illa lautior ac splendidior et viro forti claroque dignior. Quamquam enim in utroque inest gratificandi liberalis voluntas, tamen altera ex area, altera ex virtute depromitur, largitioque, quae fit ex re familiari, fontem ipsum benigtatis exhaurit. Ita benignitate benignitas tollitur; qua quo in plures usus sis, eo minus in multos uti possis. At qui opera, id est virtute et industria, benefici et liberales erunt, primum, quo pluribus profuerint, eo plures ad benigne faciendum adiutores habebunt, dein consuetudine beneficentiae paratiores erunt et tamquam exercitatiores ad bene de multis promerendum. Praeclare in epistula quadam Alexandrum filium Philippus accusat, quod largitione benivolentiam Macedonum consectetur
Abbreviated transcription (Latin):
enim sine scelere fieri nullo pacto pocest
am quid est tam in humanũ quam eloquentiam a natua̾
ad salutem homimi ⁊ ad conseruationẽ datam ad bonorũ pestẽ
per niciemq conuerteᷤᷤ nec tamen ut hoc fugiendũ est item est hñ¬
dum religiom notentem aliquando et nefarm̃ impiũq defende
uolt hoc multitudo patitur consuetudo fert etiam humauitas iu¬
dicis est sempet in causis uerũ sequi patroni nõnũquã uerisimle
etiam si minus sit ueꝵ defendere
uod scribere presertim cũ de phĩa scribere non audẽrẽ nisi idẽ
placeret grauissimo stoycoꝵ panetio adaxime cutẽ et
gloria parit᷑ et gratia defensionibur eoq maior si quando acri¬
dit ut ei subueniat᷑ qui potentis alicuiꝰ oꝑi huiꝰ tirtũ renizi
urgeriq uideatur ut nos et sepe alias adolescentes contra .l. silla
donimantis opes pro sexto rostio amercio fetimus que ut stis ex¬
tat oratio. Sed expoĩtis adolescentiũ officii que ualeant ad glo¬

Expanded text:
enim sine scelere fieri nullo pacto potest. am quid est tam inhumanum quam eloquentiam a natura ad salutem hominum et ad conservationem datam ad bonorum pestem perniciemque convertere? Nec tamen, ut hoc fugiendum est, item est habendum religioni nocentem aliquando, modo ne nefarium impiumque, defendere; vult hoc multitudo, patitur consuetudo, fert etiam humanitas. Iudicis est semper in causis verum sequi, patroni non numquam veri simile, etiamsi minus sit verum, defendere; quod scribere, praesertim cum de philosophia scriberem, non auderem, nisi idem placeret gravissimo Stoicorum, Panaetio. Maxime autem et gloria paritur et gratia defensionibus, eoque maior, si quando accidit, ut ei subveniatur, qui potentis alicuius opibus circumveniri urguerique videatur, ut nos et saepe alias et adulescentes contra L. Sullae dominantis opes pro Sex. Roscio Amerino fecimus, quae, ut scis, exstat oratio. Sed expositis adulescentium officiis, quae valeant ad glo
Abbreviated transcription (Latin):
conͣ id ut turpe sit indecoꝵ Quare ꝑtinet quidẽ ad omẽ
honestatem hoc quod dico decoꝵ. et ita ꝑtinet ut non
recondita quadã racõe cernat᷑ s sit inꝓmptu Est enĩ
quidda idq intelligit᷑ in oĩ uirtute quod deceat quod
cogitacoẽ magis auirtute pt̃ quã a re seꝑari Ut uenu¬
stas et pulchritudo corꝑis secerm non p̃t a ualitudiẽ sit
hoc d̾ quo loqͥmur decoꝵ totũ illud qͥdem est cum u̾tute cõ¬

Expanded text:
contra, id ut turpe, sic indecorum. Quare pertinet quidem ad omnem contra, id ut turpe, sic indecorum. Quare pertinet quidem ad omnem honestatem hoc, quod dico, decorum, et ita pertinet, ut non recondita quadam ratione cernatur, sed sit in promptu. Est enim quiddam, idque intellegitur in omni virtute, quod deceat; quod cogitatione magis a virtute potest quam re separari. Ut venustas et pulchritudo corporis secerni non potest a valetudine, sic hoc, de quo loquimur, decorum totum illud quidem est cum
Abbreviated transcription (Latin):
sit in qua uericundia et qiͣ quidẽ ornatus uite
temꝑancia et modestia oĩsq sedacõ ꝑturbacõ¬
nũ aĩ et reꝵ motus cerint᷑ hoc loco continet᷑ id quod diciꝰ
latine decoꝵ pt̃ grece enĩ prepodon dicitur huiꝯ uis ea
ẽ ut ab honesto non queat seꝑari Nam qd̾ decet honestũ
ẽ. et quod honestum ẽ decet Qualis aũt sit differencia ho¬
nesti et decori faciliꝰ intelligi ꝙͣ explanaiͣ pt̃ Quitqd̾ est̃
eñ ꝙ deceat id cum apparet cum aggressa ẽ honestas
Itaq non solum in hac parte honestatis de qua hoc loco disse¬
rendũ ẽ s eciam in tribus suꝑioribꝰ quid deceat apparet/
Nam et racõne uti atq oracõe prudent et agere qd̾ agas
considerate oĩq in re quid sit ueri uidere et tueri decet. conͣ¬
q falli errare labi decipi tam dedecet quã delirare et mente
esse captum et iusta oiã decora sunt. In iusta oiã conͣ sit in¬

Expanded text:
sit, in qua verecundia et quasi quidam ornatus vitae, sit, in qua verecundia et quasi quidam ornatus vitae, temperantia et modestia omnisque sedatio perturbationum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine decorum potest; Graece enim pre/pon dicitur. Huius vis ea est, ut ab honesto non queat separari; nam et, quod decet, honestum est et, quod honestum est, decet; qualis autem differentia sit honesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac parte honestatis, de qua hoc loco disserendum est, sed etiam in tribus superioribus quid deceat apparet. Nam et ratione uti atque oratione prudenter et agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri videre et tueri decet, contraque falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum; et iusta omnia decora sunt, iniusta cont
Abbreviated transcription (Latin):
inflati opĩonibꝰ turpit̾ irrident᷑ et in maximis uersant᷑ er¬
roribꝰ. S hoc quidem actenus
llud autem sic ẽ udicand̾ maximas res geri et¬
maximi aĩ cũ ab hiis qui res publicas regant ꝙ eaꝵ
adimĩstracõ latissine pateat ad płimosq ꝑtineat Esse autem
magni amimi et fuisse eciam in uita ociosa: qui aut inuesti¬
garent aut conarent᷑ magna quedã seseq suaꝵ reꝵ simbus
continerent Aut int̾iecti int̾philosophos et eos qui rem . p.
admĩstrent delectarent᷑ re sua familiari non ea quidem
sine racõne oio exagerantes neq excludentes ab usu eiꝰ suoᷤ
cõne diligencia parsimoĩa nec libidim pociꝰ luxurieq ꝙᷤᷤ
liberalitati et bñficencie pareat. Hec p̃scp̾ta seruantẽ licet
magnifice grauit̾ aĩoseq uiuere atq etia simplicit̾ fidelit̾
uere hominũ ꝯmicicie¬
¶quit᷑ ut de una reliqͣ parte honestatis dicend̾¬

Expanded text:
inflati opinionibus turpiter irridentur et in maximis versantur erinflati opinionibus turpiter irridentur et in maximis versantur erroribus. Sed haec quidem hactenus. Illud autem sic emaximi animi ab iis, qui Rempubl. gerant; quod administratio latiffime pateat, ad pluriniosque pertineat; esse autem magni animi, et fuisse etiamin vita otiosa, qui aut investiga, ent aut conarentur magna quaedam, feseque suarum rerum fimbus continerent; aut interiecti inter philosophos, et eos qui Rempubl. administrarent, delectarentur re sua familiari, non eam quidem omni ratione exaggerans, neque exe udentes ab eius usu suos, tione, diligentia parsimoma: nec libidini potius luxuriaeque, quam liberalitati et beneficentiae pateat. Haec praescriptaservantem licet magnifice, graviter, animoseque vivere, atque etiam simpliciter, fideliter, vere hominum amice. Sequitur, ut de una reliqua parte honestatis dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
te et humanitate uideo suꝑiorem fuisse Itaq alter semꝑ i
agnus alter sepe tuxpissimꝰ Ut recte p̃cipue uideant᷑. qui
monent ut quanto suꝑiores sumꝰ tanto nos gerama sub¬
missius ꝑanecius quidẽ affricanũ auditorem et familia¬
tencõnes ferocitate exultantes domitoribꝰ tradere soleant.
Ut facilioribꝰ hiis possint uti sic homĩes secundis rebus ef¬
frenatos sibiq p̾sidentes tanꝙͣ ingirũ racõnis et doct̾ne du¬
ci oportere ut ꝑspicerent reꝵ humanaꝵ inbecillitatem ua¬
rietatẽq fortune Atq eciam iam insecundissimis rebus
maxime ẽ utendũ consilio amicoꝵ hiisq eciam maior quã
añtribuenda auctoritas hiisdemq temporibꝰ cauendũ ẽ
ne assentacõibꝰ patefaciamꝰ aures nec adulari nos sinamꝰ
in quo falli facile ẽ Tales enĩ nos putamꝰ esse: ut iure lau¬
demurꝰ Ex quo nascunt᷑ ĩnumerabilia peccata: cum hoiẽs

Expanded text:
te et humanitate video superiorem fuisse; itaque alter semper te et humanitate video superiorem fuisse; itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus; ut recte praecipere videantur, qui monent, ut, quanto superiores simus, tanto nos geramus summissius. Panaetius quidem Africanum, auditorem et familiaones proeliorum ferocitate exsultantes domitoribus tradere soleant, ut iis facilioribus possint uti, sic homines secundis rebus effrenatos sibique praefidentes tamquam in gyrum rationis et doctrinae duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum imbecillitatem varietatemque fortunae. Atque etiam in secundissimis rebus maxime est utendum consilio amicorum iisque maior etiam quam ante tribuenda auctoritas. Isdemque temporibus cavendum est, ne assentatoribus patefaciamus auris neve adulari nos sinamus, in quo falli facile est; tales enim nos esse putamus, ut iure laudemur; ex quo nascuntur innumerabilia peccata, cum homines
Abbreviated transcription (Latin):
causis alii plectant᷑ Alni ne appellent᷑ quidẽ. ꝓhibenda aũt
ẽ ira maxime in puniendo. Nunꝙͣ enĩ iratus qui accedet
ad penam mediocritatem illam tenebit. que ẽ int̾ ininiũ
et paꝵ. que placet peripoteticis et recte placet mõ ne la¬
udarent iracundia et dicerent a nataͬ utilit̾ datam Illa
uero omĩbꝰ in rebus repudianda ẽ. optandũq ut hii qui
presunt rei pub. legum siniles sint que ad puniend̾ nõ
iracundia s equitate ducunt᷑ atq eciam in rebus ꝓsperis
et ad uoluntatem nr̃a fluentibꝰ suꝑbiam magnoꝑe fasti¬
diũ arrogantiamq fugiamꝰ Nam ut aduersas res sic se¬
cundas immoderate ferre leuitatis ẽ p̾claraq ẽ equabi¬
licas in om̃i uita et idem semꝑ uołtus eademq frons ut d̾
socrate idemq d̾ celio lelio accẽpimꝰ . Philippũ quidẽ mace¬
donũ regem rebus gestis et gloria suꝑatum afilio facilita¬

Expanded text:
causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohibenda autem causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohibenda autem maxime est ira in puniendo; numquam enim, iratus qui accedet ad poenam, mediocritatem illam tenebit, quae est inter nimium et parum, quae placet Peripateticis, et recte placet, modo ne laudarent iracundiam et dicerent utiliter a natura datam. Illa vero omnibus in rebus repudianda est optandumque, ut ii, qui praesunt rei publicae, legum similes sint, quae ad puniendum non iracundia, sed aequitate dicuntur. Atque etiam in rebus prosperis et ad voluntatem nostram fluentibus superbiam magnopere, fastidium arrogantiamque fugiamus. Nam ut adversas res, sic secundas immoderate ferre levitatis est, praeclaraque est aequabilitas in omni vita et idem semper vultus eademque frons, ut de Socrate itemque de C. Laelio accepimus. Philippum quidem, Macedonum regem, rebus gestis et gloria superatum a filio, facilita
Abbreviated transcription (Latin):
arma contraferant non eos qui suo iudicõ tueri rem.p.¬
uelint Qualis fuit int̾ .p. affricanũ et .q. metellũ sine acer¬
bitate dissençio Nec uero audiendi qui grauit̾ uimicis
rrascendũ putabũt idq magnamim et fortis uiri esse
censebũt Nichil enĩ laudabiliꝰ nichil magno et p̃daro ui¬
ro digniꝰ placabilitate atq clemencia In liberis uero pop¬
ulis et uiris equabilitate ex̾cenda ẽ façilitas et altitudo
aĩ que dicit᷑ Ne si irascami᷑ aut intẽpestiue accedentibꝰ a̾
inprudent̾ rogantibꝰ ne in morositatẽ in utilẽ ⁊ odiosã
incidamꝰ Et tamẽ ita ꝓbanda ẽ mansuetudo atq demn¬
encia ut adhibeat᷑ rei pub. cauta seueritas sine qua ad
contumelia uacare debet/ neq ad eiꝰ qui puniet aliquẽ
aut uerbis castigat s ad rei pub. utilitatem referri. Cauen¬
dũ ẽ eciam ne maior pena quam culpa sit et ne hiisdem d̾

Expanded text:
arma contra ferant; non eos, qui suo iudicio tueri remparma contra ferant; non eos, qui suo iudicio tueri rempvelint, qualis fuit inter P. Africanum et Q. Metellum sine acerbitate dissensio. Nec vero audiendi, qui graviter inimicis irascendum putabunt idque magnanimi et fortis viri esse censebunt; nihil enim laudabilius, nihil magno et praeclaro viro dignius placabilitate atque clementia. In liberis vero populis et in iuris aequabilitate exercenda etiam est facilitas et altitudo animi, quae dicitur, ne, si irascamur aut intempestive accedentibus aut impudenter rogantibus, in morositatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda est mansuetudo atque dementia, ut adhibeatur rei publicae causa severitas, sine qua admcontumelia vacare debet neque ad eius, qui punitur aliquem aut verbis castigat, sed ad rei publicae utilitatem referri. Cavendum est etiam, ne maior poena quam culpa sit, et ne isdem de
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatem qui cõmissi sunt non ad eoꝵ quibus cõmissa ẽ gerẽ¬
da est Qui aũt parti ciuiũ consulunt ꝑtem negligũt rem
ꝑniciosissima in ciitatẽ inducũt sedicione atq discordiam
Ex qͦ euent ut alni populares alni scudiosi cuusq optimm̃
pestifera bella cuulia Que grauis et fortis ciuis et in re¬
pub. dignus pn̾cipatu fugerit atq oderit. trad que se
totum rei pub. Nec opes aut potenciam consectabit᷑ totã¬
q eam rem pub sic tuebit᷑ ut om̃ibo consulat. Nec uero
cͥmĩbꝰ falsis in odiũ aut inridiam quemꝙͣ uocabit. Oĩoq
ita iusticie honestatiq adherescet ut dum eã conseruet
ꝙͣuis grauit̾ offendat mo̾tem appetat pociꝰ ꝙͣ deserat
Aqui int̾ se contenderent uter pocius rem. pub.
admĩstr̾ar ut si naute certarent quis eoꝵ potissimũ guber¬
naret Idemq precepit ut eos aduersarios existimemꝰ qui

Expanded text:
utilitatem eorum, qui commissi sunt; non ad eorum, quibus commissa, gerenutilitatem eorum, qui commissi sunt; non ad eorum, quibus commissa, gerenda est. Qui autem parti civium consulunt, partem negligunt, rem perniciosissimam in civitatem inducunt, seditionem atque discordiam. Ex quo evenit, ut alii populares; alii studiosi optimi pestifera etiam bella civilia. Quae gravis et fortis civis, in republica dignus principatu, fugiet atque oderit, tradetque se totum reip neque opes, aut potentiam consectabitur, totamque eam sic tuebitur, ut omnibus consulat Nec vero criminibus falsis in odium aut invidiam quemquam vocabit: omninoque ita iustitiae, honestatique adhaerescet, ut, dum eam conservet, quamvis graviter offendat, mortem appetat potius, quam deserat qui inter se contenderent, uter potius remp. administrent, ut, si nautae certarent, quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversarios existimemus, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
cedemomos classe illa amissa parare aliã posse s fugere
sine suo d̾decore non posse Atq hec quidẽ ḋlacedemoniis
plaga mediocris fuit Illa pestifera qua cum de ombratꝰ in¬
uideam timẽs temere cum epaminũdo conflixiss lacedemo¬
moꝵ opes corruerũt qnͣto .A. maximꝰ meliꝰ d̾ quo eniimis
unus homo nobis cunctando restituit rem. Non enĩ rumor¬
es ponebat añ salutem ergo postꝙͣ magisq uiri nũc gloria
caret. quod genus peccandi utandũ ẽ in rebus urbanis Sũt
em̃ qui quod senciũt. et si optimũ sit tñ inroidie metu non aud¬
ent dicere Cmnino qui rei publice ꝓfuturi sunt duo platonis
precepta teneant Unũ ut utilitatem ciũ sic tueant᷑ ut q̃cũq¬
agũt ad eam referant oblit comodoꝵ suoꝵ Alterũ ut totum
corpus rei publice curent. ne dũ partem aliquã tueant᷑ et re¬
liquas deserant Ut enĩ tutela sic ꝓcuracõ rei publice ad eoꝵ¬

Expanded text:
cedaemonios classe illa amissa, aliam parare posse; se fugere cedaemonios classe illa amissa, aliam parare posse; se fugere sine suo dedecore non posse. Atque haec quidem Lacedaemoniis plaga mediocris fuit; illa pestifera, qua, cum Cleombrotus, invidiam timens, temere cum Epam nonda conflixisset, Lacedaemoniorum opes corrucrunt. Quanto Q. Maximus melius: de quo Ennius: Unus homo nobis cunctando restituit rem: Non ponebat enim rumores ante salutem. Ergo magisque magisque viri nunc gloria claret. Quod genus peccandi vitandum est etiam in rebus Urbanis. Sunt enim, qui quod sentiunt, etiamsi optimum sit, tamen invidiae metu non audent dicere. 4. Omnino, qui Reip. praefuturi sunt, duo Platonis praecepta teneant; unum, ut utilitatem civium sic tucantur, ut quidquagunt, ad eam referant obliti commodorum suorum: alterum, ut totum corpus reip. curent; ne dum partem aliquam tuentur, reliquas deserant. ut enim tutela, sic procuratio reip. ad