comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sailuce spoliare conat̃. Despice iõ stelestissime hostis. nefande ĩa respice pricida. respite
cetꝰ celũ. moniat̃ t̾ra. exd̾citus pugnec . tñ aliud te ignorũ s ĩopinatĩ sustinet bellu. acud
tibi iã ꝑacũ ẽ pliũ. id fugietẽ eocipiat ꝓperãtẽ int̾imat festinatẽ eccidat. Ro eũ isti qu̾ai¬
tus quos cñis. quos cõspus. quos a tuus furor cõtra prem armauit. d pr̃is cõtra tenccitas
ꝓuocauit. q ꝙuis digne cõtra ce exerant gladios bibrent enses. lãceas torq̃ant. ut dolor
lesi prĩs tũo int̾i̾tũ diluat᷑. tñ te fugiẽtẽ arbor excipiet. rami int̾inẽt ligna suspẽdait

Expanded text:
salute spoliare conatur. IV. Respice jam scelestissime hostis; nefande, jam respice, parricida. Respice,salute spoliare conatur. IV. Respice jam scelestissime hostis; nefande, jam respice, parricida. Respice,cet coelum, moveatur terra, exercitus pugnet, tamen aliud ignotum te et inopinatum sustinet bellum; aliud tibi jam paratum est praelium, quod fugientem excipiat, perpetrantem interimat, festinantem occidat. Non enim isti exercitus carnis quos conspicis, quos aut tuus furor contra patrem armavit, aut patris contra te necessitas provocavit, qui quamvis digne contra te exerant gladios, vibrent enses, lanceas torqueant, ut dolor laesi patris tuo interitu diluatur, tamen te fugientem arbor excipiet, rami interiment, ligna suspendent.
Abbreviated transcription (Latin):
ante int̾dꝑe ꝙͣ eccidat oditis saifͥnẽ prĩsͥ cruorẽ appet̾it genitor trmet affr̃e del modirid ne a
ma remotã deficiat. a fura dilata laguestat. dispomĩt ꝓpere bellũ. acies digitur. pugna pat̾
cognate classes ĩ semet ardestũt. Inde ꝑricida exͥcicũ cõtra pr̃em ĩflãmt. hmc duus ut
ꝑcant filio abemces duces exorat. Pcite ixͥ filio meo absalon. Inde demẽtia contra ge¬
nicorẽ exurgit. Hinc demẽcia ut ꝑricide ꝑ cat᷑ exposcie. Inde furor. hnic pietas oꝑat᷑.
Inde insania. hine mẜicordia ini ponit᷑. Inde crudelitao. hiuc bonitas oscetat. Pricida
nõ lesus insanit. dauidd leditͣ᷑ ⁊ mitescit. Debellatur ab ĩpietate pietas: nec mõnet᷑ pie¬
tas pr̃ĩs. nec gladio uincit᷑. nect̾rore mutat᷑. ꝑriclaa nec rõne frãgit᷑. nec ĩimẽci ĩcitu
dec̾retur. Ooduratur in penã. in suppliciũ cogit᷑. nec salutẽ in aliquo iã m̾etur qui pr̃e

Expanded text:
re vel modicum, ne aut ira remorata deficiat, aut furia dilata languescat, disponitur prope bellum, acies dirigitur, pugna paratur, cognatae classes in semet ardescunt. Inde parricida exercitum contra patrem inflammat; hinc David ut parcatur filio abeuntes duces exorat: Parcite, inquit, filio meo Absalom; inde dementia contra genitorem insurgit, hinc clementia, ut parricidae parcatur, exposcit; inde furor, hinc pietas operatur; inde insania, hinc misericordia interponitur; inde crudelitas, hinc bonitas ostenditur. Parricida non laesus insanit, David laeditur et mitescit; debellatur ab impietate pietas; nec movetur pietas patris, nec gladio vincitur, nec terrore mutatur; parricida nec ratione frangitur, nec imminente interitu deterretur. Obduratur
Abbreviated transcription (Latin):
pricide pena. Ille tuus nõ fuit filiꝰ qͦ sic uiolauit pr̃nos asscũs. Ille tnus dici nõ meruit
qui ns pr̃ĩs sc̃issiini uiolauit. Te nõ ꝯtẽpserũt ex̾citꝰ. nõ duces qrib parci scelesto mãdasti.
es illa arbor illa te ulta ẽ illa ce difendit. illa lesi pr̃is nuriã. que te nõ audierat bindi¬
cauit. Defensio tua securicatẽ prĩb actulit. ⁊ ꝑricidarũ audaciã reuocanit. ꝑ te et ñuria
nature defensa ẽ. ⁊ patrũ piecas reuocata. Nouo em̃ supplicio debuit interire qui secło
nouũ scelus ꝑ pr̃is exiciũ boluit intulisse:¬

Expanded text:
ici non meruit, qui jus patris altissimi violavit. Te non contempserunt exercitus, non duces quibus pro tam scelesto mandasti, sed illa arbor, illa te ulta est, illa defendit, illa laesi patris injuriam, quae te non audierat, vindicavit. Defensio tua securitatem patribus attulit, et parricidarum audaciam removit, per te injuria naturae defensa est, et paterna pietas revocata. Novo enim supplicio debuit interire, qui saeculo novum scelus patris exitium voluit intulisse
Abbreviated transcription (Latin):
ricida Iam suã in suis cõspicit peña. Iã suppliciũ debitũ sibi suoꝵ ĩ ci̾tu recognostit. Iam ti¬
met Iam formidat Rm ꝓpũ meditat᷑ it̾icũ. Temq aĩal petit. mulã cõscendit. dat se in fugã
p̃cipitẽ. paratã ꝓpere festinat ad arborẽ. cui traditus. ⁊ ictu uiolẽti ĩussus aĩali subducto
⁊ subter ĩ cãpos elapso ĩserit᷑ ⁊ amis obligat᷑ lignis crãffixo gucture colligatus. ac pẽdens.
iã mortuꝰ ab oĩb ĩuenit᷑. quẽ iã nec cełu potuit uiiũ cõspic̾e. nec t̾ra ult̾iꝰ sustine̾/ Onefã

Expanded text:
debitum sibi suorum interitu recognoscit, jam timet, jam formidat, jam proprium meditatur interitum. Denique animal petit, mulam conscendit, dat se in fugam praecipitem, paratam prope festinat ad arborem, cui traditur, et ictu violento immissus a sali sic subducto, et subter in campis elapso inseritur ramis, obligatur lignis, transfixo gutture colligatus ac pendens. Jam mortuus ab omnibus invenitur, quem jam nec coelum potuit vivum conspicere, nec terra ulterius su
Abbreviated transcription (Latin):
integͥtate glosa sicut michimet sciscitãti cũ h ͦ an ita eẽt quibus¬
dam uenisset ĩ dubiũ btẽ meõrie uilfrid ep̃s ⁊̃ferebat dͦ se
ei terras ac peciuas multas eẽ donaturũ si igne poss per¬
sucide̾ eiꝯ uti ꝯuubio qr sciebat illã nullũ uiroꝵ plus illo
dilige̾ nec diffidendũ ⁊̃ nrã eciã etate fieri potiusse qd̾ euo
p̃cedente ãquociens stiñ s fideles historie narrant donc̃e uno
eodẽq dño qui se nobistũ usq in finẽ scłi maue̾ pollicet᷑
Nam eciã signũ dinim miracłi ꝙ eiusdẽ fem̃e sepulta

Expanded text:
integritate gloriosa; sicut mihimet sciscitanti cum hoc an ita esset quibusdam venisset in dubium, beatae memoriae Uilfrid episcopus referebat, dicens se pecunias multas esse donaturum, si reginae posset persuadere ejus uti connubio, quia sciebat illam nullum virorum plus illo diligere. Nec diffidendum est nostra etiam aetate fieri potuisse, quod aevo praecedente aliquoties factum fideles historiae narrant: donante uno eodemque Domino, qui se nobiscum usque in finem saeculi manere pollicetur. Nam etiam signum divini mira
Abbreviated transcription (Latin):
rͦu̾ sus atq ad suũ frem̃ ꝑueĩens r̾plicauit ex ordine cũcta
se missarũ fuerat colebrata solẽpma S et alia que ꝑiclitati
ei cõmoda ꝯtigissent et prosꝑa ꝑ int̾tcessiõe fr̃nã ⁊̃ obla ͦ
hostre salutaris celitus sfinsse donata intelloxit multq h̃
a p̃fato uiro audiẽ ͦ accẽsi sũt in fide ac deuocõe pietatis ad
adorandũ uel ad elemosincis faciõdas nel ad offendas dõ

Expanded text:
replicavit ex ordine cuncta se missarum fuerant celebrata sollemnia. Sed et alia quae periclitanti ei commoda contigissent et prospera, per intercessionem fraternam et oblationem hostiae salutaris caelitus sibi fuisse donata intellexit. Multique haec a praefato viro audientes accensi sunt in fide ac devotione pietatis ad orandum, vel ad eleemosynas faciendas, vel ad offerendas Domino
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suũ caput eidẽ loculo apponẽtes orassent nĩoꝵxe dolorio sĩ
caligis incõmodũ ab ocuł ãmoue̾nt łauerũt igit᷑ u̾gio
qd eo allatũ erat sarcophago posuerũt ubi usq hodie i
magna uenacione hẽtur Mirũ uõ ĩ modũ ita aptũ corpori
quoq capiti seorsũ fabre factꝰ ad mẽsurã capitis illiꝯ aptis¬
sime siguratꝰ aꝑꝑuit Est aũt elige in ꝙiũcia anglori oriẽte¬
lũ regio familiarũ circit serecẽtarũ in siłĩtudinẽ insule uel
paludib ut dixmiꝯ ccũdata nel aquis uñ ⁊ a copia ãguillar
que in eisdẽ paludibꝰ capiũt᷑ noiiẽ accipit ubi monastũ

Expanded text:
cum suum caput eidem loculo apponentes orassent, mox doloris sive cum suum caput eidem loculo apponentes orassent, mox doloris sive caliginis incommodum ab oculis amoverent. Laverunt igitur quod adlatum erat, sarcophago posuerunt, ubi usque hodie in magna veneratione habetur. Mirum vero in modum ita aptum corpori quoque capitis seorsum fabrefactus, ad mensuram capitis illius aptissime figuratus apparuit. Est auteum regio familiarum circiter sexcentarum, in similitudinem insulae, vel paludibus, ut diximus, circumdata, vel aquis: unde et a copia anguillarum quae in iisdem paludibus capiuntur, nomen accepi
Abbreviated transcription (Latin):
deo ugĩs qͣi dormiẽtis siłe G ⁊ discoopto uultꝰ indumẽto
mõstrauerut in eciã uuluꝰ incisure qd̃ feceram curatũ ita
ut mirũ ĩ mo ͥ ͫ ꝓ aꝑto ⁊ hiante uulue cũ quo sepulta eãt
temussina cũc citatutis uestigia parerõt S ⁊ lincheamnã¬
oiã quibꝰ ĩuolutũ erat corpꝰ inceg apꝑuerũt ⁊ ita nona
ut ipã die uide̾nt᷑ castis eiꝰ mẽbris ẽẽ ciecũdata serut ant̃
qr cũ p̃faco tumiore ac dolore meyalle sue colli p̃me̾t᷑ młtũ
delcõta sit h ͦ gn̾e infirmitatio ac solita dice̾ Ecio ccissinie
quia mĩto pondꝰ in collo lapignoris porto in quo uiuẽculã
monum suꝑuacua momiliũ pondera portare Et credo ꝙ iõ
me suꝑnia Ypietas dolore colli uoluit gͣuari ut sic absoluar
reatu suꝑuacue lonitatis dũ inͥ nic pro auro ⁊ margari¬
tis do collo robur tumoris ardoeq ꝓminet sontigit aut
sepulta ẽ nõnullis ocłos dolẽtibꝰ saluti fuisse ꝑhibent Qui

Expanded text:
Deo virginis quasi dormientis simile. Sed et discooperto vultus indumento, monstraverunt mihi etiam vulnus incisurae quod feceram, curatum; ita ut mirum in modum pro aperto et hiante vulnere cum quo sepulta erat, tenuissima tunc cicatricis vestigia parerent  Al., appat ita nova, ut ipso die viderentur castis ejus membris esse circumdata. Ferunt autem quia cum praefato tumore ac dolore maxillae sive colli premeretur, multum delectata sit hoc genere infirmitatis, ac solita dicere: « Scio certissime quia merito in collo pondus languoris porto, in quo juvenculam me memini supervacua monilium pondera portare; et credo quod ideo me superna pietas dolore colli voluit gravari, ut sic absolvar reatu supervacuae levitatis; dum mihi nunc pro auro et margaritis, de collo rubor tumoris, ardorque promineat. » Contigit autem sepulta est, nonnullis oculos dolentibus saluti fuisse perhibent; qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ elbum fr̃ regis ecgfridi iiuenis circit᷑ decẽ⁊ octo
ãnorũ utriq ꝓuĩcie młtũ amabilis Nam et sororẽ eiꝰ q̃ dice¬
bat᷑ ostud rex edilred hẽbat uxorẽ Cũq materies belli acriois̾
et immicicie longioris int̾ reges ppłosq feroces uide̾t᷑ exorta
exhortacione ceptũ tanti ꝑicli funditꝰ extinguit incẽdiũ adeo
ut pacatis alterutiũ regibꝰ ac ppłis nulliꝰ aĩa hoĩs ꝓ incerstõ
federa pacis młto exinde tꝑe mt̃ eosdem reges corũꝙ regna.¬
durauerunt

Expanded text:
er regis Ecgfridi, juvenis circiter decem et octo annorum, utrique provinciae multum amabilis. Nam et sororem ejus quae dicebatur Osthryd, rex Aedilred habebat uxorem. Cumque materies belli acrioris et inimicitiae longioris inter reges populosque feroces videretur exorta, exhortatione coeptum tanti periculi funditus exstinguit incendium: adeo ut, pacatis alterutrum regibus ac populis, nullius anima hominis pro interfecto foedera pacis multo exinde tempore inter eosdem reges eorumque regndurarunt
Abbreviated transcription (Latin):
buerat in ꝯiugemꝰ carconbent rexe caninarioꝵ Et cũ sedetĩ
querẽ lapidẽ de quo locellũ ni hoc face̾ possent Ex astensa
ĩuenerũt uyẽ niueos ciuitatis locellũ de marnore albo pul¬
c̾rimũ fcmm̃ oꝑculo q silis lapidis aptissime tectũ pũ incelli¬
gen a dnõ suũ iter cõ ꝓpꝑatũ grãs agontes y̾tulerũt ad
moͣsceriũ lunq corpꝰ sacie u̾ gĩs ac sponfe xp̃i aꝑto sepulcͦ
eẽt prolatũ in lucẽ ita ĩcorruptũ ĩuẽtũ ẽ ac si eodẽ die fu¬
isset defuncta sire humo condita sicut et p̃fc̃itꝰ antistes
uilfud et multi alii qui nouere testant᷑ s certiori noti ͣ
medicꝰ cynifrid qui et moriẽti illi et eleuate de tumulo af¬
maxi ͫ sb̾magilla iusserũt me mq̃t incide̾ tumorẽ illũ
ut esfluc̾t noxius humor qui merat qd̾ dũ face̾t uidebat᷑
illa pꝯ biduũ aliqͣnto leuiꝰ hrẽ ita ut multi putarẽt quia
hint fim̃ inde sororũ psalleus ccũstadent ip̃ã aũt abbatissa

Expanded text:
buerat in conjugem Earconberct rex Cantuariorum. Et cum sedecim quaerere lapidem, de quo locellum in hoc facere possent: qui, ascensa invenerunt juxta muros civitatis locellum de marmore albo pulcherrime factum, operculo quoque similis lapidis aptissime tectum. Unde intelligentes a Domino suum iter esse prosperatum, gratias agentes retulerunt ad monasterium. Cumque corpusesset prolatum in lucem, ita incorruptum inventum est ac si eodem die fuisset defuncta, sive humo condita; sicut et praefatus antistes Uilfrid, et multi alii qui novere, testantur. Sed certiori notitia medicus Cynifrid, qui et morienti illi, et elevatae de tumulo admaximum sub maxilla. « Jusseruntque me, inquit, incidere tumorem illum, ut efflueret noxius humor qui inerat: quod dum facerem, videbatur illa per biduum aliquanto levius habere; ita ut multi putarent quia hinc fratrum, inde sororum, psallens circumstaret; ipsa autem abbatissa
Abbreviated transcription (Latin):
leca ridet gladios ferro robustior agnes
Cetilia infestos leta ridet gladios
Multꝰ ĩ urb̾e uiget ꝑ sobria corda triũphꝰ
Sobetatis amor młtꝰ in uibe uiget
Urã q ogregia iã tꝑa uirgo beauit
Edilduda intet nrã quoq egregia
Orta pri exio ĩgali ⁊ stemate claia
Nobilior duõ ẽ orta pr̃e exmmo
ꝑcipit inde decus rͥgiẽ ⁊ scept᷑ ibͥ astis
Plus suꝑ astra manẽs ꝑcipit inde decꝰ
Quid petis alma uirũ sponso iã dedita sũnr
Tponsꝰ adest xp̃s ꝙ petis alma uirũ
Regis ut etherei mr̃em iã credo seqͣris
Tu quoq sio mẽ legis ut etherei
Dponsa diçata deo bissex igͣueãt ãnis
Inq inq̃stio ẽ sponsa dicata deo
Toto sacͣta polo celsis ubi floruit actis
Reddidit atq aiam̃ coͣ sacͣta polo
Net putet ĩtumulo u̾gĩs aliua caro

Expanded text:
Laeta ridet gladios ferro robustior Agnes, Laeta ridet gladios ferro robustior Agnes, Caecilia infestos laeta ridet gladios. Multus in orbe viget per sobria corda triumphus, Sobrietatis amor multus in orbe vigetue egregia jam tempora virgo beavit Aedilthryda nitet nostra quoque egregia. Orta patre eximio, regali et stemmate clara: Nobilior domino est, orta patre eximio. Percipit inde decus reginae, et sceptra sub astris, Plus super astra manens, percipit inde decus. Quid petis, alma, virum, sponso jam dpetis, alma, virum? Regis ut aetherei matrem jam credo sequaris Tu quoque sis mater regis ut aetherei. Sponsa dicata Deo bis sex regnaverat annis, Inque monasterio est sponsa dicata Deo. Tota sacrata polo celsis ubi floruit actis, Reddidit atque animam tota sacrata polo. Nec putet in tumulo vi
Abbreviated transcription (Latin):
Idetur o ꝑtunũ huic¬
historie eciã ymuũ u̾ginitatꝭ inserere quẽ añ ãnos
pluimios inlaude᷑ ac p̃comũ dum regne ac spõse¬
⁊ muitari morẽ sacre scripture cuiꝰ mr̃ore historie carmina
plura indita ⁊ hec metro ac u̾sibꝰ constat ẽẽ cõposita
Annue iã ceptis almna deꝰ t̾nitas
Bella maro r̃sonet nos pacio dona canamꝰ
Munera nos xpĩ bella maro resonet
Carmĩa casta m̾ fede nõ raptꝰ helene
łuxus erit lubucꝰ carim̃ã casta michi
Dona suꝑua loq̃r msere nõ p̃lia troye
Terra quibꝯ gaud dona suꝑna loquar
En ds̃ altꝯ adit ueuerãde ugĩs aluum
liberet uthomĩes en deus alcus a dit
fe mĩa ugo parit mũdi deuoca ꝑutem
Porta maria dei feiã uirgo parit
Hurꝯ bonge genuit casto de g̾uũe ple̾s
uu gineos flores huniꝯ honor genuat
Igniba usta ferio u̾go nõ cessit agathe
Golalia ⁊ ꝑfert ignibꝰ usta feris¬
Casta feras suꝑat mentis ꝓ culm̃e tecla
Eutenna sacras casta feras suꝑat

Expanded text:
idetur opportunum huicHistoriae, etiam hymnum virginitatis inserere, quem ante annos plurimos in laudem ac praeconium ejusdem reginae ac sponset imitari morem sacrae Scripturae, cujus Historiae carmina plurima indita: et haec metro ac versibus constat esse composita. Adnue jam coeptis, alma Deus Trinitas. Bella Maro resonet, nos pacis dona canamus: Munera nos Christi, bella Maro resonet. Carmina casta mihi, foedae non raptus Helenae. Luxus erit lubricis, carmina casta mihi. Dona superna loquar, miserae non praelia Trojae, Terra quibus gaudet: dona superna loquar. En Deus altus adit venerandae Virginis alvum: Liberet ut homines, en Deus altus adit. Femina Virgo parit mundi devota parentem, Porta Maria Dei, femina Virgo parit. Hujus honor genuit casto de germine plures, Virgineos flores hujus honor genuit. Ignibus usta feris virgo non cessat Agatha, Eulalia et perfert ignibus usta ferisCasta feras superat mentis pro culmine Tecla, Euphemia sacra casta feras superat.
Abbreviated transcription (Latin):
ut Dcc̃isꝯ ẽ ibi mi alios de milicia eius inuenis uocabulo
iuna Eui cũ die illo et nocte seꝙ̃ti int̾ cadauẽa mortuoꝵ
sitis mort̾uo iace̾t tandẽ icopto spũ r̾iuxit ac i̾sidens sua
uuluera ꝓut potunt ipẽ alligauit Dem̃ modicũ requietꝰ le¬
uauit se et cepit abire sicubi amicos qui sui curã agerent
possit ĩuenire qd̾ dũ facet ĩuẽtꝰ ẽ et captꝰ a uiris hostilis ex̾¬
citꝰ et ad dnm̃ ipõrũ comitẽ uidelis edilred regis adductꝰ a
quo nitrogatꝰ qͥs eẽt tiniuit se militẽ confiteri rusticũ se
pocius et pauꝑe atq uxorio uincło colligatũ fuisse rũdit

Expanded text:
 Occisus est ibi inter alios, de militia ejus juvenis, vocabulo Imma, qui cum die illo et nocte sequenti inter cadavera occisorum similis mortuo jaceret, tandem recepto spiritu revixit, ac residens sua vulnera, prout potuit ipse alligavit: dein modicum requietus levavit se, et coepit abire sicubi amicos qui sui curam agerent, posset invenire. Quod dum faceret, inventus est, et captus a viris hostilis exercitus, et ad dominum ipsorum, comitem videlicet Aedilredi regis, adductus: a quo interrogatus quis esset, timuit se militem fuisse confiteri; rusticum se potius et pauperem, atque uxoreo vi
Abbreviated transcription (Latin):
Alspico npta d̾o que sit tibi giã tris
Que maneat celis aspice nupta deo
Munera leta capis festrois fulgida cedis
ecce ueit spõsus munera lotc capis
Et nona dulcisono mrel modulais carmĩa plectro
Bponsa ymno exultas ⁊ noua dulcisono
Nullꝯ as altitroui comitatu segͥgat agni
Quã affcũ tulerat millꝰ ab altitrom¬

Expanded text:
Aspice, nupta deo, quae sit tibi gloria terris; Quae maneant caelis, aspice, nupta deo. Munera laeta capis festiva fulgida taedis: Ecce venit sponsus; munera laeta capis. Et nova dulcisono modularis carmina plectro, Sponsa hymno exultans – et nova dulcisono. Nullus ab altithrono comitatu segregat agni, Quam affectu tulerat – nullus ab altithro
Abbreviated transcription (Latin):
iã sũt ccũquaq tͣnstripta Non solũ aut̃ idẽ ioħẽs ip̃ĩꝯ mõs¬
terii fr̃s docebat uin̾ de õmibꝰ pene eiudẽ ꝓuĩtie mo̾storiis
ad audien dũ eũ qui cautandi erant periti cõfluebãt s et
ip̃m ꝑ loca in quibꝰ doce̾t multi ĩuitare curabant ipõ ant̃
excepto cãtãdi uel legendi munere et aliud ĩ mãdatis ab
apłico prpa acciꝑat ut cuiꝰ eẽc fidei anglorũ eccłia disigẽt
ediscet romãq redieus r̃ferret Nam et synodũ bcĩ pape

Expanded text:
Non solum autem idem Johannes ipsius monasterii fratres docebat, verum de omnibus pene ejusdem provinciae monasteriis ad audiendum eum, qui cantandi erant periti, confluebant. Sed et ipsum per loca in quibus doceret, multi invitare curabant. Ipse autem excepto cantandi vel legendi munere, et aliud in mandatis ab apostolico papa acceperat, ut cujus esset fidei Anglorum Ecclesia, diligenter ediscer
Abbreviated transcription (Latin):
abbati ioh̃i brittãmiã destiãto ĩuiẽit Quã ob rem collecta
peo hoc in brittãma syuodo quã diximꝰ ĩuẽta ẽ ĩ õmbꝰ
fides ĩuiolata catholica datũq ei exemplar eius romã
ꝑferendũ uni cͤ priam r̾uertens nõ multo postqͣ occea¬
uũ tͣnsiit arreptꝰ infii ͭ ͤ ac defunctꝰ ẽ corpꝯq eius ab
auicis ꝑꝑ amorẽ sc̃ĩ martini cuiꝰ moͣsterio p̃erat coronis
delatũ atq hõrifice sepultũ ẽ Nam et benigne ecce illiꝯ
hospicio cũ brutãmã iret exceptꝰ ẽ rogatꝰq młtũ a fã¬
bus ut romã ruerceu ͦ illo itinẽ ueniret atq ad cã duĩ¬
ceret. eccam Deniq ibidẽ adiutores itmeris ⁊ ĩiuc̃ti oꝑis¬

Expanded text:
abbati Johanni Brittaniam destinato injunxit. Quamobrem collecta pro hoc in Brittania synodo quam diximus, inventa est in omnibus fides inviolata catholica: datumque illi exemplar ejus Romam perferendum. Verum ille patriam revertens, non multo postquam Oceanum transiit, arramicis propter amorem sancti Martini cujus monasterio praeerat, Turonis delatum, atque honorifice sepultum est. Nam et benigno Ecclesiae illius hospitio, cum Brittaniam iret, exceptus est: rogatusque multum a fratribus, ut Romam revertens, illo itinere veniret, atque ad eam diverteret Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
qui eũ diligẽtiꝯ ꝯsiderabãt ex uultu et hĩtu et sermoĩbꝰ eiꝰ
qr nõ erat de pauꝑe uulgo ut dixerat s do nobilibꝰ. Tunc secto
deret Qd̾ dũ ille frice̾t mĩstrũ se regis fuisse maĩsestans
nati mei in illa sunt pugna anterempti Roc te tñ occidam

Expanded text:
qui eum diligentius considerabant, ex vultu et habitu et sermonibus ejus, qui eum diligentius considerabant, ex vultu et habitu et sermonibus ejus, quia non erat de paupere vulgo, ut dixerat, sed de nobilibus. Tunc secreto deret. Quod dum illo faceret, ministrum se regis fuisse manifestans, nati mei in illa sunt pugna interempti; nec te tamen occidam,
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse testatꝰ ẽ at illo sustipiens eñ cirã uulueribꝰ egit
nec tñ ui uciri potuit Nam mox ut abire ceperũt que rix̃erãt
eadẽ eius sũt unicula soluta hebat enĩ g̾manũ frem̃ cui
nomẽ erat turma pb̃rm et abbatẽ moͣsterii in cuutate
que hactenꝰ ab eiꝰ noĩe tumiacestir cognoĩat᷑ Quicũ
eũ in pugua ꝑemptũ audiret uerit quere si forte corꝯ
eius ĩuerire posset ĩuõtũq aliũ illi ꝑ oĩa siłimũ puta ͭ
ipm̃ ẽẽ Quẽ ad moͣstiũ suũ deferens hõrisice sepeliuit
et pro absolucõe aĩo eius fepiꝰ missas face̾ curanit Quar
celobiricione sãm̃ est ꝙ dixi ut nullꝰ eũ possoc uinicire qui
cõtimuo solue̾t᷑. Intõa comes qui eũ tenebat mirari et int̾ro¬
gaie cipit qͣre ligari nõ poss an forte lrcis solutorias de qua¬
ꝓũcia et scio qr illo me interfectũ putãs pro me missas celebrari
facit Et si nuc̃ in alia uita eem̃ ibi aĩa mea ꝑ intcessioẽs eiꝰ

Expanded text:
enisse testatus est. At ille suscipiens eum, curam vulneribus egit; et Nec tamen vinciri potuit; nam mox ut abiere qui vinxerant, eadem ejus sunt vincula soluta. Habebat enim germanum fratrem cui nomen erat Tunna, presbyterum et abbatem monasterii in civitate quae hactenus ab ejus nomine Tunnacaestir cognominatur: qui cum eum in pugna peremptum audiret, venit quaerere si forte corpus ejus invenire posset, inventumque alium illi per omnia simillimum, putavit ipsum esse: quem ad monasterium suum deferens, honorifice sepelivit, et pro absolutione animae ejus saepius missas facere curavit. Quarum celebratione factum est quod dixi, ut nullus eum posset vincire, quin continuo solveretur. Interea comes qui eum tenebat, mirari et interrogare coepit quare ligari non posset, an forte literas solutorias de quancia, et scio quia ille me interfectum putans, pro me missas crebras  Al., celebrare facit: et si nunc in alia vita essem, ibi anima mea per intercessiones ejus
Abbreviated transcription (Latin):
rapuerũt eos rbito et intẽmerut albũ quidẽ hewaldũ ueloci
occisione gladii ingellũ aut̃ longo suppliciorũ cruciatu et hor¬
denda omm̃ mẽbrorũ discerptione Quos interemptos in reuoꝓie
ualde q ad se ueture uolẽtes ꝑegrimi nõ ꝑunta̾nt᷑ Et mitteõ
occidit uicantos illos oiũs uicũq incendis ꝯsumpsit passi sũt
aut̃ p̃sciti sacerdotes et faniuli xpi quinto nouari occobriũ die
nec martirio eorũ celestia defuere miãcula Nani cũ ꝑemptaeas
corꝑa artiui ut dixnuꝰ a paganis eeñt uecta sontigit ut hec
cũ impetu flumi decurrẽtis ꝑ qͣdragnita fere nulia possuũ ad ea¬
usq loca ubi illorũ ceũt socii tͣnsferrẽtur D et radiqlucis per¬
inmxnuꝰ acq ad celũ usq alcus õm nocte sup̾ locũ fulgebat
illũ ubitũq ea ꝑuenisse contiuget et hoc etiã paganis qui
eos occiderant nicuẽtibꝰ E et unus cx eis in uisione nocturna
appariut cuidã de sociis sius cui noiit̃ erat tilinon uiro illus¬

Expanded text:
rapuerunt eos subito, et interemerunt: Album quidem Hewaldum veloci occisione gladii, Nigellum autem longo suppliciorum cruciatu et horrenda membrorum omnium discerptione: quos interemptos in Rheno  valde quod ad se venire volentes peregrini non permitterentur; et mittens occidit vicanos illos omnes, vicumque incendio consumpsit. Passi sunt autem praefati sacerdotes et famuli Christi quinto Nonarum Octobrium die. Nec martyrio eorum caelestia defuere miracula. Nam cum perempta eorum corpora amni, ut diximus, a paganis essent injecta, contigit ut haec contra impetuent socii, transferrentur. Sed et radius lucis permaximus atque ad caelum usque altus omni nocte supra locum fulgebat illum ubicumque ea pervenisse contingeret, et hoc etiam paganis qui eos occiderant intuentibus. Sed et unus ex eis in visione nocturna apparuit cuidam de sociis suis, cui nomen erat Tilmon, viro illus
Abbreviated transcription (Latin):
ris radiasse conspiceret qd̾ ita ꝯplecũ ẽ iumõta nãq eoꝵ
corꝑa iuxͣ honorẽ mrͣribꝰ ꝯdignũ recondita sunt et dies
passionis eoꝵ uel ĩuẽtionis congrua illis in socio ueneraᵈ ͤ
celebrat Demiq glõsissimꝰ dux francori pipiuꝰ ubi hoc
gloria in eccłia colonie ciuitatis iixͣ reuũ ftert᷑ aũt qr in
loco quo occisi sunt fons ebulieret qui in codẽ locousq
hodie copiosa fluonti sui dona ꝓfundat

Expanded text:
radiasse conspiceret. Quod ita completum est. Inventa namque eorum corpora juxta honorem martyribus condignum recondita sunt, et dies passionis vel inventionis eorum congrua illis in locis veneratione celebratur. Denique gloriosissimus dux Francorum Pippin ubi haec gloria in ecclesia Coloniae civitatis, juxta Rhenum. Fertur autem quia in loco hodie copiosa fluenti sui dona profundat
Abbreviated transcription (Latin):
bisdem i ꝑtibꝰ ipłi pagauis adhuc ritibꝰ sermẽten ada
uenire p̃fatꝰ xpĩ milos ccũnaigata bag britãla disposiut
Si quos forte ex illis ereptos sathane ad xpm transferie ualet
strẽmussimis et ad p̃dicãdũ uͥbũ ydoneis utpote actione siuł et eru¬
ditione p̃claris pp̃aratis õibꝰ q̃ nauigãtibꝰ eẽ nctia uidebãt¬
Uenit die quadã mane pͥmo ad eũ unꝰ de fab discipulus
quondã in britãmia et mĩster deo diltĩ sacerdotis boesili Cũ

Expanded text:
isdem in partibus populi paganis adhuc ritibus servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad Christum transferre valeret, ctis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisque omnibus quae navigantibus esse necessaria videbantuquondam in Brittania, et minister Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum
Abbreviated transcription (Latin):
stẽ eccłe ut utilitatẽ de qua oracło fueat p̃i nõitꝰ nec wicberet
illas deuemẽs in ꝑtes quitꝙͣ ꝓficiebat cẽp̃tauit adhuc in
opus u̾bi mitte᷑ uires scos et industrios in quibꝰ exemime
willrot pb̃ri gradu et mi̾to p̃fulgebat Qui cũ illo adus¬
issent erãt aũt nu̾o do duodecim diu̾ten ᷑ ad ꝑipinũ
ducĩ frator gratant᷑ ab illo suscipti sunt ¶Caͫ x

Expanded text:
itatem de qua oraculo fuerat praemonitus, nec Uictberct illas deveniens in partes, quicquam proficiebat, tentavit adhuc in opus verbi mittere viros sanctos et industrios, in quibus eximius Uilbrord presbyterii gradu et merito praefulgebat. Qui cum illo advenissent, erant autem numero duodecim, divertentes ad Pippinum ducem Francorum, gratanter ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
di uicã cũ ipe uiderĩ iudiciũ meũ iam eõ ꝯpletũ tłia dicẽt
sine uiatico salutio abiit et corꝰ eiꝰ in ułtis ẽ mõstrrii locis
humatũ neq ãquis pro eo iussas fricẽ nel psalmos cantare
nel salcẽ orare p̃sumebat d qͣ grandi distantia diuisit ds̃ mnc¬
lucẽ et cenebras / bts ꝓchomartir scephauꝰ passurꝰ mortẽ pro
uitate uidit celos aꝑtos uidit głam dei et iħm stantẽ adex¬
tus dei Et ubi erat futurꝰ ip̃e pꝯ mortẽ ibi oculos mẽtis aute
mortẽ nusit quo letior occũbe̾t in mortẽ At contͣ faber iste
cenebriss mẽtis et accionis ĩminẽte morte uidit aꝑta tarca

Expanded text:
judicium meum jam esse completum. » Talia dicens, sine viatico salutis obiit, et corpus ejus in ultimis est monasterii locis humatum, neque aliquis pro eo vel missas facere, vel psalmos cantare, vel saltem orare praesumebat. O quam grandi distantia divisit Deus inomartyr Stephanus passurus mortem pro veritate, vidit caelos apertos, vidit gloriam Dei, et Jesum stantem a dextris Dei; et ubi erat futurus ipse post mortem, ibi oculos mentis ante mortem, quo laetior occumberet, misit. At contra, faber iste tenebrosae mentis et acti
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sponto dampͣtꝰ incroduci ꝑcussꝰ enĩ langnore atq ad
extremia ꝑductꝰ uocauit frr̃o et multũ ueres ac dap̃ncito silis
cepit narrare qr uide̾t inferos aꝑtos et sachan duorsũ in
ꝓfundis tartaui cayphaniq cũ cetis qui octideraut dnm
iuxͣ eũ flãnus ultricibꝰ cõtraditũ in quorũ uicina inquit heumi¬

Expanded text:
introduci. Percussus enim languore atque ad extrema perductus, vocavit fratres et multum tristis ac damnato similis cepit narrare, quia videret inferos apertos et Satanan demersum in profundis Tartari, Caiphanque cum ceteris, qui occiderunt Christum, iuxta eum flammis ultricibus contraditum: 'In quorum vicin
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie cauonitos s et a pluribꝰ qui erãt erudiciores eẽt sollert᷑
ãmonitꝰ ne cont̾ uniu̾salẽ ecc̃e more nel in obseruãcia pos¬
chali uel in aliis quiburq decretis cũ suis pancissios
in extremo mũdi angulo positis uiue̾ p̃suiue̾t mutatꝰ
mente ẽ ita ut ea que uiderat et audierat in eccliis auglori
sue suorũꝙ ꝯsuetudini libẽtissime p̃ferret Erat aut̃ uir bonꝰ
⁊ saprẽs ⁊ stiã sc̃pturaꝵ nobilissime instructꝰ Qui cũ doinũ re¬
disset curauit suos qui erant ĩ hii q̃ ne eidẽ erãt subditi mo¬
nastio̾ ad eũ quĩ cognouerat quẽq ip̃e ex coto corde susce¬
ꝑat ueritatis callẽ ꝑduce̾ nec ualuit naiuigauit hibermã⁊¬
che tenuꝰ obseruare ꝑdocuit Quicũ celebraco in hyberina canonico

Expanded text:
ant eruditiores esset sollerter admonitus, ne contra universalem Ecclesiae morem, vel in observantia Paschali, vel in aliis quibusque decretis cum suis paucissimis, et in extremo mundi angulo positis vivere praesumeret, mutatus mente est; ita ut ea quae viderat et audierat in Ecclesiis Anglorum, suae suorumque consuetudini libentissime praeferret. Erat enim vir bonus et sapiens, et scientia Scripturarum nobilissime instructus. Qui cum domum rediisset, curavit suos qui erant in Hii, quive eidem erant subditi monasterio, ad eum quem cognoverat, quemque ipse toto ex corde susceperat, veritatis callem perducere, nec valuitchae tempus observare perdocuit. Qui cum celebrato in Hibernia canonico
Abbreviated transcription (Latin):
pensatione scim̃ ẽ ut meminerimꝰ stã et cogitaciones mãs nõ
⁊ uẽcũ difflue᷑ s ad examẽ sũmi iudicis cuc̃ta seruari et suie
ꝑ amicos angłos in fine nob̾ oñdenda suie ꝑ hostes Q uo̾pͥus
candidũ codicẽ ꝓtulerũt angłi deinde atri dcõnes illi ꝑpruũ
isti enormẽ aĩadũtõdũ est ꝙ in p̾ma etate bona aliqͣ fecit
que tñ uniu̾sa pͥue agendo iuuenis obrubilauit oiuse
econt̾rio errores purricie corrige̾ in adolescẽtia ac bñsticiẽdo
a dei oculis absconde̾ curass posset corũ nuo sociari de quili
euit psalmꝰ Ut̃ĩ quori ⁊ͥmisse sũt iiqͥtates et quori cecta st̃
pccã Hauc historiã sicut a uenerabili antistite pecthelmo

Expanded text:
itationes nostras non in ventum diffluere, sed ad examen summi Judicis cuncta servari; et sive per amicos angelos in fine nobis ostendenda, sive per hostes. Quod vero prius candidum codicem protulerunt angeli, deinde atrum daemones: illi perparvum, isti enormem: animadvertendum est quod in prima aetate bona aliqua fecit, quae tamen universa prave agendo juvenis obnubilavit. Qui si e contrario errores pueritiae corrigere in adolescentia, ac bene faciendo a Dei oculis abscondere curasset, posset eorum numero sociari de quibus ait Psalmus: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Hanc historiam, sicut a
Abbreviated transcription (Latin):
lãpades ardei qtuor int᷑ sepulcrũ octo supͣ in margĩe dextͦ
lapis qui eũ ostiũ monii ͭͥ positꝰ erat nuc̃ fyxus ẽ cuĩs pars
minor qͥdiritũ altere añ ostiũ nchilonimꝰ eiusdẽ eccłie n¬
numc̃a stat/ maior uo̾ in oriẽtali eiuidẽ eccẽ loco qͣdrangulũ ad
altare sub lintheanũbꝰ exetat Color aũt eiusdẽ moniunẽti et
sepultri albo et rubitũdo ꝑmixtꝰ uidetur

Expanded text:
 sepulchrum, octo supra in margine dextro. Lapis, qui ad hostium monumenti positus erat, nunc fissus est, cuius pars minor quadratum altare ante hostium nihilominus eiusdem monumenti , stat, maior uero in orientali eiusdem ecclesiae loco quadrangulum aliud altare sub linteaminibus extat. Color autem eiusdem monumenti et sepulchri albo et rubicundo permixtus uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝙprobrarent s̃ sodales ꝙ tinore mortis face̾t ea q̃ sospes
faci nolebat ffortit᷑ quidẽ ut s̾ uidebat᷑ locutꝰs inistrabilit
ut pꝯ patuit demonica frande soductꝰ Cũq morbo ing̃uis¬
cente denuo ad eũ uisitãdũ ac docẽdũ rex int̾ret clama
stati nuserabili uoce Quid uis mõcͤ Quid huc uenisti .ᵈ.
Non enĩ michi aliquid ucilitatis aut salutis potes ultra cõ¬
ferre dit ille inquit Noli ita loqui ride ut sanũ sapias Non
inquit insanio s pessimã michi sciam̃ certꝰ p̃ oculis habeo
Et quid inq̃t hoc ẽ i Paulo añ inquit int̾uerũt doinũ hãc duo
pulc̾rum inuenes et resederũt circame unus ad caput et
unꝯ ad pedes ꝓtulitq unꝰ libellũ ꝑpulcrũ s uehemẽtꝰ mo¬
dicũ ac nnĩ legendũ dedit ĩ quo oĩa q̃ unq bona feceram
nituẽs scripta repperi Et hec erant miniũ pauca ec mno¬
dica receperũt codicem neq aliquid inͥ dicebãt Cũc b̾ito

Expanded text:
mortis faceret ea, quę sospes facere noluerat; fortiter quidem, ut sibi videbatur, locutus, sed miserabiliter, ut post patuit, demonica fraude seductus. Cumque morbo ingravescente denuo ad eum visitandum ac docendum rex intraret, clamabat statim miserabili / voce: 'Quid vis modo? Quid huc venisti? Non enim mihi aliquid utilitatis aut salutis potes ultra conferre.' At ille: 'Noli' inquit 'ita loqui; vide, ut sanum sapias.' 'Non' inquit 'insanio, sed pessimam mihi conscientiam certus pre oculis habeo.' 'Et quid' inquit 'hoc est?' 'Paulo ante' inquit 'intraverunt domum hanc duo pulcherrimi iuvenes et sederunt circa me, unus ad caput et unus ad pedes. Et protulit unus libellum pulchrum, sed vehementer modicum, ac mihi ad legendum dedit. In quo intuens scripta reperi, et haec erant nimium pauca et modica. Receperunt codicem, neque aliquid mihi dicebant. Tum subito
Abbreviated transcription (Latin):
nobili s ipim ignobilit̾ uiuẽtẽ Corripiebat᷑ quidẽ sedulo a
frĩbꝰ ac maioribꝰ loci ad castigatiorẽ uitã ꝯuti ãmonebat᷑
Et ꝙͣuis eos audire uoluiss tollerabat᷑ tñ ab eis longomimiter
ob nccĩtatẽ oꝑm ip̃iꝰ extiorũ Erat eñ fabrili arte singularis
Seriebat aut młtũ ebrietati et ceti̾o uite rmissioris illecebris
inagioq in officiã sua die noctuq qͣsidere q ad psallendum
aut orandũ in eccã audiẽdũq cũ frĩbꝰ u̾bũ uite cõcureẽ cõ¬

Expanded text:
 Corripiebatur quidem sedulo a fratribus ac maioribus loci atque ad castigatiorem vitam converti ammonebatur. Et quamvis eos audire noluisset, tolerabatur tamen ab eis longanimiter ob necessitatem operum ipsius exteriorum. Erat enim fabrili arte singularis. Serviebat autem / multum ebrietati et ceteris vitę remissioris inlecebris, magisque in officina sua die noctuque residere quam ad psallendum atque orandum in ecclesia, audiendumque cum fratribus verbum vite concurrere co
Abbreviated transcription (Latin):
uł ubo s eciã q̃ te niussima cogitatione pcaui maĩse stssunie
uiros albatos et p̃claros Quid hic sedetis scientes certissimequia
in capite ⁊ aliꝰ in pede Qui uidelic mõ cũ magno tormẽto
urrepũt mea uistera ⁊ ĩ interiora corpis mei moxq ut ad se
uncẽ ꝑuenerint moriar et ꝑatis ad rapiẽdũ me demõibus¬
in inferm claustra ꝑtrahar Sic loq̃bat᷑ miser desꝑaus ⁊̃ post
fcicoꝰ suꝑfedit met̾uũ sine frcũ penis subditꝰ fcĩt de qͦ ꝯstat
qr sicut bcũs papa gregoriꝰ de quibusdã stabit nõ pro se ita
cui nõ ꝓfuerũt s pro aliis uiderit qui eius interitũ cognos¬
cences differre tempꝰ pñie dũ uacat tunerent ne ĩpiso mor¬
tis articulo p̃uenti inpenitẽtes ꝑirent Qi aut codices di¬

Expanded text:
rbo, sed etiam quae tenuissima cogitatione peccavi, manifestissime s qui mihi adsederant viros albatos et praeclaros: Quid hic sedetis, scientes certissime quia in capite et alius in pede. Qui videlicet modo cum magno tormento inrepunt in interiora corporis mei, moxque, ut ad se invicem perveniunt, moriar et in inferni claustra pertrahar. » Sic loquebatur miser desperans, et tat, quia sicut sanctus papa Gregorius de quibusdam scribit, non pro se ista, cui non profuere, sed pro aliis viderit, qui eius interitum cognoscentes differre tempus penitentie, dum vacat, timerent, ne inproviso mortis articulo preventi inpenitentes perirent. 22. 22.
Abbreviated transcription (Latin):
proiũcia merciorũ cuiꝯ uisiones et u̾ba necuõ aut̃ et cõ¬
qui pꝯ edilredũ regnauit uir in lacco habitu atq officio militari
positꝰ s ꝙͣtũ pro industria extiori regi placr̃s tm̃ pro interna sibi
met negligenda displicens ammonet gͦ illũ sedulo ut ꝯsitẽtur
et emẽdaret ac eluque̾t scelera sua pͥusꝙͣ subito ⁊ mortis suꝑ¬

Expanded text:
provincia Merciorum, cuius visiones ac verba, non autem conqui post Edilredum regnavit, vir in laico habitu atque officio militari positus, sed quantum pro industria exteriori regi placens, tmet negligentia displicens. Admonebat ergo illum sedulo ut confiteretur, et emendaret ac relinqueret scelera sua, priusquam subito mortis sup
Abbreviated transcription (Latin):
iprm̃ uo̾ locũ ĩce teucio excisa i petra stipta ẽ In q̃suꝑ
alterre ⁊ de sunctio honoratir sacficiũ solet offerei positio iterĩ
in platea corꝑibꝰ luꝰ quoq ad occasit̃ eccłie a nastasis hoeͣ
esurrectionis diuce rotunda ecc̃a tribꝰ cincta ꝑietibꝰ duodetĩ
colupius suste ntat᷑ int̾ preteo suigulos latũ hũo spaciũ uic̃.¬

Expanded text:
a in petra crypta est, in qua super altare pro defunctis honoratis sacrificium solet offerri, positis interim in platea corporibus. Huius quoque ad occasum ecclesiae Anastasis, hoc est resurrectionis dominicae, rotunda ecclesia tribus cincta parietibus duodecim columnis sustentatur, inter parietes singulos latum habens spatium ui
Abbreviated transcription (Latin):
Iucenso serrẽtes sugut actrtu calistutꝰ applicita detinet que ut suamiã
Ercu antẽ et ciuitatibꝰ quõdã xx. et um nobilissimis insignita p̃ter
castella ĩmimera Et ip̃a inuris turribus portis ac seris eratit inferucta
fiemissumo Et qr ꝓpe sub ip̃o sextentrionali uertice inũduacet lucidi
estate noctes habet ita ut medio sẽpe tꝑe noctis in quõem uẽiat ĩtuẽtitꝰ
utiũ ciepusculũ adhuc ꝑmaueat uesptinũ an iam aduenit matun¬
nũ utpote nocturno sole nõ longẽ sub cerris ad oriẽtẽ boreases ꝑ plã¬
gas redeunte uñ etiã plime longitudĩs dies hab estate sicut et noc¬
tes conͣ in bruma. sole minirũ tũ libicas in ꝑteo secedente id it ho
hoc ẽfex solũmõ equinotialiũ horaricũ in armeĩa macedonia ita¬
lia cetĩsq euidẽ liuce regionibꝰ/ longissima dies sius nox horaꝵ x

Expanded text:
incensus serpentes fugat, adtritu calefactus adplicita detinet aeque ut succinum. Erat et civitatibus quondam viginti et octo nobilissimis insignita, praeter castella innumera, quae et ipsa muris, turribus, portis, ac seris erant instructa firmissimis. Et quia prope sub ipso Septentrionali vertice mundi jacet, lucidas aestate noctes habet; ita ut medio saepe tempore noctis in quaestionem veniat intuentibus, utrum crepusculum adhuc permaneat vespertinum, an jam advenerit matutinum, utpote nocturno sole non longe sub terris ad Orientem Boreales per plagas redeunte: unde etiam plurimae longitudinis habet dies aestate, sicut et noctes contra in bruma, sole nimirum tunc Lybicas in partes secedente, id est, hoc est, sex solummodo aequinoctialium horarum: cum in Armenia, Macedonia, Italia, caeterisque ejusdem lineae regionibus longissima dies sive nox quindecim,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ tꝑe /brittãnia pꝰ urittones et pictos / t̾ciã scoctoꝵ nacionẽ in pictor
ꝑte rcepit Qui duce reuda de hybuia ꝓgressi uł amicicia uł ferro
sibim nntͥ eos sedes qͥs hactenꝰ hũt u̾indicarũt a quo ui ͤ duce usq
ho ͤ daal reudini uocant᷑ Nã liugna cori daal ꝑtẽ sigt. hyb̾ma aue s⁊
latitudiẽ smn statꝰ ⁊ salubri ͭ ͤ ac serem ͭ ͤ aerũ m̃ltũ britãme p̃statita
ut raro u̾bi mxplusqͣ triduana rmaneat nemo ꝑꝑ hyemẽ aut feua.
secet estrite. a stabula fabricet iuimẽtis millũ enĩ ibi reꝑtile uidei soleat
millꝰ uiue̾ ferpens ualeat Nã sepe illo de britãma allati serpẽ mox¬
ut proximãte tͥus nauigio odore aeris illiꝰ attacti fuerĩt inter̾ũt ul̃m

Expanded text:
aeter Brittones et Pictos, tertiam Scottorum nationem in Pictorum parte recepit; qui duce Reuda de Hibernia progressi, vel amicitia vel ferro sibimet inter eos sedes quas hactenus habent, vindicarunt: a quo videlicet duce usque hodie Dalreudini vocantur, nam latitudine sui status, et salubritate, ac serenitate aerum multum Brittaniae praestat, ita ut raro ibi nix plusquam triduana remaneat: nemo propter hiemem aut foena secet aestate, aut stabula fabricet jumentis: nullum ibi reptile videri soleat, nullus vivere serpens valeat: nam saepe illo de Britut proximante terris navigio odore aeris illius attacti fuerint, intereunt. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
torũ de scithia ut h ꝑhibed lõgio nauibꝰ nõ multio/ occeanũ ĩõssã cc̾uagẽte
flatu uentorũ ex̾ fines om̃s britãme /hibermã ꝑuẽisse et uq septẽto
petisse /nec impet̾re potusse Est aut̃ hiberma insula omĩ pꝯ britãnã
moxima / ad occidẽtem quidẽ britãnie sita s sicut ꝯ̃ aquilorẽ.ea
breiuorfita ⁊̃ meridiẽ se trano illiꝰ fines pluri ͫ ꝓcendeo usqͣ co iat

Expanded text:
ceanum ingressam, circumagente flatu ventorum, extra fines omnes Brittaniae Hiberniam pervenisse, ejusque Septentrion illius sedes petisse, nec inpetrare potuisse. Est autem Hibernia insula omnium post Brittaniam maxima, ad Occidentem quidem Brittaniae sita; sed sicut contra Aquilonem ea brevior, ita in Meridiem se trans illius fines
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmõconorũ cractibꝰ. quibꝰ efficit᷑ / ut c̾tꝰ eꝰ quadragies occieo
aꝑat cuutas q̃ d̾ xut. ubi porcꝰ a gente angloruinẽ corrupie reptacestir pocaca
nitposito mari ia gessoriaco mormorũ gentio littore proxiõ. traiectu niliũ .l.
as irnaio pincas etiã qͥbusdã in locio gmĩans s et auũ ferat tr̾a maio¬
tĩo diuist al nuns quo niltũ pistosio et fontibꝰ pclara copiosio e t quuidun
pãpue isitio habũdat ⁊ anguilla Capiũt᷑ añt fepissime et uituli et dedrm

Expanded text:
montoriorum tractibus, quibus efficitur ut circuitus ejus quadragies octies aperit civitas quae dicitur Rutubi portus, a gente Anglorum nunc corrupte Reptacaestir vocata, nterposito mari a Gessoriaco Morinorum gentis litore proximo, trajectu milium quinac jumentis; vineas etiam quibusdam in locis germinans: sed et avium ferax terra mais diversi. Fluviis quoque multum piscosis, ac fontibus praeclara copiosis, et quidem praecipue issicio abundat et anguilla. Capiuntur autem saepissime et vituli m
Abbreviated transcription (Latin):
uenerant᷑ menachur ip̃e epũs aedanꝰ utpote de insula quẽ
ualũĩ scottorũ et om̃i pictorũ monasteriis nõ ꝑuo t arcẽ
tenebat regendisq eorũ populis p̃erat Eue uidesus ĩsuse
ad uis quidt̃ seittãme ꝑtinet nõ magno ab ea freto dist̾aeto
s donacione putorũ qui illas brittãme plagas incolut ͭa¬
dcidr̃ moͣchis scoctorũ tradita eo ꝙ illis p̃dicãtibꝰ fidẽ ⁊p̃i
ꝑceperunt¬

Expanded text:
venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insula quae venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insula quae nalium Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore arcem tenebat, regendisque eorum populis praeerat: quae videlicet insula ad jus quidem Brittaniae pertinet, non magno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittaniae plagas incolunt, jamdudum monachis Scottorum tradita, eo quod illis praedicantibus fidem Christi perceperint
Abbreviated transcription (Latin):
laude digni prĩs anatholii scripta secutã quod an umi sit ꝑitꝰ
aplĩce sedis antistitis pascha cauoĩco ritu obseruare didicerãt
Bemente igit᷑ ad se ep̃o rex locũ sedis epãlis in ĩsula lindisfa¬
nrẽsi ubi ip̃e petebat tribuit Qui uidelic locꝰ accedente ⁊ r̾dedẽ¬
te reuinate bis cotidie instar insule maris circũluit᷑ undis
bie renudato litore cõtiguus ĩre reddit᷑ ãtq eius ãmonitiõiba
multũ diligent edificare ac dilcitare curauit ubi pulcrmnio
sope spectaculo contigit ut euãgeliz ante antistite qui ãglorũ
liuguã ꝑscẽ nõ nouerat ipe rex suis ducibꝰ ac mĩstris int̾pra
uerbi existẽt celestis qr nimirũ tam longo exilii sui cẽpore lĩguã
territoria ad instituẽda monasteria mibuebãt᷑ p̃ceptoribus
scottis paruuli anglorũ cũ maioribꝰ studiis et obsernatõe
distiͫͤ ĩgularis nam moͣchi erant magĩe qui ad p̃dicãdũ

Expanded text:
laude digni Patris Anatolii scripta secutam . Quod  Al. add., qulaude digni Patris Anatolii scripta secutam . Quod  Al. add., quem apostolicae sedis antistitis, Pascha canonico ritu observare didiceruntente igitur ad se episcopo, rex locum sedis episcopalis in insula Lindisfarnensi, ubi ipse petebat, tribuit. Qui videlicet locus accedente ac recedente reumate bis quotidie instar insulae maris circumluitur undis, bis renudato littore contiguus terrae redditur; atque ejus admonitionibus multum diligenter aedificare ac dilatare curavit. Ubi pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noverat, ipse rex suis ducibus ac ministris interpres verbi existeret caelestis: quia nimirum tam longo exilii sui tempore linguam territoria ad instituenda monasteria, imbuebantur praeceptoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus studiis et observatione disciplinae regularis. Nam monachi erant, maxime qui ad praedicandum
Abbreviated transcription (Latin):
laret seusit nestio quid fagidi suo lateri adiate᷑ admotaq
ac si nil unꝙͣ tanti langnoris habuisset
Iidem gͦ osualdus mox ubi ⁊gnũ suscepit deside¬
rans cotã cui p̃esse cepit gentẽ fidei xpĩãne grã
inbui cuiꝰ exꝑimẽta ꝑmaxima in expugnãdis
barbaris iã ceperat misit ad maiores natu stoctorũ int̾
quos exulans ip̃e sbaptismatis sacͣmẽta cũ hiis qui secũ
erant militibꝰ consecutꝰ erat petens ut s̃ mittẽt᷑ ãcistes
cuiꝰ doctrina ac nũsterio gens qͣm regebat anglorum
habẽtẽq zelũ dei ꝙͣͣiuis nõ plene scdm̃ sciãm Namiq die pasche
dñcũ mors sue gentis cuiꝯ sepiꝰ mẽtionẽ fecimꝰ a qͣrtadei¬
ma lima erq uicesimã obseruare solebat hoc eterĩ ordiẽ septẽ¬
trionalis stottorũ ꝓuĩtia et oĩs natio pictorũ illo adhuc tꝑe pas¬
cha diuĩcũ celebrabat estimans se in hac obseruãtia sancti ac

Expanded text:
laret, sensit nescio quid frigidi suo lateri adjacere, admotaque laret, sensit nescio quid frigidi suo lateri adjacere, admotaque ac si nihil unquam tanti languoris habuisset gnum suscepit, desiderans totam cui praeesse coepit gentem fidei Christianae gratia imbui, cujus experimenta permaxima in expugnandis Barbaris jam ceperat, misit ad majores natu Scottorum, inter quos exulans ipse baptismatis sacramenta, cum his qui secum erant militibus, consecutus erat; petens ut sibi mitteretur antistes, cujus doctrina ac ministerio gens quam regebat Anglorum, habentemque zelum Dei, quamvis non plene secundum scientiam. Namque diem Paschae dominicum more suae gentis, cujus saepius mentionem fecimus, a quarta decima luna usque ad vicesimam observare solebat. Hoc etenim ordine Septentrionalis Scottorum provincia, et omnis natio Pictorum illo adhuc tempore Pascha dominicum celebrabat, aestimans se in hac observatione sancti ac