comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stunat p̾torem aditum fac̾e̾
abco qui una istitutus iam
¶Urditatem adiit / tab̾. litteras.
rones ĩspic̾e mortui un de
scire poss an sibi aociuroa cẽt
hroitas non urdetur ꝓ ħrde ge
legationis causa absens fili¬
um ħ̾roem istitutum nõ po¬
tuiss iub̾e adire ĩ prouncia
agentem diuus pius se. cõ¬
sulib subuenire ei oportere
mortuo filio eo ꝙ rei publice
ciusa ab erat. ¶ dicicur
proximus a fiuo postumo hr̃
dũ mulier p̾gnans eẽt. aut pu¬
tatur ẽẽ adire yroitatem non
potest. s si scit non cẽ p̾gnantẽ
põt accipe proximus a uentre
qui suũ hroem piturus ẽ. ¶P
non solum ad testatos ħ u̾ba
um ao intestatos quor ꝑtinẽt
In co uentre tõ accipias qui.
turus est. qm̃ mortis tempo¬
re qui ĩ uto est quantum ao
moram faciendam ĩfioribus
et sibi locum faciendum si fu

Expanded text:
stimat praetorem aditum facultaab eo, qui una institutus iam hereditatem adiit, tabulas litteras rationes inspicere mortui, unde scire posset an sibi adeunda esset hereditas, non uidetur pro helegationis causa absens filium heredem institutum non potuisset iubere adire in prouincia agentem, diuus Pius rescripsit consulibus subuenire ei oportere mortuo filio, eo quod rei publicae causa aberat.Quod dicitur: 'proximus a filio postumo heres, dum mulier praegnas est aut putatur esse, adire hereditatem non potest: sed si scit non esse praegnatem, potest' accipe proximus a uentre, qui suum heredem pariturus est. et non solum ad testatos haec uerba, uerum ad intestatos quoque pertinent. et in eo uentre idem accipias, qui turus est, quoniam mortis tempore qui in utero est, quantum ad moram faciendam inferioribus et sibi locum faciendum si fu
Abbreviated transcription (Latin):
femus. et puto qr de pupi¬
llis. princeps loquitur ⁊ cõ¬
iunctĩ tutorib curatores ac¬
cipiuntu ꝑtin̾e et decet̾is
nam ꝙ excipit. oro ad hoc u̾¬
nde ꝑtinetut perim atiu

Expanded text:
emus. et puto, quia de pupillis princeps loquitur et coniuncti tutoribus curatores accipiunt, pertinere: et de ceteris nam quod excepit oratio, ad hoc tantum pertinet, ut perematu
Abbreviated transcription (Latin):
ut puta si pronus ex asse hr̃s ĩsti¬
tutus sit et pure qͥncunx legatus
que pronos uocat non legis fal

Expanded text:
ut puta si patronus ex asse heres institutus sit et pure quincunx legatus quae patronos uocat, non legis Fal
Abbreviated transcription (Latin):
sibi legitum est. ¶Centum q̃
apud sempronium deposita ha¬
beo apud ip̃m ẽe uolo done fusꝰ
meus ao annos .xx. puen̾it cius¬
qr pecume usuram exigi ueto. q̃i¬
tum est an ex causa fco̾icom. sem
pronius consequi possit ne ante
que ꝑ mensam siuc exͣ mensam ĩ
die mortis mee gesta erit exigitiᷤ
co qr nõie cum lib̾ctis. quesitur¬

Expanded text:
si legatum est. 'Centum, quae apud Apronianum deposita habeo, apud ipsum esse uolo, donec filius meus ad annos uiginti peruenerit, eiusque pecuniae usuram exigi ueto.' quaesitum est, an ex causa fideicommissi Apronianus consequi possit, ne ante quae per mensam eius siue extra mensam in diem mortis meae gesta est, exigatis eoque nomine eum liberetis'. qu
Abbreviated transcription (Latin):
cybaria et uestiaria p̾stit̾it an he¬
res cius acetis quor lib̾tis con¬
ueniri possit an u̾o tribus tm̃
sit ob noxius qui rõnibus ip̃i¬
us cibaria et uestiaria accepis

Expanded text:
cibaria et uestiaria praestiterit, an heres eius a ceteris quoque libertis conueniri possit, an uero tribus tantum sit obnoxius, qui rationibus ipsius cibaria et uestiaria accepis
Abbreviated transcription (Latin):
arum ⁊ cibaria concubine pro
mancipus rusticis p̾rare deb̾et
sicodem modo quo apiro testa¬
corem fu̾int et apiro concubi¬
nam futuram legauit non de¬
bebuntur eius temporis de qͦ¬
quesitum est cibaria. ũm si ueluĩ
ĩminist̾iũ urbinũ ab hiis tnͣs¬
fe̾ntur debebuntur. ¶Ticia de¬
cedens test̃o ita cauit oibus ub̾¬
tis lib̾tabus q ueis cibaria et ue¬
stiaria que uiua p̾stabam dari p̾¬

Expanded text:
arum, et cibaria concubinae pro mancipiis rusticis praestare debesi eodem modo, quo apud testatorem fuerunt, et apud concubinam futura legauit, non debebquaesitum est, cibaria: verum si velut in ministerium urbanum ab his transferentur, debebuntur. Titia decedens testamento ita cavit: "omnibus libertis libertabusque meis cibaria et vestiaria, quae viva p
Abbreviated transcription (Latin):
illo templo non nsi aut erea aut
argentea tantum sit dona ħrdes
sere utrum ex argento. in exau¬
nebris iegatus ẽet ea tm̃modo

Expanded text:
o templo non nisi aut aerea aut argentea tantum sint dona, heredes Seiae utrum ex argento an ex auiebris legatus esset, ea tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
Risto scribit non solum cre¬
topͥtorem subucnire debere
s copiam instrum̃torum in¬
spiciendor fac̾e ut ꝑinde ĩstr¬
u̾c se possint expediat neci
zane agnosce ẜroitatẽ. ¶Sui
maior sit yroitas et delibat
rss et res sunt ĩ sroitate qͥ.
extractu temporis detiores
fiunt adito p̾tore potest is
qui deubat sinc puditio ea
ustis p̃cus uende qui poss¬
it ecram ea que nimium sũ¬
ptuosa sint. ucluti uimta
aut uenalicia. Item ca q̃ mo¬
ra detiora fiant uendere qͦ
pterca curaturus sit ut es a¬
uenum ꝙ sub pena uł suop¬
ciosis pignorib orbcitin so

Expanded text:
risto scribit non solum crepraetorem subuenire debere hisque copiam instrumentorum inspiciendorum facere, ut perinde instruere se possint, expediet nec ne agnoscere hereditatem.Si maior sit hereditas et deliberat heres et res sunt in hereditate, quae ex tractu temporis deteriores fiunt, adito praetore potest is qui deliberat sine praeiudicio eas iustis pretiis uendere: qui possit etiam ea, quae nimium sumptuosa sint, ueluti iumenta aut uenalicia, item ea quae mora deteriora fiant, uendere, quique praeterea curaturus sit, ut aes alienum quod sub poena uel sub pretiosis pignoribus debeatur, so
Abbreviated transcription (Latin):
ea habebat ei substituit ⁊ iti
cauit lutio ticio fr̃is mci fi¬
lio geno inco.cc. aureos re¬
linquo quo legito scio uiũ

Expanded text:
ea habebat, ei substituit et ita cauit: 'Lucio Titio f‹r›atris mei filio genero meo ducentos aureos relinquo. quo legato scio i
Abbreviated transcription (Latin):
in pro consulatum profectu¬
ris concuierit ut minore lo¬
co c̾ent contumi. ⁊ dem sondit
thoriatam quor ee cet̾a medi¬
cam̃ta que secessus causa to¬
minus ibi hu̾it et uestem.
pp̃ recessum ioi cepositm in¬
structo fundo legato ĩ ec. ¶ Io
Rroit domo ita ut istructa
est cum oñu uirc suo legata
urbanꝰ familiam item arti
uus aic faisum est si eius do¬
mus causa parati sunt licet
alus quor predus qr cõmo¬
dabuntur. ⁊tem Rendit do¬
mo istructa legata mensas

Expanded text:
turus contulerat, ut tutiore loco essent, contineri.Idem respondit theriacam quoque et cetera medicamenta, quae secessus causa dominus ibi habuit, et uestem propter secessum ibi depositam instructo fundo legato inesse.Idem respondit domo ita, ut instructa est, cum omni iure suo legata urbanam familiam, item artifbus ait, falsum est, si eius domus causa parati sunt, licet aliis quoque praediis commodabantur.Idem respondit domo instructa legata mensas
Abbreviated transcription (Latin):
ante testatorem mortuo anticiau
tor mea optato philargium pu¬
erum agitheam ancilam qui
meierunt cum moriar is quite¬
stamentum fecit a agatheam ꝙ̃
ei ancillas emit et ex hus uni
agithe nõm ĩposuit quesitumẽ¬

Expanded text:
ante testatorem mortuo Attia i. "Attia uxor mea optato Philargyrum puerum, Agatheam ancillam, qui mei erunt cum moriar": is qui testamentum fecit Agatheam, quam stea ancillas emit, ex his uni Agatheae nomen imposuit: quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
stichus pamphila libi sumpto
ẽc si in nirimonium choierĩt he¬
res meus. hu .c. dare dampnas e¬
ẽe s et pamphile defectam con¬
apud ħrdem ꝑmansuram. s ec
si uterq uiu̾et et stichus nollet
cebetur. stichi. autem portio ĩuti¬
lis fiebat nam cum ita legatum
sit ticio sisciam uxorem duxiti
morntur defcũs condcone ĩtel¬

Expanded text:
Stichus et Pamphila liberi sunto et si in matrimonium coierint, heres meus his centum dare damnas eesse: sed et Pamphilam defectam conapud heredem remansuram. sed et si uterque viveret et Stichus nollet m legatum deberetur, Stichi autem portio inutilis fiebat. nam cum uni ita legatum sit: "Titio, si Seiam uxorem duxerit, moriatur, defectus co
Abbreviated transcription (Latin):
Icum aohuc tutore exstip¬
ulatu agitur us hus qui
pro eo int̾uenint enit dudi¬
tatio. an q tutele agi nõ po¬
test. nec exstipulatu agi pͥ¬
sit. et pleriq putant hanc
actionem pp̃ canoem utili¬
tatem diffc̾noam. ¶ Clum
ciuatore pupilli siic ado¬
lescentis agi pot̾it. et si usr
ꝓdhuc cura pseu̾et. Dem

Expanded text:
 tutore ex stipulatu agatur uel cum his qui pro eo interue‹ne›runt, erit dubitatio, an, quia tutelae agi non potest, nec ex stipulatu agi possit. et plerique putant etiam hanc actionem propter eandem utilitatem differendam. Cum curatore pupilli siue adulescentis agi poterit, etsi usque adhuc cura perseueret.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem posuit s cum testator
alt̾utrum ded̾it nos utrum
ei p̾stamus ¶Eaque dotem da¬
bat preta crat cum marito nt
mortua se in mr̃imonio dotis
ps m̃rs cius redde̾tur nec e¬
o nõie stipło amĩre int̾posita ẽ
moriens demum et maritũ
et amre pecierat ut ħroitatez

Expanded text:
sed cum testator alterutrum dederit, nos utrumque ei praestamus.Ea quae dotem dabat pacta erat cum marito, ut mortua se in matrimonio dotis pars matri eius redderetur, nec eo nomine stipulatio a matre interposita est: moriens deinde matrem et maritum et a matre peti
Abbreviated transcription (Latin):
te abnepos ab neptis mrtere ab¬
nepos. abneptis. hec singuli uo¬
cibula senas cenis continent p¬
sonas. ubi.n. gr̃a patrui abncp¬
pos sic enum̾abitur uti biphari¬
am p̃ruo accepto quat̃ proncpo
cociens ꝓneptis ducitur et sic ao
corum filios. nematur sex occie

Expanded text:
abneptis. materterae abnepos abneptis. haec singula vocabula senas denas continent personas: verbi enim gratia patrui abnepos sic enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad eorum filios veniatur sedecies
Abbreviated transcription (Latin):
um petiturum. ¶ Ronsoluma
legita s eciam froicomissa adimi
possunt ⁊ quro nuda noluntite
int̾positis fcõicom. nan debeit
et si quid cpitales uel grnussie
immicicie intercesẜunt. ⁊ dempt
inderi quod relictum est. sin au̾t

Expanded text:
um petiturum. Non solum autem legata, sed et fideicommissa adimi possunt et quidem nuda uoluntate. interpositis fideicommissum non debeatur: et si quidem capitales uel grauissimae inimicitiae intercesserint, ademptum uideri quod relictum est: sin aut
Abbreviated transcription (Latin):
tur p̾tor existimabit expsona
matris et expsona ħrdis pu̾
marceuꝰ s testatoris uolumn¬
tati congruum est. qñoz puer
cõmissi cedit siuc postea ad in
ri. si u̾o iam puer hoc accepit
hoc quo iureutim: ¶ Siẜuo
hroc scripto dñs rogatus croci¬

Expanded text:
tur, praetor aestimabit ex persona matris et ex persona heredis pueri. Marcellus: sed testatoris voluntati congruum est, quandocumque puer commissi cedit sive postea, ad maum, si non iam puer hoc acceperit, eoque iure utimur. Si servo herede scripto dominus rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩomissi cedat decessiss si fi¬
oĩꝯmissum transiatum ẽc̃ ad
mr̃em. postea anteqmͣ dies fi¬
dĩcmissi cessit. Si occesẜit ao
hrocm pũi fidĩcomissum ꝑti¬
nerc. Sz an ea uoluntas funit pa¬
tris fam̃. ut si añ restitutum.

Expanded text:
fideicommissi cedat, decessisset, fideicommissum translatum esse ad matrem, postea autem quam dies fideicommissi cessit si decesserit, ad heredem pueri fideicommissum pertinere. sed an ea voluntas fuit patris familias, ut, si ante r
Abbreviated transcription (Latin):
ri. s cum non sit excusitusi
quor tucele nec me moueti
q dicat aliquis hoc non exigi
an xoministretur tutela. hoc¬
ẜ enim eo ꝑtinet ne sit finita xe¬
ministr̃o. cet̾m si ꝑiculum su¬
stincat cessationis. puto ei im¬
puturoam quo eam tutelã
dem euenire potest si ouob
cutelas cutor datus est Abi
non aptarum tabularum tẽ¬
p: inspici ocbebit. si queratur
que prior oclatisit tutela set
aoite ħroitatis uł cõdconis
existentis. ¶ Illa quor crit oi¬
fferencia tutelar de quib di¬
rimus. si t̾cia et quarta sit oe¬
lata licet in quartam prius
ex quo datus est ꝑiculum su¬
stinct. ¶ Qumͣ qͣui pͥupillur¬
pr̃om bonis p̃rnis abstinue¬
rit. oetinenoum ĩ quartatu¬
tela existimaui quasi deposi¬
ta illa. cet̾m putirem recte.
fcũrum p̾torem. si eciam un¬
am tutelam suffic̾e credro̾it᷑.
si tam diffusa et negocio¬
sa sit ut ꝓ plurib cedat./ Neq
igitur fr̃es et iõrt es plurisi
loco hñrdi sunt. n eciam fr̾es

Expanded text:
ri: sed cum non sit excusatus, quoque tutelae. nec me mouet, quod dicat aliquis hoc ne exigi, an administretur tutela: hoc enim eo pertinet, ne sit finita administratio: ceterum si periculum sustineat cessationis, puto ei imputandam eam quoque tutelam. Idem euenire potest, si duobus tutelas, tutor datus est: ubi non apertarum tabularum tempus inspici debebit, si quaeratur, quae prior delata sit tutela, sed aditae hereditatis uel condicionis existentis. Illa quoque erit differentia tutelarum, de quibus diximus, si tertia et quarta sit delata, licet in quartam prius ex quo datus est periculum sustinet. Eum, qui pupillum bonis paternis abstinuerat, detinendum in quarta tutela existimaui quasi deposita illa. Ceterum putarem recte facturum praetorem, si etiam unam tutelam sufficere crediderit, si tam diffusa et negotiosa sit, ut pro pluribus cedat. neque igitur fratres consortes plurium loco habendi sunt, neque
Abbreviated transcription (Latin):
sc. ꝯtre. ħrditatem recipe pu¬
pillus sine tutoris aucte põt.
¶Tutor statim ĩ ip̃o nego pͥsẽs
deb auctor fieri poͬt tempꝰ
nero aut ꝑ epłim inter po̾i¬
ta eius auctoritas nichil ag¬
it eciam si non ex audiat tu

Expanded text:
 hereditatem recipere pupillus sine tutoris auctoritate potest. Tutor statim in ipso negotio praesens debet auctor fieri, post tempus vero aut per epistulam interposita eius auctoritas nihil agit. Etiamsi non exaudiat tu
Abbreviated transcription (Latin):
ħroititem impleta conditiõe
possit adire et restitu̾e. Q̾ si ꝯ¬
oitio ascripta est et ea est quã
p̾tor remittit sufficit edictũ
ut .iul. ait hactenus iubenoꝰ
ctus actiones tune restituta
hroitate transferat cas ex sc̃a¬
tus consul. ¶Si u̾o nõis tnͣsfe¬
renoi coirditio est quam pre

Expanded text:
itatem impleta condicione possit adire et restituere.Quod si condicio adscripta est et ea est, quam praetor remittit, sufficit edictum, ut Iulianus ait: hactenus iubendusnctus actiones tunc restituta hereditate transferat eas ex senatus consulto.Si uero nominis fere
Abbreviated transcription (Latin):
est abauic frat pris uł m̃ris a¬
uũculus maior. ⁊ nr̃is rocm
et ꝑsonaꝵ expositio eroem q̃
sup̃ ħ ounirixat ĩmutato ut
pro.abaui fr̃e ab auie fr̃em po¬
namus. Olmitti maxima ẽ
ab aui soror pr̃is uł m̃ris amit¬
ti maior cetera ut ĩp̃rono ma¬
ximo ĩmutato ħcũ ut ubi est
abaui frater ponatur abaui so¬
ror. ¶Mattera maxima est ab¬
aine soror pris ul mris. ¶Mͬ¬
tera maior cetera ut sup ad
extremĩ diumntrrat proabam¬
c fr̃e ꝓposita ab amc sorore. ¶Hõ
oms quos apruo max̾io ꝓposi

Expanded text:
 patris uel matris auunculus maior: et numerus idem et personarum expositio eadem quae supra hoc dumtaxat immutato, ut pro abaui fratre abauie fratrem ponas. amita maxima: ‹ea› est abaui soror, patris uel matris amita maior: cetera ut in patruo maximo immutato hoc tantum, ut ubi est abaui frater ponatur abaui soror. matertera maxima: ea est abauiae soror, patris uel matris matertera maior: cetera ut supra extremum dumtaxat pro abauiae fratre proposita abauiae sorore. hos omnes, quos a patruo maximo po
Abbreviated transcription (Latin):
proauus abauus. fr proam. pr̾¬
mr̃s psona. et proauo eius ꝓ¬
positis.iõ autem fr̃em pro auic
num̾antes aut abauum poni¬
mus. qo ut sup̃ significiuimꝰ
non aliter pucmiamus ao eũ

Expanded text:
proauusabauusfrater proaui pattris persona et proauo eius propositis. ideo autem fratrem proaui enumerantes ante abauum ponimus, quod, ut supra significauimus, non aliter peruenietur ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
consobrinꝰ ẽ. ¶Fratris pro¬
necpos ꝓneptis hu contineb¬
unt p̃sonas .xui. fr̃e duplici¬
ter et pronepote et ꝓnepte sĩ¬
gulis quaorifariam ut sup̃
oc monstrauimus acccptis.
cius auus ꝑsonas aũt comple¬
ctitur. xxxii. quod geminẽtur
ĩnumtione psingulas ꝑsõas
actaui iam fc̃a ut .xui. trituur
intelligatur attano pr̃i et toci¬
ter actami et actune filius prĩs
ul mris.patruus maior ꝓsõa
concincbit .xui. sic pater. aiui¬

Expanded text:
consobrinus est. fratris pronepos proneptis: continebunt hi personas sedecim fratre dupliciter et pronepote et pronepte singulis quadrifariam, ut supra demonstrauimus, acceptis. tius auus: personas autem complectitur triginta duo: geminetur inatauiam facta, ut sedecies tritauus intellegatur ataui pater et totirater, ataui et atauiae filius, patris uel matris patruus maior: personas continebit sedecim sic. paterau
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur namut masurius ait
quamius applsaret priorem so¬
brinum qui est pr̃is ut mirise
sobrinus aut consobrina abe
eo consobrim consobrine uefi
li nominatur. ¶Priu nepos
neptis husunt aui pr̃m uł aui¬
e prne proncpos. proneptisi

Expanded text:
uocantur: nam, ut Massurius ait, quem quis appellat propiorem sobrino, qui est patris matrisue consobrinus aut consobrina, ab eo consobrini consobrinaeue filius filia nominatur. patrui nepos neptis: hi sunt aui paterni uel auiae paternae pronepos pronepti
Abbreviated transcription (Latin):
sonc enumantur. ꝓposita fili¬
a et sic fient .xui. ¶Quintoi
proaine auus. aui auieq pro¬
mares quam ꝑ feminas ut sic
adsinguus ꝑsonas pueniam
pr̃. auus. proauus abauus acta¬
nus pater. auia. proauus aba¬

Expanded text:
ersonae enumerabuntur proposita filia et sic fient sedecim.Quinto proauiae auus, aui auiaeque promares quam per feminas, ut sic ad singulas perueniamus. paterauusproauusabauusatauus paterauusproauusaba
Abbreviated transcription (Latin):
dinumatione croem. hic quoi¬
tũ ĩmutato ut is profr̃e ꝓauie
ponatur. ¶Amitta maior ea est
ta magna quo xo nuͣm et exi¬
põnem ꝑsonar crdem erit im¬
mutacio hic ut proaui soror ad
sonre rocm est ut nouissĩo po¬
natur proaie soror hos om̃s
pr̃uo maiore quos reculimus
qurõ applłant ita ꝓ p̃ruus pro¬

Expanded text:
denumeratione hic quoqtantum immutato, ut is frater proauiae ponatur. amita maior: ea est ta magna: quod ad numerum et expositionem personarum eadem erunt immutato hoc, ut proaui soror ad sonarum idem est, ut in nouissimo ponatur proauiae soror. hos omnes a patruo maiore quos rettulimus quidam appellant ita: propatruus pro
Abbreviated transcription (Latin):
¶Enctur fauiana actione tam isi
qui accepit quam ip̃e qui iussit a¬
lu dare ro qd ip̃i tonabatur ¶Inac¬
cionc fainana si res restituatur tã¬
ti condempnabitur reus quãti
actor in litem iurauit. ¶uł.¬

Expanded text:
enetur Fabiana actione tam is qui accepit ipse, quam qui iussit alii dari id quod ipsi donabatur.In actione Fauiana si res non restituatur, tanti damnabitur reus, quanti actor in litem iurauerit. 6 I
Abbreviated transcription (Latin):
causa cognita ei sucturri ox bet.
u̾e bene m̾entib amicis potest
q: p̃roni ptem minuat. Affric̃.¬
Otum non extet actio proni cess
at quemaõm si pecuniam ĩ frauõ
abicciss aut cciã si is qui mortis
causa aubto accepiss cam rem uẽ¬
droissz et bonc froi emptor cisa
usu cepisset. Paulus.¬

Expanded text:
causa cognita ei succurri debet. Inec bene merentibus amicis potest, quo patroni partem minuat. Africonum at, quemadmodum si pecuniam in fraudem abiecisset aut etiam si is, qui mortis causa a liberto accepisset, eam rem uendidisset et bonae fidei emptor eam usu cepisset. 11 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
omdc̃ones cͣe coicta ĩpatorur
aut ccͣ leges. aut legis uicem
optinent scripteus que cc̃
bonos mores.us oecisorie sunt
aut hurꝰ quas pretores ĩpro¬
bau̾nt pro non scriptis hñtur
et perinde ac si condictio ẜroi¬
cati siue legato adiecta non e¬
set cipitur ħroitas legatũ ue.

Expanded text:
ondiciones contra edicta imperatorum aut contra leges aut quae legis uicem optinent scriptae uel quae contra bonos mores uel derisoriae sunt aut huiusmodi quas praetores improbauerunt pro non scriptis habentur et perinde, ac si condicio hereditati siue legato adiecta non esset, capitur hereditas legatumue.
Abbreviated transcription (Latin):
ipprie oicetur occessisse. pla¬
ne qui testari non potuit pro¬
pric non est intestatus. puta ĩ¬
pubes finos uł cui bonis int̾¬
oictũ est. S hos quor ꝓ intesti¬
tis accipe cebenius cũm quor
qui ab hostib captus est. q̃m
ꝑ legem corneliam successio
hus oeferctur quib ocferunt᷑
si incuntate oecessiss.nam et
cius Proitas fuisse creoitur.

Expanded text:
improprie dicetur decessisse. plane qui testari non potuit proprie non est intestatus, puta impubes furiosus vel cui bonis interdictum est: sed hos quoque pro intestatis accipere debemus: eum quoque, qui ab hostibus captus est, quoniam per legem Corneliam successio his defertur, quibus deferretur, si in civitate decessisset: nam et eius hereditas fuisse creditur.
Abbreviated transcription (Latin):
titem xomictetur. ⁊ oẽq ẽ et si ẜ¬
ui pene cõcepit et restituta edidĩ
h̾rocm et si liba concepit. et coio
ta ẽ. s ⁊ si lib̾a concepit et ĩ ẜuitu¬
tem redacta eoroit. mox manu¬
missa est ao simam hrditatẽ efoc
aomittetur. Itemsi ao huc pre¬

Expanded text:
tatem admittetur: idemque et si serva poenae concepit et restituta edidit: hoc idem et si libera concepit, edidit ta est: sed et si libera concepit et in servitutem redacta edidit, mox manumissa est, ad legitimam hereditatem eius admittetur. item si adhuc pr
Abbreviated transcription (Latin):
ca que inconsulto continge¬
rint. ¶prontoc es inconsul¬
to suꝑstripsit r̃ourisse sc̃ma¬
nebunt et si roemerit non
erunt adempta. ¶S si legi
non gossunt que inconsuu¬
to ocłeta sunt diceroum ẽ
non dcbri s ħ ita demũ su
aũ consũmationem testa¬
m̾ti fc̃m est. ¶ S et si cõsul¬
toquid̃ deleta excepcione¬

Expanded text:
a quae inconsulto contigerunt. proinde et si inconsulto superscripsit induxisse se, manebunt et si ademit, non erunt adempta. Sed si legi non possunt quae inconsulto del‹e›ta sunt, dicendum est non deberi, sed hoc ita demum, si ante consummationem testamenti factum est. Sed consulto
Abbreviated transcription (Latin):
utimur ut ĩtotum transcator¬
tui ad eum qui coegit conscꝙ̃s
erit dicere qͣrte retentionema¬
misisse eum qui coactus est qr
in solioum actiones transert

Expanded text:
utimur, ut totum transeat ad eum qui coegit, consequens erit dicere quartae retentionem amisisse eum qui coactus est, quia in solidum actiones transier
Abbreviated transcription (Latin):
oe froiemissis scribit. ¶Itemq̃¬
rit si quis ita patus sit dño cau̾e
oe uroempnitate an possit cogi
aoire hr̃ditatem. maximc si sibi

Expanded text:
ei›commissis scribit.Idem quaerit, si quis paratus sit domino cauere de indemnitate, an possit cogi adire hereditatem, maxime et si
Abbreviated transcription (Latin):
Ium ecum hii quo qui exhiis
niti sunt. ¶Si duos hñs nepo¬
tes alterum emancipatum lo¬
co filii adoptunt. uroendum
an solus ille q̃i filius admitta¬
huius nepotis quem recinint
sit adoptau̾it. melius est oicere

Expanded text:
um etiam hi quoque, qui ex his nati sunt.Si duos habens nepotes alterum emancipatum loco filii adoptauerit, uidendum, an solus ille quasi filius admittaeius nepotis, quem retinuerat, sic adoptauerit: melius est autem
Abbreviated transcription (Latin):
hibi. si aluro cos nichil ĩped¬
iat. ut puta si impubes uet
inpotestate sit testator poteᷤᷤ¬
tatis aute u̾bum non solũ
xo libos qui sunt ĩpotestate
refe̾rroum est. u̾m eciam ad
cum qm̃ redemit ab hostibꝰ
quamius placeat hunc ẜuũ
non eẽ.sr uinculo quodam

Expanded text:
hiberi, si aliud eos nihil impediat, ut puta si inpubes, si in potestate sit testatoris. Potestatis autem uerbum non solum ad liberos qui sunt in potestate referendum est, uerum etiam ad eum quem redemit ab hostibus, quamuis placeat hunc seruum non esse, sed uinculo quodam
Abbreviated transcription (Latin):
tera ucirdc̃ois. in consulto p̾¬
tore posse ꝑfic̾e̾ ¶ Fundum a
legatum repiroiare pupillꝰ
sñ tutoris auc̃te non potest
c̃e eĩ neccum. hanc aliena¬
tionem. cum res ꝓupilu sit
nemo dubitat. ¶ non passĩ
tutõib sub obtemptu eris
aliem ꝑmitti debuit uen¬
stractionis. cis tributam ⁊

Expanded text:
tera uenditionis inconsulto praetore ‹po›sse perficere. Fundum autem legatum repudiare pupillus sine praetoris auctoritate non potest: esse enim et hanc alienationem, cum res sit pupilli, nemo dubitat. Non passim tutoribus sub optentu aeris alieni permitti debuit uendistractionis tributam
Abbreviated transcription (Latin):
ab fu̾it cutor cum ne gociuz
contrahentur aut p̾sens ign¬
oraunit quale cẽt quod cotra¬
hebatur. Marc̃.
cõ cutor auctor utriq sit. s ħ
ucrum ita est si is auctor fc̃s
est. an et una auctoritas suf¬
ficut coño ut. rdutrumq
ptincit dubitait quid̃ pomp̃
s fortiter deferoitur unam¬
suffic̾e auctoritatẽ. Paulus
ẽum si tutor ceciis fẽs sit au
ctor fieri pot. Paulus.
pedit tucele iuditio pupurꝰ
unc iacturam cõsequetur

Expanded text:
afuerit tutor, cum negotium contraheretur, an praesens ignoraverit, quale esset quod contrahebatur. Marcianidem tutor auctor utrique fit. sed hoc utrum ita est, si bis auctor factus est, an et una auctoritas sufficiat eo animo, ut ad utrumque pertineat ? dubitat quidem Pomponius, sed fortiter defenditur sufficere unam auctoritatem. Paulusmsi tutor caecus factus sit, auctor fieri potest. Idem pedit, tutelae iudicio pupillus hanc iacturam consequitur
Abbreviated transcription (Latin):
effictatur estimatione bonorum
que mortis cestatoris tempore fi¬
unt. inc̃te aũt res relicte distinc¬
tionem recipiunt. nam et si exsu¬
is reb inc̾tam rem testator reliqͥ¬
sset ueluti argentum ꝙ cleg̾it ⁊
om̃e argentum cestatoris int̾usf
sine culpa h̾rois nichil debecur.
si num̃o argenti poious. pure re¬
uctum eẽc qm̃ius om̃e argent᷑
testatoris cepuss admissa .l. falti.
portio eius quantitatis sumetur
que fuit i bomis eo tempore quo
testitor occessit. nec ad oiminuẽ¬
oam cam quidquam dampna pꝰ¬
ca incroencia proficient res cñq̃
estimatio quidem debetur non
magis quam si om̃s res enumna

Expanded text:
orum, quae mortis testatoris tempore fuerint. Incertae autem res relictae distinctionem recipiunt: nam si ex suis rebus incertam rem testator reliquisset, veluti "argentum quod elegerit", et omne argentum testatoris interisset sine culpa heredis, nihil deberetur: sin vero argenti pondus pure relictum esset, quamvis omne argentum testatoris deperisset, admissa lege Falcidia portio eius quantitatis sumetur, quae fuit in bonis eo tempore quo testator decessit, nec ad imminuendam eam quicquam damna postea incidentia proficient. Res tamen, aestimatio quidem debeatur, non magis quam si omnes res per
Abbreviated transcription (Latin):
inimicicie capitiles int̾cesẜint
inter legitanum et testatorem⁊
iusimile c̾e cepit testatorem no
magis est ut legitum ab copetiñ
possit. s et si palam et apte testa¬
toris malcoixit et infaustas uo¬
crit dicendum. si autem status ci
controu̾sum mouit oenegatur.
eius quod testõ accepit psecutio

Expanded text:
inimicitiae capitales intervenerunt inter legatarium et testatorem et verisimile esse coeperit testatorem nolmagis est, ut legatum ab eo peti non possit. Sed et si palam et aperte testatori maledixerit et infaustas voerit dicendum. si autem status eius controversiam movit, denegatur eius quod testamento accepit persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ manoata dux̾it urorem ex
ea prouincia in qua officium au¬
quod gerit ꝙ ei ex testo uroris. ⁊c¬
quisitum est diui scũi ⁊ antoñ.
sepserunt retin̾e eum non poᷤ¬
se tamquam situtor puprllam
contra decretum amplissimi or¬
dinis in domum suam dixisset
utroq ergo casu et si ex asse hrs ĩ¬
stitutus adierit hrditatem fiscoi
locus sit. nam q̃i indigno ei auf¬
tur ħrditas ꝑ contrarium aut du¬
ctatam ab co qui officium i proiuĩ¬
cia gerebat quam atutore illicite
magis est ut discatur cape illam
ex testõ nȩc q̃i indignam ẽe repet¬
leroam. fdem erit si quis nimi ig
norantis bona uel ꝑtem bonoru
alicuius. cognati donau̾it. nami
refert qui manifestissime cõpro¬
batus est id egisse ut ꝓ negligen¬
ciam et culpam suam mulier ⁊ q̃
institutus erat hrs moreretinz¬

Expanded text:
contra mandata duxerit uxorem ex ea prouincia, in qua officium aliquid gerit, quod ei ex testamento uxoris adquisitum est diui Seuerus et Antoninus rescripserunt retinere eum non posse, tamquam si tutor pupillam contra decretum amplissimi ordinis in domum suam duxisset. utroque ergo casu etsi ex asse heres institutus adierit hereditatem, fisco locus fit: nam quasi indigno ei aufertur hereditas. Per contrarium autem ducta tam ab eo, qui officium in pro uincia gerebat, quam a tutore illicite magis est, ut dicatur capere illam ex testamento nec quasi indignam esse repellendam. Idem erit, si quis uiui ignorantis bona vel partem bonorum alicuius cognati donaverit: nam cimo digestorum refert, qui manifestissime comprobatus est id egisse, ut per neglegentiam et culpam suam mulier, a qua heres institutus erat, moreret
Abbreviated transcription (Latin):
cta ui froĩcõmissaria lib̾tis ab
co datur a quo ħ̾roitas quor re¬
linquitur Sz si forte. is a quo
lib̾tas data est portionem suam
repiroiauit us coirdcone excl¬
usus est cum portio eius adal¬
terum pucn̾it defendi pot̾it
adire cogendum. Quid enim
interest qͦ uire debitor ħroitatis
On est cogendus hr̃s suspectã
adire ħritatem ab co cui lib̾tas
a legatario yroitas ab ħrde reli¬
cta est cum status hoĩs ex lega¬
co pendeat et nemo se cogatur

Expanded text:
cta, uel fideicommissa libertas ab eo datur a quo hereditas quoque relinquitur. sed si forte is, a quo libertas data est, portionem suam repudiauit uel condicione exclusus est, cum portio eius ad alterum peruenerit, defendi poterit adire cogendum: quid enim interest, quo iure debitor libertatis on est cogendus heres suspectam adire hereditatem ab eo, cui libertas a legatario, hereditas a‹b› herede relicta est, cum status hominis ex legato pendeat et nemo se cogatur
Abbreviated transcription (Latin):
menius legatum iutiliter pe¬
tit. non eĩ potest conscqui qdĩ
stitutum. ro est rei dñium per¬
uenire nõ poterat. ¶ Seruus
ab altõ ex hroib lib̾tatem ab
altõ frõicõmissum ħroitatis ac¬
cepit si neuter adire uent mul¬
le p̾toris ptes crunt. qr n pp̃so¬

Expanded text:
legatum inutiliter petet: non enim poterit consequi, quod ad institutum, id est rei dominum peruenire non poterat.Seruus ab altero ex heredibus libertatem, ab altero fideicommissum hereditatis accepit. si neuter adire uelit, nullae praetoris partes erunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ostiuante sticho qͥ Marceua
codem testõ lib̾titem et fid̾icõ¬
missariam hr̃ditatem accepat
ħrs suspectam adiit. moxsticꝰ
añquam moram ĩcapiendam
ħroitatem faccͥt. decessit relicto
hroc ticio. quero an ĩtitium si
nolit recipere froĩcõmissarium
srditatem accones ex senatus
consul. competant. se. qm̃i fere¬
is qui cõpulsus est adire h̾roi¬
tatem confestim ei restitueret
de manumisso dum tixat scã¬
tus consuito comp̾hñsum est
nec ħrdis fcã est m̃tio pocest tñ
cuenire ut restõm distułit ⁊ he¬
res. ueluti si pecumam ei debu¬
erit defunctus quam retin̾e
malu̾it qmͣ petc̃. Ccterum exi¬
stimo rocm idem ĩ ħ̾rdem ciuis
constituendum ꝙ in illum
stitutum est. cu.n. recusat ꝙͣ

Expanded text:
ostulante Sticho, qui eodem testamento libertatem et fideicommissam hereditatem acceperat, heres suspectam adiit: mox Stichus, antequam moram in recipienda hereditate faceret, decessit relicto herede Titio. quaero, an in Titium, si nolit recipere fideicommissam hereditatem, actiones ex senatus consulto competant. respondiis, qui compulsus est adire hereditatem, confestim ei restituet, de manumisso dumtaxat senatus consulto comprehensum est nec heredis facta est mentio. potest tamen euenire, ut restitutionem distulerit heres, ueluti si pecuniam ei debuerit defunctus, quam retinere maluit quam petere. ceterum existimo idem in herede eius constituendum, quod in illo constitutu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ tpã. unũudet᷑ eẽ legatũ. ¶ Quid
Euos fũdos rebat uũ legauit ⁊
ut̾ius fũdi usñfructũ. aliilega¬
uit. quero si usufructuarius
.ad fũdũ auũde uiam nõ ẜeat
q̃m ꝑ illũ fũdũ qui legatus est
an fructuano fuitus cebeat᷑. R

Expanded text:
t': unum uidetur esse legatum. Qui duos fundos habebat, unum legauit et alterius fundi usum fructum alii legauit: quaero, si fructuarius ad fundum aliunde uiam non habeat quam per illum fundum qui legatus est, an fructuario seruitus debeatur. r
Abbreviated transcription (Latin):
q qui se non miscu̾it þrditati
prne siuc maior sit siue nuor
non ce nẽce ptorem. roire. si su¬
fficit se non miscuisse hrditati.
auico cc̃tu quorum p̃r coñstĩ¬
tũat non agnosce̾ hroitatem
n quicquam admeu̾at uelꝓ
hr̃de gesserat. ¶Dem.
Puoiatione hrditatem amit¬
tit. ẜ itaũm ẽst. si ĩ c̃i causa er¬
ac ue hr̃ditas ut adiri possid̾ce¬
terum ħrs istitutus sub con¬
oictione si añcondcõm existẽ¬
fuit condictio et si ĩ arbitriũ
couata est. ¶ Si quis dubicet
uiuet testator nec ne repiroũ¬
do nichil agit. ¶ Substitut᷑
pr̃e nr pr siuc filio altĩ nocet u¬
triq autem possut repudiare
Groitas fiuiis obuenit. ¶p.
sic uoumcarius. non pot̾it re¬
pudiare. nam plus est. iopi¬
nionc ꝙͣ in ueritate. ¶Dem.¬

Expanded text:
 qui se non miscuit hereditati paternae, siue maior sit siue minor, non esse necesse praetorem adire, sed sufficit se non miscuisse hereditati. auito contractu, quorum pater constituerat non adgnoscere hereditatem neque quicquam amouerat uel pro herede gesserat. 13 Idepudiatione hereditatem amittit. hoc ita uerum est, si in ea causa erat hereditas, ut et adiri posset: ceterum heres institutus sub condicione si ante condicionem existenfuit condicio, etsi in arbitrium collata est. Si quis dubitet, uiuat testator nec ne, repudiando nihil agit. Substitutus qpatre neque pater sine filio alteri nocet: utrique autem possunt repudiarereditas filiis obuenit. 15 Usit uoluntarius, non poterit repudiare: nam plus est in opinione, quam in ueritate.
Abbreviated transcription (Latin):
locus est. eadem seruanrda sũt
et de hus que ad ciusam sub¬
stitutionis ꝑtinent si pupurꝰ¬
pupilla ue pupilla occisus oc

Expanded text:
locus est. Eadem seruantur et de his, quae ad causam substitutionis pertinent, si pupillus pupillaue occisus oc
Abbreviated transcription (Latin):
apuit natiuraliter linũ aũt
icroit excusacus ent qr do¬
qui appuit pinde eĩ refert u¬
crum cotum aũc ps apiatꝰ¬
Siquis codicillos appuit et¬

Expanded text:
uit naturaliter, linum autem inciderit, excusatus erit, quia doqui aperuit: parui enim refert, utrum totum an pars aperiatur.Si quis codicillos ap
Abbreviated transcription (Latin):
Ille qui non ure fc̃m contendr̃
nec obtinut nõ repelutur abe
gd m̾unt ergo qui legatum se¬
cutus postea fłm dixit amittere

Expanded text:
Ille, qui non iure factum contendit nec optinuit, non repellitur ab eo quod meruit: ergo qui legatum secutus postea falsum dixit, amittere
Abbreviated transcription (Latin):
testatorẽ ꝓret᷑. ¶C ollegio fab¬
roꝵ fũdũ cũ filius que ei cedere
solent uti optimus manmus¬
que c̃ legauit quero an eaquor¬
q̃ inidie mortis ibi fuisset .i. fenũ
pibutũ palca. itẽ machinauasa

Expanded text:
testatorem probetur. Collegio fabrorum fundum cum silvis, quae ei cedere solent, uti optimus maximusque esset, legavit. quaero, an ea quo in diem mortis ibi fuissent, id est faenum pabulum pale‹a›, item machina, uasa
Abbreviated transcription (Latin):
est cciã hiis contrgium
incuratore quoruentris ꝓ¬
banoum est. que sm̃a sabini
fi̾ut existimantis cct̾is quor
curatorib ex cifoem causis
dandum contrarium urdi¬
offitio hanc accomͣ compe¬
t̾e dicemus tutori. cet̾m q̃¬
oui durat nondum cõpe

Expanded text:
est etiam his contrarium in curatore quoque ventris probandum est. quae sententia Sabini fuit existimantis ceteris quoque curatoribus ex isdem causis dandum contrarium iudiio hanc actionem competere dicemus tutori: ceterum quamdiu durat, nondum compe
Abbreviated transcription (Latin):
ruph þrs esto pactumaͣna ma
obẽe uerum ex uoluntatete¬
stantis putuut ĩpatori ei sub¬
ueniendum. igitur promu¬
legita ex post̾iore testõ cam p¬

Expanded text:
res esto". Pactumeia Magobesse, tamen ex voluntate testantis putavit imperator ei subveniendum. igitur pronulegata ex posteriore testame
Abbreviated transcription (Latin):
si in possonem hoc erit offi¬
cium ut uniuersas res ħe¬
ditarias colligat et ibi custo¬
diat ubi domicilium qurõ¬
de functus hũit et si nulla
comus sit hĩtationem con¬
dicat ul horreum qõam in
quo res collecte custodian¬
tur. et puto ita legatarium
ditarias debe ut neq hroi au¬
ferantur. n oepereant. n oc

Expanded text:
si in possessionem hoc erit officium, ut uniuersas res hereditarias colligat et ibi custodiat, ubi domicilium defunctus habuit, et, si nulla domus sit, habitatione‹m› conducat uel horreum quoddam, in quo res collectae custod‹i›antur. et puto ita legatarium ditarias debere, ut neque heredi auferantur neque depereant
Abbreviated transcription (Latin):
nio patruo et tutori suo resti¬
tu̾at. s et si pupillo suo resti¬
tuenor non posse pupillo sinc
tutoris auc̃te restitui cõstat.

Expanded text:
no patruo et tutori suo restituerat. Sed et si pupillo sit restituenda, non posse pupillo sine tutoris auctoritate restitui constat
Abbreviated transcription (Latin):
mittitu: ab ħroc ui iegatario ul
co qui ex ultima uoluntate aliꝙͥ
lucratur cum quis alicuius ar¬
c̾e si is cuius arbitrium est non
uurat uel adc̾e non possit aut rẽ
arbitrari nolit. ¶Sisuos quis
manuumisiss hr̃s c̾e iussus erat
quib̾orm exhuis añ mortuis:
neracius.sd. oefici cum cõdc̃o

Expanded text:
mittitur ab herede uel legatario uel eo qui ex ultima uoluntate aliquid lucratur, qui alicuius arsit, si is cuius arbitrium est non uiuat uel adesse non possit aut rei arbitrari nolit. Si seruos certos quis manumississet, heres esse iussus erat. quibusdam ex his ante mortuis Neratius respondit defici eum condicio
Abbreviated transcription (Latin):
uendicari diuus adrianus se.
¶Milicia missus intra annum
testin ꝙ ĩ milicia fecit si uire
milicie fuit scriptum alioqͥn
iure recisum. nec tũ circami

Expanded text:
uindicari diuus Hadrianus rescripsit. Militia missus intra annum testamentum quod in militia fecit, si iure militiae fuit scriptum: alioquin iure rescissum. Nec tamen circa mi
Abbreviated transcription (Latin):
ui cum plures ħroes exdispa¬
acticiumssi atticius non adi¬
erit ceteros ex husoem ꝑtib
quibus institu̾at ẜroes eiso¬
sticilat: ocinde si atticius no
adiss ticium cohrdem hus

Expanded text:
ui complures heredes ex dispaAttium, si Attius non adierit, ceteros ex isdem partibus quibus instituerat heredes ei substituerat: deinde, si Attius non adisset, Titium coheredem eis
Abbreviated transcription (Latin):
institutus. Ioem est et ĩ allum¬
nis que mortis tp̃r fũnc. Iocc
est et si ps legati lib̾to relicti ab
ci cui simul datum erat ł ħroi

Expanded text:
us. idem est et in alluunis, quae mortis tempore fuerunt. idem est et si pars legati liberto relicti ab eo, cui simul datum erat, uel he
Abbreviated transcription (Latin):
legis adimpedicnoa  nuptias.
is in potestate non nupẜit hrs
dato uł filiofamilias si pr̾ eius
uxorẽ non duxit hr̃s dtoi

Expanded text:
legis ad impediendas nuptias sis in potestate, non nubserit, heres dato' uel: 'filio familias, si pater eius uxorem non duxerit, heres dato
Abbreviated transcription (Latin):
rib possrõc. iussurum ⁊ in¬
tĩm que urgebunt procu¬
ratores oistrahi iussurum.
¶Sr si sub condictione quis
hos institutus sit et graue
es auienum sit. ꝙ ex pena ẽ¬
scit. et maxime si publicũ
focbitum ĩminet ꝑ procu¬
ratorem soluendum ẽ es si¬
cuti cum nent̾ ĩ possõne sit

Expanded text:
surum et interim quae urguebunt per procuratores distrahi iussurum. Sed si sub condicione quis heres institutus sit et graue aes alienum sit, quod ex poena crescit, et maxime si publicum debitum imminet: per procuratorem soluendum aes alienum, sicuti cum uenter in possessi
Abbreviated transcription (Latin):
ut c̃litori soluatur. ¶ Lacio au̾t
debitori legata ita demum effect᷑
uiuuac testator ceterum. si ex ac
git qd̃ tebctur an euanescat leg̃¬
tum et cum constet pupulum

Expanded text:
ut creditori soluatur. Liberatio autem debitori legata ita demum effectumuiuat testator: ceterum si exactgerit quod debetur, an euanescat legatum. et cum constet pupillum
Abbreviated transcription (Latin):
qui pri ħrdes cxtiterunt. in to
quod face̾ possunt condempnĩ¬
dos labo ait. ¶ Licet i dotiub
rebr non soium dolum. si ccur
cuipam maritus prestet dũm
tñ queritur ĩ iudicio de dote an
prchenditur qr in rerum ip̃ius
ad ministracõne non erat culpa
ab co crigenda quamquam e¬
um diuntirat dolum ci noce
putem si face̾ non possit quem
pp̃ urorem adhibuit ne ei sou¬
dum solu̾ct non pp̃ quemilib
auum. ¶Offilius aut aiebat
mine ĩ qua dolum fecissi. atq
si colo cius fcm c̾et quomurꝰ
fice̾ possit. Ceterum si circa ĩde¬
ritum rei dotalis dolus mauĩ
et culpa mariti absit. accõnes
solas quas co nomine quasi
maritus hc̃ p̾standas mulicri
fucluti furti uel dampniꝰ uitic

Expanded text:
qui patri heredes exstiterunt, in id quod facere possunt condemnandos Labeo ait. Licet in dotalibus rebus non solum dolum, sed et culpam maritus praestet, cum tamen quaeritur in iudicio de dote an prehenditur, quia in rerum ipsius administratione non erat ab eo culpa exigenda. quamquam eum dumtaxat dolum ei nocere putem, si facere non possit, quem propter uxorem adhibuit, ne ei solidum solueret, non propter quemlibet alium. Ofilius autem aiebat, mine in qua dolum fecisset, atque si dolo eius factum esset, quo minus facere possit. ceterum si circa interitum rei dotalis dolus malus et culpa mariti absit, actiones solas, quas eo nomine quasi maritus habet, praestandas mulieri, ueluti furti uel damni iniuriae
Abbreviated transcription (Latin):
tas relinquatur us contra du
cm̃ hoc nominctur ꝙ pro do
canoem hroem scripserit tuc̃¬
dam c̃c puto eẽ autem uxorẽ
mortis tempore exigimus.
Si nururootem p̾segiuit ca¬
q mortis tp̃r nupta sit nuus
legitum est. qr dos nonoum
debebatur. s cum ⁊ cõstinte..
usus h̾roem soceri dabitur ac¬
tio. dicendum est p̾legite to¬
cis pcticionem dari ocbe ¶E
om̃a que ab om̃ib gradibuᷤ
relicta sunc legata p̾restare e¬
um oportet. qui contra. tib¬
ulas petit. S ca sola que ĩ co
gͣdu data sunt contra quea

Expanded text:
tas relinquatur vel contra: dum tamen hoc nominetur, quod pro doteandem heredem scripserit, tuendam esse puto. Esse autem uxorem mortis tempore exigemus. si nurui dotem praelegaverit eaque mortis tempore nupta sit, nullum legatum est, quia dos nondum debeatur: sed cum et Constante sus heredes soceri dabitur actio, dicendum est etiam tis petitionem dari debere. Non omnia, quae ab omnibus gradibus relicta sunt, legata praestare eum oportet qui contra tabulas petit, sed ea sola, quae in eo gradu data sunt, contra quem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ip̃i tenenturnam nec he¬
res tutoris negligencie no¬
mine tencturnam magr̃a¬
tus qurõ in om̃e piculum
succedit ħrs ip̃iꝰut colo pro¬
xime culpe succeoaneus est

Expanded text:
ut ipsi tenentur: nam nec heres tutoris neglegentiae nomine tenetur. nam magistratus quidem in omne periculum succedit, heres ipsius dolo proximae culpae succedaneus est
Abbreviated transcription (Latin):
cuicaret. ¶Eleganter sceuola
ait ut quis ad hr̃dem suũ acti¬
ones utiles transmittat. si forte
añ aditionem decesẜit explori¬
cum ẽẽ debr. id cuto eum non

Expanded text:
cultaret. Eleganter Scaeuola ait, ut quis ad heredem suum utiles actiones transmittat, si forte ante aditionem decessit, exploratum esse debere idcirco eum non
Abbreviated transcription (Latin):
proes cum a familia dicc̾tur ue¬
tatus. uxor diem suum obiera
h̾roes muueris actiones exsb̃¬
stitutione sibi om postulabãt
hos ita ita demum airdiendos

Expanded text:
 cum a familia necatus diceretur, uxor diem suum obierat: heredes mulieris actiones ex constitutione sibi dari postulabant. eos ita demum audiendos
Abbreviated transcription (Latin):
b intestato fcis co Affric̃¬
dicillis relicta ecum postea
natus intestatus successor de¬
bebebit quicũq eĩ abintes¬
tato succesẜit locum hñt co¬
dicilli. nam unus casus est
ut inter est qui succedit de
intestato succedat ad .t. au̾̃t
quol quoquo tempore pro¬
cessiss ꝑtinent codicuu et ut
manifestus dicam ĩtestato.
pr̃e f. mortuo nichil desidant
codicilli. s uicem .c. exibent᷑i

Expanded text:
b intestato factis codicillis relicta etiam postea natus intestati successor debebit: quicumque enim ab intestato successerit, locum habent codicilli: nam unus casus est nec interest qui succedit dum intestato succedat. ad testamentum autem quod quoquo tempore fecisset, pertinent codicilli. et ut manifestius dicam, intestato patre familias mortuo nihil desiderant codicilli, sed uicem testament
Abbreviated transcription (Latin):
broitatem aoire. quomodo
absentes ꝑ nuncium. s eci
am infanti non dubito om̃i¬
modo subueniendum. roq
ex siłitudĩc iuris cuuł ul ho¬
ñariis constituendum est. si¬
non dubito pro hroc tutore
anctore ge̾re posse uroctur si¬
ue de bonorum possõne agi¬
tarctur peti ei ꝑtutorem põsse
ĩoq hẽs compelli ꝑtutorem po¬
test adire et restitu̾e ẜrdititẽ
quo exemplo et mutus qui nͥ
intelligẽ potest. ꝑ procurato¬
rem adinuatur. ¶Si sigule
res ab hr̃de tradite sunt uissu

Expanded text:
itatem adire, quomodo absentes per nuntium. sed et infanti non dubito omnimodo subveniendum idque ex similitudine iuris civilis vel honorarii constituendum est: sinon dubie pro herede tutor‹e› auctore gerere posse uidetur, siue de bonorum possessione agitaretur, peti ei per tutorem posset. ideoque et heres compelli per tutorem potest adire et restituere hereditatem. quo exemplo et mutus, qui nihil intellegere potest, per curatorem adiuuatur.Si singulae res ab herede traditae sunt iussu
Abbreviated transcription (Latin):
mulie pecpit añquam nubet
non debere in contributionẽ
uenire. ¶Ob donationes. It
obres amotis ex hus fructi¬
bus qui post diuortium pce¬
pti sunt compensationes fi
possunt. ¶ Q manno dicitur
pot dici. in .ui. nĩensib sibis ĩ
anno fructus capuntur nceu
est in locis irriguis et ĩpiuri¬
br annis rocm dici potest. uti
silua ceoua. ⁊t suo locatio agͥ

Expanded text:
epit antequam nuberet, non debere in contributionem uenire.Ob donationes, item ob res amotas ex his fructibus, qui post diuortium percepti sunt, compensationes fieri possunt.Quod in anno dicitur, potest dici et in sex mensibus, si bis in anno fructus capientur, ut est in locis inriguis.Et in pluribus annis idem dici potest, ut in silua caedua.Item si l
Abbreviated transcription (Latin):
oues tonsas protinus proti¬
ntis diuortio nichil redoat᷑.
nam. ⁊ hic fructus poto tem¬
pore quo curantur non quo
pcipiuntur rõnem accipere
debemus. ¶In ẜuo quor ãni
rõ hetur si ĩ annum forte ope
cilocate sunt. ut p̾sentis tem¬
poris ad maritum post diuor

Expanded text:
et tonsas oues protinus diuortio facto nihil reddat? nam et hic fructus toto tempore quo curantur, non quo percipiuntur, rationem accipere debemus.In seruo quoque anni ratio habetur, si in annum forte operae eius locatae sunt, ut praeteriti temporis ad maritum, post diuor