comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃da scipioni sponte debite atq io
nil hostile ꝓpesse aliẽ ꝑ ui capte ⁊ di¬
repte diuisaq preda militib hec ꝑ
africã gerebantur. Carthagiẽ ãt ter¬
ror unus. consilia diu̾sa. tandẽ illd̃
de multis eligit᷑ qd̃ romane magna¬
nimitatis ex᷑ repandi belli erat.Re¬
collectis itaq uirib syphax et has¬
drubal cũ ex̾citu. triginta miliũ ar¬
matoꝵ in aciẽ reu̾tunt. Qd ubi audi¬
uit scipio miratus est ut qui nil
ausuros tale unꝙͣ suspicatus ex con¬
modo uticã oppugnabat exiguo in
castris situ ualidis presidio relicto
totis uirib in hostes fertur et cum
triduo apud magnos quos appellãt
cãpos pius qͦtidie res tẽtata cõgre¬
ssib fuiss quarta demũ luce iuista a¬
tie dec̾tatũ est. Ibi celtiberoꝵ ĩ signior
strages fuit ꝙ nec fuga insciis uiaꝵ
nec spes uenie benemento de scipi¬
one malem̾itis ulla eẽt. uictor dux
romanus leluim et massinissa oĩ ẽ

Expanded text:
quedam Scipioni sponte dedite, atque ideo quedam Scipioni sponte dedite, atque ideo nil hostile perpesse, alie per vim capte et direpte divisaque preda militibus. Hec per Africam gerebantur, Carthagine autem terror unus, consilia diversa. Tandem illud de multis eligitur quod romane magnanimitatis exemplo reparandi belli erat. Recollectis itaque viribus, Siphax et Hasdrubal cum exercitu triginta milium armatorum in aciem revertuntur. Quod ubi audivit Scipio miratus est ut qui, nil ausuros tale unquam suspicatus, ex commodo Uticam oppugnabat. Exiguo in castris situ validis presidio relicto, totis viribus in hostes fertur. Et, cum triduo apud Magnos quos appellant Campos parvis quotidie res tentata congressibus fuisset, quarta demum luce iusta acie decertatum est. Ibi Celtiberorum insignior strages fuit, quod nec fuga insciis viarum nec spes venie benemerito de Scipione malemeritis ulla esset. Victor dux romanus Lelium et Massinissam omni cum
Abbreviated transcription (Latin):
igne castris ĩ misso regiꝰ ex̾cit̾ ignani
rẽi fortuitũ opniatꝰ in cendiũ in ermi
ac semi sepitus accureret ĩ armatos
lapsi occubebant et penoꝵ uigiles igͦ
ꝓspecto primĩi ⁊ mos ceteri exprectiad
ferendã opem sociis pari opioẽ rapent
in atiẽ scipioĩs me medio ab ditã ĩ ce¬
ginensui nocturna trepidatõe patẽti¬
b̾ portis irrũpit incenditq ⁊ siquid
fãmis omissu gladiis actũ est. Rex
atq hasdrubal S̾oli cum ꝑte exiguã¬
lacen ex̾citus lapsi ꝑ tenebras enase¬
re. quadragita hostiũ milia ferro at¬
q igne cõsumpta qnq mlia ⁊ eo A¬
plius capta quor multi nobiles Se¬
natores carthagineses undeci cqui
duomilia septigenti elephanti sex ea¬
pti octo ꝑierãt captꝰ ⁊ armor ingens
cumlus quẽ scipio uulcano sacrũ i¬
ssit exur ¶ Ad bũc modũ bina castra
hostiũ nox una deleuerat. Nb hac
uictoria ꝯcussis afroꝵ aĩs Ciuitites

Expanded text:
igne castris immisso, regius exercitus ignarus igne castris immisso, regius exercitus ignarus rei, fortuitum opinatus incendium, inermis ac semisopitus accurreret, in armatos lapsi occumbebant, et Penorum vigiles igne prospecto primum et mox ceteri experrecti ad ferendam opem sotiis pari opinione raperentur, in aciem Scipionis vie medio abditam inciginensium nocturna trepidatione patentibus portis irrumpit incenditque; et siquid flammis omissum gladiis actum est. Rex atque Hasdrubal, soli cum parte exiguaasere; quadraginta hostium milia ferro atque igne consumpta, quinque milia et eo amplius capta, quorum multi nobiles senatores carthaginenses undecim, equi duo milia septingenti, elephanti sex capti, octo perierant; captus et armorum ingens cumulus, quem Scipio Vulcano sacrum iussit exuri. Ad hunc modum bina castra hostium nox una deleverat. 3 Ab hac victoria concussis Afrorum animis, civitates
Abbreviated transcription (Latin):
more poscentiũ. Tandẽ itaq cũ ad
scipionẽ missus regis nũtius. nesci¬
o qd iniquũ attuliss. scipio ⁊ si respõ¬
si cert̾ rem se tñ cõsilio positurũ ait
et in cãstinũ pacẽ se suasisse. uerũ nul¬
li de cõsilio ꝑsuadere potuisse resron¬
dit ita fractis in duciis et sublata pa¬
cis sꝑe sũma ope uticã acgredit᷑ ut qd
agere meditaret᷑ octuleret. hinc exp¬
loratorib ĩ mediũ uocatis et qd indi¬
ssent iussis expromere. cõsiliu ip̃e su¬
um aꝑit ac tribunis quid facto opus
eẽt admonitis ꝓxime noctis inicio a¬
aciẽ mouet atq ad hostẽ puo spatio
distantẽ lẽto gressu media nocte per¬
uenit. p̃missisq lelio ⁊ massinissa ẽ
parte ex̾citꝰ et nimidico equitatu q
castra regis incenderẽt obsecratis q
ut nocturnã caliginẽ ꝓiidam̃tis lu¬
ce discuciant ip̃e mediã int̾ regis et
hasdrubalis castra uallẽ occupa̾t. Cũq¬

Expanded text:
more poscentium. Tandem itaque, cum ad more poscentium. Tandem itaque, cum ad Scipionem missus regis nuntius nescio quid iniquum attulisset, Scipio, etsi responsi certus, rem se tamen consilio positurum ait; et in crastinum pacem se suasisse, verum nulli de consilio persuadere potuisse respondit. 2 Ita fractis indutiis et sublata pacis spe, summa ope Uticam aggreditur, ut quid agere meditaretur occuleret. Hinc exploratoribus in medium vocatis et quid vidissent iussis expromere, consilium ipse suum aperit ac, tribunis quid facto opus esset admonitis, proxime noctis initio aciem movet, atque ad hostem parvo spatio distantem lento gressu media nocte pervenit; premissisque Lelio et Massinissa cum parte exercitus, et numidico equitatu, qui castra regis incenderent, obsecratisque ut nocturnam caliginem provida mentis luce discutiant, ipse mediam inter regis et Hasdrubalis castra vallem occupat. Cumq
Abbreviated transcription (Latin):
b alii atq mñ alii. dumq legati de ĩ¬
dustria ẜmonẽ trahunt. illi ꝑ castra
simulata leuitate discurrere. singła
er comodo cõtẽplantes. Cũ iã satis
itũ. sacisq reditũ reeq satis młtis
cognita nullo ordine multa desidia
ap̃ud hostes agi omĩa castra regis a¬
nindinib andis materiaq incendi¬
is apta constare legati romani nolle
amplius duce̾ suũ longis pendere ⁊¬
tractatib ac nana pacis spe fou̾i am̃t
seu sua igit᷑ uoluntas transigendo
negocio satis eẽt. seu hasdrubalis a
penor consensus exigeret̾ maturae̾t
quicq̃d id ec̃t absoluere pacẽ ac hel¬
uu simł eẽ nõ posse altum abici clig
alt̾um oportere. Intͥ consulatoes hosti¬
um et romanis exploratorib cũta
sepiꝰ spectandi et romano duci p̃parã¬
di omĩa spatiũ ⁊ ĩ castris atq haso¬
rubalis sub obtentu pacis belli obli¬
mo et ĩ curiositas custodie et carth¬
agine cõtẽptꝰ romanor qͣi pacẽ p̃ti¬

Expanded text:
bus alii atque inde alii, dumque legati de industria sermonem trahunt, illi per castra simulata levitate discurrere singula ex commodo contemplantes. Cum iam satis itum satisque reditum resque satis multis cognita, nullo ordine multa desidia apud hostes agi omnia, castra regis arundinibus aridis materiaque incendiis apta constare, legati romani nolle amplius ducem suum longis pendere tractatibus ac vana pacis spe foveri aiunt: seu sua igitur voluntas transigendo negotio satis esset, seu Hasdrubalis ac Penorum consensus exigeretur, maturaret quicquid id esset absolvere; pacem ac bellum simul esse non posse; alterum abici, eligi alterum oportere. Inter consultationes hostium et romanis exploratoribus cunta sepius spectandi, et romano duci preparandi omnia spatium, et in castris regis atque Hasdrubalis sub obtentu pacis belli oblivio et incuriositas custodie, et Carthagine contemptus Romanorum quasi pacem pre ti
Abbreviated transcription (Latin):
sequeretur s ligatus añcederet. hec
pro discussione h̾ ꝙuis minime peri¬
culosi erroris incident dixerm ad rẽ
redco sie ergo pace cõposita rursus
Carthaginensiu Romã missa legati¬
o est ut q̃ ꝑ romanũ ducẽ cõsilui.q
eius acta erant ea senatus ac ppłi ro¬
boraret auctoritas. Ac tñ demisz paca¬
ta ytalia et subacta affrica scipio li¬
libeũ repetens drepaĩ rediit ĩ portu
Inde ãt legionib maritimo p̾missis
itinere ip̃e in cõtinentẽ transiit ac ꝑ
terram oĩ gn̾e hoĩu sũma leticia occũ¬
rente ac plaudente romã attigit Et
triũpho celeberrimo in capitolui ass¬
cendit cũq ⁊ milites e manubriis
ditasset et ytalie libertatẽ ⁊ quietẽ
Rome imꝑiũ ⁊ głia erario tributo¬
pecunia in tulisset suã in domum
p̃ter gestaꝵ nom̃ rerũ et affricam co¬
gnomen nichil oĩno intulit. Int̾ ca¬
ptiuos hostiũ añ currũ actos fuisse si¬
phacẽ Regem polibiꝰ scribit nõ sper

Expanded text:
antecederet. Hec pro discussione huius quamvis minime periculosi erroris incidenter dixerim. Ad rem redeo. 7 Sic ergo pace composita, rursus Carthaginensium Romam missa legatio est ut, que per romanum ducem consiliumque eius acta erant, ea senatus ac populi roboraret autoritas. Ac tum demum, pacata Italia et subacta Africa, Scipio Lilibeum repetens Drepani rediit in portum; inde autem legionibus maritimo premissis itinere, ipse in continentem transiit ac per terram, omni genere hominum summa letitia occurrente ac plaudente, Romam attigit et triumpho celeberrimo in Capitolium ascendit. Cumque et milites e manubiis ditasset et Italie libertatem et quietem, Rome imperium et gloriam, erario tributopecuniam intulisset, suam in domum preter gestarum nomen rerum et Africani cognomen nichil omnino intulit. 8 Inter captivos hostium ante currum actos fuisse Siphacem regem Polibius scribit, non
Abbreviated transcription (Latin):
arcis defendende misit ad cos ꝗ illã
tenebãt ut euaderẽt. Ip̃e tẽ ĩ castia
remeauit. note ãt prima motis ca¬
stris abscessit clarõ ꝓrsus iudicio se
singłare aͥd ĩ illo duce sentire. scipi¬
Oafricã suspirans neqͥ cũ occasio in
italia detineret punitis defectõĩs
auctorib. ppło at castigato uissoq
legatos ad senatũ mictere d locrẽsib
ꝯ decͥneret ip̃e ꝙͣ primũ ĩ siciliã redi¬
it dimisso locris cũ p̾sidio pleminio
legato deus bone qͣntũ sepe maxiõr
quoq uidicia uror exorbitãt ac fa¬
llunt᷑ ꝑditissimo hoĩe auancie ĩ ex¬
plebił intollerand suꝑbie ĩ humaẽ
ire qui digresso duce cõfesti in oẽ
genꝰ sceler ꝓlapsus ita se gessit nec
solus ip̃c si tribuni ⁊ milites sic c̾ta¬

Expanded text:
arcis defendende, misit ad eos qui illam arcis defendende, misit ad eos qui illam tenebant ut evaderent; ipse tunc in castra remeavit. Nocte autem proxima motis castris abscessit, claro prorsus indicio se singulare aliquid in illo duce sentire. Scipio Africam suspirans, nequa eum occasio in Italia detineret, punitis defectionis auctoribus, populo autem castigato iussoque legatos ad senatum mittere, de Locrensibus qui decerneret, ipse quam primum in Siciliam rediit, dimisso Locris cum presidio Pleminio legato Deus bone, quantum sepe maximorum quoque iudicia virorum exorbitant ac falluntur!, perditissimo homine, avaritie inexplebilis, intolerande superbie, inhumane ire. Qui, digresso duce confestim in omne genus scelerum prolapsus, ita se gessit, nec solus ipse sed tribuni et milites sic c
Abbreviated transcription (Latin):
uũ q p̃cipue ĩ nouã classe ultro certa¬
tĩ anxilia offerctib ĩ siciliã traiecit. Iñ
nisu atq ingenio auetis copus ĩ a¬
fricã traiecturo subita spes affulsit. lo¬
cros ex hostib recupandi urbẽ italar
q̃ ad penos feruẽte olim illor felicita¬
te defecerat missis ꝗ cã capere̾t cũ ar¬
tiũ alt̾a iam capta alt̾a ab hoste retẽ¬
ta ĩ medio sepe ꝑugnatũ eẽt ciuitas
penor in uiris fatigata ad romanos
rediit tota p̃t arce̾ illã qua ad hue pe¬
ni hebant. C nius ad auxiliũ cũ ip̃e ba¬
nibal festinass. scipio audito qͣto
ĩ discrimine res eẽt ⁊ ad uent̾ hani¬
bał rumore accepto fr̃t ad tutelam ĩ¬
sule relicto ip̃e q̃ locros ueĩt cuiꝰ hani¬
bal insciꝰ die ꝓxiõ cũ suis ꝗ arci p̾era
signo ut pugnã incipent urbẽ eẽt ag¬
gressus ĩ opino portis aptis ĩ eũ fac¬
tus ẽ ĩpetus. multisq suoꝵ int̾fectis
ip̃e ut scipionẽ illic esse cognouit o¬
missa spe aut recipiendi urbis aut

Expanded text:
o certatim auxilia offerentibus, in Siciliam traiecit. 5 Inde nisu atque ingenio auctis copiis, in Africam traiecturo subita spes affulsit Locros ex hostibus recuperandi, urbem italam quo ad Penos, fervente olim illorum felicitate, defecerat. Missis qui eam caperent, cum, arcium altera iam capta altera ab hoste retenta, in medio sepe pugnatum esset, civitas Penorum iniuriis fatigata ad Romanos rediit tota, preter arcem illam quam adhuc Peni habebant. Cuius ad auxilium cum ipse Hanibal festinasset, Scipio, audito quanto in discrimine res esset et adventus Hanibalis rumore accepto, fratre ad tutelam insulo relicto, ipse etiam Locros venit. Cuius Hanibal inscius die proximo cum, suis qui arci preerant signo dato ut pugnam inciperent, urbem esset aggressus, inopino portis apertis in eum factus est impetus; multisque suorum interfectis, ipso ut Scipionem illic esse cognovit, omissa spe aut recipiende urbis aut
Abbreviated transcription (Latin):
belli spatio usq .s. ĩ finẽ pro rogatũ e¬
rat imꝑium ¶Iamq hiems abie¬
rat et bella redierãt. Iam repetita u¬
tice obsidio et iicina iter castris ro¬
manis castra hostĩ erant nec iam
instancis hora c̾ͥtaminis trahi posse
uidebat᷑. scipio uigilantissimꝰ ad o¬

Expanded text:
belli spatio, usque scilicet in finem, prorogatum erat imperium. Iamque hiems abierat et bella redierant, iam repetita Utice obsidio, et vicina iterum castris romanis castra hostium erant, nec iam instantis hora certaminis trahi posse videbatur. Scipio, vigilantissimus ad o
Abbreviated transcription (Latin):
sorinus ip̃e q̃ sũmus uir nõ tm̃ accusa¬
toĩb fauerit s ad accusandũ illos ĩ¬
pulerit Affricani magnitudinẽ ⁊ iu¬
uentis et qd̾ multo est grauius defu¬
cti ceu nimiã ⁊ rei p. onerosam carpe¬
re ac lacerare nõ uentus ꝙ̃uis qd̃ rem
ỹgrauat Cato idẽ questor in affricam
Sub scipione traiecisset. s nullũ acri¬
us qͣ familiare odĩ ubi semel ex arse¬
rit presto in uenit alimenta. Ccterũ
urbs romana sui ducis accusatõe per¬
scissa erat quibusdã in dignantib nec
accãtoꝵ magis audatiã ꝙͣ ppłi patien¬
tiã culpantib duas oĩum excellẽtissi¬
mas cuntates fere simul uelut ex con¬
dicto in suos duces in gratissimas ro¬
mã atq cartaginẽ romã tñ ĩ gratiorẽ
ꝙ illa uictũ expulisset hanibalẽ ħ mc
corẽ expelleret affricam̃ certe duobr
sũmis impatorib ꝓ tot in rem.p. me¬
ritis tantisq laboribus exiliũ haud
ꝯdignã reb ẽẽ mercedem aliis nõ cõ¬

Expanded text:
m accusatoribus faverit sed ad accusandum illos impulerit, Africani magnitudinem et viventis et, quod multo est gravius, defuncti ceu nimiam et rei publice onerosam carpere ac lacerare non veritus, quamvis, quod rem regravat, Cato idem questor in Africam sub Scipione traiecisset. Sed nullum acrius quam familiare odium: ubi semel exarserit, presto invenit alimenta. 2 Ceterum urbs romana, sui ducis accusatione perscissa erat, quibusdam indignantibus nec accusatorum magis audaciam quam populi patientiam culpantibus – duas omnium excellentissimas civitates fere simul velut ex condicto in suos duces ingratissimas, Romam atque Carthaginem, Romam tamen ingratiorem, quod illa victum expulisset Hanibalem, hec victorem expelleret Africanum; certe duobus summis imperatoribus pro tot in rem publicam meritis tantisque laboribus exilium haud condignam rebus esse mercedem –; aliis vero con
Abbreviated transcription (Latin):
uõ ĩ ꝓprio ore sordescere solita neq̾q̃
in illius ore sordebat nõ enĩ cupide
neq ꝓinani iactantia s corcte eop
salute dicebat᷑. Accusatoẽs uera crim¬
nũ deficiente materia ad suspitionũ
sese arma cõu̾terant et legati scelera
apud locros dimissi ducis ĩ infamiã
reflectebant. Cultũ eũ ab Anthiocore¬
ge nõ ut cõsulis legatũ s ut modera¬
tͥorẽ unicũ romane̾ rei .p. bellum euis
ac pacẽ in manib hñtem neq re uã
legatum illũ fratri inasiam s dicta¬
torem aut Consulem perrexisse ⁊ Lec pͥ¬
uãto fñs Nec publico patne amore s
studio ostentandi sese ut qd occidẽs
iam sciebat notũ faceret orienti. unũ
se eẽ capud Impeni Romani Cuire¬
gina gentium urbs subeẽt Cuiꝰ nu¬
cum senatus ac ppłs obẜuaret Cuiꝰ
ex consilio status publicus penderet
Sic expertem culpe suspitionib one¬
rant et infamia liberum inuidia⁊
p̃mũt his cõtentõnib ab sũpta lu¬
ce res dilata est aliũ in diẽ Quo ẽ

Expanded text:
ordescere solita, nequaquam in illius ore sordebat; non enim cupide neque pro inani iactantia, sed coacte et pro salute dicebatur. Accusatores, vera criminum deficiente materia, ad suspitionum se se arma converterant, et legati scelera apud Locros dimissi ducis in infamiam reflectebant: cultum eum ab Anthioco rege non ut consulis legatum, sed ut moderatorem unicum romane rei publice bellum eius ac pacem in manibus habentem. Neque re vera legatum illum fratri in Asiam sed dictatorem aut consulem perrexisse, nec privato fratris nec publico patrie amore, sed studio ostentandi se se, ut quod Occidens iam sciebat notum faceret Orienti: unum se esse caput imperii romani, cui regina gentium urbs subesset, cuius nutum senatus ac populus observarent, cuius ex consilio status publicus penderet. Sic expertem culpe suspitionibus onerant et infamia liberum invidia premunt. 4 His contentionibus absumpta luce res dilata est alium in diem. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
oĩu fere gentii fortuna mitabat n
eĩ qualia ẽẽ solebãt p̃mia bellorũ urb̾
una seu regnũ s inces uictorie orbis
erat ut mox patuit uictorib paritur
hanibal int̾ea an suo instĩctu an iusso
patrie incertũ misso ad id nũtio collo¬
quin scipioĩs expeciit. duplex hinc
p̃t̾ea reꝵ fama ẽ alii cõmisso primu

Expanded text:
ium fere gentilum fortuna nutabat; neque enim, qualia esse solebant premia bellorum, urbs una seu regnum, sed merces victorie orbis erat, ut mox patuit, victoribus pariturus. Hanibal interea, an suo instinctu an iussu patrie incertum, misso ad id nuntio colloquium Scipionis expetiit. Duplex hinc preterea rerum fama est: alii commisso primum
Abbreviated transcription (Latin):
mago itaq fr̃ hanibał ꝗ primꝰ ex re¬
belliõe hor ac sedicõe illa castensi płi¬
mũ uane spei cupida m̃te cõcepat cũ¬
ta iurtuti romani ducis iã cessisse uid̾
reb despatis. tandẽ gradib uͥ aliqͣnͣ¬
diu nutanti aĩo manserat totaq simł
romanis illico didicer̃t ¶Pactis oĩ¬
bus q̃ ad plenã uictoriã spectarẽt scip¬
io legatis comissa ꝓuĩcia romã redi

Expanded text:
rebellione horum ac seditione illa castrensi plurimum vane spei cupida mente conceperat, cunta virtuti romani ducis iam cessisse videns, rebus desperatis, tandem Gadibus, ubi aliquandiu nutanti animo manserat, totaque simul Romanis illico dediderunt. 4 Peractis omnibus que ad plenam victoriam spectarent, Scipio, legatis commissa provincia, Roma
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hinc letis prĩcipiis ne de eẽt aduticã
obsidendã castra mouit illã si capi
poss bello ydonea sedẽ ratus. ibi uero
agenti nũciat᷑ hanonẽ frẽm hanibal
młto cũ etatu mũdaꝵ ĩ armis esse
⁊ haud ꝓcul iñ abeẽ ad salatiã urbe
sub tectis agentes estastẽ. qd̃ ille au¬
diens ꝯtẽptĩ sint uł płes inqt tali
duce. pmissaq ad eliciendũ hostesi
cꝗtatꝰ parte massimissa duce. ip̃e cũ
reliquo cõsecut eqtatũ egressos ĩ cante

Expanded text:
2 Hinc, letis principiis ne deesset, ad Uticam 2 Hinc, letis principiis ne deesset, ad Uticam obsidendam castra movit, illam, si capi posset, bello ydoneam sedem ratus. Ibi vero agenti nuntiatur Hannonem, fratrem Hanibalis, multo cum equitatu Numidarum in armis esse, et haud procul inde abesse ad Salatiam urbem sub tectis agentes estatem; quod ille audiens contemptim «Sint vel plures» inquit «tali duce», premissaque ad eliciendum hostes equitatus parto Massinissa duce, ipse cum reliquo consecutus equitatu eg
Abbreviated transcription (Latin):
tonitisq qui adebant. fedũq om̃
ahorentib. ip̃e illd̃ quoq meliorẽ ĩ ꝑ¬
tẽ alto aĩo decorq̃ns ꝓtẽtis brachiis¬
q t̾ram amplex teneo te ĩꝗt africa.
tñ uicinis ĩ collib quib ex castra cor¬
nelia nom̃ fuit ex̾citũ exꝑosuit fixit¬
qr tetoria. pͦ aduentu misso ad obstã¬
dũ eqtatu hostiũ fuso ⁊ p̃fecto eꝗtu
intͥfecto simłq litoreis de uastatis a¬
gris longe lateq metũ sꝑserit ita ut
carthaginẽ ꝑlata fama ⁊̃ ꝯclamatio
⁊ tu mult̾ tota urbe ingens ⁊ fuerit¬
⁊ porte trepidant clause. qi ĩaiã hosti¬
b affut̾is igilieq ꝑ noctẽ ⁊ custodie
ĩ muis pnͣti uelut obsidione dispoĩte
scipio amari paululũ semotꝰ ⁊ caute
ut ĩ hostico loca opportuna p̾occupans
ĩcedebat ia urbẽ unã hostui ceꝑat ci
ĩ ea octomilia hoĩu p̃deq satis alt̾ius
quã ne grauaret excitũ ĩ siciliã misit.

Expanded text:
tonitisque qui aderant fedumque omen tonitisque qui aderant fedumque omen abhorrentibus, ipse illud quoque meliorem in partem alto animo detorquens, protentis brachiisque terram amplexus, «teneo te» inquit «Africa». Tum vicinis in collibus, quibus ex hinc Castra Cornelia nomen fuit, exercitum exposuit fixitque tentoria. Primo adventu, misso ad obstandum equitatu hostium fuso, et prefecto equitum interfecto, simulque litoreis devastatis agris, longe lateque metum sparserat, ita ut, Carthaginem perlata fama, et conclamatio et tumultus tota urbe ingens et fuerit, et porte trepidanter clause, quasi iamiam hostibus affuturis, vigilieque per noctem et custodie in muris presenti velut obsidione disposite. Scipio a mari paululum semotus et caute, ut in hostico, loca oportuna preoccupans incedebat; iam urbem unam hostium ceperat et in ea octo milia hominum predeque satis alterius; quam, ne gravaret exercitum, in Siciliam misit.
Abbreviated transcription (Latin):
lete primũ susceptis hospitiõ ⁊ poste
a ꝑ oĩa circũductis sitũ castroꝵ ⁊ cu¬
ones eqtũ ac peditũ atq oẽ robur
bellator simł t̾ra mariq pugne siml¬
acra figentiũ. Cũta deniq Sic para
ac pelago ḋ ĩꝑio ac salute pugnãdũ
cẽt. Quib uisis illico legati oronib
supp̃ssis q̾s rei nã respuebat ad mira¬
tes letiq et taciti ñ ut apparatꝰ belli¬
ti aut spei ambigue s ut ꝑte iã uicto¬
ne nũcii redierunt ad senatui ⁊ ppło
retulerũt aut illo duce ⁊ ex̾citu aut
nlło ũꝙͣ uĩci posse cartaginẽ. ¶Sic
ĩ famia ut par fuit ĩ gloriã u̾sa sçipi
oꝯͣtis ad lilibeũ copiis p̾cat̾ deos pͥa
luce funẽ sicło soluit elitore ⁊ ꝯcursu
traiecit. Illic at t̾rore hostũ ⁊ ꝯsterna¬
tõe t̾ͥribili ut plane deseri africã puta¬
res ad pulcri ꝓmõtoriũ idest monti
nom̃ omine delectatꝰ applicuit egre¬
ssus intrã pede forte offenso cõcidit᷑ at¬

Expanded text:
lete primum susceptis hospitio et postea per omnia circumductis, situm castrorum et cuones equitum ac peditum atque omne robur bellatorum simul terra marique pugne simulacra fingentium, cunta denique sic paratac pelago de imperio ac salute pugnandum esset. Quibus visis illico legati, orationibus suppressis quas rei natura respuebat, admirantes letique et taciti, non ut apparatus bellici aut spei ambigue, sed ut parte iam victorie nuntii redierunt ac senatui et populo retulerunt aut illo duce et exercitu aut nullo unquam vinci posse Carthaginem. 5 1 Sic infamia ut par fuit in gloriam versa, Scipio, contractis ad Lilibeum copiis, precatus deos prima luce funem siculo solvit e litore et concursu n Africam traiecit. Illic autem terrore hostium et consternatione terribili, ut plane deseri Africam putares, ad Pulcri promontorium, id est monti nomen, omine delectatus applicuit. Egressus in terram, pede forte offenso concidit, at
Abbreviated transcription (Latin):
ensio ois in suga spes repoita ẽ illa ã
i mis sessi ac deprcher ⁊ hostes magna
stage deleti siu dur ci reliquiis cesi ex¬
citꝰ ĩ montes uicinos fugiens loco aspe¬
ro castra muniit. nec sic quidẽ dũ ĩ cõti¬
nenti eẽt se securũ ratus mare ꝓximũ
ĩ gressus noctu deẜtis suis gades rapto
sese cõtulit nauigio. Ac dum demũ me¬
mor comitis ip̃as quib traiecerat re¬
misit ad magones naues quib ille o¬

Expanded text:
am inanis: fessi ac deprehensi hostes magna strage deleti sunt. Dux cum reliquiis cesi exercitus in montes vicinos fugiens loco aspero castra muniit; nec sic quidem dum in continenti esset se securum ratus, mare proximum ingressus noctu desertis suis Gades rapto se se contulit navigio; ac tum demum memor comitis, ipsas quibus traiecerat remisit ad Magonem naves; quib
Abbreviated transcription (Latin):
offensis cõstanciã scipiois infiexer¬
ant quominꝰ legatis hostiũ romam
redeuntib uis gentiũ saluũ uellet
ꝙͣuis eĩ nec sꝑc̾ pacis nec ab hostes
um ruptis in duciis teneret̾ nolẽo
tñ hostiles mores quos oderit emu¬
lan illos ad se reu̾sos dimisit i coli
uecatũ supradiximus africe ia ꝓpm¬
quus cũ ingenti classe dum em̃ali
u̾tice speculator ad id missus nũcia¬
N ad sepulcrũ diuitũ id est lecono¬
men recto cursu naui fem execrat
om̃ mesti noĩs rapti fiecti claur¬

Expanded text:
inflexerant, quaminus legatis hostium Roma redeuntibus ius gentium salvum vellet. Quamvis enim nec spe pacis nec ab hoste iam ruptis indutiis teneretur, nolens tamen hostiles mores quos oderat emulari, illos ad se reversos dimisit incolumvocatum supra diximus, Africe iam propinquus cum ingenti classe, dum e mali vertice speculator ad id missus nuntiasset ad Sepulcrum Dirutum – id est loco nomen – recto cursu navim ferri, execratus omen mesti nominis rapti
Abbreviated transcription (Latin):
nõ de pace ampli cogitandũ s ĩ bel¬
lum iparandos aĩos atq arma de¬
nũciant ñ ĩ unĩ gentis aut p̾lii s
oĩu gentiũ uictoria atq oĩu p̃lior
cras Scituris añꝙͣ sol occidat frena.
rex an roma teneat an carthago
quib fortuna nũc fauerit. nichil
unꝙͣ difficile nichil arduũ qb obsti¬
tent tutũ nichil aut ꝓspum restare
si quidẽ nec romanis in t̾ra extͥnar
et in cognita sugã eẽ. neq carthagi¬
nenssib ultima spe cõsũpta resiste̾n¬
tiã suꝑeẽ. his denũtiacõib atq his
ces qui ne excitus. quib aĩs. quib
uirib quib belloꝵ exꝑientia ⁊ mili¬
tie disciplina quib tande iraꝵ acu

Expanded text:
non de pace amplius cogitandum sed in belnon de pace amplius cogitandum sed in bellum prs aut prelii sed omnium gentium victoriam atque omnium preliorum: cras scituros, antequam sol occidat, frena rerum an Roma teneat an Carthago; quibus fortuna nunc faverit nichil unquam difficile nichil arduum, quibus obstiterit tutum nichil aut prosperum restare, siquidem nec Romanis in terra extema et incognita fugam esse, neque Carthaginensibus, ultima spe consumpta, resistentiam superesse. His denuntiationibus atque his ces qui ve exercitus, quibus animis, quibus viribus, quibus bellorum experientia et militie di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ quicꝙͣ armis expiret᷑ ad huc uiriũ
ac fortune in tegru quo eq̃ facilius
obtineret optassem colloqu sũt auc¬
tores. Id qd̾ cõstat cum ascipioe con¬
cessum eẽt ꝓmotis utrĩq nũc eciar
castris ex̾cituũ ĩ medio locus ꝑatens
et ab omĩ fraude tutus eligitur ubi
nõ ñ uno quisq comitatꝰ intprete
sine armis at no sine quoda ut ĩt
cantos uiros. usu accidit stupore altuo
fornatissimi duo duces hactenꝰ ac for¬
tissimi oĩum cõuenere. Illic rupto d¬
mus hanibal scilencio orõem grauez
huĩt ac magnor sensuũ nichil õiu
omittẽs quẽ adstudiũ pacis inclir¬
are aĩu possent. Contra s̃cipio ꝗ eñ
nõ pacis amore quã odiss si pauo¬
re belli motu loqui crederet respon¬
dit asperiꝰ nõ pace respuens illis ei¬
dem cõdicõib que paulo an̾ conuẽ¬
te nec ẜuate paci appoĩte fuissent
conuenissent reiecta pace discessũ
est. Cũq duces ad exͥcitus rediissẽt

Expanded text:
 quicquam armis experiretur, adhuc virium ac fortune integrum, quo equa facilius obtineret, optasse colloquium sunt auctores. Id quod constat, cum a Scipione concessum esset, promotis utrinque nunc etiam castris, exercituum in medio locus patens et ab omni fraunonnisi uno quisque comitatus interprete, sine armis ac non sine quodam, ut inter tantos viros usu accidit, stupore alterno fortunatissimi duo duces hactenus ac fortissimi omnium convenere. Illic rupto primus Hanibal silentio orationem gravem habuit ac magnorum sensuum, nichil omnium omittens, que ad studium pacis inclinare animum possent. 4 Contra Scipio, qui eum non pacis amore, quam odisset, sed pavore belli motum loqui crederet, respondit asperius, non pacem respuens, illis eisdem conditionibus que paulo ante convente nec servate paci apposite fuissent, convenissent, reiecta pace discessum est. Cumque duces ad exercitus rediissent,
Abbreviated transcription (Latin):
mox trepidis cõfusisq rumorib int̾¬
rupta est cũta incircuitu annis hosti¬
lib occupata narrantiũ quib ille im¬
pulsus ad hostẽ magno impetu ꝓpera¬
bat. p̃missis tñ exploratorib qui cũ
forte aromanis militib capti eẽnt sci¬
pio illos metu poĩto ⁊ bono uissos a¬
nimo ẽẽ atribuno militũ circundu¬
ci ꝑ oẽm ex̾citum imꝑauit et que cu¬
pent cõtẽplari omĩa diligent̾ ac sed¬
ulo. de m̃ aũt ad se reductos nichil
de statu intͥog̃as hostis E⁊ id tm̃ nũsa¬
tis singła pudissent dato illis et il¬
lor equis prandio ⁊ infinẽ comicta¬
tu ad dito ne ꝗd hostile paterent̾ re¬
dire ad eum aquo missi erãt ⁊ que ui¬
derant nũtiare iussit qua tam nobili
fiducia p̃cipue ꝯussus est hanibal co¬
gitaris id qd̃ erat. eã. s. nõ nisi ex in¬
hoc instatu belli audito iã rome atq
carthagine hanibalẽ ĩ africã cũ oĩb¬

Expanded text:
idis confusisque rumoribus interrupta est cunta in circuitu armis hostilibus occupata narrantium; quibus ille impulsus, ad hostem magno impetu properabat premissis tamen exploratoribus. Qui cum forte a romanis militibus capti essent, Scipio illos metu posito et bono iussos animo esse a tribuno militum circumduci per omnem exercitum imperavit, et que cuperent contemplari omnia diligenter ac sedulo; deinde autem ad se reductos nichil de statu interrogans hostis, sed id tantum num satis singula pervidissent, dato illis et illorum equis prandio et in finem comitatu addito nequid hostile paterentur, redire ad eum a quo missi erant et que viderant nuntiare iussit. Qua tam nobili fiducia precipue concussus est Hanibal, cogitans id quod erat: eam scilicet nonnisi ex inhoc in statu belli, audito iam Rome atque Carthagine Hanibalem i
Abbreviated transcription (Latin):
s cũ duce romanos fundere excitus
cũq exͥcitu romanos duces trucidare
solito ꝯcurendu fore. sic famosus il¬
le senex głie noui ducis qua dabat
nõ uiuus mõ detrarerat si mortuus
quodamõ detrahebat et tanta erat
auc̃tas ut sr̃es quoq c̾tissimas inc̾ta¬
ret. Itaq illi ip̃i qui sꝑem oc̃m qua¬
si ĩ numine quoda insciꝑioẽ posuerã
ĩstante iã sup̃mi hora discrimis here¬
bant uelut spei ac metus ĩbiio qͦ
se inflecterẽt ignar. Contra ãt penos
dum res gestas ⁊ gliam metiebant
hanibalis certa pene uictorie spes fo¬
uebat. at quociens ocłos ĩ scipionẽ
reflectebãt meminerãt q tot duces
tot excitꝰ ab hoc fusos cesosq tot mi¬
lia suor capta rege maximu eisq ĩt̾
cuctos amicissimũ int̾ceptũ se ꝑ hũc
italia pulsos ⁊ hispania africa deĩq
ꝓpe die nisi occurrit pulsũ iri. horror
quidã occupabat aĩos ceu extremã
suã ĩ ꝑnitiẽ facał mõstri ⁊ hic quidẽ

Expanded text:
sed cum duce romanos fundere exercitus cumque exercitu romanos duces trucidare solito concurrendum fore. Sic famosus ille senex glorie novi ducis, qua dabatur, non vivus modo detraxerat, sed mortuus quodammodo detrahebat, et tanta erat autoritas ut spes quoque certissimas incertaret. Itaque illi ipsi, qui spem omnem quasi in numine quodam in Scipione posuerant, instante iam supremi hora discriminis, herebant velut spei ac metus in bivio, quo se inflecterent ignari. Contra autem Penos, dum res gestas et gloriam metiebantHanibalis, certa pene victorie spes fovebat; at quotiens oculos in Scipionem reflectebant, meminerantque tot duces tot exercitus ab hoc fusos cesosque, tot milia suorum capta, regem maximum eisque inter cuntos amicissimum interceptum, se per hunc Italia pulsos et Hispania, Africa denique propediem nisi occurritur pulsum iri, horror quidam occupabat animos ceu extremam suam in perniciem fatalis monstri. Et hic quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Adusa ⁊ tã uarii ier motus penos ad
andendũ ꝓ salute ad exciuerãt uissus
ad ẽẽ hasdrubal orat̾ syphas q barba¬
nea lenitate icti cũ scipione feders ĩ¬
memor filia hasdrubal ĩ matrimoĩũ
accepta ⁊ publice carthaginensium
p̃cib ⁊ priuati puellarb blandiciis ex¬
pugnatus ⁊ sunt oĩum barbaroꝵ au¬
dentissimi uinenetẽ mũde scipioĩ ia
añ dũ ad huc eẽt ĩ sicilia frustra lega¬
tis ad id missis ne spe auxilii ciꝰ ĩ afti¬
cam transiret edix̾at ¶Hi duo igit
octuaginta peditũ tresdecĩ eqtũ m̾ili¬
b armatis hĩc ĩ aciẽ ꝑdire ⁊ romaĩs
castris apꝑĩquare ausi illinc hiens⁊
prima effecerũt ut dux romanꝰ obsi¬
dionẽ ualide ⁊ ĩ cassu sepe tentate
urbis int̾mitteret. tuto igit̾ ĩ colle
litorco ferme undiq man cinto sic
castra disposuit ut classis simł ⁊ exci¬
tus hibnarẽt. Illic uͦ ñ segnis si opo¬
sa ac solicita hiens acta. nlłs dies &¬

Expanded text:
adversa et tam varii rerum motus Penos ad audendum pro salute aliquid exciverant: iussus adesse Hasdrubal, oratus Siphax, qui barbarica levitate icti cum Scipione federis immemor, filia Hasdrubalis in matrimonium accepta, et publice Carthaginensium precibus et privatim puellaribus blanditiis expugnatus – et sunt omnium barbarorum ardentissimi in Venerem Numide –, Scipioni iam ante, dum adhuc esset in Sicilia, frustra legatis ad id missis, ne spe auxilii eius in Africam transiret edixerat. Hi duo igitur, octuaginta peditum tredecim equitum milibus armatis, hinc in aciem prodire et romanis castris appropinquare ausi, illinc hiems proxima effecerunt ut dux romanus obsidionem valide et in cassum sepe tentate urbis intermitteret. Tuto igitur in colle litoreo ferme undique mari cincto sic castra disposuit, ut classis simul et exercitus hibernarent. Illic vero non segnis sed operosa ac solicita hiems acta: nullus dies o
Abbreviated transcription (Latin):
das ad siphacẽ ea cẽpestate pot̾etissimũ
africe regũ leliũ cũ munerib direxiti
haud ignar netustũ regis fedus cũ ea¬
thaginensib ẽẽ. s cogitans barbarca
fidem cũ fortuna fiec̾ti facilem neq ale
accidit. nã rex fama noĩs et rero gresta

Expanded text:
Siphacem, ea tempestate potentissimum Africe regum, Lelium cum muneribus direxit, haud ignarus vetustum regis fedus cum Carthaginensibus esse, sed cogitans barbaricam fidem cum fortuna flecti facilem. Neque aliter accidit. Nam rex, fama nominis et rerum gesta
Abbreviated transcription (Latin):
cep᷑ magonẽ magna ex̾citꝰ cũ ꝑte fuga
abstulit᷑ ad hasorubalẽ ĩ gaditania. eod̃
scipio nicħ differendũ ratus magnis o¬
tendit itinerib cuĩ ad uentũ hasdrubal
p̃sentiens fugienti siłior ꝙ̃ eũti gades
atq occeanũ peciit ex̾citu huc ilsuc per
urbes situ murisq ualidas disꝑso.Sc¬
pio cõsiliũ hostis intelligens fragnrita

Expanded text:
onem magna exercitus cum parte fuga abstulit ad Hasdrubalem in Gaditaniam. Eodem Scipio, nichil differendum ratus, magnis contendit itineribus. Cuius adventum Hasdrubal presentiens, fugienti similior quam eunti, Gades atque Occeanum petiit, exercitu huc illuc per urbes situ murisque validas disperso. Scipio, consilium hostis
Abbreviated transcription (Latin):
insuos usus reẜuatis frum̃ti quoq qi
ordei ⁊ pecuĩe magnã iu tributo an¬
nuo ꝑsoluendã hec cũ legati cartha¬
ginẽsib nũciassẽt. Illi nichil recusãteᷤ
quo fraudulẽti cõpotes cõsilii fierẽt
remissis mox legatis cũ romano du¬
ce inducias firmauerũt atq ip̃o iubẽ¬
te ad firmandã pacẽ legati alii romã
sũt ꝓfecti q pplexe agentes in senatu
fraude cognita nõ impetrata pace re¬
missi sũt quã uere nõ impetratũ ue¬
nerant s petitũ. Ect̾um dum cundo
et redeundo tp̃s labit carthaginẽsos
int̾im captis nauib romanor tẽpe¬
state iactatis in duciaꝵ fide̾ fregerãt
mox legatis ad q̃rendum de iniu¬
nã carthiginẽ missis pene uolatis
atq intͥuentu magr̃atuũ ab immpe¬

Expanded text:
in suos usus reservatis; frumenti quoque et ordei et pecunie magnam vim tributo annuo persolvendam. Hec cum legati Carthaginensibus nuntiassent, illi nichil recusantes quo fraudolenti compotes consilii fierent, remissis mox legatis cum romano duce indutias firmaverunt; atque ipso iubente ad firmandam pacem legati alii Romam sunt profecti. Qui perplexe agentes in senatu fraude cognita non impetrata pace remissi sunt, quam vere non impetratum venerant sed petitum. Ceterum, dum eundo et redeundo tempus labitur, Carthaginenses interim, captis navibus Romanorum tempestate iactatis, indutiarum fidem fregerant; mox ac legatis ad querendum de iniuria Carthaginem missis pene violatis, atque int
Abbreviated transcription (Latin):
sum dedit se ꝙͣuis nõ ad pacẽ ꝓcur¬
ande uenisset s ad uictoriã reportã¬
dam eãq pene in dubitata qiͣ maĩ¬
bus iã teneret consensũ tñ pacis teͣ¬
tatib nõ negare ut totus orbis in¬
telligeret romanos nõ ꝓ odio nõ ꝑ
preda s ꝓ iusticia certarẽ paci has ꝯ¬
dicoẽs addidit ut trasfugas et capti¬
uos redleret ex̾citus omes ex italia
ex hispania cisalpinaq gallia de por¬
tarẽt omĩb q int̾ italiã atq africa
insulis imꝑpetuũ abstinerẽt. naues

Expanded text:
ad pacem procurandam venisset sed ad victoriam reportandam, eamque pene indubitatam quasi manibus iam teneret, consensum tamen pacis tractatibus non negare, ut totus orbis intelligeret Romanos non pro odio, non pro preda sed pro iustitia certare. Paci has conditiones addidit: ut transfugas et captivos redderent, exercitus omnes ex Italia, ex Hispania Cisalpinaque Gallia deportarent omnibusque inter Italiam atque Africam insulis in perpetuum abstinere
Abbreviated transcription (Latin):
lestos illos nebusones gererent᷑ gra¬
ui p̾merent que sepe unĩ exculpa m
altum orit ĩ famia cui illa ĩsuꝑ acce¬
debat ꝙ ⁊ ĩ ex̾citu corrupta oĩs disci¬
plina militie ⁊ romanus mos extĩct᷑
ferebat co priore grauior fama & il¬
la legati ⁊ militũ ducis hec ꝓpria et
piculosior culpa essi. de qb ieb cur
ad flebilẽ q̃relã locrẽsiũ legator ⁊ ad
relatũ płimoꝵ agitatũ eẽt̾ ĩ senatue
retrahendo ĩ urbem scipione ab rogã¬
doq eiꝰ impio amłtis qͥdẽ añ aliosa
qnto fabio maximo acres ĩ eũ siñer
dcẽ st̃. ucit tandẽ mitior ꝓs senatus
ut ad uidendũ quo ĩ statu res ĩ cast
eẽnt clecti uiri quatuordecĩ micterẽ¬
tur. Calamitatib quoq locrẽsiũ oppẽ¬

Expanded text:
lestos illos nebulones gererentur, gravi premerent, que sepe unius ex culpa in alium oritur, infamia. Cui illa insuper accedebat, quod et in exercitu corrupta omnis disciplina militie et romanus mos extinctus ferebatur, eo priore gravior fama, quod illa legati et militum, ducis hec propria et periculosior culpa esset. De quibus rebus cum ad flebilem querelam locrensium legatorum et ad relatum plurimorum agitatum esset in senatu de retrahendo in urbem Scipione abrogandoque eius imperio, a multis quidem ante alios a Quinto Fabio Maximo acres in eum sententie dicte sunt. Vicit tandem mitior pars senatus ut, ad videndum quo in statu res in castris essent, electi viri quattuordecim mitterentur. Calamitatibus quoq
Abbreviated transcription (Latin):
mistus ĩ castra reu̾tit nauesq illas
onerarias q̃ primã p̾dã tulerãt et çen
ad p̃sagiũ noue p̃de cũ comeatu exci¬
tui ad uecto eodẽ illo die quo eq̃stris
nictoria parta erat redierãt. rrsus
hostiũ refertas exnuiis ĩ siciliã remit¬
tit. Ipe oĩb aliis liber cuis ĩ pñs ad u

Expanded text:
nustus in castra revertitur, navesque illas onerarias, que primam predam tulerant et ceu ad presagium nove prede cum commeatu exercitui advecto, eodem illo die quo equestris victoria parta erat, redierant, rursus hostium refertas exuviis in Siciliam remittit. Ipse omnibus aliis liber curis in p
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ĩ locũ rõ successit. hĩc etas nõdum
solida. ind scipionũ ĩhispaniis panĩi fau¬
stum nomen et meõria noue cladis i¬
terrere aĩos fecit. Quo ille agnito cõti¬
onem aduocans sic de etate sua dq
imꝑio ci instanti bello grauit magni¬
ficeq disẜuit ut tepentes aios ñ modo

Expanded text:
tatis in locum ratio successit, hinc etas nondum solida inde Scipionum in Hispaniis parum faustum nomen et memoria nove cladis terrere animos fecit. Quo ille agnito contionem advocans, sic de etate sua deque imperio et instanti bello graviter magnificeque dis
Abbreviated transcription (Latin):
tutib noui ducis opimo atq ĩdubita¬
tum de felicitate p̾sagiũ sic ad uentu su¬
o socios firmauit hostes terruit. ambitis
amicoꝵ urbib hibertusq aditis colla¬
udatis quoꝵ fide atq oꝑa ĩ occasu ducũ
romanũ ĩꝑuũ ĩ hispania nõ ruisset atq
ĩprimis .l. martio cuĩ uirtute p̃cipue et

Expanded text:
ibus novi ducis opinio atque indubitatum de felicitate presagium. Sic adventu suo sotios firmavit, hostes terruit. Ambitis amicorum urbibus hibernisque aditis, collaudatis quorum fide atque opera in occasu ducum romanum imperium in Hispania non ruisset, atque in primis L.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝓ redẽptone filie auĩ pond̃ attullerãt
uehem̃ter oratꝰ dono accipe añ pedes exi¬
poĩtur in augm̃tũ doctis sponso dedit quo
mito uict̾ ilłe abiit nilq aliud ꝙ̃ tantis
sese imparẽ fassus honorib deoso l pmi¬
um delegans ĩplensq oĩa dignissimis
laudib. ⁊ fama uiri apparuissẽ deformer
inuenẽ romanũ cũta armis nͥ minꝰ mã¬

Expanded text:
ptione filie auri pondus attulerant vehementer oratus dono accipere, ante pedes expositum, in augmentum dotis sponso dedit. Quo merito victus ille abiit, nilque aliud quam tantis se se imparem fassus honoribus, deosque in premium delegans, implensque omnia dignissimis laudibus et fama viri: apparuisse deiformem iuvenem romanum cunta armis n
Abbreviated transcription (Latin):
sontiu supplitio reliquoꝵ in crepatioe
acri ꝗ dulci tandẽ uenia sedauit. sedi¬
tõne militũ cõp̃ssa ad rebellicẽ hostilẽ
ꝯpescendã u̾sus indibilẽ ac mandoni¬
um fratres ꝗ eadem spe qua milites
rebellarãt ⁊ suc fidei ⁊ bñficior ducis
ĩ memores duob magnis preliis et
młta strage hoĩu fudit. Qi bis me¬
ti uirib qr iam ꝓpiis diffisi ad exꝑta
notãq uictoris clem̃cia cõsugeit. qb
ille ꝑgrauit in crepitis ueniã nõ nega¬
uit ⁊ cũ aufeni arma d̾diticiis ĩ pon̾i
p̃sidia obsides impar mor antiq ro¬
manor eẽt nicħ hor fecit eẽ ea dicens
haud satis gn̈osa pignora de rebellioe
timentiũ se nich inde solicitũ s illoꝵ
fidẽ si qua eẽt iteꝵ exꝑi mallet ꝙ̃ ĩpo¬
tenciã rebellandi. ꝓiñ si sibi utile arbi

Expanded text:
sontium supplicio reliquorum increpatione acri et dulci tandem venia sedavit. Seditione militum compressa ad rebellionem hostilem compescendam versus, Indibilem ac Mandonium fratres, qui eadem spe qua milites rebellarant et sue fidei et beneficiorum ducis immemores, duobus magnis preliis et multa strage hominum fudit. Qui, bis victi viribusque iam propriis diffisi, ad expertam notamque victoris clementiam confugerunt. Quibus ille pergraviter increpitis, veniam non negavit et, cum auferri arma dedititiis, imponi presidia, obsides imperari mos antiquus Romanorum esset, nichil horum fecit, esse ea dicens haud satis generosa pignora de rebellione timentium: se nichil inde solicitum, sed illorum fidem siqua esset iterum experiri malle quam impotentia
Abbreviated transcription (Latin):
Scipioĩs cet̾oꝵ oĩu romanoꝵ ducu
cõteptũ illis ĩuex̾at ulłm aliũ mira¬
n poterãt aut ueter õs alios qui fui¬
ssent clan bellis asuptos hũc unũ cla¬
rissimũ suꝑeẽ ꝑsuasum erat si re exꝑ¬
ti didicerũt ẽẽ nõ solũ alios romaĩs
duces s legatos q̃ scipioĩs eoꝵ ĩ solẽ¬
cie satis ẽẽ aquib uicti ambo ⁊ ꝑsu¬

Expanded text:
cipionis ceterorum omnium romanorum ducum contemptum illis invexerat; nullum alium mirari poterant aut vereri; omnes alios qui fuissent clari bellis absumptos, hunc unum clarissimum superesse persuasum erat. Sed re experti didicerunt esse non solum alios Romanis duces, sed legatos etiam Scipionis eorum insolentie satis esse. A quibu
Abbreviated transcription (Latin):
teret ⁊ ille hispaniar mctor ex̃cic̃ antte
uni portas oppidi ĩ solito corpore lente¬
sccret irat᷑ scipio castigata militũ segiu¬
cie a airepta scala ĩ murũ scindere cẽp¬
A ñ sin maĩfesto piculo quo spcet icło
capite uniꝰ oĩu uita picltaret᷑. uidiq

Expanded text:
et ille Hispaniarum victor exercitus ante unius portas oppidi insolito torpore lentesceret, iratus Scipio, castigata militum segnitie et arrepta scala, in murum scandere ceperat, non sine manifesto periculo; quo spectaculo capite unius omnium vita periclitaretur, undique
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ ⁊ que hoĩes sũma ducũt uelut
ĩfua despectantis. Ex hac p̾da hispaĩs
munera sũt collata prĩcipib noĩatĩ in¬
dibili trecenti equi suo arbitrio deligen¬
di. Int̾ uenales afros inuentus puer⁊
massimisse numidar regis ex sorore ne¬
pos ꝗ ab eo uetitꝰ arma contigere pueĩ¬
li uanitate eqͦ acq armis arreptis clã¬
culũ illo ignaro ueĩss inp̃liũ ꝑductus
ad scipionẽ q an ad auũculũ redire ue¬
llet intogat̾ cũ se id maxime cupe letis¬

Expanded text:
summa ducunt velut infima despectantis. Ex hac preda hispanis mumera sunt collata principibus, nominatim Indibili trecenti equi suo arbitrio deligendi. Inter venales Afros inventus puer, Massinisse Numidarum regis ex sorore nepos, qui, ab eo vetitus arma contingere, puerili vanitate equo atque armis arreptis clanculum, illo ignaro venisset in prelium; perductus ad Scipionem et an ad avunculum redire vellet interrogat
Abbreviated transcription (Latin):
cohors eo missa ab anibale per¬
uenit. ea assuetior montibus:
et ad concursandum inter saxa
rupesq aptior et leuior cũ uelo¬
citate corporum tum armorũ¬
habitu campestrem hostem gra¬
uem armis statarium qr. pugnȩ
genere facile arcuicit: nec paucis¬

Expanded text:
remissa ab Hannibale superuenisset. ea adsuetior montibus et ad concursandum inter saxa rupesque aptior ac leuior cum uelocitate corporum, tum armoruhabitu, campestrem hostem, grauem armis statariumque, pugnae genere facile elusit. ita hau
Abbreviated transcription (Latin):
te: ubi uero et metus ipse relucen¬
tis flammȩ ex capite: calor ꝙ iã
ad uiuum adimaq cornuum¬
apuenit: uelut stimulatos furore
agebat boues: quo repente discur
accensis omnia circum uirgulta
discurrentium speciem prȩbebat

Expanded text:
tur montes. et metus ipse relucentis flammae extemplo a capite calorque iam ad vivum ad imaque cornua veniens velut stimulatos furore agebat boves. quo repente discurs montibusque accensis omnia circa virgulta discurrentium speciem praebebat.
Abbreviated transcription (Latin):
cecidisse: et ancii metentibus
cruentas in corbem spicas ceci¬
disse: falernis caelum findi
uelut magno hiatu uisum:
erat scriptum. Mauors suum te¬

Expanded text:
maculis, et in Antiati metentibus cruentas in corbem spicas cecidisse, et Faleriis caelum findi uelut magno hiatu uisum qta scriptam: 'Mauors telum s
Abbreviated transcription (Latin):
posndentes. uictꝰ arq uestito diuicie xͥa¬
nor. si habes im potestate rem tuam uen¬
de. si non habes phice. collenti tunicam ⁊
dedit qui se obtulit apli tantũ nauem
⁊ retia rolinquert. uidua duo era mit¬
tit ingazophilatiũ. ⁊ p̾fert᷑ cresi diuici¬
is. facile otempnit omia oui st semꝑ
cogitat moriturum.

Expanded text:
possidentes. uictus atque uestitus diuitiae Christianorum. si habes in potestate rem tuam, uende; si non habes, proice. tollenti tunicam et otum deo dedit, qui se obtulit. apostoli tantum nauem et retia reliquerunt: uidua duo aera mittit in gazophylacium et praefertur Croesi diuitiis. facile contemnit omnia, qui se semper cogitat esse moriturum.
Abbreviated transcription (Latin):
stu⁊agenes ex ordium caꝑe oioni¬
bus uiues quo possim eod̾m sp̃u quo
teposid ieptatur. biblio tecani uet tes¬
tomen esoras scriba post uconsam le¬
gem alildeis dum udei rogressi fuisseit
taq leris ac ꝓpħharum uolumina que
fuerare a gentibus corrupta cortest.
dotumq uestus testam̃tum ĩ iugniti
duos libros constituit ut cot libu e̾ent
in lege quot hibebantur ⁊ uitẽ¬

Expanded text:
et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo repositio interpretatur. Bibliothecam veteris testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldeis, dum Iudei regressi fuissent taqfuerant a gentibus corrupta, correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in lege, quot habeantur et lit
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum. Dixitq ei abuer. uade ad dex¬
t̾am sine ad sunstram.⁊ app̾hende inũ
deado lescẽtulis ⁊ tollet tͥ spolia eius.
Noluit at̃ a sael omitt̾e: qui irgeret
eum. Rursumq locutꝰ ẽ abner ad afa¬
el. Recede noli me sequi. ne compellar
ꝯfodere te iuit̾ram. ⁊ leuare nõ poto faci¬
em meam ad iob frẽm tuũ. Qui audi¬

Expanded text:
ad dexteram, sive ad sini-tram, et apprehende unum de adolescentibus, et tolle tibi spolia ejus. Noluit autem Asael omittere quin urgeret eum. Rursumque locutus est Abner ad Asael: Recede, noli me sequi, ne compellar confodere te cum terra, et levare non potero faciem meam ad Joab fratrem tuu
Abbreviated transcription (Latin):
angam miceani. ⁊ olłam succensa a facie
aqͥlons. ⁊ pordum spoliatũ siuis coloribus
iqͣdruplex diũsis metͥs necrit alphabetũ¬
s̃eitiꝰ principia ⁊ finem. tantis ht obsciuii¬
tissb inuoluta: ut caput hebreos ipͥe ꝑ¬
tes cum exordio geneoseos añ annos. xxi.¬

Expanded text:
gam nuceam et ollam succensam a facie Aquilonis, et pardum spoliatum suis coloribus et quadruplex diversis metris nectit alphabetum;--tertius principia et finem tantis habet obscuritatibus involuta, ut apud Hebraeos istae partes cum exordio Geneseos ante annos tri