comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eͣ. siñ maior utilitas uerseturad¬
usarii¶Seruiꝰ ⁊ lab̾oscribunt.
Siriuu quiabinitio t̾renus fuit᷑
quiã aquã ñcontinebat. oem̃ti¬
numuelit face̾: audiẽndũ eũeẽ
S⁊ ⁊ sieũ ruũ quistrict̾ilis fuit po¬
stea trenũ quis fatiat: aut partẽ
uidetur urgentem ⁊ necessãiã re¬
fectionem õẽ admit tendã ¶ Sĩ
quis nouĩi canalem. uł fistulam¬

Expanded text:
 non maior utilitas uersetur aduersarii. Seruius et Labeo scribunt, si riuum, qui ab initio terrenus fuit, qui‹a› aquam non continebat, cementicium uelit facere, audiendum esse: sed et si eum riuum, qui structilis fuit, postea terrenum faciat aut partem uidetur urguens et necessaria refectio esse admittenda. Si quis nouum canalem uel fistula
Abbreviated transcription (Latin):
inuinculis ẽẽ. nisicor ꝑis eiꝰ umeula
sint adhibita.
fai potũit. multum int̃ ẽ posteriorẽ
scͥpturam uberiorem ẽe constat. cũ
fari potiũt. artiorem. ⁊ id tantũ mõ
tp̃s significari quo pͥmũ faripossit.
¶ta datã conditionẽ illud facito in
bidłio conditionẽ impleri oport.¬
fa̾c̃ẽ omem oĩno faciendicãm cõplec.¬
titur. dandi soluendi nuãndi. iudi¬
us quam ũba spectaĩ plac̾u̾it. cumgͥ
ealege fundum uectigalem munici¬
pes locauĩnt. ut adhẽdem eius quisu¬
scepit ꝑtiner uis hẽdum adlega̾ta
exhis descendunt continentur. hos
enim om̃sliłiorum appellatione. lex
leges nebessaĩam dicunt: oognationẽ
singuloꝵ noĩb utiuelut. filii neptiᷤᷤ
ꝓ nepͣtis. cͤtoꝵue quiexhis descendunt
quotiens ñõib qui pꝰeos sunt. p̃stitu¬
tumuoluĩnt. s solis his suocurretent
quos nominatim enumer̃ sat uͥñ ꝑ
sonis certis ñꝗb dam gradib pr̃atur:
s om̃ib qui sub eodem gnẽ ortisunt.

Expanded text:
'in uinculis' esse, nisi corpori eius uincula sint adhibita. fari potuerit' multum interest: nam posteriorem scripturam uberiorem esse constat, 'cum fari potuerit' artiorem et id tantummodo tempus significari, quo primum fari possit. Item ita data condicione 'illud facito in biduo condicionem impleri oport'facere' omnem omnino faciendi causam complectitur dandi, soluendi, numerandi, iudius quam uerba spectari placuit. cum igitur ea lege fundum uectigalem muni cipes locauerint, ut ad heredem eius qui suscepit pertineret, ius heredum ad legatarex his descendunt continentur: hos enim omnes suorum appellatione lex leges necessariam d‹u›cunt cognationem singulorum nominibus uti uelupronepotis ceterorumve qui ex his descendunt, quotiens non omnibus, qui post eos sunt, praestitum voluerint, sed solis his succurrent, quos nominatim enumerent. at ubi non personis certis, non quibusdam gradibus praestatur, sed omnibus, qui ex eodem genere orti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
stas In ꝑsoa ẜui dñium Eit cumagimꝰ
dedenoxe deditione. cum eo qui ẜuũ
non defendit: p̃sentis cor ꝑis copiam
facultatemꝙ significamus sinlegea¬
tinia in potestate dñi remfurtiuam
uenisse uidi. ⁊sicius uĩdicande pote¬
statem hãbĩt. sabinus ⁊ cassius aum̃t

Expanded text:
stas: in persona serui dominium. at cum agimus de noxae deditione cum eo qui seruum non defendit, praesentis corporis copiam facultatemque significamus. in lege Atinia in potestatem domini rem furtiuam uenisse uideri, et si eius ui‹n›dicandae potestatem habuerit, Sabinus et Cassius aiunt
Abbreviated transcription (Latin):
de arborib abstułit. adhuc iñt dictũħ
ad mittimus. H.& uta sid̃ edifficatio
tegulas suftułis. Cetm̃ siñde ediffitio
s seorsum positas: oessatħ int̃ dictum.

Expanded text:
de arboribus abstulerit, adhuc interdictum hoc admittimus. haec ita, si de aedificio tegulas sustulerit: ceterum si non de aedificio, sed seorsum positas, cessat hoc interdictum.
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ em̃ptorẽ.s om̃s qui posside̾nt
exeacausa quausu capio sequi sol
partũ ancille furtiue usu suũ faci¬
unt idq iuris ratione introductũ
aebitror. nã ex qua cãusa quis incis¬
obstar. exeacuisa necesse ẽ partũ u¬
sucapi. si apeũ once ptus ⁊ editus co
tp̃r fiuĩt quo furtiuã matrẽ eiꝰ igno¬
rabat. ¶Quod uulgo responͣde¬
tur. ip̃m sibi causam possessiopis
mutare non posse.totiens uĩ est
quotiens quiscir sebona fide non¬
possidẽ.⁊ lucͥ faciendi causa inci
sam possessions mnutasie Iquris

Expanded text:
fidei emptores, sed et omnes, qui possident ex ea causa, quam usucapio sequi solet, partum ancillae furtiuae usu suum faciunt, idque ratione iuris introductum arbitror: nam ex qua causa quis anciobstaret, ex ea causa necesse est partum usucapi, si apud eum conceptus et editus eo tempore fuerit, quo furtivam esse matrem eius ignorabat. Quod vulgo respondetur ipsum sibi causam possessionis mutare non posse, totiens verum est, quotiens quis spossidere et lucri faciendi causa incipsam possessionis mutasse.
Abbreviated transcription (Latin):
R. ł .ii. reꝵ cotidianarũ sĩ aureoꝵ.¬
Quare ipe quidẽ ñ põt usucapere
qui aintelligit alienũ sepossidere
⁊ obidmala fide possid Sr si ali
bona fide acciprenti tradidit. pot̾it
is usucaꝑe: quianeq ui possessũ neꝗs

Expanded text:
 rerum cottidianarum siue aureorum.Quam rem ipse quidem non potest usucapere, quia intellegit alienum se possidere et ob id mala fide possidet. sed si alii bona fide accipienti tradiderit, poterit is usucapere, quia neque ui possessum neque
Abbreviated transcription (Latin):
chilominus idp̃diũ ⁊̃ añt quam
in potestate dñ redeat. abone fi¬
dĩ emp̃tore usucapitur. qua lex
plautiat iulia ẽademũ uetuit
longa.pꝰ. capi. que ui possessa fu¬
iss. ñ ⁊̃ ex quib uiquis deiectus
a quo exstipulatu fundũ petẽ
uolebam. cedendo michi posses¬
sionẽ. si soluendi causa id facit: eo
ipso efficr: ut fidũ longo tp̃r ca¬
piam. ¶ Qui pignõi rem̾ dat u¬
sucapit. qͥm du res apud credĩto¬
rem ẽ. Sicreditor eiꝰ poͬssessionẽ
aliitradidit. int̾pellabitur u¬
sucap̾io ⁊ qͣntũ adusu capionẽ

Expanded text:
ihilo minus id praedium, etiam antequam in potestate domini redeat, a bonae fidei possessore usucapitur, quia lex Plautia et Iulia ea demum vetuit longa possessione capi, quae vi possessa fuissent, non etiam ex quibus vi quis deiectus a quo ex stipulatu fundum petuolebam, cedendo mihi possessione, si soluendi causa id fecipso efficiet, ut fundum longo tempore capiam. Qui pignori rem dat, usucapit, quamdiu res apud creditorem est: si creditor eius possessionem alii tradiderit, interpellabitur usuca
Abbreviated transcription (Latin):
siho cuius usus fructus legatus
erat. abhr̃de nũquã possessus.
sub reptus fuiss: quesitũ ẽ quia
hr̃s furtiactionẽ ñ hab anusu¬
capi possit. sabinus respondit.
nullã eiꝰ peiusu capionẽ ẽẽ cuius
noĩe furtiagipossit. Agẽ autem
furtieũ qui frui deber posse ꝙ

Expanded text:
homo, cuius usus fructus legatus erat, ab herede numquam possessus subreptus fuisset, quaesitum est, quia heres furti actionem non haberet, an usucapi possit.Sabinus respondit nullam eius rei usucapionem esse, cuius nomine furti agi possit, agere autem furti
Abbreviated transcription (Latin):
reorũ. Potest plurib modis ac¬
cidere. ut quisrem alienã aliquo¬
mõ errore deceptus. tam quã suã
uendat forte aut donz. ⁊obid abo¬
ne fidĩ possessore resusu capi p̾sit.
ueluti sihr̃s rem defuncto como¬
datam aut locatam suł apudeũ
depoĩtim exstimans tẽ hr̃dita¬
riam ẽẽ aliẽ nauĩte. Item siqui
aliquaestimatione doceptus cre

Expanded text:
ureorum.Potest pluribus modis accidere, ut quis rem alienam aliquo errore deceptus tamquam suam uendat forte aut donet et ob id a bonae fidei possessore res usucapi possit: ueluti si heres rem defuncto commodatam aut locatam uel apud eum depositam existimans hereditariam esse alienauerit.Item si quis aliqua existimatione
Abbreviated transcription (Latin):
nichilominus usucapiam. qua
ħ quoꝙ modo nullũ pignus con¬
tractuuidetur. ¶Sirem pignoi¬
datã creditõis ẜuus subripũt.
cũ eam creditor p̾ossid. nõ in¬
at̃ pellabitur usucapio debitoĩs.¬
quia ẜuus dñi sui possessionem
ñ subũtit. S⁊ ⁊ sis uus debitõis
dẽ desimat. ⁊ñ debitõis usucapio
diuat nsetus. acsieã creditor debi¬
toĩ tͣra didiss. Nã quantũ adusu¬
capionẽ attin. sui subtrahendo
res. nõ fatiunt det̾iorẽ dominoꝵ
conditionẽ. Taciluis optinebis¬
tur. si p̃caio possidente debito¬
re s uus eiꝰ subri piũt. Nã condue¬
ꝙ ĩntesr cessert ⁊ pcar ł nogatior
⁊ conductio intelligͥ ẽditor p̾si aͣ¬
dẽ.⁊ p̃carii rogatioñ inħ int̃ põi¬
tur. ut debitor possessionẽ hãt.
S ut ei retinẽ rẽ licẽnͣt

Expanded text:
nihilo minus usucapiam, quia uoque modo nullum pignus contractum uidetur. Si rem pignodatam creditoris seruus subripuerit, cum ea‹m› creditor possideret, non interpellabitur usucapio debitoris,quia seruus dominum suum possessione non subuertit. sed et si debitoris pio durat, non secus ac si eam creditor debitori tradidisset: nam quantum ad usucapiones attinet, servi subtrahendo res non faciunt deteriorem dominorum condicionem. facilius optinebitur, si precario possidente debitore servus eius subripuerit. nam conduce intercesserit et precarii rogatio et conductio, intellegitur creditor possidere et precarii rogatio non in hoc interponitur, ut debitor possessionem habeat, sed ut ei tenere rem liceat
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. uł cõ modauit. qͦs palã
ẽ desinẽ usucape. si comodata
uł depoĩtares ali tradita fũt
ab ẽo quiconĩno cdatũ. uł depo¬
sitũ accẽ pͥit. Plane sicreditor
nuda conuntione y pothecam
contraxit usucaꝑe debitor ꝑ¬
seuerauit. ¶ Siremtuã cũboã

Expanded text:
posuit uel commodauit, quos palam est desinere usucapere, si commodata uel deposita res alii tradita fuerit ab eo, qui commodatum uel depositum accepit. plane si creditor nuda conuentione hypothecam contraxerit, usucapere debitor seuerabit.Si rem tuam, cum bona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedẽ tam̃ eiꝰ usu capionẽ: uł quiañ
bonafide uideatur possidẽ. uł ꝗ a
iniure erranͣti ñ ꝓcedit usucapio.¬
¶Incertam partẽ possidẽ ne mopͣ¬
test. idõq si plures sint infundo ꝗ
ignorent: quotamꝗsq partẽ possi¬
deat. neminẽ eoꝵ mera subtili ta

Expanded text:
cedere tamen eius usucapionem, uel quia non bona fide uideatur possidere uel quia in iure erranti non procedat usucapio.Incertam partem possidere nemo potest: ideo si plures sint in fundo, qui ignorent, quotam quisque partem possid
Abbreviated transcription (Latin):
ssucapionẽ ꝓcedẽ. sicutiꝑdormiẽ¬
tes quoq eos iđ nob̾ contin̾git idq
incolono. ⁊inquilino ꝑ quos p̾si¬
demus. dicendũ ẽ ¶ Siui aut clam̾
aut p̃ cario possessionẽ nactus q̃s
possidetis. furiosi nomine recte ex¬
perimur. eius possessionis noĩe
oquã añ furorẽ ꝑse. uł post furorẽ
añ acditam hrditatẽ uł post aditã¬
hr̃ditatẽ int̃ cesserit. adusucapio¬
nẽ hr̃di ꝓcedit. ¶ Sidẽ functus
emit. hr̃s aũt putat eũ exclonati¬
onis causa possedisse. usu eũ captũ

Expanded text:
apionem procedere, sicuti per dormientes quoque eos idem nobis contingeret. idemque in colono et inquilino, per quos possidemus, dicendum est.Si ui aut clam aut precario possessionem nactus quis possidetis furiosi nomine recte experimur ‹eius› possessionis nomine, quam ante furorem per se uel post furorem ante aditam hereditatem uel post aditam intercessit, ad usucapionem heredi procedit.Si defunctus emit, heres autem putat eum ex donationis causa possedisse, usu eum capturum
Abbreviated transcription (Latin):
eł .i institutionu. Furtũ
nconinir tit furtui sine affec¬
tu furandiñẽmittitur. s fundi
qͦꝙ aliempõt aliquissine uinan᷑¬
cilei possessionẽ. que uelex negͥle¬
glegentia domini ⁊iac uł ꝗãdñs¬

Expanded text:
 institutionum. furtum non committit: furtum enim sine affectu furandi non committitur.Fundi quoque alieni potest aliquis sine ui nancisci possessionem, quae uel ex neglegentia domini uacet uel quia do
Abbreviated transcription (Latin):
cipiendũẽ. siasocero doser ꝓmis¬
sione petatur. si soluto matrimo¬
niouerũ simanente matrimonio.
dos abeo petatur: Suc currendũ uti
ꝙẽ unemaioris sũ me condẽpnet᷑ꝗͣ
ĩquantũ facẽ põt. ¶ Qd aũt desoci¬
is dictũẽ. ut hĩi in quã tũ facẽ posst̃
condẽpnentur. Causa cognita sefic
ex doliclansula obligato. ñ succur¬
maritidedote actum fiũt. siquidẽꝰ
facẽ põt condẽpnanda ẽssimaritus
sol uen donon fũit. lie ip̃i maĩto ꝓ¬

Expanded text:
cipiendum est, si a socero dos ex promissione petatur soluto matrimonio: uerum si manente matrimonio dos ab eo petatur, succurrendum utique est, ut ne maioris summae condemnetur, quam quantum facere potest. Quod autem de sociis dictum est, ut et hi in quantum facere possint condemnentur, causa cognita se facex doli clausula obligato non succurmariti de dote actum fuerit, si quidem facere potest, condemnanda est. Si maritus soluendo non fuerit, licet ipsi marito
Abbreviated transcription (Latin):
te tib ab uuore iuditio conuentus
inquantũ facẽ potest. condemp̾nãd̾
ultra facustates dãpnetur ansicũ
socẽro ex ꝓmissione dotis agatur:
equũi ẽẽ uidetur. s aliouire utimur.

Expanded text:
tibus ab uxore iudicio conuentus in quantum facere potest, condemnandus ultra facultates damnetur. an si cum socero ex promissione dotis agatur, aequum esse uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ causa debetur. occupantis melior
conditio ẽ nẽc declucitur ꝙͣ eiꝰdem
c̃ditionihoib debetur. sicuti fit in
peculio actione. Nam⁊ hic occupan
tis melior ẽ causal. s⁊ sicum patre
patronoue agetur. ñẽ deducẽdũ es
ditionis debebitur: ut libis libtisq¬

Expanded text:
dem causa debetur, occupantis melior condicio est nec deducitur, quod eiusdem condicionis hominibus debetur, sicuti fit in de peculio actione: nam tis melior est causa. sed et si cum patre patronoue agetur, non est deducendum aes dicionis personis debebitur, ut liberis libertis
Abbreviated transcription (Latin):
adõc. eligñtib priuatam ꝑ secutioe
¶Dolo autem malo face pot quod e¬
ic tum ait nontñt̃is quirapit: s̃ qu
p̃cedente consilio adhoc ip̃m hoĩes
colegelegit. armatos utdam num dy
bõauerapiat /siueigitur ip̃e qu̾is co¬
gat homines. sĩ abalio codetis utittu
adrapiendum dolomalofacere uiꝰdi¬
tur. ¶ Homines coactoᷤ acerpedebei
adhoc ooactos ut dãnum daretu ñe¬
ꝙ ad ditur quales hoĩes. quales cũꝙ
siue libos siue ẜuos. S⁊ ⁊ si unͦus hõ ã
Iodactussit. adhuc dicemus homines
cõaetos ¶tm si ꝓpõnas eumsolũ dã¬
num declisse. non puto deficere ubaˢ
si ue ĩ hominib cactis uł armatis

Expanded text:
actionem eligentibus priuatam persecutionem. 'Dolo' autem 'malo facere' potest quod edictum ait non tantum is qui rapit, sed et qui praecedente consilio ad hoc ipsum homines colligit armatos, ut damnum det bonaue rapiat.S‹i›ue igitur ipse quis cogat homines siue ab alio coactis utitur ad rapiendum, dolo malo facere uidetur.Homines coactos accipere debemus ad hoc coactos, ut damnum daretur.Neque additur, quales homines: qualescumque siue liberos siue seruos. Sed et si unus homo coactus sit, adhuc dicemus homines coactos. Item si proponas solum damnum dedisse, non puto deficere uerbasiue etiam hominibus coactis, s
Abbreviated transcription (Latin):
pellatione continĩ płiq ueterum
existimauerunt Hẽdere quoꝙ ⁊
Sarundines. arbores non maledi¬
centur. Lelq desalieto dicendũ est.¬
S siquis saligin̾as uirgas instituẽ¬
di salicti causa deficit. heeq añt¬
quam radices coͤgit succidamtur.
aut euellantur: recte pop̃ seb̾ eũnõ
nullaar bor ꝓͥeclicatur quaeradicem
non cont᷑epit quod siquis ex semina¬
rio .i. stirpitus arborem transtuleͥrit
eam arborem recte dieiputat. q̃¬
Asubũsa aradicib ⁊̃ nunc repompõt.¬

Expanded text:
pellatione contineri plerique ueterum existimauerunt.Ederae quoque et harundines arbores non male dicentur.Idem de salicteto dicendum est.Sed si quis saligneas uirgas instituendi salicti causa defixerit haeque, antequam radices coegerint, succidantur aut euellantur, recte Pomponius scripsinulla arbor proprie dicatur, quae radicem non conceperit.Quod si quis ex seminario, id est stirpitus arborem transtulerit, beo etiam eam arborem recte dici putat, quae subuersa a radicibus etiamnunc reponi pot
Abbreviated transcription (Latin):
dam id p̃torlat actiorẽ. ¶Quaed ehrdibus.¬
qłlio di ct̃isq successorib. in uibõꝵ raptoꝵ¬
turꝰꝰ actionẽ diximus. hicerunt repetita᷑
it adeuitandã penam. siañt uiditiũ

Expanded text:
actionem.Quae de heredibus ceterisque successoribus in ui bonorum raptorum actione diximus, et hic erunt repetita. it ad euitandam poenam, si ante iudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. p̾annũ insimplũ conpetit so¬
quitur autem hedictũ dedãpnoda¬
oclicto uibõꝵ raptoꝵ agi potĩt ami¬
sa autẽ dicũtur eaq̃ corrupta alicu¬
i reliquũtur. scissa forte. ⁊ fracta.¬
quantieares eĩt. quiad p̃tiũ ueꝵ rei
reffer t̾ ⁊̃psũt᷑is tp̃is fit estimatio.
⁊ sẽꝑ indu plũ intͣ annũ ẽ docẽcꝙae
sialibi datũsit quã inturba. cessat
aliquid ꝑdiderit. cũeo qui pulsa¬
bat agere possũ. Euippe cuintur ba a
S i siquis ipse turbam conuocassu¬
turba cõram. suũ ub̃ar. iniuri&
afaciende causa. nondãpnidandi
consilio. locũht edictũ. Uerũẽ eñi

Expanded text:
tatem: post annum in simplum competit.Loquitur autem hoc edictum de damno daedicto ui bonorum raptorum agi poterit.Amissa autem dicuntur ea, quae corrupta alicui relinquuntur, scissa forte uel fracta.quanti ea res erit: quod ad pretium uerum rei referet semper in duplum intra annum est.Docereque si alibi datum sit quam in turba, cessabialiquid perdiderit, cum eo qui pulsabat agere possum, quippe cum in turba .Sed et si quis ipse turbam conuocassrba coram seruum uerberaret iniuriae faciendae causa, non damni dandi c
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur. ꝗͣ ignõante dño celdandi¬
q eius causa cecdumtur. nec ẽẽ hane fur¬
ti scõẽ scrib pelius. cum sine furto
fiei possit. ut quis arbores furtim ce¬
⁊ dat. ¶Siquis radicitus arborem e¬
s uulserit ut extir paiuĩt. hac acẽ non
tene᷑turꝰ. neq it uł cedit uł succidit ł
subsecuit. aquiliatm tenetur. quaĩru¬
aꝑit. ¶ Etiam si nonͨtota arbor cesasit.
recte tñ agetur quãi cesi ¶ Siũ autẽ
quis suis manib sũidum in ꝑr ẜuoar¬
bores cingi. subsecari. celi. hac accõe

Expanded text:
 ignorante domino celandique eius causa caeduntur. Nec esse hanc furti actionem scribit Pedius, cum et sine furto fieri possit, ut quis arbores furtim caedat. Si quis radicitus arborem euellerit uel exstirpauerit, hac actione non tenetur: neque enim uel caedit uel succidit uel subsecuit: Aquilia tamen tenetur, quasi ruperit. Etiamsi non tota arbor caesa sit, recte tamen agetur quasi caesa. Siue autem quis suis manibus, siue dum imperat seruo arbores cingi subsecari caedi, hac actione
Abbreviated transcription (Latin):
bitatur si adhue adeotenerum sit.
lum succidere. s ̃ ferie cedenda
causa. Cingere est deglabare. sub sͦ ep¬
secare est subsecͥuisse. Nonit potat &¬
cetidisse intelligi. quicumserrase¬
cuisset. ¶Euis accõis eademcaula
que est legis aquilie. ¶Iscur¬

Expanded text:
bitatur, si adhuc adeo tenerum sit, lum succidere, sed etiam ferire causa. cingere est deglabrare. subsecare est subsecuisse: non enim pcecidisse intellegi, qui serra secuisset.Eius actionis eadem causa est, quae est legis Aquiliae.Is,
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus ip̃m uerum ⁊̃ adu̾susempto¬
ref dum tara̾t si forte quis eoꝵ quisi¬
usa fecerat uererit. Idemq ⁊ si fu̾it
mamissus. quodsi pͥus fu̾it oblatum
amanumisso: tumnedabitar aduers
dñm famillae nomine. Neci põt chi¬
Ei quod amanumisso p̃stitimẽ ꝗͣsi
a familia ess: p̃stitum eylaneliemi¬
tor p̃stitĩt puto denegandam inui¬
auenditore p̃stitum est: adquẽ non¬
num quam regssus est exhac causa.
maxime si furtis noxac̃ solutum

Expanded text:
m aduersus emptorem dumtaxat, si forte quis eorum, qui simul fecerant, uenier‹i›t. idemque et si fuerit manumissus. quod si prius fuerit ablatum a manumisso, tunc dabitur aduersus dominum familiae nomine: nec enim podici, quod a manumisso praestitum est, quasi a familia esse praestitum. plane si emptor praestiterit, puto denegandam in uea uenditore praestitum est ad quem nonnumquam regressus est ex hac causa, maxime si furt‹o› noxaque solutum
Abbreviated transcription (Latin):
arborem furtĩ oecidint. cum singłis
insolicluagetur atsieadẽ arbor plu¬
riũfu̾it. uniusis dumtaxat imna
sem̃ł pena prabitur. ¶ diarbor in
uicini fundupi radices porre. xeĩt.
pecidere eas ulnononliteb agere¬

Expanded text:
arborem furtim ceciderint, cum singulis in solidum agetur.At si eadem arbor plurium fuerit, uniuersis dumtaxat una et semel poena praestabitur.Si arbor in uicini fundum radices porrexit, recidere eas uicino non licebit, ager
Abbreviated transcription (Latin):
munẽ eandem facultatem dño dai¬
¶ Cum plures ẜuieius demrei furtũ
facint. Inius nomine cum dño
Lis contestatasit: tamdiualioꝵ noĩe
oisactio sustineri debebit. quam diu
priore uidiuo põt actor consequi.
quantum consequeretur. silibidfur¬
tum fecisseti¬

Expanded text:
m est eandem facultatem domino dari.Cum plures serui eiusdem rei furtum faciunt et unius nomine cum domino lis contestata sit, tamdiu aliorum nomine actio sustineri debebit, quamdiu priore iudicio potest actor consequi, quantum conseque‹re›tur, si liber id furtum fecisset
Abbreviated transcription (Latin):
possicdens conclemnatus p̃stitit m̃t̃u
quantum suinus lib fecisse dicatur.
uerũei quoꝙ qiu dcco condemnat᷑
cui plures eiusdem familie fartũ
ẜfecerint. eidem accõ conpetẽ eleb q̃
testatõi conpetebat .i. ut dm̃s nonꝰam¬

Expanded text:
condemnatus praestitit tantum, quantum, si unus liber fecisset, datur, uerum ei quoque, qui idcirco condemnatus cui plures eiusdem familiae furtum fecerint, eadem actio competere debet, quae testatori competebat, id est
Abbreviated transcription (Latin):
qͣueturs nucdeamus. an insocium
alt̃ius ẜ ui nomine non sit dandĩni¬
diciũ ꝗ̃ad mocdum siõtũ nomine so¬
cius dedłss nisi foͣrte hoc casu seũiꝰ¬
p̃tore constituendum ⁊ nec ẜuor
onsilio paroenͥdum est . x. er puc̃:¬

Expanded text:
quetur. et uideamus, an iam in socium alterius serui nomine non sit dandum iudicium, quemadmodum si omnium nomine socius decidisset: nisi forte hoc casu seueriuaetore constituendum est nec seruorum conscio parcendum est. 6 Sc
Abbreviated transcription (Latin):
bit. eũ qui uira puit. furem ẽẽ mͣ ꝓbi¬
oẽm. ⁊ siꝗd dampni coactis oĩb de¬
dĩt: utiq ĩ a quilia potĩt t̾eni. ¶Uel̃
eͤuius bõa rap̃ta ẽe dicunt᷑ Quid ait
p̃tor bõa rapta. sic acciꝑimus :̃ siu¬
nãtẽs ex bõis rapta sit. ¶ Siq ñ hõres
aut rapuĩt: aut dãp num deciit. h&c¬

Expanded text:
ibit eum qui ui rapit furem esse improbiorem, et si quid damni coactis hominibus dederit, utique etiam Aquilia poterit teneri. 'Uel cuius bona rapta esse dicuntur'. quod ait praetor 'bona rapta', sic accipiemus: etiam si una res ex bonis rapta sit.Si quis non homines aut rapuerit aut damni dederit, h
Abbreviated transcription (Latin):
gitur si cecidit lucͥ faciendi causa cõ¬
ae gractauĩt ⁊ fur᷑ti tenebitur. lignorũ
causa. ⁊ conditione. ⁊ adexhibudum¬
qui ꝑuim scie̾nte cño cedit. non inci
quicecicłit arbores: ⁊ ex locato cum eo
agi potest. Plane una aodõe contentus
ii ẽe debactor.
bor eẽt: ⁊ supt̃ram iumctura eius emi¬
nerr: una arboriuidetur ẽẽ. S sud qͦ
lungeretur nonextarꝰ totidem arbo es
cesis ex lege aquilia actumsit. int̃dicꝰ¬
to quodiuautelam redddito ab solue¬
tur sisatis pͥra ondẽpnatione graua¬
uerit itum mauente nicħ ominis

Expanded text:
ciendi causa contrectauerit, etiam furti tenebitur lignorum causa et condictione et ad exhibendum.Qui per uim sciente domino caedit, non incidqui ceciderit arbores, etiam ex locato cum eo agi potest. plane una actione contentus esse debet actor.bor esset et supra terram iunctura eius emineret, una arbor uidetur esse. sed si id qua iungeretur non exstaret, totidem arbores caesis ex lege Aquilia actum sit, interdicto quod ui aut clam reddito absoluetur, si satis prima condemnatione grauauerit reum, manente nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
potestas fuĩt. induplũ. pꝰ annũ insim¬
ꝓonitur: ꝙ qs int̾badedit.¶Turbã autẽ
appellatã lab̾oait. exgnẽ tumultus id G̃.
turbautiq ñ eĩtp̃ rectissime lab̾o inter
turbã. ⁊rixãmultũ int̾ ẽẽ ait. Nãq t̃¬
bũ multitudinis hõũi ẽẽ ꝑturhationẽ

Expanded text:
otestas fuerit, in duplum, post annum in simponitur, quod quis in turba dedit.Turbam autem appellatam Labeo ait ex genere tumultus idque uturba utique non erit. et rectissime Labeo inter turbam et rixam multum interesse ait: namque turbam multitudinis ho
Abbreviated transcription (French):
pediri quominus dupliagam eo¬
q mo clofraudem edicto. debitoib¬
q fieĩ cẽq iniquũ plus hẽdes nõs
ferre qũa fertemus ip̃i Idest Side¬
functus mi nus diplo abstulit. ad¬
ploferat. Arboꝵ furtim cesaꝵ h¬

Expanded text:
i, quo minus dupli agam, eoque modo fraudem edicto fieri esseque iniquum plus heredes nostros ferre, quam ferremus ipsi.Idem, si defunctus minus duplo abstulit, adplo ferat. ARBORUM FURTIM CAESA
Abbreviated transcription (Latin):
Utilissimum idedic tum p̃¬
aduersus malefitia ẜ uorum
uidelic necum plures furtum ad mu¬
tunt. eu̾tãt dñi patͥmonium.siom̃s d¬
dere aut ꝓ singłis extimationẽ litis
offerre cogantur ¶ Datur igitur arbit¬
um ħ eclicto.ut siquidem uł it dide no¬
xios ẜuos possit om̃s dedere qui parti¬
cipauerunt furꝰͦtum. Eiũ uõsi malu¬
erint extimationẽ offerre. tm̃offe¬
rat: quantum suinus lib furtum fe¬
ciss ⁊ retineat familiam suam ħ̃ au
facultas dño tribuit᷑ totiens. cͦtieᷤ igno¬
rante eo furtum factum ẽ. Cetm̃ sieo
sciente. facultas ei nonerit data/nã ⁊
quamho ub sufferri. de flugipotĩt.¬

Expanded text:
Utilissimum id edictum praduersus maleficia seruorum, uidelicet ne, cum plures furtum admittunt, euertant domini patrimonium, si omnes dedere aut pro singulis aestimationem litis offerre cogatur. datur igitur arbitrium hoc edicto, ut, si quidem uelit dicere noxios seruos, possit omnes dedere, qui participauerunt furtum: enimuero si maluerit aestimationem offerre, tantum offerat, quantum, si unus liber furtum fecisset, et retineat familiam suam.Haec autem facultas domino tribuitur totiens, quotiens ignorante eo furtum factum est: ceterum si sciente, facultas ei non erit data: nam equam homo liber sufferret, defungi pot
Abbreviated transcription (Latin):
ciente altõ furtum fecit. omĩu̾m
iominie cum eo quiscit furtiaq¬
otu cumalto adeum modumꝗ
elicto eonp̃hensus est. Quociuse
pstitit nontotuis familiae nomine.
ab hoc sotĩo partem con sequatir.
eo quoq exlege aquilia.ul ex lege.¬
xi. tabularum agipotĩt ic petit¬

Expanded text:
sciente altero furtum fecit: omnium nomine cum eo qui scit furtit, cum altero ad eum modum, qui edicto comprehensus est: quod ille praestiterit non totius familiae nomine, ab hoc socio partem consequeretur.eo quoque ex lege Aquilia uel ex duodecim tabulis agi pot
Abbreviated transcription (Latin):
stratus fidĩ conmissi ẜuandicausa
inpossessionẽ miserunt. date arbĩ¬
trũ possunt ad ea distrahenda: que
ex his recdactũ: ap̃fidĩ conͥ missariũ
incausa depositi sit. donecdesidr̃ cõ¬
missoꝙ ei de betur const.¬

Expanded text:
stratus fideicommissi seruandi causa in possessionem miserint, dare arbitrum possunt ad ea distrahenda, quae ex his redactum apud fideicommissarium in causa depositi sit, donec de fideicommisso quod ei debetur const
Abbreviated transcription (Latin):
neratus. siueis cuius debonis agi¬
tur. siue quid is debuit. ꝙ. rodde
cũ siuiuer funeraria actione cogi
oporter. pͥuilegiolocussit paru¬
referre dicamus. qua actione huc¬
sũptus repetatur. funerariãlamhreiᷤᷤ¬
cũdean qua alia dũmodo sũꝑtus fu¬
neris causa factussit. Quacũquait̃
dũẽ locũcẽ pͥislegiossi mõ quis nõ
abiciendi pͥui legi i causa stipulatꝰ¬
ẽ. ¶ disponsadedit dotem. ⁊nuꝑ
tiis renuntiatũẽ. tam ⁊ sup̃a dotẽ¬
conlicit tm̃ equũẽ hane ad p̾uile

Expanded text:
neratus, id est siue is, cuius de bonis agitur, siue quid is debuit, quod reddere eum, si uiueret, funeraria actione cogi oporteret, priuilegio locus sit parureferre dicamus, qua actione hsumptus repetatur, funeraria an familcundae an qua alia, dummodo sumptus funeris causa factus sit. quacumque igitur dum est locum esse priui legio, si modo quis non abiciendi priuilegii causa stipulaest. Si sponsa dedit dotem et tiis renuntiatum est, tametsi ipsa dotecondicit, tamen aequum est ha
Abbreviated transcription (Latin):
causa cognita ÷ descͥbe: aliquid ex in¬
strum̃tis creditorib debebit ꝑ mitte¬
re. ¶ Siqua idonea causa int̃ uenin
punctio concedenda sit creditõib ui¬
deamꝰ. Et ait labo amplius quã semł
non ẽẽ concedendã. Siquis tam̃ inꝗͥ¬
iirauĩt ñcalũnie causȩ ꝑostulare noꝙ
hãe que despuncrĩt. Item faciemdã
potestatẽ ait nec amplius quãbis. ꝓp̃ui
unt debitoris. in comꝑationẽ extran:¬
i. ⁊ eiꝰ qui creditor aognatus uesit. po

Expanded text:
causa cognita etiam describere aliquid ex instrumentis creditoribus debebit permittere, si qua idonea causa interueniatpunctio concedenda sit creditoribus, uideamus. et ait Labeo amplius quam semel non esse concedendam: si quis tameniurauerit non calumniae causa se postulare neque habere quae dispunxerit, iterum ei faciendam potestatem ait nec amplius quam bis. 16 Gaunt debitoris, in comparation‹e› extranei et eius, qui creditor cognatusue sit, po
Abbreviated transcription (Latin):
atur. aut si ne controu̾sia ñ possideatur
creditor quimpossessionẽ pmissu ẽ. ꝑm̃
torẽ acͥtio qui inpossessionẽ missus est.
de eo quod ex bonis debitõis ad eũꝑueñ
siñdũ sit aliquid con secͦutus: actiones
suas p̾stabit. ¶Daturaũt infactũac.d¬
tio aduersus eum omneꝙ inactione
negotioꝵ gestoꝵ ueni. siagiposs te¬
necorrũpantur rões. uniħ negotiũ eẽ¬

Expanded text:
tur, aut sine controuersia non possideatur creditor qui in possessionem missus est, perinde torem actio, qui in possessionem missus est, de eo quod ex bonis debitoris ad eum peruenit: si nondum sit aliquid consecutus, actiones suas praestabit. datur autem in factum actio aduersus eum et omne, quod in actionem negotiorum gestorum ueniret, si possene corrumpantur rationes, uni hoc negotium
Abbreviated transcription (Latin):
rib postulat inbonis debitorisse miti
queritur: utrũ solu i qui petit possidẽ
põt: ancũ unus petit. ⁊ p̃tor ꝑmisit.
om̃ib credit᷑oib aditussit ⁊c̃ modius
lius petentis. quã creditõib ⁊nͦrẽ per¬
missũ uidi. ꝙ ⁊ lab̃o putat. nec iu debi¬
tur lib̾a ꝑsona adquire̾re aliiquĩ nec
sibi quic ꝗͣ ad quisierit cuip̃tor ꝑmi¬
sit. s aliquid erordine facit. ⁊ iõ cet̾is

Expanded text:
ribus postulat in bona debitoris se mitti, quaeritur, utrum solus is qui petit possidere potest, an, cum unus petit et praetor permisit, omnibus creditoribus aditus sit. et commodius lius petentis, quam creditoribus et in rem permissum uideri: quod et Labeo putat. nec uidebitur libera persona adquirere alii, quia nec sibi quicquam adquirit, cui praetor permittit, sed aliquid ex ordine facit: et ideo ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
creditor ñẽ minime dicendũ ẽ. uł eũ
quicreditorẽ possidẽ posse quianicħ
egit tał postulatio. Alit̃ atq sicreditorꝰ
cui ꝑ missũẽ possidẽ postei recepit de¬
bitũsuũ. cetĩ it potuerunt ꝑ agẽ bonor
uenditionẽ. ¶s qui possidẽ rubetur:
eo loco iussus udt᷑ cuius cura adiuben¬
tem ꝑtinz. ¶ Si p̃pnaturã reiuelutisip̃¬
dium mun datũ sit aut p̃platronũpo¬
tentĩam ñ põt possidĩ recfẽdr nẽe ꝙ¬

Expanded text:
creditor non est, minime dicendum est uel eum, qui creditor est, possidere posse, quia nihil egit talis postulatio: aliter atque si creditor, cui permissum est possidere, postea recepit debitum suum: ceteri enim poterunt peragere bonorum uenditionem. Is, qui possidere iubetur, eo loco iussus uidetur, cuius cura ad iubentem pertinet. Si propter naturam rei ueluti si praedium inundatum sit aut propter latronum potentiam non potest possidere, recte
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. hei p̃stetur. Sufficit gͥ sinedo
datus continebitur. ⁊ ip̃e debitor. si
contigerit nebonaciꝰuene at̃ ⁊ ipsi
itaqͣ creditõi adũsus hos dabitur ac¬
tio. quos enumerauimus. siue quid
infructib recipiendis crogauit. siue
in familia alenda curandaue. p̃sidiis
fulciendis: uł reficiendis . ł đdãpno in¬
fecto ꝓmittendo ułẜuonoxali iudi¬
ciodfensosimͦ ñ mag̃eũex p̃ẽdit dedẽ quã

Expanded text:
gauit, hoc ei praestetur: sufficit igitur sine datus continebitur et ipse debitor, si contigerit, ne bona eius ueneant. et ipsi itaque creditori aduersus hos dabitur actio, quos enumerauimus, siue quid in fructibus percipiendis erogauit siue in familia alenda curandaue praediis fulciendis uel reficiendis uel damno infecto promittendo uel seruo noxali iudicio defenso, si modo non magis eum expedit d
Abbreviated transcription (Latin):
deiectus esꝰ sicut ip̃m fundũ recepis.
ses:̃ sui aut clam. aut p̃caĩo eũ p̾¬
sideres. itares quoꝙ mobiles. omĩ¬
dapnandus es quanti mea t̃ sit. quia
in eo ipsocul patua ꝓcessit: ꝙ õmo ui
deieristiaut ui aut clam fecisti.

Expanded text:
deiectus es, sicut ipsum fundum recipis, etiamsi ui aut clam aut precario eum possidere‹s›, ita res quoque mobiles omamen damnandus es, quanti mea intersit, quia in eo ipso culpa tua praecessit, quod omnino ui deiecisti aut ui aut clam fecisti.
Abbreviated transcription (Latin):
siunꝰ. uł al t̃fustem. uł gladiũ rcti¬
tur. Plus dicitur::simermes uene¬
rant.si inip̃a cert̾atione. quim her¬
mes uenerant eꝯpoesserunt: ut fu¬
ꝓtes aut lapides sumerent uiserit
armata QQuiarmatiuenerunt:
si armis non sunt usi ad deicien¬
dũ sed deiecerunt: armatauis fac¬
ta ẽẽ uidetur. Sufficit it terror ar¬
moꝵ utiudeantur armis deieciᷤ¬
se¶Siquis aũt iusisarmatis quia¬
lio tendebant. metuħ ꝑt̃ritus ꝓfu¬
git: non uiclet᷑ uileiectus. Quia
nhoc aĩo fuerunt. quiarmatierãt
s⁊ aliotendebant. Prom̃ ⁊ sicũar¬
matos audiss uenire. metudecesse¬
e rit depossessione. siue uerũ siue fal
tq sũ audiss di cendũẽ ñẽe eũ armis¬
ĩ Adeiectũ. nͥpossessio abhis fu̾it occu¬
i p̾ata . Si autem cũ dñs uenir: inpos¬
s.sessionẽ. armati eũ ꝓhibuerunt ꝗ
Sinuaserant possessionẽ: uiderieũ
rmis deidctũ Eug quicum armi
uenit. possumus armis repellere
S⁊ hoc confestim ñ exint̃ uallo dũ¬

Expanded text:
et si unus uel alter fustem uel gladium tetur. Plus dicitur, et si inermes uenerant, si in ipsa concertatione qui inermes uenerant eo processerunt, ut fustes aut lapides sumerent, uis erit armata. Qui armati uenerunt et si armis non sunt usi ad deiciendum, sed deiecerunt, armata uis facta esse uidetur: sufficit enim terror armorum, ut uideantur armis deiecisse. Si quis autem uisis armatis, qui alibi tendebant, metu hoc deterritus profugerit, non uidetur deiectus, quia non hoc animo fuesed alio tendebant. Proinde et si, cum armatos audisset venire, metu decesserit de possessiosum audisset, dicendum est non esse eum armis deiectum, nisi possessio ab his fuerit occupata.Si autem, cum dominus ueniret in possessionem, armati eum prohibuerunt qui inuaserant possessionem, uideri eum armis deiectum.Eum igitur, qui cum armis uenit, possumus armis repellere, sed hoc confestim, non ex interuallo, dum
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ ẽ anlibto in patronũ uł lib̾is
adũsus parentes conpetat. Et ue¬
rius ẽ nec libto inpatronũ nec in
parentes libis dandũe. Meliusq
erit infactũ actionẽ his conpetẽ.
Aut̃ atq siui armata us sit adu̾sus
lib tũ patronus. uł adu̾sus libos
parentes. Namħ int̃dictũ ẽ pe̾tit¬
Hoc int̃ dictũ ⁊ hr̃di. ⁊ cet̾is suoceᷤ

Expanded text:
itum est, an liberto in patronum uel liberis aduersus parentes competit. et uerius est nec liberto in patronum nec in parentes liberis dandum esse meliusque erit in factum actionem his competere. aliter atque si ui armata usus sit aduersus libertum patronus uel aduersus liberos parens: nam hic interdictum competit.Hoc interdictu
Abbreviated transcription (Latin):
dicto tenetur. quialit̃ focit flũe
quã pͥore estate flunt. Et icłco
aunt p̃torem pͥorẽ estatẽ ẽp̃hen¬
disse. quia sẽꝑ certior ẽ nat̾alis cur¬
sus fluminis estate quã potis hie¬
me. Necadinstantẽ estatẽ s ad pͥo¬
rẽ ħ int̃ dictũ refertur. qui aillius
etatis flunus indubit᷑atior ẽ.
¶Estas ad equino ciũ auctunale
refertin. Et quid forte este inter¬
dicet̾ur. ꝓnima suꝑior estas erit ĩ¬

Expanded text:
enetur, qui aliter fecit fluere, quam priore aestate fluxit. et idcirco aiunt praetorem priorem aestatem comprehendisse, quia semper certior est naturalis cursus fluminum aestate potius quam hieme. nec ad instantem aestatem, sed ad priorem interdictum hoc refertur, quia illius aestatis fluxus indubitatior est. aestas ad aequinoctium autumnale refertur. et si forte aestate interdicetur, proxima superior aestas erit in
Abbreviated transcription (Latin):
minus cõcessis flumina exeͣscãt
uł mutatus aluȩus uicinis aliꝗͣ¬
⁊mina publica siue nauigabilia
flu̾at quã pͥore estate flux̃. Non
om̃is ergo qui inmisit uł feẽ tene¬
tur .s: qui faciendo. uł inmit tendo
efficit alit̃ quã pore estate flux̃.
aquã fluere. Quiaut ait. Alit̃ flu¬
aquae referendu. Et qñalit̃ dicen

Expanded text:
minus concessis flumina excrescant uel mutatus alueus uicinis iniurmina publica, siue nauigabilia fluat, quam priore aestate fluxit': non omnis ergo, qui immisit uel qui fecit, tenetur, sed qui faciendo uel immittendo efficit aliter, quam priore aestate fluxit, aquam fluere. quod autem ait 'aliter fluaqua
Abbreviated transcription (Latin):
quã si quid factũsit uti delege fiei
lic̾uĩt. ¶ Si inmari aliquid fiãt. la¬
beo ait. ẽ pedẽ tale int̃dictũ. Neꝗdͥ in
mai:. inuelittore quoportus statio
ĩt ue. nauigio det̃ius fit. S⁊ si ĩ flu¬
mine plublico ñtm̃ nauigabilifiat.
flumine . p̃ .oo.ripaue eiꝰ fiat. siueqͥ
in id flum̃ ripãue factũ in missum
habes. quostatio it̃ue naingio deti¬
orsit fiat restituas Suꝑiꝰ int᷑ dictũ
ꝓhibitõiuuẽ. ħ restitutõiũ ẽ. ad e¬
andẽ causam ꝑtinens. Iube̾tur au¬
tẽ is qui factũ uł inmissũht̃. restitu̾e

Expanded text:
i licuit'.Si in mari aliquid fiat, Labeo competere tale interdictum: 'ne quid in mari inue litore' 'quo portus, statio iterue nauigio deterius fiat'.Sed et si in flumine publico, non tamen nauigabili fiat, flumine publico ripave eius fiat sive quid in id flumen ripamve eius immissum habes, quo statio iterve navigio deterior sit fiat, restituas". Superius interdictum prohibitorium est, hoc restitutorium, ad eandem causam pertinens. Iubetur autem is, qui factum vel immissum habet, restitue
Abbreviated transcription (Latin):
dccidit Cũ aũt fals ẽ ꝓcurator cũ
ipso tantu ꝓͥ curatore int̃ dic ideb̾e¬
al derecit ratu habuero sunt qui
putent ẜ sabinũ ⁊ cassiũ quiratiha¬
Ibitionẽ mãdatoc̃parãt incͥusdide ie¬
cisse. int̃ dictoꝗ eistotenĩ.⁊ hoc
uerũẽ Recͣtuis n dicitur. in ma¬
lefitio ratibabitationẽ manda¬
to conͦꝑari¶Quiꝰdgͣ additur aut fa¬
miliatua deiec̾it. mĩto seͥptũ ẽ. in
Teũcasũ in quẽ familia uiderecit.
Cetm̃ si iussit. ip̃e deiecit. necgraua¬
noĩe Quippecũ aut ꝑuenit adeũ ali¬
quid eũ ⁊ restituerit: aut nõ ꝑuenit
⁊ ipsos ẜuos male fitii causa nored

Expanded text:
rator, cum ipso tantum procuratore interdici deberealius deiecit, ratum habuero, sunt qui putent secundum Sabinum et Cassium, qui ratihabitionem mandato comparant, me uideri deiecisse interdictoque isto teneri, et hoc uerum est: rectius enim dicitur in maleficio ratihabitionem mandato comparari.Quod igitur additur 'aut familia tua deiecit', merito scriptum est in eum casum, in quem familia mea ui deiecit. ceterum si iussit, ipse deiecit, nec grauanomine, quippe cum aut peruenit ad eum aliquid et restitueret, aut non peruenit et ipsos seruos ma
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ te recedimus ut omississe posses¬
sionẽ uelimus idem ẽ. ¶ Eũqui
neq aio neq corꝑe possidebat: in¬
ñuideri deiectũ querius ẽ. Deiei¬
tur qui amit tit poͣsessidhẽ ia
reppłe licere. ¶Ui possidẽ eũ diffiz¬
mendũẽ qui expulsouetẽ possesso¬
re aqquisitam ꝑuĩ reꝵ possessionẽ
obtim. aut quimħ ip̃m aptatus ⁊p̃
paratus uenit: ut cͣc bonos mores au¬
xilioue ꝓhib̾i possit. ingͣdiens inpꝰ¬
sessionẽ uĩ fatiat. S qui ꝑuĩ posseᷤ¬
sionẽ suã retinuit. labo ait nuipos

Expanded text:
nte recedemus, ut omississe possesnte recedemus, ut omississe possessionem vellemus, idem est. Eum, qui neque animo neque corpore possidebat, innon videri deiectum verius est: deicitur enim qui amittit possessirepellere licere.Ui possidere eum definiendum est, qui expulso uetere possessore adquisitam per uim possessionem optinet aut qui in hoc ipsum aptatus et praeparatus uenit ut contra bonos mores auxilio, ne prohiberi possit ingrediens in possessionem, facit. sed qui per uim possessionem suam retinuerit, La
Abbreviated transcription (Latin):
utar int̾ dicto ⁊ lib̾ iudicatus fu̾it.
sapparui̾t ignorante eo aẜius eiꝰ ui
me deiectũ: in possessionẽ restit᷑uar.
deiectis ip̃e deieci depossessione ui¬
detur. ⁊̃ siign̾or eos deiectos ꝑ quos
possidebat. EEt siquis gͥ alius per
quem possidebam deiectus fu̾it. mͥ
conpetẽ int̃ dictũ neminidubiũ ẽ
¶Int̃ dictũ aũt ħ nulli ẽpetit. nisi
ei qui t̃ẽ cũdeicẽtur possidebat. nec
alius deieci uissꝰ ẽ: quã ꝗp̾sid. di¬
ue aũt corͣ ꝑe siue aĩo possiden s qui
deiectus ẽ: palãe uideiectu iudi id
cͥoq siquis de agrosuo uł dedomo
ꝓcessissꝰ nemine ẜuoꝵ relicto. mor
reutens ꝓhibiͥtussit ingͣdi in ipsũ
p̾diũ. uł siquis eũ in medioitinere
detinu̾eͬrit ⁊ ipse possedit: uideiec¬
tus uidetur. Ad emistin ei possessi¬
onẽ qũa dĩo retinebat⁊ siñcorpore
tuũ nos possessiones aĩoretine̾. ⁊d
eueisi pli causadidie ꝓculũ dicere.
Namexomib p̃diis ex quib ñ hac¬

Expanded text:
nterdicto et liber iudicatus fuerit et apparuerit ignorante eo a servis eius vi me deiectum, in possessionem restituar. Qdeiectis ipse deici de possessione videtur, etiamsi ignoret eos deiectos, per quos possidebat. et si quis igitur alius, per quem possidebam, deiectus fuerit, mihi competere interdictum nemini dubium est. Interdictum autem hoc nulli competit nisi ei, qui tunc cum deiceretur possidebat, nec alius deici visus est quam qui possidet. Sive autem corpore sive animo possidens quis deiectus est, palam coque si quis de agro suo vel de domo processisset nemine suorum relicto, mox revertens prohibitus sit ingredi vel ipsum praedium, vel si quis eum in medio itinere detinuerit et ipse possederit, vi deiectus videtur: ademisti enim ei possessionem, quam animo retinebat, etsi non corporetuum nos possessiones animo retinere, id exempli causa didici Proculum dicere: nam ex omnibus praediis, ex quibus non hac
Abbreviated transcription (Latin):
exuoluntate eiꝰ mislu intrare ꝓhibuit
Neq it añt amissã possessionẽ uide̾ri.
qua tradit̾a fuiss emptõi qui a nemo
eo mͥmo eẽt ut possessionẽ omitter
etpt emptore quamemptor adeptus ñ¬
cufuiss. Emptorẽ quoꝙ quĩ posteriĩ
adhibuit. ⁊ ip̃m int dieto colono teñ
Nonn abip̃so. s. auenditore ꝑuifum¬
clũ ẽe possessũ: cuipossessio eẽt ablat
Que sitũ ẽ anẽp̃tõi suc̃curri debeat. si
uolunt᷑ate uenditois colonũ postea
Qui expulissꝰ: dixinõ eẽ uiuã dũ qui
mandatũ illicitũ suscepit. ¶ Eũ ꝗ
fu̾dũ uendicabit ab eo cum quo inter

Expanded text:
te eius missum intrare prohibuerit: neque enim ante omissam possessionem videri, quam si tradita fuisset emptori, quia nemo eo animo esset, ut possessionem omitteret propter emptorem, quam emptor adeptus non fuisset. emptorem quoque, qui postea vim adhibuit, et ipsum interdicto colono teneri: non enim ab ipso, sfundum esse possessum, cui possessio esset ablata. quaesitum est, an emptori succurri debeat, si uoluntate uenditoris colonum postea ui expulisset. dixi non esse iuuandum, qui mandatum illicitum susceperit.Eum, qui fundum uindicauit ab eo, cum quo inter
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ⁊ adeos tantũ: quide solõ eicu̾mt̃
ut putade fundo siue edificãtio. ad
aliũ aũt ñꝑtin. Et siqs dearea deiec
solo coherentideiciunt᷑. Qualis cũqi
it fuit locus uñ ꝗs uideiectus ẽ. int̃ dies¬

Expanded text:
t ad eos tantum, qui de solo deiciuntur, ut puta de fundo sive aedificio: ad alium autem non pertinet. Et si quis de area deiectsolo cohaerenti deiciuntur: qualisqualis enim fuerit locus, unde quis vi deiectus est, interdic
Abbreviated transcription (Latin):
receptaculũ aque manufac̾tã Pos
¶la ne quilacũ uł stagnũ conduxit
sipiscariꝓhibeatur: utile int̃ dictũ
c̃pet̾it. Sabinus consentit ⁊ labeo.
Ergo ⁊ siamunicipib ẽ duc tũht. e¬
quissimũ erit obuectigalis fauorẽ
int̃licto eũ ter. ¶ diquis uelit m¬
t̃elictũ tale morẽ ut locus depͥmat᷑:
peccõis appellancligra. ñdeb au¬
diri. ⁊ta melascrib. Tbidẽait tale
int̃ cdictũ conpetẽ nęcuius fiat.
quominus pecus ad flum̃ priblieũ
ripãue eiꝰ fluminis. p. ci appellãt᷑.¬

Expanded text:
receptaculum aquae manu facta. Possuo plane, qui lacum vel stagnum conduxit, si piscari prohibeatur, utile interdictum competere Sabinus consentit: et ita Labeo. ergo et si a municipibus conductum habeat, aequissimum erit ob vectigalis favorem interdicto eum tueri. Si quis velit interdictum tale movere, ut locus deprimatur pecoris appellendi gratia, non debet audiri: et ita Mela scribit. Idem ait tale interdictum competere, ne cui vis fiat, quo minus pecus ad flumen publicum ripamve fluminis publici appellat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ait p̃tor. deiecisti aut. familia
tua deiee. Merito familie mtioh¬
bita e. Nãcu deiecisti. uerbũ refert̃
ad ꝑsonã eiꝰ qui deiecit. nec ꝑtineat
gad eũ cuiꝰ familia deiecit. Nec em̃i¬
tta ego uideor deiecisse:si familia mea
deiecĩt ẽ seq̃ns fuit addere aut fami

Expanded text:
Ait praetor: 'deiecisti aut familia deiecit'. merito familiae mentio habita: nam cum 'deiecisti' uerbum refertur ad personam eius qui deiecit nec pertineat ad eum, cuius familia deiecit nec enim ego uideor deiecisse, si familia mea deiecerit, consequens fuit addere 'aut fami
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ dictũ oonpetẽ ñ ẽ ambigendum¬
¶ Dĩqs cdanaue uideiectus ẽ. huicint̃¬
dicto locus nẽ. Argum̃to eiꝰ quide
uehiculo detractus ẽ. quẽ nemodi¬
xit int̃dicto ħ uti posse. Plane siq̾
diligneis adib deiectus fuit.nemo
iectus ẽ. ht̃ int̃dictũ. ¶ Deicitur is
qui possic sũi ciuilĩt siue natalit̃
possideat. Nã matalis ⁊ ꝓsuo pos¬

Expanded text:
interdictum competere non est ambigendum.Si quis de naue ui deiectus est, hoc interdicto locus non est, argumento eius, qui de uehiculo detractus est, quem nemo dixit interdicto hoc uti posse.Plane si quis de ligneis aedibus deiectus fuerit, nemo iectus est habet interdictum. Deicitur is qui possidet, sive civiliter sive naturaliter possideat: nam et naturalis pos
Abbreviated transcription (Latin):
flum̃ ei dare solitũ. Yredia eiꝰ depo¬
pulai. si forte ageres. uł quã aliã
amunitionẽ adhibuit: ut agrũ
suũ tueretur: eaq rescursũ flu¬
minis ad aliquid inmutauit
cur ei ñc̃ sulatur Ylerosꝙ scio
ꝓrsus flumina au̾tisse. alueosq
mutasse dũp̃diis si c̃sulunt. Op̃¬
t: i in huiꝰmoi reb utilitatẽ. ⁊ tu¬
telã facientis specta̾i. sine iniuria¬

Expanded text:
flumen ei dare solitum, praedia eius depopulari, si forte aggeres uel quam aliam munitionem adhibuit, ut agrum suum tueretur eaque res cursum fluminis ad aliquid immutauit, cur ei non consulatur? plerosque scio prorsus flumina auertisse alueosque mutasse, dum praediis suis consulunt. oportet enim in huiusmodi rebus utilitatem et tutelam facientis specta
Abbreviated transcription (Latin):
tenẽĩ ꝗfecit. uł inmisit. s eũ qui fac¬
tũ uł in missũh̃t. deniq labeo seri¬
bit. Si auedortiuis aquã deriuaue¬
rit: teneri tehoc intdicto. siea tu
utaris.
publico flumine ducatur aquani
chil inpedit. nͥ imp̃r aut senatus ue¬
tet. Simõ ea aqua musu p .oo. nerit.
Er si aut nauigabile.ẽ. aut exeo a¬
luid nauigabile sit. ñ ꝑmit titur

Expanded text:
factum immissum habet. denique Labeo scribit, si auctor tuus aquam deriuauerit, et hoc interdicto, si ea tu utaris. publico flumine ducatur aqua, nihil impedit nisi imperator aut senatus uetet, si modo ea aqua in usu publico non erit: sed si aut nauigabile est aut ex eo aliud nauigabile fit, non permitti
Abbreviated transcription (Latin):
uusus necessa̾ius ẽ ssipedestre it̃ in
dt̃iuidetur: siusus eiꝰ corrupatur.
uł diffitilior fiat. aut minor. uł rari¬
or. aut si ntotũ auferatur. Pno ind̾
siue deriuetur aqua ut exiguior
factaminus sit nauigabib uł sidila¬
tetur ut diffusa breuẽ ⁊quã fatiat.
ul contra. Sico angustetur ut rapidi¬
us flum̃ fatiat. uł siquid aliudfiat
ꝙ. nauigationẽ in comochͫ difficili¬
terdicto locuserit. ¶Labeo seͥ bit ñ¬

Expanded text:
usus necessarius est. si pedestre iter imusus necessarius est. si pedestre iter imuidetur, si usus eius corrumpatur uel difficilior fiat aut minor uel rarior aut si in totum auferatur. proinde siue deriuetur aqua, ut exiguior facta minus sit nauigabilis, uel si dilatetur, aut diffusa breuem aquam faciat, vel contra sic coangustetur, et rapidius flumen faciat, vel si quid aliud fiat quod navigationem incommodet difficiliterdicto locus erit. Labeo scribit n