comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pro pasche sollẽpnitate nõ suo tempo¬
tarent. Scripsit cum coepĩs suis exor¬
tatoriam ad eos epłam. obsecrans eos
et contestans imitatem pacis et ca¬
tholice obseruationis cume a que to¬
sam scotiam. Laurentius. Mellitus.
Sedes apostolicam ore suo sicut uni¬
uerso orbe terrarũ in his occiduis par¬
tibus ad p̾dicandũ gentibus paganis
dirigeret. atq in hanc insulam q̃
bitãnia nũcupatur contigit introis¬
se: anteꝙͣ cognosceremus. Credẽtes
ꝙ iux̃ morem uniu̾salis eccłe ingre¬
derentur in magna reu̾entia scĩtatis
tam buttones ꝙ̃ scottos ueneratisimmꝰ.
Sed cognoscentes brittones. scotos
meliores putaͬmus. Scotos uero per
batem in gallus uenientẽ nicħ dis¬
crepare a britonibus in eoꝵ conuer¬
satione didicimus. Nam dagamꝰ
ep̃s ad nos ueniens non solum cibũ
nobiscum: s nec in eodem hospitio
quo uescebamͥ sumere uoluit. Mi¬
sit idem laurentius cũ coepĩs suis ⁊

Expanded text:
quod Paschae sollemnitatem non suo tempoquod Paschae sollemnitatem non suo tempotarent; scripsit cum coepiscopis suis, exhortatoriam ad eos epistolam: obsecrans eos et contestans unitatem pacis et catholicae observationis cum ea quae tosam Scottiam, Laurentius, Mellitus esedes apostolica, more suo sicut in universo orbe terrarum, in his Occiduis partibus ad praedicandum gentibus paganis dirigeret, atque in hanc insulam, quae Brittania nuncupatur, contigit introisse antequam cognosceremus: credentes quod juxta morem universalis Ecclesiae ingrederentur, in magna reverentia sanctitatis tam Brittones quam Scottos venerati sumus; sed cognoscentes Brittones, Scottos meliores putavimus. Scottos vero per batem in Gallis venientem, nihil discrepare a Brittonibus in eorum conversatione didicimus. Nam Daganus episcopus ad nos veniens, non solum cibum nobiscum, sed nec in eodem hospitio quo vescebamur, sumere voluit. » Misit idem Laurentius cum coepiscopis sui
Abbreviated transcription (Latin):
uccessit augustino in episcopatũ
laurentius: quen ip̃e itcirto adh
uiuens ordinauerat. ne se defuncto sta¬
tus ecclẽ tam rudis uel ad horam pa¬
store destitutus uacillare inciperet. I
quo et exͫ sequebatur pͥmi pastoris ec¬
clesie .i. beatissimi apostoloꝵ princi¬
pis petri. qui fundata rome eccła xp̃i
clementem sibi adiutorem euange¬
lizandi sił et successorem consecrasse
du potitus: strenuissie fundamẽta
eccle queq nobiliter iacta iudit: au¬
culminis et crebra uoce sc̃e exͥortatio¬
nis et continuis pie operationis exẽ¬
plis: ꝓuehere curauit. Deniq non
solum noue que de anglis erat collc̃ã
eccłe curam gerebat. s et ueterum bri¬
tanie incolarum. nec non et scotoruz
qui hiberniam insulam britanie pro¬
rimam incolunt populis pastoralẽ
impendere sollicitudinẽ curabat. Si¬
quidem ubi scotoꝵ ĩ prefata ip̃oru
patria. quonio et brittonum in ipsa
britania. uitã ac ꝓfessionẽ minꝰ ecͣcͣsti¬
Lcam i multis esse cognouit.Maxĩe

Expanded text:
utem Augustino in episcopatum Laurentius DCV, quem ipse idcirco adhuc vivens ordinaverat, ne se defuncto status Ecclesiae tam rudis, vel ad horam pastore destitutus, vacillare inciperet. In quo et exemplum sequebatur primi pastoris Ecclesiae, hoc est, beatissimi apostolorum principis Petri, qui fundata Romae Ecclesia Christi Clementem sibi adjutorem evangelizandi, simul et successorem consecrasse du potitus strenuissime fundamenta Ecclesiae, quae nobiliter jacta vidit, auculminis, et crebra voce sanctae exhortationis, et continuis piae operationis exemplis provehere curavit. Denique non solum novae quae de Anglis erat collecta, Ecclesiae curam gerebat, sed et veterum Brittaniae incolarum, necnon et Scottorum qui Hiberniam insulam Brittaniae proximam incolunt, populis pastoralem impendere sollicitudinem curabat. Siquidem ubi Scottorum in praefata ipsorum patria, quomodo et Brittonum in ipsa Brittania vitam ac professionem minus ecclesiasticam in multis esse cognovit, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
uos urõs q omnes in omĩbus
bonis operili auxiliau dignetur.
ut cum xp̃o in futuro regnetis se¬
culo. In columem excellentiam
uĩa gratia superna custodiat. Q
sane ꝓ uighardo repertus ac de¬
dicatus sit antistes libro sequen¬
te oportunius dicetur.

Expanded text:
strosque omnes in omnibus bonis operibus auxiliari dignetur, ut cum Christo in futuro regnetis saeculo. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat. » Quis sane pro Uighardo repertus ac dedicatus sit antistes, libro sequente opportunius dicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Credebant q et baptizabantur qͦt¬
qͦt erant pordinati ad uitam et̾nã.
in quibus erant offridus et ad fridꝰ
filii regis heduni. qui ambo ei exu¬
li nati sunt. de quo enburga filia
cearli regis mercioꝵ. Baptizatis
tempore sequenti et alii liberi eiꝰ.
de hedilberga regina ꝓgeniti. edi¬
lhun et edildridis filia. et alter filiꝰ
uuscfrea. quoꝵ primi albati adhuc
rapti sunt de hacuita. et eburaci ĩ
eccła sepulti. Baptizatus et iffifi¬
lius offĩdi. s et alu nobiles ac regiiͣ
tunc fuisse feruor fidei ac desideriũ
lauacri salutaris genti nordanhĩ¬
broꝵ ut quodam tempore paulmꝰ
zandi et baptiz andi officio dedito
moraretur. quilꝯ diebus cunctis
a mane usq ad uesperum nil ali¬
ud ageret ꝙͣ confluentem eo de
cunctis uiculis ac locis plebemxͥ
uerbo salutis instruere. atq instrͥ¬
tam in fluniogleni qui ꝓximus
erat. lauacro remissionis abluere
hc uilla tempore sequẽtiu Regũ

Expanded text:
credebantque et baptizabantur quotcredebantque et baptizabantur quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam: in quibus erant Osfrid et Eadfrid filii regis Aeduini, qui ambo ei exuli nati sunt de Quoenburga filia Cearli regis Merciorum. Baptizati sunt tempore sequente et alii liberi ejus de Aedilberga regina progeniti, AedilVuscfrea quorum primi albati adhuc rapti sunt de hac vita, et Eburaci in ecclesia sepulti. Baptizatus est et Yffi filius Osfridi, sed et alii nobiles ac regii tunc fuisse fervor fidei ac desiderium lavacri salutaris gente Nordanhymbrorum, ut quodam tempore Paulinus zandi et baptizandi officio deditus moraretur: quibus diebus cunctis a mane usque ad vesperam nil aliud ageret quam confluentem eo de cunctis viculis ac locis plebem Christi verbo salutis instruere, atque instructam in fluvio Gleni, qui proximus erat, lavacro remissionis abluere. Haec villa tempore sequentium regum
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis gentisg sue nobilibus
ac plebe perplurima fidem et la¬
uacrum sc̃e regenerationis annore¬
eburaci die scõpasche. pridie yduum
apͥlium. in ecclã sã petri aplĩ quam
ibidem ip̃e de ligno cum cathezi za¬
retur atq ad percipiendum baptis¬
ma imbueretur. citato opere con¬
strinxit. In qua etiã ciuitate ip̃i doc¬
tori atq antistiti suo paulino. sedẽ
episcopatus donauit.Mox autez
ut bapͣma consequtus est. curauit
docente eodem paulino maiorem
ip̃o in loco. et augustam de lapide
fabricare basilicam: in cuius me¬
dio ip̃m qd̾ prius fecerat oratoriũ
includeretur. Preparatis ergo
fundam̃tis in giro prioris oratorii.
per quadrũ cepit edificare basilicã.
Sed priusꝙ̃ altitudo parietis esset
consũmata: Rex ip̃e impianece ce¬
cisus: opus rdem successori suo osu¬
aldo ꝑficiendum reliquit. Paulinꝰ
autemex eo tempore sex annis cõ¬
tinuis .i. usq ad finem ĩperii Regis
illius. uerbum dei annuente ac
fauente ip̃o in ea ꝓuintia p̾dicabat.

Expanded text:
cunctis gentis suae nobilibus, ac plebe perplurima fidem et lavacrum sanctae regenerationis, anno retus est autem Eburaci die sancto Paschae, pridie Iduum Aprilium, in ecclesia sancti Petri apostoli, quam ibidem ipse de ligno cum catechizaretur atque ad percipiendum baptisma imbueretur, citato opere construxit. In qua etiam civitate ipse doctori atque antistiti suo Paulino sedem episcopatus donavit. Mox autem ut baptisma consecutus est, curavit, docente eodem Paulino, majorem ipso in loco et augustiorem de lapide fabricare basilicam, in cujus medio ipsum quod prius fecerat, oratorium includeretur. Praeparatis ergo fundamentis in gyro prioris oratorii per quadrum coepit aedificare basilicam. Sed priusquam altitudo parietis esset consummata, rex ipse impia nece occisus opus idem successori suo Osualdo perficiendum reliquit. Paulinus autem ex eo tempore sex annis continuis, id est, ad finem usque imperii regis illius, verbum Dei, adnuente ac favente ipso, in ea provincia praedicabat:
Abbreviated transcription (Latin):
tam p̾terfluit. Nlondum enĩ ora¬
toria uel baptisteria in ip̃o exordio
nascentis ibi ecõe poterant edifica¬
ri. At tamenincampodono ubitẽ
etiam uilla regiaerat: fecit basili¬
cani. quam postinodũ pagani aq̃bꝰ
heduinꝯ Rex occisus est. cum tota
eadem uilla succenderunt. Proqͣ
Reges posteriores facere sibi uillã

Expanded text:
tam praeterfluit. Nondum enim oratoria vel baptisteria in ipso exordio nascentis ibi Ecclesiae poterant aedificari. Attamen in Campodono, ubi tunc etiam villa regia erat, fecit basilicam, quam postmodum pagani a quibus Aeduini rex occisus, cum tota eadem villa succenderunt: pro qua reges posteriores fecere sibi villam
Abbreviated transcription (Latin):
bus quoq honoribus Regemglori¬
ficare satagens. queni glorie cele¬
stis suolabore et industria notitia
inperuenisse gaudebat. Exemplar
autem prefate eple hoc est.¬

Expanded text:
bus quoque honoribus regem glorificare satagens, cui gloriae coelestis suo labore et industria notitiam provenisse gaudebat. Exemplar autem praefatae epistolae hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
Ox enim regnante Rege.
Beatus archiep̃s laurẽtius
zegnum celeste conscendit: atq ĩ
eccła et monasterio scĩ apostoli petri
iuxta p̾decessorem suum augt̾inu
sepultus est. die quarto nonarum
sis ecclẽ . iiiͦ. ab augustoio suscepit.
Iustus autẽ adhuc superstes: rofd̾n¬
sem regebat eccłam. Qui cũ magna
eccłam anglorum cura ac labore gu¬
bernarent. susceperunt scripta exor¬
tãtoria apontifice romane ⁊ apłice
sedis bonifacio. qui post deus dedit.
poris quidem infirmitate .i. poda¬
gra grauatus. sedmentis gressibus
sanis a la criter terrena queq tran

Expanded text:
oc enim regnante rege DCXIX beatus archiepiscopus Laurentius regnum caeleste conscendit, atque in ecclesia et monasterio sancti apostoli Petri juxta praedecessorem suum Augustinum sepultus est die quarto Nonarum sis Ecclesiae tertius ab Augustino suscepit: Justus autem adhuc superstes Hrofensem regebat Ecclesiam, qui cum magna Ecclesiam Anglorum cura ac labore gubernarent, susceperunt scripta exhortatoria a pontifice Romanae et apostolicae sedis Bonifacio, qui post Deusdedit Ecporis quidem infirmitate, id est podagra, gravatus, sed mentis gressibus sanis  Al., sanus, alacriter terrena quaeque tran
Abbreviated transcription (Latin):
qui etiam consiliariꝯ erat apłici ppe.
Cuius magisterio quatuor euange¬
lioꝵ libros ex oroine didicit. Cõputũ
pasche rationabilem et alia mul¬
ta que in patria nequiuerat. ecclã¬
sticis disciplinis accomoda: eodem
magistro tradente ꝑceperat. Et cũ

Expanded text:
qui etiam consiliarius erat apostolici papae; cujus magisterio quatuor Evangeliorum libros ex ordine didicit, computum Paschae rationabilem, et alia multa quae in patria nequiverat ecclesiasticis disciplinis accommoda, eodem magistro tradente percepit; et cu
Abbreviated transcription (Latin):
cupiens et ip̃e uenire romam cu¬
ius supra meminimꝰ. Huiusgꝰ
comitatui Rex sotiauit ulfridum.
num peruenissent: uilfrid adal¬
fino ciuitatis ep̃o ibi retentus ẽ.¬
usq romam cõpleuit. Delectaba¬
tur .n. antistes prudentia u̾borum.
iuuuenis grã uenusti uultus ala¬
critate actionis et constantia. ac
maturitate cogitationis. Unde
et omnia que necesse hẽbat. ha¬
bundant᷑ ip̃i cum sociis suis ꝙͣdiũ
secum erat donabat. Et insuper
offerebat ut uellet. partem gallia¬
rum non minimam illi ad regẽ¬
dam cõmitt̾et. ac filiam fr̃is sui
uirginem illi coniugem daret.
eumꝙ ip̃e loco adoptiui semper
tati quam erga eum cum esset
peregrimis here dignaretur. Res¬
pondit ꝓpositum se magis alteriꝰ
conu̾sationis hẽre. atq ideo patria
relicta romam iter agere. Quibꝰ
dato duce itineris. et cuc̃tis simł
que necessitas poscebat itineris.
sedulo ut cum patriam reu̾t̾etur:
per se iter facere meminissz. Ue

Expanded text:
cupiens et ipse Romam cupiens et ipse Romam jus supra meminimus. Hujus ergo comitatui rex sociavit Uilfridum, num pervenissent, Uilfrid a Dalfino, civitatis episcopo, ibi retentus Romam usque complevit. Delectabatur enim antistes prudentia verborum juvenis, gratia venusti vultus, alacritate actionis, et constantia ac maturitate cogitationis: unde et omnia quae necesse habebat, abundanter ipsi cum sociis suis, quamdiu secum erant, donabat: et insuper offerebat, ut si vellet, partem Galliarum non minimam illi regendam committeret, ac filiam fratris sui virginem illi conjugem daret, eumque ipse loco adoptivi semper tati quam erga eum, cum esset peregrinus, habere dignaretur, respondit propositum se magis alterius conversationis habere, atque ideo, patria relicta, Romam iter agere coepissdato duce itineris, et cunctis simul quae necessitas poscebat itineris lsedulo, ut cum patriam reverteretur, per se iter facere meminisset. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
mi auertit paulatim adolescens
animi sagacis: minime perfcãz
esse uͥtutis uiam quam tradebat᷑
a scottis. Proposuit q animo ueĩ¬
re romam. et qui ad sedem apłicã
ritus eccͣstici siue monasteriales
ẜuarentur uidere. Qd̃ cum fratri¬
bus refferret. laudauuerunt eui
suit perficere suadebant. At ille cõ¬
festim ueniens ad reginam ean¬
fledam qr notus erat ei usq consi
nasterio sociatus. Indicauit ei desi¬
derium sibi inesse beatoꝵ apostolo¬
rum limina uisitandi. Que delec¬
tata bonã adolescentis ꝓposito. mi¬
sit eum cantiam ad regem ercu¬
berectum. qui erat filius auũculi
sui postulans eum ut honorifice
romam transmitte̾t. Quo tempo
re ibi gradum archiepiscopatus
honorius unꝯ ex discipulis beati
cis sblimiter institutus. ẜuabat.¬
u̾bi cum aliquamdiu cõmoratus
adolescens animi uiuacis. diligẽ¬
ter hisq̃ inspiciebat discendis o¬
peram daret. Superuenit illo aliꝰ
adolescens noĩe biscob cognom̾̃to
benedictus aͤ nobilibus angloru:

Expanded text:
madvertit paulatim adolescens animi sagacis, minime perfectam esse virtutis viam quae tradebatur a Scottis, proposuitque animo venire Romam, et qui ad sedem apostolicam ritus ecclesiastici sive monasteriales servarentur, videre. Quod cum fratribus referret, laudaverunt ejus suit, perficere suadebant. At ille confestim veniens ad reginam Eanfledam, quia notus erat ei  Al., cui nasterio sociatus, indicavit ei desiderium sibi inesse beatorum apostolorum limina visitandi: quae delectata bono adolescentis proposito, misit eum Cantiam ad regem Erconberctum DCLII, qui erat filius avunculi sui, postulans ut eum honorifice Romam transmitteret. Quo tre ibi gradum archiepiscopatus Honorius, unus ex discipulis beati cis sublimiter institutus. Ubi cum aliquantisper demoratus adolescens animi sagacis, diligenter iis quae inspiciebat discendis operam daret, supervenit illo alius adolescens nomine Biscop, cognomento Benedictus, de nobilibus Anglorum,
Abbreviated transcription (Latin):
straxit. Ac mox funditus quiescẽ¬
do. flãmis pariter sopitis atq extsc¬
tis cõpescuit. Et qr uir dei igne di¬
uine bearitatis fortiter ardebat qr
a sua suoruzqz lesione crebris ora¬
tionibus uel exortationibꝰ repellẽ
cõsueuerat: merito uentis flãmis¬
q mundialibo p̾ualere. et ne sibi
suisq nocerent obtinere poterat.
Et hic ergo postꝙͣ amis .uͭ. rexit
ecclam. eadbaboo regnante migͣuit
ad celos. Sepultus q est cum patril
suis in sepedicto monasterio et ecc̃a
beatissimi apostoloꝵ principis. An¬
no ab incarnatione dñi. dc .xxiii.¬

Expanded text:
straxit, ac mox funditus quiescenstraxit, ac mox funditus quiescendo, flammis pariter sopitis atque extinctis compescuit. Et quia vir Dei igne divinae caritatis fortiter ardebat, qua sua suorumque laesione crebris orationibus vel exhortationibus repellere consueverat, merito ventis flammisque mundialibus praevalere, et ne sibi suisque nocerent, obtinere poterat. Et hic ergo postquam annis quinque rexit Ecclesiam, Aeodbaldo regnante migravit ad caelos, sepultusque est cum patribus suis in saepedicto monasterio et ecclesia beatissimi apostolorum principis, anno ab incarnatione Domini sex
Abbreviated transcription (Latin):
siliens. atq ad celestia semper amã¬
da. petenda. et querenda peruolãs.
Erat carnis origine nobilis. sed cul¬
mine mentis nobilior. Deniq u
unũ uirtutis eius unde cetera intł¬
ligi possint. testimonium referam.
Tempore quodam ciuitas doruuer
nis consumi. Quib cũ nullo aq̃ꝵ
iniectu posset aliquis obsistere iã ⁊ͦ
ciuitatis esset pars uastata nõ mi¬
nima. atq. id episcopium furens
se flamina dilataret: confidens ep̃s
in diuinum ubi humanuz deerar
auxilium: iussit se obuiam seuiẽ¬
tibus et huc illucq uolantibo igni¬
um globis efferri. Erat aut̃ eo lo¬
co ubi flãmarum ĩpetus maxime
ĩ cumbebat. martiriũ beatorun .iiiͦiͦ.
coronatorum. Ibi ergo perlatus ob¬
seq̃ntum manibꝰ ep̃s: cepit orando
periculum infirmus abigere. qd̾
firma fortium manus multum
laborando ne quiuerat. Nec mora
uentus qui a meridie flans urbi
incendia sparserat contra meridiẽ
reflexus. pͥmo uim suifuroris ale¬
sione locorum que contra erant ab¬

Expanded text:
siliens, atque ad caelestia semper amanda, petenda et quaerenda pervolans. Erat carnis origine nobilis, sed culmine mentis nobilior. Denique ut unum virtutis ejus, unde caetera intelligi possint, testimonium referam; tempore quodam civitas Doruvernis consumi: quibus cum nullo aquarum injectu posset aliquis obsistere, jamque civitatis esset pars vastata non minima, atque ad episcopium furens se flamma dilataret, confidens episcopus in divinum, ubi humanum deerat, auxilium, jussit se obviam saevientibus, et huc illucque volantibus ignium globis efferri. Erat autem eo loci ubi flammarum impetus maxime incumbebat, martyrium beatorum quatuor Coronatorum. Ibi perlatus obsequentum manibus episcopus, coepit orando periculum infirmus abigere, quod firma fortium manus multum laborando nequiverat. Nec mora, ventus qui a meridie flans, urbi  Al., ubi incendia sparserat, contra meridiem reflexus, primo vim sua furoris a laesione locorum quae contra erant, ab
Abbreviated transcription (Latin):
secrete mansionis quam pͥuidere
abbas intrauit. et ibi usq ad diem¬
mortis in tanta mentis et corpo¬
ris contritione durauit. ut multa
illum que alios laterent uel hor¬
renda uel desideranda uidisse etiã¬
si lingua tacerẽt uita loqueretur.

Expanded text:
secretę mansionis, quam previderat secretę mansionis, quam previderat abbas, intramortis in tanta mentis et corporis contritione duravit, ut multa illum, quae alios laterent, vel horrenda, vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
nordanh̾ybroꝵ que uocatur innami¬
iingũ: religiosam cum domo
sua gerens uitam. qui infurni¬
tate corporis tactus. et hac crescẽ¬
te per dies adextrema perductus:
primo tempore noctis defũctus
est. s diluculo reuiuiscens. Ac
repente residens omes qui cor¬
pori flentes adsiderant timore
mens et paurda remansit. Quã
ille consolatus. Mloli inquĩt ti¬
mere: qr iam uere surrexi a mor¬
te qua tenebar: et apud homi¬
nes sum iter ũ uiuere ꝓmissꝰ.¬
⁊ lon tamen ea michi qua ante
consueueram conu̾satione. s
multum dissili ex tempore ui¬
uendum est. Btatimq surges
abiit ad uillule oratorium. et
usq ad diem in oratione persistes
mox omnẽ quam possederat
sb̾am intres diuidit portiones.
Equibus unam coniugi alterã
filiis tradroit. Terciam sibi ip̃e
retentans. statĩ pauperibꝯ distri¬
buit. Et multopost seculi curis
absolutus. ad monasterium ma¬
ilros ꝙ tuidi fluminis circũfle¬
xu maxima ex parte clauditur
ꝑuenit. Accepta q tonsura locũ

Expanded text:
Nordanhymbrorum quae vocatur Incuneningum, religiosam cum domo sua gerens vitam; qui infirmitate corporis tactus, et hac crescente per dies ad extrema perductus, primo tempore noctis defunctus est; sed diluculo reviviscens ac repente residens, omnes qui corpori flentes assederant, timore mens et pavida, remansit: quam ille consolatus: « Noli, inquit, timere, quia jam vere resurrexi a morte qua tenebar, et apud homines sum iterum vivere permissus; non tamen ea mihi qua ante consueram conversatione, sed multum dissimili ex hoc tempore vivendum est:' Statimque surgens abiit ad villulę oratorium, et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem, quam possederat, substantiam in tres divisit portiones. E quibus unam coniugi, alteram filiis tradidit, terciam sibi ipse retentans statim pauperibus distribuit. Nec multo post seculi curis absolutus ad monasterium Mailro, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit, acceptaque tonsura locum
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio puer trium an¬
etatem in uirginum deo dicataꝵ
solebat cella nutriri. ibidemꝰ me¬
ditari: Hic p̾fata pestilentia tactus.
ubi ad extrema peruenit clama
uit Tertio unam de consecratis
xp̃o uirginibo ꝓprio eam nõine
qiͣ presentem alloquens eadgyd.
eadgyd. eadgyd. et sic terminãs
temporalem uitam. intrauit et̾¬
nam. At uirgo illa quã moriẽs
uocabat. mox in loco quo erat eadẽ
tata est die de hac luce subtracta

Expanded text:
monasterio puer triuaetatem in virginum Deo dedicatarum solebat cella nutriri, ibique medicari. Hic praefata pestilentia tactus, ubi ad extrema pervenit, clamavit tertio  Al., ter unam de consecratis Christo virginibus, proprio eam nomine quasi praesentem alloquens, Eadgyd, Eadgyd, Eadgyd; et sic terminans temporalem vitam, intravit aeternam. At virgo illa quam moriens vocabat, mox in loco quo erat, eadem tata est die de hac luce subtracta
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere. Cum nouerca autem mi
ptum est. Turpitudinem patris tui
non reuelabis. ⁊leq enĩ patris tur¬
pitudinem filius reuelare potest. s
qr scriptum est. Erunt duo in carne
ua. Qui turpitudinẽ nouerce que
una caro cum patre fuit. reuelare
p̾sũpserit: ꝓfecto patris tin pitudĩez
reuelauit. Cum cognata quoq mi¬
scere prohibitum est. qr per coniuctio¬
nem priorem: caro frĩs fuerit facta.
Pro quare etiam ioħes baptista ca¬
pite truncatus est: et scõ martirio
cõsũmatus. Cui non est dictum:
ne occisus est. Sedqr idem dñs nr̃¬

Expanded text:
abstinere. Cum noverca autem misabstinere. Cum noverca autem misptum est: Turpitudinem patris tui non revelabis . Neque enim patris turpitudinem filius revelare potest. Sed quia scriptum est: Erunt duo in carne una , qui turpitudinem novercae, quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelavit. Cum cognata quoque miscere prohibitum est, quia per conjunctionem priorem caro fratris fuerat facta. Pro qua re etiam Johannes Baptista capite truncatus est, et sancto martyrio consummatus, cui non est dictum ne occisus est; sed quia isdem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
renis rebus uidetur amitt̾e. ẽ luc̃
de uanis querere.
Aterrogatio augustini. Si debeat
duo germani fratres singulas soro¬
rres accipere: que sunt ab illis lõgua
progͥenie generate.
Despondit gregorius. hoc fieri mo¬
dis omĩbus licet. neqͣꝙ̃ enĩ in sa¬
cris eloquiis inuer̃ ꝙ huic capitulo
contradicere uideatur.
qterrogatio augustini usq ad qͦtĩ
genatõnem fideles debeant cum
ꝓpinquis sibi coniugio copulari: et
noucis ⁊ cognͣtis siliceat copulari cõiugio.
Uespondit gg̾. Quenĩ terrena lex
in romanare publica perinittit.
ut frater et soror seu duorũ fratrum
germanoꝵ. uel duarum sororum
filius et filia misceantur. Sed expe¬
rimento didicimus. ex tali coniugio
sobolem nõ posse succͥscere. Et sacra
lex ꝓhibet. cogͣtionis tupitudinem
releuare. Unde necesse est ut iam t̾¬
cia uel quarta generatio fidelium.
licenter sibi iungi debeat. ⁊lam scdã
quam diximus. ab hac re oĩmodo d

Expanded text:
renis rebus videtur amittere, et lucra renis rebus videtur amittere, et lucra de vanis quaerere. IV. Interrogatio Augustini. Si debeant duo germani fratres singulas sorores accipere, quae sunt ab illis longa progenie generatae? Respondit Gregorius. Hoc fieri modis omnibus licet: nequaquam enim in sacris eloquiis invenitur quod huic capitulo contradicere videatur. V. Interrogatio Augustini. Usque ad quotam generationem fideles debeant cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis et cognatis si liceat copulari conjugio? Respondit Gregorius. Quaedam terrena lex in Romana republica permittit, ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento didicimus ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Et sacra lex prohibet cognationis turpitudinem revelare. Unde necesse est ut jam tertia vel quarta generatio fidelium licenter sibi jungi debeat: nam secunda quam praediximus, a se omni modo debet
Abbreviated transcription (Latin):
A terrogatio augustini. Obse¬
cro quid pati debeat. si quis de ec¬
clesia furtum aliqd̾ abstulerit.
Respondit gregorius. Hoc tua
fraternitas ex persona furis pensa¬
re potest. Qualiter ualeat corrogi.
Sunt enim quidaz qui h̾entes sõ¬
sidia: furtum ꝓpetrant. Et sunt
alii qui ĩ hac re ex inopia delinqͣt
unde noce est ut quidam dãpnis:
lenius corrigant᷑. Et cum paulo
districtius agitur: ex caritate agẽ¬
dum est: et non ex furore. qr ip̃i ħ
p̾statur qui corrigitur. ne gehẽne
ignibus tradatur. Sic enĩ nos fide¬
libus tenere disciplinam debemus:
sicut boni patres carnalibꝰ filiis amo¬
uerbenbus feriunt: ⁊ tñ ip̃os quos
doloribus ad̾fligunt hẽre hrdes q̃¬
runt. Et que possident ip̃is seru̾ent.
quos irati insequi uidẽtur. Hec ergo
haritas in mente tenenda est: et ip̃a
modum correctionis dictat. ĩta ut
mens extra rationis regula oĩno
ea que furto de eccłiis abstulerint.
reddere debeant. Sedabsit ut ecc̃a
cum augmento recipiat: qd̾ de ter¬

Expanded text:
terrogatio Augustini. Obsecro quid pati debeat, si quis aliquid de Ecclesia furtu  Al., furto abstulerit? Respondit Gregorius. Hoc tua fraternitas ex persona furis pensare potest, qualiter valeat corrigi. Sunt enim quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant; et sunt alii qui hac in re ex inopia delinquunt: unde necesse est ut quidam damnis, qlevius corrigantur. Et cum paulo districtius agitur, ex caritate agendum est, et non ex furore: quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos doloribus adfligunt habere heredes quaerunt; et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo caritas in mente tenenda est, et ipsa modum correptionis dictat  Al., dictet, ita ut mens extra rationis regulam omninoea quae furtu de Ecclesiis abstulerint reddere debeant. Sed absit ut Ecclesia cum augmento recipiat quod de ter
Abbreviated transcription (Latin):
uero multi sunt in angloꝵ gẽte
qui dum adhuc in infidelitate es¬
sent. huic nefando coniugio dicũ¬
tur admixti. ad fidem uenientes
admonendi sunt ut se abstineãt:
et gͣue hoc esse peccatu cognoscãt.
Tremendum dei iuditiu timeãt.
ne ꝓ carnali delectatione: tormẽ¬
ta etͥni cruciatus icurrant. Nlon
tñ prohac re sacri corporis ac sangui¬
nis dñĩ cõmunione priuandi st̃.
ne ineis illa ulcisci uideantur: in qbo
se per ignorantiã ante lauacrũ bap¬
tismatis adstrinx̾unt. In hoc enim
tempore scã eccła quedã per feruorẽ
corrigit. quedam per mansuetudi
nem tolerat: quedam per cõsideratõ¬
nem dissimulat. Atq ita portat et
lum portando: dissilando cõpescat.
Omnes aut̾ qui ad fidem ueniũt
admonendi s̾. ne tale aliquid au de¬
ant ꝑpetrare. Si qui autem ꝑpetra¬
uerint. corporis et sanguĩs dñi cõmu¬
nione pͥuandi sunt. qr sicut in his
qui per ignorantiã fecerunt. culpa
aliquatenus toleranda ẽ: ita in his

Expanded text:
ero multi sunt in Anglorum gente qui, dum adhuc in infidelitate essent, huic nefando conjugio dicuntur admisti, ad fidem venientes admonenet grave hoc esse peccatum agnoscant, tremendum Dei judicium timeant, ne pro carnali delectatione tormenta aeterni cruciatus incurrant. Non tamen pro hac re sacri corporis ac sanguinis Domini communione privandi sunt, ne in eis illa ulcisci videamur, in quibus se per ignorantiam ante lavacrum baptismatis astrinxerunt. In hoc enim tempore sancta Ecclesia quaedam per fervorem corrigit, quaedam per mansuetnem tolerat, quaedam per considerationem dissimulat, atque ita portat et tur portando et dissimulando compescat. Omnes autem qui ad fidem veniunt, admonendi sunt, ne tale aliquid audeant perpetrare. Si qui autem perpetraverint, corporis et sanguinis Domini communione privandi sunt: quia sicut in his qui per ignorantiam fecerunt, culpa aliquatenus toleranda est, ita in his
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauit duos epõs. mellitum uide¬
licet et iustum. Mellitum quidem
ad p̾dicandum ꝓuintie orientaliũ
saxonũ ꝓprotam̃si fluuio dirimun¬
tigui quoꝵ metropolis lundonia ci¬
uitas est super ripam p̾fati flumĩs
gente tunctemporis saberechtus ne¬
pos e dilberechti ex sorore ricula reg¬
nabat. quãnis sub potestate positꝰ
eiudem edilberechti. qui omĩbus
ut supradictum est usq ad t̾minũ¬
umbri fluminis anglorugentibꝯ
imperabat. Ubi uero hec ꝓuiitia uer¬
bum ueritatis p̾dicante mellito ac¬
cepit: fecit rex edilberechtus ĩ ciuitate
lundonia eccłãm scĩ pauli apłi in qua
locum sedis episcopalis: et ip̃e et suc¬
cessores eius herent. Iustum uero
in ip̃a cantia augustinus ep̃m ordi
gens augloꝵ a primario qͦndam il¬
lius qui dicebatur rofes cestir cogno¬

Expanded text:
ordinavit duos episcopos, Mellitum videlicet et justum: Mellitum quidem ad praedicandum provinciae Orientalium Saxonum, qui Tamense fluvio dirimuntigui, quorum metropolis Lundonia civitas est, super ripam praefati fluminis gente tunc temporis Saberet nepos Aedilbercti ex sorore Ricula regnabat, quamvis sub potestate positus ejusdem Aedilbercti, qui omnibus, ut supra dictum est, usque ad tumbri fluminis, Anglorum gentibus imperabat. Ubi vero et haec provincia verbum veritatis praedicante Mellito accepit, fecit rex Aedilberct in civitate Lundonia ecclesiam sancti Pauli apostoli, in qua locum sedis episcopalis et ipse et successores ejus haberent. Justum vero in ipsa Cantia Augustinus episcopum gens Anglorum a primario quondam illius qui dicebatur Hrof, Hro
Abbreviated transcription (Latin):
tem. in qua rex edilberechtꝰ eccła
beati andree apłi fecit. qui etiam ep̃is
toria. ac possessiones: inusum eoru
qui erant cum ep̃is adiecit. Defunc¬
tus est audem idem deo dilectus pa¬
ter augustinus. et positum corpus
que necdum fuerat ꝑfecta nec dedi¬
cata. Mox uerout dedicata est. intro
nali decenter sepultum ẽ. In qua ⁊̃
sequentium archiep̃oꝵ õĩum sunt
corpora tumulata preter duorum
tantum᷑ .i. theodori et berechualdi.
predicta porticus plura capere neꝗ¬
uit. habet et in medio pene sui alta¬
re in honore beati pape gregorii dedi¬
catum: in quo per om̃e sabbatum a
psbittero loci illius agende eoꝵ sollẽp¬
nuiter celebrantur. Scriptũ uero est
Hic requiescit domnus augustinus
toruernen archiep̃s primus. qui olĩ
huc a beato gregorio romane urbis põ¬
tiftͥe directus et a deo operatione mira¬
culorum suffultus: edilberecͥtum regẽ
acgentem illius. ab ydolorum cultu
ad xp̃i fidem perduxit. Et cõpletis in

Expanded text:
tem, in qua rex Aedilberct ecclesiam beati Andreae apostoli fecit, qui etiam episcotoria ac possessiones in usum eorum qui erant cum episcopis, adjecit. Defunctus est autem Deo dilectus Pater Augustinus DCV, et positum corpus quia ea necdum fuerat perfecta, nec dedicata. Mox vero ut dedicata est, intro nali decenter sepultum est: in qua etiam sequentium archiepiscoporum omnium sunt corpora tumulata, praeter duorum tantummodo, id est, Theodori et Berctualdi, praedicta porticus plura capere nequivit. Habet haec in medio pene sui, altare in honore beati papae Gregorii dedicatum, in quo per omne sabbatum, a presbytero loci illius Agendae eorum solemniter celebrantur. Scriptum vero est hujusmodi: HIC REQUIESCIT DOMNUS AUGUSTINUS DORUVERNENSIS ARCHIEPISCOPUS PRIMUS, Qui olim huc a beato Gregorio Romanae urbis pontifice directus, et a Deo operatione miraculorum suffultus, Aedilberctum regem, ac gentem illius ab idolorum cultu ad Christi fidem perduxit, et completis in
Abbreviated transcription (Latin):
nus in horum parte erant: hild
albatissa cum suis in parte scotoꝵ.
In qua erat etiam renerabilis ep̃s
ceddiam dudum ordinatus ascot¬
tis ut supra docuimo: qui et ĩtpres¬
in eo consilio uigilantissimꝰ utrius¬
q partis extitit. Primusq rex

Expanded text:
nus in horum parte erant: Hild nus in horum parte erant: Hild abbatissa cum suis in part Scottorum, in qua erat etiam venerabilis episcopus Cedd, jamdudum ordinatus a Scottis, ut supra docuimus, qui et intein eo concilio vigilantissimus utriusque partis exstitit. Primusque rex
Abbreviated transcription (Latin):
pauloante eis qui scottos seque¬
bantur in possessione monaste¬
rii dederat. Sed quia illi postmod̾
data sibi optione magis loco ce¬
dere ꝙͣ suam mutare consuetudi¬
nem uolebant. Dedit eum illi qͥ
dignam loco et doctrinam ħeret
et uitam. Uenerat eotempore
agilberechtꝰ occidentalium saxo¬
num ep̃s cuius supͣ meminimꝰ
amicus aluch firoi regis et uilfri¬
dialbatis. ad ꝓuĩtiam uordanhĩ¬
brorum et apud eos aliꝙͣdiu demo¬
rabatur. Qui etiam uilfudum ro¬
gatu aluchfudi in p̾fato suo mo¬
nasterio p̾sbr̃m fecit. Habebat at̾
secum ipe presbr̃m noĩe agatho¬
nem¶Mota ergo ibi questione de
paschauel tonsura uel aliis rebo
eccłasticis. dispositum est: ut in
monasterio qd̾ dicitur streanes¬
halc qd̾ interpretatur sinus fari:
Cuitunc ild abbatissa deo deuota
femina p̾fuit. synodus fieri. et ħ
questio termin nri deberet. uener̃¬
ep̃s colman cum clericis suis de
scotia: agilberechtus cum agatõe
et uilfndo presbr̃is. Iacob et roma¬

Expanded text:
paulo ante eis qui Scottos sequebantur in possessionem monasterii dederat. Sed quia illi postmodum data sibi optione, magis loco cedere quam suam mutare consuetudinem volebant, dedit eum illi qui dignam loco et doctrinam haberet, et vitam. Venerat eo tempore Agilberctus, Occidentalium Saxonum episcopus, cujus supra meminimus, amicus Alchfridi regis, et Uilfridi abbatis, ad provinciam Nordanhymbrorum, et apud eos aliquandiu demorabatur; qui etiam Uilfridum, rogatu Alchfridi, in praefato suo monasterio presbyterum fecit. Habebat autem secum ipse presbyterum nomine Agathonem. Mota ergo ibi quaestione de Pascha, vel tonsura , vel aliis rebus ecclesiasticis, dispositum est ut in monasterio quod dicitur Strenaeshalch, quod interpretatur Sinus fari, cui tunc Hild abbatissa Deo devota femina praefuit, synodus fieri et haec quaestio terminari deberet. Veneruilius; episcopi, Colman cum clericis suis de Scottia, Agilberctus cum Agathone et Uilfrido presbyteris. Jacobus et Roma
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Erat autem uinfrid de cle¬
ro eius cui ip̃e successerat antisti¬
tis. et diaconatus officio fuseo sb̾
eo non pauco tempore fungeba¬

Expanded text:
bat. Erat autem Uynfrid de clero ejus cui ipse successerat, antistitis, et diaconatus officio sub eo non pauco tempore fungeba
Abbreviated transcription (Latin):
hec uobis ꝓ eterna beautate exhorta¬
tionis uerba premittentes. que
rursus ꝓ ecclãꝵ uestrarum pͥuilegi¬
is congruere posse conspicimus. ñ
desistimus impertire. Et tam iuxͣ
urãm petitionem ꝙ̃ filiorum nr̃oꝵ
one uice beati petri apostoloꝵ pͥnci¬
pis auctoritatem tribuimus: ut
qñ unum ex uobis diuina ad se
iusserit gratia euocari is qui suꝑ¬
stes fuerit. alterum in loco defũc¬
ti debeat ep̃m ordinare. Pro qua
etiam re singula ur̃e dilectioni pal¬
lia ꝓeadem ordinatione celebrã¬
da direximus. ut per nr̃e ꝑceptio¬
nis auctoritatẽ possitis deo placitã
ordinationem efficere. Quia ut
hec uobis concederemus. longa
terrarum maris ꝙ interualla que
inter nos ac uos obsistunt. ad hec
nos condescendere coegerunt: ut
nulla possit eccłarum ur̃arum i ac¬
tura per cuiuslz occasionis opten¬
tum aliquo modo ꝓuenire: sed
potius cõmisi uobis populi deuotio¬
nem plenius ꝓpagare. Beus te
incolumẽ custodiat dilectissiẽ frat̾.¬

Expanded text:
ec vobis pro aeterna caritate exhortationis verba praemittentes, quae rursus pro Ecclesiarum vestrarum privilegiis congruere posse conspicimus, non desistimus impertire. Et tam juxta vestram petitionem, quam filiorum nostrorum onem, vice beati Petri apostolorum principis, auctoritatem tribuimus, ut quando unum ex vobis divina ad se jusserit gratia evocari, is qui superstes fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere: quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla quae inter vos et nos obsistunt ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasionis obtentum quoquo modo pervenire, sed potius commissi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime frat
Abbreviated transcription (Latin):
¶sterrogatio augustini cum ima
sit fides eccłarum diu̾se consuetu¬
dines et alit̾ confuetudo missarũ¬
Im̃ scã romana eccła. itq alia ĩ gallia
tenetur. Respondit Gregorius p̃p.
Quit fraternitas tua Romane
eccle consuetudinem. in qua se
meminit nutritã. Sed michi pla¬
cet᷑. siue in romana. siue in galliaꝵ
seu in qualz eccła aliquid ĩuenisti
ꝙ plus omĩpotenti deo possit plac̾e.
sollicite eligas et in anglorũ ecca
que adhuc ad fidem noua est. insti¬
tutione p̾cipua que de multis eede¬
siis colligere potuisti infundas. Nlõ
enim pro locis res: sẽ probonis rebꝯ
loca amanda sunt. Ex singulis gͦ
quibus que eccliis. que pia. que re¬
ligiosa. que recta sunt elige: et hec
quasi in fasciculũ collecta: ap̃ anglo¬
rum m̃tes in consuetudinem depõe.

Expanded text:
terrogatio Augustini: Cum una sit fides sunt Ecclesiarum diversae consuetudines, et altera consuetudo missarum in Romana Ecclesia, atque altera in Gallia tenetur. Respondit Gregorius Papa: Novit fraternitas tua Romanae Ecclesiae consuetudinem in qua se meminit nutritam; sed micet sive in Romana, sive in Gallicana, seu in qualibet Ecclesia aliquid invenisti, quod plus omnipotenti Deo possit placere, sollicite eligas, et in Anglorum Ecclesiam, quae adhuc fide nova est, institutione praecipua, quae de multis Ecclesiis colligere potuisti, infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis rebus loca emendas. Ex singulis ergo quibusque Ecclesiis, quae pia, quae religiosa; quae recta sunt elige, et haec quasi in fasciculum collecta apud Anglorum mentes in consuetudinem depone.
Abbreviated transcription (Latin):
tia iuxta qd̃ michi presor̃ qui co¬
mes itineris illi et cooperator u̾¬
bi extiterat referebat. Ciat enĩ
religiosus et bonus .uir. longe
lateꝙ oĩa peruagatus. et popu

Expanded text:
tia, juxta quod mihi presbyter qui comes itineris illi et cooperator verbi extiterat, referebat, erat enim religiosus et bonus vir, longe lateque omnia pervagatus, et popu
Abbreviated transcription (Latin):
cuius lacrimis ac uocibus sic cõ¬
pellebatur. Princeps piissime
traiane ecce hic sunt homines
qui mͦ michi unicum filium se¬
nectutis scilicet mee baculum et
omine solatium occiderunt. me¬
q umacum eo uolentes occidere
dedignantur michi ꝓ eorationẽ
aliquam redclere. Cui ille festina¬
to ut res exigebat pertransiens.
cum rediero inquit dicito michi
et faciam tibi omnem iustitia.
Tum illa. Dñe inꝙͣ et si tu non
redieris ego quid fatiam ⁊ Ad qͣm
uocem substitit: et reos corã se
adduci fecit. Neq cum suggere¬
tur a cunctis accelerare negotiũ
rali clementia flexus. non tantũ
potestate ꝙͣ p̾catu et lenitate. iunc¬
tũs p̾corialibo cathenis absoluit.
huius rei gratia cum᷑ pͥunctꝰ ue¬
nerabilis Gregꝰ pontifex. cepit la

Expanded text:
cujus lacrymis atque vocibus sic comcujus lacrymis atque vocibus sic compellatur: Princeps piissime Trajane, ecce hic sunt homines qui modo mihi unicum filium, senectutis scilicet meae baculum et omne solatium, occiderunt; meque una cum eo volentes occidere, dedignantur etiam mihi pro eo rationem aliquam reddere. Cui ille festinato, ut res exigebat, pertransiens: Cum rediero, inquit, dicito mihi, et faciam tibi omnem justitiam. Tum illa: Domine, inquit, et si tu non redieris, ego quid faciam? Ad quam vocem substitit, et reos coram se adduci fecit. Neque, cum suggereretur a cunctis accelerare negotium,rali clementia flexus, non tam potestate quam precatu et lenitate vinctos, praetorialibus catenis absolvit. Hujus rei gratia compunctus venerabilis ponti
Abbreviated transcription (Latin):
Tantamq uim nutu diuino eius
u̾bis inesse expertus fuit: ut cum
humillima indulgentia religio¬
so apłico satisfacet. et se deinceps
sibi subditum esse. et scẽ romane
eccle deuotum famulum spopon¬
diset. his deniq postea uisꝙ ad
exitum infirmatin̾. uencrandi pp̃
orationẽ poposcit. atq in responso
accepit: ꝙ ei dñs adhuc spatium pe¬
nitentie largiretur. Sed ut pleniꝰ
conualesceret: illis quibus nutri¬
tus fuerat cibis indulgere studet.
Qui iussis obtemperans cõualuit:
et in reliqum deuotius uixit. Itẽ
uero ꝑfectissimꝰ et acceptabilis
deo sacerdos. cum quadam die per
forum traiani ꝙ opere mirifico
constat esse extructum ꝓcederet.
et insignia misericordie eius con¬
spiceret inter q̃ memorabile illd̾
cõperiret. uidelicet ꝙ cum idem
orbis p̾nceps in expeditionem cir¬
cumuallatus inslitum cuneis
pergeret. ibidem obuia ħuerit
uetustissimam uiduam senio sĩt¬
q dolore ac paupertate confectã.

Expanded text:
tantamque vim nutu divino ejus tantamque vim nutu divino ejus verbis inesse expertus fuit, ut cum humillima indulgentia religioso apostolico satisfaceret, et se deinceps sibi subditum, et sanctae Romanae Ecclesiae devotum famulum spopondisset. Is denique postea usque ad exitum 14 infirmatus, venerandi papae orationem poposcit, atque in responsum accepit quod ei Dominus adhuc spatium poenitentiae largiretur; et ut plenius convalesceret, illis quibus nutritus fuerat cibis indulgere studeret, qui jussis obtemperans convaluit, et in reliquum devotius vixit. 27. Idem vero perfectissimus et acceptabilis Deo sacerdos, cum quadam die per forum Trajani, quod opere mirifico constat esse exstructum, procederet, et insignia misericordiae ejus conspiceret, inter quae memorabile illud comperiret, videlicet quod cum idem orbis princeps in expeditionem, circumvallatus militum cuneis, pergeret, ibidem obviam habuerit vetustissimam viduam, senio simulque dolore ac paupertate confectam,
Abbreviated transcription (Latin):
dignitate equitans p̾cedentẽ et
subsequentem cuneũ eccłasticoꝵ
uiroꝵ heret. Et intuetes eum repẽ¬
te equm illius maleficiis sui e
a demonibus uexari fecerunt. Sta¬
timq uir uenerabilis Gregorius
edito signo ciucis. ab equo ꝑturbaũ
demonia. Respitiensq in partem.
mox ut magos est contemplatus.
illi ceca  et ab ip̃is demoniis ꝑuasi.
rogati. rei ordinem ꝓdiderunt. Qͥ¬
bus respondit beatissimꝰ pontifex.
Perpetuo ceci esse debetis: ne uiden¬
tes ad consuetam peru̾sitatem re
stri iħu x cohoperante beato petro:
liberi a uexatione demonũ sitis. Q
confestim a demonibꝰ liberati et
credentes. fonte salutari perfusis̃:
pe sunt eccͣstica aliti Sed et tirãnus
quidam. multam opp̾ssionẽ cum
pene ĩ portabili ĩportumitate quie
ficis per inter nuntios admonitio¬
ne correptus: maiori ex arsit ĩsa¬
nia: ad eo urbem depopulandam
adiret. Cui aduenienti: beatus
Cregoriꝰ ut colloqueretur occurriĩ.

Expanded text:
dignitate equitans, praecedentem et dignitate equitans, praecedentem et subsequentem cuneum ecclesiasticorum virorum haberet; et intuentes eum, repente equum illius maleficiis suis a daemonibus vexari fecerunt. Statimque beatus Gregorius edito signo crucis, ab equo perturbavit daemonia; respiciensque in partem, mox ut magos est contemplatus, illi caecati, et ab eisdem daemoniis pervasi rogati rei ordinem prodiderunt; quibus respondit beatissimus Pontifex: Perpetuo caeci esse debetis, ne videntes, ad consuetam perversitatem redstri Jesu Christi, operante beato Petro, liberi a vexatione daemonum sitis. Qui confestim a daemonibus emundati, et credentes, fonte salutari perfusi sunpe sunt ecclesiastica aliti. 26. Sed et tyrannus quidam multam oppressionem cum pene importabili importunitate quietficis per internuntios admonitione correptus, majori exarsit insania; adeo ut urbem depopulandam adiret. Cui advenienti beatus Gregorius ut colloqueretur occurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
erat rome ualde rebus ditissimꝰ. sed
religione nimis egenus: qui non
cum uxor sua duplicuiss. fecit sibi
gorium non latuit. qr et magni¬
tudo mali ⁊ magnatio personarũ
se facile ꝓdidit. Quẽ beatus gg̾
multis et suauissis monitionibꝰ.
seu districti diuini examinis t̾ro¬
ribus studiosissime ⁊ sepissime ỹ¬
mo indesinent̾ persuadere cõtend᷑.
ut uxorem suam in grãm pactam
reciperet: a qua quoquomͦ diuelli.
nisi morte: aut amborum cõsen¬
su int̾cedente nequiret. Sed is
dyabolica p̾uentus inreoedyabiłr̃
aũcte ab eccła sub anathemate nͥ
resipisceret sequestrauit. quam
ferens. et peccata peccatis accumu¬
lans. duos magos peccunis ex pla¬
cito locat. ut in scm̃ apłicum ad uĩ¬
dictam eius apodixen artis sue
excerent. Qui eum facie iguoran¬
tes dum quada die ad ꝓcessionẽ
ex more pergit beatus gg̾. ilłe minꝰ
secus transitum stantes sibi eum
rogant insinuari. Quibo respõsuz
est ipm esse: qui solus pontificali

Expanded text:
erat Romae valde rebus ditissimus, sed religione nimis egenus, qui, non cum uxor sua ei displicuisset, fecit sibi gorium latere non potuit, quia et magnitudo mali, et magnatio personarum se facile prodidit. Cui beatus Gregorius multis et suavissimis monitionibus, seu districti divini examinis terroribus, studiosissime et saepissime, imo indesinenter persuadere contendit ut uxorem suam in gratiam pactam reciperet, a qua quoquo modo divelli nisi morte, aut amborum consensu intercedente nequiret; sed is diabolica praeventus irremediabiliter ate ab ecclesia sub anathemate, nisi resipisceret, sequestravit. Quam ferens, et peccata peccatis accumulans, duos magos pecuniis ex placito locat, ut in sanctum apostolicum ad vindictam ejus apodixem artis suae exercerent. Qui eum facie ignorantes, dum quadam die ad processionem ex more pergit beatus Gregorius, illi eminus secus transitum stantes sibi eum rogant insinuari. Quibus responsum est ipsum esse qui solus pontificali
Abbreviated transcription (Latin):
piebat sc̃s pontifex loqui. et a no¬
tariographiũ ceris ĩprimi. Cum
minister eius oculum foramini
iterum aplicabat. eumq ac si ĩ
oratione leuatis ad celum mani¬
bus sił et oculis: columbe rostrũ
more solito conspitiebat ore sus¬
cipere. Quoꝰ tandem eodem sp̃u
cognouit. et uehementissime
tristis effectus. interminatus ẽ
se ꝑpetrati conscium: ne in uita sua
id alicui quoquonõ pate fac̾et
Qd̾ his interim secretum custo¬
diens. post defũctionẽ scĩssĩmi
sacerdotis. cõpulsus quorũdam
inuidia qui obtrectabant uirum
beatissimum p̾sũptionis tumore

Expanded text:
piebat sanctus pontifex loqui, et a nopiebat sanctus pontifex loqui, et a notario graphium ceris imprimi. Cum minister ejus oculum foramini iterum applicabat, eumque ac si in oratione levatis ad coelum manibus simul et oculis, columbae rostrum more solito conspicabatur ore suscipere. Quod tandem, eodem spiritu cognovit, et vehementissime tristis effectus, interminatus estse perpetrati conscio, ne in vita sua id alicui quoquo modo patefaceret. Quod is interim secretum custodiens, post defunctionem sanctissimi sacerdotis compulsus quorumdam invidia, qui obtrectabant virum beatissimum, praesumptionis tumore