comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius uiri potuerunt: Ꝙ .m. atcilius
legatus pͥmi pͥncipis ex eadem legione
signum inferri in cohortem hispanoꝵ
coegit: & qui castris p̃erant .l. portius
licinius. et .t. popilius legati ꝓ uallo
acriter ꝓpugnant. elefantosq transg̾¬
dientes in ipso uallo conficiunt: Quoꝵ
corporib cum oppleta fossa eẽt. uelut ag¬
gere aut ponte iiecto. transitũ hostib
dedit: Ibi ꝑ stragem iacentum elefantoꝵ
atrox edita cedes: Altera in parte castroꝵ
iam impulfi erant campani punicũq
p̃sidium. ⁊ sub ipsa porta capue que
uulturnum fert pugnabanturꝰ. neq
iam armat irrumpentib romanis re-¬
sistebant ꝗͣ qd̃ porta ballistis scorpionibꝰq
instructa missilib ꝓcul hostis arcebat:
Ꝙ supp̃sit impetum romanoꝵ uulnus im¬
ꝑatoris appi. claudii. cui suos ante pͥma
signa adhortanti sub leuo humero sum
murbem cõpulsi: Ꝙ hannibal postꝗͣ
cohortis hispanoꝵ stragem uidit: sum¬

Expanded text:
eius uiri potuerunt. et M. Atilius eius uiri potuerunt. et M. Atilius legatus primi principis ex eadem legione signum inferre in cohortem Hispanorum coepit; et qui castris praeerant, L. Porcius Licinus et T. Popillius legati, pro uallo acriter propugnant elephantosque transgredientes in ipso uallo conficiunt. quorum corporibus cum oppleta fossa esset, uelut aggere aut ponte iniecto transitum hostibus dedit; ibi per stragem iacentium elephantorum atrox edita caedes. altera in parte castrorum iam impulsi erant Campani Punicumque praesidium et sub ipsa porta Capuae quae Uolturnum fert pugnabatur; neque tam armati inrumpentibus Romanis resistebant quam porta ballistis scorpionibusque instructa missilibus procul hostes arcebat. et suppressit impetum Romanorum uolnus imperatoris Ap. Claudi , cui suos ante prima signa adhortanti sub laeuo umero summin urbem compulsi. et Hannibal postquam cohortis Hispanorum stragem uidit sum
Abbreviated transcription (Latin):
strorum fuluius uͥ uidit: q. nauium
pͥoresq alios centur ionum hortatur.
ut cohortem hostium sub uallo pugnã¬
tem inuadant: In summo discrimine
rem uerti: Aut uiam dandam his ẽẽ¬
⁊ minorem conatu ꝗͣ condensam aciem
irrupissent in castra irrupturos aut cõ¬
ficiendos sub uallo ẽe: Nec magni certa¬
minis rem fore paucos ẽẽ ⁊ ab suis int̾clu¬
sos. et quȩ dum paueat romanis int̾rupta
acies etiam si se utrumq in hostẽ uertat
ancipit pugnam medios circũ uenturã.
Iauius uͥ ħ imꝑatoris dicta accepit scłi
hastati signum ademptum signifero in
hostis infert: iacturum in medios
minitans in se ꝓꝑe seꝗͣtur milites et
partem capessant pugne: Ingens corpꝰ
erat.⁊ arma honestabant. ⁊ sublatum
alte signum conu̾terat ad speculum ci-¬
ues hostesq. Ceterum postꝗͣ iam ad sig¬
na ꝑuenerat hispanoꝵ. tum undiq in
eum tragule comecte.⁊ ꝓpe totam in
unum acies uerra. S neq multitudo
hostium. neq teloꝵ uis. arcere impetũ

Expanded text:
strorum Fuluius ubi uidit, Q. Nauium primoresque alios centurionum hortatur ut cohortem hostium sub uallo pugnantem inuadant: in summo discrimine rem uerti; aut uiam dandam iis esse—et minore conatu quam condensam aciem rupissent in castra inrupturos—aut conficiendos sub uallo esse; nec magni certaminis rem fore; paucos esse et ab suis interclusos; et quae dum paueat Romanus interrupta acies uideatur, eam si se utrimque in hostem uertat ancipiti pugna medios circumuenturam. Nauius ubi haec imperatoris dicta accepit, secundi hastati signum ademptum signifero in hostes infert, iacturum in medios eos minitans ni se propere sequantur milites et partem capessant pugnae. ingens corpus erat et arma honestabant; et sublatum alte signum conuerterat ad spectaculum ciues hostesque. ceterum postquam iam ad signa peruenerat Hispanorum, tum undique in eum tragulae coniectae et prope tota in unum acies uersa; sed neque multitudo hostium neque telorum uis arcere impetum
Abbreviated transcription (Latin):
habeant.⁊ a carnanas quos egre fer¬
rent etholia corpore suo diremptos re-¬
stiturum se in antiꝗͣ formulam iurisq
ac diͨtionis eorum: H dicta ꝓmissa a
romano imꝑatore scopas qui tum ppłs¬
.R. gentis erat. ⁊ dorimachus pͥnceps
etholoꝵ affirmauerunt auctoritatẽ suã¬

Expanded text:
habeant; et Acarnanas quos aegre ferhabeant; et Acarnanas quos aegre ferrent Aetoli a corpore suo diremptos restituturum se in antiquam formulam iurisque ac dicionis eorum; —haec dicta promissaque a Romano imperatore Scopas, qui tum praetor gentis erat, et Dorimachus princeps Aetolorum adfirmauerunt auctoritate sua
Abbreviated transcription (Latin):
maximi auguris. m. seruilius.t. otha¬
cilius. crassus pontifex. qr ex acto an¬
no mortuus erat: ideo nominatio in
locum eius ñ ÷ facta C. claudius fla¬
m̃dialis. qd̃ extra ꝑperam dederat
flamonio abiit: ꝑ idem tꝑs .in. ualerio
leumnus. temptatis pͥus ꝑ secreta collo¬
quia pͥncipum animis ad indictum
ante ad idipsum concilium etholorum
clades expedita uenit. Ubi cũ siracusas
cappuamq captam in fidem in italiaq
iam inde amaiorib tͣditum morẽ ro¬
manis colendi socios. ex quib alios in ei¬
uitatem. atq equum secum uis accepis¬
sent alios in ea fortuna hab̾ent. ut so¬
cii ẽẽ ꝗͣ ciues mallent etholos eo in ma¬
iore futuros honore qd̃ gentium trans¬
marmarũ in amicitiam pͥmi uenisseÑ
philippum eis ⁊ machedonas grauis
accalas ẽẽ quoꝵ se uim acsꝑc etiam
fregisse et eo redactum ẽẽ: ut ñ his mͦ
urbib quas ꝑuim ad emisset etholis
excedant. s ipsam machedoniã infeftã

Expanded text:
Maximi auguris M. Seruilius . T. OtaMaximi auguris M. Seruilius . T. Otacilius Crassus pontifex quia exacto anno mortuus erat, ideo nominatio in locum eius non est facta. C. Claudius flamen Dialis quod exta perperam dederat flamonio abiit. per idem tempus M. Ualerius Laeuinus temptatis prius per secreta conloquia principum animis ad indictum ante ad id ipsum concilium Aetolorum classe expedita uenit. ubi cum Syracusas Capuamque captas in fidem in Italia <Siam inde a maioribus traditum morem Romanis colendi socios, ex quibus alios in ciuitatem atque aequum secum ius accepissent, alios in ea fortuna haberent ut socii esse quam ciues mallent: Aetolos eo in maiore futuros honore quod gentium transmarinarum in amicitiam primi uenissent; Philippum eis et Macedonas graues accolas esse, quorum se uim ac spiritus et iam fregisse et eo redacturum esse ut non iis modo urbibus quas per uim ademisset Aetolis excedant, sed ipsam Macedoniam infestam
Abbreviated transcription (Latin):
fectis nuntiaretur .t. othacilium. q̃
.t. manlionis int̾pellatus ordo comiti¬
orum ẽẽ collegam absentem daturus
fuisse uidebatur ppłs mortuũ in sicilia
ẽe: Ludi appollinares ⁊ pͥore anno fue-¬
rant. ⁊ eo anno ut fierent repente
calpurmo p̃tori senatus decreuit. ut
inꝑpetuum mouerentur: E odẽ anno
ꝓdigia aliqͦt uis annuntiataq sunt:
nde concordie uictoria quȩ in culmine
erat fulmine ita decussaq ad uictorias
quȩ in ante fixe erant. hesit neq inde
ꝓcidit: Ꝙ anagnia ⁊ flagelł nuntiatũ
est murumq portas de celo tactus:
Et in foro sub̾tano sanguinis riuos per
diem totum fluxissẽ: & fret: lapidib
ꝓuintia et obsecratio in unum diem ppło
indicta ⁊ nouendiale sacrum: Sac̾dotes
puplici aliqd̃ eo anno eod mortui sunt:
nouiq suffecti: In locum .m. emili nu¬
mide .x. uiri sacroꝵ .in. emilius. lepidꝰ
in locum .in. pomponi mathonis pon¬
tificis .c. liuius in locum .s.p. caruili

Expanded text:
fectis nuntiaretur T. Otacilium , quem fectis nuntiaretur T. Otacilium , quem T. Manlio nisi interpellatus ordo comitiorum esset collegam absentem daturus fuisse uidebatur populus, mortuum in Sicilia esse. ludi Apollinares et priore anno fuerant et eo anno ut fierent referente Calpurnio praetore senatus decreuit ut in perpetuum uouerentur. eodem anno prodigia aliquot uisa nuntiataque sunt. in aede Concordiae Uictoria quae in culmine erat fulmine icta decussaque ad Uictorias quae in antefixis erant haesit neque inde procidit. et Anagniae et Fregellis nuntiatum est murum portasque de caelo tactas, et in foro Subertano sanguinis rivos per diem totum fluxisse, et Ereti lapidibus procurata et obsecratio in unum diem populo indicta et nouendiale sacrum. sacerdotes publici aliquot eo anno demortui sunt nouique suffecti: in locum M'. Aemili Numidae decemuiri sacrorum M. Aemilius Lepidus , in locum M. Pomponi Mathonis pontificis C. Liuius , in locum Sp. Caruili
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem adu̾sus penos consulem cre-¬
ari uellent .in. ualerium leuinum.
egregie aduersus philippum regem ter-¬
ra mariq res gessisse.: Ita de trib con¬
fultatione data seniorib dimissis. Iun¬
ores suffragium ineunt:M. marcellus
claudium fulgentem tum sicilia domita.
et.m. ualerium. absentes consules dixer̃:
uctoritatem p̃rogatiue om̃s centurie se¬
quute sunt: Eludant nc̃ antiꝗͣ miran¬
tes ñ equid si qua sit sapientum ciuitã
ꝗͣ docti fingunt magis ꝗͣ norunt: ut
principes grauiores temꝑationesq a
cupidine imꝑii. aut multitudinẽ meliꝰ
moratam censeant fieri posse: Centuriã
uͦ iunioꝵ seniores consule uoluisse. qͥb
imꝑum suffragium mandaret. uix ut
ueri simile sit parentium qͦ hoc scl̃o ui¬
lis leuisq apud lib̃̾os auctoritas fecit:
P̃toria inde: comitia habita: P. manlius.
ualens.⁊.L. manlius acidinus. et .C.
letorius.⁊ .l. cintus halim̃tus creati
sunt: Forte ita incidit. ut comitiis ꝑ¬

Expanded text:
aliquem aduersus Poenos consulem creari uellent, M. Ualerio Laeuino ; egregie aduersus Philippum regem terra marique rem gessisse. ita de tribus consultatione data, senioribus dimissis iuniores suffragium ineunt. M. Claudium , fulgentem tum Sicilia domita, et M. Ualerium absentes consules dixerunt. auctoritatem praerogatiuae omnes centuriae secutae sunt. eludant nunc antiqua mirantes: non equidem, si qua sit sapientium ciuitas quam docti fingunt magis quam norunt, aut principes grauiores temperantioresque a cupidine imperii aut multitudinem melius moratam censeam fieri posse. centuriam uero iuniorum seniores consulere uoluisse quibus imperium suffragio mandaret, uix ut ueri simile sit parentium quoque hoc saeculo uilis leuisque apud liberos auctoritas fecit. praetoria inde comitia habita. P. Manlius Uolso et L. Manlius Acidinus et C. Laetorius et L. Cincius Alimentus creati sunt. forte ita incidit ut comitiis per
Abbreviated transcription (Latin):
pedib ꝓfectus. conuentũ omniũ sotioꝵ
etenim legationes ad famam eius ex oi
se ꝓuintia effudant habuit: Naues
ib̃i subduci iussit remissis. uͦnͬ. triremibꝰ
massilienstum quȩ officii causa ab do¬
mo ꝓsecute fuerant: Responsa inde le¬
gationib suspensis uarietate. tot casui¬
um dare cepit: Ita elato ab ingenti uir¬
tutium suaꝵ fidutia animo. ut nullũ
ferox uerbum excidet. ingensq om̃ib
p̃diceret cum maiestas messet. tũ fides:
Profectus ab tarracone. ꝙ ciuuitates soc¬
oꝵ ⁊ hib̾na exercitus adiit. collaudat̃iq
milites qd̃ duab tantis deinceps cla¬
dib icti prouintiã optinussent. ne
fructum sccłarum rerum sentire host̃¬

Expanded text:
pedibus profectus conuentum omnium sociorum pedibus profectus conuentum omnium sociorum —etenim legationes ad famam eius ex omni se prouincia effuderant—habuit. naues ibi subduci iussit, remissis quattuor triremibus Massiliensium quae officii causa ab domo prosecutae fuerant. responsa inde legationibus suspensis uarietate tot casuum dare coepit, ita elato ab ingenti uirtutum suarum fiducia animo ut nullum ferox uerbum excideret ingensque omnibus quae diceret cum maiestas inesset tum fides. profectus ab Tarracone et ciuitates sociorum et hiberna exercitus adiit, collaudauitque milites quod duabus tantis deinceps cladibus icti prouinciam obtinuissent, nec fructum secundarum rerum sentire hoste
Abbreviated transcription (Latin):
bitu conceptum: ⁊in cubiculo matris ep
iusam ꝑsepe ꝓ digii enus sp̃em. int̾uentuq
hominum euolutam repente atq
ex ocuł elapsam: His miraculis ñ ꝗͣ
ab ipso elusa fides ẽ quinpotius acta
arte quadam nec abnuendi tale quicqͣ
nec palam affirmandi: Multa alia
eiusdem gn̾is. alia uera. alia adsimu¬
lata ammirationis humane in eo iuue¬
ne excesserant modum quib freta nẽ
cuntas etati. haud qͦꝗͦ mature tantam
molem rerum tantumq imꝑium per¬
misit : Ad eas copias quas ex uetere exer¬
citu hispania habebat queq aputeoł
filanus. ꝓ . p.R. adiutor ad res geren¬
das datus est: Ita cum .xx.x. nauiũ
classe. om̃s autem quinq: remes erant¬
hostiis tib̾inis ꝓfectus p̾ter horam tu¬
sci maris alpes neq gallicum sinum. et
deinde pirenei circumuentus ꝓmun¬
turium emporiis urbe greca oriundi
⁊ ipsi apochea sunt copias exposuit:
nde sequi nauib iussis. tarraconem

Expanded text:
bitu conceptum, et in cubiculo matris eius bitu conceptum, et in cubiculo matris eius uisam persaepe prodigii eius speciem interuentuque hominum euolutam repente atque ex oculis elapsam. his miraculis nunquam ab ipso elusa fides est; quin potius aucta arte quadam nec abnuendi tale quicquam nec palam adfirmandi. multa alia eiusdem generis, alia uera, alia adsimulata, admirationis humanae in eo iuuene excesserant modum; quibus freta tunc ciuitas aetati haudquaquam maturae tantam rerum molem tantumque imperium permisit. ad eas copias quas ex uetere exercitu Hispania habebat, quaeque a Puteolis Silanus propraetor adiutor ad res gerendas datus est. ita cum triginta nauium classe—omnes autem quinqueremes erant—Ostiis Tiberinis profectus praeter oram Tusci maris, Alpesque et Gallicum sinum et deinde Pyrenaei circumuectus promuntorium, Emporiis urbe Graeca—oriundi et ipsi a Phocaea sunt—copias exposuit. inde sequi nauibus iussis Tarraconem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ quantum fides ꝓmissi humani aut
ratio ex fidutia rerum uͥ iacere solet:
uit enim scippio ñ ueris tm̃ uirtutib
mirabił. s arte quoq quadã ab iuuenta
in ostentationẽ earum cõpositus. pleraq
apud multitudinẽ. aut ꝑ nocturnas
uisa sp̾es. aut uelut diuinitus mentem
monita agens. siue ⁊ ipse capti quadã
suꝑstitione animi. siue ut imꝑia consi¬
liaq. uelut sorte oraculi missa sint. nec
cunctatione assequerentur: Ad hoc
tam inde ab initio p̃parans animos.
ex quo togam uirilem sumpsit. nullo
die pͥus ullam publicam pͥuatamq
rem egit. ꝗͣm capitolium iret: Ingres¬
susq edem consid̾et. ⁊ plerumq solus
in secretum ibi tꝑs tereret: Hic mos ꝑ
omnẽ uitam seruabatur: seu consulto
seu temere uulgati opinioni fidem ap̃
quosdam fecit: ut stirpis eum diuine
uirum ẽẽ. retulitq famam in alexan¬
dro magno pͥus uulgatam: ⁊ uanitate
i fabula parem. angus immanis concu-¬

Expanded text:
quam quantam fides promissi humani aut quam quantam fides promissi humani aut ratio ex fiducia rerum subicere solet. fuit enim Scipio non ueris tantum uirtutibus mirabilis, sed arte quoque quadam ab iuuenta in ostentationem earum compositus, pleraque apud multitudinem aut per nocturnas uisa species aut uelut diuinitus mente monita agens, siue et ipse capti quadam superstitione animi, siue ut imperia consiliaque uelut sorte oraculi missa sine cunctatione exsequerentur. ad hoc iam inde ab initio praeparans animos, ex quo togam uirilem sumpsit nullo die prius ullam publicam priuatamque rem egit quam in Capitolium iret ingressusque aedem consideret et plerumque solus in secreto ibi tempus tereret. hic mos per omnem uitam seruatus seu consulto seu temere uolgatae opinioni fidem apud quosdam fecit stirpis eum diuinae uirum esse, rettulitque famam in Alexandro magno prius uolgatam, et uanitate et fabula parem, anguis immanis concu
Abbreviated transcription (Latin):
postꝗͣ omniũ hora conu̾sa st̃ clamore.
ac fauore ominati. extimplo sunt felix
faustumq imꝑium: Iussi deinde inire
suffragium ad unum om̃s ñ centurie
mͦ . s. etiam hoĩes .p. scippioni imꝑium
ẽẽ in hispania iusserunt: Ceterum pꝰ
rem actam ut iam resid̾at imꝑat impe-¬
tus animoꝵ ardorq filentium subito
ortum & tacita cogitatio quid nam egis¬
sent noui fauor plus ualuisset qͣ ratio
etatis maxime penitebat quidam fortu¬
nam etiam domus horrebant. nomenq
ex funestis duab familiis in eas ꝓuinti¬
as uͥ inter sepulchra patris patritiq
res gerende eẽnt ꝓficisceretur: Qua uͥ ab
re tanto impetu acta in sollicitudiem
curamq hominum animũ aduertit.
aduocata contione ita de etate sua. imꝑi¬
oq mandato: ⁊ bello qd̾ gerendum ẽẽt
magno elatoq animo disseruit: tit ar¬
dorem eum qui resid̾at excitaret rursus
nouaretq impleret hõies certiorisspei

Expanded text:
postquam omnium ora conuersa sunt, clamore postquam omnium ora conuersa sunt, clamore ac fauore ominati extemplo sunt felix faustumque imperium. iussi deinde inire suffragium ad unum omnes non centuriae modo, sed etiam homines P. Scipioni imperium esse in Hispania iusserunt. ceterum post rem actam ut iam resederat impetus animorum ardorque, silentium subito ortum et tacita cogitatio quidnam egissent; nonne fauor plus ualuisset quam ratio. aetatis maxime paenitebat; quidam fortunam etiam domus horrebant nomenque ex funestis duabus familiis in eas prouincias ubi inter sepulcra patris patruique res gerendae essent proficiscentis. quam ubi ab re tanto impetu acta sollicitudinem curamque hominum animaduertit, aduocata contione ita de aetate sua imperioque mandato et bello quod gerundum esset magno elatoque animo disseruit, ut ardorem eum qui resederat excitaret rursus nouaretque et impleret homines certioris spei
Abbreviated transcription (Latin):
satis constabat. ꝗͣ illud uͥ duo summi
imꝑatores intra dies.x.xx. cecidissent.
qui in locum duoꝵ succecłẽt extra ordina¬
ria cura diligendum ẽẽ: Cum alii alium
nõiarent. postremum eo decursum est:
ut ppli ꝓ. cõs. creando in hispaniã comita
hab̾et. diemq comitiis consules edixer̃t:
Primo expectauerant. ut qui se tanto im¬
ꝑio dignos c̾red̾ent. noĩa ꝓfiterentur:
Quȩ ut destituta expectatio ẽ: redintegͣ¬
tus luctus accepte cladis. desid̾iumq
imꝑatoꝵ amissoꝵ: Mesta itaq ciuitas
ꝓpe in ops consilii. comitioꝵ die tam̃ in
campum descendit. atq in magistratus
uersi circũspectant hora pͥncipum alioꝵ
alios intuentium. fremuntq adeo ꝑdi¬
tas res desꝑatumq de re .p. ẽẽ: ut nemo
audeat in hispaniam imꝑium accipere:
cecid̾at filius .iiii. et .x.xx. ferme annos
natus. ꝓfessus se petere in suꝑiore unde
conspici posset loco constitit: In quem

Expanded text:
satis constabat quam illud, ubi duo summi satis constabat quam illud, ubi duo summi imperatores intra dies triginta cecidissent, qui in locum duorum succederet extraordinaria cura deligendum esse. cum alii alium nominarent, postremum eo decursum est ut proconsuli creando in Hispaniam comitia haberentur; diemque comitiis consules edixerunt. primo exspectauerant ut qui se tanto imperio dignos crederent nomina profiterentur; quae ut destituta exspectatio est, redintegratus luctus acceptae cladis desideriumque imperatorum amissorum. maesta itaque ciuitas prope inops consilii comitiorum die tamen in campum descendit; atque in magistratus uersi circumspectant ora principum aliorum alios intuentium fremuntque adeo perditas res desperatumque de re publica esse ut nemo audeat in Hispaniam imperium accipere, ceciderat, filius quattuor et uiginti ferme annos natus, professus se petere, in superiore unde conspici posset loco constitit. in quem
Abbreviated transcription (Latin):
nem. qui in posterum diem colloqͥũ
deferret: Illum diem religiosum car¬
thagmniensib. ad agendum quicquã
rei feria ẽẽ: Netum quid suspecta fraus:
Cum eẽt data uenia eius diei extimplo¬
q. hasdrubal cum equitatũ elefantisq
castris egressus sine ullo tumultu in tu¬
tum euasit: Hora ferme quarta dispul¬
sa sole nebula aꝑuit diem: uacuaq
hostium castra conspegerũt romani:
Tum demum claudius punicã fraudem
agnoscens. ut se dolo captum sensit ꝓ¬
ficiscentem institit equi paratus confli¬
gere acie. ẜ hostis detrectabat prignam:
Leuia tam̃ prelia inter extremũ punicũ
agmen p̃cursoresq romanoꝵ fiebant.
Inter hispanie populi nec qui post cla¬
dem acceptam defecerant rediebant
ad romanos. nec ulli noui deficiebant:
& rome senatui populoq post receptam cap¬
puam ñ italie iam maior ꝗͣ hispanie cu¬
re erat ⁊ exercitum augeri. ⁊imꝑatorem
mitii placebat. nec tam̃ quẽ muterent

Expanded text:
nem qui in posterum diem conloquium nem qui in posterum diem conloquium differret: illum diem religiosum Carthaginiensibus ad agendum quicquam rei seriae esse. ne tum quidem suspecta fraus cum esset, data uenia eius diei, extemploque Hasdrubal cum equitatu elephantisque castris egressus sine ullo tumultu in tutum euasit. hora ferme quarta dispulsa sole nebula aperuit diem, uacuaque hostium castra conspexerunt Romani tum demum Claudius Punicam fraudem adgnoscens ut se dolo captum sensit, proficiscentem institit sequi paratus confligere acie. sed hostis detractabat pugnam; leuia tamen proelia inter extremum Punicum agmen praecursoresque Romanorum fiebant. inter haec Hispaniae populi nec qui post cladem acceptam defecerant redibant ad Romanos, nec ulli noui deficiebant; et Romae senatui populoque post receptam Capuam non Italiae iam maior quam Hispaniae cura erat. et exercitum augeri et imperatorem mitti placebat; nec tam quem mitterent
Abbreviated transcription (Latin):
atq inde tota nocte qd̃ gratuissimum
exercitus erat hasdrubal quacumq
posset euad̾e e saltu iussit: Data sedu¬
lo oꝑata ẽ ne multi ea nocte exirent
ut ipsa paucitas tum ad hostem silen¬
tio fallendum aptior. tum ad eua¬
dendum ꝑ artas semitas ac difficilis
eẽt: Uentum in sequenti die ad collo¬
quium ẽ. s loquendo plura. scribẽ¬
doq dedita oꝑa quem in rem ñ eẽnt
die consumpto in posterum dilatũ:
Addita insequens nox spacium dedit¬
⁊ alios emittendi: Nec postero die:
res finem inuenit: Ita aliqd̃ dies dis-¬
ceptando palam de legib noctesq e¬
mittendis clam e castris carthagi¬
niensib assumpte: Ꝙ postꝗͣ pars ma¬
ior emissa exercitus erat. iam ne his
quid̃ quȩ ultro dicta erant stabatur
minusq ac minus tum tuore simul
fide decrescente conueniebat: Iamfer¬
me pedestres om̃s copie euaserante
saltu. cum pͥma luce densa nebula sal¬
tum omnem cãposq circa intex̾it
Qd̃ uͥ sensit hascdrubal mittit ad nero¬

Expanded text:
atque inde tota nocte quod grauissimum exercitus erat Hasdrubal quacunque posset euadere e saltu iussit. data sedulo opera est ne multi ea nocte exirent, ut ipsa paucitas cum ad hostem silentio fallendum aptior, tum ad euadendum per artas semitas ac difficiles esset. uentum insequenti die ad conloquium est; sed loquendo plura scribendoque dedita opera quae in rem non essent die consumpto, in posterum dilatum est. addita insequens nox spatium dedit et alios emittendi; nec postero die res finem inuenit. ita aliquot dies disceptando palam de legibus noctesque emittendis clam e castris Carthaginiensibus absumptae. et postquam pars maior emissa exercitus erat, iam ne iis quidem quae ultro dicta erant stabatur; minusque ac minus, cum timore simul fide decrescente, conueniebat. iam ferme pedestres omnes copiae euaserant e saltu cum prima luce densa nebula saltum omnem camposque circa intexit. quod ubi sensit Hasdrubal, mittit ad Nero
Abbreviated transcription (Latin):
uestis: ⁊ multa nobilia signa. quib inter
pͥmas greciȩ urbes siracuse ornate fuerãt:
Punice quoq uictorie signum: octo ducti
elefanti: Ꝙ ñ minimũ fuere spectaculum
cum coronis aureis p̃ceclentes sosis sira¬
cusanis.:⁊ moerichus hispanus: Quoꝵ
altero ducente nocturno siracusas intro¬
itum erat. alter nassum qd̃q ibi p̾sidii
erat ꝓdid̾at. His ambob etuutas dasa
et quingenas iugera agri sosidi. in agͦ
siracusano. qui aut regius aut hostiũ
ppłs .R. fuisset. ⁊ edes siracusis cuius
uellet eoꝵ in quos belli iure animadu̾¬
sum eẽt: Moericho hispanisq qui cũ
eo transierant. urbs agerq in sicilia ex
his qui apopłõ .R. defecissent iussa da¬
ri. Id. m. cornelio mandatum. ut uͥ ei
uideretur urbem agrum quȩ eis assig¬

Expanded text:
uestis et multa nobilia signa, quibus inter uestis et multa nobilia signa, quibus inter primas Graeciae urbes Syracusae ornatae fuerant. Punicae quoque uictoriae signum octo ducti elephanti, et non minimum fuere spectaculum cum coronis aureis praecedentes Sosis Syracusanus et Moericus Hispanus, quorum altero duce nocturno Syracusas introitum erat, alter Nassum quodque ibi praesidii erat prodiderat. his ambobus ciuitas data et quingena iugera agri, Sosidi in agro Syracusano qui aut regius aut hostium populi Romani fuisset et aedes Syracusis cuius uellet eorum in quos belli iure animaduersum esset, Moerico Hispanisque qui cum eo transierant urbs agerque in Sicilia ex iis qui a populo Romano defecissent, iussa dari. id M. Cornelio mandatum ut ubi ei uideretur urbem agrumque eis adsig
Abbreviated transcription (Latin):
inire liceret: Io ñ impetrauit: Cum
multis uerbis actum ẽẽt: utrũ nimis
conueniret cuius noĩe absentis ob res
ꝓsꝑe ductu ei Eestas supplicatio dec̾ta
foret. ⁊ diis immortalib habitus honos:
ei p̃senti negare triumphum. an quem
trad̃e exercitum successori iussissent. qõ
nͥ manente in puintia bello decernẽtur¬
eum quasi de bello triumphare. cum
exercitus testis meriti. atq unmertti tri¬
umphi abe̾ẽt: Medium uisum. ut o¬
uans urbem iniret: Tꝵ. pł. ex auctori¬
tate senatus ad ppłm tulerunt: ut .m.
marcello quo die urbem ouans iniret
imꝑium ẽẽt: Pridie ꝗͣ urbem iniret. in
monte albano triumphauit: Inde ouans
multam p̃se p̃dam in urbem intulit:
Cum simulachro capturũ stracusarum
cathapulte balisteq. ⁊ alia omnia instru¬
m̃ta belli lata. ⁊pacis diutur ne regieq
oppulentie ornam̃ta argenti erisq fa¬
brefacti uasa. alia suppellex. p̃ciosaq

Expanded text:
inire liceret. id non impetrauit. cum inire liceret. id non impetrauit. cum multis uerbis actum esset utrum minus conueniret cuius nomine absentis ob res prospere ductu eius gestas supplicatio decreta foret et dis immortalibus habitus honos ei praesenti negare triumphum, an quem tradere exercitum successori iussissent—quod nisi manente in prouincia bello non decerneretur—eum quasi debellato triumphare cum exercitus testis meriti atque immeriti triumphi abesset, medium uisum ut ouans urbem iniret. tribuni plebis ex auctoritate senatus ad populum tulerunt ut M. Marcello quo die urbem ouans iniret imperium esset. pridie quam urbem iniret in monte Albano triumphauit; inde ouans multam prae se praedam in urbem intulit. cum simulacro captarum Syracusarum catapultae ballistaeque et alia omnia instrumenta belli lata et pacis diuturnae regiaeque opulentiae ornamenta, argenti aerisque fabrefacti uis, alia supellex pretiosaque
Abbreviated transcription (Latin):
omnis ad arcem a mari aditus. s adsi¬
dendo diutius artiorem annonam so¬
ciis ꝗͣ hostis faciebat: Non entm tm
subuei oppidanis ꝑpaccata littora. aꝑ¬
tosq portus p̃sidio nauium punicaꝵ
poterat. ꝗͣtum frum̃ti classis ipsa tͣba.
nauali mixta ex omni genere hominũ
absumebat: ut arcis p̃sidium etiam
sine inuecto qr pauci erant ex ante p̾pa¬
rato sustentari posset. tarentinis classi¬
q ne inuectum quid̃ sufficeret tand̃
maiore gr̃a quam uenerat classis di¬
missa ẽ annona haud multum laxa¬
uerat. qr remoto maritimo p̃sidio. sub¬
uehi frum̃tum ñ poterat: Eusdem
estatis exitus . m. marcellus ex ficilia
ꝓuintia cum ad urbem uenisset a cal¬
phurnio: p .r. senatus ei ad edem bello¬
ne datus est: Ibi cum de reb ab se gests
diseruisset. questus leniter. ñ suam ma¬
gis qͦ militum uicem qd ꝓuintiam
confecta exercitum deportare ñ licuis¬
set: postulauit. ut triumphanti urbẽ

Expanded text:
omnes ad arcem a mari aditus, sed adsiomnes ad arcem a mari aditus, sed adsidendo diutius artiorem annonam sociis quam hosti faciebat; non enim tantum subuehi oppidanis per pacata litora apertosque portus praesidio nauium Punicarum poterat quantum frumenti classis ipsa turba nauali mixta ex omni genere hominum absumebat, ut arcis praesidium etiam sine inuecto quia pauci erant ex ante praeparato sustentari posset, Tarentinis classique ne inuectum quidem sufficeret. tandem maiore gratia quam uenerat classis dimissa est; annona haud multum laxauerat quia remoto maritimo praesidio subuehi frumentum non poterat. eiusdem aestatis exitu M. Marcellus ex Sicilia prouincia cum ad urbem uenisset, a C. Calpurnio praetore senatus ei ad aedem Bellonae datus est. ibi cum de rebus ab se gestis disseruisset, questus leniter non suam magis quam militum uicem quod prouincia confecta exercitum deportare non licuisset, postulauit ut triumphanti urbem
Abbreviated transcription (Latin):
passi omni cis hib̃m agro eos arcissent
sotiosq cum fide tutati ee̾nt: Marti¬
um secum habebat cum tantohonore:
ut facile appareret nich minus ꝗͣ uet̾
ne quis obstaret gle̾ sue: Successit in¬
de romani silanus: E in hib̾na mili¬
tes noui deducti: Scipplo omnib quȩ
adeunda agendaq erant. maturare
additis ꝑactisq tarraconẽ concessit:
Nichilominor fama apud hostes scippiõis
erat ꝗͣ apud ciues sociosq: E diuina¬
tio quedam futuri quominꝰ ratio ti¬
moris reddi poterat. oportet emere ma¬
iorem inferens metum: In hiberna di¬
uersi concesserant: hasdrubal gischont
usq ad occeanum et gadis: Mago in
mediterranea maxime supͣ castulonen¬
sem saltum: Hasdrubal hamilcaris fi¬
lius ꝓximus hib̃e circa saguntũ hib̾na¬
uit: Estatis eius extremo quo capta est
capua. ⁊ scippio in hispaniam uenit.
punica classis ex sicilia tarentum accita
arcendos cõmeatus p̃sidii romani qd̃
in arce tarentina erat: Clauserat quid̃

Expanded text:
passi omni cis Hiberum agro eos arcuissent, sociosque cum fide tutati essent. Marcium secum habebat cum tanto honore, ut facile appareret nihil minus uereri quam ne quis obstaret gloriae suae. successit inde Neroni Silanus, et in hiberna milites noui deducti. Scipio omnibus quae adeunda agendaque erant mature aditis peractisque Tarraconem concessit. nihilo minor fama apud hostes Scipionis erat quam apud ciues sociosque, et diuinatio quaedam futuri, quo minus ratio timoris reddi poterat oborti temere, maiorem inferens metum. in hiberna diuersi concesserant, Hasdrubal Gisgonis usque ad Oceanum et Gades, Mago in mediterranea maxime supra Castulonensem saltum; Hasdrubal Hamilcaris filius proximus Hibero circa Saguntum hibernauit. aestatis eius extremo qua capta est Capua et Scipio in Hispaniam uenit, Punica classis ex Sicilia Tarentum accita ad arcendos commeatus praesidii Romani quod in arce Tarentina erat, clauserat quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sitam in machedoniam transitũ darda¬
nis facturam cepit: His raptim actis
memor etholici iunctiq cum eo roma¬
nibelli ꝑ pelagoniam ⁊ lyncum.⁊ botia¬
eam in thessaliam descendit: Ad bellũ
secum aduersus etholos capessendum
incitari posse hõies credebat: E relicto
prius maiorib occuparetur reb in
machedoniam. atq inde in tratiam
exercitum ac ui edos duxit: Incurre:¬
re eagens in machedoma solita erat
uͥ regem occupatum ext̃no bello ac si¬
ne p̃sidio ẽẽ regnum sensisset. ad fran
phorinnam caput artemq medie op¬
pugnare cepit: Scopas uͥ ꝓfectum
intratiam regem occupatumq ibi
bello audiuit armata iuuentute etho.¬
loꝵ bellum inferre a carnaie parat.
Adu̾sus qd̾ se a carnanũ gens ⁊ iuiribus
impar etiam meniadas nassumq a¬
missa cernens romanaq insuꝑ arma
ingruere ira magis instruit ꝗͣ consi¬
lio bellum coniugib libisq ⁊ seniorib¬

Expanded text:
Sintiam, in Macedoniam transitum DardaSintiam, in Macedoniam transitum Dardanis facturam, cepit. his raptim actis, memor Aetolici iunctique cum eo Romani belli per Pelagoniam et Lyncum et Bottiaeam in Thessaliam descendit—ad bellum secum aduersus Aetolos capessendum incitari posse homines credebat—et relicto priusquam maioribus occuparetur rebus in Macedoniam atque inde in Thraciam exercitum ac Maedos duxit. incurrere ea gens in Macedoniam solita erat, ubi regem occupatum externo bello ac sine praesidio esse regnum sensisset. ad frangphorynnam, caput arcemque Maedicae, oppugnare coepit. Scopas ubi profectum in Thraciam regem occupatumque ibi bello audiuit, armata omni iuuentute Aetolorum bellum inferre Acarnaniae parat. aduersus quos Acarnanum gens, et uiribus impar et iam Oeniadas Nassumque amissa cernens Romanaque insuper arma ingruere, ira magis instruit quam consilio bellum. coniugibus liberisque et seniorib
Abbreviated transcription (Latin):
rome diutius legati etholoꝵ. nec tamen
impediñto id reb gerendis fuit:. Et
etholi extimplo mouerunt adu̾sus phi¬
lippum bellum:. Ꝙ leuinus racinctum¬
parua insula ẽ ꝓpinqua etholie urbem
unam eod quo ipsa ẽ nomine habet eã
p̃ter arcem ui cepit etholomadas nassũ¬
q ad carnanum captas etholis contͥbu¬
it: Philippum quoq satis implicatũ
bello finitimo ratus. ne italiam penosq
t⁊ pacta cum hannibale posset respicere
coreicam ipse se recipit: Philippo etholoꝵ
defectio pellȩ hib̾nanti allata ẽ: Itaq qͥ¬
a pͥmo uere moturus exercitum in gre¬
ciam erat. illirios finitim asq eius urbes
alt̾no metu quietas machedonia hab̾et
expeditionẽ subitam in originoꝵ atq
appollonatium fines fecit. E gressosq
appolloniatas cũ magno terrore ac pa¬
uore cõpulit intra muros: Uastatis ꝓ¬
ximis illiricis in pelagoniam ead cẽseri¬
ter uertit iter: Inde dardanoꝵ urbem

Expanded text:
Romae diutius legati Aetolorum; nec tamen Romae diutius legati Aetolorum; nec tamen impedimento id rebus gerendis fuit. et Aetoli extemplo mouerunt aduersus Philippum bellum, et Laeuinus Zacynthum—parua insula est propinqua Aetoliae; urbem unam eodem quo ipsa est nomine habet; eam praeter arcem ui cepit—et Oeniadas Nassumque Acarnanum captas Aetolis contribuit; Philippum quoque satis implicatum bello finitimo ratus ne Italiam Poenosque et pacta cum Hannibale posset respicere, Corcyram ipse se recepit. Philippo Aetolorum defectio Pellae hibernanti allata est. itaque quia primo uere moturus exercitum in Graeciam erat, Illyrios finitimasque eis urbes ab tergo metu quietas ut Macedonia haberet, expeditionem subitam in Oricinorum atque Apolloniatium fines fecit, egressosque Apolloniatas cum magno terrore ac pauore compulit intra muros. uastatis proximis Illyrici in Pelagoniam eadem celeritate uertit iter; inde Dardanorum urbem
Abbreviated transcription (Latin):
in hore cum uerecundia ⁊ maiorẽ cum
fide iuim maiestatemq popłi. R. extol¬
lentes: Maxime tam̃ spes potunde mo¬
uebat a carme: Igitur conscripte con¬
ditiones quib in anncitiam societatẽ¬
q ppłi .r. uenirent additumq. ut
si placeret uellentq eod iure amicitie
helei lacedemoniiq. ⁊ arthalus. et
pleurathus.:⁊ scerdiledus eent: Asie ai¬
thalus. hitrarcum. & hillir ioꝵ reges:
Bellum ut extimplo etholi cũ philippo
corcire tenus ab etholia incipienti solũ
tectaq ⁊ muri cum agris etholorum
oꝑam romani. ut a carnaniã etholi
hab̾ent: Si etholi pacem cum philippo
facerent federi adscrib̾ent. ita ratam
coꝵ pacem. si philippus arma ab ro¬
manis sociisq quiq eoꝵ ditionis eẽnt
geretur regi. ut caueret. ne ius ei belli
inferendi etholiis sociisq eoꝵ eẽt: Hȩc
conuenerunt conscriptaq bienmo post
olimpie ab etholiis: In capitolio ab roma¬
nis ut testata sacratis monum̃tis eẽnt
sunt posita: More causa suerant retenti

Expanded text:
inore cum uerecundia et maiore cum fide uim maiestatemque populi Romani extollentes. maxime tamen spes potiundae mouebat Acarnaniae. igitur conscriptae condiciones quibus in amicitiam societatemque populi Romani uenirent; additumque ut, si placeret uellentque, eodem iure amicitiae Elei Lacedaemoniique et Attalus et Pleuratus et Scerdilaedus essent, Asiae Attalus, hi Thracum et Illyriorum reges; bellum ut extemplo Aetoli cum Philippo Corcyrae tenus ab Aetolia incipienti solum tectaque et muri cum agris Aetolorum, rentque operam Romani ut Acarnaniam Aetoli haberent; si Aetoli pacem cum Philippo facerent, foederi adscriberent ita ratam fore pacem si Philippus arma ab Romanis sociisque quique eorum dicionis essent geretur regi, ut caueret ne ius ei belli inferendi Aetolis sociisque eorum esset. haec conuenerunt, conscriptaque biennio post Olympiae ab Aetolis, in Capitolio ab Romanis, ut testata sacratis monumentis essent sunt posita. morae causa fuerant retenti
Abbreviated transcription (Latin):
nicum initalia et hostium ducẽ han¬
nibalem ẽẽ: Tum centuria ⁊ auctori¬
tate mota uiri ⁊ admirantium circa
fremitum petiit a consule ueturiam
semoꝵ citaret. uelle sese cum maiorib
natu collo qui ⁊ ex auctoritate consules
dicere. citatis usturie seniorib datũ
secreto in ouili cum his colloquendi
tempus: Seniores de trib consulendũ
dixerunt ẽẽ. Duob plenis iam honoꝵ
fabio.⁊. in. marcello E siutq nouũ¬

Expanded text:
nicum in Italia et hostium ducem Hannicum in Italia et hostium ducem Hannibalem esse.' tum centuria et auctoritate mota uiri et admirantium circa fremitu, petiit a consule ut Uoturiam seniorum citaret: uelle sese cum maioribus natu conloqui et ex auctoritate eorum consules dicere. citatis Uoturiae senioribus, datum secreto in Ouili cum iis conloquendi tempus. seniores de tribus consulendum dixerunt esse, duobus plenis iam honorum, Q. Fabio et M. Marcello , et si utique nouu
Abbreviated transcription (Latin):
coiret. ne dubius ẽẽt consensus populi
magna circumfusus turisa turma ad tͥ¬
bunal consuł uenit. petitq ut pauca sua
uerba audiret. centuriamq quȩ tulis¬
sent suffragium reuocari mberet: Prec¬
tis omnib expectatione quio nam pos¬
tulaturus eẽt oculoꝵ ualitudinem ex¬
cusauit: Impudentẽ ⁊ gub̃natorem et
imꝑatorem ẽẽ. qui cum alienis oculis
ei omnia agenda sint. postulet sͥ post ali¬
um capita ac fortunas cõmitq P romide
si iidetur ⁊ redire insuffragium ueturi¬
am iunioꝵ iub̾et. ⁊ meminisset in consũ¬
lib creandis belli qd̃ in italia sit tꝑrm.
a strepitu ⁊ tumultu hostili quo paucos
ante menses asserint ꝓpe menia roma¬
na: Post ħ cum centuria frequens suc¬
clamasset mutare sententie eoscdẽq cõn¬
sules dicturos ẽẽ: tum torquatus: Neq
ego ur̃os inquit mores consul ferre
potero. neq uos imꝑium meum : Re¬
dite in suffragium ⁊ cogitate bellũ pu¬

Expanded text:
coiret, nec dubius esset consensus populi, coiret, nec dubius esset consensus populi, magna circumfusus turba ad tribunal consulis uenit, petitque ut pauca sua uerba audiret centuriamque quae tulisset suffragium reuocari iuberet. erectis omnibus exspectatione quidnam postulaturus esset, oculorum ualetudinem excusauit: impudentem et gubernatorem et imperatorem esse qui, cum alienis oculis ei omnia agenda sint, postulet sibi aliorum capita ac fortunas committi; proinde si uideretur ei, redire in suffragium Uoturiam iuniorum iuberet et meminisse in consulibus creandis belli quod in Italia sit tempora strepitu et tumultu hostili, quo paucos ante menses cesserint prope moenia Romana. post haec cum centuria frequens succlamasset nihil se mutare sententiae eosdemque consules dicturos esse, tum Torquatus 'neque ego uestros' inquit 'mores consul ferre potero neque uos imperium meum. redite in suffragium et cogitate bellum Pu
Abbreviated transcription (Latin):
ligeni ꝑ quem illectus ad transitionem
creta: Post ꝓfectionem ex sicilia mar¬
celli punica classis .uiiĩ. peditum. iii.
numidaꝵ equitum exposuit ad eos
totam ficiliam sõcioꝵ pplĩ .rͥ. agros
urebant: Suꝑ ħ exercitus romanus
iratus. partim qd̃ cum imꝑatore ñ deue¬
ctus ex ꝓuntia eẽt. partim qd in oppi¬
dis hibnare uetiti erant segni fungeban¬
tur militia magisq eis auctor ad secliti¬
onem ꝗͣ animus deerat: Inter has dif̃¬
ficultates .m. cornelius p̃tor ⁊ militum
animos. nunc consolando. nc̃ castigan¬
do sedauit. ⁊ ciuitates om̃s quȩ defece¬
rant inditionẽ redigit. atq ex his
murgentiam hispanis quib urbs ag̾q
les cum ambo appuliam ꝓuitiam
habent. minusq iam terroris apenis
& hannibale eẽt. sortri iussi appuliam.
machedoniamq ꝓuintiam. sulpitio
machedona euenit: Isq leuino suc-¬
cessit: Fuluius romam comitioꝵ causa
arcersitus cum comitia consulib rogã¬
dis hab̾et. p̃rogatua ueturia iunioꝵ t.

Expanded text:
ligeni, per quem inlectus ad transitionem creta. post profectionem ex Sicilia Marcelli Punica classis octo milia peditum, tria Numidarum equitum exposuit. ad eos totam Siciliam sociorum populi Romani agros urebant. super haec exercitus Romanus iratus, partim quod cum imperatore non deuectus ex prouincia esset, partim quod in oppidis hibernare uetiti erant, segni fungebantur militia, magisque eis auctor ad seditionem quam animus deerat. inter has difficultates M. Cornelius praetor et militum animos nunc consolando nunc castigando sedauit, et ciuitates omnes quae defecerant in dicionem redegit; atque ex iis Murgentiam Hispanis quibus urbs agerqles cum ambo Apuliam prouinciam haberent, minusque iam terroris a Poenis et Hannibale esset, sortiri iussi Apuliam Macedoniamque prouincias. Sulpicio Macedonia euenit isque Laeuino successit. Fuluius Romam comitiorum causa arcessitus cum comitia consulibus rogandis haberet, praerogatiua Uoturia iuniorum T.
Abbreviated transcription (Latin):
sa armasset. ꝓfectus ad hib̃m flumen
exercitum ab tifonteio ⁊ martio accep̃
nde ꝑgit ab hostis ire: Hascdrubal ha¬
milcaris ⁊ lapides atrox. castra habebat
in ausetanis: Is locus est inter oppida
iliturgim ⁊ mentissam: Huius saltus
duce arcorem misit qui ꝓmitteret sunde
missus foret se omnẽ exercitum ex hispa¬
nia deportaturum: Quam rem cum
leto animo romanus accepisset. diem
posterum hasdrubal colloquio petuit
ut romam leges conscribentur de red¬
dendis arcib urbium. dieq statuenda
ad quã p̃sidia deducerentur. suaq oĩa
sine fraude peni deportarent: Qd̃ ubi
imꝑauit: extimplo pͥmis tenebris

Expanded text:
sa armasset, profectus ad Hiberum flumen sa armasset, profectus ad Hiberum flumen exercitum ab Ti. Fonteio et L. Marcio accepit. inde pergit ad hostes ire. Hasdrubal Hamilcaris ad Lapides Atros castra habebat; in Ausetanis is locus est inter oppida Iliturgim et Mentissam. huius saltus duceatorem misit qui promitteret si inde missus foret se omnem exercitum ex Hispania deportaturum. quam rem cum laeto animo Romanus accepisset, diem posterum Hasdrubal conloquio petiuit ut coram leges conscriberentur de tradendis arcibus urbium dieque statuenda ad quam praesidia deducerentur suaque omnia sine fraude Poeni deportarent. quod ubi impetrauit, extemplo primis tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
lio ab omni parte laudabili. seuere ⁊
celeriter in maxime noxios anmadu̾¬
sum: Multitudo ciuium dissipata
in nullam spem reditus: non se uitum
incendiis ruinisq intecta innoxia.
murosq: & cum emolum̾to quesita
etiam apud sotios lenitatis sp̃es. inco¬
lumitate urbis nobilissune oppulentis¬
simeq. cuius riunis omnis campania.
omĩs qui campaniã circa accolunt ppłi
ingemuissent: Confessio expressa hosti
ꝗͣta iuis in romanis ad expetendaspenas
ab infidelib sociis.⁊ ꝗͣ nichil in hanniba¬
le auxilii ad receptos in fidem tuendos ẽẽ:
Romani patres ꝑfuncti qd̃ ad cappuam
attinebat cura:c. neromi ex his duab
legionib quas ad capuam habuerat.
set. ⁊ socium latimnominis peditum nu¬
Eum exercitum puceoł in naues imposi¬
tum: nero in hispaniam tͣnsportauit.
Cum tarraconem nauib uenisset. exposi¬
tisq ibi copiis ⁊ nauib subductis. soti
osq nauał multitudims augende cau¬

Expanded text:
lio ab omni parte laudabili. seuere et lio ab omni parte laudabili. seuere et celeriter in maxime noxios animaduersum; multitudo ciuium dissipata in nullam spem reditus; non saeuitum incendiis ruinisque in tecta innoxia murosque, et cum emolumento quaesita etiam apud socios lenitatis species incolumitate urbis nobilissimae opulentissimaeque, cuius ruinis omnis Campania, omnes qui Campaniam circa accolunt populi ingemuissent; confessio expressa hosti quanta uis in Romanis ad expetendas poenas ab infidelibus sociis et quam nihil in Hannibale auxilii ad receptos in fidem tuendos esset. Romani patres perfuncti quod ad Capuam attinebat cura, C. Neroni ex iis duabus legionibus quas ad Capuam habuerat sset et socium Latini nominis peditum nueum exercitum Puteolis in naues impositum Nero in Hispaniam transportauit. cum Tarraconem nauibus uenisset, expositisque ibi copiis et nauibus subductis socios quoque nauales multitudinis augendae cau
Abbreviated transcription (Latin):
conditi. alii ꝑ socioꝵ latini nominis
urbes in custodias dati uariis casib in¬
terierunt: Multitudo alia ciiũ cam¬
panoꝵ ueni indata: De urbe agroq
reliqua consultatio fuit : quibdam
delendam suscentib urbem p̃ualidã
ꝓpinꝗͣ inimicam: Ceterum p̃sens uti¬
litas uicit: Nam ꝑꝑ agrum quẽ omni
fertilitate terre satis constabat. pͥmum
in italiam ẽẽ. urbs seruata ẽ: Ut eẽt
aliqua alatoꝵ sedes urbi frequentan¬
de multitudo incolarũ libertinoꝵq
⁊ institoꝵ opificumq retenta. ager oĩs
et tecta publica. p̾r. facta: C eterum
habitari tantum tanꝗͣ ur̃bem cappuã
frequentariq placuit: Corpus nullũ
ciuitatis. nec senatus. nec plebis conci¬
lium. nec magistratus ẽẽ: Sine consi¬
lio publico. sine imꝑio. multitudinem
nullius rei inter se sociam ad consensũ
inhabilem fore: p̃fectum ad iura red¬
denda ab roma qͦt annis missuros:
ta ad cappuam res composite. consi¬

Expanded text:
conditi, alii per sociorum Latini nominis conditi, alii per sociorum Latini nominis urbes in custodias dati, uariis casibus interierunt: multitudo alia ciuium Campanorum uenum data. de urbe agroque reliqua consultatio fuit, quibusdam delendam censentibus urbem praeualidam propinquam inimicam. ceterum praesens utilitas uicit; nam propter agrum, quem omni fertilitate terrae satis constabat primum in Italia esse, urbs seruata est ut esset aliqua aratorum sedes. urbi frequentandae multitudo incolarum libertinorumque et institorum opificumque retenta: ager omnis et tecta publica populi Romani facta. ceterum habitari tantum tamquam urbem Capuam frequentarique placuit, corpus nullum ciuitatis nec senatum nec plebis concilium nec magistratus esse: sine consilio publico, sine imperio multitudinem nullius rei inter se sociam ad consensum inhabilem fore; praefectum ad iura reddenda ab Roma quotannis missuros. ita ad Capuam res compositae consi
Abbreviated transcription (Latin):
alie de flacci unius sententia acta erant
mortuum apud claudium sub deditio¬
nem capue quidam tradunt: hunc qͦ
ipsum tauream. neq sua sponte uenis¬
se cades. neq sua manu int̾fectum:
S cum inter ceteros ad palum deligatꝰ.
qr palum inter strepitus exaudiri pos-¬
sent quȩ uociferantur silentiũ fieri ius-¬
sisse: Tum taureã illa que ante memo¬
rata sunt dixisse. uirum se fortissimum
ab nequaꝗͣ pari ad uirtutem occidi :¬
S ħ dicta iussu ꝓconsulis p̃conem ita pro¬
nuntiasse: Lictor uiro forti adde uirgas
et in eum primum lege age: Lectum qͦ
si ei uidẽtur integram rem ad senatum
reiceret interp̃tatum eẽ quid magis. e
.i.p. duceret estimationem sͥ ꝑmissam
capuam a calib reditum ẽ. telaq ⁊ ca¬
latia in deditionẽ accepte: Ibi quoq
in eos qui capua rerum erant aĩadu̾sũ:
Ita ad .lxx. principes senatus int̾fecti.
.ccc. ferme nobiles campani in carcerẽ

Expanded text:
alia de Flacci unius sententia acta erant, alia de Flacci unius sententia acta erant, mortuum Ap. Claudium sub deditionem Capuae quidam tradunt; hunc quoque ipsum Tauream neque sua sponte uenisse Cales neque sua manu interfectum, sed dum inter ceteros ad palum deligatur, quia parum inter strepitus exaudiri possent quae uociferaretur silentium fieri Flaccum iussisse; tum Tauream illa quae ante memorata sunt dixisse, uirum se fortissimum ab nequaquam pari ad uirtutem occidic dicta iussu proconsulis praeconem ita pronuntiasse: 'lictor, uiro forti adde uirgas et in eum primum lege age.' lectum quosi ei uideretur integram rem ad senatum reiceret, interpretatum esse quid magis e re publica duceret aestimationem sibi permissam. Capuam a Calibus reditum est, Atellaque et Calatia in deditionem acceptae; ibi quoque in eos qui capita rerum erant animaduersum. ita ad septuaginta principes senatus interfecti, trecenti ferme nobiles Campani in carcerem