comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
martinũ estimet fuisse mentitũ:
dicam inqͥt uobis. sed uos nulli que¬
so dicatis. Agnes. tecla. & maria:
mecũ fuerunt. Referebat autem
nobis uultũ atq habitum singu¬
frequent̾ se ab eis confessus ẽ uisi¬
tari. Petrum etiã & paulum apłos
uideri a se sepus ñ negauit. Iam uͦ
dͥemones ꝓut ad eũ quisq uenisset:
suis nominib increpabat. Mercu¬
rium maxime patiebatur infestũ.
Iouem brutũ atq hebetem ẽẽ di¬
cebat. Hec plerisq etiam in eodẽ
monast̾io constitutis. mcredibilia
uidebantur: ne dũ ego confidam
om̃s qͥ hec audient credituros. Nã
nisi inestimabilem uitã atq uirtu¬
tem Martinus egisset. nequa quam
apud nos tanta gła preditus hab̾et᷑:
quãquam minime mirũ si i oꝑibꝰ
Martini infirmitas humana dubi
tau̾it. cũ multos hodieq uideamꝰ.
ne euangeliis quidem credidisse.
martino autem sepe angłos
uisos familiarit̾ et sensimus &
exꝑti sumus. Rem muumã dicturꝰ

Expanded text:
Martinam aestimet fuisse mentitum –: Martinam aestimet fuisse mentitum –: dicam, inquit, uobis, sed uos nulli quaeso dicatis: Agnes, Thecla et Maria mecum fuerunt. referebat autem nobis uultum adque habitum singufrequenter se ab eis confessus est uisitari: Petrum etiam et Paulum Apostolos uideri a se saepius non negauit. iam uero daemones, prout ad eum quisque uenisset, suis nominibus increpabat. Mercurium maxime patiebatur infestum, Iouem brutum adque hebetem esse dicebat. haec plerisque etiam in eodem monasterio constitutis incredibilia uidebantur, nedum ego confidam omnes, qui haec audient, credituros. nam nisi inaestimabilem uitam adque uirtutem Martinus egisset, nequaquam apud nos tanta gloria praeditus haberetur. quamquam minime mirum, si in operibus Martini infirmittaverit, cum multos hodieque videamus nec Evangeliis quidem credidisse. A Martino autem saepe angelos visos familiariter et sensimus et experti sumus. Rem minimam dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
go & iste sulpicius ꝓforib illiꝰ excu¬
bantes. iam ꝑ aliquot horas cum si¬
lentio sedebamꝰ. cum ingenti hor¬
rore & tremore. ac si angłi ante ta¬
b̾naculũ mandatas excubias ducere¬
mus: cum quidem clauso cellulȩ sue
ostio. nos ibi esse nesciret. Hit̾m collo¬
quentiũ murmur audiuimꝰ. & mox
horrore quodã cͥcumfundimur: ac
nescio qͥd fuisse diuinũ. Ptꝰ duas fere
horas ad nos martinus egreditur. Ae
tum eum iste sulpiciꝰ sicut apudeũ
nemo familiariꝰ loquebatur cepit
orare. ut ꝑquirentib indicaret.
qͥd illud diuini fuisset horroris. qd̾
fatebamur nos ambo sensisse. uł ͥ
fuisset in cellula collocutꝰ: tenuem
enĩ nos licet & ux intellectũ serms¬
cinantiũ sonum ꝓ forib audisse.
eum ille diu multũq cunctatꝰ.
nichil erat qd̾ ei fulpicius ñ extor¬
queret inuito: in credibiliora fet
dicturus sum. s xp̃o teste ñ m̃tior.
nisi qͥsquã est tam sacrilegus. ut

Expanded text:
go et iste Sulpicius pro foribus illius excugo et iste Sulpicius pro foribus illius excubantes, jam per aliquot horas cum silentio sedebamus, ingenti horrore et tremore ac si ante angeli tabernaculum mandatas excubias duceremus, cum quidem clauso cellulae suae ostio nos ibi esse nesciret. Interim colloquentium murmur audimus, et mox horrore quodam circumfundimur ac nescio quid fuisse divinum. Post duas fere horas ad nos Martinus egreditur: ac tum eum iste Sulpicius sicut apud eum nemo familiarius loquebatur coepit orare, ut pie quaerentibus indicaret, quid illud divini fuisset horroris qfatebamur nos ambo sensisse, uel cum quibus fuisset in cellula conlocutus : tenuem enim nos scilicet et uix intellectum sermocinantium sonum pro foribus audisse. tum ille diu multumque cunctatus - sed nihil erat quod ei Sulpicius non extorqueret inuito: incredibiliora forte dicturus sum, sed Christo teste non mentior, nisi quisquam est tam sacrilegus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
num sacerdos. ñ ad suam iniuriam
retulisset: Qs aduersus scãm uir¬
ginẽ motus: qͣntasq iras mente
concepisset: Hereticã iudicasset:
& anathematirandã esse decreuis¬
set. Quam uero illi beate anime illaꝰ
uirgines p̃tulisset. quȩ crebris oceͦsi¬
bus ubiq se prebent obuiã sac̾doti:
quȩ conuiuia sumptuosa dispoñt.
quȩ una parit̾ discumbunt. S qͦ
me ducit oratio: Paululũ iste li¬
berior sermo depͥmendus ẽ: ne ali¬
quoꝵ forsan incurrat offensam. Et¬
enu infidelib oburgationis u̾ba ñ
ꝓderunt: fidelib autẽ satisfaciet ex¬
emplũ. Uerum ego ita uirtutẽ huiꝰ
uirginis predicabo: ut tam̃ nichil il¬
lis quȩ ad martinũ uidendum ex lon
ginquis regionib sepe uener̃t. ar¬
bitrer derogandũ. Siquidem hoc be¬
atum uirũ frequenti affectu etiam
angeli frequentarint.
ȩterum id qd̾ dicturus sũ postu¬
miane hoc tibi. me autẽ intuebat᷑¬
teste isto recte ꝑhibeo. Quodã die e¬

Expanded text:
num sacerdos non ad suam iniuriam num sacerdos non ad suam iniuriam rettulisset? quos aduersum sanctam uirginem motus quantasque iras mente coet anathematizandam esse decrevisset. Quam vero illi beatae animae illas virgines praetulisset, quae crebris occursibus ubique se praebent obvias sacerdoti, quae convivia sumptuosa disponunt, quae una pariter accumbunt! Sed quo me ducit oratio? paululum iste liberior sermo reprimendus est, ne in aliquorum forsitan incurrat offensam: etenim infidelibus objurgationis verba non proderunt, fidelibus autem satisfaciet exemplum. Verum ego ita virtutem hujus virginis praedicabo, ut tamen nihil illis quginquis regionibus saepe uenerunt, arbitrer derogandum, siquidem hoc beatum uirum frequenter affectu etiam angeli frequentarint. Ceterum hoc, quod dicturus sumiane, hoc tibi me autem intuebatur teste recte perhibeo. Quodam die e
Abbreviated transcription (Latin):
tinũ beatũ. qui illam repulsam. ñ
ad contumeliam suã duxit: s mag¬
nificans illiꝰ cum exultatione uͥtu¬
tem. inusitatũ in his dumtaxat
regionib gaudebat exemplũ. Ergo
cum haut longe ab illa uillula nos
manere nox ĩminens coegisset: xe¬
nium beato uiro eadem illa uirgo
transmisit: fecitq martinus qd̾ ante
ñ fecerat. Nullius enĩ ille unquã xe
dicens benedictionẽ illius a sacerdo¬
te minime respuendam: quȩ esset
multis sac̾dotib p̾ferenda. Audiant
queso uirgines istud exemplũ: ut fo¬
res suas si eas mali obsidere uoluerĩt.
etiam bonis claudant. Et ne ad se im¬
ꝓbis sit liber accessus: non uereant᷑
excludere etiam sac̾dotes. Totus
mundus hoc audiat: uideri se a
Martino uirgo ñ passa ẽ. Nonutiq
illa quẽgumq a se reppulit sac̾dotẽ:
sed in eiꝰ uiri conspectu puella non
uenit. quẽ uidere salus uidentiũ
fuit. Qͥs autẽ hoc alius pret̾ marcti¬

Expanded text:
tinum beatum, qui illam repulsam non tinum beatum, qui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit, sed magnificans illius cum exultatione uirtutem inusitato in his\' dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! ergo cum haut longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium beato uiro eadem illa uirgo transmisit : fecitque Martinus, quod ante non fecerat — nullius enim ille umquam xendicens benedictionem illius a sacerdote minime respuendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere uolunt, etiam bonis claudant, et, ne ad se inprobis sit liber accessus, non uereantur excludere etiam sacerdotes. totus hoc mundus exaudiat\': uideri se a Martino uirgo non passa est. non utique illa quemcumque a se reppulit sacerdotem, sed in eius uiri conspectum puella non uenit, quem uidere salus uidentium fuit. quis autem hoc praeter Marti
Abbreviated transcription (Latin):
tu coram adesses illam uͥginem p̃di¬
caret: quȩ ita se penitus ab omniũ
uroꝵ oculis remouisset: ut ne ip̃m
quidem ad se martinũ. cum eã ille
officii causa uisitare uellet admise¬
rit. Nam cũ pret̃ agellũ illius pre¬
teriret. in qͦ se iam ante complures
annos pudica cohibebat. audita fide
illiꝰ atq uirtute diuertit: ut tam
illustris meriti puellã. religioso of¬
ficio ep̃s honoraret. Nos consequenteᷤ
gauisuram illam uirginẽ putabamꝰ:
siquidem hoc in testimoniũ uirtutis
suȩ esse habiturã. ad quã tanti nõis
sacerdos. deposito ꝓpositi rigore uenis¬
set. Uerum illa fortissimi uincla pro¬
positi: ne martini quidem contem¬
platione laxauit. Ita uir beatꝰ. ac¬
cepta ꝑ aliam feminã excusatione
laudabili: ab illiꝰ forib quȩ uidendã¬
se salutandãq non dederat letꝰ absceᷤᷤ¬
sit. O uirginẽ głosam: quȩ ne a mar¬
tino qͥdem passa est se uideri. Omar¬

Expanded text:
tu coram adesses, illam uirginem praeditu coram adesses, illam uirginem praedicarit, quae ita se penitus ab omnium uirorum oculis remouisset, ut ne ipsum quidem ad se Martinum, cum eam ille officii causa uisitare uellet, admiserit. nam cum praeter agellum illius praeteriret, in quo se ante conplures annos pudica cohibuerat, audita fide illius adque uirtute deuertit, ut tam inlustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se uideri! o Mar
Abbreviated transcription (Latin):
Nunqͥd in illa acie que armata in p̃¬
lio parabatur. aut iam adu̾sus hostilẽ
exercitum collocata. cõminus pede
distͥcto ense pugnabat: ullã feminã
stare aut pugnare uidistie Tum
demũ miles confusus erubuit. gr̃as
agens errori suo.se ñ fuisse ꝑmissum:
nec asꝑa increpatione uerboꝵ. s u̾a
& rationabili scđ̾m ꝑsonam militis
comꝑatione correctũ. Martinus autẽ
conuersus ad nos. sicut eum frequens
fr̃m turba uallauerat: mulier inqͥt
uiroꝵ castra ñ ad eat: acies militũ
separata consistat: ꝓcul femina in
suo degens tab̾naculo. sit remota.
Contemptibilẽ enim reddit exerci¬
tum: si uiroꝵ cohortib turba femi¬
nea misceatur. Miles in acie. miles
pugnet in campo: mulier se intra
muroꝵ munimenta contineat. Habr
& illa głam suam. si pudicitiã uiro
absente seruau̾it: cuius hȩc prima
uirtus & consũmata uictoria est ñ
uideri. Illud uero sulpici meminisse
te credo. quo affectu nobis. cum &

Expanded text:
numquid in illa acie quae armata in praenumquid in illa acie quae armata in praelio parabatur, aut jam adversus hostilem exercitum collato cominus pede, districto ense pugnabat, ullam feminam stare aut pugnare vidisti? Tunc demum miles confusus erubuit, gratias agens, errori suo se non fuisse permissum, nec aspera increpatione verborum, sed vera et rationabili secundum personam militis comparatione correctum. conuersus ad nos, sicut eum frequens fratrum turba uallauerat, mulier, inquit, uirorum castra non adeat, acies militum separata consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus turba femnea misceatur. miles in acie, miles pugnet in campo: mulier se intra murorum munimenta contineat. habet et illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit : cuius haec prima uirtus et consummata uictoria est, non uideri. Illud uero, Sulpici, meminisse te credo, quo affectu nobis, cum et
Abbreviated transcription (Latin):
les qͥdam cingulum in mo
sibi eminus in remoto quasi heremi¬
ta uicturus erexerat. Int̾ea astutis
inimicus. uarus cogitationib bri¬
tum pectus agitabat: ut coniugi
suam quã martinꝰ in monast̾io pi¬
ellarũ esse preceꝑat: uoluntate
mutata. secũ potius uellet habia¬
re. Adut gͦ martinũ fortis hereis¬
ta: quid hab̾et animi confitetur.
lne uͦ uehem̃ter abnuere: feminam
iuro rursus iam monacho ñ marito.
in congrua ratione misceri. Postremo
cũ miles staret. affirmans nichil hoc
ꝓposito ẽẽ nociturũ. se solo uti conui
gis uelle consortio: porro ne rursusse
in sua reuolu̾ent non esse metuen¬
dum. se esse militẽ xp̃i: illam quoq
in eadem eiꝰdem militie sacramenta
suum fidei merito. nescientes parit̃
militare: tũ martinus. Uerba inqͥt¬
uobis ipsa dicturus sum. Dic mͥ inqͥt.
si unquã in bello fuisti: sim acie con¬
stitisti. At ille respondens. frequent̃
inguit in acie steti: & bello frequent
interfui. Ad hec martinus. Dic mͥ gͦ.

Expanded text:
les quidam cingulum in eccsibi eminus in remoto quasi eremita victurus erexerat. Interea astutus inimicus variis cogitationibus brutum pectus agitabat, ut conjugem suam, quam Martinus in monasterio puellarum esse praeceperat, voluntate mutata secum potius vellet habitare. Adiit ergo Martinum fortis eremta: quod haberet animi confitetur. Ille vero vehementer abnuere: feminam viro rursus, jam monacho non marito, incongrua ratione misceri. Postremo cum miles instaret, affirmans nihil hoc proposito esse nociturum: se solo conjugis uti velle solatio: porro ne rursus se in sua vitia revolverent, non esse metuendum: se esse militem Christi, illam quoque in eadem ejusdem militiae sacramenta suum fidei merito nescientes pariter militare. Tum Martinus verba vobis ipsa dicturus sum: Dic mihi, inquit, si umquam in bello fuisti, si in acie constitisti? At ille respondens, Frequenter, inquit, in acie steti, et bello frequenter interfui. Ad haec Martinus: Dic mihi ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
dicturꝰ sum: qͥa & ille laudandus ÷.
qͥ sunma preditus potestate. tam
religiosam ad reuerentiã beati
uiri ostenderit uoliuitatẽ. Memi¬
ni uincentium p̃fectum uirũ egre¬
gium. et quo nullus sit. intra galliaᷤᷤ
oiñi uirtutũ genere p̃stantior. dũ
turonis preteriret. abeato Martino
sepus poposcisse. ut ei in suo mona
exemplum beati ambrosii ep̃i pre¬
feribat. qͥ eo tempore consules et
prefectos. subuide pasc̾e ferebatur:
s uirũ altioris ingenii. ne qua ex
hoc uanitas atq inflatio obriꝑet
nolusse. Ergo fatearis necesse est
in martino omniũ illoꝵ qͦs enu¬
merasti fuisse uirtutes: Martini
autẽ in illis omib non fuisse. Qͥd
tu inqͥt postumianus ita mecum:
quasi ñ eadem tecũ sentiã semꝑq
senserim:

Expanded text:
dicturus sum, quia et ille laudandus est, dicturus sum, quia et ille laudandus est, qui summa praeditus potestate tam religiosam ad reuerentiam beati uiri ostenderit uoluntatem. memini Vincentium praefectum, uirum egregium et quo nullus sit intra Gallias omni uirtutum genere praestantior, dum Turonos praeteriret, a Martino saepius poposcisse, ut ei conuiuium in exemplum beati Ambrosi episcopi praeferebat, qui eo tempore consules et praefectos subinde pascere ferebatur —: sed uirum altioris ingenii, ne qua ex hoc uanitas adque inflatio obreperet, noluisse. ergo fatearis necesse est m Martino omnium illorum, quos enumerasti, fuisse uirtutes, Martini autem in illis omnibus non fuisse. Quid tu, inquit Postumianus, ita mecum? quasi non eadem tecum sentiam semperque senserim
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑauit incendiis. Si reuoluas
qd̾ anachoritis. feritas bestiarũ
uicta succubuit: hic familiarit᷑
& rabiẽ bestiarum & serpentium
uenena cõpescuit. Qđ si illum con¬
feras qui ĩmundis spiritib obses¬
sos. uerbi imꝑio. aut etiã funbri¬
arum uirtute curabat: ne in hac
quidem parte inferiorẽ fuisse
Martinũ. multa docum̃ta sunt.
Si etiam ad illũ recurras. qͥsetis su¬
is pro ueste contectus. putatur
ab angłis uisitari: cum isto angli
cotidie loquebantur. Lam uero
aduersus uanitatẽ atq ractantiã.
ita inuictum sp̃m gessit. ut illa ui¬
cia fortius eo nemo contempserit.
cum qͥdem immundis sp̃itib affla¬
tos absens plerumq curauerit:
nec solum comitib aut p̃fectis.
ipsis etiam regib imꝑaret. Mini¬
mum id qͥdem in illis uic tutib.
s credas uelim ñ solum uanitati.
s causis etiam atq occasionib ua¬
nitatis. neminẽ fortius repugnasse.
Parua quidem s ñ pretereunda

Expanded text:
imperavit incendiis. Si revolvas imperavit incendiis. Si revolvas quod anachoretis feritas bestiarum victa succubuit; hic familiariter et rabiem bestiarum et serpentium venena compescuit. Quod si illum conferas qui immundis spiritibus obsessos verbi imperio ac etiam fimbriarum virtute curabat; ne in hac quidem parte inferiorem fuisse Martinum multa documenta sunt. Si etiam ad illum recurras qui setis suis pro veste contectus putabatur ab angelis visitari; cum isto angcotidie loquebantur. iam uero aduersus uanitatem adque iactantiam ita inuictum spiritum gessit, ut illa uitia fortius nemo contempserit, cum quidem inmundis spiritibus adflatos absens . plerumque curauerit, nec solum comitibus aut praefectis, sed ipsis etiam regibus imperaret. minimum id quidem in illius uirtutibus, sed credas uelim, non solum uanitati, sed causis etiam adque occasionibus uanitatis neminem fortius repugnasse. parua quidem, sed non praetereunda
Abbreviated transcription (Latin):
angłis testib plane ad mirabilia
docentur oꝑari: iste in medio cȩtu
& conu̾satione popłoꝵ. int̾ clericos
dissidentes. int̾ ep̃os seiuentes. cum
fere cotidianis scandalis hinc atq
inde premeretur. inexpugnabili
tam̃ adu̾sus omĩa uirtute fundatꝰ
stetit: & tanta oꝑatus ẽ: quanta
ne illi qͥdem quos ante audiuimꝰ
eẽ in heremo uel fuisse fecerunt.
At si illi paria fecissent: qͥs udex
tam esset in iustus. ut ñ istum eẽ
potiorem merito iudicaret: Pu¬
to enĩ istum fuisse militẽ. qui pug¬
nauerit in iniquo loco: & tamen
uictor euaserit. Illos autẽ ȩque
cõpone militibꝰ: sed qͥ ex equo loco
aut etiã de suꝑiore certauerint.
Qͥ d gͦ: Et si omniũ una uictoria ::
p̃clara retułis: anemine retulisti
mortuum suscitatũ. Qͦ uno: utiq
te necesse ẽ confiteri martino. ne¬
minẽ conferendum. Nã si admi¬
randũ est quod illũ egyptrũ flã¬
ma non atrigit: hic quoq sepius

Expanded text:
angelis testibus, plane admirabilia angelis testibus, plane admirabilia docentur operari: iste in medio coetu et conuersatione populorum, inter clericos dissidentes, inter episcopos saeuientes, cum fere cotidianis scandalis hinc adque inde premeretur, inexpugnabili tamen aduersus omnia uirtute fundatus stetit et tanta operatus est, quanta ne illi quidem, quos ante audiuimus esse in eremo uel fuisse, fecerunt. ac si illi paria fecissent, quia iudex tam esset iniustus, ut non istum esse potiorem merito iudicaret? puta enim istum fuisse militem, qui pugnauerit in iniquo loco et tamen uictor euaserit, illos autem aeque conpone militibus, sed qui ex aequo loco aut etiam de superiore certauerint. quid ergo? etsi omnium una uictoria est, praeclara retuleris, a nemine retulisti mortuum suscitatum: quo uno utique te necesse est confiteri Martino neminem conferendum. XXV. Nam si admirandum est, quod illum Aegyptium flamma non attigit; hic quoque saepius
Abbreviated transcription (Latin):
supplere compellerem. quȩ te in
illo libro tuo de uirtutib beati
uiri ꝓfessus es p̃terire. A ge ergo.
quia ñ illa ate audire desidero quȩ
scͥpta sufficiunt. Illa quȩ tu uł ꝓpt̾
legentium ut credo fastidium pre¬
teristi: multis id una mecũ ate po̾¬
centib explicentur. Eqͥdem postu¬
miane inquã. cum te iam dudũ
de scõꝵs uirtutib intentꝰ audirẽ:
tacitis ad martinũ meũ cogitati¬
onib recurrebam: merito ꝑspici¬
ens omĩa quȩ singuli diuersa fecis¬
sent. ꝑ unum istum facile cõpleta.
Nam cũ excelsa retuleris: qd̾ michi
dixisse liceat pace sc̃oꝵ. nichil ate
penitus audiui. in qͦ martinus ẽẽt
inferior.
ed sicut nullius unquã cum il¬
lius uiri meritis. ꝓfiteor conferen¬
dam ẽẽ uirtutem: ita & illud ani¬
maduerti decet. iniqua illũ cum
heremitis uł etiam anachoritis con¬
ditione conferri. Illi enĩ ab omni
impedim̃to liberi. cȩlo tantum atq

Expanded text:
supplere compellerem quae in supplere compellerem quae in illo tuo libro de virtutibus beati viri professus es praeterisse. Age ergo, quia non illa arte audire desidero quae scripta sufficiunt, illa quae tum vel propter legentium, ut credo, fastidium praeteristi, multis id una mecum a te poscentibus explicentur. XXIV. Equidem, Postumiane, inquam, cum te jamdudum de Sanctorum virtutibus intentus audirem, tacitis ad Martinum meum cogitationibus recurrebam, merito perspiciens omnia illa quae singuli diversa fecissent, per unum istum facile completa. Nam cum dixisse liceat pace sanctorum, nihil a te penitus audiui, in quo Martinus esset inferior. sed sicut nullius umquam cum illius uiri meritis profiteor conferendam esse uirtutem, ita illud animaduerti decet, iniqua illum cum eremitis uel etiam anachoretis condicione conferri. illi enim ab omni inpedimento liberi, caelo tantum adque
Abbreviated transcription (Latin):
solator fuit. S referam tͥ plane
quo liber iste penetrauit: & quod
nullus fere in orbe t̾rarum locus
sit. uͥ non mat̾ia tam felicis hystoriȩ
ꝑuulgata teneat᷑. Primus eũ roma¬
nȩ urbi uir studiosissimus tui pau¬
linus inuexit. Deinde cum tota
certatim urbe raꝑetur: exultan¬
tes librarios uidi qd̃ nichil ab his
questuosiꝰ hab̾etur: siquidem ni¬
chil illo ꝓmptiꝰ. nichil carius uen¬
deret᷑. hic nauigationis meȩ cur¬
sus longe ante ꝓgressus. cũ ad affri¬
cam uenissẽ: iam ꝑ totam cartha¬
ginẽ legebatur. Solus eum cyre¬
nensis ille prbr non habebat: sed
me largiente descripsit. Nam qͥd
ego de alexandria loquar: uͥ pene
omnib magis quã tibi notus est:
hic egyptum. nitriã. thebaidam.
ac tota memphitica regna transi¬
uit. Hunc gͦ in heremo a quodã
sene legi uidi. Cui cũ me famili¬
arẽ tuum ẽẽ dixissem: & ab illo
legatio est. ut si unquã t̾ras istas
te incolumi contigissem: ea te

Expanded text:
solator fuit. sed referam tibi sane, solator fuit. sed referam tibi sane, quo liber iste penetrarit, et quam nullus fere in orbe terrarum locus sit, ubi non materia tam felicis historiae peruulgata teneatur. primus eum Romanae urbi uir studiosissimus tui Paulinus inuexit: deinde cum tota certatim urbe raperetur, exultantes librarios uidi, quod nihil ab his quaestuosius haberetur, siquidem nihil illo promptius, nihil carius uenderetur. hic nauigationis meae cursum longe ante praegressus, cum ad Africam ueni, iam per totam Carthaginem legebatur. solus eum Cyrenensis ille presbyter non habebat, sed me largiente descripsit. nam quid ego de Alexandria loquar? ubi paene omnibus magis quam tibi notus est. hic Aegyptum, Nitriam, The baidam ac tota Memphitica regna transiuit. hunc ego in eremo a quodam sene legi uidi: cui cum me familiarem tuum esse dixissem, et ab illo legatio est, ut, si umquam terras istas te incolumi contigissem, ea te
Abbreviated transcription (Latin):
ennium demum oratione scõꝵ ab
immundo sp̃u liberatus ad heremũ
unde discesserat. mox regressus. et
ipse correctus. & aliis post futurus ex¬
emplo. ne quem aut falsȩ iusticiȩ
umbra decipiat: aut incerta mobi¬
litas inutili leuitate. compellat se¬
mel cepta deser̾e. hȩc uos de uirtu¬
tib dñi. quas in seruis suis uł imitan¬
da oꝑatus est uł tum̃da: scire sufficiat.
S quia satisfeci aurib ur̃is. imino
etiam uerbosior fui fortasse quã
q̃bat᷑ debitũ fenus ex solue: ut te
de martino tuo ut es solitus plura
referentẽ. iam pͥdem in hoc deside
riis meis estuantib audiamus. Qͥd
inquã: Tibi de martino meo liber
ille ñ sufficit: quẽ ipse tu nostime
de illiꝰ uita atq uirtutib edidisse:
GNosco id quidem postumi¬
Ianus inquit: neq unquam a
dextera mea liber ille discedit. Nã
latebat: en ipsum. Hic mͥ inguit
terre ac mari comes: hic michi
in ꝑegrinatione tota socius & con¬

Expanded text:
ennium demum oratione Sanctorum ab ennium demum oratione Sanctorum ab immundo spiritu liberatur; ad eremum unde discesserat, mox regressus est, et ipse correptus, et aliis post futurus exemplo, ne quem aut falsae justitiae umbra decipiat, aut incerta mobilitas inutili levitate compellat semel coepta deserere. Haec vos de virtutibus Domini, quas in servis suis vel imitanda operatus est vel timenda, scire sufficiat. Sed quia satisfeci vestris auribus, immo etiam verbosior fui fortasse quam quebatur debitum fenus exsolve, ut te de Martino tuo, ut es solitus, plura referentem, jam pridem in hoc desriis meis aestuantibus, audiamus. Quid ? inquam, tibi de Martino meo liber ille non sufficit, quem ipse tu nosti me de illius uita adque uirtutibus edidisse? Agnosco id quidem, Postumianus inquit, neque umquam a dextera mea liber iste discedit. nam latebat - en ipsum. hic mihi, inquit, terra ac mari comes,. hic in peregrinatione tota socius et con
Abbreviated transcription (Latin):
quam si solum se scło eriꝑe contentꝰ
salutẽ suoꝵ non sine impietate
neglig̾et. Istiusmodi gͦ falsȩ uisti¬
ciȩ colore suꝑatus. post quadrien¬
nium fere cellulam suam atq pri¬
positum heremita deseruit. Sed
ubi ad ꝓpximũ monasterium qd̃ a
multis fr̃ibus habitabatur accessit.
causã discessionis atq consiliũ que¬
rentib confitet᷑. Renitentib cun¬
animo fixa sententia ñ potuit
auelli. Igitur infelici se obstinatione
ꝓripiens: cum dolore omniũ digressꝰ
est a fribus. Uix e conspectu eoꝵ disceᷤᷤ¬
serat: impletus a demone cruentasq
spumas ore ꝓuoluens. suis dentib se
ipse lacerabat. Deinde ad idem mona¬
steriũ fr̃m humeris reportatꝰ: cum
coherceri in eo immundꝰ sp̃s non ua¬
leret. necessitate cogente. ferrens ne¬
xibus alligatur: pedes cum manib
uinciuntur. Non unmerito pena
fugitiuo: ut quẽ non cohibuerat
fides. cathenȩ cohiberent. Post bi¬

Expanded text:
quam si solum se saeculo eripere contentus, quam si solum se saeculo eripere contentus, salutem suorum non sine impietate negligeret. Istiusmodi ergo falsae justitiae colore superatus, post quadriennium fere cellulam suam atque propositum et emita deseruit. Sed ubi ad proximum monasterium, quod a multis fratribus habitabatur, accessit, causam discessionis atque consilium quaerentibus confitetur. Renitentibus cuntente, male animo fixa sententia non potuit avelli: igitur infelici se obstinatione proripiens, cum dolore omnium digressus est a fratribus. Vix e conspectu abscesserat, impletur a daemone, cruentasque spumas ore provolvens, suis dentibus se ipse lacerabat. Deinde ad idem monasterium fratrum humeris reportatus, cum coerceri in eo immundus spiritus non valeret, necessitate cogente, ferreis nexibus alligatur, pedes cum manibus vinciuntur: non immerita poena fugitivo, ut quem non cohibuerat fides, catenae cohiberent. Post bi
Abbreviated transcription (Latin):
documentũ. Nam ut uere tͥ fate¬
ar: nullo ꝑniciosius malo intͣ gal¬
lias laboramus. Ita faciã postumi¬
anus inqͥt: nec te diutius tenebo
suspensum.
dclescens quidã ex asia p̃diues
opibus. gen̾e clarus. habens uxorẽ
& filium paruulũ: cum in egẏpti
tribunus ẽẽt. & frequentib adu̾¬
sum lembos expeditionib quedã
heremi contigisset. scõꝵ etiam
tab nacula quã plura uidisset: a
beato uiro ioħe uerbũ salutis de¬
cepit. Nec moratus inutilẽ mili¬
tram. cum uano illo honore con¬
tempn̾e: heremũ constant̃ ingreᷤ¬
sus. breui tempore in om̃i genere
uirtutũ ꝑfectus emicuit : potens
in ieuniis. humilitate conspicuus
fide firmus. facile seantiqͥs mona¬
chis. studio uirtutis equauerat:
cũ interim subiit eũ cogitatio in¬
iecta ꝑ diabolum. qd̃ rectius eẽt
ut rediret ad patͥam. filiumq u¬
nicum. ac domũ totam cũ uxore
saluaret: qd̾ utiq eẽt acceptiꝰ deo.

Expanded text:
documentum: nam, ut vere tibi fatedocumentum: nam, ut vere tibi fatear, nullo perniciosius malo intra Gallias laboramus. Ita faciam, Postumianus inquit, nec te diutius tenebo suspensum. XXII. Adolescens quidam ex Asia praedives opibus, genere clarus, habens uxorem et filium parvulum, cum in Aegypto tribunus esset, et frequentibus adversum Blembos expeditionibus quaedam eremi contigisset, Sanctorum etiam tabernacula complura vidisset, a beato viro Joanne verbum salutis accepit. Nec moratus inutilem militiam cum vano illo honore contemnere, eremum constanter ingressus, brevi tempore in omni genere virtutum perfectus emicuit. Potens jejuniis, humilitate conspicuus, fide firmus, facile se antiquis monachis studio virtutis aequaverat; cum interim subiit eum cogitatio, injecta per diabolum, quod rectius esset ut rediret ad patriam, filiumque unicum ac domum totam cum uxore salvaret: quod utique esset acceptius Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
suas: gaudet salutationib:. infla¬
tur occursionib: ipse etiã ubiq
discurrit. Et qͥ ante pedib. aut
cellula contentus habitare: erigit
celsa laquearia: construit multa
conclauia: sculpit hostia. pingit
armaria: uestẽ respuit grossiorẽ:
indumentũ molle desidat: atq
hec caris uidius ac familiarib. man¬
dat tributa uirginib. Illa ut byr¬
rũ rigentẽ : hec ut fluentẽ texat
lacernam. Uerum describenda hȩc¬
mordatius. beato uiro hieronimo
relinquamus: ad ꝓpositũ reu̾tam᷑.
Tu uero inquit gallus meus. nescio
qͥd hieronimo reliqueris disputan¬
dum. Ita breuit̾ uniuersa nr̃oꝵ
instituta complexiis es. ut pauca
hȩc tua uerba si equanimit accepe¬
rint. et patient̾ expendut. multũ
eis arbitror ꝓfutura: ut ñ indige¬
ant libris post hȩc hieronimi coher¬
ceri. S tu illa potuis euolue quȩ
ceꝑas: & illud qd̾ adu̾sus falsam iusti
ciam dicturũ te esse ꝓmiseras. ꝓde

Expanded text:
suas, gaudet salutationibus, inflasuas, gaudet salutationibus, inflatur occursibus, ipse etiam ubique dis currit: et qui antea pedibus aut cellula contentus habitare erigit celsa laquearia, construit multa conclauia, sculpit ostia, pingit armaria, uestem respuit grossiorem, indumentum molle desiderat, adque haec caris uiduis ac familiaribus mandat tributa uirginibus, illa ut byrrum rigentem, haec ut fluentem texat lacernam. uerum haec describenda mordacius beato uiro Hieronymo relinquamus: ad propositum reuertamur. Tu uero, inquit Gallus meus, nescio quid Hieronymo reliqueris disputandum: ita breuiter uniuersa nostrorum instituta conplexus es, ut pauca haec tua uerba, si aequanimiter acceperint et patienter expenderint, multum eis arbitrer profutura, ut non indigeant libris posthac Hieronymi coerceri. sed tu illa potius euolue quae coeperas, et illud, quod aduersus falsam itiam dicturum te esse promiseras, prode
Abbreviated transcription (Latin):
culi se ꝓstrauerant potestates. cor¬
reptꝰ a demone est tentꝰ in uincłis:
omĩa illa que mergumini solent
ferre ꝑpessus: qͥnto demũ mense
purgatus ẽ. non tantũ demone. s
qd̾ illi erat utilius atq optatiꝰ uani¬
enim nr̃m est. quem si unus homun¬
culus humilis salutau̾it. aut fatius
aut adulantib uerbis femina una
laudauerit. ñ continuo elatus sit su¬
ꝑbia. ñ statim inflatus sit uanitate:
ut etiam si non habeat conscientiam
scĩtatis. tam̃ quia uł stultoꝵ adula¬
tione. aut fortassis errore sc̃s esse
dicatur. scĩssimum se putabit : Iã
uero si ei munera crebra mittant᷑.
dei se magnificentia asserit honora¬
ri: cui dormienti atq resoluto neces¬
saria conferantur. Quo uł si de mo¬
dico ei aliqua uirtutis signa suecede¬
rent. angelum se putaret: ox t̾n
cum neq oꝑe neq uirtute conspi¬
cuus sit. Si quis clericus fuerit ef¬
fectus. dilatat continuo fimbrias

Expanded text:
culi se prostrauerant potestates, corculi se prostrauerant potestates, correptus a daemone est retentus in uinculis: omnia demum illa, quae energumeni solent ferre, perpessus quinto mense purgatus est non tantum daemone, sed, quod illi erat utilius adque optatius, uaniis enim nostrum est, quem si unus homunculus humilis salutauerit aut fatuis adque adulantibus uerbis femina una laudauerit, non continuo elatus sit superbia, non statim inflatus sit uanitate? ut, etiamsi non habeat conscientiam sanctitatis, tamen, quia uel stultorum adulatione aut fortasse errore sanctus esse dicatur, sanctissimum se putabit! iam uero si ei munera crebra mittantur, Dei se magnificentia adseret honorari, cui dormienti adque resoluto necessaria conferantur. quodsi uel de modico ei aliqua uirtutis alicuius signa succederent, angelum se putaret. ceterum cum neque opere neque uirtute conspicuus sit, i ei quis clericus fuerit effectus, dilatat continuo fimbrias
Abbreviated transcription (Latin):
gallus hoc audiat. septẽ tantum
caricis sustentari. Int̾ea sc̃o uiro
ut ex uirtute honor: ita ex hono¬
re uanitas cepit obreꝑe. Qđ malũ
ille uͥ primũ potuit in se sentire
grassari. dui multũq discutere co¬
natus ẽ: sed repelli penitꝰ uł tacit᷑a
conscientiã uanitas. ꝑseuerante uir¬
tute ñ potuit. Ubiq nom̃ eius de¬
mones fatebantur: excludere a se
confluentium populos ñ ualebat.
uirus interim latens serpebat in
pectore: & cuiꝰ nutu ex alioꝵ cor¬
porib demones fugabant᷑: se ip¬
sum occultis cogitationib uanita¬
tis purgare ñ pot̾at. Totis igitur
precib conu̾sus ad dñm fert᷑ orasse:
ut ꝑmissa in se mensib qͥnq diabo¬
li potestate. similis his fieret qͦs ipse
curauerat. Quid multis morer:
Ille p̃potens. ille qͥ signis atq uir¬
tutib. toto oriente uulgatus. ille
ad cuius limina popłi ante conflu¬
xerant. ad cuiꝰ fores sũmȩ istiis se¬

Expanded text:
Gallus hoc audiat — sex tantum Gallus hoc audiat — sex tantum caricis sustentari. interea sancto uiro ut ex uirtute honor, ita ex honore uanitas coepit obrepere. quod malum ille ubi primum potuit in se sentire grassari, diu multumque discutere conatus est, sed repelli penitus uel tacita conscientia uanitatis perseuerante uirtute non potuit. ubique nomen eius daemones fatebantur: excludere a se confluentium populos non ualebat. uirus interim latens serpebat in pectore, et cuius nutu ex aliorum corporibus daemones fugabantur, se ipsum occultis cogitationibus uanitatis purgare non poterat. totis igitur precibus conuersus ad Deum fertur orasse, ut permissa in se mensibus quinque diabolo potestate similis his fieret, quos ipse curauerat. quid multis morer? ille praepotens, ille signis adque uirtutibus toto Oriente uulgatus, ille ad cuius limina populi ante confluxerant, ad cuius fores summae istius sae
Abbreviated transcription (Latin):
consummem.
Uo uobis adhuc preclara me¬
morebo: quoꝵ unũ egregium e¬
rit adu̾sus inflationem misere ua¬
nitatis exemplũ: al t̾m ad uersus
falsam iusticiam nou nediocre
docum̃tum. Quidami g sc̃s. fugã¬
doꝵ de corꝑib oppressis demonum.
incredibili penitꝰ potestate: mnau¬
Ca ꝑ singulos dies signa faciebat.
Non solum enĩ p̃sens neq uerbo
tantum: sed ab ens quoq int̾dum
cilicii sui simbriis. aut epłis missis
corꝑa obsessa cu abat. Hic gͦ mirũ
in modum eqñtabat᷑ apopulis:
ex toto ad eũ orbe uenientib. Ta¬
ceo de minoribus: prefecti comites¬
q ac diu̾sarum iudices potestatũ.
proforib illiꝰ sepe iacuerunt. Ep̃i
quoq sc̃issimi. sacerdotali auctori¬
tate deposita. contingi se ab eo atq
benedici humilit̾ postulantes: scĩ¬
ficatos se ac diuino mun̾e illustra¬
tos. quotiens manũ illius uestẽq
contig̾ant. non in merito credide¬
runt. hic ferebatur om̃i potu pe
cibo tͥ sulpici in aure loquar. ne

Expanded text:
consummem. Duo uobis adhuc praeclara memorabo: quorum unum egregium erit aduersus inflationem miserae uanitatis exemplum, alterum aduersus falsam iustitiam non mediocre documentum. quidam ergo sanctus, fugandorum de corporibus obsessis daemonum incredibili praeditus potestate, inaudita per singulos dies signa faciebat. non solum enim praesens, neque uerbo tantum, sed absens quoque interdum cilicii sui fimbriis aut epistulis missis corpora obsessa curabat. hic ergo mirum in modum frequentabatur a populis ex toto ad eum orbe uenientibus. taceo de minoribus: praefecti comitesque ac diuersarum iudices potestatum pro foribus illius saepe iacuerunt. episcopi quoque sanctissimi, sacerdotali auctoritate deposita, contingi se ab eo adque benedici humiliter postulantes, sanctificatos se ac diuino munere inlustratos, quotiens manum illius uestemque contigerant, non inmerito crediderunt. hic ferebatur omni potu in cibo - tibi, Sulpici, in aurem loquar, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃as diuine semꝑ dispositiom subici¬
atis: ne ficut mali filii olligatis blan¬
dientẽ. erudientẽ qd̾ a uob̾ remotũ sit.
contẽpnatis ẜfecto nulliꝰ hoĩum uł tam
q̃ie sitppliciũ. uł tã excellens ẽ meritũ:
quo dĩ omipotentis uisio. usio beate eter

Expanded text:
vestras divinae semper dispositioni subjicivestras divinae semper dispositioni subjiciatis, ne sicut mali filii diligatis blandientem; erudientem quod a vobis remotum sit contemnatis. Profecto nullius hominum vel tam grave supplicium, vel tam excellens est meritum, quo Dei omnipotentis visio, visio beat
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ om̃s cupiunt boni uid̃i. & ẽẽ nolun:
nulli uolunt mali uidi: & nolunt non
ẽẽ mali. Pacẽ semꝑ sectamini ⁊ nec pͥus
ab illa sectanda desinatis: quã illã in
celo app̃hendatis. Atq ut hanc efficacit̃
atting̃e ualeatis: illũ semꝑ in animo
dulcissimũ habete. illi continuie gratiã
agite: illiꝰ p̃ceptis humilit̾ obedite. qͥ
singłare ꝓ om̃ib sacͥficiũ immolariuo¬
luit. in quo cõplacuit omnẽ plet itu¬
dinẽ in habitare: & ꝑ eũ reconciliarioĩa
in ipso pacificans ꝑ sangͥnẽ crucis eiꝰ si¬
ue que in t̾ris sunt. siue qͤ in celis. Predi¬
co etiã uobis angloꝵ gentẽ. dira ac di¬
utͣna mala ab exteris gentib e̾ẽ passu¬
ram: s in fine dierũ miserationẽ dei
suꝑ eã stillaturã. Uobis autẽ cõmodũ
erit hoꝵ u̾boꝵ reminisci: ut siue hec
ad peccatoꝵ em̃dationẽ. seu ad ꝑficien¬
dam uͥtutem contigerint: animas

Expanded text:
quod omnes cupiunt boni videri et esse nolunt; quod omnes cupiunt boni videri et esse nolunt; nulli volunt mali videri, et nolunt non esse mali. Pacem semper sectamini, nec prius ab illa sectanda deficiatis, quam illam in coelo apprehendatis. Atque, ut hanc efficaciter attingere valeatis, illum semper in animo dulcissimum habete, illi continuo gratias agite, illius praeceptis humiliter obedite qui singulare pro omnibus sacrificium immolari voluit, in quo complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliari omnia, in ipso pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in terris sunt, sive quae in coelis . Praedico etiam vobis Anglorum gentem dira ac diuturna mala ab exteris gentibus esse passuram, sed in fine dierum miserationem Dei super eam stillaturam. Vobis autem commodum erit horum verborum reminisci, ut sive haec ad peccatorum emendationem, seu ad perficiendam virtutem contigerint, animas
Abbreviated transcription (Latin):
mulcens. Tlidistis ait filii. uidistis ra¬
rissimi qͦ me d̾s uocat: quo dei mes¬
fabilis miscd̃ia iniutat. Semita iti
fidat. qͥ uite mee diligens sectator ex¬
titerit. Non sedes herebi animam
meã tenebit: ñ feda facies ꝓfundi¬
ditis animã meã tenebit: ñ ignis inexã¬
giubilis & u̾mis ñ moriens aĩam meã
tenebit. Sursũ ÷ qd̾ ãplector: sitrsũ est
qͦ gͣdior. Estote gͦ uite imitatores: si iti¬
neris mei cupitis ẽẽ sectatores. Discite
uoluntatẽ dei semꝑ nosse: & cũ eam no¬
lieritis. nicħ ei uelitis p̃ferre. Qd̃ si ab eiꝰ
uoluntate facienda. qͣntulũcũq uos ex¬
orbitasse cognou̾itis: statim ad dep̃cand̃
eiꝰ clem̃tiam conũtimini: ne dũ minor̃
qͣm oporteat reuerentiã exhibueritis:
ñ solum p̃uaricarores. uerũ etiã infide¬
les indicemini. Nolite boni uid̾i. s ẽẽ.
nec tã mali ñ uideri. qͣm non esse. Hoc
enĩ maximũ int̾ homines malũ est:

Expanded text:
mulcens. « Vidistis, ait, filii, vidistis, chamulcens. « Vidistis, ait, filii, vidistis, charissimi, quo me Deus vocat, quo Dei ineffabilis misericordia invitat. Semita itinfidat, qui vitae meae diligens sectator exstiterit. Non erebi sedes animam meam tenebit, non foeda facies profunditatis animam meam tenebit, non ignis inexstinguibilis, et vermis non moriens animam meam tenebit. Sursum est quod amplector, sursum quo gradior. Estote ergo vitae imitatores, si itineris mei cupitis esse sectatores. Discite voluntatem Dei semper nosse, et, cum eam noveritis, nihil ei velitis praeferre. Quod si ab ejus voluntate facienda quantulumcunque vos exorbitasse cognoveritis, statim ad deprecandam ejus clementiam convertimini, ne dum minorem quam oporteat reverentiam exhibueritis, non solum praevaricatores, verum etiam infideles judicemini. Nolite boni videri, sed esse, nec tam mali non videri, quam non esse. Hoc enim maximum inter homines malum est,
Abbreviated transcription (Latin):
altare. xͥ ascendentib: conspicuo cena¬
culũ ꝓ modo estiui tẽꝑis reqͥeturus
ascendit. Circundat pausantẽ luctisi¬
ca eccłe familia: que siue metu sui.
seu morte illiꝰ t̾bata: horrendos lacri¬
mando questꝰ insonuit. Qs illo sc̃issi¬
mis ut sẽꝑ rationib fouente. atq ad
spem futuri scłi diligentiꝰ informan¬
te: conspiciunt uirũ inuisibili qͣdam
dei uͥtute e t̾ra moueri:: motũ ad su¬
prema domꝰ fastigia tolli. Hũ autẽ
qͥ paulo ante ꝓpinqͥores astiterant:
miracłi insolentia t̾riti. relictis sedib
deuolant om̃s. Stant tam̃ innixipa¬
rietib. & maceriarũ liminil: delon-¬
ge sursũ aspicientes. exitũ rei in uere
cupientes. Existamabant nãq aut si¬
cut helyam. cũ carne eũ fͣnfferendũ:
aut alio qͦ uis & insolito mͦ ab eis tol¬
lendũ. S mox ea qua subuectꝰ fuerat
suauitate depositꝰ: conuocat om̃s qͥ
sugã inierant. tali eos allocutione de¬

Expanded text:
altare Christi ascendentibus conspicuo coenaaltare Christi ascendentibus conspicuo coenaculum pro modo aestivi temporis requieturus ascendit. Circumdat pausantem luctifica ecclesiae familia, quae sive metu sui, seu morte illius turbata, horrendos lacrymando questus insonuit. Quos illo sanctissimis ut semper rationibus fovente, atque ad spem futuri saeculi diligentius informante, conspiciunt virum invisibili quadam Dei virtute e terra moveri, motum ad suprema domui fastigia tolli. Hi autem qui paulo ante propinquiores astiterant, miraculi insolentia territi, relictis sedibus devolant omnes. Stant tamen innixi parietibus, et maceriarum liminibus de longe sursum aspicientes, exitum rei videre cupientes. Existimabant namque aut sicut Eliam cum carne eum transferendum, aut alio quovis et insolito modo ab eis tollendum. Sed mox ea qua subvectus fuerat suavitate depositus, convocat omnes qui fugam inierant, tali eos allocutione de
Abbreviated transcription (Latin):
re eĩne tͥnitatis. t̾cio confirmatis: pꝰt
libatũ pacis &e caritatis sue osculũ.
ñ ualuit ĩminentẽ sibi głam du¬
tius conteg̾e: seo rogat ut sui me¬
mores existant. diẽ uocationis sue
cdicit instare: nec se ult̾iꝰ in hoc mũ¬
docũ illis man̾e. Tunc tantã lugn¬
tis popłi uides confusionẽ: tam ꝑmi¬
xtã lacͥmis cleri conclamationẽ ⁊
uiduarũ ac pupilloꝵ miserabilem
ꝑtͣbationẽ: ut diem iudicii adesse. &
omĩa scła ⁊ supremã horã coisse pu¬
tares. Sac̃dos etiam qͥ tã mirabilẽ
in eccła extasim induerat: cognito
qd̾ non unagine in s in rerũ ueri¬
tate eandẽ sustinuisset: palã omnib
& cũ magnis gemitib que iuderat
absoluit. Quoꝵ mesticiã pat̾ precio¬
sissimꝰ ꝓut potuit benigne consolatꝰ:
ad altare rediit: susceptoq uite et̾ne
epulo: tã se quã om̃s sibi cõmissos
tionis domũ letabundꝰ ing̃diens: õs
ad se confluentes & cibo corꝑis. &e sp̃u¬
alis uite alimonia saginauit. Post

Expanded text:
tis tertio confirmatis, post libatum pacis et charitatis suae osculum, non valuit imminentem sibi gloriam diutius contegere, sed rogat ut sui memores existant, dicit vocationis suae diem instare, nec se ulterius in hoc mundo cum illis manere. Tunc tantam lugentis populi videres confusionem tam permistam lacrymis cleri conclamationem, viduarum ac pupillorum miserabilem perturbationem, ut diem judicii adesse, et omnia saecula in supremam horam coisse putares. Sacerdos etiam qui tam mirabilem in ecclesia ecstasim viderat, cognito quod non in imagine, sed in rerum veritate eamdem sustinuisset, palam omnibus, et cum magnis gemitibus quae viderat absolvit. Quorum moestitiam Pater pretiosissimus, prout potuit, benigne consolatus, ad altare rediit, susceptoque vitae aeternae epulo, tam se quam omnes sibi commissos tionis domum laetabundus ingrediens, omnes ad se confluentes et cibo corporis et spiritualis vitae alimonia saginavit. Post
Abbreviated transcription (Latin):
derent᷑. A sũma qͥppe pace. fit cõmu¬
tatio ad bellũ intołabile: ab unm̃sa
leticia ad enormẽ tͥsticiã : ab om̃ium
rerũ abiindantia ad omĩum rerum
indigentiã. Deniq aer ipse ĩmutatꝰ
est: nat᷑ales tẽpoꝵ uicissitudines. di¬
sidebant inuicẽ : celũ non exaudiebat
tellurẽ: nec tellus ea qͦ seminabant᷑
in ea. Hostilis inc̾sio fedã ubiq faciẽ
dereliquit. dũ eoꝵ irruptione urbe̾
diruerent᷑: eccłe spoliarent᷑. suffode¬
rent᷑ altaria. & sac̃dotes dñi int̾fic̾en¬
tur. ẜ qͥb uir uͥtutũ elphegꝰ qͥ quar¬
tꝰ erat a magno dunstano cantuari¬
oꝵ archiep̃c. cũ multã hostiũ młti¬
tudinẽ ad xp̃ianã religionẽ conũ¬
tisset: & eos quos ab infidelitatis er¬
rore conũtere ñ posset. cotidiana in¬
uectione rep̃hendẽt: tentꝰ ab eisoẽ.
post dirutã illiꝰ urbẽ. pꝰt cruentam
innocentis popłi cedẽ⁊ pꝰt tẽpli sacͥ

Expanded text:
derentur. A summa quippe pace fit commuderentur. A summa quippe pace fit commutatio ad bellum intolerabile, ab immensa laetitia ad enormem tristitiam, ab omnium rerum abundantia ad omnium rerum indigentiam. Denique aer ipse immutatus est, naturales temporum vicissitudines dissidebant invicem; coelum non exaudivit tellurem, nec tellus ea quae seminabantur, in ea hostilis incursio foedam ubique faciem dereliquit, dum eorum irruptione urbes diruerentur, ecclesiae spoliarentur, suffoderentur altaria, et sacerdotes Domini interficerentur. Ex quibus vir virtutum Elfegus, qui quartus erat a magno Dunstano Cantuariorum archiepiscopus, cum multam hostium multitudinem ad Christianam religionem convertisset, et eos quos ab infidelitatis errore convertere non posset, quotidiana invectione reprehenderet, tentus ab eisdem, post dirutam illius urbem, post cruentam innocentis populi caedem, post templi sacri
Abbreviated transcription (Latin):
scipiunt autẽ uen̾abiles dñi sac̃do¬
tes. uen̾abile corpꝰ sumini sac̃dotis.
deferentes illd̾ in basilicã magni ba¬
silei dmn saluatoris: sub immenso
sͣmnure lugentiũ popłoꝵ feretrũ
densissime abientiũ: facies suas dis¬
secantiũ: palmis sese ferientiũ: atq
clamantiũ. Ibi in loco qtłe ante bi¬
duũ dictauerat. cũ om̃i diligñtia
sepultꝰ: & pꝰt hec eminentioris oꝑis
structura decent̃ oꝑtꝰ. flebilẽ simł
&e a mabilẽ cunctis. siue in choro psal¬
lentib. seu ꝑ gͣdus ad altare ascenden¬
tib. sui memoriã dereliqͥt. Nebilem
ldeo dixerĩ: qd̾ eiꝰ cotidie monum̃tũ
p̃ ocłis hab̾ent: cuiꝰ uen̾andos aspec¬
tus uid̾e non possent. Amabilẽ ꝓpt̾ea:
qd̾ licet eiꝰ uisibili p̃sentia carerent::
inuisibilẽ & incorporeũ eiꝰ sp̃m in ce¬
diam. enixius orare sciebant. Fost cuꝰ
successit: ita om̃s res contͣriũ motũ
sũpsere: ut dunistam mortẽ omĩa de¬
flere: nec eiꝰ absentiã se ferre posse ui¬

Expanded text:
scipiunt autem venerabiles Domini sacerdotes venerabile corpus summi sacerdotis, deferentes illud in basilicam magni basilei Domini Salvatoris, sub immenso murmure lugentium populorum feretrum densissime ambientium, facies suas dissecantium, palmis sese ferientium, atquclamantium. Ibi in loco quem ante biduum dictaverat, cum omni diligentia sepultus, et post haec eminentioris operis structura decenter opertus, flebilem simul et amabilem cunctis, sive in choro psallentibus, sive per gradus ad altare ascendentibus sui memoriam dereliquit. Flebilem ideo dixerim, quod ejus quotidie monumentum prae oculis haberent, cujus venerandos aspectus videre non possent. Amabilem, propterea quod licet ejus visibili praesentia carerent, invisibilem tamen et incorporeum ejus spiritum in coediam enixius orare sciebant. Eventa posuccessit, ita omnes res contrarium motum sumpsere, ut Dunstani mortem omnia deflere, nec ejus absentiam se ferre posse vi
Abbreviated transcription (Latin):
dilectus dñi septem eccłiis ato¬
suaul & magist̾ium habuerit. Tali¬
b beatꝰ pontifex rationũ testimo¬
nus uictus: lundane urbi antis¬
tes intronizat᷑: non relinquens
eam quã ante habuerat eccłam:
sed utriq p̃sidens. utramq regenᷤᷤ.
utriꝰq uerus ac ꝓpriꝰ pontifex ex¬
istens. Habes gͦ sc̃issime pater gla¬
diũ pauli. quem tͥ celit᷑ destinatũ
olim ipse detulerat: & ad diuiden¬
dos eccłe inimicos habendũ tradi-¬
derat. Et qͣnus prior tua pontisi¬
calis potestas. ñ absq uigore euan¬
głice discipline ãministrata sit:
non tam̃ eam aut gladio. aut ꝑ¬
decet. uiros aut̃ decet: neq mutã¬
do locũ mutasti obsequium. cum

Expanded text:
dilectus Domini septem Ecclesiis atdilectus Domini septem Ecclesiis atsimul et magisterium habuerit. Talibus beatus Pontifex rationum testimoniis victus, Lundanae urbis antistes intronizatur, non relinquens eam quam ante habuerat Ecclesiam, sed utrique praesidens, utramque regens, utriusque verus ac proprius pontifex existens. Habes ergo, sanctissime Pater, gladium Pauli, quem tibi coelitus destinatum olim ipse detulerat, et ad dividendos Ecclesiae inimicos habendum tradiderat. Et quamvis prior tua pontificalis potestas non absque vigore evangelicae disciplinae administrata sit, non tamen eam aut gladio, aut pdecet, viros autem decet: neque mutando locum mutasti obsequium; cum