comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lapidib missis eos conuertent aduersus hosteme
egre tardeq fiebat audere enim elephanti multoꝵ
anõrum doctrina usuq uetusto uix edoti tñ comiũ
piculo ĩ aciem ꝓducunt᷑. Dum hȩc ad ruspinam ab
uteũꝙ ducibus administrant᷑. S Ugilius peetori
ꝗtasso oppido marimo pre erat cum ani maduẽtuet
naues esingulas cum exercitu cȩsaris incertas bocot
atq castrorum suorum uagari occasionem nastus naui
quan ib hiĩt acturiam Complet militibus et s agiptatio
&eidem scaphas denauibus aduingit ac singuloqnauis
cesarianas sectaxi cepit et cum plures adortus eet pues¬
sus fugatusq inde discessisset nec tñ desisteret fore
lescentes teibuni legionis quinte quoꝵ partem cesax
m senatum legerat et cum his Titus psallienus centu¬
rio legionis eiusdem qui. A messalam legatin
obsederat messane et obsidiosissima ratione apud eũ¬
est usus idemq pec unia et ornamenta trium ph cȩsa¬

Expanded text:
lapidibus missis eos converterent adversus hostem. Quod lapidibus missis eos converterent adversus hostem. Quod aegre tardeque fiebat; rudes enim elephanti multorum annorum doctrina usuque vetusto vix edocti tamen communi periculo in aciem producuntur. § 28 Dum haec ad Ruspinam ab utrisque ducibus administrantur, C. Vergilius praetorius, qui Thapsi oppido maritimo praeerat, cum animum advertisset navis singulas cum exercitu Caesaris incertas locorum atque castrorum suorum vagari, occasionem nactus navem quam ibi habuit actuariam complet militibus et sagittariis et eidem scaphas de navibus adiungit ac singulas navis Caesarianas consectari coepit. Et cum pluris adortus esset pulsus fugatusque inde discessisset nec tamen desisteret perlescentes, tribuni legionis V., quorum patrem Caesar in senatum legerat, et cum his T. Salienus, centurio legionis eiusdem, qui M. Messallam legatum obsederat Messanae seditiosissima oratione apud eum usus idemque pecuniam et ornamenta triumphi Caesa
Abbreviated transcription (Latin):
ut postero die ꝙͣ misisset littexas nuntium q ĩ Scic̃ilia
animadu̾tebat enim uilias exuri agros uastari pecus
dixipi teucidari oppida castellaq dixiũ deseriq pͥa¬
cipes ciuitatum aut int̾fici aut ĩcatenis teneri. liberos
eorum obsidum nomine inseruitutem abripi. His se in¬
miseriis suamq fidem implorantibus auxilio ꝑꝑ copiaꝵ
paucitatem se eẽ non posse. milites int̾im inoꝑe exercẽ
atq castra munire tuxres et castella face̾ molesq iacere
in mare non ĩtermittere. Scipio int̾rm eleplantos hoc
modo conducere instituit. Duas instruxit acies unã
funditorum contra elephantos q̃ quasi aduersarior
locum obtin ex et et contea eorum frontẽ aduẽsariam
lapillos minutos muterent. De inde in ordinem clepha¬
tos constituit post illos aũt suam aciem insteuxte ut
cum abauersaxus lapides mitti cepissent et elephat
ꝑterriti se ad suos conuertissent xiresus a sua dpbati

Expanded text:
ut postero die quam misisset litteras nuntiumque in Siciliam ut postero die quam misisset litteras nuntiumque in Siciliam animadvertebat enim villas exuri, agros vastari, pecus diripi, trucidari, oppida castellaque dirui deserique, principes civitatum aut interfici aut in catenis teneri, liberos eorum obsidum nomine in servitutem abripi; eis se miseris suamque fidem implorantibus auxilio propter copiarum paucitatem esse non posse. Milites interim in opere exercere atque castra munire, turris, castella facere molesque iacere in mare non intermittere. § 27 Scipio interim elephantos hoc modo condocefacere instituit. Duas instruxit acies, unam funditorum contra elephantos, quae quasi adversariorum locum obtineret et contra eorum frontem adversam lapillos minutos mitteret; deinde in ordinem elephantos constituit, post illos autem suam aciem instruxit ut, cum ab adversariis lapides mitti coepissent et elephanti perterriti se ad suos convertissent, rursus ab sua acie
Abbreviated transcription (Latin):
rbus timens elephantis elephantisq .xxx. relictis suis
simibus oppidisq suppetias profectus ẽ. Cȩsax int̾im
cum desuo aduentu dubitatio ĩ prouincia eẽt nec ꝗs.¬
qͥ crederet ip̃m sed aliquem legatum ĩ affeicam uenisse
ues. intim nobiles homines ex suis oppidis profugere
in castra cȩsaris deuenire et aduersariorum eiuis acer
bitateq cõmemorare cȩperunt quorlacrimis querelis¬
q cesar cõmotus cumanam constituisses ĩ statuus ca¬
stris etate inita cunctis copiis auxiliisꝙ cohactis bellu
q̃ celeriter ⁊̃ Siciliam ad alienum rabieium postumiũ
conscriptis et per cathoscopum missis ut sine mora
atq ulla excusatione hemis uentor q ꝗͣ celerrime
exercitus ibi trãsportaretur. Affricam ꝓuinciam
perire funditusq euerti a suis inimicis ꝙ nisi celerit
sotus foret subuentum p̃ter affricam t̾ram nihil ne
testum quid̃ ꝙͦ se reciperent ab illorum scelẽ in sidus¬

Expanded text:
rebus timens elephantisque XXX relictis suis rebus timens elephantisque XXX relictis suis finibus oppidisque suppetias profectus est. § 26 Caesar interim, cum de suo adventu dubitatio in provincia esset neque quisquam crederet ipsum sed aliquem legatum in Africam cum copiires. Interim nobiles homines ex suis oppidis profugere et in castra Caesaris devenire et de adversariorum eius crbitateque commemorare coeperunt. Quorum lacrimis querelisque Caesar commotus, cum antea constituisset e stativis castris aestate inita cunctis copiis auxiliisque accitis bellum celeriter in Siciliam ad Alienum et Rabirium Postumum conscriptis et per catascopum missis, ut sine mora ac nulla excusatione hiemis ventorumque quam celerrime exercitus sibi transportaretur: Africam provinciam perire funditusque everti ab suis inimicis; quod nisi celeriter sociis foret subventum, praeter ipsam Africam terram nihil, ne tectum quidem quo se reciperent, ab eorum scelere insidiis
Abbreviated transcription (Latin):
uale scendĩ augendiq eius opes itaq compauatis eo¬
et regno ire contendi .ꝑ. Sitius intim et rexdoguso¬
uantis suis copuis et cogruto regis iube egressu p̃ror¬
no sus regnum copias suas admoriẽ. Certamq q.
pidum opulentissimum ciuus regni adoxti pauci d¬
ebus pgnando capiunt et preterea duo oppida
getuloeum quib eum conditionẽ ferent ut oppido
Sxcederent idq sibi uacuum traderent conditione¬
qi repudiassent. Postea abeis capti interfestiꝙ sunt
fituea in de progressi agros oppidaq uersare nõ de¬
sistunt quibus rebus cognitis uiba cum iam nonlon¬
geta Sepione atq eus ducibus eẽt capit consilium
tatis ẽt̃ libi suoq pego subsidio fore ꝙͣ dum alios adui¬
tuxis ꝓ ficisceretur̾ ipẽ suo regno expulsus suoq re¬
gno forsitar uitaq re expelleretur ÷ taq iusuo leie¬
cipit atqi auxilia et̃ a Scipione ab durit sibi sius qri

Expanded text:
valescendi augendarumque eius opum: itaque comparatis evalescendi augendarumque eius opum: itaque comparatis ee regno ire contendit. P. Sittius interim et rex Bochus coniunctis suis copiis cognito regis Iubae egressu propius eius regnum copias suas admovere, Cirtamque, oppidum opulentissimum eius regni, adortus paucis diebus pugnando capit et praeterea duo oppida Gaetulorum. Quibus cum condicionem ferret, ut oppido excederent idque sibi vacuum traderent, condicionemque repudiassent, postea ab eo capti interfectique sunt omnes. Inde progressus agros oppidaque vexare non destitit. Quibus rebus cognitis Iuba cum iam non longe ab Scipione atque eius ducibus abesset, capit consilium satius esse sibi suoque regno subsidio ire quam, dum alios adiuturus proficisciretur, ipse suo regno expulsus forsitan utraque re expelleretur. Itaque rursus recipere atque auxilia etiam ab Scipione abduxit sibi suisque
Abbreviated transcription (Latin):
classemq ad insulas baleares uersus conuertit. Scipio i¬
terim his copiis quas paulo ante de mostrauimus: utice
grandi presidio relicto prefectus pͥmum Ad rumenti
castra ponit. De inde ibi paucos dies cõmoratus nostu
utinere facto cum labieni et petreii se copiis coniũ git Atq¬
binis castris factis teia passuum milia longe consi¬
det eetatus ineim eorum cixcum cesario munso¬
nes uagari atqi eos qui ꝑabulandi auta quamiũo
gra extrau alum egressi eẽnt excipere i t onnes
Aduerseuos intea omneo munitiones contineguo
ra cesmiani graui do annona sunt conflidiideo ei
suppĩcatos erat neo ꝑ anni tempus t marictalles si¬
ne. piculo uagari poterant neq amplius milia pasui
tes qui multa teera mariq bella confecusent etu
pericnlis inopia et tali spe essent conflidtati.: Alga
e littoue collecta et aqua dulci elota imentis &ui
uopraeumq. pauertate non iusum daxi spatiun eos¬

Expanded text:
classemque ad insulas Balearis versus convertit. § 24 Scipio iclassemque ad insulas Balearis versus convertit. § 24 Scipio interim cum eis copiis quas paulo ante demonstravimus Uticae grandi praesidio relicto profectus primum Hadrumeti castra ponit, deinde ibi paucos dies commoratus noctu itinere facto cum Labieni et Petrei copiis coniungit, atqunis castris factis III milia passuum longe considunt. Equitatus interim eorum circum Caesaris munitiones vagari atque eos qui pabulandi aut aquandi gratia extra vallum progressi essent excipere: ita omnis adversarios intra munitiones continere. Qua re Caesariani gravi annona sunt conflictati, idesupportatus erat neque per anni tempus in mari classes sine periculo vagari poterant; neque amplius milia passuulites equitesque, qui multa terra marique bella confecissent et periculis inopiaque tali saepe essent conflictati, alga e litore collecta et aqua dulci eluta et ita iumencopiarumque paucitate — non est visum dari spatium con
Abbreviated transcription (Latin):
gentes claxissima notissima conciliquit adulescẽtulus ꝙ
Atq eꝙ eques .R. teiumphauit. At ille non ita amplis
pu ẽ in gressus tu contea et partis nobilitate et digͥ¬
tate et ꝑͤte ⁊p̃ẽ satis animi magnitudine diligentiaꝙ
preditus nonne eniteris et proficisceris ad paternas eli-¬
scentulus cum nauicul cuiusq modi gnis .xxx. mihi
paucis rostratis profectus. ip̃e ab utica ĩ mauxitania
regmimq bogudis ẽ in gressus Expeditoq exerci
ꝑtem in ermem ꝑtem armatam hũerat ad oppi¬
dum a scurũ accedere cepit in quo oppido presi¬
dium fuit regium. Pompeio animaduertẽte oppi¬
dani usq eo passi proprius eum accedere donec ad ip.¬
sas portas ac muꝵ adꝓpinquare subito eruptione
fada prostiatos ꝑ tẽritosq pompeianos ĩ mare naues¬
q passim compulerunt itaxe male gesta. Cn pomperꝰ
filius naues inde aduertit neq poĩtea luctus attingit

Expanded text:
gentis clarissima notissimaque conciliavit adulescentulusque gentis clarissima notissimaque conciliavit adulescentulusque atque eques Romanus triumphavit. Atque ille non ita amplis ditus in rem publicam est ingressus. Tu contra et patris nobilitate et dignitate et per te ipse satis animi magnitudine diligentiaque praeditus nonne eniteris et proficisceris ad paternas cliscentulus cum naviculis cuiusquemodi generis XXX, inibi paucis rostratis, profectus ab Utica in Mauretaniam regnumque Bogudis est ingressus expeditoque exercitrtem inermem, partem habuerat armatam, ad oppidum Ascurum accedere coepit; in quo oppido praesidium fuit regnum. Pompeio adveniente oppidani, usque eo passi propius accedere donec ad ipsas portas ac murum appropinquaret, subito eruptione facta prostratos perterritosque Pompeianos in mare navisque passim compulerunt. Ita re male gesta Cn. Pompeius filius navis inde avertit neque postea litus attigit
Abbreviated transcription (Latin):
tari. Naues interim cȩsaris honerarie eerabunde
male uagabantur inceete locoꝵ atq castroꝵ suoꝵ
quas singulas scaphe aduersarioꝵ complures adorte
⁊̃cendebant atq expugnabant ac renuntiata ce¬
sarclasses ciecum in sulas portusq disposuit quo tutiꝰ
cõmeatus supportari possent. M. Cato inteuim qui
utice pre erant. un pompei filium multis uerbis as¬
sidueq oburgare non desistebat. tuus ĩ quit pater
ifius ȩtatis cum eẽt et animaduextisset rem .p. ab ar¬
dius sceleratisq ciubus oppressum bonosq aut inter¬
fectos aut auxilio mulctatos prĩa eiuitateq carẽ glo¬
ua et animi magnitudine elatus priuatus atq adule.¬
scentulus paterni exercitus reliquiis collectus pene op¬
pressam funditus et deletam italiam urbemq ro¬
mam in libertatem uindicauit. Idemq siciliam affricã
Numidam Mauritaniamq mixabili celeritate armis
recipit. Quib exrebus sibi eam dignitatem que ẽ per

Expanded text:
tari. Naves interim Caesaris onerariae errabundae tari. Naves interim Caesaris onerariae errabundae male vagabantur incertae locorum atque castrorum suorum; quas singulas scaphae adversariorum complures adortae incendebant atque expugnabant. Hac re nuntiata Caesar classis circum insulas portusque disposuit, quo tutius commeatus supportari posset. § 22 M. Cato interim, qui Uticae praeerat, Cn. Pompeium filium multis verbis assidueque obiurgare non desistebat. 'Tuus,' inquit, 'pater istuc aetatis cum esset et animadvertisset rem pubratisque civibus oppressam bonosque aut interfectos aut exsilio multatos patria civitateque carere, gloria et animi magnitudine elatus privatus atque adulescentulus paterni exercitus reliquiis collectis paene oppressam funditus et deletam Italiam urbemque Romanam in libertatem vindicavit, idemque Siciliam, Africam, Numidiam, Mauretaniamque mirabili celeritate armis recepit. Quibus ex rebus sibi eam dignitatem quae est per
Abbreviated transcription (Latin):
sudes comparare litteras insiciliam nuntiosq mue
ut sibi crates materiemq congererent ad axiete o
inopra inaffrica ẽẽt. Preterea ferrum pluximũ mitte.¬
retur et anima dueetebat frumento se in afferca nit
ĩ portato uti non posse. Priore año enim ꝑꝑ aduera¬
riorum delectus ꝙ stipendiarii aratores milites eent
fadti messem non ẽẽ factam. Preterea exomni affuc
frumẽtum aduersarios in pauca oppida etbenem¬
nita comportasse omnemq regioneni affrice exma¬
russe feumento. Oppida preterea pauca quȩ sibiip̃i
sus presidus tueri poterant. Reliqua diriu ac distũ
et eorum in colas inter sua presidia coegisse et comi¬
grasse agros desertos hac uastatos ẽẽ. Hacꝰ necessitati
cȩsar cohactus pruiatos ob eundo & blande appellã¬
do aliꝙ̃ tum nũm feumenti insua presidia congese¬
rat et eo parce utebant. Opera int̾im ip̃e quotidieaᷤ¬
cumixe et alta cohortes in statione hr̃e ꝓꝑ multitud

Expanded text:
sudis comparare, litteras in Siciliam nuntiosque mittere, sudis comparare, litteras in Siciliam nuntiosque mittere, ut sibi cratis materiemque congererent ad arietes, cuius inopia in Africa esset, praeterea ferrum, plumbum mitteretur. Etiam animum advertebat frumento se in Africa nisi importaticio uti non posse: priore anno enim propter adversariorum dilectus, quod stipendiarii aratores milites essent facti, messem non esse factam; praeterea ex omni Africa frumentum adversarios in pauca oppida et bene munita comportasse omnemque regionem Africae exinanisse frumento, oppida praeter ea pauca quae ipsi suis praesidiis tueri poterant reliqua dirui ac deseri, et eorum incolas intra sua praesidia coegisse commigrare, agros desertos ac vastatos esse. § 21 Hac necessitate Caesar coactus privatos ambiendo et blande appellando aliquantum numerum frumenti in sua praesidia congesserat et eo parce utebatur. Opera interim ipse cotidie circuire et alteras cohortis in statione habere propter ho
Abbreviated transcription (Latin):
re quater tantis sagittariis ac funditorib yppoto¬
sotis q complurĩbus. His copiis omnibus peidie nõn
lan᷑ post diem tͥtium quam affeicam attigit incam¬
pis planissimis purissimisq abhora diei qͦuinta usc
adsolis occasum ẽ decertatum ĩ eo prelio petreius gr̃a¬
uiter ictus exacie recessit. Cesar enim int̾im ca-¬
stea munire diligentius p̃sicdiaq firmare copiis ma¬
ioribus uallumq ab oppido xuspina usq admare
possent tela tormentaq ernauib ĩ castea compõ¬
tare remigum partem ex gclasse gallorum xhodior
eubatoꝵq armare ẽ incastra euocare uti si posset
eadem ratione qua aduersarii leuis armatura in¬
postdiem ttium eus diei quo prelium factum epata¬
propinquare copias suas cum labieno et petrrio conup¬
gere cuius copie legionum vuii equitum iui ginũ
tẽ nuntiabantire officinas ferrarias insteuẽ sigut
telaq ut fierent complura curare grandes fuder

Expanded text:
ae quater tanto, sagittariis ac funditoribus hippotoae quater tanto, sagittariis ac funditoribus hippotoxotisque compluribus: his copiis pridie Non. Ian., post diem VI. quam Africam Caesar attigit, in campis planissimis purissimisque ab hora diei quinta usque ad solis occasum est decertatum. In eo proelio Petreius graviter ictus ex acie recessit. § 20 Caesar interim castra munire diligentius, praesidia firmare copiis maioribus vallumque ab oppido Ruspina usque ad mare possent, tela tormentaque ex navibus in castra comportare, remigum partem ex classe, Gallorum, Rhodiorum epibatarumque armare et in castra evocare uti, si posset, eadem ratione qua adversarii levis armatura inpost diem tertium eius diei quo proelium factum erat appropinquare, copias suas cum Labieno et Petreio coniungere; cuius copiae legionum VIII et equitum III milium esse nuntiabantur — officinas ferrarias instruere, sagittas telaque ut fierent complura curare, glandis fundere,
Abbreviated transcription (Latin):
ipã uictoria defatigati uincentur atq a suis suꝑarẽ¬
tur. Q uippe ĩ nullo illorum sibi confidẽt. Prĩmum
ꝙaudierat romȩ legationes uetas dissentire neque
in affeica uelle transire. Deinde ꝙ teretuo in affei¬
ca suos milites consuetudine retentos fideles sibi iã
effecisset maxima aũt auxilia hr̃e numidaꝵ eꝗ¬
tumq leuis armaturȩ. Prefea ex fuga prȩlioq pomp̃s¬
iano labienus suos quos secum abrun dusio transpoeta¬
uerat equites germanosqi ibiꝗ postea exhibridis li¬
bertinis seriiis q consexipserat aemauerat equoq ibi
frenatos concduxerat. Pretea regia auxilia elephã¬
ti .Cxx. equitatusꝙ ĩnumerabilis. Dem de legĩoes
conscripte et ex cuiusq modi ꝯnis amplius mille. hac
spe atq ea audacia ĩ flam̃atus labienus cum equiti¬
bus gallis germanisq mille sexcentis numidaruta
sine frenis octo mił. Preterea a petreio auxilio adhibi¬
to equitibus mille sexcentis peditum ac leuis axmatu.¬

Expanded text:
ria defatigati vincerentur atque a suis superarentur, quippe qui sine illorum ope sibi confideret,7 primum quod audierat Romae legiones veteranas dissentire neque in Africam velle transire; deinde quod triennio in Africa suos milites retentos consuetudine fidelis sibi iam effecisset, maxima autem auxilia haberet Numidarum equitum levisque armaturae, praeterea ex fuga proelioque Pompeiano Labienus quos secum a Buthroto transportaverat equites Germanos Gallosque ibique postea ex hibridis, libertinis servisque conscripserat, armaverat equoque uti frenato condocuerat, praeterea regia auxilia, elephantis CXX equitatuque innumerabili,9 deinde legiones conscriptas ex cuiusquemodi generis amplius XII milibus. Hac spe atque ea audacia inflammatus Labienus cum equitibus Gallis Germanisque MDC, Numidarum sine frenis VIII milibus, praeterea Petreiano auxilio adhibito equitibus MDC, peditum ac levis armatur
Abbreviated transcription (Latin):
ns q̃ pompeianis longum ẽẽ modio neq se cõuentum
neq .n. Marcellum contea cęsaris causam posse
ꝓducere nomen pompeii ex cutis detraxerũt. Mar-¬
cellum qui cȩsaris causam se defensuꝵ profitebatur.
Ducem assiuerũt p̃toremq appellaueeut et conuentũ
sibi adiunxexrunt in casteaq ad cordubam posuer̃t¬

Expanded text:
nis quam Pompeianis Longinum esse in odio neque se conventum nis quam Pompeianis Longinum esse in odio neque se conventum neque M. Marcellum contra Caesaris causam posse perducere, nomen Pompei ex scutis detraxerunt, Marcellum, qui se Caesaris causam defensurum profitebatur, ducem asciverunt praetoremque appellarunt et conventum sibi adiunxerunt castraque ad Cordubam posuer
Abbreviated transcription (Latin):
nontes q uos eognoseit non sua sed cȩsaris ab sentis cã
natum seditiosa militum suaq nã uideare simulut
con tud eetussum ꝗ cesaris nomine maiorib uubit
uti uideretur eq ue se potentem opponẽt et dignitate
n pompeio se prouinciamq recuꝑare uelle palam
diticabat. Forsitan et hoc fecerit odio cesauis et amo¬
xe pompeii Cuius et nom̃ multum potat apud eaglen¬
ones quas N Uar̃o obtinuerat. Sed iđ qua mente eo¬
motes fecerit coniectura scirri põt certe hoc prose tho¬
ius ferebat milites adeo fatebanturq emn. pompeus
nomen ĩ secutis scriptum hrent eiq frequens legionũ
satoreu teprecaturq ne hostili aduentu cordubam
dixipent ne se contea cassuim consentire cum omnib
contra Cȩsarem ne facere cogerentur orare Tante mł
ntudinis precibus et lacrimis exercitus conatus cũ
uideret ad cassium ꝑ sequẽdum nihil opus eẽ. Qn.
pompeu nomiẽ et memoriam tamq omnib cȩsaria¬

Expanded text:
nimos; quos cognoscit non sua sed Caesaris absentis causa nimos; quos cognoscit non sua sed Caesaris absentis causa natum seditiosa militum suaque natura videretur, simul ut contra Q. Cassium, qui Caesaris nomine maioribus viribus uti videbatur, aeque potentem opponeret dignitatem, Cn. Pompeio se provinciam reciperare velle palam dictitabat. Et forsitan etiam hoc fecerit odio Caesaris et amore Pompei, cuius nomen multum poterat apud eas legiones quas M. Varro obtinuerat. Sed id qua mente, communis erat coniectura: certe hoc prae se Thorius ferebat; milites adeo fatebantur, ut Cn. Pompei nomen in scutis inscriptum haberent. Frequens legionibuxtatorum, deprecaturque ne hostili adventu Cordubam diriperent: nam se contra Cassium consentire cum omnibus; contra Caesarem ne facere cogerentur orare. § 59 Tantae multitudinis precibus et lacrimis exercitus commotus cum videret ad Cassium persequendum nihil opus esse Cn. Pompei nomine et memoria tamque omnibus Caesaria
Abbreviated transcription (Latin):
set se adirent quȩ euocatio uehementer om̃es per¬¬
turbauit. Infim. L. Titurius qui eo tempore tribu¬
nus militum in legione uernacula fuerat nũtiat fa¬
mam legionem .xxx. quam. Q cassius legatus sim̃ł
ducebat cum adoppidum lepti castra hrẽt seditio¬
ne facta centurionibq aliquot occisis qui signa tol.¬
li non patiebant᷑ discessisse et ad secũdam legionem
contendisse quȩ ad fretum alio itinere ducebatur.
cognita re noctu quidem cum quinq cohortib die¬
oppeslos e d obenlam cum his ad secundat aeulis¬
ensutm lezatom hi spalim mittit. Pauciog eicdcb
cessertup conuẽtuim cordubensem ab eo defeciisdebi¬
celluma ⁊ aut uoluntate aut necessitate atiaultim̃
nomq id uarie imna latim consentire cum cordube¬
be upeee sidio ude  facere Caslius hns rebus i ceasuu
onet castra et presidio die segoniam Adri menslu¬
tlitase uenat odbiqhita contione milits namea sa¬

Expanded text:
sent, se adirent. Quae evocatio vehementer omnis sent, se adirent. Quae evocatio vehementer omnis turbavit. § 57 Interim L. Titius, qui eo tempore tribunus militum in legione vernacula fuerat, nuntiat eam a legione XXX., quam Q. Cassius legatus simul ducebat, cum ad oppidum Ilipam castra haberet, seditione facta centurionibus aliquot occisis qui signa tolli non patiebantur, discessisse et ad secundam legionem contendisse, quae ad fretum alio itinere ducebatur. Cognita re noctu cum V cohortibus uneoppressas ad Obuculam cum his ad secundam pervenisCassium legatum Hispalim mittit. Paucis ei diebus affertur conventum Cordubensem ab eo defecisse Marcellumque aut voluntate aut necessitate adductum — namque id varie nuntiabatur — consentire cum Cordubebae in praesidio, idem facere. Cassius his rebus incensus movet castra et postero die Segoviam ad flumen Singiliense venit. Ibi habita contione militum temptat a
Abbreviated transcription (Latin):
ħo crudelitatem cum auaritia certasse significabãt
Aliquot post diebus liteas a cȩsare missas accipit qui¬
bus cognoscit pompeium uictum amissis copiis fuis¬¬
se quare cognita mistam dolori uoluptatem capie¬
bat uictorie nuntius letitiam ex primebat confee¬
tum bellum licentia temporum interdudebat sic
erat dubius aiũs uteum nihil timẽt an omnia li-¬
cere mallet. Sanatis uulnerib arcessit omes qui
sibi pecunias expensas tulexant acceptasq eas iubet
referri quibus parum uidebatur imposuisse honeris
habebat transmarina militia ꝑterĩtos ad sacramẽ¬
ti religionem uocabat. Magnum hoc fuit uestigal
anus tñ erebescat odium. his r̾ebus confestis totum
excecitum lustrat. Legiones quas in affricam due¬
tuxus erat et auxilia mittit ad trarectum. łpẽ elas¬
sem quam parabat ut inspiceret hispalim accedit
posuerat ut quib pecunias imꝑasset neq contulis¬

Expanded text:
us crudelitatem cum avaritia certasse significabat. § 56 us crudelitatem cum avaritia certasse significabat. § 56 Aliquot post diebus litteras a Caesare missas accipit, quibus cognoscit Pompeium in acie victum amissis copiis fugisse. Qua re cognita mixtam dolore voluptatem capiebat: victoriae nuntius laetitiam exprimebat, confectum bellum licentiam temporum intercludebat. Sic erat dubius animus utrum nihil timere an omnia licere mallet. Sanatis vulneribus arcessit omnis qui sibi pecunias expensas tulerant, acceptasque eas iubet referri; quibus parum videbatur imposuisse oneris, que conscriptos transmarina militia perterritos ad sacramenti redemptionem vocabat. Magnum hoc fuit vectigal, maius tamen creabat odium. His rebus confectis totum exercitum lustrat; legiones quas in Africam ducturus erat et auxilia mittit ad traiectum. Ipse classem quam parabat ut inspiceret, Hispalim accedit oposuerat, quibus pecunias imperasset neque contulis
Abbreviated transcription (Latin):
reoti uiuere cassio quo nuntio dolore agis per¬
motus  n animo ꝑturbatus reficit se ceđ dutore
achousium uisendum proficiscitur re coptaseret
Leoro signa cordubam infect ad auxisut fexe¬
lum imꝑato suo łacit hoc idem xoxi. Subsequitꝰ
xisset uĩdicaretur. Secuti sut factum supiorum ꝑ¬
mansit ix siũa legio uernacula nec ullo timone de
grudu deiesta ẽ. Cassius eos qui nonũatierat con¬
scapulam maxime dignitatis et gratiȩ ꝓuincialem
hominẽ sibiꝙ tam familiarem ꝙ latensem et racili¬
uen is eudem fuisse cõuiratione nec diu morat cdolo¬
rem suum quin eos inteefici iubeat mintiũ liberta¬
tis teadit ex cruciãdum. Item calphurniũ saluanũ
⁊ui profitetur inditum cõuiratorumq nũndu
exceptis his qui sepecuniam xedimerũt.Nam pa¬
lam sextertus .x. cum calphurnio pascitur et cũ
sextio .l. qui maxime nocentes sunt mulctati tñ
periculum uite dolorq uulnerum et peciuȩ remis.¬

Expanded text:
rensi vivere Cassium. Quo nuntio dolore magis perrensi vivere Cassium. Quo nuntio dolore magis permotus quam animo perturbatus reficit se celeriter et ad Cassium visendum proficiscitur. Re cognita XXX. legio signa Cordubam infert ad auxilium ferendum imperatori suo. Facit hoc idem XXI. Subsequitur nsissent iudicaretur, secuti sunt factum superiorum. Permansit in sententia legio vernacula nec ullo timore de gradu deiecta est. § 55 Cassius eos qui nominati erant conScapulam, maximae dignitatis et gratiae provincialem hominem sibique tam familiarem quam Laterensem et Racilium, in eadem fuisse coniuratione, nec diu moratur dolorem suum quin eos interfici iubeat. Minucium libertis tradit excruciandum, item Calpurnium Salvianum, qui profitetur indicium coniuratorumque numerum exceptis eis qui se pecunia redemerunt. Nam palam HIS LX4 cum Calpurnio paciscitur et cum Q. Sestio L. Qui si maxime nocentes sunt multati, tamen periculum vitae dolorque vulnerum pecuniae remiss
Abbreviated transcription (Latin):
enim betones compluresq euocatos eum telis secum
hr̃e consueuerat a quibus ceteri intercludunt᷑ qui ad
cedem faciendam subsequebantur quo ĩ nuo fuit cal¬
phuenius saluianus et manilius tuscus. Minutuis int̾
saxa qua iaciebantur in itinere opprimet et xelato do
nuro eastio ad eum deducit᷑ Racilius in proximã
se domũ famileris sui confert dums cen protenr¬
scee et eon frstus ne cassuis eẽt .L. lattenuio eogio
nom dubil arem mecuerit letus ĩ castra miltibuus
pernaculis et secunde legionis quibus odio siteut
precipue cassium et gratulatur tollitus amuetitudi
in teibunal p̃tor a ppellatur. Hemo erimalut iur¬
quncia natuo aut ĩ uernacule legionis n aut iau
diui turnatata infestus prouincralis quo a nimeeo dui
eunda legio non cumi onni prouincia consenstrrnt
sibus ontali seriptas cesar attribuerat onanno mẽ¬
te les io nupibi ert confedta intim nuntiatorute¬

Expanded text:
enim Berones complurisque evocatos cum telis secum enim Berones complurisque evocatos cum telis secum habere consuerat. A quibus ceteri intercluduntur qui ad caedem faciendam subsequebantur; quo in numero fuit Calpurnius Salvianus et Manilius Tusculus. Minucius inter saxa quae iacebant in itinere fugiens opprimitur et domum Cassio ad eum deducitur. Racilius in proximam se domum familiaris sui confert, dum certum cognosceret confectusne Cassius esset. L. Laterensis, cum id non dubitaret, accurrit laetus in castra militibusque vernaculis et secundae legionis, quibus odio sciebat praecipue Cassium esse, gratulatur; tollitur a multitudine in tribunal, praetor appellatur. Nemo enim aut in provincia natus, ut vernaculae legionis milites, aut diuturnitate iam factus provincialis, quo in numero erat secunda legio, non cum omni provincia consenserat sibus in Italia scriptas Caesar attribuerat Longino, quinta legio nuper ibi erat confecta. § 54 Interim nuntiatur Late
Abbreviated transcription (Latin):
ta cupienti presextim aliquid cassio de erat. exercity co¬
hacto in unum locum castris ad cordubam positis ꝓcon¬
tione militibus exponit. quas res cȩsaris iussu gerere
deberet polliceturꝙ his cum ĩ maureitaniam traiecisset
excontione cordubam se recepit eoq ip̃o die tempore post¬
meridiano cum ĩ basilicam iret quidam minutius silo
miles ei tradidit. Deinde post Racilius nam is latus
cassũ casu tegebat qi responsum ab eo petet celeritẽ clato
loco cum se in sinuasset sinistea corripit eum dextra¬
q bis ferit pugione clamore sublato fit a conureatis
impetus uniuersis. Minutius flaccus proximum
gladio trahicit littorem. Hoc infecto & cassium
segatum uulnerat. Ibi . T.Uasius. Let .I. mergilio
simili confidentia flaccum municipem suum adiu¬
uant. Erant .n. omnes italicenses ad ip̃m longum
I licinus squillus ĩ uolat iacentẽq leuib sauciat pla-¬
gis. concuruitur ad cassium defendendum. Semper

Expanded text:
tia cupienti praesertim aliquid Cassio deerat. § 52 Exercitu cotia cupienti praesertim aliquid Cassio deerat. § 52 Exercitu coacto in unum locum castris ad Cordubam positis pro contione militibus exponit quas res Caesaris iussu gerere deberet, polliceturque eis, cum in Mauretaniam traiecisset,Ex contione se Cordubam recepit eoque ipso die tempore postmeridiano, cum in basilicam iret, quidam Minucius Silo miles ei tradit, deinde post Racilium — nam is latus Cassi tegebat —, quasi responsum peteret, celeriter dato loco cum se insinuasset, sinistra corripit aversum dextraque bis ferit pugione. Clamore sublato fit a coniuratis impetus universis. Munatius Flaccus proximum gladio traicit lictorem; hoc interfecto Q. Cassium legatum vulnerat. Ibi T. Vasius et L. Mercello simili confidentia Flaccum, municipem suum, adiuvant: erant enim omnes Italicenses. Ad ipsum Longinum L. Licinius Squillus involat iacentemque levibus sauciat plagis. § 53 Concurritur ad Cassium defendendum: semper
Abbreviated transcription (Latin):
rum odium confirmabant nõ nulli familiares esug ao
cum nulla societate uersarentir rapinata nihlonti¬
nus tã euuus ciuus nomĩẽ peccabant sibiq qđ uapie¬
uarit aeceptum ⁊eferebant qđ in tercederat auttat
intpellatum assignabant cassio. Quintam legio¬
netu nouam conscribit augetur odum et ip̃o deletu
it sumptu ãdite legionis Complent̃ equitum tuatu¬
lia meximisq orrant᷑ impensis nec prouincie dat
niserat auxilia maioraq missurus extimabatur
quib leis acceptis in solenti uoluntate efferebat᷑ ꝙ sib
nouarũ ꝓuinciarum et fertilissimi regni tanta obiecta
esset facultas itaq ip̃e ĩ lusitaniam proficiscitire ad
legiones arcessendas auxiliaq adducenda certis ho¬
minibus dat negotium et frumentum et naues .C.
s̃ parentur pecunieq describerentur atq imꝑarent᷑
nequa res cum redisset moraretur. Reditus eius fuit cę¬
lerior omnium oppinione. Non enim labor aut uigilan¬

Expanded text:
rum odium confirmabant non nulli familiares eius qui, rum odium confirmabant non nulli familiares eius qui, cum in illa societate versarentur rapinarum, nihilo minus oderant eum cuius nomine peccabant, sibique quod rapuerant acceptum referebant, quod interciderat aut erat interpellatum Cassio assignabant. Quintam legionem novam conscribit. Augetur odium et ex ipso dilectu et sumptu additae legionis. Complentur equitum III milia maximisque ornantur impensis: nec provinciae datur miserat auxilia maioraque missurus existimabatur. Quibus litteris acceptis insolenti voluptate efferebatur, quod sibi novarum provinciarum et fertilissimi regni tanta oblata esset facultas. Itaque ipse in Lusitaniam proficiscitur ad legiones arcessendas auxiliaque adducenda; certis hominibus dat negotium ut frumentum navesque C praepararentur pecuniaeque describerentur atque imperarentur, ne qua res cum redisset moraretur. Reditus eius fuit celerior omnium opinione: non enim labor aut vigilan
Abbreviated transcription (Latin):
boberna dispositis et adus dicendum cordubam it r̃¬
cepit coniactumq iea es alienum grauissimus hon¬
ribo prouineiȩ constituit ex soluere et largito tioto¬
stulut consuetudo ꝑ causm liberalitatio ꝓpetiospo
bxempla largitionum querebantur pecuniȩ locuplet¬
bus imꝑabãtur quas longius sibi ex pensas feru non
taniurei patiebatux sed etiam cogebat et in gregi nor
lceupletum simul tantum caust̃ tenues conudebant
meqi ullum genas questus aut magni et euidenitio aut
mini mi et sordidi pretermittebatur quo domiottaut¬
bunal imperatoris uacabat. Nemo erat qui molo ali¬
quam iacturam facere posset quin autua dimonio tenȩ¬
retux dut m peos referretur. Ita magna et̃ sollicitudo
periculorum adiactuas et detrimenta rei familcatugo
adiungebatur quibus decausis accidit ut cum lono
impator eadem faceret quȩ fecerat questor simila
rursus de morte eius prorunciales consilia inirent ho¬

Expanded text:
in hiberna dispositis ad ius dicendum Cordubam se rein hiberna dispositis ad ius dicendum Cordubam se recepit contractumque in ea aes alienum gravissimis oneribus provinciae constituit exsolvere; et ut largitionis postulat consuetudo, per causam liberalitatis speciosam plura largitori quaerebantur. Pecuniae locupletibus imperabantur, quas Longinus sib expensas ferri non tantum patiebatur sed etiam cogebat, in gregem locupletium simultatium causa tenues coiciebantur, neque ullum genus quaestus aut magni et evidentis aut minimi et sordidi praetermittebatur quo domus et tribunal imperatoris vacaret. Nemo erat, qui modo aliquam iacturam facere posset, quin aut vadimonio teneretur aut in reos referretur. Ita magna etiam sollicitudo periculorum ad iacturas et detrimenta rei familiaris adiungebatur. § 50 Quibus de causis accidit ut, cum Longinus imperator eadem faceret quae fecerat quaestor, similia rursus de morte eius provinciales consilia inirent. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
recepit. His aũt temporib quibus cȩsar addixa¬
chium pompeium obsidebat. Q cassuis longius in¬
hispania propretore prouinciȩ ult̾ioris obtinẽde
causa relictus siue consuetudine nature suȩ siue
odio qđ ĩ illam prouinciam susceperat. Q uestor
iinsidus inde uulneratus magnas odu sui fecterat
accessiones q uel ex conscientia sua cum dese mu.¬
tuo sentire prouinciam credexet uł mutius signis
et testimonus eorum qui difficulter omnia dissi¬
mulabant anĩmaduẽtere pot̾at et compensare
offensionem prouinciȩ ex excitus amore cupiebat
itaq cum primũ inunum loeũ ex̃citum cõduxit
sextertia cum malitibus ẽ pollicitus ne multo post cũ
inlusitania me dobeigani oppidum montemꝙ he u¬
mum ex pugnasset quo medobrigenses confugeratibro
ton cedibat quȩ spetiosum reddebant pñten Excido¬
tus a morem paulatim tñ et occulte militarem discci¬
ploram se ueritatemq minuebant. Cassius legionib

Expanded text:
recepit. § 48 Eis autem temporibus quibus Caesar ad Dyrrarecepit. § 48 Eis autem temporibus quibus Caesar ad Dyrrachium Pompeium obsidebat et Palaepharsali Hispania pro praetore provinciae ulterioris obtinendae causa relictus, sive consuetudine naturae suae sive odio quod in illam provinciam susceperat quaestor ex insidiis ibi vulneratus, magnas odi sui fecerat accessiones, quod vel ex conscientia sua, cum de se mutuo sentire provinciam crederet, vel multis signis et testimoniis eorum qui difficulter odia dissimulabant animum advertere poterat, et compensare offensionem provinciae exercitus amore cupiebat. Itaque, cum primum in unum locum exercitum conduxit, sestertios centenos militibus est pollicitus, nec multo post, cum in Lusitania Medobregam oppidum montemque Herminium expugnasset, quo Medobregenses confugerant, ibconcedebat; quae speciosum reddebant praesentem exercitus amorem, paulatim tamen et occulte militarem disciplinam severitatemque minuebant. § 49 Cassius legionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ptantur. Ipẽ octauius st in scapham confert inquã
ores cum confligeret depressa scapha uuln eratũ
fantũ anatat ad suum moparonem. Eo receptꝰ
cum p̃lium nox dimittet tempestate magna uix
profugit. Sequũtur hunc suȩ naues non nullȩ quas
casus ab illo ꝑrculo uindicarat. Atuatinius rebene
esta receptui cecinit suisq omnib incolumib ĩ eũ
A portum uictor recepit quo exportu classis optauũ
addimicandẽ processerat. Capit eo prelio penti et.¬
mem unam triremes duas d rotas. Uii complu¬
uesq remiges optauianos. Postremoq ibi die dum
utuenit oppidani supplices se uatinio dedeeũt.
secundo regionem greciȩ petisse inde ut scilciliã
deinde ut affricam caperet ita breui spatio re
pclarissime gesta prouincia recepta et cornificio red¬
dita elasse aduersaxiorum eocillo toto sinu ex pulsa
uistor se Prundusum in columi exercitu et classe

Expanded text:
pitantur. Ipse Octavius se in scapham confert; in quam pitantur. Ipse Octavius se in scapham confert; in quam plures cum confugerent, depressa scapha vulneratus tamen adnatat ad suum myoparonem. Eo receptus, cum proelium nox dirimeret, tempestate magna velis profugit. Sequuntur hunc suae naves non nullae, quas casus ab illo periculo vindicarat. § 47 At Vatinius re bene gesta receptui cecinit suisque omnibus incolumibus in eum se portum victor recepit, quo ex portu classis Octavi ad dimicandum processerat. Capit ex eo proelio penterem unam, triremis duas, dicrotas VIII complurisque remiges Octavianos posteroque ibi die, dum o. Quo ut venit, oppidani supplices se Vatinio dediderunt, giis vento secundo regionem Graeciae petisse, inde ut Siciliam, deinde Africam caperet. Ita brevi spatio re praeclarissime gesta, provincia recepta et Cornificio reddita, classe adversariorum ex illo toto sinu expulsa victor se Brundisium incolumi exercitu et classe
Abbreviated transcription (Latin):
se multitudine neq nu̾o parem ee fortunȩ dimica¬
tionis fortune rem cõmittere maluit. Itaq pͥmus
suȩ quinq remi ĩ quadriremem ip̃ius oplau im¬
petum fecit. Celexrime fortissimeq contra illo
remigrante naues aduerse rostris concũrerunt
adeo uehementer ut nauis octauiana rosteo di¬
scusso ligno contineretur. Cõmittitur acriter reli.¬
quis locis p̃lim concurritur q ad duces maxiẽs
nam cum suo quisq auxilum feret magnum quo¬
minus ĩ angusto mari p̃lium factum ẽ ꝗͣ toq con¬
uinctis magnis nauib confligẽdi potestas dabatir
ꝙͣto superiores erant uatiniam qui admiranda ui¬
tute ex suis nauibus ĩ hostium naues transilire nõ
dubitabant et dimicatione equata longe suꝑiores
uixtute rem feliciter gerebant. Deprimitire ĩpus
optaui quadriremis Multe preterea capiuntui
aut rostris ꝑforate mergunt propugnatores opta.¬
iuii ꝑtim ĩ nauib iugulant ꝑtim in mari preci¬

Expanded text:
se magnitudine neque numero parem esse fortuitae dimicase magnitudine neque numero parem esse fortuitae dimicationi, fortunae rem committere maluit. Itaque primus sua quinqueremi in quadriremem ipsius Octavi impetum fecit. Celerrime fortissimeque contra illo remigante naves adversae rostris concurrerunt adeo vehementer ut navis Octaviana rostro discusso ligno contineretur. Committitur acriter reliquis locis proelium concurriturque ad duces maxime: nam cum suo quisque auxilium ferret, magnum comminus in angusto mari proelium factum est. Quantoque coniunctis magis navibus confligendi potestas dabatur, tanto superiores erant Vatiniani; qui admiranda virtute ex suis navibus in hostium navis transilire non dubitabant et dimicatione aequata longe superiores virtute rem feliciter gerebant. Deprimitur ipsius Octavi quadriremis, multae praeterea capiuntur aut rostris perforatae merguntur; propugnatores Octaviani partim in navibus iugulantur, partim in mare praeci
Abbreviated transcription (Latin):
gnam ex ꝑte confectam ex nauib actuariis hr̃e cogno¬
setret confisus sua classe substulit adinsulam thau̾ri¬
dem qua regione uatinium in sequens nauigabat
nõ ꝙ uatinium sibi restitisse sciret sed qđ eum lon¬
guis pro geessum in sequi decreuenit cum propͥus
thauridem acceilisses discensis suis nauib ꝙet
pestas erat turbulenta et nulla suspitio ẽt hotia
repente aduersam ad seuenientem nauem antedi
ad medium malum dimissum instructam propu¬
gnatoribus animaduertit ꝙ ibi conspexit celeriteu
uela subduci dimittiq antẽnas uissit. et mute
armari et sublato uexillo quo pugnandi dabat
signum que prime naues subsequebantur. ł cdem
ut faceret significabat parabant seuatiniani repi¬
te oppressi parati deinceps octauiam exportu pro¬
cedebant. Insteuitur utrinq acies ordine dispolita
magis optauiana parator militum animis uatini¬
ana. Uatinius cum animaduertẽt neq nauum

Expanded text:
gna ex parte confectam ex naviculis actuariis habere cognogna ex parte confectam ex naviculis actuariis habere cognosset, confisus sua classe substitit ad insulam Tauridem; qua regione Vatinius insequens navigabat, non quo Octavium ibi restitisse sciret, sed quod eum longius progressum insequi decreverat. Cum propius Tauridem accessisset distensis suis navibus, quod et tempestas erat turbulenta et nulla suspicio hostis, repente adversam ad se venientem navem antemnis ad medium malum demissis instructam propugnatoribus animum advertit. Quod ubi conspexit, celeriter vela subduci demittique antemnas iubet et milites armari et vexillo sublato, quo pugnandi dabat signum, quae primae naves subsequebantur idem ut facerent significabat. Parabant se Vatiniani repente oppressi; parati deinceps Octaviani ex portu procedebant. Instruitur utrimque acies, ordine disposita magis Octaviana, paratior militum animis Vatiniana. § 46 Vatinius cum animum adverteret neque navium
Abbreviated transcription (Latin):
machaiam atq calenum ut sibi claisem mittẽt desti
nauit qđ cum tardius fiexet ꝗͣ ꝑiculum nr̃orum fla¬
gitabat qui substinere oipetum octauii nõ potant
nauibus actuarii quarum nũs exat satis magnugma¬
onitudine quid̾ satis uista ad p̃liandum rostra ip̃e impoiũt
etadiunctis his nauib longis et nũo elassis aucto militibus
q uetanis impositis quoe magnam copiam hẽb̾at et in.¬
omnib legionaris qui nũo egeorum relicti erat Beun¬
dusi cum exercitus ĩ greciam transportaret᷑ ꝓfectus ẽ
m illiricum maritimasq nullas ciuitatesq defecerant
octauioq se tradidexant ꝑtim recipiebat ꝑtim rema¬
nentes in suo consilio preteruehebatur nec sibi ullius
rei moram nec essitatemq in uingebat ꝗͣ ꝗͣ celerrime
posset ipm octauium ꝑsequeretur. Hunc ab oppugna¬
tione epidauri terra mariq ubi neum eeat p̃sidiun
aduentu suo discedere in uitum cohegit. p̃sidiumq no-¬
strum recepit. eẜ octauii cum yatinium classem ma-¬

Expanded text:
Achaiam ad Q. Calenum misit, uti sibi classem mitteret. Quod cum tardius fieret quam periculum nostrorum flagitabat, qui sustinere impetum Octavi non poterant, navibus actuariis, quarum numerus erat satis magnus, magnitudo nequaquam satis iusta ad proeliandum, rostra imposuit. His adiunctis navibus longis et numero classis aucto militibus veteranis impositis, quorum magnam copiam habebat ex omnibus legionibus, qui numero aegrorum relicti erant Brundisi, cum exercitus in Graeciam transportaretur, profectus est in Illyricum maritimasque non nullas civitates, quae defecerant Octavioque se tradiderant, partim recipiebat, partim remanentis in suo consilio praetervehebatur nec sibi ullius rei moram necessitatemque iniungebat quin quam celerrime posset ipsum Octavium persequeretur. Hunc oppugnantem Epidaurum terra marique, ubi nostrum erat praesidium, adventu suo discedere ab oppugnatione coegit praesidiumque nostrum recepit. § 45 Octavius cum Vatinium classem ma
Abbreviated transcription (Latin):
ho uno estu contenderent donec ultra ultimos colles
hostes repulissent atꝗ eis eent potiti ltaqi signo. dalo
cumiam hostes languide tela negligentq mittent
fubito ⁊̃ mittit cohortes turmasq suoe⁊ atq punto tẽ¬
toris hostibus nullo negocio campo pulsis post collem¬
q deietis nasti locum atq ibi paulisper cõmoratiita
nt epant insteuti leniter se ad suos se recipuit i¬
ueesariis ꝑfuge plures ex omni gne horum et pterea
enfcepti hostium complures equites exquib cognitũ
est consilium hostium eos acmente et conato uaisse
uit nouo atqi ĩ usitato gnẽ p̃lu tieones legionarũ pau¬
arn ꝑ turbati cuxionis exemplo ab equitatu circum¬
uenti opprimẽntur etita uibam dixisse ꝓcontione¬

Expanded text:
 neque remitterent, donec ultra ultimos collis hostis reppulissent atque eorum essent potiti. Itaque signo dato cum iam hostes languide tela neglegenterque mitterent, subito immittit cohortis turmasque suorum; atque puncto temporis hostibus nullo negotio campo pulsis post collemque deiectis nacti locum atque ibi paulisper commorati, ita uti erant instructi leniter se ad suas recipiunt mversariis perfugere plures ex omni genere hominum, et praeterea intercepti hostium complures equites peditesque. Ex quibus cognitum est consilium hostium, eos hac mente et conatu venisse ut novo atque inusitato genere proeli tirones legionarii paucique perturbati Curionis exemplo ab equitatu circumventi opprimerentur, et ita Labienum dixisse pro co
Abbreviated transcription (Latin):
existimnare reto subsidio suis cõcurrunt. t ꝙ hostde
suo extiore fiematis ruxsusq renouatis dĩg legisteo¬
Ntos aonueesis eqis recipientes nouissimos a dorius
et impediee ceperunt quo minus se ĩ castia eecbun
lac re animadueresa cȩsax ubet signa conuert etm¬
die dampo reinteae grari p̃lium cum acohortib ecli
medio pugnaretur nec minus ad mamis rediret ce¬
sario ꝑ. equites et uimenta et nauseia recentiscisa

Expanded text:
 hostes suis ex terrore firmatis rursusque renovatis animis legionarios conversis equitibus recipientes novissimos adoriri et impedire coeperunt quo minus se in castra reciperent. Hac re animadversa Caesar iubet signa converti et medio campo redintegrari proelium. Cum ab hostibus eodem modo pugnaretur nec comminus ad manus rediretur Caesarisque equites iumenta ex nausea recenti, siti,
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ consueuerat tuc̃ necessitate fecit adductus
ut cȩlerius oĩum oppinione manũ conferet.⁊ela
tĩs munitum. Tum ullus enĩ nͣalis uelut manu
factus ex celsiore undiq fastigio substinet muxum
crecum positi sũt. Hoc oppido magni multiq inter
cisi colles quor editissimus unus qui pp uictoriam
pite idatis et ĩ felicrta tẽ triarii detrime tumq tẽt¬
eitus nũi supiorib locis atq itinerib pene couinetũ

Expanded text:
facere consueverat tunc necessitate fecit adductus, facere consueverat tunc necessitate fecit adductus, ut celerius omnium opinione manum consereret. § tis munitum: tumulus enim naturalis, velut manu factus, excelsiore undique fastigio sustinet murum. Circumpositi sunt huic oppido magni multique intercisi vallibus colles; quorum editissimus unus, qui propter victoriam Mithridatis et infelicitatem Triari detrimentumque exercitus n