comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
petriac uex illũ romanȩ urbis cum aluis munerib: regimisit
roga uit que ut aliquem desuis obtimatib: romam iae ter&
qui populum romanũ ad suã fidẽ atq: sub iectionem ꝑsacramen¬
ta firmar&. Missus ẽ ad hoc angibtꝰ abbas monasterii scĩ ri¬
charii. perquẽ &iã tunc ad scm̃ p&rũ magnã partẽ thesauri que ericus
dux foro luliensis spoliata hunorũ regia quaer hingus uocabatur. Codẽ
anno regidepannonia de tulerat misit. Reliquum uero inter optimates
& aulicos cȩte rosque in palatiosuo militantes liberali manudis tributt
Atque his ex pletis ipse cũ exeratu frangorũ saxoniã p&uit. pipipnũ
uero filiũ suũ cũ italicis acbaioaricis copus in pannoniã ireius sit. & ipse
quidẽ saxonia ex magna parte uastata adhiemandum aquas granire
uertitur. pippinus aũt hunis trastizam fluuiũ fugatis eorũq rega
quȩ ut dictũ est hrongus alango bardis aut cãpus uocatur ex teco descructa

Expanded text:
Petri ac vexillum Romanae urbis cum aliis muneribus regi misit, Petri ac vexillum Romanae urbis cum aliis muneribus regi misit, rogavitque ut aliquem de suis optimatibus Romam mitteret, qui populum Romanum ad suam fidem atque subiectionem per sacramenta firmaret. Missus est ad hoc Angilbertus, abbas monasterii sancti Richarii; per quem etiam tunc ad sanctum Petrum magnam partem thesauri, quem Ericus dux Foroiuliensis spoliata Hunorum regia, quae hringus vocabatur, eodem anno regi de Pannonia detulerat, misit; reliquum vero inter optimates et aulicos ceterosque in palatio suo militantes liberali manu distribuit. Atque his expletis ipse cum exercitu Francorum Saxoniam petiit, Pippinum vero filium suum cum Italicis ac Baioaricis copiis in Pannoniam ire iussit. Et ipse quidem vertitur; Pippinus autem, Hunis trans Tizam fluvium fugatis, eorumque regia, quae, ut dictum est, Hringus, a Langobardis autem Campus vocatur, ex toto destructa,
Abbreviated transcription (Latin):
castris sclauorũ quos ad seuenire tusserat expectar&. aduentum.
Subito ei nontiatũ est uuitxinum regẽ abodritorũ cũ albim traicer&
in dispositas a saxonib: insidias in ipso flumine incidisse & ab eis eẽ int̾fectui:
Quod factũ animũ regis ad saxones cicius debellandos uelut quos dã
stimulos addidit & inodium ꝑsidȩ gentis amplius excitauit.
Lerra igit᷑ magna ex parte uastata & obsidib: quos dare uisserat acceptis
infranciã reuersus est. In ac expedicione dumcastra super albim
haber&. uener̃ ad eũ legatide pannonia unius ex primoribus
hunorum qui apud suostudũ uocabatur. Is& sii umuentũ et sexp̃i¬
anum fieri uellȩ ꝓmisit. Rex aut̃ aquas graniueniens sicut &
anno superiore ibitem porib: suis & natalem dñĩ & pascha celebrauit.
Nomehadriano defuncto leo pontificatũ DCCXU.¬
suscepit et mox perlegatos suos claues confessionis scĩ

Expanded text:
castris, Sclavorum, quos ad se venire iusserat, expectaret adventum, castris, Sclavorum, quos ad se venire iusserat, expectaret adventum, subito ei nuntiatum est, Witzinum, regem Abodritorum, cum Albim traiceret, in dispositas a Saxonibus insidias in ipso flumine incidisse, et ab eis esse interfectum. Quod factum animo regis ad Saxones citius debellandos velut quosdam stimulos addidit, et in odium perfidae gentis amplius excitavit. Terra igitur magna ex parte vastata, et obsidibus, quos dare iusserat, acceptis, in Franciam reversus est. In hac expeditione, dum castra super Albim haberet, venerunt ad eum legati de Pannonia unius ex primoribus Hunorum, qui apud suos Tudun vocabatur. Is et suum adventum, et se christianum fieri velle promisit. Rex autem Aquasgrani veniens, sicut et anno superiore, ibi temporibus suis et natalem Domini et pascha celebraviomae, Hadriano defuncto, Leo pontificatum suscepit, et mox per legatos suos claves confessionis sancti
Abbreviated transcription (Latin):
sbique a duentũ eius opperirentir. amissa uictoriae spe quã sibi pauloant
falso posucebant ad deditionẽ omnes conuersisunt. Uictique sine prȩlio regs
uictoris potestatis esubdideruns. Dederuns igitur obsides & iure iuran¬
do fidẽ seregi seruare uelle ꝓmiserunt. Si comisso prȩlio & saxones do¬
mũ reuersi sunt. & rex trans misso rheno ingalliã serecepit & cum aquas¬
grani ueniss& ibidẽ hibernis habitis & natalẽ dñi & phas cha celebrauit.
quã quã saxones aestate preterita & obsides dedissent & secumdũ quod
iussierant sacramenta iurassent. Rex tamen illorũ perfidi& non in me¬
mor conuentũ generalẽ trans rhenũ inuilla cuf festem quȩ super mȩ nũ
contra mogontiacũ urbẽ sita est more sollẽni habuit. Adq: inde cũ exer¬
citu saxoniam ingressus penetotam populando ꝑ agrauit. Cũq: in pagũ
bardengo iꝑuenis s& & iuxta locũ quibardeni uuh uocatur positis

Expanded text:
ibique adventum eius opperirentur, amissa victoriae spe, quam sibi paulo ante ibique adventum eius opperirentur, amissa victoriae spe, quam sibi paulo ante falso pollicebantur, ad deditionem omnes conversi sunt, victique sine proelio, regis victoris potestati se subdiderunt. Dederunt igitur obsides, et iureiurando fidem se regi servare velle promiserunt. Sic omisso proelio, et Saxones domum reversi sunt, et rex, transmisso Rheno, in Galliam se recepit, et cum Aquasgrani venisset, ibidem hibernis habitis, et natalem Domini et pascha celebravit. DCCXCV Quamquam Saxones aestate praeterita et obsides dedissent, et secundum quod iussi erant sacramenta iurassent, rex tamen illorum perfidiae non inmemor, conventum generalem trans Rhenum in villa Cuffesstein , quae super Moenum contra Mogontiacum urbem sita est, more solemni habuit, atque inde cum exercitu Saxoniam ingressus, pene totam populando peragravit. Cumque in pagum Bardengoi pervenisset, et iuxta locum qui Bardenwih vocatur positis
Abbreviated transcription (Latin):
& heresis memorata condẽpnata ÷ & liber contra eã cõmuni ep̃oꝵ
auctoritate compositus in quo oñs ꝓpriis manib: subscripser̃ sy nodus
asiã quȩ ante paucos annos in constantino poli subherena a constantino
filio ei congregata a ab ipsis non solũ septima uerũ aiã uniuer salis :
apellata utnec septima nec uniuersalis haberetur diceretur ue
quasi suꝑuacua initotũ abomib abdicata ÷ Mortua ÷ ibi & fastrada¬
regina & mogontiaci apud scm albanũ sepulta. Quib ꝑactis rox
biptito excercitus axoniã paere statuit. Eouidelica modo
ut ipse cũdi midia parte copiarũ ab australi parte intraret
barolus utro filius eiuscum alia medietate rhenũ apud coloniã traicer&
& in eandẽ regionẽ ab occidente uenir& quofacto lie& saxones incãpo
quisi not seldus uocatur quasi p̃lium cũ rege commissuri consedissenł

Expanded text:
et haeresis memorata condemnata est, et liber contra eam communi episcoporum et haeresis memorata condemnata est, et liber contra eam communi episcoporum auctoritate compositus, in quo omnes subscripserunt. Synodus etiam, quae ante paucos annos in Constantinopoli sub Irene et Constantino filio ejus congregata, et ab ipsis non solum septima, verum etiam universalis erat appellata, ut nec septima nec universalis haberetur dicereturve, quasi supervacua, in totum ab omnibus abdicata est. » ADregina, et Mogontiaci apud sanctum Albanum sepulta. Quibus peractis, rex bipertito exercitu Saxoniam petere statuit, eo videlicet modo, ut ipse cum dimidia parte copiarum ab australi parte intraret, Karlus vero filius eius cum alia medietate Rhenum apud Coloniam traiceret, et in eandem regionem ab occidente veniret. Quo facto, licet Saxones in campo qui Sinotfeld vocatur, quasi proellum eum rege commissuri consedissent,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sumpsit ducta est itaque fossa int̾ p̃dictos fluuios duum milium pas¬
suum longitudine. Latitudine trecentoꝵ pedum. sed in cassum Nam ꝓpt̃
iuges pluuias & terram que plaustriserat nimio humore naturalit̃
infectam. opus qđ fiebat consistere non potuit. sed quanͣdiu int̃ terre
asosoribus fuerat egestum tantũ noctibus humo iterum inloũ stium
relabentes subsidebat. In hoc opere occupato. duo ualde dis plicentia
dediuersis terrarũ partib: adlata sun. unuerat sax onũ omnimoda
defectio Alterum quod saraceni septionaniam ingressi proelioq: cumilliu
limitis custodib: atq: comitib: consertͦs multis francorũ int̃ fectis uic¬
tores ad suaregressi sunt. Quib: rebus commotus infrancia m reuers est
Celebraͣ÷q natalem dñi apud scm̃hilianũ uixta moenũ fluuium. pascha
aestatis initio quãdo & generalẽ płi sui conuentũ habuit conciliũ ep̃oꝵꝵ

Expanded text:
consumpsit. Ducta est itaque fossa inter praedictos fluvios duum milium pasconsumpsit. Ducta est itaque fossa inter praedictos fluvios duum milium passuum longitudine, latitudine trecentorum pedum; sed in cassum. Nam propter iuges pluvias et terram, quae palustris erat, nimio humore naturaliter infectam, opus quod fiebat consistere non potuit; sed quantum interdiu terrae fossoribus fuerat egestum, tantum noctibus, humo iterum in locum suum relabente, subsidebat. In hoc opere occupato duo valde displicentia de diversis terrarum partibus adlata sunt; unum erat Saxonum omnimoda defectio, alterum quod Sarraceni Septimaniam ingressi, proelioque cum illius limitis custodibus atque comitibus conserto, multis Francorum interfectis, victores ad sua regressi sunt. Quibus rebus commotus, in Franciam reversus est, celebravit que natalem Domini apud sanctum Kilianum iuxta Moenum fluvium, pascha aesta
Abbreviated transcription (Latin):
resuero coniuratiois ut rei maiestatis pastim gladio caesi pastim pati¬
bulis suspensi obmeditatũ scelus talimor temultati sut. Rex aut̃ ꝓpt̃
bellũ cum hunis susceptũ inbaioarias sedens pontẽ naualẽ quomdã nubio
cuper& & pannoniã iterũ p&ere disposuis& allatũ est. copias quas
theodoricus comes ꝑfrisiã ducebat in pago hrius triuuxta uiuisurã fluuium
a saxonib: esse int̃ceptas atq: deletas cuius reinuntio accepto magni tu¬
dinem damni dissimulans it̃ in pamnoniam int̃misit. & cum ei ꝑ sua sum
ess& a quibus qdam quid sibi conꝑtũ eẽ dicebant quod si int̃radantia & alo¬
monã fluuiuꝰ eius modiossa ducereturque ess& nauium capax. posse per¬
commode ada nubio inrenum nauigariqua horũ fluuiorũ alt̃ da nubio
moe nomiscetur. Confestimcumomni comitatusuo ad locũ uenit. ac magna
hominum multitudo c̃gregata. totum autumni tempus in eo opere

Expanded text:
res vero coniurationis ut rei maiestatis partim gladio caesi, partim patires vero coniurationis ut rei maiestatis partim gladio caesi, partim patibulis suspensi, ob meditatum scelus tali morte multati sunt. Rex autem propter bellum cum Hunis susceptum in Baioaria sedens, pontem navalem, quo in Danubio et Pannoniam iterum petere disposuisset allatum est, copias quas Theodericus comes per Frisiam ducebat, in pago Hriustri iuxta Wisuram fluvium a Saxonibus esse interceptas atque deletas. Cuius rei nuntio accepto, magnitudinem damni dissimulans, iter in Pannoniam intermisit. Et cum ei persuasum esset a quibusdam, qui id sibi compertum esse dicebant, quod si inter Radantiam et Alomonam fluvios eiusmodi fossa duceretur, quae esset navium capax, posse percommode a Danubio in Rhenum navigari, quia horum fluviorum alter Danubio, alter Moeno miscetur, confestim cum omni comitatu suo ad locum venit, ac magna hominum multitudine congregata, totum autumni tempus in eo opere
Abbreviated transcription (Latin):
ualde in caute & in considerate atq contra antiqua catholicȩ ȩđe doc¬
trinã adoptiuum p̃ solũ ꝓnuntiauit. sed &iam scriptis ad memora¬
tũ ep̃m libris quanta potuit ꝑtinacia prauitatẽ intencionis suę
defendere curauit. Huius rei causa ductus ad palatium regis¬
Namistunt apud reginũ baioariae ciuitatẽ inqua hiemaue rat residebat.¬
Vbi congregato episcopoꝵ concilio auditus est & errasse conuictus ad
presentiã adriani pontificis romã missus. Ibi &iã corãipso inbasilica
beati p&ri apostoli heresẽ suã da nauit atque abdicauit. quo facto ad
ciuitẽ suã reuersus est. Regẽ uero ibidẽ ȩstatẽ agente facta est contra
illũ coniuratio a filiosuo maiore nomine pippino & quibus dã francis quise
crude litatẽ fastradereginȩ ferreñ posiead seuerabant. atq: ideo in necẽ
regis conspirauerant. quȩ cũ ꝑ fardulfum langobardũ de tecta fiuiss&.
ipseobmeritũ fidei seruatȩ monasteriosũ dẏ onisii donatus est. Aucto¬

Expanded text:
considerate, et contra antiquam catholicae ecclesiae doctrinam, adoptivum non solum pronuntiavit, sed etiam scriptis ad memoratum episcopum libris, quanta potuit pertinacia pravitatem intentionis suae defendere curavit. Huius rei causa ductus ad palatium regis--nam is tunc apud Reginum, Baioariae civitatem, in qua hiemaverat residebat--ubi congregato episcoporum concilio auditus est, et errasse convictus, ad praesentiam Hadriani pontificis Romam missus, ibi etiam coram ipso in basilica beati Petri apostoli haeresem suam damnavit atque abdicavit. Quo facto, ad civitatem suam reversus est. Rege vero ibidem aestatem agente, facta est contra illum coniuratio a filio suo maiore, nomine Pippino, et quibusdam Francis, qui se crudelitatem Fastradae reginae ferre non posse adseverabant, atque ideo in necem regis conspiraverant. Quae cum per Fardulfum Langobardum detecta fuisset, ipse ob meritum fidei servatae monasterio sancti Dionisii donatus est, aucto
Abbreviated transcription (Latin):
noniȩ cũ in columi exercitũ francorũ Inbaio ariam serecepit. Sa¬
xones aut̃ & frisiones cũ theo derico & meginfrido ꝑbee haimos uia
ut ius sum erat domũ regressi surꝰ. Facta aut̃ est hȩc expeditio sine
om̃i rerũ incommodo. pret̃quod in illo querex ducebat exercitutan¬
taȩqquorũ lues exorta est ut uix decima pars de cotmilib: equorũ re¬
mansis sedicat᷑. Ipseaut cudimissis copiis reginũ ciuitatẽ quȩ
nuncreganes burg uocat᷑ ueniss&. & in ea hiematurus consedis sex
tione hispanus abelipando tol&iepõ ꝑlitteras consultus quid de

Expanded text:
noniae, cum incolomi exercitu Francorum in Baioariam se recepit. Sanoniae, cum incolomi exercitu Francorum in Baioariam se recepit. Saxones autem et Frisiones cum Theodorico et Meginfrido per Beehaimos, ut iussum erat, domum regressi sunt. Facta est haec expeditio sine omni rerum incommodo, praeter quod in illo quem rex ducebat exercitu, tanta equorum lues exorta est, ut vix decima pars de tot milibus equorum remansisse dicatur. Ipse autem cum, dimissis copiis, Reginum civitatem, quae nunc Reganesburg vocatur, venisset, et in ea hiematurus consedisset, tione Hispanus, ab Elipando, Toleti episcopo, per litteras consultus, quid de
Abbreviated transcription (Latin):
limes habe batur. Ibi supplicatio ꝑͣtriduum facta ut id
bellum prosperos ac feliaes haberet euentus. tumdemum
castramota adbellũ genti hunorũ a francis indictũ est. Pulsis igit᷑
hunorũ p̃sidus hac destruotis munitionibus quarũ una suꝑ cambum
fluui um fuit : Altera uxta comagenos ciuitatem inmonte cũ eoberg
uallo fir mis simo erat extructa ferro & ignicuncta uastantur
Cumq rexcũeo que ducebat exercitu usq ad arrabonus fluenta uenis so
transmisso eodem fluuio ꝑripameius usq ad locũ inquo isdanubio
misc&ur accessit ibiq ꝑ aliquot dies statius habitis ꝑsabariam re¬
uertistatuit. Alias uero copias quib: theodericũ & meginfridũ pre¬
fecerat ꝑbeehaimos uia qua uenerant reuerti p̃cepit. sic ꝑagrata
acdeuastata magna parte pannoniȩ cũ incolumi &ercitu francont
inbaio ariam serecepit. sic ꝑ agrata acdeuastata magnapar tepan¬

Expanded text:
limes habebatur. Ibi subplicatio per triduum facta, ut id limes habebatur. Ibi subplicatio per triduum facta, ut id bellum prosperos ac felices haberet eventus. Tum demum castra mota, et bellum genti Hunorum a Francis indictum Hunorum praesidiis ac destructis munitionibus, quarum una super Cambum fluvium, altera iuxta Comagenos civitatem in monte Cumeoberg vallo firmissimo erat exstructa, ferro et igni cuncta vastantur. Cumque rex cum eo, quem ducebat, exercitu usque ad Arrabonis fluenta venisset, transmisso eodem fluvio per ripam eius usque ad locum, in quo is Danubio miscetur, accessit ibique per aliquot dies stativis habitis per Sabariam reverti statuit. Alias vero copias, quibus Theodericum et Meginfridum praefecerat, per Beehaimos via, qua venerant, reverti praecepit. Sic peragrata ac devastata magnait. Sic peragrata ac devastata magna parte Pan
Abbreviated transcription (Latin):
noctur no incendio c̃crematũ ẽ: Ibi tamen ꝑmanens & natalem dñi
& pascha more sollem ni cȩlebrauit
uens baioariã ꝓ fectus est ea meditatione ut unis factorũ suorũ uicem
radder& & eis quanto celerius poss& bellũ inferr&. Cum paratus igit᷑
ad hoc ex omni regnosuoquã uaci dissimis copiis & commeantib: congro¬
gatis bi pertitu exercitu itera gerecȩpit. Cuius partẽ theo derico co¬
miti & megin frido camerario suo committens eos peraquilonalẽ danu¬
lii ripã iter agere iussit. ipse cũ alia parte quã secũ retinuit australẽ
eiusdẽ fluminis ripã pannoniã petiturus occu pauit. Baio aniis
cumcomimeatib: exercitus quina uib: de uebant᷑ ꝑ danubium secunda
aqua descendere iussis. Acsun coato itenere prima castra suꝑ
a nesum posita sunt. Nanis fluuius interbaio ariorum atque
hunorum terminos inedius currens cercus duorum regnorum

Expanded text:
nocturno incendio concrematum est. Ibi tamen permanens, et natalem Domini nocturno incendio concrematum est. Ibi tamen permanens, et natalem Domini et pascha more solemni celebravit. vens, Baioariam profectus- est, ea meditatione, ut Hunis factorum suorum vicem redderet, et eis, quanto celerius posset, bellum inferret. Comparatis igitur ad hoc ex omni regno suo quam validissimis copiis, et commeatibus congregatis, bipertito exercitu iter agere coepit. Cuius partem Theodorico comiti et Meginfrido camerario suo committens, eos per aquilonalem Danubii ripam iter agere iussit. Ipse cum alia parte quam secum retenuit, australem eiusdem fluminis ripam Pannoniam petiturus occupavit, Baioariis cum commeatibus exercitus, qui navibus devehebantur, per Danubium secunda aqua descendere iussis. Ac sic inchoato itinere, prima castra super Anesum posita sunt. Nam is fluvius inter Baioariorum atque Hunorum terminos medius currens, certus duorum regnorum
Abbreviated transcription (Latin):
ac francis seruaturũ iureiurando ꝓmisit. Quẽ c&eri sclauoꝵ
sub acto illo populo & obsidibus quosdareusserat acceptis. eadẽ
ia quauenerat ad albim regres susest. & exercituꝑ pontẽ reducto
rebus quoque ad saxones ꝑtinentib secundũ tempus dispositis infrancia
oc anno nul lum iter exercitale arege factum sediniuor macia
residens legatos hunorum et audiuit et suos uicissimadeorum
principes misit. A gebatur int̃ eos de confinus regnorũ suorũ quibus
in locis eẽ deberent: Haec contentio atq alt̾̃catio belli qđ postea cum
hunis gestũ ẽ seminarium & origo fuit Rex aut̃ nequasi ꝑotiũ
torpoere ac tẽpus terere uideret᷑ ꝑmoenũ fluuium ad saleꝵ pa¬
latium suũ ingermania iuxta salam flu uium constructũ nauigauit.
atq inde iterũ ꝑ eundẽ amnem secunda aqua uuor maciã reũsust̃:
Cũq ibi hiemar& ipsũ palatium in quo c̃uersabatur casuaccidente

Expanded text:
ac Francis servaturum iureiurando promisit. Quem ceteri Sclavorum ac Francis servaturum iureiurando promisit. Quem ceteri Sclavorum subacto illo populo et obsidibus quos dare iusserat acceptis, eadem via qua venerat ad Albim regressus est, et exercitu per pontem reducto, rebus quoque ad Saxones pertinentibus secundum tempus dispositis, in Francilebravit. DCCXC. Hoc anno nullum iter exercitale a rege factum; sed in Wormacia residens, legatos Hunorum et audivit, et suos vicissim ad eorum principes misit. Agebatur inter eos de confiniis regnorum suorum, quibus in locis esse deberent. Haec contentio atque altercacio, belli, quod postea cum Hunis gestum est, seminarium et origo fuit. Rex autem, ne quasi per otium torpere ac tempus terere videretur, per Moenum fluvium ad Saltz , palatium suum in Germania iuxta Salam fluvium constructum, navigavit, atque inde iterum per eundem amnem secunda aqua Wormaciam reversus est. Cumque ibi hiemaret, ipsum palatium in quo conversabatur, casu accidente,
Abbreviated transcription (Latin):
e a francis semper inimica & iucinos suos qui francis uel iecti uel
sȩ deratierant odus insectari. belloque premere ac lacessire solebat.
Cuius in solentiã rex longius sibi nonferendã ratus bello eã ad gredi
statuit conparatoque ingenti exercitur henũ apud coloniã traiecit
inde ꝑsaxoniam iter agens cum ad albiam ꝑueniss& castris in ripa
positis amnem duob: pontib: iunxit. Quori unũ ex utroq: ccpite uallo mu¬
nunt & inposito presidio firmauit. ipse fluuio transito quo cons
tituerat exercitũ duxit. Ingressus que uult torum terram
cuncta ferro et igni uastariuissit. sed gens illa quamuis belli¬
cosa & insuanumero sitate confidens. Imp&um exercitus regiidiu
suscinere non potuit. Ac ꝓ in decum primũ ciuitatem dragauuiti uentũ
est Nam his c&eris uulttorũ regulis & nobilita tegeneris & auctori¬
tate senectutis longe preminebat extemplo cũomib suis adregem
deciuitateꝓcessit. Obsides qui imperabantur dedit. fidem seregi

Expanded text:
Ea Francis semper inimica et vicinos suos, qui Francis vel subiecti vel foederati erant, odiis insectari belloque premere aclacessire solebat. Cuius insolentiam rex longius sibi non ferendam ratus bello eam adgredi statuit conparatoque ingenti exercitu Rhenum apud Coloniam traiecit. Inde per Saxoniam iter agens, cum ad Albiam per venisset, castris in ripa positis amnem duobus pontibus iunxit, quorum unum ex utroque capite vallo munivit et inposito praesidio firmavit. Ipse fluvio transito, quo constituerat exercitum duxit, ingressusque Wiltzorum terram, cuncta ferro et igni vastari iussit. Sed gens illa, quamvis bellicosa et in sua numerositate confidens, impetum exercitus regii diu sustinere non valuit, ac proinde, cum primum civitatem Dragawiti ventum est--nam is ceteris Witzorum regulis et nobilitate generis et auctoritate senectutis longe praeminebat -- extemplo cum omnibus suis ad regem de civitate processit, obsides qui imperabantur dedit, fidem se regi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsea dbritta nicam ex pedicionem ꝑsefaten lam ammo ntento. Hlor ba¬
mun filium ineyius ortum̃ romam matere decreuit. utiucesua functus
ca qua rum necessitas flagita reuide batur cumr ou pontifice populoq
romino stateret atq firmaret & ille quidẽ ad haec ex sequenda
post medium augustum mitaliam profectus est :  pr uero it̃ qđ mbra¬
tanam facere para uerat propt̃ famem que ad huc praualida erat
usque adinicium autumni ad greli distulit: Ium demum adunatis
undiq omnib: copus redonas ciuitatem t̃minis brittanie contiguã uenit
& inde diuiso intres partes &xercitu duab:q partib filiis suis pippino & hlu¬
deuuiho traditis t̃tiaq secum retenta brit tamã ingressus totã ferro & igni
deuastauit Consũptisque in hac &x pedicione xluel eo amplius diebus accep¬
tis quos ꝑsido brit tonũ populo imperauerat obs. dibus racunagũcuutatẽ

Expanded text:
ipse ad Brittannicam expeditionem per se faciendam animo intento, Hlotharipse ad Brittannicam expeditionem per se faciendam animo intento, Hlotharium filium imperii socium Romam mittere decrevit, ut vice sua functus ea, quae rerum necessitas flagitare videbatur, cum novo pontifice populoque Romano statueret atque firmaret. Et ille quidem ad haec exsequenda post medium Augustum in Italiam profectus est, imperator vertaniam facere paraverat, propter famem, quae adhuc praevalida erat, usque ad initium autumni adgredi distulit. Tum demum adunatis undique omnibus copiis Redonas civitatem terminis Brittaniae contiguam venit et inde diviso in tres partes exercitu duabusque partibus filiis suis Pippino et Hludowico traditis tertiaque secum retenta Brittaniam ingressus totam ferro et igni devastavit. Consumptisque in hac expeditione XL vel eo amplius diebus, acceptis, quos perfido Brittonum populo imperaverat, obsidibus Ratumagum civitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
A ut p sfanis polũ aue pie uistns solũ annu& feaeo mumera
tos sacrans p̃sencta. Otfer sacerdos optime gemets uts
xp̃ ces firmafidem martir dĩ mores que uros a age.
Opegubna fragiles in mundi huuis pelago atque & utos cor¬
pore piae benignus suscipe. Quo sint fine gloriã dõ patri
cũfilio una cũ scõ spũ tecũ canamus ꝑpetim a ei¬

Expanded text:
Ave, pater, scandens polum, ave, pie visens solum, annua festi munera Ave, pater, scandens polum, ave, pie visens solum, annua festi munera tua sacrans praesentia. Offer, sacerdos optime, gemitus nostros et preces, firma fidem, martyr dei, moresque nostros corrige. Ope guberna fragiles in mundi huius pelago atque exutos corpore pie benignus suscipe. Quo sine fine gloriam deo patri cum filio una cum sancto spiritu tecum canamus perpetim. Ame
Abbreviated transcription (Latin):
reuersus est. Vbi & missa sc̃i mastini ac festiuitatem betiti and rtae
a postoli. Nec non et ipsum sacrum sc̃m dominicȩ natiuitatis
diem cum magnalaȩtitia etexul tatione celebrauit : Explur¬
Qaeli ciues ad plaudite mundi iocũ da lumĩe ỹganũ sci dyonusu
quo inlus tratur caelitus huius diei gratia: p̃almã suscepit ꝓ¬
Erꝑ̧ed sasides martr̃ris sacri quȩ uita antistitis dẏonisuis nõbilis hodiȩ
Ario pago atheneregis sũpsit diadema caȩ lestis gẽmafulgida dr̃o nisi¬
um sophr̃stam Paule docente speculum habet fides fidelium
&spiculũ gentilitas quẽ ante murũ nouerat. Uiro claraȩscens dog nlute
Sinluminauit greciã & inclitͦ hinc ꝓrontifex : urbem romanã adi
Clemte romã p̾seule iubente uenit galliã cu iubar solis splenti
inleixit signis flamine. Candẽ repulso demone conftrueto sa¬
sacro opere pornis astictus maximis cesa ceruice caglas pgsit.

Expanded text:
reversus est, ubi et missam sancti Martini ac festivitatem beati Andreae reversus est, ubi et missam sancti Martini ac festivitatem beati Andreae apostoli necnon et ipsum sacrosanctum Dominicae nativitatis diem cum magna laetitia et exultatione celebravitaeli cives adplaudite mundi iocundo lumini, quo inlustratur caelitus huius diei gratia. Praecelsa fides martyris sacrique vita antistitis Dionysii nobilis hodie palmam suscepit. Areopago Athenae regis sumpsit diadema caelestis gemmam fulgidam, Dionysium sophistam. Paulo docente speculum habet fides fidelium et spiculum gentilitas, quem ante murum noverat. Miro clarescens dogmate inluminavit Graeciam et inclitus hinc pontifex urbem Romanam adiit. Clemente Romae praesule iubente venit Galliam, cui iubar solis splendidi inluxit signis, famine. Tandem repulso daemone, constructo sacro opere, poenis affectus maximis caesa cervice caelum petit.
Abbreviated transcription (Latin):
post se insaxoniã uenir&. Indicans simul uellese apud nouesum
medio circiter lulio rhenũ transire. sed ubiuana esse compasat
q iae den ordmannis stma dis perserat sicut prius dispositum habebat
mediomense augusto uuor maciam uenit. Ibique habito generali
conuentu et oblata sibi annuadona sollemni more suscepit
et legationes plurimas que tam deroma et beneuento quam decili is
longinquis terris ad eum uenerant audiuit atque ab soluit
Hlotharium quoque filium suum finito illo consilio in italiam
direxit. Acbernhardũ comitem barcinonȩ qui eatenus inmarca
his paniae presedebat camarariũ inpalaiciosuo consticuit.
aliis &iam causis quead illius placiti completionem ꝑtinere uode¬
bantur congruo modo dispositis atque completis populoque cid sua
ire dimisso ipse ad autumnalis uenationis exercitũ franconsuuardũ
uillam ꝓfectus est. qua trans acta adhiemandum aquas grani

Expanded text:
post se in Saxoniam veniret, indicans simul, velle se apud Novesium post se in Saxoniam veniret, indicans simul, velle se apud Novesium medio circiter Iulio Rhenum transire. Sed ubi vana esse compererat, quae de Nordmannis fama disperserat, sicut prius dispositum habebat, medio mense Augusto Wormatiam venit ibique habito generali conventu et oblata sibi annua dona sollempni more suscepit et legationes plurimas, quae tam de Roma et Benevento, quam et de aliis longinquis terris ad eum venerant, audivit atque absolvit. Hlotharium quoque filium suum finito illo conventu in Italiam direxit ac Bernhardum comitem Barcinonae, qui eatenus in marca Hispaniae praesidebat, camararium in palatio suo constituit. Aliis etiam causis, quae ad illius placiti completionem pertinere videbantur, congruo modo dispositis atque completis populoque ad sua ire dimisso ipse ad autumnalis venationis exercitium Franconovurdum villam profectus est; qua transacta ad hiemandum Aquasgrani
Abbreviated transcription (Latin):
mprcircamissa scĩ martiniaquas grania diemandũ uenit. Ibiq:
positꝰ totũ hib̵ni temporis spaciũ indiũsis conuentib: o necessaria
segnine gocia congregatus inpendit. DCCC xX VIIi
ost exactã hiemen in ipsoscõ qua dragesimali ieino paucis an¬
te scmpas cha dieb: aquis granit̃ remotus noctu factus. uentus que
tamue he mens coortus ut nonsolũ humilior es domos uerũ &iam
ipsanꝰ scȩ digenetricis basilicã quam capellam uocant tegulis
plumbeis tectam ex parte non modica denudar&. Impr̃ uero
tandem ad generalem conuenitu uuor maciae habendũ cum comitatu
suo mense augustostatuit ꝓficisci sed prius quã inde promouer&
nuntium accepit nordus mannos uelle trans albiana saxoniae
regionem inuadere at que exercitũ eorum qui hoc facturus essit
nr̃is finibus ad ꝓpinquare . quonuntio cnmotus misit inonis
frantiae pantes & lus sit cũ suma festinatione tota populi sui generalitas.

Expanded text:
Imperator circa missam sancti Martini Aquasgrani ad hiemandum venit, ibique Imperator circa missam sancti Martini Aquasgrani ad hiemandum venit, ibique positus, totum hiberni temporis spatium in diversis conventibus ob nece. DCCCXXVIIII. Post exactam hiemem in ipso sancto quadragesimali ieiunio paucis ante sanctum pascha diebus Aquisgrani terrae motus noctu factus ventusque tam vehemens coortus, ut non solum humiliores domos, verum etiam ipsam sanctae Dei genitricis basilicam, quam capellam vocant, tegulis plumbeis tectam non modica denudaret parte. Impetandem ad generalem conventum Wormatiae habendum cum comitatu suo mense Augusto statuit proficisci. Sed priusquam inde promoveret, nuntium accepit, Nordmannos velle Transalbianam Saxoniae regionem invadere atque exercitum eorum, qui hoc facturus esset, nostris finibus adpropinquare. Quo nuntio commotus misit in omnes Franciae partes et iussit, ut cum summa festinatione tota populi sui generalitas
Abbreviated transcription (Latin):
ex possier sttamon adãtis factionem esse paratos ⁊ hoc in impnis
set arbritrioqualit ita fior& emendatũ ut deroliquo interpari¬
tos pax firma maner&. Bone facius comes cuitutela corsicae insule
tincerat cominissa ad sumpto secum frẽ berehario. nec non etalus
quibus dam comitibus detuscia. corsicã atque sardiniam parua dasse
circũ uectus. cum nullũ in maripiratam inuenisset. In africam
trauecit et int̃ uticã at que chartaginẽ egressus. in numerã incdarũ
multtuidinẽ subito congregatã offendit. cum qua et proelium con¬
seruit.e quinquies uel eo amplius fusã fugatã que profligauit
magniaque a froꝵ multitune prostrata aliquãtis etiam socionĩ suorum
ꝑtemeritatẽ amissis. in naues suas serecepit. atque hoc facto ingendem
afris timorẽ incussit. Luna k ł uł primo diculo inoccasu suodefeit:

Expanded text:
exposuerunt, se tamen ad satisfactionem esse paratos, et hoc in imperatoris exposuerunt, se tamen ad satisfactionem esse paratos, et hoc in imperatoris esset arbitrio, qualiter ita fieret emendatum, ut de reliquo inter partes pax firma maneret. Bonifacius comes, cui tutela Corsicae insulae tunc erat commissa, adsumpto secum fratre Berehario nec non et aliis quibusdam comitibus de Tuscia, Corsicam atque Sardiniam parva classe circumvectus, cum nullum in mari piratam invenisset, in Africam traiecit, et inter Uticam atque Kartaginem egressus, innumeram incolarum multitudinem subito congregatam offendit, cum qua et proelium conseruit, et quinquies vel eo amplius fusam fugatamque profligavit, magnaque Afrorum multitudine prostrata, aliquantis etiam sotiorum suorum per temeritatem amissis, in naves suas se recepit, atque hoc facto ingentem Afris timorem incussit. Luna Kalendis Iul. primo diluculo in occasu suo defecit
Abbreviated transcription (Latin):
sarraceni ad marca uenire aut timerent autnollent. redeunte
in aquitaniam frẽ ipse ad patrẽ aquis granire uertitur. Interea
cum in confinibus nordis mannorum tam de foedere int̃illos et fran¬
cos confirmando. quã deherioldi rebus tractandum esset.
et ad hoctotius poene saxoniȩ comites simul cum marlionibus
illo conuenissent herioldus rerum gerendarum nimis cupidus.
condicta et ꝑ obsides firmatã pacem incensis ac direptis aliquot
noiđ mannorũ uillulis in rupit. quod audientes filii gode fridi.
contractis subito copus ad marcam ueniunt. et nostros mripa
egidore fluminis sedentes. ac nihil tale opinãtes transito flumi¬
ne adorticas tris exuunt. eis que infugam actis cuncta diripiunt.
ac secũ omnibus copussius insua castra recipiunt. Deideinito
censilio. ut ultionẽ hucus facti preuenirent missa legatione
adimprmn quã inuiti. et quã tanecessitate coacti id fecerint

Expanded text:
Sarraceni ad marcam venire aut timerent aut nollent, redeunte Sarraceni ad marcam venire aut timerent aut nollent, redeunte in Aquitaniam fratre ipse ad patrem Aquasgrani revertitur. Interea, cum in confinibus Nordcos confirmando, quam de Herioldi rebus tractandum esset, et ad hoc totius paene Saxoniae comites simul cum markionibus illo convenissent, Herioldus, rerum gerendarum nimis cupidus, condictam et per obsides firmatam pacem, incensis ac direptis aliquot Nordmannorum villulis, inrupit. Quod audientes filii Godofridi, contractis subito copiis, ad marcam veniunt, et nostros in ripa Aegidorae fluminis sedentes ac nihil tale opinantes transito flumine adorti, castris exuunt, eisque in fugam actis cuncta diripiunt, ac se cum omnibus copiis suis in sua castra recipiunt; deinde inito consilio, ut ultionem huius facti praevenirent, missa legatione ad imperatorem, quam inviti et quanta necessitate coacti id fecerint,
Abbreviated transcription (Latin):
& ansfridus abbas monasteru non antulȩ constantino polimissis
& amicha hele Impre sicut ipsi indereuersi retulerunt honori fice
susceptisuN Impr̃ iuniomense ad ingelũ nheim uillã uenit ubiq
ꝑ aliquot dies placitũ habuit. in quo cum defiliissuis hlothario
hlothario & pippinocum exercitu ad marcam is panicammutendis
consiliũ in iss&. & id quo modo fior& ordinass& missos & iamro¬
manipontificis quirinũ primicerium actheo philactum nomen¬
clatorẽ quiadeum illouenerant. audita illorũ legatione dimisissec
aduillam francono furd profectus est. Ibique aliquandiu moratus
uuormaciamuenit. at que inde theodonis uillam ꝑrexit.
De quo loco hlothariũ filiũ suũ cũ magnis francorũ copus adhispa¬
nicã marcam direxit. Quicũ iugdunũ uenis sec consedit nuntiũ
opperiens qui sede sarra cenorũ aduentu faceret certiorem.
Inqua ex pectatione cumpippino fratre conloquitur. a comꝑto quod

Expanded text:
et Ansfridus abba monasterii Nonantulae Constantinopolim missi et Ansfridus abba monasterii Nonantulae Constantinopolim missi et a Michahele imperatore, sicut ipsi inde reversi retulerunt, honorifice suscepti sunt. Imperator Iunio mense ad Ingilinheim villam venit ibique per aliquot dies placitum habuit; in quo cum de filiis suis Hlothario et Pippino cum exercitu ad marcam Hispanicam mittendis consilium inisset et, id quomodo fieret, ordinasset, missos etiam Romani pontificis Quirinum primicerium ac Theofilactum nomenclatorem, qui ad eum illo venerant, audita illorum legatione dimisisset, ad villam Franconofurd profectus est. Ibique aliquandiu moratus Wormatiam venit atque inde Theodonis villam perrexit; de quo loco Hlotharium filium suum cum magnis Francorum copiis ad Hispanicam marcam direxit. Qui cum Lugdunum venisset, consedit nuntium opperiens, qui se de Sarracenorum adventu faceret certiorem; in qua expectatione cum Pippino fratre conloquitur et comperto, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lis impr̃is de constantino poli adimpr̃isi quasi ꝓpt̾ foedus con¬
firmandum missi septembrio mense conpendium uener᷑
quos ille ibi benigne receptos & audiuit & absoluit. Corpora
beatissimor xp̃i martirum marcellini & p&rideroma
sublata. & oc tobriomense in franciam trans lata &ibi multis signis
at que uirtutibus clarificati sunt
granimense febroario factus est in quocũ de multis aliis causis tã
precipue de hisque in mar ca hispanica contigerunt ratiohabita
& legatiqui exercitui pre erant culpales inuenti & iuxta meri¬
ta sua honorũ amissione multatisunt. similiter & baldricus
dux foro iuliensis cũ ꝓpter eius ignauiã bulgaroꝵ exercitus
terminos pannoniae superioris in pune uas tass& honoribus
quos habebat priuitus & marca quã solus tenebat in ter
quat tuor comites diuisa est Halit garius camara censis ep̃s

Expanded text:
lis imperatoris de Constantinopoli ad imperatorem quasi propter foedus conlis imperatoris de Constantinopoli ad imperatorem quasi propter foedus confirmandum missi Septembrio mense Conpendium venerunt; quos ille ibi benigne receptos et audivit et absolvit. Corpora beatissimorum Christi martyrum Marcellini et Petri de Roma sublata et Octobrio mense in Franciam translata et ibi multis signis atque virtutibus clarificata sunt.grani mense Februario factus est; in quo cum de multis aliis causis tum praecipue de his, quae in marca Hispanica contigerunt, ratio habita et legati, qui exercitui praeerant, culpabiles inventi et iuxta merita sua honorum amissione multati sunt. Similiter et Baldricus dux Foroiuliensis, cum propter eius ignaviam Bulgarorum exercitus terminos Pannoniae superioris inpune vastasset, honoribus, quos habebat, privatus et marca, quam solus tenebat, inter quattuor comites divisa est. Halitgarius Camaracensis episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ promiserat. Altero apud compendium in quo et annualia
dona suscepit. et is qui ad marcham his panicam mittendierant
quid uel qualiter agere deberẽnt inperauit. Ipseint̃ compendium
& carisi acum eaceraque his uicina palatia usque ad hiber
fuitmponris initium conuersatus est. Int̃ ea reges danorben
filii uidelicegodo fridi herioldum de consortio regni eiti¬
entes nor đmannorum finibus excedere cõpulerunt
Bulgari quoque sclauos in pannoniã sedentes misso perdra¬
uumnauali eercitꝰ ferro & igni uasterunt. & expulsis eorum
ducibus bulgaricos suꝑ eos rectores constituerunt. Fugenius
papam̃ se augusto decessit. Incuius locum ualentinus dia conus
aromanis etelectus cordinatus uixunum mensem in pontificaitu
compleuit. Quo defuncto gregorius pb̃r tituli scĩ marci electꝰ
sed non prius ordinatusẽ quam legatꝰ impris romam uenit &
electionem populi qualis ess& examinauit. Legati michahe¬

Expanded text:
venturum promiserat, altero apud Compendium, in quo et annualia venturum promiserat, altero apud Compendium, in quo et annualia dona suscepit, et his qui ad marcam Hispanicam mittendi erant, quid vel qualiter agere deberent, imperavit, ipse inter Compendium et Carisiacum ceteraque his vicinni temporis initium conversatus est. Interea reges Danorum, filii videlicet Godofridi, Herioldum de consortio regni eicientes Nordmannorum finibus excedere conpulerunt. Bulgari quoque Sclavos in Pannonia sedentes misso per Dravum navali exercitu ferro et igni vastaverunt et expulsis eorum ducibus Bulgaricos super eos rectores constituerunt. Eugenius papa mense Augusto decessit. In cuius locum Valentinus diaconus a Romanis et electus et ordinatus vix unum mensem in pontificatu complevit. Quo defuncto Gregorius presbyter tituli sancti Marci electus, sed non prius ordinatus est, quam legatus impera toris Romam venit et electionem populi, qualis esset, examinavit. Legati Michahe
Abbreviated transcription (Latin):
dubiã sibi uictoriã pollicebutur Contraquẽ imp̃r filiũ suupippinu
aquitamȩ regẽ cuminmodicis francoꝵ copusmit tens regnisui termi¬
nos tueri p̃cepit Quodita factũ ess& .NI. ducũ desidiaquos francor
exercitui prefecerat tardius quã rerũ necessitas postulabat. Is quẽ
ducebant ad marcam uenis set exercitus. quȩ carditas intantum
noxia fuit ut abumaruam uas tatis barcinonensium acgerũdensiũ
agris uillis que incensis cunctis eciamquȩ extra urbes inuenerat
direptis cum in colomi exercitu caesar augus tam seprius reciperet
quam a nr̃o exercitu ueluderi potuis set. Huius cladis prȩsagia
credita sunt uise multocies incelo acies et ille terribilis nocturnae
coruscationis in aere discursus. Impr̃ aut̃ duobus conuentibus
habitis uno apud niumagam propterfalsas hohrici filugo defridi
regis danorum pollitationes quibus seillo adimprĩs presenciam

Expanded text:
dubiam sibi victoriam pollicebatur. Contra quem imperator filium suum Pippinum, dubiam sibi victoriam pollicebatur. Contra quem imperator filium suum Pippinum, Aquitaniae regem, cum inmodicis Francorum copiis mittens, regni sui terminos tueri praecepit. Quod ita factum esset, ni ducum desidia quos Francorum exercitui praefecerat, tardius quam rerum necessitas postulabat, is quem ducebant ad marcam venisset exercitus. Quae tarditas in tantum noxia fuit, ut Abumarvan, vastatis Barcinonensium ac Gerundensium agris villisque incensis, cunctis etiam quae extra urbes invenerat direptis, cum incolomi exercitu Caesaraugustam se prius reciperet, quam a nostro exercitu vel videri potuisset. Huius cladis praesagia credita sunt visae multoties in coelo acies, et ille terribilis nocturnae coruscationis in aere discursus. Imperator autem, duobus conventibus habitis, uno apud Niumagum propter falsas Hohrici, filii Godofrini regis Danorum, pollicitationes, quibus se illo ad imperatoris praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
limitis custodibus ad uersa intulit. łosque assidu is incursionib:
Intantũ fatigauit. ut quidã illorum reliostis quȩ tueri debrbanł
castellis recederent. Defecit ad eũ & filius berani nomine
uullemund. Ne non & ali conplares notarurera a lealse alesiras
atq incendiis dotadie in festabunt. Cumque ad sedandos aomnitug andos
gothorum at que his panor um inillis fimbus habitantium animos he¬
lisachar abbas cumalus abimpre missis multa & ꝓpria industria & socioꝵ
consilio prudenter ad minis trass&. Bernhardus quoque barcinonȩ cotes
aizonis insidus & eor qui adeuiꝰ de fecerant calliditati ac fraudulentis
machinationibus ꝑ tinacissime resister& at que eor temirarios conat
irritos efficer Qercitus arege sarracenoꝵ: ab diraman ad auxi¬
lium aitoni ferendũ missus cȩsar augustã uenis se nuntiat᷑ supra que abu¬
maruan regis ꝓpinquus dux constitutus expersuasionibus aixonis haud

Expanded text:
limitis custodibus adversa intulit eosque assiduis incursionibus limitis custodibus adversa intulit eosque assiduis incursionibus in tantum fatigavit, ut quidam illorum relictis, quae tueri debebant, castellis recederent. Defecit ad eum et filius Berani nomine Willemundus necnon et alii conplures novarum rerum gentilicia levitate atque incendiis cotidie infestabant. Cumque ad sedandos ac mitigandos Gothorum atque Hispanorum in illis finibus habitantium animos Helisachar abbas cum aliis ab imperatore missus, multa et propria industria et sociorum consilio prudenter administrasset Bernhardus quoque, Barcinonae comes, Aizonis insidiis et eorum qui ad eum defecerant calliditati ac fraudulentis machinationibus pertinacissime resisteret, atque eorum temerarios conatus irritos efficeret, exercitus a rege Sarracenorum Abdiraman ad auxilium Aizoni ferendum missus Caesaraugustam venisse nunciatur, supra quem, Abumarvan, regis propinquus, dux constitutus, ex persuasionibus Aizonis haud
Abbreviated transcription (Latin):
scidinssiumartirs romã mnit tens a dnuente precibis allsa sine n oser
sedis a postolicȩ tuno presulȩ ossabeatis uimi martrnixpi ssb n
accepit et eaapud uessonẽ ciuitatẽ in basilica sc̃ĩ Aedardi
collo cauit ubidũ ad huc inhumata in loculo inquo ad lata fuerant
iusta tumulũ scĩ medardi iacerent tanta signorum ac prodigi¬
tru  niultitudo claruit tanticuirtutuuus in omnigenere santatu
ꝑdiuinã gratiã in nomine eius dembettissimi martrrisenituit ut
anul lomortalium eorundẽ miraculoꝵ Aut numerus conprehendiaut
uarietas uerbis ualecit enuntiari. Quorum quȩ dam tatisturoris esse
narratur ut humanȩ in becllitatis fidẽ excederent: Nisi certũ esset
diqoscituromã quȩ uult facere posse ꝑdiuinã omĩ pontiã inqua illi om̃is
prbr̃m et abbatẽ eccũ eo il debrandũ atque donatum comites ad mo¬
tus hispanicae marcae componendos misit. Ante quorum
aduentum aito sarra caenorum aux ilio fretus multaei: dem

Expanded text:
sii martyris Romam mittens adnuente precibus eius Eugenio sanctae sedis apostolicae tunc praesule ossa beatissimi martyris Christi Sebastiani accepit et ea apud Suessonam civitatem in basilica sancti Medardi collocavit. Ubi dum adhuc inhumata in loculo, in quo adlata fuerant, iuxta tumulum sancti Medardi iacerent, tanta signorum ac prodigiorum multitudo claruit, tanta virtutum vis in omni genere sanitatum per divinam gratiam in nomine eiusdem beatissimi martyris enituit, ut a nullo mortalium eorundem miraculorum aut numerus conprehendi aut varietas verbis valeat enuntiari. Quorum quaedam tanti stuporis esse narrantur, ut humanae inbecillitatis fidem excederent, nisi certum esset,dinoscitur, omnia, quae vult, facere posse per divinam omnipotentiam, in qua illi omnis presbyterum et abbatem et cum eo Hildibrandum atque Donatum comites ad motus Hispanicae marcae componendos misit. Ante quorum adventum Aizo Sarracenorum auxilio fretus multa eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
suod pecebat iussu eius dẽ regis contra nostras accepit Sedimpr̃
lict huius reinuntium grauiter ferret nichil tamen In con sulte geren¬
dum ludicans consiliariorũ suorũ aduentũ statuit opperiri trans¬
utaque autũ nali uenatione circa hł octobris ꝑ moenũ fluuium
usque ad francona uurd secunda. Inde ad ingilum haim medio
oc tobrio ueniens generalem ibi ut condictũ erat populi sui cum¬
uentum habuit. In quo et ceadragũ ab odritorum ducemne non
et tumglonẽ qui hapud eum ꝑfidie ac cusabantur audiuit
tatuglonẽ quide aecepto ab co silio euis obstda domũ elix

Expanded text:
quod petebat, iussu eiusdem regis contra nostros accepit. Sed imperator quod petebat, iussu eiusdem regis contra nostros accepit. Sed imperator licet huius rei nuntium graviter ferret, nihil tamen inconsulte gerendum iudicans, consiliariorum suorum adventum statuit opperiri, transactaque autumnali venatione, circa Kal. Octob. per Moenum fluvium usque ad Franconovurd secunda aqua navigavit. Inde ad Ingilunhaim medio Octobrio veniens, generalem ibi, ut condictum erat, populi sui conventum habuit, in quo et Ceadragum Abodritorum ducem, necnon et Tunglonem, qui apud eum perfidiae accusabantur, audivit: et Tunglonem quidem, accepto ab eo filio e
Abbreviated transcription (Latin):
ronici lmtts pstct in code conuentu ad fuer & ad ie demetubul¬
rirocuuri adier su nos nihil sesentre posse testatisuns VTent cubal¬
Eric pbr quidim deuenetia nomine georgius quiseor ganũ facere pesse
adserebat quẽ im pr̃ aquas granicũ chamcolfo saccellario misst & ut
ei omĩa adedino umĩtũ efficiendũ necessarias p̃berentur imperauit.
Conditoq ac pronuntiato ad mediũ ostobriũ genes aliceuentu caa eris omib
more solenni absolutis ipse transrhenũ. aduillam quaesalz uocttur
cum suo comitatu profectus est. Ib. ad eum legatir iptiamorun
ueneruns adquȩ inde accepto responso ad sua regrtinsuas Ibi adcus
noticiam ꝑlatũ ẽ defuga apridia aitonis quo modo fraudulenter
uusonã ingressus & apopulo illoquẽ dolo deceperat receptus rotam
cuutatẽ destruxit castella eiusdẽ regionis quȩ firmior a uilunturcom¬
mimiuit. missoque adab diraman regẽ sarracenoꝵ facresuo auxiliũ

Expanded text:
nnonici limitis praefecti, in eodem conventu adfuerunt, et adhuc de motu Bulgarorum adversum nos nihil se sentire posse testati sunt. Venit cum Baldrico presbiter quidam de Venetia, nomine Georgius, qui se organum facere posse asserebat; quem imperator Aquasgrani cum Thancolfo saccellario misit, et, ut ei omnia ad instrumentum efficiendum necessaria praeberentur, imperavit. Condictoque ac pronuntiato ad medium Octobrium generali conventu, caeteris omnibus more solemni absolutis, ipse trans Rhenum ad villam quae Saltz vocatur cum suo comitatu profectus est. Ibi ad eum legati Neapolitanorum venerunt, atque inde, accepto responso, ad sua regressi sunt: ibi ad eius notitiam perlatum est de fuga ac perfidia Aizonis, quomodo fraudulenter Ausonam ingressus, et a populo illo quem dolo deceperat receptus, Rotam civitatem destruxit, castella eiusdem regionis quae firmiora videbantur communivit, missoque ad Abdiraman regem Sarracenorum fratre suo, auxilium