comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite errare inquit apłs. ds̃ ñ irridetur. Responde¬
at enĩ nobis breuiter fenerator miscricors. utrum
habenti dederit anñ habenti Habentiutiq. dare
ñ debuerat. sed dedit quasi ñ habenti. Ergo quare
plus exigit quasi ab habente : Alii pecunia feuerata
solent munuscula accipere diuersi generis. & ñ inte¬
legunt usuram appellari & suꝑ abundantiã quicꝗđ
illud est si ab eo qđ dederint plus acceperint Demim¬
surarũ qͦq in equalitate & modiis iniustis & sextaris
quȩ dñi lege haberȩ ꝓhibent᷑ qualiter res ad certã
correctionẽ ꝑduci possit ñ satis ꝑspicue nobis pata
eo qđ indiuersis ꝓcuntiis diuersȩ ab om̃ibus pene
duplices mensutas in sua dominatione aut habeat¬
aut haberi ꝑmittat. ꝗ̃g̃a hac occasiane multos pau¬
peres affligiin plerisq locis cognouimus: Sunt
sane diuersorũ malorũ patratores quos& lex diuina

Expanded text:
Nolite errare, inquit Apostolus, Deus non irridetur. RespondeNolite errare, inquit Apostolus, Deus non irridetur. Respondeat enim nobis breviter fenerator misericors, utrum habenti dederit an non habenti. Habenti utique dare non debuerat; sed dedit quasi non habenti. Ergo quare plus exigit quasi ab habente? Alii pecunia foenerata solent munuscula accipere diversi generis, et non intellegunt usuram appellari et superhabundantiam quicquid illud est, si ab eo, quod dederint, plus acceperint. » De mensurarum namque inaequalitate et modiis iniustis et sextariis, quae Domini lege habere prohibentur, qualiter res ad certam correctionem perduci possit, non satis perspicue nobis patet, eo quod in diversis provinciis diversae ab omnibus pene duplices mensuaut haberi permittat; quoniam hac occasione multos pauperes adfligi in plerisque locis cognovimus. Sunt sane diversorum malorum patratores quos et lex divina
Abbreviated transcription (Latin):
riemus frumentũ. ut imminuanius mensuram & au¬
geamus siclũ. & sub ponamus stateras dolosas. ut
possideamus in argento egenos. & pauperes pro
calciamentis. & quisquilias frumentiuendamꝰ.
ieronimus in expositione ez echielis ꝓpħȩ Putant
quidã usurã tantũ esse in pecunia. Qđ p̃uidens scri¬
ptura om̃is rei aufere suꝑ habundantiã. ut plus
non recipias quã dedisti. Solent in agris frumenti
& milii. uini & olei ceterarũq specierũ usura exigi.
siue ut appellat sermo diuinus suꝑ abundantia.
Uerbi grã. ut hiemis tempore demus detẽ modios & in
messe recipiamus quindeti. hoc est amplius parte
media Qui iustissimũ se putauerit partẽ plus
accipiat portionẽ & solent argumentariȩ dicere
de di unũ modiũ. qui satus fecit decẽ modios. Non¬
ne iustũ est ut mediũ inodiũ de ieo plus accipiam.
cũ ille mea liberalitate nouẽ & semis demeohabeat:¬

Expanded text:
riemus frumentum, ut imminuamus mensuram et auriemus frumentum, ut imminuamus mensuram et augeamus siclum et supponamus stateras dolosas, ut possideamus in argento egenos et pauperes pro calciamentis, et quisquilias frumenti vendamus? Hieronymus in expositione Ezechielis prophetae: « Putant quidam usuram tantum esse in pecunia. Quod praevidens scriptura omnis rei aufert superabundantiam, ut plus non recipias, quam dedisti. Solent in agris frumenti et milii, vini et olei caeterarumque specierum usurae exigi, sive ut appellat sermo divinus, superhabundantiae: verbi gratia ut hyemis tempore demus decem modios et in messe recipiamus quindecim: hoc est amplius parte media: qui iustissimum se putaverit, quartam plus accipiet portionem. Et solent augumentari ac dicere: Dedi unum modium qui satus fecit decem modios. Nonne iustum est, ut medium modium de meo plus accipiam, cum ille mea liberalitate novem et semis de meo habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ci si attenuatus inquit fuerit frater tuus & infir¬
mus manu & susceperis eũ quasi ad uenã & pere¬
grinũ & uixerit tecũ. non accipias ab eo usurã
Si unus inquit defr̃ib tuis quimorant᷑ intra por¬
tas ciuitatis tux in terra quã dñs ds̃ tuus daturus
est tibi ad pauꝑtatẽ uenerit. ñ obdurabis corttiũ.
nec contrahes manũ sed aperies eã pauperi. & da¬
bis mutuũ quo eũ indigere ꝑspexeris ltẽ in eo¬
dẽ. Caue ne forte subripiat tibi impia cogita¬
tio & dicas incorde tuo. Appropinquat septumnꝰ
annus remissionis & auertas oculos tuos a pau
ne clamet contrate ad dñm & fiat tibimpeccatũ:
sed dabis ei. nec ages quippiã callide in eiꝰ necessita¬
tib subleuandis. ut benedicat tibi dñs ds̃ tuus in
ast. Audite hoc qui conteritis pauperem. & deficere
facitis egenos terrȩ dicentes. Quando transibit
messis. & uenundabimus merces & sabbatũ. & ape¬

Expanded text:
ci: Si attenuatus fuerit frater tuus et infirci: Si attenuatus fuerit frater tuus et infirmus manu, et susceperis eum quasi advenam et peregrinum et vixerit tecum, non accipias ab eo usuram,Si unus, inquit, de fratribus tuis, qui morantur intra portas civitatis tuae, in terra, quam dominus Deus daturus est tibi, ad paupertatem venerit, non obdurabis cor tuum nec contrahes manum, sed aperies eam pauperi et dabis mutuum quo eum indigere perspexeris. Item in eodem: Cave ne forte subrepat tibi impia cogitatio, et dicas in corde tuo, adpropinquat septimus annus remissionis, et avertas oculos tuos a paupne clamet contra te ad Dominum et fiat tibi in peccatum; sed dabis ei nec ages quippiam callide in eius necessitatibus sublevandis, ut benedicat tibi dominus Deus tuusait: Audite hoc, qui conteritis pauperem, et deficere facitis egenos terrae, dicentes: Quando transibit messis, et venundabimus merces et sabbatum, et ape
Abbreviated transcription (Latin):
dũ poenitentiȩ imponat. Quod pecunia a
paupere non sit exigenda cum usura.
łnaergo in inulti modis usurarũ ad inuentio¬
nib quosdã clericos & laicos oblitos p̾ceptionis
dĩcę qua dicitur. pecuniã tuã ñ dabis ad usuram
a frugũ suꝑ abundantiã non exiges. ego dñs dĩ ur̃
ntantũ turpissimi lucri rabiem ix arsisse cognouunꝰ
ut mnultiplicib atq innumeris usurarũ gentrib
sua adinuentione & cupiditate reꝑtis pauperes
affligant. opprimant & ex hauriant. adeo ut¬
ut multi fame confectipereant. multi& iã ꝓpriis
derelictis. alienas terras expetant. In quibuscũq
locis hȩc fieri didicimus. ne ulterius firr& cũ in¬
genti protestatione modis omiub inhibuimus
attendentes illud qđ in libro exodi dñs ꝑ legisla¬
torem dicit. Si pecuniã tuã dederis popło mro
pauperi qui habitat tecũ. non urgues eũ quasi ex¬
actor. nec usuris opprimes: In libro quoq. leuiti¬

Expanded text:
dum poenitentiae inponat. 20. Quod pecunia a dum poenitentiae inponat. 20. Quod pecunia a paupere non sit exigenda cum usura. Quia ergo in multimodis usurarum adinventionibus quosdam clericos et laicos oblitos praeceptionis dominicae, qua dicitur: Pecuniam tuam non dabis ad usuram, et frugum superabundantiam non exiges; ego dominus Deus vester, in tantam turpissimi lucri rabiem exarsisse cognovimus, ut multiplicibus atque innumeris usurarum generibus sua adinventione et cupiditate repertis pauperes adfligant, opprimant et exhauriant, adeo ut multi fame confecti pereant, multi etiam propriis derelictis alienas terras expetant: in quibuscumque locis hoc fieri didicimus, ne ulterius fieret cum ingenti protestatione modis omnibus inhibuimus, attendentes illud, quod in libro exodi Dominus per legislatorem dicit: Si pecuniam tuam dederis populo meo pauperi, qui habitat tecum, non urgeas eum quasi exactor nec usuris opprimas. In libro quoque leviti
Abbreviated transcription (Latin):
ratio ex postulat. id ñ alicubi nisi in constituto loco
id est in auditorio sub testimonio uirorũ religioso.¬
rũ & religiosarũ feminarũ fiat. Quando uero
sacerdotib in monasterus puellarib missarũ
celebrationes faciendȩ sunt. cũ ministris sibi depu¬
tatis illuc ingrediantur. Quib rite ꝑ actis. ñ ad
secretas collocutiones sc̃i monialiũ seullomodo di¬
uertant. sed cũ ministrissuis ilico egrediant᷑ur
orro si sacerdotib sc̃imoniales peccata sua confiteri lu:.¬
uoluerint. idñnisi in eccła corã sc̃o altari astanti
haud ꝓcul testib faciant. Si aut̃ infirmitas p̃pe¬
dierit. ut in ȩccła eadẽ confessio fieri nequeat.
inquacũq lib& domo sit facunda. ñ nisi testibus
similiter haud ꝓcul astantib fiat. Nullo modo
quippe uidrtur nobis conuenire. ut monachus
relicto monasterio suo. id circo scĩmonialiũ mo¬
nasteria adeat. ut confitentib peccata sua. mo¬

Expanded text:
ratio expostulat, id non alibi nisi in constituto loco, ratio expostulat, id non alibi nisi in constituto loco, id est in auditorio sub testimonio virorum religiosorum et religiosarum feminarum fiat. Quando vero sacerdotibus in monasteriis puellaribus missarum celebrationes faciendae sunt, cum ministris sibi deputatis illuc ingrediantur. Quibus rite peractis, non ad secretas conlocutiones sanctimonialium se ullo modo divertant, sed cum ministris suis illico egrediantur. Porro si sacerdotibus sanctimoniales peccata sua confiteri voluerint, id non nisi in ecclesia coram sancto altari adstantibus haud procul testibus faciant. Si autem infirmitas praepedierit, ut in ecclesia eadem confessio fieri nequeat, in quacumquelibet domo facienda est, non nisi testibus similiter haud procul adstantibus fiat. Nullo modo quippe videtur nobis convenire, ut monachus relicto monasterio suo idcirco sanctimonialium monasteria adeat, ut confitentibus peccata sua mo
Abbreviated transcription (Latin):
certe nreessitatis causa & hoc cum licentia epi¬
scopi uł illius qui aabid sua uice fungitur. mona¬
steriũ monacharũ aut canoincatũ adire p̃sumat:
uia etiã comperimus quosdã canonicos o mona¬
chos post posito religionissuȩ pudore inonasteria
scimonialiũ tã monacharũ quã canonicarũ in con¬
sulto opõ impudenter atq in reuerenter adire.
Qui obicere solent se ñ ob aliud illuo accedere. nisi aut
ꝓpinquitatis aut familiaritatis aut certe nescio cuiꝰ
collocitionis grã. Qđ factũ quia net canonco net
monastico congruit proposito prorsus interdici¬
mus. nisi fortecausa p̃dicationis aut cerei in eui¬
tabilis necessitas id facere coegerit. Et hoc nulla¬
tenus sine licentia ep̃i. aut illius quiuicis illius
fungitur. fieri p̃sumatur. Quod si sermo p̃dica¬
tionis faciendus est. congruo in loco corã om̃ib
fiat. Si uero colloquendũ cũ aliqua scĩmonialiũ

Expanded text:
certae necessitatis causa, et hoc cum licentia epicertae necessitatis causa, et hoc cum licentia episcopi vel eius qui ab eo sua vice fungitur, monasterium monacharum aut canonicarum adire praesumat. Quia etiam comperimus quosdam canonicos et monachos postposito religionis suae pudore monasteria sanctimonialium tam monacharum quam canonicarum inconsulto episcopo suo impudenter atque inreverenter adire, qui obtendere solent se non ob aliud illuc accedere nisi aut propinquitatis aut familiaritatis aut certe nescio cuius conlocutionis gratia; quod factum quia nec canonico nec monastico congruit proposito, prorsus interdicimus, nisi forte causa praedicationis aut certe inevitabilis necessitas id facere coegit: et hoc nullatenus sine licentia episcopi, aut illius qui vice illius fungitur, fieri praesumatur. Quod si sermo praedicationis faciendus est, congruo in loco coram omnibus fiat. Si vero colloquendum cum aliqua sanctimonialium
Abbreviated transcription (Latin):
rã serenitate ur̃a iam dudũ uentilatũ &s definitũ. ẽ.
maiori sollertiq studio ammonendas esse & instru¬
endas ab ep̃is statuimus. quatinus suȩ saluti consu
periculũ animarũ suarũ incurrant. semꝑ illud
apłicũ ante oculos habentes quo dicitur. Uidua quȩ
indeliciis est. uiuens mortua est:
De illlicito accessu feminarũ ad altare
in hibuimus quia quorundã relatudidicimus. in
quibusdã ꝓuintus contra legẽ diuinã canonicãq
institutionẽ feminas sc̃is altarib seultro ingtrere.¬
sacrataq uasa impudenter contingere & indum̃ta
sacer dotalia prb̃ris amministrare. & qđ his magis
indecentius in eptiusq est: corpus & sanguinẽ dñi
populis porrigere. & alia quaq quȩ ipsodictu
turpia sunt exercere : in hibemus neulterius fier
p̃sumatin Qđ aũt mulieres in gredi ad altart ñ
debeant. in concilio calcidonensi. & indecretis gdasu
papȩ. copiose inuenitur. Ut nullus monachoꝵ
uel canonicorũ nisi predicationis aut alicuius

Expanded text:
erenitate vestra jam dudum ventilatum et definitum est, majori solertique studio admonendas et instruendas ab episcopis statuimus, quatenus suae saluti consulpericulum animarum suarum incurrant, semper illud apostolicum ante oculos habentes, quo dicitur: Vidua quae in deliciis est, vivens mortua est. 18. De inlicito accessu feminarum ad altare. omnibus inhibuimus. Quia quorundam relatu didicimus in quibusdam provinciis contra legem divinam canonicamque institutionem feminas ssacrataque vasa inpudenter contingere, et indumenta sacerdotalia presbiteris administrare, et quod his magis indecentius ineptiusque est et corpus et sanguinem Domini populis porrigere, et alia quae ipso dicto turpia sunt exercere; inhibuimus ne ulterius fieri presumatur. Quod autem mulieres ingredi ad altare non debeant, in concilio Calcidonensi et in decretis Gelasii papae copiose invenitur. 19. Ut nullus canonicorum vel monachorum, nisi praedicationis aut alicuius
Abbreviated transcription (Latin):
De missarũ celebrationib in locis in congruentibus
ammonitũ sit. iterũ inculcandũ popłisq denuntundũ
sũmopere Iuisũ fuit. ut missarũ celebrationis in locis
in congruentib fieri omnino ñ debeant. Et necesse
est ut unusquisq eporũ huiuscemodi temerariam
consuetudinẽ a paro echia sua poenitus a moueat.
& siquis prbrorũ ab hinc excepto quando intinere
ꝑgitur. & locus basilicȩ procul est. & ideo in altarib
ab ep̃o consecratis fierinecessitas compellit. nepo¬
pulus dĩ sine missarũ celebratione. & corporis & san¬
guinis dm̃ci ꝑceptione maneat. Missarũ enĩ cele¬
brationes in hinuscemodi illicitis locis post tot tan¬
tasq prohibitiones siquis facere adtemptauerit.
dignũ est ut gradus sui periculũ incurrat Satius
igitur est missã ñ audire. qua eã ubi ñ lic& nec
oportet celebrare aut audire. Quod prbri

Expanded text:
De missarum celebrationibus in locis incongruentibusDe missarum celebrationibus in locis incongruentibustum sit, nobis iterum inculcandum populisque denuntiandum summopere visum fuit, ut missarum celebrationes in locis incongruentibus fieri omnino non debeant; et necesse est, ut unusquisque episcoporum huiuscemodi temerariam consuetudinem a parroechia sua poenitus amoveat. Et si quis presbiterorum abhinc, excepto quando itinere pergit et locus basilicae procul est et id in altaribus ab episcopo consecratis fieri necessitas conpellit, ne populus Dei sine missarum celebratione et corporis et sanguinis dominici perceptione remaneat, missarum celebrationes in huiuscemodi inlicitis locis post tot tantasque prohibitiones facere adtemptaverit, dignum est, ut gradus sui periculum incurrat. Satius igitur est missam non audiri, quam eam ubi non licet nec oportet, celebrari aut audiri. 13. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ut in die dmĩca. rurale opus non fiat
nter cetera uero ammonitionis nr̃ȩ officia. satis illud¬
nobis necessariũ uisũ est. ut populis fidelib terribilit᷑
denuntiet᷑ ut dum dñicũ in quo auctor uitȩ surreẽ
a mortuis. honorabiliter & uenerabilit̃ colant Nãsi
pagani ob memoriã & reuerentiã deorũ suorũ dies
colere. & iudȩi more carnali sabbatũ carnaliter
obseruare satagunt. quanto magis xpistianȩ religio¬
nis deuotio ob memoriã dñĩcȩ resurrectionis run¬
dẽ diem uenerabilit̃ atq honorabilit̃ colere debet:
Multinãq nrorũ uisu multos &iã quorundã relatu
didicimus quosdã in hac die operaruralia exercen¬
tes fulmine interemptos. quosdã artuũ contractio¬
ne multatos. quosdã & iã uisibili igne ab sumptos.
subito incinerem resolutos pornaliter occubuisse
Pro inde necesse est. ut primũ sacerdotes. reges &
principes cunctiq fideles huic diei debitam obser¬
uationẽ atq reuerentiã deuotissime exhibeant.

Expanded text:
Ut in die dominica rurale opus non fiat. Inter cetera vero admonitionis nostrae officia satis illud necessarium visum est, ut populis fidelibus terribiliter denuntietur, ut diem dominicum, in quo auctor vitae resurrexit a mortuis, honorabiliter et venerabiliter colant. Nam si pagani ob memoriam et reverentiam deorum suorum dies colere, et Iudaei more carnali sabbatum carnaliter observare satagunt: quanto magis christianae religionis devotio ob memoriam dominicae resurrectionis eundem diem venerabiliter atque honorabiliter colere debet! Multi namque nostrorum visu, multi etiam quorundam relatu didicimus, quosdam in hoc die opera ruralia exercentes fulmine interemptos, quosdam artuum contractione multatos, quosdam etiam visibili igne absumptos subito in cinerem resolutos poenaliter occubuisse. Proinde necesse est, ut primum sacerdotes, reges et principes cunctique fideles, huic diei debitam observationem atque reverentiam devotissime exhibeant. 12.
Abbreviated transcription (Latin):
Quo tẽpore baptisma celebrari oporteat
t extrastatata tempora canonũ baptismata ñ celebrent᷑.
quia sacricanones hoc modis omnib nisi aliqđ periculũ
institerit fieri ꝓhibent. intantũ ut etiã eos qui alio tẽ¬
pore baptizantur a gradib ȩccłasticis arceant: uetͣ
Ut pactũ in baptismate factũ cũ dõ. ab aptiratis obser
De eo &iã instruendos fideles necessario preuidimus.
ut intellegant pactũ qđ cũ dõ inbaptis mate fecert̃
Pactũ nãq qđ cũ dõ in baptismate fit. a multis extoto.
acceptã baptismatis grãm aut ad infidelitatẽ. aut
adheresim. aut certe ad scisma prolabitur. Quid¬

Expanded text:
2. Quo tempore baptisma celebrari oporteat. 2. Quo tempore baptisma celebrari oporteat. Ut extra statuta tempora canonum baptismata non celebrentur: quia sacri canones hoc modis omnibus, nisi aliquod periculum institerit, fieri prohibunt, in tantum, ut etiam eos, qui alio tempore baptizantur, a gradibus ecclesiasticis arceant. 3. Ut pactum in baptismate factum cum Deo a baptizatis observetur. De eo etiam instruendos fideles necessario providimus, ut intellegant pactum quod cum Deo in baptismate fecerunt. Pactum, quod cum Deo in baptismate fit, a multis ex toto, acceptam baptismatis gratiam aut ad infidelitatem aut heresim aut certe ad scisma prolabitur;
Abbreviated transcription (Latin):
oc ammonendũ url denuntiandũ fidelib netessariȩ
ꝑuidimus. ut hi qui fidem xp̃i expetunt. & ꝓuectę
xtatissunt : priusquã ad baptisinũ accedant instruant᷑
& fidei & baptismatis sacramento. Similiter & illi instru¬
endi sunt qui paruulos de sacro fonte suscipere uolu¬
erint. & intellegant um eiusdẽ sacramenti. & quid
ꝓ aliis spoponderint uel pro quo fide iussores extite¬
riit. illos tamen specialiter ab his officiis remouendos
iudicamus. ne alios de sacro sc̃õ fonte baptismatissusci¬
piant: nec &iã ad ꝑcipiendũ sc̃ĩ sp̃s donũ aliorũ patroni
existant. qui & cominunione canonica priuati & poeti¬
tentiȩ publicę subacti sunt. donec ꝑ poenitentiȩ satis¬
factionẽ reconciliationẽ mereantur. Quosenĩ lex
diuina & canonica auctoritas ab ȩccłarũ liminibus
& a castris militarib neruma sint populi sequestrat :
multo magis ab his sacris officiis usq ad tempus ꝑaniten¬
tiȩ ut iã dictũ est peractũ sunt sequestrandi

Expanded text:
oc admonendum vel denuntiandum fidelibus necessario providimus, ut hi qui fidem Christi expetunt et provectae aetatis sunt, priusquam ad baptismum accedant, instruantur et fidei et baptismatis sacramento. Similiter et illi instruendi sunt, qui parvulos de sacro fonte suspicere voluerint, ut intellegant et vim eiusdem sacramenti, et quod pro aliis spoponderint vel per quos fideiussores extiterint. Illos tamen specialiter ab his officiis removendos indicamus, ne alios de sacrosancto fontis baptismate suscipiant, nec etiam ad percipiendum sancti Spiritus donum aliorum patroni existant, qui et communione canonica privati, et penitentiae publice sunt subacti, donec per penitentiae satisfactionem reconciliationem mereantur. Quos enim lex divina et canonica auctoritas ab ecclesiarum liminibus et a castris militaribus, ne ruina sint populi, sequestrat, multo magis ab his sacris officiis usque ad tempus poenitentiae, ut iam dictum est, peractum, sunt sequestrandi.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ iidesica iã nullȩ abbatissȩ & aliqur ex scimonia¬
ub uiduis &e puellis uirginib contrasas uelũ tmpo¬
nere prȩsumant. & idro sinullȩ taliter uelatȩ
putant se liberius suis carnalib: desiderus posse ua¬
odre & suas uoluntatis explere: Qua propt᷑ statuim¬
utsi aut alibatissa. aut quȩ liba sc̃ĩmonialis post hanc
diffinitionẽ intantã audatiã prupurit. ut aut ui¬
duã aut puellã uirginẽ uel are presumat. iudi¬
cio oanonico usq adsatis factionem subdatur÷
De feminis nobilib quȩ post mortẽ uirorũ suorũ statĩ capita

Expanded text:
elicet nonnullae abbatissae et aliquae ex sanctimonialibus viduis et puellis virginibus contra fas velum inponere presumant; et ideo nonnullae taliter velatae, putant se liberius suis carnalibus desideriis posse vacare, et suas voluntates explere. Quapropter statuimut si aut abbatissa aut quaelibet sanctimonialis post hanc diffinitionem in tantam audatiam proruperit, ut aut viduam aut puellam virginem velare praesumat, iudicio canonico usque ad satisfactionem subdatur. De feminis nobilibus, quae post mortem virorum suorum capita
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Quȩ consuetudo quia apłicȩ & ȩcclasticȩ
auctoritati rifragatur. & tanto misterio quan¬
dã de honorationẽ irrogare uidetur. omnib
nobis in cõmune uisũ est . ut de inceps hinus m odi
in nrĩs conuentib constitutũ . ẽ. ut in una qͦq eccła
si facultas suppetit ꝓpriũ habeat prbim. a unus

Expanded text:
dicit? Quae consuetudo quia apostolicae et ecclesiasticae dicit? Quae consuetudo quia apostolicae et ecclesiasticae auctoritati refragatur et tanto mysterio quandam dehonorationem irrogare videtur, omnibus nobis in commune visum est, ut deinceps huiuscemodi is conventibus constitutum est, ut unaquaeque ecclesia, si facultas su
Abbreviated transcription (Latin):
uerit amplius pelli deb&. & sub parutentia redigi
N onmulli ũ amisso gradu adro filii belial efficiuntur
ut nec publicis quia fas non est. nec canonicis ꝓpter
quorundã eporũ in curiã legibus constringantur
Ut nullus prborũ missã sosus celebrare p̾sumat
isũ & iã nobis fuit illud inhibendũ.
ut nullus prbrorũ solus missã celebrare pͣsumat.
quia ita nec uerba dñi saluatoris quib misteria
corporis & sanguinis sui discipulis suis celebran¬
da contradidit. irec apłi pauli documenta dec la¬
rant. nec & iã in iꝑsis actib apłorũ si enucleatim
legantur ita fieri debere ullomodo inuenitur. Un¬
de conueniendus immo interrogandus nobis uidet᷑
huius modi corporis & sanguinis dm̃ solitarius con¬
secrator quib dicit dñs uobiscũ. & a quo illi respon¬
detur & cũ sp̃u tuo. uł pro quib supplicand dño
tuarũ & omniũ circũ astantiũ. cũ nullus circũst&

Expanded text:
verit, amplius pelli debet et sub penitentia redigi. verit, amplius pelli debet et sub penitentia redigi. » Nonnulli enim amisso gradu adeo filii Belial efficiuntur, ut nec publicis, quia fas non est, nec canonicis, propter quorundam episcoporum incuriam, legibus constringantur9. Ut nullus presbiterorum missam solus celebrare praesumat. Visum etiam nobis fuit illud inhibendum, ut nullus presbiterorum solus missam celebrare praesumat; quia ita nec verba Domini salvatoris, quibus mysteria corporis et sanguinis sui discipulis suis celebranda contradidit, nec apostoli Pauli documenta declarant, nec etiam in ipsis actis apostolorum, si enucleatim legantur, ita fieri debere ullo modo invenitur. Unde conveniendus, immo interrogandus nobis videtur huiusmodi corporis et sanguinis Domini solitarius consecrator, quibus dicit: Dominus vobiscum, et a quo illi respondetur: et cum spiritu tuo, vel pro quibus supplicando Domino t omnium circumstantium, cum nullus circumstet,
Abbreviated transcription (Latin):
tradant. excoeptis infirmis & morte periclitantibus
Sicut dut̃ duobus temporib pascha uidelic& & peri¬
tecosten baptismũ ita &iã traditionẽ sc̃i sp̃s aieiunis
pontificibus conuenit cȩlebrari
Ut prbri sicut hactenus factũ est in discrete ꝑ diuersa¬
non mittantur nec ab epĩs. nec ab aliis p̃latis. nec mrã
a laicis. ne forte ꝓpter eorũ absentiã & diuinarum
pericula & eccłarũ in quib constittti st̃ neglegantar
canonicȩ poenitentiȩ subdantur
De prb̃ris gradũ amittentib uisũ est nobis ut unusꝗsq
eporũ uitã & conuersationẽ morũq emendationẽ
eorũ qui gradũ a mittunt tã ipse quã ꝑ ininistros¬
suos nouerit eosq panitenttȩ canonicȩ subdere ñ ne¬
glegat. iuxta qđ in concilio cȩsariensi titulo primoseri¬
bitur. Presbiter si acceperituxorem. ab ordine diponi¬
tur. Si uero fornicatus fuerit aut adulteriũ ꝑpetra¬

Expanded text:
tradant, exceptis infirmis et morte periclitantibus. tradant, exceptis infirmis et morte periclitantibus. Sicut autem duobus temporibus, pascha videlicet et pentecosten, baptismum, ita etiam traditionem sancti Spiritus a ieiunis pontificibus convenit caelebrare.Ut prnon mittantur, nec ab episcopis, nec ab aliis praelatis, nec etiam a laicis, ne forte propter eorum absentiam, et animarum pericula, Ecclesiarum in quibus constituti sunt negligantur canonicae poenitentiae subdantur. De presbiteris gradum amittentibus visum eepiscoporum vitam et conversationem morumque emendationem eorum qui gradum amittunt tam per se quam ministros noverit, eosque canonice penitentiae subdere non neglegat, iuxta quod in concilio Cesariensi titulo primo scribitur: « Presbiter si uxorem acciperit, ab ordine deponatur; si vero fornicatus fuerit aut adulterium perpetra
Abbreviated transcription (Latin):
cedere noscuntur. Hȩc & hissimilia ft̃. quȩ unus¬
quisq fidelis tempore baptismatis a sereiecit dũ¬
xp̃o se mancipauit. pactũq. cũ dõ fecit. ne penitus
adea quib abrenunti auit redir&. Uerũ siiura hu¬
in anę pactionis firiniter conseruantur. fixius
tamen atq feruentius iura tanti pacti quȩ cũ dõ
facta st̃ inuiolabiliter sunt oliscruanda
De scolis per singulas urbes agendis
nter nos pari consensu de creuimus. ut unusquisq
adinber&. Et in hoc uniuscuiusq studiũ uolumus
ꝓbare. ut quando ad ꝓuintiale ep̃orũ conciliũ uin¬
tũ fuerit. unusquisq rectorũ scolasticossuos eidem
concilio ad esse faciat. quatinus & ceteris ȩccłiis
noti sint. & et sollers studiũ ciroa diuinũ cultũ omiub
omnibus manifestum fiat.
Quod ab ep̃is
ieiunis impositionẽ manuũ fieri oporteat
Ut ep̃ĩ non nisi iriuni ꝑ impositionẽ manuũ sp̃m sc̃m

Expanded text:
cedere noscuntur. Haec et his similia sunt, quae unuscedere noscuntur. Haec et his similia sunt, quae unusquisque fidelis tempore baptismatis a se reiecit Christoque se mancipavit pactumque cum Deo fecit, ne penitus ad ea, quibus abrenuntiavit, rediret. Verum si iura humanae pactionis firmiter conservantur, fixius tamen atque ferventius iura tanti pacti, quae cum Deo facta sunt, inviolabiliter sunt observanda. 5. De scolis per singulas urbes habendis. Inter nos pari consensu decrevimus, ut unusquisque adhiberet. Et in hoc uniuscuiusque studium volumus probare, ut quando ad provinciale episcoporum concilium ventum fuerit, unusquisque rectorum scolasticos suos eidem concilio adesse faciat, quatenus et ceteris ecclesiis noti sint et eius sollers studium circa divinum cultum omnibus manifestum fiat. 6. Quod ab episcopis ieiunis inpositionem manuum fieri oporteat. Ut episcopi nonnisi ieiuni per inpositionem manuum Spiritum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
uid sit abrenuntiare ãiabolo. opetib & pom̃pis
eiꝰ. ualde om̃s si deles intellegere oportet. Qua¬
ꝓpter necesse est. ut p̃dicatores in aminonendo. &
adiutores indiscendo & opere cõplendo. abhinc ut
suũ cauere possint periculũ. magnũ adhibeant studi¬
um. Ab renuntiare igitur diabolo est poenitus eum
respuere. spernere. reicre. atq contradicere seq.
unũ quemq. ab eo alienare siur aliud quid qđ hoc uerbo
in hoc sensu exprimni potest. Opera eiusst̃. quȩ utiq. ope¬
rib saluatoris contraria existunt. Primũ suꝑbia. cunis
ille auctor est. & quȩ cũ ex angelo daemont̾ fecit. quȩ
est &iã untiũ om̃is peccati. & cetera uitia quȩ ex radice
ꝓcedunt suꝑbiȩ. Pompa diaboli hȩc est. quȩ & pom¬
pamundi. id .ẽ. ambitio. arrogantia. uana gloria
omnisq cuius lib& rei suꝑfluitas in humanis usibus.
unde crescit elatio. quȩ multoties honestati solet
asscribi & cetera huius modi. quȩ de fonte suꝑbiae ꝓ¬

Expanded text:
uid sit abrenuntiare diabolo, operibus et ponpis eius, valde omnes fideles intellegere oportet. Quapropter necesse est, ut praedicatores in admonendo et auditores in discendo et opere conplendo abhinc, ut suum cavere possint periculum, magis adhibeant studium. Abrenuntiare igitur diabolo est, penitus eum respuere, spernere, reicere, eique contradicere, seque unumquemque ab eo alienare, sive aliud quid quod hoc verbo in hoc sensu exprimribus Salvatoris contraria existunt, primum superbia, cuius ille auctor est et quae eum ex angelo daemonem fecit, quae est etiam initium omnis peccati, et cetera vitia, quae ex radice procedunt superbiae. Pompa diaboli haec est, quae et pompa mundi, id est ambitio, arrogantia, vana gloria omnisque cuiuslibet rei superfluitas in humanis usibus: unde crescit elatio, quae multoties honestati solet adscribi, et cetera huiusmodi, quae de fonte superbiae pro
Abbreviated transcription (Latin):
uia ergo qđ sepe inur̃is conciliis ꝓ hibitũ est
uiduas in consultis epĩs uelariñ debere. & eandẽ
constitutionẽ a quibusdã preuaricari nunc co¬
gnouimus. ꝓrsus ne deinceps fier& interdiximꝰ
ut si quis piã prbrorũ deinceps huits constitutio¬
nis contumaciter transgressor extiterit. scilic&
ut aliquã uiduã inconsulto ep̃o uelare p̃sumat.
gradus sui periculũ incurrat
De puellis uirginibus. a prbis non uelandis
imiliter & de puellis uirginib: a prbis ñ uel andis
in hibuimus inqua rehactenus milis ri eburũ
partim gnorantta. partim temeritatt deliquisse
deliquisse dep̃hendimus. Qđ quȩdã fomine
sibi uelũ absq consensu sacerdotũ imponunt

Expanded text:
uia ergo quod sepe in vestris conciliis prohibitum est, viduas inconsultis episcopis velari non debere, et eandem constitutionem a quibusdam praevaricari nunc cognovimus, prorsus ne deinceps fieret interdiximus; et si quispiam presbiterorum deinceps huius constitutionis contumaciter transgressor extiterit, scilicet ut aliquam viduam inconsulto episcopo velare praesumat, gradus sui periculum incurrat. 14. Similiter et de puellis virginibus a presbiteris non velandisSimiliter et de puellis virginibus a presbiteris non velandis inhibuimus, in qua re hactenus multos presbiterorum partim ignorantia, partim temeritate, deliquisse depraehendimus. 15. Quod quaedam feminae sibi velum absque assensu sacerdotum impon
Abbreviated transcription (Latin):
& alibi. Magos & ariolos & maleficos terrȩ. uiuere
ne patiamini. Dubiũ & enĩ ñ est sicut multis.ẽ. notũ
qđ quibusdã prestigns atq diabolicis illusionib ita
mentes quorundã inficiunt. poculis. amatorus ci¬
ins uł filacterus. ut ininsaniã uersi a plerisq iu¬
dicentur. dũ ꝓprias p̃sentiunt contumelias. Fert̃
enĩ suis malesiciis dera posse conturbare & gran¬
dines inmittere. sutura p̃dicete. fructus & lac
Auferre. aliisq date. & iumimera a talib fteri
dicuntur. Quiut fuerint huiusmodi reꝑti uiri
seu seminȩ. intantũ disciplina & uigore principis
acrius corrigendist̃: in quantũ manifesttus ausu
nefando & temerario seruire diabolo u̾imetuunt
De lus qͦq inconcilio ancirano titulo xxiii. itascrip¬

Expanded text:
ifico vos. Et alibi: Magos et ariolos et maleficos terrae vivere ne patiamini. Dubium etenim non est, sicut multis est notum, quod quibusdam praestigiis atque diabolicis illusionibus ita mentes quorumdam inficiunt poculis amatoriis, cibis vel filacteriis, ut in insaniam versi a plerisque iudicentur, dum proprias non sentiunt contumelias. Ferunt enim suis maleficiis aera posse conturbare et grandines immittere, futura praedicere, fructus et lac auferre aliisque dare, et innumera a talibus fieri dicuntur. Qui ut fuerint, huiusmodi reperti viri seu feminae in tantum disciplina et vigore principis acrius corrigendi sunt, in quantum manifestius ausu nefando ac temerario servire diabolo non metuunt. De his quoque in concilio Anciritano titulo 23 ita scrip
Abbreviated transcription (Latin):
mationi qđ actenus ꝑ paroechias fuit neglectũ
sollerter & deuotissime de cetero sit correctum.
& emendatũ. & ñ ꝓpt̃ suã quietudinẽ ep̃i ad remo¬
tiora loca secedentes & suũ ministiriũ neglegen¬
tes proprias deserant ciuitates. sed ut paroeohi as
suas cũ officii efficacia circũ eant. aut cũ religi¬
one in suis ciuitatib: canonice cũ suis filiis degand
& hospitalitate ornati quȩ iã ponie ꝓpt̾ diuersas
rapacitates annullata est. ñ solũ inoculis dñi ꝓpter¬
in oboedienntiã mandati diuini reddant᷑ conspicui
tate atq. hospitalitate secđm eorũ mministeriũ horten

Expanded text:
mationi, quod actenus per paroechias fuit neglectum, mationi, quod actenus per paroechias fuit neglectum, solerter et devotissime de caetero sit correctum et emendatum. Et non propter suam quietudinem episcopi ad remotiora loca secedentes, et suum ministerium neglegentes, proprias deserant civitates; sed ut paroechias suas cum officii efficacia circumeant, aut cum religione in suis civitatibus canonice cum suis filiis degant. Et hospitalitate ornati, quae jam pene propter diversas rapacitates adnullata est, non solum in oculis Domini propter obedientiam mandati divini reddantur conspicui, tate, atque hospitalitate, secundum eorum ministerium horten
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ secđmꝰ Antiquã consuetudinẽ & ductoritatẽ
quinquennio iquinquenniũ renouentur
t contra. depredatores & oppressores eccłarũ¬
&rerũ ad easdẽ ꝑtinentiũ defensores seuđm ano¬
steriũ ut̃m quantũ ds̃ posse dederit existatis. &
tis fecert̃ ac firmauert̃ & stabilia confirmauert̃. queq
uos confirmastis. decetero rata in omnib consituetis
tregia magnificentia liberiotẽ libertatẽ &x unii¬
epis ad suũ poragendũ in eorũ paroechiis ministe¬
riũ quã actenus ꝓpt̾ diuersas ꝑturbationes habu¬
issent. maxime insacratissimis temporib. quadrage¬
simt scilic& & aduentus dñi tribuat. quatenus & pe
rio sibi cõmisso & neglecto possint euadere. & pro
sttenue exsecuto diuinã misecđiam sibi conciliar
p̃ualeant. Ipsi aut qpĩ concessũ sibi otiũ ñ insuas
uoluptates. sed in diumũ & officiosũ conuertant
negotiũ. quatinꝰ studentes p̃dicationi atq confir¬

Expanded text:
riae, secundum antiquam consuetudinem et auctoritatem, de riae, secundum antiquam consuetudinem et auctoritatem, de quinquennio in quinquennium renoventur. 24. Ut contra depraedatores et oppressores ecclesiarurerum ad easdem pertinentium, defensores secundum ministerium vestrum, quantum Deus posse dederit, existatis; et tis fecerunt ac firmaverunt, et stabilia conservaverunt, quaeque vos confirmastis, de caetero rata in omnibus conservetis. 28. Ut regia magnificentia liberiorem libertatem episcopis, ad suum peragendum in eorum paroechiis ministerium, quam actenus propter diversas perturbationes habuissent, maxime in sacratissimis temporibus, quadragesimae scilicet et adventus Domini, tribuat; quatenus et perio sibi commisso et neglecto, possint evadere, et pro strenue exsecuto divinam misericordiam sibi conciliare praevaleant. Ipsi autem episcopi concessum sibi otium, non in suas voluptates, sed in divinum et officiosum convertant negotium: quatenus studentes praedicationi atque confir
Abbreviated transcription (Latin):
satoren ñ ꝓpriarũ largitorem. &a nulla potestate
quis cogatur facere p̃cariã derebus ꝓprie dõ a scĩs
illius dicatis. cũ ratio & usus obtintat neminẽ cui
non uult contta utilitatẽ & rationẽ ptefectũ de ꝓ¬
prie racere beneficiũ. Prxcepta aũt regalia suꝑ
prȩcariis ȩccłasticis fieri nec ratiosinitnec aucto¬
ritas quolib& modo ꝑmittit. qͣm p̃cepta in iure
ȩxcłastico firmate indignũ iudic& necesse .e. maie¬
stas regia. nisi ab ȩccłastico reste repetant᷑. Isdem
aũe custos ȩccłȩ sollertissi necautat. ne sui ordinis
& ȩcołastioȩ cõmunionis forte in memor contra aus¬
toritatẽ p̃ciptũ regiũ ꝓ quacũq assentatione
fieri potat. Iui & si frcerit. ñ audiatur. Si aut̃
olitinuerit. regia districtione & episcopali idem
rescindatur. o& petiter iniustus pro principis
in iusta suggestione digne corripiatur: & p̃ca¬

Expanded text:
satorem, non propriarum largitorem. Et a nulla potestate satorem, non propriarum largitorem. Et a nulla potestate quis cogatur facere precariam de rebus proprie Deo et sanctis illius dicatis; cum ratio et usus obtineat, neminem cui non vult contra utilitatem et rationem praestitum de proprio facere beneficium. Praecepta autem regalia super precariis ecclesiasticis fieri, nec ratio sinit, nec auctoritas quolibet modo permittit; quoniam praecepta in jure ecclesiastico firmare indignum judicet necesse est majestas regia, nisi ab ecclesiastico rectore petantur. Isdem autem custos ecclesiae sollertissime caveat, ne sui ordinis et ecclesiasticae communionis forte immemor, contra auctoritatem praeceptum regium pro quacumque adsentatione fieri petat. Qui et si fecerit, non audiatur: si autem obtinuerit, regia districtione et episcopali judicio idem rescindatur, et petitor injustus pro principis injusta suggestione digne corripiatur. Et praeca
Abbreviated transcription (Latin):
magnificentiȩ ur̃ę ꝑ necessitatẽ ita uilis n fiat sicut
ñ decere cognoscitur: qͣm domestica domus ur̃a alit̃
obsequiis domesticorũ repleri ñ poterit. nisi habue¬
ritis underis merits respondere. & indigentiȩ so¬
latiũ ferre possitis. & sic demũ res publica ur̃a
de suo suffragetur sibi. & ȩcołȩ a quibus ñ expedit
habeantur inmunes
t prȩcariȩ & cõmutationes tempore uiduatarũ
ȩccłarũ factȩ ab his quilora ep̃orũ occup auera&
rescindant᷑. & cũ auctoritate etcłastica uł ciuili
denuo si fiendi sunt fiant
rȩcariȩ dut̃ a nemine derebus ȩ cołasticis fierip̃¬
sumant᷑. nisi quantũ de qualitate conuenienti
datur ex ꝓprio duplũ accipiat᷑ ex rebus ȩcđe
In suo tantũ qui dedetit nomine si resꝓprias ad
tuariꝰo usu insuo tantũ quis nomine sumat. quia
sio eas quemq tractare oport&. ut alienarũ dispen¬

Expanded text:
magnificentiae vestrae per necessitatem ita vilis non fiat, sicut vos magnificentiae vestrae per necessitatem ita vilis non fiat, sicut vos non decere cognoscitur: quoniam domestica domus vestra aliter obsequiis domesticorum repleri non poterit, nisi habueritis unde eis meritis respondere et indigentiae solatium ferre possitis. Et sic demum res publica vestra de suo suffragetur sibi, et ecclesiae a quibus non expedit habeantur immunes Ut precariae et commutationes tempore viduatarum ecclesiarum factae, ab his qui loca episcoporum occupaverant, rescindantur, et cum auctoritate ecclesiastica vel civili denuo, si fiendae sunt, fiant. Precariae autem a nemine de rebus ecclesiasticis fieri praesumantur, nisi quantum de qualitate convenienti datur ex proprio, duplum accipiatur ex rebus ecclesiae, in suo tantum qui dederit nomine, si res propriastuario usu in suo tantum quis nomine sumat; quia sic eas quemque tractare oportet ut alienarum dispen
Abbreviated transcription (Latin):
tas. & partĩ necessitate.partĩ &iã subroptione ꝗa
aliter quã se rri ueritas habeat uobis dictũ uł postu¬
latũ fuit. maxime qđ ad rempublica ꝑtinuit. aut
p̃reptione in beneficiario iure aut in alodo assum¬
ptũ habitur. uidetur nobis utile & necessarium
ut fideles &strenuos missos ex utroq ordine per
singulos comitatus regniur̃i mittatis qui omnia
disigenter inbreuientꝰ. quȩ tempore aui de patris
ur̃i. uł inrigio specialiter seruitio. uł inuassallorũ
dominicorũ benesiciis fuert̃. & quid uł qualiter
aut quantũ ex inde quisq modo ritineat. & secđm
ueritatẽ renuntitur uobis & ibi inuenittis ꝗa ratio
& utilitas ac ordo seu ueritas in absumptis uel dona¬
tionib habeant᷑ instata ꝑmaneant. Ubi aut̃ in ra¬
tionabilitas uł potius fraus inuentȩ furrint. una cũ
consilio fideliũ ur̃orũ hoc taliter corrigite.& ratio
atq. utilitas sru iustitia ñ deserantur. & dignitas

Expanded text:
tas, et partim necessitate, partim etiam subreptione, quia tas, et partim necessitate, partim etiam subreptione, quia aliter quam se rei veritas habeat vobis dictum vel postulatum fuit, maxime quod ad rem publicam pertinuit, aut praereptione in beneficiario jure aut in adole adsumptum habetur, videtur nobis utile et necessarium, ut fideles et strenuos missos ex utroque ordine per singulos comitatus regni vestri mittatis, qui omnia diligenter inbrevient quae tempore avi ac patris vestri, vel in regio specialiter servitio, vel in vassallorum dominicorum beneficiis fuerunt, et quid vel qualiter aut quantum exinde quisque modo retineat, et secundum veritatem renuntietur vobis. Et ubi inveneritis, quia ratio et utilitas, ac ordo seu veritas, in absumptis vel donationibus habeantur, in statu permaneant. Ubi autem inrationabilitas vel potius fraus inventae fuerint, una cum consilio fidelium vestrorum hoc taliter corrigite, ut ratio atque utilitas seu justitia non deserantur, et dignitas
Abbreviated transcription (Latin):
ximi t canonici in fra dorinitorium doriiant:
xui Ut monachi ad palatiũ nonueniant nisi causa
oboedientie. exceptis abbatibus¬
X II Wt laici dicimas deȩcołiis non contingant
xuii De scĩonialibus contra auctoritatẽ nuptis
lenitudo autem capitulorum quȩ in planitudine
sꝑ nodaliũ actionũ habentur unde he commeratio¬
nes excerptȩ sunt. ita per loca continentur
Commemoratio prima de honore uidelic& & cultu
ȩcołarũ sicut supta scriptũ habetur iuilla colonia
subscriptione regis & principũ roboratum
Commimoratio secđa dehonore ep̃orũ & ueneratione
seruorũ dĩ similiter
Commemoratio tertia deiustitus similiter
Cominemoratio quinta de his qui conra regiã pote¬
statem contumaces essemoliuntur similiter
Commemoratio sexta.
Ceterȩ aut̃ cõmemorationes quȩ secuntar. ita in prę¬
fata plinitudine cum suis capitulis continentur xx
t ne magnificentiã urãm allucurẽ dignitati indeteas
& in honesta impellat necessitas quo ñ tralnt uolun¬

Expanded text:
t canonici infra dormitorium dormiant. 15. Ut monachi ad palatium non veniant, nisi causa obedientiae, exceptis abbatibus. 16. Ut laici decimas de ecclesiis non contingant. 17. De sanctimonialibus contra auctoritatem nuptis. lenitudo autem capitulorum quae in plenitudine synodalium actionum habentur, unde hae commemorationes excerptae sunt, ita per loca continentur. Commemoratio prima, de honore videlicet et cultu ecclesiarum, sicut supra scriptum habetur in villa Colonia, subscriptione regis et principum roboratum. Commemoratio secunda, de honore episcoporum et veneratione servorum Dei, similiter. Commemoratio tertia, de justitiis, similiter. Commemoratio quinta, de his qui contra regiam potestatem contumaces esse moliuntur, similiter. Commemoratio sexta. Caeterae autem commemorationes quae sequuntur, ita in praefata plenitudine cum suis capitulis continentur. 20. Et ne magnificentiam vestram illuc vestrae dignitati indecens et inhonesta impellat necessitas quo non trahit volun
Abbreviated transcription (Latin):
UI De prȩcarus. uu De hospitalib uii Derapacdb¬
uIII Ut ep̃is tempus congruũ obseruetur ad ministe¬
rium suũ ꝑ agendum
X It clerici arma militaria non contingant
xi It missi dirigantur qui inquirant si p̃cepta a nobis
de rebus ȩxcłarũ ad proprium sint facta
xII De heresi syioniaca.

Expanded text:
6. De precariis. 7. De hospitalibus 8. De rapacibus. 9. Ut episcopis tempus congruum observetur ad ministerium suum peragendum. 10. Ut clerici arma militaria non contingant. 11. Ut missi dirigantur, qui inquirant, si praecepta a nobis de rebus ecclesiarum ad proprium sint facta. 12. De haeresi symoniaca.
Abbreviated transcription (Latin):
claudo. Pater erã pauperũ. & causã quã nesciebã.
diligentissime inuestigabã. Conterebã molas
iniqui & dedentib illius auferebã p̃dã. Salomon
Rex qui sed& in solio iudicii. dissipat omr̃ malũ intu¬
itu suo. Itt̃ idem in libro sapientiȩ. Diligite iustitiã.
qui iudicatis terrã. Sentite de dño inbonitate. ꝙin
uobis in turbis nationũ. qͣm data est ad ño potestas
uobis. & uirtus ab altissimo qui in terrogabit opera
ur̃ã & cogitationes scrutabitur. qm cũ essetis ministri¬
neq secđm uoluntatẽ dĩ dinbulastis. Horrendea
cito apparebit uobis dñs. qͣm iudiciũ durissimũ
in his qui prȩsunt fiet. Exiguo enĩ concedit᷑ miscđia
potentes aut̃ potenter tormenta patientur Non enun
subtra h& ꝑsonã cuiusquã dñs. nec reuerebit᷑ cuiꝰquã

Expanded text:
esciebam, diligentissime investigabam. Conterebam molas iniqui, et de dentibus illius auferebam praedam. Salomon: Rex qui sedet in solio iudicii, dissipat omne malum intuitu suo. Item idem in libro Sapientiae: Diligite iustitiam, qui iudicatis terram: sentite de Domino in bonitatuobis in turbis nationum. quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitationes scrutabitur. quoniam cum essetis ministrluntatem dei ambulastis. horrende et cito apparebit uobis: quoniam iudicium durissimum in his qui praesunt fiet. exiguo enim conceditur misericordia, potentes autem potenter tormenta patientur. non enim subtrahet personam cuiusquam dominus, nec reuerebitur
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq sederem quasi rex circui stante exercitu.
erã tamen merentiũ consolator Auris audiens
beatificabat me. & oculus uidens testimonium
red debat mihi qđ liberassẽ pauperẽ uociferan¬
tẽ. & pupillũ cui ñ ess& adiutor. Benedictio peri¬
turi suꝑ me ueniebat. & coruiduȩ consolatussũ.
lustitia indutussũ. & uestiuit me sicut uestimento.

Expanded text:
Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu, Cumque sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator; auris audiens beatificabat me et oculus videns testimonium reddebat mihi, quod liberassem pauperem vociferantem et pupillam, cui non esset adiutor. Benedictio perituri super me veniebat, et cor viduae consolatus sum. Iustitia indutus sum, et vestivit me sic
Abbreviated transcription (Latin):
norũ ceterorũq pauperũ. nec ñ & omniũ indigen¬
tiũ. Ipsius enĩ terror & studiũ huius inodiinquan¬
tũ possibile est esse deb&. Primo ut nulla in iustitia
fiat. Deinde si euenerit ut nullo modo eã subsistere
ꝑmittat. netc spr̃ delitescendi. siue audatiã male
agendi cuiquã relinquat. sed sciant om̃s. qͣm si
ad ipsius notitiã ꝑuenerit quippiã mali qđ ad¬
miserint. nequaquã incorreptũ aut inultũ tema¬
nebit. sid iuxta facti qualitatẽ erit & modus iustȩ
correctionis. Unde oporcet. ut ipse qui iudex est
iudicũ. causã pauperũ ad se ingredifaciat & diligin¬
ter inquirat. ne forte illi qui ab eo constituti sunt
& uicẽ eius agere debrnt in popło. iniuste aut neg¬
legenter pauperes oppressiones pati permittant
Scire aut̃ & unũ quemq cuius lib& sitordinis opor¬
t&. quia si de ocioso sermone dõ rationẽ redditurꝰ
est. multo magis de ministerio sibi diuinitus com
misso Deministerio aũt regis. ita iob loquitur

Expanded text:
norum, caeterorumque pauperum, nec non et omnium indigentium. Ipsius enim terror et studium huiuscemodi in quantum possibile est esse debet, primo ut nulla iniustitia fiat, deinde si evenerit ut nullo modo eam subsistere permittat, nec spem delitescendi sive audatiam male agendi cuiquam relinquat. Sed sciant omnes, quoniam si ad ipsius notitiam pervenerit quippiam mali quod admiserint, nequaquam incorrectum aut inultum remanebit, sed iuxta facti qualitatem erit modus iustae correctionis. Unde oportet, ut ipse qui iudex est iudicum, causam pauperum ad se ingredi faciat, et diligenter inquirat, ne forte aliqui qui ab eo constituti sunt et vicem eius agere debent in populo, iniuste aut neglegenter pauperes oppressiones pati permittant. Scire autem unumquemque cuiuslibet sit ordinis oportet, quia si de ocioso sermone Deo rationem redditurus est, multo magis de minismisso. De ministerio autem regis ita Iob loquitur: