comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore quidam monachꝰ
iustus nõie: medicinali arte imbutus.
beatõ gregorio sedule obsequi.atq in assiduis
egͥtudinib cius excubare consucuerat. Hic itaq
tus est. Cui in ipsa molestia frater germanꝰ co¬
piosus nomine seruiebat. Sed predictus iustus
cum iam se ad extrema ꝑucnisse cognosceret:
eidem fr̃i suo copioso. quia occulcos tres aurcoᷤ
haberet innotuit. Quod nimirũ fr̃ib celari
non potuit. Qui subtilit inda gantes. atq il¬
lius medicam̃ta omĩa ꝑscrutantes: eosdem
tres aureos inuencrunt in medicamine abscõ¬
sos. Quod mox ubi gregorio nuntiatũ est
tantum malum de fr̃e qui secum cõmunit̃
uycerat: equammit̃ ferre nõ ualuit: quippe.
qui eidem monasterio iam dudum regłam
constituerat. ut cuncti fr̃s ita cõmuniter ui¬
uerent. quatinꝰ eis singulis nulla ꝓpͥa habere
liceret. Tunc gregoriꝰ nimio merore compul¬
sus. cogitare cepit uel qͦd ad purgationẽ mo¬
rientis faceret: uł qđ ad exemplum unnuẽtib

Expanded text:
lio quoque tempore quidam monachus, Justus nomine, medicinae arte imbutus, beato Gregorio sedule obsequi, atque in assiduis aegritudinibus ejus excubare consueverat. Hic itaqueductus est, cui in ipsa molestia frater germanus, Copiosus nomine, serviebat . Sed praedictus Justus, cum jam se ad extrema parvenisse cognosceret, eidem Copioso fratri suo quia occultos tres aureos haberet innotuit. Quod nimirum fratribus celari non potuit, qui subtiliter indagantes, atque illius medicamenta omnia perscrutantes, eosdem tres aureos invenerunt in medicamine absconditos. Quod mox ubi Gregorio nuntiatum est, tantum malum de fratre qui secum communiter vixerat aequanimiter ferre non valuit, quippe quia eidem monasterio jam dudum regulam constituerat, ut cuncti fratres ita communiter viverent, quatenus eis singulis nulla habere propria liceret. Tunc Gregorius, nimio moerore percussus, cogitare coepit, vel quid ad purgationem morientis faceret, vel quid ad exemplum viventibus
Abbreviated transcription (Latin):
ulorum equoꝵq copias ornam̃tis
iscolorib faleratas omnino ñ quesi¬
uit: qͣmuis plurimam partẽ orbis predican¬
do circuierid: quia illud officium sibi inum¬
ctum pedes more apl̃ico adimpleuit. Et si
labor itineris. aut infirmitas senectutis iam
fessa his eguit: uilis aselli terga insidens
humilitatis exempla quȩ xp̃c cultorib su¬
is reliquerat non omisit.
indamenta urbium muralia quȩ a
cayn de celestib desꝑato pͥmum in terra

Expanded text:
ulorum equorumque copias ornamentis discoloribus faleratas omnino non quaesivit, quamvis plurimam partem orbis praedicando circumierit, quia illud officium sibi iniunctum pedes more apostolico adimplevit. Et si labor iteneris aut infirmitas senectutis iam fessa his eguit, vilis aselli terga insidens, humilitatis exempla, quae Christus cultoribus suis relinquerat, non omisit. Fundamenta urbium muralia, quae a Cain de caelestibus desperato primum in terra
Abbreviated transcription (Latin):
estuans inueni. Nẽq enim illa uerba ꝑ lin¬
guam carnis uidebant᷑ expressa: quia sic spi¬
titalem erga me amorem suum quẽ gestabat
aꝑuit: ac si mens ꝑ scmetipãm loqueretur.
Sed durum ualde fuit qͦd secutum est: qͥa
amor ur t̾rena me portare onera prȩcepit.
Et qͤm pͥus spiritaliter diligebatis: post ut
estimo temporalit̾ amantes usq ad terram
me suꝑposito onere clep̾ssistis: ita ut omnẽ
m̃tis rectitudinẽ funditus ꝑdens. contempla¬
tionisq aciem amittens. non ꝑ ꝓpħiȩ sp̃m¬

Expanded text:
aestuans inveni. Neque enim illa verba per linaestuans inveni. Neque enim illa verba per linguam carnis videbantur expressa, quia sic spiritalem erga me amorem suum quem gestabat aperuit, ac si mens per semetipsam loqueretur. Sed durum valde fuit quod secutum est, quia amor vester terrena me portare onera praecepit, et quem prius spiritualiter diligebatis, post ut aestimo, temporaliter amantes, usque ad terram me, superposito onere, depressistis, ita ut omnem mentis rectitudinem funditus perdens, contemplationisque aciem amittens, non per p
Abbreviated transcription (Latin):
doloris tenebrȩ obsident. Triste est qͥcqͥd aspi¬
citur: quicqͥd delectabile credit᷑. cordi meo la¬
mentabile apparet. Penso enim ab alto qui¬
etis meȩ culmine corruens. ad quam deiectũ
ectioris ꝓuectus culmen ascendi: & ꝓ culpis
meis in occupationis ecilium a facie dominã¬
tis missus. quasi destructȩ nideȩ uocib cum
ꝓpħa dico. Qui consolabat᷑ mẽ: longe recessit
a me. Quod uͦ cause & uotib nominis simi¬
litudinẽ fatiendo ꝑ scͥpturam. lansulas de¬
leonẽ uocas. Quod eo mͦ uos agere conspici¬
mus: qͦ scabiosos sepe catulos pardos uel ty¬
gres uocamꝰ. Ego enim bone uir quasi fili¬
os ꝑdidi: quiã ꝑ t̾renas curas. recta oꝑa ami¬
si. Nolite gͦ me uocare noemi id est pulchrã:
sed uocate me mara. quia amaritudine
plenus sum.
Regorius anastasio patͥarchȩ anthio¬
ceno. Scripta uĩę beatitudinis: ut fessus re¬
quiem. salutem eger. fontem sitiens. umbrã

Expanded text:
doloris tenebrae obsident. Triste est quidquid aspidoloris tenebrae obsident. Triste est quidquid aspicitur, quidquid delectabile creditur, cordi meo lamentabile apparet. Penso enim, ab alto quietis meae culmine corruens, ad quam dejectum exterioris provectus culmen ascendi. Et pro culpis meis in occupationis exsilium a facie dominantis missus, quasi destructae Judaeae vocibus cum propheta dico: Qui consolabatur me, longe reca me . Quod vero, causae et nominis similitudinem faciendo per Scripturam, clausulas deme, simiam leonem vocas. Quod eo modo vos agere conspicimus, quo scabiosos saepe catulos, pardos, vel tigres vocamus. Ego enim, bone vir, quasi filios perdidi, quia per terrenas curas recta opera amisi. Nolite ergo me vocare Noemi , id est pulchram, 41 sed vocate me Maria, quia amaritudine plenus sum. » . 49. Item Gregorius Anastasio patriarchae Antiocheno: « Scripta vestrae beatitudinis, ut fessus requiem, salutem aeger, fontem sitiens, umbram
Abbreviated transcription (Latin):
sic extiores ꝓfectus regere sciunt: ut ꝑ eos ne¬
quaqm int̾erius corruant. Unde scͥptum est.
D̾s potentes non abicit: cum & ipse sit po¬
tens. Et ꝑ salomonẽ dicit᷑. Et intelligens gub̾¬
nacula possidebit. Sed mͥ hec difficilia sunt:
quia & ualde onerosa. Et qͦd mens uolunta¬
ne ũ recipit: congrue ñ disponit. Ecce serenis¬
limꝰ dominꝰ imꝑator. simiam leonẽ eẽ iussit.
Et quidem ꝓ iussione illius uocari leo pocest:
ftieri leo nͨ potest. Unde necesse est. ut omnes
cuboais dc neggligentias. ñ m̃ sed suc pictati
dcputet: qͥ uirtutis ministenũ intirmo cõm
Regoriꝰ narscti patͥcio. Dum
contemplationis dulcedinẽ alte descri¬
bitis: ruiȩ michi meȩ̃ gemitum renouatis.
Quia audimi qͦd intus ꝑdidi: dum foras ad
culmen regiminis immeritus ascendi. Canto
autem me ꝑculsum merore cognoscite: ut uix
loqui sufficiam. Oculos autem mentis meẽ:

Expanded text:
sic exteriores provectus regere sciunt, ut per eos nesic exteriores provectus regere sciunt, ut per eos nequaquam interius corruant. Unde scriptum est: Deus potentes non abjicit, cum et ipse sit potens . Et per Salomonem dicitur: Et intelligens gubernacula possidebit . Sed mihi haec difficilia sunt, quia et valde onerosa; et quod mens voluntarie non recipit, congrue non disponit. Ecce serenissimus Dominus imperator fieri simiam leonem jussit. Et quidem pro jussione illius vocari leo potest, fieri autem leo non potest. Unde necesse est ut omnes culpas ac negligentias meas non mihi, sed suae pietati deputet, qui virtutis ministerium infirmo comregorius Narsae patricio. Dum contemplationis dulcedinem alte describitis, ruinae meae mihi gemitum renovastis, quia audivi quid intus perdidi, dum foris 493 ad culmen regiminis immeritus ascendi. Tanto autem me percussum moerore agnoscite, ut vix loqui sufficiam, oculos enim mentis meae
Abbreviated transcription (Latin):
na est: quia dum gła falsa subniri sunt.
A uera gła uacuantur. Hinc iterum dicit.
Deficientes qͣm admodum fumꝰ deficient. fũ¬
mus quippe ascendendo deficit: & se dilatan¬
do euanescit. Sic inidelicet fit: cum pecc̃oris
uitã p̾sens felicitas comitat᷑: quia unde osten¬
dit ut altus sit. inde agitur ut ñ sit. Hinc
rursus scͥptum ẽ. Ds̃ meus pone illos ut ro¬
tam. Rota quippe ex posteriori parte ertollit᷑:
in anteriorib cadit. Posteriora autem nobis
sunt p̃sentis mundi bona. quȩ reliqͥmus: an¬
teriora uͦ sunt et̾na & ꝑmanentia. ad quȩ uo¬
camur: paulo attestante qͥ ait. Quȩ ret obli¬
tus: in ca quȩ sunt pͥora extendens me. Pec¬
cator enim cum in presenti uita ꝓfecerit. ut ro¬
ta ponitur: quia in anteriorib corruens: ex
posteriorib elcuat᷑. Nam cum in hac uta
głam ꝑcipit. quam relinqͥt: ab illa cadit. qͦ
post hanc uenit. Et quidem multi sunt. qui

Expanded text:
na est, quia dum gloria falsa subnixi sunt, na est, quia dum gloria falsa subnixi sunt, a vera gloria vacuantur. Hinc iterum dicitur: Deficientes ut fumus deficient . Fumus quippe ascendendo deficit, et sese dilatando evanescit. Sic videlicet fit, cum peccatoris vitam praesens felicitas comitatur, quia unde ostenditur ut altus sit, inde agitur ut non sit. Hinc rursum scriptum est, Deus meus, pone illos ut rotam . Rota quippe ex posteriori parte attollitur, et in anterioribus cadit. Posteriora autem nobis sunt bona praesentis mundi quae relinquimus; anteriora vero sunt aeterna et permanentia, ad quae vocamur, Paulo attestante, qui ait: Quae retro sunt oblitus, in ea quae sunt priora extendens me . Peccator ergo cum in praesenti vita profecerit, ut rota ponitur, quia in anterioribus corruens, ex posterioribus elevatur. Nam cum in hac vita gloriam percipit quam reliquit, ab illa cadit quae post hanc venit. Et quidem multi sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
cor. Sied stultis pressus cogitationib: solũm
crlamare compellor. Et cor meum cdereliqͥt
no it ontemplatiuȩ uitȩ pulchritudinem.
ulut rachelem dileri sterilem: scd uidentem
et pulchram. Quȩ & si ꝑ quictem suam mi¬
nus generat: lucem tamen subtiliꝰ uidet. Sed
tigtrs. Etpulla a me ut credici legione de¬
monum. uolui obliuisci qͦs nom. et ad salua¬
toris pedes quiescere: & ecce mͥ nolenti atq
compulso dicitur. reuertere in ddomum tuã.
et annuntia quanta tͥ fecerit dñs. Sed quis
int̾ tot curas terrenas ualeat dei miracula
p̃dicare ÷ cũ iam mͥ difficile sit saltẽ recolere:
Pressum namq in hoc onere. tumultu scła¬
rium negotioꝵ: ex cis me ẽẽ indeo. dde quib
scptum est. Dcietisti cos dum alleuarentur.
Neq enim dicit. deiecisti cos postqͣm leuati
sunt. sed dum alleuarent᷑: quia praui quiq
dum scł̃ari honore suffulti foras uidentur
surgere. intꝰ cadunt. Alleuatio ergo ipsa rui¬

Expanded text:
cor. Sed stultis pressus cogitationibus, solummodo cor. Sed stultis pressus cogitationibus, solummodo exclamare compellor: Cor meum dereliquit me. Contemplativae vitae pulchritudinevelut Rachelem dilexi sterilem, sed videntem ac pulchram ; quae etsi per quietem suam minus generat, lucem tamen subtilius videt. Sed tagere . Expulsa a me, ut credidi, legione daemonum, volui oblivisci quos novi, et ad Salvatoris pedes quiescere; et ecce mihi nolenti atque compulso dicitur: Revertere in domum tuam, et annuntia quanta fecerit tibi Dominus . Sed quis inter tot terrenas curas valeat Dei miracula praedicare, cum jam 492 mihi difficile sit saltem recolere? Pressum namque in hoc honore tumultu saecularium negotiorum, ex eis me esse video de quibus scriptum est: Dejecisti eos, dum allevarentur . Neque enim dixit: dejecisti eos postquam allevati sunt, sed dum allevarentur, quia pravi quique dum, temporali honore suffulti, foris videntur surgere, intus cadunt. Allevatio ergo ipsa rui
Abbreviated transcription (Latin):
uultum tuum dñe requiram. Nichil autẽ
in hoc mundo appetens. nich ꝑtimescens.
uidebar mͥ in quodam rerum uertice stare:
ita ut in me pene impletum crederem. qd
pollicitante dño ex ꝓpħa didicissem. Sustol¬
lam te suꝑ altitudinem t̾rȩ. Suꝑ altitudi¬
nes etenim terrȩ sustollitur: qui et ip̃a quȩ
alta & glosa presentis uidentur scli. ꝑ m̃¬
tis despectum calcat. Sed repente a rerum
uertice. temptationis huius turbine impul¬
lus ad timores pauoresq corrui: quia &¬
si mͥ nich̾ tunco: eis tamen qͥ mͥ cõmissi
sunt multũ formido. Undiq causarum
fluctib quatior. ac tempestatib depͥmor:
ita ut recte dicam. Nem in altitudinẽ ma¬
ris: & tempestas demersit me. Redire post
causas ad cor desidero: sed uariis ab eo co¬
gitcationum tumultib exclusus. redire non
possum. Et hoc gͦ mͥ longe factum ẽ. quod
intra me est: ita ut obedire nequcam ꝑpħi¬
ce uoc qua dicit᷑. Redite prȩuaricatores ad

Expanded text:
vultum tuum, Domine, requiram . Nihil autem vultum tuum, Domine, requiram . Nihil autem in hoc mundo appetens, nihil pertimescens, videbar mihi in quodam rerum vertice stare, ita ut in me pene impletum crederem quod, pollicente Domino, ex propheta didicissem: Sustollam te super altitudines terrae . Super altitudines etenim terrae sustollitur, qui et ipsa quae alta et gloriosa praesentis videntur saeculi, per mentis despectum calcat. Sed repente a rerum vertice tentationis hujus turbine impulsus, ad timores pavoresque corrui, quia etsi mihi nil timeo, eis tamen qui mihi commissi sunt, valde formido. Undique causarum fluctibus quatior, ac tempestatibus deprimor, ita ut recte dicam: Veni in altitudinem maris, et tempestas demersit me. Redire post causas ad cor desidero, sed, vanis ab eo cogitationum tumultibus exclusus, redire non possum. Ex hoc ergo mihi longe factum est quod intra me est, ita ut obedire nequeam propheticae voci, qua dicitur: Redite, praevaricatores, ad
Abbreviated transcription (Latin):
tanto enixiꝰ potestis exorare. quanto &as̃
fusione tribulationum quas in hac aenia
Regorius theotistȩ sorori imꝑatoris.
Mens mea ur̃e ueneratiom quantl
aenotione substernit᷑ explere uerbis ncqis
nec tamen me ꝓdere laboro: quia ane
tacente in corde ur̃o legitis quid de meadiẽ¬
uotione sentiatis. Miror autem qͦd innls
collatas dudum contientias ur̃as. et ha
moderna pastoralis officii contincutia d¬
straristis: in qua sub colore ep̃atul. aa sll̃¬
lum recluctus: in qua tantil t̾remis cttl
inseraio. quantis me in uta laica asitfel¬
ic nequaqͣm reminiscor. Alta enim quietis
mec gaudia ꝑdidi: & intus corruens. ascen¬
disse eiterius uideor. Unde me a conditoris
mei facie longe erpulsum deploro. Conabar
phantasmata corporis. ab oculis mentis
abigere: & suꝑna gaudia incorporalit̃ in¬
dere. Et ñ solum uocib: sed totis medullis
cordis ad dei speciem anhelans. dicebam. Ti¬
bi dixit cor meum: quesim uultum tuum

Expanded text:
tanto enixius potestis exorare, quanto et a tanto enixius potestis exorare, quanto et a confusione tribulationum quas in hac terra regorius Theoctistae sorori imperatoris: « Mens mea vestrae venerationi quanta devotione substernitur explere verbis nequeo; nec tamen me prodere laboro, quia et me tacente, in vestro corde legitis quid de mea devotione sentiatis. Miror autem quod in me collatas dudum continentias vestras ex hac moderna pastoralis officii continentia distraxistis, in qua sub colore episcopatus ad saeculum sum reductus, in qua tantis terrae curis inservio, quantis me in vita laica neqisse reminiscor. Alta enim quietis meae gaudia perdidi, et intus corruens, ascendisse exterius videor, unde me a Conditoris mei facie longe expulsum deploro. Conabar phantasmata corporis ab oculis mentis abigere, et superna gaudia incorporaliter videre, et non solum vocibus, sed totis medullis cordis ad Dei speciem anhelans, dicebam: Tibi dixit cor meum: Quaesivi vultum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
ego patior agnosces. Nemente autẽ uiro
magnifico. domno maurientio cartulario.
ei queso in romanȩ urbis necessitate. concur
rite: quia hostilib gladis. foris sine cessa¬
tione confodimur ⁊ sed seditione militum.
tinopolitano. Si caritatis uirtus N
proxum dilectione consistit: si sic diligete
proximos sicut nos uibemurt quid est qͥd
mẽ beatitudo ur̃a. ñ ita ut se diligit: Quo
enim ardore. qͦ studio. episcopatus fuge¬
re pondera uoluerim scitis: & tamen hȩc
eadem ep̃atus pondera. ne mͥ deberent
imponi non restitistis. Constat gͦ quia nõ
me sicut uos diligitis: quia illa me uo¬
luistis onera susciꝑe. quȩ uob̾ impomi no
linstis. Sed quia uetustam nauim uehe¬
menterq confractam. indignus ego ins̃t¬
musq suscepi: undiq enim fluctus intdl
& cotidiana ac ualida tempestate qual¬
sate putridȩ naufragium tabulȩ sonals.
ꝑ ommipotentẽ dñm rogo. ut in hoc idi
ꝑiculo. orationis tuȩ manum porrigas qdl

Expanded text:
ego patiar agnosces. Veniente autem viro ego patiar agnosces. Veniente autem viro magnifico domno Maurentio chartulario, ei, qurite, quia hostilibus gladiis foris sine cessatione confodimur, sed seditione militum itinopolitano: « Si charitatis virtus in proximi dilectione consistit, si sic diligere proximos sicut nos jubemur, quid est quod me beatitudo vestra non ita ut se diligit? Quo enim ardore, qra fugere voluerit scio; et tamen haec eadem episcopatus pondera ne mihi deberent imponi, non restitit. Constat ergo quia 490 non me sicut vos diligitis, qui illa me voluistis luistis. Sed quia vetustam navim, vehementerque confractam indignus ego infirmusque suscepi; undique enim fluctus intrant, et quotidiana ac valida tempestate quassatae putridae naufragium tabulae sonant, per omnipotentem Dominum rogo ut in hoc mihi periculo orationis tuae manum porrigas, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tRiio quia sunt ñnulli longobar¬
doꝵ ꝑfidiȩ. qui gregorium appetisse
magis pontiticium autument qͣm fugisse:
oꝑepretium reor pauca de multis inserere.
quib cum in quantũ sine ꝑtinatiȩ uicio
potuit. noluisse pontificium. immo quasi
pondꝰ importabile penitus cauere uoluisse.
luce cdarius manifestem. Ait enim pene in
ip̃o consecrationis suȩ pͥncipio in epł̃a pau¬
lo scolastico. Quicqͥd michi ex honore sacer¬
dotalis officii. eitranei arrident: ñ ualde
penso. De uob̾ autem mͥ hac ex re arriden¬
tib ñ minimũ doleo: qͥ desiderium meu̾
plenissime scitis. & tamen ꝓfecisse me cre¬
ditis. Sunimꝰ enim mͥ ꝓfectus fuerat. si po¬
tuissem implere qͦd uolui. si uoluntatẽ me¬
am quam diu cognitam habetis. ꝑficere op¬
tate quietis ꝑceptione ualuissem. At nunc¬
tissimo domno leone ex consule ueniente.
uos in sicilia remanere ñ suspicor. Et cum
ipso quoq tuo honore religatꝰ romȩ reti¬
neri ceꝑis: quid meroris qͥd amaritudinis

Expanded text:
rum, quia sunt nonnulli Langobardorum perfidi, qui Gregorium appetisse magis pontificium autument quam fugisse, operae pretium reor pauca de multis inserere, quibus eum, in quantum sine pertinaciae vitio potuit, noluisse pontificium, imo quasi pondus importabile penitus cavere voluisse, luce clarius manifestem. Ait enim pene in ipso consecrationis suae principio, in epistola Paulo scholastico: « Quidquid mihi ex honore sacerdotalis officii extranei arrident, non valde penso: de vobis autem mihi hac in re arridentibus, non minimum doleo, qui desiderium meum plenissime scitis, et tamen profecisse me creditis. Summus enim mihi profectus fuerat, si potuissem implere quod volui, si voluntatem meam, quam dudum cognitam habetis, perficere optatae quietis perceptione valuissem. At quia viro eminentissimo domno Leone exconsule veniente, vos in Sicilia remanere non suspicor; et cum ipse quoque tuo honore religatus, Romae retineri coeperis, quid moeroris, quid amaritudinis
Abbreviated transcription (Latin):
na animus nullatenꝰ erigatur. Multis causa
ut recte dicam. Heni in altitudinem maris:
& tempestas demersit me. ꝑiditanti gͥ mͥ.¬
orationis ur̃e manum tendite: uos qui in lit¬
tore uͥtutum statis. Quod uͦ me os domini. qͦd
lucernam dicitis. qͦd loquendo multis ꝓdesse
multisq posse luccre. ꝑhibetis: estimationẽ
meam michi fateor. in dubietatẽ maximam
ꝑdixistis. Considero namq quis sum̃: & nch̾
in me ex huius boni signo deprehendo. Con¬
sidero autẽ qui estis: & uos mentiri posse ñ
arbit᷑r. Cum gͦ credere uolo quȩ dicitis: conta¬
dicit mͥ infirinitas mea. Cum disputare uolo
quod in laude mea dicitur: contradicit mͥ
sanctitas ur̃a. Sed queso uir sc̃e nob̾ aliquid
de hoc certamine nr̃o conuemad: ut si non
quod dicitis ita est. sit ita qͥa dicitis
dulcissimo cordi ur̃o indicet: quia &

Expanded text:
na animus nullatenus erigatur. Multis causarut recte dicam: Veni in altitudinem maris, et tempestus demersit me. Periclitanti orationis vestrae manum tendite vos, qui in virtutum littore statis. Quod vero me os Domini, quod lucernam dicitis, quod loquendo multis prodesse, multisque posse lucere perhibetis, aestimationem mihi meam fateor in dubietatem maximam perduxistis. Considero namque qui sum, et nihil in me ex hujus boni signo deprehendo. Considero autem qui estis, et vos mentiri posse non arbitror. Cum ergo credere volo quod dicitis, contradicit mihi infirmitas mea; cum disputare volo quod in laude mea dicitur, contradicit mihi sanctitas vestra. Sed, quaeso, vir sancte, nobis aliquid de hoc certamine nostro conveniat, ut et si non quod dicitis ita est, sit ita quia dicitis.dulcissimo cordi vestro indicet quia
Abbreviated transcription (Latin):
si ita est: nos omnino cõmouet. Quamobre
hortamur dilectionẽ tuã: ut quia de reb
pauꝑum dandis agit᷑ ⁊ causam eiꝰ cũ sum¬
ma subtilitate ꝑ quiras. Et si inuenis eum
predictis debitis ueracit̃ inuolutũ. ut nõ sit
Substantiã unde possit hecip̃a ꝑsoluere÷ pre¬
dictos creditores eius uideas: & ꝓpt̃ recolli¬
gendos filios eius. quanta cognou̾is qͣnti¬
tate componas. Et quid ip̃am sicut dictum¬
est hic ñ habet unde restituat: de reb pau¬
perum ex presenti nr̃a auctoritate ꝑsolue:
sciens quicqͥd illic te ꝓuidente datum fu̾it.
it sustinere. Quib qm̃ ut possibile est ali¬
quod desideramus ferre consultum: iccirco
dilectionem tuam antedicto fratͥ nr̃o mo
dios mille tͥtici. aut si plus leuare poterit.
usq ad duo milia. scͥptis te dare presentib
ddeputamꝰ. Hortamur gͦ ut in his prebendis
nullam moram aut excusationẽ adducas:
quatinus dum tempus sinit. et hic cum dei

Expanded text:
si ita est, nos omnino commovit. Quamobrem si ita est, nos omnino commovit. Quamobrem hortamur dilectionem tuam ut quia de rebus pauperum dandis agitur, causam ejus cum subtilitate summa perquiras; et si inveneris eum praedictis debitis veraciter ita involutum, ut non sit substantia unde possit haec ipsa persolvere, praedictos creditores ejus videas, et propter recolligendos filios ejus, quanta cognoveris quantitate, componas. Et quia ipse, sicut dicit, non habet unde restituat, de rebus pauperum ex praesenti nostra auctoritate persolve, sciens quidquid illic, te providente, datum fuerit, it sustinere. Quibus quoniam, ut possibile est, aliquod desideramus ferre consultum, idcirco dilectionem tuam antedicto fratri nostro mille modios tritici, aut, si plus levare potuerit, usque ad duo millia scriptis te dare praesentibus deputamus. Hortamur ergo ut in his praebendis nullam moram aut excusationem adducas, quatenus, dum tempus sinit, et hic cum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
re proximos tanqͣm nosinccip̃os. Et cuo
hac eos precipiamur caritate diligere ÷ qͣnto
magis debemus his in subsidis necc̃itatum
carnalium subuenire. ut coꝵ angustias si ñ
ex omnib saltem aliquib sustentacłis sub¬
nissimi. ñ solum amissione uisus. sed ctiam
inopia unctus egestatẽ pati conspeximus:
necessarium dixximꝰ. in quantum possibili¬
tas suppetit ei prebcre consultum. Drȩterea
crꝑientiȩ tuȩ prescnti iussione precipimus:
ut in annis singulis iginti quattuor modi¬
os tͥtici. fabȩ quoq modia duodetim. & u¬
ni decimatas iuginti. ꝓ sustentatione uitȩ
debeat ministrari: qͦd tuis postmodum pos¬
sit rationib imputari. Ita ergo fac: ut pre¬
sentium lator nullas de ꝑcipiendis dm̃ do¬
dispensatȩ m̃cedis possis particeꝑs inueniri.
Regorius cipͥano diacono. Cosmas ex
uariis ꝑiculoꝵ necc̃itatib multis se di¬
cit debitis obligatum: ita ut ꝓ eis a credito¬
rib suis suos dicat filios detineri. Quȩ res

Expanded text:
re proximos sicut nosmetipsos; et cum hac eos praecipiamur charitate diligere, quanto magis debemus his in subsidiis necessitatum carnalium subvenire, ut eorum angustias si non ex omnibus, saltem aliquibus sustentaculis subnissimi non solum amissione visus, sed etiam inopia victus egestatem pati conspeximus, necessarium duximus, in quantum possibilitas suppetit, ei praebere consultum. Propterea experientiae tuae praesenti jussione praecipimus, ut annis singulis viginti quatuor modios tritici, fabae quoque modios duodecim, et vini decimatas viginti pro sustentatione vitae debeas ministrare, quod tuis postmodum possit rationibus imputari. Ita ergo fac ut praesentium lator nullas de percipiendis Domini dodispensatae mercedis possis particeps inveniri. » Item Gregorius, Cypriano diacono: « Cosmas ex variis periculorum necessitatibus, multis se dicit debitis obligatum, ita ut pro eis a creditoribus suis suos dicat filios detineri. Quae res,
Abbreviated transcription (Latin):
sum: quia teste conscientia faceor. adũsa
quelibet pati paratussum. dum mͦ hec om¬
ma cum salute dumtarat animȩ mee eua¬
dam. Sed de głosis uiris gregorio prefecto
& castorio magr̃o militum. non mediocrit᷑
sum afflctus. Qui & omnia quȩ potueĩt̃
ficri nullo mͦ facere neglererunt ⁊ & labores
one eadem uehem̃tissimos ꝑtulerunt : et
post hȩc om̃ia graui dñoꝵ indignatione
ꝑcussi sunt. De quib pacenter intelligo
quia eos ñ sua acta. s mea ꝑsona grauat:
cum quo quia pariter in tribulatione la

Expanded text:
sum, quia teste conscientia fateor, adversa sum, quia teste conscientia fateor, adversa quaelibet pati paratus sum, dummodo haec omnia cum salute duntaxat meae animae evadam. Sed de gloriosis viris Gregorio praefecto et Castorio magistro militum non mediocriter sum afflictus, qui et omnia quae potuerunt fieri nullo modo facere neglexerunt, et labores obsessione vehementissimos pertulerunt, et post haec omnia gravi dominorum indignatione percussi sunt. De quibus patenter 768 intelligo quia eos non sua acta, sed mea persona gravat. Cum qua, quia pariter in tribulatione la
Abbreviated transcription (Latin):
potentem dñm tanto nob̾ amplius placi¬
tis: qͥnto ci male seruientem districte afti
consolationem quam ñ sꝑabam. Si pol
sum. has celcriter plagas cnumero. Ps¬
mo qͦd mͥ par subclucca ẽ: quam cum̃ lo¬
gobardis in tuscia positis. sine ulo is
publice dispendio feceram. Demde cor¬
cupta pace. de romana ciuitate milites
ablati sunt: et quidem alii ab hostibus
occisi. alii uͦ narmis & ꝑusie positi: & ut ꝑ¬
usia tencretur. roma relicta est. Post hec
plaga grauior fuit aduentus agilulfi:
ita ut oculis meis cernerem romanos more
canum in collis funib ligatos. qui ad
frantiam ducebantur uenales. Et quia
nos qui intra cuntatem fuimus deo ꝑte¬
gente manꝰ eiꝰ euasimꝰ: quesitum ẽ unde
culpabiles ẽc̃ inderemur⁊ indelicet cur
frumenta defuerint. quȩ in hac urbe
diu multa seruari nullatenus possunt: sicut
in alia suggestione plemus indicam. Et
quidem de memetipso in nullo turbatus

Expanded text:
potentem Dominum tanto vobis amplius placapotentem Dominum tanto vobis amplius placatis, quanto ei me male servientem districtconsolationes quas non sperabam. Si enim possum, has celeriter plagas enumero. Primum quod mihi pax subducta est, quam cum Langobardis in Tuscia positis sine ullo publicae dispendio feceram. Deinde corrupta pace, de Romana civitate milites ablati sunt. Et quidem alii ab hostibus occisi, alii vero Narniis et Perusii positi; et ut Perusium teneretur, Roma relicta est. Post hoc plaga gravior fuit adventus Agilulphi, ita ut oculis meis cernerem Romanos more canum in collis funibus ligatos, qui ad Franciam ducebantur venales. Et quia nos qui intra civitatem fuimus, Deo protegente, manus ejus evasimus, quaesitum est unde culpabiles esse videremur, videlicet cur frumenta defuerint, quae in hac urbe diu multa servari nullatenus possunt, sicut in alia suggestione plenius indicavi. Et quidem de memetipso in nullo turbatus
Abbreviated transcription (Latin):
accusationis accepit÷ et cosdem qui accu¬
sati fuerant cp̃os conuocans. in eoꝵ consic¬
ctu libellos quos acceꝑat incendit dicens
Nos dii estis. a uero deo constituti. Ite. i
inter uos causas disponite ur̃as: quia dig¬
num non ẽ. ut nos iudicemꝰ deos. In qua
sententia pie domine sͥ magis ex humilita¬
te: quam illis aliquid p̾stitit ex reuercnta
impcnsa. Ante cum quoq pagam in re¬
publica principes fucrunt: qui uerum
cłm nescientes. deos ligneos & lapideos colt¬
bant: et tamcn coꝵ sacerdotib honorem
marimũ tribuebant. Quid gͥ mirum si
xp̃ianus imꝑator. ueri dei sacerdotes dig¬
netur honorare ÷ dum pagam ut pridira
pͥncipes. honorem impeniere saceraotib
noucrunt. qui chis ligneis et lapidcis sce
peccator homo sum: et qmia ommpotĩa
deo incessant̃ cotidie delinquo ÷ aliquod
mͥ apucd tremendum examen illius ẽe re¬
medium suspicor. si incessantib cotidie
plagis ferior. Et credo quia cundem om̃i¬

Expanded text:
accusationis accepit, et eosdem qui accuaccusationis accepit, et eosdem qui accusati fuerant episcopos convocans, in eorum conspectu libellos, quos acceperat, incendit, dicens: Vos dii estis a vero Deo constituti. Ite, et inter vos causas vestras disponite: quia dignum non est ut nos judicemus deos. In qua tamen sententia, pie domine, sibi magis ex humilitate, quam illis aliquid praestitit ex reverentia impensa. Ante eum quippe pagani in republica principes fuerunt, qui verum Deum nescientes, deos ligneos et lapideos colebant, et tamen eorum sacerdotibus honorem maximum tribuebant. Quid igitur mirum, si Christianus imperator veri Dei sacerdotes dignetur honorare, dum pagani, ut praediximus, principes honorem impendere sacerdotibus noverunt, qui diis ligneis et lapideis servpeccator homo sum; et quia omnipotenti Deo incessanter quotidie delinquo, aliquod mihi apud tremendum examen illius esse remedium suspicor, si incessantibus quotidie plagis ferior. Et credo quia eumdem omni
Abbreviated transcription (Latin):
aures prebeat: sed plus reb qͣm uerbis cre¬
dat. S acerdotib autem ñ ex terrena potesta¬
te cdñs nr̃ citius indignetur: s excellenti con
sideratione propt̃ cum cuius serm st̃. eis
ita dominetur. ut ctiam debitam reueren¬
tiam impendat. Nam in diumis eloquus:
sacerdotes aliquando dn. aliqñ angeli uo¬
cantur. Et ꝑ moysen de co qui ad uramen¬
tum deducendꝰ est. dicitur. Applica illum
ad deos: indelicet ad sacirdotis. Et rursũ
scͥptum ẽ. Diis non decrahes: indeliceo sa¬
cerdotib. Et ꝓpħa ait. Labia sacerdoris
custodiunt scientiam ÷ & legem requirem
ex ore ciuis: quia angłs dm̃i exercituum.:¬
Quid gͦ mirum si illos ur̃a pietas clignit᷑
honorare ÷ quib in suo eloquio honorẽ
tribuens. eos aut angelos aut deos ipse
etiam appellat deus : Eccliastica quoq
testatur historia: quia cum pie memone
constantino pͥncipi. scͥpto oblate accusat¬
ones contra cp̃os fuisscrt. libellos quicden

Expanded text:
aures praebeat, sed plus rebus quam verbis creaures praebeat, sed plus rebus quam verbis credat. Sacerdotibus autem non ex terrena potestate dominus noster citius indignetur, sed excesideratione propter eum, cujus servi sunt, eis ita dominetur, ut etiam debitam reverentiam impendat. Nam in divinis eloquiis sacerdotes aliquando Dii angeli vocantur. Nam et per Moysen de eo, qui ad juramentum deducendus est, dad deos", videlicet ad sacerdotes. Et rursum scriptum est: „Diis non detrahes", scilicet sacerdotibus. Et propheta ait: „Labia sacerdotis custodiunt scientiam et legem requirunt ex ore eius, quia angelus Domini exercituumQuid ergo mirum, si illos vestra pietas dignetur honorare, quibus in suo eloquio honorem tribuens, eos aut angelos, aut deos ipse etiam appellat Deus? Ecclesiastica quoque testatur historia quia, cum piae memoriae Constantino principi scripto oblatae accusationes contra episcopos fuissent, libellos quidem
Abbreviated transcription (Latin):
in loco patior minime ucnissem. In ea au¬
tem re quam de ariulfo phibui. quia to¬
to corde uenire ad rem publicam paratus
fuit: dum mͥ ñ creditur. ctiam mentitꝰ ẽẽ
deprehendor. Sed & si sacerdos non sum:
scio graucin hanc cẽ iniuriam sacerdoti.
ut ucritati seruicns. fallax credatur. Et du¬
dum nom: quia nodulfo plus est creditũ
dentur: plus qͣm meis assertionib creduli¬
tas impenditur. Et quidem si terre mee
captiuitas. ꝑ cotidiana momenta ñ excres¬
cerct: de despectione mea atq irrisione le¬
tus taccrem. Sed hoc me uehement̃ affligit.
quia unde ego crimen falsitatis tolero: inde
italia coticdic ducitur sub longobardorũ
iugo captina. Dumq meis suggestionib
in nullo creditur: uires hostium inimamt̃
ercrescunt. Hoc tamen pussimo dño sug¬
gero. ut de me mala omnia quelibet ex¬
istimet: de utilitate uͦ rei publice. & cansa
ereptionis italie. ñ quib libet facile pias

Expanded text:
in loco patior, minime venissem. In ea auin loco patior, minime venissem. In ea autem re quam de Ariulpho perhibui, quia toto corde venire ad rempublicam paratus fuit, dum mihi non creditur, etiam mentitus esse reprehendor. Sed etsi sacerdos non sum, scio gravem esse hanc injuriam sacerdoti, ut veritati serviens, fallax credatur. Et dudum novi quoniam Nordulpho plus est creditum dentur, plusquam meis assertionibus credulitas impenditur. Et quidem si terrae meae captivitas per quotidiana momenta non excresceret, de despectione mea atque irrisione laetus tacerem. Sed hoc me vehementer affligit, quia unde ego crimen falsitatis tolero, inde Italia quotidie ducitur sub Langobardorum jugo captiva; dumque meis suggestionibus in nullo creditur, vires hostium immaniter excrescunt. Hoc tamen piissimo domino suggero, ut de me mala omnia quaelibet existimet; de utilitate vero reipublicae et causa ereptionis Italiae non quibuslibet facile pias
Abbreviated transcription (Latin):
plicitas ponit᷑: ingilant̃ sepe prudentie aut
rectitudim sociatur. Unde ctiam de beato
iob scͥptum ẽ. Erat uir simplex & rectus. Eo
beatus paulus apłs ammonet dicens. Esto¬
te simplices in malo: et prudentes in bono.
Et ꝑ semccip̃am ucritas in cuangłio ammo¬
net dicens: estote prudentes sicut serpentes
& simplices sicut columbe: c̃ẽ ualde muti
le indicans. si aut simplicitati prudentia.
aut prudentiş simplicitas desit. Nt gͥ seruo
suos ad cuncta eruditos efficeret : cos esse
et simplices sicut columbas. & prudentes
ut serpentes ẽẽ uoluit: quatinus in eis et¬
pcraret. Ego gͥ qui in serenissimis dñorum
iussionib. ab ariulfi astutia deceptꝰ. nor
acdiuncta prucdentia simpler denuntior:
constat ꝓculdubio quia fatuus appellor.
Quod ita ẽẽ ego quoq ip̃e confiteor. Nam
si hoc pietas uestra tacet: cause clamant.
Ego ciim si fatuus non fuissem: ad ista to¬
leranda que int̾ longobardor gladios hoc

Expanded text:
plicitas ponitur, vigilanter saepe prudentiae aut plicitas ponitur, vigilanter saepe prudentiae aut rectitudini sociatur. Unde etiam de beato Job scriptum est: Erat vir simplex et rectus . Et beatus Paulus apostolus admonet, dicens: Estote simplices in malo, et prudentes in bono . Et per semetipsam Veritas in Evangelio admonet, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices le indicans, si aut simplicitati prudentia, aut prudentiae simplicitas desit. Ut ergo servos suos ad cuncta eruditos efficeret, esse eos et simplices sicut columbas, et prudentes ut serpentes voluit, quatenus in eis etraret. Ego igitur qui in serenissimis dominorum jussionibus ab Ariulphi astutia deceptus, non adjuncta prudentia simplex denuntior, constat proculdubio quia fatuus appellor, quod ita esse ego quoque ipse confiteor. Nam si hoc vestra pietas taceat, causae clamant. Ego enim, si fatuus non fuissem, ad ista toleranda quae inter Langobardorum gladios hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hunc se ꝓucrisse iactabat. penitꝰ ñ egere:
inimo canonicis auctoritatib sc̃itatis ac
alta sapicntib preualere: ad odium de¬
tractionemq famȩ illius magis magisq
conũsus est: libcralitatẽ pontificis. quia fa¬
melicis militib tam eccliastica qͣm publica
frum̃ta dunserat. subdolis assertionib re¬
prchendens. Cui gregorius utpote qui ꝓue¬
ctionc̃ suam diumo iudicio in cuiꝰ nimirũ
manu corda regum consistentia quocunq
uolucrit mnclmantur. ñ caducis humanis
fauorib deputabat⁊ uoce libera contradi¬
cens. his eum responsionib fregit. deturpa¬
ut: atq ĩnulla de futuro dei iudicio dis¬
screndo det̾ruit. In screnissimis inqͥt issio¬
nib suis dñoꝵ pictas. dum me de quib dã
redarguere studint: parcendo mͥ iimie
peꝑcit᷑. Nam in cis urbanc simplicitatis
uocabulo. me fatuum appellat. In scͥptura
etenim sacra cum in bona intelligentia sim¬

Expanded text:
hunc se provexisse jactabat, penitus non egere: hunc se provexisse jactabat, penitus non egere: imo canonicis auctoritatibus, sanctitatis ac alta sapientibus praevalere: ad odium detractionemque famae illius magis magisque conversus est, liberalitatem pontificis, quia famelicis 132 militibus tam ecclesiastica quam publica frumenta diviserat, subdolis assertionibus reprehendens. Cui Gregorius, utpote qui provectionem suam divino judicio, in cujus nimirum manu corda regum consistentia , quocumque voluerit, inclinantur, non caducis humanis favoribus deputabat, voce libera contradicens, his eum responsionibus fregit, deturpavit, atque nonnulla de futuro Dei judicio disserendo deterruit: « In serenissimis, inquit, jussionibus suis dominorum pietas, dum me de quibusdam redarguere studuit, parcendo mihi minime pepercit. Nam in eis urbanae simplicitatis vocabulo me fatuum appellat. In Scriptura etenim sacra cum in bona intelligentia sim
Abbreviated transcription (Latin):
lare: quia sicud ꝑseuerantib in culꝑa di¬
srictos: ita resipiscentib nos benignos de¬
nt cẽ ad ueniam. Dostquam gͦ fratuitas
nla apłice sedis cõmunionẽ se ꝑcepisse cog¬
nostit: ꝑsonam ad nos transmittat. que
Dallium tͥ deferendum ex more ꝑcipiat.
am quem adiodum illicita ꝑpetrari ñ
patunur: sic ea quȩ sunt consuctudinis
ioi negamuis. Licet auitẽ adi hec conceden¬
da dispositio nos loci nr̃ uocau̾it: multum
tamen a nob̃ petitio dulcissimi atq ercel¬
lentissimi filii nr̃i domni galligici erarchi
ut temꝑantiꝰ erga te ageremus eregit. Cinus
ꝑtulimus. nec potumꝰ contristari.
Reterea cupidissimus ac tenacissimꝰ im¬
ꝑator. qͥ consuetudinib antiquissimis
dationes. legionum quoq milites frequen¬
tissime sicut romanoꝵ narrat hystoria de¬
fraudabat. cernens gregorium contra om̃s
mundi strepitꝰ augustalib defensionib.
quarum suffragio ad artem pontificatus

Expanded text:
lare: quia sicut perseverantibus in culpa dilare: quia sicut perseverantibus in culpa districtos, ita resipiscentibus nos benignos decet esse ad veniam. Postquam ergo fraternitas tua apostolicae sedis communionem se reparasse cognoscit, personam ad nos transmittat, quae pallium tibi deferendum ex more percipiat. Nam quemadmodum illicita perpetrari non patimur, sic ea quae sunt consuetudinis non negamus. Licet autem ad haec concedenda dispensatio nos loci nostri vocaverit: multum tamen a nobis petitio dulcissimi atque excellentissimi filii nostri, domni Callinici exarchi, ut temperantius erga te ageremus, exegit; cujus pertulimus, nec potuimus contristare. » 16. Praeterea cupidissimus ac tenacissimus imperator, qui consuetudinibus antiquissimis dationes, legionum quoque milites frequentissime, sicuti Romanorum narrat historia, defraudabat, cernens Gregorium contra omnes mundi strepitus, augustalibus defensionibus, quarum suffragio ad arcem pontificatus
Abbreviated transcription (Latin):
linatis scdm iussum gregorui de cunctis hu¬
militer satiffecisset: castorius cartulariꝰ con¬
solatoriam ei epłam prebuit. uerbis grego¬
rn asserentem. Quamus culpabilib orddi¬
nationis tue pͥmordiis. grauem aliam ꝑ in¬
obedientiam culpam addideris : nos tamen¬
aplice sedis auctoritatem eo quo decuit mo¬
deramine demꝑantes. nunquam contra
te usq ad hoc quod causa poscebat erar¬
simus: sed ut longus se ingratitudo nr̃a
quam tu tͥ ercitasti ꝓduccret ⁊ credita nos
sollicitudo uehement̃ angebat. ne quedam
illicita quȩ de te audieramus negligenter
omittere uideremur. Quȩ si bene consideres:
ippse te satisfacere differendo firmabas: atq
te hoc aducisum te zelum nr̃m acrius inci¬
cabas. At ubi salubri tandem consilio usꝰ.
uigo te obedientie humilit̃ submisisti. et
dilectio tua penitentiam agens cligna se ut
deputauimus satisfactione purgauit ÷ tecl¬
ditam tͥ grãm fraterne caritatis intellige.
at: in nostro te receptum consortio gratu¬

Expanded text:
linaris secundum jussum Gregorii de cunctis humiliter satisfecisset, Castorius chartularius consolatoriam ei epistolam praebuit, verbis Gregorii adserentem: « Quamvis culpabilibus ordinationis tuae primordiis grave malum per inobedientiae culpam addideris, nos tamensedis apostolicae auctoritatem eo quo decuit moderamine temperantes, nunquam contra te usque ad hoc quod causa poscebat exarsimus. Sed ut longius se ingratitudo nostra quam tu tibi excitasti produceret, credita nos sollicitudo vehementer angebat, ne quaedam illicita quae de te audieramus, negligenter omittere videremur. Quae si bene coipse per te satisfacere differendo firmabas, atque ex hoc adversum te zelum nostrum acrius incitabas. At ubi salubri tandem consilio usus, jugo te obedientiae humiliter submisisti, et dilectio tua poenitentiam agens, digna se, ut deputavimus, satisfactione purgavit, redditam tibi gratiam fraternae charitatis intellige, atque in nostro te receptum consortio gratu
Abbreviated transcription (Latin):
sublimes. Sed quia mos optinuit in sancta
eccłia. uniuscunisq apł̃i festa specialit̃ quo
die celo sit natus & coronatus. ut in illo ce¬
lebretur: nos hodierna die beati mathie
duodecum apł̃i natalem tanta ueñatione
excolere debemus: quanta ut preclictũ ẽ
int̾ apłos mirabilit̾ electum eẽ comꝑimus.
ne auctoritatis magneq excellentie sacram̃¬
tum ẽ. & a beato luca euangłista narratum:
rare. Ait enim p̃fatus euangłista. Exurgens
autẽ petrus in medio fratrum dixit. Frat
dũ turba hominũ simul fere centum iugin

Expanded text:
sublimes. Sed quia mox obtinuit in sancta sublimes. Sed quia mox obtinuit in sancta Ecclesia ut uniuscujusque apostoli festa specialiter quo die coelo sit natus et coronatus, in illo celebrentur; nos hodierna die B. Matthiae duodecimi apostoli natalem tanta veneratione excolere debemus, quanta, ut praedictum est, inter apostolos mirabiliter electum esse comperimus. nae auctoritatis magnaeque excellentiae sacramentum est, et a B. Luca evangelista narratum; rare. Ait enim evangelista: 4. « Exsurgens autem Petrus in medio fratrum, dixit erat autem turba hominum simul
Abbreviated transcription (Latin):
latum ꝑderet: iste uir dñi in loco illius sor
catio in iudea: sicuti sanctis apł̃is petro¬
larum. om̃ium festa scõꝵ celebrari condeo
rund÷ qͥ comederunt cum illo ac biberui
omnẽq illius efficatiam sitibundo pecto
Et alibi. Hii sunt fr̃s mei. Magnamq in¬
suꝑ uicissitudinẽ illis conferens: gaudete
inquit & exultate qͦd noĩa ur̃a sccipta suã
in celis. Hoc ip̃o quia annuente ita conue¬
nit. ꝑpt̃ hanc excellentiã illoꝵ sollẽpnitatt
sub una festiuitate m̾ito celebrari congriũ
uarat: sicuti cõmunẽ uitã atq consortum
cum dño habuerunt. Nam & beatꝰ icromimꝰ
hoc astruens in martirologio qͥd chromalis
& eliodoro ep̃is edidit: coniunctos eos censuit
ordinare dicens. Sane in pͥma parte libelli
mei om̃ium apłoꝵ festa oportunissime scrip¬
simus: ut dieb uariis ñ uideant᷑ diuidi. qͦs
una dignitas apł̃atus. in celesti gła fecit esse

Expanded text:
latum perderet; iste vir Domini in loco illius sortlatum perderet; iste vir Domini in loco illius sortcatio in Judaea, sicuti sanctis apostoolarum omnium festa sanctorum celebrari condecet, erunt, comederunt ac biberunt, omnemque illius efficaciam sitibundo pectore Et alibi: Hi sunt fratres mei . Magnamque insuper vicissitudinem illis conferens: Gaudete, inquit, et exsultate, quia nomina vestra scripta sunt in coelis . Hoc quia ipso annuente ita convenit, propter hanc excellentiam illorum solemnitates sub una festivitate merito celebrari congruum fuerat, sicuti communem vitam atque consortium cum Domino habuerunt. Nam et B. Hieronymus hoc astruens in Martyrologio quod Chromatio et Heliodoro episcopis edidit, conjunctos eos censuit ordinare, dicens: Sane in prima parte libelli mei omnium apostolorum festa opportunissime scripsimus: ut diebus variis non videantur dividi quos una dignitas apostolatus in coelesti gloria fecit esse
Abbreviated transcription (Latin):
silio censuisset mundum langui¬
dum clem̃tissime uisitare : suumq plas¬
ma de potestate diabolice fraudis mirabi
annoꝵ possederat: ille qui erat rex regum
& dñs dñantium. sub potestate humani re¬
gis octauiam scilicet augusti. humiliter
nasci dignatus ẽ. Et ille qui erat creator ce¬
li ac t̾re: carnis nr̃e fragilitatẽ susciꝑe ñ ẽ
dedignatus. Ac deinde ꝑ incrementa cres¬
cens ut effectum uere incarnati gri onis sue
ostenderet ÷ qm̃ quidem ille cẽt r uerus ds
qui duodecim horis lucebat: duodetĩ apłos
eligere censuit. Deinde ad similitudinẽ sep¬
tuaginta duarum linguarum. septuagin¬
ta duos discipulos elegit: binosq misit ad
p̃dicandum. Int̾ quos siquidem beatꝰ ma¬
thias sc̃e p̃dicationis ministerium suscipieis¬
ita se humilit̃ diuinis subdidid preceptis:
ita fideliter predicando. ad sc̃e matris eccł̃ie
gremium. ethnicum ppłm ꝑducere curauit.
ut admodum acceptabilis & deuotissimus
xp̃o factus: cum traditor ille iudas dñrꝑ

Expanded text:
silio censuisset mundum languidum clementissime visitare, suumque plasma de potestate diabolicae fraudis mirabilamplius annorum possederat ille qui erat Rex regum et Dominus dominantium sub potestate humani regis, Octaviani scilicet Augusti, humiliter nasci dignatus est; et ille qui erat Creator coeli et terrae carnis nostrae fragilitatem suscipere non est dedignatus. At perinde per incrementa crescens, ut effectum verae incarnationis suae ostenderet; quoniam quidem ille esset verus dies, qui duodecim horis lucebat, duodecim apostolos eligere censuit: deinde ad similitudinem septuaginta duarum linguarum, septuaginta duos discipulos assumpsit, binosque misit ad praedicandum. Inter quos siquidem B. Matthias sis humiliter totum subdidit praeceptis, ut fideliter praedicando ad sanctae matris Ecclesiae gremium, ethnicum populum perducere curaret. Unde admodum acceptabilis et devotissimus Christo factus, cum traditor ille Judas Deum p
Abbreviated transcription (Latin):
tem etherio ep̃o. Quamuis triste uobis sit
ualde qͦd loquimur. atq frat̾na nos magis
compassione urgeat. qͣm aliquid de auditis
diffinre ꝑmittat: suscepti tamtn sollicitudo
regiminis. eor nr̃m instanti pulsat aculeo.
magna nos eccł̃ns cura ꝓspicere : & anteqͣm
harum possit utilitas deꝑire. quid fieri de¬
incurrisse. ut quȩ mente alienata agere
soleat: gemitus & fletus audire sit. Ne
ergo languente pastore grex qͦd absit in¬
sidiatoris dentib lamandus exponatur.
uł eccl̃ie ipsius utilitates deꝑeant: cauta
nos necesse ẽ ꝓuisione tractare. Et ideo qͥc
inuente ep̃o. quem ab officio suo necc̃itas
infirmitatis ñ crimen abducit. alium loco
eius nͥ recusante eo nulla suit ratio ordi¬
nari: si int̾ualla egͥtudinis habere ẽ solitꝰ:
ip̃e data petitione. ne se ult̾ius ad hoc mi
& alium loco suo expetat ordinandum.
Quo facto: omnium sollempni electione
alter qui dignus fũit ep̃c consecretur ⁊ si

Expanded text:
tem Etherio episcopo: « Quamvis triste nobis sit valde quod loquimur, atque fraterna nos potius compassione urgeat quam aliquid de auditis definire permittat, suscepti tamen sollicitudo regiminis cor nostrum instanti pulsat aculeo, magna nos ecclesiis cura prospicere, et antequam harum possit utilitas deperire, quid fieri dessionem capitis incurrisse, ut quid mente alienata agere soleat, gemitus et fletus audire sit. Ne ergo languente pastore, grex, qsidiatoris laniandus dentibus exponatur, vel Ecclesiae ipsius utilitates depereant, cauta nos necesse est provisione tractare. Et ideo quia vivente episcopo quem ab officio suo necessitas infirmitatis, non crimen abducit, alium loco ejus, nisi recusante eo, nulla sinit ratio ordinari, si intervalla aegritudinis 1218 habere est solitus, ipse data petitione non se ulterius ad hoc mint alium loco suo expetat ordinandum. Quo facto, omnium solemniter electione alter qui dignus fuerit episcopus consecretur; sic