comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scesi pẽecuniam m̾solius hoc
cau. accessionctua ñucctu.
¶Itsi absente teis quinegr
tua indebatu ammnistrare.
seruum mich uendidit tu¬
qrreu̾sꝯ ratum habũis om¬
nmodo cua accessioneurar
¶Itsi mpigno ded̃is. et ꝯuen¬
erit nisi peccuniam soluissẽ

Expanded text:
sed si pecuniam mihi solueris, hoc casu accessione tua non utetur. Item si absente te is, qui negotia tua uidebatur administrare, seruum mihi uendiderit tuque reuersus ratum habueris, omnimodo accessione utar. Item si mihi pignori dederis et conuener
Abbreviated transcription (Latin):
Enuł. IEIusucapione ira
seruatur uirctiam siminim
momento nouissimi diei¬
possessasit res nicħoꝰ. replc̃a¬
curusneapio. nec totꝰ dies
exigituradexplendum con¬
stitũtum ep̃c. ¶ Accessi õ possõ
nis fit non solam tp̃ris quo
apudcum fuit uñqͥs eiitł
ctcio quiciuendidit und̾ tu
cmisti. ¶Setsimedio aliqͥs
exaccorib ñ posseditp̃oeden¬
tumi auctoꝵ possõ. non ꝓdit¬
non possidet auctoris possõ
acccdẽ pot̾. ¶It aditiendũ
c̃ und̃ emisti. aut uñ is emir
cuitu memendum manda

Expanded text:
um. In usucapione ita seruatur, ut, etiamsi minimo momento nouissimi dieipossessa sit res, nihilo minus repleatur, usucapio, nec totus dies exigitur ad explendum constitutum tempus. Accessio possnis fit non solum temporis, quod apud eum fuit, unde is emit, sed et qui ei vendidit, unde tu emisti. sed si medius aliquis ex auctoribus non possederit, praecedentium auctorum possessio non non possidet, auctoris possessio accedere potest. Item adiciendum est, unde emisti, aut unde is emit, cui tu emendum manda
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ afilio ulseruo rememero
accessio cp̃ris quo ap̃prem
auc dñm fuit itadanda ẽ mͥ
si aut uoluntate pris dĩnuc.
auccum ad ministrrtonẽ pec¬
culubret.uendiditt̾ͥdanda
ẽ accessio cum coꝙ. ap̃ pupil

Expanded text:
si a filio uel seruo rem emero, accessio temporis et quo apud patrem aut dominum fuit ita danda est mihi, si aut uoluntate patris dominiue aut cum administrationem peculii haberet uendidit. Item danda est access
Abbreviated transcription (Latin):
auł. UIqui accessionis leco
pittunt in lemorem cam
accipi possunt.in detiorer ñ
possunt.⁊do si aixo mo stipła¬
t sum a fidenissore mant ti¬
tio meliorem eam eẽ fidius¬
tiosoluc. ꝙ si arcomͥ auctito¬

Expanded text:
um.Hi, qui accessionis loco promittunt, in leuiorem causam accipi possunt, in deteriorem non possunt. ideo, si a reo mihi stipulatus sim, a fideiussore mihi aut Titio, meliorem causam esse fideiustio soluere. quod si a reo mi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmittatur. s ħ stipło non com¬
mittitur siꝑat. sicrestaurare.
id ꝙ exnccitate refitiende clo
ceca rescindat. ¶Siquis pur¬
ganti m̾clorenni uł refitiẽti
opr nouum nuntiaiu̾t rectis¬
sime diocturꝯtẽpta nintiatõ¬
ne me posse refic̾e id ꝙiam ĩsti¬
tucram. set et dãpni infecti ca¬
utionem pollicetur quenõ cõ¬

Expanded text:
mittatur. sed haec stipulatio non committitur, si paratus sit restaurare id, quod ex necessitate reficiendae cloacae causa resciderat. Si quis purganti mihi cloacam uel reficienti opus nouum nuntiauerit, rectissime dicetur contempta nuntiatione me posse reficere id quod institueram. Sed et damni infecti cautionem pollicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃m siue minissum hẽs. quo
usq det̾ior sit usꝰ ei fiat resti¬
tuatur. It nequid fiat ĩmitat¬
adpublicas cloaças ꝑtinz. ne
quid ad cloacas ĩmittat ne¬
ue fatiat quous detior sic nc¬

Expanded text:
ctum siue ea immissum habes, quo usus eius deterior sit fiat, restitua‹s›. item ne quid fiat immittatad publicas cloacas pertinet, ne quid ad cloacam immittas neue facias, quo usus deterior sit n
Abbreviated transcription (Latin):
uend̾e. ac ꝓħ̾ ẜuare nec ꝑ h̾occid̾e
solent. ¶Incola ẽ qui mnaliqua
ct̃ qui in aliciꝰ oppidi ẜurb ita
offm̃ priuati hõis exquo comod̾
adsingłos uniu̾sosq cuies rc̃.p.
puenit. ¶Aduena ẽ quem greci
quidam dc̃os auintexeoqr mini¬
bo applłata urbareẽ aratro deffini¬
reecuanis ait urbum opplłaricur¬
uatum aratri ꝙ inurbe ꝯdenda
ẽ. utrum de toto an de ꝑte sigcit.
et ideo quisuum iuret non ee adi¬

Expanded text:
uendere ac per hoc seruare nec occidere solent. 'Incola' est, qui aliqua etiam qui alicuius oppidi finibus ita m priuati hominis, ex quo commodum ad singulos uniuersosque ciues remque peruenit. 'Aduena' est, quem Graeci quidam dictos aiunt ex eo, quod inibo appellata est: urbare est aratro definire. et Uarus ait urbum appellari curuaturam aratri, quod in urbe condenda est, utrum de toto an de parte significat. et ideo qui iuret suum non esse, adi
Abbreviated transcription (Latin):
Ui uenenum dic adicẽ d utri
malum anbonun ẽet. Namet᷑
medicam̃ta uenenast̃.qr eo
nõie õe ꝯtinetur ꝙ adħitum
naturam eio cui adħitu eẽt

Expanded text:
ui 'uenenum' dicit, adicere debet, utrum malum an bonum: nam et medicamenta uenena sunt, quia eo nomine omne continetur, quod adhibitum naturam eius, cui adhibitum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
mĩo dotem reddinontm̃ diuor¬
tium s mortem contin̾et. hoc ẽ
an dehoc quoq cãu õhentes qͦr¬
sentiunt.set multiputant de hoc
id actum eo pacto ut nlło caure¬
manet dos apud mantum .lex.
Unntus mutius sceuola uł srag¬

Expanded text:
iuortium, sed et mortem contineret, hoc est an de hoc quoque casu contrahentes senti‹r›ent, et multi putabant hoc id actum eo pacto, ut nullo casu remaneret dos apud maritum. 241 Quintus Mucius Scaeuola libr
Abbreviated transcription (Latin):
noncẽ labeo aitqr płeqz naues si¬
pars nauis loetur. artemon at
mag̾ addicam̃tum qͣm parsi
nau̾is ẽ. ¶ Inter proiectum et

Expanded text:
non esse Labeo ait, quia pleraeque naues sipars nauis habetur: artemo autem magis adiectamento quam pars nauis est.Inter 'proiectum' et
Abbreviated transcription (Latin):
adusꝯ cum ꝓ quofideiussi
ul mandat̾i uł neg̾oꝵ gestoᷤ¬
rm. ¶Eidenissor et ipeob¬
ligatur. et ħrdem obligatũ
relinquidcum reilocum ob¬

Expanded text:
aduersus eum, pro quo fideiussi, uel mandati uel negotiorum gestorum.Fideiussor et ipse obligatur et heredem obligatum reli‹n›quit, cum rei locum op
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ipoiure ꝑfc̃am donatom am¬
biginon pot᷑. ¶ Siquis ali¬
qu̾em alatruncuus uł hosti¬
b enpuit. et aliquid ꝓeo ab
np̃o accipiat ħ donato irreuo¬
laboris applłanda ẽ ꝙ ꝯtẽpla¬

Expanded text:
ipso iure perfectam donationem ambigi non potest. Si quis aliquem a latrunculis vel hostibus eripuit et aliquid pro eo ab ipso accipiat, haec donatio inrevolaboris appellanda est
Abbreviated transcription (Latin):
corpis ꝯ̃naturamꝙ febrema¬
ꝓpcuant igitursi reuudicãde
tp̃r. ut̾ exlictigatoribꝰ febre
differentiam Namsiquis sã
alias ac robustus tp̃riudicã¬
dilcuissima febrecoriept fue¬
ne aut siquis ram febremuete

Expanded text:
contra naturam, quem febrem appellant? igitur si rei iudicandae tempore alter ex litigatoribus febrem differentiam: nam si quis sanus alias ac robustus tempore iudicandi leuissima febre correptus fuerit, aut si quis tam uete
Abbreviated transcription (Latin):
Ctus legittiniqui nõ
rccipiuñt diemułcon¬
ditionem uelutiemã¬
cipatio acceptilatio ħr¬
ditatis aditio ẜui op¬
tio datio tutoris into¬
tumuitiantur ꝑ tp̃ris
uł conditionis adice¬
tionem. non numqͣm
tamen actus sup̃sc̾pti
tacite recipiunt q̃ aꝑte
comp̃hensa uitia affe¬
runt. Nam siacceptu

Expanded text:
ctus legitimi, qui non recipiunt diem uel condicionem, ueluti ‹e›mancipatio, acceptilatio, hereditatis aditio, serui optio, datio tutoris, in totum uitiantur per temporis uel condicionis adiectionem. nonnumquam tamen actus supra script‹i› tacite recipiunt, quae aperte comprehensa uitium adferunt. nam si acceptu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ m̾hanc actoem ut ñ dñium
accipiam. s illd̃ solum qd exbo¬
nis meis. hoc ẽ ex suba ṁa res
ablatacẽ ꝓponatur. ¶Etgna¬
lit̾diq̃id̃ ẽ exquio cãis furti
accõ mͥ ꝯpecit in remclam fẽa
exhisd cãis bre mehac accċer
Dicẽt as ut quinobrem depõi¬
didisi int̾sit nr̃a ñ ẽẽ iaptam.
namet furti accõe ñ hemo heo
si inre depoita culpã quo reꝓ¬
misi uł p̾cium depoitõis ñ qͣi
m̃cedẽ accepiutilis dicend ẽ.
ecsi cess accio furtiobrem de¬
tionemqr non minima diffra
qui ui rapint.cũ ille celsmr
delictum hic public. et crimẽ
et̃ ꝓublicumadmittat. siqs gͥ¬

Expanded text:
 hanc actionem, ut non dominium accipiamus, sed illud solum, quod ex bonis meis, hoc est ex substantia mea res ablata esse proponatur. Etex quibus causis furti mihi actio competit in re clam facta, ex hisdem causis habere me hanc actionem. dicet aliquis: adquin ob rem deposididi 'si intersit nostra non esse raptam': nam et furti actionem habeo, si in re deposita culpam quoque repromissi uel pretium depositionis non quasi mercedem accepi. Utilius dicendum est et si cesset actio furti ob rem detionem, quia non minima differequi rapit, cum ille celet delictum, hic publicet et crimen etiam publicum admittat. si
Abbreviated transcription (Latin):
so fu̾it cum io agctiut c̾to
diesistẽs auꝑfc̃a erit stipło. nõ
seco acii quod ponde nũo. men¬
sura uecontinetur. si non adiec¬
tionc pondis nũi. mensuresti¬
pulatꝰ ẽc̃m.uł insulam edifi¬
cari non demonstrato leco. uł
funddari.nadiecto nõie. ¶ꝙ
si ⁊bimtio idagebaturut qͦc̃¬
q dicsist̾es. uł si nõ stetisses
pectimiamdares. quasi quelib
bit.nec añmittetur qͣm fu̾it
decłatum reum ꝓmittendr
sisti non posse. ¶ Secetsista
stipulatꝰ fu̾o. si incapitolum

Expanded text:
s fuerit, cum id ageretur, ut certo die sisteres, inperfecta erit stipulatio. non secus ac si quod pondere numero mensura continetur sine adiectione ponderis numeri mensurae stipulatus essem, uel insulam aedificari non demonstrato loco, uel fundum dari non adiecto nomine. quod si ab initio id agebatur, ut quocumque die sisteres et, si non stetisses, pecuniam dares, quasi quaelibebit, nec ante committetur, quam fuerit declaratum reum promittendi sisti non posse. Sed et si ita stipulatus f
Abbreviated transcription (Latin):
sa fiuitscondictio furioso acqui¬
xiturIam exquibꝰ cãis igno¬
rantib nb accc̃es acquirun¬
tur exhiisdem etiam furiosi
nõie inciꝑit agiposse. ¶Ue¬
uiticum ẜuden stipulatur.
cum finrumeit fit.aut dãp¬
numcidando in legem acqͥli¬
amcommitctur. ¶Aut si for¬
tecumcreditor fũat fraudan¬
dicio cã debitor aliciurem tra¬
didit. idemq exit. et silegetuz
ciuł si fidcicomissum eielin¬
quatur. ¶tem sus quisuo
alicno credid̾at furere ceperit
deindeseruz inrem domini
id quod inutuum acceperat
uercerit. furioso condictio ac¬
quiritur. ¶Itemsi alienã pec¬
cuniam credendi ca quis de¬
derit deinde compos mentis
ẽc̃desierit ꝓxa consumpta ea
inrem que dr u̾ndica tõsẽt ĩ¬

Expanded text:
condictio furioso adquiritur: nam ex quibus causis ignorantibus nobis actiones adquiruntur, ex isdem etiam furiosi nomine incipit agi posse: ueluti cum seruus eius stipulatur, cum furtum ei fit, aut damnum ei dando in legem Aquiliam committitur, aut si forte, cum creditor fuerat, fraudandi eius causa debitor alicui rem tradiderit. idemque erit, si legetur ei uel fideicommissum ei relinquatur.Item si is, qui seruo alieno crediderat, furere coeperit, deinde seruus in rem domini id quod mutuum acceperat uerterit, furioso condictio adquiritur.Item si alienam pecuniam credendi causa quis dederit, deinde compos mentis esse desierit, postea consumpta ea in rem, quae dicitur vindicatio, et i
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ami que abalio possidetur
petimnꝰ. et semꝑ adusꝯ cum
gritꝰ ẽ nb̃ adfaciendum aliqͥ
ułdandum. et scmꝑ aduers
cundem lccum ħt. ¶Accões
lutiemendo. undendo. locado
conclucendo. et cet̾is siłibus.
¶Exfc̃o acco ẽ quociens exeo
teniquis incipit qd̃ ip̃r. ⁊ dini¬

Expanded text:
nostram, quae ab alio possidetur, petimus: et semper adversus eum gatus est nobis ad faciendum aliquid vel dandum: et semper adversus eundem locum habet. Actionum luti emendo uendendo locando conducendo et ceteris similibus. ex facto actio est, quotiens ex eo teneri quis incipit, quod ipse admi
Abbreviated transcription (Latin):
si telo se defendat teliat appł¬
latcr. et ferium. et fustis. et la¬
pis. et deniq cẽ qd̃ necendicã.
lctursignificatur. ¶Cu fur¬
tiactio ad pene psccutom p

Expanded text:
si telo se defendat. teli autem appellatione et ferrum et fustis et lapis et denique omne, quod nocendi causa habetur, significatur. Cum furti actio ad poenae persecutionem p
Abbreviated transcription (Latin):
q possidear qui rogntꝰ sic. du¬
birandumẽ. place̾t ãt penes i¬
no dat. eẽt penes cum qui ro¬
gass. qr is possideat corpore pe¬
nes dñm qui nõ discessit aĩo a¬
possõnc. quo quis loco p̾cano
antpossideat. aur cepir posside

Expanded text:
ui rogatus sit, dubitatum est. placet autem penes rio datus esset, penes eum qui rogasset, quia posside‹a›t corpore, penes domin‹u›m, quia non discesserit animo possessione.Quo quis loco precario aut possideat aut coeperit posside
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ictii. obstabir exceptio.
¶Idem erit ꝓbandum. etsi
duo corꝑafuint petita mo
alt̾utium corp petatur. na
nocebitexcepcio. ¶t fund
siquis pctieritmor arbore
excisamereo fundo. petat
aut insulam petierit. de ind
aream perar ułtigna uł lap¬
des pecat ¶Itsi naues petie¬
ro prea singulas tabłas nẽ
dicem¶ Si ancillam p̾gnãtẽ
pot. cociens candrem agi
quociens ap̾ iudicem posti¬
rem q̃itumẽ. In hus g fere
hõib exceprio nocet. ¶Sc̃c
incementis et tignis diue.¬
sum c. namis qui insula
pctir sicementa. ułligna. i
quid aliud suumperĩt inca
Sditione ẽ ut iudeaturalid
pet̾e. et eĩ cuiinsula c̃ nõ ut¬
q. etcementasunt /Denio¬

Expanded text:
 peti, obstabit exceptio. idem erit probandum et si duo corpora fuerint petita, mox alterutrum corpus petatur: nam nocebit exceptio. item si quis fundum petierit, mox arbores excisas ex eo fundo petat, aut insulam petierit, deinde aream petat, vel tigna vel lapides petat: item si navem petiero, postea singulas tabulas vindicem: si ancillam praegnatempotest totiens eandem rem agi, quotiens apud iudicem posterirem quaesitum est. In his igitur fere omnibus exceptio nocet: sed in cementis et tignis diuersum est: nam is, qui insulam petit, si cementa uel tigna uel quid aliud suum petat, si ea condicione est, ut uideatur aliud petere: etenim cuius insula est, non utique et cementa sunt: deni
Abbreviated transcription (Latin):
rc̃. Nes que in controu̾siam
sunt non debentapcuratoreçe¬
co maiestatis reo patoħorde ꝑ
pirgare innocentiam mortui
distr̃actione bonorum suspẽdi
usserunt. et gn̾ali ꝓhibucr̾t
rem distrahi ãꝑcuratore q̃ ẽcc
incontrousiasres ãt nexas i¬
pignori distrale ꝓcuratoresi
possunt. S si ante res alii obli¬
gatesunt. nuc pignoris non
d ꝓcurator io creditor ledere.
S siquid supfluumẽ inre per¬
mittitur ꝓciratori uende ca
lege u̾ inprimis c̃ditorib pec¬
de̾ntib satiffiat. et siquid sup¬
fluum ẽ fisco inferatur Aut si
or iubebit peccuniam qͣmdbi
se non suscipe diu prdipͥsit. l¬

Expanded text:
ibus Res, quae in controversia sunt, non debent a procuratore Caeto maiestatis reo, parato herede purgare innocentiam mortui, distractionem bonorum suspendi iusserunt, et generaliter prohibuerunt rem distrahi a procuratore, quae esset in controversia. Res autem nexas pignori distrahere procuratores possunt. sed si ante alii res obligatae sunt iure pignoris, non debet procurator ius creditorum laedere: sed si quidem superfluum est in re, permittitur procuratori uendere ea lege, ut inprimis creditoribus praecedentibus satisfiat et si quid superfluum est, fisco inferatur, aut, si or, iubebit pecuniam, quam deberi se non suscipere diuus Pius
Abbreviated transcription (Latin):
se non suscipe. et adiccit et illũ
dignum fuisse punn ꝑtam
turpica que in iudioso comẽto
et n durum c̃ẽ indebatur ĩul¬
tro uenientem penamstatũs
Sicut nuntiare cam nemo
cogitur.ita lib̾m arbitnum de
to detuliss plane iṗseruntd¬
latorcinaudiendum uolen¬
tem alite desist̾e.si sib̾mada¬
torcin subtractum queratur.
sol. agc institũat nonsita mẽ¬
tionc mandatoris sipꝰcadsis¬
tat p̾tendens mand atorem

Expanded text:
adiecit et illum dignum fuisse puniri pro tam turpi tamque inuidioso commento, et nisi durum esse uidebatur in ultro uenientem poenam statuere. Sicut nuntiare causam nemo cogitur, ita liberum arbitrium desto detulisset. plane rescripserunt delatorem audiendum uolentem a lite desistere, si sibi mandatorem subtractum queratur. solus agere instituerat non habita mentione mandatoris, si postea desistat, praetendens mandatorem
Abbreviated transcription (Latin):
in hostium pot̾ate puen̾it. mor
natus filis en uxore ducta fĩ¬
liꝯ eiꝰ filiam ꝓcreau̾it. ac tũc
polimimio auꝯ reu̾sꝰ fuit oĩa
li uł p̾dones appellantu et iõ
qui alatronib capto ẽ seruo
latronum non ẽ.nec prlimi¬
nium illi ncc̃arium ẽ.¶Abro¬

Expanded text:
in hostium potestatem pervenerit, mox natus filius eius uxore ducta filium vel filiam procreaverit ac tunc postliminio ali vel praedones appellantur. et ideo qui a latronibus captus est, servus latronum non est, nec postliminium illi necessarium est: ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ c̾ca dic ꝓmissum.urstati
daripot. totumenim mediũ
tp̃c adsolũndum lib̾m ꝓmis¬
sori relinquitur. acqui ꝓmi¬
sit si a̾d fc̃m sit. ułcum aliq
fc̃m fu̾it. nisicum id fu̾it de¬

Expanded text:
ta die promissum uel statim dari potest: totum enim medium tempus ad soluendum liberum promissori relinquitur: at qui promisit 'si aliquid factum sit' uel 'cum aliquid factum sit', nisi cum id fact
Abbreviated transcription (Latin):
quis uti frulicẽ sibi brdiq
suo stipulato sit.uideamzan
łors exstipulatuag̾e possit. et
puto posse. l diuersisint fruc¬
co. nam et siur agẽstipłetur.
sibi ħrdiq suolicẽ idem ꝓba¬
uimꝰ.Siquis dolũ malũ
ꝓmissoris łordisq eiꝰs ab eẽ.i
uclit. suffic̾e ab ec̃. ab futurũ¬
płium dolo cau̾e uelit. nccͣa¬

Expanded text:
i frui licere sibi heredique suo stipulatus sit, uideamus, an heres ex stipulatu agere possit. et putem posse, licet diuersi sint fructus: nam et si ire agere stipuletur sibi heredique suo licere, idem probauerimus. Si quis dolum malum promissoris heredisque eius abesse uelit, sufficere 'abesse afuturumplurium dolo cauere uelit, necessa
Abbreviated transcription (Latin):
Is quipupilli tutelamãmistra¬
re ceꝑat cessit amĩstratõem con¬
tucorisuo.et stipłatꝯ ẽ rem pup¬
c̃. cum obligat. futur. cẽrpu¬
pillo si alrrecesẜit. ¶Siquis
insulam fatiendam ꝓmiẜit
aucconduxit.dem abaliquo
insulamstipulatori fi stipłat
sit aut siquis cum ꝓmisisset
titio fundum meuum datu¬
iumautsus non dediss penã
scdaturum stipłat. ameruo
fu̾it fundum titio daturũ. Itẽ
siquis idemlccaut fatiendũ
lem exlocato accc̃em. Siqͥs
leat stipło. Undeetsipcuratori
iures lebit etsic̃ditorimoqr¬
int̾ẽma ne uł penadmittat.
ułp̾dia distrahantur quepig¬
noridataerant. ¶Siquisita
stipłatꝰ fuu̾it illumsistas. nila
c̃a ẽ cur non obligo ⁊stets Edẽ
sacram.ułiccum religiosu
hedificarestipłrri possumꝰ au¬
qquin nec exlocato age̾ possu

Expanded text:
is qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est, rem pupest, cum obligatus futurus esset pupillo, si aliter res cesserit. Si quis insulam faciendam promiserit aut conduxerit, deinde ab aliquo insulam stipulatori fieri stipulatus sit: aut si quis, cum promisisset Titio fundum Maeuium daturum aut, si is non dedisset, poenam se daturum, stipulatus a Maeuio fuerit fundum Titio datu iri: item slem ex locato actionem. Si quis leat stipulatio. Unde et si procuratori uires habebit: et si creditoriea, ne uel poena committatur uel praedia distrahantur, quae pignori data erant. Si quis ita stipulatus fuerit: 'illum sistas?', nulla causa est, cur non obligatio constat. Aedem sacram uel locum religiosum aedificari stipulari possumus: alioquin nec ex locato agere possu
Abbreviated transcription (Latin):
launit sumpuerint deleuint.
subicrint. resignau̾int. eader
ꝑena afficisolere dubium ñ ẽ
seruum sibilegatum subscrip¬
Xori legatum in alieno
testo scube non ꝓhibemur.
¶Quise filio cestatoris ĩpu¬
beritutorem ascripserit. ersiso¬
siydoncus ec̃ approbetur nõ
extestõ s ex decreto tutor da¬
tum ẽ. nec excusatio ei admi¬
ttetur. qr consensisse indetur
uoluntati testatoris. ¶Dem.
sud totum formare noluint
suffragio uste penitentieab¬
ioluc̃tur. ¶Accatio subpoĩti ꝑt
nulla tp̃ris p̾scripcc̃e depellitur.

Expanded text:
unt subripuerunt deleuerunt subiecerunt resignauerunt, eadem poena adfici solere dubium non esseruum sibi legatum scripVxori legatum in alieno testamento scribere non prohibemur. Qui se filio testatoris impuberi tutorem adscripserit, ut sussi idoneus esse adprobetur, non ex testamento, sed ex decreto tutor dandus est. nec excusatio eius admittetur, quia consensisse uidetur uoluntati testatoris. 19 Idesi id totum formare noluerunt, suffragio iustae paenitentiae absoluuntur.Accusatio suppositi partus nulla temporis praescriptione depellitu
Abbreviated transcription (Latin):
nem ĩpetrre. suos uocdicorẽ
honauit.dum a diit ħrditatẽ
que solũndo ñẽ. nec poter ẽdi¬
tores ei seꝑacom ĩpetrare.
¶Sciend̾ ẽ ãt et̃. siobligrita re
eeꝓponatur abħ̾rde uirpigno¬

Expanded text:
nem impetrare, suos uero creditores onerauit, dum adiit hereditatem quae soluendo non est, nec poterunt creditores eius separationem impetrare. Sciendum est autem, etiamsi obligata res esse proponatur ab herede iure pigno
Abbreviated transcription (Latin):
cundem iudicem aquo qui ᷤ ꝓ¬
uccauit compelletur alias cas
non debrat expincum possit
denuo puccart. sipendẽte ap¬
Ione mors interuenent.

Expanded text:
undem iudicem, a quo quis prouocauit, compelletur alias causas non debeat experiri, cum possit denuo prouocare. SI PENDENTE APPELLATIONE MORS INTERUENE
Abbreviated transcription (Latin):
Rc̃. ¶ Ui cetu conuerso turb̃
seditione incendium fecerit
quiuchõiem dolomalo hõtem¬
incluserit obsederit qui ne fe¬
cerit. quomino sepeliaturquo
tur.quiue puisibi aliquẽ obli¬
gauit. nameamobligationẽ
ĩex rescindit. ¶Si deinet posso¬
pi deinqueratur. quam dui¬
re.deuire dĩiii.siue possõmis.
Qmet nacantem mulierez
rapũit uł nupt. amultimo sup¬
plicio ꝓuntur et sipater in iu¬
namsuam predib exorato re¬
misent. camen extranco sine
crimen legis uine deadulteri
potatem excidit. Ip̃.¬

Expanded text:
. qui coetu conuersu turba seditione incendium fecerit: quique hominem dolo malo incluserit obsederit: quiue fecerit, quo minus sepeliatur, quo tur: quiue per uim sibi aliquem obligauerit, nam eam obligationem lex rescindit. Si de ui et possessioprius de ui quaeratur quam de iure dominii siue possessionis. Qui uacantem mulierem rapuit uel nuptam, ultimo supplicio punitur et, si pater iniuriam suam precibus exoratus remiserit, tamen extraneus crimen legis Iulia‹e› de adulteris potestatem excedit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ege uilia deuii publicatenet᷑
quicum imperium pot̾atemne
hdered ciuem romanum aduer¬
sus proucoationemnecauerr
uerberam̾t. uuisserit nequid fie¬
raut inquid incollum imiecit
ut torqueatuntem quodad
legatos oratores comites ne
atĩnebit siquis corumm pulsasse
et sinc unuuriam fecisse arguat᷑¬
arc̃. Ege iilia deinpubliẽ
cauetur. nequis reum. uĩtiat.
tantum intelligere debemo.q̾
minꝯ iuditia tutores exerccã¬
turant indices ut oportet indi¬
centuł is qui pot̾ãtem impiũ
uehebit q̃m ciuisserit. dec̾nat
imperet fatiat. ¶Qui ludos i¬
peccuniam ne ab alio inuito
polliceri publice priuatimnc
periiunamexegerit. Item qͥ
cum telo dolo malo incontinẽ¬
ti fun̾it. aut ubiuditium pub¬
cum bestiis pugnent ministroᷤ
Mad eas hreconceditur.
¶Hac lege tenetur et quicon¬
uccatis hominib nim fecerit
quo quis uerberetur ei pulse¬
nato de in publica aqua etig
ni interdicitur.aul.
expilauerint et fregerint acx¬
pugnau̾int siquidem inturbͣ

Expanded text:
ege Iulia de ui publica tenetur, qui, cum imperium potestatemue haberet, ciuem Romanum aduersus prouocationem necauerit uerberauerit iusseritue quid fieri aut quid in collum iniecerit, ut torqueatur. item quod ad legatos oratores comitesue attinebit, si quis eorum pulsasse et siue iniuriam fecisse arguetrum. Lege Iulia de ui publica cauetur, ne quis reum uinciat eos intellegere debemus, qui minus iudicia tuto exerceantur aut iudices ut oportet iudicent vel is, qui potestatem imperiumve habebit, quam ei ius erit, decernat imperet faciat: qui ludos pecuniamve ab aliquo invito polliceri publice privatimve per iniuriam exegerit: item qui cum telo dolo malo in contione fuerit aut ubi iudicium pubcum bestiis pugnent, ministrosque ad ea habere conceditur. Hac lege tenetur et qui convocatis hominibus vim fecerit, quo quis verberetur et pulsemnato de vi publica aqua et igni interdicitur. Paulexpilaverint effregerint expugnaverint, si quid in turba
Abbreviated transcription (Latin):
beseditionis ue. fatiende consil¬
ium mierunt seruos uẽ aut li¬
beros hoies marinis habumnt
candem lege tia quipubes cũ
telo inpublico fu̾it mcadẽ cã
sunt qui pessimo exemplo con¬
uocata seditionene nillis etpug

Expanded text:
bae seditionisue faciendae consilium inierint seruosue aut liberos homines in armis habuerint. Eadem lege tenetur, qui pubes cum telo in publico fuerit. In eadem causa sunt, qui pessimo exemplo conuocatu seditione uillas expug
Abbreviated transcription (Latin):
nau̾nt et cumtelis et airus d¬
narapiunt Itemter eturqui ex
incendio rapͥm̃t. aliquid preter
mat̾iam. ¶Pret̾ea punitur ha
dio aut telo rapiendi cã fuerit.
uł prohibendi dominum re su¬
as seruare eadempena tenet.
¶Cadem lege tenetur qui hõi¬
barmatis possorem domo a¬
grouesuo aut naue sua deiece¬

Expanded text:
nauerint et cum telis et armis bona rapuerint. Item tenetur, qui ex incendio rapuerit aliquid praeter materiam. Praeterea punitur huidio aut telo rapiendi causa fuit uel prohibendi dominum res suas seruare, eadem poena tenetur. Eadem lege tenetur, qui hominibus armatis possessorem domo agroue suo aut naui sua deiece
Abbreviated transcription (Latin):
Arcellus apud iulianum tracta¬
notat uerbo rapuisse etscissum
et fractum contineri et iiiraptũ.
q actione. uel por secutione. ul
iure ciuili sine ulla excepcion⁊is
ppetue recepmocione ur honorͣ¬
no uł extra ordinano suc pure
suie indicm uł subconditione
quodsinatura debeatur. noni
sunt lcco creditorum set sinon
non hiitantum accipiuntu qͥ
peccuniam crediderunt. secom¬
nes quib ex qualibet cã debet᷑.¬
Icinexempto. uł ex loca¬
contractu debetur.seret si exde¬
licto debeatur micħ indetur po¬
se creditoris loco accipi.quod si
expopulari causa antelictis cõ¬
testationem recte dicetur credi¬
re minꝯ soluitur.d̾¬

Expanded text:
arcellus apud Iulianum notat uerbo 'perisse' et scissum et fractum contineri et ui raptum. mque actione uel persecutione, uel iure ciuili sine ulla exceptionis perpetuae remotione uel honorario uel ex‹tra›ordinario, siue pure siue in diem uel sub condicione. quod si natura debeatur, non sunt loco creditorum. sed si non non hi tantum accipiuntur, qui pecuniam crediderunt, sed omnes, quibus ex qualibet causa debeti ex empto uel ex locadebetur. sed et si ex delicto debeatur, mihi uidetur posse creditoris loco accipi. quod si ex populari causa, ante litis contestationem recte dicetur credire minus soluitur.
Abbreviated transcription (Latin):
neħitaret s ncpossider. ¶te
uideamo. saccor ucini tui
exfundo tuouites insuas ar¬
bores transduxis quid uiris
co quo radices ꝯtinentur inti¬
um. Namsi tibuum fec̾it quo
minꝰ cas uites uł p̾cidas uł
transducas iuiitibi face ũr
quominꝰ possides. ercĩ qui
cole fundum phibetur possi
solumnonune ħridicatur
an int̾dc̃m uti possidetis sit
utile alt̾i adu̾s alteꝵ. et c̃ ap̃
cassium relatum utriq c̃e
inutile qr alt solum possid
alt̾cum edib suꝑficiẽ.¶ La¬
beo quoqscrib̾ si exedib m̃is
medes tuas ꝓtectum heo. ĩt̾¬
dicis mecum sicum lecũ possi¬
deam qui ꝓ iecto tegetimar
quo facilio possum rẽtini po¬
sessionem ei ꝓteccõis. Inter¬
dico tecumsicutinumc possi¬
detis eas edes exquib ꝓiec¬
possideo cenaculum sit in qͦ

Expanded text:
habitaret, sed ne possideret.Item uideamus, si auctor uicini tui ex fundo tuo uites in suas arbores transduxit, quid iuris co, quo radices continentur uitium: nam si tibi uim fecerit, quo minus eas uites uel praecidas uel transducas, uim tibi facere uidetur, quo minus possideas: etenim qui colere fundum prohibetur, possisolum non iure haberi dicatur, an interdictum uti possidetis sit utile alteri aduersus alterum. et est apud Cassium relatum utrique esse inutile, quia alter solum possidet, alter cum aedibus superficiem.Labeo quoque scribit: ex aedibus meis in aedes tuas proiectum habeo: interdicis mecum, si eum locum possideamus, qui proiecto tegetur. an, quo facilius possim retinere possessionem eius proiectionis, interdico tecum sic 'uti nunc possidetis eas aedes, ex quibus proiecpossideo, cenaculum sit, in q
Abbreviated transcription (Latin):
se ultro ⁊lienis negociis offe¬
rentisoluendo nemolibabr.
Et cum fugitiuo quiplibo se
gebit rem uendidiss Rnsũ
est ẽptor es fugitiuro soluẽte
a dṅo libatos nõ c̃c. ESige¬
ner scro/ ignorante filia dotẽ
unabsentis ꝓcuratori solue¬
set. ¶Si debicorem meum
iuissero peccuniam ticio dare
donatur eiqͣnnus titio ea
m̃te accepit uteos m̃mos¬

Expanded text:
se ultro alienis negotiis offert, soluendo nemo liberabitur: et cum fugitiuus, qui pro libero se gerebat, rem uendidisset, responsum est emptores fugitiuo soluentes a domino liberatos non esse.Si gener socero, ignorante filia, dotemqui absentis procuratori solueset. Si debitorem meum iussero pecuniam Titio dare donaturus ei, quamuis Titius ea mente acceperit, ut meos num
Abbreviated transcription (Latin):
debito restituantur. idq et si con¬
tra absentem pronuntiatum cst
inanis est querela ratio aute ad:¬
ministrationis secundum fidem
acceptorum. et dacorum põitir.
¶Enimentane peccumesuo no¬
mine debitor quam primuz sol¬
publicis  frumentana poccunia
moram solutionis accipere ñ dr.
Set  debitoris quos exeadem cau¬
sa h̃t adsolutionem per presidem
proiintie compellantu Ad fru¬
menti comparationem peccumã
datam restituiciuitati non com¬
pensari merogaca debet. Sin au¬
temfrumentana peccuma ĩ alio
usus quam quibo destinata est.
conuersa fuerit. uclutimopusi
balneorum publicorum licet ex
bona fide datum probatur. com¬
pensariquidem frumentare pec¬
cume non oportet. soluiautem
aprocuratore rei .p. iube̾tur. Si
indempnitas debiti frumenta
necum suis usuris sit immodi¬
computationis modus non ad¬
hibetur .i. necominodorum com¬
moda. et usurcusurarum incre¬
mentum fatians. ¶Gram extĩa¬
tione perinunam postempcio¬
nemablati querationib pu¬

Expanded text:
debito restituatur: idque etsi contra absentem pronuntiatum est, inanis est querella. ratio tamen administrationis secundum fidem acceptorum et datorum ponatur. Frumentariae pecuniae suo nomine d‹e›bitor quam primum solpublicis frumentaria pecunia moram solutionis accipere non debet: sed debitores, quos ex eadem causa habet, ad solutionem per praesidem prouinciae compellantur. Ad frumenti comparationem pecuniam datam restitui ciuitati, non compensari in erogata debet. sin autem frumentaria pecunia in alios usus, quam quibus destinata est, conuersa fuerit, ueluti in opus balneorum publicorum, licet ex bona fide datum probatur, compensari quidem frumentariae pecuniae non oportet, solui autem a curatore rei publicae iubetur. Si indemnitas debiti frumentariae pecuniae cum suis usuris fit, immodicomputationis modus non adhibetur: id est ne commodorum commoda et usurae usurarum incrementum faciant. Grani aestimationem per iniuriam post emptionem ablati, quae rationibus pu
Abbreviated transcription (Latin):
ab honoribuł mun̾ibo hiis co¬
hercentib excusationemnon
pr̃at. Sec amuncrib cantum
crum non profitiunt eorum li¬
berorum qui excusarc parentes
solent. ¶Qui admuncra uot̃¬
turuiuorum seliborum munc¬
Nim hre tempore quo ꝓpeos ex¬
cusari desidant probare debent
Numerus cnum liborum prea ĩ¬
plctis susceptis antea muncri¬
bo non libat. ¶Queprimoni¬
drum honcrasunt numcro li¬
uerorum nonercusantur. ¶ Iñ¬
columes libietiam sun potate
pr̃is su desierintẽe excusadom
audicus immumnitatemcim¬
lium muncium nonh̃t. quer
ita semo Et corporis in becillita
ucran preses animadũtit. ut
muncri preftrende pectunie:
suffitiat dimictat etalium cõ¬
tituas. ¶Corporis debilitas co¬
rum munerumexcusationem
pr̾at. quetantum corpore ĩplen¬
dasunt.e eterum queconsilio pr

Expanded text:
muneribus his cohaerentibus excusationem non praestat, sed a muneribus tantum erum non proficiunt eorum liberorum, qui excusare parentes solent. Qui ad munera uocantur, uiuorum se liberorum numerum habere tempore, quo propter eos excusari desiderant, probare debent: numerus enim liberorum postea impletus susceptis antea muneribus non liberat. Quae patrimoniorum onera sunt, numero liberorum non excusantur. Incolumes liberi, etiamsi in potestate patri suo desierint esse, excusationem audiens inmunitatem ciuilium munerum non habet. Quem ita senio et corporis inbecillitate uexari praeses animaduerterit, ut muneri perferendae pecuniae non sufficiat, d‹i›mittat et alium constituat. Corporis debilitas eorum munerum excusationem praestat, quae tantum corpore implenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lonos prediorum se chanstule¬
nint. ut in minoribꝰ subitian¬
tur.hancexcusationem sib ñ
pauenint. ¶Quamins sexsa¬
causas non libatur. ¶dem.¬
extum decimumctatis anũ
agentem ad munꝯ sydonieno¬
carinon oportet sec sinich pͥcĩ
patria scratur deminoribus

Expanded text:
lonos praediorum se transtulerunt, ut minoribus subiciantur, hanc excusationem sibi non parauerunt. Quamuis sexacausas non liberatur. 2 Idemextum decimum aetatis annum agentem ad munus sitoniae uocari non oportet: sed si nihil proprie in patria seruatur de minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Alist. G Eccuniam que in ope¬
ra noua legata c̃ porio intute¬
lam corum operum quesunt
conuertenda.quamadinchoã¬
dum opr erogandam.diuo piꝰ
ht. et non facile ad refitiendũ
peccunic inueniatur. ¶Siqui
opr abalio factum adornare i¬
marmorib.ulalio quo modo
exuolundate ppłifacturum se
pollicit sit nominis pͥiititulo
scribendo manentib porumti

Expanded text:
s. Pecuniam, quae in opera noua legata est, potius in tutelam eorum operum quae sunt conuertendam, quam ad inchoandum opus erogandam diuus Piuhabeat et non facile ad reficienda ea pecunia inueniatur. Si quis opus ab alio factum adornare marmoribus uel alio quo modo ex uoluntate populi facturum se pollicitus sit, nominis proprii titulo scribendo: manentibus priorum ti
Abbreviated transcription (Latin):
tulis quiea opera fecissent. id fi
debe senatus censuit quodsi pͥ¬
uati moꝑa que publica peccu¬
nia fiant aliquam desuo adie¬
cerintsũmã. itatitulo inscripti¬
onis uti eos debere hisdem mã¬
datis cauctur. ut quantam sũ¬
mamcontulerint. in id opo in sc

Expanded text:
tulis, qui ea opera fecissent, id fieri debere senatus censuit. quod si priuati in opera, quae publica pecunia fiant, aliquam de suo adiecerint summam, ita titulo inscriptionis uti eos debere isdem mandatis cauetur, ut quantam summam contulerint in id opus, insc
Abbreviated transcription (Latin):
I legatumul fideicommissum fu¬
eritad op relictum.usurc queet
quando incipiant deberirpͥto di¬
inpii.atacontitinetiusiquidẽ dic̃
nonsit. abhiis quistatuas ułymͣ¬
gines ponendas legauerunt p̾fi

Expanded text:
Si legatum uel fideicommissum fuerit ad opus relictum, usurae quae et quando incipiant deberi, rescripto diui Pii ita continetur. 'Si quidem dies non sit ab his, qui statuas uel imagines ponendas legauerun
Abbreviated transcription (Latin):
nontemeagendis nego¬
tiis computintik.
Lappellant ut̃ ab enident
ueris ꝑ breuissimas mu¬
tationes disputatio ad
ꝑducantur.D.¬
Arcellꝰ desmt debitor
c̃e is qui nactus ẽ exccp¬
tionem iustam nec ab
as sententias expͥmit
eapotissim̃ excipiatur
que ueigerende aptiõ ẽ

Expanded text:
n agendis negotiis computantur. Iappellant, ut ab evidenter veris per brevissimas mutationes disputatio ad perducatur.arcellus. desinit debitor esse is, qui nanctus est exceptionem iustam nec ab as sententias exprimit, ea potissimum excipiatur, quae rei gerendae aptior e
Abbreviated transcription (Latin):
puchendesiũ ꝑsequende sunt. ł
peccune fiscał.siuc annone uł ueᷤᷤ¬
tis.ꝑsone munꝯ ẽ curso uehicu¬
sp̃erum curacores quos greci kar¬
tib nũantur et ẽ calefactõ publi¬
tibalnei. ¶Si exredditib alic

Expanded text:
siue persequendae sunt, uel pecuni‹a› fiscalis siue annona uel uestis, personae munus est.Cursus ‹ue›hicuspecierum curatores, quos σιtibus numerantur: et calefactio publici balinei, si ex reditibus alic
Abbreviated transcription (Latin):
curioni suffitientes facultates
inpc̃cia padmĩstratõe offentes
audiendinonsunt.¶Quiphon¬
ore poc̃iam ꝓmisic. si solũe caz ce¬
cti exͦ cogend ẽ. ¶ Inuito filio pro¬
pre.rẽ.p. saluam fore cau̾e non co¬
gitur. Defensionem reip.ãplix
nisud finc̃citas postulec.
tium it̾are nemo ꝓͥhibetur.inin¬
ns ab honorib et munib cuiili¬
b sidecunone creato filio quez
U̾t in pot̾ate consenciat inmunĩ¬
b et honorib sumptꝰ submñis¬
trare filio ꝯpellitur.Arc̃.¬

Expanded text:
curioni sufficientes facultates in pecunia pro administratione offerentes audiendi non sunt.Qui pro honore pecuniam promisit, si soluere eam coeati exemplo cogendus est.Inuitpublicam saluam fore cauere non cogitur. Defensionem rei publicaenisi id fieri necessitas postulet.tium iterare nemo prohibetur. Immunis ab honoribus et muneribus civilibus si decurioni creato filio, quem habet in potestate, consentiat, in muneribus et honoribus sumptus subministrare filio compellitur. Arc
Abbreviated transcription (Latin):
ruit ꝯdcoi statĩ lib̾ ẽ. et̃ inuitoħr¬
de. ꝙ si ñ patiturħrs pare puta
defert de pecclio ei offat an ab al¬
io acceptã receptumẽeiut fus
ꝑuc̃ĩat ad libtatẽ siũ ipiħ ⁊disi¬
ue aliidare iuss ẽ. Indeq̃ntur
si force debeatur peccuma huc
ich̃rs debitorẽ ⁊uene ułstatu¬

Expanded text:
statim liber est etiam inuito herede. quod si non patitur heres pareri puta refert, de peculio ei offerat an ab alio accepta: receptum est enim, perueniat ad libertatem, siue ips‹i› heredi siue alii dare iussus est.Inde quaeritur, si forte debeatur pecunia huicit heres debitorem conuenire uel statu
Abbreviated transcription (Latin):
intando quedam insatiendo
hiis quenatura diuisionez
non admittuntxluticum
dampcis quidem dationem
ał pr̃atõ uatura recrpuint.
s nisi tocidentur stipłoi sat̃
non ⁊ firucluticum hõiem ge¬
nałrstipłor auclancem au̾r
quodlib uas nam sistichi
pars solura sionondum m¬
c̃. S ancstatim repetipot. aũ
impendenti ẽ. donce alio detͥ.¬

Expanded text:
in dando, quaedam in faciendo his, quae natura divisionem non admittunt, veluti cum dam partis qnt, sed nisi tota dantur, stipulationi satis non fit, ueluti cum hominem generaliter stipulor aut lancem aut quodlibet uas: nam si Stichi pars soluta sit, nondum iest, sed aut statim repeti potest aut in pendenti est, donec alius det
Abbreviated transcription (Latin):
demꝓͦ pte solundolibari pos¬
sunt. qĩdui non eandemrẽ
diuisonem res ꝓmiña nõ re¬
cipit .uclutiuis Brdes ꝓmisso¬
ris singuli insoliounitenẽt᷑.

Expanded text:
dem pro parte soluendo liberari possunt, quamdiu non eandem remdiuisionem res promissa non recipit, ueluti uia, heredes promissoris singuli in solidum tenentur:
Abbreviated transcription (Latin):
intralegittuam ecatem ẽc̃
dicebat. etusꝰ ẽa mãcipia du¬
xissz. et insolaꝓfessione crra¬
set ignoscendum :c̃ei. ¶Di¬
inquoq fies restripserunt. e
ue duplo uectigali ꝯtemptiꝰ
publis aniẜuos restituant.¬
ignorante dño. nilapena do¬
minumtem̃. ¶ Siquis pro
tamen uectigalsolũit. ħ doe¬
dente publicano. ut solent
enuim inquiunt ꝓfessiones
recitanturꝯmissum cessat c̃
potit satfi fisco ex bonis pub

Expanded text:
intra legitimam aetatem esse dicebat et usus causa mancipia duxisset et in sola profes‹s›ione errasset, ignoscendum esse ei.Diui quoque fratres rescripserunt, cum ut duplo uectigali contenti publicani seruos restituant.ignorante domino, nulla poena dominum teneri. Si quis proftamen uectigal soluerit, hoc concedente publicano, ut solent enim, inquiunt, professiones recitantur, commissum cessat, cum poterit satisfieri fisco ex bonis pub
Abbreviated transcription (Latin):
dat. numeratio sequ̾atur sti¬
pulatio.nonc̃dicendum re¬
cessum anatura obligones
sequens stiploni quasme ad¬
iectõr nõis usuras stipłato ẽ.
noncodem iutio laborat. neq
cnum maligne accipienduzẽ.
cum eidem stipłatum usas
cui et sortemuidi. Idoq in li¬

Expanded text:
dat numeratio, sequatur stipulatio, non est dicendum recessum a naturali obligatione. sequens stipulatio, in qua sine adiectione nominis usuras stipulatus est, non eodem uitio laborat neque enim maligne accipiendum est eidem stipulatum usuras, cui et sortem, uideri, ideoque in li
Abbreviated transcription (Latin):
b oblig̾o oritur inspitic̃da
conditionemexco ꝙagi appa¬
prior manet utił. et ꝑiñerit.
et fidenissores dedit ẜuãt
cedat. nec fidenissorerit ꝓptor¬

Expanded text:
uibus obligatio oritur, inspicienda condicionem ex eo, quod agi appaprior manet utilis et perinde erit, et fideiussorem dedit, servuscedat, nec fideiussor erit prop
Abbreviated transcription (Latin):
crotem hreliceat. ¶Qui illd̾añ
illud stipłatur ueluti .x.aut ho
minem stichum. utrumc̾tum
an inc̾tum deducat moblig̾o¬
nem. non inmũto queriturnã
et res c̾te designanturetutrai
Secec̾cum quis sibi eleccõem
ꝯstituit adiectis hiis u̾b̾. utrũ
egouelimͣ᷑ pot̾ indi c̾tum sti¬
pulato. cum eiliceat.uł hoĩe¬
oportẽ. qui uo sib̾ eleccõe nõ cõ¬
tituit incͥtum stipłatur. Qui
sortemstipłatur et usuras q̃s¬
cumq c̾cum et inc̾tum stipłari

Expanded text:
Erotem habere liceat". Qui illud aut illud stipulatur, veluti "decem vel hominem Stichum", utrum certum an incertum deducat in obligationem, non immerito quaeritur: nam et res certae desised utcumque is, qui sibi electionem constituit adiectis his uerbis 'utrum ego uelim', potest uideri certum stipulatus, cum ei liceat uel homineoportere: qui vero sibi electionem non constituit, incertum stipulatur. Qui sortem stipulatur et usuras quascumque, certum et incertum stipulatus
Abbreviated transcription (Latin):
rationc rerum ꝑconscientiam¬
tis acc̾ationis quis. adopt in
hoc ut exbonis que sc amissu.
sit fauor.ab ilem ap̾ me camlibo¬
num albinifilior nũs facit. cum
ampliarumpium hominum
adicctionem pociꝰ quam peccu¬
marumcopiam mabm. ⁊decq
illis prna suaconcedi uolo que
manifcstabunt. tot possõres ct̃¬
si accepint. uniusa p̾tea exhiis

Expanded text:
ratione rerum per conscientiamtis accusationis quis adoptet in hoc, ut ex bonis, quae se amissurum sit: 'Fauorabilem apud me causam liberorum Albini filiorum numerus facit, cum ampliari imperium hominum adiectione potius quam pecuniarum copia malim: ideoque illis paterna sua concedi uolo, quae manifestabunt tot possessores, etiamsi acceperint uniuersa'.Praeterea ex his
Abbreviated transcription (Latin):
numne alicno admnisso grauio¬
rempenam lucrent.quos nulla
conting̾ent culpa. int̾dum insũ¬
mam c̃gestatem deuolutiqd cũ
aliqua modatõc diffinin placu¬
it.ut quiaduniusitatem uc̃tun
crant iure successionis. cum ex
hrẽt. ¶Sulibrtinum aĩadũ¬
sionemsumerit.patrono cidid
quod in bonis illis hitur cẽt.
sus inquantum aĩadũsioum
c̃.sua morte decessiss eripiend̃
non erit reliqua pars bonorirz
que ad maumissorem non ꝑti¬
nebat fisco erit uendicanda.¬
Exerit bomis dampnatoru
poruones adoptus ubis sinc
fraudis ca fc̃a c̃ado pc̃o non mi¬
n qͣm naturalib concedicqu

Expanded text:
ne alieno admisso grauiorem poenam luerent, quos nulla contingeret culpa, interdum in summam egestatem deuoluti. quod cum aliqua moderatione definiri placuit, ut qui ad uniuersitatem uenturi erant iure successionis, ex haberent.Si in libertinum animaduersum erit, patrono eius i‹d›, quod in bonis illius habiturus esset, si is in quem animaduersum est sua morte decessisset, eripiendum non erit: reliqua pars bonorum, quae ad manumissorem non pertinebit, fisco erit uindicanda.Ex bonis damnatorum portiones adoptiuis liberis, si non fraudis causa facta est adoptio, non minus quam naturali
Abbreviated transcription (Latin):
dito exegit et mouentiadis¬
traxit quero anea que ex re
marici ꝑcepit sindotem eire
iniquam iuuderi ꝑsoluto enĩ
urarum quoq rõem arbiter
dotis recupande hre debint

Expanded text:
t, reditus exegit et mouentia distraxit: quaero, an ea, quae ex re mariti percepit, in dotem ei reiniquam uideri: pro soluto enim urarum quoque rationem arbiter dotis reciperandae habere debuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Iuz adrian aquilio braducit
modum intlłi debeat ex ip̃o i¬
nomincapparet. nonenimbo¬
na dampnatorum pannicu¬
lana significariquis ꝓbeduxe¬
rit nec si zonam cucase hũit ꝓ¬
tinz aliquis sib̾ uendicare de¬
bebits uestem qua is fu̾it in
remnon excedunt sũma aure¬
orum quinq. alioquin siquis
dampnato digitohũit ausar¬
donicham aut aliam gẽmam
quis ad supplitium deducitur
ut ec ip̃a applło ondit. ¶taqr
n spiculatores ultrosibiuen¬
dicent. n obitiones ea deside¬
rent quib spoliatur quo mom̃¬
to quis punito ẽ hanc ronem
non compendio suo debent p̾si¬
des uerte. S nec patiopdes siũ
com̃tanenses ea pectuma ab¬
uti.s debent adea seruari que
iure psidumsolent erogari ut
puta carnaticum quibodamof¬
fitialib inde subtrałx. uł siqui
fortit᷑ fecint milites m̃ eis doare
serunt. qd̾ ꝑqm minime diligẽ¬
tii patiatur deseruire. Aul.

Expanded text:
us Hadrianus Aquilio Braduae ita modum intellegi debeat, ex ipso nomine apparet. non enim bona damnatorum pannicularia significari quis probe dixerit, nec, si zonam circa se habuerit, protinus aliquis sibi uindicare debebit: sed uestem qua is fuerit inrem non excedit aureorum quinque. alioquin si quis damnatus digito habuerit aut sardonychica aut aliam gemmam quis ad supplicium ducitur, ut et ipsa appellatio ostendit. ita neque speculatores ultro sibi uindicent neque optiones ea desiderent, quibus spoliatur, quo momento quis punitus est, hanc rationem non compendio suo debent praesides uertere, sed nec pati optiones siue commentarienses ea pecunia abuti, sed debent ad ea seruari, quae iure praesidum solent erogari, ut puta chartiaticum quibusdam officialibus inde subscribere, uel si qui fortiter fecerint milites, inde eis donare:serunt: quod perquam nimiae diligencii patiatur deseruire. 7
Abbreviated transcription (Latin):
dam putant sũ soluẽdis .x.i
nic̾ debitor dixifs ansic̃egor
puto intotũ.x. fiderussori cõ¬
tingit libatio. qr dicendo po¬
tuit hoc effic̾e debitor ut ubi
ñ dix̾it id pocho solutum exis¬
timcturꝙ saṫdato debeatuz
Mag̃ tñ existimo licuisse cre¬
ditorimid qd̃solo debeatre
accepto ferit. Mod̾.¬
D. ¶Icut acceptilito meu
itaet ꝯfusio. nam si debitor
hors c̃ditori extit̾it ⁊ fusiołr¬
ditatis ꝑemitpetitõis accc̃e¬
cessione actumẽcum nulla
actio supfu̾it ꝙ si añ sołonẽ
ghoc fc̃m ẽ uł cum ꝯueniss ũ
mandarentur acoces tuc cũ
solucio fẽa eẽt et mandatu
subsecutum ẽsaluas ẽẽ mã¬
datas acoc̃es cum nouissĩd
quoq cau p̾cium mag̾ mã¬
datarum actõnum solutũ
qͣm actio que fuit pepta ui¬
deatur.dẽ.

Expanded text:
dam putant, si in solvendis decem nihil debitor dixisset, an sicut ego puto, in totis decem fideiussori contingit liberatio? quia hoc dicendo potuit hoc efficere debitor, ut, ubi non dixit, id potius soluturum existimetur, quod satisdato debeatur? magis tamen existimo licuisse creditori in id, quod solus debebat reus, accepto referre. Modum Sicut acceptilatio in eum ita et confusio: nam si debitor heres creditori exstiterit, confusio hereditatis peremit petitionis accessione actum, cum nulla actio superfuerit: quod si ante solutionem hoc factum est uel, cum conuenisset, ut mandarentur actiones, tunc solutio facta esset mandatum subsecutum est, saluas esse mandatas actiones, cum nouissimo quoque casu pretium magis mandatarum actionum solutum quam actio quae fuit perempta uideatur. 77 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
mentic̃e sententiam constitu¬
tiones demonstrant. ¶Si ap̃
cundem iudicem inicem pe¬
tim ꝯsiet inca tua petitio sinc
usuris fu̾it / et iudex incpriorẽ
tibi condempnaint q̃uo ma¬
gis tuprior condemonatumi

Expanded text:
menti esse sententiam constitutiones demonstrant. Si apud eundem iudicem invicem petamus, si et mea et tua petitio sine usuris fuit et iudex me priorem tibi condemnavit, quo magis tu prior me condemnatum
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ¶uiseruumalicnũ
mumose u̾erberat cxuno
fc̃o incidit. erin aquliam
et inaccõnem in iunazum.
numexculpa et ĩo possunt
utieq compere. setquidam
alt̾a cłca alt̾am consumi. a¬
lii per legis aquili: actoner
de:siit bonum et equumcẽ.ĩ¬

Expanded text:
.Qui seruum alienum iniuriose uerberat, ex uno facto incidit et in Aquiliam et in actionem iniuriarum: num ex culpa et ideo possunt utraeque competere. sed quidam altera electa alteram consumi. alii per legis Aquiliae actionem desiit bonum et aequum e