comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
partib ꝑ ordinariu urdicem.
⁊ ome cuule aupeiliu ĩ ponẽte.
⁊ arbitros ełigere ⁊ apd̾ eos ue¬
nire. ⁊ sic litẽ appurante : qĩ
arbitri fi̾nt ab ĩꝑiali culmi¬
ne d̾ lẽgati. ꝙ ⁊ si ab ĩꝑiali i¬
maiestate uidex delegatus nõ
sit s ab alio culmine optinere
censemus.
militarib hominib iudicãdi
facultas. ꝗd enĩ obstatuli ẽ ho¬
mines qui cuiꝰdã rei peritia
hñt. de ea urdicare. cum scimus
⁊ militares magistratus ⁊ oͤm̃s
tales hoĩes ꝑ usu cotidianũ ia
ẽẽ ad ꝓbatos. ut audiant lites
⁊ eas dirimant ⁊ ꝓsui ⁊ legis
scientia huiꝰ moĩ altercationib
finos imponant.
uͣm spetiał iudex siue
ab augusta fortuna siue aindi¬
ciali culmine ĩ aliqua ꝓiĩcia
ubi incusatus egit datꝰ sit.
una pars suspectu eũ sibi eẽ di¬
cat ne forsitan ab sente ꝑsona ui¬
dicis ⁊ ĩ alia ciuitate eitẽ ꝓuin¬
cie ꝯmorante ꝯpellat᷑ longo iti¬
nere em̃so recasatioĩs libellũ ei

Expanded text:
 ordinarium iudicem et omne civile auxilium imponente et arbitros eligere et apud eos venire et sic lite apparente, quasi arbitri fuerint ab imperiali culmine delegati. quod et, si ab imperiali maiestate iudex delegatus non sit, sed ab alio culmine, obtinere censemus. militaribus hominibus iudicandi facultas. quid enim obstaculi est homines, qui cuiusdam rei peritiam habent, de ea iudicare? cum scimus et militares magistratus et omnes tales homines per usum cottidianum iam esse approbatos, ut et audiant lites et eas dirimant et pro sui et legis scientia huiusmodi altercationibus fines imponant.um specialis iudex sive ab Augusta fortuna sive ab iudiciali culmine in aliqua provincia, ubi incusatus degit, datus sit et una pars suspectum eum sibi esse dicit, ne forsitan absente persona iudicis et in alia civitate eiusdem provinciae commorante compellatur longo itinere emenso recusationis libellum ei
Abbreviated transcription (Latin):
diffinienda: postqnã uiratũ ab
eo fui̾t. qui fec̃ expensas. executo¬
rib negotioꝵ moĩs omũb disposi¬
tioẽs eoꝵ ad implentib scituris
iudicib nrĩs  executorib: ꝙ si
hoc p̃terierint ex sua substantia hꝰ¬
moĩ detrm̃tu lesis resartire con¬

Expanded text:
quam iuratum ab eo fuerit qui fecit expensas: exsecutoribus negotiorum modis omnibus dispositiones eorum adimplentibus: scituris iudicibus nostris et exsecutoribus, quod, si hoc praetermiserint, ex sua substantia huiusmodi detrimentum laesis resarcire co
Abbreviated transcription (Latin):
ł ꝓtulerint nec in hac parte litiga¬
torib danda liceritia alios ꝓrecusã¬
tib sub rogare.
d̾. Bancsimꝰ om̃s uroices siue
in hac florentissima ciuitate suĩ
ii ꝓuinciis: si qñ absens ꝑsona
citata postea apparui̾t. nõ alit̃ ei
iudicialem aditu reuelare . set
omẽm claudere urticioꝵ copiani.
nͥ priꝰ omĩa dãpna restituatixhꝰ¬
moĩ uitio ad u̾sariis eiꝰ. inflicta.¬

Expanded text:
vel protulerint: nec in hac parte litigavel protulerint: nec in hac parte litigatoribus danda licentia alios pro recusantibus subrogare.pp. Sancimus omnes iudices sive in hac florentissima civitate sive in provinciis, si quando absens persona citata postea apparuerit, non aliter ei iudicialem aditum revelare, sed omnem claudere ei iudiciorum copiam, nisi prius omnia damna restituat ex huiusmodi vitio ad
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ uirtute sua omĩq ope. ꝙ
iustum ⁊ uetũ existimauint.
clientib suis inferre ꝓcurent.
nichil studii relinquentes. ꝙ sͥ
possibile est. nõ aut crecdita sibi
causa cognita ꝙ impba sit. uł
penitus d̾isperata ⁊ exm̃idatib
allegationib ꝯposita ipi sciẽtes
prudentesq mala ꝯscientia liti.
patrocinantur. set ⁊ sicertamiẽ
p̃ceclente. aliquit tale sibi cogni¬
tum fui̾t. a causa receclant ab huiꝰ¬
moĩ ꝯmunione sese penitus sepa¬
rantes. poc q sub secuto. nulla li¬
centia ꝯceclatur sp̃to litigatori
ad alterĩ ad uocari parrociniu cõ¬
uolare: ne m̃eliorib ꝯtẽptis ĩ ꝓba
aduocatio subrogetur ¶sm aũt
plurimis patronis adhibitis ⁊ ii¬
ram̃to ab om̃ib p̃stito quidã exhĩ
causa ꝓcecdente patrocinandũ eẽ
creclidint. quidã recusaui̾nt. ex¬
eant quitẽ recusantes uolentes aũ
nemaneant. cause ⁊ enĩ terminuꝰ
manifestare poterit. quitimidiꝰ.
ꝗq audatiꝰ urdicium ł relinq̃rint

Expanded text:
quidem virtute sua omnique ope quod iustum et verum existimaverint clientibus suis inferre procurent, nihil studii relinquentes, quod sibi possibile est, non autem credita sibi causa cognita, quod improba sit vel penitus desperata et ex mendacibus adlegationibus composita, ipsi scientes prudentesque mala conscientia liti patrocinantur, sed et si certamine procedente aliquid tale sibi cognitum fuerit, a causa recedant ab huiusmodi communione sese penitus separantes: hocque subsecuto nulla licentia concedatur spreto litigatori ad alterius advocati patrocinium convolare, ne melioribus contemptis improba advocatio subrogetur. Sin autem plurimis patronis adhibitis et iuramento ab omnibus praestito quidam ex his causa procedente patrocinandum esse crediderint, quidam recusaverint, exeant quidem recusantes, volentes autem remaneant: causae etenim terminus manifestare poterit, qui timidius quique audacius iudicium vel reliquerint
Abbreviated transcription (Latin):
ue m᷑mores. siue qui admistra¬
tionib sũt positi. ł inhac regia ci¬
gubernacłis regitur. siue eos ꝗbus
nos airoientiam ꝯmittimꝰ. ł ꝗ a
m̾aiorib iudicib denitur. ł qui
ex iuris dictiõe sua uroicarroi hñt
facultatẽ . ł qui ex recepto .i. ex
causas dirur̃das suscipiunt. uł
qui arbitriui ꝑagunt. ł ꝗ exac¬
toritate sententiaꝵ s parnu con¬
sensu electisc̾e gn̾a̾lit om̃s omĩmͦ
iudices romani iuris disceptatores
nõ alit̃ litium pͥmordium acciꝑe
nͥ prĩ ante iudicialem sedem sacͦ¬
sc̃e tͥeponantur scripture. ⁊ hoc
ꝑmaneat nõ solum inpͥncipio li¬
tis s etiã in omib cognitionib
diffiitiue sentennie recitationẽ

Expanded text:
 sive qui in administrationibus positi sunt vel in hac regia cigubernaculis regitur, sive eos, quibus nos audientiam committimus vel qui a maioribus iudicibus dantur vel qui ex iurisdictione sua iudicandi habent facultatem vel qui ex recepto id est causas dirimendas suscipiunt vel qui arbitrium peragunt vel ex auctoritate sententiarum et partium consensu electi, et generaliter omnes omnino iudices Romani iuris disceptatores non aliter litium primordium accipere, nisi prius ante iudicialem sedem sacrosanctae deponantur scripturae: et hoc permaneat non solum in principio litis, sed etiam in omnibus cognitionibus definitivae sententiae recitationem.
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.. Apertissimi iuris ẽ licere
litigatorib u̾dices an quã lis
inchoet᷑ recusare : cum etia
ex griͣalib formis sublimissime
sedis tue statutu est. necessita¬
tem ĩ poni iudice recusato pã¬
tib ad eligentos uenire arbitͦs
sub audientia eoꝵ sua iura ꝓ¬
ponere licet enĩ ex ĩꝑiali num¬
ine iudex delegatus est. tñ qr
siñ suspitioẽ oͦm̃s uites ꝓcecleͣ
nob̾ cordi est. liceat ei qui sus¬
pectum iudicem putat ante¬
quã lis inchoetur eũ rͥocusare.
ut ad aliumĩturrat᷑. libello recu¬
satioĩs ei porrecto: cũ post litẽ
ꝯtestatã. n appellare posse ant̃
dissuntiuã sentẽtia iam statui¬
m̾ n recinsire posse uelites ĩ ĩ¬
finitum extentantur. eotem

Expanded text:
pp. Apertissimi iuris est licere litigatoribus iudices, antequam lis inchoetur, recusare, cum etiam ex generalibus formis sublimissimae tuae sedis statutum est necessitatem imponi iudice recusato partibus ad eligendos venire arbitros et sub audientia eorum sua iura proponere. licet enim ex imperiali numine iudex delegatus est, tamen quia sine suspicione omnes lites procedere nobis cordis est, liceat ei, qui suspectum iudicem putat, antequam lis inchoetur, eum recusare, ut ad alium curratur libello recusationis ei porrecto, cum post litem contestatam neque appellare posse ante definitivam sententiam iam statuimus neque recusare posse, ne lites in infinitum extendantur: eodem
Abbreviated transcription (Latin):
tatis dolo malo reperit᷑. ĩ seruitutẽ
ꝯstitute simile habere p̃iudiciu
erit utru ex seruitute ĩ libe̾tatẽ
petatur. an exlib̾tate ĩ seruitntẽ
sui ꝯceptioẽ manifeste ꝓbat᷑. nec
quicquã ancille dolus iuiris ꝓriis
dnĩs aufert.
signat. Qua ꝓpt̃ si ex ancilla na¬
ta post ad libertatẽ manumissa
ꝑ uenistrte uelud ex altera nata an¬
cilla seruã ꝓfessa. q̃sitã manumi¬
ssiõe libertate huiꝰ moĩ simulatio¬
ne ł errore anmitere minime

Expanded text:
non sine dolo malo reperitur, in servitutem constitutae simile habere praeiudicium erit, utrum ex servitute in libertatem petatur an ex libertate in servitutem" sui conceptione manifeste probatur, nec quicquam ancillae dolus proprii iuris dsignat. quapropter si ex ancilla nata post ad libertatem manumissa pervenisti, te velut ex altera natam ancilla servam professa quaesitam manumissione libertatem huiusmodi simulatione vel errore amittere
Abbreviated transcription (Latin):
nimissiõis recte facte nullu affe¬
rũt p̃stite lib̾tti p̃iuditiu. ita si
serun ad libertatẽ ꝓduxisti ĩstru¬
m̃toꝵ ãmissio nicħ ei nocere põt.
missis adimere patronꝰ nõ pͥotest.
ita manumissioĩs ĩ strum̃tu pre¬
stare coͣgitur.
d̾ Arrianꝰ si mota q̃stioẽ aleoni¬
de lib̾ fuit. ꝓm̃itiatus ĩ seruitu¬
tẽ au̾icto iteꝵ nõ recte petitus ẽ
coheres etiã tibiꝰ ab arriano datus

Expanded text:
ferunt praestitae libertati vitium, ita si servum ad libertatem produxisti, instrumentorum amissio nihil ei nocere potestmissis adimere patronus non potest, ita manumissionis instrumentum praestare cogitur. Arrianus si mota quaestione a leonide liber fuit pronuntiatus, in servitutem a victo iterum non recte petitus est. Coheres etiam tibi ab Arriano datus
Abbreviated transcription (Latin):
ante quã duodecimũ annũ eta¬
tis implexet u̾bis precatiuis te¬
stam̃to fcõ nõ nullos ei uolui̾t sub¬
stitutos. nich ꝓhibet fidĩ ꝯiuissu
peti ł ab ipsi heredib quiboã ĩ te
ditas. nõ ualere. cũ u̾bis relicta
directis adiri potuit hereditas.
nõ cu illa ipã sic d̾ata ẽ ut ẽẽt ab
intestato successorib postulanta
ꝙ rescͥpsimꝰ sequentes ad seuerati¬
oñẽ tua riasi scͥpta heres nõ finͣt
iure ad optata. Auoi s ⁊ fami¬
lia relicta hr̃s facta deo  stus
ꝯ sequenter ip̃iꝰ heredes uentioni
frdĩ ꝯmissi respõtere cogũtur.

Expanded text:
ntequam duodecimum annum aetatis implesset, verbis precativis testamento facto nonnullos ei voluerit substitutos, nihil prohibet fideicommissum peti vel ab ipsius heredibus, qui bona intesditas, non valere, cum verbis relicta directis adiri potuit hereditas, non cum illa ipsa sic data est, ut esset etiam ab intestato successoribus postulanda. Quod rescripsimus sequentes adseverationem tuam, quasi scripta heres non fuerit iure adoptata. Alioquin si in familia relicta heres facta decessit, et consequenter ipsius heredes petitioni fideicommissi respondere coguntur.
Abbreviated transcription (Latin):
potestate ratiõe quesieit. tm̃ qr in¬
feriorib u̾bis testam̃ti uos sui iu¬
dis catere testator curauit. ĩ telli¬
gi põt restituentu hereditates ꝯ¬
modi fidĩ ꝯmisso patrẽ obstric¬
tum ẽẽ.

Expanded text:
potestatis ratione quaesierit, tamen quia inferioribus verbis testamenti vos sui iuris facere testator curavit, intellegi potest restituendi hereditatis commodi fideicommisso patrem obstrictum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ cia tẽ successisse ꝓponis fidĩ¬
ꝯmissi diei utiłr cessit licet tp̃ qͦ
fuerit datu nec dũ te riaiu pro¬
betur. upxore patrui quẽ ꝯtendis
patri tuo rogatu sisine libiͣs dece¬
sserit. ab auo reli. ta restituere. si
ei su̾ccessit d̾ froi ꝯmisso ꝯ uenire
d̾bet. nã si patrui etia hereclitas
tibi q̃sita ẽ. nõ desidĩ ꝯ misso q̃ren¬
dum s hereditas ab ea uendicãda

Expanded text:
tui, cui te successisse proponis, fideicommissi dies utiliter cessit, licet tempore quo fuerat datum necdum te natum probetur, uxorem patrui, quem contendis patri tuo rogatum, si sine liberis decesserit, ab avo relicta restituere, si ei successit, de fideicommisso convenire debes. Nam si patrui etiam hereditas tibi quaesita est, non de fideicommisso quaerendum, sed hereditas ab ea vindicanda
Abbreviated transcription (Latin):
d Siueritas ł sollẽpnitas iuris
de ẽ. nec amplexꝰ parentis uolũta¬
tẽ relicta nc declisti ł trãsactiõis
causa stipulãtib ꝓmisisti. negoti¬
umq integrũ ẽ ad solutiõe urge¬

Expanded text:
 Si veritas vel sollemnitas iuris deest nec amplexus parentis voluntatem relicta dedisti vel transactionis causa stipulantibus promisisti negotiumque integrum est, ad solutionem urg
Abbreviated transcription (Latin):
Mp S i creclitoris uoluntas iuĩ
sub nixa liberari te debito uolãt
toceri pot. ⁊ ante quã sollẽpniter
tͥ liberatio a successore p̃stet᷑. exci¬
ptio̾e tibi ex uoluntate ⁊ ticẽdẽiẽ
ꝯ petere manifestũ ẽ.¬

Expanded text:
. Si creditoris voluntas iure subnixa liberari te debito volentis doceri potest, et antequam sollemniter tibi liberatio a successore praestetur, exceptionem tibi ex voluntate descendentem competere manifestum e
Abbreviated transcription (Latin):
ne pars usus fructus depereat. s¬
ina. ieat sccłm suam naturam in¬
teger atq in corruptus. ⁊ que¬
admodu ab initio fixiis ẽ ua cõ¬
seruetur ex huiꝰ mõĩ casi nullod̾

Expanded text:
nec pars usus fructus depereat, sed maneat secundum suam naturam integer atque incorruptus et, quemadmodum et ab initio fixus est, ita conservetur ex huiusmodi casu nullo
Abbreviated transcription (Latin):
ea ⁊̃ que ab ĩnoxio ac marito añ nuptias titũ¬
lo doãtoĩs acceꝑit. ł turante matͥitioĩo largi¬
firuĩr ꝑmaneãt ⁊̃ iꝗt ⁊̃ in ercĩacipatos lib̾os
ãa ip̃c crimimis. ai reat. patrẽ ꝯtulisse claru¬
erit. in̾m̃. hidẽ utia ĩ quietudinẽ reeruet᷑.
d ud uõ nec ixor. nec emãcipati libi potue¬
rint uindicare. captũ apublicis ꝑsõĩs. ita .a d

Expanded text:
am, quae ab innoxio adhuc ante nuptias titulo donationis acceperit, vel durante matrimonio largifirmiter permaneant. Si quid etiam in emancipatos liberos ante tempus criminis ac reatus patrem contulisse claruerit, integrum isdem citra inquietudinem reservetur. Quod vero nec uxor nec emancipati liberi potuerint vindicare, captum a publicis personis ita ad
Abbreviated transcription (Latin):
est. ꝓpĩquos. notos. familiares ꝓcul ata¬
lũpnia submouemꝰ. quas reos scoleris
societ᷑as nõ facit. ħ et enĩ astinitat. ł ami¬
citia nefariũ crim̃ ad mi ͦtũt. peccata gͥ
suos retinsent actores. ł ec ulteriꝰ ꝓgrecd¬
atur metus quã reꝑiret᷑. delictũ hoc sin

Expanded text:
est. Propinquos notos familiares procul a calumnia submovemus, quos reos sceleris societas non facit: nec enim adfinitas vel amicitia nefarium crimen admittunt. Peccata igitur suos teneant auctores nec ulterius progrediatur metus, quam reperiet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp S i filiꝰ tuus cũ eĩt ĩ iua potãte ĩ
in sula de portari meruit petuliũ eiꝰ.
nec ꝙ in castris ad quisiuit. ł ꝙ ei milita¬
tor donasti auferri tͥ debet.
is quẽ postea ĩ dulgñtia liberitũ ẽẽ ꝓpoĩt
ad ius fisci potĩ quã. id ip̃i cñiũ ꝑtinet.¬

Expanded text:
 Si filius tuus, cum esset in tua potestate, in insulam deportari meruit, peculium eius nec quod in castris adquisivit vel quod ei militaturo donasti auferri tibi debet.is, quem postea indulgentia liberatum esse proponis, ad ius fisci potius quam ad ipsius domin
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ posiisti actioẽ uti nõ ꝓhibeis.
si uero nec cuuili nec honorario
uire ad te hereditas eiꝰ ꝑtinet. ĩ¬
tellegis nullam te exeĩ pactoi
ꝯtra quẽ supplicas actiõem stri¬
cto iureꝰ abere. U̾tił aut̃ tibi
ꝓpt̾ equitatis rationẽ dabitur
de posit actio.

Expanded text:
depositi actione uti non prohiberis: depositi actione uti non prohiberis: si vero nec civili nec honorario iure ad te hereditas eius pertinet, intellegis nullam te ex eius pacto contra quem supplicas actionem stricto iure habere: utilis autem tibi propter aequitatis rationem dabitur depositi actio.
Abbreviated transcription (Latin):
oỹp . d exhibentum acticẽ ñ tm̃
eum qui possidet. s ꝯtiam eu te¬
neri. qui dolo fecit quo minꝰ exib¬
eret merito tibi a nõ ꝯtẽpnende
auctoritatis uiris ꝯsulto mote¬
stint. iure responsum ẽ.¬
op̃ . Instrum̃ta ad ius tuu ꝑ¬
tinentia. partem diu̾sam in uasi¬
sse asseuerans. qr si cͣrim̃ inten¬
dis sollẽpnib accusatioĩb impl¬
etũ. fidẽ adseueratioĩs tue facito
Sin uero ad exhibendum inten¬
cdis iuiditioꝵ more expire. Sonb̃it. ac¬
mnp̃. Erhibitionis netessita¬
te tenetur qui facultatẽ ha¬
bens. culpam ł dolura in explẽ¬
mo p̃cepto ꝯmittit. ita ut qui rẽ
deteriorem exhibuit. equitas
exhibitioĩs ꝓficiat ut quarauis
ro exibendum agi nõ põt. ĩ fac¬
rum tñ actio ꝯtra eu detur.¬
resrosuit is ciuĩ p̃cib meministi.
ahuersus tenente ad exhiben¬
dum ł uendicatioem uti potes.
Quia si pactus sit. ut tibi resti¬
tuantur si quidẽ ei qui deposu¬
it successisti. iure hereclitario

Expanded text:
 . Ad exhibendum actione non tantum eum qui possidet, sed etiam eum teneri, qui dolo fecit, quominus exhiberet, merito tibi a non contemnendae auctoritatis iuris consulto modestino responsum e . Instrumenta ad ius tuum pertinentia partem diversam invasisse adseverans, si quidem crimen intendis, sollemnibus accusationibus impletis fidem adseverationi tuae fac, sin vero ad exhibendum intendis, iudiciorum more experire. PHILIPP. A. Exhibitionis necessitatis tenetur, qui facultatem habens culpam vel dolum in explendo praecepto committit, ita ut, qui rem deteriorem exhibuit, aequitas exhibitionis proficiat, ut, quamvis ad exhibendum agi non potest, in factum tamen actio contra eum detur.deposuit is, cuius precibus meministi, adversus tenentem ad exhibendum vel vindicatione uti potes. Quod si pactus sit, ut tibi restituantur, si quidem ei qui deposuit successisti, iure hereditario
Abbreviated transcription (Latin):
gi cognitos tinilos si uolui̾nt tr̃as ferre.
nec aliquã qͣstioĩs nec altirtatõis exercen¬
de subqualib astutia subtiliq legũ uł
ꝯstitutionu occasioẽ suꝑbis uł agriatis
sen cognatis genitorĩs eoꝵ uł quib dam
aliis suꝑ ẽẽ facultatẽ ĩ posteꝵ nicħomi¬
nus quisqs ynĩ mõi mulierem uxoã lo¬
co dotalib instrum̃tis ꝯfectis habuit.
iri. ne adimatur ei licentia sͥ qr modo
affatus apatrib suis in ad rogitiẽ susce¬
ptos uł susceptas huĩ ꝓnidentissime
nr̃e logis beneficio: iuuamine petrei
censemus¬

Expanded text:
gi cognitos titulos si voluerint transferre, gi cognitos titulos si voluerint transferre, nec aliquam quaestionis seu altercationis exercendae sub qualibet astuta subtilique legum vel constitutionum occasione super his vel agnatis seu cognatis genitoris eorum vel quibusdam aliis superesse facultatem in posterum: nihilo minus, quisquis huiusmodi mulierem uxoris loco dotalibus instrumentis confectis habuerit, iri, ne adimatur ei licentia sibi quodamadfatus a patribus suis in adrogationem susceptos vel susceptas huius providentissimae nostrae legis beneficio et iuvamine potiri censemus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentib ut uria cũ frĩd suis posteiex
hisc̃ẽ parentib forte ꝓ genitis. aut soli fi
nullus alius sit ꝓcreatus totes. ⁊ añ nup¬
tias donatoẽs ꝓ tenore legũ nec minꝰ pac¬
toꝵ emolum̃ta recipiãt ¶ĩ uoͣ qui tp̃r hu¬
uis sacranissime uissiõĩs. nec tũ plẽ aliqiũ
ex ingenuaꝵ cõcubi naꝵ ꝯsortio merue¬
rint. minime huĩ legis beneficio ꝑfruã¬
tur cũ liceat eastẽ mulieres sibi pꝰ iure mn¬
matͥmonii copulare. nõ extantib legitim¬
is liberis. aut uxorib legitumos filios ut¬
pute nptiis ꝓceclentid ꝓ creare. nec de¬
beant quos ex ingenua ꝯcubina dilato p̃
hãc legem matrimonio nasci uolui̾nt. ut
iusti ac legitumi post ea urdeantur magno¬
oꝑe postulare.
mp Iubemꝰ ios quib nullis legitimis
existentib liberis inp̃senti alieq mu¬
lieres uxoris loco habentu ͤᷤ exhis sidi ꝓge¬
nitos ꝓcreandos suos ⁊ ĩ potestate sua le
as uoluntates ł ꝑdonatoẽs. seu alias le¬

Expanded text:
tinentibus, ut una cum fratribus suis postea ex isdem parentibus forte progenitis, aut soli, si nullus alius sit procreatus, dotis et ante nuptias donationis pro tenore legum nec minus pactorum emolumenta recipiant. Hi vero, qui tempore huius sacratissimae iussionis necdum prolem aliquam ex ingenuarum concubinarum consortio meruerunt, minime huius legis beneficio perfruantur, cum liceat easdem mulieres sibi prius iure matrimonii copulare non extantibus legitimis liberis aut uxoribus ac legitimos filios utpote nuptiis procedentibus procreare, nec debeant, quos ex ingenua concubina dilato post hanc legem matrimonio nasci voluerint, ut iusti ac legitimi postea videantur, magnopere postulare. Iubemus eos, quibus nullis legitimis existentibus liberis in praesenti aliquae mulieres uxoris loco habentur, ex his sibi progenitos seu procreandos suos et in potestate sua leas voluntates vel per donationes seu alios le
Abbreviated transcription (Latin):
la ex insto matͥmonio legitima ꝓle sus¬
cepta. si uolui̾nt eas uxores ducere que an¬
tea fua̾nt ꝯ cubine. tam ꝯ iugium legiti¬
mu cũ hiũ mõi mulierib in genuis. ut
tcm̃ est. posse ꝯtrahere. quã filios utriq
sexus ex eaꝵdẽ mulieꝵ ex prioꝵ ꝯtuber¬
nio ꝓ creatos. mox quã nuptie cũ matͥb
eeꝵ fui̾tit celebrate. suos patͥ ⁊ ĩ potestate
fieri. ⁊ cum his qui post eodẽ matrimoĩo
succepti fu̾tit.ł solus si nullus alĩ de m̃ na¬
ĩcatur.tam extestamñto uolentib patͥo:

Expanded text:
o matrimonio legitima proles suscepta, si voluerint eas uxores ducere, quae antea fuerant concubinae, tam coniugium legitimum cum huiusmodi mulieribus ingenuis, ut dictum est, posse contrahere, quam filios utriusque sexus ex earundem mulierum priore contubernio procreatos, mox quam nuptiae cum matribus eorum fuerint celebratae, suos patri et in potestate fieri et cum his, qui postea ex eodem matrimonio suscepti fuerint, vel solos, si nullus alius deinde nascatur, tam ex testamento volentibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
inliberos naturales pat̾ ꝯferãturͦ ⁊ ꝙ
de subeunda sorte curiali seu testõ. seu
actoꝵ fide ꝯstituat: ita ratũ eẽ. stabilit̃¬
& uolumꝰ obseruari. ut siue abstinendo
hereclitatib. siue ab decardo donatões
naturales liberi curialem uoluint euit
eas alienauit. oĩ moto ad ꝯditiõe in qͣ pat̃
eos amplificatis opib ẽẽ uoluit. ⁊̃ ĩ uiti
cogantur ac̃cecse. t si filiã naniralem
ł filias buĩt. at eã uł eas curiali aut cur¬
ialib ciuitatis exqua oriundus ẽ. ł qua
uicus uł possessio mñ exoritur ꝯsistit. i¬

Expanded text:
in liberos naturales pater conferat: et quod in liberos naturales pater conferat: et quod de subeunda sorte curiali seu testamento seu actorum fide constituat, ita ratum esse stabiliterque volumus observari, ut, sive abstinendo hereditatibus sive abdicando donationes naturales liberi curialem voluerint evitaeas alienaverint, omnimodo ad condicionem, in qua pater eos amplificatis opibus esse voluit, etiam inviti cogantur accedere. Et si filiam naturalem vel filias habuit et eam vel eas curiali vel curialibus civitatis, ex qua oriundus est vel sub qua vicus vel possessio unde oritur consistit, v
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ S iquis seũ ub iꝑ̃e seu curie sit nexi¬
b: obligatus tradendi filios naturales uł
om̃s quos cũq malui̾t eĩ ciuitatis curie ũn
ip̃e oritur.: ĩ soltoũ heretiem scribendi li
beram ei ꝯcedim̃ facultatem ꝙ si cui nõ
ex urbe s uico uł possessiõe qualib oriũ¬
do.naturales uberi ꝯtigerũt. eosq uelit
sub definitioe p̃dicta curie spdentore hon¬
estare hereclitatis opib ad uuare eĩ ciui¬
tatis at scribendi sũt edinis subqua uit̾
ille uł possessio censeatur ¶Q si alterutr̃a
legalium ciũitatum parriam sortiatur.
sit ei libmͣ susceptam exine quali ꝯugiꝰoͣ
sobolem ciuĩcũq ciuitatis decurionibu̾s
ĩ miscere. dũ moto ciuitatis que elegitur
totiꝰ ꝓuincie teneat pͥncipãtu. Indignũ
est enĩ ut qui sacratissime urb̾ ub̃e głatur.
naturales suos nõ illustri ordinie cinita¬
tis illuminet᷑.¶ Et hec siue postremia defi¬
niat. siue tonatõem cuĩlibet quãtitatis

Expanded text:
p. Si quis seu liber ipse seu curiae sit nexibus obligatus, et tradendi filios naturales, vel omnes vel quos quemve maluerit, eius civitatis curiae, unde ipse oritur, et in solidum heredes scribeatem. Quod si cui non ex urbe, sed vico vel possessione qualibet oriundo naturales liberi contigerunt, eosque velit sub definitione praedicta curiae splendore honestare et hereditatis opibus adiuvare, eius civitatis adscribendi sunt ordini, sub qua vicus ille vel possessio censeatur. Quod si alterutram regalium civitatum patriam sortiatur, sit ei liberum susceptam ex inaequali coniugio subolem cuiuscumque civitatis decurionibus immiscere, dummodo civitas quae eligitur totius provinciae teneat principatum. indignum est enim, ut, qui sacratissimae urbis ubere gloriatur, naturales suos non illustris ordine civitatis illuminet. Haec sive postrema definiat sive donationem cuiuslibet quantitatis
Abbreviated transcription (Latin):
placet macłam subire in famie. et eoꝵ¬
alienos arontanis legib fieri si ex ancis¬
tia ł ancille filia ł liberta uł libertate fili ÷¬
uł extabernarii filia ł utuli . ł abiecta ꝑ¬
ł leonis aut arenarii filia. ł que mertu.¬
oniis publicis p̃fuit. susceptos filios ĩ nuo s
lib libeĩs pat̾ tonauĩt: siue illos legit¬
mos seu naturales dix̃. totũ retrattũ le¬
gitime soboli recltatur. aut fr̃i. aut soro¬
ri. aut pat̾. aut mat̾ sẽt uxoci tali ꝙ cũꝙ
datũ quolibet gr̾e fułt. ł ẽptiõe collatũ.

Expanded text:
placet maculam subire infamiae et peregrinos a Romanis legibus fieri, si ex ancilla vel ancillae filia vel liberta vel libertae filiel ex tabernarii filia, vel humili vel abjecta, vel lenonis aut arenarii filia, vel quae mercimoniis publicis praefuit, susceptos filios in numerolibus liberis pater donaverit, sive illos legitimos seu naturales dixerit, totum retractum legitimae soboli reddatur, aut fratri aut sorori, aut patri aut matri. Sed et si uxori tali quodcumque datum quolibet genere fuerit vel emptione collatum,
Abbreviated transcription (Latin):
itrio niuentium. nõ sine uista rõe collȩ¬
gimꝰ. ⁊ is qui nat᷑alẽ filium pñs ortantib
legib ultro at instar legiumi filii. mun¬
icipalib eum uoluit aggregare muneri¬
b⁊ donare patrie pͥncipali maniifestaũ
ta successorẽ. cum certe uiui̾moĩ ꝑsoq̃s at¬
eo sacratissima ꝯ stitutoẽ subuentũ sit. u
rec renuntiandi eis aut alienandi aut re¬
pudianti pat̃nas xrclitates. uit donatoẽs.
in fraudẽ curie ꝯceclatur facũtas. s in¬
unerib pat̾e susceptis patͥmoĩa subuen¬
ire cogãtur. nullam ecliu̾so calũpmãtiũ
uocẽ peninis patiemur. ad iucti s ip̃o

Expanded text:
non sine iusta ratione colligimus, et is, qui naturalem filium habens hortantibus legibus ultro ad instar legitimi filii municipalibus eum voluit adgregare muneribus et donare patriae principalem, manifestavit ta successorem, cum certe huiusmodi personis adeo sacratissima constitutione subventum sit, ut nec renuntiandi eis aut alienandi vel repudiandi paternas hereditates aut donationes in fraudem curiae concedatur facultas, sed muneribus patriae susceptis patrimonia subire cogantur, nullam e diverso calumniantium vocem penitus patiemur admitti, sed ips
Abbreviated transcription (Latin):
or᷑. Diui ꝯstantĩni qui ueneranta xp̃i¬
anoꝵ fice. romanũ muniuit imꝑium.
suꝑ ingenuis ꝯ cubinis ducendis uxõib
filiis quin : exhistẽ uł ante matͥmoniu
uł postea ꝓ gentis suis ac legitimis haben¬
tis sacratissimã ꝯstitutõe renouantes. iii¬
beniꝰ eoꝵ qui aña hãc legẽ. ingenuaꝵ mu¬
lierumi. nuptiis mimme int̾cedentib.

Expanded text:
o . Divi Constantini, qui veneranda christianorum fide Romanum munivit imperium, super ingenuis concubinis ducendis uxoribus, filiis quin etiam ex isdem vel ante matrimonium vel postea progenitis suis ac legitimis habendis, sacratissimam constitutionem renovantes iubemus eos, qui ante hanc legem ingenuarum mulierum
Abbreviated transcription (Latin):
parent̾es diuisio celebretur. ꝯ perẽs ssũt.¬
tñ uitex estimab̾it utru apd̾ patrem
an apt̾. matrẽ matrurionio soꝑatao s̃i¬
lii mior̾ari ac nutriri debẽt. Dalendis¬
si irea facultate ẽ. ut tibi alim̃ta prac̃¬

Expanded text:
parentes divisio celebretur, competens tamen iudex aestimabit, utrum apud patrem an apud matrem matrimonio separato filii morari ac nutriri debent. DIsi in ea facultate est, ut tibi alimenta pra
Abbreviated transcription (Latin):
creclatur. quã nõ ex nefario nec ĩ cesto
ꝯ iugio naturalib insuꝑfiliis seu filiab:
excuꝰ libet mulieris cupidine nõ incesta
nefaria ꝓcreatis. set ĩ pat̃na ꝑ arrogatio¬
nẽ sẽꝑ ad optioẽm sacra susceptis. ex diui

Expanded text:
credatur quam non ex nefario nec incesto coniugio. Naturalibus insuper filiis seu filiabus ex cuiuslibet mulieris cupidine non incesta non nefaria procreatis et in paterna per adrogationem seu per adoptionem sacra susceptis ex divi
Abbreviated transcription (Latin):
ingredienti enĩ inpossessiõe reꝵ dotaliũ
heredib mariti nõ ꝯsentientib sine au¬
ctoritate ꝯpetentis iudicis nullã habes
facultatem.
ĩes positus potestate gener trus reb hu¬
manis exẽptus sit tñ niõ depeculio s ĩ so¬
lidsm ate ꝯsentiente filia ꝯ uentuz enz
ltatib. ad eã reuertatur. nichilq sibi i
ex hoc defũcti hr̃s audeat uindicare: ꝙ
ad mulierẽ recurrere fẽc̃ obitꝰ maritał.
dos uxori sinie cã legitũna  refusa ẽ ꝙ le¬
gib stare nõ pot̃. qr tonatõis instar ꝑ¬
spicitur obtiriere. eatẽ uxore defũcta:
ab eiꝰ heredib cũ fruct̾ib exdie ret̃use
dotis marito restituaturͤ. Itaũ pͥetat s
eiꝰdẽ ꝯpetens liberis ex eatẽ. susceptis.
alienari ꝯ tra leges amarito nõ possit.

Expanded text:
rediendi enim in possessionem rerum dotalium, heredibus mariti non consentientibus, sine auctoritate competentis iudicis nullam habes facultatem. in eius positus potestate gener tuus rebus humanis exemptus sit, tamen non de peculio, sed in solidum a te consentiente filia conventum eum ltatibus, ad feminam revertatur nihilque sibi ex hoc defuncti heres audeat vindicare, quod ad mulierem recurrere fecit obitus maritalis. uxori dos sine causa legitima refusa est, quod legibus stare non potest, quia donationis instar perspicitur obtinere, eadem uxore defuncta ab eius heredibus cum fructibus ex die refusae dotis marito restituatur, ita ut proprietas eiusdem liberis ex eadem susceptis alienari contra leges a marito non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
postea reu̾s est. an uideatur. ⁊ tũc do¬
natio ratahr̃i. Cum itaq in utroꝙ casu
oportet augusti remelio eãm dirimi.
cum nicħ aliud tam petuiliare ẽ inper¬
iał maiestatis. quã humanitas ꝑ quã
solan dei seruatur imtatio. in ambo
bus donatioẽm firmã ẽẽ censem̃. de¬

Expanded text:
postea reversus est, an videtur et tunc donatio rata haberi. Cum itaque in utroque casu oportet augusto remedio causam dirimi, cum nihil aliud tam peculiare est imperiali maiestati quam humanitas, per quam solam dei servatur imitatio, in ambobus casibus donationem firmam esse censemus.
Abbreviated transcription (Latin):
tuni facere possit ꝯdẽpnantus est. post y¬
doneus sc̃s qui nõ recliterat in tegrar ⁊
residuam ꝓbabiliter solutiõe recͤusat. at
cum eiꝰ heredes ĩ solidũ ꝯueriendos nõ
ambigitur ue cũ his soluendo factis ex¬
ꝑiri nõ possis. suꝑstitiosam geris sollici¬
dudinem.¬

Expanded text:
tum facere possit condemnandus est, post idoneus factus, qui non reddiderat integrum, residuam probabiliter solutionem recusat. At cum eius heredes in solidum conveniendos non ambigitur, ne cum his solvendo factis experiri non possis, superstitiosam geris sollicitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
nõ soluitur. si casus in quẽ marirus lato.¬
incidit. in mutet uxoris affectiõe. Iõ¬
ꝙ dotis actio ip̃õ iure᷑ ꝯpetit. s ĩ dot¬
atam eã eẽ cuĩ laudand̾ũ ꝓpositumẽ.
nec ratõ equitatis: nec exempla per

Expanded text:
non solvitur, si casus, in quem maritus incidit, non mutet uxoris adfectionem. Ideoque dotis actio ipso iure non competit, sed indotatam esse eam, cuius laudandum propositum est, nec ratio aequitatis nec exempla per
Abbreviated transcription (Latin):
op Si ĩgno̾rãs statũ hero dotis ut lib¬
eꝵ duxisti. ⁊ dotem decsiti isa postea
seruus est iudicatus. dotẽ expeculio reci¬
pies. ⁊ si qua tͥ p̃terea debuisse eũ app¬
arui̾t. fllũ aut̃ tui ut ex libera natipiͤ

Expanded text:
 Si ignorans statum erotis ut liberum duxisti et dotem dedisti isque postea servus est iudicatus, dotem ex peculio recipies et si quid praeterea tibi debuisse eum apparuerit. Filii autem tui, ut ex libera nati
Abbreviated transcription (Latin):
moniu ꝓcessisset. firmũ ꝯ iugiũ eoꝵ
habeatur. nõ enĩ dotib set affectu ma¬
trimonia cõtrabuntur ¶Siquis aũt eã
quã sine tote uxorẽ acceꝑat ꝯ iugio suc
repelłe uoluĩt. nõ alias ei hoc faceͣ licebit
nisi tał culpa in t̃cessei̾t. q̃ nr̃is legib cõ¬
dẽpnatur. Si tioͣ fine culpa eã reiecerit:
uł ip̃e talẽ culpã ꝯtra ĩ nocentẽ mulie¬
rem ꝯmiserit. ꝯpellatur ei quartam
nus quadrigentis libris auri: p̃uti suba¬
eiꝰ fuit: tc̃ quarta part ꝯputatõe fc̃a pu¬
re sub̾ẽ eiꝰ: usq ad m̃iimã qͣntitatem
mulieri detur. ¶ Eodẽ mͦ seruanco. ⁊
ĩ mulierib que ĩ dotate ꝯstitute. sine

Expanded text:
monium processisset, firmum coniugium eorum habeatur: non enim dotibus, sed adfectu matrimonia contrahuntur. Si quis autem eam, quam sine dote uxorem acceperat, a coniugio suo repellere voluerit, non alias ei hoc facere licebit, nisi talis culpa intercesserit, quae a nostris legibus condemnatur. 1a . Si vero sine culpa eam reiecerit vel ipse talem culpam contra innocentem mulierem commiserit, compellatur ei quartam nus quadringentis libris auri puta subeius fuerit, tunc quarta pars computatione facta purae substantiae eius usque ad minimam quantitatem mulieri detur. Eodem modo servando et in mulieribus, quae indotatae constitutae sine
Abbreviated transcription (Latin):
dosii ⁊ ualentiniani in serta c̃ilicebiti
mulieri. nõ qnq̃nnuum expectare set p̃
amium ad sccłas imptias ꝯ uolare.
tis: ex quib recte mittiratur repatia. il¬
lam addimiꝰ. ut si maritꝰ uxeri ab inuntõ
matͥmonii usq: ad duoͥs ꝯtinuoi innos
ꝯputandoe coire minime pp naruralez
inbeccillitatẽ ualeat. possit mułr uł eiꝰ
parentes. sine ꝑicło totis amitente. repu¬
e iunti marito nutẽ. ita tã ur an nuytias
donatio eidẽ marito seruetur.
dIubem̃ ut quicũq mulierẽ cũ nolꝙs¬
unitate parentiu aut si parentes nõ abi¬
it. sua uoluntate maritali afectu in matͥ¬
monius acceꝑit etiã si tlotalia in strꝰum̃¬
ta nõ int̃tesserint. nec doc tata fu̾it. tã¬
quã sicũ instrum̃tis dotalib. tale matͥ¬

Expanded text:
dosii et Valentiniani inserta est, licebit dosii et Valentiniani inserta est, licebit mulieri non quinquennium expectare, sed post annum ad secundas nuptias convolare.tis, ex quibus recte mittuntur repudia, illam addimus, ut, si maritus uxori ab initio matrimonii usque ad duos continuos annos computandos coire minime propter naturalem imbecillitatem valeat, possit mulier vel eius parentes sine periculo dotis amittendae repudium marito mittere, ita tamen, ut ante nuptias dIubemus, ut, quicumque mulierem cum voluntate parentium aut, si parentes non habuerit, sua voluntate maritali adfectu in matrimonium acceperit, etiamsi dotalia instrumenta non intercesserint nec dos data fuerit, tamquam si cum instrumentis dotalibus tale mat
Abbreviated transcription (Latin):
accipientis seruari .I. si pat̾ teniere repu¬
dium miserit donatoẽs ãni nuptias ama¬
erit dotẽ ipãm eidẽ filio. seu filie. patre
moriente. dimitti censemꝰ. pat̾ uitelicet
uł matri. in scribendis filiis herelib unũ
seu unã.ł si om̃s scribere: uł uni exyis
donare uelit. electioẽ seruata. nec ullam
alienandi. seu siponenti memoratas res
ꝑmittimꝰ facultate. S sic aͥd exeisdẽ reb
defui̾t ab hereclib seu eaꝵ detentatorib¬
si tñ ipõs herecles scͥpserit: aut scͥpti filii
nõ adierint. p̃cipimꝰ resarciri: ut ⁊̃ ħ mͦ
detrm̃to retrabantur. ¶ Pactoẽs sine
sique adu̾sus presentia scita nr̃e maiesta¬
tis fuint ad tentande tanquã legũ ꝯtisͤ ari¬
as. nullã sabre uoluriꝰ firmitatẽ.
su tãm mariti quã mulier is repi ũ ut
missum. quo nulla cã cõtine ur. que coa¬
sultissime ꝯ stitutõi diue meitioi̾e iHo¬

Expanded text:
accipientis servari, id est si pater temere repuaccipientis servari, id est si pater temere repudium miserit, donationem ante nuptias a maeidem vel eisdem filio seu filiae patre moriente dimitti censemus: patri videlicet vel matri in scribendis filiis heredibus, unum seu unam vel omnes si scribere vel uni ex his donare velit, electione servata. 7a . Nec ullam alienandi seu supponendi memoratas res permittimus facultatem: sed si aliquid ex isdem rebus defuerit, ab heredibus seu ean ipsos heredes scripserit aut scripti filii non adierint, praecipimus resarciri, ut etiam hodetrimento retrahantur. Pactiones sane, si quae adversus praesentia scita nostrae maiestatis fuerint attemptandae, tamquam legum contrarias nullam habere volumus firmitatem. su tam mariti quam mulieris repudium sit missum, quo nulla causa continetur, quae consultissimae constitutioni divae memoriae Theo
Abbreviated transcription (Latin):
ge repudium initendũ ẽẽ tẽptaueit.
suã dotẽ ⁊ añ nuplias donatiõe amit¬
tit. nec ĩtra ꝗnq̃nnui nubendi hãt
denuo potestatem. E quũ est enĩ aami
censemꝰ. ⁊ nubendi post annũ. neꝗs d̾
ad tẽptãtõ tam dotẽ quã añ nuptias
donanõe sibi yre senuinicare. Uxorẽ¬
ꝙ si uelit statĩ duce̾. bat uista diffinti¬
one sancsimꝰ ¶sin a̾ũt alit̃ uxori sue
renuntiare uoluit. docẽ reclibeat. ⁊ añ¬
nuptias donatõem amittat Seruis
sciłie: sou ancillis puberib sicrim̾ ad¬
ulterii ł maiestatis ingeritur. tã uiri
quã mulieris. ad examinandã cãm
repudii. quo ueritas aut faciliꝰ eruat᷑
aut li quitĩ detegatur. si tr̃ alia docu¬
m̃ta desotũit q̃stionib subdentis. super
plagis ⁊ ꝓ ut dcm est illatis. ab alte̾rutro
que donli geruntur ꝑ alienos possũt cõ¬
fiteri uolum̃ ꝯfiteri obseruari.Si nõ
filio seu filie. filiis seu filiab post mo̾tez

Expanded text:
tendum esse temptaverit, suam dotem et ante nuptias donationem amittat nec intra quinquennium nubendi habeat denuo potestatem: aequum est enim eam censemus et nubendi post annum ei, ne quattemptantem, tam dotem quam ante nuptias donationem sibi habere seu vindicare uxoremque, si velit, statim ducere hac iusta definitione sancimus. Sin autem aliter uxori suae renuntiare nuptias donationem amittat. Servis scilicet seu ancillis puberibus, si crimen adulterii vel maiestatis ingeritur, tam viri quam mulieris ad examinandam causam repudii, quo veritas aut facilius eruatur aut liquidius detegatur, si tamen alia documenta defecerint, quaestionibus subdendis. super plagis etiam, prout dictum est, illatis ab alterutro quae domi geruntur per alienos poterunt confiteri volumus observari Si vero ffilio seu filiis, filiae seu filiabus post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
tius de siguatis ꝓͥam repudiare iuga¬
lem. nec ullo modo expellar: nͥ ad u̾lte¬
tam. nͥ ueneficam. aut homicidam aũ
plaiariã. aut sepoultoꝵ dissolutricem.
aut ex sacris eclib aͥd subtrahẽtez aut
latronũ fautricez. aut extraneoꝵ uiro¬
rum se ignorãte uł rolente ꝯ uiua ap¬
petentem: aus ip̃o in uito si ne iusta
aut ꝓbabũ cũ soris sciłic ꝑ noctantem.
nͨ circetiusib ̾ treatralib lidis. ł aren¬
arũ spectacłis. in ipĩs locis in quibͥ  asso¬
lent celebrari e ꝓhibente gaudentẽ.
machinantub ꝯscia: seu falsitatis seu
crimine nimiscentẽ in uenerit. aut
man̾ audaces sib ꝓbauiͣt in gerentem
bũc enũ nocessariam ei disceclenti per¬
mittim̃ facultatẽ. ⁊ cãs discidũ legib

Expanded text:
tius designatis propriam repudiare iugalem, nec ullo modo expellat nisi adulteram, nisi veneficam aut homicidam aut plagiariam aut sepulchrorum dissolutricem aut ex sacris aedibus aliquid subtrahentem aut latronum fautricem aut extraneorum virorum se ignorante vel nolente convivia appetentem aut ipso invito sine iusta et probabili causa foris scilicet pernoctantem, nisi circensibus vel theatralibus ludis vel harenarum spectaculis in ipsis locis, in quibus haec adsolent celebrari, se prohibente gaudentem, machinantibus consciam, seu falsitatis se crimini immiscentem invenerit, aut manus audaces sibi probaverit ingerentem: tunc enim necessariam ei discedendi permittimus facultatem et causas discidii legibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑium aͥd mollientem. ł falsitatis cri¬
mine ꝯdẽpnatũ. inueni̾t si sepultoꝵ
dissolutorẽ: si satris eclib aͥd subtrahen¬
tem. si latronẽ: uł latronũ susceptorẽ alea¬
toe̾. ł ab actorẽ. aut plagiarium. uł at cõ¬
tẽptu sui: domꝰue sue ipã inspiciente
cu ĩ pudicis mulierib. ꝙ maxime etiã
castas ex asꝑat. cetũ ineuntẽ: si sue ui¬
te ueneno aut gladio uł alio rtiodo si¬
mili modo in sidiantẽ. si se u̾be̾rid que
ab ingenuis alietia sũt. adficiente
ꝓbaui̾t. D̾ũt repudii auxilio uti. nece¬
ssariam ei ꝑmittim̃ libertatẽ. ⁊ cãs
discidii legib ꝯꝓbare ¶Uir q̃q̃ pari fire
clautetur. Nec licebit ei si re causis .aꝑ¬

Expanded text:
ntem vel falsitatis crimine condemnatum invenerit, si sepulchrorum dissolutorem, si sacris aedibus aliquid subtrahentem, si latronem vel latronum susceptorem vel abactorem aut plagiarium vel ad contemptum sui domi suae ipsa inspiciente cum impudicis mulieribus  quod maxime etiam castas exasperat coetum ineuntem, si suae vitae veneno aut gladio vel alio simili modo insidiantem, si se verberibus, quae ab ingenuis aliena sunt, adficientem probaverit, tunc repudii auxilio uti necessariam ei permittimus libertatem et ca usas discidii legibus comprobare. Vir quoque pari fine claudetur nec licebit ei sine causis a
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ Conenͣsu licita matͥmonia pos¬
se ꝯtrabi ꝯtracta nõ nͥ misso rẽputio
dissolui p̃cipimꝰ. Solutiõe ⁊ erũ matͥmo¬
nii difficillior debere tẽ fauor ĩ ꝑat li¬
deroꝵ: Causas aũt repudii hac salubẽ¬
rima legẽ. ãpͥtsꝰ de sigrumꝰ. Sit̃ eru
sirie iusta cã dissoliu mat̾monia iusto
limite ꝓhibem̃. ita adu̾sa necessitate
necessario auxilio cupimꝰ liberari. Si

Expanded text:
 Consensu licita matrimonia posse contrahi, contracta non nisi misso repudio solvi praecipimus. Solutionem etenim matrimonii difficiliorem debere esse favor imperat liberorum Causas autem repudii hac saluberrima lege apertius designamus. Sicut enim sine iusta causa dissolvi matrimonia iusto limite prohibemus, ita adversa necessitate necessario auxilio cupimus li
Abbreviated transcription (Latin):
filie pat̃ diuortium in arbitrio sus ñ
nõ fuĩt traditus. uł cognitus marito di¬
ssoliutur matrimoniuli¬
or̃ Axor que ĩ militia ꝓfecto maĩto
post int̾ ueritũ annoꝵ quatuor. nullu
sospitatis eĩ potuit hr̃e indicium. atq:
ideo de iiptiis alt̾nis cogrtauit. ree.
tr̃i añ nuꝑsit: quã lidello duce suplec
suo uotõ ꝯu̾emt᷑ no ur̃ nuptias inisse¬
furtiuas. nec dotis amisiõe sustirieͣ. nec
capitali pene ẽẽ obnoxia que post tam
magni tp̃is uigitatẽ nõ tenie̾. nec clan¬
cilo. s publice ꝯ testatõe deposita nupsi¬
sse ꝯfirmatur. Ideoq obseruandumẽ
ut si at ulterii suspitio nulla sit. nec cõ¬
iunctio furtiua detegetur. nullũ picłm
ab his quoꝵ coniunctioĩ exĩt copulate.
uerrantur. cũ sicut scierina maritał tho

Expanded text:
filiae pater divortium in arbitrio suo nonnon fuerit traditus vel cognitus marito, dissolvitur matrimoniu. Uxor, quae in militiam profecto marito post interventum annorum quattuor nullum sospitatis eius potuit habere indicium atque ideo de nuptiis alterius cogitavit nec tamen ante nupsit, quam libello ducem super hoc suo voto furtivas nec dotis amissionem sustinere nec capitali poenae esse obnoxia, quae post tam magni temporis iugitatem non temere nec clanculo, sed publice contestatione deposita nupsisse firmatur. Ideoque observandum est, ut, si adulterii suspicio nulla sit nec coniunctio furtiva detegitur, nullum periculum ab his quorum coniugio erant copulatae vereantur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
uolantatẽ. tnuis marcus parens nr̃ reli¬
giosusim̃ imꝑator ꝯstituit. nͥ magna et
iuusta cã int̾ ueniente. hoc pat̾ fecerit.
nu̾ita. nit ad maritũ relire nulla in¬
ris p̾cepit᷑ ꝯͣstitutio. E mancipate uõ¬

Expanded text:
voluntatem divus Marcus pater noster religiosissimus imperator constituit, nisi magna et iusta causa interveniente hoc pater fecerit. Invitam autem ad maritum redire nulla iuris praecepit constitutio. Emancipatae
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Si unus exhis qui matrimoĩo fua̾tit
liberalitas quã anitea fecit. ex hoc robora¬
ri uitetur. an uaccillare. ⁊ iteꝵ si dona¬
tor quidẽ inciuitate romaria ꝯ stitutus
decesserit. mortis aũt tp̃e eiꝰ is qui dona

Expanded text:
 Si unus ex his, qui matrimonio fuerant liberalitas, quam antea fecit, ex hoc roborari videtur an vacillare: et iterum si donator quidem in civitate romana constitutus decesserit , morti
Abbreviated transcription (Latin):
siuo geruntur uire meritoꝙ effectu
⁊ firmitate niti. Quare si tu dotẽ ꝓmu
tã fict repudio matͥmoniũ breui tp̃r
resculum at. res dotales quas an nup¬
tias obtulisti p̃ses ꝓuincie recipe te nõ
dubita ⁊. certũ est enĩ daturu oꝑani
moderat e rẽ ꝓuincie utq̃ ꝯtra fas ge¬
sta sũt fructũ caliditatis obtinere non
possint. cũ nobis hiuĩ com̃ta displicent.
in maginarios ⁊ enĩ nuntios . i. repu¬
dia mellĩ dẽ mom̃ti: siuẽ miptiis fin¬
gantur se renuntiasse. siue spõialib
⁊ ueteris iuiris auctorib placuit.

Expanded text:
 geruntur, iure meritoque effectu et firmitate niti. Quare si tu dotem pro causa ficto repudio matrimonium brevi tempore rescissum est, res dotales, quas ante nuptias obtulisti, praeses provinciae recipere te non dubitabit. Certum est enim daturum operam moderatsta sunt, fructum calliditatis obtinere non possint, cum nobis huiusmodi commenta displiceant. Imaginarios enim nuntios  id est repudia nullius esse momenti, sive nuptiis fingant se renuntiasse sive sponsalibus, etiam veteribus iuris auctoribus placuit.
Abbreviated transcription (Latin):
abdicantut᷑ bõa quõtũ mariti uire ꝓhib¬
itum est. Sarie si nullo relicto successore
nõ ytoneus decessit sccłm iuris formam
quatenꝰ successiõis modus patitur. ĩ dẽpn¬
itati tue ꝯsulere nõ ꝓhiberis. De functo
ꝯ̃p Si estimata preclia data dõtali:¬
ẽẽnt indotẽ ⁊ ꝯuenisset ut electio trui¬
lieri seruetur. incħomiñ lex iuliã locum
ht̃. Est aũt᷑ alienatio ornĩs actus ꝑque
dominiũ trãs fertur.¬

Expanded text:
dicantur bona quondam mariti, iure prohibitum est. Sane si nullo relicto successore non idoneus decessit, secundum iuris formam, quatenus successionis modus patitur, indemnitati tuae consulere non prohiberis DIO Si aestimata praedia data essent in dotem et convenisset, ut electio mulieri servetur, nihilo minus lex iulia locum habet. Est autem alienatio omnis actus, per quem dominium transfertur
Abbreviated transcription (Latin):
si dissoluto mat̾monio. extarẽt. npori
reclantur: ancillas cũ partu ex stipͥul¬
atu iudicio restitui oportere.
d̃ Secuntũ tatoẽm iuiris existimas
restitui tibi debe̾ dotẽ afisco quibona
dãpnati patͥs tni suscepit. licet enim
uiro quondã tuopat̃ tuus hr̃i extitit.
at tñ uiri tuo yoc terogari nõ potest.
cũ ⁊ ĩpẽ pater sine uoluntate tua ñ

Expanded text:
si dissoluto matrimonio extarent, uxori reddantur, ancillas cum partu ex stipulatu iudicio restitui oportere. Secundum rationem iuris existimas restitui tibi debere dotem a fisco, qui bona damnati patris tui suscepit. Licet enim viro quondam tuo pater tuus heres extiterit, attamen iuri tuo hoc derogari non potest, cum et ipse p
Abbreviated transcription (Latin):
o̾ Si ꝯ stante matͥmoriio tibi mat᷑ con¬
um tradidit bãt ĩ tuis fecit bonis.
liberato ni̾cħ ad uxorẽ debitoris quõdã
trãs ferre pot̾uit. Set ͣ ꝯͣ sensus eiꝰdẽ debito¬
ris: ꝑeũ qui creclitor fuit. acceclẽs yma¬
ginarie fcẽ uenditõi. ad dniũ trãs ferẽ¬
dum ꝓdc̃e quicquã potuit. Cũnctã ea que¬

Expanded text:
 Si constante matrimonio tibi mater domum tradidit, hanc in tuis fecit bonis. liberato nihil ad uxorem debitoris quondam transferre potuit. sed nec consensus eiusdem debitoris per eum qui creditor fuit accedens imaginariae factae venditioni ad dominium transferendum prodesse quicquam potuit, cum tam ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
exiure sine ex ꝯsuetudine᷑ res diui¬
lex ꝓficiscitur ut uir uxori fite dent᷑.¬
uissore  seruande dotis exibeat
pristinam ampliantes sancsimus
nullam ẽẽ satis datioem uł mañtatũ
⁊i enĩ erecienͥdã ẽẽ mulier sese suant¬
q datem parti mariti ex istimauit qr̃
ficeiussor uł alius intercessit exigi¬

Expanded text:
ure sive ex consuetudine lex proficiscitur, ut vir uxori fideiussorem servandae dotis exhibeat,pristinam ampliantes sancimus nullam esse satisdationem vel mandatum si enim credendam mulier se suamque dotem parti mariti existimavit, quare fideiussor
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o Amarito ĩ uxorẽ tonattõe collata
matmoni tp̃r nec minitio dñiu trãs¬
ferrĩ põt. nec po̾st si diuortium int̃cesie¬
rit. ł prior ꝑ soã que liberalitatẽ accep̃
reb humanis fiuĩt ex̃ẽpta. ł qui conauit¬

Expanded text:
 marito in uxorem donatione collata matrimonii tempore nec initio dominium transferri potest nec post, si divortium intercesserit vel prior persona quae liberalitatem accepit rebus humanis fuerit exempta