comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab ĩperitis querunt᷑ sufficiat ex¬
planare statĩ ãnuit ocuł distorq̃t
uultũ brachiũ iactat clamat salii
et tranffigurat᷑ gestib qui ĩ quis
hystrione uł mimo uideant᷑ ĩ epti
nõ utiq satiffatias nisi ei respo̾das
uerb̾ suis et totantũ dicas quodꝰ
seuit audire. Ip̃e tam̃ licet scrupx¬
losior sit totuis ẽ solutiois ignarꝰ
Inuo tñ fortasse sibi ꝓspex caucui
ꝙ ĩ marsupio oia quib ĩflatu m
gessit facibe cñ ⁊ quaĩ acu uesicã
hanc ꝑforando quidꝙ loquacitat
ĩ follibꝰ ĩperiti gucturis resonaba
ĩterdũ imo sapietis u̾bulo Quies¬
cet nec illos ad phand̾ crediderm
aptiores qui oĩ uerbulo longaz
oronẽ subiciit ac si ad oĩa que q̃¬
rũtui ẜmo sit ad ppłu fatiendus
regularit̾ siquidẽ pditũ est ꝙ qu
plus uł minus respõdet ꝙͣ queat᷑
abeo linea recte disputandi igrĩ
Ceceꝵ cũ quis docedus ẽ illa st̃ dis¬

Expanded text:
ab imperitis quaeruntur, sufficiat exab imperitis quaeruntur, sufficiat explanare, statim annuit oculis, distorquet vultum, brachium jactat, clamat, salit, et transfiguratur gestibus, qui in quovis histrione vel mimo videantur inepti. Non utique satisfacies, nisi ei respondeas verbis suis, et id tantum dicas quod consuevit audire. Ipse tamen licet scrupulosior sit, totius est solutionis ignarus. In uno tamen fortasse sibi prospexit cauti in marsupio omnia, quibus inflatur, ingessit. Facile tamen, et quasi acu vesicam hanc perforando, quidquid loquacitatis in follibus imperiti gutturis resonabat, interdum uno sapientis verbulo acquiescit. Nec illos ad philosophandum crediderim aptiores, qui omni verbulo longam orationem subjiciunt, ac si ad omnia quae quaeruntur, sermo sit ad populum faciendus. Regulariter si quidem proditum est, quod qui plus vel minus respondet quam quaeritur ab eo, lineam recte disputandi ignorat. Caeterum cum quis docendus est, illa sunt di
Abbreviated transcription (Latin):
sit hĩesim ꝯfirmare A genib ⁊ spẽ¬
b nequaꝙ̃ recedit᷑ s coꝰ applicabis
undecuq istitutus ẜmo poeticũ illd
te subito miraberis ĩueisse pictorẽ
qui ad om̃ia que nec̾itas exigit i
scit fortasse simłare cupressu. desipit
ita rufus innenia aqua eũ teste
coqͦ nullus casus euertit nam
quitꝙ agit ruffus nichil ẽ nͥme
uia rfo Si gaudet si fles si taez
hanc loquitur Cenat ꝓpinat pos¬
cit negat ĩnuit una ẽ neuia sii
nͣ sit neuia mutus erit Res illa
ad ph̾andũ uidetur lil aptior ĩqͣ
libenor ẽ licecia fingẽdi qd uoluis
et minor ẽ ex rei difficultate aut
disceptantiũ ĩꝑitia certitudo. Sepe
sicut ad hostẽ ĩpecuie̾dũ faciliꝰ sale¬
bras et angustias transeudi mi¬
les cautus coẜuat Sic difficile
quis aut a scpturs aut a rõibus
excitat questices aut si alid ꝓ¬
poitũ ẽ ex ĩdustria ĩ eas qĩ exĩnci¬
tẽti ꝓlabitur ⁊ si satisfacẽ ñ suffi¬
as qr nemo ẽ qui ola que eciar

Expanded text:
rmare. A generibus et speciebus nequaquam receditur, sed eo applicabit, undecunque institutus sit sermo. Poeticum illum te subito miraberis invenisse pictorem, qui ad omnia quae necessitas exigit, scit fortasse « simulare cupressum. » Desipit ita Rufus in Naevia, a qua eum, teste Coquo, necessitas avertit. Nam Quidquid agit Rufus, nihil est nisi Naevia Rufo; Si gaudet, si flet, si tacet, hanc loquitur. Coenat, propinat, poscit, negat, innuit, una est Naevia: si non sit Naevia, mutus erit. Res illa ad philosophandum videtur aptior, in qua liberior est licentia fingendi quod volueris, et minor ex rei difficultate, aut disceptantium imperitia, certitudo. Saepe sicut ad hostem impediendum, facilius salebras et angustias transeundi miles cautus observat; sic difficiles quis aut a Scripturis, aut a rationibus excitat quaestiones, aut si aliud propositum est, ex industria in eas, quasi ex incidenti prolabitur. Et si satisfacere non sufficis, quia nemo est, qui omnia, quae etiam
Abbreviated transcription (Latin):
unius alĩ noĩb censeri ꝯfirmant.i
tamẽ adhuc qui dephẽdũt ĩ uestigi¬
is eoꝵ l erubescant auctorẽ uł sen¬
tentia pfiteri solis noib ĩ herentes
bus asscribt̾. Magno se uidice quis
tuet᷑᷑ et exub̾ auctoꝵ qui ĩ drñcer¬

Expanded text:
mant. Ftamen adhuc qui deprehenduntur in vestigiis eorum, licet erubescant auctorem vel sententiam profiteri, solis nominibus inhaerentes, bus ascribunt. Magno se judice quisque tuet
Abbreviated transcription (Latin):
piẽtia siquid̃ fo̾s quidã ẽ dequo e¬
grecliũtur fluia que uenigant oẽm
terram ⁊ ñ mõ ortũ deliciaꝵ diuĩe
pagine replent s q ad gentes ꝑtras¬
eunt ut nec q̃ ethropib oĩo dẽsit.
Inde sunt fioridi redolentes ⁊ frue¬
tiferi gentiũ orti quos si forte sim¬
plex lector ingredit᷑ semꝑ poetiae
luis meminerit. Q.uii legitis floẽs
et humi nascentia fraga. Erigroꝰ
opueri fugite buic latet anguis ĩber¬
ba Nlam et poma hesperidu que
draco ꝑuigil ẜuat nullus asportit
ignauus aut qui sc̃pturas nõ ꝙ
ugilans legent s. qi. dormitas
sopͦniaiũt ac si ad fidẽ legendorur
utes calcarib ꝓperet. Certũ ẽ qͥa
fidelis lector et prudẽs et qui lite¬
ris examore ĩuigilat iucia sẽper
excludit et ĩ oib accedit ad uita
pine ẽ illio doctoris doctoꝵ. Iom

Expanded text:
pientia siquidem fons quidam est, de quo epientia siquidem fons quidam est, de quo egrediuntur flumina quae irrigant omnem terram, et non modo hortum deliciarum divinae paginae replent, sed etiam ad gentes pertranseunt, ut nec etiam Aethiopibus omnino desint. Inde sunt floridi, redolentes, et fructiferi gentium horti, quos si forte simplex lector ingreditur, semper poetici illius meminerit, Qui legitis flores, et humi nascentia fraga, Frigidus, o pueri, fugite hinc, latet anguis in herba. Nam et poma Hesperidum, quae draco pervigil servat, nullus asportat ignavus, aut qui Scripturas non quasi vigilans legerit, sed quasi dormitans somniaverit, ac si ad finem legendorum, utens calcaribus, properet. Certum est quia fidelis lector, et prudens, et qui litteris ex amore invigilat, vitia semper excludit, et in omnibus accedit ad vitam. Hinc est illud doctoris doctorum
Abbreviated transcription (Latin):
natura alimeta que accĩpimꝰ ꝙͣ dix
ĩ sua qualitate ꝑseuerant ⁊ solida
ĩnatant male stomacho oneri sũt
at cũ exeo ꝙd erãt mutata sunt
tu demũ ĩ iures transent. Sãguis
eĩ ex diuino mandato detoucitũ
dũ uicia declinat᷑. Pastor ecc̃e rep¬
tilia et ĩmũda mactaẽ pcipitur
et cõmedẽ quod licet ad uocaco
gentiũ ꝓpe referat᷑ uel exẽpli cõfor¬
mitatẽ docere potest ut iugulatis
enorib gentiliũ dogmata neq̃ꝙͣ
borreamꝰ Dũ ĩ nocentiã frugali¬
tatẽ eptũ mũdi docet pythagoĩci
andiant dũ aĩas quas ĩ celũ euex¬
erũt retrudunt ĩ corpora bestiari
uiguleti uel plato nã ĩeo pycha¬
goram nimis sequtus ẽ ꝙsic̾ mor¬
tuos eciuius ita ex mortuis rcipce
uiuos sieri docuit ⁊ ꝑuaria corpõa
ꝓmoꝵ qualitate migrare Ipẽ ego¬
nã mẽmi troiani tp̃e uelli pantordeᷤᷤ
euforbus era cui pectõe leuo besit
ab aduso grauis basta mĩoris atoe

Expanded text:
naturam. Alimenta quae accipimus, quandiu naturam. Alimenta quae accipimus, quandiu in sua qualitate perseverant, et solida innatant, malo stomacho oneri sunt. At cum ex eo quod erant, mutata sunt, tum demum in vires transeunt. Sanguis enim ex divino mandato diducitur, dum vitia declinantur. Pastor ecclesiae reptilia et immunda mactare praecipitur, et comedere: quod licet ad vocationem gentium proprie referatur, vel exempli conformitate docere potest ut, jugulatis erroribus, gentilium dogmata nequaquam horreamus. Dum innocentiam, frugalitatem, contemptum mundi docent Pythagorici, audiantur; dum animas, quas in coelum evexerunt, retrudunt in corpora bestiarum, juguletur vel Plato. Nam in eo Pythagoram nimis secutus est, quod sicut mortuos ex vivis, ita ex mortuis reciproce vivos fieri docuit, et per varia corpora pro morum qualitate migrare. Trojani tempore belli Panthoides Euphorbus eram, cui pectore quondam Haesit in adverso gravis hasta minoris Atridae.
Abbreviated transcription (Latin):
solam fatuit cruditatẽ Tix aut̃ ĩueĩ¬
etur scpcum in quo no si insẽsu uł in
uerb̾ nõ reꝑiatur aliquid quod pru¬
dens lector emittit. Cetex libri catho¬
lici tutius legũtur ⁊ cautius ⁊ genti¬
les simplicib periculosius patent s¬
S ĩutrisꝙ ex̾ ceri fideliorib ĩgeiis
utilissimũ ẽ nã exquisita lectio sin¬
guloꝵ doctissimũ cauta elctio melioꝵ
optuũ facit ut eĩ ĩ libro saturnalior
et ĩ eplis senece adlucillũ legit̾ apes
quod ãmõ debemus imitari que ua¬
gant᷑ et flores carpunt de ĩde quiꝙ̃
attulere disponĩt ⁊̃ ꝑfauos dund̃t
Et sucũ uariũ munũ saporẽ mix¬
tura quadam et ꝓp̾etate sp̃s sui my¬
luiꝰs distincta fuant᷑ ⁊ ip̃a distictio
no sine quodam fermẽto quo ꝯlit̾
muusitas ĩ uniꝰ saporis usu uaia
libamta ꝯfũdit ut q̃ si apꝑuerit r̃¬
de sumptũ sit aliud tñ eẽ ꝙ̃ unde
suptũ noscetur apꝑeat quod ĩ corͤ
nr̃o facẽ udemꝰ sine oĩ oꝑa nostra

Expanded text:
lam faciant cruditatem. Vix autem invenietur scriptum, in quo si non in sensu vel in verbis, non reperiatur aliquid, quod prudens lector emittit. Caeterum libri catholici totius leguntur et cautius; et gentiles simplicioribus periculosius patent: sed in utrisque exerceri fidelioribus ingeniis utilissimum est. Nam exquisita lectio singulorum, doctissimum; cauta electio meliorum, optimum facit. Ut enim in libro Saturnaliorum, et in epistolis Senecae ad Lucilium legitur, apes quodammodo debemus imitari, quae vagantur, et flores carpunt, deinde quidquid attulere disponunt, et per favos dividunt, et succum varium in unum saporem, mistura quadam et proprietate spiritus sui, mulius distincta servantur, et ipsa distinctio, non sine quodam fermento, quo conditur universitas, in unius saporis usum varia libamenta confundit, ut etiamsi apparuerit unde sumptum sit, aliud tamen esse, quam unde sumptum noscetur, appareat, quod in corpore nostro facere videmus, sine omni opera nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾citio crescit et fortitudo facilius
diuiciis ꝙͣ laborib expugnat᷑ &
no ĩ cognatioe tꝑaliũ quib quodã¬
mõ ĩgeitus ẽ pẽdẽ sui figit a ffectus
ẜuit et mĩoratur et uire dñii feli¬
citer acquirũtur oĩa que mũdi cor¬
dis affectioe̾ quaĩ metis ꝓede calcã¬
tur. S quis est qui hãc arduaz
uiam uł intrare disponat Angelũ
forte quis ag̾iditur aut quis si ag¬
greditur ꝑseuerat nec tñ sie discri¬
mine colluctandi uidetur faties
ueritatis et nisi pauꝑis exilii a¬
maritudo p̾cedat rachelis et lie cõ¬
uigatio nõ dulcescit nec subcrese
seboles nũosa nisi ĩ u̾tutis bacłõ
iordanẽ labẽtiũ sollicitudo trasic

Expanded text:
cilius divitiis, quam laboribus expugnatur. Qui vero in cognatione temporalium, quibus quodammodo ingenitus est, pedem sui figit affectus, servit et minoratur, et jure dominii feliciter acquiruntur omnia, quae mundi cordis affectione, quasi mentis pede calcantur. Sed quis est, qui hanc arduam viam vel intrare disponat? Angelum forte quis aggreditur, aut quis, si aggreditur, perseverat? Nec tamen sine discrimine colluctandi, videtur facies veritatis, et nisi pauperis exsilii amaritudo praecedat, Rachelis et Liae conjugatio non dulcescit, nec succrescit soboles numerosa, nisi in virtutis baculo Jordanem labentium
Abbreviated transcription (Latin):
ã eo renitẽte s̃ aliquo obcinebit a¬
Niulitas ẽ ut nec ꝑsonã docẽtis
otempnat quis ̃ quãcũ sciẽtia
nisi forte qua religio repbauit.i
Si ut dici solet ĩ iuta minerua nͥ
recte agõdimꝰ Quis ad sciẽtiã sñ

Expanded text:
o obtinebit? Humilitas est, ut nec personam docentis contemnat quis, aut quamcunque scientiam, nisi forte quam religio reprobavit. Si, ut dici solet, invita Minerva nihil recte aggredimur, quis ad scientiam sine
Abbreviated transcription (Latin):
da ⁊̃ttonite currus ⁊ equos faties
deoꝵ ãspicẽ et qual rutilũ ꝯfunda
Erinis. nam ꝙ turba ueritatis lum̃
impediat cecus euangelicus docet
quem turbe p̾cedẽtes et sequẽtes ĩcre¬
pabant ꝑiter ut taceret Siquide
dicente dño qui uersatur ĩ turb̾ tũ¬
batur erga plurima quo nͤ studiis
aut boĩs morib ex̾cendis ꝑnitiosiu¬
est si ei studiũ ut cyceroni placet
ẽ uehemẽs applicatio aĩ ad aliquid
agendũ magna cũ uolũtate ꝓfecto
mes que turbata ad plura dĩstrah̾r
nequaꝙͣ ĩ uno u̾tutis oꝑe fidelit̾ oc¬
cupatur. S studii tũc ex̾citacio plĩ¬
Imu ꝓficit cũ uirtus ĩsinguł quei
legit aut audit hõ tacito apud se
ueri iudicii scrutĩo ꝯualescit. Ibi nã
ratio cuncta exaĩat et fructũ oĩu
appendit ĩstatera . Ceteꝵ uita quie¬
ta ẽẽ nõ potest si natũe necĩa subcrͣ¬
bunt᷑ et econtͣ si luxiat aĩns ĩ deliti¬
Is reꝵ affluẽtia lum̃ roĩs extĩguit.⁊

Expanded text:
 faciesque deorum Aspicere, et qualis Rutilum confundat Erinnys. Nam quod turba veritatis lumen impediat, caecus evangelicus docet, quem turbae praecedentes et sequentes increpabant pariter, ut taceret. Siquidem dicente Domino, qui versatur in turbis, turbatur erga plurima, quo nihil studiis aut bonis moribus exercendis est perniciosius. Si enim studium, ut Ciceroni placet, est vehemens applicatio animi, ad aliquid agendum magna cum voluntate, profecto mens quae turbata ad plura distrahitur, nequaquam in uno virtutis opere fideliter occupatur. Sed studii tunc exercitatio plurimum proficit, cum virtus in singulis, quae legit aut audit homo, tacito apud se veri judicii scrutinio convalescit. Ibi namque ratio cuncta examinat, et fructum omnium appendit in statera. Caeterum vita quieta esse non potest, si naturae necessaria subtrahuntur; et econtra si luxuriat animus in deliciis, rerum affluentia lumen orationis exstinguit.
Abbreviated transcription (Latin):
res s dũtaxat uerba significat
quisqͥs po sensu utte̾ ꝯtẽtus nõ est
ligẽtia ueritatis quo diutius tene¬
antur se uelle suos abuce̾ audi¬
tores Plane porpbirolũ ĩ eptu
credo si ita scpsit ut sẜus eiꝰ ĩtel¬
ligi nequeat nisi aristotile platoe
et᷑ plotino plectis ualeat quicũꝙ
i aliqua disciplina disponit itro¬
ducere cpendio tali. Ego siquidem
illũ sequar qui lra aperit ⁊ qrai
suꝑfitie patefacta sensũ ut ita di¬
cam hystoricũ docet. O.ne sit ne¬
tas amica ueritati est ⁊ quid sit
luctari cũ angelo uel cibare eum
et quid sit aut psit ad uocatioe
Sapiẽtie relinquẽ patriam:
Die uero sint discẽdi daues¬
spem ueritatis uiã eo tẽdẽtis expe¬
diunt senex carnoteẜ paucis ex¬
p̃ssit. et l metri eius suauitat
nõ capiar sẜũ aꝓpbo ⁊ ph̾antui¬
credo mẽtib fidelit̾ ĩgerendum
Nit ergo Mẽs hũił studiũ querẽ¬
di uita quieta scrutiniũ tacitum
pauptas terra aliena Hec reẜare

Expanded text:
significant, quisquis pro sensu litterae contentus non est, ligentia veritatis, quo diutius teneantur, se velle suos abducere auditores. Plane, Porphyriolum ineptum credo si ita scripsit, ut sensus ejus intelligi nequeat, nisi Aristotele, Platone et Plotino perlectis. Valeat quicunque me in aliquam disciplinam disponit introducere compendio tali. Ego siquidem illum sequar, qui litteram aperit, et quasi superficie patefacta, sensum, ut ita dicam, historicum docet. CAP. XItas amica est veritati: et quid sit luctari cum angelo, vel cibare eum. Et quid sit aut prosit, ad vocationem sapientiae, relinquere patriam. Quae vero sint discendi clavesspeciem veritatis, viam eo tendentis expediunt, senex Carnotensis paucis expressit. Et licet metri ejus suavitate non capiar, sensum approbo, et phicredo fideliter ingerendum. Ait ergo: Mens humilis, studium quaerendi, vita quieta Scratinium tacitum, paupertas, terra aliena, Haec reserare
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ hoc unũ intota uita querẽt
tandẽ nec istud nec aliud ĩuẽirent
et forte ideo quia curiositati nõ suf¬
ficiebat ĩ eis qd solũ potuit in ue̾ra
nã sicut ĩ umbra cuiuslib corporis
frustra solidatis sub̾a querit᷑ sic ĩ hiis
que ĩtelligibłia sunt dũtaxat ⁊ uni¬
uersalit̾ ccipi nec tñ unĩsalit esse
queñt solidioris existentie substãtie
nequaꝙͣ iuei̾tur Inhii ᷤ etatẽ terrere
nichil agentis et frustra laborantis
ẽ nebule siquidẽ sunt rex fugãtiu
cunt. Expeliuit hanc auctoẽs młt

Expanded text:
ut cum hoc unum tota vita quaererent, ut cum hoc unum tota vita quaererent, tandem nec istud nec aliud invenirent. Et forte ideo, quia curiositati non sufficiebat in eis, quod solum potuit inveniri. Nam sicut in umbra cujuslibet corporis, fruquae intelligibilia sunt, duntaxat et universaliter concipi, nec tamen universaliter esse queunt, solidioris existentiae substantia nequaquam invenitur. In his aetatem terere, nihil agentis, et frustra laborantis est. Nebulae siquidem sunt rerum fugacium, cunt. Expediunt hanc auctores multis
Abbreviated transcription (Latin):
erigit ĩportuitates sophistice delites¬
cunt. et si forte ab alterntra parte enĩ¬
serint sic a sapientib corripuntur
sicut ĩre .p. ĩter cõtrabc̃tes dolꝰ malig¬
nantũ coħ̾cetur Ceter ũba reb res
temꝑib ꝯtemꝑare et ĩt̾ueiẽtes fal¬
lacias prudẽter arguẽ nõ pancorur
diex est aut leuis õera. Ainde plimi
accedentes retrorsum abeunt ⁊ aliqͣ
cor cota concesẜit. ut eĩ ait quida
uerb̾ nãꝙ manẽcib nomẽ excidit
gartio quisꝙ duas postꝙͣ scit uigere
partes sic stat sic loquit uelut os
uam affert sentetia que bocciu
latuit quã doctus plato nesciut
quã iste felici sorte ĩ secretis aristo¬
questiõnẽ i qua labor̃as mũdus iã
senuit ĩ qua plus tẽꝑis osumptũ est
ꝙͣ ĩ acquirẽdo ⁊ regendo orb̾ ĩperio
osupẜit cesarea domus plus effusui
pecuie ꝙͣ ĩ oĩbꝰ diuiciis suis possedit
cresus. Hec ei tam diu mltos tenuit

Expanded text:
exigit, importunitates sophisticae delitesexigit, importunitates sophisticae delitescunt. Et si forte ab alterutra parte emerserint, sic a sapientibus corripiuntur, sicut in republica inter contrahentes, dolus malignantium coercetur. Caeterum verba rebus, res temporibus contemperare, et intervenientes fallacias prudenter arguere, non paucorum dierum est, aut levis opera. Unde plurimi accedentes, retrorsum abeunt, et aliqeorum tota concesserit. Ut enim ait quidam verbis namque manentibus nomen excidit Gartio quisque duas postquam scit jungere partes, Sic stat, sic loquitur velut omnes iebus novam affert sententiam quae Boetium latuit, quam doctus Plato nescivit, et quam iste felici sorte in secretis Aristoquaestionem, in qua laborans mundus jam senuit, in qua plus temporis consumptum est, quam in acquirendo et regendo orbis imperio consumpserit Caesarea domus, plus effusum pecuniae, quam in omnibus divitiis suis possederit Cresus. Haec enim tandiu multos tenuit,
Abbreviated transcription (Latin):
nissime obsecra ut ĩ docendo aut du
decluctioe conpenset Nlam qͥ uẽba
rebo q̃ res temporis opportunitati
contemperat modestissiam tocius
Eoquetie regulam tenet illa uẽõ
copia laudem parit cui ueritas uir¬
tuti et om̃ib officiis aĩca ꝯsentit
Quita siquidẽ et fallacit̾ loqui nugi:¬
qeruli est ⁊ famã oĩo negligentis.
et ĩ se uiroꝵ grauiũ ꝓuocantis ocliũ
et ocemptur Nã et spc̃ sapiẽtie ãuctor
est quia qui sophistice loquit᷑ odi¬
bilis est. nõ mediocris tñ utilitas
est ĩ dephendendis ĩportunitatibus
sophisticis sine quar noticia quisqs
ad exaĩacio ueri q reꝵ uentilacõer
pgreditur quasi miles ĩ utilis ẽ qͥ
ad u̾sus excitatũ et ĩstructũ hostem
ꝓoedit exarmatus. Ricet ergo ad ex̃¬
cicuĩ colloquẽte uicissi fallẽ ⁊. qĩ.
incampi doctor scola iter cuies iocu¬
larẽ mlitiam ex̾cere S ubi se col¬
loquẽtiũ itencio ad phie sobrietate

Expanded text:
nissime obsecra, ut in docendo aut disnissime obsecra, ut in docendo aut disdeductione compenset. Nam qui verba rebus, et res temporis opportunitati contemperat, modestissimam totius eloquentiae regulam tenet. Illa vero copia laudem parit, cui veritas virtuti, et omnibus officiis amica consentit. Multa siquidem et fallaciter loqui, nugigeruli est, et famam omnino negligentis, et in se virorum gravium provocantis odium et contemptum. Nam et spiritus sapientiae auctor est, quia qui sophistice loquitur odibilis est. Non mediocris tamen utilitas est, in deprehendendis importunitatibus sophisticis, sine quarum notitia quisquis ad examinationem veri et rerum ventilationem progreditur, quasi miles inutilis est, qui adversus exercitatum, et instructum hostem, procedit exarmatus. Licet ergo ad exercitium colloquentem vicissim fallere, et quasi in campidoctorum schola, inter cives jocularem militiam exercere; sed ubi se colloquentium intentio, ad philosophiae sobrietatem
Abbreviated transcription (Latin):
bati cerebri hoĩe credas et qui ex
defectu ronis lingua continẽ nõ
uossit putes eũ noctes ꝯtinuare in¬
omones et sopita roc melacoliaz
soałeo excitata. Si forte misacoe
co nisi ꝯsputus abscedet si cepisti
ꝑferas nec̃e est aut ꝓcacis lingue
sustineb iurrias. Sesiste ergo n¬
si sordida lingua malueis ĩquiari
nã et ĩm̃da qu̾o mg mouẽtur apli
fetent. ⁊ri prudentis dictũ agnos¬
ces quia nesanũ tetigisse timent.
fuguitꝙ poeta qui sapuit agitant
puer scantiq sequ̾tur. Licet ant̃
ꝓput priuatos aut serio unuentes
ho buusmoi rectissime uideat ĩ utił
comodus tamẽ ẽ ĩcetu iuititudis
que brlautatis et iocularis leticie ma¬
teria gandet. Optimũ eĩ istrumtur
ẽ iõ risus conciliandos et efficati¬
o quouis mimo ut uenenũ eius
effugias pacietia indicas auribus
more geris isano qui nulli parcil
et si eu forte uis reprimere benis¬

Expanded text:
bati cerebri hominem credas, et qui ex bati cerebri hominem credas, et qui ex defectu rationis linguam continere non possit. Putes eum noctes continuare insomnes, et sopita ratione, melancholiam solam in eo excitatam. Si forte miseratione eo, nisi consputus abscedet. Si coepisti, perferas necesse est, aut procacis linguae sustinebis injurias. Desiste ergo, nisi sordida lingua malueris inquinari. Nam et immunda quo magis moventur, eo amplius fetent. Viri prudentis dictum agnosces, quia Vesanum tetigisse timent, fugiuntque poetam, Qui sapiunt, agitant pueri, incautique sequuntur. Licet autem apud privatos, aut serio viventes, homo hujusmodi rectissime videatur inutilis, commodus tamen est in coetu multitudinis, quae hilaritatis et jocularis laetitiae materia gaudet. Optimum enim instrumentum est ad risus conciliandos, et efficacior quovis mimo. Ut venenum ejus effugias, patientiam indicas auribus, morem geras insano, qui nulli parcit, et si eum forte vis reprimere, benig
Abbreviated transcription (Latin):
erm agora aidiant oueisse. cũ tam̃
deambulatioe et c̃cuitioe uiaꝵ pociꝰ
ꝙͣ diligeti ĩ uestigatiõe reꝵ ꝑipacre¬
ticos imitetur. Sitñ boc ad copia
elequetie ꝯꝑanda exccatur dispu¬
tatio ⁊ siliã et dissiłia conquirat
exciciũ quid landabile ẽ ⁊ quo ali¬
quid dẽ cclucibilius inuẽtuti non
fucue dixeri dũmo falłaꝵ nube ml
tiplici sibi neq̃ꝙͣ ꝑstringi oculos i¬
patiant᷑. Nichil eiꝰ ntilius nichil
rogloriaz aut res acquiredas co¬
eo plumu oꝑatur Si reꝵ ĩ mete et
ferre rebus ĩ cognitis desipiẽtis pͥo¬
cuis qͣ accetis est aut dicetis. ił ⁊
Tideb huiusmoi qui totũ detinent
onꝗo ẜmoe diẽ et nichil oĩo dict
aut nimiu. Tu defessus es audi¬
endo et hiis nisi uerbosior eẽt lo¬
quendo ꝑ fatigari pocuerat quo tñ
tendat aut quid uelit nd ĩtelligͥ
tufinẽ expectas ille nõdũ ĩ icuuĩ fec
ꝑfertam ut uideas qua exitũs sit
uanas fingentis spes ut nec pesi
nec caput uni reddat᷑ forme.tur¬

Expanded text:
diant, convenisse; cum tamen deambulatione et circumitione viarum potius, quam diligenti investigatione rerum, Peripateticos imitentur. Si tamen haec ad copiam eloquentiae comparandam exerceatur disceptatio, et similia et dissimilia conquirantur, exercitium quidem laudabile est, et quo aliud esse conducibilius juventuti, non facile dixetiplici, sibi nequaquam perstringi oculos patiantur. Nihil enim utilius, nihil ad gloriam aut res acquirendas coeo plurimum comparatur, si rerum in mente, et mque proferre rebus incognitis, desipientis potius quam docentis est, aut discentis. Multos videbis hujusmodi, qui totum longo detinent sermone diem, et nihil omnino dicunt, aut minimum. Tu defessus es audiendo, et is nisi verbosior esset, loquendo perfatigari potuerat; quo tamen tendat, aut quid velit, nondum intelligis. Tu finem exspectas, ille nondum initium fecit. Perfer tamen, ut videas qua exiturus sit; aegri somnia, vanas Fingentis species, ut nec pes, nec caput uni Reddatur formae. Tur
Abbreviated transcription (Latin):
ebtuduit igeia meoria turbat et
qui ĩstituendꝰ erat tanta q̃uitas
ꝯcuciut ut onus reputer inporto¬
bile quoa suscipit. Dim̃e pagĩe
libros quoꝵ singuli apices diui¬
nis pem st̃ sacramẽtis tanta s̃¬
uitate legendos forte xesserim a
nũ. Licet eĩ ad unũ tãtũ modo
sensu accomodata sit suꝑficies
uttere. mltiplicitas misterioꝵ in¬
trĩsecus later et ab eadẽ re sepe al¬
legoria fidẽ tropologia moẽs ua¬
riis moĩs eificet Anagose ꝙͦ
multiplicit᷑ sursu ducit ut litte¬
rã nõ mo uerb s reb ipĩs ĩstitu

Expanded text:
obtundunt ingenia, memoriam turbant. Et qui instituendus erat, tanta gravitate concutiunt, ut onus reputet importabile, quod suscepit. Divinae paginae libros, quorum singuli apices divinis pleni sunt sacramentis, tanta gravitate legendos forte concesserimriri. Licet enim ad unum tantummodo sensum accommodata sit super ficies litterae, multiplicitas mysteriorum intrinsecus latet. Et ab eadem re saepe allegoria fidem, tropologia mores variis modis aedificat. Anagoge quoque multipliciter sursum ducit, ut litteram n
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝓcul audis tercul catonẽ ecelo
mireberis cecidisse. Quemlib eni
hoiem attulisse uideb̾r si ꝓfessionẽ
queris aut arte ẽ gramaticꝰ re¬
thor geometer pictor aliptes aug̃
cenobates medicus magus omĩa
nouit et esuriete greculo lõge p̾stã¬
tior slã ⁊ si iusyis ibit ĩ celu ⁊ de¬
dalo doctior te ipm̃ quo nolueris
ĩ columẽ ꝑ ĩ ane traiciet Accedent
docearis quid ĩ scptis suis aucttes
ẜ senfũt diligenter ĩquire excu¬
te lr̃a statĩ ĩcrepabit duritia tuã
et asie archadie te dicit tardiorẽ
plu̇do ebetior es dũ ꝙd ĩlr̃a latz
int̾rogas littẽa ĩutił est nec curã¬
dũ ẽ quid loquat: Si istas mo¬
ueberis fugere qͥm̃ ꝑnitiosa ẽ et¬
frens sis qui tercã comedit oĩb
diebus uite sue. Aut luoedii aut
fabulant aut deceptandũ ẽ tibi.i
nã qui ubosior ẽ uidetur doctior nͨ
carano ẽ unde ant quio de quo sẽ¬

Expanded text:
enim procul audis, tertium Catonem e coelo enim procul audis, tertium Catonem e coelo miraberis cecidisse: quemlibet enim hominem, attulisse videbitur. Si professionem quaeras, aut artem, est: Grammaticus, rhetor, geometres, pictor, aliptes, Augur, schoenobates, medicus, magus: omnia novit, et esuriente Graeculo longe praestantior. Nam et si jusseris, ibit in coelum, et Daedalo doctior, te ipsum quo volueris incolumem per inane trajiciet. Accede ut docearis, quid in scriptis suis auctores senserint diligenter inquire, excute litteram; statim increpabit duritiam tuam, et asino Arcadiae te dicet tardiorem. Plumbo hebetior es, dum quid in littera latet interrogas. Littera inutilis est, nec curandum est, quid loquatur. Si instas, moneberis fugere, quoniam perniciosa estserpens sis, quterram comedit omnibus diebus vitae suae. Aut ludendum, aut fabulandum; aut disceptandum est tibi. Nam qui verbosior est, videtur doctior. Nec curandum est, unde, aut quid, de quo sen
Abbreviated transcription (Latin):
Lmina doctioꝵr questuiculas mo¬
uent int̾cant uerba ut suũ ⁊ ali¬
enũ obducant sẜ̃uz ꝑaciores uen¬
tilare ꝙͣ exaĩare si quid difficulta¬
tis emersit ⁊lerẽtur tñ ꝓlere ĩ ꝑi¬
ciam suam iactatoes sapientiẽ nͦ
amatores et id ꝙd nescuit prano
pudore nescire ꝙͣ quẽre ⁊ discere
malunt Pẜcĩ si assint alii quib
Fastũ tam̃ eoꝵ ferre nõ poteris de
om̃i matĩa loqũtur subito diuidi¬
cant om̃es culpant alios ĩe ip̃os
p̃dicant iactant se ĩ uei̾sse d̾ nouo
quol t̾tũ ẽ ab antiquis ⁊ testiõnio
uibroꝵ ꝑetates multas ad tẽpora
nr̃a ꝓductu Werba multiplicant
ut sepe minus ĩtellecti sint onere
et multitudĩe uerboꝵ ꝙͣ reꝵ diffi¬
cultate Cũ eĩ ne ĩtelligẽtur effec̃
sima nouit ꝓpoĩt plurĩa que ne
ip̃e pytagoras sufficet explanae̾
Inc̾dũ eadẽ replicat et renoluit et
qr nõ hẽt quo diu̾tat laborat mife
toe terit et easdẽ circinat auras dũ

Expanded text:
 quaestiunculas movent, intricant verba, ut suum et alienum obducant sensum, paratiores ventilare quam examinare si quid difficultatis emersit. Verentur tamen prodere imperitiam suam jactatores sapientiae, non amatores, et id quod nesciunt, pravo pudore nescire, quam quaerere et discere malunt, praesertim si adsunt alii, quibus fastum tamen eorum ferre non poteris: de omni materia loquuntur subito, dijudicant omnes, culpant alios, se ipsos praedicant, jactant se invenisse de novo, quod tritum est ab antiquis, et testimonio librorum per aetates multas ad tempora nostra perductum. Verba multiplicant, ut saepe minus intellecti sint onere, et multitudine verborum, quam rerum difficultate. Cum enim ne intelligeretur effecit, sima novit, proponit plurima, quae nec ipse Pythagoras sufficeret explanare. Interdum eadem replicat et revolvit. Et quia non habet, quo divertat, laborat misere, idem terit, « et easdem circinat auras; » dum
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝯferẽtib iam fere mersũ fatisi
caput erexit ĩterrogatusq cur hoc
fecisset rũdit ut cu istud quidqd
est de quo disputatis ꝑceꝑo mori¬
ar aNigrasset ꝓfecto ex hoĩb ĩ ber¬
cia si eo aĩo uitam ĩgrederẽtꝰ quo
eam solon egssus ẽ. Carneades i¬
laboriosus et duturnus sapientie
miles ĩ scudio .xc. expleuit an nos
finis fuit Cato octogesimũ ⁊ sext
agens ãnũ aĩo tames iuueili in¬
rili robore grauitate seĩli ĩ re. pu.
fere senex latinas dicdicit Cu uõ
sibi eloquẽtie gloria comꝑasset
rd egit ut uiris quoq ciuiłis ꝑitis¬
simus brẽtu: Euis uero ꝓles miri¬
fica et patre catõe digna ad̾o doct¬
ne cupiditate flagrauit ut ne ĩcu¬
na quidẽ qua senatus cogebatur
temꝑaret sibi quo minus grecos
libros lectitaret Qua quid ĩdust̾a
ondit aliis tempora decẽ alios su¬
per c̃ẽ temporib Tlita quietã ne¬
cessaria eẽ ethicꝰ doc qui studẽti

Expanded text:
et conferentibus, jam fere mersum fatis et conferentibus, jam fere mersum fatis caput erexit, interrogatusqne cur hoc fecisset, respondit, ut cum istud quidquid est, de quo disputatis, percepero, moriar. Migrasset profecto ex hominibus inertia, si eo animo vitam ingrederentur, quo eam Solon egressus est. Carneades laboriosus et diuturnus sapientiae miles, in studio XC explevit annos:finis fuit. Cato octogesimum et sextum agens annum, animo tamen juvenili, virili robore, gravitate senili, in republica fere senex, Latinas didicit. Cum vero sibi eloquentiae gloriam comparasset, id egit, ut juris quoque civilis peritissimus haberetur. Ejus vero proles mirifica, et patre Catone digna, adeo doctrinae cupiditate flagravit, ut ne in curia quidem, qua senatus cogebatur, temperaret sibi, quominus Graecos libros lectitaret. Qua quidem industria ostendit aliis tempora deesse, alios superesse temporibus. Vitam quietam necessariam esse, vel ethicus docet, qui studentis
Abbreviated transcription (Latin):
ẜurunt. Inuia ergo ꝑeg̾natiois nr̃e
app̃bendaniꝰ angelos scripturaꝵ et
i fatigabili certamĩe luctantes cu
eis non cedamus donec nos ueri¬
tatis aurora illustret nec solam
nosse suffiaat uericatẽ ñ femore a¬
moris tꝑaliĩ marcessente eo uere
uirrtutis aditum d̾bñdictioe ange¬
lica facilius cõsequam᷑ quo mag̾
elernoꝵ amor excirato i appetitur
tꝑalũ claudicamꝰ Eo ei iuctais¬
tã paucit ut t̾umphãtis hoĩs testio¬
mõ deus ipe qui sũma ueritas est
fatie ad facie uideat᷑. Quidꝙͦ eiz
uoni ĩfide aut ꝙerib apꝑet ymago
queda dine uisioi̾s ẽ et recte auro¬
ra sine bndictioe nõ expedit ange¬
ium quia noticia ueritat sine grã
Bone ꝙationis sane conscĩe nõ
babet fructũ. Porro ad studiũ qye¬
rendi nõ mõ domesticis s q̃ extra¬
neis aĩamꝰ exemplis na solõ qui
sũmo sapie feruore semꝑ flagra¬
uerat sup̾mo die assidentib aĩcis

Expanded text:
serviunt. In via ergo peregrinationis nostrae, serviunt. In via ergo peregrinationis nostrae, apprehendamus angelos Scripturarum, et infatigabili certamine luctantes cum eis, non cedamus, donec nos veritatis aurora illustret. Nec solam nosse sufficiat veritatem, nisi femore amoris temporalium marcescente, eo verae virtutis aditum de benedictione angelica facilius consequamur, quo magis aeternorum amore excitato, in appetitu temporalium claudicamus. Eo enim lucta ista perducits est, facie ad faciem videatur. Quidquid enim boni in fide, aut operibus apparet, imago quaedam visionis divinae est. Et recte aurora sine benedictione non expedit Angelum, quia notitia veritatis sine gratia bonae operationis, sanae conscientiae non habet fructum. Porro ad studium quaerendi, non modo domesticis, sed etiam extraneis animamur exemplis. Nam Solon, qui summo sapientiae fervore semper flagraverat, supremo die, assidentibus amicis
Abbreviated transcription (Latin):
di sodoma descẽdisse Audite ĩ qu
uerdũ dñi prĩcipes sodomoꝵ auri¬
b percipe uerba mea ppis gomorre
ẜuiendu ẽ ergo scpturis ñ dñand.
gelis debeat dñari. Ytiq uiri iusti
cos adorasse et cibũ ministrasse le¬
gunt᷑ et eis hũana temeritas ult
pferri. Cibantur aut̃ fidei et bono¬
rũ opex cibis na et magni consili
angelũ ad puteu sic cibauit młr
samaritana. Et forte eos adorasse
nõ ꝓderit si cibus subtrahatꝰ nõne
querendi studio uiguisse scribitur
pat̾archa qui scalam uides cuius
sumitas celos tangebat angelos
ascendẽtes et descẽdẽtes uidebat
ip̃m dñm ĩ nixu scale ⁊ cũ angelo
donec aurora illucesceret luctamus
certam̃ excuit nec añ ab angelo fa¬
tigatus acquieuit ut cederet ꝙͣ fe¬
more altero debilitatus bñdictioñ
gratia uoti compos acedẽte anglõ
reportaret. Hec eĩ ĩspũ aut figuraꝰ
tigerũt s nob̃ aplo̾ teste figuralia

Expanded text:
di Sodomam descendisse. Audite, inquit, di Sodomam descendisse. Audite, inquit, verbum Domini, principes Sodomorum, auribus percipe verba mea, populus Gomorrhae. Serviendum est ergo Scrigelis debeat dominari. Utique viri justi eos adorasse et cibum ministrasse leguntur: et eis humana temeritas vult praeferri? Cibantur autem fidei et bonorum operum cibis. Nam et magni consilii Angelum ad puteum sic cibavit mulier Samaritana. Et forte eos adorasse non proderit, si cibus subtrahatur. Nonne quaerendi studio viguisse scribitur patriarcha, qui scalam videns, cujus summitas coelos tangebat, angelos ascendentes et descendentes vidit, et ipsum Dominum innixum scalae, et cum angelo donec aurora illucesceret, luctaminis certamen exercuit: nec ante, ab angelo fatigatus, acquievit ut cederet, quam femore altero debilitatus, benedictionis gratiam voti compos accedente angelo reportaret. Haec ei in spiritu, aut in figura contigerunt; sed nobis, Apostolo teste, figuralia
Abbreviated transcription (Latin):
et apuit oculos eoꝵ ut ĩtelligerẽt
scptiras et sua iuso dño arguerẽt
tarditatẽ Sic eĩ ꝓclest queredi stu¬
diũ si auiditas ip̃a sciendi refãt
nisi refectio fidei aut moꝵ det aĩe
oio nõ iudetur Quisquis eĩ ad uo¬
iuptatẽ suã ĩgc̃ni aut studii uirib
scͥptuaꝵ ĩteg̾tatẽ attẽptat. quaĩ asa¬
crario phĩe exclusus ab ĩtelligẽtia
ueri alienus extat. Nã ⁊ sodoĩte
dũ angelus correpcoẽs malie ⁊ uiri
usti bospites corꝑe uoluert̃ cecit.¬
te pcussi st̃. et circa ꝑietẽ aberran¬
tes palpando ĩ meridie crassis te¬
nebris obuoluti iusto dei indicõ
subinsi sunt Sic dũ elati ⁊ ma¬
ligni oberrant ad ꝑietẽ scͥpturarũ
sensũ fidelez qui ĩ domo sĩ plicis
cũ quo est ẜmocinatio dei ⁊ qui
correptõe malitie uidet angelu
nõ attigũt Angelus siquidem¬
Eeriptura est qua deo mittete ostc̃
ad increpandu malia honũ imũ¬

Expanded text:
et aperuit oculos eorum, ut intelligerent et aperuit oculos eorum, ut intelligerent Scripturas, et suam, viso Domino, arguerent tarditatem. Sic enim prodest quaerendi studium, si aviditas ipsa sciendi referatipturarum, nisi refectio fidei aut morum detur animae, omnino non videtur. Quisquis enim ad voluptatem suam ingenii aut studii viribus, Scripturarum integritatem attentat, quasi a sacrario philosophiae exclusus, ab intelligentia veri alienus exstat. Nam et Sodomitae, dum angelos correptores malitiae, et viri justi hospites corrumpere voluerunt, caecitate percussi sunt: et circa parietem aberrantes, palpando in meridie crassis tenebris obvoluti, justo Dei judicio submersi sunt. Sic dum elati et maligni oberrant ad parietem Scripturarum, sensum fidelem, qui in domo simplicis, cum quo est sermocinatio Dei, et qui correptorem malitiae videt angelum, non attingunt. Angelus siquidemScriptura est, quam Deo mittente constat ad increpandam malitiam hominum, in mun
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ ẽ Quẽ solũ aꝑit agnus qui
occisus ẽ ut ad ma sapie ⁊ uere
felicitatis ẜuũ reducẽt aberrãte
frustra quis sibi de capacitate in¬
genii de mẽorie tenacitate d̾ assidy¬
itate studii d̾lĩgue uolubilitatẽ
blandr qr si bec ĩ iuio fuerit quo
efficaciora uidẽtur eo lõguis aber¬
rabunt na et equs quo uelociꝰ ab¬
Enrat cotardius domũ quisquis
ĩsidet redit Est aut̃ hũilitati cõ¬
uicta sĩplicitas qua discẽtiũ ĩtelli¬
ge̾tia pliimũ aduinat᷑ hm̃ilitas
ei hiis que scribũtur adoctoribus
acquiescit ⁊ sĩplicitas si qua secꝰ
ac opportuit dicta uidẽtur ĩ partẽ
meliorẽ fideli ĩt̾rtacioe retorquet.
In eptus eĩ est qui sc̃ptiuis aquib
istruẽdꝰ ẽ appetit dna̾ri ⁊ captĩato
sensu eax ad ĩtellectũ suũ eas niti¬
tur trahere rpisgnãtes nã ĩ eis qͣ¬
rere quod nõ habent ꝓp̾ũ sẜum
obstruẽ ẽ nõ adiscẽ alienũ nõne
ꝙci latebat sapĩa que qͥrebat᷑ affu

Expanded text:
quem solus aperit Agnus, qui occisus est, ut ad viam sapientiae et verae felicitatis servum reduceret aberrantem. Frustra quis sibi de capacitate ingenii, de memoriae tenacitate, de assiduitate studii, de linguae volubilitate blanditur. Quia si haec in invio fuerint, quo efficaciora videntur, eo longius aberrabunt. Nam et equus quo velocius aberrat, eo tardius domum, quisquis insidet redit. Est autem humilitati conjuncta simplicitas, qua discentium intelligentia plurimum adjuvatur. Humilitas enim his, quae scribuntur a doctoribus, acquiescit; et simplicitas, si qua secus ac oportuit dicta videntur, in partem meliorem, fidei interpretatione retorquet. Ineptus enim est, qui Scripturis, a quibus instruendus est, appetit dominari, et captivato sensu earum, ad intellectum suum eas nititur trahere repugnantes. Nam in his quaerere quod non habent, proprium sensum obstruere est, non addiscere alienum. Nonne quod latebat, sapientia quae quaerebatur adfuit,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ uidet᷑ nõ semꝑ fłlu eẽ. Si ppoi¬
toꝵ siliu dissilitudie niteris ape¬
rire rem ĩ ane agredẽis Ant eni
te uel clam̃ore prepediet aut super¬
flua cpera deridebit cũ olu siliũ
aliquã dissisitudĩe ec̃ opporteat. I¬
lioqui nõ tam siłia quã eatẽ meri¬

Expanded text:
sum videtur, non semper falsum esse. Si propositorum similium dissimilitudinem niteris aperire, rem inanem aggrederis. Aut enim te vel clamore praepediet, aut superfluam operam deridebit; cum omnium similium aliquam dissimilitudinem esse oporteat. Alioquin non tam similia, quam eadem meri
Abbreviated transcription (Latin):
cur oraculũ neĩe locupletẽ fieri yt
doceat nisi se ad discẽdu pauperẽ
et ali egenũ credat. Semper eiz dis¬
cẽtib plura deerunt que scita io¬
cunda aut nc̃c̃ia sunt. Terrã alie¬
nã pb̃ia exigit et suã ĩ erdũ alĩe
facit ymo asiena facit suã ⁊ mul¬
lo nuꝙͣ granatur exilio hoc ẽ ꝙi
domesticas et que carnis st̃ abig̾
sollicitudses ut bõ totus quodam
domi et ubiꝙ ĩpat̾a qr ubiꝙ locor
aput se et ubiq apito sapientia
ꝯmorat᷑. Et forte huc patarchã ĩxi

Expanded text:
tur oraculum, neminem locupletem fieri ut tur oraculum, neminem locupletem fieri ut doceat, nisi se ad discendum pauperem et egenum credat; semper enim discentibus plura deerunt, quae scitu jucunda aut necessaria sunt. Terram alienam philosophia exigit, et suam interdum alienam facit, imo alienam facit suam, et nullo unquam gravatur exsilio. Hoc est quod domesticas, et quae carnis sunt, abigit sollicitudines, ut homo totus quodammdomi, et ubique in patria, quia ubique locorum apud se, et ubique apud sapientiam commoratur. Et f
Abbreviated transcription (Latin):
hũilitatis custos et socia ĩurtutis
p̃missis adhibetur ut luxia modẽa¬
trix ista ꝯpescat et stimlis suii hoez
sui mẽore officio uirtutis ugit ĩsta¬
re opellit. Honesta quid̾ res est ut
ait sapiens leta paupertas nec tñ ẽ
pauptas si leta s cresi diuitiis potiõ
dide democritus cum diuiciis cẽ¬
seri posset que tante fuert ut pater
eius excitui xerses epulũ dare d̾ fa¬
cili pesset potuit quo magis uacuo
aiõ scudiis litteraꝵ eẽt cperatus par¬
ua ad modũ sũma retenta pat̾moi¬
um suũ patrie donauit Atheis antẽ
cũ plurib anis moratus oĩa tẽporũ
momita ad pcipiẽda et excenda doc¬
t̾nam oferens ignotus illi urbi iux¬
it quod ip̃e quodã uoliũe testatus
est Crates quoꝙ ille th̾banus pro¬
iecto ĩ mari ñ ꝑuo auri ponde̾ abite
ĩquit pessu male cupiditates ego
uos mergam ne ip̃e mergar a uobis
Etas iudisset nõ ẽez ĩquit ego sal¬
uus nisi ista perissẽt. Socraticũ fer¬

Expanded text:
humilitatis custos, et socia virtutis, praemissis adhibetur, ut luxuriam moderatrix ista compescat, et stimulis suis hominem sui memorem, officio virtutis jugiter instare compellat. Honesta quidem res est, ut ait sapiens, laeta paupertas, nec tamen est paupertas, si laeta, sed Croesi divitiis potior. Unde Democritus, cum divitiis censeri posset quae tantae fuereius Xerxis exercitui epulum dare ex facili potuerit, quo magis uacuo animo studiis litterarum esset operatus, parua admodum summa retenta patrimonium suum patriae donauit. Athenis autem compluribus annis moratus omnia temporum momenta ad percipiendam et exercendam doctrinam conferens ignotus illi urbi uixit, quod ipse quodam uolumine tesest. Crates quoque ille Thebanus, projecto in mare non parvo auri pondere: « Abite, inquit, pessum, malae cupiditates, ego vos mergam, ne ipse mergar a vobis. sertas vidisset: « Non essem, inquit, ego salvus, nisi istae perissent. » Socraticum fer
Abbreviated transcription (Latin):
subiectus sit legr dei quis ambis
ad regnũ caritatis unuersa referri.
legendis agendis aut omittendis
honestatẽ modestiam cũ sobrietate
pudiciciam ⁊ aliaꝵ uenãbiliũ inr¬
tutũ cetum ĩ ipm̃ hoĩem quẽ pie¬
tati consecrat. q ĩ tẽplũ doĩ ĩtrodu¬
cit. Ouidqd aliorsu nergit ĩ artib
mata s ĩanes fabule sit. ⁊ sigm̃ta
coꝵ suꝑ quoꝵ ĩpietatẽ ua deid̾celo
reuelatur. Saudꝙ̾ illi garriant rͤ¬
te phanti ĩ eptũ uidetu ĩsipidũ et

Expanded text:
subjectus sit legi Dei, quis ambigit ad regnum charitatis universa referri? discendis, agendis, aut omittendis,honestatem, modestiam, cum sobrietate pudicitiam, et aliarum venerabilium virtutum coetum in ipsum hominem, quem pietati consecrat, quasi in templum Domini introducit. Quidquid aliorsum vergit in artibus, mata, sed inanes fabulae sunt, et figmenta eorum, super quorum impietatem ira Dei de coelo revelatur. Quidquid illi garriant, recte philosophanti ineptum videtur, insipidum et
Abbreviated transcription (Latin):
quit nisi sociata tradentis accipi¬
entis ꝙ cõcordia. Pec quid̾ quĩ¬
tilianus ĩpceptis eloꝙͣtie s nichi¬
lonus st̃ ad istituciõ sapie appli¬
canda. ꝓfecto nec eloquetia nisi
p̾ceptis sapietie cõꝑetur et ĩ foꝵ illo¬
ru qui aures audiendi habent
loquetur diligentius nõ ĩ struxit
Septẽ alias laues quas ad itel¬
ligentia scptiraꝵ ci conius posuit¬
Inlucẽ ꝓferet lib qui de doct̾na xp̃i¬
ana inscrib̾r s nequaꝙͣ istis obiu¬
ant om̃s potius uersantꝰ iuina ista¬
rum. Etas nãꝙ studiũ querẽdi cõ¬
plectitur. Ceterũ detraditiõe gẽtili¬
um ẜmo fuat istitutus ita tamen
ut adistitucõ fideliũ ex ppoĩto refe¬
ratur. ẜnatamẽ ẽ et singularisi
et quaĩ clauiũ clanis Clais illa
que aꝑit et nemo clauoit claud
et nemo aperit. et sine qua adĩ¬
telligetia ueri nullus accedit qr

Expanded text:
quit, nisi sociata tradentis accipiquit, nisi sociata tradentis accipientisque concordia. Haec quidem Quintilianus in praeceptis eloquentiae, sed nihilominus sunt ad institutionem sapientiae applicanda. Profecto nec eloquentia, nisi praeceptis sapientiae comparatur. Et in forum illorum, qui aures audiendi habent, loqueretur diligentius non instruxit. Septem alias claves, quas ad intelligentiam Scripturarum, Tychonius posuilucem profert liber, qui De doctrina Christiana inscribitur, sed nequaquam istis obviant, omnes potius versantur in una istarum. Eas namque studium quaerendi complectitur. Caeterum de traditione gentilium, sermo fuerat institutus, ita tamen ut ad institutionem fidelium ex proposito referatur. Una tamen est et singularis, et quasi clavium clavis, clavis illa quae aperit, et nemo claudit, claudit et nemo aperit, et sine qua ad intelligentiam veri nullus accedit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
poraliũ bonoꝵ ⁊ patnaz diues reg¬
ditur qui qͣ ĩt cognatos exiil ĩ pũe¬
Contemplatiois et recte oꝑationis
alabore diutius sitoauit. Qui nõ
alia uia ph̃ari nitant᷑ errant ⁊ ur¬
gente fame pogeita distrahet. Si
tam iuenerint germanũ qui uł
idulgere uiciis alegedi studio tẽ
iis ponitur amor docẽti quo ꝑ¬
ceptores ut ꝑntes amandi sunt
tiam s quaĩ sapietiã ĩ auditorñ
mẽtib gignũt ĩ melius reformã¬
do natura. Et hec quidẽ pietas i¬
studio plurimũ const̾ na ͣ libẽt᷑
audiũt quos amãt ⁊ dcis credũt
et eis ẽẽ siles cõcupiscũt ⁊ pio
fatiete affectu ĩ ip̃o cetus scolauũ
leti alacres ꝙ cõileniit Emedai
Ila ut doctoꝵ offitiũ ẽ docẽ sic au¬
ditoꝵ p̾bere se dociles. Alioquin
nentru sine altero sufficit nam
sicut hoĩs ortus exutroq gignẽti¬
um ẽ ꝯfectus et frustra sparseris
semina nisi ea p̾mollitus fueriti
sulcus ita eloquentia coalesce̾ ne¬

Expanded text:
 patriam dives regreditur, qui etiam inter cognatos exsul, in pucontemplationis et rectae operationis labore diutius sudavit. Qui vero alia via philosophari nituntur, errant, et urgente fame primogenita distrahent, si tamen invenerint germanum, qui veindulgere vitiis, a legendi studio tempvis ponitur, amor docentium, quo praeceptores ut parentes amandi sunt tiam, sed quasi sapientiam in auditorum mentibus gignunt, in melius reformando naturam. Et haec quideum confert. Nam et libenter audiunt, quos amant, et dictis credunt, et eis esse similes concupiscunt, et pio faciente affectu, in ipsos coetus scholarium laeti alacresque conveniunt. Emendati Nam ut doctorum officium est docere, sic auditorum se praebere dociles. Alioquin neutrum sine altero sufficit. Nam sicut hominis ortus ex utroque gignentium est confectus, et frustra sparseris semina, nisi ea praemollitus foverit sulcus: ita eloquentia coalescere ne
Abbreviated transcription (Latin):
Incorrupta semper et ĩ corptibilis ẽ
sedes est aĩe abstineat᷑ concessus est
om̃ium usus ⁊ añ baptm̃ ⁊ post duz¬
m̃o pecẽm uitet nemo undecũq ĩ st̾
ꝑhibetur Si aplus ẽ aliquib odor
mortis ĩ mortem quid ꝓhibet quasa
mortis alicui ꝓdõe adutã. Cũ ergo
dicitur O.uidquid ius p̃ter sãguiẽ
comede.ꝑ inde ẽ ac si quadã ymagi¬
ne dicatur dũ mõ uicia fugias qd
uolueris lege. Sicut ĩ escis carnalib
quedã sũt que digerũtur utiliteri
queam u̾cũtur ĩ crudos. hũores aui
a ꝑ ium expulsuia eiciũtur õĩno.
Quedam st̃ que sanis si tũ modes¬
te sumant̾ conferũt ⁊ obsũt egrota¬
tuus quedã debiliorib facuĩt mi¬
nus tamẽ conducũt sanis ⁊ sanatis
nam hec ip̃a nõ adeo naturã reborã
delicaciora siquidẽ minus nut̾unt
magis cõĩa et alim̃ti ut ita dixerim
pĩguuoris. Sic et ĩlibris sũt que oĩb
psunt dũ tñ legantur modestia dis¬

Expanded text:
orrupta semper et incorruptibilis est. sedes est animae, abstineatur, concessus est omnium usus; et ante baptismum et post, dummodo peccatum vitet, nemo undecunque instrui prohibetur. Si apostolus est aliquibus odor mortis in mortem, quid prohibet et vasa mortis alicui prodesse ad vitam? Cum ergo dicitur: quidquid vis, praeter sanguinem, comede, perinde est ac si quadam imagine dicatur, dummodo vitia fugias, quod volueris lege. Sicut in escis carnalibus quaedam sunt quae digeruntur utiliter, quaedam vertuntur in crudos humores, alia per vim expulsivam ejiciuntur omnino, quaedam sunt quae sanis, si tamen modeste sumantur, conferunt; et obsunt aegrotativis: quaedam debilioribus faciunt, minus tamen conducunt sanis et sanativis. Nam haec ipsa non adeo naturam corroborant: delicatiora siquidem minus nutriunt, magis communia, et alimenti, ut ita dixerim, pinguioris. Sic et in libris sunt quae omnibus prosunt, dum tamen legantur modestia dis