comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sepe relata: iam nota st̃. Annꝰ
qͣm uisus. humanꝰ sentire ł
deprehend̾e pot᷑. monent᷑ tñ ⁊
pret̾ celi ciolubilitatem qͣ sẽꝑ
trahuntur suo quoq accessy.
tam sero ꝓmouentur: a nulhꝰ¬
hominũ iuta tam longa sit
que obseruatõe ꝯtinua fcãm
de celo ꝑmutationẽ in quo
eas pͥmũ uid̾at dep̾hendat
Mundam gͦanni finis est
und̾ loc̃ ita remeauerunt u
ne una ꝙꝙ celi stella in alio
loco sit. qͣm in quo fuit c̾ o̾s
alie ex eoloco mote suntad
quẽ reu̾se anno suo finem
deder̾ ita ut lumina quoq
ꝯerraticis quinq in eisdem
locis ⁊ partib sint. in quib
incipiente mundano ãno
fuer.haut̃ ut phisici uolut̃.¬

Expanded text:
relata, iam nota sunt. Annuum numquam uisus humanus sentire uel deprehendere potest, mouentur tamen, et praeter caeli uolubilitatem qua semper trahuntur, suo quoque accessu tam sero promouent ut nullihominum uita tam longa sit quae obseruatione continua factam de loco permutationem, in quo eas primum uiderat, deprehendat. Mundani ergo anni finis est undem locum ita remeauerint ut ne una quidem caeli stella in alio loco sit quam in quo fuit cum omnes aliae ex eo loco motae sunt ad quem reuersae anno suo finem dederunt, ita ut lumina quoque cum erraticis quinque in isdem locis et partibus sint in quibus incipiente mundano anno fuerunt. Hoc autem, ut physici uolu
Abbreviated transcription (Latin):
more ip̃iꝰ poete dictũ existi¬
fines ñqͣm uia soł excedat.
Manifestũ est aut̾ oĩb qͥd
maro dix̾it quẽ ꝯstat erroriᷤ
ignar̃ error ingenii singłoꝵ
inuenire quid possit ampliꝰ
ꝓabsoluenda hac qõe ꝯfiten

Expanded text:
more ipsius poetae, dictum existifines numquam uia solis excedat, manifestum est autem omnibus quid Maro dixerit, quem constat erroris ignarum, erit ingenii singulorum inuenire quid possit amplius pro absoluenda hac quaestion
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatis: ꝙ se paciuntꝰ habitars
an forte poetica licñtia. par¬
ticulã ꝓ siłi pene particła.
posuit ⁊ ꝓ sub ambas dre̾
maluit ꝑ ambas. Nam reu̾a
ductꝰ rodiaci subambas dẽꝑa¬
tus. ultra cttͣq ꝑuenit. ñ trĩ¬

Expanded text:
peratis, quod se patiuntur habitari? An forte poetica licentia particulam pro simili paene particula posuit et pro «sub ambas» dicere maluit «per ambas»? Nam re uera ductus zodiaci «sub ambas» temperatas ultro citroque peruenit, non t
Abbreviated transcription (Latin):
alibi quoq. Cirẽꝑq duas in
morẽ fluminis arctos. Neq
.ii. anguis syd̾eus arctos secat.
S dũ ramplectitur ⁊ int̾ue¬
nit. circ̾ eas ⁊ it̾ eas uoluit᷑¬

Expanded text:
alibi quoque: Circum perque duas in morem fluminis Arctos. Neque enim Anguis sidereus Arctos secat, sed dum et amplectitur et interuenit, circum eas et inter eas uoluit
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝑusto cingło uicine st̃
cet̾is calidiores st̾ut ẽ ethiopia
arabia egẏptꝰ⁊ libia in quibꝰ
calor ita circũ fusi aeris corpꝰ
extenuat ut aut ñꝙͣ aut ra¬
ro cogat᷑ in nubes ⁊ iõ nullꝰ pe¬
ne aput illos usus ẽ imbrus.
Rursus que ad frigide fines p̾s¬
siꝰ accectunt ut ẽ palus meotis
ũ regiones quas p̾terfluitꝰ
tanais. ⁊ hist̾.or̃aq suꝑ scithi¬
ãloca quoꝵ incołas uet̾tas hy¬
ꝑboreos uocauit.q. originem
horee introrsũ reced̾do tͣnsissẽt.
adeo et̾na penae p̾munt᷑ pry¬
ma. ut ñ facile explicetur ꝙ̃¬
ta sit illic frigidẽ nimietatis
nent salutarẽꝙ temꝑiem.
Locuꝰ nos amonce u qͥm̃ diximꝰ
rem que a nullo possit re¬
felli utrũq tropicũ circ̃ c̾tos
zodiaci t̾minos face̾. Nec un¬
qͣm solem alt̾utrũ tropictim
excede posseł sursũ ł deorsum
meando. Transrodiacũ uero
cͥcũ .i. tns ꝑustã que tropicis
clauditur ex utͣq ꝑͣte inciꝑe
temꝑatas. queramꝰ quid sit

Expanded text:
quae perusto cingulo uicinae sunt ceteris calidiores sunt, ut est Aethiopia, Arabia, Aegyptus et Libya, in quibus calor ita circumfusi aeris corpus extenuat, ut aut numquam aut raro cogatur in nubes, et ideo nullus paene apud illos usus est imbrium. Rursus quae ad frigidae fines pressius accedunt, ut est palus Maeotis, ut regiones quas praeterfluunt Tanais et Hister omniaque super Scythiam loca, quorum incolas uetustas Hyperboreos uocauit, quasi originem boreae introrsum recedendo transissent, adeo aeterna paene premuntur pruina ut non facile explicetur quanta sit illis frigidae nimietatis nent salutaremque temperiem. Locus nos admonet ut - quoniam diximus rem quae a nullo possit refelli, utrumque tropicum circum zodiaco terminos facere, nec umquam solem alterutrum tropicum excedere posse uel sursum uel deorsum meando, trans zodiacum uero circum, id est trans ustam quae tropicis clauditur ex utraque parte, incipere temperatas — quaeramus quid sit
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ umbͣ depellitꝰ. In austrũ
u̾o circa nr̃am. habitatõnem
inpossibłe ẽumbͣm cꝰlib& cor¬
poris ead̾. qm̃ semꝑ in adu̾sa
soli ꝑtem umbra iactat᷑. Adu̾¬
sus aut̾ austro apud nos ẽẽ sol
attingat. Sane qm̃ parẜilla
ꝑuste que temꝑare uicinra

Expanded text:
um uero circa nostram habitationem impossibile est umbram cuiuslibet corporis cadere, quia semper in aduersam soli partem umbra iactatur. Aduersus autem austro apud nos sol esse attingat. Sane quoniam pars illa perustae quae temperatae uicina
Abbreviated transcription (Latin):
recedit. Ciuitas ã siene. que pro¬
umcie theobaidos pꝰ suꝑioꝵ.
mõtiũ des̾ta pͥncipnuĩ ẽ: sub
ip̃o estiuo tropico ꝯstituta oe
eo die quo sol certam partem
ing̾ditur cancri: hora diei sexta
cem ciuitatis. Nulla illic potꝰ
in t̾ra de quolibae corꝑe ũbra
iactari. S nͨ stilꝰ hemisꝑiimos¬
strantis horas ꝙ̃ gnomona
do.i. atq unb̃s ñqͣm flectente
siene:rem ꝙ attingit s uerum
uno tꝑ̃e. ꝙ ꝯsua roẽ retulimus
his telatis ꝯstat solem ñqͣm eg̾¬
di fines ꝑuste qr de tropico intͦ
tocius ethee flãme. ⁊ fons ⁊ ã¬
ministrator ñꝗͣ reliquat. gͦ
ambe partes ultimei uitͥo

Expanded text:
cedit. Ciuitas autem Syene, quae prouinciae Thebaidos post superiorum montium deserta principium est, sub ipso aestiuo tropico constituta est; et eo die quo sol certam partem ingreditur Cancri, hora diei sexta, cem ciuitatis, nulla illic potest in terram de quolibet corpore umbra iactari sed nec stilus hemisphaerii monstrantis horas, quem gnomona do enim atque umbras numquam flectente Syene, rem quidem attigit, sed uod cum sua ratione rettulimus. His relatis constat solem numquam egredi fines perustae, quia de tropico in trtotius aetheriae flammae et fons et administrator numquam relinquat. Ergo ambae partes ultimae, id
Abbreviated transcription (Latin):
munis om̃iũ usus: appellat
S singłoꝵ seu luminũ siue
stellarũ. em̃so om̃i celi cutuitu
ac̃toloco: ineundẽ loc̃ reditꝰ:
amnꝰ suuꝰ est sic m̃sis lune ãnͦ
ẽ intra ꝙͣ celi ambitũ lustrat.
lunaris anni qui breuis ẽ anũ
qui cursu soł efficitur sigc̾are¬
uolens ait. Int̾ea magnũ sol c¬
cum uoluitꝰ annũ annũ mag¬
num uocans soł ꝯꝑatõe luna¬
ris. Nam cursꝰ quid̾ uen̾is atq
m̾curiĩ pene par soli ẽ. Martis
uero annꝰ fere biennil tenet
Tanto .ii. tempore celũ circuit
Iorus autem stella .xii. ⁊ saturni
xx ãnos in eadẽ circuitoe ꝯsu

Expanded text:
munis omnium usus appellat, sed singulorum seu luminum siue stellarum, emenso omni caeli circuitu, a certo loco in eundem locum reditus annus suus est. Sic mensis lunae annus est, intra quem caeli ambitum lustrat. lunaris anni qui breuis est annum qui cursu solis efficitur significareuolens, ait interea magnum sol circumuoluitur annum, annum magnum uocans solis comparatione lunaris. Nam cursus quidem Veneris atque Mercurii paene par soli est; Martis uero annus fere biennium tenet - tanto enim tempore caelum circumit -, Iouis autem stella duodecim et Saturni triginta annos in eadem circu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmc̾q edẽ ing̾cdi solẽ de qͣrto
ñꝙͣ. Nam cẽ abortu⁊ ab occaso
fenest᷑ solẽ recip̃. qͥppe q̃m ori¬
entẽ. abeuntẽq ꝓspectet. Re¬
cipit. ⁊ a m̾idie. qr om̃e int̾ soł
in nr̃o m̾idie ẽ ut instruit ui fõ
añ lata descriptio. Nonqͣm u̾so¬
lem fenest᷑. ui tͥonis admittit
qm̃ ñqͣm a p. signoado. sol acce¬
dit.d a .p. semꝑ retrocedendo
ñqͣm fines poli un tͥonał attin¬
dius soł infunditur. Cuid̃ rei ꝓ¬
batõnẽ umbra quoq c̾liboe

Expanded text:
lem, de quarto numquam. Nam et ab ortu et ab occasu fenestra solem recipit, quippe quem orientem obeuntemque prospectet; recipit et a meridie, quia omne iter solis in nostro meridie est, ut instruit uisum antelata descriptio. Numquam uero solem fenestra septentrionis admittit, quia numquam a P signo ad O sol accedit, sed a P semper retrocedendo numquam fines poli septentrionalis attindius solis infunditur. Eiusdem rei probationem umbra
Abbreviated transcription (Latin):
.N. equib duos maxime int̾ se
diu̾sos ⁊ oeli u̾ticib ip̾is ex utͣ¬
q parte submxos obriguisse
pruina nides. soce testatur
reri. Cũ gͦ manifeste ⁊ rigorẽ
de celi u̾ticib ⁊ feruorẽ de sole
in terre circulos uenire signa¬
nau̾it. ostend̃ prius in celo hos
eost̃ cinigulos ꝯstitisse. Nũc
qũi ꝯstat eastẽ in celo ⁊ in
derra zonas ẽẽ ł cingulos. ꝯsti
tisse ħ .ii. uniꝰ rei duo sunt
norna iamdicendũ est
que cã in etħe hanc diu̾si¬
tatem qualitatis efficiat.
fusta duob tropicis claudit᷑¬
.a.6. in .p. estiuonabs. in .q. hie¬
mali. ab fiã inꝑ. rodiacũ des¬
tribendo ꝑduximꝰ gͥ signum
.p. tropicꝰ ille canc̾ hẽtur. ⁊ sig¬
num. f. capͥconꝰ. Constat aut̃
solem n sursũ ultra cancrum
n ultra capͥcornũ deorsũ me¬
are. S cum ad tropicoꝵ ꝯfinra
ꝑuen̾it: mox reu̾ti. Uñ ⁊ solsti¬
cia uocant᷑. Ꝙ qr estiuꝰ tropicꝰ
ad ipũ finẽ uen̾it. fac̾ nob es¬

Expanded text:
maxime inter se diuersos et caeli uerticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina uides». Ecce testatur reri». Cum ergo manifeste et rigorem de caeli uerticibus et feruorem de sole in terrae cingulos uenire signauerit, ostendit prius in caelo hos eosdem cingulos constitisse. Nunc quoniam constitit easdem in caelo et in terra zonas esse uel cingulos - haec enim unius rei duo sunt nomina - iam dicendum est quae causa in aethere hanc diuersitatem qualitatis efficiat. Perusta duobus tropicis claudita G in P, aestiuo, et ab F in Q, hiemali. Ab F autem in P zodiacum describendo perduximus; ergo signum P tropicus ille Cancer habeatur, et signum F Capricornus. Constat autem solem neque sursum ultra Cancrum neque ultra Capricornum deorsum meare, sed cum ad tropicorum confinia peruenerit, mox reuerti: unde et solstitia uocantur. Et quia aestiuus tropicus ad ipsum finem uenerit, facit nobis aes
Abbreviated transcription (Latin):
haustũ uincat humorẽ. ac
sͨ aeris mutata temperies li¬
centiam prestet incendẽdio
⁊ t̾ra penitꝰ flagͣntia i̾missi
ignis utatur. S mox impe¬
du caloris absumto. paula¬
tim uires reu̾tunt᷑ humori.
cũ magna pars ignis incen¬
diis erogata minꝰ iamde
repascente humore ꝯsum¬
at. Ac rursus longo tꝑu̾ tͣcto
ita crescens humor altus
uincit ut terris infundat᷑
eluuio. Rursusq calor post
hoc uires resunirt.uta fit
ut manente mundo inter
exsuꝑantis caloris humoriᷤ¬
q tuces. t̾rarum cultꝰ ꝯ hõiũ
gne̾ sepe iut̾cidat.⁊ reducta
demꝑie rursus uouet᷑ Nũꝙͣ
tnĩ seu eluiuo seu exustio. õs
t̾ras. aut om̃e hominũ gnꝰ
łom̃ino oꝑit łpenitꝰ exurit
Egypto c̃te ut plato in thi¬
meo fatetur. ñ qͣm nimietaᷤᷤ
ł humoris nocuit łcaloris
Uñ ⁊ infintea annoꝵ milia
in soł egyptioꝵ monimꝰtis
uectui suꝑstites seminari¬
um instaurando gu̾i huao
fiunt. Atq ita ꝯtingit u ñ ru¬

Expanded text:
haustum uincat humorem ac haustum uincat humorem ac sic aeris mutata temperies licentiam praestet incendio, et terra penitus flagrantia inmissi ignis uratur; sed mox, impetu caloris absumpto, paulatim uires reuertuntur humori, cum magna pars ignis, incendiis erogata, minus iam de renascente humore consumat. Ac rursus longo temporum tractu ita crescens humor altius uincit ut terris infundatur eluuio, rursusque calor post hoc uires resumit, et ita fit ut, manente mundo inter exsuperantis caloris humorisque uices, terrarum cultus cum hominum genere saepe intercidat, et reducta temperie rursus nouetur. Numquam tamen seu eluuio seu exustio omnes terras aut omne hominum genus uel omnino operit uel penitus exurit. Aegypto certe, ut Plato in Timaeo fatetur, numquam nimietas uel humoris nocuit uel caloris; unde et infinita annorum milia in solis Aegyptiorum monumentis superstites, seminarium instaurando generi humano fiunt; atque ita contingit ut non ru
Abbreviated transcription (Latin):
tꝑ̃a nisi cursus soł efficiat.
Resu̾o humane ex parte ma¬
xima sepe occidunt. manẽte
mundo ⁊ rursus oriunturł
eluuione uicissim ł exustioe
redeunte cꝰ uicissitudinis ca̾
ł neccessitas tał ẽ. Ignem ethe¬
reum phisici tradider̃ hu¬
more nutriri asserentes ido
subzona celi ꝑusta quam
ciroq discurrunt hãt sub̃ti
humoris alimoniã⁊ ħ ẽẽ uo
poetici nube frgmentũ uer̃
sapientib intelligi ded̾. iouẽ
ceanũ. ethiopib eũ adepulas
inuittantib. ꝑ qͣm imaginẽ
fabłosam homer̾ sig̾casse uo¬
lunt hauriri de humoreny¬
tͥmenta sid̾ib. qui ob hoc e¬
thiopias reges epularũ celes¬
tium dixit. qm̃ circa occeani
horam̃ non nisi ethiopes ha¬
bitant. quos uicira soł usq
ad spẽm nigri caloris exurit.
Cum gͦ calor nutriatur humo
re. nutrim̃ta sid̃ib qui ob hoc
ethopas reges epularũ celes¬
dium dix̃. qm̃ cuca occeani
horam non nͥ ethiopes habitãt
quos uicinia soł hec uicissitu
ad maximuꝰ enutritꝰ agm̾tũ

Expanded text:
a nisi cursus solis efficiat. Res uero humanae ex parte maxima saepe occidunt manente mundo, et rursus oriuntur, uel eluuione uicissim uel exustione redeunte. Cuius uicissitudinis causa uel necessitas talis est. Ignem aetherium physici tradiderunt humore nutriri, adserentes ideo sub zona caeli perusta, quamcitroque discurrunt, habeat subiecti humoris alimoniam. Et hoc essrigo, sub poetici nube figmenti uerum sapientibus intellegi dedit, Iouem ceanum, Aethiopibus eum ad epulas inuitantibus. Per quam imaginem fabulosam Homerum significasse uolunt hauriri de humore nutrimenta sideribus, qui ob hoc Aethiopas reges epularum caelestium dixit, quoniam circa Oceani oram non nisi Aethiopes habitant, quos uicinia solis usque ad speciem nigri coloris exurit. Cum ergo calor nutriatur hure nutrimenta sideribus, qui ob hoc Aethiopas reges epularum caelestium dixit, quoniam circa Oceani oram non nisi Aethiopes habitant, quos uicinia solis usque ad maximum enutritus augmentum,
Abbreviated transcription (Latin):
etħ̃is parti semel inhesit.
eand̾ inficit partẽ terre qͣm
despicit ambiendo. & quia
cet̾is finib t̾minant᷑ cingłos
in celo uocauerunt. necesse ẽ
totid̾ cingło hic ĩ intelligi. sic̃
ui breuissimo speculo ẽ facies
monstratur ingens. tene̾rit
li sꝑa.a .b.o.d. ⁊ intra se claudat
⁊ inducatꝰ in celi sꝑa circulꝰ¬

Expanded text:
aetheris parti semel inhaesit, aetheris parti semel inhaesit, eadem inficit partem terrae quam despicit ambiendo. Et quia certis finibus terminantur, cingulos in caelo uocauerunt, necesse est totidem cingulos etiam hic intellegi, sicut in breuissimo speculo cum facies monstratur ingens, tenent inli sphaera A B C D, et intra se claudat et ducatur in caeli sphaera circul
Abbreviated transcription (Latin):
xu. milia ducenta. Ex hac q̃r¬
ta parte orb t̾rar̾ cuiꝰ m̾surã
euident̾ exp̾ssimꝰ alt̾ius qͣrte
partis magnitudinẽ aba usq
ad .d. pari dim̃sionũ distitictõe
cognosces. Cũ gͦ quantũ tene¬
at sꝑe suꝑficies que ad nos
ẽ in orñi sua medietate co¬
nouens. de m̾sura quoq infi̾
orbem t̾re in plano pinximꝰ.
In plano aut̃ mediũ expͥm̾e
ñ possumꝰ. speralẽ tumorem
mutuati sumꝰ altitudinifĩ¬
tellectũ a circło qui mag̃ ornõ
qͣm m̾idianꝰ uidr̃. Cẽt̾um uolo
ħ m̃te ꝑcipias ita nos hanc ꝓ¬
tulisse mensuram. tanqͣmad
sit. cuius partẽ nos incolimꝰ.⁊
te habeatur inferior ¶Hoc
quoq tractatu ꝓͥũ sortito fi¬
nem. Nc̃ illd̾ qd̾ ꝓbandũ pro¬
misimꝰ: asseramꝰ. hos cingłos
signasse cic̃onẽ ⁊ utrq̃ ñ disc̾¬
pantia. s ꝯsona ead̾ q dixisse.
Natura .ii. hanc indiu̾sis t̾re
partib temꝑiem nummiecatẽ¬
q distinxit. ⁊ qualitas ⁊ fri¬
goris. ł caloris que cuilib

Expanded text:
ue milia ducenta. Ex hac quarta parte orbis terrarum, cuius mensuram euidenter expressimus, alterius quartae partis magnitudinem, ab A usque ad D, pari dimensionum distinctione cognosces. Cum ergo quantum teneat sphaerae superficies quae ad nos est in omni sua medietate cognoueris, de mensura quoque inferiororbem terrae in plano pinximus, in plano autem medium exprimere non possumus sphaeralem tumorem, mutuati sumus latitudinis intellectum a circulo qui magis horizon quam meridianus uidetur. Ceterum uolo hoc mente percipias ita nos hanc protulisse mensuram tamquam a sit cuius partem nos incolimus, rrae habeatur inferior. Hoc quoque tractatu proprium sortito finem, nunc illud quod probandum promisimus adseramus: hos cingulos signasse Ciceronem, et utrumque non discrepantia, sed consona eadem dixisse. Natura enim caeli hanc in diuersis terrae partibus temperiem nimietatemque distinxit, et qualitas uel frigoris uel caloris, quae cuilibet
Abbreviated transcription (Latin):
deundũ fibi ẽ ad orb̾ terre
descͥptionẽ qͣm paulo auꝰ
subiecimur. ut ꝑ ascͥptar̃
linear̾ notas rõdim̾sionum
st̾ a bod. ab his qui eũ rõe
milib ⁊ ducentis. ⁊ suꝰ dubio
medietas eiꝰ que ẽ ad. ꝑ oriẽ¬

Expanded text:
um tibi est ad orbis terrae descriptionem quam paulo ante subiecimus, ut per adscriptarum litterarum notas ratio dimensionum sunt A B C D, ab his qui eum ratiomilibus ducenis. Et sine dubio medietas eius, quae est a D per orie
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad lineã que in .i. ducta
ẽ alt̾m .a.d. usq ad lineã que ĩ
ẜ ducta ẽ intelligantur prui¬
ext̾initas. Mediũ u̾oab.N. usq
in l. zona sit corrida. Restat uͥ
cinguł ab .i. usq ad .ni. de sub¬
ducto calore ⁊ suꝑiore fugore
tẽperet᷑. Rursꝰ ut zona q̃ ẽ int̾

Expanded text:
usque ad lineam quae in I ducta est, alterum a D usque ad lineam quae in F ducta est, intellegantur pruiextremitas. Medium uero, ab N usque in L, zona sit torrida. Restat ut cingulus ab I usque ad N de subiecto calore et superiore frigore temperetur, rursus ut zona quae
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑatꝰ hãtur. Atq iõ illio
quoq eodẽ duo rone a se dis¬
tantes siłr: incolant᷑ aut
Uicat quisqͥs huic fidei obui¬
are uult. quid sit ꝙ ab hac
eũ diffõe det̾reat. Nam si no¬
buiuendi facultas ẽ in hac
trarũ ꝑte qͣm colimꝰ q̃m cal¬
cantes hunrũ celuꝰ suscipi¬
mus suꝑ u̾ticem ⁊ qr sol no¬
b.⁊ orit᷑ ⁊ occid̃. qr circũ fuso
fruimur aere cuiꝰ spiramꝰ
haustu.cur ñ ⁊ illic aliquo
morari eand̾ credendi sire
spirare aurã. qm̃ ead̾ est
ĩ eiꝰdẽ zonał ambitꝰ ꝯtinua¬
tione temꝑies. Id̾ sol ilł ⁊
obire dicetur in nr̃o ortur
Nec metꝰ erit ne de t̾ra in celum
decidant cum nͥl ñ qͣm possit
reuere surstĩ. Si .n. nob̃ ꝙ as
serere gnꝰ ioci ẽ. iusũ ħr ubi ẽ
t̾ra ⁊ susũ ubi celũ ilł quoq sur¬
sum erit ꝙ de inferiore susci¬
pient. Nec aliqñ insuꝑna ca¬
suri s̃. Affirmauerim quoq ⁊
apõ illos minꝰ rer̃ ꝑitos ħ esti¬
mare de nob̃. Nec cred̾e posse

Expanded text:
temperatus habeatur, atque ideo illic quoque eaedem duae zonae a se distantes similiter incolantur. Aut dicat quisquis huic fidei obuiare mauult quid sit quod ab hac eum definitione deterreat. Nam si nobis uiuendi facultas est in hac terrarum parte quam colimus quia, calcantes humum, caelum suspicimus super uerticem, quia sol nobis et oritur et occidit, quia circumfuso fruimur aere cuius spiramus haustu, cur non et illic aliquos morari eandem credendi sunt spirare auram, quia eadem est in eiusdem zonalis ambitus continuatione temperies; idem sol illis et obire dicetur nostro ortu et nec metus erit ne de terra in caelum decidant, cum nihil umquam possit ruere sursum. Si enim nobis, quod adserere genus ioci est, iusum habetur ubi est terra et susum ubi caelum, illis quoque susum erit quod de inferiore suspicient, nec aliquando in superna casuri sunt. Adfirmauerim quoque et apud illos minus rerum peritos hoc aestimare de nobis, nec credere posse
Abbreviated transcription (Latin):
memorauerit.S nͨ de ip̃is p̃
eẽ dubitato quin transu̾sos
nob stare dixit infi̾orẽ rone
nt̃e partẽ tenentes. obliqͦs
u̾o eos qui austrał cingli. de¬
uexa sortiti st̃. Suꝑẽ ut de
tre ipsius spaciis quanta ĩ¬

Expanded text:
memorauit, sed nec de ipsis potest esse dubitatio quin transuersos nobis stare dixerit inferiorem zonae nostrae partem tenentes, obliquos uero eos qui australis cinguli deuexa sortiti sunt. Superest ut de terrae ipsius spatiis, quanta h
Abbreviated transcription (Latin):
gñis a nob̃. S om̃iũ g̾nũ ase
diu̾soꝵ restur. que ira distin¬
guenda ẽ. Hi qͥs separat ano
Rursus illos ab añtecis suif.i.
rigore: remouent᷑ ⁊ qr ñ ẽ una
om̃iũ affinis ꝯtinuato. S int̾¬
iecte ft̃ solitudines. ex caloret
fugore mutuũ negantib ꝯ

Expanded text:
generis a nobis, sed omnium generum a se diuisorum refertur, quae ita distinguenda est. Hi quos separat a norursus illos ab antoecis suis, idrigore remouentur. Et quia non est una omnium adfinis continuatio, sed interiectae sunt solitudines ex calore uel frigore mutuum
Abbreviated transcription (Latin):
cundatã ostend̾ ꝑ om̾e t̾re
corpꝰ eand̾ temꝑatoꝵ cingu¬
⁊ cũ ait in t̾ra maculas ha¬
bitationũ uid̾i. ñ eas dieit
que in pͣte nr̃e habitatiois
ũ nullis desertis locis intͥpõi¬
duob t̾re hemisꝑiis. binas eẽ
rõ monstrauit. b̃ñ adiecit int̾¬
iectas solitudines. Nam sic̃ pͣs
que habitat᷑ a nob̃ multa so¬
litudinũ int̾iectione distingͥt᷑.
Credend est in ilł quoq trib
aliis habitatõib siłes ẽẽ int̾¬
S ⁊ iu. habitationũ incolas
⁊ relatõe sitꝰ. ⁊ ip̃a quoq ston¬
di qͣlitare depinxit. Primũ
.R. ait alios p̾t̾ nos ita ĩcołe
terram. uͥa se int̾rupti nul¬
lam meandi ad se hant facł¬
datẽ ⁊ u̾ba ip̃a declarant ñ
eũ de uno hominũ gn̾e̾ loqͥ
in hac suꝑficie a nob̃ solius
torride int̾eriectõe diuiso s.i.¬

Expanded text:
cumdatam», ostendit per omne terrae corpus eandem temperatorum cinguet cum ait in terra maculas habitationum uideri, non eas dicit quae in parte nostrae habitationis non nullis desertis locis interposiduobus terrae hemisphaeriis binas esse ratio monstrauit, bene adiecit «interiectas solitudines». Nam sicut pars quae habitatur a nobis multa solitudinum interiectione distinguitur, credendum est in illis quoque tribus aliis habitationibus similes esse intr habitationum incolas et relatione situs et ipsa quoque standi qualitate depinxit. Primum enim ait alios praeter nos ita incolere terram ut a se interrupti nullam meandi ad se habeant facultatem, et uerba ipsa declarant non eum de uno hominum genere loqui in hac superficie a nobis solius torridae interiectione diuiso. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uũidiẽ applłari facit locus
de quo incipit nob. Nam qr
sentiri incipit a medio t̾re
medi dies una mutata litt̾a
in origine sua gelidꝰ e uapͭ
dissunti tactu flatꝰ emit̾en¬
tur. Nec dubiũ uxũ qͦ ui
uiri. Cad̾ rõ nos ñ ꝑmitit
ciem terre que nos ad habr

Expanded text:
ure uocitari facit locus de quo incipit nobis: nam quia sentiri incipit a medio terrae medidies, una mutata litterain origine sua gelidus est utdissimili tactu flatus emitterentur. Nec dubium est nostrum diri. Eadem ratio nos non permittit ciem terrae, quae ad nos habetur
Abbreviated transcription (Latin):
tam ⁊ tam ꝑuste ip̃e qui e¬
quinoctiat ẽ qͣm suiꝰ ex eona¬
ti qui orizontẽ circulis aubi¬
tu sue flexionis imitantur
omnẽ t̾ram quadrifida diui¬
dunt. ⁊ singłas ut supͣdiximꝰ
habitat̃õnes insulas faciut
Nam int̾nos ⁊ int̾ australes
hoies means ille ꝑ calidam.
totamq cingens. ⁊ rursus utͥ¬
usq regionis extrema sinib
suis ambiens. binas in suꝑi¬
oreatq in inferiore t̾re suꝑ¬
ficie insulas facit. uñ tullius
ħ intelligi uolens nõ dixit
oĩs terra parua quedã insula
est. S oĩs terra que colitura

Expanded text:
tam, et tam ipse, qui aetam, et tam ipse, qui aequinoctialem, quam sinus ex eo nati, qui horizontem circulum ambitu suae flexionis imitantur, omnem terram quadrifidam diuidunt et singulas, ut supra diximus, habitationis insulas faciunt. Nam inter nos et australes homines means ille per calidam totamque cingens et rursus utriusque regionis extrema sinibus suis ambiens, binas in superiore atque inferiore terrae superficie insulas facit. Vnde Tullius, hoc intellegi uolens, non dixit «omnis terra parua quaedam est insula», sed «omnis terra quae colitur a
Abbreviated transcription (Latin):
ab indocto hominũ genere¬
nescitur. Is.ii. quem solũ oc¬
ceanũ płes opinantꝰ de fiuib
ab illo originali refusis scdm
ex necessitate ambitũ facit
Cet̾un pͥor eiꝰ corona ꝑ ro¬
nam t̾re calidã meat. suꝑi¬
ora t̾rarum ⁊ inferiora cin¬
gens flexũ circi equinoctiał
imitata. Ab oriente u̾oduos
siniꝰ refund̾. unũ ad extremi¬
tatem.uutͥonis ad austrał
alt̾m. Rursus quoq ab occi¬
dente duo parit̾ enascuntur
sinꝰ. qui usq ambas quas supͣ
diximꝰ extremitates refusi oc¬
currt̃ aboriente demissis. ⁊ dũ
ui sũma ⁊ impetu iumani¬
ore miscentur in uicemq se
se feriũt ex ip̃arũ aquarucy
collisione nascr illa famosa
occeani accessio. parit̾q re¬
cessio. ⁊ uͥc̃q in nr̃o mari ꝯti¬
git id̾ ł in angͥtis fretis ł in
planis forte lictorib ex ip̾is
occeam finib quos occea¬
nũ nc̃ uocamꝰ eueniundq
nr̃m mare ex ilł influit. ce¬
terũ uerior ut ita dicam eiꝰ
alueus tence ⁊onam ꝑus¬

Expanded text:
ab indocto hominum genere•nescitur. Is enim, quem solum Oceanum plures opinantur, de sinibus ab illo originali refusis secundum ex necessitate ambitum fecit. Ceterum prior eius corona per zonam terrae calidam meat, superiora terrarum et inferiora cingens, flexum circi aequinoctialis imitata. Ab oriente uero duos sinus refundit, unum ad extremitatem septentrionis, ad australis alterum, rursusque ab occidente duo pariter enascuntur sinus, qui, usque ad ambas quas supra diximus extremitates refusi, occurrunt ab oriente demissis. Et dum ui summa et impetu immaniore miscentur in uicemque se feriunt, ex ipsa aquarum collisione nascitur illa famosa Oceani accessio pariter et recessio, et ubicumque in nostro mari contingit idem, uel in angustis fretis uel in planis forte litoribus, ex ipsis Oceani sinibus quos Oceanum nunc uocamus, eueniunt, quia nostrum mare ex illis influit. Ceterum uerior, ut ita dicam, eius alueus tenet zonam perus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reliqͣ medietas sub illo ꝙ
dũ uoluit᷑ ad ea loca que ad
tinguit᷑ locis int̾ se uicissim
na Hi uelut duo st̃ cin¬
breues qͣi extrema cingẽtes.
hoꝵ ut̾q habitatioĩs inpaciẽs
ẽ qr toxpor ille glaciał nec¬
aĩali nec aĩali nec frugi uit¬
tam ministtͣ illo . ł aere corpꝰ
alitꝰ quo ħba nutritur. Mediꝰ
cinglus ⁊ iõ maximꝰ etͥno af¬
flatu ꝯtinui caloris ustꝰ spa¬
occupaint nimuetateteruoris
facit inhabitabile uicturis Int̾
ext̾mos ⁊ mediũ duo maiores
ultimis ⁊ medio minores. ex
utͥusq uicinitatis in tẽperie
temperant᷑. In his ꝙ tm̃ nat᷑a
bt̾re cui ascripta ft̃. a .b. c da
curca. a ascribunt᷑ .ii.il. cuca. s

Expanded text:
 reliqua medietas sub illo quod, dum uoluitur, ad ea loca quae ad tinguitur locis inter se uicissim et hi uelut duo sunt cinbreues quasi extrema cingentes. Horum uterque habitationis impatiens est, quia torpor ille glacialis nec animali nec frugi uitam ministrat: illo enim aere corpus alitur quo herba nutritur. Medius cingulus, et ideo maximus, aeterno adflatu continui caloris ustus, spaoccupauit nimietate feruoris facit inhabitabile uicturis. Inter extremos uero et medium, duo maiores ultimis, medio minores, ex utriusque uicinitatis intemperie temperantur, in hisque tantum terrae cui adscripta sunt A B C D; et circa A, adscribantur N et L; circa B
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendã reliquit de.u.
aũ cingłis ne queso estunes
duoꝵ romane facundie pa¬
rentũ maronis. ⁊ tullii dissẽ¬
dire doctrinã. Cũ hic ip̃iscin¬
gulis t̾ram redimitam dicat
ille iftem quos g̾co noi̾e zonas
uocat assat celuꝰ ten̾i. Utrũq
incorruptã uamq ñ alt̾¬
ꝯͣiam retulisse rõn ẽ ꝑcedẽte
disputatõe ꝯstabit. S unõĩa
que ħ loco explananda rece
ad̾m celum teneant explicã¬
dũ ẽ. Terra norra ⁊ ultĩma ẽ¬

Expanded text:
intellegendam reliquit. De quinque autem cingulis ne quaeso aestimes duorum Romanae facundiae parentum, Maronis et Tullii, dissentire doctrinam, cum hic ipsis cingulis terram redimitam dicat, ille isdem quas Graeco nomine zonas uocat adserat caelum teneri. Vtrumque enim incorruptam ueramque nec altiam rettulisse rationem procedente disputatione constabit. Sed ut omnia quae hoc loco explananda recepadmodum caelum teneant explicandum est. Terra nona et ultima
Abbreviated transcription (Latin):
ruit int̾esse sec̃tis ꝯplete st̃
aures somi magnitudine
suꝑ ẽ ut cet̾oꝵ. hominũ sẽsꝰ
mundane ꝯcinentie ñ capi¬
at auditũ. S iã tractatũ ad
sequentia transferamꝰ
des ħ abitari in t̾ra raris⁊an¬
gustis locis ⁊ in ip̃is. qͣi macłis
ubi habitatur. uastas soli¬
tudines int̾iectas eosq qui¬
incolunt t̾ram. ñ mͦ int̾rup¬
tos ita ẽẽ. ut nͥl int̾ ip̃os aba¬
liis ad alios manare possit
S partim obliquos. partim
⁊ circum dataꝰ cingłis equib
duos maxime int̾ se diu̾sos
⁊ celi u̾ticib ipis ex ut᷑q par¬
de subnixos. obriguisse prui¬
ria uide̾s. Mediũ aũ illũ ⁊ ma¬
ximuꝰ soł ardore torreri. duo
habitabiles. quoꝵ austrał
ille quo qui insistunt adu̾¬
sa nob̃ urgent uestigia. nͥl
ad nrũ genꝰ. hic au̾t alter
subtꝰ aquiloni. quẽ incolitĩ

Expanded text:
nteresse secretis completae aures sunt soni magnitudine, superest ut ceterorum hominum sensus mundanae concinentiae non capiat auditum. Sed iam tractatum ad sequentia conferamus. «Vides habitari in terra raris et angustis locis, et in ipsis quasi maculis ubi habitatur uastas solitudines interiectas, eosqincolunt terram, non modo interruptos ita esse, ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare posset, sed partim obliquos, partim et circumdatam cingulis, e quibus duos maxime inter se diversos et caeli verticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina vides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt, adversa vobis urgent vestigia, nihil ad vestrum genus; hic autem alter s
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ examinanda ꝯu̾tit. Cũ¬
ꝙ sibi adu̾sitatem porid̃is
ꝙ habebat᷑ in singulis a̾no¬
tass. ab his pondib in maiꝰ
minꝰue excedentib fi̾ malle¬
osos imꝑauit. quoꝵ ictib soni
neqͣqͣm pͥorib siłes nec ita sͥ
ꝯsonantes exaudiebantur.
ĩc̃ aĩadu̾tit ꝯcordiã uocis lege
pond̾ũ ꝓuenire collectisq
nu̾s quib ꝯsentiens fibi di¬
u̾sitas pond̾ũ ꝯtinebat᷑ ex
inalleis ad fides u̾tit exam̾¬
ł boum nuõs tam uariĩs põ¬
derib alligatis: tecendit.
qualia in malleis fuisse didi¬
cerat. Całq ex his ꝯcentꝰ eue¬
nit qualẽ por obseruatio nꝰ
frustra aĩadu̾sa ꝓmiserat ad¬
iecta dulcedine quam nat᷑a
fidiũ sonora p̾stabat. hic py¬
tagoras tanti sec̾ti ꝯpos. dep̾¬
hendit nuõs ex quib soni sibi
ꝯsoni nasc̾ent᷑ ad eout fidib

Expanded text:
eorum examinanda convertit. eorum examinanda convertit. que sibi diuersitatem ponderis quod habebatur in singulis adnotasset, aliis ponderibus in maius minusue excedentibus fieri malleos imperauit, quorum ictibus soni nequaquam prioribus similes nec ita sibi consonantes exaudiebantur. Tunc animaduertit concordiam uocis lege ponderum prouenire, collectisque numeris quibus consentiens sibi diuersitas ponderum continebatur, ex malleis ad fides uertit examuel boum neruos tam uariis ponderibus inligatis tetendit qualia in malleis fuisse didicerat, talisque ex his concentus euenit qualem prior obseruatio non frustra animaduersa promiserat, adiecta dulcedine quam natura fidium sonora praestabat. Hic Pythagoras, tanti secreti compos, deprehendit numeros ex quibus soni sibi consoni nascerentur, adeo ut, fidibus
Abbreviated transcription (Latin):
de sꝑis sonare ꝓpt̾ necessi¬
tatem roĩs que ad celestib
ñ recedit. S que ⁊̃ illa rõ uł
quib obseruanda modis
ñ facile dep̾hendebat. Cũq
eũ frustra tante tamq ar¬
chane rei. diuturna in qͥsi¬
dio fatigaroe. fors obtulit
ꝙ cogitatio alta ñ repperit
Cum .N. casu p̾teriroe in pu¬
blico fabros mitũ ferrum
ictib mollientes: in aures
eius malleoꝵ soru. c̾to sibi
respondentes ordine: repẽ¬
te cecider̃. In qͥb ita graui¬
tati acumina ꝯsonabant
ut utrũq ad audiendis
sensũ statuta dim̾sione re
casionem sibi oblatam ratꝰ
dep̾hendit ocłis ⁊ manib ꝙ
olim oogitatoe querebat.
fabros adit. ⁊ imminẽs oꝑi
curiosus intuet᷑ annotans
sonos qui de singłoꝵ lac̾tis.
ꝯficiebant᷑. Quo cũ ferientiũ
uirib asc̾bendos putarce. iu¬
boe ut int̾ se malleosos mu¬
tent. Quib mutatis sono¬
rũ diu̾sitas ab hominib re¬
cedens malleosos sequebat᷑
Tẽ omnẽ creat᷑am ad pond̾ã

Expanded text:
eris sonare, propter necessitatem rationis quae a caelestibus non recedit. Sed quae esset illa ratio, uel quibus obseruanda modis, non facile deprehendebat, cumque eum frustra tantae tamque arcanae rei diuturna inquisitio fatigaret, fors obtulit quod cogitatio alta non repperit. Cum enim casu praeteriret in publico fabros ignitum ferrum ictibus mollientes, in aures eius malleorum soni certo sibi respondentes ordine repente ceciderunt, in quibus ita grauitati acumina consonabant ut utrumque ad audientis sensum stata dimensione remcasionem sibi oblatam ratus, deprehendit oculis et manibus quod olim cogitatione quaerebat. Fabros adit et imminens operi curiosius intuetur, adnotans sonos qui de singulorum lacertis conficiebantur. Quos cum ferientium uiribus adscribendos putaret, iubet ut inter se malleolos mutent. Quibrum diversitas ab hominibus recedens malleos sequebatur. Tunc omnem curam ad pondera
Abbreviated transcription (Latin):
po̾itis. gͦ orb altissimꝰ. ⁊ ut̾i ĩ¬
m̾sum patensa ut sp̃u eo
fortiore quo origini sue uici¬
nior ẽ incitatꝰ. sonoꝵ de sea¬
cumꝰ emutit. uox ultimi.⁊
spacii breuitate. ⁊ ꝓ longiqͥ¬
date iam frangitur. Hinc
quoq aꝑtiꝰ approbatur spm̃
quanto ab origine sua deor¬
sum recedit. tanto circa in¬
pulsum fi̾ leniorẽ ut circa
terram que ultima sꝑarũẽ
tam concretꝰ tamq densus
habetur ut cã sit t̾re in una
In sꝑa aũ ultimũ locũ ẽẽ qͥ
mediꝰ est añcedentib iã ꝓba¬
poris spere uiiii. stꝰ pͥrima il¬
gas dicimꝰ ab occid̾te in oriẽ¬
de uolubilitate ꝯsicunt pp̃
riambitu comitati solẽ uie
eiꝰ tanqͣm satellites obsecun¬

Expanded text:
positis. Ergo orbis altissimus, et ut in impositis. Ergo orbis altissimus, et ut in immensum patens, et ut spiritu eo fortiore quo origini suae uicinior est incitatus, sonorum de se acumen emittit; uox ultimi et pro spatii breuitate et pro longinquitate iam frangitur. Hinc quoque apertius approbatur spiritum, quanto ab origine sua deorsum recedit, tanto circa impulsum fieri leniorem, ut circa terram, quae ultima sphaerarum est, tam concretus, tam densus habeatur, ut causa sit terrae in una in sphaera autem ultimum locum esse qui medius est, antecedentibus iam probaporis sphaerae nouem sunt. Prima, ilgas dicimus, ab occidente in oriende uolubilitate conficiunt, ri ambitu comitati solem, uiae eius tamquam satellites obsequ
Abbreviated transcription (Latin):
or aut gͣuior ꝓferat᷑ ictꝰ effiẽ
qui dũ ingens ⁊ ceł incid̾. acu¬
tũ sonũ p̾stat. Si tardiorlẽ¬
tior ue grauiorẽ. Indicio :
uga que dũ auras ꝑcutit.
si in pulsu cito feriat sonũ
acuit si leuiore: in gͣuius
frangit auditũ. In fidib qͦ
id̾ uidemꝰ. Que ẽ tractu arci¬
ore tendunt᷑ acute sonant
grauiꝰ laxiores gͦ ⁊suꝑiores
orbes dum ꝓamplitudine
sua impetĩ gndiore uoluũ¬
tur. dũq spu ut in origine
sua fortiore tendunt᷑. ꝓpt̾
iam uolur᷑. & ꝓpt̾ angusti¬
as quib penultimꝰ orb arca¬
dur in petu leuiore ꝯu̾titur.
Nec secus ꝓbamꝰ in tibiis de
quarum foraminib uici¬
nis inflantis ori: sonus acutꝰ
enittitur. de longinquis ã
⁊ t̾mino ꝓximis gͣuior. It̃ a
cutior ꝑ patentiora forami¬
na grauior ꝑangͦta ⁊ utriq
ca̾e ratio ẽ una. qr sp̃us ubi
incipit fortior defectior uͥ
desinit⁊ qr maiorẽ impetũ
in angustis ꝯtingit ⁊ eminꝰ

Expanded text:
or aut grauior proferatur, ictus efficit qui, dum ingens et celer incidit, acutum sonum praestat, si tardior lentiorue, grauiorem. Indicio est uirga quae, dum auras percutit, si impulsu cito feriat, sonum acuit; si lentiore, in grauius frangit auditum. In fidibus quoque idem uidemus, quae, si tractu artiore tenduntur, acute sonant, grauius laxiores. Ergo et superiores orbes, dum pro amplitudine sua impetu grandiore uoluuntur, dumque spiritu, ut in origine sua, fortiore tenduntur, propiam uoluitur, et propter angustias, quibus paenultimus orbis artatur, impetu lenioreconuertitur. Nec secus probamus in tibiis, de quarum foraminibus uicinis inflantis ori sonus acutus emittitur, de longinquis autem et termino proximis, grauior; item, acutior per patentiora foramina, grauior per angusta. Et utriusque causae ratio una, quia spiritus, ubi incipit, fortior est, defectior ubi desinit, et quia maiorem impetum in angustis contingit et eminus
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾a aĩe ꝯtexta mundano
quoq corpõri ꝙ ab aĩa mou̾r
inst̾a est. uñ ex om̃i ꝑte doc¬
ta ⁊ ꝑfecta ẽ cic̾onis assertio
rata parciũ rõe distinctintiᷤ
celestem sonũ dic̾ ẽẽ disiun¬
ctĩs. Nunc locꝰ admom ut
de gͣuitate ⁊ acumine sonoꝵ
diuersitates quas assit reuol¬
ex alt̾a ꝑte gͣuit̾ ex alt̾a aut̃
acute sonent.quam ob cãm
sũmus ille scellifer cursus ꝯ¬

Expanded text:
ta, mundano quoque corpori, quod ab anima mouetur, inserta est. Vnde ex omni parte docta et perfecta est Ciceronis adsertio, rata parte ratione distinctis» caelestem sonum dicit esse disiunctum. Nunc locus admonet ut de grauitate et acumine sonorum diuersitates quas adserit reuolex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus
Abbreviated transcription (Latin):
lato siue latoc duob punc¬
tis ex utraq ꝑte solam longi¬
tudinẽ t̾minantib ꝯtinetꝰ
han linea sigeminau̾is. al¬
t̾um mathematicũ corpꝰ
efficies. ꝙ duab dim̾sioni¬
lineas binis. si u̾o he due li¬
subiectis duab due suꝑ¬
ponantur aduciet᷑ ꝓfundi¬
tas.⁊ hĩc solid̾ corpꝰ efficitur.

Expanded text:
lato, sine alto, et duobus punclato, sine alto, et duobus punctis ex utraque parte solam longitudinem terminantibus continetur. Hanc lineam si geminaueris, alterum mathematicum corpus efficies, quod duabus dimensionilineas binis. Si uero hae duae lisubiectis duabus duae superponantur, adicietur profunditas, et hinc solidum corpus efficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nũc it̾ũ de his quas noĩauimyꝰ
disseramꝰ. simphonia diatheᷤ¬
saron ꝯstat de duob tonis ⁊
hemitonio u̇ minutias que
in addicam̃to s̃ relinquamꝰ
ne diffictiltatẽ c̃mꝰ ⁊ sit ex epi¬
cognouit: nulla ẽẽ posse si ne
his nu̾is uigabłe ꝯpetentiã.
in thimeo suo mundi animã
toris instituit. Cuiꝰ sensus si
disciplinã musice uidẽtur
obscura: indłm iuuabit. S
ne ꝙ in patrociniu̾ alt̾ius ex¬
positionis adhibetꝰ ipm̃ ꝑse
difficile credatur pauca uob̃
ꝓmitenda s. que simł utriꝰq
intelligendiam faciant luci¬
diorem. Oẽ solidũ corpꝰ trina
dim̾sione distendit᷑. ħt .it. loz¬
gitudinẽ latitudinẽ ꝓfund¬
tatem. nͦ p cẽ inueniri in quo¬
librr corpore quarta dim̾sio
S his crib om̃e corpꝰ solidũ
ꝯ̃tinet᷑. Geomet᷑ alia sibi corꝑa
ꝓponunt que appellant ma¬
deiꝰ diuidi possit hoc ꝓtrac¬
tum efficit lineã .i. corpꝰ uniꝰ
dim̾sioĩs. Longũ ẽ .ii. ilł sine

Expanded text:
Nunc interim de his quas nominauimus disseramus. Symphonia διὰ τεσσάρων constat de duobus tonis et hemitonio ut minutias quae in additamento sunt relinquamus, ne difficultatem creemus, et fit ex epicognouit nullam esse posse sine his numeris iugabilem competentiam, in Timaeo suo mundi animam toris instituit. Cuius sensus, sidisciplinam musicae uidentur obscura, intellectum iuuabit. Sed ne quod in patrocinium alterius expositionis adhibetur ipsum per se difficile credatur, pauca nobis praemittenda sunt quae simul utriusque intellegentiam faciant lucidiorem. Omne solidum corpus trina dimensione distenditur. Habet enim longitudinem, latitudinem, profunditatem, nec potest inueniri in quolibet corpore quarta dimensio, sed his tribus omne corpus solidum continetur. Geometrae tamen alia sibi corpora proponunt quae appellant mates diuidi possit. Hoc protractum efficit lineam, id est corpus unius dimensionis. Longum est enim, sine
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũq at̾ra usq ad iouẽ
septies ⁊ uigies tm̃ sit a r̾ra
usq ad satͣni orbẽ. hanopla¬
tonicoꝵ ꝑsuasionẽ porphi¬
lius libris inseruit. quib li¬
luciꝰ infudit. aitq eos ẽders¬
se adimaginẽ ꝯtextioĩs aĩe
ħ ẽẽ in corpore mũdi int̾ual¬

Expanded text:
 ad Iouem, septies et uicies tantum sit a terra usque ad Saturni orbem. Hanc Platonicorum persuasionem Porphyrius libris inseruit quibus Tilucis infudit, aitque eos credere ad imaginem contextionis animae haec esse in corpore mundi interual
Abbreviated transcription (Latin):
sa quib int̾ualla distincta s̃
⁊ nͥ platonicis nũis quib mũ¬
diai̾ est ꝯcexta: patefactis
⁊ rõne pͥmissa cur ex niũs my¬
dus ostendt̃ q̃m solꝰ aĩe p̾stat
ipulsus ⁊ necessitatẽ musi¬
ce ꝯcinentie qͣm mortui a
se fcõ inserit aĩa in natams̃
ab origme hinc plato in
uolubilitate tractaroe sin¬
głas ait serenas singuł insi
tu cantũ mntib exibi ham
syrendo canes greco ĩtlłtu
ualoe. Theologi quoq ix niu
sas octo ꝑar̾ musicos cantꝰ ⁊
unã maxiniã ꝯscientiã q̃ ꝯ
hesiõdꝰ in theologia sua octa

Expanded text:
sa, quibus interualla distincta sunt, et nisi Platonicis numeris, quibus mundi anima est contexta, patefactis et ratione praemissa cur ex numeris mutus ostendunt, quem solus animae praestat impulsus, et necessitatem musicae concinentiae, quam motui a se facto inserit anima innatam ab origine. Hinc Plato in uolubilitate tractaret, singulas ait Sirenas singulis orbtu cantum numinibus exhiberi. Nam Siren 'deo canens' Graeco intellectu ualet. Theologi quoque nouem Musas octo sphaerarum musicos cantus et unam maximam concinentiam, quae Hesiodus inTheogonia sua octau
Abbreviated transcription (Latin):
b ẽ qui siłis ẽ linee de puncto
subgemina puncti tͥmna¬
tione ꝓducte. hic nu̾s duo ge¬
minatus. de se efficit .iii. ad si¬
militudinẽ mathemathici
corporis ꝙ sub .uiiͦiͬ. punctis
longo latoq distenditur.
quat̾na riꝰ quoq ip̃e gemina¬
tus uuii efficit. Qui nũs solidõ
imitat᷑ sic̃ lineas duas diximꝰ
pari nuo accessio usq ad.uiii.
soliditas ẽcorporis soliditat ẽ¬
creare. Iomt̾ principia huic
& qr tam paris qͣm imparis nũs
monas origo ẽ t̾natiꝰ nũs pͥma
linea ẽẽ credatur. hic tͥplica tꝰ no¬
uenariũ num facit qui ⁊ ip̾e
qͣi de duab lineis longom latũ¬
q corpꝰ efficit. Sic̃ quat̾narius
sods de parib efficit. It̾m noue¬
nariꝰ triplicatꝰ t̾ciam dim̾sionẽ¬

Expanded text:
bus est, qui similis est lineae de puncto sub gemina puncti terminatione productae. Hic numerus duo geminatus de se efficit quattuor, ad similitudinem mathematici corporis quod sub quattuor punctis longo latoque distenditur. Quaternarius quoque ipse geminatus octo efficit, qui numerus solidum imitatur, sicut duas lineas diximus pari numero accessio usque ad octo soliditas est corporis; ideo inter principia huic Et quia tam paris quam imparis numeri monas origo est, ternarius numerus prima linea esse credatur. Hic triplicatus nouenarium numerum facit, qui et ipse quasi de duabus lineis longum latumque corpus efficit, sicut quaternarius, secundus de paribus, effecit. Item nouenarius triplicatus t
Abbreviated transcription (Latin):
tus abia licor lege ꝯposita.s
nuꝰs ꝯueniens simt sonaroe.
¶Ex om̃i aut̃ ĩnu̾a uarie¬
tate nuoꝵ pauci ⁊ nũabiles
inuenti ft̃ qui sibi ad effici¬
endã musicã ꝯuenirẽt. Sũt
aut̾ hi sex om̃s epitritꝰ. hemi¬
olius dũplaris tripbaris qͣ̃dru¬
plaris. ⁊ epoddoꝰ. ⁊ ẽ epitritꝰ cum
de duob nin̾s maior ht̃ totũ¬
minorẽ. ⁊ insuꝑ eiꝰ terciã ꝑtem
ut st̃iͦii. iiͭi. ham in quatuor st̃

Expanded text:
sita sed numeris conueniens, simul sonaret. Ex omni autem innumera uarietate numerorum pauci et numerabiles inuenti sunt qui sibi ad efficiendam musicam conuenirent. Sunt autem hi sex omnes: epitritus, hemiolius, duplaris, triplaris, quadruplaris et epogdous. Et est epitritus cum, de duobus numeris, maior habet totuminorem et insuper eius tertiam partem, u
Abbreviated transcription (Latin):
dant .i. cͣc.xl. uii ⁊ ccͣclui. ħ semi¬
tini nominabat᷑. S seq̃s usus
sonũ semionio minorẽ die¬
fira ꝯstituit nominand̃. pla¬
do semitoniũ lyma uocitauit
tessaron. dyapente. dyapason
ad musicã ꝑturi qͣm ł flatus
humanꝰ intend̾e. ł caꝑe p̃ho
manꝰ auditꝰ. S ultͣ detendit
celestis armonie accessio .i. us
q ad qͣtꝰ diapason kaydia pasos

Expanded text:
uocauerunt. Sonum uero tono miδίεσιν nominabant, sed sequens usus sonum semitonio minorem δίεσιν constituit nominandum. Plato semitonium λεῖμμα uocitauit. equa non poterit. Cum enim ex nouenario diuidi medietates recusat. Sed semitonium uocitauerunt sonum tono minorem, quem tam paruo distare a tono deprehensum est quantum hi duo numeri inter se dis
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sitatis impellit. ꝯtexta¬
ex nu̾is musicã de se creanti¬
b ꝯcinentiam necẽe ẽ uso¬
nos musicos de motu q̃m ꝓͥo
tioĩs inuenit. dit .ii. plato ut
supͣ retulimꝰ auctorẽ aĩe dm̃
post nũoꝵ int se inpariũ ꝯ¬
dextionẽ hemioliis ⁊ hepitͥti
⁊ epogdois ⁊ limate hiantia
ut̾ualla supellsse. Iõ doctis¬
sime tulliꝰ in t̾ib suis ostendit
platonici docinatis ꝓfundi¬

Expanded text:
uniuersitatis corpus impellit, contexta numeris musicam de se creantibus concinentiam, necesse est ut sonos musicos de motu quem protionis inuenit. Ait enim Plato, ut supra rettulimus, auctorem animae deum, post numerorum inter se imparium contextionem, hemioliis, epitritis et epogdois et limmate hiantia interualla supplesse. Ideo doctissime Tullius in uerbis suis ostendit Platonis dogmatis profundi
Abbreviated transcription (Latin):
pulsu ⁊ motu ip̃oꝵ orbium
efficitur. uides ut int̾ualla ꝯ¬
memorat.⁊ ħ int̾ se inparia ẽẽ
testatur: Nec diffitet᷑ rata rõe
distincta. quia scđm timeõ
placonis.impariũ int̾ se in¬
derualla nũoꝵ ratis ad senu¬
mis. hemioliis scł epitritis ⁊
epogdois. hemitonusq distũ¬
cta sunt. quib oĩs canora iõ
ꝯtinet᷑ hinc ã adu̾tit᷑ qr ħ¬

Expanded text:
pulsu et motu ipsorum orbium efficitur.» Vides ut interualla commemorat, et haec inter se imparia esse testatur, nec diffitetur rata ratione distincta, quia secundum Timaeum Platonis imparium inter se interualla numerorum ratis ad se numeris, hemioliis scilicet, epitritis et epogdois hemitoniisque distincta sunt, quibus omnis canora ratio continetur. Hinc animaduertit
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ex mare ⁊ fẽmina nasceret᷑
q̃ue erat uniu̾sa paritura ⁊
deiñ ex his nu̾is fuerat ꝯpo¬
nenda qui soli ꝯtinerent iu
oup̾la sunt. de duplo autẽ
diximꝰ. Tria uero ad duohe¬
miolũ num faciunt. hinc

Expanded text:
id est ex mare et femina, nasceretur quae erat uniuersa paritura, eDeinde ex his numeris fuerat componenda qui soli continent iugdupla sunt: de duplo autem iam diximus; tria uero ad duo hemiolium numerum faciunt: hinc
Abbreviated transcription (Latin):
tem iõ claroñ sentimꝰ audi¬
narũ aurũ recipiat᷑ angꝰti¬
is. Nam nisimili cataduppa
ab aurib incolarꝰ amplitu¬
dinẽ fragoris excludunt ꝗ

Expanded text:
tem ideo claro non sentimus audinarum aurium recipiatur angustiis. Nam si Nili Catadupa ab auribus incolarum amplitudinem fragoris excludunt, quid
Abbreviated transcription (Latin):
aues quoq u luscinie. ũ cigni
alie ue id genꝰ cantũ ueluti
quadã disciplina artis ex̾ce¬
ant. Non nulle u̾o laues ł t̾re¬
ne seu equatiles belue in ui¬
tante cantu in recia spõt ͤ re¬
currant ⁊ c̃ pastorał fistula
pastũ ꝓg̾ssis quietẽ ĩperce gͥ¬
ne aĩe ca̾s musice quib est
in texta p̾diximꝰ. Ip̃a aut̃
mundi aĩa uiuentib oĩb
uitã p̾stat. hinc hõiũ pecu¬
oũq genꝰ uiteq uolantũ. &
q̃ marmored fert monstra
sub equore poritꝰ. Iure gͥmy
sica capitur oe ꝙ uiuit. qr
celestis aĩa q̃ ammat᷑ uniu̾¬
sitas originẽ sũpsit ex mu¬
sica. Nec dũ ad sꝑalem motũ
mundi motũ corpꝰ impel
brata secuau̾it. Et archime¬
hendisse credid̾ quib a t̾re
suꝑficie luna distaroe alu¬
na mercuriꝰ. a m̃curio uenꝰ
Sola uen̾e mars a sole amar¬
te iupit̾. Saturnꝰ a ioue d
a saturhi orbe usq ad ip̃m
stelliferũ celũ. om̃e spacis̃

Expanded text:
aues quoque, ut lusciniae, ut cycni aues quoque, ut lusciniae, ut cycni aliaeue id genus, cantum ueluti quadam disciplina artis exerceant, nonnullae uero uel aues uel terrenae seu aquatiles beluae, inuitante cantu, in retia sponte decurrant, et pastoralis fistula pastum progressis quietem imperet grnae animae causas musicae, quibus est intexta, praediximus. Ipsa autem mundi anima uiuentibus omnibus uitam ministrat: Hinc hominum pecudumque genus uitaeque uolantum Et quae marmoreo fert monstra sub aequore pontus. Iure igitur musica capitur omne quod uiuit, quia celestis anima, qua animatur uniuersitas, originem sumpsit ex musica. Haec, dum ad sphaeralem motum mundi corpus impellbrata seruauerit. Et Archimeehendisse se credidit quibus a terrae superficie luna distaret, et a luna Mercurius, a Mercurio Venus, sol a Venere, Mars a sole, a Marte Iuppiter, Saturnus a Ioue; sed et a Saturni orbe usque ad ipsum stelliferum caelum omne spatium