comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuiso. dicẽdũ erit ex ceptionẽ obstãt.
ꝓinde ⁊ si ponas m̾ certũ locũ mne pece
ex eo fundo que petii obstabit excepc̃o
Idẽ erit ꝓbanclũ. ⁊ siduo coꝑa fumñt
pecita: mox alterutium corpꝰ petat̃.
Namnoceb̾ exceptio. Itẽ siꝗs fũdũ pe¬
tierit mox arboẽs extisas ex eosũdo
petiero. postea siigłas tabulas uidicẽ
Gi ancillams gnante petiero. ⁊ post
btẽ contestatam cõceꝑit. ⁊ peꝑit. mox
partum eiꝰ peta. utr idẽ petere uidẽt.
analiud: magne q̃stionis ẽ et ꝗ itadi
ffiniri pot̃. totiens eanoẽ rẽ agi. qͥ¬
tiens aput uidicẽ p̾teriorẽ Id que¬
rit᷑ur .ꝙ. aput ꝓorẽ quesitũ ẽ. Inbis
tis et tignis diu̾sũ ẽ. Nam is qui insu¬
suumpetat. mea cõditione ẽ. ut uide¬
atur aliud ꝑet̾e: et enĩ cuiꝰ insula ẽ

Expanded text:
 dicendum erit exceptionem obstare. proinde et si proponas mihi certum locum me petere ex eo fundo, quem peti, obstabit exceptio. idem erit probandum et si duo corpora fuerint petita, mox alterutrum corpus petatur: nam nocebit exceptio. item si quis fundum petierit, mox arbores excisas ex eo fundo petiero, postea singulas tabulas uindicem: si ancillam praegnatem petiero et post litem contestatam conceperit et pepererit, mox partum eius petam: utrum idem petere uideor an aliud, magnae quaestionis est. et quidem ita definiri potest totiens eandem rem agi, quotiens apud iudicem posteriorem id quaeritur, quod apud priorem quaesitum est. In histis et tignis diversum est: nam is, qui insusuum petat, in ea condicione est, ut videatur aliud pet
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Is u qui patrẽ sedic̃. sisuspectꝰ ẽ.
quai calũniator. differri litem nõ o¬
portebit ssuiõut̃q ꝑsona suspecta
ẽ. aut tã quã infirmã aut tãqua tur¬
pis nõ erit alienum inquid dispora
aput quẽ ũtim̃i puer educenir ⁊ cõ¬
trou̾siã intẽpꝰ pub̾tatis differri. nõ ꝑ¬
ꝑ collusionẽ uł in ꝑitiã alt̃ utͥus con¬
te̾dñtium. aut aliene pote statis. pat̃.
.f. addicatur. aut silius alienis patͥs.f.
loco cõstituatur s⁊ simaxẽ aut̃ ꝓbat
filium pater insua potestate ẽẽ tm̃
causa cognita mat̾ inretinẽdo eũ po.¬
tior erit: Idq decretis diui pii ꝗb dã
ꝯtinet᷑ obtinuit enĩ mat̃ obneqͥnã patͥs
ut sine climinutione patͥe potestatis
apt̃ eã filius moret᷑ ¶n hoc int̃dicto
donec resiudicetir. feminã p̾test̾a¬
tu eũq ꝗ pxime p̃testati etatẽ acced¬

Expanded text:
tur, is uero, qui patrem se dicit, suspectus est quasi calumniator, differri litem non oportebit. si uero utraque persona suspecta est aut tamquam infirma aut tamquam turpis, non erit alienum, inquit, disponi, apud quem interim puer educeretur et controuersiam in tempus pubertatis differri, ne per collusionem uel imperitiam alterutrius contendentium aut alienae potestati pater familias addicatur aut filius alienus patris familiae loco constituatur. Etiamsi maxime autem probet filium pater in sua potestate esse, tamen causa cognita mater in retinendo eo potior erit, idque decretis diui Pii quibusdam continetur: optinuit enim mater ob nequitiam patris, ut sine deminutione patriae potestatis apud eam filius moretur. In hoc interdicto, donec res iudicetur, feminam, praetextatum eumque, qui proxime praetextati aetatem acced
Abbreviated transcription (Latin):
llp̃.ł.u.ad. Cũ resint̃ aliosiudicate
nullum aliis p̃iditiũ fatant. ex eote¬
stam̃to ubi libtas decta ẽ. uł iẽq qtuagi
por licet ruptũ. uł irritum. autnolu¬
stum dicat testam̃tũ. nec si supat̾ fuĩt.
legatauis. p̾iditiũ lib̾tati fit.

Expanded text:
um Cum res inter alios iudicatae nullum aliis praeiudicium faciant, ex eo testamento, ubi libertas data est vel legato agi potest, licet ruptum, vel irritum aut non iustum dicatur testamentum: nec si superatus fuerit legatarius, praeiudicium libertati fi
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ ẽ nehabeat quia noꝰ abeo p̃cariũ.
cũ nõ alii mͥ sed im petrauit: Manda¬
ti tm̃ actiom pot̃ adiᷤ sum me abere.
quia me manoante oedit tibi siuit
siquis dixĩt nõmandatomo s̃ mag̃¬
in intercͤednte noc fecisse. dicendũ ẽ
infactũ dandam actionẽ ⁊ adu̾sũme:
¶Qõ anitio p̃cario quis rogauit. id⁊̃ ab
hrde eius p̃cario habere uidetur.⁊ita
Ergo ⁊ acetĩs successõĩb heãe quis p̃ca¬
riouidetur. Idẽ ⁊lab̾o ꝓbat. ⁊ addicit ⁊¬
siignoret quis ħrdes. tm̃ uideri eum

Expanded text:
magis est, ne habeat, quia non habeo precario, cum non mihi, sed alii impetravi. mandati tamen actionem potest adversus me habere, quia me mandante dedit tibi: aut si quis dixerit non mandatu meo, sed magis mihi credentem hoc fecisse, dicendum est in factum dandam actionem et aduersus me. Quod a Titio precario quis rogauit, id etiam ab herede eius precario habere uidetur: et iergo et a ceteris successoribus habere quis precario uidetur. idem et Labeo probat et adicit, etiamsi ignoret quis
Abbreviated transcription (Latin):
sit dnĩo ad qui sito. neq enĩ potit pi¬
signus ꝑ seuerare dnõ costituto credi¬
tore. actio tm̃ pignoratia cõpetit.
beꝵ est enim et pignõi datam. ⁊ satiᷤᷤ¬
factum nõ eẽ. quare puto nõ obstare
obstare excepnonẽ reiudicate E diu̾¬

Expanded text:
sit dominio adquisito: neque enim potest pignus perseverare domino constituto creditore. actio tamen pigneraticia competit: verum est enim et pigneri datum et satisfactum non esse, quare puto non obstare obstare exceptionem rei iudicatae
Abbreviated transcription (Latin):
ni fuit. quominus ise̾ũ oucat iũ fiero
ueto ¶hoc int̃ dictũ oe possessione
reꝵ mobiliũ locãht̃. S⁊ optinuit uira
ẽius ex equã fuisse uti pꝰ sidetis int̃dic¬
int̃dicto uincat. qui nec ui nec clã. nec
p̃cario. dũ suꝑhoc ab adu̾ sarĩo mͣqeta¬
tur possesionẽ ht̃ d̾ migͣndo R
⁊ actorẽ cõuẽ̾nit ut q̃ meã habitatoẽ
quadeagnur intrõdncta. inportata
noĩe satis factũ ẽ. aut siꝑtestat quomi¬
nus soluatur. ita quominus eiqni eũ
pignoĩs noĩe induxit: inde abducẽ. lice¬
at. uĩfieriueto: ¶hoc int̃lictũ ꝓpoitur
inquilino qui soluta pñsione uult mi
infrequensẽ. hoc int̃lictũ Sitantũ
grãtuitam qui shabitationẽ ht̃. ħ infdic

Expanded text:
fieri ueto'. Hoc interdictum de possessione rerum mobilium locum habet: sed optinuit uim eius exaequatam fuisse uti possidetis interdicinterdicto uincat, qui nec ui nec clam nec precario, dum super hoc ab aduersario inquietatur, possessionem habet. DE MIGRANDO 1 et actorem conuenit, ut, quae in eam habitationem qua de agitur introducta importata nomine satisfactum est aut per te stat, quo minus soluatur: ita, quo minus ei, qui eum pignoris nomine induxit, inde abducere liceat, uim fieri ueto'. Hoc interdictum proponitur inquilino, qui soluta pensione uult miginfrequens est hoc interdictum. Si tamen gratuitam quis habitationem habeat, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
s⁊ utiꝙ eẽ debet is qui eũ int̃dicto
defendat: ceteꝵ cessat int̃ dictũ ⁊
succeoere potĩt notio p̃toĩs ut ap̃eũ
disceptetur. utrũ quis inpotestate sit̃
amion ¶ulianus ait. Quotiensidin¬
tcictum mouet̃ defilio duc̃endo uł
cõgnino.⁊is oequo agit inpubes est.
alias differri oͣpõtẽ remintp̃s pub̾¬
tatis. alias rep̃sentari. Idꝙ ex ꝑsona
eoꝵ int̃quos contron̾sia erit. ⁊ exggne
cause cõstituendeũ ẽ. Nam sus quise
patrẽ dicit auctoĩtatis prudñtie si
dĩ ex plorate eẽt. usꝙ mndiẽ litis in¬
pub̾em apud se habebit᷑ Isuo quicon¬
trouer siam fadit. humilis calũmator.
no teꝙ nequine ẽ p̃sendtanda cogni¬
tio est Itẽ sus qui inpubem neget in
aliena potestate eẽ. uir omĩb moĩs

Expanded text:
qui eum interdicto defendat: ceterum cessat interdictum, et succedere poterit notio praetoris, ut apud eum disceptetur, utrum quis in potestate sit an non sit. Iulianus ait, quotiens id interdictum mouetur de filio ducendo uel cognitio et is de quo agitur impubes est, alias differ‹r›i oportere rem in tempus pubertatis, alias repraesentari: idque ex persona eorum, inter quos controuersia erit, et ex genere causae constituendum est. nam si is, qui se patrem dicit, auctoritatis prudentiae fidei exploratae esset, usque in diem litis impuberem apud se habebit: is vero,troversiam facit, humilis calumniator notae nequitiae, repraesentanda cogntem si is, qui impuberem negat in aliena potestate esse, vir omnibus modis
Abbreviated transcription (Latin):
auł ł.xx.ad Inpupilio cuisoluta ẽ
debita pecaimiasmetutoĩs augto tate
siguerat᷑ andoliex ceprione submoiũ
debeat. illud tẽpusnispietur. anpecu¬
nia ł exea aliquid ht̃ quo petit

Expanded text:
In pupillo, cui soluta est debita pecunia sine tutoris auctoritate, si quaeratur, an doli exceptione summoveri debeat, illud tempus inspicitur, an pecuniam vel ex ea aliquid habeat, quo petit
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ uari. quã ꝓparte uicti seruare nõ
pot̃ nãm ⁊ cũ alteꝵ ex cołrdib moffi¬
tio si gnestio teraint. ant ⁊ duob sopa¬
tim agentib alt̃ obimuit. libtate cõ¬
consulatur. ¶sioeditor dedno rei qrã
pignori deoit. nõ admb̾nito creditore
causam egit. ⁊ cciam sententiã acceꝑit.
creditor in lo cũ uicti successisse nõ ui

Expanded text:
e victi praestari non potest: nam et cum alterum ex coheredibus inofficiosi quaestio tenuit aut etiam duobus separatim agentibus alter optinuit, libertates comconsulatur. Si debitor de dominio rei, quam pignori dedit, non admonito creditore causam egerit et contrariam sententiam acceperit, creditor in locum uicti successisse non ui
Abbreviated transcription (Latin):
ceteꝵ si forte penero sundũ uł hõe
mox aua causa nona pꝰ petitione m¬
nome repellet ista exceptio. nͥ forte ĩ¬
quodã pt̾ꝰ lminio. Quid enĩ si hõ q̃
petieram ab hostib fuerat captus¬
mox p̃ liminio receptus ẽ hacex cap¬
tione submouebor. quia eadẽ res eẽ
intelligitur.sãt si ex alia causa dnrũ¬
iõ si forte sub cõditione reslegatam̾
fuit. dem̃ medio tp̃ẽ ad quisito cdnio
petom. Mx existente cõdinoẽ legati
rursus. petã. putẽ exceptionẽ nõ obsta¬
re.alia enĩ causa fuit pͥoĩs dñi hec
nolia nc̃ accessit itaq ad quisitũ ꝗͥ po¬
stea onũ aliã causã facit. ¶Inm̾tata
aut̃ opimo petitõis nõ facit. u̾t pͥuta
opinabatur ex causa hr̃ditaĩa se dm̃ũ
haẽ. mutauit opinionẽ ⁊ cepit peta¬
re excausa doanionis. hec resnõ parit
petitionẽ nouã. nã qualẽ cũꝙͣ ⁊ uñcũci ẜ¬
ciniũ ad qui sitũ habuit siẽdicatione
pͥma inuiditui deduxit᷑. ¶Siquisit̃ pẽ¬

Expanded text:
te petiero fundum uel hominem, mox alia causa noua post petitionem mnon me repellet ista exceptio, nisi forte iquodam postliminio. quid enim, si homo, quem petieram, ab hostibus fuerit captusostliminio receptus? hic exceptione summouebor, quia eadem res esse intellegitur. at si ex alia causa domifuerit, deinde medio tempore adquisito dominio petam, mox existente condicione legati rursus petam, putem exceptionem non obstare: alia enim causa fuit prioris dominii, haec nova nunc accessit. Itaque adquisitum quidem postea dominium aliam causam facit. mutata autem opinio petitoris non facit. ut puta opinabatur ex causa hereditaria se dominium habere: mutauit opinionem et coepit putare ex causa donationis: haec res non parit petitionem nouam: nam qualecumque et undecumque dominium adquisitum habuit, uindicatione prima in iudici
Abbreviated transcription (Latin):
ex ceptiorei iudicate obstat. quoti¬
ensint eadẽ ꝑsonis eadẽ que stiore¬
uocatur. ł alło gn̾e iuditii. ⁊ iõ siłrdi.¬
tate petita. singlas res petat. uł sin¬
głis reb pẽtiis hrelitatẽ pecat ex¬
ceptione submonebitur. ¶ Idẽ erit
ꝑbandũ ⁊ siquis debitũ petierit ad

Expanded text:
exceptio rei iudicatae obstat, quotiens inter easdem personas eadem quaestio reuocatur uel alio genere iudicii. et ideo si hereditate petita singulas res petat uel singulis rebus petitis hereditatem petat, exceptione summouebitur. Idem erit probandum et si quis
Abbreviated transcription (Latin):
clam cõpetẽ filio familias cͥoiono arboib¬
quo mitiꝰ ꝓhibeat᷑ cõsecut̾ ẽ.ꝑiculu puta ÷¬
ꝓhbñ di gr̃a. ¶tam diu᷑ aut̃ uim facit
ꝓhibit᷑. quam diures meodẽ statu ꝑ¬
ipanebit. Nam Ip̾ea conuenit cũ adu¬
sario desint᷑ um facẽ Itẽ si ꝓhibi be
uł is qui abͣeo emĩt ignorans causã p̃ce¬
dñtẽ fecit. dicẽdũ eẽ.põpait. nõici¬
dere eũ inint̃ dictũ. ¶Qd̾ inałie sit. ł
in alia qualib re. uł amplissima. mo¬
bili tm̃ nõ continecur hocint̃ cdicto. s¬
Siue inpͥuat᷑o siue mpublico op̾fiat.
siue inloco sacro siue mreligio int̃die¬

Expanded text:
clam competere filio familias colono arboribquo minus prohibeatur, consecutus est periculo puta prohibendi gratia. Tamdiu autem ui facit prohibitus, quamdiu res in eodem statu permanebit: nam si postea conuenerit cum aduersario, desinit ui facere. Item si prohibiti heres uel is, qui ab eo emerit, ignorans causam praecedentem fecerit, dicendum edere eum in interdictum. Quod in naue fit uel in alia qualibet re uel amplissima, mobili tamen, non continetur hoc interdicto. Siue in priuato siue in publico opus fiat siue in loco sacro siue in religios
Abbreviated transcription (Latin):
rur sus ħrditatẽ. obstaturam ex cepti¬
onem rei uidicate neratiꝰ ait. ego ex¬
ceptionẽ ob eẽ rei iudicate nõ dubito
s ex cansa succurrẽdũ eritꝰ ei que uniã
cansam egit rupti testam̃m ¶demqͥ
eam rẽ meũ eẽ existimaui. ꝙ mͥ t̃dit᷑¬

Expanded text:
rursus hereditatem, obstaturam exceptionem rei iudicatae Neratius ait. ego exceptionem obesse ei rei iudicatae non dubito: sed ex causa succurrendum erit ei, quae unam tantum causam egit rupti testamenti. Denique eam rem meum esse existimavi,
Abbreviated transcription (Latin):
tra secͥtum hab̾e. ¶ħ o̾ itelic̾tũ oĩb cõ¬
petit. nemo enĩ ꝓhibñdus ẽ lib̾tati fa¬
uere. Plane excausa suspecte ꝑ sone¬
re mouende sut. si forte talis ꝑsona sit
quamuesimile est colludere. uł calũ¬
niari ¶S ⁊ simulier. uł pupillus hocint̃¬
dictum desideret ꝓcogͣto. uł ꝓparẽte.
uł asfine suo solnitanto. d̃dũ eẽ eisint̃¬
cdictũ dicendũ ẽ Nam ⁊ publico iuditio
reos facere possunt: dũsuassuoꝵ ꝙ i

Expanded text:
tra secretum habere. Hoc interdictum omnibus competit: nemo enim prohibendus est libertati fauere. Plane ex causa suspectae person sunt, si forte talis persona sit, quam uerisimile est colludere uel calumniari. Sed et si mulier urdictum desiderent pro cognato vel parente vel adfine suo solliciti, dandum esse eis interdictum dicendum est: nam et publico iudicio reos facere possunt, dum suas
Abbreviated transcription (Latin):
sulle ͥ ioneuocet posse int̃dicẽ. quasi
passusẽ aliquo tp̃r a se p̃cario abe. rec¬
te int̃dicet quasi ase p̃cario ab eas
tõ qui dolo fecit. ut haẽ desmet̃. ¶ et
illud adnotatur ꝙ culpam nõ pr̃t is
qui p̃cario rogauit. s solũ dolũ prat̃.
quã quã is qui cõmodatũ suscepit. ñ tm̃

Expanded text:
quasi passus est aliquo tempore a se precario habere, recte interdicet, quasi a se precario habeas. aetor, qui dolo fecit, ut habere desineret. illud adnotatur, quod culpam non praestat is qui precario rogauit, sed solum dolum praestat, quamquam is, qui commodatum suscep
Abbreviated transcription (Latin):
singłł haberent. Sart p̃tor si ꝑtestat
quo minis ad easimas. quominus arbo
rẽ illi adimere licert. iĩfieriueto.
¶pruis itaq datur tͥ aoundi facultas
si tunõ fatias. ⁊ q̃uicino pͣħbeat uĩfie¬
ri adimere uolenti: ¶d em̃ aut p̃to¬
que arbor exagͦ tuo magrũ illius in¬
pnderet. siꝑtestat quominus pede̾
x . u. atra eam altius coherceas. tẽ quo
minus illi ita cohertẽt. linguaq sibi
hãe liceat. uĩ fieriueto. ¶ Qd̾ ait p̃tõ.¬
⁊ lex.xii. tabulaꝵ efficẽ uoluit.ut.
¶Diffã duoꝵ capitũ mint̾dicti hec ẽ
Siq arbor edib inpendeat. sucͤcidi eã
fundo uento melinata intuũ fundũ
sit. exlege .xii. tabulaꝵ. deadim̃da
ea recte age̾ pot̾ iusũ eẽ enta ar ho¬
rem habere Eglande legenda

Expanded text:
singuli habeant. Ait praetor: 'si per te stat, quo minus eam adimas, quo minus illi eam arborem adimere liceat, uim fieri ueto'. prius itaque tibi datur adimendi facultas: si tu non facias, tunc uicino prohibet uim fieri adimere uolenti. Deinde ait p"Quae arbor ex agro tuo in agrum illius impendet, si per te stat, quo minus pedes quindecim a terra eam altius coerceas, tunc, quo minus illi ita coercere lignaque sibi habere liceat, vim fieri veto". Quod ait pecim tabularum efficere uoluit, ut Differentia duorum capitum interdicti haec est: si quidem arbor aedibus impendeat, succidi eam fundo uento incl‹i›nata in tuum fundum sit, ex lege duodecim tabularum de adimenda ea recte agere potes ius ei non esse ita arborem habere. DE GLANDE LEGENDA
Abbreviated transcription (Latin):
ratam p̃cario rogiuit. soluta pecuia. p̃ca¬
rium soluĩt. quippe id actum ẽ. ut usꝙ
sicũ uenit ut incalẽdas uillas p̃cario p̾si¬
deat. nũ quid exceptione adiuuandꝰ ẽ.
ne antea ea possesio auferatur: S nulla
łuis ẽ huiꝰ comiẽnonis. utrẽ alienã dnõ
muto possidẽ ucẽat: ¶p̃cari rogano

Expanded text:
ratam precario rogauerit, soluta pecunia precarium soluitur: quippe id actum est, ut usqusi conuenit, ut in kalendas Iulias precario possideat, numquid exceptione adiuuandus est, ne ante ei possessio auferatur? sed nulla uis est huius conuentionis, ut rem alienam domino inuito possidere liceat. Precario rogatio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dium distraxĩti. Certe ⁊ sinõ uiliori
uẽ didĩt. id ẽ erit ꝓbancdũ : planẽ sipt̾.
uenditionẽ fundi opꝰ factũ ẽ. ⁊ supẽ
exꝑiatur uenditor. quia nõdũ tradi:¬
tio facta ẽ. tm̃ exẽpto actione ep̃toĩ
tenebit᷑: Om̃e enĩ cõmodũ ⁊ incomo᷑¬

Expanded text:
uiliori uendidit, idem erit probandum. Plane si post uenditionem fundi opus factum est, etsi ipse experiatur uenditor, quia nondum traditio facta est, tamen ex empto actione emptori tenebitur: omne enim et commodum et incom
Abbreviated transcription (Latin):
cdũ ⁊ p̃caĩo rogauĩt. an hoc int̃clictum
consistere reisue nõ pꝰsit: michi uidet̃
ueriꝰ. p̃caiũ cosiftẽ. in pignoe cũ p̾sesi¬
futuꝵ eẽt. ut tenear depͥetate. p̃caio
tibi concesserim aenebis hoc ittrtictomͥ.
merogauĩt: utre sepnii utat̃: dem̃ eg
sẽ ꝓmũ rogauõ ut concedẽt. ⁊ ille dũ
m̾ uult p̃stitum cõcesẜit. titus ame
ht̃ p̃caĩo. ⁊ ego cum eoagam int̃ dicto

Expanded text:
 precario rogaverit, an hoc interdictum consistere rei suae possit. mihi videtur verius precarium consistere in pignore, cum possessifuturum esset, ut tenear de proprietate, precario tibi concesserim, teneberis hoc interdicto.me rogaverit, ut re Sempronii utatur, deinde ego Sempronium rogavero, ut concederet, et ille, dum mihi vult praestitum, concesserit. Titius a me habet precario et ego cum eo agam interdicto
Abbreviated transcription (Latin):
inutilit̃ int̃clie nͥsoluĩt. et seqñtis se¬
menstriitm ut si cõuẽtio spãlis factaẽ
incͦutione domus. aut nolice̾at añ
finitum annũ. uł certũ tpꝰ iugra¬
rare. Id̾ ẽ. ⁊ siquis in pluẽs annos con

Expanded text:
it et sequentis sexmenstris, ita tamen, si conventio specialis facta est in conductione domus, ut non liceat ante finitum annum vel certum tempus migrare. idem est et si quis in plures annos con
Abbreviated transcription (Latin):
nesutrũq eum hoẽm: qui p̃cario datus
eẽt. Penese eũ qui rogass. quiis põsside¬
at corpõre. Penes dnm. quia nõ dicessit
aiõ: possession̾e. QQuo quͣłs loco pcario
aͣut possident aut ceꝑit pꝰsidẽ. nicħre¬

Expanded text:
esse eum hominem, qui precario datus esset, penes eum qui rogasset, quia possideat corpore, penes dominum, quia non discesserit animo possessione. Quo quis loco precario aut possideat aut coeperit possidere, nihil re
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑiussuranclũ ꝙꝓmlitẽ actor iurauit.:
aut simare nopꝰsit. udicis offitio estimã¬
clũ ẽ. ¶ Eũ aut̃ quidolo malo fecĩt quo
minus possit restriẽre. pñ habñdũ. ac
si poss. Culpam quoꝙ inhocint̃ clreto ue¬
nire erit ꝓbandũ. q̃ tm̃ arbit̾o uidicis :¬
estim̃da erit QQd̾ aut̃ hoc int̃licto cõ

Expanded text:
iurauerit, aut, si iurare non possit, iudicis officio aestimandum est. Eum autem, qui dolo malo fecerit, quo minus possit restituere, perinde habendum, ac si posset. Culpam quoque in hoc interdicto uenire erit probandum: quae tamen arbitrio iudicis aestimanda erit. Quia autem hoc interdictum
Abbreviated transcription (Latin):
qui i alterũ deiet̃ ⁊ abeodẽ p̃caĩo
rogauit. desinẽ uipsidẽ. ⁊ mciꝑe p̃¬
cario: Neq exstimare sibi iͭum ca¬
usam possessionis mutare cũ uolunta
te ciꝰ que oeiecit. cepit p̃cario pos¬
siciere. Ilam si abeodẽ emissr inciꝑ¬

Expanded text:
qui ui alterum deiecit et ab eodem precario rogauit, desinere ui possidere et incipere precario, neque existimare sibi ipsum causam possessiote eius quem deiecit coeperit precario possidere: nam si ab eodem emisset, inci
Abbreviated transcription (Latin):
petemi. utendũ concedr̃. tam¬
diu quã diuis quiconcessit patit᷑. e d̾
Ienuis ulatiscansa. exiure gẽtiũ de¬
scendit. ⁊distat adonatione. eo ꝙ qui
is cum sibi libuĩt p̃caiũ solue̾ ¶⁊ ẽ simile
cõmodato: nã ⁊ qui cõmodat rẽ suã sic
cõmodat. ut nõ fatiat rẽ accipientis.
ab illo habes. aut dolo malo fecisti. ut
desinẽs haẽ. quadere agit᷑. idilli resti¬
tuas ¶hocint̃dictũ restitutorũ ẽ.⁊ na¬

Expanded text:
petenti utendum conceditur tamdiu, quamdiu is qui concessit patitur. Quod genus liberalitatis ex iure gentium descendit. Et distat a donatione eo, quod qus, cum sibi libuerit precarium solvere. Et est simile commodato: nam et qui commodat rem, sic commodab illo habes aut dolo malo fecisti, ut desineres habere, qua de re agitur, id illi restituas'.Hoc interdictum restitutorium e
Abbreviated transcription (Latin):
eius qui p̃cario concessit ⁊ satis sit. sido¬
lus tũp̃stetur sculpam tm̃ dolo ꝓximã
contineͬnti quismeĩto dixĩt. ¶Ex hoc in¬
terdicto restitui debr ipͥstinam causã.
ꝙ sinõ suĩt factũ: cõdep̃natio intamũ
siet. quantum int̾ suit actois. eã rẽ resti

Expanded text:
eius qui precario concessit et satis sit, si dolus tantum praestetur. culpam tamen dolo proximam contineri quis merito dixerit. Ex hoc interdicto restitui debet in pristinam causam: quod si non fuerit factum, condemnatio in tantum fiet, quan
Abbreviated transcription (Latin):
homnẽ ignorantẽ suũ starũ retine¬
at tm̃s dolo malo retineat cog exibe:
¶ Nullo tpr dolo malo tenĩ hõ liberde.¬
bet. adeo ut quidã put̾auerint. nec
mocir cũte̾poĩs ad eum exibñdũm
cdanclũ. Qm̃ p̃teriti facti pena ẽ p̃stã¬
da. ¶c reditori. nõ cõpent intͣdictu
ut cdebitor exibet᷑ Necenĩ debitorẽ
latitantẽ exibẽ qsquã cogͥ. ĩ edmboãs

Expanded text:
hominem ignorantem suum statum retineat, tamen si dolo malo retinet, cogitur exhibere. . Nullo tempore dolo malo retibet, adeo ut quidam putauerint nec modicum tempus ad eum exhibendum dandum, quoniam praeteriti facti poena praestanda est. Creditori non competit interdictum, ut debitor exhiberetur: nec enim debitorem latita
Abbreviated transcription (Latin):
uentum. ł secluctũ. uł solicitatũ neq
bona uł ꝓbabili roẽ hoc facit. recte dice¬
tur cdolo malo rennere. ¶Isquinescit
apud se eẽ hoẽm lib̾m dolo malo caret.
Stu cernoratꝰ retinet. dolomalo nõca¬
ret. Plane siclubitãt᷑ utrũ lib̾ anẜuus
sit. uł facit status controuersiam. rece¬
dñdũm erit ab hoc int̃dicto et agen¬
da causa lib̾tatis.⁊ enĩ recte placuit.
tẽ demũ hocint̃dictũ locũ haẽ. quo¬
nens quis ꝓc̃to lib̾ẽ. ceterum si querat̃

Expanded text:
ntum vel seductum vel sollicitatum, neque bona vel probabili ratione hoc facit? recte dicetur dolo malo retinere. Is, qui nescit apud se esse hominem liberum, dolo malo caret; ubi certioratus retinet, dolo malo non caret. Plane si dubitat, utrum liber an seruus sit, uel facit status controuersiam, recedendum erit ab hoc interdicto et agenda causa libertatis. etenim recte placuit tunc demum hoc interdictum locum habere, quotiens quis pro certo liber est: ceter
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui p̃cario rogauit. s⁊ qui p̃cario¬
quis nõ rogauit. s ht̃ p̃cario ut puta
ẜuus m̃s rogauit. mͥ ad qui ssid p̃caũ¬
um ł quiꝰalius. qui uire meo subiec¬
tus est ¶tẽ sirẽ meam p̃cͥario rogaud.
rogani quidẽ p̃cario. sed nõ abeo p̃¬
cariu ide̾co quiarece ptũ ẽ reisue
pͣtaium̃ n ẽẽ. ¶tem qui p̃cariũ adtẽ¬
pus rogaunt: finito tẽpore. ⁊ si adħ¬

Expanded text:
cario rogavit, sed qui precarioquis non rogaverit, sed habeat precario. ut puta servus meus rogavit: mihi adquisiit precarium: vel quis alius, qui iuri meo subiectus est. Item si rem meam precario rogavero, rogavi quidem precario, sed non habeo precario idcirco, quia receptum est rei suae precarium non esse. Item qui precario ad tempus roga
Abbreviated transcription (Latin):
⁊et tu est nilla m secũ actione habͥe:
¶Si ex sotus cõmimis fundi: unus arbo¬
ressuccidĩt. socius cũ eo hocint̃ dicto ex¬
ap̃ ẜ inũ amplius relatũ ẽ. sim̾ cõ cesse̾¬
ris. ut ex fundo tuo arbores cedã. dem̃
eas aliusui: aut dam cedciderit. mh
Qħ facilius erit admatẽ siate emi. ł
exaliq o cõtc̃tu hoc consecinussim. ut
mͣullius eẽt aliquid in aut łla factũ sit.
ampostea dnĩo adaliquẽ deuoluto int̃¬
dicto locussit. Ut puta hrditasiacebat
postea adiit hrcditatem titius aneiint̃¬
cdictũ cõpetat ⁊ ẽ ap̃ulianũ sepissim e
relatum ħrdi cõpetẽ hoc in t̃clictũ exꝰ
ꝙ añ aditã arclitatẽ. factum sit. Nlecro¬
fert lab̾o aitꝙ nestie̾rit. quibrdesfu¬

Expanded text:
ertus est nullam secum actionem habere. Si ex sociis communis fundi unus arbores succiderit, socius cum eo hoc interdicto exapud Seruium amplius relatum est, ‹si› mihi concesseris, ut ex fundo tuo arbores caedam, deinde eas alius ui aut clam ceciderit, mihquod facilius erit admittendum, si a te emi uel ex aliquo contractu hoc consecutus sim, ut ullius esse‹t›, aliquid ui aut clam factum sit, an postea dominio ad aliquem deuoluto interdicto locus sit: ut puta hereditas iacebat, postea adiit hereditatem Titius, an ei interdictum competat? et est apud Uiuianum saepissime relatum heredi competere hoc interdictum eius, quod ante aditam hereditatem factum sit, nec referre Labeo ait,
Abbreviated transcription (Latin):
siue alie̾n ħ enĩ tantũ spectamꝰ anlib̾i
sit. Is tm̃ qui inpotestate ht̃ hoc int̃cdic¬
to ꝰ tẽnͣebr̃. quia dolo malo nõuidet᷑ hãe
qui iuire suo unitur: ¶ Siquis eum quẽ
ab hostib redimit retineat in ea causa
ẽ. ut int̾clicto nõteneat᷑. Nõ enĩ dolo
malo fecit splane si offert᷑ p̃mũ int̃clie¬
tũ locũ ht̃. S⁊ ⁊ sieũ remisit p̃noñ accep¬
to. dicendũ ẽ int̾clicto locũ fore. sipo¬
stea quã semel remisit. uelit retiẽ¬
¶ Si eũ quisretmeat filiũ quẽ nõ ht̃ in
potestate. pleꝵ smecdolo m̃alo face̾ ui s¬
debr. Pietas enĩ gemina efsicit. sinedos
lo malo renn̾eri. isi eiudens dolus ma̾¬
lus int̃cedat. ꝓĩ ⁊ silib̾tũ suũ. ł alum¬
nũ. ł noxe deditum adhuc inpubem.
idem erit dicẽdui. ⁊ gnalit̾ quiiustã cau¬
sam babẽt hoĩs libi. ap̃se retmnẽdinõ¬

Expanded text:
siue alieni: hoc enim tantum spectamus, an liber sit. Is tamen, qui in potestate habet, hoc interdicto non tenebitur, quia dolo malo non uidetur habere qui suo iure utitur. Si quis eum, quem ab hostibus redemit, retineat, in ea causa est, ut interdicto non teneatur: non enim dolo malo facit. plane si offertur pretium, interdictum locum habet. sed et si eum remisit pretio non accepto, dicendum est interdicto locum fore, si, posteaquam semel remisit, uelit retinere. Si eum quis retineat filium, quem non habet in potestate, plerumque sine dolo malo facere uideblo malo retineri, nisi si evidens dolus malus intercedat. proinde et si libertum suum vel alumnum vel noxae deditum adhuc impuberem, idem erit dicendum. et generaliter qui iustam causam habet hominis liberi apud se retinendi
Abbreviated transcription (Latin):
sero ẜuũ mełm opꝰ facẽ cũ quantũ
adme ꝑtmert in clam destinã suspi¬
tionẽ nõueniret Seruus aut̃ nĩs pu¬
tauit. sirẽ sciss⁊ adu̾sarius ꝓhibituꝵ eũ
anteneat. Et nõ puto cũ ea ꝑsoã sitm
tuenda. ¶Inope nouo tã soli quã çeli
m̃sura facienda ẽ. ¶diquis ꝑꝑ hoc oͣp ᷤ
factumuis aliꝙ p̃dii admiẜit. idresti¬

Expanded text:
opus facere, cum, quantum ad me pertinet, in clandestini suspicionem non veniret, servus autem meus putaverit, si rescisset adversarius, prohibiturum eum, an tenear? et non puto, cum mea persona sit intuenda. In opere novo tam soli quam Caeli mensura facienda est. Si quis propter opus factum ius aliquod praedii amisit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ineasdẽ int̃diciũ hoc datur. quib ⁊ in
tiopꝰ nonũ nuntiat. benedictũ ẽ p̾se¬
÷ conẽpni opis noui enũtianonẽ. Cũ
ri plane ꝑmrẽ actionẽ dicẽdũ ẽ¬
esposse adu̾sus eũ uẽdicare uisnõ eẽ¬
ei clibiũ ñ ẽ /Dedãpno quoꝙ infecto
cauere eum debe minime dubi¬
tari sportet ¶Siquis enĩ exporta¬
re. uchere: q̃ refectioni necessaria
offilius putat. quod ẽ ueꝵ
fitiendis itamt̃clicetur. ut nõ q̃ratur.
aquã ducẽ auctoĩ lic̃. nõ enimtam

Expanded text:
et in easdem interdictum hoc datur, quibus et iet in easdem interdictum hoc datur, quibus et iti opus nouum nuntiat, belle dictum est posse contemni operis noui nuntiationem: cum ri. plane per in rem actionem dicendum est posse: aduersus eum uindicari 'ius ei non esse' dubium non est. De damno quoque inf‹e›cto cauere eum debere minime dubitari oportet. Si quis eum exportare uehere, quae ref‹e›ctioni necessaria Ofilius putat, quod est uerum. 4 ficiendis ita interdicetur, ut non quaeratur, an aquam ducere actori liceret: non enim tam
Abbreviated transcription (Latin):
m̃titiũ uelit face̾. audiendũ eẽ. S
⁊ si eũ riuum qui frucuł suit. pt̾ ea
t̃renum ꝗsfaciat. aut partẽ riui eq̃
nõ eẽ ꝓhibñdũ. Oicħ uidetur urgẽ
te ⁊ necessariã refectionẽ eẽ admit¬
tendã ¶Siqͣs nouũ canalẽ ł sistulã i
riuo uelit collocare. cũ idnũquã ha¬
buĩt. utile ei int̃clictũ furu labeo ait
¶ͣos ⁊ hicopinam̃ utilitatẽ eiꝰ quiduc̃.
sine incõmoditate eiꝰ. cuiꝰ ager ẽ cõ
specd̾tandã. soi aquantuũ lacũ du¬
catur.⁊ inde ꝑ plures duct̃ ducatur.
hocint̃ dictũ utile erit uolenti resi¬
cẽ ipsũ lacũ. ¶Hocint᷑̃ dictũ ad õsri¬
uos ꝑtinet. siue in ꝑublico. siũm pͥua¬
to sint constituti. S⁊ sicalide aque
riuus sit. de hoc refmnendo cõpetit
int̃lictũ. Aristo ⁊ decimiculo resti¬
tuedo. ꝑquẽ uaᷤporthitur ibalne¬
aris uapoĩb putatutilẽ uactionẽ cõ¬
pecẽ. Et erit dicendũ itile mt̃dictũ
ex hic causa cõpetẽ. ¶sdẽ aut̃ ꝑsoĩs.

Expanded text:
menticium uelit facere, audiendum esse: sed et si eum riuum, qui structilis fuit, postea terrenum faciat aut partem riui, aeque non esse prohibendum. mihi uidetur urguens et necessaria refectio esse admittenda. Si quis nouum canalem uel fistulas in riuo uelit collocare, cum id numquam habuerit, utile ei hoc interdictum futurum Labeo ait. nos et hic opinamur utilitatem eius qui ducit sine incommoditate eius cuius ager est spectandam. Si aqua in unum lacum conducatur et inde per plures ductus ducatur, hoc interdictum utile erit uolenti reficere ipsum lacum. Hoc interdictum ad omnes riuos pertinet, siue in publico siue in priuato sint constituti. Sed et si calidae aquae riuus sit, de hoc reficiendo competit interdictum. Aristo et de cuniculo restituendo, per quem uapor trahitur, in balneariis uaporibus putat utilem actionem competere: et erit dicendum utile interdictum ex hac causa competere. Isdem autem personis
Abbreviated transcription (Latin):
sonte quod eagitur hoc annoa quã: nec
ui. nec blam nec p̃cario ab illo usus ẽ qͦ
minus itautaris uĩ seriuero delacu
puteo. piscina. itẽ int̃dicam. ¶hocit̃¬
dictũ ꝓpoĩt᷑ ei. qui fontana a quaica
⁊ austus aque. itamt̃dicta seꝑatim
redduntur ¶Hocaut̃ int̃ dictũ locum
lere.⁊ eaꝰ sũt hic dicẽda q̃ ad ꝑsonam
xm̃uus. hocint̾dictũ detisterna nõcõ¬
petit. Nam cist̃na ñ ht̃ ꝑpetuã cau¬
sã nec uiuã a ꝗͣ ex quo apparet mhis
oĩb exigendum ut uiua aqua sit. Cister¬
ne aut̃ inbrib concipiunt᷑. ¶o eniꝙ cõ¬
stat int̃dictum cessare. Silatus pisci¬
na. pureus. aquã uiuã nõ ht̃s Plane siꝗs
ire adaustum ꝓhibeat᷑: eq̃ int̃dictũ suf¬
fitiet. ¶em̃ ait p̃tor. Quominus fonte
quo oeagit᷑. ⁊ purges. refitias. ut aquã
coħcẽ utiq ea pͦsi dũ nealit̃ utaris.
atq uti hoc anno. nõui nõ clam nõ p̃¬
cario. ab illo usus es uĩfieriueto: ¶ho

Expanded text:
onte, quo de agitur, hoc anno aqu‹a› nec ui nec clam nec precario ab illo usus es, quo minus ita utaris, uim fieri ueto. de lacu puteo piscina item interdicam'. hoc interdictum proponitur ei, qui fontana aqua uti e‹t› haustus aquae, ita interdicta separatim redduntur. Hoc autem interdictum locum lere. Et eadem sunt hic dicenda, quae ad personam ximus. Hoc interdictum de cisterna nopetit: nam cisterna non habet perpetuam causam nec uiuam aquam. ex quo apparet in his omnibus exigendum, ut uiua aqua sit: cisternae autem imbribus concipiuntur. denique constat interdictum cessare, si lacus piscina puteus uiuam aquam non habeat. Plane si quis ire ad haustum prohibeatur, aeque interdictum sufficiet. Deinde aitquo de agitur, purges reficias, ut aquam coercere utique ea possis, dum ne aliter utaris, atque uti hoc anno non vi non clam non precario ab illo usus es, vim fieri veto". Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ut eateñ qͥsꝙ nrõ utat̃. quate nꝰ
eatͥbuereᷤ uelimus. ¶hõspites ⁊ qui gratui¬
tã habitanonẽ hactipiunt. nõ intelligũ¬
tur p̃cario. þabitare s p̃ c̃io haẽ ea¬
que muire consistunt possum. utimmis¬
sãm ł ꝓtectãm. ¶Cum quis oere sibu
restituenda cautum ht̃ p̃caiũ intdictũ
ei nõ copetit᷑. ¶ eum quip̃ caĩo rogauñ
ut sibi po ssidẽ liceat. nacissi posse̾̃sionẽ
nõ ẽ clubum. anhis qͥuoꝙ pꝰsideat᷑ ꝗ¬

Expanded text:
tatem, ut eatenus quisque nostro utatur, quatenus ei tribuere uelimus. Hospites et qui gratuitam habitationem accipiunt non intelleguntur precario habitare. Precario haquae in iure consistunt possumus, ut immissa vel protecta. Cum quis de re sibi restituenda cautum habet, precarium interdictum ei non competit. Eum, qui precario rogaverit, ut sibi possidere liceat, nancisci possessionem non est dubium: an is quoque p
Abbreviated transcription (Latin):
ui: partĩ imneodẽ tꝑe. Ut puta eũ
ꝓhib̾em fundam̃ta posuisti. pt̾ ea
cum c̃uenissẽ. nereliquũ opussier.
absente ⁊ ignorante me. reliquũ opꝰ
ꝑfecisti. Ulc̃c.fundam̃ta clam fecisti

Expanded text:
et partim, in eodem opere. ut puta cum prohiberem, fundamenta posuisti: postea cum convenissem, ne reliquum opus fieret, absente et ignorante me reliquum opus perfecisti: vel contra fundamenta clam iecisti
Abbreviated transcription (Latin):
piculo ẽ Nlam ⁊ sistatim ptꝰ uenditiõẽ
contẽ tam ꝑiculum ad ep̃torem spec¬
tat. ⁊tm̃ añquã millam traditio fiat
nemo dicitintchctum ei cõpete Sitm
p̃cario ut mꝑosse ssionẽ. udeamus ne
quia int ẽ iͥpsuis qualit̾ pꝰsidr iamint̃¬

Expanded text:
o est: nam et statim post venditionem contractam periculum ad emptorem spectat et tamen antequam ulla traditio fiat, nemo dixit interdictum ei competere. si tamen precario sit in possessione, videamus, ne, quia interest ipsius, qualiter qualit
Abbreviated transcription (Latin):
d̾tis łuetur itaꝙ p̃tor eũ ꝗ suꝑficiẽ peu̾it. luta
utip̃sid̾tis ĩtdicto neq exigit̾ abeo quam
cansam possidñ oi ht̃ u̾nũ tñtrequi¬
rit. nũ forte uiclam p̃cario ab adu̾sa¬
Qd̾ ait p̃tor. siactio de suꝑ fine postula¬
bitur.causa cognita dabo. sic intelli¬

Expanded text:
detis. tuetur itaque praetor eum, qui superficiem petit, ueluti ‹uti› possidetis interdicto, neque exigit ab eo, quam causam possidendi habeat: unum tantum requirit, num forte ui clam precario ‹ab› aduersauod ait praetor "si actio de superficie postulabitur, causa cognita dabo", sic intell
Abbreviated transcription (Latin):
Ifecis. ¶ Sisteritus per sundũ meũ tulis.
cumidte facere uetuissẽ. quã quã nͥ¬
mutauĩs. tm̃ tenĩ te.ꝙ ui. aut clam
egit᷑. uenatusue fui̾t sine ullo oꝑe.
hoc intẽrdicto teneat᷑. ¶ Siquis ꝓrec¬
tum aut stillicidiũ in sepulchrũ mi

Expanded text:
eris'. Si stercus per fundum meum tuleris, cum id te facere uetuissem, quamquam mutaueris, tamen teneri te quod ui aut clam egerit uenatusue fuerit sine ullo opere, hoc interdicto teneatur. Si quis proiectum aut stillicidium in sepulchrum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in eare mͥ pãueris. mecum in ꝗt nõte¬
tũm erĩt actio. ¶Et cil intdicti sic sit
scͥptum: Quodiuant clam factumẽ:
Nõ ita ꝙ i aut clam fecisti. lanus porri¬
gi. quã ad has ꝑsonas. quas supra nume¬
rauimus labo putat.⁊ hoc uireutim̃.
ut sieͣgo fe̾cissem siue fie̾rĩ uissi int̃¬
dicto ꝙ ui aut clam teneatur
meouissu factum. teneb̾is gͦ tu ⁊ illẽ.
⁊ a nego tenear uideamiꝰ. ⁊ magis ẽ. ⁊ me
qui mitiũ rei p̃stiterĩ tenĩ. S⁊ uno ex
ui aut clam fecĩt. aut suampñsa ex¬
hoc int̃elicto opꝰ restituere deb̾e. aut
pͥatientiã restituendi p̃stare. ei ue ẜliũ
ł intclicto possit conueniri. ut aut in¬
pñsam prẽt. aut noxa det dub̃q opis
opussua in pñsarestituente: aut cdãp¬
nato quia nõ restitueret: ep̃torẽ libari
tuissz. uł mlits estimationẽ dap̃natꝰ

Expanded text:
t in ea re mihi parueris, mecum, inquit, non tecum erit actio. Et cum interdictum sic sit scriptum 'quod ui aut clam factum est', non ita 'quod ui aut clam fecisti', latius porrigi quam ad has personas, quas supra numerauimus, Labeo putat. Et hoc iure utimur, ut, siue ego fecissem siue fieri iussi, interdicto quod ui aut clam tenear. 6meo iussu factum: teneberis ergo tu et ille: an et ego tenear, uideamus. et magis est et me, qui initium rei praestiterim, teneri: sed uno ex ui aut clam fecit, aut sua impensa ex interdicto opus restituere debere aut patientiam restituendi praestare et seruum  interdicto possit conveniri, ut impensam praestet aut noxam det: dominoque operis sua impensa restituente aut damnato, quia non restitueret, emptorem liberari. tuisset vel litis aestim
Abbreviated transcription (Latin):
c̃q fiant insolo. eum enĩ qui fru̾ctũ
tangit. nõtenĩ int̃ dicto ꝙ ui aut clã.
Nullũerã opꝰ insolo fatit Et gui arbo¬
res succieit utiꝙ tenebitur ⁊ quia¬
Idẽ ⁊ inuineis succisis^ cetm qui fruc¬
tum anfert. furtidebet cõueniri.
Itaq siquid oꝑis insolo fiatant̃ dictũ
locũ ht̃. In solo fieri accipimꝰ.⁊ siꝗd
c̾ca arbores fiat nõsiquid cͥca fruitũ
arboꝵ. ¶Siquis acet uĩ stercoris cͥca

Expanded text:
o. eum enim, qui fructum tangit, non teneri interdicto quod vi aut clam: nullum enim opus in solo facit. at qui arbores succidit, utique tenebitur, et qui haidem et in vineis succisis. ceterum qui fructum aufert, furti debet conveniri. itaque si quid operis in solo fiat, interdictum locum habet. in solo fieri accipimus et si quid circa arbores fiat, non si quid circa fructum arborum. Si quis acervum stercoris circa
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝗd ab eo factũ fui̾t meo noiẽ. obib̾
nõtecũ. s mẽcũ cuiꝰ uissu aut noĩe. id
op̃ aẜuo tuo factũ fuit agendũ exit
hoc in t̃dicto. ¶ Similit̃ ꝙ uissu cui tac¬
tũ erit. obid nõ cũ edꝰ Pꝰcłũ noĩe uis¬
ẜit: hec actid ͭ ẽ. Nã siꝑcuãtor. tutor.
curator duũ uir municipii qbi eiꝰ nõe
agẽt cui negotium ꝓcuraret. fieri
iuseit: ob id agendũ erit cũ eͣb cuiꝰ
noiẽ factũ quid̾ erit. ñ cũ eõquiitaius

Expanded text:
quid ab eo factum fuerit meo nomine, ob id non tecum, sed mecum, cuius iussu aut nomine id opus a seruo tuo factum fuerit, agendum erit hoc interdicto. Similiter quod iussu cuius factum erit, ob id non cum eo, sed cuius nomine iusserit, haec actio est. nam si procurator tutor curator duumuir municipii, quod eius nomine ageret, cuius negotium procuraret, fieri iusserit, ob id agendum erit cum eo, cuius nomine factum quid erit, non cum eo, qui ita ius
Abbreviated transcription (Latin):
pͣior. q̃ ex edib eiꝰ intuas ꝑtinet edes.
ex eclifitio eiꝰ intuum edifitiũs hoc am¬
plius lad̾o putabat. hoc int̃dicto locũ
et̃ assanaa abut᷑lib parte ecbum sit.
⁊ siporte inquit cloaca ouctasit. exurba¬
no eclifiuo inpximũ agrii¶ Idẽ lab̾o ⁊̃ eũ
qui pͥuatã doacam inpublicamiminatẽ
uelit. tuendũ ne ei de fonte fuat E̾si
quis ł talẽ cloacã facẽ. q̃exitũ tale in
publicã elorcã neẽ eũ inpediendũ pu¬

Expanded text:
edes ex aedificio eius in tuum aedificium. hoc amplius Labeo putabat hoc interdicto locum esse et si area ab utralibet parte aedium sit et si forte, inquit, cloaca ducta sit ex urbano aedificio in proximum agrum. Idem Labeo etiam eum, qui privatam cloacam in publicam immittere velit, tuendum, ne ei vis fiat. sed et si quis velit talem cloacam facere, ut exitum habeat in publicam cloacam, non e
Abbreviated transcription (Latin):
num quis numeret. necesse ẽ cũbis qui
opꝰ tardisime faceret sepius agi grsi
is sit locus in qͦ opꝰ factũ ẽ. qui facile ñ
addiretur. ut puta inse pulchro. ꝙ ui
aut clã factũ ẽ. uł in labdito alio loco:
S ⁊ si sub fra fieret opus. uł sub aqua. ł¬
sub clonca aligud factũ sit. ⁊̃ pꝰ annũ cã
cognita cõpent int̃dictũ: de eo ꝙ factũ ẽ.¬

Expanded text:
eret, necesse est cum his, qui opus tardissime facerent, saepius agi. Sed si is sit locus, in quo opus factum est, qui facile non adiretur, ut puta in sepulchro ui aut clam factum est uel in abdito alio loco, sed et si sub terra fieret opus uel sub aqua, uel cloaca aliquid factum sit, etiam post annum causa cognita competit interdictum de eo
Abbreviated transcription (Latin):
at. in pͥstinã cansam reu̾ti potiꝰ quãui
posside intelligendus ẽ Idõq site ru
deiecõ. illico tumeͫ dem̃ ego te iii
ui int̃clictũ tibiutile erit.
uenclicliss. iussit eptorẽ inuacuã p̾se̾¬
siom̃a ire. quẽ colonus int̾re ꝓhibuit.
pꝰ eĩ ep̃tor uicolonũ ex pulit: deitebie¬
terdicto uẽditori tenĩ. quia nicħ int̃¬
eẽt ip̃m analium exuolunte eiꝰ missõ i¬

Expanded text:
rat, in pristinam causam reuerti potius quam ui possidere intellegendus est: ideoque si te deiecero, ilvi interdictum tibi utile erit.uendidisset, iussit emptorem in uacuam possessionem ire, quem colonus intrare prohibuit: emptor ui colonum expulit: de interdterdicto uenditori teneri, quia nihil interesset, ipsum an alium ex uoluntate eius missum i
Abbreviated transcription (Latin):
psinat.Plane siquis cũ posset alia
parte agi sine incõmõ dnĩ fundiã¬
pensa aportare.idegit. utalia par¬
te apportaret. in pune ei uĩfieri rec¬
te placuit. ¶hocint̃ cdictũ nõ solũ
ip̃i. ueꝵ ⁊ sucecessorib quoꝙ eẽ dã¬
dum. nõ ẽ ambigendũ. Emͤptori

Expanded text:
iat. Plane si quis, cum posset alia parte agri sine incommodo domini fundi impensam adportare, id egit, ut alia parte adportet, impune ei vim fieri recte placuit. Hoc interdictum non solum ipsi, verum successoribus quoque esse dandum non est ambigendum: emptori
Abbreviated transcription (Latin):
dicto locũ fore.ẜ ait ptor quoitinere
actuꝙ hoc anno. ñ ui nõdã. nõp̃caĩo.
ab alio usus e. q̃minus idit actũꝙ ut tͥ
cãt ci ꝙ itinere utit᷑ int̃dictũ ꝓponẽ ut
resici it̃ possit. q̃ ad modũ iralis uti pot̾
itinere. ⁊ actu cõmode quã si refeci̾t. Cor
ut̃ int̾dicto eũ d̾mũ uti pꝰse. ꝗ ħ anuo
usus ẽ. ⁊ uis sͥ eẽ. reficiendi ẽẽ oporte
debet doc̃e hoc anno se usũ. ⁊ ei sui¬
tutẽ conpete̾. Cet̾m sidesut altutr pĩ
deficit int̃lictum. Nec nmerito q
docere. Quidem̃ pdet qui eũ pentur
hoc facẽ ꝙ hoc anno fecit em̃uꝰ ꝗuult
reficere aliquid noui facit. neꝙ deb¬

Expanded text:
dicto locum fore. Ait praetor: 'Qu‹o› itinere actuque hoc anno non ui non clam non precario ab alio usus e‹s›, quo minus id iter actumque, ut tibi erat eum qui itinere utitur interdictum proponere, ut refici iter possit: quemadmodum enim alias uti potest itinere uel actu commode, quam utem interdicto eum demum uti posse, qui hoc anno usus est et ius sibi esse reficiendi oporteadebet docere, et hoc anno se usum et ei servitutem competere: ceterum si desit alterutrum, deficit interdictum, nec immerito. qdocere: quid enim perdit, qui eum patitur hoc facere, qui hoc anno fecit? enimuero qui uult reficere, aliquid noui facit neque deb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑauint ꝙ⁊ in hoc casu admittendũ
est. Sip̾ea quã uiaut clam factũ est.
uenierit fundus anueditor nichis o
tium nichilominꝰ cõpete cimtdictũ
nec finiri uenditione s nec ex epto
actione. quicquã pr̃andũ ep̃tori ex
eo op̃e. ꝙ añ uendinonẽ factũ ẽ: Sa

Expanded text:
uod et in hoc casu admittendum est. Si postea, quam ui aut clam factum est, uenierit fundus, an uenditor nihilo tium nihilo minus competere ei interdictum nec finiri uendition‹e›: sed nec ex empto actione quicquam ei praestandum emptori ex eo opere, quod ante uenditionem factum est: sa
Abbreviated transcription (Latin):
dilabatur. dũmͦ nõ ꝑmittat᷑ cui no¬
uasuenas querere. ł aꝑire: hic enĩm
nod̾at aliquid. p̃t̃ id quã p̃ cedñi anno
usus ẽ. S⁊ ⁊ delacu puteo ⁊ piscina re¬
fitiendis. purgant᷑is int̃diciũ cõperit:
⁊ oĩb ꝑsonis dabitur quib ꝑmittit᷑¬

Expanded text:
do non permittatur cui novas quaerere vel aperire: hic enim innovat aliquid praeter id, quam praecedenti anno usus est. Sed et de lacu puteo piscina reficiendis purgandis interdictum competit. Et omnibus personis dabitur, quibus permittit
Abbreviated transcription (Latin):
sa. idfecit. Shoc int̃dictũ cõpetit ⁊̃ ei
quiuis aque ducẽde nõ ht̃. simͦ aut pͥ¬
ore estate. aut eod̾ anno aquã du¬
xit. cũ suffiuat nõui nõ clã. nõ p̃cario
duxisse. E si quis t̃renũ riuũ sigͣm¬
tũ. idẽ lapideũ sace̾ uelit. uidĩ eñ
nõrecte hocint̃dicto uti Nõ enre¬

Expanded text:
sa id fecit. Hoc interdictum competit etiam ei, sa id fecit. Hoc interdictum competit etiam ei, qui ius aquae ducendae non habet, si modo aut priore aestate aut eodem anno aquam duxerit, cum sufficiat non vi non clam non precario duxisse. Si quis terrenum rivum signinum, id est lapide‹u›m facere uelit, uideri eum non recte hoc interdicto uti: non enim re
Abbreviated transcription (Latin):
aque ducende causa. quonimꝰ liceat
illi. clum ne alit̃ aquã duicat. quo uoti
pͥore estate. nõui. ñ clam. nõ p̃cario.
ate duxit. uĩfieriueto. ¶hoc int᷑clie¬
tum utilissintũ ẽ Nam nisi ꝓmitat̃
alicui reficẽ alia ratione ꝓisus como
¶septasut q adincise opponũt᷑ aq̃de
ruande cõpellende᷑ ex flumine cau¬
sa. siũ ealignea st̃ siue lapidea. siue
alia qualib mat̾ia sut̃. ad cominẽdã
tñsmt tendãq a quã ex cognitata
¶ncile ẽ aut̃ locus oep̃ssus ad latus
flumine agi p̾sit. ¶d⁊ fosse.⁊ putei
hocint᷑ cominentur. ¶em̃ ait p̃toͣr
refice̾ purgare. Refice̾ ẽ ꝙ corrup¬
tũ ẽ inpͥstinũ statũ restauraret. U̾ bo
reficiendi. tegẽ substruere. sarcire.
edificare. Ite aduehere. apportareq¬
diu̾bum pleriq ꝗͣ putant adeũ riuũ
ꝑtinẽ. qui interger ẽ. ⁊palam ẽ. ⁊ ad
ditur. ut ei d̾mum ꝑmittatur.⁊ refice̾
⁊ purgare riuũ: qui aq̃ ducẽde cau¬

Expanded text:
ausa quo minus liceat illi, dum ne aliter aquam ducat, quam uti priore aestate non vi non clam non precario a te duxit, vim fieri veto". Hoc interdictum utilissimum est: nam nisi permittatur alicui reficere, alia ratione usu incommodSepta sunt, quae ad incile opponuntur aquae derivandae compellendaeve ex flumine causa, sive ea lignea sunt sive lapidea sive qualibet alia materia sint, ad continendam transmittendamque aquam excogitata. Incile est autem locus depressus ad latus flumine agi possit. sed et fossae et putei hoc interdicto continentur. Deinde ait praetor "reficere purgare". reficere est quod corruptum est in pristinum statum restaurare. verbo reficiendi tegere substruere sarcire aedificare, item advehere adportareqdi verbum plerique quidem putant ad eum rivum pertinere, qui integer est: et palam est et ad ditur, ut ei demum permittatur et reficere et purgare rivum, qui aquae ducendae cau
Abbreviated transcription (Latin):
num inͣ qua influxit. ipãm sibi m. nõ¬
eo ducͣente. an huic unt̃dicto. locussit.
⁊refert seueriꝰ ualerius cõpetẽ ei h
interdictũ. quaĩ duxisse uideat᷑. licet
penitus ꝓspitientib ñiudetur iste
cluxisse. ¶tẽ quesitũ ẽ siꝗs dũ putat
t̃tio quoꝙ die h aeͥ seuis a queducẽde
duxĩt una die. an recte ⁊ sine captioẽ..
possessoñs recte duxisse uideatur. ut
tor. uti hoc anno aquã duxsti .i. alt̃¬
nis dieb Illus aut̃ nichilint̃ ẽ. utrũ.
uͣ. die ãqua debeat̃. an alt̾̃ns dieb an
cotidre ei qui hoc int̃dicto utiuelit.
nã cũ sufitiat. uł uno die hoc anno
aquã duxisse. Nichll refert. qualẽ¬

Expanded text:
num, aqua influxerit ipsa sibi me non ducente, an hoc interdicto locus sit. et refert Seuerus Ualerius competere ei hoc interdictum, quasi duxisse uideatur, licet penitus prospicientibus non uidetur iste duxisse. Item quaesitum est, si quis, dum putat tertio duxerit una die, an recte et sine captione possessoris recte duxisse videatur, ut hoc etor: "uti hoc anno aquam duxisti" id est alternis diebus. illud autem nihil interest, utrum quinto die aqua debeatur an alternis diebus an cottidie ei, qui hoc interdicto uti velit: nam cum sufficiat vel uno die hoc anno aquam duxisse, nihil refert, quale
Abbreviated transcription (Latin):
fatiat ^ ^ᷤ ceͣrat. succidat. putet. edisita.
Qua exre eaqua quã ille inhoc anno
ꝑ fundũtuũ sieuitio dux̃. inquinet᷑.
re. ea cessio ualet. ¶dem̃ait p̃tor.iiu
pͥore estate aqua quadeagit᷑. necui.
nec.clam. nec p̃cario. ab illo duxisti.¬

Expanded text:
fodiat serat succidat putet aedificet, quare ex re ea aqua, quam ille hoc anno per fundum tuum sine uitio duxit, inquinetur re, ea cessio ualet. Deinde ait praetor: 'Uti priore aestate aquam, qua de agitur, nec ui nec clam nec precario ab illo duxisti