comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
perit. inaxime aũt qui forbannitus fuerit. cł
qui illos quos missi nr̃i forbaniuer t̃ recepit past¬
quã forbanniti ab eisdẽ missis nris fuert. secđmn
qđ constitutũ est in capitularib ai& patristrĩ
in libro .iii. capitulo xxiii. si francus est cũ xͦu
simiib francisiur& qđ ipse latronẽ tũ fuisse
Si hoc iurare ñ potuerit. & ab alio conuid fuerit
qđ latronẽ in hospitio suscepissa. quasil atro¬
ẽ. ur̃ & francorũ. & qui illũ suscepit. similis ist
illi: Si aut audiuit qđ latro fuiss&. & tam̃ ñ
soit ꝓ firmiter. aut iur& solus qđ nũquã cũ
audiss&. nec ꝑueritatẽ nec ꝑmendatiũ latro¬
nẽ. aut sit paratus sulle de latrocinio euictꝰ
fuerit. aut similiter damnetur Uii
tquando missi nrĩ latronẽ farbannierint.
hoc & missis aliis & comitib scire faciant & si
de uno transinissatico in aliũ fugerit si inui¬
cinita te uenerint: ꝓ hoc missus qui eũ forban¬
niuit ñ dimittat ut eũ non ꝑsequat᷑ & compre¬

Expanded text:
perit, maxime autem illum qui forbannitus fuerit, vel qui illos quos missi nostri forbannierunt recepit, postquam forbanniti ab eisdem missis nostris fuerunt, secundum quod constitutum est in capitularibus avi et patris nostri in libro III, capitulo 23, similibus Francis iuret, quod latronem eum fuisse Si hoc iurare non potuerit et ab alio convictus fuerit, quod latronem in hospitio suscepisset, quasi latroest noster et Francorum; et qui illum suscepit, similis est illi. Si autem audivit quod latro fuisset, et tamen non scit pro firmiter, aut juret solus quod nunquam eum audisset, nec per veritatem, nec per mendacium, latronem; aut sit paratus, si ille de latrocinio evictus fuerit, ut similiter damnetur. 7. Ut quando missi nostri latronem forbannierint, hoc et missis aliis et comitibus scire faciant. Et si de uno missatico in alium fugerit, si in vicinitatem venerit, pro hoc missus qui eum forbannivit non dimittat ut eum non persequatur et compre
Abbreviated transcription (Latin):
set đi qđ causa coniacuerit decernat᷑. ut eeteri
metum habrant
oc &iã cõmendauert᷑ seniores nr̃ĩ. ut si huiꝰ¬
modi malefactores sicut p̃diximꝰ druno
regno in aliud fugerint. similit᷑ missi illius
decuius regno fugerit ad alios missos in illo
regno ubi ftgit hoc notũ faciant. & illimissi
eos constringant. ut ad illud regnũ & ad illos
missos reueniant. ut ibi distringi possint ubi
in alum fecerunt
Ie aduenis qui oppressione nort mamiorũ uel brit¬
tanorũ in partes istorũ regnorũ confugerunt
statuert᷑ seniores nr̃i ut a nullo rei publice mi¬
nistro quã cũq uiolentiã uł oppressionẽ aut ex¬
actione᷑ patiantur. sed lic eat eis conductũ suũ
quȩrere. & habere.donec aut ipsi redeant ad loca
sua. aut seniores eorũ eos recipiant. Iđ qui in¬
quibus lib& conita hoo pietatis p̾ceptũ facere.
aut fecisse. bannũ dominicũ ex inde cõponat
t omnib denuntiet᷑ qualit̾̃ ounctisint x¬

Expanded text:
onjacuerit, sic decernatur, ut caeteri metum habeant. 8. Hoc etiam commendaverunt seniores nostri, ut si hujusmodi malefactores, sicut praediximus, de uno regno in aliud fugerint, similiter missi illius, de cujus regno fugerit, ad alios missos in illo regno, ubi fugit, hoc notum faciant, et illi missi eos constringant, ut ad illud regnum et ad illos missos reveniant, ut ibi distringi possint ubi malum fecerunt. 9. De advenis qui oppressione Nortmannorum vel Brittannorum in partes istorum regnorum confugerunt, statuerunt seniores nostri, ut a nullo rei publicae ministro quamcumque violentiam vel oppressionem aut exactionem patiantur; sed liceat eis conductum suum quaerere et habere, donec aut ipsi redeant ad loca sua, aut seniores illorum eos recipiant. Nullus aquibuslibet contra hoc pietatis praeceptum facere aut fecisse, bannum dominicum exinde componat. 10. Ut omnibus denuntietur, qualiter cuncti sint p
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis emundabit: Dehis qͥ ad pacẽ ñ reuertun tũt
iacuit. ut sicut plerũq. fit. quicũq. odio. aut lon¬
giiqua inter selite discesserint. & ad pacẽ reuoca¬
yt diuturna intentione nequiuerint. a ciuitatis pri¬
initus sacerdotib arguantur: Qui sunimicitias
depouere ꝑnitiosa intentione noluerint. de eccłe
coetu iustissima ex cõmunicatione pellantur.

Expanded text:
sanguinis emundabit. 50. De his, qui ad pacem non revertuntur. sanguinis emundabit. 50. De his, qui ad pacem non revertuntur. Placuit, ut, sicut plerumque fit, quicumque odio aut longinqua inter se lite discesserint et ad pacem revocari diuturna intentione nequiverint, a civitatis primitus sacerdotibus arguantur. Qui si inimicitias deponere perniciosa intentione noluerint, de ecclesiae coetu iustissima excommunicatione pellantur. 51.
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo. linitatores mei estote. ficut & ego xp̃i. Ali¬
quando quidem de se resipiscens ad đdm̃ & ad ipsius
nos inutationẽ hortatur dicens. Estote inutatores
hanc imitationẽ pariat. quãsi ita uiuat aliquis
ut bonũ eiꝰ incoͣmune ꝓficiat. atq uniuersa utili¬
ora ꝓuideat. adiunxit. Ambulate in caritate
ldeo cũ dixiss& imitatores mei estote. continuo de
caritate disseruit. quia liȩc p̃cipue uirtus homi¬
nes dõ proximos facit.
De canonicis clericis. ut canonice uiuant.
n omnib igitur quantũ humana pinitat fragilitas
decreuimus ut canonici clerici canonice uiuant
obseruantes diuinȩ &scripturȩ doctrinã & docum̃ta
sc̃orũ patrũ. & nihil sine licentia rp̃i suiuł magistri
eorũ cõposite agere pręsumant
De his qui seruos suos extra iudicẽ necant
Ii quis seruũ ꝓpriũ sine conscientia iudicis occiderit
ex commnuni catione & poenitentia bieniu rratũ

Expanded text:
dicendo: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Alidicendo: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Aliquando quidem de se resipiscens ad Deum, ad ipsius nos imitationem hortatur dicens: Estote imitatores hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines Deo proximos facit. 48. De canonicis clericis, ut canonice vivant. In omnibus igitur quantum humana permittit fradecrevimus ut canonici clerici canonice vivant, observantes divinae Scripturae doctrinam, et documenta sanctorum Patrum, et nihil sine licentia episcopi sui vel magistri eorum composite agere praesumant. 49. De his, qui servos suos extra iudicem necant. Si quis servum proprium sine conscientia iudicis occiderit, excommunicatione vel penitentia biennii reatum
Abbreviated transcription (Latin):
est. & gla inconfusione corũ qui titrena sapiunt.
Nrã aũt conuersatio in cȩlis est. sicut hero¬
nius in epła ad galathas ait & mulant᷑ aũtbitie
quicumq uident uel audiunt esse in aliquib gr̃as
doua uirtutesq & ipsi tales esse desiderant a fiae
unat atq indusstiã eorũ ꝑquȩ illa meruert̃ nitunt᷑
unitari ut possint ea quoq quy bonȩ emulationi
digna st̃ consequi magis quȩrentes spãlia quã car¬
nabi & ut ꝑseueranti gradu ad finẽ boni optiis
ꝑuenurt possint. dugustinus in libro priino de ago¬
ne xpistiano hanc sententiã interp̃tans adit. lmo¬
tatoros mei estote sicut & ego xp̃i. Qua re intelle
de potestatib huius mundi. sic ut dedño dixetat.
cuius se imitatorem ꝓfitetur. lmnitunur gͦ & nos ilũ
sicut hortatur. & castigemus corpus nr̃m & in serui¬
tutẽ redigamus simundũ uolumus uincere. Aliqͣn¬
do quidem suo exemplo xp̃i nos fieri imitatores iub&

Expanded text:
est, et gloria in confusiest, et gloria in confusiin coelis est. Sicut Hieronymus in epistola ad Galatas ait: « Aemulantur autem bene, qui, cum videant vel audiant esse in aliquibus gratias, dona virtutesque, ipsi tales esse desiderant, et fidem, vitam atque industriam eorum, per quae illa meruerunt, nituntur imitari, ut possint ea quoque bona aemulatione digna consequi, » magis quaerentes spiritalia quam carnalia, ut perseveranti gradu ad finem boni operis pervenire possint. Augustinus in libro de agone christianorum, hanc sentenciam interpretans ait: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Quare intellegede potestatibus huius mundi, sicut de Domino dixerat, cuius se imitatorem esse profitetur. Imitemur ergo et nos illum, sicut hortatur, et castigemus corpus nostrum et in servitutem redigamus, si mundum volumus vincere. Aliquando quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet
Abbreviated transcription (Latin):
ioculatorẽ esse uł iocũ sȩcularẽ diligere. aleas
amare. ornam̃tũ in conueniens ꝓposito suo quere¬
re. in deliciis uiuere uelle. gulã & ebrietatẽ sarir
pondera iniusta uł mensuras habere. negotiũ in¬
iustã exercere. sĩ tam̃ iustũ negottũ est contra dicor¬
dũ ꝓpt̃ necessitates diuersas. quia legimꝰ scõs apłos
negotiasse. & in regula sc̃i benedicti p̃cipitur
abbati prȩuidere ꝑ quorũ manus negotiũ monaste¬
ri transeat. Canes & dues sequi aduenandũ in om̃ib
quibus lib& sit causis superfluum este. Ecce talia
& his similia ministris altaris dñi. nec ñ & inonachis
omnino contradicimus. De quibus dicit apłs Nemo
militans dõ implicat se negotiis sȩcularibus
postolus ait Imitatoris mnei De imitatione apłica¬
estote & obseruate cos quiita ambulant. sicut habe¬
tis formã urãm. Non obseruantes eos quist̃inimici
ertuis ap̃i quorũsinis interitus quorũ ds̃uintu

Expanded text:
ioculatorem esse, vel iocum saecularem diligere, aleas ioculatorem esse, vel iocum saecularem diligere, aleas amare, ornamentum inconveniens proposito suo quaerere, in deliciis vivere vel gulam et ebrietatem sequi, pondera iniusta vel mensuras habere, negotium iniustum exercere, non tamen iustum negotium est cont adicendum propter necessitates diversas; quia legimus sanctos apostolos negotiasse, et in regula sancti Benedicti praecipitur praevidere, per quorum manus negotium monasterii transeat: canes et aves sequi ad venandum, in omnibus, quibuslibet sit causis, superfluum esse. Ecce talia et his similia ministris altaris Domini necnon et monachis omnino contradicimus; de quibus dicit apostolus: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibuspostolus ait: Imitatores mei estote et observate eos, qui ita ambulant, sicut habetis formam nostram; non observantes eos, qui sunt inimici crucis Christi, quorum finis interitus, quorum deus venter
Abbreviated transcription (Latin):
ab omnibus conseruetr. De puella uirgnieułuidus
It puellã uirginẽ uel uiduã nullus rapiat. nec
facere uolentib consentiat De banno ꝑ solurtido
t ex his singulis bamius nr̃ ꝑsoluatur si a quo¬
quã frustrata hȩc fecerint. & fide iussores usq. add
nr̃am p̾sentiã fidissimos comitib uel missis nr̃is
horũ corruptores singuli tribuant. ut iuxta roma¬
nã legẽ hec corrigantur. De negotio sȩcłari
Linistri aut̃ altaris diĩ uel monachi nobis placuit
ut a negotis secularib omnino abstineant: Multa
quicquid plusiusto appetit homo turpe lucrum
dicitur. Munera in iusta accipite uel &iã dare
ꝓ aliquo sȩculari conquestũ p̃cio aliquem
conducere contentiones & lites uł rixas amare:
in placitis sȩcularib disputare excepta defensio¬
ne orphanorũ aut uiduarũ conductores aut ꝑ¬
curatores esse sȩculariũ rerũ turpis uerbiuł factt

Expanded text:
um omnibus conservetur. 44. De puella virgine vel vidua. um omnibus conservetur. 44. De puella virgine vel vidua. Ut puellam virginem vel viduam nullus rapiat, nec facere volentibus consentiat. 45. De banno persolvendo. Ut ex his singulis bannus noster persolvatur, si a quoquam frustrata haec fuerint; et fideiussores usque ad nostram praesentiam fidissimos comitibus vel missis nostris horum corruptores singuli tribuant, ut iuxta Romanam legem haec corrigantur. 46. De negotio saeculari. Ministri autem altaris Domini vel monachi nobis placuit ut a negotiis saecularibus omnino abstineant. Multa entia. Quicquid plus iusto appetit homo, turpe lucrum dicitur. Munera iniusta accipere vel etiam dare, pro aliquo saeculari conquestu pretio aliquem conducere, contentiones et lites vel rixas amare, in placitis saecularibus disputare, excepta defensione orfanorum aut viduarum, conductores aut procuratores esse saecularium rerum, turpis verbi vel facti
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis sȩculariũ tã maioris ordinis quã & inferioris
petcatũ egerit. & uocatus sui epi auctoritate ad
em̃ dationẽ & poenitentiã uenire distulerit tã diu
sit ab ȩccła extorris. & acatholicorũ consortio seque¬
stratus. quousq qđ illicite cõmisit einendit. ac rea¬
tũ suũ usq ad satis factionẽ canonice diluat. atq
eius in ecclesus ab omnib conseruetur
De dĩ sacerdotibus & ministris altaris
t dĩ sacerdotib & ministris altaris contra canonicã
auctoritatẽ nulla lesio a quoquam fiat
De concordia episcoporum & comitum
t. ep̃i & comitis concordessint. & comites eorumq
ministri. ep̃ĩs atq eorũ nimistris in om̃ib adiutoris
existant. De incendio & rapina.
tincendiũ uel rapinã in nr̃o regno nullus faciat.
& fures uel raptores fortiter constringant᷑. ut
nulli sua auferre audeant. nisi gratis tribuant.
saut iusto censu exigantur De pace custodienda
t pax in nr̃o regno secundũ morẽ parentũ nrõrũ¬

Expanded text:
Si quis saecularium tam majoris ordinis, quam et inferioris, peccatum egerit, et vocatus sui episcopi auctoritate ad emendationem ac poenitentiam venire distulerit, tandiu sit ab Ecclesia extorris, et catholicorum consortio sequestratus, quousque quod commisit emendet, ac reatum suum usque ad satisfactionem canonice diluat, atqueeius inlaesus ab omnibus conservetur. 40. De Dei sacerdotibus et ministris altaris. Ut Dei sacerdotibus et ministris altaris contra canonicam auctoritatem nulla laesio a quoquam fiat. 41. De concordia episcoporum et comitum. Ut episcopi et comites concordes sinministri episcopis atque eorum ministris in omnibus adiutores existant. 42. De incendio et rapina. Ut incendium vel rapinam in nostro regno nullus faciat. Et fures vel raptores fortiter constringantur, ut nullis sua auferre audeant, nisi gratis tribuantur aut iusto censu exigantur. 43. De pace custodienda. Ut pax in nostro regno secundum morem parentum nostror
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ad nr̃mn iudiciũ ꝓuocamus in merito eũ penden¬
te negotio a cõmunione uideamꝰ fuisse suspensum
Adiectũ &iã illud est huic. qđ temere suꝑ ordinatus
esse cognoscitur. qui ñ debuit ordinari ante qua in
lupicinus inp̃senti positus aut confutatus aut certe
confessus iustȩ possit subiacere sententiȩ. ut uacan¬
tẽ locũ quẽ ad modũ disciplina ȩco łastica exigit. his
qui consecrabatur acciper&. Siquȩ uͦ aligemerse¬
rint causȩ quȩ ad statũ eccłarũ & ad concordiã ꝑ¬
tineant sacerdotũ. illic obtimorẽ dñi uolumus ut:
modo uentilentur. & de cõponendis atq cõpositisł
omnib ad nos relatio plina mittatur. ut ea qͥuȩ
iuxta ȩccłasticũ morẽ iuste & rationabiliter fueri&
definita. nr̃a quoq sententia roboreatur. Ex his eiũ

Expanded text:
cum ad nostrum iudicium provocasset, immerito eum pendencum ad nostrum iudicium provocasset, immerito eum pendente negotio a comunione videbamus fuisse suspensum. Adiectum etiam illud est, quod huic temere superordinatus esse cognoscitur, qui non debuit ordinari, antequam Lupicinus in praesenti positus aut confutatus aut certe confessus iustae possit subiacere sententiae; ut vacantem locum, quemadmodum disciplina aecclesiastica exigit, is qui consecrabatur acciperet. Si qua vero alia emerserit causa, quae ad statum aecclesiarum et ad concordiam pertineat sacerdotum, illic ob timorem Domini volumus, ut modo ventilentur et de conponendis atque conpositis omnibus ad nos relatio plena mittatur; ut ea, quae iuxta ecclesiasticum morem iuste et rationabiliter fuerint definita, nostra qu
Abbreviated transcription (Latin):
incȩlis. De eporũ appellatione romanã ȩccłam
quotiens necessitas exposcerit cui ep̃orũ & sũma¬
rũ causarũ negotia singulari priuilegio a pa¬
trib reseruata st̃ ex quib su pra. cũ quibus
maxime. cuncta canonum & sanctorum patrũ
decreta concinunt.
t om̃s epĩ qui inquibus dã graui orib pulsant᷑
uel criminantur causis. quotiens necesse fuerit
ubere apłicã apellent sedẽ. atq ad eã quasi ad
matrẽ confugiant. ut ab ea sicut semꝑ fuit pie
fulciantur. defendantur. & liberentur. cuiꝰ dis¬
positioni om̃s maiores ȩcoł asticas causas & rp̃oruĩ
iudicia antiqua apłorũ eorũq. successorũ atq
qui aliter erga fr̃s egerint quã eius dẽ sedis pare
firri placuerit. canonib quoq tbintib in talibus
absq romano nildecerni pontifice. nec ad sy nodũ
ep̃m conuocari debere. & quicquid ex his eo incen¬
sulto p̃sumptũ fuerit. uiribus carere. De causa
postulanti. cõmnunionẽ hacratione reddimus. qm

Expanded text:
episcoporum appellatione ad Romanam ecclesiam, quociens necessitas exposcerit, cui episcoporum et summarum causarum negotia singulari privilegio a patribus reservata sunt. Ex quibus supra, cum quibus maxime cuncta canonum et sanctorum patrum decreta concinunt. Ut omnes episcopi, qui in quibusdam gravioribus pulsantur vel criminantur causis, quociens necesse fuerit, libere apostolicam appellent sedem atque ad eam quasi ad matrem confugiant, ut ab ea, sicut semper fuit, pie fulciantur, defendantur et liberentur, cuius dispositioni omnes maiores ecclesiasticas causas et episcoporum iudicia antiqua apostolorum eorumque successorum atque qui aliter erga fratres egerint, quam eiusdem sedis papae fieri placuerit: canonibus quippe iubentibus in talibus absque Romano nil decerni pontifice nec ad synodum episcopum convocari debere, et quicquid ex his eo inconsulto praesumptum fuerit, viribus carere. 31. De causa postulanti communionem hac ratione reddidimus, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Ex sỹnodalib statutis & imperatorũ edictis ex
libro xui. theodosii imperatoris. de his qui
super religione contendunt.
in p̃pp ualentinianus. theodosius & archadius aã a
una cũ decreto ep̃orũ. tratiano p̃fecto p̃torii. Nulli
egresso ad publicũ disceptandi de religione uł trac¬
tandi uł consilii aliquid deferendi patescat occasio
& siquis post hanc causã gradu atq damnabili au su¬
contra huius modi legr̃ ueniendũ esse crediderit
uł insistere mortu pestiferȩ ꝑ seuerationis audebit

Expanded text:
Ex sinodalibus statutis et imperatorum edictis ex libro 16. Theodosii imperatoris de his, qui super religione contendunt. Imperator Valentinianus, Theodosius et Arcadius AAA. una cum decreto episcoporum Tatiano praefecto praetorii. Nulli egresso ad publicum disceptandi de religione vel tractandi vel consilii aliquid deferendi patescat occasio. Et si quis posthaec ausu gravi atque dampnabili contra hujusmodi legem veniendum esse crediderit, vel insistere motu pestiferae perseverationis audebit,
Abbreviated transcription (Latin):
cũq locis gesserint ab ep̃o eiusdẽ loci cura illis a¬
gatur. ut cũ coeperint contra disciplinã publicã¬
agere cũ demũ a cõmunione excludantur. simi
liter & de his qui rem publicã agere uolunt.¬
Statuat grauitas ur̃a ut unusquisq clericus uel
laicus ñ cõmunic& in alia plebesine litteris qp̃ũ sui

Expanded text:
scumque locis gesserint, ab episcopis eiusdem loci cura illis ascumque locis gesserint, ab episcopis eiusdem loci cura illis agatur, et si coeperint contra disciplinam agere, tunc demum a. communione excludantur. et de his quidem, qui in re publica agere uolunt Statuat gravitas vestra, ut unusquisque clericus vel laicus non communicent in alia plebe sine litteris epi
Abbreviated transcription (Latin):
llud qđ nobis ꝓpt̾ imꝓbitatẽ quorundã ipiscopũ¬
monachorũ uerbo mandasti. specialiter p̃dictorũ
patrũ statuta firmantes statuimus. ut p̃ter dñi sa¬
cerdotes ab ep̃o riusdẽ uidelic& loci dectos nullus
audeat p̃dicare. siue sit monachus siuelaicus qui
cuius lib& scientia nomine glorutur.
De delato ribus ex concilio heliberritano
elator siquis ex titerit fidelis. & ꝑ delationẽ eiꝰ ali¬
quis fuerit ꝓ̃scriptus uł interfectus. placuit eum
net infinẽ accipere cõmunionẽ. Si leuior quoq¬
causa fuerit inter quinquenniũ accipere poterit
cõmunionẽ. Si caticuminus fuerit ꝑ quinquennii
De p̾sidib uł ceteris rem publicã agereuolenti¬
bus. ne sine litteris ep̃i sui cõmunicent. & cũ c̃tra
disciplinã egeriÑ ex cõmunicent᷑. ex c̃cilio arclatensi
Ie p̃sidib qui fideles ad p̃sidatũ ꝓsiliunt. ita pla¬
cuit. ut dũ ꝓmoti fuerint litteras accipiant eccle¬
siasticas id est cõmunicatorias. lta tam̃. ut in quib

Expanded text:
llud, quod nobis propter inprobitatem quorundam monachorum verbo mandasti, specialiter praedictorum patrum statuta firmantes statuimus, ut praeter Domini sacerdotes ab episcopo eiusdem videlicet loci electos nullus audeat praedicare, sive sit monachus sive laicus, qui cuiuslibet scientiae nomine glorietur. 34. De delatoribus. Ex concilio Helibertanoelator si quis exstiterit fidelis, et per delationem ejus aliquis fuerit proscriptus vel interfectus, placuit eum nec in finem accipere communionem; si levior causa fuerit, intra quinquennium accipere poterit csidibus vel caeteris rempublicam agere volentibus ne sine litteris episcopi sui communicent, et cum contra disciplinam egerint excommunicentur. Conc. Arelat. IDe praesidibus, qui fideles ad praesidatum prosiliunt, ita placuit, ut cum promoti fuerint, litteras accipiant ecclesiasticas, id est com
Abbreviated transcription (Latin):
ulla detentione aut impeditione romanũ adire
pontificẽ liceat. & dũ iterato iudicio pontifex causã
suã agit sua non priuetur sede aut dignitate . q̃m
dudũ a scĩs patrib statutũ est. ut accusati nullus
usurpet sedim epĩ. & alibi. Adimi ep̃o epis copatũ
tuł iudicatus ep̃s. romanũ appellauerit pon¬
ificẽ. nulla ei lesio fiat. neq aliꝗs eiꝰ arripiat
sedem aut in eius loco ordinetut ep̃s. antequã
causa romani pape sit determinata iudicio.
quib supra. & cum quib multa scõrũ patrũ
lacuit. ut accusatus uel iudicatus acq̃ꝓuintialibus
in aliqua causa ep̃s licenter apellet & adeat apłicȩ
sedis pontificẽ. qui aut ꝑse. aut ꝑ uicarios suos eius
retractari negotiũ ꝓcur&. Et dũ iterato iudicio
pontifex causã sua agit. nullus alius in eius loco po¬
definiri in consulto romano pontificȩ ꝑmissũ est:
cũ beato pecto apło ñ ab alio quã ab ipso dño dicꝰ¬

Expanded text:
ulla detentione aut inpeditione Romanum adire ulla detentione aut inpeditione Romanum adire pontificem. Et dum iterato iudicio pontifex causam suam agit, sua non privetur sede aut dignitate; quoniam dudum a sanctis patribus statutum est, ut accusati nullus usurpet sedem episcopi. Et alibi: Adimi evel iudicatus episcopus Romanum appellaverit pontificem, nulla ei lesio fiat, neque aliquis eius arripiat sedem aut in eius loco ordinetur episcopus, antequam eius causa romani papie sit terminata iudicio. Ex quibus supra cum quibus et multa sanctorum patrum lacuit, ut accusatus vel judicatus a comprovincialibus in aliqua causa episcopus, licenter appellet et adeat apostolicae sedis pontificem. Qui aut per se, aut per vicarios suos, ejusdem retractari negotium procuret. Et dum iterato judicio pontifex causam suam agit, nullus alius in ejus loco podefiniri, inconsulto romano pontifice, permissum est, cum beato Petro apostolo non ab alio quam ab ipso dic
Abbreviated transcription (Latin):
sari potuit ne subiectã in nocentiã faciamus. sed
quisquis ille est qui crim̃ intendit in iudiciũ uan¬
at. nom̃ rei indicet. uinculũ inscriptionis arri
licentiã mentiendi cũ calumniantes ad uindistã
poscat similitodo supplicii. Ut accusato epõ¬
liceat appellare apłicam sedem si uoluerit.
ex dictis sỹ nodalibus sub theodosio decretis¬
imperatore eiusq auctoritate roboratis. Iuȩ siꝗs
quęsierit. in suis inueni& epłarũ libris.¬
lacuit ut si ep̃s accusatus appellauerit romanũ
pontiftcẽ. id statuendũ quod ipse censuerit:¬
De accusato uł iudicato ep̃o sibonã ꝑ utauerit
habere causa & uoluerit a romano audiri pon¬
tifice Anullo ꝓhibeat᷑ sed libere hoc ei & absq
ulle impedim̃to concedat᷑ ex quib supra cũ quib
& sardicense conciliũ & alia decreta canonum
scõrum patrum concordant
t accusato uel iudicato in aliqua causa ep̃o liceat ite¬
rare iudiciũ. & si necesse fuerit aut ipse uoluerit. absq

Expanded text:
sati potuit, ne subjectam innocentiam faciamus. Sed quisque quisquis ille est qui crimen intendit, in judicium veniat, nomen rei indicet, vinculum inscriptionis arriplicentiam mentiendi, cum calumniantes ad vindictam poscat similitudo supplicii. VIII. Ut accusatio liceat appellare apostolicam sedem, si voluerit. Ex edictis synodalibus sub Theodosio imperatore decretis eiusque auctoritate roboratis: quae si quis quaesierit, in suis inveniet eplacuit, si episcopus accusatus appellaverit Romanum pontificem, id statuendum quod ipse censueritDe accusato vel iudicato episcopo, si bonam putaverit habere causam et voluerit a Romano audiri pontifice, a nullo prohibeatur, sed libere hoc ei et absque ullo impedimento concedatur. Ex quibus supra, cum quibus et Sardicense concilium, et alia decreta canonum et sanctorum patrum concordant. Ut accusato vel iudicato in aliqua causa episcopo liceat iterare iudicium, et si necesse fuerit aut ipse voluerit, absque
Abbreviated transcription (Latin):
idan iudicet᷑. audiat᷑. uł imperet᷑. Sin alitit p̃sump¬
tũ a quib lib& fuerit. inuanũ deducat᷑ qđ egerint
Nec inter ȩcołastioa ullo modo deputabitur. net ullas
habebit uires quicquid ei obuiauerint. qͣm eadim
sedes testante ueritatis uoce primũ primatũ obti¬
nuit. Nec prima diceretur. si aliã suꝑse haber&.
Quȩ etiã caput est omniũ xccłarũ. aqua om̃s sumpse¬
re originẽ. Primatũ enĩ non sỹnodalib aut aliquib
cõmentis meruit institttis. sed dño largiente qui
ait. Iues petrus. & suꝑhano petrã edisicabo ȩccłam
meã & reliqua. Talia & hissimilia quib si aliꝗs
suꝑbo spiritu obuiauerit p̃ceptionib non eceat
impunitus. sed gradus sui periculo subiacebit
Ut siquis metropolitanũ suspectũ habuerit. apud
primatr᷑ audiatur. ex concilio calcidonense. cap̃
uari. apud primatẽ dioceseos. aut apud constan¬
tinopolitanȩ ciuitatis sedem agat iudicĩ & reliqͣ

Expanded text:
icetur, audiatur vel impetatur. Sin aliter praesumptum a quibuslibet fuerit, in vanum deducatur quod egerunt; nec inter ecclesiastica ullo modo reputabitur, nec ullas habebit vires quicquid ei obviaverit: quoniam eadem sedes testante veritatis voce primum primatum obtinuit. Nec prima diceretur, si aliam super se haberet: quae etiam caput est omnium ecclesiarum, a qua omnes sumpsere originem: primatum enim non sinodalibus aut aliquibus commentis meruit institutis, sed Domino largiente, qui ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo aecclesiam meam; et re iqua talia et his similia. Quibus si aliquis superbo spiritu obviaverit praeceptionibus, non exeat inpunitus, sed gradus sui periculo subiacebit. 25. Ut si quis metropolitanum suspectum habuerit, apud primatem audiatur. Ex concilio Calcidonense capituitano gravari, apud primatem dioceseos aut apud Constantinopolitanae civitatis sedem agat iudicium. Et reli
Abbreviated transcription (Latin):
estos dies in duno clibrare sanximus. anni
hoc est diem dincũ pasclie cũ orini homore & sobrutate
uenerar. Simili modo totã ebdomadã illã obseruare
dicreuimus. Diem ascensionis dnĩ pleniter celebrare
In pentecosten similitir ut in pascha. Innatale apłorũ
petri & pauli dim unũ. natiuitatẽ sc̃ĩ loharnis bap¬
tiste dssumptionẽ scẽ Mariȩ diduicationẽ scimicha¬

Expanded text:
Festos dies in anno celebrare sanximus , hoc est diem dominicum paschae cum omni honore et sobrietate venerari, simili modo totam ebdomadam illam observare decrevimus; diem ascensionis Domini pleniter celebrare; in pentecosten similiter ut in pascha; in natale apostolorum Petri et Pauli diem unum; nativitatem sancti Iohannis baptistae, adsumptionem sanctae Mariae, ded
Abbreviated transcription (Latin):
concordiã placuit nobis de orphanis & pauperib qͥ debite
uł indebite dicunt᷑ amisisse hereditatẽ ꝑaternuuris ad
se legib ꝑtinentẽ. si alicubi inuentifuerint quos patres
uł matres ꝓpt̃ traditiones alorũ exheredes fecett̃. alio¬
rũ scilic& suasionib aut petitionib uł aliquo ingrmo.
omnino uolumꝰ atq. decreuimꝰ em̃dari. quantũ ad nos¬

Expanded text:
ndam placuit nobis de orfanis et pauperibus, qui debite vel indebite dicuntur amisisse hereditatem paterni vel materni iuris ad se legibus pertinentem, si alicubi inventi fuerint quos patres vel matres propter traditiones illorum exheredes fecerunt, aliorum scilicet suasionibus aut petitionibus vel aliquo ingenio, omnino volumus atque decrevimus em
Abbreviated transcription (Latin):
& uram scam diminomtionẽ & considerationẽ. ut si
forte extra officiũ nr̃m alicubi inuentũ fuerit. am¬
monere urãm clementiã audeamus. ut unendetur
habere debemꝰ. placuit nobis ut nec ep̃i nec abbatis
nec comites. neo uicarii. net iudices. nullosq omnino
sub mala occasione uł malo ingemo res pauperũ
uł minus potentũ nec emere nec ui tollere audeat.
sed siquis ex eis aliquid cõparare uoluatit. in publico
placito corã idoneis testib & cũratione hoc faciat.
Ubicũq aut aliter inuentũ fuerit factũ hoc ommino

Expanded text:
ram sanctam ammonitionem et considerationem; ut si forte extra officium nostrum alicubi inventum fuerit, ammonere vestram clementiam audeamus, ut emendetur.habere debemus, placuit nobis, ut nec enec comites, nec vicarii, nec judices, nullusque omnino, sub mala occasione vel malo ingenio, res pauperum, vel minus potentium, emere, aut tollere audeat: sed quisquis ex eis aliquid comparare voluerit, in publico placito coram idoneis testibus et cum ratione hUbicumque autem aliquid inventum fuerit factum, hoc omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi recti & bonisint. & habrant uoluntatem
recte & iuste causas perficere.
tuicarii eos qui ꝓfurto se inseruitio tradere
cupiunt non consentiant. sed secđ miustũ iudiciũ
terminetur
Quod nullus seniorem suũ dimittat post quã
ab eo acceperit ualente solidũ unũ. excepto si rũ
uult occidere aut cũ baculo cedere. uł uxorem
aut filiã maculare. seu hereditatẽ ei tollere xUIII¬
uod nullus inhoste baculũ habrat. sed arcum
e forestis ut forestarii bene illas defendant simul
& custodiant bestias & pisces. & si rex intus forestẽ
foramen unũ aut magis dederit. amplius ne pren¬
dat quam illi datum est¬

Expanded text:
ipsi recti et boni sint, et habeant voluntatem ipsi recti et boni sint, et habeant voluntatem recte et iuste causas perficere. Ut vicarii eos qui pro furto se in servitio tradere cupiunt, non consentiant, sed secundum iustum iudicium terminetur. Quod nullus seniorem suum dimittat postquam ab eo acciperit valente solido uno; excepto si eum vult occidere, aut cum baculo caedere, vel uxorem aut filiam maculare, seu hereditatem ei tollere. 17. Quod nullus in hoste baculum habeat, sed arcum. 18. De forestis, ut forestarii bene illas defendant, simul et custodiant bestias et pisces. Et si rex alicui intus foreste feramen unum aut magis dederit, amplius ne prendat quam illi datum s
Abbreviated transcription (Latin):
habrant. & unusquisq comis duas partes de herba
in suo comitatu defendat ad opus illius hosti & habe¬
At pontos bonos naues bonas
t comites unusquisq in suo comitatu carceres habe¬
ant. & iudices atq uicarii patibulos habeant xii
t homines boni generis qui infra comitatum
iniq uł iniuste agunt in p̾sentia regis ducan¬
Tr & rex suꝑ eos districtionem faciat carceran¬
di. exiliandi. usq ad emendationẽ illorum xiii
t uicarii munera ñ accipiant ꝓ illis łatronib
qui ante comitẽ iudicati fuerint ad inortẽ: Iuod
si hoc ꝑpetrauerit. tale iudicium sustincat. sicut¬
& latro iudicatus fuit. quia post quã scabinea iudi¬
cauerint. non est licentia comitis uł uicarii. ei
uitã concedere. Sed si bannus ei iudicatus fuc¬
rit. banno ꝑacto. st& in eo interim usq dum
comiti & eo qui clamorem uł causã ad eũ habu
it. & tunc sit foris bannum
brant in illo comitatu ꝓpriã hereditatẽ. & ut

Expanded text:
habeant. Et unusquisque comis duas partes de herba habeant. Et unusquisque comis duas partes de herba in suo comitatu defendat ad opus illius hostis; et habeat pontes bonos, naves bonas. Ut comites, unusquisque in suo comitatu, carcerem habeant. Et iudices atque vicarii patibulos habeant. 12. Ut homines boni generis qui infra comitatu inique vel iniuste agunt, in praesentia regis ducantur; et rex super eos districtionem faciat carcerandi, exsiliandi, usque ad emendationem illorum. 13. Ut vicarii munera ne accipiant pro illos latrones, qui ante comite iudicati fuerint ad mortem. Quod si hoc perpetraverint, tale iudicium sustineant, sicut et latro iudicatus fuit; quia postquam scabini eum diiudicaverint, non est licentia comitis vel vicarii ei vitam concedere. Sed si bannus ei iudicatus fuerit, et banno peracto, stet in eo interim, usquedum comiti et eo qui clamorem vel causam ad eum habuit, et tunc sit foris banno.  Et ipsi habeant in illo comitatu propriam hereditatem. Et ut
Abbreviated transcription (Latin):
inde habeant. & ipsȩ pelles luporũ ad nr̃m opus
dentur. & umisquisq de illis qui in illo ministerio
De hoste ꝑgendi ut comiti in suo comitatu per ban
gere bannirestudeat. ut ad placitũ drnuntiatũ
ad illũ locũ ubi iubetur ueiiant. & ipse comes p̃¬
uideat quomodo sint parati. id est si liabeant lanceã
&scutũ & arcũ cũ duas corlas. & xu sagittas. De his
uterq habeant & ep̃i. comites qͦq & abbates hos
homines habeant qui hoc bene pͣuideant. & ad
diem denuntiati placiti ueniant. & ibi ostendant
quomodo sint parati. si habrd&T loricas uł galeas.
& temporalẽ hostẽ. id est ȩstiuo tẽpore
tregis sponsa in carra ducatur. simulepõrum.
bacones & iuctũ habundanter. molas delatorias.
secures. taretros. fundibulas. & illos homines qui
ex inde bene sciant iactare. & marscalci regis ad¬
ducant ris petras in sumas xxsi opus . ẽ. & unusꝗs.
hostilit̾ sit paratus. & om̃ia utensilia sufficienter

Expanded text:
inde habeant, et ipsae pelles luporum ad nostrum opus inde habeant, et ipsae pelles luporum ad nostrum opus dentur. Et unusquisque de his qui in illo ministerio  hoste pergendi, ut comiti in suo comitatu per banngere bannire studeat, ut ad placitum denuntiatum ad illum locum ubi iubetur veniant. Et ipse comis praevideat quomodo sint parati, id est lanceam, scutum, aut arcum cum duas cordas, sagittas duodecim. De his uterque habeant. Et episcopi, comites, abbates, hos homines habeant qui hoc bene provideant, et ad diem denuntiati placiti veniant, et ibi ostendant quomodo sint parati. Habeant loricas vel galeas, et temporalem hostem, id est aestivo tempore. 10. Ut regis spensa in carra ducatur, simul episcoporum, baccones, et victum abundanter, molas, dolatorias, secures, taretros, fundibulas, et illos homines qui exinde bene sciant iactare. Et marscalci regis adducant eis petras in saumas viginti, si opus est. Et unusquisque hostiliter sit paratus, et omnia utensilia sufficienter
Abbreviated transcription (Latin):
test. Sinaut̃ inissi nr̃iiuestigent ilud quo modo
Igestum sit
tiumentũ pacẽ huabiat similit̃ ꝑ bannũ regis iii
t hu qui beneficiũ nr̃m habent bene illud in meli
ne imant. & ut ipsi uicaru de hireditate foris htredi¬
bus si extiterit. ad opus nr̃m recipiat᷑ neilud fraudet᷑
Dehisqui a litterarũ conscriptione ingrinuifueris
si sine traditione mor cui fuerint. hereditas ad opus
nostrum recipiatur: nec comes nec uicarius illud
sibi soci&. sid ad opus nr̃m reuocetur. Similiter
uolumus ut baininĩ de illis undecensa exigunt.
Cut ipsa censa ad nr̃iopus uł ubi nos iubemꝰ ueniant
e hereditate inter heredessi contentios eegerid
& rex inissũ suũ uł illã diuisionẽ transiiserit. de¬
cimũ inancipiũ & decuna uirga hereditatis fisco
regis decur¬
t uicarii luparios habrant unusquisq in suo
ministerio duos & ipsi de hoste ꝑgendi & deplacito
comitis uł uicarii. nec custodiat nisi clamor suꝑ
ueniat. & ipsi certa restudeant dehoc ut ꝓfectũ ex¬

Expanded text:
quomodo gestum sit. 3. Ut iumenta pacem habeant similiter per bannum regis. 4. t hi qui beneficium nostrum habent, bene illud inmeliorne emant. Et ut ipsi vicarii de hereditate, foris heredibus si extiterit, ad opus nostrum recipiatur, ne illud fraudetur. 6. De his qui a litterarum conscriptione ingenui fuerint, si sine traditione mortui fuerint, hereditas eorum ad opus nostrum recipiatur. Nec comis nec vicarius illud sibi societ, sed ad opus nostrum revocetur. Similiter volumus ut banni nostri de illis unde censa exigunt, ut ipsa censa ad nostrum opus vel ubi nos iubemus veniant. 7. De hereditate inter 7 heredes, si contentiose egerint, et rex missum suum ad illam divisionem transmiserit, decimum mancipium et decimam virgam hereditatis fisco regis deturUt vicarii luparios habeant, unusquisque in suo ministerio duos. Et ipsi de hoste pergendi et de placito comitis vel vicarii ne custodiant, nisi clamor super eum veniat. Et ipsi certare studeant de hoc ut profectum ex
Abbreviated transcription (Latin):
heribannũ concessimias
MUI Ut quando cũq nauigiũ mitteri uolumus. ipsi semores
in ipsis nauib pergatt. & ad hoc sint p̾patati
iiurta & iniusta cõnubria necñ & falsa testimoma sicut
siꝑe rogauimus ꝓ hibete diligent᷑. sicut & dñilex ꝓhib&¬

Expanded text:
heiribannum concessimus. 37. Ut quandocumque navigium mittere volumus, ipsi seniores in ipsis navibus pergant, et ad hoc sint praeparati. 38. Furta et iniusta connubia necnon et falsa testimonia, sicut saepe rogavimus, prohibete diligenter, sicut et Domini lex prohib
Abbreviated transcription (Latin):
suã legẽ omĩa inteiplũ
restituat. & disciplinȩ
corporali subi accat
Quicũq liber homo
inuentus fuerit anno
p̃sente cũ seniore suo in
hoste ñ fuisse plenũ heri¬
bannũ ꝑsoluere cogatur.
& si senior uł comes
eũ domi dimisit ipse ꝓ
eo eundẽ heribamiũ
ꝑsoluat. & tot heriban¬
ni ab eo exigant᷑ quot
homines domi dimisit.¬
& quia nos anno p̾senti
unicuiq seniori duos
homines quos dimitte¬
r& concessimus. Illos
uolumus ut imissis osten¬
dant. quia his tantũ mͦ¬

Expanded text:
suam legem omnia in triplum restituat, et disciplinae corporali subiaceat. 36. Quicumque liber homo inventus fuerit anno praesente cum seniore suo in hoste non fuisse, plenum heiribannum persolvere cogatur. Et si senior vel comes eum domi dimisit, ipse pro eo eundem heiribannum persolvat; et tot heribanni ab eo exigantur, quot homines domi dimisit. Et quia nos anno praesente unicuique seniori duos homines, quos domi dimitteret, concessimus, illos volumus ut missis nostris ostendant, quia his tantum
Abbreviated transcription (Latin):
& alodo restaurato
De freda exigenda.
De materiamine ad naues
Si aliquis saxo hominẽ
comp̾henderit absq.
furto aut alisq sua ꝓ¬
pria aliqua redicens
qđ illi habrat damnũ
factũ & lioc contendere
uoluerit in i iudicio
aut incampo duit ad
cruceni. licentian
habeat. Si uero hoc no¬
iuerit cũ suis iuratorib.
ipse libes homo se idoni¬
ari faciat. & si seruum
cuilib& absq aliqua cõ¬
ꝓbatione comp̃hendet&
ipse seruus aut ad aquã xxxu¬
feruentẽ aut ad aliud
iudiciũ se idoniarefaciat
Si aliquissaxo caballos
insua messe inuenerit &¬
ipsos caballos inde ducere
mo ei contradixerit aut
aliqđ malũ ꝓhoc fecerit
triplã cõpositionẽ secłm

Expanded text:
et alode restaurata . et alode restaurata . 32. De freda exigenda. 33. De materiamine ad naves Si aliquis Saxo hominem conprehenderit absque furto aut absque sua propria aliqua re, dicens quod illi habeat damnum factum, et hoc contendere voluerit in iudicio aut in campo aut ad crucem, licentiam habeat. Si vero hoc noluerit, cum suis iuratoribus ipse liber homo se idoniare faciat. Et si servum cuiuslibet absque aliqua conprobatione conprehenderit, ipse servus aut ad aquam ferventem aut ad aliud iudicium se idoniare faciat. 35. Si aliquis Saxo caballos in sua messe invenerit, et ipsos caballos inde ducere hoc ei contradixerit aut aliquod malum pro hoc fecerit, tripla conpositione secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ritiã suã prius dit p̃¬
tionẽ sibi p̃par& ut du¬
plũ uł triplũ tc̃ recipiat.
sed tẽ tantũ quando frus¬
tus p̃sens. ẽ. illos cõpar&
De causis quȩ quoti die
non cessant
De fugitiuis qui ñcessats
recipere & abscondere
De uagis peregrinis.
De homicidis¬
modiorũ & sextariors̃.
De beneficiis nr̃is non
bene constructis
De hospitalitate o: fuscep¬
tione itinerantiũ tã mis¬
sorũ nr̃orũ qua reliquo¬
rũ bonorũ hominum
nr̃am inittinius
M De his qui uinũ & anno¬
nã uendunt ante qͣm
onem pauperes efficiunt᷑
aut adquiratur. nisi
semꝑ inp̃sentia missoꝵ xxx
imperialiũ. aut in pre¬
sentia comitum
XUIDe homicidus factis
anno p̃senti interuul
gares homines quasi
ꝓpt̃ puluerem morta¬
xuiiDe heribanno ut dili¬
genter inquirant mis
si ꝗͥ hastẽ facore potu¬
it & ñ focit ipsũ bannũ
componat si halxis
unde companere
possit. & si ñ habuerit
unde cõponere ualeat.
reuuadiatũ fiat & in¬
mittantur
De beneficus destructis.

Expanded text:
ritiam suam prius det prtionem sibi praeparet, ut duplum vel triplum recipiat; sed tunc tantum, quando fructus praesens est, illos conparet. 18. De causis, quae cotidie non cessant. 19. De fugitivis, qui non cessant recipere et abscondere. 20. De vagis peregrinis. 21. De homicidimodiorum et sestariorum. 21. De beneficiis nostris non bene constructis. 22. De hospitalitate et susceptione iterantium, tam missorum nostrorum quam reliquorum bonorum hominum. nostram mittimus. 26. De his qui vinum et annonam vendunt antequam onem pauperes efficiunturaut adquiratur, nisi semper in praesentia missorum imperialium aut in praesentia comitum. 28. De homicidiis factis anno praesenti inter gares homines quasi propter pulverem morta29. De heribanno, ut diligenter si, qui hostem facere potuit et non fecit, ipsum bannum componat, si habet unde componere possit. Et si non habuerit unde conponere valeat, rewadiatum fiat et inmittantur. 31. De beneficiis destructis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ei placuerit accipiat
Ut missi nr̃i qui iã bitues
deculert̃ de dnnuntiati¬
one uolumus ut adhuc
adducant de opere¬
UIIII Quantã morã faciant
inuno quoq loco. & qͦt
homines secũ habeant
De prudentia & constan¬
tia missorũ nr̃orum
De falsis monetarus re¬
quirendum est
De illis saxonibus qui
uxoris non habunt
De signatis qui menti¬
endo uadunt.
Si alie risforcuitu non
p̃occupauerint. missa scĩ

Expanded text:
quod ei placuerit perdonet quod ei placuerit perdonet . 9. Ut missi nostri, qui iam breves detulerunt de adnuntiatione, volumus ut adhuc adducant de opere. 10. Quantam moram faciant in unoquoque loco, et quot homines secum habeant. 11. De prudentia et constantia missorum nostrorum. 12. De falsis monetariis requirendum est. 13. De illis Saxonibus, qui uxores non habent. 14. De signatis, qui mentiendo vadunt 15. Si aliae res fortuitu non praeoccupaverint,
Abbreviated transcription (Latin):
De latronib sic ut iam
ante in alio capitulari
cõmendauimus ita maneat
De adurntitiis ut cũ missi
uri ad placitũ uinerint.
habrant scriptũ quanti
aduemitii sunt in illorũ
fuerit interpelliitus. &
timcus ne inseruitium
cadat. aliquẽ de ꝓpin¬
quis suis ꝑquẽ se inserui¬
tiũ causarũ timins oc¬
ciderit. idest patrem
matrem. patruelim
huius modi ꝓpinquita¬
tis ꝑsonã ipse qui hor
ꝑ petrauerat mnoriatur
agratio eiꝰ & consat¬
guinitas inseruitutẽ
cadat. & si negauerit
se illũ occidisse. ad no¬
uẽ uomeres ignitos iudi¬
ciũ dĩ ex aminandus ae¬
cedat¬
uis ut distringantur. ut
scite possimꝰ qui st̃ aut
unde uenert̃. & ut bau¬
ga &ut brunie ñ dentꝰx
negotiatoribus  fiant
De mensuris ut secđm¬
iussionẽ nr̃am equales
uI Ut ñ mittant᷑ testimoni x¬
a suꝑ uestiturã domni
pippim regis
de bent iuxta qđ in
lege continetur plemt᷑
secđm ipsã ligẽ reuua¬
diata fiant. & in post¬
ille cuius causa sit iuxta

Expanded text:
De latronibus, sicut iam antea in alio capitulari commendavimus, ita maneat. 2. . De adventitiis, ut cum missi nostri ad placitum venerint, habeant scriptum, quanti adventitii sunt in illorum fuerit interpellatus, et timens ne in servitium cadat, aliquem de propinquis suis, per quem se in servitium casurum timens occiderit, id est patrem, matrem, patruelem, huiusmodi propinquitatis personam: ipse qui hoc perpetraverit, moriatur; cognatio eius et consanguinitas in servitutem cadat. Et si negaverit se illum occidisse, ad novem vomeres ignitos iuditio Dei examinandus accedatis, ut distringantur, ut scire possimus qui sint aut unde venerunt. 7 Ut bauga et brunias non dentur negotiatoribus . 8. De mensuris, ut secuniussionem nostram aequales fiant. 9. Ut non mittantur testimonia super vestitura domni Pippini regis debent, iuxta quod in lege continetur pleniter secundum ipsam legem rewadiata fiant, et in postille, cuius causa est, iuxta
Abbreviated transcription (Latin):
letaniis
UI Ut festiuitates p̃clarȩ
ñnisi in ciuitatib aut
inuicis publicis
teneantur.
ut ubi inimo loco plures
sunt quã necesse. est.
destruantur que neces¬
sarie ñ st̃. & aliȩ con¬
struantur.¬

Expanded text:
letaniis. 26. Ut festivitates praeclarae n nisi in civitatibus aut in vicis publicis teneantur. ut ubi in uno loco plures sunt quam necesse est, destruantur quae necessariae non sunt, et aliae construantur.
Abbreviated transcription (Latin):
consensu consilioq constituit ex lege salica. ro¬
mana atq gundebatdi capitula ista in palatio
aquis. ut unusquisq fidelis iustitias ita facer& quȩ
& ipse manu ꝓpria firmauit capitula ista. ut om̃s
manu roborare studuissent
t epĩ circũ rant paro etinas sibi cõnussas. & ibi in¬
qui rendi studiũ habeant de incestu. de patricidus.
fratricidiis adulterus. cenedoxiis. & alia mala quę
contraria st̃ dõ. quȩ insacris scripturis leguntur.
quȩ xp̃iani deuitare debent. & infra illorũ paroe¬
clnias eecłȩ quib necesse est emendandicurãhabeanł
Similiter nr̃as a nobis inbrneficio datas quã &
exempla regulariter uiuant pro ut loca locata st̃.¬
& ut p̃positus & in qui foris monasteria sunt. nruna¬
tores habrant. quia iã frequenter iussimus ne
monachi foras in onasterium habitarent

Expanded text:
cum consensu consilioque constituit ex lege Salica, Romana atque Gundobada capitula ista in palatio Aquis, ut unusquisque fidelis iustitias ita faceret, quae et ipse manu propria firmavit capitula ista, ut onmes fideles manu roborare studuissent. 1. Ut episcopi circumeant parrochias sibi commissas, et ibi inquirendi studium habeant de incestu, de patricidiis, fratricidiis, adulteriis, cenodoxiis, et alia mala quae contraria sunt Deo, quae in sacris scripturis leguntur quae christiani devitare debent. Et infra illorum parrochias ecclesiae, cui necesse est, emendandi curam habeant. Similiter nostras a nobis in beneficio datas, quam e et per bona illorum exempla, regulariter vivant, prout loca locata suntt ut praepositus et hi qui foras monasteria sunt, ne venatores habeant; quia iam frequenter iussimus, ne monachi foras monasterio habitassent
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab inuicẽ & singu¬
larit̃ inquirantur. & ut
ñ soli accusatori liceat
testes eligere ab sente
suo accusatore. & om̃i xuii¬
no nullus nisi iecunus
adiuram̃tũ uł ad testi xuiii¬
monia ddmittatꝰ᷑: &
ille qui ad testimonia XUIII.
ducitur si refutet᷑. dicat xx¬
ille qui tũ refutat & ꝓba xx
quare illũ recipere nolu¬
it. & de ipso pago ñ de xxii¬
altero testes eligantur.
nisi farte longius extra xxiii¬
comitatũ causa sit inꝗ¬
renda. & siquis conuictꝰ

Expanded text:
tur ab invicem, et singulariter inquirantur; et non solum accusatori liceat testes eligere absente suo causatore. Et omnino nullus, nisi jejunus, ad iuramentum vel ad testimonia admittatur. Et ille qui ad testimonium ducitur, si refutetur, dicat ille, qui eum refutat, et probet, quare illum recipere nolit. Et de ipso pago, non de altero testes eligantur, nisi forte longius extra comitatum causa sit inquirenda.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut nullus homoma¬
lignis consentiat. sed
inagis inquantũ potest
resistat. ut pauperes
nes st̃ ꝓpositũ suũ omii XXXUI¬
modis obseruint
XXII. Ut istimangonis & cotiones
qui sint om̃i lege uaga XXXUI¬
bundiuadunt ꝑistã ter¬
rã nsinantur uagare
aut decaptiones hominũ¬
gerere. neistinudicum
ferro dicunt se datã sibi
penitentiã & ireuagantis
melius uidit᷑ ut si aliꝗͥd xxxu
inconsuetũa capitale
crimen cõmiseruit ut in
uno loco ꝑmaneant la¬
borantes & seruientes&
qđ sibicanonice imposi¬

Expanded text:
Ut nullus homo malignis consentiat, sed magis in quantum potest resistat. Ut pauperes,nes sunt, propositum suum omnimodis observentXX. Ut mangones et cotiones, qui sine omni lege vagabundi vadunt per istam terram, non sinantur vagari ad deceptiones hominuagere. Nec isti nudi cum ferro, qui dicunt se data sibi poenitentia ire vagantes. Melius videtur, ut si aliquid in consuetum et capitale crimen conmiserint, ut in uno loco borantes et servientes et quod canonice imposi