comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
partibus brittaniae Nihil ille cũctatus. ꝑrexit tamotuis
quã xp̃i caritate securus. quocũ ꝑuenisset brittanorũ
principẽ adiit: causas pacti indicauit: pacis obsidem rece¬
pit. et cũ non nulli iurgia eos uelbella mutuo sibi indicere
aestimarent. tarita praefatũ principẽ benignitate
& man saetudine. ac lenitate ad traxit: ut etiã secũ eũ
adducere facile suaderet. Cõmorat᷑ ergo ibidẽ aliquan¬
diu: rediens demũ ꝑduxit secũ regẽ. cũmulto exercitu
generissui. Eũque crioilo inuilla regifrancorum p̃sen¬
tans: pacifice confoederauit qui copiosa munera intulit
sed uberius muneratus ad ꝓpria rediit. Sed quis plene suf¬
ficiat enarrare: quantas in eodem itinere elemosinas
pauꝑibus acneces sitatẽ patientibus dis ꝑsit: at apteiei
sententiã a postoli meditabatur dicentis. Habentes uictũ
et uestitũ : his contentisimus. Nã qui uolunt diuites fieri.

Expanded text:
partibus Brittaniae, nibil ille cunctatus perrexit tam otius, partibus Brittaniae, nibil ille cunctatus perrexit tam otius, quam Christi caritate securus. Quo cum pervenisset, Brittanorum principem adiit, causas pacti indicavit, pacis obsidem recepit; et cum nonnulli iurgia eos vel bella mutuo sibi indicere aestimarent, tanta praefatum principem benignitate et mansuetudine hac lenitate adtraxit, ut etiam secum eum adducere facile suaderet. Commoratus ergo ibidem aliquamdiu, rediens domum, perduxit secum regem cum multo exercitu generis sui, eutans, pacifice confoederavit; qui copiosa munera intulit, sed uberius muneratus ad propria rediit. Sed quis plene sufficiat enarrare quantas in eodem itinere eleemosynas pauperibus ac necessitatem patientibus dispersit, ut apte ei sententiam Apostoli meditabatur, dicentis: Habentes victum et vestitum, his contenti simus; nam qui volunt divites fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
somno uehem̃ter ingruente grauaretur: exipsos quodã
modo lectionis uerbis etiã ꝑ sõnũ meditabatur. Cũ que
subito excitus lectionem expleret: rursus se secundũ morẽ
c̃ferebat ad orationẽ. In quo oꝑe tantũ silentiũ studebat
nus quã capud reflectens: Nihilque aliud intendens : ut
uix alitũ spiraminis eiꝰ quisquã audire posset. Sane fre¬
quenter diuersis ex causis et noctu et maturius in regis
camara uocatus: Nulla tenus ꝑgebat et iã simissi ad seque¬
rentur missos: prius quã suũ propositũ in xp̃i cõpleret
obsequiũ Egrediens enĩ domũ: orationis & crucis muriebat
signo. Regrediens uero domũ oratio occurrebat ei pͥus
quã sessio taliter nẽpe agebat cunctis dieb uitae suae:
& his exercitiis ad aet̾nã patriã iugiter anhelabat.
erat itaq omnimodo affabilis: atque subtilis. cordepius
&animo etiã adbelligerandum fortis.
enique aliquando rogatus a regelegationem fungere

Expanded text:
somno vehementer ingruente gravaretur, ipsa quodam somno vehementer ingruente gravaretur, ipsa quodam modo lectionis verba etiam per somnum meditabatur. Cumque subito excitatus lectionem expleret, rursus se secundum morem conferebat ad orationem, in quo opere tantum silentium studebat, nusquam caput reflectens nihilque aliud intendens, ut vix alitum spiraminis eius quisquam audire possit. Sane frequenter diversis ex causis et noctu et maturius in regis camara vocatus nullus intus pergebat, etiamsi missi adsequerentur missos, priusquam suum propositum in Christi conpleret obsequium. Egrediens enim domum, orationis et crucis muniebatur signo; regrediens vero domum, oratio occurrebat ei prius quam sessio. Taliter nempe agebat cunctis diebus vitae suae et his exercitiis ad aeternam patriam iugiter anhelabat. Erat itaque omnimodo affabilis atque subtilis, corde plus et animo etiam ad belligerandum fortis. 13. Denique aliquando rogatus a rege legationem fungere
Abbreviated transcription (Latin):
toris optimaquȩq recondebat. Erat ei c̃suetudo in noc¬
tib ciliciũ ante lectũ sternere: seque aut primo crepus¬
culo. aut post paulolũ quieti selectulo excutiens: suꝑ eũ
sum misso capite ꝓstratũ orare: sicque plerũque noctẽ
totã ex cubis insistendo cũ lacrimis ducere. Grandis enĩei
ad tributa erat. gratia lacrimarũ. Nã diuersis modis
in quantũ humana permittere poterat natur a iugit᷑
insistebat: ut omnenoctis spaciũ indĩ consumeret serui¬
tiũ. Cũ enĩ ꝓlixe oraret: ꝓquodã leuamine inter mittens
orationẽ : psalmos concinebat exordine. Quibus longe
cantatis: adlectionẽ ilico accedebat. Dũque sacra uerba
percurreret: uideres repente suppliciter oculos ad calũ
laeuare: suspiria suspitus iungere : fletu lectionimis¬
cere: singultibus pectus quatere : atqiora lacrimis
uberrime ꝑfundere . et cũ plerũque int̃ ipsadiuina uerb

Expanded text:
toris optima quaeque recondebat. Erat ei consuetudo in noctoris optima quaeque recondebat. Erat ei consuetudo in noctibus cilicium ante lectulum sternere, seque aut a primo crepusculo aut post paulolum quietis e lectulo excutiens, super eum summisso capite prostratum orare sicque plerumque noctes totas excubiis insistendo cum lacrimis ducere. Grandis enim ei adtributa erat gratia lacrimarum; nam diversis modis, in quantum humana permittere poterat natura, iugiter insistebat, ut omne noctis spatium in Dei consumeret servitium. Cum enim prolixe′ oraret, pro quodam levamine intermittens orationem, psalmos concinebat ex ordine, quibus longe cantatis ad lectionem ilico accedebat; dumque sacra verba percurreret, videres repente suppliciter oculos ad caelum levare, suspiria suspiriis iungere, fletum lectioni misceri, singultibus pectus quatere atque ora lacrimis uberrime perfundere. Et cum plerumque inter ipsa divina verba
Abbreviated transcription (Latin):
megentiũ necessitatibus consumpsit. Uideres plerũ que
ire funiculo cinctũ : uilibus uestibus tectũ: quemuidebas
dudũ radientia auri et germarũ mole oꝑtũ. Non nũ quã
uero cũuideret eũ rex obde uotionem amorẽq xp̃i expoliatũ
subripi ens sibi ipsi dabat ei ꝓpriũ. et indum̃tũ. et cingulum.
Dicebat enĩ non esse dignũ hos qui saeculo militarent ince¬
dere in ornatos. Et his qui obxp̃m cuncta sibi auferent esse
ingloriosas. Idemq apud regem habitanis habebat mansionẽ
assidue sub iunctã cũdadone. sicut enĩ animã suã: it adili¬
gebat illũ. Decuius quidã exẽplis multa sũsimus quaenec
alonge utiq narrare sufficimus Habebat itaque in cubiculo
suo multa sc̃orũ dependentia pignora. Nec non &sacros
libros ingiro peraxem plurimos. Quos post psal modiã.
et orationem reuoluens: et quasi apis. prudentis sima
diuersas exdiuersis fleres legens: in alueariũ sui pec¬

Expanded text:
in egentium necessitatibus consumpsit. Videres plerumque in egentium necessitatibus consumpsit. Videres plerumque ire funiculo cinctum, vilibus vestibus tectum, quem videbas dudum radientia auri et gemmarum mole opertum. Nonnumquam vero cum videret eum rex ob devotionem amoremque Christi expoliatum, subripiens sibi ipsi dabat ei proprium et indumentum et cingulum; dicebat enim non esse dignum hos qui saeculo militarent incedere ornatos, et his qui ob Christum cuncta sibi auferrent esse inglorios. Isdemque apud regem habitans habebat mansionem assiduae subiunctam cum Dadone; sicut enim animam suam, ita diligebat illum. De cuius quidem exemplis multa sumsimus, quae nec a longe utique iterare sufficimus. Habebat itaque in cubiculo suo multa sanctorum dependentia pignora necnon et sacros libros in giro per axem plurimos; quos post psalmodiam et orationem revolvens, et quasi apis prudentissima diversas ex diversis flores legens, in alvearium sui pec
Abbreviated transcription (Latin):
quia hilarẽ datorẽ diligitds̃. Et hocsane ñ transitorie.
aut ad mom̃tũ fecit: sed omni pene uitaesuae tẽporae idagens.
talle galliae exẽplũ reliquit. Seddũ uidi hominẽ: cur
etiã non et formulã eiꝰ depingã:
rat enum statura ꝓlixus: et facie rubigundus. Cerebat
cae sariem formosã: et crinem quoque cir cillatam.
manus habebat honest as: et digitos longos. Angeli cũ
uultum: simplicem et prudentem uisũ. utebatur quidẽ
in primordio: aurum et gemmas in habitu. Habebat
quoque tonas ex auro et geramis cõptas. Necñ etbursas¬
eliganter gemt᷑as. Lineas uero metallo rutilas: orasq
sarcarũ auro opertas. cunctaquidem uestimenta p̃tio¬
sis sima. Ñ nulla etiã olosirica. Sedhaec omnia obosten¬
tationẽ fugiendam primo tẽpore utebatur in palam:¬
intrinsecus uero ad carnẽ ciliciũ gestabat ex consuetudi¬
ne. Postea uero cũ ad auctius ꝓfecit cuncta or nam̃ta

Expanded text:
Quia hilarem datorem diligit Deus . Et hoc sane non transitorie, Quia hilarem datorem diligit Deus . Et hoc sane non transitorie, aut ad momentum fecit, sed omni pene vitae suae tempore id agens; tale Galliae exemplum reliquit. Sed dum vidi hominem, cur etiam non et formulam eius depingam ? 12. Erat enim statura prolixus et facie rubicundus ; gerebat caesariem formosam et crinem quoque circillatam; manus habebat honestas et digitos longos, angelico vultu, simplice et prudente visu. Utebatur quidem in primordio aurum et gemmas in habitu; habebat quoque eleganter gemmatas; lineas vero metallo rutilas, orasque sarcarum auro opertas, cuncta quidem vestimenta pretiosissima, nonnulla etiam holoserica; sed his omnibus ad ostentationem fugiendam primo teintrinsecus vero ad carnem cilicium gestabat ex consuetudine. Postea vero, cum adauctius profecit, cuncta ornamenta
Abbreviated transcription (Latin):
quidã circũ ad stantibus. haefsȩpius uidentes in riderent
Ronnulli etiã humiliter in opiã conpaterentur: uni uersos
simul uirbeatus cohertens atq refouens aiebat. quid moles¬
ti estis modicȩfidei : Nũquid qui heliã et iohannẽ in deserto
pauit. Nob̾ modo inmedio coetu suũ fraudabit beneficium
Credo inquit increatorẽ meũ: qm̃ & sinos non meremur. hi
tamen pauꝑ es xp̃i. refocilati hodie ipsius dono ab hoc recedent
tabernaculo. Nec mora aliquando prius quã uerba conple¬
raet pulsabant uiri uestibulũ domus: panes cetera que ne¬
cess aria affluenter deferentes. Quos aurex ut saepe c̃suae¬
uerat. a ut diues quidã ac deuota mittebat ꝑ sona. Om̃s enim
iam conpertũ habebant & quibus eligius indigeret: & qͥbisui
iuris substantiã disꝑgeret. un decũq ergo ueniret eligu
tamen fides eũ nũquã fefellit. Qm̃ uera cit̃ dicit scriptura

Expanded text:
famulis circumstantibus haec saepius videntes irriderent, famulis circumstantibus haec saepius videntes irriderent, nonnulli etiam humiliter inopiam compaterentur, universos simul vir beatus coercens, atque refovens, aiebat: Quid molesti estis, modicae fidei? nunquid qui Heliam et Joannem in deserto pavit, nobis modo in medio coetu suum fraudabit beneficium? Credo, inquit, in Creatorem meum, quoniam et si nos non meremur, hi tamen pauperes Christi refocillati hodie ipsius dono ab hoc recedent tabernaculo. Nec mora, aliquando priusquam verba compleret pulsabant viri vestibulum domus, panes, caeteraque necessaria affluenter deferentes quos aut rex, ut saepe consueverat, aut dives quidam, aut devota mittebat persona; omnes enim jam compertum habebant et quibus Eligius indigeret, et quibus sui juris substantiam dispergeret; undecunque ergo veniret, Eligii tamen eum fides nunquam fefellit, quoniam veraciter dicit Scriptura:
Abbreviated transcription (Latin):
famulorũ intercipiens officiũ uiruũ: eorũ necessitatibus aa¬
criter ualde in serui ebat. Auellens ab humeris sarcinas detersa
mantibulis leuigans aquã manibus fundens: merũq ses fore¬
fundens. ipse bibere porrigens. buc cellã ipse p̃bens. Omnes pas¬
tremo inordine faciens mensa dis cũbere: ipse panẽ franogns
cibũ isdemq inferens. P ost remo ista peracta omniũ iara fane
refecta sic ipse aut ante eos stans autcerte ad cornu cartibule
uili sellula utens ualde exiguũ atq ex comedentiũ sumeb at
fragmine cibũ. Plerũqi enĩ egenos ad iensam ia tamorem
uocatos: cũ & ipsi esset c̃grua hora cibũ sumere mensa allata
nec non conposita: manibus etiã lotis: Nec unus quide m
super erat qui ili co inuitatis ad poni debuisset panis. Om̃ĩa
ut sepȩ contingebat eadem die usq aduictũ aut elemosinis
redacta: aut in p̃tia captiuorũ absumpta. Sed cũ exfamali

Expanded text:
famulorum intercipiens officium, eorum necessitatibus alafamulorum intercipiens officium, eorum necessitatibus alacriter valde inserviebat, avellens ab humeris sarcinas, detersa mantibulis levigans, aquam manibus fundens, merumque scypho refundens, ipse bibere porrigens, buccellam ipse praebens, omnes postremo in ordine faciens mensae discumbere, ipse panem frangens, cibum iisdemque inferens; postremo his peractis omnium fame refecta, sic ipse aut ante eos stans, aut certe ad cornu cartibulae vili sellula utens, valde exiguum, atque ex comedentium sumebat fragmine cibum; plerumque enim egenis ad mensam juxta morem vocatis, cum et ipsi esset congrua hora cibum sumere, mensa allata necnon composita, manibus etiam lotis, ne unus quidem supererat qui illico invitatis apponi debuisset panis, omnibus, ut saepe contingebat, eadem die usque ad victum, aut in eleemosynas redactis, aut in pretia captivorum absumptis; sed cum quidam ex
Abbreviated transcription (Latin):
uias set : dilatio uel par ua porrigendi. int̃ cederet. qui
citer dixerim. Trita immoq polita: debeato digito uide¬
bat᷑ quid plura . quicquid habuit excepto tegi m̃to etiuc¬
tu totũ egenis. et monasteriis disꝑsit: sciens apostoli esse¬
p̃ceptũ. Habentes uictũ et uestitũ : his contentisimus. & qui
uolunt diuites fieri in hoc mundo: incidunt intẽptationẽ
et laqueũ diaboli: & desideria multa in utilia et nociua.
quae mergunt hominẽ in interitũ et ꝑditionẽ. Nãcũ ues
ꝑtinis horis sepae postbidiũ: nonnũquã uero posttriduũ
paratũ accederet sumere cibũ: & distinatis indiuersa fa¬
mulis: orãs queos inuenire potuissent egenos et ꝑ egrinos
seumendicos ac languidos. sibi Pet adduci p̃cipi eb at
Hocetiam cunctis diebus: exceptis his quib: & ipse reficie bg
faciebat. Raro enĩ aut certe nũquã contingebat: ut cueo
paupes minime conuiuarentur. Quib adductis: ipse ꝓprie

Expanded text:
viasset, dilatio vel parva porrigendi intercederet: cui viasset, dilatio vel parva porrigendi intercederet: cui citer dixerim trita, imoque polita de beato digito videbatur. Quid plura? Quidquid habuit, excepto tegumento et victu, totum egenis et monasteriis disceptum: Habentes autem victum et vestitum, his contenti simus, et: Qui volunt divites fieri in hoc mundo, incidunt in temptationem et laqueum diaboli et desideria multa inutilia et nociva, quae mergunt hominem in interitum et perditionem. Conspertinis horis saepe post biduum, nonnunquam vero post triduum, paratum accederet sumere cibum, destinatis in diversa famulis, omnes quos invenire potuissent egenos, et peregrinos, seu mendicos, ac languidos, sibimet adduci praecipiebat: hoc etiam cunctis diebus exceptis his quibus et ipse reficiebatur faciebat; raro enim aut certe nunquam contingebat ut cum eo pauperes minime convivarentur, quibus adductis ipse proprie
Abbreviated transcription (Latin):
quoq & martinus. atq iohannes : qui eo etiã ꝓcurante ad cle¬
ticatũ ꝑ uenire meruerunt. Sed & alii quã plures quos enu¬
merare ꝑlongũ ẽ : quidie noctuq in eius camaram cũ amni
studio sollẽpnit̃ canonicũ adimplere studebant cursum.
arium: undique cotidie ad eũ confluebant. Intantũ
ut siquis ignotꝰ. aut ꝑegrinus eligu inquirens domicia
cũ exeo interro garet: quẽ piã id abeo accipiret responsũ
dade inquiens illa in plaga : & ubi pauperũ coetus c̃spexeris
illic utiq eteligiũ repperies. Sicut erĩ ut dictũ est apes
circũdant fauũ ita as sidue turbis pauperũ c̃stipatus
incedebat eligius. Quibus aut ꝑse. aut ꝑfamulũ alimoniã
pariter et elemosinã tribuens: benignissime cotidie refoue¬
bat. Nabebat enĩ & loculos ubi aurũ distribuendũ secũ
iugit̃ portare consueuerat. Nesic ubi pauper ẽ fortuitu ob¬

Expanded text:
quoque et Martinus atque Joannes, qui eo etiam procurante ad clequoque et Martinus atque Joannes, qui eo etiam procurante ad clericatum pervenire meruerunt, sed et alii quamplures quos enumerare perlongum est, qui die noctuque in ejus camera cum omni studio solemniter canonicum adimplere studebant cursum. arium, undique quotidie ad eum confluebant, in tantum ut si quis ignotus aut peregrinus Eligii inquirens domicilium, cum ex eo interrogaret quempiam, id ab eo reciperet responsum: Vade, inquiens, illam in plagam, et ubi pauperum coetus conspexeris, illic utique et Eligium reperies: sicut enim, ut dictum est, apes circumdant favum, ita assidue turbis pauperum constipatus incedebat Eligius, quibus aut per se, aut per famulum alimoniam pariter et eleemosynam tribuens, benignissime quotidie refovebat; habebat enim et loculos ubi aurum distribuendum secum jugiter portare consueverat, ne sicubi pauperem fortuitu ob
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipso uelint ꝑmanere: libens ualde ac cõmodabat ad sensũ.
ltadũ taxat: noniam ut serui. sed potius ut fratres cũ eodẽ
degerent. Porro siquos suadere poterat : ue nerabilẽ mo¬
nachorũ uitã arripientes: claustra co e nobii expeterent:
hõstã quã dominos in signit̃ hon orans: uestim̃ta etiam.
& que que erant necessaria tribuens: ilico archi teriis.
cũ exultatione distinatos cũ grandidemũ sollicitudine eoꝵ
gerebat curã. N abebat p̃t̃ea secũ plures uernaculos
in suo c̃tubernio degentes: sibique necessarios iugit̃ optẽ¬
perantes . Ex quib: erat baudericus. eiusdẽ liber conꝓuin¬
cialis : qui in omnib: honeste ualde eiꝰ curã gerebat. Erat
etiã tituenus genere sueuus fidelis cubicularius laicus
qui postea ad mercedis cumulũ ꝑuenit interemtus.
Nec non et bucinus exgentili conuersus: qui & ipse postea
uenerabilis extitit: ac fetariensi coe nobii p̃fuit.: Andreas

Expanded text:
cum ipso velint permanere, libens valde accommodabat adsensum, cum ipso velint permanere, libens valde accommodabat adsensum, ita dumtaxat non iam ut servi, sed potius ut fratres cum eodem degerent; porro si quos suadere poterat, ut venerabilem monachorum vitam arripientes chos tamquam dominos insigniter honorans, vestimenta etiam et quaeque erant necessaria tribuens, illico archisteriis cum exsultatione destinans, cum grandi demum sollicitudine eorum gerebat curam. Habebat praeterea secum plures vernaculos in suo contubernio degentes, sibique necessario jugiter obtemperantes, de quibus erat Baudericus ejusdem liber comprovincialis, qui in omnibus honeste valde ejus curam gerebat. Erat etiam Tituenus genere Suevus, fidelis cubicularius laicus, qui postea ad mercedis cumulum pervenit interemptus; necnon et Buchinus ex gentili conversus, qui et ipse postea venerabilis exstitit, ac Ferrariensi coenobio praefuit. Andreas
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis sub ueniret. id etiã & in ꝑ egrinos xp̃i sae pissimȩ facie¬
bat.Oquoties debitoresse uoluit utdebit oribus sub uenir&
Quociẽsbra chilẽ aureũ pungã quoque auro gemmisq cõpo¬
tã sibi subripuit: tantũ utmisseris suc curreret. Vt aut̃
breuiter conp̃hendã : tantã captiuorũ multitudinẽ ꝑsac¬
cedentia tẽporũ spatia addrodominorũ absoluit iugo.
tantasq: elemosinas diuerso hominũ genere: utriusq sexus
diuersis ec clesiis acmonasterus distribuit: ut nullus ea
orator quãuis studiosus: quãuissit eloquens: ad plenum
narrare sufficiat. Redẽ ptos enĩ captiuos protinus corãregesta¬
tuens: iactatis ante peũ denarus cartas eis libertatis tribue¬
bat. De inde trinã ipsis. optionis ꝓponebat electionẽ.
Id est ut si qui uelint iam liberi ad ꝓpriã remeare pãriã
ipse eis in quantũ sup ptebat p̃beret subsidiũ. Si qui aut̃

Expanded text:
tivis subveniret. Id etiam et in peregrinos Christi saepissime facietivis subveniret. Id etiam et in peregrinos Christi saepissime faciebat. O quotiens debitor esse voluit, ut debitoribus subveniret? Quotiens brachilem aureum, pungam quoque auro gemmisque comptam sibi subripuit, tantum ut miseris succurreret ? Ut autem breviter conprehendam, tanta captivorum multitudine per succedentia temporum spatia a duro dominorum absolvit iugo tantasque elemosinas diverso hominum genere utriusque sexus, diversis ecclesiis ac monasteriis distribuit, ut nullus ea orator, quamvis studiosus, quamvis sit eloquens, ad plenum narrare sufficiat. Redemptos enim captivos protinus coram rege statuens, iactatis ante eum denariis , cartas eis libertatis tribuebat. Deinde trium ipsis optionum proponebat electionem: id est, ut si qui velint iam liberi ad propriam remeare patriam, ipse eis, in quantum subpetebat, praeberet subsidium; si qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
Sane ubi cũq uenundandũ intellexisset mancipiũ: magna
cũ misericcrdia et festinatione occurrens: maxdato p̃tio. libe¬
rabat captiuũ. in terdũ etiã usq: aduiginti . et triginta:
seu et quin quaginta . numero simul: acaptiuitate redime¬
bat. Non nũquã uero agmen integrũ : &usque adcentum
animas cũnauiegre derentur : utriusq: sexus. exdiuersis
gentib uenientes pariter liberabat . Romanorũ scilicet
gallorũ atq brittanorũ: nec ñ & maurorũ. Sed p̃cipue exge¬
nere saxanorũ : qui abunde eotẽpore uel uti greges a sedib:
ꝓprus euulsi indiuersa distrahebarit᷑. quod si contigis set ut
copiosus uenditorũ numerus mensurã p̃cu excederet:
cuncta p̃t̃ corpus ꝓpriũ quae habere poterat usq adcin¬
gulũ et amphibalũ: Nec ñ & uictũ necces sariũ: sed &usque
ad calciamenta cunctase expoliabat: tantũ modo ut cap¬

Expanded text:
Sane ubicumque venundandum intellexisset mancipium, magna Sane ubicumque venundandum intellexisset mancipium, magna cum misericordia et festinatione occurrens, mox dato praetio liberabat captivum; interdum etiam usque ad viginti et triginta seu et quinquaginta numero simul a captivitate redimebat; nonnumquam vero agmen integrum et usque ad centum animas, cum navem egrederentur, utriusque sexus, ex diversis gentibus venientes, pariter liberabat, Romanorum scilicet, Gallorum atque Brittanorum necnon et Maurorum, sed praecipuae ex genere Saxonorum, qui abunde eo tempore veluti greges a sedibus propriis evulsi in diversa distrahebantur. Quod si contigisset, ut copiosus venditorum numerus mensuram praetii excideret, cuncta praeter corpus proprium quae habere poterat usque ad cingulum et amphibalum necnon et victum necessarium, sed et usque ad calciamenta cuncta se expoliabat, tantummodo ut cap
Abbreviated transcription (Latin):
habere potuit inmundo : xp̃otradidit ex toto. IX
ritate. Pabricabat in usum regis utensilia quã plurima.
ex auro et genmis. Sedebat fabri cans inde fossũ: & contracũ
thille uernaculus eiꝰ ẽgenere saxonico qui magistri uestigia
sequens: et ipse post modũ uenerabilẽ uitã duxitꝰ. Sedens ergo
eligius adopus p̃dictũ : codicem sibi met p̃oculis p̃parabat
a pertũ : ut quo quogenere laborans diuinũ ꝑciperet mandatũ.
Sic igitur duplũ getens officiũ manus usibus. hominum
mentẽ usui mancipabat diuino. Ela grabat eiꝰ ubiq fama in
non prius regi occurrerent quã eligiũ ad grederentur.
Veli uuamen alirmoniȩ abeo poscentes: uelcerte consilium
salubre querentes. Confluebant que ad eũ undiq: uiri reli¬
giosi : aduenȩ quoq: et monachi. Et quicquid militare poterat
auteis in elemosinã dabat: autcerte captiuorũ in p̃cia dis¬
trahebat. Habebat enĩ maximũ in huĩ modi operestudiã.

Expanded text:
habere potuit in mundo, Christo tradidit ex toto. CAPhabere potuit in mundo, Christo tradidit ex toto. CAPritate: fabricabat in usum regis utensilia quamplurima ex auro et gemmis: sedebat fabricans indefesso, et contra cum Thille vernaculus ejus, ex genere Saxonico, qui, magistri sequens vestigia, et ipse postmodum venerabilem vitam duxit. Sedens ergo Eligius ad opus praedictum, Codicem sibimet prae oculis praeparabat apertum, Sic igitur duplum gerens officium, manus usibus hominum, mentem usui mancipabat divino. Flagrabat eius ubique fama in non prius regi occurrerent quam Eligium adgrederentur, vel iubamen alimoniae ab eo poposcentes, vel certe consilium salubre quaerentes. Confluebantque ad eum undique viri religiosi, advenae quoque et monachi, et quicquid militare poterat, aut eis in elemosinam dabat aut certe captivorum in praetia distrahebat; habebat enim maximum in huiusmodi opere studium.
Abbreviated transcription (Latin):
iugiter contendebat : pugansore ñ gladio: orationibus ñtelo
p̃cibus ñ ferro. Cunctis aut̃ diebus: cunctis horis dĩ flagita¬
bat p̃sidium ut dignus postmundi luem possit peruenire
adbrauium. Restemporarias tribuebat egenis: ut ꝓisttꝰ
mer caret᷑ paradisi delicias. Deuitabat quidẽ su ꝑbiam.
am plectabatur humilitatẽ : dĩ sẽꝑ auxiliũ rogans
finẽ iugiter felicẽ postulans. Quis enĩ illo tẽpore humili¬
tatẽ eiꝰ cernens: nonꝓtinus conpungeretur. Aut quis amator
pecumae: eĩ humanitatẽ acparsimoniã : deuotionem
quoq et studiũ aspiciens ñ confestim ad mirando obstupes¬
ceret. Nã quic quid bonorũ in principio arripuit : us quo
ad finẽ uitae nullis negotiis passus ẽ. inplicari. Sed inte¬
grũ et scm ꝓ positũ seruans: in nullo coeptã regulã cõmutauit
Subhabituenĩ alterius semꝑ alteri militauit : & quicquid

Expanded text:
jugiter contendebat, pugnans ore, non gladio; orationibus, non telo; jugiter contendebat, pugnans ore, non gladio; orationibus, non telo; precibus, non ferro. Cunctis autem diebus, cunctis horis, Dei flagitabat praesidium, ut dignus post mundi luem posset pervenire ad bravium. Res temporales tribuebat egenis, ut pro eisdem mercaretur paradisi delicias. Devitabat quidem superbiam, amplectebatur humilitatem: Dei semper auxilium rogans, finem jugiter felicem postulans. Quis enim illo tempore humilitatem ejus cernens, non protinus compungeretur? Aut quis amator pecuniae, ejus humanitatem et parcimoniam, devotionem quoque et studium aspiciens, non confestim admirando obstupesceret? Nam quidquid bonorum in principio arripuit, usque ad finem vitae nullis negotiis passus est implicari, sed integrum et sanctum propositum servans, in nullo coeptam regulam commutavit; sub habitu enim alterius semper alteri militavit, et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
lugebat. Erat que ei in in gressu simplicitas in motu pucri¬
tas ing estu grauitas: in incessu honestitas: in ieiunioliala¬
sritas.
Qnimus enm eius: in modestissimo corporis habitu apparebat
Erat etiã parcus in sermone blandusque in eloquio. Triste
imeaoq dolentẽ dulci consolabatur affatu. Hoc ꝓferebat exla¬
biis : qđ mentẽ aedificaret audientis. fiebatq cius sero
ex pectationi ecclesie utilis. Nihil enĩ exomnib quac egisset
botus meritis suis tribuebat: Nihilque in uiribus suis unqua
prae su mebat. Sed omne opussuũ ad dm̃ semꝑ conferen a
cunctis actibus eius auxiliũ inplorabat. Bonũ qđ didicerat
docebat: uerba tam̃ oꝑibus p̃cedebat. Sciens qr̃a non est laud
dignũ quod docet quis : Nisidictis facta coniunexerit. Sea
pocius si qđ docet & facit tunc glorio sus habebitur. Vnde
& apostolus dicit. Necum aliis p̃dicauerim: iplp̃ ꝓbus efficia
Hostem p̃t̃ea inuisibilem orationib: et p̃cib repellere

Expanded text:
as, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, in jejunio hilaritas; animus enim ejus in modestissimo corporis habitu apparebat: erat etiam parcus in sermone, blandusque in eloquio, tristem imoque dolentem dulci consolabatur affatu. Hoc proferebat ex labiis quod mentem aedificaret audientis; fiebatque ejus sermo exspectationi Ecclesiae utilis; nihil enim ex omnibus quae egisset bonis meritis suis tribuebat, nihilque in viribus suis unquam praesumebat, sed omne opus suum ad Deum semper conferens, in cunctis actibus ejus auxilium implorabat. Bonum quod didicerat docebat, verba tamen operibus praecedebat, sciens quoniam non est laude dignum quod docet quis, nisi dictis facta conjunxerit, sed potius si quod docet et facit, tunc gloriosus habebitur; unde et Apostolus: Ne cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . Hostem praeterea invisibilem orationibus et precibus repellere
Abbreviated transcription (Latin):
libentissime uoluit. Fertur nãque p̃cat᷑ funeris
captiuitate detentus beatȩ uualtburge uirginis p̃¬
sidia sepe uoluisse adire. sed nũ quã illius eccłae con¬
finia posse c̃tingere. sed liqui de monstraret᷑ quan
coerceret᷑. Hunc multi cũ iã sepe dicti honeres mole
qui tẽ tr̃poris extiterunt uider̃. unde c̃stat ne quaꝗ
roborat᷑. hace itaq signa et ꝓdigia hio ñ scripto c̃p̃hen¬
saq: diuina maiestas in illa nouitate subleuationis ex
monum̃to corpusculi dõ et hominibus amande uirgi¬
nis ꝑegit multis laudanda et adminanda s̃. Sed adhuc
indiuersis ꝑ totũ francorũ regnũ ꝓuinciisq eiꝰdẽ uirgi¬
nis reliquiarũ pigneribus illustrate consistunt cotidie
plura excellentioraq p̃conia digna efficiunt᷑ ꝑ iħ mxp̃m¬

Expanded text:
libentissime voluit. Fertur namque praefatus funeris libentissime voluit. Fertur namque praefatus funeris captivitate detentus, B. Walburgae virginis praesidia saepe voluisse adire, sed nunquam illius ecclesiae confinia posse contingere, ut liquido monstraretur quantcoerceretur. Hunc multi cum jam saepe dicti oneris mole, qui tunc temporis exstiterunt, viderunt: unde constat nequaquam roborabatur. 20. Haec itaque signa et prodigia hic nunc scripto comprehensa, quae divina majestas in illa novitate sublevationis ex monumento corpusculi, Deo et hominibus adamandae virginis peregit, multum laudanda et admiranda sunt. Sed adhuc in diversis per totum Francorum regnum provinciis, quae ejusdem virginis reliquiarum pignoribus illustratae consistunt, quotidie plura excellentioraque praeconio digna efficiuntur p
Abbreviated transcription (Latin):
aliquantulũ constitisserit. p̃scriptus miser tanti
oneris grauitate et decoris confessione afflictus
malens mortis in teritũ subire quã de testabilis.
et ingrate uitae fastidiũ sustinere herni alutum
conscendens quatinus sic sibi suoq cadaueris co agu¬
lati ponderi ignotã adquireret sepulturã cum
om̃i impetu sẽ p̃cipitauit in illius ab yssi uoragi¬
nẽ Sed hernus tanti criminis in munditiã suam
p̃dã nã et̃. p̃sumens absq. ulla morula parrici¬
dam cũ suo morticinouium adlitus reuomuit
Stupe factus aut̃ nimiũ quae exercit eiꝰ de conuiator
et de eiꝰ direptione congratulans sic̃ de alterius cala¬
mitate colamitate collacrimans. tandẽ miserabilẽ
cũ miserabili honore derelinquens ad sc̃ae uualtburge
monasteriũ c̃cito cursu aduenit. reiq geste ꝑordint̃
ueridico ore ibidem cunctis narrauit. sũmiq iuras¬
menti approbatione affirmare si ꝑmit teretur

Expanded text:
aliquantulum constitisset, praescriptus miser tanti aliquantulum constitisset, praescriptus miser tanti oneris gravitate et dedecoris confusione afflictus, malens mortis subire interitum, quam detestabilis et ingratae vitae fastidium diutius sustinere, Rheni alveum conscendens, quatenus sic sibi suoque cadaveris coagulati ponderi ignotam acquireret sepulturam, cum omni impetu se praecipitavit in illius abyssi voraginem. Sed Rhenus tanti criminis immunditiam, suam praedam non esse praesumens, absque ulla morula parricidam cum suo morticinio vivum ad littus revomuit. Stupefactus autem nimiumque exterritus ejusdem conviator, et de ejus direptione nimis congratulans, sicut de alterius calamitate collacrymans, tandem miserabilem cum miserabili onere derelinquens, ad S. Walburgae monasterium concito cursu advenit, reique gestae seriem per ordinem veridico ore ibidem cunctis narravit, summique juramenti approbatione affirmare, si permitteretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ficati corporis brachia gestantis amici ceruicem
uiuacit̃ amplexantia articulatim. si aliter nequis¬
et abscidere uolens quatinus suũ ab huius in auditi
lu dibri uiolentia erueret amicũ. Sed res mura
illius coherentis mortui lacertos at tingereͥnt ab¬
scidendos abscisoris corpus quasi tena cissimo bi tumi¬
ne congluttinabat᷑ illis duobus. Sed statim diuina
miseratione conpunctus suorũ scelerũ conlacriman¬
do reminiscens p̃cabat᷑ quatinꝰ in mensa dĩ clem̃tia
ꝑbeate uualtburge suffragia sibi miserrimo ni¬
miũq facinero saꝰ misereri dignaret᷑. Euihiuꝰ cemodi
supplicanti suaq ad sc̃am uualt burgã uota multi¬
fariae pollicitanti multũq: heiulanti dis nexum
.ẽ. corpꝰ edibero nimiũ consolatus utebat᷑ incessu
erectis oculis et manibus dm̃ sẽꝑ et ubiq scãmq. glo¬
rificans uirginẽ. Tunc pariter terrificos arcina¬
tũ pondere usq ad litꝰ herni cõmitebat᷑ ibiq dum

Expanded text:
ficati corporis brachia, gestantis amici cervicem ficati corporis brachia, gestantis amici cervicem vivaciter complexantia, articulatim, nisi aliter nequisset, abscindere volens, quatenus suum ab hujus inauditi ludibrii violentia erueret amicum. Sed, res mira illius mortui cohaerentes lacertos attigerant abscindendos, abscissoris corpus quasi tenacissimo bitumine conglutinabatur illis duobus. Sed statim divina miseratione compunctus suorum scelerum collacrymando reminiscens, precabatur quatenus immensa Dei clementia per B. Walburgae suffragia sibi miserrimo nimiumque facinoroso misereri dignaretur. Cui hujusmodi supplicanti, suaque ad S. Walburgam vota multifarie pollicitanti, multumque ejulanti disnexum est corpus, et nimium libero consolatus utebatur incessu, erectis oculis ac manibus Deum semper et ubique, sanctamque glorificans virginem. 19. Tunc pariter terrifico sarcinarum pondere usque ad littus Rheni comitabatur, ibique dum
Abbreviated transcription (Latin):
to dũ amplexum ase corpꝰ conaret᷑ deponere cepit
uiuus amortuo co artius constringi ut nullo cona¬
mine id funeris pondus ase potuisse disiungere
Quid faceret in feliscissimus anxians quo cũq ꝑgere
st uduisset indelectabilẽ sui facinoris ꝓditritem
ad sete nacissime conglutinã herrorem cunctis in¬
cutiens conportauit: Cui inter ea fatigabili ter
deloco ad locũ uaganti quidã sibi cognitus obuiauit
sed conspectu tante horribi lationis honere pene
exanimis ex pallescens tandẽ animo recuperato
curtã honorifice molis baiulus extitisset per¬
cunctatus .ẽ. At ille ut sibi familiari amico cre¬
dulus cunctũ huius comachinationis ordinẽ restrebat
et ut suȩ calamitatis cõmisertus grauedinẽ quã mi¬
serrime c̃primebat᷑ a se ex cludere quodã modo cõ¬
ꝓbaret: Tunc ille facile suo posse suc currere amico¬
arbitrans arrepto gladio quẽ secũ ferebat morti¬

Expanded text:
to, dum amplexum a se corpus conaretur deponere, coepit to, dum amplexum a se corpus conaretur deponere, coepit a mortuo vivus arctius constringi, ut nullo conamine funeris pondus a se potuisset disjungere. Quid faceret infelicissimus? Anxius quocunque pergere studuisset, indeclinabilem sui facinoris proditricem ad se tenacissime conglutinatam, horrorem cunctis incutiens, comportavit. Cui interea fatigabiliter de loco ad locum vaganti quidam sibi cognitus obviavit; sed conspecto tantae horribilitatis onere pene exanimis expallescens, tandem animo recuperato, cur tam horrificae molis bajulus exstitisset percunctatus est. At ille, ut sibi familiari amico credulus cunctum hujus commachinationis ordinem referebat, et ut suae calamitatis commisertus gravedinem qua miserrime comprimebatur, a se excludere quodam modo comprobaret. Tunc ille facile suo amico posse succurrere arbitrans, arrepto gladio quem secum ferebat, morti
Abbreviated transcription (Latin):
tet tẽpus queramus ubi dis ieiunandi modi cum¬
que pausandi aptus inueniri posset locellus.
Quo inuento cũ discũberent. et cũ prioris c̃socui
nihil cõmeatus sed cũ habere conqui rerentur.
ait qui suꝑ uenit conuiator tertius. lam nunc
las siõ quiescentes de meis pransuricib. culis. post modũ
ea ratione dormiamus ut nr̃m tertius securam
uigiliam exhibeat duob ut sic gemina reuelati. cer¬
tam indño ꝓfectionẽ ꝑficiamus. Quib: hoc bonũ ẽẽ¬
consiliũ insidiose approbantib sũpsit alter deduob
consociis somnũ imaginariũ. sed tertius qui suꝑ ue¬
nit mortiferũ atq nouissimũ. nã ꝓtinus c̃tra in¬
nocentẽ consurgens ne fandissime inter emerunt:
Quoper petrato qui de mortificati cada uere ages
horribilem sarcinã propriis co apta uͥt humeris
cepitq ꝑscrutari ubi in quo libet de uobis abdito
mortificatũ ex posuis sec loco. Tandem hoc inuen¬

Expanded text:
net tempus, quaeramus ubi disjejunandi modicumnet tempus, quaeramus ubi disjejunandi modicumque pausandi aptus inveniri possit locellus. » Quo invento, cum discumberent, et cum priores consocii nihil commeatus secum habere conquererentur, ait qui supervenit conviator tertius: « Jam nunc lassi conquiescentes de meis pransuri cibusculis; postmodum ea ratione dormiamus, ut nimirum tertius securam vigiliam exhibeat duobus, ut sic gemina refoctam in Domino profectionem perficiamus. » Quibus hoc bonum consilium insidiose approbantibus, sumpsit alter de duobus consociis somnum imaginarium; sed tertius qui supervenit, mortiferum atque novissimum. Nam protinus contra innocentem consurgentes nefandissime interemerunt. 18. Quo perpetrato, quid de mortificati cadavere impiishorribilem sarcinam propriis coaptavit humeris, coepitque perscrutari, ubi in quolibet devio vel abdito mortificatum exposuisset loco. Tandem hoc inven
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ cui om̃a nihil latere .ẽ. posse ante cuius asisto
indignus altare et scãm uualt burgã cuiꝰnimiũ
compulsus suffragia requisiui menihil ficto sed ueri¬
famis a trocitas multos afflixerat. contigit duos
pauperes eandẽ famis a cerbitatẽ deloco ad locũ
deregione ad regionẽ confugert. Tuno contigit
quȩdam tertiũ de lonꝰqua patria pauperẽ illis
a sociari. quẽ unde ł ubi ꝑgere uellet in t̃̾rogan¬
tibus respondit se sic̃ plures uelle cognitũ .ẽ. scãe
uualt burge patro cinia quae siturũ. tunc illi.
Si illuc in qui unt eundi est desideriũ. habeto nos
eius dẽ itineris soci et confabulationis consotios
ut simul multe longinquitatis pericula transe¬
untes mutuis conforte ꝑur auxilus nã et nos
ad eundem locũ ire disponentes. uict̾ in opia
nimiũ c̃stricti et adhuc iei unii gradientes uixi
deponamus. et qm̃ meridiane requietionis iꝰmi¬

Expanded text:
Deum, quem nihil latere potest, ante cujus assisto, Deum, quem nihil latere potest, ante cujus assisto, licet indignus, altare, et S. Walburgam, cujus nimium compulsus suffragia requisivi, me nihil ficta sed verifamis atrocitas multos afflixerat, contigit duos pauperes eamdem famis acerbitatem de loco ad locum, de regione ad regionem confugere; tunc contigit quemdam tertium de longinqua regione pauperem illis associari: quem ubi vel unde pergeret vellet interrogantibus respondit se, sicut plures velle cognitum est, S. Walburgae patrocinia quaesiturum. Tunc illi: « Si illuc inquiunt, eundi desiderium est, habeto nos ejusdem itineris et consolationis consocios, ut simul multae longinquitatis pericula transeuntes, mutuis confortemur auxiliis. Nam et nos ad eumdem locum ire disponentes, victus inopia nimium constricti, et adhuc jejuni gradientes, vix deponamus. Et quoniam meridianae requietionis immi
Abbreviated transcription (Latin):
Contigit nimium mirabile & nis plurimorũ a ꝓba¬
tione cogitatione ualde ineredibile sed diuine
ma iestati nihil constat inpossibile nuꝑ contigit¬
in auditũ a scłi signũ dũ igitur maxima undi que
confluentiũ populorũ ad sc̃ȩ uualt burge basilicã
turba conueniret. ad fuit inter illos quidã in cog¬
nitus exul per egrini habit stans ł iacens int̃
ceteros at tonitus et instantius orauit. Quem
abb hliubila intuens inter ceteros flebilius ꝑ se¬
uerantius quae orasse admirata ad se eundem uo¬
care p̃cepit et quis ł eunde .eẽt. nimiũ curiosa in¬
t̃rogauit. Adqua ille. Gratias in quit dõ om̃i po¬
tenti agens qui me sc̃issime uirginis uualt burge
meritis de maxime confusionis scandulo indignis¬
simũ pec catorũ liberare dignatus est quod tã uos
hic modo p̃sentes quã om̃s ame potius quã ab aliis
quã mirificũ sit audire oportet. et ut me aliquis
diuinã fallere conscientiã uelle suspicctur testor

Expanded text:
Contigit nimium mirabile, et, nisi plurimorum approbaretur cognitione, valde incredibile sed divinae Majestati nihil constat impossibile, inauditum nuper a saeculo signum. Dum igitur maxima undique confluentium populorum ad S. Walburgae basilicam turba conveniret, adfuit inter illos quidam incognitus exsul, peregrini habitu stans vel jacens, qui inter caeteros attentius et instantius oravit, quem abbatissa Liubula intuens inter caeteros flebilius perseverantiusque orasse admirata, eumdem ad se vocari praecepit; et quis vel unde esset nimium curiose interrogavit. Ad quam ille: « Gratias, inquit, Deo omnipotenti ago, qui me sanctissimae virginis Walburgae meritis de maximae confusionis scandalo, indignissimum peccatorem liberare dignatus est. Quod tam vos hic modo praesentes, quam omnes a me potius quam ab aliis, quam mirificum sit, audire oportet: et, ne me aliquis divinam fallere conscientiam velle suspicetur, testor
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc igit᷑ saluberrime uocis impulsu experge¬
factus. sũma cũ celeritate adiã dictũ monaste iũ
adductũ .ẽ. Qui illie aboratione seerigens conꝑ¬
tis iuxta altart trib: matronis ad stantibus ui¬
sionẽ quã uiderat ex soluit. moxq. ut de sc̃o
nis totius usq corporeȩ ualitudinis remedio
ex quisito cũ nimia exultatione domũ incolumis
rednt et in eadem in colomitate usq ad finẽ ꝑseuera

Expanded text:
Hoc igitur saluberrimae vocis impulsu expergeHoc igitur saluberrimae vocis impulsu expergefactus, summa cum celeritate ad jam dictum monasterium adductus est, qui illic ab oratione se erigens compertis juxta altare tribus matronis astantibus, visionem quem viderat exsolvit; moxque, ut de sancto nis totiusque corporeae valetudinis remedio acquisito, cum nimia exsultatione domum incolumis rediit, et in eadem incolumitate usque ad finem vita
Abbreviated transcription (Latin):
mada dieb dũ nullius generis cibolus potu aliqua¬
tinus uesci potuisset. uectamen pedũ in cessu frau¬
deretur nisi languidus ꝑgeret quo uellet tantum
ouorũ raris meditullus modo cissimo quat leguminis
suffragio uix pendulã refocilabat anxius uitam
gerens macilentissimũ et inbecillimũ cũ uita sibi
ingrata corpusculũ n&uini ł sicert gustũ ort ulla¬
tenus contingere delectabat᷑. Tunc sibi egre
dormientes uoxblanda eũ ita a fat᷑. Cur in quit
de sidia languesceris neglecto tue ualitudinis
remedio de tua uita sic omnino disꝑas: age ergo
qđ monet iam de tui status recuperatione securu
et ad monas teriũ mouuenhem uade festinus ibiq
beatȩ uirginis adiuuaberis meritis. Cũq illuc ce¬
lerius ueneris. inuenturus es ibidem tres sc̃imonu¬
les secus altare stantesq tibi consecratũ sanguiniꝰ
ulñi de calice ꝓpinabunt. Quod dũ ab illis accrꝑis
mox edendibibendiq absq. dubitatione ulla¬
delectatio tibi a sociabitur et prosperabitur:

Expanded text:
madibus, dum nullius generis cibo vel potu aliquatenus vesci potuisset, nec tamen pedum incessu fraudaretur, nisi languidus pergeret quo vellet. Tantum ovorum raris meditulliis, modicissimoque leguminis suffragio vix pendulam refocillabat anxius vitam, gerens macilentissimum et imbecillimum cum vita sibi ingrata corpusculum, nec vini vel sicerae gustum ore ullatenus contingere delectabatur. Tunc sibi aegre dormienti vox blanda eum ita affatur: « Cur, inquit, desidia languescens, neglecto tuae valetudinis remedio, de tua vita sic omnino desperas? Age ergo, quod moneo jam, de tui status recuperatione securus, et ad monasterium Mouvenhem vade festinus, ibique beatae virginis meritis adjuvaberis. Cumque illuc celerius veneris, inventurus es ibidem tres sanctimoniales secus altare stantes quae tibi consecratum sanguinem Domini de calice propinabunt; quem dum ab illis acceperis, mox edendi bibendique absque ulla dubitatione delectatio tibi associabitur et prosperabitur. »
Abbreviated transcription (Latin):
llata est adidem monas teriũ quatdã mulier nomi¬
ne regen suuindis ita membris omnibus debilitata
ut nisi aut inue in culo aut duobus eam inflexis inter
se brachiis portantib. nullo modo uspiam trans ferri
potuisset. Quae ante altart suꝑ quo uirginis feretrũ
continebatur. asuis exposita celerrimã ad eptã est
sanitatẽ. Ita ut fine alterius ductu effica cissima
nente : Quaedam etiã mulier de uilla nuncupata
sto fonhem uocabulo geila cũ ad uenissit festas dedi¬
cationis illius aec cłae annus dies omnib. in illa
regione sollẽpnitantib. illa sola procaci animo parui¬
quẽ adtexendũ prius erectũ habuit flexis cepit tex¬
imite a quã manu tenebat intelam trans poneret
cohesit illi miserrime insertus manui glomex in¬
tu mescente toto lacerto. Sed quae adfuerant
mulier cule tẽptauer̃ in clusũ glomicẽ singillatis

Expanded text:
llata est ad idem monasterium quaedam muner, nomine Reginsundis, ita membris omnibus debilitata, ut nisi aut vehiculo aut duobus eam inflexis inter se brachiis portantibus nullo modo transferri uspiam potuisset. Quae ante altare, super quo virginis feretrum continebatur, a suis exposita, celerrimam adepta est sanitatem, ita ut sine alterius ductu per se efficacitiam mulier de villa nuncupata Stofohem, vocabulo Geyla, cum advenisset festus dedicationis illius ecclesiae annuus dies, omnibus in illa regione solemnizantibus, illa sola procaci animo parviquem ad texendum prius erectum habuit, flexis coepit texmea quam manu tenebat in tetam transponeret, inhaesit illi miserrime insertus manui glomex, intumescente toto lacerto; sed quae adfuerant mulierculae tentaverunt inclusum glomitem singillatim
Abbreviated transcription (Latin):
reret quadem nocit sibi dormienti apparuit beatis¬
simo uirgo et ut ad aeccłã pergerit imperauit. Quores¬
pondenit se algoris asperitatẽ ꝑhorrescere. Ideo que
nec a loco quietis audere se saltem erigere. Ad quẽ
illa blandis respondit uerbis uade miseue celeriter
Qm̃ ego te abhuius frigoris asterita tẽ quanunc affli¬
geris ꝓtegens calida menbra administrabo mihi quae
post ꝓreddita sanitatis mercedula scabellula quibus
adhuc incuruatur uteris artubus ad ecctã suspen¬
dere debebis. Quiquã uispigerrime adaeccłam ꝑgens
ibiq paululum cõmorans ad suũ anxius iterũ rediit
hospiciũ Mane aut̃ facto iterũ regressus ẽ. illuc
et ante sc̃ȩ uirginis feretrũ se proiciens circa t̃tiã
horã subito palpitando se cepit uolutart in pauim̃to
et ꝓtendere et scabella sine quib: nũquã sede loco trans¬
ferre potuit acsidiuinitur demanibus e uulsa ante

Expanded text:
reret, nocte quadam sibi dormienti apparuit beatisreret, nocte quadam sibi dormienti apparuit beatissima virgo, et ut ad ecclesiam pergeret, imperavit. Quo respondente se algoris asperitatem perhorrescere, ideoque nec a loco quietis audere se saltem erigere. Ad quem illa blandis respondit verbis: « Vade, miselle, celeriter, quoniam ego te ab hujus frigoris asperitate qua nunc affligeris protegens, calida membra administrabo; mihique pro redditae sanitatis mercedula scabellula, quibus adhuc uteris incurvatis artubus, ad ecclesiam suspendere debebis. » Qui quamvis pigerrime ad ecclesiam pergens, ibique paululum commoratus, ad suum anxius rediit hospitium. Mane autem facto iterum regressus illuc et ante beatae virginis feretrum se projiciens, circa tertiam horam subito palpitando se coepit volutare in pavimento et protendere, et scabellula, sine quibus nunquam se de loco transferre potuit, ac si divinitus e manibus evulsa, ante
Abbreviated transcription (Latin):
Post quã ergo scĩssime uirginis pignera supra scõ
p̃dicti monasterii altare locata sunt. sequenti noc¬
ti contigit abbatissã hl iubilã ibidem ad fuisse
Dũq. illic trib. de tenta noctib graui podagre
morbo laborans sẽ sopori de disset. astitit ei quidã
uenerande canicẽ ei clericus uuillo boldus ut
tam habuit astitit eãq conpellans ait. hliubila
milla ut quidnune ad aeccłam eundẽ .ẽ. cũ nec dum
pulsata matutinalia signa sonuerunt. Ego quippe
nec illic incessu pedum ullo modo ꝑgere ualco. nisi
aliarũ manib: deducto fuero Qui ait. Uade celeri¬
ter ne moreris. qm̃beatus uuillibolđ eandẽ cum
Quae statim acsinihil in commodi ꝑferens surrex̃.
et de loco ad locũ exiliens. ba si licã ad quã tetendit
ingressa .ẽ. diuine clem̃tiȩ atq. beatȩ uirgini gra¬
tiarũ actionis ꝑ adeptas ospitate rependit. de
straculũ dũ inter plures ad sc̃e uualt burge patrocina
confugientes uictus pariter et remedi solatũ quae¬

Expanded text:
Postquam ergo sanctissimae virginis pignora supra sanctum praedicti monasterii altare locata sunt, sequenti nocte contigit abbatissam Liubulam ibidem adfuisse; dumque illic tribus detenta noctibus, gravi podagrae morbo laborans se sopori dedisset, astitit ei quidam veneranda canitie clericus, Williboldus, uttam habuit eamque compellans ita ait: « Liubula,» Ad quem illa: « Ut quid nunc ad ecclesiam eundum est, cum necdum pulsata matutinalia signa sonuerunt? Ego quippe nec illuc incessu pedum ullo modo pergere valeo, nisi aliorum manibus deducta fuero. » Qui ait: « Vade celerius, ne moreris, quoniam Williboldus eamdem cum » Quae statim, ac si nihil incommodi perferens, surrexit, et de loco ad locum exsiliens, basilicam, ad quam tetendit, ingressa est, divinae clementiae atque beatae virgini gratiarum actiones pro adepta sospitate rependit. 12. strum, dum inter plures ad S. Walburgae patrocinia confugientes, victus pariter et remedii solatium quae