comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bit constit̾o. mag̃ꝙ ẽ ut lotus sit
consticõi. addcũ enĩ donis redime
⁊ p̃stare libertatẽ̾ cogr᷑ ap̃tore.
¶Si ñ heres s legatarꝰ rogatus
fuerit manumittere nũquidaes¬
s constitutõ ꝙ legatis ñ debitis
nec libertates possũt̃ debĩ. ma¬
gis ꝙ ẽ ut idem fauor sit oĩb¬
⁊ enũ gñalit̾ uoluit lib̾tatem
p̃starẽ quib coperẽt si adita¬
hr̃ditus tuiss. ¶ Eadem cõstitõ
ꝓsperit ut si fiscus bona admiserit
eque lib̾tate s competant ergo sue
uacent bona fiscosꝑtinentia. sui
agnou̾it cõstitõ locũ hat. cetm si ali¬
legionis bona delata sint idẽ erit
delit lib̾tatẽ dicemꝰ non ⁊pet̾e
nis fid̾i cõmissariam. hec enĩcom¬

Expanded text:
bit constitutio? magisque est, ut locus sit constitution‹i›: addictis enim bonis redimere et praestare libertatem cogitur a praetore. Si non heres, sed legatarius rogatus fuerit manumittere, numquid cesset constitutio, quod legatis non debitis nec libertates possunt deberi? magisque est, ut idem fauor sit: omnibus enim generaliter uoluit libertatem praestare, quibus competeret, si hereditas adita fuisset. Eadem constitutio prospexit, ut, si fiscus bona admiserit, aeque libertates competant: ergo siue iacent bona fisco spernente siue adgnouerit, constitutio locum habet. ceterum si ali caducis legionis bona delata sint, idem erit dedit libertatem, dicemus non competere, nisi si fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
demũ ei ꝯpetiturũ lib̾tatẽ cũ exti¬
terit lib̾tatis cõdictio ꝙ magis ent
ꝓbandũ. additis itaq bonis directe
lib̾tates pure date statĩ cõpetũt ex di¬
e cũ. uenerit condicionales cũ cõditõ
exstitit non erit ab re existimare. ⁊̃
pendente cõdicõne lib̾ratis licet õs
sub ꝯdicõne date sunt cõstitutõnẽ

Expanded text:
demum competitura libertate, si exstiterit condicio? quod magis erit probandum. addictis itaque bonis directae libertates pure datae statim competunt, ex die, cum dies uenerit, condicionales, cum condicio extiterit: nec erit ab re existimare etiam pendente condicione libertatium, licet omnes sub condicione datae sint, constitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
cum uͦbiꝙe desiat ex pͥma cã possid̾e̾
qͥ p̃cario ult hr̃e. ¶Si ex .x. seruiᷤ
quos emeram aliquos puẽ. aliẽnos
⁊ qui sint sciam reliquos insucapiam
cy si ignorem q̃ui sint sciam reliqͦs

Expanded text:
cum utrubique desinat ex prima causa possidere, qui precario uult habere? Si ex decem seruis, quos emerim, aliquos putem alienos et qui sint sciam, reliquos usucapiam: quod si ignorem, qui sint alieni, neminem
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃.ł Cum possõr. unus expe¬
diendi negotii cũ tributoꝵ iure
cõuenitur adu̾sus ceteros quoꝵ eq̃
p̃dra tenentur ei qui cõuentus ẽ
rant. nec mutilit̾ actõnes p̃stane¬
rint. Nam ⁊ si fiscus pecuniã suã
recuꝑauerit. qr nõuim uenditoꝵ
tributoꝵ ex cãfid̾i ꝯmissui p̾dia
restitu̾it c acciones ex diui pii
antonii. Nãteris hñt̃ qmͣ legato
qͦ soluto locũ hr̃e uoluit ꝓ petuni¬
a tubuti ꝙ sua die ñ est redditum
qͦ minꝰ p̃diũ iure pignoris dĩstra¬
hatur oblata moratoria cautio sĩ
admittitur. nec audietur legata¬
riꝰ contradicens obtributa
p̃t̾iti temꝑis ꝙ haberes soluendo
sit ⁊ is qͥ tr̾ibutis recipiendis p̃põitꝰ
fuerat.

Expanded text:
rum.Cum possessor unus expediendi negotii causa tributorum iure conueniretur, aduersus ceteros, quorum aeque praedia tenentur, ei qui conuentus est rant. nec inutiliter actiones praestantur, tametsi fiscus pecuniam suam reciperauerit, quia nominum uenditorum tributorum ex causa fideicommissi praedia restituunt, actionem ex divi Pii Antonini litteris habent, quam legato quoque soluto locum habere voluit. Pro pecunia tributi, quod sua die non est redditum, quo minus praedium iure pignoris distrahatur, oblata moratoria cautio non admittitur: nec audietur legatarius contradicens ob tributa praeteriti temporis, quod heres solvendo sit et is, qui tributis recipiendis praepositus fuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
Unicipem aũ natiuttas̃
uĩ manumissio. aũ ado¬
ptio.⁊ ꝓpͥe quidẽ muni
ut munera nobiscũ fac̾ent. s nc̃ ab¬
usiue municipes dm̃is. siũ cuiꝰtũ ciui¬
tatis ciuos u̾t puta campanos qdͥex ou
teolana ecĩ municipes campanꝰ ẽ. nisi
forte pͥuilegio aliquo mr̃na origo cẽ¬
seturͦ. tunc enĩ mr̃ne orignus erit mu¬
icipes ut puta iliensib cõsessũ est
ut qui mr̃e iliensi fiet eoꝵ municr̃s
⁊̃ iam delphis hoc idem tributũ et
conseruatũ c̃. celsus ã refert ponti¬
ficis ex bñficõ pompeii magni ꝯpe¬
tere. ut qui pontica mr̃e natus est¬
solos ꝑtinere quidã putant quorum
snũam celsus ñ ꝓbat. n enĩ debuis¬
se caueri uti uulgo q̃situs mris ꝯdici¬
onẽ seq̃retur qmͣ enĩ aliam originẽ̾
ͥ hãt. s ad eos qui ex diu̾saꝵ cuuitatũ

Expanded text:
unicipem aut natiuitas facit aut manumissio aut adoptio.Et proprie quidem municciuitate‹m›, ut munera nobiscum facerent: sed nunc abusiue municipes dicimus suae cuiusque ciuitat‹i›s ciues, ut puta Campanos, Puteolanteolana, aeque municeps Campanus est, nisi forte priuilegio aliquo materna origo censeatur: tunc enim maternae originis erit municeps. ut puta Iliensibus concessum est, ut qui matre Iliensi est, sit eorum municeps. etiam Delphis hoc idem tributum et conseruatum est.Celsus etiam refert Ponticis ex beneficio Pompeii Magni competere, ut qui Pontica matre natus essolos pertinere quidam putant. quorum sententiam Celsus non probat: neque enim debuisse caueri, ut uolgo quaesitus matris condicionem sequeretur quam enim aliam originem hic habet?: sed ad eos, qui ex diuersarum ciuitat
Abbreviated transcription (Latin):
uł statĩ dari pͣ. totũ enĩ medium
tp̃s ad soluendũ ꝓmissori lib̾m re¬
linqui intelłr.
uum ꝓmissor recte ticio dabit. ¶Si
fideuissor ꝓcuratori creditoris sol¬
uit. et c̃ditor post tp̃s quo lib̾ari si¬
deuissor iussit pot̾it ratũ huit tñ

Expanded text:
vel statim dari potest: totum enim medium tempus ad solvendum promissori liberum relinqui intellegiuum promissor recte Titio dabit. Si fideiussor procuratori creditoris solvit et creditor post tempus, quo liberari fideiussor poterit, ratum habuit, t
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Creditorẽ in possõnem
rerũ debitoris misso. curator ꝯstitui
d. si ei q̃dam accõnes ꝑiture sunt:
¶Datur in creclitorẽ accõ q̃ ĩ possõ¬
nẽ missus ẽ. de eo ꝙ ĩ bonis debito
ditore.
in possõnẽ rerũ debitoris mittã¬
tur. nec cortũpant᷑ rõnes uni ħ
negotiũ a creditorib ẽẽ dandũ cp̃
iaior ꝑs creditorũ eleg̾it. ego

Expanded text:
um. Creditore in possessionem rerum debitoris misso curator constitui debet, si quaedam actiones periturae sunt. Datur in creditorem actio, qui in possessionem missus est, de eo quod ex bonis debitorditore. in possessionem rerum debitoris mittantur, n‹e› corrumpantur rationes, uni hoc negotium a creditoribus esse dandum, quem maior pars creditorum eleg
Abbreviated transcription (Latin):
Qauł. ł Cum unus ex credi¬
torib postulat ĩ bona debitoris
se mitti. qrͣ utrũ solũ isqui pe¬
tit possid̾e pot̾. an cũ unus petitꝰ
⁊ p̾tor ꝑmiserit omĩb creditoribꝰ
aditus sit. ⁊ cõmodiꝰ dr̃ cũ p̃tor ꝑ
tentis qmͣ creditorib. ⁊ ĩ rem̃. ꝑ¬
missũ iud̾i. ꝙ et lab̾o putat. nec
iudebitur lib̾a ꝑsona acquirere
alii qr nec sibi quicqm᷑ adquir̃
cui p̃tor ꝑmirtit. S si aliquid
ex ordine facit ⁊ id̾o cet̾is quo
ꝓdest. ¶Plane si is postulau̾it qui
creditor. non ẽ. minime dicendũ est
debitũ suũ. cet̾i enĩ pot̾unt patẽ bõꝵ
uendicõnẽ. ¶Is qui possidere iube¬
turꝰ. eo loco iussus uidetur̾ curꝰ cura ad
iubentẽ ꝑtinz. ¶ Si pp̃ nat᷑am rei
ueluti si p̃cdiũ mundatũ sit aũ pp̃
latronũ potentiam ñ pot̾ possideri

Expanded text:
um. Cum unus ex creditoribus postulat in bona debitoris se mitti, quaeritur, utrum solus is qui petit possidere potest, an, cum unus petit et praetor permisit, omnibus creditoribus aditus sit. et commodius dicittentis, quam creditoribus et in rem permissum uideri: quod et Labeo putat. nec uidebitur libera persona adquirere alii, quia nec sibi quicquam adquirit, cui praetor permittit, sed aliquid ex ordine facit: et ideo ceteris quoque prodest. plane si is postulauerit, qui creditor non est, minime dicendum est debitum suum: ceteri enim poterunt peragere bonorum uenditionem. Is, qui possidere iubetur, eo loco iussus uidetur, cuius cura ad iubentem pertinet. Si propter naturam rei ueluti si praedium inundatum sit aut propter latronum potentiam non potest possidere,
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ł Si in indiciũ actũ sit. usn¬
reꝙ sole petite fr̃ ñ est uerendũ. ne no¬
ceat rei iudicate exceptb̾. cura sortis
peticõnẽ. Quia enĩ ñ cõpetit nͨ oppo¬
sita nocet eadẽ erut ⁊ siquis ex bone
fid̾i iudicõ uelit usuras tm̃ ꝑseͥ. nh̃¬

Expanded text:
. Si in iudicio actum sit usuraeque solae petitae sint, non est uerendum, ne noceat rei iudicatae exceptio circa sortis petitionem: quia enim non competit, nec opposita nocet. eadem erunt et si quis ex bonae fidei iudicio uelit usuras tan
Abbreviated transcription (Latin):
est posse q̃ri quid dicitꝰ in fraudem
creditoꝵ alienatũ reuocari posse.
siidem fint creditores. ⁊ si unus cdi¬
tor sit ex illis qui fraudati sũt siue
solus tunc fuit sui cũ cet̾is sat̃ftm̃
est hic solus remansit ꝓbandũ esse
ad huc actioni fore locũ. ¶ Illud ter¬
te sufficit. ⁊ si unũ scit creditorẽ frau
dari cet̾os ignorau̾it fore locũ actio¬
ni. Quid ergo si ei quẽ quis scit frau
dari sat fcm̃ est ñquid deficiat actio.
¶Quia qui suꝑsunt ñ sũt frauda¬
ti. et hoc puto ꝓbandum. ñ tñ si
dicat aliquis offero ꝙ debetur ei
quẽ scio creditorẽ audiendꝰ er̃ ut
actionẽ eludat. ¶Si fraudator
hredem habuit ⁊ hrlis. bona uenie¬
rint ¶ non ÷ in bonis de quib agit᷑
fcm̃. et id̾o cessat hec actio. ¶ Si
quid infraudem creditoꝵ fecit fi¬
lius qui se pot̾at abstinere. ⁊ ĩ inte¬
grum sit restitutꝰ ꝙ se miscuerat

Expanded text:
eri, quod dicitur in fraudem creditorum alienatum revocari posse, si idem sint creditores: et si unus creditor sit ex illis, qui fraudati sunt, sive solus tunc fuit sive, cum ceteris satisfactum est, hic solus remansit, probandum esse adhuc actioni fore locum. Illud certe sufficit, et si unum scit creditorem dari, ceteros ignorauit, fore locum actioni.Quid ergo, si ei, quem quis scit, satisfactum est? numquid deficiat actio, quia qui supersunt, non sunt fraudati? et hoc puto probandum: non tamen si dicat aliquis: 'offero, quod debetur ei, quem scio creditorem', audiendus erit, ut actionem eludat.Si fraudator heredem habuit et heredis bona uenierint, non est in bonis quibus de agitur factum et ideo cessat haec actio.Si quid in fraudem creditorum fecerit filius, qui se poterat abstinere, et in integrum sit restitutus, quod se miscuerat
Abbreviated transcription (Latin):
est non teneri qr dolus ei dũ taxat no¬
tere debeat qui eum admisit ꝙ̃ad̾ dix¬
imus non ceneri eũ si ab ip̃o debito¬
re ignorans emerit. Is aũ qui dolom
emit bona fide aut ementi uendidit
in solidũ p̃ciũ rei ꝙ accepit tenebit᷑.¬
lp̃. łNit p̃tor que luciꝰ ticiꝰ cã
fraudandi. sciente te in bonis quib
de ea re agitur: fecit ea illi si eo noĩe ꝙ
cum de ea re de qua agitur exꝑumdi
pot̾as ẽ restituas int̾dũ tã cognita. et
si scientia non sit ĩfcm̃ accionẽ ꝑmit

Expanded text:
eneri, quia dolus ei dumtaxat nocere debeat, qui eum admisit, quemadmodum diximus non teneri eum, si ab ipso debitore ignorans emerit: is autem, qui dolo malo emit, bona fide autem ementi uendidit, in solidum pretium rei, quod accepit, tenebit.Ait praetor: 'Quae Lucius Titius fraudandi causa sciente te in bonis, quibus de ea re agitur, fecit: ea illis, si eo nomine, quo cum de ea re, qua de agitur, experiundi potestas est, restituas. interdum causa cognita et si scientia non sit, in
Abbreviated transcription (Latin):
criptũ ẽ. eoq iure utimur. ¶ Qd̃
ait p̃tor sciente te sic accipimꝰ te cõsci¬
o.⁊ fraud̃ ꝑticipante. Non enĩ si sĩ¬
plicit᷑ scio illũ creditorẽs hre. hoc suf.¬
ficit ad contendendũ teneri eũ ĩ fcm̃
actõne. S ita si ꝑticeps fraudis est:¬
siquis ꝑticeps quidem ñ fraudis fu¬
erit u̾nitñ uendente debitore testato
ouentus est acreditorib ne emeret:
an sfcm̃ accõne teneatur si comꝑaue¬
rit ⁊ mag̃ ẽ ut tenĩ debeat. ñ enim
caret fraude qͥ ꝯuentus testato ꝑse¬
uerat. alias aũ qui scit alicỹ credito¬
rem hr̃e si cũ eo cõtrahat simpliciter
sine fraudis conscĩa non uidetur
actõne ten̾i. ¶Ait p̃tor sciente te
.u eo qui ꝯueniet᷑ actione. Quid er¬
go si tutor forte pupilli scit. ip̾e pu¬
pillus ignoranit. uideamꝰ an actioni
locus sit ut scientia tutoris noce¬
at idem ⁊ in curatore furiosi ⁊ ado¬
lescentis. ⁊ putẽ hactenus istis noc̾e
scientiã tutoꝵ uł curatoꝵ qͣtenus

Expanded text:
criptum est eoque iure utimur.Quod ait praetor 'sciente', sic accipimus 'te conscio et fraudem participante': non enim si simpliciter scio illum creditores habere, hoc sufficit ad contendendum teneri eum in factum actione, sed si particeps fraudis est.Si quis particeps quidem fraudis erumtamen uendente debitore testato conuentus est a creditoribus, ne emeret, an in factum actione teneatur, si comparauerit? et magis est, ut teneri debeat: non enim caret fraude, qui conuentus testato perseuerat.Alias autem qui scit aliquem creditores habere, si cum eo contrahat simpliciter sine fraudis conscientia, non uidetur hac actione teneri.Ait praetor 'sciente te eo, qui conuenietur hac actione. quid ergo, si forte tutor pupilli scit, ipse pupillus ignorauit? uideamus, an actioni locus sit, ut scientia tutoris noceat: idem et in curatore furiosi et adulescentis. et putem hactenus istis nocere conscientiam tutorum siue curatorum, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
amp̃ .ł. Sanctio legum q̃
houissime certam penam ge¬
legis preceptis non tempera¬
uerint ad eas species pertine¬
re non uidetur quibus ipsa
lege specialiter addita est
nec ambigiturꝰ si in cet̾o omi
iure speciem generi deroga¬
re. nec sane ueri simile est
delictũ unum eadem iege
uanis estimationibus cober¬
cero.
legum pene moliende sunt
potius quam asperande.
ultra administrationis sue
tempus intercidere. alioqͥn
aire sua uti non potest.
Iͥdem . R. eum qui suo adm¬
isso decurionis filii honorẽ
amisit non posse in penis e¬
ustandis decurlonis filii ho¬
norem uendicarez De bonis
dampnatorum

Expanded text:
Sanctio legum, quae nouissime certam poei praeceptis legis non obtemperauerint, ad eas species pertinere non uidetur, quibus ipsa lege poena specialiter addita est. nec ambigitur in cetero omni iure speciem generi derogare, nec sane uerisimile est delictum unum eadem lege uariis aestimationibus coerceri.legum poenae molliendae sunt potius quam asperandae.ultra administrationis suae tempus interdicere alicui arte sua uti non potest". Idem respondit eum, qui suo admisso decurionum honorem amisit, non posse in poenis evitandis decurionis filii honorem vindicare. XX DE BONIS DAMNATORVM
Abbreviated transcription (Latin):
op̃ .ł. Quamuis ꝙ in lictore .p.
lib in mari exstruxerimꝰ nm fiat.
Tñ dec̾tũ p̾toris adhibendũ est
ut id face̾ liceat. immo ⁊̃ manu
ꝓhibendus. si cũ ĩ cõm᷑ cetõꝵ id fa¬
ciat. Nam cuiiẽ eũ actõnẽ deficiẽ

Expanded text:
o Quamvis quod in litore publico vel in mari exstruxerimus, nostrum fiat, tamen decretum praetoris adhibendum est, ut id facere liceat: immo etiam manu prohibendus est, si cum incommodo ceterorum id faciat: nam civilem eum actionem de facie
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃.l.Ait p̃tor uti ex lege loca¬
tignis sũ conductõis suꝑficie qͣde a¬
gitur. nͨ ui nec clam. nẽt p̃cario alt̃
ab altero fruemini qͦminꝰ fruami
ni fieri ueto. s quaalia actõ de suꝑ¬
ficie postulabitur cã ꝯgnita iudr¬
ciũ dabo. ¶Qui suꝑficiem in ali¬
eno solo ht̃. ciuili actcone subiuxid̃
est. Nam si conduxit suꝑficiem ex
tonducto est. Si emit exempto a¬
gere cũ dño soli pot̾. ⁊ enĩ si ipse
eum ꝓh̾at ꝙ sua int̾ est agendo
oseciu̾itur.si aũ ab alio ꝓhibeat᷑
p̾̃stare ei accõnes suas dñs debet
erat an locatio existeret. et quia
meliꝰ est possidere pocius ꝙͣ in
ꝑ sonã exꝑiri hoc interdictum ꝓpp¬
nere.⁊ qĩ in rem accõnẽ polliceri.
ꝙ p̾tor eũ qui sr̃ficic̾ petit ueluti
uti possidetis in t̾clicis. n exigitꝰ
ab eo qͣlẽ cãm possidenti h̾ãt unũ
tm̃ requirit. nũ forte ui. aut clam

Expanded text:
Ait praetor: "Vti ex lege locationis sive conductionis superficie, qua de agitur, nec vi nec clam nec precario alter ab altero fruemini, quo minus fruamini, vim fieri veto. si qua alia actio de superficie postulabitur, causa cognita dabo". Qui superficiem in alieno solo habet, civili actione subnixus est: nam si conduxit superficium, ex conducto, si emit, ex empto agere cum domino soli potest. enim si ipse eum prohibeat, quod interest agendo consequetur: sin autem ab alio prohibeatur, praestare ei actiones suas debet dominus ncertum erat, an locati existeret, et quia melius est possidere potius quam in personam experiri, hoc interdictum proponere et quasi in rem actionem polliceri. praetor eum, qui superficiem petit, ueluti ‹uti› possidetis interdicto, neque exigit ab eo, quam causam possidendi habeat: unum tantum requirit, num forte ui
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝑficie dabit᷑. petitori qͦ
in suꝑficiem dari. ⁊ qͣi usũ ftuc¬
tum. siie usum qsñdam ine̾e̾ ⁊ ostitu¬
i posse ꝑ utiles accõnes credendũ
est. S et tradi posse intelligendũ
est ut ⁊ legari ⁊ donari possit. et
si duob sit cõmiis ⁊̃ utile coi
diuidundo iudiciũ dabunꝰ. ¶ Sex¬
uitutes quoq p̃torio iure cõstitu¬
entur ⁊ ipẽ ad exemplũ earum q̃¬
⁊ ip̃o iure cõstitute sunt utilibus
accionib petent᷑. s et int̾dictũ de

Expanded text:
de superficie dabitur, petitori quoque in superficiem dari et quasi usum fructum siue usum quendam eius esse et constitui posse per utiles actiones credendum est. Sed et tradi posse intellegendum est, ut et legari et donari possit. Et si duobus sit communis, etiam utile communi diuidundo iudicium dabimus. Seruitutes quoque praetorio iure constituentur et ipsae ad exemplum earum, quae ipso iure constitutae sunt, utilibus actionibus petentur: s
Abbreviated transcription (Latin):
locatõnis. ⁊ Ita pomp̃. quoq ꝓbat.
¶Creditores missos ĩ possõne rei
seruande cã. int̾clcõ uti possidetis
uti ñ posse. ⁊ nũito qr ñ possident:
missi sunt in possõne dicendũ est.
¶Si uicinus meus in pariete mõ
tum uti possidetis mͥ efficax est ut
ea tolłe compellat᷑. ¶Non uideor
ui possid̾e si ab eo quẽ scirem ĩ pos¬
soñe esfe fundũ accipiam. ¶ In hoc
int̾tlicto sũma ꝯdempnationis re
feitur ad rei ip̃ius estimatõnẽ qnͣti
res est sic accipimus qnͣti uniꝰ cuiꝰtꝑ
int̾est possõnẽ retinere. Siui añt

Expanded text:
ationis: et ita Pomponius quoque probat. Creditores missos in possessionem rei seruandae causa interdicto uti possidetis uti non posse, et merito, quia non possident: missi sunt in possessionem, dicendum est. Si uicinus meus in parte ‹in paa, 'uti possidetis' mihi efficax est ut ea tollere compellatur. Non uideor ui possidere, qui ab eo, quem scirem ui in possessionem esse, fundum accipiam. In hoc interdicto condemnationis summa refertur ad rei ipsius aestimationem. 'quanti res est' sic accipimus 'quanti uniuscuiusque interest possessionem retinere'. Seruii autem
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ł Si duo possideant solidum
indeamus quid sit dicendũ ꝙ qͣliter
sideo ex iusta cã tu ui aũ clam si a
me possides suꝑior sum int̾clicto. Si
uõ non ame neut̃ nr̃m uncetur
nam. ⁊ tu possides et ego. ¶ Noc ĩ¬
terdictũ duplex ẽ. ⁊ hui quib cõmpe¬
tit. et actores ⁊ rei funt ¶ Hoc int̾¬
dictũ sufficit ei qui edificare in suo
ꝓhabetur. hoc ⁊ enĩ uideris mͥ possõ¬
nis cõtrou̾siam fac̾e gͥ prohibes mẽ
uti mea possõne. ¶Cum ĩquilinus¬

Expanded text:
m. Si duo possideant in solidum, uideamus, quid sit dicendum. quod qualiter sideo ex iusta causa, tu ui aut clam: si a me possides, superior sum interdicto, si uero non a me, neut‹er› nostrum uincetur: nam et tu possides et ego. Hoc interdictum duplex est et hi, quibus competit, et actor‹e›s et rei sunt. Hoc interdictum sufficit ei, qui aedificare in suo prohibetur: etenim uideris mihi possessionis controuersiam facere, qui prohibes me uti mea posse
Abbreviated transcription (Latin):
b meis in edes tuas ꝓtectũ habeo
int̾clicis mecũ s eũ locũ possideam᷑
qͥ ꝓtecto teget᷑. an qͦ faciliꝰ possim
atis.: si supra eles qͣs possideo
cenaculum ẜit in quo altris ẽi dñs mo¬
retur int̾clicto uti possidetis me uti
posse. Labeo ait nõ eũ cͥ ĩ cenacło
morareturꝰ. semꝑ enĩ suꝑficiẽ solo ce¬
dere. Plane si cenatulũ ex .p. aditũ
habeat. ait lab̾o uideri. ñ habeo
edes possideri qui ut̾i possidetis .g̾c.¬
adu̾sus aliũ qmͣ adu̾su suꝑficiariũ
potõr erit ᷑ int̾clicto uti possidetis. S⁊

Expanded text:
in aedes tuas proiectum habeo: interdicis mecum, si eum locum possideamus, qui proiecto tegetur. an, quo facilius possim d si supra aedes, quas possideo, cenaculum sit, in quo alius quasi dominus moretur, interdicto uti possidetis me uti posse Labeo ait, non eum qui in cenaculo mo‹re›tur: semper enim superficiem solo cedere. plane si cenaculum ex public‹o› aditum habeat, ait Labeo uideri non ab eo aedes possideri, qui κρύπτας possideaduersus alium quam aduersus superficiarium potior erit interdicto uti possidetis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hĩtaret. s ne possid̾et. ¶ Itẽ ui¬
deamus si accoruicini tui ex fũdo
tuo uites in suas arbores tnͣsclux̃
ꝙ iuris sit. et ait põp̃. posse de
nũciare ei ut uices pretid̾et. Id
ꝙ lab̾. scribit. aut uti eũ deb̾e int̃¬
dicto. uti possidetis de eo loco quo
radices continent᷑ uicũ nã si tibi
uim fec̾it quominꝰ eas ustes uel
p̃cidas. uł tranducas. uim tibi fa¬
cere uidetur qͦminꝰ possideas. ⁊ enĩ¬
quid põp̃. ¶Item iudeamus si ꝓ¬
iectõ supͣ incini solum ñ iure habe¬
ri dicatur.an int̾tlictũ uti posside¬
tis sit utile alt̾i adu̾sus altm̃. ⁊ est
ap̃ cassiũ relatũ ut̾q ẽẽ inułe. qr
alt̃ solũ possid alt̾ tum ecłib suꝑ

Expanded text:
ne habitaret, sed ne possideret. Item uideamus, si auctor uicini tui ex fundo tuo uites in suas arbores transduxit, quid iuris sit. et ait Pomponius posse te ei denuntiare et uites praecidere, idque et Labeo scribit, aut uti eum debere interdicto uti possidetis de eo loco, quo radices continentur uitium: nam si tibi uim fecerit, quo minus eas uites uel praecidas uel transducas, uim tibi facere uidetur, quo minus possideas: eteniquit Pomponius. Item uideamus, si proiectio supra uicini solum non iure haberi dicatur, an interdictum uti possidetis sit utile alteri aduersus alterum. et est apud Cassium relatum utrique esse inutile, quia alter solum possidet, alter cum aedib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙꝓͣuis u̾bis ħ expͥmi possit ħ. Set¬
plures admittũt accõnes. s ñ posse
omnib uti ꝓbatũ ẽ. nam si ex
una obligd̾ne pluros actiones
nascunt᷑. Una tm̃mꝰ non omib utẽ¬

Expanded text:
uis uerbis hoc exprimi possit.Sed etplures admittunt actiones, sed non posse omnibus uti probatum est: nam si ex una obligatione plures actiones nascantur, una tantummodo, non omnibus uten
Abbreviated transcription (Latin):
rumpit seremissiꝰ puniri solet
ut ad tempꝰ relegentur nec bo¬
na illis auferantur.
diccũ incid̾e dicendũ ñ est qñ fal¬
si cͥmine uix possit tenerl cuĩ do¬
lus.m. in eam etatẽ non cadetꝰ¬
¶Si ei filio qui ap̃ hostes ẽ asscͥp¬
ser̃it pat̾ legatũ dicendũ esb re¬
existimetur. S et si mancipato
filio asscribat recte id faciat. It̃
in adoptione data. Itẽ ñ seruo cui
moram fecit in fid̾i ꝯmissariali¬
b̾tate p̃standa ad scmpsorit dicẽ¬
dũ est exͣ sententiã. S.s. euꝰ ẽe¬

Expanded text:
rumpit. sed remissius puniri solent, ut ad tempus releg‹e›ntur nec bona illis auferantur. dictum incidere dicendum non est, quoniam falsi crimine uix possit teneri, cum dolus malus in eam aetatem non cadit.Si ei filio, qui apud hostes est, adscripserit pater legatum, dicendum est reexistimatur.Sed et si emancipato filio adscribit, recte id faciet: item in adoptionem dato.Item si seruo, cui moram fecit in fideicommissaria libertate praestanda, adscripserit, dicendum est extra sententiam senatus
Abbreviated transcription (Latin):
bit. adimendo qͦ aliquid incidere
in penam d quasi sibi aliquid de¬
derit ueluti si seruo legato sibi
ea deniq manumisso lib̾tatẽ su¬
aꝑ manu ademerit ħ ita si uolsĩ¬
tate destatoris ademerit. Nam
si ignorante eo libertas uale¬
bit. Itẽ si rogatus restitu̾e le¬
gatum sibi adscriptũ fid̾i ꝯmis¬
¶Item non continetur u̾bis s̾¬
utis qui alieno testõ fid̾i ꝯmis¬
sãm libertatẽ sibi adscripsit
s de ħ pot̾ hesitari. qm̃ ut supͣ
diximꝰ. Senatus ita demũ ei qͥ

Expanded text:
bit.Adimendo quoque aliquid incidere in poenam debet, quasi sibi aliquid dederit: ueluti si seruo legato sibi eodemque manumisso libertatem sua manu ademerit hoc ita, si uoluntate testatoris ademerit: nam si ignorante eo, libertas ualet: item si, rogatus restituere legatum sibi adscriptum, fideicommisItem non continetur verbis servus, qui alieno testamento fideicommissam libertatem sibi adscripsit. sed de hoc potest haesitari, quoniam, ut supra diximus, senatus
Abbreviated transcription (Latin):
in hos uaria statuitur. Nam płm
si negotiantes sut̃ negotiatione
ri solent honestiores huiliores ad
opus .p. dãr. ¶ Honerant anno¬
nam ⁊̃ statu̾e adult̾ine de qͥbus
ꝓposuit. quo edicto penã legis cor¬
melie ĩ eos statuit. ꝑinde ac si lege
team̃taria quid cestmñ falsũ scrip¬
sisset signass recitass dampnatus
eẽt. s et diuus adrianus ei qͥ fal¬
sacculo artẽ ex̃centes ꝑtẽ subdu¬
cunt. ꝑtẽ subtrahũt. Itẽ qͥ die¬
tarii applłantur. hoc est hn qui

Expanded text:
in hos varie statuitur: nam plerumque, in hos varie statuitur: nam plerumque, si negotiantes sunt, negotiatione ri solent, humiliores ad opus publicum dari. Onerant annonam et‹i›am staterae adulterinae, de quibus oposuit, quo edicto poenam legis Corneliae in eos statuit, perinde ac si lege testamentaria, quod testamentum falsum scripsisset signasset recitasset, damnatus esset. Sed et diuus Hadrianus eum, qui falsacculos artes exercentes partem subducunt, partem subtrahunt, item qui derectarii appellantur, hoc est hi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̾.ł. Sub p̃cextu religionis uł
lub sp̃e soluendi uoti cetus illicitꝰ
nec a ueteranis temptari oꝑ.
lade hp̃ditatis iudicia accus atio¬
nẽ quidẽ hãrit. s non sũt pu.¬
arc̃.LDiuus seuerus ⁊ anto¬
nius rescͥpsert᷑ eamq data oꝑa
ab egit a p̃side in tẽporale exili¬
um dandam indigrũ enĩ usd̾r
pot̃ impune eam maritũ iabis
fraudasse.
ip̃.ł. In eũ cuiꝰ instinetum
adinfamandũ drũ seruus ad
statuã ꝯfugisse. ꝯꝑatus erit p̃t̾
corrupti serui accionẽ q̃ ex edcõ
ꝑpetuo cõpetit se u̾e̾ aĩadu̾titur.
dem.ł. In nouã attemptare
⁊ uexare.ł maxiẽ dardanarii solẽt
quoꝵ auaricie obuiam it̾m est.
tam mandatis ꝙͣ cõstitutõibꝰ. Mã¬
debes custodire. ne tardanarii il¬
lius mercis sint. ne aut ab hiis
qui coemptas m̃ces ppͥmũt. aut
locupletiorib qͥ fructus suos e¬
quis p̃ciis uend̾e nollent. dũ mi¬
nus uberes ꝓuectus expectant.¬
ne annoĩa hon̾eturꝰ. pena autẽ

Expanded text:
. Sub praetextu religionis uel sub specie soluendi uoti coetus illicit‹o›s nec a ueteranis temptar‹i› opolatae hereditatis iudicia accusationem quidem habent, sed non sunt puarum. Diuus Seuerus et Antoninus rescripserunt eam, quae data opera abegit, a praeside in temporale exilium dandam: indignum enim uideri potest impune eam maritum liberis fraudasse.is. In eum, cuius instinctu ad infamandum dominum seruus ad statuam confugisse compertus erit, praeter corrupti serui actionem, quae ex edicto perpetuo competit, seuere animaduertitur.. Annonam adtemptare et uexare uel maxime dardanarii solent: quorum auaritiae obuiam itum est tam mandatis quam constitutionibus. mandebebis custodire, ne dardanarii lius mercis sint, ne aut ab his, qui coemptas merces supprimunt, aut a locupletioribus, qui fructus suos aequis pretiis vendere nollent, dum minus uberes proventus exspectant, annona oneretur". poena autem
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terea crimina ã ad exefũtõnẽ
p̃łidis ꝑtinent. ut puta sic̾is
instrumenta sua ꝓdita ẽẽ di¬
cat. Nam hꝰ rei executio p̃fcõ
urbis a diuis fr̃ĩbus data est
possussent q̃ res tm̃ timorẽ hnũt
ut nemo ad eum agrũ accede̾ aude¬
at crudolitatẽ timens. eoꝵ qui sco¬
pulos inorii fecerunt hnͣc rem p̃si¬
des exequi solent gͣuit̃ us ad pe
ꝯminatur. ¶ In egypto d comata
rumpit. ł dissoluit hui ss̃ agg̾es
qui quidẽ solent acħͣ in lotitam
⁊ metallo qͥdẽ scd̾m suam digͥtatẽ.
Siquis arbores siccomoꝵ excid̾it.
Nam ⁊ ħ res uendicatur exͣ ordiuẽ
nõ leui pena. icuco qͥ hee arbores
colligũtur. agg̾es in loticos ꝑ quos
int̾menta nili dispensant᷑. ⁊ coher
ĩ agg̃ib fu̾it plecti efficiũt. eos qͥĩ
id admiserũt.
auł. ł. In circulatores qui ser¬
pentes cutunferũt. ⁊ ꝓponũt. si cui
obeoꝵ metũ dampnum datũ ẽ ꝓ
modo admissi accio dabit᷑. De repul

Expanded text:
praeterea crimina, quae ad ex‹e›cutionem praesidis pertinent: ut puta si quis instrumenta sua prodita esse dicat: nam huius rei ex‹e›cutio praefecto urbis a diuis fratribus data est. posuissent: quae res tantum timorem habet, ut nemo ad eum agrum accedere audeat crudelitatem timens eorum qui scopelismon fecerunt. hanc rem praesides exequi solent grauiter usque ad plibro. In Aegypto qui chomata rumpit uel dissoluit hi sunt aggeres, qui quidem solent aquam Niloticam et metallo quidem secundum suam dignitatem. si quis arborem sycaminonem exciderit, nam et haec res uindicatur extra ordinem non leui poena, idcirco quod hae arbores colligunt aggeres Niloticos, per quos incrementa Nili dispensantur et coercin aggeribus fiunt, plecti efficiunt eos, qui id admiserint.um. In circulatores, qui serpentes circumferunt et proponunt, si cui ob eorum metu‹m› damnum datum est, pro modo admissi actio dabitur. DE SEPUL
Abbreviated transcription (Latin):
fũt donata et conualuiss ⁊ donator
accõnẽ de peculio cũ prẽ hãt. ait siꝰ
cepiss et in adoptõnẽ se ded̾it res ip¬
sa a donatore repenitur. nͨ huic sunilis
ẽ c̃ qͥ rem ꝙꝑͣ mortis cã acceꝑat alis por¬
ro decłit. nam donator huic ñ rẽ. set
p̃ciũ eis condicet.¬

Expanded text:
set, donator actionem de peculio cum patre habet: at si cepisset, in adoptionem se dederit, res ipsa a donatore repetitur. nec huic similis est is, qui rem, quam mortis causa acceperat, alii porro dederit: nam donator huic non rem, sed pretium eius condice
Abbreviated transcription (Latin):
qõ hñda non esp. ut diũ piꝰ
rescripsit. S nec de statu lib̾o
in pecuniariis causis q̃o hñ
ut diuus pł celso iubentia¬
no rescripsit. s om̃s oĩo in
maiestatis crimine ꝙy ad ꝑso.¬
nas pͥncipũ attinet᷑ si ad tes¬
timoniũ ꝓuocentur cũ res exi¬
gto corqͥuentur. Potꝰ q̃rian
de seruis filii castrensis pecu¬
lii in capud patris qõ haberi
nron possit. Nam patris non
deb̾e torq̃ri in filium cõstitutũ
cõstitutũ est. ⁊ puto rectẽ dici nõ
filii seruos sic in cap̃ pat̾s ẽẽ
in t̾rogandos. ¶Tormenta aũ
hñda sunt ñ qnͣta accusator
postulat. s ut mod̾ate iõnis
tempam̃ta desiderant. ne deb
initiũ ꝑ bonũ de domo rei accis¬
sator sum̃e dũ aut libertos eiꝰ
quem accusat. aũ seruos ĩ testi¬
moniũ uocat. ¶Plurimũ
quoq in extutienda ueritate
lis diligentia affert. Nam ex
sermone ⁊ ex eo qͣ qͥs cõstantia
qua trepidatõne quid dic̾et. uꝵ

Expanded text:
nda non est, ut divus Pius rescripsit. Sed nec de statulibero in pecuniariis causis quaestiout et diuus Pius Caecilio Iuuentiano rescripsit.Sed omnes omnino in maiestatis crimine, quod ad personas principum attinet, si ad testimonium prouocentur, cum res exigit, torquentur.Potes quaeri, an de seruis filii castrensis peculii in caput patris quaestio haberi non possit: nam patris non debere torqueri in filium constitutum constitutum est. et puto recte dici nec filii seruos in caput patris esse interrogandos. Tormenta autem adhibenda sunt, non quanta accusator postulat, sed ut moderatae rationis temperamenta desiderant. Nec debet initium probationum de domo rei accusator sumere, dum aut libertos eius quem accusat aut seruos in testimonium uocat. Plurimum quoque in excutienda ueritate lis diligentia adfert: nam et ex sermone et ex eo, qua quis constantia, qua trepidatione quid diceret, u
Abbreviated transcription (Latin):
abo .ł. S seruus hereditartꝰ
aut eus qui in hostiũ pot̾ate sit
satis acceꝑit cõtinuo dies sat̃dati¬
onis ced̾e incipiet. Intueri enĩ debe¬
mus an ꝑiundi pot̾as fuit adu̾᷑
eũ qui obligatus ẽ ñ an is ag̾e pot᷑
qͥrem ĩ obligatõnẽ declux̾it alioqͥn¬

Expanded text:
arum Si servus hereditarius aut eius, qui in hostium potestate sit, satis acceperit, continuo dies satisdationis cedere incipiet: intueri enim debemus, an experiundi potestas fuerit adversus eum, qui obligatus est, non an is agere potuerit, qui rem in obligat
Abbreviated transcription (Latin):
ab uno ex institutis dimidiã ꝑte
hereditatis petiit nec obtinuit
uidetur in illa peticõne ⁊̃ ꝑtem
sextantis uendicasse. ⁊ ideo sice¬
ꝑit ab eodem ex testõ eandem
portõnẽ pet̾e obstabit exceptõ
rei iudicate. ¶Latinus largꝰ¬
ait cũ de he̾ditate int̾ menium
ad cp̃ ꝑtinebat ⁊ ticiũ qui ꝯtrou̾si¬
am mouerat tnͣsig̾etur. traditiore
rerũ hb̃ditariarum menio hedia
nos auo einsclem menii heredis¬
hiis gestis. post̾ioꝵ tirii creditor
ius suũ ꝑsecutus est ⁊ obtinuit
post hoc añ iudiciũ. Menuis
Heres reꝑit in bonis auitis c̃ ro¬
grapħ. eiusdẽ ticii aute multos
annos conscriptũ. ꝑ ꝙ apparuit
eum fundũ qui in cam tnͣsactioit
uenerat. ⁊ auo suo ab eodẽ ticio
fuisse obligatũ. Cum ergo cõstant
prius auo meiui heredis in obli¬
gationẽ eumdem fundũ datum
de quo meuius suꝑatus est q̃ro
an uro aui sui ꝙ tunt cũ de eodẽ
fundo agẽtur ignorabat nulla ex¬
ceptione opposita exequi possit

Expanded text:
ab uno ex institutis dimidiam partem hereditatis petiit nec optinuit. uidetur in illa petitione etiam partem sextantis uindicasse et ideo, si coeperit ab eodem ex testamento eandem portionem petere, obstabit ei exceptio rei iudicatae.Latinus Largus: cum de hereditate inter Maeuium, ad quem pertinebat, et Titium, qui controuersiam mouerat, transigeretur, traditio rerum hereditariarum Maeuio heredi anos auo eiusdem Mcti tradidit. his gestis posterior Titii creditor ius suum persecutus est et optinuit. post hoc iudicium Maevius heres repperit in rebus avitis chirographum eiusdem Titii ante multos annos conscriptum, per quod apparuit eum fundum, qui in causam transactionis venerat, etiam avo suo ab eodem Titio fuisse obligatum. cum ergo constet prius avo Maevii heredis in obligationem eundem fundum datum, de quo Maevius superatus est, quaero, an ius avi sui, quod tunc, cum de eodem fundo ageretur, ignorabat, nulla exceptione opposita exsequi possit.
Abbreviated transcription (Latin):
accore peticionẽ implente ꝙ si
possor̃ absolutus amissa possõne¬
eunde᷑ fundum ab eodẽ qui pͥus
non obtinuit pet̾et ñ obesset ei
exceptõ nicħ enĩ in suo iudicio
de suo iure eius statutũ ur᷑. Cũ autẽ
pignorantia accũ est adu̾sus pͥorẽ
creditorẽ pot̾ fieri ut de iure possõ¬
ẽ. ut non sit alii obligatum ꝙ hic

Expanded text:
actor petitionem implet. quod si possessor absolutus amissa possessione eundem ab eodem, qui prius non optinuit, peteret, non obesset ei exceptio: nihil enim in suo iudicio de iure eius statutum videretur. cum autem pigneraticia actum est adversus priorem creditorem, potest fieri, ut de iure possessoest, ut non sit alii obligatum, quod hic
Abbreviated transcription (Latin):
soris q̃sitũ non ẽ. s de sola oblgͥa¬
tione in ꝓposita autẽ qõne magi.
Magis illud me moriet nũquid
pignoris ius extuctũ sit dnõ ac¬
quisito. n enĩ pot̾ pignꝰ ꝑseuera¬
re du̾o ꝯstituto creditore. actõ aut̃
qͣre putonon obsrare rei iudicate
set. nẽc tenuiss. postea cã dicẽti
non obstare exceptõne̾ rei iudicate.
lp̃ .L. Quia tractatus deuti¬
sib reb dieb frequens ẽ. uidea¬
mus quid sit exꝑiundi pot̾atem
hrẽ. et qͥdẽ in pͥmis exigendũ est
ut sit facultas agendi. n suffi¬
cit reo exꝑiundi secũ fac̾e pͥtatẽ.
uꝑ hr̃e eũ qui se ỹdonee defendat
nͥactor qͦs nulla ꝯdonea cã ĩpedia

Expanded text:
ris quaesitum non est, sed de sola obligatione. in proposita autem quaestione magis me illud movet, numquid pignoris ius extinctum sit dominio adquisito: neque enim potest pignus perseverare domino constituto creditore. actio tamen quare puto non obstare rei iudicataeset nec tenuisset, postea condicenti non obstare exceptionem rei iudicatae.um Quia tractatus de utilibus diebus frequens est, videamus, quid sit experiundi potestatem habere. et quidem in primis exigendum est, ut sit facultas agendi. neque sufficit reo experiundi secum facere potestatem, vel habere eum qui se idonee defendat, nisi actor quoque nulla idonea causa impe
Abbreviated transcription (Latin):
herecli qui non litigauit. obstare
non potꝰ. nec in seruitutẽ iudeͦ
peti. post rem ꝓ lib̾tate iudicatã
non dũ ex cã fid̾i ꝯmissi manum¬
issus. s p̃toris oꝑ in ea re sentẽ¬
tiam seruari quam ꝓ parte uictt
seruare non potestꝰ. nam ⁊ cũ
alt̾m ex coheredib in officiosi q̃s¬
tio tenuit. aut ⁊̃ duob seꝑatim
agentib alt̾ obtinuit liberta¬
tes compet̾e placuit. ita tñ necu
officio iudicis indempnitati uic¬
toris futuriq manumissoris cod̾¬
sulatur. ¶Si debitor de dño rei
quã pignori declerit. non admo¬
nitoꝵ creditore cãm ⁊ cͣcͣiam sñiã

Expanded text:
heredi, qui non litigauit, obstare non potest, nec in seruitutem uidetur peti post rem pro libertate iudicatam nondum ex causa fideicommissi manumissus: sed praetoris oportet in ea re sententiam servari, quam pro parte victi praestari non potest: nam et cum alterum ex coheredibus inofficiosi quaestio tenuit aut etiam duobus separatim agentibus alter optinuit, libertates competere placuit, ita tamen, ut officio iudicis indemnitati victoris futurique manumissoris consulatur. Si debitor de dominio rei, quam pignori dedit, non admonito creditore causam
Abbreviated transcription (Latin):
quo uł in regiont detineat᷑. ut
n exꝑiri n mandare possit in¬
ñ hãt. plane is qui ea ualitudie
impeditur. ut mandare possit ĩ
Illud utiq neminẽ fugit. exꝑiũ¬
di pot̾atẽ ñ hr̃e eũ qui p̃toriss
Harcell ł. In tp̃r constituto
iidicatis an int̃̾ calaris dies ꝓfi.¬
cere iudicato nec nei debeat qr̃¬
Item de qrͣ lis quo perit sic sine
dubio existimandum esb ut actum
litis tempus int̾ callari die existime¬
turꝰ ueluti si densucapiõe sit questio
q̃ tp̃r ꝯstituto expleri sol. aut deac
onem tam in pdus qmͣ ĩ mancipilᷤ¬

Expanded text:
uo vel in regione detineatur, ut neque experiri neque mandare possit,non habet. plane is, qui valetudine impeditur, ut mandare possit, in illud utique neminem fugit experiundi potestatem non habegestorum In tempore constituto iudicatis an intercalaris dies proficere iudicato nec ne debeat, qitem de tempore, quo lis perit, sic sine dubio existimandum est, ut auctum litis tempus intercalari die existimetur, veluti si de usucapione sit quaestio, quae tempore constituto expleri solet, aut de aconem tam in praediis quam in mancipi
Abbreviated transcription (Latin):
lo.M in hoĩb coactis datũ ẽ. uł
mptũ ⁊̃ non coactis hoĩb. at ħ
de eo dampno ꝙ dolo .m. in turꝰ¬
ba datũ ẽ. eciam si non ip̃e tur¬
buam coegit. Si ad clamorẽ eius
m est. uł alius contraxit. uł ip¬
se ex turba fuit. Idtirco illud
quidẽ edcm̃ pp̃ atrocitatẽ factã
quadrupli penã ꝯminatur. at
uoc dupli. S et hoc et illud intͫ
mns̃ tribuit exꝑiundi faculta¬
t̃post annũ in simplũ opetit᷑
loͥtur autẽ hoc edcm̃ de dap̃¬
so dato. et de admisso.ł rapto.
non. s suꝑiori edcõ in bonorum

Expanded text:
lo malo hominibus coactis datum est uel lo malo hominibus coactis datum est uel raptum etiam non coactis hominibus: at hic de eo damno, quod dolo malo in turba datum est, etiamsi non ipse turbam coegit, sed ad cta est, uel si alius contraxit uel ipse ex turba fuit. Idcirco illud quidem edictum propter atrocitatem facti quadrupli poenam comminatur, at hoc dupli. Sed et hoc et illud intra annum tribuit experiundi facultatem: post annum in simplum competit. Loquitur autem hoc edictum de damno dato et de amisso, de rapto n
Abbreviated transcription (Latin):
si plures fuerunt. puta .x. aut¬
.xu. hoĩes turba dicetur. E uid
ergo si tres aut .iiii. turba uti¬
q non erit. et rectissiẽ lab̾. int̾
turbam et rixam. multũ infes¬
se ait. Nam ꝙ turbã młtitud̾is
hominũ ẽe ꝑturbõnẽ. et cetũ¬
⁊ rixam duoꝵ. ¶ hoc aũ edcõ¬
tenetur. non solũ qui dampnũ
in turba dedit. s et is qͥ dolo.
m. fecerit. ut in turbã damp
erit. siue si fu̾it p̃sens. dolus
edcõ dicendũ est ⁊̃ eũ tonerĩ qͥ¬
int̾uenit. et in turba fuit. auc¬
tor dampni dandi. Si tñ et ip̃e
in turbam fuĩt cũ dampnum
daretur. et dolo. mfu̾it. Nam
⁊ huiꝰ dolo. M inturba dam¬
pni quid fcm̃ ẽẽ negari ñ po¬
test. ¶ Siguis aduertu suo
eius in turba dampni quid datũ
n enĩ exigit p̃tor ut ab ip̃o sit
turba conuocata. S hoc ut do¬
lo alicuiꝰ in turba dampnũ da¬
tum sit. ¶ Ericq ħ differentia
int̃ hoc edictũ. et suꝑius ce ibi
de eo dampno p̃tor iocͥtur ꝙ do¬

Expanded text:
si plures fuerunt, decem aut quindecim homines, turba dicetur. quid ergo, si tres aut quattuor? turba utique non erit. et rectissime Labeo inter turbam et rixam multum interesse ait: namque turbam multitudinis hominum esse turbationem et coetum, rixam etiam duorum. Hoc autenetur non solus, qui damnum in turba dedit, sed et is, qui dolo malo fecerit, ut in turba damni erit sive non fuerit praesens: dolus edicto dicendum est etiam eum teneri, qui venit et in turba fuit auctor damni dandi, si tamen et ipse inter turbam fuit, cum damnum daretur, et dolo malo fuit: nam et huius dolo malo in turba damni quid factum esse negari non potest. Si quis aduentu suo eius in turba damni quid datum: neque enim exigit praetor, ut ab ipso sit turba conuocata, sed hoc, ut dolo alicuius in turba damnum datum sit. eritque haec differentia inter hoc edictum et superius, quod ibi de eo damno praetor loquitur, quod do
Abbreviated transcription (Latin):
heredis ue euis ꝑueniat. usu capi
lex uetat. De inc̾e̾ndrõ naufragio
rate naue expugnata . R¬
Lip̃.ł. PRetor ait in eũ qͥ ex
incendio ruina. naufragio rate
naue expugnata ꝙͥ rapuisse rece¬
pisse dolo .m. dampni ue quid in
hiis rebus dedisse uideturꝰ in qͣ¬
druplum in anno quo pͥmũ de ea
re exꝑundi potestas fuĩt post
annum in simplũ iudiciũ dabo.
Item in seruũ et in familiã iudi¬
ciũ dabo. ¶Husꝰ edicti utilitas
euidens ⁊ usfissima seueritas est.
siqͥdẽ pu. int̾est nicħ rapi exꝰ
hiꝰ casib. et qmͣqmͣ sint de hiis
facinorib ⁊̃ criminũ executõnes
actũ recce p̾tor fecit qui foren¬
ses qͦ actiones cͥminib istis pp̃o¬
suit. ¶ Ex incendio ꝙ̃ad̾m acci¬
pimꝰ utrum ex ip̃o igne. An uͦ
ex eo loco u̾ incendiũ sit. et me¬
lius sic accipietur pp̃ incẽdiũ.
hoc est pp̃ tumultum incendii
uł trepidationẽ incendii rapit.
ꝓm̃ si ex adiacentib p̃diis uͥ

Expanded text:
heredisue eius perueniat, usucapi heredisue eius perueniat, usucapi lex uetat. DE INCENDIO RUINA NAUFRAGIO RATE NAUE EXPUGNATA 1 ictum. Praetor ait: 'In eum, qui ex incendio ruina naufragio rate naue expugnata quid rapuisse recepisse dolo malo damniue quid in his rebus dedisse dicetur: in quadruplum in anno, quo primum de ea re experiundi potestas fuerit, post annum in simplum iudicium dabo. item in seruum et in familiam iudicium dabo'. Huius edicti utilitas euidens et iustissima seueritas est, si quidem publice interest nihil rapi ex huiusmodi casibus. et quamquam sint de his facinoribus etiam criminum executiones, attamen recte praetor fecit, qui forenses quoque actiones criminibus istis praeposuit. 'Ex incendio' quemadmodum accipimus, utrum ex ipso igne an uero ex eo loco, ubi incendium fit? et melius sic accipietur propter incendium, hoc est propter tumultum incendii uel trepidationem incendii, rapit: proinde si ex adiacentibus praediis, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ta q̃ corrupta alicui relinqũt᷑.
lassa forte uł fracta. ¶ Hec ã
actio in fcm̃ es. et datur in dup¬
lum qnͣti en res erit. ꝙ ad p̃ciũ
uer̃ rei refertur. et p̾sentis tẽ¬
poris sit estimatio. et semper
qmͣ in turba cessabit. et ħ accõ.
sicũ seruũ meũ ticiꝰ pulsar
turba fui̾t couecta. isc seriuis
in ea turba aliquid ꝑdiderit.
cũ eo qui pulsabit age̾ possum
quippe cũ in turba dolo.m. dã¬
dampnũ daret. Id̾o ceperat ced̾e
Ceterum si alia caussa ũberan¬
di fuit. cessat actõ. Set ⁊ siquis ipẽ
turbam cõuocass ut turba coram
seruũ u̾b̾aret iniurle faciende cã¬
non dampni dampni dandi ꝯsi¬
lus locũ ht̃ edictum. uerũ ẽ emĩ
eũ qui ꝑ iniuriam u̾berat dolo
facẽ. et eũ qui cãm p̃buit᷑̾ dandi
dampnũ declisse. ¶ In seruũ aut̃
de heredib cet̾is ꝙ suctõrib ir
ui bõꝵ rap. accionẽ dixꝰ. et hic
erunt reperita.
uit ad euitandã penam si añ iu¬
diciũ restituat re̾ suã rapuit.

Expanded text:
ae corrupta alicui relinquuntur, scissa forte uel fracta. Haec autem actio in factum est et datur in duplum, quanti ea res erit: quod ad pretium uerum rei refertur. et praesentis temporis fit aestimatio: et semper  sit quam in turba, cessabit haec actio. Si, cum seruum meum Titius pulsaret, turba fuerit collecta isque seruus in ea turba aliquid perdiderit, cum eo qui pulsabat agere possum, quippe cum in turba dolo malo dadamnum daret, ideo coeperat caedere. ceterum si alia causa uerberandi fuit, cessat actio. Sed et si quis ipse turbam conuocasset, ut turba coram seruum uerberaret iniuriae faciendae causa, non damni dandi consilio, locum habet edictum. uerum est enim eum, qui per iniuriam uerberat, dolo facere et eum, qui causam praebuit damni dandi, damnum dedisse. In seruum autem de heredibus ceterisque successoribus in ui bonorum raptorum actione diximus, et hic erunt repetita. uit ad euitandam poenam, si ante iudicium restituat rem quam rapuit.
Abbreviated transcription (Latin):
aur ł. Si seruus rapu̾it.⁊
cum libero agatur. ⁊̃ si cũ dnõ
exꝑiundi potestas fu̾it. nͨ recte
cum manumisso post annũ a¬
geturꝰ. qr cũ quocumq exꝑum¬
di potestas fu̾it excluditur ac¬
tor. et si cũ dño intͣ annũ ac¬
tum sit. deiñ cũ manumisso ag¬
atur rei iudicate exceptionẽ no¬
cere lab̾o ait.

Expanded text:
um. Si seruus rapuerit et cum libero agatur, etiam, si cum domino experiundi potestas fuit, non recte cum manumisso post annum agetur, quia cum quocumque experiundi potestas fuerit, excluditur actor. si cum domino intra annum actum sit, deinde cum manumisso agatur, rei iudicatae exceptionem nocere Labeo ait.
Abbreviated transcription (Latin):
Sauł .ł. Actionẽ adu̾sus pr̃em filio
prãre non possũt. dũ in pot̾ate eius
est filiꝰ.
lam nulla fit obligõ ꝓ nõ dtõ enim
est. ꝙ dare nisi uelis cogi ñ possis.
nam nec heres ꝓmissoris eiꝰ qui ñ dare

Expanded text:
Sabinum.Actiones aduersus patrem filio praestari non possunt, dum in potestate eius est filius.lam' nulla fit obligatio: pro non dicto enim est, quod dare nisi uelis cogi non possis: nam nec heres promissoris eius, qui n
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissanie ab intestato. ⁊ codicillis
suis noĩe sacci. et enthichie ⁊ tire¬
ne sub ꝯdicione lib̾tatẽ reliꝙͥ. hiis
u̾bis saccus seruus meus. ⁊ euthi
a⁊tirent ancille mee om̃s sub hac
condcõne liberi sumpto. ut monu¬
mento meo alt̾ius mensib luc̃¬
nam accendant ⁊ sollẽpnia mortis
pgant q̃ro cũ assiduo monumãto
ad sint. an liberi ẽẽ possunt. R.¬
Mod̾ n cõtextũ u̾boꝵ tocius scrip¬
ture. n mentẽ testatͥcis eã ẽe ut
libertas sub ꝯdicione pene fit cũ
lib̾os eos monum̃to adee̾ uoluit
officio tm̃ iudicis eos ẽẽ ꝯpellendoᷤᷤ
testatͥcis iussioni parere dixi.

Expanded text:
commissae et ab intestato et codicillis suis nomine Sacc‹o› et Eutychiae et Irenae sub condicione libertatem reliquit his uerbis: 'Saccus seruus meus et Eutychia et Irene ancillae meae omnes sub hac condicione liberi sunto, ut monumento meo alternis mensibus lucernam accendant et sollemnia mortis peragant": quaero, cum adsiduo monumento adsint, an liberi esse possunt. tum uerborum totius scripturae neque mentem testatricis eam esse, ut libertas sub condicione suspensa sit, cum liberos eos monumento adesse uoluit: officio tamen iudicis eos esse compellendos testatricis iussioni parere.
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus scientes paratas ẽẽ. de oꝑ
ꝑferenda sicuti cessationis nor̃e
in quo choadiuuit moratus est
hec edes suos obligatos reliquid
ĩta ip̃is cx post mortem eiꝰ cessat
nullo honere eos astrinxit. ¶Cu¬
ram oꝑis aq̃ ductus in alio iam
mun̾e constitutꝰ postea susceperat
sustmiere eũ opotuss ⁊ añ ꝓbabiliꝰ
oꝑa fuuenda ocessit munificẽtie
sue structã de inspͥtione noĩs. siue
oꝑis si qua fecerit caꝑe nõ ꝓhilbe¬
turꝰ per inuidiam. ¶ Curateres¬

Expanded text:
aduersu‹s› scientes paratas esse. DE OPEperferenda sicuti cessationis nomine, in qua quoad uiuit moratus est, heredes suos obligatos reliquit, ita temporis, quod post mortem eius cessit, nullo onere eos obstrinxit. Curam operis aquae ductus in alio iam munere constitutus postea susceperat. sustinere eum oportuisset, ante probabilius opera finienda concessit, munificentiae suae fructum de inscriptione nominis sui operibus, si qua fecerit, capere per inuidiam