comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratores litt̃aꝵ prius sacram̃ tũ pr̃a
dando. uł propt̃ dilatices petendas. au
probationes exigendas.
m̃s litigatores postquã iusiurandũ
decalũpnia urauint. hoc quoq iu¬
rando sue addat qd nõ dilationis nec
calũpnie causa. nec uexandi adu̾sa¬
rium gr̃a ꝓbationes intotam causã
ab aduersario suo exigant. Nã antea
inunoquoꝙ capitulolitis silitigator¬
ab adu̾saio suo ꝓbatices exigiss&
iurart cogebat᷑ quod nõ calũpnie cã
ꝓbatioes exigit. erat aũ gratussimũ
inuna causa quam plura sacram̃ta
pr̃are.Ideoꝙ unum iusiurandũ suf.¬
prodere cohartabãt. ⁊ iusiuran¬
dum ad his mulierib ex igebant. ꝙ
numquã meretͥces eẽ desinant. Hoc
pͥncipi uisũ ẽ. Idõꝙ constituit ut
liceat meretͥcib adhonestã uitã
transire sine aliq̃ peã. sine aliquo
timore. quamuis itiratoriã cautiõe
ex posuerint hii quitale iusiurãdũ
exigerũt. ⁊ contra castitatẽ suam
oꝑam ded̾int: pene noĩẽ .x. libras

Expanded text:
ratores prius sacramentum praesdando, vel propter dilationes petendas, aut probationes exigendas Omnes litigatores, postquam iusiurandum de calumnia iuraverint, hoc quoque iureiurando suo addant, quod non dilationis, nec calumniae causa, nec vexandi adversarii gratia probationes in tota causa ab adversario suo exigant. Nam antea in unoquoque capitulo litis, si litigatorab adversario suo probationes exegisset, iurare cogebatur, quod non calumniae causa probationes exegit. Erat autem gravissimum in una causa quam plura sacramenta praestare, ideoque unum iusiurandum sufprodire hortati iusiurandum ab hisdem mulieribus exigebant, quod numquam meretrices esse desinant. Hoc principi visum est. Ideoque constituit, ut liceat meretricibus honestam vitam transigere sine aliqua poena, sine alitimore, quamvis juratoriam cautionem exposuerint. Hi autem qui tale jusjurandum exegerunt, et contra castitatem operam suam dederunt, poenae nomine X libras
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝑagens non obtinuerit. committit᷑
aduersus eũ peã ⁊ adu̾sus fideussores
eiꝰ et reo pr̃abit᷑. S quid aut̃ ultra qͣn¬
titatẽ penalẽ exhibitioĩs occasione reꝰ
impendit᷑. hoc ei iuranti dari equũ ẽ.
Sacram̃to ip̃ius antea moderato ꝑlegiti¬
mam taxationẽ sic̃ inp̃cedenti capite
diximus. De ammonitione reorum
siue de iniusuocando.
iquis ex sentntia iudicis ammonitꝰ
fuerit. habeat post ammonitionem
.xx. dieꝵ spatul ut liceat reo uł recusae̾
iudicem uł aliam quoq pet̾e ut simul
ãbo iudicẽt. uł forte idqd̾ debent c̃fiteri

Expanded text:
t causam, vel peragens non obtinuerit, committitur t causam, vel peragens non obtinuerit, committitur adversus eum poena, et adversus fideiussores eius, et reo praestabitur. Si quid autem ultra quantitatem poenalem exhibitionis occasione reus impenderit, hoc ei iuranti dari aequum est, sacramento ipsius antea moderato per legitimam taxationem, sicut in praecedenti capite diximus. De admonitione reorum, sive in ius vocando Si quis ex sententia iudicis admonitus fuerit, habeat post admonitionem viginti dierum spatium, ut liceat reo vel recusare iudicem, vel alium quoque petere, ut simul ambo
Abbreviated transcription (Latin):
moderato. hoc enĩ suta custodient᷑ iam
desinent in alienã lude̾ uitam. et idõ
tantinopolitanã ciuitatẽ hoĩes trahẽ
uolunt. quos obnoxiis sibi dicunt᷑ fide¬
iussores dare. et penã promutentes ꝑa¬
gendi liugii causa et qd̾ omibͥ modis
uincat᷑ ⁊ sic ꝑmitunt᷑ aprouincia in
urbẽ imperialẽ quos sibireos esse putãt
abstrahere. Cum aũt abalia ꝓuincia ĩ
aliam ꝓuinciã exhibĩ reos actores desi¬
derabant. sinefideuissioẽ hoc impetrabãt
ut nec abalia prouincia ĩaliã procũtiã
exhib̾itio reoꝵ sinefide iussioẽ fiat. ⁊ neq
magistratꝰ amplissimos. neq głosissimũ
q̃storẽ ex ꝑsoã pͥncipis aliquid tale sc̃bere
abaliam in aliam prouintiã fiat. Immo
magis contrariũ debet pr̃ari. Idẽ ut nõ
alit̃ fiat exhibitiorei quã siactor fide¬
iuissores p̾stitĩt. promittentes. qd̾ om̃imͦ
ꝑagant causã et uincat. alioquin pe
ne nomine tot aurei pr̃abunt᷑. Nã his

Expanded text:
moderato. Haec autem si ita custodiantur, iam moderato. Haec autem si ita custodiantur, iam desinent homines in alienam ludere vitam, et ideo tantinopolitanam civitatem homines trahere volunt, quos obnoxios sibi dicunt, fideiussores dare, et poenam promittere peragendi litigii causa, et quod omnibus modis vincant, et sic permittuntur a provincia in urbem imperialem, quos sibi reos esse putant, abstrahere. Cum autem ab alia provincia in aliam provinciam exhiberi reos actores desiderabant, sine fideiussione, hoc impetrabant.ut nec ab alia provincia in aliam exhibitio reorum sine fideiussione fiat, et neque magistratus amplissimos, neque gloriosissimum quaestorem ex persona principis aliquid tale rescribeab alia in aliam provinciam fiat. Immo magis contrarium debet dictari, id est, ut non aliter fiat exhibitio rei, quam si actor fideiussores praestiterit, promittentes, quod omnimodo peragat causam et vincat, alioquin quod poenae nomine tot aurei praestabuntur. Nam his
Abbreviated transcription (Latin):
De reis abalio loco inalium retrahñdiᷤ
exdiuino nutu ussione maxime
gistrauis aliquem conuenĩt. ut ĩ ali¬
is locis exhibeat aut existat. Iõꝙ et
cautionẽ ab eo exigit᷑ qd̾ intracertum
quidem qui cautionem exposuit p̃sto
sit. aduersarius aut̃ eiꝰ .i. actor absit.
⁊ .x. dies post certũ tp̃s tͣnsiei̾t. liceat
reo p̃senti absente actore ĩtre ap̃ iudi¬
cem. et ostñdere suã p̾sentiã ⁊ actoris
absentiã et statim obẜuatioe iudicii
absoluat᷑. Ita tũ ut sacm̃tũ pr̃e de
impensis qͣs impendẽ tam inprofecti¬
one quã inꝑegrinatiõe sua. Et intan¬
ta quantitate iuder actorẽ cõpetñtẽ.
Cum aũt solent exactores litiũ ⁊̃ abac¬
pene nomine certos aureos praturi
sint. iubet cõstito calũ pniã passo. Pm̃
quid̃ penam caunõis abactore pr̃ari
deinde si quid plussit impñsis quas reus
frcistra fecĩt hoc calculoiudicis eidẽ reo.
pret᷑. sacram̃to tñ eiꝰ legitima taxatioẽ

Expanded text:
De reis ab alio loco in alium retrahendis ex divino nutu, vel iussione maximaegistratus aliquem convenerit, ut in aliis locis exhibeat aut sistat, ideoque et cautionem ab eo exegerit, quod intra certum  fuerit, et is quidem, qui cautionem exposuit, praesto sit, adversarius autem eius, id est, actor absit, et decem dies post certum tempus transierint, liceat reo praesenti absente actore intrare apud iudicem et docere suam praesentiam et actoris absentiam, et statim observatione iudicii absoluatur, ita tamen, ut sacramentum praestet de impensis, quas impendit tam in profectione, quam in peregrinatione sua, et in tantam quantitatem iudex actorem condemnet. Cum autem soleant exsecutores litium etiam ab acpoenae nomine certos aureos praestaturi sint, iubet constitutio calumniam passo primum quidem poenam cautionis ab actore praestari, deinde si quid plus sit in impensis, quas reus frustra fecerit, hoc calculo iudicis eidem reo praestetur, sacramento tamen eius legitima taxatione
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentũ ameretrice exigit. Sin
aut̃ ipẽ p̃ses sacͣm̃tũ ameretͥce exe¬
git. teneatur quidẽ eadẽ peã. s&
exactio pecẽ fiat offõ militaris iu
tropolitane ciuitatis eps̃. penam
exigat cuitucine. ꝓuincie p̃ses fa¬
uere deha. forsitan enĩ maiore ĩ¬
Iciuitate uł uico debitores ha¬
buerit posteaq alios homines ex
eoꝵ tenere. uł alieni debiti noie
pecumã ab his exigert. uł pigno ab.
his extorquere. Nam siquid tale
fecerit omẽ quo illicite. ex e̾gĩt inqͣ¬
druplum reddere compellatur ei ꝗ
iniuria passus ẽ.s. ⁊ si quã accõnẽ¬

Expanded text:
meretrice exegit. Sin autem ipse praeses sacramentum a meretrice exegerit, teneatur quidem eadem poena, sed exactio pecuniae fiat, officio militaris iudtropolitanae civitatis episcopus poenam exigat, cui et vicinae provinciae praeses favere debet forsitan maiore imcivitate vel vico debitores habuerit, posteaque alios homines ex eorum tenere, vel alieni debiti nomine pecuniam ab his exigere, vel pignora ab his extorquere. Nam si quid tale fecerit, omne, quod inciviliter exegerit, in quadruplum reddere compellatur ei, qui iniuriam passus est, sed et si quam actione
Abbreviated transcription (Latin):
blico instrumento exigebat. Ille aut̃
dicebat sufficere comparationẽ fieĩ
cum ea carta quã ipse ꝓducebat ad¬
uersarius. S ex contrario sic respon¬
debat᷑ illam cartulã sine tabelliõe
cõpositam eẽ. Querebat᷑ quidiuris
sit et nr̃ impr̃ cõstituiti In hoc casu
⁊̃ excarta sine tabelliõe composita.
recte fieri comparauõe lict̃arũ. Ipẽ
enĩ quitale instrum̃tũ produxit.
fidem eius probasse. pͥmus intelligͥ
fiant aũt comparatioẽs expuplicis
scriniis ueluti si apocha platafuit
ad mensam głosissimi p̃fecti p̃torii.

Expanded text:
instrumento exigebat. Ille autem dicebat, sufficere comparationem fieri cum ea chartula, quam ipse producebat adversarius; sed ex contrario ei respondebatur, illam chartulam sine tabellione compositam esse. Quaerebatur, quid iuris sit. Et noster imperator constituit, in hoc casu etiam ex chartula sine tabellione composita recte fieri comparationem litterarum, ipse enim, qui tale instrumentum produxit, fidem eius probasse primus intelligitur. Fiant autem comparationes et ex publicis scriniis, veluti si apocha prolata fuerit a mensa
Abbreviated transcription (Latin):
suo pr̃et. sue uicerit. siue uictus fue¬
rit. Qd̾ stutriꝙ postquã statuti legi¬
b dies intrau̾int in absentia fuint:
maneat prior sententia. Cet̃a aũt̃
omĩa ctraq de appelłonib poĩta sũt.
in suo ꝑmaneant statu. Nã hec cõsti¬
tutio dehis loquit᷑ qui absentia fũt.
postquam statutidies intratũnt. De
plico quod atabellioẽ factũ ẽ. unde q̃s¬
tio emerserit excausa cꝰdam que erat
tał quid ꝓferebat cartulã sine tabel¬

Expanded text:
e vicerit, sive victus fuerit. Quod si utrique, postquam statuto legibus die intraverunt, in absentia fuerint, maneat prior sententia. Cetera autem omnia iura, quae de appellationibus posita sunt, in suo permaneant statu, nam haec constitutio de his loquitur, qui in absentia fuerint, postquam statuto die intraverunt. De blico, quod per tabellionem factum est. Vnde quaestio emersit ex causa cuiusdam, quae erat talis: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
uł curiali patre genitũ. De p̃fatioẽ¬
tam ea que in iudiciis cõficiuntur
quã ea q̃ apud magistrũ census siue
apud defensores consistunt. Instrum̃¬
ta etiam que tabelliones subqualiẽ¬
ꝙ figura consistunt. tam inconstanti.¬

Expanded text:
vel curiali patre genitum. Datvel curiali patre genitum. Dattam ea, quae in iudiciis conficiuntur, quam ea, quae apud magistrum census sive apud defensores consistunt, instrumenta etiam, quae tabelliones sub qualicumque figura conficiunt tam in Constanti
Abbreviated transcription (Latin):
eq iudeus. neq samaritanus.
neq quiuis hereticus curie mu¬
nerib excipiat᷑ ꝓpt̃ hoc solũ qd̾ catho¬
lice fidĩ non suint. S et munera cu¬
rialia subeant. et nullo honore cu¬
riali potiant᷑. Nam curiales hãnt
quedam priuilegia. ueluti intor¬
mentis non subiciant᷑. ut non ĩ aliã
abalia prouicia retrahant᷑. ⁊ in
summam qui ccͣ fidẽ catholicam
sentit. munera quidẽ curialia sub¬
eat. honorem aut uł priuilegium
nullum habeat. De testimoniis he
ticum testem adducere. Sin aũt
orthodoxus cc̃ hr̃ticũ litiget. ꝓortho¬
doxo quidẽ hr̃tici testimoniũ ñ ualeat.
Contra orthodoxũ aut̃. solus orthodoxi
testimonium ualeat. Orthodoxis aui.
litigantib ad testimonium nullihẽ¬
tico pateat aditus. Intdum etiã ad¬
uersus orthodoxos. heretici testimoniũ
probabile ẽ. quod contĩg̃ si orthodoxus
incurialẽ conditicẽ trabat᷑. Tunc enĩ
hr̃ticus adu̾sus eum recte ꝓducitur.¬
testis. ut dicat se scire eum curialẽ eẽ

Expanded text:
e Iudaeus, neque Samarita, neque quivis haereticus curiae muneribus excipiatur propter hoc solum, quod catholicae fidei non est, sed et munera curialia subeant, et nullo honore curiali potiantur; nam curiales habent quaedam privilegia, veluti ut tormentis non subiiciantur, ut non ab alia in aliam provinciam retrahantur. Et in summa, qui contra fidem catholicam sentit, munera quidem curialia subeat, honorem autem vel privilegium nullum habeat. De testimoniis haeticum testem adducere, sin autem orthodoxus contra haereticum litiget, pro orthodoxo quidem etiam haeretici testimonium valeat, contra orthodoxum autem solius orthodoxi testimonium valeat. Orthodoxis autem litigantibus, ad testimonium nullus haeretico pateat aditus; interdum autem etiam adversus orthodoxum haeretici testimonium probabile est, quod contingit, si orthodoxus in curialem condicionem trahatur, tunc enim haereticus adversus eum recte testis producitur, ut dicat, se scire eum curialem esse,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentib uł absentib. uł ꝗbusdã
exhis psentib. quibusdã absentib.
non licet hr̃dib eius talẽ scripturam
recusare. nec dicere quod untis ex cohe¬
redib res quasdã atestatore relictas
subripuit ⁊ celauit. Si enĩ testator
cum sacram̃to ex p̃ssit. nichil aliuds
suiꝑeẽ extra ea que inp̃fata scriptura
continent᷑ necesse hãnt hr̃des script᷑ã
eius sequi. siue libi eius st̃ siue ex tͣ̃nei¬
tis subiciant᷑ neq ulla alia ꝓbatio
ueritatis exquirat᷑. Hoc aut̃ totum its
ꝑtinet adhr̃des. Namcreditorib nullũ
preuidiciũ facit. nox testatoĩs eiusdẽq
debitoris. licet enim creditorib omĩa ꝑ¬
scrutari ułtatẽ ex quirere. ⁊ suo cõmͦ
uti. S hr̃des necẽe est sequi ea que tes¬
tator dixerit siue scripsit. siue subsc̾p¬
Cet̃m siuocẽ testatoi̾s reprobauint. ĩ here¬
ditate eius amittant. Qd̃ non solum
infuturis casib s etiã incausis adhuc
pendentib teneat. De temporib ap¬

Expanded text:
nibus absentibus, vel quibusdam ex his praesentibus, quibusdam absentibus, non liceat heredibus eius talem scripturam recusare, nec dicere, quod unus ex coheredibus res quasdam a testatore relictas subripuit et celavit. Si enim testator cum sacramento expresserit, nihil aliud sibi superesse extra ea, quae praefata scriptura continentur, necesse habeant heredes scripturam eius sequi, sive liberi eius sint, sive extranentis subiiciantur, neque alia ulla probatio veritatis exquiratur. Hoc autem totum ius pertinet ad heredes, nam creditoribus nullum praeiudicium facit vox testatoris, eiusdemque debitoris. Licet enim creditoribus omnia perscrutari, et veritatem exquirere, et suo commodo uti, sed et heredes necesse est sequi ea, quae testator dixerit, scripserit, subscripCeterum si vocem testatoris reprobant, etiam hereditatem eius amittant; quod non solum in futuris casibus, sed etiam in causis adhuc pendentibus teneat. Dat.
Abbreviated transcription (Latin):
uincialiũ in instrum̃tis scͥbi solitũ
ẽ. ⁊ consueto more conscribantur.
Huius aut̃ ius et p̃ceptio apͥma in¬
dictione incipiat᷑. Delittis instru¬
mentorum non scribendis
ui scribunt tp̃a inmonum̃tis¬
taconfecta fuerint: latinis quidem
littis tpr̃a scribant᷑. s claris litt̾is.
et quas possit quicumq litt̾atus
iquis sua manu conscripsit᷑. uel
Ialtius manũ subscripserit. siue ĩ
suotestam̃to. siue sine testam̃to. qͣuiᷤᷤ¬

Expanded text:
vincialium in instrumentis scribi solitum est, ea consueto more scribantur. Huius autem iuris praeceptio a prima indictione incipiat. De litteris instrumento non scribendis Qui scribunt tempora in monumnta confecta fuerint, Latinis quidem litteris tempora scribantur, sed claris litteris, et quas possit quicumque Latinuserit Si quis sua manu conscripserit, vel alterius manu subscripserit, sive in suo testamento, sive sine testamento i
Abbreviated transcription (Latin):
sores et sportulas det constitutionis nr̃i
impr̃is cognitas. subicribit aũ et contra¬
dictionis libellũ. tp̃s quoꝙ ⁊ cliẽ serib̾e
eum oportet. quo libellũ accusatiois ex¬
ceꝑit. Cum aũt litis contestatiofiat int̾¬
rogari debet aiudice si transier̃ . xx. dies
desiberatiois. Hoc aut̃ considerer᷑ ex sub:¬
scriptioe eius quã libello inseruit. Nã si
int̃ iicesimũ clie litii contestatio facta
ẽ nulius mom̃ti ẽ. Si quis aũt iudicẽ
recuiauĩt. ⁊ alium ꝓeo petierit. eũꝙ i¬
tertim recusare maluerit quẽ sibi iu¬
dicem petiit: nõ audiat᷑. Amnoĩtio¬

Expanded text:
iones, et sportulas det constitutioni nostri principis cognitas. Subscribat autem et contradictionis libellum. Tempus quoque et diem scribere eum oportet, quo libellum accusationis excepit. Cum autem litis contestatio fiet, interrogari debet a iudice, si transierint viginti dies deliberationis. Hoc autem consideretur ex subscriptione eius, quam libello inseruit. Nam si intra vicensimum diem litis con nullius momenti est. Si quis autem judicem recusaverit, et alium pro eo petierit, eumque iterum recusare maluerit, ut aliquem sibi judicem petat, non audiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
altĩus serłius fugitiuus inuentus
fuĩt adnosuo sine ullaannoꝵ p̃sc̃p¬
francus siue alamannus aut alt̾uiᷤ
cuiuslib nationissit. Siuĩolongo¬
bardus aut romanus fuĩt. ealege
seruos suos acquirat. uel admittat

Expanded text:
is servus, fugitivus inventus fuerit, a domino suo sine ulla annorum praescripFrancus sive Alamannus aut alterius cuiuslibet nationis sit. Si vero Langovardus aut Romanus fuerit, ea lege servos suos vel adquirat vel
Abbreviated transcription (Latin):
fugab unus quisꝙude xstudium
ponat ad ꝑquirendũ iuxtau̾edictõ
contmnz ꝯ hoc damus inmandatis
locũ conuirent sculdasi. decani. sal¬
tarii. uellocopoĩti ut nullus cos cõce

Expanded text:
fugitivis unusquisque iudex studium ponat ad perquirendum iuxta ut edictus continet. Et hoc damus in mandatis,locum coniurent scultasios, decanos, saltarios vel loco positos, ut nullos conc
Abbreviated transcription (Latin):
beor S iquis furem uellatronem
comphendit ⁊ cum indepnẽ dimise¬
rit: neq illum adp̃sentiam iudicis
au̾comitis uelloci seruatoris quimiꝰ¬
sus comitis ẽ adouxĩt: ⁊ deħ facto si¬
tia iudicis comuctusfuĩt. ipĩus dãp
nextimatiom ꝓquafur uel latro ꝯ¬
p̃hensus ẽ componere cogatur.¬

Expanded text:
bus. Si quis furem vel latronem comprehenderit, et eum indemnem dimiserit, neque illum ad praesentia ducis aut comitis vel loci servatoris, qui missus comitis est, adduxerit, et de hoc facto tia iudicum convictus fuerit, ipse damni aestimationem pro quo fur vel latro comprehensus e
Abbreviated transcription (Latin):
uicaniis ꝯcentenarus prauis ut tollan¬
tur ꝯtales eligantur quales sciant ⁊
uelint iustitie causas discernere ⁊ de¬
t̃minare ⁊ sicomes prauus inuentus
fuĩt nobis nũtietur

Expanded text:
vicariis et centenariis pravis, ut tollantur, et tales eligantur quales et sciant et velint iuste causas discernere et terminare. Et si comes pravus inventus fuerit, nobis nuntietur
Abbreviated transcription (Latin):
ocor: Et quia s̃ non nulliquisine
ꝓprietate m regnonro degentes iusti¬
tram comitũeffugiunt attnonhñ¬
tes res aut̃ sub̃am quib ꝯstringiposst̃
circumquaq malitiam exercere ñ
tiõmreddant.
altĩus tramresident. ⁊̃s nunc ami¬
nistris .r. p. contralegemadplacitũ
trahuntur ꝯidõpignorabantur cõ¬
satunus ut scłin legempatrom eo¬
rumad placitumducant. ꝯsiquis cos

Expanded text:
 Et quia sunt nonnulli, qui sine proprietatibus in regno nostro degentes, iudicia comitum effugiunt, atque non habentes res aut substantiam quibus constringi possint, ideo circumquaque malitias exercere non tionem reddant.alterius res resident, et usque nunc a ministris rei publicae contra legem ad placita protrahebantur, et ideo pignerabantur, constituimus, ut secundum legem patroni eorum eos ad placitum adducant. Et si quis eos
Abbreviated transcription (Latin):
Desportulis et offitio iudicum.
emo sportulas uel iuditioꝵ impensaᷤᷤ
ampliores exigat quã nr̃a constituti¬
Bone cautũ ẽ. alioquin penas patiat᷑
legitima. s cinusquisq aut̃ uidex hãt
duos exceptores. ⁊ duo executores fide¬
les ⁊ ꝓbatos. ut nulla abeis astutia uł
proditio fiat. Idõꝙ ꝑiculũ offitialium
aut scolariũ siue scrinioꝵ eligantur.
ut siquid peccaui̾t illi detorm̃ta lesisho¬
minib resartiant. Magistratus aũt
competentes aditi. dãpnũ exigi iubeãt
Et iudices simalitiose uersatos excepto¬
res uł executores senserint remoueant
eos ⁊ alios probatos electiõe periculo
scolarium siue scriniarioꝵ siue offici¬
alium accipiant. De iudicib mõtius.
iquis aũt desierit idex eẽ. alius iu

Expanded text:
De sportulis et officio iudicum Nemo sportulas vel iudiciorum impensas ampliores exigat, quam nostra constitutione cautum est; alioquin poenas patiatur legitimas. Vnusquisque autem iudex habeat duos exceptores, et duos exsecutores fideles et probatos, ut nulla ab eis astutia vel proditio fiat. Ideoque periculo officialium, vel scholarum, sive scriniorum eligantur, ut si quid peccaverint, illi detrimenta laesis hominibus resarciant. Magistratus autem competens aditi damnum exigi iubeant, et iudices, si malitiose versatos exceptores vel exsecutores senserint, removeant eos, et alios probatos electione et periculo scholarum sive scriniorum sive officialium accipiant. De iudicibus mortuis Si quis aut
Abbreviated transcription (Latin):
i qui tributa exigenda destinantur
non alit̾ exactionẽ facere ꝑmit¬
tant᷑. nisipͥus ap̃iudicẽ eiusdẽ pro¬
uintie immutauint iussiones super
exigendis tributis sibi datis. nichil
autẽ ꝑictili uł detrimentũ collatoĩ¬
b tributa soluentib ingeratur
hoc aũt inpriuata exactione obser¬
uare placet.
um puplica tributorum exactio cõ¬
missa est. priuate exactionis non
accipias actoritatẽ

Expanded text:
i ad tributa exigenda destinantur, non aliter exactiones facere permittantur, nisi prius apud iudicem eiusdem provinciae insinuaverint iussiones super exigendis tributis sibi datas; nihil autem periculi vel detrimenti collatoribus tributa solventibus ingerant. Hoc autem in privatis exactionibus observare placet. Idem Cui publica tributorum exactio commissa est, privatae exactionis non capiat auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
militum orientis uł aliis magistra¬
tib licebit latrunculatores uł iuoco¬
litas. uł appoplistas uł alios simi¬
les eis inprouincias mitte. Sin aũt
aliquid tale ꝑpetret᷑. hii qũi missi
sunt p̃sidali potestati suppõãntur.
nultimũ ꝑicłm patiant᷑. postquã
adimprem hoc fuerit relatũ. hii
aut̃ quimisert̃ eos .xxx. librarcim
auri pena coherceant᷑. Hiis aũt qui
magistratꝰ creant᷑ siquidẽ incons¬

Expanded text:
militum Orientis, vel aliis magistramilitum Orientis, vel aliis magistratibus licebit latrunculatores, vel biocolytas, vel aphoplistas, vel alios similes eis in provincias mittere. Sin autem aliquid tale perpetretur, hi, qui missi sunt, praesidali potestati supponantur, et ultimum periculum patiantur, postquam ad imperatorem hoc fuerit relatum. Hi autem, qui miserunt eos, triginta librarum auri poena coërceantur. Is autem, qui magistratus creat
Abbreviated transcription (Latin):
adeam prouinciã cui preerat. ⁊ ea que
furatus est in quadruplũ reddat. Hec
aũt tota licentia prouincialib da¬
taẽ si infurto p̃sidem arguere malu¬
erint. Nam in aliis causis antedicta
obseruatio cessat Inquib causis a
prouincie tentus. fori prescriptioẽ
utatur. Si milites prouincie iussi
It aũt iomĩb exeqͥpossit p̃ses pro¬
uincie et milites quimprouinciã
sedent subitiant᷑ ei. Qd̾ si milites ei
non obtemperauint.⁊ annona eorũ
phibebit᷑. ⁊ militiam suã amittent.
et corporali pena subsistent. De latrã¬
culatorib ⁊ iuocolitis. ⁊ apollistis stib¬
latum. et quomodo sacram̃tũ ap̃side
dandum sit.
sumq in prouinciis p̃sides iusti
mittuntur. suꝑfluũẽ latruncła¬
tores mittẽ. ⁊ eos quos uiocolitas .i.
qui iuolentias ꝑhibẽt uł apolistas
uocant .i. eos qui priuatis hoĩb ar¬
ma habere non concedr̃ ne rapinas
aut cedes faciãt. s neq magistratui

Expanded text:
ad eam provinciam, cui praeerat, et ea, quae ad eam provinciam, cui praeerat, et ea, quae furatus est, in quadruplum reddat. Haec autem tota licentia provincialibus data est, si in furto praesidem arguere maluerint. Nam in aliis causis antedicta observatio cessat. In quibus causis a provinciae tentus fori praescriptione utatur. Si milites praesiVt autem in omnibus exsequi possit praeses provinciae, et milites, qui in provincia sedent, subiiciantur ei. Quod si milites ei non obtemperaverint, et annona eorum prohibebitur, et militiam suam amittunt et corporales poenas subsistunt. De latrunculatoribus et biocolytis, et aphoplistis, et quomodo sacramentum a praeside dandum sit Cumque in provinciis praesides iusti mittantur, superfluum est latrunculatores mittere, et eos, quos biocolytas, id est qui violentias prohibent, vel aphoplistas vocant, id est eos, qui privatis hominibus arma habere non concedunt, ne rapinas aut caedes faciant. Sed neque magistro
Abbreviated transcription (Latin):
alicu pec̾am neq lucrũ impiũ cap¬
turus ẽ. Siquis aũ abeo aliꝗd acceꝑit.
ultra ea que constitutio statuit. ĩqua¬
druplum hoc reddat. Curam aut̃ agat
p̃ses prouintie in exactioĩb tͥbutorũ.
ut ea que exigere debe. non cũ seueĩ¬
tate exigat. nisi forte contumaces hii
clinantes se adlucrũ. Qd̾ siquis dede¬
tusfiat. posteaq infurto conuictus
fuerit inipso magistratu et puplica¬
bunt᷑ bona eius. ⁊ mexilio mutendus
erit. et corporales correctioẽs patiet᷑.
Nã ep̃m et primates ciuitatis siuiderĩt
dere oportet. ut principali inclignatio¬
Ireses prouintie postquã deserit ẽẽ
faciat. et publice appareat. et oĩum
suscipiat acc̃oes. Qd̾ si ante quã.L¬
dies p̃tereãt absconderit se: liceat
unicuiq tenere eum in prouincia.
⁊oẽ qd̾ furatus ẽ repet̃ẽ abeo. p̃sente
siue inconstantinopolitana ciuitate
siue in alia quacũq regione. retrahat᷑.

Expanded text:
alicui pecuniam, neque lucrum impium capalicui pecuniam, neque lucrum impium capturus est. Si quis autem ab eo aliquid accipiat ultra ea, quae constitutio statuit, in quadruplum hoc reddat. Curam autem agat praeses provinciae et in exactionibus tributorum, ut ea, quae exigere debet, non cum severitate exigat, nisi forte contumaces sint clinantes ad lucrum. Quod si quis dedetus fiat, posteaque in furto convictus sit in ipso magistratu, et publicabuntur bona eius, et in exsilio mittendus erit, et corporales coërcitiones patietur. Nam episcopum et primates civitatis, si viderint rigere oportet, ut principali indignatioPraeses provinciae, postquam desierit esse faciat, et publice pareat, et omnium suscipiat actiones. Quod si antequadies praetereant, absconderit se, liceat unicuique et tenere eum in provincia, et omne, quod furatus est, repetere ab eo, praesente sive in Constantinopolitana civitate, sive in alia quacumque regione, retrahatur
Abbreviated transcription (Latin):
suppositos eẽ constitutio iubet oib
quam incriminalib causis. Hii aũ
qui aconstantinopolitana ciuitate
discedt̃. cu niscũꝙ iudicis calculos
uł ussicẽs hãnt. subiecti sint ꝓuin¬
ciaꝵ p̃sidib. et nõ audeãt sportula¬
rum noĩe aliquid exigere supra
modũ sacris cõstitutionib statutũ
Hoc enĩ si contẽpserit p̃ses ꝓuincie de
sua substantia resarcire dampna pro¬
uincialib cogatur. Liceat aũt prouĩ¬
cialib eis et de huiusmodi inuiriis re¬
ferre. non solũ maiorib magistratib
quib suppositist̃. hii qui sportulas il¬
licitas exegerĩt. s ⁊̃ ipsi impr̃i. Lice¬
at aũt p̃sidib siuiderint eos quical¬
culos uł uissioẽs hnͣt quod iniuste
uel uolent uersati fuerĩt. refrenare.
mon timere neꝙ dignitatẽ eoꝵ neq
cingulum quo forte decorant᷑. ¶Opor¬
tet autem unumquẽq qui magistra¬
tum gesturus ẽ.ante quã honorẽ acci¬
piat dare sacram̃tum qd̃ neq dedit

Expanded text:
uppositos esse constitutio iubet omnibquam in criminalibus causis. Et hi autem, qui a Constantinopolitana civitate discedunt, cuiuscumque iudicii calculos vel iussiones habeant, subiecti sint provinciarum praesidibus, ut non audeant sportularum nomine aliquid exigere supra modum sacris constitutionibus statutum. Hoc enim si contempserit praeses, de sua substantia resarcire damna provincialibus cogetur. Liceat autem eis et de huiusmodi iniuriis referre, non solum maioribus magistratibus, quibus suppositi sunt hi, qui sportulas inlicitas exegerunt, sed etiam ipsi imperatori. Liceat autem praesidibus, si viderint eos, qui calculos vel iussiones habeant, quod iniuste vel violenter versati fuerint, refrenare, et non timere neque dignitatem eorum, neque cingulum, quo forte decorantur. Oportet autem unumquemque, qui magistratum gesturus est, antequam honorem accipiat, dare sacramentum, quod neque dedit
Abbreviated transcription (Latin):
cumq iudicio procedentes prouincia¬
rura psides non recipiant. ueluti depu-¬
plico. de aqueductu. de portu. de itine¬
blicoloco edificatarũ. Iubet autem
nullam rationẽ hr̃e p̃sides prouĩcie
huiusmodi iussionũ. insidiunã pͣg¬
maticam sanctionẽ intimauint. post¬

Expanded text:
cumque iudicio procedentes provinciacumque iudicio procedentes provinciarum praesides non recipiant, veluti de publico aquaeductu, de portu, de itineblico loco aedificatarum. Iubet autem nullam rationem habere praesides provinciarum huiusmodi iussionum, nisi divinam pragmaticam sanctionem intimaverint, post
Abbreviated transcription (Latin):
tratus. De officio rectoris prouincie.
Iec constitutio habet inscriptione
mandata principis. disponit q̃ les
ẽẽ oportet ꝓuinciarũ p̃sides. et int̃¬
dicit eis aliquid asubiectis lucraĩ
quasi puplicis annonis sufficientib
eis. Nam et tributa exigere et requi¬
rere ddebent. ne forte fiscus diminu¬
tionem aliquam passus sit.
portet aut̃ et causas priuatorũ
cum equitate eos audire. ⁊ uiliores
quidem dirimẽ. sine scriptis et non
concedere litigatores ultra ea que
cõstitutioĩb continent᷑ iniuditiũ
expendere. S inaut̃ iules st̃t litiga¬
tores et sine aliqͣ expensa causas
eoꝵ cognoscere p̃sidem oportet.Sic
enim hec cumomĩ puritate fiant
ne facile in constantino politanã
ciuitatẽ ꝓiunciales concurrant.
Nam et siconcurrerint.: cum ꝑ ma¬
gistratus ꝓuinciales nicħ steterit:
nullũ responsũ impetrabt̃ apͥnci¬
pe. Iubet aũcõstitutio agentes ĩ re¬
b uł alios quosc̃ꝙ qui cõstantino¬
politana ciuitate iussionẽ maio

Expanded text:
TIO XXI De officio rectoris provinciae Haec constitutio habet inscriptionem: mandata principis. Disponit autem, quales esse oportet provinciarum praesides, et interdicit eis aliquid a subiectis lucrari, quasi publicis annonis sufficientibus eis, nam et tributa exigere et requirere debent, ne forte fiscus deminutionem aliquam passus sit. Oportet autem et causas privatorum cum aequitate eos audire, et viliores quidem dirimere sine scriptis, et non concedere litigatores ultra ea, quae constitutionibus continentur, in iudicium expendere. Sin autem viles sint litigatores, et sine aliqua expensa causas eorum cognoscere praesidem oportet; si enim haec omnia cum omni puritate fiant, nec facile in Constantinopolitanam civitatem provinciales concurrent, nam et si concurrerint, cum per magistratus provinciales nihil steterit, nullum responsum impetrabunt a principe. Iubet autem constitutio et agentes in rebus, vel alios quoscumque, qui a Constantinopolitana civitate iussiones maior
Abbreviated transcription (Latin):
pragmaticã formã diuinã tenere
eũ admitt̃e constitutio ꝑmitit. De¬
ba& aũt et inoꝑib paplicis suamdi¬
ligentiã atq in stantiã posse ostñdẽ.
Nam et patres ciuitatũ hedificatioẽs
puplicascogere debent᷑ constituere.
Om̃s aut̃ milites quuineadẽ ꝑuintia
sedent. imꝑio p̃sidis subici cõstitutio
iubae. Nam et castigare eos delinq̃n¬
tes presidi licet.
iquiscrimine inligatus iniudiciũ
p̃sidis productus fuerit. ⁊ nealiquid
de eocognoscat᷑ priuilegio dignitatis
uł militie usus fuerit. p̃ses militie ñ
recipiat eũ. Qui enĩ priuilegia adre¬
mouenda crimina p̃tendit. ap̃side
admitti nõdebe. Apparitores quoq
refrenare presidẽ oportet. et si iniuri¬
ose conuersari uoluerĩt. ñ ꝑmitt̃e. sa
⁊ consiliarios. ⁊ oms hoĩes suos purissi¬
mos hãnt. ut ut hiis tantũ contenti

Expanded text:
pragmaticam formam temere eum admittere constitutio permittit, Debet autem et in operibus publicis suam diligentiam atque instantiam praeses ostendere, nam et patres civitatum aedificationes publicas cogere debet constituere. Omnes autem milites, qui in eadem provincia sedent, imperio praesidis subiici constitutio praecipit, nam et castigare eos delinquentes praesidi licet. Idem Si quis crimine illigatus in iudicio praesidis productus fuerit, et ne aliquid de eo cognoscatur, privilegio dignitatis vel militiae usus fuerit, praeses provinciae non recipiat eum; qui enim privilegium ad removenda crimina praetendit, a praeside admitti non debet. Apparitores quoque refrenare praesidem oportet, et si iniuriose conversari voluerint, non permittere. Sed et consiliarium et omnes homines suos purissimos habeat, ut his tantum contenti
Abbreviated transcription (Latin):
mitis reꝵ pͥuataꝵ ⁊ cubicularii.Sĩ
aut in prouintia magistratũ accipi¬
at añ metropolitanũ et primates ci¬
uitatis iuraredebẽt. Iubet aũt cõsti¬
tutio et defensores ciuitatũ nichil
uel accipere. nisi puplicas annonaᷤ
tie pro correctis.
reses ysaurie utrisq et ipse magiᷤ¬
tratus habeat insignia. et p̃tor siũ
comes nominetur et apparitio eius
comitiana uocet᷑. ⁊ de appellatioĩb
omĩa sint. Tenetur in eo quem ad¬
moclum de aliis p̃torib eũ ꝙ cõnu

Expanded text:
t cubicularii, sin autem in provincia magistratum accipiat, ante metropolitam et primates civitatis iurare debet. Iubet autem constitutio et defensores civitatum nihil  solidos, vel accipere, nisi publicas annonas, cia porrectis Praeses Isauriae utriusque et ipse magistratus habeat insignia, et praetor, sive comes nominetur, et apparitio eius comitiana vocetur, et de appellationibus omnia sic teneant et in eo, quemadmodum de aliis praetoribus diximu
Abbreviated transcription (Latin):
intestam̃to exheredatus sit. neq ex ip̃o
intestatoluerari aliquid pot̃it occasi¬
one huius constitutiõis. ¶ Om̃s aũ
qui ex hac lege adrerũ uñdicõem uo¬
cant᷑ omĩa iura heredum hãt .i. ius a¬
ditionis et gerendi prohẽde ut cõueni¬
ant et conueniant᷑: om̃ib q̃ diximus
obtinentib et si non abherede s ale¬
gataĩo uł fidei cõmissaĩo. ⁊ forte ab
eo qui mortis causa qͥd accep̃. dari
fieriue testator uoluit .i. ut ordo uo¬
catioĩs incipiat quidẽ a substutitũ.¬
desinat aut̃ inpuplico. Ad legem fal
Ciquis ab aliquo scͥptus cidiam.¬
hr̃s intestam̃to fui̾t. inquo legata
uł fidei commissa relictast̃. timeat
aut ne forte legata uł fidĩcõmissa
legatariis uł fidĩcõmissariis relicta:
totam substantiã defuncti ex hauri¬
ant. ut ip̃e nicħ abhrditate sͥ delata
lucret᷑. ergo siuelit falcidie legis emo¬
lum̃tum integrũ sibi ẜ uaĩ faciat muen¬

Expanded text:
in testamento iuste exheredatus sit, neque ex ipso in testamento iuste exheredatus sit, neque ex ipso intestato lucrari aliquid poterit occasione huius constitutionis. Omnes autem, qui ex hac lege ad rerum vindicationem vocantur, omnia iura heredum habeant, id est, ius aditionis et pro herede gerendi, et conveniant et conveniantur. Omnibus, quae diximus, obtinentibus, et si non ab herede, sed a legatario vel fideicommissario, et forte ab eo qui mortis causa quid accepit, dari fierive testator voluit, id est, ut ordo vocationis incipiat quidem a substitudesinat autem in publicum. Ad legem Falcidiam Si quis ab aliquo scriptus heres in testamento fuerit, in quo legata vel fideicommissa relicta sunt, timeat autem, ne forte legata vel fideicommissa legatariis vel fideicommissariis relicta totam substantiam defuncti exhauriant, ut ipse nihil ab hereditate sibi delata lucretur, ergo si velit Falcidiae legis emolumentum integrum sibi servari, faciat inven
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Hec. siunus exparentib uł li¬
aut̃ hr̃s institutus ex traneussit.⁊ moras
faciat legataĩo ꝑ totum annale spatiũ
post iudicialẽ sñtñtiã numerandũ. tc̃
nullam partẽ nullũ emolum̃tũ scrip¬
tus hr̃s sñtiat. S omẽ qd̃ atestatore ei
p̃stitũ ẽ auferat᷑. ⁊ ueniat ad eos quos su¬
perius expostumꝰ sccłm eundẽ ordinem
⁊ eandẽ obẜuatiõe. Ita tñ ut eodẽ mͦ is qͥ
ad partem uocat᷑ cautionẽ p̾bãt quod
om̃imodo impleturus sit ea que testa
agnatis siue cognatis de functi pateat
aditus. quãuis intestam̃to nulla m̃¬
tio eoꝵ cõphñdat᷑. ¶ Qd̃ si nec tales
ꝑsoẽ appareãt. tunc extraneis quibc̃q
locus fiat. siuelint hereditatẽ susciꝑe
et deadimplenda uoluntate testatõis
cauere. Qd̾ sinec extrancus inueniat᷑
qui defuncti successiõem cũ p̃dicta cau¬
tiõe accipiat. tc̃ fisco res uendicentur:
scł ut ipse uoluntatẽ testatõis ĩpleat.
¶Illud aũt certũ ẽ qd̾ sifilius apatre

Expanded text:
cepit. Haec, si unus ex parentibus, vel liautem heres institutus extraneus sit, et moras faciat legatario per totum annale spatium post iudicialem sententiam numerandum, tunc nullam partem, nullum emolumentum scriptus heres sentiat, sed omne, quod a testatore ei praestitum est, auferatur et veniat ad eos, quos superius exposuimus, secundum eundem ordinem et eandem observantiam: ita tamen ut eodem modo is, qui ad partem vocatur, cautionem praebeat, quod omnimodo impleturus sit ea, quae in tagnatis sive cognatis defuncti pateat aditus, quamvis in testamento nulla mentio eorum comprehendatur. Quod si nec tales personae appareant, tunc extraneis quibuscumque locus fiat, si velint hereditatem suscipere, et de implenda voluntate testatoris cavere. Quod si nec extraneus inveniatur, qui defuncti successionem cum supra dicta cautione suscipiat, tunc fisco res vindicentur, scilicet et ipso voluntatem testatoris impleturo. Illud autem certum est, quod si filius a patre
Abbreviated transcription (Latin):
cui reliquerit. siquidẽ uoluntatẽ de¬
functi scriptus hr̃s impleuerit. et si¬
ne frustratiõe legatũ ex solui̾t. habeat
firmit᷑ hereditatẽ defuncti. ⁊ iuditio
sus ñ ẽ. ¶Sinͭ aũt reluctandũ ẽẽ
uoluntati testatoĩs existimauĩt. ⁊ le¬
gatario morã fecĩt. intantũ ut ⁊̃ lega¬
tarius iudicẽ adeat. ⁊ uictͥeẽ sñtntiã
capiat. et tam̃ nichilominus heres
moras similit̾ faciat. ut post iuditialẽ
timam portionẽ sibi debitã hr̃s insti¬
tutus hãt. et reliquã partẽ amittat.
Que pars si quidẽ substitutos habiuĩ
prius ad eos ueniat. Si aũt substitu¬
tos nõ hãt. ad cohẽdes ip̃iꝰ. Sĩ aũt nec
cohrdes ht̃: tunc adgn̾alẽ fidei cõmis¬
sariũ ꝑueĩat᷑. Qd̾ siplẽs sint gn̾ales
fidĩcõmissarii. tc̃ ei deferat᷑ pars qui
maioĩ ex parte fidĩcõmisso honoratꝰ ẽ.
Qd̾ si nemo ex sup̃scͥptis ꝑsoĩs subsistir
tc̃ adlegatãĩos pari memoãta ueĩat.

Expanded text:
cui reliquerit, si quidem voluntatem defuncti scriptus haeres impleverit, et sine frustratione legatum exsolverit, habeat firmiter haereditatem defuncti, et judicio sus non est. Si autem reluctandum esse voluntati testatoris existimaverit, et legatario moras fecerit, in tantum ut etiam legatarius judicem adeat, et victricem sententiam capiat, et tamen nihilominus haeres moras similiter faciat, et post judicialem  solam legitimam portionem sibi debitam haeres institutus habeat, et reliquam partem amittat. Quae pars, si quidem substitutos habuit, prius ad eos veniat, sin autem substitutos non habeat, ad coheredes ipsius, sin autem nec coheredes habeat, tunc ad generalem fideicommissarium. Quod si plures sint generales fideicommissarii, tunc ei deferatur pars, qui maiore ex parte fideicommisso honoratus est. Quod si nemo ex supra scriptis personis subsit, tunc ad legatarios pars memorata veniat.
Abbreviated transcription (Latin):
relictũ pr̃et᷑ legatũ. Initiũ autẽ
anni eẽ oportet illud ip̃s qͦ ex iu¬
diciali sñtñtia reus ãmonitus ẽ.
tatem testatoĩs amittat. et locus fiat
illis ꝑsonis quarum sup̃ fecimus m̃ti¬
oẽm scł ab annali spatio ĩpubĩb uel
adolescentib nullo p̃iuditio gn̾ando.
hi enĩ duplici uiamunitist̃. nã resti¬
tui mnintegrum posst̃.⁊ competentes ac¬
tioẽs aduersus tutores suos uł curatoes
dirigere. Ea aũt que diximus teneãt
siue inscriptis. siue sine scriptis testam̃¬
tum siue uoluntas ꝓferat᷑ inomĩ autẽ

Expanded text:
tum. Initium autem anni esse oportet illud tempus, quo ex iudiciali sententia reus admonitus est tatem testatoris amittat, et locus fiat illis personis, quarum supra fecimus mentionem, scilicet ab annali spatio impuberibus vel adolescentibus nullo praeiudicio generando. Hi enim duplici via muniti sunt, nam et restitui in integrum possunt, et competentes actiones adversus tutores suos vel curatores dirigere. Ea autem, quae diximus, teneant, sive in scriptis, sive sine scriptis, testamentum sive voluntas proferat
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuando ĩt̾ legataĩos quidẽ ⁊ fidĩcõmiᷤ¬
saĩos. ut gn̾ales fidicõmissarii. cetis
legatariis ⁊ fidĩc̃missarus p̃ferant᷑.
Qd̾sinullus general fidĩcõmissarius
sit: tẽ illiueniãt qͥ maiorib legatis
uł fidĩcõmissis honorati st̃. Qd̾ sine¬
tẽ memoratã admitt̾e: tẽ illi uocent᷑¬

Expanded text:
ut inter legatarios quidem et fideicommissarios generales fideicommissarii ceteris legatariis et fideicommissariis praeferantur. Quod si nullus generalis fideicommissarius sit, tunc illi veniant, qui maioribus legatis vel fideicommissis honorati sunt. Quod si netem memoratam admittere, tunc illi vocent
Abbreviated transcription (Latin):
uti. necesse ẽ uoluntatẽ ipsius tenere.
Et si quidẽ maluerit adire hr̃ditatẽ eiꝰ
is quẽ hr̃dem scripserit. oĩmodo lega¬
ta atꝙ fidĩcommnissa ꝑsoluat sine qͣdã
diminutiõe nullum habiturus lucrũ
ris gratis obtẽperauĩt. Sin aũt repu-¬
diauĩt hereditatẽ. locus fiat substitu¬
tis. et post substitutos cohr̃dib. et post
cohr̃des fideicõmissariis generalibus.
⁊ post generales fidĩcõmissarios lega¬
tariis. ⁊ post legataĩos eis qui lib̾tati
doãti sunt. et post eos qui lib̾tati do¬
natist̃ ab intestato uenientib agͣtis
⁊ cognatis. ⁊ cognatis:⁊ his nõ apparen¬
tib extraneis. ⁊ post extraneos pupli¬
co. De legatorum exequatione.
ullam licentiã scriptus hr̃s hãt. qui¬
busdã legatariis solida legata per¬
soluẽ quibdã exparte pr̃are: quibdã

Expanded text:
uti, necesse est voluntatem ipsius tenere. uti, necesse est voluntatem ipsius tenere. Et si quidem adire maluerit hereditatem eius is, quem heredem scripserit, omnimodo legata atque fideicommissa persolvat sine quadam deminutione, nullum habiturus lucrum,ris gratis obtemperaverit. Sin autem repudiaverit hereditatem, locus fiat substitutis, et post substitutos coheredibus, et post coheredes fideicommissariis generalibus, et post generales fideicommissarios legatariis, et post legatarios eis, qui libertate donati sunt, postque eos, qui libertate donati sunt, ab intestato venientibus agnatis sive cognatis, et his non apparentibus, extraneis, et post extraneos publico. De legatariorum exaequatione Nullam licentiam scriptus heres habeat quibusdam legatariis solida legata persolvere, quibusdam ex parte praestare, quib
Abbreviated transcription (Latin):
rii p̃sentes sint. ⁊ hi ueĩant. uł hoĩes eo¬
rum int̾sint. uł absentib eis tresopi¬
natissimi testes rep̃sentatifuint.
licentia pateat hr̃dib tͥũ testiũ adhi¬
bito testimonio inuentaiũ facẽ. nul¬
lo legatariis obiciendo postea obsta¬
culo siuoluĩt ⁊ ĩ hoc casu ꝑtorm̃ta¬
hr̃dum siue testiũ ueritatẽ maĩfes¬
tare. ihis quidẽ qui hec oĩa obẜua¬
uerit. legis falcidie b̃nficiũ retineb̃¬
sibi. Q d̾ sinõ feci̾t inũntaiũ. nec su¬
pradictam obseruatiõe custodiẽit. sciat
se omiã legata. oĩa fidĩcõmissa legata¬
riis uł fidĩcõmissariis solutlim. quã¬
missa cogat᷑. ¶ota aut̃ ista discep¬
tatio totum locũ habebit quotiens tes¬
tator ignorans facultatũ suaꝵ mo¬
dum legata uł fidĩcõmissa ampla
reliquerit. alioquin sisciens qͣntum
hãt patrimoniũ sp̃alit̃ exp̃sserit. ut
non liceat hr̃di falcidie legis beneficio

Expanded text:
rii praesentes sint, et veniant, vel homines eorii praesentes sint, et veniant, vel homines eorum interveniant, vel absentibus eis tres bonae opinionis testes repraesentati fuerint. ra licentia pateat heredi trium testium adhibenti testimonium inventarium facere, nullo legatariis obiiciendo postea obstaculo, si voluerint et in hoc casu per theredis sive testium veritatem manifestare: et is quidem, qui haec omnia observaverit, legis Falcidiae beneficium retinebit. Quod si nec fecerit inventarium, nec supra dictam observantiam custodierit, sciat se omnia legata, omnia fideicommissa legatariis vel fideicommissariis soluturum, quamvel fideicommissa cogatur. Tota autem ista disceptatio totiens locum habebit, quotiens testator ignorans facultatum suarum modum legata vel fideicommissa ampla reliquerit. Alioquin si sciens quantum habeat patrimonium, specialiter expresserit, ut non liceat heredi Falcidiae legis beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stoeẽ impediant᷑. Tunc enĩ rep̃sen¬
tari illos oportet inconsc̾ptiõe inuen¬
tarii qui negotia eoꝵ legitime ãminis¬
trant. Qd̾ sioĩo p̃sto ñ sĩt legatarii uł
fidĩ cõmissarii. tc̃ testes adhibant᷑ tres.
quorum fides ⁊ opinio ꝓbata ẽ. Testes
aũt ex eaciuitate eẽ oportet. inqua cõ¬
ficiunt᷑ inuentaiũ. ⁊ subcõspectu eoꝵ
atq p̃sentia muñtarii procedat cõs¬
criptio soł enĩ tabulariis mea causa
non credimus. ¶ Od̾ sipostea reu̾si
fuint legatarii.⁊ quasdã res abhr̃de
subreptas eẽ putauũnt. easq celatas
et minuentario non insertas liceat eis
ꝑtorm̃ta seruoꝵ hereditaĩoꝵ ueritatẽ
requirere. ⁊ fraudẽ hr̃dis maĩfestare.
Scilicet et ipĩ hr̃des nichilominus co¬
gendi sunt iusiurandũ pr̃are. qd̾ nul¬
lomodo incoscribñdo inuentario dolo¬
se uersati st̃. ⁊ testib similit cõpellẽdis
sacram̃tũ pr̃are. qd̾ de nulla fraude cõ¬
scii sint scriptis hr̃dib. Hȩc silegata¬

Expanded text:
se impediantur: tunc enim illos repraesentari oportet in conscriptione inventarii, qui negotia eorum legitime administrant. Quod si omnino praesto non sint legatarii sive fideicommissarii, tunc testes adhibeantur tres, quorum et fides et opinio probata est. Testes autem ex ea civitate esse oportet, in qua conficitur inventarium, et sub conspectu eorum atque praesentia inventarii procedat conscriptio. Solis etenim tabulariis in ea causa non credimus. Quod si postea reversi fuerint legatarii, et quasdam res ab heredibus subreptas esse putaverint, easque celatas, et inventario non insertas, liceat eis per tormenta servorum hereditariorum veritatem requirere et fraudes heredum manifestare, scilicet et ipsis heredibus nihilominus cogendis iusiurandum subire, quod nullo modo in conscribendo inventario dolose versati sint, et testibus similiter compellendis sacramentum praestare, quod de nulla fraude conscii sint scriptis heredibus. Haec, si legata
Abbreviated transcription (Latin):
quidem indigestis et cõsti¬
tutionib didicimus paẽn¬
tib quidẽ et liberis nec ñ
frĩb et patronis certã q̃n¬
dam portionem ex nr̃a de¬
beri. substantia quã necẽe
est oimodo relinquere eis.
nisi forte ingrati circa nos
ãpparuerĩt. alie aut ꝑsone
que neq parentib neq libe¬
ris. neq fr̃ib. neqꝙ patronis
connumerant᷑. siue ingrati
sint. siue non. ex uoluntate
nr̃a beredes nobis existunt:
uł lucrũ ex nr̃o patrimonio
capiunt ¶Nis itaq eomͦ
discretis. uideamus caput
constitutiõis propositũ. eius
Siquis parentem. uel filium¬

Expanded text:
in Digestis, et in Constitutionibus didicimus, parentibus quidem et liberis, nec non fratribus et patronis certam quandam portionem ex nostra deberi substantia, quam necesse est omnimodo relinquere eis, nisi forte ingrati circa nos apparuerint. Aliae autem personae, quae neque parentibus, neque liberis, neque fratribus, neque patronis connumerantur, sive ingrati sint, sive non, ex voluntate nostra heredes nobis exsistunt, vel lucrum ex nostro patrimonio capiunt. His itaque eo modo discretis, videamus caput constitutionis propositum. Eius Si quis parentem, vel filium
Abbreviated transcription (Latin):
uramt̃ditiom accepit inuestitura fati¬
at ⁊ post quã hec traditio facta fũt ita.
hr̃des illius nullãde p̃dictis reb ualcãt
mutandi sec inpotius necessitas incũ¬
bat illam ꝑfitiendi. ⁊ iñdum ressuas
cum heredib sus dimsas hiũt: non
eihoc sit impedim̃tũ s dohr̃des euuᷤ
mitem aut ꝑmissũ eius distringant̃
defunctus hr̃ditatẽ suam uolũt ꝑ¬
uemire ꝯsicuilib eccłe eaitradere¬

Expanded text:
raditionem accipit vestituram faciat. Et postquam haec traditio ita facta fuerit, heres illius nullam de praedictis rebus valeat immutandi, sed potius necessitas incumbat illam perficiendi. Et si nondum res suas cum coheredibus suis divisas habuit, non ei hoc sit impedimentum; sed coheres eius comitem aut per missum eius distringatur, defunctus hereditatem suam voluit pervenire. Et si cuilibet ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ditesunt. cognito negõ annointe¬
ut dictum ẽ fuĩt. prior traditioncħ
eiualeat. Ille isoquipost primã tradi¬
tiõm̃res uendidit si uiuens ꝯꝓbat̾
fuĩt hanc illusiõm fecisse. bannuo¬

Expanded text:
aditae fuerant, cognito negotio annum inteut dictum est fuerit, prior traditio nihil ei valeat. Ille vero qui post primam traditionem res vendiderit, si vivens conprobatus fuerit hanc illusionem fecisse, bannu