comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eirasse credis qui toucilio non
credidit Exandi et aitende quid
de aliis contigit ut tibi ꝓsit coꝵ
lesio. In dempnis est castigacio
quam psuadent exemplana zle¬
scio quõ refugio tutus es. aut
cordes ꝑfidos reppit ⁊ non estreu̾¬
sisti pios impios unuensti.
Ohoroneus rex. qui legum the¬
sauros ppłis publicare non in¬
iidit. S hiis primis grecoru
studia deaurant Die qua uiã
uriu̾sitatis ingressus est. Ait leõ¬
cio fũ suo Ad sũmam felicitatem
inchil michi deesset. si ueor michi
semper defuisset. cui leoucuis ⁊
quomodo uror obstat At ille ma¬
riti omnes sciunt Amice utinan
tu semel marctus finis. non sis
ut scias quid feliatatem impedi¬
at.. Malencus imperato:
octogenarius adhuc uirgo cum
audisset die fati sui p̾comam tr¬
umphorum suorum recoli quib¬
erat frequentissimus ait se una
cantum gloriari uccoria. ⁊ requi¬
situs. qua respondit ꝙ inimicor
nequissimum domui carmem me¬

Expanded text:
errasse credis, qui Tugillio non errasse credis, qui Tugillio non credidit: exaudi et attende, quid et aliis contigerit, ut tibi prosit eorum laesio. Indemnis est enim castigatio quam persuadent exemplaria. Nescio quo refugio tutus es, aut quo cordes Persides reperit, et non est revesisti, pios, impios invenisti. XIV. Phoroneus rex, qui legum thesauros populis publicare non invidit, sed is primus Graecorum studia deauravit, die qua viam universitatis ingressus est, ait Leotio fratri suo: Ad summam felicitatem nihil mihi deesset, si uxor mihi semper defuisset. Cui Leontius: Et quomodo uxor obstat? At  Al. ait ille, Mariti omnes sciunt. Amice, utinam tu semel maritus fueris, et non sis, ut scias quid felicitatem impediat. XV. Valentinus imperator octogenarius adhuc virgo, cum audiret die fati sui triumphorum praeconia recoli, quibus frequentissimus erat: ait una se tantum gloriari victoria. Et requisitus qua? respondit: Quod inimicorum nequissimum devici carnem me
Abbreviated transcription (Latin):
rusam que me nescire fateor ⁊
fleo sed scibentis uotum et ꝓa¬
gine u̾itatem accepta. ¶ Iulius
cesar cuius amplitudim strictꝰ
fuit orbis. die quã nobile filũ
ip̃ius ausa est occare sceua in¬
uis atropos. tũgilio hunisli qͥd̾
s diuino quia stilos p̾docenti.
aurem humiliter inclinauit in
ualius capitolii. ꝙ siet ainmum
penas ei non dedissent quibz ip̃e
Tuu̾o michi stiloru tuorum p̃
nuncio auremi melinas ut aspis
ueneficiis Adhibes auimũ ut asꝑ
equor uaufragiis aut manꝰ cõ¬
tiuneus reu̾encia regie pacis est.
Aunce se humiliauit lz citraper¬
fectum domicor orbis fideli suo
i pene pedem retulit quia peue pa¬
ruit ⁊ pene succubuit quia pene
multa humiliter. ꝓfuit quia nõ
plena. Quid tibi confert tua
tam farma in humauitas ⁊ ngor
inflexus ⁊ horror supcilii. quia
ultro uruis in latronum insidiaᷤ
in h̃mus. humilia te sodes ad mo¬
dum humilitatis eius qui totũ
sibi mũdum humiliauit. ⁊ auu
cum tuum audi Et si cessaren

Expanded text:
eor et fleo: sed scribentis votum, et paginae veritatem accepta. XIII. Julius Caesar, cujus amplitudini strictus fuit orbis, die qua nobilem filium suum ausa est occare saeva nimis Atropos, Tugillio humiles quidem, sed divinos quasi stylos praedocenti, aurem humiliter inclinavit in valvis Capitolii: quod si et animum, poenas ei dedissent, quibus ipse. Tu vero stylorum tuorum mihi praenuntio aurem inclinas, ut aspis veneficiis: adhibes animum, ut aper aequor naufragis: quod manum contines, reverentia regiae pacis est. Amice, se humiliavit, licet citra perfectum, domitor orbis fideli suo: et pene pedem retulit, quia pene paruit: et pene succubuit, quia pene multa humilitas profuit, quia non plena. Quid tibi confert tua tam ferina inhumanitas, et rigor inflexus, et horror supercilii? Quid ultro irruis in latronum insidias inermis: humilia te, cede. Sed ad modum humilitatis ejus, qui totum sibi mundum humiliavit: et audi amicum tuum. Et si Caesarem
Abbreviated transcription (Latin):
tas dum ħ turbidus auimus ef¬
fluat ut ħ feculencia se cedens pu¬
ra sibi fluenta eroget. siuules euĩ
oportet eẽ sui fontis rinulos aut
turbidos aut claros. si impiciam
cordis mei uiciun or̃onis expri
nut. ⁊ strumosa dictionum impi¬
tas delicatum offendit animũ:
huius mibeallitatis michi cõsciꝰ
du̾tissem me a dissuaᵈ ͦ libenter.
sz quia dissimulare non potur: lo¬
cutus sum ut potui ꝙ si michi
esset cauti stili uirtus. quantꝰ
ess scribendi animus. tam ele¬
gancia u̾ba tibi transmitterem
⁊ tam nobili maritata comugio.
ut singula seorsum ⁊ suul om̃ia
suum uid̾e̾ntur auctorem bñdic̾e
S quia michi om̃ia debes que¬
cumq ad hoc nudus amor ⁊ in¬
fecundus nou dicostenlis m̾en
potest Ee omnib p̃be nuchi pa¬

Expanded text:
tas; donec hic turbidus amnis eftas; donec hic turbidus amnis effluat, ut haec fetulenta secedens, pura tibi fluenta irrigent. Similes enimvero oportet esse sui fontis rivulos, aut turbidos, aut clares. Sic vero imperitiam cordis mei, vitium orationis exprimit: et strumosa dictionum imperitia delicatum offendit animum. Hujus imbecillitatis mihi conscius divertissem me ad dissuadendum libenter: sed quia tacere non potui, locutus sum ut potui. Quod si mihi esset tanta styli virtus, quantus esset scribendi animus: tam elegantia tibi verba transmitterem, et tam nobili maritata conjugio, ut singula seorsum, et omnia simul suum viderentur auctorem benedicere. Sed quia mihi omnia debes quaecumque adhuc nudus amor et infecundus, ne dicam sterilis, mereri potest ex omnibus: mihi p
Abbreviated transcription (Latin):
tur infamatus est amore leu¬
chotes sibi ad ignomũaui illi
ad int̾itui et eclipi ͣ dni masi¬
tudine uarius factus est frequẽ¬
ter sui liniũs erps quo totus
uniu̾saliter egebat mũdus. Ami
fiant leuchotem fugito. ¶ Mars
qui deus bellancium dici ieruit
trumphorum familiari freꝙ̃
metuens A uulcano ligatus ẽ
cum uenere inusibilib quidem
cathenis seusibilib tamen. Hoc
autem ad plausum satirorum
meditare saltim cathenas qͣs
non uides. ⁊ iam in ꝑte sentis ⁊
cripe te duni ruptiles sunt ne
clandus ille faber. ⁊ turpis quẽ
dignata cubili te suo ueu̾r suo
more concatenet ⁊ te sui similẽ
turpem et claudum ymo quod
magis timeo loripedem faciat
⁊ non possis quod saluat scissã¬
ał fissam hr̃e ungulam s alliga¬
tus ueui. Dolor fias et derisio ui¬
deucium dum tibi applaudent ce¬
ci. ¶Afalso deorum iudice re¬
ꝓbata est pallas. quia delectare¬
nou prousit s ꝓdesse. Amice
nũquid et tu sic iudicas uideote
iam fastidienti amnuo tota celĩ

Expanded text:
tur, infatuatus est amore Leucothoes, sibi ad ignominiam, illi ad interitum: et ecliptica diu vicissitudine varius factus est, frequenter sui luminis expers, quo totus universaliter egebat mundus. XI. fiant, Leucothoen fugito. Mars qui deus bellantium dici meruit, triumphorum familiari frequemetuens a Vulcano ligatus est cum Venere, invisibilibus quidem catenis, sensibilibus tamen. Hoc autem ad plausum satyrorum, meditare saltem catenas, quas non vides, et jam in parte sentis: et eripe te dum adhuc ruptibiles sunt, ne claudus ille faber et turpis, quem dignata cubili te Veneri suo more concatenet, et te sui similem turpem et claudum, immo quod magis timeo, loripedem faciat: et non possis quod salvat, fissam habere ungulam, sed alligatus Veneri dolor fias, et irrisio videntium: dum sibi applaudant caeteri. A falso dearum judice reprobata est Pallas: quae non delectare promisit, sed prodesse. Amice, numquid et tu sic judicas? Video enim jam te fastidienti animo tota celeri
Abbreviated transcription (Latin):
urbium flãma. Quid in arma
cogimus ppłos. quid exercitus scri¬
bimus diresturos aciem ĩ mediis
flustib: Quid maria inquieta¬
mus: Parũ uideł ad mortes no¬
stras late terra patet. nimis deli¬
cate fortuna nos tractat. nimis¬
dura dedit nobis corꝑa. felicem
ualitudinẽ. ñ deppłatur nos ca¬
sus ĩcurrens. Emetiri cuiq ãnos
suos ex ꝯmodo licet ⁊ ad senectutẽ

Expanded text:
urbium flamma. Quid in arma urbium flamma. Quid in arma cogimus populos? Quid exercitus scribimus directuros aciem in mediis fluctibus? Quid maria inquietamus? Parum uidelicet ad mortes nostras terra late patet. Nimis delicate fortuna nos tractat, nimdura dedit nobis corpora, felicem ualetudinem; non depopulatur nos casus incurrens, emetiri cuique annos suos ex commodo licet et ad senectute
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dedit. ⁊ illos ab omni ꝑte ne
quid deesset situ squalidũ effudit
ut nos classes ꝑtem freti occupa¬
turas ꝯpleremus milite armato.
et hostem ĩ mari aut post mare
q̃reremus. Que nos dementia ex¬
agitat ⁊ in mutuũ ꝯponit exitiũ:
Uela uentis damus bellũ petitu
ri ⁊ꝑiclitamur. Piculi causa in¬
c̾tam fortunã exꝑimur. ium tẽ¬
pestatũ nulla ope humana suꝑ¬
abilem. ⁊ mortem sine spe sepul¬
ture. Non erat tanti. si ad pacem
ꝑ ista ueheremur. Nunc cũ eua¬
sermus tot scopulos latendes et
insidias uadosi maris cũ effig̾i¬
per quos p̾ceps in nauigantes
uentus inpĩgitur. cũ ĩuolutos nu¬
bilo dies. imbre ac tonitribz horu¬
das noctes. cũ turbinib diuulsa
nauigia. quis erit euis laboris
ac metus fructus: Quis nos fes¬
sos tot malis portus excipiet: Bel¬
lũ scilis ⁊ obuius in littore hostis.
⁊trucioande gentes. tractureq
magna ex ꝑte uictorẽ. ⁊ antiqͣꝵ

Expanded text:
dum dedit et illos ab omni parte, ne dum dedit et illos ab omni parte, ne quid esset situ squalidum, effudit, ut nos classes partem freti occupaturas compleremus milite armato et hostem in mari aut post mare quaereremus. Quae nos dementia exagitat et in mutuum componit exitium? Uela uentis damus bellum petituri et periclitamur periculi causa, incertam fortunam experimur, uim tempestatum nulla ope humana superabilem et mortem sine spe sepulturae. Non erat tanti, si ad pacem per ista ueheremur: nunc cum euaserimus tot scopulos latentes et insidias uadosi maris, cum effugeriper quos praeceps in nauigantes uentus impingitur, cum inuolutos nubilo dies et nimbis ac tonitribus horridas noctes, cum turbinibus diuulsa nauigia, quis erit huius laboris ac metus fructus, quis nos fessos tot malis portus excipiet? Bellum scilicet et obuius in litore hostis et trucidandae gentes tracturaeque magna ex parte uictorem et antiquarum
Abbreviated transcription (Latin):
bes. modo deducũt. ut ꝑ totũ orbẽ
pluie duuidi possent. In italiã
auster ĩpellit. aquilo in affricam
reitit. ethesie ñ patiuntur apid
nos nubes ꝯsistere. Idem totã in¬
diam ⁊ ethiopiam ꝯtinuis ꝑ id
tempus aquis irrigãt. Quid qd̾
fruges ꝑcipi ñ possent nisi flatu
suꝑuacua ⁊ mixta seruandis uẽ¬
tilarentur. nisi ẽẽt qd̾ segete exci¬
taret: ⁊ latentẽ frugem ruptis ue¬
lamentis siuis q̃ folliculos agri
tes dissipatas locis miscuit ingẽs
nature beneficiũ. si illud in iniuri¬
am suam ñ u̾tat hominũ furor:
Nam qd̾ de cesare maiori uulgo
dictatũ est. ⁊ a tito liuio in inter
sci an ñ nasci reipublice ꝓfuerit.
dici etiã de uẽtis potest. Adeo quic¬
quid ex illis utile ⁊ necessarium
est. ñ potest hiis repensari. que in
ꝑniciem suam gen̾is humani
dementia excogitat. S ñ ideo nõ
sunt ista natura bona: si uicio
male utentium nocent. Non in
hoc ꝓuidentia ac dispositor ille
mundi d̾s. aera uentis exercen¬

Expanded text:
bes, modo deducunt, ut per totum orbem pluuiae diuidi possint: in Italiam auster impellit, aquilo in Africam reicit, etesiae non patiuntur apud nos nubes consistere; idem totam Indiam et Aethiopiam continuis per id tempus aquis irrigant. Quid, quod fruges percoqui non possent, nisi flatu superuacua inmixta seruandis uentilarentur, nisi esset quod segetem excitaret et latentem frugem ruptis uelamentis suis folliculos agrictes dissipatas locis miscuit? Ingens naturae beneficium, si illud in iniuriam suam non uertat hominum furor! Nunc quod de C. Mario uulgo dictatum est et a Tito Liuio positum, sci an non nasci reipublicae profuerit, dici etiam de uentis potest; adeo quicquid ex illis utile et necessarium est non potest his repensari quae in perniciem suam generis humani dementia excogitat. Sed non ideo non sunt ista natura bona, si uitio male utentium nocent: non in hoc prouidentia ac dispositor ille mundi deus aera uentis exercen
Abbreviated transcription (Latin):
falsũ. qr int̾ pusilla: nõ pot̾ mag¬
num ẽẽ discrimẽ. nisi dũ int̾ se
risq placuit in ea ꝑte aeris niuẽ
concipi. q̃ uicina terris e̾. ⁊ ideo
minus alligari. qr minore fri¬
gore coit.Nam uicinus aer et
plus ht frigoris qmͣ ut in aqũa

Expanded text:
falsum, quia inter pusilla non potest magfalsum, quia inter pusilla non potest magnum esse discrimen, nisi dum inter se risque placuit in ea parte aeris niuem concipi quae uicina terris est, et ideo minus alligari quia minore rigore coit. Nam uicinus aer et plus habet frigoris quam ut in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
illi ꝯmissure ⁊ rime eaꝵ nocẽt.
quo minus par sibi ab õi parte
dicatur. Quomodo in hac pila
nich̾ illa int̾ualla officiũt ad
speciẽ rotundi. sic ne ĩ uniũso
quidẽ orbe t̾raꝵ editi montes. qͦꝵ
altitudo totius mundi collatõne
consumitur. Qui dicit altiorem
montẽ qr solẽ ꝓpius excipiat. ma¬
gis calere debere: idem dic̾e potest.
longiorẽ hoĩem citius qm pusil¬
lum deb̾e calefieri. ⁊ cap̃ citius
ꝙͣ pedes. At quisquis mundũ
mẽsura sua estimau̾it ⁊ t̾ram
cogitau̾it ten̾e puncti locũ. intel¬
liget nich̾ in illa posse ita emin̾e.
ut celestia magis sentiant uelut
in ꝓpinquum illis accesserit. Mõ¬
tes isti quos suspicimus ⁊ u̾tices
et̾na niue obsessi nich̾ominus
in imo sũt.⁊ ꝓpius est quidẽ a sole
mons qͣm cãpus aut uallis sed
sic quomodo ẽ pilus pilo crassior.
Isto enĩ modo ⁊ arbor alia mag̾
qmͣ alia dicetur uicina celo. qd̾ ẽ

Expanded text:
illi commissurae et rimae earum nocent illi commissurae et rimae earum nocent quo minus par sibi ab omni parte dicatur. Quomodo in hac pila nihil illa interualla officiunt ad speciem rotundi, sic ne in uniuerso quidem orbe terrarum editi montes, quorum altitudo totius mundi collatione consumitur. Qui dicit altiorem montem, quia solem propius excipiat, magis calere debere, idem dicere potest longiorem hominem citius quam pusillum debere calefieri et caput citius quam pedes: at quisquis mundum mensura sua aestimauerit et terrain cogitauerit tenere puncti locum, intelleget nihil in illa posse ita eminere, ut caelestia magis sentiat, uelut in propinquum illis accesserit. Montes isti, quos suspicimus, et uertices aeterna niue obsessi nihilominus in imo sunt; et propius quidem est a sole mons quam campus aut uallis, sed sic quomodo est pilus pilo crassior. Isto enim modo et arbor alia magis quam alia dicetur uicina caelo. Quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatũ ẽ. omĩa q̃ crassioris solidi¬
orisq materie sũt. hoc fidelius
:custodire calorẽ receptũ. Editior
aer quo lõgius a t̾raꝵ colluuie
dicessit: sincerior puriorq ẽ. Ita
solem ñ retinet. s uelut ꝑmane
tnͣsmittit. ideo minus calefit.
Contra quidã aĩt cacumina
montiũ hoc calidiora ẽe debere
quo ꝓpiora soli sũt. qui michi ui¬
dentur errare. qd̾ appenninũ et
alpes ⁊ alios notos ob eximiam
altitudinẽ mõtes in tantũ pu¬
tauit cresc̾e ut illoꝵ magnitudo
sentire solis uiciniã possit. Excel¬
sa sũt ista. qnͣdui nobis ꝯꝑant᷑.
at u̾o ubi ad uniu̾sũ respexeris:
manifesta ẽ omniũ humilitas
Intra se uincũtur ⁊ uincũt. Ce¬
teꝵ in tantũ nich̾ attollitur. ut
in collatione totius. una sit uł
maximis portio. Qd̾ nisi ẽẽt. ñ
diceremus totũ orbẽ t̾raꝵ pilã
eẽ. Pile ꝓprietas ẽ cũ eqͣlitate
quadã rotunditas. Equalita¬
tẽ autẽ hanc accipe qmͣ uides
in lusoria pila. Non multum

Expanded text:
batum est omnia, quo crassioris solidiorisque materiae sunt, hoc fidelius custodire calorem receptum. Editior aer, quo longius a terrarum colluuie recessit, hoc sincerior puriorque est; itaque solem non retinet sed uelut per inane transmittit: ideo minus calefit. Contra quidam aiunt cacumina montium hoc calidiora esse debere, quo propiora soli sunt: qui mihi uidentur errare, quod Apenninum et Alpes et alios notos ob eximiam altitudinem montes in tantum putant crescere, ut illorum magnitudo sentire solis uiciniam possit: excelsa sunt ista, quamdiu nobis comparantur; at uero, ubi ad uniuersum respexeris, manifesta est omnium humilitas. Inter se uincuntur et uincunt; ceterum in tantum nihil attollitur, ut in collatione totius ulla sit uel maximis portio: quod nisi esset, non diceremus totum orbem terrarum pilam esse. Pilae proprietas est cum aequalitate quadam rotunditas, aequalitatem autem in lusoria pila: non multum
Abbreviated transcription (Latin):
s cura t̾ras initiũ eius est. Ita nͤ
longius illi ꝑ aera s ex proxĩo lap¬
sus est. Quare ñ ego michi idem
ꝓmittam. qd̾ anaxagoras: Interͤ
chil aliud ẽ. qmͣ suspensa glacies.
Nix in pruina pendẽis cũ gelatio.
et rorem int̾est: hoc int̾ pruinam
et glaciem necñ int̾ niuem ⁊ grã¬
dinem int̾esse. Pot̾am me ꝑacta
q̃stione dimittere. s bene mensũ
dabo. ⁊ qm̃ cepi tibi molestus eẽ.
net. uere iam frigore infracto. gnͣ¬
do cadat. Nam ut fallar tibi ue¬
me usq ad mendacia hec leuiora
in quib os ꝑcidi. ñ oculi erui solẽt.
credulũ presto. Hyeme aer riget:
et it̾o ñdum in aqm̃ u̾titur. sed
in niuem. cui aer ꝓprior ẽ. Cum u̾
cepit. maior inclinatio aeris sequi¬
tur. ⁊ calidiore celo maiora seꝯtur
stillicidia. Ideo ut ait uirgilius:

Expanded text:
 circa terras initium eius est: ita non longus illi per aera sed ex proximo lapsus est. Quare non et ego mihi idem permittam quod Anaxagoras? Inter nhil aliud est quam suspensa glacies, nix in pruina pendens congelatio. et aquam interest, hoc inter pruinam et glaciem nec non inter niuem et grandinem interesse. Poteram me peracta quaestione dimittere sed bene mensum dabo et, quoniam coepi tibi molestus esse,net, uere iam frigore infracto grando cadat. Nam, ut fallar tibi, ueme usque ad mendacia haec leuiora, in quibus os percidi non oculi erui solent, credulum praesto: hieme aer riget et ideo nondum in aquam uertitur sed in niuem, cui aer propior est; cum uer coepit, maior inclinatio temporis sequitur et calidiore caelo maiora fiunt stillicidia. Ideo ut ait Vergilius
Abbreviated transcription (Latin):
e⁊ disiectus. minimeq similis in orbẽ
coacto. Epigenẽ relinqͣmus. ⁊ alioꝵ
opiniones seq̃mur. qͣs anteꝙͣ exponere
ĩcipiã. illo̾ in primis p̾sumendũ e̾. co¬
metas ñ in una ꝑte celi aspici. nec in
signifero tantũ orbe. s tam in ortu ꝙͣ
⁊̃ occasu. Frequẽtissime tñ circa septem¬

Expanded text:
est et disiectus minimeque similis in orbem est et disiectus minimeque similis in orbem coacto. Epigenem relinquamus et aliorum opiniones persequamur. Quas antequam exponere incipiam, illud imprimis praesumendum est, cometas non in una parte caeli aspici nec in signifero tantum orbe sed tam in ortu quam in occasu, frequentissime tamen circa septen
Abbreviated transcription (Latin):
duo debent eẽ motus eodẽ loco. alter
ille diuturnus ⁊ assiduus suũ sine
int̾missione ꝑagens opus. alt̾ nouꝰ
⁊ recens ⁊ turbine illatus. Necesse est
ergo alt alt̾i ĩpedĩmentũ sit. At qui lu¬
naris illa orbita cet̾oꝵ ꝙ supͣ lunã me¬
antiũ motus irreuocabilis e̾. nec hesi¬
tatus qui nec resistit nec dat nobis ul¬
lam suspicionẽ obiecte sibi more. Fidẽ
ñ ht turbinẽ uiolẽtissimũ ⁊ ꝑturba¬
tissimũ tẽpestatis genus ĩ medio side¬
rũ ordines ꝑuenire. ⁊ int̾ disposita ac
tnͣquilla uersari. Credamus turbiue
circuasto ignẽ accendi ⁊ hũc expulsũ
in sublime prebere nobis opinionem
spẽmq sideris longi. Puto tale ẽẽ debet
qͣle eꝰ id qd̾ ignẽ efficit turbinis autẽ
rotũda facies e̾. In eodẽ enĩ uestigio
u̾satur. ⁊ colũpne circuagẽtis se mͦ¬
uoluitur. Ergo ignẽ quoq qui ĩclusꝰ
e̾. similẽ illi eẽ oportet. At qui longus

Expanded text:
duo debent esse motus eodem loco, alter duo debent esse motus eodem loco, alter ille diuinus et assiduus, suum sine intermissione peragens opus, alter nouus et recens et turbine illatus; necesse est ergo alter alteri impedimentum sit. Atqui ‹quia› lunaris illa orbita ceterorumque supra lunam meantium motus irreuocabilis est nec haesitat usquam nec resistit nec dat ullam nobis suspicionem obiectae sibi morae, fidem non habet turbinem, uiolentissimum et perturbatissimum tempestatis genus, in medios siderum ordines peruenire et inter disposita ac tranquilla uersari. Credamus ignem circumacto turbine accendi et hunc expulsum in sublime praebere nobis opinionem speciemque sideris longi: puto, talis esse debet quale est id quod ignem efficit; turbinis autem rotunda facies est in eodem enim uestigio uersatur et columnae modo circumagentis se uoluitur: ergo ignem quoque qui inclusus est similem esse illi oportet, atqui longus
Abbreviated transcription (Latin):
uidit.ne hora quidẽ. Mira uelocitas
eius ⁊ mira breuitas e̾. Pret̾ea iuolẽ¬
tius celeriusq in t̾ra circaq eam
uoluitur. quo excelsior eo solutior la¬
xior q e̾. ⁊ ob hoc diffunditur. Adice
nũc qd̾ etiã si in sũmum ꝑtenderet.
ubi siderib int̾est utiq ab eo motu
qui uniu̾sũ trahit solueretur. Qo
enĩ ẽ illa ꝯu̾sione mũdi citatius:
Hac omniũ uẽtoꝵ uis ĩ unũ ꝯgesta
dissiparetur. ⁊t̾ce solida fortisq con¬
pages. ne dũ particła aeris torti. Pre¬
t̾ea man̾e ĩ alto ñ pot̾ ignis turbi¬
ne illatur. nisi ip̃e quoq ꝑmanet tur¬
bo. Quid porro tã incredibile ẽ. qmͣ ĩ
turbine longior mora: Utiq motus¬
cõtrario iũcitur. H̃t enĩ suã locus
ille u̾tiginẽ q̃ rapit celũ sideraq tra
hit. celiq uolumine torquet. ⁊ ut dõs
eis aliꝙͣ uacationẽ qd̾ fieri nullomͦ
potest. quid de hiis cometis dicetur
qui senis m̃sib apparuerũt: Dem̃n

Expanded text:
uidit, ne hora quidem: mira uelocitas uidit, ne hora quidem: mira uelocitas eius et mira breuitas est. Praeterea uiolentius celeriusque in terra circaque terram uoluitur; quo excelsior, eo solutior laxiorque est et ob hoc diffunditur. Adice nunc quod, etiamsi in summum pertenderet, ubi sideribus iter est, utique ab eo motu qui uniuersum trahit solueretur: quid enim est illa conuersione mundi citatius? Hac omnium uentorum in unum congesta uis dissiparetur et terrae solida fortisque compages, nedum particula aeris torti. Praeterea manere in alto non potest ignis turbine illatus, nisi ipse quoque permanet turbo. Quid porro tam incredibile est quam in turbine longior mora, utiqucontrario uincitur? Habet enim suam locus ille uertiginem, quae rapit caelum "sideraque alta trahit celerique uolumine torquet". Et ut des ei aliquam aduocationem, quod fieri nullo modo potest, quid de his cometis dicetur qui senis mensibus apparuerunt? Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
lum uis e̾ cometas aut̃ ĩmixtos stel¬
lis uidemus ꝑ suꝑiora labentes. Er¬
go u̾i simile ñ e̾ in tãtũ spaciũ ꝑse¬
uerare turbinẽ. qui quo maior est:
maturiꝰ corrũpitur. Utrũlibet itaq
ip̃a se franget. Pret̾ea humiliores
illi comete. obhoc ut putat ñ exeũt
aluus. qr plus treni hñt. grauitas
illos sua in ꝓximo tenet. At qui ne¬
cesse e̾ in his cometis diuturmorib
celsioribq plenior mat̾ia sit. Neq
enĩ duitius apparerẽt. nisi marorib
nutrim̃tis sustinerentur. Dicebam
modo ñ posse diu u̾ticẽ ꝑmanere. nec
suꝑ lunã aut usq in stellaꝵ locum
cresc̾e. nẽpe efficititurbinẽ pluriũ uẽ¬
Nulla autẽ tempestas magna per¬
durat. ꝓcelle qnͣto plus hñt uiriũ
tanto minus tp̃ris. Uenti cũ ad sũ¬
mũ uenerũt. renitũtur. onũ iuolẽ¬
tia. necesse est ip̃a ꝯcitatõe in exitũ
siui tendãt. Nemo turbinẽ toto die

Expanded text:
lum uis est; cometas autem immixtos stellum uis est; cometas autem immixtos stellis uidemus per superiora labentes. Ergo ueri simile non est in tantum spatium perseuerare turbinem, qui quo maior est maturius corrumpitur. Utrumlibet itaque ipsa se franget. Praeterea humiliores illi cometae ob hoc ut putat non exeunt altius quia plus terreni habent grauitas illos sua in proximo tenet: atqui necesse est in his cometis diuturnioribus celsioribusque plenior materia sit; neque enim diutius apparerent, nisi maioribus nutrimentis sustinerentur. Dicebam modo non posse diu uerticem permanere nec supra lunam aut usque in stellarum locum crescere. Nempe efficit turbinem plurium uennulla autem tempestas magna perdurat procellae, quanto plus habent uirium, tanto minus temporis; uenti, cum ad summum uenerunt, remittuntur; omnia uiolenta necesse est ipsa concitatione in exitum sui tendant. Nemo itaque turbinem toto die
Abbreviated transcription (Latin):
manet splendor ignis expressi qm¬
du alimẽta sufficiũt. quib desinẽ¬
tib ⁊ ip̃e subsidit. Qui hoc dicit ñ no¬
tat qͣlis sit turbinũ cursus. ⁊ qͣlis co¬
metaꝵ. Illoꝵ rapidus ac iuolentus. ⁊
ip̃is uentis citatior est cometaꝵ lenis.
⁊ qui ꝑ diẽ noctẽq qͣntũ trãsierit ab¬
scondat. Demde turbinũ motus e̾¬
uagus ⁊ disiectus. ⁊ ut salustii u̾bis
utar. u̾ticosus cometaꝵ aut̃ ꝯpositus.
⁊ destinatũ tter carpens. Nũquis no¬
strũ crederet lunã aut quinq sidera
rapi uento aut turbine rotari: Nõ
ut puto. Quare: Qrua ñ e̾ illis ꝑtur¬
batus ⁊ ĩpotens cursus. Ad cometas
idem tranferamus. Nõ cõfuse nec tu¬
multuose eũt. ut aliquis credat illos
turbulentis causis ⁊ in constantib
pelli. Deinde etiã si u̾tices isti ꝯprehẽ¬
dere t̾rena humidaq ⁊ ex humili ĩ
altũ exprim̾e possent. ñ tam̃ supra
lunã efferrent. Gĩs illis usq ĩ nubi¬

Expanded text:
manet splendor ignis expressi quammanet splendor ignis expressi quamdiu alimenta sufficiunt; quibus desinentibus et ipse subsidit. Qui hoc dicit, non notat qualis sit turbinum cursus et qualis cometarum: illorum rapidus ac uiolentus et ipsis uentis citatior est, cometarum lenis et qui per diem noctemque quantum transierit abscondat. Deinde turbinum motus uagus est et disiectus et, ut Salustii uerbis utar, uerticosus, cometarum autem compositus et destinatum iter carpens. Num quis nostrum crederet lunam aut quinque sidera rapi uento aut turbine rotari? Non, ut puto. Quare? Quia non est illis perturbatus et impotens cursus. Ad cometas idem transferamus: non confuse nec tumultuose eunt, ut aliquis credat illos causis turbulentis et inconstantibus pelli. Deinde, etiamsi uertices isti comprehendere terrena umidaque et ex humili in altum exprimere possent, non tamen supra lunam efferrent: omnis illis usque in nubi
Abbreviated transcription (Latin):
licet. Transit deinde ad illos quos ait
c̾tiorẽ hr̃e stellaꝵ spẽm. qui ⁊ ꝓcedũt
⁊ signa pret̾eunt. Hos ait ex eisdẽ cau¬
sis fieri quib illos quos dixit humi¬
liores. hoc tm̃ int̾esse qd̾ terraꝵ ex¬
alationes mlta secũ arida ferertes
celsiorẽ petũt ꝑtẽ ⁊ in editiora celi aqͥ¬
lone pellantur. At si illos aquilo ꝓpel¬
leret ad mĩdiem semꝑ agerẽtur. quo
uẽtus ĩnititur. Qui uarie ꝯcurrũt.
alii in ortũ alii ĩ occasũ. om̃s ĩ flexũ
qd̾ iter ñ daret uentus. Deinde si aqui¬
lonis illo ĩpetus a t̾ris ĩ altũ leuaret
aliis uẽtis ñ orirẽtur comete. At qui
oriũtur. Illã ñc ratõem eus utraq
enĩtutitur refellamus. Quiquid hu¬
midi aridiq t̾ra efflauit. cũ in unũ
coit ip̃a discordia corpoꝵ sp̃m uertit
ĩ turbinẽ. Tũc illa ius uẽti circuen¬
tis quicqͥd intͣ se ꝯprehendit. cursu
suo accendit.⁊ leuat ĩ altũ. ⁊ tãdiu

Expanded text:
licet. Transit deinde ad illos quos ait licet. Transit deinde ad illos quos ait certiorem habere stellarum speciem, qui et procedunt et signa praetereunt. Hos ait ex isdem causis fieri quibus illos quos dixit humiliores; hoc tamen interesse, quod terrarum exhalationes multa secum arida ferentes celsiorem petant partem et in editiora caeli aquilone pellantur. si illos aquilo propelleret, ad meridiem semper agerentur, quo uentus hic nititur: atqui uarie cucurrerunt, alii in ortum, alii in occasum, omnes in flexum; quod iter non daret uentus. Deinde si aquilonis illos impetus a terris in altum leuaret, aliis uentis non orirentur cometae: atqui oriuntur. Illam nunc rationem eius utraque enim utitur refellamus: Quicquid umidi aridique terra efllauit, cum in unum coit, ipsa discordia corporum spiritum uersat in turbinem; tunc illa uis uenti circumeuntis quicquid intra se comprehendit cursu suo accendit et leuat in altum, ac tam diu
Abbreviated transcription (Latin):
tib consurg̾e. ⁊ eundẽ locũ inflãma¬
re. Uidimus enĩ uẽtos ꝑ ꝯplures
dies ad ꝯstitutũ redire. Pluuie quoq
⁊ alia tepẽstatũ gen̾a. ad p̾scriptum
reu̾tuntur. Ut breuit̾ autẽ uoluntatẽ
eius exprimã eadẽ fieri ratõe hos co¬
metas existimat. qua fiũt ignes tur¬
bine eiesti. Hoc unũ int̾est qd̾ illi tur¬
bines ex suꝑiori ꝑte in tras deprimũ¬
tur. Hii de t̾ra in suꝑiora eluctantur.
Adu̾sus hec multa dicũtur. Primũ
si uentus in causa eẽt. nũꝙͣ come¬
tes sine uento appareret. Nũc autẽ¬
⁊ ĩ quietissimo aere apparet. Beĩde
si uento fieret cũ uẽto caderet ⁊ si uẽ¬
to ĩciꝑet. cresceret uẽto eoq eẽt ardẽ¬
tior quo ille ĩcitatior. Hiis accedit
illud quoq qd̾ uẽtus multas aeris
ꝑtes ĩpellit. cometes ĩ uno loco appa¬
ret.⁊ uẽtus ĩ sublime ñ ꝑuenit co¬
mete aut̃ iusũtur supͣ ꝙͣ uẽtis ire¬

Expanded text:
tibus consurgere et eundem locum inflammatibus consurgere et eundem locum inflammare: uidemus enim uentos per complures dies ad constitutum redire; pluuiae quoque et alia tempestatum genera ad praescriptum reuertuntur. Ut breuiter autem uoluntatem eius exprimam, eadem fieri ratione hos cometas existimat qua fiunt ignes turbine eiecti; hoc unum interest, quod illi turbines ex superiore parte in terras deprimuntur, hi de terra in superiora eluctantur. Aduersus haec multa dicuntur. Primum si uentus in causa esset, numquam cometes sine uento appareret: nunc autem et quietissimo aere apparet. Deinde si uento fieret, cum uento caderet; et si uento inciperet, cresceret uento eoque esset ardentior quo ille incitatior. His accedit illud quoque quod uentus multas aeris partes impellit, cometes uno loco apparet; et uentus in sublime non peruenit, cometae autem uisuntur supra quam ire uentis
Abbreviated transcription (Latin):
bat: Hãc habetis diffe̾ntiam qd hi
is ꝯtinuus ignis ẽ cet̾is sparsus. Tra¬
bes enĩ flãmã equalem hñt nec illo
loco int̾missã. aut languidã in ulti¬
mis u̾o ꝑtib coactã qͣlem fuisse in
illa de qͣ modo retuli. calistenes tradit.
Suo inquit epigenes cometaꝵ gena
st̃. Alii ardorẽ undiq fũdunt nec locũ
mutãt. Alii in manu ꝑtẽ ignẽ uagũ
in modũ come porrigũt.⁊ stellas p̾t̾¬
meant. qͣles duo etate nr̃a uisi sunt.
Illi prioress crinitiundi ꝙ ⁊ ñ moti
humiles fere sũt. ⁊ hiis causis quib
tͣbes facesq ꝯflãtur. ex ĩtemꝑie ae¬
ris turbidi. Multa secũ arida hu¬
midaq t̾ris exaltata u̾sant. Potest
enĩ sp̃c ꝑ angusta elisus accend̾e su¬
pra se positũ aera. plenũ alimentis
idoneis igni: deinde ꝓpellere ex nitido¬
nec ex aliq̃ causa refluat rursũ remꝰ¬
tatur deinde iteꝵ ꝓxĩo die ac sequen¬

Expanded text:
bat hanc habentes differentiam quod his bat hanc habentes differentiam quod his continuus ignis est, ceteris sparsus? Trabes enim flammam aequalem habent nec ullo loco intermissam aut languidam, in ultimis uero partibus coactam, qualem fuisse in illa de qua modo rettuli Callisthenes tradit. Duo, inquit Epigenes, cometarum genera sunt: alii ardorem undique effundunt nec locum mutant, alii in unam partem ignem uagum in modum comae porrigunt et stellas praetermeant quales duo aetate nostra uisi sunt. Illi priores criniti undique et immoti humiles fere sunt et isdem causis quibus trabes facesque conflantur ex intemperie aeris turbidi multa secum arida umidaque terris exhalata uersantis. Potest enim spiritus per angusta elisus accendere supra se positum aera plenum alimentis idoneis igni, deinde propellere et niti, donec ex aliqua causa refluat rursus ac remittatur, deinde iterum proximo die ac sequen
Abbreviated transcription (Latin):
pitur. ⁊ in orbẽ u̾titur. suꝑ ista ue¬
locit̾ desinit. et ip̃e se ui sua rũpit.
Trabes aut̃ ñ tͣnscurrũt nec pͥteruo¬
lant. ut faces. s ꝯmorant᷑ ⁊ in eadẽ
celi parte collucent. Carmander qͦz
in eodẽ libro quẽ de cometis ꝯposu¬
it. ait anaxagore uisũ celo grande
insolitũq lumen. magnitudine am¬
ple trabis. ⁊ id ꝑ multos dies fulsisse.
Talem effigiẽ ignis longi fuisse ca¬
listenes tradit. anteqͣm burim ⁊ eli¬
cem t̾ra absconderet. Aristotiles ait.
ñ trabẽ s cometẽ fuisse. cet̾um ob ni¬
miũ ardorẽ ñ apparuisse sparsũ ignẽ.
s ꝑcedente tẽpore cũ iam minꝰ flagͣret.
redditã suã cometis faciẽ. In q igͥne
multa quidẽ fuerũt digna q̃ notarent᷑.
nich̾ tfi magis qm ꝗd̾ ut ille fulsit ĩ
celo: statĩ suꝑ burim ⁊ elicẽ mare fu¬
it. Nũ quid ergo aristotiles ñ illam
tantũ s õs trabes cometas ẽẽ crede¬

Expanded text:
pitur et in orbem uertitur; super ista uepitur et in orbem uertitur; super ista uelociter desinit et ipse se ui sua rumpit. Trabes autem non transcurrunt nec praeteruolant ut faces sed commorantur et in eadem caeli parte collucent. Charmander quoque, in eo libro quem de cometis a composuit, ait Anaxagorae uisum grande insolitumque caelo lumen magnitudine amplae trabis, et id per multos dies fulsisse. Talem effigiem ignis longi fuisse Callisthenes tradit, antequam Burin et Helicen mare absconderet. Aristoteles ait non trabem illam sed cometen fuisse; ceterum ob nimium ardorem non apparuisse sparsum ignem, sed procedente tempore, cum iam minus flagraret, redditam suam cometis faciem. In quo igne multa quidem fuerunt digna quae notarentur, nihil tamen magis quam quod, ut ille fulsit in caelo, statim supra Burin et Helicen mare fuit. Numquid ergo Aristoteles non illam tantum sed omnes trabes cometas esse crede
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Aqͣꝵ enĩ. ⁊ oĩs humidi euapora¬
tõ splẽdores tm̃ celi cit᷑ istũ minaces
mouet. illa autẽ calidior siccior q̃ t̾raꝵ
exalatõ. fulmina extũdit. Trabes u̾o
⁊ faces q̃ nullo alio int̾ se ꝙͣ magnitu¬
dine distãt. hoc modo fiũt. Cũ humida
t̾rena q in se glob aliquis aeris clau¬
sit quẽ turbinẽ dicimus qͣꝯq fertur
prebet spẽm ignis extẽti. q̃ tãdiu du¬
rat qͣtndiu mãsit aeris illa ꝯpletõ.
humidi intra se t̾remq multũ ue¬
hens. Ut a ꝓximis m̃daciis incipiã.
falsũ est faces ⁊ trabes ex primi tur¬
bine. Turbo enĩ circa t̾ras ꝯcipitur
ac fertur. ideoq arbusta radicitus
uellit. ⁊ qͣcũq incubuit solũ nu¬
dat. siluas int̾im ⁊ tecta corripiẽs.
infĩor fere nubib utiq nũquã alti¬
or. Atcontͣ trabes editior celi pars o¬
stentat. Itaq nũqͣm nubib obsti¬
ter̃t. Pret̾ea turbo nube oĩ uelociꝰ ra¬

Expanded text:
nes: aquarum enim et omnis umidi euaporanes: aquarum enim et omnis umidi euaporatio splendores tantum caeli citra ictum minaces mouet, illa autem calidior sicciorque terrarum exhalatio fulmina extundit. Trabes uero et faces, quae nullo alio inter se quam magnitudine distant, hoc modo fiunt: cum umida terrenaque in se globus aliquis aeris clausit, quem turbinem dicimus, quacumque fertur, praebet speciem ignis extenti, quae tam diu durat quam diu mansit aeris illa complexio umidi intra se terrenique multum uehens. Ut a proximis mendaciis incipiam, falsum est faces et trabes exprimi turbine: turbo enim circa terras concipitur ac fertur ideoque arbusta radicitus uellit et, quacumque incubuit, solum nudat, siluas interim et tecta corripiens, inferior fere nubibus, utique numquam altior; at contra trabes editior caeli pars ostentat: itaque numquam nubibus obstiterunt. Praeterea turbo omni nube uelocius ra
Abbreviated transcription (Latin):
cura fuit hanc ꝑtẽ elaboratã. Conor
postea diligẽs. ⁊ ipse inquisitor. defe¬
ctões quidẽ solis seruatas ab egyptiis
collegit nullã aut̃ mẽtionẽ fecit co¬
apd̾ caldeos studusse se diot. epigeneᷤᷤ
⁊ apollonius nundius ꝑitissimus
inspiciendoꝵ naturaliũ int̾se dissi¬
dẽt. hic enĩ ait cometas in nuo stella¬
rũ pomi errantiũ a caldeis teneriq
cursus eoꝵ. Epigenes ꝯtra ait. calde
deri illos accedendi turbine quodam
aeris ꝯcitati ⁊ intorti. Primũ ergo
si tibi uidetur. opiniones huius po¬
namus ac refellamus. Hinc uidet᷑
płimũ uiriũ hr̃e ad õs sublimium
motus. stella saturni. Hec cũ ꝓxĩa
signa marti p̾mit aut in lune uici¬
niã tnͣsit. aut in solis ĩcidit radios.
natura uẽtosa ⁊ frigidaꝯtrahit płi¬
bus locis aera. ꝯglobatq. deinde si
radios solis assũpsit. tonat fulgu¬
ratq si martẽ quoq ꝯsentientẽ ht̃.

Expanded text:
cura fuit, hanc partem elaboratam. Conon cura fuit, hanc partem elaboratam. Conon postea, diligens et ipse inquisitor, defectiones quidem solis seruatas ab Aegyptiis collegit, nullam autem mentionem fecit coapud Chaldaeos studuisse se dicunt, Epigenes et Apollonius Myndius, peritissimus inspiciendorum natalium, inter se dissident. Hic enim ait cometas in numero stellarum errantium poni a Chaldaeis tenerique cursus eorum. Epigenes contra ait Chaldaeos deri illos accendi turbine quodam aeris concitati et intorti. Primum ergo, si tibi uidetur, opiniones huius ponamus ac refellamus. Huic uidetur plurimum uirium habere ad omnes sublimium motus stella Saturni. Haec, cum proxima signa Marti premit aut in lunae uiciniam transit aut in solis incidit radios, natura uentosa et frigida contrahit pluribus locis aera conglobatque; deinde si radios solis assumpsit, tonat fulguratque; si Martem quoque consentientem habet,
Abbreviated transcription (Latin):
bit hec excussisse ut sciamus utrum
mũdus t̾ra stante cirrueat. an mũ¬
dostante t̾ra u̾tatur. Fuerũt enĩ qͥ
dic̾ent. nos ẽẽ quos rerũ natura ne¬
scientes ferat. nec celi motu fieri ortꝰ.
⁊ occasus. s ipõs oriri ⁊ occidere. Dig¬
nares ꝯtẽplatõe ut sciamus ĩ quo
rerũ statu sumus. pig̾rimã sortiti
an uolocissimã sedẽ. circa nos omĩa
an nos agat. Necessariũ e̾ autẽ uet̾es
ortus cometaꝵ hr̃e collc̾os. deprehẽdi
enĩ ꝓpt̾ raritatẽ cursus eoꝵ ad huc
ñ pot̃. nec explorari an uice seruent¬
⁊ illos ad suũ diẽ certus ordo ꝓducat.
nuꝑ in greciã inuecta. Democritus
quoq subtilissimus antiquoꝵ õĩũ
suspicari se ait plures stellas esse
noia ũdũ ꝯp̾hensis quinq syderiũ cur¬
sib. Eudoxius primus ab egypto hos
motus greciã tnͣstulit. Hic tñ de co¬
metis nich̾ dicit. Ex quo apparet. ne
apd̾ egyptios quidẽ quib maior celi

Expanded text:
bit haec excussisse ut sciamus utrum bit haec excussisse ut sciamus utrum mundus terra stante circumeat an mundo stante terra uertatur. Fuerunt enim qui dicerent nos esse quos rerum natura nescientes ferat, nec caeli motu fieri ortus et occasus, nos ipsos oriri et occidere: digna res contemplatione, ut sciamus in quo rerum statu simus, pigerrimam sortiti an uelocissimam sedem, circa nos deus omnia an nos agat. Necessarium est autem ueteres ortus cometarum habere collectos. Deprehendi enim propter raritatem eorum cursus adhuc non potest, nec explorari an uices seruent et illos ad suum diem certus ordo producat. nuper in Graeciam inuecta. Democritus quoque, subtilissimus antiquorum omnium, suspicari se ait plures stellas esse nomina, nondum comprehensis quinque siderum cursibus. Eudoxus primus ab Aegypto hos motus in Graeciam transtulit; hic tamen de cometis nihil dicit: ex quo apparet ne apud Aegyptios quidem, quibus maior caeli
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m ab illis fluẽs lum̃ ⁊ calor inde de
stus labentia. inde splendorẽ trahãt
calorẽꝙ. ñ de suo clara. In qͣ opinione
magni fuerũt uiri. qui sidera credide¬
rũt ex magno cõcreta.⁊ ignẽ alienũ
pascentia. Nam ꝑ se inquiũt flãmꝰ dif¬
fug̾et. nisi aliquid haberet qd̾ ten̾et. ⁊¬
a quo ten̾etur ꝯglobatãq nec stabili
inditã corꝑi. ꝓfectoꝙ iã mũdus tur¬
bine suo dissipasset. Ad hec ĩuestigã¬
da ꝓderit q̃rere num comete ꝯditoĩs
ipãm quoq ꝙͣuis sꝑgatur ⁊ longius
exeat facẽ. Eque enĩ ignei splendidi¬
q sũt. Itaq si oĩa t̾rena sidera sunt.
his quoꝙ eadẽ sors erit. si u̾o nich̾ ali¬
uo sũt. ꝙͣ purus ignis. manẽtq mẽ¬
sib senis. nec illos ꝯu̾sio mũdi soluit.
⁊ uolocitas. illa quoq possũt ⁊ tenui
ꝯstare mat̾ia. nec ob hoc discuti assi¬
duo celi circũ astu. Illo quoq ꝑtine¬

Expanded text:
ipsum ab illis fluens lumen et calor inde desipsum ab illis fluens lumen et calor inde des igneos tractus labentia inde splendorem trahant caloremque, non de suo clara. In qua opinione magni fuere uiri, qui sidera crediderunt ex duro concreta et ignem alienum pascentia. Nam per se, inquiunt, flamma diffugeret, nisi aliquid haberet quod teneret et a quo teneretur, conglobatamque nec stabili inditam corpori profecto iam mundus turbine suo dissipasset. Ad haec inuestiganda proderit quaerere num cometae condicionis ipsam quoque, quam uis spargatur et longius exeat, faciem aeque enim ignei splendidique sunt. Itaque si omnia terrena sidera sunt, his quoque eadem sors erit; si uero nihil aliud sunt quam purus ignis manensque mensibus senis nec illos conuersio mundi soluit et uelocitas, illa quoque possunt et tenui constare materia nec ob hoc discuti assiduo caeli circumactu. Illo quoque pertine
Abbreviated transcription (Latin):
pidat. Qnͣto illa maiora sũt. qd̾ sol
totidẽ ut ita dicã gradus quot dies ht̃.
⁊ annũ circuitu suo claudit qd̾ a sol¬
ior sit illis ñ urit. s calorẽ suũ ĩtensio¬
nib ac remissionib tẽporando fouet.
qd̾ lunã nũꝙͣ ĩplet nisi ad u̾sam sibi
e aut pret̾ ꝯsuetudine emicuit expesta¬
mus ĩt̾rogamus ostẽdimus. A deo na¬
turale e̾. magis noua.ꝙͣ magna coti
diana mirari. Idẽ ĩ cometis fit. si rarus
⁊ insolete figure ignis apparuit. ne
mo ñ scire quid sit cupit. ⁊ oblitus a¬
lioꝵ de adiuẽticio querit. ignarus
utrũ debeat mirari an timere. Nõ eĩ
desunt qui t̾reant. qui significatões
eius graues p̾dicẽt. Sciscitãtur itaq
⁊ cognoscere uolũt. ꝓdigiũ sit. an sidꝰ.
Ad me hercule si aluid quis aut mag¬
nificẽtius q̃sierit aut didic̾it utilius
qd̾ de stellaꝵ siderũ q natura. utrũ flã¬
ma ꝯtrasta qd ⁊ uisus nr̃ affirmat. ⁊

Expanded text:
pit. At quanto illa maiora sunt, quod sol pit. At quanto illa maiora sunt, quod sol totidem, ut ita dicam, gradus quot dies habet et annum circuitu suo claudit, quod a solior sit illis, non urit sed calorem suum intensionibus ac remissionibus temperando fouet, quod lunam numquam implet nisi aduersam sibi est aut praeter consuetudinem emicuit, spectamus interrogamus ostendimus: adeo naturale est magis noua quam magna mirari. Idem in cometis fit: si rarus et insolitae figurae ignis apparuit, nemo non scire quid sit cupit et, oblitus aliorum, de aduenticio quaerit, ignarus utrum debeat mirari an timere. Non enim desunt qui terreant, qui significationes eius graues praedicent. Sciscitantur itaque et cognoscere uolunt prodigium sit an sidus. At mehercules non aliud quis aut magnificentius quaesierit aut didicerit utilius quam de stellarum siderumque natura, utrum flamma contracta, quod et uisus noster aflirmat et
Abbreviated transcription (Latin):
moriendũ e. Qnͣdo. quid tua : Mors na¬
ture lex ẽ. mors tributũ officiũ morta¬
liũ. malorũ q oĩum remediũ e̾. Op¬
unũ lucili meditare. ne mortis nom̃
reformides. Effice illã tibi cogitatõe
multa familiarẽ. ut si ita sors tule¬
rit: possis illi ⁊ obiuam exire. Liber
emo usq eo tardus ⁊ hebes ⁊
demissus ĩ t̾rã ẽ ut ad diuina
ñ erigatur ac tota mẽte ꝯsur
nitudinẽ reꝵ ꝯsuetudo subducit. Ita
enĩ ꝯpositi sumus ut nos cotidiana
etiã si admiratõe digna sint tr̃aseãt
contͣ minimaꝵ q̃q rersi si insolite ꝓ¬
dierint. spectacłm dulce fiat. Hic itaq
cetus astroꝵ quib ĩmensi corꝑis pul¬
critudo distinguitur. ppłm ñ ꝯuocat.
Ad cũ aliquid ex more mutatũ e̾: om̃i¬
ũ uultus in celo ẽ.Sol spestatorem¬
nisi cũ deficit ñ ht̃. nemo obseruat lu¬
nã nisi laborantẽ. Tũc urbes ꝯclamãt
tũc ꝓ se quisq suꝑsticione uana tre¬

Expanded text:
moriendum est. Quando? Quid tua? Mors namoriendum est. Quando? Quid tua? Mors naturae lex est, mors tributum officiumque mortalium malorumque omnium remedium est: opunum, Lucili, meditare, ne mortis nomen reformides; effice illam tibi cogitatione multa familiarem, ut, si ita tulerit, possis illi et obuiam exire. Liber emo usque eo tardus et hebes et demissus in terram est ut ad diuina non erigatur ac tota mente consunitudinem rerum consuetudo subducit: ita enim coetiamsi admiratione digna sunt, transeant et minima queque rerum, si insolite pdierunt, spectaculum dulce fiat. Hic itaque coetus astrorum, quibus immensi corporis pulchritudo distinguitur, populum non conuocat: at cum aliquid ex more mutatum est, omnium uultus in caelo est. Sol spectatoremnisi deficit, non habet; nemo obseruat lunam nisi laborantem: tunc urbes conclamant, tunc pro se quisque superstitione uana stre
Abbreviated transcription (Latin):
sine fine ĩ eẽ. ĩmo cũ sciã oĩa ẽẽ fini¬
ta. ego ultimũ suspiriũ timeami
Qnͣtũ potes itaq ip̃e te cohortare lu¬
cili. ꝯtͣ metũ mortis. Hic e̾ qui nos
humiles facit. hic e̾ qui uitã ip̃am
cũ ꝑcit ĩquietat ac ꝑdit. Hic omĩa
ista dilatat t̾raꝵ motus ac fulmi¬
na. q̃ omĩa circũstãt. Si cogitau̾is
nicħ int̾eẽ int̾ exiguũ tempus ⁊ lõ¬
gũ. hore sũt qͣs ꝑdimus. Puta dies
ee puta meses. puta ãnos. ꝑdimuᷤ
illos. nẽpe ꝑituros. Quid oro te refer
nũ ꝑueniã ad illos : Fluit tẽpus ⁊
auidissimos sui deserit. Nec qd̾ futu
se. Elegant̾ ille lelius sapiens dicẽti
cuidã . lxͣ. ãnos habeo. hos inquit di¬
cis lx̃. quos ñ habes: Ne ex hoc qui¬
dẽ ĩtelligimus ĩ ꝯp̾hensibilis uite cõ¬
ditionẽ ⁊ sortẽ tpris semꝑ alieni. qd̾
ãnos num̾amus amissos. Hoc affi¬
gamus aĩo. hoc nob̃ subinde dicamus.

Expanded text:
sine fine non esse? Immo cum sciam omnia esse finisine fine non esse? Immo cum sciam omnia esse finita, ego ultimum suspirium timeam? Quantum potes itaque, ipse te cohortare, Lucili, contra metum mortis: hic est qui nos humiles facit; hic est qui uitam ipsam, cui parcit, inquietat ac perdit; hic omnia ista dilatat, terrarum motus et fulmina. Quae omnia feres constanter, si cogitaueris nihil interesse inter exiguum tempus et longum. Horae sunt quas perdimus; puta dies esse, puta menses, puta annos: perdimus illos nempe perituros. Quid, oro te, refert num perueniam ad illos? Fluit tempus et auidissimos sui deserit; nec quod futuse. Eleganter ille Laelius sapiens dicenti cuidam "Sexaginta annos habeo", "Hos", inquit, "dicis sexaginta quos non habes". Ne ex hoc quidem intellegimus incomprehensibilis uitae condicionem et sortem temporis semper alieni, quod annos numeramus amissos? Hoc affigamus animo, hoc nobis subinde dicamus:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ malũ exiturũ. tuleris retro. Rerũ
natura te q̃ genuit expestat. ⁊ locus
melior ac tutior. Illic ñ tremũt terre.
nec int̾ se uẽti cũ magno nubisi fra¬
gore ꝯcurrũt. nec ĩcendia regiones ur-¬
besq uastãt. ñ naufragioꝵ totas clas¬
ses sorbetiũ metus e̾. ñ arma ꝯtrari¬
is disposita uexillis ⁊ ĩ mutuã ꝑnici¬
em multoꝵ miliũ par furor aut pesti¬
lentia ⁊ ardentes ꝓmiscue ꝯmunes po¬
pulis cadẽtib rogi. Iltd̾ leue e̾. quid ti¬
memus : Graue ẽ potius semel incidat
ꝙͣ seꝑ ĩpendeat. Ego autẽ ꝑire timeã
cũ terra ante me ꝑeat. cũ ista qͣtiun¬
tur q̃ qͣtiunt. ⁊ ĩ iniuriã nrãm ñ sine
sua ueniũt: Elicẽ burimq totas ma¬
re accepit. ego de uno corpuscło timeã ͤ
Supͣ opptda duo nauigatur duo aũ
alia aliis locis m̾sa sũt. quot ppłos
aut t̾ra aut infra se mare ꝯclusit:
Ergo recusẽ mei finẽ cũ sciam me

Expanded text:
quod malum exiturum tuleris retro: rerum quod malum exiturum tuleris retro: rerum natura te, quae genuit, expectat et locus melior ac tutior. Illic non tremunt terrae nec inter se uenti cum magno nubium fragore concurrunt, non incendia regiones urbesque uastant, non naufragiorum totas classes sorbentium metus est, non arma contrariis disposita uexillis et in mutuam perniciem multorum milium par furor, non pestilentia et ardentes promiscue communes populis cadentibus rogi". Istud leue est: quid timemus? graue est: potius semel incidat quam semper impendeat. Ego autem perire timeam, cum terra ante me pereat, cum ista quatiantur quae quatiunt et in iniuriam nostram non sine sua ueniant? Helicen Burinque totas mare accepit: ego de uno corpusculo timeam? Supra oppida duo nauigatur duo autalia aliis locis mersa sunt, quot populos aut terra aut infra se mare inclusit!: ego recusem mei finem, cum sciam me