comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dide rerũ natura ꝑ drerent: Nisi enĩ pruiꝰ ad scientiã uenerit.¬
quȩ ratiocinatio uerã teneat semitã dispitandi quȩ ueris imilẽ. &¬
agnouerit quȩ fida quȩ possit eẽ suspecta rerũ incorrupta ueritas
ex rauocinatione ñ potẽ inueniri Cũ igit᷑ u&eres sepe multis lapsi
errorib: falsa quedã sibi & c̃traria in disputatione colligerent: atq
id impossibile fieri uider&᷑ ut deeadẽ re c̃traria c̃dusione facta:
utraq essent uera quȩ sibi dissentiens ratiocinatio c̃clusiss& cuiq
ratiocinabili credi oporter& eẽt ãbiguũ. uisũ ẽ priuꝰ disputationis
ipsuiꝰ uerã atq integrã c̃siderare naturã: qua cognita

Expanded text:
de rerum natura perquirerent. Nisi enim prius ad scientiam venerit,quae ratiocinatio veram teneat semitam disputandi, quae verisimilem gnoverit, et quae fida, et quae possit esse suspecta, rerum incorrupta veritas ex ratiocinatione non potest inveniri. Cum igitur veteres saepe multis lapsi erroribus falsa quaedam et sibi contraria in disputatione colligerent, atque id fieri impossibile videretur, ut de eadem re contraria conclusione facta, utraque essent vera, quae sibi discutiens ratiocinatio conclusisset, cuive ratiocinationi credi oporteret, esset ambiguum, visum est prius disputatione ipsius veram atque integram considerare naturam: qua cognita
Abbreviated transcription (Latin):
rib: p̃dicant᷑ specieb sus. species uero deplurib pͣdicant᷑ indiui¬
dius. Homo enĩ qđ est animalis species. plures subse homines
habet. dequib apellari possit. Itẽ equus qui sub animali ẽ spetiei¬
loco plurimos ht̃ indiuiduos equos. de qͥb p̃dicet᷑. Differentia
uͦ ipsa ꝗꝗ deplurib specieb dici potẽ. ut rationale de homi ne
ac decleo corporibq. cel estib quȩ si ẽ platoni placuit anima¬
tast̃ &t ratione uigentia. Pro pͥũ itẽ et side una specie p̃dicat᷑.¬
deplatie socrate & cȩt̃is indiuidius dr̃. q̃ homini sub ponunt᷑
Accidens etiã demultis dr̃. albũ enĩ & nigrũ. demultis om̃ino
dicipotest q̃ a segnr̃e specieq seuinctast̃. Sedere etiã de multis
dr̃ homo enĩ sedet. simi a scilet. Aues uͦ quoꝵ species longe diu̾sȩ s̃
Accidens aut̃ qm̃ cõmunit̃ accidens eẽ & ꝓpͥe aliciu idcireodet̃

Expanded text:
ribus praedi- cantur speciebus suis, species uero de pluribus praedicantur indiuiribus praedi- cantur speciebus suis, species uero de pluribus praedicantur indiuiduis; homo enim, quod est animalis species, plures sub se homines habet de quibus appellari possit. item equus, qui sub animali est loco speciei, plurimos habet indiuiduos equos de quibus praedicetur. differentia uero ipsa quoque de pluri- bus speciebus dici potest, ut rationale de homine ac de deo corporibusque caelestibus, quae, sicut Platoni placet, animata sunt et ratione uigentia. proprium item etsi de una specie pde Platone, Socrate et ceteris indiuiduis quae homini supponuntur. accidens etiam de multis dicitur; album enim et nigrum de multis omnino dici potest quae a se genere specieque seiuncta sunt. sedere etiam de multis dicitur; homo enim sedet, simia sedet, aues quoque, quorum species longe diuersae sunt. accidens autem quoniam communiter accidens esse
Abbreviated transcription (Latin):
Ut accidens. ut albũ. nigrũ. sedere¶ Omiũ quȩ p̃dicant᷑ quolibet mͦ
facit porphiriũ diuisionẽ: id circo ut abreliquis omib: pͣdicationẽ
inqͥt p̃dicant᷑ quȩ cũq unũ qđ libet habent subiectũ dequo dici
possint. ut ea qͥb singula sub iecta st̃ indiuidia. ut socrates. plato.
ut hoc albũ. qđ in hac ꝓposita niue ẽ. ut hoc sc̃anũ in quo nẽ sedemꝰ
ñ om̃e scanũ. hoc enĩ uniũ sale ẽ. sed hoc qđ nc̃ subpositũ ẽ. nec
albũ qđ inhac niue nc eẽ c̃spicit᷑ hoc enĩ ñ potẽ dequolib&
alio albo p̃dicari qđ in hac niue ẽ. qͥa ad singularitatẽ decduc¬
tũ ẽ. atqadindiuiduã form̾a ẽ strictũ ẽ. indiiudui participatio
Alia uͦ st̃ quȩ deplurib p̃dicant᷑ ut gnr̃a species. differentiȩ &
ꝓpͥa. & accidentia cõmunit̃. sed ñ ꝓpͥe alicui. Genera ꝗdt̃ deplu¬

Expanded text:
 accidens ut album, nigrum, sedere. Omnium quae praedicantur quolibet modo,  accidens ut album, nigrum, sedere. Omnium quae praedicantur quolibet modo, facit Porphyrius diuisionem idcirco, ut ab reliquis omnibus praedicationem praedicantur quaecumque unum quodlibet habent subiectum de quo dici possint, ut ea quibus singula subiecta sunt indiuidua, ut Socrates, Plato, ut hoc album quod in hac proposita niue est, ut hoc scamnum in quo nunc sedemus, non omne scamnum – hoc enim uniuersale est —, sed hoc quod nunc supposialbum quod in hac niue nunc esse conspicitur; hoc enim non potest de quolibet alio albo praedicari quod in hac niue est, quia ad singularitatem deductum est atque ad indiuiduam formam constrictum est indiuidui participatione. alia uero sunt quae de pluribus praedicantur, ut genera, species, differentiae et propria et accidentia communiter, sed non proprie alicui. | genera quidem de plu
Abbreviated transcription (Latin):
ries. nisi ei tantũ apta ẽ. quȩ quid sit int̾ roget. Int̾rogantib
enĩ nobis ꝗd sit homo. ꝗd sit equus. ꝗd sit bos.: animalia respondbit᷑
hominis. equi. houis. genꝰ eẽ necesse ẽ. Om̃e aut̃ gen̾ aliud ẽ qđ
in semet ipso atq inre intelligit᷑. aliud qđ alt̃ius p̃dicatione.
Sua enĩ ꝓpͥctas ipsũ eẽ constituit. alt̾um relatioigenus facit utt ipsũ
animal. si eiꝰ substantiã queris. dicã substantiã et̾ animatã at q.
sensibilẽ. Haec igͥ definitio rẽ monstrat ꝑ se sic̃ est. nͨ tãqu̾a
referat᷑ ad aluid. At uͦ cũ dicimꝰ animal genꝰ. ñ ut arbitrortẽ
dero ipsa hoc dicimꝰ. s de ea ratione qua potest animal adȩcte¬
roꝵ quȩ sibi sub iecta st̃ p̃dicationẽ referri. Itaq carartere᷑. ꝗdã
ac forma gnr̃is in eu qđ referri p̃dicationi ad cas res potẽ q̃ cũ sin
ũ dicant᷑ alia quidẽ de unodicunt᷑ solo sic̃ indiuidiũ. Aliadeplurib

Expanded text:
ries, nisi ei tantum apta est quae quid sit interroget. interrogantibus enim nobis quid sit homo, quid sit equus, quid sit bos, ‘animalia’ respondebitur. hominis, equi, bouis genus esse necesse est. omne autem genus aliud est quod in semet ipso atque in re intellegitur, aliud quod alterius prae- dicatione. sua enim proprietas ipsum esse constituit, ad alte- rum relatio genus facit, ut ipsum animal, si eius substantiam quaeras, dicam substantiam esse animatam atque sensibilem. haec igitur definitio rem monreferatur ad aliud. at uero cum dicimus animal genus esse, non, ut arbitror, tunc de re ipsa hoc dicimus, sed de ea relatione qua potest animal ad ceterorum quae sibi subiecta sunt praedicationem referri. itaque character est quidam ac forma generis in eo quod referri praedicatione ad eas res potest, quae cum sint praedicantur, alia quidem de uno dicuntur solo, sicut indiu
Abbreviated transcription (Latin):
ora ꝗdẽ qm̃ ab his continet᷑. Ad inferiora uero qm̃ substantiã eoꝵ
format & continet : Det̾minant igit generalissimũ. qm̃ cũ genus
& ultimũ iouis. Post quã naturã generũ ac specierũ diuersitatẽq.
monstrauit. etx ordinẽ diffinitionis descriptionisq cõmemorat.
Ac primũ quidẽ generalissimi gnr̃is terminũ includit. eẽ gene¬
ralissimũ genus. qđ cũ ipsũ sit genus non habet suꝑ positũ genus
hoc est speciẽ non esse. Et rursus supra qđ. erit aliud genus mini

Expanded text:
ora quidem, quoniam ab his continetur: ad inferiora vero, quoniam substantiam eorum ora quidem, quoniam ab his continetur: ad inferiora vero, quoniam substantiam eorum format et continet. Determinant ergo generalissimum ita, quod cum genus aturam generum ac specierum diversitatemque monstravit, eorum ordinem diffinitionis descriptionisque commemorat, ac primum quidem generalissimi generis terminum inducit dicens generalissimum genus esse quod cum ipsum sit genus non habet superpositum genus, hoc est speciem non esse, et rursus supra quod non erit aliud genus
Abbreviated transcription (Latin):
idcirco dictũ est speciẽ lic̃ sit in diuidus p̃posita: unã tam̃ habitu¬
dinẽ possidert illã scilicet qua species est. qm̃ enĩ p̃positis subdit᷑
species nuncupat᷑. & est superioꝵ species tãquã subiecta. Inferioꝵ
quoq species ulcirto qm̃ eox substantiã demonstrat. Speciẽ uero sub¬
stantiã nuncupamus. Nec ita ẽ species substantia indiuiduoꝵ quẽ¬
ad modũ spetiei genus. Illud enĩ pars substantię ẽ. ut animal homi¬
nis. Reliquȩ enĩ partes rationale atq mortale addunt᷑ animali
ad definiendã substantiã hõis. Homo socratis atq ciceronis tota sub¬
stantia ÷. Nulla enĩ aldit᷑ differentia substantialis ad hominẽ. ut so¬
crates fiat. aut cicero. Sicut addit᷑ animali rationale atq morta¬
le ut honio in tegra difsinione claudat᷑. Id circo igit᷑ species specia¬
lissima tantũ ẽ speries. atq hanc solã possidet habitudinẽ. ad superi¬

Expanded text:
idcirco dictum est speciem, licet sit indiuiduis praeposita, unam tamen habitudinem possidere, unam scilicet qua species est. quoniam enim praepositis subditur, species nuncupatur, et est superiorum species tamquam subiecta inferiorum quoque species, idcirco quoniam eorum substantiam monstrat. speciem uero substantiam nuncupamus, nec ita est species substantia indiuiduorum, quemadmodum speciei genus; illud enim pars substantiae est, ut animalis homo. reliquae enim partes rationale sunt ad diffiniendam substantiam hominis: homo vero Socratis atque Ciceronis tota substantia est: nulla enim additur differentia substantialis ad hominem, ut Socrates fiat aut Cicero, sicut additur animali rationale atque mortale, ut homo integra diffinitione claudatur. Idcirco igitur species specialissima tantum est species, atque hanc solam possidet habitudinem ad superi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑqrit. Quib cognitis cur ita sit querit᷑ & ratione nibi lomunꝰ¬
uestigat᷑. Cũ igit᷑ hic act̾ sit humani animi ut sẽꝑ aut in p̃sentiũ cõp̃hen¬
sione aut in absentiũ intelligentia aut in ignotarũ inqͥsitioneatq:
inuentione uers&. Duo sunt inqͥb omẽm oꝑã iiis animȩ ratiocinantis im-

Expanded text:
uirit. Quibus cognitis, cur ita sit quaerit, et ratione nihilominuirit. Quibus cognitis, cur ita sit quaerit, et ratione nihilominvestigat. Cum igitur hic actus sit humani animi, ut semper in praesentium compresione, aut in absentium intelligentia, aut in ignotorum inquisitione inventione versetur: duo sunt in quibus omnem operam vis animae ratiocinantis im
Abbreviated transcription (Latin):
actu intelligentiȩ. qđ imaginatio suggessit. explicat. atq confirmat:
ltaq: ut dictũ ẽ huc duunȩ naturȩ. ñ ea tantũ cognitione suffitiunt
duȩ subiecta sensib cõp̃hendit. uerũ &iã & in sensibilib imaginatione
c̃cepta & absentib reb nomina indere. iotesi. & qđ intelligentiȩ ratiome
cõphendit uocabulorũ quoq: positionib: apit . Illud quoq ei nature
ppũ ẽ ut ꝑ ea quȩ sibi nota sunt ignota uestig& de ñ solũ unũ quł q¬
ansit
sit nec ñ cur sit opt&r agnoscere. Quã triplicis animȩ iũ sola ut dictũ
ẽ hominũ natura. sortita ẽ. Cuiꝰ animȩ uis intelligentiȩ motib ñ car&
qr in his quatuoꝵ ꝓpͥȩ iũ rationis excerc&: aut enĩ aliqͥđ ansit inqͥrit
aut si eẽ c̃stiterit: ꝗd sit addubitat. Qđ si &iã utriusq scientiã rationȩ
possid& quale sit unũ qđq uestigat atq in eo cętera accidentiũ mon̾u¬

Expanded text:
actu intel- legentiae quod imaginatio suggessit, explicat atque confirmat, actu intel- legentiae quod imaginatio suggessit, explicat atque confirmat, itaque, ut dictum est, huic diuinae naturae non ea tantum cognitione sufficiunt quae subiecta sensibus comprehendit, uerum etiam et insensibilibus imaginatione concepta et absen- tibus rebus nomina indere potest et quod intellegentiae ratione comprehendit, uocabulorura quoque positionibus aperit, illud quoque ei naturae proprium est, ut per ea quae sibi nota sunt ignota uestiget et non solum unum quodqusit nec non cur sit, optet agnoscere, quam triplicis animae uim sola, ut dictum est, hominum natura sor- tita est. cuius animae uis intellegentiae motibus non caret, quia in his quattuor propriae uim rationis exercet, auaut sic esse constiterit, quid sit, addubitat; quod si etiam utriusque scientiam ratione possidet, quale sit unumquodque, ratione investigat, atque in eo caetera accidentium mom
Abbreviated transcription (Latin):
sed absente quoq sensu sensibilib:q: sepositis: cognitarũ sensu formarũ¬
& imagines tenent memoriãq c̃sitiunt: & ꝓ ut qđq animal ual& longiũ
breuuꝰq custodit: sed eas imaginationes confusas. atqͣ euidentes si aunt.
ut nihil ex earũ coniunctione ac cõpositione efficere possint atq id circo
meminisse qͥdẽ possunt. nȩc eque omĩa. Amissã uͦ obliuuione memoriã
recolligere ac reuocare ñ possunt. fut᷑i uͦ his nulla cognitioẽ. Sed¬
animȩ ius t̃tia quȩ secũ priores. alendi ac sentiendi trahit. hisq uelut
famulis atq obedientib utit᷑. eadẽ tota in ratione ẽ c̃stituta. Eaq ł in
rerũ p̃sentiũ firmissima conclusione. ł in absentiũ intelligentia. ł in
ignotarũ inqͥsitione uersat᷑: hȩc tantũ humano generi p̃sto ẽ. quȩ ñ
solũ sens imaginationesq ꝑfectas: & ñ in conditas capit. sed &iã pleno

Expanded text:
sed abscedente quoque sensu sensibili- busque sepositis cognitarum sensu formarused abscedente quoque sensu sensibili- busque sepositis cognitarum sensu formarum imagines tenent memoriamque conficiunt, et prout quodque animal ualet, lon- gius breuiusque custodit, sed eas imaginationes confusas atque ineuidentes sumunt, ut nihil ex earum coniunctione ac compo- sitione efficere possint, atque idcirco meminisse quidem possunt, nec aeque omnia, admissa uero obliuione memoriam recolli- gere ac reuocare nvis animae tertia, quae secum priores alendi ac sentiendi trahit, iisque velut famulis atque obedientibus utitur: eadem tota in ratione constituta, eaque vel in rerum praesentium firmissima conclusione, vel in absentium intelligentia, vel in ignotarum inquisitione versatur. Haec humano tantum solum sensus iraaginationesque perfectas et non inconditas capit, sed etiam pleno
Abbreviated transcription (Latin):
dat ratioex animȩ ipsuiꝰ effituis ordiendũ est. Triplex omnino animȩ
uis inuegetandis corporib dep̃hendit᷑: q iarũ una qͥdẽ. uitã solũ corpori
subministrat. ut nascendo crescat. alendoq subsistat: Alia ul sentiendi
uiditiũ p̃b&. Tertia ui m̃tis & ratione : subnixa est Quarũ qͥdẽ pri-¬
ionis p̃st& sens ue iuditiũ: hȩc aut̃ ẽ herbarũ atq arborũ: & qͥcqͥd
sibi sumens. & in partẽ sibi constituens. u̾ariũ de qͥb capere potest ac
multiforme iuditiũ capit.. Om̃e aut̃ animal qđ sensu ug& ĩdẽ &nascit᷑¬
& alit᷑. Sens uͦꝰ diũsi sunt: & usq: ad qͥnariũ numerũ crescunt: Ita
quicqđ tantũ alit᷑ ñ &iã sentit: Quic qđ uͦ sentire potest: ei pͥma quoq:¬
ius animȩ nascendi scilic& atq nutriendi ꝓbat᷑ eẽ subiecta. duib uͦ sensꝰ
adẽ. ñ tantũ eas rerũ capiunt formas. qͥb: sensibili corpore feruint᷑ p̃sente

Expanded text:
dat ratio, ex animae ipsius efficientiis ordiendum est. Triplex omnino animae vis in vegetandis corporibus deprehenditur. Quarum una quidem vitam corporis subministrat, ut nascendo crescat, alendoque subsistat. Alia vero sentiendi judicium praebet. Tertia vi mentis et ratione subnixa est. Quarum quidem prirationis praestet sensusve judicium. Haec autem est herbarum atque arborum, et quidquid est ac primam sibi sumens et in partem constituens uarium de rebus capere potest ac multiforme iudicium. omne enim animal quod sensu uiget, idem et nascit alitur, sensus uero diuersi sunt et usque ad quinarium numerum crescunt, itaque quicquid tantum alitur, non etiam sentit, quicquid uero sentire potest, ei prima quoque animae uis, nascendi scilicet atque nutriendi, probatur esse subiecta. quibus uero sensus adest, non tantum eas rerum capiunt formas quibus sensibili corpore feriuntur praesente,
Abbreviated transcription (Latin):
res p᷑utat dici posse primordiũ. Sed decẽ ẽẽ gnr̃a in rebus q̃ cũ a
semet ipsis diuersa sint : ad nullũ cõmune principiũ reducunt᷑.
Hęc autẽ decẽ genera statuit. Substantiã. qualitatẽ. quantitatem.
ad aliꝗd .ubi. quando. sitũ. facere. patihabere. Quod uero occur¬
rebat qm̃ de his omibus predicaret᷑ ẽẽ. om̃ia enĩ q̃ superius numerata
sunt. genera eẽ dicunt᷑. ita discussit ac repulit. dicens ñ om̃e comu¬
ne nomen. cõmunẽ etiã formare substantiã. nec ex eo debere genus
cẽ cõmune arbitrari : qđ de aliquib nom̃ cõmune predicaret᷑. Quibus
enĩ diffinitio cõmunis nominis conuenit. illa cõmuius nois iure spe¬
cies iudicabunt᷑. & cõmuni illo uocabulo unuoce p̃dicant᷑. Quibus uͦ

Expanded text:
es putat duci posse primordium, sed decem esse genera in rebus, quae cum a semet ipsis diuersa sint, tum ad nullum commune principium reducantur. haec autem decem genera statuit substantiam, qualitatem, quantitatem, ad aliquid, ubi, quando, situm, facere, pati, habere. quod uero occurrebat quoniam de his omnibus esse praedicaretur — omnia enim quae superius enumerata sunt genera, esse dicuntur —, ita discussit ac reppulit dicens non omne commune nomen communem etiam formare substantiam nec ex eo debere genus esse commune arbitrari, quod de aliquibus nomen commune praedicaretur. quibus enim definitio communis nominis con- uenit, illa communis nominis iure species iudicabuntur et communi illo uocabulo uniuoce praedicantur, quibus u
Abbreviated transcription (Latin):
equus bos. Sed hȩc quidẽ assignatio specialissima est. & quȩ solũ spe¬
cies ẽ . Aliȩ crunt etiã ñ specialissimarũ  trib speciẽ diffinitionib
informauit quarũ quidẽ duȩ om̃i specie conueniunt. om̃sq quȩ
quolib& mͦ species appellantur. sua conclusione determinant.
Tercia uͦ ñ ita: cũ eiũ sint duȩ specierũ formȩ. una quidẽ eit

Expanded text:
sed haec quidem adsignatio specialissimae est et quae solum species est, aliae uero erunt etiam non specialissimarum. Tribus speciem definitionibus informauit, quarum quidem duae omni speciei conueniunt omnesque quae quolibet modo species appellantur, sua conclusione determinant, tertia uero non ita. cum enim duae sint specierum formae, una quide
Abbreviated transcription (Latin):
ut enim bipes qđ est differentia nunquã coruoꝵ speciẽ derelinquit:
ita nec nigrũ qđ est accidens in separabile. Differentia enim idcirco
ñ relinquit subiectũ. qm̃ eius substantiã complet. ac ꝑficit accidens
uͦ huius modi est qđ non potest separari. Neq enim poss& esse acci¬
dens inseparabile si subiectũ aliquando reliquiss&.
usq species uero qͦ quidẽ differat agnre & differentia dictũ est in
eo qđ dicebam quo genus differat a cȩceris T Post difftrentiȩ & acci¬
dentis redditas cõmunitates nunc de corũ differentis tractat ac̃ pͥ¬
nũ qdẽ tale pponit Differentia inquit om̃is speciẽ contina: Rationa¬

Expanded text:
ut enim bipes quod est differentia, nunquam corvorum speciem derelinquit, ut enim bipes quod est differentia, nunquam corvorum speciem derelinquit, ita nec nigrum quod accidens inseparabile est: differenon relinquit subiectum, quoniam eius substantiam complet ac perficit, accidens uero huiusmodi, quia non potest separari; neque enim possit esse accidens inseparabile, si subiectum aliquando relinquit. species vero quo quidem differat a genere et differentia dictum est in eo quod dicebamus quo genus differt ceteris et quo differentiadentis redditas communitates, nunc de eorum differentiis tractat, ac primum quidem talem proponit: Differentia omnis, inquit, speciem continet. Rationa
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃ib adesse. Bipes enĩ semꝑ ad est om̃ib: coruis & nigredo similter
Duo quidẽ differentis & accidentis cõmunia ꝓponit: quos unũ & sepa¬
rabilib: & inseparabilib: differentib: cũ differentia cõmune est. ab
altero uͦ separabile accidens segregat᷑. Tantũ uero inseparabile scđdo
cõmuni concludit᷑. Est enim commune differentiȩ cũ om̃ib accidentib
de plurib p̃dicari. Nam separabilia & inseparabilia accidentia sic̃ diffe¬
rentiȩ de plurib specieb & indiuidius p̃dicant᷑. ut bi pes de coruo atq
cigno ⁊ his indiuiduis qͥ sub coruo atq eigno sunt nuncupat᷑. Item de
eodẽ coruo atq: cigno albũ & nigrũ quȩ sunt inseparalia accidentia
p̃dicantur. ambulare enim ł stare dormire. ac uigilare de hisdem
tantũ accidentia uidet᷑ includere quȩ sunt inscparabilia acciden
tia. Nam sicut differentia semꝑ subiectis specieb adhȩrescit: ita e¬
tiã inseparabilia accidentia nunquã uident᷑ deserere subiectum.

Expanded text:
 omnibus adesse: bipes enim semper adest et omnibus corvis, et nigrum similiter. Duo quidem differentiae et accidentis communia proponit, quorum unum inseparabilibus et inseparabilibus accidentibus cum differentia commune est, ab altero uero separabile acci- dens segregatur. tantum uero inseparabile secundo communi concluditur. est enim commune differentiae cum omnibus acci- dentibus de pluribus praedicari; nam et separabilia et inse- parabilia accidentia sicut differentia de pluribus speciebus et indiuiduis praedicantur, ut bipes de coruo atque cygno et de his indiuiduis quae sub coruo et cygno sunt, nuncupatur. item de eodem coruo atque cygno album et nigrum, quae sunt inseparabilia accidentia, praedicantur. ambulare enim uel stare, dormire ac uigilare de eisdem tantum acci- dentia uidetur includere quae sunt inseparabilia. n: nam sicut differentia semper subjectis speciebus adhaerescit, ita etiam inseparabilia accidentia nunquam videntur deserere subjectum:
Abbreviated transcription (Latin):
usqr đ ꝓpria conuersim p̃dicant᷑ qu& sunt ꝓpria uidcinco qpec̃i
ertent᷑. pbistat a pprio differentia qm̃ differentia plurimas spect
Rationabile enĩ de hõe atq de dõ. quadrupedes uͭ de equo cȩterisq animalib
Risibile uͦ unã tantũ speciẽ ten&. iđ hoem. linde sit ut differentia semper
speciẽ consequat᷑ Species uͦ differentiã minime. Propũ uͦ ac species alterius
sese uicib equa p̃dicatione comitant᷑. Sequi uͦ dr̃ quoties qualib& re
prius nominãt᷑. posterius reliquã conuenit nominari. ut sidicã om̃is hõ
rationabilis est. prius hoem̃ posterius apposut tlifferentiã Sequit᷑ gͦ diffe¬
rentia speciẽ At si conuertã noĩa dicãq om̃e rationabile hõ est : ꝓposi¬
tio non ten& ueritatẽ. Igit᷑ species differentiã nulla ratione comitãt.
priũ uero & species qr conuerti possunt : mutuo se sequunt᷑. Om̃is hõ risi

Expanded text:
nuersim praedicantur quorum sunt propria, idcirco quoniam conuertuntur. Distat a proprio differentia, quia differentia plurimas specierationale enim de homine atque de deo, quadrupes de equo et ceteris animalibus, risibispeciem consequatur, species uero differentiam minime. proprium uero ac species alternis sese uicibus aequa praedicatione comitantur. sequi uero dicitur, quotiens quolibet prius nominato posterius reliquum conuenit nuncupari, ut si dicam ‘omnis homo rationabilis est’, prius hominem, posterius apposui differentiam; sequitur ergo dif- ferentia speciem. at si conuertam nomina dicamque ‘omne rationabile homo est’, propositio non tenet ueritatem; igitur species differentiam nulla ratione comitatur. proprium uero
Abbreviated transcription (Latin):
est homo. Iunctis uͦ specieb nulla umquã species informat᷑. Id siquis
occurrat dicens qm̃ ꝑmirtus asino equus mulũ ꝑficit: non recte
dixerit. Indiuidua enim indiuidiuis iuncta: indiuidua rursus alia
fortasse ꝑficiunt. Ipse uͦ equus simplicit̃ iđ uniuersalit̃. ⁊ asi n i¬
efficiunt. constat gͥ differentias quidẽ plurimas ad unius speciei
substantiã conuenire species uͦ in alterius speciei naturã nullomͦ
posse congruere.

Expanded text:
est homo, iunctis uero speciebus nulla umquam species infor- matur. quodsi quis est homo, iunctis uero speciebus nulla umquam species infor- matur. quodsi quis occurrat dicens quoniam permixtus asino- equus efficit mulum, non recte dixerit. indiuidua enim indi- uiduis iuncta indiuidua rursus alia fortasse perficiunt, ipse uero equus simpliciter, id est uniuersaliter, et asinus uniefficiunt, constat igitur differentias quidem plurimas ad unius speciei substantiam conuenire, species uero in alterius speciei naturam nullo modo posse congruere.
Abbreviated transcription (Latin):
tia solũ qualitas ẽ. humanitas uͦ ñ solũ est qualitas. sed tantũ qualitate
ꝑficit᷑. Difstrentia suꝑueniens gnr̃i speoiẽ facit. Ergo genus quadẽ diffe¬
rentie qualitate formatũ est ut ꝓceder& in speciẽ Species uͦ ipsa quał
quidẽ est scđ̾m differentiã illius quȩ est pura ac simplex qualitas. qua¬
scilic& ꝑficit᷑ ac conformat᷑. Qualitas uͦ ipsa pura simplexq nullomͦꝰ ẽ
sed ex qualitatib effecta substantia. Itaq iure differentia quȩ pure
ac simplicit̃ qualitas est. in eo qđ quale ẽ se scitantib respondet᷑. specus

Expanded text:
tia solum qualitas est, humanitas uero non est solum qualitas, sed tantum qualitate tia solum qualitas est, humanitas uero non est solum qualitas, sed tantum qualitate perficitur. differentia enim superueniens generi speciem fecit; ergo genus quadam differentiae qualitate formatum est, ut procederet in speciem, species uero ipsa, qualis quidem est, sscilicet perficitur et conformatur, qualitas uero ipsa pura simplexque nullo modo est, sed ex qualitatibus effecta substantia. itaque iure diffe- rentia, quae pure ac simpliciter qualitas est, in eo quod quale est sciscitantibus respondetur, species
Abbreviated transcription (Latin):
eque sint hões. necesse est ut ȩquolit̃ sint rationab. Aliud qq̃ cõmune
habent. Qm̃ it᷑ differentie sui participantia ñ relinquunt. ut species.
Semꝑ enĩ socrates rationabilis est. socrates enĩ rationabilitatẽ participat ĩ
semꝑ homo est qr scilic& humanitate participat.: Ut gͥ differentię sui
participantia ñ relinquunt. ita species his quȩ eã participant semꝑ
aliuncta est
lũ ꝑfici&: Expositis cõmunitatib quantũ ad insiitutionẽ ꝑtinebat dif¬
ferentiȩ & spccici carũde nunc dissi mieetudines colligit clicens qm̃ dif¬
ferunt qđ speties in eo qđ qđ sit p̃dicat᷑ differentia in eo qđ quale sit hu¬
ic differentiȩ poterat occurri. Nam si humanitas ipsa ꝗ̃ species ẽ qualitas
quȩdã est. cur dicit᷑ species ineo qđ qđ sit p̃dicari. cũ ppt̃ quandã nature
sur ꝓprietatẽ quetlã qualitas esse uideat᷑: Nuic respondemus qr differen¬

Expanded text:
eque sint homines, necesse est ut sint aequaliter rationales. Aliud quoque commune habent quoniam ita differentiae sui partici- pantia non relinquunt ut species. semper enim Socrates rationalis est—Socrates enim rationabilitate participat —, semper homo est, quia scilicet humanitate participat. ut igitur differentiae sui participantia non relinquunt, ita species his quae ea parti- cipant, semper adiuncta est. rficiet mulum. Expositis communitatibus quantum ad institutionem per- tinebat differentiae et speciei, eorundem nunc dissimilitudines colligit dicens quoniam differunt, quod species in eo quod quid sit praedicatur, differentia uero in eo quod quale sit. huic differentiae poterat occurri. nam si humanitas ipsa, quae species est, qualitas quaedam est, cur dicatur species in eo quod quid sit praedicari, cum propter quandam suae naturae proprietatem quaedam qualitas esse uideatur? huic respondemus, quia differen
Abbreviated transcription (Latin):
usq nã risibile id qđ natũ est hab& il qđ ẽ semꝑ. sed ñ in eo qđ semꝑ
rideat. I Nunc differentiȩ ꝓpriiq cõmunia continua ratione ꝑ
sequit᷑. cõmune enĩ dr̃. esse ꝓprio ac differentiȩ qđ ȩqualit̃ par¬
ticipant᷑. Eque enĩ om̃s hões rationales sunt. ȩque risibiles. illud
qr substantiã monstrat. istud qr ẽ ȩquũ ꝓprig speciei ⁊ subiectã specien
non relinq̃t. Aliud etiã his cõmune subiung̃. e qualtt̃ enĩ differentia
semꝑ subiectis ad est ut ꝓpriũ. Semꝑ enĩ hoẽs rationabiles sunt ut sẽꝑ
ferentia. si unius pedis ꝑfectione curtet᷑. Iuã tali modo soluimus
questionẽ. ł priȩ differentiȩ ñ in eo qđ semꝑ habeant᷑. sed in eo qđ sẽꝑ¬
haberi naturalit̃ possunt : semꝑ dicunt᷑ adeẽ subiectis. Si enĩ quis cur¬
tet᷑ pede nihil attin& ad naturã sicut nihil ad detrahendũ ꝓpriũ
ual&. si hõ non rideat. Nȩc enĩ ñ in eo qđ assint. sed in eo qđ ꝑ naturã

Expanded text:
in eo quod natum est habet id quod est semper, sed non in eo quod semper rideat. Nunc differentiae propriique communia continua ratione per- -sequitur. commune enim dicit esse proprio ac differentiae quod aequaliter participantur — aeque enim omnes homines rationa- biles sunt, aeque risibiles —, illud, quia substantiam monstrat, istud, quia est aequum proprium speciei et subiectam speciem non relinquit. Aliud etiam his commune subiungit : aequa- liter enim semper differentia subiectis adest ut proprium; semper enim homines rationabiles sunt, ut semper ferentia, si unius pedis perfectione curtetur. quam tali modo soluimus quaestionem. propria et differentiae non in eo quod semper habeantur, sed in eo quod semper naturaliter haberi possunt, semper dicuntur adesse subiectis. si enim quis curtetur pede, nihil attinet ad naturam, sicut nihil ad detrahendum proprium ualet, si homo non rideat. haec enim non in eo quod adsint, sed in eo quod per naturam
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est. rarissime sunt speciei atq accidentis cõmunitates quo circa
multo magis ꝓprii atq accidentis cõmunitates difficile reperiunt᷑. Aeci¬
dens enĩ in contrariũ diuidi sol& inseparabile accidens atq: in insepara¬
bile. Iuȩ uͦ sub gnr̃e in contrariũ diuidunt᷑ ea nullo alio nͥ tantũ gnr̃is
p̃dicatione participant. Qđ si ꝓpũ inseparabile qđdã accidens est: a se¬
parabili accidenti plurimũ differt. atq ideo nullas ꝓpͥi & separabilis
accidentis similitudines querit. Sedqr ipsũ ꝓpͥum certis quibdã causis
ab inseparabilib: accidentib differt . hoꝵ & cõmunitates in ueniri pos¬
sunt: & interse differentie. Iuarũ una quidẽ ea est quã suꝑius expo

Expanded text:
dictum est, rarissimae sunt speciei atque accidentis similitudines. quocirca multo magis proprii atque accidentis communitates difficile reperiuntur. accidens enim in contrarium diuidi solet, in separabile accidens atque in inseparabile, quae uero sub genere in contrarium diuiduntur, ea nullo alio nisi tantum generis praedicatione participant. quodsi proprium inseparabile quoddam accidens est, a separabili accidenti plurimum differt, atque ideo nullas proprii et separa- bilis accidentis similitudines quaerit. sed quia ipsum proprium certis quibusdam causis ab inseparabilibus accidentibus differt, horum et communitates inueniri possunt et inter se differentiae. quar
Abbreviated transcription (Latin):
cretionẽ atq: eo similitudines cõparandas ea fere quȩ sunt dicta suffi¬
ciunt. Nosetiõ qm̃ ꝓmissi operis portũ tenemus : atq huius libri seriẽ

Expanded text:
cretionem atque ad eorum similitudines comparandas ea fere quae sunt dicta sufficretionem atque ad eorum similitudines comparandas ea fere quae sunt dicta sufficiant. Nos etiam quoniam promissi operis portum tenemus, atque hujus libri seriem
Abbreviated transcription (Latin):
Hec uͦ do nigro minime. Nam quȩ plurima continent: de his quȩ
continent p̃dicari possunt. ea uͦ quȩ continent᷑ desese continentibus
nullo modo nuncupant᷑ Rursus ꝓpͥum quidẽ ȩqualit̃ participãt Accidens
remissionib: atq: intentionib: ꝑmittat̃. Om̃is enim hõ ȩque risibilis est Ethiops
uͦ ñ ȩqualit̃ nigerest. sed ut dictũ est quidẽ alius plaulominus niger est
alius uͦ teterrimus inuenit᷑. Et de ꝓprii quidẽ atq accidentis ł differentus¬
ꝓprictate satis dictũ est. Restabat uͦ accidentis ad cetera cõmuniones ꝓpͥe
tates replicare. sediã suꝑius annumeratȩ sunt cũ gnr̃is clifferentiȩ spec
adactidens similitudines ac differentias assignauim. Fortasse aut̃ his in¬
stitutꝰ animꝰ & sollertior factus alias p̃ter eas quas nc̃ diximꝰ cõmunitt¬
tes ł differentias quinq: rerũ quȩ suꝑius sunt positȩ repperi&. sed ad dis¬

Expanded text:
haec vero de nigro minime. Nam quae plura continent, de his quae haec vero de nigro minime. Nam quae plura continent, de his quae continent praedicari possunt, ea vero quae continentur de sese continentibus nullo modo praedicantur. Rursus proprium quidem aequaliter participatur, accidens remissionibus atque intersionibus permutatur: omnis enim homo aeque risibilis est, Aethiops vero non aequaliter niger est, sed ut dictum est aliquis quidem paulo minus niger, alius vero teterrimus invenitur. Et de proprii quidem atque accidentis differentiis satis dictum est. restabat uero accidentis ad cetera communiones proprie- tatesque explicare, sed iam superius adnumeratae sunt, cum generis, differentiae, specaccidentis similitudines ac differentias assignavimus. Fortasse autem his institutus animus, et solertior factus, alias praeter eas, quas nunc diximus, communitates et differentias quinque rerum quae superius sunt positae reperiet, sed ad dis
Abbreviated transcription (Latin):
hõi Resq sunt qdẽ etiã aliȩ cõmunitates ł ꝓpͥetates coet quȩ dicta sunt
Sed sufficiunt etiã hȩc addiscretionẽ eoꝵ cõmunitatisq traditionem
Ppri atq accidentis prima quidẽ differentia est. qrxpum semꝑ de una
sub stantias speciesq diffundit᷑. Risibile enĩ de nullo alio nͥ de hõe p̃dicat.
N igrũ ũ qđ est inseparabile quibdam accidens: tam coruo quã ȩthiopi
quȩ diuersa sunt specie: tã coruo atq hebeno quȩ differunt gñrib
ñ tantũ specie: p̃sto est. Iuo fit ut ꝓpriis quidẽ conuersio equa seruet᷑.
in accidentib uͦ minime. Am̃ enĩ ꝓpͥa in singuł esse possunt. atqom̃es
continent species: conuerso ordine p̃dicant᷑ Nã qđ risibi¬
le est hõ est & qđ hõ risibile est sligrũ uero ñ ita Sed ipsũ quidẽ dehis
p̃dicari pot̃ quib inẽ. illa uͦ ad huius pdicationẽ conuerti retrahiq:
non possunt. Nigrũ sͦ de carbone: de hebeno hoñe atq coruo pdicãt

Expanded text:
inus. Sunt quidem etiam aliae communitates uel proprie- tates eorum quae dicta sunt, sed sufficiunt etiam haec ad discretionem eorum communitatisque traditionem. Proprii atque accidentis prima quidem differentia est quia proprium sempersub- stantias speciesque diffunditur. risibile enim de nullo alio nisi de homine praedicatur, nigrum uero, quod est inseparabile quibusdam accidens, tam coruo quam Aethiopi, quae diuersa sunt specie, tum coruo atque hebeno, quae differunt generi- bus, non tantum specie, praesto est. quo fit ut propriis quidem conuersio aequa seruetur, in accidentibus uero minime. quoniam enim propria in singulis esse possunt atque omnes continent, species conuerso ordine praedicantur; nam quod risibile est. homo est, et quod homo, risibile. nigrum uero non ita, sed ipsum quidem de his praedicari potest quibus inest, illa uero ad huius praedicationem conuerti retrahique non
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ex genere ł differentiis hȩc dollectiofiat: descriptio nunciipat᷑.
st igitur descriptio gnr̃is hȩo. Genꝰ ÷ qđ deplurib: & differentib: specie.
in eoqͦđ qͥđ sit p̃dicat᷑ : Tria enĩ reqͥrunt᷑ in genere: St deplurib:
pdicetur. Ut de specie differentib ytineoꝰ qđ qđ sit. De qͣre qm̃
sine dubio p̃dioet᷑. homine scilic&s eqͦ ⁊ꝰ boue ⁊ cetorłꝰ s hȩo
plura sunt. Animal gͥ deplurib: prȩdicat᷑, homouꝰ equus
atq: bos. tali as̃ ut a seꝰ discrepent nec qͣlib& mediocrire
ptota specie. iđ tota forma suȩ substantiȩ. de quib animal dr̃.
enĩ quicqđ in t̃rogaueris. animal mox respondet᷑. Non enĩ
siquantꝰ sit homo int̃ rogaueris: animal respondebit᷑ ut opino:¬
hoc enĩ ad quantitatẽ ꝑtinet. non ad substantiã. Itẽ si qualis int᷑¬
roges. nec huic ꝗdẽ responsio c̃uenit animalis. cet̾isq om̃ib ĩ terrũ¬

Expanded text:
nisi ex genere uel differentiis haec collectio fiat, descriptio nuncupatur. nisi ex genere uel differentiis haec collectio fiat, descriptio nuncupatur. est igitur descriptio generis haec : genus est quod de pluribus et differen- tibus specie in eo quod quid sit praedicatur. tria haec requpraedicetur, ut de specie differentibus, ut in eo quod quid sit: de qua re quoniam sine dubio praedicatur, homine scilicet, equo, bove et caeteris, sed haec plura sunt; animal igitur de pluribus praedicatur, homo vero, equus atque bos talia sunt ut a se discrepent, nec qualibet mediocri re, sed tota specie, id est tota forma suae substantiae, de quibus dicitur anienim quicquid interrogaueris, mox ani- mal respondetur : non enim si quantus sit homo interrogaueris, ‘animal’ respondebitur, ut opinom ad quantitatem pertinet, non ad substantiam. item si ‘qualis’ interroges, ne huic quidem responsio conuenit animalis, ceterisque omnibus inter- r
Abbreviated transcription (Latin):
unũ qđq. scire debem̾ qͣnd ꝗd sit agnoscimꝰ. id circo reiettis cętͣis
de hoc gnr̃t quã maxime ap̃ phil osophos sermo ẽ. qđ etiã describentes
assignauert̃. ea descriptione quã subt̃ ad nexuit diligent̃ uͦ ait.
describentes. ñ difinientes. Definitio enĩ fit ex gnr̃ẽ. gen̾ aut̃
aliud gen̾ hab̃e ñ pot̾it. Idq. obscurius e quã ut pͥmo d
dictu
patrat. fieri aut᷑ potest ut rus quȩ alii gen̾sit: alugeneri sub ponat᷑
ñ quasigenꝰ sed taquã species subalio collocata. Unedt non in co
qđ gen̾ ẽ sub poni alicui potest. sedetͣ suliponit᷑ illicospccies fit
Si igͥ uoluisset genꝰ definitione c̃cludere. nullomͦ potuisset. Genꝰ enĩ aliud
qđ ei posset p̃ponere ñ haberet. Atq id circo descriptionẽ ait ẽe
tib informatio quȩdã .rei. & tãquã eolorib quil da  depictio. Cũ enĩ
in unũ plura c̃uenerint ita. ut om̃ia simul rei cui applicant᷑ ȩquent᷑.

Expanded text:
eiectis ceteris de hoc genere quam maxime apud philosophos sermo est, quod etiam describentes adsignauerunt ea descrip- tione quam subter annexuit. diligenter uero ait describentes, non definientes; definitio enim fit ex genere, genus autem aliud genus habere non poterit. idque obscurius est quam ut primo aditu dictum pateat. fieri autem potest ut res quae alii genus sit, alii generi supponatur, non quasi genus, sed tamquam species sub alio collocata. unde non in eo quod genus est, supponi alicui potest, sed cum supponitur, ilico species fit. non posse. si igitur uoluisset genus definitione concludere, nullo modo potuisset; genus enim aliud quod ei posset praeponere, non haberet, atque idcirco descriptionem ait esseprietatibus infor- matio quaedam rei et tamquam coloribus quibusdam depictio, cum enim plu|ra in unum conuenerint, ita ut omnia simul rei cui applicantur aequentur,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scđm ꝓcreationẽ dr̃ principiũ qđ dã ÷ eorũ q̃ ab ipso ꝓcreant᷑ ita genꝰ
spetieb: suis est principiũ Ergo qm̃ utrisq: ẽ consimile: idcirco nomen
qq gn̾is etiã in hanc significationẽ a superiorib mutuatũ ẽẽ ueri
Qđ etiã describentes assignauerunt genꝰ eẽ dicentes ꝙ de pluribus.
& differentiis spetie. in eo qđ ꝗd sit. p̃dicat᷑ ut animal : lure t̃tium
genꝰ philosophi ad disputationẽ suniunt. hoc enĩ solũ: ꝙ substan¬
tiã monstrat Cęt̾a uͦ aut unde ꝗd existit: aut quẽ ad modũ acet̾is
hominib ĩ unã quasi płi formã diuidat᷑ ostendit. Nã illud qđ mul

Expanded text:
 procreationem dicitur, principium quoddam est eorum quae ab ipso procreantur, ita genus speciebus suis est prin- cipium. ergo quoniam utrisque est simile, idcirco nomen quoque generis etiam in hac significatione a superioribus mutuatum esse ueri quod etiam describentes adsi- gnauerunt genus esse dicentes quod de pluribus et differentibus specie in eo quod quid sit praedicatur, ut animal. Iure tertium genus philosophi ad disputationem sumunt; hoc enim solum est quod substantiam monstrat, cetera uero aut unde quid existat aut quemadmodum a ceteris hominibus in unam quasi populi formam diuidatur os
Abbreviated transcription (Latin):
singuloꝵ  aut inusus habentiũ ꝑ tẽpora transit ut sit cõmune: ut scriu̾i
cõmune ẽ substantiã cͣstituat ut est theatrũ. ł spertac ulũ aliqđ qđ
specieb potest Nã ita cõmuno eẽ deb&. ut & totũ in singulis & uno
tẽ pr̃. et etx quȩ cõmune ẽ cͣstituere ualcat. &t formare substantia

Expanded text:
sunt, aut in usus habentium etiam per tempora transit ut sit commune, ut puteus ecommune est substantiam constituat, ut est theatrum, vel spectaculum aliquod quod  potest; nara ita commune esse debet, ut et totum sit in singulis et uno tempore et eorum quorum commune est, constituere ualeat et formare substantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
du coloris Rursuscũ acidens in acidentia separam̃. ut cudicimꝰ liquentiũ
aliast̃ alba alia nigra alia medii coloris. Et rursus alborũ alia st̃ dura
alia liquentia. quedã mollia. Cũ igͥ itasit om̃is diuisio aut scđmn se. aut ꝑacei¬
partitione sit una duusionis farma. genꝰ inspecies separare. id neq. p̃t generõ
sumi. Manifestũ ẽ igͥ quanta utilitas hui libri. ad hanc diuisionẽ sit.quȩ pͥmo
aditu gen̾ acspecies & differentias tractat. Scda uͦ eadiuisio quȩ ẽ scđm uocis
significantias. Nec hȩc quidẽ ab hiũ libri utilitate difcre taest. Uno enĩ molo
cognosci poterit. utrũ uox cũi. diuisionẽ facere querimꝰ: ȩ quiuoca eẽ iudeat᷑
angenꝰ. sica quȩ significat diffiniant᷑. & eͥa quȩ sub cõmuni nomine st̃. una

Expanded text:
ii coloris’, rursus cum accidens in accidentia separamus, ut cum dicimus ‘liquentium ii coloris’, rursus cum accidens in accidentia separamus, ut cum dicimus ‘liquentium alia sunt alba, alia nigra, alia medii coloris’, et rursus ‘alborum alia sunt dura, alia liquentia, quaedam mollia’, cum igitur ita omnis sit diuisio aut secundum se aut per accipartitione sit una diui- sionis forma genus in species separare, id neque praeter generum specierum diuisione sumi, manifestum est igitur, quanta utilitas huius libri ad hanc diuisionem sit quae primo aditu genus ac species et diffesignificantias, nec ipsa quidem ab hujus libri utilitate discreta est. Uno enim modo cognosci poterit, utrum vox cujus divisionem facere quaerimus aequivoca esse videatur, an genus, si ea quae significat diffiniantur; et si ea quae sub communione sunt una
Abbreviated transcription (Latin):
Addiuisionẽ uͦ faciendã ta hic lib est utilis: ut p̃t̃ earũ scientiã rerũ deqͥb: in hac
libri serie disputat᷑: casufiat potiũ quã ratione particio Hoc aut̃ manistũ¬
enit sidiuisionẽ ipsã diuidam.: iđ si nom̃ ipsũ duusionis inea quȩ significat
partiam᷑
st nãq diusio generis inspecies ut cũ dicim coloris aliud et̃ albũ aliud
nigrĩi aliud dmediũ. Rursũ diuisioẽ. quotiens uox plura significans
aperit᷑. & quã multa st̃ quȩ abea significant᷑ ostendit᷑. ut fiquis dicat nom̃ canus
plura significat. &t hunc latrabilẽ. quad rupedẽq & celeste sidus. & marinã
bestiã : quȩ om̃ia ase difinitione disuncta st̃. Diuidi aut̃ dr̃ & quotiens
totũ in partes ꝓpͥas separat᷑ . ut cũ dicimꝰ dom̃ aliud st̃ fundam̃ta aliud
diuidim ut cũ dico bontꝵ alia st̃ in animo. alia incorpore. alia extrinsco¬
ł rursus cũ subiertũ in accidentia. ut corporũ alia st̃ nugra alia dba alia mic¬

Expanded text:
Ad divisionem vero faciendam tam hic liber est utilis, ut praeter earum scientiam rerum, de quibus in hac libri serie disputaterit, si diuisionem ipsam diuidamus, id est si nomen ipsum diuisionis in ea quae significat partiamur, est namque diuisio generis in species, ut cum dicimus ‘coloris aliud est album, aliud nigrum, aliud uero medium’, rursus diuisio est, quotiens uox plura significans aperitur et quam multa sint quae ab ea significantur ostenditur, ut si quis dicat ‘nomen canis plura significat, et hunc, latrabilem quadrupedem que et caeleste sidus et marinam bestiam’, quae omnia a se definitione disiuncta sunt, diuidi autem dicitur et quotiens totum in partes proprias separatur, ut cum dicimus ‘domus aliud sunt fundamenta, aliud diuidimus, ut cum dico ‘bonorum alia sunt in animo, alia in corpore’, uel rursus cum subiectum in accidentia, ut ‘corporum alia sunt alba, alia nigra, alia med
Abbreviated transcription (Latin):
de ipso nihil. Ultimũ uero genus id aũ est quod specialissimas
species scoslocat. de indiuidius & de solis speciebus speria lissimis
de sigulis p̃dicant᷑ ut socrates. & plato. eaq mag̾ime s̃ indiuidua q̃
sub ostensionẽ indicationẽq digiti cadunt. Ut h scamnũ. & hic ueniens.
atq ꝗ̃ exaliqua ꝓprie accidentiũ designant᷑ nota. Ut siquis socratem
significatione uelit ostendere: non dicat socrates nesit alius ꝗ forłe
hoc nõe nuncupet᷑. sed dicat sophronisci filius si unicus sophronisci
fuit. Indiuidua enĩ maxime ostendiq̃uiit. siue tacito nõe. sensu

Expanded text:
ero nihil. Ultimum vero genus id autem est quod ante specialissimas species collocatur sine medio, et de solis speciebus specialissimis de singulis praedicantur, ut Socrates et Plato, eaque maxime sunt indiuidua quae sub ostensionem | indicationemque digiti cadunt, ut hoc scamnum, hic ueniens atque quae ex aliqua proprie accidentium designantur nota, ut, si quis Socratem significa- tione uelit ostendere, non dicat ‘Socrates’, ne sit alius qui forte hoc nomine nuncupetur, sed dicat ‘Sophronisci filius’, si unicus Sophronisco fuit. indiuidua enim maxime ostendi queunt, si uel tacito nomine sensui
Abbreviated transcription (Latin):
possint & pluribus pͣeẽ species. & quo dãm̾o nulli omnino eẽ p̃posites
Nã cũ species substantiã monstret. ͤuna ꝗ̃q. omniũ indiduex sub
pecie posite& substantia quodã m̃o nulli p̃posita est. si substantiã
quis uelit aspicere. At si accidentia quis consideret: plures de quib
p̃dicat᷑ species fiunt. non substantie diuersitate. sed accidentium
multitudine. Itaq. sit. ut genus quidẽ sẽper plurimas subse habrat
species ꝗ de differentibus specie p̃dicat᷑. Differentia uero nisi plu¬
ralitati non conuenit. At uero species: enã uni aliquando indiui¬
duo pͣeẽ potest. Siciũ unus ut ꝑhibet᷑ ẽ foenix. foenicis species.
de uno tantũ in diuiduo p̃dicat᷑. Solis etiã species unũ solem in¬
telligit᷑ habere subiectũ. Ita nullã multitudinẽ species ꝑse conu¬
net cũ etiã si unũ si tantũ in diuiduũ. speciei tam̃ ñ pereat inteller¬
tus. ꝗbusdã enuĩ suis quasi similib partibus p̃ est specu

Expanded text:
possit et pluribus praeesse speciem et quodammodo nulli omnino esse praepositam. nam cum species substantiam monstret unam, quae omnium indi- uiduorum sub specie positorum substantia sit, quodammodo nulli praeposita est, si ad substantiam quis uelit aspicere. at si accidentia quis consideret, plures de quibus praedicetur species fiunt, non substantiae diuersitate, sed accidentium multitudine. itaque fit ut genus quidem semper plurimas sub se habeat species; de differentibus enim specie praedicatur, differentia uero nisi pluralitati non conuenit. at uero species etiam uni aliquando indiuiduo praeesse potest. si enim unus, ut perhibetur, est phoenix, phoenicis species de uno tantum indiuiduo praedicatur; solis etiam species unum solem intel- legitur habere subiectum. ita nullam multitudinem | species per se continet, cum etiam si unum sit tantum indiuiduum, speciei tamen non pereat intellectus; quibusdam enim suis quasi similibus partibus praeest. u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe accidunt. indiuidua fiunt. & de uno tantũ ualentia p̃dicari
ea q̃ cõmunit̃ accipiunt᷑ deplurib: dici queunt. ut enĩ deniuo
dictũ ẽ. illud albũ qđ inhac sub iecta niuo ẽ nc̾ cõmunit᷑ acidens.

Expanded text:
 accidunt, indi- uidua fiunt et de uno tantum ualentia praedicari, ea quae communiter accipiuntur, de pluribus dici queunt. ut enim de niue dictum est, illud album quod in hac subiecta niue est, non est communiter accidens
Abbreviated transcription (Latin):
eax his manifestũ :. Quđ uͦ ait ss & ad difinitionũ assignationẽ facile
cognoscipotest si pͥ ũ sub stantie ratiunũ duusio fiat. Substantiȩ ratio
alia quidẽ in descriptione ponit̾ aliauͦ indiffinitione. sedea q̃ in descrip

Expanded text:
uero ait et ad definitionum adsignationem, facile cognosci potest, si prius substantiae rationum diuisio fiat, substantiae ratio alia quidem in descrip- tione ponitur, alia uero in definitione, sed ea quae in descrip
Abbreviated transcription (Latin):
generũ natura cognoscenda :
ciuiꝰ cognitionẽ specici ꝗꝗ comitat᷑ agnitio. Sedd hoc cognito
quid sit diffentia non potest ignorari. quã quã in eo libro plura sint
ad quȩ nisimaxim̾a peritiã & generis. & speciei. & differentiȩ. lecto
attulerit : nullus omĩno intellectus pateat. ut cũ ipse aristoteles dicat
diũsorũ generũ & non sub alt̃natĩ positorũ diũse scđm. speties & diffe¬
rentiȩ st̃ qđ his ignoratis intellegi impossibile ẽ:. Sed idẽ aristoti¬
les ꝓpͥũ uniũ cuiꝰq p̃dicam̃ti dilꝑgentissima inquisitione uestigat.
ut cũ substantiȩ ꝓpͥũ postmultadic eẽ. qđ idẽ numero contrariorũ
susceptibile sit. ł rursus quantitatis qđ in easola ȩquale ađq in equale
rat frustra ea quȩ de his nlisputant᷑ aggredit᷑. Iã uͦ illud manifestũẽ.

Expanded text:
generum natura cognoscenda est, cuius cognitionem speciei quoque comitatur agnitio, sed hoc cognito, quid sit differentia non potest ignorari, quamquam in eodem libro plura sint ad quae nisi maximam peritiam et generis et speciei et differentiae lector adiuersorum generum et non subalternatim positorum diuersae secundum species et differentiae sunt, quod his ignoratis intellegi inpossibile est. sed idem Aristoteles proprium unius cuiusque praedicamenti diligentissima inquisitione uestigat, ut cum substantiae proprium post multa dicit esse quod idem numero contrariorum susceptibile sit, uel rursus quantitatis, quod in ea sola aequale atque inaequale rat, frustra ea quae de his disputantur adgreditur. iam uero illud manifestum est,