comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum fidio. n brditas ei nõquera¬
tur. abemancipato fuio nesuo
manumissoutuib actõib post¬
ulãtibꝰ penes eos enĩquesiteh
ditatis emolum̃tum remanet.

Expanded text:
um, si hereditas ei non quaeratur, ab emancipato filio uel seruo manumisso utiilibus actionibus postulatur: penes eos enim quaesitae hereditatis emolumentum remanet.
Abbreviated transcription (Latin):
dedo. ib hroe meo te rogolucitici
Eut abħrde meo petas dar memio
su eius ħrditatẽ adient rogo det
qm̃ qui fortuito nõ uiditõ testa¬
toris ꝯsequit᷑ prditatẽ uriegitũ
nõ debet honari nec recipicdũ ẽ
quis creditori suo legauit id ꝙ

Expanded text:
dero ab herede meo: 'te rogo, Luci Titi, ut ab herede tuo petas dari Maeuio su eius hereditatem adierit, rogo det', quoniam qui fortuito, non iudicio testatoris consequitur hereditatem uel legatum, non debet onerari, nec recipiendum est, quis creditori suo legauerit id quod
Abbreviated transcription (Latin):
suus legatus sit m eũq man¬
umitt̾e rogatus sum fidiꝯ. a¬
me relinqui ñ posse .s. si purero
obligari ^ luł dubitat. ¶Si rez
quis debeat erstipulatueique
rẽ legaui̾t fidiomite eius non
potit licet exlegato ꝯmoclũ sen¬
tire uideat qd oñiũ nanciscitur
statim es pectat erscipulatu
actõni fortassis quis dicat ⁊ sũ¬
ptũlitis quis sustinet si exstip¬
ulatoe litigaret eũ luc̃i. s neq̃
me posse. ¶ S h̾nti ⁊n tioi ppͥe¬
tatẽ usufr. mortis cã cesẜo pot

Expanded text:
 legatus sit eumque manumittere rogatus sim, fidme relinqui non posse, scilicet si pure roobligari nec Iulianus dubitaret. Si rem quis debeat ex stipulatu ei cui rem legaverit, fidei committere eius non poterit, licet ex legato commodum sentire videatur, quod dominium nanciscitur statim nec exspectat ex stipulatu actionem: fortassis quis dicat et sumptus litis, quem sustineret, si ex stipulatti posse.Sed si habenti tibi proprietatem usum fructum mortis causa cessero, pot
Abbreviated transcription (Latin):
umonem peci̾ne solute auc qd̾
coinscio nimerata cẽt io feciss
an consuico qd quantitatem qͦn¬
dam debitam non ius lib̾ationũ
cari uoluisset. ¶Inter cetera liber¬
toita legunt et si quid me uiuo
gessit rones ab co exgi ucto. qri¬
tur an cartas lib̾to ĩ quib rõnos
inscripte sunt. item reliqua ẜm
accepta et expensa ħrdibus reo¬

Expanded text:
uione pecuniae solutae, aut quod eo inscio numerata esset, id fecisset, an consulto, quod quantitatem quondam debitam, non ius liberationis dare uoluisset.Inter cetera liberto ita legauit: 'et si quid me uiuo gessit, rationes ab eo exigi ueto'. quaeritur, an chartas, in quibus rationes conscriptae sunt, item reliquas secundum accepta et expensa heredibus red
Abbreviated transcription (Latin):
bit is qui nichil capit ci cui hoc
cõmodum lege cõpetit cuius.
peticiõi utrumꝰ accedit ⁊ ħ com
modum ad cum pueniat. et is
qui capit lib̾ctim. qd̾ si socusint.
pp̃ cum qui capax est et ille crpit
ꝑ conseqnciam lib̾ato illo ꝑ acce¬
ptilationem id eĩ eueniret eciã¬
si soium cipacem libare uissus

Expanded text:
bit is qui nihil capit ei cui hoc commodum lege competit: cuius petitione utrumque accidit, ut et hoc commodum ad eum perueniat et is qui capit liberetur. quod si socii sint, propter eum qui capax est et ille capit per consequentias liberato illo per acceptilationem: id enim eueniret, etiamsi solum capacem liberare
Abbreviated transcription (Latin):
non posie. rocm repecut ⁊. at itͦ
testatorem añ factos codiciuos¬
quibdam legauit pene õmez
pecumam sortis ⁊ usurat recepis¬
scitaut aut modicum sortis et
et quesiit. in ci repctio compete᷑¬

Expanded text:
non posse. idem repetiit et ait item testatorem ante factos codicillosibus legavit, paene omnem pecuniam sortis et usurarum recepisse, ita ut modicum sortis et et quaesiit, an ei repetitio compete
Abbreviated transcription (Latin):
tu iegati queritur et dictune̾¬
iti demum utule uroi legitum
si mlam cãm. adusarius testito¬
ris hu̾it ut litigate hroc iunci de¬
ui̾ut cunc eĩ non tm̃ litis emolu¬
iegitirio p̾rare cogitur. nam in
bona causa nichis uroetur ẽẽ in
iegito nec ppͥsumptus quoro
squidam estimau̾nt. Se cnot¬

Expanded text:
t dictu demum utile uideri legatum si malam causam aduersarius testatobuit, ut litigante herede uinci detunc enim non tantum litis emollegatario praestare cogitur. nam in bona causa nihil uidetur esse in legato nec propter sumptus, quod quidam existimauerunt. 31 S
Abbreviated transcription (Latin):
ra. s⁊ aliqua dubitatio rema¬
nebit. Si in cum cctum qui
ex functo fu̾it interpositus
h̾rs antequam restitu̾et ħrdi

Expanded text:
ra. sed aliqua dubitatio remanebit, si in eum contractum, qui ex defuncto fuerit, interpositus heres, antequam restitueret heredi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt et domum supiorem dari
uolo. quesitum est. in eciam do¬
mum instructam dari uoli̾ti
uidi cedisse nisi is aquo pet̾ent᷑
alurd testitorem senfisse mani¬
feste docet ac si hĩtationis.a. edi
ficii instrumentũ legiss non ce¬

Expanded text:
sunt, et domum superiorem dari sunt, et domum superiorem dari uolo': quaesitum est, an etiam domum instructam dari uoluerituidere dedisse, nisi is, a quo peteretur, aliud testatorem sensisse manifeste doceret: at si habitationis, id est aedificii instrumentum leg
Abbreviated transcription (Latin):
erit fundos ꝑ prcceptionem de¬
ͦdert instructos cum siuis uilliciᷤ
et reliquis colonorum ⁊ codicu¬
us itascripsit postea michi ueĩt
ĩmentẽ scie quos fundos reliqͥ
itaut sunt instructi rustico ist¬
into suplectile et pecore et uilli¬
as cum reliquis colonor et apo¬
theca ħre uolo. quesitum est. anci¬
pe̾f usus cotrdiani causa ĩfuuois
quidem ut ꝓponitur seie in supfũ¬
dum legitum u̾m non ampluis
debi quam codilcili. scripsit quos
sane post obliuionc̃ testamentir¬
e scripture feciss ĩstructi apploe
contini ueue se manifeste ondis¬
se. ¶ lib̾to suo quioam preon ic¬
gauit hus u̾bis seio lib̾to meofũ¬
dos ulum et illum do lego itant
istructi sunt cum uotibus et reli¬
quis colonorum et saiciarus cõ
tub̾nalib fius filiis et filiabus¬
sus quesitum est anstichus ser¬
uus qui pdium unũ exhus co¬
luit et reliquatus est amplami
dum coluiss non deb̾i. ¶G. uo
scio alumpno meo fundos meo
ulum et ilum ita ut instructi

Expanded text:
undos per praeceptionem dederat instructos cum suis uilicis et reliquis colonorum et codicillis ita scripsit: 'postea mihi uenit in mentem: Seiae fundos quos reliqui, ita ut sunt instructi rustico instrumento suppellectile pecore et uilicis cum reliquis colonorum et apotheca habere uolo'. quaesitum est, an usus cottidiani causa in fundis quidem ut proponeretur Seiae, insuper fundum, legatum, uerum non amplius deberi, quam in codicillis quos sane post obliuionem testamentariae scripturae fecisset instructi appellatione contineri uelle se manifeste ostendisset. Liberto suo quidam praedia legauit his uerbis: 'Seio liberto meo fundos illum et illum do lego ita ut instructi sunt cum dotibus et reliquis colonorum et saltuariis cum contubernalibus suis et filiis et filiabus'. quaesitum est, an Stichus seruus, qui praedium unum ex his coluit et reliquatus est amplam sdum coluisset, non deberi. 'Gaio Seio alumno meo fundos meos illum et illum, ita ut instructi
Abbreviated transcription (Latin):
pni infecti satifoare qui si sat̃¬
oeo̾it non alter ced̾e posse de
bebit quam si cum cautum fu
erit co nomine quo se uampi
ĩfecti oblignnt. ¶Si plures
legatarii mitti in possõm desi¬
õuerint om̃s uenire debit ĩ
possõm.is enim qui ex causa le¬
gitorum possroct sibi non. ilii
possidet. alia est causa. cum cre¬
ditores rei ẜuande causa mit¬
tuntur in possõm. namis qui
possioet non sibi. s oĩb possior
Qui prior missus est legitari
ca mittitur.inter legatarios .n.
nullum oroinem obẜiamus
S simul om̃s cqualiter tuem̃
¶Postquam rcisuande creoito¬
res possidẽ cepint legitorum
ẜundorum gr̃a missus ĩ pos

Expanded text:
i si satisdederit, non aliter decedere possessione debebit, quam ei cautum fuerit etiam eo nomine, quo‹d› se damni infecti obligauit. Si plures legatarii mitti in possessionem desiderauerint, omnes uenire debe‹n›t in possessionem: is enim qui ex causa legatorum possidet sibi, non alii possidet. alia est causa, cum creditores rei seruandae causa mittuntur in possessionem: nam is qui possidet non sibi, sed omnibus possidet. Qui prior missus est legatariustea mittitur: inter legatarios enim nullum ordinem obseruamus, sed simul omnes aequaliter tuemur. Postquam rei seruandae creditores possidere coeperunt, legatorum seruandorum gratia missus in pos
Abbreviated transcription (Latin):
runt coirocom fundi supra¬
scripti priore testo dati et plus
quam tempore statuto posse
sse/ dem quesut si aliquo cau
legitariis aufferri possit au re¬
petionem ab ħroibus. stichie
ciꝰ nepotes ħ̾ere possint . se. su¬
pra quidem de acquistione s¬
nsum ẽ um si ex alia causa acq¬
sitio cessassent uidi stichum

Expanded text:
rint condicionem fundi suprscripti priore testamento datam et plus quam tempore statuto possedsse. Idem quaesiit, si aliquo casu legatariis auferri possit, an repetitionem ab heredibus Stichi eius nepotes habere possint. respondit supra quidem de adquisitione responsum: verum si ex alia causa adquisitio cessasset, videri Stichum
Abbreviated transcription (Latin):
miã soluto nirmonio nicħoᷤ
pecunia messium ĩ computi¬
tionem cum spe future uin¬
demie uenut. apparet igitur
ex huis illos fructus quos n

Expanded text:
miam soluto matrimonio nihilo minus pecunia messium in computationem cum spe futurae vindemiae veniet. Apparet igitur ex his illos fructus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatus nocebit ci exhr̃datio.
In acoptionem oatos filios
non sũmou̾i p̾tor uoluit. si¬
moco ħ̾rocs instituti sunt. et
ħ iustissime cum fecisse labeo
ait. nec enim ĩtotum ex̃nest
ergo si fuint ħroes scripti acci¬
pient contra tabulas bonoru
possõm. s ip̃i soli non cõmit¬
tent coictum. nisi fu̾it alius
p̾teritus ex libis qui solent cõ¬
mittẽ coictum. s et si ip̃e sen¬
ptus non sic. si alius qui ei
acquirere hroitatem potest. ñ
est causa ut cum ad bonoruz
possõm contra tabulas aomit¬
tamus. ¶Ut aũc xomittant᷑¬
ao ius bonorum possõnis ex
libis cos eẽ oportet. ceceruz
si acoptuum filium oedi in
acoptionem et hrocm scripsi
cõmisso ꝑ alios edicto bonor
possõ. contra tabulas ei non
dabitui. oatur ci añt qui in
adoptiua familia est contra
scriptus sit contra quem peti
potest. bonor possõ. ¶ Non ẽ

Expanded text:
patus, nocebit ei exheredatio. In adoptionem datos filios non summoveri praetor voluit, modo heredes instituti sint, et hoc iustissime eum fecisse Labeo ait: nec enim in totum extranei sunt. ergo si fuerunt heredes scripti, accipient contra tabulas bonorum possessionem, sed ipsi soli non committent edictum, nisi fuerit alius praeteritus ex liberis qui solent committere edictum. sed si ipse scriptus non sit, sed alius, qui ei adquirere hereditatem potest, non est in ea causa, ut eum ad bonorum possessionem contra tabulas admittamus. ur ad bonorum possessionem, ex liberis esse eos oportet. ceterum si adoptiuum filium dedi in adoptionem et heredem scripsi, commisso per alios edicto bonorum possessio contra tabulas ei non dabitur.Datur autem ei, qui in adoptiua familia est, contraeres scriptus sit, contra quem peti potest bonorum possessio.Non e
Abbreviated transcription (Latin):
co p̾dium puo compari non
possit depositio cessat que ergo
tutcle quantitas ocpositionẽ
inoucit urocamus et cum cã:
cepois exprimatur .s. ut predia
pupus compentur manifestũ
est ut ad minimas sũmas no
uidcatu ptin̾e quib modis pͥ¬
finiri gn̾aliter non pot cumi
facilius causa cognita psingu¬
los possit ex animari nec tñ au¬
ffenda facultas est eciam mĩo¬
res sũmas int̾dum deponi p̃¬
tulare si susꝑecti tutores cẽ ni¬
lare attig̾it. eciam si monicu¬
soient cessintes cogc̾ ãminis¬
crare quod si postea quam ges¬
sit cunc se agestione abstinint
ccum suspecti postulatio succe¬
oit. quod si quis tutclam mã¬
accessit is cui mandatum est
utii actione conuenitur de¬
bitor pris qui cutciam admi¬
nistrauit fuii tucele urditiote¬
nebitur ecum obro qd̃ pr̃i de¬
uint. ¶ Si tucor pupiuum¬

Expanded text:
o praedium puero comparari non possit, depositio cessat. quae ergo tutelae quantitas depositionem inducat, videamus. et cum causa depositionis exprimatur, ut praedia pupillis comparentur, manifestum est, ut ad minimas summas non videatur pertinere: quibus modus praefiniri generaliter non potest, cum facilius causa cognita per singulos possit examinari. nec tamen auferenda facultas est etiam minores summas interdum deponi postulare, si suspecti tutores esse vipillare attigit etiamsi modicusolent cessantes cogere administrare. Quod si posteaquam gessit, tunc se gestu abstinuit, etiam suspecti postulatio succedit. Quod si quis tutelam mant. quod si non accessit is cui mandatum est, utili actioni convenitur. Debitor patris, qui tutelam administravit filii, tutelae iudicio tenebitur etiam ob id quod patri debuit. Si tu
Abbreviated transcription (Latin):
structum fundum legasset
ea pedagogia que ibi habeb¬
at ut cum ibi ueniss p̾sto i¬
ucto fundo contini u̾m est
Instructo autem fundo et

Expanded text:
structum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi venisset, praesto eucto fundo contineri verum est. Instructo autem fundo et
Abbreviated transcription (Latin):
pcĩc int̾oicte sint ex quib affi¬
nitas coniungitur. ¶ Locini
libtincqr int̾ se affines ẽe pos¬
sunt. In aoopcionem datus a
cmancipatus quascum cogn¬
ciones affinitatesq hũit re¬
cinet agnatiõis iura redibit
si in cam familiã ad quam p
acopcionem uenire. nemo e
illi cognatus preter prem co¬
ue quib agnascitur affinis
aũt co om̃nino icorum fami¬
lia nemo est. ¶s cii aqua et
igni int̾oictum est. aut alqͦ
m̃o capite ouinucus est ita
ut lib̾tatem et cutatẽ amit

Expanded text:
ptiae non interdictae sint, ex quibus adfinitas coniungitur. Libertini libertinaeque inter se adfines esse possunt. In adoptionem datus aut emancipatus quascumque cognationes adfinitatesque habuit, retinet, adgnationis iura perdit. sed in eam familiam, ad quam per adoptionem venit, nemo est illi cognatus praeter patrem eosve, quibus adgnascitur: adfinis autem ei omnino in ea familia nemo est. Is cui aqua et igni interdictum est aut aliquo modo capite deminutus est ita, ut libertatem et civitatem amit
Abbreviated transcription (Latin):
Ostumꝰ p̃titus sinuuo xest¬
tore natus deͣcessit. Ilce̾t iu¬
ris scrupulositate nimiaqr
subtilitate test̾m ruptum
urocatur ac tñ si signatum

Expanded text:
ostumus praeteritus uiuo testatore natus decessit: licet iuris scrupulositate nimiaque suptilitate testamentum ruptum uideatur, attamen, si signatum
Abbreviated transcription (Latin):
habebat sempronio tot dotis
nõie spopondat et pro usuris
ĩ exhibitionẽ c̾tam sũmam pr̃a¬
bat decessit relicta seya filia / et
aliis hr̃dibus cum quib sem¬
pronius uroitio egit condem¬
pnatiq pro portionibus hr̃di¬
tariis. singuli hr̃des int̾ quos
sepa sempronio cau̾nt sũmã
quam qui s condempnatus
erat usuris husõ qr ad exhi¬
bitionem a testatrice p̾rabun¬
tui pꝰ ea accepta seya filia cet̾i̾
ħ̾rtes abstimierunt ħroitate
bñficio principis s tota ħroi¬

Expanded text:
habebat, Sempronio tot dotis nomine spoponderat et pro usuris in exhibitionem certam summam praestabat, decessit relicta Seia filia et aliis heredibus: cum quibus Sempronius iudicio egit condemnatique pro portionibus hereditariis singuli heredes, inter quos et Seia, Sempronio cauerunt summam, qua quisque condemnatus erat usuris isdem, quae ad exhibitionem a testatrice praestabantur: postea excepta Seia filia ceteri heredes abstinuerunt hereditate beneficio principis et tota
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis ħeo besseya tu trien¬
cem. ¶S srouos ex asse hr¬
des scripẜit. aluos duos ex¬
xii. unciis an eque distribu¬
tio fiat apiro labeonem. libͦ
et illos ex semisse et cos qui
cx .xii. uncus scriptisunt. ex
semisse uroes forte. cuius.¬
si ouos ex asse hroes insticr¬
erit t̾cium autem ex dimi¬
it. in ux. uncias assem dini¬
dendum octo laturum ex
dimrdia et sexta. scrptum.
refertur ticius ex ꝑte t̾cia oe¬

Expanded text:
ditatis habeo bessem, tu trientem. Sed si duos ex asse heredes scripserit, alios ex duodecim unciis, an aeque distributio fiat, apud Labeonem libro et illos ex semisse et hos, qui ex duodecim unciis scripti sunt, ex semisse heredes fore, cui sesi duos ex asse heredes instituerit, tertium autem ex dimiit in uiginti uncias assem diuidendum, octo laturum ex dimidia et sexta scriptum refertur: 'Titius ex parte tertia', de
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾is qr peticio bonorũ possõis tri¬
arcturdi non erunt qui pene ao
poria bona ueniunt. rocoq plac¬
nit eis p̾stitui annum scil mo
ronos possõis peticionem nr bo¬
urgentib c̾oitorib in t̾rogandi
tant. ut si repudiare se oieant sci¬
ant creditores quro sibi agenõ
cet si celib̾are se adhuc dicant p̾¬
cipitindi non sunt. ¶Siquis

Expanded text:
triartandi nonerant, qui paene ad propria bona ueniunt. ideoque placuit eis praestitui annum, scilicet bonorum possessionis petitionem neque bourguentibus creditoribus interrogandi tant, ut, si repudiare se dicant, sciant creditores, quid sibi agendum esset: si deliberare se adhuc dicant, praecipitandi non sunt. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
Ticho testo manumisso fun¬
Ioi ususfruc. erat. legatus et
chus testo suo er dem funroi
ꝓprictatem nepotibus suis
legant et ẜroes stichi extes¬
stam̾to cius legitarus nepo¬
tious cum fundum tradide¬
runt. ¶Queñtum est. cum
nepotes legitaru ignoraue

Expanded text:
ticho testamento manumisso fundi usus fructus erat legatus et,chus testamento suo eiusdem fundi proprietatem nepotibus suis legauit et heredes Stichi ex testamento eius legatariis nepotibus eum fundum tradiderunt. quaesitum est, cum nepotes legatarii ignoraue
Abbreviated transcription (Latin):
licris diuorcium fcm c̾et dos
omis seie uxori ul gaio sçio. a¬
uo mĩrno reddẽtur restitũcturr¬
q quero cum scius uius mat̾¬
nus statim uita de functus sit
et sci postea sine culpa sua oiu̾¬
terit uiuo pr̃e suo incuius po¬
testate est. et an ciuaccio ex s
pacto erstipulitione competit
et utrum ẜroi ami mat̾ui ersti¬
puiatu. an nepoti .R. i ꝑsonã
quid̃ neptis uidĩ iutilit̾ stipu¬
lationem ẽe conceptm. qm̃ a
uus mat̾nus ei stipulatus pro¬
ponitur ꝙ cum ita est ẜrdi sti¬
pulatoris qñcum⁊ diuterit in¬
mulier actio compet̾e uidere¬
tur sz dicendum est. scie posse¬
totam dotem solui quimius
accio ei directo non cõpetat. at
si sibi auc illi dari auus stipu¬
latus ẽẽt. s ꝓmittenoũ est ne¬
pti ex hac auita cõuencione ne
cõmodo docis defrairoctur. uti¬
lem actionem hrc. fauore enir
nupcurum et maxime pp̃af¬

Expanded text:
dos omnis Seiae uxor‹i› uel Gaio Seio auo materno redderetur restituereturque'. quaero, cum Seius auus maternus statim uita defunctus sit et Seia postea sine culpa sua diuorterit uiuo patre suo, in cuius potestate est, an et cui actio ex hoc pacto e‹t› stipulatione competat et utrum heredi aui materni ex stipuquidem neptis uideri inutiliter stipulationem esse conceptam, quoniam auus maternus ei stipulatus proponitur: quod cum ita est, heredi stipulatoris, quandoque diuorterit mulier, actio competere uidetur. sed dicendum est Seiae posse dotem solui quamuis actio ei directo non competat, ac si sibi aut illi dari auus stipulatus esset. sed permittendum est nepti ex hac auita conuentione, ne commodo dotis defrudetur, utilem actionem: fauore enim nuptiarum et maxime p
Abbreviated transcription (Latin):
ca se ip̃m sui cultus cãheret.
Lana lino pinpura urorileg¬
atis que eius ca ꝑata sunt cui
multam lanam et oĩs gem̾is
penus legata ei ẽ ⁊ multas res
sũ ip̃e ⁊ hrs cius tñom̃e in penũ
ertiman.s cũpbaret᷑ eũ qͥ testa¬
m̃tũ fecisset ꝑtem penus uen¬

Expanded text:
 se ipse sui cultus causa haberet. Lana lino purpura uxori legatis, quae eius causa parata essent, cum multam lanam et omnis generipenus legata esset et multas res sioni ipse et heres eius, tamen omne in penu existimare. sed cum probaretur eum qui testamentum fecisset
Abbreviated transcription (Latin):
ueuiti uirge cđbones micleio¬
liuanũ quior. id nuilla. aliã rẽ
nͥ ad ꝯburẽd̾ possit uti. s ⁊ba¬
lanir si qui alii nuclei. Idem
.ii. ubro negat arbores noũ ꝯsci
egoͬ. uit. mitror hoc quo ligni

Expanded text:
bones nuclei olivarum, quibus ad nullam aliam rem nisi ad comburendum possit uti: sed et balani vel si qui alii nuclei. Idem libro secundo negat arbores nondum concisego autem arbitror hoc quoque ligni
Abbreviated transcription (Latin):
ũ n salcuanũ legatũ id̾i at
topianũ .n. ordinandi salcua¬
nũ aut tuendi ⁊ custodiendi
fũdũ magis ꝙ̃ collendi ꝑatu
eẽ a sinui machinanũ legatu
uidi. Item oues que stertorã¬
legatis quesitũ ẽ an ⁊is ꝙ post¬
ea ea erhus hostianũ fecissetle
um usũ traducturus esset.

Expanded text:
ium neque saltuarium legatum uideri ait: topiarium enim ornandi, saltuarium autem tuendi et custodiendi fundi magis quam colendi paratum esse: asinum machinarium legatum uideri: item oues, quae stercoranlegatis quaesitum est, an et is, quem postea ex his ostiarium fecisset, lum usum transductum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
unusquis ea legata que a se re¬
licta sint anu̾o ambo utraq le¬
gita cogantur pr̃are et ego puto
insolroum xouersus singuloᷤ¬
que a se legati sunt anu̾o eciã
corum que ib altõ hroc uider¬
mus et auias ꝓponamus ĩstitu¬
cendum est iti demum eciam
cor si dolo substituti pueniat aᵈ
institutos hrditas sinc pecu¬
niasnam si pecunum accepit sb̾¬
stitutus ip̃e erit conueniendu
¶Item si solus substitutus possi
sticutum suis. si autem sinc pe¬
cunia adu̾sus substitutũ dabi¬
mus actionem. Nunc cum ã¬
bo possideant. melius dicetur
singulos suis legitius respõ¬
dere debere. Iabol.
dem res michi legati sit et o¬
missa eã testĩ hr̃ ditatem possi¬
deant iege / et si ab utro hr̃de

Expanded text:
unusquisque ea legata quae a se relicta sunt an vero ambo utraque legata cogantur praestare. ego puto in solidum adversus singuloquae a se legata sunt an vero etiam eorum quae ab altero herede, videamus. et alias proponamus institucendum est ita demum etiam eorum, si dolo substituti perveniat ad institutos hereditas sine pecunia: nam si pecuniam accepit substitutus, ipse erit conveniendus. item si solus substitutus possidebere, substitutum suis: si autem sine pecunia, adversus substitutum dabimus actionem. nunc cum ambo possideant, melius dicetur singulos suis legatariis respondere debere. Iavolendem res mihi legata sit et omissa causa testamenti hereditatem possideant lege, etiamsi ab utroque
Abbreviated transcription (Latin):
ad mĩare solitus sit qd mayi¬
me erlibisis familie idẽ excy¬
pirus dephendi pot̾it. ¶Ue¬
natores ⁊ aucupes utrũm ur
Extut eũ qui natus e er ancilla
putãt. udeamus nc murra¬
nis eẽ intelligat᷑ qd̃ magis
plac. ¶ Seruis lecticrus ie¬
gatis si idẽ lecticanus sit ⁊to¬
tus. accedet iegato. ¶Si aiiii
nerue. auicursores legati fut

Expanded text:
adnumerare solitus sit: quod maxime ex libellis familiae, item cibariis deprehendi poterit.Uenatores et aucupes utrum in habebat.Eum, qui natus est ex ancilla putant: uideamus, ne in urbanis esse intellegatur, quod magis placet.Seruis lecticariis legatis si idem lecticarius sit et cocus, accedet legato.Si alii uernae, alii cursores legati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tus est an non et doorantem
ex quo ip̃e menius institutus
est croem sticho restitu̾e ceb̾at
Re. de om̃i restituendo quod ad
meuium quo quomodo ꝑuẽit
testaticẽsensisse. ¶ Pater pum
et pucllam hr̃oes instituit eoᷤ¬
q inuicem substituit et si neu¬
ter eẽt hrs cis plures substitu¬
ħ̾rtes substituo coruiõ filio¬
rum frdĩcõmisit. ut qui corũ
uita supẽet ẽt sine libis intra
tatem hiis quos ħroes substi¬
tũat restituat filius uita soro¬
rem suparauit et intra .xxx. a
num sinc lib̾is tecessit. quesi¬
tum est an ex sustitutis uno
defuncto añ filium ps eius.
que ao cetõs substitutos qui
urabr anpro syrditarus portio¬
nib quib sunt substituti ꝑ¬

Expanded text:
tus est, an uero et dodrantem, ex quo ipse Maeuius institutus est, eidem Sticho restituere debeat de omni restituendo, quod ad Maeuium quoquo modo peruenit, testatricem sensisse.Pater puerum et puellam heredes instituit eosque inuicem substituit et, si neuter heres esset, eis plures substituinvicem substituo": eorundem filiorum fidei commisit, ut, qui eorum vita superasset et sine liberis intra tatem his, quos heredes substituerat, restituat. filius vita sororem superavit et intra trigensimum annum sine liberis decessit: quaesitum est, ex substitutis uno defuncto ante filium, pars eius, quae ad ceteros substitutos qui virilibus an pro hereditariis portionibus, quibus sunt substituti, p
Abbreviated transcription (Latin):
sola q̃ pp̃ea ẽpta fecit mantus
unde n ꝯtinebũt᷑ ep̃tis solis le
ta ei destinauit utrorañt lega¬
to ꝯtinebũtur et que maritusu
tñ ei asignau̾at asignaturus si¬

Expanded text:
opter eam empta fecit maritus. unde non continebuntur emptis solis legta ei destinauit: utroque autem legato continebuntur et quae maritus emi autem ei adsignauerat, adsignatu
Abbreviated transcription (Latin):
Elur. Tem legato otinẽ¬
tur mancipia putaleticarii qͥ¬
o solam mr̃em fa. portabãt. Itez
ium̃taur iectica uł sella ułbur¬
dones. Itẽ m̃cipia alia pucile
fortassis quas sibi comatas m¬
ulieres erornant /s ⁊ si forte ui¬
rilia quedã ei donauit quod̾¬
mõ eius ca prita udebũtur ꝓ¬
inde ⁊ si queduã ꝓmiscui usu sit
solitus tñ fuit. ib ea q̃ musu

Expanded text:
um.Item legato continentur mancipia, puta lecticarii, qui solam matrem familias portabant. item iumenta uel lectica uel sella uel burdones. item mancipia alia, puellae fortassis, quas sibi comatas mulieres exornant.Sed et si forte uirilia ei quaedam donauerit, quodammodo eius causa parata uidebuntur.Proinde et si quaedam promiscui usus sint, solitus t
Abbreviated transcription (Latin):
sona testatricis suc płib cebita
p̾stitis. qͥsitum ẽ an si cas dedure¬
rit cau̾e deb̾at oefunctor alimẽ¬
tarioꝵ portiones promodo sorci
Post aditam hrditatem tric̃nio
ex acto legitarus ħrs leg̃. falcio
opponitur rocirco qui administ¬
uit tutclam testator quarum rõ
noiroum reddita sit et quod ne¬
get tm̃ redigi ex nõib posse qnͣ¬
tum in cautionem deductumẽ
Quesitum est an rones defucti
et õium instrõrum hr̃ditarioꝵ

Expanded text:
s suae pluribus debita praestitit: quaesitum est, an, si eas deduxerit, cauere debeat defunctorum alimentariorum portiones pro modo sortiuPost aditam hereditatem triennio exacto legatariis heres legem Falcidiam opponit idcirco, quod administrauit tutelas testator, quarum ratio nondum reddita sit et quod neget tantum redigi ex nominibus posse, quantum in cautione deductum est. quaesitum est, an rationes defuncti et omnium instrumentorum heredi
Abbreviated transcription (Latin):
strõne rerum apiro maritum rc¬
cede̾sse const̾it cum cet̾is bonis ꝓ
rati .x. uncurum filio resticu
m̃t rogau̾at. si impubes decessis¬
set restitũc hr̃ditatem ticio patru¬
gis falcidie poneiroam desid̾ati

Expanded text:
tione rerum apud maritum resedisse constiterit, cum ceteris bonis pro rata decem unciarum filio restituimater rogaverat, si impubes decessisset, restituere hereditatem Titio, patrugis Falcidiae pon
Abbreviated transcription (Latin):
tum cecr̾ctum pondus ci ar¬
genti fcĩ legetur anuero ar¬
gentum fem si pondus con
tineri si argentũ fcm conti¬
neri qm̃ argento cedit q ad
sp̃em argenti umctum est.
quemadinod cum aurciet
purpiue ps sun uestuntoꝵ.¬

Expanded text:
 certum pondus ei argenti facti legetur an uero argentum factum: si pondus, non contineri, si argentum factum, contineri, quoniam argento cedit, quod ad speciem argenti iunctum est, quemadmodum claui aurei et purpurae pars sunt uestimento
Abbreviated transcription (Latin):
magis quantitas legata uide¬
tur nec ex uasis tangit.s si ar¬
genti fc̃i pondo .c. sinc legata ex
tco argento debebitur legatur
unde quesitum est apud celũ
separe et scripsit uascula no se¬
paturum licet ei optio fuorit
relictam idem celsus uł. xix.¬
q. querit. si .c. pondo argencu
fu̾int relicta. in replumbari
cebeint ut sic appendantur ⁊
proculus et celsus auint ex¬
cepto plumbo appendi de be.
nam emptorib res plubate
assignantur et in rones air¬
genti pondus si defertur que
uascula argentea ut puta lã¬
ces qurorite sint legite eciã
plumbum quo continentiu
cun scquetur siłi modo. qu̾¬
tur. si ciu argentũ legetur
an emblementa aurca quei
co sunt consequentur et põ¬

Expanded text:
magis quantitas legata uidetur, nec ex uasis tanget.Sed si argenti facti pondo centum sint legata, ex facto argento debebitur legatum. unde est quaesitum apud Celsum, separare: et scripsit uascula non separaturum, licet ei optio fuerit relicta.Idem Celsus lido argenti fuerint relicta, an replumbari debeant, ut sic appendantur. et Proculus et Celsus aiunt exempto plumbo appendi debere: nam et emptoribus replumbatae adsignantur et in rationes argenti pondus sic defertur: quae uascula argentea, ut puta lances quadratae sint legatae, etiam plumbum, quo continentur, eum sequetur.Simili modo quaeritur, si cui argentum legetur, an emblemata aurea quae in eo sunt eum sequantur. et Po
Abbreviated transcription (Latin):
Iutor si petitus fu̾it hnti si ab¬
sente eo quasi non hñte datuᷤ
sit datio nulla est. nam et quo¬
quomodo ĩ peticione tutoris
sierratum fu̾it i fc̃i ciusa ma¬
xune post constõm diuorum
fr̃m non ualet tutoris oatio.

Expanded text:
utor si petitus fuerit habenti, sed absente eo quasi non habenti datus sit, datio nulla est: nam et quoquo modo in petitione tutoris si erratum fuerit in facti causa, maxime post constitutionem divorum fratrum non valet tutoris datio.
Abbreviated transcription (Latin):
causa sunt ut supcẽ rebus su¬
is non possunt dare curatorẽ
proconsuie oporcebit nec
dubitabit filium quor pr̃i cu¬
ratorem dare. ¶quimui eñi
alios plures qr relitum quasũ
decorum sit prem a filio regi ac¬
ratorem accipiant in ħ uba nõ
est nouum quosdam et si m̃¬
ss suc uidebuntur ex ẜ mõibꝰ
cõpotes ẽẽ tñsit tractare bona
ad se ptinencia ut nisi subuie¬
niatur hiis deducantur ĩ ege¬
statem cligendus itaq erit q
cos consilio. nam equũ est ꝓ¬
spicẽ nos cciam qui quo ad bo¬
ni ip̃or ꝓtinet furiosũ faciũc¬

Expanded text:
causa sunt, ut superesse rebus suis non possint, dare curatorem proconsulem oportebit. Nec dubitabit filium quoque patri curatorem dare: quamvis enialios plerosque relatum, quasi indecorum sit patrem a filio regi, atratorem accipiant, in haec verba: "non est novum quosdam, etsi mentis suae videbuntur ex sermonibus compotes esse, tamen sic tractare bona ad se pertinentia, ut, nisi subveniatur is, deducantur in egestatem. eligendus itaque erit, qui eos consilio regat: nam aequum est prospicere nos etiam eis, qui quod ad bona ipsorum pertinet, furiosum f
Abbreviated transcription (Latin):
tinũ iurnatib Rebat diffusũ
is tibi uinũ legau̾at ĩ ampho¬
ris om̃e illud quor unũ qõ
in urnalibus fuiss legatum
c̃e labeo et trebacius senderint.¬
¶Cui dulcia legita c̾ent si nic¬
hil auiro testato significet
om̃ia ħ c̃ẽ legita mulsum et¬
passum defructũ et similes
pociones. Item uua ficus pal¬
mas caricas ꝙ si ita c̃et legitũ
uinum amphorar amineum
inter dulcu nisi qo potionis
fuiss legitum putat labeoi
ex colsonc iumi aphorarii ꝙ ñ

Expanded text:
in urnalibus habebat diffusum, is tibi uinum legauerat in amphoris omne. illud quoque uinum, quod in urnalibus fuisset, legatum esse Labeo et Trebatius responderunt.Cui dulcia legata essent, si nihil aliud testamento significetur, omnia haec esse legata: mulsum passum defr‹u›tum et similes potiones, item uuas ficos palmas caricas.Quod si ita esset legatum: 'uinum amphorarium Aminaeum inter dulcia, nisi quod potionis fuisset, legatum putat Labeo ex collatione uini amphorarii:
Abbreviated transcription (Latin):
sinc lib̾is prior diem suũ sup¬
stiti fr̃i restituat. ꝙ si uterq sñ
lib̾is prior diem suum obient
om̃em ħroitatem ad ncpotem
meam clairoiam puenire uo¬
lo oefuncto altero supstite fili¬
o nouissimo aut sine lib̾is ne¬
ptis qd prima quidõ facie pp̃ cõ

Expanded text:
suam superstiti fratri restituat: quod si uterque sine liberis diem suum obierit, omnem hereditatem ad neptem meam Claudiam peruenire uolo': defuncto altero superstite filio, nouissimo autem sine liberis neptis prima quidem facie pro
Abbreviated transcription (Latin):
primũ quid̃ diu¬
us. Iul. cesar. con¬
cessit. s ca conces¬
sio temporalis erat postea u̾o
primus tidus. diuus dedit
post hos domicianus. posteai
diuus nerua. plenissimã ĩ otu¬
genciam ĩ milites contulit dã¬
q et traunus secutus est. et
ex uroc mandatis ĩ secicepit ca¬
płm tale. captm ex mandatis
cum inotiçia. ⁊ mer prola

Expanded text:
primus quidem diuus Iulius Caesar concessit: sed ea concessio temporalis erat. postea uero primus diuus Titus ded‹i›t: post hoc Domitianus: postea diuus Nerua plenissimam indulgentiam in milites contulit: eamque et Traianus secutus est et exinde mandatis inseri coepit caput tale. Caput ex mandatis: 'Cum in notitiam meam prola
Abbreviated transcription (Latin):
tores suos suspectos ficerc
lib̾ti quor pupiuor grate
facien si tutores uel curat¬
ores corum male gentes
rem pronorum uel uborũ
pronorum syspectos fec̾int
S si patronũ: suum ut su¬
spectum intutela fice̾ uelit
melius est lib̾tos ab accusa¬
tione repelli ne in ip̃a cogni¬
tione grauius aliquid emer¬
git. cum ħ alus om̃ib patc¬
at. ¶ Non tin antem adolescẽ¬
tis curator. s et fimosi uł ꝓ¬
digi ut suspecto remou̾i põt
s ⁊ siquis curam uentris bo¬
nõ carebit huius criminis
mctu preterea uidend̃ est
a et sine accusatione possit.sꝰ¬
pectus repeui et magis est
ut repelli deb̾at si p̾cori liq̃¬
at ex aptissimis rerum argr¬
mentis suspectum eum c̃e
quod fauore pupiliorum ac¬
cipiendum ẽ ¶Nunc uroe¬
amus quib ex causis remo¬
nitiose pupillo uł si auqua
intercepit ex reb pupular

Expanded text:
tores suos suspectos facere. Liberti quoque pupillorum grate facient, si tutores uel curatores eorum male gerentes rem patronorum uel liberorum patronorum suspectos fecerint: sed si patronum suum ut suspectum in tutela facere uelint, melius est libertos ab accusatione repelli, ne in ipsa cognitione grauius aliquid emergat, cum hoc aliis omnibus pateat. Non tantum autem adulescentis curator, sed etiam furiosi uel prodigi ut suspectus remoueri potest. Sed et si quis curam uentris bonon carebit huius criminis metu. Praeterea uidendum, an et sine accusatione possit suspectus repelli. et magis est, ut repelli debeat, si praetori liqueat ex apertissimis rerum argumentis suspectum eum esse: quod fauore pupillorum accipiendum est. Nunc uideamus, ex quibus causis susniciose pupillo uel aliquid intercepit ex rebus pupillar
Abbreviated transcription (Latin):
iam poss testm face̾ et enim in¬
iqum incipit fieri bnficium
principis.si adhuc uałe dicim᷑
auferet cnum testi factionem ho¬

Expanded text:
ibi testamentum facere: etenim iniquum incipit fieri beneficium principis, si adhuc id ualere dicamus: a‹u›ferret enim testamenti factionem ho
Abbreviated transcription (Latin):
uasis legiuit negit trebatiꝰ
q in uolus sit debi et asensũ
cestatoris alium putat eẽ ali
illito um e̾e puto uinũ cui ui

Expanded text:
uasis legauit. negat Trebatius quod in doliis sit deberi et sensum testatoris alium putat esse, ueillud uerum esse puto, cui ui
Abbreviated transcription (Latin):
uñ descendit suspecti crimen
⁊ ap̃ quos postłari quis possit¬
ut suspectꝰ tutor ẜ curator deĩ¬
de quis ⁊ aquo et ex quib cau¬
sis remouctur.oeq pena sus¬
PPamus autem ius remouen¬
di suspectos tutores.rome p¬
gitum pro consus suspectus
postular. possit dubium fu¬
it. s si impator añt. cum diuo
scũo brandue mayto procon¬
suli affuit. Rpsit posse qr man¬
data iuris dcone officium ao
cum totum ius dicendi tran¬
sit. ¶Ergo et si p̾tor manroet

Expanded text:
escendat suspecti crimen et apud quos postulari quis possit suspectus tutor uel curator, deinde quis et a quo et ex quibus causis remouetur, deque poena susescendere. Damus autem ius remouendi suspectos tutores Romae pgatum proconsulis suspectus postulari possit, dubium fuit: sed imperator Antoninus cum diuo Seuero Braduae Maurico proconsuli Africae rescripsit posse, quia mandata iurisdictione officium ad eum totum iuris dicundi transit. ergo et si praetor mandet
Abbreviated transcription (Latin):
pte dimidia pirc ex altera
subconocõne ħroem ĩstitu¬
ero et substitũo tibi nõ ex¬
istente coirocõne substitu¬
tum ex capte hrdem fore
prior condictõ extit̾it io fa¬
ciet ꝙ sup̃ scripsimus. si pr¬
re ⁊ sub condicoc rõ sb̾stitu¬

Expanded text:
rte dimidia pure, ex altera sub condicione heredem instituero et substituero tibi, non existente condicione substitutum ex ea parte heredem fore prior condicio exstiterit, id faciet quod supra diximus, si pure et sub condicione idem institu
Abbreviated transcription (Latin):
rus fiue u̾o ini geñ. applłitur.u¬
ror libis ab alia uxore natis no
u̾ci dr̃. matris uir ex alio uiro
natis uictricus applłatur eorũ
q natos aliunte priuignos p̾¬
iugnas q uocant. ¶ potest ci
sic diffiniri. sõẽ est uxori mee
pr. ego ulius. sũ geñ. soc mag¬
nus dicitur nxoris mec. egoi¬
lius sũ progeñ. et retro pr me
michi uxoris.ince auia est. ego
illius sum progn et retro mat¬
mea uxoris mẽc socrus c̃. illa i¬
nurus est. priuignus c̃ uxoris
mee filius ex alio uiro natus

Expanded text:
rus, filiae uero uir gener appellatur. uxor liberis ex alia uxore natis nouerca dicitur, matris uir ex alio uiro natis uitricus appellatur: eorum uterque natos aliunde priuignos priuignasque uocant. potest etiam sic definiri. socer e‹s›t uxoris meae pater, ego illius sum gener: socer magnus dicitur uxoris meae avus, ego illius sum progener: et retro pater meumihi uxoris meae avia est, ego illius sum progmea uxoris meae socrus est, illa nurus est. priuignus est uxoris meae filius ex alio uiro natus
Abbreviated transcription (Latin):
fraudatorii hrditatem suspec¬
tam adus. s ut restitues mic¬
þi qr et remoto fro̾ĩcõmissoli¬
berum tibi fu̾rat uolenti adire

Expanded text:
fraudatorii hereditatem suspectam adibis et restitues mihi, quia et remoto fideicommisso liberum tibi fuerat nolenti adire
Abbreviated transcription (Latin):
Scum dos soluieret᷑ Dom̃
mulieri aut satis uoti fiet dic¬
tum non esset acturim res
ammotarum inchominus
agi potest. nam et cum dos
nulla sit eadem accio detur.si¬
buꝰ. ait. si mulier res quas a¬
mouerit non redort estuna¬
ri deberc ꝙͣti ĩ litẽ uir uirass¬

Expanded text:
cum dos solueretur mulieri aut satis doti fieret, dictum non esset actum iri rerum amotarum, nihilo minus agi potest: nam et cum dos nulla sit, eadem actio d‹a›tur.Sabinus ait, si mulier res quas amouerit non reddat, aestimari debere quanti in litem uir iurass
Abbreviated transcription (Latin):
rẽm siuc uxore uirum de do¬
mo expulit. et res ãmou̾itre¬
rum ammotar tenen. ¶Ni
rerum ammotarum institu¬
it accionem si uelit magis ur̃¬
iurandum deferre cogituri
xduersarius irare nichil di¬
uorcii causa ammocum esse.
dum prius de cilupma iuret
qui uisurandum deferturra¬
re autem tam uir quã uror
cogetur.p̃r aũt aminuencis
iuirare non cogitur. cum mni¬
quũ sit de alie̾no fc̃o alium.
sibi oclacum referre uelit. nõ

Expanded text:
rem siue uxor uirum domo expulit et res amouerunt, rerum amotarum teneri.Qui rerum amotarum instituit actionem si uelit magis iusiurandum deferre, cogitur aduersarius iurare nihil diuortii causa amotum esse, dum prius de calumnia iuret qui iusiurandum defert.Iurare autem tam uir quam uxor cogetur. pater autem amouentis iurare non cogitur, cum in‹i›quum sit de alieno facto alium isibi iusiurandum referre uelit, no
Abbreviated transcription (Latin):
pͥhendit non posse aliunde
exsolui qm̃ ex p̾diorũ dis¬
tractione tunc pmittit dis¬
trahi si modo urgeat credi¬
tor aut usurarum modus
peroum cri aueno surocat.¬
st̃ p̾tor estimare debebit utr
uende pocius an obligare ꝑ¬
muttat nec non. et illiro ui

Expanded text:
henderit non posse aliunde exsolui quam ex praediorum distractione, tunc permittet distrahi, si modo urgueat creditor aut usurarum modus parendum aeri alieno suadeat.Idem praetor aestimare debebit, utrum uendere potius an obligare permittat nec non illud ui
Abbreviated transcription (Latin):
uomeo don auit manebit ad huc
erit utetiam siturxe suo meo cã
donaius iuito me liberis quod
nuuo modo recipiendu est qm̃i
nec sosone quid inuito me facta
uberis. S Euro ticio legatus fu¬
iss quentũ est utrũ arbitrium
h̾rcus est ꝙ uent dandi. in pocius

Expanded text:
uo meo donauerit, manebit adhuc merit, ut etiam, si tu ipse seruo meo eam donaueris, inuito me libereris: quod nullo modo recipiendum est, quando ne solutione quidem inuito me facta libereris.Cum homo Titio legatus esset, quaesitum est, utrum arbitrium heredis est quem uelit dandi an poti
Abbreviated transcription (Latin):
dicio militũ ħ bñficiũ concessũ
est. ut nõ õimodo qͣi pres famiu¬
as in ea sint. ¶ Qnͣ ĩpendenti ẽ an
quedam psone possint obstare
mri. et casus tunt. ut non ĩouce¬
rentur m̾r ius ĩtegrũ erit. ꝙ i
medio tp̃r app̾henoit ueluiti fili¬
o intestato mortuo postuhunt
ci filius potc nascinec natus
sit an mortuus editus ẜ ecum
quod filius quiõ ĩ hostiũ pote¬
stitt erat. post liminio nõ sit re¬
uersus.

Expanded text:
um concessum est, non ut omnimodo quasi patres familiarum in ea re sint. Quando in pendenti est, an quaedam personae possint obstare matri, et casus tulerit, ut non inducerentur, matris ius integrum erit, quod medio tempore appenderit: veluti si filio intestato mortuo postumus ei filius potuerit nasci nec natus sit aut mortuus editus, vel quod etiam filius qui in hostium potestate erat postliminio non sit rever
Abbreviated transcription (Latin):
toris pmissu us conceoentei
legitario p̾ͥcium corum ftoci¬
cõmissi seruandi causa inter¬
posito habenoum. Up̃.
quoq frocuussores pecuntur
¶Immonendi autem sumus

Expanded text:
toris permissu vel concedente legatario, pretium eorum fideicommissi servandi causa in deposito habendum. Vlpiaquoque fideiussores petuntur. Admonendi autem sumus
Abbreviated transcription (Latin):
ħrs autem ꝑ calumpniam p̃¬
culari contendit et relictu
neget. non auter audiendus
erit qui cauere postulat quasi
scripturam quam relictam.
affirmat exibu̾it. ¶Oum q̃re¬
batur ut froĩamissi seruandi
causa oporteat. imperator di

Expanded text:
s autem per calumniam postulari contendat et relictum neget, non aliter audiendus erit qui cauere postulat, quam si scripturam, qua relict‹u›m adfirmet, exhibuerit. Cum quaerebatur, ubi fideicommissi seruandi causa
Abbreviated transcription (Latin):
computetur ci quod deb quã¬
uis cum aditione cofusũ sit.¬
De ipensa monumti nõie fcã
queritu an deduci debeat. et

Expanded text:
computetur ei quod debet, quamuis aditione confusum sit.De impensa monumenti nomine facta quaeritur, an deduci debeat. et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊substitutione fulii ¶dem.¬
iti fciquisquis michi exsup̃
escriptis ẜis erit. idem filio ħrs
esto queritur quisquis hrs es
an quisquis ꝥrs cum ħ crit
cum filius moriatur placuit
ficioso queꝓ ꝑte mota est fu¬
stitutione creditum est. non
sisimoto ibac sp̃e dicenoum
est. si quis cum duos filios fi¬
uos ẜret. guum pubem. Iuci¬
um ipubem ita filio substitu

Expanded text:
substitutione filio ita facta: 'quisquis mihi ex supra scriptis heres erit, idem filio heres esto', quaeritur, quisquis heres an quisquis heres tum erit, cum filius moriatur. placuitficioso, quae pro parte mota est, fustitutione creditum est.Non simili modo in hac specie dicendum est, si quis, cum filios duos haberet, Gaium puberem, Lucium impub
Abbreviated transcription (Latin):
eos nõ cocursines ineunte ẜuũ
Si is cuilegatum fuerat. añꝙ̃ co¬
stitueret qua actõneutiueuetd
decessent duob hrdib relictis le¬
gatum. accipere simuluenientes
nisi cõsensennt no potenit. Qe
q̃ ouialt rem uedicare nult ait̾
inpsonamagere no pots. si conse¬
serint itm ꝯmunit̾ rebunt. ¶Co¬
sentire at ur sua spõte debent ur

Expanded text:
eos non concursuros in eundem seruum, eos non concursuros in eundem seruum, Si is cui legatum fuerat antequam constitueret, qua actione uti uellet, decessit duobus heredibus relictis, legatum accipere simul uenientes, nisi consenserint, non possunt: quare quamdiu alter rem uindicare uult, alter in personam agere non potest. sed si consenserint, rem communiter habebunt: consentire autem uel sua sponte debent u
Abbreviated transcription (Latin):
testatore. ¶Si ticio ⁊ meuiole¬
gatus fuit stichus qui ticuerat
debebit pars stichi meuio nam¬
ticius ꝙius adlegatum no ad¬
mittatur parte faciet. Sistichũ
aut pamphilum ut hrs meus
uoiet ticiodato si dirit se stichũ
hrs uelle dare sticho mortuo libabi
tur. cum aut semel dirit ħrs ut¬
rum dare uelit mutare sentẽciam
non potit. ¶Legitum est ita fun¬
dum cornelianumet macipia q̃
ineo fundo cum mori. ameacrũt
hrs meus ticiodato.acilla que
in cofundo esse consuerat mor¬
tis tpr cum infuga cẽt emra est.
Quero. i ur ipaur partus cius le¬
gatocedat cR. ancilla qmius in
fuga sit legatauidetur. Ilicet fu¬
gitiuaerat pinde habxtur ac si in
cofundo fuisset moriente patre
dat ac sin fundo caitus fuissct.
Si ticio stichus aut pãphilus ut¬
rueor mallet legatus ẽ. deinde pã¬
philum testatorticiodonauit sti¬
chus mobligatore remanet.
Quibꝰ italegatum fuit ticio ⁊ me¬
uo singulos suos de lego. costat

Expanded text:
testatore. Si Titio et Maeuio legatus fuerit stichus, qui Titii erat, debebitTitius, quamvis ad legatum non admittatur, partem faciet. "Stichum aut Pamphilum, utrum heres meus volet, Titio dato". si dixerit heres Stichum se velle dare, Stitur. cum autem semel dixerit heres, utrum dare uelit, mutare sententiam non poterit. Legatum est ita: 'Fundum Cornelianum et mancipia, quae in eo fundo cum moriar mea erunt, heres meus Titio dato'. ancilla, quae in eo fundo esse consueuerat, mortis tempore cum in fuga esset, enixa est: quaero, an uel ipsa uel partus eius legato cedat. respondi: ancilla quamuis in fuga sit, legata uidetur et, licet fugitiua erat, perinde habetur ac si in eo fundo fuisset moriente patre dat, ac si in fundo editus fuisset. Si Titio Stichus aut Pamphilus, utrum eorum malet, legatus est, deinde Pamphilum testator Titio donauit, stichus in obligatione remanet. Quibus ita legatum fuerit: 'Titio et Maeuio singulos seruos do lego', constat
Abbreviated transcription (Latin):
tarat castrensib. s utrum
uire militari in ĩuire cõmu¬
ni quentur magis aut est uͭ
iure militari cius .t. sit. nam
cum ei quasi militi tribuat᷑
ius testandi conscqñs erit di¬
cere mͣilitari testandum ꝙ ĩ
intelligi oportet. si non sacra¬
menti fioes sit. ¶ Si miles
ĩctus an sui iuris sit .c. fecit
inea condictione est testm̃ ciꝰ
ut ualeat. nam et si ĩc̾tus et
culio ĩ milicia testatus sit ñ
ptinebunt ad hrdem cius

Expanded text:
trensibus: sed utrum iure militari an iure communi, quaeritur. magis autem est, ut iure militari eis testandum sit: nam cum ei quasi militi tribuatur ius testandi, consequens erit dicere iure militari ei testandum. quod ita intellegi oportet, si non sacramenti fides rupta sit. Si miles incertus, an sui iuris sit, testin ea condicione est testamentum eius, ut ualeat: nam et si incertus, an culio in militia testatus sit, non pertinebunt ad heredem eius
Abbreviated transcription (Latin):
migis quam corporis possõ. de¬
uideq et si nichil tmphralei
sit in hroitate at tm̃ recte eius
bonorum possõm agnitam.
labeo atbonorum igitur poᷤ¬
sessio. ita diffiniemus est ius
psequenoi retinerroiq pr̃i¬
moni siue rei quam ciius¬
q cum moritur fuerit. ¶ui¬
to autem nemini possõ bon¬
orum acquiritur. ¶A mu¬
nicipib et socictatib. et acu¬
ius et acorporibus bonorũ
possõ agnosci potest. proinde
ueactorum noĩe amittat. sũ
municipium bonorum posso

Expanded text:
magis quam corporis possessio. denique etsi nihil corporale est in hereditate, attamen recte eius bonorum possessionem adgnitam Labeo ait. Bonorum igitur possessionem ita recte definiemus ius persequendi retinendique patrimonii siue rei, quae cuiusque cum moritur fuit. to autem nemini bonorum possessio adquiritur. A municipibus et societatibus et decuriis et corporibus bonorum possessio adgnosci potest. proinde sive actor eorum nomine admittat sive , habebit municipium bonorum poss
Abbreviated transcription (Latin):
Ioicẽ. ita accipierori sunt uni¬
u̾sitatis cuiusq successionu
qua succeditur ĩ ius mortui
suscipitur q cius rei cõmoõ
et in cõmodum. nam siuc sol¬
uenoo sunt bona siue nõ sũt.
siuie camynum hant. siue lu¬
crum sic incorporib sunt. si¬
ue mactionib sunt in ħ loco
ꝓpria bona applłintur hroitas

Expanded text:
dicere, ita accipienda sunt uniuersitatis cuiusque successionem, qua succeditur in ius demortui suscipiturque eius rei commodum et incommodum: nam siue soluendo sunt bona siue non sunt, siue damnum habent siue lucrum, siue in corporibus sunt siue in actionibus, in hoc loco proprie bona appellabuntur. Hereditatis