comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
impedimenta omnia silentio prima nocte ex castris apolloniã
prȩmisit: ac conquiestere ante iter confectum uetuit. his
una legio missa prȩsidio est: his explicitis rebus duas in castriᷤᷤ
legiones retinuit. reliquas de quarta uigilia compluribus
portis eductas eodem itinere premisit. paruoq spacio intermis-
so ut militare institutum seruaretur: & ne citissima eius pro¬
fectio cognosceretur conclamari iussit. statimq egressus &
nouissimum agmen consecutus celeriter e cõs pectu castrorum
discessit. Neq uero Pompeius cognito consilio eius moram ullã
ad in sequendum intulit. sed eadem spectans si in itinere impediutoᷤ¬
& perterritos deprehendere poss&. exercitum e castris eduxit
ȩquitatumq prȩmisit ad nouissimum agmen demorandum:
neq consequi potuit qđ multum expedito itinere ante cesserat
Cȩsar. Sed cum uentum ess& ad flumen genusum quod ripis

Expanded text:
impedimenta omnia silentio prima nocte ex castris Apolloniam impedimenta omnia silentio prima nocte ex castris Apolloniam praemisit ac conquiescere ante iter confectum vetuit. his una legio missa praesidio est. his explicitis rebus duas in castris legiones retinuit, reliquas de quarta vigilia compluribus portis eductas eodem itinere praemisit parvoque spatio intermisso, ut et militare institutum servaretur et quam serissime eius profectio cognosceretur, conclamari iussit, statimque egressus et novissimum agmen consecutus celeriter ex conspectu castrorum discessit. neque vero Pompeius cognito consilio eius moram ullam ad insequendum intulit, sed eadem spectans, si itinere impedito perterritos deprehendere posset, exercitum e castris eduxit equitatumque praemisit ad novissimum agmen demorandum, neque consequi potuit, quod multum expedito itinere antecesserat Caesar. sed cum ventum esset ad flumen Genusum, quod ripis
Abbreviated transcription (Latin):
sent. dandam omnibus operam ut acceptum in commodu
uirtute sarciretur. Quod si ess& factum detrimentum in bo-¬
num uerteret uti ad gergouiam accidiss&. atq hiꝰ ante di¬
micare timuissent. ultro se prelio offerrent. Hac habita con¬
tione non nullos signiferos ignominia notauit. ac loco mouit.
Exexcitui quidem omni tantus incessit ex incommodo dolor tã¬
tumq studium infamiȩ sarciendȩ ut nemo aut tribuni aut cen-¬
turionis imperium desiderar&. et sibi quisq etiam loco pęnę
di cupiditate: cum superioris etiam ordinis non nulli oratiõe
permoti. manendum eo loco: & rem prelio committendam exi¬
stimarent. Contra ea Cęsar nec satis militibus perterritis con¬
fidebat: spatiumq interponendum ad retreandos animos putabat
relictisq munitionibus magnopere rei frumentariȩ timebat. Itaq
nulla interposita mora sauciorum modo & egrorum habita rõe

Expanded text:
sset, dandam omnibus operam, ut acceptum incommodum sset, dandam omnibus operam, ut acceptum incommodum virtute sarciretur. quod si esset factum, futurum ut detrimentum in bonum verteret, uti ad Gergoviam accidisset, atque ei, qui ante dimicare timuissent, ultro se proelio offerrent. Hac habita contione nonnullos signiferos ignominia notavit ac loco movit. exercitui quidem omni tantus incessit ex incommodo dolor tantumque studium infamiae sarciendae, ut nemo aut tribuni aut centurionis imperium desideraret et sibi quisque etiam poenae locotate pugnandi, cum superioris etiam ordinis nonnulli ratione permoti manendum eo loco et rem proelio committendam existimarent. contra ea Caesar neque satis militibus perterritis confidebat spatiumque interponendum ad recreandos animos putabat, relictisque munitionibus magnopere rei frumentariae timebat. Itaque nulla interposita mora sauciorum modo et aegrorum habita ratione
Abbreviated transcription (Latin):
rebus terrerentur: multisq secundis preliis. unum aduersũ
& id mediotre opponerent. habendam fortunę gratiam qđ
italiam sine aliquo uulnere tepissent: qđ duas hispanias bel¬
licosissimorum hominum peritissimis atq exercitatissimis du¬
cibus rebellantes pacauissent: qđ finitimas frumentarias ꝗ pro¬
uintias in potestatem redegissent. Deniq recordari debere
qua felicitate inter medias hostium classes: oppletis non solũ
portibus. sed & littoribus omnes incolumes essent transpor¬
tati. si non omnia cederent secuda: fortunã esse industria sub¬
leuandã. Quod esset acceptum detrimentum eius iuni potiꝰ
ꝗͣ suȩ culpȩ debere tribui. locum securum ad dimicandum
dedisse. potitum esse hostium castris. expulisse ac superasse pu¬
gnantes. Sed siue ipsorum perturbatio siue error aliquis. siue
etiam fortuna paratam iam presentemq uictoriam interpellas-¬

Expanded text:
rebus terrerentur, multisque secundis proeliis unum adversum rebus terrerentur, multisque secundis proeliis unum adversum et id mediocre opponerent. habendam fortunae gratiam, quod Italiam sine aliquo vulnere cepissent, quod duas Hispanias bellicosissimorum hominum peritissimis atque exercitatissimis ducibus pacavissent, quod finitimas frumentariasque provincias in potestatem redegissent. denique recordari debere, qua felicitate inter medias hostium classes oppletis non solum portibus, sed etiam litoribus omnes incolumes essent transportati. si non omnia caderent secunda, fortunam esse industria sublevandam. quod esset acceptum detrimenti, cuiusvis potius quam suae culpae debere tribui. locum se aecum ad dimicandum dedisse, potitum se esse hostium castris, expulisse ac superasse pugnantes. sed sive ipsorum perturbatio sive error aliquis sive etiam fortuna partam iam praesentemque victoriam interpellavi
Abbreviated transcription (Latin):
non hȩc addebant non ex concursu acri facto: non prelio di¬
micatum. sibiq ipsis multitudine angustus maius attulisse
detrimentum ꝗͣ ab hoste accepissent: non deniq comunes
belli tasus recordabantur. quoꝵ ꝗͣparuulȩ sepe cause uel fillȩ
suspicionis/ uel terroris repentini. uel obiectȩ religionis ma¬¬
gna detrimenta intulissent: quotiens uel ducis culpa: uel tri-
buni uitio in exercitum esset offensum sed perinde ac siuir¬
tute uicissent: neq ulla commutatio rerum poss& accidere:
per orbem terrarum fama ac litteris xictoriam eius diei cõ¬
celebrant. Cȩsar ab superiqͥbus consiliis depulsus omnẽ sibi
commutandam belli rationem existimauit. Itaq uno tempore
presidiis omnibus deductis & oppugnatione dimissa. coactoq
in unum locum exercitu contionem apud milites habuit: hor¬
tatusq est ne ea quȩ accidissent. grauiter ferrent: ne ue his

Expanded text:
non ad haec addebant non ex concursu acri facto, non proelio dinon ad haec addebant non ex concursu acri facto, non proelio dimicatum, sibique ipsos multitudine atque angustiis maius attulisse detrimentum quam ab hoste accepissent. non denique communis belli casus recordabantur, quam parvulae saepe causae vel falsae suspicionis vel terroris repentini vel obiectae religionis magna detrimenta intulissent, quotiens vel ducis vitio vel culpa tribuni in exercitu esset offensum. sed proinde ac si virtute vicissent neque ulla commutatio rerum posset accidere, per orbem terrarum fama ac litteris victoriam eius diei concelebrabant. Caesar ab superioribus consiliis depulsus omnem sibi commutandam belli rationem existimavit. itaque uno tempore praesidiis omnibus deductis et oppugnatione dimissa coactoque in unum locum exercitu contionem apud milites habuit hortatusque est, ne ea quae accidissent graviter ferrent, neve his
Abbreviated transcription (Latin):
militaria amissa .xxxii. Pompeius eo prelio imperator est
appellatus: hoc nomen obtinuit: atq ita se postea salutari
passus est. Sedaim litteris quas scribere est solitus neq in fa¬
scibus insignia laurȩ prętulit. At labienus cum ab eo
impetrauiss&: ut sibi captiuos tradi iuber&. omnesq ductos:
ostentationis ut uidebatur causa. quo maior perfugis fides
haberetur commilitones appellans: & magna uerhorum cõ¬
tumelia interrogans: solerent ne ueterani milites fugere: in
omnium conspectu interfecit. His rebus tantum fidutiȩ ac
spiritus pompeianis accessit. ut non de ratione belli cogita¬
rent: sed uicisse iam sibi uiderẽtur. Non illi paucitatem no¬¬
strorum militum: non iniquitatem loci atq angustias in¬
preoccupatis castris: & ancipitem terrorem intra extraq mu¬
nitiones: non abscissum in duas partes exercitum: cur alter
alteri auxilium ferre non poss& causam fuisse cogitabant:

Expanded text:
militaria amissa xxxii. Pompeius eo proelio imperator est militaria amissa xxxii. Pompeius eo proelio imperator est appellatus. hoc nomen obtinuit atque ita se postea salutari passus, sed neque in litteris adscribere est solitus, neque in fascibus insignia laureae praetulit. at Labienus cum ab eo impetravisset, ut sibi captivos tradi iuberet, omnis productos ostentationis, ut videbatur, causa, quo maior perfugae fides haberetur, commilitones appellans et magna verborum contumelia interrogans, solerentne veterani milites fugere, in omnium conspectu interfecit. His rebus tantum fiduciae ac spiritus Pompeianis accessit, ut non de ratione belli cogitarent, sed vicisse iam sibi viderentur. non illi paucitatem nostrorum militum, non iniquitatem loci atque angustias praeoccupatis castris et ancipitem terrorem intra extraque munitiones, non abscisum in duas partes exercitum, cum altera alteri auxilium ferre non posset, causae fuisse cogitabant.
Abbreviated transcription (Latin):
tantis malis nec subsidia succurrebant.: quo minus omnis dele¬
retur exercitus: sed Pompeius insidias timens: credo qđ hȩc
preter spem acciderant eius: qui paulo ante ex castris fugiẽ¬
tes suos conspexerat munitionibus appropinquare ali ꝗͣdiu
non audebat: ęquitesq eius angustis portis atqus a Cę¬
saris militibus occupatis ad insequendum tardabant᷑. Ita
paruȩ res magnum in utranq partem momentum habuer̃t.
A unitiones enim a castris ad flumen producte expugnatis iã
uictoriam. Eadem res celeritate insequentium tardata nr̃is
salutem attulit. Duobus his unius diei preliis cęsaris desi¬
derati sunt milites. doccc. lx. nec non equites romani. cccc¬
& suticanus gallus senatoris filius. & a platentia.c. & a
& centuriones.XXXII. Sed horum omnium pars magua in
fossis munitionibus & fluminis rippis oppressa suorum
terrore ac fuga sine ullo uulnere interiit. Signaq sunt

Expanded text:
tantis malis haec subsidia succurrebant, quominus omnis deletantis malis haec subsidia succurrebant, quominus omnis deleretur exercitus, quod Pompeius insidias timens, credo quod haec praeter spem acciderant eius qui paulo ante ex castris fugientis suos conspexerat, munitionibus adpropinquare aliquamdiu non audebat, equitesque eius angustiis atque his a Caesaris militibus occupatis, ad insequendum tardabantur. ita parvae res magnum in utramque partem momentum habuerunt. munitiones enim a castris ad flumen perductae expugnatis iam averunt, eadem res celeritate insequentium tardata nostris salutem attulit. Duobus his unius diei proeliis Caesar desideravit milites dcccclx et notos equites Romanos Tuticanum enturiones xxxii. sed horum omnium pars magna in fossis munitionibusque et fluminis ripis oppressa suorum in terrore ac fuga sine ullo vulnere interiit; signaque sunt
Abbreviated transcription (Latin):
atq ultro in nostros impetum faciebat. E quitus cȩsaris qđ
angusto itinere per aggeres ascendebãt. receptui suo timens
initium fugę faciebat. Dextrum cornu quod erat ab sinistro
seclusum terrore ȩquitum animaduerso ne intra munitionẽ
opprimeretur. ex parte qua proruebat. se se recipiebat. At
pleriq ex his ne in angustias inciderent .x. pedum munitio¬
nis se in fossa̾ precipitant. Primisq oppressis reliqui per hoꝵ
corpora salutem atq ex itum pariebãt Sinistro cornu milites cũ
ex uallo pompeium adesse & suos fugere cernerent: ueriti
ne angustiis intercluderentur cum extra & intus hostem
haberent.: eodem quo uenerant receptu sibi consulebant.
Omniaq erant tumultus timoris & fugȩ pleua: adeo ut cum
cęsar signa fugientium manu prehenderet & consistere iuber&.
alii dimissis equis eundem cursum conficerent: alii ex me¬
tu etiam signa dimitterent: neq quisꝗͣ omnino consisterit. hiᷤ

Expanded text:
atque ultro in nostros impetum faciebat. equitatus Caesaris, quod atque ultro in nostros impetum faciebat. equitatus Caesaris, quod angusto itinere per aggeres ascendebat, receptui suo timens initium fugae faciebat. dextrum cornu, quod erat a sinistro seclusum, terrore equitum animadverso, ne intra munitionem opprimeretur, ea parte, quam proruerat, sese recipiebat, ac plerique ex his, ne in angustias inciderent, x pedum munitione se in fossas praecipitabant, primisque oppressis reliqui per horum corpora salutem sibi atque exitum pariebant. sinistro cornu milites cum ex vallo Pompeium adesse et suos fugere cernerent, veriti ne angustiis intercluderentur, cum extra et intus hostem haberent, eodem quo venerant receptu sibi consulebant, omniaque erant tumultus timoris fugae plena, adeo ut, cum Caesar signa fugientium manu prenderet et consistere iuberet, alii dimissis equis eundem cursum confugerent, alii ex metu etiam signa dimitterent, neque quisquam omnino consisteret. His
Abbreviated transcription (Latin):
interfecerunt. Sed fortuna quȩ plurimum potest tum in reliꝗs
rebus tum precipue in bello parius momentis magnas rerum cõ¬
Imutationes efficit ut totum accidit. Munitionem quam per¬
tinȩre a castris ad flumen supra demonstrauimus dextri
cȩsaris cornu cohortes ignorantia loci sunt secutȩ: cum por¬
tam quererent castrorum qđ eam munitionem esse arhitra¬
bantur Quod cum ess& animaduersum coniunctam esse flu¬
mini positis munitionibus defendente nullo transcenderãt.
omnisq noster equitatus eas cohortes est secutus. Interim Pom¬
peius hac longa satis interiecta mora. & re nuntiata. quintã
legionem ab opere deductam subsidio sus duxit. Eoidem q
tempore ȩquitatus eius nostris ȩquitibus appropinquabat.¬
& acies instructa a nr̃is qui castra occupauerant cernebat᷑
omniaq sunt subito mutata. Fompeiana enim legio celeri
spe subsidii confirmata a decumana porta resistere conatur

Expanded text:
interfecerunt. Sed fortuna, quae plurimum potest cum in reliquis interfecerunt. Sed fortuna, quae plurimum potest cum in reliquis rebus tum praecipue in bello, parvis momentis magnas rerum commutationes efficit; ut tum accidit. munitionem, quam pertinere a castris ad flumen supra demonstravimus, dextri Caesaris cornus cohortes ignorantia loci sunt secutae, cum portam quaererent castrorumque eam munitionem esse arbitrarentur. quod cum esset animadversum coniunctam esse flumini, prorutis munitionibus defendente nullo transcenderunt, omnisque noster equitatus eas cohortes est secutus. Interim Pompeius hac satis longa interiecta mora et re nuntiata v legiones ab opere deductas subsidio suis duxit. eodemque tempore equitatus eius nostris equitibus adpropinquabat, et acies instructa a nostris, qui castra occupaverant, cernebatur, omniaque sunt subito mutata. Pompeiana legio celeris spe subsidii confirmata ab decumana porta resistere conabatur
Abbreviated transcription (Latin):
tionis preberent. Ipse diuerso itinere ꝗͣ potuit occulussime reliqͥs
cohortes numero.xxxiii. in quibus erat legio nona: multis amis¬
sis centurionibus diminutoq militum numero ad legionem
Pompeĩ castraq minora duplici acie duxit. Neq eum primoͣ
opinio fefellit. Nam & peruenit priusꝗͣ pompeius sentire poss&:
tam &si erant munitiones magnę castrorum: tamen sinistro cor¬
nu ubi erat ipse celeriter aggressus põpeianos ex uallo detur¬
bauit. Erat obiectus portis ericius. hic paulisper est pugnatũ
cum irrumpere nostri conarentur: illi castra defenderent. for¬
tissime tito puleione: cuius opera proditum exercitum . C. An¬
toni demonstrauimus eo loco propugnante: sed tamen nostri
uirtute uicerunt. Excisoq ericio primum in maiora castra post
etiam in castellum. quod erat inclusum maioribus castris irrupũt.
& qđ eo pulsa legio se se receperat non nullos sibi repugnantes

Expanded text:
tionis praeberent; ipse diverso itinere, quam potuit occultissime, reliquas tionis praeberent; ipse diverso itinere, quam potuit occultissime, reliquas cohortes, numero xxxiii, in quibus erat legio nona multis amissis centurionibus deminutoque militum numero, ad legionem Pompei castraque minora duplici acie eduxit. neque eum prima opinio fefellit. nam et pervenit, priusquam Pompeius sentire posset, et tametsi erant munitiones castrorum magnae, tamen sinistro cornu, ubi erat ipse, celeriter adgressus Pompeianos ex vallo deturbavit. erat obiectus portis ericius. hic paulisper est pugnatum, cum inrumpere nostri conarentur, illi castra defenderent, fortissimeque Tito Puleione, cuius opera proditum exercitum C. Antonii demonstravimus, eo loco propugnante. sed tamen nostri virtute vicerunt excisoque ericio primo in maiora castra, post etiam in castellum, quod erat inclusum maioribus castris, inruperunt, quod eo pulsa legio sese receperat; nonnullos ibi repugnantes
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc pompeius occupauerat. & qđ eo loco plures erat legio¬
nes habiturus: relicto interiori uallo: maiorem adieterat
munitionem. Ita minora castra ĩclusa maioribus castelli¬
atq arcis locum obtinebant. Item ab angulo castrorum sinist̾
munitionem ad flumen produxerat circiter passus. ecccͦ. quo
liberius ac sine periculo milites aquarentur. Sed is quoq mu¬
tato consilio quibusdam decausis quas memorare necesse nõ
est eo loco excesserat. Ita complures dies manserant castra:
munitiones quidem omnes integre erant. Ea signo legioni¬
illato speculatores Cȩsari renuntiarunt: hoc idem uisum ex su¬
perioribus castellis quibusdam confirmauerãt. Is locus aberat a¬
nouis pompeii castris circiter passus quingentos. Hanc legionẽ
sperans Cesar se opprimere posse. & cupiens eius diei detrimen¬
tum sarcire. reliquit in opere duas cohortes: quȩ speciem muni¬

Expanded text:
haec Pompeius occupaverat, et, quod eo loco plures erat legiohaec Pompeius occupaverat, et, quod eo loco plures erat legiones habiturus, relicto interiore vallo maiorem adiecerat munitionem. ita minora castra inclusa maioribus castelliatque arcis locum obtinebant. item ab angulo castrorum sinistro munitionem ad flumen perduxerat circiter passus cccc, quo liberius ac sine periculo milites aquarentur. sed is quoque mutato consilio quibusdam de causis, quas commemorari necesse non est, eo loco excesserat. ita conplures dies manserant castra; munitiones quidem omnes integrae erant. Eo signa legionis lata speculatores Caesari renuntiarunt. hoc idem visum ex superioribus quibusdam castellis confirmaverunt. is locus aberat novis Pompei castris circiter passus quingentos. hanc legionem sperans Caesar se opprimere posse et cupiens eius diei detrimentum sarcire reliquit in opere cohortes duas, quae speciem muni
Abbreviated transcription (Latin):
fumo facta: ut erat superioris temporis consuetudo: deductis
quibusdam cohortibus ex presidus eodem uenit. Qui cogni-¬
to detrimento. cum animaduertisset Pompeium extra munitioneᷤ
egressum: castra secundum mare ut libere pabulari possẽt. nec
minus nauibus aditum haberet commutata ratione belli: qm
propositum non tenuerat. iuxta pompeium munire iussit. ⁊¬
Qua per fecta munitione animaduersum est aspeculatoribus
Cȩsaris cohortes quasdam quod instar legionis uideretur:
esse post siluam & in uetera castra duci. Castrorum hic situs
erat. Superioribus diebus nona cesaris legio: cum se obie¬
ciss& pompeianis copiis. atq opera ut demonstrauimus tir-¬
cũmuniret. castra eo loto posuit. Hȩc siluam quandam contĩ¬
gebant: neq longius a mari passibus. cccc aberant. Post muta¬
to consilio quibusdam decausis Cȩsar paulo ultra eum lo-¬
cum castra transtulit. Paucisq intermissis diebus eadem

Expanded text:
fumo facta, ut erat superioris temporis consuetudo, deductis fumo facta, ut erat superioris temporis consuetudo, deductis quibusdam cohortibus ex praesidiis eodem venit. qui cognito detrimento cum animadvertisset Pompeium extra munitiones egressum castra secundum mare ut libere pabulari posset nec minus aditum navibus haberet, commutata ratione belli, quoniam propositum non tenuerat, iuxta Pompeium muniri iussit. Qua perfecta munitione animadversum est ab speculatoribus Caesaris, cohortes quasdam, quod instar legionis videretur, esse post silvam et in vetera castra duci. castrorum hic situs erat: superioribus diebus nona Caesaris legio cum se obiecisset Pompeianis copiis atque opere, ut demonstravimus, circummuniret, castra eo loco posuit. haec silvam quandam contingebant neque longius a mari passibus ccc aberant. post mutato consilio quibusdam de causis Caesar paulo ultra eum locum castra transtulit, paucisque intermissis diebus eadem
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Hominum enim multitudine receptus impediebatur. ⁊¬
I n eo prelio cum graui uulnere ess& affectus aquilifer. & ui¬
ribus deficeret. conspicatus ȩquites nostros, hanc ego inꝗt
& uiuus multos per annos magna diligentia defendi. & nũc
moriens eadem fide Cęsari restituo. Nolite obsetro cõmittere
quod ante in exercitu cęsaris non accidit: ut rei militaris decus
amittatur: incolumemq ad eum deferte. Hoc casu aquila conser¬¬
uatur omnibus primȩ cohortis centurionibus interfectis preter
principem priorum. lamq pompeiani magna cede nostrorum
castris Marcellini appropinquabant: non mediocri terrore
illato reliquis cohortibus. &. Mar. Antonius qui proximum
locum presidiorum tenebat. ea re nuntiata cum cohortibus .xii.
descendens ex loco superiore cernebatur. Cuius aduentus pompe¬
ianos compressit: nostrosq firmauit ut se ex maximotimore
colligerent. Neq multo post Cȩsar significatione per castella

Expanded text:
bat; hominum enim multitudine receptus impediebatur. bat; hominum enim multitudine receptus impediebatur. in eo proelio cum gravi vulnere esset adfectus aquilifer et a viribus deficeretur, conspicatus equites nostros hanc ego, inquit et vivus multos per annos magna diligentia defendi et nunc moriens eadem fide Caesari restituo. nolite, obsecro, committere, quod ante in exercitu Caesaris non accidit, ut rei militaris dedecus admittatur, incolumemque ad eum deferte. hoc casu aquila conservatur omnibus primae cohortis centurionibus interfectis praeter principem priorem. Iamque Pompeiani magna caede nostrorum castris Marcellini adpropinquabant non mediocri terrore inlato reliquis cohortibus, et M. Antonius qui proximum locum praesidiorum tenebat, ea re nuntiata cum cohortibus xii descendens ex loco superiore cernebatur. cuius adventus Pompeianos compressit nostrosque firmavit, ut se ex maximo timore colligerent. neque multo post Caesar significatione per castella
Abbreviated transcription (Latin):
ris munitionis defensores scalis admotis tormentis cuiusq ge¬
neris telisq tenebant. magnaq multitudo sagitariorum
ab utraq parte circunfundebatur. Multi autem ab ictu
lapidum: quod unum nostris erat telum. uimineo tegmento
galeis imposito se defendebant. Itaq cum omnibus rebus no-¬
stri premerentur atq egre resisterent. animaduersum est
uitium munitionis quod supra demonstratum est. atq in¬
ter duos uallos: quo perfectum opus non erat. per mare na¬¬
uibus expositis in aduersos nostros impetum fecerunt. atq
ex utraq parte munitionis deiectos terga uertere coegerunt.
Hoc tumultu nuntiato Marcellinus cohortes nostris subsidio labo.¬
rantibus submittit. quȩ ex castris fugientes conspicatȩ neq
illos suo aduentu confirmare potuerãt᷑. neq ipse hostium tu-¬
lerunt impetum. Itaq quodtunq addebatur subsidio. id
corruptum timore fugientium: terrorem & periculum auge¬

Expanded text:
ris munitionis defensores scalis admotis tormentis cuiusque geris munitionis defensores scalis admotis tormentis cuiusque generis telisque terrebant, magnaque multitudo sagittariorum ab utraque parte circumfundebatur. multum autem ab ictu lapidum, quod unum nostris erat telum, viminea tegimenta galeis inposita defendebant. itaque cum omnibus rebus nostri premerentur atque aegre resisterent, animadversum est vitium munitionis, quod supra demonstratum est, atque inter duos vallos, qua perfectum opus non erat, per mare navibus expositi in aversos nostros impetum fecerunt atque ex utraque munitione deiectos terga vertere coegerunt. Hoc tumultu nuntiato Marcellinus cohortes subsidio nostris laborantibus submittit ex castris. quae fugientes conspicatae neque illos suo adventu confirmare potuerunt neque ipsae hostium impetum tulerunt. itaque quodcumque addebatur subsidio, id corruptum timore fugientium terrorem et periculum auge
Abbreviated transcription (Latin):
.de Alter conuersus in contrariam partem erat uallus hu¬
miliore paulo munitione. Hoc enim superioribus diebus ti¬
mens Cęsar ne nauibus nostri tircunuenirentur: duplicem
eo loco fecerat uallum: ut si ancipiti prelio dimitaretur ⁊
poss& resisti. Sed operum magnitudo & continens omni¬¬
um dierum labor: qđ milia passuum in circuitu . xuiii. muni¬
tiones erat complexus: ac perficiendi spacium non dabat ⁊
Itaq contra mare transuersum uallum qui has duas muni-¬
tiones continger& nondum perfecerat. Quȩ res nota erat põ-
peio. per allohroges perfugas delata: magnumq nostris at¬
tulit in commodum. Nam ut ad mare nostrȩ cohortes no¬¬
nae legiõis excubauerant: accessere subito prima luce pompe¬
iani exercitus: nouusq eorum aduentus extitit. Simulꝰ na-¬
uibus circunuenti milites in interiorem uallum tela iacie¬¬
bant: fossȩq aggere complebantur: & legionarii interio¬

Expanded text:
dc alter conversus in contrariam partem erat vallus hudc alter conversus in contrariam partem erat vallus humiliore paulo munitione. hoc enim superioribus diebus timens Caesar, ne navibus nostri circumvenirentur, duplicem eo loco fecerat vallum, ut si ancipiti proelio dimicaretur, posset resisti. sed operum magnitudo et continens omnium dierum labor, quod milia passuum in circuitu xvii munitione erat conplexus, perficiendi spatium non dabat. itaque contra mare transversum vallum, qui has duas munitiones contingeret, nondum perfecerat. quae res nota erat Pompeio, delata per Allobroges perfugas, magnumque nostris attulerat incommodum. nam ut ad mare nostrae cohortes nonae legionis excubuerant, accessere subito prima luce Pompeiani exercitus adventus exstitit; simul navibus circumvecti milites in exteriorem vallum tela iaciebant, fossaeque aggere complebantur, et legionarii interio
Abbreviated transcription (Latin):
facere: atq aggerem iub& comportare. His peractis rebuᷤ
magnum numerum leuis armaturę & sagutariorũ. agge¬
remq omnem noctu in scaphas & naues actuarias imponit: &¬
de media nocte cohortes. Lx. ex maximis castris pręsidusq
deductas ad eam partem munitionum ducit. quȩ pertine¬
bant ad mare: longissimeq a maximis Cęsaris castris aberãt.
Fodem quas monstrauimus aggere & leuis armaturȩ militi¬
bus completas. quasꝰ ad dirachium naues longas habebat.
mittit. & quid a quoq fieri uell& precipit. Ad eas muni¬
tiones Cȩsar Lentulum marcellinum quęstorem cum legio¬
ne nona positum habebat. huic qđ ualitudine minus cõ-¬
moda utebatur fuluium postumium adiutorem submise¬
rat. Frat eo loto fossa pedum . xu. & uallum contra ho¬¬
stem in altitudinem pedum .x. tantundemq eius ualli ag.¬
ger in latitudinem patebat: ab eo intermisso spatio pedũ

Expanded text:
facere atque aggerem iubet conportare. his paratis rebus facere atque aggerem iubet conportare. his paratis rebus magnum numerum levis armaturae et sagittariorum aggeremque omnem noctu in scaphas et naves actuarias inponit et de media nocte cohortes lx ex maximis castris praesidiisque deductas ad eam partem munitionum ducit, quae pertinebat ad mare longissimeque a maximis castris Caesaris aberat. eodem naves quas demonstravimus aggere et levis armaturae militibus completas, quasque ad Dyrrachium naves longas habebat, tit et quid a quoque fieri velit praecipit. ad eas munitiones Caesar Lentulum Marcellinum quaestorem cum legione viiii positum habebat. huic, quod valetudine minus commoda utebatur, Fulvium Postumum adiutorem submiserat. Erat eo loco fossa pedum xv et vallum contra hostem in altitudinem pedum x, tantundemque eius valli agger in latitudinem patebat. ab eo intermisso spatio pedum
Abbreviated transcription (Latin):
& multis iumentis uenerant: uiriq fortes habebantur: & in
honore apud cȩsarem fuerunt: quodq nouum & prȩter con¬
suetudinem acciderat. omnia sua presidia circunduxit atq ostẽ¬
tauit. Nam ante id tempus nemo aut miles. aut eques a Cȩsa¬
re ad Pompeium transierat. cum pene quotidie a sompeio ad
Cęsarem perfugerent. Uulgo uero uniuersi in epiro atq ętho-¬
lia conscripti milites earumq regionum omnium quȩ a Cęsare
tenebantur. Sed hi cognitis omnibus rebus: seu quid in muni¬
tonibus perfectum non erat. seu quid a peritioribus rei mili¬
taris desiderari uidebatur: temporibusq rerum & spatiis lo¬
corum & custodiarum uaria diligentia animaduersa. ꝓ¬
ut cuiusq eorum qui negociis preerant aut natura: aut
studium ferebat. hȩc ad pompeium omnia detulerãt. Iui-¬
bus ille cognitis: eruptionisq iam capto consilio ut ante de¬
monstratum est. tegmenta galeis milites ex uiminibus

Expanded text:
et multis iumentis venerant virique fortes habebantur et in et multis iumentis venerant virique fortes habebantur et in honore apud Caesarem fuerant, quodque novum et praeter consuetudinem acciderat, omnia sua praesidia circumduxit atque ostentavit. nam ante id tempus nemo aut miles aut eques a Caesare ad Pompeium transierat, cum paene cotidie a Pompeio ad Caesarem perfugerent, vulgo vero universi in Epiro atque Aetolia conscripti milites earumque regionum omnium quae a Caesare tenebantur. sed hi cognitis omnibus rebus, seuquid in munitionibus perfectum non erat, seuquid a peritioribus rei militaris desiderari videbatur, temporibusque rerum et spatiis locorum et custodiarum varia diligentia animadversa, prout cuiusque eorum, qui negotiis praeerant, aut natura aut studium ferebat, haec ad Pompeium omnia detulerunt. Quibus ille cognitis eruptionisque iam ante capto consilio, ut demonstratum est, tegimenta galeis milites ex viminibus
Abbreviated transcription (Latin):
omnes attulit. Idq ita esse tum ex aliorum obiectationibus
tum etiam ex domestico iudicio atq animi conscientia intel¬
ligebant. Quo pudore adducti & fortasse: non liberari. sed
in aliud tempus teseruari arbitrati: discedere a nobis. & nouã
temptare fortunam: nouasq amicicias experiri constitue¬
tunt: & cum paucis collocuti elientibus suis: quibus tantũ
facinus committere audebant. primum conati sunt prȩfe¬
dum ȩquitum .C. Uolusenum interficere. ut postea bello confecto co.¬
gnitum est: ut cum munere aliquo perfugisse ad Pompeium
uiderentur. Postꝗͣ id facinus difficilius uisum est: neq facul¬
tas perficiendi dabatur. qͣ maximas potuerunt pecunias mu¬
tuati. perinde ac suis satiffacere. & fraudata restituere uellet.
multis coemptis ȩquis ad Pompeium transierunt cum his qͦs
sui consilii participes habebant. Iuos pompeius qđ erant
honesto loco nati & instructi liberaliter. magnoq comitatu

Expanded text:
omnes adtulit, idque ita esse cum ex aliorum obiectationibus omnes adtulit, idque ita esse cum ex aliorum obiectationibus tum etiam ex domestico iudicio atque animi conscientia intellegebant. quo pudore adducti et fortasse non se liberari, sed in aliud tempus reservari arbitrati discedere ab nobis et novam temptare fortunam novasque amicitias experiri constituerunt. et cum paucis collocuti clientibus suis, quibus tantum facinus committere audebant, primum conati sunt praefectum equitum C. Volusenum interficere, ut postea bello confecto cognitum est, ut cum munere aliquo perfugisse ad Pompeium viderentur; postquam id difficilius visum est neque facultas perficiendi dabatur, quam maximas potuerunt pecunias mutuati, proinde ac suis satisfacere et fraudata restituere vellent, multis coemptis equis ad Pompeium transierunt cum iis quos sui consilii participes habebant. Quos Pompeius, quod erant honesto loco nati et instructi liberaliter magnoque comitatu
Abbreviated transcription (Latin):
agrosq in gallia ex hostibus captos. premiaq rei pecuniari ȩ
magna tribuerat: locupletesq ex egentibus fecerat. Hi
propter uirtutem non solum apud Cȩsarem in honore erãt
sed etiam apud exercitum cari habebantur. Sed freti amicicia
Cęsaris. & stulta ac barbara arrogantia elati despiciebant
suos. stipendium q ȩquitum fraudabant: & predam omnem
domum auertrbant. Quibus illi rebus permoti Cesarem adie¬
runt palamq de eorum iniuriis sunt quęsti. & ad cetera ad¬
diderunt: falsum ab his ȩquitum numerum deferri: quorum
stipendium auerterent. Cȩsar neq tempus illud animaduer-¬
sionis esse existimans. & multa uirtuti eorum concedens
rem totam distulit. & illos secreto castigauit. qđ questui eꝗ¬
tes haberent: monuitq ȩquites ut amnia ex sua amicicia ex
pectarent. & ex preteritis suis officiis reliqua sperarent.
Magnam tamen hec res illi offensionem & contemptionem ad

Expanded text:
agrosque in Gallia ex hostibus captos praemiaque rei pecuniariae agrosque in Gallia ex hostibus captos praemiaque rei pecuniariae magna tribuerat locupletesque ex egentibus fecerat. hi propter virtutem non solum apud Caesarem in honore erant, sed etiam apud exercitum cari habebantur; sed freti amicitia Caesaris et stulta ac barbara adrogantia elati despiciebant suos stipendiumque equitum fraudabant et praedam omnem domum avertebant. quibus illi rebus permoti universi Caesarem adierunt palamque de eorum iniuriis sunt questi et ad cetera addiderunt falsum ab iis equitum numerum deferri, quorum stipendium averterent. Caesar neque tempus illud animadversionis esse existimans et multa virtuti eorum concedens rem totam dispulit; illos secreto castigavit, quod quaestui equites haberent, monuitque ut ex sua amicitia omnia expectarent et ex praeteritis suis officiis reliqua sperarent. magnam tamen haec res illis offensionem et contemptionem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut foluis ex arboribus strictis: & teneris harundinum radici¬
bus contusis ȩquos alerent. Frumenta enim que fuerant in¬
tra munitiones sata consumpserant. & cogebantur corcira
atq acarnania longo interiecto nauigationis spatio pabulũ
supportare. quoq erat eius rei minor copia.: ordeo adaugere:
atq his rationibus ȩquitatum tolerare. Sed postꝗͣ non mõ
ordeum pabulumq omnibus locis: herbaq desecta: sed etiã
fructus ex arhoribus deficiebat: corruptis ȩquis macie: conã¬
dum sibi aliuiuid Pompeius de eruptione existimauit. Erant
apud Cȩsarem ex equitum numero allobroges duo fratre
Roscillus & Egus abucilli filii: qui principatum in ciuitate mł¬
tis annis obtinuerant singulari uirtute homines. Iuorum
opera Cȩsar omnibus gallicis bellis optima fortissimaq erat
usus. his domi ob has causas amplissimos magistratus manda¬
uerat. atq eos extra ordinem in senatum legendos curauerat.

Expanded text:
ut foliis ex arboribus strictis et teneris harundinum radiciut foliis ex arboribus strictis et teneris harundinum radicibus contusis equos alerent; frumenta enim, quae fuerant intra munitiones sata, consumpserant. et cogebantur Corcyra atque Acarnania longo interiecto navigationis spatio pabulum subportare, quodque erat eius rei minor copia, hordeo adaugere atque his rationibus equitatum tolerare. sed postquam non modo hordeum pabulumque omnibus locis herbaeque desectae, sed etiam frons ex arboribus deficiebat, corruptis equis macie conandum sibi aliquid Pompeius de eruptione existimavit. Erant apud Caesarem in equitum numero Allobroges ii fratres, Roucillus et Aecus, Adbucilli filii, qui principatum in civitate multis annis obtinuerat, singulari virtute homines, quorum opera Caesar omnibus Gallicis bellis optima fortissimaque erat usus. his domi ob has causas amplissimos magistratus mandaverat atque eos extra ordinem in senatum legendos curaverat,
Abbreviated transcription (Latin):
nere. sed etiam magna ex parte compellere atq errantem
regere posset. preesseq suo nomine exercitui: ut preter au¬
ctoritatem & uires quoq ad coercendum haberet. Quod si
feciss&. quietem italiae: pacem prouinciarum. salutem
imperũ uni omnes acceptam relaturos. Hȩc ad eum mã¬
data Clodus refert: ac primis diebus ut uidebatur libẽ¬
ter auelitus. reliquis ad colloquium non admittitur. Ca¬
stigato scipione a fauonio ut postea confecto bello reperie¬
bamus: infectaq re se se ad Cę̧sarem recepit. Cȩsar quo
facilius ȩquitatum Pompeianum ad dirathium continer&
& pabulatione prohiberet: aditus ͦ quos esse angustos de¬
monstrauimus magnis operibus premuniuit. castellaq
his locis posuit. Pompeius ubi nihil proficere ȩquitatum
cognouit paucis in termissis dichus rursus eum nauibus intta
munitiones ad se recepit. Frat summa inopia pabuli adeo

Expanded text:
nere, sed etiam ex magna parte compellare atque errantem nere, sed etiam ex magna parte compellare atque errantem regere posset; praeesse autem suo nomine exercitui, ut praeter auctoritatem vires quoque ad coercendum haberet. quod si fecisset, quietem Italiae, pacem provinciarum, salutem imperii uni omnes acceptam relaturos. haec ad eum mandata Clodius refert ac primis diebus, ut videbatur, libenter auditus, reliquis ad colloquium non admittitur castigato Scipione a Favonio, ut postea confecto bello reperiebamus, infectaque re sese ad Caesarem recepit. Caesar quo facilius equitatum Pompeianum ad Dyrrachium contineret et pabulatione prohiberet, aditus duos, quos esse angustos demonstravimus, magnis operibus praemunivit castellaque his locis posuit. Pompeius ubi nihil profici equitatu cognovit, paucis intermissis diebus rursus eum navibus ad se intra munitiones recepit. erat summa inopia pabuli, adeo
Abbreviated transcription (Latin):
Pomperi legiones subiecit. tantumq a uallo eius prima aci¬
es aberat. ut in eam telo tormento ue adigi poss&. Pompe¬
ius autem ut famam opinionemq hominum tener&. sic
pro castris exercitum constituebat. ut tertia acies uallum
contingeret: omnis qͣ instructus exercitus telis ex uallo ab¬
iectis protegi posset. Hȩc cum in achaia atq apud dira¬
chium gererentur: Scipionẽq in macedoniam uenisse con¬
star&. non oblitus pristini instituti Cȩsar: mittit ad eum
lodium suum: atq illius familiarem. quem ab illo traditũ
initio & commendatum in suorum necessatiorum numero
habere instituerat: huic dat luteras mandataq ad eum.
querum hec erat summa. Se se omnia de pace expertũ:
nihil adhue arbitrari uitio factum eorum: quos auctores
esse ei rei uoluiss&. qdđ sua mandata perferre non opportu¬
no tempore ad Pompeium uererentur. Scipionem ea
esse auctoritate ut non solum lihere quȩ probass& expo-¬

Expanded text:
Pompei legiones subiceret; tantumque a vallo eius prima aciPompei legiones subiceret; tantumque a vallo eius prima acies aberat, uti ne telum tormento adigi posset. Pompeius autem, ut famam opinionemque hominum teneret, sic pro castris exercitum constituebat, ut tertia acies vallum contingeret, omnis quidem instructus exercitus telis ex vallo abiectis protegi posset. chium gererentur Scipionemque in Macedoniam venisse constaret, non oblitus pristini instituti Caesar mittit ad eum Clodium, suum atque illius familiarem, quem ab illo traditum initio et commendatum in suorum necessariorum numero habere instituerat. huic dat litteras mandataque ad eum, quorum haec erat summa: sese omnia de pace expertum; nihil adhuc arbitrari vitio factum eorum quos esse auctores eius rei voluisset, quod sua mandata perferre non opportuno tempore ad Pompeium vererentur. Scipionem ea esse auctoritate, ut non solum libere, quae probasset, expo
Abbreviated transcription (Latin):
iectis: tertia inita uigilia: silentio exercitum eduxit. & se in
antiquas munitiones recepit. Etholia acarnania ãphilo¬¬
cris per Cassium Longinum. & Caluisium Sabinum ut de¬
monstrauimus receptis. temptandam sibi achaiam ac paulo
longius pregrediendum existimabat. Cȩsar itaq eo. Cale¬
num misit. &. 3. Sabinum & Cassium cum cohortibue
adiungit. quorum cognito aduentu Rutilius lupus. qui
achaiam missus a Pompeio obtinebat: chium sthumium isinũ¬
premunire instituit. Ut achaia fusium prohiberet. Calenꝰ
delphos. thebas & orthomenum uoluntate ipsarum ciuita¬
tum recepit. non nullas per uim expugnauit. reliquas ci¬
uitates circummissis legationibus amicicia Cęsaris reconci¬
liare studebat. In his rebus fere erat fusius occupatus. omni¬
bus deinceps. Cesar exercituum aciem x̧quum in locum pro¬
duxit si Pompeius prelio decertare uellet. & pene castris

Expanded text:
iectis tertia inita vigilia silentio exercitum eduxit et se in iectis tertia inita vigilia silentio exercitum eduxit et se in antiquas munitiones recepit. chis per Cassium Longinum et Calvisium Sabinum, ut demonstravimus, receptis temptandam sibi Achaiam ac paulo longius progrediendum existimabat Caesar. itaque eo Q. Caleum misit eique Sabinum et Cassium cum cohortibus adiungit. quorum cognito adventu Rutilius Lupus, qui Achaiam missus a Pompeio obtinebat, Isthmum praemunire instituit, ut Achaia Fufium prohiberet. Calenus Delphos, Thebas et Orchomenum voluntate ipsarum civitatium recepit, nonnullas urbes per vim expugnavit, reliquas civitates circummissis legationibus amicitiae Caesaris conciliare studebat. in his rebus fere erat Fufius occupatus. bus deinceps diebus Caesar exercitum in aciem aequum in locum produxit, si Pompeius proelio decertare vellet, ut paene castris
Abbreviated transcription (Latin):
quin uulneraretur. quatuorq ex una cohorte centu¬
riones oculos amiserunt. Et cum laboris sui pericu¬¬
liq testimonium afferre uellent. milia sagutarum cir¬
citer . xxx. in castellum coniecta rem̃tiauerunt. Scu-¬
toq ad eum relato sceux centurionis. inuenta sunt in eo
foramina. cxxx. quem Cęsar ut erat de se meritus: &
de re .pu. donauit milibus. ccͣ. atq ab octauis ordinibus
ad primipilum se traducere pronuntiauit. Eius enim
opera castellum magna ex parte conseruatum esse cõsta-¬
bat. cohortemq dupliti stipendio: frumento ue & spe
ciariis militaribusꝰ donis amplissime donauit. Pompe¬
ius noctu additis magnis munitionihus reliquis diebus
turres extruxit in altitudinem pedum .xu. effectis ope¬
ribus: umeis eam partem castrorum obtexit: & quinq in¬
termissis diebus: alteram noctem subnubilam nactus ex¬
tructis omnibus castrorum portis & ad impediendum ob¬

Expanded text:
quin vulneraretur, quattuorque ex una cohorte centuquin vulneraretur, quattuorque ex una cohorte centuriones oculos amiserunt. et cum laboris sui periculique testimonium adferre vellent, milia sagittarum circiter xxx in castellum coniecta Caesari renumeraverunt, scutoque ad eum relato Scaevae centurionis inventa sunt in eo foramina cxx. quem Caesar, ut erat de se meritus et de re publica, donatum milibus cc atque ab octavis ordinibus ad primum pilum se traducere pronuntiavit — eius enim ope castellum magna ex parte conservatum esse constabat — cohortemque postea duplici stipendio, frumento, veste, cibariis militaribusque donis amplissime donavit. Pompeius noctu magnis additis munitionibus reliquis diebus turres extruxit et in altitudinem pedum xv effectis operibus vineis eam partem castrorum obtexit, et quinque intermissis diebus alteram noctem subnubilam nactus obstructis omnibus castrorum portis et ad impediendum ob
Abbreviated transcription (Latin):
tantum aberat a nostro castello ut telum tormentum ue¬
missum adigi non poss&: hoc consedit loco & eum cõmu¬
niuit: omnesq ibi copias continuit. Fodem tempore pro
pterea duobus locis pugnatum est. Nam plura castella
Pompeius pariter distinende manus causa temptauerat.
ne ex proximis presidiis sucturri poss& Uno loco uol¬
cacius tullus impetum legionis substinuit cohortibꝰ¬
tribus: atq eam loco depulit: altero germani munitiones m̃ãs
aggressi: compluribus interfectis: se se ad suos incolumeᷤ
receperunt. Ita uno die sex preliis factis: tribus ad t
munitiones: cum horum omnium ratio haberetur ad
dud miliũ numero ex pompeianis concidisse reperie¬
bamus. & manipulares tenturionesq complures. In
eo fuit numero Ualerius flaccus. L. filius eius: qui
prȩtor aliam obtinuerat. Signaq sunt militaria sex
relata. Nostri non amplusͣ xx. omnibus sunt preluᷤᷤ
desiderati. Sed in castello nemo fuit omnino militu

Expanded text:
tantum aberat a nostro castello, ut telum tormento tantum aberat a nostro castello, ut telum tormento missum adigi non posset. hoc consedit loco atque eum communivit omnesque ibi copias continuit. Eodem tempore duobus praeterea locis pugnatum est; nam plura castella Pompeius pariter distinendae manus causa temptaverat, ne ex proximis praesidiis succurri posset. uno loco Volcacius Tullus impetum legionis sustinuit cohortibtribus atque eam loco depulit; altero Germani munitiones nostras egressi compluribus interfectis sese ad suos incolumes receperunt. Ita uno die sex proeliis factis, tribus ad Dyrrachium, tribus ad munitiones, cum horum omnium ratio haberetur, ad duo milia numero ex Pompeianis cecidisse reperiebamus, evocatos centurionesque complures; in eo fuit numero Valerius Flaccus L. filius eius, qui praetor Asiam obtinuerat; signaque sunt militaria sex relata. nostri non amplius xx omnibus sunt proeliis desiderati. sed in castello nemo fuit omnino militum
Abbreviated transcription (Latin):
ne longius persequerentur Silla reuocauit. At pleriq exti-¬
mant si acrius insequi uoluiss& bellum eo die potuisse finiri
Cuius consilium reprehendendum non uidetur. Aliȩ enim sũt
legati partes atq imperatoris. Alterꝰ agere ad prescriptum:
alter libere ad summam rerum consulere deh&. Silla a cȩ¬
sare ĩ castris relictus liberatis suis hoc fuit contentus. neq
prelio decertare uoluit. Quȩ tamen res fortasse aliquem
reciper& casum ne imperatorias sibi partes sumpsisse ui-¬
deretur. Pompeianis magnã res ad receptum difficultatẽ
afferebat. iam ex iniquo progressi loco in summo consti¬
terant. Si per decliue se se reciperent: nostros ex superiore
insequentes loco uerebantur: neq multum ad solis occasũ
temporis supererat. Spe enim conficiendi negotii prope in
noctem rem duxerant. Ita necessario atii ex tempore ca¬
pto consilio pompeius tumulum quendam occupauit: qui

Expanded text:
ne longius prosequerentur, Sulla revocavit. at plerique existine longius prosequerentur, Sulla revocavit. at plerique existimant, si acrius insequi voluisset, bellum eo die potuisse finiri. cuius consilium reprehendendum non videtur. aliae enim sunt legati partes atque imperatoris; alter omnia agere ad praescriptum, alter libere ad summam rerum consulere debet. Sulla a Caesare castris relictus liberatis suis hoc fuit contentus neque proelio decertare voluit, quae res tamen fortasse aliquem reciperet casum, ne imperatorias sibi partes sumpsisse videretur. Pompeianis magnam res ad receptum difficultatem adferebat. nam ex iniquo progressi loco in summo constiterant; si per declive sese reciperent, nostros ex superiore insequentes loco verebantur; neque multum ad solis occasum temporis supererat; spe enim conficiendi negotii prope in noctem rem deduxerant. ita necessario atque ex tempore capto consilio Pompeius tumulum quendam occupavit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Cesaris exercitus optima ualitudine summaq aquȩ copia ute¬
hatur. tum cõmeatus omni gn̾e prȩter frumentũ abunda¬
bat. quibus quotidie melius suc cedere tempus. maioremi
spem maturitate frumentorum proponi uidebant. In no¬
uo genere belli nouȩ ab utrisq bellandi rationes reperie¬
bantur. Illi cum animaduertissent ex ignibus nocte cohor¬
tes nostras ad munitiones excubare. silentio aggressi uni¬
uersam multitudinem sagittas coniiciebant. & se confesti
ad suos recipiebant. Quibus rebus nostri usu docti hȩc re¬
periebant remedia ut alio loco ignes faterent. Interim
certior factus. P. Silla: quem discedens castris prȩfecerat Ce¬
sar: auxilio cohorti uenit tum legionibus duabus: cuius ad¬
uentu facile sunt repulsi fompeiani: neq uero conspectum
aut impetum nostrorum tulerunt: primisq deiectis reliqui¬
se se uerterunt. & loco cesserunt. sed insequentes nostros

Expanded text:
Caesaris exercitus optima valetudine summaque aquae copia uteCaesaris exercitus optima valetudine summaque aquae copia utebatur, tum commeatus omni genere praeter frumentum abundabat; quibus cotidie melius subterere tempus maioremque spem maturitate frumentorum proponi videbant. In novo genere belli novae ab utrisque bellandi rationes reperiebantur. illi cum animum advertissent ex ignibus nocte cohortes nostras ad munitiones excubare, silentio adgressi universas inter multitudinem sagittas coiciebant et se confestim ad suos recipiebant. quibus rebus nostri usu docti haec reperiebant remedia, ut alio loco ignes facerent. Interim certior factus P. Sulla, quem discedens castris praefecerat Caesar, auxilio cohorti venit cum legionibus duabus; cuius adventu facile sunt repulsi Pompeiani. neque vero conspectum aut impetum nostrorum tulerunt, primisque deiectis reliqui se verterunt et loco cesserunt. sed insequentis nostros,