comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niciorum: sed & in prouincia dĩrorum ubi sepius manere
tisteria in ipso &ordio nascenti si biec desiae poterant
aedificari: At tam en in campodono ubitunc &iam
uilla regia erat fecitba silicam : quam postmodum
pagani a quibus aeduinirex occisuse : cumtota ean¬
de uilla succenderunt Pro quareges posterio¬
res : feceresibiuillam in regione quȩ uocat ur loidis
e uasit aut̃ ignem altare quiꝰ lapideum eractꝰ : & serua¬
tur adhuc in monasterio reuerentissimi abbatis &
antum aut deuotionis aeduinusc ergacultum ueri¬
rum suꝑstitionibus : fiden & sacra meda xpicunsa
pumcia suscipere : & qui denpat̃ eius reduucda
hamdudum Incantia sacitomentis xpianȩ fidei in¬
butus ẽ : sed frustra : Namrediens: domum abuxre
sua & quibus dam peruersis doctoribus seduct sẽ
atque asinceritate fidei deprauatus : habuit poste¬
riora peiora prioribus : Itaut ininemorem aNiquo¬
rum samaritanorum: & xp̃oseruire uider&ur

Expanded text:
niciorum; sed et in provincia Deirorum, ubi saepius manere niciorum; sed et in provincia Deirorum, ubi saepius manere tisteria in ipso exordio nascentis ibi Ecclesiae poterant aedificari. Attamen in Campodono, ubi tunc etiam villa regia erat, fecit basilicam, quam postmodum pagani a quibus Aeduini rex occisus, cum tota eadem villa succenderunt: pro qua reges posteriores fecere sibi villam in regione quae vocatur Loidis. Evasit autem ignem altare, quia lapideum erat: et servatur adhuc in monasterio reverentissimi abbatis et antum autem devotionis Aeduini erga cultum verirum superstitionibus, fidem et sacramentacia suscipere. Et quidem pater ejus Reduald jamdudum in Cantia sacramentis Christianae fidei imbutus est, sed frustra: nam rediens domum, ab uxore sua et quibusdam perversis doctoribus seductus est, atque a sinceritate fidei depravatus habuit posteriora pejora prioribus; ita ut in morem antiquorum Samaritanorum et Christo servire videretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tur quot quot eraent preordinati ceduitũ a&erũ :
n quibus errent osfrid & ead frid filui regis aed uini:
quiambo ei gulinati sunt. De quo enburga filicoce¬
arli regis merciorum : baptizati s unt tempore
sequente & alii liberieius deaedilberga regina
progeniti: aedilhun &ccedilthryd filice. & alt̃ fi
sunt dehccuita & eboraci in eccła sepulti: Bap¬
tiratus & rffifilius osfridi: sed &alii nobiles ac re
seferuor fidei. ac desiderium lauccni saluit¬
ris genti nordan hymbrorum : ut quodam tem¬
pore paulinus ueniens cum rege & regina. in
ebus. Ibidem cumeis cathecizandi & baptizandi
officio deditus mostos&urã quibus diebus cunc¬
tis amane usquea dues pertem nilaliud ager&
quam confluentem eodecunotis uiculis ccclo¬
cis plebem xp̃i. uerbo salutis instruere : atque
instructam influuioglem qui proximus eroctla¬
uccero remisionis abluer&: Hȩcuilla tempore se¬
quentium regum deserta. &cliapro illaẽ factu¬

Expanded text:
tur quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam: tur quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam: in quibus erant Osfrid et Eadfrid filii regis Aeduini, qui ambo ei exuli nati sunt de Quoenburga filia Cearli regis Merciorum. Baptizati sunt tempore sequente et alii liberi ejus de Aedilberga regina progeniti, Aedilhun, et Aedilthryd filia  Al., filiasunt de hac vita, et Eburaci in ecclesia sepulti. Baptizatus est et Yffi filius Osfridi, sed et alii nobiles ac regse fervor fidei ac desiderium lavacri salutaris gente Nordanhymbrorum, ut quodam tempore Paulinus veniens cum rege et regina in ebus ibidem cum eis catechizandi et baptizandi officio deditus moraretur: quibus diebus cunctis a mane usque ad vesperam nil aliud ageret quam confluentem eo de cunctis viculis ac locis plebem Christi verbo salutis instruere, atque instructam in fluvio Gleni, qui proximus erat, lavacro remissionis abluere. Haec villa tempore sequentium regum deserta, et alia pro illa est fact
Abbreviated transcription (Latin):
gitur accepitrex aeduinus cum cunctisgentis suȩ
nobilibus acplebe perplurima fidem &lauacrã
apłi : quamibidem ipse deligno cum caterizarȩ¬
tur: at que ad ꝑcipiendum baptisma ibur&ur. ci¬
tato opere construxit: Inqua &iam ciuitate : ipsi
doctori atque ant istitisuio paulino sedem episco¬
patus donauit: Moxaũt ut baptisma consecu¬
tus est : cusocuit docente eodem paulino maiorẽ
ipso in loco & ccugustiorem delapide fabricase
basilicum : Incuius medio ipsam quod prius fecesat
osactorium Includer&ur : Opasotis ergo funda¬
mentis ingyro prioris oratorii perqua dr̃ucoe¬
pit cedificase bcesilicam ⁊ sed prius quamaltitu¬
do paria &is e&̃ consummata . rexipse impia
nece occisus õpus idemsuc cessorisuo osualdo
perficiendum reliquit: Paulinus aut̃ exeotem¬
pores& annis continuis idẽ adfinemus que imperii
regis illius : uerbum dĩ annuente ac fauente i pso in
ea pro uincia prȩdicabat : Credebantq: & baptizaban¬

Expanded text:
gitur accepit rex Aeduini cum cunctis gentis suae nobilibus, ac plebe perplurima fidem et lavacrum Petri apostoli, quam ibidem ipse de ligno cum catechizaretur atque ad percipiendum baptisma imbueretur, citato opere construxit. In qua etiam civitate ipse doctori atque antistiti suo Paulino sedem episcopatus donavit. Mox autem ut baptisma consecutus est, curavit, docente eodem Paulino, majorem ipso in loco et augustiorem de lapide fabricare basilicam, in cujus medio ipsum quod prius fecerat, oratorium includeretur. Praeparatis ergo fundamentis in gyro prioris oratorii per quadrum coepit aedificare basilicam. Sed priusquam altitudo parietis esset consummata, rex ipse impia nece occisus opus idem successori suo Osualdo perficiendum reliquit. Paulinus autem ex eo tempore sex annis continuis, id est, ad finem usque imperii regis illius, verbum Dei, adnuente ac favente ipso, in ea provincia praedicabat: credebantque et baptizaban
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstes fuerit alterum in loco defuncti debeat epis¬
copum ordincre: proqua &iam singula ura dilectio¬
ni pcellico procddem ordinatione celebranda dise¬
ximus : ut pernit̃ p̾ceptionis auctoritatem possitis
dõplacitam ordinationem efficere : quia uthȩc uobis
concederemus: longaterrarum marisque interual¬
la quȩ int̃nos ac uos obsistunt : adhȩc nos concende¬
re coegerunt : ut nulla possit ecdȩsiarum uestrac¬
rum Iactura percuius lib& occassionis obtentum
qͦ quomodo ꝓuenire : sed potius commissi uobis populi
deuotionem plenius ꝓpagare : Dsteim columem
bus dominis nris augustis: heradio: anno xxͦ iiiͦ

Expanded text:
superstes fuerit alterum in loco defuncti debeat epissuperstes fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda diximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere, quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla, quae inter nos ac vos obsistunt, ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasionis obtentum quoquo modo pervenire, sed potius commissi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem bus dominis nostris Augustis, Heraclio anno vicesimo
Abbreviated transcription (Latin):
uotis supplicibus e oramus : uturam dilectionem in p̃¬
desiȩ suȩ potiora ꝑuos suscit& Incrementa : utfide &
opere intimoredĩ & caritateurã ad quisitio decessorũ¬
queuestrorum q̃ ꝑ domini gregorii ehordið̃ pululat
conualescendo amplius & tendatur : utipsauos domi¬
nici eloqui i promissa infiituro respiciant. Vlos que uox
ista adc&ernam festiuitatem euoc&. Uenite adme
omnes qui laboratis & honenati estis: &egoreficiam uos
&iterum: euge seruebone cẽt us qued nĩtui: & nos¬
equidem fratres carissimi hͤ uobis proa&erna caritate
ehortationis uerba p̃mit tenes. quȩ rursus proȩcde¬
siarum urãrum priui legus congruereposse cons¬
picimus : non desistimus in ꝑtire : & tam iuxta uibẽm
p&itionẽ quamfiliorum nostrorum regumuobis ꝑ¬
prȩsentẽ nr̃ãm p̃ceptionẽ : uice beatiperi a postolorum
principis auctoritatom tribuimus : ut quando unum
& uobis diuina cedseius serit gratia euocari. Is qui

Expanded text:
votis supplicibus exoramus, ut vestram dilectionem in prvotis supplicibus exoramus, ut vestram dilectionem in prclesiae suae potiora per vos suscitet incrementa; ut fide et opere, in timore Dei et caritate, vestra adquisitio decessorumque vestrorum quae per domini Gregorii exordia pullulat, convalescendo amplius extendatur; ut ipsa vos dominici eloquii promissa in futuro respiciant, vosque vox ista ad aeternam festivitatem evocet: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Et iterum: Euge, serve bone et fidelis; quia equidem, fratres charissimi, haec vobis pro aeterna charitate exhortationis verba praemittentes, quae rursus pro Ecclesiarum vestrarum privilegiis congruere posse conspicimus, non desistimus impertire. Et jam juxta vestram petitionem, quam filiorum nostrorum regum vobis praesentem nostram praeceptionem, vice beati Petri apostolorum principis, auctoritatem tribuimus, ut quando unum ex vobis divina ad se jusserit gratia evocari, is qui
Abbreviated transcription (Latin):
Baec inter iustus archi epes ad caelestia regna suble
proillo est inp̃sulatum effectus : quior dinandus.
uenit ad paulinum: & occurreae sibuillo inlindo¬
sum. quodin epistola adceduinum regem missa decse¬
uerat : scilic& utcum daruuernensis uel ebora censis an¬
tꝓstesu dehacuita transierit: is qui suꝑ est consors eiusdẽ
gradus habeat potestatem alterũordinandi in loco
dius qui transier ꝗt sacerdotem : Nesit necesse adro¬
manamus queciuitate ꝑ tam prolixa terrarum &
maris spatia . pro ordinando archi ep̃ o semꝑfatiga¬
ri quarum &iam textum lit teracrum: in nostroc
hachistoria ponere commodum duximus :
quȩ redemptoris nr̃i misericordia suis famulis digna¬
tur bonorum munera progare. illud &iam dement̃
conlata suaepia &atis munificentia tribuit: quoties per
fraternos affatus un animam dilectionem quadam con
templatione alternis aspectibus rep̃sentat: ꝓquibus
maiestatieius gratias indesinent᷑ & soluimus. tum que

Expanded text:
aec inter Justus archiepiscopus ad caelestia regna sublevpro illo est in praesulatum effectus  Al., electus: qui ordinandus venit ad Paulinum, et occurrente sibi illo in Lindodecrevit hoc ipsum, quod in epistola ad Aeduinum regem missa decreverat: scilicet ut cum Doruvernensis vel Eburacensis antistes de hac vita transierit, is qui superest consors ejusdem gradus, habeat potestatem alterum ordinandi, in loco ejus qui transierat, sacerdotem; ne sit necesse ad Romanam usque civitatem per tam prolixa terrarum et maris spatia pro ordinando archiepiscopo semper fatigari. Quarum etiam textum literarum in nostra hac Historia ponere commodum duximus. quae Redemptoris nostri misericordia suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis munificentia tribuit, quoties per fraternos affatus unanimem dilectiotemplatione alternis aspectibus repraesentat. Pro quibus majestati ejus gratias indesinenter exsolvimus, eumque
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eẽ dignum arbitrabar : sed oboedientiȩ cau¬
sa iussus subire. hoc quamuis indignus con¬
sensi Atille audiens humilitatem responsi eius
non eum episcopatum dimittere debere sed
ipseor dinationem eius denuo chatholica retio¬
ne consummauit: Eoaũt tempore quo defune¬
to dr̃ dedit doruuernensi ec desiȩ epãs quese¬
batur ondinabatur. mit tebatur : Vilfrid
quo que debrit tania galliã ordinandus ẽ mis¬
sus÷ & qm̃ ante theodorim rediit: ipse&iam
Incantia pres biteros & diaconos usquedumar¬
chi epĩs ad sedem suam ꝑuenis& ordinabat : At
ipse ueniens mox inciuitate hrofi ubide functo
damiano episcopatus iam diuces sauerat : Ordina¬
uit urum magis eoclȩsiasticis disciplinis insticutũ.
& uite simplicitate contentum : quaminsđi rebus
strenuum cui nͦ m̃eitet putta. maxime aut̃ modu¬
landi in ecdȩsia more romanorũ : quem adis cipu

Expanded text:
hoc esse dignum arbitrabar; sed obedientiae cauhoc esse dignum arbitrabar; sed obedientiae causa jussus subire hoc, quamvis indignus, consensi. At ille audiens humilitatem responsionis ejus, dixit, non eum episcopatum dimittere debere; sed ipse ordinationem ejus denuo catholica ratione consummavit. Eo autem tempore quo defuncto Deusdedit, Doruvernensis Ecclesiae episcopus quaerebatur, ordinabatur, mittebatur, Uilfridus quoque de Brittania Galliam ordinandus est missus: et quoniam ante Theodorum rediit, ipse etiam in Cantia presbyteros et diaconos, usquedum archiepiscopus ad sedem suam perveniret, ordinabat. At ipse veniens mox in civitate Hrofi, ubi defuncto Damiano episcopatus jam diu cessaverat, ordinavit virum magis ecclesiasticis disciplinis institutum et vitae simplicitate contentum, quam in saeculi rebus strenuum, cui nomen erat Putta; maxime autem modulandi in ecclesia more Romanorum, quem a discipu
Abbreviated transcription (Latin):
& quicumq lectionibus sacris cuperent erudi¬
ri habesent in promtu magistros qui docesent:
sed& sonos cantandi. Inec desia quos eatenus in
cantia tantũ nouerant: Ab hoc tempore per om̃s
anglorum ec clȩsics discese coeperunt: primusq¬
que &cepto ia cobo dequo su pradiximus. cantandi
magisteriũ nor dan hymbrorum ecclesus aeddi cog¬
nomento stephanus fuit. ⁊Inuitatus decantia
a seuesentissimo uiro uilsrido qui primus inter
episcopos quide anglorum genteessent: catholi-¬
cum uiuendi morem ecdesiis anglorum tra¬
dere didicit: Itaq tdeodorus ꝑ lustrans uni¬
uersa ordinabat locis oportunis epis coptis &
eaqueminus ꝑfecta repperit : his quo que luuan¬
tibus corrigebat: Inquibus & cecdda epm̃
cum arguer& non fuis serite n consȩcratum :
respondens ipseuoce humillimasime inquit
nost episcopatum non rite sus cepisse: libent̃
abofficio discedo: quippe. quineque meum quã

Expanded text:
t quicumque lectionibus sacris cuperent erudit quicumque lectionibus sacris cuperent erudiri, haberent in promptu magistros qui docerent. Sed et sonos cantandi in ecclesia, quos eatenus in Cantia tantum noverant, ab hoc tempore per omnes Anglorum Ecclesias discere coeperunt: primusquexcepto Jacobo de quo supra diximus, cantandi magister Nordanhymbrorum Ecclesiis, Aeddi cognomento Stephanus fuit, invitatus de Cantia a reverentissimo viro Uilfrido, qui primus inter episcopos qui de Anglorum gente essent, catholicum vivendi morem ecclesiis Anglorum tradere didicit. Itaque Theodorus perlustrans universa, ordinabat locis opportunis episcopos, et ea quae minus perfecta reperit, his quoque juvantibus corrigebat. In quibus et Ceadda episcopum cum argueret non fuisse rite consecratum; respondens ipse voce humillima: « Si me, inquit, nosti episcopatum non rite suscepisse, libenter ab officio discedo: quippe qui neque me umquam
Abbreviated transcription (Latin):
quocum suis apte de gesepotuiss&
a grata insula tota: qua qua uersum anglorũ
geties moste banur : Nam & libetis sime abom
nibus suscipiebatur atque audiebatur : rectum
uiuendi or dinem. ritum cȩlebrandi paschȩ ca¬
nonicum ꝑ omnia comitante & co operantena¬
driano disseminabatisq: iprimus erat in archi
consentis&: & quialitteris sacris simul & secula¬
ribus ut diximus habundanter amboeran in¬
structi: Congregata discipulorum caterua
scientiȩ salutaris cotidieflumina inrigandis
eorum cordibus emanabat: Itaut &iam me¬
mina suis auditoribus contraderent: Indicio ÷
quodusq: hodie suꝑ sunt deeorum discipulis.
quilatinam grȩcamq: linguam a eq: ut propri¬
am inquanatisun norunt : Nequeum quam
prorsus & quobrit taniam petierunt angli
feliciora fuere tempora : dum & fostis simas xp̃i¬
anos que habentes reges. non cunctis barbaris
nationibus essent terrori: & omnium uota ad
nuꝑ audita cȩlestis regnigaudia penderent :¬

Expanded text:
quo cum suis apte degere potuisset. quo cum suis apte degere potuisset. ue peragrata insula tota, quaquaversum Anglorum gentes morabantur, nam et libentissime ad nibus suscipiebatur atque audiebatur, rectum vivendi ordinem, ritum Paschae celebrandi canonicum, per omnia comitante et cooperante Hadriano, disseminabat. Isque primus erat in archieconsentiret. Et quia literis sacris simul et saecularibus, ut diximus, abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant: ita ut etiam memina suis auditoribus contraderent. Indicio est quod usque hodie supersunt de eorum discipulis, qui Latinam Graecamque linguam aeque ut propriam in qua nati sunt, norunt. Neque unquam prorsus ex quo Brittaniam petierunt Angli, feliciora fuere tempora; dum et fortissimos Christianosque habentes reges cunctis barbaris nationibus essent terrori, et omnium vota ad nuper audita caelestis regni gaudia penderent, e
Abbreviated transcription (Latin):
eis: Quac acceptatheodorus: profectus ÷ uda
gilberctum parisgorum episcopd dequo superius
senonum & postea caopharonẽ meldorum epõs
minens hems ut ubicumq potuissent qui &i
manefent: quõd cum nuntii cestinarras setd
a romano antistite in regno francorum : misit il
ducendum eum: Quocum uenis s& ad sum¬
eum adpostum. cuinñ ÷ quentaui et ibi fatiga¬
tus infirmitate aliquantis ꝑmoratus est: &
cum conualescere coepiss& nauigauit brit¬
taniam : Hadrianum aũt ebrinus a& inuit
qm̃ sũspicabatur eũ habere aliquam legationẽ
imperctoris adbrittamȩ reges uduers urre¬
num cuius tunc ipsemaximam cunem gese¬
bat : sedcumnihil tałeillum habere uel
habuisse ueraciter conperiss& Scbsoluit
eum : & posttheo doram ise ꝑ misit: Quistatim
utudillum uenit. dedit monasterium ber¬
liri ut p̃fatus sum soleđ: prece perat enim
theodoro ab eunti domnus a postolicus it
indiocesi suc prouider et & da s&l ei locum in

Expanded text:
eis. Qua accepta Theodorus profectus est ad eis. Qua accepta Theodorus profectus est ad Agilberctum Parisiorum episcopum, de quo superius Senonum, et postea ad Faronem Meldorum episcominens hiems ut ubicumque potuissent quieti manerent. Quod cum nuncii certi narrassent a Romano antistite, in regno Francorum, misit illducendum eum: quo cum venisset, adsumeum ad portum cui nomen est Quentavic, ubi fatigatus infirmitate aliquantisper moratus est: et cum convalescere coepisset, navigavit Brittaniam. Hadrianum autem Ebrinus retinuit, quoniam suspicabatur eum habere aliquam legationem imperatoris ad Brittaniae reges adversus regnum, cujus tunc ipse maximam curam gerebat. Sed cum nihil tale illum habere vel habuisse veraciter comperisset, absolvit eum, et post Theodorum ire permisit. Qui statim ut ad illum venit, dedit monasterium bealiri, ut praefatus sum, solent. Praeceperat enim Theodoro abeunti Domnus apostolicus, ut in dioecesi sua provideret, et daret ei locum in
Abbreviated transcription (Latin):
si foste alium qui ep̃r ordinandur etempose pos¬
s&l inuenise : Erat ipso tempore romȩ monachus
hadriano notus nomine theodorus natus
a &ate uenorandus⁊ id ÷ annos habens a&atis
epos ordinas&ur obtẜiuit : hif tamen condicioni¬
bus int̃positis utipse cũ ꝑducer& brittaniã : eoꝙ
iambis pastes gallicrum diuersis & causir adiss&
& obidmaiorem huiusitineris ꝑagendi notiuam habe¬
r& sufficionsq eã in possessione hominum proprio¬
ruma &ut ei docirmȩ cooperator eistens diligent¬
ł cudtender&e ⁊ nequidille contrariũ ueritatificlei
ugrẽ corum more inec desiam ciupess& introducer&:
Qui subdiaconus ordinatus .iiiiͣ &pectauit menses:
doneo illi comacsȩsce& quo in corona tondiposs&
hiabuercechim tonsusam more orientalium scĩ
a postolipauli, quior dinatus ẽ auitalianopapa
ad massili co : ac dein de ꝑterram arhelas ꝑuenis
tificis : polenti sunt abeo quousque ebrinus maior
domus regiȩ copicẽ ꝑgendi quo quo uellent tribuit

Expanded text:
si forte alium, qui episcopus ordinaretur ex tempore posset evenire. Erat ipso tempore Romae monachus Hadriano notus, nomine Theodorus, natusaetate venerandus, id est, annos habens aetatisepiscopus ordinaretur obtinuit: his tamen conditionibus interpositis, ut ipse eum perduceret Brittaniam, eo quod jam bis partes Galliarum diversis ex causis adiisset; et ob id majorem hujus itineris peragendi notitiam haberet, sufficiensque esset in possessione hominum propriorum: et ut ei doctrinae cooperator existens, diligenter adtenderet ne quid ille contrarium veritati fidei, Graecorum more, in Ecclesiam cui praeesset, introduceret. Qui subdiaconus ordinatus, quatuor expectavit menses, donec illi coma cresceret, quo in coronam tonderi posset. Habuerat enim tonsuram more Orientalium sancti apostoli Pauli. Qui ordinatus est a Vitaliano papaad Massiliam, et deinde per terram Arhelas  Al., tificis, retenti sunt ab eo, quousque Ebrinus major domus regiae copiam pergendi quoquo vellent, tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
tus lectioni uacabant: ipseforis quȩ opus eẽuide¬
bantur. operabatur : Quicumdie quadã tide
aliquid foris a ger&: digressis cadecclesiam sociis
ut dicere coeperam: & epũs solus inoratorio loci lec¬
tioni. uel oratiomi operam dar& : Audiuit repenTe
ut postec referebat uocem sũ auissimam cantantiũ
atq lu& antium deccelo cdterras usque discen¬
dere: quamuidelic& uoce mabeuro austro id÷
de inde paulatimeam sibiad propeiare : donec
ad tectum usque oratorii in quoerat epũs ꝑue
nir& : quod ingressatotum impleuit. at que lngy¬
ro circum dedit : Atilledum sollicitus hea quȩ
audiebat animum hitender&: Audiuit denuo
transacto quasi dimi diehorȩ spacio ascende¬
redẽ ecto eiusdem oratorii idem la&iticce can¬
ticum &ipsaquauenerat uia a dcccelos usque
cum ineffabili dulcedinere uerti : quicum aliquan¬
tulum hore quasi ad tonitus maner&: & quid
ruit ep̃is fenestram oratorii: & sonitum manu

Expanded text:
tus lectioni vacabant, ipse foris quae opus esse videtus lectioni vacabant, ipse foris quae opus esse videbantur, operabatur. Qui cum die quadam tale aliquid foris ageret, digressis ad ecclesiam sociis, ut dicere coeperam, et episcopus solus in oratorio loci, lectioni vel orationi operam daret, audivit repente, ut postea referebat, vocem suavissimam cantantium atque laetantium, de coelo ad terras usque descendere: quam videlicet vocem ab euroaustro, id est, deinde paulatim eam sibi adpropiare, donec ad tectum usque oratorii in quo erat episcopus, perveniret: quod ingressa, totum implevit atque in gyro circumdedit. At ille dum sollicitus in ea quae audiebat, animum intenderet, audivit denuo, transacto quasi dimidiae horae spatio, ascendere de tecto ejusdem oratorii idem laetitiae canticum, et ipsa qua venerat via, ad caelos usque cum ineffabili dulcedine reverti. Qui cum aliquantulum horae quasi adtonitus maneret, et quiruit episcopus fenestram oratorii, et sonitum manu
Abbreviated transcription (Latin):
tione sũpernȩ r&ributionis mundum derelinquen
dignus que ꝑ omnia cuidñs specialiter succreuela¬
p& archana ÷dignus cuifidem narranti audientes
accommodarent: uenerat enim cum regina
tedil diride de prouincia orientalis  anglorum : e¬
rat que primus ministrorum & principes domus
eius : qui cum crescertefidei feruore scło abrenunti¬
are dusponer& : Non hoc segni terfecit sed a deo
semundi rebus &uit : ut relictis omnibus quȩ ha¬
bebat simplicitetum habitu indutus: & securim
atq asciam inmanuferens: uenir& admonaste¬
rium eius dem reuerentissimi patris quoduoca¬
tur laestingaeu: Nonenim adotium ut quidcc̃
sed ccdlaborem semonasterium intrare signabat :
quod ipsu et̃ facto monstrauit : Nam quominus
sufficiebat meditationiscripturarum: eo am¬
plius operimanuum studium inpendebat De¬
inque cum episcopo in p̃fata mansione ꝓsuccere¬
uereNiadeuotionis interfr̃s hab&us cumilli in¬

Expanded text:
tione supernae retributionis mundum derelinquens, tione supernae retributionis mundum derelinquens, dignusque per omnia, cui Dominus specialiter sua revelaret arcana, dignus cui fidem narranti audientes accommodarent. Venerat enim cum regina Aedilthryde de provincia Orientalium Anglorum, eratque primus ministrorum, et princeps domus ejus. Qui cum crescente fidei fervore saeculo abrenunciare disponeret, non hoc segniter fecit; sed adeo se mundi rebus exuit, ut relictis omnibus quae habebat, simplici tantum habitu indutus, et securim atque asciam in manu ferens, veniret ad monasterium ejusdem reverentissimi Patris, quod vocatur Laestingaeu. Non enim ad otium, ut quidam, sed ad laborem se monasterium intrare signabat. Quod ipsum etiam facto monstravit: nam quo minus sufficiebat meditationi Scripturarum, eo amplius operi manuum studium impendebat. Denique cum episcopo in praefata mansione pro suae reverentia devotionis inter fratres habitus, cum illi in
Abbreviated transcription (Latin):
uintice illius episcoporum sedes ẽ ⁊ fecerat uero
sibimansionem non longetbecclȩsia remotiore :
quoties a labore & ministerio uerbi uec cabat
orare ac legere solebat : Quicum in illa prouin¬
tia : duobus annis ac dimidio ecdȩsiam glorisi simȩ
recissel : ad fuit suꝑno dispensante iudicio tem¬
pus dequo loquitur ecclȩ siastes: Quia tempus mit¬
tendilapides & tempus colligendi : suꝑuenit nã¬
quedades diuinitus missa quȩ ꝑ mortem carnis
uiuos ec dȩsice lapides terrenis sedibus d oce¬
dificiũ cȩleste transferr&: cumq plurimis de
ec clȩsice eiusdem reuesenissimi antistitis decar¬
ne subtractis uenirehora ipsius. ut transir& ex hoc
mundo ad dnm contigit diequadam ut in p̃fata
mansone fosteipse cumuno tatũ fratre cui uocabu¬
lumeret Ouini commorar&ur coleris eius sõciis
proccusa oportuna adecclesiam reuersis: Erataũt
idem ouini monachus magni meriti : & puralnten¬

Expanded text:
rovinciae illius episcoporum sedes est. Fecerat vero rovinciae illius episcoporum sedes est. Fecerat vero sibi mansionem non longe ab ecclesia remotiorem; tribus, quoties a labore et ministerio verbi vacabat, orare ac legere solebat. Qui cum in illa provincia duobus annis ac dimidio Ecclesiam gloriosissime rexisset, adfuit superno dispensante judicio, tempus, de quo loquitur Ecclesiastes: Quia tempus mittendi lapides, et tempus colligendi. Supervenit namque clades divinitus missa, quae per mortem carnis, vivos Ecclesiae lapides de terrenis sedibus ad aedificium caeleste transferret. Cumque plurimis de Ecclesia ejusdem reverentissimi antistitis de carne subtractis, veniret hora ipsius ut transiret ex hoc mundo ad Dominum; contigit die quadam ut in praefata mansione forte ipse cum uno tantum fratre, cui vocabulum erat Ouini, commoraretur, caeteris ejus sociis pro causa opportuna ad ecclesiam reversis. Erat autem idem Ouini monachus magni meriti, et pura inten
Abbreviated transcription (Latin):
otempore prouintiȩ merciorũ rexuulferipfu¬
ut illis epãs ceadda dar&ur Quitunc inmonaste¬
rio sũo quod÷ in laestinga euqui &am uitam age¬
bat. uilfrido administrante episcopatum ebo¬
ioc censis ec dȩsiȩ : hec non & omnium nordan hym¬
brorum sed & pectorum : quousquesex oiu a. impe¬
rium protendese poterat : & quia moris erat
eidem reuerentissimo antestiti. oplis euuangelii
÷magis ambulando ꝑ loca quamȩ quitando ꝑ¬
ficese .: Iussiteum theodorur ubicum que longi¬
us iter instar& ȩquitare: multumq reniten¬
tem studio & amore pii laboris. Ipseeum ma¬
nusua leuauit. Inaequum: Quianimirum sc̃m̃
eẽ uirum conperit. atque equo uehi quo e&̃
necesse conpulit: sũs ceptum ltaque episcopa¬
cecdda iux ta&empla patrum antiquorum. in mag
hodie instituta. abipsore gulcris uitȩ uestigiaꝑ
manent : Habuit aũt sedemepis copalem In loco
qui uocatur lyc cidfelth : in quo & defunctus acse¬
pultus ẽ : ubius que hodie sequetium quoque ꝓ¬

Expanded text:
 provinciae Merciorum rex Uulfheri praefuut illis episcopus Ceadda daretur, qui tunc in monasterio suo, quod est in Laestingaeu, quietam vitam agebat, Uilfrido administrante episcopatum Eboracensis Ecclesiae, necnon et omnium Nordanhymbrorum, sed et Pictorum, quousque rex Osuiu imperium protendere poterat. Et quia moris erat eidem reverentissimo antistiti, opus Evangelii magis ambulando per loca, quam equitando perficere; jussit eum Theodorus ubicumque longius iter instaret, equitare, multumque renitentem, studio et amore pii laboris, ipse eum manu sua levavit in equum; quia nimirum sanctum esse virum comperit, atque equo vehi quo esset necesse, compulit. Susceptum itaque episcopaCeadda, juxta exempla Patrum antiquorum, in magnhodie instituta ab ipso regutaris vitae vestigia permanent. Habuit autem sedem episcopalem in loco qui vocatur Lyccidfelth, in quo et defunctus ac sepultus est: ubi usque hodie sequentium quoque p
Abbreviated transcription (Latin):
um subito quidam tribunie potes tatis cum coniuge
procedit inmedium filiam x annorum caecam: cunen¬
dam scccerdotib: offerens: quamilli aduersacriis
offerrip̃ceperunt: Sed hi conscientia puniente
d&erriti: Iungunt cum parentibus preces & curatio¬
nem paruulae cosa cerdo tibus dep̃ cantur: qui inli¬
natos animo aduerscrios intuentes. drationem
breuit̃ fundunt : Acde inde germanus plenus spũscõ
inuocat trinitatem: nec mora adherentem lateri suo
capsulam cumscõrum reliquiqes collo cuulsammanib:
conp̃hendit ẽcmq: in conspectuomnium puellae
oculis adplicauit: quos statim euacuatos tenebris:
lumen ueritatis impleuit: exultant pasentes. mira¬
culum populus contre mescit: Post quam diemi ita
examinis omnium sucsio: iniqua del&aest: ut sacer¬
dotum doc trinam sitientibus desideriis sectarentur:
Conpressaitaque ꝑuersitate damnabib: ciusq auctorib
confutatis : cetq animis omnium fidei puritate con¬
positis : sa cerdotes beatum albanum martrrem

Expanded text:
um subito quidam tribunitiae potestatis cum conjuge procedit in medium, filiam decem annorum caecam curandam sacerdotibus offerens, quam illi adversariis offerri praeceperunt: sed hi conscientia puniente deterriti, jungunt cum parentibus preces, et curationem parvulae a sacerdotibus deprecantur: qui inclinatos animo adversarios intuentes, orationem breviter fundunt: ac deinde Germanus plenus Spiritu sancto, invocat Trinitatem; nec mora, adhaerentem lateri suo capsulam cum sanctorum reliquiis collo avulsam manibus comprehendit, eamque in conspectu omnium puellae oculis adplicavit, quos statim evacuatos tenebris lumen veritatis implevit. Exultant parentes, miraculum populus contremiscit: post quam diem ita ex animis omnium suasio iniqua deleta est, ut sacerdotum doctrinam sitientibus desideriis sectarentur. Compressa itaque perversitate damnabili, ejusque auctoribus confutatis, atque animis omnium fidei puritate compositis, sacerdotes beatum Albanum martyrem,
Abbreviated transcription (Latin):
odica telaq sine respectu contorqueretur: & nonso¬
lum huec sececulases uiri sed &am ipse grexdnĩ eius¬
que pacstores egerunt. ȩbri&ati. cnimo sitati.
liti gio contintioni. inuidiae. celerisque huius modi
fe cinoribus: succ colla cebiecto leui iugo xp̃i subdentes:
ntere subito corruptae mentis homines. tccaba
pestis corripuitquȩ mbreui tantam eius muldu¬
dinem strecuit : ut ne sepelieodis quidem mor tiu
uiui sufficerent : Sed nemorte quidẽ suorũ nectimore¬
mortis hi qui super ercnt amorte cnimae. quec pec¬
cando sternebantur reuocari poterant: Uinde
non multo post. ee criorgentem pec catricẽ ultio
diri sceleris secutaest: Initum nccmque est consiliũ:
quid agendum. ubiquȩ rendumes s& p̃sidium. ad eui¬
tandas uel repelendas tecmferas. tamque creber¬
rimas gentium aquilonalium inruptiones: pla¬
cuitque omnibus cum suo rege uurtagerno:
ut saxonum gentem detrans marinis partibus

Expanded text:
odia telaque sine respectu contorquerentur. Et non soodia telaque sine respectu contorquerentur. Et non solum haec saeculares viri, sed etiam ipse grex Domini ejusque pastores egerunt; ebrietati, animositati, litigio, contentioni, invidiae, caeterisque hujusmodi facinoribus sua colla, abjecto levi jugo Christi, subdentes. Interea subito corruptae mentis homines acerba pestis corripuit, quae in brevi tantam ejus multitudinem stravit ut ne sepeliendis quidem mortuis vivi sufficerent: sed ne morte quidem suorum nec timoremortis, hi qui supererant a morte animae qua peccando sternebantur, revocari poterant: unde non multo post acrior gentem peccatricem ultio diri sceleris secuta est. Initum namque est consilium quid agendum, ubi quaerendum esset praesidium ad evitandas vel repellendas tam feras tamque creberrimas gentium Aquilonalium cuitque omnibus cum suo rege Vurtigerno ut Saxonum gentem de transmarinis partibus
Abbreviated transcription (Latin):
cdficiens. aocfecmum suae malitiae posteris
diurnam relinquens: multos eorum cogit uictus
infestis p̃donib: decre manus: alios uero
quim potius num quacm confidentes in diuinum ubihuma¬
num cesstbat ccuxihum: deipsis montibus speluncis
cac scdtibus continuez re bellabant : & tum primum
inimicis quipmultos aennos predas in terra agebant:
strciger dare ceperunt: Reuertuntur ergo inpuden¬
tes grassactores hibernidomus : post non longum
tempus reuersuri pieti iuextrema parte insulue
unc primum & deinceps quie uerunt : p̃das tamen non¬
num quant exinde & contritiones : debritonum gema
egere nonces scrunt : Cessante autem uastatione
retro aetus meminit affluere coepit : cum quibus:
& luxdriaa crescere. & hanc continuo omniumlues
scelerum comitura cediclerauit : crudelitus precipꝰes
dodium ueritatis. comorque menda cii: iticutsiquis
coram mitior & ueritati ediquatenus proprior uide¬
rour : in hunc quasi brittanae subuersosem oninium

Expanded text:
CXLVI, ac famam suae malitiae posteris diuturnam relinquens, multos eorum coegit victas infestis praedonibus dare manus, alios vero nunquam, quin potius confidentes in divinum ubi humanum cessabat auxilium, de ipsis montibus, speluncis ac saltibus continue rebellabant: et tum primum inimicis qui per multos annos praedas in terra agebant, strages dare coeperunt. Revertuntur ergo impudentes  Al., imprudentes grassatores Hiberni domus  Al., domum, post non longum tempus reversuri; Picti in extrema parte insulae tunc primum et deinceps quieverunt, praedas tamen nonnunquam exinde et contritiones de Brittonum gente agere non cessarunt. Cessante autem vastatione retro aetas meminit, affluere coepit: cum quibus et luxuria crescere, et hanc continuo omnium lues scelerum comitari adceleravit, crudelitas praecipue, et odium veritatis amorque mendacii, ita ut si quis eorum mitior, et veritati aliquatenus propior videretur, in hunc quasi Brittaniae subversorem, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
conno imperii. uiiͦpcelladius adstottos in xpm
credentes. copontifice romanae ec desiae
celestino primus mittitur epłs: An nouitem
actius
fuit tertio. cum simmacho gessit consolatum
epis tolam : cuius hoc principium est actiote fcon¬
suligeitus britto Num: & inprocessu epistalae
musuus culamitates eplicant: repellunt burba¬
ri cedmare repellit mase adbarbaros: inter
haeo oriuntur duo genera funerum: cuit iugua¬
bumus cuit mergimur : ne quehuec tuntum cogen¬
tes quic quam abillo auxilii impetase quiutrunt
Vt pote qui grauissimis eo tempose bellis cum
bluedla & cttila regibus hunorum erat occupa¬
tus : & quamuis anno ante hunc proximo bluedla
atꝰ tilȩ frectris sui sit inter emptus insidus: At tila
tumen ipsecedeo intollerabilis reipublicue
remansit hostis: ut totam pene europcm excisis
inuasis que ciuitatibus cetq castellis conroder&
quin & isdem temporibus fames constantino polim
inuasit : nec mora pestis secuta est: sed & plurimi

Expanded text:
nno imperii octavo Palladius ad Scottos in Christum credentes a pontifice Romanae Ecclesiae Caelestino primus mittitur episcopus CCCCXXcius fuit, tertio cum Symmacho gessit consulatum.  epistolam CCCCXLV, cujus hoc principium est: « Aetio ter consuli gemitus Brittanorum; » et in processu epistolae, ita suas calamitates explicant: « Repellunt Barbari ad mare, repellit mare ad Barbaros; inter haec oriuntur duo genera funerum, aut jugulamur, aut mergimur. » Neque haec tamen agentes quicquam ab illo auxilii impetrare quiverunt, utpote qui gravissimis eo tempore bellis cum Blaedla  Al., Bledda, Bleda et Attila regibus Hunnorum erat occupatus. Et quamvis anno ante hunc proximo Bledla Attilae fratris sui sit interemptus insidiis, Attila tamen ipse adeo intolerabilis reipublicae remansit hostis, ut totam pene Europam excisis invasisque civitatibus atque castellis conroderet. Quin et iisdem temporibus fames Constantinopolim invasit: nec mora pestis secuta est; sed et plurimi
Abbreviated transcription (Latin):
remta citurnitatis incurrere. ñeuiderentur seipsisilen¬
tio damna uisse: illicplane in mensc multitudo : &iã
cum coniugibus acliberis excita conuenerat: aderat
populus : expectutur & futurus iudex : cedstabant
partes dispari conditione dissimiles: hinc diuina fides
in dehumana p̃sumtio : hinc pi&as inde suꝑbia in depe¬
lagius cctor. hincxp̃s: Primo in loco bectissimi siuer
sola nuditate uerborum diu in aniter &ccures occu¬
pauit: & tempora : deinde cnitqstites uenercendi
torrentes eloquusui. cum cpostolicis & euangelicis
imbribus profuderunt : miscebatur sermoproprius
cum diuino : & ad sertiones molestis simas. lectionum
testimonia sequebantur: Conuincitur uanitus :
perfidia confutatur : it ut ad singulas uerbor um
obiectiones erracre sedum respondere: nequiit. facer&ur
clamore testactur:¬

Expanded text:
rem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi silenrem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi silentio damnavisse. Illic plane inmensa multitudo, etiam cum conjugibus ac liberis excita  Al., excitata convenerat, aderat populus expectator, et futurus judex, adstabant partes dispari conditione dissimiles; hinc divina fides, inde humana praesumptio; hinc pietas, inde superbia; inde Pelagius auctor, hinc Christus. Primo in loco beatissimi sacerdsola nuditate verborum, diu inaniter et aures occupavit et tempora: deinde antistites venerandi, torrentes eloquii sui cum apostolicis et evangelicis imbribus profuderunt: miscebatur sermo proprius cum divino, et adsertiones molestissimas lectionum testimonia sequebantur: convincitur vanitas, perfidia confutatur; ita ut ad singulas verborum objectiones errare se, dum respondere nequiit  Al., nequclamore testatur
Abbreviated transcription (Latin):
tibus multitudo excepit sccerdo tes: quos uentu¬
ros &iam uacticinatio aduersa p̃dixercot:
untiabant enim sinis tri sp̃s quod timebant
qui imperio saccerdotum dumabobsessis corpo¬
ribus de truduntur: & tempestatis ordinem
& pericula quae intulerant factebantur: iuctosq
seeorum meritis &imperio nonne itbant:
dotes ratim opinione. p̃dicatione uir tutibus
ltc ut passim & fideles cetholici firmarentur :¬
&ldeprauatiuicm correctionis agnos cerent: Erect
illis capostolorum instur &gloraa & uuctoritas per
conscientiam : doctrina perlitteras : iurtutes exmeritis
promłtea transierat : lactebant abditisinis traepersu¬
casionis ccuctoses: & mose malignisps gemebant perire
sibi popłos euadentes: ad extremum diuturna medita¬
tione conceta : p̃sumunt inire conflictum procedun
cons plui diuitus: ueste fulgentes: circum dacti adsentati¬
one multorum : discrimenque certaminis subise
maduerunt : quam in populo quem subuertetnt pudo¬

Expanded text:
tibus multitudo excepit sacerdotes, quos ventutibus multitudo excepit sacerdotes, quos venturos etiam vaticinatio adversa praedixerat; nuntiabant enim sinistri spiritus, quod timebant. Qui imperio sacerdotum, dum ab obsessis corporibus detruduntur, et tempestatis ordinem et pericula quae intulerant fatebantur victosque se eorum meritis et imperio non negabant. 14. dotes raptim opinione, praedicatione, virtutibus  ut passim et fideles catholici firmarentur et depravati viam correctionis agnoscerent. Erat in illis apostolorum instar et gloria, auctoritas per conscientiam, doctrina per litteras, virtutes ex meritisprompta transierat. Laasionis auctores, et more maligni spiritus, gemebant perire sibi populos evadentes, ad extremum diuturna meditatione concepta praesumunt inire conflictum. Procedunt conspicui divitiis, veste fulgentes, circumdati adsentatione multorum: discrimenque certaminis subire maluerunt, quam in populo quem subverterant pudo
Abbreviated transcription (Latin):
bat : tum subito occurrit pergentibus inimica
inuiderent : concitant procellas. ł uelum diemq¬
que nubium nocte subducunt: uentorum furo¬
res. uela non sus tꝑnent: cccedebant minis teria
uicta ncutarum: ferebatur nacuigium oratio¬
ne non uiribus :& casu ducipse uel pontifex fracc¬
tus corpored assi tudine ac sopose resolutus est
Tumuero quacsi repugnactosȩ cessante :tem pestes
excitata Conucduit: &icem nauigium. suꝑ fusis
fluctibus mer gebatur: Tumbecctus lupus omnes¬
que turbecti : Excitant seniosem elsmentis
furentib: obponendum : qui periculi inmenitate
constantior xp̃m inuocat: Qad sumpto in no
tus seuientes obprimit . tolle gam commnon& ÷
hortatur uni uerscs: oratio uno ose &lamo¬
se profunditur: ad est diuinitas : fugantur
inimici: tranquillitas serena subse qui tur: uenti
De cursis que breuis pectiis pelagi: optatilitoris
qui&e potiuntur: ibi conueniens ex diuersis par¬

Expanded text:
bat. Tum subito occurrit pergentibus inimica bat. Tum subito occurrit pergentibus inimica populis salutem inviderent: concitant procellas, caelum diemque nubium nocte subducunt; ventorum furores vela non sustinent; cedebant ministeria victa nautarum; ferebatur navigium oratione, non viribus: et casu dux ipse vel pontifex fractus corpore, lassitudine ac sopore resolutus est. Tum vero quasi repugnatore cessante, tempestas excitata convaluit, et jam navigium superfusis fluctibus mergebatur. Tum beatus Lupus, omnesque turbati excitant seniorem elementis furentibus opponendum; qui periculi inmanitate constantior Christum invocat, et adsumpto in nomtus saevientes opprimit, collegam commonet, hortatur universos, oratio uno ore et clamore profunditur: adest Divinitas, fugantur inimici, tranqudecursisque inmensis spatiis, brevi optati litoris quiete potiuntur. Ibi conveniens ex diversis par
Abbreviated transcription (Latin):
uincebant : usque adunnum obsessionis budonici
montis: quando non minimus eisdem hostibus stra¬
nte paucos scne aduentus eorum annos: heresis
peluguna perugricolum imlati s eueriani eĩ¬
pelagiani filium. fidem brit t&nicrum. feda peste com¬
ma culauerat : uerum brit tłnicum neque suscipese
dorme peruersum graticm xpĩ blas phemando
ullitenus uellent: neque uersuticm nefccrico
pesucossionis. refutuse uerbis certundo sufficerent :¬
nueniunt silubre consilium: utagallicanis centqstib
ccuxiliumbelli spitidis inquirant᷑ : Quam ob causam
collecta magna synodo quaerebactur in comimu¬
ne : quiillic ad succurrendum fide mittideberent:
dotes: germanus cuti sidorensis. & lupus treca
fidem gractiae caelestis brittanias uenisent:¬
quicum promta deuotione p̃ces &iussa scãe
ec desiae suscepissent . Intrunt oceanum . &usq
cadmedium it pieris quocgallico sinubrittanics
usque tenditur : secunds flatibus nauis tutauola.¬

Expanded text:
vincebant, usque ad annum obsessionis Badonici vincebant, usque ad annum obsessionis Badonici montis CCCCXCII, quando non minimas eisdem hostibus strante paucos sane adventus eorum annos haeresis Pelagiana per Agricolam inlata, Severiani episcopi filium, fidem Brittaniarum foeda peste commaculaverat. Verum Brittani cum neque suscipere dogma perversum gratiam Christi blasphemando ullatenus vellent, neque versutiam nefariae persuasionis refutare verbis certando sufficerent, inveniunt salubre consilium, ut a Gallicanis antistitibus auxilium belli spiritalis inquirant. Quam ob causam collecta magna synodo quaerebatur in commune, qui illic  Al., illuc ad succurrendum fidei mitti deberent: dotes Germanus Autissiodorensis, et Lupus Trecasfidem gratiae caelestis Brittanias Qui cum prompta devotione preces et jussa sanctae Ecclesiae suscepissent, intrant Oceanum, et usque ad medium itineris quo a Gallico sinu Brittanias usque tenditur, secundis flatibus navis tuta vola
Abbreviated transcription (Latin):
sepulturce tradere : Ituq non nulli demiseran
hostibus dabant. pro accipiendis alimentorum sub¬
sidus aeternum subi turi seruitium: sitamen
non continuo trucidarentur: edii trans marinas
regiones dolentes p&ebant : Alii ꝑstantes in patria
trepidi pcui perem uitam in montibus. siluis. uelrupi¬
bus corduis : suspecta sempemente agebant :¬
tubi hostilis exercitus ex terminatis disꝑsisq: insulae
indigenis domum reuersus est: coeperunt & illi
paulaetim uires cnimosq resu mere. emergentes
delatibulis quibus cibditi fuerant : &unanimo con
internitionem us que quaque delerentur: ut eban¬
tur eotempore duce ambrosio cureliano uiro
modesto : quisolus forte romunae gentis p̃fitae
tempes tatis suꝑ fuerat: Occisis in eudem pusentib
regium nomn &u insigne ferentibus: Hoc ergo duce
uires capes sunt brittones. &uictores prouo caen¬
tes adproelium: uictorium ipsidõ fuuente susci¬
piunt : Neceo tempore nunc ciues nunc hostes

Expanded text:
sepulturae traderet. Itaque nonnulli de miserandsepulturae traderet. Itaque nonnulli de miserandhostibus dabant, pro accipiendis alimentorum subsidiis aeternum subituri servitium, si tamen non continuo trucidarentur: alii transmarinas regiones dolentes petebant: alii perstantes in patria trepidi pauperem vitam in montibus, silvis, vel rupibus arduis suspecta semper mente agebantt ubi hostilis exercitus, exterminatis dispersisque insulae indigenis, domum reversus est, coeperunpaulatim vires animosque resumere, emergentes de latibulis quibus abditi fuerant, et unanimo  Ainternecionem usquequaque delerentur. Utebantur eo tempore duce Ambrosio Aureliano viro modesto CCCCLXVI, qui solus forte Romanae gentis praefatae tempestati superfuerat, occisis in eadem parentibus regium nomen et insigne ferentibus. Hoc ergo duce vires capessunt Brittones, et victores provocantes ad praelium, victoriam ipsi, Deo favente, suscipiunt. Et ex eo tempore nunc cives, nunc hostes
Abbreviated transcription (Latin):
do pepulerant. in socios eorma uertere incipiunt
& primum quidem: cerinonas sibi eos affluentius minis¬
trare cogunt  Quuerentesque oc casionem diuortu.
protestantur nisi profusior sibiclimentorum copia
dicretur : secuncta insulae loca rupto foeder uasta
prosecuntur :Si quidem ut breter dicam a census
manib: paganorum ignis iustas descelerihus popu¬
lidĩ ultiones exp&iit: non illius inpaer.qui quondã
immo aedificia cuncta consumpsit: Sicͦ& hic agente
impio uictose immo disponente iusto iudice. proxi¬
mus quasque ciuitates agrosq depopulans. tibori¬
entalimuriusque aadoccidentale. nullo prohibente
suum continuauit incendium: totumque prope
in sulce pereuntis suꝑficiem obtexit: Ruebaent
ocedificia publica simul & priuata: paessim saccerdotes
interaltaria trucidabantur: presules cum populis
sine ullo respectu honoris . ferro parite & flummis
absumebantur : necerct qui crudeliter interemptos

Expanded text:
do pepulerant, in socios arma vertere incipiunt. do pepulerant, in socios arma vertere incipiunt. Et primum quidem annonas sibi eos affluentius ministrare cogunt, quaerentesque occasionem divortii, protestantur, nisi profusior sibi alimentorum copia daretur, se cuncta insulae loca rupto foedere vastatprosequuntur: siquidem, ut breviter dicam, accensus manibus paganorum ignis, justas de sceleribus populi, Dei ultiones expetiit, non illius inpar qui quondam immo  Al., imo et aedificia cuncta consumpsit. Sic enim et hic agente impio victore, immo disponente justo Judice, proximas quasque civitates agrosque depopulans, ab Orientali mari usque ad Occidentale, nullo prohibente, suum continuavit incendium, totamque prope insulae pereuntis superficiem obtexit. Ruebant aedificia publica simul et privata, passim sacerdotes inter altaria trucidabantur, praesules cum populis, sine ullo respectu honoris ferro pariter et flammis absumebantur, nec erat qui crudeliter interemptos