comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
phemi sp̃s incredulitate desipiunt Nã primo in possibilẽ secundonon
omniũ dñm credider̃. Quomodo enimdocetur om̃ps sicurare ñ potuit
desperatã : aucquomodo omniũ ds̃ si non ipse fec̃ animã nostrĩ : duobꝰ
uero caluis un oanimȩ ccusa nescitur . :altero meritũ ñ uidet᷑ autintellege¬
recausa putandus .ẽ animȩ qui ea ad accipiendoc legẽ abitũ in srtȩ
prtionis inftruttã apeccato uoluntarie tirnsgressionis nititur
separare. Aut quomodo eius genero sitectẽ nouit quiignobilitatis
uitiodicit c̃ẽ dispectã prelata carne quã ñ flatudi sic̃animã sed
delimo terre constat. eẽ plas mater. siccũt nihil horũ de anima
rectesentitur. Cred amus qr suscepitredẽptor nr̃ hominẽ totũ : neinter¬
dicere qđ ci modo animenrȩ uidec murbene fitiũ sẽpit̃ nũ ꝓdolor
carnẽ inquid solã xp̃sad sũpsit animã ñq siuit. Hic si originẽ utriusq

Expanded text:
phemi spiritus incredulitate desipiunt. Nam primo impossibilem, secundo non phemi spiritus incredulitate desipiunt. Nam primo impossibilem, secundo non omnium Deum crediderunt. Quomodo enim docetur omnipotens, si curare non potuit desperatam? Aut quomodo omnium Deus, si non ipse fecit animam nostram? Duobus vero aliis, uno animae causa nescitur, altero meritum non 351 videtur. An intelligere causam putandus est animae, qui eam ad accipiendam legem, habitu insitae rationis instructam, a peccato voluntariae transgressionis nititur separare? Aut quomodo ejus generositatem novit, qui ignobilitatis vitio dicit esse despectam: praelata carne quam non flatu Dei sicut animam, sed de limo terrae constat esse plasmatam? Si autem nihil horum de anima recte sentitur, credamus quia suscepit Redemptor noster hominem totum; ne intercidere quodam modo animae nostrae videamur beneficium sempiternum. Proh dolor! carnem, inquit, solam Christus assumpsit, animam non quaesivit. Hic si originem utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
tocum xp̃s ueniendo saluuit. Et si tocũ ueniendo saluauit
ñ corpus aut animam. sed corpus & animã qua & constare¬
totus ho& peccas se ante auidetur as sip̃sit. Nã sito to ho¬
mine peccante solam huius carne xp̃c as supsit. Anima poe
neillius primetuns gressionis sinecliqua spe eciãc nunc
ad dicta ꝑ mansit: Quod siita ẽ. nescioquid nobis medi¬
atoris ꝑsona contulerit. Quȩ melius nr̃m e toto non redi¬
mens. brutã ꝑsecarne. et quȩ sin eanima. Nebeneficiũ
modi predicatoribꝰ querere. quuraccept& carne ani mo
dispensatio mediatoris omiserit . Nisiforte aut in noxi¬
am sciens medicine indigentẽ as señ credidit aut ase
alienam putant redemptionis beneficio nondo naret.
aut extotom sanabilẽ iudiccins curare nequieuerit autuilẽ & que nullis u sibꝰ.
abiuu deretura diccerit. Horũ duo inipsũtotius hominis creatorẽblas¬

Expanded text:
totum Christus veniendo salvavit: et si totum veniendo salvavit, totum Christus veniendo salvavit: et si totum veniendo salvavit, non corpus absque anima; sed corpus et animatotus homo, et peccasse antea videtur assumpsit. Nam si toto homine peccante, solam ejus carnem Christus assumpsit, anima poenae primae illius transgressionis sine aliqua spe etiam nunc addicta permansit. Quod si ita est, nescio quid nobis mediatoris persona contulerit, quae melius nostrum ex toto non redimens, brutam per se carnem, et quae sine anima ne beneficium modi praedicatoribus quaerere cur accepta carne animam dispensatio mediatoris omiserit. Nisi forte aut innoxiam sciens, medicinae indigentem esse non crediderit, aut a se alienam putans, redemptionis beneficio non donarit; aut ex toto insanabilem judicans, curare nequiverit; aut vilem et quae nullis usibus apta videretur, abjecerit. Horum duo in ipsum totius hominis creatorem blas
Abbreviated transcription (Latin):
uite. Dic̃ enĩ ꝑ inoboedientiã uniuꝰ hominis peccatores cstitu¬
tisunt multi: itu& ꝑ unius oboedientiã iusti constrtuentur
multi. Venit ergo xp̃s saluum facere quod perierit.
ꝓriu s ergo uidecamus quid illud est quod proto plastituens gressi¬
one perierit & & hoc sure facile poterimus quidñs ueniendo scel¬
uare potuerit. Requirendumigitur nobis ẽ quis namlegem
creatoris acceperit. Ille enim sine dubio peccauit qup̃ ceptũ con¬
tẽpnit Illep̃cepta c̃tẽp̃sit: qui qđ ꝓhibebatur ad misit. Dicit
enim scriptunt. Precepit dñs ad edicens. Ab omniliguo qđ ẽ.
in paredysomanducabitis : delignoaũt scientiaeboni & mali
nonmanducabitis de eo. Quia dieaũt manducaueritis.: mor¬
temoriemini. Quȩramus ergonunc utrũ hanclegem totus ho¬
moacceperit . Sienimut libro geneseos continetur excorpore
& animã iamꝑ fectus accepit totus tuns grediendo peccauit
Et sitotus trangrediendo peccauit totus peccati sui uitiotunc

Expanded text:
obedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obauditionem justi constituuntur multi . Venit ergo Christus salvum facere quod perierat Prius ergo videamus, quid illud est, quod protoplasti transgressione perierit, et ex hoc facile scire poterimus, quid Dominus veniendo salvare potuerit. Requirendum igitur nobis est, quisnam legem Creatoris acceperit: ille enim sine dubio peccavit, qui praecepta contempsit; ille praecepta contempsit qui quod prohibebatur admisit. Dicit autem Scriptura: Praecepit Dominus Adae, dicens, Ab omni ligno quod est in paradiso manducabitis, de ligno autem scientiae boni et mali, non manducabitis de eo qua die autem manducaveritis, morte moriemini . Quaeramus ergo nunc, utrum hanc legem totus homo acceperit? Si enim, ut in libro Geneseos continetur, ex corpore et anima jam perfectus accepit, totus transgrediendo peccavit: et si totus transgrediendo peccavit, totus peccati sui vitio tunc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m qđ ait. Nolite querere quod nonlicet inuenire . Suffi¬
cit uob̵ ibi .ẽ. beatꝰ .ẽ. ab eatitudine quiadex terir patris uoca¬
tur. Ipsius beatitudinis nom̃ . ẽ patris. dexterã namsi
carnaliter accepimꝰ qr sed et addexterr̃patris. Paterillierit
adsinistrã numquid focs. ẽ ut sic illos componamus filiũ ad dex
tuos iniustos. utrosq. enĩ iuidicat. Suacuiq recribuens. Iustis
dicturꝰ ẽ. iniudicio. Venitebenedicti patris mei ꝑcipiteregnũ

Expanded text:
ere quod non licet invenire: ibi est; sufficit vobis. Beatus est, et a beatitudine, quae dextera Patris vocatur, ipsius beatitudinis nomen est, dextera Patris. Nam si carnaliter acceperimus; quia sedet ad dexteram Patris, ille erit ad sinistram. Numquid fas est ut sic illos componamus, Filium ad dextuos, injustos. Utrosque enim judicat, sua cuique retribuens. Justis dicturus est in judicio: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum
Abbreviated transcription (Latin):
dit addexterir᷑ patris credite sed sedite intellegite habi¬
tareregnare quomododicimus decoqumq homine n
illa patria s ed et ꝑtres annos. Dicitillud scripturit.
Sedis sequendã inciuite tantũ tẽporis numquidsedit & nũquẽ
surrexit. Ideo hominũ habitactiones sed es uocanturubi ha¬

Expanded text:
det ad dexteram Patris: credite. Sedere, intelligite habitare: quomodo dicimus de quocumque homine, In illa patria sedit per tres annos. Dicit illud et Scriptura, sedisse quemdam in civitate tantum tempus . Numquid sedit, et nunquam surrexit? Ideo hominum habitationes sedes dicuntur. Ubi ha
Abbreviated transcription (Latin):
unitatem uenerunt sit ammultus animas fecit unam cafitas
tantac caritas ut detot animabꝰ. faceret unã animã upis emꝑ
inseparabilis fuit patera filio filius a patre potuerunt abo. ẽt̃.
nisiunus. ds̃. sedillȩ animȩ & multȩ anime dicipotereut. & ta
menunc anima dicteẽ ds̃ aut̃ ubiest in effabilis . ẽ. sũ ma
coniunctio unus ds̃ dicipotest duodii non possunt potest fac̃
generit filiũ minorẽ . uerũ ẽ sed quia senes utille crescit
quod natus si noncrescit minor ergoremansit . & tamen¬
qui taminor remansit si & non crescit. & minor nonre¬
mansit ergo equalis .ẽ. natus. ẽ ut sciatis omnpm deomni¬
potentem natum ipsum auditequid .ẽ. ueritas desequod
dicit ueritas hoc estuerũ quiait ueritas. quid eait filius
quȩcumq facit ha & filius fdiaf similiter & credidifais infiliũ
omm potentem quod uerbũ & sinsymbolo non audistis tamen hoc
quid paterquod non habet filius mentitur ergo filius qui dixit

Expanded text:
atem venerunt. Si tam multas animas fecit animam unam charitas;tanta charitas, ut de tot animabus faceret unam animam; ubi semper inseparabilis fuit Pater a Filio, Filius a Patre, potuerunt ambo esse nisi Deus unus? Sed illae animae, et multae animae dici potuerunt, et anima una: Deus autem, ubi est ineffabilis et summa conjunctio, unus Deus dici potest, non dii duo. 5. Facit generat filium minorem, verum est: sed quia senescit ille, crescit quidem natus, si non crescit, et minor non remansit; aeqquidem natus, si non crescit, et minor non remansit; aequalis est. Nam ut sciatis omnipotentem de omnipotente natum, ipsum audite qui Veritas est. De se quod dicit Veritas, hoc est verum. Quid ait Veritas? quid ait Filiusque Pater facit, haec et Filius facit similiter; et credidistis in Filium omnipotentem. Quod verbum etsi in Symbolo non dixistis, tamen hocquid Pater, quod non habet Filius; mentitur Filius, qui dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
nationes principatus potestatefangeli arcangeli & bene uixe¬
urimus ciues eorũ erimus. fecit in cȩlotꝰ uisibila solem luncom
uolatilibus terra ambulantibus & repentibus marenatan¬
tibus om̃a implebit suis proprus creaturis fecit & hominẽ
quis dominemur sed ꝑpeccatũ primi hominis lapsisumꝰ.
& in mortis hereditatẽ om̃s deuenimus faccti sumus hu¬
miles mortales inpletisumus timoribꝰ. meroribus &errori¬
bus hoc merito peccati quomeritu a crecctunas citur om̃is
inimica quedecepit hominẽ ut possideree homines non
ergo creaturt di in infantibus ex orcidicctur aut exuflat᷑
sedille sub quosunt om̃s quia cũ peccato nas uintur . ẽ. enĩ
princeps peccatorũ aꝑ hoc ꝓpt̃ unũ quilcpsus ẽ etom̃s¬

Expanded text:
angeli, Angeli, si bene vixerimus, cives nostri. Fecit in coelo visibilia; solem, lunam, erem volatilibus, terram ambulantibus et serpentibus, mare natantibus: omnia implevit suis creaturis propriis. Fecit et hominem eris dominemur: sed per peccatum in primo homine lapsi sumus, et in mortis haereditatem omnes devenimus. Facti sumus humiles mortales, impleti sumus timoribus, erroribus: hoc merito peccati; cum quo merito et reatu nascitur omnis inimica, quae decepit hominem, ut possideret homines. Non ergo creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur: sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur; est enim princeps peccatorum. Ac per hoc propter unum qui lapsus est et om
Abbreviated transcription (Latin):
filius non feccit qđ uult unauoluntus ẽ patris & fili quia una na¬
turr ẽ. necenĩ uoluntas filipotest a patris uoluntate deflecti
ducimus duos ds̃ quomodo quidam introducunt &dicunt ds̃pat̃
& ds̃ filius sed maior ds̃ pater min ords̃ filius amboquidduodii¬
crubes cessierubesces dicere erubesce & credere dñs ds̃ paterdicis
& dñs ds̃ filius & dic & ipsefilius nemo potest duobꝰ. dnĩ seruire¬
quid ergo in familia ipsius sicerimus quo modo indomoma gna
ubiest paterfamilicas & habet filium dicamus & nos dñs maior
ecdñs minor auersam initadem cogitationem quia si uobis
taliciposueritis incordeidolaportatis in animas uestriis pr¬
sus repellite & prius credite postea intellegite cuaut̃ donauerit
ds̃ utcum crediderit uto & łntellegat dĩ donũ ẽ non huma¬
mane frgilitactis tamens i nondũ intellegitis credite ds̃ unus
paterds̃ unus xp̃s filius dĩ ambo quid unus ds̃ & quomodo abo.

Expanded text:
Filius non facit quod vult. Una voluntas est Patris et Filii, quia una natura. Nec enim voluntas Filii potest a Patris voluntate aliquantu Non introducimus duos deos, quomodo quidam introducunt, et dicunt: Deus Pater et Deus Filius, sed major Deus Pater, minor Deus Filius. Ambo quid? Duo dii? Erubescis dicere, erubesce credere. Dominus Deus Pater dicis, et Dominus Deus Filius: et dicit ipse Filius, Nemo potest duobus dominis servire . In familia ipsius sic erimus, ut, quomodo in domo magna ubi est paterfamilias et habet filium, dicamus et nos: Dominus major, Dominus minor? Aversamini talem cogitationem. Si vobis talia feceritis in corde, idola ponitis in anima una. Prorsus repellite. Prius credite, postea intelligite. Cui autem donat Deus, ut cum crediderit, cito intelligat; Dei donum est, non humana fragilitas. Tamen si nondum intelligitis, credite: Deus unus Pater, Deus Christus Filius Dei. Ambo quid? Unus Deus. Et quomodo ambo
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ẽ qua credo mortuũ ẽẽ. filiũ dĩ. non secundũ poe¬
nam iniustitaȩ quã ex toto non habut. sed secũndũ legẽ
nature quam prohumani generis redẽpcione suscepit
Illa morte quadicitur. quis ẽ homo . quiuiuit & nonui¬
debit inortẽ. ñ illc̃ quã isaia sdicit mortui aut̃e uita non
temus. ergo in hoc ẽe. quod am modo uim ac potentiã semi¬
nis quic & animas reparet & carnẽ. Omniũnrorũ carne
iudicio imminente resuscitet. dũ ꝑoationẽ proprie
dĩ tatis cuncta uiuificans &x uno suscepti hominis granom
numerbilẽ patriredditurus .ẽ. messem tunseparatus ẽ
ariraniis segetem . Cumiustis ceperit redderemercedem. Am.¬

Expanded text:
tentia est, qua credo mortuum esse Filium Dei, non secundum poetentia est, qua credo mortuum esse Filium Dei, non secundum poenam injustitiae quam ex toto non habuit, sed secundum legem naturae quam pro humani generis redemptione suscepit: illa morte de qua dicitur, Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem ? non illa de qua Isaias dicit, Mortui autem vitam non temus ergo in hoc esse quodam modo vim ac potentiam seminis, qua et anima animas reparet; et carne omnium nostrum carnem judicio imminente resuscitet: dum per operationem propriae deitatis cuncta vivificans, ex uno suscepti hominis grano, innumerabilem Patri redditurus est messem. Tunc separaturus est a zizaniis segetem , cum justis coeperit reddere mercedem.
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatẽ & ꝓpt̃ iustitiã singularẽ certe propter cõmunẽ
moriqidi sortẽ corpus illo triduo sic potuit de serere. ut ipsañpꝰ sit
penitus interire  Ergo inquis apud inferos xp̃ianima non diuinitas
fuit .s fuitinquam. Neq enim aliter eũ uideo potuis se suscitare
carnẽ suã sia pud inferos p̃dicem uelud absenti s non fuis se poten¬
tia uecta men id eolo calẽnos di credat aliquis predicare prȩ¬
sentiam. Dequo isto proptermani festationẽ certiopenis di¬
cimus. quia alicubi fuit sicut quilbiq non de fuit. lacebat
quã tũ ad carnẽ mortuus in sepulchro. mortuos resuscitans
in inferno uitã tribuens uniuersis in celo. Nonmundum
eodem tempore. totũ totus impleuit quia alicabi operũ manifes¬
tatione plusparens agnitionẽ presentie suȩ in dignis negeuit
medicitoris mortequid senti&̃. Omniũ quȩ ame in superib
incidentiũ quȩstionũ necesitate diꝑsa sunt. pr̃sus istasen¬

Expanded text:
t propter justitiam singularem, certe propter communem moriendi sortem, corpus illo triduo sic potuit deserere, ut ipsa non posset penitus interire? Non ergo, inquis, apud inferos Christi anima, non divinitas fuit? Fuit, inquam. Neque enim aliter eum video potuisse resuscitare carnem suam, si apud inferos praedicem velut absentis Dei non fuisse potentiam. Nec tamen ideo localem nos Dei credat aliquis praedicare praesentiam; de quo ista propter manifestationem certi operis dicimus, quia alicubi fuit sicut qui ubique non defuit. Jacebat quantum ad carnem mortuus in sepulcro, mortuos resuin inferno, vitam tribuens universis in coelo: non mundum sed uno atque eodem tempore totum totus implevit, qui alicubi manifestatione operum plus parens, agnitionem praesentiae suae indignis negavit, Mediatoris morte quid sentiam? Omnium quae a me in superioribus incidentium quaestionum necessitate dispersa sunt, prorsus ista sen
Abbreviated transcription (Latin):
STCUMACCEPERITIS INCORDESCRIBIIT ETCOTTIOIT
dicite aput uos mecipsos antequai dormictis. & ante quõ
procedatis uro simbo louosmunite symbolũ nemoscri¬
bat ut legipossit seda drecensendũ nefortedoleat oblio
quod trirdidit diligentiã situobis codix . ur̃a memoria
quod audituri estis hȩc credituri & quod credituriestis hoc
ctiam linguacreddituri ait enima postolus cordecreditur
adius titiam orecuitẽ confessio fit ad salutem. hoc ẽ. ergo
sybolum quodretenturi estis & credituri. ista uerbaquȩ
homo possit dicere possit tenere quod credit numquid
linon potest. mentiri non potest & quod cut apostolus
non eẽt om̃ps. simentiri si fallisi fedllere suniq agere .ñ.

Expanded text:
cum acceperitis, in corde scribite et quotidie idie apud vosmetipsos dicite. Antequam dormiatis: antequam procedatis vestro Symbolo vos munite. Symbolum nemo scribit: ut legi possit. Sed ad recessendum: ne forte deleat oblivio: quod non tradidit lectio: sit vobis quod ex vestra memoria. Quod audituri estis: hoc credituri. Et quod credituri: hoc etiam lingua reddituri. Ait enim Apostolus: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Hoc est enim Symbolum, quod recensuri estis et reddituri. Ista verba quae homo possit dicere, possit tenere quod credit. Numquid li non potest, mentiri non potest; et, quod ait Apostolus, non esset omnipotens; si mentiri, si falli, si fallere, si inique agere, non
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ dĩ unicũ agnos cedm̃ ñ enĩ filius dĩ unicus possit. cẽ.¬
& terrena screaturas adcendite quod ẽ. res queq hoc genqrit ñ generathomo
ouẽ non generit ouis canẽ necanis ouem quid quid ẽ quod generat id qđ ẽ
mortelis naturi qđ ẽ generat inmortelis qđ ẽ. generit corrup¬
tibilis corruptibilẽ generat in corruptibilis in corrũ ptibilem ge

Expanded text:
unicum Dei Filium, agnosce Deum. Non enim Filius Dei unicus posset eset terrenas creaturas attendite: quod est res quaeque, hoc generat. Non generat homo bovem, non generat ovis canem, nec canis ovem. Quidquid est quod generat, id quod est Mortalis natus id quod est generat, immortalis quod est generat: corruptibilis corruptibilem ge
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽfec̃. Quilegis p̃cepta truns gressus pꝰusurpatione int̃ dicte
arboris sententiã qđ am modo pene capitolis excepit. hic adeũ
statũ doquolapsus ẽ non tussicuctoris sugnitia reformatus
pꝰ liminu qđ ammodo iurepoteritremeare. Si cut qui sede excelso
in p̃ceps uoluntate remiserit . In sua quidem habuit potestate
qđ fecit sed etict̃ suo arbitrio Certũ .ẽ non subiacere : qđ cadit
Surgititaq beneficio alieno quicaditproprio necideo non suo
dicendus ẽ cecidis se qr alieno noscitur surgere nec ꝓp̃ea
suo surgexisse quea non alieno certũ . ẽ cecidis se. sed de hoc
alicis nunc ad propositũ redecimꝰ. dicit ergo uenert bilis paul:
qm̃ id circo secundũ carnẽ nastus . ẽ.xp̃s. ut siut ꝑ unũ homi¬
nẽ peccatũ in hunc mundũ intrruit & ꝑ peccatũ mors & itor

Expanded text:
hominem fecit: qui legis praecepta transgressus, post usurpationem interdictae hominem fecit: qui legis praecepta transgressus, post usurpationem interdictae arboris, sententiam quodam modo poenae capitalis excepit. Hic ad eum statum a quo lapsus est, non nisi auctoris sui gratia reformatus, postliminii quodam modo jure potuit remeare: sicut qui se de excelso in praeceps voluntate demiserit, in sua quidem habuit potestate quod fecit, sed jam suo arbitrio certum est non subjacere quod cadit. Surgit itaque beneficio alieno, qui cecidit vitio proprio. Nec ideo non suo dicendus est cecidisse, quia alieno noscitur surgere; nec propterea suo surrexisse, quia non alieno certum est cecidisse. Sed de hoc alias, nunc ad propositum redeamus. Dicit ergo venerabilis Paulus, quoniam idcirco secundum carnem natus est Christus, ut sicut per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mo
Abbreviated transcription (Latin):
ficienter qictasti. idcirco queso ut mihi quid etiã deani¬
maxp̃ĩ sentiendum sit iubeas explicare. Ite enim amaio¬
cem cõmunis ipsius dĩ filu habitus animaret.Nec acces¬
sione uitclis sp̃s indigens fuerit cumin habitafas fonsui¬
te potuit conferre quodiuixit. AVGS . &. Pos sumusqui¬
dem id quod in ha questione catholice auctoritatis defini¬
tione prescribitur diuinorũ uoluminũ testimonus edoce¬
re. Sequicnunc non librorũ inditio sed solanitione pla¬
cuit cune tadis cutere. Idurco inaliudtem scriptuptrũ
monumenta seruantes. siuut superius facctum . ẽ Sic
etiam deanime in qui sitionem trrctauimus quod ut fieri
facilius possit. Ques alucctorinrõ suscipiendi hominis
ccusa fuerit . una tantum apostoli lectione subiector
breuiter inquiprmus. qua inuenta si necliqua diffibul¬
tate etiam adhȩo quehuius precedenti sunt consetuter
qunsiuimus. Ab initio igitur &corpore & animuds.

Expanded text:
ficienter tractasti; idcirco quaeso ut mihi quid etiam de anificienter tractasti; idcirco quaeso ut mihi quid etiam de anima Christi sentiendum sit, jubeas explicari. Ita enim a majoanimae communis, ipsius Filii Dei habitus animarit; nec accessione vitalis spiritus indigens fuerit, cui inhabitans fons vitae potuit conferre quod vixit. AUG. Possemus quidem id quod in hac quaestione catholicae auctoritatis definitione praescribitur, divinorum voluminum testimoniis edocere: sed quia nunc non librorum indicio, sed sola ratione placuit cuncta discutere, idcirco in aliud tempus Scripturarum monumenta reservantes, sicut superius factum est, sic etiam de animae inquisitione tractabimus. Quod ut fieri facilius possit, quae Salvatori nostro suscipiendi hominis causa fuerit, una tantum Apostoli lectione subjecta breviter inquiramus: qua inventa, sine aliqua difficultate etiam ad haec, quae hujus praecedentis sunt consequentia, transibimus. Ab initio igitur ex corpore et anima Deus
Abbreviated transcription (Latin):
se putemus imaginem. Neque enĩ consumet maiestectẽ
filiidĩ ueritas carnis. aut ueritatem carnis in men sitasdĩ¬
tatis dumunum iadiat uirtutibus suis aliud doceatus
infirmitactib: nr̃is. Vnustuitẽ atq in sepa rabilisxps &
humilittur assumptis & glorificatur in propriis. Cum
& affici non de dignatus iniuriis. &equeli tatem custodit
genitoris. Genuit filium ergomaria & nongenuit. Filiũ
dĩ genuit quando & ipsa secundum carnemnatus. est xp̃s
non genuit quandodepatre sineinitio &titit filius. Genuit quando
& ha uerbũ caro factũ proces sit ut habit aret in nobis: Nongenuit
quando in principio erat ds̃ uerbum . quando originem prestitit:
uniuersis. Nolite ergo partũ uirginis determinare originẽ di
uerbi Nolite deuirgine genitum corpus coȩternum diccreditati
quia media tordi & hominum homoxp̃s iuc prima natiuitote
terio mediatoris ꝑ spicuarrtione & adcredendũ cuiuis suf¬

Expanded text:
se putemus imaginem. Neque enim consumit majestatem se putemus imaginem. Neque enim consumit majestatem Filii Dei veritas carnis; aut veritatem carnis, immensitas deitatis; dum unum radiat virtutibus suis, aliud docetur infirmitatibus nostris. Unus autem atque inseparabilis Christus et humiliatur in assumptis, et glorificatur in propriis; cum et affici non dedignatur injuriis, et aequalitatem custodit genitoris. Genuit ergo Maria et non genuit Filium Dei: genuit, quando ex ipsa secundum carnem natus est Christus; non genuit quando de Patre sine initio exstitit Filius: genuit, quando ex hac Verbum caro processit, ut habitaret in nobis ; non genuit quando in principio erat Deus Verbum, quod originem praestitit universis. Nolite ergo partu virginis determinare originem Dei Verbi: nolite de virgine genitum corpus coaeternum dicere deitati; quia Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus prima nativitate terio Mediatoris perspicua ratione, et ad credendum cuivis suf
Abbreviated transcription (Latin):
multo inconpre hensibiluis atq sublimius natus .ẽ. susceptio¬
ne ꝑfectihominis dematrefilius dĩ. qui est peromni potenticẽ
singula remgenitis omnibꝰ non facultas tantũ sed & causa
nascendi. Secundum homine inquam deuirgine natus ẽ ds̃
eo pacto quocum corpore nascidocetur & animus non quia utri¬
usq ẽ una substantia sed quica exutrirq fit unai ꝑsona. N
alius homocorpus & cnimus. Sic post partũ uirginis non¬
alius dĩ & alius filius hominis. sedidem xp̃s dĩ & hominis
filius. Et sicut in uno homine aliud corpus et aliudanimus
sicinuno medicctore : aliud & aliud hominis filius. sedidem
tamen & non alius dĩ quam hominis filius. quã uis propter
aliud dĩ & propt̃ aliull hominis filius non abinitio carnis
coepis sedicimus filium dĩ netem pobadem credat aliquis
dĩ toctem. Non abeterno filudĩ nouimus carnem nenon
ueritatem humani corporis sed quacdam eum suscepis¬

Expanded text:
multo incomprehensibilius atque sublimius natus est susceptiomulto incomprehensibilius atque sublimius natus est susceptione perfecti hominis de matre Filius Dei, qui est per omnipotentiam singularem genitis omnibus, non facultas tantum, sed et causa nascendi: secundum hominem, inquam, de virgine natus est Deus; eo pacto quo cum corpore nasci docetur et animus: non quia utriusque est una substantia, sed quia ex utroque fit una persona: non alius homo corpus, alius Dei Filius et alius hominis, sed idem Christus Dei et hominis Filius. Et sicut 348 in uno homine aliud corpus et aliud animus; sic in uno mediatore aliud Dei, aliud hominis Filius: sed idem tamen et non alius Dei quam hominis Filius: quamvis propter aliud Dei, et propter aliud hominis Filius. Non ab initio carnis coepisse dicimus Filium Dei, ne temporalem credat aliquis deitatem. Non ab aeterno Filii Dei novimus carnem, ne non veritatem humani corporis, sed quamdam eum suscepis
Abbreviated transcription (Latin):
quia cantequam nasceretur quantum ad seadtinet . ips&
penitus non fuissec. Ethicsine uerborũ cottidiani sermo¬
nis contemplator attendas. Contreria proponimus.
oppugnantia predicamus. & in histem uerũ constait. eẽ
quod dicimus ex matris utero cum corpore scimus anunãt
nasci. Sed etiã matre priorem uidemus animã p̃dicari
Infiliomater animnaigignit. sed tamen etia inipscima¬
tre nonnisianimus uiuit sine quo neipsa quidem potest
eẽ quȩ genuit. Itaq. si originẽ animantis potentiae re¬
quiramus prior ẽ matre & & hacrursũ nato uidecur : ẽẽ
cum subole. Priorqiqu& animam ꝑ quam mater. ẽ anima¬
ta priormater ꝑ quam in filio natauidetur & animor
utero matris id ẽ. carnis & animȩ totius hominis auctor
&hibuit quiꝑ dispensationem a nalogiȩ diuersa uingentis in uno
atq: eodem homine & utrumq in solubili uni tate con iunxte. &
ncutrum ex alterius participacioncconfundit. Si cergo in mo

Expanded text:
quia antequam nasceretur, quantum ad se attinet, ipsa quia antequam nasceretur, quantum ad se attinet, ipsa penitus non fuisset. Et hic si verborum vim, quotidiani sermonis contemplator attendas, contraria proponimus, oppugnantia praedicamus: et in his tamen verum constat esse quod dicimus. Ex matris utero cum corpore scimus animam nasci: sed etiam matre priorem videmus animam praedicari. In filio mater animam gignit: sed tamen etiam in ipsa matre non nisi animus vivit, sine quo ne ipsa quidem potest esse quae genuit. Itaque si originem animantis potentiae requiramus, prior est matre, et ex hac rursus nata videtur esse cum sobole: prior, inquam, anima, per quam mater est animata; prior mater, per quam in filio nata videtur et anima: utero matris, idem carnis et animae et totius hominis Creator exhibuit: qui per dispensationem analogiae diversa jungentis in uno atque eodem homine, et utrumque insolubili unitate conjunxit, et neutrum ex alterius participatione confudit. Sic ergo, imo
Abbreviated transcription (Latin):
mepro affirmato afferre uimalteriũs quȩ sitionis quia cũ
cum non profidei sui. Sed proalterius oftensione protulero
non in ecme conicics explicare quod cred aes sedita meredere
ad prescns puta Vintellere faccilius possif istor quȩ dixero
Fingamus ergosicut pleriq uoluit. ẽẽ in mupdo animã gene¬
peelem quȩ sic ineffebili motu semina cuncteruiui fic& ut non
concreta cumgenitis. sed uitam preftet ipsagignendis
Nempecumhȩc inutero pas sibilem materiã aduersus suos
formatura ꝑuenerit. Vnetm secum faut. ẽe ꝑsonam eiuis
rei qua non cadem constathabere substantia. Itfitope¬
pente anima & patiente materia exduabus substantus uNꝰ
homo cum aliud animadocentur aliud caro. sicq anima
nascifatemur &x utero. quamaduterum uenientem uit ce
dicimus contulis seconcepto. Na sciinqu& ex matredicitur
quia exhac sibi corpus aptauit. in quonas cipos set. Non

Expanded text:
me pro affirmato afferre rem alterius quaestionis: qui cum me pro affirmato afferre rem alterius quaestionis: qui cum eam non pro fide sui, sed pro alterius ostensione nunc profero, non in ea me conjicias explicare quod credo; sed ita me credere ad praesens puta, ut intelligere facilius possis ista quae dixero. Fingamus ergo, sicut plerique volunt, esse in mundo animam generalem, quae sic ineffabili motu semina cuncta vivificet, ut non sit concreta cum genitis, sed vitam praestet ipsa gignendis. Nempe cum haec in uterum passibilem, materiam ad usus suos formatura pervenerit, unam secum facit esse personam ejus rei, quam non eamdem constat habere substantiam: et fit operante anima et patiente materia, ex duabus substantiis unus homo; cum aliud anima doceatur, aliud caro: sicque animam nasci fatemur ex utero, quam ad uterum venientem vitam dicimus contulisse concepto. Nasci, inquam, ex matre dicitur, quia ex hac sibi corpus aptavit, in quo nasci posset: non
Abbreviated transcription (Latin):
& hominum aliud dĩ filius aliud hominis fuit. UNustor¬
substantiae non alius prounitate ꝑsone. FELIUAND¬
Insuperioribus quidem ad credendã xp̃i ex mcetre natiuito¬
tem saluoꝑ pecuitate conpuleras sedquia contitrationẽ
ui orrtionis & orta. non in nobis pos sunt continua. id¬
circo cum ad propositionem meam sollicita intentione
respitio:necdum mihi uideos in his quȩ atedicta sunt
inuenis sequodquero. N escionĩ quomodo natum docectis
& tempore quem coacter nũ patridicitis ioc i fuisse.
Nascienim .ẽ uelut quidam motus reinon extantis an¬
tequam nascitur. id agens beneficio natiuitactis ut sit
quod colligitur xp̃mquierat nascinon potuisse. sinas¬
cipotuit non fuisse. AUGS. R. Ad in qui sitionem nos
in conprȩhensibilium rerum noua in terrogandi curio¬
siccite compellis & ideonon fusi quibusdam exemplorũ
linia mentis poterit explicari quod queris. Patereigitur

Expanded text:
et hominum, aliud Dei Filius, aliud hominis fuit, unus taet hominum, aliud Dei Filius, aliud hominis fuit, unus tascretione substantiae, non alius pro unitate personae. CAsuperioribus quidem me ad credendam Christi ex matre nativitatem salva perpetuitate compuleras: sed quia contra rationem vi orationis extorta non in nobis possunt esse continua; idcirco cum ad propositionem meam sollicita intentione respicio, necdum mihi videor in his quae a te dicta sunt invenisse quod quaero. Nescio enim quomodo natum doceatis ex tempore, quem coaeternum Patri dicitis jam fuisse. Nasci enim est velut quidam motus rei non exstantis antequam nascatur, id agens beneficio nativitatis ut sit. Quo colligitur, Christum qui erat, nasci non potuisse; si nasci potuit, non fuisse. AUG. Ad inquisitionem nos incomprehensibilium rerum nova interrogandi curiositate compellis: et ideo non nisi quibusdam exemplorum lineamentis poterit explicari quod quaeris. Patere igitur
Abbreviated transcription (Latin):
mus natus ẽ xp̃s. sicut ex anima et corpore. unusquisq: ho¬
minũ docetur. ee. per fectus. Non alius homo corpus alius
animus quamuis aliud animus alius corpus. unustamenato
idem homo & corpus docctur : &aninimus. Rursum. non
unum atq: idipsum corpus & animus quia ex ut roq homo
fecctus ẽ unus. Non enim haec aut subs tantias confundunt
inunitateꝑ sore caut ꝑsonã geminant diuersitate substan¬
ticie .s quandoquidem unus & his homonascitur etitisse
Nonꝑdunt propric sedquia in unũ atq inseparabilem
conueniunt &x propriis uidentur facta communia afficit᷑¬
incorporemens dolorib corporis .: fatigatur corpus cogitationibꝰ.
mentis . &unum tamen horum propriũ. ẽ corporis et alterũmentis.
Quod dumuni homini acciderit & corporis communieuiditur
& mentis. Sic post partum uirginis .N. alius dĩ filius & clius
uno homine aliud animus aliud corpus sic in mediatoredi

Expanded text:
mus natus est Christus; sicut ex anima et corpore unusquisque homus natus est Christus; sicut ex anima et corpore unusquisque hominum docetur esse perfectus. Non alius homo corpus, alius animus, quamvis aliud animus, aliud corpus; unus tamen atque idem homo, et corpus docetur et animus. Rursum non unum atque idipsum corpur et animus, quia ex utroque homo factus est unus. Non enim haec aut substantiam confundunt in veritate personae, aut personam geminant diversitate 346 substantiae; quandoquidem unus ex his homo noscitur exstitisse. Non perdunt propria, sed quia in unum atque inseparabile convenerunt, ex propriis videntur facta communia. Afficitin corpore mens doloribus corporis, fatigatur corpus cogitationbius mentis; et unum tamen horum proprium est corporis, alterum mentis. Quod dum uni homini acciderit, et corporis commune videtur, et mentis. Sic post partum Virginis non alius Dei, et alius hominuno homine aliud animus, aliud corpus: sic in mediatore Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ticorporis affectũ fateor ditertẽ sicut iaus tatẽ diuinitatis glorifi
cattm nouimus. Carneergo xp̃s mortuus .ẽ. quare surrexit.
Necideotm utrũq ex uno sed ex singulis singula .: In utroq tamen
ꝑ fectus ipse conpleuit duunus atq insepartbilis tãdiuersa con¬
pleuit. V nomortẽ gustauit alteromortuos suscitauit sicq
in sedm̃ & hominem utriusq uerus mediator nec geminate ꝑsona
Nec substanti& confusa mons triruit Ingressus ẽ uirginis
utero dĩ filius. uti terum na fceretur ante iamgenitus qui susce¬
pittotũ hominẽ quiiã habebat a patreplenis simã di tatem
Non dissimilis genitori cumnas cerctur exȩternoꝑ pituus.
Non dissimilis hominicum exmatre nasciturmoriturus. loem
tamen accernus in suo. &moriturus in nr̃o. dum &utrumq
continet inseipso. & neutrum ꝑ dit ex altero sicq & dõ & ho¬
mine non in ꝑfectur. sed indiuersa proprietate plenissi¬

Expanded text:
ti corporis affectam fatemur deitatem, sicut majestate diviniti corporis affectam fatemur deitatem, sicut majestate divinicatam novimus carnem. Ergo Christus mortuus est, qui et resurrexit: nec ideo tamen utrumque ex uno, sed ex singulis singula. In utroque tamen perfectus ipse complevit, dum unus atque inseparabilis tam diversa complevit: uno mortem gustavit, altero mortuos suscitavit. Sicque se Deum et hominem utriusque verus mediator, nec geminata persona, nec substantia confusa monstravit. Ingressus est Virginis uterum Dei Filius, ut iterum nasceretur ante jam genitus: et suscepit totum homine, qui jam habebat a Patre plenissimam deitatem. Non dissimilis genitori cum nasceretur ex aeterno perpetuus: non dissimilis homini, cum ex matre nascitur moriturus. Idem tamen et aeternus in suo, et moriturus in nostro, dum utrumque continet ex seipso, et neutrum perdit ex altero. Sicque ex Deo et homine non imperfectus, sed in diversa proprietate plenissi
Abbreviated transcription (Latin):
idem exitus doceatur erroris nos contrirmedis toctem ut r̃r¬
que defendimus. ut neutrualterius affirmatione tollamꝰ.
Nam nec temporelẽ primeillius ꝑ pecuitate dã namus
nec ȩternam huius cemodi tẽporitlis breuitate concludimꝰ
Scientes uerbidĩ insepa rebilem prolem &huius uere prolis
posteueris sima carnẽ non tunc fatentes xp̃i diuini tatẽ
coepisse. Cum uirgo concepit . Nectunc coepis sec arnem
cum in effabili quodã partu mona sill& sine intercapidi¬
ne medii terporis & nullo differentem monadem. nisi quod
mitascorporalis extixit. Scio adinferosdtuinitetem fi¬
ludĩ descendisse propriecate carnis. suo adcelũ ascen¬
dis sececrnem meritoditatis. N. ẽ dĩ proprium quod fa¬
inemsentit seddi propriũ .ẽ quod paucis panibꝰ: tothominũ
tes undas siccis pedib ambulauit sed carnis est ꝓ¬
priũ. quod sputa palmas flagella suftinuit. Uruis

Expanded text:
idem exitus docetur erroris. Nos contra sic nativitatem utramidem exitus docetur erroris. Nos contra sic nativitatem utramque defendimus, ut neutram alterius affirmatione tollamus: nam nec temporalem primae illius perpetuitate damnamus, nec aeternam hujus temporalis breviscientes veri Dei inseparabilem prolem, et hujus verae prolis postea verissimam carnem. Non tunc fatentes Christi divinitatem coepisse cum Virgo concepit; nec tunc coepisse carnem cum ineffabili quodam partu monas 345 illa, sine intercapedine medii tempori, in nullo differentem monadem, nisi quod mitas corporalis exstinxit. Scio ad inferos divinitatem Filii Dei descendisse proprietate carnis, scio ad coelum ascendisse carnem merito deitatis. Non est Dei proprium quod famem sensit: sed Dei proprium est quod paucis panibus tot millia tes undas siccis pedibus ambulavit, sed est carnis proprium quod sputa, palmas, flagella sustinuit. Unus
Abbreviated transcription (Latin):
tentia patri ac maies tacte consimilem didicert̃. Quomodo enĩ
fecis seputabitur cuncta antecuius ortum fuis se certũ. ẽ
uniuersca  &ut quomodo eius diuinitas .ẽ. probando. quo
necdum nato facta sunt singula ł quomodo eo diuinitas
creditur. eẽ ꝑ pecua. cum non semꝑ ut patris sed extẽpo¬
rep̃dicatur effectoc  negantigitur etiã hii qđã modo
mediatoris consequentium rerum neces si tatem ysterium quia ñ dm̃
& homine : Non exeternitate & ex tẽpore : non ex uirtute:
& ex infirmitate :  N expatreanteomniã patri similem filium
& exmatre interomã ueru non imaginariũ hominis filiũ in ma¬
nifesto non ꝑueri similitudinẽ noctũ predicant xp̃m. quod fit
ut nein carne quidem nos seputandi sint dm̃ qui ante assũp¬
tionẽ carnis depatre non putant genitũ. Videsigitur quo
pacto interhos licet dscrepantibꝰ. mediis. Idem tamen initio

Expanded text:
tentia Patri ac majestate consimilem didicerunt. Quomodo enim tentia Patri ac majestate consimilem didicerunt. Quomodo enim fecisse putabitur cuncta, ante cujus ortum fuisse certum est universa? Aut quomodo ejus divinitas est profitenda, quo necdum nato facta sunt singula? Vel quomodo ejus divinitas creditur esse perpetua, cum non semper ut Patris, sed ex tempore praedicatur effecta? Negant igitur etiam hi quodammodo mediatoris consequentium rerum necessitate mysterium; quia non Deum  hominem, non ex aeternitate et tempore, non ex virtute et ex infirmitate, non ex Patre ante omnia Patri similem Filium et ex matre inter omnia verum, non imaginarium, hominis filium, in manifesto, non per verisimilitudinem, natum praedicant Christum. Quo fit, ut ne in carne quidem nosse putandi sint Deum, quem ante assumptionem carnis de Patre non putant genitum. Vides igitur quo pacto inter hos, licet discrepantibus mediis, idem tamen initium,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ab uno credulitatis orsi principio : induo quodc̃ modo in¬
tellegentie dissimilis delint menta funduntur: Estnãq
utriusque commune una xp̃i natiuitatẽ non duasp̃dica¬
re Sed aliullam principalem qua ante om̃a exdo natus e.
ds̃. alii hanc tantum qua ex uirgine proces sit hicdñs. pro¬
prudoc matis definitione recipiunt. qui percons equen¬
tiam maleiactatis seminis. insimilis plasphemiȩ ba¬
net rum ceciderunt: Ecce enim qui ex uirgine non
credunt natum omnem euangeliorum fidem . omnem baptisma¬
tis utilitatem omnema postolorum predicationẽ : et ad sũ¬
mam oinnem nouitestamenti auctoritatem uelut quado
iudacice incredulitatis cecitate subuertunt. Etideone
ipsam maiestatem quidemindĩ filium cognouis seputandi
sunt . quia sacramentum medictoris quo eu in notescere
patergentibꝰ uoluit abiecerunt. Atuero hii quinon expa¬
tre ante omne in itium . sed extempore uirginis partũ natũ
c̃ẽ contendunt .c non eũ creatorẽ omniũ. Non dmomim po¬

Expanded text:
Nam ab uno malae credulitatis orsi principio, in duo quodam modo intelligentiae dissimilis deliramenta finduntur. Est namque utrisque commune, unam Christi nativitatem, non duas praedicare. Sed alii illam principalem, qua ante omnia ex Deo natus est Deus; alii hanc tantum, qua ex virgine processit hic Dominus, proprii dogmatis definitione recipiunt; qui per consequentiam male jacti seminis, in similis blasphemiae barathrum ceciderunt. Ecce enim qui ex virgine non credunt natum, omnem Evangeliorum fidem, omnem Baptismatis utilitatem, omnem Apostolorum praedicationem, et ad summam omnem Novi Testamenti auctoritatem, velut quadam Judaicae increduipsam majestatem quidem in Dei Filio cognovisse putandi sunt, quia sacramentum mediatoris, quo eum innotescere Pater gentibus voluit, abjecerunt. At vero hi qui non ex Patre ante omne initium, sed ex tempore Virginis partu natum esse contendunt; non eum creatorem omnium, non Dominum omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
quia surrex̃ latarus & mortuus . ẽ. Resurrexit xp̃siã
non moritur morilli ultri non dominabitur. Scriptunt¬
& nontremescitur. Et quid recepit dupla quã ꝑ diderat
ergo nehomopropter premia temporelia uelit habe¬
re pacentiam & dicat sibi tolerẽ damna reddetmnihi¬
duplos. Omã enĩ illedupplicia recepit. Et tot filios ge¬
nuit quot &tulerit non ergo dupplicias unt prorsus
duplicia sunt quia & illiui uebat &nequis dicoct ferã
mala & reddet mihi ds̃ quomodored didit iob utiam non¬

Expanded text:
Quia surrexit Lazarus, et mortuus est: resurrexit Christus, jam Quia surrexit Lazarus, et mortuus est: resurrexit Christus, jam non moritur, mors ei ultra non dominabitur . 10. Scriptu contremiscitur. Et quid recepit? Dupla quam perdiderat. Ergo ne homo propter praemia temporalia velit habere patientiam, et dicat sibi: Tolerem damnduplos; Job omnia dupla recepit, et tot filios genuit, quot extulerat. Non ergo dupla sunt? Prorsus dupla sunt, quia et illi vivebant. Ne quis dicat, Feram mala, et reddet mihi Deus quemadmodum reddidit Job: ut
Abbreviated transcription (Latin):
coaet nus dequageneritione. dix̃ propheta generrtio¬
nem. aut̃ cius quis en arrauit natus patri sine tempore
natus. etia exuirgine inplenitu dine temporis istemge
nerrticnem antecesserent temport oportunitate tẽ¬
poris quando uoluit quando debere sciebattuncnatꝰ e¬
deuirgine quomodo uoluit . ẽ mostuus incruce. Quid quid
uoluit fecit quiaa sic erirthomo ut lateret ds̃ susceptordũs
loquar quid dicum & tremum mostis elegi nealiquod ge¬
nus mortis eius ma ftyres formidarent doctrina in homine
exemplum patientiae demons trtuit in cruccibi opꝰ qr cruci fix exemplũ
opersinerũ premium operis resurreccio ostendit nobis incruce
quid tolertre ostendit nobis in resurrectione quiddebeamꝰ
spentre prossus cã quac̃ a negone teca sum musdicit focc
&tolle facopus & accipe premium certare in agone
& coronaberis quid .ẽ. opus obedientia quod .ẽ. premiũ
resurrectio si nemorte. Quareaddidit sine morte

Expanded text:
coaeternus, de qua generatione dixit propheta, Generatiocoaeternus, de qua generatione dixit propheta, Generationem ejus quis enarrabit ? natus de Patre sine tempore, natus est ex virgine in plenitudine temporis. Istam nativitatem antecesserant tempora. Opportunitate temporis quando voluit, quando sciebat, tunc natde virgine, quomodo voluit mortuus est in cruce. Quidquid voluit fecit: quia sic erat homo, ut lateret Deus; susceptor Deus, loquar? quid dicam? Extremum genus mortis elegit, ne aliquod genus mortis ejus martyres formidarent. Doctrinam ostendit in homine, exemplum patientiae demonstravit in cruce. Ibi opus, quia crucifixus: exemplum operis, crux; praemium operis, resurrectio. Ostendit nobis in cruce quid tolerare, ostendit in resurrectione quid sperare debeamus. Prorsus tanquam agonotheta summus dixit: Fac, et tolle; fac opus, et accipe praemium; certa in agone, et coronaberis. Quod est opus? Obedientia. Quod est praemium? Resurrectio sine morte. Quare addidi, sine morte?
Abbreviated transcription (Latin):
occurrat uobis ignis pater splendor filius ecceinuenimus
coeuos et quoignis. ẽẽ. coeperit continuo splendorẽ gignit nec
ignis antesplendorem nec splendor postigne & sunterro¬
gemus quis quẽ generit ignis splendorẽ ansplendorignẽ
continuo uobis occurit sensunaturrli. prudentiain sitrmq
dorignẽ eccepater incipiens eccefilius nec antecedens
nec sequens ecce ergo pater incipiens. eccefilius simulincipi¬
ens siostendiuobis pratremincipientem & filius simulin¬
cipientẽ credite indm̃ patrẽ non incipientẽ & cũ ipsofiliũ
nec ipsũ incipientem illũ ȩternũ. illũ coȩternũ si profici¬
tis intellegitis date operã proficere nas cihabetis sed &cres¬
ceredebetis quia nemo incipit a perfecto dĩ filiolicuit nas up¬
fectum quinatus. ẽ sine tempore coaet̾nus patri antecedens
om̃a non aetate sed ȩ ternitate. iste ergonatus patri

Expanded text:
esse? Occurrat vobis ignis pater, splendor filius; ecce invenimus esse? Occurrat vobis ignis pater, splendor filius; ecce invenimus coaevos. Ex quo ignis esse coepit, continuo splendorem gignit: nec ignis ante splendorem, nec splendor post ignem. Et si interrogemus, quis quem generat, ignis splendorem, aut splendor ignem; continuo vobis occurrit sensu naturali, prudentia insita medor ignem. Ecce pater incipiens, ecce filius simul, nec antecedens, nec sequens. Ecce ergo pater incipiens, ecce filius simul incipiens. Si ostendi vobis patrem incipientem, et filium simul incipientem; credite Patrem non incipientem, et cum illo Filium nec ipsum incipientem; illum aeternum, illum coaeternum. Si proficitis, intelligitis: date operam proficere. Nasci habetis, sed et crescere debetis; quia nemo incipit a perfecto. Dei Filio licuit nasci perfectum; quia natus est sine tempore, coaeternus Patri, antecedens omnia, non aetate, sed aeternitate. Iste ergo natus Patri
Abbreviated transcription (Latin):
noli cogitare in hac natiuitate iniũ tẽporis uel cogitare
ullũ spatiũ uel aeternitatis qua ndoerit pater. & non.
ertt filius & quopater extunc &filius & quid .ẽ. & quo ubiñ.
est initium ergo semꝑ pater sineinitio sẽ ꝑ filius sinemitio
& quomodo inquies natus sinon habet iniũ de acterno co¬
aeternus numquã fuit pater & nonert filius & tamen
filius a patre ẽ genitus. Vpdedcitur qualis uĩq similitudo
in rebus humanisumus ini crecitura uisibili sumusdetmihi
similitudinem territ non deic detmihi aliqua similitudi¬
nem mundancrũ elementum nohabet unide. detmihisimi¬
aliquodanima. nechoc potest animal quidem generit
nicamus coeua. &credcimus coaeterna si potuerimus
damus cocua & credamus coȩterna intentosuos egofeci¬
& forte cdiquis dicat quando potest inueniri pater coae¬
uus filiosuo ifilius coaeuus patrisuo ut generet pat̃ ante¬
cedet actatẽ ut nascatur filius sequitur aetate cedetat¬

Expanded text:
Nolite cogitare in hac nativitate initium temporis; nolite cogitare Nolite cogitare in hac nativitate initium temporis; nolite cogitare ullum spatium aeternitatis, quando erat Pater et non erat Filius. Ex quo Pater, ex eo Filius. Et quid est, ex quo, ubi non est initium? Ergo semper Pater sine initio, semper Filius sine initio. Et quomodo, inquies, natus est, si non habet initium? De aeterno coaeternus. Nunquam fuit Pater et non erat Filius, et tamen Filius a Patre est genitus. Unde datur qualiscumque similitudo? In rebus terrenis sumus, in creatura visibili sumus. Det mihi similitudinem terra: non dat. Det mihi aliquam similitudinem undarum elementum: non habet unde. Det mihi simialiquod animal: nec hoc potest. Animal quidem generat,niamus coaevum, et credamus coaeternum. Si potuerimus damus et forte aliquis et dicet: Quando potest inveniri pater coaevus filio suo, aut filius coaevus patri suo? Ut generet pater, antecedit aetate; ut nascatur filius, sequitur aetate: sed