comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
existimauimꝰ oportere ꝓbari fidelia docum̃
aut alias cc̃heñs ꝯtentus sit scripta so laeiꝰ
c̃quo ccͣhit. inp̃o erit. ut sciat. quia in ĩpuᷤ
fite totum ip̃e suspendit.⁊ quid̾ quãt ex sc̃¬
ptura ñ suffitiẽs uicebitur fides nisi ẜ nr̃a
forsan nouissimũ eu rei refugiũ uidĩt. dici¬
mꝰ aũt ꝙ. exiure uirando ẽ. Namñ infirm¬
amo. ꝙ factumẽ. Nã falsitates ⁊ mutuati¬
oc̃s metuentes. ⁊ nudis eis existentib ñcre¬
dentes. huuis moĩ subtilitatẽ cause ad dici¬
mus ñ ut credentes pͥruem fide sua circa
amicos. s ut quat̃ possibilt qui ꝑfidiã: ne¬

Expanded text:
aestimamus oportere probari fidelia documenaut aliter contrahens contentus sit scriptura sola eius cum quo contrahit, in ipso erit ut sciat, quia in illius fide totum ipse suspendit. Et quidem quantum ex scriptura non sufficiens videbitur fides nisi secunduforsan novissimum eum rei refugium iuverit, dicimus autem quod ex iureiurando est: nam non infirmamus quod factum est. Nam falsitates et imitationes metuentes et nudis eis existentibus non credentes huiusmodi subtilitatem causae addimus, non ut credentes privemus fide sua circa amicos, sed ut quantum possibile est perfidiam et ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcautela sit poĩta horꝵ. qui curatorib ĩ dig̃i
plecti pigebim̃. ut ꝑ oĩa patres eoꝵe quisͥ
auxiliaĩ nequeunt existams tua igit᷑ co¬
mentia q̃ uisa s̃ nob̾edictis. ꝑpiuntias ꝗ¬

Expanded text:
cautela sit posita horum qui curatoribus indigent; et cautela sit posita horum qui curatoribus indigent; et plecti pigebimur, ut per omnia patres eorum qui sibi auxiliari nequeunt existamus. Tua igitur eminentia quae visa sunt nobis edictis
Abbreviated transcription (Latin):
is cuius cura a dministratur. ẽos exspendat.
Sin uõ plus sint qua suffitiat.q. plus ẽ. repo¬
nat. Quod simobił forte eius ciius cura am¬
Tc̃ illud illud solummu are curator cogat᷑.
ebit aũt ei cum᷑ subtilitatt ꝑscrutai. si aliqͥ¬
ꝑare minori ex habuntantib peccunus
modicis functiõib publicis obligatos.
uenditorẽ uõ hñs ydoneum ⁊ opulentos
redditus existentes. tumus enĩei licentiã
⁊ hocagere scienti qr siquit quid eoꝵ ne¬
ciuus usure uixeum: q̃ eius sũt pascere
⁊ aliquã aliã ei p̃bere uite dispensatioẽm suf¬
fitiat. tc̃ noccessitat̾is rationoᷤ ⁊̃ Hoc uocat. ⁊̃
s̃curat oeͬs respitientes ad cum ita faciant
gub̾atiõem. tamquã insius reb. Et enĩ uo¬
lumus oum celebratur decretum ꝙ t̃clit
tangentem qr ꝑ omẽm ꝑgẽs uam utilit¬
agꝰ ꝙ im n excipit euma ratiotinisn:
alegis ordine. s cautioñ faciat adrerũ
gub̾natioẽm tim̃tẽ sẽꝑ circa eas ꝓpt̃ ui¬

Expanded text:
is cuius cura administratur, eos expendat; sin vero plus sunt quam sufficiat, quod plus est reponat. Quodsi mobilis forte eius cuius cura admt, tunc illud solum mutuare curator cogatur ebit autem ei cum omni subtilitate perscrutari, si aliqare minori ex abundantibus pecuniis, modicis functionibus publicis obligates, venditorem vero habentes idoneum et opulentus reditus existentes. Damus enim ei licentiam et hoc agere, scienti quia, si quid horum necuius usurae vix cum et qui eius sunt pascere et aliquam aliam ei praebere vitae dispensationem sufficiant, tunc necessitatis ratio nos etiam ad hoc vocat, ut curatores respicientes ad deum ita faciant gubernationem tamquam in suis rebus. Etenim volumus, dum celebrator decretum quod tradit tangentem, quia per omnem pergens viam utilitamen non excipiet cum a ratiociniis neque a legis ordine, sed cautiorem faciet ad rerum gubernationem, timentem semper circa eas p
Abbreviated transcription (Latin):
qͣn lit̃tar dissimilitudinẽ sepe quid tp̃s
fac̃. ñ enĩ ita quĩ seribit uiuenis: robustũ.
ac senex: forte tremens. sepe aũt: laguor
hoc fac̃: quid̃ hec dicimus. qñ calamu atͣ¬
m̃ti mutatio similitudinis ꝑ oĩa aufert
puritatẽ.: nec inuenimꝰ dereliquo dicere

Expanded text:
litterarum dissimilitudinem saepe quidem tempus facit non enim ita quis scribit iuvenis et robustus ac senex et forte tremens, saepe autem et langor hoc facit. Et quid haec dicimus, quando calami et atramenti mutatio similitudinis per omnia aufert puritatem? et nec invenimus de reliquo dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
uidicantib ⁊̃ testium solatium ⁊ enim
tales testificatioẽs suscipimus. quo p̃sẽ¬
tes testes dicant. qͣr his p̾sentib subscrip¬
sit quidocum̃tum fecit. hũc noueru̾nt.
nam si inuenimus: tales quodã testes
ñminus quã tres dignos fide existẽtes:
ntalem int̾clicimus fidẽ. neꝙ enim u̾ab¬
utu instrum̃tum. aut altius cuius piam
faciat. noluit hoc ĩ publicoꝯfiteri ꝙ ⁊ĩd̾

Expanded text:
udicantibus etiam testium solacium. Etenim tales testificationes suscipimus, quo praesentes testes dicant, quia his praesentibus subscripsit qui documentum fecit et hunc noverunt: nam si invenerimus et tales quosdam testes non minus quam tres dignos fide existentes, neque talem interdicimus fidem. Neque enim ut abutui instrumentum aut alterius cuiuspiam faciat et noluerit hoc in publico conficere quod
Abbreviated transcription (Latin):
adrer̃. q̃ eĩꝰ q̃i uidẽtur utilitatẽ. ⁊ ñ sobõ
donce fui̾t curator ꝓhibem eum ab hac¬
huuis moĩ cessioẽ. s n postea gerere ꝯce¬
dim neforsan hoc ꝯ sid̾ans abscontat
rem ⁊ p̃ordinãs illum male post modũ
acuracessaiĩt. latere feci̾t. ꝙ. maligne
egit. forte tẽ iam ñ curator existens cẽ¬
sioẽm accepͥ rem maligne dispoãt. Etiã
tũc enĩ infirmũ ẽẽ uolumus q. agitum.
⁊ ñ posse ullã accoẽm ualẽ cessam̃ adu̾s
eumcuius prius cur̃a administras ñ ꝓfa
sio ꝓiũs caĩs facta sit. ñ ut reme  abeum

Expanded text:
i videntar utilitatem. Et non solum donec fuerit curator, prohibemus cum ab huiusmodi cessione, sed neque postea gerere concedimus, ne forsan hoc considerans abscondat rem et praeordinans illud male postmodum, dum a cura cessaverit et latere fecerit quod maligne egit, forte tunc iam non curator existens cessionem accipiat et rem maligne disponat. Etiam tunc enim infirmum esse volumus quod agitur, et non posse ullam actionem valere cessam adversus cum cuius prius curam administraverat, sedpro veris causis facta sit: non ut remeet
Abbreviated transcription (Latin):
se habere credẽs recusat ⁊ sihoc factufui̾t.
tutelã ñ ꝯtingẽ. n curam. s eum ab earͥe
ꝓcui exspelli. ne ex hoc ip̃o hostem⁊ nõ
curatorem ad olescentulo p̃beamus ¶Sĩ gͦ¬
uõ tacuĩt mitio hoc.⁊ factus fui̾t curatõ:
sciat oĩ accusatiõt adusus miriorẽ. suĩa
fuit. se casurum. pꝑ ¶ Exstudio ad¬
u̾sus hãe legẽ nr̃ãm firm̃tur. S siqui
aꝑte obligatus existens tacuit sciat: i
ste quia sustinebit penam quo ñ possit
redibitiõib aut aliis solutioĩb debitise
emiscere tp̃e curatioĩs forsanarte ꝯ po¬
sitis. ¶ Quod siquis. sicuti dictũ ẽ. fa¬
cius curator demde minorio res fui̾t ꝑs¬
crutatusꝯ cessioẽs insem ip̃o aut ꝑ doã¬

Expanded text:
se habere credens recusat, et si hoc factum fuerit, tutelam non contingere neque curam, sed eum ab ea re procul expelli, ne ex hoc ipso hostem et non curatorem adolescentulo praebeamus. ro tacuerit in initio hoc et factus fuerit curator, sciat omni actione adversus minorem, si vera fuit, se casurum, propter ex studio adversus hanc legem nostram figmentum. Sed si quis aperte obligatus existens tacuerit, sciat etiam isto quis sustinebit poenam, quo non possit redhibitionibus aut aliis solutionibus debiti se miscere tempore curationis forsan arte compositis. Caput V Quod si quis, sicuti dictum est, factus curator deinde minoris res fuerit perscrutatus et cessiones in semet ipso aut per dona
Abbreviated transcription (Latin):
falsitatib quecumq alia mala corrigẽ¬
tes. p̃sentem ꝓmulgamus legẽ: his que
dudum a nob incollatiõib intarum facta¬
tita sũt insua uirtute manentib pẽuldu¬
bio: inhis quilĩtas nesciunt. q̃ olim ual

Expanded text:
falsitatibus et quaecumque alia mala corrigentes praesentem promulgamus legem. His quae dudum a nobis in collationibus litterarum factaita sunt in sua virtute manentibus; procul dubio et in his qui lit
Abbreviated transcription (Latin):
di. ÷̃ uisiurantũ nucere ꝓferenti qr nicħ
maligni ꝯscius in eo ꝙ a se ꝑfertur. noꝗã¬
cp̃m artẽ cirea collatioẽm fieri p̃ꝑane. sic
utitur eo quatenus neq ꝑimatur quic-
his uõ q̃ comfitiuntur publice docum̃ti.
si tabellio uenĩt: testimoniũ ꝑ hibiũt cõ

Expanded text:
renti, quia nihil maligni conscius in eo quod a se profertur nec quandam artem circa collationem fieri praeparans sic utitur eo, quatenus neque perimatur quicquhis vero quae conficiuntur publice documentis, si tabellio venerit et testimonium perhibuerit cum
Abbreviated transcription (Latin):
lignitatis.⁊ cum qui cessit. faci it̾m̃ mo¬
uere. ⁊ ꝑmesium ea q̃ s̃ cessioĩs rtipi lege
ꝑsuam malignitatẽ cutĩuemõs. Et hec ꝙͥ¬
dicimus ĩ oĩ curat᷑ore. ĩ quib oĩo curans
aliquoꝵ introducant leges ꝓdigor fo

Expanded text:
lignitatis, et eum qui cessit faciet iterum movere, et per medium ea quae sunt cessionis recipiet legem per suam malignitatem circumveniens. Et haec dicimus in omni curatore in quibus omnino curas aliquorum introducunt le
Abbreviated transcription (Latin):
effitiuntur coꝵ dñi facultatum ut ñ exist¬
iles aut ⁊ celantes desuscepta existentia ĩ
minoꝵ rebu ita cessioẽs accipientes ẜ¬
multas᷑ płes cccasioẽs. ¶Quid em̃ ho ad
rigere uolumus.⁊ Pcipue illud. ut
siquis obligatum habuit minorem.
aut eius res. hc̃ ñ omĩo at curatioẽs ei
ł sia legib uocctur accedẽ. Quit eñi ñ
ri minoris obnoxiua neq ip̃e curator
erit. nec ubi aut cautioẽm furetur aut
alias ꝓbarioõs q̃ erãt minori corrũpat:
curatio fiat ei rerum ĩtĩtus ꝓpriar̃. hocita¬
ꝙ lege ałtissima colligetur. ut nullus
coꝵ qui obligatas habe ꝑhib res defy¬
ncti. ip̃mꝙ minorem⁊ eius res aut: ꝗ a¬
abuit obligãt aut alia huius moĩ occasi¬
oe. ñ iam solũẽum ẽẽ fidelẽ ad ĩpubo
aut adolescentium curã s ꝯiungi tutorẽ
alt̃m aut curatore. hoc q inplimis legũ
casib inuenim. ut custodiat ille. nefiat
adu̾sus addolescentẽ. aut eus sub̾am

Expanded text:
efficiuntur eorum domini facultatum, aut non existiles, aut etiam celantes desuscepta existentia in minorum rebus et ita cessiones accipientesmultas et plures occasiones quid enim homo ad rigere volumus et praecipue illud, ut si quis obligatum habuerit minorem aut eius res, hunc non omnino ad curationem eius, vel si a legibus vocetur, accedere. Quid enim non ri minoris obnoxius, neque ipse curator erit, necubi aut cautionem furetur aut alias probationes quae erant minori corrumpat et curatio fiat ei rerum interitus propriarum. Hoc itaque lege cautissima colligetur, ut nullus eorum qui oblivatas habere perhibent res defuncti ipsumque minorem et eius res, aut abuit obligatum aut alia huiusmodi occasione, non iam solum eum esse fidelem ad impuberum aut adolescentium curam, sed coniungi tutorem alterum aut curatorem hoc quod in plurimis legum casibus invenimus, ut custodiat ille ne fiat adversus adolescentem aut eius substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
hñt ros adolescentiũ aut aꝑte obligati
sunt. sanctim. si quis dixĩt obligatũ se
hab̾e minorẽ aut eius res aut minores
parẽtes: mox ostendere hoc ip̃m recusati¬
oĩs tp̃e ap̃eũ. quiti dit curator̃ẽ. ab sol¬
ui. aut si incͥtum e hoc pbeat᷑ at scãme¬

Expanded text:
nt res adolescentium aut aperte obligati sunt, sancimus, si quis dixerit obligatum se habere minorem aut eius res aut minoris parentes, mox ostendere hoc ipsum recusationis tempore apud eum qui dedit curatorem et absolvi, aut si incertum est hoc, praebeat ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
ria auctoritas. nec imꝑiale rescͥptũ qͣ¬
cumq uideł adiectione munitũ sepedi¬
cde giaus legis uires possit refrigere. qd̃
tio ẽ funtos exre pͥuata nr̃a itatradi ꝓpe¬
tuanis ut ꝑiculo collocantiũ offitioꝵq
traclatur: neq ⁊ quicquã põt exdeuoti.¬
oms plenituome nacillare. siappantio
q neglecnimẽ. que ex hociiuo pẽsitatio
canonica d̾sidãt: ex offõꝵ sacłtatib: ob¬

Expanded text:
ria auctoritas nec imperiale rescriptum, quacumque videlicet adiectione munitum, saepe dictae generalis legis vires possit refringere. Quotio est fundos ex re privata nostra ita tradi perpetuariis, ut periculo collocantium officiorumque tradantur. Neque enim quicquam potest ex devotionis plenitudine vacillare, si apparitique neglectum est, quae ex hoc titulo pensitatio canonica desiderat, ex officiorum facultatib
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ uires quã c̃ agonothetcas possessio¬
nes aꝯsulatu anxomii ⁊ ouorii. temꝑto cun¬
li canone acceꝑunt. eo impoitũ eis cano¬
nẽ uixta fidem publicoꝵ monuñtoꝵ
mus. Nanisipͥuati ims debua nparimũ
denegari. multomagis p̃dendast̃ cuitatib
quenire debentur. cusuffiuat possessori¬

Expanded text:
tum est, iuris quam etiam agnotheticas possessiones a consulatu Ausonii et Olybrii dempto civili canone acceperunt, eos impositum eis canonem iuxta fidem publicorum monumentmus. Nam si privatis viris debita non patimur denegari, multo magis praebenda sunt civitatibus quae iure debentur, cum sufficiat possessori
Abbreviated transcription (Latin):
ateno cumempnoeo subĩritorio apa¬
mene cuutatis ꝯstituus ex nuꝑ lapsa t̃¬
tia inclictione. cumpa restum. quã. si
quid ex quo sanctio martiam dine me¬
morie lata ẽ adenisdẽ ciitans p̾moitrũ
gestumẽ infirmari. ⁊ quot exeatẽ ꝓri¬
sione cuitatib delatum int̾erat. qua

Expanded text:
ario cum emptio eorum sub territorio Apamenae civitatis constitutis, ex nuper lapsa tertia indictione cum ipsa restitui, quam si quid, ex quo sanctio Marciani divae memoriae lata est, ad eiusdem civitatis praeiudicium gestum est, infirmari et, quod ex eadem provisione
Abbreviated transcription (Latin):
d scͥb̃. Meminibinus ꝑgmatica sanctioe
iussise fundos tamͤiaciusris inꝓiuntus po¬
sitos. nec ⁊̃ possessiones gomtiac̃i saltus ⁊¬
moratoꝵ fundoꝵ possit restitui pubuco ĩ¬
feratur. silicet ꝑtande fanctione h̾modi
uenditionũ contracti plenissima dela¬
tasit cautio aitñ ꝑpetne emptiõnis scuri¬

Expanded text:
 . Meminimus pragmatica sanctione iussisse fundos tamiaci iuris in provinciis positos nec non etiam possessiones gonatici saltus moratorum fundorum possit restitui, publico inferatur. Sed licet per eandem sanctionem huiusmodi venditionum contractibus plenissima delata sit cautio, attamen perpetuae emptionis securi
Abbreviated transcription (Latin):
ł equaꝵ gges insaltus reionice alienus iͥ¬
misit̾ fisco ulico uendicentur. Q uod sius¬
nał ꝓcuratoꝵ ꝯniuentia ut id deinceps te¬
tenir ad misiͭ: g̃iussimo eos iubemus sub¬
tientia cũius lib⁊ remĩtas occupanit. se¬
cundum net̾is censuis fidẽ insuauira retrah¬

Expanded text:
l equarum greges in saltus rei dominicae alienus immiserit, fisco ilico vindicetur. Quod si venalis procuratorum coniventia, ut id deinceps temptetur, admiserit, gravissimo eos iubemus sutinentia cuiuslibet temeritas occupavit, secundum veteris census fidem in sua iura trah
Abbreviated transcription (Latin):
matribꝰ oẽ pretium antique ẜuandu̾m le¬
gi. ¶Quia igitur nuꝑ legem scripsim
medentes hisq̃ decccłasticie alienatioib fiũt.
ꝯuolentes siquidem publicum debitum sit.
posse eas alienare eum oĩsubtilitate secũt̃
legis obẜuatioẽm suioͣ priuatum debitũ.
ꝓsolutodare rem inmobilẽ.⁊ mullo udã

Expanded text:
matribus, omne praeteritum antiquae servandum lematribus, omne praeteritum antiquae servandum legi. Caput II Quia igitur nuper legem scripsimus medentes his quae de ecclesiasticis alienationibus fiunt et volentes, si quidem publicum debitum sit, posse eas et alienare cum omni subtilitate secundum legis observationem, si vero privatum debitum, pro soluto dare
Abbreviated transcription (Latin):
nichił obscuritatis habente: mote sunt
questioes ab aliquib exstudicad suamin¬
tentioẽm obsturitatem ei introducentib.
cum enim lib̾tatis amatores scimue. nuꝑ
posuimus legem. ut non secundum anti¬
rit soboles omnino eam sequi asseriptitia
rifortunam. Exlib̾a namq matre ꝓcedere
ẜuilem partum natura benefaciens nolu¬
it lex qm̃diximus in lege siquidam ꝯiũc¬
tisunt mulierib siue̃ coniuncti fuerint.
⁊ filii ꝓcreantur. ita legem in his. quipere¬
antur ualere. Quidam autem sic fatue au
calide intp̃tãtisunt legem ut etiam siañ
constitioem natisunt aliqui. uł siualdcõt
senes putentent eos libari. tamquã eñimodo
hatos: non loge p̃cedentes logẽ cum utiq
nos hũc habuerimus intellectum. ut eo
herent iamquidam uxorib ⁊ post legem
filii ꝓcreati cẽnt aut non coherent quidem:
postea uõ nuptie fierent. post legẽ nati hab¬
liceat artib uti ⁊ malignari⁊ possessioñ

Expanded text:
nihil obscuritatis habente motae sunt quaestiones ab aliquibus ex studio et ad suam intenutionem obscuritatem ei introducentibus. Cum enim libertatis amatores simus, nuper posuimus legem, ut non secundum antirit soboles, omnino eam sequi adscripticiamri fortunam. Ex libera namque matre procedere servilem partum nostra bene faciens noluit lex: quoniam diximus in lege, si quidam coniuncti sunt mulieribus sive etiam coniuncti fuerint, et filii procreantur, ita legem in his qui procreantur valere. Quidam autem sic fatue aut callide interpretari nisi sunt legem, ut etiam si ante constitutionem nati sunt aliqui, vel si valde sint senes, putent eos liberari tamquam enim modo natos et non longe praecedentes legem: cum utique nos hunc habuerimus intellectum, ut si cohaerent iam quidam uxoribus et post legem filii procreati essent, aut non cohaerent quidem, postea vero nuptiae fierent, post legem nati habNe igitur liceat artibus uti et malignari et possessionum
Abbreviated transcription (Latin):
tpr̃s .i. eius ꝙ post acceptũ adexhibẽdũ uidin¬
ũ ant re iudicata int̾cessit. ratiõẽ hr̃e tebet ui¬
dex ꝙ sinega is cumqͦ ad exhibedũ actũẽ. mp̃¬
senti exhibere se posse: citp̃s exmibedi cã pe¬
tat: ibq sine frusttatione postulare uid̾¬
atur. dare ei d̃ba. ut tm̃caueat se restitu

Expanded text:
t eius quod post acceptum ad exhibendum iudicium ante rem iudicatam intercessit, rationem habere debet iudex. quod si neget is cum quo ad exhibendum actum est in praesenti exhibere se posse et tempus exhibendi causa petat idque sine frustratione postulare videatur, dari et debet, u
Abbreviated transcription (Latin):
tune aut legatoꝵ locis uenãbilib relicioꝵ
niõe agenir. Stañ aũt abmino pluris quã
sspne accõ. ueluti surti man festi quadiu¬
pli. nec manifesti dupli. Nã excaisbis. ⁊ a¬
lũs quibdã. siũ quis neget. siñ fateat᷑: plu¬
ris quafipti ẽ accõ ¶tẽ actoris quoq calupni¬
⁊ cohercet᷑. Nã ⁊ actor ꝓcam̃ꝑnia uirare co

Expanded text:
e aut legatorum locis venerabilibus relictorum nomine agitur. statim autem ab initio pluris quam simpli est actio veluti furti manifesti quadrupli, nec manifesti dupli: nam ex his causis et aliis quibusdam, sive quis neget sive fateatur, pluris quam simpli est actio. Item actoris quoque calumnia coercetur: nam etiam actor pro calumnia iurare co
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ abiit. qr quempartisem decimã litis ac¬
tores multabat. quod nusquã factũ eẽ iue¬
dũ ut ⁊ imꝑb litigator ⁊̃ dãpnũ ⁊ ĩpẽsas n¬
tis inferre adũsario suocogatur. ¶ Ex quib¬
dã uditus dãpnati igͣmimosi fuit. Ueluti
furti. in uoꝵ raptoꝵ iniuriarũ. dedolo.I¬
tem tutele. mandati. d̾poĩti. directis ñ ꝯtͣ¬
nis accõib. Item ꝓsono: que abutraq parte
directa ẽ. ⁊ obidꝰ quilib⁊ ex sotis eo inditio
dãpnatus igͦmina notatur. s⁊ furti quidẽ
lo ñsolũ dampnati notãtur ignomina. s ⁊̃
pacti. Et recie. Plurimũ N int̃ẽ utrũ exdelic¬
to aliquis. anex cc̃tu debitor sit.¶Oĩũ aũt ac¬
tionũ infutuendaꝵ pͥncipiũ ab ea parte e¬

Expanded text:
nem abiit, quia in partem decimam litis actorem multabat, quod nusquam factum esse invedum et ut improbus litigator etiam damnum et impensas litis inferre adversario suo cogatur. Ex quibusdam iudiciis damnati ignominiosi fiunt, veluti furti, vi bonorum raptorum, iniuriarum, de dolo, item tutelae, mandati, depositi, directis non contrariis actionibus, item pro socio, quae ab utraque parte directa est, et ob id quilibet ex sociis eo iudicio damnatus ignominia notatur. sed furti quidem lo non solum damnati notantur ignominia, sed etiam pacti: et recte; plurimum enim interest, utrum ex delicto aliquis an ex contractu debitor sit. Omnium autem actionum instituendarum principium ab ea parte e
Abbreviated transcription (Latin):
defundi Pedui possessioe ꝯteditur. Utͦbi
uõ int̾dicto dereꝵ mobilium postefsioe.
Quoꝵ uis ⁊ potestas plurima int̃ se cuif᷑¬
feñtiã aput uei̾es habebat. Nautipos¬
sidens inĩdicto: is nĩcebat. quunidicti¬

Expanded text:
de fundi vel aedium possessione contenditur, utrubi vero interdicto de rerum mobilium possessione. quorum vis et potestas plurimam inter se differentiam apud veteres habebat: nam uti possidetis interdicto is vincebat qui int
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝓherale ant ꝓpsessore posscideat. ideiau
bonoꝵ possefflodatae. restituere debeat.
ꝓeie aut p̾scidere inoxtur quiputat sehẽ¬
dẽ cẽ ¶ ꝓpossessore isposcior. quimillo
uie re heditanã . ł. ⁊̃ totã rẽditatẽ sciens
ad se ñꝑtinere possid⁊ Ido adipiscende pos¬

Expanded text:
 possessore possideat, id ei cui bonorum possessio data est restituere debeat. pro herede autem possidere videtur qui putat se heredem esse: pro possessore is possidet qui nullo iure rem hereditariam, vel etiam totam hereditatem, sciens ad se non pertinere, possidet. ideo autem adipiscendae pos
Abbreviated transcription (Latin):
ta fiissi. Depena temere lingantium.
Unc admonenti sumus magnã curã egissee¬
me᷑ fieripot. ꝙ temeritas ta agẽtiũ quã coꝵ
cũ quib agẽtur. mõpeciuaria pena. moco
uiris iurandi religioe. mõmetu in famne

Expanded text:
TIT. 16 DE POENA TEMERE LITIGANTIUM Nunc admonendi sumus, magnam curam egisse eme fieri potest, quod temeritas tam agentium quam eorum cum quibus agitur, modo pecuniaria poena, modo iurisiurandi religione, modo metu infamiae
Abbreviated transcription (Latin):
quoq apudnos quos deposiũt ꝗs. aut ꝗb
cõmodauit̃. ipse pꝰsidere udenir. Et hocẽ
ꝙ dicitur retinẽ possessionẽ posse aliquẽ
ꝑ quelibet quiei noĩe sit in possefsione.
Qm̃ ⁊ aiosolo quoꝙ retnẽ possessioẽ placet.¬
sionis animo. s postea reu̾surus inde
cundo libro ex posiumus Nec ulla oubi-¬
catio ẽ ꝗuaĩo soio pꝰsefsioe ad ipisci nemopo¬
tesi ¶Recuꝑande posseffiois ca solet mĩdi¬
ci. siquis expossessione sundi ł ediũ uide¬

Expanded text:
quoque apud quos deposuerit quis aut quibus commodaverit ipse possidere videtur: et hoc est quod dicitur, retinere possessionem posse aliquem per quemlibet qui eius nomine sit in possessione. quin etiam animo quoque retineri possessionem placetsionis animo, sed postea reversurus inde cundo libro exposuimus. nec ulla dubitatio est quin animo solo possessionem adipisci nemo potest. Reciperandae possessionis causa solet interdici, si quis ex possessione fundi vel aedium vi de
Abbreviated transcription (Latin):
Utrobi uero infdicio is uincebat. quima¬
iore parte eius ani. nec ui. nec clam.
nec p̾cario. ab adu̾s ano posscioebat ¶hx¬
die trn auter obẜuatur. Namutriusꝙ
initlicti potestas quantũ adpossessioẽ ꝑ¬
unet. exequata ẽ. ut ille uincat.: aĩre sou.
unre mobili. quipossessionẽ. necu. nec
clã. nec p̾cario abadũsarigatis ꝯtestate tpr̃

Expanded text:
utrubi vero interdicto is vincebat, qui maiore parte eius anni nec vi nec clam nec precario ab adversario possidebat. hodie tamen aliter observatur; nam utriusque interdicti potestas, quantum ad possessionem pertinet, exaequata est, ut ille vincat et in re soli et in re mobili, qui possessionem nec vi nec clam nec precario ab adversario litis contestationis
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ tuiq offitii facultatib .xii. libras
aur fisci cõmodis exigẽd as. Siquisquã
p᷑nac memorata p̃ta mutiare tepianit᷑.
nminore dec̾nenda pena si ⁊ prata pri¬
uatoꝵ anuochenoꝵ fumit deuastata.
Itatr̃i ut sine lesione ꝓuuntialium ꝓui¬
deant airiales quopacto ammalium mi¬
litarium pastiu ꝯsulatur.
amutum molestia fatigan. Ideoq iege
adamplissimam p̃fecturã ꝓmiulgata
censemus. nehoc deiriceps isurpetur.¬
re tua magnificentia non moretur. ne
ꝑmutat possd̃res ł colonos p̃toꝵ gra q̃¬

Expanded text:
 tuique officii facultatibus duodecim libras auri fisci commodis exigendas, si quisquam posthac memorata prata mutilare temptaverit: non minore decernenda poena, si etiam prata privatorum Antiochenorum fuerint devastata: ita tamen, ut sine laesione provincialium provideant curiales, quo pacto animalium militarium pastui consulatur.militum molestia fatigari. Ideoque lege ad amplissimam praefecturam promulgata censerest convenire tua magnificentia non moretur, ne permittant possessores vel colonos pratorum gra
Abbreviated transcription (Latin):
fundendt̃ un occasione npossuñ. quaas¬
ẜant deẜ tas ee cepisse. tam ⁊ sire scrpta
porrepionem merum̃t. s nec anellie¬
as abhis posse. nec fuicitatio ab aliquo
fuit ꝓminssa. S ⁊ eas imꝑpetirũ apno eos
ꝯmeas susceꝑunt. eas ⁊ eoꝵ posterita¬
tem rema nere. nec sifuper hoc rescͥp¬
tum fuit adu̾sus eos impetratum.
eis quieos poposcĩnt cecit ut cõm̾issi me¬
tus eẽ nonpossit. neq i magis cõmoda¬
mus nr̃a qua trãdidimus eauire dini:

Expanded text:
occasione non possunt, qua adserant desertas esse coepisse, tametsi rescripta per obreptionem meruerint. Sed nec avelli eas ab his posse, nec si licitatio ab alio fuerit promissa, sed eas in perpetuum apud eos qui eas susceperint et eorum posteritatem remanere, nec si super hoc rescriptum fuerit adversus eos impetratum. eis qui eos poposcerint cedunt, ut commissi metus esse non possit. neque enim magis commodamus nostra, quam tradimus ea iure dominii:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃guan. Puraraꝵ igitur iec tores ꝓcurẽt.
neumouam cursus dublicus uerat inq̃re¬
lam. ⁊ occasio deceptionis cimales uel prt¬
mutiales animala indebita p̃stare ꝯpłłat.
uinuam suam post modum nineril fͤa¬
ciendis cursu atq angarits ip̃e sinonsuũ
utanur offm̃. s expeditione militarẽ iuo
usppriis exequeatur. dequo hortalins eti
am offinis eadem lege sancamus. nequis
netur iasa post̾um camsacra ꝓhiditum i¬
sanctione cognoscat. Quodꝰ siquis ducũ
uel apparttoꝵ uel cohortalum temerari¬
oanimoea quedec̾mmnuis ꝯtempnendap¬
urauit ꝑsingula ammalia quib usus fy¬
ent. singulaꝵ libraꝵ auri illatione mul

Expanded text:
Provinciarum igitur rectores procurent, ne umquam cursus publicus veniat in querellam et occasio deceptionis curiales vel provinciales animalia indebita praestare compellat. ovinciam suam postmodum itineribus faciendis cursu atque angariis ipse sive suum utatur officium, sed expeditionem militarem iumentis propriis exsequantur. De cohoam officiis eadem lege sancimus, ne quisnetur in posterum, cum sacra prohibitum sanctione cognoscant. Quod si quis ducum vel apparitorum vel cohortalium temerario animo ea quae decernimus contemnenda putaverit, per singula animalia quibus usus fuerit singularum librarum auri inlatione mul
Abbreviated transcription (Latin):
Prefectins comicularios quiexan¬
nis singulis exeunt post trarsactos cor¬
inculanos nt̃am ad eare prir quiam uo¬
lumis ꝯuohonore ꝑfimcus cumiam
missione terũt u̾b̾um orium᷑damtꝰ
in ad fuscextionem. uel cuius lid ⁊ nece¬
sitans offitium inim ine deu ocentin.¬

Expanded text:
Praefecturae cornicularios, qui annis singulis exeunt post transactos corniculos nostram adorare purpuram volumus: quo honore perfunctis, cum iam missionem tenuerint, liberum otium damus, ut ad susceptionem vel cuiuslibet necessitatis officium minime de
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ.ã. : Animalia publica cdumlonge
maiore acceꝑuit quopno pabula esti¬
mãtur. ꝑmancipes atq atpartores apte
uexantuir. neidyingat. sublimitas tua
disponat. ur neq patula minationu de¬
sint. neq ꝓuintiales uttraquam iustite
sint ratio pregrauenturr.

Expanded text:
. Animalia publica, dum longe maiore ac periniquo pretio pabula aestimantur per mancipes atque apparitores, aperte vexantur. ne id contingat, sublimitas tua disponat, ut neque pabula mutationibus desint, neque provinciales ultra quam iustitiae sinit ratio praegraventur.
Abbreviated transcription (Latin):
mpͣr.. rauatone cumstatuis solius
antur. isihis timo qui animalia ato
sacronsui necessarios ꝑsequntur. itatñ in
tp̃s spatiũ adres idendum inquolibuỹ
fint᷑ loco copiam nãciscatur. deapparib¬

Expanded text:
. Tractoriae cum stativis solitis antur nisi his tantummodo, qui animalia atque equos sacro usui necessarios prosequuntur, ita tamen, ut temporis spatium ad residendum in quo libitum fuerit loco copiam nanciscatur. Dat. VI
Abbreviated transcription (Latin):
dant resadeũm ꝑferre. uirũ furti anẜn
corrupn uiditioteneatur: titius anneutro
EEt cuinob̾ super hac cdubitatiorie sugoe¬
stumẽ: ⁊antiquoꝵ prudentium super
hoc altertationes ꝑspeximus. quibdã
neq furti neq ẜi corrupti actionem p̃¬
stantio. quib dam furti tm̃ modo. nos eiꝰ¬
huius modi calliditati obuiam euntes.
furti actionem. s ⁊ fuicorrupti contra er̃
dar. Licet iis suus det̃ior asoiicitatore
nmime factus ẽ. ⁊ ideo non ꝯcurrant regr¬
ie que ẜi corrupti actionem intro dince¬
rent. tñ ꝯscilium corruptons ad ꝑntien⁊
ꝓbitatis ẜ miniro ductumẽ. ut sit ei pe¬
n̾auis actio imposita. tanquã re ip̃a ẜuus
corruptus. ne exhuiusmodo impunita¬
te: ⁊ malium ẜ num qui facile possit cõrũ¬
P tale facinus aquib dam ppetretur.

Expanded text:
dam res ad eum perferre: utrum furti, an servi corrupti teneatur Titius, an neutro. Et cum nobis super hac dubitatione suggestum est, et antiquorum prudentium super hoc altereationes perspeximus, quibusdam neque furti neque servi corrupti actionem praestantibus, quibusdam furti tantummodo, nos hujusmodi calliditati obviam euntes, furti actionem, sed etiam servi corrupti contra eum dari. Licet enim is servus deterior a sollicitatore minime factus est, et ideo non concurrant regulae quae servi corrupti actionem introducant, tamen consilium corruptoris ad perniciem probitatis servi introductum est, ut sit ei poenalis actio imposita, tanquam si re ipsa fuerit servus corruptus, ne ex hujusmodi impunitate, et in alium servum qui possit corrumpi tale facinus a quibusdam perpetretur.
Abbreviated transcription (Latin):
sit: subreptus furͣt. ¶ Auquanto ⁊ sue rer
quisq fintum ꝯmitt. Ueluti sidebitor
rem quã g̃litori ꝑign̾oris causa cedit sub¬
traxit. ¶ Int̃dum quoq furti tenẽtur. qui
ip̃e furtum nfecit. Quans estis: cuius ope
⁊ ꝯscilio furtum factra ẽ. In quonũo ẽ is.
qui tibi nũmos excussit: ut alius eos raꝑet.
aut obsiiit tidi: ut alius remtuam exciꝑ.
daridebet. at ubi ope meuu titius furtũ
fecĩt. ambo furtitenentur. Ope ⁊ ꝯsilio eiꝰ
furtum adm̃nti uidetur: quiscalas for¬
te fenestris subponit. aut ips. ferestra.
uel hostium effringit. ut alius furtum fa

Expanded text:
s subreptus fuerit. 200 Aliquando etiam suae rei quisque furtum committit, ueluti si debitor rem quam creditori pignoris causa dedit subtraxerit. Interdum furti tenetur, qui ipse furtum non fecerit: qualis est cuius ope et consilio furtum factum est. in quo numero est qui tibi nummos excussit, ut alius eos raperet, aut obstitit tibi, ut alius rem tuam surripedari debet. at ubi ope Maevii Titius furtum fecerit, ambo furti tenentur. ope consilio eius quoque furtum admitti videtur, qui scalas forte fenestris supponit aut ipsas fenestras vel ostium effringit, ut alius furtum fa
Abbreviated transcription (Latin):
mutere. sise intelligant id inuito drio facẽ
eumq suntellexissent ñꝑmissurui ⁊.
ac siꝑmissurum c̾clant. extra cͥen uide¬
ri. Oprima sane distinctione: quia fur tũ
sine affecui furandi ñ cõmirtitur. s⁊ et si
c̃clat aliquis mnund dnĩo se rem cõmoda¬
tam sibi ꝯtractare. domino aũt uolente id
fauat: dicitur furtũ ñ fieri. ¶Unde que
situm est illut camutius suiumn meuii ⁊¬
sollicitam̃t: ut quasclam res ono suon¬

Expanded text:
ito domino facere eumque, si intellexisset, non permissurum, ac si permissurum credant, extra crimen videri: optima sane distinctione, quia furtum sine affectu furandi non committitur. Sed et si credat aliquis invito domino se rem commodatam sibi contrectare, domino autem volente id fiat, dicitur furtum non fieri. unde illud quaesitum est, cum Titius servum Maevii sollicitaverit, ut quasdam res domino subr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nondum egressus ianuam dep̃hensus
iunetõ uuarͤum furtum fecit. quam diu
deñdumẽ quamdiu camrem fur tenes
eo ꝑueniret: quoꝑserre ac deponere remde.¬
stinass S.⁊ si ꝑtit quodestinauit. ram̃ ⁊¬
sidep̃hendatur curire furtiua. nonẽ ma¬
nifestus fur.¶Net manifestum furtum᷑ sit ex
his quediximus inteiligitur. Nam quod
Gonceptum furtũ dicitur. cum apud auquẽ
testib p̾sentib furtuia res quesita ⁊innenta
fur ñsit: queappellatr ꝯcepti ¶ Obłatit
furtum dicitur cumres fintua tibi abauqͦ
oblata sit. eaq apudte ꝯceptasit. ntq siea
m̃te ubi data fuit: ut apuote porius. quam
apud eum quidedĩt conciperetur:. Namu
bi apud quem ꝯceptasit. ꝓpͥa adũsus eran
quiobuiliit. quamius fur nsit. ꝯstituta ẽ ac¬
tio que appellatur oblati. ¶ Est ⁊̃ ꝓmbi¬
n fuiti actio adu̾sus eum qullfurtum que¬
rere testib p̃sentib uolentem ꝓmibuit.
Preterea penaꝯ stinutur edicto p̃tons. pac

Expanded text:
 nondum egressus ianuam deprehensus vineto uvarum furtum fecit, quamdiu idendum est, quamdiu eam rem fur tenenseo pervenerit quo perferre ac deponere rem destinasset, sed si pertulit quo destinavit, tametsi deprehendatur cum re furtiva, non est manifestus fur. nec manifestum furtum quid sit, ex his quae diximus intellegitur: nam quod tum est. Conceptum furtum dicitur, cum apud aliquem testibus praesentibus furtiva res quaesita et inventa fur non sit, quae appellatur concepti. Oblatum furtum dicitur, cum res furtiua tibi ab aliquo oblata sit eaque apud te concepta sit, utique si ea mente data tibi fuerit, ut apud te potius quam apud eum, qui dederit, conciperetur. nam tibi, apud quem concepta est, propria aduersus eum, qui optulit, quamuis fur non sit, constituta est actio, quae appellatur ablati. est etiam prohibiti furti actio adversus eum qui furtum quaerere testibus praesentibus volentem prohibuerit. praeterea poena constituitur edicto praetoris per
Abbreviated transcription (Latin):
superion ubno deobligationibło exontrac¬
tu: ⁊ quasi excontractu. Sequitur ut deobli¬
fitio dispitiamus. Sulle quidem ut suo
loco tradidimus: inquattuor gnã diuidỹ¬
tur. he uero unius gnĩs sunt. Namõs
exre nasciniur. idẽ. exip̃o malesino. uelutiᷤ
exfurto. aut rapina: aut dampno. aut ĩ-¬
iuria. furtumest contrattatio rei frandi¬
losa. uelipsius rei. nel ⁊̃ usus eiuis. pos¬
sessionisue quodiege naturali ꝓhibitũ¬

Expanded text:
superiore libro de obligationibus ex contractu et quasi ex contractu, sequitur, ut de oblipiciamus. sed illae quidem, ut suo loco tradidimus, in quattuor genera dividuntur: hae vero unius generis sunt, nam omnes ex re nascuntur, id est ex ipso maleficio, veluti ex furto aut rapina aut damno aut iniuria. Furtum est contrectatio rei fraudulosa vel ipsius rei vel etiam usus eius possessionisve, quod lege naturali prohibitu
Abbreviated transcription (Latin):
scientes rent furiuiam suseꝑint: ⁊ celaunt.
furti nec manifestiobnoxii sunt. ¶Penao
endi causarem auenam amouet. s gn̾alit
cum quis alienã rem minto domino con¬
traciat. Itaq sine c̾clitor pigriore. sine is

Expanded text:
scientes rem furtivam susceperint et celaverint, furti nec manifesti obnoxii sunt. Poena endi causa rem alienam amovet, sed generaliter cum quis alienam rem invito domino contrectat. itaque sive creditor pignore, sive is
Abbreviated transcription (Latin):
iuopac dixerunt. ¶ furtoꝵ ant gña dy¬
osunt. Manifestum ⁊ nonm anststum.
Nam ꝯceptum ⁊ oblatum. speues potuis
actionis sunt furto cohẽntes: quange¬
nera fintoꝵ sicut inserius apparebit. Ca¬
nifestus fur est. quem gũ enays cc
pa appellant. Nec solum is quimp̃o fur¬
io deprehẽditur. s ⁊̃ is quieo loco dephendit᷑
quosit. Ueluti quiindomo furtũ facit.¬

Expanded text:
 dixerunt. Furtorum autem genera duo sunt, manifestum et nec manifestum. nam conceptum et oblatum species potius actionis sunt furto cohaerentes quam genera furtorum, sicut inferius apparebit. manifestus fur est, quem Graeci ἐπ ̓ αὐτοφὠρῳ appellant: nec solum is qui in ipso furto deprehenditur, sed etiam is qui eo loco deprehenditur quo fit, veluti qui in domo furtum fecit
Abbreviated transcription (Latin):
rib aũ eĩgłis quoo inprimis enir̃aumꝰ.
siue postea ent: uis hos sue potestatis se¬
quatur.⁊ pecculiũ ei doãs⁊ arbitrulibi ẽẽ
p̃enbc̃s. acdigne agẽ honore.: uditio
sr̃ ẽis abinꝑio habito. hec enim multo
qualia alie q̃ ꝑemancipatioẽs fuĩt. s p̃ci¬

Expanded text:
ribus aut cingulis, quos in primis enumeravimus, sive postea erit, etiam hos ius suae potestatis sequatur et peculium eis donans et arbitrii liberi esse praebens ac digne agere honore et iudicio super eis ab imperio habito; haec enim multo qualia aliae, quae per emancipationes fiunt, sed praeci
Abbreviated transcription (Latin):
tura ẜuata iura⁊ filii coꝵs pꝰmortẽ auon
sub coꝵ recidãt potestatẽ: ac si ꝯtĩgiss:
post mortem suoꝵ patrũ subpotestate
hab̾e. ut nicħ cors q̃ ab inꝑio ⁊ferũtur. eis
cquintur hõib.siũ ab inꝑio sequẽte dm̃.
dec ẽẽ mansur̃. ⁊ ꝯĩs malitie ac diminu
im oĩum sunt spiritales patres. quomꝰ.
subalioꝵ potestate ꝯsistant᷑. s ꝯueñ ⁊ hõ¬

Expanded text:
tura servata iura, et filii eorum post mortem avorum sub eorum recidant potestatem, ac si contigisset post mortem suorum patrum sub potestate habere: ut nihil horum quae ab imperio conferuntur eis dquiritur hominibus sive ab imperio sequente deum, decet esse mansurum et omnis malitiae ac diminutim omnium sunt spirituales patres, quomodo sub aliorum potestate consistant? Sed co
Abbreviated transcription (Latin):
Quiequit adutilitatẽ ⁊ ornatum re
potestate demost̾at. Non enĩ dicens
putabim. ut hos quos nos in offitio
tur legis accoẽs. facta cum inutris
lapis libabat cos huius moĩ u̾icłis.
quom̃o futuri eẽt codicilli õium honc¬
stissimi tatia p̃sitenti unui̾sis ĩꝑio ñ¬
eos posse pat̃na potestate lib̾are. ñe aũ
clem̃tius aut honestius ĩre p. cogitã

Expanded text:
Quicquid ad utilitatem et ornatum respotestate demonstrat. Non enim decens putavimus, ut hos quos nos in officio uae nuncupantur legis actiones facta cum iniuriis et alapis liberabat eos huiusmodi vinculis, quomodo futuri essent codicilli omnium honestissimi dati a praesidente universis imperio non eos paterna potestate liberare? Nunc autem cl
Abbreviated transcription (Latin):
scriptioẽm huic legi apponi p̃cipimus . u̾
defisci largitate ꝯ tenti auenis abstine
hãc nr̃am fruenteo ꝓuitentia: aminist᷑¬
tio̾ cño facilius  logalius utentec¶ Tũ
oĩo culpatus nr̃o suꝑ coiuditio minor ap¬
parcat. licentiã uõ similĩt ei tamus pu
remittuntur abeo. mittant at suas ꝓiũ¬
tias sine lite ibi ductoe̾s⁊ si quoegent
auxilio logitimo. hoc pceptũs illud maxi
ssos abeorursus remanere: moxresĩsus ẜ¬

Expanded text:
scriptionem huic legi adponi praecepimus, ut de fisco largitate contenti alienis abstineaac nostram fruentes providentiam et administrationis causis facilius et legalius utentes. Capuomnino culpatus nostro super eo iudicio minor appareat. Licentiam vero similiter ei damus pubremittuntur ab eo mittant ad suas provincias sine lite ibi ducturos, et si quo egent auxilio legitimo hoc percepturos. Illud maxissos ab eo rursus remeare et mox reversos
Abbreviated transcription (Latin):
bitabũtur.⁊ magna ciuitas hee ꝯfusioe
ub̃abitur. ¶ Siuo aliquos ꝓspexi̾t fo¬
i offitio intniannis partib collocare .
qui ⁊ deforis uenientes inquirant.. hĩe
destinatos suscienteo ad ꝓuitias diriga
priuati: neq paĩnis fruentes sepultiũ
s ⁊ pigritie fuit quiꝰdã senptura peregͥ¬
leue hoc caio stutium bonum quid: an¬
tiquum neglatũ ũo inmedio abiũsa
lecente negligentia paulatĩ ꝑmeliditatũ¬

Expanded text:
ur et magna civitas haec confusione liberabitur. Si vero aliquos perspexerit sui officii in transmarinis portibus collocare, qui etiam deforis venientes inquirant et hinc destinatos suscipientes ad provincias diriganprivati et neque paternis fruentes sepulturesit quaedam scriptura et peregrleve hoc causis studium, bonum quidem et antiquum, neglectum vero in medio ab universa laedente neglegentia paulatim periclitatu
Abbreviated transcription (Latin):
 ordinanios : sules ñ subpotestate istant.
imamcum ip̃o u̾bo quo hoc his trãtun
si subpatris sunt man̾u fieri codieillos
cor sue potestatis cocasiõe: siquid nos
ꝑuniu̾sas diocesis glossimes p̃fectos sa
creꝵ nr̃oꝵ p̃torioꝵ institiuam⁊ aut ĩ p̃¬
fictã ciuitatis utrius rome ꝓuexeͬmꝰ
aut in quo u magistromilitatũ. hos repẽ
te ⁊ sue potestats ficri. Cum qui namq
qui tantoꝵ uidexẽ: tantis uib manere
sub potestite altĩus: ñ int̃cos qui sue po¬
testeti sũt scribi. nr̃ar in dignũ uidicam

Expanded text:
 ordinarios consules, si sub potestate consistant, una cum ipso verbo quo hoc his donatur si sub patris sunt manu, fieri codicillos eorum suae potestatis occasionem. Et si quos nos per universas diocesis gloriosissimos praefectos sarum praetoriorum instituamus aut in praefectura civitatis utriusque Romae provexerimus aut in quolibet magistromilitatu, hos repente etiam suae potestatis fieri. Eum namque, qui tantorum iudex est et tantis iubet, manere sub potestate alterius et non inter eos qui suae potestatis sunt scribi nostrarum indignum iudicavimus
Abbreviated transcription (Latin):
xime quidem autem õium quihie
aministratioẽm hab : ꝑpetue hoc ponit¬
it studium pũs manib oĩa agere : mi¬
nstratoes habere: ñ sordidos. ni t̃pis ac¬
ceptioĩs ꝑatos: s purc : uib̾e aministrare.
⁊ sitale aliquid supministris peceatũ in¬
uenĩt. hoc ⁊ punire: ẽxip̃is prius osten¬
dere suam firmitatẽ simł c̃astitatẽ. ꝓpea
erũ ⁊ decem ubrar̃auri occasiõe exspensa¬
rũ decreiumo ei: eius ꝯsciliario soudos.
c. ꝯministr̃atib ad exspens ar̃ cãm solito

Expanded text:
Maxime autem omnium qui hanc administrationem habet et perpetue hoc ponet studium, puris manibus omnia agere et ministratores habere non sordidos neque turpi acceptioni paratos, sed pure et libere administrare, et si tale aliquid super ministris peccatum invenerit, hoc etiam punire et ex ipsis prius ostendere suam firmitatem simul et castitatem. Propterea enim et decem libras auri occasione expensarum decrevimus ei, et eius consiliario solidos centum, et ministrantibus ad expensarum causam solido
Abbreviated transcription (Latin):
codicił honerantur.. sr̃ cinguł que liba¬
re acuria possunt. hoc ẽ. pre fecture: ma¬
ut oĩs tał dignitas aut ⁊ ciigłm hiuis¬
si sanctm. ut siquis ẜuus sciente oño
merentur militiã. aut quã lib dignita¬
tẽ atidipiscatur. abinꝑio repenie lib̾at
in ip̃am rapitur ingenuitatẽ: quo moñ
ẽ iustũ tantos ꝓmentẽ codicillos. ñ ⁊ pote¬
state pat̾nalibm fien : ꝓꝓppt̾ea igitur hac

Expanded text:
codicillis honorantur, et super cingulis quae liberare a curia possunt, hoc est praefecturae et maut omnis talis dignitas aut etiam cingulum huiussi sancivimus, ut si quis servus sciente domino meretur militiam aut quamlibet dignitatum adipiscatur ab imperio, repente liberatur et in ipsam rapitur ingenuitatem, quomodo non est iustum tantos promerentem codicillos non etiam potestate paterna liberum fieri? Caput I
Abbreviated transcription (Latin):
mpͣs. tħ. Quifundos parimoniales
iure p̾uato sauio canone suscepunt. hãc
om̃s sine uuius excentiore ꝑid̃ne ꝓpositã
intelligant optionem. ut aũt ea ioca qui¬
bus minorẽ solis fecunoitas. cumns ex
quib fructus uħes capint suscipere. et
tenere nabiuant. ant fieoꝵ refuguit¬

Expanded text:
s. Qui fundos patrimoniales iure privato salvo canone susceperunt, hanc omnes sine ullius exceptione personae propositam intellegant optionem, ut aut ea loca, quibus minor est soli fecunditas, cum his, ex quibus fructus uberes capiunt, suscipere et tenere non abnuant, aut, si
Abbreviated transcription (Latin):
a exreb pͥuatis nr̃is alocoꝵ pastu arc̃e¬
antur ꝙ fieriñoportẽ diue memone
uił. ꝓmulgata iussione ꝯstitint. Qua¬
re excellẽs auctoritas fua nentis recto¬
rib ꝓuintiarũ ñeã licitationis necẽta¬
te panatur inferri quã repentinã fatuĩt
cuutates.set eammanere dec̃net quã
statuit antiquitas.

Expanded text:
a ex rebus privatis nostris a locorum pastibus arcea ex rebus privatis nostris a locorum pastibus arceantur: quod fieri non oportere divae memot. Quare excellens auctoritas tua conventis rectoribus provinciarum non eam licitationis necessitatem patiatur inferri, quam repentinam faciunt civitates, sed eam manere decernet, quam statuit antiquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
orpẽ. hoñ  Quicumq castelloꝵ ioca
quocumq titiuo possadeñt: redoant ac
deserant. ꝙ abhis tm̃ fas e posscidi castel¬
loꝵ tritoria. quit ascͥptasunt. ⁊ dequiu
iudicauit antiquitas. Quod sinlt̾us e
ncastellian mues. fuit detentator in¬
uentus capitalistũa cumbonoꝵ publica¬
cuipalludib om̃iq uire. quos expͥsca dis¬
spõitione lunitanei milites abom̃i munẽ
his firmit᷑. ac sine ullo ꝯussionis guami¬
ne detineri ⁊ si apnis posstidenir. cuius u¬
b⁊ spatii tpis pscpͥtionẽ ceffante. abumu̾¬
sis detentatorid uendicatos hisdẽ militi¬
b sine ullo prorsus. sicut amiquitus staty¬
tũẽ. collationis honere uolumus afsig̃ri.
mp̃e .uał. depasciuis publicis ⁊ pͥuatis.¬
Cum nulla sit rato cur inpascuis.
saltib rei pͥuate pensio debeat amplia¬
ri: nequaquã ꝓlibidine orctinũ angm̃ta
fatienda sunt᷑ ⁊ N iccto guiorẽ pensionẽ
imponi abordinb accepinus. ut aĩali¬

Expanded text:
ordinario. Quicumque castellorum loca quocumque titulo possident, cedant ac deserant, quia ab his tantum fas est possideri castellorum territoria, quibus adscribta sunt et de quibus iudicavit antiquitas. Quod si ulteriusnon castellanus miles fuerit detentator inventus, capitali sententia cum bonorum publicacum paludibus omnique iure, quos ex prisca dispositione limitanei milites ab omni munerhis firmiter ac sine ullo concussionis gravamine detineri, et si ab aliis possidentur, cuiuslibet spatii temporis praescriptione cessante ab universis detentatoribus vindicatos isdem militibus sine ullo prorsus, sicut antiquitus statutum est, collationis onere volumus adsignari: audere debuerat, emptionis titulo meCum nulla ratio sit, cur in pascuis saltibus rei privatae pensio debeat ampliari , nequaquam pro libidine ordinum augmenta facienda sunt. Etenim idcirco graviorem pensionem imponi ab ordinibus accipimus, ut animali
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ quoꝵq iocoꝵ intuens statuit cer¬
tas possessiones queadumitẽ frumtaꝰ
ueheñt. quocta gn̾aliiege sanctimus ti¬
bĩani dispositionem oportere obẜuari.¬
ꝗ amonentes quicquit ut potentia umꝰ¬
cuiusq encuit. ut furtina dep̃catio. ad¬

Expanded text:
que locorum intuens statuit certas possessiones, quae ad limitem frumenta conveherent. Quocirca generali lege sancimus Tiberiani dispositionem oportere servari, amoventes, quidquid vel potentia uniuscuiusque elicuit vel furtiva deprecatio
Abbreviated transcription (Latin):
eos. aut adiectionem aut innouatioẽ
aut ex reusto panimonio uix forte me¬
rorate potrint. ut pote deceptos mopi¬
natum omus susciꝑe. illudq ueluit qua¬
uamcircumuentiore teposti quod sise
daturos p̃sdissc̃. funtos minime susciꝑe
aut ⁊ colere paterentur.

Expanded text:
em aut adiectionem aut innovationem aut exhausto patrimonio vix forte meliorare potuerint, utpote deceptos inopinatum onus suscipere illudque velut quadam circumventione deposci, quod si se daturos praescissent, fundos minime suscipere aut etiam colere paterentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uiñt: sciant sibi inquietuomem sudmo¬
uendam. nec fubrepnorie ciusquam pen¬
tionis loca quetenuenit aufererda qrau
⁊ illud in dulsintus ut ex eorp̃r exquo pri¬
mum loca dequio agiaur ceꝑint possci ẽ¬
dere iriouta poscantur

Expanded text:
int, sciant sibi inquietudinem submovendam nec subreptione cuiusquam competitionis loca quae tenuerunt auferenda. Quibus etiam illud indulsimus, ut ex eo tempore, ex quo primum loca de quibus agitur coeperint possidere, tributa poscantur
Abbreviated transcription (Latin):
optimos aofertiles &tupauerunt: cũ
questuosis nõib que prorata portione
suscipiat insicundos exeadẽ substata¬
ses eclictis uocati reu̾tantur. quisiaffu̾int
⁊ ꝓpͥateneant. ⁊ ea que exp̃nito contraye¬
i& susceꝑint ⁊ cerium quẽ triontoꝵ ca¬
rionem ꝑmutunt ꝓpetas posseffionis in

Expanded text:
opimos ac fertiles occuparunt, cum quaestuosis uberibusque pro rata portione suscipiant infecundos ex eadem substases edictis vocati revertantur. Qui si adfuerint, et propria teneant et ea quae ex praeterito contraxehaec susceperint et certum quem tributorum canonem promittunt, proprietas possessionis