comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tulit pec cata mundi. & p̃cedente congrua lectionum oratio
num caerimoniarum paschaliũ sollempnitate offerent haec
dño inspem futurae suae redemptionis ipsaest enim eadem nox
inqua de aegrpto ꝑsanguinẽ agni his rahelitica plebs erepta
est ipsa inqua ꝑresurrectionem xp̃i liberatus est amorte
a& erna populus omnis dĩ. Mane autem in luc escente die
dominica primam paschalis festidiem cael ebrar&. Ipsaẽ.
enim dies in qua resurrectionis suae gloriam dñs multipha¬
rio pie reuelationis gaudio discipulis pate fecit. Ipsa pri¬
ma dies azimorũ dequa multum distinctae in leuitico scrp¬
septem diebus atima comed&is. dies primus erit cacłeber.

Expanded text:
tulit peccata mundi: et praecedente congrua lectionum, oratiotulit peccata mundi: et praecedente congrua lectionum, orationum,  Al. add. et caeremoniarum paschalium sollemnitate, offerrent haec Domino in spem futurae suae redemptionis. Ipsa est enim eadem nox in qua de Aegypto per sanguinem agni Israelitica plebs erepta est; ipsa in qua per resurrectionem Christi liberatus est a morte aeterna populus omnis Dei. Mane autem inlucescente die Dominica, primam paschalis festi diem celebrarent. Ipsa est enim dies in qua resurrectionis suae gloriam Dominus multifario piae revelationis gaudio discipulis patefecit. Ipsa prima dies azymorum, de qua multum distincte in Levitico scripSeptem diebus azyma comedetis. Dies primus erit celeber
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Videbimus profecto quodita dies quarta deci¬
ut non amplius tota sacra sollempnitas quã septẽ tantũ¬
modo noctes cum totidem dibus conp̃hendat. Unde
& uera eẽ probatur nosera difinitio. quatempus pascha¬
le primo mens e ann & tercia eius ebdomada caele¬
brandum eẽt diximus. Ueracit̃ enim tertia agitur
ebdomada quod aues pera quarta decima diei incipit.
immolatus est xp̃s. diemq nobis dominicam quae apudan¬
tiquos una uel prima sabbati siue sabbatorum uocatur
gaudio suae resurrectionis fecit eẽ sollempnẽ. Ita hanc
a postolica traditio festis pas chalibus inseruit ut nil
omniinodis detempore paschae legaris p̃occupandum nil minuen¬
dum eẽ decerner&. quin potius statuit ut expectar& ur iuxta
dies illius. expectar&ur uespera eusdem. Et cum haec diesin
om̃s ecclesiae ꝑ orbem q̃s unam catholicam faciunt panem &
uinum in misterium carnis & sanguinis agni inmaculati quiabs-¬

Expanded text:
mus, videbimus profecto quod ita dies quarta deciut non amplius tota  Al. add. sola sacra sollemnitas quam septem tantummodo noctes cum totidem diebus comprehendat: unde et vera esse probatur nostra diffinitio, qua tempus paschale primo mense anni, et tertia ejus hebdomada celebrandum esse diximus. Veraciter enim tertia agitur hebdomada, quod a vespera quartae decimae diei incipit, immolatus est Christus, diemque nobis Dominicam, quae apud antiquos una vel prima Sabbati, sive Sabbatorum vocatur, gaudio suae resurrectionis fecit esse sollemnem; ita hanc  Al. add. nunc apostolica traditio festis paschalibus inseruit, ut nil omnimodis de tempore Paschae legalis praeoccupandum, nihil minuendum esse decerneret. Quin potius statuit ut exspectaretur juxta ta decima dies illius, exspectaretur vespera ejusdem. Et cum haec dies in omnes Ecclesiae per orbem, quae unam catholicam faciunt, panem et vinum in mysterium carnis et sanguinis Agni immaculati, qui abs
Abbreviated transcription (Latin):
proudente grã oporter& pacient̃ dolorem ac placida
mente sustiner& in latum: fecit igitur ut animo disposu¬
erat & in becilles artus baculo sustentans intuut ec cde¬
siam : Ac prosternens se cid corpus iuri dĩ pia intentione
ꝑ eius auxilium dñm sibi propĩcium fieri p̃cabatur: ac que
int̃ p̃ces uelut insoporem solutus. sensit ut ipse referra
posteti erat solitus quasi magnam latãq magum capud
sibi inparte quadolebat tetigiss&: eodemque tactu to¬
tam illamque languore p̃ssa fuerat corporis sui partem pai¬
latim fugiente dolore Ac sanitate sub sequente. ad pedes
surrexit: ac prosuci sanitate dño grãs denuo referens
quid ergasse actũ ess&. fratribus indi cauit. Cunctisq
congaudentibus ac ministerium qđ sollicitus ex hibere
solebat quasi f lagello probante castigatior redut
sed & indum̃ta quibus dõ dicatum corpus cud bertiuł
uulum tintea uł posteci defunctum uestierant & im

Expanded text:
providente gratia oporteret, patienter dolorem ac placida providente gratia oporteret, patienter dolorem ac placida mente sustineret inlatum. Fecit igitur ut animo disposuerat, et imbecilles artus baculo sustentans intravit ecclesiam; ac prosternens se ad corpus viri Dei pia intentione, per ejus auxilium Dominum sibi propitium fieri precabatur: atque inter preces velut in soporem solutus sensit, ut ipse postea referre erat solitus quasi magnam latamque manum caput sibi in parte qua dolebat, tetigisse, eodemque tactu totam illam quae languore pressa fuerat corporis sui partem, paulatim fugiente dolore, ac sanitate subsequente, ad pedes surrexit, ac pro sua sanitate Domino gratias denuo referens, quid erga se actum esset fratribus indicavit: cunctisque congaudentibus ad ministerium quod solicitus exhibere solebat, quasi flagello probante castigatior rediit. Sed et indumenta, quibus Deo dicatum corpus Cudbercti, vel vivum antea, vel postea defunctum vestierant, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rat in eodem monasterio frat̃ quidam nomine XXUiiii¬
badudegi tempore non pauco hospitum mbnisterio de¬
seruiens. quanunc usque suꝑ est. testimonium ha¬
bens ab uniuersis fratribus: cunctisque suꝑuenien¬
nunctoq sibi officio suꝑne tantum mercedis grã subditus
hic cum quadam die lenas siue saga quibus inhos pitale
utebatur inmari lauasset. rediens. domum repentina medio
diu pronus iacens iuxtandem resurger&. Tesurgens sensit aitẽ
dimidiam corporis sui partem acapite uisque ad pedes paralyss
languore depressam. & maximo cum labore baculo innters
domum ꝑuenit: Crescebat morbus paulatim. & nocte sup¬
ueniente grauior effectus est: ita ut die redeunte uix ipse ꝑs
exurgere aut incedere ualer& Quo affectus in cõmodo. conce¬
poss& ꝑueniens intrar& ad tũbam reuerentissimi patris
cud berti ibique genibus flexis supplex suꝑnam pia&atẽ
rogar& ut uel ab hius cemodi languore si hoc sibi utile ess&
liberare tur uł si se talimolestia duitius castigari diuna

Expanded text:
rat in eodem monasterio frater quidam, nomine Badudegn, tempore non pauco hospitum ministerio deserviens, qui nunc usque superest, testimonium habens ab universis fratribus cunctisque supervenieninjunctoque sibi officio supernae tantum mercedis gratia subditus. Hic cum quadam die lenas sive saga quibus in hospitale utebatur, in mari lavasset, rediens domum repentina medio diu pronus jacens, vix tandem resurgeret; resurgens autem sensit dimidiam corporis sui partem a capite usque ad pedes paralysis languore depressam: et maximo cum labore baculo innitens domum pervenit. Crescebat morbus paulatim, et nocte superveniente gravior effectus est, ita ut, die redeunte, vix ipse per se exsurgere aut incedere valeret. Quo affectus incommodo, conceposset perveniens, intraret ad tumbam reverentissimi Patris Cudberct, ibique genibus flexis supplex supernam pietatem rogaret, ut vel ab hujuscemodi languore, si hoc sibi utile esset, liberaretur; vel si se tali molestia diutius castigari divina
Abbreviated transcription (Latin):
audir& Ndam & ipsa indum̃ta quasi patris adhue corpori circũ¬
data miro deosculabatur affectu, Noua inquit indum̃ta corperi
proeisq tulistis circumdatae & sic reponite in arca quam parastis
Scio autem certissimae quia nondiu uacuus remanebit locus
auctori atque largitor prestare dignabitur: Haec & huꝰ
modi plura ubi multis cumlacrimis & maga conpunctio¬
ne antestis linguci &iam trem̃te conpleuit. Fecer̃ fratres
ut usserat. & in uolutum nouo amictu corpus nouaque
in techa reconditum supͣ pauim̃tum scũarii posuerunt:
Nec mora dõ dilectus antestis eadbertus morbo correptꝰ ẽ
aceruo. ac ꝑdies crescente multumq: in agrauescente ardo¬
dicti patris cudberti ponentes. ad posuer̃ desuꝑ archam
inqua incorrupta eiusdem patris menbra locauerant: In quo
&lam loco sigia sanitatum aliquo ties facta meritis cmberũ
testimonum ferunt. equibus aliqua in libro uitȩ illius olim me¬

Expanded text:
audiret, nam et ipsa indumenta quasi Patris adhuc corpori circumdata miro deosculabatur affectu: « Nova, inquit, indumenta corpori pro his quae tulistis circumdate, et sic reponite in theca quam parastis. Scio autem certissime quia non diu vacuus remanebit locus auctor atque largitor concedere dmodi plura ubi multis cum lacrymis et magna compunctione antistes lingua etiam tremente complevit, fecerunt fratres ut jusserat, et involutum novo amictu corpus novaque in theca reconditum, supra pavimentum sanctuarii posuerunt. Nec mora, Deo dilectus antistes Eadberct morbo correptus est acerbo, ac per dies crescente multumque ingravescente ardopus in sepulcro benedicti Patris Cudbercti ponentes, adposuerunt desuper arcam in qua incorrupta ejusdem Patris membra locaverant: in quo etiam loco signa sanitatum aliquoties facta, meritis amborum testimonium ferunt, e quibus aliqua in libro Vitae illius olim me
Abbreviated transcription (Latin):
de quadam in gressus ecclesiam aperiuiss& thecã reliquia¬
rum ut portionem earum roganti amico prestar&: conti
qt & ipsum ad olescentẽ cui oculus languebat in eadem
ecclesia tunc adesse: Cumq prbt portionenem quantam
uoluit amico dediss& residuum dedit adolescenti. ut suo
in loco reponer&: Atille salubri instinctu ad monitus. cum
accepisso& capillos scĩ capitis. ad posuit palpebre languen¬
n & aliquandiu tu momerem illum infestum. illorum ad¬
ad positione conprimere acmollire curabat Quo facto:
reliquicis ut iussus erat suc inteta recondidit: Credens suũ
oculum capillis iuri dĩ quibus ad tactus erat ocius esse sanan
gebat cogitarat & facer& inminente hora ipsi us diei sextar
pente contingens oculum. ita sanum cumpal pebra. Inuenit.
ac sinilumquam in eode formitatis: EXPTICIT LIB̃ QUARTUS¬

Expanded text:
die quadam ingressus ecclesiam, aperuisset thecam reliquiadie quadam ingressus ecclesiam, aperuisset thecam reliquiarum, ut portionem earum roganti amico praestaret, contigit et ipsum adolescentem cui oculus languebat, in eadem ecclesia tunc adesse. Cumque presbyter portionem quantam voluit, amico dedisset, residuum dedit adolescenti, ut suo in loco reponeret. At ille salubri instinctu admonitus, cum accepisset capillos sancti capitis, adposuit palpebrae languenti, et aliquandiu tumorem illum infestum horum adpositione comprimere ac mollire curabat. Quo facto, reliquias, ut jussus erat, sua in theca recondidit, credens suum oculum capillis viri Dei quibus adtactus  Al., adlatus erat, ocius esse sanandgebat, cogitaret et faceret, imminente hora ipsius diei sexta, repente contingens oculum, ita sanum cum palpebra invenit, ac si nil unquam in eo deformitatis ac tumoris apparu
Abbreviated transcription (Latin):
autem fac tum in monasterio qđ uxta amnem decore
constructum ab eo cognomen accepit: cui tuno uir religi¬
osus suidbestus abbatis iure p̃fuit. Erat in eo quidam
adolescens cui tumor deformis palpebram oculifeda¬
uerat. Quicum ꝑ di es crescens occulo interitum minare¬
tur: curabant medici hunc ad positis pigm̃torũ fom̃tis
emollire. Nec ualebant. Quidam abscidendum esse di
cumque tempore non pauco frat̃ p̃fatus tali in cõmodo
laborar& Neque inminens oculo exitium humana man
bito diuinae pi&atis grã ꝑscĩssimi patris cudbesti reliqua¬
is sanari Nam quando fratres sui corpusapsius. pͦ mul
sacpulturae cinnos incorruptum reperierunt. tuler̃
partem decapillis. quam more reliqui anim rogtintibus
imicis dare. uel ostendere insignum mira culi possent:
harum particulam reliqui crum eo tempore habebat. penes
se quidam depresbiteris eiusdem monasterii nomine. tru¬
udreth quinunc ipsius monas cerii cibbas est Quicum

Expanded text:
autem factum in monasterio quod juxta amnem Dacore constructum ab eo cognomen accepit, cui tunc vir religiosus Suidberct abbatis jure praefuit. Erat in eo quidam adolescens cui tumor deformis palpebram oculi foedaverat, qui cum per dies crescens oculo interitum minaretur, curabant medici hunc adpositis pigmentorum fomentis emollire, nec valebant. Quidam abscidendum esse dicCumque tempore non pauco frater praefatus tali incommodo laboraret, neque imminens oculo exitium humana manubito divinae pietatis gratia per sanctissimi Patris Cudbercti reliquias sanari. Nam quando fratres sui corpus ipsius post multos sepulturae annos incorruptum reperierunt  Al., repererant, tulerunt partem de capillis quam more reliquiarum rogantibus amicis dare, vel ostendere in signum miraculi possent. Harum particulam reliquiarum eo tempore habebat penes se quidam de presbyteris ejusdem monasterii, nomine Thruidred, qui nunc ipsius monasterii abbas est. Qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
Iolens autẽ latius de monstrari diuina dispensatio quanta inqi¬
rici uir dñi cutbestus post mortẽ uiuer&. ciuus ante mortem
uita sublimis crebris annis miraculorũ &iam patebat indicuis.
trans actis sepulturtie eius annis xi inmisit in animo fracrum ut
Atque in nouo recondita lolo in eodẽ quidẽ loco. sed supͣ pauuim̃¬
tum digne uenerationis grã. locarent, Quoddum sibi placiusse
eadberto antestite suo referent. adnuit consilio eorũ. uis sit qui
ut die depositionis eius hoc facere meminissent: fecer̃ autẽ
ita & aperientes sepulchrum inuener̃ corpus totum. quasi ad¬
multo dormiente quam mortuo similitis: Sed & uestim̃ta
omĩa quibus indutus erat non solum intemerata uerũ & iam
uidere fratres nimio moxtimore ꝑculsi festinar̃ referri an¬
testiti quae inuenerant Quitũ inremotiore ab aedesici lo
co refluis undique pelagi fluctibus cincto. solitarius man
dominicum natale dies in magne continentiae orationis &

Expanded text:
olens autem latius demonstrare divina dispensatio, quanta in gloria vir Domini Cudberct post mortem viveret, cujus ante mortem vita sublimis crebris etiam miraculorum patebat indiciis, transactis sepulturae ejus annis undecim, immisit in animo  Al., animatque in novo recondita loculo, in eodem quidem loco, sed supra pavimentum dignae venerationis gratia locarent. Quod dum sibi placuisse Eadbercto antistiti suo referrent, adnuit consilio eorum, jussitque ut die depositionis ejus hoc facere meminissent. Fecerunt autem ita: et aperientes sepulcrum, invenerunt corpus totum quasi admulto dormienti quam mortuo similius; sed et vestimenta omnia quibus indutum erat, non solum intemerata, verum etiam parebant. Quod ubi videre fratres, nimio mox timore perculsi, festinaverunt referre antistiti quae invenerant, qui tum forte in remotiore ab ecclesia co, refluis undique maris fluctibus cincto solitarius manequadraginta ante dominicum natale dies in magna cont
Abbreviated transcription (Latin):
sa quarta decima annumer&ur : sin autẽ ut diligenti¬
us explorata scripturae ueritas docoe. auespera diei
quart& decim& usque ad uesperã xixciͦ conputaueri

Expanded text:
sa quarta decima annumeretur? Sin autem ut diligentius explorata Scripturae veritas docet a vespera diei quartae decimae usque ad vesperam vigesimam pri
Abbreviated transcription (Latin):
uoce affatus. Ecce inquit hostium manus quastimuisti. dño donan¬
te eiasisti Ecce regnũ quod desiderasti ipso largiente ꝑcepisti
Memento ut teltium quod promisisti facere ne differas. susci¬
piendo sidem eius & p̃cepta seruando quite & a temporalibus
aduersis eripiens temporalis regni honore sublimauit. &side¬
inceps uoluntati cius quam ꝑme tibi prae dicat obsecundare
uolueris &iam aꝑp&uis malorum tormentis te liberans a &¬
ni secum regni incaelis facit esse participem.

Expanded text:
voce affatus: « Ecce, inquit, hostium manus quos timuisti, Domino donanvoce affatus: « Ecce, inquit, hostium manus quos timuisti, Domino donante, evasisti; ecce, regnum quod desiderasti, ipso largiente percepisti. Memento ut tertium quod promisisti, facere ne differas, suscipiendo fidem ejus, et praecepta servando, qui te et a temporalibus adversis eripiens, temporalis regni honore sublimavit; et si deinceps voluntati ejus, quam per me tibi praedicat, obsecundare volueris, etiam a perpetuis malorum tormentis te liberans, aeterni secum regni in caelis faciet esse participem.
Abbreviated transcription (Latin):
nuncus exer citum ad debellandum aedilfridum collige co¬
piosum. Eumq sibi oc currentẽ cum exercitu multum inpi¬
re Nonenim dederat illis pacium quo cotum suum conge¬
gir&: adq adunar &. exercitum occidit infinibus gentis
merciorum ad orientalem plagam amius quiuo catur idlae
ineuo certa mtine & filus redualdi uocabilo regenhen occisus
est ae si uediuini tunexit oragulum quodacceperat. Nontantẽ
regis sibi ia festi mdias uitau̾it. Uerum & uam idem perempto in
regni Noram suecessit Cum ergo p̃dicante uerbum di paulir
rexe redene diffene: & peraliquod tempus ut dixinus horis
conpaentibus solitarius seder& quidagendum sibi esse qu¬
religo sequendac sedulis secũ ipse scrutari consueuissa: ingi¬
dins adeum quadam die uirdĩ inposiut dexteram capia
euis a& an hoc sigiũ agnoscer& requisuit Quic iumneremens ad
pedeseius procidere uell&. leuauit cum & quas. famliar.

Expanded text:
nunciis, exercitum ad debellandum Aedilfridum collegit conunciis, exercitum ad debellandum Aedilfridum collegit copiosum, eumque sibi occurrentem cum exercitu multum impari, non enim dederat illi spatium quo totum suum congregaret atque adunaret exercitum, occidit in finibus gentis Merciorum ad orientalem plagam amnis qui vocatur Idlae: in quo certamine et filius Redualdi, vocabulo Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus juxta oraculum quod acceperat, non tantum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloriam successit. Cum ergo praedicante verbum Dei Paulino Rex credere differret, et per aliquod tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius sederet, quid agendum sibi essereligio sequenda sedulus secum ipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, imposuit dexteram capiti ejus, et an hoc signum agnosceret requisivit. Qui cum tremens ad pedes ejus procidere vellet, levavit eum, et quasi familiari
Abbreviated transcription (Latin):
nittis. adinplere nedifferas. & his dicitis ut fer̃ repente dispa¬
ruit ut intelleger& non hominẽ esse quisibi apparuss& sed spm̃¬
& cum regus iuiuenis solus adhuc ibidem sedero&. gau sus quidem
Uenit ad eum p̃fatus amicuf illius l&oq uultu salutansenm
Surge in quid intra & sopitis ac relictis curarum anexia&atib
qui&i membra simul & animũ compone. quia mutatum est er
reꝑs nec tibi aliquid male facero sed sidẽ potius pollicitam se¬
uare disponit Post quam erim cogtationem suã dequa tibi
ante dix Regine in secreto reuelauit reuocauit eum illa ab in¬
tentione ammonens quia nulla ratione conueniat tanto regian¬
cum suum optimum nne cessitate positum auro uendere im¬
mo sidem suã que om̃bus ornamentis prae ciosior est amon
pecuniae ꝑdere. Quid plinae fecitrex ut dictum est Necs¬
inre quum prouenurae audunit Nam mox redeuntibus domã

Expanded text:
mittis adimplere ne differas. » Et his dictis, ut ferunt, repente dispamittis adimplere ne differas. » Et his dictis, ut ferunt, repente disparuit, ut intelligeret non hominem esse qui sibi apparuisset, sed spirEt cum regius juvenis solus adhuc ibidem sederet, gavisus quidem venit ad eum praefatus amicus illius, laetoque vultu salutans eum: « Surge, inquit, intra, et sopitis ac relictis curarum anxietatibus, quieti membra simul et animum compone, quia mutatum  Al., immutatum est cor regis, nec tibi aliquid mali facere, sed fidem potius pollicitam servare disponit: postquam enim cogitationem suam, de qua tibi ante dixi, reginae in secreto revelavit, revocavit eum illa ab intentione, ammonens quia nulla ratione conveniat tanto regi amicum suum optimum in necessitate positum auro vendere, immo fidem suam, quae omnibus ornamentis pretiosior est, amore pecuniae perdere. » Quid plura? Fecit rex ut dictum est: nec soin regnum perveniret, adjuvit. Nam mox redeuntibus domum
Abbreviated transcription (Latin):
transcendas : at aduinus constantior in terrogando factus. non
dubitauit ꝓmittere quin ei qui tanta sibi beneficia donar&
dignis ipse gratiarũ actionibus responder&. Tũ ille tercio. Si
autem inquit isqui tibi tanta taliaque dona ueracit̾ aduentura
p̃dixerit. &iam consilium tibi tuaie salutis ac uitae meluis atq
utilius quam aliquis detius parentibus aut cognatis umquam audi¬
uit ostendere potuerit. num ei optemperare & monita eius salutaria
suscipere consentiso nec disculit aeduin quin continuo pollice¬
retur in omnibus se secuturum doc trinam illius. qui se tot ac
tantis calamitatibus ereptum ad regni apicem proueher&. Quo
accepto responso. confestim isqui loquebatur cum eo. inposuit dex¬
teram suam capiti eius dicens: Cum hoc ergo tibi signum ad uene¬
rit memento huius temporis ac loquele nrãe. & eaquae nunc pro¬

Expanded text:
transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non transcendas? » At Aeduin constantior interrogando factus, non dubitavit promittere, quin ei qui tanta sibi beneficia donaret, dignis ipse gratiarum actionibus responderet. Tum ille tertio: « Si autem, inquit, is qui tibi tanta taliaque dona veraciter adventura praedixerit, etiam consilium tibi tuae salutis ac vitae melius atque utilius quam aliquis de tuis parentibus aut cognatis unquam audivit, ostendere potuerit, num ei obtemperare, et monita ejus salutaria suscipere consentis? » Nec distulit Aeduin quin continuo polliceretur in omnibus se secuturum doctrinam illius, qui se tot ac tantis calamitatibus ereptum, ad regni apicem proveheret. Quo accepto responso, confestim is qui loquebatur cum eo, imposuit dexteram suam capiti ejus, dicens: « Cum hoc ergo tibi signum  Al. om. signum advenerit, memento hujus temporis, ac loquelae nostrae, et ea quae nunc pro
Abbreviated transcription (Latin):
centibus & altos oꝑe pressis. solus ipse mestus in lapide ꝑiugil
seder& Atille uicissim sciscitabatur quid ad eum ꝑtiner&: utrũ
ipse intus anforis noctem transiger& Quires pondens ait. Neme
aestimes tuae mestitiae. & in somniorum & forinsecae ac solita¬
riae sessionis causamnescire. scio enĩ certissimae quies & quare
meres. & quae uentura tibi in proximaͦ mala formidas. Sed dicito
michi quid mercis dare uelis ei siquis sit quihis temeroribus absol¬
uat. & redualdo suadeat. ut nec ipse tibi aliquid malisiciat. Nec
tuis hostibus perimendũ te tradat.. Quicum se omĩa quae poss&
huic tali promer cede benesici daturũ esse responder& adiecit
ille. Qquod si &iam regem te futurum extinctis hostibus
inucrittite ꝓmittat. ita ut non solum om̃s tuosꝓgenitores. sed
& om̃s qui ante tereges ingente anglorũ fuerant potestate

Expanded text:
centibus et alto sopore pressis, solus ipse moestus in lapide pervigil centibus et alto sopore pressis, solus ipse moestus in lapide pervigil sederet. At ille vicissim sciscitabatur quid ad eum pertineret, utrum ipse intus an foris noctem transigeret. Qui respondens ait: « Ne me aestimes tuae moestitiae et insomniorum, et forinsecae et solitariae sessionis causam nescire: scio enim certissime qui es, et quare moeres, et quae ventura tibi in proximo mala formidas. Sed dicito mihi quid mercis  Al., mercedis dare velis ei, si qui sit, qui his te moeroribus absolvat, et Redualdo suadeat, ut nec ipse tibi aliquid mali faciat, nec tuis te hostibus perimendum tradat. » Qui cum se omnia quae posset, huic tali pro mercede beneficii daturum esse responderet, adjecit ille: « Quid si etiam regem te futurum exstinctis hostibus in veritate promittat, ita ut non solum omnes tuos progenitores, sed et omnes qui ante te reges in gente Anglorum fuerant, potestate
Abbreviated transcription (Latin):
niuolentia&iuae. Nontamen hoc facere possum quod suggeris ut
pactum quod cum tanto rege inii. ipse primus itritum faciam.cũ
ile michi nil male fecerit. nil adbucinimicitiarum intulerit
qum potus si moriturus sum. ille me magis quãignobilior quuisq
mosti tradat. Quo enĩ niinc fugiam quiꝑ om̃is brittanue pro¬
uncias tot annorũ temporum quȩ curriculis. uagabundas hos¬
tum uitabam insidias:  Ab eunte igitur amico remansit aedu¬
nus solus foris residensq mestus ante palatiũ inultis ocepit
cogtationum ꝓnestibus affici quid a ger&. quoue pedem ues¬
ter& nescius Cumquȩ diutacits mentis angoribus & cacco
cacper&ur igni. Uidit subito intempesta nocte silentio ad pro¬
pinquantẽ sibi bominem uultus habitusque in coguiti Quem
indens ut ignotum. & inopiuatum non parum expauit: Atille acce¬
dens salutauit eum. & int̾rogauit quare illa hora c&eris quies¬

Expanded text:
nevolentiae tuae; non tamen hoc facere possum quod suggeris, ut nevolentiae tuae; non tamen hoc facere possum quod suggeris, ut pactum quod cum tanto rege inii, ipse primus irritum faciam, cum ille mihi nil mali fecerit, nil adhuc inimicitiarum intulerit. Quin potius, si moriturus sum, ille me magis quam ignobilior quisquam me morti tradat. Quo enim nunc fugiam, qui per omnes Brittaniae provincias, tot annorum temporumque curriculis vagabundus, hostium vitabam insidias? » Abeunte igitur amico remansit Aeduin solus foris, residensque moestus ante palatium, multis coepit cogitationum aestibus affici, quid ageret, quove pedem verteret nescius. Cumque diu tacitis mentis angoribus et caeco carperetur igni, vidit subito intempestae noctis silentio adpropinquantem sibi hominem vultus habitusque incogniti: quem videns, ut ignotum et inopinatum, non parum expavit. At ille accedens salutavit eum, et interrogavit, quare illa hora, caeteris quies
Abbreviated transcription (Latin):
cumꝑ diuersa occultus loca ułregia multo annorum tempore
ut uitam suam atanti persecutoris insidiis tutando seruar& Qui
At posqͥuam a edil frid in hac eum prouincia appariisse x apud
regem illuis familiarit̃ cumsociis habitare coanoiut: mi sit nuni¬
cios quiredualdo pecuniam multam pronece eius offerrent ne¬
que aliquid proficit  Misit secundo. in sit tercio & copiosiora
cens. Qui uel minis fractus uel corruptus muneribus cessit dep̃¬
canti & suie occidere se aeduinum. selilegatamis gradere pro¬
sit quodubi sidissimus quidam amicus illius anuim aduertit
intrauit cubiculum quodormire disponebat. Erat. enum prma
hora noctis & cuocatum foras quiderga eum ager& rex promisissa
edociut: & insuꝑ adiecit Siergo uis hac ipsa hora educamte d
hac prouincia & ea inloca introducã ubinum quam te ed red¬
ald uel edil frid inuenire ualcat᷑ quiait, Cratas quident ago be¬

Expanded text:
per diversa occultus loca vel regna, multo annorum tempore per diversa occultus loca vel regna, multo annorum tempore ut vitam suam a tanti persecutoris insidiis tutando servaret: qui At postquam Aedilfrid in hac eum provincia apparuisse, et apud regem illius familiariter cum sociis habitare cognovit, misit nuncios, qui Redualdo pecuniam multam pro nece ejus offerrent: neque aliquid profecit. Misit secundo, misit tertio, et copiosiora icens. Qui vel minis fractus, vel corruptus muneribus, cessit deprecanti, ut sive occidere se Aeduinum, seu legatariis tradere promisit. Quod ubi fidissimus quidam amicus illius animadvertit, intravit cubiculum quo dormire disponebat; erat enim prima hora noctis, et evocatum foras; quid erga eum agere rex promisisset, edocuit et insuper adjecit: Si ergo vis, hac ipsa hora educam te de hac provincia, et ea in loca introducam, ubi nunquam te vel Redualdus vel Aedilfridus invenire valeant. Qui ait: « Gratias quidem ago be
Abbreviated transcription (Latin):
aec quidem memoratus papa boni facius desalute regis aedu¬
ini acgentis ipsius litteris aiebat. sed & oraculum caeles¬
tae quodilli quondam exulanti apud redualdum regem
anglorum pi&as diuina reuelare dignata est. ANonminimum
ad suscipienda uł in telleganda doctrinae monit salutaris sensũ
uiuit illius Cum ergo uder& pauliniis difficulter posse sub¬
limitatẽ animi regalis adhumilitatem uiae salutaris & suscipi¬
endum mysterium uiuificae crucis inclinari. ac prosalute illuis
simul & gentis cui p̃erat & uerbo exortationi. apud homines &
apud diuinam pi&atem uerbo dep̃cationis ager&. tandem
ut ueri simile uide tur didicit inspũ ut quod uel quale ess&
oraculum regi quondam caelitus ostensum. Nec exinde distu¬
lit quin continuo regem ammoneret explere uotum. quod in
oeulo sibi exhibitore facturum promiserat. si temporis illius
erumnis exemptus ad regni fastigia ꝑuenir&. Erac oraculum
huis modi cumꝑsequente illum ac dilsrido quuante eum regniauie

Expanded text:
aec quidem memoratus papa Bonifacius de salute regis Aeduini ac gentis ipsius, literis agebat. Sed et oraculum caeleste quod illi quondam exulanti apud Redualdum regem Anglorum pietas divina revelare dignata est, non minimum ad suscipienda vel intelligenda doctrinae monita salutaris sensum juvit illius. Cum ergo videret Paulinus difficulter posse sublimitatem animi regalis, ad humilitatem viae salutaris, et suscipiendum mysterium vivificae crucis inclinari, ac pro salute illius, simul et gentis cui praeerat, et verbo exhortationis apud homines, et apud divinam pietatem verbo deprecationis ageret; tandem, ut verisimile videtur, didicit in spiritu, ut quod vel quale esset oraculum regi quondam caelitus ostensum. Nec exinde distulit quin continuo regem ammoneret explere votum, quod in oraculo sibi exhibito se facturum promiserat, si temporis illius aerumnis exemptus, ad regni fastigia perveniret. Erat autem oraculum hujusmodi: Cum persequente illum Aedilfrido, qui ante eum regnavit,
Abbreviated transcription (Latin):
cis graciam recepit: & quae famularũ manibus ad duca
suerat : ipsa libero pedum incessu domum l& a reuersa est
quasi adboc solum modo lucem ãmiserit temporalem: ut
quanta scõs xp̃i lux incaelis. quae gratia uirtutis possid¬
r& suam sanatione de monstrar&¬

Expanded text:
cis gratiam recepit: et quae famularum manibus adducta cis gratiam recepit: et quae famularum manibus adducta fuerat, ipsa libero pedum incessu domum laeta reversa est; quasi ad hoc solummodo lucem amitteret temporalem, ut quanta sanctos Christi lux in caelis, quae gratia virtutis possideret, sua sanatione demonstrar
Abbreviated transcription (Latin):
tur omnia in ecclesia beatae dĩ genetricis unoque conderen¬
tur: quoties ibi clantas luminis caclestis. quanta saepe fla¬
grantia mirandi apparuerit. odoris. quae alia sint signa
ostensa. inipso libro de quo haec excensimus. quisque
legerit inueni& Sane nullatenus pretereundum ar¬
bitror miraculum sanitatis. qđ ad ipsum ministerium dõ
dicate congregationis factum idem libellus refert:
Erat quippe in proximo comes quidam: cuius uxor ingruente
occulis caligine subita. tantum ꝑdies eadem molestia cre¬
brescente grauata est. ut neminimam. quidem lucis alicuus
poss& particulam uidere Cui dum aliquamdui caecitatis
huius nocte clausa ner& Repente uenit inmentem. qui
quias scõrum p&er&. ꝑditam poss& recipere lucã¬
distulit : quin continuo qđ mente conceperat expler&:
mo erat. ubi sidem suae sanationis integram sehabere profis¬
sixis genibus orar&. nichilo tar dius meruit exaudire s
exurgens aboratione priusquam exir& deloco. p&iteli¬

Expanded text:
tur omnia in ecclesiam beatae Dei Genitricis, unoque conderentur in loco: quoties ibi claritas luminis caelestis, quanta saepe fragrantia mirandi apparuerit odoris, quae alia sint signa ostensa, in ipso libro de quo haec excerpsimus, quisque legerit, inveniet. Sane nullatenus praetereundum arbitror miraculum sanitatis, quod ad ipsum cymiterium Deo dicatae congregationis factum idem libellus refert. Erat quippe in proximo comes quidam, cujus uxor ingruente oculis caligine subita, tantum per dies eadem molestia crebrescente gravata est, ut ne minimam quidem lucis alicujus posset particulam videre. Cui dum aliquandiu caecitatis hujus nocte clausa maneret, repente venit in mentem, quiquias sanctorum peteret, perditam posset recipere  Adistulit quin continuo, quod mente conceperat, expleret. mo erat, ubi fidem suae sanationis integram se habere profesflexis genibus oraret, nihilo tardius meruit exaudiri. Nam exsurgens ab oratione, priusquam exiret de loco, petitae lu
Abbreviated transcription (Latin):
uotus adierit.  UIIVt theodoro defuncto archi episcopatus ꝓ¬
dum berta tualdus susceperit & int̃ plurimos quos ordinaut¬
&iam tobiam uirum doctissimum hrofensi ecclesicie fecerit
niã uenire uoluerit. nec ualuerit. porro uichbertus aduenent
amortuis resurgens multa &trem̃di & desideranda queuiderat

Expanded text:
UT VIII. Ut, Theodoro defuncto, archiepiscopatus gradum Berctuald susceperit: et inter plurimos quos ordinavit, etiam Tobiam virum doctissimum Hrofensi Ecclesiae fecerit niam venire voluerit, nec valuerit: porro Uictberct advenerit ymbrorum a mortuis resurgens, multa et tremenda et desideranda quae viderat
Abbreviated transcription (Latin):
cobitu beati papae gregorii. ut augustinus brectonũ epõs
propace catholica &iam miraculo caelesti coram eis facto
monuerit que ue illos spernentes ultio secuta sit. III Ut idem melli
uando sequi monuerit & ut mellitus romam uenerit.U Defuno¬
tis edilbrecto & sabercto regibus successores eorum idolatnam
resuscitarint ob quod & mellitus aciuistus abrittania discesserint
conuesterit quimox mellitum & iustum ad praedicandum reuo¬
ens ad euangelitandum ei paulinus primo filiam eius cumalus
sidei cristiane sacramentis in bueritx Ut papa bonifacius eandẽ¬
us per epłam salutis illius sedulam arege curam monuerit.

Expanded text:
imus. CAPUT II. Ut Augustinus Brittonum episcopus pro pace catholica, etiam miraculo coelesti coram eis facto, monuerit; quaeve illos spernentes ultio secuta sit. DCIII. Interea vando sequi monuerit, et ut Mellitus Romam venerit. Sutis Aedilbercto et Sabercto regibus, successores eorum idolatriam resuscitarint, ob quod et Mellitus ac Justus a Brittania discesserintconverterit, qui mox Mellitum et Justum ad praedicandum revoens ad evangelizandum ei Paulinus, primo filiam ejus cum aliis fidei Christianae sacramentis imbuerit. Quo tempore etiam geus, per epistolam, salutis illius sedulam agere curam monuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ : seruabant:. Vt cumque reges. sacerdotes. priuati & obtimates suũ
quiq ordinem, Atillis decͣentibus cum successiss& axas tempesta¬
tis illius nescia. & prȩsentis solum serenitatis statum expta: Ita
cuncta ueritatis aciusticiae moderamina concussa ac subuersa sunt
ut carum nondicam uestigium. sed nemoria quidem p̃t̃ in paucis &
ualde paucis ulla apparer&. Quunt̃ alia inenarrabilium scele¬
rum facta q̃ hnstoriacus eorum gildus flebili sermone describit: &¬
brittaniã in colenti uerbum sidei p̃dicando cõmitterent: Sed non
tamen diuina pia&as plebem suam quam presciuit deseruit. Quin
multo diguiores. genti memonatȩ p̃cones ueritatis: p̃ quos creder&
destinauit:¬

Expanded text:
tae servabant utcumque reges, sacerdotes, privati, et optimates suum tae servabant utcumque reges, sacerdotes, privati, et optimates suum quique ordinem. At illis decedentibus, cum successisset aetas tempestatis illius nescia, et praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis ac justitiae moderamina concussa ac subversa sunt, ut earum non dicam vestigium, sed ne memoria quidem, praeter  Al., praeterquam in paucis, et valde paucis ulla appareret. Qui inter alia inenarrabilium scelerum facta, quae historicus eorum Gildus  Al., Gildas flebili sermone describit, et Brittaniam incolenti, verbum fidei praedicando committerent. Sed non tamen divina pietas plebem suam, quam praescivit, deseruit, quin multo digniores genti memoratae praecones veritatis, per quos crederet, destinavit
Abbreviated transcription (Latin):
solutione &illi emendatione sruerentur: factunẽ ut in illis locis multo
exeo tepore sides intemerata ꝑdurar&: Itaque compositis om̃ibus bertis
sacerdotisca quauenerant prosperitate redierunt: Porro germanus post
haec : ad rauennã propace armoricanȩ gentis. supplicaturus aduenit
Ibique aualentiniano & placidia matre ipsius: summa reuerentia susceptꝰ
migrauit ad xpm̃. Cuius corpus honorifico agmine comitantibus uir¬
tutum oꝑibus. suam defertur adurbem: Nec multo post ualentinianꝰ
a bactũ patricii que mocciderat sagalibi: satellitibus interimitur. anno
imperũ marciani .ui. cum quo simul hesperium concidit regnum
xxĩi Interea brĩt cessatum quidem est parumper ab externis sed noua
cuulibus bellis manebant exterminia ciuitatum ab hoste deru¬
tarum ac desertarum: Pugnabant contra in uicẽ qui hostẽ euaserau
ciues: At tamen recente adhuc memoria calamitatis & cladis inflic¬

Expanded text:
solutione et illi emendatione fruerentur. Factumque est ut in illis locis multo solutione et illi emendatione fruerentur. Factumque est ut in illis locis multo ex eo tempore fides intemerata perduraret. Itaque, compositis omnibus, beati sacerdotes ea qua venerant prosperitate redierunt. Porro Germanus post haec ad Ravennam pro pace Armoricanae gentis supplicaturus advenit, ibique a Valentiniano, et Placidia matre ipsius summa reverentia susceptus, migravit ad Christum. Cujus corpus honorifico agmine comitantibus virtutum operibus, suam defertur ad urbem. Nec multo post Valentinianus ab Aetii patricii quem occiderat satellitibus interimitur, anno imperii Marciani sexto, cum quo simul Hesperium concidit regnumittaniae cessatum quidem est parumper ab externis, sed non a civilibus bellis. Manebant exterminia civitatum ab hoste dirutarum ac desertarum, pugnabant contra invicem qui hostem evaserant cives. Attamen recente adhuc memoria calamitatis et cladis inflic
Abbreviated transcription (Latin):
inquirunt. Auctores: inuentosq condempnant, Cum subito elasius
pedibus ad uoluitur sacer dotum offerens filium. cutus necessitatẽ
ipsa debilitas & iam sine precibus ad legabant. Fit communis
om̃ium dolor prȩcipue sacerdotum. qui conceptam miscđiam
ad diuinam clementiam contulerunt. Statimque ado lescen¬
tem beatus ger manus sedere compulit. Ad tractat paplitem
debilitate curuatum & pertota in sirmitatis spatia medicabilis
dextera ꝑcurrit salubremque tactum sanitas festina subsequitur: Ari¬
ditas sucum: nerui officia receperunt: & in conspectu om̃ium. filio
in columitas. patri silius restituitur. Inplentur populi scupore mira¬
culi : & in pectoribus om̃iũ sidescatholica inculcata firmatur Prȩ¬
dicatio deinde ad plebem dep̃uaricationis emendatione conuertitur.
omiumq sentencia prauitatis auctores quierant expulsi insula sa¬
cerdotibus adducuntur ad medi terranea deferendi: ut & regio ab¬

Expanded text:
inquirunt auctores, inventosque condemnant. Cum subito Elafius inquirunt auctores, inventosque condemnant. Cum subito Elafius pedibus advolvitur sacerdotum, offerens filium, cujus necessitatem ipsa debilitas etiam sine precibus adlegabat: fit communis omnium dolor, praecipue sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt: statimque adolescentem beatus Germanus sedere compulit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatis spatia medicabilis dextera percurrit, salubremque tactum sanitas festina subsequitur, ariditas succum, nervi officia receperunt, et in conspectu omnium filio incolumitas, patri filius restituitur. Implentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica inculcata firmatur. Praedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendatione convertitur, omniumque sententia pravitatis auctores qui erant expulsi insula, sacerdotibus adducuntur ad Mediterranea deferendi, ut et regio ab
Abbreviated transcription (Latin):
perat Namque adiuncto sibi seuero totius scĩtatis uiro. quierat disci¬
pulus beatissimi patris lupi treca senorum ep̃. & tunc treueris ordi¬
natus ep̃s. gentibus primae germaniae uerbum p̃dicabat mare cons¬
cendit: & consentientibus elementis. tranquillo naiugio brittanias pe
tut. Interea sinistri sp̃s ꝑuolantes totam insulam̃ germanum uenre
iniitiis uaticinationibus nunciabant: Intantum ut elasius quidã
tu relatione properrar&. Ex hibens secum filium: quem in ipso flore
ad olescentiae debilitas dolenda lam nauerat. Erat enim arescen¬
tibus neruis contracto polite. cui p̃sicritate cruris. usus uestigus ne¬
gabatur: Hunc elasium prouincia tota subsequitur: Ueniunt sacer¬
dotes occurni inscia multitudo: confestim benedictio & sermonis
duuni docerina prosunditur Re cognoscunt populum in ea quare
liquae rat credulitate durantẽ: ĩntellegunt culpam esse paucorum.

Expanded text:
perat. Namque adjuncto sibi Severo, totius sanctitatis viro qui erat disciperat. Namque adjuncto sibi Severo, totius sanctitatis viro qui erat discipulus beatissimi patris Lupi, Trecassenorum episcopi, et tunc Treviris ordinatus episcopus, gentibus primae Germaniae verbum praedicabat, mare conscendit, et consentientibus elementis, trtiit. Interea sinistri spiritus pervolantes  Al., provolantes totam insulam, Germanum venire invitis vaticinationibus nunciabant; in tantum ut Elafius quidam cii relatione properaret, exhibens secum filium quem in ipso flore adolescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nervis contracto poplite, cui per siccitatem cruris usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur: veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo, confestim benedictio, et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscunt populum in ea qua reliquerat  Al., reliquerant credulitate durantem: intelligunt culpam esse paucorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uelnuda corpora eripuisse discrimini. Plures &iam timore p̃cipfi¬
citus intu&ur. & uictorae concesse ociosus spectator efficitur.spo¬
lia colliguntur exposita. & caelestis palmȩ gaudia miles religiosus
amplectitur: Trium phant ponti fices hostibus susis sine sanguinȩ.
triumphant uictoria side obtenta. non uiribus composita Itaque
insula securitate multiplici superatisq hostibus uel uisibilibus uł
carne conspicuis redditum moliuntur pontisices, Quibus tranquil¬
lam nauigationem & merita propria & intercessio martrrisalbani
parauer̃ qui & õsque eos suorum desideriis felix carina rescituit:
ec multo inter posito tempore. nunciatur exeadem insula pelagi¬
anam ꝑuer sitatem iterato paucis auctoribus dilatari rursusquȩ
adbeatissimum uirum p̃ces sacer dotum om̃ium deferuntur . ut causã
dĩ quod prius obtinuerat tutaretur. Quorũ p&icioni festinus obtem¬

Expanded text:
vel nuda corpora eripuisse discrimine. Plures etiam timore praecipivel nuda corpora eripuisse discrimine. Plures etiam timore praecipicitus intuetur et victoriae praestitae otiosus expectator efficitur; spolia collamplectitur. Triumphant pontifices hostibus fusis sine sanguine, triumphant victoria fide obtenta, non viribus. Composita itaque insula securitate multiplici, superatisque hostibus vel invisibilibus vel carne conspicuis, reditum moliuntur pontifices. Quibus tranquillam navigationem, et merita propria et intercessio beati martyris Albani paraverunt, quietosque eos nec multo interposito tempore, nuntiatur ex eadem insula, Pelagianam perversitatem iterato paucis auctoribus dilatari. Rursusque ad beatissimum virum preces sacerdotum omnium deferuntur, ut causam Dei, quod prius obtinuerat, tutaretur. Quorum petitioni festinus obtem
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus arma capere & bellum parare. temptara tgermanus
ducẽ sep̃lii prositetur. Eligit expeditos. circum iecta percurrit.
& eregione qua hostium sperabatur aduentus. uallem cir elimdatã
mediis montibus intu&ur. Quo in loco nouum conponit exercitũ.
ipse dux agminis & iam aderat ferox hostium multitudo quã
ad propinquare intuebantur minsidis constitutis Tum subito
germanus signifer uniuersos ad mon&. & p̃dicat ut uocisuȩ imo
clamore respondeant. Secunsque hostibus quise insperatos ad esse
considerent: allelua testio repecitã sacer dotes ex clamabant
Sequitur unauox om̃ium & elatum clamorem repercussolaere mon¬
tium conclusa multiplicant. hostile agmen terrore prosternitur
& suꝑse non solum rupes circum̃datas. sed & iã ipsam caelimachi¬
nam contremescunt. Trepidationiq iniectȩ: uix sufficere pedum
pernicitas credebatur. Passim fugiunt : arma proiciunt : gaudentes

Expanded text:
exercitus arma capere et bellum parare temptaret, Germanus exercitus arma capere et bellum parare temptaret, Germanus ducem se proelii profitetur. Elegit expeditos, circumiecta percurrit et e regione, qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam editis montibus intuetur. Quo in loco novum conponit exercitum ipse dux agminis. 18. Et iam aderat ferox hostium multitudo, quam adpropinquare intuebantur in insidiis constituti: cum subito Germanus signifer universos admonet et praedicit, ut voci suae uno clamore respondeant, securisque hostibus, qui se insperatos adesse confiderent, Alleluia tertio repetitam sacerdotes exclamant. Sequitur una vox omnium, et elatum clamorem, repercusso aere, montium conclusa multiplicant. Hostile agmen terrore prosternitur, et ruisse super se non solum rupes circumdatas, verum etiam ipsam caeli machinam contremescunt, trepidationique iniectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur. Passim fugiunt, arma proiciunt, gaudentes
Abbreviated transcription (Latin):
tibus fiduciae contuler̃: ut accessisse maximus crederetur exercitꝰ
taq a postolicis ducibus xp̃smilitabat incastris. Aderant & iamx.l.
uenerabiles dies. quos religiosiores reddebat p̃sentia sacerdotum: intan¬
tum ut cotidianis p̃dicationibus inscituti: certatim populi ad gram bap¬
tis matis conuolarent Nam maxima exercitus multitudo undam la¬
uacrisalutaris expecuit : & ec clesu addiem resurrectionis dominicae
frondibus contexta componitur at que in expeditione campestri ins¬
tar ciutatis aptatur. Madidus: baptis mate: procedit exercitus. fid&s¬
feru& inpopulo & conteflto : Armorũ p̃sidio diunitatis expectatur
auxilium: Institutio uel forma castitatis. hostibus nuncia tur: Qui
uictoriam quasi deinermi exercitui p̃sumentes. ad sumpta la lacrita¬
te festinant. Quorum tamen aduentus. exploratione sc̃ogos citur:
Cumque emensa sollemnitate paschali recens. delauacro pars maior

Expanded text:
tatis ac fiduciae contulerunt, ut accessisse maximus crederetur exercitus, tatis ac fiduciae contulerunt, ut accessisse maximus crederetur exercitus, itaque apostolicis ducibus Christus militabat in castris. Aderant etiam quadragesimae venerabiles dies, quos reltum ut, quotidianis praedicationibus instituti, certatim populi ad gratiam baptismatis convolarent. Nam maxima exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit. Ecclesia ad diem resurrectionis Dominicae frondibus contexta componitur, atque in expeditione campestri instar cifervet in populo, et contempto armorum praesidio, divinitatis expectatur auxilium. Interea haec institutio vel forma castrorum hostibus nuntiatur, qui victoriam quasi de inermi exercitu praesumentes, adsumpta alacritate, festinant; quorum tamen adventus exploratione cognoscitur. Cumque, emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars maior
Abbreviated transcription (Latin):
turba miracultu & uctam se diunis uistutibus gratulatur: Excubabat
diebus ac noctibus ante tugurium pauperis uulgus sine numero: Hi am¬
mas curare. hi cupientes corpora, Referri nequeunt quae xp̃s opera¬
batur in famulot quias uirtutes faciebat in firmus: & cum debilitatis suȩ
Nichil remedii pateretur ad hiberi : qQuadam nocte candentẽ niueis uesti¬
bus uidit sibi adesse personã: quae manu extensa iacentẽ uidere tur. at¬
tolłer&. eumque consistere firmis uestigus imperabat: Posquam horã
ita sugatis doloribus recepit pristinã sanitatẽ: ut die reddito iti neris¬
laborem subir& intrepidus
Interea saxones pictiq bellum aduersum brittones iunctis uiribus sus¬
ceperunt : Quos eadem necessitas. in castra contraxerat: & cum tre¬
pidi pastes suas pene in pares uidicarent : sc õrum antistitũ auxilium
Ip&ierunt Qui promissum maturantes aduentum : tantum pauen¬

Expanded text:
turba miraculo et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat turba miraculo et victam se divinis virtutibus gratulatur. Excubabat diebus ac noctibus ante tugurium pauperis turba sine numero, hi animas curare cupientes, hi corpora. Referri nequeunt, quae Christus operabatur in famulo, qui virtutes faciebat infirmus; et cum debilitati suae nihil remedii pateretur adhiberi, quadam nocte candentem niveis vestibus vidit sibi adesse personam, quae manu extensa iacentem videretur adtollere eumque consistere firmis vestigiis imperabat. Post quam horam ita, fugatis doloribus, recepit pristinam sanitatem, ut, die reddito, itinerislaborem subiret intrepidus. 17. Interea Saxones Pictique bellum adversus Brittanos iunctis viribus susceperunt, quos eadem necessitas in castra contraxerat; et cum trepidi partes suas paene inpares iudicarent, sanctorum antestitum auxilium petierunt. Qui, promissum maturantes adventum, tantum securi