comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnib ꝯmoueri. ⁊
laxatis inusum ui¬
uendi palpitare lu¬
minib. Tunc u̾o ma¬
gna ad dñm uoce ⁊¬
uersus. gr̃as agens.
cellulam clamore cõ¬
pleuerat. Quo audi¬
to qui forib astite¬
rant: statim irruer̃.
uidebant uiuere: ꝙ̃
mortuũ reliquissẽt.
Ita reddit᷑ uite statĩ
baptisma ꝯsecutus.
plures postea annos

Expanded text:
omnibus commoueri et omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi palpitare luminibus. tum uero magna ad Dominum uoce conuersus gratias agens cellulam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiterant statim inruunt. uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit
Abbreviated transcription (Latin):
hylarius prete¬
risset. ita eum uesti¬
giis prosecut᷑. Cum¬
q abeogra tissime
haucd longe sibi ab
oppido monasterium
collocauit. Quo tp̃re
se ei quidam cathecu¬
minus iũxit. cupi¬
stitui disciplinis.
p̾aucis quippe inter¬
positis dieb lango¬
re correptiis febriũ
laborabat. At tinic
martinus forte dis¬
cesserat. et cum per
triduũ defuisset re¬
gressus exanime cor
absq baptismate
humanis reb exce¬
deret. Corpus ĩme¬
dio positum tristi
merentiũ fratrum
frequentabatur of¬
ficio. Tunc martinꝰ
flens et eiulans ac
cipiens egredi cellu¬
lam inqua corpus
iacebat ceteros iubet.
ac forib obseratis
super exanimati de¬
functi fratris mẽbra
ꝓsternitur. Et cũ ali¬
qnͣdiu orationi ĩcu¬
buiss sensissetq per
sp̃m lñi ad esse uir¬
tutẽ: erectus paulu¬
lum et ĩ defuncti ora
defixus. orationis
intrepidus expecta¬
bat aduentum. uix¬
q duai fere horaꝵ
spacium intercesse¬
rat: uidit defunctũ
paulatim menbris

Expanded text:
larius praeterisset, ita eum est uestigiis prosecutus: cumque ab eo gratissime haut longe sibi ab oppido monasterium conlocauit, quo tempore se ei quidam catechumenus iunxit, cupistitui disciplinis: paucisque interpositis diebus languore correptus ui febrium laborabat. ac tum Martinus forte discesserat: et cum per triduum defuisset, regressus exanime corpabsque baptismate humanis rebus excederet. corpus in medio positum tristi maerentium fratrum frequentabatur officio, cum Martinus flens et eiulans accente concipiens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis super exanimata defuncti fratris membra prosternitur. et cum aliquamdiu orationi incubuisset sen- . sissetque per spiritum Domini adesse uirtutem, erectus paululum et in defuncti ora defixus, orationis intrepidus expectabat euentum: uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris
Abbreviated transcription (Latin):
Quocũq ieris. uel
quocũq temptaue¬
ris: tibi diabolus
aduersabitur. Tũc
ei ꝓphetica uoce respõ
homo. Statĩq e cõ¬
spectu eius inimitꝰ
euanuit. Itaq ut
animo et mente
ꝯceperat matrẽ gẽ¬
tilitatis absoluit
errore: patre ĩ mal
ꝑseuerante. Plures
tam̃ suo saluauit
exemplo. Deinde cũ
heresis artiana per
totũ orbem ⁊ ma¬
xime intra illixicũ
pullulass: cũ ad¬
uersus ꝑfidiã sat̾¬
dotũ solus pene a

Expanded text:
quocumque ieris uel quaecumque temptaueris, diabolus tibi aduersabitur. tunc ei prophetica uoce respondhomo. statimque de conspectu eius inimicus euanuit. itaque ut animo ac mente conceperat, matrem a gentilitatis absoluit errore, patre in malis perseuerante: plures tamen suo saluauit exemplo. Dehinc cum haeresis Arriana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdotum solus paene a
Abbreviated transcription (Latin):
Cum intra gallias
quoq:  discessu san¬
cti hylarii. quẽ ad
exiliũ hereticoꝵ uis
ccegerat turbatam
eccl̃iam ꝯperisset.
mediolami sibi mo¬
nasterium statuit.
Ibi quoq eum au¬
xẽcius auctor ⁊ prĩ¬
cepe arrianoꝵ gra¬
uissime insectatꝰ ẽ.
multisq affectũ ĩ¬
iuriis deciuitate
exturbauit. Ceden¬
dum itaq tempore
arbitratus: adin¬
sulam cui gallina¬
ria nom̃ est secessit.
comite quodã presbi¬
tero magnaꝵ uirtu¬
tum uiro. ħic aliqͣn¬
diu radicib uixit
herbaꝵ. quo tempo¬
re elleboꝵ uenena¬
tũ inferũt gramẽ
ĩcibum sumꝑsit. S
cum uim ueneni ĩ
se crassantis uicina
iam morte sensiss:
ĩminẽs periculum
oratione repulit. statĩ¬
q omĩs dolor fuga¬
tus est. Nec multo
p̾t cũ sancto hyla¬
rio ꝯperisset reg̾ pe¬
nitencia potestatem
ĩdultam fuisse re¬
deundi: rome ei tẽp¬
tauit occurrere pro¬
fectusq est adurbẽ.

Expanded text:
cum intra Gallias quoque discessu sancti Hilari, quem ad exilium haereticorum uis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. ibi quoque eumAuxentius, auctor et princeps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque tempori arbitratus ad insulam, cui Gallinaria nomen est, secessit comite quodam presbytero, magnarum uirtutum uiro. hic aliquamdiu radicibus uixit herbarum: quo tempore helleborum, uenenatum, ut ferunt, gramen, in cibum sumpsit. sed cum uim ueneni in se grassantis uicina iam morte sensisset, imminens periculum oratione repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperisset regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeundi, Romae ei temptauit occurrere profectusque ad urbem
Abbreviated transcription (Latin):
lis ꝑ omĩa ministran¬
tis modestiam et hu¬
militatem exhibens
seruientis. Miscuit ip¬
sa bibituro. et ip̃a por¬
rexte. sinita cenula
fragm̃ta panis assũp¬
ti micas q collegit sa¬
tis fideliter illas reli¬
quias imperialib e¬
pulis ante ponens. be¬
ata mulier tante pie¬
tatis affectu illi me¬
rito ꝯparanda que ue¬
nit afinib terre au¬
dire salomonẽ. Siqͥd
simplicẽ sequamur
hystoriam. S fides
michi liceat suꝑata
dixisse. Illa expetiit
audire sapientẽ ista
ñ tantũ audisse ꝯten

Expanded text:
lis, per omnia ministrantis modestiam et humilitatem exhibens seruientis: miscuit ipsa bibituro et ipsa porrexit. finita cenula fragmenta panis absumpti micasque collegit, satis fideliter illas reliquias imperialibus epulis anteponens. beata mulier, tantae pietatis adfectu illi merito conparanda, quae uenit a finibus terrae audire Salomonem, siquidem simplicem sequamur historiam. sed fides mihi liceat separata dixisse: illa expetiit audire sapientem, ista non tantum audisse con
Abbreviated transcription (Latin):
tirtib. S credas ue¬
lim ñ solum uanitati.
s causis etiam atq oc¬
casionib uanttatis
neminem fortius re¬
pugnasse. Pͥarua qͥd̃
s non pretereunda di¬
cturus sum.qr ⁊ille
laudandꝰ est. qui sũ¬
nia preditus potes¬
tate tam religiosã
ad reuerentiã beati
uiri ostenderit uo¬
luntatẽ. Memini
uincẽtium prefẽm
uire egregiũ. et qd̾
nullus sit intͣ gal¬
lias omĩ uirtutum
genere prestancior
dum turonus prete¬
riret: a martino se¬
pius poposcisse ut
et ꝯuiuium in suo
monast̾io daret. In
quo qui dẽ exemplũ
beati ambrosii ep̃ip̾
ferebat qui eo tempo¬
re ꝯsules et prefectos
sb̾inde pascere. ferebat᷑
S uuꝵ altioris inge¬
nii nequa ex hoc uã¬
nitas atq ĩflatio ob¬
reperet noluisse. Er¬
go fatearis necesse ẽ
in martino oĩum
illoꝵ quos enume¬
rasti fuisse uirtu¬
tes. martini autẽ
in illis omĩb ñ fuis¬
se. Quid tu inquit
postumianus itame¬
cum qͣi non eadem

Expanded text:
tutibus, sed credas uetutibus, sed credas uelim, non solum uanitati, sed causis etiam adque occasionibus uanitatis neminem fortius repugnasse. parua quidem, sed non praetereunda dicturus sum, quia et ille laudandus est, qui summa praeditus potestate tam religiosam ad reuerentiam beati uiri ostenderit uoluntatem. memini Vincentium praefectum, uirum egregium et quo nullus sit intra Gallias omni uirtutum genere praestantior, dum Turonos praeteriret, a Martino saepius poposcisse, ut ei conuiuium in suo monasterio daretin quo quidem exemplum beati Ambrosi episcopi praeferebat, qui eo tempore consules et praefectos subinde pascere ferebatur —: sed uirum altioris ingenii, ne qua ex hoc uanitas adque inflatio obreperet, noluisse. ergo fatearis necesse est m Martino omnium illorum, quos enumerasti, fuisse uirtutes, Martini autem in illis omnibus non fuisse. Quid tu, inquit Postumianus, ita mecum? quasi non eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ra retuleris a nemi¬
ne retulisti mortirũ
suscitatũ. Quo imo
utiq necesse te est ꝯ¬
fiteri martino nemi¬
nem ꝯferẽd. Nam si
admirand̃ est ꝙ il¬
lum egyptiũ flam¬
ma ñ attig̾it. hic qͦ
sepiꝰ imperauit incẽ¬
diis. Si reuoluas ꝙ
anachoretis feritas
bestiaꝵ uicta succu¬
buit. hic familiari¬
tet et rabiem besti¬
arum ⁊ serpentium
uenena ꝯpescuit. Ꝙ¬
siillũ ꝯferas qui in¬
mundis sp̃ib obses¬
sos uerbi ĩ perio aut
etiam fimbriaꝵ uir¬
tute curabat: ne ĩ hac
quidẽ parte inferiorẽ
fuisse martinũ mul¬
ta docum̃ta sunt.Si
etiam ad illum retur¬
ras qui setis suis pro
ueste ꝯtectus putaba¬
tur ab angelis uisita
geli loq̃bantur. Iam
uero aduersus uani¬
tatẽ. atq iactanciã
tta inuictũ sp̃m gessit.
ut illa uicia fortius
dem inmundis spiri¬
tib afflatos absens
solum comitib aut
p̾fectis. s ip̃is ⁊̃ regi¬
b imperaret. Minim̃
id quidẽ in illis uir¬

Expanded text:
ra retuleris, a nemira retuleris, a nemine retulisti mortuum suscitatum: quo uno utique necesse est confiteri Martino neminem conferendum. nam si admirandum est, quod illum Aegyptium flamma non adtigit, hic quoque saepius imperauit incendiis. si reuoluas quod anachoretis feritas bestiarum uicta succubuit, hic familiariter et rabiem bestiarum et serpentium uenena conpescuit. quodsi illum conferas, qui inmundis spiritibus obsessos uerbi imperio aut etiam fimbriarum virtute curabat; ne in hac quidem parte inferiorem fuisse Martinum multa documenta sunt. Si etiam ad illum recurras qui setis suis pro veste contectus putabatur ab angelitidie loquebantur. iam uero aduersus uanitatem adque iactantiam ita inuictum spiritum gessit, ut illa uitia fortius dem inmundis spiritibus adflatos absens solum comitibus aut praefectis, sed ipsis etiam regibus imperaret. minimum id quidem in illius uir
Abbreviated transcription (Latin):
ed sicut nulli unꝙͣ¬
cum illiꝰ uͥri meri¬
tis proficeor ꝯferendã
ẽẽ uirtutẽ ita ut illd̃
aĩaduerti decet ĩ qua
illum cum heremitis
uł etiam anachoretiꝰ
ꝯdicione ꝯferri. Illie¬
nim ab omĩ impedi¬
mento lib̾i celo tr̃
atq angłis testib
plane admirabłi a
docentur oꝑari. iste ĩ
medio cetu et ꝯuer¬
satione ppłoꝵ int
cl̃icos dissidentes. int̾
episcopos seuientes. t̃
fere cotidianis scanda¬
lis hicatq ide pre¬
meretur. in expugnͣ¬
bili tñ aduersus oĩ¬
a uirtute fundatus
scetit et tanta opera¬
tus est: quanta neil¬
li quidẽ quos aute
auduumꝰ ẽẽ ĩ here¬
mo uł fuisse fecerũt
ac si illi paria fecis¬
sent quis iudix tã eẽt
iniustus ut ñ istum
ẽẽ potiorẽ mertto iu¬
dicaret: Puta eĩ is¬
tum fuisse militem
qui pugnauerit ĩ
iniquo loco et tam̃
iuictor euaserit illoᷤᷤ
aũ eq̃ compone mi¬
litib. s qui ex equo
loco aut etiã de su¬
periore certauerint. E
ergo: et si oĩum unã

Expanded text:
ed sicut nullius umqucum illius uiri meritis profiteor conferendam esse uirtutem, ita illud animaduerti decet, iniqua illum cum eremitis uel etiam anachoretis condicione conferri. illi enim ab omni inpedimento liberi, caelo tantum adque angelis testibus, plane admirabilia docentur operari: iste in medio coetu et conuersatione populorum, inter clericos dissidentes, inter episcopos saeuientes, cum fere cotidianis scandalis hinc adque inde premeretur, inexpugnabili tamen aduersus omnia uirtute fundatus stetit et tanta operatus est, quanta ne illi quidem, quos ante audiuimus esse in eremo uel fuisse, fecerunt. ac si illi paria fecissent, quia iudex tam esset iniustus, ut non istum esse potiorem merito iudicaret? puta enim istum fuisse militem, qui pugnauerit in iniquo loco et tamen uictor euaserit, illos autem aeque conpone militibus, sed qui ex aequo loco aut etiam de superiore certauerint. quid ergo? etsi omnium una u
Abbreviated transcription (Latin):
iniciatus est quo par¬
linus reliquit. et sub
quadraginta capitu¬
lis ꝯstat impletus de¬
stinaui hũc inceꝑtũ
ĩ sexaginta complere.
Sulicet ut beatus ut¬
martinus qui uidu¬
atus ab hoc mundo
uirginitatis custodi¬
uit integrum decus
martyrium etiam
uł in occultis insidiis
uł in publicis ĩiuriis
triumphabilit̾ adim¬
pleuit. Cui etiã erat
corona tricesimi. Se¬
xagesimi uł centesi¬
nui fructus. In his cẽ¬
tum uirtutib auge¬
retur. Spes enim mi¬
chi erat me ñ frustͣ¬
ri a uoto qd̃ in octo
annis dño iubente cõ

Expanded text:
initiatus est, quo Paulinus reliquit, et sub quadraginta capitulis constabat impletus, destinavi huic inceptum in sexaginta conplere; scilicet ut beatus Martinus, qui viduatus ab hoc mundo virginitatis custodivit integrum decus, martyrium etiam vel in occultis insidiis vel in publicis iniuriis triumphabiliter adimplevit, cui etiam erat corona trigesimi, sexagesimi vel centesimi fructus, in his centum virtutibus augeretur. Spes enim mihi erat, me non frustrari a voto, quod in octo annis, Domino iubente, co
Abbreviated transcription (Latin):
recto.¬
De ꝯtracto quem bos¬
trahebat.¬
De alio qui manus¬
et pedes ꝯtractos hẽbat.
De alio qui ꝯtractũ hͣ¬
chium detulit.
De ceco illuminato.

Expanded text:
recto.ontracto, quem bostrahebat.De alio, qui manusc pedes contractos habebat. 49. De alio, qui contractum brachium detulit. 50. De caeco inlumin
Abbreviated transcription (Latin):
matis efflagrauit.
Quo odore adueniẽ¬
te cessit iolentia se¬
ua uẽtoꝵ elisisq a¬
quaꝵ astancium
molib redditur ma¬
re tranquillũ. mi¬
rantur om̃s iam ⁊
morti dediti fluctu¬
um pacẽ. Et proti¬
nus data serenita¬
te redduntur ĩ lit¬
tore. Qd nullus
ambigat beati ui¬
ri aduentu hãc tẽ¬
pestatẽ fuisse seda¬
tam. Tũc om̃s ĩ cõ¬
mune dño gr̃asit
ferunt qd̃ eos per ĩ¬
uocationẽ antisti¬
tis sui dignatus sit
de hoc periculo libe¬

Expanded text:
matis efflagravit. Quo odore adveniente, cessit violentia saeva ventorum, elisisque aquarum adstantium molibus, redditur mare tranquillum. Mirantur omnes morte iam dediti fluctuum pacem et protinus, data serenitate, redduntur in litore. Quod nullus ambigat, beati viri adventu hanc tempestatem fuisse sedatam. Tunc omnes in commune Domino gratias referunt, quod eos per invocationem antestitis sui dignatus sit de hoc periculo libe
Abbreviated transcription (Latin):
a potuint ꝯprehendi.
S tñ hoc dequo q̃stio
incidit latere ñ paci¬
ar. et rem omnẽ ut
gesta est. referam ne
ad ituꝑatõem bea¬
ti uiri poterat oppo¬
ni pret̾mississe uide¬
amur. Cum ad dyo¬
cesim quãdã ꝓ sollẽp¬
ni ꝯsuetudĩe. sicut
ep̃is uisitare eccłias
suas moris ẽ medi¬
a fere hyme marti¬
nus ueniss: man¬
sionẽ ei in secreta.¬
rio eccl̃ie cl̾ici para¬
uerũt. Multũq ĩg¬
nẽ scabroiam acꝑ
tenui pauim̃to sb̃¬
did̾unt. lectũ ei płi¬
mo stramine extru¬
xerũt. Deinde cum
se martinꝰ cubitũ
collocass. insuetã
molliciam strati
male blandientis
horrescit. Quippe qͥ
nuda humo uno
tm̃ cilicio suꝑiec¬
to occubare consu¬
euerat. Itaq qͣsi
accepta ꝑ motꝰ iniu¬
ria stramentũ õẽ
piecit. ac casu suꝑ
fornacłm ꝑtem palee

Expanded text:
ia potuerint conprehendi. ia potuerint conprehendi. sed tamen hoc, de quo quaestio incidit, latere non patiar et rem omnem, ut gesta est, referam, ne ad uituperationem beati uiri poterat opponi, praetermisisse uideamur. Cum ad dioecesim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem pale
Abbreviated transcription (Latin):
ut arbitror stulte ñ
legeras. aut lecta ñ
audieras. Neq enĩ
absq diuino ꝯsili¬
o istiusmodi exem¬
plum. beatꝰ euͣnge¬
listasacris litt̾is ꝓtuliꝰ¬
set. nisi ut ex hiis hu¬
mana mens erudiret᷑.
naufragoꝵ.atq ser¬
pentiũ casus. et sicut
apłs refert qui nudi¬
tate fame latronũq
ẽẽ ꝯmunia. s hiis
tołandis atq ũcen¬
dis precipuã semper
iustoꝵ fuisse uirtu¬
tem. Cum ꝑomnia
temptam̃ta pacientẽ
semꝑ ĩuictiq tanto
fortius uinc̾ent. qnͣ¬
to grauius ꝑtulissẽt.
Unde ħ qd̃ ad marti¬
ni infirmitatẽ no¬
tatur plenũ ẽ dig¬
nitatis et glorie. Si¬
quidẽ periculosissi¬
mo casu tẽptatꝰ euic̾it.
Ceteꝵ omissũ ameĩ
libello illo ꝙ̃ de uita
illiꝰ scripsimꝰ nemo mi¬
ret᷑. cũ ibidem sim pro¬
fessus me ñ oĩa illiuꝰ
fr̃a cõplexum. Qͥa si
ꝓsequi uniu̾sa uolu¬
issem. ĩmensũ uolu¬
men legentib edidis¬
sem. Neq sunt tam
ꝑua que gessit: ut oĩ¬

Expanded text:
ut arbitror, stulte, non ut arbitror, stulte, non legeras aut lecta non audieras. neque enim absque diuino consilio istius modi exemplum beatus Euangelista sacris litteris protulisset, nisi ut ex his humana mens erudiretur naufragiorum adque serpentium casus, et, sicut Apostolus refert, qui nuditate et fame latronumque esse communia, sed his tolerandis adque uincendis praecipuam semper iustorum fuisse uirtutem, dum per omnia temptamenta patientes et semper inuicti tanto fortius uincerent, quanto grauius pertulissent. unde hoc, quod ad Martini infirmitatem uocatur, plenum est dignitatis et gloriae, siquidem periculosissimo casu temptatus euicerit. ceterum omissum hoc a me in libello illo, quem de uita illius scripsimus, nemo miretur, cum ibidem sim professus me non omnia illius facta conplexum: quia si persequi uniuersa uoluissem, inmensum uolumen legentibus edidissem. neque enim sunt tam parua, quae gessit, ut omn
Abbreviated transcription (Latin):
cussa uipera ĩ ignẽ
nich mali paciebat᷑.
Illi aci subito casur
⁊ repente moritur
eum putabãt. Sed
cũt uid̾ent nichil¬
uertentes se dicebãt
quin uł hor exem¬
plo oĩum mortali¬
um infelicissime
ꝑfidiam tuam coar¬
guere ip̃e debueras:
ut si tibi scandalũ
mou̾at qd̃ marti¬
nus flãma ignis
uidebatur ad tactꝰ.
hũc rursum ad tac¬
tum ad m̾ita illiꝰ
et uirtutẽ referens
qd̃ curũ septus igni¬
b ñ periss. Agnos¬
ce .n. miser. Agnos¬
ce qd̃ nescis om̃s fere
scõs magis insigneᷤ
tittib. Uideo quidẽ
petrũ fide potentẽ. re¬
rũ obstante nãtura
mare pedib suꝑg̾s¬
sum et instabiles a¬
qͣs corporeo p̾ssisse ue¬
stigio. s ñ ideo minor
michi uidet᷑ gentiũ
predicator q̃m fluc¬
tus obsorbuit. ⁊ pꝰtͥ
duũ totidẽq noctes em̃¬
gente e ꝓfundo unda
restituit. atq haut¬
scio. an pene plus fu¬
erit uixisse ĩ ꝓfũdo.
an supra maris ꝓfũ¬
da transisse. S tu ħ

Expanded text:
cussa uipera in ignem cussa uipera in ignem nihil mali patiebatur. illi autem subito casurum et repente moriturum eum putabant, sed cum uideconuertentes se dicebant quin uel horum exemplo, omnium mortalium infelicissime, perfidiam tuam coarguere ipse debueras, ut si tibi scandalum mouerat, quod Martinus flamma ignis uidebatur adtactus, hunc rursum adtactum ad merita illius et uirtutem referres, quod circumsaeptus ignibus non perisset. agnosce enim, miser, agnosce quod nescis, omnes fere sanctos magis insignes rtutibus. uideo quidem Petrum fide potentem rerum obstante natura mare pedibus supergressum et instabiles aquas corporeo pressisse uestigio. sed non ideo mihi minor uidetur gentium praedicator, quem fluctus absorbuit et post triduum totidemque noctes emergentem e profundo unda restituit. adque nescio an paene plus fuerit uixisse in profundo an supra maris profunda transisse. sed haec tu,
Abbreviated transcription (Latin):
mencio incidit libelli
mei quem de uita bĩ
studioseq eum a mł¬
tis legi libentissime
audiebam. Interea ĩ¬
dicatur michi dixis¬
se quendã malo sp̃u
suscitatum. cur mar¬
tinus qui mortuos
suscitasset. flãmas do¬
mib depuliss ip̃e nu¬
per adustus incendio
ꝑicłose fuisset obno¬
xius passioni. Oistũ
quisquis ẽ miseꝵ iu¬
deoꝵ ĩuerbis eius per¬
fidiam et dc̃a cognos¬
cimus. qui ĩcruce po¬
situm dñm hiisuer¬
bis increpabant. Ali¬
os saluos fecit seip̃m
saluũ facere ñ pot̃.¬
u̾e planeiste quicũq
est. si illis temporib
natus ẽẽt. et in dñm
isset qui simili scm̃¬
dñi blasfemat exem
ergo quisquis es: Mͣr¬
tinus ideo ñ potens
ideo ñ sc̃s quia ẽpe¬
riclitatus incendio:
Obeatum uir ⁊ per
oĩa similem apłis.
etiam ĩ hiis ꝯuiciis
uirũ. Nempe ħ et de
paulo gentiles cum
uipera momordiss
sensisse referunt᷑ hic
homo debet homicida
ẽẽ quẽ saluũ fc̃m de
mari fata uiuere ñ
sinuerũt. Et ille ex¬

Expanded text:
mentio incidit libelli mei, quem de uita beati ustudioseque eum a multis legi libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos suscitasset, flammas domibus depulisset, ipse nuper adustus incendio periculosae fuisset obnoxius passioni. o istum, quisquis est, miserum! Iudaeorum in uerbis eius perfidiam et dicta cognoscimus, qui in cruce positum Dominum his uerbis increpabant: alios saluos fecit, se ipsum saluum facere non potesuere iste, quicumque est, illis temporibus natus esset, ut in Dominum dicere, qui simili modergo, quisquis es, Martinus ideo non potens, ideo non sanctus, quia est periclitatus incendio? o beatum et per omnia similem Apostolis etiam in his conuiciis uirum! nempe hoc et de Paulo gentiles, cum eum uipera momordisset, sensisse referuntur : hic homo debet homicida esse, quem saluum factum de mari fata uiuere non siuerunt. at ille ex
Abbreviated transcription (Latin):
die pretereunte detres¬
cere. Et itaminuit᷑ ut
nich̾ ineo amplius
quam pellis tenuis
que eius ossula con¬
tegeret remaneret.Q
matre mortua unũ
ꝓpe ĩ hoc exitu duxe¬
rat annium. Erat e¬
nim unicũ patcide
uxoria dilectione qd̃¬
dam memoriale.Cui
ex inedia febris ac¬
cessit. ut autẽ eum
hiefuror attigit: cõ¬
currit pater ad eccl̃i¬
ain ne proles absq
tur. Qui baptizatuᷤ
ne confortatus cor¬
pore preter illud spi¬
ritale remedium iã
suffossis oculis iam
palpebris laxatis at¬
q demissis. Iam nul
lum flatum sꝑira¬
minis habens suꝑ
beatum sepulchrũ
patre bauilante de¬
ponitur. Nec defuit
uittus illacelestis q̃
quondã paruulum
inter manus ꝯfesso¬
at ubi primũ huiꝰ
uestimenta cooper¬
li attigit ilico parii¬
lus respirauit. mirũ
miracłm. uideres pal¬
lentes genas grada¬
tim uircute diuina
insistente rubescere
et sopitos oculos in
lumine rediuiuo la¬
xari. Tunc asancto

Expanded text:
die praetereunte, decrescere, et ita minui, 1067 ut nihil in eo amplius quam pellis tenuis, quae ejus ossula sola contegeret, remaneret. Qui, matre mortua, unum prope in hoc exitu duxerat annum. Erat enim unicus patri, et de uxoria dilectione quoddam memoriale. Cuiex inedia febris accessit. Ut autem hic eum fervor attigit, concurrit pater ad ecclesiam, ne proles absquetur. Qui baptizatus, nec confortatus corpore praeter illud spiritale remedium, jam suffossis oculis, palpebrisque laxatis atque demissis, nullum jam flatum spiraminis habens, super beatum sepulcrum, patre ejulante deponitur. Nec defuit virtus illa coelestis, quae quondam parvulum inter manus ConfessoAt ubi primum ejus vestimentum cooperli attigit, illico parvulus respiravit. Mirum miraculum! videres pallentes genas gradatim, virtute divina insistente, rubescere, et sopitos oculos in lumine redivivo laxari. Tunc a Sancto
Abbreviated transcription (Latin):
lum ꝙ̃ pauꝑes requi¬
rebant ꝑuiraui. et
ideo me presens uin¬
dicta flagellat. S ro¬
go ut eum accipientes
reddatis matricłe. Q ͦ
reddito: statim emi¬
sit. sp̃m. O infelix qͥ
sic abiniqua cupidi¬
tate preuentus periit.
ut et lucrũ uiti perde¬
ret. nec dampna a pre¬
dicte pecunie posside¬
ret. S ad quid non
mortalia pectora co¬
gis exectanda cupidi¬
tas que inuida qͦn¬
dam uidue duobus
minutis celeste reg¬
num mercanti fue
rat hunc perunũ
triantẽ ad yma pre¬
cipitas. Et que iu¬
dam appendisti laq̃o ĩ

Expanded text:
lum quem pauperes requirebant, perjuravi, et ideo me praesens vindicta flagellat: sed rogo ut eum accipientes reddatis matriculae. Quo reddito, statim emisit spiritum. O infelix , qui sic ab iniqua cupiditate praeventus periit, ut et lucrum vitae perderet, nec damna adeptae pecuniae possideret. Sed ad quid non mortalia pectora cogit exsecranda cupiditas? Quae invida quondam viduae duobus minutis coeleste regnum mercanti fueras, modo hunc per unum triantem ad ima praecipitas. Et quae Judam appendisti laqueo i
Abbreviated transcription (Latin):
bent hic manentẽci¬
uitatẽ. et idcrcohͥ
in futuro sperant
nec signũ aliqd̃ un¬
quam nisi ꝑ itili¬
se s ꝓpter inmicos
suos orat. saluari
dicens. Propt̾ mi¬
micos meos eripeme.
Idest: ꝑmeã ereptionẽ
intelligẽtes potenci¬
am tuam conuer¬
tantur ad te. Sciẽ¬
tes enĩ qr nequaqͥ
possunt hanc uitã
sine pecc̃o transcrͣe¬
re optant pocius
ut hic ad sui enĩdati¬
onem affligantur
Nam ꝓph̃a rogat.
proba me clñe ⁊ tẽp¬
ta me. Item alius.
Ingrediatur putͦdo
in ossa mea. Quã
sibi utilitatẽ inde spe¬
rauerit. manifestat
subdens. ut reqiiescã
ĩ die tribulatioĩs.
Afflictus quoq iob
hec inquit erit mi¬
chi ꝯsolatio ut affli¬
gens me dolore ñ par¬
cat. Nam ⁊ apls nõ
głiatur qd̃ in para¬
disum uł etiam us¬
q ad tercium celũ
raptus sit.nec ꝙ ĩ
effabile archanum
in ibi audierit:s
potius gaudet qd̾ t̃ꝰ¬

Expanded text:
bent hic manentem cibent hic manentem ciuitatem, & idcirco hic in futuro sperant, nec signum aliquod vnquam hic pro vtilise, sed propter inimicos suos orat saluari, dicens Propter inimicos meos eripe me. Id est, per meam ereptionem intelligentes potētiam tuam conuertantur ad te. Scientes enim quia nequaquam possunt hanc vitam sine peccato transcurrere, optant potius vt hic ad sui emendationem affligātur. Nam Propheta rogat, Proba me, Domine, & tenta me. Item alius, Ingrediatur putredo in ossa mea. Quam sibi vtilitatem inde sperauerit, manifestat, subdens, vt requiescam in die tribulationis. Afflictus quoque Iob, Hæc, inquit, erit mihi consolatio, vt affligens me dolore, non parcat. Nam & Apostolus non gloriatur, quod in paradisum. & etiam vsque ad tertium cœlum raptus sit, nec quod ineffabile Arcanum inibi audierit; sed potius gaudet quod t
Abbreviated transcription (Latin):
qui nequaꝙͣ hoc mi¬
rarentur si disposi¬
tionẽ qua d̾s mun¬
dum regit uł tenue¬
rit attendissent. Paꝵ
est ut mirentur si
hoc templum uł suꝑ¬
forte pollutũ. uł aliis
quibzdam d̾o cogni¬
tis causis exigentib
flamina purgau̾it.
Discutiãt potius qͥd¬
nam sit qd̃ abori¬
gine mundi mala
preualeant:cur mi¬
pio cam iustũ abel
subruere deus ꝑmi¬
serit. uł cur iob in¬
comparabiłr tunc
temporis iustum
usq adsterquili¬
nium et uermes
sathanas opulerit.
cur ioh̾es quo nemo
maior internatos
mulier rogatu sal¬
tatricis puelle de¬
collatus sit. Certe
dissent ñ sicut ille
latro regnũ ei res¬
tare crederẽt. Qui
etiam si apłos ce¬
sos publice uidis¬
sent et stephanũ
forte nocte ⁊ diebe¬
stiis expositum cõ¬
spicerent. fidem xp̃i
inanem putassent
S postquam ex fi¬
de mundus uiuere
cepit: ꝯsilium diui¬
ne dispositionis si
reuerent̃ attendit
intelligit qr regñ
ihu ñ est de hoc n¬
mundo ⁊ scĩ eiꝰ nõ ha¬

Expanded text:
qui nequaquam hoc mirarentur, si dispositionem, qua Deus mundum regit, vel tenuiter, attendissent. Parum est vt mirentur, si hoc templum & supforte pollutum, talibus quibusdam Deo cognitis causis exigentibus, flamma purgauerit. Discutiant potius quidnam sit quod ab origine mundi mala præualeant? Cur impio Cain iustum Abel subruere Deus permiserit? Et cur Iob incomparabiliter tunc temporis iustum, vsque ad sterquilinium & vermes Satanas compulerit? Cur Ioannes, quo nemo maior inter natos mulierum, rogatu saltatricis puellæ decollatus sit? Certe idissent, non, sicut ille latro, regnum ei restare crederent. Qui etiam si Apostolos cæsos publice vidissent, & Stephanum forte nocte & die bestiis expositum conspicerent, fidem Christi inanem putassent. Sed postquam ex fide mundus viuere cœpit, consilium diuinæ dispositionis, si reuerenter attendit, intelligit, quia regnum Iesu non est de hoc mundo, & Sancti eius non ha
Abbreviated transcription (Latin):
sebit: qd supradc̃s
baptista. potens ille.ĩ
cumbens. ille in com¬
parabiliter magnꝰ
insemet ip̃o hoc est ĩ
sius sanctis ossib ta¬
lia ꝑtulit que ĩ gẽ¬
tem audientib hor¬
rorem incutiãt. Nam
ut eusebius ĩ undeci¬
mo hystoriaꝵ libro
narrat sc̃m̃ eius se¬
pulchrum apd̃ seba¬
stem positum paga¬
ni ꝯfregerunt. Tunc
ossa combusserũt.
Que terreo pulueri
ĩmiscuerũt: et ita per
campos passim disꝑ¬
serunt.S monachi
quidam suꝑuenien¬
ces eadem hora scĩcor

Expanded text:
sebit, quod supradictus sebit, quod supradictus Baptista potens ille in cumbens, ille incomparabiliter magnus in semetipso, hoc est in suis sanctis ossibus talia pertulit, quae ingentem audientibus horrorem incutiant. Nam ut Eusebius in Historiarum libro XI narrat, sanctum ejus sepulcrum apud Sebasten positum pagani confregerunt, tunc ossa combusserunt, quae terreo pulveri immiscuerunt, et ita per campos passim disperserunt. Sed monachi quidam supervenientes, eadem hora sancti cor
Abbreviated transcription (Latin):
isti queruli qui mi¬
racła semꝑ querunt:
hanc dispensationẽ
attend̾e nesciunt. Nã
suꝑbi et uani ħ sem¬
per fieri gestiunt
unde rumor popula¬
ris et in anis głia cre¬
scat. S quicumq
timorati sunt. hoc ⁊¬
magis desid̾ant unde
uł purgatio pecc̃oꝵ
fiat. uł mens a su¬
ꝑbia defendatur. Nã
si martinus sibi po¬
tentia ꝯsueta flam¬
mam depuliss uti¬
q ultio peccatis de¬
bita restaret et im¬
pietas quasi impu¬
nita forte succresce¬
ret. Sin autẽ exħ
qd̾ sco cuilibet ĩ presẽ¬
ti accid̾it uirtus eius
pensanda est:iam nĩ
unus s om̃s sc̃i ñ me¬
diocres. l sumini de¬
honestabuntur.
c̃s namq benedi¬
ctus monaste¬
rium edificauerat
teligiose uidelicet
ac pie: sicut utiq
benedictus. Cui tñ
reuelatum ẽ. qd̾ ho¬
dicio tradend̾: hoc si¬
bi tantum ꝯcessone
quelibet ex anima¬
b periret. Parum
sane dixeri ꝙ et
forinsecus et ꝯfesso¬
ri quãius magno
acciderit. S credoñ
paꝵ uł insipiens cẽ¬

Expanded text:
isti queruli, qui miracula semper quaerunt, hanc dispensationem attendere nesciunt. Nam superbi et vani hoc semper fieri gestiunt, unde rumor popularis et inanis gloria crescat. Sed quicunque timorati sunt, hoc magis desiderant, unde vel purgatio peccatorum fiat, et mens a superbia defendatur. Nam si Martinus sibi potentia consueta flammam depulisset, utique ultio peccatis debita restaret, et impietas quasi impunita forte succresceret. Sin autem ex quod sancto cuilibet in praesenti accidit, virtus ejus pensanda est, jam non unus, sed omnes sancti; non mediocres, sed summi dehonestabuntur. Sanctus namque Benedictus monasterium aedificaverat, religiose videlicet ac pie, sicut utique benedictus. Cui tamen revelatum est, quod hodicio tradendum; hoc sibi tantum concesso, ne quaelibet ex animabus periret. Parum sane dixerim quod et forinsecus, et confessori quamvis magno acciderit. Sed credo non parum et insipiens cen
Abbreviated transcription (Latin):
Uer quidam ma¬
nib pedibq cõ¬
tractis de uilla the¬
mello ĩ pago turon¬
ce urbis uici ambi¬
acensis adueniens
ad basilicam scĩ dũ
inter reliquos petẽ¬
tes postularet iuctꝰ
stipem uisitatus a
sancti uirtute di¬
rectus abscessit. De¬
euthimi presb̾ri
nr̃i cũ inualitudĩe
febris nimie incidis¬
set ac ex animari ab
eadem putaretur de
puluere sc̃i sepulch̾
presbiter leuans ac
fimbrias palle supe¬
posite disrumpens
secum detulit puluerẽ

Expanded text:
uer quidam, manibus pedibusque contractis, de villa Themello in pago Turonicae urbis vici Ambiacensis, adveniens ad basilicam sancti, dum inter reliquos petentes postolaret victus stipem, visitatus a sancti virtute, directus abscessit. Euthimi presbiteri nostri, cum in valitudine febris nimiae incedisset ac exanimari ab eadem putaretur, de pulvere sancti sepulchri presbiter levans ac fimbrias pallae superpositae disrumpens, secum detulit pulvere
Abbreviated transcription (Latin):
phanior obtentu be¬
ati antistitis ex aqͥs
falerna ꝓduxit. ac
de aluei fundo uinũ
elieuit pauperi qui qͦn¬
dam latices in uina
mutauit. Igitur dũ
quodam tempore it̃
agerem in pago bal¬
bĩacensi ad ligerem
qui nos ripe alt̾i tnͣs¬
ponere debebat solli¬
cite requireremus lo¬
ca ĩ qua piscaturi ꝓ¬
cederemus: locũ indi¬
cat dicens. Sit uobis
beatus martinus in
aduitorium. At no¬
stri ingrate ħ susce¬
perunt dicẽtes qd̃ in
eius noĩe nũquam
captura uisa est eue¬
nisse. Et ille haut du

Expanded text:
phaniorum obtentu beati Antistitis ex aquis Falerna produxit, ac de alvei fundo vinum elicuit pauperi, qui quondam latices in vina mutavit. Igitur cum quodam tempore iter ageremus in pago Balbiacensi ad Ligerim qui nos ripae alteri transponere debebat, sollicite requireremus loca in quae piscaturi procederemus, locum indicat, 1048 dicens: Sit vobis beatus Madiutorium'. At nostri ingratae haec susceperunt, dicentes, quod in eius nomine numquam captura visa est evenisse. Et ille: 'Haud du
Abbreviated transcription (Latin):
populo reserauit. pͥi¬
olus quidam cõdatẽ¬
natiuitate ꝓcedens
manus clausas. la-¬
borioso mundo pro¬
tulit ĩusum laboriᷤ
merces. Et hoc cur
accesserit utrũ hic
aut parentes eius p᷑¬
cauerĩt ut sic man¬
cus nasceretur ñ ẽ
nr̃e discretionis ex¬
soluere.Unũ tamẽ
scimus qd̃ in eo sic̃
in reliquis infirmis est

Expanded text:
populo reseravit. Pipopulo reseravit. Piolus quidam Condatennativitate procedens manus clausas laborioso mundo protulit, in usu laboris inertes. Et hoc cur acciderit, utrum hic, aut parentes ejus peccaverint , ut sic mancus nasceretur, non est nostrae discretionis exsolvere. Unum tantum scimus, quod in eo, sicut et in reliquis infirmis, est
Abbreviated transcription (Latin):
cum fletib circumstã¬
tes beati prestolarem᷑
aduentum et ĩter ħ
sancta sollempnia a¬
gerentur oblatis su¬
per altare sacris mu¬
nerib misterio q
corporis ac sangui¬
nis xp̃i palla exmo¬
re cooporto: molliũ¬
tur ꝯtracture ner¬
uoꝵ. Et disrupto pꝰ
ĩfirmi poplitem co¬
rio diffluente sangͥ¬
nis riuo pedem extẽ¬
dit ĩcolumien.Qd̾
uidens ego deo omĩ¬
potenti gratias agõs
luminib fletu ma¬
defactis ĩ hac ad ppłm
uoce prorupi. Timor
abolo qui nicħ unqͣ
protulit ueix. Ille
abinitio mendax ẽ
et ĩ ueritate ñ stetit.
Me autẽ ista dicente
oĩm luctus laxatur
ĩ gaudium. Ip̃e eti¬
am infirmus corã
nob̾ assurgẽs ĩ pedes
scetit absolutus. ui¬
dens autẽ hec om̃is
ppl̃s in celum cla¬
more prolato plait¬
debat dicens. Gl̾iaĩ
excelsis deo. qui sic̃
quondam pastores
angelico lumine ita
nos hodie presentia
ꝯfessoris beati clati¬
ficauit et cũ nobis
ad eẽ presenti uirtu
os muti cuiusdam
obstrusum coram

Expanded text:
cum fletibus circumstantes beati praestolaremur adventum, et inter haec dum sancta solemnia agerentur, oblatis super altare sacris muneribus, mysterioque corporis et sanguinis Christi palla ex more cooperto, molliuntur contracturae nervorum, et disrupto post infirmi poplitis corio, defluente sanguinis rivo, pedem extendit incolumem. Quod videns ego, Deo omnipotenti gratias agens, liminaque fletibus madefaciens, in hac ad populum voce prorupi: Timor abolo, qui nihil unquam protulit verum. Ille ab initio mendax est, et in veritate non stetit . Me autem ita dicente, omnium luctus laxatur in gaudium. Ipse etiam infirmus coram nobis assurgens, in pedes constitit absolutus. Videns autem haec omnis populus, in coelum clamore prolato, plaudebat dicens: Gloria in excelsis Deo, qui sicut quondam pastores angelico lumine, ita nos hodie praesentia Confessoris beati clarificavit, et eum nobis adesse praesenti virtutos muti cujusdam obstrusum coram
Abbreviated transcription (Latin):
Et tanquã extensus ĩ
eculeo neruoꝵ dolore
torquetur. Inter ea
de supplice dolor exti¬
tat ꝯtumacem. et qͥ
uenerat inquirere
medicinam ceꝑit in¬
ferre calumpniam.
Aiebat enim. O dom¬
ne maiine sanitatẽ
ate ñ torm̃ta quesi¬
ui. Quam si si me¬
reor uł dolorib nõ¬

Expanded text:
et tanquam extensus in et tanquam extensus in eculeum nervorum dolore torquetur. Interea de supplice dolor excitat contumacem, et qui venerat inquirere medicinam, coepit inferre calumniam. Aiebat enim: O domne Martine, sanitatem a te, non tormenta quaesivi. Quam si non mereor, vel doloribus no
Abbreviated transcription (Latin):
babat auertit. Corda¬
q nutantia ppłorũ
larga stabilitatis fir¬
mitate muniuit.
Nam cũ uen̾abilem
dñice natiuitatis ⁊¬
noctem sacrosanctis
deductã excubus ꝑ
cedentes de eccłia ad
basilicam scĩ ire dis¬
poneremꝰ. Quidã ex
inerguminis atroci¬
or ceteris cepit nimi¬
um debacchari. Et de¬
cerpens se atqz colli¬
dens clamabat frus
quit. Et ecce uos ab¬
Ibi paraliticoꝵ gress̾
dirigit. S et aliis qͦ
morbis sua uirtute
finem imponit. Ad
hanc dyabli uocẽ oĩs
ppl̃s exturbatur. Et ñ
gredientib aũ nob̃
cum fletu magno
basilicam om̃s pa¬
ium̃to ꝓsternimur
Orantes ut sc̃i uiri
presentiam merere¬
mur. Et ecce unus
bonulphꝰ noĩe cui
ante tres annos per
nimiam ualitudi¬
nis febrem manus
ambe cum uno ꝑe¬
de contraxerãt. Et
ad huc debili claudica¬
nitut orans ut qui
sibi manus aridas
restituerat pedẽ quo¬
q ꝯtractum simili uͥ¬
titte dirigeret. In hac
autẽ oratione a febre
nimia circundatur.

Expanded text:
babat erexit, cordababat erexit, cordaque nutantia populorum larga stabilitatis firmitate munivit. Nam cum in venerabili dominicae Nativitatis nocte sacrosanctis deducta excubiis, procedentes de ecclesia, ad basilicam Sancti ire disponeremus, quidam ex energumenis, atrocior caeteris, coepit nimium debacchari, et discerpens se, atque collidens, clamabat: Frusquit, et ecce vos abibi paralyticorum gressus dirigit; sed et aliis quoque morbis sua virtute finem imponit. Ad hanc diaboli vocem omnis populus exturbatur, et nongredientibus autem nobis cum fletu magno basilicam, omnes pavimento prosternimur orantes, ut sancti Viri praesentiam mereamur. Et ecce unus, Bonulfus nomine, cui ante tres annos prae nimia multitudine febris, manus ambae cum 1055 uno pede contraxerant, et adhuc debili claudicarnitur, orans ut qui sibi manus aridas restituerat, pedem quoque contractum simili virtute dirigeret. In hac autem oratione a febre nimia circumdatur,
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Inde reductus
ad solitam ꝯsuetudi¬
nem postulabat sti¬
peni. post annũ fere
aut eo ampluis. ue¬
nit iterx ad sollemp¬
nitatẽ positusq est
ĩ loco inquo prius ia¬
cuerat. Decursisq sol¬
lempnitatib festi di¬
rectis omĩb menibͣs
plenissimam obti¬
nuit sanitatem. Q
ne incredibilia for¬
tasse uideantur: ego
eum sospitem uidi.
Nec audita ab aliqͦ.
sed abeius ore narra¬
ta cognoui. S quia
dixi parentib hec ob
pectm euenisse per
iuolentiam noctis do¬
minice. Cauete ouiri
quib sunt ꝯiuncta
ꝯiugia. satis est aliis
dieb uoluptati ope¬
ram dare. Hunc aut̃
diem ĩ laudib dei im¬
polluti deducite. qr
exinde aut ꝯtracti ⁊
aut epilentici. aut̃
leprosi nascuntur.
ne malum qd̃ una
nocte ꝯmittitur per
caltico sanato.
llud pre cet̾is admiran¬
dũ miracłm uob̃ orã¬
tib explicabo qd̃ post
ĩmensum meroris
cumulum magnũ
uobis gaudium pa¬
tefecit. Dũ et uirtutem
bĩ protulit. et qd̵ titu¬

Expanded text:
pit. Inde reductus pit. Inde reductus ad solitam consuetudinem, postulabat stipem. Post annum fere aut eo amplius venit iterum ad solemnitatem, positusque est in loco in quo prius jacuerat, decursisque solemnitatis festis, directis omnibus membris, plenissimam obtinuit sanitatem. Quae ne incredibilia fortasse videantur, ego eum sospitem vidi: nec audita ab aliquo, sed ab ejus ore narrata cognovi. 1054 Sed quia dixi, parentibus ejus hoc ob peccatum evenisse per violationem noctis Dominicae; cavete, o viri, quibus sunt conjuncta conjugia. Satis est aliis diebus voluptati operam dare; hanc autem diem in laudibus Dei impolluti deducite. Quiexinde aut contracti, aut epileptici, aut leprosi filii nascuntur. ne malum quod una nocte committitur, per ralytico sanato. Illud prae caeteris admirandum miraculum, vobis orantibus, explicabo, quod post immensum moeroris cumulum magnum nobis gaudium patefecit, dum et virtutem Beati protulit, et quod titu
Abbreviated transcription (Latin):
domni martini ⁊ ibi
plenam obtinebis sa¬
nitatẽ. Qui nich̾ mo¬
ratus famuloꝵ ma¬
nib deductꝰ ut limi¬
na beati ꝯfessoris at¬
tigit lumen integrũ
opitulante fide rece¬
fuit quedã mulier
que ꝯcipiens peperit
filium. Cuius popli¬
tes ad stomacũ. calca¬
net ad crura contra¬
xerant. Manus enĩ
herentes pectori s et o¬
culi clausi erant. Qͥ¬
magis monstrum
aliqd̃ quam hoĩs fpe¬
ciem simulabat. Qͥ
cum ñ sine derisio¬
ne multoꝵ aspiceretur
et mat̾ argueretur cͦ
talis ex illa processe
lacrimis nocte illũ
dñica generatũ. Quẽ
interimere ñ audẽs
ut mox matrũ est
tanꝙͣ sanũ puerum
nutriebat. Ad ultũ
q tradidit mẽdicis
qui accipientes posu¬
erunt eum incarru¬
cam et trahentes os¬
tendebant ppłis ml¬
tum ꝑ eum stipen-¬
dii accipientes. Dũ
hec ꝑ longa tempora
Piectusq aforis añ
sepulchrũ misera¬
bilit̾ decubabat. ẽrãs¬
acta aũ festiuitate
uisum auditũq reci¬

Expanded text:
domni Martini, et ibi domni Martini, et ibi plenam obtenes sanitatem'. Qui nihil moratus, famulorum manibus deductus, ut limina beati confessoris adtigit, lumen integrum, opitulante fide, recefuit quaedam mulier, quae concipiens peperit filium, cuius poplites ad stomachum, calcanei ad crura contraxerant; manus enim adhaerentes pectori, sed et oculi clausi erant. Qmagis monstrum aliquod quam hominis speciem similabat. Qui cum non sine derisione multorum aspiceretur, et mater argueretur cur talis ex illa processerlacrymis, nocte illum Dominica generatum. Quem interimere non audens, ut mos matrum est, tanquam sanum puerum nutriebat. Adultum vero tradidit mendicis, qui eum accipientes posuerunt in carrucam, et trahentes ostendebant populis, multum per eum stipendii accipientes. Dum haec per longa tempora projectusque a foris ante sepulcrum miserabiliter decubabat. Transacta autem festivitate, visum auditumque rece
Abbreviated transcription (Latin):
alia exercens qui¬
dam iunastus no¬
mine lumen recepit
te maxima perãnoe
płmios aggrauatꝰ.
habebat inconsuetu¬
dinem ut adueni¬
ens de regione sua
ad ante dictam scĩ
cellulam pauperib
illis alimentum ã¬
pliximũ exhiberet.
uigilusq deuotissi¬
me celebratis eos in
sacietate reficeret. Qͥ¬
b ip̃e iuxta possibi¬
litatẽ tanquã fa¬
mulus seruiebat. Dũ
igitur ħ ꝑ multos ut
diximus annos impen¬
deret. Quadam uice ĩ¬
pleto uoto seruitioq
simul prosternitur ad
cancellum scĩ lectuli
et orans ac uale dicẽs
regredi cupiebat. pꝰt
ꝯpletam autẽ oratio¬
nem exurgẽs apertiꝰ
parumꝑ oculis intue¬
tut cortinam sericã
de cancello pand̾e. Et
ait. Uideo tanqͣ palli¬
um sericum. hic ap¬
pensum. Cui auint
sui. u̾itatem de uid̾e
cegnoscimus. Ip̃e aũ
cepit iteꝵ flere atq
orare ut beatus con¬
fessor opus ceptum
dignanter expleret. Qͥ
dum orat attentius
obdormiiit. Apparu¬
itq ei uir ꝑ uisum
dicẽs. Uade ad basilicã

Expanded text:
alia exercens quidam, Vinastis nomine, lumen recepit,te maxima per annos plurimos aggravatus, habebat in consuetudine, ut veniens de regione sua ad antedictam Sancti cellulam, pauperibus illis amplissimum alimentum exhiberet, vigiliisque devotissime celebratis, eos in satietate reficeret: quibus ipse, juxta possibilitatem, tanquam famulus serviebat. Dum igitur haec per multos, ut diximus, annos impenderet, quadam vice impleto voto, servitioque simul, prosternitur ad cancellum sancti lectuli, et orans ac valedicens, regredi cupiebat. Post completam autem orationem exsurgens, apertis parumper oculis, intuetur cortinam sericam de cancello pendere; et ait: Video tanquam pallium sericum hic appensum. 1053 Cui aiunt sui: Veritatem te videre cognoscimus. Ipse autem coepit iterum flere atque orare, ut beatus Confessor opus coeptum dignanter expleret. Qui dum orat attentius, obdormivit; apparuitque ei vir per visum, dicens: Vade ad basilicam
Abbreviated transcription (Latin):
solis est. ut quib li¬
bet coquis etiam ad
galloꝵ pulm̃ta suffici¬
at. post cenã autẽ incli¬
nante iam uespera in¬
uitat nos adarborem
palmã cuins interdũ
pomis uti solebat que
fere duob milib abe¬
rat. Nam hee tantũ in
h̾emo arboris licet ra¬
trũ sollers antiqui¬
tas procurauerit. an
solis natura gignat
ignoro. nͥ si deus presciꝰ
habitandam q̃ñq a
scis heremũ hec seruiᷤ
sus parauerit. Exma¬
iore enĩ parte qui int
illa secreta ꝯsistunt c̃
alia ibi g̾mina nul¬
la succedunt: arborũ
pomis aluntur. Ergo
ad quã nos humani¬
tas nr̃i hospitis cluce

Expanded text:
solis est, ut quibuslisolis est, ut quibuslibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. post cenam autem iam inclinante uespera inuitat nos ad arborem palmam, cuius interdum pomis uti solebat, quae fere duobus milibus aberat. nam hae tantum in eremo arbores, licet ratrum sollers antiquitas procurauerit, an soli natura gignat, ignoro, nisi Deus praescius habitandam quandoque a sanctis eremum haec seruis suis parauerit. ex maiore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. ergo ad quam nos humanitas nostri hospitis duce
Abbreviated transcription (Latin):
rgo ubi prima he¬
remi ingressus sũ
duodecĩ fere anilo mili¬
b habebã aũ unũ ex fr̃i¬
b ducem locoꝵ peritum
peruenimꝰ ad q̃ndam se¬
nem monachũ subra¬
dice montis hĩtantẽ.
Ibi qđ in illis locis ra¬
rissimũ est piteus e¬
rat. Bouem unũ h̾ebat.
bor impulsa rotalima¬
china aquã produce.
Nam fere nlle aut ã¬
plius pedũ ꝓfundum
putei ferebatur. Ortus
illic erat multis olib
copiosus. Id quid cõtͣ
naturã heremi. ubi oĩa
dorib nullius unquã
seminis uł exiguã ra¬
U̾m hoc sc̃o illi labor c̃
pecore cõmunis et pro¬
pria prestabat indus¬
tria. Frequens enĩ irri¬
gatio aquaꝵ tantã pĩ¬
guedinẽ arenis dabat:
ut muꝵ ĩmod̃ uiuere
atq fructificare ortul¬
lius olera uiderimus.
Ex hiis igitur una cũ
dño bos ille uiuebat.
Nob̾ quoq ex ea copia
cenam sẽs dedit. Ibi ui¬
di qd̃ uos galli forte
ñ creditis ollam cũ o¬
lerib q̃ nob̃ incenam
p̾parabantur sine ig¬
ne feruere. Canta uis

Expanded text:
rgo ubi prima eremi ingressus sum, duodecim fere a Nilo milibus - habebam autem unum ex fratribus ducem locorum peritum — peruenimus ad quendam senem monachum sub radice montis habitantem. ibi, quod in illis locis rarissimum est, puteus erat. bouem unum habebat, bor, impulsa rotali machina aquam producere: nam fere mille aut amplius pedum profundum putei ferebatur. hortus illic erat multis Tioleribus copiosus, id quidem contra naturam eremi, ubi omnia doribus, nullius umquam seminis uel exiguam rauerum hoc sancto illi labor cum pecore communis et propria praestabat industria: frequens enim inrigatio aquarum tantam pinguedinem harenis dabat, ut mirum in modum uirere adque fructificare horti illius holera uiderimus. ex iis igitur una cum domino bos ille uiuebat: nobis quoque ex ea copia cenam sanctus dedit. ibi uidi, quod uos Galli forte non creditis, ollam cum holeribus, quae nobis in cenam praeparabantur, sine igne feruere: tanta uis
Abbreviated transcription (Latin):
lorem religioni ꝯ¬
gruum inimutari
dicituR alias. Ne
głieris in uestitu im¬
quam. uidint ergo
isti quam stultum
sit decore uestitus
gl̾am emendicare.
⁊ decore iurtutis ani¬
mam nudare. Cete¬
rum hiis qui de ꝑotẽ¬
cia beati martini de¬
lirant. amator eiꝰ ⁊
decentissimus rela¬
tor sulpitius iam
olim satis R̾ndit.
Nam cum aliqͣndo
uestim̃ta eius pari¬
der afflaret incen¬
dium qd̃ tamen
ille protinus inme¬
dium se proiciens
frigidum sensit. qͥ¬
dam similit̾ occasi¬
onem detrahendi
sumpserũt. Rnsio
tunc illis facta is¬
tis sufficere deberet

Expanded text:
lorem religioni clorem religioni congruum immutari. Dicitur alias: Ne glorieris in vestitu unquam Viderint ergo isti quam stultum sit, decore vestitus gloriam emendicare, et decore virtutis animam nudare. Caeterum iis, qui de potentia beati Martini delirant, amator ejus, et decentissimus relator Sulpitius jam olim satis respondit. Nam cum aliquando vestimenta ejus pariter afflaret incendium, quod tamen ille protinus in medium se projiciens frigidum sensit, quidam similiter occasionem detrahendi sumpserunt. Responsio tunc illis facta, istis sufficere deberet