comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possim: ⁊ tmmetum accõem hãs
depecũno quia ⁊ sititius id mã y¬
datum suscepiss: a ne eo noĩe
ceneretur. ego emssem: agerẽ
cum titio negcciorum gestorũ.
aille tecum a tu cum illo man¬
dati idemẽ ⁊ si filio ineo man¬
dai̾us ut prote fite iub̾et a ego
prote si deuisserim. ¶ Siꝓpona¬
tur te titio mandasse. ut pro te
fiteiub̾e̾t m̃eq qd̾ aliqua is de
cã impeclurtur quo minus fide¬
ipb̃rt. nb̾anxte fidei eius causa

Expanded text:
possim et tu mecum actionem habeas de peculio, quia et si Titius id mandatum suscepisset et, ne eo nomine teneretur, ego emissem, agerem cum Titio negotiorum gestorum, et ille tecum et tu cum illo mandati. idem est, et si filio meo mandaveris, ut pro te fideiuberet, et ego pro te fideiusserim. Si proponatur te Titio mandasse, ut pro te fideiuberet, meque, quod is aliqua de causa impediretur quo minus fideiuberet, liberandae fidei eius cau
Abbreviated transcription (Latin):
iiimaximis usuris uice cuius¬
dam pene subititiuntur. ħ it bo¬
na rõne accepit ab alio mutuũ
iisuris quia ñ soluit ñ quia ex
negiriio que gerebat a̾ se pecum¬
am transtulit condẽpnandus ẽ.¬
multum autem refert ĩcipiat¬

Expanded text:
i, maximis usuris vice cuiusdam poenae subiciuntur: hic batione accepit ab alio mutuum usuris, quia non solvit, non quia ex negotiis quae gerebat ad se pecuniam transtulit, condemnandus eum autem refert, incipiat
Abbreviated transcription (Latin):
soiet an pupiius cuius sme tu¬
toript auctoritate negiia se¬
sta sunt. iccipplectior sit ex ea re
factus clĩnis patitur accĩceni
ꝑiculum corum nomiũ que
ap̃e contratit mu tortuitis casi¬
p ceritores ita suas fortuas
amiserunt: ut tempore litis ex
ea accõne contestate soluendo
non eẽnt spr nemancipati fulis
bes a se donatas amimminstra¬
uit. fuio accone negrciorum
gestorum tenebitur

Expanded text:
solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuius patitur actionem. periculum eorum nominum, quae ipse contraxit: nisi fortuitis casibus debitores ita suas fortunas amiserunt, ut tempore litis ex ea actione contestatae solvendo non essent. Pater si emancipati filii res a se donatas administravit, filio actione negotiorum gestorum tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ius intas crditor setutus. con¬
crarit᷑ fi deussor int̾uerat q̃ si pe¬
cama nonsit inremeius uersa
tũ dabitur meum negraorum᷑
gestoꝵ acto oeditori ul fideuisso¬
ri scuicet ad exempiũ istitore ac¬
tionis ¶ int̾ negaia symphronii
que gerebat. ignorans titis nego¬
cum gessit ob eãquoq spetiem sỹ¬

Expanded text:
ius litteras creditor secutus contraxit et fideiussor intervenit: etiamsi pecunia non sit in rem eius versa, tamen dabitur in eum negotiorum gestorum actio creditori vel fideiussori, scilicet ad exemplum institoriae actionis. Inter negotia Sempronii, quae gerebat, ignorans Titii negotium gessit: ob ea
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuito aignorante. sib̾at cum qs̾
antem alicui debetur. alius si¬
igere naturalis cm̃ simul et ci¬
iuilis rõ sua sit aliẽam condictõ¬
nem meliorem quid̃ q̃ ignorã¬
us ⁊ inuitino face posse deteriͤ¬
aulus. Si cominunes etes tecũ
Ifecti uicino cau̾o dicendumẽ
qd̾ p̾stiteto negociorum gestoꝵ
aͣtnone quam potius cõminur
diuidundo iuditio posse me pe¬
tere quia ponu ꝑtem meam ita
defent̾e: ut socii ꝑtem defend̾eñ¬
mea susceꝑis. si dumitaxat am¬
fonitus a scruo meo id fec̾is erit
int̾ nos negiriorum gestoru
actõsi u̾o quasi mandato ẜui.
q̃ tepetulio a de inrem u̾soagere
te posse responsum ẽ.
diegitioꝵ gestoꝵ acc̃o tibi cõpetit.
debitorio uit̾ fuit. eampecuni¬

Expanded text:
et ignorante liberat eum: quod autem alicui debetur, alius siigere. naturalis enim simul et ciratio suasit alienam condicionem meliorem quidem etiam ignorantis et inviti nos facere posse, deteribinum. Si communes aedes tecum infecti uicino cauero, dicendum est quod praestitero negotiorum gestorum actione potius quam communi diuidundo iudicio posse me petere, quia potui partem meam ita defendere, ut socii partem defenmea susceperis, si dumtaxat admonitus a seruo meo id feceris, erit inter nos negotiorum gestorum actio: si uero quasi mandatu serui, etiam de peculio et de in rem uerso agere te posse responsum est.negotiorum gestorum actio tibi competit, debitor
Abbreviated transcription (Latin):
tib suꝑẽ ¶ lib̾ces c̾tam pocuniam
accipere testator ad sũptum mo¬
numenti uoluit si quid ampli¬
us fu̾it erro gatu uditio ne¬
gcciorum gestorum ab hr̃de nõ
recte petetur. nec fidei cominssi¬
iure cumuoluntas finem errõ¬
gatõnis fecĩt ¶ tutoris hr̃s imp
ubes fllius ob ea q̃ tutor cus ĩ re¬
br pupille pr̃ne gessit ñ tenetur
stutor ꝓprio nomine iuditione¬
grciorum gestorũ cõuenietur.¬
¶ quamqͣm m̃r filii negitia sccũ¬
dum prĩs uoluntatem pietatis
git. aut res bonorum eius alic̃at.
ur debitorem impub̃is accipieñ s̃
doptumamlib̾at. ¶uno defer¬

Expanded text:
tibus superest. Libertos certam pecuniam accipere testator ad sumptum monumenti uoluit: si quid amplius fuerit erogatum, iudicio negotiorum gestorum ab herede non recte petetur ‹nec› iure fideicommissi, cum uoluntas finem erogationis fecerit. Tutoris r eius in rebus pupillae paternae gessit, non tenetur, sed tutor proprio nomine iudicio negotiorum gestorum convenietur. Quamquam mater filii negotia secundum patris voluntatem pietatis git aut res bonorum eius alienat vel debitorem impuberis accipiendo pecuniam liberat. Vno defe
Abbreviated transcription (Latin):
tum is seio p̾stare debet quuuł mã¬
datiuł negotiorum gestorum no¬
mine obligatus ẽ. citio aũt acc̃t
competit cumeo cui mandauit
aliena negitia ge̾nda et̾ añqͣm
ip̃e quicqͣm dño pstet. quia id eit̃
ab eẽ uiderur. ĩ quo obligatus est.

Expanded text:
s Seio praestare debet, cui vel mandati vel negotiorum gestorum nomine obligatus est. Titio autem actio competit cum eo, cui mandavit aliena negotia gerenda, et antequam ipse quicquam domino praestet, quia id ei abesse videtur in quo obligatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
enim aut desid̾asse uͭ dectrucrẽ:¬
tur alimenta aut deciera ẽẽnt
p̃tea coͣnstitutum ce̾ dicebatur ut
si mĩraliuis non possit alimẽta ͭ.
que pietate cogente de suo p̃ssitis¬
s repeter ex contrario dicebat᷑
tunc ħ recte dici cũ de suo aluisse

Expanded text:
enim aut desiderasse, ut decernerenenim aut desiderasse, ut decernerentur alimenta, aut decreta essent. praeterea constitutum esse dicebatur, ut si mater aluisset, non posset alimenta, quae pietate cogente de suo praestitisset, repetere. ex contrario dicebatur tunc hoc recte dici, ut de suo aluisse
Abbreviated transcription (Latin):
mandati frustra cõuenietur.⁊
ip̃e debitorẽ frustra comueniet᷑
negitioꝵ gestorum aũt actio¬
ut utriq necessana erit ĩ qua
lite culpamertimarisat̾ ẽ nõ
ã casum quia p̾do fideussor nõ
uidetur treditor obid factum ad
restituent̾̃ iuditio qd̾ de pignore
dato reddatur cumuideatur uiᷤ¬
suum uendidisse ñ tenebitur
Signorante uirgine m̃raspõso
filie res donatas suscepit quia
mandatiur de poĩti cessat acc̃oẽ
que tes uiri tempore nuptiarũ
ĩsua potestate habuit expillatẽ
hẽditatis postulare ñ debet ꝑri¬
dentius itaq faciet si ad exbi¬
bendum ⁊ negitiorum gestorũ¬
q̃sinegitia quoq uiri gessit cugͭ
autus. Hesennus appollinar¬
ris uilio patuo sauitem. Quia
nepotis sui negccia gessit. desũc¬
tis urriusꝙ ame hr̃odes conueĩ¬
ebantur anepptis hr̃dibr nego¬
ciorum gestorumꝰ actõne repu¬
tabant hr̃des auie alim̃ta ꝑsti¬
ta nepon irespondebatur ainam
iure pietatis de suo p̾stitisse. noc

Expanded text:
nietur et ipse debitorem frustra conveniet, negotiorum autem gestorum actio utrique necessaria erit: in qua lite culpam aestimari satis est, non etiam casum, quia praedo fideiussor non videtur. creditor ob id factum ad restituendum iudicio, quod de pignore dato redditur, cum videatur isuum uendidisse, non tenebitur. Ignorante uirgine mater a sponso filiae res donatas suscepit: quia mandati uel depositi cessat actio, nquae res uiri tempore nuptiarum in sua potestate habuit, compilatae hereditatis postulare non debet. prudentius itaque faciet, si ad exhibendum et negotiorum gestorum, si negotia quoque uiri gessit, cum um. Nesennius Apollinaris Iulio Paulo salutem. Auia nepotis sui negotia gessit: defunctis utrisque auiae heredes conueniebantur a nepotis heredibus negotiorum gestorum actione: reputabant heredes auiae alimenta praestita nepoti. respondebiure pietatis de suo praestitisse: nec
Abbreviated transcription (Latin):
curatorem det̾eto oromis con÷¬
stitutum eid̃ alium subcurat᷑.¬
corem constitutum siliginem
empta erat. curatori ĩ flictumõs
quaq actione curator cum sub¬
curatore experiri possit a cõsequi
ideint saluum eẽt quid cã eius
dampinim cepiss ualerius se
ut magistr̃atist adu̾sus magil¬
stratum eadagiõ detur ita tm̃
sision sit conscius frandis secũd̃
queã ĩ sub̾curarore id̾ dicend̃ ẽ.¬

Expanded text:
curatorem decreto ordinis constitutum: eidem alium subcuratorem constitutum siligineempta erat, curatori adflictum esse: quaque actione curator cum subcuratore experiri possit et consequi id, ut ei salvum esset, quod causa eius damnum cepisset. Valerius Seut magistratui adversus magistratum eadem actio detur, ita tamen, si non sit conscius fraudis. secundum quae etiam in subcuratore idem dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt hr̃ditas. magistaͣtus: hacto¬
res eorum bonorum ticium et
seuima gaumitunc ydoneos
cuxau̾ũt post modum hii ac¬
tionem horumbonorum idq
egerunt sine auctoritate a sine¬
so consensu magistratuum. post
restitui cuutatihr̃ditas fidei cõ¬
missaẽ irritum ꝓbatum ẽ pro

Expanded text:
et hereditas, magistratus actores horum bonorum Titium et Seium et Gaium idoneos creaverunt: postmodum hi acationem bonorum idque egerunt sine auctoritate et sine consensu magistratuum. post restitui civitati hereditas fideicommissa esset, irritum probatum est pro
Abbreviated transcription (Latin):
tierit forte ĩ cendio ruinaitas
scilicet b dicipot. si ip̃a rumauł¬
ĩcendium sine utio eus accideᷤ¬
rit^ namcum põ ip̃am ruma¬
aut ĩ cendium dampnãdus¬
sit: ab surdumꝰ est eum istaꝵ
rerum nomine q̃ ita consũpte¬
sunt᷑ quicquam consequi.

Expanded text:
endio ruina. scilicet hoc dici potest, si ipsa ruincendium sine uitio eius accirit: nam cum propter ipsam ruaut incendium damnandussit, absurdum est eum istarum rerum nomine, quae ita consumpsunt, quicquam consequi.
Abbreviated transcription (Latin):
tribunali atq ita ab łbstato sỹ¬
pbromus iegitimus br̃s defunic¬
ti extitit s ex hus actorib unu̾
non soluento decessit. ⁊ nemo
eius hr̃s extitit quero si simpho¬
ronius cõueniet actores horum
bonorum piculum in opis defũc¬
ti ad quos ꝑtinet herennuus mo¬
testims responchit. qd̾ abino
ex actorib ob ea que solus gessit
negiciorum gestorum actõne
seruarinon potest ad damp¬
num eius cui legituna hr̃clitas
queita est ꝑtinere.
sue etatis siue alio u̾o minore ã¬
nis cum habent cominuma p̃¬
edia rustica. maior fr̃ insaltu cõ¬
mnui bñti ẜitatõnes pat̾nas
amplaeclifitia eclifficau̾at cũ¬
q eund̾ saltum cum fr̃e diuid̾ect
sumptus sibi quasi re meliore
ab eo facta. desid̾abat fr̃r mino¬
re iamlegititime etatis cõstituto
lxrẽmus modesꝭ cespondit ob
sumptus mula re urgence s uo¬
luꝑtatis cansa factos. eum te quo
qͣritur actionem ñ hr̃e. ¶ utium
fipietatis respectusororis aluit
filiam: accionem ħ nomine cõ¬

Expanded text:
tribunali atque ita ab intestato Sempronius legitimus heres defuncti extitit: sed ex his actoribus unus non soluendo decessit et nemo heres eius extitit. quaero, si Sempronius conueniet actores horum bonorum, periculum inopis defuncti ad quos pertinet? Herennius Modestinus respondit, quod ab uno ex actoribus ob ea quae solus gessit negotiorum gesto- rum actione seruari non potest, ad damnum eius cui legitima hereditas quaesita est pertinere. suae aetatis, alio vero minore annis, cum haberent communia praedia rustica, maior frater in saltu communi habenti habitationes paternas ampla aedificia aedificaverat: cumque eundem saltum cum fratre divideret, sumptus sibi quasi re meliore ab eo facta desiderabat fratre minore iam legitimae aetatis constituto. Herennius Modestinus respondit ob sumptus nulla re urguente, sed voluptatis causa factos eum de quo quaeritur actionem non habere. Titium, si pietatis respectu sororis aluit filiam, actionem hoc nomine con
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Si ego hac mente pecina
prccuratori dem. ut ea ipsa
creditoris fieret. ꝓprietas quid̃ ꝓ¬
ꝑ prccuratorem ñ ad quiritur¬
potest tñcreditorã inuitome
atum habendo pecuniam su¬
aͣm face̾ quia prorurator ĩ acci¬
piendo creditoris dumi taxat
negocium gessit aideo crecdito¬
ris ratihabitione uber or
peraturum eum id quod ꝓre¬
stari debuerit.̃

Expanded text:
 Si ego hac mente pecuniam procuratori dem, ut ea ipsa creditoris fieret, proprietas quid procuratorem non adquiriturpotest tamen creditor etiam invito me ratum habendo pecuniam suam facere, quia procurator in accipiendo creditoris dumtaxat negotium gessit: et ideo creditoris ratihabitione liberor.peraturum eum id, quod praestari debuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
et creditam recte facit. ¶ Si secimn¬
dus axditoꝵ uł fideuissor soluta
pecuna pͥigriora susceperunt. rec¬
te eis offsitui. quamus empti¬
oms titiuo ea tenuerunt.
ore pignus emut. ñ tam ad quire¬
dĩ dominii quam seruandi pi¬
gnoris sui causa intelligitur pocu¬
maii declisse. et ideo offer ei  ad e
sibiredcẽ pecumam. et pignus re¬
cuperare ansĩ paratus sit debitor
peruniam ecldẽ. consequi id possit.
bit. recte quid̾̃ dlistractuũ eẽ pigne̾
cet̾um agi posse cum creditore ut
si quas actiones hãt. eas cedat de¬
bitoriss quodiulianus scribit. ĩ pi¬
gnore. idem et crra y pothecam est.¬
uiud inspitiendum ẽ añlioeat.
debitori siy potheauenierit. peciũa
soluta eamrecipere. ⁊s qurd̃ itaue
merit. ut si intracertumi tempus
a tebitore pecua solutaiecipit fu¬
erit. emptiorescindatum ĩcrauluo
tempus ꝑctinia souita recipit ypo¬
eo pacioies uenicrit. non pot rescĩ
xxu. debitor. aut pupuius autrei
pubuce causa ab sens: uł ĩ aliqua

Expanded text:
et creditam recte facit. Si secundus creditor vel fideiussor soluta pecunia pignora susceperint, recte eis offertur, quamvis emptionis tituore pignus emit, non tam adquirendi dominii quam seruandi pignoris sui causa intellegitur pecuniam dedisse et ideo offerri ei a debisibi reddere pecuniam et pignus reciperare: an, si paratus sit debitor reddere pecuniam, consequi id possit? bit recte quidem distractum esse pignus, ceterum agi posse cum creditore, ut, si quas actiones habeat, eas cedat debitori. sed quod Iulianus scribit in pignore, idem et circa hypothecam est.Illud insp‹i›ciendum est, an liceat debitori, si hypotheca uenierit, pecunia soluta eam reciperare. et si quidem ita uenierit, ut, si intra certum tempus a debitore pecunia soluta fuerit, emptio rescindatur, intra illud tempus pecunia soluta recipit hypoeo pacto res vennque debitor aut pupillus aut rei publicae causa absens vel in aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
sit. et certum ẽ nullam eẽ uenditi¬
titur. expignorib sibi obugatis:
quibus uelt distractis: ad sinmmꝰ
lib̾atus eẽt. putauisi iuuia cupa
imputari creditori possit. manere:
debitorem obligatum: quia ex
necessitate factauenditio: ñub̾at
debitorem: nisi pocuuia ꝑcepta ¶ põ¬
itra qd ĩ pignorib dandis adici so¬
lee ut quominus pignus uenissz
reliquũ debitor redd̾et. suꝑuacuũ
ẽ quia ip̃oiure ita se res ht̃ etiam
rem non pot: non tamen ẽẽ aucliẽ¬
dum crelitorem qui fundum uẽ¬
tatis cum corpora hr̃ditaria diuisi¬
ssi nomina quoq cõmunium de¬
bitorum separatim singulis in so¬
lidum adsignauit. quesitum est.

Expanded text:
sit. et certum est nullam esse uenditititur ex pignoribus sibi obligatis quibus uelit distractis ad suum comliberatus esset. putaui, si nulla culpa imputari creditori possit, manere debitorem obligatum, quia ex necessitate facta uenditio non liberat debitorem nisi pecunia percepta.Pomquod in pignoribus dandis adici solet, ut, quo minus pignus venisset, reliquum debitor redderet, supervacuum est, quia ipso iure ita se res habet etiarem non potest, tamen non esse audiendum creditorem qui fundum vetatis cum corpora hereditaria diuisisset, nomina quoque communium debitorum separatim singulis in solidum adsigna
Abbreviated transcription (Latin):
distinbit. ui uũ aete deret ⁊ siꝑig
nus possidestrad̾e utiq deret possiõ
ieditatis uit̾ hr̃des Qm corpora ħr¬
diraria diuisissent nomnia quiq
cõmunium debitorũ separatim
diuisa singulis ĩsolidum assigna¬
uerunt quesitum ẽ. animus quis¬
q eorũ debitore sibi ad dicto cessã¬
te ł souitione pro sonto pignus ib̃
co nomue obligatimi uendẽ possit R
respondit potuisse quib med̾ pignꝰ¬

Expanded text:
tor emptori, debitum persequi eum it non esse liberatum.reditatis inter heredes cum corpora hereditaria diuisissent, nomina quoque communium debitorum separatim diuersa singulis in solidum adsignauerunt. quaesitum est, an unusquisque eorum, debitore sibi addicto cessante in solutione, pro sol‹i›do pignus sub eo nomine obligatum uendere possit. respondit potuisse. QUIB
Abbreviated transcription (Latin):
npħ. Bescriptum ẽ ab imperato¬
reubellos agente pap̃: creditorcm
a debitore pignus enĩe posse. quia
ĩ domimomanet debitoris. ¶Si
aliena res pignori data fũit. et cre¬
ditor eamuend̾id̃it uideamus an
pretium quod ꝑcepit creditoꝵ. libe¬
ret debitorẽ ꝑ sonqu actione prtu¬
nie credite quod uere respondet᷑ur.

Expanded text:
num. Rescriptum est ab imperatore libellos agente Papiniano creditorem a debitore pignus emere posse, quia in dom‹i›nio manet debitoris. Si aliena res pignori data fuerit et creditor eam uendiderit, uideamus, an pretium quod percepit creditor liberet debitorem personali actione pecuniae creditae. quod uere responderetur,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o ad dominumter sinec dum pi¬
gnus euictum e. uł ad emptor emͣ¬
post euctione. ip̃e debitorutui acai¬
one cenetur. ne ex auena iec iactu¬
rasibilucrum ad qiurat nam̾ ex
si maiores fructus forte petens app.¬
sessore arditor abstulit. unuĩsos ĩ
quantitatem debitam accepto fr̃e
debet et cumꝑimuriam iudias do¬
mino rem que debitoris ñ fiuss ab¬
stiuiss creditor quasi obligatam
sibi: et quer̾etur an soluto debitore¬
stitui eam oportẽt debitori: scrugla
sinon itauendidit. at c̾timi non sit
omnimodo aput eum p̃tuum re¬
mansurimi: u̾um obligatus ẽ ad
id restituendum: arbittorĩterim
quid̾ a debitore nich̾ petiposse s in
ex empto conuentus p̾stitiss carcli¬
tor emptori: debitum ꝑsoqui eum
a debitore possa quia non apparii¬
it nou eẽ lip̃atum.¬

Expanded text:
necdum pignus evictum est, vel ad emptorempost evictionem ipsi debitor utili actione tenetur, ne ex aliena iactura sibi lucrum adquirat. nam et si maiores fructus forte petens a possessore creditor abstulit, universos in quantitatem debitam accepto ferre debebit: et cum per iniuriam iudicis domino rem, quae debitoris non fuisset, abstulisset creditor quasi obligatam sibi, et quaereretur, an soluto debito restitui eam oporteret debitori, Scaevola si non ita uendidit, ut certum sit omnimodo apud eum pretium remansurum, uerum obligatus est ad id restituendum, arbitror interim quidem nihil a debitore peti posse, sed in ex empto conuentus praestitisset creditor emptori, debitum persequi eum a debitore posse, quia apparuit non esse liberatux empto conuentus praestitisset credi
Abbreviated transcription (Latin):
neo iege uendidit ne euctionis in¬
nomine obligaretur. quia excon¬
tractu: quali quali obligatione a¬
debitore iut̾ poĩta: certe ex arasione
eius redactini id pretium equiuᷤ¬
proficẽt debitori: quam creditoris¬

Expanded text:
ea lege vendidit, ne evictionis nomine obligaretur, quia ex contractu et qualiquali obligatione debitore interposita certe ex occasione eius redactum id pretium aequiuproficeret debitori, quam creditoris
Abbreviated transcription (Latin):
Nideuissorcouileneusrofti
uidicis assecutus ẽ. ut emꝑtõis
titulo predium creditoripigno.¬
n datum suscipet nichominus.
altĩ cͣreditori. qui postea sub eot̃
pignore contraxit. offe̾nde pecuie
quam fideussor despenͣdit. cum
usuris mecliitemporis: facultas
erit nam huiusmoi uenditior
transfẽndi pignoris cã: uecessita¬
te uiris fieri solet. p p. oaen¬
d̾ Cum prior cieditor pͥignus
iure conuentoio uendidit. sitõ
creclitoriñ suꝑiorieẽ ius offẽnde
pecunie conuenit sitamen debi¬
tor non intueniere credlitore pig¬
nus uendid̾it. eiusq p̾tium pri¬
ori creclitori soluit. emptori potit¬
offcrri: quod ad alium credito¬
rem de nũmis eius ꝑuenit. ⁊ usu¬
re medu temporis nicħ enim in¬
tere debitor pignus datum uẽcli¬
dit. andenuo pignori obliget.
pacto confertur. conuenisse uide¬
cur ne prius uendendi pignus¬

Expanded text:
ideiussor conventus officio iudicis adsecutus est, ut emptionis titulo praedium creditori pignori datum susciperet: nihilo minus alteri creditori, qui postea sub eodem pignore contraxit, offerendae pecuniae, quam fideiussor dependit, cum usuris medii temporis facultas erit: nam huiusmodi venditio transferendi pignoris causa necessiatate iuris fieri solet. Idem libum Cum prior creditor pignus iure conventionis vendidit, secundo creditori non superesse ius offerendae pecuniae convenit. Si tamen debitor non interveniente creditore pignus vendiderit eiusque pretium priori creditori solverit, emptori potofferri quod ‹ad› alium creditorem de nummis eius peruenit et usurae medii temporis: nihil enim interest, debitor pignus datum uendidit an denuo pignori obliget. pacto profertur, conuenisse uidetur, ne prius uendendi pign
Abbreviated transcription (Latin):
aquilie tener᷑ ait qmtenu¬
it. aeffecit ut auquẽ mord̾et.
cet̾um si nontenuut. infactũ
agendirm ¶legis autem
aquilie acco erit. hero cõpe¬
quemtibi redibiturus eẽm
damnum uuuriadatum
cẽt. uilianus ait. legis aqlie
actionem michicompetere
meq cumcepero iedibe̾. tibi
restituturmui. ¶sz ⁊ si ẜuus¬
ebona fide alicui seruit. an ei
nestimenta commodata st̃.
nonposse si scͥis sa fuint lege
aquilia age̾.uilianus ait. s
domino eamcompetẽ. ¶an
fructuarius uł usurarius
legis aquilie accionẽ habe̾t᷑:
uiliamis tractat. ⁊ ego puto
melius utile iuditium ex hac

Expanded text:
Aquilia teneri ait, qui tenuit et effecit ut aliquem morderet: ceterum si non tenuit, in factum agendum.Legis autem Aquiliae actio ero compequem tibi redhibiturus essem, damnum iniuria datum esset, Iulianus ait legis Aquiliae actionem mihi competere meque, cum coepero redhibere, tibi restituturum. Sed si sbona fide alicui serviat, an ei vestimenta commodata sunt, non posse, si scissa fuerint, lege Aquilia agere Iulianus ait, sed domino eam competere. An fructuarius vel usuarius legis Aquiliae actionem haberet, Iulianus tractat: et ego puto melius utile iud
Abbreviated transcription (Latin):
aiere puit. postĩorem tem̃ quia
cccidit. quod ⁊ marcello uide¬
tur. et ẽ probalius. ¶ Si piure̾s
trabem deiec̾int ⁊ homine
oppresi̾nt. eque uefibus pla¬
cet omnes lege aquiliacen̾i¬
¶ itemacumeo quicanẽ unꝰ¬
tauit a effec̾it ut aliquẽ mors¬
deret. quamius eum ũtenint

Expanded text:
nere periit, posteriorem teneri, quia nere periit, posteriorem teneri, quia occidit. quod et Marcello uidetur et est probabilius. Si plures trabem deiecerint et hominem oppresserint, aeque ueteribus placet omnes lege Aquilia teneri. Item cum eo, qui canem irritauerat et effecerat, ut aliquem morderet, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
scrin quem tonsire h alebat
gula sit precisa abiecto cutel¬
lo: in quicumq corum cul¬
pasit cum lege aquilia tem̃¬
sprcculus intonsore eẽ culpã
si sane siibi tondebat ubi ex
consuetudine ludebatur ur
ubi transitus frequens erat.
est quod ei imputetur. quã¬
ius nec illud malelicatur. a
in lccoꝑiculoso sellam hñti
consori se qͣuam cominisit.
ip̃mdese queri debe̾. ¶ Si alt¬
us tenuit. alis int̾emit.is
qui tenuit quia mortis cãm¬
prebuit. infactum tenebitum¬
S si plures seruum ꝑcussm̃t
utrumonines quasi occid̾int
teneantur uideamus et siꝗ
uidem apparet cuius ictu ꝑͣ¬
ut. ille quas crciõit tenetu
quod si ñ apparet. omnes qiͣ
cccid̾int iulianus ait. ⁊ si cũ
uno agatur cetĩ non lib̾an¬
tur./ nam ex lege a quilia qd̃
alius prestitit. alium nonli¬
l̾erat cdmisit pena. ¶ celsus
scribit si alius mortifero uul¬
nere ꝑcisit alius postea ex¬
amminauit priorem quid̃
nonten̾i quasi occid̃it. s quasi
uuln̾auit. qui a ex alieno nul¬

Expanded text:
 habebat, gula sit praecisa ‹a›diecto cultello: in quocumque eorum culpa sit, eum lege Aquilia teneri.Proculus in tonsore esse culpam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamuis nec illu‹d› male dicatur, si in loco periculoso sellam habenti tonsori se quis commiserit, ipsum de se queri debere.Si alius tenuit, alius interemit, is qui tenuit, quasi causam mortis praebuit, in factum act.Sed si plures seruum percusserint, utrum omnes quasi occiderint teneantur, uideamus. et si quidem apparet cuius ictu perierit, ille quasi occiderit tenetur: quod si non apparet, omnes quasi i Iulianus ait, et si cum uno agatur, ceteri non liberantur: nam ex lege Aquilia quod alius praestitit, alium non relevat, cum sit poena. Celsus scribit, si alius mortifero vulner‹e› percusserit, alius postea exanimauerit, priorem quidem non teneri quasi occiderit, sed quasi uulnerauerit, quia ex alio uul
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ Si in asia depoitum su¬
erit ut rome reddatur iudetur¬
id actumut non impensa eius .ͥ ͤ¬
id fiat aput quem depoĩtum sige.
seius qui depoͣsuit. ¶ depoltumꝰ
colad restituidelet. in quo sineꝰ¬
dolo malo eius ẽ. aput quẽ depp¬

Expanded text:
m Si in Asia depositum fuerit, ut Romae reddatur, videtuid actum, ut non inpensa eius id fiat apud quem depositum sit, eius qui deposuit. Depositum co restitui debet, in quo sindolo malo eius est, apud quem dep
Abbreviated transcription (Latin):
tione descendit. idecq ĩ solidñ
miuis hr̃s tenetim plures uero
pro ea ꝑte qua quis  heres est.¬
¶ quociẽs foro ceclunt nĩmula¬
rii. soiet primo loco rõ hr̃i deposi¬
torum. ħ ẽ eorum qui depoĩtas
pecunias habuer̃ ñ quas fenore

Expanded text:
tione descendit ideoque in solidum tione descendit ideoque in solidum unus heres tenetur, plures uero pro ea parte qua quisque heres est. Quotiens foro cedunt nummularii, sotariorum, hoc est eorum qui depositas pecunias habuerunt, non quas faenore
Abbreviated transcription (Latin):
adire eum pretorem oporte et
ex eius auctoritate denintiatrẽ
facta hiis qui eleg̾ant. ei rem ir¬
rumiq nonẽ ꝑmittendum of¬
fitium quod sema suscepit. con¬
tra legem depoĩtionis depone.
nisi iustissima causa int̾ueniẽ¬
te. etcum ꝑmittitur. raro ei res
restituenda ẽ quiuenit. s opor¬
cet eamrem: arbitrioiudicis
aput edeͣm aliquam deponi.
aulus Proprie autem ĩ seque¬
stro ẽ depoĩtum quod a plurib
ĩ solidum certa condictione cu¬
tum ut questio de eohr̃etur. ac
ꝓꝑt̾ea iunctum: uł ad malam
mansionẽ extensum sequester
soluit. nnͣsericordia ductus. dolo
proximum eẽ. quod factum est
arbitor. quia cumscurt cui iri
paraietur. i ctmpestiue mise¬
ricordiam ex̾tuit cum po s iet nͣ
suscipere talem cãm quam deci¬
ꝓcre. ¶ datur acc̃o depoĩti ĩ hr̃dem
ex dolo defuncti ̃solidum quam¬
quã alias ex dolo defuncti non
solemus teneri: nisi pro ea ꝑte
que ad nos ꝑuenit. tamenhic
dolus ex contractu: iriq ꝑsecu¬

Expanded text:
adire eum praetorem oportere et ex eius auctoritate denuntiatione facta his qui eum elegerant, ei rem rerumque non est permittendum officium, quod semel suscepit, contra legem depositionis deponere, nisi iustissima causa interveniente: et cum permittitur, raro ei res restituenda est qui venit, sed oportet eam arbitratu iudicis apud aedem aliquam deponi. tum. Proprie autem in sequestre est depositum, quod a pluribus in solidum certa condicione cutum, ut quaestio de eo haberetur, ac propterea uinctum uel ad malam mansionem extensum sequester soluerit misericordia ductus, dolo proximum esse quod factum est arbitror, quia cum sciret, cui rei pararetur, intempestiue misericordiam exercuit, cum posset non suscipere talem causam quam decipere. Datur actio depositi in heredem ex dolo defuncti in solidum: quamquam enim alias ex dolo defuncti non solemus teneri nisi pro ea parte quae ad nos peruenit, tamen hic dolus ex contractu reique persecu
Abbreviated transcription (Latin):
pitio sit. teniq sabanus ħ expu¬
cuit addendo: nec ulla causa
intuenit. quare putari possit.
dñm reddi nolle. ħ ita et si pot¬
uit suspicari: uista scilicet ra¬
none motus cet̾um sufficitiõ¬
namfidem ad cẽ s et ante eius
rei furtum fecit seruus. si tam̃
ignorauit is aput qm deposu¬
fore biuius moĩ solutionis li¬
terari potest. bonaemifides.¬
enigiturnontantum autem
siremanenti ĩ seruitutẽ fu̾it s¬
souitum s eniam si manum¬
isso uł alienato ex istis causis
lib̾atio contingit. scilicet si as.
ignorans manumissũ uł ali ͣ¬
enatum soluit. id̃q a ĩomnib
debitoribus seruãdum pom¬
ponius scribit.

Expanded text:
picio sit. denique Sabinus hoc explicuit addendo: "nec ulla causa intervenit, quare putare possit dominum reddi nolle". hoc ita est, si potuit suspicari, iusta scilicet ratione motus: ceterum sufficit bonam fidem adesse. sed et si ante eius rei furtum fecerat seruus, si tamen ignorauit is apud quem deposufore huius solutionis, liberari potest: bona enim fidesexigitur. non tantum autem si remanenti in seruitute fuerisolutum, sed etiam si manumisso uel alienato, ex iustis causis liberatio contingit, scilicet si quis ignorans manumissum uel alienatum soluit. idemque et in omnibus debitoribus seruandum Pomponius scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
non proderit muueri¶ nõ enim
urõi pot̾ alienamobligationẽ
recusare. cummaneam debito ob¬
ligatus ⁊ ip̃a delucro agat./ac po¬
tius reddẽ cogatur quod ñ debi¬
tum acceperat. quam pro alio
soluere.

Expanded text:
proderit mulieri: non enim videri potest alienam obligationem recusare, cum maneam debito obligatus, et ipsa de lucro agat ac potius reddere cogatur quod non debitum acceperat, quam pro alio solvere.
Abbreviated transcription (Latin):
tus quorum parentum eq̃ ignoret
fortasse ꝯ seruiat alicui putans se
seruum eẽ. in facto magis quam
anuire crrat. ¶ icem siquis a sciat
nquidem alii delatam eẽ bonorum

Expanded text:
tus quorum parentium esset ignoret, fortasse et seruiat alicui putans se seruum esse, in facto magis quam in iure errat. Item si qui‹s› sciat quidem alii delatam esse bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
somirm dari debeat. atquinonlibe¬
rauit pr̃em: nam qui constiuit.
se quid obligatprem uero ñ liber¬
at. plane si soluit post constitutu¬
licet pro se uiteatur soluisse ħ est
obid quod constituit. ĩ rentu̾tisse
prĩs: merito dicetur
dim serno suo locauit. et boues
ei dederat. cum hii toues ñ eẽnt ũ¬
ydoneiussãt eos uenire. qi hiis in¬
mis qui receptiessent. alios reꝑari:
sernus boues nendid̃at. anos redem̾¬
at. mimimos uenditori non solu̾at.
postea conturbau̾at quiboues uẽ¬
diderat. numinos a domino pete¬
bat. actione de peculio. aut quod
inrem dñi u̾sumcẽt. eũ bones pro

Expanded text:
actio dari debeat. atquin non liberavit patrem: nam qui constituit, se quidem obligat, patrem vero non liberat. plane si solvat post constitutulicet pro se uideatur soluisse, hoc est ob id quod constituit, in rem tamen uertisse patris merito dicetur.dum seruo suo locauit et boues ei dederat: cum hi boues non essent idonei, iusserat eos uenire et his nummis qui recepti essent alios reparari: seruus boues uendiderat, alios redemerat, nummos uenditori non soluerat, postea conturbauerat: qui boues uendiderat nummos a domino petebat actione de peculio aut quod in rem domini uersum esset, cum boues pro
Abbreviated transcription (Latin):
eratius. Quamiuis ĩ eam rem
pro seruo mẽo fideuissĩs que ita
contracta ẽ ut inxmmeã uer¬
saretur. ueliti sicum seruus fr¬
innentum emiss quo familia
aleretur uenditori frum̃ti fi¬
deuissĩs: ꝓprius ẽ tamen ut de pe¬
culio eo nomine ñ de ĩ remuerso
agere possis ut unius dum taxat
cum quo contractumẽ deinrem
uerso sit acc̃o: qui io ip̃m cedidit.
mit mortuo deinde eo. prignorãs
⁊putans suam cẽ. dedicauit cam
ĩ actione autem de poculio quod
ĩ reruminatura non eẽt. unomo¬
doestimari debẽ. si doio malo eĩs
ñquo agatur factueẽt atquin
si filio pr̃ toͤtamemerc debuit. ĩ
remprĩs res uersac̃. nontũc quo
simerabatu s quo tempore ñ¬
ennt sumus enim fuii es alienũ
prĩs ẽ. q ħ neratius quoꝵ diuĩrẽ
qui de ĩ remuerso pr̃emteneni
putanit. ostendit negitium s
id ẽ sepulturam et simus filii
ẽ ergo deb̾itor petuiii. quamiuisꝰ
res non exret. ut q̃ de petuno poss
it quod in rẽ u̾sumẽ que tamẽ

Expanded text:
rum.Quamuis in eam rem pro seruo meo fideiusseris, quae ita contracta est, ut in rem meam uersaretur ueluti si, cum seruus frumentum emisset quo familia aleretur, uenditori frumenti fideiusseris, propius est tamen, ut de peculio eo nomine, non de in rem uerso agere possis, ut unius dumtaxat in quoquo contractu de in rem uerso sit actio, qui id ipsum credidit qmit: mortuo deinde eo pater ignorans et putans suam esse dedicauit eam ne autem de peculio quod in rerum natura non esset uno modo aestimari debere, si dolo malo eius quocum agatur factum esse‹t›. atquin si filio pater togam emere debuit, in rem patris res uersa est non nunc quo funerabitur, sed quo tempore emit funus enim filii aes alienum patris est: et hoc Neratius quoque, qui de in rem verso patrem teneri putavit, ostendit negotium hoc, id est sepulturam et funus filii est ergo debitor peculii, quamvis res non exstet, ut etiam de peculio possit et quod in
Abbreviated transcription (Latin):
dominum eẽnt. resp̾ondit non
uidi peculi quicquam ẽẽ. nisi si
quro declucto eo quod serius do¬
mino debuiss reliqu̾umfieret.
illud sibi iudi boues quid in rem
domini uerses cẽ. s pro ea re soliuis¬
se tantum quãtũ priores boues
uenissent. si quo amplioris peciĩe
postĩor es boues eẽnt. eius oportet
dominum condempnari.
cum domino de inremuerso agi
existimaui: nam ⁊ si procurator
meus ĩ negiria mea impensurus
potiniam nutuatus sine culpa
cam perdidit. recte eum ħ nomĩe
mandati ul negiriorum gestorũ
acturum. ¶ cum sticho nicario ẜui
cui pamphili coͣmͣtraxi actio de
peculio q de inremu̾soita daride¬
bet. ut quoduł ĩtuam ip̃ius rez
ur in peculum pamphili uersũ
sit cõprehendatum scilicet etiam
si mortuo ul alicnato slicho aga¬
tur. qd̾ si ꝑamphio mortuo agã
magis ẽ ut quanuius stichus ui¬
uat. camende eo quod ĩ peculio
pamphili uersumẽ. non nisi ĩ¬
tra annum quanuis decessit ac¬
tiodari debeat. er enim quoda

Expanded text:
. respondit non videri peculii quicquam esse, nisi si quid deducto eo, quod servus domino debuisset, reliquum fieret: illud sibi videri boves quidem in rem domini versos esse, sed pro ea re solvisse tantum, quanti priores boves venissent: si quo amplioris pecuniae posteriores boves essent, eius oportere dominum condemnari. Acum domino de in rem verso agi existimavit. nam et si procurator meus in negotia mea impensurus pecuniam mutuatus sine culpa eam perdiderit, recte eum hoc nomine mandati vel negotiorum gestorum acturum. Cum Sticho vicario servi tui Pamphili contraxi: actio de peculio et in rem verso ita dari debet, ut, quod vel in tuam ipsius rem vel in peculium Pamphili versum sit, comprehendatur, scilicet etiasi mortuo uel alienato Sticho agatur. quod si Pamphilo mortuo agam, magis est, ut, quamuis Stichus uiuat, tamen de eo, quod in peculio Pamphili uersum est, non nisi intra annum quam is decessit actio dari debeat: etenim q
Abbreviated transcription (Latin):
T Liliam faminas dirxit uxorẽ
prẽ totem promittente. ⁊ cõueĩt
int̾ omnes ꝑ sonas uti eam pr̃.
aut ip̃a se tucretur. maritus ei
mutuos ninmos dedit. cũiuste¬
putart. prẽmeius ministratur̃
tantaum salarium quantum
dare filie sue institueret. oos nũmo
illa inusus nectessarios sibi et in
seruos quos secum balebat con¬
sumꝑsit aliquantĩ et cũ ei res fa¬
miliaris crecłita eẽs. ex pecunia in
easd̃ cãs marisiconuertit. deinde
prius quampr̃ saiarlum expieret¬

Expanded text:
 Filiam familias duxit uxorem patre dotem promittente et convenit inter omnes personas, uti eam pater aut ipsa se tueretur: maritus ei mutuos nummos dedit, cuputaret patrem eius ministraturum tantum salarium, quantum dare filiae suae instituerat: eos nummos illa in usus necessarios sibi et in seruos quos secum habebat consumpsit, aliquantum et cum ei res familiares creditae essent ex pecunia mariti in easdem causas conuertit: deinde priusquam pater salarium exp
Abbreviated transcription (Latin):
ulationem inte̾st enimpris fiͤͦ¬
liam dotatam hr̃e. et sp̃e qñdał
recipiende dotis utiq siĩ potestas¬
te sit quod si emancipata e. iux
potĩt defendi stãtim cõmitti sti¬
pusonem cumĩimo cãu ad cũ
des regnili possitnũqiuid ergo

Expanded text:
ulationem: interest enim patris fiulationem: interest enim patris filiam dotatam habere et spem quandoque recipiendae dotis, utique si in potestate sit. quod si emancipata est, uix poterit defendi statim committi stipulationem, cum uno casu ad eum dos regredi possit. numquid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it empti uditio cenebitur. si
idnescierit emptor ħ enim ex¬
primitur. eum qui dix̾it statu¬
lib̾um ⁊ nullam conlictionem
ꝓnnciau̾it. euictionis quid̃ no¬
mine ñ ceneri: si condictione im¬
pleta scruus adlib̾tatem ꝑue¬
n̾it. s emꝑti uditio ceneri: smo¬
doconliction ͤ sciebat p̃poĩtam
cẽ celauit qͣui fundum tradidit.
eie seruitutem debĩ ꝑfusonie di¬
xerit. itinerar accus: quibs sunt
utiq sint. recte recipitur euccõis¬
A quid̃ nomine selib̾at s quia de¬
cepit emptorem: emꝑtiiuditio
¶cenetur ¶ ĩ fimdouendito cum
modus ꝓnuntiatus deẽ: simuit᷑
portio ex p̾̃tio: qd̾ cotum colligẽ
tio non ad p̾tium dimi taxat ie¬
cipiendum: s ad id qd̾ int̾est cõxͤ¬
in dotem dedit euscto eo anͣ exep̃¬
to ur duple stipiulõ cõmictatur.
quasi pat̾dãpnum patiatur. nõ
inm̾ito dubitatur.ñ enim sicut e¬
a se ꝓfectani: mauente m̃m̃io:
s uideamus ne probalulius di¬
catur committi ħ quoq cãu stip¬

Expanded text:
it, empti iudicio tenebitur, si id nescierit emptor: hic enim exprimitur eum, qui dixerit statuliberum et nullam condicionem pronuntiaverit, evictionis quidem nomine non teneri, si condicione impleta servus ad libertatem pervenerit, sed empti iudicio teneri, si modo condicionem, quam sciebat pcuti qui fundum tradit eruitutem deberi, perfusorie dixerit: 'itinera actus quibus sunt utique sunt, recte recipitur', euictionis quidem nomine se liberat, sed quia decepit emptorem, empti iudicio tenetur. In fundo uendito cum modus pronuntiatus deest, sumitur portio ex pretio, quod totum colligendtio non ad preti‹um› dumtaxat recipiendum, sed ad id quod interest comin dotem dedit: euicto eo an ex empto uel duplae stipulatio committatur, quasi pater damnum patiatur, non immerito dubitatur: non enim sicut a se profectam manente matrimonio. sed uideamus, n‹e› probabilius dicatur committi hoc quoque casu stip
Abbreviated transcription (Latin):
d. Ei quisiussus ab arbitrot
ex compromisso soluere pecuꝰ¬
m̾am moram fecͥit. pͣcnamex
scompromisso debet s postea
soluendo pcna liberabitur. nan¬
cuiusq saluum fore re ceptare¬
ełs inditisim᷑ dabo ¶maxima
utilitaᷤ ẽ huiusmõi edicti qu. ia
necesse ẽ plerumq eorum fi¬
dem sequiresq custodie eorũ
comimitere. neq quis quam
putet grauit̾ ħ adu̾sus eͣcͣs
cꝯnstitutun namẽ ĩ ip̃orum
arbitrione qmͣ recipiant et
insi ħ eẽt statutum. mat̾ia da¬
r efur. cum furib ad u̾sus ees
quos recipiunt ccenndi cum
nͣec minc quidem abstineant
huiusmõi fraudib. ¶ qui sũt
igitur qui teneantur. iuudendũ.
ẽ.a ait p̾tor nautesnautam ac¬
cipere debenius eum qui nam̃¬
um exercet. qͣmͣus naute appel¬
lentur omnes qui nauis naui¬
gaude causa ĩ naui sunt. s de¬
exercitorie solũm oto p̾tor sẽ¬
tit/ nec enim deber ĩ quid pom¬
pomus ꝑ remigẽ aut messor¬
nautam obligari. s ꝑ se ur ꝑ
naius magrẽs quamqm si

Expanded text:
.Si qui iussus est ‹ab› arbitro ex compromisso soluere pecuniam moram fecerit, poenam ex compromisso debet, sed postea soluendo poena liberatur. NAcuiusque saluum fore ‹re›eos iudicium dabo'. Maxima utilitas est huius edicti, quia necesse est plerumque eorum fidem sequi et res custodiae eorum committere. ne quisquam putet grauiter hoc aduersus eos constitutum: nam est in ipsorum arbitrio, ne quem recipiant, et nisi hoc esset statutum, materia daretur cum furibus aduersus eos quos recipiunt coeundi, cum ne nunc quidem abstineant huiusmodi fraudibus. Qui sunt igitur, qui teneantur, uidendum est. ait praetor 'nautae'. nautam accipere debemus eum qui nauem exercet: quamuis nautae appellantur omnes, qui nauis nauigandae causa iexercitore solummodo praetor sentit. nec enim debet, inquit Pomponius, per remigem aut mesonautam obligari, sed per se uel per nauis magistrum: quamquam si
Abbreviated transcription (Latin):
tatuns at ħ edicto: om̃imodo qui
recepit tenetur. ⁊ iamsisine cui¬
mun datumẽ. nisi si quid dam¬
de labeo scribit. si quid naufra¬
gio aut ꝑ uim piratarũm ꝑie¬
ãoit. non ẽẽ iniquum exceptionẽ¬
t eidari. id̾ erit dicendum et su ̃.
stabulo aut ĩ cauponauis maioꝵ
conting̾it. ¶ eotem moto᷑ tenenꝰ¬
tur canpones ⁊ stabularii eo qͣd̾ ẽ¬
qeentes negirum suum recroi

Expanded text:
qui receperit tenetur, etiam si sine cnum datum est, nisi si quid damde Labeo scribit, si quid naufrgio aut per uim piratarum perierit, non esse iniquum exceptionem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona uis maior contigerit.Eodem modo tenentur caupones et stabularii, quo exercentes negotium suum reci
Abbreviated transcription (Latin):
ex hac cansa potĩt si quid̃ m̃ces i¬
t̾uen̾it. ex locato ⁊ conducto set᷑.¬
sitota nauis locata sit: qui cõdux̾¬
ex conducto ⁊ iamde rebz que de¬
nauta concliuxit. ex locato conue̾¬
netur. s sigratis ⁊ es suscepte sĩt¬
ait pomponius depoĩti posse agi.
miratur igitur cur honoraria
acc̃o sit ĩ ducta cum sint cͥuiles.
nisi forte ĩ quid ideout ĩ notesce¬
ret pretor curam age̾ reprim̃te¬
improbitatis ħ genus hominũ¬

Expanded text:
causa poterit: si quidem merces inerit, e‹x› locato uel conductosi tota nauis locata sit, qui conduxiex conducto etiam de rebus quae denauta conduxit, e‹x› locato conueetur: sed si gratis res susceptae sait Pomponius depositi agi miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint ciuiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimeimprobitatis hoc genus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
anum relatumẽ ad eas queq
res ħ edictum ꝑtineir que mier¬
cib accedunt. neluti uestimcni¬
ta quib ĩ naub nͣterentur. et
cetã que ad cotidiamim usum
habemus. ¶item pomponius
lib̾. tricesimo .iiii. scriẜi ꝓarui reͥ¬
ferre res nr̃as an alienas ĩ tule¬
rimus sitamen nr̃a int̾ sit sal¬
uas eẽ ⁊ cuim nob̾ magis quã
qͣuorum sunt debent solui. ⁊ idõ
sipigñori merces accepero ob
petinnam nauticam: iuichima¬
gis quam debitori nauta tene¬
bitur. si antem eas suscepitsrece¬
pit autem saluum fore. utrũ
siin nauim res misse ei assigna¬
re sunt an ⁊ sinonunt assignate
omnium eum recipere custidiã
que innauim illate sunt ⁊ fc̃m
non souun nautarum prestare
debere set et uectorum.

Expanded text:
 ad eas quoque res hoc edictum pertinere, quae mercibus accederent, ueluti uestimenta quibus in nauibus uterentur et cetera quae ad cottidianum usum habemus.Item Pomponius libro trigensimo quarto scribit parui referre, res nostras an alienas intulerimus, si tamen nostra intersit saluas esse: etenim nobis magis, quam quorum sunt, debent solui. et idsi pignori merces accepero ob pecuniam nauticam, mihi magis quam debitori nauta tenebitur, si ante eas suscepit. Recipit autem saluum fore utrum si in nauem res missae ei adsign‹a›tae sunt: an et si non sint adsignatae, omnium eum recipere custodiam, quae in nauem illatae sunt, et factum non solum nautarum praestare debere, sed et uectorum,
Abbreviated transcription (Latin):
huiusmõi offitio p̾ponit. cõmit¬
ti eis ꝑmittit. quaniquamse
nauicularius tenebitur. ¶ de ex¬
exertitorib ratium itd ẽ liutara.¬
riis nicħ̾ cauetur s rd̃ constitiu
oport̾e: labeo scribit ⁊ ħ iuire uti. ĩa¬
mur ¶ caupones autem ⁊ stab̾li¬
iarios eqͣue  ees accipiemus: quiꝑ
cauponamul stabulum ex̾cent
institores ue eorun cet̾um si ꝗs ᷤ
operas muedistiam fungitur. nõ
continetur. ut puta atrariia fo ad¬
carii ⁊ his sinules ¶ ait p̾tor qd
cuius qr saluum fore receperim.
ħ est quanicumq rem siue merͣ¬

Expanded text:
huiusmodi officio praeponit, committi eis permittit, quamquam nauicularius tenebitur.De exercitoribus ratium, item lyntrariis nihil cauetur: sed idem constitui oportere Labeo scribit, et hoc iure utimur.Caupones autem et stabularios aeque eos accipiemus, qui cauponam uel stabulum exercent, institoresue eorum. ceterum si qui opera mediastini fungitur, non continetur, ut puta atriarii et focarii et his similes.Ait praetor: 'quod cuiusque saluum fore ‹re›ceperint': hoc est quamcumq
Abbreviated transcription (Latin):
erit pp̾uroremerũ iudetur is fũ¬
dus admaritum ꝑuenisse ¶Si fũ¬
dum alienim mulieris debeat
maritus: eumq mulier ei docis
nomine ꝓmisit impendẽti erit. tũc¬
et fiet dotalis cum ad eũꝑuem̾it¶si
fumdumlegatum sibidotis causa
mulier repudiauit. i subscituto
iuro omisit hr̃dicatemur legat᷑.
possiõnem recinuit. post lictas ad
uxorem emnissas quib dotis ñ fo¬
re p̾dium declarauit. ĩ matrimo¬
nium. de functamuliere. iurum
retinere placuit quia mulier ex¬

Expanded text:
er uxorem enim uidetur is fundus ad maritum peruenisse. Si fundum alienum mulieri debeat maritus eumque mulier ei dotis nomine promiserit, in pendenti erit et tunc fiet dotalis, cum ad eum peruenerit. Si fundum legatum sibi dotis causa mulier repudiauerit uel etiam substituto uiro omiserit hereditatem uel legatum, possessionem retinuit post litteras ad uxorem emissas, quibus dotis non fore praedium declarauit, in matrimonio defuncta muliere uirum retinere placuit, quia mulier
Abbreviated transcription (Latin):
xecipie ut nullus ĩ dotem sit certe¬
ctex post facto iudebitur ucte aliena¬
mulieris negaui alienari posse h¬
fundumiquid̃ si arbitrio mariti¬
sit.contraeẽ.¬
dotale p̾diumeẽ incelligitur. sõ¬
ceriuoluntas in distrahendo dotali
predio nulla ẽ¬

Expanded text:
ecipi, ut nullus in dote sit? certeex post facto uidebitur recte alienamulieris, negauit alienari sse: quod si arbitrio maritisit, contra edotale praedium esse intellegitur. Sceri uoluntas in distrahend‹o› dotali aedio nulla e
Abbreviated transcription (Latin):
auraten aut actus tebedatim
impetu fluminis occupatus es¬
set ⁊ intratempus quod ad
ĩ mutendam seruitutem s. affi¬
tiat alluuione facta restitut᷑
ẽ. seruitus ꝯuoq ĩ pristinum⁊
statum restituitur. qd̾ sudtem¬
pus pret̾icrit ut seruitus am
mittatur: renouare eã cogen¬
dus ẽ ¶ cumnia publica uei fi¬
fluminis ux impetuul ruina
aminissa e. uicinus proximus
plures fundos deb̾e̾tur medum¬
fundum ad quisiur: man̾e sei¬
initutem puto quia teciẽns ser¬
uitus confunditur: quociens
uti ea is ad que nꝑtineat ñ pot̾
mecdio autem fundo ad quisitt
potest consist̾e̾. ut ꝑprimum et
ut suo quis q clie a capite clucẽt
primo ꝑ eumid̃ ruum eumq
comimem deiñ ut quis q
ĩ ferior erat suo quis ꝙ ꝓprio
riuo quinis statuto tempore
quo scruitus amittitur. non
duxit existimo eumuis dũc¬
de aque amisisse nec ꝑceteres
qui dux̾unt eius ias usurpa¬
rumius fuit neq ꝑ alium us¬
urpari potuit qd̾ si plurium

Expanded text:
aut iter aut actus debebatur, impetu fluminis occupatus esset et intra tempus, quod ad amittendam seruitutem sufficit, alluuione facta restitutus est, seruitus quoque in pristinum statum restituitur: quod si id tempus praeterierit, ut seruitus amittatur, renouare eam cogendus est.Cum uia publica uel fluminis impetu uel ruina amissa est, uicinus proximus plures fundos deberetur, medfundum adquisivi, manere servitutem puto, quia totiens servitus confunditur, quotiens uti ea is ad quem pertineat non potest: medio autem fundo adquisito potest consistere, ut per primum et ut suo quisque die a capite duceret, primo per eundem rivum eumque communem, deinde ut quisque inferior erat, suo quisque proprio rivo, et unus statuto tempore, quo servitus amittitur, non duxit. existimo eum ius ducendae aququi duxerunt eius ius usurparum ius fuit neque per alium usurpari potuit. quod si plurium
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Siconstitutasic sit ãqͣ
ut uł estate ducatur tantu
ur mio mense. queritur ꝙ¬
ad moclum nouutendo ami¬
mutitur quianẽ cõtimum
non sit usus itaq a si aitĩns
amius uł mensib quis aqm
hat. duplicato constituto tes¬
pore aminittitur idem a deł
itinere custoditurissiu̾o alter¬
nis dieb aut die toto aut ti
noc t e i ta futo legib tempore q̃¬
mittitur. qui a seruitus eua
cisi alt̾nis ħoris ub una hora

Expanded text:
ium.Si sic constituta sit aqua, ut uel aestate ducatur tantum uel uno mense, quaeritur quemadmodum non utendo amittatur, quia non est continuum non sit usus. itaque et si alternis annis uel mensibus quis aquam habeat, duplicato constituto tempore amittitur. idem et de itinere custoditur. si uero alternis diebus aut die toto aut tantum nocte, statuto legibus tempore amittitur, quia una seruitus est: nam et si alternis horis uel una hora