comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat id nullatenus sine ꝑiurio
posse fieri. propter sacramentum
quod ipso etiã mediante factum
peratori. Poamundꝰ itaq reuersus
est antiochiam: suamq ibi dimi¬
sit societatem. Dietauit autẽ in illa
ciuitate erercitus francoꝵ ꝑmen¬
sem unum. & dies .iiͦii: & in hac
mora tẽporis obiit morte p̃tiosa
ep̃c oriensis. Longo quidẽ tẽꝑe
nimiũq prolicro hiemauert̃ ibi:
quia nil quod ederent. qͦd raperẽt.
poterat inueniri. Sicq famis in¬
mniuria compellente. contigit qͦd
eciã dictu horribile.ẽ. quia cor¬
pora gentiliũ infrusta scindebãt.¬
& coquebant. & comedebãt. Hac
igit᷑ in cõmoditate ꝑmotꝰ comes
sc̃i Egidii. mandauit cunctis
pͥncipib qui erant antiochie. ut
ad Rus iam ciuitatem conuenirẽt:
& de uia scĩ sepulchri ibi inter se
disponerent. Illi quid̃e illic con¬
uenert: sed de quo. & ꝓ quo ue¬
nerant minime locuti sunt: sed
de paceᷤ concordia inter comitem

Expanded text:
dicebat id nullatenus sine perjurio dicebat id nullatenus sine perjurio posse fieri, propter sacramentum, quod ipso etiam mediante factum lexio. Boamundus itaque reversus est Antiochiam, suamque ibi dimisit societatem. Dietavit autem in illa civitate exercitus Francorum per mensem unum et dies quatuor; et in hac mora temporis obiit morte pretiosa episcopus Oriensis. Longo quidem tempore, nimiumque prolixo hiemaverunt ibi, quia nihil quod ederent, quod raperent, poterat, inveniri. Sicque famis injuria compellente, contigit, quod etiam dictu horribile est, quod corpora gentilium in frusta scindebant et comedebant. Hac igitur incommoditate permotus comes Sancti Aegidii mandavit cunctis principibus, qui erant Antiochiae, ut ad Rugiam civitatem convenirent, et de via sancti sepulcri ibi inter se disponerent. Illi quidem illic convenerunt, sed de quo et pro quo venerant minime locuti sunt, sed de pace et concordia inter comitem
Abbreviated transcription (Latin):
ta multitudine fuit. qͥ nomini
itłu cxp̃i uoluerit confiteri. Bo¬
amundus deniq illos quos in
turris palatio nisserat includi
ad se uenire fȩcit. annoseq eta¬
tis mulieres. & decrepitos senes &
inualido corꝑe inbecilles. p̾cepit
int̾fici:. puberes & maiuscule ȩta¬
tis adultos ualidoq corꝑe. uiroq reser¬
uari: & ut om̃s uenderet conduci
antiochiam. facta. ẽ. autẽ mace¬
ratio hȩc turcorũ. xͦ .ii. die decem¬
bris & indie dñica: nec tota tam̃
fieri potuit die illa. In crastinũ
autẽ quicũq in quib cũq locis in¬
ueniebantur: eidẽ plexioni capi¬
tis subiciebantur. Nullus locus
erat inurbe tota nullaq fouea:
quȩ eoꝵ cadauerib seu cruorib
non esset inquinata.¬
rbe igitur sic ad quisita. & a
rebellib turcis liberata: Boamun¬
dus pacem comitis requisiuit: ut
scilicet antiochiam absolutam si¬
bi redderet. & inpace eam habe¬
re sibi ꝑmitteret. Comes uͦ e contra

Expanded text:
ta multitudine fuit, qui nomini ta multitudine fuit, qui nomini Jesu Christi voluerit confiteri. Boamundus denique illos quos in turris palatio jusserat includi, ad se venire jussit, annosaeque aetatis mulieres et decrepitos senes, et invalido corpore imbecilles, praecepit interfici; puberes et majusculae aetatis adultos, validoque corpore viros reservari, et ut omnes venderentur, conduci Antiochiam. Facta est autem maceratio haec Turcorum duodecimo die Decembris, in die Dominica, nec tota tamen fieri potuit die illa. In crastinum autem quicunque in quibuscunque locis inveniebantur, eidem poenae capitis subjiciebantur. Nullus erat locus in urbe tota, nullaque fovea quae eorum cadaveribus seu cruoribus non esset inquinata.rbe igitur sic acquisita, et a rebellibus Turcis liberata, Boamundus pacem comitis requisivit, ut scilicet Antiochiam absolutam sibi redderet, et in pace eam sibi habere permitteret. Comes vero contra
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑi obtenebratio.Sabbatũ uͦ
cum esset. nec uictorib nec uic¬
tis poterat esse requies. Misit co¬
mes circa urbem excubitoreᷤ. & in¬
tus. & ertra. ne ullus fugeret: & spo¬
lia urbis secum auferret. Incrasti¬
nũ ut dies lucescere cepit. nr̃i ad
arma currunt: & ꝑ uicos & pla¬
teas tectaq domoꝵ ceu leena rap¬
tis catulis seuendo discurrunt.
Dilaniant. traduntq neci pueros
iuuenesq. Quosq grauat longe¬
ua dies. curuat ue senectus. Nulli
parcebant. sed plures ut citius fi¬
nirentur. laqueis suspendebant.
Mira res mirumq spectaculum.
quod tante gentis multitudo. &
armata sic impune occidebatur.
quod nullus eoꝵ reluctabatur.
qͥd repperiebat: ipsa mortuorũ
erta einscerabant: & bisantẽos
& nũmos aureos inde eatrahe¬
bant. O decestanda auri cupi¬
ditas. Om̃s uiȩ urbis riuis san¬
guinũ inficiebantur: & cada¬
uerib decubantiũ sterneban¬
tur. Et o gens ceca: & omnino
mori destinata. Nullus ex tan¬

Expanded text:
vesperi obtenebratio. Sabbatum vero vesperi obtenebratio. Sabbatum vero cum esset, nec victoribus nec victis poterat esse requies. Misit comes circa urbem excubitores, et intus et extra, ne ullus fugeret, et spolia urbis secum auferret. In crastinum ut dies lucescere coepit, nostri ad arma currunt, et per vicos et plateas, tectaque domorum, ceu leaena raptis catulis, saeviendo discurrunt: Dilaniant, traduntque neci pueros juvenesque, Quosque gravat longaeva dies, curvatque senectus. Nulli parcebant, sed plures, ut citius finirentur, laqueis suspendebant. Mira res, mirumque spectaculum, quod tantae gentis multitudo et armata, sic impune occidebatur quod nullus eorum reluctabatur.  quisque reperiebat, ipsa mortuorum exta eviscerabant, et bysanceos et nummos aureos inde eruebant. O detestanda auri cupiditas! Omnes viae urbis rivis sanguinum inficiebantur, et cadaveribus cadentium sternebantur. Et o gens caeca, et omnino morti destinata! Nullus ex tan
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitꝰ inuenert̃. Qua mopina¬
te rei ammiratione stupefacti
sunt om̃s. qͥ erant suꝑ muros. &
concito intalis calor ossa reliquit
corũ: frigidus atq pauor posse¬
dit corda reorũ. Quid faceret gers
data neci sensuq aliena. quã sui
undiq hostes urgebant. & intra.
& inmuro: Gylferius enĩ qui
paulo ante fatigatus deficiebat.
nouas iterũ resumpserat uires.
& iam ñ clipeo ꝓtectus aut galea.
sed ensem rubeum tenens inde.x¬
tera. fugientẽ celer insequit᷑ ho¬
stem: pluresq mortificauit for¬
midine quam gladio qui se ipsoᷤ
p̃cipitauerunt de muro. Frat
autẽ supra portam una turris
quȩ prestantissima & fortior cȩ¬
teris uidebatur: in ea mandauit
Boaorundꝰ ditiorib eiuib ꝑ in¬
ter pretẽ ut fugerent. qm̃ ip̃se
eos a morte liberaret sise ab eo
redimerent. Quod & illi fecert.
seq illius fidei credidert̃. Cessa¬
uit igitur tunc illa feruens ꝑsecu¬
dio. quia ultra ꝓtendi abnuebat

Expanded text:
primitus invenerunt. Qua inopinaprimitus invenerunt. Qua inopinatae rei admiratione stupefacti sunt omnes qui erant super muros, et Concito vitalis calor ossa reliquit eorum, Frigidus atque pavor possedit corda reorum. Quid faceret gens data neci, sensuque aliena, quam sui undique hostes urgebant et intra et in muro? Gulferius enim qui paulo ante fatigatus deficiebat, novas interim resumpserat vires, et jam non clypeo protectus aut galea, sed ensem rubeum tenens in dextera, fugientem celer insequitur hostem; pluresque mortificavit formidine quam gladio, qui seipsos praecipitaverunt de muro. Erat autem super portam una turris quae praestantissima et fortior caeteris videbatur, in eam mandavit Boamundus ditioribus civibus per interpretem, ut fugerent, quoniam eos a morte liberaret, si se ab ipso redimerent. Quod et illi fecerunt, seque fidei illius crediderunt. Cessavit igitur tunc illa persecutio, quia ultra protendi abnuebat
Abbreviated transcription (Latin):
pugna desudabat. quia om̃s ad¬
uersarii in eum & inconsortes eiꝰ.¬
& ipse cum sius contra om̃s. Clipe¬
us eius erat omniũ suoꝵ ꝓdectio
fortis. ab his uidelicet qui erant
inmuro. Muri breuis & arta la¬
titudo socium sibi comungi ñ
admittebat: nec aduersarium
nisi unum uenire ꝑmitcebat. S:
de Gylfẽrio nullus hostium tri¬
umphauit: cum tamen ipse de
complurib triumphauerit. Prop¬
derea nemo iam illi occursare pre¬
sumebat: quia infortuniũ quod
aliis ense illius contigerat. unus¬
quisq sibi metuebat. Tela. sa¬
giitas. sudes. lapides. illi iaciebãt:
tantũq clipeum eius ex his o¬
nerauerant: quia iam ab uno
homine leuari non poterat.¬
amq fo̾rtissimus uir fatigatus
erat. iamq sudores toto corꝑe
interram defluebant. iamq
ut ei alter succederet. grandis
necessitas exigebat: cum illi qͥ
murũ suffoderant. ciuitatẽ cũ¬
magno impetu intrauerunt.
detruncantes umuersos quos

Expanded text:
pugna desudabat, quia omnes adpugna desudabat, quia omnes adversarii in eum et in ejus consortes, et ipse cum suis contra omnes. Clypeus ejus erat omnibus suis protectio fortis, his videlicet qui erant in muro. Muri brevis et arcta latitudo, socium sibi conjungi non admittebat, nec adversarium, nisi unum, venire permittebat: sed de Gulferio nullus hostium triumphavit, cum tamen ipse de compluribus triumphaverit. Propterea nemo illi jam occursare praesumebat, quia infortunium quod aliis ense illius contigerat, unusquisque sibi metuebat. Tela, sagittas, sudes, lapides, illi jaciebant, tantumque clypeum ejus ex his oneraverant, ut ab uno homine levari non potuerit.fortissimus vir fatigatus erat, jamque sudores toto de corpore in terram defluebant, jamque ut ei alter succederet grandis necessitas exigebat, cum illi qui murum suffoderant, cum magno impetu intraverunt, detruncantes universos quos
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiderunt eos suꝑ murum as¬
cendentes. ira uehementi com¬
moti sunt: & undiq millos in¬
surgunt. tantũq eos iaculis et
sagritis coartauerunt. qͦd qui¬
dã nr̃oꝵ qͥ murũ ascenderant se¬
ipsos ad terrã deposuer̾t: & mor¬
tem quã euadere putabant. con¬
fracti ad terram inuenerunt.
Qͦd cum uidisset clara iuuent̾
nr̃oꝵ. Gulferiũ scilicet cũ pau¬
cis pugnare suꝑ pinnacula mu¬
rorũ: in memor sui sed memor
sociorũ. confestim ascendunt.
partẽq muri sua multitudine
cosperiunt. Stabant autẽ iuxrta lig¬
neam turrim sacerdotes & leinte
ministri dm̃i. inuocantes ꝓpug¬
inmane: & salus nr̃a intempore
tribulationis. Effunde iram tu¬
am ingendes que te non noue¬
runt. & in regna quȩ nomen tu¬
um non inuocauerunt. Disꝑ ge
illos inuirtute tua: & depone eos
ꝓtector nr̃ dñe. Dumsic ageret᷑
quod alii pugnabant. alii plora¬
bant & psallebant. muros alii suf¬
fodiebant: Gulfẽr ius grauiori

Expanded text:
ut viderunt eos super murum asut viderunt eos super murum ascendentes, ira vehementi commoti sunt, et undique in illos consurgunt, tantumque eos jaculis et sagittis coarctaverunt, ut quidam nostrorum qui murum ascenderant, seipsos ad terram dejecerint, qui mortem, quam evadere putabant, collisi ad terram invenerunt. Quod cum vidisset clara juventus nostrorum, Gulferium scilicet cum paucis pugnare super propugnacula murorum, immemores sui, sed memores sociorum, confestim ascendunt, partemque muri sua multitudine cooperiunt. Stabant autem juxta ligneam turrim sacerdotes et levitae, ministri Domini, invocantes propugin mane, et salus nostrae in tempore tribulationis. Effunde iram tuam in gentes quae te non noverunt, et in regna quae nomen tuum non invocaverunt . Disperge illos in virtute tua, et depone eos, protector noster Domine . » Dum sic ageretur, quod alii pugnabant, alii plorabant et psallebant, alii muros suffodiebant, Gulferius graviori
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegente. om̃s conatus eorũ
om̃sq machinationes frustra¬
de sunt: & ad nichilũ redacte.
Nam turris lignea ubi muro ꝓ¬
xima fuit: omnes qͥ in illa par¬
te muri erant. ut subse despici¬
ens prostituit. De .u. i lelmo
de monte pislerio &. Gulferio.¬
uł pessulano¬
Sipse fuit cũ multis aliis insupe¬
riori solario. Frat autẽ cũ eo ue¬
nator quid̃a nomine E uerardꝰ:
qui sp̃u bucinandi erat p̾ditus.
Nam sono tumultuosȩ uocis et
aduersarios exterrebat: & suos
ad bella incitabat. Et dũ Gyil¬
lelmꝰ cum sins quȩ circa se sunt
deuastat: nam missis molarib
sacris ipsa domorũ decta confrmn¬
gebat: qui sub eo erant murũ
fodiebant: & alii ad muri pro¬
pugnacula scalam erigebant.
Quã erectam. cũ nullus aude¬
ret ascensionis esse prior. non ꝑ¬
tulit quida Gulferius de datur¬
re. miles honestus: sed incunctant̃
ascendit murũ: pluresq uiri for¬
tes secuti sunt eum. Gentiles uͦ

Expanded text:
protegente, omnis conatus eorum protegente, omnis conatus eorum omnesque machinationes frustratae sunt, et ad nihilum redactae. Nam turris lignea ubi muro proxima fuit, omnes qui in illa parte muri erant, ut sub se despiciens prostravit. Guillelmus de Monte Pislerio, alias Pessulanoipse fuit cum multis aliis in superiori solario. Erat autem cum eo venator quidam, nomine Ewardus, qui spiritu buccinandi erat praeditus. Nam sono tumultuosae vocis et adversarios exterrebat, et suos ad bella incitabat. Et dum Guillelmus cum suis quae circa se sunt devastat; nam missis molaribus saxis, ipsa domorum tecta confringebat; qui sub eo erant, murum fodiebant, et alii ad muri propugnacula scalam erigebant, quam erectam, cum nullus auderet ascendere prior, non pertulit quidam Gulferius de la Turre miles honestus, sed incunctanter ascendit murum, pluresque viri fortes secuti sunt eum. Gentiles vero,
Abbreviated transcription (Latin):
militũ fumb appense & tracte in
murũ impellerentur: & sic cre¬
bris earũ ꝑcussionib muri de¬
struerentur. Facta. ẽ. & lignea
turris. lapideis turrib satis alti¬
or: & machinis omĩb quȩ intror¬
sus erant eminentior. Habebat
autẽ triasolaria: quȩ erant be¬
ne scutis & trocleis premunita.
Induob superiorib erant lorica¬
ti cũ telis. & sudib & sagittis. & la¬
pidib. pilis. & facib Subtus erãt
nichilominus armati. qͥ rotas im¬
pingebant: suꝑ quas ipsam tur¬
rim constituerant. Alii quide
factam testitudinem muro ap¬
plicuert̃. & fossatũ qͦd erat in¬
gens adequauerunt: ut turrĩ
muro possent sociare: & ipsius
munimine ꝓtecti. ipsum mu¬
rũ ualerent ꝑforare. Quod ita
factum. ẽ. Sed miseri ciues e¬
contra fecerunt quoddã instru¬
mentũ quo grandes lapides
aduersum turrĩ iaciebant: &
etiam ignem grecũ quo eã ar¬
derent emittebant. Sed d̃ĩ grã

Expanded text:
militum funibus appensae et tractae in militum funibus appensae et tractae in murum impellerentur, et sic crebris earum percussionibus muri destruerentur. Facta est et lignea turris, lapideis turribus satis altior, et machinis omnibus quae introrsus erant eminentior. Habebat autem tria solatia quae erant bene scutis et trochleis praemunita. In duobus superioribus erant loricati cum telis et sudibus et sagittis, et lapidibus, pilis, et facibus; subtus erant nihilominus armati qui rotas impingebant, super quas ipsam turrim constituerant. Alii quidem factam testitudinem muro applicuerunt, et fossatum quod erat ingens adaequarunt, ut turrim muro possent sociare, et ipsius munimine protecti, ipsum murum valerent perforare, quod ita factum est. Sed miseri cives contra fecerant quoddam instrumentum, quo grandes lapides adversum turrim jaciebant, et etiam ignem Graecum, quo eam arderent, emittebant. Sed Dei gratia
Abbreviated transcription (Latin):
ram deuolutis multo plures re¬
liquerunt. Ipsis itaq intra ur¬
bem receptis. nr̃i ad iactum sa¬
giitȩ unius tentoria ponunt.
Excubata igit᷑ tota nocte. cũ
incrastinum diurnę luci soliᷤ
iubar se inmiscuit. nr̃i armis
instructi urbem undiq ualla¬
uer̾t: acerrimoq congressu in¬
uaserunt. Tela. sudes. lapidesq
uolant: ignesq facesq. exqͥb
arderent introrsus tecta domoꝵ.
Sed obsistente hostiũ immensa
multitudine: illa die nr̃i nichil
p̾ualuert. sed lassi ad dentoria
remearunt. Ipso die boamundꝰ
cũ gente sua multisq aliis comi¬
dẽ secutus. ibi ꝑuenerunt: et
castra metentes urbem undiq
uallauerunt. Quod uidentes
qͥ introrsus erant. nimio terro¬
re ꝑcellunt᷑: om̃sq porte ciui¬
tatis obiectu lapidũ ab eis ob¬
struuntur. Accepert gͥ comi¬
tes inininc̃ẽ consiliũ : qm̃ ea¬
equo non fiebat p̃liu. Preci¬
puntur fieri arieces. ferrade
scilicet trabes: quȩ manibus

Expanded text:
ram devolutis, multo plures reram devolutis, multo plures reliquerunt. Ipsis itaque intra urbem receptis, nostri ad jactum sagittae unius tentoria ponunt. Excubata igitur nocte tota, cum in crastinum diurnae luci solis se jubar immiscuit, nostri armis instructi urbem undique vallaverunt, acerrimoque congressu invaserunt. Tela, sudes, lapidesque volant, ignesque facesque, Ex quibus arderent introrsus tecta domorum. Sed obsistente hostium immensa multitudine, illa die nostri nihil praevaluerunt, sed lassi ad tentoria remearunt. Ipsa die Boamundus cum gente sua multisque aliis comitem secutus illuc pervenerunt, et castra metantes undique urbem vallaverunt. Quod videntes qui introrsus erant, nimio terrore percelluntur, omnesque portae civitatis objectu lapidum ab eis obstruuntur. Acceperunt igitur comites in invicem consilium, quoniam ex aequo non fiebat praelium. Praecipiuntur fieri arietes, ferratae scilicet trabes, quae manibus
Abbreviated transcription (Latin):
te multitudimi: & p̾cipue gens
illa cuiiꝰ spes. ẽ. & fidutia in no¬
mine dñi. Nriꝰ enĩ ut uider̃t
illos ad resistendũ paratoᷤᷤ. clipesᷤ
pectorib oppositis. lancearũq
mucronib prepositis. militari
impetu illos irrũpunt. sicq ꝑ
mediũ sub euntes disrũpunt. Ibi
confregit dñs potentias arcuum.
scutũ. & gladium & bellũ. quia
postquã gladiis agitur pugna.
inutilis. ẽ. arcus & sagitta. Qui
portȩ ciuitati ꝓpinquior fuit.
beatiorem se esse existimauit.
qui uͦ longe aberat toto affectu
ꝑoptabat᷑. aut ut porte ucini¬
or fieret: aut ut adse porta
ueniret. Multũ quippe illis
ꝓfuit. quia prope iamuã ci¬
uitatis illa congressio facta
fuit. Tamen non om̃s qui incolu¬
mes fuerant egressi. salutari reces¬
su sunt egressi. Illi potissimũ
malos regressus habuerunt qͦs
nr̃i inprimo impetu inuenert̃.
De nr̃is equis plurimos sagntaue¬
runt: sed de suis sessorib ad ter¬

Expanded text:
tae multitudini; et praecipue gens tae multitudini; et praecipue gens illa cujus spes est et fiducia in nomine Domini. Nostri enim ut viderunt illos ad resistendum paratos, clypeis pectoribus oppositis, lancearumque mucronibus praepositis, militari impetu in illos irrumpunt, sicque per medium subeuntes disrumpunt. Ibi confregit Dominus potentias arcuum, scutum et gladium et bellum, quia postquam gladiis agitur pugna, inutilis et arcus et sagitta. Qui portae civitatis propinquior fuit, beatiorem se esse existimavit; qui vero longe aberat, toto affectu peroptabat ut aut portae vicinior fieret, aut ad se porta veniret. Multum quippe illis profuit, quia prope januam civitatis illa congressio facta fuit. Tamen non omnes qui incolumes fuerant egressi, salutari recessu sunt regressi. Illi potissimum malos regressus habuerunt, quos nostri primo impetu invenerunt. De nostris equis plurimos sagittaverunt, sed de suis sessoribus ad ter
Abbreviated transcription (Latin):
ses. & diem unum: et trib eblo¬
madib incus fuerunt inclusi a
gente parthoꝵ. Qua diuino supe¬
rata subsidio: postea quietauert̃
uibus explicitis Raiorn¬
dus comes sc̃i egidii pri¬
mus cũ gente sua de¬
R antiochia eriit. et ad urbem
que rugia dicitur ꝑuenit. Alia
die ad alteram uenit ciuitatem.
quã nominant albariam. Has
duas ciuitates compendiosa mi¬
litia suo subiugauerat ꝯ imꝑio.
ap̃iq mancipauerat seruitio. Quar¬
ta die ecreunte nouembrio: uenit
adurbem quȩ marra nuncupat᷑.
quã Raimundꝰ piletꝰ milessiis
primus inuaserat: s recessit for¬
titer inde repulsus. Erat autẽ
ciuitas illa popłosa: & ab omni
gente quȩ erat meircuitu eius
nmis constipata. Quȩ gens ad¬
uersa ut nr̃os eminus consperit
quia ad cõꝑationẽ sui pauei esse
indebantur. despexit: eisq ea
tra ciuitate̾ resistere tẽptauit.
Sed ꝓtimus agnouer̃t. quia geis
cõpendiosa uire p̾fert᷑ temulen

Expanded text:
ses et diem unum, et tribus hebdoses et diem unum, et tribus hebdomadibus intus fuerunt inclusi a gente Parthorum; qua divino superata subsidio, postea quieverunt Quibus explicitis, Raimundus comes Sancti Aegidii primus cum gente sua de Antiochia exiit, et ad urbem quae Rugia dicitur pervenit, Alia die ad alteram venit civitatem, quam nominant Albariam. Has duas civitates compendiosa sua militia suo subjugaverat imperio, Christique mancipaverat servitio. Quarto die, exeunte Novembre, venit ad urbem quae Marra nuncupatur; quam Raimundus Piletus miles ejus primus invaserat, sed recessit fortiter inde repulsus. Erat autem civitas illa populosa, et ab omni gente quae in circuitu erat nimis constipata. Quae gens adversa, ut nostros eminus conspexit, quia ad comparationem sui pauci esse idebantur, despexit, eisque tra civitatem resistere conata Sed protinus agnoverunt quod gens comp
Abbreviated transcription (Latin):
principatui famulatũ subiecᷤᷤ¬
tionis debuerunt. Circiunda¬
tur aũt muris duob. Prior fit
ex magnis lapidib inquadrũ
sectis & subtili artificio politis:
et in eo ordinate & distincꝰte st̃
in suis locis quadringente tur¬
res & sexaginta. Nic se intuen¬
tib uenustate sue compositioniꝰ
arridet: et spaciosus ẽ. latitudi ꝓb¬
ne minis ampla. Gontinenturs.
intra septa murorũ .iiiͦi. mon¬
tes: magni scilicet. & in altũ emi¬
li positione munitur: quia nec
bellicosum timet impetũ. nec
cuius libet machinationis inge¬
mum. Trecentas & sexaginta
eccłas optinet in sui confini ter¬
ritorio. et patriarcha habet.c. &.
Ab oriente . iiii. magnis montib
p̾munitur: ab occidente uero qͦ¬
farfar indicit᷑. Hanc antiochus
rex cum suis ut supradirimus.
septuaginta. u. regib constituit.
nomenꝙ ei de suo nomine indi¬
dit. Flanc itaq urbem regiam
tamq famosissimã obsederunt

Expanded text:
principatui famulatum subjecprincipatui famulatum subjectionis exhibuerunt. Circumdatur autem muris duobus. Prior est ex magnis lapidibus in quadrum sectis, et subtili artificio politis, et in eo ordinatae et distinctae sunt in suis locis quadringentae turres et sexaginta. Hic se intuentibus venustate suae compositionis arridet, et spatiosus est latitudine nimis ampla. Continentur intra septa murorum quatuor montes magni et in altum emili positione munitur, quod nec bellicosum timet impetum, nec cujuslibet machinationis ingenium. Trecentas et sexaginta Ecclesias obtinet in sui confinii territorio, et patriarcha habet centumAb oriente quatuor magnis montibus praemunitur, ab occidente vero quFarfar dicitur. Hanc Antiochus rex cum suis, ut supra diximus, sexaginta quinque regibus constituit, nomenque ei de suo nomine indidit. Hanc itaque urbem regiam tamque famosissimam obsederunt
Abbreviated transcription (Latin):
cathedra sc̃i petRi intraueruns.
& illic inter se diuiserunt. qua¬
liter et boamUNdo seruarent
ꝓmissa. & imperatori facta sa¬
cramenta. Cum uero a loco con¬
silii exierunt: consiliũ tamen
omĩb pate facere noluerunt.
taq domestico affatu reuela
ita tamen ut boamundus per¬
ageret cum eis inceptum iter.
Boamunidus idem requisitus
laudauit: & ut̾q inmanibus
munuit castellum quod super¬
eminet ciuitati. & comes pala¬
tium cassiani. et turrim que su¬
pra portam urbis ẽ. a parte por¬
tus sc̃i symeonis. Quia uero
nos data longõ narrationis his¬
toricȩ tractu antiochia detinu¬
it. nr̃osq ꝑegrinos milites per
UII. menses sua obsidione fati¬
gauit. nec ulla ui humana uel ar¬
te. uel ingenio. superari potuit.
de eius situ uel ẽẽ. aliquid dica¬
mus: eisq qui eam nunquã ui¬
derunt. aliquid inde aꝑiamus.
hanc ut eius historia urbis¬
cestatur. sexaginta. et .u. re¬
ges constituerunt: qui om̃s eiꝰ

Expanded text:
cathedra Sancti Petri intraverunt, cathedra Sancti Petri intraverunt, et illic intra se diviserunt, qualiter et Boamundo servarent promissa, et imperatori facta sacramenta. Cum vero a loco consilii exierunt, consilium tamen omnibus patefacere noluerunt. Itaque domestico affatu revelat, ita tamen ut Boamundus pergeret cum eis iter inceptum. Boamundus requisitus, idem laudavit, et uterque in manibus munivit castellum quod supereminet civitati, et comes palatium Cassiani, et turrim quae supra portam urbis est, a parte portus Sancti Simeonis. Quia vero nos longo narrationis tractu Antiochiae detinuit, nostrosque peregrinos milites per octo menses sua obsidione fatigavit, nec ulla vi humana vel arte, vel ingenio superari potuit; de ejus situ et magnitudine aliquid dicamus, eisque qui eam nunquam viderunt aliquid inde aperiamus. hanc, ut ejus historia testatur, sexaginta quinque reges constituerunt, qui omnes ejus
Abbreviated transcription (Latin):
TEMP
SoLAS
ARDO¬
RE. RE¬
PRES¬
SO.CU
TRANSIRET. NOxq dieo hora¬
rum numerositate transcenderet:
milites xp̃i quaqͦ uersum estiua¬
uerant. ad antiochiã remearuns.
& in Rł nouembris die festo sol¬
lempintatis om̃ium sc̃oꝵ. ibi con Con¬
uenerunt. Et benedicta gła re¬
gis eterm: quia tunc numerosior forti¬
fuit turba redeuntium: quã fue qͦcũq¬
rit cum se abinuicem diuiserun. fuere
secuti erant multi egregii milites
et pedices prioꝵ uestigia: cotidieq
crescebat xp̃iana militia.e
& de uia sc̃i sepulchri qͦ
dirigerent iter disponerens:
boamunous pactionem urbis re¬
quirit. quã sibi spoponderant.
Comes sc̃i egidii dicebat io ñ pos¬
se fieri: ꝓpt̾ sacramenta que per
boamundum fecerant constanci
plurimos factus ẽ in eccła sc̃i
Petri conuentus : magnusq uer¬
borum exutraq parte conflictus.
Uumq in cominuni conuentu ne
quiret fieri ulla diffinicio. que
paci conueniret: ep̃i & abbates.
ces & comites. locum in quo est

Expanded text:
tempus solis ardore represso, cum transiret, noxque diem horarum numerositate transscenderet, milites Christi quaqua versum aestivarant ad Antiochiam remearunt, et Kalendis Novembris, die festo solemnitatis Omnium Sanctorum ibi convenerunt. Et benedicta gloria Regis aeterni, quia tunc numerosior fuit turba redeuntium quam fuerat, cum se ab invicem diviserunt. secuti erant multi egregii milites et pedites priorum vestigia, quotidieque crescebat Christiana militia. et de via sancti sepulcri quo dirigerent iter, disponerent, Boamundus pactionem urbis requirit, quam sibi spoponderant. Comes Sancti Aegidii dicebat id non posse fieri propter sacramenta quae per Boamundum fecerant imperatori plurimos factus est in ecclesia Sancti Petri conventus, magnusque verborum ex utraque parte conflictus. Cumque in communi conventu fieri, nequiret ulla diffinitio quae paci conveniret, episcopi et abbates, ces et comites, locum in quo est
Abbreviated transcription (Latin):
Prope uallem erat castellum. sarra¬
cenorũ multitudine plenũ. Quod
cum die quada nr̃i aggrederentur.
sarraceni desuꝑ murum ꝓsecerun
eis multas pecudes plurimaq ani¬
malia. putantes quia nr̃i nil aliud
quęrerent nisi uictualia. Quȩ nr̃i
gratanter receperunt: & ad tento¬
ria condurerunt. Indie altera
collegerunt papiliones & tento¬
ria. & illic castra direxert: sed cũ
illic ꝑuenirent. ab om̃i gente ua¬
cuum inuenerunt. Illa enĩ nocte
om̃s fugerunt: sed magnã copiam
frugum & fructiiũ. lactis & mel¬
lis dimiserunt. Ibi celebrauert̃
nr̃i purificationẽ sc̃e mariȩ dei
genitricis: glorificantes dm̃ qui
tanta bona ministrabat eis.
ex de camela ciuitate
misit comitib nuncios suo¬
dum ibi erant. rogans ea quȩ pacis st̃:
p̾mittens dona concupiscibilia. & e¬
quos. & aurũ. Disit arcum aureũ.
uestes p̃tiosas: & micantia tela
Quȩ omnia nr̃i recepert̃: sed nil
certi tunc illis renuntiauerunt.

Expanded text:
Prope vallem erat castellum, SarraPrope vallem erat castellum, Sarracenorum multitudine plenum. Quod cum die quadam nostri aggrederentur, Sarraceni de muro projecerunt eis multas pecudes, plurimaque animalia, putantes quod nostri nil aliud quaererent nisi victum: quae nostri gratanter receperunt, et ad tentoria conduxerunt. In die altera collegerunt papiliones et tentoria, et illuc castra direxerunt; sed cum illuc pervenerunt, ab omni gente vacuum invenerunt: illa enim nocte omnes fugerunt, sed magnam copiam frugum et fructuum, lactis et mellis dimiserunt. Ibi celebraverunt nostri Purificationem sanctae Mariae Dei genitricis, glorificantes Deum qui tanta bona ministrabant eis. CAPUT IV. Rex de Camela civitate misit comitibus nuntios suodum ibi erant, rogans ea quae pacis sunt, praemittens dona concupiscibilia, et equos et aurum. Misit arcum aureum, vestes pretiosas, et micantia tela; quae omnia nostri receperunt, sed nil certi tunc illis renuntiaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ta uultib p̾ponentes. cũ aliqua ad¬
huc cunctatione portas subeunt.
sed nec uiros nec mulieres nec besti¬
am aliquã initus inuenert. Pulchroᷤ
quidẽ apparatus ibi inueniunt:
horrea scilicet frumento plena.
torcularia uino redundantia. ar¬
cas plenas nucib. caseis. & farina.
Lunc cito ad comites redeunt. et
quid inuenerint referunt. Non
fuit opus ibi tentoria figere. qm̃
ds faciebat illos in labores alioꝵ
sine ferro uł pugna introire. Ibi
auctũ est quod dicit᷑ in ꝓuerbiis
salomonis. Conseruatur iusto su¬
stantia peccatoris. Ibi inuenerunt
hortos plenos holerib & fabis. a¬
liisq leguminib ad prȩcocitatẽ
maturantib Ibi quietauerunt
trib dieb. & custodib deputatis
qui urbem custodirent. quȩdam
ardua montana conscenderunt.
& inuallem descendert̃. E rat illa
uallis gratuita. & omĩum frugũ
fructuũq ubertate plenissima.
Manseruntq ibi ꝑ dies quindec̃i.

Expanded text:
ta vultibus praeponentes, cum aliqua adta vultibus praeponentes, cum aliqua adhuc cunctatione portas subeunt; sed nec viros nec mulieres, nec aliquam bestiam intus invenerunt. Pulchros quidem apparatus ibi inveniunt, horrea scilicet frumento plena, torcularia vino redundantia, arcas plenas nucibus, caseis et farina. Tunc cito ad comites redeunt, et quod invenerunt referunt. Non fuit ibi opus tentoria figere, quoniam Deus faciebat illos in labores illorum sine ferro vel pugna introire. Ibi actum est quod dicitur in proverbiis Salomonis: Conservatur justo substantia peccatoris . Ibi invenerunt hortos plenos oleribus et fabis, aliisque leguminibus jam ad praecocitatem maturantibus. Ibi quietaverunt tribus diebus, et custodibus deputatis qui urbem custodirent, quaedam ardua montana conscenderunt, et in vallem descenderunt. Erat autem illa vallis gratuita, et omnium frugum fructuumque ubertate plenissima; manseruntque ibi per dies quindecim.
Abbreviated transcription (Latin):
sus: uenit obuiam comiti Raimũ¬
do: & pacificatus est cum illo.¬
II de uenert ad quandã ciuitatẽ
in quadã ualle speciosa & spaciosa
constitutã. muris et turribus
bene munitã. & omnn genere fruc¬
tuũ habundantissime refertam qͣm
incole illi appellant caphaliam. Huii
urbis habitatores audito rumore
francorũ. ꝑterriti proprias sedes¬
deseruerant. & ad alienas confuge¬
rant. Quippe infelicitas quȩ contige¬
rat antiochie & Marre om̃s ꝑ ter¬
ruerat. & fuge domesticos effece
uellent ponere & ingirum obsidẽ¬
re. mirati sunt quia de tanta enu¬
tate nec aliquis obiuam ueniebat.
nec in ercelsis turrib aut meniu
ꝓpugnaculis apparebat. altũq si¬
lentiũ intus habebatur. nec ullius
uocis sonus audiebat᷑. Tunc mise¬
runt exploratores qui rem dili¬
genter inquirerent: & inquisitã
renuntiarent. Illi autẽ ꝓfecti cum
portȩ propius accessissent. ianuam
quidẽ aꝑtam inuenerunt: sed intꝰ
neminem esse uiderunt. Tunc scu¬

Expanded text:
aimundo, et pacificatus est cum illo.venerunt ad quamdam civitatem, in quadam valle speciosa et spatiosa constitutam, muris et turribus bene munitam, et omni genere fructuum abundantissime refertam, quam incolae appellant Caphaliam. Hujus urbis habitatores audito rumore Francorum perterriti, proprias sedesdeseruerant, et ad alienas confugerant. Quippe infelicitas quae contigerat Antiochiae et Marrae, omnes perruerat, et fugae domesticos effecerm vellent ponere, et in gyrum obsidere, mirati sunt quod de tanta civitate non aliquis obviam veniebat, nec in excelsis turribus aut moenium propugnaculis apparebat; altumque silentium intus habebatur, nec ullius vocis sonus audiebatur. Tunc miserunt exploratores qui rem diligenter inquirerent, et inquisitam renuntiarent. Illi autem profecti, cum portae propius accessissent, januam quidem apertam invenerunt, sed intus neminem esse viderunt. Tunc scu
Abbreviated transcription (Latin):
obsidere uellent. ilico castellam
se reddiderunt. pactũq huiusce¬
modi tenendi imꝑpetuũ federis
cũ comitib habuerunt. Infide
sua ꝓmiserunt. & suꝑ legein suam
iurauerunt. quia nunquã ampli¬
us nocerent xp̃ianis peregͥnantib.
eisq sicut & hominib sue gentis
preberent mercatũ & hospitium.
Mansert̃ autẽ ibi ꝑ dies quinq dex¬
to uͦ die oneratis camelis. & ium̃tiᷤ.
frumento. farina. ordeo. & caseis.
rebq aliis ad edendum idoneis.
gaudentes exrierunt: & ad quod¬

Expanded text:
obsidere vellent, illico castellani obsidere vellent, illico castellani se reddiderunt, pactumque hujuscemodi tenendi in perpetuum foederis, cum comitibus habuerunt. In fide sua promiserunt, et super legem suam juraverunt quod nunquam amplius nocerent Christianis peregrinantibus, eisque sicut et hominibus suae gentis praeberent mercatum et hospitium. Manserunt autem ibi per dies quinque. Sexto vero die oneratis camelis et jumentis, frumento, farina, et oleo, et caseis, rebusque aliis ad edendum idoneis, gaudentes exierunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
ed normannus comes cũ suis omib
remansit cum Raimundo. sciers
& intelligens quia iustitia erat cum
eo. lgitur hi duo comites agmina su¬
a disponunt: & ad cesar eam ten¬
dunt. Rex enĩ cesareȩ sepius man¬
dauerat coniti Marre & capharde.
quia cũ eo pacem uellet habere.
eiq de suo gratanter seruire. Hac
fidutia illuc ꝑrexerunt. & prone
ciuitatem castra posuert̃. Re .x au¬
tẽ ut uidit agmina francorũ iux¬
ta se posita. uehementer obstupu¬
it. & indoluit: & ne eis ullũ mer¬
catũ presentaretur ꝓhibuit. In cra¬
stinum misit comites duos de suis.
qui eis uada fluminis insinuarent.
& ubi predam capere possent con¬
ducerent. ł rat autẽ nomen flumi¬
nis farfar. Condureruntq illos
inuallem satis idoneam. bonisq¬
tẽporalib locupletam. Hinc pre¬
erat quoddã munitissimũ castel¬
lum. sub quo inuenerunt usq ad¬
quindecim milia animaliũ. in ea¬
ualle fertili pascentiũ. Quȩ omĩa
nr̃i rapuerunt. Et cũ castellum

Expanded text:
Sed Northmannus comes cum suis omnibus remansit cum Raimundo, sciens et intelligens, quia justitia erat cum eo. Igitur hi duo comites agmina sua disponunt, et ad Caesaream tendunt. Rex enim Caesareae saepius significaverat comiti Marrae et Caphardae, quod cum eo pacem vellet habere, eique de suo gratanter servire. Hac fiducia illuc perrexerunt, et prope civitatem castra posuerunt. Rex autem ut vidit agmina Francorum juxta se posita, vehementer obstupuit, et indoluit, et ne illis ullum mercatum praesentaretur, prohibuit. In crastinum misit comites duos de suis, qui eis vada fluminis ostenderent, et ubi praedam capere possent conducerent. Erat autem nomen fluminis Farfar. Conduxeruntque illos in vallem satis idoneam, bonisque omnibus locupletem. Huic praeerat quoddam munitissimum castrum sub quo invenerunt viginti millia animalium, in valle fertili pascentium, quae omnia nostri rapuerunt. Et castellum
Abbreviated transcription (Latin):
angło karolo magno p̾sentatum
fuit. & ab eo delatum. ẽ. ingalliis
aquisgram. Postea quidẽ a karolo
caluo trans latũ aquitame in pago
pictauensi apud carrofum. Intẽplo¬

Expanded text:
angelo Carolo magno regi praesentatum fuit, et ab eo delatum in Gallias Aquisgrani, postea quidem a Carolo magno Calvo translatum Aquitaniae in pago Pictaviensi, apud Carnotum, in eccl
Abbreviated transcription (Latin):
gensq parthorũ & arabum milicia
ad tuendũ popłm & ad pascendõ gre¬
ges suos in pascins illis uberrimis.
fluuius. Ex planitie predicta dan se
reddens influuiũ. suethan ꝑ agrat.

Expanded text:
gensque Parthorum et Arabum militia ad tuendum populum, et ad pascendum gregem suum in pascuis illis uberrimis pfluvium ex planitie praedicta. Dan se reddens in fluvium Suetan pergit,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt & dño suggerente bons
terrenis repletisunt. Cumq digri¬
di a ciuitate placuit. suadentib
incolis aquã inuasis & utribus
secum culerunt: qͥa aquam in
crastinum nusquã reppererunt.
Die uero scd̾a inuesꝑam ad qͦodã
flumen ꝑuenerunt: ibiq duob
dieb hospitatisunt. Altera autẽ
die cursores qui p̃ibant agmina
pͥmo uenerunt ad ciuitatẽ que
eraclea memorat᷑: in qua turcoꝵ
marima multitudo aggrega¬
batur. Qui ut alonge deprehen¬
derunt uexilla francoꝵ uolitan¬
tia. ꝓtinus confugerunt: ut da¬
mulus ereptus de laqueo. aut
cerua sagittata. Nrĩ uero lau¬
dantes dñm sine obstaculo euuca¬
ibi diut ur nauer uNt

Expanded text:
enerunt, et Domino suggerente, bonis terrenis repleti sunt. Cumque digredi a civitate placuit, suadentibus incolis, aquam in vasis et utribus secum tulerunt, quia aquam in crastinum nusquam repererunt. Die vero secunda in vesperum ad quoddam flumen pervenerunt, ibique duobus diebus hospitati sunt. Altera autem die cursores qui praeibant agmina, primo venerunt ad civitatem, quae Heraclea memoratur, in qua Turcorum maxima multitudo aggregabatur. Qui ut a longe deprehenderunt vexilla Francorum volitantia, protinus effugerunt ut damulus eruptus de laqueo, aut cerva sagittata. Nostri vero laudantes Dominum sine obstaculo civitaibi dietaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Sophronius. cuius
Theodorus.
ylia.
Gregorius.
Thomas
Basilius.
Sergius.¬
Salomontos.
Theodosius.
Sergius.
Leunt᷑os
Thomas.
Ios eph.
achinsoldanꝰ nepos

Expanded text:
Sophronius, cujus Theodorus, Ilia, Georgius, Thomas, Basilidis, Sergius,Salomontos, Theodosius: Sergius, Leonthos, Thomas, Joseph, Achim Soldanus
Abbreviated transcription (Latin):
acobus frat̾ dñi.
symeon.
lustus.
Tobias.
Beniamin.
lohannes.
Mathias.
Philippus.
Senecha.
Iustus.
Leui.
Effrem.
lesse.
ludas.
Isti qͥndeci cir¬
cuncisi fuert.¬
Cassianus.
Publius.
Maxrimus.
lulianus.
Caynus. Iste pͥ¬
mus celebrauit
quadragesimã
& pascha. more
Symachus.
Capito.
Maximus.
Antonius.
Ualens.
alexander.
Ermon.
Macharius. tẽꝑe
cuiꝰ crux dñi ab he¬
lena regina reper
Quiriacus.
Maxrimus.
Cirillus. Hic constru¬
siã dñici sepulchri.¬

Expanded text:
acobus frater Domini, Simon Justus, Thobias, Benjamin, Joannes, Mathatias, Philippus, Seneca, Justus, Levi Effren, Jesse, Judas. Isti quindecim circumcisi fueCassianus, Publius, Maximus, Julianus, Gamus. Iste prius celebravit quadragesimam, et Pascha more Symachus, Capito, Maximus, Antonius, Valens, Alexander, Hermon, Macharius. In tempore cujus Crux Domini ab Elena Regina fuit Quiriacus, Maximus, Cirillus. Iste construminici Sepulchri,
Abbreviated transcription (Latin):
De monumento dñi ferunt qui
nr̃a ȩtate de ierosolimis britanni¬
am uenerunt. qͦd domus roton
da fuerit de subiacente rupe ea¬
cisa. tante altitudinis. ut intro
consistens homo. uix manu e&¬
tenta culmen possit adtingere.
Quȩ habet introitũ ab oriente.
cui lapis ille magnus aduolutus
atq impositus est. In cuius monu¬
menti parte aquilonari. sepulchrũ
ipsum hoc.ẽ. locus dm̃ici corporis
de eadẽ petra factus. ẽ. septem
habens pedes longitudinis. triũ
uͦ palmoꝵ mensura cȩtero paui¬
mento altius eminens. Qui uide¬
licet locus non desuꝑ. s a latere
meridiano ꝑ totũ patulus est.
unde corpus inferebatur. Color
autẽ enuscde monumenti ac locu¬
li. rubicundo & albo. dicit᷑ ẽẽ
ꝑmiatus.

Expanded text:
De monumento Domini ferunt qui nostra et aetate de Hierosolymis Britanniam venerunt, quod domus fuerit rotunda, de subjacente rupe excisa, tantae altitudinis, ut intro consistens homo, vix manu extenta, culmen possit attingere. Quae habet introitum ab oriente, cui lapis ille magnus advolutus atque impositus est, in cujus monumenti parte aquipsum, hoc est, locus Dominici corporis de eadem petra factum est, septem habens pedes longitudinis, trium vero palmorum mensura caetero pavimento altius eminens. Qui videlicet locus non desuper, sed a latere meridiano per totum patulus est, unde corpus inferebatur. Color autem ejusdem monumenti ac loculi, rubicundo ac albo dicitur esse permistus.
Abbreviated transcription (Latin):
NIUERSOS
qui hanc istori¬
am legerint. siue
legere audierint.
et auditam incel¬
lexxerint. dep̃cor.
ut cum in ea ali¬
quid inurbane composicũ inuene¬
rint concedant uemam: quia hanc
scribere conpulsus sum ꝑ obedien¬
ciam. Quidam & enĩ abbas noĩe.
b. litterarum scientia. et morum
ꝓbitate p̃ditus. ostendit michi
unam istoriam scd̾m hanc mate¬
riam. sed ei admodũ displicebat:
partim qͥa inicium suũ qͦd inclari¬
montis concilio constitutum fuit
ñ habebat. partĩ. quia series cam
pulcre materiei inculta iacebat.
& literaliũ compositio dictionũ.
inculta uacillabat. Precepit igit᷑
michi ut qui clari montis conci¬
lio interfui. acephale materiei
caput p̃ponerem. et lecꝰturis eã
accur it ori strio cõponerẽ. Ego
uero raa notarium non habui
alium nisi me. & dictaui et serip¬
si. sic qͦd continuatim paruit men¬
ti manus. & manui penna: et
pennȩ pagina. Et fidem satis p̃s¬
tare potest. & leuitas carminis:
et minine phalerata compositio

Expanded text:
niversos qui hanc historiam legerint, sive legi audierint, et auditam intellexerint, deprecor, ut cum in ea aliquid inurbane compositum invenerint, concedant veniam, quia hanc scribere compulsus fui per obedientiam. Quidam enim abbas, nomine N., litterarum scientia et morum probitate praeditus, ostendit mihi unam historiam secundum hanc materiam, sed ei admodum displicebat: partim, quod initium suum quod in Clarimontis concilio constitutum fuit, non habebat; partim quod series tam pulchrae materiae inculta jacebat, et litteralium compositio dictionum incondita vacillabat. Praecepit ergo mihi ut qui Clarimontis interfui concilio, acephalae materiei caput praeponerem, et lecturis eam accuratiori stylo componerem. Ego vero, quia notarium non habui alium nisi me, et dictavi, et scripsi: sic quod continuatim paruit menti manus, et manui penna, et pennae pagina, et fidem satis praestare potest et levitas carminis, et minime phalerata compositio
Abbreviated transcription (Latin):
illuc ꝑuenit. lam enĩ Achardus
mortuus erat: qui tamen antequã
decederet. uitam suam multo san¬
guini & mortẽ morti plurimoꝵ
nus prospexrerunt. ut fugere
accipitrem penna trepidante co¬
lumbe assolent: sic illi fugiunt.
nuerunt: qui turcorũ dolositates
eis referret: & quid machinarent᷑
mali prȩnunciaret. Retinueruntq
ab eis centum & tres equos quos re¬
miserunt ad castra: & ipsi ad na¬
ues iniuncta ꝑficiunt mandata.
famem quippe naues cibis onuste
extinerunt: sed uehementem
sitim extinguere non potuerunt.

Expanded text:
illuc pervenit. Jam enim Achardus illuc pervenit. Jam enim Achardus mortuus erat, qui tamen antequam decederet vitam suam multo sanguine, et mortem morte plurimorum nus prospexerunt, ut fugere accipitrem penna trepidante columbae assolent, sic illi fugiunt, vum retinuerunt, qui Turcorum dolos eis referret, et quid machinarentur mali praenuntiaret, retinueruntque ab eis centum et tres equos, quos miserunt ad castra, et ipsi ad naves injuncta perficiunt mandata. Famem quippe naves cibis onustae exstinxerunt, sed vehementem sitim exstinguere non potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Gyiller mꝰ etiã sabratensis. et
ibant ut ad bellum parati ad
portũ maris. Et dum irent :
triginta ea eis diuiserunt se ab
alis ut semitas uiarũ discerent:
& utrũ inuenirent hostes exr¬
plorarent. Cumq paululum
itineris ꝓcessissent: septingentos
turcos & arabes eminus conspi¬
ciunt. quos licet ꝑ pauci essent
in cunctanter tamen inuadunt.
Sed numerositas inimicoꝵ tan¬
ta fuit. quia paucitas nr̃oꝵ resi¬
stere non potiit. Nr̃ĩ tamen quo ᷤᷤ
inprimo impetu offenderunt.
neci ꝑpetuȩ destinauerunt. Sed
cũ facto illo congressu regirare
posse se estimauerunt. circumualla¬
timultitudine. uelle suũ implere
non potuerunt. Lunc ibi mortu¬
us est achardꝰ uir bellator fortis &
egregus: & quidã earpeditib. An¬
tequam uͦ bellum inciperet. nũ¬
tius e quo celeri ad Piletuor cu¬
currerat: qui arabes. & turcos
nr̃os inuasisse nunciaret. Quod
ut eiletus audiuit: absq mora
equũ calcarib urgens. sero tam̃

Expanded text:
Guillermus etiam Sabratensis. Et Guillermus etiam Sabratensis. Et ibant, ut ad bellum parati, ad portum maris. Et dum irent, triginta ex eis diviserunt se ab aliis, ut semitas viarum discerent, et utrum venirent hostes explorarent. Cumque paululum itineris processissent, septingentos Turcos et Arabes eminus conspiciunt; quos, licet perpauci essent, incunctanter tamen invadunt. Sed numerositas inimicorum tanta fuit ut paucitas nostrorum resistere non potuerit. Nostri tamen quos in primo impetu offenderunt, neci perpetuae destinaverunt. Sed cum facto illo congressu regyrare posse aestimaverunt, circumvallati multitudine, velle suum implere non potuerunt. Tunc ibi mortuus est Achardus vir bellator, fortis et egregius, et quidam ex peditibus. Antequam vero bellum inciperet, nuntius equo celeri ad Piletum cucurrerat, qui Arabes et Turcos nostros invasisse nuntiarent. Quod ut Piletus audivit, absque mora equum calcaribus urget; sero tamen
Abbreviated transcription (Latin):
certauerunt. Multi millo conflicta
de nr̃is mortui sunt: sed multo plu¬
res exr eis. Hora uesperi bello in cõ¬
petens diremit litem: & nox super¬
ueniens utrisq contulit quietẽ.
Repulsio siquide ista grauem &
nimis longum laborem intulit
nr̃is. quia panes inueniri non po¬
terant ad edendum ꝑ interualla
decem dierũ. quousq naues eoꝵ
onuste ad portum iaphiȩ uenert.
Et niimiasitis pressura illos attruiit.
Syon oritur. non poterat nisi uix
solos homines ad aquare. E qui uͦ
& cȩtera animalia ad ad aquan¬
Unde & cara erat aqua inter eos.
& caro uendebatur precio.
onsilio igitur iito. elegerunt
milites qui ad naues irent. eas¬
q. ab eartranea gente custodirẽt.
Itaq summo diluculo diei egressi
sunt centũ milites de exercitu
comitis sci fg̃idii. Raioundus
scilicet piletꝰ qui semꝑ fuit om̃i
labori militiȩ domesticus. &
prorsus ocio peregrinus: & cũ
eo alter Raimundus de taurina:
& Achardus de monte merulo:

Expanded text:
certaverunt. Multi de certaverunt. Multi de u mortui sunt, sed multo plures ex eis. Hora vesperi bello incompetens diremit litem, et nox superveniens utrisque contulit quietem. Repulsa si quidem ista, gravem et nimis longum laborem intulit nostris, quia panes invenire non poterant ad edendum per intervallum decem dierum, quousque naves eorum onustae ad portum Japhiae venerunt. Et nimia sitis pressura illos attrivit, Sion oritur, non poterat nisi vix solos homines adaquare. Equi vero et caetera animalia ad aquanUnde et chara erat aqua inter eos, et charo vendebatur pretio. Consilio igitur inito, elegerunt milites qui ad naves irent, easque ab extranea gente custodirent. Itaque summo diluculo diei egressi sunt centum milites de exercitu comitis Sancti Aegidii, Raimundus scilicet Piletus, qui semper fuit omni labori militiae domesticus, et prorsus otio peregrinus, et cum eo alter Raimundus de Taurina, et Achardus de Monte Merulo,
Abbreviated transcription (Latin):
fridus. & Tancredus. A meri¬
die uero: comes scĩ ẜ Gi dii. scili¬
cet in monte syon circa eccłiam
scẽ Mariȩ matris dñi. ubi dñs
cenauit cum discipłis suis. Ten¬
toriis igitur incircuitu ierłm
ita dispositis. dũ ueratione itine¬
ris fatigati quiescerent. & machi¬
nas ad expugnandam urbem p̃¬
pararent: Raimun dꝰ piletꝰ. & Rai¬
mundꝰ de taurma & alii quã plu¬
res de castris egressi sunt ut finiti¬
mam regionem lustrarent. ne
scilicet hostes improuisi. suꝑ ipsos
uenirent: & imparatos inuenirẽt.
Inuenerunt itaq ducentos arabes.
& pugnauerunt cũ eis & supera¬
uerunt eos. & plures occiderunt.
& triginta equos inde habueruns.
luere. Nec tamen fuit labor ma¬
nis. Ita & enĩ antemurale ꝓstra¬
uerunt: quia ad maiorẽ murũ
scalam unam erearerunt. Et si tẽ
scalarũ copia ad esset: labor ille pͥ¬
mus. ultimus ẽẽt. Nam illi qui ꝑ
scalam ascenderunt: cũ hostib
dii cõminus iaculis & ensib de¬

Expanded text:
fridus et Tancredus; a merifridus et Tancredus; a meridie vero comes Sancti Aegidii, scilicet in monte Sion, circa ecclesiam Sanctae Mariae matris Domini, ubi Dominus coenavit cum discipulis suis. Tentoriis igitur in circuitu Jerusalem ita dispositis, dum vexatione itineris fatigati, requiescerent, et machinas ad expugnandam urbem praepararent; Raimundus Piletus, et Raimundus de Taurina, et alii quam plures de castris egressi sunt, ut finitimam regionem lustrarent, ne scilicet hostes improvisi super illos venirent, et imparatos invenirent. Invenerunt itaque trecentos Arabes, et pugnaverunt cum eis, et superaverunt eos, et plures occiderunt, et equos triginta inde habuerunt. luerunt, nec tamen fuit labor inanis. Ita enim ante murale prostraverunt, ut ad majorem murum scalam unam erexerint, et si tunc scalarum copiam habuissent, labor ille primus ultimus fuisset. Nam illi qui per scalam ascenderunt, cum hostibus diu cominus jaculis et ensibus de