comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peterent. sanxit ne quis ciuis maior̾ annis iuiginti minorue de¬
cem qui sacramento non teneretur plus triennio continuo italia
abesset: neu quis senatoris filius nisi contubernalis aut comes i¬
magistratus peregte proficisceretur. ne uehi qui pecuariam face¬
rent᷑ minus tertia parte puberum ingenuorum inter pastores ha¬
berent. Omnesq medicinam rome professos & liberalium artiũ
doctores quo libentis ipsi urbem incolerent & ceteri appeterent
ciuitate donauit. De pecuniis mutuis disiecta nouarum tabu¬
larum expectatione que crebro mouebatur decreuit tandem ut
debitores creditoribus satisfacerent per extimationẽ possessionũ
quanti quasq ante cuule bellum comparassent: deducta suma
eris alieni si quid usure nomine numeratum aut perscriptum
cum locupletes eo facilius scelere se obligarent: quod integris pa¬
trimonuis exulabant. Patticidas ut sicero seribit bonis omnibus¬

Expanded text:
peteret, sanxit, ne quis ciuis maior annis uiginti minorue †depeteret, sanxit, ne quis ciuis maior annis uiginti minorue †decem, qui sacramento non teneretur, plus triennio continuo Italia abesset, neu qui senatoris filius nisi contubernalis aut comes magistratus peregre proficisceretur; neue ii, qui pecuariam facerent, minus tertia parte puberum ingenuorum inter pastores haberent. omnisque medicinam Romae professos et liberalium artium doctores, quo libentius et ipsi urbem incolerent et ceteri adpeterent, ciuitate donauit. de pecuniis mutuis disiecta nouarum tabularum expectatione, quae crebro mouebatur, decreuit tandem, ut debitores creditoribus satis facerent per aestimationem possessionum, quanti quasque ante ciuile bellum comparassent, deducto summae aeris alieni, si quid usurae nomine numeratum aut perscriptum cum locupletes eo facilius scelere se obligarent, quod integris patrimoniis exulabant, parricidas, ut Cicero scribit, bonis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
candidatorum pro parte dimidia quos populus uellet pronuntia¬
rentur pro parte dimidia quos ipse dedisset. & edebat per libel¬
los cuiq tribui missos scriptura breui: cesar dictator illi tribiu.
cõmerdo uobis illum & illum ut uestro suffragio suam dignitatem
teneant. Admisit ad honores & proscriptorum liberos. iuidicia ad
duo genera iudicum redegit: equestris ordinis ac senatorui. tri¬
bunos errarios. quod erat tertum sustulit. Recensum populi nec
more nec loco solito sed uicatim ꝑdominos insularum egit at¬
q ex uginti trecentisq milibus accipientium frumentum e publi¬
co ad centum quinquaginta retraxit. ac ne qui noui cetus recen¬
sionis causa moueri quandoq possent instituit quot annis inde¬
mortuorum locum ex his qui recensiti non essent sub sortitio a
pretore fieret. Octuaginta autem ciuium milibus intrans ma¬
rinas colonias distributis. ut exauste quoq urbis frequentia sup¬

Expanded text:
candidatorum pro parte dimidia quos populus uellet pronuntiacandidatorum pro parte dimidia quos populus uellet pronuntiarentur, pro parte altera quos ipse dedisset. et edebat per libellos circum tribum missos scriptura breui: 'Caesar dictator illi tribui. commendo uobis illum et illum, ut uestro suffragio suam dignitatem teneant.' admisit ad honores et proscriptorum liberos. iudicia ad duo genera iudicum redegit, equestris ordinis ac senatorii; tribunos aerarios, quod erat tertium, sustulit. Recensum populi nec more nec loco solito, sed uicatim per dominos insularum egit atque ex uiginti trecentisque milibus accipientium frumentum e publico ad centum quinquaginta retraxit; ac ne qui noui coetus recensionis causa moueri quandoque possent, instituit, quotannis in demortuorum locum ex iis, qui recensi non essent, subsortitio a praetore fieret. octoginta autem ciuium milibus in transmarinas colonias distributis, ut exhaustae quoque urbis frequentia sup
Abbreviated transcription (Latin):
nandum rei .p. statum fastos correxit iam pridem uitio pontifi¬
cum per intercalandi licentiam adeo turbatos. ut neq messium fe¬
rie estati. neq uindemiarum autuno competerent. Annumq ad
cursum solis accomodauit ut trecentorum sexaginta quinq die¬
rum esset. et intercalario mense sublato unus dies quarto quoq
anno intercalaretur. Quo autẽ magis imposterum ex kl̃ ianua¬
riis nobis temporum ratio congrueret: inter nouenbrem ac decem¬
brem mensem interiecit duos alios. fuitq is annus quo hec con¬
sumebantur quindecim mensium eũ intercalario qui ex consuetu¬
dine in eum annum inciderat. Senatum suppleuit. patricios ele¬
git. Pretorum edilium questorum minorum etiam magistratuũ
numerum ampliauit. Hudatos opere censorio aut sententia uidi¬
cum de ambitu condẽnatos restituit. Comicia cum populo par¬
titus est ut exceptis consulatus competitoribus de cetero numero

Expanded text:
nandum rei publicae statum fastos correxit iam pridem uitio pontifinandum rei publicae statum fastos correxit iam pridem uitio pontificum per intercalandi licentiam adeo turbatos, ut neque messium feriae aestate neque uindemiarum autumno conpeterent; annumque ad cursum solis accommodauit, ut trecentorum sexaginta quinque dierum esset et intercalario mense sublato unus dies quarto quoque anno intercalaretur. quo autem magis in posterum ex Kalendis Ianuariis nouis temporum ratio congrueret, inter Nouembrem ac Decembrem mensem interiecit duos alios; fuitque is annus, quo haec constituebantur, quindecim mensium cum intercalario, qui ex consuetudine in eum annum inciderat. senatum suppleuit, patricios adlegit, praetorum aedilium quaestorum, minorum etiam magistratuum numerum ampliauit; nudatos opere censorio aut sententia iudicum de ambitu condemnatos restituit. comitia cum populo partitus est, ut exceptis consulatus conpetitoribus de cetero numero
Abbreviated transcription (Latin):
te producto & ingirum euripo addito quadrigas bigasq & equos
desultorios agitauerunt nobilissimi iuuenes. troiam luxit turma
duplex maiorum minorumq puerorum. Uenationes edite ꝑ dies
quinq ac nouissime pugna diuisa in duas acies quiquagenis pe¬
ditibus elephantis uicenis tricenis equitibus hinc & inde cõmissis.
Nam quo laxius dimicaretur sublate mete inq earum locum bina
castra ex aduerso constituta erant. Athlete stadio ad tempus extru¬
cto in regione martii campi certauerunt ꝑ triduum. Nauali pre¬
lio in morem coclee defosso lacu biremes ac triremes quadrire¬
mesq tirie & egyptie classis magno pugnatorum numero confli¬
xerunt. Ad que omnia spectacula tantum undiq conflixit con¬
fluxit hominum ut pleriq aduene aut inter uicos aut inter uias
tabernaculis positis manerent.Ac sepe pre turba elisi exanimatiq
sint plutimi & in his duo senatores. Conuersus hinc ad ordi¬

Expanded text:
te producto et in gyrum euripo addito quadrigas bigasque et equos te producto et in gyrum euripo addito quadrigas bigasque et equos desultorios agitauerunt nobilissimi iuuenes. Troiam lusit turma duplex maiorum minorumque puerorum. uenationes editae per dies quinque ac nouissime pugna diuisa in duas acies, quingenis peditibus, elephantis uicenis, tricenis equitibus hinc et inde commissis. nam quo laxius dimicaretur, sublatae metae inque earum locum bina castra exaduersum constituta erant. athletae stadio ad tempus extructo regione Marti campi certauerunt per triduum. nauali proelio in minore Codeta defosso lacu biremes ac triremes quadriremesque Tyriae et Aegyptiae classis magno pugnatorum numero conflixerunt. ad quae omnia spectacula tantum undique confluxit hominum, ut plerique aduenae aut inter uicos aut inter uias tabernaculis positis manerent, ac saepe prae turba elisi exanimatique sint plurimi et in his duo senatores. Conuersus hinc ad ordi
Abbreviated transcription (Latin):
dimisit. Et hoc amplius centeris pro mora. annuam etiam habita¬
tionem rome usq ad bina milia numum in italia non ultra quĩgen¬
tos sextertios remisit. Adiecit epulum adusq uscerationẽ. & post hispa¬
niensem uictoriam duo prandia. Nam cum prius parce neq pro liber¬
tate sua prebitum uidicaret: quinto post die aliud largissimum de¬
dit. Edidit spectacula uarii generis: munus gladiatorium. ludos
etiam regionati urbe tota: & quidem ꝑ omnium linguarum hystri¬
ones item circenses athletas. naumachiam munere in foro depugnauit
furius leptinius stirpe petroia &.Q. calpenus senator quondam actorq
causarum. Pirricã saltauerunt asie bithinieq principum liberi. Lu¬
das decimus laberius eques romanus mimum suum egit donatusq¬
est quingentis sextertus & anulo aureo. Sessum per quatuordecim
scena per orchestram transut: circensibus spatio cirei ab utraq par¬

Expanded text:
diuisit et hoc amplius centenos pro mora. annuam etiam habitadiuisit et hoc amplius centenos pro mora. annuam etiam habitationem Romae usque ad bina milia nummum, in Italia non ultra quingenos sestertios remisit. adiecit epulum ac uiscerationem et post Hispaniensem uictoriam duo prandia; nam cum prius parce neque pro liberalitate sua praebitum iudicaret, quinto post die aliud largissimum praebuit. edidit spectacula uarii generis: munus gladiatorium, ludos etiam regionatim urbe tota et quidem per omnium linguarum histriones, item circenses athletas naumachiam. munere in foro depugnauit Furius Leptinus stirpe praetoria et Q. Calpenus senator quondam actorque causarum. pyrricham saltauerunt Asiae Bithyniaeque principum liberi. ludis Decimus Laberius eques Romanus mimum suum egit donatusque quingentis sestertiis et anulo aureo sessum in quattuordecim e scaena per orchestram transiit. circensibus spatio circi ab utraque par
Abbreviated transcription (Latin):
excellentissimum triumphum egit gallicum. sequentem alexandrinũ
deinde ponticum. hiuic proximum africanum. nouissimum hispaniẽ¬
sem. diuerso quẽq apparatu & instrumento. Gallici triumphi die
uelabrum preteruehens pene curru excussus est axe diffracto. Ascẽ¬
ditq capitolium ad lumina quadraginta elephantis dextra atq sini¬
stra lychinos gestantibus. Pontico triumpho inter pompe fercula tri¬
um uerborum pretulit titulum. ueni. uidi. uici. non acta belli signi¬
ficantem sicut ceteris: sed celeriter confecti notam. Ueteranis legioni¬
bus prede nomine. in pedites singulos suꝑbinalia sextertia que ini¬
tio cuulis tumultus numerauerat: in equites uicena quaterna milia
numum dedit. Assignauit & agros sed non continuos. ne quis posse¬
ssorum expelleretur. populo preter frumenti denos modios ac totidẽ
olei libras trecenos quoq numos quos pollicitus olim erat uiritim i¬

Expanded text:
excellentissimum triumphum egit Gallicum, sequentem Alexandrinum, excellentissimum triumphum egit Gallicum, sequentem Alexandrinum, deinde Ponticum, huic proximum Africanum, nouissimum Hispaniensem, diuerso quemque apparatu et instrumento. Gallici triumphi die Velabrum praeteruehens paene curru excussus est axe diffracto ascenditque Capitolium ad lumina quadraginta elephantis dextra sinistraque lychnuchos gestantibus. Pontico triumpho inter pompae fercula trium uerborum praetulit titulum veni · vidi · vici non acta belli significantem sicut ceteris, sed celeriter confecti notam. ueteranis legionibus praedae nomine in pedites singulos super bina sestertia, quae initio ciuilis tumultus numerauerat, uicena quaterna milia nummum dedit. adsignauit et agros, sed non continuos, ne quis possessorum expelleretur. populo praeter frumenti denos modios ac totidem olei libras trecenos quoque nummos, quos pollicitus olim erat, uiritim
Abbreviated transcription (Latin):
bro cõmemorans pompeu felicitatem cui precipua militie laus de tã
imbelli genere hostium contigisset. De hinc scipionem ac iubam reliquas
partium in africa refouentes deuicit pompeii liberos in hispania. Omni¬
dus cuulibus bellis nullam cladem nisi ꝑ legatos suos passus est. Quo¬
rum .C. curio in africa periit. C. antonius in illirico in aduersariorũ
deuenit potestatem . P. dolobella classem in eodem illirico .gn. domi¬
tius caluinus in ponto exercitum amiserunt. Ipse prosperrime semꝑ
ac ne ancipiti quidem unꝗ̃ fortuna preter ꝗ̃ bis dimicauit. Semel
ad dirachium ubi pulsus non instante pompeio. negauit eum unce¬
re scire. Item in hispania ultimo prelio cum desperatis rebus etiã
de consciscenda nece cogitauit. Confectis bellis quinquies triumpha¬
uit. post deuictum scipionem quatet eodem mense sed interiectis i¬
diebus. & rursus semel post superatos pompei liberos primum &

Expanded text:
bro commemorans Pompei felicitatem, cui praecipua militiae laus de tam bro commemorans Pompei felicitatem, cui praecipua militiae laus de tam inbelli genere hostium contigisset. dehinc Scipionem ac Iubam reliquias partium in Africa refouentis deuicit, Pompei liberos in Hispania. omnibus ciuilibus bellis nullam cladem nisi per legatos suos passus est, quorum C. Curio in Africa periit, C. Antonius in Illyrico in aduersariorum deuenit potestatem, P. Dolabella classem in eodem Illyrico, Cn. Domitius Caluinus in Ponto exercitum amiserunt. ipse prosperrime semper ac ne ancipiti quidem umquam fortuna praeterquam bis dimicauit: semel ad Dyrrachium, ubi pulsus non instante Pompeio negauit eum uincere scire, iterum in Hispania ultimo proelio, cum desperatis rebus etiam de consciscenda nece cogitauit. Confectis bellis quinquiens triumphauit, post deuictum Scipionem quater eodem mense, sed interiectis diebus, et rursus semel post superatos Pompei liberos. primum et
Abbreviated transcription (Latin):
macedoniam transgressus. pompeium ꝑ quattuor pene menses ma¬
ximis obsessum operibus ad extremum pharsalico prelio fudit. et
fugientem alexandriam persecutus ut occisum deprehendit cum
ptholomeo rege a quo sibi quoq insidias tendi uidebat. bellum sane
dafficillimum gessit. neq loco neq tempore equo sed hiemali & intra
menia copiosissimi ac solertissimi. hostis. inops ipse omnium rerum i¬
atq ĩparatus. Regnum egypti uictor cleopatre fratriq eius minori
permisit. ueritus prouinciam facere ne quandoq iuolentiorem pre¬
sidem nacta nouarum rerum materia esset. Ab alexandria insiri¬
am & inde pontum transut urgentibus de pharnace nuntuis. Quẽ
mitridatis magna filium: hac tunc occasione temporum bellantem iã¬
q multiplici successu preferocem intta quintum quem affuerat diem.
quattuor quibus in conspectum uenit horis: una profligauit acie. Cre¬

Expanded text:
Macedoniam transgressus Pompeium, per quattuor paene menses maMacedoniam transgressus Pompeium, per quattuor paene menses maximis obsessum operibus, ad extremum Pharsalico proelio fudit et fugientem Alexandriam persecutus, ut occisum deprehendit, cum Ptolemaeo rege, a quo sibi quoque insidias tendi uidebat, bellum sane difficillimum gessit, neque loco neque tempore aequo, sed hieme anni et intra moenia copiosissimi ac sollertissimi hostis, inops ipse omnium rerum atque inparatus. regnum Aegypti uictor Cleopatrae fratrique eius minori permisit, ueritus prouinciam facere, ne quandoque uiolentiorem praesidem nacta nouarum rerum materia esset. ab Alexandria in Syriam et inde Pontum transiit urgentibus de Pharnace nuntiis, quem Mithridatis Magni filium ac tunc occasione temporum bellantem iamque multiplici successu praeferocem, intra quintum quam adfuerat diem, quattuor quibus in conspectum uenit horis, una profligauit acie; cre
Abbreviated transcription (Latin):
anulorum cum milibus quadragenis fama distulit. Ordo ac sũma
rerum quas deinceps gessit sic se habent. Eicenum. umbriam. e¬
truriam occupauit. & lucio domicio qui ꝑ tumultum successor ei
nominatus corfinum presidio tenebat indeditionem redacto atq
dimisso. secundum suꝑum mare: brundusium tetendit. quo consu¬
les pompeiusq confugerant: ꝗͣ primum tranfretaturi hos frustra ꝑ
omnes moras exitu prohibere conatus romam iter conuertit. Appel¬
latisq de re .pi. patribus. ualidissimas pompeii copias que sub trib
legatis.n. petreio & .l. afranio &. M. uarrone in hispania erant in¬
uasit professus ante inter suos ire se ad exercitum sine duce. & inde
reuersurum ad ducem sine exercitu. Et ꝗͣ q̃ obsidione massilie que
sibi initinere portas clauserat. summaq frumentarie rei penuria¬
& retardante breui tamen omnia subegit. hinc urbe repetita in

Expanded text:
anulorum cum milibus quadringenis fama distulit. Ordo et summa anulorum cum milibus quadringenis fama distulit. Ordo et summa rerum, quas deinceps gessit, sic se habent. Picenum Vmbriam Etruriam occupauit et Lucio Domitio, qui per tumultum successor ei nominatus Corfinium praesidio tenebat, in dicionem redacto atque dimisso secundum Superum mare Brundisium tetendit, quo consules Pompeiusque confugerant quam primum transfretaturi. hos frustra per omnis moras exitu prohibere conatus Romam iter conuertit appellatisque de re publica patribus ualidissimas Pompei copias, quae sub tribus legatis M. Petreio et L. Afranio et M. Varrone in Hispania erant, inuasit, professus ante inter suos, ire se ad exercitum sine duce et inde reuersurum ad ducem sine exercitu. et quanquam obsidione Massiliae, quae sibi in itinere portas clauserat, summaque frumentariae rei penuria retardante breui tamen omnia subegit. hinc urbe repetita in
Abbreviated transcription (Latin):
audiendum preter pastores plurimi etiam ex stationibus milites
concurissent interq eos & eneatores rapta ab uo tuba prosiluit ad
flumen: & ingenti spiritu classicum exorsus ꝑtendit ad alteram
ripam. Tunc cesar eatur inquit: quo deorum ostenta & iimicoꝵ
miquitas uocat. iacta est alea inquit. Atq ita traiecto exercitu ad¬
hibitis tribunis plebis qui pulsi super uenerant pro contione fidem
militum flens ac ueste a pectore discissa inuocauit. Existimatur
etiam equestres census pollicitus singulis. Quod accidit opinione
falsa. nam cum in alloquendo adhortandoq seps̃ digitum leue ma¬
nus ostentans. affirmaret se ad satisfaciendum omnibus ꝑ quos di¬
gnatatem suam defensurus esset. anulum quoq equo animo detra¬
cturum sibi extrema contio cui facilius erat uidere concionantẽ
ꝗͣ audire pro dicto accepit quod iusu suspicabatur. promissumq ius

Expanded text:
audiendum cum praeter pastores plurimi etiam ex stationibus milites audiendum cum praeter pastores plurimi etiam ex stationibus milites concurrissent interque eos et aeneatores, rapta ab uno tuba prosiliuit ad flumen et ingenti spiritu classicum exorsus pertendit ad alteram ripam. tunc Caesar: 'eatur,' inquit, 'quo deorum ostenta et inimicorum iniquitas uocat. iacta alea est,' inquit. atque ita traiecto exercitu, adhibitis tribunis plebis, qui pulsi superuenerant, pro contione fidem militum flens ac ueste a pectore discissa inuocauit. existimatur etiam equestres census pollicitus singulis; quod accidit opinione falsa. nam cum in adloquendo adhortandoque saepius digitum laeuae manus ostentans adfirmaret se ad satis faciendum omnibus, per quos dignitatem suam defensurus esset, anulum quoque aequo animo detracturum sibi, extrema contio, cui facilius erat uidere contionantem quam audire, pro dicto accepit, quod uisu suspicabatur; promissumque ius
Abbreviated transcription (Latin):
est premissis confestim clam cohortibus ne qua suspicio moueretur
& spectaculo priblico ꝑ dissimulationem interfuit. & formam qua
ludum gladiatorium erat edificaturus considerauit. & ex consuetu¬
aane cõnuuo se frequens dedit. Dem post solis occasum mulis e ꝓ¬
ximo pistrino ad uehiculum uĩctis occultissimum iter iter modico
comitatũ ingressus est. Et cum luminibus extinctis decesset uia
dui errabundus tandem ad lucem luce reperto. ꝑ angustissimos
tramites pedibus euasit. consecutusq cohortes ad rubiconem flu¬
men qui prouincie eius finis erat paulum restitit ac reputans quatũ
moliretirr conuersus ad proximos etiam nunc inquit regredi possumꝰ
quod si ponticulum transierimus omnia armis agenda erunt. cun¬
tanti ostentum tale factum est. Quidam eximia magnitudine &
forma inproximo sedens repente apparuit arundine canens ad quẽ

Expanded text:
esset, praemissis confestim clam cohortibus, ne qua suspicio moueretur, esset, praemissis confestim clam cohortibus, ne qua suspicio moueretur, et spectaculo publico per dissimulationem interfuit et formam, qua ludum gladiatorium erat aedificaturus, considerauit et ex consuetudine conuiuio se frequenti dedit. dein post solis occasum mulis e proximo pistrino ad uehiculum iunctis occultissimum iter modico comitatu ingressus est; et cum luminibus extinctis decessisset uia, diu errabundus tandem ad lucem duce reperto per angustissimos tramites pedibus euasit. consecutusque cohortis ad Rubiconem flumen, qui prouinciae eius finis erat, paulum constitit, ac reputans quantum moliretur, conuersus ad proximos: 'etiam nunc,' inquit, 'regredi possumus; quod si ponticulum transierimus, omnia armis agenda erunt.' cunctanti ostentum tale factum est. quidam eximia magnitudine et forma in proximo sedens repente apparuit harundine canens; ad quem
Abbreviated transcription (Latin):
delaturum se nomen eius simul ac primum exercitum dimifiss&
cumq uulgo fore predicarent ut si priuatus redisset milonis exem¬
plo ehcum positis armatis causam apud uidices diceret. Quod
babilius facit asinius pollio pharsalica acie cesos profugatosq. ddc¬
uersarios prospicientem hoc eum ad uerbum dixisse referens. hoc
uolueriant tantis rebus gestis.C. cesar condẽnatus essem nisi. ab
exercitii auxiluum petissem. Quidam putant captum impecio ẽẽ¬
suetudine pensitatis suis & inimicorum uiribus usum occasione
rapiende dominationis quam etate prima cõcupisset. Quod exi¬
stimasse undebatur & sicero scribens de officus tertio libro semper
cesatem in ore habuisse. est in phenissis
curipidis uersus quos ipse sic conuertit. tiam si uiolandum est us
regni gratia uiolandum est: aliis rebus pietatem colas. Cum ergo
sublatam tribunorum intercessionem ipsosq urbe cessisse nunciatũ

Expanded text:
delaturum se nomen eius, simul ac primum exercitum dimisisset; delaturum se nomen eius, simul ac primum exercitum dimisisset; cumque uulgo fore praedicarent, ut si priuatus redisset, Milonis exemplo circumpositis armatis causam apud iudices diceret. quod probabilius facit Asinius Pollio, Pharsalica acie caesos profligatosque aduersarios prospicientem haec eum ad uerbum dixisse referens: 'hoc uoluerunt; tantis rebus gestis Gaius Caesar condemnatus essem, nisi ab exercitu auxilium petissem.' quidam putant captum imperii consuetudine pensitatisque suis et inimicorum uiribus usum occasione rapiendae dominationis, quam aetate prima concupisset. quod existimasse uidebatur et Cicero scribens de Officiis tertio libro semper Caesarem in ore habuisse est in PhoenissisEuripidis uersus, quos sic ipse conuertit: nam si uiolandum est ius, regnandi gratia uiolandum est: aliis rebus pietatem colas. Cum ergo sublatam tribunorum intercessionem ipsosque urbe cessisse nuntiatum
Abbreviated transcription (Latin):
lites: cum aduersarus autẽ pepigit ut dimissis octo legionibus tra¬
alpinaq gallia due sibi legiones & cisalpina prouincia uel etiã¬
ia aquersarus negantibus ullam se de re.p facturos pactios enb
rcansut in citeriorem galliam conuenientibusq ꝑactis rauernei sub¬
sient b ello uidicaturus si quid de tribunis plebis intercedendem
prose ꝯrauiua a senatu constitutum esset. Et ꝓtetestum quidentur
E eusium at morum hoc fuit. causas ante alias fuisse opmantur
ern pompeius ita dictitabat. Quod neq opera consumare que emsti¬
terat neq populi ex pectationem quam de aduentu suo foleusse
pruatis opibus explere posset. turbare omnia ac ꝑmiscere uolusser
alu tumuisse dicunt. ne corum que primo consulatu aduersus ar¬
spicia legesq &t intercessiones gessisset rationem reddene cogenemet.¬
Qurs Martis cato identidem nec sine uire uirando denuncuauet̃

Expanded text:
lites. cum aduersariis autem pepigit, ut dimissis octo legionibus Tralites. cum aduersariis autem pepigit, ut dimissis octo legionibus Transalpinaque Gallia duae sibi legiones et Cisalpina prouincia uel etiaet aduersariis negantibus ullam se de re publica facturos pactionem, transiit in citeriorem Galliam, conuentibusque peractis Rauennae substitit, bello uindicaturus si quid de tribunis plebis intercedentibus pro se grauius a senatu constitutum esset. Et praetextum quidem illi ciuilium armorum hoc fuit; causas autem alias fuisse opinantur. Gnaeus Pompeius ita dictitabat, quod neque opera consummare, quae instituerat, neque populi expectationem, quam de aduentu suo fecerat, priuatis opibus explere posset, turbare omnia ac permiscere uoluisse. alii timuisse dicunt, ne eorum, quae primo consulatu aduersus auspicia legesque et intercessiones gessisset, rationem reddere cogeretur; cum M. Cato identidem nec sine iure iurando denuntiaret
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quod ꝑ ambitionem & ultra prescriptum data esset. Cõmotus
his cesar ac iudicans quod sepe ex eo auditum ferunt difficilius
se principem ciuitatis a primo ordine in secundum ꝗͣ ã secundo in
nouissimum detrudi: summa ope restitit partim per intercessores
tribunos partim per seruium sulpitium alterum consulem. Inse¬
quenti quoq anno .C. marcello qui fratri patrueli suo marco in
consulatu successerat eadem tempestate collegam eus emilium pa¬
lum .E. qr curionem uiolentissimum tribunorum ingenti mercede
defensores parauit. Sed cum obstinatius omnia agi uideret. & de¬
stinatos etiam consules e parte diuersa senatum sitteris depreca¬
tus est: ne sibi beneficium populi adimeretur: autͣ ceteri quoq im¬
peratores ab exercitibus discederent confisus ut putant facilius se
simul atq libuisset ueteranos conuocaturũ ꝗ̃ pompeium nouos mi¬

Expanded text:
tur, quod per ambitionem et ultra praescriptum data esset. Commotus tur, quod per ambitionem et ultra praescriptum data esset. Commotus his Caesar ac iudicans, quod saepe ex eo auditum ferunt, difficilius se principem ciuitatis a primo ordine in secundum quam ex secundo in nouissimum detrudi, summa ope restitit, partim per intercessores tribunos, partim per Seruium Sulpicium alterum consulem. insequenti quoque anno Gaio Marcello, qui fratri patrueli suo Marco in consulatu successerat, eadem temptante collegam eius Aemilium Paulum Gaiumque Curionem uiolentissimum tribunorum ingenti mercede defensores parauit. sed cum obstinatius omnia agi uideret et designatos etiam consules e parte diuersa, senatum litteris deprecatus est, ne sibi beneficium populi adimeretur, aut ut ceteri quoque imperatores ab exercitibus discederent; confisus, ut putant, facilius se, simul atque libuisset, ueteranos conuocaturum quam Pompeium nouos mi
Abbreviated transcription (Latin):
lia dono offerens: aliis citra senatus populiq auctoritatem quo uel¬
lent & quotiens uellent auxilia submittens. Superq italie galliarũ¬
q & hispaniarum asie quoq & grecie potentissimas urbes precipus oꝑi¬
hus exornans donec attonitis iam omnibus: & quorsum illa tendecẽt
reputantibus martus claudius marcellus consul edicto prefatus de
sũma se re .p. acturum retulit ad senatum ut ei succederetur añ
tempus ꝗͣ bello confecto pax esset ac dimitti deberet uictor exercitus.
& ne absentis tatio comitus haberetur quando nec plebiscito pompeiꝰ
postea abrogasset. Acciderat autem ut is legem de uire magistra¬
tuum fertiis eo capite quo appetitione honorum absentes submoue
& in erarium conclita corrigeret errorem. Nlec contentus marcellus
proiuncias cesari & priuilegium eripere. retulit etiam ut colonis ⁊
quos togatione uatinia nouum comum deduxisset ciuitas adimere¬

Expanded text:
lia dono offerens, aliis citra senatus populique auctoritatem, quo uellia dono offerens, aliis citra senatus populique auctoritatem, quo uellent et quotiens uellent, auxilia submittens, superque Italiae Galliarumque et Hispaniarum, Asiae quoque et Graeciae potentissimas urbes praecipuis operibus exornans; donec, attonitis iam omnibus et quorsum illa tenderent reputantibus, Marcus Claudius Marcellus consul edicto praefatus, de summa se re publica acturum, rettulit ad senatum, ut ei succederetur ante tempus, quoniam bello confecto pax esset ac dimitti deberet uictor exercitus; et ne absentis ratio comitiis haberetur, quando nec plebi scito Pompeius postea abrogasset. acciderat autem, ut is legem de iure magistratuum ferens eo capite, quo petitione honorum absentis submouebet in aerarium condita corrigeret errorem. nec contentus Marcellus prouincias Caesari et priuilegium eripere, rettulit etiam, ut colonis, quos rogatione Vatinia Nouum Comum deduxisset, ciuitas adimere
Abbreviated transcription (Latin):
modo mensuraq prebuit ac singula interdum mancipia & prandia
uiritim dedit. Ad retinendamꝰ autem pompeii necessitudinem ac uo¬
luntatem octauiam sororis sue neptem que.C. Marcello nupta erat
conditione ei detulit. sibiq filiam eius in matrimonium petut fau¬
sto sylle destinatam omnibus uõ circa eum atq etiam parte magna
senatus gratiuto aut leui fenore obstrictis ex reliquo quoq ordinũ
genere uel inuitatos uel sponte ad se comeantes uberrimo congiario¬
persequebatut. libertos insuper seruulosq: pͣto ut dño patronoue gra¬
tus quis esset: tum reorum aut oberratorum aut prodige iuuentutiᷤ
subsidium unicum ac promptissimum erat nisi quos grauiot criminũ
uel inopie luxurieue uis urgeret. ꝗͣ ut subueniri posset a se: his pla¬
ne palam bello ciuili opus esse dicebat. Hec minore studio reges
atq prouincias per terrarum orbem alliciebat: aliis captiuorum mi¬

Expanded text:
modo mensuraque praebuit ac singula interdum mancipia e praeda modo mensuraque praebuit ac singula interdum mancipia e praeda uiritim dedit. ad retinendam autem Pompei necessitudinem ac uoluntatem Octauiam sororis suae neptem, quae Gaio Marcello nupta erat, condicionem ei detulit sibique filiam eius in matrimonium petit Fausto Sullae destinatam. omnibus uero circa eum atque etiam parte magna senatus gratuito aut leui faenore obstrictis, ex reliquo quoque ordinum genere uel inuitatos uel sponte ad se commeantis uberrimo congiarioprosequebatur, libertos insuper seruulosque cuiusque, prout domino patronoue gratus qui esset. tum reorum aut obaeratorum aut prodigae iuuentutis subsidium unicum ac promptissimum erat, nisi quos grauior criminum uel inopiae luxuriaeue uis urgeret, quam ut subueniri posset a se; his plane palam bello ciuili opus esse dicebat. nec minore studio reges atque prouincias per terrarum orbem adliciebat, aliis captiuorum mi
Abbreviated transcription (Latin):
bello decederet. Quod ut adeptus est altiora iam meditans & speri
plenus nullum largitionis aut officiorum in queq̃ genus publiceo
priuatimq omisit. Forum de manubus inchoauit: euius area sup
sextertium milies constitit. Munus populo epulum pronuntiauit
en filie memoria: quod ante eum nemo. Quorum ut q̃ maxime ex¬
pectatio esset: ea que ad epulum ꝓtinerent quis macellanis obloca¬
ta etiam domesticatim apparabat. Qladiatores notos sicubi infestis
spectatoribus dimicarent ui rapiendos reseruandoeq mandabat. lyro¬
nes neq in ludo neq per lanistas sed in domibus per equites roma¬
nos atq etiam per senatores armorum pitos erudiebat. precibus eni¬
tens quod epistolis eius ostenditur ut disciplinam singulorum susci¬
perent ipsiq dictata exercentibus darent: legionibus st ipendium ane
perpetuum duplicauit. Frumentum quotiens copia esset etiam sine

Expanded text:
bello decederet. quod ut adeptus est, altiora iam meditans set spei bello decederet. quod ut adeptus est, altiora iam meditans set spei plenus nullum largitionis aut officiorum in quemquam genus publice priuatimque omisit. forum de manubiis incohauit, cuius area super sestertium milies constitit. munus populo epulumque pronuntiauit in filiae memoriam, quod ante eum nemo. quorum ut quam maxima expectatio esset, ea quae ad epulum pertinerent, quamuis macellaris ablocata, etiam domesticatim apparabat. gladiatores notos, sicubi infestis spectatoribus dimicarent, ui rapiendos reseruandosque mandabat. tirones neque in ludo neque per lanistas, sed in domibus per equites Romanos atque etiam per senatores armorum peritos erudiebat, precibus enitens, quod epistulis eius ostenditur, ut disciplinam singulorum susciperent ipsique dictata exercentibus darent. legionibus stipendium in perpetuum duplicauit. frumentum, quotiens copia esset, etiam sine
Abbreviated transcription (Latin):
nos stipenau nomen imposuit. Germanos qui traris rhe uie incolũ
poiruo tomanorum ponte fabricato aggressuo maximis affecit clacdi¬
brumli ereisindest & britãnos ignotos antea. superatieqi recimias ũ
obsides impauit: per tot successus ter nec amplius aduersum insor
expertus ipe brit apimna classe ui tempestatis prope assumpta: a urigal¬
lia ⁊a gergoniam legione fusa. & in germanorum firibus e turioe
auruculeio legatis per insidias cesis. Codem temporis spetinen atr̃
ꝯruo dceunae filiam nec multo post neptem amisit. Interum isem
sternatam pubbii clodi cede re .pii. cum senatus unum consulem
nominatimq qn. pompeium fieri censiusset egit cum tribuns ple¬
but collegam se pompeio destinantibus id potius ad populum fergẽt
ut absenti sibi & quando imperũ tempus expleri cepisset. petito se¬
cundi consulatus daretur: & neca causa maturius & inꝑfecto ad huc

Expanded text:
nos stipendii nomine inposuit. Germanos, qui trans Rhenum incolunt, nos stipendii nomine inposuit. Germanos, qui trans Rhenum incolunt, primus Romanorum ponte fabricato adgressus maximis adfecit cladibus; adgressus est et Britannos ignotos antea superatisque pecunias et obsides imperauit; per tot successus ter nec amplius aduersum casum expertus: in Britannia classe ui tempestatis prope absumpta et in Gallia ad Gergouiam legione fusa et in Germanorum finibus Titurio et Aurunculeio legatis per insidias caesis. Eodem temporis spatio matrem primo, deinde filiam, nec multo post nepotem amisit. inter quae, consternata Publi Clodi caede re publica, cum senatus unum consulem nominatimque Gnaeum Pompeium fieri censuisset, egit cum tribunis plebis collegam se Pompeio destinantibus, id potius ad populum ferrent, ut absenti sibi, quandoque imperii tempus expleri coepisset, petitio secundi consulatus daretur, ne ea causa maturius et inperfecto adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ex transalpinis conscriptam uocabulo quoq gallico alanda⁊
enim appellabatur. Quam disciplina cultuq romano institutam &
ornatam postea uniuersam ciuitate donauit. Hlec deinde ulla bel¬
li occasione iniusti quidem ac piculosi abstinuit: tam federatis q̃
infestis ac feris gentibus ultro lacessitis. adeo ut senatus quosdam
legatos ad explorandum statum galliarum mittendos decreuerit
ac non nulli dedendum eum hostibus censuerint. Sed prospere de¬
centibus rebus & sepius & plurimum q̃ quisq̃ unq̃ dierum supplica¬
tiones impetrauit. Gessit autem uiui annis quibus in imperio fue¬
rit hec fere. Omnem galliam que a saltu pireneo alpibusq & mo¬
te gebenna fluminibus theno ac thodano continetur. pateti cireui¬
tu adbis & tricies centum milia passuum: preter socras de bene n¬
meritas ciutates. in prouincie formam redegit. eiq on singui os cosiu¬

Expanded text:
etiam ex Transalpinis conscriptam, uocabulo quoque Gallico—Alauda etiam ex Transalpinis conscriptam, uocabulo quoque Gallico—Alauda enim appellabatur—, quam disciplina cultuque Romano institutam et ornatam postea uniuersam ciuitate donauit. nec deinde ulla belli occasione, ne iniusti quidem ac periculosi abstinuit, tam foederatis quam infestis ac feris gentibus ultro lacessitis, adeo ut senatus quondam legatos ad explorandum statum Galliarum mittendos decreuerit ac nonnulli dedendum eum hostibus censuerint. sed prospere decedentibus rebus et saepius et plurium quam quisquam umquam dierum supplicationes impetrauit. gessit autem nouem annis, quibus in imperio fuit, haec fere. Omnem Galliam, quae saltu Pyrenaeo Alpibusque et monte Cebenna, fluminibus Rheno ac Rhodano continetur patetque circuitu ad bis et tricies centum milia passuum, praeter socias ac bene meritas ciuitates in prouinciae formam redegit, eique cccc in singulos an
Abbreviated transcription (Latin):
dicium aliquot criminibus arreptus est. Mox & alucio antistioi
te. plebis postulatus appellato demum collegio obtinuit: cum rei.p
causa abesset reus ne fieret. Ad securitatem ergo posteri temporis ĩ
magno negocio habuit obligate semper annuos magistratus & e peti¬
toribus non alios adiuiuare aut ad honorem pati peruenire ꝗͣ qui si¬
bi recepissent propugnaturos absentiam suam: cuius pacti non dubitauit
a quibuscdam iusiurandum atq etiam sigrapham exigere. Sed cum lu¬
cius domicius consulatu candidatus palam minaretur consulem se
effecturum quod pretor nequiuisset: adẽpturumq ei exercitus. cra¬
ssrm pompeiumq in urbem prouincie sue lucam extractos compri¬
lit ut detrudenti domitii causa consulatum alterum peterent. &
ut in quinquẽnium sibi imperium prorogarent. Qua fiducia ad
legiones quas a re .p. acceperat alias priuato sumptu addidit. unã

Expanded text:
dicium aliquot criminibus arreptus est. mox et ipse a Lucio Antistio dicium aliquot criminibus arreptus est. mox et ipse a Lucio Antistio tr. pl. postulatus appellato demum collegio optinuit, cum rei publicae causa abesset reus ne fieret. ad securitatem ergo posteri temporis in magno negotio habuit obligare semper annuos magistratus et e petitoribus non alios adiuuare aut ad honorem pati peruenire, quam qui sibi recepissent propugnaturos absentiam suam; cuius pacti non dubitauit a quibusdam ius iurandum atque etiam syngrapham exigere. sed cum Lucius Domitius consulatus candidatus palam minaretur consulem se effecturum quod praetor nequisset adempturumque ei exercitus, Crassum Pompeiumque in urbem prouinciae suae Lucam extractos conpulit, ut detrudendi Domitii causa consulatum alterum peterent, perfecitque †utrumque, ut in quinquennium sibi imperium prorogaretur. qua fiducia ad legiones, quas a re publica acceperat, alias priuato sumptu addidit, unam
Abbreviated transcription (Latin):
gantibus ex comimi prouinciarũ copia gallias potissimum elegit.
cuius emolumento & oportunitate idonea sit materia triumpho¬
rum. Et mitio quidem galliam cis alpinam illirico adiecto lege¬
uatinia accepit. mox ꝑ senatum comatam quoq ueritis patribus ne
si ipsi negassent populus & hanc daret: quo gaudio elatus nõ tẽ¬
perauit quin paucos post dies frequenti curia iactaret inuitis &
gementibus aduersarus adeptum se que concupisset. proinde ex
eo insultaturum omnium capitibus ac negante quodam ꝑ contu¬
meliam facile hoc ulli femine fore respondit. quasi alludens ĩ
assyria quoq regnasse semiramiden magnamq asie partem ama¬
ronas tenusse quondam. Functus consulatii .C. memio lucioq
domicio pretoribus de superioris anni actis referentibus. cognitio¬
nem senatui detulit: nec illo suscipiente triduoq ꝑirritas alterca¬
tiones assumpto in prouinciã abiit. & statim questor eius in preiu¬

Expanded text:
gantibus ex omni prouinciarum copia Gallias potissimum elegit, gantibus ex omni prouinciarum copia Gallias potissimum elegit, †cuius emolumento et oportunitate idonea sit materia triumphorum. et initio quidem Galliam Cisalpinam Illyrico adiecto legeatinia accepit; mox per senatum Comatam quoque, ueritis patribus ne, si ipsi negassent, populus et hanc daret. quo gaudio elatus non temperauit, quin paucos post dies frequenti curia iactaret, inuitis et gementibus aduersaris adeptum se quae concupisset, proinde ex eo insultaturum omnium capitibus; ac negante quodam per contumeliam facile hoc ulli feminae fore, responderit quasi adludens: in Suria quoque regnasse Sameramin magnamque Asiae partem Amazonas tenuisse quondam. Functus consulatu Gaio Memmio Lucioque Domitio praetoribus de superioris anni actis referentibus cognitionem senatui detulit; nec illo suscipiente triduoque per inritas altercationes absumpto in prouinciam abiit. et statim quaestor eius in praeiu
Abbreviated transcription (Latin):
demi a patribus ad plebem transite nitentẽs eodem die horunona
transduxit. Postremo in uniuersos diuerse factionis inductum pre¬
mus ut se ad inferenda de inferenda pompeio nece solicitatim
a quibusclam profiteretur productusq pro rostris auctoresiñ
acto nominaret sed uno atq altero frustra. nec sine suspicione
fraudis nominatis desperans tam precipiti consilu euentumi in¬
tercepisse: ueneno indicem creditur. Subindẽ tempus calfurnia
ł pisonis filiam successuri sibi in consulatu duxit uxorem: filiãq
uiliam gn pompeio collocauit: repudiato priore sponso seruilio
cepione cuius uel precipua opera paulo ante bibulum impugna¬
uerat ac post nouam affinitatem pompeium primum togare
sententiam cepit cum crassum soleret esseq consuetudo ut
quem ordinem interrogandi sententias consul kl̃ ianuaruis in¬
stituisset eum toto anno conseruaret. Socero ig̃r generoq suffra¬

Expanded text:
idem a patribus ad plebem transire nitentem, eodem die horaque nona idem a patribus ad plebem transire nitentem, eodem die horaque nona transduxit. postremo in uniuersos diuersae factionis indicem inductum praemiis, ut se de inferenda Pompeio nece sollicitatum a quibusdam profiteretur productusque pro rostris auctores ex conpacto nominaret; sed uno atque altero frustra nec sine suspicione fraudis nominatis desperans tam praecipitis consilii euentum intercepisse ueneno indicem creditur. Sub idem tempus Calpurniam L. Pisonis filiam successuri sibi in consulatu duxit uxorem suamque, Iuliam, Gnaeo Pompeio conlocauit repudiato priore sponso Seruilio Caepione, cuius uel praecipua opera paulo ante Bibulum inpugnauerat. ac post nouam adfinitatem Pompeium primum rogare sententiam coepit, cum Crassum soleret essetque consuetudo, ut quem ordinem interrogandi sententias consul Kal. Ianuariis instituisset, eum toto anno conseruaret. Socero igitur generoque suffra
Abbreviated transcription (Latin):
soneritto nomint atq cognomine utq uulgo moꝵ ferientur hine¬
sosTonbibulo quiddam nuper sed cesare factum estigtibni eo¬
bulo fieti consule nil memini. Campum stellatum maioribus co¬
seciatum agrumq campanum ad subsidia rer ꝓ. uecuga euibre
licturm duuisit extra sortem ac iuiginti milibus ciuium quib er
ternũ pluresue siberi essent publicanos renussionem petentra. ter¬
tia mercedum parte releuauit ac ne in locatione nouorumi uecti¬
ralium immoderantius licerentur propalam monuit. Setera ue
que euiq: libiussent dilargitus est: contradicente mullon acsi eona¬
tetur quis absterrito. Marcum catonem interpellantem extrabe
curiamꝰ ꝓ littorem deiciq in carcerem ussit. lucio lucullo libe¬
rius resistenti tantum calumpniarũ metum iniecit ut ad genus
utro sibi accederet. Cicerone in iudicio quodam deplorante teni¬
porum statum: publium clodium inimicum euis fcustra iam pͥ¬

Expanded text:
ponentes nomine atque cognomine, utque uulgo mox ferrentur hi ueponentes nomine atque cognomine, utque uulgo mox ferrentur hi uersus: non Bibulo quiddam nuper sed Caesare factum est: nam Bibulo fieri consule nil memini. campum Stellatem maioribus consecratum agrumque Campanum ad subsidia rei publicae uectigalem relictum diuisit extra sortem ad uiginti milibus ciuium, quibus terni pluresue liberi essent. publicanos remissionem petentis tertia mercedum parte releuauit ac, ne in locatione nouorum uectigalium inmoderatius licerentur, propalam monuit. cetera item, quae cuique libuissent, dilargitus est contra dicente nullo ac, si conaretur quis, absterrito. Marcum Catonem interpellantem extrahi curia per lictorem ducique in carcerem iussit. Lucio Lucullo liberius resistenti tantum calumniarum metum iniecit, ut ad genua ultro sibi accideret. Cicerone in iudicio quodam deplorante temporum statum Publium Clodium inimicum eius, frustra iam pr
Abbreviated transcription (Latin):
ac societatem cum utroq inut ne quid ageretur in re.pi. qđ
duspliciusset ulli e tribus inito honore primus omnium instituit
ut tam senatus ꝗͣ ppłi diuena acta conficerentur & publicarentur.
Antiquum ctiam retulit morem ut quo mense fasces non habe¬
rent accensus ante eum iret. littores pone sequerentur. lege
autẽ agraria promulgata obnuntiantẽ collegam armis foro ex¬
pulit. ac postero die in senatu conquestum nec quoquã reperto
qui super tali cõsternatione referre aut censere aliquid auderet
qualia multa sepe in leuioribus culpis decreta erant: in eam
coegit desꝑationem ut quoad potestatem abiet domo abditus
nihil aluia ꝗͣ per glicta obnuntiaret. Unus ee eo ponoi uneum
ni . ad anbitrium administrauit. ut non nulli utbanorum cuui
quibis per locum testaddi gratia signarent non cesare ne bibulo
qua ulio e cesare consulibus actum scriberent. bis eundem ꝓue¬

Expanded text:
ac societatem cum utroque iniit, ne quid ageretur in re publica, quod ac societatem cum utroque iniit, ne quid ageretur in re publica, quod displicuisset ulli e tribus. inito honore primus omnium instituit, ut tam senatus quam populi diurna acta confierent et publicarentur. antiquum etiam rettulit morem, ut quo mense fasces non haberet, accensus ante eum iret, lictores pone sequerentur. lege autem agraria promulgata obnuntiantem collegam armis foro expulit ac postero die in senatu conquestum nec quoquam reperto, qui super tali consternatione referre aut censere aliquid auderet, qualia multa saepe in leuioribus turbis decreta erant, in eam coegit desperationem, ut, quoad potestate abiret, domo abditus nihil aliud quam per edicta obnuntiaret. Vnus ex eo tempore omnia in re publica et ad arbitrium administrauit, ut nonnulli urbanorum, cum quid per iocum testandi gratia signarent, non Caesare et Bibulo, sed Iulio et Caesare consulibus actum scriberent bis eundem prae
Abbreviated transcription (Latin):
e auobis consulatus competitoribus lucio luceio marcoq bibulo
luccium sibi adiunxit: pactus ut is quoniam inferior gratia esset pe¬
cunisq polleret numos de suo cõmuni nomine ꝑcenturias pronu¬
tiaret. Qua cognita re optimates quos metus ceperat nihil non⁊
ausurum eumꝰ in sũmo magistratu concordi & consentiente colle¬
ga auctores bibulo fueruntꝰ tantundem pollicendi ac pleriq pe¬
cunias contulerunt: ne catone quidem abnuente: eam largitio¬
nem cre publico ficri. Igitur cum bibulo consul creatut: eandẽ
ob causam oꝑa ab optimatibus data est: ut prouincie futuris con¬
sulibus minimi negotũ idest silue collesq decernerentur. Qua ma¬
xime iniaria instintus omnibus officus.gn. pompeium assectatꝰ
est offensum patribus quod mitridate rege uicto cunctatus cõ¬
firmatentur acta sua: pompeioq martum crassum reconeiliauit
ueterem inimicum ex consulatu: quem sũma discordia gesserãt.

Expanded text:
e duobus consulatus competitoribus, Lucio Lucceio Marcoque Bibulo, e duobus consulatus competitoribus, Lucio Lucceio Marcoque Bibulo, Lucceium sibi adiunxit, pactus ut is, quoniam inferior gratia esset pecuniaque polleret, nummos de suo communi nomine per centurias pronuntiaret. qua cognita re optimates, quos metus ceperat nihil non ausurum eum in summo magistratu concordi et consentiente collega, auctores Bibulo fuerunt tantundem pollicendi, ac plerique pecunias contulerunt, ne Catone quidem abnuente eam largitionem e re publica fieri. Igitur cum Bibulo consul creatur. eandem ob causam opera ab optimatibus data est, ut prouinciae futuris consulibus minimi negotii, id est siluae callesque, decernerentur. qua maxime iniuria instinctus omnibus officiis Gnaeum Pompeium adsectatus est offensum patribus, quod Mithridate rege uicto cunctantius confirmarentur acta sua; Pompeioque Marcum Crassum reconciliauit ueterem inimicum ex consulatu, quem summa discordia simul gesserant;
Abbreviated transcription (Latin):
dam se de coniutatione ultro ad eum detulisse docuisset. ne cu¬
rio premia darentur effecit: uectium pignoribus capitis & dire¬
cta supellectile male multatum ac pro rostris incontione pene¬
discetptum conecit in catcetem. Codem nouium questorem eo qđ
compellati apud se maiorem potestatem passus esset. Ex pretu¬
ra ulteriorem sortitus hispaniam. retinentes creditores interuen¬
tu sponsorum remouit. Ac neq more neq uire anteqͣ prouincie
ordanatentur profectus est. Incertum metu ne uidicũ quod pͥ¬
uato parabatur: an quod matutius socis implorantibus subue¬
natet: pacamq proiuncia pari festinatione non ex pectato successo¬
tt ad triumphum simul consulatumq decessit. Sed cum edictis
iam comitus ratio euis haberi non posset nisi priuatus introise
urbem. & ambienti ut legibus solueretur multi contra dicerent.
coactus est triumphum ne consulatu exduderetar dimittere.

Expanded text:
dam se de coniuratione ultro ad eum detulisse docuisset, ne Cudam se de coniuratione ultro ad eum detulisse docuisset, ne Curio praemia darentur effecit; Vettium pignoribus captis et direpta supellectile male mulcatum ac pro rostris in contione paediscerptum coiecit in carcerem; eodem Nouium quaestorem, quod compellari apud se maiorem potestatem passus esset. Ex praetura ulteriorem sortitus Hispaniam retinentes creditores interuentu sponsorum remouit ac neque more neque iure, ante quam prouinciae ordinarentur, profectus est: incertum metune iudicii, quod priuato parabatur, an quo maturius sociis inplorantibus subueniret; pacataque prouincia pari festinatione, non expectato successore ad triumphum simul consulatumque decessit. sed cum edictis iam comitis ratio eius haberi non posset nisi priuatus introisset urbem, et ambienti ut legibus solueretur multi contra dicerent, coactus est triumphum, ne consulatu excluderetur, dimittere.