comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non ĩti et ciu mc fisn celertis forma ꝙͣ
memorae momento eriꝑi fedari ꝙ pocqt
et dum durat iẜti pcr st excimato ꝓmp¬
ta est hos et errores tamen et has mupas
tis parit g fermorte michi pla t q ͦ
ut mlaliud suptuosiisima domus erit¬

Expanded text:
non dei; et tui nunc filii celestis forma quam memoras momento eripi fedarique potest et, dum durat, quanti pretii sit extimatio prompta est. Hos errores tamen et has nugas tis parit. Formosissima michi filia est. Ut nil aliud, sumptuosissima domus erit
Abbreviated transcription (Latin):
atq bello rophon apud uos ne spurnra
tempcaretur ꝓprs se manib deforut
nõ apus p̾mos bugo chamar nno ap
scdes graia peneeope Ino apũd t̾cios.
romana lucercia trcta fuit nõ apud
oñs plime cił temptace passim uł oppssi
In sunt ferme aiblis et caduce frcs
pisepe nõ opulentas cm̃ domos sedm
gonces urbes et magna nõ nũꝙͣ ipia
cuerterunt noci sunt historĩe certe
iisi adea formosa esset helena troia man¬
manor regnum non tam ueloat᷑ corriuset

Expanded text:
rophon; apud vos Spurina ne tentaretur propriis se manibus deformavit. Non apud primos virgo Thamar, non apud secundos Graia Penelope, non apud tertios Romana Lucretia tuta fuit, non apud omnes plurime vel tentate passim vel oppresse. Hi sunt forme labilis et caduce fructus, qui persepe non opulentas tantum domos, sed ingentes urbes et magna nonnunquam imperia everterunt. Note sunt historie; certe nisi formosa adeo esset Helena, Troia manmanum regnum non tam velociter corruisset;
Abbreviated transcription (Latin):
naute quot ꝑ siluas salius m̾cib p̃ce̾unt
m̾catores net piraca illis nec hns preda.
dabis casta licet obridebitur oppugnabit᷑
quis aia nliebris corruptoribũs tot ifistet
admonentur muris schale blandiciaru
machine q mim et lacences sub terram
siudium canicli si huis artib nõ pfigi᷑¬

Expanded text:
naute, quot per silvas salvis mercibus pretereunt naute, quot per silvas salvis mercibus pretereunt mercatores, nec pyrata illis nec his predo dabis? Casta licet, obsidebitur, oppugnabitur: quis animus muliebribus corruptoribus tot resistet? Admoventur muris scale blanditiarum machineque munerum et latentes sub terra fraudum cuniculi. Si his artibus non profi
Abbreviated transcription (Latin):
cum canere possis moroneũ illud osten
doliturꝰ sum ille ut didi acerbã morte de¬
mobediẽns adolestens ⁊ multũ gaudeo
de infante filis ⁊ nemo tam stustꝰ ag̾cala
est qui de flore mltu gaudeat frcus est ex¬
spectandus cunc gaudendũ modite interi
tempestates grandines et beredines metu¬
ende sunt frenandu q metu gaudium
nsieins est natorum forma⁊ si cũa
tibi formam ꝯtempnenda me decente
didicisti quãti alienam sis facturꝰ intellig¬
⁊ forma filiorum magna est  magnũ
marib distien feminisq ꝑmadimũ iã
s̃mũ pulcritudo et castitas raro cohitant
net boluc biq si uelint liccat cũ et quã
omia tũ in p̃mis pudicitia ho ͤ maletita
est p̃sertim ubi forme ggregie iũcta e sũc
quid inbidetur sed intra suos fines se se
tenet ibidia dolet irascieur nichil ultra
quid illesi infinem intermłcoꝵ odia semie
qͥd ppetua et ad ustimũ inconcussa ingrie¬
ere trramide quet affidue placata matĩ

Expanded text:
cum canere possis Maroneum illud: Ostencum canere possis Maroneum illud: Ostendoliturus, sive ille, ut dixi, acerba morte deinobediens adolescens. Multum gaudeo de infante filio. Nemo tam stultus agricola est qui de flore multum gaudeat; fructus est expectandus: tunc gaudendum modice. Interim tempestates, grandines et uredines metuende sunt frenandumque metu gaudium.ORMA Insignis est natorum forma. Si tuam tibi formam contemnendam me docente didicisti, quanti alienam sis facturus intelligis. Forma filiorum magna est. Magnum maribus discrimen feminisque permaximum! Iam primum pulchritudo et castitas raro cohabitant; nam nec volunt vixque si velint liceat: cum humana omnia, tum in primis pudicitia hodie male tuta est, presertim ubi forme egregie iuncta est. Sunt quibus invidetur, sed intra suos fines sese tenet invidia: dolet, irascitur, nichil ultra. Quidam illesi inter multorum odia senuere, quidam perpetua et ad ultimum inconcussa viguere tyrannide. Quot assidue placato mari
Abbreviated transcription (Latin):
nfans filius festiuꝰ est michi r mado
ne ista fera fertuutas indolorer desi¬
fuerit eo nestioi sit digsset ⁊ Infans et
n infane est michi blandissimꝰ acq iul¬
tisõquus r ne iste blandicie uereant in la¬
cͥnas res est dulcissima fateor in fancili
aspectus et alloqͥum ut q est apud stacui
papinũ spderei lultus et uerla liccpatis
interrupta moĩs que dũ audiũtur mltent¬
et dum audiri ampliꝰ nõ put cruciant
nec sie spu doloris ad memoriam r̾uercu¬
tur sic in quanis mrebus om̃ib sod in nꝰ
mag̾is dulcrdim opporta est amaritudo
remper g descor filio infante iocuoidisio
non ꝓhibeo descari ne nature obstem
sed in om̃is modum quero si est qͦ nichil
bene aiitur bolo te partiꝰ gaudere ut
desendum. fuit possis et partius dolcre
et monco cogitare fucise ficri posse ut ha¬
rundinco uacilo insitas uł incadutũ te
pientemi inclmaueris ꝙ sepe dixisse flur
adrianꝯ pũceps cum elui uerũ puer

Expanded text:
nfans filius festivus est michi. Modo nfans filius festivus est michi. Modo ne ista festivitas in dolorem desifuerit, eo mestior sit digressus. Infans est est michi blandissimus atque multiloquus. O ne iste blanditie vertantur in lacrimas! Res est dulcissima, fateor, infantilis aspectus et alloquium utque est apud Statium Papinium: “siderei vultus et verba ligatis interrupta modis”, que dum audiuntur mulcentur, dum audiri amplius non possunt cruciant nec sine sensu doloris ad memoriam revertuntur; sic humanis in rebus omnibus, sed in nulla magis dulcedini opposita semper amaritudo est. Delector filio infante iucundissimo. Non prohibeo delectari, ne natura obstem, sed in omnibus modum quero, sine quo nichil bene agitur. Volo te parcius gaudere ut, si dolendum fuerit, possis et parcius dolere; et moneo cogitare facile fieri posse ut arundineo baculo insistas vel in caducum te parietem inclinaveris — quod sepe dixisse fertur Hadrianus princeps, cum Elium Verum, puerum
Abbreviated transcription (Latin):
uliũ ꝙͣ te disces ardencissime te dilugere
cepidissime diltgi duras artes  filios
hes : nũt pͥmũ incelligere inc̃ipis qd
ip̃e deberis pͥntib tuis filios ꝓc̾aui¬
r Seiisti arborem in exhausto ꝑ colendã
seudio que te du biues ex̾crat ciuo nlłos.
forsitan aut seros aut forcasre pꝯ obitum
frcus segas g filu michi funt i si bo¬
nis iug̃is tĩmior sui mali sempit̾is doler
interimi solamen ambignu certa curag
habco fillos habes unde minis dolẽas
moreuus agnoscaris habes et unde sopiꝰ
mori possis i pater fillorũ sum bonoꝵ
quanco meliores filu canto ꝑiculosior
condico cua est nesas ꝙ dolendi matiam
morum pr̃ filiorum sumt optanda tͥ
mois incegro est ne forte muns ẽe defics
ꝙ delcat et alni eum nestore a socus q̃ros
cur cam diu uixeris it beciua feax le¬
tos illustriũ ꝑferre quorum feliatati u
gnagis obscctit ꝙͣ ꝙ filios habuerint
De filio ifaute festius lxxi¬

Expanded text:
alium quam te, disces ardentissime diligere, alium quam te, disces ardentissime diligere, tepidissime diligi: duras artes! Filios habeo. Nunc primum intelligere incipis quid ipse debeas parentibus tuis. Filios procreavi. Sevisti arborem inexhausto percolendam studio, que te dum vivas exerceat, cuius nullos forsitan aut seros et fortasse post obitum fructus legas. Filii michi sunt. Si boni, iugis timor, sin malis, sempiternus dolor; interim solamen ambiguum, certa cura. Habeo filios. Habes unde vivus doleas, mortuus agnoscaris, habes et unde sepius mori possis. Pater filiorum sum bonorum. Quanto meliores filii, tanto periculosior conditio tua est. Nescis quam dolendi materiam morum pater filiorum sum. Optanda mors tibi integro est, ne forte vivus esse desinas quod delectat et aliquando cum Nestore a sociis queras cur tamdiu vixeris. Votiva felix leultos illustrium proferre quorum felicitati nil magis obstitit quam quod filios habuerunt. 71 DE FILIO INFANTE FESTIVO I
Abbreviated transcription (Latin):
oñi at maunue sunt ualctuda et fdema
escrrans opes ociũ muenta ut corꝑis ergo
sĩt ai motb centraria optime bidebuntur
etritudo difformitas mopia graue nego¬
cium fenectus errorum niueniliu casuiga¬
trix exua het michi sunt ultima duca
quid̃ sed ꝑio magnitudine posus optanda
remedia De ortu filioꝵ lrr
aci sunt michi fihi geminatum
malũ pondusq domesticum g filu
michi sunt nati ⁊ laboriosa uror labo¬
riosior amica laboriosissima demũ ꝓles¬
⁊ mati fibi t dulcedo amarissima et fel
melle c̾tumlituni g nata michi dultis
roboses sontem tibi grauiũ curarum
domi natum credito nuꝙͣ sine metu ac.
angoribus bitam ages g fillos gemu
^uet tiere nec spare net uota facere
noueras en dices tũ ꝑiculo disdes et pare¬
tes orbos miserari diices et inbreu ica
sonqua curas tercre tr q songiora nego¬
cia exordiri disces hus que nichil ad ie
ptmeant corqueri que bisurꝰ nũꝙ̃ sie dis¬
ponere ad postremũ distes amare plus

Expanded text:
omnium ac maxime sunt: valitudo et forma elegans, opes, otium, iuventa. Ut corporis ergo, sic animi morbis contraria optime medebuntur: egritudo, deformitas, inopia, grave negotium, senectus, errorum iuvenilium castigatrix eximia. Hec michi sunt ultima, dura quidem, sed pro magnitudine pestis optanda remedia. 70 DE ORTU FILIORUM Nati michi sunt filii. Geminatum malum pondusque domesticum! Filii michi sunt nati. Laboriosa uxor, laboriosior amica, laboriosissima demum proles! Nati filii. Dulcedo amarissima et fel melle circumlitum! Nata michi dulcis est soboles. Fontem tibi gravium curarum domi natum credito: nunquam sine metu atque angoribus vitam ages. Filios genui. Nec timere nec sperare nec vota facere noveras: en disces tuo periculo, disces et parentes orbos miserari, disces et in brevi vita longas curas texere teque longiora negotia ordiri, disces his qui nichil ad te pertineant torqueri, que visurus nunquam sis disponere. Ad postremum disces amare plus
Abbreviated transcription (Latin):
nichil hic naturam nichil fatum nichil stel¬
arbito ut sanus fiat mor ut bonã fide uelle
ceperit et blande ꝯsuetudinis dulces nex ͦ
obrupit tuboriosum certe sed uolenti posłͤ
est quid ut grauissime ait cicero illud ꝙ in
om̃i ꝓcurbacõne dicitur demonstrandũ ulla
erfe insi opinabileni insi uidicio susdepcami
nisi beluntariam credo occasionem si nałis
anior esset et semp amarent et ide amaret
artarxi prarũ regi que assuerũ scic ᷑ uocat
tte et sũggestum ab anuas et offtũ utile
dephensum auctor exp̃ssior sit Iosephus de
euentu quid̃ nõ sti litigo de eltone ꝓr̃o

Expanded text:
nichil hic naturam, nichil fatum, nichil stelnichil hic naturam, nichil fatum, nichil stelgrotantis arbitrio ut sanus fiat, mox ut bona fide velle ceperit et blande consuetudinis nexus dulces abruperit, laboriosum certe sed volenti possibile. “Est quidem” ut gravissime ait Cicero “illud quod in omni perturbatione dicitur demonstrandum, nullam esse nisi opinabilem, nisi iudicio susceptam, nines et semper amarent et idem amarent Artaxerxi Persarum regi, quem Assuerum sacre vocant littere, et suggestum ab amicis et effectu utile deprehensum auctor expressior sit Iosephus, de eventu quidem non litigo, de electione pro
Abbreviated transcription (Latin):
mutato ilła ꝓ onso fit hustme bersiculie
spꝑas cibi posir dolores atq estus cutas¬
q graues de pectore pelli soquendo cal¬
nendo q amor alitur actenditurq non
extinguitur et semtur ut quos memoras
tantus et carmĩa tuoꝵ non fomentastd̾
irritamenta busncri Credere iam
tandem adoiantus et exprtus inapio ꝙͣ¬
obrem si libet aliis omissis ad remedia sci¬
sum uerte mlai olim isca q ꝯquerere
am inter quos cycero buiter potenterq ad
suma pauca hec sunt que de m̃ltis electa
ꝓbauermm loci mutaco que ut corpi sit
aio egrotanti salubris incerdum est cuctã
omi fugaq diligens quib anna bultus
in memoriam recraharis occupac̃õ quaꝙ t̾¬
ducto q ai ad alias curas nouas ꝙ solli¬
citudines quib mordi ueteris festitria de¬
seantur cogitato uehemens et assidua ꝙͣ
obuersatur infãmia irrisio ꝙ dũq sr di¬
trico signari bolgi q fabulam fieri dolẽt
ac falsis opionibus reĩectis ueras induere

Expanded text:
tatio illa pro responso sit: Hiscine versiculis speras tibi posse dolores atque estus curasque graves e pectore pelli.? Loquendo canendoque amor alitur accenditurque, non extinguitur nec lenitur, ut quos memoras cantus et carmina tuorum non fomenta, sed irritamenta sint vulnerum. Credere iam tandem admonitus et expertus incipio; quamobrem, si libet, omissis aliis ad remedia stilum verte. Multi olim ista conquirere alii, inter quos Cicero breviter potenterque. Ad summam, pauca hec sunt, que de multis electa probaverim: loci mutatio, que ut corpori sic animo egrotanti salubris interdum est; evitatio omnium fugaque diligens quibus amati vultus in memoriam retraharis; occupatio quoque traductioque animi ad alias curas novasque sollicitudines, quibus morbi veteris vestigia deleantur; cogitatio vehemens et assidua, quam obversatur infamia irrisioque dumque se digito signari vulgique fabulam fieri dolent, ac falsis opinionibus reiectis, veras induere:
Abbreviated transcription (Latin):
q dulcebine calamũ excitantĩs que ał est
turpi pudenda q mat̾ĩa ticta illi est ut e¬
picureis magis ꝙͣ płonicis nrebus qiͣ solis
n luto plõmia radios cernas ingemi Et
fiurre ut stp̃ta relinquerent q̃ uł honestiꝰ
non sep̾sisent uł consulcus deleusret mlt
et inst̃a et uaria dici pũt ꝙ ad remedut
uers nõ pauta nam ad issa quã dicis ꝯsoso

Expanded text:
que dulcedine calamum excitantis, que vel in que dulcedine calamum excitantis, que vel in turpi pudendaque materia tanta illi est, ut epicureis magis quam platonicis in rebus quasi solis in luto platonici radios cernas ingenii; et fuisse ut scripta relinquerent que vel honestius non scripsissent, vel consultius delevissent, multis ac multa et varia dici possunt, quod ad remedium vero non pauca. Nam ad illam quam dicis conso
Abbreviated transcription (Latin):
sanisq oculis facile crenitur icaq cota
res es redeat ut sisit maiox amor quisq
mrerum natura sollicitudine turpi ꝙ de¬
siderio siue spurio et ardenti cci fic hic
rane ꝑmissus sapienti bacat eni om̃i abi¬
dine ut cyorre idem act. om̃iq tumultu
sapientib. Ceterum non ut fando reꝵ
facies belari sit mutari ueritas rerum
pt fermo auteni nobis nuie nõ nisi de libi¬
dinoso amare susceptus qui hns mltis¬
q alus magnis malis ratare nlła mõ
aut quone non pluciũ scd maĩoꝵ meli¬
orumq iudicio standum est płõ inꝙͣ sũmq
bir de amoribus suis eciam turpibus
inconcessa sit pate tanci biri dixerini.
mlta licenciꝰ stp̾sit ꝙ̃ quibus plonicũ
nomen astribendum e sc̃psit tamen
et ꝙ mollem stp̃ta extant neq tam tele¬
bris fame noram neq uidici posceritatis
erubuit curam hanc metumq om̃eni
uincence impetu pa̾nis ami ingentis scili¬

Expanded text:
sanisque oculis facile cernitur. Itaque tota sanisque oculis facile cernitur. Itaque tota res eo redeat, ut, si sit amor quisquam in rerum natura sine sollicitudine turpique desiderio, sine suspirio et ardenti cura, sit hic sane permissus sapienti: “vacat enim omni libidine”, ut Cicero idem ait, omnique tumulto sapientibus. Ceterum non ut fando rerum facies velari, sic mutari veritas rerum potest: sermo autem nobis nunc nonnisi de libidinoso amore susceptus est, qui his multisque aliis magnis malis vacare nullo potest autem questione non plurium sed maiorum meliorumque iudicio standum est —, Plato, inquam, utique summus vir, de amoribus suis etiam turpibus,inconcessa sit, pace tanti viri dixerim, multa licentius scripsit quam quibus platonicum nomen ascribendum esset. Scripsit tamen et, quod nollem, scripta extant, neque tam celebris fame notam neque iudicium posteritatis erubuit, curam hanc metumque omnem vincente impetu passionis animum urgentis stili
Abbreviated transcription (Latin):
horum aliquis tam̃ ꝑdicus q̃ non dicam tle
aliquid socerit ses non libere totum ħ ba¬
nitatis crenus miserit acq dãp̃nauerit
apud illos auteni nõ cões ꝯtͣq seb serens¬
smios phi ͥ scoicos ip̃m quidem miraber
plonem inhoc erxas errem uersatos stimꝰ
amaturuni quidem sapientem uolũt stoici
si uerus sapiens fui̾t nimicos eciã ama¬
dit non ꝓpter illos faceor sod ꝓpter eum
qͥ hoc iubet in hus amibus oro te quis lo¬
cutus est pulchritudini sit enĩ in cice̾onis
tustusano dispitum legrimꝰ amar̃e ip̃m
cornatum esse amniacie faciende ex pulths¬
tũdinis sp̃e quis tom cecus ut non bideat
quid sibi uelit hec pusc̾tudo ĩdẽ ergo q̃rit
illic cycero quis et eñi inquit iste amor
amatie cur non defarmem adolescentem
quisꝙͣ amat neq formosam cm nimu
etas et forma cum delimmentis suis sũt
huiꝰ amicitie rundamenta que honestus
sit dicitur ꝙ libido auid sit toonen aꝑtis

Expanded text:
horum aliquis tam perditus, qui non dicam tale horum aliquis tam perditus, qui non dicam tale aliquid fecerit, sed non libere totum hoc vanitatis genus irriserit atque damnaverit. Apud illos tamen non communes quosque sed severissimos pPlatonem in hoc errore versatos scimus. Amaturum quidem sapientem volunt stoici si verus sapiens fuerit, etiam inimicos amabit, non propter illos, fateor, sed propter eum qui hoc iubet. In his omnibus, oro te, quis locus est pulchritudini? Sic enim Ciceronis Tusculano diffinitum legimus, amorem ipsum conatum esse amicitie faciende ex pulchritudinis specie. Quis tam cecus ut non videat quid sibi velit hec pulchritudo? Recte ergo querit illic Cicero: “Quis est enim” inquit “iste amor amicitie? Cur non deformem adolescentem quisquam amat neque formosam anum?” Nimirum etas et forma cum delinimentis suis sunt huius amicitie fundamenta, que honestius sic dicitur quam libido: quid sit tamen apertis
Abbreviated transcription (Latin):
afferat it nsla medies non amancem
biderit ĩ age gͦ lude insami sompno a¬
tare exprectus plestis g cito lero non
flebo sed canam me q ip̃m amore aman¬
cum carmibus consolador r est quid
de quo młta dici possint et qnͣ luic me
trahis insistam inter młtas fatcer mi¬
ra hec conenciũ amencia noi solũ apud
bustrus ubi consuetudo in naturam ua
furor om̃is ercurabłis sel opus scurq
singue doctissimos nam et pretas guo¬
ioruni. Restras qued̃ de asienis musta
de suis amoribus plaurablr const̃psisse
qͥptum est atq unde morũ infanan
muabantur elo quẽtie gliam grecutos
ammi leuctas puellam excusant sed
clarus fuit seũ quid̃ ex nris oiũdio ta¬
t̾uso ꝓperco cibulo quorum nlłm ferine
insi aematoruna est poema ꝙͣ quid poe¬
tas quibꝰ nestio bnde maior acencia data
est et non ecicon poci ꝰ ice duces arguam
phos bbi hercle gaudeas grauitatis mlto
plus bris fuisse ꝙ̃ grecis bũ eñi occurret

Expanded text:
afferat. Nulla me dies non amantem afferat. Nulla me dies non amantem viderit. Age igitur; lude, insani, somno letare: experrectus flebis. Ego vero non flebo, sed canam meque ipsum more amantium carminibus consolabor. Est hoc quidem de quo multa dici possunt et quando huc me trahis insistam. Inter multas, fateor, mira hec amantium amentia, non solum apud vulgus, ubi consuetudine in naturam versa furor omnis excusabilis, sed apud utriusque lingue doctissimos. Nam et poetas Graiorum et vestros quedam de alienis, multa de suis amoribus plausibiliter conscripsisse compertum est atque unde morum infamiam merebantur eloquentie gloriam consecutos. animi levitas puellam excusant. Sed clarus fuit. Seu quid ex vestris Ovidio, Catullo, Propertio, Tibullo, quorum nullum ferme nisi amatorium est poema? Quanquam quid poetas, quibus nescio unde maior licentia data est, et non potius vite duces arguam philosophos? Ubi hercle gaudeas, gravitatis multo plus vestris fuisse quam Grecis; vix enim occurret
Abbreviated transcription (Latin):
amare sed nec incelligere nec cogiare
quid̃ ydonei boluseũ pitura sectamini
et pudendos esstus honesco tegentes uelo
libidinem dicitis amorem illti atitis il¬
lum stindi licenͣ dictu facitis ut ꝓbra
urã que bx celum cegrat excuset. quod
eni deo auctore fit ꝓperam ite iam erigite
dos uro aras et chura porrigite ille uos
aid celum euchet yma celi deus illli et
i Si ab offenso postenda est uema ip̃e tibi
agnoste neq eñi aliũ ꝙͣ te ledis et aln
miser quos inter scopulos rbagilem carba
ag g iiurat ita biuere nec ĩncelligo ꝙ¬
natura becet r miserun est peccare mi¬
serius delectari miserrmiũ excusare atq
auare pc̃tm et cum demũ ꝯsũmata mi¬
seria est cimmi ad ĩtudiu boluptatis opĩo
qued̃ honestatis accesferit g amo nec.
possum ało nec uolo ⁊ poͣsces nempe si
uelles et forsan ad huc bolentib acmmis
boles En quidem cũ in multis cũ p̃cipue
ihꝰ marbo euenit ut sepe birtuti cemp¬
catum fiustra remediu oltro dies sangio

Expanded text:
amare, sed nec intelligere nec cogitare quidem idonei, vobiscum peritura sectamini et pudendos affectus honesto tegentes velo libidinem dicitis amorem. Illum colitis, illum fandi licentia deum facitis, ut probra vestra, que vix celum tegit, excuset. Quid enim deo auctore sit perperam? Ite iam, erigite deo vestro aras ac thura porrigite: ille vos ad celum evehet! Immo vero celi Deus illum et . Si ab offenso poscenda est venia, ipse tibi ignosce; neque enim alium quam te ledis et, ah miser!, quos inter scopulos fragilem cymbam agis! Iuvat ita vivere, nec intelligo quidnam vetet. Miserum est peccare, miserius delectari, miserrimum excusare atque amare peccatum et tum demum consummata miseria est cum ad studium voluptatis opinio quedam honestatis accesserit. Amo: nec possum aliter nec volo. Posses nempe si velles et forsan adhuc volventibus annis voles, si quidem cum in multis, tum precipue in hoc morbo evenit, ut sepe virtuti tentatum frustra remedium ultro dies longior
Abbreviated transcription (Latin):
credentes ymo ut sibi bidebatur et scientes
cũ ad artissimũ bentum esset obame se se
susos inbenerit bnde uero tot cocidie de
amicis ꝓdeunt querele insi quos fidissimos
est g inchil connco nichil eptimo ut dixi
ses scio amicũ uerissimũ me hre ⁊ hes
aut rem optimam cuit pessimũ crrore
seu natura seũ tasꝰ aliquis seu lribor at
studiũ dedit dusces fateor pntes duldes
filu dulces fres pũt tamen amarestere

Expanded text:
credentes, immo ut sibi videbantur et scientes, credentes, immo ut sibi videbantur et scientes, cum ad arctissimum ventum esset examen, sese lusos invenerunt? Unde vero tot quotidie de amicis prodeunt querele, nisi quia quos fidissimos est. Nichil conicio, nichil extimo, ut dixi, sed scio amicum verissimum me habere. Habes aut rem optimam aut pessimum errorem. seu natura seu casus aliquis seu labor ac studium dedit. Dulces, fateor, parentes, dulces filii, dulces fratres; possunt tamen amarescere
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ fs frondem bideris cũ sint mnt notis¬
simos ꝙ cot pccacorum diuersoria tot̾
lacebre difficile est amicũ insi in magna¬
nt̃atate aduersitate cagnoscere oposio est
illum noste ꝙͣ querẽ bña repe hora paucis
berbis queritur q dix ml̃as annis acq ex¬
ꝑmnentis agnosacur boco nũc amicum
ut solgus uerꝰ non ante queritur ꝙ ꝓle¬
nec amicerum ꝓbant allorum berba c̾te
nͨ ꝓp̃a nec expta caritas fides q t aicu
michi de longinq  fecit fama ł de te ãs
mencienda quispiam tibi amitũ dedit de
te uera soquendo cl forsitan menciendo itide
tibi hunc ip̃m alter cripiet quib bns fũit
erostunt q onna erdem facile resoluũtur
et natura sust ut cito aucta cics desmant
De aico buiss et fideli lu-
et dum uos ip̃os ꝑitissimos iudicatis in hͦ ip̃o
ac ꝑide cecerarum rerum mestimacone fal¬
limim g. scio ego nan estimoamicu infi
michi ee fidissimum Et ꝙ putas idm

Expanded text:
nunquam frontem videris, cum sint inter notisnunquam frontem videris, cum sint inter notissimos quoque tot pectorum diversoria, tot latebre. Difficile est enim amicum nisi in magna adversitate cognoscere, operosius est illum noscere quam querere. Una sepe hora paucis verbis queritur, qui vix multis annis atque experimentis agnoscitur. Voco autem amicum ut vulgus: verus enim non ante queritur Nec amicum probant aliorum verba certe nec propria, sed experta caritas fidesque. Amicum michi de longinquo fecit fama. De te aliquid mentiendo quispiam tibi amicum dedit; de te vera loquendo, vel forsitan mentiendo itidem tibi hunc ipsum alter eripiet. Quibus viis fiunt crescuntque omnia, eisdem facile resolvuntur; et natura vult ut cito aucta cito desinant. 52 DE AMICO UNICO ET FIDELI Amicum et dum vosipsos peritissimos iudicatis, in hoc ipso ac perinde ceterarum rerum in extimatione fallimini. Scio ego, non extimo, amicum michi esse fidelissimum. Et quot putas idem
Abbreviated transcription (Latin):
ria qui suit i br̃ã stre omia friuola cque
et mania sunt nam quis usus aut qs st̃cs
fuerit illiꝰ a quo nec bisus nec bidendus ꝙ¬
amicicias mutiles facuit et insidias ꝙͣuis
non suit ille quidem fes dñr amuicie. qͣs
nunt gͦ de hus tius amicis speres uide
obgequium amitos parere ait coniitꝰ ꝑmo
hertse beri amici byxo mstis obsequiis ꝓuĩt
tu credis amicum pauas foite ne tuis qͥd̃
berbis que suusse bone per es ⁊ fana ab
cdͣmo terre michi acculit amicũ i sama
ꝯtraria illũ tibi auscit ooq faciliꝰ qͣ pa¬
tencõres malis ꝙͣ bons relacibus aies
sunt i fama michi bonũ pepit amicũ¬
r bnde scis ꝙ bonus sit quem nõ bideris
iogo cũ issi ipi quos cotidie bides acq allo¬
queris quales sint tanto intempe nũdũ
scias fepe uos credulitas ur̃i circũuent
libenter creditis ꝙ optatis młtũ fidei fame
tbuitis mendaci speras eiꝰ am̃mi budere ch

Expanded text:
maria quesivit. Vestra fere omnia frivola eque maria quesivit. Vestra fere omnia frivola eque et inania sunt. Nam quis usus aut quis fructus fuerit illius, a quo nec visus nec videndus qis non sint ille quidem, sed dicantur amicitie. Quid nunc igitur de his tuis amicitiis speres vide. Obsequium amicos parere ait comicus; immo hercle veri amici vix multis obsequiis pariuntur: tu credis amicum paucis, forte et ne tuis quidem, verbis quesivisse. Bone spei es! Fama ab extremo terre michi attulit amicum. Fama contraria illum tibi auferet eoque facilius, quo patentiores malis quam bonis relatibus aures sunt. Fama michi bonum peperit amicum. Unde scis quam bonus sit quem nunquam videris rogo, cum illi ipsi quos quotidie vides atque alloqueris quales sint tanto in tempore nondum scias. Sepe vos credulitas vestra circumvenit, libenter creditis quod optatis, multum fidei fame tribuitis mendaci; speras eius animum videre cuius
Abbreviated transcription (Latin):
tes tantum ꝓp̃rios fed p̃dones q̃ publiai
am mortalu hosces sunt eidem illi fame
illo hirancem facto agiine bementes
sit ut pmo aspectu terribles biderentur
ubi se suspettes intellexerint poitis mi¬
nis acq armis et dimissis ratellicibus
in suecam mansuetudinem induci poli
p̃conum pr̃ĩcipes accerserunt cũq seu.
numen illiques donũq eius ut cemplũ
deuocissimum benerati dextera illa uit¬
coriosa młtis ostulis facurata affixis q
mum̾bus domus in limme qualia deoꝵ
aris affigi mox tunt erat quasi ingenti
lutre aucti ꝙ uieunm illum ꝯppexigent
et ramqͥ celesa bicione alatres abierut
hot issi om ꝯtingit quere asũt ubi em̃ q̃¬
so repies ut cãmen ahis accidat et nomis
claritas absentem ꝯsiliet amicu mĩtũ em̃
pñcia famam ꝙͣ mia quos absentes stu¬
puerant coram poitos contemperunt
cenera res est iudiciũ hũanũ facile flcaĩ¬
g fama michi amicos tñsulpes et ma

Expanded text:
tes tantum proprios, sed predones, qui publici tes tantum proprios, sed predones, qui publici omnium mortalium hosilio habitantem facto agmine venientes, sic ut primo aspectu terribiles viderentur; ubi se suspectos intellexerunt, positis minis atque armis et dimissis satellitibus, insuetam mansuetudinem induti, soli predonum principes accesserunt eumque ceu numen aliquod domumque eius ut templum devotissimum venerati, dextra illa victoriosa multis osculis fatigata affixisque muneribus domus in limine, qualia deorum aris affigi mos tunc erat, quasi ingenti lucro aucti quod virum illum conspexissent et tanquam celesti visione alacres abierunt. Hoc illi uni contigit; quere alium: ubi eum, queso, reperies? Ut tamen aliis accidat et nominis claritas absentem conciliet amicum — multum epresentia famam”? Quam multi quos absentes stupuerunt, coram positos contempserunt! Tenera res est iudicium humanum, facile flectitur. Fama michi amicos trans Alpes et trans
Abbreviated transcription (Latin):
non constare huic iam cerciq estimadis
ꝙ nõ dico tibi fed huano tpeneri amacte
pure sunt cũ mirare coperis quot sũc boi¬
t aicos habeo ꝙͥ plures i notq dic idq
multi sunt michi ⁊ Concubnales forsã ⁊¬
auit quiue qu em insi epule de fueent nõ
deerunt amici aũt semꝑ pauci sepe nlli
sepe ꝙ iniquissimũ amia namẽ domesaca
hostis tenet et sub uelo ficte beniuolentie
samiliares infidie delitestunt it Supͣ
nc̃acatem sunt amici i app̾me nccꝰ fere
omibus max ͤ ꝙ pocentib de est somp qͥ¬
s inter cot arpentacorura mendatia berr
loqui audeat et uolit qua uur młcis aico
utilior hostis fuit ⁊ młtos hca amitos
icrede micha plurib indiges sanctiorq
cet orbis terrarum et quiocior si tot ceñt
annatie quat feruntur ⁊ amicũ habco¬
Est id quid ani bisum ut non.
plum incognitos ses hostes q sama fa
om cartagmensu equitatus p̃mus eẽ
qsueuerãt in omi iomanorum equitatu
atuersus cartaginem p̾mus det neq hes¬

Expanded text:
constare; hinc iam certius extimabis quot non dicam tibi, sed humano generi amicitie pure sint, cum numerare ceperis quot sint boni. Amicos habeo complures. “Notos” dic idque multi sunt michi. Contubernales forsan aut convive. Hi enim nisi epule defuerint non deerunt, amici autem semper pauci, sepe nulli, sepe, quod iniquissimum est, amici nomen domesticus hostis tenet et sub velo ficte benevolentie familiares insidie delitescunt. Supra necessitatem sunt amici. Apprime necessarius fere omnibus maximeque potentibus deest semp inter tot assentatorum mendacia verum loqui audeat et velit, qua in re multis amico utilior hostis fuit. Multos habeo amicos. Crede michi, pluribus indiges sanctiorque esset orbis terrarum et quietior si tot essent amicitie quot feruntur. Amicum habeoEst id quidem aliquando visum, ut non solum incognitos sed hostes quoque famomni Carthaginensium equitatu primus esse consueverat, in omni Romanorum equitatu adversus Carthaginem primus esset; neque hos
Abbreviated transcription (Latin):
pinu inhertule tus urmur i testior
trasis i. amoꝵ daud dudie l psiuls
omis amans cetus et credulus et ꝙ si fide
curamento amatorio ius mee stp̃tum ab a-¬
mate ciergraphum reuera in glacie testil
ceistris iñ mcdiũ ꝓser Sed a insane nchil
umꝙͣ inpudicicie p̃rertini credas femie sexꝰ
ador leuctas ꝯfuetudo menciendi fallendi
stutiũ fructus ꝙ fallatie hec singula mlto¬
q max ͤ h ͨ omia quitqt illiꝰ or̃e ꝓdierit
ctius gaudeas et uento tuo nauiges.
uoluptãtis id quid non ꝯrilu est ego uere
quo suams arseris es canciꝰ d̾e incendis fu¬
giendum osulo tuc sunt mala ꝑiculoris¬
sima cum delcant sepe suauctatem hant
duricgmꝰ sinis euaspecat gt amo cuorq¬
res tantum non eciam amareris Et si em
facilitutem amoris atꝙ difficustatis eq
nocuam quid̃ dicant ꝙ facilitate animꝰ
capiatur cum difficultate concendat Ego
cantũ came nchil ita sentia ad amandum

Expanded text:
ur in testimonium trahis. Amor haud dubie. Persuasit, omnis amans cecus et credulus. Quod si fidem iuramento amatorio vis inesse, scriptum ab amante cyrographum tenera in glacie testibus austris in medium profer. Sed, o insane, nichil unquam, impudice presertim, credas femine: sexus, ardor, levitas, consuetudo mentiendi, fallendi studium fructusque fallacie, hec singula multoque maxime hec omnia, quicquid illius ore prodierit ardens gaudeas et vento tuo naviges; voluptatis id quidem, non consilii est. Ego vero, quo suavius arseris eo cautius ex incendio fugiendum consulo: tunc sunt mala periculosissima, cum delectant. Sepe suavitatem hanc durissimus finis exasperat. Amo amorqures tantum, non etiam amareris. Etsi enim facilitatem amoris atque difficultatem eque nocivam quidam dicant, quod facilitate animus capiatur, cum difficultate contendat, ego tamen ita sentio: nichil ad amandum
Abbreviated transcription (Latin):
biri Girgo sed ad arcusam auarice mpus¬
su dos ꝯcupita deducitur g magnam
michi docem uuor actulit dic beris
manũ p̃ciũ sibtatis tue que si tibi ca¬
ra cet ut decuit nsso cam p̃tis bendidis¬
ses ¶ ditissima michi uor ostiatt
& moris mchis nalras nemperichis le
seor de morib cõgitasti de ꝙ optimis se¬
mince dociss fide ueretũdia casutate mo¬
ditia sunt uobis ita ꝯtemꝑtiu et folłi i
nupcus br̃is actenditur des et sor hes

Expanded text:
viri virgo, sed ad arculam avaritie impulviri virgo, sed ad arculam avaritie impulsu dos concupita deducitur. Magnam michi dotem uxor attulit. Dic verius: magnum pretium libertatis tue, que si tibi cara esset ut decuit, nullo eam pretio vendidisses. Ditissima michi uxor obtigit. De moribus nichil narras. Nempe nichil, ut reor, de moribus cogitasti deque optimis femine dotibus, fide, verecundia, castitate, modestia: sunt vobis ista contemptui et solum in nu
Abbreviated transcription (Latin):
tritum islus optaueris sosecismu liceat se¬
curre marico inter mũdi tedia ulłm impor̾¬
tismus ꝓcati feminca et tacere nestia.
Qte auctus sum optina r Et opima
tyramide malũ malo additum supbie
quigabis duo stimuli dos et forma q mł¬
tũm docata uxor est michi młtũ dorata
utore nichil est importumꝰ nichil intractabi¬
sius mł sibi nõ licicũ arbitratur que suas
opes mariti ꝯparat ogestati que birũ pasta
dnami se putat non sociani magna cos
incum subnt simen ⁊ undẽ dos inguditur
inde libertas eguditur ꝙ bene p̃iuderat.
ligurgo cuius lege canti fuit indoratem
Gerent et adiectã ro ut uxores ellientui
nõ peciue seueriꝰ ꝙ mat̾moma sua birid
hercerent cum ullis fienis docis tencrent
utrumq sapienter nam et uere in mustis
domibus non bno lror sed peaũs nubita¬
uaricie et est utiq magna dos licencia q
decaurises si sola porret excludi ꝓlane iu¬
qui obscenũ ubi non spe ꝓlis ad cubiculi

Expanded text:
m illud optaveris: Solecismum liceat fecisse marito: inter mundi tedia, nullum importunius procaci femina et tacere nescia. 68 te auctus sum opima. Et opima tyrannide, malum malo additum; superbie coniugalis duo stimuli: dos et forma. Multum dotata uxor est michi. Multum dotata uxore nichil est importunius, nichil intractabilius; nil sibi non licitum arbitratur: que suas opes mariti comparat egestati, que virum pascit, dominam se putat esse, non sociam. Magna dos meum subiit limen. Unde dos ingreditur, inde libertas egreditur, quod bene providerat Lycurgus, cuius lege cautum fuit ut indotate nuberent, et adiecta ratio ut uxores eligerentur, non pecunie securiusque matrimonia sua viri coercerent, cum nullis frenis dotis tenerentur. Utrunque sapienter: nam et vere multis in domibus non viro uxor, sed pecunia nubit avaritie et est utique magna dos licentia coexclusisses, si sola posset excludi. Plane coniugium obscenum, ubi non spe prolis ad cubiculum
Abbreviated transcription (Latin):
sepe maguis est ꝑtu quesitũq piculis
sit est. srꝰ homi sit picuasis emitur picussi¬
asas bnũ magnis i ari ͬ miea res donũ
ingens ꝑnitur gratutunu magino mas
maiꝰ małũ queritur g spero me rqi meo¬
masit carum un is de quo sptras qualẽ
sit cegita fundamentu fitilo tlemulũ
caducum ceebre noceq rigum indicant

Expanded text:
culis: sic est usus hominum, sic periculis emi periculum unum magnis maximum mira res. Bonum ingens spernitur gratuitum, magnis malis maius malum queritur. Spero me regi meo carum. Id de quo speras quale sit cogita: fundamentum fragile, tremulum, caducum crebre noteque regum indicant
Abbreviated transcription (Latin):
et morbi et raptores et infecta pascua et eu¬
me et mille casus biam bndiq armenta t¬
tumifident et campi et colses et mena p̃dni
asfidue quid hns facias que non stant bona
br̃a fere onia ꝓpetus motu sunt et quã insita
uirtute ãi deberetis famam querẽ pegrinoꝵ
aianciũ nouitate sectami
aspcu triste ał estu de quo quid aliudꝙͣ
tediu speres ꝙͣꝙ domi reꝑiet aut sorrupet

Expanded text:
et morbi et raptores et infecta pascua et ruet morbi et raptores et infecta pascua et ruine et mille casus vestra undique armenta circumsident. Campi et colles et menia perduntur assidue: quid his facias que non stant? Bona vestra fere omnia in perpetuo motu sunt et quam insita virtute animi deberetis famam querere, peregrinorum animantium novitate sectaminaspectu, triste animal effectu, de quo quid aliud quam tedium speres? Quicquid domi reppererit aut
Abbreviated transcription (Latin):
orirmm itaꝙ et in ꝓtasia auoꝵ memouia
unicũ frederico tomanoꝵ ꝓnapi finsre
et nũt egyptio tyranno nõ mii sntu eẽ
fama est ucrũꝙ uers ad spectatulũ pocis
ꝙͣ adusum sit in india atq echropia ex¬
terraꝵ cedio genciũ lib̾ati siluas pat̾as
incoslint csopdantes tu quis es qͥ clepẜa¬
te gliar bideris alt̾ no hambal q̃ uno
uettꝰ elophante bno ꝙ fictus oculo pta¬
liam fatigauit 4 ͦ hanc belua et si hũiai
emusam incesscus ab aucterib ꝓdicani
et morib miris insignem hndꝰ came
mutisem et meptam et iegie potis sub¬
urie ꝙͣ pͥrate fortime habilem dico
ꝙ donũ mnltiplicat horreum eohauriat
¶At camisos hes .. bna est pemerõ
si consiliũ pete̾s utere bellus quas qͥns bbi iu¬
tam agis mũdi partib genint natura pa¬
rens prudencissima que et beluas et aba fius
s̃ q esimatib apcora disc̾buit g camelin
habeo g tria milia habuit et amisit iob

Expanded text:
origini. Itaque et in Italia avorum memoria origini. Itaque et in Italia avorum memoria unicum Federico Romanorum principi fuisse et nunc Egyptio tyranno non nisi unicum esse fama est, utrunque vero ad spectaculum potius quam ad usum. Sic in India atque Ethiopia exterarum tedio gentium liberati silvas patrias incolunt elephantes. Tu quis es, qui elephante gloriari videris? Alterne Hannibal, qui uno vectus elephante unoque fretus oculo Italiam fatigavit? Ego hanc beluam, etsi humani emulam intellectus ab auctoribus proditam et moribus miris insignem, habendo tamen inutilem et ineptam et regie potius luxurie quam fortune habilem dico, que domum impleat, horreum exhauriat. At camelos habeo. Una est pene ratSi consilium petis, utere beluis quas his ubi vitam agis mundi partibus genuit natura parens prudentissima, que et beluas et alia suis queque climatibus aptiora distribuit. Camelum habeo. Tria milia habuit et amisit Iob:
Abbreviated transcription (Latin):
bisi estis msi brutorum ꝙ aliũ lugeretis
De elephantib et camelis le¬
unt michi elophantes  queso bsui
patis ne an belli habuerunt hos buo
ilsi notissimi hostes ytalie purꝰ et ham¬
bal quibus dum romanas acies turbare.
sperant suas ciubauere al graue prsus
et enorme ꝙꝙ ut ex hiscarns nosti sepe.
siuis exicio nostis aspcu mirimm et mole ⁊
sp̃e et odori et scridore terribile efftũ auc
mutile ꝓcuratãne difficile g est michi.
ingens elephas ⁊ fuerunt olim in ytalia
elephantes nõ benatu quesiti illi quidem
fronce ctuerant equos ꝓcalos uictares ĩn
capitoliũ fecicti crepti aũt pircho carcha
gmensib uerd non crepti tm̃ sed eciam
interdci sic em incondicõnib pacis quã
bicti pecierant nõĩatim tancum ut et qs
hrent domitos traderent ⁊ alios nõ doꝰ¬
marent ita sensim absoleuit bsꝯ elepha¬
tum non solum in ꝓtalia ubi longo ad¬
uene inq aduccti erant scd in affrica ecia
et marpto que illorun sunt bromores.

Expanded text:
s quoque brutorum animalium lugeretis. 60 DE ELEPHANTIBUS ET CAMELIS Sunt michi elephantes. Cui, queso, usui: pacisne an belli? Habuerunt hos duo illi notissimi hostes Italie Pyrrhus et Hannibal quibus, Romanas dum turbare acies sperant, suas turbavere. Animal grave prorsus et enorme quodque, ut ex historiis nosti, sepe suis exitio fuit: aspectu mirum et mole et specie et odore et stridore terribile, effectu autem inutile, procuratione difficile. Est michi ingens elephas. Fuerunt olim in Italia elephantes, non venatu quesiti illi quidem, fronte terruerunt equos Italos victores in Capitolium, sed etiam interdicti. Sic enim in conditionibus pacis quam victi petierant, nominatim cautum ut et quos haberent domitos traderent et alios non domarent. Ita sensim obsolevit usus elephantium non solum in Italia, ubi longe advene vique advecti erant, sed in Africa etiam et Egypto, que illorum sunt viciniores
Abbreviated transcription (Latin):
fit h̃nda si camen illa eaico uera est neꝙ
nõ pistis om̃ibus hec docilitas datur sod
hñs tantum que ex glande aibu nomẽq
pcipiũt et apud nõs bulto glandarie eo¬
citantur pitaꝵ spes et form̃a insapns
et ingenia tr dulcironam canorãomꝙ las¬
turdum in suꝑ sua etate sermanes quanos
mntanteni rome fuisse aucter est ꝑlimus
scdñs ꝙ de sturno nuꝑ pub ᵈ ͤ notũ fuit que
seriatim płima uerba ꝓferenceni huanis
arcentib sope in ipiꝰ plnii pria et audie
tibi ꝯtigit et mirari uam de psitato ton
certa res est ut mirablis iam ẽẽ quocies

Expanded text:
sit habenda, si tamen illa etiam vera est. Neque sit habenda, si tamen illa etiam vera est. Neque vero picis omnibus hec docilitas datur, sed his tantum que glande cibum nomenque percipiunt et apud vos vulgo glandarie vocitantur, picarum species et forma insignis et ingenio. Dulcisonam canoramque lusturdum insuper sua etate sermones humanos imitantem Rome fuisse auctor est Plinius Secundus. Quod de sturno nuper publice notum fuit, quem seriatim plurima verba proferentem humanis accentibus sepe in ipsius Plinii patria et audire tibi contigit et mirari? Nam de psitaco tam trita res est ut mirabilis iam esse des
Abbreviated transcription (Latin):
nanntur otacula g formosꝰ est michi
pfitatꝰ i solus namq om̃i torque au¬
bes insignis insi femx et ip̃e cet cũ tor¬
quatꝰ et p̃tia sue unicus spc̃i. Berum
psicatꝰ ralliator magnus et pseremi
pñcipum plane quasi illũ adulatore
lsu fecerit natura. Snde disacon issus
⁊ noent spitatus a uobis alioꝵ nomĩa dista
hoc didiasti ꝓ me dicere cescir aue g est
michi spica dissercissima i cũ prari fint
honnes deferti tibi digfercissima pica est.
loquax fuceor et saliccatrix est sedula un
et issus pica loquax c̾ta dñmi te uoce saluto
si me non bideas esse negabis auem c̾ce
de huiꝰ auis incencone discendiq scudio m¬
ra nestio an et uera narrantur Illud ĩp̾
angi illam et affligi mole stiamq cũ tacita
meditacõne cestari eciam si uerbũ ei ad me¬
moriam retucatur miris modis aylaresd̾e
at si prrus seu berbi difficultatẽ feu meo¬
rie inlecillitate bnicatur p̃ dolore etiã inc̾d
mori ut iam minꝰ nira homeri mors pocte

Expanded text:
michi psitacus. Solus nempe omnium torque aureo insignis, nisi phenix et ipse esset avium torquatus et preterea sue unicus speciei. Verum psitacus salutator magnus et presertim principum plane, quasi adulatorem illum fecerit natura. Unde distichon illud innotuit : Psitacus a vobis aliorum nomina discam hoc didici per me dicere: Cesar, ave. Est michi pica disertissima. Cum perrari sint homines diserti, tibi disertissima pica est? Loquax, fateor, et salutrix est sedula, unde et illud : Pica loquax certa dominum te voce saluto, si me non videas, esse negabis avem. Certe de huius avis intentione discendique studio mira, nescio an vera, narrantur. Illud in pangi illam graviter et affligi molestiamque animi tacita meditatione testari; si ipsum ei verbum ad memoriam reducatur, miris modis hilarescere, at si prorsus seu verbi difficultate seu memorie imbecillitate vincatur, pre dolore etiam interdum mori, ut iam minus mira Homeri mors poete
Abbreviated transcription (Latin):
De ireore fecuudai ⁊ facuda lebu¬
Ecunda michi est uxor r iultas tibi
curas mlcos pariet labores uror ste¬
rilis bnica tmn ac fecunda quid sarcina de¬
mus młapler est nocũ est illud comituni
buorem duxi quam non ibi bidi miseriam
nati fili et alia cura g non fecunda ta¬
tum uxor sed facund̾a est r hic filũ et
nutrices aderunt hinc sales et uerba non
decrunt habes cum qua disputes at decla¬
mes et saciricum non audisti ubi ait no
heat matrona tib que uicta recumbit di¬
cendi genus nec curtum sermone ietato cor¬
queat entimema nec historia saciat quige

Expanded text:
67 DE UXORE FECUNDA ET FACUNDA Fecunda michi uxor est. Multas tibi curas, multos pariet labores. Uxor sterilis unica tantum, at fecunda quidem sarcina domus est multiplex. Notum est illud comicum: uxorem duxi: quam non ibi miseriam vidi! nati filii: alia cura! Non fecunda tantum uxor, sed facunda est. Hinc filii et nutrices aderunt, hinc sales et verba non deerunt; habes cum qua disputes ac declames et satyricum non audisti, ubi ait: Non habeat matrona tibi que iuncta recumbit, dicendi genus, nec curtum sermone rotato torqueat enthymema, nec historias sciat omne
Abbreviated transcription (Latin):
qln cirmorum et pduste deus pem
tercanne quid asiud pͥamis hectorem pa¬
uens monet insi ne achillem sos enꝑ
insi ut fugiat bellicosum sirum ⁊quid
fati inara tiere se dixit insi ꝓsitnae
biri miscriam et sebuore ai non se macie
ꝯtmenten Geslatorum sed teteros ꝓaur¬
sentem quis ipm iamante ab mncio sor¬
indast ubi cuntem ad Ressu qns u̾bis
asaquttiu. semonite corrumpet teuia ius
nes miferis fim pucri et mei iifere¬

Expanded text:
 armorum et predulce decus primi certaminis? Quid aliud Priamus Hectorem pavens monet, nisi ne Achillem solus exanxia precatur, nisi ut fugiat bellicosum virum? Quid fati ignara timere se dicit, nisi probitatem viri miseram et fervorem animi, non se in acie continentem bellatorum sed ceteros precurrentem, quod ipsum iam ante ab initio formidabat, ubi euntem ad bellum his verbis alloquitur: “Demonice, corrumpet te tua vis neque misereris filii pueri et mei miser
Abbreviated transcription (Latin):
cibi gra reme occidiste fertur hortensis erator
dir eloquio clarus moridus delicatus et moll
ut fennia fad qui morũ płimos eloquii aute
raros ht mutatores g pullos nitrio
impedimentum domini escion uulpilꝰ aree
suffossores quoꝵ ungulis et puluorũ solũ semꝑ
et nuĩꝙͣ suꝑsities c̃qua fit  galliaꝵ mag¬
nus est nũs r ut cessent tedĩa pene par fits
et impenra erie magna p̃cio longis ꝙ clan¬
toribus exiguũ oñus ꝯstat ic sed habũ¬
do apibus ⁊ non mortalis mado sed uola¬
blis et fugituia felicitas tua est g alue¬
aria muita sunt michi non unꝰ in quolilꝰ
ꝙͣ uel in magna urbe negotii uł incastris¬
est strepitus nũc exagĩme fugent nuc prg¬
nabunt irges nũc cunctiteris nũc iactu pu

Expanded text:
 primus occidisse fertur Hortensius orator, vir eloquio clarus, moribus delicatus et mollis ut femina, sed qui morum plurimos, eloquii autem raros habet imitatores. Pullos nutrio. Impedimentum domui, escam vulpibus, aree suffossores, quorum ungulis et pulvereum solum semper et nunquam superficies equa sit. Gallinarum magnus est numerus. Ut cessent tedia, pene par fructus et impensa erit: magno pretio longisque clangoribus exiguum ovum constat. Sed abundo apibus. Non mortalis modo, sed volatilis et fugitiva felicitas tua est. Alvearia multa sunt michi. Non minus in quolibet quam vel in magna urbe negotii vel in castris strepitus est: nunc examina fugient, nunc pugnabunt reges, nunc tinnitu eris, nunc iactu p
Abbreviated transcription (Latin):
dos uroris ĩ non quãnta sit dos sed q̃lit
urer refect᷑ et indote ip̃a non ꝙͣticas c̾e
multis artib sunt quesice chopolicanum
et punicini marem nosti quorũ nuptiis
hon menide ptia red scuparis ac decore
dos ostabat
De gratis amoribus lrix¬
katis fruor ainorib qͥ ͭ ͤ insi¬
dus oppnergus i grutis urop
amoribus a sene cusr uror est em̃i nor
lacens ictis gratũ bulnus sapiduri

Expanded text:
dos uxoris. Non quanta sit dos, sed qualis sit dos uxoris. Non quanta sit dos, sed qualis sit uxor refert et in dote ipsa non quantitas certe, malis artibus sunt quesite. Heliopolitanum et Punicum morem nosti, quorum nuptiis non pietate patria, sed stupris ac dedecore dos constabat. 69 DE GRATIS AMORIBUS Gratis fruor amoribus. Gratis insidiis opprimendus! Gratis uror amoribus. Bene ais: “uror”; est enim amor latens igni