comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ ittilicũ ab destro. ab leuo cornu numita
musimissã opposuit. Syphax hasorubalq
numidicis adu̾sus ytalicũ eiitatũ cͣaͣthagi¬
mensiũ. ꝯt masmissa locatis celtibero meĩ¬
aciẽ in cidu̾sa signa legienũ acciꝑe. Itasstucti
c̃ currũt pͥmo unpetu simł ut̾q tornu ꝯnu¬
taginieses.pulsi namq numide maxima
ꝑs agrestis romanũ eꝗtatũ neq caͣthagim¬
ense ꝑ ip̃e nouus mĩles musmissa recẽti tꝑce
tem uictoia terribilẽ substinc̃. susdua uttũ¬
q cornib celtiberoꝵ cicies stabat ꝙ nͥ infuga sꝯ¬
lus ulla obsten delat᷑ licis ignotis neq spes.
asciꝑione erat quẽ bent mneritũ dese ꝙ gente
sua mertẽnarus armis mnastricã oppugnatũ
uenissẽt. Igit cͣicũ fusis ũdiq hostib alii suꝑ a

Expanded text:
uitatum Italicum ab dextro cornu, ab laeuo Numidas uitatum Italicum ab dextro cornu, ab laeuo Numidas Masinissamque opposuit. Syphax Hasdrubalque Numidis aduersus Italicum equitatum, Carthaginiensibus contra Masinissam locatis Celtiberoi concurrunt. primo impetu simul utraque cornuthaginienses, pulsi; nam neque Numidae, maxima pars agrestes, Romanum equitatum neque Carthaginienses, et ipse nouus miles, Masinissam recenti super cetera uictoria terribilem sustinuere. nudata utrimque cornibus Celtiberum acies stabat quod nec in fuga salus ulla ostendebatur locis ignotis neque spes ueniae ab Scipione erat, quem bene meritum de se et gente sua mercennariis armis in Africam oppugnatum euenissent. igitur circumfusis undique hostibus alii super
Abbreviated transcription (Latin):
cladẽ acceptã tũ bello ĩfectiorẽ. Ee ꝗ armis uĩ¬
catur. Hec legutis responsa. ⁊ post dies pauros
reu̾sus hasdrubul asypħx capitias uux enit
Is oĩs ex citus fuit trigĩta frme milia arma¬
corũ Scipionẽ uelut iam debellato ꝙ to sypha¬
cẽ caͣthaguuẽses q attinẽt utice opugnade
ĩtentũ iãq machinas admeu̾etẽ muris au̾tit
fama ieclintegrãti belli. modicisq p̃sidus
ad spẽm ĩ obsidioĩs t̾ra mariq relicts ip̃e iũ rolore
eecitus ure od hostes ꝑgit primo ĩtumulo
quattuor ferme milia distãte acasti rtgus
ꝯsedit. postero die cũ eꝯtatu ĩ magnos itauccãt¬
eã per sub iectre ei tumules d̾ gressu succedendo
adstutiões hostĩum lacessendo ꝙ leuius p̃lus
diẽ adsũpsit ꝯ ꝑ insciris biduũ tu multuosie
hĩc atq illic excursionib inuicẽ nichil dic¬
tu satu dignũ fecerũt. Quãto die ĩ aciẽ utrũꝙi
ma signa insubsidiis triarios cõstituit en¬

Expanded text:
acceptam; eum bello inferiorem esse qui armis uincatur. haec legatis responsa, et post dies paucos rursus Hasdrubal et Syphax copias iunxerunt. is omnis exercitus fuit triginta ferme milium armatorum. Scipionem, uelut iam debellato quod ad Syphacem Carthaginiensesque attineret, Uticae oppugnandae intentum iamque machinas admouentem muris auertit fama redintegrati belli; modicisque praesidiis ad speciem modo obsidionis terra marique relictis ipse cum robore exercitus ire ad hostes pergit. primo in tumulo quattuor milia ferme distante ab castris regiis consedit; postero die cum equitatu in Magnos—ita uocant—campos subiectos ei tumulo degressus, succedendo ad stationes hostium lacessendoque leuibus proeliis diem absumpsit. et per insequens biduum tumultuosis hinc atque illinc excursionibus in uicem nihil dictu satis dignum fecerunt: quarto die in aciem utrimque ma signa, in subsidiis triarios constituit: eq
Abbreviated transcription (Latin):
bus ionitu tie trat reparãdũ. &citũ syphacem¬
q or andũ netello ab sisteret censelũt Hec sen¬
tentia qa had has drubal p̃st̃s barchineq e mĩs
factiot̃s bellũ maletãt uicit. In de dilectus i n
urbe ngrisq haberi ceptus ⁊ ad syphace legati
missi sũma ore ⁊ iꝑm̃ teiarãtebellum. cum.¬
liuisset plena lacrimarũ abtestans nepatre
suũ patriãq ꝑroteret h isdẽ flamĩs cãthagi¬
nẽ. qͥb tastin conflagũsset absu mi sineͣt. Spe
quiq oportune oblatã adferebãt legati quat¬
tuormilia celaberoꝵ cuta urbem noĩe obbam
ab conqsitorib siis conductam. ĩ hispame e
gd̃gie iuuc̃tutis si occurisse ⁊hastruealẽ ꝓpe¬
diẽ adfore cũ manu hand quaꝙ̃ ꝯtep̃ nẽca. Igi

Expanded text:
bus constantiae erat; reparandum exercitum Syphacembus constantiae erat; reparandum exercitum Syphacemque hortandum ne bello absisteret censebat. haec sententia quia Hasdrubal praesens Barcinaeque omnes factionis bellum malebant uicit. inde dilectus in urbe agrisque haberi coeptus, et ad Syphacem legati missi, summa ope et ipsum reparantem bellum cumluisset, plena lacrimarum obtestans ne patrem suum patriamque proderet iisdemque flammis Carthaginem quibus castra conflagrassent absumi sineret. spem quoque opportune oblatam adferebant legati: quattuor milia Celtiberorum circa urbem nomine Obbam ab conquisitoribus suis conducta in Hispania, egregiae iuuentutis, sibi occurrisse; et Hasdrubalem propediem adfore
Abbreviated transcription (Latin):
ser capti ocdo foro fum maq absup̃ti magnaq¬
ius ar matorũ capta. Ea oĩa imꝑatore uulcano
sucrata uicenoit. Hasorubal ex fuga cu pautĩ
afrorũ urbem proximã petient ecq oẽs ꝗ super¬
erãt uestigia ducis sequẽtel se contulerãt Metu
teinde ne dedderet᷑ scipiõi uibe excessit. Mos eode
ratẽtib portis romani accepti nec ꝗtꝙͣ hostile ꝗa
uolũtate cõcesẜ ãt indedictis nẽ factũ. Due.
subinde urbes capte directeq. Ea preda q q̃ castĩs
excensis txigne tupta ezat militi cõcessa eͥst. Si¬
phax octo miliũ ferme inde spatio. loco cõmuni¬
to conscdit. Hasorubal carthaginẽ contendit
nequid ꝑ metũ ex recẽtidade mellius cõsulere¬
tur. quo tantus pͥmo terrore status. ut omissa
uticu cartħaginẽ crc̃ĩeret extẽple scipionẽ op¬
pressurũ. Senatũ itaq ut suffectus ꝙ uẽlut con
altera hãnibalẽ adtuen tñ ab exitiabili bello
nuriam puocubut. tertia romane inadu̾sis re¬

Expanded text:
ro flammaque absumpti. magna uis armorum capta; ea omnia imperator Uolcano sacrata incendit. Hasdrubal ex fuga cum paucis Afrorum urbem proximam petierat, eoque omnes qui supererant uestigia ducis sequentes se contulerant; metu deinde ne dederetur Scipioni urbe excessit. mox eodem patentibus portis Romani accepti, nec quicquam hostile, quia uoluntate concesserant in dicionem, factum. duae subinde urbes captae direptaeque. ea praeda et quae castris incensis ex igne rapta erat militi concessa est. Syphax octo milium ferme inde spatio loco munito consedit; Hasdrubal Carthaginem contendit ne quid per metum ex recenti clade mollius consuleretur. quo tantus primo terror est allatus ut omissa Utica Carthaginem crederent extemplo Scipionem obsessurum. senatum itaque sufetes, quod uelut consaltera Hannibalem ad tuendam ab exitiabili bello patriam reuocabat, tertia Romanae in aduersis re
Abbreviated transcription (Latin):
rphux cũ ꝗnquagĩta militib fecit unde cũ eq¬
titu multõ aduenit cõfestĩq motis acathagine
udisset uticũ adscendẽt ind̾ irrito ĩceptõ. q̃ a¬
nuugo comti uiri adheres inaliquãtũ maĩs
ritũ extenditur cõmuni uno uallo. a nauali¬
um custra amplectit uigo medio legionũ ĩpo¬
ias custis. latus ad sepfẽtĩo nẽ u̾sum subducte
laues nanalesq sccii tenebũt menidianã uallẽ

Expanded text:
nquaginta milibus peditum, decem equitum advenit, confestimque motis a Carthagine obsedisset Uticam, abscederet inde inrito incepto. et nui iugo continenti adhaerens in aliquantum maris spatium extenditur, communit. uno vallo et navalia castra amplectitur; iugo medio legionum castris inpositis, latus ad septentrionem versum subductae naves navalesque socii tenebant, meridianam vallem
Abbreviated transcription (Latin):
m̃. liuiiĩ nom̃ erat. ꝗ p̾co cũctarent᷑ citue̾ ip̃ cẽso¬
rem. cita ũit n eõ. m̃ limũ cisiue ex residua q ue¬
tere si multare. siue ĩtẽtiua iactaticẽ seueritatiᷤᷤ
ĩflatus. m̃. limũ ꝗa popłi iudicio eẽt damnatus
equũ uende̾ iissic. Itẽ m̃. luuus cũ ad tribum
uarniẽse ⁊ nom̃ cõlege ut̃tũ ẽ uẽdere equũ. ẽ.¬

Expanded text:
M. Liui nomen erat, et praeco cunctaretur citare ipsum censorem, 'cita' inquit Nero ' M. Liuium '; et siue ex residua uetere simultate siue intempestiua iactatione seueritatis inflatus M. Liuium quia populi iudicio esset damnatus equum uendere iussit. item M. Liuius cum ad tribum Arniensem et nomen collegae uentum est, uendere equum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit Ibi cũ cõsciẽtia egregia sepe repetiti regni
ĩclinãt ut cũ modico potiꝰ ꝙͣ tũ magno p̃sidio eqtũ
adscipionẽ queq postta uenisse masunssã credam.
Quippe illa regnãtis multitudo hec pancitas tru¬
lis fortune t̾oueĩens est. Cartha giniẽses ala eꝗ¬
tum cũ p̃fecto amisso alio eꝗtatu ꝑ no uũ dilee¬
tu cõpato hannone hamalcais filiũ p̃ficiũt.
Hasdrubalẽ sub urõ ac siphacẽ ꝑ lict̾as nũ tios¬
ut cã thagini ut uniu̾se ussrue subueiat. ad
uti cãtũ cnstͣ supio forte mille passus aburbe
habebat sarslata amae ubi pautos diesstatiua
ꝯuicta classi fuerãt. hãno necͣ qͣ saris ualido
ño ttͦ co lacessendũ hoibes s rre ad mendos q¬
dẽ npopłatiõib agro eq tntu acepto is oĩum

Expanded text:
ervenit. Ibi cum conscientia egregia saepe repetiti regni ervenit. Ibi cum conscientia egregia saepe repetiti regni inclinant, ut cum modico potius, quam cum magno praesidio equitum, ad Scipionem quoque postea venisse Masanissam credam. quippe illa regnanti multitudo, haec paucitas exulis fortunae conveniens est. Carthaginienses ala equitum cum praefecto amissa, alio equitatu per novum dilectum comparato, Hannonem Hamilcaris filium praeficiunt. Hasdrubalem subinde ac Syphacem per litteras nuntiosut Carthagini, ut uniuersae Africae subueniat. ad Uticam tum castra Scipio ferme mille passus ab urbe habebat translata a mari, ubi paucos dies statiua coniuncta classi fuerant. Hanno nequaquam satis ualido non modo ad lacessendum hostem sed ne ad tuendos quidem a populationibus agros equitatu accepto id omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ni clmo ferẽte adhostẽ tũ młtitudĩe fretus tũ
pugnatur erat qip̃e dirigit suos. atrox p̃lium
cromanceps fuuit. loco ⁊ u̾tute militũ m asimis¬
sã. młtitudĩeq numio inauor erat sy phatũiu¬
uãte. En młtitudĩe diuisa tũ pars afrõte urge¬
ret pais at̾rgo setĩcũ fudiss uictoriã haud dubi¬
ã syrhati dedit ꝙ ñ e. tugiũ qd̾ ratebat. hinĩ aftõ te¬
hĩc atigo ĩcdusis. Itaq cetẽi pedites eꝗtesq te¬
si auut capti ducẽtos ferme eꝗtes mosiussa citra
se cõglolntos diuisosq turmati ĩtris paͣtiseñ¬
ipĩt q̃ intẽdeat int̾ in cdia tela hostiũ enasit. du¬
e tũbe heser⁊ alta metu declita hosti ꝑtinatio
ĩ repugnãdo. telis obruta ⁊ cõ fixa ẽ. Lei minã ꝓp
uestigiis ĩstã tẽ ĩ alicã atq alia flectendo itinẽ
lutẽs tedio ꝗ disꝑatiõe tãdẽ fexũ absistere seque¬
toꝰ cogit. Ip̃e cũ sexagĩta eitib no minorẽ syrti ꝑ¬

Expanded text:
titudine fretus tum pugnaturus erat, et ipse dirigit suos. atrox proelium et diu anceps fuit, loco et virtute militum Masinissam, multitudine quae nimio maior erat Syphacem iuvante. ea multitudo divisa, cum pars a fronte urgeret, pars ab tergo se circumfudisset, victoriam haud dubiam Syphaci dedit, et ne effugium quidem patebat hinhinc ab tergo inclusis. itaque ceteri pedites equitesque caesi aut capti: ducentos ferme equites Masinissa circa se conglobatos diuisosque turmatim in tres partes eruipse qua intenderat inter media tela hostium evasit; duae turmae haesere; altera metu dedita hosti, pertinacior in repugnando telis obruta et confixa est. Verminam prope vestigiis instantem in alia atque alia flectendo itinera eludens, taedio et desperatione tandem fessum absistere sequendo coegit; ipse cum sexaginta equitibus ad minorem Syrtim p
Abbreviated transcription (Latin):
incẽsũ q et ip̃m ad reliqus belli ꝑ sequendas ĩsti¬
gabãt. Set uix̃ regiũ uidebat᷑ latronẽ uꝯgu
ĩmõtib cõsecrari. bucur ex p̃fectis regis iur
put masin. sse ietulisset aut uiuũ. id ne ĩ exti¬
niubile paudiũ fere cepisset. palates ĩcuriose¬
se agẽtes ĩ prouiso ad ortus pecoꝵ hõiũq in¬
gẽti młtitu dine ea p̃sidio armatorũ ex cusa
malinissa ip̃m cũ paucis inu̾ticẽ mõtis copei¬
lic. Inde prope iam ut ilebellato net p̃da modo.
recoꝵ hoĩumq cuptoꝵ missa ad regẽ. s co

Expanded text:
sequendas instigabant; sed uix regium uidebatur latronem uagum in montibus consectari; Bucar ex praefectis regis, uir put Masinissae rettulisset aut uiuum—id uero inaestimabile gaudium fore— cepisset. palatos incurioseque agentes improuiso adortus, pecorum hominumque ingenti multitudine a praesidio armatorum exclusa Masinissam ipsum cum paucis in uerticem montis compellit. inde prope iam ut debellato nec praeda modo pecorum hominumque captorum missa ad regem sed co
Abbreviated transcription (Latin):
cornelius lentulus .l. ꝗntilius uaitus. p̾. aeliũs pa¬
pius p̃. iuluis. t̃ appius. hi. duo. cũ ediles . p̃l. cẽnt
p̃tores p̃lati sũt. Consul comitus p̃fectus ud ex¬
ẜtitũ inetrutiam redit. Sacerdotes eo anno moͣ¬
tui atii inlccũ eorum suffecti. fi. ueturius phila
flamẽ mãtialis ꝗ ĩlocũ emilii regilli qui priõe
ãno mortuus erat ccͣatus in auguratusq m.
m̃. pomponi mathonis. q decẽ uiri locũ. Creati de¬
cem. uir. m̃. autelius. corta augur .t. Sem pronuiᷤ
grachus ad modũ adolescens. ꝙ tũ ꝑ erratũ ĩ mã¬
dandis sac̾dotuserat. Quadrige auree/ eo ãno
ĩcapitolio posite. cib edilibus cũ . c̃. luio. et m̃. ser¬
uilio gemino ⁊ ludi romanib duum ĩstaurati
idẽ ꝑbiduũ plebei aib edilib.p̾. aclio p̃. uilli. ꝗ
ionis epulũ fuit ludoꝵ causa.

Expanded text:
Cornelius Lentulus P. Quinctilius Uarus P. Aelius PaCornelius Lentulus P. Quinctilius Uarus P. Aelius Paetus P. Uillius Tappulus ; hi duo cum aediles plebis essent, praetores creati sunt. consul comitiis perfectis ad exercitum in Etruriam redit. sacerdotes eo anno mortui atque in locum eorum suffecti: Ti. Ueturius Philo flamen Martialis in locum M. Aemili Regilli , qui priore anno mortuus erat, creatus inauguratusque; in M. Pomponi Mathonis auguris et decemuiri locum creati decemuir M. Aurelius Cotta , augur Ti. Sempronius Gracchus admodum adulescens, quod tum perrarum in mandandis sacerdotiis erat. quadrigae aureae eo anno in Capitolio positae ab aedilibus curulibus C. Liuio et M. Seruilio Gemino , et ludi Romani biduum instaurati; item per biduum plebeii ab aedilibus P. Aelio P. Uillio ; et Iouis epulum fuit ludorum ca
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝯdẽpnasset ꝯ cõdep̾natũ cõsulẽ ꝯ censorẽ fecisse̾t
Neq inficioi̾ possent aut uidicio simł aut comitꝰ
bis abse peccatũ eẽ. quattuor ꝯ tĩgĩta tͥb. qc̃. clau¬
diũ erariũ fore. Quod si ex ẽplũ habẽt. bis cũde
enmnũ relĩquẽdi. c̃. claudiũ. neĩatu se inter erati¬
os fuisse relicturũ prauũ certam̃ netarũ inter
cẽsores castigntio ĩconstãtie popłi censoria ꝯ graui¬
tate tẽpoꝵ illoꝵ digna in ĩuidia censores cũ cent. cẽ¬
scendi exhis tatus ccasioẽ c̾N. bebius. tr. p̾l. die
ad populũ utriusq uixit. Ea res consensu patrũ dis¬
cussa est ne pest en ebnoria populaũa censura ẽet
Eadem estare ĩbructis clam peti acosa deuicta con¬
sentia ꝗ pandosia ⁊ ignobiles alie tiuitates uolũ¬
tate indedictionẽ uenerũt. Et cũ comitiorum
iã appeteret tẽpus / corneliũ potiꝰ exectiũa ubi nich
num creauit inde p̃toria comitia habita cͤati p̃.

Expanded text:
et condemnatum consulem et censorem fecissent, neque infitiari possent aut iudicio semel aut comitiis bis ab se peccatum esse: inter quattuor et triginta tribus et C. Claudium aerarium fore; quod si exemplum haberet bis eundem aerarium relinquendi, C. Claudium nominatim se inter aerarios fuisse relicturum. pravum certamen notarum inter censores; castigatio inconstantiae populi censoria et gravitate temporum illorum digna. In invidia censores cum essent, crescendi ex iis ratus esse occasionem Cn. Baebius tribunus plebis diem ad populum utrique dixit. ea res consensu patrum discussa est ne postea obnoxia populari aurae censura esset. eadem aestate in Bruttiis Clampetia a consule ui capta, Consentia et Pandosia et ignobiles aliae ciuitates uoluntate in dicionem uenerunt. et cum comitiorum iam appeteret tempus, Cornelium potius ex Etruria ubi nihil num creauit. inde praetoria comitia habita. creati P.
Abbreviated transcription (Latin):
lius. cõs ĩalta ꝑte italic nõ tam ãmis ꝙͣ iuudi¬
cioꝵ terrore etuitid cõtinct totã ferme admagi¬
nem. ac ꝑeum ad spem nouãdi resuersa Eas q̃
tiq nobiles etiusci ꝗ aut ip̃i ierãt aut miẜut̃
ad magonẽ de ppłoꝵ suoꝵ defectiõe. pͥmo p̃¬
sentes erãt cõdep̃nati postea cõsientia sibi met
ip̃i exiliũ cõsciẽtes eũ absentis dãpnati tẽnt
corporib subtactis bona tm̃ q̃ publicun pe¬
terãt pignerãda pene p̃bebunt. Dũ n ec cõ¬
sules diuersis regionib agũt. ceris ores ui¬
terim. dome .mii. luuus. q c̃. claudiꝰ. senatu
recituuer̃t. Princeps iteꝵ de lectus.iͥ. fabi
maximꝰ notati septẽ. ncõtamẽ ꝗsessa turuli
sediss. Suita tecta attit᷑ q tũ sũ ma fide eitert
iã eforo bonario ⁊ aduenei̾s cĩca fdẽs publi¬
cos ꝯetłe mats mãgne ĩ palatõ faciẽtã locnneit

Expanded text:
lius consul in altera parte Italiae non tam armis quam iudiciorum terrore Etruriam continuit, totam ferme ad Magonem ac per eum ad spem nouandi res uersam. eas qtique nobiles Etrusci qui aut ipsi ierant aut miserant ad Magonem de populorum suorum defectione, primo praesentes erant condemnati, postea conscientia sibimet ipsi exsilium consciscentes cum absentes damnati essent, corporibus subtractis bona tantum quae publicari poterant pigneranda poenae praebebant. dum haec consules diuersis regionibus agunt, censores interim Romae M. Liuius et C. Claudius senatum recitauerunt. princeps iterum lectus Q. Fabius Maximus ; notati septem, nemo tamen qui sella curuli sedisset. sarta tecta acriter et cum summa fide exegerunt. uiam e foro bouario et ad Ueneris circa foros publicos
Abbreviated transcription (Latin):
Inte nanꝰ cuctor absũpti masmisse ute iegẽ redũt.
missiq ꝗ tãtbaginẽ gaudiũ ingẽs nũtiaret to¬
trq afnta fama mortis masinisse. repleta. uari
amõ adfecit. Masiissa ĩspelũta occulta cũ er¬
bis curaret uulñ duoꝵ eꝗtũ latrocinio ꝑ dies
aliquot iuxit. ub pͥmũ ducta cicotrix pati quo
posset usa iactatione. audatio ĩgẽti ꝑgit ut
ad regnũ repetẽdũ. atq ĩ ip̃o innere hand plũ

Expanded text:
ctor absumpti Masinissae ad regem rediit, missique qui Carthaginem gaudium ingens nuntiarent; totaque Africa fama mortis Masinissae repleta uarie animos adfecit. Masinissa in spelunca occulta cum herbis curaret uolnus duorum equitum latrocinio per dies aliquot uixit. ubi primum ducta cicatrix patique posse uisus iactationem, audacia ingenti pergit ire ad regnum repetendum; atque in ipso itinere haud pl
Abbreviated transcription (Latin):
nerat retto ad regẽ remissis ꝙͣ quã aliꝗͣ to minor
sp multitudo nec ũ ꝙͣ tãtã rem adgredi satis au¬
de et quesre ratus agendo ae moliendo iuires quo¬
que ad agenoũ aliꝗd cõiecturũ ꝓficiscendi ad
siphacẽ leucũ aze regulo adthasũ occurrit.
Trepidũ agniẽ tũ ĩ urbe fugisset urbẽ masrais¬
sapͥmo ĩpetũ capit ex regũs aliis tratẽtes sere¬
cepit. alio ium pnrãtes cecidit. pirs maxira ai¬
tũ upo puero int̾ tumultũ adsiphacẽ quo pri¬

Expanded text:
nerat, retro ad regem remissis, quamquam aliquanto minor nerat, retro ad regem remissis, quamquam aliquanto minor spe multitudo nec cum qua tantam rem adgredi satis auderet convenerat, ratus agendo ac moliendo vires quoque ad agendum aliquid conlecturum, proficiscenti ad Syphacem Lacumazae regulo ad Thapsum occurrit. trepidum agmen cum in urbem refugisset, et urbem Masinissa primo impetu capit et ex regiis alios tradentes se recipit, alios vim parantes occidit; pars maxima cum ipso puero int
Abbreviated transcription (Latin):
torũ oĩs indicione ĩꝑiũq muzetuli ꝯcessit regi¬
o tñ noĩe assupto. tõtep̃tusq noĩe modico tuto¬
ris puerũ ita de mazenqł stirpis regie suꝑ erat te¬
gt̃ apellat. Carthaginiesem nobilem fcĩam. soro¬
risfiliã hãnibalis que ꝓximo ez acti regi ĩpetu¬
nupta fuaͣt matͣ mo̾nio si iũgit sꝑe cã thagini
ẽsiũ scrictatis ⁊ cũ syphace hospitiũ uetustũ legatiᷤ
missis renouat oĩa en aux ilia p̃prirãs adu̾sus ma¬
simissam. Et masnussa audita morte patrui de¬
ui necep fr̃s patłielis ex hispania imãutetanĩa
haga ca tẽpestate rex mauroꝵ erat traetit ab
eo suplex infinus p̃cibus auxiliũ itine̾i qm̃
bello nõ pota̾t .iiiiͦ. milia maurorꝵ ĩ petaͣut. Cũ
his p̃misso nũtio ad paternos suoq amicos cũ
adfines regni ꝑuenisset. qngẽti ferme numide
ad eũ cõ uenerũt. Igit᷑ mauris in de sicut cõue¬

Expanded text:
iorum omnis in dicionem imperiumque Mazaetulli concessit; regiiorum omnis in dicionem imperiumque Mazaetulli concessit; regio tamen nomine abstinuit contentusque nomine modico tutoris puerum Lacumazen, qui stirpis regiae supererat, regem appellat. Carthaginiensem nobilem feminam, sororis filiam Hannibalis, quae proxime Oezalci regi nupta fuerat, matrimonio sibi iungit spe Carthaginiensium societatis, et cum Syphace hospitium vetustum legatis missis renovat, omnia ea auxilia praeparans adversus Masinissam. et Masinissa, audita morte patrui, dein nece fratris patruelis, ex Hispania in Mauretaniam —Baga ea tempestate rex Maurorum erat—traiecit. ab eo supplex infimis precibus auxilium itineri, quoniam bello non poterat, quattuor milia Maurorum impetravit. cum iis, praemisso nuntio ad paternos suosque amicos, cum ad fines regni pervenisset, quingenti ferme Numidae ad eum convenerunt. igitur Mauris inde, sicut conve
Abbreviated transcription (Latin):
maximꝰ oĩu etatis sue regũ hic fui̾t plurimũq
nẽ romanã uuerit ope p̃tiũ uidet᷑ excede̾ paulũ ad
enarãdũ ꝙͣ naĩa fortuna usus sit ĩ amictẽdo recu¬
pãdo pat̾no regno nulitãdi pro carthaginiẽsib. In
hisptnia patͥ el moriturgale nom̃ erat. regnũ ad
frẽm regis it e alcẽ ꝑ gr̃ade̾ natu ita ng apud nu¬
mitas est ꝑ missit. Haud multo pꝰ de ⁊alce queque
mortuo. maior exduob filiis eiꝰ capussa puero ad¬
modũ altero patͣnsi ĩꝑiũ accepit. Cet̾um cũ magil
uite gẽtis ꝙͣ auctoritatis int̃ sues aut uiribus op¬
tinet regnũ extitit qtã mazetullus noĩe nõ alienꝰ
sanguine regib. fumilie sc̃ꝑ iumice ae de ip̃ro
uaĩa fortuna cũ his qtũ obti nebãt certãti. Is
cõcitatis popularib aput quos ĩ uidia regum
magne cuctoritatis erat castris inlã positis descẽ
tert inaciẽ ue dimicare de regno cepit. Inco p̃lio
capussa cũ multis pͥncipũ cecidit. Gens mesul¬

Expanded text:
e regum hic fuerit plurimumque rem Romanam iuuerit, operae pretium uidetur excedere paulum ad enarrandum quam uaria fortuna usus sit in amittendo reciperandoque paterno regno. —militanti pro Carthaginiensibus in Hispania pater ei moritur; Galae nomen erat. regnum ad fratrem regis Oezalcem pergrandem natu—ita mos apud Numidas est—peruenit. haud multo post Oezalce quoque mortuo maior ex duobus filiis eius Capussa, puero admodum altero, paternum imperium accepit. ceterum cum magis iure gentis quam auctoritate inter suos aut uiribus obtineret regnum, exstitit quidam Mazaetullus nomine, non alienus sanguine regibus, familiae semper inimicae ac de imperio uaria fortuna cum iis qui tum obtinebant certantis. is concitatis popularibus, apud quos inuidia regum magnae auctoritatis erat, castris palam positis descendere regem in aciem ac dimicare de regno coegit. in eo proelio Capussa cum multis principum cecidit. gens Maesul
Abbreviated transcription (Latin):
tis quoq obuia sors fecerrt. pͥus retu̾sũ sc̃ꝑ ad
ncines. ꝙͣ clamor agrestis cẽcitet fuerat. Eo u¬
maior tũ fuga panor q in urbe fuit. ꝗ hercule
neq ex̾titus domi ualidus tieq dux quẽ oppo¬
nerct ernt. Hasdrubal gisgonis filius genete.
fama. Diuicus tegia cũ etiã afinitate longe pͥ
p̃liĩs fusũ pulsũq inhispania mtminerant.
ma est porteq patim cdause q amati in muris
uigilieq ⁊statiões disposite ac nocte ĩseq̃nti
turbandosq egrediẽtes ex nauib missi ĩstitio¬
nes romanoꝵ incidert̃. Tamẽ scipione classe u¬
ticã missa ip̃e hand ita multũ progressus anpa ti¬
mulos ꝓxĩq ceꝑat. Eꝗtes ꝗ instatioib locis ut¬
neis posueat q ꝑ agros miẜat p̃tatũ. hicũ cui

Expanded text:
tisque quae obuia fors fecerat prius recursum semper ad tisque quae obuia fors fecerat prius recursum semper ad naues quam clamor agrestes conciret fuerat. eo maior tum fuga pauorque in urbe fuit. et hercule neque exercitus domi ualidus neque dux quem opponerent erat. Hasdrubal Gisgonis filius genere, fama, diuitiis, regia tum etiam adfinitate, longe prproeliis fusum pulsumque in Hispania meminerant ma est portaeque raptim clausae et armati in muris uigiliaeque et stationes dispositae ac nocte insequenti turbandosque egredientes ex nauibus missi, in stationes Romanorum inciderunt. iam enim Scipio, classe Uticam missa, ipse haud ita multum progressus a mari tumulos proximos ceperat; equites et in stationibus locis idone
Abbreviated transcription (Latin):
cet oẽm ĩꝗt hoc dirigite naues. Eo classis e̾ cunt
copieq õs int̾ra expoĩte st̃. ꝓsꝑã naui gntic̃e sine
t̾rore ac tumultu fuisse ꝑ m̾lt̾is gͣtis latinisq aue¬
tc̃pta tẽpestate ab africa clrssẽ ad insulã eirimu¬
rũ inde egẽ. cõteptũ cũsũ expoĩt ꝙ ꝓpe obrnts na¬
uib ĩ ussu ĩꝑatoris scaphis cauit secus ꝙͣ nuufrago
milites sine armis cũ ingẽti tumultũ int̾ra euo¬
sisse Ex positis copus romani castaͣ ĩ proximis
tumulis metũt. Llia nõ ĩ ma̾i̾ttimos m̃o agros cõ¬
terror q ꝑuenea̾t s in ip̃as urbes neq enĩ loium
mͦ turla mulieꝑ puerorũq ac munib im mixtis
oẽs passim cõpleuãt uicis. s pecora quoq p̃se aga
maiorẽ ꝙͣ quem secũ attulerãt t̾rore ĩ ferebant
p̃cipne cãthaginis ꝓpe ut capte tu multus no.¬
p ost .m̾. attiliũ cõ sulem ãnis prope quĩquagĩta
nullũ romanũ ex̾citũ uiderant p̾ter predato¬

Expanded text:
cet omen;' inquit 'huc dirigite naues.' eo classis decurrit, copiaeque omnes in terram expositae sunt. prosperam nauigationem sine terrore ac tumultu fuisse permultis Graecis Latinisque aucreptam tempestate ab Africa classem ad insulam Aegimurum inde aegre correctum cursum exponit, et prope obrutis nauibus iniussu imperatoris scaphis, haud secus quam naufragos, milites sine armis cum ingenti tumultu in terram euasisse. expositis copiis Romani castra in proximis tumulis metantur. iam non in maritimos modo agros conterrorque peruenerat, sed in ipsas urbes; neque enim hominum modo turba mulierum puerorumque agminibus immixta omnes passim compleuerat uias, sed pecora quoque prae se maiorem quam quem secum attulerant terrorem inferebant; praecipue Carthagini  et L. Manlium consules, annis prope quinquaginta, nullum Romanum exercitum uiderant praeter praedato
Abbreviated transcription (Latin):
is parit hostib q ⁊ syphacẽ ꝙ cãthaginẽses nͥ oriẽ¬
tẽ illũ ignẽ opp̾ssissẽt. Ingẽtimoꝵ insenio cũ iam
nullã morã ferre possent arsuros. ad huc teners
⁊ fragiles uires eiꝰ ẽẽ iuxdũ coabescẽt fouẽtis re¬
gnũ ĩstãdo stumulãdoq ꝑuĩcit ut excitũ adfines
messulioꝵ admoueat atq ĩ agro dequo sepe tũ
gnla nõ urbil mõ disceptatũ. s q̃ q̃mis certatũ
rares futuros armis. His uccib ĩ citatus siphax
mcismisse bellũ infert et pͥmo certanũe messuli¬
& fundit fugatq. Masmissa cũ punicis eꝯtibus¬
ty atie ĩ mõte bellũ incole uocãt ꝑfugit. Familie
aliquot tñ mappalib. pecorib ꝙ uisarũ pecunia
les mõte herbidus aquosusq est. ⁊ ꝗa pecori bonꝰ
alendo erat hõiũ quoq cãne ne lacte uescẽtiũ abũd̾
sufficictut alim̃ctis. Inde noctũnis pͥme ac fur¬
tius ĩtuisioĩb deinde aꝑto latrocimo infesta

Expanded text:
ostibusque; et Syphacem et Carthaginienses nisi orientem illum ignem oppressissent ingenti mox incendio cum iam nullam opem ferre possent arsuros; adhuc teneras et fragiles uires eius esse uixdum coalescens fouentis regnum. instando stimulandoque peruincit ut exercitum ad fines Maesuliorum admoueat atque in agro de quo saepe cum Gala non uerbis modo disceptatum sed etiam armis certatum aut nequaquam pares futuros armis. his uocibus incitatus Syphax Masinissae bellum infert. et primo certamine Maesulios fundit fugatque; Masex acie in montem— Bellum incolae vocant—perfugit. familiae aliquot cum mapalibus pecoribusque suis—ea pecunia les montem herbidus aquosusque est; et quia pecori bonus alendo erat, hominum quoque came ac lacte vescentium abunde sufficiebat alimentis. inde nocturnis primo ac furtivis incursionibus, deinde aperto latrocinio infesta
Abbreviated transcription (Latin):
uuenẽ aio recuꝑ andũ patusi regnũ. Nume¬
iomilitũ aliꝗͣ tũ mazetullus inꝑcibat nã q
le eũ excitũ que capusam uicerat q ex recep
to p cedem regis aliquot habelut ꝯ puit leu¬
dumares ab syphacc auxilio ĩgec̃tia ad dux e¬
nt qnteti milia peditũ magetullo ⁊ milia
catũ erat. Quib cũ m as missa nequaquas
mana apunica arina excitatiouas. Regulꝰ
El tutore et exigua meģesulion manumi
in cnͣthagiũese agrũ pfug̃. Ita recuꝑ ato regno
pat̾no masimissa ꝗa sibi adu̾sus siphac̃e haud pau¬
lo maiorẽ restare dimicaticẽ ce nebat optimu
tatus cũ fr̃e patruelle grãm rec̃ocilia̾e̾ missis ꝗ ⁊ pu¬
ero spe fecer̃t si ĩ fic̾e masimisse sese ꝑmisiss fatũm¬

Expanded text:
erandum paternum regnum. numero militum aliquantum Mazaetullus superabat; nam et ipse eum exercitum quo Capussam uicerat et ex receptis post caedem regis aliquot habebat, et puer Lacumazes ab Syphace auxilia ingentia adduxerat. quindecim milia peditum Mazaetullo decem milia equitum erant, quibus cum Masinissa nequaquam mana et Punica arma exercitati ducis; regulus cum tutore et exigua Masaesuliorum manu in Carthaginiensem agrum perfugit. ita reciperato regno paterno Masinissa, quia sibi aduersus Syphacem haud paulo maiorem restare dimicationem cernebat, optimum ratus cum fratre patruele gratiam reconciliare, missis qui et puero spem facerent si in fidem Masiniss
Abbreviated transcription (Latin):
ta tũ. oẽs ⁊ duplicate uires. ptno rocẽs uictoria
annuo eet. In i uma acie suas legiõessẽpro¬
nius indux̃ ĩsubsidiis locate. p̃ liciuii legi¬
ones. Cĩs pͥncipio pugne eclem fortune pͥmi¬
genie nouit si eo die hostes fudiss. compesq tiꝰ
uoti fuit. Fusi ac fugati peni supni .xl. nulle ar¬

Expanded text:
est, cum consuli duplicatae vires, Poeno recens victoria est, cum consuli duplicatae vires, Poeno recens victoria animos faceret. In primam aciem suas legiones Sempronius induxit; in subsidiis locatae P. Licinii legiones. consul principio pugnae aedem Fortunae Primigeniae vovit, si eo die hostes fudisset; composque eius voti fuit. fusi ac fugati Poeni; supra quattuor milia ar
Abbreviated transcription (Latin):
ice.uim frumẽti auxit. horreu̾q no solum
ue uam ficta erãt replcer set noua hed i cuta
uestim̾ta ex̾citui de erãt. Io mandatũ octara¬
o ut cũ p̃tore ageͣt siquid ex ea proũcia cõpa¬
rari auit mitti poss. En queq haud segͥt̾ cura¬
turos. mille ducẽte tege. breui spatio .⁊ xii. mili¬
⁊ tunicarũ missa. Estute. ta ꝙͣ ħec ĩ afrita gesta
sũt .p̃. semproniꝰ eẽs. cui brutũ ꝓuĩtia erat ĩ ago¬
crotomẽsi cũ hãniballe ĩ ip̃o ĩtinere tumul¬
tuano p̃lio cõ flixit. agiinib magis ꝙͣ acie pu¬
gnatũ est. romani pulsi tumultu uerius
ꝙͣ pugna ad mille ⁊ ducẽti de ex̾titu cõsulis
interfecti. Castra. trepide reditũ. neq oppu¬
gnare tñm ea hostes ausi. Cetersi silentio yro¬
xime noctis profectus in de ẽs cẽs p̃misso ritio
ad .p̃. licinu ꝑ. cõꝵ ut suas legiões admoue̾t.
copias cõiũcxit Ita duo duces duo excitus
adhãnibalẽ redierũt nec mora dunicãdi fac

Expanded text:
uim frumenti aduexit; horreaque non solum ea quae iam facta erant repleta, sed noua aedificata. uestimenta exercitui deerant; id mandatum Octauio ut cum praetore ageret si quid ex ea prouincia comparari ac mitti posset. ea quoque haud segniter curata res; mille ducentae togae breui spatio, duodecim milia tunicarum missa. aestate ea qua haec in Africa gesta sunt P. Sempronius cCrotoniensi cum Hannibale in ipso itinere tumultuario proelio conflixit. agminibus magis quam acie pugnatum est. Romani pulsi, et tumultu verius quam pugna ad mille et ducenti de exercitu consulis interfecti; in castra trepide reditum, neque oppugnare tamen ea hostes ausi. ceterum silentio proximae noctis profectus inde consul, praemisso nuntio ad P. Licinium proconsulem ut suas legiones admoveret, copias coniunxit. ita duo duces, duo exercitus ad Hannibalem redierunt; nec mora dimicandi facta
Abbreviated transcription (Latin):
sus illergetes prona erat. tertiã decimã legionẽ
ex subsidiis in primã eciem firmam̃tũ ducit
Postꝙͣ equata ibi pugna ẽ adl. mannium inter
pͥma signa hortãte ac subsidia ꝗb respostulabat
locus ĩducẽtẽ uerut. iudicat tuta cibleuo cor
ctũ fusurũ. uix her dicta dederat cũ romã eꝗtes
ĩmedios ĩuecti hostes simł pedeste̾s atres tur¬
tuuit simł eꝗtib hispanoꝵ ĩ mictẽdi ea equos
clauẜut. Itaq omissa pugna eq̃stri. ad pedesteͣm
hispani descenterũt Romani Imꝑatores ũtur¬
bato hostiũ ordĩes et trepidationẽ pauorẽque
ti fluctuãtia uiderũt signa. ortãt᷑. orant mili
te pͥma signa peditũ se obietisset. ibi aliquã di¬
u atrox pugna stetit. Tandẽpe stꝙͣ hii qui cir¬
ca regẽ seminec̃e testãtẽ deinde pilo terre ad fi¬
xũ pugnabat. obruti telis occubuert̃. Tũ fuga
iassim cepta pluresq tesi quia equos cõscendẽ¬

Expanded text:
rsus Ilergetes locata erat, tertiam decimam legionem rsus Ilergetes locata erat, tertiam decimam legionem ex subsidiis in primam aciem firmamentum ducit, postquam aequata ibi pugna est, ad L. Manlium inter prima signa hortantem ac subsidia quibus res postulabat locis inducentem uenit; indicat tuta ab laeuo corcircumfusurum. uix haec dicta dederat cum Romani equites in medios inuecti hostes simul pedestres acies turbarunt, simul equitibus Hispanorum uiam immittendi equos clauserunt. itaque omiHispani descenderunt. Romani imperatores ut turbatos hostium ordines et trepidationem pavoremque et fluctuantia viderunt signa, hortantur, orant militte prima signa peditum se obiecisset. Ibi aliquamdiu atrox pugna stetit; tandem, postquam ii qui circa regem seminecem restantem, deinde pilo terrae adfixum pugnabant obruti telis occubuerunt, tum fuga passim coepta. plures caesi, quia equos conscenden
Abbreviated transcription (Latin):
no ĩ ciuitatẽ tãthagi niẽsiũ ex templo edendi fa¬
cultatẽ detis. Secumdũhas preces. trudã extã
uictimã uti mo est ĩ mãt̾ proiecit. tubaq su¬
gnũ dedit. ꝓficiscẽdi. Uento secũdo satis uche-
mẽti profecti celexiter e ꝯspectu tr̃e ablati sũt
ꝯ ameridie nebule ceꝑit ita ut uix cõ cursus
nauiũ int̾se uitarẽt. lemoruẽtus factus in¬
alto nectẽ in sequẽtẽ eandẽ caligo obtinuit sole
ortus est dies. ussa ⁊ ciddita ius uẽtoꝵ iã terrã
cernebũt audita młtam. Titus post gub̾nator
scipioni uit nõ plus ꝗnque milia passuũ afri¬
cã ab cẽ. m̾turii promũtoꝵ se cernere. si iube¬
at eo dirigi iã inportu fore oẽm classem. Scipi
rũ nebula sub idem ferme tp̃s quo pridie eyoi¬
tñ cõspectũ tere aduenit. ꝗ uẽto p̃mẽte nebula e
Nordeinde incertiora oĩa fecit. Itaq ã comi

Expanded text:
no in ciuitatem Carthaginiensium exempla edendi facultatem detis.' secundum has preces cruda exta caesa uictima, uti mos est, in mare proiecit tubaque signum dedit proficiscendi. uento secundo uehementi satis prouecti celeriter e conspectu terrae ablati sunt; et a meridie nebula occepit ita uix ut concursus nauium inter se uitarent; lenior uentus in alto factus. noctem insequentem eadem caligo obtinuit: sole orto est discussa, et addita uis uento. iam terram cernebant. haud ita multo post gubernator Scipioni ait non plus quinque milia passuum Africam abesse; Mercuri promunturium se cernere; si iubeat eo dirigi, iam in portu fore omnem classem. Scipiorum nebula sub idem ferme tempus quo pridie exorta conspectum terrae ademit et uentus premente nebula cecidit. nox deinde incertiora omnia fecit; itaque ancoras
Abbreviated transcription (Latin):
tãctꝰ q pͥma dies tuͣsũ nauib daret. deis berie
uiuãtib ĩ africã trahicere lict̾as. ad.m. põponũ
nictit ut si eiuideretur lylybeñ uenĩẽt ut co¬
muniter cõ sulerẽt. quas potissi mũ legion es
erat cũ lꝑlybeõ uenisset ꝗ nec urbs młtitudinc̃
hõĩu neq portus naues caꝑet. tũtus õib ardor
erat ĩ afticã tnͣiciendi. ut nõ adbellũ duci uidrẽt̾
s et certa uictoie pͥmia p̃cipue ꝗ suꝑabãt extan¬
nẽsi ex citu milites illo nõ alio duce te delũt. na
uata rei p̾. oꝑa finite se militiã ignomimosqͣ
posse. Et scipio minĩe togenꝰ militũ asꝑnabat᷑.
ut q neq ad cannas ignauie eoꝵ clade accepta
eã se timiecturũ ĩ affritã cũ dixiss sĩgłi militeᷤ
inspexit relictisq ques nõ itoneq cẽccbat ilo¬
cũ corũ subiecit quis secũ exitalia adourerat
suppleuit q ita eas legionesut sigła sena milia
ꝗduce no pedites triceno haberet eꝯtem do¬

Expanded text:
ma dies cursum nauibus daret dis bene iuuantibus in Africam traicere. litteras ad M. Pomponium mittit ut, si ei uideretur, Lilybaeum ueniret ut communiter consulerent quas potissimum legiones eterat cum Lilybaeum conuenisset et nec urbs multitudinem hominum neque portus naues caperet, tantus omnibus ardor erat in Africam traiciendi ut non ad bellum duci uiderentur sed ad certa uictoriae praemia. praecipue qui superabant ex Cannensi exercivata rei publicae opera finire se militiam ignominiosam posse. et Scipio minime id genus militum aspernabatur, ut qui neque ad Cannas ignavia eorum cladem acceptam eas se traiecturum in Africam cum dixisset, singulos milites inspexit, relictisque quos non idoneos credebat in locum eorum subiecit quos secum ex Italia adduxerat, suppleuitque ita eas legiones ut singulae sena milia et ducenos pedites, trecenos haberent equites. so
Abbreviated transcription (Latin):
cãnĩe ĩ libris sibillis ꝓpt̾ crebres eo ãno de
celo lapidatsi inspextis qñq hostis alien gen
tũt italie bellũ ĩtulisset eũ pelli italia iũciq
foret. Id cãmen abencẽtis uiris ĩnẽtu eo ma¬
gis patres mouit ꝙ et legati ꝗ donũ delfos poͣ¬
tau erãt tefcrebãt. ⁊ sacͣificãtib ipĩs pythio appol
lini leta fuisse. ꝗ respõsũ eraculo editũ maiore
multo uictoriã ꝙͣ cuius expoliis dona poͣtarẽt
uelũ p̃stigiẽtẽ eĩmũ d̾ fine belli ꝙ depopossiss ꝓnĩ¬
ciã affritã itaq ꝙ maturꝰ fatis oĩb oracłis q põ ten¬

Expanded text:
carmine in libris Sibyllinis propter crebrius eo anno de caelo lapidatum inspectis, quandoque hostis alienigena terrae Italiae bellum intulisset eum pelli Italia uincique foret. id carmen ab decemuiris inuentum eo magis patres mouit quod et legati qui donum Delphos portauerant referebant et sacrificantibus ipsis Pythio Apollini omnia laeta fuisse et responsum oraculo editum maiorem multo uictoriam quam cuius ex spoliis dona portarent uelut praesagientem animum de fine belli quod depoposcisset prouinciam Africam. itaque quo matur
Abbreviated transcription (Latin):
q oĩa ues bene ulctis bonis auctorib auxitis
saluq incolomesq uictis ꝑduellib uictoesspoli¬
is deconitos. pieda honustos triumphãtesq me¬
tñ domeg reduces sistatis mnimicoꝵ hostiũq ul¬
tiscendoꝵ copĩa fatitis q̃q popłs cãthaginẽsis¬

Expanded text:
omnia bene iuvetis, bonis auctibus auxitis; salvos incolumesque victis perduellibus victores, spoliis decorates, praeda onustos triumphantesque mecum domos reduces sistatis; inimicorum hostiumque ulciscendorum copiam faxitis; quaeque populus Ca
Abbreviated transcription (Latin):
romani cũ cãthaginiẽsib gerant nesibi int̾¬
ẽt ceitaminibus eoꝵ armaq anthec antilla
ab nuẽte altera sccietate seꝗ necẽe sit. Si non
abstinent africa scipio ⁊ cathagini cxtitũ ad¬
montat s necessariũ fore ꝗ pt̾ra africa ĩqͣ⁊ ip̃e
tib dimicur.Cũ his madatis ab rege legati adso¬
pione missi spratusis eũ cõuenest. Sccpio tãiͣs
magno momito rerũ ĩafrica gerẽtaꝵ magnasit
ꝙ destitutus erat legatis ꝓpe pͥns ꝙͣ resuulgat᷑¬

Expanded text:
Romani cum Carthaginiensibus gerant, ne sibi inteRomani cum Carthaginiensibus gerant, ne sibi interesse certaminibus eorum armaque aut haec aut illa, abnuentem alteram societatem, sequi necesse sit; si non abstineat Africa Scipio et Carthagini exercitum admoveat, sibi necessarium fore et pro terra Africa, in qua et ipse tibus dimicare. cum his mandatis ab rege legati ad Scipionem missi Syracusis eum convenerunt. Scipio quamquam magno momento rerum in Africa gerendarum magnaque spe destitutus erat, legatis propere, priusqua
Abbreviated transcription (Latin):
donat q surmo p̃sidie salace ĩposito. ip̃e tũ ceteoͣ¬
ex̾citu ꝓfectus nõ agris ncdo quecũq ĩcedebat
populat. s urbibuseciã ꝗbustã uicisq expugna¬
tis lare fuso t̾rore belli septimo die ꝙͣ ꝓfectus e¬
q iterũ hostilib spoliis naues dimictit. Inde ob¬
sequeta habiturꝰ simłq classe nauales sccii qũ
a motustor m̃ta machinasq qr aduexat secũ
e gesicilia missa. cũ comeatu enit. qͥ noua ĩ ãmamẽ¬
tuis multistaliũ oꝑũ nͣtificib de ioustĩaĩclusis
sielũt. llticesib tãta undiq mole tutũ sessis ñ
cũthagnuẽsi ppło cñthaginẽsib ĩ hasdrubale¬

Expanded text:
donat; donat; exercitu profectus, non agris modo quacumque incedebat populatis, sed urbibus etiam quibusdam vicisque expugnatis, late fuso terrore belli, septimo die quam profectus e iterum hostilibus spoliis naues dimittit. inde osequenda habiturus. simul et a classe nauales socii, qua admotus. tormenta machinasque et advexerat secum, et ex Sicilia missa cum commeatu erant, et nova in armamentario, multis talium operum artificibus de industria inclusis, fiebant. Uticensibus tanta undique mole circumsessis in Carthag
Abbreviated transcription (Latin):
quas cũ sreculis ꝑ promũtoria oĩa positis ꝑ¬
cũctũtes mnuẽtesq ad singulos nũtios sollicitã
hiemẽ egissẽt. haud paͣuu ⁊ ip̃i tuende africe ⁊
memc̾tũ ad iecert societatẽ si phacis regis ciiꝰ
cũ rege de quo ar̃ dc̃m ẽ cũ ex hispania forte ĩ id̃e
tp̃s scipio an hasdrubal ꝯuenert̃. s mẽtio q̾q
ĩchoata ard finitatis. ut rex ducct filĩa hasdrubalꝰ.

Expanded text:
que, cum speculis per omnia promunturia positis percunctantes paventesque ad singulos nuntios sollicitam hiemem egissent, haud parvum et ipsi tuendae Africae momentum adiecerunt societatem Syphacis regis, cuiucum rege, de quo ante dictum est, cum ex Hispania forte in idem tempus Scipio atque Hasdrubal convenerunt sed mentio quoque incohata adfinitatis, ut rex duceret fil
Abbreviated transcription (Latin):
lupo epiroturũ pͥore p̃tore. postea. tũ p. semꝑnio
egredit᷑. afuit colloꝗo aminãder athamanu ite
qmagistãtꝰ alii epirotarũ. ⁊ acarnanũ pͥmꝰ pħi¬
lippus p̃toruerta fecit ⁊ pctit simł abrege ⁊ abĩpa¬
ꝯ dimalsũ ⁊ bargullum ꝙ eugeniũ romanoꝵ eẽnt
atintũ asi missis romã legatis absenatũ patasset
ut macedonis cederet. In eas cõdicticẽs cu pax cõ¬
uratus. nabis lacedemoniorũ tirannꝰ leunesse¬

Expanded text:
lippo, Epirotarum praetoribus, postea cum P. Sempronio congreditur. adfuit conloquio Amynander Athamanum rex et magistratus alii Epirotarum et Acarnanum. primus Philippus praetor verba fecit et petit simul ab rege et ab imperaet Dimallum et Bargullum et Eugenium Romanorum essent, Atintania, si missis Romam legatis ab senatu impetrasset, ut Macedoniae accederet. In has condiciones cum pax conuratus, Nabis Lacedaemoniorum tyrannus
Abbreviated transcription (Latin):
uata uia piacula exegit. nr̃ac ĩ uirias. nec põt.
postulamꝰ ut exẽplo nob̾. ut de absente uĩdicte cã
credatis. ueĩat com̃ ip̃e. cdiat ip̃e. dilu at si qeꝙͣ
scelei̾s ꝙ homo in hoĩe sedere põt. in uos preter a¬
misit non recusamus qu ꝗnos oĩa eadẽ iteꝵ si
pati possimꝰ patiamur. et ille oĩ diuino hũancq lib̾e¬
tur scelere. Hec cũ alegntis ductu essent. q̃sissẽt¬
q ab his . Q. frbius detulisset ne ens querelas
ad .p̃. scipionẽ responderũt missos leguto ẽẽ. ĩ a
timecturũ ꝗ legati gratia quãta ẽẽt apud ĩꝑ¬
atorẽ exꝑtos esse cũ inter esiet tribunos ĩuĩcla¬

Expanded text:
rauia piacula exegit: nostras iniurias nec potest rauia piacula exegit: nostras iniurias nec potest postulamus ut extemplo nobis, ut de absente, ut indicta causa credatis: ueniat, coram ipse audiat, ipse diluat. si quicquam sceleris quod homo in homines edere potest in nos praetermisit, non recusamus quin et nos omnia eadem iterum si pati possumus patiamur et ille omni diuino humanoque liberetur scelere.' haec cum ab legatis dicta essent quaesissetque ab iis Q. Fabius detulissentne eas querellas ad P. Scipionem , responderunt missos legatos esse sed eutraiecturum; et legati gratia quanta esset apud imperatorem expertos esse cum inter eum et tribunos c
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣctis sacilegio furoĩs agitat inducib ip̃is pu¬
mendis nullũ dee numen apparuit ĩmo ibi p̃¬
sens maxĩe fuit. Uirgis cesi tribuni aib legnto
sunt. legatus deinde insidiis tribunoꝵ inter¬
ceptus. preter quã ꝙ toto corpore laceratus na¬
se quaꝵ auribusq decis ꝗ sangius ẽ relictus. Ne¬
tenatus/ deinde legntus exuunerib tribun ec
dit mortui prohibuit sepelliri. Has deas pe¬
fos agitare furiis ꝙͣ reposita sacta inpetiũa
si cresauris fuerĩt. M aiorec quontã uir̃i gãui
tiotonesiũ cello. qr extã urbem tẽplũ ẽ tr̃sfer¬
it in urbem eñ petiuia uolueuũt nocte audita
ex delubro uox abstinerẽt manꝰ deã suã tẽpla de¬
fensurã. Quia mouẽdunde thesauros ĩcussa erat¬
religio murc cucũdai̾ tẽplũ uoluerũt. Aliꝙͣ tuz
iã altitudĩs excitutu erãt menia cũ subite conlap
snũq tẽplum aut tutata ẽ aut auolatõĩb ga¬

Expanded text:
tactos sacrilegio furor agitat, in ducibus ipsis putactos sacrilegio furor agitat, in ducibus ipsis puniendis nullum deae numen apparuit. immo ibi praesens maxime fuit. uirgis caesi tribuni ab legato sunt: legatus deinde insidiis tribunorum interceptus, praeterquam quod toto corpore laceratus, naso quoque auribusque decisis exsanguis est relictus; recreatus dein legatus ex uolneribus tribunos dit, mortuos deinde prohibuit sepeliri. has dea poenet omnibus eos agitare furiis quam reposita sacra pecunia in thensauris fuerit. maiores quondam nostri gravi Crotoniensium bello, quia extra urbem templum est, transferre in urbem eam pecuniam voluerunt. noctu audita ex delubro vox est: abstinerent manus; deam sua templa defensuram. quia movendi inde thensauros religio incussa erat, muro circumdare templum voluerunt. ad aliquantum iasuumque templum aut tutata est aut a uiolatoribus g
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ deos ẽẽ suꝑbissimꝰ agnouit rex petuniã que¬
italia ignobili atq inhonesta morte temere noc¬
te ingressus agnos octubuit. Hoccũ audisset lega¬
tus nr̃ tribuniq militũ ꝗ mille ailia que augen¬
de religioĩs cã. s p̃senti dee nununi se cõ ferta
nobisq nris referetũt ausi sũt nichilominũ
sacrilegus admoue̾re manet intactis illis
thesauris et nefanda se ip̃os preda ac domos
contami nare suas. et milites /nr̃s quibus
non suo solũ sanguine. s q̃ publica cladeluo¬
militibus ur̃iscesẜat undee aliquotĩes ĩ inter
sesignis conlatis concurrer̃. Dux alt̾iis ꝑtis
pleminius. alterius duo. tũ militũ erant.
nõ acrius acarthaginiẽsib ꝙͣ infse ip̃i ferro
dimicauerũt p̃buissentq occasione furore su¬
o locros recipiendi hãnibali. itsi accitus a nob̾
scipio int̃uenisset. At hercule milites cõtra con¬

Expanded text:
tandem deos esse, superbissimus rex pecuniam tandem deos esse, superbissimus rex pecuniam Italia ignobili atque inhonesta morte temere nocte ingressus Argos occubuit. haec cum audisset legatus uester tribunique militum et mille alia quae non augendae rnostris referebantur, ausi sunt nihilominus sacrilegas admouere manus intactis illis thesauris et nefanda praeda se ipsos ac domos contaminare suas et milites uestros. quibus non suo solum sanguine sed etiam publica clade lumilitibus uestris cessat ira deae. aliquotiens iam inter se signis conlatis concurrerunt. dux alterius partis Pleminius, alterius duo tribuni militum erant. non acrius cum Carthaginiensibus quam inter se ipsi ferro dimicauerunt, praebuissentque occasionem furore suo Locros recipiendi Hannibali nisi accitus ab nobis Scipio interuenisset. at hercule milites con