comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et munitione fossae. Illi non diu commorati. nec Longius
ab infimo colle progressi copias in castra reducunt. tertio
die caesar uallo castra communit reliquas cohortes quas ĩ
superioribus castris reliquerat impedimenta quae ad se tra¬
duci iubet. Erat in oppido ilerda et proximo colle ubi castͣ
Petreius atq Afranius habebant. planicies circiter passuum ccc
atq in hoc fere medio spatio tumulus erat paulo editior ques
si occupasser caesar et communisset ab oppido et ponte et cõ¬
meatu omni quae in oppidum contulerat se interclusuru¬
se aduersarios confidebat. hoc sperans Legiones tres e castris e¬
ducit. acieq in Locis idoneis constructa uniꝰ Legionis ante signa¬
rios procurrere atq occupare eum tumulũ iubet. gua re
cognita celeriter quae in statione pro cast̾s erant. Afranii co¬
hortes breuiori itinere ad eundem occupandus locum mit¬
tuntur. contenditur praelio et quos prius in tumulum Afra¬

Expanded text:
et munitione fossae. illi non diu commorati nec longius et munitione fossae. illi non diu commorati nec longius ab infimo colle progressi copias in castra reducunt. tertio die Caesar vallo castra communit, reliquas cohortes, quas in superioribus castris reliquerat, impedimentaque ad se traduci iubet. Erat inter oppidum Ilerdam et proximum collem, ubi castra Petreius atque Afranius habebant, planities circiter passuum ccc, atque in hoc fere medio spatio tumulus erat paulo editior; quem si occupavisset Caesar et communivisset, ab oppido et ponte et commeatu omni, quem in oppidum contulerant, se interclusurum adversarios confidebat. hoc sperans legiones iii ex castris educit acieque in locis idoneis structa unius legionis antesignanos procurrere atque eum tumulum occupare iubet. qua re cognita celeriter, quae in statione pro castris erant Afrani cohortes, breviore itinere ad eundem occupandum locum mittuntur. contenditur proelio, et, quod prius in tumulum Afra
Abbreviated transcription (Latin):
tra hostem pedum xb. fossam fieri iussit. prima et secũda
acies in armis ut ab initio constituta erat permanebat. post hoc
opus in occulto acies tertia faciebat. se omne priusꝗͣ est perfectum
ꝗͣ intelligerentur ab afranio castra muniri. Sub uesperum cȩ¬
sar intra hanc fossam legiones deducit. atq ibi sub armis pro¬
xima nocte conquiescit. postero die omnem exercitum intra
fossam continet et quod Longius erat agger petendus in prae¬
sentia similem orationem operis instituit. singulaq latera ca¬
strorum singulis attribuit Legionibus munienda fossasq ad
eandem magnitudinem ꝑfici iubet. reliquas legiones in ar-¬
mis expeditas contra hostem constituit. Afranius petreiusque
terrendi causa atq operis impediendi copias suas ad infimas
montis radices perducunt et praelio lacessunt. neq id rirco
caesar opus intermittit. confisus praesidio Legionum trius

Expanded text:
tra hostem pedum xv fossam fieri iussit. et prima et secunda tra hostem pedum xv fossam fieri iussit. et prima et secunda acies in armis, ut ab initio constituta erat, permanebat; post hos opus in occulto a iii acie fiebat. sic omne prius est perfectum opus, quam intellegeretur ab Afranio castra muniri. sub vesperum Caesar intra hanc fossam legiones reducit atque ibi sub armis proxima nocte conquiescit. Postero die omnem exercitum intra fossam continet, et, quod longius erat agger petendus, in praesentia similem rationem operis instituit, singulaque latera castrorum singulis attribuit legionibus munienda, fossasque ad eandem magnitudinem perfici iubet; reliquas legiones in armis expeditas contra hostem constituit. Afranius Petreiusque terrendi causa atque operis impediendi copias suas ad infimas montis radices producunt et proelio lacessunt. neque idcirco Caesar opus intermittit confisus praesidio legionum trium
Abbreviated transcription (Latin):
quos sibi praesidio reliquerat in castra ꝑuenit. Pons qui fue¬
rat tempestate interruptus pene exat refectus hũc noctu
ꝓfici iubet. lp̃e cognita Locorum natura ponti castrisq p̃¬
sidio ex cohortibus relinquit. atque omnia impedimenta
et postero die omnibus copiis triplici instructa acie ad iler¬
dam proficiscitur. et sub castris afranii constitit. et ibi pay¬
Lisper sub armis moratus facit ȩquo loco pugnandi potesta¬
tem. potestate facta afraniꝰ copias educit. et in medio colle
sub castris afranii constitit. caesar ubi cognouit afranium sta¬
re quominus praelio dimicaretur ab infimis radicibus montis
intermissis circiter passibus. cccc. castra facere constituit. Et
ne in opere faciendo milites repentino hostium incursy exter¬
rerentur. atq opere prohiberentur uallo muniri uetuit qđ
ꝓcul eminere et uideri necesse erat. sed a fronte castra cõ¬

Expanded text:
quos sibi praesidio reliquerat, in castra pervenit. pons, qui fuequos sibi praesidio reliquerat, in castra pervenit. pons, qui fuerat tempestate interruptus, paene erat refectus; hunc noctu perfici iussit. ipse cognita locorum natura ponti castrisque praesidio sex cohortes relinquit atque omnia impedimenta et postero die omnibus copiis triplici instructa acie ad Ilerdam proficiscitur et sub castris Afrani consistit et ibi paulisper sub armis moratus facit aequo loco pugnandi potestatem. potestate facta Afranius copias educit et in medio colle sub castris constituit. Caesar ubi cognovit per Afranium stare, quominus proelio dimicaretur, ab infimis radicibus montis intermissis circiter passibus cccc castra facere constituit, et, ne in opere faciundo milites repentino hostium incursu exterrerentur atque opere prohiberentur, vallo muniri vetuit, quod eminere et procul videri necesse erat, sed a fronte con
Abbreviated transcription (Latin):
interclusa. Quo cognito a petreio et afranio et ex aggere et
cratibus qui flumine ferebantur. celeriter suo ponte Afra¬
nius quem oppido castrisq coniunctu habebat. Legiones uii
equitatumq omnem traiecit. duabusq fabianis occurrit le¬
gionibus. cuius aduentu nunciato L. plancus qui Legionibꝰ
praeerat necessaria re coactus Locum capit suꝑiorem. diuer¬
samq aciem in duas partes constituit a ne ab equitatu circũ¬
ueniri possit. ita congressus in pari nuo magnos impetus le¬
gionum equitatusq sustinet. commisso ab equitibꝰ praelio si¬
gna legionum procul ab utrisq conspiciunt᷑. quas fabius
ulteriore ponte subsidio nostris miserat. suspicatus fore i
quod accidit ut duces aduersariorum occasione et beneficio
fortunae ad nostros opprimendos uterentur. Quarum ad¬
uentu praelium dirimitur. ac suas uterq Legiones Legio¬
nes reducit in castra. Eo biduo caesar cum equitibus. deccc

Expanded text:
interclusa. quo cognito a Petreio et Afranio ex aggere atque interclusa. quo cognito a Petreio et Afranio ex aggere atque cratibus, quae flumine ferebantur, celeriter suo ponte Afranius, quem oppido castrisque coniunctum habebat, legiones iiii equitatumque omnem traiecit duabusque Fabianis occurrit legionibus. cuius adventu nuntiato L. Plancus, qui legionibus praeerat, necessaria re coactus locum capit superiorem diversamque aciem in duas partes constituit, ne ab equitatu circumveniri posset. ita congressus impari numero magnos impetus legionum equitatusque sustinet. commisso ab equitibus proelio signa legionum duarum procul ab utrisque conspiciuntur, quas C. Fabius ulteriore ponte subsidio nostris miserat, suspicatus fore, id quod accidit, ut duces adversariorum occasione et beneficio fortunae ad nostros opprimendos uterentur. quarum adventu proelium dirimitur ac suas uterque legiones reducit in castra. Eo biduo Caesar cum equitibus dcccc,
Abbreviated transcription (Latin):
ngunt Audierat pompeium ꝑ mauritaniam cum legioni¬
bus iter in hyspaniam facere confestimq uenturum Simula
tui distribuit. quo facto duas res consecutus est. quod pinger
animos centurionum deuinxit. et Largitiones redemit mili¬
tum uoluntates. fabius finitimarum ciuitatum animos Lit¬
teris nunciisq tentabat. In sicore flumine pontes efferat ay¬
os interse distantibus milia passuum iiii ip̃is pontibꝰ pabu¬
Latum mittebat quod ea quae citra flumen fuerant suꝑiori¬
bus diebus consumpserat. hoc idem fere atq eadem de cay¬
sa pompeiani exercitus duces faciebant. crȩbroq inter se
equestribus prȩlus contendebant. huc cum quotidiana cõ¬
suetudine congresse pabulatoribus prȩsidio ꝓprio Legiones
fabiane due flumen transissent. impedimentaq et omnis
equitatus sequeretur. subito iumentorum et aquae magnity¬
dine pons est interruptus. et reliqua multitudine equitũ

Expanded text:
ttingunt, adiecerat. audierat Pompeium per Mauretaniam cum legionittingunt, adiecerat. audierat Pompeium per Mauretaniam cum legionibus iter in Hispaniam facere confestimque esse venturum. simul tui distribuit. quo facto duas res consecutus est, quod pignore animos centurionum devinxit, et largitione militum voluntates redemit. Fabius finitimarum civitatum animos litteris nuntiisque temptabat. in Sicori flumine pontes effecerat duos distantes inter se milia passuum iiii. his pontibus pabulatum mittebat, quod ea quae citra flumen fuerant superioribus diebus consumpserat. hoc idem fere atque eadem de causa Pompeiani exercitus duces faciebant, crebroque inter se equestribus proeliis contendebant. huc cum cotidiana consuetudine egressae pabulatoribus praesidio propiore ponte legiones Fabianae duae flumen transissent, impedimentaque et omnis equitatus sequeretur, subito vi ventorum et aquae magnitudine pons est interruptus et reliqua multitudo equitum
Abbreviated transcription (Latin):
demonstratum est. Afranius et petreius ex Lusitania ꝑ ueto
uis quas habebat Legionibus omnem ulteriores hyspaniam
tueatur. his rebus constitutis equites auxiliaq totius Lusi¬
taniae a petreio celtberie cantabris barbarisq omnibus ꝗ
ad oceanum pertinent. ab afranio imꝑantur. Quibꝰ coactis
petreius per uetones ad Afranium peruenit. constituunt cõi
consilio bellum. ad hilerdam propter ipsius loci oppõtuni¬
tatem gerere. Erant ut supra demonstratõ est. Legiones Afra¬
nii .iii. petreii dua&. prȩterea scutate citerioris ꝓuinci& et
cetratę ulterioris hyspaniae cohortes circiter. Lxxx. ettus
utriusque prouinci&. circiter .U. Caesar legiones in hyspaĩa
praemiserat. ad ui. auxilia peditus nulla equitum. ui omni
bus supioribus bellis habuerat. et parem ex gallia numeru
quem ipse parauerat nominatim ex omnibus ciuitatibus
nobilissimo et fortissimo quoq euocato huic optimi generis ho¬

Expanded text:
demonstratum est, Afranius et Petreius et Varro legati demonstratum est, Afranius et Petreius et Varro legati iis quas habebat legionibus omnem ulteriorem Hispaniam tueatur. his rebus constitutis equites auxiliaque toti Lusitaniae a Petreio, Celtiberiae Cantabris barbarisque omnibus qui ad Oceanum pertinent, ab Afranio imperantur. quibus coactis celeriter Petreius per Vettones ad Afranium pervenit, constituuntque communi consilio bellum ad Ilerdam propter ipsius loci opportunitatem gerere. Erant, ut supra demonstratum est, legiones Afrani iii, Petrei duae, praeterea scutatae citerioris provinciae et caetratae ulterioris Hispaniae cohortes circiter lxxx equitumque utriusque provinciae circiter v milia. Caesar legiones in Hispaniam praemiserat VI; auxilia peditum nulla, equitum iii milia, quae omnibus superioribus bellis habuerat, et parem ex Gallia numerum, quam ipse pacaverat, nominatim ex omnibus civitatibus nobilissimo et fortissimo quoque evocato; huc optimi generis ho
Abbreviated transcription (Latin):
merces commeatusq ad obsidionem urbis si accidat reseruãt
quibus in uirus permotus caesar legiones tres massiliam ad¬
ducit turres uineasq ad oppugnationem urbis agere. naues
Longas arelate numero xii. facere instituit. Quibꝰ effectis ar¬
iatisq diebus xxx. a qua die materia cesa est adductisq mal¬
siliam his decium Brutum praefecit.c. trebonium Legatum ad
oppugnationem Massiliae reliquit. Dum haec parat atq admi¬
nistrat. c. fabium Legatum cum Legionibus .iii. quas narbo¬
ne circumq ea Loca hyemandi causa disposuerat. in hyspa¬
niam praemittit celeriterq pyrrhineos saltus occupari iubet
qui eo tempore ab. L. afranio Legato praesidis tenebantur. reli¬
quas Legiones quae Longius hyemabant. subsequi iubet fabiꝰ
ut exat imꝑatum adhibita celeritate praesidium ex saltu de¬
iecit magnisq itineribus ad exercitum afranii contendit. Ad¬
uentu. L iubuli rufi quae a pompeio missum in hyspaniam

Expanded text:
merces commeatusque ad obsidionem urbis, si accidat, reservant. merces commeatusque ad obsidionem urbis, si accidat, reservant. quibus iniuriis permotus Caesar legiones tres Massiliam adducit; turres vineasque ad oppugnationem urbis agere, naves longas Arelate numero xii facere instituit. quibus effectis armatisque diebus xxx, a qua die materia caesa est, adductisque Massiliam his D. Brutum praeficit, C. Trebonium legatum ad oppugnationem Massiliae relinquit. Dum haec parat atque administrat, C. Fabium legatum cum legionibus iii, quas Narbone circumque ea loca hiemandi causa disposuerat, in Hispaniam praemittit celeriterque saltus Pyrenaeos occupari iubet, qui eo tempore ab L. Afranio legato praesidiis tenebantur. reliquas legiones, quae longius hiemabant, subsequi iubet. Fabius, ut erat imperatum, adhibita celeritate praesidium ex saltu deiecit magnisque itineribus ad exercitum Afrani contendit. Adventu L. Vibulli Rufi, quem a Pompeio missum in Hispaniam
Abbreviated transcription (Latin):
Legati referunt. atq ex auctoritate haec caesari renunciant
ntelligere se diuisum ẽẽ populum in partes duas. neq sui iu¬
dicu neq suarum esse uirium discernere. uera pars iustiorez
habebat causam. principes uero ẽẽ earum partium. en. pompe¬
ium et .c. caesarem. patronos ciuitatis. quorum alter agros
uolgarum arecomicorum et iluorum publice iis concesseit.
alter bello uictas gallias attribuerit. uectigaliaq auxerit.
Quare paribus eoꝵ beneficiis parem se quoq uoluntatem tri¬
buere debere. et neutrum eorum contra alterum iuuare.
aut urbe aut portibus recipere. haec dum inter eos agunt᷑
Domitius nauibus massiliam ꝑuenit. atq ab his receptus ur¬
onerarias naues quas ubiq possunt deprehendunt. atq in
portum deducunt. Parum clauis aut materia aut armamẽ¬
tis instructis. ad reliquas armandas reficiendasq utuntus
frumenti quod inuentum est in publicum conferunt. reliqͣs

Expanded text:
legati domum referunt atque ex senatus auctoritate haec Caesari renuntiant: legati domum referunt atque ex senatus auctoritate haec Caesari renuntiant: intellegere se divisum esse populum Romanum in partes duas. neque sui iudicii neque suarum esse virium discernere, utra pars iustiorem habeat causam. principes vero esse earum partium Cn. Pompeium et C. Caesarem, patronos civitatis, quorum alter agros Volcarum Arecomicorum et Helviorum publice iis concesserit, alter bello victos Sallyas adtribuerit vectigaliaque auxerit. quare paribus eorum beneficiis parem se quoque voluntatem tribuere debere, et neutrum eorum contra alterum iuvare aut urbe ac portibus recipere. Haec dum inter eos aguntur, Domitius navibus Massiliam pervenit atque ab iis receptus uronerarias naves, quas ubique possunt, deprehendunt atque in portum deducunt, parum clavis aut materia atque armamentis instructis ad reliquas armandas reficiendasque utuntur; frumenti quod inventum est, in publicum conferunt; reliquas
Abbreviated transcription (Latin):
coactas seruis Liberisq colonis suis compleuerat. p̃missos
etia Legatos massilienses domum nobiles adolescentes
quos ab urbe discedens pompeius erat adhortatus ne
noua caesaris officia ueterum suor beneficiorum in eos
memoriam expellerent. Quibus mandatis acceptis mas¬
silienses portas caesari clauserant. albicos barbaros hoĩes
qui in eorum fide antiquitus erant. montesq supra massi¬
liam incolebant. ad se uocauerant. frumentum ex finitimis
regionibus atq ex omnibus castellis in urbem conuexerãt.
armoꝵ officinas in urbem instituerant. muros classem etiã¬
ortas reficiebant Euocat ad se caesar massilia .xu. pͥmos et
cum his agit ne initium infe rendi belli a massiliensibus oriat᷑
debere eos italiae totius aucroritatem sequi potiusꝗͣ unius hõis
uoluntate obtemꝑare. reliquaquȩ ad eorum sanandas mentes
tinere arbitrabatur commemorat. Cuius orationem dom¬

Expanded text:
coactas servis libertis colonis suis compleverat; praemissos coactas servis libertis colonis suis compleverat; praemissos etiam legatos Massilienses domum, nobiles adulescentes, quos ab urbe discedens Pompeius erat adhortatus, ne nova Caesaris officia veterum suorum beneficiorum in eos memoriam expellerent. quibus mandatis acceptis Massilienses portas Caesari clauserant; Albicos, barbaros homines, qui in eorum fide antiquitus erant montesque supra Massiliam incolebant, ad se vocaverant; frumentum ex finitimis regionibus atque ex omnibus castellis in urbem convexerant, armorum officinas in urbe instituerant, muros portas classem reficiebant. Evocat ad se Caesar Massilia xv primos. cum his agit, ne initium inferendi belli a Massiliensibus oriatur; debere eos Italiae totius auctoritatem sequi potius quam unius hominis voluntati obtemperare. reliqua, quae ad eorum sanandas mentes pertinere arbitrabatur, commemorat. cuius orationem
Abbreviated transcription (Latin):
tenuis atq infirmi haec animi uideri. Se uero ut oꝑibus an¬
te studuerit. sic iusticia et aequitate uelle suꝑare. Probat
rem senatus de mittendis legatis. sed qui miterent᷑ non re¬
periebantur. maximeq timoris causa pro se quisq id mu¬
nus Legationis recusabat. Pompeius.n. discedens ab urbe in
senatu dixerat eodem se habiturum Loco qui romae remansis¬
sent. et qui in castris caesaris fuissent. Sic triduum disputatio¬
nibus ex cusationibus extrahitur. Subiicitur etiã.L metel
quasq res quascunq agere instituerit. impediat. Cuius co¬
gnito consilio caesar frustra diebus aliquot consumptis ne
reliquum tempꝰ omittat infectis us quȩ agere destinaue¬
rat ab urbe ꝓficiscitur atq in ulteriorem galliam ꝑuenit
rufum quem paucis ante diebus corfinio captum dimi¬
serat. prefectũ item Domitium ad occupandam massilia
nauibus actuariis septem quas sicilia et sardinia a pͥuatis

Expanded text:
tenuis atque infirmi haec animi videri. se vero, ut operibus antenuis atque infirmi haec animi videri. se vero, ut operibus anteire studuerit, sic iustitia et aequitate velle superare. Probat rem senatus de mittendis legatis; sed qui mitterentur non reperiebantur, maximeque timoris causa pro se quisque id munus legationis recusabat. Pompeius enim discedens ab urbe in senatu dixerat eodem se habiturum loco, qui Romae remansissent, et qui in castris Caesaris fuissent. sic triduum disputationibus excusationibusque extrahitur. subicitur etiam L. Metellquasque res, quascumque agere instituerit, impediat. cuius cognito consilio Caesar frustra diebus aliquot consumptis, ne reliquum tempus amittat, infectis iis quae agere destinaverat, ab urbe proficiscitur atque in ulteriorem Galliam pervenit. Rufum, quem paucis ante diebus Corfinio captum ipse dimiserat; profectum item Domitium ad occupandam Massiliam navibus actuariis vii, quas Igilii et in Cosano a privatis
Abbreviated transcription (Latin):
uero acerrime repugnantem et pristina consuetudine dice¬
di mora dies extrahentem. ut sui ratio absentis haberetur
pso consule pompeio qui si imꝓbasser cur fieri passus eẽt
si ꝓbasser. cur suo uti populi beneficio ꝓhibuisset. patien¬
tiam proponit suam. cum de exercitibus dimutendis ultͦ
postulauisset in quo iacturam dignitatis atq honois ip̃e
facturus ẽẽt. acerbitatem inimicorum docet. quicquid ab
altero postularent in se recusarent. atq omnia ꝑmisceri
mallent. ꝗͣ imꝑium exercitusq dimittere inuiriam in eri¬
piendis Legibus prȩdicat crudelitatem et insolentia in cir
Loquia et denegata commemorat. ꝓ quibus rebus orat ac
postulat ut rem .p. suscipiant. atq una secum administrẽt
sui timore defugiant. illis se oneri non futuru et ꝑ. se
peius paulo ante dixisset ad quos legati miterent᷑. his aucto¬
ritatem attribui timoremq eorum qui mitterent significari

Expanded text:
vero acerrime repugnante et pristina consuetudine dicenvero acerrime repugnante et pristina consuetudine dicendi mora dies extrahente, ut sui ratio absentis haberetur, ipso consule Pompeio; qui si inprobasset, cur ferri passus esset? si probasset, ur se uti populi beneficio prohibuisset? cpatientiam proponit suam, cum de exercitibus dimittendis ultro postulavisset, in quo iacturam dignitatis atque honoris ipse facturus esset. acerbitatem inimicorum docet, qui quod ab altero postularent, in se recusarent, atque omnia permisceri mallent quam imperium exercitusque dimittere. iniuriam in eripiendis legionibus praedicat, crudelitatem et insolentiam in circloquia et denegata commemorat. pro quibus rebus hortatur ac postulat, ut rem publicam suscipiant atque una secum administrent. sin timore defugiant, illis se oneri non futurum et per speius paulo ante dixisset, ad quos legati mitterentur, his auctoritatem attribui timoremque eorum qui mitterent significari.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in prouincia cum imꝑio actium uaru qui ad auxi¬
mum ut supra demonstrauimus. amissis cohortibus protirꝰ
ex fuga in africam ꝑuenerat. atq eam sua sponte uacuam
occupauerat. delectuq habito duas legiones effecerat homi¬
num et Locorum noticia et usu eius prouinciae. nactus aditꝰ
ad ea conanda quod paucis ante annis ex prȩtura eam pro¬
uinciam obtinuerat. hic uenientem uticam nauibus ubero¬
nem portu atq oppido prohibet. neq affectu ualiudine fi¬
Lium exponere in terras patitur. sed sublatis ancoris exce¬
dere eo Loco cogit. his rebus confectis. Caesar ut reliquum tẽ¬
pus a Labore intermitteret᷑. milites in proxima municipia
deducit. ip̃e ad urbem ꝓficiscitur. Coacto senatu in iurias
inimicorum commemorat. docet se nullum extra ordina¬
rium honorem appetisse. Sed expectato Legitimo tempor
consulatus eo fuisse contentus. quod omnibus ciuibus pa

Expanded text:
venit in provincia cum imperio Attium Varum; qui ad Auxivenit in provincia cum imperio Attium Varum; qui ad Auximum, ut supra demonstravimus, amissis cohortibus protinus ex fuga in Africam pervenerat atque eam sua sponte vacuam occupaverat dilectuque habito duas legiones effecerat, hominum et locorum notitia et usu eius provinciae nactus aditus ad ea conanda, quod paucis ante annis ex praetura eam provinciam obtinuerat. hic venientem Uticam navibus Tuberonem portu atque oppido prohibet neque adfectum valetudine filium exponere in terra patitur, sed sublatis ancoris excedere eo loco cogit. His rebus confectis Caesar, ut reliquum tempus a labore intermitteretur, milites in proxima municipia deducit; ipse ad urbem proficiscitur. coacto senatu iniurias inimicorum commemorat. docet se nullum extraordinarium honorem adpetisse, sed exspectato legitimo tempore consulatus eo fuisse contentum, quod omnibus civibus pat
Abbreviated transcription (Latin):
simul ad se ualerium mitti audierunt. non dum ꝓfecto ex
italia sua sponte ex oppido cottam euciunt. ille pterritus ꝙ
omnem prouinciam consentire intelligit ex sardinia in asri¬
cam ꝓsugit. cato in siciliam naues longas ueteres reficiebat
nouas ciuitatibus imꝑabat. haec magno studio ꝑagebat in lu¬
canis brutusq per legatos suos ciuium romanorus delectus ha¬
behat. equitum peditumq certum numerus a ciuitatibus sici¬
liae exigebat. Quibus rebus pene ꝑfectis aduentu curionis
cognito quaeritur. in concione sese proiectum ac proditum
a En. pompeio qui omnibus rebus impatissimis non necessa¬
rium bellum suscepisset et ab se reliquisq in senaty interroga¬
tus omĩa sibi ẽẽ ad bellum acta ac parata confirmauisset . ħ
in concione quaestus ex prouincia fugit. Nacti uacuas pro¬
uincias ab imꝑiis. sardiniam ualerius curio siciliam cum
exercitibus eo ꝑueniunt. Tubero cum africam uenisset in¬

Expanded text:
simul ad se Valerium mitti audierunt, nondum profecto ex simul ad se Valerium mitti audierunt, nondum profecto ex Italia sua sponte Cottam ex oppido eiciunt. ille perterritus, quod omnem provinciam consentire intellegebat, ex Sardinia in Africam profugit. Cato in Sicilia naves longas veteres reficiebat, novas civitatibus imperabat. haec magno studio agebat. in Lucanis Bruttiisque per legatos suos civium Romanorum dilectus habebat, equitum peditumque certum numerum a civitatibus Siciliae exigebat. quibus rebus paene perfectis adventu Curionis cognito queritur in contione sese proiectum ac proditum a Cn. Pompeio, qui omnibus rebus imparatissimis non necessarium bellum suscepisset et ab se reliquisque in senatu interrogatus omnia sibi esse ad bellum apta ac parata confirmavisset. haec in contione questus ex provincia fugit. Nacti vacuas ab imperiis Sardiniam Valerius, Curio Siciliam, cum exercitibus eo perveniunt. Tubero cum in Africam venisset, in
Abbreviated transcription (Latin):
peius praesentem facultatem insequendi sui ademerat. Relĩ¬
quebatur ut ex Longinquioribus religionibus galli& piceniq
et a freto naues essent expectandae. sed id propter anni tem¬
pus Longum atq impeditum uidebatur. Interea ueterem exẽ¬
citum duas hyspanias confirmaĩ. quarum altera erat ma¬
ximis his beneficus pompeii deuicta auxilia equitatus pa¬
rari galliam italiamq tentari se absente uolebant. Itaque
in praesentia pompeii insequendi rationem omittit. in hyspa¬
niam proficisci constituit. Duunuiris municipiorum oĩus
impat ut naues conquirant brundusiumq deducendas
curent. Mittit in sardinia cum Legione .i. ualerium Lega¬
tum in siciliam curionem pro pr R cum legionibus .iii. eũ¬
dem cum siciliam recepisset. protinus in africam traducere
exercitum iubet. Sardiniam obtinebat.n. cotta siciliam
N.cato africam sorte tubero obtiner debebat. caralitam

Expanded text:
peius praesentem facultatem insequendi sui ademerat. relinpeius praesentem facultatem insequendi sui ademerat. relinquebatur, ut ex longinquioribus regionibus Galliae Picenique et a freto naves essent exspectandae. id propter anni tempus longum atque impeditum videbatur. interea veterem exercitum, duas Hispanias confirmari, quarum erat altera maximis beneficiis Pompei devincta, auxilia, equitatum parari, Galliam Italiamque temptari se absente nolebat. Itaque in praesentia Pompei sequendi rationem omittit, in Hispaniam proficisci constituit, duumviris municipiorum omnium imperat, ut naves conquirant Brundisiumque deducendas curent. mittit in Sardiniam cum legione una Valerium legatum, in Siciliam Curionem pro praetore cum legionibus iiii; eundem, cum Siciliam recepisset, protinus in Africam traducere exercitum iubet. Sardiniam obtinebat M. Cotta, Siciliam M. Cato; Africam sorte Tubero obtinere debebat. Caralitani,
Abbreviated transcription (Latin):
atq in ea occupatis uulgo ex tectis significabant. Per quos re
cognita caesar. scalas parari militesq armari iubet. neq re
gerendae facultatem dimittant. pompeiys sub noctem naue
soluit. qui erant in muro custodiae cã collocati eo signo qđ
conuenerant reuocant᷑ notsq itineribus ad naues decũrunt
milites positis scalis muros ascendunt. s moniti a brundu¬
sinis ut uallum caecum fossasq caueant subsistunt et longo
itinere ab his circumdutti ad portum pueniunt duasq naues
cum militibus quae ad moles caesaris adhesitant scaphis lin¬
tribusq depraehendunt. depraehensis excipiunt. Caesar et si ad
spem conficiendi negocii maxime probabat coactis nauibus
mare transire et pompeium sequi. priusꝗͣ ille sese transmarinis
auxilus sese confirmaret. tamen rei eius moram temporisq
Longinquitatem timebat. quod omnibꝰ coactis nauibus pom¬

Expanded text:
atque in ea re occupatis volgo ex tectis significabant. per quos re atque in ea re occupatis volgo ex tectis significabant. per quos re cognita Caesar scalas parari militesque armari iubet, nequam rei gerendae facultatem dimittat. Pompeius sub noctem naves solvit. qui erant in muro custodiae causa collocati, eo signo, quod convenerat, revocantur notisque itineribus ad naves decurrunt. milites positis scalis muros ascendunt, sed moniti a Brundisinis, ut vallum caecum fossasque caveant, subsistunt et longo itinere ab his circumducti ad portum perveniunt duasque naves cum militibus, quae ad moles Caesaris adhaeserant, scaphis lintribusque reprehendunt, reprehensas excipiunt. Caesar etsi ad spem conficiendi negoti maxime probabat coactis navibus mare transire et Pompeium sequi, priusquam ille sese transmarinis auxiliis confirmaret, tamen eius rei moram temporisque longinquitatem timebat, quod omnibus coactis navibus Pom
Abbreviated transcription (Latin):
tio italia excedere constituerat. aduentu nauium ꝓfectio¬
nem parare incipit. et quo facilius impetum caesaris tar¬
daret. ne sub ipsa profectione milites oppidum irrumpent
portas obstruit. uicos platheasq in aedificatas fossas trans¬
uersas uiis praeducit. atq ibi subdes stipitesq ꝑacutos de¬
figit. haec leiubus cratibus terraq inaequat aditus autem
atq itinera duo quae extra murum ad portum ferebant
maximis defissis trabibꝰ atq eis praeacutis prȩsepit. His para¬
tis rebus milites silentio naues conscender iubet. ex peditos
autem et uocatis sagittarus funditoribusq raros in muro
turribus disponit. Hos certo signo reuocare constituit. Cỹ
omnes milites naues conscendissent his expedito loco actuaria
nauigia relinquit brundusium pompeianorum militum in¬
iurus atq ipsius pompeii contumeliis permoti caesaris rebus
fauebant. ltaq cognita pompeii ꝓfectione concursantibus illis

Expanded text:
tio Italia excedere constituerat, adventu navium profectiotio Italia excedere constituerat, adventu navium profectionem parare incipit et, quo facilius impetum Caesaris tardaret, ne sub ipsa profectione milites oppidum inrumperent, portas obstruit, vicos plateasque inaedificat, fossas transversas viis praeducit atque ibi sudes stipitesque praeacutos defigit. haec levibus cratibus terraque inaequat; aditus autem atque itinera duo, quae extra murum ad portum ferebant, maximis defixis trabibus atque eis praeacutis praesepit. his paratis rebus milites silentio naves conscendere iubet, expeditos autem ex evocatis, sagittariis funditoribusque raros in muro turribusque disponit. hos certo signo revocare constituit, cum omnes milites naves conscendissent, atque iis expedito loco actuaria navigia relinquit. Brundisini Pompeianorum militum iniuriis atque ipsius Pompei contumeliis permoti Caesaris rebus favebant. itaque cognita Pompei profectione concursantibus illis
Abbreviated transcription (Latin):
colloquii causa mandat ut libonem de concilianda pace hoͣ¬
tetur. imprimis ut ipse cum pompeio colloqueret᷑ postulat ma¬
gnopere sese confidere demonstrat si eius rei sit potestas facta
ore ut aequis conditionibus ab armis discedatur. cuiꝰ rei ma¬
gnam partem Laudis atq aestimationis ad libonem ꝑuentu¬
ram. si illo auctore atq agente ab armis sit discessum. Libo
a colloquio caninii digressus ad pompeium ꝓficiscitur. paũ¬
Lo post renunciat quod consules absint. nec sine illis posse
agi de compositione. Ita saepius rem frustra tentatam. Cȩ¬
sar aliqñ dimittendo sibi iudicat et de bello agendum pro¬
pe dimidia parte oꝑis a caesare effecta diebusq in ea consũp¬
tis .ix. naues a consulibus dirachio remissae quae priorem
partem exercitus eo deportauerat. brundusium reuertunt᷑
Pompeius sine oꝑibus caesaris ꝑmotus. siue eniam quod ab ini¬

Expanded text:
colloquii causa; mandat ut Libonem de concilianda pace horcolloquii causa; mandat ut Libonem de concilianda pace hortetur; in primis, ut ipse cum Pompeio colloqueretur, postulat; magnopere sese confidere demonstrat, si eius rei sit potestas facta, fore ut aequis condicionibus ab armis discedatur. cuius rei magnam partem laudis atque existimationis ad Libonem perventuram, si illo auctore atque agente ab armis sit discessum. Libo a colloquio Canini digressus ad Pompeium proficiscitur. paulo post renuntiat, quod consules absint, sine illis non posse agi de compositione. ita saepius rem frustra temptatam Caesar aliquando dimittendam sibi iudicat et de bello agendum. Prope dimidia parte operis a Caesare effecta diebusque in ea re consumptis ix, naves a consulibus Dyrrachio remissae, quae priorem partem exercitus eo de portaverant, Brundisium revertuntur. Pompeius sive operibus Caesaris permotus sive etiam, quod ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
tegebat. in quarta quaq earum turres binorum tabulato¬
rum erigebat. quo commodius ab impetu nauium incendi¬
isq defenderet. Contra haec Pompeius naues magnas one¬
rarias quas in portu brundusino deprenderat adornabat
bi turres cum ternis tabulatis erigebat. easq multis tor¬
mentis et omni gener̃ telorum completis ad oꝑa caesaris
appellabat. ut rates praerumperet atq oꝑa disturbaret. Sic
quotidie utrinq eminus fundis sagittis reliquisq telis py¬
gnabant. Atq haec ita caesar administrabat. ut conditio¬
nes pacis dimittendas non existimaret. ac tametsi magno¬
pere admirabatur magnum quem ad pompeium cum mã¬
datis miserat ad se non remitti. atq ea res saepe tentata
et si impetus eius consiliaq tardabat. tñ omnibꝰ rebus in
eo ꝑseuerandum putabat. Itaq caninius rebilium lega¬
tum familiarem necessarium scribonu libonis mittit ad eỹ

Expanded text:
tegebat; in quarta quaque earum turres binorum tabulatotegebat; in quarta quaque earum turres binorum tabulatorum excitabat, quo commodius ab impetu navium incendiisque defenderet. Contra haec Pompeius naves magnas onerarias, quas in portu Brundisino deprehenderat, adornabat. ibi turres cum ternis tabulatis erigebat easque multis tormentis et omni genere telorum completas ad opera Caesaris adpellebat, ut rates perrumperet atque opera disturbaret. sic cotidie utrimque eminus fundis, sagittis reliquisque telis pugnabatur. atque haec Caesar ita administrabat, ut condiciones pacis dimittendas non existimaret; ac tametsi magnopere admirabatur Magium, quem ad Pompeium cum mandatis miserat, ad se non remitti, atque ea res saepe temptata etsi impetus eius consiliaque tardabat, tamen omnibus rebus in eo perseverandum putabat. itaque Caninium Rebilum legatum, familiarem necessariumque Scriboni Libonis, mittit ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ex ultimis italiae partibus regionibusq graeciae in potesta¬
te haberet. atq ex utraq parte bellum administrare pos¬
set. atque inopia nauium ibi remansisset ueritusq ne italiã¬
ille dimittendam non aestimaret exitus administrationeq brũ¬
dusini portus impedire instituit. quorum oꝑum haec erat or̃o.
ua fauces erant angustissimae portus moles atq aggerem ab
utraq parte littoris iacebat. quod his locis erat mare uadosu
Longius progressus cum agger altiore aqua contineri non pos¬
set rates duplices quo quo uersus pͣ.xxx. e regione molis col¬
Locabat. has quaternis ancoris ex xiii angulis distinabat
ne fluctibus mouerentur his profectis collocatisq alias dein¬
ceps pari magnitudine rates iungebat. hac terra atq aggere
contegebat ut aditus atq incursus ad deferendum impedi¬
retur. a fronte atq ab utroq latere cratibus ac pluteis pro¬

Expanded text:
ex ultimis Italiae partibus regionibusque Graeciae in potestaex ultimis Italiae partibus regionibusque Graeciae in potestate haberet atque ex utraque parte bellum administrare posset, an inopia navium ibi restitisset; veritusque ne ille Italiam dimittendam non existimaret, exitus administrationesque Brundisini portus inpedire instituit. quorum operum haec erat ratio: qua fauces erant angustissimae portus, moles atque aggerem ab utraque parte litoris iaciebat, quod his locis erat vadosum mare. longius progressus, cum agger altiore aqua contineri non posset, rates duplices quoquoversus pedum xxx e regione molis collocabat. has quaternis ancoris ex iv angulis destinabat, ne fluctibus moverentur. his perfectis collocatisque alias deinceps pari magnitudine rates iungebat. has terra atque aggere integebat, ne aditus atque incursus ad defendendum impediretur; a fronte atque ab utroque latere cratibus ac pluteis pro
Abbreviated transcription (Latin):
to praetore signa ad curium transferunt. ad eum trans eũt
item reliquis itineribus nonnull&e cohortes in agmen cae¬
saris. aliae in equites incidunt. Reducit᷑ ad eum defensꝰ
ex itinere. en. magius cremona praefectꝰ fabrum. En. põ¬
peii quem caesar ad eum remittit cum mandatis quonia
ad id tempus facultas colloquendi non fuerit. atq ad se
brundusium sit uenturus interesse rei.p. et communis sa¬
Lutis se cum pompeio colloqui neq uero ides ꝑfici Longo
itineris spatio cum ꝑ alios conditiones ferrant᷑. ac si coram
de omnibus conditionibus disceptetur. his datis mandatis
brundusium cum Legionibus sex ꝑuenit. ueteranis .iii. re¬
liquis quas ex nouo delectu confecerat atq in itinere com¬
pleuerat. domitianas .n. cohortes protinus a corfinio in sici¬
neq certum inueniri poterat obtinendi ne causa brundu¬
sii. ibi remansisset. quo facilius omne ad Riathicum mare

Expanded text:
to praetore signa ad Curium transferunt atque ad eum transeunt. to praetore signa ad Curium transferunt atque ad eum transeunt. item reliquis itineribus nonnullae cohortes in agmen Caesaris, aliae in equites incidunt. reducitur ad eum deprensus ex itinere N. Magius Cremona, praefectus fabrum Cn. Pompei. quem Caesar ad eum remittit cum mandatis: quoniam ad id tempus facultas colloquendi non fuerit atque ipse Brundisium sit venturus, interesse rei publicae et communis salutis se cum Pompeio colloqui; neque vero idem profici longo itineris spatio, cum per alios condiciones ferantur, ac si coram de omnibus condicionibus disceptetur. His datis mandatis Brundisium cum legionibus vi pervenit, veteranis iii et reliquis quas ex novo dilectu confecerat atque in itinere conpleverat; Domitianas enim cohortes protinus a Corfinio in Sicineque certum inveniri poterat, obtinendine Brundisi causa ibi remansisset, quo facilius omne Hadriaticum mare
Abbreviated transcription (Latin):
rum quod aduxerat Domitius atq in publico desposuerat al¬
Latum ad se abhis uiris corfiniensibus Domitio reddit. ne
continentior in uita hominus ꝗͣ in pecunia fuisse uideat᷑ et si
eam pecuniam publicam ẽẽ constabat. datamq a pompeio in
stipendium milites domitianos sacramentus apud se dicere ix¬
bet. atq eo die castra mouet. iustumq iter conficit. Septem
omnino dies ad corfinium commoratus et ꝑfines marucinos:
ferrentinorum Larinacium in apuliam peruenit. Pompeius his
rebus cognitis quae erant ad corfinium gestae luceria proficisci¬
ir. canusium atq inde brundusium copias undiq omnes ex
noius delectibus.ad se cogi iubet. seruos pastores armat atq
his equos attribuit ex his circiter ccc. equites conficit. L.i
manlius praetor albam cum cohortibus sex ꝓfugit. Rutiliꝰ
Lupus praetor tarracinam cum cohortibus.ui. qu& procul eq¬
tatum caesaris conspicare cum praeerat uiuus curius relic¬

Expanded text:
lx, quod advexerat Domitius atque in publico deposuerat, allx, quod advexerat Domitius atque in publico deposuerat, allatum ad se ab quattuorviris Corfiniensibus Domitio reddit, ne continentior in vita hominum quam in pecunia fuisse videatur, etsi eam pecuniam publicam esse constabat datamque a Pompeio in stipendium. milites Domitianos sacramentum apud se dicere iubet atque eo die castra movet iustumque iter conficit vii omnino dies ad Corfinium commoratus, et per fines Marrucinorum Frentranorum Larinatium in Apuliam pervenit. Pompeius his rebus cognitis, quae erant ad Corfinium gestae, Luceria proficiscitur Canusium atque inde Brundisium. copias undique omnes ex novis dilectibus ad se cogi iubet; servos, pastores armat atque iis equos attribuit; ex his circiter ccc equites conficit. L. Manlius praetor Alba cum cohortibus sex profugit, Rutilius Lupus praetor Tarracina cum tribus; quae procul equitatum Caesaris conspicatae, cui praeerat Vibius Curius, relic
Abbreviated transcription (Latin):
interpellat se non maleficii causa ex ꝓuincia egressum. sed un
se a contumeliis inimicorum defenderet ut.tr ple. in ea re
ex ciuitate expulsos in suam dignitatem restitueret ut se et
uius oratione confirmatus Lentulus ut in oppidus reuerti¬
ceat petit quod de sua salute impetrauerit fore enam reliꝗs
ad suam spem solatio adeo ẽẽ ꝑterritos nonnullos ut suae uitȩ
arius consulere cogantur facta potestate succedit. Caesar ubi
tulus spinter. L. Cȩcilius spinter. rufus. Sex quintilius uarus
quaestor. L. Rubrius. praeterea filius pomitii aliiq complur̃s
adolescentes et magnus numerus equitum .R. et decurioꝵ
quos ex municipiis Domitius euocauerat. hos omnes ꝓduc¬
tos a contumeliis militum conuitusq prohibet. pauca apud
Loquitur quod sibi aperte eorum gratia relata non sit pro
sius in eos maximis beneficis dimittit omnes incolumes. Au

Expanded text:
interpellat: se non maleficii causa ex provincia egressum, sed uti interpellat: se non maleficii causa ex provincia egressum, sed uti se a contumeliis inimicorum defenderet, ut tribunos plebis in ea re ex civitate expulsos in suam dignitatem restitueret, et se etcuius oratione confirmatus Lentulus, ut in oppidum reverti liceat, petit: quod de sua salute inpetraverit, fore etiam reliquis ad suam spem solacio; adeo esse perterritos nonnullos, ut suae vitae durius consulere cogantur. facta potestate discedit. Caesar, ubi tulus Spinther, L. Caecilius Rufus, Sex. Quintilius Varus quaestor, L. Rubrius; praeterea filius Domiti aliique complures adulescentes et magnus numerus equitum Romanorum et decurionum, quos ex municipiis Domitius evocaverat. hos omnes productos a contumeliis militum conviciisque prohibet; pauca apud eos loquitur, quod sibi a parte eorum gratia relata non sit pro suis in eos maximis beneficiis; dimittit omnes incolumes. HS
Abbreviated transcription (Latin):
eo tam remisso ac languido aĩo cuiusꝗͣ omĩum fuit qui ea
nocte conquieiit. tanta erat summa reꝵ expectatio ut nul¬
lus in aliam partem mente atq animo traheretur. quid ip¬
sis corfiniensious. quid domitio quid Lentulo quid reliꝗs
accideret qui quosq euentus accipent. Quarta uigilia circit̃
Lentulus spinter de nuo cum uigiliis custodibusq nostris
colloquitur uelle sibi fiat potestas caesarem conuenire. Fac¬
ta potestate ex oppido mittit᷑.neq ab eo prius domitiani mi¬
Lites discedunt ꝗͣ in conspectu caesaris deducat᷑. Cum eo de
salute sua orat atq obsecrat ut sibi parcat. uerereq amici¬
ciam commemorat. cesarisq in se beneficia exponit quae e¬
rant maxima quod ꝑ eu in collegium pontificius ueneãt
quod prouinciam hyspaniam ex praetura habuerat quod in pe¬
titione consulatus exat subleuatus. Cuius orationem caesar

Expanded text:
vero tam remisso ac languido animo quisquam omnium fuit, qui ea vero tam remisso ac languido animo quisquam omnium fuit, qui ea nocte conquieverit. tanta erat summae rerum exspectatio, ut alius in aliam partem mente atque animo traheretur, quid ipsis Corfiniensibus, quid Domitio, quid Lentulo, quid reliquis accideret, qui quosque eventus exciperent. Quarta vigilia circiter Lentulus Spinther de muro cum vigiliis custodibusque nostris colloquitur: velle, si sibi fiat potestas, Caesarem convenire. facta potestate ex oppido mittitur, neque ab eo prius Domitiani milites discedunt, quam in conspectum Caesaris deducatur. cum eo de salute sua orat atque obsecrat ut sibi parcat veteremque amicitiam commemorat Caesarisque in se beneficia exponit, quae erant maxima: quod per eum in collegium pontificum venerat, quod provinciam Hispaniam ex praetura habuerat, quod in petitione consulatus erat sublevatus. cuius orationem Caesar
Abbreviated transcription (Latin):
in eius potestatem tradere. Quibus rebus cognitis caesar et si
magni interesse arbitrabat᷑ ꝗͣ primum oppido potiri cohortesq
ad se in castra traducere. nequa aut largitionibus aut animi
confirmatione aut falsis nuncuis commutatio fieret uolun¬
tatis quod spe in bello prius momentis magni casus intercec¬
rent. tantum ueritus ne militum introitu et nocturni tem¬
poris licentia oppidum diriperetur eos qui uenerat collaudat
atq in oppidu dimittit portas murosq asseruari iubet. Ipẽ
his operibus quae facere instituerat milites disponit. non cer¬
tis spatuis intermissis ut erat suꝑiorum dierum consuetudo
sed perpetuis uigilis stationibusq ut contingant inter se att
omnem munitionem expleant .tr. mil. et profectos circũmit¬
tit. atq hortatur nõ solum ab exuptionibus caueant. sed etiã
singulorum hominum Ioccultos exitus asseruent. Neque

Expanded text:
in eius potestatem tradere. Quibus rebus cognitis Caesar, etsi in eius potestatem tradere. Quibus rebus cognitis Caesar, etsi magni interesse arbitrabatur quam primum oppido potiri cohortesque ad se in castra traducere, nequa aut largitionibus aut animi confirmatione aut falsis nuntiis commutatio fieret voluntatis, quod saepe in bello parvis momentis magni casus intercederent, tamen veritus ne militum introitu et nocturni temporis licentia oppidum diriperetur, eos qui venerant collaudat atque in oppidum dimittit, portas murosque adservari iubet. ipse iis operibus, quae facere instituerat, milites disponit, non certis spatiis intermissis, ut erat superiorum dierum consuetudo, sed perpetuis vigiliis stationibusque, ut contingant inter se atque omnem munitionem expleant; tribunos militum et praefectos circummittit atque hortatur, non solum ab eruptionibus caveant, sed etiam singulorum hominum occultos exitus adservent. neque
Abbreviated transcription (Latin):
posser obsidione atq oppidi circummunitione fiebat. Diuul¬
gato Domitii consilio. milites qui ierant confinii prima uesperi
secessionem faciunt Atq ita interse. ꝑ .tr. militum centurionesq
atq honestissimos sui genei̾s colloquunt᷑ obsidei̾ se a caesare oꝑa
munitionesq prope ẽẽ ꝓfectas ducem suum domitium cuiꝰ
spe atq fiducia ꝑmanserint proiectis omnibus fugae consi¬
Lium capere debere suae salutis rationem habere. Ab his pͥ¬
mo Marsi dissentire incipiunt. eamq oppidi parter qua mu¬
nitissima uideretur occupant. tantaq inter eos discensio exi¬
stit. ut manum conserer atq armis dimittere conarentur
ost paulo tamen interuentus ultro citroq missis quae ignora¬
bant de .L. Domitii fuga cognoscunt. Itaq omnes uno consi¬
lio Domitium productum in publico circurasistunt et cu¬
põtas apire quaet impauerit facere et Domitium uiuin

Expanded text:
posset, obsidione atque oppidi circummunitione fiebat. Divulposset, obsidione atque oppidi circummunitione fiebat. Divulgato Domiti consilio milites, qui erant Corfinii, primo vesperi secessionem faciunt atque ita inter se per tribunos militum centurionesque atque honestissimos sui generis colloquuntur: obsideri se a Caesare; opera munitionesque prope esse perfectas; ducem suum Domitium, cuius spe atque fiducia permanserint, proiectis omnibus fugae consilium capere; debere se suae salutis rationem habere. ab his primo Marsi dissentire incipiunt eamque oppidi partem quae munitissima videretur occupant, tantaque inter eos dissensio exsistit, ut manum conserere atque armis dimicare conentur; post paulo tamen internuntiis ultro citroque missis, quae ignorabant, de L. Domiti fuga cognoscunt. itaque omnes uno consilio Domitium productum in publicum circumsistunt et cuportas aperire, quaeque imperaverit facere, et L. Domitium vivum
Abbreviated transcription (Latin):
eodem fere tempore missi ad pompeium reuertunt᷑. Litis
ꝑlectis Domitiys simulans in consilio ꝓnunciat pompeĩo
celeriter subsidio uenturus. hortaturq eos ne animo defi¬
ciant quaȩq usui ad deferendum oppidum sint parent. ipse
archane cum paucis familiaribus suis colloquit᷑ consiliumque
fugae capere constituit. cum uultus domitii cum oratione ñõ
consentiret. atq omnia trepidantius timidiusq ageret. q̃ su¬
ꝑioribus diebus consuesset. multumq eum cum suis consili¬
andi causa secreto praeter consuetudinem colloqueretur. con¬
cilia conuentusq hominum fugeret. res dutius regi dissimu¬
lariq non potuit. Pompeius .n. rescripserat se rem in summu
ꝑiculum deducturu non esse. neq suo consilio aut uolunta¬
te domitium se in oppidum confinium contulisse pro inde si¬
qua facultas fuisset ad se cum omnibꝰ copiis ueniret. Id ne fieĩ

Expanded text:
eodem fere tempore missi ad Pompeium revertuntur. Litteris eodem fere tempore missi ad Pompeium revertuntur. Litteris perlectis Domitius dissimulans in consilio pronuntiat Pompeium celeriter subsidio venturum hortaturque eos ne animo deficiant, quaeque usui ad defendendum oppidum sint parent. ipse arcano cum paucis familiaribus suis colloquitur consiliumque fugae capere constituit. cum vultus Domiti cum oratione non consentiret, atque omnia trepidantius timidiusque ageret, quam superioribus diebus consuesset, multumque cum suis consiliandi causa secreto praeter consuetudinem colloqueretur, concilia conventusque hominum fugeret, res diutius tegi dissimularique non potuit. Pompeius enim rescripserat sese rem in summum periculum deducturum non esse, neque suo consilio aut voluntate Domitium se in oppidum Corfinium contulisse: proinde, siqua fuisset facultas, ad se cum omnibus copiis veniret. id ne fieri