comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eclicto ꝑ uideamꝰ an ampliuis reus conue¬
niri possit anu̾o salua quidem lis est.
ueꝵ instantia tm̃ elicti ꝑiret: imag̃
est ut instantia tm̃ꝑierit ex integro
autem litigari posũt. ¶S̾ciend̾ est
exꝑemptorio absentem condempna¬
tum si apellet nonẽ audiend̾. simͦ ꝑ
tiare quoq cogendꝰ erit. Iudex qui
usq adcertam summam iudicare ius¬
sus est. ĩ de re maiori uidicare potest
sunt̾ litigatores conueniat. ¶Cum
abseutem defend̾e uellem iuditium
mortuo iam eo accepi ⁊ condempnatꝰ
solui q̃ situmest an hr̃s lib̾aret᷑. Item q̃
actio mͥ adu̾sus eim cõpet̾et. R̾. iudi¬
ciumꝙ iam mortuo debitore ꝑ defen¬
sorem eius accipit᷑. nullum eẽ: nõ hr̃¬
uem non lib̾ari. De fensorẽ aũ si ex cã ui¬
ducati soiu̾it repet̾e quidem non posse.
negõꝵ: tam̃ gõrum ei actionem compe¬
tere aclu̾sus hĩdem quisane exceptõe
doli mali se tueri possit ab actore conue
eum a quo debitum petebat᷑ adeẽ: ⁊ior¬

Expanded text:
edicto uideamus an amplius reus conueniri possit, an uero salua quidem lis est, uerum instantia tantum edicti periit: et magis est ut instantia tantum perierit, ex integro autem litigari possit. Sciendum est ex peremptorio absentem condemnatum si appellet non esse audiendum, si modo per tiare quoque cogendus erit. Iudex, qui usque ad certam summam iudicare iussus est, etiam de re maiori iudicare potest, si inter litigatores conueniat. Cum absentem defendere uellem, iudicium mortuo iam eo accepi et condemnatus solui: quaesitum est an heres liberaretur, item quae actio mihi aduersus eum competeret. ruod iam mortuo debitore per defensorem eius accipitur, nullum esse et ideo heredem non liberari: defensorem autem, si ex causa iudicati soluerit, repetere quidem non posse, negotiorum tamen gestorum ei actionem competere aduersus heredem: qui sane exceptione doli mali tueri se possit, si ab actore conueneum a quo debitum petebatur adesse et or
Abbreviated transcription (Latin):
demł.i. Siquis intentione ambig¬
tum si ħꝓbau̾it exinde liber erit ex qͦ¬
sententia redemptus est qi constitutõ
non liberum ꝓnuiciari p̾cepit. s restitu
i lib̾tatem ei iubet. ꝓĩ compellenclꝰ
erit mariumittere eum qui se suisnũ¬
muis redemit. S ⁊ si la titet exempla se¬
natus consultoꝵ ad fideicõmissariam
libertatem ꝑtinentium: debere indu
dine uenit᷑. ut primo quis petat pꝰ ab¬
sentiam adu̾sarii eclictum pͥmum mox
alterum.¬

Expanded text:
m. Si quis intentione ambigtum, si hoc probauerit, exinde liber erit ex quo redemptus est, quia constitutio non liberum pronuntiari praecipit, sed restitui ei libertatem iubet. proinde compellendus erit manumittere eum qui se suis nummis redemit. sed et si latitet, exempla senatus consultorum ad fideicommissam libertatem pertinentium debere inducordine uenitur, ut primo quis petat post absentiam aduersarii edictum primum, mox alterum
Abbreviated transcription (Latin):
malo finis eus eẽ desiit. Eꝓsipendente
conditione uudicaretur. uidex exstiina¬
re debebit. qnͣti emptorẽ iuen̾it¶ Can̾e
aũ ex hac actione petitorci cum qͦ agiͣ
non debebit. ¶Boue subrepto ⁊ ecci
cium consecutus funt ⁊ postea aliquid
eorum dequib supͣdictum est condi¬
cetur: omnimoda exceptione submo¬
ueb̃r. Contra si corium condixerit ⁊
p̾cium eius consecutus bouem ꝯdi¬
cet obferente fure p̾cium mus bo¬
uis. detracto p̾ciocorũ dolimali excep¬
tione submoneb̃r. ¶ Id̾ iuriest iᷤᷤ
lubreptis. nam ⁊ mustũ iuinatia:
iure condici possunt.

Expanded text:
pendente condicione iudicaretur, iudex aestimare debebit, quanti emptorem inuenerit. Cauere autem ex hac actione petitor ei cum quo agitur non debebit. Boue subrepto et occistium consecutus fuerit et postea aliquid eorum, de quibus supra dictum est, condicet, omnimodo exceptione summouetur. contra si corium condixerit et pretium eius consecutus bouem condicet, offerente fure pretium bouis detracto pretio corii doli mali exceptione summouebitur. Idem iuris est uuis subreptis: nam et mustum et uinacia iu
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł. xxxuiii Exargento sbrepto
pocula fc̃ã condiciposse: fultinus ait.
o ͤ incondictione potuloꝵ ĩ celature
esti matio fiet. ciue inpensa furis frã
est. quem ad in si infans subreptus ad¬
oleu̾it estimatio fit adolescentis. qmͣ¬
ius cura ⁊i slitib furis creu̾it.

Expanded text:
um. Ex argento subrepto pocula facta condici posse Fulcinius ait: ergo in condictione poculorum etiam caelaturae aestimatio fiet, quae impensa furis facta est, quemadmodum si infans subreptus adoleuerit, aestimatio fit adulescentis, quamuis cura et sumptibus furis creuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
petit. ⁊ sichĩtatione data: pecũĩam cõ¬
uicamt. Non quidem qͣnti locare po¬
tui s qͣnti tuncꝰtlucturus fuisses. ¶Si
seruũ indebitum tͥ decli eumq manu¬
imsisti. si scderis ħ fecisti teneb̾is ad p̾ciũ
eius. Sinesciens: non teneb̾is. S pp̃ oꝑaᷤ
eius lib̾triut hr̃ditatem eius restituas.
¶Indebitum erit nontantum qd̾ oĩo
ndn debetur. s qd̾ alii debetur. si alii sol¬
uatur. au si idq alius debeat aliusq̃

Expanded text:
petet. Sic habitatione data pecuniam conpetet. Sic habitatione data pecuniam condicam, non quidem quanti locar‹i› potuit, sed quanti tu conducturus fuisses. Si seruum indebitum tibi dedi eumque manumisisti, si sciens hoc fecisti, teneberis ad pretium eius, si nesciens, non teneberis, sed propter operas eius liberti et ut hereditatem eius restituas. Indebitum est non tantum, quod ‹om›nino non debetur, sed et quod alii debetur, si alii soluatur, aut si id quod alius d
Abbreviated transcription (Latin):
aue .ł. xui. In summa ut gñaliter¬
ẜ ce repetitione tracteraus sciendumẽ
dari. aut obtraus actionemaut ob
cãm ãt ꝓp̃ conditionem aut obrem
aũ idebitum. In quib omnib q̃rit᷑
de repetitione. Et quidem quod tnͣs¬
astionis nomine datur. licet res mllla
meclia fu̾it non repetitur. Nam silis
puta ꝙ negotia mea adiuta ab eopu¬
taui. licet non sit ftm̃ q donare uolui.
qmͣuis fło mͥ ꝑsuaserim repeti non posse.¬
oñem legatiuł hereclitatis. siue nons
mͥ legatum siue ademptum possum:
ut repetã quod decłi q̃m non cͣchendi a¬
nimo decłim qi ꝓp̃cã qͣm delinonẽ¬
conditione hr̃s institutus sit:⁊ ego ded̾o
deinde manumissus a dierit. Nam hoc
cãu setutares est. ¶ Quod obrem dat᷑
ex bono ⁊ equo ht̃ rẽpetitionem. uelu¬
tisidem tibi ut aliquid facias nec fec̾is.
¶Ei çimindebitumrepetit. ⁊ fructus i
ꝑrus restitui debet decluctaimpensa.
¶Infrũto indebito soluto ibonitas
estri si sumpsit frum̃tum p̾tium re¬

Expanded text:
autium. In summa, ut generaliter de repetitione tractemus, sciendum est dari aut ob transactionem aut ob causam aut propter condicionem aut ob rem aut indebitum: in quibus omnibus quaeritur de repetitione. Et quidem quod transactionis nomine datur, licet res nulla media fuerit, non repetitur: nam si lisputa quod negotia mea adiuta ab eo putaui, licet non sit factum, quia donari uolui, quamuis falso mihi persuaserim, repeti non posse.onem legati uel hereditatis, siue non sit mihi legatum siue ademptum legatum, possum, ut repetam quod dedi, quoniam non contrahendi animo dederim, quia cacondicione heres institutus sit et ego dedero, deinde manumissus adierit: nam hoc casu secuta res est. Quod ob rem datur, ex bono et aequo habet repetitionem: veluti si dem tibi, ut aliquid facias, nec feceris. Ei, qui indebitum repetit, et fructus et partus restitui debet deducta impensa. In frumento indebito soluto et bonitas est et, si consumpsit frumentum, pretium re
Abbreviated transcription (Latin):
Daut .ł.u. Et qui negotiis suis aliqͦ ꝑpe¬
tuomorbo suꝑ ẽẽ non possunt.
te s nccĩo funguntur offõ posse pos¬
sme offensa edicti postulare. ⁊ si hiic̃¬
quiñ nͥꝑse postulare possunt. ¶ Sr
quis aduocationem prãre fu̾it ꝓhi¬
bitus. si quidem ap̃se ut solent facere
temꝑe magrãtus sui puto eum post
u̾sarius eos patiatur postulare.
quinqũnio interdictum eẽt post qͥn¬
qiraium ꝓ omnib postulare ñ ꝓ hibe¬
ri. Diuus quoq ad anus rescͥpserat.
de exilio reru̾ sum postulare posse.nͨ
adhibenir distinctio quo cͥmme si¬
lentium uł exilium sit irro gatum.
iõq ius ꝓ omnib postulandinon
aust̾. in eatantũ ꝓuintia ꝓ aliis nõ
recte pꝰtulet. in qua p̾ses fuit qui
sñiam suam dixit. in alia uero nõ
uł filiorum uł parentum suoꝵ uł pu¬
pilloꝵ quorum tutelas gerunt cãm ⁊
adu̾sus fiscum agere non ꝓhibent᷑.
suam cãm agere prohibentur. p̾t̾

Expanded text:
t, et qui negotiis suis aliquo perpetuo morbo superesse non possunt. te, sed necessario funguntur officio, sine offensa edicti postulare pos se postulare possunt. si quis aduocationem praestare fuerit prohibitus, si quidem apud se, ut solent facere, tempore magistratus sui, puto eum posteuersarius eos patiatur postulare. quinquennio interdictum esset, post quinquennium pro omnibus postulare non prohiberi. diuus quoque Hadrianus rescripserat de exilio reuersum postulare posse. nec adhibetur distinctio, quo crimine silentium uel exilium sit irrogatum, nideoque ius pro omnibus postulandi non aufert, in ea tantum prouincia pro aliis non recte postulat, in qua praeses fuit qui sententiam dixit, in alia uero non uel filiorum et parentium suorum uel pupillorum quorum tutelas gerunt causam et aduersus fiscum agere non prohibentur. suam causas agere prohibentu
Abbreviated transcription (Latin):
sonis postulare ꝓhibentur. Cet̾m siex
suꝑiorib difficile in integrum resti¬
tunoniem impetrabit. de qͣ aũ resti¬
tutione p̾tor loquit᷑. utrum de ea q̃
tus sit ceterisq sp̃ẽb qiuas subtituloᷤ
de inintegnum restinitõe exequit᷑.¬

Expanded text:
x superioribus, difficile in integrum restitutio impetrabitur. De qua autem restitutione praetor loquitur? utrum de ea quae tus sit, ceterisque speciebus quas sub titulo de in integrum restitutione exsequ
Abbreviated transcription (Latin):
onem fu̾it absolutus. pomponiꝰ putat
hũc infaniaeximi. Dem̃ adicit p̾tor
patrono: prõna: lib̾is: parentib ꝙ
patroni: patrone: de qiuib ꝑsoms sb̃
tytulo de iniusuocando plenius dix¬
imus. Item adicit. libens ne suis.
fratre: sorore: uxore.: socero: socru:
gño: nuru: uitrico: nou̾ca. pͥiugno¬
pͥugno. pͥuigna. pupillo pupuia.
quoq ꝑsonis curator detur:
maioris ꝑtis tutorum sententia:
aut ab eo cuiꝰ de eare iurisdictio fu¬
it. eatutela curatis ue data erit.
¶Affuitates non eas acciperede¬
bemiꝰ qĩ qͦndam fuerunt. s p̾sentes.
acced̾e̾: otin̾i ait. Incurat oribus
debuisse eum adicere. cet̾aꝵ qͦ qͥb¬

Expanded text:
onem fuerit absolutus, Pomponius putat hunc infamia eximi. Deinde adicit praetor: patrono patrona, liberis parentibusque patroni patronae': de quibus personis sub titulo de in ius uocando plenius diximus. Item adicit: 'liberisue suis, fratre sorore, uxore, socero socru, genero nuru, uitrico nouerca, p‹r›iuigno priuigna, pupillo pupilla, quoque personis curator detur. maioris partis tutorum sententia, aut ab eo cuius de ea re iurisdictio fuit ea tutela curatioue data erit.' Adfinitates non eas accipere debemus, quae quondam fuerunt, sed praesentes. accedere, contineri ait. In curatoribus debuisse eum adicere: muti
Abbreviated transcription (Latin):
um. Putat enim mł: durare eius lib̾te
am. Certe si in aliam seruitutem promis
sit deduitꝰ ꝓcul dubio dissolutum est ma¬
trunonium.
auis .ł. Allucl dubitationis est an et
qui communem libertam uxorem clux¬
it. ad ius admittatur. iaboł. negauit.
qr non ꝓprie ur eius lib̾tas que ĩ alt̾uis
sit. aliis contra uisum est. qr liberta eius
ẽẽ negarinon potest. licet alt̾uis quo lib̃¬
stum ł artem ludicramfecerit. aut iudi¬
tio publico clampuata fu̾iti inpune li¬
b̃tino punii. nubit. nec honos ei s̾uat᷑.
q̃ se intantum feclus decluxit.

Expanded text:
um: putat enim Iulianus durare eius libertaam. certe si in aliam seruitutem patronus sit deductus, procul dubio dissolutum esset matrimonium.apiam.Illud dubitationis est, an et qui communem libertam uxorem duxerit ad hoc ius admittatur.Iauolenus negauit, quia non proprie uidetur eius liberta, quae etiam alterius sit: aliis contra uisum est, quia libertam eius esse negari non potest, licet alterius quoqaestum uel artem ludicram fecerit aut iudicio publico damnata fuerit, impune libertino nubit: nec enim honos ei seruatur, quae se in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
nata aut̃ ñsit. notata erit. egoputo ⁊¬
si absouita sit: post dep̾hensionem adhͦ
tamem notam illi obeẽ debere. qui a
uerum ẽ eam in adult̾io de pͥhensam er
fcm̃ lex non sententia notauerat. Non
aclicitur h uti inlege uilia de adult̾iis.
aquoł uͥ dep̾hensasit. ꝓinde siue ma¬
ritus siue quis alius depͥhenlisse eam ꝓ¬
ponatur. uidetur notata. s isuie in do¬
ins mariti uel prĩs sui dephensa sit:

Expanded text:
nata autem non sit, notata erit? ego puto, enata autem non sit, notata erit? ego puto, etsi absoluta sit post deprehensionem, adhuc tamen notam illi obesse debere, quia uerum est eam in adulterio deprehensam, quia factum lex, non sententiam notauerit.Non adicitur hic ut in lege Iulia de adulteriis a quo uel ubi deprehensam: proinde siue maritus siue quis alius deprehendisse proponatur, uidetur notata: sed et si non in domo mariti uel patris sui deprehensa sit,
Abbreviated transcription (Latin):
uitamegit. ¶Lenocinium facere ñ
lenas autem eas dicimus q̃ mulieres q̃¬
stuarias ꝓstitiumt. lenam accipimꝰ ⁊
eam q̃ att̾enus nomine ħ uite genus ex
cer. ¶ Signa cauponam exercens mea
corpora questuaria n hẽat artmulte as¬
souent sub p̾textu. iustrim̃ti caupomĩ
ꝓstitutas mulieres hr̃e dicendum hãc
quoꝙ lene apellatione contini. ¶ Se¬
natus cenfuit non conueniens eẽ. ulli
senatori.uxoremducere aut retmere.
dampnatam publico uiditio quouidi¬
cio cuilib ex populo exꝑin licet. nisi si
cui lege alia accusandi po publico ui¬
dicionon est potestas. ¶Siqua ca¬
lumpnie in iuidicio clampnata sit. ex
causa publici iulicii. ⁊q̃ p̾uaricatiõis¬
cã clampnata ẽ. publicouiditio damp¬
nata eẽ nonudet᷑ c̃ iam adult̾io dep̾¬
hensa est. qͣ publico uditio dampna¬
taẽ. ꝓuide si adulteris ꝯdempnataẽẽ
ꝓponat᷑. non tantum qi depͥhensa est.
erit notata. s quia ⁊publico inditio
Oampnataẽ. Si dep̾hensa quid̾ sit. dãp¬

Expanded text:
uitam egit.Lenocinium facere nonLenas autem eas dicimus, quae mulieres quaestuarias prostituunt.Lenam accipiemus et eam, quae alterius nomine hoc uitae genus uponam exercens in ea corpora quaestuaria habeat ut multae adsolent sub praetextu instrumenti cauponii prostitutas mulieres habere, dicendum hanc quoque lenae appellatione contineri.Senatus censuit non conueniens esse ulli senatori uxorem ducere aut retinere damnatam publico iudicio, quo iudicio cuilibet ex populo experiri licet, nisi si cui lege aliqua accusandi publico iudicio non est potestas.Si qua calumniae iudicio damnata sit ex causa publici iudicii et quae praeuaricationis damnata est, publico iudicio damnata esse non uidetur.Quae in adulterio deprehensa est, quasi publico iudicio damnata est. proinde si adulterii condemnata esse proponatur, non tantum quia deprehensa est erit notata, sed qudamnata est. at si deprehensa quidem sit, dam
Abbreviated transcription (Latin):
cam hr̃i. atq si a pr̃e euis: manumussa
eẽt udeo potest eam uxorem clucere.
um nomine auferetur.
Dauis.R. Nuptie confistere uon poss.
inter eas ꝑsonas que innu̾o ꝑentum
liberorum ue sunt. sine ꝓximi siue ulte
tiis cognatio descenclat anũo nõ. Nã
cuus uetatur.¬
dem .ł. Qum etiamnefas existimat᷑
cam quoq uxorem clucere. q̃ ꝑ adoptio¬
uem filia neptis ue ẽẽ ceꝑit. intantum
ut si ꝑ emantipationem a doptio dissolu¬
taest. idem uris maneat. It prĩs adop¬
tiui mĩ mrẽm aut mr̃teram aut ueptẽ
ex filio uxorem clucere non possum.s.
si infamilia eiussim. Aliqquin sieman¬
tipatus fuero. ab eo: sine clubionicħ ĩ¬

Expanded text:
eam haberi atque si a patre eius manumissa esset: et ideo potest eam uxorem ducere. Pum nomine auferetur.ale.Nuptiae consistere non possunt inter eas personas quae in numero parentium liberorumue sunt, siue proximi siue ultertiis cognatio descendat an uero non: nam quis uetature.Quin etiam nefas existimatur eam quoque uxorem ducere, quae per adoptionem filia neptisue esse coeperit, in tantum, ut et, si per emancipationem adoptio dissoluta sit, idem iuris maneat.Patris adoptiui mei matrem aut materteram aut neptem ex filio uxorem ducere non possum, scilicet si in familia eius sim: alioquin si emancipatus fuero ab eo, sine dubio nihil im
Abbreviated transcription (Latin):
ad sponsam nõ ꝑtinet¬
ꝑtinet. udeo inuito prõno nuntium spõsa
libta simiserit cum alio cõnubumi ht̃. de¬
inde ht̃ ait lex inuito patrono. Inuitum
accipere debemꝰ cum qͥ nõ consensit ad di¬
uortium. idcͥco a furioso cliu̾tendo soluit
se hꝰ legis ncc̃itate. nec si ab ignorante cli¬
ũtitur. Reduis enim ħ inuitus clicitur.
qͣmqui dissenserit. ¶ Si abhostib pa¬
tronus captus ee. ꝓponatur. uereor qũe

Expanded text:
ad sponsam non pertinet: et ideo inuito patrono nuntium sponsa liberta si miserit, cum alio conubium habet. Deinde ait lex 'inuito patrono': inuitum accipere debemus eum, qui non consentit ad diuortium: idcirco nec a furioso diuertendo soluit se huius legis necessitate nec si ab ignorante diuorterit: rectius enim hic inuitus dicitur quam qui dissensit. Si ab hostibus patronus captus esse proponatur, uereor ne
Abbreviated transcription (Latin):
quas hiis qui alterioris clignitatiti. st̃.
clucere legib pp̃clignitatem ꝓhibent᷑
homuines eas cducere. quashiis qui inferi¬
oris clignitatis sunt clucere non licet.
dem .ł. Proxtine constitiaum dicit᷑
ut cumquis lib̾tam suam cluxerit ux¬
orem quani ex fidei cominissi causa ma¬
te manumisit. non suo arbitrio. Mag̃
enim debitam lib̾tatem prãt. qmͣ ullũ
beneficium. inmulierem contulit.
manumissa anullo aliouxor duci pͭ.
csma quo manumissa est. nisi patͦms eaꝰ¬

Expanded text:
quas hi qui altioris dignitatis sunt ducere legibus propter dignitatem prohibentur: possunt eas ducere, quas his qui inferioris dignitatis sunt ducere non licet..Proxime constitutum dicitur, ut, cum quis libertam suam duxerit uxorem, quam ex fideicommissi causa mate manumisit, non suo arbitrio: magis enim debitam libertatem praestitit quam ullum beneficium in mulierem contulit. manumissa a nullo alio uxor duci potest quam a quo manumissa est, nisi patronus ma
Abbreviated transcription (Latin):
datur. Idemꝙ dicenclum erit ⁊ si alt̾ius
patram filius alterouiuo. lib̾tam eoꝵ
uxorem cluxerit. sugnominiosam li¬
bertam suam patronus uxorem duxerit.
placet qi contra legera maritus sit. ñ
hĩe eum hoc legis benefitium. si uni ex
filiis assignatam alter uxorem cluxerit
non idem ius quod inpatrono tͥbuend̾¬
uis lib̾toꝵ assignatoꝵ ad eum tnͣstulit
cui id pater tribuit.

Expanded text:
atur. idemque dicendum erit et si alterius patroni filius vivo altero libertam eorum uxorem duxerit. Si ignominiosam libertam suam patronus uxorem duxerit, placet, quia contra legem mhabere eum hoc legis beneficium.Si uni ex filiis adsignatam alter uxorem duxerit, non idem ius quod in patrono tribuendius libertorum adsignatorum ad eum transtulit, cui id pater tribuit.
Abbreviated transcription (Latin):
nepos ue ex filio natus. cuiꝰ eoꝵ ẽ: etit.
ne cuus eoꝵ sponsamuxorem ue sciẽs
dolomalo ht̃ ⁊ lib̾tinam aut eam que
ip̃ cuius ue pat̾ mat̾ue. artem ludlicrã
facit. fecerit. nene senatoris filia nep¬
sponsa nupta uesciens dolo malo esto. ne¬
ue quis corumdolo malostiens. sponsam
uxoremue eam ht̃. ¶ Hc capite ꝓhi¬
betur senator lib̾tin am clucere eamue cꝰ
pater mater ue artemluclicram fec̾it. It̃
lib̾tinus seuatoris filiamducere. ñ autẽ
obest auum ⁊ auiam artẽ lucdicram fecis¬
se. nec clistinguitur pr̃ utrum iupot̾ate
hẽat filium nec ne. tm̃ iꝰtum pr̃em intel¬
ligend̃ eͤ octanenus ait. mr̃em s si uulgo
conceꝑit. item nich refert naturalis sit
pater. an adoptuuis. fian: is noceat. qͥ añ¬
qm adoptaret. artem ludicram fecit. atq
ludicram filia nasceretur. fecͥit. ⁊ si huius
uote homo a doptai̾it deinde emancipau¬
it. annon possit duci. ac sitalis pr̃ nͣł
tentiam eẽ. pomponius recte putat. ut

Expanded text:
neposue ex filio nato cuius eorum est erit, ne quis eorum sponsam uxoremue sciens dolo malo habeto libertinam aut eam, quae ipsa cuiusue pater materue artem ludicram facit fecerit. neue senatoris filia nepsponsa nuptaue sciens dolo malo esto neue quis eorum dolo malo scieuxoremue eam habeto'. Hoc capite prohibetur senator libertinam ducere eamue, cuius pater materue artem ludicram fecerit: item libertinus senatoris filiam ducere. Non obest auum et auiam artem ludicram fecisse. Nec distinguitur, pater in potestate habeat filiam nec ne: tamen iustum patrem intellegendum Octconceperit.Item nihil refert, naturalis sit pater an adoptiuus.An et is noceat, qui antequam adoptaret artem ludicram fecerit? atque quam filia nasceretur fecerit? et si huius notae homo adoptauerit, deinde emancipauerit, an non possit duci? ac si talis pater ntentiam esse Pomponius recte putat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
M. P non posse patronim accipiemꝰ.¬
upna ut rescripto impr̃is nr̃i ac diui pa¬
tris eius continetur. ⁊ eum qui hac lege
emit: ut manumittat. quia manumissa
liberta emptoris hẽtur. Qui autẽ iiraũ
sepatronum hac idem non hẽbit. uet is qͥ¬
dem debet hr̃e. qui non sins iumimis com¬
parauit. plane si filus familias miles eẽ
ꝓponatur: uon clubitamꝰ si castrensis pe¬
culii ancillam: maminusit. compstere
ei ħ̃ uis. Est enim patronum ẜ ostitutio¬

Expanded text:
 non posse, patronum accipimus ut rescripto imperatoris nostri et diui patris eius continetur et eum qui hac lege emit, ut manumittat, quia manumissa liberta emptoris habetur.Qui autem iurauit se patronum, hoc idem non habebit.Ne si quidem debet habere, qui non suis nummis comparauit.Plane si filius familias miles esse proponatur, non dubitamus, si castrensis peculii ancillam manumiserit, competere ei hoc ius: est enim patronus secu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dim̃ uendidit ⁊̃ usuras quas ex ea
pecuma perceperit aut perciꝑere po¬
tuit reddat. It̃ fructus quib locuple¬
tior fc̃s est iuuenis recipiat. Itẽ ex
diu̾so siminore precio qͣm oportet:
uendident a dolescens emptor quid
iuberi debebit preclia. cum fructibus
restituere. Iuuenis autem eatenus
ex p̾tio reddere. quatenus ex ea pecu¬
xxu. sine causa debitori acceptum tule¬
rit non soluminipsum s infideiusso¬
res ipign̾a. actõ restitui debet. ⁊ si ex
duob reis alteri macceptum tułit
inptrumq restituenda est actõ. Ex
hoc intelligimus si dampnosam sͥ
nouatõem fecerit: forte si abydoneo

Expanded text:
pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emptor quidem iuberi debebit praedia cum fructibus restituere, iuuenis autem eatenus ex pretio reddere, quatenus ex ea pecuiginti quinque sine causa debitori acceptum tulerit, non solum in ipsum, sed et in fideiussores et in pignora actio restitui debet. et si ex duobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi novationem fecerit, forte si ab idoneo
Abbreviated transcription (Latin):
standa restitutõ est. licet filius resti¬
tu nolit qnia pr̃is ꝑiculum agitur.
qui depeculio tenetur. ex quo apparet
ceteros cognatos uel affines alteriꝰ
cẽ con ditõnis nec aliter audiri opor¬
tere qmͣ si ex uoluutat e adolescentis
postulent. aut eius uite sit iste a do¬
lescens. ut m̾ito ⁊t̃ bonis ei debeat int̾¬
clici. ¶Si pecuniam qmͣ minor
mutuam accepit dissipauit deue¬
gare debet ꝓ consul creclitori: adu̾sus
eum actõnem. Ex si egenti minor
creclid̾it ulterius ꝓcedendum non est:
qͣmut iubeat iiuienem ationibus
siis quas h̃t̃ adu̾suseum cr ip̃e credi
disset. sedere creditori suo. p̾dium qͦ
siex ea pecunia płis qmͣ oport̾et eiut.
ita temperanda reserit ut uibeatur
uenditor reddito pͤcio ⁊ credit recuꝑa¬
re predium itaut sine alterius damp¬
no etiam creclitor aiuuene suumꝰ se¬
quatur. Exqua .s. simul intelligunꝰ
quid obseruan oporteat si sua pecu¬
nia pluris qm oporteat em̾it. ut tm̃¬
inhoc ⁊superiore cãu uenditor qui

Expanded text:
standa restitutio est, licet filius restitui nolit, quia patris periculum agitur qui de peculio tenetur. ex quo apparet ceteros cognatos vel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex voluntate adulescentis postulent aut eius vitae sit iste adulescens, ut merito etiam bonis ei debeat interdici. Si pecuniam, quam mutuam minor accepit, dissipavit, denegare debet proconsul creditori adversus eum actionem. quod si egenti minor crediderit, ulterius procedendum non est, quam ut iubeatur iuvenis actionibus suis, quas habet adversus eum cuidisset, cedere creditori suo. praedium quoque si ex ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequatur. ex quo scilicet simul intellegimus, quid obseruari oporteat, si sua pecunia pluris quam oportet emerit, ut tamen hoc e‹t› superiore casu uenditor, qui
Abbreviated transcription (Latin):
letur: interpoĩta stipulatõe ratã
rem dñm hĩturum ei pot̾ mederi. ꝙ
si is qui curumscͥpsisse dicetur absit.
defensor euis sãtisiulicatum solui
dare debrbit.

Expanded text:
tur, interposita stipulatione ratam rem dominum habiturum rei potest mederi.Quod si is, qui circumscripsisse dicitur, absit, defensor eius satis iudicatum solui dare debebit.
Abbreviated transcription (Latin):
gandus aut noxe dedendus erit. S
⁊ si filius famit. ħfecerit. ob dalum
suum condenpnabitur. ¶Restitutõ
autẽ ita facienda est. ut umisquisq¬
inintegrumius suum recipiat. Itaz
simuendendo fundo cutimiscͥptus re¬
stituetur: iubeat pretor emptoremfũ¬
dum cum fructib reddere. ⁊ p̾cium reci¬
ꝑꝵ nisitunc dederit. cum eum ꝑditur̃
non ignoraret. sicuti facit mea pe¬
cunia que ei consumpturo creditur.
S partus inuẽlitone.q es alienum
ibi soluitur quod facere neccẽ est. Cre¬
dere aũ non est ncc̃e. Nam isiorigoo¬
tractus ita constitit ut infirinanda
sit. sitĩr necc̃e fuit precium solur: nõ
omnimodo emptor dãpno afficiendꝰ
est. ¶ Ex hoc edicto nulla ꝓpria actõ
uł cautõ ꝓficiscitur. Totum enmiħ̾
pendet ex p̾toris cognitõe.
bitatõnem quĩminor sinondebitũ
solu̾it exea cã ex qͣ uire cuuli repetitõ
iustis exeãis dari solet actõ repetitõ.¬
¶ Sitalis interueniat iuiuernis cin
postulante pr̃aridebet aut ꝓcura¬

Expanded text:
gandus aut noxae dedendus erit. sed et si filius familias hoc fecit, ob dolum suum condemnabitur.Restitutio autem ita facienda est, ut unusquisque integrum ius suum recipiat. itaque si in uendendo fundo circumscriptus restituetur, iubeat praetor emptorem fundum cum fructibus reddere et pretium recipere, nisi si tunc dederit, cum eum perditurum non ignoraret: sicuti facit in ea pecunia, quae ei consumpturo creditur, sed parcius in uenditione, quia aes alienum ei soluitur, quod facere necesse est, credere autem non est necesse. nam et si origo contractus ita constitit, ut infirmanda sit, si tamen necesse fuit pretium solui, non omnimodo emptor damno adficiendus est.Ex hoc edicto nulla propria actio uel cautio proficiscitur: totum enim hoc pendet ex praetoris cognitione.bitationem, quin minor si non debitum soluerit ex ea causa, ex qua iure ciuili repetitio iustis ex causis dari solet repetitio.Si talis interueniat iuuenis, cui postulante praestari debet aut procura
Abbreviated transcription (Latin):
exͤactione. an uero ego quidem lib̾er.
filius maneat obligatus. Sicuti si pu¬
pillus sñtutoris auc: pasciscatur. ip̃e qͥd̃
liberatur non ĩ qui cum eo pactus est.
Nlamꝙ aristodixit. posse ita pascisci:
ut uinis maneat obligatus. non ẽ
uerum q ꝓuna parte contrahentiũ
abiri pacto ab emptione uon poffit.
uõ si abima parte reuouatus sit. ccͣctꝰ.
dicitur uon ualere eiꝰ modi pactionẽ.
S dicendum est pr̃e pasciscente. ilibe¬
rato adusario filium quo obiterli

Expanded text:
ea pactione an uero ego quidem liberer, ea pactione an uero ego quidem liberer, filius maneat obligatus, sicuti, si pupillus sine tutoris auctoritate paciscatur, ipse quidem liberatur, non etiam qui cum eo pactus est. nam quod Aristo dixi‹t› posse ita pacisci, ut unus maneat obligatus, non est uerum, quia pro una parte contrahentium abiri pacto ab emptione non possit: et ideo si ab una parte renouatus sit contractus, dicitur non ualere eiusmodi pactionem. sed dicendum est patre paciscente et liberato aduersario filium quoque obiter li
Abbreviated transcription (Latin):
one fu̾it consetutus. integrum emp
diclisti. deinde ticius cui a te he rede cor¬
neluis legauerat. pͥusꝙͣ leganĩ ab
emptore ꝑciꝑet: te fecit heredem: rec¬
te puto exuendito te acdurum. ut tibi
prẽtur. qr iõ eo minus hr̃clitas ueni¬
erit ut id logatum prãret emꝑtor.
nec quicqͣm int̾sit utrumticio qui te
hĩdem fecerit pecunia debita sit: au le
ut hĩclitas deinde eius fundi nomme
uentlitor anquid adquisunt. deb⁊ id
prãre emptori hr̃ditatis. Puł. immõ
semꝑqueritur in ea re quid actum
fuerit. Si autẽ id non aparebit pr̃are¬
eam rem debebit emptoriuenditor Nã
ipm̃ ex ea hr̃ditate ad eumꝑuenisse
uidebͣr. Non secus ac sieum fundum
inhereclitate uendenda non exrepis¬
setz de rescindenda uenditione. ⁊ qͣnͣ¬
michi filius famił. rem peculi dere.
arem ⁊̃ siconueniat ut abcatur ab
eauenditione inter prẽm i filium.
⁊ me conuenire debere. ne sicum pr̃e
soio pachus sim fil ius non possit libera¬
ri. ⁊ qiueratur. utrum ne nicħ agatur.

Expanded text:
one fuerit consecutus, integrum emptdidisti: deinde Attius, cui a te herede Cornelius legaverat, priusquam legatum ab emptore perciperet, te fecit heredem: recte puto ex vendito te acturum ut tibi praestetur, quia ideo eo minus hereditas venierit, ut id legatum praestaret emptor, nec quicquam intersit, utrum Attio, qui te heredem fecerit, pecunia debita sit, an legniit hereditas, deinde eius fundi nomine venditor aliquid adquisiit, debet id praestare emptori hereditatis. Paulus: immo semper quaeritur in ea re, quid actum fuerit: si autem id non apparebit, pream rem debebit emptori uenditor, nam id ipsum ex ea hereditate ad eum peruenisse uidebitur non secus ac si eum fundum in hereditate uendenda non excepisset. DE RESCINDENDA UENDITIONE ET Qmihi filius familias rem peculiarem, etiam, si conueniat ut abeatur ab ea uenditione, inter patrem et filium et me conuenire debere, ne, si cum patre solo pactus sim, filius non possit liberari et quaeratur, utrumne nihil agatur ex
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. eumq libellum marito offerre. ut
issubscribat quas res acceꝑit. i uelud cy¬
rographum eisuxor retinet. res que
inubello continentur. ni domo eius se
intulisse. hee gͥ res au maritifiant: ui¬
deamus ⁊ non puto nouꝙ ei non tra
cluntur ꝙ enim interest inferantur.
uolente es indomo eius. an eitradant᷑
s quia non putohoc agi: int̾ uirum et
uxarem ut dominium ad eum transfe¬
ratir: sedmagis ut certum sit in dom̃
eius ulata. ne siqñq separatiofiat nege¬
tur: ⁊ quia plerumnq custodiamearum
maritus reꝑmittit insi mulieri cõmis¬
se suit indebimis carum rerum noĩe
si non reddantur. utrum rerum amo¬
tarum andepõiti anmandati mulier
ag̾e possit. ⁊ si custodia marito comiit¬
titur. depõitiuł mandati gere agipo¬
fit. siminiis agatur rerum ammota¬
rum.Si animo amouentis maritus
eas retinet. aut ad exhibendum si nona¬
mouere eas connisus est.
estimatas. i delito ꝙ nec ꝑiculum rerum

Expanded text:
ferre eumque libellum marito offerre, ut ferre eumque libellum marito offerre, ut is subscribat, quasi res acceperit, et uelut chirographum eius uxor retinet res quae libello contine‹n›tur in domum eius se intulisse: hae igitur res an mariti fiant, uideamus. et non putduntur quid enim interest, inferantur uolente eo in domum eius an ei tradantur?, sed quia non puto hoc agi inter uirum et uxorem, ut dominium ad eum transferatur, sed magis ut certum sit in domum eius illata, ne, si quandoque separatio fiat, negetur: et plerumque custodiam earum maritus repromittit, nisi mulieri commissae sint. uidebimus harum rerum nomine, si non reddantur, utrum rerum amotarum an depositi an mandati mulier agere possit. et si custodia marito committitur, depositi uel mandati agi poterit: si minus, agetur rerum amotarum, si animo amouentis maritus eas retineat, aut ad exhibendum, si non amouere eas connisus est. aestimatas idcirco, ne periculum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. quia pꝰmortem incipiar domi¬
nium dascedere: ab eo quidedit. qr pen¬
uet donatio in diem nuptiarum ⁊ cum
sequitur c̾oditio ndien. nuptiarum:
i anihereclis domiuiumest. aquo disce¬
Goere rerum non posse dominium in¬
uito eo fatendumest. S benigius:
fauore dotium ncãtatem imponi. he¬
rediconsentire ei ꝙ definictus fecit.
aut sicliftulerit. uel absit ĩ nolente
uel absente eo dominium ad marit̃
ipoiure tnsferri. ne mulier maneat ĩ¬
eotata. ¶ Dtis autem causadata
accipere debemꝰ ea que indotemdantin.
Ceterum sires dentur in ea que greci:
austatim effçiantur mariti. ⁊ puto si
sic dentur ut fiant eius efficimariti. Et
cum distractum fu̾it inrĩnomum matͥ¬
moninmnon uenclicari oportet. s condi¬
ci nec dotis actione peti. ut liuus marcus
sirerur libellus maritodetur. ut rame¬
uł uulgo fieri indemꝰ. Nam mulier res
quas solet m nsuhr̃e in donio mariti.
neq indotem date inlibellum solet con¬

Expanded text:
sunt, quia post mortem incipiat domisunt, quia post mortem incipiat dominium discedere ab eo qui dedit, quia pendet donatio in diem nuptiarum et cum sequitur condicio nuptiarum, iam heredis dominium est, a quo discedere rerum non posse dominium inuito eo fatendum est. sed benignius est fauore dotium necessitatem imponi heredi consentire ei quod defunctus fecit aut, si distulerit uel absit, etiam nolente uel absente eo dominium ad maritum ipso iure transferri, ne mulier maneat indotata. Dotis autem causa data accipere debemus ea, quae in dotem dantur. Ceterum si res dentur in ea, quae Graeci an statim efficiuntur mariti. et putem, si sic dentur ut fiant, effici mariti, et cum distractum fuerit matrimonium, non uindicari oportet, sed condici, nec dotis actione peti, ut diuus Marcus si rerum libellus marito detur, ut Romae uolgo fieri uidemus nam mulier res, quas solet in usu habere in domo mariti neque in dotem dat, in libellum solet con
Abbreviated transcription (Latin):
tie forte nonseqñtur nicio remisso:
siquidemdedit sic mułr ut statinires
urisiant condicere eas debebit missos
nuntio. Eminuerosi sic dederit ut nupti¬
is secutis incipiant enis eẽ. nuntioe remuis.¬
so statimeas uenclicabit. s ante nunciũ
remissum si uendicabit exceptio poterit
nocere uendicanti aut doliant inifc̃m.
fu̾it credendum est hocagi ut stanm sp̃õ
nomine indotem det efficientur eius. li¬
cet non indotem sint date. s condistiõe
tenebitur. quod siego ꝓeares dem siqͥd̾
ante nuptias interest qua conditione de¬
diutrum ut statimfiant accipientis an
secutis: nuptiis si statim mintiomisio o¬
ducamsi uero non statim poterouendica¬
re. qr mee res sunt. quare ⁊ sisequi nup¬
tie non possunt. pp̃ matrimonii in in¬
terclictionem ex posteriore cãu res mee
remanebunt. ¶ Sires alitui tradido
ut nuptiis secunꝰeius dotis effciantur.
iante imptias decessero ansecutis nup¬
tiis dotiseẽ incipiant: iuereor ne non
possuit indominio eins affici. ciidate

Expanded text:
tiae non sequantur nuntio remisso, si quidem sic dedit mulier, ut statim viri res fiant, condicere eas debebit misso nuntio: enimvero si sic dedit, ut secutis nuptiis incipiant esse, nuntio remso statim eas uindicabit. sed ante nu‹n›tium remissum si uindicabit, exceptio poterit nocere uindicanti aut doli aut in factum: fuerit, credendum est hoc agi, ut statim res nomine in dotem det, efficientur eius, licet non in dotem sint datae: sed condictione tenebitur. quod si pro ea res ego dem, si quidem ante nuptias, interest qua condicione dedi, utrum ut statim fiant accipientis an secutis nuptiis: si statim, nuntio misso condicam: sin uero non statim, potero uindicare, quia meae res sunt. quare et si sequi nuptiae non possunt propter matrimonii interdictionem, ex posteriore casu res meae remanebunt. Si res alicui tradidero, ut nuptiis secutis dotis efficiantur, et ante nuptias decessero, an secutis nuptiis dotis esse incipiant? et vereor, ne non possint in dominio eius effici cui datae
Abbreviated transcription (Latin):
Imetum. ⁊ siqͥs ui compulsus aliquid fecit
ꝑhedictum restituitur. s uim accipimꝰ
a trocem ⁊ eam q̃ adu̾sus bonos mores fi¬
at. noneam qm magrãtus recte intulit:
Ceterum si ꝑiniuriam quid fecͥit ppłiro¬
mani magistratus ł preses ꝓuintie põ¬

Expanded text:
metum, et si quis ui compulsus aliquid fecit, per hoc edictum restituitur. Sed uim accipimus atrocem et eam, quae aduersus bonos mores fiat, non eam quam magistratus recte intulit, ceterum si per iniuriam quid fecit populi Romani magistratus vel provinciae p
Abbreviated transcription (Latin):
pl. xiͦ. adectic. U tilitas huius tytuli nõ
eget comm̃datione. Ip̃e enim se ostend̾. Nã
Isub hoc tytulo plurifariam homoinibus
p̃tor.E laplis. ł ccumscͥptis subuenit. sũ
metu. sũ calliditate. sũ etate. ł absentia
inciderint incaptionem.
saut iustum errorem.
suatum. ne p̃psatis minimainten l sũ¬
mam᷑si maiorirei summe p̾iudicetur
clusus quem p̾tor inintegr̃ se restitur̃
pollicetur.
restitiu inintegrum successores: inin¬
tegrum restitui possunt ⁊ ĩ sepissime est
ostitutum. Siue gͥ heres sit. sũ is cui hedi¬
tas restituta sit. sũfilii familias militis.
successor ũintegrum restitui pot̾it. ꝓũrr
siminor in seruitutem redigat᷑. ł ancil¬
la fiat. uominis eoꝵ dabit᷑ ñ ult᷑ tp̃s statu¬
tũ ĩniteg̾ restitutio. S ⁊ si forte hͥminor.
erat captus in hereditãte qmͣ adicrit iĩ¬
tatem uñmposse hĩe. si solum etatis be¬
nefitõ. u̾m ⁊̃ si etas ñ patrocinet᷑. q nõ
adipiscende hereditatis gr̃a: legumbe¬

Expanded text:
 ad edictum. Utilitas huius tituli non eget commendatione, ipse enim se ostendit. nam sub hoc titulo plurifariam praetor hominibus uel lapsis uel circumscriptis subuenit, siue met‹u› siue calliditate siue aetate siue absentia inciderunt in captionem 2 aut iustum errorem. vatum, ne propter satis minimam rem vel summam, si maiori rei vel summae praeiudicetur, clusus, quem praetor in integrum se restituturum polliceatur.restitui in integrum, successores in integrum restitui possunt, et ita saepissime est constitutum. siue igitur heres sit siue is cui hereditas restituta est siue filii familias militis successor, in integrum restitui poterit. proinde et si minor in seruitutem redigatur uel ancilla fiat, dominis eorum dabitur non ultra tempus statutum in integrum restitutio. sed et si forte hic minor erat captus in hereditate quam adierit, Iultatem dominum posse habere non solum aetatis beneficio, verum et si aetas non patrocinetur: quia non apiscendae hereditatis gratia legum be
Abbreviated transcription (Latin):
silitur. dum iumenta non seperantur.
Simili modo ⁊ si triga uenierit reclibenda
erit tota. ł si quadriga reclibeatur. S si du¬
o paria mularum sint ⁊ una mula nitio¬
sa sit. ł par: solum par reclibeatur alt̾m
non. sitamun non sĩt paria ꝯstituta. ded
simpliciter quatuor mule unop̾tio ueni¬
erit. unuis erit mule reclibitio. nonom¬
nium n am̃si spolia uenient clicemus u¬
numequum qui uitiosus est non omnem
poliam redib̃i oportere. hoc iin omunb du¬
cemus. plurib  uno p̾tio clistrattis nͥ
separari non possunt. ut puta sitragedi ⁊

Expanded text:
sulitur, dum iumenta non separantur. simili modo et si triga uenierit, redhibenda erit tota, et si quadriga, redhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula uitiosa sit uel par, solum par redhibebitur, alterum non: si tamen nondum sint paria constituta, sed simpliciter quattuor mulae uno pretio uenierint, unius erit mulae redhibitio, non omnium: nam et si polia uenierit, dicemus unum equum qui uitiosus est, non omnem poliam redhiberi oportere. haec et in hominibus dicemus pluribus uno pretio distractis, nisi si separari non possint, ut puta si tragoedi uel
Abbreviated transcription (Latin):
dium est. uendendicã ornata clucta eẽ.
pot̾it enim iumentunornatum itim̃s
cã duci. deinde uenire. ¶ Si plura iinũ¬
ta uenierint non omniaerunt reclhibẽ¬
da: pp̃unius ornam̃tum. samsiuitiosum
ga redibebuntur. si forte iugum mulaꝵ
sit quarum altera uitiosa ẽ. non ex p̃
tiotm̃ uitiose. s utrinsꝙ erit componen¬
dum: qnͣti iinoris sit. Cum enim uno
p̾tio utreq uenient non est separand̃ pͥ¬
cumi. s qnͣto minoris cum ueniret utr̃¬
qi fu̾it. non alterum ꝙ erat iutiosum.
¶Cum antem uim̃ta paria ueniunt:
eclicto exp̾ssum est. ut cum alt̾m in ea cã
sit. ut rediberi debeat. utrumq redibeat᷑.
inqiua re tamempton qmuenditori con

Expanded text:
tum est: 'uendendi causa ornata ducta esse': tum est: 'uendendi causa ornata ducta esse': poterit enim iumentum ornatum itineris causa duci, deinde uenire. Si plura iumenta uenierint, non omnia erunt redhibenda propter unius ornamentum: nam et si uitiosum ga redhibebuntur. Si forte iugum mularum sit, quarum altera uitiosa est, non ex pretio tantum uitiosae, sed ex utriusque erit componendum, quanti minoris sit: cum enim uno pretio utraeque uenierint, non est separandum pretium, sed quanto minoris cum ueniret utrumque fuit, non alterum quod erat uitiosum. Cum autem iumenta paria uen‹e›unt, edicto expressum est, ut, cum alterum in ea causa sit, ut redhiberi debeat, utrumque redhibeatur: in qua re tam emptori quam uenditori con
Abbreviated transcription (Latin):
imbecilliora ⁊ ideo mulum nonẽe intiosũ
idem refert offilium existimasse ecnnca¬
stratum samim eẽ. sicuti spado quoq sanꝰ
est. S si emptor ignorait uenditor scit.
exempto eẽ actionem ⁊ uerumest quod
offilus ait. ¶ Quesitum est simulata¬
lis sit ut tnͣsiungi nõ ⁊ possit. an sana
sit: ⁊ ait pomp̾sanam eẽ. pler asq deni¬
q carucarias tales eẽ ut non possint tnͣs¬
inigi. idem ait. si nata sit eo ingenio a¬
aut corpore. ut alterum iugum non pati¬
atur sanamnon ẽẽ. ¶ Non tantum ã
obmorbum obuitiumq redibitio locũ
hẽbit inium̃tis. uerumr ĩ si contradc̃m ꝓ¬
missumiue est. erit locus redibitionis ex¬
emplomantipioꝵ. ¶uendendi aut̃
cã ornatumium̃tum uideri celuis ait.
Non si sub tempe uendationis hoc est bi¬
aut ideo inquit uenale tum eẽt sic orna¬
tum inspiceretur. semꝑq cum deorna¬
m̃tis agitur ⁊ mactione ⁊ mnedicto aduiciẽ¬

Expanded text:
inbecilliora: et ideo mulum non esse vitiosum. inbecilliora: et ideo mulum non esse vitiosum. idem refert Ofilium existimasse equum castratum sanum esse, sicuti spado quoque sanus est, sed si emptor ignoravit, venditor scit, ex empto esse actionem: et verum est quod Ofilius. Quaesitum est, si mula talis sit, ut transiungi non possit, an sana sit. et ait Pomponius sanam esse: plerasque denique carrucarias tales esse, ut non possint transiungi. Idem ait, si nata sit eo ingenio aut corpore, ut alterum iugum non patiatur, sanam non esse. Non tantum autem morbum uitiumue redhibitio locum habebit in iumentis, uerum etiam si contra dictum promissumue, erit locus redhibitioni exemplo mancipiorum. Uendendi autem causa ornatum iumentum uideri Caelius ait non, si sub tempus uenditionis, hoc est biaut ideo, inquit, uenale cum esset sic ornatum inspiceretur: semperque cum de ornamentis agitur, et in actione et in edicto adiec
Abbreviated transcription (Latin):
piorura redibendorum ⁊ fere eademsunt
in hiis que in mancipiis ꝙ ad morbũ
uitium ue. ptine. attinet. Qucquid
gͥ sbidiximus hur erit tnͣsferendum
⁊si mortuum fu̾it iumentum: pari mͦ
recliberi pot̾it. quem ad̾ i mantipumm
pocus contineatur: indeamus. ⁊ difficile
est ut contineatur. Nam aliud signifi¬
cant iur̃ta aliud significatur peroris
appelłone. strirco elogium huic edicto sb̾¬
ridesit anhoc eclicto bones qͦ continent᷑.
Et enim iumentorum apellatione nõ
contiñi: eos ueruis est. S pectoris apel
latione continebintur. s ĩ sunt quedã
que in hominbus quid morbun facũt
inium̃tis nõ ades ut pitta si mulus cast᷑¬
tus est est. neq moibi neq uitii quid hte¬
uideatur qr neq de fortitudine quĩennis de¬
trahitim neq deutilitate cum ad gu̾and̾
numqͣm sit habilis. celiusqͦs scribit. non
omnia aminalia castrata. ob idipĩnin¬
tiosa eẽ. uisi pp̃ ipãm castrationem fc̃a st̃

Expanded text:
piorum redhibendorum. Et fere eadem sunt piorum redhibendorum. Et fere eadem sunt in his, quae in mancipiis, quod ad morbum uitiumue attinet: quidquid igitur hic diximus, huc erit transferendum. et si mortuum fuerit iumentum, pari modo redhiberi poterit, pecus contineatur, uideamus. et difficile est, ut contineatur: nam aliud significant iumenta, aliud significatur pecoris appellatione. Idcirco elogium huic edicto subri desiit, an hoc edicto boues quoque contineantur: etenim iumentorum appellatione non catione continebuntur. Sed enim sunt quaedam, quae in hominibus quidem morbum faciunt, in iumentis non adeo: ut puta si mulus castratus est, neque morbi neque uitii quid huidetur, quia neque de fortitudine quid eius detrahitur neque de utilinumquam sit habilis. Caelius quoque scribit non omnia animalia castrata ob id ipsum vitiosa esse, nisi propter ipsam castrationem facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
difficile ẽ. reformare. ⁊ ad suos mores ꝯ¬
formare. Quia gͥ uenalitiarii sciunt
facile decurri ad noitiorum empti õẽ
idrutointerpollant ueteratores et
ꝓnouitiis uencdunt. ꝙ ne fiat ħ edcõ:
ecliles denuntiant: udeo siquid ignorã¬
te emꝑtore ita uemierit redibebitur.
d̾ .l. Ecules aiunt. cuu iumentauen¬
dunt palam recte dicant. cund inmo
quoq eorum morbi uitiiq sit. ariq op¬
time ornata uendendicansa fu̾nt. ita
emptoril tradentur. si quidita fc̃m fu
erit. de ornam̃tis restituendis iinsiti siu¬
e ornam̃torum nomine reclibendis in
dieb .lx. Morbi autem uiciiue cã ĩ ep̃¬
tis faciendis in sex mensibł qnͣto mi¬
noris cumuenirent fu̾it in amno iu¬
clicium clabimus. si ium̃ta paria simł
ueniennt. ⁊ alterumineacã fu̾t ut redi¬
beri debeat iuclitudabimus. quo utr̃¬
q reclibeatur. ¶ Locuntur ecliles
in hac eclicto. deiunitis redibendis. causa
autem huiꝰ edicti: eadem est. que in anti¬

Expanded text:
difficile est reformare et ad suos mores formare. quia igitur uenaliciarii sciunt facile decurri ad nouiciorum emptionem, idcirco interpolant ueteratores et pro nouiciis uendunt. quod ne fiat, hoc edicto aediles denuntiant: et ideo si quid ignorante emptore ita uenierit, redhibebitur. Aediles aiunt: 'Qui iumenta uendunt, palam recte dicunto, quid in quoque eorum morbi uitiique sit, utique optime ornata uendendi causa fuerint, ita emptoribus tradentur. si quid ita factum non erit, de ornamentis restituendis iumentisue ornamentorum nomine redhibendis in diebus sexaginta, morbi autem uitiiue causa inemptis faciendis in sex mensibus, uel quo minoris cum uenirent fuerint, in anno iudicium dabimus. si iumenta paria simul uenierint et alterum in ea causa fuerit, ut redhiberi debeat, iudicium dabimus, quo utrumque redhibeatur'. Loquuntur aediles in hoc edicto de iumentis redhibendis. Causa autem huius edicti eadem est, quae manci
Abbreviated transcription (Latin):
clibitori a actione ante conditionem existeu¬
tem initiliter agitur. quia noudum ꝑfc̃a
emptior arbitrio uidicis infecta fĩnõ pͭ¬
udeo ⁊ si ex emptoł uendito ł redibitoria
añ actum fi̾it expleta conditione iterum
agipoterit. Interclum ĩ sipura sit uenditio
pp̃ iuris conditionem insuspenso est. ueluti
siseruus in quo altenits usus fiuctus. aitenꝰ
ꝓpͥetas est. aliquid em̃it. Nam duninc̾tum
est ex cuius re p̾cium soluat. pendet cui sit
adquisitum. ⁊ ideo neutri eorum redibitori
eirei qͥ minoris eet acrese. neqͣ fraus aut ĩ¬

Expanded text:
dhibitoria actio ante condicionem exsistendhibitoria actio ante condicionem exsistentem inutiliter agitur, quia nondum perfecta emptio arbitrio iudicis imperfecta fieri deo etsi ex empto uel uendito uel redhibitoria ante actum fuerit, expleta condicione iterum agi poterit. Interdum etiamsi pura sit uenditio, propter iuris condicionem in suspenso est, ueluti si seruus, in quo alterius usus fructus, alterius proprietas est, aliquid emerit: nam dum incertum est, ex cuius re pretium soluat, pendet, cui sit adquisitum, et ideo neutri eorum redhibitoriaei rei quae minoris esset accedere, ne qua fraus aut