comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aoq nouus clamor ortus & tendere obliquo monte ad castra gallorũ ui
sunt. tum metu ne excluderent᷑ omissa pugna est: cursuq effuso ad castra
offerebantur. ubi cum occurrisset eis M magister equitũ ualerius qui profli¬
gato dextro cornu obequitabat hostium munimẽtis ad montes siluasq u̾tũt
fugam. plurimiq ibi a falaci equitum sp̃e agasonibus exceptisunt & conim
quos pauor ꝑtulerat insiluas atrox cedes post sedatum p̃lium fait. Nec aliꝰ
post. M furium ꝗ̃ Ca. Sulpitius iustiorem degallis egit triumphum auriqͦ
gallis spoliis satis magium pondus saxo quadrato septum in capitoli
sacrauit.

Expanded text:
uoque nouus clamor ortus et tendere obliquo monte ad castra Gallorum uisi uoque nouus clamor ortus et tendere obliquo monte ad castra Gallorum uisi sunt, tum metu ne excluderentur omissa pugna est cursuque effuso ad castra ferebantur. ubi cum occurrisset eis M. Ualerius magister equitum, qui profligato dextro cornu obequitabat hostium munimentis, ad montes siluasque uertunt fugam plurimique ibi a fallaci equitum specie agasonibusque excepti sunt; et eorum, quos pauor pertulerat in siluas, atrox caedes post sedatum proelium fuit. nec alius post M. Furium quam C. Sulpicius iustiorem de Gallis egit triumphum. auri quoque ex Gallicis spoliis satis magnum pondus saxo quadrato saeptum in Capitolio sacrauit.
Abbreviated transcription (Latin):
na cepit ꝗͣ signum aducib daret᷑ acrius inuasere galli dextrum corn
neq sustineri potuissent ni forte eo loco dictator fuisset. Sextum tullũ noĩe
in crepans rogitansq sictine pugnaturos milites spopondisset ubi illi clamo
sint arma poscentium ubi mine iniussu impatoris p̃lium inituros. en ip̃
imꝑatorẽ clara uoce uocare ad plium & ire armatum ante pͥma signa. &¬
quis sequeret᷑ eorum qui modo dictis fuerunt incastris ferotes matie pauidi
uera audiebant. Itaq tantos pudor stimulos admouit. ut ruerent in hostiũ
alienatis amemoria ꝑiculi aĩs. hic pͥmo impetus ꝓpe uecors turbauit he¬
stes. eques deinde missus turbatos au̾tit. Ip̃e dictator postꝗ̃ labentẽ una ꝑte
uidit atiem signa in leuum cornu confert quo turbam hostium congregari
cernebat. & his qui inmonte erant. signum qđ conuenerat dedit. Ubi inde

Expanded text:
gna coepit quam signum ab ducibus daretur. acrius inuasere Galli dextrum cornu; gna coepit quam signum ab ducibus daretur. acrius inuasere Galli dextrum cornu; neque sustineri potuissent, ni forte eo loco dictator fuisset, Sex. Tullium nomine increpans rogitansque sicine pugnaturos milites spopondisset? ubi illi clamores sint arma poscentium, ubi minae iniussu imperatoris proelium inituros? en ipsum imperatorem clara uoce uocare ad proelium et ire armatum ante prima signa; ecquis sequeretur eorum qui modo ducturi fuerint, in castris feroces, in acie pauidi? uera audiebant; itaque tantos pudor stimulos admouit, ut ruerent in hostium tela alienatis a memoria periculi animis. hic primo impetus prope uecors turbauit hostes, eques deinde emissus turbatos auertit. ipse dictator, post quam labantem una parte uidit aciem, signa in laeuum cornu confert, quo turbam hostium congregari cernebat, et iis qui in monte erant signum quod conuenerat dedit. ubi inde
Abbreviated transcription (Latin):
Dictator tñ ut qui magis aĩs
ꝙͣ uirib fretus ad certamen descenderet omnia circũspice̾ atq agitare cepit
ut arte aliqua t̾rorem hostibus incutere. Solerti rem nouã aĩo excogitat. qua
deinde multi nr̃i & externi impatores nr̃a quoq quidã etate usi sum
lis strata detrahi iubet binisq tm̃ centum culis uel clitelis relictis. agasones
ꝑtim captiuis ꝑtim egrorum armis ornatos imponit. hiis fere mille effectis
entum admiscet equites & nocte super castra in montes euadẽ ac siluis
occultare iubet. neq inde ante moueri abse accipent signum. ip̃e ubi illuxł
inradicib montiũ extendere atiem cepit sedulo ut adu̾sus montes cõsisteret
tis. constructo noui terroris apparatu qui quidem terror plus pene uiri
profuit. pͥmo duces gallorum non descensuros in equũ romanos deinde ubi
degressuros repente uideret᷑. a ip̃i auidi certamĩs inp̃lium ruãt. priusꝗ̃ pu¬

Expanded text:
dictator tamen, ut qui magis animis quam uiribus fretus ad certamen descenderet, omnia circumspicere atque agitare coepit ut arte aliqua terrorem hostibus incuteret. sollerti animo rem nouam excogitat, qua deinde multi nostri atque externi imperatores, nostra quoque quidam aetate, usi sunt: mulis strata detrahi iubet binisque tantum centunculis relictis agasones partim captiuis, partim aegrorum armis ornatos imponit. his fere mille effectis centum admiscet equites et nocte super castra in montes euadere ac siluis se occultare iubet neque inde ante mouere quam ab se acceperint signum. ipse, ubi inluxit, in radicibus montium extendere aciem coepit sedulo, ut aduersus montes consisteret hostis, instructo uani terroris apparatu, qui quidem terror plus paene ueris uiribus profuit. primo credere duces Gallorum non descensuros in aequum Romanos; deinde, ubi degressos repente uiderunt, et ipsi auidi certaminis in proelium ruunt priusque pu
Abbreviated transcription (Latin):
Codem anno Ualerius consul cum ex̾citu in equos profectus: cum hostem
ad p̃lium elicere non posset. castra oppugnare ad crtus est. prohibuit feda tem¬
pestas cum grandine ac tonitribus celo deiecta ad mirationem deinde auxit si¬
o receptu dato tranquilla serenitas reddita. ut uelut numine aliquo defi
castra oppugnare iterum religio fu̾it. omnis ira belli ad populationem agriu̾tit
Alter consus emilius insabinis bellum gessit. & ibi quia hostis menibus se tene¬
at uastati agri sunt. in cendqs. de inde non uillarum modo sed etiam uii¬
inquibus frequenter habitabatur. sabim excitati cum predatoribus occarrissẽt
ancipiti prelio digressi postero die retulere castra intutiora loca. Id satis consuli
uisum cur prouicto relinquerat hostem integro inde decedens bello : Gesta¬

Expanded text:
odem anno Ualerius consul cum exercitu in Aequos profectus, cum hostem ad proelium elicere non posset, castra oppugnare est adortus. prohibuit foeda tempestas cum grandine ac tonitribus caelo deiecta. admirationem deinde auxit signo receptui dato adeo tranquilla serenitas reddita ut uelut numine aliquo defensa castra oppugnare iterum religio fuerit. omnis ira belli ad populationem agri uertit. alter consul Aemilius in Sabinis bellum gessit. et ibi, quia hostis moenibus se tenebat, uastati agri sunt. incendiis deinde non uillarum modo sed etiam uicorum quibus frequenter habitabatur Sabini exciti cum praedatoribus occurrissent, ancipiti proelio digressi postero die rettulere castra in tutiora loca. id satis consuli uisum cur pro uicto relinqueret hostem, integro inde decedens bello. int
Abbreviated transcription (Latin):
Celum uisum ẽ ardere plurimo igni. portentaq alia aut obu̾sata oculis. aut ua¬
as ex territis obstentauere speties. his au̾tendis terroribus interdum ferie
dicte. per quas omnia delubra parem deum exposcentiũ uirorum mnulierumq
turba implebant᷑. Cohortes deinde lanitine herniceq absenatu gratiis obimpi¬
gram militiam actis remisse domum antiates mille milites qui tardum
post predam uenerant prope cum ignominia dimissi.

Expanded text:
elum uisum est ardere plurimo igni, portentaque alia aut obuersata oculis aut uanas exterritis ostentauere species. his auertendis terroribus in triduum feriae indictae, per quas omnia delubra pacem deum exposcentium uirorum mulierumque turba implebantur. cohortes inde Latinae Hernicaeque ab senatu gratiis ob impigram militiam actis remissae domos. Antiates mille milites, quia serum auxilium post proelium uenerant, prope cum ignominia dimissi.
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi in recensendis
captiuis cũ tusculani aliquot noscitarent᷑ secreti abaliis ad tribunos add
percunctantibq falsi pu ͨ ͦ consilio se militasse. Cuius tam uicim belli metu Ca¬
millus motus extemplo se romam captiuos ducturum ait: ne prẽs ignari sint
tusculanos absotietate descisse. castris ex̾cituiq intim si uideatur p̾sit colleg
documento unus dies fuerat. ne sua consilia meliorib p̃ferret. nec tamẽ: aut
ip̃i aut in ex̾citu cuiq̃ satis placato anni. Camillus Laturus culpam eius uidebat᷑
lata intam precipitem casum res puͭ ͣ eẽt: & tam in ex̾citu tum rome con¬
stans omnium fama erat. cum uana fortuna inuolscis gesta eẽt aduse pu¬
gnȩ fugeq in Lfurio culpam sedere decus omne penes Martum furiũ esse

Expanded text:
ubi in recensendis captiuis cum Tusculani aliquot noscitarentur, secreti ab aliis ad tribunos adducuntur percontantibusque fassi publico consilio se militasse. cuius tam uicini belli metu Camillus motus extemplo se Romam captiuos ducturum ait, ne patres ignari sint Tusculanos ab societate descisse: castris exercituique interim, si uideatur, praesit collega. documento unus dies fuerat, ne sua consilia melioribus praeferret; nec tamen aut ipsi aut in exercitu cuiquam satis placato animo Camillus laturus culpam eius uidebatur, qua data in tam praecipitem casum res publica esset; et cum in exercitu tum Romae constans omnium fama erat, cum uaria fortuna in Uolscis gesta res esset, aduersae pugnae fugaeque in L. Furio culpam, secundae decus omne penes M. Furium esse
Abbreviated transcription (Latin):
nno A fabio ubilano .. quintio capitolinio filio consulibus ductu fabiie
sorte ea prouintia euenerat nihil dignum memoratu actum. cum trepidam
tm̃ ondissent atiem equi turpi fuga fundunt᷑. haud magno consulis decore Itaq
mphus negatur. Ceterum obsemproniane c ladis leuatam ignomiinia ut
ouans urbem intraret concessum est.

Expanded text:
o Capitolini filio Capitolino consulibus, ductu Fabii, cui sorte ea prouincia euenerat, nihil dignum memoratu actum; cum trepidam tantum ostendissent aciem Aequi, turpi fuga funduntur, haud magno consulis decore. itaque triumphus negatus, ceterum ob Sempronianae cladis leuatam ignominiam ut ouans urbem intraret concessum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Titus quintiꝰ plenus lacrimarum ad suos u̾sus me quoq inquit milites si
usus mei est meliorẽ pacis ꝗ̃ belli hẽtis ducem. Non enim illa modo
uolscus aut s annis sed romanus uba fecit ur̃ consul ur̃ imꝑator milites
uus auspitia prouob̃ exꝑti nolite adu̾sus uos uelle exꝑiri qui pugnare
uobiscum infestius & alios duces senatus huit. qui maxime uob̾ sui militib
re pñt uolunt quid uos uelle oportet: quin omissis ira & spe fallacib a¬
ctorib nos ipõs nr̃aq omina cognite ꝑmittamꝰ fidei. Approbantib c lamõe
cunctis I quintus ante signa progressus potestate dictatoris milites fore
t orauit ut causam miserorum ciuiium suscipet susceptamq eadẽ fide
qua rem publicam ad ministrare solitus e̾e̾t tueret᷑ sibi se pͥuatim. nihil cauẽ
plebi iterũ legionib cautum sit ne fraudi secessio e̾ẽt.

Expanded text:
T. Quinctius plenus lacrimarum ad suos uersus 'me quoque' inquit, 'milites, si quis usus mei est, meliorem pacis quam belli habetis ducem. non enim illa modo Uolscus aut Samnis sed Romanus uerba fecit, uester consul, uester imperator, milites, cuius auspicia pro uobis experti nolite aduersus uos uelle experiri. qui pugnarent uobiscum infestius, et alios duces senatus habuit: qui maxime uobis, suis militicere possunt uolunt: quid nos uelle oportet? quin omissis ira et spe, fallacibus auctoribus, nos ipsos nostraque omnia cognitae permittimus fidei?' approbantibus clamore cunctis T. Quinctius ante signa progressus in potestate dictatoris milites fore dixit; orauit ut causam miserorum ciuium susciperet susceptamque eadem fide qua rem publicam administrare solitus esset tueretur: sibi se priuatim nihil cauere;plebi, iterum legionibus cautum sit ne fraudi secessio esset.
Abbreviated transcription (Latin):
huic tam pacate profectioni ab
urbe regis etrusci abhorrens mos traditus abantiquis usq ad nr̃am etatem
inter cetera solennia manet. bonis uendendis bona. porsenne regis uendendi
Cuius originem moris necesse est aut inter bellum ee̾ natam neq ĩpace omissã
aut amicitiore creuisse principio ꝗ̃ hic prese ferat titulus bona hostiliter uen¬
dendi. proximum uõ exhis quȩ tradunt᷑ porsennam discedentem abiani¬
culo castra opulenta conuecto expropinquis ac fertilibus etrurie aruis comea¬
tu romanis dono dedisse inopi tum urbe ab longinqua obsidione. ea
tiam magis muneris significante titulo ꝗͣ auctionem fortune regie que ne

Expanded text:
huic tam pacatae profectioni ab urbe regis Etrusci abhorrens mos traditus ab antiquis usque ad nostram aetatem inter cetera sollemnia manet, bona Porsinnae cuius originem moris necesse est aut inter bellum natam esse neque omissam in pace, aut a mitiore creuisse principio quam hic prae se ferat titulus bona hostiliter uendendi. proximum uero est ex iis quae traduntur Porsennam discedentem ab Ianiculo castra opulenta, conuecto ex propinquis ac fertilibus Etruriae aruis commeatu, Romanis dono dedisse, inopi tum urbe ab longinqua obsidione; ea tiam muneris magis significante titulo quam auctionem fortunae regiae quae ne
Abbreviated transcription (Latin):
Inter hec ab latins & her¬
nicis legati gratulatum deconcordia patrum ac plebis romam ueneru
parui ponderis prout res haud opulente tum erant colebrabantur religiones
magis ꝗͣ magnifice hisdem auctoribus cognitum ẽ equos uolscosq s
ui bellum apparere. Itaq partiri prouintias consules iussi horatio sabim ua¬
lerio equi uolsciq euenere. Cum ad ea bella delectum edidissent fauore
olebis: non iuniores modo sed de emeritis stipendiis pars magna uolut¬
rum ad nomina danda presto fuere. eo non copia modo sed genẽ etiã militã¬
ueteranis ad mixtis firmior ex̾citus fuit. Priusꝗ̃ urbem egrederent᷑. leges de¬
cemiurales quibus tabulis .xii. est nomen. in es incisas inpu ͦ proposuerunt. Sũt
qui iussu tribunorum ediles functos eo ministerio scribant.

Expanded text:
inter haec ab Latinis et Hernicis legati gratulatum de concordia patrum ac plebis Romam venerunparvi ponderis, prout res haud opulentae erant colebanturque religiones pie magis quam magnifice. iisdem auctoribus cognitum est Aequos Volscosque summa vi bellum apparare. itaque partiri provincias consules iussi. Horatio Sabini, Valerio Aequi evenere. cum ad ea bella dilectum edixissent, favore plebis non iuniores modo sed emeritis etiam stipendiis pars magna voluntariorum ad nomina danda praesto fuere, eoque non copia modo sed genere etiam milituveteranis admixtis, firmior exercitus fuit. priusquam urbe egrederentcemuirales, quibus tabulis duodecim est nomen, in aes incisas in publico proposuerunt. sunt qui iussu tribunorum aediles functos eo ministerio scribant.
Abbreviated transcription (Latin):
Fabius etiam urbem Simetram cepit
unde comitiorum causa romam profectus maturauit eam rem agere. C
primo uocatum . fabium consulem dicerent omines centurie Ap̃pius clau.
consularis candidatus. uir acer & ambitiosus. non sui magis honoris causa
uam ut prĩtii recuꝑarent duo consularia loca tum suis tum totius nob¬
tatis uirib incubuit secum Q fabium consulem dicerent. fabius pͥmo de se
eadem fere que priore anno dicendo abnũe circum stare sellam omnis no¬
litas orare ut exceno plebeo consulatum extraheret. maiestatemq prit
tum honori tum patriciis gentib redderet. Fabuis silentio fco media or̃one
udia hominum sedauit. facturum enim se fuisse dixit ut duorum pr̃ĩ
nomina reciperet. si alium ꝗͣ se consulem fieri uideret nunc se suam rationẽ
comitiis cum contra leges futurum sit pessimo exemplo non hĩturã Con¬

Expanded text:
Fabius etiam urbem Cimetram cepit. riginta. inde comitiorum causa Romam profectus maturauit eam rem agere. cum primo uocatae Q. Fabium consulem dicerent omnes centuriae, Ap. Claudius , consularis candidatus, uir acer et ambitiosus, non sui magis honoris causa quam ut patricii reciperarent duo consularia loca, cum suis tum totius nobilitatis uiribus incubuit ut se cum Q. Fabio consulem dicerent. Fabius primo de se eadem fere quae priore anno dicendo abnuere. circumstare sellam omnis nobilitas; orare ut ex caeno plebeio consulatum extraheret maiestatemque pristinam cum honori tum patriciis gentibus redderet. Fabius silentio facto media oratione studia hominum sedauit; facturum enim se fuisse dixit ut duorum patriciorum nomina reciperet, si alium quam se consulem fieri uideret; nunc se suam rationem comitiis, cum contra leges futurum sit, pessimo exemplo non habi
Abbreviated transcription (Latin):
Ego hanc legem. qđ bonum faustum felixq sit uobis ac rei pu ͭ ͤ uti rogas
subeundam censeo. Uocare tribus extemplo ppłus iubebat apparebat᷑ accipi
gem ille tñ dies intercessione est sublatus. Postero die deterritis tribu
ingenti consensu accepta est. pontifices creant᷑ suasor legis p. decius mus
ꝑ sempronius sophus E Martius ruptilius. M. Liuius denter quinq augures

Expanded text:
ego hanc legem, quod bonum faustum felixque sit uobis ac rei publicae, uti rogas, ego hanc legem, quod bonum faustum felixque sit uobis ac rei publicae, uti rogas, iubendam censeo.' uocare tribus extemplo populus iubebat apparebatque accipi legem; ille tamen dies intercessione est sublatus. postero die deterritis tribunis ingenti consensu accepta est. pontifices creantur suasor legis P. Decius Mus P. Sempronius Sophus C. Marcius Rutulus M. Liuius Denter ; quinque augures
Abbreviated transcription (Latin):
unt ne fastideris nos insacerdotum nũm accipere multa nobiscum a
afferimus. imo omnia eadem que uos supbos fecerunt L. Sextius pͥmus
de plebe conful factus ẽ. C. li cinius stolo pͥmus magr̃ equitũ C Martius
ruptilius pͥmus & dictator & censor o. publius philo pͥmus pretor semꝑ
ista audita sunt. Eadem pene apud suos auspitia eẽ uos solos gentẽ hre¬
uos solos ustum imꝑium & auspitum domi militieq eque ad huc prospeꝵ
plebeium & patritium fuit: porroq erit. En rome nunꝗ̃ fando audistis pa¬
tritios primo ẽẽ factos non de celo dimissos. sed qui prẽm ciere possent id est
il ultra ꝙͣ ingenios. consulem iam prẽm ciere possum. auumq iam poteĩ
filius meus. nihil est aliud in re quirites nisi ut omĩa negata adipis camur
Certamen tm̃ patritii petunt nec curant quem euentum certaminũ habeãt

Expanded text:
unt: ne fastidieris nos in sacerdotum numerum accipere. multa nobiscum decora unt: ne fastidieris nos in sacerdotum numerum accipere. multa nobiscum decora adferimus, immo omnia eadem quae uos superbos fecerunt. L. Sextius primus de plebe consul est factus, C. Licinius Stolo primus magister equitum, C. Marcius Rutulus primus et dictator et censor, Q. Publilius Philo primus praetor. semper ista audita sunt eadem penes uos auspicia esse, uos solos gentem habeuos solos iustum imperium et auspicium domi militiaeque; aeque adhuc prosperum plebeium et patricium fuit porroque erit. en unquam fando audistis patricios primo esse factos non de caelo demissos sed qui patrem ciere possent, id est, nihil ultra quam ingenuos? consulem iam patrem ciere possum auumque iam poterit filius meus. nihil est aliud in re, Quirites, nisi ut omnia negata adipiscamur; certamen tantum patricii petunt nec curant quem euentum certaminum habeant.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a causa expetamus ut quos priuatim colimus publice colamus.
autem ego si ad huc egi. tanꝙ integra sit causa patritiori ac de sacer¬
dotiis & non iam in possessione unius amplissimi sumus sacerdotiis decẽ¬
uros sacris fatiendis carminum sibille ac fatonim ppłi huus interp̃tes
tistites cosdem appolinaris satri cerimoniarumq aliarum plebeios uidemus
nec aut tum patritiis ulla iniuria facta est duum uiris sacris fatiendis
minent: ut non uos appii loco ur̃o pellant sed ad uiuent uos homines ple¬
bei diumis quoq rebus procurandis sicut inceteris huanis proparte uirili ad¬
iuuant. Noli crubescere appi collegam in sacerdotio hr̃e quem incensura
uem in consulatu collegam hr̃e potuisti. Cuius tam dictatoris mag̃r ec
ꝗͣ magrĩ equitum dictator e̾e̾ potes sabinum ad uenam principem nobili

Expanded text:
quam nostra causa expetamus ut quos priuatim colimus publice colamus. quid quam nostra causa expetamus ut quos priuatim colimus publice colamus. quid autem ego sic adhuc egi, tamquam integra sit causa patriciorum de sacerdotiis et non iam in possessione unius amplissimi simus sacerdotii? decemuiros sacris faciundis, carminum Sibyllae ac fatorum populi huius interpretes, antistites eosdem Apollinaris sacri caerimoniarumque aliarum plebeios uidemus; nec aut tum patriciis ulla iniuria facta est, cum duumuiris sacris faciundis minentur, non ut uos, Appi, uestro loco pellant sed ut adiuuent uos homines plebeii diuinis quoque rebus procurandis, sicut in ceteris humanis pro parte uirili adiuuant. noli erubescere, Appi, collegam in sacerdotio habere, quem in censura, quem in consulatu collegam habere potuisti, cuius tam dictatoris magister equitum quam magistri equitum dictator esse potes. Sabinum aduenam, principem nobilit
Abbreviated transcription (Latin):
ritiis ꝗͣ inplebeis ducib. Quod cum ita se habeat cui deorum hominumi
indignum uderi põt inquit eos uiros quos uos sellis currulib toga pretexta
tunica palmata & toga picta & corona triumphali laureaq honoraueri¬
is quorum domos spoliis hostium affixus insignes inter alias feceritis
tificalia atq auguralia in signa dicere: qui iouis optimi maximi ornatu de¬
coratus curru aurato uectus in capitolium ascenderat is conspiciat᷑ cum li
pite uelato. uictimam cedet auguriumue ex arce capiet cuius ima¬
ginis titulo consulatus censuraq & triumphus equo nõ leget᷑: si augu-¬
um aut pontificum ad ieceritis non sustinebunt legentium oculi equido¬
pate dixerim deum eos nos iam populi ro benefitio ẽẽ spero. qui sacerdotii nõ
minus reddamis dignatione nr̃ã honores ꝗͣ acceperimus. Et deorum magis

Expanded text:
patriciis quam in plebeiis ducibus. 'quod cum ita se habeat, cui deorum hominumue patriciis quam in plebeiis ducibus. 'quod cum ita se habeat, cui deorum hominumue indignum uideri potest' inquit, 'eos uiros, quos uos sellis curulibus, toga praetexta, tunica palmata, et toga picta et corona triumphali laureaque honoraritis, quorum domos spoliis hostium adfixis insignes inter alias feceritis, pontificalia atque auguralia insignia adicere? qui Iouis optimi maximi ornatu decoratus, curru aurato per urbem uectus in Capitolium ascenderit, is <non> conspiciatur cum capide ac lituo, <cum> capite uelato uictimam caedet auguriumue ex arce capiet? cuius <in> imaginis titulo consulatus censuraque et triumphus aequo animo legetur, si auguratum aut pontificatum adieceritis, non sustinebunt legentium oculi? equidem—pace dixerim deum—eos nos iam populi Romani beneficio esse spero, qui sacerdotiis non minus reddamus dignatione nostra honoris quam acceperimus et deorum magis
Abbreviated transcription (Latin):
Retulisse dicit᷑ detius parentis sui spem̃ qualẽ
cum multi qui incontione erant uiderant incinctum gabino culta super telũ
tem. quo se hĩtu proppło ac legionib romais deuouisset tũ ꝑ Decium c¬
sulem purum piennq diis ĩmortalib uiscm eque ac T. Manlius collega cius
deuoueret᷑. eundem ꝑ decium qui sacra publica populo romano faceret legi
rite non potuisse: id ẽẽ ꝑiculum ne suas p̃ces minus audirent dii ꝗͣ appii clau¬
dii. castius cum sacra priuata fatere & religiosius deos colere ꝗ̃ se. quem pe¬
itere uotorum quem prore publica nuncupauerint tot consules ples
tot dictatores aut ad ex̾ritus euntes aut inter ip̃a bella: numerent᷑ duces
eorum annorum quib plebeiorum ductu & auspitio res geri cepte sunt nu-¬
merentur triumphi iam ne nobilitatis sue quidem plebeios penitẽ procerto
hr̃e si quod repens bellum oriat᷑ non plus spei fore senatui ppłoq romano in

Expanded text:
rettulisse dicitur Decius parentis sui speciem, qualem eum multi qui in contione erant uiderant, incinctum Gabino cultu super telum stantem, quo se habitu pro populo ac legionibus Romanis deuouisset: tum P. Decium consulem purum piumque deis immortalibus uisum aeque ac si T. Manlius collega eius deuoueretur; eundem P. Decium qui sacra publica populi Romani faceret legi rite non potuisse? id esse periculum ne suas preces minus audirent di quam Ap. Claudi ? castius eum sacra priuata facere et religiosius deos colere quam se? quem paenitere uotorum quae pro re publica nuncupauerint tot consules plebeii, tot dictatores, aut ad exercitus euntes aut inter ipsa bella? numerarentur duces eorum annorum, quibus plebeiorum ductu et auspicio res geri coeptae sint; numerarentur triumphi; iam ne nobilitatis quidem suae plebeios paenitere. pro certo habere, si quod repens bellum oriatur, non plus spei fore senatui populoque Romano in
Abbreviated transcription (Latin):
& impigre magis & plures procurrerunt sannites & turbatus eques sua
ip̃e subsidia territis equis procalcauit. Hinc fuga cepta totam au̾tit
atiem romanam: iamq interga fugientiũ sannites pugnabant. Tum
consul equo puectus ad portani castrorum ac statione quitum ibi oppo¬
sita edictoq ut quicuinq aduallum tenderet siue ille romanus siue sam
eẽt pro hoste haberent. Hec ip̃a miuitans obstitit profuse tendenti
suis incastra: quo ꝑgis inquit miles: & hic arma & uiros iuuenes nec
uiuo consule tuo nisi uictor castra intrabis. proinde elige ciue an hoste
agnare malis. Hec dicente consule equites infestis cuipidib crcũfe¬
dũntur: ac pectitem in turbam redire iubent. Non u̾tus solura consulis
sed sors etiam adiuuit ꝙ non institerunt sannites spatiumq cirtũ agẽdi
signi uertendiq atiem a castris in hostem fuit. Tum alii alios hortari ut

Expanded text:
et impigre magis et plures procurrerant Samnites et turbatus eques sua et impigre magis et plures procurrerant Samnites et turbatus eques sua ipse subsidia territis equis proculcauit. hinc fuga coepta totam auertit aciem Romanam; iamque in terga fugientium Samnites pugnabant, cum consul equo praeuectus ad portam castrorum ac statione equitum ibi opposita edictoque ut quicumque ad uallum tenderet, siue ille Romanus siue Samnis esset, pro hoste haberent, haec ipse minitans obstitit profuse tendentibus suis in castra. 'quo pergis' inquit, 'miles? et hic arma et uiros inuenies nec uiuo consule tuo nisi uictor castra intrabis; proinde elige cum ciue an hoste pugnare malis.' haec dicente consule equites infestis cuspidibus circumfunduntur ac peditem in pugnam redire iubent. non uirtus solum consulis sed fors etiam adiuuit, quod non institerunt Samnites spatiumque circumagendi signa uertendique aciem a castris in hostem fuit. tum alii alios hortari ut
Abbreviated transcription (Latin):
aq simul cõspecta sunt romana signa: extemplo a peno samnituĩ agi
ad nouissimum fremitus profertur. exire id quod timuerint ad impedien¬
dum iter romanos nullam iude ne fuge quidem petere uiam. illo loco
cadendum e̾ẽ aut stratis hostib per corpora eorum euadendum ir
medio s arcinas coratiunt armati suis quisq ordinib instruunt atiem.
m exiguum inter duas aties erat spatium & stabant expectantes
ab hoscibus prius impetus prius clamor inciꝑet. neutris animus fuit
ad pugnandum: diu̾siq integri atq in tacti abissent ni cedenti in stati:
lterum timuissent. sua sponte inter inuitos tergiu̾santesq signis
gna clamore incerto atq impari tepit nec uestigio quisꝗ mouebatur
T um consul romanus ut rem exritaret: equitum paucas turmas extra or
exs amnitium atie ad oppͥmendos eos qui ceciderint & ad suos tuedos
ab romanis procursum est. Inde paulum irritata pugna est. secł aliꝗͣto

Expanded text:
aque simul conspecta sunt Romana signa, extemplo a primo Samnitium agmine ad nouissimum fremitus perfertur exire, id quod timuerint, ad impediendum iter Romanos; nullam inde ne fugae quidem patere uiam; illo loco aut cadendum esse aut stratis hostibus per corpora eorum euadendum. in medium sarcinas coniciunt; armati suis quisque ordinibus instruunt aciem. iam exiguum inter duas acies erat spatium, et stabant exspectantes, dum ab hostibus prius impetus, prius clamor inciperet. neutris animus est ad pugnandum, diuersique integri atque intacti abissent, ni cedenti instaturum alterum timuissent. sua sponte inter inuitos tergiuersantesque segnis pugna clamore incerto atque impari coepit; nec uestigio quisquam mouebatur. tum consul Romanus, ut rem excitaret, equitum paucas turmas extra ordet a Samnitium acie ad opprimendos eos qui ceciderant et ad suos tuendos ab Romanis procursum est. inde paulum inritata pugna est; sed aliquanto
Abbreviated transcription (Latin):
iros Trecentesimo anno altero ꝗ̃ conclita roma erat. Iterum mutat᷑ fo
ciuitatis a consulibus ad decemiuros quẽ admodum aregibus ante ad consules
uenerat trans lato imꝑio minus insignis quia non duiturna mutatio fuit. Leta
⁊ principia magistratus eius nimis luxuriauẽ: eo citius lapsa res est: repet¬
q duobus: ut mand aretur consulum nomen imꝑiumq Decem uiri creati Ap
pius claudus T Genutius ꝑ Sextius.L. Ueturuis.C. Iulius A Mamliuis P Sulpiciꝰ
.P. Curiatius T. Romulius Sp. Postumius Claudio & Genutio quia designati cõ-¬
sules in eũ annum fuerunt. prohonore honos redditus. Et sextio alto consulũ
ioris anni ꝙ cã rem collega inuito ad patres retulerat. His ꝓximis habit
gati tres. qui athenas ierant simul & prolegatione tam longinqua p̃mio ho-¬
nos eẽ̾t simul quia ꝑitos legum ꝑegrinarum ad condenda u̾ira noua usui foe
credebant. Suppleuere tȩteri numerum graues quoq etate electos nouus

Expanded text:
o trecentensimo altero quam condita Roma erat iterum mutatur forma ciuitatis, ab consulibus ad decemuiros, quemadmodum ab regibus ante ad consules uenerat, translato imperio. minus insignis, quia non diuturna, mutatio fuit. laeta enim principia magistratus eius nimis luxuriauere; eo citius lapsa res est repetitumque duobus uti mandaretur consulum nomen imperiumque. decemuiri creatus, T. Genutius, P. Sextius, Spur. Veturius, C. Julius, A. Manlius, Ser. Sulpitius, P. Curiatius, T. Romsules in eum annum fuerant, pro honore honos redditus, et Sestio, alteri consulum prioris anni, quod eam rem collega inuito ad patres rettulerat. his proximi habiti legati tres qui Athenas ierant, simul ut pro legatione tam longinqua praemio esset honos, simul peritos legum peregrinarum ad condenda noua iura usui fore credebant. suppleuere ceteri numerum. graues quoque aetate electos nouissimis
Abbreviated transcription (Latin):
Annius tanq̃ uictor ar¬
mis capitolium cepisset non legatus iure gentium tutus loquit᷑. Tempꝰ eãt
iquit Tite manli uosq pres consc̾pti. tandem iam nobiscum ꝓimꝑio inch
agere cum florentissimum deum benignitate nunc latiũ armis uirisq sã¬
lonias quoq urãs latinum romano p̃tulisse impium. sed qm̃nos regno impo¬
tenti finem/ ut impotentis nos inducitis in animum nos ꝗͣꝗ̃ armis possumus in¬
rere latinum inlibertatem consanguinitati tñ hoc dabimus: ut conditi
pacis feramus equas utrisq qm̃ uires quoq equari diis ĩmortalib placuit Con¬
sulem alterum roma alterum exlatio creari oportet. senatus ꝑtem equam
idemq omnib nomen. qm̃ ab alterutra ꝑte concedi necesse ẽ. qđ utrisq bene
utat. sit hec sane prĩa potior & romani uocam᷑ om̃es.¬

Expanded text:
Annius, tamquam uictor armis Capitolium cepisset, non legatus iure gentium tutus loqueretur, 'tempus erat' inquit, ' T. Manli uosque patres conscripti, tandem iam uos nobiscum nihil pro imperio agere, cum florentissimum deum benignitate nunc Latium armis uirisque, Samlonias quoque uestras Latinum Romano praetulisse imperium. sed quoniam uos regno impotenti finem ut imponatis non inducitis in animum, nos, quamquam armis possumus adserere Latium in libertatem, consanguinitati tamen hoc dabimus ut condiciones pacis feramus aequas utrisque, quoniam uires quoque aequari dis immortalibus placuit. consulem alterum Roma, alterum ex Latio creari oportet, senatus partem aequidemque omnibus nomen, quoniam ab altera utra parte concedi necesse est, quod utrisque bene uertat, sit haec sane patria potior et Romani omnes
Abbreviated transcription (Latin):
se ac suos inuehiculo conspici: descendere uxorem ac pueros iussit uirgines
sacraq implaustrum imposuit & Cerre quo sacerdotib iter erat peruexit.¬

Expanded text:
se ac suos in uehiculo conspici, descendere uxorem ac pueros iussit, uirgines se ac suos in uehiculo conspici, descendere uxorem ac pueros iussit, uirgines sacraque in plaustrum imposuit et Caere quo iter sacerdotibus erat peruexit.
Abbreviated transcription (Latin):
lutꝰ agmine iam uno peciit ianiculũ. In pars per agros dilapsi pars urbes pe¬
tunt fintimas sine ullo duce aut consensu. suam quisq spem sua cõsilia
cõmunib deploratis exequentes. Famem interim quirinalis urginesq uesta¬
omissa rerum suarum cura que sacrorum secum ferenda que qui ui
ad omnia ferenda de erantꝰ relinquenda ee̾nt consultantes que ue ea
locus fideli asseruaturus custodia eẽt optimum ducunt condita indolis sacel
o ꝓxio edibus flaminis quirinalis ubi nunc despui religio est defodei
interse cetera onere partito ferunt. uia que sublitio ponte ducit ad iam¬
culum In eo cliuo eos cum LAlbinus deplebe romana homo conspexisset
ustro conugem ac liberos hñs interteteram turbam que in utilis bell
urbe excedebat. saluo etiam tum discrimĩe diuinarum humanarumq rerũ
irreligiosum ratus. saterdotes publicos sacraq ppłi romani pedib ire ferriq

Expanded text:
lut agmine iam uno petiit Ianiculum. inde pars per agros dilapsi, pars urbes pelut agmine iam uno petiit Ianiculum. inde pars per agros dilapsi, pars urbes petunt finitimas, sine ullo duce aut consensu, suam quisque spem, sua consilia communibus deploratis exsequentes. flamen interim Quirinalis uirginesque Uestaomissa rerum suarum cura, quae sacrorum secum ferenda, quae quia uires ad omnia ferenda deerant relinquenda essent consultantes, quisue ea locus fideli adseruaturus custodia esset, optimum ducunt condita in doliolis sacello proximo aedibus flaminis Quirinalis, ubi nunc despui religio est, defodere; cetera inter se onere partito ferunt uia quae sublicio ponte ducit ad Ianiculum. in eo cliuo eas cum L. Albinius de plebe Romana homo conspexisset plaustro coniugem ad liberos uehens inter ceteram turbam quae inutilis bello urbe excedebat, saluo etiam tum discrimine diuinarum humanarumque rerum religiosum ratus sacerdotes publicas sacraque populi Romani pedibus ire ferrique,
Abbreviated transcription (Latin):
in opiam armatorum. Hec inter seniores morti destinatos iactata solatia
uerse inde ad hortationes ad agmen iuuenũ. quos incapitolium atq artẽ
rosequebant᷑ comendantes uirtuti eorum iuncteq urbis ꝑtrecentos sex
annos omnibus bellis uictricis quecumq reliqua ẽẽt fortima. digredientib
qui spem omnem atq opem secam ferebant ab his qui capte urbis non suꝑ¬
esse statuerant exitio. Tum ip̃a res sp̃esq miserabilis erat. Cum muli
fletus & concursatio incerta nunc hos nunc illos sequentium rogantiumq
aros natosq cui se fato darent nihil quod humanis supeẽt malis relm¬
bant magna tñ pars earum in artem suos ꝑsecute sunt nec ꝓ hibente ullo
nec uocante quia quod utile obsessis ad minuendam imbellem multitudie
l parum humanum erat. Alia maxime plebis turba quam nec cap̃e tai
exiguus collis nec alere intanta frumenti in opia poterat exurbe effusa ue¬

Expanded text:
inopiam armatorum. haec inter seniores morti destinatos iactata solacia. inopiam armatorum. haec inter seniores morti destinatos iactata solacia. uersae inde adhortationes ad agmen iuuenum quos in Capitolium atque in arcem prosequebantur, commendantes uirtuti eorum iuuentaeque urbis per trecentos sexaginta annos omnibus bellis uictricis quaecumque reliqua esset fortuna. digredientibus qui spem omnem atque opem secum ferebant ab iis qui captae urbis non superesse statuerant exitio, cum ipsa res speciesque miserabilis erat, tum muliebris fletus et concursatio incerta nunc hos, nunc illos sequentium rogitantiumque uiros natosque cui se fato darent, nihil quod humani superesset mali relinquebant. magna pars tamen earum in arcem suos persecutae sunt, nec prohibente ullo nec uocante, quia quod utile obsessis ad minuendam imbellem multitudinem, id parum humanum erat. alia maxime plebis turba, quam nec capere tam exiguus collis nec alere in tanta inopia frumenti poterat, ex urbe effusa ue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ostremo lux appro¬
pinquans ex animare timoriq ppetuo ipsum malum continens fuit. Cum sig̃
nfesta portis sunt illata. nequaquã tñ illa nocte neq insequenti die su
illi que ad alliã tam pauide fugeret cuntas fuit. Nam cum defendi posse
urbem tam parua relicta manu spes nulla eẽt placuit cum coniugib ac liberis
auentutem militarem senatusq robur in arcem capitolimq consendere.
defendere flaminem sacerdotesq uestales sacra publica & cede ab incẽtiis
procul auferre nec ante deseri cultum eorum ꝗ̃ non supereẽt qui colerent
si arx capitoliumq sedes deorum si senatus caput publici consilii si militaris
entus suꝑfuerit ĩminenti ruine urbis facilem i acturam ẽẽ seniorum reli
mnurbe utiq piture turbe. Et quo id equiore animo deplebo multitudo fer¬
ret senes triumphales consularesq simul se cum illis palam dicerent obituros
iec his corporib quib non arma ferre: non tueri patriã possent onerae

Expanded text:
ostremo lux appropinquans exanimare, timorique perpetuo ipsum malum continens fuit cum signa infesta portis sunt inlata. nequaquam tamen ea nocte neque insequenti die similis illi quae ad Alliam tam pauide fugerat ciuitas fuit. nam cum defendi urbem posse tam parua relicta manu spes nulla esset, placuit cum coniugibus ac liberis iuuentutem militarem senatusque robur in arcem Capitoliumque concedere,defendere; flaminem sacerdotesque Uestales sacra publica a caede, ab incendiis procul auferre, nec ante deseri cultum eorum quam non superessent qui colerent. si arx Capitoliumque, sedes deorum, si senatus, caput publici consilii, si militaris iuuentus superfuerit imminenti ruinae urbis, facilem iacturam esse seniorum relictae in urbe utique periturae turbae. et quo id aequiore animo de plebe multitudo ferret, senes triumphales consularesque simul se cum illis palam dicere obituros, nec his corporibus, quibus non arma ferre, non tueri patriam possent, oneraturos
Abbreviated transcription (Latin):
totam incultum uersam deorum uiclari ducerent nephas. Lueus erat quem
medib ex opaco specu fons per enni rigabat aqua. quo qr ꝑsepe niuna sine
bitris uelut ad congressum deȩ inferebat. camenis eum locum sacraui
earum sibi consilia cum coniuge sua egeria ee̾nt. & soli fidei solenne insti¬
tuit. Ad id sacrarium flamines bigis curru arcuato uehi iussit. manuq ad¬
igitos usq inuoluta rem diuinam facere. significantes fidem tutanda
sedemq eius in dextris ẽe̾ sacratam. Multa alia sacrifitia locaq s acris
fatiendis quȩ argeos pontifices uocant dedicauit. Omnium tamen maxi¬
um eius oꝑum fuit tutela peromne regni tempus haud minor pacis qi
regni

Expanded text:
totam in cultum uersam deorum uiolari ducerent nefas. lucus erat quem totam in cultum uersam deorum uiolari ducerent nefas. lucus erat quem medium ex opaco specu fons perenni rigabat aqua. quo quia se persaepe Numa sine arbitris uelut ad congressum deae inferebat, Camenis eum lucum sacrauit, quod earum ibi concilia cum coniuge sua Egeria essent. et soli Fidei sollemne instituit. ad id sacrarium flamines bigis curru arcuato uehi iussit manuque ad digitos usque inuoluta rem diuinam facere, significantes fidem tutandam sedemque eius etiam in dexteris sacratam esse. multa alia sacrificia locaque sacris faciendis quae Argeos pontifices uocant dedicauit. omnium tamen maximum eius operum fuit tutela per omne regni tempus haud minor pacis quam regni
Abbreviated transcription (Latin):
regrinosq adsciscendo turbaretur. ne ͤ celestes modo cerimonias. Sed u
quoqͦ funebria placandosq manes ut idem pontifex edoceret. queq prodi¬
gia fulminibus alioue quo uissu missa susciperentur atq curarent᷑: ad ea
itienda exmentibus diuinis ioui elitio aram maduentino dicauit. De
consuluit auguriis. quae suscipienda eẽnt. Ad hec consultanda. procuranda¬
q multitudine om̃i ab ui atq armis conu̾sa & animi aliquid agendo occu¬
pati erant. & deorum assidua insidens cura cum inter ẽẽ rebus humaĩs
celeste numen uideretur ea pietate omnium pectora imbuerat. ut fides
ac uisurandum propulso legum a penarum metu ciuitatem regerent. Et cum
ĩ se homines in regis uelutꝰ unici exempli mores formarent. tum funt
etiam populi qui ante castra. non urbem positam in medio ad solicitandam
omnium pacem crediderant. In eam uerecundiam ad ducti sunt: ut ciuitatẽ

Expanded text:
peregrinosque adsciscendo turbaretur; nec caelestes modo caerimonias, sed iusta peregrinosque adsciscendo turbaretur; nec caelestes modo caerimonias, sed iusta quoque funebria placandosque manes ut idem pontifex edoceret, quaeque prodigia fulminibus alioue quo uisu missa susciperentur atque curarentur. ad ea elicienda ex mentibus diuinis Ioui Elicio aram in Auentino dicauit deumque consuluit auguriis, quae suscipienda essent. ad haec consultanda procurandaque multitudine omni a ui et armis conuersa, et animi aliquid agendo occupati erant, et deorum adsidua insidens cura, cum interesse rebus humanis caeleste numen uideretur, ea pietate omnium pectora imbuerat ut fides ac ius iurandum †proximo† legum ac poenarum metu ciuitatem regerent. et cum ipsi se homines in regis uelut unici exempli mores formarent, tum finitimi etiam populi, qui antea castra non urbem positam in medio ad sollicitandam omnium pacem crediderant, in eam uerecundiam adducti sunt, ut ciuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ornauit. huic duos flamines adiecit. Marti unum alterum quirino uirgi¬
nemq ueste legit alba oriundum sacerdotium & genti conditoris haud
alienum his ut assidue templi antistites. essent st̃ipendium depublico sta¬
tuit. uirginitate aliisq terimoniis uenerabiles ac sanctas fecit. Salios
item duodetim marti graduio legit tunaceq picte insigne dedit &
tunicam eneum pcctori tegmen celestiaq arma quae antilla appellantur
ferre ac perurbem ire canentes carmina cum tripudus soleniq saltu uissit
pontificem deinde numam Martium marcum furium expatribus leg
satra omnia ex scripta exsignataq attribuit. quibus hostiis. quibus diebus¬
quȩ ue ad templa fierent sacra atq unde in eos sumptus pecunia exrogͣet᷑
etera quoq omnia publica priuataq satra pontificis scitis subiecit ut eẽt
quo consultum plebs ueniret nequid diuim uiris negligendo pnos ritus

Expanded text:
adornauit. huic duos flamines adiecit, Marti unum, alterum Quirino, uirgiadornauit. huic duos flamines adiecit, Marti unum, alterum Quirino, uirginesque Uestae legit, Alba oriundum sacerdotium et genti conditoris haud alienum. his ut adsiduae templi antistites essent stipendium de publico statuit; uirginitate aliisque caerimoniis uenerabiles ac sanctas fecit. Salios item duodecim Marti Gradiuo legit, tunicaeque pictae insigne dedit et super tunicam aeneum pectori tegumen; caelestiaque arma, quae ancilia appellantur, ferre ac per urbem ire canentes carmina cum tripudiis sollemnique saltatu iussit. pontificem deinde Numam Marcium Marci filium ex patribus legit eique sacra omnia exscripta exsignataque attribuit, quibus hostiis, quibus diebus, ad quae templa sacra fierent, atque unde in eos sumptus pecunia erogaretur. cetera quoque omnia publica priuataque sacra pontificis scitis subiecit, ut esset quo consultum plebes ueniret, ne quid diuini iuris neglegendo patrios ritus
Abbreviated transcription (Latin):
se monita quae acceptissima diis eent sacra instituere: sacerdotes
cuiq deorum preficere. Atq omnium primum ad cursus lune induodecĩ
menses describit annum quem qr trecenos dies singulis mensibus luna
n explet. desuntq dies solido anno. qui solstitiali circumagitur orbe:ĩ¬
calares mensibus interponendo it a dispensauit: ut uicesimo anno ad metam
ndem solis unde orti e̾ent plenis omnium annorum dies congruerẽt s
tiis. Iđ nefastos dies fastosq fecit. qr ciuilius aliqñ nibil cum p̾opulo agi
utile futurum erat. Tum sacerdotibus creandis animum adiecit. ꝗͣqͣ ip̃se
urima sacra obibat. & maxime quae nunc ad dialem flaminem ꝑtine
Sed qr inciuitate bellicosa plures romuli quã nume similes reges putabat
fore iturosq ipsos ad bella ne sacra regit uicis deẜrentur fłaminem ioui
siduum sacerdotem creauit insigniq eum ueste & turuli regia sella

Expanded text:
se monitu quae acceptissima dis essent sacra instituere, sacerdotes suos se monitu quae acceptissima dis essent sacra instituere, sacerdotes suos cuique deorum praeficere. atque omnium primum ad cursus lunae in duodecim menses discribit annum; quem quia tricenos dies singulis mensibus luna non explet desuntque sex dies solido anno qui solstitiali circumagitur orbe, intercalariis mensibus interponendis ita dispensauit, ut uicesimo anno ad metam eandem solis unde orsi essent, plenis omnium annorum spatiis dies congruerent. idem nefastos dies fastosque fecit quia aliquando nihil cum populo agi utile futurum erat. tum sacerdotibus creandis animum adiecit, quamquam ipse plurima sacra obibat, ea maxime quae nunc ad Dialem flaminem pertinent. sed quia in ciuitate bellicosa plures Romuli quam Numae similes reges putabat fore iturosque ipsos ad bella, ne sacra regiae uicis desererentur flaminem Ioui adsiduum sacerdotem creauit insignique eum ueste et curuli regia sella
Abbreviated transcription (Latin):
Qui regno ita potitus: urbem nouam cõditam
mitigandum ferotem populum armorum de suetudine ratus: ianum ad
nfimum argilletum indicem paciᷤs belliq fecit. aꝑtus ut in armis ẽẽ
tatem. clausus paccatos contra omnes populos significaret. bis de inde post
nume regnum clausus fuit.T. Manlio consule post punicum primum ꝑ¬
ectum bellum. iterum qđ nr̃e etati dii dederunt. ut uideremus post
aticum abimꝑatore caesare augusto pace terra mariq ꝑta. clauso eo cum
nnium tirca finitimorum sotietate ac federibus uixisset animos. Positis.
ternorum ꝑiculorum curis: ne luxuriarentur otio animi quos metus hostiũ
disciplinae ue militaris continuerat. omnium primum rem. ad multitudi¬
em imꝑitam illius seculi rudem efficacissimam deorum metum uit¬
dum ratus est. qui cum descendere ad animos sine aliquo commẽto mira¬
culi non posset: simulat sibi: cum dea egeria congressus nocturnos e̾e̾. eius

Expanded text:
qui regno ita potitus urbem nouam conditam mitigandum ferocem populum armorum desuetudine ratus, Ianum ad infimum Argiletum indicem pacis bellique fecit, apertus ut in armis esse ciuitatem, clausus pacatos circa omnes populos significaret.—bis deinde post Numae regnum clausus fuit, semel T. Manlio consule post Punicum primum perfectum bellum, iterum, quod nostrae aetati di dederunt ut uideremus, post bellum Actiacum ab imperatore Caesare Augusto pace terra marique parta.— clauso eo cum omnium circa finitimorum societate ac foederibus iunxisset animos, positis externorum periculorum curis, ne luxuriarent otio animi quos metus hostium disciplinaque militaris continuerat, omnium primum, rem ad multitudinem imperitam et illis saeculis rudem efficacissimam, deorum metum iniciendum ratus est. qui cum descendere ad animos sine aliquo commento miraculi non posset, simulat sibi cum dea Egeria congressus nocturnos esse; eius
Abbreviated transcription (Latin):
ant cum miserabili confessione cludentes. ad cõsules mestos ne aduo¬
tes ꝗdem inconsilium qñ nec consilio nec aulio locus ee̾t: sua sponte legati
ac tribuni conueniunt: militesq ad pretorium u̾si: opem quęm uix diĩ
ĩmortales ferre poterant abducib exposcunt. Querentes magis qͣ
tantes nox oppssit cum proigenio quisq fremẽt alius ꝑ obices uuiarum
per adusa montium ꝑsiluas. qua ferri arma poterunt. Eamus modo ad ho¬
uĩ montes moliri sede sua ꝑamus: dum hec inminebunt iuga qua ti
hostem uenies: armati in ermes fortes ignaui pariter omnes capti atq
uicti sumus. ne ferrum quidem ad bene moriendũ oblaturus est hostis.
bellum confitiet. hiis inuicem sermõibus tam tibi ꝗͣ̃ quietis imme¬
mor nox traducta est.

Expanded text:
ant, cum miserabili confessione eludentes. ad consules maestos, ne aduoant, cum miserabili confessione eludentes. ad consules maestos, ne aduocantes quidem in consilium, quando nec consilio nec auxilio locus esset, sua sponte legati ac tribuni conueniunt militesque ad praetorium uersi opem, quam uix di immortales ferre poterant, ab ducibus exposcunt. querentes magis quam consultantes nox oppressit, cum pro ingenio quisque fremerent, alius 'per obices uiarum,' 'per aduersa montium, per siluas, qua ferri arma poterunt, eamus; modo ad honum montes moliri sede sua paramus? dum haec imminebunt iuga, qua tu ad hostem uenies? armati, inermes, fortes, ignaui, pariter omnes capti atque uicti sumus; ne ferrum quidem ad bene moriendum oblaturus est hostis; sedens bellum conficiet.' his in uicem sermonibus qua cibi qua quietis immemor nox traducta est.