comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eum locum ubi agitur nec ei
calliditas sua ꝓsit. Si de płib
reb quis comeniat ⁊ litis ꝯtestate
tempore om̃s posscd̃it licet p̾ea qͣl¬
dam desierit qͣmuis sine dolo ma¬
lo possid̾e condempnandũ nisi ex¬
hibeat eas quas pot̃. Pauł .l.
quis inlib̾tatẽ uendicare uelit ac
familias ea actione tenet᷑ si fatulta¬
tem rei exhibende hãt. ¶ Sepius
ad exhibend̾ agenti si ex ea c̃aa agat
obstaturã exceptõem iuł. ait. No¬
uam aut̃ causam int̾uenire si is
qui uendicandi gr̃a egisset post
acceptum iudicium cam ab ali¬
quo acti accep̃. ⁊ ideo ex ceptõem
ei ñ effic̾e. It si ei qui furti actur᷑
ad eib exhibendum egissͤt it̾m fur¬
tum factum tit. ¶ deniq siquis
optancli gr̃a ad exhibendumegis
si post litem contestatam alt̾ius
testam̃to optio data ẽ ad exhiben¬
dum agipot̃. ¶ Si quis ex uius

Expanded text:
in eum locum ubi agatur, ne ei in eum locum ubi agatur, ne ei calliditas sua prosit.Si de pluribus rebus quis conueniatur et litis contestatae tempore omnes possedit, licet postea quasdam desierit quamuis sine dolo malo possidere, damnandum, nisi exhibeat eas quas potest. 12 Paulquis in libertatem uindicare uelit, huic familias ea actione tenetur, si facultatem rei exhibendae habet.Saepius ad exhibendum agenti, si ex eadem causa agat, obstaturam exceptionem Iulianus ait: nouam autem causam interuenire, si isa egisset, post acceptum iudicium eam ab aliquo accepit, et ideo exceptionem ei non officere. item si ei, qui furti acturus ad exhibendum egisset, iterum furtum factum sit. denique si quis optandi gratia ad exhibendum egisset et post litem contestatam alterius testamento optio data sit, ad exhibendum
Abbreviated transcription (Latin):
Si optione intͣ certum tp̃s data iucli¬
cium in id tempꝰ ex tractum ẽ qͦ
frustrã exhib̾et᷑ utilitas petitoris
hibeatur equissimum ẽ extimari
offõ iudicis dampnũ hereditatis.¬
Quo aũ loco exhibi remoportet
ł hu̾ius sumptib uideam᷑. ⁊ lab̾o
ait ibi exhibendam ẽẽ ubi fu̾t c̃
lis cõtestaretur ꝑiculo ⁊ ĩpensis
actoris ꝑferendam ꝑducẽ damue
coloci ubi actum sit plane pasc̃e
suũ uestire curare possõreni oꝑte
uus ex oꝑis ł ex artificio suo sole¬
bat se ex hib̾e nunc u̾o cogitur
uacare. ꝓmñ ⁊ si apud oftm fu̾it
depositus exhibendꝰ cilaria debe¬
bit agnosc̾e qui ex hib̾i desid̾auit
si ñ solebat possõr suum pascere.
Nansi solebat sicuti pascit. ita⁊
cibaria ñ potest recisare. Int̾dum
tm̃ eoloco ex hib̾e deb suis sumpti¬
b si forte ꝓponas data oꝑa cum ĩ
locum abctitum res contulisse
ut actori incominocdior ẽẽt exhi¬
bitio. Nam ⁊ inhũc casum sũp
tib suis ⁊ ꝑiculo debebit exibrre

Expanded text:
Si optione intra certum tempus data iudicium in id tempus extractum est, quo frustra exhibetur, utilitas petitoris hibeatur, aequissimum est aestimari officio iudicis damnum hereditatis.Quo autem loco exhiberi rem oporteat uel cuius sumptibus, uideamus. et Labeo ait ibi exhibendum, ubi fuerit cum lis contestaretur, periculo et inpendiis actoris perferendam perducendamue eo loci ubi actum sit. pascere plane seruum uestire curare possessorem oporruus ex operis uel artificio suo solebat se exhibere, nunc uero cogitur uacare. proinde et si apud officium fuerit depositus exhibendus, cibaria debebit adgnoscere qui exhiberi desiderauit, si non solebat possessor seruum pascere: nam si solebat, sicuti pascit, ita et cibaria potest non recusare. interdum tamen eo loci exhibere debet suis sumptibus, si forte proponas data opera eum in locum abditum res contulisse, ut actori incommodior esset exhibitio: nam in hunc casum suis sumptibus et periculo debebit exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
tatum exibeat seluscatum ad
exhibendum quid̾ ab solui debe¬
at exhibuit entu ⁊ nichil impe¬
dit drrectã accõem talis exibitio
pot̾it tm̃ ag̃eactor ex lege aqͥlia
olutõe ꝙ rogpho manifacto ⁊ pig¬
norib lid̾atis nichominus c̾litor
tia ab alio qͣm debitore exibeantur
quoꝵ uit̾ ẽ. S quidã consusluit
anpossit: iffic̾e edicio u̾ratiões
adu̾sarii sibi exhibeantur quas
anĩ ad n̾̃t̾e tuenire. Nam ula
rõne eũ stuctiosi alicꝰ doct̾ne pos¬
libros sibi ex hib̃i qui siẽẽnt exhi¬
biti cumeos legiss doctior ⁊ meli¬

Expanded text:
tatum exhibeat vel eluscatum, ad tatum exhibeat vel eluscatum, ad exhibendum quidem absolvi debet: exhibuit enim et nihil impedit directam actionem talis exhibitio, poterit tamen agere actor ex lege Aquilia olutione chirographo inani facto et pignoribus liberatis nihilo minus creditor,pertinentia ab alio quam debitore exhibeantur,quorum interest. sed quidam consuluit, an possit efficere haec actio, ut rationes adversarii sibi exhiberentur, quasanimadvertere convenire. nam illa ratione etiam studiosum alicuius doctrinae poslibros sibi exhiberi, quia, si essent exhibiti, cum eos legisset, doctior et meli
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur de exhibendo eo pot̃ quis
hr̃e. Nam ad exhibendum accõ
incamirem inutilis nidet᷑ qr hec
accio ei creditur compet̾e cuĩ
tos sciens suos fc̃os ñ ẽẽ ꝑ re empta
decł̾it dolo malo fec̃ quo minus p¬
sideat ⁊ ideo ad exhibendum acci
pat̾is me pat̾e fod̾e cum cum locũ
ñ mou̾is furti quidem᷑ ad exhiben¬
dum co nomune agere recte me ñ
posse labeo ait qi nec possideres eimn
neq dolo fet̾is quo minus posside¬
res ut pote cum fieri possit ut ne¬
scias eum thesauꝵ intuo fundo cẽ.
Nõ cẽ aut̃ iniquũ uiranti mͥ ñ
calumpnie cã id postulare ł int̾di¬
ctum ł ad exhibendum ita dari
ut si ꝑ me ñ stet̾it quo uimus dãp¬
ni infecti tibi oꝑis nomine caueat᷑
ne uim facias michi quo minus
eum thesaurum effodiam tollã
ex portẽ. Qd̃ si ⁊ furtiuus iste thes
domiñ ad exhibendum suo nomĩe
tenetur. Si aut̃ seruus citra st̃iã
noĩe danda ẽ ad exhibendũ aut̃
utił nũlla constituc̃da. ẽ. U lp̃. ł¬

Expanded text:
dicitur, de exhibendo eo potest quis habere: nam ad exhibendum actio in eam rem inutilis uidetur, quia haec actio ei creditur competere, cuitos, sciens suos factos non esse, pro re empta dederit, dolo malo fecit quo minus possideat et ideo ad exhibendum actiopateris me effodere: cum eum loco non moueris, furti quidem aut ad exhibendum eo nomine agere recte non posse me Labeo ait, quia neque possideres eum neque dolo feceris quo minus possideres, utpote cum fieri possit, ut nescias eum thensaurum in tuo fundo esse. non esse autem iniquum iuranti mihi non calumniae causa id postulare uel interdictum uel iudicium ita dari, ut, si per me non stetit, quo minus damni infecti tibi operis nomine caueatur, ne uim facias mihi, quo minus eum thensaurum effodiam tollam exportem. quod si etiam furtiuus iste thensdominus ad exhibendum suo nomine tenetur: si autem seruus citra scientiam nomine danda est, ad exhibendum autem utilis nulla constituenda est.
Abbreviated transcription (Latin):
otiens hr̃s inuire rxt̃regandus ẽ¬
nͣ ex ꝑtẽ heres sit quociens adius̃ cũ
accio instituit᷑ ⁊ dubitat actor qͣ
ex ꝑte iscum quo agere uelit he¬
res sit. Est autem int̾rogatio tũc
defuncto heres extit̾it. int̾dum
plus petendo aliquid dampni sẽ¬
tiat. Int̾ rogatoriis ã actio¬
nib hodic ũ utimur qr nrmo
cogitur aute iudicium de suo

Expanded text:
heres in iure interrogandus eex parte heres sit, quotiens aduersus eum actio instituitur et dubitat actor, qua ex parte is, cum quo agere uelit, heres sit. est autem interrogatio tuncdefuncto heres exstiterit, interdum plus petendo aliquid damni sentiat.Interrogatoriis autem actionibus hodie non utimur, quia nemo cogitur ante iudicium de suo
Abbreviated transcription (Latin):
Edictum de int̾rrgatus o nib̾ idõ
p̃tor ꝓposuit qr sciebat difficile
eẽ ei qui heredem bonor ue pos¬
sorem c̃uenit ꝓbare aliquem

Expanded text:
Edictum de interrogationibus ideo praetor proposuit, quia sciebat difficile esse ei, qui heredem bonorumue possessorem conuenit, probare aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
re nr̃a sit nr̃m ẽẽ ũuis ẽ. si po¬
Si p̾idicium acceptum homo
mortus sit qͣminis sine dolo malo
⁊ culpa possoris tr̃a int̾dum tanti
dampnandus ẽ qͣnti actoris int̃¬
fu̾it ꝑ eum ñ effectum quo minꝰ
tunc cum uidicium acciꝑxtur hõ
exhib̾etur tantomagis si appare¬
bit eo casu mortuum cẽ qui ñ ĩci¬
diss si tñ exhibitus fuisset.: Si
uista ex cãꝑ statim exhib̾i res non
possit uissu uidicis caũe debebit
se iuo dic exhibituꝵr. ¶Hr̃s nõ
qͣi hr̃s s suo nomine tenetur. Igit
ñ ꝓcedit q̃rere anheredi ⁊ in hr̃deni
danda sit plaue ex dolo defuncti dã¬
da ẽ inheredem becͥ actio si locupleti¬
or herecditas eo nomine fc̃a sit ue¬
luti qui p̾ͥtium rei cosecutus sit. Dar̾ .ł.

Expanded text:
s est. Si post iudicium acceptum homo mortuus sit, quamvis sine dolo malo et culpa possessoris, tamen interdum tanti damnandus est, quanti actoris interfuerit per eum non effectum, quo minus tunc cum iudicium acciperetur homo exhiberetur: tanto magis si apparebit eo casu mortuum esse, qui non incidisset, si tum exhibitus fuisset. Si iusta ex causa statim exhiberi res non possit, iussu iudicis cavere debebit se illo die exhibiturum. Heres non quasi heres, sed suo nominnon procedit quaerere, an heredi et in heredem danda sit. plane ex dolo defuncti danda est in heredem haec actio, si locupletior hereditas eo nomine facta sit, ueluti quod pretium rei
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ seait afructuario effectum¬
ꝙ ẽ ut legatum tuũ putemꝰ eua¬
nesc̾e cum iam nũmo uendica¬
re ñ possit. Ita demũ aut̃ locũ
hẽbit ad exhibẽbittũ accio sicõ¬
dicio ex tit̾ legati potiusti tm̃
tisti ñ erit tͥ neccͣa ad ex hibẽ¬
dum actio. Si tm̃i ignarꝰ legati¬
tu a fructuario satis ñ exigit
dic̃ marcellus cessare ad exhibẽ
ã ad hauc accõem attinet ex hi¬
be ẽ inead̾ cã p̃stare inqͣ fuit
cum uidicium acciꝑetur ut
quis copiã rei habens possit exe¬
quiꝰ accõe quͦ destinauit ĩ nul¬
lo casu ꝙͣ uitendit lesa qͣm ius
ñ de restituendo s ad cxhibend̾̃
agatur. ꝓuide si pͣ litẽ ꝯtesta¬
tam usu captum exhibeat ñ ur
ex hibuisse cͥum petitor intenti¬
ouemi suam ꝑdidit ⁊ ideo absol¬
ui eum ñ oꝑtere uisi ꝑatus sit re¬
petita dic intẽtionem suscipere
ita uͥ fructus scłm legẽ estim̃t᷑.¬
Qa tm̃ causa petitori in hat ac¬
cione restituitur sab̾. putauit

Expanded text:
umque, ut legatum tuum euanescere‹t›, cum iam nummos uindicare non possis. ita demum autem locum habebit ad exhibendum actio, si condicio extiterit legati. potuisti tamen a ad exhibendum actio. si tamen ignarus legat a fructuario satis non exegit, dicit Marcellus cessare ad exhibendem ad hanc actionem attinet, exhibere est in eadem causa praestare, in qua fuit, cum iudicium acciperetur, ut quis copiam rei habens possit exsequi actione quam destinauit in nullo casu quam intendit laesa, quamuis non de restituendo, sed de exhibendo agatur.Proinde si post litem contestatam usucaptum exhibeat, non uidetur exhibuisse, cum petitor intentionem suam perdiderit, et ideo absolui eum non oportere, nisi paratus sit repetita die intentionem suscipere, ita ut fructus secundum legem aestimentur.Quia tamen causa petitori in hac actione restituitur, Sabinus putauit
Abbreviated transcription (Latin):
uirauit ĩ deb boc᷑iuirandñ reo
ꝓmittendi ꝓdẽẽ.: S si actore de¬
ferente ⁊ defensor absentis uł
p̃sentis iuirau̾it eũ quẽ defend̃
dare ñ oport̃e exceptio uiris uirã¬
di ei cuius nomine uiratũ fu̾it
sit qr ⁊ res iuicata sccłm alt̾utr̃. A¬

Expanded text:
iurauit, non debet hoc ‹ius›iurandum reo promittendi prodesse. Sed et si actore deferente defensor absentis uel praesentis iurauit eum quem defendit dare non oportere, exceptio iurisiurandi ei cuius nomine iurandum fuerit sit, quia et res iudicata secundum alterutrum
Abbreviated transcription (Latin):
res exeg̾it ap̃ apparitorẽ quoq ut
ei ꝑmittatur ingredi ⁊ inquir̾e ⁊
penã cundẽ p̾sidẽ uieum consti¬
uit facultatẽ dedit ingrediendi
tamcesaris qͣm senator ⁊ pagauoꝵ
p̃dia uolentib fugitiuos inqui¬
rere scrutariq cubilia atq uesti¬
dep̾hensos recte ĩ custodia retinent.
Nam magr̃atus municipales ad
ne isto quid̃ ꝑiculo discͥminis iute
ꝙ sibi tm̃ irrogat p̾tatẽ dñi enuitare
pot̾it. Nam diuͣ piꝰ rescͥpsit oĩno coͤ

Expanded text:
it, apparitorem quoque, ut ei permittatur ingredi et inquirere, et poenam eundem praesidem in eum constiuit, facultatem dedit ingrediendi tam Caesaris quam senatorum et paganorum praedia uolentibus fugitiuos inquirere scrutarique cubilia atque uestidepraehensos recte in custodiam retinent. magistratus municipales ad ne isto quidem periculo, discriminis uitae tantum, sibi irrogato potestatem domini euitare poterit: nam diuus Pius rescripsit o
Abbreviated transcription (Latin):
te det̾ior fastiis sit teneb̾is hoc
matio aũ hetur in hat accõe qͣn¬
ti suus uilior factus sit ꝙ offi¬
cio uidicis exꝑictur expedietur.
Int̾lum tm̃ ⁊ su sic mnutilis sit
ut ñ expediat talem sũ hr̃e. U¬
trũ ergo ⁊ p̾tiũ cogitur dare solli¬
citator ⁊ s̾uũ dñs lucri faciet an
u̾o ꝯg cogi deb dñs restitũe ⁊ p̃tiũ¬
sui acciꝑe ⁊ u̾ius ẽ electionẽ dño
darisi suũ detinere cupit. ⁊ dãp¬
uũ qnti det̾ior suus factus ẽ in
restituto si copiam huius rei
aut̃ sollicitatori ꝑiculo cuisd̾
restitutõe hominis ̾r tc̃ loc̃ ht̃¬
cum de hoĩe uiuo agatur. Qͥ q̃
aũ side mnanumisso eo agaturr
ñ facile apud iudicẽ audiatur
dicendo sdeo se manumisisse qm̃

Expanded text:
r factus sit, teneberis et hoc matio autem habetur in hac actione, quanti seruus uilior factus sit, quod officio iudicis expedietur: Interdum tamen et inutilis sit, ut non expediat talem seruum habere. utrum ergo et pretium cogitur dare sollicitator et seruum dominus lucrifacit, an uero cogi debet dominus restituere seruerius est electionem domino dari, sive servum detinere cupit et damnum, quanti deterior servus factus est, in restituto, si copiam huius rei autem sollicitatori periculo eius de restitutione hominis cum homine vivo agitur. quid autem si manumisso eo agatur? non facile apud iudicem audietur dicendo ideo se manumississe, qu
Abbreviated transcription (Latin):
maiore maiore maleficio ad fu¬
giendan inquisitionẽ ł iusticiã
a ĩadu̾siõis ⁊ in harenã se dare mal¬
lent reddi cego eos oꝑtet.

Expanded text:
o maiore maleficio ad fugiendam inquisitionem vel iustitiam animadversionis in harenam se dare mallent. reddi ergo eos oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuus suus corruptus ẽ hs̃ hanc
actionem ñ solum si mãserit ĩ here¬
ditate siuis. s⁊ si exierit forte lega
rit᷑ anihac actiõe teñi possit. ⁊ ait
teñi eum ꝓ socio. Pretea pot̾it ⁊
cõi diuidiuido ⁊ ꝑ socio si soc ii sĩt
teñi ut iuł. ait᷑. S cͣ det̾iorẽ fatit
iuł condicõe sociiagentis si c̃ socio
agat qͣni cum extͣneo agit. Nã
qui c̃ ex traneo agit. sine recepit.
siũ corruꝑit agere pot̾it qui u̾o¬
cum socio sine alt̾uatõe. idẽ si cor¬

Expanded text:
ius servus corruptus est, habet hanc actionem, non solum si manserit in hereditate servus, sed et si exierit, forte legatr, an hac actione teneri possit, et ait teneri eum socio: praeterea poterit et communi diuidundo et pro socio, si socii sint, teneri, ut Iulianus ait. sed cur deteriorem facit Iulianus condicionem socii, si cum socio agat, quam si cum extraneo agit? nam qui cum extraneo agit, siue recepit siue corruperit agere potest, qui cum socio, sine alternatione, id est si cor
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾et ⁊ ẽ u̾ius ⁊̃ si malo monstra¬
uit quẽadinodum delinq̃ret te¬
ñi eum. Immo ⁊ sierat s̾uus õi no
fugitur᷑ ł furtũ factur᷑ hic u̾olau¬
dator huius ꝓpositi extint tenct᷑
Non enĩ oꝑtet laudando angeri
maliciã sũgͦ bonũ suũ quis fec̾it
malũ siue malumfec̃it det̾iorẽ cor¬
rupisse uidebit᷑. Is quoq dec̾iorẽ fa¬
cit qui suo ꝑsuadet ut inuiriã fa¬
ceret ł furtum s fugeret ẜ ut alie¬
num suũ solicitaret ł ũ petutiũ intri¬
caret. aut amator exstrret ł erro
ri ł malis artibm ẽẽt declitus ł ĩ
sp̾taciis nimius ł sediciosus e si
actori suasit u̾b̾ ut siue p̾tio rões¬

Expanded text:
et est uerius etiam si malo monstrauit, in quem modum delinqueret, teneri eum. immo et si erat seruus omnimodo fugiturus uel furtum facturus, hic uero laudator huius propositi extitit, tenetur: non enim oportet laudando augeri malitiam. siue ergo bonum seruum fecerit malum siue malum fecerit deteriorem, corrupisse uidebitur. Is quoque deteriorem facit, qui seruo persuadet, ut iniuriam faceret uel furtum uel fugeret uel alienum seruum ut sollicitaret uel ut peculium intricaret, aut amator existeret uel erro uel malis artibus esset deditus uel in spectaculis nimius uel seditiosus: uel si actori suasit uerbis siue pre
Abbreviated transcription (Latin):
Dolo malo adiecto calliditatẽ no¬
tat p̾toꝵ eius qui ꝑsuadet. cctͣm
siciuidem sine dolomalo det̾iorẽ
fec̾it ñ notatur ⁊ si lusus gr̃a fe¬
c̾it ñ tenetur nñq̃ritur. Siquis
suo alieno suaserit intectũ astẽ¬
dere uel imputeũ descend̾e ⁊ ille
parens ascend̾it ⁊ descenłit ⁊ ce¬
cidit crusq ł aliquid aliud fre
lo malo tenebit᷑. Sauł. ł .xix.¬

Expanded text:
iditatem notat praetor eius qui persuadet: ceterum si quis sine dolo deteriorem fecerit, non notatur, et si lusus gratia fecit, non tenetur. Vnde quaeritur, si quis servo alieno suaserit in tectum ascendere vel in puteum descendere et ille parens ascenderit vel descenderit et ceciderit crusque vel quid aliud freglo malo, tenebitur. Paulus li
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ame sit det̾ior factus potis
metũ exꝑiri. Si tu fec̾is ego ag̾e
utu accõe tet̃ possum ad omneᷤ
enun corruptelas hec accio ꝑtinz
⁊ int̾ ẽẽ frrictuarii uidetur bone
frugi s̃uũ ẽẽ in quo usumt᷑. hab.
Et si forte alius eum receꝑit ł cor¬
ruꝑit utił accio fructuario cõ¬
petit.: datur aut̃ ħ actio qͣnti
ca res erit enis dupli. S q̃ stiõis
ẽ ostimatõ utrũ eiꝰ dum taxat fĩ
debcat ꝙ sisiuis incarce corꝑe łĩ¬

Expanded text:
sit deterior factus, poteris mecum experiri, si tu id feceris, ego agere utili actione possum; ad omnes enim corruptelas haec actio pertinet et interesse fructuarii uidetur bonae frugi seruum esse, in quo usum fructum habet. et si forte alius eum receperit uel corruperit, utilis actio fructuario competit. Datur autem actio quanti ea res erit eius dupli. Sed quaestionis est, aestimatio utrum eius dumtaxat fieri deb
Abbreviated transcription (Latin):
tat ꝙ ẽ absurclum s uec eũ cui bõa
fide hõ lib̾ suit. hanc actionẽ posse
crerc̃e opmamur. : Ꝙ aut̃ p̾tor
ait recepisse ita accipiemus si sus¬
ceꝑit s̃uum alienũ ad se ⁊ c̃ ꝓprie re¬
ciꝑe refugiuim abscondendi cã suo
lum ⁊ ideo p̃tor adicit dolo malo
quo eum det̾iorẽ fac̾et. Neq e nĩ
delinquit nͥ quitale aliquid suo
faciend̾ ł cogitandum imꝓbe ħͥ
uidetur hoc edicto notari. s urͦ¬
frugi suum pepilit ad delinquẽ¬
dum anũo ⁊ simalũ ortatꝰ ẽ ł

Expanded text:
 absurdum. sed nec eum, cui bona fide homo liber servit, hanc actionem posse exercere opinamur. Quod autem praetor ait "recepisse", ita accipimus, si susceperit servum alienum ad se: et est proprie recipere refugium abscondendi causa selum: et ideo praetor adiecit "dolo malo, quo eum deteriorem faceret": neque enim delinquit, nisi qui tale aliquid servo faciendum vel cogitandum improbe, hic videtur hoc edicto notari. Sed utrfrugi servum perpulit ad delinquendum, an vero et si malum hort
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ comodi que dec larat ⁊ p̃sides. ⁊
magr̃atus ⁊ milites stationarios
dñs adiuuare deb̾e in inqui uirẽ¬
dis fugitiuis ⁊ ut inuentos redde̾t
ut hii ap̃ quos delitescant puniã¬
tur sicͥmine contingant᷑.¶Unꝰ¬
quisq eoꝵ qui fugitiuũ ap̃bend̃
inpublicũ dedud̾e deb ⁊ m̾ito admo¬
uentur magr̃atus eos diligent᷑
custodire ne ruadant. ¶ fugiti¬
uũ accipe ⁊ siquis erro fit fugitui:
magrãtib mumcipalib traditi s̃
ł publicis ministiis diligenti custo¬
igilũ ł apud p̃sidem deducant᷑
eoꝵ qui nõia ⁊ note ⁊ ciuꝰ se c̾rũ¬
quis ẽẽ dicat ad magr̃atus diffe¬
rant᷑ ut faciliuis agnosci ⁊ ꝑcipi
fugitiui possunt. Note aũ ubo¬

Expanded text:
et Commodi, qua declaratur et praesides et magistratus et milites stationarios dominum adiuuare debere inquirendis fugitiuis, et ut inuentos redderent, et ut hi, apud quos delitescant, puniantur, si crimine contingantur. Unusquisque eorum, qui fugitiuum adpraehendit, in publicum deducere debet. Et merito monentur magistratus eos diligenter custodire, ne euadant. Fugitiuum accipe et si quis erro sit. fugitiui magistratibus municipalibus traditi sunt uel publicis ministeriis. Diligens custouigilum uel ad praesidem deducantur. Eorumque nomina et notae et cuius se quis esse dicat ad magistratus deferantur, ut facilius adgnosci et percipi fugitiui possint notae au
Abbreviated transcription (Latin):
s qui sugituum celauit fur ẽ.
Senatus cẽsuit ne fugitiui ad¬
mittant᷑ insaltu neq ꝓtegant᷑
auillicis ł ꝑcuratorib possõꝵ et
dies fugitiuos ł dñs retłclidissent
ł apud magr̃at᷑ exhibuissent
ueniã in ant̃ actũ delit. S⁊ deĩ¬
ceps cod senatꝰ cõsulto impuni¬
Hoc ã senatus cõsultũ aditũ ⁊̃ de¬
dit multi. ł paganio ad ĩnestigã¬
dũ fugitiuũ ĩ p̃clia senatorum ł
paganorum cui rei ⁊ lex fania ꝓ¬
spexit ⁊ senatus ꝯsultũ modesto
consule factum ut fugituros ĩ qͥre¬
re uolentib lit̾e ado magr̃atus dẽ s¬
statuta. si litt̾is acceptis inquirẽ¬

Expanded text:
s qui fugitiuum celauit fur est. Senatus censuit, ne fugitiui admittantur in saltus neque protegantur a uilicis uel procuratoribus possessorum et ra uiginti dies fugitiuos uel dominis reddidissent uel apud magistratus exhibuissent, ueniam in ante actum dedit: sed et deinceps eodem senatus consulto impuniHoc autem senatus consultum aditum etiam dedit militi vel pagano ad investigandum fugitivum in praedia senatorum vel paganorum cui rei etiam lex Fabia prospexerat et senatus consultum Modesto consule factum, ut fugitivos inquirere volentibus litterae ad magistratus denst
Abbreviated transcription (Latin):
Si suus cõis m̃s ⁊ tuns ꝓprium me¬
um suum corruꝑit. sab. R. ñ p̾se
agi cum socio ꝑ m̃ atq si ꝓprius m̾e
suus corrupiss consuũ. It̃ si suꝰ
cõis extraneum corruꝑit uidend̾
ẽ utrum cum duob agidebeat au
⁊ cum singiis excemplo cetaꝵ nox¬
ax. et magis ẽ ũ unꝰ quisq insoli¬
dũ tencatur alt̾o aut̃ soluente
alt̾mlib̾ari. : Si is in quousũ
fructum habeo suũ meũ corruꝑ¬
it erit michi accio cum dño ppͥeͣ¬
tatis. ¶ Pigñi dati sui nõmĩe
debitor ht̃ hauc accõe. In hac
acclone ñ extra sui rem duplũ
ẽ. Idenĩ ꝙ dampni datũ ẽ dupli¬

Expanded text:
Si servus communis meus et tuus proprium meum servum corruperit, Sabinus non posse agi cum socio, perinde atque si proprius meus servus corrupisset conservum. item si servus communis extraneum corruperit, videndum est, utrum cum duobus agi debeat an et cum singulis exemplo ceterarum noxum: et magis est, ut unusquisque in solidum teneatur, altero autem solvente alterum liberari. Si is, in quo usum fructum habeo, servum meum corruperit, erit mihi actio cum domino proprietatis. Pignoris dati nomine debitor habet hanc actionem. In hac actione non extra rem duplum est: id eni
Abbreviated transcription (Latin):
dispẽsatorẽ manumisit p̾ea rões
ab eo accep̃ ⁊ t̃ eius ñ cõstaret cõ¬
perit ap̃ qͣndam mislierculam
pecuniã eum cõsũpsisse. Quere¬
batur p̾si neagere s̾ni corrupti
qͣs f̾iuis adeam de tulisset. Mar¬

Expanded text:
dispensatorem manumisit, postea rationes ab eo accepit et cum eis non constaret, conperit apud quandam mulierculam pecuniam eum consumpsisse: quaerebatur, possetne agere servi corrupti quas servus ad eam detulisset. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
existentes m̃ito ã tẽꝑaiã ĩ hoc casu
alienatõe stinguit᷑ pec̃. sufficiebat
usq annũ ꝑduci olligatõm: Alienac̃õ
aut̃ ⁊ manumissio ad ĩuos ꝑtinet. ñ
ad filiosmors ã tam ads̾uos qͣm ad
filios refert᷑. Emantipatõ aũ ad soꝰ¬
lum filu. S̃ si aliomͦ sñ emãtipati¬
onedesierit oẽ inp̾tate annał erit
actioss ⁊ si patris ł ceportatõe sui iuris
fũit effectus filuis de pec̃ intͣaũ he¬
res pr̃is ł fiscus tenebunt᷑. In alienacõe¬
excipit᷑ accipit᷑ utiq uenditor qr
accõe t̾e pet̾ intͣ annũ tenet᷑. s ⁊ si
legauit ñ c̃pec̃. Nã sicũ peculio ł le¬

Expanded text:
te. Merito autem temporariam in hoc casu alienatione extinguitur peculium, sufficiebat usque ad annum produci obligationem. Alienatio autem et manumissio ad servos pertinet, non ad filios, mors autem tam ad servos quam ad filios refertur, emancipatio vero ad solum filium. sed et si alio modo sine emancipatione desierit esse in potestate, annalis erisi morte patris uel deportatione sui iuris fuerit effectus filius, de peculio intra annum heres patris uel fiscus tenebuntur. In alienatione accipitur utique uenditor, qui actione de peculio intra annum tenetur: sed et si legauit non cum peculio. nam
Abbreviated transcription (Latin):
si inuenditõe s̃ui peculiũ sẽꝑextep̃¬
tũ eẽ ĩntelłr is hõ expeculio sũmã
tor aduenditorẽ exstipulatõt du¬
ple qr furtis noxiisq solutum cẽ p̃¬
stare deb nendicõis tp̃r ħ aut̃ ac¬

Expanded text:
 in uenditione serui peculium semper exceptum esse intellegitur, is homo ex peculio summam emptor ad uenditorem ex stipulatione duplae, quia furtis noxisque solutum esse praestari deb
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾ator qͣm uoui tuis dici pot̃ s
uet̾atorẽ ũ spatio siuendi s geñc
⁊ cã estimandũ celuis ait. nam
quic̃q ex uenalitio nouitioꝵ
emptus alicui inmist̾io p̃põit᷑
sit statim eupi uet̾atoꝵ nũo eẽ nos in E¬

Expanded text:
ueterator quam nouicius dici potest. sed ueteratorem non spatio seruiendi, sed genere et causa aestimandum Caelius ait: nam quicumque ex uenalicio nouiciorum emptus alicui ministerio praepositus sit, statim eum ueteratorum numero esse: no
Abbreviated transcription (Latin):
de uno agere nelis mestimatõe
tam ꝑtẽ funli agatur. Id̾ ait si
uno p̃tiopłes s̾uos uendidisti sa¬
dũ taxat eoꝵ minͦ sana sit deõib
adũsus dc̃m ꝓmissũ ue recte agit
ibidẽ ait errate. ⁊ fug̾e ium̃tũ posse
noc tm̃ erronẽ aut fugitiuũ ẽẽ

Expanded text:
de uno agere uelis, interaestimtam partem fundi agatur. Idem ait, si uno pretio plures seruos uendidisti sadumtaxat eorum minus sana sit, de omnibus 'aduersus dictum promissum' recte a‹gi›. Ibidem ait errare et fugere iumentum posse, nec tamen erronem a
Abbreviated transcription (Latin):
nimi potius qͣm corporis uitium
ẽ ueluti siludos assiduc uelit sp̃¬
tare aut tabulas pictas stucliose
teneat᷑. Qtiens morb sontic᷑
noĩat᷑. eũ significari cassĩ ait. qͥ
noceat noc̾e ã ĩtelligiqui ꝑpetũ
ẽ ñ quiꝰ tͣp̃r finiat᷑ s morbũ sõ¬
ticũ eñ uidieũ qui inciłit ĩ ho

Expanded text:
nimi potius quam corporis vitium est, veluti si ludos adsidue velit spectare aut tabulas pictas studiose iteneatur. Quotiens morbus sonticus nominatur, eum significari Cassius ait, qui noceat: nocere autem intellegi, qui perpetuus est, non qui tempore finiatur: sed morbum sonticum eum videri, qui inciderit in ho
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾i ⁊ ĩõ c̾ditorẽ ꝑtẽ dum taxat
petũe a muliere posse pet̾e. ꝙ si
hr̃de iustituto ticio ẽ deadeunda
hr̃clitate dubitaret qm̃ male
gesta tutelaox timiaret᷑ ꝑsuadẽ¬
te mr̃e pupuli ut suo ꝑiculo ad¬
lret adiit stipulatus q de ea cã¬
ẽ indempnẽ sc eo noĩe pr̃ari siex
eacã tici pupillo aliquid p̃stifis¬
aliqͥd ap̃ eiͣnͣdẽ ꝓ eo ip̃o in t̾cessim¬
one intlłigi possit. Nec dissi¬
nulẽ huic ꝓpositõi ex fc̃o agita¬
tam c̃quidã uir p̃torius deces¬

Expanded text:
videri et ideo creditorem partem dumtaxat pecuniae a muliere petere posse: quod si erede instituto Titio: cum de adeunda hereditate dubitaret, quoniam male gesta tutela existimaretur, persuadente matre pupilli, ut suo periculo adiret, adiit stipulatusque de ea est indemnem se eo nomine praestari. si ex ea causa Titius pupillo aliquid praestitisaliqua apud eundem pro eo ipso intercessisse intellegi possit. Nec dissimilem huic propositioni ex facto agitatam. cum quidam vir praetorius deces
Abbreviated transcription (Latin):
l mandaro uxoris cefuncti q̃ m̃r
pupilli ẽẽt abstento pupuo so¬
lũ se hr̃ditati ã misciuss uͥ siłr
se respondisse uilianꝰ. ł .iiii. ait.
ptisiex eaca agente pupillo damp¬
uũ eo nõĩe passus eẽt ñ impedi

Expanded text:
let, mandatu uxoris defuncti, quae mater pupillo esset, abstento pupillo solum se hereditati miscuisse: ubi similiter se respondisse Iulianus ait, si ex ea causa agente pupillo damnum eo nomine passus esset, non impedi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oĩmͦ mulierẽ ꝓ ꝑte socii uitłi ĩ¬
t̾cessisse clicebam. Nã si ob eam
cãm mutuati fu̾int ex qͣ cͣditor
pocuni ã ñ deliss maius dimpnũ
milier passura fu̾it ueluti ꝙ
fundus cõis inpublic̃ ꝯmittẽt᷑ͦ

Expanded text:
nimodo mulierem pro parte socii videri intercessisse dicebat. nam si ob eam causam mutuati fuerint, ex qua, si creditor pecuniam non dedisset, maius damnum mulier passura fuerat, veluti quod fundus communis in publicum committeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ta portiõe p̃cii solute quid tñ si for¬
te simul solu̾it ex re utriusq ut
solu̾it p̾ca aut uendicab̾. aut si
fu̾int nũmi cõsumptr ad codicõe
ꝑtinent siu̾o simiul in sacculo sol¬
uit. nich fec̃ accipientis ⁊ iõ ñclũ
ad quisisse cui qͣm dñium uidet᷑.
quia cum plus p̾ciomͦ soluit ser¬
uus ñ faciet nummos accipientis.¬
Si oꝑas suas iste seruus locau̾it
⁊ mannos singuloscertum auqͥd
stipuletur eoꝰ quidẽ annoꝵ scipu¬
latio quib usus fructꝰ mansit
ad ciuuuretuꝑ stipuatio scquentiũ
uero stipuͣlato ad ꝓprietariũ tͣnͣsit
semel ad qiuisita frutuario qͣmuiᷤ
ñ soleat stipłacõ semel cuiq q̃si¬
ta ad aliũ transire nisi ad heredẽ

Expanded text:
ta pretii soluti. quid tamen si forte simul soluerit ex re utriusque, ut soluerit, aut uindicabit aut, si fuerint nummi consumpti, ad condictionem pertinent: si uero simul in sacculo soluit, nihil fecit accipientis et ideo nondum adquisisse cuiquam dominium uidetur, quia cum plus pretium soluit seruus, non faciet nummos accipientis.Si operas suas iste seruus locauerit et in annos singulos certum aliquid stipuletur, eorum quidem annorum stipulatio, quibus usus fructus mansit, adquiretur fructuario, sequentium uero stipulatio ad proprietarium transit semel adquisita fructuario, quamuis non soleat stipulatio semel cui quaesita ad alium transire nisi ad heredem
Abbreviated transcription (Latin):
hercere p̾sit ariste ap̃cassiũ notat¬
g plenissimã in cum cohertionẽ hr̃e
si modo sine doło malo faciat qͣmuis
usu fructuariꝰ nec cͣcriis quid̃ mĩst̾i¬
is aut in usitatis artificium eiꝰ
corrumpere possit nec sernũ cica¬
tricib deformare ꝓprietariꝰ autẽ
⁊ seruũ noxe dedere pot̾it si hoc
sine dolo malo faciat qm̃ noxe
dedido iure ñ ꝑimit nsum fruc:¬
tum ñ magis qͣm nsu capio ꝓpͥeta¬
tiᷤᷤ quẽ p̾ constitutũ usum fructum
contingit. debeb̾ pane denegari
usus fructus ꝑsecutio si ei qui noxe
accepit litis existimatio ñ offera¬
tur afructuario.Siquis ser¬
uũ occicłit utllem accõem exem¬
plo aq̃uilie fructuario dandã
mortuaꝵ arboꝵ alie substituẽde sũt¬
⁊ priores ad fructuarium ꝑtinent.
ficioꝵ usum fructum dolego uel
dolego. ¶. Si arbores auento dc¬
iectas dñs non tollat. ꝑ ꝙ ĩꝯmo¬

Expanded text:
t Aristo apud Cassium notat plenissimam eum coercitionem habere, si modo sine dolo malo faciat: quamuis usufructuarius nec contrariis quidem ministeriis aut inusitatis artificium eius corrumpere possit nec seruum cicatricibus deformare.Proprietarius autem et seruum noxae dedere poterit, si hoc sine dolo malo faciat, quoniam noxae deditio iure non peremit usum fructum, non magis quam usucapio proprietatis, quae post constitutum usum fructum contingit. debebit plane denegari usus fructus persecutio, si ei qui noxae accepit litis aestimatio non offeratur a fructuario.Si quis seruum occiderit, utilem actionem exemplo Aquiliae fructuario dandam mortuarum arborum aliae substituendae sunt et priores ad fructuarium pertinentficiorum usum fructum do lego' uedo lego.' Si arbores uento deiectas dominus non tollat, per quod incommo
Abbreviated transcription (Latin):
iquis uonaturus usufructuario
spoponcłit seruo inquem usum
fructum habcat stipulati ip̃i usu¬
fructuario obligabitur. quia nt ei
sernus stipulari possit usitatũ ẽ.¬
sibi aut sticho seruo fructuario
douandi cã dum uult fructuario

Expanded text:
quis donaturus ‹us›ufructuario spoponderit seruo in quem usum fructum habet stipulanti, ipsi usufructuario obligabitur, quia ‹u›t ei seruus talis stipulari possit, usitatum esibi aut Sticho seruo fructuario donandi causa, dum uult fructuario
Abbreviated transcription (Latin):
iquis negõa aliena gerens inde¬
bitum exeg̾it restitũe cogitur. De
eo autem quod in debitum soluit
magis ẽ ut sibi imp̃uta redełut.
dem. ut ea ip̃a creditoris fieret ꝓͥ¬
etas quidem ꝑ ꝓcuratorem ñ acqͥ¬
Iritur pot̃ tñ creditor eciam inui¬
to meratum hñdo pecuniã sũa
fac̃̾e qr ꝓcurator maccipiendo cre¬
ditoris uum taxat negm̃ gessit.
⁊idd c̾ditoris rati hĩtione lib̾or.
dẽbu̾it. Modest̃. ł .i.¬
um alic̾ui ciuitati per fidei com¬
missum restitui iussa c̃e. ħrclitas
magr̃at᷑ actͥores hoꝵ bonoꝵ titiũ
modũ hii actores int̾ se diuislnt
ad minist̾cõnem bonorum idq eg̃¬
unt sũ auctoritate ⁊ sinc ꝯsensu ma¬
gistratuum p̃ aliquodtempus testa¬
m̃tum per quod restitiu ciuitati
hr̃aitas fidei ꝯmissã eet irritum ꝓ¬
batum est ꝓtͥbĩmali atq ita ab in

Expanded text:
quis negotia aliena gerens indebitum exegerit, restituere cogitur: de eo autem, quod indebitum solvit, magis est ut sibi imputare debeat. dem, ut ea ipsa creditoris fieret, proprietas quidem per procuratorem non adquiritur, potest tamen creditor etiam inuito me ratum habendo pecuniam suam facere, quia procurator in accipiendo creditoris dumtaxat negotium gessit: et ideo creditoris ratihabitione liberor.debuerit. 25 Modestinus lium alicui ciuitati per fideicommissum restitui iussa esset hereditas, magistratus actores horum bonorum Titium stmodum hi actores inter se diuiserunt administrationem bonorum idque egerunt sine auctoritate et sine consensu magistratuum. post aliquod tempus testamentum, per quod restitui ciuitati hereditas fideicommissa esset, irritum probatum est pro tribunali atque ita ab in
Abbreviated transcription (Latin):
recd̾e iudiciũ. . Qui negotia ħe¬
ditaria gerit quodã mͦ sibi h̾edi¬
tatem seq er oblĩgat. ideoq nicħ
refert an eciã pupillus hr̃s exĩst¬
at quia id es alienum c̃ cet̾is here¬
ditariis honerib ad cum transiit.
Si iuiuo titio negotia cuis adm̃istͣ¬
re cẽpi int̾mitte moruuio eo ñ debe¬
bo noua tñ iichoare necc̃e michis
ñ ẽ. Uetera explicare ac oscruare
necessariũ ẽ ut accidit cum alterꝰ
ex sociis mortuuis ẽ. Hamãc̃q pͥq¬
ris negocii explicandi causa g̾unt᷑
nichil refert quo temꝑe ꝯ sum en¬
tur s quo temꝑe in choarentur.

Expanded text:
reddere iudicium. Qui negotia hereditaria gerit, quodammodo sibi hereditatem seque ei obligat: ideoque nihil refert an etiam pupillus heres existat, quia id aes alienum cum ceteris hereditariis oneribgotia eius administrare coepi, intermittere mortuo eo non debeo: noua tamen inchoare necesse mihi non est, uetera explicare ac conseruare necessarium est. ut accidit cum alter ex sociis mortuus est: nam quaecumque prioris negotii explicandi causa geruntur, nihilum refert, quo tempore consummentur, sed quo tempore inchoarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui pot̾it. ueluti si frũitum aut
iunum famille comꝑau̾it id ꝙ ca¬
su quodam int̾ier̃ forte incendio
ruina s ita. scił ħ dici pot̾. su p̃a
riuna ue incendium sine iucio
eius accid̾it. Nam cum propter
xp̃am ruiam uł incendium dã¬
uandus sit. absurdum ẽ enim
istarumrerum noĩe que ita cõ¬

Expanded text:
qui: ueluti si frumentum aut uinum familiae parauerit idque casu quodam interierit, forte incendio ruina. sed ita scilicet hoc dici potest, si ipsa ruina uel incendium sine uitio eius acciderit: nam cum propter ipsam ruinam aut incendium damnandus sit, absurdum est eum istarum rerum nomine, quae ita co
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃to ei relicta suũt transeg̾it
si p᷑ea causetur. de cosolo se cogi¬
¶tasse ꝙ prima parte testam̃ti
acñ ⁊̃ quod p᷑t̾iore legãtum sit.
Si tñ pea codicilli ꝓferuut᷑. ñ
ĩꝓbe mͥ daictur᷑ utetur. de codũ¬
taxat se cogitasse ꝙ illaꝵ ta¬

Expanded text:
stamento ei relicta sunt, transegerit, si postea causetur de ‹e›o solo ‹se› cogitasse, quod prima parte testamenti ac non etiam quod posteriore legatum sit. si tamen postea codicilli proferuntur, non improbe mihi dicturus uidetur de eo d‹u›mtaxat se cogitasse, quo‹d› illarum ta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ int̾ cos oienisset si alii credi¬
tores ẽẽut.⁊ ꝑꝑ incertum succes¬
sionis ꝓ parte h̾editatis qͣm u¬
t̃q intrans actõne exp̃sserit u¬
tilib acconib ꝯueniendus ẽ.¬

Expanded text:
 inter eos convenisset: si alii creditores essent, propter incertum successionis pro parte hereditatis, quam uterque in transactione expresserit, utilibus actionibus conveniendus e
Abbreviated transcription (Latin):
ege aquilia capite primo cauetur
ut qui suum s̾uam ne alienũ a¬
lienam ue q̃drupedẽ ł pͣctudẽ in¬
uiria occicłit qͣnti id inco añno
płimi fuit tm̃ esdare dampnas¬
esto. Eiuifra deinde cauetur ut ad¬
n̾sus inficiant᷑ẽ duplumb̾ actio
ẽẽt. ¶Ut gͥ apparet s̾nis nr̃is ex¬
equatur qͣdrupedes que pecudum
nũo sunt. ⁊ g̾gatu hñtur uelu¬
tioues boues. equi. muli. asim.
s ⁊ an sue ᷤ pecudum appellationẽ
continentur. Queritur ⁊ recte
lab̾oni placet ꝯtiñi. S canus int̾
pecudeᷤ ñ ẽ lõge mag̃ bestye ĩ eo
num̃o ñ sunt. ueluti ursi leonẽ

Expanded text:
ege Aquilia capite primo cauetur: 'ut qui seruum seruamue alienum alienamue quadrupedem uel pecudem iniuria occiderit, quanti id in eo anno plurimi fuit, tantum aes dare domininde cauetur, ut aduersus infitiantem in duplum actio esset.Ut igitur apparet, seruis nostris exaequat quadrupedes, quae pecudum numero sunt et gregatim habentur, ueluti oues caprae boues equi muli asini. sed an sues pecudum appellatione continentur, quaeritur: et recte Labeoni placet contineri. sed canis inter pecudes non est. longe magis bestiae in eo numero non sunt, ueluti ursi leones
Abbreviated transcription (Latin):
i ex duob dominis .xi.¬
uno sciente et alt̃o ignorante
seruus delinquat. si ant̃ cum
alt̾o qui nestiebat actum sit ⁊
noxe ded̾it suum. Iniquum ẽ
uilissimi honiiis deditione al¬
t̾m quoq lib̾ari. Igitur agetur
⁊ c̃ alt̃o ⁊ siquid amplius ĩ dãp¬
ni ꝑsecritõe consoquetr compu¬
tato p̃tio hominis noxe dediti ip̃i
tũ inter se sic debẽat pensate ꝯ¬
iumi diuidundo iudicio. ut si
ille quo sciente fecit p̃stitit ñ tͦbꝰ
ẽ⁊ si alter aliquid p̃stiterit eiꝰ¬
inparte fi̾ illud iuiquum ẽ eum
qui uissu s̾uum facere consequi
aliquid ꝯscio cum ex suo delicto
dampnum patiatur.Si plu¬
res eiusdem s̾ui nomine noxali

Expanded text:
i ex duobus dominis uno sciente, altero ignorante seruus del‹i›quit, si ante cum altero qui nesciebat actum sit et noxae dediderit seruum, iniquum est uilissimi hominis deditione alterum quoque liberari: igitur agetur et cum altero, et si quid amplius est in damni persecutione, consequetur computato pretio hominis noxae dediti. ipsi tamen inter se sic debent pensare communi diuidundo iudicium, ut, ‹si› illet si alter aliquid praestiterit, eius partem fieri. illud iniquum est eum, qui iussit seruum facere, consequi aliquid a socio, cum ex suo delicto damnum patiatur. Si plures eiusdem serui nomine noxali
Abbreviated transcription (Latin):
actio uidendum ẽ nisi forte p̃tor
uuam penam a domino exigi
uoluit. Ergo dolus s̾ii impoꝰni¬
tuserit ꝙ ẽ inquum Immo u¬
tͦq mododominus tͣenebitur una
autẽ pena ex acta qͣin actor ele¬
gerit alt̾atolletur Si detratta
noxe dedictõe quasi cum consio
domino actum sit qui ñ erat cõ¬
scius absolutõe facta ⁊ finito ui¬
dicio ampluis agendo c̃ noxe
dedicõe exceptõe rei iudicate sub¬
mouebitur. qr res insuꝑus iu¬
dicium deducta ⁊ finita ẽ. do¬
nec aut̃ prius uidicium agitat᷑
licentia agenti ẽ sieum de scĩa
domini arguenda peniteat tunc
ad noxalem cãm transire. Ttͣ qͦ¬
q sicum eo qui scit cum dedici
one noxe actum sit ampliuis ĩ
dominũ detracta noxe deditõe
danda accõ. ñ ẽ In ip̃o aautem
iudicio siuolu̾it ⁊ scĩam dom mi
arguere ñ ẽ ꝓhibendus. lp̃ . ł .x.¬
omnib ignorantib noxale ui¬
dicium inquẽ uis dabitur s si
omnib scientib qui uis eoꝵ tene¬
bitur detracta noxe delicione q̃m¬

Expanded text:
actio, uidendum est: nisi forte praetor unam poenam a domino exigi uoluit. ergo dolus serui impunitus erit? quod est iniquum: immo utroque modo dominus tenebitur, una autem poena exacta, quam actor elegerit, altera tollitur. Si detracta noxae deditione quasi cum conscio domino actum sit, qui non erat conscius: absolutione facta et finito iudicio amplius agendo cum noxae deditione exceptione rei iudicatae summouebitur, quia res in superius iudicium deducta et finita est. donec autem prius iudicium agitatur, licentia agenti est, si eum de scientia domini arguenda paeniteat, tunc ad noxalem causam transire. contra quoque si cum eo qui scit cum noxae deditione actum sit, amplius in dominum detracta noxae deditione danda actio non est: in ipso autem iudicio si uoluerit et scientiam domini arguere, non est prohibendus. 5 Ulomnibus ignorantibus, noxale iudicium in quemuis dabitur: sed si omnibus scientibus, quiuis eorum tenebitur detracta noxae deditione, quem
Abbreviated transcription (Latin):
lem passum cum deb ł igne ex¬
tinguere ł ita munire ne enage¬
tur.: Si furnum sccłm parie¬
ten ꝯmirnem hr̃s an dampni
in uirias tenearis ⁊ ait ꝓculus
agi ñ posse. quia nec c̃ cͦo qui fo¬
cum hp̃et ⁊ ideo equius puto in

Expanded text:
lem passum, cum deberet uel ignem exlem passum, cum deberet uel ignem extinguere uel ita munire, ne euagetur. Si furnum secundum parietem communem haberes, an damni iniuria tenearis? et ait Proculus agi non posse, quia nec cum eo qui focum haberet: et ideo aequius puto in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽ ũissimum cui ⁊ marcelł ꝯsẽtit.
huius leg̃ sccl̃m quid̃ capud lũ
incesuctudinẽ abiit. Tercio
aũt capite ait cadem lex aqui¬
lia ceteraꝵ reꝵ p̃t̾ hominem ⁊ pe¬
ñ occicłit hominẽ ł pecudẽ susse¬
rit freg̾it ruꝑit sinc dubio ex his
ũb̾ legis agendumerit ꝓindeꝰ si
facem seruo meo obietis ⁊ eũ ad¬
usc̃is t̾eneb̾is michi. It̃ si arbu¬
stum meum ł uillã meã ĩcencłis
aquilie accõem habebo. : Si
quis insulam meam uoluit
exurere ⁊ ignis ⁊̃ ad uicinis in¬
sulam ꝑuenit aquilia tene¬
tenebitur ob reseoꝵ exustas.
Si fornicarius sius cohcoloni
ad fornatem obdormiss ⁊ uilla
alius negligent᷑ custodierit an
tenebitur qui subiecit. N am
qui custodiebat nichfecit. &
recte ignem subiectu ñ pecta¬
uit. Qr gͦ ẽ puto utilem c̃ pet̾e
accõem tam meum qui ad for¬
nacem obdormunt qͣm in eũ
qui negligent̃ custodit ic quis¬
ꝙͣ dixerit in eo ꝙ obdormiuit
remeum humanam ⁊ natura¬

Expanded text:
 est uerissimum: cum et Marcellus consentit. Huius legis secundum quidem capitulum in desuetudinem abiit. Tertio autem capite ait eadem lex Aquilia: 'Ceterarum rerum praeter hominem et penon occiderit hominem uel pecudem, sed usserit fregerit ruperit, sine dubio ex his uerbis legis agendum erit. proinde si facem seruo meo obieceris et eum adusseris, teneberis mihi. Item si arbustum meum uel uillam meam incenderis, Aquiliae actionem habebo. Si quis insulam uoluerit meam exurere et ignis etiam ad uicin‹i› insulam peruenerit, Aquilia tenetenebitur ob res eorum exustas. Si fornicarius seruus coloni ad fornacem obdormisset et uillalius neglegente‹r› custodierit, an tenebitur qui subiecerit? nam qui custodit, nihil fecit, qui recte ignem subiecit, non peccauit: quid ergo est? puto utilem competere actionem tam in eum qui ad fornacem obdormiuit quam in eum qui neglegenter custodit, nec qui‹s›quam dixerit in eo qui obdormiuit rem eum humanam et natura
Abbreviated transcription (Latin):
tem̃ta uica sunt que diruta st̃.
tñqr terra mea ñ sit qͣ aqͣm cluco
melius ẽ dic̾e accõẽ utilem daudã.
Si ex planstro lapis cedcłit ⁊ qͥd
ruꝑit ł freg̾it aquilie accõem
plaustrariũ teñi placet.Si
mile composuit lapides ⁊ ĩo lapsi
sunt. Si quis s̃ut̃i conductum hñs
admutum regendum coffida¬
u̾it ei mulum ille ad pollicẽ suĩ
cum alligau̾it deloro ⁊ inulus e¬
se precipitaret mela scoit ¶Si ꝓpe
rito imꝑitus locatussit ex condu¬
cto agendum c̃ domino obmulii
ruptum ł debilitatũ s si ictii aut
yterrore mulus turbat᷑ sit c̃ dñm

Expanded text:
cementa mea sunt, quae diruta sunt, cementa mea sunt, quae diruta sunt, tamen quia terra mea non sit, qua aquam duco, melius est dicere actionem utilem dandam. Si ex plostro lapis ceciderit et quid ruperit uel fregerit, Aquiliae actione plostrarium teneri placet, si male composuit lapides et ideo lapsi sunt. Si quis seruum conductum ad mulum regendum commendauerit ei mulum ille ad pollicem suum eum alligauerit de loro et mulus ese praecipitaret, Mela scribit, si pro perito imperitus locatus sit, ex conducto agendum cum domino ob mulum ruptum uel debilitatum, sed si ictu aut terrore mulus turbatus sit, tum dominum
Abbreviated transcription (Latin):
cedua scͥbit. ut si ĩmatura aqui¬
lia teneatur. Ꝙ si maturã int̾¬
ceꝑit furti teneri eum ⁊ arbor
furti cessaꝵ. Si salictũ ma¬
tuꝵ it a ne stirpes lederes tułis
cessare aquiliam ¶ et si pu̾m
quis castrau̾̃it ei p̾tiosiorem fe¬
c̾it uił. scͥb̃. cessare. aquiliam¬
o s inuiriaꝵ erit agendum aũ ex
etlictolectilium añ inqͣdruplum¬
ac̾tumꝰ faciendũ dedisti siqͥd̾ in¬
ꝑitia freg̃. dampni ĩuiria tene¬
bitur. Si u̾o ñ imꝑitia fregit s
lunas hẽbat uiciosas sic pot̾ ẽẽ
extus atus ⁊ ideo pͥłmq artifices
ꝯuenrri solent cumenis mo oi
mat̾ie dantur ñ ꝑiculo suo se
fac̃e que resex locato tollit accõ¬
nẽ ⁊ aquilie.: Si c̃ maritus ur¬
ori margaritas extͥtatas dediss¬
⁊ ĩusu eas q in uito ł inscio uiro
ꝑ forass ut ꝑtitsis in linea ut̾et᷑
teneri cam loge aquilia siue di¬
u̾tit siue nuptaẽ sũi adhuc. Si¬
ge aquilia tenerar.: Siquis
aq̃ ductum meum dirũiti licet

Expanded text:
t, ut, si immatura, Aquilia teneatur, quod si matura interceperit, furti teneri eum et arborum furtim caesarum. Si salictum maturum ita, ne stirpes laederes, tuleris, cessare Aquiliam. Et si puerum quis castrauerit et pretiosiorem fecerit, Uiuianus scribit cessare Aquiliam, sed iniuriarum erit agendum aut ex edicto aedilium aut in quadruplumatretum faciendum dedisti, si quidem imperitia fregit, damni iniuria tenebitur: si uero non imperitia fregit, sed rimas habebat uitiosas, potest esse excussatus: et ideo plerumque artifices conuenire solent, cum eiusmodi materiae dantur, non periculo suo se facere, quae res ex locato tollit actionem et Aquiliae. Si cum maritus uxori margaritas extricatas dedisset in usu eaque inuito uel inscio uiro perforasset, ut pertusis in linea uteretur, teneri eam lege Aquilia, siue diuertit siue nupta est adhuc. Sige Aquilia tenetur. Si quis aquae ductum meum diruerit, licet
Abbreviated transcription (Latin):
tuo licet confessus sit. mag̃ ẽ¬
aut tutor aũ curatoͬr aũ alius
qut iuis confiteatur ab señtẽ uł¬
nerasse confessoria in eum utrł
accio danda ẽ.: Notandũ¬

Expanded text:
tuo, licet fassus sit. Si aut tutor aut curator aut quiuis alius confiteatur aut absentem uulnerasse, confessoria in eos utilis actio danda est. Notandu
Abbreviated transcription (Latin):
adtuas ad uolassent tu eas exens¬
seris legis aquilie accõem cõpe¬
t̾e celsus ait. Inquit lex. ruꝑ¬
sus q̃rit. si loliumn aut auenaii
insegetemi alienam inietis quo
cam tu inquinares ñ solum ꝙ
in aut clam dominũ posse age
ł silocatus fundus sit colonum
s infc̃m agendum ⁊ sicolonus cã
dampni ẽ. ip̃m quid̃ corrumꝑe
⁊ murtare ut lex aquilia locum
hãt auia uulla ip̃ius mutatõe.
amplicare aliud. tͦ. molesta seꝑa¬
tio sit. Cũ eo plane qui uiuũ sp̃u¬
racaũ s effudit ł acedit acetũfec̃
ł alio mͦ uiciauit ãgi posse aqui¬
lia celsus ait quia eciam effusum
⁊̃ acetum fc̃m corrupti applłatõe
ꝯtinet᷑ ⁊ ñ nõgat fractũ ⁊ iustum
otiñi corrupti appelłoẽ. S ñ ẽẽ no¬
uum ut lex sp̃aliter quib dam e¬
numeratis generale subiciat u̾¬
bum quosp̃alia complectantur q̃
accipiemus qui unlnauit ł uingis

Expanded text:
ad tuas aduolassent, tu eas exusseris, legis Aquiliae actionem competere Celsus ait. Inquit lex 'rupersus quaerit, si lolium aut auenam in segetem alienam inieceris, quo eam tu inquinares, non solum quod ui aut clam dominum posse agere uel, si locatus fundus sit, colonum, sed et in factum agendum, et si colonus eam damni est ipsum quid corrumpere et mutare, ut lex Aquilia locum habeat, alia nulla ipsius mutatione applicare aliud, cuius molesta separatio sit.Cum eo plane, qui uinum spurcauit uel effudit uel acetum fecit uel alio modo uitiauit, agi posse Aquilia Celsus ait, quia etiam effusum et acetum factum corrupti appellatione continentur.Et non negat fractum et ustum contineri corrupti appellatione, sed non esse nouum, ut lex specialiter quibusdam enumeratis generale subiciat uerbum, quo specialia complectatur: quae accipiemus, qui uulnerauerit, uel uirgis