comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
comites famibiaresq eius angusto ĩloco paulisꝑ equitu nroꝵ ium substinnenĩe.n
Diis pugnãtib illu ĩequũ quidã ex suis ĩtulit. fugientẽ silue tererũt. sic oadsbeuo¬
du periculũ aad utãdu mltu fortuna ualuit. Ambioris copias suas iuditoueno
cõbuxerit. ꝙ plio diuncabu nõ existimarit. ant̃e exdusus ⁊ repe̾ti noequitũ apras
tuꝓhibitus. cu reliquñ ex̾citu sbsequi coedẽt. dubium est. S certe duruissis ꝑageꝵ
nuitiis sibi quẽq cõsulere uissit. quoꝵ ꝑs ĩ atduẽna silua. ꝑs ĩꝯtiuiẽtes paludes
ꝓfigis. qui pximi oceano fuerũt bi ĩ silius sese collocauerũt. quas estus efficere cõ¬
suerit. multiex suis finib egressi se suaq omĩa alienissinrs crediterite. Catunios¬
cus rex dimidie ꝑtis ebutonu quiuna cu ambiorige cosiliu inierat etate re. i⁊ ꝯfcu
cu laborem belsi ant fuge fexre nõ posset or̃b p̾cib detestatus aribiorigẽ qui eĩ

Expanded text:
usto in loco paulisper equitum nostrorum vim sustinuerunt. His pugnantibus illum in equum quidam ex suis intulit: fugientem silvae texerunt. Sic et ad subeundum periculum et ad vitandum multum fortuna valuit. Ambiorix copias suas iudicione non conduxerit, quod proelio dimicandum non existimarit, an tempore exclusus et repentino equitum adventu prohibitus, cum reliquum exercitum subsequi crederet, dubium est. Sed certe dimissis per agros nuntiis sibi quemque consulere iussit. Quorum pars in Arduennam silvam, pars in continentes paludes profugit; qui proximi Oceano fuerunt, his insulis sese occultaverunt, quas aestus efficere consuerunt; multi ex suis finibus egressi se suaque omnia alienissimis crediderunt. Catuvolcus, rex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Ambiorige consilium inierat, aetate iam confectus, cum laborem aut belli aut fugae ferre non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, qui eius
Abbreviated transcription (Latin):
tus significato ꝓcul ftac. sese cõfestuti sp̾ sequi dicit. Basilius ut iꝑatũ est fac̃ celerite.
ꝯttaq omĩu opitionẽ cõfecto itinere inultos ĩ agris ĩopinãtes de prehẽdit. eoꝵ indito

Expanded text:
procul significatio fiat: sese confestim subsequi dicit. Basilus, ut imperatum est, facit. Celeriter procul significatio fiat: sese confestim subsequi dicit. Basilus, ut imperatum est, facit. Celeriter contraque omnium opinionem confecto itinere multos in agris inop
Abbreviated transcription (Latin):
longnĩ. s ne ontĩno metu reditus suibarbaris tolleret atq ut eoꝵ auxilia traderet.
reducto ex̾citu ꝑte ultima pontis que ripas ubioꝵ ꝯtigebat ĩlongnitudĩe pedu ouoẽ¬
coꝵ rescioid atq iextremo ponte turri tabulatoꝵ quatuor cõsticiut. p̾sioiumq cohor¬
tium duodeci pontis tuẽdi cã ponit magtusq eũ locu munito̾ib firinat ei loco presi¬
lum ambiorigis ꝓfectus ꝑaroue̾na silua que ẽ totiꝰgallie maxina atq abupis rbe¬
mi fibq treueroꝵ adneruios ꝑtinet: milibq amplius ꝗtigẽtis ĩ longnitudine
pates. Putiu minutiũ basiliũcu om̃i equitatu premictit. siꝗd celeritate itineris ac¬
q oportunutate tp̃is ꝓficere posset. moniet ut ignes ĩcastrs fieri ꝓhibeat. nequa eiꝰ aduẽ

Expanded text:
longius; sed, ne omnino metum reditus sui barbaris tolleret atque ut eorum auxilia tardaret, longius; sed, ne omnino metum reditus sui barbaris tolleret atque ut eorum auxilia tardaret, reducto exercitu partem ultimam pontis, quae ripas Vbiorum contingebat, in longitudinem pedum ducentorum rescindit atque in extremo ponte turrim tabulatorum quattuor constituit praesidiumque cohortium duodecim pontis tuendi causa ponit magnisque eum locum munitionibus firmat. Ei loco praesis per Arduennam silvam, quae est totius Galliae maxima atque ab ripis Rheni finibusque Treverorum ad Nervios pertinet milibusque amplius quingentis in longitudinem patet, Lucium Minucium Basilum cum omni equitatu praemittit, si quid celeritate itineris atque opportunitate temporis proficere possit; monet, ut ignes in castris fieri prohibeat, ne qua eius adventus
Abbreviated transcription (Latin):
genus eoꝵ qui uri appellant᷑. hi sũt magtudĩe paulo ĩ fra elephãtes spetie acolore ⁊ figu¬
ratauri. magna ius eoꝵ est. ⁊ magna uelocitas neq honũ neq fere ꝙͣ cõspexerũt parcũt
Hos studiose foueis captos int̾fitiũt hoc selabore dutãt adulescẽtes atq hoc gn̾e uenatõ¬
nis excent a qui płimos exhiis int̾fecerũt relatis ĩpublicu cornib que sũt testimoĩo
magnã ferũt laudez. S assuescere adhoĩes et mãsueti fieri ne ꝑuuili qde excepti possũt
ablabris argento circucludũt atq ĩ amplissimis epulis ꝓ poculis uturitͣ. ¶ Cesar
postꝙͣ ꝑuibios exploratores cõpit sueuo ᷤ se se ĩ siluas recepisse ĩ opia frum̃ti ueritus qͥd̃
ut sup̃ demostrauim miniie om̃es germani agͥculture student ꝯstituit nõ ꝓgredi

Expanded text:
genus eorum, qui uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie et colore et figugenus eorum, qui uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie et colore et figura tauri. Magna vis eorum est et magna velocitas, neque homini neque ferae quam conspexerunt parcunt. Hos studiose foveis captos interficiunt. Hoc se labore durant adulescentes atque hoc genere venationis exercent, et qui plurimos ex his interfecerunt, relatis in publicum cornibus, quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed adsuescere ad homines et mansuefieri ne parvuli quidem excepti possunt. ab labris argento circumcludunt atque in amplissimis epulis pro poculis utuntur. Caesar, postquam per Vbios exploratores comperit Suebos sese in silvas recepisse, inopiam frumenti veritus, quod, ut supra demonstravimus, minime omnes Germani agriculturae student, constituit non progredi
Abbreviated transcription (Latin):
sius. magisq durctũ. hiis que nob̾ nota sũt cornib. abeiꝰ sũmo sic palie ramiq la¬
tediffundũt᷑. Eadẽq ẽ femine marisq nã. eade forma magͥtudoq cornuũ. Sunt
itẽ que appellant᷑ altes haꝵ est ꝯsiłis capris figura ⁊ uarietas pelliu. s magtudĩe pau
cũbu̾t. nequo ᷤ afflicte casuociderũt. engere sese aut sb̾leuade possũt. His sũt arbores ꝓ
cubilib adeas se applicãt. atq ita paulu modo rechinate quiete capuĩt. Quaꝵ exue¬
stigiis cu est aĩaduisu auenatorib quo se recipere cõsuerĩt om̃s eoloco aut abradicib sb̾¬
ruũt aut icidũt arbores tantũ ut sũma sp̾es eaꝵ stantiũ reliquat᷑ huc cu se cõsuetut¬
ne roclinauerũt ⁊ firinas arhores pondẽ ⁊ffligũt atq una ip̃e ꝯcidũt. ¶ Pertiiz est

Expanded text:
sius magisque directum his, quae nobis nota sunt, cornibus: ab eius summo sicut palmae ramique lasius magisque directum his, quae nobis nota sunt, cornibus: ab eius summo sicut palmae ramique late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura, eadem forma magnitudoque cornuum. Sunt item, quae appellantur alces. Hsa procumbunt, neque, si quo afflictae casu conciderint, erigere sese aut sublevare possunt. His sunt arbores pro cubilibus, ad eas se applicant, atque ita paululum modo reclinatae quietem capiunt. Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus quo se recipere consueverint, omnes eo loco aut ab radicibus subruunt aut abscindunt arbores, tantum ut summa species earum stantium relinquatur. Huc cum se consuetudine reclinaverunt, infirmas arbores pondere adfligunt atque una ipsae concidunt. Tertium est
Abbreviated transcription (Latin):
qua illi er cinia appellant. uolge tectosages occuparũt atqͣ ibi cõsederũt quegens adħ
t̃s hiis sedib sese ꝯtinet. sũmãq ħt iustitie ⁊ bellice laudis opinionẽ. Nñc q meabe ĩ¬
paulatim assuefacti suꝑari młtisq uicti p̾lus nese quide ip̃icu illis urtute cõꝑant. Huniꝰ
Hercine silue q̃ sup̃ demostrata est. latitudo noue dieꝵ it̾ expedito patet. nõ enĩ alit̾ fu¬
ri põt. neq mẽsuras itineꝵ nouerũt. Dritur abhel uitioꝵ et nemetuũ ⁊ tauriacoꝵ
finib rectaq flumĩs denubi regione ꝑtiret adfines dacoꝵ ꝯ arriatiũ hĩc se flectit si¬
instror diũsis aflumĩe regionib mltaꝵ gentiũ fines ꝑꝑ magtudĩe actĩgit. Nec ꝗs¬
reliquis ĩ locis iusa nõ sũt exquib q̃ maxime differat aceteris ⁊memorie ꝓdenda iu¬
deant᷑. ħsũt. Est bos ceri figura: cuĩ amedia fronte int̾ aures unũ cornuexistit excel¬

Expanded text:
upaverunt atque ibi consederunt; quae gens ad hoc tempus his sedibus sese continet summamque habet iustitiae et bellicae laudis opinionem. Nunc quod in eadem inpaulatim adsuefacti superari multisque victi proeliis ne se quidem ipsi cum illis virtute comparant. Huius Hercyniae silvae, quae supra demonstrata est, latitudo novem dierum iter expedito patet: non enim aliter finiri potest, neque mensuras itinerum noverunt. Oritur ab Helvetiorum et Nemetum et Rauracorum finibus rectaque fluminis Danubi regione pertinet ad fines Dacorum et Anartium; hinc se flectit sinistrorsus diversis ab flumine regionibus multarumque gentium fines propter magnitudinem adtingit; nereliquis in locis visa non sint; ex quibus quae maxime differant ab ceteris et memoriae prodenda videantur haec sunt. Est bos cervi figura, cuius a media fronte inter aures unum cornu exsistit excel
Abbreviated transcription (Latin):
ex̾cende ac desidie minuẽde c̃a fieri p̾dicãt. Atq ubiquis ex pͥncipib iiꝯsilio dixit se duce
fore qui sequi uelĩt ꝓfiteant᷑. Consurgũt hii qui ⁊cãm et hoĩez ꝓbant. suuq auxiliu
pollicent᷑ atq amltitudĩe collandant᷑. Qui exhiis secuti nõ sũt indeẜtoꝵ ac ꝓditoꝵ nũo
dicunt᷑ om̃ĩuq hiis reꝵ postea fides de rogat᷑ hospite uiolare fax nõ putãt. qui quaq
decã adeos uenerũt. ab ĩuiria ꝓhibẽt. scos hñt. husq omĩu domus patẽt. nictusq cõ¬
inumcat᷑. AIc fuit antea tp̃s cu germanos galli uirtute suꝑarẽt. ultro bella ĩferrẽt

Expanded text:
ercendae ac desidiae minuendae causa fieri praedicant. Atque ubi quis ex principibus in concilio dixit se ducem fore, qui sequi velint, profiteantur, consurgunt ei qui et causam et hominem probant suumque auxilium pollicentur atque ab multitudine collaudantur: qui ex his secuti non sunt, in desertorum ac proditorum numero ducuntur, omniumque his rerum postea fides derogatur. Hospitem violare fas non putant; qui quacumque de causa ad eos venerunt, ab iniuria prohibent, sanctos habent, hisque omnium domus patent victusque communicatur. Ac fuit antea tempus, cum Germanos Galli virtute superarent, ultro bella inferrent
Abbreviated transcription (Latin):
q̃z latissimocirtu seuastatis finib solitudines habere. hoc ꝓpriu uirtutis existimãt.
expulsis agris finitimos cedere. neq quẽꝙͣ ꝓpe audere ꝯsistere simł hoc se fore tutiores ar¬
bitrant᷑. repentine ĩcutsionis timore sb̾lato. cu bellu cuntas aut illatu defendit aut ĩfert
magc̃atus qui ei bello p̾sirt ut iute necisq ħant potestate deligunt᷑. Inpace nullus ẽ co
unt. latrocinia nullã hñt infamiã que extra fines cuiꝰq ciuitatis fuĩt. atq ea iuuẽtutis

Expanded text:
 latissime circum se vastatis finibus solitudines habere. Hoc proprium virtutis existimant, expulsos agris finitimos cedere, neque quemquam prope audere consistere. Simul hoc se fore tutiores arbitrantur, repentinae incursionis timore sublato. Cum bellum civitas aut illatum defendit, aut infert, magistratus, qui ei bello praesint, ut vitae necisque habeant potestatem, deliguntur. In pace nullus est count. Latrocinia nullam habent infamiam, quae extra fines cuiusque civitatis fiunt, atque ea iuventutis
Abbreviated transcription (Latin):
natõidq hoĩ quicu una coietũt ꝙͣtu ⁊quoloco uisu ẽ agri actubiũt. atꝙ ano post
allio trasire cogũt. Euis rermnltas afferũt c̾as. nc assidua cõsuctudĩe capti stutiu belli¬
gerendi agacultuta ꝯmutẽt. nęlatos fires parare studeat᷑. potentiores ꝙ humiliores
possessionib expellat accuratiꝰ adfrigora atq estus uitãdos edificent. nequa oriat petu¬
me cupiditas. qua exrefactiones dissentonesq nascurit. ut aĩm equitate plebe ꝯti¬
neat. cu sias quisci ores cuz potẽtissimis equati iuteat. Cimcatib mdeiua laus es

Expanded text:
 una coierunt, quantum et quo loco visum est agri attribuunt, atque post annum alio transire cogunt. Ejus rei multas afferunt causas: ne, assidua consuetudine capti, studium belligerandi agricultura commutent; ne latos fines parare studeant, potentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent, neque oriatur pecuniae cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntur; ut animi aequitate plebem contineant, cum suas quisque opes cum potentissimis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpulsarẽt om̃s iubello u̾sant̃. atq eoꝵ ut quisꝗs est gñe copiis amplissrm̃ ita pluri¬
mos curũse ambactos clientes ħt. Haric una gr̃a potentiãq nouerũt. Natõ ẽ õu¬
galloꝵ aduodu dedita regionib: atq obeam cãm qui sũt affecti graniorib morbis
quĩq inp̾liis periculisq uersant᷑. aut ꝓuictimis hoĩes ĩmolãt. aut se ĩmalaturos u¬

Expanded text:
propulsarent, omnes in bello versabantur; atque eorum, ut quisque erat genere et copiis amplissimus, ita pluripropulsarent, omnes in bello versabantur; atque eorum, ut quisque erat genere et copiis amplissimus, ita plurimos circa se ambactos clientesque habebat. Hanc unam gratiam potentiamque noverunt. 12. Gallorum admodum dedita religionibus, atque, ob eam causam, qui sunt affecti gravioribus morbis, quique in praeliis periculisque versantur, aut pro victimis homines immolant, aut se immolaturos v
Abbreviated transcription (Latin):
duab decausis ĩstituisse uident᷑ ꝙ neq ĩuulgum disciplina efferi ueli̾t. neq eos ꝙ
discũt lt̾is cõfisos minus memorie studere ꝙ fere plerisq accidit: ut p̾sidio lr̃aꝵ dili¬
gentia inꝑdiscendo ac memoriã remictãt. In pͥmis hoc nolũt ꝑ suadere nõ interire
deinas. s ab aliis post morte trãsire adalios atq hoc maxime aduirtute excitari pu¬
tant metu mortis neglecto. Multa p̾terea desideribꝰ atq eoꝵ motu. de mũdi ac t̾raꝵ
magnitiidĩe. dereꝵ natura. de deoꝵ ĩmortaliu ri ac potestate disputãt ⁊ iuẽtuti tra¬
dũt. ¶ llteꝵ genus est equitum. hi cu ẽ usus atq aliqd̃ bellum ĩcidit ꝙ fere aute Ce
sans aduentu quot annis accidere solebat. uti ant ip̃i. in iurias ĩferrẽt. aut illatas

Expanded text:
duabus de causis instituisse videntur, quod neque in vulgum disciplinam efferri velint neque eos, qui duabus de causis instituisse videntur, quod neque in vulgum disciplinam efferri velint neque eos, qui discunt, litteris confisos minus memoriae studere: quod fere plerisque accidit, ut praesidio litterarum diligentiam in perdiscendo ac memoriam remittant. In primis hoc volunt persuadere, non interire animas, sed ab aliis post mortem transire ad alios, atque hoc maxime ad virtutem excitari putant metu mortis neglecto. Multa praeterea de sideribus atque eorum motu, de mundi ac terrarum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant et iuventuti tradunt. Alterum genus essaris adventum fere quotannis accidere solebat, uti aut ipsi injurias inferrent aut illatas
Abbreviated transcription (Latin):
nõnũꝙͣ etia armis de pͥncipatu ꝯtẽdũt. Hiic̾to anni tp̃r ĩfinib carnutu: que regi
c̾tis iuditiisq parẽt. Disciplina ĩbritãma reꝑta. atq ĩde ingalliã transiata e̾e existi¬
matur. Et nũc qui diligentĩ ea rem cognoscere uolũt: pleꝵq illo discẽdi: c̾a ꝓficiscũ¬
tur. Druides abello abesse cõsuerĩt. neq tributa una cu reliquis pendũt militie
uacato̾e omĩuq reꝵ hñt ĩmunitate. Tantis excitati p̾miis ⁊ sua sponte multi ĩ
disciplina cõueniũt. ⁊ ꝓͥarentib ꝓpinquis mictunt. Magnu ibi ñm u̾siui ediscẽ
dicunt᷑. Itaq annos nõ nulli .xx. indisciplina ꝑmanẽt: neq fas ẽẽ existimãt ea lict̾is
mandare. cu ĩ reliqs fere reb publicis pͥuatisq rõnib grecis lictis utant᷑. Id mich

Expanded text:
nonnumquam etiam armis de principatu contendunt. hi certo anni tempore in finibus Carnutum, quae regio nonnumquam etiam armis de principatu contendunt. hi certo anni tempore in finibus Carnutum, quae regio tis iudiciisque parent. Disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur, et nunc, qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi causa proficiscuntur. Druides a bello abesse consuerunt neque tributa una cum reliquis pendunt; militiae vacationem omniumque rerum habent immunitatem. Tantis excitati praemiis et sua sponte multi in disciplinam conveniunt et a parentibus propinquisque mittuntur. Magnum ibi numerum versuum ediscere dicuntur. Iblicis privatisque rationibus Graecis litteris utantur. Id mihi
Abbreviated transcription (Latin):
sũt sacrifitia publica ac pͥuata ꝓcurant: religiones int̾pretant᷑. Adhos magnꝰ adu¬
lescentiu mĩs discipline cã ꝯcurrit. magnoq ħii sũt apd̾ eos honore. Llam fere de omi¬
b ꝯtrou̾siis publicis pͥuatisq cõstitiuĩt. ⁊ si qu̾ est admissu facinus sicedes fc̃a: si deħr¬
ditate defirib ꝯtrou̾siaest iide disc̾ũt p̾mia penasq cõstitiuuĩt. Siqui aud pͥuatus a
ppłs eoꝵ decto nõ stetit saccifitiis intdicũt. ħ pena apud eos grauissima. Quib ita est in¬
terdcm̃ ĩ nũo impioꝵ ac sceleratoꝵ hentͣ. His om̃es descendũt aditum ẜmonẽq defugi¬
unt neqd excogitatõe incõmodi accipiãt. Neq hiis petentib uis redditur neq honos
aut siquis exreliqs excellit digͥtate succedit. aut si sũt plures pares suffragio druidũ

Expanded text:
rsunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur: ad hos magnus adursunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur: ad hos magnus adulescentium numerus disciplinae causa concurrit, magnoque hi sunt apud eos honore. Nam fere de omroversiis publicis privatisque constituunt, et, si quod est admissum facinus, si caedes facta, si de hereditate, de finibus copopulus eorum decreto non stetit, sacrificiis interdicunt. Haec poena apud eos est gravissima. Quibus ita est interdictum, hi numero impiorum ac sceleratorum habentur, his omnes decedunt, aditum sermonemque defugiunt, ne quid ex contagione incommodi accipiant, neque his petentibus ius redditur neque honosaut si qui ex reliquis excellit dignitate succedit, aut, si sunt plures pares, suffragio druidum,
Abbreviated transcription (Latin):
tima agn ꝑui occupata possiderẽt. gallie tociusq pͥncipatũ obtirierẽt. Q.ua neces¬
sitate adductus diuitiatus auxili petẽdi c̾a ronia ad senatu ꝓfectus ĩꝑfecta re redii¬
rat. aduentu Cesaris fc̃a cõmutatõe reꝵ obsidib heduis redditis. ueterib clientelis
ore ꝯditione atq equiore imꝑiose. iiti uidebãt. Reliquis reb eoꝵ gr̃a digtateq ap¬
plicata sequani pͥncipatum dimiserãt. ĩ eoꝵ locu remi successerãt. Quos ut aeq̃re
repente collecta auctoritate tenebãt. Eode statu res erat ut longe pͥncipes habe¬
rent᷑ hedui ẜm locum digͥtatis rerni: optinebãt. Inom̃i gallia eoꝵ honu̾u: qui alique
nullo adhibet᷑ cõsilio. Pleri q cu aut ere alieno aut magͥtudine tributoꝵ aut ĩiuria
potentioꝵ p̾munt᷑ sese ĩẜuitutẽ dicãt nobilib. Irhos. eade omĩa sũt iura que dñis ĩ

Expanded text:
timi agri per vim occupatam possiderent Galliaeque totius principatum obtinerent. Qua necessitate adductus Diviciacus auxili petendi causa Romam ad senatum profectus infecta re redierat. Adventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Aeduis redditis, veteribus clientelis iore condicione atque aequiore imperio se uti videbant, reliquis rebus eorum gratia dignitateque amplificata Sequani principatum dimiserant. In eorum locum Remi successerant: quos quod adaeq novam et repente collectam auctoritatem tenebant. Eo tum statu res erat, ut longe principes haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent. In omni Gallia eorum hominum, qui aliquo nullo adhibetur consilio. Plerique, cum aut aere alieno aut magnitudine tributorum aut iniuria potentiorum premuntur, sese in servitutem dicant nobilibus: in hos eadem omnia sunt iura, quae dominis in
Abbreviated transcription (Latin):
inu femine noticia hiu̾sse ĩturpissimis hñt reb. cuĩ rei nlla e̾ occultatio. qd̾ apiniscue
ĩ fluitinib pluunt᷑. et pellib aut parius renonũ tegum̾tis litant᷑. magna corporis ꝑt

Expanded text:
imum feminae notitiam habuisse, in turpissimis habent rebus. Cujus rei nulla est occultatio, quod et promiscue imum feminae notitiam habuisse, in turpissimis habent rebus. Cujus rei nulla est occultatio, quod et promiscue in fluminibus perluuntur, et pellibus aut parvis rhenonum tegumentis utuntur, magna corpori
Abbreviated transcription (Latin):
ditos falsis ruinorib terreri. ⁊ ad facitus ĩpelli. ⁊ de sũmis reb cõfiliũ capere cognitu
est. M agr̃atus que iusa sũt occultãt. queq eẽ exusu indicauenũt multitudim prodũt.
Dere.pͦ. ñ ꝑcõciliu loquiriõ ꝯceditur. ¶ Dermanimltu ab hac oosuetirone differũt
⁊am neq druides hñt qui reb diuinis p̾sint neq sacrifitus studẽt. Deoꝵ iũo eos solos
ducunt. quos ceriũt. ⁊ quoꝵ aꝑte opib uiuant᷑. solem et uulcanu ⁊lutiar. Seliquos
ne fania quidẽ accepenit. Ditahoniis ĩuenatoĩb atq ĩstudiis deimilitans ꝯsistir. ab
paruulis labor ac duritie studet. qui diutissime ĩpribetes ꝑuiãserũt marimã int̾suos
ferelaude. Hus alii statura alii iures neruosq cõfirmari putãt. Intra anu uo uicesi¬

Expanded text:
ditos falsis rumoribus terreri, et ad facinus impelli, et de summis rebus consilium capere cognitum ditos falsis rumoribus terreri, et ad facinus impelli, et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa sunt occultant, quaeque esse ex usu judicaverint multitudini produnt. De repNam neque druides habent, qui rebus divinis praesint, neque sacrificiis student. Deorum numero eos solos ducunt, quos cernunt et quorum aperte opibus iuvantur, Solem et Vulcanum et Lunam, reliquos ne fama quidem acceperunt. Vita omnis in venationibus atque in studiis rei militaris consistit: ab parvulis labos laudem ferunt. Hoc alii staturam, alii vires nervosque confirmari putant. Intra annum vero vices
Abbreviated transcription (Latin):
hñt potestate. Et cu pater illustriore soco natus discessit eius ꝓpiqui ꝯueniu̾t et de
morte sires ĩ supitone uenit deuxorib ĩ ẜuile modur questione hñt. ⁊ si coꝑtum ẽ
igi atq onub tormĩtis exccuciatas intfituĩt. Eunera sũt ꝓculgalloꝵ magfica. sũꝑ¬
tuosa orũa queq uius cordi fuisse arbitrat᷑ igne iͥ ferũt etia aĩ alia ac paulo sup̾
Hac memoria ẜut et clientes quos ab hiis dilectos c̾e ꝯstabat iustis fimerib ꝯfec¬
tis una cremabant᷑. Que ciuitates cõmodĩ sua tem publica administrare existra¬
mant. Hñt legib sciñ. siquis qo dere post afinitrius tumore aut fama acceperiontiar
magistratu deferat. ne uecu quo alio cõnumicet. qd̾ sepe homĩes temerarios alo ĩ pe¬

Expanded text:
habent potestatem. Et cum paterfamilias illustriore loco natus decessit, ejus propinqui conveniunt, et de habent potestatem. Et cum paterfamilias illustriore loco natus decessit, ejus propinqui conveniunt, et de morte, si res in suspicionem venit, de uxoribus in servilem modum quaestionem habent. Et si compertum est, igni atque omnibus tormentis excruciatas interficiunt. Funera sunt pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa, et omnia quae vivis cordi fuisse arbitrantur, in ignem inferunt, etiam animalia; ac, paulo supra hanc memoriam, servi et clientes, quos ab his dilectos esse constabat, justis funeribus confectis, una cremabantur. Quae civitates commodius suam rempublicam administrare existimantur, habent legibus sanctum, si quis quid de republica a finitimis rumore aut fama acceperit, uti ad magistratum deferat, neve cum quo alio communicet; quod saepe homines temerarios atque impe
Abbreviated transcription (Latin):
ta tollere audent. granissimũq rei supplitiu cu cuiciatu cõstitutil. Gallici se omĩos
abdite patre pugne natos predicãt. idq abdruidib ꝓditiumm dicũt. Obeam c̾aui spa¬
tia onĩs tp̃is no nũodieꝵ s noctiu finiũt. dies natales ⁊ mẽsiu ⁊ antioꝵ initia sic ob¬
ẜuãt. ut noctẽ dies sb̾sequat᷑. Inreliquis ute ĩstitutis hoc fere abteliqs differĩt.  su¬
os lileros nisicu adoleuerĩt. ut muri militie sustiriẽ possint palami adse adire nõ ꝑa¬
tiunt᷑. filũq puerili etate ĩpublico ĩ ꝯspectu patris adsistere turpedicũt. Din quãtas
peturias ab uxorib dotis noĩe accepenĩt. taritas exsins bonis extimatõe fc̃a curdotibo cd¬
ad eum ps uttiusq cu fructib suꝑioꝵ tpͣꝵ ꝑueuit. Dni ĩuxores ficuti liberos irite neciosꝙ

Expanded text:
ta tollere auderet, gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutum est. Galli se omnes ta tollere auderet, gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutum est. Galli se omnes ab Dite patre prognatos praedicant idque ab druidibus proditum dicunt. Ob eam causam spatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt; dies natales et mensum et annorum initia sic observant ut noctem dies subsequatur. In reliquis vitae institutis hoc fere ab reliquis differunt, quod suos liberos, nisi cum adoleverunt, ut munus militiae sustinere possint, palam ad se adire non patiuntur filiumque puerili aetate in publico in conspectu patris adsistere turpe ducunt. Viri, quantas pecunias ab uxoribus dotis nomine acceperunt, tantas ex suis bonis aestimatione facta cum dotibus coitae necisque
Abbreviated transcription (Latin):
Alii ĩmam magͥtudine simulacrahñt quoꝵ cõtexta nimnib mẽbra uiuis hoĩbus
opletur quib succẽsis curũuenti flãma examinãtur hoĩes. Oupplitia eoꝵ qui in
furto aut ĩlatrocinio. aut aliqua noxa sint cõprehensi grauiora diis ĩmortalib
ẽe arbitrant᷑. S cu eius gñis copia defecit etia ardinnocentiur supplitia descendũt. De¬
uiinaxime mercunu colurit. Huiꝰ sũt płima simulacra. hunc omĩu ĩuentorer ar¬
tiũ. ferũt. hũc maꝵatq itineꝵ duce. hũc ad questus pecimie merraturasq hr̃e ui¬
maxime arbitrant᷑. Post hũc apolline ⁊ marte et Iouem ⁊ minerua. Dehiis ea̾dez fe¬
re qua relique gentes hñt opimionẽ appoline morbos depellere minerna opoꝵ atqr of¬
artifitioꝵ mitia traderẽ. Iouem imꝑiu celestium tenere. Martem bella gerere. hĩc u
Atq sepe accidit. ut neglecta quis pia religione: aud capta apud se occultare aut posi

Expanded text:
 membra vivis hominibus complent. Quibus succensis, circumventi flamma exanimantur homines. Supplicia eorum qui in furto aut in latrocinio aut aliqua noxa sunt comprehensi, gratiora diis immortalibus esse arbitrantur. Sed cum ejus generis copia deficit, etiam ad innocentium supplicia descendunt. Deum maxime Mercurium colunt. Hujus sunt plurima simulacra. Hunc omnium inventorem artium ferunt, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaestus pecuniae mercaturasqmaximam arbitrabantur. Post hunc Apollinem et Martem et Jovem et Minervam. De hiis eandem quam reliquae gentes habebant opinionem, Apollinem morbos depellere, Minervam operam atque sartificiorum initia tradere, Jovem imperium coeleste tenere, Martem bella gerere. Huic, cum Neque saepe accidit ut neglecta quispiam religione, aut
Abbreviated transcription (Latin):
gallie. nãq om̃s cuitates ĩptes diuise sũt duas. Cu Cesar ĩgallia uenitaltius fa¬
ctiois: pͥncipes erãt hedui. altius sequani. Hiicu ꝑse nñ ualerẽt: ꝙ sũma auctori¬
tas antiquit᷑ erat heduis magneq eoꝵ erãt clientele at̾q gerinarios atioiustũ sibi
adiĩxerat. eosq adse magnis iacturis pollicitatoibꝰq ꝑduxerãt. Prelus uõ ꝙͣ

Expanded text:
itates in partes divisae sunt duas. Cum Caesar in Galliam venit, alterius faitates in partes divisae sunt duas. Cum Caesar in Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, alterius Sequani. Hi cum per se minus valerent, quod summa auctoritas antiquitus erat in Aeduis magnaeque eorum erant clientelae, Germanos atque Ariovistum sibi adiunxerant eosque a
Abbreviated transcription (Latin):
cursionibq ꝓhibere. Ad eius initiu silue suebos abuentu roinanoꝵ. Qe gcare coiste¬
tuisse. ¶T I adhũc locum ꝑuentu est. nõ alienu ẽe uidetur. degallie germarueq
morib ⁊ quo diffetãt henationes nnt̾ se ꝓponere. Ingallia no solu inoñib cuuitatib
atq iomĩb pagis ꝑtibq. s pene etia singłis donub facto̾nes sũt. eaꝵq factõnu
pͥncipes sũc: qui sũtiia auctoritate eoꝵ iuditio hr̃e existimant᷑. quoꝵ adarbitruun
uioitiũq sit̾ma om̃ĩu reꝵ cõsilioꝵq redeat. Itaq eĩ rei cã antiꝗtus ĩstitutu uidet᷑.
Nequis explebe ꝯt potẽtiore auxilii egeret. suos eñ ꝗsq oppͥmi ⁊curu uenire nõ pa¬
tifut:. noq aliter si fatiat ulla int̾suos ħt auctoritatẽ. Hec eade rõ est ĩ siñia tocĩ

Expanded text:
cursionibusque prohibere: ad eius initium silvae Suebos adventum Romanorum exspectare consticursionibusque prohibere: ad eius initium silvae Suebos adventum Romanorum exspectare constituisse. Quoniam ad hunc locum perventum est, non alienum esse videtur de Galliae Germaniaeque moribus et quo differant hae nationes inter sese proponere. In Gallia non solum in omnibus civitatibus atque in omnibus pagis partibusque, sed paene etiam in singulis domibus factiones suctoritatem eorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat. Itaque eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe contra potentiorem auxili egeret: suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur, neque, aliter si faciat, ullam inter suos habet auctoritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Diis cognitis reb rem frumẽtariã ꝓuidet: castris ydoneum locu deligit. Ubihis im¬
perat pecora ut deducãt suaq omĩa exagris ĩ oppida cõferãt. sperans barbaros atq i¬
peritos hoĩes inopia cibarioꝵ abductos adiniquã pũgnãdi ꝯditiore posse duci. maᷤ¬
dat ut crebros ex ploratores ĩ sueuos mictãt queq apud eos gerart᷑ cõgnoscãt. Illi ĩꝑata
fatiũt. ⁊ paucis dieb int̾missis referũt sueue / om̃s postea ꝙ certiores nunti deexcitu
romanoꝵ uenerũt. cu onũbsius sotioꝵq copiis. quas coegissẽt penitus ab exmos
fines se recepisse silua ẽe ibi ĩfinita magnitudĩe ꝙͤ applłat᷑ bacetis. ac longe ĩtrorsus ꝑ¬
tinere. ⁊ pnatiuo muro obiecta cheruscos adsuebis. suebosq abche iuscis inĩiuriis in¬

Expanded text:
His cognitis rebus rem frumentariam providet, castris idoneum locum deligit; Vbiis imHis cognitis rebus rem frumentariam providet, castris idoneum locum deligit; Vbiis imperat ut pecora deducant suaque omnia ex agris in oppida conferant, sperans barbaros atque imperitos homines inopia cibariorum adductos ad iniquam pugnandi condicionem posse deduci; mandat, ut crebros exploratores in Suebos mittant quaeque apud eos gerantur cognoscant. Illi imperata faciunt et paucis diebus intermissis referunt: Suebos omnes, posteaquam certiores nuntii de exercitu Romanorum venerint, cum omnibus suis sociorumque copiis, quas coegissent, penitus ad extremos fines se recepisse: silvam esse ibi infinita magnitudine, quae appellatur Bacenis; hanc longe introrsus pertinere et pro nativo muro obiectam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis in
Abbreviated transcription (Latin):
paulu sup̃eu locirti quo añ ex̾citu trãsouxerat facere ponte ĩstituit. Nota atq i¬
lituta rone magno militum studio paucis dieb opus efficitur. firmo ĩtreueris ad põ¬
tem psidio relicto. nequis abhiis sribito motus oriretur: reliquas copias equitatũq tra¬
ducit. Dbi qui añ obsides dedera̾t atq ĩ deditionẽ uenerãt purgandi suicãm adeu le¬
gatos mictũt. qui doceãt. neq auxilia sua ciuitate ĩ treueros missa abse fidez lesam.
Detiuit atq orant iihsibi ꝑcat. ne comurui odio gerinanoꝵ ĩnocẽtes ꝓnocentibo pena
pendãt. Siamplius obsidu uellet dare pollicent᷑. Cõgnita C esat ca reperit asueius
auxilia missa esse. uibi hoꝵ satisfatõne accepit. Aditus uicesq ĩ sueuos ꝑquirit. Inte¬
tim paucis post dieb fit abubiis certior sueuos om̃es ĩunũ locu copias cogere atq hi¬
s nationib que sb̾eoꝵ sint ĩꝑio deruntiare ut auxilia peditatus equitatusꝙ mictãt

Expanded text:
paulum supra eum locum quo ante exercitum traduxerat facere pontem instituit. Nota atque instituta ratione magno militum studio paucis diebus opus efficitur. Firmo in Treveris ad pontem praesidio relicto, ne quis ab his subito motus oreretur, reliquas copias equitatumque traducit. Vbii, qui ante obsides dederant atque in deditionem venerant, purgandi sui causa ad eum legatos mittunt, qui doceant neque auxilia ex sua civitate in Treveros missa neque ab se fidem laesam: petunt atque orant ut sibi parcat, ne communi odio Germanorum innocentes pro nocentibus poenas pendant; si amplius obsidum vellet, dare pollicentur. Cognita Caesar causa reperit ab Suebis auxilia missa esse; Vbiorum satisfactionem accipit, aditus viasque in Suebos perquirit. Interim paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes in unum locum copias cogere atque eis nationibus quae sub eorum sint imperio denuntiare, ut auxilia peditatus equitatusque mittant.
Abbreviated transcription (Latin):
milia passuu quatuor ꝓgressus trãsualle ⁊ tiuu młtitudĩe hostiu cõspicat᷑. Erat ⁊¬
magni periculi res tantulis copiis iniquo loco dimicare. tu qm̃ obsidione lib̾atu Cicero¬
ne sciebat equo aĩo remictẽdu deceleritate existimabat. cõsedit. ⁊ quã equissino loco¬

Expanded text:
milia passuum quattuor progressus trans vallem et rivum multitudinem hostium conspicatur. Erat milia passuum quattuor progressus trans vallem et rivum multitudinem hostium conspicatur. Erat magni periculi res tantulis copiis iniquo loco dimicare; tum, quoniam obsidione liberatum Ciceronem sciebat, aequo animo remittendum de celeritate existimabat: co
Abbreviated transcription (Latin):
quoda mulite ꝯspicitur. dempta ad c iceronez defertur. Ille plecta ĩ ꝯuentu militu recitat.
Maximaq om̃s leticia afficit. Tum funi ĩ cendioꝵ ꝓcul uidebant᷑. que res om̃ez du¬
bitatõe aduentus legionũ expulit. Gallici re cognita ꝑ exploratores obsidione relin¬
quũt. adcesare om̃ib copiis ꝯtendũt. He erãt armatoꝵ circit̾ milia .lx. Cicero data
facultate gallum ab eode u̾ticone quẽ sup̃ demostrauiniꝰ repit. qui lictas ad cesare
deferat. Hũc admonet it̾ cantediligent̾q fatiat. ꝑsccibit ĩ lictis hostes abse discessisse
oñieq aden młtitudĩe ꝯu̾tisse quib lr̃is curit̾ media nocte Cesar ablatis suos facit
certiores: cosq addimicãdu aĩo cõfirmanit. Postera die luce pͥma mouet castra ⁊ circit

Expanded text:
quodam milite conspicitur, dempta ad Ciceronem defertur. Ille perlectam in conventu militum recitat quodam milite conspicitur, dempta ad Ciceronem defertur. Ille perlectam in conventu militum recitat maximaque omnes laetitia adficit. Tum fumi incendiorum procul videbantur; quae res omnem dubitationem adventus legionum expulit. Galli re cognita per exploratores obsidionem relinquunt, ad Caesarem omnibus copiis contendunt. Hae erant armata circiter milia LX. Cicero data facultate Gallum ab eodem Verticone, quem supra demonstravimus, repetit, qui litteras ad Caesarem deferat; hunc admonet, iter caute diligenterque faciat: perscribit in litteris hostes ab se discessisse omnemque ad eum multitudinem convertisse. Quibus litteris circiter media nocte Caesar adlatis suos facit certiores eosque ad dimicandum animo confirmat. Postero die luce prima movet castra et circiter
Abbreviated transcription (Latin):
equitatusq copias treueroꝵ. triamilia passuu longe absius castris cõsedisse. Cesar cõsi¬
lio eius ꝓbato: ⁊ siopinione truz legionũ deiectus ad. dias redierat. Tam̾ unu comĩs sa¬
lutis auxiliu ĩceleritate ponebat. Uenit magnis itiuerib ĩ neruos fines. ibi excaptiuis
nuis ꝑ suadet uti Ad cicerone epłam deferat. Hanc grecis ꝯscripta licteris mictit᷑. ne ĩter¬
ceptae pła nr̃a ab hostib ꝯsilia cõgnoscantͣ. si adire non possit oonet ut tragilla cu epła
adam̃tu deligato ĩtra munitõe castroꝵ abitiat. Inlr̃is scabit secu legionib ꝓfectu ce¬
lenter affore. hortatur ut pͥstina uirtute retineãt. Gallus periculu ueritus ut erat pre¬
ceptum: tragula mictit. hec casu ad turri adhesit. Neq abnr̃s biduo aĩadu̾sa. tc̃io die a

Expanded text:
peditatusque copias Treverorum tria milia passuum longe ab suis castris consedisse. Caesar consipeditatusque copias Treverorum tria milia passuum longe ab suis castris consedisse. Caesar consilio eius probato, etsi opinione trium legionum deiectus ad duas redierat, tamen unum communis salutis auxilium in celeritate ponebat. Venit magnis itineribus in Nerviorum fines. Ibi ex captivisaemiis persuadet uti ad Ciceronem epistolam deferat. Hanc Graecis conscriptam litteris mittit, ne intercepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire non possit, monet ut tragulam cum epistola ad amentum deligata intra munitionem castrorum abiciat. In litteris scribit se cum legionibus profectum celeriter adfore; hortatur ut pristinam virtutem retineat. Gallus periculum veritus, ut erat praeceptum, tragulam mittit. Haec casu ad turrim adhaesit neque ab nostris biduo animadversa tertio die a
Abbreviated transcription (Latin):
quadrigẽtos expximus hybnis colligit. hora cuait᷑ t̾cia ab añcursorib decrassi adueritu cer¬
tior fc̃s codie milia passuu.xx. procedit. crassu sãma robriue p̾fecit. legionẽq actribuit.
qd̃ ibi impedim̃ta ex̾citus obsides ciitatu. lictas publicas. frum̾tuq om̃e qd̃ eo tollerãde hye¬
mis c̾a denexerat. relinq̃bat. Eabius ut imꝑatu erat nõ ita multu moratus initine̾ cum
logionib occurrit. Labinus interitu sabini ⁊cede cohortis cognita. cuzom̃s adeu treueroꝵ
copie uenissẽt ueritus ne exhybnus fuge siłr ꝓfectõne fecissẽt: ut hostra impetu sb̾stiner̃¬
no posset. p̾ẜtim quos recenti uictoria efferiscuet. Licteras Cesaris dimictit. ꝙͣto cu ꝑiculo
legione ex hubrus educturus eẽt. Rengesta ĩ eburonib ꝑscribit. Docet om̃s peditatus

Expanded text:
quadringentos ex proximis hibernis colligit. Hora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi adventu cerquadringentos ex proximis hibernis colligit. Hora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi adventu certior factus eo die milia passuum XX procedit. Crassum Samarobrivae praeficit legionemque attribuit, quod ibi impedimenta exercitus, obsides civitatum, litteras publicas frumentumque omne quod eo tolerandae hiemis causa devexerat relinquebat. Fabius, ut imperatum erat, non ita mucohortium cognita, cum omnes ad eum Treverorum copiae venissent, veritus, si ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, ut hostium impetum sustinere posset, praesertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras Caesari remittit, quanto cum periculo legionem ex hibernis educturus esset; rem gestam in Eburonibus perscribit; docet omnes equitatus
Abbreviated transcription (Latin):
q ei froe p̾stiterat. Huic ẜuospe lib̾tatis magnis ꝑsuadet p̾miis. ut licteras ad c esare defe¬
rat. Has ille ĩ iaculo illigatas effert. Et gallus int̾ gallos sine ulla sꝑ suspitione uersatus ad
Cesarez ꝑuenit: ab eo de periculis Ciceronis legionis q cognoscit᷑. Cesar acceptis lictens hora cir¬
citer uadecima diei statiz nuntiũ inbeluacos marcu crassu questorẽ mictit cĩ hybna aberãt
abeo nulia passuu . xxu. Iubet media nocte legione ꝓficisc: celerit ad se uenire. Exit cu nun¬
tio C rassus. alteꝵ ad Gaiuim fabiu legatu mictit.ut ĩatrebatu fines legione adducat: quas
ibi iter fatiendu scribit labieno. si rei. p̃. cõmodo facere posset cu legione adfines neruioꝵ
ueniat. reliqua ꝑtez ex̾citus qd̃ paulo aberat longius nõ putat expectanda. E quites cirat᷑

Expanded text:
que ei fidem praestiterat. Hic servo spe libertatis magnisque persuadet praemiis, ut litteras ad Caesarem defeque ei fidem praestiterat. Hic servo spe libertatis magnisque persuadet praemiis, ut litteras ad Caesarem deferat. Has ille in iaculo illigatas effert et Gallus inter Gallos sine ulla suspicione versatus ad Caesarem pervenit. Ab eo de periculis Ciceronis legionisque cognoscitur. Caesar acceptis litteris hora circiter XI diei statim nuntium in Bellovacos ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum XXV; iubet media nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire. Exit cum nuntio Crassus. Alterum ad Gaium Fabium legatum mittit, ut in Atrebatium fines legionem adducat, qua sibi iter faciendum sciebat. Scribit Labieno, si rei publicae commodo facere posset, cum legione ad fines Nerviorum veniat. Reliquam partem exercitus, quod paulo aberat longius, non putat exspectandam; equites circiter
Abbreviated transcription (Latin):
hostes circũsistũt. succurrit mimicus illi uoren et laborãti sb̃uenit. Adhñc se ꝯfestim a
Hiuic tursus crrcũuẽto fert sb̃sidium pullo. atq amho ĩcolumes cõpłib int̾fectis sũma
cu laude sese ĩtra munitões recipiũt. Sic fortuna incõtentione ⁊ certamĩe utcũq ẜuauit.
ut alter alti iimicus auxilio salutiq ẽet. neq dirdicari posset ut̾ utri uirtute m̃ferẽt̃
uideret᷑. Quãto ĩ dies grauior atq asperior oppugnatio ⁊ maxime ꝙ magna ꝑte mi¬
litu cõfeta uulncrib ues ad paucitate puenerat. tanto crebriores lictere nuntuq ad cesa¬
re micterẽt᷑. Quoꝵ pars depͥhensa mospectu nr̃oꝵ militu cu cruciatu necabant᷑. Erat uruiꝰ
initus neruius noĩe urtico. leco nactus honesto. ꝙ pͥma obsitione adC icerone ꝑ fugerat: sua¬

Expanded text:
hostes circumsistunt. Succurrit inimicus illi Vorenus et laboranti subvenit. Ad hunc se confestim a hostes circumsistunt. Succurrit inimicus illi Vorenus et laboranti subvenit. Ad hunc se confestim a Huic rursus circumvento fert subsidium Pullo, atque ambo incolumes compluribus interfectis summa cum laude sese intra munitiones recipiunt. Sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter alteri inimicus auxilio salutique esset, neque diiudicari posset, uter utri virtute anteferendus videretur. Quanto erat in dies gravior atque asperior oppugnatio, et maxime quod magna parte militum confecta vulneribus res ad paucitatem defensorum pervenerat, tanto crebriores litterae nuntiique ad Caesarem mittebantur; quorum pars deprehensa in conspectu nostrorum militum cum cruciatu necabatur. Erat unus intus Nervius nomine Vertico, loco natus honesto, qui a prima obsidione ad Ciceronem perfugerat suam
Abbreviated transcription (Latin):
hi ꝑpetuas int̾ ꝯtrou̾sias habebat: qui na ante fertet᷑. onu̾bq aimis delocis sin̾ins si i¬
multatib ꝯtendebãt. Exhis pullo cu acertime ad munutõnes pũgnaret᷑. qo dubitas in
Hec cu dixisset procedit ex casttis munitõnezq que parti hostiu cõfertissima est iusa ir¬
rumpit:. ne uorenus quide sese uallo ꝯtinet. s omĩu reritus existimatõe sb̾sequĩt. tu
mediocri spatio relicto pullo pilum ĩ bostes ĩmctit: atq nin exmultitudĩe ꝓcurrortẽ
trahicit. Quo ꝑcusso ⁊ exanimato hũc scutis ꝓtegũt ĩ bostem tela uniu̾si contrũt. ne¬
q darit regrediẽdi facultate. Orãsfigitur scutu pulloni. ⁊uẽrutu ĩ balteo defigitur.
An̾tit hiic casus nagina ⁊ gladium educere conãtis dexterã morat᷑ manũ. inpeditũq

Expanded text:
Hi perpetuas inter se controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis siHi perpetuas inter se controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis simultatibus contendebant. Ex his Pullo, cum acerrime ad munitiones pugnaretur, "Quid dubitas,Haec cum dixisset, procedit extra munitiones quaque pars hostium confertissma est visa irrumpit. Ne Vorenus quidem tum sese vallo continet, sed omnium veritus existimationem subsequitur. Mediocri spatio relicto Pullo pilum in hostes immittit atque unum ex multitudine procurrentem traicit; quo percusso et exanimato hunc scutis protegunt, in hostem tela universi coniciunt neque dant regrediendi facultatem. Transfigitur scutum Pulloni et verutum in balteo defigitur. Avertit hic casus vaginam et gladium educere conanti dextram moratur manum, impeditumque
Abbreviated transcription (Latin):
deuallo discederet nemo. s pene ne respicẽt quid̾e quisꝙͣ actum om̃s accẽrime fortissime¬
q pugnarẽt. Hic dies nr̃is longe grauissim fuit. s tam̾ hũc hu̾it euentũ ut eodie ma¬
ximꝰ nũs hostiu uulneraret᷑. atq int̾ficeret᷑. ut se sb̾ ip̃o uallo cõstipauerũt: recessumq
pͥmis ultimi nõdabãt. Paulu quide̾ int̾missa flãma. ⁊ quoda locoturri ad acta ⁊ ꝯtin¬
gente uallu t̾cie cohortis centutiones ex eo quo stabãt loco recesserũt. suosq oñs remo¬
uerũt. nutu uocib q hostes si ̃trorre uellẽt uocare ceperũt. quoꝵ ꝓgredi ausus est nemo.
Tum exom̃b ꝑtib lapidib ꝯiectis deturbati. turrisq succẽsa est. Erãt ĩ ealegione uiri¬
fortissimi cerituriones. qui pͥmis oroirtib appinquarẽt. Titus pullo ⁊lutius uorenus.

Expanded text:
de vallo decederet nemo, sed paene ne respiceret quidem quisquam, ac tum omnes acerrime fortissimede vallo decederet nemo, sed paene ne respiceret quidem quisquam, ac tum omnes acerrime fortissimeque pugnarent. Hic dies nostris longe gravissimus fuit; sed tamen hunc habuit eventum, ut eo die maximus numerus hostium vulneraretur atque interficeretur, ut se sub ipso vallo constipaverant recessumque primis ultimi non dabant. Paulum quidem intermissa flamma et quodam loco turri adacta et contingente vallum tertiae cohortis centuriones ex eo, quo stabant, loco recesserunt suosque omnes removerunt, nutu vocibusque hostes, si introire vellent, vocare coeperunt; quorum progredi ausus est nemo. Tum ex omni parte lapidibus coniectis deturbati, turrisque succensa est. Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui primis ordinibus appropinquarent, Titus Pullo et Lucius Vorenus.
Abbreviated transcription (Latin):
intõe ꝑfecerũt. ueliquis q dieb turres adaltitudinẽ ualli. falces testudinesq quas iidẽ
captiui docuerãt parare ac facere ceperũt. Septimo oppũgnatoĩs die maxino coborto
uento feruẽtes fusili exargilla glandes furrois. ⁊ferue facta iacula ĩcasas que more galli¬
co stram̾itis erãt tecte iacere ceperũt. He celerit igne cõprehenderũt. ⁊uẽti magͥtudĩe ĩ o̾e
locum castroꝵ distulerũt. hostes maximo clamore sicuti iam parta atq explorata uictoria
turres testudinesq agere et scalis uallu ascendẽ ceperũt: At tanta militu iurtus atq ea
pñtia animi fuit. utcu ubiq flãma torrerẽtur maximaq teloꝵ młtitudĩe p̾meret᷑ sua¬
q omĩa impeuim̾̃ta atq oities fortunas cõflagare ĩtelligerẽt nõ modo demigrãdi causa

Expanded text:
nitionem perfecerunt reliquisque diebus turres ad altitudinem valli, falces testudinesque, quas idem nitionem perfecerunt reliquisque diebus turres ad altitudinem valli, falces testudinesque, quas idem captivi docuerant, parare ac facere coeperunt. Septimo oppugnationis die maximo coorto vento ferventes fusili ex argilla glandes fundis et fervefacta iacula in casas, quae more Gallico stramentis erant tectae, iacere coeperunt. Hae celeriter ignem comprehenderunt et venti magnitudine in omnem locum castrorum distulerunt. Hostes maximo clamore sicuti parta iam atque explorata victoria turres testudinesque agere et scalis vallum ascendere coeperunt. At tanta militum virtus atque ea praesentia animi fuit, ut, cum undique flamma torrerentur maximaque telorum multitudine premerentur suaque omnia impedimenta atque omnes fortunas conflagrare intellegerent, non modo demigrandi causa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes uelint sine metu ꝓficisci. Cicero ad hoc unũ irõ respõdit. nõ eẽ cõsuctudĩe.p̃. Rͦ. accipere
ab hoste armato odcõne. Oiabarinis discedẽ uelĩt. se adiutoreutant᷑. legatosq adcesare it¬
ctãt. spare ꝓeĩ iustitia que petierĩt impaturos. ab hac spe repulsi neruii uallo pedu. ixͫͫͦ
et fossa pedu .xu. hyb̾ria cingũt. hec ⁊suꝑioꝵ annoꝵ cõsuetudĩe a nob̾ cõgnouerãt ⁊quosdã
de ex̾citu hebãt captiuos. abhis docebant᷑. S nulla ferram̃toꝵ copia que ẽẽt adhũc usu
ydonea gladiis cespites crrcũcide̾ manib sarculisq t̾ra exautire nitebant᷑. qua quidẽ
exre hõiu młtitudo cõgnosci potuit. Na mui horis trib miliu pedu. xu. ĩcircuitu mu¬

Expanded text:
partes velint sine metu proficisci. Cicero ad haec unum modo respondit: non esse consuetudinem populi Romani accipere partes velint sine metu proficisci. Cicero ad haec unum modo respondit: non esse consuetudinem populi Romani accipere ab hoste armato condicionem: si ab armis discedere velint, se adiutore utantur legatosque ad Caesarem mittant; sperare pro eius iustitia, quae petierint, impetraturos. Ab hac spe repulsi Nervii vallo pedum IX et fossa pedum XV hiberna cingunt. Haec et superiorum annorum consuetudine ab nobis cognoverant et, quosdam de exercitu habebant captivos, ab eis docebantur; sed nulla ferramentorum copia quae esset ad hunc usum idonea, gladiis caespites circumcidere, manibus sagulisque terram exhaurire nitebantur. Qua quidem ex re hominum multitudo cognosci potuit: nam minus horis tribus milium pedum XV in circuitu mu