comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tam qũatitatẽ pat donauit. ita ut
hanc ꝓfilia daret. nõ cẽ dotẽ ꝓfecti¬
ea ꝯontoẽ uxor marito det. ut a fiũa
genero indotẽ daret/ nec uid̾i uxorẽ
marito donasse. rectissime ergo ait.
nt nõ sit iñt̃oicta donatio uire cuui¬
li. None adhoc dedit ut ip̃e hãt.S ut
istam aduenticiã. iułait aita ĩtim̃.¬

Expanded text:
ertam quantitatem patri donaverit ita, ut hanc pro filia daret, non esse dotem profectiea condicione uxor marito det, ut pro filia genero in dotem daret, nec uideri uxorem mut non sit interdicta donatio iure civili: non enim ad hoc dedit, ut ipse habeat, sed ut istam aduenticiam Iulianus ait: et
Abbreviated transcription (Latin):
op̃.ł. Iure succur sum est patr
ut filia amissa solatu loco succed̾et
si redd̾etur ei dos ab ip̃o ꝓfecta. ne
⁊ filie amisse ⁊ pecume trapnũ sen¬
tirer. ¶ Si pat alienũ fundũ bona
fide emptiũ indotẽ deoit ab ip̃o pro¬
fectus intelligitur. ¶ Si indorem
dandam cͥcũuentus sit᷑ alt̾ut᷑ q̃ma¬

Expanded text:
 Iure succursum est patri, ut filia amissa solacii loco cederet, si redderetur ei dos ab ipso profecta, ne et filiae amissae et pecuniae damnum sentiret. Si pater alienum fundum bona fide emptum in dotem dedit, ab ipso profectus intellegitur. Si in dote danda circumuentus sit alterut
Abbreviated transcription (Latin):
ic̾taminib ꝓ hibento eaue ꝯpu¬
lerit ulita quantitatẽ peciue debi¬
re. his ꝓbaris ꝯperens iutex rẽ sue
equitati restitiu dec̾ma᷑t. ¶ Siquis
qd̃ rou̾sario nõ tebebat delectant᷑e
sine notione iudicis coaciꝰ est dare.
uitex inciuilit̾ extorta restran abeo
qui rei dãpnũ p̃stitĩt iube̾nt ꝙ side¬
bnis satis fecit simplici uissione ⁊
nõ cognitioẽ hĩta. qũius nõextra
ordinem exactionẽ fieri. s cuulit̃
oportuit. tñ q̃ solurioĩ debitaꝵ abeo
ꝗͣitatũ ꝓfecert̃. reuocari ĩ ciuule est:

Expanded text:
aminibus prohibendo cauere compulerit ultra quantitatem debitae pecuniae, his probatis competens iudex rem suae aequitati restitui decernat.Si quis, quod aduersario non debebat, delegante eo sine notione iudicis, coactus est dare, iudex inciuiliter extorta restitui ab eo, qui rei damnum praestiterit, iubeat. quod si debitis satisfecit simplici iussione et non cognitione habita, quamuis non extra ordinem exactionem fieri, sed ciuiliter oportuit, tamen quae solutioni debitarum ab eo quantitatium profecerunt, reuocare inciuile
Abbreviated transcription (Latin):
ceptilatiõi sit. giõ p̃toria ac̾tõ nascat᷑.
Si metu coac̾tus adu nr̃onatẽ puto
me hĩtẽ effici᷑ quia quãuis uiliboꝵ
eẽt noluissẽ. tñ coattus uolui. set ꝑ
p̃torẽ restituendus sũ. ut abstinẽ¬
di mͥ potestas mbuatur. ¶ Sicoact᷑
hr̃ditatera repudiem. duplici ia
p̃tor mͥ p̃tor succunit. aut utiles qc̃¬

Expanded text:
ceptilationis sit, et ideo praetoria actio nascitur. Si metu coactus adii hereditatem, puto me heredem effici, quia quamuis si liberum esset noluissem, tamen coactus uolui: sed per praetorem restituendus sum, ut abstinendi mihi potestas tribuatur. Si coactus hereditatem repudiem, duplici uia praetor mihi succurrit aut utiles act
Abbreviated transcription (Latin):
elegant̃ deritet. It enĩ negoꝵ gestoꝵ
inqiit ht̃ actionem. quiutilit̃ nogo¬
ta gͣessit. Nõ añt utilit̃ negotii ge¬
tit. quirem ñ necessariã uł que hone¬
ratura ẽ patrẽ familias. aggredĩt.
Iusta hoc est at̾ uili anꝰ scribit. eum
qui ĩsulam fulsit. uł ẜuũ egrotum
curauit.habere. negõꝵ gestoꝵ accio¬
neo⁊ siunit᷑iuit̃ hõc facit. licet eue̾ntus
nõ sit secutus sego q̃to quid siputaũ
se utilit facere si patti samilias ñ
expediebat. dico hñc ñ nãbituꝵ ne

Expanded text:
eleganter deridet: is enim negotiorum gestorum, inquit, habet actionem, qui utiliter negotia gessit: non autem utiliter negotia gerit, qui rem non necessariam uel quae oneratura est patrem familias adgreditur. iuxta hoc est et, quod Iulianus scribit, eum qui insulam fulsit uel seruum aegrotum curauit, habere negotiorum gestorum actionem, si utiliter hoc faceret, licet euentus non sit secutus. ego quaero: quid si putauit se utiliter facere, sed patri familias non expediebat? dico hunc non habiturum ne
Abbreviated transcription (Latin):
tione ista utetur si sufficit si utibit
gessit. ⁊si effectũ nõ habuit negoti¬
aput eum notat nõ sc̃ꝑ debere tari.
Q enĩ sieam insulã fulsit qm̃ dñs
qͣi impar sũptu dereliquerit ił qͣ
sibi necessariã nõ putauit. nonera¬

Expanded text:
utiliter gessit, etsi effectum non habuit negotiapud eum notat non semper debere dari. quid enim si eam insulam fulsit, quam dominus quasi impar sumptui dereliquerit, uel quam sibi necessariam non putauit? onera
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nicͥominꝰ cã cogn̾ita satis dare
tebet Iqui at̾ ꝓẜuo suo ꝯuenitur
s.atis datoẽ nonerandꝰ nõ est. Nõ enĩ
offert se defensioĩ alieni ẜui. ¶ Si
quis dicat dnm̃ dolo fecisse quo
minꝰ inpotestate eiꝰ ẜuus eẽt. ille ãt
ꝯ tendat eũ ẜuũ ab ilio defendi cũ
satis d̃atoe doli mali excepiõe locus

Expanded text:
a cognita satisdare debet: qui autem pro seruo conuenitur, satisdatione onerandus non est: non enim offert se defensioni alieni serui.Si quis dicet dominum dolo fecisse, quo minus in potestate eius seruus esset, ille autem contendat eum seruum ab alio defendi cum satisdatione, doli mali exceptioni locus
Abbreviated transcription (Latin):
oñe sibi ademit.
libari me qr statim m̃s eẽ desunt ne
eiꝰ noĩe qui sine dñosit furti sitacrõ.¬
¶Siẜ uus m̃s rẽ tuã subtiaxĩt ⁊ uẽdi¬
terit. iuqͦ. nũmos qͦs exp̃tio nabebat¬
i excũseris. locus eiͣt funti actõi ul¬
tro citeq lã ⁊ tu adu̾sus me furti
ages. noxał ẜui noĩs ⁊ ego adu̾sus

Expanded text:
onem sibi ademit.Iliberari me, quia statim meus esse desinit, ne eius nomine, qui sine domino sit, furti sit actio.Si seruus meus rem tuam subtraxerit et uendiderit tuque nummos quos ex pretio habebai excusseris, locus erit furti actioni ultro citroque: nam et tu aduersus ‹m›e furti ages noxali serui nomine et ego aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
qr nõ est ꝯtinuũ tp̃s quo cũ utinon
põt nõ sit usus. itaq ⁊si alt̾ns ãnis
uł m̃sib quis aquã hãt. duplicato cõ¬
stituto ip̃t amittitur. id̾ ⁊ deitinẽ cu¬
stoditur. Siu̾o alt̾nis dieb ant die
toto aut tantũ nocte. statuto leci¬
b tp̃r ãmittatur. qr una ẜuitus ẽ
nam qsi alt̾nis horis uł ima hori
coͣtidie ẜuitute̾ nãt.ẜuiꝰ scribit.¬

Expanded text:
quia non est continuum tempus, quo cum uti non quia non est continuum tempus, quo cum uti non potest, non sit usus. itaque et si alternis annis vel mensibus quis aquam habeat, duplicato constituto tempore amittitur. idem et de itinere custoditur. si vero alternis diebus aut die toto aut tantum nocte, statuto legibus tempore amittitur, quia una servitus est: nam et si alternis horis vel una hora cottidie servitutem ha
Abbreviated transcription (Latin):
bit nec uitõ quid absurdũ ꝯsecu¬
turũ sit eã sentẽtiã fũto alto manẽ¬
re ẜuo. sim̃oto ⁊ abinitio ꝑotuit an¬
gustior ꝯstitui uia qua leg̃e funta
est ⁊ aohuc io loci suꝑ est meo fũ¬
to cui remissa ẜuitus ñ est. ut suffi¬
suffitiat. ut̃q fundus liberabitur
si ita ꝯstitutũ sit uis ue ut ꝑ qͣlibet
partẽ fundi ire agere liceat id q
uelit subm̃ mutare. nic ꝓmibet an¬
que ita diuisus est funͣdus. Siꝑ qũa¬
libet eius partẽ equere agi posuit
duob fimois due ẜuitutes in uĩc¬
te fiusent. alta retineri altã non
utento. possit deꝑire. nec me fallit
alieno facto uis art̾ius ĩ mutatũ iri.
qm̃ añsatis fuerat ꝑ alt̃ am partẽ ire
ag̾e̾. ut item uis ei maltã parte fun
di retineretur. Conͣtra illud como¬
dum accessisse ei cui uia debebãt
qd̃ ꝑ duas p̃arit uias ire age̾ ꝓossit
estate dũcatur tantũ. ł imo m̃se. q̃ri¬
tur. q̃ iomodũ nõ utento amittatur.

Expanded text:
bit? nec uideo, quid absurde consecuturum sit eam sententiam fundo altero manente seruo: si modo et ab initio potuit angustior constitui uia quam lege finita est et adhuc id loci superest in eo fundo, cui remissa seruitus non est, ut suffisufficiat, uterque fundus liberabitur, si ita constitutum est ius uiae, ut per quamlibet partem fundi ire agere liceat, idque uel subinde mutare nihil prohibet atque ita diuisus est fundus: si per quamlibet eius partem aeque ire atque agi possitduobus fundis duae servitutes iniunctae fuissent, ut altera retineri, altera non utendo possit deperire. Nec me fallit alieno facto ius alterius immutatu iri, quoniam ante satius fuerat per alteram partem ire agere, ut idem ius ei in altera pdi retine‹re›tur: contra illud commodum accessisse ei cui uia debebatur, quod per duas pariter uias ire agere possit aestate ducatur tantum uel uno mense, quaeritur quemadmodum non utendo amittatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ariuĩ ⁊ bone fid̾i possessorẽ nobis
retinetur.
fmine nũeẽ. ¶ Si eg̾o uia q̃ nob
ꝑnicini funõ debebatur usus fu¬
ero. tuãt ꝯstituto ip̃r cessauĩs. an
nis tuũ ãmiseĩs sẽt̃ ect̾io siuicmꝰ¬
cui iua ꝑ nr̃m fundum debebatur.
ꝑmea̾ parc̃e ierit. egĩttuã partem
ingͥssus nõ fuĩt. anpartẽ tuã liłu¬
u̾nt celsus respõdit si diisus sit
fundus int̃ sotios regionib ꝙ ad
ẜuitutẽ atrinet. que ei fundo debe¬
batur. ꝑiñ est atq si abmuitõ duo¬
b fundis debita sit. ⁊ sibi quisq do¬
minoꝵ usũrpat ẜuitutẽ sibi nõ
utendo deꝑdit. nec am̃płiꝰ mnea
re cause eoꝵ fundoꝵ miscentur.

Expanded text:
uarium et bonae fidei possessorem nobis retinetur: mine itum esse.Si ego uia, quae nobis per uicini fundum debebatur, usus fuero, tu autem constituto tempore cessaueris, an ius tuum amiseris? et e contrario, si uicm fundum debebatur, per meam partem ierit egerit, tuam partem ingressus non fuerit, an partem tuam liberaverit? Celsus respondit: si divisus est fundus inter socios regionibus, quod ad servitutem attinet, quae ei fundo debebatur, perinde est, atque si ab initio duobus fundis debita sit: et sibi quisque dominorum usurpat servitutem, sibi non utendo deperdit nec amplius in ea re causae
Abbreviated transcription (Latin):
¶Int ꝯductorem i locatorem ꝯue¬
nit. ne mnuilla urbana fenum
inde ẜuiis ĩgne illato succẽdit.
at labeo. teneri ꝯductorẽ exloc̃ato.
qr ip̃e cam̃ p̃bũit inferent̾o ꝯtra

Expanded text:
nductorem et locatorem conuenerat, ne in uilla urbana faenum inde seruus igne illato s‹u›cc‹en›dit. ait Labeo teneri conductorem ex locato, quia ipse causam praebuit inferendo contra
Abbreviated transcription (Latin):
Imił. Si op̾tõe intra cͥtum ip̃data
iuditium inid tp̃s extrãctũ est quo
fr̾instra exhibñtur. utilitas petitoris cõ
dus est hr̃s.
hoc qd ẜius nõ exhibeañt equissimũ
est estimari offõ iudicis dãpiñi hr̃di¬
tatis. ¶Quo añt loco exhiberi rem
oporteat.uł cuiꝰ sũptib uideamꝰ. Et
Labeo ait ibi exhibendam ubi fui̾t cũ
lis ꝯtestaretur. ꝑiculo qͥmpñoiis act¬
oris ꝑferendani ꝑducendam̃ ue eo
loci ubi actũsit. pascere plan̾e ẜuũ
uestire curare possessorem oportere
ait. Ego at̃ arbitrior int̃dum. ⁊̃ hec
actorẽ ignoscere oportere. si forte ip̃e
ẜuus exoꝑis uł artifitõ suo solebat
se exhibere. nc̃ uõ cogitur uacare p̃r̃o¬
iñ ⁊ si aput offit᷑uim fuĩt depõitus ee¬
ibñdus cibaru debebit agnoscere
qui ex hib̾i desiderauit. siñosolebat
possenor ẜuũ pascere. nã sisolebat si¬
cuti pͥnscit ita ⁊ ciburia põt. nõ recu¬
sare. ¶Intoũ nñ colõcti exhibere

Expanded text:
m. Si optione intra certum tempus data iudicium in id tempus extractum est, quo frustra exhibetur, utilitas petitoris consdus est heres.hoc, quod seruus non exhibeatur, aequissimum est aestimari officio iudicis damnum hereditatis. Quo autem loco exhiberi rem oporteat uel cuius sumptibus, uideamus. et Labeo ait ibi exhibendum, ubi fuerit cum lis contestaretur, periculo et inpendiis actoris perferendam perducendamue eo loci ubi actum sit. pascere plane seruum uestire curare possessorem oportere ait. ego autem arbitror interdum etiam haec actorem agnoscere oportere, si forte ipse seruus ex operis uel artificio suo solebat se exhibere, nunc uero cogitur uacare. proinde et si apud officium fuerit depositus exhibendus, cibaria debebit adgnoscere qui exhiberi desiderauit, si non solebat possessor seruum pascere: nam si solebat, sicuti pascit, ita et cibaria potest non recusare. interdum tamen eo loci exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
rio infactũ adu̾sus fructuariũ acrõe
agit. ¶ auatũ ad hanc actõnẽ at¬
tinet. ex hibere est ineitem cã p̃stare
inqua fuit cũ iuditiũ accĩpetur. ut
quis copiã rei habens possit exeꝗ acrõe
ꝙ d̾stinaũ in nullo caũ q̃ intẽoit
les a. qũnus nõ derestituendo s adex¬
hbendũ. igatur ipm̃ sipostlitẽ ꝯte¬
statã usucaptũ exhibeat. nõ uidetur
exhibuisse. cũ petitor intentõñe suã
tionẽ susciꝑe. itaut fructꝰ ẜ legẽ exsti

Expanded text:
rio in factum aduersus fructuarium actione ait. Quantum autem ad hanc actionem attinet, exhibere est in eadem causa praestare, in qua fuit, cum iudicium acciperetur, ut quis copiam rei habens possit exsequi actione quam destinauit in nullo casu quam intendit laesa, quamuis non de restituendo, sed de exhibendo agatur. Proinde si post litem contestatam usucaptum exhibeat, non uidetur exhibuisse, cum petitor intentionem suam tionem suscipere, ita ut fructus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ posuid̾as. ⁊d̾si armario uł naui tab¬
ulam memi uł anuĩ scipho iñxeris. uł
emblemata pmale. uł purpurã uesti¬
m̃to intexeris aut brachiũ statue co¬
adimaiũs. ¶Ite minucipes. idex¬
mbñdum ꝯuenm possũt. qr faculta s
est restituendi nã ⁊ possit̾e ⁊ usucape
oes posse ꝯstat᷑. Id̾ ⁊ incolleguis cer̃isque
corporib dicendũ enit. ¶ Siquis nõ pꝰ¬

Expanded text:
non possideas. Idem et si armario uel naui tabulam meam uel ansam scypho iunxeris uel emblemata phialae, uel purpuram uestimento intexeris, aut bracchium statuae coadunaueris. Item municipes ad exhibendum conueniri possunt, quia facultas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat. idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit. Si quis non po
Abbreviated transcription (Latin):
ratiꝰ utrũ defuturo dum taxit dãpno
am c⁊ dept̾ito dnõ agͥ cauẽdũ sit. ⁊ ait ÷ de
p̃t̾ito caueri oportere. S ⁊si deruina
aliquis intuã areã. uł intuis etes de¬
cid̾it teneb̾is adexhibendũ licet non
possit̾as. ¶Itẽ siquis facultatẽ resti¬
tuendi nõ hãt licet p̾sidat tñ adexnibẽ¬
dũ nõ tenebt ut puta sinfuga ẜuis sit.
adhoc solũ plane teneb̾r. ut caueat
ubi uelit morari. Io ent dicendum.¬

Expanded text:
ratius, utrum de futuro dumtaxat damno ratius, utrum de futuro dumtaxat damno an et de praeterito domino agri cauendum sit, et ait etiam de praeterito caueri oportere. Sed et si de ruina aliquid in tuam aream uel in tuas aedes deciderit, teneberis ad exhibendum, licet non possideas. Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possideat, tamen ad exhibendum non tenebitur, ut puta si in fuga seruus sit: ad hoc plane solum tenebitur, ut caueat ubi uelit morari, idem erit dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
eisus. Siquis m̾ces q̃i uehoen¬
pas. ⁊duxit. inorreo posuit cũ ꝯt̾uc̃¬
toread cxmbndũ agi põt. Itẽ simor¬
tuo ꝯductore heres existat cũ nr̃de a
tent᷑. uerũ est. nut hot̃rẽariũ posutere
uuit c̾te ille est qui possit exmbere. Io
at quom aũt possiget qui uehendas
ꝯduxit anquia ỹignꝰ tenet que sye̾s ho¬
stendit q̃ eos qui facultatẽ hñt exhibẽ¬
di atexhibñdum tẽneri. ¶Iuł at̃ ita
scribit. adexmbñdũ actc̃e teñi. ꝗ rerũ¬
uł legroꝵ ẜuadoꝵ cã sit inpossessi¬
oñẽ. S eum qui usus fructꝰ nõie rem
caait pͥotẽ quio sic ũ actor possessionẽ
ht̃. sicut xctor rem possid̾at is cũquo
agẽt utatur fiuatur. ¶ Iiuł scubit
ep̃torẽ qui ruta cesa nõ restituit adex¬
nibñt̃u tener inquatũ inlitẽ iurauero
S ibi adiecit sieptor pͥud̾it aut dolo
fecit quominꝰ possid̾at. ¶ Id̾ celsus
agrũ alt̾iꝰ posse eum ꝯueniri adexii¬
bentũ neratiꝰ scubit. Uñ querit ne¬

Expanded text:
it: si quis merces, quas exuehendas conduxit, in horreo posuit, cum conductore ad exhibendum agi potest: item si mortuo conductore heres existat, cum herede dentur, uerum est aut horrearium possidere aut certe ille est, qui possit exhibere. idem ait: quomodo autem possidet qui uehendas conduxit? an quia pignus tenet?–quae species ostendit etiam eos, qui facultatem exhibendi habent, ad exhibendum teneri. Iulianus autem ita scribit ad exhibendum actione teneri euum seruandorum causa in possessione sit, sed et eum, qui usus fructus nomine rem et ait priorem quidem sic, ut actor possessionem habeat sic, ut actor rem possideat, is cum quo agetur utatur fruatur. Idem Iulianus scribit emptorem, qui ruta caesa non restituit, ad exhibendum teneri in quantum in litem iurauero: sed ibi adicit, si emptor possideat aut dolo fecit quo minus posagrum alterius, posse eum conueniri ad exhibendum, Neratius scribit. unde quaerit Ne
Abbreviated transcription (Latin):
lo malo fecit quo minꝰ possid̾et. ꝓm̃
q si uinũ uł oleũ. uł quid aliud effud̾it
uł ꝯfregit ad cembendum tenebitur.
glams e arbore tua infũdũ meũde¬
cidit. eam ego inmisso pecore depisco.
qͣ actõe possũ teneri. põp scribit ꝯpe¬
tere acrõnẽ adexhibendũ. sidolo ma¬
lo pecus inmissi ut glandẽ ꝯmed̾et.
Nam. ⁊ siglans exstaret nec patieris
me tollere a dexhibñdũ teneb̾is quẽ¬
rdmodũ simat̾iam meã delatam
in agrũ suũ quis auffẽri ñ paterẽt.
t̾tio qͦ. die legende glandis facultas
dẽt uti potero sitũpni infecti cau̾o.
¶Si quis rẽ fac̃. Noaliũ ꝑueni̾euid̾t᷑ dolo fecis¬
se qͦminꝰ possit̾at. sim hoc tolose fecĩt.¬

Expanded text:
dolo fecit quo minus possideret. proinde et si vinum vel oleum vel quid aliud effuderit vel confregerit, ad exhibendum tenebitur. Glans ex arbore tua in fundum meum decidit, eam ego immisso pecore depasco: qua actione possum teneri? Pomponius scribit competere actionem ad exhibendum, si dolo pecus immissi, ut glandem comederet: nam et si glans extaret nec patieris me tollere, ad exhibendum teneberis, quemadmodum si materiam meam delatam in agrum suum quis auferre non pateretur.tertio quoque die legendae glandis facultas esset, uti potero, si damni infecti cauero. Si quis rem fecit ad alium peruenire, uidetur dolo fecisse quo minus possideat, si
Abbreviated transcription (Latin):
paꝵ ydonea noĩa debitoꝵ uiderent.
nuilier hoc ip̃m reꝓmsiͣt ut quãto
minꝰ a quoq̃ eoꝵ ẜuari possit ip̃a p̃¬
staret. ꝓpe est ut sit mĩtessio. ¶ cũ
haberes titiũ debitorẽ ⁊ ꝓeo muli¬
er int̃cedere uellet. nec tumulieris
titrame mulier mutuã pecuniam
solutura tͥ a stipłãti mͥ ꝓmisit ignoͣ¬
rãti. inquãrẽ mutuẽt atq ita nu¬
merare me tibi uisit. dem̃ ego qͥa¬

Expanded text:
ebitorum uiderentur, mulier hoc ipsum repromisit, ut, quanto minus a quoquo eorum seruari posset, ipsa praestaret? prope est, ut sit intercessio. Cum haberes Titium debitorem et pro eo mulier intercedere uellet nec tu mulieristit a me mulier mutuam pecuniam solutura tibi et stipulanti mihi promisit ignoranti, in quam rem mutuaretur atque ita numerare me tibi iussit: deinde ego, q
Abbreviated transcription (Latin):
uł .ł.uii. ¶dem est si ꝓdebitore m̃o
titiꝰ ⁊nulier duo rei intercesserĩt.
cesserat hr̃de institũto titio cũ deade¬
unda hr̃oitate dubitaret. qm̃ male ge¬
sta tutela extimaretur. ꝑsuadente ma¬
ne pupilli ut suo ꝑiculo aduet. aout¬

Expanded text:
utium. Idem et si pro debitore meo Titius et mulier duo rei intercesserint. cesserat herede instituto Titio: cum de adeunda hereditate dubitaret, quoniam male gesta tutela existimaretur, persuadente matre pupilli, ut suo periculo adiret, a
Abbreviated transcription (Latin):
d̾et. s tutoris adu̾sus pupillũ ⁊ cet̃o
forte c̾onores indepnẽ m̃dẽ p̃staret.
dem᷑q siponamꝰ mulierẽ in ep̃t̃oe
nr̃ditatis eo noĩẽ dãpin pati ꝙ debi¬
tores hr̃ditarii solũẽto nõ fit. nulla
puto dubitatõerit ꝗn senat᷑ ꝯsulto
locus nõ sit. q̃simaxime eͥditorib

Expanded text:
us pupillum et ceteros forte creditores indemnem heredem praestaret. Denique si ponamus mulierem in emptionem hereditatis eo nomine damnum pati, quod debitores hereditarii soluendo non sint, nulla puto dubitatio erit, quin senatus consulto locus non sit, etiamsi maxime creditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ eo p̃stari. si exeacã titiꝰ pupillo
aliquid p̃stitiss. is qͦq matrẽ ꝯuẽiss
neganĩ. exceptõe senatꝰ ꝯsulti locũ
ẽẽ qm̃ iuixͣtt ut aliqua ap̃ eũdẽ
ꝓeo ip̃o iut̾cessisse intelligi possit.
nẽc dissmulẽ huic ꝓpõitiõi exfac¬
to agͣntata. ¶cũquidã uir p̃torꝰ
decessiss duob filis suꝑstitib quoꝵ
alt̃ inpubes eẽt. ⁊ alter legit᷑imꝰ
tutor frĩ eẽt. ⁊ eũ pat̾na hr̃ditatȩ
ibstinere uellet᷑. mandato uxoris d̾¬
fumͣcti que mat̃ pupilli eãt ab sten¬
to pupillo solũ se hr̃ditati ĩ miscu¬
iss ubi similĩt se respõdisse. Iulianꝰ
ait si exeãcã agente pupillo dap̃¬
nũ eo noĩe passus eẽt nõ inpediri
eũ senatꝰ ꝯsulto qͦminꝰ amuliere rẽ
ẜuaret Inpropõit̃ spetie ⁊ illud
tc̃tandum est anis qui mandato
mulieris adierit sidãpñ ob id
patiatur. qd̾ debitores ñditaru sol¬
uendo nõ fu̾nt ansenatus ꝯsustto

Expanded text:
 nomine praestari. si ex ea causa Titius pupillo aliquid praestitisset isque matrem conueniret, negauit exce‹p›tioni senatus consulti locum esse, quando uix sit, ut aliqua apud eundem pro eo ipso intercessisse intellegi possit. Nec dissimilem huic propositioni ex facto agitatam. cum quidam uir praetorius decessisset duobus filiis superstitibus, quorum alter impubes esset et alter legitimus tutor fratri esset et eum paterna hereditate abstinere uellet, mandatu uxoris defuncti, quae mater pupillo esset, abstento pupillo solum se hereditati miscuisse: ubi similiter se respondisse Iulianus ait, si ex ea causa agente pupillo damnum eo nomine passus esset, non impediri eum senatus consulto, quo minus a muliere rem ser uaret. In proposita specie et illud tractandum est, an is, qui mandato mulieris adierit, si damnum ob id patiatur, quod debitores hereditarii soluendo non fuerint, senatus consulto
Abbreviated transcription (Latin):
Puł. Is qui duo p̃tia ꝯfinia ha¬
buerat supiorẽ fundũuẽdiderat
ĩ lege ita dixerat ut aquã aꝑto sulco
ep̃tori educere ĩ fũdũ ĩ fe̾iorẽ recte
liceat. Si ep̃tor ex alio fundo acciꝑet
respondi mͦc̾ ampliꝰ quã qd̾ ip̃iꝰ fũdisicadi
cã tenuaret uicinũ inferiorem re
ꝯcͥcum eam aqͣ late docẽ pedes exce¬
ꝑat q̃sitũ est utrũ dm̃ũ loci ateũ

Expanded text:
um Qui duo praedia confinia habuerat, superiorem fundum vendiderat: in lege ita dixerat, ut aquam sulco aperto emptori educere in fundum inferiorem recte liceat: si emptor ex alio fundo aquam acrespondi nihil amplius, quam quod ipsius fundi siccandi causa derivaret, vicinum inferiorem recet circa eam aquam late decem pedes exceperat: quaesitum est, utrum dominium loci ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ut hii qui nõ xximas parres ẜuituti
fũdo habebunt. tͣnsitũ ꝑreliquas pͥa¬
tes fũoi diuisi iͣrte hañt. aut sipro¬
ximi ꝑatuai̾t. triseant.
oỹ. Exmeo aque ductu lab̾o sc̾bit.
ciulib posse me uicino cõmetate pro¬
culus. cc̃. ut ne ĩmeã partẽ fũdi aliã
ꝗͣ adqua ẜuitus acquisita sĩt. utiea põ¬
õ. Sipartẽ fũpi mei cͥtã łͥ uẽditero
aꝙ ductus eiꝰ c̃isi alt̾iꝰ partis cã plerũꝙ
ducatur. te qͦ sequẽt neq ibi aut bõni¬
tatis agͥ aut usus eiꝰ aq rõhabñda est.
ita ut eã solam partẽ fundi queq p̃ti¬
osissima sit. aut maxime usũ ens
aque deside̾t. ius eiꝰ ducende sequat.
s ꝓmodo agͥ detenti aut alienati fiat
eiꝰ aque diuisio.

Expanded text:
ut hi, qui non proximas partes seruienti fundo habebunt, transitum per reliquas partes fundi diuisi iure habeant aut, si proximi patiantur, transeant. . Ex meo aquae ductu Labeo scribit cuilibet posse me uicino commodare: Proculus contra, ut ne in meam partem fundi aliam, quam ad quam seruitus adquisita sit, uti ea pos. Si partem fundi mei certam tibi uendidero, aquae ductus ius, etiamsi alterius partis causa plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae ratio ‹ha›benda est ita, ut eam solam partem fundi, quae pretiosissima sit aut maxime usum eius aquae desideret, ius eius ducendae sequatur, sed pro modo agri detenti aut alienati fiat eius aquae diuisio.
Abbreviated transcription (Latin):
tutore detulit exceptõ eit̾e obsta¬
bit. s replicabitur qi rerũ. q̃mini¬
strantarum uisei nõ compent.
Gitutor qui tutelam gẽnit. aut in¬
curator furiosi ꝓdigiueius uirqn¬
tum detułit ratũ id haberi debet.

Expanded text:
e detulerit, exceptio quidem obstabit, sed replicabitur, quia rerum administrandarum ius ei non competit. Si tutor qui tutelam gerit aut curator furiosi prodigive iusiurandum detulerit, ratum id haberi debet:
Abbreviated transcription (Latin):
uliaꝰ. Sifur decerpseĩt ł desecunĩt fr¬
uctꝰ m̃aturos pendentes cui ꝯditoe tene¬
anir dño fũdi anfructuario ⁊ putat
cipiant. licet abalio t̃ra separent᷑ mag̃
futi actõe. qm̃ int̃ fuit eiꝰ fructꝰ nõ eẽ
ablatos. Marcellus nĩt mõuet᷑. eo qd̾
sipꝰa fruct᷑ istos nactꝰ fuit fructuarius.
sub ꝯditõe legate q̃interĩ hĩdis ẽ. exi¬
stente aut̃ ꝯdicioẽ ad legatariũ tͣnsit. nm

Expanded text:
at, si fur decerpserit uel desecuerit fructus maturos pendentes, cui condictione teneatur, domino fundi an fructuario? et putat, ercipiantur, licet ab alio terra separentur, magfurti actionem, quoniam interfuit eius fructus non esse ablatos.Marcellus autem mouetur, eo, quod, si postea fructus istos nactus fuerit fructuarius, sub condicione legatae, quae interim heredis est, existente autem condicione ad lega
Abbreviated transcription (Latin):
nuptias pãt moreretur. nicͥominꝰ
ñdes euis expromisione obligcati
manebunt. ¶ Que debitorem filiũ
familias ht̃. si pãt eius ita dotem ꝓ¬
mis it qd̾ micti debes. uł qd̾ mͥ filĩ tu̾u̾
debet doti nbi ent nõ oblic̾ãtur. S
efficiur ut idqd̾ actõe de peculio ẜ

Expanded text:
nuptias pater moreretur, nihilo minus heredes eius ex promissione obligati manebunt. Quae debitorem filium familias habet, si patri eius ita dotem promiserit: quod mihi debes uel 'quod mihi filius tuus debet, doti tibi erunt', non obligatur, sed efficit, u
Abbreviated transcription (Latin):
mĩ uł lapitem metiendo mentitus
m̃sor machinariꝰ fefellerit. ñ actõ
dabitur nec nõ illud qͦ pomp̃. dicit
⁊̃ in eũ qui m̃sor nõ fin̾it fefellit tñ ĩ
moto ꝯpetere hanc actõnẽs hoc exẽ¬

Expanded text:
m vel lapidem metiendo mentitus mensor machinarius fefellerit, haec actio dabitur. Nec non illud quoque Pomponius dicit etiam in eum, qui mensor non fuit, fefellit tamen in modo, competere hanc actionem. Hoc exem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. dominus insule. qr edifi¬
tia uitiũ facere bicerentur demo¬
lierat ea. Quesitum est qͣtum e
stimari deberet.⁊ siis qui totã
ꝯduxerat ex ꝯtucto ageret .R.¬

Expanded text:
tur: dominus insulae, quia aedificia uitium facere diceret, demolierat eam: quaesitum est, quanti lis aestimari deberet, si is qui totam conduxerat ex conducto ageret.
Abbreviated transcription (Latin):
prãtu ⁊̃ eius domus mercedẽ
que uictum feciss deb̾i putat.
¶dem uiris est. si potestatẽ ꝯdu¬
cendi habebit. ut p̃tium con¬
ductionis prãret ¶⁊ si locator ꝯ¬
ductori potestatem ꝯducende
p̃stitiss cetm̃ sigratuitam nabi¬
tatõnem habuiss ꝓportione tẽ¬
poris exlocatõe domus dedu
to. neue cingito. neuedeurito.
neue quẽ cingere. cedere urere
sinito querebatur. utrũ redẽp¬
tor. siquem quid eaꝵ reꝵ facere
uidiss ꝓhibere deberet an q̃ ita
hr̃e significatõnẽ. s locatorec¬
id potius iud̾i uoluisse. ut redẽp¬
tor nõ solum siquẽ caũ uidiss¬

Expanded text:
omus mercedem, quae uitium fecisset, deberi putat. Idem iuris esse, si potestatem conducendi habebat, uti pretium conductionis praestaret. sed si locator conductori potestatem conducendpraestitisset. ceterum si gratuitam habitationem habuisset, pro portione temporis ex locatione domus deducto neue cingito neue deurito neue quem cingere caedere urere sinito'. quaerebatur, utrum redemptor, si quem quid earum rerum facere uidisset, prohibere deberet an etiam ita habere significationem, sed locatorem potius id uideri uoluisse, ut redemptor non solum, si quem ca
Abbreviated transcription (Latin):
minus aꝑuiss in quã magnã
partem usus habitator habẽt.
Item interrogatus est siquis
timoris cã migrass deberet

Expanded text:
minus aperuisset, in quam magnam partem usus habitator haberet. Iterum interrogatus est, si quis timoris causa emigrasset, deberet
Abbreviated transcription (Latin):
cui uis neq alii uicino poteris au¬
stũ exriuo cedere spãcto eñĩ ł stipu¬
lapõe int̾uenientib qhoc ꝯcediso¬
let᷑ ¶qũnus nullũ p̃tiũ ip̃m sibi ser¬
uire nec ẜuitutis siuct ꝯstitui põt.¬

Expanded text:
cuiuis neque alii uicino poteris haustum ex riuo cedere: pacto enim uel stipulatione interuenientibus et hoc concedi solet, quamuis nullum praedium ipsum sibi seruire neque seruitutis fructus constitui pot
Abbreviated transcription (Latin):
pbutiũ ⁊ ãttilicinsꝰ ait. cesarẽ statiuo
tauro rescͥpsiss inhec u̾bahuqui ex
fundo sutriano aquã duc̾e soliti sunt.
adiert̃ me ꝓposuert̃ que aqũa q̃ perali¬
petierunt ꝙ ame ut qd̃ nis ñ negu¬
gentia aut tulpa sua amiserãt s qr
ducere nõ poterant iis restitueretur
quoꝵ mͥ postulatõ cũ nõ iniqͣ uisasit
sucturendũ iis ꝓꝑutani. itaq qd̃ ins
habuert tẽ cũ pmũ ea aqua ꝑueni¬
re ateos ñ potiit reis restinu placet.

Expanded text:
Plautium. et Atilicinus ait Caesarem Statilio Tauro rescripsisse in haec uerba: 'Hi, qui ex fundo Sutrino aquam ducere soliti sunt, adierunt me proposueruntque aquam, qua per alipetieruntque a me, ut quod ius non neggentia aut culpa sua amiserant, sed quia ducere non poterant, his restitueretur. quorum mihi postulatio cum non iniqua uisa sit, succurrendum his putaui. itaque quod ius habuerunt tunc, cum primum ea aqua peruenire ad eos non potuit, id eis rest
Abbreviated transcription (Latin):
beo cimela sembunt. ¶ duo rei
locationis insolidum eẽ pꝰsunt᷑.¬
¶Si lege oꝑis locandi ꝯp̃hensum
est. ut si ad diem effectum nõ
eẽt relocae io liceret. nõ alias pͥor
ꝯductor exlocato renebitur. qͣ
si eadem lege̾ locatum eẽt. nec añ
relocari id põt. quã sidies effitien¬
ductionis remansit inꝯditõne.
nõ solum re ꝯdũense iudebitur
S ⁊̃ pigno̾a udebũt᷑ durarẽ obli

Expanded text:
beo et Mela scribunt.Duo rei beo et Mela scribunt.Duo rei locationis in solidum esse possunt.Si lege operis locandi comprehensum esset, ut, si ad diem effectum non esset, relocare id liceret, non alias prior conductor ex locato tenebitur, quam si eadem lege relocatum esset: nec ante relocari id potest, quam dies efficienductionis remansit in conductione, non solum reconduxisse uidebitur, sed etiam pignora uidentur durare obli
Abbreviated transcription (Latin):
tientẽ cã hoc fecerit. S p̃cipiẽti.¬
¶Sigẽma includenda aut inscul¬
penda data sit. eaq fracta sit. si
quidem uitio mat̾ie factum sit.
nõ erit exlocato actõ. Si inꝑitia
fĩe addẽdũ est. nisi ꝑiculum ꝙ
inse artifex receꝑit. tc̃ enĩ q s̃i
uitio mat̾ie euenerit. erit exlo¬
cato actõ ¶ Nfullo uestimenta
pollienda acceꝑat. eaq mures
coroẜĩt. exlocatõ tenetur. quia
debuit ea abhac re caue̾re. qli
palium fullo ꝑmutau̾it. ⁊ alu
alteriꝰ dederat. ex locato actõne
tenebitur. q̃ si ignarus fecit. ¶ E¬
xertitu ueniente migrͣauit cõ
locato tenebitur. labeo autem ⁊
siresitere potuit. qnõ resistit. te¬
neri ait. que snã uera est. S ⁊si
tenũtiare nõ potuit. nõ puto eũ
teneri. ¶Siquis m̃suras ꝯduxit
easꝙ magntratus frangi iusserit
Siquid̾ iniqͣ fuerĩt. sab. distinguit
utrum scit ꝯductor. anno̾. siscit
ꝙ si eque sunt. ita dentũ eñ teni.
si culpã eius id feciͣt ẽoił ⁊ita la

Expanded text:
ciendae causa hoc fecerit, sed praecipiendi.Si gemma includenda aut insculpenda data sit eaque fracta sit, si quidem uitio materiae factum sit, non erit ex locato actio, si imperitia iae addendum est, nisi periculum quoque in se artifex receperat: tunc enim etsi uitio materiae id euenit, erit ex locato actio.Si fullo uestimenta polienda acceperit eaque mures roserint, ex locato tenetur, quia debuit ab hac re cauere. et si pallium fullo permutauerit et alii alterius dederit, ex locato actione tenebitur, etiamsi ignarus fecerit. Exercitu ueniente migrauit condulocato tenebitur: Labeo autem, si resistere potuit et non resistit, teneri ait, quae sententia uera est. sed et si denuntiare non potuit, non puto ‹e›um teneri. Si quis mensura‹s› conduxerit easque magistratus frangi iusserit, si quidem iniquae fuerunt, Sabinus distinguit, utrum scit conductor an non: si scit, quod si aequae sunt, ita demum eum teneri, si c
Abbreviated transcription (Latin):
carius dum cetõs tñsire ꝯtendit.
cisium eu̾tit. ⁊ẜuii quassauit.
uł occidit. puto exlocato meũ eẽ
accõñe. tempẽniẽ enĩ debuit. S
qutilis aquilie dabitur. ¶ Sina¬
uicularius honꝰ muturnaᷤ̾ uehẽ¬
tumẽ se naus ea. subire ñ poss.
in aliam nauem merces tr̃astul¬
lerit. eaq naiuis ihostio fluminis
ꝑierat. tenetur pͥmus nauicula¬
riꝰ. lab̾o siculpa carerer ñ teneri
ait. Cetm̃ si uł inuito dño fecit.
uł quo ñ debuit tp̃r. aut siminꝰ
ydonee ded̾it naui. tc̃ ex locato a¬
gẽndũ ẽẽ. ¶ Si magnter nauis
sine gub̾natore influm̃ nauẽ
emiserit. ⁊ tempestate orta tẽꝑare
nõ potu̾it. cinauẽ ꝑ did̾it. uecto¬
res habebunt ad uersus eñ exlo¬
cato acrõne. ¶ Siquis ẜuũ do¬
cendum ꝯduxit. eumꝙ duxerit
sit. nut ꝑierit. exlocato ẽẽ actõ¬
nẽ plãcuit. simodo nõ sic ꝯbux̃
ro paꝵ bene fatienti forma cal¬
cer tam uehement̃ ceruicẽ per¬
cusserit. ut ei ocłs effoderetur

Expanded text:
charius, dum ceteros transire contendit, cisium evertit et servum quassavit vel occidit. puto ex locato esse in eum actionem: temperare enim debuit: sed et utilis Aquiliae dabitur. Si nauicularius onus Minturnas uehenturnense nauis ea subire non posset, in aliam nauem merces transtulerit eaque nauis in ostio fluminis perierit, tenetur primus nauicularius? Labeo, si culpa caret, non teneri ait: ceterum si uel inuito domino fecit uel quo non debuit tempore aut si minus idoneae naui, tunc ex locato agendum. Si magister nauis sine gubernatore in flumen nauem immiserit et tempestate orta temperare non potuerit et nauem perdiderit, uectores habebunt aduersus eum ex locato actionem. Si quis seruum docendum conduxerit eumque duxerit sit aut perierit, ex locato esse actionem placuit, si modo non sic conduxit, ro parum bene facienti forma calcei tam uehementer ceruicem percusserit, ut ei oculus effunderetur,
Abbreviated transcription (Latin):
etum si ne eonec hõ aoẽ
ħ abitare posse ꝓculus at deĩalino
not᷑at ñ uelle inquiliũ dicia cũ
conabitat ⁊ scd̃m hoc ⁊ sipẽsionẽ
ꝑcipiat dũ ip̃e quoq un abitat. ñ
erit ei iudendum. Quid eͥ sitam
spatiose domꝰ usus sit relict᷑ hoĩ
medioeni ut portiumcła ꝯtentus sit
¶ Milieri at siusus relictus pt pse
Seam acũ marito habitare qͥnt mu¬
Stiꝰ pͥmus admisit. ne ci m̃ atͥmoĩo suo

Expanded text:
rum sine eo ne hos quidem habitare posse.Proculus autem de inquilino notat non belle inquilinum dici, qui cum eo habitet. secundum haec et si pensionem percipiat, dum ipse quoque inhabitat, non erit ei inuidendum: quid en‹i›m si tam spatiosae domus usus sit relictus homini mediocri, ut portiuncula contentus sit? Mulieri autem si usus relictus sit, posse eam et cum marito habitare Quintus Mucius primus admisit, ne ei matrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝑauos oꝑa rustica suĩt ipedi¬
m̃to sit nec ulli alii ius qd̾ ht̃ aut
uend̾e aut locare. aut gratis ꝯced̾e põt.¬
hr̃e si quille ⁊ p̃torii ei relici̾ẽ. ¶ ue¬
nire p lane ꝓͥetarium adfructꝰ ꝑcĩpi¬
tuũ colligñdoꝵ q̃ tã habitare illie p̾se
admittendum est. ¶ p̃t̃ hab̾itatõe
bulandi qͦ ci gestandi ius habebit¬
¶ sabmꝰ cicassiꝰ ⁊lignis adusũ cotidranũ
iorto ⁊poms ⁊ olerib ⁊ florib ⁊ aqͣ
usuꝵ nõ iq ad ꝯpendiũ s adusũ sci¬

Expanded text:
er quos opera rustica fiunt impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut vendere aut locare aut gratis concedere potre, si et uillae et praetorii ei relictus est. uenire plane proprietarium ad fruct‹u›s percipillic posse admittendum est.Praeter habitationem bulandi quoque et gestandi ius habebit.Sabinus et Cassius et lignis ad usum cottidianum et horto et pomis et holeribus et floribus et aqua usurum, non usque ad compendium, sed ad usum, sci
Abbreviated transcription (Latin):
¶S cisipecoris ei usus relictus est.o
puta g̾git ouilis adsteitõrandũ
usuꝵ dũtaxat labeo ait. neꝙ lãna
neq agnis neq lacte usurũ ħ mag̃¬
infructu ẽẽ hoc ampliꝰ q̃ modico
lac̾te usurũ puto neque enĩ tãstric¬
de int̃p̃tande sunt. uolu̾tates d̃fumc¬
toꝵ ¶Ssibdũ arm̃ti usus relinqͣtur
oem̃ usũn abebit. ⁊ adarandũ ⁊ cet̾a
adque boues aptisũt. ¶ Equitu
ꝙ legato uiu. uitendũ ne domare pꝰ¬
sit ⁊ touehendũ subuigo uti qͦsifor¬
te niriga fint is cuiusus equoꝵ.¬

Expanded text:
 si pecoris ei usus relictus est, puta gregis ouilis, ad stercorandum usurum dumtaxat Labeo ait, sed neque lana neque agnis neque lacte usurum: hain fructu esse. hoc amplius etiam modico lacte usurum puto: neque enim tam stricte interpretandae sunt uoluntates defunctorum.Sed si boum armenti usus relinquatur, omnem usum habebit et ad arandum et ad cetera, ad quae boues apti sunt.Equitii quoque legato usu uidendum, ne et domare possit et ad uehendum sub iugo uti. et si forte auriga f
Abbreviated transcription (Latin):
libis ubtũq habitare ⁊ cũparẽtib
potit ⁊tta ⁊ atisto notat. ap̃sabinũ
masculi : reciꝑe ⁊mulieres possint
reciꝑe potit. quãsus sitquisoneste.¬
ipͣ. N eo neꝙ locabũt seorsũ neq
ꝯcedent habitatõe sine se. nec uen¬
dẽt ulũ. ¶Ssiuius edrũ mulieri
legatus sit ea ꝯditõe. si aiuro diuer¬
tiss renintendam ei ꝯditõnẽ c⁊ cum
uiro habitaturã. qt̾ cipõp.ł u. ꝓbat.¬

Expanded text:
libertisque habitare et cum parentibus poterit: et ita et Aristo notat apud Sabinum. masculi recipere et mulieres possint.recipere potest, quam si is sit, qui honesteSed neque locabunt seorsum neque concedent habitationem sine se nec uendent usum.Sed si usus aedium mulieri legatus sit ea condicione 'si a uiro diuortisset', remittendam ei condicionem et cum uiro habitaturam, quod et Pomponius
Abbreviated transcription (Latin):
Ioỹ .ł.. Cum pat̾ totem pollicitꝰ
fũt. ⁊pacuscitut ne a se uiuo petat
neue ꝯstante m̾m̾o dos petatur ita
riciũ int̃p̃tãndũ diuus seu̾. ꝯsti¬
riit. qĩ itiectũ ẽet seuuo. hoc enĩ
ita iccipiendũ eẽ ꝯtẽplatõe pat̾ne¬

Expanded text:
ictum.Cum pater dotem pollicitus fuerit et paciscatur, ne se uiuo petatur neue constante matrimonio dos petatur, ita pactum interpretandum diuus Seuerus constituit, quasi adiectum esset se uiuo: hoc enim ita accipiendum e
Abbreviated transcription (Latin):
añ quã collocentur fundi ñ sũt.
¶ qui excepti sũt hac mente ut
lis fien solent. ira ediũ sunt. si
stipites eoꝵ int̾ra defossi sũt. ꝙ si
uis regendi grã ablate sit̃. ĩ tu

Expanded text:
antequam collocentur, fundi non sunt, sed qui exempti sunt h‹a›c mente ut lis fieri solent, ita aedium sunt, si stipites eorum in terra defossi sunt: quod si uis te
Abbreviated transcription (Latin):
municipum ⁊ curatori furiosis
⁊ ip̃i ꝯstituentes tenebuntur.
¶Si actor municipũ uł tutori pu¬
pilli uł curatori furiosi uł ad ho¬
iescentis. Ita ꝯstituatur. munici¬
pib solui uł pupillo uł surioso
ulꝰ adholescenti. utilitatis gr̃a pu¬
to dandam muncipib uł pupil¬
lo uł furioso uł adholescenti uti¬
iem acrõnẽ. ¶Seruo qͦ ꝯstitui

Expanded text:
 curatori furiosi: sed et ipsi constituentes tenebuntur. Si actori municipum uel tutori pupilli uel curatori furiosi uel adulescentis ita constituatur municipibus solui uel pupillo uel furioso uel adulescenti, utilitatis gratia puto dandam municipibus uel pupillo uel furioso uel adulescenti, utilem actionem. Seruo quoque constitui
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ eesatietati. unꝰ exsotus eo tp̃t
quo int̃fuit sotu nõ dirimi sotie¬
tatem. ꝯmittẽ eum inprosotõ actõe
Namsemimus mancipia mitasotie¬
tare. deinde reñties mͥ eo tp̃r quo
uentere mancipu ñ expedit. hoc
caũ qr det̃iorem cam̃ meã facit. te¬
ita uerũ eẽ. si sotietatis nõ iñt sit  e d m
dirim iotietatẽ. Semꝑ eͥ nõ id q
pͥuatĩ int̃ est. uniꝰ exsotus ẜuari
solet. s qd̾ sotietati gepedit. ħ it̃a ac¬
cipienda sũt. simtͥ de hoc incoeũda
sotietate ꝯuenit. ¶It ꝗ sotieratẽ
in tp̃s cohit. añ tp̃s renũtiando. so¬
tiũ a se. ñ se asotio lib̾at. Itaq siꝗd¬

Expanded text:
 societati unus ex sociis eo tempore, quo interfuit socii non dirimi societatem, committere eum in pro socio actione: nam si emimus mancipia inita societate, deinde renunties mihi eo tempore, quo vendere mancipia non expedit, hoc casu, quia deteriorem causam meam facis, teita verum esse ait, si sociedirimi socie tatem: semper enim non id, quod priuatim interest unius ex sociis, seruari solet, sed quod societati expedit. haec ita accipienda sunt, si nihil de hoc in coeunda societate conuenit. Item qui societatem in tempus coit, eam ante tempus renuntiando socium a se, non se a
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ sotioꝵ sit. ⁊ alicui sotioꝵ
ꝗo absit. cũ eo solũ agñdimm pe¬
nes quẽ ea pecunia sit. qͣdebucta
dereliquo qd̾ cuiq debeatur om̃s
agẽ possũt. ¶ nõmĩ ꝗͣ necessariũ
est ⁊manẽte sotierate agi ꝓsotio.
ueluti cñ sotietas uectigaliũ cã
expediat recedere a sotietate. nec

Expanded text:
liquem sociorum sit et alicuius sociorum quid absit, cum eo solo agendum, penes quem ea pecunia sit: qua deducta de reliquo, quod cuique debeatur, omnes agere possunt. Nonnumquam necessarium est et manente societate agi pro socio, ueluti cum societas uectigalium causa expediat recede‹re› a societate nec
Abbreviated transcription (Latin):
illiusexqͥdatusẽ. ꝑiculum sustineqcũ
quipupillũ boĩ pat̾nssab stinuerat
dtinerdum in quarta tutela ex stima¬
ui. quasid poita illa . cem̃ putarem
ftrrecte factũ p̃toremꝰ snnuna tutelam

Expanded text:
illius ex quo datus est periculum sustinet. Eum, qui pupillum bonis paternis abstinuerat, detinendum in quarta tutela existimaui quasi deposita illa. Ceterum putarem recte facturum praetorem, si etiam
Abbreviated transcription (Latin):
erit.uͥ adceta ad qͦ munera pulicam
suscipiendã q̃p ellãt᷑. idq pͥncipali¬
b constitutioĩb. cauctur ñoĩa tñcõ¬
põa ui collegia uacatiõe tutelarum
stricta ñ sꝑit nisĩ diatm id pͥuilogi¬
umeisĩ muiltũ sit. E. Is qͥdilitate fu¬
magistt᷑ũ habet̃ quiꝰ pͥriuati muneĩ¬
bũ excuãti sunt. ẜdiui marcirescͥpsitũ
Sane notum ẽ qtłigentib honorem
uacationẽ tutelarum õcechi placuit
Uacaẽ aũ. eo̾ qui tt̃. pͥmũ uocẽt ad su¬
scipiedũ offitiũ tutele. cetm edqui ũ
se miscuit aministtͣioĩ nec. tp̃e ꝙͣ ma
ũ ñ uident. haberi int pͥmlegia uͭ ati¬
castro eadẽq conditiõe. st̃.¬

Expanded text:
publica suscipienda compellantur: idque principalibus constitutionibus cauetur. Non omnia tamen corpora uel collegia uacationem tutelarum stricta non sint, nisi nominatim id priuilegium eis indultum sit. Is qui aedilitate fumagistratus habetur qui priuatis muneribus excusati sunt secundum diui Marci rescriptum. Sane notum est, quod gerentibus honorem uacationem tutelarum concedi placuit, uacare autem eos, qui, tunc primum uocentur ad suscipiendum officium tutelae: ceterum eos, qui iam se miscuerint administum non uidentur haberi inter priuilegia, ut a tucastro eademque condicione s
Abbreviated transcription (Latin):
uł .ł.xx. Sipupillũ patus cõ¬
tendat exhr̃datum cẽ ⁊. se. hr̃dem
scͥptũ. equũ c̾ aliũ tutort pupillo
daĩ recepta. patrui. excuãtioẽ . ł.
.sinolit. excuãtioẽmpete remoto eo a
tutela atalitẽ. de. hrditate expedi

Expanded text:
. Si pupillum patruus contendat exheredatum esse et se heredem scriptum, aequum est tutorem pupillo dari recepta patrui excusatione uel, si nolit excusationem petere, remoto eo a tutela ita litem de hereditate expedi
Abbreviated transcription (Latin):
cũonuno expĩcĩa rome domitiliũ
stitutũ rerũ aministtioe.utͦbiꝙ su¬
scepit. placuit. eq̃ diiã cuãtioẽs ãmini¬
strͣe ñ uidĩ ꝙ indelicꝰ Unuiduo patri¬
frat᷑ cuãtionẽ suscipere ñ cogitur. spa¬
tũ inpubcri lib̃to quo̾tã &x libt̾i tu¬
torẽ aũ cuĩtoẽs testam̃to dedit. Quã¬
nistrabat duob pupillĩ diũsis d̾ct is

Expanded text:
 Romae domicilium nstitutus rerum administrationem utrubique suscepit. placuit eum duas curationes administrare non uideri, quod uidelicet unius duo patrifratris curationem suscipere non cogitur. Patronus impuberi libtores aut curatores testamento dedit. quamnistrabat, duobus pupillis diuersis decretis
Abbreviated transcription (Latin):
minib uaccare uroetur ssepulcrũ
est ubi corpus ossane hominis ꝯ¬
dita sunt scelsus aũt at nõ tatus
qui sepulture destinatus ẽ locus
religiosus fit s quatenꝰ cotpꝰ mi¬
matũ est. ¶ Mõmim̃tũ est qd̾ me¬
morie yuande grã existat. ¶ Sĩ

Expanded text:
minibus uacare uidetur.Sepulchrum est, ubi corpus ossaue hominis condita sunt.Celsus autem ait: non totus, qui sepulturae destinatus est, locus religiosus fit, sed quatenus corpus humatum est.Monumentum est, quod memoriae seruandae gratia existat.Si
Abbreviated transcription (Latin):
bone fid̾i pꝰori. nãcũ dicat in loco
alt̾iꝰ. apparet de dño eũ sentire. id̾
d̾ eo cuius locus est s cifructuariꝰ
inferendo tenebitur dnõ ꝓͥeratis
an cisociꝰ teneãt. si ignorante sono ĩ¬
tulĩt tractari põt. ẽ tm̃ uenꝰ fami¬

Expanded text:
bonae fidei possessori: nam cum dicat 'in locum alterius', apparet de domino eum sentire, id est eo cuius locus est. sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. an et socius teneatur, si ignorante socio intulerit, tractari potest: est tam
Abbreviated transcription (Latin):
Inr .i. Gratione diui marti ca¬
uetur. ut si senatoris filia lib̾tino
ꝯsultum secutũ est. ¶ Nepoti u¬
xotem ducenti ⁊ filius ꝯsentire de¬
bet. Ileptis nõ simibat. uoluntas

Expanded text:
ictum Oratione divi Marci cavetur, ut, si senatoris filia libertino senatus consultum secutum est. Nepote uxorem ducente et filius consentire debet: neptis vero si nubat, voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
aius .ł. Der adoptionẽ q̃sita fr̃n¬
tas eo usꝙ̃ inpedit nuptias donec
manet adoptio. Id̾oꝙ eã quã yat õs
adoptauit q emancipauit potõ uxo¬
iem ducere. eque ⁊ sime emãcipato
illam in potestate retinuerit. pote¬
rimꝰ iũgi i̾m̾o. Itaꝙ uolenti ge¬

Expanded text:
ur. « Per adoptionem quaesita fraternitas eousque impedit nuptias, donec manet adoptio, ideoque eam, quam pater meus adoptavit et emancipavit, potero uxorem ducere. Aeque et si me emancipato illam in potestate retinuerit, poterimus jungi matrimonio. Itaque volenti ge
Abbreviated transcription (Latin):
dimioiã uenoro̾it nec petuial eicon
dst̃t. d̾m̃ siquis ẜuo cõi pecuniam¬
uł res aliquas eam̃te ded̾it. ut ꝓͥotatẽ¬
ꝯceͣderet. martellus notat. est ⁊̃ ille ca¬
⁊ ins si alt adem̃it. uł siõi quidẽ modo¬

Expanded text:
iam vendiderit nec peculium ei deinde si quis servo communi pecuniamel res aliquas ea mente dederit, ut propriencederet. Marcellus notat: est etiam ille ca, si alter ademerit: vel si omni quidem modo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtohibitus auit orietus derestitutione
oĩũrer si mul occupataꝵ agirs asi me¬
dio t᷑ pre ilio cañ int̃cio̾it usis fructus
eque deꝑceptis m̃afructib utilis acĩõ
tribuitur. ¶ Sĩfundus cuiꝰ usus. E.
petitut. nõ adnõ possiceatur. actõ tetoi¬
satisq ei appossessore cauendũ ẽ qd̾ nõ
sit ꝓhibitur fiui e cͥ us̾.f. relictus est.¬

Expanded text:
prohibitus aut deiectus de restitutione omnium rerum simul occupatarum agit: sed et si medio tempore aliquo casu interciderit ususfructus, aeque de perceptis antea fructibus utilis actio tribuitur. Si fundus, cuius ususfructus petitur, non a domino possideatur, actio reddisatisque ei a possessore cauendum est, quod non sit prohibiturus frui eum, cui ususfructus
Abbreviated transcription (Latin):
ecꝗd expͥma negõꝵ gestoꝵ ãmini¬
stratõẽ debuit ad scõam rõnẽ ma̾is¬
ferre. scd̃i tp̃is cã pͥorem litẽ suscipiet.
Salariũ int̾te polucitatõĩs noꝙ exͣ
ordinẽ recte petitur. noq iuditio
mandati ut salariũ tibi ꝯstit̾iatur.
Sũptus bona fide neccessario factos
nocesse est.
di qt̾ defunctus sue cure foc̾at suo
uendid̾ant. eos ab ẽptorib usucap¬
ios uidi placuit ES uen ilitiariũ¬

Expanded text:
d ex prima negotiorum gestorum administratione debuit ad secundam rationem transferre, secundi temporis causa priorem litem suscipiet. Salarium incertae pollicitationis neque extra ordinem recte petitur neque iudicio mandati, ut salarium tibi constituat. Sumptus bona fide necessario factos,necesse est. ndi, quod defunctus suae curae fecerat, servos vendiderant, eos ab emptoribus usucaptos videri placuit
Abbreviated transcription (Latin):
elsus .. S us qui nogotia fide¬
iussoris geeat ita stipidatoi sol¬
uat ut reũ fideussorem ꝙ libet. id¬
que utiłr fec̃ negõꝵ gestoꝵ actoe
fideuissorẽ ñt obugitum. nͥ refere
ratũmũt nec ne ftoeiussor s i sifideiꝰ

Expanded text:
estorum Si is qui negotia fideiussoris gerebat ita solvit stipulatori, ut reum fideiussoremque liberaret, idque utiliter fecit, negotiorum gestorum actione fideiussorem habet obligatum, nec refert, ratum habuit nec ne fideiussor.