comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta pocius sepe exalto in portũ ex ip̃o põtu
b aliqd erqritu nichil ẽ agͥcultura
melus. nicħ uberius. nichil dulcius
nicħ hoĩe libero dignius. de qua qm̃ ĩ
catone maioe̾ satis mlt̾a dixiꝰ illic as¬
sumes que ad hũe locu ꝑtinebũt.S

Expanded text:
ta potius, ut saepe ex alto in portum, ex ipso portu ibus aliquid acquiritur, nihil est agri cultura melius, nihil uberius, nihil dulcius, nihil homine libero dignius; de qua quoniam in Catone Maiore satis multa diximus, illim assumes, quae ad hunc locum pertinebunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uilib de his nichil ẽ p̾cipiẽdu. illa ẽĩ p̃
ꝗd socrates aut aristippus ꝯtra morẽ ꝯ¬
suetudieq cuule fecerĩt locuti ue sĩt
ide s̾ arbitret᷑ licere. Magnis illi ⁊ di¬
uinis boĩs hãc lic̾ecia assequebãtur c̃¬
nicoꝵ uo̾ ratio tota ẽ eicienda. Est eĩ ini¬
mica uerecũdie: sine qua nichil rectũ
ta ꝑspecta ĩ reb hõestis atq magnis est
meritos. aut meretes aliquo honcẽ aũ
ĩꝑio affectos obẜuare ⁊ colere debemtꝰ.
Tribuẽ ⁊̃ młtu senetuti: cedẽ his ꝗ ma¬
gistratu hẽbũt. habere delectu cuus ⁊

Expanded text:
ilibus, de iis nihil est praecipiendum; illa enim ipsa quid Socrates aut Aristippus contra rnorem consuetudinemque civilem fecerint locutive sint, idem sibi arbitretur licere; magnis illi et divinis bonis hanc licentiam assequebantur. Cynicorum vero ratio tota est eicienda; est enim inimica verecundiae, sine qua nihil rectum vita perspecta in rebus honestis atque magnis est, meritos aut merentes sic ut aliquo honore aut imperio affectos observare et colere debemus, tribuere etiam multum senectuti, cedere iis, qui magistratum habebunt, habere dilectu
Abbreviated transcription (Latin):
aliqd actulunus a doctorib atq dati¬
na instruca ad ea atq ornati accessiꝰ.
ueq solu iuui atq presentes studi¬
osos discẽdi erudiũt atq docẽt s ħ idẽ ⁊̃
post mortẽ monum̃tis literaꝵ assecũt᷑.

Expanded text:
aliquid attulimus, a doctoribus atque doctrina instructi ad eam et ornati accessimus. Neque solum vivi atque praesentes studosos discendi erudiunt atque docent, sed hoc idem etiam post mortem monumentis litterarum assequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tate hũani gnis attingat cogͥtõem
reꝵ soliuiaga cogͥtio ⁊ ieiuna uidet᷑.
Ita magtudo aĩ remota coĩtate/ ꝯiũcti¬
oneq huãna feritas sir q̃dã ⁊ imina¬
nitas. Ita fit ut uĩcat ꝯgnitois studi¬
um ꝯsociatio hoĩu atq coĩtas. Nec i¬
sine aliis atq effice̾ nõ possezꝰ. idcirco
si oĩa nob̾ que ad uictu cultũq perti

Expanded text:
cognitionem rerum, solivaga cognitio et ieiuna videatur, itemque magnitudo animi remota communitate coniunctioneque humana feritas sit quaedam et immanitas. Ita fit, ut vincat cognitionis studium consociatio hominum atque communitas. Nec vsine aliis atque efficere non possemus, idcirco uodsi omnia nobis, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
certe dicendu ẽ ⁊̃ qualẽ hoĩs
houorati ⁊ pͥncipis domũ pla¬
ceat ee: cuiꝰ finis ⁊ usus ad quẽ acco ĩ¬
modãda ẽ edisficãdi descriptio. ⁊ tñad¬
hibenda comoditatis dignitatis q di¬
ligẽtia ẽ . Gn. octauio q pͥmꝰ ex illafa¬
milia ꝯsul feũs ẽ honoĩ suisse accepiꝰ
ꝙ p̾clara edifficass ĩ palatio ⁊ plena
dignitatis domu: que a nulgo cũ m¬
ẜetur suffragata dño nouo hõi ad ꝯsu¬
latũ putabat᷑. Hac scaurꝰ demolitus ac¬
cessice̾ abiũxit edib. Itaq ille ĩsũa do¬
mu ꝯsulatu pͥmus attulit. hic sũmi
⁊ clarissimi uinfiliꝰ ĩ domũ młtiplica¬
ta nõ repulsa solũ retulit s ignoĩn

Expanded text:
certe, dicendum est etiam, qualem hominis honorati et principis domum placeat esse, cuius finis est usus, ad quem accommodanda est aedificandi descriptio et tamen adhibenda commoditatis dignitatisque diligentia. Cn. Octavio, qui primus ex illa familia consul factus est, honori fuisse accepimus, quod praeclaram aedificasset in Palatio et plenam dignitatis domum; quae cum vulgo viseretur, suffragata domino, novo homini, ad consulatum putabatur; hanc Scaurus demolitus accessionem adiunxit aedibus. Itaque ille in suam domum consulatum primus attulit, hic, summi et clarissimi viri filius, in domum multiplicatam non repulsam solum rettulit, sed ignomin
Abbreviated transcription (Latin):
uitia imitr̃atur em̾edãdi cã magistri.
Nec nõ alienu ẽ ad ea eligẽda quedu¬
bitatõe afferũt adhibere doctos hoĩes.
uł ⁊̃ usu pitos. ⁊ qd his de uno quoqi
offii gne̾ placeat / ex qrẽ.Maior eĩ ꝑs
eo fere defferi solz quo a na ip̃a deduci¬
tur. In qb udendu ẽ / nõ m̃o ꝗd qsq

Expanded text:
itia imitantur emendandi causa magistri. Nec vero alienum est ad ea eligenda, quae dubitationem afferunt, adhibere doctos homines vel etiam usu peritos et, quid iis de quoque officii genere placeat, exquirere. Maior enim pars eo fere deferri solet, quo a natura ipsa deducitur. In quibus videndum est, non modo quid quisque
Abbreviated transcription (Latin):
dem ait. decet nõ solu manꝰ s ĩ ocłos
abstiñetes hr̃e. Atq ħ ide sophodes si
inatle taru ꝓbatõe dixiss iusta repre¬
hensioe caruiss. tanta uis ẽ loci ⁊ tprĩs
ut si ꝗs cũ cã sit acturꝰ ĩ itiue̾ aut in
ambulatõe secũ ip̃e meditet᷑/ aut si ꝗd
aliud attẽcius cogitet nõ rep̃hẽdatur.
at ħ̾ idem si ĩ ꝯiuiuo faciat in huanꝰ ui¬
deatur ĩscicia tpris. S ea q̃ młtu ab hu¬
maĩtate discrepat ut si ꝗs ĩforo cantet
aut si qͣ ẽ alia mag̃ ꝑuersitas facile i¬
apparet: nec magnope admoĩtõe ⁊p̃¬
cepta desiderat. Que aũt pua uident᷑
ẽẽ delicta neq a multis ĩtelliga post̃
ab his ẽ diligentiꝰ decliĩadu. ut ĩfir¬
dib/ aut ĩ tibiis. qͣruis paulũ discre¬
pent tñ id asciente aĩaduerti solet. sic
ui dẽdu est inuita ne forte qd discre¬
pet. ul multo ⁊̃ mag̾ quo maio ⁊ me¬

Expanded text:
t non solum manus, sed etiam oculos abstinentes habere. Atqui hoc idem Sophocles si in athletarum probatione dixisset, iusta reprehensione caruisset. Tanta vis est et loci et temporis. Ut, si qui, cum causam sit acturus, in itinere aut in ambulatione secum ipse meditetur, aut si quid aliud attentius cogitet, non reprehendatur, at hoc idem si in convivio faciat, inhumanus videatur inscitia temporis. Sed ea, quae multum ab humanitate discrepant, ut si qui in foro cantet, aut si qua est alia magna perversitas, facile apparet nec magnopere admonitionem et praecepta desiderat; quae autem parva videntur esse delicta neque a multis intellegi possunt, ab iis est diligentius declinandum. Ut in fidibus aut tibiis, quamvis paulum discrepent, tamen id a sciente animadverti solet, sic videndum est in vita ne forte quid diserepet, vel multo etiam magis, quo maior et me
Abbreviated transcription (Latin):
cutõs. ex retioẽcia. ex ꝯtentõe uocis. ex
sumissioe. ex cet̾is similib facile uidi¬
discre pet. Quo igne nõ ẽ ĩcomodu
quale qd̃ q eoꝵ sit ex aliis uidicare.
ut si ꝗd dedeceat ĩ illos uiteiꝰ ⁊ ip̃i.fit eĩ
nescio quo m̾o ut mag̾ ĩ alliis cerna
qͣ ĩ nob met ip̃is si ꝗd delĩꝗtur. Itaq¬

Expanded text:
one vocis, ex summissione, ex ceteris similibus facile iudidiscrepet. Quo in genere non est incommodum, quale quidque eorum sit, ex aliis iudicare, ut, si quid dedeceat in illis, vitemus ipsi; fit enim nescio quo modo, ut magis in aliis cernamus quam in nobismet ipsis, si
Abbreviated transcription (Latin):
tes hee ꝓbande st̃ que mĩstre st̃ uolup¬
tatu. cetarii. laiii. coqui. fartores. pi¬
storeslut ait terecius. adde huc si placet
unguẽtaĩos.saltatores. totũq ludũ ta¬
laiu. Quib aũt artib aut prudẽtia
maior ĩ est/ aut nõ mediocris utilitas
queritur ut medicina. ut architectu¬
ra. ut doctͥna reꝵ hoe̾staꝵ. hest̾ his quo¬
ꝵ ordimi ꝯueĩunt hõeste. Mercatura a̾
si tenuis sordida putãda ẽ. sin magͣ ⁊
copiosa młta undiq apportãs młtis¬
q sine uanitate ĩ pẽtiens/ nõ ẽ ad modũ

Expanded text:
 quae ministrae sunt voluptatum: Cetárii, lanií, coqui, fartóres, piscatóres, ut ait Terentius; adde hue, si placet, unguentarios, saltatores totumque ludum talarium. Quibus autem artibus aut prudentia maior inest aut non mediocris utilitas quaeritur, ut medicina, ut architectura, ut doctrina rerum honestarum, eae sunt iis, quorum ordini conveniunt, honestae. Mercatura autem, si tenuis est. sordida putanda est; sin magna et copiosa, multa undique apportans multisque sine vanitate impertiens, non est admodu
Abbreviated transcription (Latin):
mererer. Pͥncipatus eĩ nõ sanguini d̾be¬
tur. s mei̾tis. ⁊ ĩutiłr regnat ꝗ rex nasci¬
t᷑. nec meret᷑. ꝓculdubio parẽtis afftũm
exuit ꝗ ꝑuulos suos ĩportabili mole sub¬
iecta extingit. Hoc eĩ ẽ suffocae̾ filios nõ

Expanded text:
. Principatus enim non sanguini debetur, sed meritis: et inutiliter regnat, qui rex nascitur, non meretur. Et procul dubio parenti: affectum exuit, qui parvulos suos importabili mole superjecta exstinguit. Hoc quidem est suffocare liberos, non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rei familiai̾s angustia. te fastus ĩtolera¬
billis. ⁊ ĩ explebilł auai̾tia fure facit.Si
fortuna masuesceret fierez forte melior
At tu quo fortunatior neꝗor eris. ¶Mi¬
ratus alex̃ ꝯstãtia hoĩs eũ mei̾to arguen¬
tis expiar inꝗt an futurꝰ sis melior foͣ¬
tunãq mutabo. ut nõ ei amodo ꝙ deli
ꝯscribi militie: ut poss ex inde saluis

Expanded text:
 rei familiaris angustia, te fastus intolerabilis et inexplebilis avaritia, furem facit. Si fortuna mansuesceret, fierem forte melior. At tu quo fortunatior, eo nequior eris. » Miratus Alexander constantiam hominis eum merito arguentis: « Experiar, inquit, an futurus sis melior, fortunamque mutabo, ut non ei a modo quod deliqaque jussit conscribi militiae, ut posset exinde salvis
Abbreviated transcription (Latin):
dep̾hensus cũ tota ciuitas ĩ honorem
pat̾s neccitate pene adolesce̾tulo re¬
mit̾ẽt. aliꝙͣdiu repugͣuit. adultiũ
p̃cib ppłĩ euictus suo priꝰ de inde filii
cculo eruto usu uidẽdi ut̾q reliqt. Ita
debitu supplicii modũ legi reddiditi
Catatis : admirabili tẽpamẽto se uitẽ
se nuẜicorde patre ⁊ iustũ legio la¬
tore partitꝰ. ¶Ite narat de charons¬

Expanded text:
honorem patris necessitatem poenae adulescentulo remitteret, aliquamdiu repugnauit. ad ultimum populi precibus euictus suo prius, deinde filii oculo eruto usum uidendi utrisque reliquit. ita debitum supplicii modum legi reddidit, aequitatis admirabili temperamento se inter misericordem patrem et iustum legislatorem partitus.
Abbreviated transcription (Latin):
lleq ẽ ꝯtra natura spoliare eu si possis
que ẽ hõestu necare. Atq ħ om̃e genu
pestiffeꝵ atq impiu ex hoĩu coĩtate ex¬
terminãdu est. Et ci ut mebra illa que¬
da amputantu si ⁊ ip̃a sanguĩe ⁊ taq̃r
corporis sic ista ĩsigura hoĩs ferritas ⁊ ĩ¬
manitas bellue a cõi tãq humaĩtate
corporis segreganda est. Huius gene
exqritur. Eius moĩ igitur credo res pa¬
netiu ꝑsecutuꝵ fuisse nisi aliꝗ caus aut
occupatio eius ꝯsili pemiss. Ad quas
ipãs ꝯsultatt̃es ex supiorib libris satis

Expanded text:
neque est contra naturam spoliare eum, si possis, neque est contra naturam spoliare eum, si possis, quem est honestum necare, atque hoc omne genus pestiferum atque impium ex hominum communitate exterminandum est. Etenim, ut membra quaedcaeteris; sic ista in figura hominis feritas et imanitas beluae a communi tamquam humanitatis corpore segreganda est. Huius generpore officium exquiritur. Eius modi igitur credo res Panaetium persecuturum fuisse, nisi aliqui casus aut occupatio eius consilium peremisset. Ad quas ipsas consultationes superioribus libris satis
Abbreviated transcription (Latin):
te utili utilitatis tue cã detraxeris ĩhu¬
mane feceris. ꝯtraq nature lege. sin
aut is tu sis q multa utilitate iri .ꝑ.
atq hoĩu societati si inuita remaneas
affere possis si ꝗd ob ea cã alteri detra¬
xeris nõsit reprehendendu. Sin añt
id nõsit eiꝰmõi suu cuiq ĩ ꝯmodute¬
rendu ẽ pocius q de alteriꝰ ꝯmodis d̾
aut egestas/ aut qd eiusmõĩ qͣ detra¬
ctio atq appeticio alieni. S coĩs utilitat̃
derelictio ꝯtra nã est. Est eĩ iniusta . Ita
mine merti atq ĩutili ad sapienter bo
te detraxert: nĩo h ita fuciat ut ne ip̃e
dese bñ existimãs seseq diligens hãc cã
hãt adinuũa. Itaq semꝑ officio fũget᷑
utilitati ꝯsulens hõiuu ⁊ ei qua sepe ꝯine
moro societati. Na qd ad phalaui atti
ꝑ facile iuuditiu ẽ. Nulla eĩ societas nobi
cu tiranis. s pocius sũma distinctio est.

Expanded text:
artem utili utilitatis tuae causa detraxeris, inhuartem utili utilitatis tuae causa detraxeris, inhumane feceris contraque naturae legem; sin autem is tu sis, qui multam utilitatem rei publicae atque hominum societati, si in vita remaneas, afferre possis, si quid ob eam causam alteri detraxeris, non sit reprehendendum. Sin autem id non sit eius modi, suum cuique incommodum ferendum est potius quam de alteaut egestas aut quid eius modi quam detractio atque appetitio alieni, sed communis utilitatis derelictio contra naturam est; est enim iniusta. Itaqumine inerti atque inutili ad sapientem, bote detraxerit, modo hoc ita faciat, ut ne ipse de se bene existimans seseque diligens hanc causam habeat ad iniuriam. Ita semper officio fungetur utili societati. Nam quod ad Phalarim attinet, perfacile iudicium est. Nulla est enim societas nobis cum tyrannis, et potius summa distractio est,
Abbreviated transcription (Latin):
externoꝵ negant hi dirimũt cor
humaĩ gn̾is societate. Qua sub
tollitur: que ꝗ tollũt ⁊̃ aduersus deos. ĩ¬
mortales ĩpii iudicandi sunt. Ab hc ei
stituta ĩter hoies societate euertunt. cui
sccietatis artissimu uĩcł ẽ maq̃ arbit᷑¬
ri ẽẽ ꝯtra nã hoĩe hõi detrahere sii como¬
di cã q̃ oĩa ĩcõmoda sb̾ue uł ext̾na uł
corporis uł ⁊̃ ipĩus aĩ que uacent iusti¬
cia. Hec eĩ una uirtus oũi ẽ dña ⁊ regi¬
na uirtutu.
orsita ꝯsꝑia dixerit nõne igit̃¬
sapiens si fame ip̃e ꝯficiatur ab¬
stuleit cibu alt̾i hoĩ ad nilla rez
utili: minime uero. Nõ eĩ michi est uita
mea utilior q aĩ talis afectio neĩne ut
iuole comodi mei gratia. Qd̾ si fallarĩ
crudele tirãnu ⁊ ĩmane uir bonus ne
ip̃e frigore ꝯficiatu uestitũ spoliare pos¬
sit nõ ne faciat: hec adiudicandu sũt
facillima. Na si ꝗd ab hoĩe ad nulla ꝑ¬

Expanded text:
externorum negant, hi dirimunt communem humani generis societatem; qua subltollitur. Quae qui tollunt, etiam adversus deos immortales impii iudicandi sunt. Ab iis enim constitutam inter homines societatem evertunt, cuius societatis artissimum vinculum est magis arbitrari esse contra naturam hominem homini detrahere sui commodi causa quam omnia incommoda ustitia; haec enim una virtus omnium est domina et regina virtutum. Forsitan quispiam dixerit: Nonne igitusapiens, si fame ipse conficiatur, abstulerit cibum alteri homini ad nullam rem utili? Minime vero; non enim mihi est vita mea utilior quam animi talis affectio, neminem ut violem commodi mei gratia. Quid? si Phalarim, crudelem tyrannum et immanem, vir bonus, ne ipse frigore conficiatur, vestitu spoliare possit, nonne faciat? Haec ad iudicandum sunt facillima. Nam, si quid ab homine ad nullam p
Abbreviated transcription (Latin):
tate rei .p. magna ip̃i adipiscẽtur et
graz ⁊ gloriaz.
Nhis aũt utilitatu preceptis/ anti¬
pat̾ turius stoycus ꝗ athenis nuꝑ est
mortuus duo p̾terita cẽset ẽẽ a pai¬
netio ualitudĩs curatõe ⁊ peciũe. quaᷤᷤ
res a sũmo phylosopho p̾teritas arbi¬
tror ꝙ eeñt faciles. st̃ certe utilles. S
ualicudo sostentatur noticia sui corporas.
⁊ obẜuatiõe . que res aut ꝓdeẽ soleant y¬

Expanded text:
tate rei publicae magnam ipsi adipiscentur et tate rei publicae magnam ipsi adipiscentur et gratiam et gloriam. In his autem utilitatum praeceptis Antipater Tyrius Stoicus, qui Athenis nuper est mortuus, duo praeterita censet esse a Panaetio, valetudinis curationem et pecuniae; quas res a summo philosopho praeteritas arbitror, quod essent faciles; sunt certe utiles. Sed valetudo sustentatur notitia sui corporis et observatione, quae res aut prodesse soleant
Abbreviated transcription (Latin):
ditaꝵ. Nũq̃ uehemẽtius actu ẽ qͣ me
ꝯsule ne solueretur. Armis ⁊ castris te¬
tata ẽ res ab oĩ genẽ hoĩu et ordine. ꝙ¬
b ita restiti ut hoc tãtu malũ de re .p.
colleretur. Nũq̃ nec maius es aliem
fuit nec melius nec faciliꝰ dissolutu
est. Traudandi eĩ spe sb̾lata soluẽdi i¬
necitas ꝯsecuta ẽ. ac uõ hic nũc uictor
tũ ꝗde uictus. que cogitaiat ea ꝓfecit
Cu eiꝰ ia nich int̾eẽt tñ tanta ĩ eo pec¬
feratur abernt hi qͥ re .p. tuebũtur. ĩ¬
oꝵ eꝗtate siu ꝗsq teneat: ⁊ neq tenu¬
iores ꝓp humilitate circũ ueĩanturne¬
q locupletib adsua ułteneda uł recupe¬
randa obsit ĩuidia. Preçerea qͥb cũq re¬
b ł bellis uł domi poterũt re .p. augeãt
ĩꝑio agris uectigalib. Hec magnoꝵ ho¬
minu st̃. ħ ap̃ maiores nr̃os factitata.¬
Hec gn̾ã offõꝵ ꝗ ꝑsecũtur cũ sũma utili¬

Expanded text:
ditarum. Numquam vehementius actum est quam me consule, ne solveretur; armis et castris temptata res est ab omni genere hominum et ordine; quibus ita restiti, ut hoc totum malum de re publica tolleretur. Numquam nec maius aes alienum fuit nec melius nec facilius dissolutum est; fraudandi enim spe sublata solvendi necessitas consecuta est. At vero hic nunc victor, tum quidem victus, quae cogitarat, ea perfecit, cum eius iam nihil interesset. Tanta in eo pecferatur, aberunt ii, qui rem publisque teneat et neque tenuiores propter humilitatem circumveniantur neque locupletibus ad sua vel tenenda vel recuperanda obsit invidia, praeterea, quibuscumque rebus vel belli vel domi poterunt, rem publicam augeant imperio, agris, vectigalibus. Haec magnorum hominum sunt, haec apud maiores nostros factitatatur, cum summa utili
Abbreviated transcription (Latin):
amitrat. Ac ꝑꝑ hoc ĩuũe genus lacede¬
in onilisandru ephoꝵ expulerũt. Hagi¬
ui ieges qd̾ nũq ante ap̃ eos acciderat᷑
necauerut. atq eo tp̃r tãte discordie se¬
cure st̾. ut tirarati existerẽt. ⁊ optuna¬
tes exterminarẽtur ⁊ z̾clarissime ꝯstitu¬
ta res .pͥ. dilaberetur. Nec uõ solu ip̃a
ecidit s ⁊̃ reliquã gretia euertit ꝯta¬
gionib maloꝵ q̃ alacedemoniis ꝓfecte
manarũt latius. Quid dica nr̃os gra¬
chos .t. grachi sũmi uiri filios affrica¬
ni nepotes: nõ ne agraĩe ꝯtẽtioẽs ꝑdi¬
teneretur. ꝓfecms argis sicionẽ clãdesti¬
no introytu urbe ẽ potitus. Cũq tirãu¬
metipcle ĩpuiso p̃siss sexcentos exu
S cũ magna aĩaduerteret ĩ boĩs ⁊ poss¬
onib dificultatez: ꝙ ⁊ eos quos ip̃e re¬
stituerat quoꝵ bona alii possederãt egere

Expanded text:
amittat? at propter hoc iniuriae genus Lacedaemonii Lysandrum Ephorum expulerunt, Agin Regem, quod numquam antea apud eos acciderat, necaverunt, ex quo eo tempore tantae discordiae securae sunt, ut Tyranni existerent, et optimates exterminarentur, et praeclarissime constituta Resp. dilaberetur. Nec vero solum ipsa cecidit, sed etiam reliquam Graeciam evertit contagionibus malorum, quae a Lacedaemoniis profectae manarunt latius. Quid? nostros Gracchos, Ti. Gracchi summi viri filios, Africani nepotes, nonne agrariae contentiones perditeneretur, profectus Argis Sicyonem clano introitu urbe est potitus; cumque Tyrannum Nioclem improviso oppressisset, sexcentos exsuSed, cum magnam adverteret in bonis et possessionibus difficultatem; quod et eos, quos et ipse restituer
Abbreviated transcription (Latin):
ea cam̃. aut agraĩa re tẽtant
ut posẜores peslantur sius sedi¬
bus/ aut peciũas creditas dehitorib
oconadas putant labefactant fidam
nie. deiñ eꝗtatẽ: que tollit̾ oĩs si hr̃e
suu quiq nõlicet. Id eĩ ẽ ꝓpiũ ut su
pra dixi ciuitatis arq urbis ut sit
libera ⁊ nõ solicita sue rei cuiꝰq custo¬
dia. atq ĩ hac ꝑnitie rei.p. ne ilła ꝗdẽ¬
erepta ẽ nimicus cui data ẽ etia dissi¬
mulat se acciꝑe uoluisse:⁊ maxie ĩpecu¬
niis creditis ocultat suũ gandiũ ne ui¬
deatur nõ fuisse soluẽdo. at uõ ille ꝗ ac¬
cipit ĩiuria ⁊ meminit ⁊ p̾se fert doi

Expanded text:
ausam aut agrariam rem temptant, ut possessores pellantur suis sedibus, aut pecunias creditas debitoribus condonandas putant, labefactant fundamniae, deinde aequitatem, quae tollitur omnis, si habere suum cuique non licet. Id enim pra dixi, civitatis, atque urbis, ut sit libera, et non solicita suae rei cuiusque custodia. Atque in hac pernicie Reipublicaeerepta est, est inimicus; cui data est, etiam si dissimulat se accipere voluisse, et maxime in pecuniis creditis, occultat suum gaudium, ne videatur non fuisse solvendo. At vero ille qui accipit injuriam, et memi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊t ĩcomodius putaret mimerai̾ sibi
tu est ut oĩe ꝯcordia ꝯstituta sine q̃rel
agere ci cuub. nõn ut b̾is ĩa uidimꝰ
hasta ĩ foro pone̾: ⁊ bona cuuu noa sõ¬
iacere p̃conis. at ille grecus id ꝙͣ sut
sapientis ⁊ p̃stantissimi iuri om̃ibꝯ
sulendu putauit. Eaq ẽ sũma ro ⁊ sa¬
pientia boni ciuis comoda ciuiu nõ
diuellere. atq om̃s eꝗtate eade ꝯti¬
nere. hĩtãt gratis ĩ alieno ꝗd ita: nt
cum ego emeuĩ edifĩcari tuen ĩpenda
tu me inuito fruare meo. Quid est ali¬
ud q̃ aliis sua eriꝑe aliis dare alieã:
Tabule uero nouẽ ꝗd hũt araumẽti
nisi ut emas mea peciũa fũd̃u. eum
tu habeas ego nõ hãm peciũa. Qua
ob re ne sit es alienu qͥd̾ iei .p. noceat
prouidẽdu est: qd̾ młtis rõib caueri

Expanded text:
commodius putarent numerari sibi, tum est, ut omnes concordia constituta sine querelagere cum civibus, non, ut bis iam vidimus, hastam in foro ponere et bona civium voci subicere praeconis. At ille Graecus, id quod fuit sapientis et praestantis viri, omnibus consulendum putavit, eaque est summa ratio et sapidivellere atque omnis aequitate eadem continere. Habitent gratis in alieno. Quid ita? ut, cum ego emerim, aedificarim, tuear, impendam, tu me invito fruare meo? Quid est aliud aliis sua eripere, aliis dare aliena? Tabulae vero novae quid habent argumenti, nisi ut emas mea pecunia fundum, eum tu habeas, ego non habeam pecuniam? Quam ob rem ne sit aes alienum, quod rei publicae noceat, providendum est, quod multis rati
Abbreviated transcription (Latin):
Tales gͥ mter mros amiacia tantas oportunitates habet.
Quantas uix q̃so dicere. principio quis potest ẽẽ iuta ui¬
talis ut ait enniꝰ. Qui nõ mamici mutua beniuolẽcia cõ¬
quiescit. Quio eĩ dulcius q habere cũ quo oĩa audeas
sic loqui sicut tecu: Quis ẽẽt tantus fructus in ꝓspis
rebus nisi haberes aliquez qui illis eqͣue ac tu ip̃e gaud̃et.
aduersas uero ferre difficile ẽẽt sine ẽo qui illas grauius
lare. honores ut laudere. uoluptates: ut gaudeas. Uali¬
tudo ut dolore careas: et munerib fungare corporis. ⁊¬
amicicia res plurimas ꝯtinet qͥuocũq te uerteris p̃sto

Expanded text:
tur inter viros amicitia tantas opportunitates habet, quantas vix queo dicere. principio qui potest esse vita vitalis, ut ait Ennius, quae non in amici mutua benevolentia conquiescit? quid dulcius quam habere quicum omnia audeas sic loqui ut tecum? qui esset tantus fructus in prosperis rebus, nisi haberes qui illis aeque ac tu ipse gauderet? Adversas vero ferre difficile esset sine eo, qui illas gravius lare; honores, ut laudere; voluptates, ut gaudeas; valetudo, ut dolore careas et muneribus fungare corporis; amicitia res plurimas continet: quoquo te verteris praesto
Abbreviated transcription (Latin):
michi cogitanti de amicicia maxime illud ꝯsiderandu
solet occurrere. utru ꝓpt̾ inbecillitate atq iopiam:
desiderãda sit amicicia. ut indandis recipiendisq mu
iuicissimq redderet. an eet quide. ꝓpriu amicicie. Sec
anti quor et pulcrior et magis a natura ip̃a ꝓfecta alia
et obseruant᷑ cansa tẽporis. Inamicicia au nichil ẽ fictũ.
cũ quoda sensu amandi qua hac cogitacõe quãtu uti

Expanded text:
 cogitanti maxime illud considerandum videri solet, utrum propter imbecillitatem atque inopiam desiderata sit amicitia, ut dandis recipiendisque mevicissimque redderet, an esset hoc quidem proprium amicitiae, sed antiquior et pulchrior et magis a natura ipsa profecta alia et observantur temporis causa; in amicitia autem nihil fictum, cum quodam sensu amandi, quam cogitatione quantum i
Abbreviated transcription (Latin):
tur atreus ꝑsone ẜuiendu fuit. Set si ħ sibi simũt
nuilla ẽe fidez que infideli data sit uioeant ne querant̃
latebri ꝓiurio. ¶ Est eĩ ius bellicu fidesq uirisuirã¬
dinseroe cũ hoste ẜuanda. Qd̃ eĩ iuratu ẽ ita ut mens
n nõ feceris. Na pirata nõ ẽ pͣdueliũ numero defin¬
tuus̃. set comunis hostis oĩu. Cu ħ nec fides debet nͨ
iusuirandu ẽẽ comune. Nõ ei falsu nirare peiera¬
re ẽ s qd̾ ex animi tui sentencia uiraris sicut ũbum
ꝯcipit᷑ more nr̃o id nõ facere ꝑiuriu e. Scite ei ei¬
ripides: iuiraui lingua. mente miurata gero. Ee

Expanded text:
tur Atreus, personae serviendum fuit. Sed si hoc sibi sument, tur Atreus, personae serviendum fuit. Sed si hoc sibi sument, nullam esse fidem, quae infideli data sit, videant, ne quaeratur latebra periurio. Est autem ius etiam bellicum fidesque iuris iurandi saepe cum hoste id non feceris; nam pirata non est ex perduellium nurnero definitus, sed communis hostis omnium; cum hoc nec fides debet nec ius iurandum esse commune. Non enim falsum iurare periurare est, sed, quod EX ANIMI TUI SENTENTIA iuraris, sicut verbis concipitur more nostro, id non facere periurium est. Scite enim Euripides: Iurávi li
Abbreviated transcription (Latin):
optimi marimi ut incatonis oracõe ẽ maiores nri esse
uoluerũt. ¶At eĩ ne iratus quide iuꝑiter plus regu¬
lo nocuisset q̃ sibi nocuit ip̃e regulus. ¶ Cercͣe si nichil
malu ẽet nisi dolore. Id auͭ nõ modo nõ solu malu set
nec malu quide ẽẽ maxima auctoritate phy affirmãt.
quoꝵ quidez testez nõ mediocre set haud scio an grauis¬
simuz regulu nolite queso iutuperare. ¶ Qͥuez eĩ lo
causa officii cruciatu suberit ultro. ¶. Naͣ qui auint
minima demalis iͥdest ut turpit magis qͣ calamitose.
an ẽ ullu maius malu turpitudine. Que si indeformi¬
tate corporis ħeat aliꝗd offensionis quanta illa depra¬
uacio ⁊ feditas turpificati anmi debet uideri. Itiq ner¬
uosius qui ista dixerũt solu audẽt malu dicere ioi
qd̾ turpe sit. Qui au remissius hii tn nõ dubitãt sum¬
muz maluz dicere. ¶Naz illud quidez neq dedi ne¬
q do infideli cuiqͣ. Iocirco a pceta recte. qr cũ tractare¬

Expanded text:
optimi maximi, ut in Catonis oratione est, maiores nostri esse voluerunt. At enim ne iratus quidem Iuppiter plus Regulo nocuisset, quam sibi nocuit ipse Regulus. Certe, si nihil malum esset nisi dolere. Id autem non modo non summum malum, sed ne malum quidem esse maxima auctoritate philosophi affirmant. Quorum quidem testem non mediocrem, sed haud scio an gravissimum Regulum nolite, quaeso, vituperare. Quem enim locup officii causa cruciatum subierit voluntarium? Nam quod aiunt: minima de malis, id est ut turpiter potius quam calamitose, an est ullum maius malum turpitudine? quae si in deformitate corporis habet aliquid offensionis, quanta illa depravatio et foeditas turpificati animi debet videri! Itaque nervosius qui ista disserunt, solum audent malum dicere id, quod turpe sit, qui autem remissius, ii tamen non dubitant summum malum dicere. Nam illud quidem: Néque dedi neque do ínfideli cuíquam idcirco recte a poeta, quia, cum tractare
Abbreviated transcription (Latin):
utilitate. ad̾ eãq rapimur. nec facere aliter ullo modo
possumtis.  Na quis ẽ qui utilia fugiat: aut qs po¬
cius qui ea nõ studiosissime ꝓsequatur: Set quia nurs¬
qua possumꝰ nisi ĩ laude d̾ecore honestate utilia repire.
propt̾ea illa prima ⁊ sũma hemꝰ et u̾cilitatis nomen
nõ ta splendidu q̃ necessariu dicimꝰ. Opposiciones

Expanded text:
utilitatem ad eamque rapimur nec facere aliter ullo modo utilitatem ad eamque rapimur nec facere aliter ullo modo possumus. Nam quis est, qui utilia fugiat? aut quis potius, qui ea non studiosissime persequatur? Sed quia nusquam possumus nisi in laude, decore, honestate utilia reperire, propterea illa prima et summa habemus, utilitatis nomen non tam splendidum quam necessarium duci
Abbreviated transcription (Latin):
rez. atq ecia illud o stultu hoĩez direrit quispia. et
repugnante utilitati sue. reddi cãptiuos negauit eẽ
utile. Illos eĩ adoscentes ẽẽ ⁊ bonos duces. se iã ꝯfectũ
senectute. Cuiꝰ cu ualuisset auctoritas captiui retẽti
sunt. Ip̃e cartagine rediit. neq caritas patrie reti¬
nuit neq socioꝵ. Nec uero tu ignorabat se adcrude¬
lissimu hostez ⁊ adexͣquisita supplicia ꝓficisci. set ius
iurandu ꝯseruandu putabat. Itaq tu cu uigulãdo
necabat᷑ erat imeliore causa q̃ si domi sener captiuus
piurus ꝯsularis remansisset. E aͣt stułte qͣ nõ modo
nõ censuerit captiuos remictendos. ueꝵ ecia psuasit.
ũ Qnomͦ stulte eͥcia si ne rei publice condncebatur:
¶. PSeruertũt hoĩes ea que sunt fundamẽta nature cũ
utilitate ab honestate se uingũt. Om̃es eni ex petimꝰ.

Expanded text:
rem. Atque illud etiam O stultum hominem, dixerit quispiam, et rem. Atque illud etiam O stultum hominem, dixerit quispiam, et repugnantem utilitati suae!, reddi captivos negavit esse utile; illos enim adulescentes esse et bonos duces, se iam confectum senectute. Cuius cum valuisset auctoritas, captivi retenti sunt, ipse Carthaginem rediit, neque eum caritas patriae retinuit nec suorum. Neque vero tur ignorabat se ad crudelissimum hostem et ad exquisita supplicia proficisci, sed ius iurandum conservandum putabat. Itaque turn, cum vigilando necabatur, erat in meliore causa, quam si domi senex captivus, periurus consularis remansisset. At stulte, qui non modo non censuerit captivos remittendos, verum etiam dissuaserit. Quo modo stulte? etiamne, si rei publicae conducebat? ndamenta naturae, cum utilitatem ab honestate seiungunt. Omnes enim expetimus
Abbreviated transcription (Latin):
Matilius regulus cũ ꝯsul iteꝵ mafrica ex insidiis
captus ẽẽt duce xantippo lacedemonio. Imperatore
au patre hãnibał amiclare. Iuratus missus ẽ ad sena¬
tuz. Ut nisi redditi ẽẽnt penis captiui nobiles quida¬
ip̃e rediret cartaginez. Is cũ roma uenisse utilitatis
speciez uidebat. Get ea ut res declarat falsi iudicauit
que erat talis. manere inpatria. ẽẽ domi sue cũ uxore
cu liberis. qua calamitate accepisset inbello comu¬
nez fortune bellice iudicantez tenere ꝯsularis digͥtatis
graduiz. ¶ Quis hec negat utilia esse que censes. ma¬
gͣnitudo animi ⁊ fortitudo negat. Nõ locupletiores q̃ris
autores. Haꝵ eĩ uirtutu ẽ ꝓpriu. nichil ꝑtimescere:
om̃ia hũana despicere. nichil qd̾ homini possit accidẽ.
intollerandu putare. Itaq ꝗd fecit insenatu uenit.
mand̾ata ẽxposuit. sentẽcia ne diceret recusauit qͣz
diu iure urando hostiuz teneret᷑ dicẽs se nõ ẽẽ senato¬

Expanded text:
M. Atilius Regulus cum consul iterum in Africa ex insidiis captus esset duce Xanthippo Lacedaemonio, imperatore autem patre Hannibalis Hamilcare, iuratus missus est ad senatum, ut, nisi redditi essent Poenis captivi nobiles quidam, rediret ipse Carthaginem. Is cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat, sed eam, ut res declarat, falsam iudicavit; quae erat talis: manere in patria, esse domui suae cum uxore, cum liberis, quam calamitatem accepisset in bello, communem fortunae bellicae iudicantem tenere consularis dignitatis gradum. Quis haec negat esse utilia? quem censes? Magnitudo animi et fortitudo negat. Num locupletiores quaeris auctores? Harum enim est virtutum proprium nihil extimescere, omnia humana despicere, nihil, quod homini accidere possit, intolerandum putare. Itaque quid fecit? In senatum venit, mandata exposuit, sententiam ne diceret recusavit, quam diu iure iurando hostium teneretur, non esse se senato
Abbreviated transcription (Latin):
nec nocere. ¶ Quid aũ iratus upiter plus nocere po¬
tiusset q̃ n ocũit᷑ sibi ip̃e regulus: Nulla gͥ ius fint re¬
ligionis que tantã utilitate pͥuerteret. ¶ an ne tur¬
piter ficeret᷑ primu minima demalis. Nõ gͥ tantu
mali turpitudo ista hebit quantũ ille cruciatꝰ. ¶ De¬
inde illud ecia apud acturi fregisti ne fide: neq dedi
neq do infideli cuiq̃ q̃zq̃ ab impio rege dicit᷑ luculẽte
tam̃ dicitur. EAoͣount ecia quẽ admodu nos dicamꝰ
uideri quenda utilia que nõ sint. ut hoc ip̃m uidetur

Expanded text:
nec nocere. Quid autem iratus Iuppiter plus nocere potuisset, quam nocuit sibi ipse Regulus Nulla igitur vis fuit religionis, quae tantam utilitatem perverteret. An ne turpiter faceret? Primum minima de malis. Num igitur tantum mali turpitude ista habebat, quantum ille cruciatus? Deinde illud etiam apud Accium: Fregistín fidem? Néque dedi neque do ínfideli cuíquam quamquam ab impio rege dicitur, luculente tamen dicitur. Addunt etiam, quem ad modum nos dicamus videri quaedam utilia, quae non sin
Abbreviated transcription (Latin):
rius postumiꝰ cũ iteꝵ ꝯsules eẽnt quia cũ male pugna¬
tu apuo camoiu ẽẽt legionib nr̃is subiugu missis
pace cũ sãpnitib fecerant dediti sũt iis. In iussu eĩ
ppłi senatusq fecerat. ¶ Eodẽq tp̃re tiberius mumi¬
cus.⁊. Q. emilius. qui tũ tribuni plebis erint ꝙͣ eoꝵ¬

Expanded text:
Sp. Postumius cum iterum consules essent, quia, cum male pugnatum apud Caudium esset, legionibus nostris sub iugum missis pacem cum Samnitibus fecerant, dediti sunt iis; iniussu enim populi senatusque fecerant. Eodemque tempore Ti. Nurnicius, Q. Maelius, qui tum tribuni pl
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ras. an nullus messet
rector. et idcirto fluerẽt
mortalia casu.
honestu ꝯẜuandi usiurandi causa ad cruciatu reu̾tisse.
Set sit nõ honestu. qr quod ꝑ u hostiu ẽẽt actu ratũ
ẽẽ nõ debuit. ¶Addunt ecia. quicd ualde utile sit id
fieri honestu et si antea nõ uidecur Aucr̃ ue or: m¬
Nõ fuit iupit̾ metuendus. ne iratus noceret q ne¬
q irasci solet nec nocere. ¶ seͤc quide racio nõ magis
ꝯtra reguli qͣz ꝯtra om̃e iusiurandu uilet. set iniure
uirando nõ qui metus set que ius sit debet intelligi. Est¬
S ẽi iusuirant ũ affirmacio religiosa. qd̾ aute affirmate
quasi deo teste ꝓmiseris id tenendu ẽ. Ia eĩ nõ ad ira
deoꝵ que nulla ẽ set adiusticu et fide ꝑtinet. Na p̃¬

Expanded text:
terras an nullus inesset rector et incerto fluerent mortalia casu. conservandi iris iurandi causa ad cruciatum revertisse; sed fit non honestum, quia, quod per vim hostium esset actum, ratum esse non debuit. Addunt etiam, quicquid valde utile sit, id fieri honestum, etiamsi antea non videretur. HaNon fuit Iuppiter metuendus ne iratus noceret, qui neque irasci solet nec nocere. Haec quidem ratio non magis contra Reguli quam contra omne ius iurandum valet. Sed in iure iurando non qui metus, sed quae vis sit, debet intellegi; est enim ius iurandum affirmatio religiosa; quod autem affirmate quasi deo teste promiseris, id tenendum est. Iam enim non ad iram deorum, quae nulla est, sed ad iustitiam et ad fidem pertinet. Nam p
Abbreviated transcription (Latin):
dolo malo ut p̾retores solent facta sunt. ¶ Siquis me¬
dicamẽtu cuiq̃ dederit ad aqua intercute pepigeritq
dicamento factus ẽẽ ⁊ annis aliquot post inciderit in
eundez mor̃bu nec ab eo qui cũ pipigerat inpetret ut
ide eo liceat uti ꝗo faciendu sit cũ sit is ĩ humanus ꝙ
nõ ꝯcedat: nec ei quicꝙͣ fiat iurie: uite et saluti con¬
sulendu ẽ. Quid siquis sapiẽs rogatus sit ab eo qui
eu herede faciat cu ei testamẽto sexterciu miles re¬
linquat᷑ ut ante qͣ hereditate adeat luce pala inforo
turus ille nõ eẽt faciat qd̾ ꝓmiserit nec ne: ꝓͦmisisse
nollez et id arbitror fuisse grauitatis. qm ꝓmisit si sal¬
tare inforo turpe ducet honestius mencietur si ex here¬
ditate nichil ceperit q̃ si cepit nisi forte ea pecunia
in rei publice magnu aliqͥs tẽpus ꝯtulerit ut uel sal

Expanded text:
DOLO MALO, ut praetores solent, FACTA SINT. Si quis meDOLO MALO, ut praetores solent, FACTA SINT. Si quis medicamentum cuipiam dederit ad aquam intercutem pepigeritquedicamento sanus factus sit et annis aliquot post incident in eundem morbum nec ab eo, quicumpepigerat, impetret,ut iterum eo liccat uti, quid faciendum sit. Cum sit is inhumanus, qui non concedat, nec ei quicquam fiat iniuriae, vitae et saluti consulendum. Quid? si qui sapiens rogatus sit ab eo, qui eum heredem faciat, cum ei testamento sestertium milies relinquatur, ut, ante quam hereditatem adeat, luce palam in foroturus ille non esset, faciat, quod promiserit, necne? Promisisse nollem et id arbitror fuisse gravitatis; quoniam promisit, si saltare in foro turpe ducet, honestius mentietur, si ex hereditate nihil ceperit, quam si ceperit, nisi forte eam pecuniam in rei publicae magnum aliquod tempus contulerit, ut vel sal
Abbreviated transcription (Latin):
res spectabit patrie salute anteponet saluti patrien.
¶ Quit ecia si sapiens adulter moͣs m̃mos acceꝑit
inprudens prõbonis. cũ id rescierit soluturus ne sit
eos si cui debeat ꝓbonis.iogenes ait. ante pater
negat: cui pocuis assencior: ¶ Qui uenenuz fugiẽs
uendat sciens debeat ne d̾icere: nõ necere pntat dyo¬
genes. Antipat̾ uiri boni existimat. ¶ He sũt quasi
ꝯtrouersie ⁊ iura stoycoꝵ. ¶ Inmancipio uendẽdo dicẽ¬
da ne uicia: Nõ nisi ea que nisi dixeris. reoibeat᷑ manci¬
piu iure cuili. set heͣc mẽdace ẽẽ alieatorẽ furacem
ebriosu alteri dicenda uident̃. alteri nõ uident̃. ¶ Si
quis auruz uendens auricalcuz se putet uendere Indi¬
cet ne ei uir bonus aurũ illud ẽẽ: an emat denario qd̃
si mille denarioꝵ: Perspicun ẽ ia ⁊ quid michi uideat᷑.
acta et promissa sẽꝑ ne ẜuanda sint que nec ui nec

Expanded text:
res spectabit, patriae salutem anteponet saluti patris. res spectabit, patriae salutem anteponet saluti patris. Quaerit etiam, si sapiens adulterinos nummos acceperit imprudens pro bonis, cum id rescierit, soluturusne sit eos, si cui debeat, pro bonis. Diogenes ait, Antipater negat, cui potius assentior. Qui vinum fugiens vendat sciens, debeatne dicere. Non necesse putat Diogenes, Antipater viri boni existimat. Haec sunt quasi controversa iura Stoicorum. In mancipio vendendo dicendane vitia, non ea, quae nisi dixeris, redhibeatur mancipium iure civili, sed haec, mendacem esse, aleatorem, furacem, ebriosum? Alteri dicenda videntur, alteri non videntur. Si quis aurum vendens orichalcum se putet vendere, indicetne ei vir bonus aurum illud esse an emat denario, quod sit mille denarium? Perspictum est iam, et quid mihi videatur, Pacta et promissa semperne servanda sint, QUAE NEC VI NEC
Abbreviated transcription (Latin):
ens si potuerit: negat. quia sit miuriuz. ¶ Quid do¬
minꝰ naͣiuis: eripiet ne suũ: minime. nõ plus q̃ si naui¬
gantez malto eiicere de naui uelit quia sua sit. Q uoad
eiq sapiẽtes: sibi uter rapiat: an alter cedat alteri:
Cedat uõ. s ei ciuꝰ magis intͣsit uł sua uł rei publice cã
uiuere. ¶Q̾uid si hec paria mutroq: nullu exit cer¬
tamen. set quasi sorte auͣt dimicando uictus alticedat
alter. ¶ Quid si pat̾ fana expilet: cuniculos agat ad
erariu. Indicet ne id magistratib filius: Nefas ioͣ qdẽ
ẽ: Quin ecia defendat patrez si arguat᷑. Noꝰ icur pr̃ia.
prestat oĩb officiis: Imo uero s ip̃i patrie ꝯducit pios
here ciues inparentes. ¶ Qͥo si tyrãpnide ocupare
si pr̃ia prodere conabitur pater: silebit ne filius. Imo
ũo obsecrabit patre ne id faciat. si nichil ꝓficiet acu¬
sabit: Minabitur ecia. ad extremu si adꝑnicie patriẽ

Expanded text:
ens, si potuerit? Negat, quia sit iniurium. Quid? doens, si potuerit? Negat, quia sit iniurium. Quid? dominus navis eripietne suum? Minime, non plus quam navigantem in alto eicere de navi velit, quia sua sit. Quoad eeique sapientes, sibine uterque rapiat, an alter cedat alteri? Cedat vero, sed ei, cuius magis intersit vel sua vel rei publicae causa vivere. Quid, si haec paria in utroque? Nullum tamen, sed quasi sorte aut micando victus alteri cedet alter. Quid? si pater fana expilet, cuniculos agat ad aerarium, indicetne id magistratibus filius? Nefas id quidem est, quin etiam defendat patrem, si arguatur. Non igitur patria praestat omnibus officiis? Immo vero, sed ipsi patriae conducit pios habere cives in parentes. Quid? si tyrannidem occupare, si patriam prodere conabitur pater, silebitne filius? Immo vero obsecrabit patrem, ne id faciat. Si nihil proficiet, accusabit, minabitur etiam, ad extremum, si ad perniciem patriae
Abbreviated transcription (Latin):
liaq defendere: oĩa pͣublicanis negaro multa sotua.
cu in hos benefici ẽẽ deberemꝰ. cũ illis sic agere ut cũ
colonis nr̃is soleremꝰ. Eoq magis quo illa ordinũ cõ¬
iunctio ad salutẽ rei publice ꝓͣtinebat. ¶ Male ecia
curio. cũ causa traspadanoꝵ equa ẽẽ dicebat semp
aũ adoebat uͣmcat ufilitas. pocius diceret᷑. non esse
equa q̃uia nõ eẽt utilis rei publice quã cũ utilẽ eẽ
diceret nõ esse equã fateretur. Questiones ubi di
lenus ẽ uiꝰ liber de officiis hecatonis taliu q̃stionũ.
sit ne boni uri in maxima caritate ãnone familiam
nõ alere. Inutrãq partez disputat. Set tam̃ adextre¬
mu utilitate putat officiu dirigi magis q hũanita¬
te. ¶ Queri si inmari iactura faciẽda sit equi ne p̃¬
ciosi pocius iactura faciat an ẜuili uilis. hic alio res
naufragio stultus arripuerit extorquebit ne eã sapi¬

Expanded text:
liaque defendere, omnia publicanis negare, multa sociis, liaque defendere, omnia publicanis negare, multa sociis, cum in hos benefici esse deberemus, cum illis sic agere, ut cum colonis nostris soleremus, eoque magis, quod illa ordinum coniunctio ad salutem rei publicae pertinebat. Male etiam Curio, cum causam Transpadanorum aequam esse dicebat, semper autem addebat: Vincat utilitas! Potius doceret non esse aequam, quia non esset utilis rei publieae, quam, cum utilem non esse diceret, esse aequam fateretur. Plenusestsextus liPlenusestsextus liber de officiis Hecatonis talium quaestionum: sitne boni viri in maxima caritate annonae familiam non alere. In utramque partem disputat, sed tamen ad extre ut putat, officium dirigit magis quam humanitate. Quaerit, si in mari iactura facienda sit, equine pretiosi potius iacturam faciat an servoli vilis. Hic alio res naufragio stultus arripuerit, extorquebitne eam sapi
Abbreviated transcription (Latin):
qualis aristides athenis fuit uł senatui nr̃o qui numq̃¬
utilitate a dignitate se iũxit armis cũ hoste certare
an uenenis: sin glorie causa ĩperiuz expetenou est
scelus absit. in quo nõ potest ee gloria. Om ip̃e opes
expetunt᷑ quoquomͦ nõ poterũt ẽẽ utiles cu infamia.¬
¶ Nõ gͥ utilis illa .L. philippi.q. f. sentẽcia quas cuu¬
tates .l. silla pecunia accepta exsenatus ꝯfulto libera¬
uisset ut he rursus uectigales ẽẽnt neq iis pecunia
qua ꝓ libertate. dederãt reoderemꝰ. Ei senatus ẽ assẽ¬
sus. turpe inperio: pĩrataꝵ eĩ melior fides q senatus¬
¶ At ad aucta uectigalia. utile igit: quousq audebut
dicere quicqͣ utile qd̾ nõ honestu: ¶ potest aũ ulli
imperio qd̾ gła debet fultu ẽẽ et beniuolẽcia socioru
utile ẽẽ ooinz et infamia. ¶ Ergo ecia cũ catone m̃o
sepe dissensi: nimis mͥ p̾fracte uidẽbat᷑ erariu uectiga¬

Expanded text:
qualis Aristides Athenis, fuit, vel senatui nostro, qui numqutilitatem a dignitate seiunxit, armis cum hoste certare an venenis? Si gloriae causa imperium expetendum est, scelus absit, in quo non potest esse gloria; sin ipsae opes expetuntur quoquo modo, non poterunt utiles esse cum infamia. Non igitur utilis illa L. Philippi Q. f. sententia, quas civitates L. Sulla pecunia accepta ex senatus consulto liberavisset, ut eae rursus vectigales essent neque iis pecuniam, quam pro libertate dederant, redderemus. Ei senatus est assensus. Turpe imperio! piratarum enim melior fides quam senatus. At aucta vectigalia, utile igitur. Quousque audebunt dicere quicquam utile, quod non honestum? potest autem ulli imperio, quod gloria debet fultum esse et benivolentia sociorum, utile esse odium et infamia? Ego etiam cum Catone meo saepe dissensi; nimis mihi praefracte videbatur aerarium vectiga
Abbreviated transcription (Latin):
da et abicienda. qm̃ que honesta nõ sit ne utilem
quidez ẽẽ arbitror. ¶ Quid eĩ audituꝵ putas. ulixẽ
fuisse si ĩ illa simulacõe ꝑseuerauisset: Qui cũ maxĩas
res gessisset ĩ bello tam̃ pmeuisan ib arice quiꝰ m̃e prĩ¬
ceps iurisiurandi fuit ¶ Qd̾ om̃es scitis solus negle¬
xit fidez. furere assimulauit. ne coiret mstitit. Q npa¬
lamedis ꝓspicax prudencia istius ꝑcepisset maliciosa
audacia fide sacrata ius ꝓpt̾ falleret. ¶ Illi uõ nõ sõ¬
lu cũ hostib set ecia cũ fluctib id qd̾ fecit dimicare
melius fuit qͣ deserere ꝯsenciente grecia adbellu¬

Expanded text:
dam et abiciendam, quoniam, quae honesta non sit, ne utilem dam et abiciendam, quoniam, quae honesta non sit, ne utilem quidem esse arbitror. Quid enim auditurum putas fuisse Ulixem,si in illa simulatione perseveravisset? qui cummaximas res gessuit, Quod ómnes scitis, sólus neglexít fidem; Furere ássimulare, né coiret, ínstitit. Quodní Palamedi pérspicax prudéntia Istíus percepset málitiosam audáciam, Fidé sacratae iús perpetuo fálleret. Illi vero non modo cum hostibus, verum etiam cum fluctibus, id quod fecit, dimicare melius fuit quam deserere consentientem Graeciam ad bellu
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͣm a quatuor fontib honestatis primo libro
officia diximus ine̾isoe uersabimur: cu docebimꝰ
ea que uident᷑ esse utilia neq sint qͣ sint uirtutis ini¬
mica. ¶ Ac de prudẽcia quide qua uult iitari ma¬
licia. Itemq deuisticia que semꝑ se utił disputatum est.¬
¶ Relique sunt due partes honestatis. quar altera
in anim erellentis magnitudine et prestancia cernit᷑.
altera ĩ ꝯformacõe moderacõe ꝯtinẽcie et tẽperancie.
¶tile uidebat᷑ ulixi ut quida tragici poete tradiderũt.
Nla apud homeꝵ optimu autorez talis de ulire nulla
suspicio ẽ. Set insimulant eũ tragedie simulacõe insa¬
nie milicia subter fugere uoluisse. Nõ honestũ ꝯsiliũ
at utile ut aliquis fortasse dixerit regnare et ithasce
ociose uiuere cũ parentib cũ uxore cũ filio. ¶ ullu̾
tu decus incotidianis laborib et periculis cũ hac tran¬
quillitate ꝯferendiu putas: Egͣo uero ista ꝯtẽpͣnem¬

Expanded text:
m a quattuor fontibus honestatis primo libro officia duximus, in eisdem versemur, cum docebimus ea, quae videantur esse utilia tneque sint, quam sint virtutis inimica. Ac de prudentia quidem, quam vult imitari malitia, itemque de iustitia, quae semper est utilis, disputatum est. Reliquae sunt duae partes honestatis, quarum altera in animi excellentis magnitudine et praestantia cernitur, altera in conforrnatione et moderatione continentiae et temperantiae. Utile videbatur Ulixi, ut quidem poëtae tragici prodiderunt nam apud Homerum, optimum auctorem, talis de Ulixe nulla suspicio est, sed insimulant eum tragoediae simulatione insaniae militiam subterfugere voluisse. Non honestum consilium, at utile, ut aliquis fortasse dixerit, regnare et Ithacae vivere otiose cum parentibus, cum uxore, cum filio. Ullum tu decus in cotidianis laboribus et periculis cum hac tranquillitate conferendum putas? Ego vero istam contemnen
Abbreviated transcription (Latin):
No credo. facies eĩ ꝯtra rez publica que debet ẽẽ carissi¬
ma. Sic multa que honesta natura uident̃ ẽe tẽporibꝰ
fuit non honesta. facere ꝓmissa stare ꝯuentis reodere
deposita cõmutata utilitate fuĩt nõ honesta. Ac de hi¬
is quidez que uioerent esse utilitates ꝯtra iusticia simu¬
lacione prudencie satis arbitror dictum. De his que¬
O

Expanded text:
situm? non credo. Facies enim contra rempub., quae debet esse charissisitum? non credo. Facies enim contra rempub., quae debet esse charissima. Sic multa quae honesta videntur natura, temporibus fiunt non honesta. Facere promissa, stare conventis, reddere deposita cois quidem, quae videntur esse utilitates contra iustitiam simulatione prudentiae, satis arbitror dictum. Sed quo