comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genter ꝗͣ tuas: tam religiose ꝗͣ publicas. In offitio amorem con¬
sequeris: in quo odium uitare difficile est: sed tamen mihi cre¬
de satius est uite sue rationem ꝗͣ frumenti publici nosse. Istum
animi uigorem rerum maximarum capacissimum: a ministe.¬
rio quidem honorifico: sed parum ad beatam uitam apto reuoca:
& cogita non id egisse te ab etate prima omni cultu studiorum
liberalium artium ut tibi multa milia frumenti bene commit¬
terentur maius quiddam & altius de te promiseras. Non deerunt
& frugalitatis ex acte homines & laboriose opere: tanto actiora ex¬
portandis oneribus. tarda iumenta sunt ꝗͣ nobiles equi: quorum ge¬
nerosam pernicitatem quis unquam graui sarcina pressit : Cogi¬
ta preterea quantum sollicitudinis sit ad tantam te molem obice¬
re: cum uentre humano tibi negotium est: nec rationem patitur:
nec equitate mitigatur: nec ulla prece flectitur populus exuriens

Expanded text:
genter quam tuas, tam religiose quam publicas. In officio amorem congenter quam tuas, tam religiose quam publicas. In officio amorem consequeris, in quo odium vitare difficile est ; sed tamen, mihi crede, satius est vitae suae rationem quam frumenti publici nosse. Istum animi vigorem rerum maximarum capacissimum a ministerio honorifico quidem sed parum ad beatam vitam apto revoca et cogita non id egisse te ab aetate prima omni cultu studiorum liberalium, ut tibi multa milia frumenti bene committerentur ; maius quiddam et altius de te promiseras. Non derunt et frugalitatis exactae homines et laboriosae operae ; tanto aptiora portandis oneribus tarda iumenta sunt quam nobiles equi, quorum generosam pernicitatem quis umquam gravi sarcina pressit ? Cogita praeterea, quantum sollicitudinis sit ad tantam te molem obicere; cum ventre tibi humano negotium est. Nec rationem patitur nec aequitate mitigatur nec ulla prece flectitur populus esuriens. Modo
Abbreviated transcription (Latin):
bit ambitio. Nunquam deerunt uel felices uel misere sollicitudi-¬
nis cause per occupationes uite incidetur ocium. Nunquam age¬
tur. semper optabitur. Ex cerpe itaq te uulgo pauline carissime:
& in tranquilliorem portum non pro etatis spatio iactatus tan-¬
dem recede. Cogita quot fluctus subieris: quot tempestates par¬
tim priuatas substinueris: partim publicas in te conuerteris. Sa¬
tis iam perlaboriosa & inquieta documenta exhibita uirtus est.
Experire quid in ocio faciat maior pars etatis certe melior rei pu-¬
blice data sit. Aliquid temporis tui sume etiam tibi: nec te ad se¬
gnem aut inertem quietem uoco. non ut somno & caris turbe uo¬
luptatibus. quicquid est in te indolis uiue demergas. Non ẽ istud
acquiescere: inuenies maiora omnibus adhuc strenue tractatis
operibus: que repositus & securus agites: tu quidem orbi terra¬
rum rationes administras tam abstinenter ꝗͣ alienas: tam dili-¬

Expanded text:
bit ambitio. Num- quam derunt vel felices vel miserae sollicitudibit ambitio. Num- quam derunt vel felices vel miserae sollicitudinis causae; per occupationes vita trudetur. Otium numquam agetur, semper optabitur. Excerpe itaque te volgo, Pauline carissime, et in tranquilliorem portum non pro aetatis spatio iactatus tandem recede. Cogita, quot fluctus subieris, quot tempestates partim privatas sustinueris, partim publicas in te converteris ; satis iam per laboriosa et inquieta documenta exhibita virtus est : experire, quid in otio faciat. Maior pars aetatis, certe melior rei publicae data sit ; aliquid temporis tui sume etiam tibi. Nec te ad segnem aut inertem quietem voco, non ut somno et caris turbae voluptatibus quidquid est in te indolis vividae mergas. Non est istud adquiescere ; invenies maiora omnibus adhuc strenue tractatis operibus, quae repositus et securus agites. Tu quidem orbis terrarum rationes administras tam abstinenter quam alienas, tam dili
Abbreviated transcription (Latin):
rim unquam amplius redituri temporis est ratio. Noue occupa¬
tiones ueteribus substituuntur. Spes spem excitat. ambitio am
bitionem. Miseriarum non finis queritur. sed materia mutat᷑ꝰ.
N ostri nos honores transeunt: plus temporis alieni auferunt. Can¬
didati labore desinimus: suffragationes incipimus: accusandi de¬
posuimus molestiam: iudicandi nanciscimur. iudex desiit esse.
quesitor est alienorum bonorum mercennaria procuratione cõ¬
senuit: suis opibus destinetur. Marium caligo dimisit consula¬
tum exercet. Quintius dictaturam properat preuadere: ab a¬
ratro postea reuocabitur: ibit in penos non dum tante maturus
rei scipio uictor hannibalis: uictor antiochi: sui consulatus de¬
cus: fraterni sponsor ne per ipsum mora sit cum ioue reponere¬
tur: ciuiles seruatorem agitabunt seditiones: & post fastiditos
a iuuene. diis equos honores iam senem contumacis exilii delecta¬

Expanded text:
rim numquam amplius redi- turi temporis ratio est. Novae occuparim numquam amplius redi- turi temporis ratio est. Novae occupationes veteribus substituuntur, spes spem excitat, ambitionem ambitio. Miseriarum non finis quaeritur, sed materia mutatur. Nostri nos honores torserunt ? Plus temporis alieni auferunt. Candidati laborare desimus ? Suffragatores incipimus. Accusandi deposimus molestiam ? Iudicandi nanciscimur. Iudex desit esse ? Quaesitor est. Alienorum bonorum mercennaria procuratione consenuit ? Suis opibus distinetur. Marium caliga dimisit ? Consulatus exercet. Quintius dictaturam properat pervadere ? Ab aratro revocabitur. Ibit in Poenos nondum tantae maturus rei Scipio ; victor Hannibalis, victor Antiochi, sui consulatus decus, fraterni sponsor, ni per ipsum mora esset, cum Iove reponeretur ; civiles servatorem agitabunt seditiones et post fastiditos a iuvene diis aequos honores iam senem contumacis exili delecta
Abbreviated transcription (Latin):
ra alios in mari: alios prelio: alios fuga: & intra exiguum tempus
consumpturus illos quibus centesimum annum timebat. Quid
quod gaudia quoque trepida sunt: non enim solidis causis inni¬
tuntur: sed eadem qua oriuntur uanitate turbantur.Qualia
autem putas esse tempora etiam ipsorum confessione misera: cũ
hec quoque quibus se attollunt. & super hominem efferunt. parũ
sincera sunt. Maxima quoque bona sollicita sunt: nec ulli fortu¬
ne minus bene ꝗͣ optime creditur: alia felicitate ad tuendam feli¬
citatem opus est: & pro ipsis que successere uotis uota facienda sũt
Omne enim quod fortuito euenit instabile est: & quo altius sur¬
rexerit pronius est in occasum: neminem porro casura delectant.
Miserrimam ergo necesse est non tantum breuissimam uitam eoꝵ
esse qui magno parant labore quod maiore possideant operose as¬
secuntur que uolunt: anxii tenent que assecuti sunt. nulla inte¬

Expanded text:
ri, alios in terra, alios proelio, alios fuga et intra exiguum tempus ri, alios in terra, alios proelio, alios fuga et intra exiguum tempus consumpturus illos, quibus centesimum annum timebat. Quid, quod gaudia quoque eorum trepida sunt ? Non enim solidis causis innituntur, sed eadem qua oriuntur vanitate turbantur. Qualia autem putas esse tempora etiam ipsorum confessione misera, cum haec quoque, quibus se attollunt et super hominem efferunt, parum sincera sint ? Maxima quaeque bona sollicita sunt nec ulli fortunae minus bene quam optimae creditur ; alia felicitate ad tuendam felicitatem opus est et pro ipsis quae successere votis vota facienda sunt. Omne enim quod fortuito obvenit instabile est, quoque altius surrexerit, opportunius est in occasum. Neminem porro casura delectant ; miserrimam ergo necesse est, non tantum brevissimam, vitam esse eorum, qui magno parant labore, quod maiore possideant. Operose adsecuntur quae volunt, anxii tenent quae adsecuti sunt ; nulla inte
Abbreviated transcription (Latin):
quas in complexu scortorum aut uino exigunt. Inde & iam poeta¬
rum furor fabulis humanos errores alentium: quibus uisus est iupi¬
ter uoluptate concubitus delinitus duplicasse noctem. Quid aliud
est uitia nostra incendere ꝗͣ auctores illis inscribere deos & dare mor¬
bo exemplo diuinitatis excusatam licentiam: possunt istis non bre¬
uissime uideri noctes quas tam care mercantur: dies noctis expecta¬
tione perdunt: noctem lucis metu: ipse uoluptates eorum trepide
& uariis terroribus inquiete sunt: subitq cum maxime exultant
potentiam: nec illos magnitudo fortune sue delectauit: sed uentu¬
rus aliquando finis exterruit. Cum permagna camporum spatia
porrigeret exercitum: nec numerum eius sed mensuram compre¬
henderet. Persarum rex insolentissimus lacrimas fudit: quod intra
centum annos nemo ex tanta iuuentute superfuturus esset. At il¬
lis ad moturus erat: fatum ipse qui flebat. perditurusq alios inter¬

Expanded text:
quas in complexu scortorum aut vino exigunt ! Inde etiam poetaquas in complexu scortorum aut vino exigunt ! Inde etiam poetarum furor fabulis humanos errores alentium, quibus visus est Iuppiter voluptate concubitus delenitus duplicasse noctem. Quid aliud est vitia nostra incendere quam auctores illis inscribere deos et dare morbo exemplo divinitatis excusatam licentiam ? Possunt istis non brevissimae videri noctes, quas tam care mereantur ? Diem noctis expectatione perdunt, noctem lucis metu. Ipsae voluptates eorum trepidae et variis ter- roribus inquietae sunt subitque cum maxime exsultantpotentiam, nec illos magnitudo fortunae suae delectavit, sed venturus aliquando finis exterruit. Cum per magna camporum spatia porrigeret exercitum nec numerum eius sed mensuram conprenderet Persarum rex insolentissimus, lacrimas profudit, quod intra centum annos nemo ex tanta iuventute superfuturus esset. At illis admoturus erat fatum ipse qui flebat perditurusque alios in ma
Abbreviated transcription (Latin):
fectibus. & incurrentibus in ipsa que metuunt. Mortem sepe ideo
optant: quia timent. Illud quoque argumentum non est quod pu¬
tes diu uiuentium. quod sepe illis longus uidetur dies. quod dum
ueniant ad condictum tempus cene tarde ire horas queruntur.
Nam si quando illos deseruerunt occupationes in ocio relicti extu¬
ant nec quomodo disponant ut extrahantur sciunt. Itaq ad
occupationem aliquam tendunt: & quod interiacet omne tem¬
pus graue est: tam me hercules ꝗͣ cum dies muneris gladiatorii
eductus est: aut cum alicuius alterius uel spectaculi uel uoluptatis
expectatur constitutum: transilire medios dies uolunt: omnis il¬
lis sperate rei longa dilatio est: ad illud tempus quod amanti bre¬
ue est & preceps breuiusq multo suo uitio. Aliunde enim alio trã¬
sfugiunt & consistere in una cupiditate non possunt. Non sunt i¬
illi longi dies sed inuisi: at contra quam exigue noctes uidentur:

Expanded text:
fectibus et incurrentibus in ipsa, quae metuunt ; mortem saepe ideo fectibus et incurrentibus in ipsa, quae metuunt ; mortem saepe ideo optant, quia timent. Illud quoque argumentum non est quod putes diu viventium, quod saepe illis longus videtur dies, quod, dum veniat con- dictum tempus cenae, tarde ire horas queruntur; nam si quando illos deseruerunt occupationes, in otio relicti aestuant, nec quomodo id disponant aut extrahant sciunt. Itaque ad occupationem aliquam tendunt et quod interiacet omne tempus grave est ; tam me hercules, quam cum dies muneris gladiatorii edictus est, aut cum alicuius alterius vel spectaculi vel volup- tatis expectatur constitutum, transilire medios dies volunt. Omnis illis speratae rei longa dilatio est. At illud tempus, quod amant, breve est et praeceps breviusque multo suo fit vitio ; aliunde enim alio transfugiunt et consistere in una cupiditate non possunt. Non sunt illis longi dies, sed invisi; at contra quam exiguae noctes videntur,
Abbreviated transcription (Latin):
bus extruxit cito subruitur: nihil non longa demolitur uetustas
& mouet ocius. Que consecrauit sapientia perire non possunt: nulla
abolebit etas presens: nulla diminuet sequens. ac deinde semper
ulterior aliquid ad uenerationem confert. Quoniam quidem in ui¬
cino uersatur inuidia simplicius longe posita miramur. Sapientis
ergo multum patet uita. Non idem illum qui ceteros terminus cla¬
udit solus generis humani legibus soluitur: omnia illa secula ut
deo seruiunt. transiuit tempus aliquod: hoc recordatione compre¬
hendit. instat hoc utitur: uenturum est. hoc percipit: longam illi
uitam facit. omnium temporum in unum collatio. Illorum breuissi¬
negligunt: de futuro timent. Cum ad extrema uenerint sero intel¬
ligunt miseri: tandiu se dum nihil agunt occupatos fuisse: nec est
quod hoc argumento probari putes longam illos agere uitam:quia
interdum mortem inuocant. Uexat illos imprudentia: incertis af¬

Expanded text:
bus extruxit, cito subruitur; nihil non longa demolitur vetustas bus extruxit, cito subruitur; nihil non longa demolitur vetustas et movet. At iis, quae consecravit sapientia, nocere non potest ; nulla abolebit aetas, nulla deminuet ; sequens ac deinde semper ulterior aliquid ad venerationem conferet, quoniam quidem in vicino versatur invidia, simplicius longe posita miramur. Sapientis ergo multum patet vita, non idem illum qui ceteros ter- minus cludit. Solus generis humani legibus solvitur ; omnia illi saecula ut deo serviunt. Transit tempus aliquod ? Hoc recordatione comprendit. Instat ? Hoc utitur. Venturum est ? Hoc praecipit. Longam illi vitam facit omnium temporum in unum conlatio. Illorum brevissineclegunt, de futuro timent ; cum ad extrema venerunt, sero intellegunt miseri, tam diu se, dum nihil agunt, occupatos fuisse. Nec est, quod hoc argumento probari putes longam illos agere vitam, quia interdum mortem invocant. Vexat illos imprudentia incertis ad
Abbreviated transcription (Latin):
illum felicitas ꝗͣ pulchra senectus manet:qui se horum in clientelã
contulit: habebit cum quibus de minimis maximisq rebus delibe¬
ret: quos de se quotidie consulat: a quibus audiat uerum sine con¬
tumelia: laudetur sine adulatione: ad quorum se similitudinem
effingat. Solemus dicere non fuisse in nostra potestate quos sortire¬
mur parentes forte nobisdatos: nobis uero ad nostrum arbitrium
nasci licet: nobilissimorum ingeniorum familie sunt. Elige inquã
ad scisci uelis: non in nomen tantum adoptaberis: sed in ipsa bona
que non erunt sordide nec maligne custodienda: maiora fient quo
illa pluribus diuiseris: hi tibi dabunt ad eternitatem iter: & te in
illum locum ex quo nemo eicitur subleuabunt. Hec una ratio est ex¬
tendende mortalitatis: immo in immortalitatem uertende hono¬
rum monimenta. Quicquid aut decretis ambitio iussit aut operi-¬

Expanded text:
illum felicitas, quam pulchra senectus manet, qui se in horum clientelam illum felicitas, quam pulchra senectus manet, qui se in horum clientelam contulit! Habebit, cum quibus de minimis maximisque rebus deliberet, quos de se cotidie consulat, a quibus audiat verum sine contumelia, laudetur sine adulatione, ad quorum se similitudinem effingat. Solemus dicere non fuisse in nostra potestate, quos sortiremur parentes, forte hominibus datos ; nobis vero ad nostrum arbitrium nasci licet. Nobilissimorum ingeniorum familiae sunt ; elige in quam adscisci velis ; non in nomen tantum adoptaberis, sed in ipsa bona, quae non erunt sordide nec maligne custodienda; maiora fient, quo illa pluribus diviseris. Hi tibi dabunt ad aeternitatem iter et te in illum locum, ex quo nemo deicitur, sublevabunt. Haec una ratio est extendendae mortalitatis, immo in immortalitatem vertendae. Honores, monimenta, quidquid aut decretis ambitio iussit aut operi
Abbreviated transcription (Latin):
nius fit decipere ꝗͣ excludere. Quãmulti externa crapula semiso¬
mnes & graues illis miseriis suum somnum rumpentes ut alienũ
expectent: uix alleuatis labris insusurratum milies nomen scisci¬
tatione superbissima reddent: hos in ueris officiis morari putamus
qui zenonem qui pithagoram quotidie & democritum ceterosq
antistites bonarum artium: qui aristotelem & teophrastum uolẽt
habere ꝗͣ familiarissimos. Nemo horum non uacauit: nemo non
uenientem ad se beatiorem amantioremq sui dimittet: nemo⁊
quenquam uacuis a se manibus abire patietur. Nocte conueniri¬
& interdiu ab omnibus mortalibus possunt. horum te mori nemo
coget: omnes docebunt: horum nemo annos tuos conterit: suos tibi
contribuit. Nullius ex his sermo periculosus erit. nullius inimici
capitalis sumptuosa obseruatio. feres exillis quicquid uoles. per ilos
non stabit quominus plurimum quantum ceperis haurias. Que

Expanded text:
nius sit decipere quam excludere ! Quam multi hesterna crapula semisonius sit decipere quam excludere ! Quam multi hesterna crapula semisomnes et graves illis miseris suum somnum rumpentibus ut alienum expectent, vix adlevatis labris insusurratum miliens nomen oscitatione superbissima reddent ! Hos in veris officiis morari licet dicamus, qui Zenonem, qui Pythagoran cotidie et Democritum ceterosque antistites bonarum artium, qui Aristotelen et Theophrastum volent habere quam familiarissimos. Nemo horum non vacabit, nemo non venientem ad se beatiorem, amantiorem sui dimittet, nemo quemquam vacuis a se manibus abire patietur ; nocte convenio, interdiu ab omnibus mortalibus possunt. Horum te mori nemo coget, omnes docebunt ; horum nemo annos tuos conteret, suos tibi contribuet ; nullius ex his sermo periculosus erit, nullius amicitia capitalis, nullius sumptuosa observatio. Feres ex illis, quidquid voles ; per illos non stabit, quominus quantum plurimum cupiens haurias. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
quiescere. hominis naturam cum stoicis uincere: cum cynicis
excedere: cum rerum natura in consortium omnis eui patiatur:
incedere. Quid ni ab hoc exiguo & caduco temporis transitu:
in illa toto nos demus animo: que immensa que eterna sunt.
que cum melioribus communia: Isti qui per officia discursant.
qui se aliosq inquietant cum bene in sanierint: cum omnium
lumina quotidie per ambulauerint: nec ullas apertas fores prete¬
rierint: cum per diuersas domos meritoriam salutationem cir¬
cuntulerint: quocum quenque ex tam immensa & uariis cupi¬
ditatibus districta urbe poterunt uidere : ꝗͣ multi erunt quoꝵ
illos aut somnus aut luxuria aut inhumanitas summoueat: ꝗͣ
multi qui illos cum diu torserint simulata festinatione transcur¬
rant: ꝗͣ multi per referentum dientibus atrium prodire uita¬
bunt. & per obscuros edium aditus profugient: quasi uero huma¬

Expanded text:
quiescere, hominis naturam cum Stoicis vincere, cum Cynicis quiescere, hominis naturam cum Stoicis vincere, cum Cynicis excedere. Cum rerum natura in consortium omnis aevi patiatur incedere, quidni ab hoc exiguo et caduco temporis transitu in illa toto nos demus animo, quae immensa, quae aeterna sunt, quae cum melioribus communia ? Isti, qui per officia discursant, qui se aliosque inquietant, cum bene insanierint, cum omnium limina cotidie perambulaverint nec ullas apertas fores praeterierint, cum per diversissimas domos meritoriam salutationem circumtulerint, quotum quemque ex tam immensa et variis cupiditatibus districta urbe poterunt videre ? Quam multi erunt, quorum illos aut somnus aut luxuria aut inhumanitas summoveat ! Quam multi qui illos, cum diu torserint, simulata festinatione transcurrant ! Quam multi per refertum clientibus atrium prodire vitabunt et per obscuros aedium aditus profugient, quasi non inhuma
Abbreviated transcription (Latin):
cedas eos omnia fide bona dicere: ut ad prestationem scribant: ta¬
men cuius ista errores minuent: cuius cupiditates prement:
quem fortiorem quem liberaliorem facient: Dubitare se inte¬
rim fabianus noster aiebat. an satius esset nullis studiis ad moue-¬
ri ꝗͣ his implicari. Soli omnium ociosi sunt qui sapientie uacant:
soli uiuunt: nec enim suam tantum etatem bene tuentur: omne
euum suo adiciunt: quicquid annorum ante illos actum est illis
acquisitum est: nisi ingratissimi sumus: illi cdarissimi sacrarum
opinionum conditores nobis nati sunt. nobis uitam preparauerũt.
ad respulcherrimas ex tenebris ad lucem erutas alieno labore,
deducimur. Nullum nobis seculum interdictum est: in omnia
admittimur: & si magnitudine animi egredi humane imbecil
litatis angustias libet: multum per quod spatiemur temporis ẽ
isputare cum socrate licet: dubitare cum carneade: cum epicuro

Expanded text:
cedas omnia eos fide bona dicere, ut ad praestationem scribant, tacedas omnia eos fide bona dicere, ut ad praestationem scribant, tamen cuius ista errores minuent ? Cuius cupiditates prement ? Quem fortiorem, quem iustiorem, quem liberaliorem facient ? Dubitare se interim Fabianus noster aiebat, an satius esset nullis studiis admoveri quam his implicari. Soli omnium otiosi sunt qui sapientiae vacant, soli vivunt ; nec enim suam tantum aetatem bene tuentur. Omne aevum suo adiciunt; quidquid annorum ante illos actum est, illis adquisitum est. Nisi ingratissimi sumus, illi clarissimi sacrarum opinionum conditores nobis nati sunt, nobis vitam praeparaverunt. Ad res pulcherrimas ex tenebris ad lucem erutas alieno labore deducimur; nullo nobis saeculo interdictum est, in omnia admittimur et, si magnitudine animi egredi humanae imbecil- litatis angustias libet, multum, per quod spatiemur, temporis est. Disputare cum Socrate licet, dubitare eum Carneade, cum Epicuro
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis funderet: mox plus ipsum fundere coacturus. At idem
postea alexandrina perfidia deceptus ultimo mancipio transfo¬
diendum se prebuit. tum demum intellecta in ani iactatione co-¬
gnominis sui. Sed ut illo reuertar unde recessi & in eadem ma¬
teria ostendam superuacuam quorundam diligentiam. Idem
narrabat metellum uictis in sicilia penis triumphantem unum
omnium romanorum ante currum centum uiginti captiuos ele¬
phantos duxisse. Syllam ultimum romanorum protulisse pome¬
rium: quod nunquam prouinciali sed italico agro acquisito pro¬
ferre moris apud antiquos fuit. Hoc scire non magis prodest ꝗͣ
auentinum montem extra pomerium esse ut affirmabat: prop¬
ter alteram exduabus causis: aut quod plebes eo secessisset: aut qđ
remo auspicante illo loco aues non addixissent: alia deinceps in nu¬
merabilia que aut ficta sunt mendaciis aut similia. Nam ut cõ¬

Expanded text:
sanguinis funderet mox plus ipsum fundere coacturus. At idem sanguinis funderet mox plus ipsum fundere coacturus. At idem postea Alexandrina perfidia deceptus ultimo mancipio transfodiendum se praebuit, tum demum intellecta inani iactatione cognominis sui. Sed ut illo revertar, unde decessi, et in eadem materia ostendam supervacuam quorumdam diligentiam : idem narrabat Metellum victis in Sicilia Poenis triumphantem unum omnium Romanorum ante currum centum et viginti captivos elephantos duxisse; Sullam ultimum Romanorum protulisse pomerium, quod numquam provinciali, sed Italico agro adquisito proferre moris apud antiquos fuit. Hoc scire magis prodest, quam Aventinum montem extra pomerium esse, ut ille adfirmabat, propter alteram ex duabus causis, aut quod plebs eo secessisset, aut quod Remo auspicante illo loco aves non addixissent, alia deinceps innumerabilia, quae aut farta sunt mendaciis aut similia ? Nam ut con
Abbreviated transcription (Latin):
circo leones solutos dedit. Cum alioquin alligati darentur ad con¬
ficiendum eos: missis a rege boccho iaculatoribus. & hoc sane remit¬
tatur. Num & pompeium primum in circo elephantorum duo de
uiginti pugnam edidisse: commissis more prelii noxiis hominibus
ad ullam rem bonam pertinet: princeps ciuitatis & inter antiqͥs
principes ut fama tradidit bonitatis eximie memorabile putauit
spectaculi genus: nouo more perdere homines. depugnant: parũ
est lancinantur parum est ingenti mole animalium ex terrent᷑.
Satius erat ista in obliuionem ire: ne quis postea potens disceret in¬
uideretq rei minime humane. O quantum caliginis mentibus
humanis obicit magna felicitas. Ille se supra rerum naturam
esse tunc credidit: cum tot miserorum hominum cateruas sub
alio celo natis beluis obiceret: cum bellum inter tam disparia ani¬
malia committeret. Cum in conspectu populus romanus multum

Expanded text:
circo leones solutos dedit, cum alioquin alligati darentur, ad concirco leones solutos dedit, cum alioquin alligati darentur, ad conficiendos eos missis a rege Boccho iaculatoribus ? Et hoc sane remittatur: num et Pompeium primum in circo elephantorum duode- viginti pugnam edidisse commissis more proeli noxiis hominibus ad ullam rem bonam pertinet ? Princeps civitatis et inter antiquos principes, ut fama tradidit, bonitatis eximiae memorabile putavit spectaculi genus novo more perdere homines. Depugnant ? Parum est. Lancinantur? Parum est: ingenti mole animalium exterantur! Satius erat ista in oblivionem ire, ne quis postea potens disceret invideretque rei minime humanae. O quantum caliginis mentibus nostris obicit magna felicitas ! Ille se supra rerum naturam esse tune credidit, cum tot miserorum hominum catervas sub alio caelo natis beluis obiceret, cum bellum inter tam disparia animalia committeret, cum in conspectum populi Romani multum
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiam iuuant: siue proferas non doctior uideberis. sed mole¬
stior. Ecce romanos quoque inuasit inane studium superua cua.
discendi: his diebus audiui quendam sapientem referentem quod
triumphoduxit elephantes: etiam nunc ista & si ad ueram gloriã
non tendunt: circa ciuilium tamen operunt exempla uersantur.
N on est profutura talis scientia. Est tamen que nos spetiosa rerum
nouitate detineat. Hoc quoque querentibus remittamus. Quis
romanus primus persuasit nauem conscendere: Claudius is fuit cau
dexus: ob hoc ipsum appellatus: quia plurium tabularum contextus
caudex apud latinos uocatur. Unde publice tabule codices dicunt᷑:
quod ualerius coruinus primus messanam uicit: & primus ex fa¬
milia ualeriorum urbis capte in se translato nomine messala ap¬
pellatus est. paulatim uulgo permutante litteras messala dictus.
Num & hoc quicquam curare permittes: quod primus. L. sylla in

Expanded text:
conscientiam iuvant sive proferas, non doctior videaris sed moleconscientiam iuvant sive proferas, non doctior videaris sed molestior. Ecce Romanos quoque invasit inane studium supervacua discendi. His diebus audii quendam referentem, quaetriumpho duxit elephantos. Etiamnunc ista, etsi ad veram gloriam non tendunt, circa civilium tamen operum exempla versantur ; non est pro- futura talis scientia, est tamen quae nos speciosa rerum vanitate detineat. Hoc quoque quaerentibus remittamus, quis Romanis primus persuaserit navem condex' ob hoc ipsum appellatus, quia plurium tabularum contextus caudex aput antiquos vocatur: unde publice tabule codices dicuntur, quod Valerius Corvinus primus Messanam vicit et primus ex familia Valeriorum urbis captae in se translato nomine Messana appellatus est paulatimque vulgo permutante litteras Messala dictus. Num et hoc cuiquam curare permittes, quod primus L. Sulla in
Abbreviated transcription (Latin):
iam minorum arguere possimus negligentiam. Esse aliquem ꝓutas
qui usque eo delitus interierit: ut an sedeat alteri credatur: Non
est ergo ociosus hic aliud nomen imponas: eger est: immo mortuus
est. Ille ociosus est cui otii sui & sensus est: hic uero semiuiuus cui
ad intelligendos corporis sui habitus iudice opus est. Quomodo po-¬
test alicuius temporis dominus esse : persequi singulos longum est.
quorum aut laterculi aut pila: aut ex quoquendi in sole corporis
cura consumpsere uitam: Non sunt ociosi quorum uoluptates mul¬
tum negotii habent. Nam de illis nemo dubitabit quin operose
nihil agant qui litterarum in utilium studiis detinentur. quoꝵ
iam apud romanos quoque magna manus est. grecorum iste mor¬
bus fuit querere quem numerum remorum ulixes habuisset. pri¬
or scripta esset ilios an odixea. Preterea an eiusdem esset aucto¬
ris: alia deinceps huiusmodi note: que siue contineas nihil tacitam

Expanded text:
iam mimorum arguere possimus neglegentiam. Esse aliquem, iam mimorum arguere possimus neglegentiam. Esse aliquem, qui usque eo deliciis interierit ut an sedeat alteri credat ! Non est ergo hic otiosus, aliud illi nomen imponas; aeger est, immo mortuus est ; ille otiosus est, cui otii sui et sensus est. Hic vero semivivus, cui ad intellegendos corporis sui habitus indice opus est, quomodo potest hic ullius temporis dominus esse ? Persequi singulos longum est, quorum aut latrunculi aut pila aut excoquendi in sole corporis cura consumpsere vitam. Non sunt otiosi, quorum volup- tates multum negotii habent. Nam de illis nemo dubitabit, quin operose nihil agant, qui litterarum in- utilium studiis detinentur, quae iam apud Romanos quoque magna manus est. Graecorum iste morbus fuit quaerere, quem numerum Ulixes remigum habuisset, prior scripta esset Ilias an Odyssia, praeterea an eiusdem essent auctoris, alia deinceps huius notae, quae sive contineas, nihil tacitam
Abbreviated transcription (Latin):
do noctare: quando cenare alius admonet: & usque eo nimio delica¬
ti animi langore soluuntur ut per se scire non possint an efuriant.
Audio quendam ex delicatis. si modo delitie uocande sunt. uitam & cõ¬
suetudinem humanam dediscere: cum ex balneo inter manus ela¬
tus & in sella positus esset: dixisse interrogando iam sedeo : Nunc
tu ignorantem an sedeat putas scire an uiuat an uideat an ociosus
sit: non facile dixerim utrum magis miserear si hoc ignorauit: an si
ignorare se finxit. Multarum quidem rerum obliuionem sentiunt:
sed multarum imitantur: quedam uitia illos quasi felicitatis argum¬
enta delectant: nimis humilis & contempti hominis esse uidetur sci¬
re quid faciat inter mimos multa mentiri: ad exprobrandam luxu¬
riam puta. Plura me hercules pretereunt ꝗͣ fingunt: & tanta in cre¬
dibilium uitiorum copia ingenioso in hoc unum seculo processit: ut

Expanded text:
do natare, quando cenare, alius admonet ; usque eo nimio delicado natare, quando cenare, alius admonet ; usque eo nimio delicati animi languore solvuntur, ut per se scire non possint, an esuriant! Audio quendam ex delicatis—si modo deliciae vocandae sunt vitam et consuetudinem humanam dediscere—, cum ex balneo inter manus elatus et in sella positus esset, dixisse inter- rogando : " Iam sedeo ? " Hunc tu ignorantem, an sedeat, putas scire an vivat, an videat, an otiosus sit ? Non facile dixerim, utrum magis miserear, si hoc ignoravit, an si ignorare se finxit. Multarum quidem rerum oblivionem sentiunt, sed multarum et imitantur. Quaedam vitia illos quasi felicitatis argumenta delectant ; nimis humilis et contempti hominis videtur scire quid facias. I nunc et mimos multa mentiri ad exprobrandam luxuriam puta. Plura me hercules praetereunt quam fingunt et tanta incredibilium vitiorum copia ingenioso in hoc unum saeculo processit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tes semper sonant: quorum aures ad resserias etiam sepe tristes
adhibite sunt: ex auditur tacita modulatio. Non habent isti oci¬
um sed iners negocium: conuiuia me hercules horum non posuerĩ
inter uacantia tempora: cum uideam ꝗͣ solliciti argentum ordinẽt.
ꝗͣ diligenter exoletorum suorum tunicas succingant: ꝗͣ suspensi sint
quomodo aper a coquo exeat quanta celeritate signo dato glabri
ad ministeria discurrant: quanta arte scindantur aues in frustra
non enormia ꝗͣ curiose infelices pueruli ebriorum sputa detergant.
Exhis elegantie lautitieq fama captatur: & usque eo in omnes uite
successus mala sua illos secuntur: ut nec bibant sine ambitione nec
edant: nec illos quidem inter ambatiosos numeraueris. qui sella se &
lestica huc & illuc ferunt: & ad gestationum suarum quasi non dese¬
rere illas liceat horas occurrunt: quos quando lauari debeant quan¬

Expanded text:
tes semper sonant, quorum, cum ad res serias, etiam saepe tristes tes semper sonant, quorum, cum ad res serias, etiam saepe tristes adhibiti sunt, exauditur tacita modulatio ? Non habent isti otium, sed iners negotium. Convivia me hercules horum non posuerim inter vacantia tempora, cum videam, quam solliciti argentum ordinent, quam diligenter exoletorum suorum tunicas succingant, quam suspensi sint, quomodo aper a coeo exeat, qua celeritate signo dato glabri ad ministeria discurrant, quanta arte scindantur aves in frusta non enormia, quam curiose infelices pueruli ebriorum sputa detergeant. Ex his elegantiae lauti- tiaeque fama captatur et usque eo in omnes vitae secessus mala sua illos secuntur,ut nec bibant sine ambitione nec edant. Ne illos quidem inter otiosos numeraverim,qui sella se et lectica huc et illuc ferunt et ad gestationum suarum, quasi deserere illas non liceat, horas occurrunt, quos quando lavari debeant, quan
Abbreviated transcription (Latin):
sos uocas quibus apud tonsorem multe hore transmittuntur dũ
decerpitur siquid proxima nocte subereuit: dum de singulis capil¬
lis in consilium itur: dum aut disiecta coma restituiturꝰ. aut defi¬
ciens hinc atꝙ illinc in frontem compellitur: & quomodo irascun¬
tur si tonsor paulo negligentior fuit tanquam uirum tonderet
quomodo excandescunt siquid ex iuba sua decisum est: siquid
extra ordinem iacuit: nisi omnia sua in anulos suos reciderunt :
Quis est istorum qui non malit rem publicam suam turbari ꝗͣ comã:
qui non sollicitior sit de capitis sui decore ꝗͣ de salute: qui non
comptior malit esse ꝗͣ honestior. Nos tu ociosos uocas inter pectinẽ
speculumq occupatos: quid illi in componendis. audiendis discen¬
dis canticis operati sunt: dum uocem citius rectum cursum natu¬
ra & optimum & simplicissimum fecit inflexu modulationis in¬
ertissime torquet: quorum digiti aliquid inter se carmen metiẽ¬

Expanded text:
sos vocas, quibus apud tonsorem multae horae transmittuntur, dum sos vocas, quibus apud tonsorem multae horae transmittuntur, dum decerpitur, si quid proxima nocte subcrevit, dum de singulis capillis in consilium itur, dum aut disiecta coma restituitur aut deficiens hinc atque illinc in frontem compellitur ? Quomodo irascuntur, si tonsor paulo neglegentior fuit, tamquam virum tonderet ! Quomodo excandescunt, si quid ex iuba sua decisum est, si quid extra ordinem iacuit, nisi omnia in anulos suos reciderunt! Quis est istorum qui non malit rem publicam turbari quam comam suam ? Qui non sollicitior sit de capitis sui decore quam de salute ? Qui non comptior esse malit quam honestior ? Hos tu otiosos vocas inter pectinem speculumque occupatos ? Quid illi, qui in componendis, audiendis, discendis canticis operati sunt, dum vocem, cuius rectum cursum natura et optimum et simplicissimum fecit, in flexus modulationis inertissimae torquent, quorum digiti aliquod intra se carmen metien
Abbreviated transcription (Latin):
ire ad mortem certo gradu. Queris forte quos occupatos uocem:
non est quod me putes solos dicere quos abasilica mensi deinde
canes eiciunt: quos aut in sua uides turba spetiosius elidi: aut in
aliena contemptius. quos officia domibus suis euocant ut alienis
foribus illidant: hasta pretoris infami lucro & quandoq suppor¬
tator exercet. Quorundam ocium occupatum est: in uilla aut
in lecto suo in media solitudine: quanuis ab omnibus recesserint.
sibi ipsi molesti sunt. quorum non ociosa uita est dicenda: sed de¬
sidiosa occupatio: illum tu ociosum uocas qui corinthia paucorum
furore pretiosa anxia subtilitate concinnat & maiorem diei par¬
tem in eruginosis lamellis consumit: qui in cheroma cenat. Proh
facinus ne romanis quidem uitiis laboramus: sectator puerorum
rixantium sedet: qui uictorum suorum greges letantium & colo¬
rum paria diducit: qui athletas nouissimos pascit. Quid illos ocio¬

Expanded text:
ire ad mortem certo gradu. Quaeris fortasse, quos occupatos vocem ? ire ad mortem certo gradu. Quaeris fortasse, quos occupatos vocem ? Non est quod me solos putes dicere, quos a basilica immissi demum canes eiciunt, quos aut in sua vides turba speciosius elidi aut in aliena contemptius, quos officia domibus suis e vocant, ut alienis foribus inlidant, aut hasta praetoris infami lucro et quandoque suppuraturo exercet. Quorundam otium occupatum est; in villa aut in lecto suo, in media solitudine, quamvis ab omnibus recesserint, sibi ipsi molesti sunt ; quorum non otiosa vita dicenda, est, sed desidiosa occupatio. Illum tu otiosum vocas qui Corinthia, paucorum furore pretiosa, anxia suptilitate concinnat et maiorem dierum partem in aeruginosis lamellis consumit? Qui in ceromate nam, pro facinus ! ne Romanis quidem vitiis laboramus spectator puerorum rixantium sedet ? Qui iumentorum suorum greges in aetatium et colorum paria diducit ? Qui athletas novissimos pascit? Quid? illos otio
Abbreviated transcription (Latin):
nes paucorum annorum accessionem uotis mendicant: minores
natu se esse fingunt: mendacio sibi blandiuntur: etiam libenter
se fallunt: quasi una fata decipiant. Iam uero cum aliqua imbe¬
cillitas mortalitatis ad monuit. quem admodum pauentes moriun¬
tur: non tanquam exeant de uita sed tanquam extrahantur
Stultos se fuisse ut non uixerint clamitant: & si modo euaserint
ex illa ualitudine in ocio uicturos: tunc ꝗͣ frustra parauerint
quibus non fruerentur. ꝗͣ in cassum omnis labor ceciderit cogitãt.
At quibus uita procul ab omni negocio agitur quid nisi spatiosa
sit: Nihil ex illa delegatur: nihil alio atq alio spargitur: ni¬
hil inde fortune traditur: nihil negligentie interit: nihil lar¬
gitioni detrahitur. Nihil superuacuum est: tota ut ita dicam
in reditu est. Quantulacunque itaq habunde sufficit: & ideo
quandocunque ultimus dies uenerit non cunctabitur sapiens

Expanded text:
nes paucorum annorum accessionem votis mendicant; minores nes paucorum annorum accessionem votis mendicant; minores natu se ipsos esse fingunt ; mendacio sibi blandiuntur et tam libenter se fallunt quam si una fata decipiant. Iam vero cum illos aliqua imbecillitas mortalitatis admonuit, quemadmodum paventes moriuntur, non tamquam exeant de vita, sed tamquam extrahantur. Stultos se fuisse, qui non vixerint, clamitant et, si modo evaserint ex illa valitudine, in otio victuros ; tunc quam frustra paraverint, quibus non fruerentur quam in cassum omnis ceciderit labor, cogitant. At quibus vita procul ab omni negotio agitur, quidni spatiosa sit ? Nihil ex illa delegatur, nihil alio atque alio spargitur, nihil inde fortunae traditur, nihil neglegentia interit, nihil largitione detrahitur, nihil supervacuum est ; tota, ut ita dicam, in reditu est. Quantulacumque itaque abunde sufficit, et ideo, quandoque ultimus dies venerit, non cunctabitur sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
aderunt: ad arbitrium tuum inspici se ac detineri patiuntur.
quod facere occupatis non uacat. Secure & quiete mentis est in
omnes uite sue partes discurrere. Occupatorum animi uelut sub
iugo sunt: flectere se ac respicere non possunt: abiit igitur uita
detur si non subest quod excipiat ac seruet. Sic nihil refert quan¬
tum temporis detur si non est ubi subsideat: namperquassos fora¬
tosq animos transmittitur. Presens tempus breuissimum est: adeo
quidem ut quibusdam nullum uideatur. In cursu enim semper
est: fluit & precipitatur: ante desinit esse ꝗͣuenit. Nec magis mo¬
ram patitur ꝗͣ mundus aut sidera quorum in requieta semper a¬
gitatio: nunquam in eodem uestigio manet: solum igitur ad oc-¬
cupatos pertinet presens tempus: quod tam breue est ut arripi
non possit: & id ipsum illi districtis in multa subducitur. Denique
uis scire ꝗͣ non diu uiuant: uide ꝗͣ cupiant diu uiuere: decrepiti se-¬

Expanded text:
aderunt, ad arbitrium tuum inspici se ac detineri patientur, aderunt, ad arbitrium tuum inspici se ac detineri patientur, quod facere occupatis non vacat. Securae et quietae mentis est in omnes vitae suae partes discurrere ; occupatorum animi, velut sub iugo sint, flectere se ac respicere non possunt. Abit igitur vita  ingeras, si non subest quod excipiat ac servet, sic, nihil refert quantum temporis detur, si non est ubi subsidat, per quassos foratosque animos transmittitur. Praesens tempus brevissimum est, adeo quidem, ut quibusdam nullum videatur ; in cursu enim semper est, fluit et praecipitatur; ante desinit esse quam venit, nec magis moram patitur quam mundus aut sidera, quorum inrequieta semper agitatio numquam in eodem vestigio manet. Solum igitur ad occupatos praesens pertinet tempus, quod tam breve est, ut arripi non possit, et id ipsum illis districtis in multa subducitur. Denique vis scire quam non diu vivant ? Vide quam cupiant diu vivere. Decrepiti se
Abbreviated transcription (Latin):
nec enim illis uacat preterita respicere. & si uacet in iocunda est:
preterite rei recordatio. Inuiti itaq ad tempora male exacta ani¬
mum reuocant: nec audent ea re tentare quorum uitia: etiam
que aliquo presentis uoluptatis lenocinio surripiebantur retrac¬
tando patescunt. Nemo nisi quo omnia acta sunt sub censura sua
que nunquam fallitur: libenter se in preteritum retorquet. Ille
qui multa ambitiose concupiit. superbe contempsit impotenter
uicit: insidiose decepit: auare rapuit: prodige effudit: necesse ẽ
memoriam suam timeat: at qui hec est pars temporis nostri sacra
ac dedicata: omnes humanos casus supergressa extra regnum for¬
tune subducta: quam non inopia non metus non morborum in¬
cursus exagitet. Hec nec turbari nec eripi potest: perpetuaɨ
eius ac intrepida possessio est. Singuli tantum dies: & hi permo¬
menta presentes sunt: at preteriti temporis omnes cum uixeris

Expanded text:
nec enim illis vacat praeterita respicere, et si vacet, iniucunda est nec enim illis vacat praeterita respicere, et si vacet, iniucunda est paenitendae rei recordatio. Inviti itaque ad tempora male exacta animum re- vocant nec audent ea retemptare, quorum vitia, etiam quae aliquo praesentis voluptatis lenocinio surripiebantur, retractando patescunt. Nemo, nisi quoi omnia acta sunt sub censura sua, quae num- quam fallitur, libenter se in praeteritum retorquet; ille qui multa ambitiose concupiit, superbe contempsit, impotenter vicit, insidiose decepit, avare rapuit, prodige effudit, necesse est memoriam suam timeat. Atqui haec est pars temporis nostri sacra ac dedicata, omnis humanos casus supergressa, extra regnum fortunae subducta, quam non inopia, non metus, non morborum incursus exagitet ; haec nec turbari nec eripi potest : perpetua eius et intrepida possessio est. Singuli tantum dies, et hi per momenta, praesentes sunt ; at praeteriti temporis omnes, cum iusseritis,
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatio iter facientis decipit: & peruenisse ante sciunt ꝗͣ appro¬
tes eodem gradu facimus: occupatis non apparet nisi in fine. Quod
proposui si in partes uelim & argumenta diducere: multa mihi oc¬
currerent quibus probem breuissimam esse occupatorum uitam.
Solebat dicere fabianus non ex iis cathedrariis philosophis: sed ex ue¬
ris & antiquis contra affectus impetu non subtilitate pugnandũ:
nec minutis uulneribus sed incursu auertendam aciem improbam:
cauillationes enim contundi debere: non uellicari tantum ut illis
error exprobetur suus: docendi non tantum deplorandi sunt. In
tria tempora uita diuiditur: quod est quod fuit: quod futurum
est: ex his quod agimus breue est. quod acturi sumus dubium.
quod egimus certum. Hoc est enim in quod fortuna ius perdidit
quod in nullius arbitrium reduci potest: hoc amittunt occupati:

Expanded text:
cogitatio iter facientis decipit et pervenisse ante sentiunt quam adprocogitatio iter facientis decipit et pervenisse ante sentiunt quam adproantes dormientesque eodem gradu facimus, occupatis non apparet nisi in fine. Quod proposui si in partes velim et argumenta diducere, multa mihi occurrent, per quae probem brevissimam esse occupatorum vitam. Solebat dicere Fabianus, non ex his cathedraris philosophis, sed ex veris et antiquis: ' contra adfectus impetu, non suptilitate pugnandum, nec minutis vulneribus sed incursu avertendam aciem; non probam cavillationem esse, nam contundi debere, non vellicari.' Tamen ut illis error exprobretur suus, docendi, non tantum deplorandi sunt. In tria tempora vita dividitur: quod fuit, quod est, quod futurum est. Ex iis quod agimus breve est, quod acturi sumus dubium, quod egimus certum. Hoc est enim, in quod fortuna ius perdidit, quod in nullius arbitrium reduci potest. Hoc amittunt occupati ;
Abbreviated transcription (Latin):
ma queq dies miseris mortalibus eui Prima fugit. quid cunctaris
inquit: quid cessas : nisi occupes fugit: & cum occupaueris tamen
fugiet. Itaq cum celeritate temporis utendi uelocitate certandũ
est: & uelut extorrente rapido nec semper claro cito hauriendum¬
est. Hoc quoque pulcherrimum est: ad exprobandam infinitam
cognitionem quod non optimam quanque etatem sed diem dicit.
Quis securus & in tanta temporum fuga lentus: menses tibi & annos
& longam seriem ut cumq auiditati tue uisum est exporrigis: de
die tecum loquitur: & de hoc ipso fugiente non dubium est ergo
quin prima queque optima dies fugiat mortalibus miseris idest
occupatis quorum pueriles adhuc annos senectus opprimit: ad quã
imparati in ermesq ueniunt. Nihil enim prouisum est subito in
illam nec opinantes incidunt: accedere eam quotidie non sentie¬
bant: quem admodum aut sermo aut lectio aut aliqua interior

Expanded text:
ma quaeque dies miseris mortalibus aevi prima fugit. " Quid cunctaris ? " ma quaeque dies miseris mortalibus aevi prima fugit. " Quid cunctaris ? " inquit, " Quid cessas ? Nisi occupas, fugit." Et cum occupaveris, tamen fugiet ; itaque cum celeritate temporis utendi velocitate certandum est et velut ex torrenti rapido nec semper ituro cito hauriendum. Hoc quoque pulcherrime ad exprobrandam infinitam cunctationem, quod non optimam quamque aetatem sed diem dicit. Quid securus et in tanta temporum fuga lentus menses tibi et annos in longam seriem, utcumque aviditati tuae visum est, exporrigis ? De die tecum loquitur et de hoc ipso fugiente. Num dubium est ergo, quin optima quaeque prima dies fugiat mortalibus miseris, id est occupatis ? Quorum puerilis adhuc animos senectus opprimit, ad quam imparati inermesque perveniunt, nihil enim provisum est ; subito in illam necopinantes inciderunt, accedere eam cotidie non sentiebant. Quemadmodum aut sermo aut lectio aut aliqua intentior
Abbreviated transcription (Latin):
uebit uelocitatis sue: tacita labetur: non illa se regit imperio non
fauore populi. longius procedet: sicut missa est aprimo decurret:
nunquam reuertetur: nunquam remorabitur: quid fiet:  occu¬
patus es uita festinat. Mors interim aderit cui uelis nolis uacdũ
tiam iactant & operosius occupati sunt ut melius possint uiuere
impendio uite uitam instruunt. Cogitationes suas in longum ordi¬
nant. Maxima porro uite iactura dilatio est: illa primum quenque
extrahit diem.: illa eripit presentia: dum ulteriora promittit. Ma¬
ximum uiuendi impedimentum est expectatio: qui pendes ex cra¬
stino perdis hodiernum: quod in manu fortune positum est disponis
quod in tua dimittis: quo spectas. quo te extendis: omnia que uen¬
tura sunt in incerto iacent: protinus uiue. Clamat ecce maximus
uates: & uelut diuino ore instinctus salutare carmencanit. Opti¬

Expanded text:
nebit velocitatis suae. Tacita labetur ; non illa se regis imperio, non nebit velocitatis suae. Tacita labetur ; non illa se regis imperio, non favore populi longius proferet. Sicut missa est a primo die, curret ; nusquam devertetur, nusquam remo- rabitur. Quid fiet ? Tu occupatus es, vita festinat ; mors interim aderit, cui, velis nolis, vacandum tiam iactant ? Operosius occupati sunt, ut melius possint vivere ; impendio vitae vitam instruunt ! Cogitationes suas in longum ordinant ; maxima porro vitae iactura dilatio est ; illa primum quemque extrahit diem, illa eripit praesentia, dum ulteriora promittit. Maximum vivendi impedimentum est expectatio, quae pendet ex crastino, perdit hodiernum. Quod in manu fortunae positum est, disponis, quod in tua, dimittis. Quo spectas ? Quo te extendis ? Omnia quae ventura sunt in incerto iacent ; protinus vive ! Clamat ecce maximus vates et velut divino ore instinctus salutare carmen canit : Opti