comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ditores. ⁊ siħ latitatio creditoris
fraud. in eatñ erit causa nehmc
posti der bona eiꝰ possunt. qui a nõ¬
haec hoc animolatit. ut fraud cͣ¬
ditois anĩnius i latitantis queri¬
causas latitandihabuit. uł plu¬
res int̃ quas ⁊̃ fraudandi creditores.
dũ. siplures cause sunt latitatioĩs
sint̃ quas est̃ fraudationis causa no¬
oere debere. posseq haec bona uendi.¬
Quod si ad uersus quos dim occul¬
tare se consiliũ non est. aduersus
quosdam ẽ. quid dicemus s⁊ rectis¬
sime pon ponius scͥb. nonaduersus
õs latitationẽ exgendã. s ad uersꝰ
cũ quẽ quis deciꝑe.⁊ fraudare latita¬
Otione destinat. Strũgͦ om̃s bona eꝰ:
uendere possunt: quialatitat. ħẽ ⁊ sͦ
hii aduersus quos nonlatitat. quiaueᷤ¬
rũẽ ÷ latitare ¶anũo is soł adũsus quẽ
latitat. ⁊ quidẽ uerũ est eũ latitaẽ:
⁊fraudationis causalatitare. ⁊sinon
udũsusmelatit. S⁊ ⁊ illud spectandũ
põp putat.an adũ sus me eũ solũpꝰ.¬

Expanded text:
ditores, etsi haec latitatio creditores fraudet, in ea tamen erit causa, ne hinc possideri bona eius possint, quia non hoc animo latitet, ut fraudet creditores: animus enim latitantis quaericausas latitandi habuit vel plures, inter quas etiam fraudandi creditores? dum, si plures causae sint latitationis, inter quas est et fraudationis causa, nocere debere posseque hinc bona uendi.Quid si aduersus quosdam occultare se consilium non est, aduersus quosdam est, quid dicemus? et rectissime Pomponius scribit non aduersus omnes latitationem exigendam, sed aduersus eum, quem quis decipere et fraudare latitatione destinat. utrum ergo omnes bona eius uendere possunt, quia latitat, hoc est etiam hi, aduersus quos non latitat, quia uerum est eum latitare, an uero is solus, aduersus quem latitat? et quidem uerum est eum latitare et fraudationis causa latitare, etsi non aduersus me latitet: sed illud spectandum Pomponius putat, an aduersus me, eumque solum pos
Abbreviated transcription (Latin):
utrumsit: anñsit ⁊ ꝗͥ. teneat actio
⁊ sinichil inpeculio fiũt. ¶Itẽ iu¬
deamus siquis adũsus inrem actĩoẽ
latit. anbonͣa eiꝰ possicłi uenun da¬
riq possint. Estat neratii sentñtia
estimantis bona ẽẽ uendenda.⁊ ħ re

Expanded text:
utrum sit an non sit, et quod teneat actio, utrum sit an non sit, et quod teneat actio, etiam si nihil in peculio fuerit. Item videamus, si quis adversus in rem actionem latitet, an bona eius possideri venumque dari possint. extat Neratii sententia existimantis bona esse vendenda: e
Abbreviated transcription (Latin):
rib ita aũt uñdenda utq suꝑsit.
furioso detur quia hõĩs eiꝰ status:
habrtus. apupilli conditione ñ mnł¬
tũ aborr ꝙ quidẽ nẽ sineratione.¬
sciendũ ẽ. posse quã in eadem ciuita¬
te ẽẽ. ⁊ latitare. ⁊ inalia ciuitate eẽ::
non latitare ⁊eu qui amalia ciuita¬
te sit: copiamq sui fatiat: inpu blico.
ibiq apareat: anlatitat. uideam.
sitam̃ occursũ creditoꝵ eutet. lati¬
tare uideatur. Teniq eũ quoq qui
in foro eodem agat. sicͥca colim nas¬
aut stationes se occultat. uidĩ latẽre
cglatitare. adũsus altẽrũ ñ. Constatꝰ
naũt ut ipse possit bonauendẽeiꝰ adũsꝰ¬
orque latita ¶ dundiem uł sub condr¬
tionẽ debitor latit. añt᷑ quã dies uł
conditioueniat. non possuntbona
eius uenire.Quidn int̃ ẽ. debitorq̃
quis nonsit: anñdũẽueniri possit.
Mamsi non sit debitor. idem dicemꝰ
si nicbil fuit inpeculio: quia esse
poͣtest. ⁊ reiiudicate tp̃s spec̃tãmus

Expanded text:
ribus, ita autem uendenda, ut quod supersit, furioso detur, quia hominis eius status et habitus a pupilli condicione non multum abhorret: quod quidem non est sine ratione.sciendum est posse quem in eadem civitate esse et latitare, et in alia civitate et non latitare. etenim qui in alia civitate sit copiamque sui faciat in publico ibique pareat, an latitet, videamus. si tamen occursum creditoris evitet, latitare videatur. denique eum quoque, qui in foro eodem agat, si circa colaut stationes se occultet, uideri latitarsus alterum latitare, aduersus alterum non. constat autem, ut ipse eius possit bona uendere, aduersus quem latitat.Si in diem uel sub condicione debitor latitet, antequam dies uel condicio ueniat, non poeius venire: quid enim interest, debitor quis non sit an nondum conveniri possit? nam et si non sit debitor, idem dicemusetsi nihil fuerit in peculio, quia esse potest et rei iudicatae tempus spectamus,
Abbreviated transcription (Latin):
osibi p̃stituta delib̾ adiehr̃ditatẽ.
quid credidõib agendũ sit.⁊ plae
interim eos inpossessione nutten¬
dos custodie causa donec appareat
isqui delib utrum agͥnoicat᷑ par¬
temsua an ñ aguoscat᷑.

Expanded text:
ta deliberet adire hereditatem, quid creditoribus agendum sit. et placet interim eos in possessionem mittendos custodiae causa, donec appareat, is qui deliberat utrum adgnoscat partem suam an non adgnoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
erit ñẽe expec̃tandã pupilli pubta¬
tem contractũ cũ pupillo põrdici.si
sit cum ẜuo eiꝰ contractũ. Conpetit i
adũsus eũ depęculio actio. U ñ ꝓan¬
dũ ẽ. ex om̃ib causis ex quib aduers
si inftitoia cũ eo agi possit. egoputo:
sicũtutore eiꝰ contractũsit. ex quacau¬
sa actioinpep̃ illuaatur. mag ẽ ut edic¬
to locussit. quai cũeo cmnt̾ractũ sit. ¶i
pupillus h̃s extitĩt alicui exque eaca
legata debeat. uidendũe. inhuic edic¬
to locussit. magisq ẽ. ut marcellus scͥ¬
bit ÷ pupilli possebona possidi ȩẽꝙ ĩ
arbitrio hr̃ditaĩoꝵ creditoꝵ quidpo¬
tius eligant. Et i udetur inꝑubes
coñfrahe cũ ad iithrditatẽ.

Expanded text:
tatem. Contractum cum pupillo potest dici et si cum servo eius contractum sit: competit enim adversus eum de peculio actio. unde probandum est ex omnibus causis, ex quibus adversus si institoria cum eo agi possit. Ego puto: et si cum tutore eius contractum est, ex qua causa actio in pupillum datur, magis est, ut edicto locus sit, quasi cum eo contractum sit. Si pupillus heres extiterit alicui exque ea causa legata debeat, videndum est, an huic edicto locus sit: magisque est, ut Marcellus scribit, etiam pupilli posse bona possideri esseque in arbitrio hereditariorum creditorum, quid potius eligant: etenim videtur impubes contrahere, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
B. ł .u. ad. Pretorait. in bona eiꝰ
qui iuditio sistendicausa side usso¬
res dedit sineq potestatem sui fa¬
testatem aũt sui non facit. qui id ag̃
ne adũsarius copiã siuihãt. Ergola¬
titantis bona uib possideri. Quod
siñlatit. s ab sens nondefendatur
ñ neuidetir porestatẽ sui ñ faoe de fu

Expanded text:
edictum Praetor ait: "in bona eius, qui iudicio sistendi causa fideiussorem dedit, si neque potestatem sui faPotestatem autem sui non facit, qui id agit, ne adversarius eius copiam sui habeat: ergo latitantis bona iubet possideri. Quid si non latitet, sed absens non defendatur? nonne videtur potestatem sui n
Abbreviated transcription (Latin):
nis cessisse.põt defendendose cõ
simodicũ aliquid pͣt bona sua uẽ¬
di ta adquisiuit. itumbona eiꝰ
ñueneunt. Sng̾ modũ hunc e¬
stimabimus. utrũ exquantitate
eiꝰ ꝙ ad quisitũ ẽ.anuõ exqualita¬
te.⁊ puto ex qͣntitate ideastiman ÷¬
dũ eẽ eiꝰ: ꝙ quesiit. dũ modo illud
relictũ. Puta m̃struũ. uł annuũ
alim̃toꝵ noĩe. non oportẽ p̃phoc
bona eiꝰ irerato uenũdari. Nec eñi
fraudandus ẽ. alim̃tis cotidia¬
nis ide ꝯ siusus fructus ei sit conce¬
sus. uł legatus. ex quotiñ ꝑcipitur.¬

Expanded text:
nis cessisse, potest defendendo se consi modicum aliquid post bona sua vendita adquisivit, iterum bona eius non veneunt. unde ergo modum hunc aestimabimus, utrum ex quantitate eius quod adquisitum est an vero ex qualitate? et putem ex quantitate id aestimandum esse eirelictum, puta menstruum vel annuum alimentorum nomine, non oportere propter hoc bona eius iterato venundari: nec enim fraudandus est alimentis cottidianis. idem et si usus fructus ei sit concessus vel legatus, ex quo tantum percipitur
Abbreviated transcription (Latin):
soquens erit dicere: uñditionẽ bono¬
rũ secutam. nullus mom̃tiẽe. ¶ Qd
sit uĩt latitare uideamus. Latitue
est. ut ci cõ diffinit. tur᷑ pis occultitiõ¬
sui. Potest it quis latitare nontur¬
pide cĩsi ueluti quitiranm crude¬
utatemtim. uut iumbostiũ. aut
domesticis seditiones. sis quifrau

Expanded text:
sequens erit dicere venditionem bonosequens erit dicere venditionem bonorum secutam nullius momenti esse. Quid sit autem latitare, videamus. latitare est non, ut Cicero definit, turpis occultsui: potest enim quis latitare non turpi d‹e› causa, ueluti qui tyranni crudelitatem timet aut uim hostium aut domesticas seditiones.Sed is, qui frau
Abbreviated transcription (Latin):
itõib ueneant.p̃ter quã ⁊ pupil¬
li. ⁊ eius quirei .p. causa sine dolo
malo affuit. intelligimus eiꝰ quidi¬
lomalo defuĩt posse uenire ⁊ si ab
hostib cãptͥus fui̾t. c̃ditores eiꝰ in poᷤ¬
sessi onẽ ad mit tendi sunt: ut tam̃
nonsta tim bonoꝵ uenditio ꝑmit¬
tatur. s interim bonis curator de¬
creditores rei ẜuande causa in pos¬
sessionẽ missos exhis reb ali non
debẽrẽ. ¶Iretor̾ait. qui fraudati¬
Uonis causilatitauit: siboniuiri ar¬
bitratu non defũdetur. eius bona pꝰ¬
sidi uenͣdiq iubebo. ¶ Cuhoc edic¬
tã locũht̃ non sufficit latitãt S⁊ er
necesse est fraudationis ciusa id fi¬
cri. neq fraudationis causa.sisine
latititione sit. sitiᷤ ad possessionẽ
⁊ uñditionẽ. Sopot fraudationis
ciusa latitare. ⁊ ẽ freqñtissima hec
causa possessionis. Nimin̾usu lati¬
tantiu bona possidentur. ¶ Sĩꝗs
ꝑossedĩt bona aliciiꝰ quasilatitan¬
tis qui non latitabat.: uendidĩt. cõ¬

Expanded text:
rquam pupilli et eius, qui rei publicae causa sine dolo malo afuit', intellegimus eius, qui dolo malo afuerit, posse uenire. Si ab hostibus quis captus sit, creditores eius in possessionem mittendi sunt, ut tamen non statim bonorum uenditio permittatur, sed interim bonis curator decreditores rei servandae causa missos in possessionem ex his rebus ali non debere. Praetor ait: "Qui fraudationis causa latitabit, si boni viri arbitratu non defendetur, eius bona possideri vendique iubebo". Cum hoc edictum locum habeat, non sufficit latitare, sed et necesse est fraudationis causa id fieri: neque quod fraudationis causa sine latitatione fit, satis est ad possessionem et venditionem, sed oportet fraudationis causa latitare. et est frequentissima haec causa possessionis: nam in usu latitantium bona possidentur. Si quis possederit bona alicuius quasi latitantis, qui non latitabat, et vendiderit, con
Abbreviated transcription (Latin):
de fñdi pupillũ constare deb liq̃ teq
p̃toi. ut sic ꝑ mit tat bonoꝵ possessiõẽ.
ħ aũt constare deb. ⁊ sic euocandisunt
adp̃torẽ tutores pupillit defñdant
Sin aũt ñ bñt tutores. requirendĩcogͣ¬
ti. uł affines. ⁊ siqui alii fortesunt: qͥs
uirisi mile ẽ defñsionẽ pupilli. pupil¬
leue ñ eẽ amissuros uł pp̃ necessi tudiñẽ
si uł p̃p̃carĩt᷑atem uł qua aliaratione: lib̃¬
ti etiam siqui sunt.⁊ idonei uocandis
bĩt. tamdu scił. quo ad nondefñdãt᷑.
si defũdiceꝑit pupillus uł pupilla. de¬
sinent possider idẽẽ sinfurioso. Nit¬
p̃tor. sus pupilluss in suã tutelĩue̾nĩt.
defendetur. eos quibo possident. dep̾¬
sessione dẽoecłe iubebo. ¶Rocte defen¬
di quidsit . uideamus utrũ tantũ facẽ¬

Expanded text:
upillum constare debet liquereque praetori, ut sic permittat bonorum possessionem. hoc autem constare debet sic: euocandi sunt ad praetorem tutores pupilli, ut defenda‹n›t: si autem non hab‹e›t tutores, requirendi cognati uel adfines et si qui alii forte sunt, quos uerisimile est defensionem pupilli pupillae non omissuros vel propter necessitudinem vel propter caritatem vel qua alia ratione: liberti etiam si qui sunt idonei, evocandi bit, tamdiu scilicet, quoad non defendatur: si defendi coeperit pupillus vel pupilla, desinet possideri. idem est et in furioso. Aitetor: 'si is pupillus in suam tutelam uenerit defendetur: eos, qui bona possident, de possessione decedere iubebo'.Recte defendi quid sit, uideamus, utrum tantum c
Abbreviated transcription (Latin):
aberi . quia nec qui iurat ceoꝑis obl¬
gatur : nec soleat quis ab senͣti ẽ dẽp¬
nari¶ Certetutorem ꝓcuratorem
uł curatores. fatĩri suffitiat. i¬
deamus. ⁊ ñ puto suffice.¶ Inpu¬
pillo tutoris auetõitatẽ exigimus
minorẽ aconfessione sua restitue¬
mus. ¶Con fessiutiq p̾t confessio¬
nẽ tp̃a quãĩ ex causa uidicatihabẽ¬

Expanded text:
aberi, quia nec qui iurat de operis, obligatur nec soleat quis absenti condemnari. certe procuratorem, vel curatores fateri sufficiat, videamus: et non puto sufficere. In pupillo tutoris auctoritatem exigimus. Minorem a confessione sua restituemus. Confessi utique post confessionem tempora quasi ex causa iudicati habe
Abbreviated transcription (Latin):
uitis litigatõib ac iudice: diem difrst.
Sont᷑icus aũt estimandus ẽ. quicuicũ¬
q rei agnd inpecdim̃to est  drroꝗi¬
magis in pedim̃to ẽ. ꝗͣ motus corpis
contra naturã quẽ febrem appellant:
Igit᷑ sireuudicate tp̃r. alt̾ exlitiga¬
torib febrem habuit. res ñuidetur ĩu¬
dicata Põt tñ dici ẽẽ aliquã ⁊ febriũ
differentiam. Namsiquis alias sanus
ac robustus tempore iudicandi. leuiꝰ¬
sima febre correptus fu̾it: aut siquis
tam uerenterem quartanãhãt. ut in
eaom̃ib negotiis suꝑ ẽẽ soleat põt
dicimorbũ sonticum nonhab̾e:u¬

Expanded text:
uitis litigatoribus ac iudice diem differt. sonticus autem existimandus est, qui cuiusque rei agendae impedimento est. limagis impedimento est, quam motus corporis contra naturam, quem febrem appellant? igitur si rei iudicandae tempore alter ex litigatoribus febrem habuit, res non videtur iudicata. potest tamen dici esse aliquam et febrium differentiam: nam si quis sanus alias ac robustus tempore iudicandi levissima febre correptus fuerit, aut si quis tam veterem quartanam habeat, ut in ea omnibus negotiis superesse soleat, poterit dici morbum sonticum non habe
Abbreviated transcription (Latin):
fem ⁊ sirecte defendetur. hoc ẽ. uł
ase. uł ab alio quo cumq. S si aliu̾
defendat. erit necessaria satis dã¬
tio. sup̃e: non puto necessũ ã ẽe satiᷤ.¬
dãtionẽ. Ergo ab lata defensione
deicĩ potit int̃ dicto reddito.s.¬

Expanded text:
rem: et "recte defendetur" hoc est vel a se vel ab alio quocumque. sed si alius defendat, erit necessaria satisdatio, si ipse, non puto necessariam satisdationem. ergo oblata defensione deici poterit interdicto reddito. P
Abbreviated transcription (Latin):
do adlibtatem ꝑuenit sdipartes
suas quisq hr̃dum: diuersis em̃tib
uendidĩt. quas portiones hr̃dibus
darestatu lib debuit: easdem da¬
bit emptorib labeo autem ait. si
nominadum ta xat hĩclum intesta¬
m̃to poita sunt uisiles partes eis
dandas. Siuõita: sihrdib dedeĩt

Expanded text:
do ad libertatem peruenit.Si partes suas quisque heredum diuersis ementibus uendiderit, quas portiones heredibus dare statuliber debuit, easdem dabit emptoribus.Labeo autem ait, si nomina dumtaxat heredum in testamento posita sint, uiriles partes eis dandas: si uero ita 'si heredibus dedit
Abbreviated transcription (Latin):
eũ iabule essent nichil hominꝰ hoc int¬
dictotenebit᷑: necp̃udicat᷑ aliqͥ legicornȩ¬
bitis tabul is admissum eiꝰ magis
mani festctur. ⁊ posse aliquẽ dolom
e lo facẽ ut in eam logẽ non incidat. ũ
puta sineq amouerit: neq ee lauit
tabulas: sod id eͥco aliitradidit. ne eas¬
& int̃ dicendti exhib̾ hoc ẽ sinon sub¬
i pͥmendi animo. uł aonsilio focis s
ne huie exhib. ¶ Hoͥe int̃ dictũ ex¬
hibitoriũẽ. Quiscit exhib̾e uidea¬
mus. ex hib̾e ħ ẽ matĩe ipsius ad p̃hẽ¬
dende oopiam facẽ. ¶ Exhibere aũt
gnoscendã sigͣna . si forte nob tem¬
perent testes. labeo seͥbit: coherceri
cos ap̃tore deb̾e. ¶ S ol autẽ crhibi
tabulas. desiderare om̃s om̃ino ꝗc ꝗd
intestam̃to ascͥptuẽ hab̾ ¶ Codẽp¬
natio aũt huiꝰ iudici iquãtim̃t fu̾it

Expanded text:
abulae essent, nihilo minus hoc interdicto tenebitur, nec praeiudicatur aliquid legi Cornebitis tabulis admissum eius magis manifestetur. et posse aliquem dolo malo facere, ut in eam legem non incidat, ut puta si neque amouerit neque celauerit tabulas, sed idcirco alii tradiderit, ne eas interdicent‹i› exhiberet, hoc est si non supprimendi animo uel consilio fecit, sed ne huic exhiberet.Hoc interdictum exhibitorium est.Quid sit exhibere, uideamus. exhibere hoc est materiae ipsius adprehendendae copiam facere.Exhibere autemognoscenda signa: et si forte non optemperent testes, Labeo scribit coerceri eos a praetore debere.Solent autem exhiberi tabulas desiderare omnes omnino, qui quid in testamento adscriptum habent.Condemnatio autem huius iudicii quanti i
Abbreviated transcription (Latin):
co sacro facẽ inue eũ ĩmittẽ d ueto.¬
¶Hesint dictum desacͦ lo conõde
sacraiio c̃petit. ¶ Quod ait p̃tor.
nequid in loco sacib̾fiat. non adh¬
ꝑtin ꝙ ornam̃ti causa sit. s quod
de for mitatis. uł inẽmodi. S cu¬
ra ediulocor ꝙ saeroꝵ manclata
sẽ is quihr̾des sãcras curant.

Expanded text:
co sacro facere inue eum immittere quid ueto'.Hoc interdictum de sacro loco, non de sacrario competit.Quod ait praetor, ne quid in loco sacro fiat, non ad het, quod ornamenti causa fit, sed quod deformitatis uel incommodi.Sed et cura aedium locorumque sacrorum mandata est his, qui aedes sacras curant.
Abbreviated transcription (Latin):
cũeo ꝗ de posuit. ꝓinde ⁊ sicustodiã
tabularũ cditius uł tabularius sir¬
scepit dicendũe tenĩ eũ int̃ dicto.¬
¶ Si penes ẜuo. stabule fusm̃t. dñs
int̃ dicto tenebit᷑ur. ¶ Si ipse testator
dumuiuit tabulas suas eẽdicat.⁊ ex¬
hibi de sider in terdictũħ loc̃uñha¬

Expanded text:
deposuit.Proinde et si custodiam tabularum aedituus uel tabularius suscepit, dicendum est teneri eum interdicto.Si penes seruum tabulae fuerint, dominus interdicto tenebitur.Si ipse testator, dum uiuit, tabulas suas esse dicat et exhiberi desideret, interdictum hoc locum non ha
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ sit in legatũ Et si sub condi¬
cione legatũ sit. quaĩ conlitione:
cxistente. sic extim̃ m dũest. noc cõ¬
Delli debebit ad cauendũ se reffitu
abeo quiñerhib indequeritur.si
hinc consecutus extimationẽ lega¬
tarius. poste alegatũ ꝓetat ansit

Expanded text:
gato: Et si sub condicione legatum sit, quasi condicione existente sic aestimandum est, nec compelli debebit ad cauendum, ut se restab eo qui non exhibet.Inde quaeritur, si hinc consecutus aestimationem legatarius postea legatum petat, an sit
Abbreviated transcription (Latin):
gendũe: ad omnẽ om̃ino scͥpturam
testam̃ti.siue ꝑfec̾tã siue ĩꝑfectã. ĩt̃ dictũ
h ꝑtinẽ pinde ⁊ si plures tabulȩ sint
testam̃tieiꝰ quã sepius fecerat: dicen¬
dũẽ ĩnt dictolo d̃ fore. Est it quod
dcalsam testam̃tiꝑtineat. ꝗcquid
qtpr factũ e chibrdebeat ¶ Sed ⁊ side
testatu discẽp̃tetur: sitestator filius
familias. ut ẜuus ħ fecisse diᷤcat᷑. ⁊ħ
exib̾bit᷑ Itẽ si filius familias fece¬
rutestam̃tũ qui de castrensipeculio
qui testam̃tũ fecit ap̃hostes dedessit¬
¶Hoc int̃ dictũ adiui tabulas ñꝑ
mentum.
¶ Sitabule inpłib codicib scͥptesit᷑.
om̃s int̃ dicto isto continent᷑. quia u¬
nũ testam̃tũ ẽ. ¶ ditibule testam̃t¬

Expanded text:
 ad omnem omnino scripturam testamenti, siue perfectam siue imperfectam, interdictum hoc pertinere.Proinde et si plures tabulae sint testamenti, quia saepius fecerat, dicendum est interdicto locum fore: est enim quod ad causam testamenti pertineat, quid factum exhiberi debeat.Sed et si de statu disceptetur, si testator filius familias uel seruus hoc fecisse dicatur, et hoc exhibebitur.Item si filius familias fecerit testamentum, qui de castrensi peculio qui testamentum fecit, apud hostes decessit.Hoc interdictum ad uiui tabulas non tum. .Si tabulae in pluribus codicibus scriptae sint, omnes interdicto isto continentur, quia unum testamentum est.Si tabulae testam
Abbreviated transcription (Latin):
quas tabulas lutius titius
ad causam testam̃ti siuꝑti¬
nentes reliquisse dicctur: si
ue pen̾es te sunt. uut dolomalo tuo
factũẽ ut desinerent cẽita cas alliẽr¬
inbeas. Itẽ si lbessus aluiditere ꝗd
relictũ ẽẽ dicetur. decreto amp̃heͥn¬
cdã. ¶ Siquis forte confite atur pe¬
nes se cẽ testam̃tũ. iuben disẽex hiͣ¬
bere. ⁊ tẽmpus eidandũ ẽ.: ut ẽxhi¬
beat. si nonpõt inp̃sentia ex hibe̾re
S⁊ sinegit se exibe posse uł oꝑortẽ. in

Expanded text:
'Quas tabulas Lucius Titius ad causam testamenti sui pertinentes reliquisse dicetur, si hae penes te sunt aut dolo malo tuo factum est, ut desinerent esse, ita eas illi exhibeas. item si libellus aliudue quid relictum esse dicetur, decreto comprehendam'.Si quis forte confiteatur penes se esse testamentum, iubendus est exhibere, et tempus ei dandum est, ut exhibeat, si non potest in praesentiarum exhibere. sed si neget se exhibere posse uel oportere, in
Abbreviated transcription (Latin):
ferendis int̃ dictũ conpete nopor¬
tet. sihr̃ditatis controũsu exhis ꝑñ¬
M. aut si ad publicam q̃stidnem
ꝑtinꝰ Itsꝙ in ede sacra interim
leponende sunt aũ ap̃ uirũ idone¬
um. Neꝗd insac̃sõlocofiat .R.¬

Expanded text:
ferendis interdictum competere non oportet, si hereditatis controuersia ex his pendet aut si ad publicam quaestionem pertinet: itaque in aede sacra interim eponendae sunt aut apud uirum idoneum. NE
Abbreviated transcription (Latin):
lictoꝵ corhertio multa spał pecca¬
ticuius aniꝰadũsio hodie peceunia̾ia
est ¶ ena aũt nontantũ percuma¬
ria ueꝵ capitis.⁊ existimationis irte¬
garisol.  multa quidẽ exarbitrio
eiꝰuenit. qui multãdiẽ ¶ ena ñ irro¬
gatur nisiq̃ quaq lege. uł quo alio
uire sp̃alĩt hiuc delicto inpoĩta est
¶Quin mmo mułta ibi clicitur. ubi
tamis dic̃epõt. cui ad iudicatio da¬
taest. magistratus solos ⁊ p̃sides ꝓ¬
uintiaꝵ posse multãdicere manda¬
tis ꝑmissum est ¶pẽnam aũt unus q.¬
q rrogare põt cuihuiꝰ ciminis suĩ¬

Expanded text:
eccati, cuius animaduersio hodie pecuniaria est: poena autem non tantum pecuniaria, uerum capitis et existimationis irrogari solet. et multa quidem ex arbitrio eius uenit, qui multam dicit: poena non irrogatur, nisi quae quaque lege uel quo alio iure specialiter huic delicto imposita est: quin immo multa ibi dicitur, ubi ultam is dicere potest, cui iudicatio data est: magistratus solos et praesides prouinciarum posse multam dicere mandatis permissum est. poenam autem unusquisque inrogare potest, cui huius criminis si
Abbreviated transcription (Latin):
iiII. Si quis sie dixerit
ut intradiem mortis eius aliquid
tim ut natus est s tricesimo sera¬
gesi mo elie dicitur. inei pientespla¬
Sne non ex actodie squia an nũcilli¬
lit non ad mom̃ta tp̃oꝵ. s addies nu
portentuosum. uł monstip sum. ułd
bilem mulier edicłit. uł qułalemiu¬
sum. uł uagitu nouũ ñ humane figu¬
re. s alt̾ius magis animał quãhoĩs
partũ anqua enixaest ꝓdeẽ eidebe¬
at. ⁊ mags ẽ utħ quoq parentib¬
qualit potuerint statutis obtem¬
ꝑauerunt neq idꝙ faͬtalit̾ acces¬
it matridampnum inungere de

Expanded text:
iam Si quis sic dixerit "ut intra diem mortis eius aliquid tim ut natus est, sed trecentesimo sexagensimo quinto die dicitur, incipiente plane, non exacto die, quia annum civiliter non ad momenta temporum, sed ad dies numportentosum vel monstrosum vel debilem mulier ediderit vel qualem visu vel vagitu novum, non humanae figurae, sed alterius, magis animalis quam hominis, partum, an, quia enixa est, prodesse ei debeat? et magis est, ut haec quoque parentibqualiter potuerunt, statutis obtemperauerunt, neque id quod fataliter accessit, matri damnum iniungere de
Abbreviated transcription (Latin):
xim᷑i appellatione. ⁊̃ ille continetur
Ibus possederit si mõ adu̾sarius eiꝰ. aut
paucioribus dieb aut nullis p̾seđit.
siue maceriaẽ. Ttem uiaẽ. siue semi
ter utinos cascellius ait.singulari ap¬
pellatione cum plura gnĩs eius dem
significare uellemus. Nam multum
hominẽ uenisseroman. ⁊ piscẽmuilẽ
ẽẽ dicimus. itẽ insti pulando satisha
obeamrem tehedem uetuũ. nẽpe oq̃
siplures ħedes sint continentur stipu¬
latione.

Expanded text:
ximi' appellatione etiam ille continetur,ibus possederit, si modo aduersarius eius aut paucioribus diebus aut nullis possederit. siue maceria est. Item 'uia' est, siue semitter uti nos Cascellius ait singulari appellatione, cum plura generis eiusdem significare uellemus: nam 'multum hominem uenisse Romam' et 'piscem uilem esse' dicimus. item in stipulando satis haob eam rem te heredemue tuum': nempe aeque si plures heredes sint, continentur stipulatione.
Abbreviated transcription (Latin):
ie cdimidia ħs esto. ut titius ⁊ meuius
ueniant in partẽ dimidiam.⁊ re. ⁊
u̾bis conunetiuideantur lutius
titius ex parte climidia hẽs esto seiꝰ
ex parte. qualutium titium ħr isti¬
t̃ui is ħs esto sem ꝓnius ex parte di¬
midia ħs esto iulianus dubitaĩ po̾se
tres semisseiᷤ faerisĩt. antitius incũd̾
semissem. cumgaio seio institutus ẽ
set eo quod semꝓnius qͦ exparte di¬
midia scͥptus ẽ uerisimiliꝰ ẽẽ ineund̾
semissem duos cõactos ⁊ ẽ iunet̃i hr̃

Expanded text:
dimidia heres esto', ut Titius et Maeuius ueniant in partem dimidiam et re et uerbis coniuncti uideantur. 'Lucius Titius ex parte dimidia heres esto. Seius ex parte, qua Lucium Titium heredem institui, heres esto. Sempronius ex parte dimidia heres esto'. Iulianus dubitari posse, tres semisses facti sint an Titius in eundem semissem cum Gaio Seio institutus sit. sed eo, quod Sempronius quoque ex parte dimidia scriptus est, uerisi‹mi›lius esse in eundem semissem duos
Abbreviated transcription (Latin):
Ip. l.ii. Lege obuenirehẽdi¬
tatẽ noninꝙͥ e quis dixĩt. ⁊ eamq̃ ex
teftanito defertur quialore .xii. ta¬
bularum testam̃tarie hẽditas confir¬
mantur̃:¬

Expanded text:
Papiam. Lege obuenire hereditatem non inproprie quis dixerit et eam, quae ex testamento defertur, quia lege duodecim tabularum testamentariae hereditates confirmantur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ sipͥor pars qua seͥptum est. uti optiꝯ¬
mnus maximusq sit. ub um ẽẽ signi.¬
ficat eoꝙsipostior pars adiecta nõ
ẽẽt. lib̾um pr̃are debere. tm̃im ferio¬
re parte satisme libatum putoꝙ ad
uira attinz. nequid aliũ prãe debe¬
ant quamuis fundi ꝑdñm det̾ius fac¬
tum factum non esse.
U estis appel¬
latione tamuirił quã muliebris.⁊
sceñica ⁊̃ sistragica. aut cĩthã roedica
naturra spadones sunt. Item thible
thlasie s⁊ ⁊ si quod aliud gñs spado¬
num ẽ continẽtur.

Expanded text:
ior pars, qua scriptum est 'ut optimus maximusque sit' liberum esse significat eoque, si posterior pars adiecta non esset, liberum praestare deberem. tamen inferiore parte satis me liberatum puto, quod ad iura attinet, ne quid aliu‹d› praestare debeam, quam ius fundi per dominum deterius factum nUestis' appeatione tam uirilis quam muliebris et scaenica, etiamsi tragica aut citharoedica natura spadones sunt, item thlibiae thlasiae, sed et si quod aliud genus spadonum est, continentur.
Abbreviated transcription (Latin):
X. Ii bromemonaliũ¬
¶N mansurius scͥbit pellicem ap̃anti qͦs
eamhabitam. q̃ cũuxor non eẽt. cũ
aliquotm̃uiuebat. quam nẽ uõ no¬
mine amicã paulo honestiorem con¬
cubinã appellaĩ grauius flactus in
libro deiuire papimanoscͥbit. pelli¬
cem nune uulgo uaeaĩ q̃ cũ eo euuuor
sit corpus misceat quos dam eãque
uuois loco. siue nuptus in dõmosit

Expanded text:
. Libro memorialium Massurius scribit 'pellicem' apud antiquos eam habitam, quae, cum uxor non esset, cum aliquo tamen uiuebat: quam nunc uero nomine amicam, paulo honestior‹e› concubinam appellari. Granius Flaccus in libro de iure Papiriano scribit pellicem nunc uolgo uocari, quae cum eo, cui uxor sit, corpus misceat: quosdam eam, quae uxoris loco sine nuptiis in domo sit,
Abbreviated transcription (Latin):
portatioque pena adimit cuntatẽ ib
det. hoc eñ epła diuiseiũ ad fauiũ ce¬
lionẽ p̃fectũ urbis exp̃ssũ ẽ. p̃sides ita
ꝙ ꝓuintie quociens aliquẽ ĩ insulã de¬
portandũputẽt. ipsũ hoc ad notare
debẽt. nom̃uõ eiꝰ scͥbndũ pͥncipi. ut
ĩinsulã deportet᷑. sic dem̃ pͥncipis cͥbe
uib̾e eũdeb incarcẽ ẽẽ ¶ Dcurioẽs ci¬
dos ł relegandos diui fr̃s rescͥoser̃. D̾n

Expanded text:
portatio, quae poena adimit ciuitatem Rodetur: hoc enim epistula diui Seueri ad Fabium Cilonem praefectum urbi expressum est. praesides itaque prouinciae quotiens aliquem in insulam deportandum putent, hoc ipsum adnotare debeant, nomen uero eius scribendum principi, ut in insulam deportetur: sic deinde principi scribere iubere eum debet in carcere esse.Decuriones cid
Abbreviated transcription (Latin):
tumu fustiũ amicũ nr̃m p̃fectũ urbis ꝓuo¬
cares. c̃ itͦdes ãplissimi ꝑĩncognoscãt. at¬
ꝙ siqͥs ad ipsos facta ẽẽt ꝓuocatio Siqͥs
ceat. Sed siminorẽ noceb ¶lidelłi ꝗdãt᷑
appellatõi: itas̃ c̃cipiendi ut hãnt scͥptũ :¬
in ubellis cc̃quẽ ad ũsaĩii appellet. anp̃¬
scͥptioi subiciat᷑. ⁊ puo nicħoportẽ p̃scͥbi¬
sedillud cecidit ĩ q̃stionẽ sipłes huĩt adũ¬
saĩos. ⁊ quoꝵ dã noĩa libellis sint cõplexa
noĩa cõp̃hñs añs. quã adũsus ipsos adc¬
uñ sentñtie. ⁊ cũ snã causasit arbutor
nee pscbndũ certe sipłes his adusus quo
ꝓnuntiat᷑. ⁊ quoꝵdã noĩa in libellis sĩt ci¬
p̃hñsa quoꝵdã ñ. huisoliꝰ appellasse ui¬
debunt᷑. quoꝵ noĩa in libellis sĩt cõp̃hũ¬
sa. Qo gͦ sicausã appellandi ẽtãlixĩt. an
liceat eidiscede ab hac ⁊ aliã causã allegãe. I
anuõ quaĩ forma quadã obscͥptꝰ sit put

Expanded text:
um Rusticum amicum nostrum praefectum urbi prouocares, consules amplissimi perinde cognoscant, atque si ad ipsos facta esset prouocatio'. si qceat: sed si minorem, nocebit.Libelli qui dantur appellatorii ita sunt concipiendi, ut habeant scriptum ein libellis, contra quem aduersarium appellet, an praescriptioni subiciatur: et puto nihil oportere praescribi.Sed illud cecidit in quaestionem, si plures habuerit aduersarios et quorundam nomina libellis sint ‹com›plexa, nomina comprehensa non sunt, quasi aduersus ipsos adquieuerit sententiae. et cum una causa sit, arbitri sunt, aduersus quos pronuntiatur, et quorundam nomina in libellis sint comprehensa, quorundam non, hi soli appellasse uidebuntur, quorum nomina libellis sunt comprehensa.Quid ergo, si causam appellandi certam dixerit, an liceat ei discedere ab hac et aliam causam allegare? an uero quasi forma quadam obstrictus sit? puto
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ põt pena alicui ĩuingi. ne honores
adipiscat neceares fac̃ ut decui̾o ẽẽ desinat.
cũ ficĩpossit ut quis decurio ꝗdẽ sit ad hono¬
i  tñ honore sñrepetẽ põtalicui. ⁊ unꝰ honor
iores aspirari minores petẽ ñ ꝓhibet Rmu¬

Expanded text:
i poena iniungi, ne honores adipiscatur: nec ea res facit, ut decurio esse desinat, cum fieri possit, ut quis decurio quidem sit, ad honoet tamen honores non repetere.Potest alicui et unus honor iores adspirare. maioribus tamen prohibitu
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ dicenddũe. Sed⁊ siñ appellatioẽ si
fuĩt tñs actũ. similit̾ rescͥptue Siꝗs in
ipsodie int̾actauoce appellaũ. ħei suf¬
fic̾ Sinaũt hoc ñ fecit. ad libellos ap¬
pellatoĩos dandos. biduũ. l iͥduũ cõ¬

Expanded text:
idem dicendum est. sed et sine appellatione si it transactum, similiter rescriptum est.Si quis ipso die inter acta uoce appellauit, hoc ei sufficit: sin autem hoc non fecerit, ad libellos appellatorios dandos biduum uel triduum co
Abbreviated transcription (Latin):
tribuerent᷑. eaͣmañe eis ĩcolomia. Itaq
I⁊ fr̃s fr̃ib fore legitimos hr̃des. ⁊ agna¬
toꝵ tutelã ⁊ hr̃ditates habituros. n̾i
uirasua retinẽnt. tantũ enĩ in insulã eis
egrediñlicet. ⁊ bona ꝙͦ sua oñrełinẽt p̃¬

Expanded text:
erentur, ea manere eis incolumia. itaque et fratres fratribus fore legitimos heredes et adgnatorum tutelas et hereditates habituros: non iura sua retinent: tantum enim insula eis egredi non licet. et bona quoque sua omnia retinent pr
Abbreviated transcription (Latin):
cum pat̾ aocusare possit ⁊ sim pliciter
quidem lexmulierem ꝓhibuit intra
sexagesimũ diem diuorei manumit¬
tere Siueautem diu̾tit. siue repudio
dimissa sit. manumissio im pedietur.
eturs d sibonã gr̃a fimerit mmͥdicet᷑¬
mulier dum diuorcium cogitat ma¬
nunͣnttat. uel alienꝰ.⁊ hoc lucidis ꝓ¬
bationib fuĩt approbatũ quai ĩfrau¬
dem legis hoc factum sit. non deb a¬
lienatioualere. uel manumissio. Ali¬
enationem: omnẽ omnino accipere
debemus.
estatis criminereus factussit manu¬
mit tere possit. qĩ ante condẽpnati¬
facmorum suorum cogitatione iam
depenasua certus ẽe poterat. muilto
lictorum quam dãpnatione usdan¬
de lib̾tatis cum amisisse uilius ait.
sipostea quamfilio ꝑmissit pat̾ ma¬
numittere filius iguorans patre m
docessisse manumisit uindicta nõ
fieri eum lib̾m. S ⁊ si uiuit pat̃. ⁊uo¬
luntas mutataerit nen iuderi uolen

Expanded text:
cum pater accus‹are› possit. Et simpliciter quidem lex mulierem prohibuit intra sexagesimum diem diuortii manumittere: Siue autem diuertit siue repudio dimissa sit, manumissio impedietur. Setur. Sed et si bona gratia finierit matrimulier, dum divortium cogitat, manumittat vel alienet et hoc dilucidis probationibus fuerit adprobatum: quasi in fraudem legis hoc factum sit, non debet alienatio valere vel manumissio. Alienationem omnem omnino accipere debemus. estatis crimine reus factus sit, manumittere possit, quoniam ante damnatifacinorum suorum cogitationem iam de poena sua certus esse poterat, multo lictorum, quam damnatione ius dandae libertatis eum amississe. Iulianus ait, si postea, quam filio permisit pater manumittere, filius ignorans patrem decessisse manumisit uindicta, non fieri eum liberum. sed et si uiuit pater et uoluntas mutata erit, non uideri uolen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙminor .xx. annuis. ad participandũ
p̃tiũuienũ sedaĩ passus ẽ. nichil eipost
hoc.ax. annosnocebit. S siañt quił
seuenũdedit post uicesimũ aũt innũ
p̃tiũ participatus ẽ. potĩt eilib̾tas de¬
negaĩ. ¶ diquis sciens lib̾m enĩt ñde¬
negat᷑ uendito młb tate pelamatio.
adũsus cũ. qui eũ conpauit. cuiꝰ cũq sit

Expanded text:
minor uiginti annis ad p‹a›rtiendum pretium uenum se dari passus est, nihil ei hoc post uiginti annos nocebit. sed si ante quidem se uenum dedit, post uicensimum autem annum pretium partitus est, poterit ei libertas dene gari. Si quis sciens liberum emerit, non denegatur uendito in libertatem proclamatio aduersus eum qui eum comparauit, cuiusque sit
Abbreviated transcription (Latin):
sege ẽmant. nonimpeclitur alienatio.¬
¶ Sipartem quã in conmunis uoh̃t mi¬
nor .xx. annis manumit tendiciusã
tradat. nichilagit. S sicumipse cã
pbare poss tradidĩt. nulla fraus iñtel¬
ligetur. ¶Nequis creditorum frau¬
dandoꝵ causa s uos manumit tat
hac legeꝰ cauetur. Creditores aũt appł¬
lantur. quib quacumqͣ cauͦsa actiocũ
fraudatore conpetat. ¶Aristo .R. ade¬
bitore fisci qui soluendononerat ma¬
numissum. ita reuocari ins uitutem
debe̾re. si nondium libtate fuiss .iͦ.
non minus decelo. Nlaue ea qua
infraude fisciinfius eius collatas¬

Expanded text:
tio. Si partem, quam in communi servo habet minor viginti annis, manumittendi causa tradat, nihil aget: sed si, cum ipse causam probare posset, tradiderit, nulla fraus intellegetur. Ne quis creditorum fraudandorum causa seruum manumittat, hac lege cauetur: creditores autem appellantur, quibus quacumque ex causa actio cum fraudatore competat. Aristo respondit a debitore fisci, qui soluendo non erat, manumissum ita reuocari in seruitutem debere, si non diu in libertate fuisset, id est non minus decennio: plane ea, quae in fraudem fisci in sinus eius collata
Abbreviated transcription (Latin):
exẽstitutione diuimareianpossit. u
ingratũ accusare uideamus. ⁊ dicipo¬
filius m̃s manumit tat. ꝓculdubro
ħ ius ñ habeo quiañ ip̃e manumisit
rat patronus. Quotiens aũt patroni
lib̾tũ uelint aocusare utrũ oĩuc̃ sens
necessaruissit. anuõunus possit: ui¬

Expanded text:
ex constitutione diui Marci, an possit ut ingratum accusare, uideamus. et dici pofilius meus manumittat, dubio procul hoc ius non habebo, quia non ipse manumisi: rat patronus. Quotiens autem patroni libertum uolunt accusare, utrum omnium consensus necessarius sit an uero
Abbreviated transcription (Latin):
tur manumit tere alienareue. que in
usu sue filiae fũint tributa. Matren qͦ
phibuit manumit tere alienareue
posse lexuoluit. Sextus celius recte
ait. angustissimũ tp̃s legem p̃stitisse
alienanctis manumit tendisue ẜuis.
Tinge inquit reamadultii intrasexa¬
gesimũ diem postulatam. Que cogni¬
tio tam facile expediripotuerit ad¬
ult̾ii. ut intrasexagesimũ diem finia¬
tur. Et tñlicere mulieri quãus postu¬
late adult̾ii ẜ iũ suspectum in adult̾io
uł questĩoni necessariũ.ꝙ. ad ũbale¬

Expanded text:
tur manumittere alienareue, quae in tur manumittere alienareue, quae in usu filiae fuerunt tribut‹a›. Matrem quoque prohibuit manumittere alienareue posse lex voluerit. Sextus Caecilius recte ait angustissimum tempus legem praestitisse alienandis manumittendisve servis. finge, inquit, ream adulterii intra sexagesimum diem postulatam: quae cognitio tam facile expediri potuit adulterii, ut intra sexagesimum diem finiatur? et tamen licere mulieri quamvis postulatae adulterii servum suspectum in adulterio vel quaestioni necessarium, quod a
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑseruos atq libtos ex̃ent. quod
sepe atritistis negotiationib longo
tpr̃ idignorant. ⁊ manumit tendo
siñ fraude consilio indulgent seruis
mssi acd lib̾tatem nonueniunt ut se¬
natus censuit. sed mn fraudẽ fiscidatis
lib̾tates ꝓ gedere pͥncipalib ẽstituti¬
onib cauetur. Seddiui fr̃s rescͥp se¬
runt nonutiq sidebitor fiscimanu¬
miserit. li̾tates in pedumtur. szita
cipur ꝑnimumissionẽ questioni subdu¬
cantur:. ⁊dooꝵ ꝓhibuit ea manumit¬
ticertũꝙ dĩem p̃stituit intra quãma¬
numittere ñlideat. lpag quediũtit
õs omninos uos suos manumit tere
uł alienare ꝓhibetur. ꝗa itau̾ba facrũt
ut neeũ quidem ẜuũ qui extramini¬
ft̾iũ euis mulieris fuit. uł inagro uł ĩ ꝓ¬
uincia possit manumit tere. uł alie¬
siuit. eque quod adũba attin ma¬
numittẽ ñ potiũt.⁊ ita sextus quoq
celius ad notat. Pat̃uõ in cuius pote
state filia fũit eatm̃ mancipia ꝓhibe¬

Expanded text:
os exercent: quod saepe, adtriti‹s› istis negotiationibus longo tempore, id ignorant et manumittendo sine fraudis consilio indulgent seruis missi ad libertatem non ueniunt, ut senatus censuit. Sed nec in fraudem fisci datas libertates procedere principalibus constitutionibus cauetur. sed diui fratres rescripserunt, non utique, si debitor fisci manumiserit, libertates impediuntur, sed ita, cipia per manumissionem quaestioni subducantur, idcircoque prohibuit ea manumitti certumque diem praestituit, intra quem manumittere non liceat. Ipsa igitomnes omnimodo servos suos manumittere vel alienare prohibetur, quia ita verba faciunt, ut ne eum quidem servum, qui extra ministerium eius mulieris fuit vel in agro vel in provincia, possit manumittere vel aliesiit, aeque, quod ad verba attinet, manumittere non poterit: et ita Sextus quoque Caecilius adnotat. Pater vero in cuius potestate filia fuerit, ea tantum mancipia prohibe
Abbreviated transcription (Latin):
taĩpõt. si eiudñt appar⁊ puretitii ꝑsoã
adiecta. Alio ꝗn cũitastipłꝯr si nauis ex
affricauenĩt maũ titiodare spondes titii
par⁊ sidiũsa c̃ditio ĩ meã ꝑ soã diu̾samti¬
tiipositasit. nec ĩmeã ꝑ soã extitĩt ẽditi.
ototãstipłationẽ nulli̾mom̃ti futa. Ex¬
tanteu̾m ea ẽditione. si ꝗd titii qͦ c̃ditio

Expanded text:
 apparet pure Titii persona adiecta: alioquin cum ita stipulor: 'si nauis ex Africa uenerit, mihi aut Titio dari spondes?' Titiparet, si diuersa condicio in meam personam, diuersa in Titii posita sit nec in meam personam extiterit condicio, totam stipulationem nullius momenti futuram: exstante uero mea condicione, si
Abbreviated transcription (Latin):
rinotũfecĩt ĩ eũ diẽ futurã stipłationẽ.
acdemandass ꝓmissor ꝗdẽ dispñsato¬
riu̾dar. Sti płator aũt suo uacciprꝙ si¬
ita factũ fu̾it. potĩt uałestipłatio ¶ Cũ
mͥ .x. aũtitiohõĩe.siuõtitio eares soluta

Expanded text:
ri notum fecerit in eum diem futuram stipulationem ac demandasset promissor quidem suo dispensatori, ut daret, stipulator autem suo, ut accipita factum fuerit, poterit ualere stipulatio.Cum 'mihi decem aut Titio hominem': si uero Titio ea res soluta
Abbreviated transcription (Latin):
testipłaĩ põt tm̃sim parentis potestate
ẽ. nec auctore ꝙͣ patre obligat᷑. Pubesu
Id̾ n ̃ filia familias ĩ pube dicendũe ¶Sĩ
tespondeas socłm õiũ opinionẽ ad int̾rot¬
gationẽ terespondẽ. Ꝙ a ẽstatmͥ soli o¬
adqͣri obligatiõẽ. Titio aũt dũta rat

Expanded text:
test, tamen, si in parentis potestate est, ne auctore quidem patre obligatur: pubes idem et in filia familias impubere dicendum est.Si inionem ad interrogatum te respondere, quia constat mihi soli adquiri obligationem, Titio autem dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
terit S si fundus meclius alt̾ius int̃
me ⁊ te int̃ cedit. austus ẜuitutem fũ¬
dñs ĩt ad transeundũcesserit quem¬
ad modum si ex flumine publicoꝑ
henni austu uelimuti cui flumi¬
ni agertũ ꝓximus sit. it̃ michi ad
flumen cedĩpõt.
ginon põt int̃uen̾iente loco .pͭ. agi
Spotit caeius reihaec est. quodea acti.¬

Expanded text:
terit. Sed si fundus medius alterius inter terit. Sed si fundus medius alterius inter me et te intercedit, haustus servitutem fudominus iter ad transeundum cesserit, quemadmodum, si ex flumine pub‹l›ico perenni haustu uelim uti, cui flumini ager tuus proximus sit, iter mihi ad flumen cedi potestagi non potest: interueniente loco publico agi poterit. causa eius rei haec est, quod ea acti
Abbreviated transcription (Latin):
ne aque suitus michi cesła fuit. de¬
inde postea aliacessione. diurne quo¬
q ductus aquae concessus michi fuĩt.
⁊ ꝑ constiutum tempus nocturna
dum taxat aquausus fuĩm. amit to ẜ¬
uitutem aquae diurne. quia hoc casu
pluressunt suitutes diũsaum cau¬
sarum factes placuit non ał ꝑlapiqe
aquamduci posse. nisihoc inẜ uitute
constituencda com phensum sit nouit
consue tudiiuis ẽ. ut qui aquam hãt qͣ
ꝑlapidẽstratum ducat illa autem q̃¬
ferre inconsue tucdinemẽe sol. ut ꝑ
fistulas aqua ducatur. ⁊̃ si nichil sit ẽ¬
phensum in ẜuitute constituenda fi¬
eri possunt ita tamẽ ut nullũdã nu
dño fundi exhis detur. ¶Uia publi.¬
caint̃ cedente austus ẜ uitutem cõsti¬
publicum eodem casu quo int̃ ueni¬
ente flumine publico ue itineris
actus ẜ uitus in poni potest. idem ẽ
sinon sit in pedim̃to transeuntima¬
tĩori agẽ poto ius eẽ michi ire agere
sicut int̾uemiente uia publica uel
sit uti: nullaeoꝵ suitus in pomipo¬

Expanded text:
nae aquae seruitus mihi cessa fuerit, deinde postea alia cessione diurnae quoque ductus aquae concessus mihi fuerit et per constitutum tempus nocturna dumtaxat aqua usus fuerim, amitto seruitutem aquae diurnae, quia hoc cas‹u› plures sunt seruitutes diuersarum causarum. Recto placuit non alias per lapidem aquam duci posse, nisi hoc in seruitute constituenda comprehensum sit: non enim consuetudinis est, ut qui aquam habeat per lapidefere in consuetudine esse solent, ut per fistulas aqua ducatur, etiamsi nihil sit comprehensum in servitute constituenda, fieri possunt, ita tamen, ut nullum damnum domino fundi ex his detur. Via publica intercedente haustus servitutem consti flumen publicum, eodem casu, quo interveniente flumine publico viae itineris actus servitus imponi potest, id est si non sit impedimento transeunti maeriori, agere potero ius esse mihi ire agere sicut interveniente via publica vel sit uti, nulla eorum servitus imponi po
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod patiatur fructuarius. potĩt¬
quidem int̃dum itłint̃ dicto exꝑi¬
ri quo ait clam. ꝙ si ei non cõmpetit¬
querendum ẽ. anutilis ei quaĩ dño¬
actio aquae pluiuae arcende daride¬
beat. anũo ⁊ contendat. iussibi ẽẽ uti¬
fruis s magis est utilem aquae pluui¬
e arcende ei actionẽ accon modare.¬
¶ non alit restituisse remiudetr i sꝗ¬
opus fecit quam siaquã coherceatis̃
⁊ si fructuarius opus fecĩt: ꝑ quod
aqua pluuia alicuinoceat. erit ꝗd̾
actiolegitima cum dño propͥetatis.
anuõ⁊ utilis infructuarium actio
aquae pluuiae arcend damlasit q̃si¬
tum est ⁊ mag̃ ẽ ut detur.

Expanded text:
r fructuarius, potquidem interdum vel interdicto exri quod vi aut clam. quod si ei non competerendum est, an utilis ei quasi actio aquae pluviae arcendae dari debeat an vero etiam contendat ius sibi esse utifrui: sed magis est utilem aquae ple arcendae ei actionem accommodare.Non aliter restituisse rem uidetur iopus fecit, quam si aquam coerceat. Sed et si fructuarius opus fecerit, per quod aqua pluuia alicui noceat, erit quidem actio legitima cum domino proprietatis: an uero etiam utilis in fructuarium actio aquae pluuiae arcendae danda sit, qt: et magis est ut detur.
Abbreviated transcription (Latin):
a qua pluiuae arcendeuẽmiu̾nt ⁊ si¬
trans flum̃ noceant. ita simemoia¬
eoꝵ ext si fieri non debuerunt.
nus loci suꝑiõĩs pratum ita arabat.
ut ꝑ sulcos itꝙͣ ꝑ porcas. aqua adinfe¬
riorem uenir queitũ est. anꝑar bi¬
trum aquae pluuiae arcende possicogi
in alteram partem ararene sulcim̃ei
quemad modum uell arariis siqͥs
sulcos trans uersos aquarios faẽ ꝑ
quos ineius agrum aquade flir̃ Hsc
⁊ fossas eum ex plere. ⁊ nisi faẽ: con¬
demnare tam si ante quam adiudi

Expanded text:
aquae pluviae arcendae veniunt, ettrans flumen noceant, ita, si memoet et si fieri non debuerunt.nus loci superioris pra tum ita arabat, ut per sulcos itemque porcas aqua ad inferiorem ueniret: quaesitum est, an per arbitrum aquae pluuiae arcendae possit cogi, ut in alteram partem araret, ne sulci in eius quemadmodum uellet araret. Sed si quos sulcos transuersos aquarios faceret, per quos in eius agrum aqua deflueret, htere fossas eum explere et, nisi faceret, condemnare, tametsi antequam adiudi
Abbreviated transcription (Latin):
restituere oprs factum ut patienti¬
ꝯam p̃stare deb Nam aet ori morã
suam noͣ ceredebere manifestum est.
Iea tł causa est ⁊̃ sotius eius quiopus
fecit siipeauẽ tor non fuit. Idemq ĩ
donato fundo legatoue est.
pluiae arcencł. S ũnditor atq do¬
nator int̃ dicto quodui aut elam d̾
damno ⁊ inpñsis abactore factis te
dium quat᷑enus desierit᷑ dñs eẽ ag̃n¬
clũ cum eoquocuu aut c̃lam quod
si aiiuiͤ ͤ pretierit dedolo uditiũ
clandũ . Icum agit̾̃aquae pluuiae ar¬
cende defac̾to quod noez queritur.
ĩdõq siutio locipars aliqua soli sub¬
sedͣ quamuis ꝑ eam causam aqua plu¬
uia inferiorinoceat. nulla conpetit
ãctio. Idem fortasse dicitur. sunagͦ
manu fac̃tum aliquid sub sedit. ¶In
cdam num uenit. cum re liquis fe̾re
ante datumest. ꝗ ui aut clamͣ agen¬
dum de eoͬꝗ post sentñtiam uidicis¬
futurum ẽ clanini infecti cauĩ opor¬
t uł ita opus restitũ endum est: ut
nullum pͣenculum cdamni suꝑsitd̃.

Expanded text:
ientiam praestare debent: nam actori moram suam nocere debere manifestum est. in eadem causa est etiam socius eius qui opus fecit, si ipse auctor non fuit: idemque in donato fundo legatoue est. pluuiae arcendae. Sed uenditor aut donator interdicto quod ui aut clam de damno et impensis ab actore factis tendium, quatenus desierit dominus esse, agendum cum eo quod ui aut clam: quod si annus praeterierit, de dolo iudicium dandum. Cum agitur aquae pluuiae arcendae, de facto quod nocet quaeritur: ideoque si uitio loci pars aliqua soli subsedit, quamuis per eam causam aqua pluuia inferiori noceat, nulla competit actio. idem fortasse dicitur, si in agro manu factum aliquid subsederit. In damnum uenit, cum reliquis fere ante datum est, quod ui aut clam agendum est. de eo, quod post sentfuturum est, damni infecti caveri oportet vel ita opus restituendum est, ut nullum periculum damni supersit.
Abbreviated transcription (Latin):
re ceꝑit arbitrio uidicis ei pr̃abit.
qui polienda sarcienda uestim̃ta acce¬
pit. si forte his utatur ex contrectati¬
one eoꝵ fur tum fecisse uiditur. quia
non ineam causam ab eo uidetur accẽp¬
tͥa ¶ Frugibus exfundo surreptis: t̃a
colonus quam dñs furtiagere poͥsst̃.
qui autriusq int̾ẽ remꝑsequi. ¶ Qui
ancillam non meretricem libi dinis
causa subripuit. furtiaocõe tenebi¬
tur ⁊ si supsit penalegis fauie coher¬
cetur. ¶ Quitabulas cautiones ue sur¬
ripuit ⁊ nascͥptam sum mã furtiacci¬
one tenebitur. nec refret can cella¬
te nec ne sint. quia exhis debitũmag̃
facere ¶ Ei cumquo suonomine ae¬
tum furti est.⁊ si ẜui nomine dealia
re aduersus eum agatur. nondanqd.
exceptionem furͣti una facti. uũs si
furtiua nisi ad dñm redierit usuca¬
ꝑr non possit᷑. tñ si eo nomine lis esti¬

Expanded text:
eperit, arbitrio iudicis ei praestabiqui polienda uel sarcienda uestimenta accepit, si forte his utatur, ex contrectatione eorum furtum fecisse uidetur, quia non in eam causam ab eo uideta. Frugibus ex fundo subreptis tam colonus quam dominus furti agere possunt, quia utriusque interest rem persequi. Qui ancillam non meretricem libidinis causa subripuit, furti actione tenebitur et, si subpressit, poena legis Fabiae coercetur. Qui tabulas cautionesue subripuit, in adscriptam summam furti actione tenebitur: nec refert, cancellatae nec ne sint, quia ex his debitum magifacere. Ei, cum quo suo nomine furti actum est, si serui nomine de alia re aduersus eum agatur, non dandam exceptionem furti una facti. 85 Paulufurtiua, nisi ad dominum redierit, usucapi non possit, tamen, si eo nomine lis aesti