comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
administracõe cõe dare
imnist̾ium et hiis qui ex
sacrarum epłarum scͥm¬
o s̃ et qui eroffõ tue cel¬
situdinis quod em̃ pͥꝰ d

Expanded text:
administratione commune dare ministerium et his qui ex sacrarum epistolarum scrinio sunt et qui ex officio tuae celsitudinis. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
a queab intestato sunt lo¬
quitur et noui aliquid in¬
troducit. nunc em̃ si quis
moriens legitima penit
sibi sobole nõ existente fi¬
lior dniꝰ at nepotum aũi

Expanded text:
 quae ab intestato sunt loquitur et novi aliquid introducit. Nunc enim si quis moriens legitima sibi penitus sobole non existente filiorum dicimus aut nepotum au
Abbreviated transcription (Latin):
in sũ mat̾m sint si aũt
cũ fratrib de functi ã asce̾¬
dentes sic̃ iam diximꝰad
h̃dicatem uocantur uił¬
o modo ad successionẽ. ib
incestato fñs aut sororis
filios uocan ꝑmittunꝰ.n¬
siexucroq parente eqrĩ
pat̾aut mat̾ d̃ funcroiũ¬
gebatur qñ quidẽ frĩs et
sororis filiis cale pͥuile¬
gium dedimꝰ. ut in pͥor
parentum succedentes

Expanded text:
materni sint. Si autem cum fratribus defuncti etiam ascendentes, sicut iam diximus, ad hereditatem vocantur, nullo modo ad successionem ab intestato fratris aut sororis filios vocari permittsi ex utroque parente eorum pater aut mater defuncto iungebatur. Quandoquidem fratris et sororis filiis tale privilegium dederimus, ut in propriorum parentum succedentes
Abbreviated transcription (Latin):
dit maris acq femine ꝯuigatõ
quam nos mrimoruum appel¬
lamꝯ hinc liberorum ꝓc̃acõ. et
educatõ uidmꝯ̃ enim cet̾a q̃
animalia istiꝯ iuris pericia cen¬
seri. ¶Ius aute cunle ul gẽciũ
ica diudiciuz om̃s populiquile¬
gibo ⁊ moribo reguntur picĩsuo⁊¬
ꝑcim comuni omnium homi
sius ꝓprium ciuitacis ẽ. uocatur¬
quid ius cunle q̃iius ꝓpriũ cimi¬

Expanded text:
dit maris atque feminae coniugatio, quam nos matrimonium appellamus, hinc liberorum procreatio et educatio: videmus etenim cetera quoque animalia istius iuris peritia censeri. Ius autem civile vel gentium ita dividitur: omnes populi qui legibus et moribus reguntur partim suoim communi omnium hominsius proprium ciuitatis est uocaturque ius ciuile, quasi ius proprium i
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuum pecculiũ ⁊ cin here ut
solidũ sibi solui possit.¶s
quoq cuicributoria actõ ꝯpetit
eq d̾ pecculio ⁊ d̾ irẽ u̾so ag̾e
põt S sane huic mͦtributoria

Expanded text:
um peculium et tantum habere ut solidum sibi solvi possit. 5a. Is quoque, cui tributoria actio competit, aeque de peculio et in rem verso agere potest: sed sane huic modo tributoria
Abbreviated transcription (Latin):
lumiis et si quis domũ
reno uasseaut ĩ agruz emiss
nõ possit talia pͥuilegia¬
a mulierib opponere
infirmitatẽ nãq muli¬
ebris nature. et satis no¬
uimꝰ. et quia facile cͥcũ¬
cas mninuiantẽ eis dote
nullus cadunt et si pri¬
orañ nirptialis donacio
inuenatur et sufficiens

Expanded text:
lumus, ut etsi quis domum renovasse aut etiam agrum, non possit talia privilegia mulieribus opponere. Infirmitatem namque muliebris naturae et satis novimus et quia facile circumeas, minui autem eis dotem nullor antenuptialis donatio inveniatur, et sufficiens
Abbreviated transcription (Latin):
cetur: Nam ⁊ actor ꝓ calũpnia
iurare cogitur ex nr̃a ꝯsticu¬
cati iusuiraudum subeunt.
sumẽ. ¶Hec autẽ omĩa
ꝓuetis calumpnie actone in

Expanded text:
cetur: nam etiam actor pro calumnia iurare cogitur ex nostra constitucati iusiurandum subeunt, sum est. haec autem omnia pro veteris calumniae actione in
Abbreviated transcription (Latin):
e num̃ ad antiqͣfigurã in p̃¬
sibile est nõ em̃ sufficient
tantis ecc pͦ auci consisten
cões sunt et scissimͤ maioris
ecc̃e. et earum omnes cireũ¬
euntes scd̃m quẽdam ordi¬
nem. et circulum mini st̾̃ia
ĩeis celebrant./ deinde eclaz

Expanded text:
re numerum ad antiquam figuram impossibile est. Non enim sufficient tantis ecclesias pauci consistentcommunes sunt et sanctissimas maioris ecclesias et earum omnes circumeuntes secundum quendam ordinem et circulum ministeria in eis celebrant; deinde etia
Abbreviated transcription (Latin):
minuentes s sanctimus
reliquo u̾o tempore nulla
fiat ordinatio donec aduan¬
tiquũ mim̾ũ institutum
ab hns qui scĩssimas eccͣa
edifieauunt reu̾entissim¬

Expanded text:
minuentes haec sancimus; reliquo vero tempore nulla fiat ordinatio. donec ad antiquum numerum, institutum ab his qui sanctissimas ecclesias aedificaverunt, reverentissim
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis et sub ea consti¬
sc̃ssimis eccͣuis et aliis que
hic sunt fieri ħ̾ speciale le¬
cimus si quis ꝯstituit ab
initio et edificaũ ecc̃a et

Expanded text:
civitatis, et sub ea constissimis ecclesiis, et aliis, quae hic sunt, fieri, haec speciali lecimus, si quis cum constituit ab initio aedificare ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
eredes instituere ꝑmissum ẽ¬
tam uberos homines ꝙ̃ ẜuos.¬
tam ꝓprios quam alienos. pro¬
prios autẽ ẜuos olim quid̾ ẜm
plium snĩas non ałr quã cũ
lib̾cate recte instituere liceba¬
ꝯstitutõne hrdes instituere eos

Expanded text:
Heredes instituere permissum etam liberos homines qutam proprios quam alienos. proprios autem olim quidem urium sententias non aliter quam cum libertate recte instituere licebaconstitutione heredes eos i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ actilicino placuisse paulus
suis libris quos tam ad missu¬
rium sabinũ quã ad planciũ¬
scripsit refert ꝓpriꝯ autẽ ẜuꝯ
⁊̃ is intelłr in quo nũdam ꝓprie¬
tatẽ cestator h alio usumif. hu¬
ce. ¶Est autem casꝯ inquo
mina hrs instituitur. ut ꝯstitu¬
cõne dun seueri ⁊ antonini ca
adult̾io maculatu. nõ iure ces

Expanded text:
 Atilicino placuisse Paulus suis libris quos tam ad Masurium Sabinum quam ad Plauscripsit refert. proprius autem servus m is intellegitur in quo nudam prtatem testator habet, alio usum fructuhabente. est autem casus in quo mina heres instituitur, ut constitvorum Severi et Antonini cavm adulterio maculatum non iure tes
Abbreviated transcription (Latin):
Inquadam
cionũ nch obscu¬
ritatis hñte mote
sunt qõnes ab aliqͥb
exstudio. etad suamt
centione obscuritate
ei incroducentibꝰ cũ el
lib̾tatis amatores simꝰ
nuper posuimꝰ legez
ut nõ scõm antiquitatẽ
set ex ascripticia et liba
ꝑsona ꝓceserit sobole
scd uentris statum ⁊ eiꝰ

Expanded text:
In quadam tionum nihil obscuritatis habente motae sunt quaestiones ab aliquibus ex studio et ad suam intenutionem obscuritatem ei introducentibus. Cum enim libertatis amatores simus, nuper posuimus legem, ut non secundum antiquitatem, si ex adscripticia et libera persona processerit soboles, secundum ventris statum e
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃o iire corrigentes nõ ĩ totum
sine aminiculo relinqͥbãt. set
ex cognatorũ ordine eos uocab¬
ant ut poce agnatõnis iure eis
recluso. s nos nichil deẽe ꝑfect¬
issumo uiri cupientes nr̃a cõ¬
stitutone sanccimꝰ quãd̾ ui¬
re patronatꝰ hum̃nitace sug¬

Expanded text:
cto iure corrigentes, non in totum sine adminiculo relinquebant, sed ex cognatorum ordine eos vocabant, utpote adgnationis iure eis recluso. sed nos nihil deesse perfectissimo iuri cupientes, nostra constitutione sanximus quam de iure patronat
Abbreviated transcription (Latin):
a ob nullum uł minimum
iucrum recusabant. atq ob
id extinguebantur fidi comis¬
ca. Postea uespasiam aug̃ cẽ¬
poribꝰ pegaso ⁊ pulsians ꝯsulibꝰ
senatꝰ censint ut ei qui rogatꝰ
ẽet heditatem restituere ꝑ in
lic̾et ꝑtem quartam restime¬
re acq ex lege faicidia ex lega

Expanded text:
 ob nullum vel minimum lucrum recusaban, atque ob id extinguebantur fideicommissa; postea Vespasiani Augusti temporibus Pegaso et Pusione consulibus senatus censuit, ut ei qui rogatus esset hereditatem restituere perinde liceret quartam partem retinere, atque lege Falcidia ex lega
Abbreviated transcription (Latin):
inte nullus eadem cõ
scicucione et mat̾ et alus
cum illa. Namq nature
amor pius circa filios sñ
suspicione faciat. qua
płmnũ illis millam
hñtib ad filios f auoris
necessicatẽ recte nõ est
matrib de rogandum.
schema fint᷑ iueri silios
et cales p̃striptionẽ nõ
formidare s icasr̾ his
ẽẽ ac si nec ib imcio ẽtig

Expanded text:
einde nullus eandem ponet constitutionem et matri et aliis: eam illam namque naturae amor pius circa filios sine suspicione faciat quam plurimum, illis nullam habentibus ad filios favoris necessitatem, recte non est matribus derogandum. schema fuit, et tueri filios et talem praescriptionem non formidare. sed ita super his esse ac si nec
Abbreviated transcription (Latin):
tib litib q̃ ap̃ nos agitã¬
tur muenientes quate¬
nus nullus obligatus
existens mininorib aut
obligatoᷤ eos h ab̾e sedi¬
cens curam exerceat ne
forsã in potestate rerũ
factus agat. aliqui dẽ¬
ca minorem maligni¬
catis. et iex ip̃a rata no¬
bissit. ec exp̃senti fnm¬

Expanded text:
tibus litibus quae apud nos agitantur invenientes, quatenus nullus obligatus existens minoribus aut obligatos eos habere se dicens curam exerceat, ne forsan in potestate rerum factus agat aliquid circa minorem malignitatis. Et lex ipsa rata nobis sit et ex praesenti fir
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓbati et in gratitudine
hiꝰ modi obrioxii cõsti¬
tuti qualem lezes que¬
runt. calem namq eciã
hac utilitate pͥuamꝰ ne
forte ꝓꝑ spem huiꝰ possoĩs
contra parentes acce dãt
et ꝓt̾ui sint et nature ĩ¬
iurientur legesspalam
quo est qm̃ et hic si qͥc
hor moriaturad quos
quod plus est deduceb¬
atur filiis existentibꝰ d̃¬
finicti filii hoc accipient
nẽ ad defuncti ũo ꝑtem

Expanded text:
bati et ingratitudine huiusmodi obnoxii constituti, qualem leges quaerunt. Tales namque etiam hac utilitate privamus, ne forte propter spem huius possessionis contra parentes accedant et protervi sint et naturae iniurientur leges. Palam quoque est quoniam et hic, si quis horum moriatur, ad quos quod plus est deducebatur filiis existentibus, defuncti filii hoc accipient nem, ad defuncti vero partem
Abbreviated transcription (Latin):
res modois om̃ib ad¬
itsamur. ¶siu̾o eciam
quidã iurẽt quidem ꝙ
obseruent. et añ ꝙͣ con¬
testatõ licis fiat abhac
maxime dispeant ciui¬
tate licenciani ee ecia
non facta litis contes¬
racõ nea dire actorem
be oĩmodo exhiberi reũ
sin acusatorẽ ꝑfuga

Expanded text:
modis omnibus aversamur. Si vero etiam quidam iurent quidem quia observent, et antequam contestatio litis fiat, ab hac maxima dispareant civitate, licentiam esse etiam non facta litis contestatione adire actorem bere omnimodo exhiberi reum sui accusatorem per fuga
Abbreviated transcription (Latin):
et militib etꝰ om̃cĩgulo
nullꝰ. excu sacde ciñdam
com̃petente io et ad tuã
sublimitatẽ p̃sentem le¬
gem destinauimus. scitis
militib qui p̾senti legi
nõ ed̃ obediendum exis¬
timant quod cingulo d¬
nudati int̃ pͥuatos habebũ¬
tur pemsquas ĩ añriori
iegẽ posiumꝰ pͥus nidril

Expanded text:
et militibus et omni cingulo, nulla excusatione cuidam competente, ideo et ad tuam sublimitatem praesentem legem destinavimus, scituris militibus qui praesenti legi non esse oboediendum existiment, quod cingulo denudati inter privatos habeantur, poenis quas in anteriore lege posuimus prius nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dupli quantͣi damꝑni datũ
sit consticuta ẽ accõ. Ob hom¬
rem equũ iudici indcur accõ
datur. Iudex enim computa¬
re d m̃cedes medicis p̃stitas ce¬
t̾aq impẽdia q̃ incurone fca

Expanded text:
 dupli quanti damnum datum sit, constituta est actio. ob homrem aequum iudici videtur, actio datur: iudex enim computare debet mercedes medicis praestitas ceteraque impendia quae in curatione fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓusu aut uestimcorum ana
argenti aut iumci m̃cedin aũ
dedit aut promisit ab eocusto¬
dia cal dsidatur qualem diug¬
entissimꝰ pr famil. suis rebo
adhib. Quam si p̾stit̾it ⁊ alia
casueam remãmiser drestitu¬
enda ea nõ cenebitur. ¶ Mor¬
cuo conductore intra tpra con¬
ductonis ħrs enis eod̾ uire ĩ co¬
Ouctone succedit. De societate.
ocietatem cohue solemoarit¬

Expanded text:
usu aut vestimentorum aut argenti aut iumenti mercedem aut dedit aut promisit, ab eo custodia talis desideratur qualem diligentissimus paterfamilias suis rebus adhibet. quam si praestiterit et aliquo casu rem amiserit, de restituenda ea non tenebitur. Mortuo conductore intra tempora conductionis heres eius eodem iure in conductionem succedit. TIT. 25 DE SOCIETATE Societatem coire solem
Abbreviated transcription (Latin):
gi pot. si debes ꝑcrceptõm reiui¬
dicare adiũuari. ħ exempli cã
retulisse suff̾iciat. alioquĩ quã
ex młtis uariisq cais exceptio¬
nes necessarie sunt. ex latoribꝰ
digestorum seu pandectarum
libris intelligi pot̾̃ quarũ qda
ex legilꝰ uł ex hiis qͥ logis uicẽ
optinet uł ex ipiꝯ p̾toris uiris

Expanded text:
rei iudicatae adiuvari. Haec exempli causa rettulisse sufficiet. alioquin quam ex multis variisque causis exceptiones necessariae sint, ex latioribus digestorum seu pandectarum libris intellegi potest. Quarum quaedam ex legibus vel ex his, quae legis vicem obtinent, vel ex ipsius praetoris iuris
Abbreviated transcription (Latin):
uirandi. ¶In hiisquoq ac¬
conibꝰ quibꝰ in rẽ agitur eꝙ
necessarie sunt exceptones. lu¬
tisi petitore deferente possor ui¬
eandm cẽ petitor uendicet. lic
enim uerum sit ꝙ incendit

Expanded text:
isiurandi. in his quoque actionibus quibus in rem agitur aeque necessariae sunt exceptiones: veluti si petitore deferente possessor iueandem rem petitor vindicet: licet enim verum sit quod intendit,
Abbreviated transcription (Latin):
si postea in earum
ca d̾ quilꝯ supradcum ẽ sine
fc̃o ꝓmissoris deuenit extĩgui¬
cur stipło. ac nec statim ab ini
tal stipulacioua¬
iebit. lucium cicium cũ ẜuꝰ
eric dare spondes.⁊ similia q̃
natura sui dominio nro ex

Expanded text:
si postea in earum qua causa de quibus supra dictum est sine facto promissoris devenerit, extinguitur stipulatio. ac ne statim ab initio talis stipulatio valebit ‘ Lucium Titium cum servus erit dare spondes? ’ et similia: quia natura sui dominio nostro ex
Abbreviated transcription (Latin):
pre suo dsiei suus his ee aum
orte inc̾cepco aut quall alia
Sronabilica liberato a pocestate¬
tunc enim nepos neptisue su
idi appłiantur quia tom̃stici
hrdes sunc ⁊ uiuo quoq pacre
ꝙamodo dominieristimant

Expanded text:
re suo desierit suus heres esse, aut orte interceptus aut qualibet alia ratione liberatus potestatetunc enim nepos neptisve in ideo appellantur quia domestici heredes sunt et vivo quoque patre quodammodo domini existimant
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i qui in poc̾ate nr̃a nõ sunt
h̾rdes a nob insticuti excranei
h̾rdes iudritur. quad cã ⁊ qui h¬
eredes a mr̃e instituuncur eodẽ
nũo sunt. qr femine in pot̾ate
liberos non ħnt. ¶ Seruo qͦ
a dño hrs institutꝰ. ⁊ po sestin¬

Expanded text:
ri qui in potestate nostra non sunt, heredes a nobis instituti, extranei heredes videntur. qua de causa et qui heredes a matre instituuntur eodem numero sunt, quia feminae in potestate liberos non habent. servus quoque a domino heres institutus et post test
Abbreviated transcription (Latin):
sacrum nt̾m rescrptu
ĩ illis sratuant᷑ locisinqͥ¬
b sunt publice fabricẽ¬
ses quatenus. ip̃i opãce
arma et defisco annon¬
as accipiat ħ em̃ facto et
subcilit̾ obẜuato a p̃dictis
cis ꝑsonis. licencia penit
cis armis uti. ad ũsus alt¬
utros necesq sumere et
et ex hoc płimos hoĩes oe

Expanded text:
crum nostrum rescriptum in illis statuantur locis in quibus sunt publicae fabricae, quatenus ipsi operantes arma et de fisco annonas accipiant. Hoc enim facto et subtiliter observato a praedictis personis licentia penitus cis, armis uti adversus alterutros necesque praesumere, et ex hoc plurimos homines o
Abbreviated transcription (Latin):
ualenti si quid̾ et ualẽt¬
mano. ec graciano. di¬
ue memorie pͥmis pla¬
aut hũañ aliquid agẽ¬
recirea naturales. et siqͥ¬
dem sit naturalium pa¬
tri legicima soboles u¬
na uncia eos dignos ẽẽ
fecer̃. et hãc cum sua m¬
tre condonar n exulci¬
ma dari uoluntate ul¬
cerius aliquid ꝑmittẽ¬
ces.si uo fini quid̃ non
sint naturales: concub

Expanded text:
alenti siquidem et Valentiniano et Gratiano divae memoriae primis placuit humanum aliquid agere circa naturales: et si quidem sit naturalium patri legitima soboles, una uncia eos dignos esse fecerunt, et hac cum sua matre, non donari neque ex ultima dari voluntate ulterius aliquid permittentes, si vero filii quidem non sin
Abbreviated transcription (Latin):
discentes ab eis quia nul¬
la maligna ocasio ad hec
eos addur̃ hab̾e eosinter eoe¬
ill qui docentur ad huc at¬
q monentur. ec exꝑim̃to
ꝑcipe eorum colerancia
et honestatẽ/ non em̃ façi¬
lis eso uite mutato. s cũ¬

Expanded text:
discentes ab eis, quia nulla maligna occasio ad hoc eos adduxit, habere eos inter eos qui docentur adhuc atque monentur, et experimento percipere eorum tolerantiam et honestatem. Non enim. facilis est vitae mutat
Abbreviated transcription (Latin):
musalia ãt non deco¬
rabr̃ mulrͣ penitus p̃t̃
diugẽ et matrem ille
ꝯuxoris coruscantur ra¬
diis maritorum ħ lege
Eante matres u̾o si cõ

Expanded text:
mus, alia vero non decorabitur mulier penitus praeter coniugem et matrem, illae uxores concoruscant radiis maritorum hoc lege dante, matres vero, si co
Abbreviated transcription (Latin):
fr soror siue consarigumei su
utini. Quarto cognatis ꝓxis
Quirito cunc qua ex familia
Serco patrono ⁊ pacrone libis.
eorum ⁊ parentibꝰ. Septimo
iuiro ⁊ uxori. Occauo cognatis
.manumissoris. S eas quid p̾co¬
ria indux uirisdco. a nob̾ cam

Expanded text:
 soror, sive consanguinei sive uterini: quarto cognatis proximis: quinto tanquam ex familia: sexto patrono et patronae liberisque eorum et parentibus: septimo viro et uxori: octavo cognatis manumissoris. Sed eas quidem praetoria induxit iurisdictio. nobis tam
Abbreviated transcription (Latin):
parentis fuit. testm eis rum s¬
pitur quasi agnatõne sui hr¬
dis. ¶Posteriore quoq ces
an aliquo cau existe ͤ possit. Io
si quis aut nolint heres esse.¬
aut uiuo cestatore. aut ꝑo mor¬
cem eius an quam hiditatem

Expanded text:
parentis fuerit, testamentum mpitur quasi adgnatione sui heredis. Posteriore quoque tesan aliquo casu existere potuerit. ideoque si quis aut noluerit heres essaut vivo testatore aut potem eius, antequam hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
uocando ẽ qui iꝯ dicturꝯ sit. q̃
Item libis parentibꝯq patro¬
norum ⁊ patronaꝵ hũc pr̃at¬
hũc pr̃at honorẽ ut nõ aliter
liceat libis lib̾tisq eos in ius

Expanded text:
vocandus est qui ius dicturus sit. qua item liberis parentibusque patronorum et patronarum hunc praestat honorem ut non aliter liceat liberis libertisque eos in ius
Abbreviated transcription (Latin):
gas quas ꝑ fustes et gla¬
dios et lapides eger fre
et malis ĩ num̃is ĩplenteᷤ
ab eis abiector domi u̾o
deferentes oĩo mnchil set
ca die mebrietatib et po¬
tatõmb oñna expendẽ¬
ces siũo forsan spe lucͥ
maioris eciam p̃ expẽdis¬
se contigit post ea u̾o aut
induil aut minus excrpi¬
bitum habebre. et plagis
ec uulinb. et ex hoc malis
ment̾ contendant ⁊̃ q̃ st̃
expectantes habuncia
uuln̾a erplagis alt̾utͥs
ultra mensuran dabũt
duximus ex hac lege et

Expanded text:
gas, quas per fustes et gladios et lapides egerunt fet malis innumeris implentes ab eis abreptorum, domi vero deferentes omnino nihil, sed ea die in ebrietatibus et potationibus omnia expendentes; si vero forsan spe lucri maioris etiam praeexpendisse contigit, postea vero aut nihil aut minus excipibitum habebit, et plagis et vulneribus et ex hoc malis menter contendent nec quaestus expectantes abundantiam vulnera et plagas alterutris ultra mensuram dabunt.iam introducimus ex hac lege et
Abbreviated transcription (Latin):
comp̾hende. uc discant
quo competit calia. ⁊ dis¬
cere. et iudicare Nouimꝰ
igitur ap̃ papimanũ sap¬
ientiss unũ dictum inno¬
nodecimo eiꝰ questionũ.
ubi ꝑ mittit alionationeᷤᷤ
incali casũ. illud solum

Expanded text:
comprehendere, ut discant quo competit talia et discere et iudicare. Novimus igitur apud Papinianum sapientissimum dictum in nono decimo eius Quaestionum, ubi permittit alienationes in tali casu, illud solum
Abbreviated transcription (Latin):
quid qui cum ipĩs ꝯͣhunt obli¬
obligantur. ¶Nec cam h̾r¬
ditatem adire nbonorũ posso¬
nem pete n hrditatem ex fidi¬
comisso susciꝑe alr possunt n
cucoris auctoritate ꝙͣiuis lucro¬
sa sit Mullum dapnum heãt.
¶Tucor autem t̾rec in ipo ne¬
goto pͥsens statim auctor fĩ. si
ħ pupillo prodee existimait.
iudicium agendũ sit qupe cu¬
itur. s curatorin locũ eiꝯ dacur
quo intueniente iudicui ꝑag̃¬

Expanded text:
liobligantur. Neque tamen hereditatem adire neque bonorum possessionem petere neque hereditatem ex fideicommisso suscipere aliter possunt nisi tutoris auctoritate, quamvis lucrosa sit neque ullum damnum habeat. Tutor autem statim in ipso negotio praesens debet auctor fieri, si hoc pupillo prodesse existimaverit. udicium agendum sit, quia ipse tuitur, sed curator in locum eius datur, quo interveniente iudici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si aliis pupilli ꝓmictat necra¬
ria e namq placuit meliorem
quid suam conditom lice̾ eis fa¬
cere. ⁊ sine cucoris auctoritate. d̾¬
ciorem u̾o non alr quã tutoris

Expanded text:
 si aliis pupilli promittant, necessaria est: namque placuit, meliorem quidem suam condicionem licere eis facere etiam sine tutoris auctoritate, deteriorem vero non aliter quam t
Abbreviated transcription (Latin):
ad humamcatẽ a nobis
ĩuenta est i ppło medelã
p̾bens nem̃ hoc egerint
qui consularem edent
munificenciam. et in ha¬
is soli conciliet populares
nequaqͣ de maximis lu¬
cres dec̃tantes. sedicõnes
excent ad ĩuicem ec ue¬
mẽt usq ad alt̾nas pla

Expanded text:
ad humanitatem a nobis adinventa est et populo medelam praebens. Si enim hoc egerint qui consularem edent munificentiam et in his solis concilient populares, nequaquam de maximis lucris decertantes seditiones exercent ad invicem et venient usque ad alternas pla
Abbreviated transcription (Latin):
comodator ueniat adũsꝯ eum
qui rem ucendam accepit. ipsi
quid̾ nullo modo compet̾e posse
adu̾sꝯ furem furti actõm. Eũ
autem qui pro re comodata con¬
uenitur posse adũso furem fur¬
sciens tem ẽc subreptam adu̾so
cum cui res comodata fuit per¬
ueri¶ ¶ sin autem nescio ⁊ dubitãs
modati actõm insticinit. postea
autem re comꝑta uoluit rem¬
itte quidem comodati actonẽ.
ad furti autem ꝑuenire actõm.
⁊ adu̾sꝯ furẽ uenire nullo obsta¬
culo ei opponenda q̾m inc̾tꝰ ꝯsti

Expanded text:
commodator veniat adversus eum qui rem utendam accepit, ipsi quidem nullo modo competere posse adversus furem furti actionem, eum autem qui pro re commodata convenitur, posse adversus furem fursciens rem esse subreptam, adversus eum cui res commodata fuit pervenit: sin autem nescius et dubitans mmodati actionem instituit, postea autem, re comperta, voluit remittere quidem commodati actionem, ad furti autem pervenire, tunc et adversus furem venire, nullo obstaculo ei opponendo, quoniam i
Abbreviated transcription (Latin):
restituer nec litis estimato¬
eiꝯ pr̃ar pot̾as ẽet petitori aut
cum eo agendi aut cũfidiss¬
oritꝰ eiꝯ que satisdato appella¬
cur iudicatũ solui. un autem
sic appellatur facile ẽ ĩellige.
Namq stipulabatur quis ut
soluetur sibi ꝙ fu̾it uidicatũ.
Multo mag is qui in re actoe
ꝯuemebatur satisdare cogeba¬
cur si alieno iomine iuidici¬
uin accipiebat Ipe autẽ qui ĩ
remagebat si suo nomĩe pete¬
bat satisdare ñ cogebatur pro¬
curator u̾osi ĩ rem agebat sat̃¬
dare uidbatur ratã rem dñm
hiturii ꝑiculũ eĩ erat ne it̾m
dñs d̾ ead̾ ce exꝑiretur. Tutore¬
uo ⁊ curatores eod̾ modo quot
ꝓcuratores satisdare dele uba

Expanded text:
restitueret nec litis aestimationem, potestas esset petitori aut cum eo agendi aut cum fideiussoribus eius. quae satisdatio appellabatur iudicatum solvi: unde autem sic appellabatur, facile est intellegere. namque stipulabatur quis, ut solveretur sibi quod fuerit iudicatum. multo magis is qui in rem actione conveniebatur, satisdare cogebatur, si alieno nomine iudicium accipiebat. ipse autem qui in rem agebat, si suo nomine petebat, satisdare non cogebatur. procurator vero si in rem agebat, satisdare iubebatur ratam rem dominum habiturum: periculum enim erat, ne iterum dominus de eadem re experiatur. tutores et curatores eodem modo quo et procuratores satisdare debere, v
Abbreviated transcription (Latin):
ppe ad hoc festinate ¶
aliuo quiddam tale cec¬
urrit ex hiuꝰ modi nãq
consuetud me nati filu
erant alitui atille eos
uoleb.it. inobis adĩue¬
to modo. tac̾e suos nuy¬
tialium confectone do¬
cumentor deliberinte
at hic patre morita
ese mułr ec congitutoi
eñ deseruit mod. nõ
emeratad qua orortct
impciale conficidocum̃¬
tũ ec naturales mane
tum estaput uiros neq
legitimo et filios non
legitime ec filios ꝗ md̾
uitra q̃ diligebat. enat

Expanded text:
ppe ad hoc festinante. Sed aliud quiddam tale occurrit. Ex huiusmodi namque consuetudine nati filii erant aliqui, at ille eos volebat a nobis adiuvento modo facere suos nuptialium confectione documentorum; deliberante autem haec patre mortua est mulier et constitutionis eum deseruit modus: non enim erat ad quam oporteret nuptiale confici documentum, et naturales manebtum est apud viros neque quidem filios non legitime, et filios quidem ultraquam diligebat et
Abbreviated transcription (Latin):
parte corporis ieso fint. ucilis
incum actõ datur S siquisa¬
lienum suum d̃ ponite aut de
ripa in flum diecer. ⁊ is sufto¬
catꝯ fint. eo ꝙ proiecer̃ corpe
suo dampnum dedisse non
difficult intelligi poc̾it. ideor¬

Expanded text:
parte corporis laesus erit, utilis in eum actio datur. Sed si quis alienum servum de ponte, aut de ripa in flumen dejecerit, et is suffocatus fuerit, eo quod projecerit corpore suo damnum dedisse, non difficulter intelligi poterit, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ aũt ad orandam ecue¬
ñandam ͤ crucẽ sicq in choet
et edificium bonũutiq ꝙ¬
dam hoc et decens fundam̃¬
tum ponẽs hoc itaq pͥncip¬
ium pie ueñ abiliũ monas¬
nachis cogitand̾ est quo ꝯ¬
uenit fieri modo. et utrũ
lib̾os solum aut ĩ forte ser¬
uos eo quod om̃s simisr

Expanded text:
cimus autem adorandam et honorandam vere crucem, sicque incohet aedificium, bonum utique quoddam hoc et decens fundamentum ponens. Hoc itaque principium piae venerabilium monasnachis cogitandum est, quo convenit fieri modo, et utrum liberos solum aut etiam forte servos, eo quod omnes simi
Abbreviated transcription (Latin):
crum ordinẽ scatum que
custodiunt. Em sacraru
regularum uirtutem. et
obẜuatõnẽ decet̃o con ser¬
uent ppetue in cegre ec
scĩssime pacͥarce uniꝰ cui¬
q diocesis et do amabiles
metropolite et reliqui re
cram disciplinã custodiẽ¬
tes ĩuiolatanspena ĩmi nẽ¬
te hec uep̃uancanti quo pe¬
posito sibi sac̃ docii ordĩe
nam uelut in dignꝰ hoc
excluditur licenciam ue¬
sint officii uł conũsacõis
respicientib aliquid hor
p̾caricati mĩciare nobis
arum explanatõẽ ⁊ posto¬
licam quetra dictionẽ
costicumꝰ. decentẽ eciam in¬

Expanded text:
crum ordinem statumque custodiunt secundum sacrarum regularum virtutem et observationem, de cetero conservent perpetuo integra et sanctissimi patriarchae uniuscuiusque diocesis et deo amabiles metropolitae et reliqui revcram disciplinam custodientes inviolatam, poena imminente haec praevaricanti, quod peposito sibi sacerdotii ordine; nam velut indignus hoc excluditur. Licentiam vesunt officii, vel conversationis, respicientibus aliquid horum praevaricari, nuntiare nobis arum explanationem apostolicamque traditionem constituimus, decentem etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
si quid ab eis peceant. ad il¬
los qui deputant eos re¬
ffemri erin de ꝑiculũ qui¬
⁊ omne dãpiim eõꝵ cusa
fc̃.axis qui abeis lesi sunc
curab ũt ¶ necessaitatẽ hñ¬
tib et compecentib iudi¬
cibꝰ sieis int̾ pellacio fiat

Expanded text:
si quid ab eis peccatur, ad illos qui deputant eos referri exinde periculum, qui omne damnum eorum causa factum his qui ab eis laesi sunt curabunt. Necessitatem habentibus etiam competentibus iudicibus, si eis interpellatio fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
simpli redditur. ¶cem actod̾ es a
locuci sumꝯ eo differt ꝙ eiꝯ naturatio¬
ce continetur ut qui iudicis ussu p̃as

Expanded text:
simpli redditur. Item actio de eo,locuti sumus, eo differt, quod eius natura tacite continetur, ut, qui iudicis iussu ips
Abbreviated transcription (Latin):
ẜqͥ sm litiganciũ scema li¬
tem ex̃ceant et ita eum
nmnũe litis auditõi et
ꝓcuratore ciciꝰ incidi ne¬
gocia.ut ñ lõgitudo eis

Expanded text:
 collitigantium schema litem exerceant, et ita, eum imminere litis auditori et procurare citius incidi negotia, ut non longitudo eis
Abbreviated transcription (Latin):
patre cognatio sit a matre hui
aucẽ nullum prem here incel¬
liguntur. Cadm rõne nec inter
se quid possunt uidi ꝯsanguini
ce quia consanguinitatis iuss
species ẽ agnacionis. Tantum
igicur cognati sunc sibi sic et
Itaq omnibꝯ istis ea ꝑce compẽ¬
tit bonorum possõ qua ꝓximita¬
cis nomine cognati uocantur.

Expanded text:
patre, cognatio sit a matre, hi autem nullum patrem habere intelleguntur. eadem ratione nec inter se quidem possunt videri consanguinei esse, quia consanguinitatis ius species est adgnationis: tantum igitur cognati sunt sibi, sicut et itaque omnibus istis ea parte competit bonorum possessio qua proximitatis nomine cog
Abbreviated transcription (Latin):
ramun mulierẽ sic in¬
piã consuitutaat erea
Hoc ip̃o inurand̃ negt¬
iget et sic ad ĩmaturas
imrptias deueniret arib
maxims neglecas dec̃
et de functi nc̃moria et
caritate filioꝵita par¬
uis sub diderunt pems
ecillam quidẽ aueantẽ
luctuo sum mibit tem¬
pus et nec omino mat
filiox consiscit puiiue
uo sic efusam concupi¬
dider̃ penis quas sustmẽt
queante lugubre cẽp
ad scd̃a uota declina¬
quesic pestifera decetero
p̃sumt mulieres sr̃ dud̾
pcedentes penas et has
siatiñe om̃s quas pͥmitus
diximꝰ sr̃ hiis mułribus
q̃ ante lugubre tempus
nub̾t et infamiã etalia
oĩa his inferentes et sol¬
utionẽ eis penarum dã¬
tes eãs̾ qͣui eciam ilł ut
suplicent ĩꝑ̃ri et mediã
portõnẽ dẽt filiis suaru
rerum. neq usufructu
ap̃ eas remanente et sĩp¬
eique añ lugubre tempꝰ¬

Expanded text:
r, si mulierem sic impiam constitutam, ut etiam hoc ipso iusiurandum neglegeret et sic ad immaturas nuptias deveniret, tribus maximis neglectis deo et defuncti memoria et caritate filiorum, ita parvis subdiderunt poenis, et illam quidem, quae ante luctuosum nubit tempus et nec omnino mater filiorum consistit, puniunt vero sic effusam concupididerunt poenis quas sustinent quae ante lugubre tempus ad secunda vota declinaquae sic peierare de cetero praesumunt mulieres, super dudum praecedentes poenas et has sustinere omnes quas primitus diximus super his mulieribus quae ante lugubre tempus nubunt, et infamiam et alia omnia his inferentes et solutionem eis poenarum dantes eandem quam etiam illis, ut supplicent imperatori et dimidiam portionem dent filiis suarum rerum, neque usufructu apud eas remanente. Et simpei quae ante lugubre temp
Abbreviated transcription (Latin):
donatõis qd̾ agitur. hoc
ip̃o esse iuidr᷑ et simoria¬
tur msr et recipient do¬
ces qui dederunt eas in¬
macure mulierib ma¬
riti ab hr̃dib mulier.
cũm edii cp̃ris fructib
rp̃i et hrdes eorum et
habebunt ĩ lucr̾ scd̃
pactum et siad scdas¬
seruabunt sine alien¬
acõne hec filus. ħ ui de¬
licet quod generaliter
conscitutum est. Isiuͦ
hentes dotes ad huc cõ¬
stante nño. eciam post
mortem eas uxor̾em ẜ
leges ab illorum ꝓcipi¬
ent hr̃dib sicut scͥꝑcura
nult dotis. ¶ si aut tute¬
lam gerat mułr filioꝵ.
palam est quia in pu¬
b̾m eristencium iuras
non ad scdas uenire se
nuptias. dem de contẽp¬
nẽs et pͥ comibium⁊
iusiurand̾ admaritũ
ueniat scd̃. nõ pͥus tu¬
torem peten s. ec rõnez
redelens. et exsoluens
omne quicquid hinc
deb non solum que
eius sunt ĩ ỹpocrea
hab̾e lex ꝑinitrit filiis
successionẽ in pub̃is
morientis. licet ex sub¬
sticutõne pat̾ eam ue¬
nire ad filii dix̃it suc¬

Expanded text:
donationis quod agitur hoc ipso esse videtur: et si moriatur mulier, et recipient dotes qui dederunt eas inmature mulieribus mariti ab heredibus mulierum cum medii temporis fructibus, ipsi et heredes eorum, et habebunt in lucrum secundum pactum. Et si ad seservabunt sine alienatione haec filiis, hoc videlicet quod generaliter constitutum est. Si vero hentes dotes adhuc constante matrimonio, etiam post mortem eas uxorum secundum legem ab illarum percipient heredibus, sicut scriptura vult dotis. Caput XL Si autem tutelam gerat mulier filiorum palam est quia impuberum existentium iurans non ad secundas venire se nuptias, deinde contemnens et prius conubium et iusiurandum ad maritum veniat secundum, non prius tutorem petens et rationem reddens et exsolvens omne quidquid hinc debet, non solum quae eius sunt in hypothecam habere lex permittit filiis,successionem impuberis morientis, licet ex substitutione pater eam venire ad filii dixerit suc
Abbreviated transcription (Latin):
nõ habuerit licencia erit
ei simemorate etatis sit
mutuandi peccumas.⁊¬
tres mobiles.uł ĩmobi¬
ies supponendi siũ ip̃iꝰ
pͥe sint siũ illius qui in
capcuntate decinetur.
captiuoꝵ redẽptione data
sona sue potestatis et legi¬
time etatis factos ita
formos ee dec̃iumꝰ Aul¬
lo eis qui cum iuuꝰ modi
ꝑsoms memoratis cãis
qd̾ p̃dictum ẽ modo pso¬
ins concraxerũt p̃ iudi¬
ciõ gen̾ando. neces̾itatẽ
scilhñte eo qui excapti¬
uate redierit calisꝰ con¬
tractus ratos hr̃e et eis
tanꝙͣ suis debitis obli¬
gari. ¶si quis d̾ p̃diccy
parentib orthodoxꝰ cõ¬
stitutus sen serit siul fi¬
lul uł sibas nõ ẽe catho

Expanded text:
non habuerit, licentia erit ei, si memoratae sit aetatis, mutuandi pecunias et res mobiles vel immobiles supponendi, sive ipsius propriae sint sive illius qui in captivitate detinetur, captivorum redemptione data persona suae potestatis et legitimae aetatis factos ita firmos esse decernimus, nullo eis qui cum huiusmodi personis in memoratis causis quo praedictum est modo contraxerunt praeiudicio generando: necessitatem scilicet habente eo qui ex captivitate redierit tales contractus ratos habere et eis tamquam suis debitis obligari. Si quis de praedictis parentibus orthodoxus constitutus senserit suum filium vel liberos non esse catho
Abbreviated transcription (Latin):
lice fidi. nec in sacro sc̃a
eccła coĩcare. in qua õs
beatissimi pacarche
una ꝯspiratione et concor¬
dia fidem rectissima

Expanded text:
licae fidei nec in sacrosancta ecclesia communicare, in qua omnes beatissimi patriarchae una conspiratione et concordia fidem rectissima
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽobẜuando. et sualiã
exͣneã ꝑsonã añ captiui¬
catẽ sub scpserit nr̃dẽ. et
illa sciensse ab eolirdẽ
scͥptam eũ redimere aca¬
pciuitate neglexerit.hãc
aũt penã contͣ illos uałe
iubemꝰ qui octauil et d̃¬
cimũecatis sue annũcõ¬

Expanded text:
eodem observando et si aliam extraneam personam ante captivitatem scripserit heredem et illa sciens se ab eo heredem scriptam eum redimere a captivitate neglexerit. Hanc autem poenam contra illos valere iubemus qui octavum et decimum aetatis suae annum com
Abbreviated transcription (Latin):
bebaebit oĩo. s equalia
er̾ nõ scͥptis nec dictis q̃
sr̃ ħ scripta sunt. aut ꝯ¬
uenunt et seruetur ux¬
ori luct̾ nõ enĩ uidẽtur
nob̾ ĩ mod̾ate fecisse qͥdã

Expanded text:
bebit omnino, sed aequalia erunt non scriptis nec dictis quae super hoc scripta sunt aut convenerunt, et servetur uxori lucrum. Non enim videntur nobis immoderate fecisse quida
Abbreviated transcription (Latin):
siquis conscͥpserit sc̃¬
m añ nuptialem uł
ꝓp nuptias donatõne
sic em̃ eam oport̾e mag̃
seꝓse hoc faciẽs sine al
cõscribente aut patre
aut matre aut cognaciᷤᷤ
aut exͣneis forte. ¶siqͥs
igͥtale aliquid fec̾it
ec scͥpseĩt donatõnẽ ĩ qͣ et
eciamaliquid ĩ mobi¬
lium mnt̃dicimꝰ ei aut
suppon̾e de ceto rem cõ¬
scͥptam in añ imiptia¬
li donatõne aut aliena¬
culis sponsalicie largi¬
ratis obligͣcum est ñ er¬
it cõuemiens alien ari
sitan luctũ qd̾ ei cõfe¬
rt añ nuptialis donatõ
dificultatẽ paciatur nõ
ĩueniens rem ĩuiri sb̃a¬
ꝑꝑ luꝰ modi cãsaut
sit comodis omib modis¬
toaut dificił ilitib ege¬
ae dum ex hoc ip̃o sitad¬
iuuanda. ¶qua ꝑꝑ hoc
obẜuecur et qui post ħ¬

Expanded text:
si quis conscripserit antenuptialem vel propter nuptias donationem sic enim eam oportere magis pro se hoc faciens sive etiam altero scribente, aut patre aut matre aut cognatis aut extraneis forte, si quis igitur tale aliquid fecerit et scripserit donationem, in qua etiam aliquid immobilium est, interdicimus ei aut supponere de cetero rem conscriptam in antenuptiali donatione aut alienaculis sponsaliciae largitatis obligatum est, non erit conveniens alienari, sitan lucro quod ei confert antenuptialis donatio, difficultatem patiatur non inveniens rem in viri susmodi causas aut sit modis omnibus inadibaut difficilis et litibus egeat, dum ex hoc ipso sit adiuvanda. Quapropter hoc observetur, et qui post
Abbreviated transcription (Latin):
tiñe. similit̾ aũt. et ip̃os
casui cingulis subiace¬
et eorimi officia. defen¬
sores aũt es pacres ciuita¬
cum cͥũ auri ubrorum
mulctari in pena ec ĩ er¬
pite sristiñ e ꝑiculum si

Expanded text:
tinere, similiter autem et ipsos casui cinguli subiaceet horum officia, defesores autem et patres civitatum trium auri librarum multari poena et in capite susti
Abbreviated transcription (Latin):
calia delinꝙ̃cib pͥsçis
temporibꝰ ¶ne igitur sẽp
cale fieri delictum sina¬
mꝰ nec qd̃ agere licet in
exͣstueis et ignotis
hoc in ꝓpiis naturalib
filus hoiͤs agere ꝓ hube¬
amꝰ pp ea p̾sentiꝰ lege
sancimꝰ. ut siquid̃ quis¬
piam habuerit filios le

Expanded text:
talia delinquentibus priscis temporibus. Ne igitur semper tale fieri delictum sinamus, nec quod agere licet in extraneis et ignotis hoc in propriis naturalibus filiis homines agere prohibeamus, propterea praesenti lege sancimus, ut siquidem quispiam h
Abbreviated transcription (Latin):
posse retinere. Et enim insiglis
hrdibi rõ iegis falcidie ponenda
c̃ ¶Quantitas autem patri¬
gitur mortis cemꝑe spectatur
¶Itaq si ũbi gr̃a is quicentum
aureorum pacrimonium heat¬
gacaruis ꝓdest si an addicam hr¬

Expanded text:
posse retinere: etenim in singulis heredibus ratio legis Falcidiae ponenda est. Quantitas autem patrigitur, mortis tempore spectatur. itaque si verbi gratia is qui centum aureorum patrimonium habebatgatariis prodest, si ante aditam her
Abbreviated transcription (Latin):
ca ẽ. io impediurtur cibi nu¬
pcie. quia duas uxores here niõ
possis. Mariti tñ filius ex alia u¬
xore. ⁊ uxoris filia ex alio marito.
ħ̾eat frem sororẽne eꝑ mrionio
postea ꝯtracto natos ¶Si uxor cu¬
a pꝯdiuorcium ex alio filiam
pedim̃to ẽẽ nupciie si forte pat̾¬
⁊ filia aut fr̃ ⁊ soror manumis
torum seu pandectarũ ex uet̾i
iure collectarum enumerari

Expanded text:
ta est, ideo impediuntur nuptiae, quia duas uxores habere non possis. Mariti tamen filius ex alia uxore et uxoris filia ex alio marito vhabeant fratrem sororemve ex matrimonio postea contracto natos. Si uxor tua post divortium ex alio filiam pedimento esse nuptiis, si forte pater et filia aut frater et soror manumisstorum seu pandectarum ex veteri iure collectarum enumerari
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlor millũ modũ aut
tp̃s aucro testinantibus
at ip̃is ꝓpetue inuicem
transceendẽ cirea nõ et
in ꝑium cura deuocione.
neminẽ licenciam ba¬
bente n petẽ aliꝙͥ de in¬
ceps tale s science quod
n in petrauit petita ꝓ
ea dẽ aus peticione nõ so

Expanded text:
r nullum modum aut tempus aucto, festinantibus autem ipsis perpetue invicem transcendere circa nos et imperium cura et devotione; nemine licentiam habente neque petere aliquid deinceps tale, sed sciente quod neque impetrabit petita, pro eadem au
Abbreviated transcription (Latin):
ciarum uenditõnes. hec
aufferre ꝑ subiectã stud¬
unmꝰ legesuos aũt negli¬
gentes nõ referatis a no
iusticia siquid nõ agn¬
oscentib uobis dapm̃
apud uos hoĩb ĩferat᷑
s oporcet p̃sentes uos
ꝓunicie et ꝓeisac reliqͥs

Expanded text:
ciarum venditiones, haec auferre per subiectam studuimus legem, vos autem neglegentes non referatis: a noiustitia, si quid non agnoscentibus nobis damnum apud vos hominibus inferatur. Sed oportet praesentes vos provinciae et pro eis ac rel
Abbreviated transcription (Latin):
mius quãtum ẽẽ conue¬
amarciano iraq ĩpatore
exumo scripea ler eseq̃
uolebat nõ sparge pec¬
cu̾as consules et ip̃a er
conscitutõnũ prima fue¬

Expanded text:
imus, quantum esse conveA Marciano itaque imperatorum eximio scripta lex est, quae volebat non spargere pecunias consules, et ipsa ei constitutionum prima fu
Abbreviated transcription (Latin):
et no sochomo et xenodoc¬
hio et bethfrotrosio. et
a sist̾io et ge rotochonuo
ec om̃i.ab solute collegio
quod actio pia cõnsticu¬
it.nullo penitus hoꝵ aͥd

Expanded text:
et nosocomio, et xenodochio, et brephotrophio et asceterio, et gerontocomio, et omni absolute collegio, quod actio pia constituit, nullo penitus horum ac
Abbreviated transcription (Latin):
hiteosim at̃ siue ĩ scĩssima
maiore eccͣ. siue ĩ om̃b
reliquis adorandis dom¬
ib fieri siminus et ĩ acci¬
pientis ꝑsona et in duobꝰ¬
deiceps. filus tñ solis
maclis aut feminis aut
nepotib utriusq natu¬
re aut uxoreaut uiro. si
hoc indelicet deuxore
alioquin nõ transire ad

Expanded text:
hyteosin autem sive in sanctissima maiore ecclesia, sive in omnibus reliquis adorandis domibus fieri sinimus et in accipientis persona et in duobdeinceps, filiis tamen solis masculis aut feminis, aut nepotibus utriusque naturae, aut uxore aut viro, si hoc videlicet de uxore al
Abbreviated transcription (Latin):
unc aucemmonendi sumꝯ
sũstinebant ne facue homin¬
esad litigandum ꝓcederentq
⁊ nb̃ studio ẽ idq eo maxime
fieri pot̾ ꝙ cemitas tam egẽ¬
cium quam corum cũ quibꝰ
ageretur modo peccuniaria
pẽna modo iurisuirandi reli¬
gione modo metu inf̾are co¬
ħcetur. Ecce enim ius uirandũ
om̃ibꝰ qui ꝯueniuntur õibꝯ
ex nr̃a constitutõne d̾ fertur.
Nan reꝯ nõair suis allegõni¬
putans sc bona instancia uti
ad ꝯtradicendum ꝓuenit. ãt
adũsꝯ inficiantes. ex quibꝰ.¬
dam causis dupli  Actio ꝯstitui¬
cur. uluti si dampni inuirie
aut legatorum iocis uen̾ab¬
ilibꝯ relictorũ nomine aget᷑
statĩ autẽ ab initõ pluris qͣ
simpli ẽ accio. ułuci furci in¬
anifesti quadrupli ne mani¬
festi dupli. Nam ex hiis eñs
⁊ alus quibodam sine quisi
eget siue conficeatur pluris
ꝙ simpli ẽ actio.¶cẽ ac¬
coris quoq calumpma coħ

Expanded text:
unc admonendi sumus, sustinebant, ne facile homines ad litigandum procederent: quod et nobis studio est. idque eo maxime fieri potest, quod temeritas tam agentium quam eorum cum quibus agitur, modo pecuniaria poena, modo iurisiurandi religione, modo metu infamiae coercetur. Ecce enim iusiurandum omnibus qui conveniuntur ex nostra constitutione defertur: nam reus non aliter suis allegationiputans se bona instantia uti ad contradicendum pervenit. at adversus infitiantes ex quibusdam causis dupli actio constituitur, veluti si damni iniuriae aut legatorum locis venerabilibus relictorum nomine agitur. statim autem ab initio pluris quam simpli est actio veluti furti manifesti quadrupli, nec manifesti dupli: nam ex his causis et aliis quibusdam, sive quis neget sive fateatur, pluris quam simpli est actio. Item actoris quoque calumnia co
Abbreviated transcription (Latin):
cõnẽ ingͣritudinis
reuocare quod cdatũẽ
tate ingratitudinem
introduc̃e s scd̃as nup¬
tias consid̾ans ad kãc
uenisse cogitatõnẽ pu
aut cirta uitam ip̃am
insidiãs et matͥant ma¬
mis inferes ĩpiasaut
circa sub̾e eius cocius ab¬

Expanded text:
onem ingratitudinis revocare quod datum tate ingratitudinem introducere, sed secundas nuptias considerans ad hanc venisse cogitationem putaut circa vitam ipsam insidians matri aut manus inferens impias aut circa substantiae totius ab
Abbreviated transcription (Latin):
sine aliũdeusũ fruccũ
ht licet adsedas ueniat
nupcias.usum nãq
eorum donec uiuũt ma¬
ñe sine casueciam añ
leges et ĩ mat̾ns et ĩ ali¬
is om̃ib et nos simł
dñis castrensiũ u̾o et qrͣ

Expanded text:
sive aliunde, usumfructum habet, licet ad secundas veniat nuptias. Vsum namque eorum, donec vivunt, manere sine casu etiam ante leges et in maternis et in aliis omnibus, et nos simul dicimus. Castrensiu
Abbreviated transcription (Latin):
cipimus sxx. libraꝵ auri con¬
dempnatione ꝓposita huis
qui scriniũ canonũ tractãt
priorib ⁊̃ cuiuscũq officii sit
statuta celestia a quodam pa¬
ssi fu̾int teniari. Iapr¬

Expanded text:
aecipimus; viginti librarum auri condemnatione proposita his, qui scrinium canonum tractant, prioribus etiam eiusdem officii, si statua caelestia a quoquam passi fuerint te
Abbreviated transcription (Latin):
ninisse dicuntur ad ꝓprie artiꝰ
⁊ originis unicula renotent᷑.
tur nihyasse quos in sua origi¬
ue ꝑmane ⁊ sollempnib mi¬
nisteriis inseruire manifes¬
tum est omĩa quetũq con¬
stit̾it ex quocunq titulo posses¬
sa:antiquis posẜorib restituã¬
tur. ¶Quod si alienigine de¬
temptatores conditionis extͣ¬
uec malu̾int subiac̾e qͣm resti¬
tuere facultates ⁊ futura dein
ceps agnoscant munera sibi es¬
se subeunda. ⁊ dep̾t̾ito si qua
ip̃is possidentib reliqua colli¬
guntur a semet ip̃is sciant
sine aliqua excusatione sol¬
uenda. Idem¬

Expanded text:
nisse dicuntur, ad propriae artis et originis vincula revocentur. tur inhiasse, quos in sua origine permanere et sollemnibus ministeriis inservire manifestum est, omnia quaecumque constiterit ex quocumque titulo possessa antiquis possessoribus restituantur. Quod si alienigenae detentatores oneribus condicionis externae maluerint subiacere quam restituere facultates, ceps agnoscant munia sibi esse subeunda et de praeterito, si qua ipsis possidentibus reliqua colliguntur, a semet ipsis sciant sine aliqua excusatione solvenda. THE
Abbreviated transcription (Latin):
prnuate rei canone. uel quod
ex husdem titulis exeg̾it adne¬
ccessitates alias tnͣffere licere
insi malu̾int grauissima sem̾¬
tate suã sĩa coħceri. De auro¬
cuit uenuinem absq consuetu¬
dime esse cogendũ. Deyrenarchifꝵ¬
unciaꝵ tutelam quietis
ac patis per singula t̾ritoria fa¬
cuint stare concordiam a decur

Expanded text:
privatae rei canone vel eo, ex isdem titulis exegerint, ad necessitates alias transferre licere, nisi malunt gravissima severitate suam licentiam coherceri. Dacuit neminem absque consuetudine esse cogendum. D. XV k. Fum tutelam quietis ac pacis per singula territoria faciunt stare concordiam, a decur
Abbreviated transcription (Latin):
encia plemor inmoretur.q
si facali sorte differũt ĩ alios
inquisitõ transterat᷑. ¶ a ane
si unu̾sos molencia tempes¬
tatis obruerit. ne u̾ctas late¬
at aliberis nautaꝵ. suic ma¬
gistroꝵ intra iidicia consti¬
tutis. super eoꝵ queratur ĩ¬
tentu. quos nauicularius
naufragio ꝑusse contẽdit
¶Susceptionis aũt nãtas
ex klis aprił indiẽ. kliꝑ cto¬

Expanded text:
ientia plenior, immoretur: qui si fatali sorte defuerint, in alios inquisitio transferatur. Sane si universos violentia tempestatis obruerit, ne veritas lateat, a liberis nautarum sive magistrorum intra iudicia constitutis super eorum quaeratur interitu, quos navicularius naufragio perisse contendit. Susceptionis autem necessitas ex k
Abbreviated transcription (Latin):
Si cuus nauiculano naita¬
gium se sustimusse affirinat
nicet in qua res agitur adure
festinet. ac ꝓbet ante eum de¬
stib euentum relatio q ⁊̃ ad
sublimissimam referatur pre¬
fecturam. ita ut intra anni
spatiũ u̾tate reuelata compe¬
tens dispõ ꝓcedat. quos si per
negligenciam p̾finctũ anni
spatium fortasse claur r
suꝑuacuas. scrasq int̾a.latio¬
nes en̾rso anno placun nõ
admitti. I mp̃r¬

Expanded text:
Si quis navicularius naufragium sustinuisse adfirmat, licet, in qua res agitur, adire festinet ac probet apud eum testibus eventum, relatioque ad sublimissimam referatur praefecturam, ita ut intra anni spatium veritate revelata competens dispositio procedat. quod si per neglegentiam praefinitum anni spatium fortasse claudatur, supervacuas serasque interpellationes emenso anno placuit non admitti. D. P
Abbreviated transcription (Latin):
b ⁊ titulis tuentur cui fran¬
di obuiantes p̾cipumus. ut si
quis ademptionis publite u¬
tilitatis titulum credid̾it ap¬
ponendum sciat nauem fisco
cẽ sociendam. nam ut priuaio
quoq non ꝓhibemꝰ habere

Expanded text:
 titulis tuentur. Cui fraudi obviantes praecipimus, ut, si quis ad evitationem publicae necessitatis titulum crediderit adponendum, sciat navem esse fisco sociandam. Nam ut privatos quoque non prohibemus habere
Abbreviated transcription (Latin):
tib diccese¬
scos sue honusta nauigia cũ
suꝑior flatus in uitat sub pre¬
tertu hyemis ĩmoran ꝑmise¬
tnt una cum municipib
⁊ corporatis enusdem loci fortu¬
naz ꝓpriaꝵ feriantur dispen¬
dus nauclerii. p̾c̾ea penam de¬
portationis excipiant si aliqͥs
fraudis cos admisisse fuerit re¬

Expanded text:
tibus dioeceseos suae onusta navigia, cum prosperior flatus invitat, sub praetextu hiemis immorari permiserint, una cum municipibus et corporatis eiusdem loci fortunarum propriarum feriantur dispendiis. Naucleri praeterea poenam deportationis excipiant, si aliquid fraudis eos admisisse fuerit re