comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cio ꝓuocati face̾ debrꝰ. An imitai̾ͣ agroᷤᷤ
fertiles ꝗ młto plus afferũt qͥ accepe¬
rint: Et si ĩ eos quos speraꝰ nob̾ ꝓfutu¬
ros nõ dubitamꝰ offã ꝯferre quales in
eos ẽe debezꝰ ꝗ ia ꝓfuer̃t. Nã cũ duo ge¬
nera liberalitatis sit̃. unũ dãdi bñsicii
alt̾u redelendi. demꝰ nec ne ĩ nr̃a potẽ¬
state ẽ. nõ redelere uero uirobono nõ l.

Expanded text:
ovocati facere debemus? an imitari agros fertiles, qui multo plus efferunt quam acceperunt? Etenim si in eos, quos speramus nobis profuturos, non dubitamus officia conferre, quales in eos esse debemus, qui iam profuerunt? Nam cum duo genera liberalitatis sint, unum dandi beneficii, alterum reddendi, demus necne, in nostra potestate est, non redder
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯꝑacio fiat ꝗb płimu tͥbuẽdũ sit of¬
sicii. pͥncipes sint pat̾a ⁊ parẽtes/ quorũ
beneficiis maxĩs obligati sumꝰ ꝓx̾̃i libeiͣ
totaq domꝰ que sperat in nos soloᷤᷤ. ne¬
q aliud ullũ põt habe̾ refugiũ. deĩcepᷤᷤ

Expanded text:
atio fiat, quibus plurimum tribuendum sit officii, principes sint patria et parentes, quorum beneficiis maximis obligati sumus,proximi liberi totaque domus, quae spectat in nos solos neque aliud ullum potest habere perfugium, deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
ta eĩ st̃ ciub int̾ se coĩa. fora fana poͣ¬
ticus. uie. leges.iura iudicia suffra¬
gia. ꝯsuetudines. p̃tea ⁊ familiarita¬
tes. Multisq cu multiꝰ res rato¬
nesq ꝯtracte. ¶Artior uõ coligatẽ
ẽ societatis ꝓpinquoꝵ. ab illa eͥ inm̃

Expanded text:
ta enim sunt civibus inter se communia, forum, fana, porticus, viae, leges, iura: iudicia, suffragia, consuetudines praeterea et familiaritates multisque cum multis res rationesque contractae. Artior vero colligatio est societatis propinquorum; ab illa en
Abbreviated transcription (Latin):
do/ uidẽ q̃ reliq sũma fiat. ex quo qͣzi¬
tu cuiq de beat᷑ ĩtelligas.¶S ut nec
medici nec ĩpatores nec oratoẽs qͣz¬
uis aitis p̃cẽpta pcepint qcqͣ mag̃
laude dignũ siñ usu ⁊ ex̾citatõe ꝯse¬
qui post̾. Sic offi̾ ꝯẜuãdi p̃cepta tra

Expanded text:
uae reliqui summa fiat, ex quo, quantum cuique debeatur, intellegas. Sed ut nec medici nec imperatores nec oratores, quamvis artis praecepta perceperint, quicquam magna laude dignum sine usu et exercitatione consequi poss
Abbreviated transcription (Latin):
locando beneficio ⁊ ĩ refferẽda grã si cetͥa
paĩa st̃. hoc maxͤ officii ẽ uͭ ꝗsq max᷑ opis
ĩdigeat ita ei potissimũ opitulai̾. Qd̾ ꝯt̃
le his nõ eget. tũ ẽĩ potissuru ĩẜuiũt
beĩgnitatis płimũ ꝯferet᷑ ¶S que natu¬
re pricipia sint comuĩtatis ⁊ societatis
humanẽ repetedu udetur altius. ⁊¬
¶Est eĩ pͥmũ qd̾ cͥnitur ĩ uniu̾si gn̾is
huraani societate. Eius aũt iũculũ est
ratio. ⁊ oratio. q̃ docẽdo discẽdo coĩtãdo

Expanded text:
locando beneficio, et in referenda gratia si caetera paria sunt, hoc maxime officii est ut quisquis maxime opis indigeat, ita ei potissimum opitulari, quod contra le his non eget, tamen ei potissimum inserviunt.benignitatis plurimum conferetur. Sed, quae naturae principia sint communitatis et societatis humanae, repetendum videtur altius; est enim primum, quod cernitur in universi generis humani societate. Eius autem vinculum est ratio et orati
Abbreviated transcription (Latin):
facilior ⁊ tucior ⁊ minꝰ alliis grauis aũ
molesta ẽ uita criosor. fructuosior aũt
hoĩu gui ⁊ ad clai̾tate amplitudiẽ q
aptior eor ꝯse ad rerp. ⁊ ad magnas re
gerẽdas accomodauerũt. Qua pp ⁊ his
forsita ꝯcedẽdũ sit. re.p. nõ capesce̾ti¬
bi ꝗ excellẽti ĩgrĩo dactrine sese dederũt.

Expanded text:
facilior, et tutior et minus aliis gravis, aut molesta vita est otiosorum: fructuosior autem hominum generi, et ad claritatem amplitudinemque aptior corum, qui se ad rempubl. et ad magnas res gerendas accommodaverunt, quapropter et his forsitan concedendum sit rempubl. non capessentibus, qui excellenti ingenio, doctrinae sese dediderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rat. atq ab bis reb que st̃ ĩ uie̾ socie¬
tatis hũane ꝙͣ ad mod̾ ducat᷑ ho̾estu
ex quo aptũ ẽ offõs satis fere dixizꝰ.
Nceligẽdu aũt ẽ cũ ꝓpoĩta sit ge¬
manaret splẽdidissimũ uideiͣ quod
aio magͦ elatoq huaq res despiciẽte
fcũ sit. Itaq ĩꝓbris maxĩe ĩ prõptu
est. Si qd tale dici põt.Uos ⁊ eĩ iu̾ue¬
nes aĩos geiͣtis mulicbreᷤ illa u̾gor
uiri. ⁊ si ꝗd eiꝰmoĩ. Salmacida spoliai
siñ sudoe̾ ⁊ sãguiẽ. Contͣq ĩ laudib
q̃ magͦ aĩo ⁊ fortit̾ excellentꝰq gesta
st̃/ ea nescio quõ qiͣ pleno ore laudaꝰ.

Expanded text:
 ab iis rebus, quae sunt in iure societatis humanae, quem ad modum ducatur honestum, ex quo aptum est officium, satis fere diximus. Intelligendum autem est, cum proposita sint gemanaret, splendidissimum videri, quod animo magno elatoque humanasque res despiciente factum sit. Itaque in probris maxime in promptu est si quid tale dici potest: Vós enim, iuvenes, ánimum geritis múliebrem, ílla virgo viri et si quid eius modi: Salmácida, spolia sÍne sudore et sánguine. Contraque in laudibus, quae magno animo et fortiter excellenterque gesta sunt, ea nesc
Abbreviated transcription (Latin):
du ẽ ne assentatõi̾b patefaciaꝰ au¬
res. nec adulaiͬ nos sinarꝰ.ĩ quo fal¬
li facille ẽ. Galles eĩ nos ẽẽ putamuᷤᷤ
ut iure laudem᷑. Ex quo nascũt᷑ ĩnu¬
merabillia pecata. cũ hoĩes ĩflati o¬
pimoib turpit̾ iridentur.⁊ ĩ maxi¬
mis uersantur ẽroĩb. S hec ꝗdein
hactenꝰ. ¶Illud aũt sic ẽ iudicãdũ i
Maxĩas geri res et maxĩ aĩ ab bis
latissiẽ pateat ad płimos q ꝑtineat.
ta ociosa repit᷑. ꝗ aut ĩuestigarẽti¬

Expanded text:
dum est, ne assentatoribus patefaciamus audum est, ne assentatoribus patefaciamus auris neve adulari nos sinamus, in quo falli facile est; tales enim nos esse putamus, ut iure laudemur; ex quo nascuntur innumerabilia peccata, cum homines inflati opinionibus turpiter irridentur et in maximis versantur erroribus. Sed haec quidem hactenus. Illud autem sic est iudicandum, maximas geri res et maximi animi ab ilatissime pateat ad plurimosque pertineat; ta otiosa, qui aut investigare
Abbreviated transcription (Latin):
uersas res sic secũdas ĩmoderate fere
leuitatis ẽ. p̃clamq ẽ equabillitas
ĩ oĩ uita. ⁊ ide sẽꝑ nultus. eadẽq frõ
ut de socrate. Itezq de .G. lelio accepi¬
mus. ¶Philipũ ꝗdẽ macedonũ re¬
gẽ reb gestis ⁊ gła suꝑatũ afilio.
facilitate ⁊ huãnitate iideo supio¬
rẽ fuisse. Itaq alt̾ sepe magꝰ alter se¬
pe turpissiꝰ. ut recte p̾cipe udeãtur
ꝗ monẽt. ut quãto supioẽs sizꝰ tãto
nos geramꝰ sũmissius ¶ Panetui
qd̾ affricanũ auditorẽ ⁊ familiare
suũ solitũ ait dicẽ. ut equos pꝑ cre¬
bras ꝯtentiões p̃lioꝵ ferocitate exul
tãtes domitorib tradẽ soleãt. ut his
faciliõib possĩt uti. sic hoĩes secũdi ᷤᷤ
reb effrenatos sibiq p̃sidẽtes tãq̃
ĩgirũ ratõis ⁊ doctͥne duci oportere.
ut ꝑsꝑicerẽt reꝵ hũaꝵ ĩbecilitatem
dissimis reb maxĩe ẽ utẽdũ ꝯsilio
da autoĩtas. His deĩq tẽporib cauẽ¬

Expanded text:
moderate ferre levitatis est, praeclaraque est aequabilitas in omni vita et idem semper vultus eademque frons, ut de Socrate itemque de C. Laelio accepimus. Philippum quidem, Macedonum regem, rebus gestis et gloria superatum a filio, facilitate et humanitate video superiorem fuisse; itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus; ut recte praecipere videantur, qui monent, ut, quanto superiores simus, tanto nos geramus summissius. Panaetius quidem Africanum, auditorem et familiarem suum, solitum ait dicere, ut equos propter crebras contentionetantes, domitoribus tradere soleant, ut his facilioribus possint uti: sic homines secundis rebus effrenatos, sibique praefidentes, tamquam in gyrum rationis, et doctrinae duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum imbecillitatem, dissimis rebus maxida auctoritas. Isdemque temporibus caven
Abbreviated transcription (Latin):
taneu sit hoĩs excelẽtie ĩeo ĩ quor
na eiꝰ a reliꝗs aĩantib differat.que
aũt ꝑs sb̃iecti gnͣis est eã sic difmi¬
unt. ut id decor uellit ẽẽ qd̾ ita natẽ
ꝯsentaneũ sit ut ĩ eo moderatio ⁊ tẽ¬
pantia apareãt cũ spẽ quadã liberali.
her ita ĩceligi possumꝰ existimae̾ ex
eo decoro qd poete secũtde quo alio
aut natis sepulcro ipẽ ẽ parẽs. ĩ deco¬
rũ uideretur. ꝙ eos fuisse ĩte iustos
accepizꝰ. at atreo dicẽte plausus ex¬
cit̾atur. Est eĩ uigna ꝑsoã orõ. S po¬
ete qd̾ queq deceat/ exꝑsona iudica¬
bũt. Nob aũt ꝑsonã impoĩut ip̃a r¬
na magͣcũ excelẽtia p̾̃stãtia q aĩan¬
tiũ reliquoꝵ. Quocura porte ĩ magͣ

Expanded text:
cellentiae in eo, in quo natura eius a reliquis animantibus differat. Quae autem pars subiecta generi est, eam sic definiunt, ut id decorum velint esse, quod ita naturae consentaneum sit, ut in eo moderatio et temperantia appareat cum specie quadam liberali. Haec ita intellegi possumus existimare ex eo decoro, quod poetae sequuntur; de quo alio aut: natís sepulchre ipse ést parens, indecorum videretur, quod eos fuisse iustos accepimus; at Atreo dicente plausus excitantur; est enim digna persona oratio. Sed poëtae, quid quemque deceat, ex persona iudicabunt; nobis autem personam imposuit ipsa natura magna cum excellentia praestantiaque animantium reliquarum. Quoc
Abbreviated transcription (Latin):
est honestas. Itaq nõ solũ ĩ bac ꝑte
luestatis de qua hoc loco diẜend̾ ẽ s
Na ⁊ rõe uti atq oratõe prudenter ⁊
sit uer uide̾ ⁊ tuei̾ decet. ꝯtraq falli
errare labi decipi tã dedecet /qͣ delira¬
re. ⁊ m̃te ẽẽ captum. Iusta oia deco¬
rũ.Quar ꝑtinet ꝗdẽ ad oem̃ hõestate
hoc qd̃ dico decoꝵ. ⁊ ita ꝑtinet ut non
recõdita q̃da ratõe c̾nat᷑. s sit ĩ prõp¬
tu. Est eĩ qdda id qđ intelligͣ in omĩ

Expanded text:
est honestas. Itaque non solum in hac parte honestatis, de qua hoc loco disserendum esNam et ratione uti atque oratione prudenter et sit veri videre et tueri decet, contraque falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum; et iusta omnia decorum. Quare pertinet quidem ad omnem honestatem hoc, quod dico, decorum, et ita pertinet, ut non recondita quadam ratione cernatur, sed sit in promptu. Est enim quiddam, idque intellegitur in omni
Abbreviated transcription (Latin):
ini cuiꝰq uideãt᷑. pauci uniu̾sor. hĩc
ap̃ atheĩenses mag discordie.ĩ nrar
re .pu. nõ solũ seditoẽs s ⁊̃ pestiffera
bella ciuillia. que granis ⁊ fortis cu¬
uis ⁊ ĩ re pu. dignꝰ p̾ncipatu fugiet.
opes aut potẽtiã ꝯsectabr᷑. cotãq eã
sic tuebitur ut oĩb ꝯsulat. Nec uõ
crim̃b falsis ĩ odiu aut ĩuidiam
ꝙ̃ q̃r uocabit. Oĩoq ita iustitie hoesta¬
tiq adherescet ut dũ ea ꝯẜuet quã¬
ius grauit᷑ offendat/ mõte appetat
pociꝰ qͣr deẜat illa q̃ dixi. ¶Miẜima
os eoꝵ potissimũ gub̾naret. Ideq p̾¬
apit ut eos adu̾saĩos extimeiꝰ qui
arma ꝯtͣ ferãt nõ eos ꝗsuo iuditio
tuei̾ re .pnͫ. uelĩt. Quał fuit ĩter .p.
africanu.⁊ Q. metellũ siũ ace̾bita¬
te disensio.¶Nec nõ audiẽdi ꝗ gra¬
uit̾ inimicis irascẽdũ putabũt.Id¬
q magnaĩmi ⁊ fortis iuri ẽe cẽsebt̃̾
Hich eiz laudabillius / nicħ magͦs ⁊¬

Expanded text:
pauci universorum. Hinc apud Atheniensis magnae discordiae, in nostra re publica non solum seditiones, sed etiam pestifera bella civilia; quae gravis et fortis civis et in re publica dignus principatu fugiet  neque opes aut potentiam consectabitur totamque eam sic tuebitur, ut omnibus consulat; nec vero criminibus falsis in odium aut invidiam quemquam vocabit omninoque ita iustitiae honestatique adhaerescet, ut, dum ea conservet, quamvis graviter offendat mortemque oppetat potius quam deserat illa, quae dixi. Miserrima quis eorum potissimum gubernaret. Idemque praecipit, ut eos adversaries existimemus, qui arma contra ferant, non eos, qui suo iudicio tueri rem publicam velint, qualis fuit inter P. Africanum et Q. Metellum sine acerbitate dissensio. Nec vero audiendi, qui graviter inimicis irascendum putabunt idque magnanimi et fortis viri esse censebunt; nihil enim laudabilius, nihil magno
Abbreviated transcription (Latin):
stigat. s ad rei .p. utilitate referri
Eau̾edu ẽ ⁊̃ ne maior pea qͣ culpa
sit ⁊ ne iisde decaĩs alii plectãtur
alii ne appellent᷑ qde. Phibẽda ma¬
eĩ iratꝰ ꝗ accedit ad penã medioc̾tatẽ
illã tenebit q̃ est int̾ nimiu ⁊ paꝵ.
q̃ placet pipatheticis. ⁊ recte placet.

Expanded text:
stigat, sed ad rei publicae utilitatem referri. Cavendum est etiam, ne maior poena quam culpa sit, et ne isdem de causis alii plectantur, alii ne appellentur quidem. Prohibenda auenim, iratus qui accedet ad poenam, mediocritatem illam tenebit, quae est inter nimium et parum, quae placet P
Abbreviated transcription (Latin):
t̾uit grauiꝰ ũ qͣr nec maiꝰociũ. Ita ꝯsi¬
lus diligẽtiaq nr̃a celerit d̾ maubus
audacissimoꝵ cuuiu delapsa armai
ip̃a ceciderũt. Que res gͣ gesta ñqͣ ĩ
bello tanta. Qui tͥumphus ꝯferẽd
licet eĩ mi.M.sili ap̃ te głari. ad quẽ
⁊ hr̃ditas hiꝰ głe ⁊ factor unitatio
ꝑtinet. Michi ꝗdẽ c̾te iu abũdãs be¬
licis laudib .G .n. põpeiꝰ młtis audi¬
entib ħ tͥbuit. ut dic̾et frustra se t̾u¬
phũ t̾ciu deportatuꝵ fuisse ñ ine eo ĩ
rẽ .p. bñsicio ubi triũpharet eẽt habi¬
turꝰ. Sũt gͣ domestice fortitudines.
nõ ĩferioẽs militai̾b. In qb plꝰ ⁊̃ qͣ¬

Expanded text:
uit gravius umquam nec maius otium. Ita consiliis diligentiaque nostra celeriter de manibus audacissimorum civium delapsa arma ipsa ceciderunt. Quae res igitur gesta umquam in bello tanta? qui triumphus conferendus? licet enim mihi, M. fill, apud te gloriari, ad quem et hereditas huius gloriae et factorum imitatio pertinet. Mihi quidem certe vir abundans bellicis laudibus, Cn. Pompeius, multis audientibus hoc tribuit, ut diceret frustra se triumphum tertium deportaturum fuisse, nisi meo in rem publicam beneficio, ubi triumpharet, esset habiturus. Sunt igitur domesticae fortitudines non inferiores militaribus; in quibus plus
Abbreviated transcription (Latin):
scam̃ aut ĩtepestiue accedẽtib aut m¬
pudẽtᷤ rog̾atib ĩ morositate ĩ utilẽ ⁊ o¬
diosaz ĩcidaꝰ. Et tñ ita ꝓbanda ẽ man¬
suetudo atq clem̃tia ut adhibeatur
rei .p. ꝓ cã seuei̾tas. siñ qua admini¬
strari cuutas nõ põt. ¶Oĩs aũt ⁊ aĩad¬
uersio et castigatio ꝯtumelia uatãe

Expanded text:
tibus aut impudenter rogantibus, in morositatem inutilem et odiosam incidamus. Et tamen ita probanda est mansuetudo atque dementia, ut adhibeatur rei publicae causa severitas, sine qua administrari civitas non potest. Omnis autem et animadversio et castigatio contumelia vacare
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat᷑. ut nicħ aliud nͥ par qͣita i¬
uideat᷑. ¶Sortis uo̾ aĩ ⁊ ꝯstantis ẽ nõ
pcurbaĩ in reb aspis. nec tumłtuãte
de gradu deici. ut dr᷑. s p̾senti aĩo uti ⁊
ꝯsilio nec a rõe discede̾. Qũaq̃ ħ aĩ illd̾
⁊ aliqu̾ añ ꝯstitue̾ qd accide̾ possit in
utrãq ꝑtẽ. ⁊ qd agẽdũ sit cũ qd euene¬
rit. nec cenuttrͣ aliqd ut aliqñ dicẽdu
sit nõ putara. Hec st̾ͥ oꝑa mag̾ aĩ⁊ ex
celsi. ⁊ ꝓ uidẽtia ꝯscilioq ꝯfidẽtis. ¶ Be

Expanded text:
ud nisi pax quaesita videatur. Fortis vero animi et constantis est non perturbari in rebus asperis nec tumultuantem de gradu deici, ut dicitur, sed praesenti animo uti et consilio nec a ratione discedere. Quamquam hoc animi, illud  ante constituere, quid accidere possit in utramque partem, et quid agendum sit, cum quid evenerit, nec committere, ut aliquando dicendum sit: Non putaram. Haec sunt opera magni animi et excelsi et prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
t̾epestati qͣuis ratõe sapiẽtis eoq mag̃
si plus adipiscare ⁊e explicata loĩ qr i
ad dubitata mali. ¶piculose au̾t rex
actioẽs ptihis st ⁊ eas suscipiut pti
rei pu. Itẽq alii deuita alii de gła ⁊le¬

Expanded text:
tempestati quavis ratione sapientis, eoque magis, si plus adipiscare re explicata boni quam addubitata mali. Periculosae autem rerum actiones partim iis sunt, qui eas suscipiunt, partim rei publicae. Itemque alii de vita, alii
Abbreviated transcription (Latin):
adichi ꝗde neq pueris nob̾.M. scaurũ
G. mario/n cũ u̾sarem᷑ ĩ re .pu. Q. catul
Gn. põprio cede̾ uidebat᷑. Pua cĩ st̃ fõris
arma. nͣ ẽ osiliũ domi. ⁊lec plus affr̃i¬
canus singulais ⁊ iir ⁊ ĩpator ĩ excidẽ¬

Expanded text:
s nobis M. Scaurus C. Mario neque, cum versaremur in re publica, Q. Catulus Cn. Pompeio cedere videbatur; parvi enim sunt foris arma, nisi est consilium domi; nec plus Africanus, singularis et vir et imperator, in exscinden
Abbreviated transcription (Latin):
fũde̾ ꝓ patͥa parati eeñt. iidẽ głie iactu¬
rar ne inĩma ꝗde face̾ uellent. nec
re.pĩ. qd̾ postulãte. ut calic̾tidas qui
cũ lacedemoior dux fiuss pelponisi¬
aco bello multaq feciss egregie u̾tit
ad extremũ oĩa. cũ ꝯsilio nõ paruit e¬
or q classe ab arginisis remouẽda
nec cũ athemẽsib dimicadũ puta¬

Expanded text:
ati essent, iidem gloriae iacturam ne minimam quidem facere vellent, ne re publica quidem postulante; ut Callicratidas, qui, cum Lacedaemoniorum dux fuisset Peloponnesiaco bello multaque fecisset egregie, vertit ad extremum omnia, cum consilio non paruit eorum, qui classem ab Arginusis removendam nec cum Atheniensibus dimica
Abbreviated transcription (Latin):
beat᷑. Io. tre ᷤ a mẽsa cdei̾cos exclusisse qr
ipõs ĩ ꝯpoĩtos uidit. turpe docẽs hoẽsto

Expanded text:
beatus Hieronymus tres a mensa clericos exclusisse, quia ipsos incompositos vidit, turpe ducens honesto
Abbreviated transcription (Latin):
magr̃a ⁊ duce.
u aũt pulcutudĩs duo gn᷑a
sit quoꝵ ĩ altero uenustas sit
ĩ altero dignitas/ uenustate
muliebre dice̾ debeꝰ. dig̾tate iurile
Eigo ⁊ aforma remoueat᷑ oĩs nõ ui
ro dignus ornatꝰ . ⁊ huic simile uiti¬
u in gestu motuq caueat᷑. Ilaz ⁊ pale¬
strici motus st̃ sepe odiosioes. ⁊ histri¬
onũ nõ nulli gestus ĩeptiis nõ uac̾at.
⁊ ĩutioq gn̾e quest̃ recta ⁊ sĩplicia i
laudãtui. Gorme ã digras colois bo¬
nitate tuẽda ẽ. color excitatõib cor¬
poris. adhibẽda p̾̃t̾ea mũditia ẽ. nõ
odiosa neq exꝯsita nimis. tãtũq e
fugiat agreste ⁊ ĩ huanã negligetiã.
Eade rõ ẽ hñda uestitꝰ ĩ quo sic̾ ĩple¬
risq reb mediocͥta ᷤ optiã est.

Expanded text:
magistra et duce. um autem pulchritudinis duo genera sint, quorum in altero venustas sit, in altero dignitas, venustatem muliebrem ducere debemus, dignitatem virilem. Ergo et a forma removeatur omnis viro non dignus ornatus, et huic simile vitium in gestu motuque caveatur. Nam et palaestrici motus sunt saepe odiosiores, et histrionum non nulli gestus ineptiis non vacant, et in utroque genere quae sunt recta et simplicia, laudantur. Formae autem dignitas coloris bonitate tuenda est, color exercitationibus corporis. Adhibenda praeterea munditia est non odiosa neque exquisita nimis, tantum quae fugiat agrestem et inhumanam neglegentiam. Eadem ratio est habenda vestitus, in quo, sicut in plerisque rebus, mediocritas opti
Abbreviated transcription (Latin):
di st̃ cinici aut siꝗ fuerũt stoyci pene
cinici ꝯ rep̾hendunt ⁊ iridẽt ꝙ ea q̃ re
turpia nõ sint uerbis flagitiosa dica¬
mnus. illa aũt que turpia sũt noib¬
suis appellezꝰ. latrocniai᷑ fraudaẽ adul¬
terare re turpe ẽ. s no dicitur obscene.
liberis dare spa re qd̾ hoẽstum est
nominẽ obscenu. plurãq in eade
sentẽcia ab eisde ꝯtͣ uerecũdia dispur¬
tantur. Nos aũt nar sequam᷑: ⁊ ab oĩ
fugiazꝰ. statꝰ. incess. sessio acubatio. iuil¬
tus. ccłi. manuũq motus teneãt illd̾
decor. Quib ĩ reb duo maxĩe st̃ sugi¬
enda: ne qd effeminatu aut molle/ ⁊¬
ne qd duru aut rusticũ sit. Hec uõ hy¬
strionib oratorib q ꝯcedẽdu ẽ ut hi
hec apta suit. nob dissoluta. Scem¬
coꝵ ꝗdez mos tãta h ueteris discipli¬
ne uerecũdia ut ĩscena sine sb̾ liga¬
culo ꝓdeat nemo. Uerẽtur a nesi quo

Expanded text:
i sunt Cynici, aut si qui filerunt Stoici paene Cynici, qui reprehendunt et irrident, quod ea, quae turpia non sint, verbis flagitiosa ducamus, illa autem, quae turpia sint, nominibus appellemus suis. Latrocinari, fraudare, adulterare re turpe est, sed dicitur non obscene; liberis dare operam re honestum est, nomine obscenum; pluraque in ear sententiam ab eisdem contra verecundiam disputantur. Nos autem naturam sequamur et afugiamus. Status, incessus, sessio, accubatio, vultus, oculi, manuum motus teneant illud decorum. Quibus in rebus duo sunt maxime fugienda, ne quid effeminatum, aut ne quid durum, aut rusticum sit, ne vero histrionibus oratoribusque concedendum est, ut iis haec apta sint, quae nobis dissoluta. Scenicorum quidem mos tantam habeta vetere di. sciplina verecundiam, ut in scenam sine subligaculo prodeat hemo
Abbreviated transcription (Latin):
carditatib utam̃ in gressui
moliorib. ut põpaꝵ fercuł si¬
miles ẽẽ ideam᷑. aut ĩ festinatõ ib
suscipiaꝰ nimuas celleritates. que cũ
fuit anelitꝰ mouẽt᷑. uult̾ mut̾at᷑. ora
torquetur. ex qb magͣ sigͥficatio fit
nõ adee ꝯstãtia. S multo ⁊̃ mag̾ ela¬
otus aũt aĩor
duplices st̃. alr̾i cogitatõis al¬
teri appetitus. Cogitatõ ĩ ueo
exqrendo maxĩe uersatur. appetitꝰ im¬
pellit ad agẽdũ. Curãdu est ig̾ ut co¬
gitatõe ad res qͣ optimas utam᷑. appe
disceptatõib tribuatur iuditioꝵ con¬
tionu senatꝰ. ẜmo ĩc̾cuł ĩ disputatio¬
tur q̃ ꝯuiuia. ꝯtentõis p̾cepta rethoꝵ
st̾. nulla ẜ mõĩs. qͣ q haud scio an po¬
sint ħ quoq eẽ. s discentiũ studiis.
inuẽĩuntur magistri. huic aũt qui
studeãt st̃ nulli. rechor turba referta ꝑ¬

Expanded text:
ressu mollioribus, ut pomparum ferculis similes esse videamur, aut in festinationibus suscipiamus nimias celeritates, quae cum fiunt, anhelitus moventur, vultus mutantur, ora torquentur; ex quibus magna significatio fit non adesse constantiam. Sed multo etiam magis elaMotus autem animorum duplices sunt, alteri cogitationis, alteri appetitus; cogitatio in vero exquirendo maxime versatur, appetitus impellit ad agendum. Curandum est igitur, ut cogitatione ad res quam optimas utamur, appedisceptationibus tribuatur iudiciorum, contionum, senatus, sermo in circulis, disputatiotursunt, nulla sermonis, quamquam haud scio an possint haec quoque esse. Sed discentium studiis inveniuntur magistri, huic autem qui studeant, sunt nulli, rhetorum turba referta
Abbreviated transcription (Latin):
gressus datu ẽ exisse ĩsolitudiẽ. atq
ibi sedẽte dui secũ młtũq dubitasseri
cũ duas c̾neret uias. unã uoluptatis.
alt̾a uirtutis. utrã ĩgredi meliꝰ eẽt.
Hoc herculei iouis sato potuit fortasse
iq uisirẽ. atq ad eor studia ĩsticuta¬
q ĩpellim᷑. plerũq aũt p̾ceptis parẽ

Expanded text:
xisse in solitudinem atque ibi sedentem diu secum multumque dubitasse, cum duas cerneret vias, unam Voluptatis, alteram Virtutis, utram ingredi melius esset, hoc Herculi Iovis satu edito potuit fortasse ique visum est, atque ad eorum studia institutaque impe
Abbreviated transcription (Latin):
queq maiori ꝑti pulcerima indẽtur
ea maxiẽ exoptãt. Nõ nulli tñ siuefe¬
licitate quada siue boĩtate nae siue
clara eruditõe atq doctͥna aut utͥus¬
q rei ornatu sꝑatiu ⁊̃ deliberãdi h̃uer̃t:
que potissimu uite cursu seꝗ uellẽt.¬

Expanded text:
entur, ea maxime exoptant; non nulli tamen sive felicitate quadam sive bonitate naturae sine clara eruditione atque doctrina aut utraque re ornati spatium etiam deliberandi habuerunt, quem potissimum vitae cursu
Abbreviated transcription (Latin):
Ut eĩ incorpoĩb magne dissimilitudi¬
nes st̃. Alios eĩ uidezꝰ uelloritate ad cũ¬
su. alios uirib ad luctadũ ualẽ. It̃q
etia. Erat in .l. crasso in .l. philipo ml¬
tus lepos. maior ã mag̾qr de ĩdustria
in .G. cesare .l. filio. at isde tepo̾ib in
M. scauro / ⁊ ĩ .M. druso adoloscẽte sin¬
gulaĩs seuei̾tas. in .C. lelio młta hy¬
lai̾tas. in eiꝰ familiai̾ scipioẽ ambitio
maiõ uita tͦstior. De grecis aut dulce
laĩtate. Calidu hanibale ex poenor¬
gente.ex nr̃is ducibq. Q. maxiũm
accepirꝰ facile celare. tace̾. dissimula¬
re.ĩsidiaiͣ. p̃ripe hostiu ꝯsilia. In quo
gn̾e greci themistolẽ ⁊ fereũ iasone
cet̾is anponũt. Imp̾misq u̾sutũ ⁊ cal¬
lidũ frũ soloĩs. Qui quo ⁊ tucior uita eiꝰ¬
res. sĩplices ⁊ aꝑti. ꝗ nich exoculto i
nicħ de insidiis agẽdũ putãt. peĩta.¬
tis cultores. fraudis inimici Ut̃q i

Expanded text:
imilitudines sunt, alios enimvidemus velocitate ad cursum, alios viribus ad luctandum valere, itemque varietates, erat in L. Crasso et Philippo multus lepos, maior etiam, magisque de industria in C. Caesare L. filio, at iisdem temporibus in M. Scauro et in M. Druso adolescente singularis severitas, in C. Laelio multa hilaritas, in eius familiari Scipione ambitio maior, vita tristior. De Graecis autem dulcem laritate. Callidum Hannibalem ex Poenorum, ex nostris ducibus Q. Maximum accepimus, facile celare, tacere, dissimulare, insidiari, praeripere hostium consilia. In quo genere Graeci Themistoclem et Pheraeum Iasonem ceteris anteponunt; in primisque versutum et callidum factum Solonis, qui, quo et tutior eius vita essres, simplices et aperti. qui nihil ex occulto, nihil de insidiis agendum putant, veritatis cultores, fraudis inimici, itemque
Abbreviated transcription (Latin):
gius euageãt᷑ ⁊ tãq̃ erulantes siue cu¬
piẽdo siue sugiendo nõ satis a ratõe re¬
tiũetur bi sine dubio fĩnẽ ⁊ modũ tr̃a¬
seũt. relĩquĩt eĩ ⁊ abitiũt obedic̃tiam.
nec roĩ paiẽt. cui st̃ sb̾iecti lege nao a ꝗ
bidĩe aliqͣ aut metu comoti st̾. aut uo¬
luptate nimia gestiũt. Quoꝵ oñi mul¬
tus uoces motus stat̾q mutãt᷑. Ex qb̃
illd̾ ĩtelligꝰ ut ad offĩ form̾a reu̾tamur
appetitꝰ om̃s ꝯtrahẽdos sedãdosq ẽe/i

Expanded text:
gius evagantur et tamquam exsultantes sive cupiendo sive fugiendo non satis a ratione retinentur, ii sine dubio finem et modum transeunt; relinquunt enim et abiciunt oboedientiam nec rationi parent, cui sunt subiecti lege naturae;bidine aliqua aut metu commoti sunt aut voluptate nimia gestiunt; quorum omnium voltus, voces, motus statusque mutantur. Ex quibus illud intellegitur, ut ad officii formam revertamur, appetitus omnes contrahendos sedandos
Abbreviated transcription (Latin):
gistratuu de pͥuatoꝵ de ciuiu d̾ pegͥ¬
uor offĩis dicere.
st igͣ pͥu munus magr̃atus
intelligẽ se gerẽ ꝑsona ci¬
tatis. debereq eiꝰ dig̾ratẽ ⁊ decꝰ
sbstinere. ẜ uare leges. iura descͥbe̾. ea
fidei sue ꝯmissa menũsse.
Riuatũ aũt oportet
cquo ⁊ paĩ cũ ciuib uiue iure.
neq sũmissu ⁊ abiectũ neq se¬

Expanded text:
de civium, de peregrinorum officiis dicere. Est igitur proprium munus magistratus intelligere, se gerere personam civitatis, debereque eius dignitatem et decus sustinere, servare leges, iura describere, ea fidei suae commissa meminisse. Privatum autem oportet equo et pari cum civibus iure vivere, neq
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ illd̾ exceptũ sit. ne uitia sint in¬
imitãda. Demn si nã nõ feret ut quedã
unitaĩ possĩt ut supioris filiꝰ affricaĩ
ꝗbũc paulo natu adoptauit ꝑꝑ ĩfir¬
mitate ualitudĩs nõ ta potuit patrir
simił ẽẽ qͣ ille fuerat sui. Si gͥ nõ po¬
teĩt siue cãs defensitae̾ siue ppł ꝯtioĩb
tene̾ siue bella gerẽ illa tñ p̾stare debe¬
bit q̃ erũt ĩ ip̃ius pot̾ãte. Iusticiã fide.
liberalitate. modestia. tẽꝑantiã. quo
muiꝰ ab eo id qd̾ desit ieꝗrat᷑ COptima
aũt hrditas a patrb traditur liberis
reꝵq gestaꝵ. cui dedecori ẽẽ nefas ⁊iu
tiu iudic̾ãdu ẽ. Et qm̃ offĩtia no ea¬
de disparb etatib tribuunt᷑. alia q̃
st̾iuuenũ. alia q̃ senioꝵ. Aliqd ⁊̃ d̾ hac

Expanded text:
a sint imitanda, deinde si natura non feret, ut quaedam imitari posit ut superioris filius Africani, qui hunc Paulo natum adoptavit, propter infirmitatem valetudinis non tam potuit patris similis esse, quam ille fuerat sui; si igitur non poterit sive causas defensitare sive populum contionibus teneiam, fidem, liberalitatem, modestiam, temperantiam, quo minus ab eo id, quod desit, requiratur. Optima autem hereditas a patribus traditur liberis erumque gestarum, cui dedecori esse nefas et vitium iudicandum est. Et quoniam officia non eadem disparibus aetatibus tribuuntur aliaque s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd̾ deceat ꝯplecti aĩo ⁊ cogitatõe debemꝰ.
¶Inpͥmis aut ꝯstitued̾ ẽ/ quos nos et
quales ẽẽ uellirꝰ: ⁊ ĩ quo gnẽ uite. que
deliberatio ẽ oĩu diffĩcillima. In eũte eĩ
ad holoscẽtia cui ĩest maxĩa ĩbecillicas
ꝯsilii tũ id sͥ qsq genꝰ etatis degẽde ꝯsti¬
tuit qd̾ inaxĩe ad amauit. Itaq añ im¬
plicatur aliquo certo gn̾e cursuq uiũe¬
di que potuit. qd̾ optimũ eẽt uidicare.i
nã hercule ꝓdigũ dictum est ap̾ renofõ

Expanded text:
d deceat, complecti animo et cogitatione debemus; in primis autem constituendum est, quos nos et quales esse velimus et in quo genere vitae, quae deliberatio est omnium difficillima. Ineunte enim adulescentia, cum est maxima imbecillitas consilii, tur id sibi quisque genus aetatis degendae constituit, quod maxime adamavit; itaque ante implicatur aliquo certo genere cursuque vivendi, quam potuit, quod optimum esset, iudicare. Nam quodHerculem Prodicus dicit, ut est apud Xe
Abbreviated transcription (Latin):
a nr̃a uolũtate ꝓficiscit᷑. Itaq se alii ad
pħia alii ad uis ciuile/ alii ad elapͣtĩa
applicãt. Ip̃arq uirtutu in alia aliuꝰ
manult excelle. Quor uero patres a¬
ut maioẽs aliqͣ gła p̾stiterũt hustudẽt
plexq eode ĩ gñe laudis excelle̾. Ut.q.
nuutiꝰ .p. filius ĩiure ciuili. pauli filius
affiicanꝰ in remilitaiͣ. Quidã aũt ad eaᷤ
laudes quas a patrib accepũt addũt ⁊̃
sua. Ut hic ide aff̃ricanꝰ elaꝙͣtia cumu¬

Expanded text:
a nostra voluntate proficiscitur. Itaque se alii ad philosophiam, alii ad ius civile, alii ad eloquentiam applicant, ipsarumque virtutum in alia alius mavult excellere. Quorum vero patres aut maiores aliqua gloria praestiterunt, ii student plerumque eodem in genere laudis excellere, ut Q. Mucius P. f. in iure civili, Pauli filius Africanus in re militari. Quidam autem ad eas laudes, quas a patribus acceperunt, addunt aliquam suam, ut hic idem Africanus eloquentia cumu
Abbreviated transcription (Latin):
Catoĩ aũt cũ ĩcdibilẽ tͥbuiss na gra
uitatẽ/ eãq ip̃e ꝑpetua ꝯstãtia robo¬
rasset sẽper q ĩ. ꝓpoĩto susceptoq ꝯsi¬
lio ꝑ m̃asiss moriendũ pociꝰ qͣ tira¬
ni uultꝰ aspiciẽdus fuit. Qu̾a młta
passus ẽ ulixes ĩ illo erroe̾ diut᷑no:
cũ ⁊ mulieĩb si circe ⁊ calipso mu¬
lieres appelãde sĩt ĩẜuiret.⁊ ĩ om̃i
lar q ꝑtulit. ut ad id aliqñ qd̾ cu¬
piebat ueniret. At aiax quo aĩo tra¬
ditur. milies oppete mort̃e qͣ illa
ppeti maluiss. Que ꝯtẽplãtes exi¬
pende̾ oportebit / quod ꝗsq hãt sui
eaq moderaĩ. nec uelle exꝑiri q̃
se alieã decẽat. Id eĩ maxĩe quẽq de

Expanded text:
cum incredibilem tribuisset natura gravitatem eamque ipse perpetua constantia roboravisset semperque in proposito susceptoque consilio permansisset, moriendum potius quam tyranni vultus aspiciendus fuit. Quam multa passus est Ulixes in illo errore diuturno, cum et mulieribus, si Circe et Calypso mulieres appellandae sunt, inserviret et in omni larumque pertulit, ut ad id aliquando, quod cupiebat, veniret. At Aiax, quo animo traditur, milies oppetere mortem quam illa perpeti maluisset. Quae contemplantes expendere oportebit, quid quisque habeat sui, eaque moderari nee velle experiri, quam se
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ ĩpetu. hois aut mẽs discẽdo alituri
⁊ cogit̾ado sẽꝑ aliꝗd/ aut ĩqrit aut ag̃
uidendiq ⁊ audiendi delectatõe ducit.
gene. Sũt eĩ ꝯda hoĩes no̾ re s nõie.
ł si ꝗs est paulo erec̾tior qͣuis uolu¬
ptate capiat᷑ ocultat ⁊ dissimulat ap¬
petitũ uoluptatis iꝑ uerecũdia. Ex oͦ
intellig̾ corporis uoluptatẽ no satis ẽe
dignã hoĩs p̾st̾ãtia. ea q ꝯtẽni ⁊ reici
oporte̾. Sin sit ꝯspia ꝗ aliꝗd tͥbuat
uoluptati diliget᷑ ei tenendu ẽẽ eius
fiuẽde modũ. Itaq uictꝰ cultꝰq cõpoĩs
ad ualitudinẽ refferãtur. ⁊ adiures. no¬

Expanded text:
i impetu, hominis autem mens discendo alitur et cogitando, semper aliquid aut anquirit aut agit videndique et audiendi delectatione ducitugenere sunt enim quidam homines non re, sed nomine, sed si quis est paulo erectior, quamvis voluptate capiatur, occultat et dissimulat appetitum voluptatis propter verecundiam. Ex quo intellegitur corporis voluptatem non satis esse dignam hominis praestantia, eamque contemni et reici oportere; sin sit quispiam, qui aliquid tribuat voluptati, diligenter ei tenendum esse eius fruendae modum. Itaque victus cultusque corporis ad valetudinem referatur
Abbreviated transcription (Latin):
ab hõestatis actõib nõsit aliẽa / sic in
ip̃o ioco aliqd ꝓbi ingeni lum̃ eluce
uplex oĩo ẽ iccandi genus. unũ¬
illiberalle petulas flagiciosu
obscenũ. alt̾u elegans urba¬
nu ingeĩosu facetu. Quo gn̾e ñõi
mnͦ plantꝰ ñr ⁊ atticoꝵ antiqͣ comedia

Expanded text:
ab honestatis actionibus non sit aliena, sic in ipso ioco aliquod probi ingenii lumen eluceat. Duplex omnino est iocandi genus, unuilliberale, petulans, flagitiosum, obscenum, alterum elegans, urbanum, ingeniosum, facetum. Quo genere non modo Plautus noster et Atticorum antiqua comoedia
Abbreviated transcription (Latin):
 iudetur hũisse rõe. que fõm̃a
nr̃a reliquãq figurã ĩ qua eẽt specie
hõesta posuit ĩ proptu: Que ꝑtes aũt
corporis ad nãe necĩtate date aspectũ
eẽnt deformẽ hĩture atq forma eas
ꝯtexit atq abdidit. Hanc nãe tã di¬
ligẽte fabricamimitata ẽ hoĩu ue¬
recũdia. que eĩ nã gcultauit eadem

Expanded text:
em, quae formam nostram reliquamque figuram, in qua esset species honesta, eam posuit in promptu, quae partes autem corporis ad naturae necessitatem datae aspectum essent deformem habiturae atque foedum, eas contexit atque abdidit. Hanc naturae tam diligentem fabricam imitata est hominum verecundia. Quae enim natura occultavit, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
młtor dẽa facete. ut ea q̃ a sene catõe
ẽ distintio ingenuu ⁊ illiberalis iocł.
si reꝵ turpitudĩ adhibet᷑ u̾boꝵ obsceĩ¬
tas.
udendi ⁊̃ ẽ qda modꝰ retinẽ

Expanded text:
cta, ut ea, quae a sene Catone est distinctio ingenui et illiberalis ioci. si rerum turpitudini adhibetur verborum obscenitas. Ludendi etiam est quidam modus reti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ oĩb factis ⁊ dictis ĩcorporis demq
motu ⁊ statu c̃nitur Idq poĩtu ẽ in
tͥb reb. formositate ordiue ornatu
ad actoe apto difficile ad eloquẽdũ s
satis eit ĩtelligi. In his aũt trib ꝯtin̾¬

Expanded text:
in omnibus factis, dictis, in corporis denique motu et statu cernitur idque positum est in tribus rebus, formositate, ordine, ornatu ad actionem apto, difficilibus ad eloquendum, sed satis erit intellegi, in his autem tribus contine
Abbreviated transcription (Latin):
scenici plꝰ qͣ nos uidẽat᷑ hr̃e prut̾e¬
cie. Illi eĩ nõ optimas/ s sibi acomo¬
datissimas fabulas elig̃t. Qui uo¬
ce freti sũt epygonos. medeãq. qui
gestu menalppa clitemestrã. Sem ꝑ
rupilius que ego meĩm anthiopa.
nõ sepe esopus aiacẽ. frgo hystrio
hoc uidebit ĩ scena/ qd̾ nõ uidebit sapi¬
ens uir ĩuita. ad quas qͥ res aptissum
erimus ĩ his potissimũ elaborabizꝰ. sin
aliqñ necessitas nos ad ea detruẜit que
nr̃i ĩgenii nõ erũt / oĩs adhibe̾da eit
cura. meditatio diligẽtia. Ut ea si nõi
decore/ at qͣ mĩme ĩdecore face possiꝰ.
Nec tã ẽ enitẽdu ut bõa q̃ nob data ñ
sĩt sequa qͣ ut uitia sugiaꝰ. Ac duob¬

Expanded text:
scenici plus quam nos, videantur habere prudentiae. Illi enim non optimas, sed sibi accommodatissimas, fabulas eligunt. Qui enim voce freti sunt, Epigonos, Medeamque, qui gustu Menalippam, Clytemnestram, semper Rupilius, quem ego memini Antiopam: non saepe Aesopus Aiacem, ergo histrio hoc videbit in scena, quod non videbit sapiens vir in vita? Ad quas igitur res aptissimi erimus, in iis potissimum elaborabimus; sin aliquando necessitas nos ad ea detruserit, quae nostri ingenii non erunt, omnis adhibenda erit cura, meditatio, diligentia, ut ea si non decore, at quam minime indecore facere possimus; nec tam est enitendum, ut bona, quae nobis data non sint, sequamur, quam ut vitia fugiamus. Ac duab
Abbreviated transcription (Latin):
rate ⁊ scient᷑: quor stadiea que nad
desiderat expleta cumulataq has pe
propulserꝰ. ulciscam᷑q ĩ eos ꝗ noce̾ no¬
ratõib hãc facultate asseꝯ possimus
ut hoĩu studia ꝯplecta᷑ eaq teneam
dicesꝰ. Neq ista multo post s pauca
Inite dicr̃ta se.

Expanded text:
erate et scienter, quorum studiis ea, quae natura desiderat, expleta cumulataque habeampropulsemus ulciscamurque eos, qui nocere norationibus hanc facultatem assequi possimus, ut hominum studia complectamur eaque teneamus, dicemus, neque ita multo post, sed pauca ante dicenda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
las opes posse obsistere si antea fuit igno¬
tu/ nuꝑ est cognitu. Nec uo hiꝰ tiranĩ so¬
lu que armis oppssa ꝑtulit ciuitas ĩ¬
teritus declarat quãtu odiu hoũ ual
ad peste s reliquoꝵ similes exitus tua
fugit. Malus eĩ custos diuturnitatis me
cent sit sane adhibenda seuitia. ut heris
ĩfamulos si alit̾ teneri nõ possũt. q uo ĩ
libera ciuitate ita se ĩstruunt ut metua¬
tur his nichil põt ẽẽ dem̾etiꝰ. qͣrus eĩ sĩt
demerse leges alicuiꝰ opib: qͣ ius trome¬
facta libertas / em̾gũt tñ hec aliqñ: aut
iudiciis tacitis aut ocultis de honõe suf¬
fragiis. Acriores aũt morsus st̃ uter¬
misse libertatis qͣ retẽte⁊ qd̾igit᷑ latissi¬
me patet neq ad ĩcolumitate solu
amplecta: ut metus absit: cai̾tas re¬
tineatur. ita facilime que uolesꝰ ⁊ pri¬

Expanded text:
las opes posse obsistere, si antea fuit ignotum, nuper cognitum, nec vero huius Tyranni solum, quem armis oppressa pertulit civitas, interitus declarat, quantum odium hominum valet ad pestem; sed reliquorum similes exitus Tyrafugit, malus enim custos diuturnitatis metcent, sit sane adhibenda saevitia, ut heris in famulos, si aliter teneri non possunt. Qui vero in libera civitate ita se instruunt, ut metuantur; his nihil potest esse dementius. Quamvis enim demersae sint leges alicuius opibus, quamvis tremefacta libertas: emergunt tamen haec aliquando aut iudiciis tacitis, aut occultis de honore suffragiis, acrioresautem morsus sunt intermissae libertatis, quam retentae. Quodigitur latissime patet, neque ad incolumitatem solum; amplectamur, ut metus absit, charitas retineatur. Ita facillime quae volumus, et pri
Abbreviated transcription (Latin):
si pͥus de reb q̃ u̾tuti ꝓpioes sũt dixeri.
atq ⁊̃ subitũit se hoĩes ĩꝑio alterius ⁊ pote¬
stati de caĩs płib. Ducũtur eĩ aut beĩuolen¬
tia. aut bñsicioꝵ magͥtudiẽ aut dig̾tatis
p̾st̾atia aut spe sibi id utile futuꝵ aut me¬
tu ne ui parere cogrant᷑ aut spe largitoĩs
ꝓmissioĩs q capti aut postremo ut sepe
m nr̃a re pu. id̾mus mercede ꝯducti.
opes tuendas ac tenedas qͣz diligi.¬

Expanded text:
s iis de rebus, quae virtuti propiores sunt, dixerimus. Atque etiam subiciunt se homines imperio alterius et potestati de causis pluribus. Ducuntur enim aut benivolentia aut beneficiorum magnitudine aut dignitatis praestantia aut spe sibi id utile futurum aut metu ne vi parere cogantur, aut spe largitionis promissisque capti aut postremo, ut saepe in nostra re publica videmus, mercede conducti. opes tuendas ac tenendas quam diligi
Abbreviated transcription (Latin):
di discipliua. quas res ⁊ masuetudo
aĩor ꝯsecuta ⁊ uerecũdia est. Ẽfecũq¬
ẽut eẽt uta inunitior. atq ut dãdo
⁊ accipiẽdo ꝑ mut᷑adis q facultatib
⁊ comodis nulla re egereꝰ. longio¬
res ħ laosumꝰ qͣ nece est. Quis ẽ eĩ
cui nõ pspicua sint illa q̃ płib u̾bis ã
panetio come morãtur: neminẽ neo
ducẽ bello nec pͥncip̃e domi magnas
cirus. hagesilaus. Alexader. quos ne¬
gat sine adium̃tis hoĩu tãtas ros effi¬
cere potuisse. Uttur ĩ re nõ dubia testi¬
b nõ neciis. Atq ut magnas utilita¬
tes adipiscim᷑ ꝯspiratoe hoñ. atq ꝯ¬
scẽsu. sic nuilla ta detestabilł pestis ẽ
que nõ hoĩ abhoĩe nascat᷑ :
st dicearchi liber de
int̾itu hoĩu phipathetiti magͥ
⁊ copiosi: ꝗ colectis cet̾is caĩs
eluuoĩs. pestilẽtie. uastitatis. beluaꝵ
q̃ repẽtine mulcitudĩs. quaꝵ ĩ petu do¬
cet queda hoĩu gnã ẽẽ ꝯsũpta. deĩ¬

Expanded text:
di disciplina; quas res et mansuetudo animorum consecuta et verecundia est effectumque, ut esset vita munitior, atque ut dando et accipiendo mutuandisque facultatibus et commodandis nulla re egeremus. Longiores hoc loco sumus, quam necesse est. Quis est enim, cui non perspicua sint illa, quae pluribus verbis a Panaetio commemorantur, neminem neque ducem bello nec principem domi magnas Cyrus, Agesilaus, Alexander, quos negat sine adiumentis hominum tantas res efficere potuisse. Utitur in re non dubia testibus non necessariis. Atque ut magnas utilitates adipiscimur conspiratione hominum atque consensu, sic nulla tam detestabilis pestis est, quae non homini ab homine nasber de interitu hominum, Peripatetici magni et copiosi, qui collectis ceteris causis eluvionis, pestilentiae, vastitatis, beluarum etiam repentinae multitudinis, quarum impetu docet quaedam hominum genera esse consumpta, dein
Abbreviated transcription (Latin):
sicuiꝰ iurtute suspicũt quẽqr dignu
fortuna qͣr amplissima purãt. Aut anfĩ¬
der habent. ⁊ bñ de reb suis ꝯsulere arbi¬
trant᷑. aut cuiꝰ opes metuũt. aut ꝯtͣ a qͥb
aliqd expectãt. ut cũ reges populares ue
lpĩes largitioes aliquas ꝓponũt: aut po¬
stremo p̃cio ac incede deducũt᷑: q̃ sordidis¬

Expanded text:
si cuius virtutem suspiciunt, quemque dignum si cuius virtutem suspiciunt, quemque dignum fortuna quam amplissima putant, aut cui fidem habent et bene rebus suis consulere arbitrantur, aut cuius opes metuunt, aut contra, a quibus aliquid exspectant, ut cum reges popularesve homines largitiones aliquas proponunt, aut postremo pretio ac mercede ducuntur, quae sordidis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ reflaueit affligimur. ħ igitur ip̃a
fortuna certos caũs raiores h. primũ
ab ĩaĩatis ꝓcellas tẽpestates naufragia
riunas ĩcendia. deinide abestiis ictus i
morsus ĩpetus. hec ergo ut dixi raĩora.
at uõ interitus exercituu ut pxie triũ.
seꝑe młtoꝵ clades ĩpator. ut nuꝑ sũmii
⁊ singularis iuri. Inuidie p̾t̾ea młtitu¬
diuis. atqr ob eas bene meritoꝵ sepe cun¬
u expulsicẽs calamitates fuge. Rũsĩ¬
qr secunde res honores imperiã uicrorie
qͣͣ qͣ fortuita sint tñ sine hoiu oꝑib ⁊ stu¬
diis neutra ĩpte efficipost. hoc igit᷑ cogi¬
sto dicendũ ẽ quona mõ hoĩur studia ad
utilitates nrãs allicẽ atq erciture possi
quesi longior fui̾t orõ cu magnitudiẽ
utilitatis ꝯparetur. ita fortasse brenor
uidebitui:
uecumq igitur hoĩes hoĩ tribuũt
aut pxi adidrndur atq hoestandũ
aut beiuosentie grã faciũt cũ aliq̃
de causa quepia diligũt. aut honorisi

Expanded text:
reflavit, affligimur. Haec igitur ipsa fortuna ceteros casus rariores habet, primum ab inanimis procellas, tempestates, naufragia, ruinas, incendia, deinde a bestiis ictus, morsus, impetus; haec ergo, ut dixi, rariora. At vero interitus exercituum, ut proxime trium, saepe multorum, clades imperatorum, ut nuper summi et singularis viri, invidiae praeterea multitudinis atque ob eas bene meritorum saepe civium expulsiones, calamitates, fugae, rursusque secundae res, honores, imperia, victoriae, quamquam fortuita sunt, tamen sine hominum opibus et studiis neutram in partem effici possunt. Hoc igitur cognito dicendum est, quonam modo hominum studia ad utilitates nostras allicere atque excitare possimus. Quae si longior fuerit oratio, cum magnitudine utilitatis comparetur; ita fortasse etiam brevior videbitur. Quaecumque igitur homines homini tribuunt ad eum augendum atque honestandum, aut benivolentiae gratia faciunt, cum aliqua de causa quempiam diligunt, aut honoris,
Abbreviated transcription (Latin):
re aut terremotu aut uetustate ceci¬
aurilia pete didicissẽt.: At deductus a¬
quar deriuatões fluĩnu agroꝵ iriga¬
tioẽs moles oppoĩtas fluctib portus
manu fc̃os. que unde siue hoĩu oꝑe
habere possezꝰ. Ex ꝗb oĩb młtis q
aliis ꝑ spicuu ẽ ꝗ fructꝰ queq utili
tur eas nullo mo sine hoũi manu
atq oꝑa nos caꝑe potuisse. Qui de¬
niq ex hestiis fructꝰ aut q̃ comodi¬
tas ñ hoĩes adiuuaret ꝑcipi posset. ⁊¬
Nã ⁊ ꝙ pͥncipes ĩueĩendi fuer̃t quẽ ex
quaq bellua usu here posseꝰ. hoĩes cͤ¬

Expanded text:
is aut terrae motu aut vetustate ceciauxilia petere didicisset? Adde ductus aquarum, derivationes fluminum, agrorum irrigationes, moles oppositas fluctibus, portus manu factos, quae unde sine hominum opere habere possemus? Ex quibus multisque aliis perspicuum est, qui fructus qtur,eas nosnullo modo sine hominum manu atque opera capere potuisse. Qui denique ex bestiis fructus aut quae commoditas, nisi homines adiuvarent, percipi posset? Nam et qui principes inveniendi fuerunt, quem ex quaque belua usum habere possemus, homines ce
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a ꝯtẽtio. S hec explanata st̃ ĩ acha¬
demicis nr̃is satis ut arbitror diligẽt᷑.
saris his simillimo ꝗ ista p̃clara pepe¬
due ad comoda uite copias opes. facł¬
tates. Quĩta ad eligẽdu iuditiu si qñ
ꝯsuerudo de flexit d̾ uia sensiq eo du¬
ꝯstitueret ẽẽ hoẽstũ aliꝗd qd̾ utile nõi
eẽt. ⁊ utile qd̾ no hoe̾stu: qua nulla ꝑ¬
unties maior hoĩ uite potuit afferi.
Sũma ꝗde autoĩtate phy seuere sane
atq hõeste ħ tria gña ꝯfusa cogitatoẽ

Expanded text:
contentio. Sed haec explanata sunt in Academicis nostris satis, ut arbitror, diligentersaris iis simillimo, qui ista praeclara pepeduae ad commoda vitae, copias, opes, facultates, quinta ad eligendi iudicium, si quando consuetudo deflexit de via sensimque eo deduonstitueret esse honestum aliquid, quod utile non esset, et utile, quod non honestum, qua nulla pernicies maior hominum vitae potuit afferri. Summa quidem auctoritate philosophi severe sane atque honeste haec tria genera confusa cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾lata: Hos aũt ut cet̾i alia c̾ra alia in¬
certa ẽẽ dñt sic ab his discẽtiẽtes alia
ꝓbabillia es̃ alia eẽ diciiꝰ. Quid ẽ gͥ quod
arogantia uei̾tate suge̾ temei̾tatẽ. q̃
a sapĩa dissidet plurimũ. Contͣ aũt

Expanded text:
sublata? Nos autem, ut ceteri alia certa, alia incerta esse dicunt, sic ab his dissentientes alia probabilia, contra alia dicimus. Quid est igitur, quod arrogantiam vitantem fugere temeritatem, quae a sapientia dissidet plurimum? Contra autem
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝯfectus nisi his restitisse. Hec rũ
nec ĩ hoĩes nõ tã ꝯmutãdaꝵ qͣ euertẽ¬
daꝵ reꝵ cupidos ĩcidiss. Primũ eĩm
ut stante .r.pͣ. face̾ solebamꝰ ĩ agẽdo pluᷤ
qͣ ĩ scribendo op̾e poneꝰ: de mñ ipĩs scrip¬
tis nõ ea que nũc s actoes nras mada¬
reꝰ. ut sepe feciꝰ. En aũt .r.p. ĩ q̃ oĩs

Expanded text:
si iis restitissem, nec rursnec in homines non tam commutandarum quam evertendarum rerum cupidos incidisset! Primum enim, ut stante re publica facere solebamus, in agendo plus quam in scribendo operae poneremus, deinde ipsis scriptis non ea, quae nunc, sed actiones nostras mandaremus, ut saepe fecimus. Cum aut
Abbreviated transcription (Latin):
Maximis gͥ in mal hoc tñ boi assecuti u¬
dez ͥ ut ealitteris mãdarez q̃ nec erãt sa¬
tis nota nr̃is. ⁊ erãt cog̾tiõe digͥssima i
Quid ẽ eĩ ꝑ deos optabilliꝰ sapĩa. quid p̃¬
stãntiꝰ. qͥd hoĩ melius. qd hoĩe dignius
Hãc gͥ ꝗͥ expetũt phylosopbi nõĩantur.

Expanded text:
Maximis igitur in malis hoc tamen boni assecuti videmur, ut ea litteris mandaremus, quae nec erant satis nota nostris et erant cognitione dignissima. Quid enim est, per deos, optabilius sapientia, quid praestantius, quid homini melius, quid homine dignius? Hanc igitur qui expetunt, philosophi nominantur,
Abbreviated transcription (Latin):
in quo tũ queri dixi qd ĩntile ⁊ qd n¬
tile. tũ ex utilib ꝗd utiliꝰ aut qd ma¬
xune utile. de qb dice̾ aggrediar si pa¬
uca prius de instituto ac de iuditio
meo dixero. Quaqͣ eĩ libri nr̃i qͣ plu¬
res nõ m̃o adlege̾di s ⁊̃ adscribendi stu¬
diu excitauerut tñ int̾du uereor ne¬
obidar boĩs uiris phylosophie nom̃ in
iusu sit. nurẽturq ĩ ea tm me ope et
tpr̃is pon̾e. Ego aũt qr̃diu res. pu.i
p ip̃os gerebatur qb se ip̃a comiẜ̾at
oẽs meas curas cogitatoesq in ea ꝯfer¬
reba. Cu aũt oĩa uniꝰ dñatu tenerẽt᷑
neq eẽt usqu̾a ꝯsilio autantoĩtati locꝰ

Expanded text:
tur quaeri dixi, quid utile, quid inutile, tur ex utilibus quid utilius aut quid maxime utile. De quibus dicere aggrediar, si pauca prius de instituto ac de iudicio meo dixero. Quamquam enim libri nostri complures non modo ad legendi, sed etiam ad scribendi studium excitaverunt, tophiae nomen sit invisum mirenturque in ea tantum me operae et temporis ponere. Ego autem, quam diu res publica per eos gerebatur, quibus se ipsa commiserat, omnis meas curas cogitationesque in eam conferebam; cum autem dominatu unius omnia tenerentur neque esset usquam consilio aut auctoritati
Abbreviated transcription (Latin):
sincerũq sit id ẽe natue hoĩs aꝑtissiũ.
Huic uei uidẽdi cupiditati adiũcta est
appeticio quedã pͥncipatꝰ. ut neĩ pare a
nimꝰ bñ informatꝰ ana uellit. nisi p̃ci¬
pienti aut docenti aut utillitatis c̃a in¬
ste ⁊ legiptime.ĩꝑanti. Ex quo magni¬
tudo ãi existit. humanauq rex ꝯtentõ.¬

Expanded text:
sincerumque sit, id esse naturae hominis aptissimum. Huic veri videndi cupiditati adiuncta est appetitio quaedam principatus, ut nemini parere animus bene informatus a natura velit nisi praecipienti aut docenti aut utilitatis causa iuste et legitime imperanti; ex quo magnitudo animi exsistit humanarumque re