comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opib auxliari dignet: ut cu xp̃o
in futuro regnetas scło. In colu¬
men excellentiã urãm grã suꝑna
custodiat. Quis sane ꝓ iughardo
reptus ac dedieaꝰ sit antistes libro
sequetie oportunus dicctur¬
ges. sigheri & sebbi : quãuis ipsi. re¬
gi merciorũ uulferi subieca. Quȩ
uideliea prouincia. cũ p̃facȩ mo¬
rtalitatis clade p̃meret᷑: sighe¬
ricũ sua parte pꝰpłi. relictis xp̃i¬
anȩ fideisa eram̃tis ad a posta siã
conuersus . ẽ. Nã & ipse rex. & plu¬
rimi de plebe siue obtimatib di¬
ligentes hanc uitã. & futurã ñ quȩ¬
per̃ fana quȩ derelicta erañ re¬
staurare. & ad orare simula chra
quasi ꝑ hȩc posse a mortalitate de¬
fendi. Porro socius eiꝰ & coheres re¬
gni eiꝰdẽ sebbi. magna fidẽ ꝑceptã
magna ut insequentib dicemꝰ ui¬
ta fidelẽ felicitate cõpleuit. qđ
ubi rex uulferi cõperit. fidẽ uide¬
lic& prouinciȩ ex parte ꝓfanatã :
nustt ad corrigendũ errorẽ. re¬

Expanded text:
 auxiliari dignetur, ut cum Christo in futuro regnetis saeculo. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat. » Quis sane pro Uighardo repertus ac dedicatus sit antistes, libro sequente opportunius diceturges Sigheri et Sebbi, quamvis ipsi regi Merciorum Uulfhere subjecti. Quae videlicet provincia cum praefatae mortalitatis clade premeretur, Sigheri cum sua parte populi, relictis Christianae fidei sacramentis, ad apostasiam conversus est. Nam et ipse rex, et plurimi de plebe sive optimatibus, diligentes hanc vitam, et futuram non quaeperunt fana quae derelicta erant, restaurare, et adorare simulacra: quasi per haec possent a mortalitate defendi. Porro socius ejus, et coheres regni ejusdem Sebbi, magna fidem perceptamagna, ut in sequentibus dicemus, vitam fidelem felicitate complevit. Quod ubi rex Uulfheri comperit, fidem videlicet provinciae ex parte profanatam, misit ad corrigendum errorem, re
Abbreviated transcription (Latin):
clarius. ẽ. ñ solũ de uob̾. sed & de
crediturȩ in xp̃o omniũ conditore
Quã obrem oport& urãm celsta¬
dinẽ ut pote membrũ existen ex
luminaria cȩli illuminant mun¬
dũ Sic doctrina eorũ corda homi¬
nũ qͦtidie illusrat credentiũ. łt
post ñnulla qͥb de celebrando pes
be totu uno uero pascha logtia
toru tenorẽ minime ualumus nẽ
eperire. ꝓlonginqtate itineres
irosteto enũ duhuiꝰ mnodi apta repta
ass̃ ex om̃i urã insula eũ diuno
natu eradie&: Auniscila. a urã
casituhine beato principi apło¬
rũ directa ꝓ ȩtna ei memoria fusce¬
clero. Itaq qͥ hȩc detulit munera
dc hacsubtraetꝰ. ẽ. luce : situsq ad
limina apłorũ. Pro qͦ ualde sumꝰ
Verutam gerulis harũ nrarũ lit¬
terarũ uris missis. beneficia scõrũ¬
hoc ẽ. reliqͥas beatorũ apłorũ pe¬
tri & pauli. & scõrũ martrrũ lau¬
rentii. ioħis & pauli. & gregorii.
atq paneratii. eis fecimꝰ dari : urẽ
excellentiȩ ꝓfecto om̃s contrade

Expanded text:
solum de vobis, sed etiam de crediturae in Christum omnium conditorem. Quamobrem oportet vestram celsitudinem, utpote membrum existens Chluminaria coeli illuminant mundum, sic doctrina eorum corda hominum quotidie illustrat credentium. Et post nonnulla, quibus de celebrando per orbem totum uno vero Pascha loquitur: ptorum tenorem minime valuimus nunc reperire, pro longinquitate itineris. Profecto enim dum hujusmodi apta repertzaniam ex omni vestra insula cum divino nutu eradicet. Munuscula a vestra celsitudine beato principi apostolorum directa, pro aeterna ejus memoria susceclero. Itaque qui haec obtulit munera, de hac subtractus est luce, situsque ad limina apostolorum, pro quo valde sumus Verumtamen gerulis harum nostrarum literarum vestris missis, beneficia sanctoruhoc est, reliquias beatorum apostolorum Petri et Pauli, et sanctorum martyrum Laurentii, Joannis et Pauli, et Gregorii, atque Pancratii eis fecimus dari, vestrae excellentiae profecto omnes contraden
Abbreviated transcription (Latin):
nõ excellentissimo filio.
osui regi sa xonũ: uitalianꝰ
ep̃s. seruus seruorũ dĩ. Desidera¬
biles luteras excellentiȩ ur̃ȩ sus¬
cepimꝰ: quas relegentes cognouimꝰ
eiꝰ piissimã deuotionẽ feruentissi¬
mũq: amorẽ. quẽ hab& ꝓpt̃ be¬
atã uitã. & qͥa dextera dñĩ ꝓte¬
gente ad uerã & apłicã fidẽ sit
conuersa. sꝑans ut sic̃ in sua getse
regnat. ita & cũ xpode futuro
conregnare. Benedicta igit᷑ gens
quȩ talẽ sapientissimũ & dĩ culto¬
rẽ ꝓmeruit habe regẽ : qͥa ñ solũ
ipse dĩ cultor existit: sed etiã om̃s
subiectos suos meditat᷑ die ac noc¬
te adfidẽ catholicã atq apłicã. ꝓ
suȩ animȩ redẽptione conuertere.
Quis enĩ audiers hȩc suauia ñlȩtet᷑:¬

Expanded text:
no excellentissimo filio Oswio regi Saxonum Vitalianus episcopus servus servorum Dei. Desiderabiles litteras excellentiae vestrae suscepimus, quas relegentes, cognovimus ejus piissimam devotionem, ferventissimumque amorem quem habet propter beatam vitam. Et quia dextra Domini protegente ad veram et apostolicam fidem sit conversus, sperans, sicut in sua gente regnat, ita et cum Christo in futuro conregnare. Benedicta igitur gens, quae talem sapientissimum et Dei cultorem promeruit habere regem. Quia non solum ipse Dei cultor existit, sed etiam omnes subjectos suos meditatur die ac nocte ad fidem catholicam atque apostolicam pro suae animae redemptione converti. Quis enim audiens haec suavia n
Abbreviated transcription (Latin):
agendũ: intellexerat enĩ ueracũ
osui. quãuis edueat᷑ ascotis. quia
romana eccła ec̃ẽ eatholica et
apłica: assupser̃ cũ electione &
consensu scȩ eccłȩ gentis anglorũ
uirũ bonũ & aptũ episcopatũ pres¬
biterũ nomine iughardũ. de
tistitẽ ordinandũ romã miser̃:
quatinꝰ accepto ipse gradu archi¬
episcopatꝰ. catholicos ꝑomnẽ brit¬
tannã ecclesus anglorũ ordina¬
re poss&e antiscites. Uerũ uighat¬

Expanded text:
agendum, intellexerat enim veraciter Osuiu, quamvis educatus a Scottis, quia Romana esset catholica etclesia, adsumpserunt cum electione et consensu sanctae Ecclesiae gentis Anglorum, virum bonum, et aptum episcopatu presbyterum nomine Uighardum, de tistitem ordinandum Romam miserunt: quatenus accepto ipse gradu archiepiscopatus, catholicos per omnem Brittaniam Ecclesiis Anglorum ordinare posset antistites. Verum Uigha
Abbreviated transcription (Latin):
s se suisq qͥ tantũ iter
aus aggressuri dño suppli¬
ire. qui deducens illos
e dnõ cõmendans: dedit etiã
lcum scĩficatũ: scio inqͥeas
a ubi nauẽ ascenderitis.
ẽpestas uobis & uentus con¬
trarius suꝑueniet. Sed tu
nem̃to ut hoc oleũ qͦd tibi
do mittas in mare. & statim
qͥescentib uentis serenitas
maris uos lȩta ꝓsequet᷑. ac
cupito itinere domũ remit¬
tet. Quȩ cuncta ut pͣdixe¬
rat antistes. ex ordine cõ¬
pleta sunt. Et qͥdem in pͥmis
furentib undis pelagi. tep¬
tabant nautȩ anchoris inma¬
re missis nauẽ retinere: neq
hoengentes aliqͥd ꝓficies¬
bant : Cũnq uerrentib un¬
diq & implesincipientib na¬
iue sluctib mortẽ sibi om̃s
umminere. & iã iãq adesse
uiderent : tandẽ prbr re¬
miniscens uerba antifcitis.
assupta ampulla. misit
exortã quãuis corporalit
absens sopiuerit. Cuiꝰ ordi¬
nẽ mira culi ñ quilib& dubi¬
us relator. sed fidelissimiss

Expanded text:
eum, pro se suisque qui tantum iter eum, pro se suisque qui tantum iter erant adgressuri, Domino supplicare. Qui benans, dedit etiam oleum sanctificatum: « Scio, inquiens, quia ubi navem ascenderitis, tempestas vobis et ventus contrarius superveniet: sed tu memento ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta prosequetur, ac cupito itinere domum remittet. » Quae cuncta ut praedixerat antistes, ex ordine completa sunt: et quidem inprimis furentibus undis pelagi, tentabant nautae anchoris in mare missis navem retinere, neque hoc agentes, aliquid proficiebant: cumque verrentibudique et implere incipientibus navem fluctibus, mortem sibi omnes imminere, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, misit exortam, quamvis corporaliter absens, sopiverit. Cujus ordinem miraculi non quilibet dubius relator, sed fidelissimus
Abbreviated transcription (Latin):
fusionẽ affici. Quẽ dũ pni
suus lingua patria quã.
& domestici eiꝰ ñ noueram
quare lacrimaret᷑ interri¬
gasset : scio inqͥt qͥa ñ mula
tẽpore uicturus . ẽ. rex
Nunquã enĩ antea tã uia
aduerto illũ citius ex hac
uita rapiendũ. Non enu
digna. ẽ. hȩc gens. talẽ h¬
bere rectorem. Nec mulis
post. dira antisaitis p̃sae
trifa regis funere deq
supͣ diximꝰ. impleta sunt
Sed & ipse antistes aidana
plusquã duodecimo posti
cisionẽ regis quẽ amabat
die. idest̃ pridie Hel sa
tembris. de scło ablatus
ꝑpetua laborũ suorũ adi
premia recepit.
etiã mira culorũ sis¬
nis int̃nus arbiter edocuit
ub eaã ipsis princioibe seli
Horabilis. cũ micteret᷑ can¬
mn obad ducendã anede
uge regi osiui. filia ne¬
quȩ occiso patre illue
uerat adducta. qui ter¬
Ftri qͥdem itinere illo ueni
sed nauigio cũ uirgine
lire disponebat: accessic
ep̃m aidanũ. obseerans

Expanded text:
profusionem effici. Quem dum presbyter profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua sua patria, quem rex et domestici ejus non noverant, quare lacrymaretur interrogasset: « Scio, inquit, quia non multo tempore victurus est rex: nunquam enim ante haec  Aadverto illum citius ex hac vita rapiendum: non enim digna est haec gens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo supra diximus, impleta sunt. Sed et ipse antistes Aedan non plus quam duodecimo post occisionem regis quem amabat die, id est, pridie Kalendarum Septembrium, de saeculo ablatus, perpetua laborum suorum a Domino praemia recepit etiam miraculorum signis internus arbiter edocuit Al. om., ipsis principibus saeculi honorabilis, cum mitteretur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam vi, quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum virgine redire disponebat, accessit ad episcopum Aidanum, obsecrans
Abbreviated transcription (Latin):
rimos. uł altas species quȩ
ad paupersi dona suffice¬
rent  quãuis illũ ei equũ
ñdares quẽ cibi speçialit᷑
possidendũ elegi Ciuista¬
lius equȩ. quã ille filius di:
Quib dictis: intrabant ad
prandendũ. Et ep̃s qͥdem re¬
sidebat in suo loco: porro
fier̃i cũ minifcris. Et repen¬
te int̾ calefaciendũ recor¬
dans uerbũ qͦd dixerat illi
antistes. discinxit se gladio
suo. & dedit illũ ministro:
festinꝰq accedens ante pe¬
des ep̃ĩ corruit: postulans
ut sibi placatus oce: quia
nunquã inqͥt de inceps aliqͥd
loquar de hoc. aut iudica¬
bo qͥd uł quantũ de pecuma
nr̃a filiis dĩ tribuas. Quod
uidens ep̃s multũ ꝑtimuit :
ac statim exurgens leuauit
eũ : ꝓmittens sẽ multũ illi. ẽẽ
placatũ. dũmͦ ille residens
ad epulas. tristiciã depone¬
r&e . Dũq rex iubente ac
posculante epõ lȩticiã re¬
ciperoe : cȩpit econtra ep̃s
tristis usq: ad lacrimarĩ

Expanded text:
rimos, vel alias species quae rimos, vel alias species quae ad pauperum dona sufficerent, quamvis illum eis equum non dares, quem tibi specialiter possidendum elegi? » Cui stalius equae, quam ille filius Dei? » Quibus dictis, intrabant ad prandendum. Et episcopus quidem residebat in suo loco. Porro fieri cum ministris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod dixerat illi antistes, discinxit se gladio suo, et dedit illum ministro, festinusque accedens ante pedes episcopi conruit, postulans ut sibi placatus esset, « Quia nunquam, inquit, deinceps aliquid loquar de hoc, aut judicabo quid vel quantum de pecunia nostra filiis Dei tribuas. » Quod videns episcopus, multum pertimuit, ac statim exsurgens levavit eum, promittens se multum illi esse placatum, dummodo ille residens ad epulas tristitiam deponeret. Dumque rex, jubente ac postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum
Abbreviated transcription (Latin):
smanu omib. idest nobilib
mnul atq: ignobilib: lar¬
us. Unde contigit. ut ob
egiã eiꝰ & animi & uultus
meritorũ dignitatẽ ab
omĩb diligeretũr : & undiq
ad eiꝰ ministeriũ de cuncts ꝓ¬
pe ꝓuincus iuiri etiã nobilis¬
simi concurrereñ. Cuius int̃
tionis glas. etiã maxima fus¬
se fertur humilitas: ut uno
probare sat erit exemplo
Donauerat equũ obtimum
antifciti aidano: inquo ille
quã ius ambulare solitus.
uł amniũ fluenta transire.
it si adquęlib&̾ necessitas
insiferet. uiã ꝑagrarepos¬
set. Cui cũ paruo interiec¬
to tẽpore pauꝑ quidã oc¬
currer&: demosinã pecens.
desiliens ille. p̃cepit equũ
ita ut erat stratus regalit̃
pauperidari. Erat eñ mia¬
tũ misericors. & cultor pau¬
perũ: ac uelut pat̃ mise¬
rorũ. Hoc cũ regi. e&. re¬
latũ: dicebat ep̃õ. cũ forte
ingrossuri essent ad pran¬
diũ. Quid uolinsti dnẽ an¬
pauperidare : Nunqͥd non
habiumꝰ equos uiliores plu¬

Expanded text:
 Al., om. id est, nobilibus simul atque ignobilibus largus: unde contigit ut ob regiam ejus et animi, et vultus, et meritorum dignitatem ab omnibus diligeretur, et undique ad ejus ministerium de cunctis prope provinciis viri etiam nobilissimi concurrerent. Cujus intertionis glorias, etiam maxima fuisse fertur humilitas, ut uno probare sat erit exemplo. Donaverat equum optimum antistiti Aidano, in quo ille quamvis ambulare solitus, vel amnium fluenta transire, vel si alia quaelibet necessitas insisteret, viam peragere posset. Cui cum parvo interjecto tempore pauper quidam occurreret eleemosynam petens, desiliens ille praecepit, equum, ita ut erat stratus regaliter, pauperi dari: erat enim multum misericors, et cultor pauperum, ac velut pater miserorum. Hoc cum regi esset relatum, dicebat episcopo, cum forte ingressuri essent ad prandium: « Quid voluisti, domine anpauperi dare? Nunquid non habuimus equos viliores plu
Abbreviated transcription (Latin):
octo laboriosissime tenuit: im
gana gente merciorũ. & a
filio qͦq suo alfrido. neenon
& a fratruo. idest fr̃is siui
qͥ ante eũ regnauit filio. oi¬

Expanded text:
octo laboriosissime tenuit. Impgana gente Merciorum, et a filio quoque suo Alchfrido, necnon et a fratruo, id est, fratris sui qui ante eum regnavit filio Oi
Abbreviated transcription (Latin):
cellentia fidei & urtutis.
a post mortẽ. uirtutum
equentiũ oꝑatione clarui¬
it. Precorq si aliqͥd reliqͥ¬
is ꝑ eiꝰ meritũ misereri
luerit. At ego respondi
abeo qͥdem de ligno. inquo
aput eiꝰ occisi a paganis infi¬
ũ.ẽ. & si firmo corde cre¬
sideris. potest diuina pietas
dere. & ingressu te uitȩ
ꝑhennis dignũ reddere
Nec moratus ille integrã
se in hoc habere fidẽ r̃espon¬
debat. Tunc benedix̃ aquã :
&e astulã roboris pͣfati immit¬
tens. obtulit egro potandã
Nec mora melius babere
cȩpit: e conualescens ab in¬
firmitate. multo de inceps
nib ubicunq ꝑueniebat.
elem̃tiã pii conditoris & fi¬
delis enis famuli gloriam
prȩdicabats

Expanded text:
dei et virtutis, etiam post mortem, virtutum frequentium operatione claruerit: precorque, si aliquid reliquDominus per ejus meritum misereri voluerit. At ergo respondi: Habeo quidem de ligno, in quo caput ejus occisi a paganis infixum est; et, si firmo corde credideris, potest divina pietas dere, et ingressu te vitae perennis dignum reddere. Nec moratus ille  Al., illi, integram se in hoc habere fidem respondebat. « Tunc benedixi aquam, et astulam roboris praefati inmittens obtuli aegro potandum. Nec mora, melius habere coepit, et convalescens ab infirmitate, multo deinceps tnibus ubicumque perveniebat, clementiam pii Conditoris et fidelis ejus famuli gloriam praedicabat.
Abbreviated transcription (Latin):
ae gerens. Qui cũ se morti
proximũ uider &: tmere
cȩpit & pauere. ne mox
rtuus. obmerita sceleru
inferniclaustra rapere
bili uoce talia mecũ qui
eundȩ mortis cõpellor:
Nec dubito me post more
corporis. statim ad ꝑpea¬
am animȩ mortẽ rapiea¬
dũ. ac infernalib subda¬
ñ pauco int̾ studia diuins
lectionis. uitiorũ potius n¬
plicam̃tis. quã diuinis sole¬
bam seruire mandatis l¬
est aut̃ animo. si michi pi¬
tas suꝑna aliqua uiuend
spacia donauerit. uitiosos
mores corrigere : atq: ad
imꝑiũ diuinȩ̨ uoluntatis
totã ex integro mentẽ uitãs
cẽ. meriti mei. ut induci
uuendi uł accipiã. uł me
tepturũ. eẽ. confidã: nisi¬

Expanded text:
ae gerens: qui cum se morti ae gerens: qui cum se morti proximum videret, timere coepit et pavere, ne mox mortuus, ob merita scelerum ad inferni claustra raperetflebili voce talia mecum quereundae mortis compellor: nec dubito me post mortem corporis statim ad perpetuam animae mortem rapiendum, ac infernalibus subden pauco inter studia divinae lectionis, vitiorum potius implicamentis quam divinis solebam servire mandatis. Inest autem animo, si mihi pietas superna aliqua vivendi spatia donaverit, vitiosos mores corrigere, atque ad imperium divinae voluntatis totam ex integro mentem vitamquon hoc esse meriti mei, ut inducias vivendi vel accipiam vel me accepturum esse confidam, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ec solũ incliti fama ui¬
ribrittanniȩ fines
lustrauit uniuersos: sed eciã
trans oceanũ longe. radi¬
os salutiferȩ lucis spargens.
germaniȩ simul & hiberniȩ
sol& referre : qͥa cũ romam
uadens. apud scĩssimũ freso¬
nũ gentis archiep̃m uilbror¬
dum cũ suo antisate iuilfri¬
do moraret᷑. crebro eũ audie¬
rit de mirandis quȩ ad reli¬
quias eiꝰdẽ reuerentis simi
regis in illa ꝓuincia gesta
fuerint narrare. Sed & hi-¬
bernia cũ prbr adhuc pe¬
regrinã ꝓ ȩterna patria
longe lateq iã ꝑcrebiuis¬
se ferebat. E quib unũ qͦd
int̃ alia retulit miraculũ :
p̾senti nr̃ȩ historiȩ insere¬
ndũ credidimꝰ. Tempore in¬
quit mortalitatis. quȩ brit¬
tanniã hiberniãq: lata stra¬
ge uastauit. ꝑcussus. ẽ. eiꝰdẽ
cla de pestis int̃ alios scolas¬
ticus quidã de genere scot¬
torũ: doctus quidem uir ftu¬
dio litterarũ. sed erga curã
ꝑpetuȩ suȩ saluationis ni¬
chil omnino stucdii & industri¬

Expanded text:
ec solum inclyti fama viri Brittaniae fines lustravit universos, sed etiam trans Oceanum longe radios salutiferae lucis spargens, Germaniae simul et Hiberniae solet referre, quia cum Romam vadens, apud sanctissimum Fresonum gentis archiepdum cum suo antistite Vilfrido moraretur, crebro eum audierit de mirandis quae ad reliquias ejusdem reverentissimi regis in illa provincia gesta fuerint, narrare. Sed et in Hibernia cum presbyter adhuc peregrinam pro aeterna patria longe lateque jam percrebuisse ferebat: e quibus unum quod inter alia retulit miraculum, praesenti nostrae Historiae inserendum credidimus. « Tempore, inquit, mortalitatis quae Brittaniam Hiberniamque lata strage vastavit, percussus est ejusdem clade pestis inter alios scholasticus quidam de gente Scottorum, doctus quidem vir studio literarum; sed erga curam perpetuae suae salvationis nihil omnino studii et industri
Abbreviated transcription (Latin):
sit gͦ exercitũ quẽ congr¬
gauerat: ac singulos dos
redire p̃cepit a loco qͥu
tur iulfaresdun. id est m
uilfari. & .ẽ. aiuco catara¬
ton sex ferme milib passs¬
um. contra solsatialẽ oca¬
cũ uno tantũ milite sibi fici
dus in domũ comitis hunual¬
di. quẽ etiã ipsũ sibi amicissi¬
mũ autumabat : sed heu pro
dolor longe alit̃ erat. Na
ab eodẽ comite ꝓchitũ. eũ osu

Expanded text:
isit ergo exercitum quem congrisit ergo exercitum quem congregaverat, ac singulos domum redire praecepit, a loco qui vocatur Vilfaraesdun, id est, Mons Vilfari, et est a vico Cataractone decem ferme millibus passuum contra solstitialem occacum uno tantum milite sibi  Al.ndus in domo comitis Hunvaldi, quem etiam ipsum sibi amicissimum autumabat. Sed, heu, proh dolor! longe aliter erat: nam ab eodem comite proditum eum Osu
Abbreviated transcription (Latin):
racensis. sed tunc hrofensis
ep̃sciuitatis. transiuit ad dñmm:
sexto idiũ oetobriũ die. Qui
decẽ & nouẽ annos. menses du¬
os. dies.x.xͥ. unũ. episcopatũ
tenuit: sepultusq . ẽ. insecre¬
rex edilbertus a fundam̃tis
in eadẽ hrofi ciuitate cone¬
scrux̃. In cuiꝰ locũ. honorius
archiep̃s ordinauit ithamar.
oriundũ qͥdem de gente can¬
tuariorũ. sed uita & erudi¬
tione antecessorib suis ȩquan¬
dũ. Habuit aut̃ osui primis
regni sui tẽporib consortẽ
regiȩ dignitatis uocabulo
osium de strrpe regis edui¬
ni. hoc.ẽ. filiũ ofrici de qͦ
supͣ retulimꝰ : iurũ ex imiae
in maxima omniũ rerũ
gentis partẽ aba qͥlone. idest
berniciorũ ꝓiunciã regei
habere pacẽ potuit : qui
tius in grauescentib causis
sensionũ. miserrima hunco
de pemit. Siqͥdem congri¬
to contra inuicẽ exercitus
cũ uider& se osuni cũ illa
plures habebat auxiliar
ẽ. utilius tunc dimissa inta¬
tione bellandi. seruaresa
ad tẽpora meliora. Ren¬

Expanded text:
racensis, sed tunc Hrofensis episcopus civitatis, transivit ad Dominum sexto Iduum Octobrium die: qui decem et novem annos, menses duos, dies viginti unum episcopatum tenuit; sepultusque est in secrerex Aedilberct a fundamentis in eadem Hrofi civitate construxit. In cujus locum Honorius archiepiscopus ordinavit Ithamar, oriundum quidem de gente Cantuariorum, sed vita et eruditione antecessoribus suis aequandum. Habuit autem Osuiu primis regni sui temporibus consortem regiae dignitatis, vocabulo Osuini, de stirpe regis Aeduini, hoc est, filium Osrici, de quo supra retulimus, virum eximiae m in maxima omnium rerum gentis partem ab Aquilone, id est Berniciorum provinciam regebat, habere pacem potuit; quin potius, ingravescentibus causis dissensionum, miserrima hunc caede peremit. Siquidem congregato contra invicem exercitu, cum videret se Osuini cum illo qui plures habebat auxiliariest, utilius tunc demissa intentione bellandi, servare se ad tempora meliora. Rem
Abbreviated transcription (Latin):
teros adhorã egredi: & ad
accan prbm ita loqͥ exorsus
ẽ. Uisio mͥ modo trem̃da
apparuit : quã te audire ac
silentio tegere uolo. donec
sciã qͥd de me fieri uelit ds̃
Astitit enĩ mͥquidã candido
p̃elarus habitu: diceos se mi¬
chaelẽ. eẽ. archangłm. Et ob
hoc inqͥt missus sũ: ut te a
morte reuocẽ. Donauit enĩ
tibi dãs uitã. ꝑ orationes ac
lacrimas discipłorũ ac fr̃m

Expanded text:
teros ad horam egredi, et ad Accan presbyterum ita loqui exorsus est: « Visio mihi modo tremenda apparuit, quam te audire ac silentio tegere volo, donec sciam quid de me fieri velit Deus. Adstitit enim mihi quidam candido praeclarus habitu, dicens se Michaelem esse archangelum: et ob hoc, inquit, missus sum ut te a morte revocem: donavit enim tibi Dominus vitam per orationes ac lacrymas disci
Abbreviated transcription (Latin):
correcti: gratulabat᷑ ille qͦd
eatenꝰ incarne seruatꝰ. ẽ. do¬
nec illũ in pascha diẽ suos au¬
ditores quẽ semꝑ antea uica¬
bant susciꝑe ac secũ agere
uider&. Sicq certus de illoꝵ
correctione reuerentissimus
pat̃. exultauit ut uidera diẽ
dni: uidit & gauisus est.

Expanded text:
ille quod eatenus in carne servatus est, donec illum in Pascha diem suos auditores, quem semper antea vitabant, suscipere ac secum agere videret. Sicque certus de illorum correctione reverentissimus Pater exsultavit, ut videret diem Domini: vidit, et gavisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
fectã iuiuendi normã ꝑueni¬
ret : sic̃ econtra britones qui
nolebant anglis eã quã ha¬
bebant fidei xpĩanȩ noticiã
pandẽ. credentib iã popłis
anglorũ & in regula fidei
catholicȩ ꝑ omĩa instructis:
ipsi ad huc inueterati & clau¬
dicantes asemitis suis. et
capita sine corona p̃tendunt.
socictate uenerant᷑. Susceper̃
uit̃ hi ienses monachi docente
gberto. ritus uiuendi catholi¬
cos. sub abbate duunchado post
annos circit̃ occoginta. ex qͦ ad
p̃dicationẽ gentis atiglorũ ai-¬
danũ miseranT̃ antistitẽ. Mansit
aut̃ iurdũ egbertꝰ annos tre-¬
decĩ in p̃fata insula : quã ipse
uelut noua qͣdã relucente
grã eccłasticȩ societatis & pacis
xpõ consecrauerat : annoq

Expanded text:
fectam vivendi normam pervenifectam vivendi normam perveniret. Sicut e contra Brittones, qui nolebant Anglis eam quam habebant, fidei Christianae notitiam pandere, credentibus jam populis Anglorum et in regula fidei catholicae per omnia instructis, ipsi adhuc inveterati et claudicantes a semitis suis, et capita sine corona praetendunt, societate venerantur. Susceperunt autem Hiienses monachi, docente Ecgbercto, ritus vivendi catholicos sub abbate Duunchado, post annos circiter octoginta, ex quo ad praedicationem gentis Anglorum Aldanum miserant antistitem. Mansit autem vir Domini Ecgberct annos tredecim in praefata insula, quam ipse velut nova quadam reducente gratia ecclesiasticae societatis et pacis Christo consecraverat; anno
Abbreviated transcription (Latin):
gaudebat.
tc multo post illi qͦq¬
qͥ insulã hii incoleban
monachi scoticȩ nationis.
cũ his quȩ sibi erant subdita
monasteria : ad ritũ paschae
so. coenredus guberna cula
regni nor danhimbrorũ sus¬
cepit: cũ uenisset ad eos de hi
honorifice ab eis & multo cũ
gaudio susceptꝰ. ẽ. Qui qm̃
& doctor suauissimꝰ. & eorũ
quȩ agenda docebat. erat
executor deuocissimꝰ. libent̃
auditꝰ ab uniuersis. immuta uit
piis ac sedulis exhortationib
inueteratã illã traditionẽ
parentũ eorũ: de qͥb apłicũ
illũ lic& ꝓferre simonẽ. quod
emulationẽ dĩ habent. sed ñ
scđm scientiã : catholicoq il¬
los atq apłico more. cel ebra¬
tionẽ ut diximꝰ p̃cipuȩ solẽ¬
nitatis sub figura coronȩ ꝑ
mura diuinȩ constat factũ
dispensatione pietatis: ut
ac sine iniuidia pꝰpłis anglorũ
cõmunicare curauit. ipsa qͦq
postinodũ ꝑ gentẽ anglorũ in
eis quȩ minꝰ habuerat ad per¬

Expanded text:
gaudebat.gaudebat.Nec multo post illi quoququi insulam Hii incolebant monachi Scotticae nationis, cum his quae sibi erant subdita monasteriis, ad ritum Paschae so, Coenred gubernacula regni Nordanhymbrorum suscepit, cum venisset ad eos de Hibhonorifice ab eis et multo cum gaudio susceptus est. Qui quoniam et doctor suavissimus, et eorum quae agenda docebat erat exsecutor devotissimus, libenter auditus ab universis, immutavit piis ac sedulis exhortationibus inveteratam illam traditionem parentum eorum, de quibus apostolicum illum licet proferre sermonem, quod aemulationem Dei habebant, sed non secundum scientiam; catholicoque illos, atque apostolico more celebrationem, ut diximus, praecipuae sollemnitatis sub figura coronae pemira divinae constat factum dispensatione pietatis, ut ac sine invidia populis Anglorum communicare curavit: ipsa quoque postmodum per gentem Anglorum  quam minus habuerat, ad per
Abbreviated transcription (Latin):
priã interp̃tata : multũ de
eiꝰ exhortatione gauisus eẽ.
ꝑhibet᷑ ita ut exurgeras de
medio obtimatũ suorũ con¬
sessu. genua flecter& inter¬
rã dõ grãsagers qd tale
munusculũ de t̃ra anglor
mereret᷑ acciꝑe : & qͥdem &
antea noui inqͥt. qͥa hȩc erat
uera paschȩ celebratio: sed
intantũ. modo rationem
huiꝰ tẽporis obseruandi cog¬
uidear de his antea intel¬
lexisse. Unde palã ꝓfiteor.
uob̾q qͥassidetis p̃sentib pro¬
testor: qͥa hoc obseruare tẽ¬
pus paschȩ cũ uniuersa mea
cerno. Nec mora : quȩ dixe¬
rat regia auctoritate ꝑfe.¬
cit. Statĩ nanq iussupubli¬
comittebant᷑ ad tratscriben¬
dũ. discendũ. obseruandũ ꝑ
uniuersas pictorũ ꝓiuncias
circuli paschȩ decẽnouenales.
attondebant᷑ om̃s incoronã
ministri altaris & monachi :¬
& quasi nouo se discipulatiu
beatissimi a płorũ princi¬
pis petri subditã. eiꝰq tutan¬
dã patrocinio. gens correcta

Expanded text:
ropriam interpretata, multum de ropriam interpretata, multum de ejus exhortatione gavisus esse perhibetur, ita ut surgens de medio optimatum suorum consessu genua flecteret in terram, Deo gratias agens, quod tale munusculum de terra Anglorum mereretur accipere. Et quidem et antea novi, inquit, quia haec erat vera paschae celebratio, sed intantum modo rationem hujus temporis observandam cogvidear de his antea intellexisse. Unde palam profiteor, vobisque qui assidetis praesidentibus protestor, quia hoc observare tempus paschae cum universa mea cerno. Nec mora, quae dixerat regia auctoritate perfecit. Statim namque jussu publico mittebantur ad transcribendum, discendum, observandum per universas Pictorum provincias circuli paschae decennovales, Attondebantur omnes in coronam ministri altaris ac monachi, et quasi novo se discipulatui beatissimi apostolorum principis Petri subditam, ejusque tutandam patrocinio, gens correcta
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ hab̾e patronũ qui¬
ris. sic̃ facta uł monita cupis
seqͥ sic etiã morẽ habitus ce
imitari condeceat. Hec tune
post ea gentis eiꝰdẽ turbas ad
catholicã tẽporis paschalis
obseruantiã sua p̃dicatione
correx̃.:tã & si eos qͥi hu
insula morabant᷑ monacho
quibq speciali rectoris iure
lioris reducere ualebat: ton¬
surã qͦq si tantũ sibi auctorita¬
tis subesset: cm̃dare meminiss&
Sed & tuã nc̃ prudentiã rex
om̃ib: seruare contendas. Sic
enĩ fit: ut post acceptã tẽpo¬
ralis regni potentiã. ipse be¬
atissimꝰ apłorũ princeps celes¬
tis qͦq regni tibi tiusq cũ cȩ¬
teris electis libers pandat in¬
troitũ. qrã te regis ȩterni
longiori tẽpore regnantẽ.
ad nr̃am om̃iũ pacẽ custodiat
in columẽ : dilectissime in
te rege naitano multisq
uiris doctiorib eõe lecta. Ac
diligent̃ ab his qͥ intellige¬
re poterant. in linguã eiꝰ ꝓ¬

Expanded text:
apud Deum habere patronum quaapud Deum habere patronum quaeris, sicut facta vel monita cupis sequi, sic etiam morem habitus te imitari condeceat. » Haec tupostea gentis ejusdem turbas ad catholicam temporis Paschalis observantiam sua praedicatione correxit: tametsi eos qui in Hii insula morabantur monachos, quibusque speciali rectoris jure lioris reducere valebat. Tonsuram quoque, si tantum sibi auctoritatis subesset, emendare meminisset. Sed et tuam nunc prudentiam, rex, in omnibus servare contendas. Sic enim fit ut post acceptam temporalis regni potentiam, ipse beatissimus apostolorum princeps caelestis quoque regni tibi tuisque cum caeteris electis libens pandat introitum. Gratia te Regis aeterni longiori tempore regnantem, ad nostram omnium pacem custodiat incolumem, dilectissime in te rege Naitano multisque viris doctioribus esset lecta, ac diligenter ab his qui intelligere poterant in linguam ejus p
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis prudentiã. humilitatẽ
religionẽ. ostendae : dixi illi
int̾ alia colloquets. Obsecro
scẽ fr̃. qͥ ad coronã te uitȩ
quȩ t̾minũ nesciat tendere
credis. qͥd contrario tuȩ fidei
ronȩ imaginẽ portas: & si
uit tonsurȩ imaginẽ imita¬
ris. & ñ potiꝰ eiꝰ cũ qͦ in c̨t̃nũ bea¬
tũ te quantũ potes diligere
monstras : Respondit ille
Scias ꝓcerto fr̃mi dilecte :
qͥa & si simonis tonsurã ex con¬
suetudine patriȩ habeã. si¬
moniacã tam̃ ꝑfidiã tota
m̃te decestor ac respuo:
beatissimi aut̃ apłorũ prig¬
cipis. quantũ mea paruitas
sufficit. uestigia seqͥ desidero
At ego. Credo inquã uere: qͥ
ita sit. Sed tam̃ indicio fit. qł
cordis amplectimini : si quac
tis. Nanq prudentiã tuã fa¬
cillime diudicare reor. qͦd
aptiꝰ multo sit eiꝰ quẽ corde
toto ab ominaris. cuiꝰq horra¬
dã faciẽ iuide refugis. habiu
to separare : & econtra eiꝰ que

Expanded text:
verbis prudentiam, humilitatem, verbis prudentiam, humilitatem, religionem, ostenderet, dixi illi inter alia colloquens: Obsecro, sancte frater, qui ad coronam te vitae quae terminum nesciat tendere credis, quid contrario tuae fidei ronae imaginem portas? Et sivit tonsurae imaginem imitaris, et non potius ejus cum quo in aeternum beatum te, quantum potes, diligere monstras? » Respondit ille: « Scias pro certo, frater mi dilecte, quia etsi Simonis tonsuram ex consuetudine patria habeam, Simoniacam tamen perfidiam tota mente detestor ac respuo: beatissimi autem apostolorum principis, quantum mea parvitas sufficit, vestigia sequi desidero. » At ego: « Credo, inquam, vere quod ita sit; sed tamen indicio fit  Alcordis amplectimini, si quae tis. Namque prudentiam tuam facillime dijudicare reor, quod aptius multo sit, ejus quem corde toto abhominaris, cujusque horrendam faciem videre refugis, habituto separare; et e contra, ejus quem
Abbreviated transcription (Latin):
tonsurã eã quã magũ fer̃ ha¬
biusse simonẽ. qͥs rogo fideliũ
ciẽ p̃firre. sed ubi ad ceruicẽ
considando ꝑueneris. decur¬
tatã eã quã it uide putabes
inuenies coronã. ut merito ta¬
lẽ simoniacis & ñ xpĩanis habi¬
tũ conuenire cognoscas. qui
inp̃senti qͥdem uita adeceptis
hominib putabant᷑ digni ꝑpe¬
tuȩ gła coronȩ. sed in ea quȩ
hanc sequit᷑ uitã ñ solũ omi spe
coronȩ pͥuati sed ȩt̃na insuꝑ
s̃pena dãnati: Neq uͦ me hȩc
ita ꝓsecutũ existimes. qͣsi cos
qͥ hanc tonsurã habent condẽ¬
natos iudicẽ: si fide & oꝑibis
unitati catholicȩ fauerint:
immo confident̃ ꝓficeor. plu¬
rimos ex eis scõs ac dõ dignos
extitisse : ex qͥb ẽ. ad amnã
abbas & sacerdos colũbiensiũ
egregiꝰ qͥ cũ legatuᷤ suȩ gen¬
tis ad aldifridũ regẽ missus
nr̃m qͦq monasteriũ uiđẽ uo¬
luisset. mirãq in morib ac

Expanded text:
tonsuram eam quam magnum ferunt hatonsuram eam quam magnum ferunt habuisse Simonem, quis rogo fidelium ciem praeferre, sed ubi ad cervicem considerando perveneris, decurtatam eam quam te videre putabas invenies coronam. Ut merito talem simoniacis et non Christianis habitum convenire cognoscas, qui in praesenti quidem vita a deceptis hominibus putabantur digni perpetuae gloriae coronae, sed in ea quae hanc sequitur vitam, non solum omni spe coronae privati, sed aeterna insuper sunt poena damnati. Neque vero me haec ita prosecutum aestimes, quasi eos qui hanc tonsuram habent condemnandos judicem, si fide et operibus unitati catholicae faverint, imo confidenter profiteor plurimos ex eis sanctos ac Deo dignos exstitisse. Ex quibus est Adamnanus abbas et sacerdos Columbiensium egregius; qui cum, legatus suae gentis ad Alfridum regem missus, nostrum quoque monasterium videre voluisset, miramque in moribus ac
Abbreviated transcription (Latin):
candẽ passionẽ saluari desiđã¬
mus: ipsius passionis signũ cũ
illo in uertice. suma uidelicet
corporis nr̃ĩ parte gestamus.
spũũ defendat᷑ incursib cre¬
bra huiꝰ admonitione doccat᷑
e qͦq carnẽ suã cũ uitis & con¬
cupiscentuis crucifigere debere:
lta etiã oportet eos qͥ uł mona¬
chi uotũ. uł gradũ clericatus
habentes. artiorib se necesse
habent ꝓdño continentiȩ frenis
ascringere : Formã qͦq coronȩ
quã ipse in passione spineam
portauit in capite ut spinas
ac tribulos peccatorũ nr̃orũ
portar&. id est exportaret &
auferra&e a nob̾. suo quenq iN
capite ꝑ tonsurã p̃ferre : lit
se etiã irrisiones & opprobria
ꝓ illo libent̃ ac prompte
omĩa sufferre. ipso etiam
frontispicio doceant: ut coro¬
nã uitȩ ȩc̃nȩ quã repromisit
ds̃ diligentib se. se semꝑ expec¬
aduersa se mundi& prosꝑa
contẽnere designent. Cȩterũ

Expanded text:
eamdem passionem salvari desideraeamdem passionem salvari desideramus, ipsius passionis signum cum illo in vertice, summa videlicet corporis nostri parte, gestamus. spirituum defendatur incursibus, crebra hujus admonitione doceatur, se quoque carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigere debere: ita etiam oportet eos qui vel monachi votum, vel gradum clericatus habentes altioribus se necesse habent pro Domino continentiae frenis astringere, formam quoque coronae, quam ipse in passione spineam portavit, in capite, ut spinas et tribulos peccatorum nostrorum portaret, id est, exportaret et auferret a nobis, suo quemque in capite per tonsuram praeferre, ut se etiam irrisiones et opprobria pro illo libenter ac prompto animo sufferre ipso etiam frontispicio doceant, ut coronam vitae aeternae, quam repromisit Deus diligentibus se, semper exspecadversa se mundi et prospera contemnere designent. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ & si ꝓfiteri nob̵ liberũ est
qͥa tonsurȩ discrim̃ ñ noceat. qͥb
pura indm̃ fides & caritas in pro¬
ximũ. sincera.ẽ. maxime cũ nug¬
quã patrib eatholicis sic̃ de pas¬
chȩ uł fidei diuersitate conflicd
ita etiã de tonsurȩ differentia
legat᷑ aliqua fuisse controuersa
int̾ om̃s tam̃ quas uł in eccła uel
in uniuerso hominũ genere repe¬
rimꝰ tonsuras. nullã magis sequea¬
dã nob̾ amplectendãq iure dixe¬
rim. ea quã incapite suo gestabat
ille. cuise confitenti dñs ait. Iu es
petrus & suꝑ hanc petrã ȩlificabo
eccłam meã. & portȩ inferni ñ¬
merito cunctis fidelib. ea quã
Pecuna tua tecũ sit in ꝑditionẽ: qm̃d
nũ dĩ existimasti ꝑ pecuniã possideri
Non. ẽ. tibi pars neq sors: in ser¬
mone hoc. Neq ob id tantũ ins
coronã attondem᷑. qͥa petrus
ita attonsus. ẽ. sed qͥa petrus
in memoriã dnĩcȩ passionis ita
actonsus. ẽ. Iccirco & nos qͥ per

Expanded text:
profiteri nobis liberum est, quia tonsurae discrimen non noceat, quibus pura in Deum fides, et caritas in proximum sincera est; maxime cum nunquam Patribus catholicis sicut de Paschae vel fidei diversitate conflictus, ita etiam de tonsurae differentia legatur aliqua fuisse controversia; inter omnes tamen quas vel in Ecclesia, vel in universo hominum genere reperimus tonsuras, nullam magis sequendam nobis amplectendamque jure dixerim, ea quam in capite suo gestabat ille, cui se confitenti Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferni merito cunctis fidelibus crediderPecunia tua tecum sit in perditionem, quoniam donum Dei existimasti pecunia possideri. Non enim est tibi pars neqmone hoc. Neque vero ob id tamen in coronam attondemur, quia Petrus ita attonsus est, sed quia Petrus in memoriam Dominicae passionis ita attonsus est. Idcirco et nos qui per
Abbreviated transcription (Latin):
opis fiet in eo: nullus argu¬
ere nos poterit. qͦd ñ recte
dĩcũ paschȩ dic̃ quẽ de cuas¬
ełio sisecpimꝰ. in ipsa quã loxełta¬
tuit Ecia pͥmi m̃sis ebdomada
cel ebremꝰ cuiꝰ obseruantia ea¬
tholica ratione patefacta i
patet e contrario error it¬
rationabilis eorũ qͥ p̃fixosus
lege t̾minos nulla cogente
necessicate uł anticipare uł
transcendẽ p̃sumunt. Natq
sine ratione necessitatis alicu¬
uis anticipant illi tẽpus uale

Expanded text:
opus fiet in eo , nullus arguopus fiet in eo , nullus arguere nos poterit quod non recte dominicum paschae diem, quem de Evangelio suscepimus, in ipsa quam lex statuit tertia primi mensis hebdomada celebremus. Cujus observantiae catholica ratione patefacta, patet e contrario error irrationabilis eorum qui praefixos in lege terminos, nulla cogente necessitate, vel anticipare vel transcendere praesumunt. Namque sine ratione necessitatis alicujus antici
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ fieri posset ut semꝑ indiẽ
semꝑ eodẽq tẽpore cũ antiqͦ
dĩ pͦpło. quanquã sacram̃torũ
genere discreto. sic̃ una eadẽq:
fide pascha celebrare possemꝰ
Quia uͦ dies septimanȩ ñ ȩqͣli
cũ luna tramite ꝑcurrit: de¬
creuit apłica traditio. quas
perbeatũ petrũ romȩ p̃dica
a ꝑ marcũ euanglistã et in¬
terp̃tẽ ipsius alexandriȩ con¬
firmata ẽ : ut adueniente
pͥmo m̃se. adueniente in eo ues
cha celebrabit᷑: qͥa nimirum
hȩc ad numerũ ꝑtinet illarũ
uii. dierũ qͥb atima celebra¬
riiubet᷑. Itaq: fit. ut min¬
quã pascha nr̃m a septima¬
na m̃sis pͥmi t̃cia in utramq
partẽ declinet: sed uel totã
eã. idest om̃s .uͭIͦ. legaliũ ari¬
morũ dies. uł certe aliqͦs de
illis teneat. Nã & si saltim
unũ ex eis hoc. ẽ. ipsũ septi¬
mũ app̃henderit. quẽ tã excel¬
lent̃ scriptura cõmendat. dies
aut̃ inqͥeꝰ septimꝰ erit eclebrior
& sanetior nullũq seruile

Expanded text:
Si ergo fieri posset ut semper in disemper eodemque tempore cum antiquo Dei populo, tanquam sacramentorum genere discreto, sicut una eademque fide, pascha celebrare possemus. Quia vero dies septimanae non aequali cum luna tramite procurrit, decrevit apostolica traditio, quae per beatum Petrum Romae praedicata, per Marcum evangelistam et interpretem ipsius Alexandriae confirmata est, ut, adveniente primo mense, adveniente in eo vespcha celebrabitur, quia nimirum haec ad numerum pertinet illarum septem dierum quibus azyma celebrari jubetur. Itaque fit ut nunquam pascha nostrum a septimana mensis primi tertia in utramvis partem declinet, sed vel totam eam, id est, omnes septem legalium azymorum dies, vel certe aliquos de illis teneat. Nam etsi saltem unum ex eis, hoc est ipsum septimum apprehenderit, quem tam excellenter Scriptura commendat: Dies autem, inquiens, septimus erit celebrior et sanctior, nullumque servile
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ .ẽ.. stupor app̃hendit au¬
dientes. Et silente lectore :¬
ceper̃ alteruprũ reqͥrere qͥs ẽãe
uilfridus ep̃s . Tũ bone facius cor¬
sliariꝰ aplici papȩ. & alii ꝓplu¬

Expanded text:
ectum est, stupor adprehendit audientes; et silente lectore coeperunt alterutrum requirere quis esset ille Uilfridus episcopus. Tunc Bonifacius, consiliarius apostolici papae, et alii perplu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sis pͥmi ñnunquã inuentione
fallunt᷑. Quȩ disputatio maior
dicã : qͦd ꝑ ȩqͥnoctiũ uernale sc̃p
inerrabilit̃ possit inueniri. qui
m̃sis iuxta cõpotũ lunȩ pͥmꝰ an¬
ni. qͥ eẽ. debeat ultimꝰ. Aeqͥ noc¬
tiũ aut̃ iuxta sententiã omĩũ
orientaliũ. & maxime ȩgrptio¬
rũ qͥp̃ cȩteris doctorib calcula

Expanded text:
mensis primi nonnunquam inventione mensis primi nonnunquam inventione falluntur. Quae disputatio major dicam, quod per aequinoctium vernale semper inerrabiliter possit inveniri, qui mensis juxta computum lunae, primus anni, qui esse debeat ultimus. Aequinoctium autem, juxta sententiam omnium Orientalium, et maxime Aegyptiorum, qui prae caeteris doct
Abbreviated transcription (Latin):
decimę pascha incipiendũ do¬
ceant : nimirũ constat qͥa quar¬
tã decimã diẽ m̃sis eiꝰdẽ. quã
lex pͥmitꝰ & p̃cipue comm̃dat.
a sua prorsus solẽnitate seclu¬
dunt : ita ut quintȩ decimȩ ins
qua pͦpłs dĩ ab egrptia seruitu¬
te redẽptus . ẽ. & in qͣ dñs suo
mundũ sangiune a peccatoꝵ
tenebris lib̾auit. inqua etiam
sepultꝰ spẽ nob̵ post mortẽ beacȩ
qͥetis tribuit. iux uespam tan¬
gans Idemq pȩnã erroris sui
insemet ipsos recipientes. cũ in
iugesima scđa die m̃sis paschae
diẽ statuuns dnĩcũ: legitimos
utiq t̾minos paschȩ aꝑta traas¬
gressione uiolant: ut pote qͥ ab
illiꝰ diei uesꝑa pascha incipientes
in qͣlex consũmarihoc &e ꝑfici
deb̾e decreuit : illã in pascha di¬
em assignent pͥmã. cuiꝰ in lege
m̃tio nulla usquã reperit᷑. ides
quartȩ pͥmã septimanȩ. Qui
utriq ñ solũ indiffinitione
& cõpoto lunaris ȩtatis. sed & ias

Expanded text:
decimae pascha incipiendum dodecimae pascha incipiendum doceant, nimirum constat quod quartam decimam diem mensis ejusdem, quam lex primitus est praecipue commendata, a sua prorsus solemnitate secludunt, ita ut quintae decimae, in qua populus Dei ab Aegyptiaca servitute redemptus est, et in qua Dominus suo mundum sanguine a peccatorum tenebris liberavit, in qua etiam sepultus spem nobis post mortem beatae quietis tribuit, vix vesperam tangant. Idemque poenam erroris sui in semetipsos recipientes, cum in vicesima secunda die mensis paschae diem statuunt dominicum, legitimos utique terminos paschae aperta transgressione violant, ut pote qui ab illius diei vespera pascha incipiunt, in qua hoc lex consummari et perfici debere decrevit. Illam in pascha diem assignent primam, cujus in lege mentio nulla usquam reperitur, id est, quartae primam septimanae. Qui utrique non solum et computo lunaris aetatis, sed et in
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ. axiiii m̃sis pͥmi. usq ad
uigesimã putañ lunã. cẽ. ser¬
uandũ Cũ enĩ a uesꝑa diei
ecigdecimȩ uigilias scȩ noctis
celebrare incipiunt : claret
qͥd illã in exordio sui paschae
diẽ statuunt. cuiꝰ nullã omni¬
no m̃tionẽ in decrecolegis
inueniunt. Et cũ uigesima pri¬
ma die m̃sis. pascha dnĩcũ ce¬
lebrare refugiunt : pacet
ꝓfecto qͦd illã ꝑ omĩa diẽ a
sua solẽnitate secernunt.
quã lex maiore p̃cȩteris
festuuitate memorabilẽ. se¬
pe numero cõmendat: sicq
dic̃ paschȩ ordine ꝓuerso et
aliquando in seđa ebdoma cotã
cõpleaq & nunquã in ebdoma¬
de t̃eiã die septima ponans.
Rursũq: qͥ axui. die m̃ss sepe¬
dieti usq ad uigesimã scđam
pascha celebrandũ magis
autumant : ñ minore utiq
errore tã & si altero latere.
arecto ueritatis tramite di¬
uertunt: & ueluti naufragia
scillȩ fugientes in caribdis uo¬
raginẽ sũ mergendi deciduñ.
ente. idest auesꝑa diei quintȩ

Expanded text:
primi usque ad vicesimam putant lunam esse servandum. Cum enim a vespera diei tertiae decimae vigilias sanctae noctis celebrare incipiunt, claret quod illum in exordio sui paschae diem statuunt, cujus nullam omnino mentionem in decreto legis inveniunt. Et cum vicesima prima die mensis pascha dominicum celebrare refugiunt, patet profecto quod illam per omnia diem a sua solemnitate secernunt, quam lex majore prae caeteris festivitate memorabilem saepenumero commendat. Sicque diem paschae ordine perverso, et aliquando in secunda hebdomada totam compleant, et nunquam in hebdomadae tertiae die septimo ponant. Rursumque qui adicti usque ad vicesimam secundam pascha celebrandum magis autumant, non minore utique errore tametsi altero latere a recto veritatis tramite divertunt, et veluti naufragia Scyllae fugientes, in Charybdis voraginem submergendi decidunt. ente, id est, a vespera diei quintae
Abbreviated transcription (Latin):
causa appellais & ab hac potes¬
tate de certis incertisq reb
absolutus. & cũ aliis .c.xx .u.¬
epĩs in sr̃nodo in iudicu sede
constitutꝰ : ꝓomĩ aqͥlonali
parte britanniȩ & hiberniae
insulis quȩ ab anglorũ & bri¬
tonũ nec non scotorũ & pictoꝵ
gentib incolunt᷑: uerã & catho¬
licã fidẽ confessus . ẽ. & cũ sub¬
scriptione sua corroborauit.

Expanded text:
ppellantem et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutum et cum aliis CXXV coepiscopis in sinodo in iudicii sede constitutum et pro omni aquilonali parte Brittanniae et Hiberniae insulis, quae ab Anglorum et Brittonum necnon Scottorum, Pictorum gentibus colebantur, veram et catholicam fidem confessus est et cum subscriptione sua corroboravit.
Abbreviated transcription (Latin):
runt phase filii isrł inmanu
excelsa. Septẽ gͦ dies arimorũ
inquarũ prima eductꝰ ẽ pͦpłs
dñi ex ȩgrpto : ab initio ut dixi¬
mus teiȩ septimanȩ. hoc est a
xd. die m̃sis primi. usq ad ui¬
gesimã pͥmã eiꝰdẽ m̃sis diem cõ¬
pletã cõputari oport&. Por
rũ separatĩ sub paschȩ titulo p̃¬
notat᷑. sic̃ exodi sequentia paten¬
ter
edocent : ubi cũ dictũ eoẽ. inea.
dẽ ipsa die educã exercitum

Expanded text:
runt phase filii Israel in manu excelsa . Septem ergo dies azymorum, in quarum prima eductus est populus Domini ex Aegypto, ab initio ut diximus tertiae septimanae, hoc est, a die mensis primi usque ad vigesimam primam ejusdem mensis diem completam computari oportet. Porrorum separatum, sub paschae titulo praenotatur, sicut Exodi sequentia patenter edocent. Ubi cum dictum esset: In eadem enim ipsa die educam exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͦs una uł pͥma sabbati si¬
ue sabbatorũ uocabat᷑. gaudio
suȩ resurrectionis fec̃. eẽ. solẽ¬
nẽ : ita hanc apłica traditiofes¬
tis paschalib inseruit. ut nil
omnimodis de tẽpore paschȩ
legalis p̃occupandũ. nil minu¬
endũ. eẽ. decerner& : quin po¬
tius statuit ut expecta recur
iuxta p̾ceptũ legis. idem pͥmꝰ
anni m̃sis: expectaret᷑ .xIII.¬

Expanded text:
Sabbati sive Sabbatorum vocatur, gaudio suae resurrectionis fecit esse solemnem, ita hanc nunc apostolica traditio festis paschalibus inseruit, ut nihil omnino tempore paschae legalis praeoccupandum, nihil minuendum esse decerneret, quin potius statuit ut exspectaretur juxta praeceptum legis idem primus anni mensis, exspectaret
Abbreviated transcription (Latin):
septimana diẽ diũcũ expectare.
atq in eo tẽporis paschalis ini¬
tiũ tenere debeamꝰ. Quã iude¬
lic& regulã triformẽ qͥsqͥs ri¬
te custodierit: nunquã in an¬
notatione festi paschalis erra¬
bit. Uerũ side his singulis enu¬
eleatiꝰ ac laciꝰ audire desidas :
scriptũ .ẽ. in exodo. ubi libandus
de ȩgr̃pto popłs isrł primum
pascha facere iubct᷑. qͥa dixerit
dñs ad mor seri & aaron. Men¬
sis iste uob̾ principiũ m̃siũ. pri¬
mus erit in m̃sib atini. Lo qͥmi¬
ni ad uniuersũ cȩtũ filiorũ istł

Expanded text:
septimana diem dominicam exspectare, atque, in ea temporis paschalis initium tenere debeamus. Quam videlicet regulam triformem si quis rite custodierit, nunquam in adnotatione festi paschalis errabit. Verum si de his singulis en ucleatius ac latius audire desideras, scriptum est in Exodo, ubi liberandus de Aegypto populus Israel, primum pascha facere jubetur, quia dixerit Dominus ad Moysen et Aaron: Mensis iste, vobis principium mensium, primus erit in mensibus anni. Loquimini ad universum coetum filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ desifait : ut pote qͥ apueritia
inclero sc̃issimi acdõ dilecti
bosa eboracensis epĩ nutricus
atq eruditꝰ .ẽ. Deinde ad uls¬
dũ ep̃m spe melioris ꝓpositi al¬
ueniens: omnẽ in eiꝰ obseqͥo uq
ad obitũ illiꝰ expleuit ȩtatt̃.
Cũ qͦ etiã romã uenieas: mus

Expanded text:
 destitit: utpote qui a pueritia in clero sanctissimi ac Deo dilecti Boza, Eboracensis episcopi, nutritus atque eruditus est; deinde ad Uilfridum episcopum spe melioris propositi adveniens, omnem in ejus obsequio usque ad obitum illius explevit aetatem: cum quo etiam Romam