comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
selmus. temporalis uitȩ sc̃itatem. & ȩt̃¬
nȩ felicitatem. Cum meũ ⁊ tuũ km̃e
considero. unum ẽ qd̾ me de nr̃a con¬
solatur separatione: quia in futura
uita et̾nam nr̃am coniunctionem
ꝑ diuinam sꝑo clementiam. Nã certꝰ
sum de mea. nec dubito de tua consci¬
entia. qͣm quelibet nos regionum
diu̾sitas distinguat. de duab tamen
animab ñris. caritas unam confici¬
at. Unde fit ut animȩ nr̃e. & dilec¬
tione p̾sentes sese amplectantur: & con¬
mata huius uite ꝑegͥnatione. illo ad¬
iuuante ad quẽ tendimus. &. in quo
sꝑamus: in patͥam ad quam suspira¬
mus. quasi diuersis itinerib conue¬
niemꝰ. Ubi tanto uehem̃tius do ad¬
iuuante de inuicẽ congaudebimꝰ: qͣn¬
to nc̃ de nob̾ diuinam dispositionem
pacientiꝰ tolerau̾uimus. Interim tamen
qm̃ facere qđ caritatem renouat &¬
accendit. ñ ẽ dei dispositioni reniti s
obedire. debemus nos uł mutuis sa-¬
lutationib cum licet reuisere. quod

Expanded text:
SELMUS, temporalis vitae sanctitatem et aeternae felicitatem. Cum meum et tuum, chaconsidero, unum est, quod me de nostra consolatur separatione, quia in futura vita aeternam nostram conjunctionem per divinam spero clementiam. Nam certus sum de mea, nec dubito de tua conscientia, quoniam quaelibet nos regionum diversitas distineat, de duabus tamen animabus nostris charitas unam conficiat. Unde fit ut animae nostrae et dilectione praesentes sese amplectantur, et conta hujus vitae peregrinatione, Deo adjuvante, ad quem tendimus, et in quo speramus, in patria ad quam suspiramus, quasi diversis itineribus conveniemus. Ubi tanto vehementius, Deo annuente, de invicem congaudebimus, quanto nunc de nobis divinam dispositionem patientius toleraverimus. Interim tamen quoniam facere quod charitatem renovat et accendit, non est Dei dispositione reniti, sed obedire, debemus nos vel mutuis salutationibus, cum licet, revisere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
torem. ꝑ osb̾to defuncto dulcissimo
meo. ut rogem te & om̃s amicos me¬
os. quam scio sermone minori. & quã
possum affectu maiori. Ubicũq
osb̾tus ẽ: aĩa eius anima mea ẽ. Aoc¬
piam igit᷑ in illo uiuus. quicqͥd ab a

Expanded text:
trum pro Osberno defuncto dilectissimo meo, ut rogem te et omnes amicos meos, quam scio sermone minori, et quam possum affectu majori, ubicunque Osbernus est, anima ejus anima mea est. Accipiam igitur in illo vivus quidquid ab a
Abbreviated transcription (Latin):
maxime ꝑ naturalis ẽẽntie ꝓpin¬
quat similitudinem. Quid igitur
aꝑtius quam quia mens raciona¬
lis quanto studiosius ad se discendũ
intendit. tanto efficatius ad illius
cognitionem ascendit: & quanto
seipsam intueri negligit. tanto ab

Expanded text:
maxime per naturalis essentiae propinmaxime per naturalis essentiae propinquat similitudinem. Quid igitur apertius, quam quia mens rationalis quanto studiosius ad se discendum intendit; tanto efficacius ad illius cognitionem ascendit: et quanto seipsam intuerit negligit, tanto ab
Abbreviated transcription (Latin):
de hac natura possit ꝑcipi. ꝑ
suam ꝓprietatem s ꝑ aliud: certũ ẽ
quia ꝑ illud magis ad eius cognitio¬
nem acceditur. qͦđ illi magis ꝑ sum¬
litudinẽ ꝓpinquat. Quicquid enĩ
int̾ creata constat illi ẽẽ similius:
id necesse ẽ ẽẽ natura prestantius.
Quappt̾ id & ꝑmaiorem similitu¬
dinem plus iuuat mentem indagã¬
tem. summe ueritati ꝓpinquare:
& ꝑ excellentiorem creatam ẽentiã
plus docet quid de creante mens
ipsa debeat estimare. Pculdubio ita¬
q tanto altius creatrix ẽẽntia cognoᷤᷤ¬
citur: quanto ꝑ ꝓpinquiorẽ sibi cre¬
aturam indagatur. Nam qđ om̃is
ẽẽntia in quantum ẽ. in tantum
supra considerata dubitare ñ ꝑmit¬
tit. Patet itaq quia sicut sola est
mens racionał int̾ om̃s creaturas
que ad eius inuestigationẽ assur¬
gere ualeat: ita nichilominus eadẽ
sola ẽ ꝑ quam maxime ipsa met ad
eiusdem inuentionem ꝓficere qͥat.
Nam iam cognitum ẽ: quia hec ill

Expanded text:
de hac natura possit percipi per suam proprietatem, sed per aliud, certum est quia per illud magis ad ejus cognitionem acceditur, quod illi magis per similitudinem propinquat. Quidquid enim inter creata constat illi esse similius, id necesse est esse natura praestantius. Quapropter id et per majorem similitudinem plus juvat mentem indagantem summae veritati propinquare; et per excellentiorem creatam essentiam plus docet quid de creante mens ipsa debeat aestimare. Procul dubio itaque tanto altius creatrix essentia cognoscitur, quanto per propinquiorem sibi creaturam indagatur. Nam quod omnis essentia, inquantum est, intantum supra considerata dubitare non permittit. Patet itaque quia sicut sola est mens rationalis inter omnes creaturas, quae ad ejus investigationem assurgere valeat; ita nihilominus eadem sola est, per quam maxime ipsamet ad 25 ejusdem inventionem proficere queat. Nam, jam cognitum est quia haec illi
Abbreviated transcription (Latin):
deleuit. Cui a senatu clipeus aureus
in curia o incapitolio statua equȩ
aurea decreta ẽ: s continuo apudsir¬
inium pͥusquam biennium in impe

Expanded text:
delevit. Cui a senatu clypeus aureus in curia et in Capitolio statua aeque aurea decreta est. Sed continuo apud Syrmium, priusquam biennium in impe
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie. fidei. fortitudinis & misericor¬
die uendicatis: Anumantinis hoc
discite uerius. Fortitudine opus fuit:
pugnando uicerunt. Fides ecigebatur
credentes aliis scdm se: quos occiderepo¬
terant: pacto federe dimiserunt. Iusti¬
cia probanda erat. probauit eam uł
tacitus seruatus: cum idem numan¬
tiui ꝑ legatos suos aut inuiolatam so¬
lam pacem. aut om̃s quos pignore
pacis acceptos uiuos dimiserant re¬
poscebant. Miscđia examinanda ui¬
debatur: satis documenti dederunt.
uel euitando ad uitam inimicum
excercitum. uł ad pęnam ñ recipien¬
domancinum. Mancinus ne rogo
dedendus fuit. qui uicti exxercitus
inpendentem trucidationem p̃tento

Expanded text:
iustitiae fidei fortitudinis et misericoriustitiae fidei fortitudinis et misericordiae uindicatis? a Numantinis haec uerius discite, fortitudine opus fuit? pugnando uicerunt. fides exigebatur? credentes aliis secundum se, quos occidere potuerant, pacto foedere dimiserunt iustitia probanda erat? probauit eam uel tacitus senatus, cum idem Numantini per legatos suos ant inuiolatam pacem solam aut omnes, quos pignore pacis accepto uiuos dimiserant, reposcebant. misericordia examinanda uidebatur? satis documenti dederunt uel emittendo ad uitam inimicum exercitum uel ad poenam non recipiendo Mancinum. Mancinusne rogo dedendus fuit, qui uicti exercitus inpendentem trucidationem praetento
Abbreviated transcription (Latin):
tem haberet occidit.
arco emilio. Lepido. gaio. hosti¬
lio. mancino. consulib. ꝓdigia
apparuere diuersa: & quan¬
tum inipsis fuit: ex more curata st̃.
S non semꝑ aucupatorib euentuũ
aut structorib fallaciarum: auspiçia
oportuni casus fuffragabantur. Nãq¬
mancinus consul postquam a pompi¬
lio apud numantiam suscepit exerci¬
tum adeo p̃lia infeliciter cuncta gessit.
atq inid sup̃ma desperatione ꝑductus
ẽ: ut turpissimum fedus cum nu¬
mantinis facere cogeretur. quamuiᷤᷤ
& pompeius iam aliud ȩque infa¬
me fedus cum hisdem numantinis
paulo ante pepigisset. Senatus dissol¬
ui fedus & mancinum dedi numan¬
tinis precepit: qui nudato corpore ma¬
nibusq post tergum reiunctis. ante por¬
tas numantinorum expositus. ibiq
usq innoctem manens. a suis desertus
ab hostibus autem ñ susceptus lacrima¬
bile utrisq spectaculum prebuit. E̾a¬
clamare hoc loco dolor exrigit. Cur fal¬
so uobis romani. magna illa nomina

Expanded text:
tem haberet, occidit. M. Aemilio Lepido C. Hostilio Mancino consulibus prodigia apparuere diuersa et, quantsed non semper aucupatoribus eventuum, et structoribus fallaciarum aruspicibus opportuni casus suffragantur. NamqMancinus consul postquam a Popilio apud Numantiam suscepit exercitum, adeo infeliciter proelia cuncta gessit atque in id suprema desperatione perductus est, ut turpissimum foedus cum Numantinis faceré cogeretur. quamuis et Pompeius iam aliud aeque infame foedus cum isdem Numantinis paulo ante pepigisset, senatus dissolui foedus et Mancinum dedi Numantinis praecepit, qui nudato corpore manibusque post tergum reuinctis ante portas Numantinorum expositus ibique usque in noctem manens, a suis desertus, ab hostibus autem non susceptus lacrimabile utrisque spectaculum praebuit. Exclamare hoc loco dolor exigit. cur falso uobis, Romani, magna illa nomina
Abbreviated transcription (Latin):
no nomine romanũ om̃e solũ go¬
horum imꝑiũ ce faceret ce uoca¬
et. eẽtq ut uulgarit loqͣr gothia
dromania fuisset fieretq nẽ atha¬
ilfus qͦd qͦndam cȩsar augustus.
t uͥ multa exꝑientia ꝓbauisset.
eq gothos ullo mͦ parere legib
osse ꝓpt̃ effrenatã barbariem.
eq rei publicȩ int̾dici leges opor
se saltẽ ut głam sibi de restituen¬
do inintegrũ augendoq romano
uoĩe gothorum uirib q̃reret. hab̾e¬
t᷑q ap̃ posteros romane restitutioĩs
auctor. pꝰ qͣm ẽẽ ñ poterat inmuta¬
tor. Ob hoc abstin̾e̾ a bello. ob hoc
inhiare paci nitebat᷑. p̾cipuȩ pla¬
cidę uocoris suȩ feminȩ sane inge¬
nio acerrimȩ &e religione satis pro¬
be ad omĩa bonarũ ordinationũ
oꝑa ꝑsuasu & consilio temꝑatus.
Cumq eidẽ paci petendȩ atq offe¬
rende studiosissime insiste̾t:ap̃ bar¬
cinonã hispaniȩ urbem dolo suoꝵ

Expanded text:
no nomine Romanum omne solum Gono nomine Romanum omne solum Gothorum imperium et faceret et uocaret essetque, ut uulgariter loquar, Gothia quod Romania fuisset et fieret nunc Athaulfus quod quondam Caesar Augustus, at ubi multa experientia probauisset neque Gothos ullo modo parere legibus posse propter effrenatam barbariem neque reipublicae interdici leges oportse saltim, ut gloriam sibi de restituendo in integrum augendoque Romano nomine Gothorum uiribus quaereret habereturque apud posteros Romanae restitutionis auctor, postquam esse non potuerat immutator. ob hoc abstinere a bello, ob hoc inhiare paci nitebatur, praecipue Placidiae uxoris suae, feminae sane ingenio acerrimae et religione satis probae, ad omnia bonarum ordinationum opera persuasu et consilio temperatus. cumque eidem paci petendae atque offerendae studiosissime insisteret, apud Barcinonam Hispaniae urbem dolo suo
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe condita mill¬
tauo constantiꝰ comes ap̃ arelati
galliȩ urbẽ consistens magna
rũ gerendarũ industria gottos e nar¬
bona expulit. atq abire in hispaniã
coegit: interdicto p̾cipuȩ atq int̾cluso
ac mortẽ alarici placidia ut dixxi cap¬
tiua sorore imꝑatoris in uxorem as¬
sũpta: alarico in regnũ successerat.
Isut sepe auditũ atq ultimo eiꝰ exxi¬
ui probatũ ẽ satis studiosȩ sectator pa¬
ais: militare fidelit̾ honorio imꝑatori
acpro oefendenda romana re publi¬
ca inpendere iures gothorũ p̃opta¬
uit. Nã ego qͦ ipsũ uirũ quendã nar¬
bonensem illustris sub theodosio mi¬
ap̃ bethleem oppidũ palestinȩ bea¬
ussimo iheronimo presbitero refe¬
rentẽ audiui se familiarissimũ a¬
hatulfo ap̃ narbonã fuisse: ac de
o sepe sub testificatiõe dĩ didicisse
id ule cũ eẽt aĩo uirib in genioq
nimiꝰ referre solitꝰ eẽt. se inpͥmis ar¬
ent̾ inhiasse ut obliterato roma¬

Expanded text:
nno ab Vrbe condita tantins comes apud Arelatem Galliae urbem consistens, magna rerum gerendarum industria Gothos a Narbona expulit atque abire in Hispaniam coegit interdicto praecipue atque intercluso ac mortem Alarici Placidia, ut dixi, captiua sorore imperatoris, in uxorem adsumpta Alarico in regnum successerat. is, ut saepe auditum atque ultimo exitu eius probatum est, satis studiose sectator pacis militare fideliter Honorio imperatori ac pro defendenda Romana republica inpendere uires Gothorum praeoptauit. nam ego quoque ipse uirum quendam Narbonensem inlustris sub Theodosio miapud Bethleem oppidum Palaestinae beatissimo Hieronymo presbytero referentem audiui, se familiarissimum Athaulfo apud Narbonam fuisse ac de eo saepe sub testificatione didicisse, quod ille, cum esset animo uiribus ingenioque nimius, referre solitus esset: se inprimis ardenter inhiasse, ut oblitterato Roma
Abbreviated transcription (Latin):
um nudatarumq terrarum abrase
undiq opes. congregabantur: cum
ipsa roma turpi adigente in opia. p̃¬
cipuas sui partes actionabat᷑. Quã¬
obrem consideret tunc tempora sua
cum quasi inexplebilis uenter cunc¬
ta consumens: & semꝑ esuriens: cũc¬
tis urbib quas miseras faciebat ip¬
sa miserior. nichil relinquens ni¬
chil habebat. ⁊ stimulo domestice fa¬
mis adcontinuationẽ bellicȩ inquie¬
tudinis trudebatur. Hisdem tem¬
porib rex sothimus eum maguis
tracum auxiliis ingressus. cunctos
macedoniȩ fines depopulatꝰ ẽ: tandẽq
a gaio santio p̾tore suꝑatus redire in
regnum coactus ẽ.
nno ab urbe condita sexxcentesi

Expanded text:
um nudatarumque terrarum abrasae um nudatarumque terrarum abrasae undique opes congerebantur, cum ipsa Roma turpi adigente inopia praecipuas sui partes auctionabatur. quamobrem consideret tunc tempora sua, cum quasi inexplebilis uenter cuncta consumens et semper esuriens cunctis urbibus, quas miseras faciebat, ipsa miserior nihil relinquens nihil habebat et stimulo domesticae famis ad continuationem bellicae inquietudinis trudebatur . Isdem temporibus rex Sothimus cum magnis Thracum auxiliis Graeciam ingressus cunctos Macedoniae fines depopulatus est tandemque a C. Sentio praetore superatus redire in regnum coactus est. Anno ab Vrbe condita DCLXI
Abbreviated transcription (Latin):
iniq sulpicio legato. pompeii ꝑseqͦn¬
̃ uastati sunt. Pompedius & obsidiꝰ
sdalici imꝑatores: ab eodem sulpicio
apud flumentheanum horribili p̾lio
pressi & occisi sunt. Pompeius esculũ
ingressus. p̾fectos centuriones. cunc¬
tosq pͥncipes eorum uirgis cicidit. secu¬
riq ꝑcussit: seruos p̾damq omnẽ sub
actam uendidit. Reliquos liberos qͥ¬
dem s nudos & egentes abire p̾cepit.
N cum de hac preda opitulationẽ
aliquam inusum stipendii publici
senatus fore speraret: nichil tamen põ¬
peius ex ea egenti exario contulit.
Nanq eodem tempore cum penitus
ex haustum eẽt erarium. & adstipen¬
ca publica que in circuitu capitolii
pontificib augurib decem uiris. &
flamminib inpossessionem tradita
erant. cogente inopia uendita sunt.
& sufficiens pecunie modus. qui ad
dempus inopiȩ subsidio eẽt acceptus
c̃. Et quidem tunc insinum ipsuis ci¬
uitatis. euersarum omnium urbi¬

Expanded text:
tinique Sulpicio legato Pompei persequentinique Sulpicio legato Pompei persequente uastati sunt. Popaedius et Obsidius, Italici imperatores, ab eodem Sulpicio apud flumen Teanum horribili proelio oppressi et occisi sunt. Pompeius Asculum ingressus praefectos centuriones cunctosque principes eorum uirgis cecidit securique percussit, seruos praedamque omnem sub hasta uendidit, reliquos liberos quidem sed nudos et egentes abire praecepit; et cum de hac praeda opitulationem aliquam in usum stipendii publici senatus fore speraret, nihil tamen Pompeius ex ea egenti aerario contulit. namque eodem tempore cum penitus exhaustum esset aerarium et ad stipenca publica quae in circuitu Capitolii pontificibus auguribus decemuiris et flaminibus in possessionem tradita erant, cogente inopia uendita sunt et sufficiens pecuniae modus, qui ad tempus inopiae subsidio esset, acceptus est. equidem tunc in sinus ipsius ciuitatis euersarum omnium urbi
Abbreviated transcription (Latin):
s minue subsequentib
nno aburbe condita seccentesi¬
obsidendos ꝑpompeium esculos.
romanus isset excercitus. & postumuis
albinus uir consularis: tunc lucii sil¬
le legatus. cum intolerabili suꝑbia om¬
num inse militum odium excitasset.
lapidib occisus ẽ. Silla consul cuuilem
ruorem ñ nͥ hostili sanguine expiari
posse testatus ẽ. cuius rei conscientia ꝑ¬
motus. exercitus ita pugnam adortꝰ ẽ
ut sibi unusquisq ꝑeumdum uidẽt
n uicisset. Decem & octo milla sannitũ
illo p̾lio cesa sunt. Iuuentium quoqi¬
talicum ducem. & magnum ipsius po¬
pulum ꝑsecutus occidit. Porcus cato
consul marianaᷤ copias habens. cum a¬
lquanta strenue gessisset: gloriatus est¬
aium marium ñ maiora fecisse. Et ob
hoc cum ad lacum focinum contra
marsos bellum gereret: a filio mariiga¬
i intu multu belli quasi ab incerto
auctore prostratus ẽ. Gauis gabinus le¬
gatus. in expugnatione hostilium ca¬
rorum interfectus ẽ. Marrucini ues¬

Expanded text:
sed nemine subsequente. sed nemine subsequente. Anno ab Yrbe condita DCobsidendos Pompeios Romanus isset exercitus et Postumius Albinus uir consularis, tunc L. Sullae legatus, intolerabili superbia omnium in se militum odia suscitasset, lapidibus occisus est. Sulla consul ciuilem cruorem non nisi hostili sanguine expiari posse testatus est: cuius rei conscientia permotus exercitus ita pugnam adortus est, ut sibi unusquisque pereundum uideret nisi uicisset. decem et octo milia Samnitium illo proelio caesa sunt; Iuuentium quoque, Italicum ducem, et magnum ipsius populum persecutus occidit. Porcius Cato consul Marianas copias habens cum aliquanta strenue gessisset, gloriatus est, C. Marium non maiora fecisse, et ob hoc, cum ad lacum Fucinum contra Marsos bellum gereret, a filio C. Marii in tumultu belli quasi ab incerto auctore prostratus est. C. Gabinius legatus in expugnatione hostilium castrorum interfectus est. Marrucini Ves
Abbreviated transcription (Latin):
cillino labore iicerunt. Gneo. pom¬
peio. lucio. portio catone consulib.
pompeuis diu obsedit esculum ciui¬
tatem: nec tam̃ expugnauisset nͥ po¬
pulum in campum prorumpentẽ.
grauissima oppressione iucisset. De¬
cem & octo milia marsorum in ea
pugna cum frauco imꝑatore suo ce¬
sa sunt: capta tͥa milia. Quatuor al¬
tem inilia italici uiri exea cede ꝓsi¬
gi. iugum montis. coacto inunum
re hostium steterant: alii stirpib us
saxis reclines. alii armis suis innit
tes. patentib cuncti ocłis. dentibꝰq
nudatis. uiuentium inmodum iuiꝰ¬
bantur: nec ullum erat ꝓcul intus¬
tib mortis inditium: nͥ duiturna
iminobilitas quam nullo modo ᷝ¬
mane uitȩ uegetatio diu ꝑpeti posͭ¬
C adem die picentes congressi & uicti
sunt. Quorum dux uiclacililis conuo¬
catis pͥncipib suis. pꝰ magnificas epulas
largaq pocula. cunctos ad exemplum
sui prouocans: hausto ueneno absump¬
tus ẽ: cunctis factum eius laudantib

Expanded text:
cillimo labore uicerunt. Cn. Pomcillimo labore uicerunt. Cn. Pompeio L. PorCio Catone consulibus Pompeius diu obsedit Asculum ciuitatem; nec tamen expugnauisset, nisi populum in campum prorumpentem grauissima oppressione uicisset. decem et octo milia Marsorum in ea pugna cum Franco imperatore suo caesa sunt, capta tria milia. quattuor milia autem Italici uiri ex ea caede gi iugum montis coacto in unum re hostium steterunt, alii stipitibus vel saxis reclines, alii armis suis innittes, patentibus cuncti oculis dentibusque nudatis uiuentium in modum uisebantur; nec ullum erat procul intuentibus mortis indicium nisi diuturna immobilitas, quam nullo modo humanae uitae uegetatio diu perpeti potest. eadem die Picentes congressi et uicti sunt, quorum dux Vidacilius conuocatis principibus suis post magnificas epulas largaque pocula cunctos ad exemplum sui prouocans hausto ueneno absumptus est, cunctis factum eius laudantibus
Abbreviated transcription (Latin):
sit: octo milia & ipse interfecit mar¬
N epio autẽ auestinis ⁊ marsisde¬
ducdus in insidias: cum exercitu
trucidatus ẽ. L. ucus uero uilius
cesar pꝰquam apud eserniam uictus ef¬
fugerat: contractis undiq copiis adu̾sũ
samnitas & lucanos dimicans. multa
hostium milia interfecit. Cumq ab ex¬
ercitu umꝑator appellatus eẽt. romãq
nuntios de uictoria misisset: senatꝰ
sagam hoc ẽ uestem meroris quamex¬
orto sociali bello sumpserat. hac spe
arridente deposuit. atq antiquum to¬
ge decorem recuꝑauit. Marius deinde
sex milia marsorum cecidit: septẽ
milia armis exuit. S illa cum xx. &e
quatuor chortib erseniam missus: uͥ
artissima obsidione romani ciues &
milites premebantur: maximo bel¬
lo & plurima cede hostium. urbem
sociosq seruauit. Gneius pompeuis
picentes graui bello fudit. Qua uicto¬
ria senatus laticlauia & cetera dig¬
nitatis insignia recepit: cum togas
plurimo sanguine inpenso. & diffi¬

Expanded text:
sit, octo milia et ipse Marsorum intersit, octo milia et ipse Marsorum interCaepio autem a Vestinis et Marsis deductus in insidias, cum exercitu trucidatus est. L. uero Iulius Caesar postquam apud Aeserniam uictus aufugerat, contractis undique copiis aduersum Samnitas. et Lucanos dimicans multa hostium milia interfecit. cumque ab exercitu imperator appellatus esset Romamque nuntios de uictoria misisset, senatus saga, hoc est uestem maeroris, quam exorto sociali bello sumpserat, hac spe adridente deposuit atque antiquum togae decorem recuperauit. Marius deinde sex milia Marsorum cecidit, septem milia armis exuit. Sulla cum uiginti et quattuor cohortibus Aeserniam missus, ubi artissima obsidimilites premebantur, maximo bello et plurima caede hostium urbem sociosque servavit. Gneius Pompeius Picentes gravi praelio fudit, qua victoria senatus laticlavia et caetera dignitatis insignia recepit, cum togas plurimo\' sanguine inpenso et diffi
Abbreviated transcription (Latin):
sugerunt. Canes quoq quorum na¬
tura ẽ exctra homines ẽẽ ñ posse lacͥ¬
mosis ululatib uagi luporum ritu
oberrarunt. Igitur gneus pompeiꝰ
p̃tor. cum picentib uissu senatus ges¬
sibi samnites papium mutilum impe¬
ratorem p̃fecerant. marsi autem agam̃¬
nonem archi piratam p̃optauerant: ui¬
lius cesar samnitum pugna uictus. cȩso
fugit eocercitu. Rutilius consul mari¬
um ppinquum suum legatum sibi le¬
git. quem assidue submonentẽ morã
bello utilem fore. & paulisꝑ incastris
excercere militem oportere tironem: do¬
lo ille eum agere ratus contempsit. seq
in insidias marsorum & uniuersum
aginen exercitus sui incautus iniecit
u & ipse consul occisus. & multi nobi¬
les interfecti. & octo milia romanoꝵ
cesa sunt. Arma & corpora interfec¬
torum inconspectu marii legati tole¬
nus fluuius ꝑtulit: atq intestimoni¬
um cladis euexit. Maruis raptis con¬
tinuo copiis. uictores insꝑatus opp̃s¬

Expanded text:
fugerunt. Canes quoque, quorum nafugerunt. Canes quoque, quorum naturae est extra homines esse non posse, lacrimosis ululatibus vagi luporum ritu oberrarunt. Igitur Cn. Pompeius praetor cum Picentibus jussu senatus belsibi Samnites Papium Mutilum imperatorem praefecerant, Marsi autem Agamemnonem archipiratam praeoptaverant. Julius Caesar, Samnitium pugna victus, caeso fugit exercitu. Rutilius consul Marium proquinquum suum legatum sibi legit: quem assidue submonentem moram bello utilem fore, et paulisper in castris exerceri militem oportere tironem, dolo id eum agere ratus contempsit seseque in insidias Marsorum et uniuersum agmen exercitus sui incautus iniecitet ipse consul occisus et multi nobiles interfecti et octo milia Romanorum militum caesa sunt. arma et corpora interfectorum in conspectum Marii legati Tolenus fluuius pertulit atque in testimonium cladis euexit. Marius raptis continuo copiis uictores insperatus oppres
Abbreviated transcription (Latin):
tis terram latissime uerberauit. Insan¬
nitib uasto hiatu terre flamma proru¬
Complures p̃terea initinere uidere ro¬
mani globum coloris aurei cȩlo ad ter¬
ram deuolui: maioremq factum rur¬
sus a terra insublime adorientem
solem ferri ac magnitudine sua ip̃¬
sum solem obtexxisse. Drusus tantis
maus anxius: domi suȩ incerto qͥ¬
dem auctore interfectus ẽ
gitur picentes. uestini. marsi. pelig¬
ni. marrucini. samnites. lucani. cũ
adhuc occultam defectionem medi¬
tarentur: gauim seruium p̾torem. le¬
gatum ad se missum apud esculum
occiderunt. Statimq clausa ciuita¬
te: om̃s ciues romanos indicta cede
iugulauerunt. Continuo atrocissi¬
mam ꝑnitiem. infamosissima p̃cesse¬
re prodigia. Namq omnium gene¬
rum animalia quȩ manus hominũ
blande ꝑpeti. atq inter homines ui¬
uere solita erant: relictis stabulis paᷤ¬
cuisq cum balatu. himnitu. mugi¬
tuq miserabili ad siluas montesq

Expanded text:
tis, terram latissime verberavit. In Samtis, terram latissime verberavit. In Samnitibus vastissimo hiatu terrae, flamma proruComplures praeterea in itinere videre Romani globum coloris aurei, coelo ad terram devolvi, majoremque factum, rursus a terra in sublime ad Orientem solem ferri, ac magnitudine sua ipsum solem obtexisse. Drusus tantis malis anxius, domi suae, incerto quidem auctore, interfectus est. 336 Igitur Picentes, Vestini, Marsi, Peligni, Marrucini, Samnites, Lncani, cum adhuc occultam defectionem meditarentur, C. Servilium praetorem, legatum ad se missum, apud Asculum occiderunt, statimque clausa civitate, omnes cives Romanos indicta caede jugulaverunt. Continuo atrocissimam perniciem infamissima praecessere prodigia. Namque omnium generum animalia, quae manus hominum blande perpeti, atque inter homines vivere solita erant, relictis stabulis pascuisque, cum balatu, hinnitu, mugituque miserabili, ad sylvas montesque
Abbreviated transcription (Latin):
fragatores conciliarit. inimicos ꝑmul¬
serit. uidices temperarit. orationem
quoque a p̃tore concessam nichilo sub¬
missiorem quam animum habuerit.
Cum euidenti oppugnaretur calump¬
nia. & opinione bonorum omnium
iure absoluendus putaretur: ꝑuirio ui¬
dicum condempnatus ẽ. Qui smirnã
cominigrans litterarum studiis inten¬
tus consenuit.
nno ab urbe condita sexcen¬
cio philippo consulib intestinis cau
sis sociale bellum totã cõmouit italiã
Siquidem luuus drusus tribunus
plebis latinos om̃s spe libertatis illec¬
tos: cum placitum explere ñ posset:
in arma excitauit. Eo accessit. ut mes¬
dam urbem prodigia dira terreren
Nam sub ortu solis glob ignis a re¬
gione septemtrionis cum marimo
cȩli fragore emicuit. Apud aretinos
cum panes ꝑconuuua frangerentur:
cruor e medus panib quasi e uulne¬
rib corporum couor flucit. P reterea
ꝑseptem continuos dies grando lapi¬
dum inmixtis etiam testarum fragm̃¬

Expanded text:
fragatores conciliarit, inimicos permulfragatores conciliarit, inimicos permulserit, indices temperarit, orationem quoque a praetore concessam nihilo summissiorem quam animum habuerit. cum euidenti oppugnaretur calumnia et opinione bonorum omnium iure absoluendus putaretur, peiurio iudioum condemnatus est. qui Zmyrnam conmigrans litterarum studiis intentus consenuit. Anno ab Vrbe eondita DCcio Phsis sociale bellum totam commovit Italiam. Siquidem Levinus Drusus, tribunus plebis, Latinos omnes, spe libertatis illectos, cum placitum explere in arma excitavit. Eo accessit, ut moestam Urbem prodigia dira terrerent. Nam sub ortu solis globus ignis a regione septentrionis cum maximo coeli fragore emicuit. Apud Arretinos cum panes per convivia frangerentur, cruor e mediis panibus, quasi e vulneribus corporum fluxit. Praeterea per septem continuos dies grando lapidum, immixtis etiam testarum fragmen
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Multi circa suafeium & saturninũ
cȩsi: saturninus palam clamitans ma¬
rium auctorem ẽẽ omnium molitio¬
num suarum contestatus ẽ. Cum auꝰ
ipse saturninus & suafeius ce labienꝰ
cogente mario incuriam confugisses
ꝑ equites romanos effractis forib occisi
sunt. Gaius glautia extractus: e domo
claudii occisus ẽ. Furius tribunus plꝰ¬
bis. bona omnium publicanda decri
ꝑ forum holitorum fugiens: cum iua
gigante interfectus ẽ. Itaq auctorib
te seditionis occisis: quies popło ful
Tunc cato atq pompeius rogationem
de reditu metelli numidici tocius urbis
gaudio promulgarunt: que ne ꝑficere¬
cur marii consulis & furii tribuni ple¬
bis factionib intercessum ẽ. Rutilius
quoq uir integerrimꝰ adeofidei atq in¬
nocentiȩ constantia usus ẽ: ut die sibi
ab accusatorib dicta. usq ad cognitionẽ
neq capillum barbam ne dimiserit.
neq sordida ueste humiliue habitu. suf¬

Expanded text:
est, multi circa Saufeium et Saturninum est, multi circa Saufeium et Saturninum caesi. Saturninus palam clamitans, Marium auctorem esse omnium molitionum suarum, contestatus est; cum autem ipse Saturninus et Saufeius et Labienus cogente Mario in curiam confugissent, per equites Romanos effractis foribus occisi sunt. C. Glaucia extractus e domo Claudii trucidatus est. Furius, tribunus plebi, bona omnium publicanda decreuer forum holitorium fugiens, cum L. Giganio interfeotus est. itaque auctoribus tantae seditionis occisis quies populo fuit. tunc Cato atque Pompeius rogationem de reditu Metelli Numidici totius Vrbis gaudio promulgarunt: quae ne perficeretur, Marii consulis et Furii tribuni plebi factionibus intercessum est. Butilius quoque air integerrimus adeo fidei atque innocentiae constantia usus est, ut die sibi ab accusatoribus dicta, usque ad cognitionem neque capillum barbamue promiserit neque sordida ueste humiliue habitu suf
Abbreviated transcription (Latin):
agere. Die ducta a suppositis eiusdẽ
factionis uidicib ꝑ scelus in nocens
metellus dampnatus: in exilium¬
cum tocius urbis dolore discessit. Idẽ
saturninus meminium uirum acrem
& integrum fieri consulem timens: or¬
ta subito seditione fugientem ꝑpubli
um metium satellitem informi stipite.
comminutum interficit. Fremente ꝓtan
tis malis rei publicȩ senatu. popłoq roma¬
no: marius consul accommodato adtem¬
pus ingenio consensui bonorum sese in¬
miscuit. cõmotamq plebem leni orati¬
ne sedauit. Saturninus infamib au¬
sibus contionem domi suȩ habuit: ibiq
ab aliis rex. ab aliis imperator. appellat
Marius manipulatim plebe descripta
alterum consulem cum presidiis incol¬
le disposuit: ipse portas cõmuniuit. In
foro pͬlium cõmissum ẽ. saturninus a
marianis foro pulsus incapitolium cõ¬
fugit: marius fistulas quib eo aqua
ducebatur incidit. Bellum deinde in
aditu capitolii horridum satis gestũ

Expanded text:
 agere. die dicta a suppositis eiusdem  agere. die dicta a suppositis eiusdem factionis iudicibus per scelus innocens Metellus damnatus in exiliumcum totius Vrbis dolore discessit. idem Saturninus Memmium, uirum acrem et integrum, fieri consulem timens, orta subito seditione fugientem per P. Mettium satellitem informi stipite conminutum interfecit. fremente pro tantis reipublicae malis senatu populoque Romano, Marius consul accommodato ad tempus ingenio consensui bonorum sese inmiscuit commotamque plebem leni oratione sedauit. Saturninus infamibus ausis contionem domi suae habuit ibique ab aliis rex, ab aliis imperator est appellatus. Marius manipulatim plebe descripta alterum consulem cum praesidiis in colle disposuit, ipse portas communiuit. in foro proelium commissum est; Saturninus a Marianis foro pulsus in Capitolium confugit; Marius fistulas, quibus eo aqua deducebatur, incidit. bellum deinde in aditu Capitolii horridum satis actum
Abbreviated transcription (Latin):
cimbricum & teutonicum bellũ
& quintum marii consulatum quo
status romani imperii iure conserua¬
tus iudicatur: sexto consulatu eiusdem
gaii marii pene ita labefactiis ẽ: ut us
que ad extremum intestina clade con¬
ciderit. E uoluere ac ꝑcurrere mͥ discor.¬
diarum ambages & inextricabiles se¬
ditionum causas: incõmodum simul
ac nunis longum uidetur. Sane breui¬
ter strinxisse sufficiat. quia pͥmus lu¬
cius apuleius saturninus excitati tu¬
multus auctor extiterit: quinto me¬
tello numidico uello uiro sane pͥmario
acerrunus inimicus: qui eum censo¬
rem creatum. protractum domo atq
incapitolium confugientem. armata
multitudine consedit. unde equitũ
romanorum indignatione deiectus ẽ.
pluruna ante capitolium cede facta.
An uniim deinde compeditorem suũ.
saturninus & glautia fraude gaii ma¬
rii consulis occiderunt. S subsequen¬
te anno marus sexto consul & glau¬
cia pretor. & saturninus tribunus
plebis conspirauerunt: metellum nu

Expanded text:
Cimbricum et Teutonicum bellum et quintum Marii consulatum, quo status imperii Romani iure conseruatus iudicatur, sexto consulatu eiusdem C. Marii ita labefactatus est, ut paene usque ad extremum intestina clade conciderit. euoluere ac percurrere mihi discordiarum ambages et inextricabiles seditionum causas incommodum simul ac longum uidetur; sane breuiter strinxisse sufficiat, quia primus L. Apuleius Saturninus excitati tumultus auctor exstiterit, Q. Metello Numidico uiro sane primario acerrimus inimicus, qui eum censorem creatum protractum domo atque in Capitolium confugientem armata multitudine obsedit, unde equitum Romanorum indignatione deiectus est, plurima ante Capitolium caede facta. A. Nunium deinde, conpetitorem suum, Saturninus et Glaucia fraude C. Marii consulis occiderunt. subsequente anno Marius sexto consul et Glaucia praetor et Saturninus tribunus plebi conspirauerunt Metellum Num
Abbreviated transcription (Latin):
obsessa reginorum urbe captisq omnib
ipse quidem in reliquos ꝑfugas & latro¬
nes exxercuit digna supplicia: romanos
uero milites integre legionis romam mi¬
sit. qui populo iussu medio inforo uir¬
gis cesi sunt. securiq ꝑcussi. Uisa sibi ẽ
roma tunc uincere cum legionem suã
integram occidit: que sine dubio uicta
fuisset: si eam hostili p̾lio ꝑdidisset.
nno aburbe condita quadringen

Expanded text:
obsessa Reginorum urbe captisque omnibus ipse quidem in reliquos perfugas et latrones exercuit digna supplicia, Romanos uero milites integrae legionis Romam misit: qui populi iussu medio in foro uirgis caesi sunt securique percussi. Visa sibi est tunc Roma uincere, cum legionem suam integram occidit, quae sine dubio uicta fuisset, si eam hostili proelio perdidisset., Anno ab Vrbe condita
Abbreviated transcription (Latin):
copolim senib lassis. & egris uolenti¬
b condidit. Oranti tigrani ueniam de¬
dit: exxercitum herodis albanorum re¬
gis p̾fectosq eius ter p̾lio uicit. Postea
epistolas herodis & inunera cum alba¬
nis instaurandȩ pacis libenter accepit.
Archadem regem hesperiȩ bello fudit:
totamq hiberiam indeditionem ac¬
cepit. Inde cum armeniam. colchos
ordinatis reb ꝓmouens de ponto in
parthiam. adhȩcbathanam urben
caput parthici regni quinquagesi¬
mo die uenit. Inbosforo mitridate e

Expanded text:
copolim senibus, lixis et aegris uolenticopolim senibus, lixis et aegris uolentibus condidit. oranti Tigrani ueniam dedit; exercitum Horodis Albanorum regis praefectosque eius ter proelio uicit; postea epistulas Horodis et munera pro pace cum Albanis instauranda libenteArtacem regem Hiberiae bello fudit, totamque Hiberiam in deditionem accepit. Inde cum Armeniam, Colchos, ordinatis rebus conposuisset, promouens de Ponto in Parthiam ad Ecbatanam urbem caput Parthici regni quinquagensimo die uenit. In Bosporo Mithridate
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝑ. noctem facta: insuꝑ etiam
ꝑsequentes bello repellere statuit: pom¬
peius fugientes ꝑsequi intendit. Itaq
bellum nocte commissum ẽ. Luna t̃c
orta a tergo romanis erat. Regii longi¬
dudinem umbrarum ꝓximitatẽ hosti¬
um rati: cuncta inirritum tela fude¬
runt. Romani uelut mnermes illos
postea aggressi. sine labore uicerunt.
Namq de exercitu regio. quadra¬
ginta milia cȩsa. uł capta sunt. Ro¬
mani uulnerati mille: uix autem
quadraginta inter fecti. Rex autem
uitus etiam beneficio sublustris noc
tis euasit. Relictusq ab omnib ami¬
cis philosophis. scriptorib rerum uł
carminum ac medicis: solus ꝑdeuia
equum manu trahens. atq ad om̃s
noctur nos strepitus trepidatis in quod¬
dam castellum deuertit: atq inde in ar¬
meniam ꝑrexit. Pompeius regem in¬
secutus inter duo flumina que ab u¬
no monte diuersis specub exoriunt᷑
hoc ẽ enfratem & araxem: urbem n¬

Expanded text:
tione per noctem facta, insuper etiam tione per noctem facta, insuper etiam persequentem bello repellere statuit. Pompeius fugientes persequi intendit. Itaque bellum nocte commissum est. Luna tunc orta, a tergo Romanis erat. Regii longitudinem umbrarum proximitatem hostium rati, 379 cuncta in irritum tela fuderunt. Romani, veluti inermes postea aggressi, sine labore vicerunt. Namque de exercitu regio quadraginta millia caesa vel capta sunt, Romani vulnerati mille, vix autem quadjutus etiam bentis euasit, relictusque ab omnibus amicis philosophis scriptoribus rerum uel carminum ac medicis solus per deuia equum manu trahens atque ad omnes nocturnos strepitus trepidans, in quoddam castellum deuertit atque inde in Armeniam perrexit. Pompeius regem insecuturus inter duo flumina, quae ab uno monte diuersis specubus exoriuntur, hoc est Euphraten et Araxen, urbem Ni
Abbreviated transcription (Latin):
tigraneq congressus: paruissima suoꝵ
manu magnum hostium numerum
occidit. Nam uiginti milia in eo bel¬
lo cesa referuntur: tigranes uix .c.
quinquaginta equitib comitatus ay¬
fugit diademate & tiara ne agnoscere¬
tur abiectis. Tunc adlucullum toci¬
us penȩ orientis supplices uenere lega¬
ti.Imminente hieme ꝑarmeniam¬
in mesopotamiam regressus: insibin
urbem. illis tunc locis inclitã expug¬
nauit & cȩpit. Hisdem dieb pirate
ꝑ omnia sparsum maria & iam ñ
tantum intercipientes nauium cõ¬
uastantes: impunitate sceleris & a¬
uiditate p̾de. uulgo se associantib
ininmensum augebantur. Quos gne¬
us pompeuis post multam quidem
uastationem quam terra mariq diu
egerant: mira tamen celerttate com¬
pressit. E odem temꝑe cretam insulã
ꝑ biennium metellus euertit. diutur¬
postea successor luculli: in mino¬
ri armenia uixta montem as¬
tracum castra regis obsidione con¬
clusit. Rex cum omnib copiis erup¬

Expanded text:
et Tigrane congressus paruissima suorum et Tigrane congressus paruissima suorum manu magnum hostium numerum occidit; nam triginta milia hominum in eo bello caesa referuntur. Tigranes uix ceutum quinquaginta equitibus comitatus aufugit diademate et tiara ne agnosceretur abiectis. tunc ad Lucullum totius paene Orientis supplices uenere legati; imminente hieme in Mesopotamiam regressus, Nisibin, urbem illis tunc locis inclytam, expugnavit et cepit. Iisdem diebus piratae per omnia sparsi maria, et jam non tantum intercipientes navium comvastantes, impunitate sceleris et aviditate praedae vulgo sese associantes, in immensum augebantur. Quos G. Pompeius post multam quidem vastationem, quam terra marique diu egerant, mira tamen celeritate compressit. Eodem tempore Cretam insulam per biennium Metellus evertit, diuturius postea, successor Luculli, in minori Armenia juxta montem Dastracum castra regis obsidione conclusit. Rex cum omnibus copiis, erup
Abbreviated transcription (Latin):
tuli gr̃a fultus euasit. L ucullus sino¬
pen expugnaturus obsederat. Hanc
seleucus archipirata. & deochares spa¬
do qui p̃sidii causa p̾erat. expoliatã
atq incensam reliquerunt. Lucul¬
lus miserorum hostium intestina cla¬
de ꝑmotus: celeri occursui inmissum
restinxit incẽdium. Ita misera ciui¬
tas uersa uice hostium sociorumq
unde defendenda disꝑdita: & unde
disꝑdenda seruata ẽ. At uͦ lucullus¬
marcus qui curioni ĩmacedonia suc¬
esserat: totam bessorum gentem bel¬
id appetitam indeditionem suscepit.
odem tempore metellus siciliȩ p̃tor
cum fedissima illa gaii uerris p̃tu¬
ra siciliam afflictam inuenisset. ma¬
rime purgamene archipirata nefa¬
puis p̾dis & cedib dilacerante qui
pulsa classe romana siracusanum
portum obtinuerat: quem mox na¬
uali terrestriq p̾lio comminutum
sicilia decedere compulit. Preterea lu¬
cullus transgressus eufratem & tigrin
apud tigranum urbem cũmitridate

Expanded text:
tuli gratia fultus euasit. Lucullus Sinotuli gratia fultus euasit. Lucullus Sinopem expognatnrus obsederat; hanc Seleucus archipirata et Cleoohares spado, qui praesidii causa praeerant, expilatam atque incensam reliquerunt. Lucullus miserorum hostium intestina clade permotus celeri occursu inmissum restinxit incendium. ita misera ciuitas uersa uice hostium sociorumque unde defendenda disperdita et unde disperdenda seruata est. at uero M. Lucullus, qui Curioni in Macedonia successerat, totam Bessorum gentem bello adpetitam in deditionem recepit. Eodem tempore Metellus Siciliae praetor cum foedissima illa C. Verris praetura Siciliam adflictam inuenisset, maxime Pyrganione archipirata nefariis praedis et caedibus dilacerante, qui pulsa. classe Romana Syracusanum portum obtinuerat — quem mox nauali terrestrique proelio comminutum Sicilia decedere conpulit. praeterea Lucullus transgressus Euphraten et Tigrim, apud Tigranocertam urbem cum Mithridate
Abbreviated transcription (Latin):
um adhortus uicit fugauitq: inqu
p̾lio plusquam undecim milia mar¬
norum militum interfecta referunti
Lucullus postea cum eodem maris
nauali p̾lio congressus: &roͣ. & diui
naues regias. & complures oneraria
aut demersit aut cepit. Multi ex
ibi quos silla proscripserat: interi¬
ti sunt. Marius postera die de spes¬
ca uͥ latebat exctractus: meritas hob¬
lis animi penas luit. Codem uͭ lued¬
ius impetu apamiam uastauit: &¬
sub monte olimpo pͥus munitissimã
auitatem captam expugnatamq di¬
rpuit. Mitridates aduersus bizan¬
tium instructa classe nauigans. tem¬
pestate correptus. octoginta rostratas
naues ꝑdidit: ipseq cum quassata iã
naui mergeretur. inmioparonem se¬
ieuci piratȩ ipso pirata iuuante tran¬
siuuit. Inde sinopem. ac post anison
cum magna difficultate ꝑueuit. Eo¬
dem anno apud romam catilina in¬
cesti accusatus: quod cum fabia uirgi¬
ne uestali cõmisissȩ arguebatur: ca¬

Expanded text:
ium adortus uicit fugauitque: in quo ium adortus uicit fugauitque: in quo proelio plus quam undecim milia Marianorum militum interfecta referuntur. Lucullus postea cum eodem Mario nauali proelio congressus triginta et duas naues regias et conplures onerarias ant demersit aut cepit. multi ibi ex his quos Sulla proscripserat, interempti sunt. Marius postera die de spelunoa, ubi latebat, extractus meritas hostilis animi poenas luit. eodem uero Lucullus impetu Apamiam uastauit et sub monte Olympo Prusam munitissimam ciuitatem captam expugnatamque diripuit. Mithridates aduersus Byzantium instructa classe nauigans tempestate correptus octoginta rostratas naues perdidit; ipse cum quassa iam naui mergeretur, in myoparonem Seleuci piratae ipso pirata iuuante transiluit. inde Sinopem ac post Amisum cum magna diffioultate peruenit. Eodem anno apud Romam Catilina moesti accusatus, quod cum Fabia uirgine Vestali commisisse arguebatur, Ca
Abbreviated transcription (Latin):
inmesiam profugerunt: atq inde in
meoniam digressi: in colles camposq
in heremo inciderunt. Uui ñ solui
montes usti uł sara quasi quadam
fuligine obfuscata cernitur. uerũ
etiam campi ambusto solosquaudi ꝑ
quinquaginta milia passuum. sine
ullo ignis ac fornacis incendio pendu¬
lo inprofundum cinere putres lacent
trib etiam locis torride uoragines os¬
tenduntur. quas greci phiras uocalt
Inquib dui oberrantes inopinatis d̃¬
dem periculis exempti sunt: & clam
in castra regis uenerunt. Deiotarui
rex gallogretie prefectos regis. bello
trucidauit. Interea mitridates apus
ciricum eadem hora qua obsederat
obsessus: in magnam penuriam pe¬
tilentiamq exercitum suum coarti¬
uit. Nam plusquam quadringen¬
ta milia hominum fame & inorbo
ineadem obsidione amisisse fercur
ipse cum paucis arrepta naui clam
fugit e castris .L. ucullus incruento
milite spectator cladis aliene: noui
genus uictorie adeptiis ẽ. Mox mar¬

Expanded text:
in Moesiam profugerunt atque inde in in Moesiam profugerunt atque inde in Maeoniam digressi in colles camposque Inarimos inciderunt. ubi non solum montes usti uel saxa quasi quadam fuligine ob-\' fuscata cernuntur, uerum etiam campi ambusto solo squalidi per quinquaginta milia passuum sine ullo ignis uel fornacis indicio et pendulo in profundum cinere putres iacent; tribus etiam locis torridae uoragines ostenduntur, quas Graeci physas uocant. in quibus diu oberrantes inopinatis tandem periculis exempti sunt et clam in regis castra uenerunt. Deiotarus rex Gallograeciae praefectos regis bello trucidauit. Interea Mithridates apud Cyzicum eadem mora, qua obsidebat, obsessus in magnam penuriam pestilentiamque exercitum suum coartauit. nam plus quam trecenta milia hominum fame et morbo in eadem obsidione amisisse fertur; ipse cum paucis arrepta naui clam fugit e castris. Lucullus, incruento milite spectator cladis alienae, nouum genus uiotoriae adeptus est; mox Mar
Abbreviated transcription (Latin):
retemtum breui ducem in locum arche¬
lai qui se adsillam cum tixcore liberisq
contulerat. M aruis & cumacus duces
a mitridate aduersus lucullum mis¬
si. magno exercitu breui congrega¬
to. cum publio. rutilio. apud calce¬
doniam congressi sunt: eumq cum
plurima exercitus ipsius parte ceci¬
derunt. Lucullus mitridatem ciri¬
cenos obsidentẽ. fossa cinxit. eumq
quod faciebat pati compulit: atq ad
ipsos ciricenos ut bono animo eẽnt
nuncium misit unum ex militib
natandi ꝑitum. Qui duob utrib
suspensus. mediam ipse regulam teners
plantisq subremigans: septem milia
passuuum transmeauit. Mitridates
inopia laborans. partem copiarum
istructam armis domum abire p̾̃ce¬
pit: quam lucullus excipiens uniuer¬
sam disꝑdidit. Nam ampluis quã
quindecim milia hominum tunc fu¬
isse interfecta narratur. Tunc etiam
fannius qui se mitridati iunxerat:
& metrofanes reguis pretor. a mamer¬
do uicti. cum duob milib equitum

Expanded text:
retentum breui ducem fecit in locum Archeretentum breui ducem fecit in locum Archelai, qui se ad Sullam cum uxore liberisque contulerat. Marius et Eumachus duces a Mithridate aduersus Lucullum missi, magno exercitu breui congregato cum P. Rutilio apud Chalcedonam congressi sunt eumque cum plurima exercitus ipsius parte ceciderunt. Lucullus Mithridatem Cyzicenos obsidontem fossa cinxit eumque quod faciebat pati conpulit atque ad ipsos Cyzicenos, ut bono animo essent, nuntium misit unum ex militibus nandi peritum: qui duobus utribus suspensus mediam ipse regulam tenens plantisque subremigans septem milia passuum transmeauit. Mithridates inopia laborans partem copiarum instructam armis domum abire praecepit: quam Lucullus excipiens uniuersam disperdidit, nam amplius quam quindecim milia hominum tunc interfecisse narratur. tunc etiam Fannius, qui se Mithridati iunxerat, et Metrophanes regius praetor a Mamerco uicti, cum duobus milibus equitum
Abbreviated transcription (Latin):
apud nichomediam occidit. Ac moxx
arrepto exercitu mitridatis filium
ex asia admiletopolim fugat. statio¬
nemq regis inuadit. ipsumq ꝑgamo
pellit: fugientemq insecutus apud pi¬
tanam obsedit. Et profecto cepisset si lu¬
cuis lucullus cuuilib discordiis curam
rei publicȩ pretulisset: eumq marico¬
artare obiecta classe uoluisset. Inde
fimbria iliensib iratus. a quib ꝓsil¬
lane partis studio obiectu portarum
repulsus uudebatur: ipsam urbem ili¬
um antiquam illam rome parentẽ
fundidus cȩde incendioq deleuit: s eã
silla continuo reformauit. Hidem
fimbria apud thiatiram cum abex¬
ercitu sille obsideretur: desperatione
adactus: in templo esculapii manu
sua interfectus ẽ. Fannius & magius de
exercitu fimbrie profugi: mitridati
sese aduincerunt. Quorum hortatu
initridates cum sertorio ꝑ legatos in his¬
paniam missos: fedus pepigit. Sertoriꝰ
ad eum marcum marium firmandi
federis causa misit: quem rex apud se

Expanded text:
apud Nicomediam occidit: ac moxapud Nicomediam occidit: ac moxarrepto exercitu Mitridatis filium ex Asia ad Militopolim fugat, stationemque regis invadit, ipsumque Pergamo pellit, fugientemque insecutus, apud Phitanam obsedit. Et profecto cepisset, si LuL. Lucullus ciuilibus discordiis curam reipublicae praetulisset eumque mari coartare obiecta classe uoluisset. inde Fimbria Iliensibus iratus, a quibus pro Sullanae partis studio obiectu portarum repulsus uidebatur, ipsam urbem Ilium, antiquam illam Romae parentem, funditus caede incendioque deleuit. sed eam Sulla continuo reformauit. idem Fimbria apud Thyatiram cum ab exercitu Sullae obsideretur, desperatione adactus in templo Aesculapii manu sua interfectus est. Fannius et Magius de exercitu Fimbriae profugi Mithridati sese adiunxerunt: quorum hortatu Mithridates cum Sertorio per legatos in Hidpaniam missos foedus pepigit. Sertorius ad eum M. Marium firmandi foederis causa misit: quem rex apud se