comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et cepunt aĩmaꝵ bt̃aꝵ gliam et pcc̃oꝵ penã cam purgatonii
ꝙͣ inferm clara uece om̃ibus intrngre nom ut michi post¬
modũ int̾rogati dixerunt btũs Ic̾oꝰ eos conduxat secũ in
ꝑadisum purgatoriũ et inferini ut que ibi agebant᷑ pate¬
fecant uniu̾sis sibiq dixat ꝙ ad corpa reduent et de ꝑꝑe¬
tintis pccis pniam age̾nt quia eadem die ⁊ hora qͣ uen

Expanded text:
 animarum gloriam, et peccatorum poenas, tam Purgatorii, quam Inferni clara voce omnibus intimare. Nam, ut mihi postmodum interroganti dixerunt, beatus Hieronymus eos conduxerat secum in Paradisum, Purgatorium, et Infernum, ut quae ibi agebantur, patefaceret universis. Sibique dixerat quod ad corpora redirent, et de perpetratis peccatis ibi agerent poe
Abbreviated transcription (Latin):
nata est ubi etia sachatissimũ ieoi cadauer huãcilui ẽ con¬
gregatis p̃dictoꝵ defuctoꝵ cadan̾a deferri feti o mira er¬
ga homies dei miẜacio et dispensatio quot modis sitise
spantes iuare quãtisq et quot honorid suos exaltat stõs
fiebat int̾ea ab illius secte cultorib derisio credentib ꝙ ferte
exiuanita mano dni secetur itaꝙ omis fideliũ cetus et deũ
in ice exultatõis psallant qui suscepinnus iĩam diui ĩ me¬
dio templi sui Accedens nãq uir ren euscbius ad singlor odai¬
Ania flexis genib mãĩbusꝙ in celum extensis dictis audi¬
dinis et uirtutis qui facis uurabilia magna solus et nullũ in
te spanciũ spnis nũc exandi tuoꝵ p̃ces fideliũ et ut cua quã
dedisti fides intem̾ata iĩuolacaq ꝑ scla maneat ac etiã ut hor
error appeat ꝓ mi̾ta et int̾cessione gliosi dilci tui sẽoi int̾duc¬

Expanded text:
est, et ubi etiam sacratissimum Hieronymi cadaver humatum est congregatis, praedictorum defunctorum cadavera deferri fecit. O mira erga homines Dei miseratio et dispensatio! Quot modis in se sperantes scit juvare: quantis et quot honoribus suos exaltat Sanctos! Fiebat interea ab illius sectae cultoribus derisio: credentibus quod foret exinanita manus Domini. Laetetur itaque, omnis fidelium coetus: et Deo in voce exultationis psallant, quando suscipimus misericordiam in medio templi sui. Accedens namque vir venerabilis Eusebius ad singulorum cadavera: flexis genibus manibusque in coelum extensis, cunctis audiictae fortitudinis et virtutis: qui facis mirabilia magna solus, et nullum in te sperantium spernis: nunc preces tuorum exaudi fidelium, et ut tua, quam dedisti, fides intemerata inviolataque per saecula maneat, ac etiam ut horum error appareat, per merita et intercessiones gloriosi tui Hieronymi d
Abbreviated transcription (Latin):
p̃decessoru diffinitoẽs et dca reuocare et cotͣriũ statue put dec̾uit sta¬
niẽdũ aꝑte iuxta morẽ suũ mẽtit᷑ ge̾ticꝰ sup̃dco Constituto euĩ illa hoc
nõ dicit nec dehoc facit aliquã mẽtionẽ ut pacr̾ põt cuilib incuenti
sit aliquis nec sub quo ualeat cõpichẽdi ut pr ex simbolis in quilꝰ ari¬
cli fidei ꝯtinẽt᷑. nec eciã reductiue q̃ĩ hoc sat̾ st̾ptaͣ ꝯtineat quo negato

Expanded text:
praedecessorum definitiones et dicta revocare et contrarium statuere, prout decreverit statuendum. Aperte iuxta morem suum mentitur haereticus supradictus; constitutio enim illa hoc non dicit nec de hoc facit aliquam mentionem, ut patere potest cuilibet intuenti: articulus non sit aliquis nec sub quo valeat comprehendi, ut patet ex symbolis, in quibus articuli fidei continentur; nec etiam reductive, quasi hoc sacra scriptura contineat, quo negato
Abbreviated transcription (Latin):
claue Cũ em in dubĩi reuocet utr stia claius eccłie sit cesenda et
sit claiuis in eccłia decliuare bidet᷑ cũ dicit ꝙ saluator nr̃ in pmissi¬
ont clauiũ sta bto petro hoc cesisse bideat᷑ expͥsse cũ nuediate post
illa ꝓmissionẽ subiuxerit qdcũq ligau̾is suꝑ t̾ram erit ligatũ
et in celis ⁊cͣ. nilla de stia hica mentione que sacie st̾pte et stoꝵ¬

Expanded text:
clavem; cum enim in dubium revocet, utrum scientia clavis ecclesiae sit censenda, et sit clavis in ecclesia, declinare videtur: cum dicit, quod Salvator noster in promissione clavium facta beato Petro hoc sensisse videatur expresse, cum immediate post illam promissionem subiunxerit: Quodcumque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis etc. , nulla de scienti
Abbreviated transcription (Latin):
e petrus et suꝑ hant petrã edificabo eccłiam mea et porte inferi
no pͥualebut adu̾sus etĩ et tibi dabo claues regni celoꝵs de clanbus
etclie sue ut que soluent in t̾ra soluta ẽẽnt in celis et que ligaret ĩ
cenra ligata essent et in celis hoc etia saluator nr̃ dixisse biae᷑ exp̃sse
sicut cõsticuro p̃cca Quia quoꝵd̃ dicit qr nurdiate poꝰ siba illa tibi
dalo claues regin celoꝵ subiuxit et ꝙtuꝙ liganeris suꝑ t̾ra erit li¬
gatu et in celis et qdcuꝙ solueris suꝑ t̾rã erit solutũ et in oełis Et¬

Expanded text:
iam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam, et tibi dabo claves regni coelorum . De clavibus ecclesiae, ut, quae solveret in terra, soluta essent in coelis; et, quae ligaret in terra, ligata essent in coelis ». Hoc etiam Salvator noster dixisse videtur expresse, sicut constitutio praedicta Quia quorundam dicit, quia immediate post verba illa: Tibi dabo claves regni coelorum subiunxit: Et quodcumque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et quo
Abbreviated transcription (Latin):
cenus. liͦ .i.c. finali ubi loquẽs de pͥmo pente sic dicit hũc igit᷑ hoĩem
conditor mascłm construxit statuit et t̾buit ei sui ip̃ius diũãm
qi grãm et in cõĩone eus ꝑ hanc ip̃m focit unde ⁊ aĩaliũ nõĩatorem
tor fecit et sequit᷑ fecit ex ip̃o auxiliat̾cem ip̃ius nec obstat .c.
diltissimis. in contͣriũ allegatũ ꝑ illud eñ concludi non pt̃ ꝙ p̃mi¬

Expanded text:
e t. 94, p. 975, ubi loquens de primo parente sic dicit: « Hunc igitur hominem conditor masculum construxit, statuit et tribuit ei sui ipsius divinam gratiam, et in communione eius post hanc ipsum fecit, unde et animalium nominatorem rum dominatorem fecit » et sequitur: « fecit ex ipso auxiliatricem ipsius ». — Nec obstat cap. Dilectissimis in contrarium allegatum. Per illud enim concludi non
Abbreviated transcription (Latin):
etia nato illi tres magi eitaglici m.ii phibunt testiomi sic duces ubi est
qui nacgẽ rex iudeoꝵ ĩtem ille nachanael uerus isilica in quo dolus nõ
eit dixit ei Iohes .i. Tu es filius dei tu es rex isis pilatus quoꝙ in suy¬
sc̾ptoe crucis st̾psit ĩss nazareno rex iudeor quaquide supst̾ptione nõ¬
sine diuio instictu uideis instatibus ꝙ nõ st̾beret rex iudeoꝵ sed qr dioit
se regẽ uideoꝵ ip̃os audire noluit sed rudit qd̾ scripsi st̾psi hoc eciam
saluator nr̃ confessus fuit io .xuiii. Cum em pilatus introgaret eum
utro esset rex iudeoro rudit ei Regnni meu non ẽ de hoc mũdo Ex quopi¬

Expanded text:
etiam nato illi tres Magi Mathaei 2 perhibuerunt testimonium sic dicentes: Ubi est, qui natus est rex Iudaeorum? Item ille Nathanael verus Israelita, in quo dolus non erat, dixit ei Ioannis 1: Tu es filius Dei, Tu es rex Israel . Pilatus quoque in superscriptione crucis scripsit: Iesus Nazareninctu fecit; Iudaeis instantibus, quod non scriberet rex Iudaeorum , sed quia dixit se regem Iudaeorum , ipsos audire noluit, sed respondit: Quod scripsi, scripsi . Hoc etiam Salvator noster confessus fuit Ioannis 18; cum enim Pilatus interrogaret eum, utrum esset rex Iudaeorum, respondit ei: regnum meum non est de hoc mundo ; ex quo Pi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsetucorem ⁊ hostem ⁊ de heresi sinalit᷑ ꝯdempnatu patrata in urbe p
micti ꝓcurauerat sicut pat̾ius eiusdem affirmauit postinodran
ad portu de Aquismortius applicarat pdictis inhibitone ⁊ peis ⁊¬
sentetiis in ꝯtemptũ deduct noctͣno tempe latent ⁊ furciuue de Cuu¬
tate pdca recessit et associatis sibi quibusdam sue imiqtat᷑ ꝯplitibꝰ
uit quos erant duo neꝙͣ̃ uiri uideli Bonagra de ꝑgans de ordine
pcto qui suis excessibus ⁊ delictis exigentibus in eade curia arres¬
ordimis plibati ꝯtra que ratoe multaꝵ opionu erroneaꝵ ⁊ hẽ¬
titalui quas ip̃e sc̃pẜat ⁊ dognatizauat pendebat in eadẽ curia
ura licetia de curia neorata distedet arrestatus ad portũ supra¬
dem deuerens seꝙ reddeus cũ suis ꝯplicibus fugituuis ỹmo quad
naue siue cocham ac de inde galea sicpctam constendit ⁊ ros ac
eorode michaelis ⁊ cõplicũ fuga nõ absq magne adiuiratois ⁊ c̾ba

Expanded text:
stem ac de haeresi sententialiter condemnatum, patrata in Urbe prmitti procuraverat sicut patronus eiusdem galeae affirmavit postmodum ad portusententiis in contemptum deductis, nocturno tempore latenter et furtive de civitate praedicta recessit et associatis sibi quibusdam iniquitatis suae complicibus inter quos erant duo nequam viri, videlicet Bonagratia de ordine praedicto, qui suis excessibus et delictis exigentibus in eadem curia arresordinis praelibati, contra quem ratione multarum opinionum erronearum et haereticarum, quas ipse scripserat et dogmatizaverat, pendebat in eadem curia nostra licentia de curia memorata recederet, arrestatus ad portum supradictum deveniens seque reddens cum dictis complicibus fugitivum, primo quandam navim seu concham ac deinde galeam supradictam conscendit. Nos autem eorumdem Michaelis et complicum fuga non absque magnae admirati
Abbreviated transcription (Latin):
nõ facit diuicẽ cũ sit nĩcile repitandũ unle hũo tale dñi ͫ pt̃ egeno et
pauꝑ mlto reputari qd̃ p ad sensũ si eiũ Rex francie nõ renũciando
cregno se absencaret a regno et po lapsũ alicn tꝑis incognitꝰ reduet ad
illud si se ꝑ rege non ge̾ret nec aliq̃ eiuolumẽta ꝑciꝑet ati regnni s urdo¬
mo regia recipet ut uni alius ex grã ntc̾ia bite sue ttis utiꝙ licet rex
ess et dñs poss mendics et pauꝑ mi̾to reputari huic ẽ ꝙ apło ad galat¬

Expanded text:
t egenus et pauper merito reputari. Quod patet ad sensum. Si enim rex Franciae non renuntiando regno se absentaret a regno et post lapsum alicuius temporis incognitus rediret ad illud, si se pro rege non gereret nec aliqua emolumenta perciperet dicti regni, sed in domo regia reciperet, ut unus alius, ex gratia necessaria vitae suae: talis utique, licet rex esset et dominus, posset mendicus et pau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectior et deo acceptior et mudo exemplarior qñto plenio renũciatũ
fuit omi auri ꝙꝓ qd̾ põt sic utens pro usu huioi quolib ꝯtende̾ uel¬
exppatõem om̃is iurio in ciugcer̃q rei ꝓp̾etate et in eno usu in seẜ
uasse net ecia unposiuisse aplĩo neqy sub roto ab ip̃ia fiuisse receptam
esuangelica seu aplica docet istoria sed cont̾rui pocius eurdencius maifestat
Qrd auc in pdicta asẜtione adicit᷑ ꝙ per abdicatoem iuris ꝓdicti uidelicet ꝙ¬
prietatis et eius usus usus facti ad sustentatoem. natẽ in xpo et aplis¬

Expanded text:
perfectior et Deo acceptior et mundo exemplarior, quanto plenius renunciatum fuerit omni iuri, per quod potest sic utens pro usu huiusmodi quomodolibet contein eius usu in se servasse nec etiam imposuisse apostolis nec sub voto ab ipsis fuisse receptam evangelica seu apostolica doceat historia, sed contrarium evidentius manifestat. Quod autem in praedicta assertione adiicitur, quod per abdicationem iuris praedicti videlicet proprietatis et eius usus usus facti ad sustentationem naturae in Christo et ap
Abbreviated transcription (Latin):
ste he̾ticꝰ nõ in dñi ͫ dixit prosto ꝑ hoc se pͥuaricatorẽ legis nccũtũ
oudit. In illo eĩ c. nuĩoꝵ xuiii. exp̃sse dicit᷑ ꝙ dñs dedit leuitis dñiũ
deciar et ad qͥd daret eis declauit dicẽs In usus coro ⁊ uccͣia decimas
refert utro res aliq̃ aliqͥsꝰ det᷑ in usũ ⁊ uccͣia au usus in re aliqͣ seu rei
alicꝰ alicui ꝯcedat᷑ sicut ꝑlemo ⁊ lacius ẽ suꝑuis abi adduxit eadem

Expanded text:
ste haereticus, non « in dominium » dixit, profecto per hoc se praevaricatorem legis manifeste ostendit; in illo enim cap. Numerorum 18 expresse dicitur, quod Dominus dedit levitis dominium decimarum; et ad quid daret eis, declaravit dicens, quod in usus eorum et necesrefert, utrum res aliqua aliquibus detur in usum et necessaria, an usus in re aliqua seu rei alicuius alicui concedatur, sicut plenius et latius est superius, ubi induxit eadem
Abbreviated transcription (Latin):
aut ex ipis abia acqrendi que tũ ipõs de p̃missis fecisse st̾ptura sut᷑ testut᷑
feu ip̃os potuisse face̾ supponit aꝑte he̾ticũ est censendũ/ et tñ licet de
iure dñii seu ꝓpetatꝭ nullã faciat mẽtionẽ ip̃e tñ imponit ei ꝙ intellexe¬
et aplõs asẜit g̃iusse ab hũano iure introductũ fuisse moĩfestũ existit
Et ideo dicit ꝙ dc̃a cõstitutio intellexit ꝙ xp̃o ⁊ apli nõ solũ in coĩ si etꝭ¬

Expanded text:
is fecisse scriptura sacra testatur seu ipsos potuisse facere supponit aperte, haereticum est censendum: et tamen, licet de iure dominii seu proprietatis nullam faciat mentionem, ipse tamen imponit ei, quod intellexetolos asserit habuisse, ab humano iure introductum fuisse manifestum existit; et ideo dicit, quod dicta constitutio intellexit, quod Christus et
Abbreviated transcription (Latin):
et aliud die aliciuio rei usum ubi eĩ usus alicorei usibilis concedit᷑ alicui
usus tũi rei ⁊ nõ dñium sibi intelligit᷑ esse dacũ sed ubi alicui res dat᷑ in
usũ ne dũ usus rei s et dñum intelligit᷑ ẽẽ datũ unde cũ dicit᷑ in p̃alleo¬
leuititis decimas dedit qr eiũ de frugibus ⁊ fructibus dupłre nos uiua¬
mus uno mad comedendo ad qd̵ pͥmo ⁊ pncipałr sunt cõcessi uõ iᵈ¬
dit in tlibus deficit in aliis nctiis ad ritã huanã roluit dñs ꝙ leuite
possent nõ solũ de frugibus illis comed̾ s eciã de ilłis quo ad ałia uite
sic dixit uniusa frugũ micia que gignit quimꝰ ⁊ dño dep̃cant᷑ cedent ĩ¬
usuo tuos illaꝵo aũt reꝵ dñiũ concessit illis dñs ut in eodem .c. p in quo
pmicias aũt quas uouerũt ⁊ obtulerũt filii isil adi tibi ⁊ filiis ⁊ fili¬

Expanded text:
e alicui usum alicuius rei. Ubi enim usus alicuius rei usibilis conceditur alicui, usus tantum rei et non dominium sibi intelligitur esse datum; sed ubi alicui res datur in usum, nedum usus rei, sed et dominium intelligitur esse datum. Unde, cum dicitur in praelevitis decimas dedit; quia enim de frugibus et fructibus dupliciter nos vivimus: uno modo comedendo, ad quod primo et principaliter sunt concessi, ilibus, deficit in aliis necessariis ad vitam humanam, voluit Dominus, quod levitae possent non solum de frugibus illis comedere, sed etiam de illis quoad alia vitae sic dixit: « Universa frugum initia, quae gignit humus et Domino depusus tuos . Illarum autem rerum dominium concessit illi Dominus, ut in eodem cap. patet, in quo Primitias autem, quas voverunt et obtulerunt filii Isra
Abbreviated transcription (Latin):
senciẽdi exͣ de elet. c. Qm̃ sit. li .ui. et .c. si rohgiosus cũ falidus multio
¶preta aut iste he̾ticus dicet ꝙ iste cui utẽdi ie aliq̃ licẽtia ẽ cẽcessa
uste re illa utit᷑ aut ꝙ ñuste aut ꝙ nec iuste re illa utit᷑ nec m̃iste
si dicat ꝙ ñuste ꝯcordat utiꝙ cum cõstitõe p̃ccã que uult ꝙ qui firi¬
ue utit᷑ utat ĩniste Si dicat ꝙ uiste utit᷑ sequit᷑ ꝑ qño ꝙ ⁊ iure qr

Expanded text:
e cap. Quare sit lib. VI et cap. Si religiosus cum similibus multis. Praeterea autem iste haereticus dicit, quod iste, cui utendi re aliqua licentia est concessa, iuste re illa utitur aut quod iniuste, aut quod nec iuste re illa utitur nec iniuste. Si dicat, quod iniuste, concordat utique cum constitutione praedicta, quae vult, quod, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uolens ip̃omeꝰ ꝯstitutoi qd nõ dicit dicit ꝙ dc̃a ꝯstito intelligit laq̃ de un
ictẽdi cuili ⁊ mũdano qd̵ est ius ppum ꝓ quo dat᷑ actio in iudicio fit᷑. pr
ut dicit in hac cõstita ¶Id conditore. et in constitritõe que incipit Quia
quor dñ. in quaut dicit hoc maĩfestat aꝑte de quo affit se infius dictuꝵ
gor aũt asẜit obiuare sacre st̾ptiue dicẽti .m.xix. in ꝑsona aplor etce¬

Expanded text:
intelligit loqui de iure utendi civili et mundano, quod est ius proprium, pro quo datur actio in iudicio: sic patet, ut dicit, in hac constitutione Ad conditorem et in constitutione, quae incipit Quia quorumdam , in qua, ut dicit, hoc manifestat aperte, de quo asserit se inferius dicturum: hoc autem asserit obviare sacrae scripturae dicenti M
Abbreviated transcription (Latin):
euilent̾ ipõs ħuisse dĩum in cõi Ipe eiũ dicit ꝙ sicut nõ pc̃ diuili
oer nec splendor solis ita nec reliq̃ que cõiter data sunt ad gñdum
data cõiter omibus ad hñdũ Et si data fuerũt ab illo qui daire pote¬
doris solis ad ipalia resptu dñi ut sicut non hebant dñum aeris
et spleutor solis sit nec habent dĩnum cpaliũ reꝵ sed respcũ indim¬

Expanded text:
ium in communi. Ipse enim dicit, quod sicut non potest dividi aer nec splendor solis, ita nec reliqua, quae communiter data sunt ad habendudata communiter omnibus ad habendum; et si data fuerunt ab illo, qui dare potndoris solis ad temporalia respectu dominii, ut, sicut non habebant dominium aeris et splendoris
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝙͣ ius utendi ip̃is compecierit nec illa rendendi seu donandi iuo ha¬
buerint aut ex ip̃is alia acq̃rendi que tamẽ ipõs de pmissio fecisse st̃p¬
iura satra testat᷑ seu ip̃os potuisse fate supponit expresse cũ tlis asẜtio
ipor usu ⁊ gesta euident includat in pmissis non iusta ꝙ utiqi de usu¬
et gestis seu factis redeptoris uni dei filii sentire nephas est stripture¬
satre contͣriũ et doct̾ue catholice iuitũ asẜcionẽ ip̃am ptinate de fr̃m

Expanded text:
u assumendi compecierit, nec illa vendendi seu donandi ius habuerint aut ex ipsis alia acquirendi, que tamen ipsos de premissis fecisse scriptura sacra testatur seu ipsos potuisse facere supponit expresse, cum talis assercio ipsorum usum et gesta evidenter includat, in premissis non iusta, quod utique de usu, gestis seu factis redemptoris nostri, filii Dei, sentire nephas est, sacre scripture contrarium et doctrine catholice inimicum, assercionem ipsam pertinacem de fratrum
Abbreviated transcription (Latin):
dinuicte ei et palliũ sicꝙ p ꝙ tuica hebat et palliũ is cui loq̃batur ¶ ¶̃
illi statim cui poca uuxerat sic p̃cepit ibide̾ qui petit a te da ei et rolenti
e̾ locutꝰ cũ dix̾it ꝙ det ei qui a se petit qd̾ nõ poss face cũ dare sit accipiẽ¬
tis face̾ insi durum eciã quo ad tꝑalia obtinet nec mutuare posẜ isi ei
qd mutuant ess dñs cũ in mutuo a mucriãte in eũ qui mutuũ recepit
rei mucuate sit dui ͫ tnssen̾dum ¶ Item ip̃e intelligit apłis datu p̃dictũ

Expanded text:
icque patet, quod tunicam habebat et pallium is, cui loquebatur. Praeterea illi statim, cui praedicta iniunxerat, sic praecepit ibidem: Qui petit a te, da ei, et volenti est locutus, cum dixerit, quod det ei, qui a se petit: quod non posset facere, cum dare sit accipientis facere, nisi dominium etiam quoad temporalia obtineret; nec mutuare posset, nisi eius, quod mutuaret, esset dominus, cum in mutuo a mutuante in eum, qui mutuum recepit, rei mutuatae sit dominium transferendum. Item ipse intelligit, apostolis datum praedictum
Abbreviated transcription (Latin):
gare liceat p Nicolaus einu ppͣ p̃cepit archiepo Tirueren et eiusdẽ ecclie fi
iseq̃rent᷑ eoꝵq fautores qͦusq cũ integ̾tate possiones et res alie occupa
epĩ ꝯsẜm qui ab eo institutꝰ ẽ et qui dat et accipit anacheͣ sit et sequit
sinquu ei esse cesemꝰ ut potius custodes cartap ꝙͣ̃ defensores neꝑ creditap
ut pceptũ est indicem᷑ .xui.q.i.c. in canõibus Innocẽtius ꝙͣ .iii. qae¬

Expanded text:
gare liceat, patet; Nicolaus enim papa praecepit archiepiscopo Trevirensi et eius ecclesiae filinsequerentur eorumque fautores, quousque cum integritate possessiones et res aliae occupapraeter episcopi assensum, qui ab eo institutus est: et qui dat et qui accipit, anathema sit; et sequitur: « Iniquum enim esse censemus, ut potius custodes chartarum quam defensores rerum creditarum, ut praeceptum est, iudicemus » XVI q. 1 cap. In canonibus . Innoce
Abbreviated transcription (Latin):
huic ꝯtricatoi fure impon̾e cupietes asẜtione huiõi ꝑtinacẽ cũ stpture
sacre que in plerisꝙ locis ipos nõnulla huisse asẜit qͣdicat expresse ĩp̃a
stptura sacram ꝑ quã utiq fidei orthodixe ꝓbant᷑ articli quo ad p̃inissa
in totu euacuans fidem cachoͭ ͣ redd̾at eius probationẽ admies dubiã
et int̾tam deiniceps etronẽa fore censendam ac heticam de fr̃m nr̃oꝵ ꝯfilio

Expanded text:
ionem huiusmodi pertinacem, cum scripturae sacrae, quae in plerisque locis ipsos nonnulla habuisse asserit, contradicat expresse ipsamque scripturam sacram, per quam utique fidei orthodoxae probantur articuli, quoad praemissa in totum fidem evacuans, fidem catholicam reddat eius probationem adimens dubiam et incertam, deinceps erroneam fore censendam et haereticam de fratrum no
Abbreviated transcription (Latin):
aplĩce deducat᷑ ut ex aũcte apłica in hoc sua maifestet᷑ intẽtio cui solu
ꝯcessu est in hiio statuca ꝯdere ⁊ qdita declare ciuotanie contrui asse¬
rut hruõi asẜtores Adhuc patet qd asẜunt essefłm licet emi inuoce¬
tius .iiii. p̃dictus in gen̾ali gcilio nicdipissi nouas religiones institur
gu afirinasse qui etiami exceptis aliqͥbus postia ꝓ dregoͫ x. pdceisso¬
gnalis concilii licuit sumuo pontificibus non qfrmatos ordies afima¬
de ea ceora suecessoribus sic afirmatos in totu dissolue aros est moo afiraua¬
derlat cẽn argusas ois uui sellis fimus pontifer ues ordmat siceat eius

Expanded text:
 cui solum concessum est in his statuta condere et condita declarare ». Cuius tamen contrarium asserunt huiusmodi assertores. Adhuc patet, quod asserunt, esse falsum. Licet enim Innocentius III praedictus in generali concilio interdixisset novas religiones institui,ur ordines confirmasse, qui etiam exceptis aliquibus postea per Gregorium X praegeneralis concilii licuit summis pontificibus non confirmatos ordines confirmare, et eorum successoribus sic confirmatos in totum dissolvere, non est mirurat circa regulas ordinum solus summus pontifex vel ordinat, liceat eius
Abbreviated transcription (Latin):
ut supius est probatũ et adluit sic loquetes du ꝓ talia ꝯstitutoes mrio ipug¬
uare satagũt costicutões illas quibus se aduuant ostendus si eoro fle asser¬
ciones uere existent fore ĩualidas erroneas et infirmas si em nobis no li¬
cuit qta ꝯstitietoem nicholar .iii. in qua se fundant popue statue aliq
certe nec sibi licuit ꝯtͣ statuta gregorii Iunocetii et alexandri ꝑdictora
statue̾ autaliquid detlare Qrd̾ tn ip̃m fecisse scdmeoꝵ asstoem ondit᷑
ntaĩfeste Cũ illi decl̃auerunt ꝙ ordo frm armoro habeat usum eoꝵ reru
quassicet eis hre qd̾ ad usum iuiris est referendu nccͣio ut supuis est
probatũ ip̃e uero srͫ eos statuit ꝙ nec ordo nec fres uis utendi habeat sas
tmmodo simplice fai usum Et insupordinauit decreuit et statuit bunoi¬

Expanded text:
s est probatum. Et adhuc sic loquentes, dum per talia constitutiones nostras impugnare satagunt, constitutiones illas, quibus se adiuvant, ostendunt, si eorum falsae assertiones verae existerent, fore invalidas, erroneas et infirmas. Si enim nobis non licuit contra constitutionem Nicolai III, in qua se fundant praecipue, statuere aliquid: certe nec sibi licuit contra statuta Gregorii, Innocentii et Alexandri praedictorum statuere aut aliquid declarare; quod tamen ipsum fecisenim illi declaraverint, quod ordo Minorum habet usum earum rerum, quas licet eis habere, quod ad usum iuris est referendum necessario, ut superius est probatum, ipse vero secundum eos statuit, quod nec ordo nec fratres ius utendi habeant, sed tantum simplicem facti usum; et insuper ordinavit, decrevit et statuit, hui
Abbreviated transcription (Latin):
erat qui smulacra manu st̃a deos hebant ex quo incelligiumꝰ magna utilga¬
te fuisse iudeoo sub lege tanꝙͣ sub pedagoga custoditos ut signa que tꝑaliter
eis carnalit᷑̾ ẜuietibꝰ erant ĩpõĩta uiꝰ diei cultũ qui fecit aluir trã opi¬
mone obẜuãtiũ religarent ¶ Tercio uidendũ est uiꝵ ꝓ robus quas hu̾nt¬
apłilicet nõ legant᷑ licigasse ꝓ ipis eis licuit licigare et ꝙ nõ licuit dic̾
heticus iste Aad qd pbandũ inducit a.xix. ubi petrus ꝓ se et aliis apłis do¬

Expanded text:
erant, qui simulacra manu facta deos habebant: ex quo intelligimus magnam utilitatem fuisse Iudaeos sub lege tamquam sub paedagogo custoditos, ut signa, quae temporaliter eis carnaliter servientibus erant imposita, ad unius Dei cultum, qui fecit coelum et terram, opinionem observantium religarentlicet non legantur litigasse pro ipsis, eis licuerit litigare. Et quod non licuerit, dicit haereticus iste: ad quod probandum inducit Matthaei 19, ubi Petrus pro se et aliis apostolis Do
Abbreviated transcription (Latin):
di uit̾ lepram et lepra si ipani dixinus esse claue nichil aliud ꝑ ipom
illi cui dat᷑ tribuit᷑ nisi aũctas cognostendi ei aut cuidat᷑ aũctas de
re aliqua cognoscendi p̃tas de illa disfimendi non inelligit᷑ esse daca
claius scil cognostendi et disfimendi uccĩo req̃ratur qd̾ soli clam po
tentie copetat statue et ecia diffimre sicut liuire matiale claiugers
tie in eius usu dirigit et quasi qnͣtu ad hoc obtiuet stia uicẽ lucis et
uoc saluatoriir in piissione clauiui sta uto petro sensisse uidet᷑ exp̃sse

Expanded text:
r lepram et lepram, si ipsam dixerimus esse clavem, nihil aliud per illam illi, cui datur, tribuitur nisi auctoritas cognoscendi. Ei autem, cui datur auctoritas de re aliqua cognoscendi, potestas de illa diffiniendi non intelligitur esse data. clavis, scilicet cognoscendi et diffiniendi, necessario requiratur, vel quod soere competit et etiam diffinire. Sed sicut lumen materiale clavigerum avis potentiae in eius usu dirigit, et quasi quantum ad hoc obtinet scientia vicem lucis. Et hoc Salvator noster in promissione clavium facta beato Petro sen
Abbreviated transcription (Latin):
expnssĩt aq p usum utendi psem̃ ꝑ quc̃ nes dicũtur usu asuptb es
cõsumant᷑ dixit emĩ ꝙ ꝑ talem usũ .i. utendi actũ et in ip̃o accu res huioi consu¬
mũtur posuit eñ copłatiue utendi actũ et in ip̃o actu et cũ ip̃o actr unde satis
expressit ꝙ nõ ꝑ ip̃ius actus pncipiũ ꝯsumãtur res huoi s ꝑ actũ ꝑstm̃ Itẽ¬
at usuo talis satis eiudẽt᷑ exp̃ssit ꝙ de usu illo ꝑ quẽ res ꝯsumit᷑ nõ de eiꝯ
pncipio intellexit ¶ Rursus des heticꝰ dcani cõstititõem impug̃re intit᷑¬

Expanded text:
sumptibiles, consumantur; dixit enim, quod per talem usum idest utendi actum et in ipso actu res huiusmodi consumuntur. Posuit enim copulative utendi actum: et in ipso actu et cum ipso actu, unde satis expressit, quod non per ipsius actus principium consumantur res huiusmodi, sed peat usus talis, satis evidenter expressit, quod de usu illo, per quem res consumitur, non de eius principio intellexit. Rursus dictus haereticus dictam constitutionem impugnare nit
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie uirtute ciuuusda p̾ulegn a felicis recordatõis martino p̃p .iiii. p¬
procuracoribus ꝑ pͥuileguut andictũ quo ad imistracõeni p̃missoꝵbo¬
caput nostit᷑ ⁊ magra ac cũ ea agendo uel defendendo licigare assidue
uel cede̾ uni suohoc taniẽ oꝑtet illos face̾ cũ in multis dc̃i fr̾es p̃dc̃is existẽ
qui illius qui uitas nosticͣ licet mu̾ci uicẽ cenemꝰ in tenis illa uolen¬
tes in sc̃a dei ecclia non que rerbo cantũ obtinẽat sedque re potius obẜiuar
p̃miss in scrutimo rẽe consideratõnis adductis ac delibatione cũfribꝰ
nr̃is et multis aliis p̃habita diligenci dignũ arbitrantes ⁊ ꝯgriui pre¬
decessores dc̃i ordinis non uerbis tm non silacis actibus sed oꝑibꝰ clar
occͣrere consentiret ac insuꝑ uolentes indẽpnitati platoꝵ ⁊ ctoꝵ eccaꝵ¬
salubrit᷑ prouide̾ nolentesꝙ imposteꝵ sub p̃cextu seu pallio talis do¬
nuni tꝑalis uerbalis midi ⁊ einginatici cantabona qnͣta dc̃i fres fa¬

Expanded text:
ecclesiae, virtute cuiusdam privilegii a fel. rec. Martino papa IV praeprocuratoribus per privilegium antedictum quoad administrationem boe vel cedere iuri suo? Hoc tamen oportet illos facere, cum in multis dicti fratres praedictis existere qui illius, qui veritas noscitur, licet immeriti vicem tenemus in terris, illa volentes in sancta Dei ecclesia, non quae verbo tantum obtinent, sed quae re potius, observari, praemissis in scrutinio rectae considerationis adductis ac deliberatione cum fratribus nostris et multis aliis praehabita diligenti, dignum arbitrantes et congruum, professores dicti ordinis non verbis tantum, non simulatis actibus, sed operibus coccurrere consentiret; ac insuper volentes indemnitati praelatorum eccsis providere; nolentesque in posterum sub praetextu seu pallio talis dominii temporalis verbalis, nudi et aenigmatici tanta bona, quanta dicti fratres fa
Abbreviated transcription (Latin):
illo ꝯpetit ius utendi in talibus rebus potest ꝯstiturul haben Cũ
em uti re aliqua nich il aliud sit ꝓp̾e ꝙ̃ fructus rei seu utilitatẽ alle¬

Expanded text:
illo competit ius utendi, in talibus rebus potest constitui vel haberi. Cum illo competit ius utendi, in talibus rebus potest constitui vel haberi. Cum enim uti re aliqua nihil aliud sit proprie quam fructus rei seu utilitatem al
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter qd ꝓpetas rreputatur ĩtilis a qua ꝓpetuo usuofructus abscedit
nec pocest usus feuctrs seu usus ꝯstitui in rebus in quibus ip̃is stantibꝰ
usufructuario seu usiurio nulla possit utilitas ꝓuẽne patet qd
ad hoc ꝙ talis usus friictus ues usus in re aliq̃ constitui ualeat reqͣrit
ꝙ ex re illa possit fructusiel utilitas salua ipius rei suba ad frut¬
prouene quales res usu ꝯsumptibiles esse ꝯstat nequaꝙ posẜĩ rebꝰ
ip̃is cuꝙ̃ usuo fructus uel usus costitiu uel a quaꝙ haben adqut
tamẽnec is utendi qd no est uisurre nec ẜuitus ꝑsonalis sed
mere us ꝑsonale proquo reales actones non ꝯpetũt in rebotlibꝰ
uel rebus ip̃is ius utendi potest ꝯstitui uel haben cuecia ius tle
exigat ꝙ ex re ip̃a que ad utedũ cocedit᷑ tali modo ad usuarium
puene possit utilicas aliqͣ ac cũ usu ꝑuane̾ usuarii salua reisba
libais repiri rursus nec sumplex usus stĩ qui no est ꝑuitus nec ꝑ

Expanded text:
pter quod proprietas reputatur inutilis, a qua perpetuo ususfructus abscedit. Nec potest ususfructus seu usus constitui in rebus, in quibus ipsis stantibus ususfructuario seu usuario nulla possit utilitas provenire. Patet, quod ad hoc, quod talis ususfructus vel usus in re aliqua constitui valeat, requiritur, quod ex re illa possit fructus vel utilitas alia salva ipsius rei substantia ad frucpervenire, quales res usu consumptibiles esse constat, nequaquam posset in rebus ipsis cuiquam ususfructus vel usus constitui vel a quoquam haberi. Adhuc nec ius utendi, quia nec est ius in re nec servitus personalis, sed mere ius personale, pro quo reales actiones non competunt, in rebus talibus vel rebus ipsis ius utendi potest constitui vel haberi, cum etiam ius tale exigat, quod ex re ipsa, quae ad utendum conceditur, tali modo ad usuarium provenire possit utilitas aliqua ac cum usu permanere usuarii, salva rerum libus reperiri. Rursus nec simplex usus facti, quia nec est servitus nec pro
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ inellexisse dicere in declatone pdicta qd̾ utiq urio declatonibꝰ
et aploꝵs eius in solo et nudo et simplici ꝯsistere usu sti Cum de usu
sti simplici quo ad up̃m et aplos uullã ꝓfatus ncholaus pdecessor
ur in sua detlatione fecerit metionẽ ymo sensisse sacis uidet᷑ expsse
ꝙ ius aliud a ppetate huisse potrierut cũ de sola abdicatoe ꝓpetatis ⁊ non
buisse in ewanglio legit᷑ poterit fien statim que sequũt᷑ subiuxit nͨ
luis quisꝙͣ putet obsistere qd interdum legit᷑ xp̃m locrilos huisse nam
et infirmoꝵ infirmas semitas nõ dampnaret sic et infirmor ꝑsonã
insantellexisset xpi eciam quo ad ppetatem loculo habuisse prete

Expanded text:
videtur intellexisse et dicere in declaratione praedicta, quod utique nostris declarationibus nem Christi et apostolorum eius in solo et nudo et simplici consistere usu facti, cum de usu facti simplici quoad Christum et apostolos nullam praefatus Nicolaus praedecessor noster in sua declaratione fecerit mentionem, imo sensisse satis videtur expresse, quod ius aliud a proprietate habuisse poterunt, cum de sola abdicatione proprietatis et non buisse in evangelio legitur, poterat fieri, statim quae sequuntur subiunxit: « Nec his quisquam putet obsistere, quod interdum dicitur Christus loculos habuisse; namet infirmorum infirmas semitas non damnaret ». Sic et infirmorum personisi intellexisset, Christum etiam quoad proprietatem loculos habuisse. Praete
Abbreviated transcription (Latin):
buerũt habuisfe nõ tm sumplite usum fti sed et uis faciendi de ipis
ea qus ipos fecisse stytura sacra testat᷑ ꝑtinace asptiomi dicerui ipos
de ꝓpo nepsas est dice hetitu declando et ꝯcludere satagut licerflo
re simpłitẽ usĩ st nitũtur sumisit ꝯclude̾ cont᷑ ipami qd aut in roe¬
pecã pnnitit᷑ oibsi illa que per clanẽ scie infide et moribus sut aro¬
mians pontificibus diffinita ab eoꝵ successoribus reuori nolicet
in dubui nec contͣriũ affirmare licet secus sit ut ditũt in hiis q̃per
csauẽ ꝓtatis ꝑ sumos pontifices ordinãt᷑ prorsus sit ꝯt̾riũ ueritati
paret ex subsequetibus euident᷑ Primo quide pullee qu renee ela

Expanded text:
buerunt, habuisse non tantum simplicem usum facti sed ius faciendi de ipsis ea, quae eos fecisse scriptura sacra testatur pertinacem assertionem dicentium, ipsos o nephas est dicere, haereticam declarando et concludere satagunt, licet fre simplicem usum facti, nituntur similiter concludere circa ipsam. Quod autem in relicet quod illa, quae per clavem scientiae in fide et moribus sunt a Romanis pontificibus diffinita, ab eorum successoribus revocari non licet in dubium nec contrarium affirmari, licet secus sit, ut dicunt, in his, quae per clavem potestatis per summos pontifices ordinantur, prorsus esse contrarium veritati, patet
Abbreviated transcription (Latin):
nostucur emuident eraisse supponũt em ꝙ per claues huioi lca ea
que fidei sut et alia posse ꝓ constitucoem aliqua diffiri claues aut q̃ in
sacerdotali ordine ꝯferũtur ad calia nime se extendũt alias seq̃ret᷑ ꝙ
cra p̃missa possent cõscitutões fac̾e simplices sac̃dotes ꝙ fłm ẽ euide¬
ter si aut intẽdant claues istas excend̾ ad gnalem pt̃atem acc̾bu¬
tam bto petro suisq successoribus in ꝓsena eiusdem in cõmissione offi
uniuisalis cõueient cura nequit seu officiũ expediri aduuc clare p
ip̃os etiam errasse dicut eiũ aliu efstin hr̃e illa que ꝑ claue stie et

Expanded text:
noscuntur evidenter errasse. Supponunt enim, per claves huiusmodi circa quae fidei sunt, et alia posse per constitutionem aliqua diffiniri. Claves autem, quae in sacerdotali ordine conferuntur, ad talia minime se extendunt; alias sequeretur, quod circa praemissa possent constitutiones facere simplices sacerdotes, quod falsum est evidenter. Si autem intendant claves istas extendere ad generalem potestatem attributam beato Petro eiusque successoribus in persona eiusdem in commissione officuniversalis convenienter cura nequit seu officium expediri, adhuc clare patet, ipsos etiam errasse; dicunt enim alium effectum habere illa, quae per clavem scient
Abbreviated transcription (Latin):
rebus asiis quaro usum habe̾ licet ipis fribus dumodo gn̾alis ⁊ pro¬
uitialiu mistroꝵ ꝯuictim ul diussim aũctas int̾cedet possent libere
ꝯniutari sed quia fribus ip̃is peciuam ꝑse ceł ꝑ alu recipe ĩporũ
regula districtius int̾dicit uoluit ⁊cõcessit ꝙ si uendi ꝯtinget reo mo¬
biles andictas p̃tis extunato ꝙ huioi p̃tiu ꝑ precurem debet recipi a¬

Expanded text:
licet ipsis fratribus, dummodo generalis vel provincialium ministrorum coniunctim vel divisim auctoritas intercedat, possent libere commutare. Sed quia fratribus ipsis pecuniam per se vel per alium recipere ipsorum regula districtius interdicit, voluit et concessit, quod si vendi contingeret res mobiles antedictas pretio aestimato, quod huiu
Abbreviated transcription (Latin):
piorioniiodooe pbant᷑ artituĩ quoad p̃missa fermẽtatũ a ꝓte suppõt
reddat eius pprobatoem adimeno dubia ⁊ nc̾tam deinceps erronea fore
censenda ⁊ heticam de frm nroꝵ consilio hoc ꝓpetuo declamus edco krur¬
sumedi compecierit nec illa rendendi seu douandi ius habuerit aut ex
ip̃is alia achrendi que camen ipos de pmissis fecisse stpta satͣ testatur
seu ipos potuisse face suppoit expresse cu calis asẜtõ ipor usue gesta

Expanded text:
i orthodoxae probantur articuli, quoad praemissa fermentum aperte supponat reddat eius probationem adimens dubiam et incertam, deinceps erroneam fore censendam et haereticam de frsumendi competierit, nec illa vendendi seu donandi ius habuerint aut ex ipsis alia acquirendi quae tamen ipsos de praemissis fecisse scriptura sacra testatur seu ipsos pot
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ꝑtinet qui alii ꝯcedit ꝙ in ie sua actũ illu ualeat excere qd uciq
nichil aliud est ꝙ̃ ꝙ actũ suum ad rem ꝯcedentꝭ ues reiꝯcedent ad
accu suũ utens ualeat applicare sicut qui equũ suũ alicui acquio¬
dat non actũ equitandi ꝯcedit quiodĩtario sed qd actũ illũ in quo suo
uileat excere qd nõ est utiq actũ utendi simplice q̃cedẽ sine uirentedi

Expanded text:
ercere, quod utique nihil aliud est, quam quod actum suum ad rem concedentis vel rem concedentis ad actum suum utens valeat applicare; sicut qui equum suum alicui commodat, non actum equitandi concedit commodatario, sed quod actum illum in equo suo valeat exercere. Quod non est utique act
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝙͣ ꝯtͣ nat᷑am usus uti in hac matĩa ꝓp̃e possit dici licet aut quis re
usibili absq uire utedi aliquo uti possit ip̃m tame uti eciam in ae
cli absq iurꝭ utendi sepats a dino uel quicto uec ab aliquo pot ꝯstitui
nec a quap haberi et ꝙ talis usus costitui neqat ex hoc patet qr dire
uel costitue̾ qd̃ suũ non est nec ad se ꝑtinet nemo pot licet int̾dum¬
illud dare ualeat alit̾ ꝙ̃ sit usum actus aut ipe utendi ad ip̃m ꝑtinet

Expanded text:
quam contra naturam usu uti in hac materia proprie possit dici. Licet autem quis re usibili absque iure utendi aliquo uti possit, ipsum tamen uti etiam in re tali absque iure utendi separato a dominio vel coniuncto nec ab aliquo potest constitui nec ab aliquo haberi. Et quod talis usus constitui nequeat, ex hoc patet, quia dare vel constituere, quod suum non est nec ad se pertinet, nemo potest, licet interdum dare valeat aliter quam sit suum. Actus autem ipse utendi ad ipsum utent
Abbreviated transcription (Latin):
haberi mĩme põt licet eiu ante actu ip̃m ip̃ius facultatem habeat
illũ ex̾cendi ꝑ hoc tui actus ip̃e in rera natã ins in põ nõ existit crum
aut accuo est in fieri nec adluc qd ipeactus in reꝵ nat᷑a sit pot
dicilicet de eo qd sit in fren possit dici cu esse rem pstam sigiificet qd
ꝙ̃diu est infieri non põt actui queĩre qd etu de actu qui est in fieri

Expanded text:
m habeat illum exercendi, per hoc tamen actus ipse in rerum natura nisi in potentia non existit. Cum autem actus est in fieri, nec adhuc, quod ipse actus in rerum natura sit, potest dici, licet de eo, quod sit in fieri, possit dici cum esse rem perfectam significat, quod quamdiu est in fieri, non potest actui convenire; quod enim de actu, qui est in fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
statim ꝓcedunt petites nõ expectata delibatõne maiori ad arma psi¬
liunt et terga dantib grecis fortissima et muritissima palacia re¬
siqutur totaq ĩmomento ciuitas obtinet᷑ dmpit᷑ equoru ĩ ruuna
mltitudo auu et arggẽti sericoni p̾ciosarũq uestin atq gemaru et

Expanded text:
stantini procedunt, pedites nostri, non exspectata deliberatione maiorum, ad arma prosistantini procedunt, pedites nostri, non exspectata deliberatione maiorum, ad arma prosiliunt, et terga dantibus Grecis fortissima et munitissima palacia relinquuntur, totaque in momento ciuitas obtinetur. Diripitur equorum innumera multitudo; auri et argenti, sericorum, preciosarum uestium atque gemmaru
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ma ꝯcedit᷑ de ceso nictoria irruiecib igit᷑ nũs ocedit dno ibente mł¬
cctudo funta ꝑ pancis et ppugnacusa r. sinquentib arecis uri aut̾̃at̃
nusitib porcas aperuit quorum cum imperator qui pcus a iuuris
ĩceritorus stabat armatꝰ ꝯspitaretur ingressum statun tertoria
resinquit et fugit uri cedib occupant᷑ Ciutas capit᷑ pplosa recipi¬
unt᷑ i palacus npialib qui urorum erises effugiũt multaq cete
facta grecoru nr̃i sese recolligut aduespascete ia die arma fessi de¬
poirat de asfultu palaciorũ in crastinum tractaturi suos recolligut
Imperator et crastinam ortat᷑ acc̃ pugna assereno ꝙ nr̃os in potesta¬
te uuc habeat intra murorũ septa ꝯclusos sed nocte lateut dat terga
deuittus. quo comperto grecorum ꝑlebs actoruata de substituẽto ira¬
peratore pertractat et tum marie sto ad noiatõem cuiusdam con¬

Expanded text:
prima conceditur de celo uictoria. Irruentibus igitur nostris, cedit Domino iubente muprima conceditur de celo uictoria. Irruentibus igitur nostris, cedit Domino iubente multitudo infinita perpaucis, et propugnacula relinquentibus Grecis, nostri audacter militibus portas aperiunt. Quorum cum imperator, qui non procul a muris in tentoriis stabat armatus, conspicaretur ingressum, statim tentoria dereliquit et fugit; nostri cedibus occupantur; ciuitas capitur populosa; recipiuntur in palaciis regalibus qui nostrorum enses effugiunt, multaque cede facta Grecorum, nostri sese recolligunt, aduesperascente iam die arma fessi deponunt, de assultu palaciorum in crastino tractaturi. Suos recolligit imperator et crastinam hortatur ad pugnam, asserens, quod nostros in potestate nunc habeant intra murorum septa conclusos; sed nocte latenter dat terga deuictus. Quo comperto, Grecorum plebs attonita, de substituendo imperatore pertractat, et dum mane facto ad nominationem cuiusdam. Con
Abbreviated transcription (Latin):
si ut i̾uncis ur̃is in oppbriũ uerterem᷑ quorum oi ae pars fuit per cu¬
cta supior adeo ut tracta in t̾ram grecis cõpesseremͣ sessica nr̃a
machinamenta resmouere et infecto negocio ad ripam redire co¬
teriti s demũ in dño roborati de funto ꝯsilio rursus restauram ad
pugna in quarto die. uad aprisis hoe est frin. post passiore dĩ
flante borea rursum applicanͣ ad muros sealis naingui scal tura¬
ñ apsitantis cĩ musto sasore nr̃orum ꝑmustum resistontib grecis
uit euertꝰ due siquidem nanes parit᷑ colligate que nr̃os epos
Suessionen uidel ac Trecen deferebant quaru erant rasigria pa¬
radisus et pereaxina prime scal sius scalas curriũ accingerũt ⁊¬
felici auspirio pegrinos pro paradiso certãtes hostib amonerunt
prirna uiuros obtrnet uexilla pontificu mistrisq celestiũ sacratori

Expanded text:
si, ut inimicis nostris in obprobium uerteremur, quorum ea die pars fuit per cusi, ut inimicis nostris in obprobium uerteremur, quorum ea die pars fuit per cunta superior, adeo ut tracta in terram Grecis compelleremur bellica nostra machinamenta relinquere et infecto negocio ad ripam redire coterriti, sed demum in Domino roborati, definito consilio rursum instauramur ad pugnam, et quarto die, Il idus aprilis, hoc est feria Il post Passionem Domini, flante Borea, rursum applicamur ad muros, scalis nauium, scalis turrium applicatis, cum multo labore nostrorum, permultum resistentibus Gruit euentus. Due siquidem naues pariter colligate, que nostros episcopos, Suessionensem uidelicet ac Trecensem deferebant, quarum erant insignia Paradisus et Peregrina, prime scalis suis scalas turrium attigerunt, et felici auspitio peregrinos pro paradiso certantes hostibus amouerunt, prima muros obtinent uexilla pontificum, ministrisque celestium secretorum
Abbreviated transcription (Latin):
lemus etate lapsin ne ꝯsilu. illeuana berba subuitulit que respondo¬
ret non habebat. sbdiam aut roman ecclie et subuẽtone terre sancte
ꝙͥ uiramento et scripto impiali firmauerat alexius a deo refutauit uc
iita auncte p̾eligeret gpeciamq subuerti ꝙͣ ꝙ lacinuis poncisicib orie¬
carcere cum quo ipa die praudui supserat Iude et claua ferrea qua
tenebat ĩmanu lac᷑a morientis et costas ĩaudita crudelitate ꝯfimat
casuq uitanz quã saqueo extorserat ꝯstringit ereptã ac impiasi se¬
pultura concessa ppalatu ourb scelus fuueris honore dissmuilas.
Sicq nob hyemps totaperficitur donec nanib mis scalis aptatis et
instrumentis bessicis ppͣatis nos ⁊ nr̃a recipientes ĩ nauib.u. Iapuil¬
ecclie et subuetoem terre sancte nauali prelio ĩuadimꝰ ciuitatem.
et cadem die sine multo tamen nr̃o nun sangĩe fumus tanta ppẽ¬

Expanded text:
lemus etati lapsuiue consilii: ille uana uerba subintulit, quia que respondlemus etati lapsuiue consilii: ille uana uerba subintulit, quia que respondret. Obedientiam autem Romani pontificis et subuentionem Terrae Sanctae, quam iuramento et scripto imperiali firmarat Alexius, adeo refutauit ut uitam amittere preeligeret Greciam que subuerti, quam quod Latinis pontificibus Orielaqueo subfocat in carcere cum quo ipsa die prandium sumpserat. Inde et claua ferrea, quam tenebat in manum, latera morientis, et costas inaudita crudelitate confringit, casuque uitam, quam laqueo extorserat confringit ereptam ac imperiali sepultura concessa, propalatum omnibus scelus funeris honore dissimulat. Sic nobis hyemps tota perficitur, donec, nauibus nostris scalis aptatis et instrumentis bellicis preparatis, nos et nostra recipientes in nauibus V iie et subuentione Terre Sancte nauali prelio inuadimus ciuitatem; et ea die, sine multo tamen nostrorum sanguine fuimus tanta perpes
Abbreviated transcription (Latin):
cimeis ord̾matis aute portam dui stetius regie ciuitatis et palatu
cruce uiuifica pati ad prelium grecos ercipere. si eis placuisset exire.
Et quidem pro nulicie ex̾cicio ex euutem nobilem quendam uri pedites
trucidarunt. sic in castra reuersi. terra mariq sepus puocauiuar sed
aaute dño semper ac criũphalr obtinenus mictit ad uos pacis sirce le¬
gatos pfidus incubator impn postulat et obtinet cũ duce colloquuui
Cumq eidem dur magnanirꝯ obiecisset ꝙ uulla cum co possit pacis
posset ẽẽ securitas qui dum suum carcere ꝯducisset postpoita uir i¬
randi religione et fidei ac federis inter ꝙͣ tural infideles firut obtine¬
tis et nõi preroouisset impium eidemq bõua fide consuleret ut dum
suũ restitueret et hiuraliter bema postularet iisi eciam pro se pmutet
quicquis ꝯtra nos egerat henenose si rediret ad aunu imputare uel¬

Expanded text:
cuneis ordinatis, ante portam diu steticuneis ordinatis, ante portam diu steticruce uiuifica, parati ad prelium Grecos excipere, si eis placuisset exire. Et quidem pro militie exercitio exeuntem nobilem quendam nostri pedites trucidarunt. Sic in castra reuersi, terra marique sepius prouocamur, sed dante Domino semper ac triumphaliter obtinemus. Mittit ad nos pacis ficte legatos perfidus incubator imperii, postulat et obtinet cum duce colloquium. Cumque eidem dux magnanimus obiecisset quod nulla cum eo pacis posset esse securitas, qui dominum suum carcere conclusisset, postposita iusiurandi religione et fidei, ac federis inter quantumlibet infideles firmiter obtinentis, et ipsi preripuisset imperium, eidemque bona fide consuleret ut dominum suum restitueret, et humiliter ueniam postularet, nostras etiam pro se promitteret eberemus, ac quicquid contra nos egerat uenenose, si rediret ad animum, imputare uel
Abbreviated transcription (Latin):
pugnatoru. Inpator occurrit i nuistitutdie graui pͥmoq ꝯgressũ
dissipat᷑ oĩo cesis captisq uo pautis sine ampuo uiorum fuga ig¬
nominiosa consulens sibi csipeum abicit arma depoit et nrs uexis¬
lum impiale diuuctit. uobilemq qua sibi preferri faciebat ycoma
quã ordim cistercien nr̃e dedicauere uictores iterato nauigiũ nr̃m
slãmis agredit᷑ ĩ cerapesteq noctis silencio sexdecm suas nanes iucen¬
sas uesis in ascum expansis inferius cossigatis ad̾ puã fsante fortit᷑
austro nras uuctit in naues s dũo faciente cum multolabore uror
custodum udempnes et aordentib uauib csaius infixis eathens he¬
rentib urorum remigio trabũtur ĩ pesagus et ab iminenti mortis
picso a d̾no sib̾amur. ⁊ los igiti terre sanite eum ꝓuocemꝯ at pus¬
uam et ponte ato arne trausinisso qui ex̾citum ur̃in seꝑabat a gͥais

Expanded text:
pugnatorum imperator occurrit in multitudine graui. Primoque congressu pugnatorum imperator occurrit in multitudine graui. Primoque congressu dissipatur omnino,cesis captisque non paucis sine dampno nostrorum; fuga ignominiosa consulens sibi clipeum abicit, arma deponit et nostris uexillum imperiale dimittit, nobilemque, quam sibi preferri faciebat yconiam quam Ordini Cysterciensi nostri dedicauere uictores. Iterato nauigium nostrum flammis aggreditur, intempesteque noctis silentio XVI naues suas accensas, uelis in altum expansis, et inferius colligatis ad proram, flante fortiter austro, nostras mittit in naues; sed Domino faciente cum multo labore nostrorum custodimur indemnes et ardentibus nauibus clauis infixis, cathenis herentibus, nostrorum remigio trahuntur in pelagus, et ab iminenti mortis periculo a Domino liberamur. Nos igitur terrestrem eum prouocamus ad pugnam, et ponte atque amne transmisso, qui exercitum nostrum separabat a Grecis,