comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ui ac appellatꝰ. Ex his oẽto uentis
ali quatuor uentos detrahunt. atꝙ
facere se dicunt homero auetore.
quisolos quatuor uentos nouerit. Cu¬
un. austrum. aquilonẽ fauoniũ.
a quatuor celi partib quas quasi pri¬
mas nominauimꝰ oriente scilicet atꝙ
oceidente. laciorib atq simplicib nͥ
triptitis. Partim autẽ sunt qui pro
ato duodecim faciant. tereios quia¬
tuor in media loca inserentes. eur me¬
ndie septentriones ead ratione qua
secuudi quatuor intersiti sunt inter
primores duos apud orientem occi
nomina quasi peculiarium uentoꝵ
fecerunt. aut ex locoꝵ uocabuł in qͥb
colunt ex alia qua causa que ad faci¬
endum uocabłm accid̾ant. Nostri
namꝙ galli uentum ex sua terra
flantem quem seuissimum patiunt᷑
circium appellant a turbine opinor
eis ac uertigine. Ia tytia. ipsiꝰ ore
ꝓficiscente quasi frnib apulia eod qͦ
psi sunt nomine iapygem diciut.

Expanded text:
κτίας appellatus. Ex his octo ventis κτίας appellatus. Ex his octo ventis alii quattuor ventos detrahunt atque id facere se dicunt Homero auctore, qui solos quattuor ventos noverit: eurum, austrum, aquilonem, favonium, a quattuor caeli partibus, quas quasi primas nominavimus, oriente scilicet atque occidente latioribus atque simplicibus, non tripertitis. Partim autem sunt qui pro octo duodecim faciant, tertios quattuor in media loca inserentes circum meridiem et septentriones eadem ratione qua secundi quattuor intersiti sunt inter primores duos apud orientem occidnomina quasi peculiariumpeculiarfecerunt aut ex locorum vocabulis in quibus colunt, aut ex alia qua causa quae ad faciendum vocabulum acciderat. Nostri namque Galli venture ex sua terra flantem, quem saevissimum patiuntur, circium appellant a turbine, opinor, eius ac vertigine; ex Ἰαπυγίας ipsius ore proficiscentem, quasi sinibus, Apuli eodem quo ipsi sunt nomine iapygemlapygem dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gnominatur. S qui ab estiua & sol¬
sticiali orientis meta uenit. latine a¬
quilo. boreas. grece dicitur. eumq pp¬
terea quidam dicunt ab homero.¬
oric. qm̃ sit uiolenti flatꝰ. & sonori. Ter¬
cius uentꝰ qui ab oriente hyberuo spint.¬
uolturnum romani uocant. Eum ple¬
uolturnꝰ. eurꝰ. quoꝵ medius eurus est.
his oppositi & contrarii sunt alii tres
occidui. Chaurꝰ quem solent greci es
Item alter fauoniꝰ qui grece. ⁊e oy¬
poc uocatur. Is adu̾sus eurum flat.
Terciꝰ affricꝰ. qui grece a ei y. adu̾sus
uolcurnum facit. He due regiones celi
orientis occidentisque. int̾ sese adu̾se
sex habere uentos uidentur. Meridie
autem qm̃ certo atq fixo limite est
unũ meridialem uentum habet. Isla¬
tine hauster. grece notͥos nominatur
enĩ grece umor nominatur. Septem¬
giones autẽ habent ob eand catisa
unimi. Is obiectꝰ derectꝰ ꝙ in austrum.
oe septentrionarius. rece enta¬

Expanded text:
gnominatur. Sed qui ab aestiva et solgnominatur. Sed qui ab aestiva et solstitiali orientis meta venit, Latine aquilo, βορέας Graece dicitur, eumque propterea quidam dicunt ab Homero, quoniam sit violenti flatus et sonori. Tertius ventus, qui ab oriente hiberno spirat—volturnum Romani vocant—,eum plevolturnus, eurus, quorum medius eurus est. His oppositi et contrarii sunt alii tres occidui: caurus, quem solent Graeci apitem alter favonius, qui Graece ζέφυρος vocatur: is adversus eurum flat; tertius Africus, qui Graece λίψ: is adversus volturnum facit. Hae duae regiones caeli orientis occidentisque inter sese adversae sex habere ventos videntur. Meridies autem, quoniam certo atque fixo limite est, unum meridialem ventum habet: is Latine auster, Graece νότος nominatur, enim Graece umor nominatur. Septenriones autem habent ob eandem causam unum. Is obiectus derectusque in austrum, Latine septentrionarius, Graece ἀπαρ
Abbreviated transcription (Latin):
tus carm̃ melici poete. aut hystoria
Ia tyz uentꝰ. Quesitumq ẽ. quis hic
uentꝰ. & quib ex locis spirare. & q tã
infreqn̾tis uocabuli ratio eẽt. atq etiã
petebamꝰ. ut suꝑ ceteroꝵ nominib
regionibꝙ docere nos ip̃e uellet. qui¬
ad uulgo neq de appellationib eoꝵ. neq
de finib. neq de numero conueniret.
Tum fauorinꝰ ita fabulatꝰ est. Satis in¬
quit notum est. limites regionesq eẽ.
celi quatuor exortum. occasũ meridiẽ.
septeintriones. Exortꝰ & occasus mo¬
bilia & uaria sunt. Meridies septem¬
trionesq statu ꝑpetuostant & ma¬
nent. Oritur enim sol ñ indidem
semꝑ.s aut equinoctiał oriens dicit᷑¬
RB
cum incirculo currit qui appellatur
locum. fit enĩ similit̾ occasus eiꝰ alt s¬
qui noctiał aut solsticiał aut brumar
Qui uentꝰ igitur ab oriente uerno id
equinoctiali uenit. Nominat᷑ eurus
TnC. Romanis nauticis subsolanꝰ co¬

Expanded text:
tus carmen melici poetae aut historia tus carmen melici poetae aut historia Iapyx ventus quaesitumque est quis hic ventus et quibus ex locis spiraret et quae tamtarn infrequentis vocabuli ratio esset; atque etiam petebamus, ut super ceterorum nominibus regionibusque docere nos ipse vellet, quia vulgo neque de appellationibus eorum neque de finibus neque de numero conveniret. TumTurn Favorinus ita fabulatus est: Satis, inquit, notum est, limites regionesque esse caeli quattuor: exortum, occasum, meridiem, septentriones. Exortus et occasus mobilia et varia sunt, meridies septentrionesque statu perpetuo stant et manent. Oritur enim sol non indidem semper, sed aut aequinoctialis oriens dicitur, cum in circulo currit qui appellatur locum. Fit enim similiter occasus eius aut aequinoctialis aut solstitialis aut brumalis. Qui ventus igitur ab oriente verno, id est aequinoctiali, venit, nominatur eurus, της, Romanis nauticis subsolanus co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sese nicħ significare aiunt. s uoca¬
buli ẽẽ suplem̃tum. sicut meo qd qͥn¬
quatrus dicamꝰ. qd quinq ab idibus
dierum nuinerꝰ sit. atrus nichil.
S ego quid cum. l. aelio. & .n. uar¬
rone sencio. qui triones rustico ceto
uocabło boues appellatõ scribunt. qͣsi
qd̾ a figura posituraq ip̃a quia simile
plaustri uideatur. antiqui grecoꝵ a
ubiis iunctis septemtriones appellart̃.
titriones figurantur. Pret̾ hanc inqͥt
opinionem id quoq uarro addit. du¬
bitare sese an ꝓpt̾ea magis hee septẽ
stelle appellatiue sint quia ita sunt
side ut terne stelle ꝑximeque q̃ int̾ sese
faciant trigona. id: triquetras figuraᷤ.
Ex his duab rationib quas ille dixit.
qd̾ posteriꝰ est subtiliꝰ elegantiꝰq ẽẽ uisũ.
Intuentib enĩ nob in illudita ꝓpe mo¬
dum reserat ut forma eẽt. ut trique¬
tra uidentur.
pud mensam fauorini in conuiuio
fainiliari legi solitum erat. aut ue¬

Expanded text:
per sese nihil significare aiunt, sed vocaper sese nihil significare aiunt, sed vocabuli esse supplementum; sicut in eo, quod quinquatrus dicamus, quod quinque ab Idibus dierum numerus sit, atrus nihil. Sed ego quidem cum L. Aelio et M. Varrone sentio, qui triones rustico cetera vocabulo boves appellatos scribunt, quasi quod a figura posituraque ipsa, quia simile plaustri videtur, antiqui Graecorum ubus iunctis septentriones appellaruntati triones figurantur. Praeter hanc, inquit, opinionem id quoque Varro addit, dubitare sese an propterea magis hae septem stellae triones appellatae sint, quia ita sunt sitae ut ternae stellae proximae quaeque inter sese faciant trigona, id est triquetras figuras. Ex his duabus rationibus quas ille dixit, quod posterius est subtilius elegantiusque est visum. Intuentibus enim nobis in illud, ita propemodum res erat, ut forma esse triquetra viderentur. PUD mensam Favorini in convivio familiarifamilari legi solitum erat aut ve
Abbreviated transcription (Latin):
begina inpireum complusculiea¬
riundem disciplinarum sectato¬
res greci romaniq homines. ead in na¬
ui transmittebamꝰ. Nox fuit. & ele¬
mens mare. & anni estas calumq li¬
quide serenum. Sedebamꝰ gͦ in puppi
simł uniu̾si. & licentia sydera conside¬
rabamꝰ. Tum qui eod in numero gre¬
cas res eruditi erant. quid a ua z̃a¬
& que minor. & cur ita appellata. &e
quam in partem ꝑcedentis noctĩ spa¬
tio mouerentur. & qmobrem homerꝰ
solam eam non occidere dicat. cum
rite disserebat. Hic ego ad nros iuue¬
nes conuertor. & quid inquã uos opicii
dicitis mͥ quare qd oda e ua⁊ ad. gre¬
ciuocant. nos septentriones uocamꝰ.
Non enimsatis est qd septem stellas
uidemus. s quid hoc totum qd sep¬
tentriones dicimꝰ significet scire in¬
quam id ꝑlixiꝰ uolo. Tum quispiam
ex his qui se ad litteras memoriasꝙ ue¬
teres dediderat. uulgꝰ inquit gram¬
maticoꝵ septentriones a solo num̃o
stellarum dictum putat. Triones enĩ

Expanded text:
AB Aegina in Piraeum complusculi earundem disciplinarum sectatores Graeci Romanique homines eadem in navi transmittebamus. Nox fuit et clemens mare et anni aestas caelumque liquide serenum. Sedebamus ergo in puppi simul universi et lucentia sidera considerabamus. Tum, qui eodem in numero Graecas res eruditi erant, quid ἅμαξα eset quae minor, cur ita appellata et quam in partem procedentis noctis spatio moveretur et quamobrem Homerus solam eam non occidere dicat, cum rite disserebant. Hic ego ad nostros iuvenes convertor et quin, inquam, vos opici dicitis mihi quare quod ἅμαξαν Graeci vocant nos septentriones vocamus? Non enimn satis est quod septem stellas videmus, sed quid hoc totum quod septentriones dicimus significet scire, inquam, id prolixius volo. Tum quispiam ex his, qui se ad litteras memoriasque veteres dediderat: Vulgus, inquit, grammaticorum septentriones a solo numero stellarum dictum putat. Triones enim
Abbreviated transcription (Latin):
fallacias uerba data eẽ. Item quadri¬
gariꝰ in eod libro in retristi & mopina¬
ta uerbo isto ita utitur. I ubi rescie¬
runt ꝓpinqui obsidum quos poncio
traditos supra demonstraiumus. eoꝵ
parentes cum ꝑpinquis capillo passo
inuiam ꝑuolarunt.M. cato in quar¬
to originum. De inde dictator iub
postridie magistrum equitũ arcessi.
mittante siuis cum equitib. Sero ẽ

Expanded text:
fallacias verba data esse. Item Quadrifallacias verba data esse. Item Quadrigarius in eodem libro in re tristi et inopinata verbo isto ita utitur: Id ubi rescierunt propinqui obsidum, quos Pontio traditos supra demonstravimus, eorum parentes cumcunl propinquis capillo passo in viam provolarunt. M. Cato in quarto originumOriginun:Deinde dictator iubet postridie magistrum equitum arcessi: mittam te, si vis, cum equ
Abbreviated transcription (Latin):
erbum rescire obseruauimꝰ um
habere ꝓpriam qñdam ñ ex cõmu¬
ni significatione ceteroꝵ uerboꝵ. quib
eadem prepositio imponitur. neq ut
rescribere. relegere. substituere dicimꝰ
itidem dicimꝰ rescire. Nam qui factũ
aliqd occius. aut inopinatum młpe¬
ratumqꝙ cognoscit. is dicitur ꝓprie re¬
scire. Cur autẽ in hoc uno uerbo re par¬
ticula huiꝰ sentencie uim habeat. & qͥ¬
dem adhuc quero. Aliter enĩ dictũ est
resciui. aut rescire apud eos qui dilignꝰ¬
ter locutisunt ñdum inuenrmꝰ quã
suꝑ his reb que aut consulto consilio
latuerut aut contra spem opinionẽ¬
ue usu uenerint. quamqm ip̃m scire de
omnib cõmunit̾ reb dicatur uel adu̾¬
sis uel ꝑsperis. uel insperatis uel expec¬
tatis. N euius in triphallo ita scripsit.
Siuiquã quicqm filiũ resciuero argen¬
tum amoris causa sumpsisse mutuum
ex templo illo te ducam ubi ñ despu¬
as. Cladius quadrigariꝰ in primo an¬
nali. Ea lucani ubi resciuerunt sibi ꝑ

Expanded text:
ire observavimus vim habere propriam quandam, non ex communi significatione ceterorum verborum quibus eadem praepositio imponitur; neque ut rescribere, relegere, restituere substituere dicimus, itidem dicimus rescire ; nam qui factum aliquod occultius aut inopinatum insperatumque cognoscit, is dicitur proprie rescire. Cur autem in hoc uno verbo re particula huius sententiae vim habeat, equidem adhuc quaero. Aliter enim dictum esse rescivi aut rescire apud eos qui diligenter locuti sunt, nondum invenimus quam super is rebus quae aut consulto consilio latuerint aut contra spem opinionemve usu venerint; quamquam ipsum scire de omnibus communiter rebus dicatur vel adversis vel prosperis vel insperatis vel expectatis. Naevius in Triphallo ita scripsit: Sive únquam quicquam filium rescívero, Argéntum amoris caúsa sumpse mútuum, Extémplo illo te dúcam ubi non déspuas. Claudius Quadrigarius in primo Annali: Ea Lucani ubi resciverunt, sibi per
Abbreviated transcription (Latin):
est oratianꝰ quoq ille ad apulos qͦs
ip̃e quoq ex secuturꝰ fuit. addidissẽ¬
q eos qui & asie & ꝑꝓ dromi appelli¬
tantur. qui certo temꝑe anni cũ
canis oritur ex alia atq alia parde
celi spirant. rationesq omnium uo¬
cabuloꝵ qm̃ plus paulo adbibi effu¬
sissem. Nisi multa iam ꝓrsus omnibꝰ
uob̾ reticentib uerba fecissem qm
qn̾ti loqui solũ unũ neq honestũ ẽ.
inquit. neq cõmodũ. Hec nob fauo¬
rinus in eo quo dixi temꝑe apd m̃sã
suam sũmma cũ elegantia uerboꝵ
tociꝰq sermonis comitate atq gr̾a de¬
uarrauit. S qd̾ ait uentũ qui ex
terra gallia flaret circium appellar
M. cato inlibris originum eũ uentũ
cerciũ dicit. ñ circium. Nam cũ de
his panis scriberet qui citra hiberũ
colunt. uerba hec posuit. S in his
regionib ferraree argenti fodi ne pul
armatũ hominem plaustrũ one¬
ratum ꝑcellit. Qd̾ supra autẽ dixi¬
celi flare. haud scio aut secutꝰ ꝯpini¬

Expanded text:
st Horatianus quoque ille atabulus, quos ipsos quoque exsecuturus fui; addidissemque eos qui etesiae et prodromi appellitantur, qui certo tempore anni, cum canis oritur, ex alia atque alia parte caeli spirant; rationesque omnium vocabulorum, quoniam plus paulo adbibi, effutissem, nisi multa iam prosus omnibus vobis reticentibus verba fecissem, qunti loqui solum unum neque honestum est, inquit, neque commodum. Haec nobis Favorinus in eo, quod dixi, tempore apud mensam suam summa cum elegantia verborum totiusque sermonis comitate atque gratia denarravit. Sed, quod ait ventum qui ex terra Gallia flaret circium appellari, M. Cato in libris Originum eum ventum cercium dicit, non circium. Nam cum de Hispanis scriberet, qui citra Hiberum colunt, verba haec posuit: Set in his regionibus ferrareae, argentifodinae pulcarmatum hominem, plaustrum oneratum percellit. Quod supra autem dixparte flare, haut scio an secutus opini
Abbreviated transcription (Latin):
cit loca in quib siti sunt aluei apum.
s neminẽ ferme qui incorrupte locu¬
tisunt: aut scripsise memini aut
drxisse.M. autem uarro in libro de
quit ita facere oportet. que quidã mel¬
laria appellant. S hoc u̾bum quo uar¬
ro usus ẽ. grecum est. Nam melisso¬

Expanded text:
cit loca in quibus siti sunt alvei apum; cit loca in quibus siti sunt alvei apum; sed neminem ferme qui incorrupte locuti sunt aut scripsisse memini aut dixisse. M. autem Varro in libro De quit, ita facere oportet, quae quidam mellaria appellant. Sed hoc verbum quo Varro usus est Graecum est; nam
Abbreviated transcription (Latin):
aria que nc̃ dicuntur septa que¬
Sam loca in quib fere uiue pascun¬
tur. an. uarro in libro de re rustica.iii.
dicit leporaria appellari. Uerba uax¬
touis subieci. Uillatice pastionis gen̾a
sunt tria. Cornithones leporiate ac
cipere uolo. non ea que tritaui nr̃idi
cbant ubi soli lepores sint. S omĩa sep¬
ta edlificia uille que sunt & habent
inclusa animalia que pascunt᷑. I autẽ
infra eod in libro ita scribit. Cũm emi¬
si fundum tusculanum.a .N. pisone
inleporario apri młti fuere. Uiuaria
autem que nunc uulgus dicit: quos
poraria uarro dicit haud usqͣm me¬
mini apud uetustiores scriptum. sed
qͥd apud scipionem omnium etatis sue
id significare qd nos uiuaria dicimus.
eiꝰ contra claudium asellium quinta.
hec sunt. Abi agros optime cultos ato
uillas expolitissimas uidiss. in his re¬
gionib excelsissimo locorum statuere
aiebat inde corrigere uiam aliis ꝑ ui¬
luo atc ꝓprio nomine piscinas nomi¬
nauerunt. Apiaria quoq uulgꝰ di¬

Expanded text:
ARIA, quae nunc dicuntur saepta quaedam loca, in quibus ferae vivae pascuntur, M. Varro in libro De Re Rustica III. dicit leporaria appellari. Verba Varronis subieci: Villaticae pastionis genera sunt tria, ornithones, lepocipere volo, non ea quae tritavi nostri dicebant, ubi soli lepores sint, sed omnia saepta adficta villae quae sunt et habent inclusa animalia quae pascuntur. Is item infra eodem in libro ita scribit: Cum emisti fundum Tusculanum a M. Pisone, in leporario apri multi fuere. Vivaria autem quae nunc vulgus dicit—quos poraria Varro dicit—haut usquam memini apud vetustiores scriptum. Sed quod apud Scipionem, omnium aetatis suae id significare, quod nos vivaria dicimus, eius Contra Claudium Asellum quinta haechace sunt: Ubi agros optime cultos atque villas expolitissimas vidisset, in his regionibus excelsissimo loco grumam statuere aiebat; inde corrigere viam, aliis per visuo atque proprio nomine piscinas nominaverunt. Apiaria quoque vulgus di
Abbreviated transcription (Latin):
tum edi posse. idq ip̃m eiꝰ rei decre¬
tum nos legimus in eo decreto adri¬
anus id statuere se dicit. requisitis ue¬
terum philosophoꝵ ⁊ medicoꝵ sen¬
tenciis. Hodie quoq insatura forte
.M. uarronis legimꝰ que inscribitur
testam̃tum uerba hec. Siquis mͥ fi¬
lius unꝰ płes ue in decem mensibus
redes sunt. Qd siquis undecimo m̃se¬
cio id̾ qd tecio. iis esto apud me. ꝑ
hoc uetus ꝓu̾bium uarro significãt
Antiquos aut̾ romanos uarrodi¬
cit non recepisse huiꝰcemodi quasi
monstruosas raritates s nono mense
aut decimo. Neq pret̾ hos alios

Expanded text:
tum edi posse; idque ipsum eius rei decretum edi posse; idque ipsum eius rei decretum nos legimus. In eo decreto Hadrianus id statuere se dicit requisitis veterum philosophorum et medicorum sententiis. Hodie quoque in satura forte M. Varronis legimus, quae inscribitur Testamentum, verba haec: Si quis mihi filius unus pluresve in decem mensibus redes sunto; quod si quis undecimo mensetio idem, quod Tettio, ius esto apud me. Per hoc vetus proverbium Varro significatAntiquos autem Romanos Varro dicit non recepisse huiuscemodi quasi monstruosas raritates, sed nono mense aut decimo, neque praeter hos aliis
Abbreviated transcription (Latin):
partionẽ mulieris scd̾m naturã fieri
existimasse. iccireoq eos nomina fatis
trib fecisse apariendo & a nono atq
decumo m̃se. Nam parga in qd̃ ĩmu¬
tata una litt̾a a partu nominata.
ltem nona & decima a partꝰ tempe¬
stiui temꝑe. Ceselliꝰ autẽ uindex in
lectionib suis antiquis. tria sine qͦd
nomina parcarũ sunt. nonadecuma
orta. & u̾sum hunc liuii antiquissi¬
dies adueniet quem ꝑfata mortaẽ.
S homo minime malus ceselliꝰ mortã
quasi nom̃ accepit. cum accipere qͣsi
moerã deberet. Pret̾ea ego de partu
humano pret̾ quã que scripta in libͥs
legi hoc quoq usi. uenisse rome com¬
peri. feminam bonis atq honestis mo¬
rib ñ ambigua pudicitia in undeci¬
mo m̃se pꝰ mariti mortẽ peꝑisse. factũ¬
q ẽẽ. negotium ꝓpt̾ rationem temꝑi
quasi marito mortuo postea concepis¬
set qm̃ decẽ uiri in decẽ m̃sib gigni
hominem ñ in undecimo scripsissent.
s diuũ adrianum causa cognita de¬

Expanded text:
partionem mulieris secundum naturam fieri existimasse idcircoque eos nomina Fatis tribus fecisse apariendo et a nono atque decimo mense. Nam Parca, inquit, inmutata una littera, a partu nominata, item Nona et Decima a partus tempestivi tempore. Caesellius autem Vindex in Lectionibus suis Antiquis: Tria, inquit, nomina Parcarum sunt: Nona, Decuma, Morta, et versum hunc Livii, antiquissidiés advéniet quém profáta Mórta est? Sed homo minime malus Caesellius Mortam quasi nomen accepit, cum accipere quasi Moeram deberet. Praeterea ego de partu humano, praeterquam quaequac scripta in libris legi, hoc quoque usu venisse Romae comperi: feminam bonis atque honestis moribus, non ambigua pudicitia, in undecimo mense post mariti mortem peperisse factumque esse negotium propter rationem temporis, quasi marito mortuo postea concepisset, quoniam decemviri in decem mensibus gigni hominem, non in undecimo scripsissent; sed divum Hadrianum, causa cognita, de
Abbreviated transcription (Latin):
lem ꝑfectisunt. duo reliqui rome man¬
serunt. solutosq ẽẽ. se ac liberatos religi¬
one dicebant. q̃m cum egressi castra ho¬
stium fuissent. cõmenticio consilio re¬
gressi eod tanqmͣ si ob aliqmͣ fortuitã
causam issent. atq ita uire iurando
satis facto rursum iniurati abissent.
Hec eoꝵ fraudulenta calliditas tam eẽ
turpis existimata ẽ. ut contempti
uulgo discerptiq sint. censoresq eos
postea omuiũ notarũ & damns. & ig¬
nominiis ad fecerint. qm̃ qd̵ facturos
deieraueraut ñ fecissent. Corneliꝰ au̾̃t
nepos in libro exemploꝵ quinto id quoq
litt̾is mandauit młtis in senatu placuisse.
ut hi qui redire nollent datis custodibꝰ
ad hannibalem deducerent᷑. s eam sen¬
tenciam numero płiũ quib id n uid̾et᷑
superatam. eos tam̃ qui ad hannibalẽ
ñ redissent usq adeo intestabiles inui¬
sosq fuisse. ut tedium uite ceꝑint necẽ¬
q sibi consciuerint.

Expanded text:
lem profecti sunt. Duo reliqui Romae manlem profecti sunt. Duo reliqui Romae manserunt solutosque esse se ac liberator religione dicebant, quoniam, cum egressi castra hostium fuissent, commenticio consilio regressi eodem, tamquam si ob aliquam fortuitam causam, issent atque ita iureiurando satisfacto rursum iniurati abissent. Haec eorum fraudulenta calliditas tam esse turpis existimata est, ut contempti vulgo discerptique sint censoresque eos postea omnium notarum et damnis et ignominiis adfecerint, quoniam quod facturos deieraverant non fecissent. Cornelius autem Nepos in libro Exemplorum quinto id quoque litteris mandavit, multis in senatu placuisse ut hi qui redire nollent, datis custodibus, ad Hannibalem deducerentur, sed eamcam sententiam numero plurium quibus id non videretur superatam; eos tamen qui ad Hannibalem non redissent usque adeo intestabiles invisosque fuisse, ut taedium vitae ceperint necemque sibi consciverint.
Abbreviated transcription (Latin):
usiurand apud romanos inuiolate sc̃eq
habitum seruatũq est. Id & morib legiꝰ¬
bq młtis ostenditur. & hoc qd dicemꝰ
canense hannibal carthaginensium im¬
perator ex captiuis nr̃is electos decem ro¬
mam misit. mandauitq eis pactꝰq ẽ.
ut si ppło romano uid̾etur ꝑmutatiofi¬
eret captiuoꝵ. & ꝓhis quos alt̾i płes ac¬
ciꝑent. darent argenti pondo libram
& selibram. hoc priꝰqm ꝓficiscerentur
iusiurand̾ eos adegit redituros ẽẽ. in ca¬
stra poenca. si romani captiuos ñ per¬
mutarent. ueniunt romã decem cap¬
tiui. mandatũ poeni imꝑatoris in se¬
natu exponunt. Pmutatio senatui ñ
placita. parentes cognati adfinesq
captiuoꝵ amplexi eos pꝰ liminio in pa¬
triam redisse dicebant. statumq eorum
in degrũ incolumẽq ẽẽ. ac ne ad hostes
redire uellent orabant. Tum octo ex
his post liminiũ iustum ñ ẽẽ. sibi res¬
ponderunt. qm̃ deiurio uinctiforent.
Statimq uti iurati erant ad hanniba¬

Expanded text:
IUSIURANDUM apud Romanos inviolate sancteque habitum servatumque est. Id et moribus legibusque multis ostenditur, et hoc, quod dicemus, proelium Cannense Hannibal, Carthaginiensium imperator, ex captivis nostris electos decem Romam misit mandavitque eis pactusque est, ut, si populo Romano videretur, permutatio fieret captivorum et pro his quos alteri plures acciperent, darent argenti pondo libram et selibram. Hoc, priusquam proficiscerentur, iusiurandum eos adegit, redituros esse in castra Poenica, si Romani captivos non permutarent. Veniunt Romam decem captivi. Mandatum Poeni imperatoris in senatu exponunt. Permutatio senatui non placita. Parentes, cognati adfinesque captivorum amplexi eos postliminio in patriam redisse dicebant statumque eorum integrum incolumemque esse, ac ne ad hostes redire vellent orabant. Tum octo ex his postliminium iustum non esse sibi responderunt, quoniam deiurio vincti forent, statimque, uti iurati erant, ad Hanniba
Abbreviated transcription (Latin):
curo equũ staciꝰ. Nlicħ seruo isũ ẽ
parum eẽ. reuerens responsũ. relatꝰ
q merarios ut mos est. Staciꝰ autem
seruile nom̃ fuit. Pleriq apud uetes
seruieo nomine fuerunt. Ceciliꝰ qͦꝙ¬
comediarũ poeta incli tus serũ fuit.
& ꝓpt̾ea nom̃ habuit staciꝰ s postea
u̾sum est. quasi incognom̃tũ appella¬
tusq est cecilius stacius¬

Expanded text:
curo, equum Statius nihili servos. Visum est curo, equum Statius nihili servos. Visum est parum esse reverens responsum relatusque in aerarios, ut mos est. Statius autem servile nomen fuit. Plerique apud veteres servi eo nomine fuerunt. Caecilius qcomoediarum poeta inclutus, servus fuit et propterea nomen habuit Statius. Sed postea versum est quasi in cognomentum, appellatusque est Caecilius Statius
Abbreviated transcription (Latin):
disciplineq est. Deliberatum ẽ de nõ¬
ta eius qui ad censores ab amico ad¬
uocatꝰ est. & iniure stans clare nimiᷤ
& sonore oscitauit. atq inibi ut plec¬
teretur fuit tanqmͣ illud inditiũ
eẽt. uagi anumi & alucinautis & fluxe
atq aꝑte securitatis. S cum ille de¬
iurass inuitissimũ sese acre pugnanidẽ
oscitatione uictuni. teneri que eo ui¬
tio qd̾ oscedo appellatur: tum nota
iam destinate exemptꝰ est. Publius
scipio affricanꝰ pauli filiꝰ. utramer histo¬
riam posuit in oratione quam dixit᷑
incensura cũ ad maioꝵ mores ppłm
hortaretur. Ite in aliud refert sabinꝰ
masuriꝰ inseptimo memoꝵ memo¬
riali seuere factum. Censores inquit
publiꝰ scipio nasica & marcꝰ põpilius
cũ equitũ censũ ag̾ent equũ nimisa
strigosum & male habitũ. s equidẽ
eiꝰ uberrimũ. & habitissimũ uidert̃.
Et cur inquiunt ita est. ut tusis ꝙͣ
equus curatior: Qm̃ inquit ego mie

Expanded text:
disciplinaeque est. Deliberatum est de nodisciplinaeque est. Deliberatum est de nota eius qui ad censores ab amico advocatus est et in iure stans dare nimis et sonore oscitavit; atque inibi ut plecteretur fuit, tamquam illud indicium esset vagi animi et alucinantis et fluxae atque apertae securitatis. Sed cum ille deiurasset invitissimum sese ac repugnantem oscitatione victum tenerique eo vitio quod oscedo appellatur, tum notae iam destinatae exemptus est. Publius Scipio Africanus, Pauli filius, utramque historiam posuit in oratione quam dixit in censura, cum ad maiorum mores populum hortaretur. Item aliud refert Sabinus Masurius in septimo Memoriali severe factum: Censores, inquit, Publius Scipio Nasica et Marcus Popilius cum equitum censum agerent, equum nimis strigosum et male habitum, sed equitem eius uberrimum et habitissimum viderunt et cur, inquiunt, ita est, ut tu sis quam equus curatior? Quoniam, inquit, ego me
Abbreviated transcription (Latin):
rimo cibo ninuoq sonino utent᷑
hebetiores fieri aduet̾mus que aut̃
eluci tarditatẽ corꝑaꝙ eoꝵ in ꝑcera
fieri minusq adolescere. dest ple¬
riq alii medicoꝵ philosophoꝵ ꝙ ⁊ na.
uarro in longa historia scripsit que
inscripta est. capis aut deliberis edu¬
candis.
Ntercessoꝵ seueritates. tria hec exem¬
pla inlitteris sunt castissime discipli¬
ne. U num ẽ huiꝰcemodi. Censor ace¬
bat de uxorib sollemne iusiurandum
uerba erant concepta. ut tu ex ani¬
mi tii sentencia uxorem habes. Qi
iurabat cauillator quidam & canicu¬
la & nimis ridicularius fuit. Is locũ
ẽẽ. sibioci dicunt iratꝰ. cum ita uti mo
erat censor dixiss ut tu ex animitui
sentencia uxorem habes habeo eqͥdẽ
inquit uxorem s ñ hercle ex animi
mei sentencia. tum censoreũ qd intem¬
pestiue lascuuss merarios retulit cau¬
samq hanc iocis curxił apud se dic̾til.
subscripsit. Alt̾a seu̾itas eiusdem sectẽ

Expanded text:
rimo cibo nimioque somno uterentur, rimo cibo nimioque somno uterentur, hebetiores fieri ad veterni usque aut eluci tarditatem, corporaque eorum inprocera fieri minusque adolescere. Idem plerique alii medicorum philosophorumque et M. Varro in Logistorico scripsit, quae inscripta est Catus aut De Liberis Educandis.INTER censorum severitates tria haec exempla in litteris sunt castigatissimae disciplinae. Unum est huiuscemodi: Censor agebat de uxoribus sollemne iusiurandum; verba erant ita concepta: Ut tu ex animi tui sententia uxorem habes? Qui iurabat cavillator quidam et canicula et nimis ridicularius fuit. Is locum esse sibi loci dicundi ratus, cum ita uti mos erat censor dixisset, Ut tu ex animi tui sententia uxorem habes? Habeo equidem, inquit, uxorem, sed non hercle ex animi mei sententia. Tum censor eum, quod intempestive lascivisset, in aerarios rettulit, causamque hanc ioci scurrilis apud se dicti subscripsit. Altera severitas eiusdem sectae
Abbreviated transcription (Latin):
leticia & gratulatione sollemniꝑ
secuta ẽ. Fertur etiã oratio que u¬
detur habita eo die a scipione. & qͥ
dicunt eam nõueram. noneunt in¬
ficias quin hec quid̃ u̾ba fuerint q̃
dixi scipionis. ltem aliud est factum
eiꝰ preclarum. Pecilii quidam tribu¬
ni pleb̾. a M. ut aiunt catone mimi¬
co scipionis cũ parati ineũ adq im¬
missi desiderabant insenatu infan¬
tissime ut pecunie antiochene pre¬
dequȩ in eo bello capta erat rationẽ
redd̾et. fuerat enĩ .l. scipioni asiaco
fr̃isuo imperatori in ea ꝓuintia legatꝰ.
bro. rationes ineo scriptas ẽẽ. dixit̾ oĩs
pecunie omnisq prede illatum ut
palam recitaretur. & ad exariũ defer¬
retur. S enĩ idiam ñ faciam inquit
nec me ip̃m afficiam contumelia. eũq
librũ statim coram discidit siuis manibꝰ
& concerpsit egre passus qd cui salus
imperii ac rei publice accepta ferri
deberet ratione pecunie predate po¬
sceretur.

Expanded text:
laetitia et gratulatione sollemni laetitia et gratulatione sollemni prosecuta est. Fertur etiam oratio quae videtur habita eo die a Scipione, et qui dicunt eamearn non veram, non eunt infitias quin haec quidem verba fuerint, quae dixi, Scipionis. Item aliud est factum eius praeclarum. Petilii quidam tribuni plebis a M., ut aiunt, Catone, inimico Scipionis, comparati in eum atque inmissi, desiderabant in senatu instantissime ut pecuniae Antiochinae praedaeque in eo bello captae rationem redderet; fuerat enim L. Scipioni Asiatico, fratri suo, imperatori in ea provincia legatus. bro, rationes in eo scriptas esse dixit omnis pecuniae omnisque praedae; illatum, ut palam recitaretur et ad aerarium deferretur. Sed enim id iam non faciam, inquit, nec me ipse afficiam contumelia, eumque librum statim coram discidit suis manibus et concerpsit, aegre passus quod cui salus imperii ac reipublicae accepta ferri deberet rationem pecuniae praedatae posceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
cipio affricanꝰ antiquior. qnͣta un¬
tutum gła prestit̾it & qm fuerit
altꝰ animi. atq magnificꝰ & qua sui
conscientia subnixꝰ. płimis reb que di¬
xit queq fecit declaratũ ẽ. ex quibus
sunt hec duo exempla eiꝰ fidutie atq
exuꝑantie ingentis. Cum . M. neuiu
tribunꝰ plebis accusaret eum ad ppłm
diceretq accepisse a rege anthioco pe
gna tali uiro: tum scipio pauca prefa¬
tus que dignitas uite sue atq glorie
postulabat. memoria inquit quirite
repeto diem eẽ. hodiernũ quo hanni¬
balem penũ imꝑio ur̃o inimicissimũ
magno prelio uici in terra affrica pa¬
cemiq & uictoriam uob̃ peperi inspe¬
ctabilem. Non gͥ simꝰ adu̾sum deos
ingrati. & censeo relinquamꝰ nebulo¬
nem hunc. eamꝰ hinc ꝓtinꝰ ioui opti¬
mo maximo gratulatũ. ło cũ dixiss
auertit & ire ad capitolium cepit.
Tum contio untu̾sa que ad senten¬
ciam de scipione ferendam conue¬
nerat. relicto tribuno: scipionem
comitata. atq in de ad sedes eiꝰ cum

Expanded text:
CIPIO AFRICANUS antiquior quanta virtutum gloria praestiterit et quam fuerit altus animi atque magnificus et qua sui conscientia subnixus, plurimis rebus quae dixit quaeque fecit declaratum est. Ex quibus sunt haec duo exempla eius fiduciae atque exuperantiae ingentis. Cum M. Naevius tribunus plebis accusaret eum ad populum diceretque accepisse a rege Antiocho pecgna tali viro, tum Scipio pauca praefatus quae dignitas vitae suae atque gloria postulabat, Memoria, inquit, Quirites, repeto, diem esse hodiernum quo Hannibalem Poenum imperio vestro inimicissimum magno proelio vici in terra Africa pacemque et victoriam vobis peperi spectabilem. Non igitur simus adversum deos ingrati et, censeo, relinquamus nebulonem hunc, eamus hinc protinus Iovi optimo maximo gratulatum. Id cum dixisset, avertit et ire ad Capitolium coepit. Tum contio universa, quae ad sententiam de Scipione ferendam convenerat, relicto tribuno, Scipionem in Capitolium comitata atque inde ad aedes eius cum
Abbreviated transcription (Latin):
edẽ iunonis ne tangito. Si tangit
iunoni crinib demissis agnũ femi¬
nam cedito. Pelex autẽ quasi tia a¬
alia ita hoc quoq uocabłm de greco
flexum est.
latium appellat᷑. hoc more atq
iure solita fieri scripsit seruiꝰ sulpi¬
cius in libro quem scripsit dedotib.
Qui uxorẽ inquit dicturꝰ erat. ab
eo unde cducenda erat stipulabat᷑
eam in matrimoniũ ducturũ iri.
Cui ducturꝰ erat itidem sponde
salia. Tunc que ꝓmissa erat spon¬
sa appellabatur qui spond̾at ductu¬
rum sponsus. S si postea stipulati¬
onis uyor non dabatur aut ñ du¬
agebat. uidices cognoscebant. ludex
uxor querebat. Si nichil iuste cause
uidebantur. litẽ pecunia estima¬
bat qnͣtiq int̾fuerat eam uxorem
accipi. aut darieum qui spopond̾at
qui stipulatꝰ erat condemnabat.
hoc iꝰ sponsalioꝵ obseruatum dicit
seruiꝰ ad id tempꝰ quo ciuitas ui uer¬
sa latio lege iulia data est. Hec ead
ueratiꝰ scripsit in libro quẽ de nup¬

Expanded text:
aedem Iunonis ne tangito; si tangit, aedem Iunonis ne tangito; si tangit, Iunoni crinibus demissis agnum feminam caedito. Paelex autem quasi πάλλalia, ita hoc quoque vocabulum de Graeco flexum est. Latium appellatur hoc more atque iure solita fieri scripsit Servius Sulpicius in libro quem inscripsit De Dotibus: Qui uxorem, inquit, ducturus erat, ab eo unde ducenda erat stipulabatur, eam in matrimonium datum iri. Qui ducturus erat, id itidem spondebsalia. Tunc, quae promissa erat sponsa appellabatur, qui spoponderat ducturum, sponsus. Sed si post eas stipulationis uxor non dabatur aut non duagebat. Iudices cognoscebant. Iudex uxor quaerebat. Si nihil iustae causae videbatur, litem pecunia aestimabat, quantique interfuerat eamearn uxorem accipi aut dari, eum qui spoponderat aut qui stipulatus erat, condemnabat. Hoc ius sponsaliorum observatum dicit Servius ad id tempus quo civitas universe Latio lege Iulia data est. Haec eadem Neratius scripsit in libro quem De Nup
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. qm̾ ꝓfecto nicħ desid̾abatur
nulł etiam tunc matrimoniis diu̾¬
tentib. Seruiꝰ quoq sulpiciꝰ in libro
quem composuit de dotib tũ pri¬
mum cautiones rei uxorie necessa¬
rias ẽẽ. iusascripsit cũ spuriꝰ caruiliꝰ
cui ruga cognom̃tum fuit. uir no¬
bilis diuortium cum uxore fecit. qr
lib̾i ex ea corꝑis uitio non gignerent᷑.
Anno urbis condite quingente¬
simo ucesimo tercio.m. atilio. P.
ualerio consule atq is caruilius tra¬
ditur uxorem qm dimisit egregie
dilexisse. carissimaq moꝵ eiꝰ grã ha¬
buisse & iuris iurandi religionem
animo atq amori preuertisse. qd
iuirare acensorib coactꝰ erat uxorẽ
selibm querendum gr̃a habiturũ.
pelicem autẽ appellatam ꝓbosãꝙ
habitam que iuncta consuetaq
ẽẽ. cum eo in cuiꝰ manũ mancipio¬
q alia matrimonii causa foret
hac antiquissima lege ostenditur.
quͣi nume regis fuisse accepimꝰ. Pelex

Expanded text:
fuisse, quoniam profecto nihil desiderabantur, fuisse, quoniam profecto nihil desiderabantur, nullis etiamtunc matrimoniis divertentibus. Servius quoque Sulpicius in libro, quem composuit De Dotibus, tum primum cautiones rei uxoriae necessarias esse visas scripsit, cum Spurius Carvilius, cui Ruga cognomentum fuit, vir nobilis, divortium cum uxore fecit, quia liberi ex ea corporis vitio non gignerentur, anno urbis conditae quingentesimo vicesimo tertio M. Atilio, P. Valerio consulibus. Atque is Carvilius traditur uxorem quam dimisit egregie dilexisse carissimamque morum eius gratia habuisse, set iurisiurandi religionem animo atque amori praevertisse quod iurare a censoribus coactus erat, uxorem se liberum quaerundum gratia habiturum. Paelicem autem appellatam probrosamque habitam, quae iuncta consuetaque esset cum eo in cuius manu mancipioque alia matrimonii causa foret, hac antiquissima lege ostenditur, quam Numae regis fuisse accepimus: Paelex
Abbreviated transcription (Latin):
se respondit. labeo in causa ẽẽ. rethi¬
bendi negauit. Nam ⁊ magna inqͥt
pars dente aliquocarent. neq eo ma¬
gis pleriq homines morbosi sunt. &
absurdum admodũ est. dicere non
sanos nasci hommes. qm̾̃ cum infan¬
tib ñ simł dendes gignuntur. Non
pret̾eund̾ est. id quoq in libris uete¬
rum iuris ꝑitoꝵ scriptum ẽẽ. mor¬
bum & uitiũ distare. qd uitiũ ꝑpe¬
tuum. morb cum accessu decessuꝙ
sit. S hoc si ita est. neq cecꝰ neq eu¬
nuicħꝰ morbosus est. Contra labeonis
qm supradixi sentenciam uerba ma¬
sui sabini apposui. ex libro iuris cuuł
scd̾o. furiosus mutꝰ ue cuiue qd men¬
brum lacerum lesum ue ẽ. aut ob÷.
quo ip̃i minus aptꝰ sit morbosi sunt.
Cui natura longe minꝰ uidet. tam
sanꝰ est. qmͣ qui tardiꝰ currit.
emorie traditum est. quingentiᷤᷤ
fere annis post romam conditã
nullas rei uxorie neq actiones neq
cautiones inurbe roma aut in latio

Expanded text:
sse respondit, Labeo in causa esse redhisse respondit, Labeo in causa esse redhibendi negavit; vit; Nam et magna, inquit, pars dente aliquo carent, neque eo inagis plerique homines morbosi sunt, et absurdumalsurdum admodum est dicere non sanos nasci homines, quoniam cum infantibus non simul dentes gignuntur. Non etereundum est id quoque in libris veterum iurisperitorum scriptum esse, morbum et vitium distare, quod vitium perpetuum, morbus cum accessu decessuque sit. Sed hoc si ita est, neque caecus neque eunuchus morbosus est, contra Labeonis quam supra dixi sententiam. Verba Masuri Sabini apposui ex libro luris civilis secundo: Furiosus mutusve cuive quod membrum lacerum laesumque est aut obest quo ipse minus aptus sit, morbosi sunt. Qui natura longe minus videt tam sanus est quam qui tardius currit.MEMORIAE traditum est quingentis fere annis post Romam conditam nullas rei uxoriae neque actiones neque cautiones in urbe Roma aut in Latio
Abbreviated transcription (Latin):
ris erit. De eunucho quid quesitũ
est. an contra edictum edilium ui¬
deretur uenu̾datꝰ. si ignorass emptor
eũ eunuchũ ẽẽ. labeonem respondis¬
se aiunt. rethiberi posse quasi mor¬
bosum. Sues etiã feminas si fteriles
eẽnt & meminissent. ex edicto edili¬
um posse agi labeonem scripsisse. De
sterili autẽ muliere. si natuia sterili¬
tate trebatiũ contra labeonem re¬
spondisse dicunt. Nam cũ rethibi
eam labeo quasi minus sanam pu¬
tass. necesse auunt trebatiũ ex edi¬
cto aposse si eamulier a pͥncipio
genitali sterilitate eẽt. At si ualicu¬
do eiꝰ ostendiss ex que ea uitrũ fac¬
tum eẽt. ut concipere fetꝰ ñ poss.
tum sanam ñ uideri. & ẽẽ. in causa
rethibitionis emũ ope quoq qui
lusciciosus latine appellatur. dissen¬
sum est. Alii enĩ rethiberi omni¬
modo debere. alii contra. nisi id uiti¬
um morbo contractum eẽt. Cum
uͦ euidens deess seruiꝰ rethiberi pꝰ¬

Expanded text:
ris erit. De eunucho quidem quaesitum ris erit. De eunucho quidem quaesitum est an contra edictum aedilium videretur venundatus, si ignorasset emptor eum eunuchum esse. Labeonem respondisse aiunt redhiberi posse quasi morbosum; sues etiam feminae si sterilae essent et venum issent, ex edicto aedilium posse agi Labeonem scripsisse. De sterila autem muliere, si nativa sterilitate sit, Trebatiun contra Labeonem respondisse dicunt. Nam cum redhiberi eamearn Labeo, quasi minus sanam, putasset, negasse aiunt Trebatium ex edicto agi posse, si ea mulier a principio genitali sterilitate esset. At si valitudo eius offendisset exque ea vitium factum esset ut concipere fetus non posset, tum sanam non videri et esse in causa redhibitionis. De myope quoque, qui luscitiosus Latine appellatur, dissensum est; alii enim redhiberi omnimodo debere, alii contra, nisi id vitium morbo contractum esset. Eum vero cui dens deesset, Servius redhiberi po
Abbreviated transcription (Latin):
singuloꝵ scriptꝰ sit curato ita u̾t
indelligi recte possit quid morbi
uitii ue cuiq sit. quis fugitiuꝰ erro¬
re ue sit noxa ue solutꝰ. ñ sit. ꝓpc̾ea
quesierunt iure consulti ueteres
qd mancipium morbosum qd ue
uitiosum recte dic̾etur. qͣnͣtumq
morb a uitio differet celius sabinꝰ
in libro quem de edicto edilium
curulium composuit. labeonem re¬
fert quid eẽt morb hisce uerbis u̾¬
bis definisse. Morb est habitꝰ cuiꝰq
corꝑis contra naturam qui usum
eius facit det̾iorem. S morbũ aliaᷤᷤ
intodo corꝑe accidere dicit. alias
in par̃te corꝑis. Tociꝰ corꝑis morbũ
ẽẽ. ueluti sit phisis aut febris par¬
tis. autẽ ueluti sit cecitas aut pe¬
dif debilitas. Balb autem in quit
& atyphus uitiosi magis qm morbo¬
si sunt. Et equus mordax aut calci¬
tro. uitiosus ñ morbosus est. S cui
mine morboso agetur. neq inquit
ita dicetur qnͣdo ob id uitium mino¬

Expanded text:
singulorum scriptus sit curato ita, ut singulorum scriptus sit curato ita, ut intellegi recte possit quid morbi vitiive cuique sit, quis fugitivus errove sit noxave solutus non sit. Propterea quaesierunt iure consulti veteres, quod mancipium morbosum quodve vitiosum recte diceretur quantumque morbus a vitio differret. Caelius Sabinus in libro, quem De Edicto Aedilium Curulium composuit, Labeonem refert quid esset morbus hisce verbis definisse: Morbus est habitus cuiusque corporis contra naturam, qui usum eius facit deteriorem. Sed morbum alias in toto corpore accidere dicit, alias in parte corporis. Totius corporis morbum esse, veluti sit phthisis aut febris, partis autem, veluti sit caecitas aut pedis debilitas. Balbus autem, inquit, et atypus vitiosi magis quam morbosi sunt, et equus mordax aut calcitro vitiosus, non morbosus est. Sed cuimine morboso agetur, aeque, inquit, ita dicetur: quanto ob id vitium mino
Abbreviated transcription (Latin):
strare ñ minꝰ turpe est quant hominẽ
ñ suo nomine appellare. Sic fauorinꝰ
sermones ingenꝰ cõmune a rebus
paruis & frigidis abducebat. adea
que magis utile eẽt. audire ac discẽ
ñ allata extrinsecꝰ ñ ꝑ ostentationẽ
s indidẽ nata acceptaq. Preterea
de penu ad scribendũ hoc etiã puta¬
ui seruiũ sulpiciũ in rep̾hensis sceuo¬
le capitib scripsisse sato elio placuis¬
se ñ quȩ esui & potui forent. s thꝰ
quoq & cereos in penii ẽẽ. qd eẽt¬
ñ eiꝰ ferme rei causa comparatũ.
ẽẽt. quib dñs ut̾etur. penori attri¬
butũ dicit. Signa quoq & uirgas
& carbones quib conficeret᷑ penus qͥ¬
bdam ait uideri ẽẽ. in penu. Ex
his autẽ que ꝑmercalia & usuaria
isdem in locis eẽ. ea sola penoris pu¬
tat que satis sint usu annuo.
Nedicto edilium curuliũ qua par¬
te de mancipiis uendundis cautũ
est. scriptum sic fuit titulꝰ scriptoꝵ

Expanded text:
strare non minus turpe est quam hominem strare non minus turpe est quam hominem non suo nomine appellare. Sic Favorinus sermones id genus communes a rebus parvis et frigidis abducebat ad ea quae magis utile esset audire ac discere, non allata extrinsecus, non per ostentationem, sed indidem nata acceptaque. Praeterea de penu adscribendum hoc etiam putavi, Servium Sulpicium In Reprehensis Scaevolae Capitibus scripsisse Cato Aelio placuisse, non quae esui et potui forent, sed thus quoque et cereos in penu esse, quod esset eius ferme rei causa comparatum. esset quibus dominus uteretur, penori attributum dicit. Ligna quoque et virgas et carbones, quibus conficeretur penus, quibusdam ait videri esse in penu. Ex his autem quae promercalia et usuaria isdem in locis essent, esse ea sola penoris putat quae satis sint usu annuo.Edicto Aedilium Curulium, qua parte de mancipiis vendundis cautum est, scriptum sic fuit: Titulus servorum
Abbreviated transcription (Latin):
nus sit ñ ex nr̃a magis est. philosophia
qmͣ ex gramatica tua: Meministi
enĩ credo queri solitum qd uirgiliꝰ
dixerit. penũ instruere. ł longam.
ł longo ordine. utrũq enĩ ꝓfectos cis
legi solitum. S ut faciam te equiore
animo ut sis ne illi quid̃ uet̾is iuris
magistri qui sapientes appellati sunt
definisse satis recte existimantur qd
sit penꝰ. Nam quintũ sceuolam ad
demonstrandã penu his u̾bis usum
audio. Penꝰ est inqd. qd̾ esculentũ
mutiꝰ ait. penus uidi deb. Namque
ad edendũ bibend̾q in dies singuloᷤᷤ
prandii aut cene causa parantur.
penꝰ ñ sunt sed ea potiꝰ que huiꝰce
gn̾̃is longe usionis gr̃ã contrahunt᷑¬
& recondunt᷑. ex eo qd ñ in promptu
est. s intꝰ & penitꝰ habeantur penuᷤ
dicta sunt. Hec ego inquit cum phi¬
losophie me dedissem ñ insuꝑ tam̃
habui discere qm̾̃ ciuib romanis la¬
tine loqu̾tib rem ñ uocabulo demõ¬

Expanded text:
nus sit, non ex nostra magis est philosophia nus sit, non ex nostra magis est philosophia quam ex grammatica tua. Meministi enim, credo, quaeri solitum quid Vergilius dixerit, penum struere vel longam vel longo ordine; utrumque enim profecto scis legi solitum. Sed ut faciam te aequiore animo ut sis, ne illi quidem veteres iuris magistri, qui sapientes appellati sunt, definisse satis recte existimantur, quid sit penus. Nam Quintum Scaevolam ad demonstrandam penum his verbis usum audio: Penus est, inquit, quod esculentum Mucius ait, penus videri debet. Nam quae ad edendum bibendumque in dies singulos prandii aut cenae causa parantur, penus non sunt; sed ea potius, quae huíusce generis longae usionis gratia contrahuntur et reconduntur, ex eo, quod non in promptu est, sed intus et penitus habeatur, penus dicta est. Haec ego, inquit, cum philosophiae me dedissem, non insuper tamen habui discere; quoniam civibus Romanis Latine loquentibus rem non suo vocabulo demon
Abbreviated transcription (Latin):
rinus plane dictam postulans qd dif¬
ficillimum est dici planiꝰ. Nam hoc
quid feruo ligatum est. definitionẽ
omneni ex gn̾e & differentia consiste̾.
S siste mͥ p̾mandare qd aiunt po¬
stulas faciam sane id quoq honoris
tiui habendi gr̃a. Ac deinde ita exor¬
minem ẽẽ. te atq me hoc enĩ quis ho¬
mo sit. ostend̾e est. non qͥd homo sit
dicere. S si inqm pet̾em ut ip̃m illũ
qd̾ homo est. definires tu ꝓfecto mͥ
dic̾es hominem ẽẽ. mortale rationis
& scientie capiens. uł quo alio modo
diceres. ut eum a cet̾is omnib sepa¬
rares. ꝓinde igitur nc̃ te rogo uti
qui sit penus dicas. non ut aliquod
ex penu homines. Tum ille ostenta¬
tor uoce iam molli atq demissa phi¬
losophias in qd̾ ego ñ didici neq disc̾e̾
appetiui. Ex si ignoro anordm̃ ex pe¬
nu sit. aut quib u̾bis penꝰ definiat᷑.
ñ ea re litt̾as quoq alias nescio: Sci¬
re ñ inquit ridens iam fauorinꝰ qd pe¬

Expanded text:
rinus, plane dictam postulas, quod difrinus, plane dictam postulas, quod difficillimum est, dici planius; nam hoc quidem pervolgatum est, definitionem omnem ex genere et differentia consistere. Sed si me tibi praemandere, quod aiunt, postulas, faciam sane id quoque honoris tui habendi gratia. Ac deinde ita exorminem esse te atque me. Hoc enim quis homo sit ostendere est, non quid homo sit dicere. Sed si, inquam, peterem ut ipsum illud quod homo est definires, tu profecto mihi diceres hominem esse animal mortale, rationis et scientiae capiens, vel quo alio modo diceres, ut eum a ceteris omnibus separares. Proinde igitur nunc te rogo ut quid sit penus dicas, non ut aliquid ex penu nomines. Tum ille ostentator, voce iam molli atque demissa, philosophias, inquit, ego non didici neque discere adpetivi et, si ignoro an hordeum ex penu sit aut quibus verbis penus definiatur, non ea re litteras quoque alias nescio. Scire, inquit ridens iam Favorinus, quid pe
Abbreviated transcription (Latin):
& scire haud sane postulabamꝰ. Qd̃
enĩ refert me eius quȩ qui cũ loqͦr
quo gn̾e penũ dicam. aut inquas
extremas litt̾as dedinẽ si nemo id nõ
ninis barbare fec̃im: s hoc plane indi¬
geo discere qd̾ sit penꝰ. & quo fari id
uocabłm dicat᷑. ne rem cotidiani usuᷤ
tanqm quiĩuenalib latine loqui ce¬
eptant alia qm oportet uoce appellẽ
Queris inqͥt rẽ minime obscuram.
Quis adeo ignorat penum uinũ eẽ.
& triticum & oleum. & lentam ⁊ fabã
atq hꝰcemodi cet̾a etiã: Ne in qd fauo¬
rinus. Milium ⁊ panicũ & glandẽ¬
⁊ hordeũ penꝰ ẽ: sunt eñ ꝓpe mund̾
hec quoq eiꝰmodi. Cumq ille reticẽs
hereret. nolo inquit hoc iam laboreᷤ.
an ista que dixi penis appellentur.
s potes ne michi nos speciem aliqm
de penu dic̾es. s definire gn̾e ꝓposito
& diffentiis appositis quisit penꝰ qd
sint penus & quas differentias dicaᷤ:¬
ñ hercle intelligo. Rem inqͥt fauo¬

Expanded text:
et scire haud sane postulabamus. Quid et scire haud sane postulabamus. Quid enim refert mea eiusque quicum loquor, quo genere penum dicam aut in quas extremas litteras declinem, si nemo id non nimis barbare fecerimus? Sed hoc plane indigeo discere, quid sit penus et qua fini id vocabulum dicatur, ne rem cotidiani usus, tamquam qui in venalibus Latine loqui coeptant, alia quam oportet voce appellem. Quaeris, inquit, rem minime obscuram. Quis adeo ignorat, penum esse vinum et triticum et oleum et lentim et fabam atque huiuscemodi cetera? Etiamne, inquit Favorinus, milium et panicum et glans et hordeum penus est? sunt enim propemodum haec quoque eiusdemmodi; cumque ille reticens haereret, Nolo, inquit, hoc iam labores, an ista, quae dixi, penus appelletur. Sed potesne mihi non speciem aliquam de penu dicere, sed definire, genere proposito et differentiis adpositis, quid sit penus ? Quodnon hercle intellego. Rem, inquit Favo