comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rius siue quis negiria q̃ cuiuoꝰq
cumis moritur fu̾im gͦessĩtiiu¬
ditmmͣ conomine dalt ¶ hecͣ
Qu̾ba si quis sic sũt accipiẽda q̃¬
siue que snã mulieres negirior
gestorum age̾ posse ⁊ cõueiriũ
dubitar᷑ ¶ ncgcria sic accipe si¬
ueninim sinc plura alt̾ius in¬
quid ⁊ ħ ad utrumq sexũ refer¬
tur. ¶ pupuius lane si negiria
gessĩt. post rescriptum diui pii
q̃ comueniri pot̾ ĩ it ꝙ factus ẽ
gociorum gestorum acc̃o cur¬
atori aũt furiosiur furiose ad¬
u̾sus eum eamue dandam ne¬
ait ¶ ħ uerba siue quis negecia
q̃ cuius q cumis moritu fumt
gͣessit. significauit illud temꝑt
quoquis post mortem alicuin̾
negicia gessitͣ te qͣuo fuit neces¬
sarium edicit q̃ui neq testbris
iam defuncti. neq hr̃dis qui nõ¬
dum adiit negͣccium gessisse
uideti s a si quid accessit post
mortem: ut puta partus a fe¬
tus ⁊ frucrusur si quid serui ad¬
quiserint. ⁊ si hiis u̾bis ñ cõti¬
nẽtur ꝓ ad iectotame n debẽt

Expanded text:
rius, siue quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit: iudicium eo nomine dabo.' Haec uerba 'si quis' sic sunt accipienda 'siue quae': nam et mulieres negotiorum gestorum agere posse et conueniri non dubitatur. 'Negotia' sic accipe, siue unum siue plura. 'Alterius', inquit: et hoc ad utrumque sexum refertur. Pupillus sane si negotia gesserit, post rescriptum diui Pii etiam conueniri potest in id quod factus est gotiorum gestorum actio: curatori autem furiosi uel furiosae aduersus eum eamue dandam c uerba: 'siue quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit' significant illud tempus, quo quis post mortem alicuius negotia gessit: de quo fuit necessarium edicere, quoniam neque testatoris iam defuncti neque heredis qui nondum adiit negotium gessisse uidetur. sed si quid accessit post mortem, ut puta partus ‹et fetus› et fructus, uel si quid serui adquisierint: etsi his uerbis non continentur, pro adiecto tamen debent
Abbreviated transcription (Latin):
srucus ammissus qualicumq
ratione climimodo ñ morteu
si forte hr̃dib eius eumleganit¬
¶ Si quis usum fructum solũ
serui alienau̾it ꝑ qnem usus
fructus ad ei quisitus ͤ dubi¬
umnon ẽ quĩs usus fructus ꝑ
eum ad quisitus irtineatur.
¶reimutatione int̾re usum
fructum plãcet sũeluti usus fr¬
uctus michi edium legatus ẽ.
etes corruerunt ub fuste sunt
sine dubio extinguitur anͦ Et
arce c̾tissimun ẽ ex ustis ecli¬
ebraiec aree nec cementoruz
usum fructum debĩ ⁊ta uilian¬
ait.. ¶ Sũaree sit usus fruetueꝰ¬
gui constat plane si ꝓprietaruĩ
ħ facit. ex testaͬmento uel de do¬
lo tenebitur.

Expanded text:
ructus amissus qualicumque ratione, dummodo non morte: nisi forte heredibus legauerit. Si quis usum fructum solum serui alienauerit, per quem usus fructus ei adquisitus est, dubium non est, quin usus fructus per eum adquisitus retineatur. Rei mutatione interire usum fructum placet: ueluti usus fructus mihi aedium legatus est, aedes corruerunt uel exustae sunt: sine dubio extinguitur. an et areae? certissimum est exustis aedibus nec areae nec cementorum usum fructum deberi. et ita et Iulianus. Si areae sit usus fructugui constat. plane si proprietarius hoc fecit, ex testamento vel de dolo tenebitur,
Abbreviated transcription (Latin):
queritur on auis ad crescend
secum saluum hãt ut ꝓutatitõ
⁊ menionsus frucius legatus
sfisititius caꝑite minutus eẽt
eidemusum fructum legauit
q̃uesitumẽ sititius ex repetio
ac si alius eẽt titio ĩusu fructi
substitutus hosno a eninitã.¬
asi non u̾bis re cairien᷑ con¬
iunctos iuderi .s. dm̃ pep̃¬

Expanded text:
quaeritur an et ius adcrescendi secum saluum habeat: ut puta Titio et Maeuio usus fructus legatus est et, si Titius capite minutus esset, eidem usum fructum legauit: quaesitum est, si Titius ex repetitiac si alius esset Titio in usu fructu substitutus: hos enim tametsi non uerbis, re tamen coniunctos uideri. Idem Pap
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Eet etẽo quoq solo ĩ
quo fuit uilla. uti frui potero.
uillo fuit accessio. utiuideamus
nẽetiam fundi usus fructus
sus fructus extingiutur erũ¬

Expanded text:
um. Sed et eo quoque solo, in quo fuit, uilla, uti frui potero. uillae fuit accessio? uideamus, ne etiam fundi usus fructus usus fructus extinguitur, ueru
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quud procedit. quod iuuan
quit quanto minoris pp̃ fugan
serui: deinde agit pp̃ morbum:
idagendumẽ inquit nelucrũ¬
faciat emptor: qͥ bisͣ eiusd̃ uitii
estimationẽ consequatur. finga¬
mus emptum decemminoris de¬
cem aũt empturum fuisse duo¬
hus: si tam̃ fugitiuum ẽẽ sciss¬
emꝑtor hoc consecutus pp̃fugam

Expanded text:
et illud procedit, quod Iulianquit, quanti minoris propter fugam segendum est, inquit, ne lucrufaciat emptor et bis eiusdem uitii aestimationem consequatur. fingamus emptum decem, minoritem empturum fuisse duobus, si tantum fugitiuum esse scisemptor: haec consecutum propter fugam
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Si seruum emero et eund̾
uendidõ deinde emptori obħ fu¬
erocondempnatus quia trade̾
ñ potui euictum: cominittitur¬
duple stipulatio.

Expanded text:
Si seruum emero et eundem uendidero, deinde emptori ob hoc fuero condemnatus, quia tradere non potui euictum, committitur stipulatio.
Abbreviated transcription (Latin):
nonsit. uiditiocum euictum
cc̃ exempto tamen contrauen¬
dicorem nuilier ht̃ actionem:¬
ip̃ Si seruum cuiius nomine
duplamstipulatus sis manu¬
missĩs nich ex stipulatione cõ¬
sequi possis: quia ñ eiuncitur.
quominus hr̃e cibiliceat. qͣm
ipe ante uoluntate tua ꝑdid̾ĩs¬
omp̃ Hoc iure utimur. ut ex¬
ceptionos ex ꝑsona emptoris ob¬
iecte si obstant. uenditor ei nõ
teneatur si u̾o ad ꝑsonam uẽ¬
ditoris respicient contra⁊ certe
nec ex empto: nec ex stipulati¬
one duple. nec simple. actiocõ¬
petit empcorisi ex ceptio ei ex
facto ipͣius oppoĩta: obstitit¬
auius ẜ et ħ nomine quod
ub̾cum quis nonhat. exuen¬
dito accionem ħt. si scierit uẽ¬
ditor alienum seuend̾e. set si
ex causa fidei cominissi emꝑtor
coactus fu̾it eimimanumittẽ.
exemꝑto actionem halxbit.
toris et emꝑtoris exceptõns
obicientur. intererit pp̃quam
exceptionem iudex contra uidi¬

Expanded text:
non sit iudicio eum euictum esse. ex empto tamen contra uenditorem mulier habet actionem cuius nomine duplam stipulatus sis, manumiseris, nihil ex stipulatione consequi possis, quia non euincitur, quo minus habere tibi liceat, quem ipse ante uoluntate tua perdim.Hoc iure utimur, ut exceptiones ex persona emptoris obiectae si obstant, uenditor ei non teneatur, si uero ad personam uenditoris respicient, contra: certe nec ex empto nec ex stipulatione duplae nec simplae actio competit emptori, si exceptio ei ex facto ipsius opposita obstitum.Sed hoc nomine, quod libertum quis non habeat, ex uendito actionem habet, si scierit uenditor alienum se uendere. sed et si ex causa fideicommissi emptor coactus fuerit eum manumittere, ex empto actionem habebit.toris et emptoris exceptiones obicientur, intererit, propter quam exceptionem iudex contra iudi
Abbreviated transcription (Latin):
rem si possid̾et ietinere potu̾it. peti
iure ꝓmissor dupletutus erit:
ur certe doumali excrptione se
cueri possit s itasicuipaut sponte
duple stipulatoris: possio qmis¬
sa fu̾it. ¶ quoliret tempore uẽ¬
ditoriremntiari pot̾ait de ea re
agenda ad sit. quiañ prefinitur
certum cempus inea scipulatõe
dumtaxat camen ne ꝓpe ip̃am cõ¬
dempnationem id fiat.
d̾ Si emptori quistipulatus sit
furtis noxisq solutum eẽ. hr̃s ex¬
citerit is cuiseruus furtum fecit
ĩcipitis ex stipiuuatu acccem hrẽ
qm̃ ad modumsupẽ alii p̾stitiss.¬
Ip̃. Suitaquis stipulanti spon¬
teat sanumoẽ. furemnoneẽ. ires¬
pertilionem non eẽ et cetã ĩ utilis
stipulatõ quibdam uidetur. quia
siquis ẽ iuhac causa. impossibile
ẽ quod promititur sin̾e. frustra
est. s ego puto u̾ius hanc scipula¬
tionem furem non eẽ. sanum eẽ.
enim continẽ quod int̾ est horum
quid ex̃ ut hormmut quidũ ee.
set si cui eorum fu̾it a diectum
prari multomagis ualere stipu¬

Expanded text:
rem si possideret retinere potuerit, peti ipso iure promissor duplae tutus erit vel certe doli mali exceptione se tueri poterit, sed ita, si culpa vel sponte duplae stipulatoris possessio amissa fuerit. Quolibet tempore venditori renuntiari potest, ut de ea re agenda adsit, quia non praefinitur certum tempus in ea stipulatione, dum tamen ne prope ipsam condemnationem id fiat.Si emptori, qui stipulatus sit furtis noxisque solutum esse, heres exstiterit is, cui seruus furtum fecerit, incipit is ex stipulatu actionem habere, quemadmodum si ipse alii praestitissis ita stipulanti spondeat sanum esse, furem non esse, vespertilionem esse et cetera, inutilis stipulatio quibusdam videtur, quia si quis est in hac causa, impossibile est quod promittitur, si non est, frustra est. Sed ego puto verius hanc stipulationem furem non esse, sanum esse, enim continere, quod interest horum quid esse uel horum quid non esse. sed et si cui horum fuerit adiectum 'praestari', multo magis ualere stipu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ i Ctem si obistetrix medica¬
mentum ded̾it. et in de muħr
ꝑierĩt labeo distinguit. ut si qui¬
dem sius manib supposuit. iii¬
deatur atidisse sinũo dederit.
ut sibimmulier offerret. ĩ factũ
actionem dandam que sen¬
tentiauera ẽ. magis em̃ cãm
mortis prestitit. quam ccridit
¶Siqͣuis ꝑumuł rneclicam̃tũ
alicui infimdit.uł ore uł cli ͫ¬
stere ur sieum urcit malone¬
neno loge aquilia cumtemi.
q̃m ad inedum obstetrix supo¬
nens tenetur. ¶ Si quis homiꝰ¬
nem fame ne cau̾it ĩ factum
actione teneri neratius ait. ¶s
seruum incum equitantem
concitato equo effec̾is ĩ flumen
precipitari: atq ideo homo per¬
icrit. ĩ factumeẽ dandam ac¬
tionem offilius scribit q̃m ad¬
inclum siseruus meus si ab
auo ĩ insidias deluctus ab
alio eet cccisus ¶ s si ꝑusum¬
a ĩaculantib seruus fuit acr¬
sus: aquilielccus ẽ s si cũ alii
ĩ campo lacularentur sexiuis
ꝑemmiccum transit. aquilia
cessat. quia ñ debuit ꝑ campũ

Expanded text:
 Item si obstetrix medicamentum dederit et inde mulier perierit, Labeo distinguit, ut, si quidem suis manibus supposuit, uideatur occidisse: sin uero dedit, ut sibi mulier offerret, in factum actionem dandam, quae sententia uera est: magis enim causam mortis praestitit quam occidit. Sialicui infundit vel ore vel clystere vel si eum unxit malo veneno, lege Aquilia eum teneri, quemadmodum obstetrix supponens tenetur. Si quis hominem fame necaverit, in factum actione teneri Neratius ait. Si servum meum equitantem concitato equo effeceris in flumen praecipitari atque ideo homo perierit, in factum esse dandam actionem Ofilius scribit: quemadmodum si servus meus ab alio in insidias deductus, ab alio esset occisus. Ss fuerit occisus, Aquiliae locus est: sed si cum alii in campo iacularentur, seruus per eum locum transierit, Aquilia cessat, quia non debuit per campum
Abbreviated transcription (Latin):
dem Qi cum tutorib sius deso¬
la portione ad ministrate tutele
sue egerat ⁊ transegerat. adu̾sus
costem tutores ex ꝑsona frĩs sui
cui hr̃s extitãt agens prescrip¬
tione facte transaccionis non
sum̃ mouetur fransacͣcio que¬
cumq sit de hiis tantum de qui¬
bus int̾ conuemientes placuit
int̾põita creditur. ¶qd pͣ fallati¬
am cõhrd is ignorans uinũsa
que inuero erant. istrumentũ
transactionis sine aquilianã
ͣsstipulationẽ int̾posuit. ñ tam
paciscitur quam decipitur. ¶cĩ
qui nundum c̾tus ad se que¬
relam coͣnt᷑ra pris cestanitum
ꝑtinere. de alus causis cum adũ¬
sarus pacto traͣnsegit. tanͣtum
ĩ hiis interpoĩtum pactum no¬
cebit de quib int̾ess actum ẽc
probatur s inhiis tantum tnͣs¬
raccio obõ quamuis maior an
bus accum ꝓbatur. nam ea
quorum accõnes compet̾e ci
postea compͣtum ẽ iniquum
t perimi pacto id de qͣuo cogi¬
tatum non docetur.
an si prouccatio non c̃ interpo¬
sita tannem si negetur iudic¬

Expanded text:
m.Qui cum tutoribus suis de sola portione administratae tutelae suae egerat et transegerat, aduersus eosdem tutores ex persona fratris sui, cui heres extiterat, agens praescriptione factae transactionis non summouetur.Transactio quaecumque fit, de his tantum, de quibus inter conuenientes placuit, interposita creditur.Qui per fall‹a›ciam coheredis ignora‹n›s un‹i›uersa, quae in uero erant, instrumentum transactionis sine Aquiliana stipulatione interposuit, non tam paciscitur quam decipitur. Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris testamentum pertinere, de aliis causis cum adversariis pacto transegit, tantum in his interpositum pactum nocebit, de quibus inter eos actum esse probatur. his tantum transactio obest, quamvis maior anbus actum probatur. nam ea, quorum actiones competere ei postea conpertum est, iniquum est peremi pacto. id de quo cogitatum non docetur. am si prouocatio non est interposita, tamen si negetur iudic
Abbreviated transcription (Latin):
sulpam dolumẽe proculo displi¬
cebat uichiuerissimũ iudeum
nomet si quis non ad eum i¬
gluuquem hominum natira
tesid̾at diligens ẽ nisicamen
ad suum incdum curam ĩ de¬
poñto prestat. fraude ñ caret. nec
enim salua fide minorem hus
tibi redd̾e̾tur situam eẽ probas¬
ses: siminus: ut titio redidetur.
posse dixicumeo aput quem
depoiti eẽt. incti agem. idẽ ad ex¬
hibendum:. et ex hibitam uen¬
dicare. quia seruus ĩ ceponendo
tuumius det̾ius facẽ ñ potiuiss¬
dPotͦts agere depoĩti cumeo
quicibinon alit̾ quam ñmis
ate acceptis depoĩtum reddere
uolu̾it. quamuis sine mora:
et in corrumptum reddid̾it.¬
Mandati uel contra.

Expanded text:
culpam dolum esse, Proculo displicebat, mihi uerissimum uidetur. nam et si quis non ad eum modum quem hominum natura desiderat diligens est, nisi tamen ad suum modum curam in dposito praestat, fraude non caret: nec enim salua fide minorem is qtibi redde retur, si tuam esse probasses, si minus, ut Attio redderetur. posse dixi cum eo, apud quem deposita esset, incerti agere, id est ad exhibendum, et exhibitam uindicare, quia seruus in deponendo tuum ius deterius facere non potuissPotes agere depositi cum eo, qui tibi non aliter quam nummis a te acceptis depositum reddere uoluerit, quamuis sine mora et incorruptum reddidMANDATI UEL CONTRA
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Si saccumur argentũ
signatim cepo suero. ccmenes:
quem depoĩtum fuit me ĩiutoꝰ
contractau̾it ⁊ depoĩti ⁊ furti
actio pichi ĩ eum comixtit. S¬
et si exͣ ꝑmissu meo depoit̾a pͣ¬
cuma is penes quem depoĩta ẽ
utatur. ut incetĩs bone fidei iu¬
diciis usuras eius nomine preᷤ¬
stare michicogitur.

Expanded text:
arum Si sacculum vel argentum signatum deposuero et is penes quem depositum fuit me invito contrectaverit, et depositi et furti actio mihi in eum competit. Si ex permissu meo deposita pecunia is penes quem deposita est utatur, ut in ceteris bonae fidei iudiciis usuras eius nomine praestare mihi cogitur.
Abbreviated transcription (Latin):
aliena seruanda tecurs et suẽ
meam fur quam me ignorante
subripuit aput imc etiam nũc
delictum eius ignorantem de¬
posu̾it. recte dicetur non contra¬
hi depoĩtum quia ñ ẽ exfidebona
rem suam dñm predom restitũe
dompelli: s et si etiam nunc ab
igliorante dño tradita sit quasi
ex causa depoĩti tamen ĩ debiti dati

Expanded text:
aliena, seruanda detur. et si rem aliena, seruanda detur. et si rem meam fur, quam me ignorante subripuit, apud me etiamnunc delictum eius ignorantem deposuerit, recte dicetur non contrahi depositum, quia non est ex fide bona rem suam dominum praedoni restituere compelli. sed et si etiamnunc ab ignorante domino tradita sit quasi ex causa depositi, tamen indebiti dati
Abbreviated transcription (Latin):
debemus an respectuetiam ali
arumꝰ ad quas id quod geritm
ꝑtinet. ex empii loco. latro spolia
que michi ab stulit deposuit
aput seuum: in scuuim: de ma¬
litia deponentis: utrum latrom
an michi restituere possit. seius
debeat. ẜi ꝑ se dantem accipien¬
hec ẽ bona fides ut cominissam
rem recipiat is qui dedit siccrui
rei equitat eui que ex omnibus
ꝑsonis que negirio isto cõting¬
untur. impletur michi redicen¬
da sunt que a quo facto sceler¬
atissimo ad empta sunt ⁊ probo
hanc eẽ iustitiam que suũ uni¬
ciuiq itatribuit ut non distra¬
hatur ab ullius ꝑsone abuistĩ¬
ore petitione quod si ego ad petẽ¬
da ea nonuemamnichominus
ei restituenda sunt. qui depostut
quamuis male quesita deposil̃
quod et marcellus inpredone
a fure scribit. ¶Sitam̃ignoras
latro: cuius filiouł seruo rem
abstuliss aput prem dñmue
eius deposuit ignorantẽ. nec ex
iure gentiuni consistet deposi¬
tum cuius hec ẽ potestas ut alii
ĩ domino sua ip̃ius res quasi

Expanded text:
debemus an respectu etiam aliarum personarum, ad quas id quod geritur pertinet? exempli loco latro spolia quae mihi abstulit posuit apud Seium inscium de malitia deponentis: utrum latroni an mihi restituere Seius debeat? si per se dantem accipienhaec est bona fides, ut commissam rem recipiat is qui dedit: si totius rei aequitatem, quae ex omnibus personis quae negotio isto continguntur impletur, mihi reddenda sunt, quo facto scelestissimo adempta sunt. et probo hanc esse iustitiam, quae suum cuique ita tribuit, ut non distrahatur ab ullius personae iustiore repetitione. quod si ego ad petenda ea non ueniam, nihilo minus ei restituenda sunt qui deposuit, quamuis male quaesita deposuit. quod et Marcellus in praedone et fure scribit. si tamen ignorans latro cuius filio uel seruo rem abstulisset apud patrem dominumue eius deposuit ignorantem, nec ex iure gentium consistet depositum, cuius haec est potestas, ut alii, non domino sua ipsius res quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ripħ. Bona fide̾ que ĩ contrac¬
tib̾us exigitur equitatem sum¬
mam desid̾at. s utrum estim.¬
amus ad merumius gentiũ
anũo cum preceptis ciuilb et
pretoriis: ueluti reus capital¬
idicii deposuit aput me cen
tumis deportatũs ẽ aonafides
eius purlicata sunt utrumne
ip̃i ea recidenda an ĩ publicum
male merituꝰ. publice. ut excm¬
plo aliis ad det̾rnda malesitia.
nt etiam egestate laborare deb.
¶ ucurrit bic et alia inspatio¬
anbonam fitem int̾ eos tantũ¬
int̾ quos contractumẽ nulio

Expanded text:
. Bona fides quae in contractibus exigitur aequitatem summam desiderat: sed eam utrum aestimamus ad merum ius gentium an uero cum praeceptis ciuilibus et praetoriis? ueluti reus capitalitum: is deportatus est, bona eius publicata sunt: utrumne ipsi haec reddenda an in publicum male meritus publice, ut exemplo aliis ad deterrenda maleficia sit, etiam egestate laborare debet. Incurrit hic et alia inspectio. bonam fidem inter eos tantum, quos contractum
Abbreviated transcription (Latin):
recte cõnͣuemetur. quiappriam
causam ordiuis errore ductus:
ꝑ secutus iudetun p̾sertimcum
ait̾̃ creditor furto possĩonem que
non fuitaput eui non amisĩt.
ad exhibendum quoq frustra
litem excipiet quia neq possłct᷑.
neq dolo fec̾it. ut desinet possidere

Expanded text:
recte conuenietur, quia propriam causam ordinis errore ductus persecutus uidetur, praesertim cum alter creditor furto possessionem, quae non fuit apud eum, non amisserit. ad exhibendum quoque frustra litem excipiet, quia neque possidet neque dolo fecit, ut desineret possidere
Abbreviated transcription (Latin):
gnori accepit. et postaliũ noꝵ et¬
creditorem qui pignorum ypote¬
conuentionẽ ad bona debito caꝵ¬
ris contulit gn̾ałr. ip̃e qͣuoq simile
paccini bonorum ob alium: aũ
eund concraccuint̾posuit. ante

Expanded text:
gnori accepit et post alium creditorem, qui pignorum conuentionem ad bona debitoris contulit, ipse quoque simile pactum bonorum ob alium aut eundem contractum interpos
Abbreviated transcription (Latin):
antequam eamtradat. dampĩ¬
infecti stipiuationem infpõnere
ebet. quia antequamuacuam
possiõnem tradat. custediam ei
biligentiam prãre debet. et par
ẽ custedie ludiligentieq banc ĩ¬
terponere in pulationẽ e ideo sud̾
neglex̾it. tencb̾itur emptori.
d̾ Sicut equinne bone fitei ẽꝑ¬
tori alt̾ius coliii non nocere. i ta
nonẽ equum erd̃ ꝑsone uendito¬
ris sui dolum prodee.

Expanded text:
tequam eam tradat, damnfecti stipulationem interponere debet, quia, antequam vacuam sessionem tradat, custodiam et diligentiam praestare debet et pars est custodiae diligentiaeque hanc interponere stipulationem: et ideo si id neglexerit, tenebitur emp Sicut aequum est bonae fidei emptori alterius dolum non nocere, ita non est aequum eidem personae venditoris sui dolum prodesse.
Abbreviated transcription (Latin):
bicet siamtraditus furtũ mich¬
Bar feciss aut omnino conlictionẽ
conomine de peculio ñ hr̃em:
aut eatenus hab̾em quatenꝰex
ie furtina auctum peculium
fuiss: tamen ĩ ꝓpoĩto  aͣ ittentio¬
nem me hĩturum ⁊ si omne pe.¬
culiũ penes te sit. uł quasi plus
debito solilim posse me conclicẽ¬

Expanded text:
licet, si iam traditus furtum mihlicet, si iam traditus furtum mihi fecisset, aut omnino condictionem eo nomine de peculio non haberem aut eatenus haberem, quatenus ex re furtiua auctum peculium fuisset, tamen in proposito et retentionem me habiturum et, si omne peculium penes te sit, uel quasi plus debito soluerim posse me condice
Abbreviated transcription (Latin):
ssurum dixit id integrum ac sa¬
num tradi oportet ueluti si fũdo
tolia accessura clixiss ñ quassa¬
ta: s integra dare debet.
sti etͣ conuent ut aliqͣuro facem
quod si non fecisẜem: penampro¬
misiᷤ respondi uenditor ante¬
eqquãpenam exstipulatu petat. ex
uendito age̾ pot consecutus nd̃¬
fu̾it᷑ quantun nomine pene stĩ¬
pulatus eẽt. agentem ex stipu¬
latu dolimali exceptio sub moue¬
biti si ex stipulatu penam consecu¬
cus fu̾it. ip̃o iure exuendito ag̾e̾
non potĩt/ nisi in id quod pluris¬
d Quires sub condictione legata
eratis eamimpriidẽs abhr̃de e¬
mitꝰ actione exempto potĩt con¬
sequi emptor pretium. quia ñ
ex causa legati remh̃t.
 sibi trade̾tur furtum michi feci̾t¬
iẜis quam ius ea res quam subripũ¬
dit. interierit iichominus retem¬
tionemeo nomine expeculo iuc
ꝑbĩturumait io e ip̃ouire obid¬
d factu mimitum eẽ peculium¬
ns doscilicet quod debitor meus ex
causa conlictionis sit factus fnã

Expanded text:
dixerit, id integrum ac sanum tradi oportet: veluti si fundo dolia accessura dixisset, non quassa, sed integra dare debet. sti et convenit, ut aliquid facerem: quod si non fecissem, poenam promisi. respondit: venditor antequam poenam ex stipulatu petat, ex vendito agere potest: si consecutus fuerit, quantum poenae nomine stipulatus esset, agentem ex stipulatu doli mali exceptio summovebit: si ex stipulatu poenam consecutus fueris, ipso iure ex vendito agere non pot Cui res sub condicione legata erat, is eam imprudens ab herede emit: actione ex empto poterit consequi emptor pretium, quia non ex causa legati rem habe tibi traderetur, furtum mihi fecit. quamvis ea res quam subripuit interierit, nihilo minus retentionem eo nomine ex peculio me habiturum ait, id est ipso iure ob id factum minutum esse peculium, eo scilicet, quod debitor meus ex causa condictionis sit factus. nam
Abbreviated transcription (Latin):
cosit ab souitus: nam ad alium
ꝑuenietur. ¶ S et si duo deposu¬
erunt et ãbo agant. si quidem
sic deposuer̃ut uł minus coilat
totum pot̾it ĩ solidum agẽ sin
uero proꝑte proqua corum in¬
terõ cuncdicendumẽ ĩ ꝑtem
condepnatõem facienda. ¶ Si de¬
posuero aput te ut post mortẽ
tuam recłlas et tecum et cimi
hr̃de tuo possum depoĩti agere
possum enim mutare uolũtatẽ
etante mortẽ tuã depoĩtũ irix¬

Expanded text:
co sit absolutus, nam ad alium pervenietur. Sed si duo deposuerint et ambo agant, si quidem sic deposuerunt, ut vel unus tollat totum, poterit in solidum aguero pro parte, pro qua eorum interest, tunc dicendum est in partem condemnationem faciendam. Si deposuero apud te, ut post mortem tuam reddas, et tecum et cum herede tuo possum depositi agere: possum enim mutare uoluntatem et ante mortem tuam depositum r
Abbreviated transcription (Latin):
ters pro iude ꝯsi sic deposueront
post mortemmeam reddatur po¬
tero et ego qbr̃des meus agere
depoĩti. ego mutita uolunitate.¬
¶ quia autemdolus dum taxat ĩ
hanc accionẽ uenit. quesitumẽ.
sihr̃s rem aput testatorẽ teposi¬
tamul cõmodatam distraxit.
ignorans depoĩtam aut cõmo¬
datam anteneatur et quia do¬
lonõnfecit nontenebitum den
autamen uł de pretio teneatur
xum ł enim ip̃o iure dolo facit:
quod id ꝙ ad se ꝑuenit ñ rectlis

Expanded text:
tere. Proinde et si sic deposuero, ut post mortem meam reddatur, potero et ego et heres meus agere depositi, ego mutata voluntate. Quia autem dolus dumtaxat in hanc actionem venit, quaesitum est, si heres rem apud testatorem depositam vel commodatam distraxit ignarus depositam vel commodatam, an teneatur. et quia dolo non fecit, non tenebitur de re: an tamen vel de pretio teneatur, eum: hoc enim ipso dolo facit, quod id quod ad se pervenit non reddit.
Abbreviated transcription (Latin):
ageie eum oportet .¶ quid ergo
sugnorau̾it is qui depoĩtim sus¬
cipaebat res ibieẽ. ñ muitim
facẽ cumi suscepit depoĩtimm. ego
et renn: depoĩti agi posse existio
quamus signata cista depoĩta sit.
¶ uum familias ceneri depoĩti
constat. quia et incetĩs actoĩbus
tenetur s et cumprẽ acum ꝑte¬
cuis agi potest. dum taxat. dẽ pou¬
lio. id̾ ⁊ inscruonam cum domi¬
no agetu plane et uilianus scn¬
ꝑsit. rt nob̾ iudetur. si eorum noĩe
qui sunt. ĩ c̃m potestate agatur.
ueniat ĩ uditium et siquid ꝑ eu
ĩ cuius uue secundum captum
rumconueniat. ñ tantum ip¬
sorumcum quib contractum
ẽ. ¶ Si aput duos sit depoĩta sit.⁊
res adu̾sus uumquemq eoꝵ
agi potĩt. uec lib̾atur alit.sicum
altõ agatur non cnm electione

Expanded text:
agere eum oportet. quid ergo si ignoraverit is, qui depositum suscipiebat, res ibi esse? non multum facere, cum suscepit depositum. ergo et rerum depositi agi posse existimo, quamvis signata cista deposita sit. Filium familias teneri depositi constat, quia et ceteris actionibus tenetur: sed et cum patre eius agi potest dumtaxat de peculio. idem et in seruo: nam cum domino agetur. plane et Iulianus scripsit et nobis uidetur, si eorum nomine qui sunt in potestate agatur, ueniat in iudicium et si quid per eum in cuius iure sunt captus rum veniat, non tantum ipsorum cum quibus contractum est. Si apud duos sit deposita res, adversus unumquemque eorum agi poterit nec liberabitur alter, si cum altero agatur: non enim elec
Abbreviated transcription (Latin):
agitur. s de indempnitate eius
qui depositum suscepit. ¶I quest
seq̃strum depoĩti actio oompecit.
atamen cum sequestro cõuenit
ut ctoloro rem depoitam ex hibe¬
ret nec ibi exhibeat cener eum
paiam ẽ. quod de plurib silocis
comieuit. ĩ arbitrario eius ẽ quoloco

Expanded text:
itur, sed de indemnitate eius qui depositum suscepit. In sequestrem depositi actio competit. Si tamen cum sequestre convenit, ut certo loco rem depositam exhiberet, nec ibi exhibeat, teneri eum palam est: quod si de pluribus locis convenit, in arbitrio eius est, quo loci
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Plane si possit rem redimere
et p̾stare. necuedit. ñ caret cułpa
qmiadmodũ si redẽptamur alia
rõne suam factam uoluit p̾stare.
causatus quod semel ignanis ũ¬

Expanded text:
 Plane si possit rem redimere et praestare nec velit, non caret culpa, quemadmodum si redemptam vel alia ratione suam factam noluit praestare causatus, quod semel ignarus
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ Ant̾ socerum et generuicon¬
uenitut si fuia mortua suꝑstitem
aniunculũ filiumbabuiss: dos ad
uirum ꝑtin̾et. quod siuriente ma¬
tre filius obissi: iur dotis portioͣnẽ ĩ¬
ꝑiit. quia uerisiie uidebatur. añ
matrem in fantem pisse. uirum ꝑa¬
rte dotis retinẽ placuit. ¶uir do¬
cem quam ex pacto fiue lłomino
retinere potuit. si lapsus errore nõ
retinuit. filiam que prĩ sola matrre
proparte br̃s extitĩt. aput arbitriũ
diuisioĩs nõ pbe dotis ꝑꝑ̃am a pr̃e¬

Expanded text:
 Inter socerum et generum conuenit, ut, si filia mortua superstitem anniculum filium habuisset, dos ad uirum pertineret: quod si uiuente matre filius obisset, uir dotis portioneperiit. quia verisimile videbatur ante matrem infantem perisse, virum partem dotis retinere placuit. Vir dotem, quam ex pacto filiae nomine retinere potuit, si lapsus errore non retinuit, filiam, quae patris sola, matri pro parte heres exstiterit, apud arbitrum divisionis non
Abbreviated transcription (Latin):
tum dico si ante amptias id conuene¬
rit. uałe pactumeoqz meo: minorez
dotem constitutam: rost nptias u̾or
cum honera matrimonii fructus re¬
leuaturi sunt. iam de suo maritus
pa̾ciscitur. ut cdimittat. creclitorem
¶et erit met donacio.

Expanded text:
tum? dico, si ante nuptias id conuenetum? dico, si ante nuptias id conuenerit, ualere pactum eoque modo minorem dotem constitutam: post nuptias uero cum onera matrimonii fructus releuaturi sunt, iam de suo maritus paciscitur ut dimittat creditorem, et erit mera donatio.
Abbreviated transcription (Latin):
ut si in matrimonio ut siuelbis
decessiss mr̃i sue dos soluatur. ĩ¬
pacto filie nulla matri q̃r actio.
si camen hr̃s puelle matri pecum¬
am dotis solu̾it iuro contra placi¬
tum petenti dotem obstabit ex cep¬
tio. ¶ pr̃ si filia nupta mortem ob¬
iss totem daristipulatus ẽ. cõstan¬
te nĩm̃o capitalicrimine damp¬
natus ẽ. diuortio secutoe ur morte
iuri soluto m̃m̃ior stipulo̾is condic¬
tio deficit. quod simulier ĩ m̃m̃o de¬
cessĩt. ex stipulatu fisdo dotis actio q̃¬
retur. post uerumoniũ autem di¬
uo̾tium renouatis nuptiis: non cõ¬
mittetur fisco stipuło: licet de funicta
sit in m̃mm̃o filia: qm adnuptias pri¬
mas ꝑtinet.
¶ Si lib̾is sublatis reu̾sa post uir¬
gium ꝑdissimulitudinẽ. mulier
ueluti uenali conlictio concorclia ne
dotata sit conueniat. conuentio se¬
cundum ordiuem reigeste morib
improbandasit.¬
di fructib quamdedit ĩ dotem credi¬
tor inuiris dimiitatur. anualeat pac¬

Expanded text:
ut, si in matrimonio sine liberis decessisset, matri suae dos soluatur. pacto filiae nulla matri quaeritur actio: si tamen heres puellae matri pecuniam dotis soluerit, uiro contra placita petenti dotem obstabit exceptio. Pater, si filia nupta mortem obisset, dotem dari stipulatus est: constante matrimonio capitali crimine damnatus est. diuortio sei soluto matrimonio stipulationis condicio deficit: quod si mulier in matrimonio decesserit, ex stipulato fisco dotis actio quaereretur: post uerum autem diuortium renouatis nuptiis non committitur fisco stipulatio, licet defuncta sit in matrimonio filia, quoniam ad primas n Si liberis sublatis reuersa post iurgium per dissimulationem mulier ueluti uenali concordio ne dotata sit conueniat, conuentio secundum ordinem rei gestae moribus improbandadi fructibus quem dedit in dotem creditor mulieris dimittatur, an ualeat pac
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Ut inconductiombꝰ publico¬
rum iteminemptionibr namqui
nolunt iut̾ secontendẽ solent per
nuntium rem emere ĩ cõmune
quod a sccietate longe remotum
Uẽ. cuteo sccietate cutoris sine auc¬
toritate coita: pup̃illus ñ tenetur
at tamen communit gestotenet
aius Quibus casib si qurd for¬
te unus ĩ eomrem ĩpend̾it siue
fructus mercedesue unus ꝑceꝑit.
uł detĩorem fec̾it ren non sccie¬
tatis iuclitio locus ẽ s int̾ cohr̃cos
qurõ familie hersciscunte uiditõ

Expanded text:
 ut in conductionibus publicorum, item in emptionibus: nam qui nolunt inter se contendere, solent per nuntium rem emere in commune, quod a societate longe remotum est. et ideo societate sine tutoris auctoritate coita pupillus non tenetur, attamen communiter gesto tenetale. Quibus casibus si quid forte unus in eam rem impenderit siue fructus mercedesue unus perceperit uel deteriorem fecerit rem, non societatis iudicio locus est, sed inter coheredes quidem familiae h
Abbreviated transcription (Latin):
ri cum debẽ siue habuit procuraͬ¬
torem non sine ñsid̾ puto et si te¬
stimonii causa sit eucratus ex qͣ¬
ubet prouintiaur inurbẽuł ad
principẽ. nani ⁊ huic sepissimeᷤ
ẽ rescriptum subueniri s iis qͥ
cognitõis grã uł apłatõis ꝑcgri¬

Expanded text:
ri eum debere, siue habuit procurari eum debere, siue habuit procuratorem siue non. idem puto, et si testimonii causa sit euocatus ex qualibet prouincia uel in urbem uel ad principem: nam et h‹u›ic saepissime est rescriptum subueniri. sed et his, qui cognitionis gratia uel appellationis per
Abbreviated transcription (Latin):
restiturum se quia ꝑpretorem
uidebatur. factum: sollempniũ
enim feriarum rõnem hr̃i non
debẽ quia prospice eas potu̾it et
debu̾it actor. nẽ in eas incidat qd̾
restitutio duntarat ip̃orum die
facienda ẽ. non ticius temporis a
ita uilianus lib .iii. dig̾. scribit.¬
stituantur. quib accor age̾ uolui
⁊ int̾uentu feriarum impeditus
ẽ ¶ quociens ꝑ absentiam quis¬
aliquem non tototempore exclir¬
sit. ut putarem tuam possediimo
minus clie statuto musu capiõib
tempore. deinde rei publice cã ab¬
t̃sẽ cepirestitutio adu̾summne uni¬
ais diei faciendaẽ. ¶ item inquid
i enim casus uenire potuu̾nt qui
defferre nt restitutionis auxili¬
uminec sigillatim enun̾ari po¬
tuerunt. ut quociens equitas re¬
stitutionem sugg̾it. ad hane clai¬
sulam erit descendendimiut pũ¬
talegatione quis ꝓciuitate func.
tus equissmum ẽ. eum restitu.
licet reipublice cã non absĩta se¬
pissime constitutumẽ. aduiua᷑¬

Expanded text:
restituturum se, quia per praetorem videbatur factum: sollemnium enim feriarum rationem haberi non debere, quia prospicere eas potuerit et debuerit actor, ne in eas incidat. quorestitutio dumtaxat ipsorum dierum facienda est, non totius temporis. et ita Iulianus libro quarto diguoluit et interuentu feriarum impeditus est.Quotiens per absentiam quis non toto tempore aliquem exclusit, ut puta rem tuam possedi uno minus die statuto in usucapionibus tempore, deinde rei publicae causa abesse coepi, restitutio aduersus me unius diei facienda est. 'Item', inquit i enim casus euenire potuerunt, qui deferrent restitutionis auxilium, nec singillatim enumerari potuerunt, ut quotiens aequitas restitutionem suggerit, ad hanc clausulam erit descendendum. ut puta legatione quis pro ciuitate functus est: aequissimum est eum restitui, licet rei publicae causa non absit: et saepissime constitutum est adiuua
Abbreviated transcription (Latin):
scribit / demq et si acceptum
regauit lib̾ationem ei parere.
¶q̃m autem diximus quod
ꝑͣex operis a quiritur ad fructua¬
erium ꝑtinesciendumẽ eti qm
cogendum eum op̾erari ⁊ em̃i
incdicam queq castigationẽ
fructuario compet̾e sabinus re¬
spondit a cassius lib̾ uiii. uiris¬

Expanded text:
scribit. idemque et si acceptum rogaverit, liberationem ei parere. Quoniam autem diximus quod ex operis adquiritur ad fructuarium pertinere, sciendum est etiam cogendum eum operari: etenim modicam quoque castigationem fructuario competere Sabinus respondit et Cassius libro
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ius serui. ad quiretur dño
Inec distinguimus unde cogni¬
tum eimmꝰcuius et m̾ito habu̾n
̃qui donauit uł reliquit ẜ et si
quid condictiõis impende cã ẜ¬

Expanded text:
ipsius serui, adquiretur domino, nec distinguimus, unde cognitum eum et cuius merito habuit, qui donauit uel reliquit. sed et si condicionis implendae ca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuiatus sit. incħ̾ agiñ magis
quam seruus alienus bona
fide michi seruiens io facien¬
do doxpino quicquam ad qui¬
tit similimodo ait nec quidẽ
si rm meam ame fructuarie
conducat me ñ obligabit et re¬
gularit᷑ difinit quod quis ab
alio stipulanto michiad quint
id a mestipulandonicħ agit.
nisi forte ĩquit nominatim
tomino suo sripuletur ameuł¬
n condnͣcat. ¶Si duos fructua

Expanded text:
n magis quam servus alienus bona fide mihi serviens idem agendo domino quicquam adquirit. simili modo, ait, ne quidem si rem meam a me fructuario conducat, me non obligabit. et regulariter definiit: quod quis ab alio stipulando mihi adquirit, id a me stipulando nihil agit: nisi forte, inquit, nominatim domino suo stipuletur a me uel conducat. Si duos fructua
Abbreviated transcription (Latin):
lego uł sic edummullarum quo
altius quamuti sunt minc e¬
diłicate nõ  ersit illi usumi fr¬
uoin dosgõ. ¶Si arborem
uento deiegam dominus nons
collat ꝑ quod ĩ cominodior sit
usus fructus uł iter suis accõr¬
bus usu fructuario cum eo ex al¬
ꝑiendum

Expanded text:
lego" vel sic: "Aedium illarum, quoad altius, quam uti nunc sunt, aedificatae non erunt, illi usum fructum do lego". Si arbores vento deiectas dominus non tollat, per quod incommodior is sit usus fructus vel iter, suis actionibus usufructuario cum eo experiundum
Abbreviated transcription (Latin):
D̾ Si seruinsus fructus sit lega
cuo quodis ex operasua ad qii¬
tinet siuie stipuletur. suͤie eipͣ¬
sessio fu̾it traditasiu̾o hr̃s ĩsti¬
cu̾tus sit legatum acceperitͥ la¬

Expanded text:
 Si serui usus fructus sit legatus, quidquid is ex opera sua adquiertinet, siue stipuletur siue ei possessio fuerit tradita. si uero heres institutus sit uel legatum acceperit, La
Abbreviated transcription (Latin):
riᵈ stipuletu eorum quide¬
annorum stipulatio quibus
usus fructus mansit ad qui¬
retur ad fructuario seq̃ntumi
 u̾ostipulatio ad ꝓorietanum¬
tͣranat. semel ad quisita fruc¬
iꝯẜ io ulatiosemel cuiq quesita ad¬
aliumncransire nisi ad hr̃dem ̃¬
uł ad rogatorem ꝓ inte si forteᷤ¬
usus srnctus ĩ annos singulg
fu̾it legatus a iste sernus operã

Expanded text:
uid stipuletur, eorum quideuid stipuletur, eorum quideannorum stipulatio, quibus usus fructus mansit, adretur fructuario, sequentium vero stipulatio ad proprietatransit semel adquisita fruipulatio semel cui quaesita adalium transire nisi ad heredem vel adrogatorem. proinde si fortsus fructus in annos singulos fu
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑ tricesimor. digestorum scri¬
pnt ad huc int̾ eẽ urĩ sit p̃tim
meratum m arcellus uero
maurit amis amissousu fru¬
qu iamputant dominiũ ad¬
quisitum ꝓprietatis dominos
raliani seutentia humaniorẽ
Quod siex re utriusq p̃tium:
su̾it solutum adutrumq do
miniũ ꝑtinere iulianus scrip¬
sit. scilicet prorata portione pre¬
cii soluti quid tam̃ mi si fortesi¬
mu solu̾it ex reutrius q ut
puta decenmilia p̾timomine
taxbat a dena soluit ex singulo¬
rimrciumag̾ senus ad quitat
simimneratione soluit int̾erit¬
uus priores m̃inios soluat⁊ ao¬
nam quos postea solu̾it. aut ne¬
edicabit. ant si fũint numini¬
¶ e cõsumpͣti: ad cõdictionem ꝑti¬
iꝙͣnent siu̾o simui in sacculo solpᷤ¬
u̾it. nich fecit accipientis ⁊ ideo
nonlum ad quisisse cuiquã
dominiumiudetur quia cum
plus p̾tio soluit seruus ñ faci¬
et nĩnnos accipientis: ¶ Siope¬
ras suas iste seruus locauit.
ĩ annos singulos certum aliqͦ¬

Expanded text:
into digestorum scripsit adhuc interesse, unde sit pretium numeratum: Marcellus vero et Mauricianus amisso usu fructu iam putant dominium adquisitum proprietatis domino: sed Iuliani sententia humanior est. quod si ex re utriusque pretium fuerit solutum, ad utrumque minium pertinere Iulianus scripsit, scilicet pro rata pretii soluti. quid tamen si forte simul solverit ex re utriusque, ut puta decem milia pretii nomine debebat et dena solvit ex re singulorum: cui magis servus adquirat? si numeratione solvat, intererituius priores nummos solvat: nam quos postea solverit, aut vindicabit aut, si fuerint nummi consumpti, ad condictionem inent: si vero simul in sacculo solvnihil fecit accipientis et ideo nondum adquisisse cuiquam dominium videtur, quia cum plus pretium solvit servus, non faciet nummos accipientis. Si operas suas iste servus locaverit et in annos singulos certum aliq
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit impendẽti ẽẽ domimiu.¬
eius ⁊ mimatioͣnempretii decla¬
yaturam cuius sitsnansi ex re
fructuarii recte fructuarii fui̾¬
s ide̾m quoq ẽ ⁊ si forte stipulatꝰ¬
tisit seruus num̃aturus pecum¬
btiam namnumeratio declara¬
ͣ bͥit cui sit ad quisita stipulatio
ergo ostendimus in pendẽti eẽ do¬
Iiniũ donec p̃tium nimeretur
quid ergo si amissonsu fructu
tunc p̾tium num̃etur iulianus

Expanded text:
scripsit in pendenti esse dominiuumerationem pretii declaraturam, cuius sit: nam si ex re fructuarii, retro fructuarii fuisse. idemque est et si forte stipulatus sit servus numeraturus pecuniam: nam numeratio declarabit, cui sit adquisita stipulatio. ergo ostendimus in pendenti esse dominium, donec pretium numeretur. quid ergo si amisso usu fructu tunc pretium numeretur? Iulianus
Abbreviated transcription (Latin):
¶deniq scribit euiqui ex refr¬
uctarii scipuletur nominatĩ
ꝓprietariouł uissueius ipsat¬
quirere contra autem nicħ agn
sinon ex refructuarii nec ex
operib suis usufructuario
stipuletur ¶Seruus fructu¬
arius siusum fructumĩ se Da¬
ri stipuletur. aut sine nonñe
aut nominatim ꝓprietario.
plo serui comiminis qui scip¬
e ulando rem alti ex dmñs cuiu
res ẽ nicħ agit qm irm suam
stipulanto ad quirit solidumꝰ.

Expanded text:
denique scribit eum, qui ex re fructuarii stipuletur nominatim proprietario uel iussu eius, ipsi adquirere. contra autem nihil agit, si non ex re fructuarii nec ex operis suis fructuario stipuletur. Seruus fructuarius si usum fructum in se dari stipuletur aut sine nomine aut nominatim proprietario, plo serui communis, qui stipulando rem alteri ex dominis cuius res est, nihil agit, quoniam rem suam stipulando quis
Abbreviated transcription (Latin):
sus fructus ꝑsecutio si ei quinoxe
at pͣitiisestimatioũ offerat᷑¬
tñ a fructuiarie ¶ Si quis sena
crcid̾it utilem accc̃e n oxemplo
alie substituende sunt ⁊ priores:
posse ita legar ut cu sereutus ⁊̃¬
ponatur que ma alti ĩsule hr̃cͥa¬

Expanded text:
i qui noxae accepit litis aestimatio non offeratur a fructuario. Si quis servum occiderit, utilem actionem exemplo aliae substituendae sunt et priores aposse ita legari, ut ei servitus imponatur, quae alteri insulae heredi
Abbreviated transcription (Latin):
nutione amissus fu̾it usus fruc¬
tus morx restituiturd ambula¬
bit scipulatio profectaq ad ħrdẽ
redibit ad fructuariũ. ¶ qĩoĩs
ẽ anid quod ad quiri fructua¬
rio nõ pot᷑ ꝓprietario ad quirat᷑
nulranus quid̾ uib tricesimo

Expanded text:
nutione amissus fuerit usus fructus, mox restitutus, ambulabit stipulatio profectaque ad heredem redibit ad fructuarium. Quaestionis est, an id quod adquiri fructuario non potest proprietario adquiratur. et Iulianus quidem libro trigensimo
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Si quis donatiurus fruc¬
tuaro spopondit seruoĩquem
usum fructum ħt stipulanti
ip̃i usu fructuario obligabitur
quiaut eiͣ seruus talis stipulan¬
aut sticho seruo fructuario do
nandi cã dumuult᷑ fructuario
pr̃are dicendumẽ si ei soluatui
fructuario ad quiri. ¶ int̾dum
tamen impendẽti ẽ cui ad quii¬
at iste fructuarius seruus ꝓ
ut puta seruum ennt ⁊ ꝑtradi¬
tionem accepit. nec p̾tum nũ¬

Expanded text:
um. Si quis donaturus ‹us›ufructuario spoponderit seruo in quem usum fructum habet stipulanti, ipsi usufructuario obligabitur, quia ‹u›t ei seruus talis stipularaut Sticho seruo frnandi causa, dum vult fructuario praestitum, dicendum, si ei solvatur, fructuario adquiri. Interdum tamen in pendenti est, cui adquirat iste fructuarius servus: ut puta si servum emit et per traditionem accepit necdum pretium num
Abbreviated transcription (Latin):
timeubi sepeliraur ¶e eo nete¬
cderemcondicnõem sructuari su¬
tist ꝓprietanius solet queri anẜ
uumi dominus coh̾cae possis et
aristo aput cassium rotat plemiss¬
sranam eum coỹtionem hr̃e sans
do finie dolo. alo faciat quarui
usus fruciuarius nec contrara
quid̾ miniitis aut imisiteli
arufitur in eius corrumpere pess¬
sit nec seruum cicatitribe desdr¬

Expanded text:
tune, ubi sepeliretur. Ex eo, ne deteriorem condicionem fructuarii faciat proprietarius, solet quaeri, an servum dominus coercere possit. et Aristo apud Cassium notat plenissimam eum coercitionem habere, si modo sine dolo malo faciat: quamvis usufructuarius nec contrariis quidem ministeriis aut inusitatis artificium eius corrumpere possit nec servum cicatricibus defor
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debebit impedire fruguariciss
itautentẽ ne deu ꝑrem euis con¬
ditionem faciat de quibdã pla¬
ne dubnatur siemnuti ꝓhibͣe¬
ab. aniiie id faciat ut putato¬
liis si forte funci usus srucius¬
sit legatus: ⁊ utant quidã ⁊ si
defossasut inꝓ hibendñ itẽ

Expanded text:
n debebit impedire fructuarium ita utentem, ne deteriorem eius codicionem faciat. de quibusdam plane dubitatur, si eum uti prat, an iure id faciat: ut puleis, si forte fundi usus fructussit legatus, et putant quidam, etsi defos
Abbreviated transcription (Latin):
uli que a seriuo introducta: ctab
omnib fere probata ẽ ut adũsicẽ
ĩsulam icratam dominus refitiẽ¬
do ne ea concluctor frui possit effere¬
rit. ad nimadu̾tatur necessarion̾¬
ne id opus demontus e quid em̃
interẽ utrumlccatorĩsule pp̃ u̾e
nustatem cogatur eam reficere.
anlcrator fundi cogatur ferre ĩ¬
iuriam eius que prohił̾e ñ pos¬
sit i celligend̃ est autem nos hac
distinctione uti de eo qui ex suum
p̾dium fruendũ lccau̾it. et bona
fite negitium contrax̾it ñ de eo:
qui auenum p̾cdium ꝑ fraudem
iccauit nec iesistẽ dnõ possit quo¬
minus is colonum fii phireat.¬
¶ cuͣm fundum cõmunem habu¬
iius a int̾nes conuenit ut alter¬
inis annuis certo p̾tio eum cõduc¬
tum halẽnus crcum cuus ãnus
exiturus ert consulto fructum
sequentis aum corrupuisti. agã
cecum duab actionib una ex
conluccoraltã ex lerato locati enĩ
iuditio meapars ꝓpria: corducti
aũt accr̃e. tua dũ taxat ꝓpͥrias iu¬

Expanded text:
introducta et ab omnibus fere probata est, ut, si aversione insulam locatam dominus reficiendo, ne ea conductor frui possit, effecerit, animadvertatur, necessario necne id opus demolitus est: quid enim interest, utrum locator insulae propter vetustatem cogatur eam reficere an locator fundi cogatur ferre iniuriam eius, quem prohibere non possit? intellegendum est autem nos hac distinctione uti de eo, qui et suum praedium fruendum locaverit et bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locauerit nec resistere domino possit, quominus ‹i›s colonum frui prohibeat. Cum fundum communem habuimus et inter nos conuenit, ut alternis annis certo pretio eum conductum haberemus, tu, cum tuus annus exiturus esset, consulto fructum insequentis anni corrupisti. agam tecum duabus actionibus, una ex conducto, altera ex locato: locati enim iudicio mea pars propria, conducti autem actio‹ne› tua dumtaxat propria i
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo prohibetur. quenitu ꝓ bibere
ne idfaciat possis: tantum ci pr̃a¬
bis quanti eius int̾fu̾it fruitĩquo
etiam lucrum eius continebitur
sinuero ab eo int̾psłabitur qͣm tu
prohibẽ pp̃uinimaiorem: aut po¬
centiam eius non potĩsnicħ ampliꝰ
ei quamm̾cedem remittere. aut ie¬
ddere debebis.¬

Expanded text:
ab eo prohibetur, quem tu prohibere ne id faciat possis, tantum ei praestabis, quanti eius interfuerit frui, in quo etiam lucrum eius continebitur: sin uero ab eo interpellabitur, quem tu prohibere propter uim maiorem aut potentiam eius non poteris, nihil amplius ei quam mercedem remittere aut reddere debebis
Abbreviated transcription (Latin):
ditori an competit. ad ea conse¬
auenda que ciab emptore pr̃ari
Io portet ueniunt autem ins ui
ditio infrascriptasĩ primis pre¬
tium quantires uenit item ⁊̃¬
usure pretii post diemtraditio¬
nQnanicum re emptorfruatur.
equissimumẽ eumusuras pre
ti percce rossĩonem autem tra¬
ditam accipere delemus: eiꝰ pre¬
caria sit possĩo ħ enim solum
ispectare debenius anhãt facui¬
tatem fructus ꝑcipiendispteaer᷑
uendito agendo: consequetur
ĩ sumptus qui facti sunt ĩ re i¬
stracta ut puta si quid in elifitia
distracta errogatumẽ. Iribit
enim labeo ⁊ trebatius. ẽẽ ex uẽ¬
dito ħ nomine actionensidem
ẽ ⁊ si inegri serui curationem¬
quid impensum ẽ añ traditio¬
nem aut si quid ⁊̃ disciplinas¬
inquas uerisimile erat ã emi¬
ꝑtorem uelle imirnoi ł amp¬
lius labro ait. ⁊ siquro ĩ funna
mortui serui impensum sit. ex
uendito consequi oportẽ si mo¬

Expanded text:
ditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emptore praestari oportet. Ueniunt autem in hoc iudicium infra scripta. in primis pretium, quanti res uenit. item usurae pretii post diem traditionis: nam cum re emptor fruatur, aequissimum tii pendere. Possessionem autem traditam accipere debemus et si precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facultatem f‹r›uctus percipiendi. Praeterea ex uendito agendo consequetur etiam sumptus, qui facti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum est: scribit enim Labeo et Trebatius esse ex uendito hoc nomine actionem. idem et si in aegri serui curationem impensum est ante traditionem aut si quid in disciplinas, quas uerisimile erat etiam emptorem uelle impendi. hoc amplius Labeo ait et si quid in funus mortui serui impensum sit, ex uendito consequi oportere, si mo