comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tebat᷑ eẽ. facturũ. At postqͣa
edil frichus in hac eũ ꝓuincia
apparuisse. & apud regẽ illi¬
us familiarit̃ cũ sociis habita¬
re cognouit: misit nuncios. qͥ
redualdo pecuniã multã pro
nece eiꝰ offerren. neq aliqͥid
ꝓfecit. Misit scđo. misit tercio:
ferens. & bellũ insuꝑ illi si con¬
temneret᷑ indicens. Qui uł mi¬
nis fractus uł corruptꝰ mune¬
rib : cessit dep̃canti: & siue oc¬
cidere se eduinũ. seulegata¬
riis tradere ꝓmisit. Qđ ubi
fidissimꝰ quidã amicus illius
animaduertit : intrauit cubi¬
culũ qͦdormire disponebat.
erat enĩ prima hora noctis :¬
& euocatũ foras. qͥd erga eũ
agere rex ꝓmisisset edocuit.
lt insuꝑ adiecit. Si ergouis.
hac ipsa hora educã te de hi
piuncia: & ea in loca intris¬
eã ubi nunquã te uł redu¬
dus uł ed il fridus inuenire
leant. Qui ait. Grãs qͥden
ago beniuolentiȩ tuȩ : ñ a
hoc facere possũ qͦd sugge
ut pactũ qͦd cũ tanto rege

Expanded text:
tebat, esse facturum. At postquam Aedilfrid in hac eum provincia apparuisse, et apud regem illius familiariter cum sociis habitare cognovit, misit nuncios, qui Redualdo pecuniam multam pro nece ejus offerrent: neque aliquid profecit. Misit secundo, misit tertio, ferens, et bellum insuper illi si contemneretur, indicens. Qui vel minis fractus, vel corruptus muneribus, cessit deprecanti, ut sive occidere se Aeduinum, seu legatariis tradere promisit. Quod ubi fidissimus quidam amicus illius animadvertit, intravit cubiculum quo dormire disponebat; erat enim prima hora noctis, et evocatum foras; quid erga eum agere rex promisisset, edocuit et insuper adjecit: Si ergo vis, hac ipsa hora educam te de hac provincia, et ea in loca introducam, ubi nunquam te vel Redualdus vel Aedilfridus invenire valeant. Qui ait: « Gratias quidem ago benevolentiae tuae; non tamen hoc facere possum quod suggeris, ut pactum quod cum tanto rege
Abbreviated transcription (Latin):
atũ: qͦd petimꝰ ut eobenigni¬
atis animo gła urã suscipiat.
a nobis noscit᷑ deftinatum:¬
Iaec qͥdem memoratus
papa bonefacius de sa¬
ute regis eduini ac gentis ipsi¬
uis. licteris agebat. Sed & ora¬
eulũ cel este q̃d illi quondã exu¬
lanti apud redualdũ regẽ an¬
elorũ pietas diuina reuelaci
digrataet. ñ miimũ a d susc¬
pienda uł intelligenda dloe¬
eriene monita salutaris sere¬
pnuli difficult possẽ fublumi¬
raura nimi regalis adbitn¬
litatẽ uis salutaris & suscipi¬
endũ misteriũ uiuificȩ cru¬
es inclinari: ac ꝓfailute illuss
simul aẽ gentis cuip̾erat. Et
uerbo exhortationis a pud
oscensũ. Nec exinde difcult.
quin continuo regẽ admone¬
ret explere uotũ. qͦd in ora¬
culo sibi exhibito se facturũ
ꝓmiserat. si tẽporis ilius
erumnis exemptus. ad re¬
gni fastigia ꝑuenirae. Irat
aut̃ oraculũ huius modi
Cũ ꝑsequente illũ edilfri¬
do qui ante eũ regnauit.
ꝑdiuersa occultus loca uł

Expanded text:
a, quod petimus ut eo benignitatis animo gloria vestra suscipiat, quo a nobis noscitur destinatumaec quidem memoratus papa Bonifacius de salute regis Aeduini ac gentis ipsius, literis agebat. Sed et oraculum caeleste quod illi quondam exulanti apud Redualdum regem Anglorum pietas divina revelare dignata est, non minimum ad suscipienda vel intelligenda doctrinae monita salutaris senPaulinus difficulter posse sublimitatem animi regalis, ad humilitatem viae salutaris, et suscipiendum mysterium vivificae crucis inclinari, ac pro salute illius, simul et gentis cui praeerat, et verbo exhortationis apud hostensum. Nec exinde distulit quin continuo regem ammoneret explere votum, quod in oraculo sibi exhibito se facturum promiserat, si temporis illius aerumnis exemptus, ad regni fastigia perveniret. Erat autem oraculum hujusmodi: Cum persequente illum Aedilfrido, qui ante eum regnavit, per diversa occultus loca vel
Abbreviated transcription (Latin):
uine propitiationis in uobis
¶ fusam opiuil enti agnoscentes.
HAri confessione largitori
emi ũ bonorũ dõ. & beato pe¬
mo a płorũ principi. uberes
merito grãs exoluamꝰ. Prȩgerea
enedietionẽ ꝓtectoris urĩ be¬
i petri apłorũ principis uo¬
s direximꝰ: idest speculũ ar¬

Expanded text:
divinae propitiationis in vobis diffusam opulentius agnoscentes, hilari confessione largitori omnium bonorum Deo et beato Petro apostolorum principi uberes merito gratias exsolvamus. Praeterea benedictionem protectoris vestri beati Petri apostolorum principis vobis direximus, id
Abbreviated transcription (Latin):
edunũ regẽ missi decreue:¬
rat: scilicae ut cũ doruuer¬
nensis uł ebora censis antis¬
tes de hac uita transierti
is qui suꝑ ef consorseusclẽ
gradus. habeat potestatẽ
alterũ ordinandi in loco eus
qͥ transierit sacerdotẽ: ne sit
necesse ad romanã usq ciui¬
tatẽ ꝑtã plixa trarũ & ma¬
ris spacia ꝓordinando ar¬
chiepõ semꝑfatigari. Quarũ
etiã textũ litterarũ: in nrã
hac historia ponere. cõmo
honorio: honorius. Int̃plu¬
rima quȩ redẽptoris nr̃i mi¬
sericordia suis famulis dignat᷑
bonorũ munera pͣrogarẽ : il¬
lud etiã clement̃ collata suȩ
pietatis munificentia tribu¬
it. qͦties ꝑfrat̃nos affatus una
ti eiꝰ grãs indesinent exolui¬
mus : eũq uotis supplicib
exoramꝰ. ut ur̃am dilectionẽ

Expanded text:
eduinum regem missa decreverat: scilicet ut cum Doruvernensis vel Eburacensis antistes de hac vita transierit, is qui superest consors ejusdem gradus, habeat potestatem alterum ordinandi, in loco ejus qui transierat, sacerdotem; ne sit necesse ad Romanam usque civitatem per tam prolixa terrarum et maris spatia pro ordinando archiepiscopo semper fatigari. Quarum etiam textum literarum in nostra hac Historia ponere commoduHonorio, Honorius. « Inter plurima quae Redemptoris nostri misericordia suis famulis dignatur bonorum munera praerogare, illud etiam clementer collata suae pietatis munificentia tribuit, quoties per fraternos affatus  Alti ejus gratias indesinenter exsolvimus, eumque votis supplicibus exoramus, ut vestram dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
iechia. quatinꝰ siu nominis
utionẽ diuerso modo een¬
t in notescens. ereatorẽ suũ
sustepto xpĩanȩ fidei agnos
tis dnicȩ beneficio mens nr̃a
idio exultauit: qͦd seintillã
todoxe religionis itiurã dig¬
atis. ẽ. confessione suecendẽ:
Ex quare ñ solũ gloriosi conui
is uri. immo totius gentis sup¬
positȩ uobis excellentiã in amo¬
rẽ sui facilius in flammar&.
Didicimꝰ nanq referentib his
qͥadnos głosi filii nrĩ adubau¬
mirabili sacram̃to pus & deo
placras iugit̾ oꝑib enitescato
ab idolorũ eciã cultuseufanoꝵ
auguriorũq illecebrisse di¬
ligent abstineat: & ita inamo¬
re redẽptoris sui immutila¬
ta deuotione ꝑsistens iniugilce.
ut addilatandã xpĩanã fidẽ
incessabilit̃ ñ desistat operam
comodare. Cũnq de gloso coni¬
iuge ur̃o pat̾na caritas solli¬
cite ꝑquisisset: cognoiumꝰ qͦd
eatenꝰ ab ominandis idolis ser¬
uiens ad suscipiendã uocẽ p̃di¬
catorũ suã distulerit obȩdien¬

Expanded text:
edia; quatenus sui nominis agnitionem diverso modo gentibus innotescens, Creatorem suum suscepto Christianae fidei agnosctatis dominicae beneficio mens nostra gaudio exultavit, quod scintillam orthodoxae religionis in vestri dignatus est conversione succendere. Ex qua re non solum gloriosi conjugis vestri, imo totius gentis suppositae vobis intelligentiam in amorem sui facilius inflammaret. Didicimus namque, referentibus his qui ad nos gloriosi filii nostri Audubalmirabili sacramento, piis et Deo placitis jugiter operibus enitescat. Ab idolorum etiam cultu, seu fanorum auguriorumque illecebris se diligenter abstineat, et ita in amore Redemptoris sui immutata devotione persistens invigilet, ut ad dilatandam Christianam fidem incessabiliter non desistat operam commodare. Cumque de glorioso conjuge vestro paterna charitas sollicite perquisisset, cognovimus quod eatenus abominandis idolis serviens ad suscipiendam vocem praedicatorum suam distulerit obedien
Abbreviated transcription (Latin):
dẽpore pacis equitantẽ int̃
eiuntates siue uillas aut pro¬
umeias suas cũ minifris sẽꝑ
antecedẽ signifer consue¬
cer&. Necnon & incedente
illo ubilib& ꝑplateas. illud
genus uexilli qͦd romani tu¬
fam. angli appellant tuus
ante eum ferrisolebat.
Quo tẽpore p̾sulatũ se¬
dis apłicȩ. honorius
bonefacii successor habebat.
Qui ubigentẽ nordanhim¬
brorũ cũ suo rege ad fidẽ
confessionẽq xp̃i paulino e¬
uangłizante conuersamesse
didicit: misit eidẽ paulino
palliũ : misit & regi eduno
litteras ex hortatorias. pa¬
terna illũ caritate accen¬

Expanded text:
tempore pacis equitantem inter tempore pacis equitantem inter civitates sive villas aut provincias suas cum ministris, semper antecedere signifer consuesset: necnon et incedente illo ubilibet per plateas, illud genus vexilli, quod Romani Tufam, Angli vero appellant Tuuf, ante eum ferri solebat.Quo tempore praesulatum sedis apostolicae Honorius Bonifacii successor habebat, qui ubi gentem Nordanhymbrorum cum suo rege ad fidem confessionemque Christi, Paulino evangelizante conversam esse didicit, misit eidem Paulino pallium, misit et regi Aeduino literas exhortatorias, paterna illum caritate accen
Abbreviated transcription (Latin):
enõ. p̾sente rege ediuno. & mul
pͦpłi turbã influuio treen
iuxta ciuitatẽ quȩ lingua
glorũ ciouulfinga ceftir
facie macilenta. naso adunco
ꝑtenui. uenerabilis simul
& terribilis aspectu. Habuit
aut̃ secũ in ministerio. & iaco¬
bũ
diaconũ. uirũ utiq induftriũ
ac nobilẽ in xp̃o & eccła qͥd a¬
nra usq tẽpora ꝑmanstso it¬
ta aut eo cẽpore pax inbri¬
tanna quaqua uersũ imꝑiũ
regis eduini ꝑuenerat. fuisse
phibet᷑: ut sic usꝙ hodie ut
ꝓuerbio dicit᷑ etiã si mulier
una cũ recens nato paruilo
uelle totã ꝑambulare insu¬
la amari admare. nullo se
cis ubi fontes lucidos iuxta
publicos uiarũ transitus con¬
spexit. ibi ob refrigeriũ ui¬
antiũ erectis scipitib ereos
caucos suspendi iuber&: neq
hosqͥsquã nisi ad usũ neces¬
sariũ contingere p̃magni¬
tudine uł timoris eius
auder&. uł amoris
uella. Tantũ uͦ in regno
excellentiȩ habuit : ut ñ
solũ in pugna ante illũ
uexilla gestarent᷑: sed et

Expanded text:
po, praesente rege Aeduino, et multam populi turbam in fluvio Treenta juxta civitatem quae lingua Anglorum Tiouulfingacaestir facie macilenta, naso adunco pertenui, venerabilis simul et terribilis aspectu. Habuit autem secum in ministerio et Jacobum diaconum, virum utique industrium ac nobilem in Christo et Eccra usque tempora permansit. Tanta autem eo tempore pax in Brittania, quaquaversum imperium regis Aeduini pervenerat, fuisse perhibetur, ut, sicut usque hodie in proverbio dicitur, etiam si mulier una cum recens nato parvulo vellet totam perambulare insulam a mari ad mare, nullo se cis ubi fontes lucidos juxta publicos viarum transitus construxit, ibi ob refrigerium viantium, erectis stipitibus aereos caucos suspendi juberet, neque hos quisquam, nisi ad usum necessarium, contingere prae magnitudine vel timoris ejus auderet, vel amoris vellet. Tantum vero in regno excellentiae habuit, ut non solum in pugna ante illum vexilla gestarentur, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
incerta. ẽ. uigili is. orationib s
bonis oꝑib p̾uenire meminerus
Cũnq hȩc & huiꝰ modi plura loque¬
ret᷑. atq illi ꝑcepta eiꝰ benediccione
iã multũ tristes exissens: rediit ip¬
se solus qͥ carm̃ eel efte audierat.
profternens se int̃rã. obseero

Expanded text:
incerta est, vigiliis, orationibus, bonis operibus praevenire meminerint. » Cumque haec et hujusmodi plura loqueretur, atque illi percepta ejus benedictione, jam multum tristes exissent, rediit ipse solus qui carmen caeleste audierat, et prosternens se in terram: « Obsecro
Abbreviated transcription (Latin):
ingłorũ fuere sp̃s. qͥme ad cȩ¬
efcia quȩ semꝑamabã ac deside¬
rabã p̃mia uocare uener̃. &̃ post
dies septẽ se recdiauros. ac me
cõpletũ ẽ. Nã confeftĩ languo¬
re corporis tactus. ẽ: & ꝑ hos di
es in grauescente. septimo ut pro¬
missũ ei fuerat die postquã obi¬
tũ suũ dnĩci corporis &e sangui¬
nis ꝑceptione muniuit. soluta ab
ergastulo corporis anima scã. du¬
centib ut crechi fas ẽ. angłis comi¬
tib. ȩt̾na gaudia pecuñt. Non
aut̃ mirũ si diẽ mortis. uł potꝰ

Expanded text:
me ad caelestia quae semper amabam ac desiderabam, praemia vocare venerunt, et post dies septem se redituros, ac me completum est. Nam confestim languore corporis tactus est, et hoc per dies ingravescente, septimo, ut promissum ei fuerat, die postquam obitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, soluta ab ergastulo corporis anima sancta, ducentibus, ut credi fas est, angelis comitibus aeterna gaudia petivit. Non autem mirum si diem mortis, vel po
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ẽ ad se intrare p̃cepit. intro¬
uit ille concitus. Cui dix̃ antieo
Uade cito ad eccłam & hos sega
fr̃s huc uenire facito: tu qͦq ha
adesto. Qui cũ uenissen. pͥmo a¬
monuit eos ut uirtutẽ dilectionis
pacis ad inuicẽ & ad om̃s fideliss¬
uarens: instituta qͦq disciplinȩ
regularis quȩ uł ab ipso didicss
& in ipso uidissen. uł in patrũ pe¬
dentiũ factis siue dictis inueniss
indefessa instantia sequerent᷑: d¬
inde subiunx̃ diẽ sui obitus ĩ ꝓ¬
me instare. Nanq hospes inqͥt ili
amabilis qͥ fr̃s nr̃os uisitare soltr
ad me qͦq hodie uenire. meq de

Expanded text:
esset, ad se intrare praecepit. Introivit ille concitus, cui dixit antistes: « Vade cito ad ecclesiam, et hos septem fratres huc venire facito; tu quoque simul adesto. » Qui cum venissent, primo admonuit eos ut virtutem dilectionis et pacis, ad invicem et ad omnes fideles servarent: instituta quoque disciplinae regularis, quae vel ab ipso didicisssent et in ipso vidissent, vel in Patrum praecedentium factis sive dictis invenissent, indefessa instantia sequerentur. Deinde subjunxit diem sui obitus jam proxime instare. « Namque hospes, inquit, ille amabilis, qui fratres nostros visitare solebat, ad me quoque hodie venire, meque de
Abbreviated transcription (Latin):
ru. rexuulferi p̃fuit. Qui cũm
suo qͦd est in lefangueu qͥetã uita
agebat. uilfrido ad ministrante
episcopatũ eboracensis eccłȩ. na
& omniũ nordan himbrorũ. sed a
pictorũ qͦusq rex osui imꝑiũ ꝓtas¬
dere poterat. Et qͥa moris erat e
reuerentis simo antistiti. opus eu¬
głn magis ambulando ꝑloca. qus
eqͥtando ꝑficere : iussit eũ theod¬
rus ubicunq longius iter inftari
eqͥtare . multũq renitentẽ stua
& amore pulaboris. ipse eũ mani
sua leuauit in equũ. qͥa nimirũ sa
necesse cõpulit. Susceptũ itaq qi

Expanded text:
rum rex Uulfheri praefuit, qui cum suo, quod est in Laestingaeu, quietam vitam agebat, Uilfrido administrante episcopatum Eboracensis Ecclesiarorum, sed et Pictorum, quousque rex Osuiu imperium protendere poterat. Et quia moris erat eidem reverentissimo antistiti, opus Evangelii magis ambulando per loca, quam equitando perficere; jussit eum Theodorus ubicumque longius iter instaret, equitare, multumque renitentem, studio et amore pii laboris, ipse eum manu sua levavit in equum; quia nimirum sanctum necesse, compul
Abbreviated transcription (Latin):
donec ad tectũ usq oratorii inqͦ
totũ impleuit: atq ingrro cir¬
cundedit. At ille dũ sollicitꝰ in ea
quȩ audiebat animũ intendet. au¬
diuit denuo. transacto qͣsi dimidiȩ
horȩ spacio ascende de tecto eiꝰdem
oratorii. idemlȩticiȩ cantieũ: &
ipsa qͣ uenerat uia ad celos usq cũ
in effabili dulcedine reuerti. Qui
cũ aliquantulũ horȩ qͣsi attonitꝰ

Expanded text:
donec ad tectum usque oratorii in qudonec ad tectum usque oratorii in qutotum implevit atque in gyro circumdedit. At ille dum sollicitus in ea quae audiebat, animum intenderet, audivit denuo, transacto quasi dimidiae horae spatio, ascendere de tecto ejusdem oratorii idem laetitiae canticum, et ipsa qua venerat via, ad caelos usque cum ineffabili dulcedine reverti. Qui cum aliquantulum horae quasi adtonitus
Abbreviated transcription (Latin):
liũi anglorũ eratꝙ prunꝰ minis¬
trorũ & princeps domꝰ eius. Qui
cũ crescente sid eiferuore. sdo
abrenunciare disponer& : si hoc
segnit̃ fec̃. sedadeo se mundi reb
exuit. ut relictis omib quȩ ha¬
bebat. simplici tantũ habitu indu¬
tus. & sccurim atq asciã in ma¬
nufereis. uenir& ad monafceriũ
esꝰdẽ reuerentis simi patris. qͦd uo
re si gnabat: qͦd ipso etiã factomon¬
fcrauit. Na qͥ minꝰ sufficiebat
meditationi scripturarũ: eoam
etioni uacabanĩ. ipse foris quȩ opus
eẽ. uidebant᷑ oꝑabat᷑. Qui cũ die
qͣdã tale aliqͥd foris a ger&e. digres¬
sis ad eccłam sociis ut dicere cȩpe¬
rã. & ep̃s solus in oratorio loci leo¬
tioni uł or̃ationi oꝑam darc . au¬
diuit repente ut postea refere¬
bat. uocẽ suauissimã cantantiũ atq
lȩtantiũ de cęlo ad t̾ras usq descen¬
dere. Quã uidelic& uocc̃ ab euro¬
austro. idest ab auto brumalis ex
deinde paulatĩ eã sibi apppiasse.

Expanded text:
Anglorum, eratque primus ministrorum, et princeps domus ejus. Qui cum crescente fidei fervore saeculo abrenunciare disponeret, non hoc segniter fecit; sed adeo se mundi rebus exuit, ut relictis omnibus quae habebat, simplici tantum habitu indutus, et securim atque asciam in manu ferens, veniret ad monasterium ejusdem reverentissimi Patris, quod vore signabat. Quod ipsum etiam facto monstravit: nam quo minus sufficiebat meditationi Scripturarum, eo amctioni vacabant, ipse foris quae opus esse videbantur, operabatur. Qui cum die quadam tale aliquid foris ageret, digressis ad ecclesiam sociis, ut dicere coeperam, et episcopus solus in oratorio loci, lectioni vel orationi operam daret, audivit repente, ut postea referebat, vocem suavissimam cantantium atque laetantium, de coelo ad terras usque descendere: quam videlicet vocem ab euroaustro, id est, ab alto brumalis exodeinde paulatim eam sibi adpropiare,
Abbreviated transcription (Latin):
long̾o post tẽpore uisitation¬
grã de brittannuis uir scĩssue
& continentissimꝰ uocabulo hig¬
baudus. qͥ erat abbas in prouina
lindissi. & ut scõs decebat de ua
priorũ patrũ sermonẽ facerii
atq hanc emulari gaudered
teruenit mentio reuerentis sim
antiscitis ceadda. Dix̃q egberas
Scio hominẽ in hac insula adhi
incarne manentẽ : qui cũ uri
le de mundo transir&e. iudu a¬
mã ceddi frĩs ipsius cũ agmine
angłorũ descende de cȩlo: ãi¬
sũpta secũ anima eiꝰ. ad cęlesu
regna redire. Qđ utrũ de se
an de alio aliqͦ dicer&. nobis ma¬
net incertũ: dũ tantũ hoc quod
tantus uir dixerit qͥa uerũ sit. es
ñ possit incertũ. Obiit aut̃ cead¬
da sexto die nonarũ martiarũ
aultus .e. pͥmo qͥdem unta ec¬
instricta ibidẽ ecclabeatissimi¬

Expanded text:
ost tempore, gratia visitationis, de Brittania vir sanctissimus et continentissimus, vocabulo Hygbald, qui erat abbas in provincia Lindissi, et ut sanctos decebat, de vita priorum Patrum sermonem facerent, atque hanc aemulari gauderent, intervenit mentio reverentissimi antistitis Ceadda; dixitque Ecgbert: « Scio hominem in hac insula adhuc in carne manentem, qui cum vir ille de mundo transiret, vidit animam Ceddi fratris ipsius cum agmine angelorum descendere  Al., adsumta secum anima ejus, ad caelestia regna redire. » Quod utrum de se an de alio aliquo diceret, nobis manet incertum, dum tamen hoc quod tantus vir dixit quia verum sit esse non possit incertum. Obiit autem Ceadda sexto die Nonarum Martiarum, et sepultus est primo quidem juxta ecconstructa ibide
Abbreviated transcription (Latin):
ite consequeret᷑ oftendit: Ist aut̃
ocus idem sepulchri tumba lig
nis illo adueneriNT manũ suã un¬
mitere. ac partẽ pulueris inde
assumere. Quã cũ in aquas mise¬
rĩ. atq has infirmantib ium̃tis
siue hominib gustandas dederint:
mox infirmitatis ablata molestia.

Expanded text:
ente consequeretur, ostendit. Est autem locus idem sepulcri tumba lignnis illo adveniunt, manum suam immittere, ac partem pulveris inde adsumere: quam cum in aquas miserint atque has infirmantibus jumentis sive hominibus gustandas dederint, mox infirmitatis ablata molestia,
Abbreviated transcription (Latin):
lis ac t̃ris ardentib uenturus est
in nubib in potestate magna & ma¬
ieffate: ad iudicandos uiuos & mor¬
tuos. Propt̃ qͦd inqͥt oport& nos ad¬
monitiomi eiꝰ cęl efi debito cũ tumore
& amore respondere: ut qͦties dere
cõmoto manũ quasi ad feriendũ mi¬
nitans exerit. nec adhuc tunc ꝑcu¬
tit : max imploremꝰ eiꝰ miscđiam. &
discusfis penitralib cordis nr̃i atq
expurgatis uitiorũ ruderib solli¬
citi ne unquã ꝑcuti mereamͣ agamꝰ.
Conuenit aut̃ reulationi & relatio¬
nip̃fati fris de obitu huiꝰ antistits. eaã
sermo reuerentissimi patris egberti
de qͦ sup̃ diximꝰ: qͥ dudũ cũ eodem
ceadda adolescente & ipse adol a
in hib̾nia monachicã in orations
continentia & meditatione dium
scripturarũ. uitã sedulus agea
sed illo postmodũ patriã reue
ipse peregrinus ꝓdño usq adfs

Expanded text:
lis ac terris ardentibus, venturus est lis ac terris ardentibus, venturus est in nubibus potestate magna et majestate ad judicandos vivos et mortuos. Propter quod, inquit, oportet nos admonitioni ejus caelesti, debito cum timore et amore respondere; ut quoties aere commoto, manum quasi ad feriendum minitans exerit, nec adhuc tamen percutit, mox imploremus ejus misericordiam, et discussis penetralibus cordis nostri, atque expurgatis vitiorum ruderibus, solliciti nunquam percuti mereamur, agamus. » Convenit autem revelationi et relationi praefat fratris de obitu hujus antistitis etiam sermo reverentissimi Patris Ecgbercti, de quo supra diximus, quidudum cum eodem Ceadda adolescente, et ipse adulescens in Hibernia monachicam in orationibus et continentia, et meditatione divinarum Scripturarum vitam sedulus agebat. Sed illo postmodum patriam reverso, ipse peregrinus pro Domino us
Abbreviated transcription (Latin):
etrinȩ. orationũ uoluntariae
pauptatis. & cȩcerarũ urtutũ
merita. in tantũ erattimora
am̃ subditus. iͥn tantũ nõiussi¬
morũ suorũ in omib oꝑib suis
lo trumbertꝰ referre solebat:
si forde legente eo uł aliud qͥd
agente. repente flatus uenti
maior assurger&e. continuo
generi humano ꝓpitiari ro¬
gar&& Si aut̃ iuolentior au¬
ra insifterce: iã clauso codice
ꝓcider e infaciẽ. atq obmyxius
orationi ineumber&: At si pro¬
eella fortior aut nimbus purge¬
ret. uł eae corusci ac tonitrua
t̾ras & aera t̾rerens: tunc ueni¬
ens ad eccłam sollicitis orationib
ac psalmis donec serenitas aeris¬
rediret fixa m̃te uacar&. Cũnq
int̾rogaret᷑ asius quare hoc face¬
r&: respondebat. Non legistis qͥa
uentos excitat. iaculat᷑ fulgura.
de celo int̾onat. ut t̾rigenas ad ti¬
m̃dũ se suscitet: ut corda eorũ ite
memoriã futuri iudicii reuocet:
ut suꝑbiã eorũ dissipet. & conturba
audaciã : reclucto ad memoriã tre

Expanded text:
 Al., orationis, voluntariae paupertatis, et caeterarum virtutum merita, in tantum erat timori Domini subditus, in tantum novissimorum suorum in omnibus operibus suis lo Trumberet, referre solebat, si forte legente eo vel aliud quid agente, repente flatus venti major adsurgeret, continuo generi humano propitiari rogaret. Si autem violentior aura insisteret, jam clauso codice procideret in faciem, atque obnixius orationi incumberet. At si procella fortior, aut nimbus perurgeret, vel etiam corusci ac tonitrua terras et aera terrerent; tunc veniens ad ecclesiam sollicitus orationibus ac psalmis, donec serenitas aerisrediret, fixa mente vacaret. Cumque interrogaretur a suis, quaere hoc faceret, respondebat: « Non legistis, quia ude caelo intonat, ut terrigenas ad timendum se suscitet, ut corda eorum in memoriam futuri judicii revocet, ut superbiam eorum dissipet; et conturbet audaciam, reducto
Abbreviated transcription (Latin):
Ri cẽpus mittendilapides. & tẽpus
tolligendi. Suꝑuentt nanq clades
Quuntꝰ missa. quȩ ꝑmortẽ carnis
uiuos eccłş lapides de t̾renis sedi¬
bus ad ȩdificiũ cȩleste transferr&e.
Cũmnq plurimis de eccła eiꝰdẽ re¬
uerentissum antistitis de carne sub¬
tractis. uenir& hora ipsius. ut
transir& ex hoc mundo ad dñm:
contigit die qͣdã. ut in p̃fata ma¬
nsione forte ipse cũ uno tantũ
fre cui uocabulũ erat oiuim.
cõmoraret᷑: cȩteris eiꝰ socus pro
causa oportuna adecłam reuer¬
ns. ł rat aut̃ idem oium mona¬
chus magimeria & pura i¬
tentione suꝑnȩ retributionis

Expanded text:
empus colligendi. Supervenit namque clades divinitus missa, quae per mortem carnis, vivos Ecclesiae lapides de terrenis sedibus ad aedificium caeleste transferret. Cumque plurimis de Ecclesia ejusdem reverentissimi antistitis de carne subtractis, veniret hora ipsius ut transiret ex hoc mundo ad Dominum; contigit die quadam ut in praefata mansione forte ipse cum uno tantum fratre, cui vocabulum erat Ouini, commoraretur, caeteris ejus sociis pro causa opportuna ad ecclesiam reversis. Erat autem idem Ouini monachus magni meriti, et pura intentione supernae retributionis
Abbreviated transcription (Latin):
qus ẽ fecerat oꝰ fibi mansionẽ non
Ng: ab eccła remotiorẽ. inqua
grbi uacabat. orare aclegere sole¬
t. Qui cũ in illa ꝓuncia duob
ns ac dimnichio eccłam ģł ofisfime
periss&: affuit suꝑno aispensarle

Expanded text:
st. Fecerat vero sibi mansionem non longe ab ecclesia remotiorem; in qua verbi vacabat, orare ac legere solebat. Qui cum in illa provincia duobus annis ac dimidio Ecclesiam gloriosissime rexisset, adfuit superno dis
Abbreviated transcription (Latin):
& circũiens omĩa ꝓpe uł lonqͣt.
inuenit locũ inhibernia in sula
aptũ monasterio construendo.
qͥ lingua scotorũ. mageo nomi¬
natur : emitq partẽ eiꝰ non
grandẽ. ad confatuendũ ibi
monasteriũ. a comite ad cuius
possessionẽ ꝑtinebat: ea condi¬
tione addita. ut ꝓ ipso etiã qui
eis locũ cõmodar& consistentes
ibi monachi dñõ p̃ces offerrent.
It conftrueto statĩ monasterio.
iuuante etiã comite ac uicinis
om̃ib: anglos ibidẽ locauit.
Qđ in delic& monasteriũ: usq
hodie ab anglis tenet᷑ incolis
Ipsũ nanq ẽ qͦd nc̃ grande ex
modico effectũ. miugeo consu
ũ exam̃ contin& monachorũ
dȩ piuncia anglorũ ibidẽ cali¬
eti. ad exẽplũ uenerabiliũ patis
sub regula & abbate canonic
in magna continentia & sincen¬
tate. ꝓprio labore manuũ uiu¬

Expanded text:
et circumiens omnia, prope vel longe, et circumiens omnia, prope vel longe, invenit locum in Hibernia insula, aptum monasterio construendo, qui lingua Scottorum Mageo nominatur; emitque partem ejus non grandem, ad construendum ibi monasterium, a comite ad cujus possessionem pertinebat: ea conditione addita, ut pro ipso etiam qui eis locum commodaret, consistentes ibi monachi Domino preces offerrent. Et constructo statim monasterio, juvante etiam comite ac vicinis omnibus, Anglos ibidem locavit Quod videlicet monasterium usque hodie ab Anglis tenetur incolis. Ipsum namque est quod nunc grande de modico effectum, Muigeo  Al.,gium examen continet monachorum, qui de provincia Anglorum ibidem collecti ad exemplum venerabilium Patrum sub regula et abbate canonico, in magna continentia et sinceritate proprio labore manuum vi
Abbreviated transcription (Latin):
merciorũ & medit̃raneorũ anglo¬
rũ & lindisfarnorũ episcopatus
officio p̃e&e. In qͥb cunctis liulfe¬
riqͥad huc suꝑerat sceptrũ regni
tenebat. Erat aut̃ uinfridus de
elero uꝰ cui ipse fuccesserat antis¬
titis. & diaconatus officio sub eo
npauco tẽpore fungebatui¬
minta colmanus qͥde scotia
erat ep̃si relinquens britannũ
insula congregauerat seotos. sed
& degente anglorũ iuros circit̃
sationis erañ studiis imbuti. & relic
destinatus. Deinde secessit ad in¬
sula quanda paruã. quȩ ad oceide¬
ntalẽ plagã ab hibernia ꝓeul
secreta. sermone seotico inisbou¬
finde. idest insula uitulȩ albȩ
nuncupat᷑. In hac gͦ ꝑueniens.
construx̃ monasteriũ & monachos
inibi qͦs de utraq natione colle¬
ctos abduxerat collocauit: Qui
cũ inuicẽ cͥoncordare ñ possens
eo qͦd scoti tẽpore estatis qͦ fru¬
geseraN colligendȩ relicto
monasterio ꝑ nota sibi loca dis¬
ꝑsi uagarent᷑. at uͦ hieme sue¬
cedente redirent. & his quae

Expanded text:
raneorum Anglorum et Lindisfarorum episcopatus officio praeesset: in quibus cunctis Uulfheri, qui adhuc supererat, sceptrum regni tenebat. Erat autem Uynfrid de clero ejus cui ipse successerat, antistitis, et diaconatus officio sub eo non pauco tempore fungebatuInterea Colmanus, qui de Scottia erat episcopus, relinquens Brittaniaminsula congregaverat Scottos: sed et de gente Anglorum viros circiter sationis erant studiis imbuti. Et relictdestinatus. Deinde secessit ad insulam quandam parvam, quae ad occidentalem plagam ab Hibernia procul secreta, sermone Scottico Inisboufinde, id est, insula vitulae albae, nuncupatur. In hanc ergo perveniens, construxit monasterium, et monachos inibi, quos de utraque natione collectos adduxerat, collocavit. Qui cum invicem concordare non possent, eo quod Scotti tempore aestatis quo fruges erant colligendae, relicto monasterio per nota sibi loca dispersi vagarentur; at vero hieme succedente redirent, et his quae
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ. Et qm̃ ante chec dorũ reditt:
ipse etiã in cantia prb̾os & chaco¬
nos usq dũ archiep̃s ad sedẽ suã
ꝑuenire ordinabat. At ipse ue¬
niens. mox inciuitate hrofi ubi
defuncto damiano episcopatus
iã diucessauerat: ordinauit ui¬
rũ magis ecclesiasacis disciplinis
institutũ. & uitȩ simplicitate con¬
tentũ. quã in scłi reb fcrenuũ. cui
nom̃ erat putta: maxime aut̃ mo¬
didicerat peritum.

Expanded text:
heodorum rediit, ipse etiam in Cantia presbyteros et diaconos, usquedum archiepiscopus ad sedem suam perveniret, ordinabat. At ipse veniens mox in civitate Hrofi, ubi defuncto Damiano episcopatus jam diu cessaverat, ordinavit virum magis ecclesiasticis disciplinis institutum et vitae simplicitate contentum, quam in saeculi rebus strenuum, cui nomen erat Putta; maxime autem moorii didicerat, peritum.
Abbreviated transcription (Latin):
inimillima si me in qͥt noset
apisciopotũ ñrite siscepisse.
libent̃ ab officio discedo: qͥppe qͥ
neq unquã me hoc. eẽ. dignũ ar¬
bitra bar secł obȩdientiȩ causa ius¬
sus subire. hoc quãuis indignꝰ core¬
sensi: At ille audiens humilitatẽ
tionẽ eiꝰ denuo catbolica ratione
consumauut. Eo aut̃ tẽpore qͦ de¬
functo deusflecit coruuernensi¬

Expanded text:
humillima: « Si me, inquit, nosti humillima: « Si me, inquit, nosti episcopatum non rite suscepisse, libenter ab officio discedo: quippe qui neque me umquam hoc esse dignum arbitrabar; sed obedientiae causa jussus subire hoc, quamvis indignus, consensi. At ille audiens humilitatem tionem ejus denuo catholica ratione consummavit. Eo autem tempore quo defuncto Deusdedit
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus ex qͦ britanniã petier̃
angli. feliciora fuere tẽpora:
dũ & fortissimos xpia nosq ha¬
bentes reges. cunetis barbaris
nationib cẽnt t̾rori. & omniũ
uota adnuꝑ audita celefasre¬
gni gauchia penderent  Et quid¬
cunq̃: ł cetionib saeris cuperes
erudiri: habercĩ in promptu
magistros qͥ docerent. Sed et
sono scantanddi in cecł aqͦs cate¬
nus incantia tantũ nouerant:
abb hoc tẽpore ꝑ om̃s anglorũ
cectas discere ceper Primusꝙ
txcepto ia cobo do qͦ sup̃ dixinꝰ.
cantandi magisteriũ nerdan¬
himbrorũ ecclesus eddi eog¬
nom̃to scephanꝰ fuit: Inuaae
de cantia areuerentis simo ui¬
ro uilfrido qͥprimꝰ int̃ ep̃os
qͥde anglorũ gente eenti ed¬
drolieñ iuuendimorẽ cẽelesis
anglorũ tradere didicit: Itaq
teodorus ꝑlustrans unuer¬
sa. ordinabat locis oportunis
ep̃os: & ea quȩ minꝰ ꝑfecta rep¬
perit. his qͦq uiuantib corri¬
arguer& n fuisse rite conse¬
eratũ: respondens ipse uoce

Expanded text:
prorsus ex quo Brittaniam petierunt Angli, feliciora fuere tempora; dum et fortissimos Christianosque habentes reges cunctis barbaris nationibus essent terrori, et omnium vota ad nuper audita caelestis regni gaudia penderent, et quicumque lectionibus sacris cuperent erudiri, haberent in promptu magistros qui docerent. Sed et sonos cantandi in ecclesia, quos eatenus in Cantia tantum noverant, ab hoc tempore per omnes Anglorum Ecclesias discere coeperunt: primusque, excepto Jacobo de quo supra diximus, cantandi magister Nordanhymbrorum Ecclesiis, Aeddi cognomento Stephanus fuit, invitatus de Cantia a reverentissimo viro Uilfrido, qui primus inter episcopos qui de Anglorum gente essent, catholicum vivendi morem ecclesiis Anglorum tradere didicit. Itaque Theodorus perlustrans universa, ordinabat locis opportunis episcopos, et ea quae minus perfecta reperit, his quoque juvantibus corriargueret non fuisse rite consecratum; respondens ipse voce
Abbreviated transcription (Latin):
bundant᷑ ambo erans infaruea:
ingregata disciplorũ cateiu¬
A scientiȩ salutaris qͦtidie flu¬
una irrigandis eorũ cordib
mianabans: ita ut etiã metricȩ
irtis. astronomiȩ. & artimetiee
et cła face disciplinã. int̾ sacrorũ
picũ uolumina sius auditorib
ontra derers̃. Indicio .ẽ. qͦd usq

Expanded text:
abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut etiam metricae artis, astronomiae et arithmeticae ecclesiasticae disciplinam inter sacrorum apicum volumina suis auditoribus contrader
Abbreviated transcription (Latin):
una cũ adriano. septimo hialen¬
¶das
iunias brittanniã missus. ẽ. Qui
cũ parit̃ ꝑ mare ad massiliã.
ac deinde ꝑ terrã arelas ꝑ uenis
cia uitaliani pontificis: receni
s̃ ab eo qͦusq ebroinꝰ maior domꝰ
regiȩ copiã ꝑgendi qͦqͦ uellent
tribuit eis. Qua accepta theodo
& ab eo benigne susceptus. et
multo tẽpore abitus. ẽ. Adri¬

Expanded text:
una cum Hadriano, sexto Kalendas Junias Brittaniam missus est. Qui cum pariter per mare ad Massiliam, et deinde per terram Arhelas  Al., tia Vitaliani pontificis, retenti sunt ab eo, quousque Ebrinus major domus regiae copiam pergendi quoquo vellent, tribuit eis. Qua accepta Theodor diximus, et ab eo benigne susceptus, et multo tempore habitus est. Hadri
Abbreviated transcription (Latin):
titiã hab̾ce. sufficiensq eõe in
possessione hominũ ꝓpriorũ:
& ut ei doctrinȩ cooꝑator ex¬
istens. diligent̃ attender& ne
qͥđ ille contrariũ ueritatifi¬
dei. grecorũ more in ecła¬
coma crescer&e qͦ in coronã
tondi possa. Habuerat enim
tonsurã more orientaliũ sc̃ĩ¬

Expanded text:
titiam haberet, sufficiensque esset in titiam haberet, sufficiensque esset in possessione hominum propriorum: et ut ei doctrinae cooperator existens, diligenter adtenderet ne quid ille contrarium veritati fidei, Graecorum more, in Eccoma cresceret, quo in coronam tonderi posset. Habuerat enim tonsuram, more Orientalium, s
Abbreviated transcription (Latin):
unc ad seaccitũ papauirs¬
sit episcopatu acceptobnt¬
tanniã uenire. Qui inclignã
se tatso gradui respondens
magis ad suscipiendũ epaseo¬
patũ & eruditio conueniret
ẽȩtas. Cũnq monachũ quen¬
aã de uicino iurginũ monas¬
terio nomine andreã. ponti¬
fici offerra. hic ab om̃ĩb qͥ¬
nouere. dignꝰ episcopatu iudi¬
catus ẽ. Verũ pondus corpo¬
reȩ infirmitatis. ne ep̃s fieri
poss& obstitit: & rursũ adri¬
anus ad suscipiendũ episcopa
as: si forte aliũ qͥ ep̃sordinare¬
tur ex tẽpore poss& inuenire
łrat ipso tẽpore romȩ mona¬
chus adriano notus. nomine
uir & scłari & diuina littera¬
tura. & grece inftructꝰ &e lati¬
Ine
ꝓbus morib & etate uenerau¬
rens adrianꝰ pontifici: ut ep̃s
ordinaret᷑ obtinuit : hs tar̃s
conditionib int̃positis. ut ipse
iãbis partes galliarũ diuerfis
ex causis adiss&. & ob id maio¬
rẽ huiꝰ itineris ꝑagrandi no¬

Expanded text:
Hunc ad se accitum papa jusHunc ad se accitum papa jussit episcopatu accepto Brittaniam venire. Qui indignum se tanto gradui respondens, magis ad suscipiendum episcopatum et eruditio conveniret, et aetas. Cumque monachum quemdam de vicino virginum monasterio, nomine Andream, pontifici offerret, hic ab omnibus qnovere, dignus episcopatu judicatus est. Verum pondus corporeae infirmitatis, ne episcopus fieri posset, obstitit. Et rursum Hadrianus ad suscipiendum episcopatas, si forte alium, qui episcopus ordinaretur ex tempore posset evenire. Erat ipso tempore Romae monachus Hadriano notus, nomine vir et saeculari et divina literatura, et Graece instructus et Latine, probus moribus, et aetate veneranrens Hadrianus pontifici, ut episcopus ordinaretur obtinuit: his tamen conditionibus interpositis, ut ipse jam bis partes Galliarum diversis ex causis adiisset; et ob id majorem hujus itineris peragendi no
Abbreviated transcription (Latin):
bertꝰ rex cantuariorũ. eodẽ m̃se
ac die defunctus: egbtofilio sedẽ
regni reliqͥt. Quã ille siscepa
ꝑ nouẽ annos tenuit. Iunc ces¬
sante ñ pauco tẽpore epis cp¬
tui. missus ẽ romã ab ipso simua
& a rege nordan himbrorũ
osui. ut p̃cedente libro pani
diximꝰ uighardus prbr. uir
in ecclesi ascitif disciplinis do¬
cuissimꝰ de gente anglorũ pͥ¬
tentib hunc ecłȩ anglorũa¬
chie p̃m ordinari : missis pari
apłico papȩ donariis. & aures
atq: argenteis uasis ñ paucis
anus p̃erat: postquã taneris
sui causã p̃fato papȩ apłico
patefec̃. ñ multo post & ipse
& om̃s pene qͥ cũ eo adueneros
soci i. pestilentia suꝑuenient
deleti sunt. At apłicus papi
habito de his consilio: quȩ siui
sedulus quẽ ecclesiis anglorũ
archi ep̃m mitter&. Erat
cunc in monasterio hiriclano
paniȩ. abbas adrianus uir
natione affer. sacris litaers
Iligent̃ imbutus. monasidiia¬
pnis institutis: grecȩ parti
fe latinȩ linguȩ peritissimꝰ

Expanded text:
berct rex Cantuariorum eodem mense ac die defunctus, Ecgbercto filio sedem regni reliquit, quam ille susceptam per novem annos tenuit. Tunc cessante non pauco tempore episcopatu, missus est Romam ab ipso simul et a rege Nordanhymbrorum Osuio, ut praecedente libro paucis diximus, Uighard, presbyter, vir in Ecclesiasticis disciplinis doctissimus, de genere Anglorum, petentibus hunc Ecclesiae Anglorum archiepiscopum ordinari: missis pariter apostolico papae donariis, et aureis atque argenteis vasis non paucis. anus praeerat, postquam itineris sui causam praefato papae apostolico patefecit, non multo post et ipse et omnes pene qui cum eo advenerant socii, pestilentia superveniente deleti sunt. At apostolicus papa habito de his consilio, quaesivit sedulus quem Ecclesiis Anglorum archiepiscopum mitteret. Erat autem in monasterio Hiridano paniae, abbas Hadrianus, vir natione Afer, sacris literis diligenter imbutus, monasteriaplinis institutus, Graecae pariter et Latinae linguae peritissimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sub eisdiutius fuit. Coegerat
enĩ eos imminens hiems: ut
ubicunq potussent. quieti
manerens. Qđ cũ nunci cer¬
francorũ: misit illo continuo
adducendũ eũ. Quocũ ue¬
niss&: assũpsit theodorũ cũ
aliquantisꝑ moratus ẽ. b
cũ conualescere cępiss&.
iigauit brittanniã. Adru¬
suspicabat᷑ eũ hab̾e aliqua
legationẽ imꝑatoris adbr¬
taniȩ reges. aduersus ra¬
nũ cuiꝰ tunc ipse maximans
curã gerebat. Sed cũ nichi
tale illũ hab̾e uł habuisse
ueracit̾ cõꝑisset: absoluita
& post theodorũ ire ꝑmist
qui statĩ ut ad illũ uenit.
dedit monasteriũ beati po
apłi. ubi archiepĩ cantiȩs¬
peliri ut p̃fatus sũ solent
Prȩceꝑat enĩ theodoro ab¬
eunti domnꝰ apłicus: ut in

Expanded text:
 eis diutius fuit: coegerat enim eos imminens hiems ut ubicumque potuissent quieti manerent. Quod cum nuncii cerFrancorum, misit illo continuo adducendum eum: quo cum venisset, adsumpsit Theodorum cum aliquantisper moratus est: et cum convalescere coepisset, navigavit Brittaniam. Hadrisuspicabatur eum habere aliquam legationem imperatoris ad Brittaniae reges adversus regnum, cujus tunc ipse maximam curam gerebat. Sed cum nihil tale illum habere vel habuisse veraciter comperisset, absolvit eum, et post Theodorum ire permisit. Qui statim ut ad illum venit, dedit monasterium beati Petri apostoli, ubi archiepiscopi Cantiae sepeliri, ut praefatus sum, solent. Praeceperat enim Theodoro abeunti Domnus apostolicus, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
tabant: & hoc. eẽ. tutius. cõmun
consilio decerneba&. Nec mori
augustinũ quẽ eis ep̃m ordinan¬
dũ si ab areglis susciꝑent᷑ disposue¬
rat. domũ remittunt: qͥ ab eato
gregorio humili supplicatu ob¬
tiner&. ne tã periculosam ta
laboriosam tãq incertã pere¬
grinationẽ adire deberent.
Quib ille exhortatorias mit¬
tens litteras: in opus eos uerbi
diumo confisos auxilio ꝓficisci
suad&. Quarũ udelicet litte

Expanded text:
tabant, et hoc esse tutius communi tabant, et hoc esse tutius communi consilio decernebant. Nec mora, Augustinum, quem eis episcopum ordinandum si ab Anglis susciperentur disposuerat, domum remittunt, qui a beato Gregorio humili supplicatu obtineret ne tam periculosam, tam laboriosam, tam incertam peregrinationem adire deberent. Quibus ille exhortatorias mittens litteras, in opus eos verbi, divino confisos auxilio, proficisci suadet. Quarum videlicet litte
Abbreviated transcription (Latin):
bili sermone describit. et hoc
saxonũ siue anglorũ secũbrit¬
tanniã incolenti. uerbũ fidei
pͣdicando cõmitteren. Sed ñ
tam̃ diuina pietas plebẽ suã
quã p̾sciuit deseruit: quinmul¬
to digniores genti memoratȩ
p̃cones ueritatis ꝑ qͦs creder&
destinauit.
iquidem anno ab inca.¬
Ornatione dñi quingen¬
tesimo octo gesimo scđo. mau¬
ricius ab augusto quinqͣgesi
gorius uir doctrina & actione
prȩcipuus. pontificatũ roma¬
nȩ & aplicȩ sedis sortitus. re¬
xit annos tredecim. & menses
sex. & dies decẽ. Qui diuino
admonitus infcinctu. anno
uentꝰ uͦ anglorũ inbrutanniã an
nachos tim̃tes dñm. p̃dicare ues¬
bũ dĩgenti anglorũ. Qui cun
iussis pontificalib: obtẽperants
memoratũ opus aggredi cȩpꝰ¬
sen. iamq: aliquantulũ itineris¬
confecissen : ꝑculsi timore iner¬
ti redire domũ potiꝰquã barban
ferã incredulãqr gentẽ. ciiꝰ ne
linguã qͥdem nossens. adire cogi¬

Expanded text:
bili sermone describit, et hoc bili sermone describit, et hoc onum sive Anglorum secum Brittaniam incolenti, verbum fidei praedicando committerent. Sed non tamen divina pietas plebem suam, quam praescivit, deseruit, quin multo digniores genti memoratae praecones veritatis, per quos crederet, destinavit.Siquidem anno ab Incarnatione Domini quingentesimo octogesimo secundo, Mauricius ab Augusto quinquagesigorius, vir doctrina et actione praecipuus, pontificatum Romanae et apostolicae sedis sortitus, rexit annos tredecim menses sex, et dies decem; qui divino admonitus instinctu anno ventus vero Anglorum in Britanniam annnachos timentes Dominum, praedicare verbum Dei genti Anglorum. Qui cum jussis pontificalibus obtemperantes, memoratum opus adgredi coepissent, jamque aliquantulum confecissent, perculsi timore inerti, redire domum potius, quam barbaram, feram, incredulamque gentem, cujus ne linguam quidem nossent, adire cogi
Abbreviated transcription (Latin):
sius summa reuerentia susce¬
ptus. migrauit ad xp̃m. Cuiꝰ
corpus honorifico agmine
comitantib uirtutũ oꝑib:
suã defert᷑ ad urbẽ. Nec mul¬
topost. ualentinia nꝰ ab accii
patricii quẽ occidãt sacelli¬
tib interimit᷑: anno imperii
marciani sexto: cũ qͦ simul
hesperiũ concidit regnum.
tũ qͥdem .ẽ. parũꝑ ab ex¬
tnis. sed ñ aciuilib bellis
Manebant exterminia cuni¬
tatũ. ab hoste dirutarũ ac
defertarũ. Pugnabadd contra
inuicẽ: qͥhostem euaserant ci¬
ues. At tam̃ recenti memoria
adhuc. calamitatis & cladis
inflictȩ: seruabant uttunq
reges. sacerdoces. priuati &
obtimates. suũ quiq: ordinẽ.
At illis decedentib. cũ succes¬
sisset ȩcas tẽpestatis illius ne¬
scia. & p̃sentis solũ serentatis
ta ueritatis ac iusticiȩ mode¬
ramina concussa ac subuersa
suN. ut earũ non dicam
uestigiũ. sed nec memoria qui
cis ulla apparer&. Qui inter
alia inenarrabiliũ scelerũ facta

Expanded text:
sius summa reverentia suscesius summa reverentia susceptus, migravit ad Christum. Cujus corpus honorifico agmine comitantibus virtutum operibus, suam defertur ad urbem. Nec multo post Valentinianus ab Aetii patricii quem occiderat satellitibus interimitur, anno imperii Marciani sexto, cum quo simul Hesperium concidit regnum.tum quidem est parumper ab externis, sed non a civilibus bellis. Manebant exterminia civitatum ab hoste dirutarum ac desertarum, pugnabant contra invicem qui hostem evaserant cives. Attamen recente adhuc memoria calamitatis et cladis inflictae servabant utcumque reges, sacerdotes, privati, et optimates suum quique ordinem. At illis decedentibus, cum successisset aetas tempestatis illius nescia, et praesentis solum serenitatis ta veritatis ac justitiae moderamina concussa ac subversa sunt, ut earum non dicam vestigium, sed ne memoria quidcis ulla appareret. Qui inter alia inenarrabilium scelerum facta,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ dolor. p̃cipue sacerdo¬
tũ: qͥ conceptã miscdiam ad
diuinã clem̃tiã contuleruns
Statimq ad olescentẽ beatus
germanus sedere cõpulit
Attrectat poplitem debilitate
curuatũ. &e ꝑ tota infirmnita¬
tis¬
acia. medicabilis dextera ꝑ
nspeccũ omniũ filio incolumi¬
s patri filius refaituit᷑. Im¬
ene pͥpli scupore miraeuli
npectorib omniũ fides ed¬
olica inculcata firmat᷑. Pre¬
catio deinde ad plebẽ de p̃¬
Aricationis em̃datione con¬
tie̾: omniũq sententia pra¬
tatis auctores qͥ erats̃ expul
ansula. sacerdotib adducun
r. ad mediterranea defe¬
rendi: ut & regio absolutio¬
ne. & uli em̃datione frueren
Iactũq ẽ. ut in illis locis mul¬
tũ ex eo tẽpore fides inteme¬
rata ꝑdurar&. Itaq: cõpo¬
sitis om̃ib beati sacerdotes.
ta qua ueneran prospitate
redier̃. Porro germanus
post hȩc ad rauennã ꝓ pace
armoricanȩ gentis supplica¬
turus aduenit: ibiq aualen¬
tiniano & placidia matre ip¬

Expanded text:
sacerdotum, qui conceptam misericordiam ad divinam clementiam contulerunt. Statimque adulescentem beatus Germanus sedere conpellit, adtrectat poplitem debilitate curvatum, et per tota infirmitatisia medicabilis dextra perconspectu omnium filio incolomitas, patri filius reformatur. Inplentur populi stupore miraculi, et in pectoribus omnium fides catholica inculcata firmatur. Praedicatio deinde ad plebem de praevaricationis emendationeconvertitur, omniumque sententia pravitatis auctores, expulsi insula, sacerdotibus addicunr ad Mediterranea deferendi, ut et regio absolutione et illi emendatione fruerentur. Factumque est ut in illis locis multo ex eo tempore fides intemerata perduraret. Itaque, compositis omnibus, beati sacerdotes ea qua venerant prosperitate redierunt. Porro Germanus post haec ad Ravennam pro pace Armoricanae gentis supplicaturus advenit, ibique a Valentiniano, et Placidia matre ip
Abbreviated transcription (Latin):
unt sacerdotes : occurrit us¬
a multitudo. Confestim b¬
nedictio. & ser monis diui
doccrina ꝓfun dit. Reco¬
noscunt popłm in ea qua rel
intelligunT culpam. eẽ. pauco¬
rũ: inquir̃ auctores. inuento
condemnans : Cũ subito elasi¬
us pedib ad uoluit᷑ sacerdo

Expanded text:
niunt sacerdotes, occurrit insniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo, confestim benedictio, et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscunt populum in ea qua reliintelligunt culpam esse paucorum, inquirunt auctores, inventosque condemnant. Cum subito Elafius pedibus advolvitur sacer
Abbreviated transcription (Latin):
Sec multo int̾postto et᷑po¬
re. nunciat᷑ ex eadem
insula pelagianã ꝑuersitatẽ
iterato paucis auctorib: dilata¬
ri: rursusq adbeatissimũ ui¬
rũ p̃ces sacerdotũ omnium.
deferunt᷑. ut causam dĩ quã
prius obtinuerat tutaretur.
Quorũ petitioni: festinus ob¬
tẽ ꝑat. Nanq ad iuncto sibi se¬
uero totius sc̃ĩtatis uiro. qui
erat discipłs beatissimi lupi
trecassinorũ ep̃i. & tunc tre¬
ueris ordinatus ep̃s. gentib
primȩ germaniȩ uerbũ p̃di
cabati mare conscendit: &
consentientib elem̃tis. tran¬
quillo nauigio britanmas
lantes totã insulã. germanum
uenire inuitis uaticinationib
nunciabant: in tantũ ut elasi¬
us quidã regionis illius pri
lã manifesei mineii relatione
ꝓperar&e: exhibens secũ fil¬
um. quẽ in ipso flore ado la¬
centiȩ debilitas dolenda da¬
nauerat. Erat enĩ arescent
neruisi contraeto poplite :a
ꝑsiccitatem cruris. usus ues¬
tigii negabat᷑. Hunc elasis
ꝓuinciã tota subsequit᷑. Ua¬

Expanded text:
ec multo interposito tempore, nuntiatur ex eadem insula, Pelagianam perversitatem iterato paucis auctoribus dilatari. Rursusque ad beatissimum virum preces sacerdotum omnium deferuntur, ut causam Dei, quod prius obtinuerat, tutaretur. Quorum petitioni festinus obtemperat. Namque adjuncto sibi Severo, totius sanctitatis viro qui erat discipulus beatissimi patris Lupi, Trecassenorum episcopi, et tunc Treviris ordinatus episcopus, gentibus primae Germacabat, mare conscendit, et consentientibus elementis tranquillo navigio Brittanias lantes totam insulam, Germanum venire invitis vaticinationibus nunciabant; in tantum ut Elafius quidam regionis illius primla manifesti nuncii relatione properaret, exhibens secum filium quem in ipso flore adolescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nervis contracto poplite, cui per siccitatem cruris usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur: ve