comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nib̾ꝰ inferebant. Nd̾ cum b crebrius accidere ex captiuo
ꝙ dam comperit cesar corbeum beslo uacoꝵ duce̾ fortissi¬
morr milia ser peditum delegisset q equites q ces qi
iuims mille quos in insidus coloco conlocuet quem ĩ locum ꝓpter
copiam frum̃ti at pabuli romanos mensiros. suspicaret᷑ quo
cegnito consilio legiones plures quã solebat ehucit equitatum¬
q qua consuetudine pabulatorib mittere p̾sidia consuerat
pͥictit. Huit int̾ponit aurilia leuis armature. Ip̃e cum
lignonibꝰ quam pt̾ marime ad ꝓpinquat. Hostes ĩ isidus
dispositi cum sͥ delegissent campum ad rei gerendam nõ ari¬
pliꝰ patentem ĩ om̃s partes passib mille silius undiqi aut
inpeditissimo flumi̾e munitum uelut indagine̾ hunt in¬
sidus cͥcami dẽderunt. Ex plorato hostium confilio nri ad
p̾liandum aĩo atq armis parati cum subseq̾ntib legionibꝰ
nullam duitatone̾ recusarent turmatim ĩ eum locum

Expanded text:
nibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo nibus inferebant. Quod cum crebrius accideret, ex captivo quodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam potest maxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad proeliandum animo atque armis parati, cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum
Abbreviated transcription (Latin):
tinens flãma copias om̃s repente a conspetuu terit romauo¬
cũ. Qd̾ ubi accidit barbari uehem̃tissimo cursure fugunt
Cesar ⁊ si dicessum hostium aĩadutete nõ pot̾ant ĩcindiis
oppositis ramen ad consilrum cum fuge e initum sispica
ret̾ legiones ꝓmouit ad irscqͣndum. Ip̃c ueritꝰ inũdias ne
ferte ĩ eodem loco subsistere hostis atq elic̾e nr̃os ĩ locũ egna¬
ret᷑ iniquũ tardius ꝓcedit. Equites cum ĩterte sumum
uigum & flamam densissimam ren̾ent ac siqui cupidius
ĩtum̾ant uix suoꝵ ip̃ pores partes aĩaduterent eqͦꝵ insi¬
dias ueriti lib̾am facultatem fi recipiendi bellouatis dece¬
runt. Ita fuga tnoris siml calliditatis plena sũ ullo de¬
t̾mento miliq non amplius decem ꝓgressi hostes loco mum¬
tisimo castra posuerunt. Inde cum sepe minsidus eqͥtes
peditosq difponent magna dermentai tomanis ĩ pabulacõ¬

Expanded text:
tinens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanotinens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanorum. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Caesar, etsi discessum hostium animadvertere non poterat incendiis oppositis, tamen id consilium cum fet, turmas mittit ad insequendum; ipse veritus insidias, ne forte in eodem loco subsistere hostis atque elicere nostros in locum conaretur iniquum, tardius procedit. Equites cum intrare fumum et flammam densissimam timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulatio
Abbreviated transcription (Latin):
possent. Birbari ofisi locinat᷑a cũ dimitare recusarẽt
si forte romam subire tollem conatent᷑ paulatim copias
distributas diunt̾e no̾possent ne disꝑsi ꝑturbarent᷑ ĩ
uere pmanfunt. Auoꝵ ꝑtinacia cognita cesar.xx. co¬
hortibꝰ instruttis castsq eo loco metatis mimite iubet
castra ac solutis opib ꝓ uallo legiones ĩstructas collecat
equites frenatis equis ĩ stacone dispenit. bello uacitũ
romanos ad inseq̃ndum paratos uiderent n ꝑnoctare
ant duicĩ ꝑ man̾e sine ꝑiculo codem loco possent tales
siluu sui recipiendi ceꝑunt. faces ut consueu̾ant namq
iacie sedeit gallos consuesse suꝑioribꝰ connentarus cesaris de¬
cdauitum ẽ ꝑmanus stramtoꝵ at uirgultoꝵ quoꝵ sũma e¬
int ĩ cast̾s copia inter se traditos ante aciem collocaru̾t. Ex¬
toemoq tp̃r dici signo ꝓnũciato uno tp̾r incend̾iuit. Ita cõ¬

Expanded text:
possent. Barbari confisi loci natura, cum dimicare non recusarent, possent. Barbari confisi loci natura, cum dimicare non recusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paulatim copias distributas dimittere non possent, ne dispersi perturbarentur, in acie permanserunt. Quorum pertinacia cognita Caesar XX cohortibus instructis castrisque eo loco metatis muniri iubet castra. Absolutis operibus pro vallo legiones instructas collocat, equites frenatis equis in statione disponit. Bellovaci, cum Romanos ad insequendum paratos viderent neque pernoctare aut diutius permanere sine periculo eodem loco possent, tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, ubi consederant namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est, per manus stramentorum ac virgultorum, quorum summa erat in castris copia, inter se traditos ante aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita con
Abbreviated transcription (Latin):
gullos consucuit oppͥ̾ssi lute copias armatoꝵ ĩ suis ĩseru¬
unt cast̾s ne prius romam ꝑsequi se incipent ꝙͣ longiꝰ
aginen ĩpedim̾toꝵ suoꝵ precesisset. Cesar n resistentes
ad grediundos tanto coslis ascensu uidicabat n nõ usi eolegio¬
nes admonendas ut discedere ex eo loco sine ꝑiculo barbaris
militibꝰ instantibꝰ nõ possent. Ita palude impedita a castris
castra dũ diuideret que rransseundi difficultas cisitatem
Inseq̾ndi tardare poss atq adugum ꝙ transpaludẽ pene
ad hostium casui ptin̾et medietͥ ualle a castͥs eoꝵ int̾tis¬
sum aĩmu̾ adu̾teret pontibꝰ palude constrata legiones tri¬
ducit cesiter qr ĩ sumimã planiciem iugi ꝑuenit que decli¬
in fastigio duabus ablat̾ib mumebat᷑. Ubi legionibus
instructis adultimũ ugum ꝑuenit atiemq eo loco asti¬
tuit. Uñ termento missa tela ĩ hostium ameos conci

Expanded text:
Gallos consuevit, oppressi luce copias armatorum pro suis instruGallos consuevit, oppressi luce copias armatorum pro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen impedimentorum suorum processisset. At Caesar neque resistentes adgrediendos tanto collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent. Ita, cum palude impedita a castris castra dividi videret, quae transeundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castra pertineret mediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur. Ibi legionibus instructis ad ultimum iugum pervenit aciemque eo loco constituit unde tormento missa tela in hostium cuneos conici
Abbreviated transcription (Latin):
num ut equitibꝰ int̾positis pͣliarent᷑ cũ ꝯstanciꝰ ioiu̾si
polidemi ũ mlisseut panicis q resistentibus int̾fcctis ꝑtinacis
qui longius subsidiari consueu̾ant turpiter refug̾unt.
nec prius finem fuge fet̾unt sepe amiessis suꝑioribꝰ locis
quam se aut ĩ castra suoꝵ recipent aut nõ nulli pudore co¬
aca longius ꝓfugerent. Quoꝵ ꝑiculo sic om̃s copie st̃
ꝑturbate ut uix iudicar possi utrum scdis inminis¬
qr reb insolencores an adu̾so mediotͥ casu panidiores es¬
sent. Pompluribus diebus husdem castͥs consumptis
cum ꝓpius accesisse legiones ꝙ gaium treboniũ legatus
cognoscent duces beslo uacorum ueriti siłem obcessione
alesie noctu dimiitunt eos quos aut etate aut uirib
ĩferiores aut ĩbermes habebant una que reliqua ĩpedi¬
menta. Quoꝵ pturbatũ ⁊ confusum dum explicant ag¬
men magna enim multitudo carroꝵ etiã expeditos scqui

Expanded text:
num ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi num ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfecntur, sed etiam qui longius subsidiari consuerant, turpiter refugerunt, nec prius finem fugae fecerunt saepe amissis superioribus locis quam se aut in castra suorum reciperent, aut nonnulli pudore coacti longius profugerent. Quorum periculo sic omnes copiae sunt perturbatae ut vix iudicari posset, utrum secundis minimisque rebus insolentiores an adverso mediocri casu timidiores essent. Compluribus diebus isdem in castris consumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum cognossent, duces Bellovacorum veriti similem obsessionem Alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate aut viribus inferiores aut inermes habebant, unaque reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi
Abbreviated transcription (Latin):
claudi auus mali sors̃ incidit remis quibꝰ ille dies funge¬
di mun̾is obuen̾at. na̾q hu cum repente hostium eqͥtes
ala du̾tissent. ac num: ero supiores paucitate̾ concẽpsissẽt
cupidius ĩsecuti peditibꝰ undiq sunt cͥcumdati. Quo
fc̃o pturbuti crłius quã osuetudo fert cquestͥs p̾li se re¬
cepunt. Imisso uertisto pͥncipe ciitatis p̾ferto eqͥtum
qui cum uix equo ꝓpt̾ etatem poss uti tã consuetudine
galloꝵ in etatis excusacone i̾suscipienda p̾fettiuu u sus
erat n dimicari sine se uoluerat. Inflamant᷑ atq ĩcitã¬
tur hostium animi scd̾o p̾lio pͥncipe ⁊ p̾fecto remoꝵ ĩter¬
fecto nr̃iq detͥmento admonent᷑ diligenci exploratis locis
stricones disponere.ac moderaciꝰ cedente̾ insequi hostem
nõ intermitit int̾im cotidiana pͥlia ĩ conspͤtu ut̾rũq
castroꝵ que ad uada transit que fiebant paludis. Qu
contenc̾one germani quos ꝓpt̾ea cesar transduxat rbe¬

Expanded text:
Cuius mali sors incidit Remis, quibus ille dies fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac numero superiores paucitatem contempsissent, cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso Vertisco, principe civitatis, praefecto equitum; qui cum vix equo propter aetatem posset uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat. Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto, nostrique detrimento admonentur diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem insequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in conspectu utrorumque castrorum, quae ad vada transitusque fiebant paludis. Qua contentione Germani, quos propterea Caesar traduxerat Rhe
Abbreviated transcription (Latin):
tem. legiones uͥ pͥmũ plamciem attig̾unt ĩfestis aͣ hostes
signũ conscit̾unt. Uercingetorix ab radicib collis suos in¬
tra municones rediurxit. Eodic milites sunt paulu̾ minꝰ
septingenti desid̾ati. postero die cesar concone aduocata
tem̾itate cupiditatẽ qmilitũ rep̾hendit ꝙ s ip̃i uidicauis¬
sent ꝙ ꝓcedend̾ aut quid agend̾ uid̾et᷑. Neq signo recipi¬
endi dato constitissent i at̾bins militum legatis q̃ reti¬
neri petussent. Exposuit quid ĩiquitas loci possi qͥ ip̃e

Expanded text:
rem. Legiones, ubi primum planitiem attigerunt, infestis contra hostes rem. Legiones, ubi primum planitiem attigerunt, infestis contra hostes signis constiterunt. Vercingetorix ab radicibus collis suos intra munitiones reduxit. Eo die milites sunt paulo minus septingenti desiderati. Postero die Caesar contione advocata temeritatem cupiditatemque militum reprehendit, quod sibi ipsi iudicavissent quo procedendum aut quid agendum videretur, neque signo recipiendi dato constitissent neque ab tribunis militum legatisque retineri potuissent. Exposuit quid iniquitas loci posset, quid ipse
Abbreviated transcription (Latin):
b fc̃m existimibaĩt. Eodem tp̃r luciꝰ sabimis centurio qͥq
una murũ ascend̾ant tͥcmuenti atq ĩcerst̾i muro pͥci¬
ꝑitabant᷑. Marcus petronĩ eiusd̾ legionis cent̾io cum
portas accide extidere conatus ess a multitudĩe oppͥssus
at sin desperins multis iam uuln̾ib acceptis mampula¬
rib s̃uis qui illũ sequti erant. qm in quit me una uobiscũ
ẜuare nõ possũ uestre quidẽ certe inte ꝓspici ĩ quos cupidit᷑
simul ĩmedios hostes ĩrupit duobusq int̾fectis reliquos apor¬
ta paulum sumouit. Conantibus aueiliarus sius frustra in¬
quit mee uite subuenire conanim ꝙͣ iam sangius uires q
deficiunt. Proinde hite dumest fatultas uos q ad legionẽ
eccipite.Ita pugnansꝰ post paulum acadit ac sui saluti tu¬
it. Nr̾i cum undiq pͥm̾entur.xlui. centurionibꝰ amissis
deĩti sunt loco. S intoleranturs gallos ĩseqͥntes legio de¬
ama tardiauit q ꝓsubsidio paulo equiore loco constite¬

Expanded text:
pore Lucius Fabius centurio quique una murum ascenderant circumventi atque interfecti muro praecipitabantur. Marcus Petronius, eiusdem legionis centurio, cum portam excidere conatus esset, a multitudine oppressus ac sibi desperans multis iam vulneribus acceptis manipularibus suis, qui illum secuti erant, "Quoniam," inquit, "me una vobiscum servare non possum, vestrae quidem certe vitae prospiciam, quos cupiditatSimul in medios hostes irrupit duobusque interfectis reliquos a porta paulum summovit. Conantibus auxiliari suis "Frustra," inquit, "meae vitae subvenire conamini, quem iam sanguis viresque deficiunt. Proinde abite, dum est facultas, vosque ad legionem recipite." Ita pugnans post paulum concidit ac suis saluti fuit. Nostri, cum undique premerentur, XLVI centurionibus amissis deiecti sunt loco. Sed intolerantius Gallos insequentes legio decima tardavit, quae pro subsidio paulo aequiore loco constite
Abbreviated transcription (Latin):
nũciaret magnã parter gallie ĩ offico tenuit. t̃ senonos q̃
est ciuitas ĩ pͥmis firma ⁊ magna ĩter gallos auttoritatis
cauarinũ ꝙ cesar apud eos regem constituerat. auꝰ fr̾ mo¬
ritagus aduentu ĩ galliã cosaris ciuꝰq maiores regnũ optii¬
nu̾ant ĩter feitere publico confilio conati tũ ille p̾censissi
ac ꝓfugiss us ĩ fines ĩ secuti regno domoq expułu̾nt. ꝙ mi¬
ssis ad cesarem satiffaciendi cã̾ legatis cũ hus om̃e ad se se¬
uatũ uemire usiss. Dicto audiẽtes nõ fi̾uint. Tantuͥ apd̾
homines barbaros ualuit ẽt aliquos reꝑtos pͥncpes ĩ fere̾¬
di belli cantãq oĩb uolũtatũ ꝯmutaconẽ attulit ut p̾ter
eduos ⁊rhemos quos p̾cipuo semꝑ honore cesar hũit. alte
adeo aut scio mirand̾ ne sit cum complurib alus de cãis.
tum maxĩe ꝙ ei qui uirtute belli om̃ib gentib p̾fe̾bant᷑

Expanded text:
o tenuit. Tamen Senones, quae o tenuit. Tamen Senones, quae est civitas in primis firma et magnae inter Gallos auctoritatis, Cavarinum, quem Caesar apud eos regem constituerat, cuius frater Moritasgus adventu in Galliam Caesaris cuiusque maiores regnum obtinuerant, interficere publico consilio conati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines insecuti regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem ad se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac tantum apud homines barbaros valuit esse aliquos repertos principes inferendi belli tantamque omnibus voluntatum commutationem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper honore Caesar habuit, alteroadeo haud scio mirandumne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ei, qui virtute belli omnibus gentibus praeferebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sabini morte plato om̃s fere gallie ciuitatis de bello ꝯsulta¬
bant nũcios legacones q ĩ om̾s partes dimittebãt. & qͥ. te¬
liqui consilii caperẽt atq unde u̾ciũ belli fieret explorabãt
naturnaq ĩ locis deẜtis consilia habebant. N ullũ fere to¬
cius hi̾emis tempus sine sollicitudine cesaris ĩtercessit.
quin aliꝙ̃ de consilus ac motisgalloꝵ nũciũ acciperi. In
hus ablucio roscio questore ꝙ legioni tercie decime p̾fete¬
rat cerc̾or factꝰ ẽ. magnas galloꝵ copias eaꝵ ciuitatũ q ar¬
morite appellant᷑ oppugnandi sui c̾a conuenisse. n longiꝰ
nuilium passuũ.uiii.adhibr̾nis sius ad fuisse. s nũcio al¬
lato de uittoria cesaris discesisse ad eo ut fuge siłis disces¬
sus uidetur. At cesar pͥncipib auꝰq ciuitatis ad se cuoca¬
tis alias territando cu̾ se sare q̃ fierẽt alias cohortando de

Expanded text:
Sabini morte perlato omnes fere Galliae civitates de bello consultaSabini morte perlato omnes fere Galliae civitates de bello consultabant, nuntios legationesque in omnes partes dimittebant et quid reliqui consili caperent atque unde initium belli fieret explorabant nocturnaque in locis desertis concilia habebant. Neque ullum fere totius hiemis tempus sine sollicitudine Caesaris intercessit, quin aliquem de consiliis ac motu Gallorum nuntium acciperet. In his ab Lucio Roscio, quem legioni tertiae decimae praefecerat, certior factus est magnas Gallorum copias earum civitatum, quae Armoricae appellantur, oppugnandi sui causa convenisse neque longius milia passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur. At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alias territando, cum se scire quae fierent de
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortaliũ ꝙ uirtute eoꝵ. expiato ĩ comodo. n hostibꝰ diuti¬
na letacõ nr ip̾is longior dolor relinquat᷑. Int̾im ad labie¬
nũ ꝑ rhemos ĩ credibili ccłitate de uittoria cesaris fama ꝑ¬
fert᷑. ut ab hibernis ce̾tonis milia passuũ abe̾e̾ circit̾.Lx.
eo qr post horam nona̾ dici cesar ꝑueniss au̾ media̾ nocte
ad portas castroꝵ clamor opet᷑ quo clamore sigͥficat̾o uicto¬
rie gratulacõ que abrhemis labieno fieret. Hac fama ad
treueros ꝑlata induc̾o marus qui postero die castra labieni
oppiignare dotreu̾at noctu ꝓfugit copias que om̃s ĩter ue¬
ros reducit. Cesar fabium cum sua legione remittit ĩhi¬
brna ip̃e cum tͥbꝰ legionib cͥcũ samarobriũ tͥnis hib̾r̾nis hi¬
emare constituit. Et ꝙ tanti mota gallie extit̾ant totã
hirmẽ ip̃e ad ex̾citum man̾e decreuit. nã illo ĩ conmodo de

Expanded text:
immortalium et virtute eorum expiato incommodo neque hostibus diutiimmortalium et virtute eorum expiato incommodo neque hostibus diutina laetatio neque ipsis longior dolor relinquatur. Interim ad Labienum per Remos incredibili celeritate de victoria Caesaris fama perfertur, ut, cum ab hibernis Ciceronis milia passuum abesset circiter LX, eoque post horam nonam diei Caesar pervenisset, ante mediam noctem ad portas castrorum clamor oreretur, quo clamore significatio victoriae gratulatioque ab Remis Labieno fieret. Hac fama ad Treveros perlata Indutiomarus, qui postero die castra Labieni oppugnare decreverat, noctu profugit copiasque omnes in Treveros reducit. Caesar Fabium cum sua legione remittit in hiberna, ipse cum tribus legionibus circum Samarobrivam trinis hibernis hiemare constituit et, quod tanti motus Galliae exstiterant, totam hiemem ipse ad exercitum manere decrevit. Nam illo incommodo de
Abbreviated transcription (Latin):
atq om̃s armis eeuit. Longius prosequi ueritus ꝙ silue
paludesq intercedebant. ni ̃ paruulo detͥmento illoꝵ
locũ relinqui uidebat. om̃ib sius ĩ columib copus eodem
dic ad cico̾nem puenit ĩstitutas turtes testudines mu¬
incõnesq hostium adminat᷑. Legione ꝓducta cogͦscit
nc̃ decimũ quemq ec̾ reliquũ militer sine uuln̾e. Ex his
om̃ib udicat reb quanto cũ ꝑitulo ⁊ quanta cũ uirtute
res sint administrate. Ciceronẽ ꝓ ciꝰ m̾ito legionẽq col¬
laudat. centuriones sigillatim tribunosq militũ appellat
quoꝵ egregiam fuisse uirtuto testimonio aiceronis cogno¬
u̾at. De caũ sabin ⁊ cotte cercius ex capniuis cognoscit
Dostero dic cont̾cione hĩtt tem gestam ꝓponit militos cõ¬
solatur &s confirmat. Qd̾ detͥmentũ culpa ⁊ tem̾itare lega¬
ti sit acceptum hoc equiore animo ferundũ dec ꝙ bñfic̾o d̾oꝵ

Expanded text:
atque omnes armis exuit. Longius prosequi veritus, quod silvae atque omnes armis exuit. Longius prosequi veritus, quod silvae paludesque intercedebant neque etiam parvulo detrimento illorum locum relinqui videbat, omnibus suis incolumibus copiis eodem die ad Ciceronem pervenit. Institutas turres, testudines munitionesque hostium admiratur; legione producta cognoscit non decimum quemque esse reliquum militem sine vulnere: ex his omnibus iudicat rebus, quanto cum periculo et quanta cum virtute res sint administratae. Ciceronem pro eius merito legionemque collaudat; centuriones singillatim tribunosque militum appellat, quorum egregiam fuisse virtutem testimonio Ciceronis cognoverat. De casu Sabini et Cottae certius ex captivis cognoscit. Postero die contione habita rem gestam proponit, milites consolatur et confirmat: quod detrimentum culpa et temeritate legati sit acceptum, hoc aequiore animo ferendum docet, quod beneficio deorum
Abbreviated transcription (Latin):
simmuil ex om̃ib partib castra alc̾o̾re uallomimir.Portasq
obstiuui. atq ĩ hus ad ministrandis rebꝰ quã maxime cõcur.¬
sari ⁊ cum siłat̾one agi timoris uibet. Quibꝰ omĩb rebus
hostes ĩuitati copias traducunt. aciemq ĩiquo loco ꝯsti
tua municonẽ ex om̃ib partib coniciunt. Preconibꝰq t̾¬
cumissis ꝓnũciari uibent. seu quis gallus seu romanus
uelit. Ante horam terciã ad te transsire sñ ꝑiculo lit̾e. pꝰ
id tempꝰ. nõ forte pot̾ate. ac si nr̃os contempẜũt ut obse̾t¬
tiꝰ ĩ sp̾em portis singulis ordinib cespitũ ꝙ eas nõ posse in¬
terrumꝑe uidebant᷑. alii uallũ manu scind̾e. alii fossas ꝯ¬
plere inciperent. cum cesar om̃ib portis crupt̾one st̃a e¬
quitatu emisso celixer hostes ĩ fugam dat sicun om̃ino
pugnandi cã resist̾et. nemo magnũq ex hus uum̾ũ ocad̾.

Expanded text:
simul ex omnibus partibus castra altiore vallo muniri portasque simul ex omnibus partibus castra altiore vallo muniri portasque obstrui atque in his administrandis rebus quam maxime concursari et cum simulatione agi timoris iubet. Quibus omnibus rebus hostes invitati copias traducunt aciemque iniquo loco consttra munitionem ex omnibus partibus coniciunt praeconibusque circummissis pronuntiari iubent, seu quis Gallus seu Romanus velit ante horam tertiam ad se transire, sine periculo licere; post id tempus non fore potestatem: ac sic nostros contempserunt, ut obstructis in speciem portis singulis ordinibus caespitum, quod ea non posse introrumpere videbantur, alii vallum manu scindere, alii fossas complere inciperent. Tum Caesar omnibus portis eruptione facta equitatuque emisso celeriter hostes in fugam dat, sic uti omnino pugnandi causa resisteret nemo, magnumque ex eis numerum occidit
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunit. Atq ħ ⁊si erant cxigna ꝑ se uix hoĩm miliũ
.UII. p̾sertim nullis cum impedim̃tis tñ angustus maꝵ
quã maxime pͭͥ contrahit. eo consilio ut ĩ summã cõtento̾¬
ne hostib ueniat. Int̾im spetulatorib ĩ om̃s partes di¬
inissis explorat qui cõmodissime iti̾e ualles trãssire possi
So die pariuilis eq̾strib p̾lus ad aquã st̃is utͥq sese suo
loco continent. Galli ꝙ ampliores topias que nond̾ ꝯue¬
n̾ant exspectabant. cesar si forte ranoris siłacone hostes
ĩ suu̾ locum elic̾e possi. ut cum uallem ꝓ castͥs p̾lio ꝯtende¬
ret. Si ideffic̾e̾ nõ poss ut cxploratis itin̾b in more cũ ꝑica¬
lo uallem riuũq trnissiret.Pma lute hostiũ equitatꝰ
ad castra accedit pͥliumq cũ nr̃is equitib co̾mitat.⁊
Cesar consulto equites cedere seq ĩ castra recipe nibet

Expanded text:
communit atque haec, etsi erant exigua per se vix hominum milium communit atque haec, etsi erant exigua per se vix hominum milium septem praesertim nullis cum impedimentis, tamen angustiis viarum quam maxime potest contrahit, eo consilio, ut in summam contemptionem hostibus veniat. Interim speculatoribus in omnes partes dimissis explorat quo commodissime itinere vallem transire possit. Eo die parvulis equestribus proeliis ad aquam factis utrique sese suo loco continent: Galli, quod ampliores copias, quae nondum convenerant, exspectabant; Caesar, si forte timoris simulatione hostes in suum locum elicere posset, ut citra vallem pro castris proelio contenderet, si id efficere non posset, ut exploratis itineribus minore cum periculo vallem rivumque transiret. Prima luce hostium equitatus ad castra accedit proeliumque cum nostris equitibus committit. Caesar consulto equites cedere seque in castra recipere iubet,
Abbreviated transcription (Latin):
defert᷑. Ille ꝑlectam ĩ conuentu militũ recitat maxima¬
q om̃s leticia afficit. Tum fumi incendioꝵ ꝓcul uidebã¬
tur que res om̃em dubitacõnẽ aduentus legionũ̾ expulit
Balli recognita ꝑ exploratores obsidionẽ relinqunt ad
cesarem omĩb copiis contendunt. He erant armata
circiter milia.lx. Cicero data facultate gallũ ab eodẽ
sare̾ deferat. Hunc admon iter caute diligent̾ q fa
multitudi̾e conu̾tisse. Quibꝰ lr̃is circit̾ media nocte
cesar adlatis suos fat̾ cercores cosqr ad dimicand̾ aĩo cõ¬
firmat. Postera die luce pͥma mou castra ⁊ circiter
milia passuu.iiͦiͬ. ꝓgressus transuallem ⁊ riuũ młtitu¬
dine̾ hostium conspicat᷑. Erat magni ꝑiculi res tan¬
tulis copus iniquo loco dimicare. Tum qm̾ obsidione li¬
beratum aiceronẽ sciebat equo anmo remutend̾ de ccħ¬
tate existamabat ocedit. Et quã cquissimo loco pͭ castia

Expanded text:
defertur. Ille perlectam in conventu militum recitat maximadefertur. Ille perlectam in conventu militum recitat maximaque omnes laetitia adficit. Tum fumi incendiorum procul videbantur; quae res omnem dubitationem adventus legionum expulit. Galli re cognita per exploratores obsidionem relinquunt, ad Caesarem omnibus copiis contendunt. Hae erant armata circiter milia LX. Cicero data facultate Gallum ab eodem ras ad Caesarem deferat; hunc admonet, iter caute diligenterque famultitudinem convertisse. Quibus litteris circiter media nocte Caesar adlatis suos facit certiores eosque ad dimicandum animo confirmat. Postero die luce prima movet castra et circiter milia passuum quattuor progressus trans vallem et rivum multitudinem hostium conspicatur. Erat magni periculi res tantulis copiis iniquo loco dimicare; tum, quoniam obsidione liberatum Ciceronem sciebat, aequo animo remittendum de celeritate existimabat: consedit et quam aequissimo loco potest castra
Abbreviated transcription (Latin):
consedisse. Desar consilio eiꝰ ꝓbato ⁊ si oppinione tͥum
legionũ deiectꝰ ad duas redierat tñ imu̾ ꝯminis salutis
auxiliũ in cełitate penebat. Uenit magnis itin̾ib ĩ ner¬
uiorũ fines. Ibi ex captiuis cognoscit que caput cicero¬
nẽ gerant᷑. quantoq inꝑiculo res sit. Tum cindã ex eqͥ¬
tib gallis magnis pͥmus ꝑsuadet ut ad cico̾nem epłam
deferat. Hanc grecis conscͥpta lr̃is nuitit ne ĩ tercep¬
ta epła nr̃a ab hostib consila cognoscant᷑. si adire nen
possit mon ut tigulã cũ epłi ad ammentũ desgata intri
intramunicone casttoꝵ abiciat. Inlr̃is scribit secum legio¬
nibꝰ ꝓfectum cesiter ad fore hortat᷑ ut p̾stinam uir tute̾ re¬
tineat. Gallus ꝑicł̃m ueritus ut erat p̾ceptũ tragulã mit¬
tit. H̾ caũ ad turrim adhesit n ab nr̃is biduo a̾adu̾sa t̾ͥr¬
cio die a quodam milite conspicit᷑. Dempta ad eicerone̾

Expanded text:
consedisse. Caesar consilio eius probato, etsi opinione trium consedisse. Caesar consilio eius probato, etsi opinione trium legionum deiectus ad duas redierat, tamen unum communis salutis auxilium in celeritate ponebat. Venit magnis itineribus in Nerviorum fines. Ibi ex captivis cognoscit, quae apud Ciceronem gerantur, quantoque in periculo res sit. Tum cuidam ex equitibus Gallis magnis praemiis persuadet uti ad Ciceronem epistolam deferat. Hanc Graecis conscriptam litteris mittit, ne intercepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur. Si adire non possit, monet ut tragulam cum epistola ad amentum deligata intra munitionem castrorum abiciat. In litteris scribit se cum legionibus profectum celeriter adfore; hortatur ut pristinam virtutem retineat. Gallus periculum veritus, ut erat praeceptum, tragulam mittit. Haec casu ad turrim adhaesit neque ab nostris biduo animadversa tertio die a quodam milite conspicitur, dempta ad Ciceronem
Abbreviated transcription (Latin):
hib̾ris colligit. Lura circter tercia ab ante curseribus
de crassi aduentu cercõr factus eo die milia passiuͥ.xx. ꝓ¬
cedit crassum. samaro briue pathefecit. legionẽq att̾¬
buet. ꝙ iͥ impedim̾ta ex̾ctus obsides ciuitatu. liu̾s pub¬
licas frum̾tumq. om̃e ꝙ eo tolerande hẏemis ca deueꝵ¬
at relinquebat. Fabuis ut impatũ erat nõ ita multũ
moratꝰ ĩ itine cum legione aturrit. Labiemis ĩteritu
sabim ⁊ cede cohortum cognita cum om̃s ad eu̾ treu̾oꝵ
cepie uenissent ueritus ne ex hybr̾nis fuge silem ꝓfecto¬
nerfetiss. ut hostium impetũ sustin̾e nõ poss.Preser¬
cn quos rescenti uictoria efferri sciret l̃as cesari dimit¬
tit. quanto cũ piculo legionẽ ex hibr̾nis eductõ ess tem
gestam ĩ eburonib ꝑstbit docet om̃s peditatus eqͥtatus¬
q copias treueroꝵ tria milia passuũ longe ab suis castͥs

Expanded text:
hibernis colligit. Hora circiter tertia ab antecursoribus hibernis colligit. Hora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi adventu certior factus eo die milia passuum XX procedit. Crassum Samarobrivae praeficit legionemque attribuit, quod ibi impedimenta exercitus, obsides civitatum, litteras publicas frumentumque omne quod eo tolerandae hiemis causa devexerat relinquebat. Fabius, ut imperatum erat, non ita multum moratus in itinere cum legione occurrit. Labienus interitu Sabini et caede cohortium cognita, cum omnes ad eum Treverorum copiae venissent, veritus, si ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, ut hostium impetum sustinere posset, praesertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras Caesari remittit, quanto cum periculo legionem ex hibernis educturus esset; rem gestam in Eburonibus perscribit; docet omnes equitatus peditatusque copias Treverorum tria milia passuum longe ab suis castris
Abbreviated transcription (Latin):
cabant᷑. Erat unus intꝯ neruius noĩe u̾tito loco natus
honesto qr pͥma obsidione ad aiconem ꝑfug̾at suã qrei fi¬
dem p̾stit̾at. Hic ẜuo lib̾rtatis magnisq ꝑsuadet pre¬
mus. ut lũis ad cesaror defa̾t. His ille ĩ iaculo ĩ ligatas
effert. ꝙ gallus int̾ gallos sme ulla suspicõne u̾sato ad ce¬
sarẽ ꝑuenit. Ab eo de piculis ciceronis legionis qr cognoscit᷑.
Cesar acceptis lr̃is.hora circit̾.xi. dici. statim nu̾ciũ ĩ bello¬
uacos ad inarcũ crassum qͥstorem mittit. cuiꝰ hybr̾na alxuĩt
ab eo milia passnũ.xxu. Iubet media nocte legione̾ ꝓficisa
cesiter q ad se uenire. Deut cum nũcio ctassus.Atm ad
tat. quas siter sit faciendũ. Seͥbit labieno si rei p̾commo¬
do fac̾e possi cum legione ad fines neruioꝵ ueniret.Re¬
liquã partem ex̾citus ꝙ paulo aberat longius nõ putat
exspectandam. Equites circit̾ quadeingentos ex pximit̃

Expanded text:
cabatur. Erat unus intus Nervius nomine Vertico, loco natus cabatur. Erat unus intus Nervius nomine Vertico, loco natus honesto, qui a prima obsidione ad Ciceronem perfugerat suamque ei fidem praestiterat. Hic servo spe libertatis magnisque persuadet praemiis, ut litteras ad Caesarem deferat. Has ille in iaculo illigatas effert et Gallus inter Gallos sine ulla suspicione versatus ad Caesarem pervenit. Ab eo de periculis Ciceronis legionisque cognoscitur. Caesar acceptis litteris hora circiter XI diei statim nuntium in Bellovacos ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum XXV; iubet media nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire. Exit cum nuntio Crassus. Alterum ad ter faciendum sciebat. Scribit Labieno, si rei publicae commodo facere posset, cum legione ad fines Nerviorum veniat. Reliquam partem exercitus, quod paulo aberat longius, non putat exspectandam; equites circiter quadringentos ex proximis
Abbreviated transcription (Latin):
tem tela uniu̾si coniciunt n dant regrediendi facultatem
Dranffigit᷑ scutũ pullomi ⁊ uerutũ ĩ balteo defigit᷑. Au̾tit
huic casus uaginã &s gladium edut̾e conanti dextam mo¬
rat᷑ manu̾ impeditũq hostes cͥtumastũt. Sucturrit in¬
mirus illi uorenꝰ. ꝙ laboranti subuenit. Ad bunt sc ꝯfes¬
tim apullone om̃is multieudo conu̾tit. Illum uͦ obscurã¬
t᷑ occisum gladio comminus remgerit uoremꝰ atq uno in¬
t̾fc̃o teliquũ paulo ꝓpellit. Dum cupidius ĩstat ĩ locum
dei̾tus ĩferiore concidit. Huic rursus cͥcumuẽto fert
subsidium pullo. atq ambo ĩcolumes complurib ĩ terfet¬
tis sũma cũ laude sese ĩtramunicones recipu̾t. Sic for¬
tuna ĩ contenco̾ne ⁊ c̾tamme utrũq uersauit. ut alter
to crebriores lr̃e nu̾cu q ad cesarem mittebant᷑. Quoꝵ
pars dep̾hensa ĩ conspecti nr̃oꝵ militũ cum cruciatu ne¬

Expanded text:
tem tela universi coniciunt neque dant regrediendi facultatem. tem tela universi coniciunt neque dant regrediendi facultatem. Transfigitur scutum Pulloni et verutum in balteo defigitur. Avertit hic casus vaginam et gladium educere conanti dextram moratur manum, impeditumque hostes circumsistunt. Succurrit inimicus illi Vorenus et laboranti subvenit. Ad hunc se confestim a Pullone omnis multitudo convertit: illum veruto arbitrantur occisum. Gladio comminus rem gerit Vorenus atque uno interfecto reliquos paulum propellit; dum cupidius instat, in locum deiectus inferiorem concidit. Huic rursus circumvento fert subsidium Pullo, atque ambo incolumes compluribus interfectis summa cum laude sese intra munitiones recipiunt. Sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter to crebriores litterae nuntiique ad Caesarem mittebantur; quorum pars deprehensa in conspectu nostrorum militum cum cruciatu ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgridi ausus e̾ nemo. tum ex oĩ parte lapidib ꝯiectis de¬
turbati turrisq suctensae̾. Erant ĩ ea legione fortis¬
sum uiri centuriones qui pͥmis ordinib ad ꝓpinquarẽt
titus pullo ⁊ hiciꝰ uopenus. Inn ppetuas ĩterse ꝯuoni̾¬
sias habebant quinã ante ferret᷑. om̃ib q aunis elo¬
cis sũmissi multatib contendebant. Ex hus pũ lo
cũ acerrime ad mimicõnes pugnaret᷑ quid dubitas ĩ¬
quit uorene aut ꝙ̃ locũ tue ꝓ laude uirtutis spectas
ħ dios de nris controuer sus iudicabit. Lec dũ dieisai¬
prardit & casto mumiconẽ queq parti bestium cenferdissima est
in saintumpit. ne uocrenus quidem sese uallo continet s ciũ
u̾itus cristimacone sũbsequit᷑. Tum mediot spac̾o relicto
pullo pilũ mostes ĩmittit. Atq unũ et multitudĩe ꝓcutiete
trabicit. quo ꝑtusso ⁊exanimato hunt scutis ꝓtegu̾t ĩ hos¬

Expanded text:
progredi ausus est nemo. Tum ex omni parte lapidibus coniectis deprogredi ausus est nemo. Tum ex omni parte lapidibus coniectis deturbati, turrisque succensa est. Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui primis ordinibus appropinquarent, Titus Pullo et Lucius Vorenus. Hi perpetuas inter se controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis simultatibus contendebant. Ex his Pullo, cum acerrime ad munitiones pugnaretur, "Quid dubitas," inquit, " Vorene? aut quem locum tuae probandae virtutis exspectas ? Hic dies de nostris controversiis iudicabit.procedit extra munitiones quaque pars hostium confertissma est visa irrumpit. Ne Vorenus quidem tum sese vallo continet, sed omnium veritus existimationem subsequitur. Mediocri spatio relicto Pullo pilum in hostes immittit atque unum ex multitudine procurrentem traicit; quo percusso et exanimato hunc scutis protegunt, in hos
Abbreviated transcription (Latin):
dines q ageoe ⁊ scalis uallum ascend̾e cipunt. Ac tãta
militr̾ uirt atq ea p̾sencia animi fuit ut cũ uͥq flã¬
ma torrerent᷑ maximaq teloꝵ multitudine p̾m̾entur
sua q onña impedim̾ta atq om̃s fortunas conflaguire
ĩtesligent. nõ modo demiguandi ca deuallo deceder⁊ nemo
s pene ne respic̾e̾t quidem quis ꝙͣ accũ om̃s acerrime for¬
tissime q pugnarant. H dies nr̃i longe grauissimꝰ fuit
s tñ hũc habuit euentũ ut eo dic maximꝰ num̾us ho¬
stium uuln̾aret᷑ atq int̾fic̾et᷑. ut se sub ip̃o uallo cõsti¬
pau̾ant recessumq pͥmi ultimi nõ dabant. Paulu
quidem ĩcermissa fla̾ma ⁊ quodã lat turri adacta. ꝙ
contingente uallum tertie cohortis centuriones ex eo qͥ
scabant loco recessunt suos q om̃s remou̾unt nuca uo¬
cib q hostos si incodire uellent uocare cepunt. quoꝵ

Expanded text:
dinesque agere et scalis vallum ascendere coeperunt. At tanta dinesque agere et scalis vallum ascendere coeperunt. At tanta militum virtus atque ea praesentia animi fuit, ut, cum undique flamma torrerentur maximaque telorum multitudine premerentur suaque omnia impedimenta atque omnes fortunas conflagrare intellegerent, non modo demigrandi causa de vallo decederet nemo, sed paene ne respiceret quidem quisquam, ac tum omnes acerrime fortissimeque pugnarent. Hic dies nostris longe gravissimus fuit; sed tamen hunc habuit eventum, ut eo die maximus numerus hostium vulneraretur atque interficeretur, ut se sub ipso vallo constipaverant recessumque primis ultimi non dabant. Paulum quidem intermissa flamma et quodam loco turri adacta et contingente vallum tertiae cohortis centuriones ex eo, quo stabant, loco recesserunt suosque omnes removerunt, nutu vocibusque hostes, si introire vellent, vocare coeperunt; quorum
Abbreviated transcription (Latin):
hibr̾ns discedere ⁊ quascũqi partes uelint sine nietu
mis discedere uelint se adiutore utant᷑. legatos q ad
cesarem mittunt sperare ꝓ eiꝰ iusticia que petrerint ĩ¬
peraturos. ab hac spe repulsi uerui uallo pedũ .xi.is
s ad hunc usum y̾donea gladus cespites circu̾cidere ma¬
nib sagulis qr t̾ram cx uirire uidebant᷑. Qua quidem
exre om̃iuim multitudo cognosci potuit. Nam ninꝰ ho¬
liquisqr dieb turres ad altitudine̾ ualli falces testudi¬
nos que quas idem captiui docu̾ant parare at fac̾e̾ cepe¬
rũt. Septimo oppugnaconis die maximo cohorto uecito
feruentes fusili ex argilla glandes fundis ⁊ ferueft̾ꝰ iacu¬
la ĩcaisasq more galli costrem̾tis erant tette iac̾e cepe¬
rũt. Hoe celiter ignei comp̾hend̾unt ⁊uenti magͥtudĩe
ĩ om̃em locũ castroꝵ distułunt. Hostes maximo lamo¬
re sicuti parta iam atq explorata uictori. turtes testu¬

Expanded text:
hibernis discedere et quascumque in partes velint sine metu hibernis discedere et quascumque in partes velint sine metu mis discedere velint, se adiutore utantur legatosque ad Caesarem mittant; sperare pro eius iustitia, quae petierint, impetraturos. Ab hac spe repulsi Nervii vallo pedum IX et set ad hunc usum idonea, gladiis caespites circumcidere, manibus sagulisque terram exhaurire nitebantur. Qua quidem ex re hominum multitudo cognosci potuit: nam minus holiquisque diebus turres ad altitudinem valli, falces testudinesque, quas idem captivi docuerant, parare ac facere coeperunt. Septimo oppugnationis die maximo coorto vento ferventes fusili ex argilla glandes fundis et fervefacta iacula in casas, quae more Gallico stramentis erant tectae, iacere coeperunt. Hae celeriter ignem comprehenderunt et venti magnitudine in omnem locum castrorum distulerunt. Hostes maximo clamore sicuti parta iam atque explorata victoria turres testu
Abbreviated transcription (Latin):
stituit᷑. turres contabulant᷑ pinne luriceq ex aatibꝰ atter¬
unt᷑. Ip̃e citero cũ teniussima ualitudine ess ne nocturiu̾
quidem sibi tempus ad quietem ielinquebat. ut ultro mili¬
tum contursii at uocib sͥ parcere cogerer᷑. Tunc duces
pͥncipes q nerioꝵ qui aliꝙ̃ ẜmonis aditum camq a¬
micicie cum acerone habebant conloqui sese uelle dñt
fc̃a potate eademq ambiorix cum titurio egerat cõme¬
morant om̃e e̾e̾ ĩ armis grilliã germanos rbenũ tui̾sis¬
se cesaris reliquoꝵ q hẏbr̾na oppugnari. Addunt ⁊̃ de
sabini morte ambiorigem ostentant facundi fidei ca̾i.:
Srrare eos dñt siquid quã ab hus p̾sidus sperẽt qui
sius reb diffidunt. ese tũ hoc ee̾ ĩcco̾ne populũq
romanũ animo ut uͥ nͥ hẏbr̾na retusent. atq hãc ĩue¬
t̾e  consuctudine̾ nolint. Lic̾e̾ illis ĩ columib ꝑse cx

Expanded text:
stituitur; turres contabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexstituitur; turres contabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexuntur. Ipse Cicero, cum tenuissima valetudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat, ut ultro militum concursu ac vocibus sibi parcere cogeretur. Tunc duces principesque Nerviorum qui aliquem sermonis aditum causamque amicitiae cum Cicerone habebant colloqui sese velle dicunt. Facta potestate eadem quae Ambiorix cum Titurio egerat commemorant: omnem esse in armis Galliam; Germanos Rhenum transisse; Caesaris reliquorumque hiberna oppugnari. Addunt etiam de Sabini morte: Ambiorigem ostentant fidei faciendae causa. Errare eos dicunt, si quidquam ab his praesidi sperent, qui suis rebus diffidant; sese tamen hoc esse in Ciceronem populumque Romanum animo, ut nihil nisi hiberna recusent atque hanc inveterascere consuetudinem nolint: licere illis incolumibus per se ex
Abbreviated transcription (Latin):
lum conscendũt.Egre is dies sustentant᷑ ꝙ om̃e spem ÷¬
lustes ĩ cesicate poncbant.atq hanc adepti uictoriã in
ꝑpetuũ se fore uittor es confidebant. Mictant᷑ ad cesirẽ
confestim ab ticerone l̃c magnis ꝓpositis p̾missi ꝑtulis¬
sent. sessis omib uiis missi int̾cipiunt᷑. Nocai exi
mat̾ia quã municionis eĩ cemportau̾ant turres ad ino¬
dũ.c.xx. excitant᷑ incredibili cełitate. que deesse oꝑi ui¬
debant᷑ ꝑficiunt᷑. Hostes postero die multo maiorib
caictis copiis castrii oppugnant. fossam complent. Ui¬
dem rone qua pridie ab nr̃is resistit᷑. Luc idem reliqͥs de¬
ĩ ceps̃ fit dicb. nulla pars noct̾ni temporis̃. id laborem
int̾imitat᷑. nõ egris nõ iuiln̾.atis facultas quietis dat᷑. Que¬
cũq ad proximni dici oppugnaconẽ opus sunt noctii conparen¬
t᷑. multe p̾rste sudes magnus muraliũ piloꝵ nun̾ius in¬

Expanded text:
lum conscendunt. Aegre is dies sustentatur, quod omnem spem lum conscendunt. Aegre is dies sustentatur, quod omnem spem hostes in celeritate ponebant atque hanc adepti victoriam in perpetuum se fore victores confidebant. Mittuntur ad Caesarem confestim ab Cicerone litterae magnis propositis praemiis, si pertulissent: obsessis omnibus viis missi intercipiuntur. Noctu ex materia, quam munitionis causa comportaverant, turres admodum CXX excitantur incredibili celeritate; quae deesse operi videbantur, perficiuntur. Hostes postero die multo maioribus coactis copiis castra oppugnant, fossam complent. Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur: hoc idem reliquis deinceps fit diebus. Nulla pars nocturni temporis ad laborem intermittitur; non aegris, non vulneratis facultas quietis datur. Quaecumque ad proximi diei oppugnationem opus sunt noctu comparantur; multae praeustae sudes, magnus muralium pilorum numerus in
Abbreviated transcription (Latin):
hortat᷑ qr ne suũ ꝑpetuũ liberandi atq ulciscendi ronͣmos
prohiis quas acceꝑint ĩiurus occasionẽ dimictãt. Int̾¬
fectos c̾e̾ legntos .n. magnãq parte ex̾citus ĩterisse de¬
monstrat. nͥ ẽc̃ negocii subito opp̾ssam legionẽ q̃ cum cice¬
rone hycine int̾fici si ad eã rem ꝓfitet᷑ adiutorẽ. Facile ÷¬
hac or̾one nerius ꝑsuadet. Itaq ꝯfestim dimissis nũcus
ad centrones grudios leuacos. pleumorios geỹdumnos
gunt ⁊ de ĩ ꝓniso ad cicerones hibr̾na aduolãt. nondum
ad eum fama detiturii morte ꝑlata. Iniit qͦr accidit ꝙ
fuit necesse ut nõ nulli milites qui lignaconis munico¬
nis q cã in siluas discesissent repentino equitũ aduc̾tu
intͥtiperent᷑. Liscͥcumuentꝰ magna manu eburones ÷
neruii aduatuci.atq hoꝵ oĩum socii ⁊ clientes legionẽ
ppugnare ĩcipu̾t. Nr̃i ccłiter ad arma concurrũt ual¬

Expanded text:
hortaturque, ne sui in perpetuum liberandi atque ulciscendi Romanos hortaturque, ne sui in perpetuum liberandi atque ulciscendi Romanos pro eis quas acceperint iniuriis occasionem dimittant: interfectos esse legatos duos magnamque partem exercitus interisse demonstrat; nihil esse negoti subito oppressam legionem quae cum Cicerone hiemet interfici; se ad eam rem profitetur adiutorem. Facile hac oratione Nerviis persuadet. Itaque confestim dimissis nuntiis ad Ceutrones, Grudios, Levacos, Pleumoxios, Geidumnos,gunt et de improviso ad Ciceronis hiberna advolant nondum ad eum fama de Tituri morte perlata. Huic quoque accidit, quod fuit necesse, ut nonnulli milites, qui lignationis munitionisque causa in silvas discessissent, repentino equitum adventu interciperentur. His circumventis magna manu Eburones, Nervii, Aduatuci atque horum omnium socii et clientes legionem oppugnare incipiunt. Nostri celeriter ad arma concurrunt, val
Abbreviated transcription (Latin):
inscituit᷑ ẜmo paulatim arcłiuentus int̾ficit᷑. cũmͣxi¬
ma parte militũ.Tum uͦ suo more uictoriã ꝯdamãt atq
ululatum collunt impetuq ĩ nr̃o fc̾o ordinos ꝑturbãt.I¬
li fer cũ magna mulcitudine hostium ꝓm̾erct᷑. Aquilam
ĩtrauallum ꝓiecit. ip̃e ꝓ castͥs fortissime pugnãs acidit᷑
Illi egre ad noctem oppugnat̾onẽ sustinẽt. Noctu ad unũ
om̃s desperata salute se ip̾i se int̾ficiunt.Pauciex pͥlio
lapsi ĩ certis itm̾ib ꝑ siluas ad titũ labienũ legatũ ĩ hibr¬
na ꝑueniunt. Atq eum de reb gestis cerc̾orem faciũt. hac
iuctoria sub lat ambiorir statim cum equitatu ĩ antuati¬
cos qui erant eiꝰ regno finitimi ꝓfiscit᷑. ne nocte n diẽ in¬
t̾miccit peditatũ q sese subsequi iubet. Res demonstra¬
ta ad uatucis q concitatus postero die ĩ neruios ꝑuenit

Expanded text:
instituitur sermo, paulatim circumventus interficitur. Tuminstituitur sermo, paulatim circumventus interficitur. Tum interficitur. Tum vero suo more victoriam conclamant atque ululatum tollunt impetuque in nostros facto ordines perturbant. Iilifer, cum magna multitudine hostium premeretur, aquilam intra vallum proiecit; ipse pro castris fortissime pugnans occiditur. Illi aegre ad noctem oppugnationem sustinent; noctu ad unum omnes desperata salute se ipsi interficiunt. Pauci ex proelio lapsi incertis itineribus per silvas ad Titum Labienum legatum in hiberna perveniunt atque eum de rebus gestis certiorem faciunt. Hac victoria sublatus Ambiorix statim cum equitatu in Aduatucos, qui erant eius regno finitimi, proficiscitur; neque noctem neque diem intermittit peditatumque se subsequi iubet. Re demonstrata Aduatucisque concitatis postero die in Nervios pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmotus quintus titurius cum procul ambiorigem suos
cohortante conspexiss int̾pretem suũ gneum pompeiun
ad eum mutit regatũ ut sͥ militib que parcat. Ille ap¬
pellatus respondit si nelit sctum colloqui lice̾ sperare a
multitiidine impetrari posse ꝙ ad militũ salutẽ ꝑtineat.
Ip̃i uͦ nͥ nocitũ ni. in que̾aͣ rem se suã fidem int̾pon̾e. Ille cũ¬
cotra sauco cõmunicat. si uideat᷑ pugna ut excedãt cũ
ambiorige una collocant᷑. sperare ab co de sua ac militu
salute impetrare posse. Cotta se ad armatu hoste ituꝑ
negat atq ĩ eo ꝑseu̾at. Sabinꝰ quos ĩ p̾sencia tr mił. cͥtũ¬
se habebat. ꝙ pͥmoꝵ ordinu̾ cent̾iones sese qui uibet. ꝙ
cum ꝓpius ambiorigem accesiss iussus arma abic̾e impe¬
ratũ fac̾.sius qr ut udem faciant imperat. Int̾im du̾ de
condic̾onib inter se agunt longior q consulto ambiorige

Expanded text:
permotus Quintus Titurius, cum procul Ambiorigem suos permotus Quintus Titurius, cum procul Ambiorigem suos cohortantem conspexisset, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad eum mittit rogatum ut sibi militibusque parcat. Ille appellatus respondit: si velit secum colloqui, licere; sperare a multitudine impetrari posse, quod ad militum salutem pertineat; ipsi vero nihil nocitum iri, inque eam rem se suam fidem interponCotta saucio communicat, si videatur, pugna ut excedant et cum Ambiorige una colloquantur: sperare ab eo de sua ac militum salute impetrari posse. Cotta se ad armatum hostem iturum negat atque in eo perseverat. Sabinus quos in praesentia tribuse habebat et primorum ordinum centuriones se sequi iubet et, cum propius Ambiorigem accessisset, iussus arma abicere imperatum facit suisque ut idem faciant imperat. Interim, dum de condicionibus inter se agunt longiorque consulto ab Ambiorige