comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cod̾ actu ꝑ seuerans sicut is quitẽ¬
porau actione tenebat᷑ ĩ post tp̃s ex
gitur ᷤ Scͥeu̾. nr̃ ait. putare se qd̾
sab̾. scb̃. debere acapite iͥomreden¬
dam sic̾ iiteiugi. ut appareat qͥd
ceꝑit. nonut doium aut culpamĩser¬
uitute admissam in obligõe in reuo¬
cet. Itaz siinueni at᷑ ur malo more
peciũa inseruitute is eragata
liberat᷑ ¶ Si libero homini quibo¬
na fide mͥseruiebat mandarem ut
aliquid agat non fore c̃ eoman¬
dat actionem labeo ait. qr non
libera uouuitate exequit᷑ rẽ sͥ m̃a

Expanded text:
eodem actu perseuerans: sicut is, qui temporali actione tenebatur, etiam post tempus exagitur.Scaeuola noster ait putare se, quod Sabinus scribit debere a capite rationem reddendum sic intellegi, ut appareat, quid coeperit, non ut dolum aut culpam in seruitute admissam in obligationem reuocet: itaque si inueniatur uel malo more pecunia in seruitute erogata, liberabitur.Si libero homini, qui bona fide mihi seruiebat, mandem, ut aliquid agat, non fore cum eo mandati actionem Labeo ait, quia non libera uoluntate exsequitur rem sibi ma
Abbreviated transcription (Latin):
S manumissus non cogitur red¬
dere. plane siqͥd cõnexum fu̾it ut se¬
pararirõ eius ꝙ insuitute gestumẽ
ab eoꝙ ĩ lib̾tate gessit. npo ssit. ꝯstat
rit deinde manumiss fundum laca¬
u̾it. sola locatio fundoꝵ iniuditõ
negotiorum gõꝵ declucitur. qi ex sr̃¬
ioris tpris administratione nͭ ãpliꝰ
ĩ iuditio decluci potest. ꝙͣ id sine ꝗͦ

Expanded text:
 manumissus non cogitur reddere. plane si quid conexum fuit, ut separari ratio eius quod in seruitute gestum est ab eo quod in libertate gessit non possit: constat rit, deinde manumissus fundum locauerit: sola locatio fundorum in iudicio negotiorum gestorum deducetur, quia ex superioris temporis administratione nihil amplius ‹in› iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
pͥam remhr̃lis uniꝰ subripu̾it: of¬
filius ait. eẽ fanulie ħxiscunde actio¬
nem. ⁊ cominum duud̾do. furtiq
actionem cessãe. Quare agentẽ
familie hcis cunde uiditio ⁊ secutur̃
ut aut ei seriis a diudicetur aut
litis estimatio in simplũ afferatur.

Expanded text:
bripuerit, Ofilius ait esse familiae erciscundae actionem et communi diuidundo furtique actionem cessare. quare agentem familiae erciscundae iudicio consecuturum, ut aut ei seruus adiudicetur aut litis aestimatio in simplum offeratur.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. ui¶m̃qm usus fru̾ctus exfrucn¬
eoconsistat .i. fcõ aliqͥuo eiuis qui fract᷑
⁊ ititur tamen sem el cedit cdliee. aliter
atq sicui m enses. ł indies uł in annos
singulos quid legetur. tunc enim ꝑ dies
singulosł menses uł inannos dies le
an semel cecdlat s fempora adiecta ut
quib frmn pͥsclies autem usus fiuctus
item ususnon prius cedet qmhĩditas
a deat᷑. tinic enim constituit᷑ usus fructꝰ
cum quis iam frui pͭ. hac rõne si seruo
hereclitario usus fructus legetur. Iuł.
scrib̾ qmͣuis cetera legata hĩditati ad¬
quirãtur: inusum fructũ tñ ꝑsonam
dnũ ex spectari. qͥuti ifrui possit. Item

Expanded text:
.Quamquam usus fructus ex fruendo consistat, id est facto aliquo eius qui fruitur et utitur, tamen semel cedit dies: aliter atque si cui in menses uel in dies uel in annos singulos quid legetur: tunc enim per dies singulos uel menses uel annos dies leg sed per tempora adiecta, ut quibus frui potest.Dies autem usus fructus, item usus non prius cedet quam hereditas adeatur: tunc enim constituitur usus fructus, cum quis iam frui potest. hac ratione et si seruo hereditario usus fructus legetur, Iulianus scribit, quamuis cetera legata hereditati adquirantur, in usu fructu tamen personam domini exspectari, qui uti et frui possit.Item
Abbreviated transcription (Latin):
redes. aliam titius. tertiam meuius.
nec enim interest ita leget᷑ illi. ⁊ illic̃
meuio anita illi.:⁊ illi meuio.¬
auł. ꝓͭ .iii. Simulieri cum uberis Es
usus fructus leget᷑ amissis liberis: ea
usum fructum ht̃. S ⁊ mr̃e mortua
lib̾i eius nichominus usumfructum:
hũt iure accrescendi. Nam uuł . ł.
in eodͥ solos liberos heredes scͥpserit: li¬
cet non ut legaͬtarios eos numerau̾it
s ostenderit mag̃ uellese mr̃emita
fruiut liberos secum hr̃ẽt fruente. S
liberi lettranei hr̃des ⁊ legatarios eẽ¬

Expanded text:
redes, tertiam Attius, tertiam Seius: nec enim interest ita legetur 'illi et illi cum Maeuio' an ita 'illi et illi et Mad Sabinum Si mulieri cum liberis suis usus fructus legetur, amissis liberis ea usum fructum habet: sed et matre mortua liberi eius nihilo minus usum fructum habent iure adcrescendi. nam et Iulianin eo, qui solos liberos heredes scripserit, licet non ut legatarios eos nominaverit, sed ut ostenderet magis velle se matrem ita frui, ut liberos secum habeat fruentes. seliberi et extranei heredes? et ait f
Abbreviated transcription (Latin):
siexdie usus fructus legetur dies eiꝰ ñ¬
dum cedit: nͥ cumdies uenit. Posse .ii.
usum frustum legãi exdie: ⁊ indiem cõ¬
stat. ¶ Non solum autem usus fructꝰ

Expanded text:
ex die usus fructus legetur, dies eius nondum cedet, nisi cum dies uenit: posse enim usum fructum ex die legari et in diem constat. Non solum autem usus fruct
Abbreviated transcription (Latin):
me ⁊ hr̃dem ius accrescendi u̾setur. et
uerum est ut quisquis amiserit. ad
ꝓpͥetatem ren̾tet᷑ur. ¶ Si mͥusus fruc¬
tus fundi pure itͥ sub conditõe lega¬
tus. sit: potest clici totiꝰ funcliusum fr¬
uctumad me ꝑtinere. interim⁊ sicapi¬
te minutus fuerototum amittere. d
si extit̾it conclitõ totumusum fructum
ad te ꝑtinere si forte capite minutus
sum egn ͤ cum inmeostatumaneo cõi¬
canclum usum fructum.

Expanded text:
me et heredem ius adcrescendi uersetur: et uerum est, ut, quisquis amiserit, ad proprietatem reuertetur.Si mihi usus fructus fundi pure, tibi sub condicione legatus sit, potest dici totius fundi usum fructum ad me pertinere interim et si capite minutus fuero, totum amittere: sed si extiterit condicio, totum usum fructum ad te pertinere, si forte capite deminutus sum, ceterum cum in meo statu maneo, communicandum usum fructum.
Abbreviated transcription (Latin):
tus: ⁊ nonhñti partem suans amtittẽ¬
ti accrescit. Nam si usus cl fructus duo¬
b fu̾it legatus. ⁊ alter lite contestata
amiserit usum fructum mox ⁊ colle¬
garͣius quilitem cantestatus nonerat
usum fructum amisit. ꝑtem diuidiã
dumtaxat. qmͣ amisit qui litẽ contesta¬
tus est ad u̾sus eum quise liti obtulit.
apossest ore conseqͥtur. ꝑscium collecta¬
rii ip̃i accressc̾it non domino ꝓpͥetatis. u¬
sus fructus enim ꝑsone a car scit. ⁊ si fuerͤ
amissus.

Expanded text:
tus et non habenti partem suam, sed amittenti adcrescit: nam si usus fructus duobus fuerit legatus et alter lite contestata amiserit usum fructum, mox et collegatarius, qui litem contestatus non erat, usum fructum amisit, partem dimidiam dumtaxat, quam amisit qui litem contestatus est aduersus eum qui se liti optulit, a possessore consequitur: pars enim collegatarii ipsi adcrescit, non domino proprietatis: usus fructus enim personae adcrescit et si fuerit amissus.
Abbreviated transcription (Latin):
fidei commissum solui non possit. non ui¬
teri moram ꝑ heredem frãm diuus pius
affu̾it. uel ex alia iusta causa impeditꝰ
ex qua restitutio incdulgetur. petere nõ
potuit. quid enini potest imputari ei qui
soluere etiam si uellet non potutt nec si¬
iule iuderi posse quod placuit. nunorso
etiam in hũs succurti. que non adquisient̃.
usure enim non pp̃lucrau petentium s
pp̃moram non soluentium infliguntur.
¶Exlacato qui conuenitur uisi con¬
uen̾it ut tardius petunie illate usuras
ex sins contractib usuramnondat.s ip̃e
accepit ut solet afocariis qui tardius
petuniam inferunt tei ex uectigalib
Cum autem i locum pͥuati successenit
etiamdare solet. ¶ Sidebitoree qui
minores semissib pr̃abant usuras. fisci.
eẽtepenint. pꝰcm ad fiscum tnͣsiexunt.
semifses cogeudi sunt prãre. ¶Cos qͥ
ex amministratõe rerum ciuitatum con¬
ueniuntur. usuris abnoxios ec̃ satis not᷑ ẽ.¬

Expanded text:
fideicommissum solui non potuit, non uifideicommissum solui non potuit, non uideri moram per heredem factam diuus Pius icae causa afuit uel ex alia causa iusta impeditus, ex qua restitutio indulgetur, petere non potuit: quid enim potest imputari ei, qui soluere, etiamsi uellet, non potuit? nec simile uideri posse, quod placuit minoribus etiam in his succurri quae non adquisierunt: usurae enim non propter lucrum petentium, sed propter moram soluen tium infliguntur. Ex locato qui conuenitur, nisi conuenerit ut tardius pecuniae illatae usuras ex suis contractibus usuras non dat, sed ipse accipit: ut solet a foricariis, qui tardius pecuniam inferunt, item ex vectigalibus. cum autem in loco privati successit, etiam dare solet. Si debitores, qui minores semissibus praestabant usuras, fisci esse coeperunt, postquam ad fiscum transierunt, semisses cogendi sunt praestare. Eos qui ex administratione rerum civitatium conveniuntur usuris obnoxios esse satis notum e
Abbreviated transcription (Latin):
iguntur ¶ Cumusure p̾ciifinidi ab
Leoqͥ aficoem̾at pͤterentur. ⁊ emptor ne¬
garet traclitam possessionem. imp̃r de¬
creuit iniquumẽẽ usuras ab edexigi. qui¬
qua mutuatus est semisses soluturum et
redditis ꝑ aliquot annos usuris mox sti¬
pulatio commissa eẽt. cluiꝰ martꝰ fortinia¬
to ĩ rescͥsit. p̃sidem ꝓuintie adi. quistipu¬
lationem de cꝰ miqiuitate questus es: ad
modum iuste exactionis recliget. ħ consti¬
tutio ad infinitum modum excedit. quid
gͦ. Sic temperancla resest: ut infuturũ
climtaxat ex clie cessationis crescat usa.
¶Dume pius resꝙͥsit. ĩ. Parum iuste pͥ¬
fitas usuras petis. qiuas omisisse te longi
tp̃ris interuallum inlicat. qui eas a de bu¬
tore tuo ut gͣtior a pad eum uidebcet esses.
petencdas non pritasti. ¶ In tacito fidei¬
commisso onne emolumentumhr̃cliut.¬
ferendum. i frido prãndum cluius pius re¬
scpͥsit. gͦ iusurarum emolumentũ auffert᷑
heredi. ¶S ipupiuononhũtitutorem

Expanded text:
iguntur. Cum usurae pretii fundi ab eo qui a fisco emerat peterentur et emptor negaret traditam sibi possessionem, imperator decreuit iniquum esse usuras ab equa mutuatus est semisses soluturum, et redditis per aliquot annos usuris mox stipulatio commissa esset, diuus Marcus Fortunato ita rescripsit: 'Praesidem prouinciae adi, qui stipulationem, de cuius iniquitate questus es, ad modum iustae exactionis rediget'. haec constitutio ad finitum modum excedit: quid ergo? sic temperanda res est, ut in futurum dumtaxat ex die cessationis crescat usura. Diuus Pius ita rescripsit: 'Parum iuste praeteritas usuras petis, quas omisisse te longi temporis interuallum indicat, qui eas a debitore tuo, ut gratior apud eum uidelicet esses, petendas non putasti'. In tacito fideicommisso omne emolumentum heredi auferendum et fisco praestandum diuus Pius rescripsit. ergo et usurarum emolumentum aufertur heredi. Si pupillo non habenti tutorem
Abbreviated transcription (Latin):
Scer .l. Qui semisses usuras ꝓmistrat ꝑ
muttos annos nuuores p̾stitit. heres crecli¬
toris semisies petit. cum ꝑ debitor em nonste¬
terit qunmimis minorem soluat. quero
auexeptio doliut pacti abstet. rdi. Si ex so¬
soluentlis ex more usuris ꝑ tantatempora
mora ꝑdebitorem nonfint posse sccłm ea
que ꝓponerentur obstare ext eptionem.
po̾itam habuisset. idꝙ ex consuetudine
manclantis fecisset. non debere qui cqm
do ficłi commisso fc̃a: partus quoq an¬
cillarumrestituendos. ¶ hr̃s rogat᷑e
rat post mortem suam sine xreditate
quesitum est anpartus ancillarum eti¬
am uiuoherede nati restituendieẽnt p̃p̃
u̾ba testamenti quib de ir̾clitu solo de¬
lucendo testator sensit. Paur .R. ante
rumetlito fidei cominisso non cen̾. ꝯtim̾.
mulierem restitueret. partũ. eius restitũe
cogendum noneẽ. nsitunc eclituseẽt. cũ
in fidei cominisso restituendo moram feciss.
l uiterẽe existimo. an ancilla sp̃alit̾ an he¬
reditas infidei comnussosit.

Expanded text:
sorum. Qui semisses usuras promissit, per multos annos minores praestitit: heres creditoris semisses petit. cum per debitorem non steterit, quo minus minore‹s› soluat, quaero an exceptio doli uel pacti obstet. respondi, si exsoluendis ex more usuris per tanta tempora mora per debitorem non fuit, posse secundum ea, quae proponerentur obstare exceptionem. Qecuniam positam habuisset idque ex consuetudine mandantis fecisset, non debere quicquamdo fideicommisso factam partus quoque ancillarum restituendos. Heres rogatus erat post mortem suam sine reditu quaesitum est, an partus ancillarum etiam uiuo herede nati restituendi essent propter uerba testamenti, quibus de reditu solo deducendo testator sensit. Paulus respondrum editos fideicommisso non contineri. restitueret, partum eius restituere cogendum non esse, nisi tunc editus esset, cum in fideicommisso restituendo moram fecisset. neque interesse existimo, an ancilla specialiter an hereditas in fideicommisso sit.
Abbreviated transcription (Latin):
quem dominus ꝓhibere pot̾. ¶Q i
plures annos fundum locau̾at testa¬
mento suomandauit. dampnauit he¬
redem: ut conductorem lib̾aret. si ñ pati¬
aturheres eu mreliquo tp̃r frui: est ex
conduto actio. Quad si patiatur nec
ueraliter a uieno arbitrio: locatio icon¬
ductio contrahiͣuidetur. Sin aũ qnͣti
talis estimau̾it subhac candatione
stare locationem. ut si quidem ipẽ no
mnatus est: m̾cedem definierit oĩmͦ
ea deni ͤ actione. ⁊ colono frui ĩqͣuili¬
no hĩtare liceat. Alio quin ꝓhibitus
is aget cum eo exconclucto. ¶ Siui¬
cins eclificante obscurentur lumma
cenaculi. teneri locatoreminquilino.
serte quinliceat colonout inquilino¬
relindre conductionem. nuiladubita¬
tio est. de mercedib qͦ si cum eo agat᷑:
reputationis rõhñda est. Eadem intel¬
ligimus si hostia fenestras uenimiũ
corruptas locatornonrestimuat. ¶Cõ¬
ductor omnia ẜ legem conductiorat
facere d iañ om̃ia colonus curared

Expanded text:
quem dominus prohibere potest.Qui in plures annos fundum locauerat, testamento suo damnavit heredem, ut conductorem liberaret. si non patiatur heres eum reliquo tempore frui, est ex conducto actio: quod si patiatur nec neraliter alieno arbitrio, locatio et conductio contrahi non videtur: sin autem quanti Titius aestimaverit, sub hac condicione stare locatminatus est pretium definierit, omnimeadem pactione et colono frui et inquilino habitare liceat: alioquin prohibitus is aget cum eo ex conducto. Si uicino aedificante obscurentur lumina cenaculi, teneri locatorem inquilino: certe quin liceat colono relinquere conductionem, nulla dubitatio est. de mercedibus quoque si cum eo agatur, reputationis ratio habenda est. eadem intellegemus, si ostia fenestrasue nimium corruptas locator non restituat.Conductor omnia secundum legem conductionis facere debet. et ante omnia colonus curare debet,
Abbreviated transcription (Latin):
potest. ¶ Coionus sici frui nonliceat.
totius qͥnquennii nomine statimrecte
aget. ⁊ si reliquis amus dominus fruifũ¬
di patiatur. Nec enim semꝑ liberabit᷑
fundo fnu. Nañ qui expulsus hac con¬
ductione in aliam se coloniam otulit.
non suffecturus duab n ip̃e pensionũ
nomint obligatus erit. ⁊ qnͣtum ꝑ sui¬
gulos annos compendii fcũrus erat cõ¬
sequitur. Sera est enim pacientia fruen¬
ui que eo offertur tp̃r: quo frui colonus
auis reb illigatus nonpͭ. E si paucrs di¬
eb ꝓhibuit: deinde penitentiam agit:
omniaq colono integra sunt nich̾
ex obligatione paucor uin dierum:

Expanded text:
potest. Colonus, si ei frui non liceat, potest. Colonus, si ei frui non liceat, totius quinquennii nomine statim recte aget, etsi reliquis annis dominus fundi frui patiatufundo frui. nam et qui expulsus a conductione in aliam se coloniam contulit, non suffecturus duabus neque ipse pensionum nomine obligatus erit et quantum per singulos annos compendii facturus erat, consequetur: sera est enim patientia fruendi, quae offertur eo tempore, quo frui colonus aliis rebus illigatus non potest. quod si paucis diebus prohibuit, deinde paenitentiam agit omniaque colono in integro sunt, nihil ex obligatione paucorum dierum
Abbreviated transcription (Latin):
auł .t. Diinlege locationis comp̾hen-
sum sit ut arbitratu domini opus app¬
betur. ꝑinde habetur ac siuiri arbitri¬
um comprehensum fuiss. idemq serua¬
tur si alterius cuius lib⁊ arbitrium com¬
prehensum sit. Nam fides bona exigit ut
Harbitriuutale pr̃etur quale iuro bono
conueniat. idemq arbitrium ad qͣlita¬
Item operis non ad ꝓrogandumtempꝰ
ꝙ lege finitum sit ꝑtinet. insi id ip̃m
lege comp̾hensum sit quibz conseqñs ẽ
ut irrita sit aꝓpb̃o dol̃o concluctoris. fc̃ã
ut ex locato agipossit. ¶Si colonus
locau̾it fundum res posteris conducto
ris non obligant᷑ domino. s fructus ĩ
causa pignoris manent. que mad̾in eẽt
sipͥmus colonus eos ꝑcepisset. ¶ Si
domus uł funclus inqͥnc̃mium pẽc:¬
onib locatus sit. potest dominusside¬
seruit hĩtationem. uł fundi culturam
colonus uel inquilinus cum eiꝰstatun
Debu̾ĩt. ł ut opus aliquod eclificarent.
ut ꝓpagationes q facerent agere siłr

Expanded text:
um.Si in lege locationis comprehen sum sit, ut arbitratu domini opus adprobetur, perinde habetur, ac si uiri boni arbitrium, comprehensum fuisset, idemque seruatur, si alterius cuiuslibet arbitrium comprehensum sit: nam fides bona exigit, ut arbitrium tale praestetur, quale viro bono convenit. idque arbitrium ad qualitatem operis, non ad prorogandum tempus, quod lege finitum sit, pertinet, nisi id ipsum lege comprehensum sit. quibus consequens est, ut irrita sit adprobatio dolo conductoris facta, ut ex locato agi possit. Si colonus locaverit fundum, res posterioris conductoris domino non obligantur: sed fructus in causa pignoris manent, quemadmodum essent, si primus colonus eos percepisset. Si domus vel fundus in quinquennium pensionibus locatus sit, potest dominus, si deseruerit habitationem vel fundi culturam colonus vel inquilinus, cum eis statim debuerunt, velut opus aliquod efficerent, propagationes facerent, agere similiter
Abbreviated transcription (Latin):
N diei ⁊ consis. ¶Edeautẽ est
uł dictare uł tradere libellum. uł
codicem ꝓferre. ¶P̾tor ait argẽ¬
tario ei ue qͥ. It̾m edi postuiau̾it cã
cognita: ecli iurebo. ꝓhibet argen¬
tario ecli illa rõne: ꝙ etiã ip̃e instruc¬
tus eẽ potest. instrum̃tꝯ ꝓfessionis.
⁊ absurdum est. cum ip̃e meadem
sit cã: ut edere debeat: ip̃m pet̾e ut
edat᷑ ex an uͤec. hr̃cli argentarii ecli
rõ debeat. uidend̾. ⁊ siquid̾ ĩstrum̃t̃
argentarie adeum ꝑuen̾it. ñd ei
edi. aminꝰ edendaẽ ex cã. Nam up̃i
argentario ex cã tõ edenda estͥ si na
fragio ⁊c̃
aut in longin qͦ hebere ueluti tnͣs
maresnec it̾m postulanti ecli p̾ter¬
pretor uibet. insiex cã.¬
primũ editimiẽ doceat. ł minꝰ ple¬
ne eclitum uł eas rõnes quas casu
maiore. uonuo̾ neggligentia. ꝑdi¬
derit. Nam ⁊ si eo cau amisit cui ig¬
nosci debeat ex integro ecliiubebit.¬

Expanded text:
 diei et consulis.Edi autem est uel dictare uel tradere libellum uel codicem proferre.Praetor ait: 'Argentario eiue, qui iterum edi postulabit, causa cognita edi iubebo'.Prohibet argentario edi illa ratione, quod etiam ipse instructus esse potest instrumento suae professionis: et absurdum est, cum ipse in ea sit causa, ut edere debeat, ipsum petere ut edatur ei. an nec heredi argentarii edi ratio debeat, uidendum: et si quidem instrumentum argentariae ad eum peruenit, non debet ei edi, si minus, edenda est ex causa. nam et ipsi argentario ex causa ratio edenda est: si naufragio uel aut in longinquo habere, ueluti trans mare.Nec iterum postulanti edi praetor iubet, nisi ex caprimum editum est doceat: uel minus plene editum: uel eas rationes, quas casu maiore, non uero neglegentia perdiderit, nam si eo casu amisit, cui ignosci debeat, ex integro edi iubebit.
Abbreviated transcription (Latin):
auł. ł .xxx. Cumpost mortem fi
uiuo filio. Iõ siex cã redibitõiserat
de pec̃acc̃. Sex mensiumerit post
mortem filii. id̾q dicendum est in
omnib tꝑ̃alib actõnib. Siseruus
cui creclitum est apud hostes sit de
pec̃ actõ in dñm non anno fimend̾
est. ꝙͣ diu pꝰ limino reu̾ti pot̾.¬

Expanded text:
um.Cum post mortem filuiuo filio, ideo si ex causa redhibitionis erat de peculio actio, sex mensum erit post mortem filii: idemque dicendum in omnibus temporalibus actionibus.Si seruus cui creditum est apud hostes sit, de peculio actio in dominum non anno finienda est, quamdiu postliminio reuerti pot
Abbreviated transcription (Latin):
tario se lib̾auit. Pegasus autemca¬
u̾i hr̃li debere ab eo cuipeculiũ lega¬
tum sit q ad eumueniũt creclito¬
res. oͦ si tradid̾it sine cautione erit
oueniendꝰ. ¶ Si p̾cepto seruo i pec̃.
rogatus sit hr̃s restituere hr̃dita¬
tem si depeculio conueniat᷑. trebel¬
lian exceptione non utet᷑ ut mar¬
celł tractans admitrit. Is autem
cui restituta est hr̃ditas ñ teuet᷑
ũ sceũ. ait. cum peculium ũ h̃t nec
dolo fec̾it quominus hr̃et. ¶usu
fructu quo extincto: intra annũ
actõem dandam in usufructuariũ:
tu credens eum mortuum anuali

Expanded text:
tario se liberauit.Pegasus autem caueri heredi debere ait ab eo, cui peculium legatum sit, quia ad eum ueniunt creditores: ergo si tradiderit sine cautione, erit conueniendus.Si praecepto seruo et peculio rogatus sit heres restituere hereditatem, si de peculio conueniatur, Trebelliani exceptione non utetur, ut Marcellus tractans admittit: is autem cui restituta est hereditas non tenetur, ut Scaeuola ait, cum peculium non habeat nec dolo fecerit quo minus haberet.Usu fructu quoque exstincto intra annum actionem dandam in usufructuarium Ptu credens eum mortuum annali
Abbreviated transcription (Latin):
Aluienatio autem i manumisio adi
uos ꝑtinet. non ad filios. Mors autẽ
tam ad suos qͣm ad fiuos refertur. E¬
mantipatio autem ad solum filiũ:
S si aliomodo sine emantipatione
uesierit ẽẽ in potestate⁊ anual eriti
actio. S ⁊ simorte pr̃ĩs uł de porta¬
tione suiiuris fu̾it effcs filius de pec̃.
intra annim hr̃s prãs uł fiscus tene¬
buntur. In alienatione accipr̃ uttq
uenditor q actione de pet̾ int᷑ ãnũ
tenet᷑. S ⁊ sidonauit seruum uł ꝑ¬
mutauit uł indotemdeclit in eadẽ
cã xest. It hr̃s eius cun seruum lego¬
uit non cura pet̃. Nam si cum pet̃.

Expanded text:
Alienatio autem et manumissio ad seruos pertinet, non ad filios, mors autem tam ad seruos quam ad filios refertur, emancipatio uero ad solum filium. sed et si alio modo sine emancipatione desierit esse in potestate, annalis erit actio. sed et si morte patris uel deportatione sui iuris fuerit effectus filius, de peculio intra annum heres patris uel fiscus tenebuntur.In alienatione accipitur utique uenditor, qui actione de peculio intra annum tenetur: sed et si donauit seruum uel permutauit uel in dotem dedit, in eadem causa est: item heres eius, qui seruum legauit non cum peculio. na
Abbreviated transcription (Latin):
desiit. ⁊ actionem p̾tor de pec̃ ĩtͣ anũ
dat. Nam turic accessionem ⁊ deces¬
sionem ꝙͣ pec̃ recipiendam qͣmqmͣ
desut morte serui uł manumissiõe
ẽẽ peculium ut possit ei accedere. uͥ¬
in peculii fructib uł pecorum fructus¬
uł ancillarum partꝰ. uel decedere uł¬
uti si mortuum sit animal. uł alio

Expanded text:
r de peculio intra annum dat: nam et tunc et accessionem et decessionem quasi peculii recipiendam quamquam iam desiit morte serui uel manumissione esse peculium, ut possit ei accedere ut peculio fructibus uel pecorum fetu ancillarumque partubus et decedere, ueluti si mortuum sit animal uel alio
Abbreviated transcription (Latin):
actõ ꝑpetua est. ⁊ locum ht̃. siue ad¬
emit sñ dolo malo siue acc̃ de pecc̃
anno finita est. Item siples agãt
de pec̃: ꝓficere hoc ei cuiꝰ petunia ĩ
remu̾sa est debet. ut ip̃e ub̾iorem
actionem hẽat. Ceterum si p̾uen¬
tum sit ab aliquo ⁊ actumde pec̃ de
in tem u̾so actio: ancess uidendũ

Expanded text:
actio perpetua est et locum habet, siue ademit sine dolo malo siue actio de peculio anno finita est.Item si plures agant de peculio, proficere hoc ei, cuius pecunia in rem uersa est, debet, ut ipse uberiorem actionem habeat. certe si praeuentum sit ab aliquo et actum de peculio, de in rem uerso actio an cesset, uidendum.
Abbreviated transcription (Latin):
quo lib̃tas competit. Iõq oninia incͤ¬
menta pec̃ quo quomͦ ante aditaui
hr̃ditatem ad quisita ad manumissũ
ꝑuenire. At siquis exͣneo peculium
scrui legau̾it indiectura uoluntatiᷤᷤ

Expanded text:
quo libertas competit: ideoque omnia incrementa peculii quoquo modo ante aditam hereditatem adquisita ad manumissum pertinere.At si quis extraneo peculium serui legauerit, in coniectura uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
ea q̃ ex reb peculiarib aute aditani
hr̃clitatem accesserint debeantur.
ueluti ꝑtus ancillarum. ⁊ foetus pe¬
cudum. Que autem seruodonata fue¬
rint sũ quid ex oꝑib suis adquisierĩt
ad legatarium non ꝑtinere.

Expanded text:
ibus ante aditam hereditatem accesserint debeantur, ueluti partus ancillarum et fetus pecudum, quae autem seruo donata fuerint siue quid ex operis suis adquisierit, ad legatarium non pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
ue peculio puberi competat. R̾di nł¬
lum prunlegiũ p̾poni domino uł
prĩ potest cũ ex ꝑsona filii seruiue
de peculio conueniunt᷑. plane inc̾e¬
Quid enum si filus dotem accepit
est. q occupantis melior sori eẽ cõ¬
ditõ. qm ceteroꝵ inid dabit᷑ actio.
Plane siex re pupilli uomina fẽc̃.
uł pecuĩam in archa deposuit. da¬
bitur ei uendicatõ mimmoꝵ ⁊ ad¬
u̾sus debitores utił actõ.s. si nũmoᷤ¬

Expanded text:
de peculio impuberi competat? respondi nude peculio impuberi competat? respondi nullum priuilegium praeponi patri uel domino potest, cum ex persona filii uel serui de peculio conueniuntur. plane in cequid enim si filius dotem accepit,est, et quia occupantis melior solet esse condicio, quam ceterorum inhibebitur actio. plane si ex re pupilli nomina fecit uel pecuniam in arca deposuit, datur ei uindicatio nummorum et aduersus debitores utilis actio
Abbreviated transcription (Latin):
mittendam eẽ clistinctionem excisti¬
mantium siñ manunuttam dñi
peciuaneẽ. Manumissione uero
seciita uideri pecĩuam ex re mea q̃
dominus ad qntitatem debiti condẽp¬
naudus est cum ⁊ sumptus inpetendo
iomino euentus executionis possit
eẽ inc̾tus ⁊ cogitanda sit mora temꝑiꝰ
que clatur uiclicatis ail uenditõi bo¬
tiorum. sud magis faciendum erit.
uetur. Ꝙ enim dicitur sicum uno ex
sotiis agatur uniu̾sum peculiũ compu¬
tandum q sit cum sotio actio inco¬
dem redhit. Si actiones ꝑatus sit
pr̃are. ⁊ inouinib ad quos id cirro
lam qͣ liber admmnistrabat. seriuis
ꝓ nunciatus est. ansi conueniat᷑ eiꝰ
dominus apupillo cuius quid̃ potõ¬
rem cãm qͣm ceterorum crecditor
serui hñdam rescriptum est anuł
id declucat᷑ ex peculio ꝙ dominode¬
bet᷑. ⁊ si putau̾is posse decluci an int̾sit
utrum cum adhuc uilibertate ag̾et
domini debitor fcs est. an postea i an

Expanded text:
mittendum esse distinctionem existimittendum esse distinctionem existimantium, si non manumittam, domini pecuniam esse, manumissione uero secuta uideri pecudominus ad quantitatem debiti condemnandus est, cum et sumptus in petendo et eventus exsecutionis possit esse incertus et cogitanda sit mora temporis quod datur iudicatis, aut venditionis bonorum, si id magis faciendum erit. uetur. quod enim dicitur, si cum uno ex sociis agatur, uniuersum peculium computandum quia sit cum socio actio, in eodem redibit, si actiones paratus sit praestare: et in omnibus, quos idcirco lam quasi liber administrabat, seruus pronuntiatus est. an si conueniatur eius dominus a pupillo, cuius quidem potiorem causam quam creditorum ceterorum serui habendam rescriptum est, an uel id deducatur ex peculio, quod domino debetur? et si putaueris posse deduci, an intersit, utrum, cum adhuc in libertate ageret, domini debitor factus est, an postea? et an
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ut clampnatõ sequatur. Namsi ĩ
Diem uł sub conditõe debeat᷑ frauda¬
tionis cã nonuidet᷑ latitare. nã et¬
si pot̾ uilicis iniuria condempnari.
s fi deuissorem datumeotp̃r quo nͭ
iam petulio corum ẽ teneri putat
Si creditor prẽm qiuide peculio
tenebat᷑ hĩdeminstitu̾it. qr mor.¬
tis tempus in falcidie rõe spectat᷑
illius temꝓoris petulium conside¬
rabit᷑. ¶ Etiam postqͣm dominꝰ
de pet̃ conuientus est fideiuissor ꝓ
seruo accipipot̾. Et ideo qua
rõne sipost adionem dictatam
seruus pecuniam exsolu̾it nõ ma¬
g̃ repet̾e pot̾. qͣm siuidicium dic¬
tatum non fuisset. ea d̾ rõe fideuuᷤ¬
sor quo utilit̾ acceptus uidebatur
susciꝑe uidebit᷑ in litem tͣslata ñ
est. ¶ Sexmis alienꝰ cum bona fide
seruiret mͥ ñmos atitio mutuat᷑
mͥ declit ut eum manuitt̾em ⁊
exhibendum mecum acturum petu¬
me nomine que ip̃ieẽt adqͥsita. nec
in eam cãm alienata. que ꝓ capite
serui fc̃ã ꝓponent᷑. ueq enim ad¬

Expanded text:
si in diem uel sub condicione debeatur, fraudationis causa non uidetur latitare, tametsi potest iudicis iniuria condemnari. sed fideiussorem datum eo tempore, quo nihil in peculio est, teneri putat Si creditor patrem, qui de peculio tenebatur, heredem instituerit, quia mortis tempus in Falcidiae ratione spectatur, illius temporis peculium considerabitur.Etiam postquam dominus de peculio conuentus est, fideiussor pro seruo accipi potest et ideo, qua ratione, si post actionem dictatam seruus pecuniam exsoluerit, non magis repetere potest quam si iudicium dictatum non fuisset, eadem ratione fideiussor quoque utiliter acceptus uidebitur,suscipere uidetur, in litem translata non est.Seruus alienus, cum bonae fidei seruiret mihi, nummos a Titio mutuatos mihi dedit, ut eum manumitterem, et exhibendum mecum acturum pecuniae nomine, quae ipsi esset adquisita nec in eam causam alienata, quae pro capite serui facta proponeretur: neque enim ad
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it hñda erit rõ priuilegiorum in ac¬
tione de pec̃. dilata nitermi creclitoꝵ
ceterorum actõeuł interpõita cautõe
pꝰea cum pr̃e actio priuilegii in
concessum. Debitores autem conuenire
nͥ mandatis sib actionib non pot̾.¬
dia p̾legauit ut instructaerant cum
seruis. hii serui domini debitores fueĩt.
Quesitum est anceteris hr̃clib ad u̾¬
sus eum actio de peculio competat. R
non com petere

Expanded text:
priuilegiorum in actione de peculio dilata interim ceterorum creditorum actione uel interposita cautione, postea cum patre actio priuilegii. 53concessum: debitores autem conuenire nisi mandatis sibi actionibus non potaedia praelegauit ut instructa erant cum seruis: hi serui domini debitores fuerunt: quaesitum est, an ceteris heredibus aduersus eum actio de peculio competat. respondit non competere
Abbreviated transcription (Latin):
auł. ł.i. Quod seruus meus ꝓdebito¬
re meo exꝓmiserit ex pec̃. deluci debi
⁊adebitore nichominus debet᷑. S uidea¬
mus ne credendum sit peculiãe fi̾nom̃
q si de peculio aliquo a gente deducere
ripħo. Hi filius ł seriuis cuius no¬
mine clumtaxat depeculio actum ẽ
añ finitum iuditium decesserit id pec̃.
respiciet᷑. ꝙ alicẜ eorum cum moriebaͣ
hũit. S eum qui seruin testam̃to
liberum ẽẽ iubet ⁊ ei peculium legat eͦ

Expanded text:
Quod seruus meus pro debitore meo mihi expromisit, ex peculio deduci debet et a debitore nihilo minus debetur. sed uideamus, ne credendum sit peculiare fieri noque si de peculio agente aliquo deducereionum.Si filius uel seruus, cuius nomine dumtaxat de peculio actum est, ante finitum iudicium decesserit, id peculium respicietur, quod aliquis eorum cum moriebatur habuit.Sed eum, qui seruum testamento liberum esse iubet et ei peculium legat,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ex eo oputandum annum nonex
quo emancipatus est: s ex quopetipo¬
tuit conditione existente. Mito aũ
temꝑariam in hoc cãu fecit pretor ac¬
tionem. Nam cum morte uelalienatõ¬
ne extinguitur peculiũ: Sufficiebat
usq ad annum ꝓdrici obligõnem.

Expanded text:
sit ex eo computandum annum, non ex quo emancipatus est, sed ex quo peti potuit condicione exsistente.Merito autem temporariam in hoc casu fecit praetor actionem: nam cum morte uel alienatione extinguitur peculium, sufficiebat usque ad annum produci obligationem.
Abbreviated transcription (Latin):
Dicenlum esti nec tũ int̾eẽ puto quando
domino debere ceꝑit utrum cum ĩ liber¬
tatis possessione eẽt anpostea. Namr isi
ticii seruo creclidero eiusq domimis ẽẽ
cepero deducam qd̃ pͥus credidim. Si
conuen de pec̃ ceꝑo quid gͦ est qr de pec̃.
acc̃ deficit. utilis actõ in dominũ qitu

Expanded text:
dicendum est. nec tamen interesse puto, quando domino debere coepit, utrum cum in libertatis possessione esset an postea: nam et si Titii servo credidero eiusque dominus esse coepero, deducam quod prius credidi, si conveniri de peculio coepero. quid ergo est? quia de peculio actio deficit, utilis actio in dominum qu
Abbreviated transcription (Latin):
tis eaqͦ iestitu debent uibere. que siuł
cumip̃a parte restitu debent. ¶Inçerteꝑ
interueniat. Iusta autem fãcẽ potest.
si forte legi falcidie locus sit. intestam̃ti
ppincertam detractionem ex legatis. q̃
iuxapud iudicem examinabitur. Iustã
emĩmht ignorantiam legatarius cuiho
legatus est quotam ꝑtemuendicare debe¬
at. Itaꝙ talis dabitur actõeadem ⁊ de
non marito donauit ꝑ epłami cundẽ

Expanded text:
tis ea quoque restitui iubere, quae simul cum ipsa parte restitui debent. Incertae interueniat. iusta autem causa esse potest, si forte legi Falcidiae locus sit in testamento, propter incertam detractionem ex legatis, quae uix apud iudicem examinatur: iustam enim habet ignorantiam legatarius, cui homo legatus est, quotam partem uindicare debeat: itaque talis dabitur actio. eadem et non marito donauit per epistulam et
Abbreviated transcription (Latin):
poris ⁊ animi uitium mixtum ẽ. redibitio.
locum hebit. ¶Ilud erit aduotand̾ ꝙ de
morbogenerasr scͥptum ẽ. non de sontico
morbo. nec mirum hoc uicłi pomp̃ait. nicħ
enim ibi agitur de eare cuihic ip̃e morb
obstet. idemait. non omuem mordrunda¬
re locum redhibitõi. ut puta leuiss ippi¬
tudo aũ leuiꝰ dentis auricule uedolor. aut
mediocre ulcus. nondeniq febricuiam qnͣ¬
tamlib⁊ ad cãm huiꝰ edicti ꝑtinere.

Expanded text:
poris et animi mixtum uitium, redhibitio poris et animi mixtum uitium, redhibitio locum habebit.Illud erit adnotandum, quod de morbo generaliter scriptum est, non de sontico morbo, nec mirum hoc uideri Pomponius ait: nihil enim ibi agitur de ea re, cui hic ipse morbus obstet.Idem ait non omnem morbum dare locum redhibitioni, ut puta leuis lippitudo aut leuis dentis auriculaeue dolor aut mediocre ulcus: non denique febriculam quantulamlibet ad causam huius edicti pertinere.
Abbreviated transcription (Latin):
insanorum detidencla loqnͣtur. in qͦsi
animiuitium ex corꝑoris uitio actidit. redi¬
beri posse. Item alietitones iuinarios:
ait. quemadinnec guloros necꝰ inposto¬
res aut mendates aut litigioxs. ¶Idem
pomp̃ant. ciͣmius non ualde sapientem
seruum: uenditor pr̃are debeat. tam̃ suta
fatiuim ł muionem uendid̾it. ut in eo
usus nullius sit: inderi uitiosum: iuidem᷑
hoc uire uti. ut uitii morbid apelło nõ
iudẽatur ꝑtinere. nisi ad corꝑa. ¶A¬
nimi autẽ uitium ita demum pr̃abit
uenditor. si ꝓmisit.si minus: non: uideo
nominatinide errone. tugino excipit.i
hoc enimanimiuitium est: non corꝑis.
uñcnidam ium̃ta pauda ⁊ calcitrosa:
morbosis noneẽ adnumeranda dixeruit.
animi enimi non corporis hoc uitium eẽ.¬
¶In sumnia siquidem animi tantum ui¬
tium est. recliberi non potest: nͥ dcm̃ est hoc
abeẽ ⁊ non ab est. ex emptotanien agi
potest. siscieris iduitium animi reticuit.
Si autem corporis solius uitiumẽ aũ ⁊ cor¬

Expanded text:
insanorum deridenda loquantur, in quos id animi vitium ex corporis vitio accidit, redhiberi posse. Item aleatores et vinarios ait, quemadmodum nec gulosos nec impostores aut mendaces aut litigiosos. Idem Pomponius ait, quamvis non valide sapientem servum venditor praestare debeat, tamen, si ita fatuum vel morionem vendiderit, ut in eo usus nullus sit, videri vitium. et videmur hoc iuideatur pertinere nisi ad corpora: animi autem uitium ita demum praestabit uenditor, si promisit, si minus, non. et ideo nominatim de errone et fugitiuo excipitur: hoc enim animi uitium est, non corporis. unde quidam iumenta pauida et calcitrosa morbosis non esse adnumeranda dixerunt: animi enim, non corporis hoc uitium esse.In summa si quidem animi tantum uitium est, redhiberi non potest, nisi si dictum est hoc abesse et non abest: ex empto tamen agi potest, si sciens id uitium animi reticuit: si autem corporis solius uitium est aut et cor
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ł. ulgo receptum est ut quamius
in ꝑsonam astum sit. post litemtamen
contestatam cã prestetur. cuius op̃ionis:
rõ redaitur. quoniam quale est cumpe¬
titur: tale claridebet ac ꝓp̃ea postea cap¬
tos frugtus ꝑtumq eclitim restitmoꝑ.¬
da. In fidei commissi ꝑsecutionemt᷑
post iutlicis sñiam moram fecisset hrs.
iussit imp̃r marchꝰ antoninus int̾misso
legntimo tp̃r quoᷤ condemptgnato pr̃at᷑
ut usq ad sententiam cominoda siderd¬
missarius accipiat. ꝙ decretum ita acci¬
pi oportet si ante iuclicis sñtam mora
non int̾uenit. tam̃ isi non facile euemre
possit. ut mora non p̾cedente ꝑueniat ͤ
aliutlicem. S puta legis falcidie rõnẽ
interuenisse. Ceterum si anteqmͣ adui¬
dlicem ꝑuenuetur iiora heres fuit exi¬
de fructuum prãndorum ncc̃itate astrictꝰ¬
liberatur. cum ea temporis intercapedo
iudicato ddilationeꝑiclare non lucrum¬
anferre debeat. ¶In hiis quo uidicaᷤ
que non sunt arbitraria: nec bone fidĩ

Expanded text:
lgo receptum est, ut, quamvis in personam actum sit, post litem tamen contestatam causa praestetur: cuius opinionis ratio redditur, quoniam quale est, cum petitur, tale dari debet ac propterea postea captos fructus partumque editum restit. In fideicommissi persecutione, cum post iudicis sententiam moram fecisset heres, iussit imperator Marcus Antoninus, intermisso legitimo tempore quod condemnatis praestatur ut usque ad sententiam commoda fideicommissarius accipiat. quod decretum ita accipi oportet, si ante iudicis sententiam mora non interuenit: tametsi non facile euenire possit, ut mora non praecedente perueniatur ad iudicem: sed puta legis Falcidiae rationem interuenisse. ceterum si ante, quam ad iudicem perueniretur, in mora heres fuit, exinde fructuum praestandorum necessitate adstrictliberabitur, cum ea temporis intercapedo iudicato dilationeadferre debeat? In his quoque iudiciis, quae non sunt arbitraria nec bonae fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
dł. ui. Petentimutuam pecuniam
creclitori. cumpetuniam m anumde¬
bitor non hret: s̃ p̃s auri dedit ut pig¬
nori apud alium creclitorem pon̾et.
Si iam solutione. liberatas recepta¬
q eiͦs is qui susceꝑat tenet. exhibere
uibendus est. Ex srĩ nunc ap̃citditor̃ẽ
creditoris sunt uoluntate domininexe
uidentur. s ut liberate tradantur
domino earum ꝓprra actio adu̾sus su
Sacceꝑat amissa eius posiessione. s̾ui¬
ana actione pecierit ⁊ litis estima¬
tionem consetutuᷤsit. p̾ea debitor eã¬
denrem petens exceptione submouẽ.¬
est. ¶ Siserus ꝓ peculiarinomine
pignus acceꝑit actio pignoratitia ad¬
u̾sus dominum debitori compenit.

Expanded text:
um Petenti mutuam pecuniam creditori, cum prae manu debitor non haberet, species auri dedit, ut pignori apud alium creditorem poneret. si iam solutione liberatas receptasque eas is qui susceperat tenet, exhibere iubendus est: quod si etiam nunc apud creditorem creditoris sunt, voluntate domini nexae videntur, sed ut liberatae tradantur, domino earum propria actio adversus suuacceperat, amissa eius possessione Serviana actione petierit et litis aestimationem consecutus sit, postea debitor eandem rem petens exceptione summovetuest. Si servus pro peculiari nomine pignus acceperit, actio pigneraticia adversus dominum debitori competit.
Abbreviated transcription (Latin):
adebitore qmͣ debiticonseqͥ summã
poterit. s stipulatio usurarum fu̾at.
⁊ pꝰ quinqñnium forte qͣm acceperat¬
p̃cium ex te obligata meitus eam
emptori restituit ei ͣ melii temꝑis
usuras a debitore petere p. qr nichei
lam fc̃m̃est. S si simplum prestit̾it
dou exceptione replłendus erit ab
usura mͣ petitione .n. quiahũit u¬
sum pecunie p̾tii ꝙ ab emptore ac¬
ceperat.

Expanded text:
a debitore quam debiti summa consequi a debitore quam debiti summa consequi poterit. sed si stipulatio usurarum fuerat et post quinquennium forte, quam pretium ex re obligata uictus eam emptori restituit, etiam medii tem poris usuras a debitore petere potest, quia lam factum est: sed si simplum praestitit, doli exceptione repellendus erit ab usurarum petitione, quia habuit usum pecuniae pretii, quod ab emptore acceperat.
Abbreviated transcription (Latin):
ratum debitori tradidecłit quera bõa
fide pignori acceꝑat. Natnsieg̾it qd̃
metuscã frm̃ est. ⁊ quadruplum sit cõ¬
secutus uichñ restituet ex eoꝙ consecu¬
tus est. nec debito imputabit. ¶i
predo rempignori declit comꝑetit eri
defructiba ignorantia actio qͣmͣius ip̃e
fructus suos non facit. Ap̃done enim
fiuctus. uendecari extantes possunt
⁊ consumpti condici ꝓderit sͥ ei qd̃
creclitor bona fide posseũor fuit ¶ si pꝰ
distractumpignus debitor quip̾car io
rogauit. uł concluxit pignus posses¬
sionem non restituat. contrario iudi¬
tio tenetur. ¶Sicreditor cumuen¬
deret pignus duplam ꝓmisit. nam
uentus obeuittionem erat ⁊ condẽp¬
actionis. ⁊ pot̾ dici eẽ regressum simͦ
sine doio ⁊ culpa si nẽdid̾ iut pr̃fa¬
milias diligens id gesũt. si nullum¬
uͦ emolumentum talis uẽditõ attulit
s tantiuenderet qnͣtiuendere potu¬
it. ⁊̃ si ħ non promͥsit regressum nõ
ripħ. ł.uiii. Necenim amplins

Expanded text:
atum debitori tradiderit, quem bona fide pignori acceperat: nam si egerit quod metus causa factum est et quadruplum sit consecutus, nihil neque restituet ex eo quod consecutus est nec debito imputabit.Si praedo rem pignori dederit, competit ei et de fructibus pigneraticia actio, quamuis ipse fructus suos non faciet a praedone enim fructus et uindicari extantes possunt et consumpti condici: proderit igitur ei, quod creditor bona fide possessor fuit. Si post distractum pignus debitor, qui precario rogauit uel conduxit pignus, possessionem non restituat, contrario iudicio tenetur. Si creditor, cum uenderet pignus, duplam promisit nam uentus ob euictionem erat et condemactionis? et potest dici esse regressum, si modo sine dolo et culpa sic uendidit et ut pater familias diligens id gessit: si uero nullum emolumentum talis uenditio attulit, sed tanti uenderet, quanto uendere potuit, etiamsi haec non promisit, regressum non ionum. nec enim amplius
Abbreviated transcription (French):
bitor solu̾it pot̾ pigneratitia actiõe
Etuniam semꝓnio ⁊ obeam pignus ac¬
cepiss futurumq ess uit diftraheret
cum creditor q petunia non soluent᷑
nificaret emisit. ciuero auhanc uen¬
ditionẽ debitor reuocare possit. offerẽ¬
dosortem iusuras que debentur mar

Expanded text:
bitor solverit, potest pigneraticia actione cuniam Sempronio et ob eam pignus accepisset futurumque esset, ut distraheret eam creditor, qnificaret, emisit: quaero, an hanc uenditionem debitor reuocare possit offerendo sortem et usuras quae debentur.Mar
Abbreviated transcription (Latin):
em̃isimͥ pignori decl̃it ac p̾caĩo roga¬
ueris demde me dominus hĩdem insti¬
tuerit desinet pignus eẽ: i sola precarii
rogõ suꝑerit. adcirco usucapiotuaĩt᷑¬
didit cumaddiempecuni nonsolu̾et᷑
ratem influmine sua auctoritate deti¬
nuit. posteaq flumen creuit iratem
abstulit. Siinuito ratiario retinuis
bitor sua uoluntate concesuss ut reti¬
ueret culpani clumtaxat ei pr̃andam
creditori furtum faciat liberum est de¬
bitorisuimi ꝓnoxe deditõꝵ ͦ me relin¬

Expanded text:
mihi pignori dederis ac precario rogaueris, deinde me dominus heredem instituerit, desinet pignus esse et sola precarii rogatio supererit: idcirco usucapio tua intat, cum ad diem pecunia non solveretur, ratem in flumine sua auctoritate detinuit: postea flumen crevit et ratem abstulit. si invito ratiario retinuissbitor sua voluntate concessisset, ut retineret, culpam dumtaxat ei praestandcreditori furtum faciat, liberum est debitori servum pro noxae deditione relin
Abbreviated transcription (Latin):
tio contraria. Si uͦ nicħ hoꝵ int̾cesser̃
siqui dẽ artificiis cͣonttrariis erit actõ
contraria ñ tñsit ut cogatur siua ca is¬
rere ꝓ qntitate sumptramtidebitor. Sic̃
enmni ͤ ͥ ͥ ͤ crecditorem dolus ⁊ culpa p̃
stat non patitur: ita mec talem efficere
rempignoratam ut grauis sit debitõi
adrecipiendum puta saltũ gnͣdẽ pigͦri
dat᷑ ab homine qui uix luere pot̾. nec¬
dũ excolere: tu acceptum pignori ex¬
colusti. sic ut magͣ p̾ciifaceres. Ali¬
oqͥnnonẽ equum aũq̃rere me alios
creclitores aut cogi distradere quodue¬
lim receptum aut penuria coactum

Expanded text:
tio contraria: si uero nihil horum intercessit, tio contraria: si uero nihil horum intercessit, si quidem artificiis necessariis, erit actio contraria, non tamen sic, ut cogatur seruis carere pro quantitate sumptuum debitor. sicut enim neglegere creditorem dolus et culpa quam praestat non patitur, ita nec talem efficere rem pigneratam, ut grauis sit debitori ad reciperandum: puta saltum grandem pignori datum ab homine, qui uix luere potest, nedum excolere, tu acceptum pignori excoluisti sic, ut magni pretii faceres: alioquin non est aequum aut quaerere me alios creditores aut cogi distrahere quod uelim receptum aut tibi paenuria coactum
Abbreviated transcription (Latin):
manonliberat soluentem reprobis ni¬
delicet nummis redendis. ¶ Siuendide¬
rit creclitor d̃ ꝓignꝰ pluris ꝗͣ debĩt erat
nondum autẽ peeciũ ab emptore exigit
anpignorantõ iuditio conueniri possit.
ad suꝑfluum reddendum a nũo uelex¬
pectare debeat quoad emptor soluat
ł suscipere actiones adu̾sus emptorem.
⁊ arbitror nonẽe urgind̾ ad solutiõẽ
citelitorem. S aut exspectare debitõẽ
debet. aut si non exspectat: mandz
ei actiones adu̾siis emptorem. ꝑicło
tamen debitoris uenditoris. E siac¬
cepit iam petuniam rec suꝑluum
reddidit: inpignoratitõ iuditio ue¬
Enit. Et sires pignori datas maletrac¬
tau̾ir: creditor. uł seruos debilitaũ.
Plane si ꝓ maleficiis sins coh̾cuit uł
unxit uel optulit p̾fecture. ł p̾sidi.
dicendum est pignorantia creclitorẽ
nontem. Quare si prostituit ancillã
uł aliud imꝓbatum facere coegit illi¬
tificiis instruxit creclitor. si q iam in
butos uł uoluntate debitoris erit ac¬

Expanded text:
ia non liberat soluentem, reprobis uidelicet nummis reddendis.Si uendiderit quidem creditor pignus pluris quam debitum erat, nondum autem pretium ab emptore exegerit, an pigneraticio iudicio conueniri possit ad superfluum reddendum, an uero uel exspectare debeat, quoad emptor soluat, uel suscipere actiones aduersus emptorem? et arbitror non esse urguendum ad solutionem creditorem, sed aut exspectare debere debitorem aut, si non exspectat, mandandas ei actiones adversus emptorem periculo tamen venditoris. quod si accepit iam pecuniam, superfluum reddit. In pigneraticio iudicio venit et si res pignori datas male tractavit creditor plane si pro maleficiis suis coercuit uel uinxit uel optulit praefecturae uel praesidi, dicendum est pigneraticia creditorem non teneri. quare si prostituit ancillam uel aliud improbatum facere coegit, ilitificiis instruxit creditor, si quidem iam imbutos uel uoluntate debitoris, erit ac
Abbreviated transcription (Latin):
contrarium iudicium ignorautia eũ
ł alienum uel obligatum ur morbo¬
urles actiones suꝑficiario dantur.
ant̃. rescͥp serunt sñ diminutione
merceclis soli obligabitur.
cumarium fu̾it. exactampecuniã
tecum compensab̾. Si u̾o coᷤporis a

Expanded text:
contrarium iudicium, ignorantia eum vel alienum vel obligatum vel morboutiles actiones superficiariis dantur. nus rescribserunt, ut sine deminutione mercedis soli obligabitur. cuniarium fuerit, exactam pecuniam tecum pensabis, si uero corporis a