comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegerunt dñm. dicẽdum ẽ.
ꝑci eis deb̾e. nisi aut sibi ipsi
uulnãta ista fecerunt.data o¬
pane punirẽtimant alia uxl¬
nera isti acceperũt. ut possent
melominꝰ opem ferre si uolu¬
isset. ¶Sidñs morti fene
uulnãtus suꝑ uisẜit. ne deqro¬
qͣm semorum suorũ ꝯq̃stus

Expanded text:
protegerent dominum? dicendum est parci eis debere, nisi si aut ipsi sibi uulnera ista fecerunt data opera, ne punirentur, aut ‹t›alia uulnera isti acceperunt, ut possent nihilo minus opem ferre, si uoluissent.Si dominus mortifere uulneratus superuixerit nec de quoquam seruorum suorum conquestus
Abbreviated transcription (Latin):
uł dcĩs gr̃a tulit. nicħ hoc ꝯuẽ¬
nus eẽ dñs. uerum is qui q̃ ue
qui ꝗcquid potint fec̃. tam ⁊ si
dñs int̃̾fectus ẽ. ueluti siꝗs cla¬
maũ ut adauxiliũ ꝯuenirẽt auĩ
ꝯuocauit.aut si corpꝰ suum ob¬
iecit uł ał corꝑe suo auxilium
tulit. ñ tm̃ semꝑ qui clamore
usus ẽ. auxilium tulisse ur. qd

Expanded text:
uel dicis gratia tulit, nihil hoc commenuus esset dominus, uerum is quoque, qui quidquid potuit fecit, tametsi dominus interfectus est: ueluti si quis clamauit, ut ad auxilium conueniretur, aut conuocauit aut si corpus suum obiecit uel alias corpore suo auxilium tulit.Non tamen semper qui clamore usus est, auxilium tulisse uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
cccisus sit plus qͣm iniqu̾um ẽ.
si forte diffusa late p̃dia hãt de
sumi suffic̃ ergo eos qui cũ ip̃o
qui oceisus dr̃ fuerũt. et ꝗ suspi¬
cõe cedis ant ꝯscsa ad tingi in¬
dehis qui una fuert cũ eo fuer̃t
cũ eccidetur. uł cum una finsẽt
ꝓfugerũt. supplitium sum̃du
est¶ sicur drĩo nẽõ fint cũ oc¬

Expanded text:
occisus sit, plus quam iniquum est, si forte diffusa late praedia habeatsumi: sufficit ergo eos, qui cum ipso qui occisus dicitur fuerunt et qui suspicione caedis aut conscientia attingi vide his, qui una cum eo fuerunt cum occideretur vel, cum una fuissent, profugerunt, supplicium sumendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uł arguisse. ꝗ ad h̃ ꝓsiluit ul¬
tro an q̃is qui cũ accãreturap¬
se detorsit inalium crim̃ama
gis ẽ. ut ille ħ p̃miodign᷑ sit.
qͦ ultro adaccationem prosil¬
uit^hii qͦp qui ñ potuerunt
ał adlib̾tatem puenire.ũ pu¬
ta si hac lege distractus erat q
ne manumitt̾etur. pot̾it ꝓp h̃¬

Expanded text:
l arguisse, qui ad hoc prosilit ultro, an etiam is, qui, cum accusaretur ipse, detorsit in alium crimen? et magis est, ut ille hoc praemio dignus sit, qui ultro ad accusationem prosilit.Hi quoque, qui non potuerunt alias ad libertatem peruenire, ut puta si h‹a›c lege distractus erat quis, ne manumitteretur, poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ defendẽdu de institito
ipĩus ñ eẽnt futu̾ri attu uͥ dece¬
sit. qr extinctum legatũ lib̾taᷤ
ẽ. senatus ꝯsulto fore locũdicit.¬
¶Si pat̾ necatus sitan deẜuis fi

Expanded text:
e instituto ipsius non essent futuri, attamen ubi decessit, qua extinctum legatum et libertas est, senatus consulto fore locum dicit.Si pater necatus sit, an de seruis fi
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam dmĩs tam adome¬
sticis qͣm ab ex̃neis pr̃are ẜri
cogãtur. io senatus ꝯsultam
troducta s. depublica qõne a
familia necatorũ hñda dm̃
tatem ⁊ si usus. f. alienus sit.¬
q̃ ẜuum bona fide posseditdo¬
mini appellatõe. ñ ꝯtinebit᷑.
nec qui usum.f.solum huĩt.¬
¶Seruus pignori datꝰ qd̃ ad¬
tinet ad debitoris neccẽ ꝑoĩa¬

Expanded text:
custodiam dominis tam ab domesticis quam ab extraneis praestare serui cogantur, ideo senatus consulta introducta sunt de publica quaestione a f‹a›milia necatorum habenda.Domini tatem, etsi usus fructus alienus sit.Qui seruum bona fide possedit, domini appellatione non continebitur, nec qui usum fructum solum habuit.Seruus pignori datus, quod attinet ad debitoris nece
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sotum ad patres.fam̃.uerũ
cemus si liberi non sint inpotã¬
te. Marcellus dubitat.⁊ ego pu
to ego puto plenius accipiẽ¬
dumut ⁊̃ ad eos libos ꝑtineat.
in adoptõe datus.⁊̃ putamus
locũ hrẽ senatus ꝯsultum. qm¬
uis madoptat̾olocum ht s ñ
malũpno ecisolecus ẽ. senatꝰ
ꝯsulto. ¶Demris ẜuis filio
filiaue cceisis q̃o non hebitir.¬

Expanded text:
non solum ad patres familias, ucemus, si liberi non sint in potestate?Marcellus ego puto plenius accipiendum, ut etiam ad eos liberos pertineat, in adoptionem datus, non putamus locum habere senatus consultum, quamuis in adoptato locum habet.Sed nec in alumno occiso locus est senatus consulto.De matris seruis filio filiaue occisis quaestio non habebitur
Abbreviated transcription (Latin):
Tp̃. Dolus tutorum pueo
pillo non nocere. tc̃uerum est.
cum exillius fraude locupleti¬
or pupillus fẽs non ẽ quare
merito sabinus tributoria ac¬
tõe pupillum ꝯuemenduz ex
dolo tutoris existimaũ.s. si per¬

Expanded text:
 Dolus tutorum pueropillo non nocere, tunc verum est, cum ex illius fraude locupletior pupillus factus non est. quare merito Sabinus tributoria actione pupillum conveniendum ex dolo tutoris existimavit, s
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Iutor interpoĩto siret.
decto ptoris actorem reliqd ẜ
adpupillum actio ñ minus ꝙͣ
si tutor oꝑtimnss.¬
defendit᷑ succunitur.ut inpu¬
pillum iudicati actiodetm
Lo erat q̃ ꝯueniretur. fideio miffi
noĩe insolidum ipse caũ ꝯĩtu
est. an madultum pupillum
ꝑte danda est util actio

Expanded text:
 Tutor interposito decreto praetoris actorem reliquit. ad pupillum actio non minus, quam si tutor optinuisdefendit, succurritur, ut in pupillum iudicati actio detulo erat, cum conveniretur fideicommissi nomine, in solidum ipse cavit: quaesitum est, an in adultum pupillum pro parte danda sit utilis actio
Abbreviated transcription (Latin):
toẽm diendum est. it̃ heredita¬
tis petitoe si mõ quod tutoris do
aliqd tutor dolo a̾miẜit pupu¬
Ap̃. IPost mortem funosiñ
dabitur incuratorem qui ne¬
gotia gessit iudicati actionon
mag̾ quamintutores.si mõ nł¬
lam exꝯsensu post depõĩtum of¬
fitium nouatõem fcãm ⁊ in cua¬
toremuł tutorem obligatoẽm
ẽẽ translatam ꝯstab̾it. ¶Tutõ
qui pecinnam soluturum se ca¬
intm qͣm pat̾ pupilli ꝯdempna¬
tus fuerat ꝯ actoem post tutelaz
finitam rect̾e recusat. ñ ide̾m̃ eo

Expanded text:
e dicendum est, item hereditatis petitione, si modo, quod tutoris dolaliquid tutor dolo admiserit, pupiorum Post mortem furiosi non dabitur in curatorem qui negotia gessit iudicati actio, non magis quam in tutores, si modo nullam ex consensu post depositum officium novationem factam et in curatorem vel tutorem obligationem esse translatam constabit. Tutor, qui pecuniam se soluturum cavit, quam pater pupilli condemnatus fuerat, actionem post tutelam fi
Abbreviated transcription (Latin):
tis deq̃me ꝯsulinsti ad substi¬
tutum ꝑtinetsnam senatus ẽ
penas legis cornelie statuãt ad¬
u̾suse in qui sibi hrditatem
uł legatum scripsissaeodẽ mõ

Expanded text:
tis, de qua me consuluisti, ad substitutum pertinet: nam senatus cum poenas legis Corneliae constitueret aduersus eum, qui sibi hereditatem uel legatum scripsisset, eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
inmetallum datus sit. ad fiscũ
ñ ꝑtinetitem si seruo alieno
quid legatum fin̾t. ⁊ paꝰ atesta¬
tore redemptus sit.legatuz ex¬
tinguitur. namq in eam cãm
ꝑuenerunt aqua incipe nõ po¬
tant.ꝓnon scriptis habentur.

Expanded text:
in metallum datus sit, ad fiscum no pertinet. Item si seruo alieno quid legatum fuerit et postea a testatore redemptus sit, legatum exstinguitur: nam quae in eam causam peruenerunt, a qua incipere non poterant, pro non scriptis habentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ilocum hãt uxorem ẽẽ oꝑtet mõ¬
tis tp̃rs ⁊ si diuortram qdem se¬
cutum sit untam̃ iure diurat᷑.¬
n̾im. hec successio locum non ht̃.
uertit.lex uilia demaritãdis or¬
dimb̾retinet istam. nmmio. dũ
eam ꝓhibet. alii mibeamuito pa¬
trono it iulia deadult̃. nsi certo
m̾odiuortium fcm sit. ꝓinpfec

Expanded text:
locum habeat, uxorem esse oportet mortis tempore. sed si divortium quidem secutum sit, verumtamen iure durat matrimonium, haec successio locum non habetvortit: lex Iulia de maritandis ordinibus retinet istam in matrimonio, dum eam prohiberet alii nubere invito patrono. item Iulia de adulteriis, nisi certo modo divortium factum sit, pro infec
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Siseruus
fuerithr̃s institu¬
tus.utiq non ipĩ
p̃stituimus tp̃cad
delib̾andum. s eicuius ẜuus ẽ.
quia ꝓnullo isti hũr ap̃ preto¬
remsitemꝙ sipłium seruus sit.
utiq om̃b dominis p̃stitua¬
mus. ¶Ait p̃torsitpẽ ad de¬
lib̾andum petet dabo cũ dicit
tp̃c nec adicit diem.sine dubi¬
oostendit ẽẽ mius dicẽtis po¬
tãte.quenidiem prestituat᷑¬
est. ñ numq̃m semelnõ num¬
qͣm sep̃ius.diem addelib̾and̾
dadum cẽ. dum p̃tori suadet᷑.
tp̃c qd̃ primum aditus p̾stitẽ¬

Expanded text:
uus fuerit heres institutus, utique non ipsi praestituimus tempus ad deliberandum, sed ei cuius seruus est, quia pro nullo isti habentur apud praetorem. itemque si plurium seruus sit, utique omnibus dominis praestituemus. Ait praetor: 'si tempus ad deliberandum petet, dabo'. Cum dicit tempus nec adicit diem, sine dubio ostendit esse in ius dicentis potestate, quem diem praestituatum nonnumquam semel, nonnumquam saepius diem ad deliberandum datum esse, dum praetori suadetur tempus, quod primum aditus praestit
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾. Qui filiam lib̾tinũm
hẽbat. hrdem̃ eum instituerat
dem̃it scripẜat. si michi filius
millus erit. qui in suam tute¬
lãm ueniat. tẽ damas ẜuus lib̃.¬
⁊hr̃s esto.is filius pupillus ⁊¬
lib̾tinus erat. qͣrebatur si dama

Expanded text:
. Qui filium libertinum habebat, heredem eum instituerat, deinde ita scripserat: 'si mihi filius nullus erit, qui in su‹a›m tutelam ueniat, tum Dama seruus liber esto': is filius pupillus libertinus erat: quaerebatur, si Dama
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem eumñ posse̾ ut alia
simet. qr oẽ ius nas legati pͥa
testatõe qua sumẽ se dixisset.
ens mancipia .x. que osestim
postaditam hr̃ditatem meq̃
asemꝓnia nxore mea eligixo¬
loq̃ mancipia cum in famili¬
anupserit dan uolo ⁊siante¬
Qmnupserit aliꝙ exmanci¬
piis decesserit t̾c inlocum eruꝰ
arbitratũ sempnie mr̃is eras
daĩ uolo. dimĩadeam plemis

Expanded text:
alia sumeret, quia omne ius legati prima testatione, qua sumere se dixisset, eius mancipia decem, quae confestim post aditam hereditatem meam a Sempronia uxore mea eligi volo: quae mancipia, cum in familiam nupserit, dari volo. et si antequam nupserit, aliquod ex mancipiis decesserit, tunc in locum eius arbitratu Semproniae matris eius dari volo, dum ad eam plenus
Abbreviated transcription (Latin):
siter legatus eẽt. ꝗd nnis eer
dixi ꝯm edius ꝯstitin eũ ꝗ sbui
conditõe hb̾tatem sticho det
ecopuoe seruorum ñ cogita¬
re destichosicostat nõ cogitaẽ
bo. In ecdem cau̾ quesitusẽ.
si optõe seruorum data añ¬
qͣm optaret ꝯditio statute
lib̾tatis cefecissi. an stichu
optare põssi pritomu̾tia̾ne

Expanded text:
iter legatus esset, quid iuris esset. dixi commodius constitui eum, qui sub condicione libertatem Sticho det et optionem servorum, non cogitare de Sticho, sicuti constat non cogitare bo. In eodem casu quaesitum est, si optione seruorum data, antequam optarem, condicio statutae libertatis defecisset, an Stichum optare possim. puto Mucianae
Abbreviated transcription (Latin):
nũs ꝑueniat. Qd̾ si sempronia
mat̾ enis non elegi̾t. tunc ip̃a
sibi q̃ uolet eligat. qͣitum est
cum mat̾ elegent.an ea q̃ exhi
mancipiis ante nuptias ꝗdsi
nuptiarum testãtor rrastulit
adfiliam nõ ꝑtinere.¶Ide
q̃siitante nuptias eorũde mã¬
cipiorum fructus ⁊usus an ad
sempromam mrẽm ꝑtineant.

Expanded text:
us perueniat. quod si Sempronia mater eius non elegerit, tunc ipsa sibi quae uolet eligat'. quaesitum est, cum mater elegerit, an ea, quae ex his mancipiis ante nuptias adgnanuptiarum testator transtulit, ad filiam non pertinere. idem quaesiit, ante nuptias eorundem mancipiorum fructus et usus an ad Semproniam matrem pertineant.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a filõ seruo lutii ti¬
tii serinis gñaliter legatus sitꝰ
dem dmimus pafili postqͣm
dies legati cesserit ermmãu¬
misiss si goem titius seri
uendicam̃t extingitim pafili
legatum. quia ñ eẽt mh̃rdita
nẽdicante optio extingintũ.
repudiante pãfilus optare pͥ
teroti fimdus dem̃ optioser¬
i memnodata fũt.is ꝙ erro¬
tem opta̾int. fundus ad solỹ¬
senm ptinebit. qm̃ adite hr̃¬
ditatis tp̃ris solus erit. ad ꝙ̃¬

Expanded text:
Si Pamphilo seruo Lucii Titii seruus generaliter legatus sit, deinde dominus Pamphili, postquam dies legati cesserit, eum manumississet: si quidem Titius seruum uindicauerit, exstinguitur Pamphili legatum, quia non esset in hereditatuindicante optio exstinguitur, repudiante Pamphilus optare potet Eroti fundus, deinde optio serui Maeuio data fuerit isque Erotem optaSeium pertinebit, quoniam aditae hereditatis tempore is solus erit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł. Sciphi electõe data
si nõ omnb sciphis ex hibi¬
fis legatarnis elegiss. ãtegra
ei optiẽm manere placiinsi
exhis dum taxat elige̾ uoluiᷤ¬
si cũscuet et alios ẽẽ.
udeb̾rdis scciam si alia q̃lib
tio legata ẽ. ne uenditio qñ
eligente legatario intpelletr
decernere d p̃tormsi intratp̃e
abipõ prefinitum elegiss acti¬
onem legatorum ei non ꝯpetẽ.
Quid ergosidie p̃terito. s ante¬
q̃muenderet hr̃s uendicarele¬
gatarius uelit. audietur. qr ñ
est dãpnum subiturus heres.
ꝓp qd̃ decemere p̃tor id solet ⁊̃
ꝗd sidie p̾terito. quẽ di fimei̾t
os manumisit. non ne p̃tor

Expanded text:
num. Scyphi electione data si non omnibus scyphis exhibitis legatarius elegisset, integram ei optionem manere placet nisi ex his dumtaxat eligere uoluisset, cum sciret et alios esse:ude heredis, sed etiam si alia qualibet tio legata est. ne uenditio, quandoque eligente legatario, interpelletur, decernere debet praetor, nisi intra tempus ab ipso praefinitum elegisset, actionem legatorum ei non competere. quid ergo si die praeterito, sed antequam uenderet heres, uindicare legatarius uelit? quia non est damnum subiturus heres, propter quod decernere praetor id solet. et quid si die praeterito, quem finierit omnes manumiserit? nonne pr
Abbreviated transcription (Latin):
le est ¶Pomp̃. scribit ẽpto.¬
rehere ditatis postulateut is
cin serin optio legata sit opo¬
tet. indẽdum est an p̃tor ut id
fatiat. cogẽ tebeat legatarũ s
quemat̾ msi hr̾s in stitutus
id postularet. quia pot̃ ꝑ hor
eximusa familia legata es¬
s hr̃o aliquem priusquã op¬
taretur.manunnsit ad liber¬
tatem eumint̃im non pełuc̃.
serinm tam̃ quem ita mãu¬
miserit amittit. oris aut ełe¬
tus legato celirant relictus
legał n dem̃ optõem seruorũ

Expanded text:
le est. Pomponius scribit emptore hereditatis postulante, ut is, cui servi optio legata sit, optet, videndum esse, an praetor ut id faciat cogere debeat legatarium, quemadmodum si heres institutus id postularet, quia potest per ex universa familia legata esset, heres aliquem priusquam optaretur manumisit, ad libertatem eum interim non perducit, seruum tamen quem ita manumiserit amittit, quia is aut electus legato cedit aut relictus legaui, deinde optionem seruorum
Abbreviated transcription (Latin):
nichi data suerit/ ⁊ stcho ali¬
quid testator sine lib̾t᷑ate le¬
gassiltunc sequẽs legatum
.confistit. Cum tota fanuilia
ut pure qͣi legato utilit̾ sit le.¬
gatum fiec adu̾satur catoni
ritisamiliasmini. ꝙ finecẽi¬

Expanded text:
mihi fuerit et Sticho aliquid testator sine libertate legasset, tunc sequens legatum consistit, cum tota familia ut quasi pure legato utiliter sit legatum. nec adversatur Catoniarit, familia minui: quod si nece
Abbreviated transcription (Latin):
sit. eum cin seruoꝵ
legata sit electio. tres posse eli
obstabit quem uelit.s ⁊ hõĩe
gñaliter legato. arbitrium eli¬
gendi q̃m acçipet. ad legatari¬
um ꝑtinet. dataᷤ igitur optõe.
siqs optaui̾t.alienum ẜuu
uel hoĩem li berum intẽdum

Expanded text:
sit eum, cui seruorum legata sit electio, tres posse eligoptabit quem uelit: Sed et homine generaliter legato arbitrium eligendi quem acciperet ad legatarium pertinet. Data igitur optione si quis optauerit alienum seruum uel hominem liberum, uidendum
Abbreviated transcription (Latin):
totiẽs actio deneganda non ẽ.
qͣsi pignori aniquos exhiaẜ
ins bers dederit post diem ł
timr̃t. non ẽ audiendus le¬
gatarius siuelit optare exre¬
rentis ab hrde. cum ia dispo¬
suerit familiam heres.
nichi resiqlegati sint. decer¬
nepum est. aprerore nsi intra
cͥtum tp̃c optaueris petitione
tibi ñdatatum. ¶Si ex q̃tr¬

Expanded text:
totiens actio deneganda non est, et si pignori aliquos ex his seruis heres dederit post diem uetinuit, non est audiendus legatarius, si uelit optare ex retentis ab herede, cum iam disposuerit familiam heres. mihi reliqui legati sunt, decernendum est a praetore, nisi intra certum tempus optaueris. petitionem tibi non datu iri. Si ex q
Abbreviated transcription (Latin):
umita legatur. titio
stico. lego. si panfilum
n elegĩt. etoem titiopã filum
f stichum ñ elegerit. simile
stichum aut pãfilum utrum
eorimiuolet dolego. ¶Qsi¬
tiñ ẽ si stichus subꝯditi oẽ
lis̾ ẽẽ iussissit ⁊ michi optio
serin data eẽt uł serims gnã¬

Expanded text:
um ita legatur: "Titio Stichum do lego, si Pamphilum non elegerit: eidem Titio Pamphilum, si Stichum non elegerit", simile Stichum aut Pamphilum, utrum eorum volet, do lego". Quaesitum est, si Stichus sub condicione liber esse iussus sit et mihi optio servi data esset vel servus g
Abbreviated transcription (Latin):
eẽmñ futurum cõem. qr non
uror̃t cõsentire: qui sentireñ
possumm.humsamus aũt erit.
ut ⁊̃ irhox caũ qi semelelectõe
frã. fiat cominums. ¶Si rer
orpoĩtanim electiomiꝰ relicta
sit ⁊ ad exi bẽdum. cum eo ap̃
q̃m depoitẽ suntsagere possũ.

Expanded text:
n futurum communem, quia non videor consentire, qui sentire non possim: humanius autem erit, ut et in hoc casu quasi semel electione facta fiat communis. Si rerum depositarum electio mihi relicta sit, et ad exhibendum cum eo, apud quem depositae sint, agere potero
Abbreviated transcription (Latin):
uł seruo hr̃de insti¬
tuto.⁊̃ simpatris do¬
miniue penam il¬
enim id solum qd̾ in hr̃des set
omne qd̃ incuinsq lucrũ ali¬
ꝗd exultima uoluntate sentiẽ¬
tis talem penamantestõ scrip¬
tum seriptum sit.nulliusmo¬
m̃ti haabendum est.
tas testatoris seꝑat.⁊an pena ã
ꝯditio. an translatio sit exuo¬
luntate defuncti appareat. idq
Deregula catomana. Rubri.

Expanded text:
uel seruo herede instituto etiam si in patris dominiue poenam ilndit: non enim id solum, quod in heredes, sed omne, quod in cuiusque lucrum aliquid ex ultima uoluntate sentientis talem poenam in testamento scriptum sit, nullius momenti habendum.tas testatoris separat et an poena, an condicio, an translatio sit, ex uoluntate defuncti apparet: idque DE REGULA CATONIANA
Abbreviated transcription (Latin):
Sedc̃ĩ cauit p̃torũt legata excep¬
tis ꝑsoms nepos pr̃et. s pot̾ su¬
pior ẜm̃o ⁊ adhunc eaũro refer¬
ri. Nam absurdum ẽ patrẽ ꝗde
eius legata pr̃are ip̃mutro p

Expanded text:
edicti cauit praetor, ut legata exceptis personis nepos praestet: sed potest superior sermo et ad hunc casum referri. nam absurdum est patrem quidem eius legata praestare, ipsum uero p
Abbreviated transcription (Latin):
Iiquis filium hñs ĩ
potãte exneum innepotis locu
qĩ exeo filio natum adoptet mo
mox filium em̃acipet. non iun¬
getur hic nepos filioemãcipato
qr desut ẽẽ emacipatio exliberis.
Riphꝰ. Si post emacipatoẽ
ceamus. finge enim patruo sc̃p¬
tohrdi cohr̃dem datum hc̃ ne¬
potem pre aũt eiusdem p̃teritr̃
p̃toris attinet semissẽs bõrum
fient.ñc uõ post ꝯstitutõem diui
pũ si ꝯẜuatur ps nepotiutrũ m¬
rił an qrta̾ debeat ꝯẜu̾ari. Nam¬
exeodem nepote in familiaari.
duo unã ꝑtem hĩturi erãt.pa
nc insex cuitiã tuẽdus sit cum¬

Expanded text:
i quis filium habens in potestate extraneum in nepotis locum quasi ex eo fili‹o› natum adoptet, mox filium emancipet, non iungetur hic nepos filio emancipato, quia desiit esse emancipato ex liberis..Si post emancipationem deamus. finge enim patruo scripto heredi coheredem datum hunc nepotem, patrem autem eiusdem praeteritum toris attinet, semisses bonorum fient: nunc uero post constitutionem diui Pii si conseruatur pars nepoti, utrum uirilis an quarta debeat seruari? nameodem nepotem in familia aui: duo unam quartam habituri erant patnunc in sescunciam tuendus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
pat. altum exhiis emãciparĩt
nepotem exeompotãte retiru¬
it. emãcipatus filiumꝰ suum sũ¬
stulit. ⁊ apatre exhr̾datũs ẽ. Qro
cum frat eius ⁊ ip̃e emãcipat᷑ sit
p̃teritus. ⁊ nepotes exemançipa¬
potem emacipauĩt ⁊ emãcipatũ
ꝑcreauĩt filium ⁊ hr̃s ut̃q nepo
institutus fuit. pat̾ eorum exhr̃¬
datũs alius filius p̃t̾itus. solus.
filiis suĩs post emãcipatõem su¬
sceptis nepoti tm̃ retento ĩpotã¬

Expanded text:
at, alterum ex his emancipavit, nepotem ex eo in potestate retinuit: emancipatus filium sustulit et a patre exheredatus est: quaero, cum frater eius et ipse emancipatus praeteritus sit et nepotes ex emancipapote emancipaverit et emancipatus procreaverit filium et heres uterque nepos institutus fuerit, pater eorum exhdatus, alius filius praeteritus: solus ffiliis suis post emancipationem susceptis. nepoti tamen retento in pot
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ impr.ant̃. inꝑsona nepotiͦs ex
tinuit exeonepotes in potãte
filius emãcipatus susceptis pa¬
silib̾is decessit. placuit in aui po¬
tãte manẽtes simul cũ hiis ꝗ¬

Expanded text:
 in persona nepotis ex tinuit ex eo nepotes in potestate: filius emancipatus susceptis postea liberis decessit. placuit in aui potestate manentes simul cum his
Abbreviated transcription (French):
nepos. alnis nepos em̃a cipat᷑ ele¬
gãter. sceuolatẽtat patrinis emã¬
ꝑtes face̾ debe tres. si bi unamftĩ
uriã. i sris collatu iuã q̃muis
mirus q̃m parruus exbr̃ditate¬

Expanded text:
te, alius nepos emancipatus, eleganter Scaeuola tractat, patruus emanpartes facere, unam sibi, unam fratri, unam istis collaturum: quamuis ‹h›i minus quam patruus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗerat inpotãte sit p̃teritus. pat̾
sit. nepotem exeosiue in potãte
manẽtem.siue emãcipatum ad
bona auinz uocariineq uocãdũ
ẽẽ sceuola ait:totiẽs enimnepo
retẽtus ẽ. patre emacipato. liboᷤᷤ
igitr̃ in familia ẽẽ oꝑtet.ut hy¬
musn atus sit exemãcipato.
añ emãcipatoẽm ꝯceptuzadez
erit dicẽdum. ¶Lib̾os autez
non õs simul uocat p̃tor. s gra
rioris gͣilus nec eos miscebimꝰ.
plane. si sit emãcipato nepos. ⁊
exnepote enis alio. ꝓnepos. dicẽ¬
dum erit utrũq ei iungi. ãbo
enimin suorũ loco successer̃t.¬
¶Si post limimo nepos redieĩt.
dicẽdum eum patri emãcipa¬
filius non nepos exeo

Expanded text:
qui erat in potestate, sit praeteritus, paterqui erat in potestate, sit praeteritus, patersit, nepotem ex eo siue in potestate manentem siue emancipatum ad bona aui neque uocari neque uocandum esse Scaeuola ait: totiens enim nepoti retentus est patre emancipato. liberos igitur in familia esse oportet, ut humus natus sit ex emancipato ante emancipationem conceptus, idem erit dicendum.Liberos autem non omnes simul uocat praetor, sed gradrioris gradus: nec eos miscebimus. plane si sint ex emancipato nepos et ex nepote eius alio pronepos, dicendum erit utrumque ei iungi: ambo enim in suorum loco successerunt.Si postliminio nepos redierit, dicendum est eum patri emancipafiliis, quos in po
Abbreviated transcription (Latin):
midiam relinqͣm libi ens hãt¬
hiqdum taxat bona sua ꝯferãt.
Hoc edc̃m equissimum ẽ. ut ne
mãcipatus si solus ueniat ẽxebx¬
dat nepotes inpotãte manẽtes.
n nepotes iure pot̾atis obitiat᷑
patri suos madoptõem datus fi¬
lius ⁊ hr̃s institutus ad h̾edẽm.
ꝑtintut ei iungatur neͣ pos qr ĩ
patosiue pat̾ pretitus sit. smeĩ¬
stitutus ⁊ herit diffrã interad¬
optoẽm datum ⁊ emãcipatum.
qd inadoptoem qdem dato nõ
alit iungitur.insi instituto⁊ a
lio ꝯmittente edc̃m̃. emã cipato
aũt. siue sit institutus emanci¬
patus. siue sit p̃teritus. ¶Filio
in potãte exbesseemacipato extĩ.¬
ente hrͣde instituto. iul. ait ne¬
potẽ pret̾itum petita cc̃.ta .bo.pꝰ.
tiam ablaturũ si patemanci¬
patus exh̾rdatus sit nepotib ex
eo p̃teritus ꝗ erãt in pot̾ate retẽ¬
tinepotes admittũtur absurd̾
ẽ enimicum patri p̃terito ñgã¬
tur. instituto eo.uł exhrdato ñ
admitti s ⁊ si patrunuis eorum

Expanded text:
midiam, reliquam liberi eius hisque dumtaxat bona sua conferat. Hoc edictum aequissimum est, ut neque emancipatus solus veniat et excludat nepotes in potestate manentes, neque nepotes iure potestatis obiciantur patri suo. Et in adoptionem datus filius et heres institutus ad hoc edictum pertinet, ut ei iungatur nepos, qui in pato, sive pater praeteritus sit sive institutus. et haec erit differentiaoptionem datum et emancipatum, quod in adoptionem quidem dato non alias iungitur nisi instituto et alio committente edictum, emancipato autem, siue sit institutus emancipatus siue sit praeteritus.Filio in potestate ex besse, emancipato ex triente herede instituto Iulianus ait nepotem praeteritum petita contra tabulas ciam ablaturum.Si pater emancipatus exheredatus sit nepotibus ex eo praeteritis qui erant in potestate retenti, nepotes admittuntur: absurdum enim est, cum patri praeterito iungantur, instituto eo uel exheredato non admitti.Sed et si patruus eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ patruo eorũ qui inpotãte mã¬
sit unã ꝑtem dabit. t̾tiam ipse
hẽbit.nec qd̾ nepotib ꝯfertura
patruo em acipato. ip̃i. patri cõfe¬
rẽt. hoc enĩ ñ debonis am pͥꝓ boã¬

Expanded text:
 patruo eorum qui in potestate mansit unam partem dabit, tertiam ipse habebit: nec quod nepotibus confertur a patruo emancipato, ipsi patri conferent: hoc enim non de bonis aui,
Abbreviated transcription (Latin):
inpotãte duosneminẽ pret̾ea
exlib̾is hẽbit emãcipatus dimi¬
diam ꝑtem brditatis. ⁊ dimndi¬
am duonepotes ut qͣdranten
ferant sz ⁊si pret̾ea alius filus
euemet.ut filius hat dimidiã
ꝑtem hr̃ditatis exq̃ nepotes nõ
cum filiis sins itaut q̃ drantez
hrditatis ip̃e fecerat. quadrãs
inlib̾os eius diuidatur s ⁊ siã¬
bo filii emancipati sunt. ⁊ hant
singłinepotes. euemet ut sin¬
gal insingłos semisses cuzne¬
potib sins didãt.itant ipsi
ꝗdem q̃drantes ferãt. nepotes
aut residuos q̃drantes ferãtiẽt
sialt duosfilio alt tres hãt. qya¬
drans imusint̃ duos alius ĩt
tres didit᷑. ¶siquis exnepoti¬
b suam portõem omiẜit. eueĩet
potes õmittant. patruo nch̾¬

Expanded text:
in potestate duos, neminem praeterea ex liberis: habebit emancipatus dimidiam partem hereditatis et aliam dimidiam duo nepotes, ut quadrantes ferant. sed si sit praeterea alius filius, eueniet, ut filius habeat dimidiam partem hereditatis, ex quo nepotes non cum filiis suis ita, ut quadrantem hereditatis ipse ferat, quadrans inter liberos eius diuidatur. sed si ambo filii sint emancipati et habeant singuli nepotes, eueniet, ut singuli singulos semisses cum nepotibus suis diuidant ita, ut ipsi quidem quadrantes ferant, nepotes autem residuos quadrantes: et si alter duos filios, alter tres habeant, quadrans unus inter duos, alius inter tres diuiditur.Si quis ex nepotibus portionem suam omiserit, eueniet, potes omittant, patruo nih
Abbreviated transcription (Latin):
emãcipamĩt ⁊ nepo tem execim
locum filn ad optam̃t. ⁊ p̾terito
emãcipato decessit iuhait ne¬
poti in locum filii ab optato. e¬
curri oportẽut q̃i filius portoe
nepos in locum sinad optatus.
aliam t̃tiam.emãcipatus filiu
cum nepote alto retẽto in potã¬
te pãtiantur nec eninminꝰ d
ferre nepos in locũ filii ad optatꝰ.
qm̃ si extra neo eet adoptatus.¬
¶Iud non int̾est. quota portio
brditatis adnepotem ꝑtiẽat.
an ꝑ q̃m modicamnã si modi¬
ca sitlattam̃ dicemus eẽ locum
libos ens diuiditur brditas.

Expanded text:
emancipauerit et nepotem ex eo in locum filii adoptauerit et praeterito emancipato decesserit: Iulianus ait nepoti in locum filii adoptato succurri oportere, ut quasi filius portionenepos in locum filii adoptatus aliam tertiam emancipatus filius cum nepote altero retento in potestate partiatur: nec enim minus debet ferre nepos in locum filii adoptatus, quam si ab extraneo esset adoptatus.Illud non interest, quota portio hereditatis ad nepotem pertineat, an perquam modicam: nam et si modica sit, attamen dicemus locum liberos eius diuiditur hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
tumi ductum deletum ẽ ꝓni
q̃ snt scripta. cer̃um si extñ¬
secus intellegunt᷑ ñ intebĩit᷑
legi posse. suifi cir au̾t si legili¬
liasunit inssulto deleta. siue
abipõ sine abalioss uolen¬
ubꝰ inducta accipiẽduin est
et si ꝑlucta suit qued igitim
incaute scm̃ e̾ ꝓnon facto est.
silegipotuit.⁊ id̾eo sinoiissi¬
se fecisseñ uidebitur referri ad
si inosulto supscripsit indu¬
xisse se manebunt ⁊ si adenit
ñ erunt adempta. ¶S ⁊si
legͥi ñ possunt q̃ in consultod̾¬
leta sunt dicẽdum ẽ non debe¬
ris hoc ita demũ.si añosumati¬
onem testĩ factum ẽ. s ꝯsulto
ꝯdem deleta. exceptõe petẽtes
repellẽtur. mosulto uonoͣre¬
pelluntur. siue legi possunt si¬
ue ñ possunt qm̃ si totum te
acrões. si uo alusininto rest¬
atoreñ denegabuntur.⁊hroi¬
tatis portio adempta ẽ. uł to¬
ta br̃ditãs uel fortesi sosti¬
tutus nire fcã indebitur. nõ
mel data adum facile nõ pot̃.¬
s qĩ nec data.

Expanded text:
tum inductum deletumve est, quae sunt scripta: ceterum si extrinsecus intelleguntur, non videbuntur legi posse. sufficit autem, si legibilia sint inconsulto deleta sive ab ipso sive ab alio, sed nolentibus. "inducta" accipiendum est et si perducta sint. Quod igitur incaute factum est, pro non facto est, si legi potuit: et ise feci', non uidebitur referri ad si inconsulto superscripsit induxisse se, manebunt et si ademit, non erunt adempta. Sed si legi non possunt quae inconsulto del‹e›ta sunt, dicendum est non deberi, sed hoc ita demum, si ante consummationem testamenti factum est. Sed consulto quidem del‹e›ta exceptione petentes repelluntur, inconsulto uero non repelluntur, siue legi possunt siue non possunt, quoniam, si totum tesactiones, si uero alius inuito testatore, non denegabuntur. Et hereditatis portio adempta uel tota hereditas, si forte sit substitutus, iure facta uidebitur, non mel data adimi facile non potequasi nec data.
Abbreviated transcription (Latin):
dem exemploscriptisimius
testĩ uoluntatem eodem tp̃r doꝰ¬
minus sollempint̃ ꝯpleuit. si
q̃sdam tabulas inpublicode¬
poĩtas abstulit atq deleint q̃
iure gesta sunt. p̃ẜtim cum ex
c̾tis tabuł quas nõ abstulit. rẽ
gesta declaretur. ñ ꝯstituentur
irritaspauł. notat. s siut inte. a¬
status morẽtur. incidit tabu¬
las ⁊ hoc aꝓpbauint hii qui ab
intestatoueĩre desida̾nt scͥpti al¬
uocabr̃ hrditas.
De hr̃dibꝰ ĩstituẽ.

Expanded text:
dem exemplo scriptis unius testamenti uoluntatem eodem tempore dominus sollemniter compleuit. si quasdam tabulas in publico depositas abstulit atque deleuit, quae iure gesta sunt, praesertim cum ex ceteris tabulis quas non abstulit res gesta declaretur, non constituentur irrita. Paulus notat: sed si, ut intestatus moreretur, incidit tabulas et hoc adprobauerint hi qui ab intestato uenire desiderant, scriptis auocabitur hereditas. DE HEREDIBUS INSTITUE
Abbreviated transcription (Latin):
antominus cesar dix̃. ur̃ tibi
uoluisse testm̃ uale qui noĩa
hr̃dum in dux̃. cornelius pri¬
siamis aduocatus leoms di¬
xit. noĩa hr̃dum dix̾ tantu
in dux̾. calfurnius lõgius
aduocatus fiscidix̃. non pot̾
non hãt.priscianus dix̃ ma¬
numisit quosdam ⁊ legata
dedit.antonimus cesar rẽotiᷤᷤ
õĩbcum delib̾ass. ⁊ admit¬
ti rursus eosdem iussiss. dix̃
cã p̾sens admitt̾e u̾r huã¬

Expanded text:
Antoninus Caesar dixit: 'Uidetur tibi Antoninus Caesar dixit: 'Uidetur tibi uoluisse testamentum ualere, qui nomina heredum induxit?' Cornelius Priscianus aduocatus Leonis dixit: 'Nomina heredum tantum induxit'. Calpurnius Longinus aduocatus fisci dixit: 'Non potest non habet'. Priscianus dixit: 'Manumisit quosdam et legata dedit'. Antoninus Caesar remotis omnibus cum deliberasset et admitti rursus eodem iussisset, dixit: 'Causa praesens admittere u
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maxime dehis legatis q̃ ad¬
scripta erãt his quorum m¬
stitutio fuãt inducta. płqͦ ⁊ͣ
legatanos excludẽdos existiã¬
bant. qd̾ sane seq̃ndum aiebẽt.
si cẽm seripturam testĩ cancel¬
lass. set ñnillos opmarid
iure ipõ pimi qd̃ inductũ sit.
cet̾a omnia ualitura qd ergo
ñ. ⁊ illum in t̃̾dum e̾di potest
eum qui hr̃dum noĩa mou¬
xerat.satis se ꝯsecuturum pu¬
tasse.ut intestati exitum fa¬
cẽt᷑ s inre dubia. benigmore
int̾pretatõem sequi.non minꝰ
iustius est:quam tutius snã¬
p̾udẽte ⁊ pollione ꝯsuliboen
ualernis nepos.mutata uolỹ¬
tate ⁊ int̾ciderit testiñ suum⁊
hr̃dum noĩa in duxerit. hr̃di¬
tas eius ẜm dini patris meiꝯ
stitutõem ad eos qui scripti fy¬
erant ꝑtinere non inr̃.⁊ aduo¬
catus fisci dix̃uos hẽtis iudi¬
ces ur̃os ninius çeno ⁊ eo dix̃.
rogo dne imp̃r. audias me pa¬
tient̾. delegatis ꝗd statues:

Expanded text:
et maxime de his legatis, quae adet maxime de his legatis, quae adscripta erant his, quorum institutio fuerat inducta. plerique etiam legatarios exclud‹e›ndos existimabant. quod sane sequendum aiebam, si omnem scripturam testamenti cancellasset: nonnullos opinari id iure ipso peremi quod inductum sit, cetera omnia ualitura. quid ergo? non et illud interdum credi potest eum, qui heredum nomina induxerat, satis se consecuturum putasse, ut intestati exitum faceret? sed in re dubia benigniorem interpretationem sequi non minus iustius est quam tutius. sentePudente et Pollione consulibus. 'Cum Ualerius Nepos mutata uoluntate et inciderit testamentum suum et heredum nomina induxerit, hereditas eius secundum di‹u›i patris mei constitutionem ad eos qui scripti fuerint pertinere non uidetur.' et aduocatis fisci dixit: 'Uos habetis iudices uestros'. Uibius Zeno dixit: 'Rogo, domine imperator, audias me patienter: de legatis quid statues?'
Abbreviated transcription (Latin):
soli denegari actoẽs.s a legata
ab eonõiatim relicta debebũ¬
tur. si uoluntas ea fuit testã¬
tis. ut tm̃ hr̃dis institutio ĩꝑ¬
betur. s si institutinom̃ indu¬
tus emolum̃tum hrditatis
non he̾bit.s si omnia noĩa m¬
duxit ut ꝓpomturascripẜit a¬
utem id circo se id fecisse. qd̾ u¬
num hr̃dem offensum habu¬
it. multum int̾eẽ arbitror u¬
trum illum tm̃ frandare uo¬
luit br̃ditate. an uõ cã illius
totum testiñ infirmare. ut l
unus inductõĩs cam p̃bue¬
qdem soli ei ad ep̾tam uolu¬
it portõem. cet̾is inchꝰ noceb̾
inductio ñ mag̾ quam si uo¬
lẽs ium hr̃dem inducereĩ¬
uitus ⁊ alium induxit ꝗd si
putam̃t totum testĩ delen¬
dum obunius malum.oĩb
mĩto denegãtur actões. s an
legatarus denegari actio de¬
beat. qõ est.inambiguotam̃
Proxime in cogti¬
one prĩcipis cum ꝗdam hõror̃
noĩa induxiss ⁊ bona enisũ
caduca afisco uẽdicarentur
diu delegatis oubitatumest.

Expanded text:
soli denegari actiones: sed legata ab eo nominatim relicta debebuntur, si uoluntas ea fuit testantis, ut tantum heredis institutio inprobetur. sed si instituti nomen indutus emolumentum hereditatis non habebit. sed si omnia nomina induxerit, ut proponitur, adscripserit autem idcirco se id fecisse, quia unum heredem offensum habuit, multum interesse arbitror, utrum illum tantum fraudare voluit hereditate an vero causa illius totum testamentum infirmare, ut licet unus inductionis causam praebuequidem soli ei ademptam voluit portionem, ceteris nihil nocebit inductio, non magis quam si volens unum heredem inducere invitus et alium induxerit. quod si putavit totum testamentum delendum ob unius malum meritum, omnibus denegantur actiones: sed an legatariis denegari actio debeat, quaestio est. in ambiguProxime in cognitione principis cum quidam heredum nomina induxisset et bona eius ut caduca a fisco uindicarentur, diu de legatis dubitatum est
Abbreviated transcription (Latin):
tius titiꝰdãma⁊ pãphylũ libtos sy
Mañ bienmum mortis sue
dedomo dimisit ⁊ cibaria qye
dabat. pr̃are desiĩt. mox fc̃o te¬
stõita legaũ. qsquis m̃ heres
erit.oĩblib̾tis meis quos h̃
testõ manumissi ⁊ quos añ
huit quosq ut manumittã¬
tur petii alim̃torum nõiem
m̃ ses singłos cͥtã peccuĩadato
qͣituz ẽ andame. ⁊ pãphilo fidĩ¬
ꝯmissum debeãt .ix. ẜm ea qye¬
ꝓpon̾etur. ita deb̾i.sihii qui pe¬
tũt manifeste docent eo aĩo cĩ¬
case patronum c̃ testim̃ facẽt
eẽ cepisse. ut ĩhis qͦ legatũ da¬
ita ut p̾t mort̾e suã filiis siũs

Expanded text:
ius Titius Damam et Pamphilum libertos suos ante biennium mortis suae de domu dimisit et cibaria quae dabat praestare desiit: mox facto testamento ita legauit: 'quisquis mihi heres erit, omnibus libertis meis, quos hoc testamento manumis‹i› et quos ante habui quosque ut manumittantur petii, alimentorum nomine in menses singulos certam pecuniam dato'. quaesitum est, an Damae et Pamphilo fideicommissum debeaponerentur ita deberi, si hi qui petent manifeste docerent eo animo circa se patronum, cum testamentum faceret, esse coepisse, ut his quoque legatum daita, ut post mortem suam filiis suis
Abbreviated transcription (Latin):
nõadisset ꝑtem acohr̾ de pete
pit p̃dium hr̃ditanium uxor
infructuosum rõms sue existi¬
mãs uẽdidit. Emptor q̃rit an
retͣctari. ħ̾ uẽditio possit post
mortẽ mułris abhis qb cocdi¬
dẽtur. an uõsolum qntitas p̃¬
tii abhrde uxoris fideiomissa¬

Expanded text:
non adisset, partem a coherede petere pit: praedium hereditarium uxor infructuosum rationi suae existimans uendidit: emptor quaerit, an retractari haec uenditio possit post mortem mulieris abderetur an uero solum quantitas pretii ab herede uxoris fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
filii cũ umusa bõa prĩsobliga¬
ta eẽnt. mutuã acͣ ceptã pecin¬
ãhr̃ditario cͥditori soluerũt.
⁊ postiori obligauert. q cũ ei
debitimiñ soluẽtur p̃dia um¬
u̾sa iure pignoris uni exh̃rdi
excã ep̃tionis ea possideat. frĩb̾
⁊ cobrdib fideiomissi petitio
ter unu̾sa seq̃nti cͥditori ob

Expanded text:
filii, cum uniuersa bona patris obligata essent, mutua accepta pecunia hereditario creditori soluerunt et posteriori obligauerunt, qui, cum ei debitum non solueretur, praedia uniuersa lege pignoris uni ex heredex causa emptionis ea possideat, fratribus et coheredibus fideicommissi petitio uniter uniuersa sequenti creditori ob
Abbreviated transcription (Latin):
ad ħtm̃ inspicit᷑. ut sit cũ eo te¬
stĩ factio. Cetumi exꝑsõa ẜuis
diffunt. iddemũ ẜuoalieno
legari posse qd̃ ip̃ẽ lib̾ fes capepo
set. Ealupmosa ẽ enim illa ad¬
notatio posse legari ẜuo ⁊qua¬

Expanded text:
antum inspicitur, ut sit cum eo testamenti factio, ceterum ex persona serui definit id demum seruo alieno legari posse, quod ipse liber factus capere posset. calumniosa est enim illa adnotatio posse legari seruo et qua
Abbreviated transcription (Latin):
prabĩtur. c̃ discordiis ꝓpinqͦꝵ
se dãdis ꝓspexiͣt. quas matĩa
mories claues ⁊ mulũ custo¬
die camaiorinatũ filie tͣdidit᷑
⁊ lib̾tum eidem filie qͣua p̃senꝰ
eãt res qͣs subcura sua hũtaᷤ¬
signare nssit. cõe filiorũ neg̃.¬

Expanded text:
praestabuntur, cum discordiis propinquorum sedandis prospexerit, quas materia moriens claues et anulum custodiae causa maiori natu filiae tradidit et libertum eidem filiae, qui praesens erat, res quas sub cura sua habuit adsignare iussit. commune filiorum neg
Abbreviated transcription (Latin):
misitiut ancille testatoĩs ca da¬
gatarius añcille testatõis dãe
an legatanus hrdi cinus ẽ ã¬
cilla restituẽ ꝯpellatur.ꝵ. nõs
garu. ¶Insulam lib̾tis utnꝰ¬
ꝙ sexus legaũ. ita ut exreddito
eius masculiduplun femine
simpium pcipiãt eãq aliẽari.
uetint. Et ꝯsensu oĩum ab hr̃¬
de uenũdata ẽ. q̃ro ã exp̃tio ĩ sy¬

Expanded text:
mmisit, ut ancillae testatoris ea da quod legatarius ancillae testatoris dare an legatarius heredi, cuius ancilla est, restituere compellatur. resposse. Insulam libertis utriusque sexus legavit ita, ut ex reditu eius masculi duplum, feminae simplum percipiant, eamque alienari vetuit: ex consensu omnium ab herede venumdata est: quaero, an e
Abbreviated transcription (Latin):
it aqbꝰ ita legaũ. q̃cumq pri¬
mis tabuł dedi ead̾ oĩa ab hr̃¬
dib quo hr̃dismei ĩduplũ
dari uolo. qran exsubstitõe ĩ¬
legato duplicãdo testatorem
sensisse.Item q̃ro cum corpa
legata ⁊ nc̃ exlucratiua cã pos¬
si deãtur. an asubstitutis peti
possint .ix. ñ posse. ¶Ciib
meis dolego cirographũ gar
seni pꝰa colicilłuetuit a scio exi
gi⁊ablorde petit ut exaltius
debitoris debito q̃m codi cilli
nõĩanit eãdẽ summã rei .p.da
ret. Quesitum ẽsi postior ito¬
neus ñ eẽtian integrã quãti

Expanded text:
ita legauit: 'quaecumque primis tabulis dedi, eadem omnia ab heredibus quoque heredis mei in duplum dari uolo'. quaeritur, an ex substitutione, imlegato duplicando testatorem sensisse. item quaero, cum corpora legata etiam nunc ex lucratiua causa possideantur, an a substitutis peti possint. respondi non posse. 'Ciuibus meis do lego chirographum Gaii seii': postea codicillis uetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex alterius debitoris debito, quem codicillis nominauit, eandem summam rei publicae daret. quaesitum est, si posterior idoneus non esset, an int
Abbreviated transcription (Latin):
extestõ patrone sue hebat pã¬
phile filiesuecũ pͥa lib̾aꝰ fuiss
restituẽt.quero pãphila mea¬
numissa utrũ extestõ supicẽ.
patris sui patrone. eã ꝑtem pe¬
t̾e possit. an u̾o extestõ patris
naͣlis. excã fideiꝯmissi hita rõ¬

Expanded text:
ento patronae suae habebat, Pamphilae filiae suae, cum primum libera fuisset, restitueret. quaero Pamphila manumissa, utrum ex testamento superiore patris sui patronae eam partem petere possit an uero ex testamento patris naturalis ex causa fideicommissi habita rat
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ tuã frib tins relĩqͣs hẽs
filias sororũ tuanim qbo rͣelĩꝗͣs
scis ẽ uniu frẽm tuum filium
nm occidisse.dum ei rapinam
tima eius hr̃ditas ad frẽm ꝑtĩe¬
at an sororis filii fiteiomissũ ab
deb̾i. ¶Luuus cruꝰ hocmeuz
testm̃ scripsi siñ ullo niris pito.
rcẽm anum mei. uotius secutus.
ꝗsi minus aliꝗd legisueminy¬

Expanded text:
mortem tuam fratribus tuis relinquas: habes filios sororum tuarum, quibus relinquas. scis unum fratrem tuum filium nostrum occidisse, dum ei rapinam tima eius hereditas ad fratrem pertineat, an sororis filii fideicommissum adeberi. 'Lucius Titius hoc meum testamentum scripsi sine ullo iuris perito, rationem animi mei potius secutus si minus aliquid legitime minu
Abbreviated transcription (Latin):
tuertde moffõsi querele patri¬
monium suum. donatõib m
pau̾ ⁊ inuum filiũ gan̾i seir̃.
ãplissimas facultates donati¬
ombrꝯ tulit. ⁊ modicũ sibire¬
siduum resuauit. ⁊unu̾sos li¬
bos c̃ uxore seripsit hr̃des.in eo
eo petit. ut ex redditib p̃dioꝵ.
q̃ uiuus ei donauãt meme fili¬
e tot aureos dari.itẽ alt̾i frĩ a
rore sua legem falcidiã inplo¬
rat. Quero c̃ scĩssimus impr̃.
ut supͣ scriptum est cẽ uolim¬
tatem doṅatis ea q̃ donata s̾.¬

Expanded text:
tendae inofficiosi querellae patrimonium suum donationibus in pauit et in unum filium Gaium Seium amplissimas facultates donationibus contulit et modicum sibi residuum seruauit et uniuersos liberos cum uxore scripsit heredes: in eoeo petit, ut ex reditibus praediorum, quae uiuus ei donauerat, Maeuiae filiae tot aureos daret, item alteri fratri rore sua legem Falcidiam implorat. quaero, cum sanctissimus imperator, ut supra scriptum est, contra uoluntatem donantis ea q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facẽ uoluntate ut uiisa da¬
ts millems aureis restituẽnt.
s extimatõĩs q̃ mortis tp̃r in
reb fuat obligatcem deb̾e fi.¬
¶Seio quem h̃rdi substituerat
ita legaũ seio si mͥ hor̃s non eĩt
dimidia portio debeat᷑. ꝵ. Seaq̃¬

Expanded text:
non facere uoluntatem, ut uniuersa datis millenis aureis restituerentur, sed aestimationis, quae mortis tempore in rebus fuerat, oblationem debere fieri.Seio, quem heredi substituerat, ita legauit: Seio, si mihi heres 'non erit, dimidia portio debeatur. re
Abbreviated transcription (Latin):
dediaut dõamaut imuisum sᷤ¬
cessi. aut s̃ ad quisunt. aut ei
abaliquo datũ aũ relictum ẽ
io s̾ precipiat. sumat hãt. fi¬
lii noĩe lialendariũ fecͤerat.pꝰa¬
nõie ip̃nns fibii mkalẽdano re¬
ro si id qd̾ exegiss. pat̾ exnõĩb
filii añ testm̃ factum. it̾um p̾t

Expanded text:
dedi aut donaui aut in usum concessi aut sibi adquisiit aut ei ab aliquo datum aut relictum est, id sibi praecipiat sumat habeat'. filii nomine kalendarium fecerat. ponomine ipsius filii in kalendario reaero, si id, quod exegisset pater ex nominibus filii ante testamentum factum, iterum post
Abbreviated transcription (Latin):
phõmolib̾tomõ. ⁊ successiõĩ
mõ ⁊ berillo ⁊ sapido.quos.i. ma
numisi.que exhis tc̃ suꝑuiut.
Quero cumnec inprĩa ꝑtete
unius defuncti adaltum ꝑti
ut isq exduob prior morier̾.
algrestituẽt alteꝵut nou¬

Expanded text:
phoro liberto meo et Successori et Beryllo et Sapido, quos infra manumisi, quiue ex his tunc superuiuent'. quaero, cum nec in prima parte unius defuncti ad alterum put is, qui ex duobus prior morietur, alteri restitueret, alterum ut nou
Abbreviated transcription (Latin):
one hr̃ditatis qͣm tibħi dedi.
s̾ ꝑtinẽ. Quero c̃sit inhis do¬
miho argẽtum nõia debitorũ.
suppliermãcipia an h̃ oĩa que
illic inueniũturadalios hrtes

Expanded text:
onem hereditatis, quam tibi dedi, non pertinere.' quaero, cum sit in his domibus argentum nomina debitorum supellex mancipia, an haec omnia, quae illic inueniuntur, ad alios heredes
Abbreviated transcription (Latin):
meãdẽ cam reddiss deb̃i. ¶A
te peto titi fideiq tue ꝯmitto
ũti curam conden di corporis
m ei suscipias.⁊ꝑ h̃ .x. aureos
emedio p̾cipito. Q uero an si
lutius titrus. ininus qͣm .x.ar
reos errogauĩt. reliq̃ summa he¬

Expanded text:
eandem causam redisset, deberi. "A te peto, Titi, fideique tuae committo, uti curam condendi corporis mei suscipias, et pro hoc tot aureos e medio praecipito". quaero, an, si Lucius Titius minus quam decem aureos erogaverit, reliqua summa he
Abbreviated transcription (Latin):
rei.legatarii fac̃ut brditas.
hr̃dis res singłas qd eoͣptinet.
ũsipuẽ res relicta sit. ⁊legatãiꝰ
non repudiau̾it defuc̃ti uolũta¬
tatis fuit.ad legatariũ trãseat

Expanded text:
rei legatarii facit, ut hereditas heredis res singulas. quod eo pertinet, ut, si pure res relicta sit et legatarius non repudiavit defuncti voluntatatis fuit, ad legatarium transeat
Abbreviated transcription (Latin):
nõie uniu̾sum hunit.s quo fa¬
cilius ꝯductorẽ inueniret: p
duas ꝑtes locabat. ita ut exq̃¬
litate loci suꝑiorẽ ꝑtẽ scianũ
supiorenin feriorẽ aũt ꝑtem.
seianum inferiorẽ appellare q̃¬
ro an fũdꝰ totus ad frĩs filia

Expanded text:
nomine uniuersum habuit, sed quo facilius conductorem inueniret, per duas partes locabat, ita ut ex qualitate loci superiorem partem Seianum superiorem, inferiorem autem partem Seianum inferiorem appellaret. quaero, an is fundus totus ad fratris filium
Abbreviated transcription (Latin):
fro incidit spẽs tał. lib̾tinꝰ pa¬
tronum exsemisse hr̃demin¬
stitut. ⁊ filiam suam exalio
semisse. fidei omisit filie ut ꝗ¬
bodam ancilł patroni semis¬
sem restituet. cum heemanu¬
misse eeñt. ⁊ si eade̾m filia hr̃s

Expanded text:
facto incidit species talis. libertinus patronum ex semisse heredem instituit et filiam suam ex alio semisse: fidei commissit filiae, ut quibusdam ancillis patroni restitueret, cum hae manumissae essent, et, si eadem filia heres
Abbreviated transcription (Latin):
stituto ex̃neo p̃̾lia lib̾tisẽ mo¬
oẽtur ubis fideio missi ⁊ reli¬
q̃rat. ⁊ petierat. ne exnoie fami¬
lie alienaret̃ substitutum ea
fideiomissi c̃ indẽpnitate hrdõ
ꝑcantõem suceptumleptiom

Expanded text:
a libertis cum moreretur uerbis fideicommissi reliquerat et petierat, ne ex nomine familiae alienarentur. substitutum ea fideicommissi cum indemnitate heredum per cautionem susceptum empti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ patronꝰ petit. ut denõie fa¬
milie ñ exiret. hr̃dem li b̾te fi¬
liimi ptem pdii qͣmmat̾ ac¬
timaret adsola oso brinam
suã. boã puentura. codicilł ad
eã fcĩs płib fideiomissare

Expanded text:
nomine familiae non exiret, heredem libertae filium partem praedii, quam mater actimaret ad solam consobrinam suam bona peruentura, codicillis ab ea factis pluribus fideicommissa re
Abbreviated transcription (Latin):
uẜas pr̃are cogit s dãpnu si
qd̾ ex ea r̃e fuerit secritũ ab hiᷤ
sarciẽdũm erit. ꝗ pꝰt dc̃am sen¬
tẽtiam iudicatum solu̾e suꝑ¬
sed̾ert. nec aliud ẜuabr̃ inlitiᷤ
sũptib.si rõlitigãdi ñ fuit.
Ignauiam ⁊ enim p̃tendẽres¬

Expanded text:
usuras praestare cogitur, sed damnum, si quod ex ea re fuerit secutum, ab his sarciendum erit, qui post dictam sententiam iudicatum soluere supersederunt. nec aliud seruabitur in litis sumptibus, si ratio litigandi non fuit: ignauiam etenim praetende