comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dens & monas teriis quoque periculũ in minere p̃uidens: dimissis
ordinate omnibus nauigauit galliã ibiq a regefrancorũ chlodoue¬
o uel patritio erchenaldoꝰ norificesusceptus monas teriũ construxit in
loco latini a co nominato. Ac non multũ post infirmitate correp¬
tus diem clausit ultimũ. Cuis corpus idemerchenaldus patri¬
cius accipiens seruauit in poͣticũ quodã aec clesiae. quã inuilla
tuor annos constructa domusculacultiorae receptui corporis ei¬
dẽ adorientẽ altaris ad huc sine macula correptionis in uen¬
tũ ibidẽ dignocũonore trans lacũ ẽ ubi merita illius multis se

Expanded text:
dens, et monasteriis quoque periculum imminere praevidens, dimissis dens, et monasteriis quoque periculum imminere praevidens, dimissis ordinate omnibus, navigavit Galliam, ibique a rege Francorum Hlodu vel patricio Ercunualdo honorifice susceptus, monasterium construxit in loco Latiniaco nominato, ac non multo post infirmitate correptus, diem clausit ultimum . Cujus corpus idem Ercunualdus  Al., Erchenaldus patricius accipiens, servavit in porticu quadam ecclesiae, quam in villa annos quatuor, constructa domuncula cultiore receptui corporis ejusdem, ad Orientem altaris adhuc sine macula corruptionis inventum, ibidem digno cum honore translatum est; ubi merita illius multis s
Abbreviated transcription (Latin):
dã multũ ueracẽ acreligiosũ hominẽ: quod ipse furseĩ uiderit
in ꝓuintia orienteliũ anglorũ. illa que uisiones e ipsius o¬
re audierit ad uciens quia tẽpus hiemis fuerit a cerrimũ.
& glaciae c̃strictũ cũ sedens intenui ueste uir. ita in terdi¬
cendũ ꝓpt̃ magnitudinẽ memoratitimoris uel suauitatis
squasi in mediatstatis caumate sud auerit: Cũ ergo ut supe¬
riora redeamus : multis annis inscotia uerbũ dĩ omnibus ad¬
nuntians tumultus inruentiũ turbarũ non facile ferr&.
relictis omnibus quȩ habere iudebatur. ab ipsaquo que in¬
sula patriadis cessit. & pauciscũ fratribus ꝑbrit tones
in ꝑuintiã anglorũ deuenit ibiq p̃di cans uerbũ ut dixi¬
mus monas teriũ nobilecons truxit : quibus rite gestis
cupiensse ab omnibus scłi huius & ipsius quoque in mo¬
lus petensinnũ tacũ cum eo in continentia & orationibus in cotidianis ma¬
nuũ uixit laboribus. Dein turbatt̃ in cursione gentiliũ prouintiã ui¬

Expanded text:
religiosum hominem, quod ipsum Furseum viderit in provincia Orientalium Anglorum, illasque visiones ex ipsius ore audierit: adjiciens quia tempus hiemis fuerit acerrimum, et glacie constrictum, cum sedens in tenui veste  Al., istenem  Al., magnitudinem memorati timoris vel suavitatis, quasi in media aestatis caumate sudaverit Cum ergo, ut ad superiora redeamus, multis annis in Scotia verbum Dei omnibus adnuncians, tumultus inruentium turbarum non facile ferret, relictis omnibus quae habere videbatur, ab ipsa quoque insula patria discessit: et paucis cum fratribus per Brittones in provinciam Anglorum devenit, ibique praedicans verbum, ut diximus, monasterium nobile construxit. Quibus rite gestis, cupiens se ab omnibus saeculi hujus, et ipsius quoque molus petens, annum totum cum eo in continentia et orationibus, in quotidianis manuum vixit laboribus. Dein turbatam incursione gentilium provinciam vi
Abbreviated transcription (Latin):
lit terã seruaret iudaitante ad huc in multis ecdesiã nec subit
abdicare. quomodo simula cra quȩ ademonib: inuenta sunt
repudiare om̃s qui ad fidem ueniunt ne ces se .ẽ uidelicet ne
scandalũ facerent eis qui in tergentes erant uideis. Hince
enim qđ paulus timotheũ circum cidit. quod hostias intẽplo
immolauit Quodcũ aquila & pris cilla caput chorinti toten¬
dit adnibilum uidelicet utile nisi adscandalũ ui tandũuidanũ

Expanded text:
literam servaret, judaizante adhuc in multis Ecclesia, nec subito literam servaret, judaizante adhuc in multis Ecclesia, nec subito abdicare. Quomodo simulacra quae a daemonibus inventa sunt, repudiare omnes qui ad fidem veniunt, necesse est: videlicet ne scandalum facerent eis qui inter gentes erant Judaeis. Hinc est enim quod Paulus Timotheum circumcidit, quod hostias in templo immolavit, quod cum Aquila et Priscilla caput Corinthi totondit: ad nihil videlicet utile, nisi ad scandalum vitandum Ju
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa lingua anglorũ quã ego. ꝑ int pretem potest explanare
quȩ sentimus Tum uilfridh uibente rege ut dicene łdta
exorsus e. Pasdia qđ feccnius in quit uidimus romȩ ubi bexti
apłi parus & paulus uixero docuere pas sisunt & sepulti
abomnibus clebrari: Hoc initalia hoc ingallia quasdis¬
cendiuel orandi studio ꝑtransiuimus ab omnib: agi cons¬
peximus hoc africa asia aegrptus gretia & omnẽ orbem
quocũq xp̃i ecdesia diffusa ẽ. ꝑdiuersas nationes et linguas
uno hac non diuerso temporł sordine geri comperimus. pne¬
ter ostantũ & obstinationis eorũ complices pistos dico
et brittones. cũ quib: deduabus ultimis ocetni insulis. or
his non totis c̃tra totũ oł bemstulto labore pugnent. Cui
hȩc dicenti. respondit colmanus Aurũ quare stultũ
io hannẽ stultitiȩ rep̃hendamus Cũ scitalegis mosaice iuxta

Expanded text:
ipsa lingua Anglorum, quam ego per interpretem, potest explanare ipsa lingua Anglorum, quam ego per interpretem, potest explanare quae sentimus. » Tunc Uilfrid, jubente rege ut diceret, ita exorsus est: « Pascha quod facimus, inquit, vidimus Romae ubi beati apostoli Petrus et Paulus vixere, docuere, passi sunt et sepulti, ab omnibus celebrari: hoc in Italia, hoc in Gallia, quas discendi vel orandi studio pertransivimus, ab omnibus agi conspeximus: hoc Africam, Asiam, Aegyptum, Graeciam, et omnem orbem, quacumque Christi Ecclesia diffusa est, per diversas nationes et linguas, uno ac non diverso temporis ordine gerere  Al., geri comperimus: praeter hos tantum, et obstinationis eorum complices, Pictos dico et Brittones, cum quibus de duabus ultimis Oceani insulis, et his non totis, contra totum orbem stulto labore pugnant. » Cui haec dicenti respondit Colmanus: « Mirum quare stultum Johannem stultitiae reprehendamus, cum scita legis Mosaicae juxta
Abbreviated transcription (Latin):
pare incelebratione sa cramentorum cȩlestiũ. qui unũ om̃s
incȩlis regnũ expectarent : Inquirendũ potius quȩ esset
uerior traditio & hanc ab omnib: cõmuniter eẽ sequendã
lus sit primã dicere ep̃m suũ colmanũ qui eetritus & unde
origine ducens ille que ipse sequer&ur : Tunc colmanus
pascha in quit quod agere soleo amaiorib: meis accepi. qͥ me
ẽẽ uideatur ipsum est qđ beatus euuangelista iohannes disci¬
pulus specialiter dno dilactus cũ omnib: quibus perat ecdesias
celebrasse legit᷑. Quodecet his similia dicente iussit rex &
agilbrectum ꝓferre in mediũ morem suȩ obseruationis
unde initiũ haber& . uł qui hunc austoritate sequeret᷑ Respondit
agilbrectus Loquat obsecro uice mea discipulus ms uil friob
presbiter quia unu ambo sapimus cũ qderis quihlc as sident
ecdesi asticȩ traditionis cultorib: & ille melius & manifestius

Expanded text:
pare in celebratione Sacramentorum caelestium, qui unum omnes pare in celebratione Sacramentorum caelestium, qui unum omnes in caelis regnum exspectarent; inquirendum potius quae esset verior traditio, et hanc ab omnibus communiter esse sequendam: jussit primo dicere episcopum suum Colmanum, qui esset ritus, et unde originem ducens ille quem ipse sequeretur. Tunc Colmanus: « Pascha, inquit, hoc quod agere soleo, a majoribus meis accepi, qui meesse videatur, ipsum est quod beatus evangelista Johannes discipulus specialiter Domino dilectus, cum omnibus quibus praeerat Ecclesiis, celebrasse legitur. » Quo haec et his similia dicente, jussit rex et Agilberctum proferre in medium morem suae observationis, unde initium haberet, vel qua hunc auctoritate sequeretur. Respondit Agilberctus: « Loquatur, obsecro, vice mea discipulus meus Uilfrid presbyter, quia unum ambo sapimus cum caeteris qui hic adsident ecclesiasticae traditionis cultoribus; et ille melius ac manifestius
Abbreviated transcription (Latin):
uiul fridum rogatu a ledfridi in pfatusuo monasterio
prbm fecit Habebat autẽ secũ ipsum pres biterũ nomi¬
ne agitdonẽ Mota ergo ibi questione de pasch uel
detonsura uł dexins rebus ecdesastics dispositũ e¬
ut in monas terio quoddicitur s trenes alc quod int̃ p̃tat
sinus focrie&ui tuncila abbatis sadõ deuota femina p̃fuit
si nodus fieri & hȩo quȩstio terminari deberet : Venerunt q:
illo reges ambo pater scilicet & filius epis copi coliman cũ deri¬
cis suis descottia. Agilbrectus cũ agathon &uilfrido pr̃bis
ia cobus et romanus in horũ parte erant hild abbatis sacum
suis in parte scottorum in qua erat etiã uenebilis ep̃s cedd.
iã dudum ordinatis ascottis ut supra docuimus Qui & inter¬
pres in eo concilio uigilantis simus utriusq: partis extitit
Primusq: rex osuiu. p̃missa p̃fatione quod o porteret eos
qui uni dõ seruirent unã uiuendi regulã tenere . nec discre¬

Expanded text:
Uilfridum, rogatu Alchfridi, in praefato suo monasterio Uilfridum, rogatu Alchfridi, in praefato suo monasterio presbyterum fecit. Habebat autem secum ipse presbyterum nomine Agathonem. Mota ergo ibi quaestione de Pascha, vel tonsura , vel aliis rebus ecclesiasticis, dispositum eut in monasterio quod dicitur Strenaeshalch, quod interpretatur Sinus fari, cui tunc Hild abbatissa Deo devota femina praefuit, synodus fieri et haec quaestio terminari deberet. Veneruntque illo reges ambo, pater scilicet et filius; episcopi, Colman cum clericis suis de Scottia, Agilberctus cum Agathone et Uilfrido presbyteris. Jacobus et Romanus in horum parte erant: Hild abbatissa cum suis in part Scottorum, in qua erat etiam venerabilis episcopus Cedd, jamdudum ordinatus a Scottis, ut supra docuimus, qui et interpres in eo concilio vigilantissimus utriusque partis exstitit. Primusque rex Osuiu praemissa praefatione, quod oporteret eos qui una Deo servirent, unam vivendi regulam tenere, nec discre
Abbreviated transcription (Latin):
eru ditionis xp̃ianȩ uuil fridum uirum doctissimũ nã
et romã prius ꝓpter dostrinã eccles iasticã adierat Q
apud dalfinũ arhiep̃m galliarũ iugdorũ multũ tẽporis
egerat. a quo &iã tonsirȩ ecdesi asticȩ coronã susceperat
huius doctrinam omnib: scottorum traditionibus iure
p̃ferendã sciebrt. Vnde ci&iam donauerat monis terĩ
quad raginta fomili arũ in loco quidict᷑ inripũ. Quẽ ui
delicet locũ paulo ante cis qui scottos seueb nt̃ in pos¬
ses sionẽ monas terii dederat. Sed quia illi post modũ
data sibi obtione magis loco cȩdere quã suã muta rec̃¬
suetudinẽ uolebant. dedit eũ illi quidignã loco & doltri
haberut et uitã. Venerat eo tẽpore agillrectus occ¬
dentaliũ saxonũ ep̃s cuius supra meminimus ami us
ald fridi regis & uuil fridi ab bacis ad puntiã nordan¬
hbrorũ et apud cos aliquan diu demorubatir qui qua

Expanded text:
eruditionis Christianae Uilfridum virum doctissimum: nam eruditionis Christianae Uilfridum virum doctissimum: nam et Romam prius propter doctrinam ecclesiasticam adierat, et apud Dalfinum archiepiscopum Galliarum Lugduni multum temporis egerat, a quo etiam tonsurae ecclesiasticae coronam susceperat, hujus doctrinam omnibus Scottorum traditionibus jure praeferendam sciebat: unde ei etiam donaverat monasterium quadraginta fdelicet locum paulo ante eis qui Scottos sequebantur in possessionem monasterii dederat. Sed quia illi postmodum data sibi optione, magis loco cedere quam suam mutare consuetudinem volebant, dedit eum illi qui dignam loco et doctrinam haberet, et vitam. Venerat eo tempore Agilberctus, Occidentalium Saxonum episcopus, cujus supra meminimus, amicus Alchfridi regis, et Uilfridi abbatis, ad provinciam Nordanhymbrorum, et apud eos aliquandiu demorabatur; qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
morem omnibi scis consuecũ diligent̃ ex ȩqui curauit:
Vnde ab omnibus &iahis qͣde pasda aliter sentiebint
merito diligebat Nec slum a mediccribus uerũ al ipsis
quoq: epis cõpis honorio cantuariorũ et felice onem ales
anglorũ uenerationi halitus ẽ. De functo autem finino
qui post illũ fuit. cũ colmanus inepiscopatum succeden&
& ipse missus ascottia grauior deobseruatione pscha
nec non & dealiis ec lesiastiae uita daus plinis c̃trouersia
nata ẽ. Vnde mouit hȩc quȩstio sensus et corda multorũ¬
timentium ne forte accopto cristiantatis. uocabulo in
uacuum currerent aut cucurris sent. ꝑuenit et adipsos
principũ aures osuiu uidelicet regis. & fili eius alchfridi
quianimirũ osuiu ascottis edoctus hacbaptitatus illorũ
etiam linguȩ obtime in hutus . nilalius quã qđ ibli docuis¬
sent autumabat. Porro alchfridmagis trum habens

Expanded text:
morem omnibus sanctis consuetum, diligenter exsequi curavit: morem omnibus sanctis consuetum, diligenter exsequi curavit: unde ab omnibus etiam his qui de Pascha aliter sentiebant, merito diligebatur: nec solum a mediocribus, verum ab ipsis quoque episcopis, Honorio Cantuariorum, et Felice Orientalium Anglorum, venerationi habitus est. Defuncto autem Finano qui post illum fuit, cum Colmanus in episcopatum succederet DCLXII, et ipse missus a Scottia, gravior de observatione Paschae necnon et de aliis ecclesiasticae vitae disciplinis controversia nata est: unde movit haec quaestio sensus et corda multorutimentium ne forte accepto Christianitatis vocabulo in vacuum currerent aut cucurrissent. Pervenit et ad ipsas principum aures, Oswii videlicet regis filiique ejus Alfridi, qui nimirum Osuiu a Scottis edoctus ac baptizatus, illorum etiam lingua optime imbutus, nihil melius quam quod illi docuissent autumabat. Porro Alchfrid magistrum habens
Abbreviated transcription (Latin):
uiorem castigcindo et apertũ ueritatis aduersariũ reddidit
obseruabat autem ia cobdiaconũ quondã ut su prado cuimus
uenerabilis archi ep̃i paulini uerũ &catholicũ paschȩ cum
omnibus quos ad corruptionẽ uiam erudire poterat obser¬
uabat. Et regina ean fled cũ suis iuxta ꝗđ in cantia fiori ui¬
derat. habens secũ decantia pres biterũ catholice obserua¬
tionis nomine romanũ. Vnde nonnũ quã contigis se fertur
illis temporibus ut bis in announo pascha cȩlebraretur Et
rex cũ pascha dñi cũ solutis lciuniis faceret tũ regina cũ sun
ꝑsistens adhuc iniciunio diem palmarũ cęlebrar& Haeo
autem dis sonantia paschalis obseruatice uiuente atdano pa¬
tienter ab omnib: tolerabatur. qui patenter intellexerunt
qui a & si pascha c̃tramorem eorũ qui ipsũ misc rant seccere
non patuit. Operi fidei tamen pietatis et dilectionis luxta

Expanded text:
biorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddidit. biorem castigando, et apertum veritatis adversarium reddidit. Observabat autem Jacob diaconus quondam, ut supra docuimus, venerabilis archiepiscopi Paulini, verum et catholicum Pascha, cum omnibus quos ad correctiorem  Al., correptiorem viam erudire poterat. Observabat et regina Eanfled cum suis, juxta quod in Cantia fieri viderat, habens secum de Cantia presbyterum catholicae observationis, nomine Romanum: unde nonnunquam contigisse fertur illis temporibus, ut bis in anno uno Pascha celebraretur. Et cum rex Pascha dominicum solutis jejuniis faceret, tunc regina cum suis persistens adhuc in jejunio diem Palmarum celebraret. Haec autem dissonantia paschalis observantiae vivente Aedano patienter ab omnibus tolerabatur, qui patenter intellexerant, quia etsi Pascha contra morem eorum qui ipsum miserant facere non potuit, opera tamen fidei, pietatis et dilectionis, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
nterea aidano ep̃o de hacuita sublato finan pro illo
gradum euistopatum ascͥottis ordinatus hac missusa
ceperat. qui in insula lindis farnensis fecit ecłam episco¬
pali sediciruxquã tamen more scottorũ ñ delapide sed
derobore totareto c̃posuii at que arundinetex̃. Quam
pore resequente reuerentis sim archi ep̃s dieodorus
quoque pari&es eius. quo o perire curauit. His temporibus
questio facta ẽ. frequens et magna de obseruatione paschae
confirmantibus eis qui decantia uel degalliis aduenerant quod
scott dominicũ paschȩ diem contra uniuersalis ecdesiae inorem
celebrarent Crat in his acerrimus ueri paschae defensor
nomine ronan : Natione quidem scotcus sed ingalliae uł italiȩ
partibus regula ecclesias tici ueritatis edoctus. Qqui cũ finano
confligens multos quidem correxit. uel ad solleruorem ue¬
ritatis inquisstionẽ accendit Nequa quã ta menfinanũ emen¬
da repocuit. Quinpotius quod eẽt homo fero cis animi. Acer¬

Expanded text:
nterea Aidano episcopo de hac vita sublato, Finan pro illo gradum episcopatus, a Scottis ordinatus ac missus acceperat DCLII: qui in insula Lindisfarnensi fecit ecclesiam episcopali sedi congruam; quam tamen more Scottorum, non de lapide, sed de robore secto totam composuit, atque harundine texit, quam tempore sequenti reverentissimus archiepiscopus Theodorus quoque parietes ejus cooperire curavit. His temporibus quaestio facta est frequens et magna, de observatione Paschae , confirmantibus eis qui de Cantia, vel de Galliis advenerant, quod Scotti Dominicum Paschae diem contra universalis Ecclesiae morem celebrarent. Erat in his acerrimus veri Paschae defensor, nomine Ronan  Al., Sonan, natione quidem Scottus, sed in Galliae vel Italiae partibus regulam ecclesiasticae veritatis edoctus; qui cum Finano confligens, multos quidem correxit, vel ad sollertiorem veritatis inquisitionem accendit: nequaquam tamen Finanum emendare potuit; quin potius, quod esset homo ferocis animi, acer
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ep̃s acca. cantator erat peritissimꝰ quomodo erat etiam
inlitteris sc̃is doctissimꝰ et in catholica fidei ẽfessione castissi¬
m. inec desiasticas quoque institutionis regulis solertissim
sa eboracensis ep̃inutrit᷑ atque eruditus ẽ. deinde aduilsidũ
ep̃m spe melioris ꝓpositi adueniens. omnẽ inẽi. obsequio usq:
ad obitũ illius expleuit aetatẽ. Cũ quo etiã romã ueniens mul
Notempore naiton rexpictorũ qui sẽptẽ trionalis brittaniaepla¬
gas in habitant ad monitꝰ ec clesi asticarũ frequenti meditati¬
Ione scripturarũ ab renuntiauit errori. quo eatenꝰ in obserua¬
tione paschae cũ suagentenebat᷑ et sesuosq: om̃s ad catholi

Expanded text:
ipse episcopus Acca cantator erat peritissimus, quomodo etiam ipse episcopus Acca cantator erat peritissimus, quomodo etiam in litteris sanctis doctissimus, et in catholicae fidei confessione castissimus, in ecclesiasticae quoque institutionis regulis sollertissimus za, Eboracensis episcopi, nutritus atque eruditus est; deinde ad Uilfridum episcopum spe melioris propositi adveniens, omnem in ejus obsequio usque ad obitum illius explevit aetatem: cum quo etiam Romam veniens multtempore Naitanus rex Pictorum qui Septentrionales Britanniae plagas inhabitant admonitus ecclesiasticarum frequenti meditatione Scripturarum, abrenuntiavit errori quo eatenus in observatione paschae cum sua gente tenebatur, et se suosque omnes ad catholi
Abbreviated transcription (Latin):
eã dõ et hominib magnificus quia et ipsius ecđae suae quginbe¬
ati andrete apłi honore consecrata ẽ edificiũ multi fario de¬
core uł mirificis ampliauit operib deditnãq: operã qđ et hodie
facit : ut ad quisitis undecũq: reliquiis beatorũ apłorũ et martr¬
rũ xp̃i inueneratione illorũ poneret altana disanctis portici¬
bus in hoc ipsũ intramuros eius demecłae : sed ethistorias passi
congregans amplissimã ibi ac nobilissimam bibliothecã fecit
Neeñ etuasa sc̃a etluminaria aliaq: huius modiquȩ ad ornatũ
domus dt ꝑtinent studio sissime parauit. cantatorẽ quoq e
pape gregoru in cantia fuerat cantandisonus edoct ad se
suosq instituendos accersut ac ꝑ annos duode cĩ tenuit qua¬
tenus et quȩ illi ñ nouerant carmina ecclesiastica doceret
coeper̃ huius doctrina priscũ renouarent᷑ instatũ. Nã et

Expanded text:
ram Deo et hominibus magnificus; qui et ipsius ecclesiae suae, quae in beram Deo et hominibus magnificus; qui et ipsius ecclesiae suae, quae in beati Andreae apostoli honorem consecrata est, aedificium multifario decore ac mirificis ampliavit operibus. Dedit namque operam, quod et hodie facit, ut adquisitis undecumque reliquiis beatorum apostolorum et martyrum Christi, in venerationem illorum poneret altaria, distinctis porticibus in hoc ipsum intra muros ejusdem ecclesiae, sed et historias passiocongregans, amplissimam ibi ac nobilissimam bibliothecam fecit, necnon et vasa sancta et luminaria aliaque hujusmodi quae ad ornatum domus Dei pertinent, studiosissime paravit. Cantatorem  Al., cpapae Gregorii in Cantia fuerat cantandi sonos edoctus, ad se suosque instituendos accersiit, ac per annos duodecim tenuit: quatenus et quae illi non noverant, carmina ecclesiastica doceret;coeperunt, hujus doctrina priscum renovarentur in statum. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
atholici adiustũ correxit dogma canonis quẽ statuere patres du¬
bioque errore remoto. Certas uiginti ostendit moderam in aritus
in quȩ locis istis monachorũ examine crebra. Colligit ac monitis ca¬
uitq regula patrũ sedulus instiguit multisq: domique forisq: iac¬
tatus nimiũ ꝑtẽpora longa ꝑris quindecies ternos postegit
ep̃s annos transiit et gaudens cȩlestia regna petiit dona ibũ ut
grexpastoris. calle sequatur .xx.
Querentis simꝰ pater adrianus abbas cooperator in uerboħ the¬
odori beatȩ memorie ep̃ide functus est et in monas teriosuo in eđa
liano papa directꝰ est cũtheodoro ex quo aũt brittaniamuenittri¬
cesimꝰ nonus cuius doctrine simul et theodori int̃alia testimoniũ
ꝑhibet qđ albinus discipulus ei : quimonas terio ipsius in regimi¬
ne succes sit᷑ in totũ studiis scripturarũ institutus est ut grecam

Expanded text:
Catholici ad justum correxit dogma canonis, Quem statuere Patres, duCatholici ad justum correxit dogma canonis, Quem statuere Patres, dubioque errore remoto Certa suae genti ostendit moderamina ritus: Inque locis istis monachorum examina crebra Colligit, ac monitis cavit quae regula Patrum Sedulus instituit: multisque domique forisque Jactatus nimium per tempora longa periclis, Quindecies ternos postquam egit episcopus annos, Transiit, et gaudens caelestia regna petivit. Dona, Jesu, ut grex pastoris calle sequatur. CAPUverentissimus Pater Hadrianus abbas , cooperator in verbo Dei Theodori beatae memoriae episcopi, defunctus est, et in monasterio suo in eccmus primus, ex quo a Vitaliano papa directus est cum Theodoro; ex quo autem Brittaniam venit, tricesimus nonus. Cujus doctrinae simul et Theodori inter alia testimonium perhibet, quod Albinus discipulus ejus qui monasterio ipsius in regimine successit, in tantum studiis scripturarum institutus est, ut Graecam
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ Quiuidelicet e dilr&. accitũ ad seco in redũ quẽ prosere¬
gem fecerat : amicũ ep̃o fieri petit: et impetrauit. Sed ald frid
nordan hrm rex eũ suscepere contẽpsit: Nec longotempore
suꝑ fuit unde factũ est utregnante osredifilio eius moxsi no¬
do facta iuxta fluuiũnio. post aliquantũ utriusq partis con¬
flictũ tandẽ cunctis fauentib: in p̃sulatũ sit suae receptus ec¬
cłȩ sicq quattuor annis idestusque ad diem obiti suiuitam
bat in prouintia undalũ subregimine cudualdi abbate et
anc dño qui aulam ductus pietatis amore f
orbis at que auro actrrio deuotus uestit auro quin etiam sublime
crucis radiante metallo hic posuit tropheũ nec ñ etquattuor auro
Scribi eu angelii precoepit in ordine libros Ac techamerutilo his
condignam conditauro : paschali qui etiã solẽpnia tẽporecur sus

Expanded text:
runt: qui videlicet Aedilred accitum ad se Coinredum quem pro se rerunt: qui videlicet Aedilred accitum ad se Coinredum quem pro se regem fecerat, amicum episcopo  Al., amico fieri petiit, et impetravit. Sed Aldfrid Nordanhymbrorum rex eum suscipere contempsit, nec longo tempore superfuit: unde factum est ut regnante Osredi filio ejus, mox synodo facta juxta fluvium Nidd, post aliquantum utriusque partis conflictum, tandem cunctis faventibus, in praesulatum sit suae receptus Ecclesiae. Sicque quatuor annis, id est, usque ad diem obitus sui, vitam bat in provincia Undalum sub regimine Cudualdi abbatis; eHanc Domino qui aulam ductus pietatis amore Feorbis; Atque auro ac tyrio devotus vestiit ostro. Quin etiam sublime crucis radiante metallo, Hic posuit trophaeum, necnon et quattuor auro Scribi Evangelii praecepit in ordine libros; Ac thecam e rutilo his condignam condidit auro: Paschalis qui etiam sollemnia tempora cursus
Abbreviated transcription (Latin):
silentio tegere uolo donec sciã quid de me fieriuel at ds̃ adsis¬
tit enĩ mihi quidã candido p̃clarus habitu dicensse michaele
ẽẽ archangelũ et ob hoc inquit missus sũ utte amorte reuocẽ
Donauit eni tibi dñs uitã ꝑ orationes aclacrimas discipulorũ
acfratrũ tuorũ : et ꝑint̃ cessione beat& genetricis seꝑq uir¬
ginis mariae quaꝓpt̃ dicotibi quia modo quidẽ ab infirmi¬
tate acsanaberis sed parat esto quia post qua drienniũ reuer¬
tens uisitabote. Patria uero ꝑueniens maximã possessionẽ
tuarũ quȩ tibi ablates portionem recipies adq: in pace tran¬
quilla uitã t̃minab. Conualuitigit ep̃s cunctis gaudentib: ac
dõ gratias agentib: coeptoq: it inere britaniã uenit. Lectis aut
epistolis quas ab a postolico papa aduexerat bertuald. archi¬
ep̃s. et edilret quondã rex. tuncaũt abbas libentissime faue¬

Expanded text:
silentio tegere volo, donec sciam quid de me fieri velit Deus. Adstisilentio tegere volo, donec sciam quid de me fieri velit Deus. Adstitit enim mihi quidam candido praeclarus habitu, dicens se Michaelem esse archangelum: et ob hoc, inquit, missus sum ut te a morte revocem: donavit enim tibi Dominus vitam per orationes ac lacrymas discipulorum ac fratrum tuorum, et per intercessionem beatae suae genitricis semperque virginis Mariae. Quapropter dico tibi, quia modo quidem ab infirmitate hac sanaberis; sed paratiens visitabo te. Patriam vero perveniens, maximam possessionum tuarum, quae tibi sunt ablatae, portionem recipies, atqquilla vitam terminabis. Convaluit igitur episcopus cunctis gaudentibus, ac Deo gratias agentibus, coeptoque itinere Brittaniam venit. Lectis autem epistolis quas ab apostolico papa advexerat, Berctuald archiepiscopus, et Aedilred quondam rex, tunc autem abbas, libentissime fave
Abbreviated transcription (Latin):
peannos epis copati fugebat᷑ nequa quam danari debere
sed adintegrum culpis accusationum ab solutũ patria cũ ho¬
nore reuerti. Quicũ brit taniam remeans ingalliarum par¬
tes deuenis set tactus est infirmitate repentina ereacrescem¬
quartuor dieb: ac noctib quasi mortuus iacebat alitutan¬
tũ ꝑtenui quia uiueret demonstrans. Quicũ ita sine erbo&
potu si neuoce et auditii quatriduo ꝑseueraret: quintae
demũ in lucescente die quaside grauiex prect᷑ somno ex sur
gens resedit. Aꝑtis que oculis uidit circase choros psallentiũ
simul flentiũ fratrũ ac modicũ suspirans. interrogauit ubi
eẽt accapresbitar. quis tatim uocatus intrauit. & uidens cũ
melius habentẽ ac loquiiã ualentẽ flexis genib: gratias agit¬
de supernis uidiciis trepidi aliqua confabulari coepissent.¬
orsus est uisio mihi modo tremda apparuit quã te audire ac

Expanded text:
pe annos episcopatu fungebatur, nequaquam damnari debere, pe annos episcopatu fungebatur, nequaquam damnari debere, sed ad integrum culpis accusationum absolutum, patriam cum honore reverti. Qui cum Brittaniam remeans in Galliarum partes devenisset, tactus est infirmitate repentina, et ea crescenquatuor diebus ac noctibus quasi mortuus jacebat, halitu tantum pertenui quia viveret demonstrans. Cumque ita sine cibo et potu, sine voce et auditu quatriduo perseveraret, quinta demum inlucescegens resedit; apertisque oculis, vidit circa se choros psallentium simul et flentium fratrum; ac modicum suspirans interrogavit, ubi emelius habentem ac loqui valentem, flexis genibus de supernis orsus est: « Visio mihi modo tremenda apparuit, quam te audire ac
Abbreviated transcription (Latin):
cum ubiscripserat uil fridus do amabilis ep̃s eboracae ciuitate
apostolicam sedem desua causa appellans et ab hac potostate
decertis incertisq reb ab solutus et cetera quȩ supra posuim qđ
ubi lectum est stupor ad prehendit audient es ec silente lecto re
ne facius consiliarius apostolica pape et aliiꝑ plures quicum
tẽporibus agathonis papae ibiuiderant dicebant ipsũ ee ẽp̃m
quinuꝑ nomam accusatus asuis atq: ab a postolice sede iu¬
dicandus aduenerit Quiia dudũ inquiunt &q: accusat hunc
adueniens mox audita ac diuidicata caus a et controuersia
utriusq partis ab eatȩ memoriae papa agathone ꝓbatus e sc
sũ in concilio quod congregarat: epis coporum quasi uirũ in corruo¬
te fidei et animiꝓbi residere p̃eiperet quibus auditis. dicchan
om̃s unacũ ipso pontificae uirũ tante auetoritatis quieyiꝓ

Expanded text:
cum ubi scriptum erat: « Uilfridus, Deo amabilis episcopus Eboracae civitatis, cum ubi scriptum erat: « Uilfridus, Deo amabilis episcopus Eboracae civitatis, apostolicam sedem de sua causa appellans, et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutus, etc., quae supra posuimus. Quod ubi lectum est, stupor apprehendit audientes: et silente lectore, iscopus. Tum Bonifacius consiliarius apostolici papae, et alii perplures, qui eum temporibus Agathonis papae ibi viderunt, dicebant ipsum esse episcopum, qui nuper Romam accusatus a suis, atque ab apostolica sede judicandus, advenerat. « Qui jamdudum, inquiunt, aeque accusatus huc adveniens, mox audita et dijudicata causa et controversia utriusque partis, a beatae memoriae papa Agathone probatus est re, ut ipsum in concilio quod congregarat episcoporum quasi virum incorruptae fidei et animi probi residere praeciperet. Quibus auditis, dicebant omnes una cum ipso pontifice, virum tantae auctoritatis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
colunt Verue et catholicam fidẽ confessus ẽ et cũ subscriptione suacor
ministros. regnauit sedẽ suam et episcopatũ ipso rege inuitante
recoepit. Sed post annos quinq denuo accus atus ab eo dem ipso
rege et plurimis ep̃is. psulatu pulsus est ueniens que romam cum
p̃sentib: accusa torib acciperetlocũ  defendendi consedentibus
ep̃is plurib: cũ apłico papat ioanne omniũ iudicio ꝓbatũ est accu¬
Scriptũq apfato papa regibus anglorũ aedilredo et alfrido ut eum
in episcopatũ suum eo quod in iuste fuerit condempnatus facerere
cipi luuit aũt causam absal&tiones eius. lectio sinodibeate me¬
moriae papa agathonis :q: condã ipso p̃sente in urbȩ atq: in eodẽ
concilio int̃ ep̃os residente ut p̃diximꝰ acta est cũ ergo causa exi¬
gente si nodus eadem quorũ nobibib: et frequentia populi iuben¬
te a postolico papa diebus aliquod legeretur uentũ est aũt adlo

Expanded text:
colebantur, veram et catholicam fidem confescolebantur, veram et catholicam fidem confesno 697, « sedem suam et episcopatum, ipso rege invitante, recepit. Sed post quinque annos denuo accusatus ab eodem ipso rege et plurimis episcoppraesentibus accusatoribus acciperet locum se defendendi, considentibus episcopis pluribus cum apostolico papa Joanne, omnium judicio probatum est, accunias. Scriptumque est a praefato papa regibus Anglorum Edilredo et Aldfrido, ut eum in episcopatum suum eo quod injuste fuerit condemnatus facerent recipi. Juvit autem causam absolutionis ejus lectio synodi beatae memoriae papae Agathonis quae quondam ipso praesente in urbe atque in eodem concilio inter episcopos residente ut praediximus acta est. Cum ergo, causa exigente, synodus eadem coram nobilibus et frequentia populi, jubente apost
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit ipsẽ primꝰ ibitpus euanͦlicũ coepit. Ibiergo hiemẽ cum
nouadi plobefeliciter exigens sic romã uenientiit̃ repetut et ubicausa eius
uentilataẽ presente agathone papa et plurib: ep̃is uniuersorũ uidicio abs¬
aduersus eos quiunam in dño saluatore uoluntatẽ atq operationẽ dogma¬
tizabant : uocariius sit et uil fridũ atq int̃ ep̃os consedentẽ dicere fidẽ
suã et ꝓuintiaȩ siue insule dequauenerat. Cũq catholicus fide cũ suis
esset inuent placuit hoc in t̃cetera eius demsinodigestis. inseri. Scriptũ¬
q est hoc modo uilfridus dõ amabilis ep̃s aeboracaȩciuitate apostolica
sedẽ desua causa apellans et abhac potestate decertis inceruisque re¬
bus ab solutus et cũ aliis centũ xxv ep̃is insinodo in iudicii sede cons¬
citutus et pro om̃i a qui lonali parte brittanae et hibernie in sulis
quȩ ab anglorũ et brectonum nec ñ et scottorũ et pictorũ gentib: in

Expanded text:
plevit , ipse primus ibi opus evangelicum coepit. Ibi ergo hiemem cum nova Dei plebe feliciter exigens, sic Romam veniendi iter repetiit; et ubi causa ejus ventilata est, praesente Agathone papa et pluribus episcopis, universorum judicio abscoporum, adversus eos qui unam in Domino Salvatore voluntatem atque operationem dogmatizabant, vocari jussit et Vilfridum, atque inteul et provinciae sive insulae de qua venerat: cumque catholicus fide  Al. om. fide cum suis esset inventus, placuit hoc inter caetera ejusdem synodi gestis inseri, scriptumque est hoc modo: « Uilfridus Deo amabilis episcopus Eboracae  Al., Eborasedem de sua causa appellantem et ab hac potestate de certis incertisque rebus absolutum et cum aliis CXXV coepiscopis in sinodo in iudicii sede constitutum et pro omni aquilonali parte Brittanniae et Hiberniae insulis, quae ab Anglorum et Brittonum necnon Scottorum, Pictorum gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ti& tenebat dolor et internis peccatorũ uinculis quibus
grauabat᷑ otius desiderabat ab solui: Adulescentiorsũ
inquit aetate et uegetꝰ corpore. quicquid a hi in posue

Expanded text:
tiae tenebat dolor, et internis peccatorum vinculis quibus gravabatur, ocius desiderabat absolvi: « Adolescentior sum, inquit, aetate, et vegetus corpore: quidquid mihi imposuer
Abbreviated transcription (Latin):
imbrorũ ꝓuintiã exor tindagratiam reuisere :
quem cũ oidilualdfilius osual diregis qui inde irorũ partibus
regnũ abebat uirũ scm̃ & sapientẽ probumque morib: uider&:
postulauit que eum possessi onẽ terrȩ aliquã a se ad constru
uerbũq: audiendũ aduenire & defuntus sepelire deber& : Nã
& seipsũ fideliter credidit multũ iuuari eorũ oratio nibus coti

Expanded text:
hymbrorum provinciam exhortandi gratia revisere: hymbrorum provinciam exhortandi gratia revisere: quem cum Oidilvald filius Osualdi regis DCLIII--DCLXIV, qui in Deirorum partibus regnum habebat, virum sanctum et sapientem, probumque moribus videret, postulavit eum possessionem terrae aliquam a se ad construeverbumque audiendum advenire, et defunctus sepliri deberet. Nam et seipsum fideliter cre
Abbreviated transcription (Latin):
in trauit epulaturus domum eiꝰ qui cũ habis s& ob¬
ui auit ei antistes : At rec in tuens eum: mox treme¬
ep̃s pariter desiluit sederat enĩ & ipse in equo Ira
inquit : qui a noluisti te continere addomũ ꝑditi&
dõnatiillius. tu  ipsadomo morihabes. Sed creden¬
dũ est quiatalis mors uiri religiosi non solũ talem cul¬
pamdilu it sed &iã meritũ eius auxerit qui animirũ
ob causam pietatis qui a propt̃ obseruantiã manda¬
torũ xp̃i contigit. Suc cessit aut sigbercto in regno
suid helm filius sex baldi: qui bapti zatus ab ipso ced¬
de in ꝓuintia ori entaliũ anglorũ inui regio qui
dicitur. rendles ham idẽ mansiq: rendili suscepit¬
que eũ ascendentẽ defonte sco ediluald re ipsius
gentis orientaliũ anglorũ frat̃ anna regis eorudẽ
Nolebat aut̃ idemuir dñi cũ orientales saxones episcopa¬
tus offitio fungeretur sepius &iã suã id est nor dan¬

Expanded text:
intravit epulaturus domum ejus: qui cum abiisset, obintravit epulaturus domum ejus: qui cum abiisset, obviavit ei antistes. At rex intuens eum, mox tremeepiscopus pariter desiluit: sederat enim et ipse in equo. Irainquit, quia noluisti te continere a domo perditi et damnati illius, tu in ipsa domo mori habes. » Sed credendum est quia talis mors viri religiosi non solum talem culpam diluerit, sed etiam meritum ejus auxerit: quai  Al., quae nimirum ob causam pietatis, quia propter observantiam mandatorum Christi contigit. Successit autem Sigbercto in regnum Suidhelm, filius Sexbaldi DCLX, qui baptizatus est ab ipso Cedde in provincia Orientalium Anglorum, in vico regio qui dicitur Rendlaesham, id est, Mansio Rendili; suscepitque eum ascendentem de fonte sancto Aedilvald rex ipsius gentis Orientalium Anglorum, frater Anna  Al., Annae dem vir Domini, cum apud Orientales Saxones episcopatus officio fungeretur, saepius etiam suam, id est, Nordan
Abbreviated transcription (Latin):
Cumque tempore non pau co in praefata ꝓuintia gaudente
re congaudente uniuerso populo uite caeles tis institu¬
tio cotidianũ sumer& aucmentũ contigit ipsum regem ins¬
tigante orniũ bonorũ inimi co propinquorũ suorũ ma¬
nu interfici. Erant aut duo germani. fratres. qui hocfa¬
cinus patrarunt quicũ interrogarentur quare hoc face
rent nil aliud respondere potuerunt. nisi obhoc seira¬
inimicis & factus ab eis iniurias mox obsecrantibus placida
mente dimit ter&. Talis erat culpa proqua. occidere t̃
quo de euangelica prae cepta deuoto cordeseruar&. inquatum̃
eius morte in noxia iuxta p̃dictũ uirũ di uera est eius cul¬
papunitci habuerat enim unus exis quieum occiderunt comitibus in¬
licitũ coniugiũ: quodcũ ep̃s ꝓhibere & corrigere non poss&
&x cõmunicauit eũ atque omnibus qui seaudire uellent
p̃cepit᷑ domũ eius in trarent nequede cibis illius accipe

Expanded text:
Cumque tempore non pauco in praefata provincia, gaudente Cumque tempore non pauco in praefata provincia, gaudente rege, congaudente universo populo, vitae caelestis institutio quotidianum sumeret augmentum, contigit ipsum regem instigante omnium honorum inimico, propinquorum suorum manu interfici DCLX. Etant autem duo germani fratres qui hoc facinus patrarunt; qui cum interrogarentur quare hoc facerent  Al., cur hoc fecerint, nil aliud respondere potuerunt, nisi ob hoc se irainimicis, et factas ab eis injurias mox obsecrantibus placida mente demitteret. Talis erat culpa regis pro qua occideretur, quod evangelica praecepta devoto corde servaret: in qua tamen ejus morte innoxia, juxta praedictum viri Dei, vera est ejus culpa punita. Habuerat enim unus ex his qui eum occiderunt comitibus, inlicitum conjugium, quod cum episcopus prohibere et corrigere non posset, excommunicavit eum, atque omnibus qui se audire vellent praecepit ne domum ejus intrarent neque de cibis illius acciper
Abbreviated transcription (Latin):
per ambulantes multã dño aecclesiam congregassent. contigit tẽ¬
porequodam eundem cedo. rediredomum acperuenire ad aec¬
clesiã. lindis farnengem propter conlo quiũ finatu ep̃i. Qui
ibi ꝓperatũ ei opus euangelu conperiit fecit eũ epm ingentẽ
orien taliũ saxonũ uocatis ad se in ministeriũ ordinationis a¬
liis dd obus ep̃is. qui acceptu gradu epis copatus. rediit ad pro¬
uintiam . & maiore auctoritate coeptũ opus e plens. fecit ꝑ
loca aec clesias presbiteros. & diaco nos ordinauit quise in
uerbo fidei & minis terio bapti zandi aduuarent. maxime
inciuitate quȩ lingua saxonũ. ythancestyr apelle tur
sed & in ibla quae tillaburg cognominatur. quorũ prior
locus ẽ in ripapente ã nis. secundus inripata mensis. Inqui¬
bus collecto &x amine famulorũ xp̃i disciplinãui tȩregula¬
ris in quantũ rudes adhuc capere poterant cus todire docuit

Expanded text:
perambulantes multam Domino Ecclesiam congregassent, contigit quoperambulantes multam Domino Ecclesiam congregassent, contigit quodam tempore eundem Cedd redire domum, ac pervenire ad ecclesiam Lindisfaronensem, propter conloquium Finani episcopi; qui ubi prosperatum ei opus EOrientalium Saxonum, vocatis ad se in ministerium ordinationis aliis duobus episcopis: qui accepto gradu episcopatus, rediit ad provinciam, et majore auctoritate coeptum opus explens, fecit per loca ecclesias, presbyteros et diaconos ordinavit, qui se in verbo fidei et ministerio baptizandi adjuvarent, maxime in civitate quae lingua Saxonum Ythancaestir appellatur. Sed et in illa quae Tilaburg cognominatur: quorum prior locus est in ripa Pentae amnis, secundus in ripa Tamensis: in quibus, collecto examine famulorum Christi, disciplinam vitae regularis, in quantum rudes adhuc capere poterant, custodire docuit.
Abbreviated transcription (Latin):
& huius modi multa cũ rex osuiu regis sic bercto amicali & quesi fra¬
teno consilio sepe inculcar&. tandẽ iuuante amicorũ consensu credidit:
Et facto cũ suis consilio cũ & ortatione fauentibus cunctis. & ad¬
nuentibus fidei babta zatus est cũ eis afinano ep̃o muilla regia
cuius supra meminimus Qui cognominato. ad murũ ẽ enĩ iux¬
ta murũ qui olim romani brit tani ã insulam p̃cinxere duo de¬
cimmilia passuũ amariorientalis secreta. Igitur rex sicberc
a et̃ ni regni iãciuis effectus tẽporalis sui regni sedem petit
Postulans abos uiu rege ut aliquos sibi doctores dar&.
quigen tẽ suã ad fidem xp̃i conuerterent. ac fonte salu¬
tari abluerent. atillemittens ad prouintiã mediterra neorũ anglo
rum clamauit ad sedĩcedd&. dato illi sotio altero quodã perst bi¬
teromisit predicare uebum gentiorien tali saxomim. Vbi cũ om̃a

Expanded text:
et hujusmodi multa cum rex Osuiu regi Sigbercto amicabili et quasi fraet hujusmodi multa cum rex Osuiu regi Sigbercto amicabili et quasi fraterno consilio saepe inculcaret, tandem juvante amicorum consensu credidit, et facto cum suis consilio, cum exhortatione, faventibus cunctis et adnuentibus fidei, baptizatus est cum eis a Finano episcopo in villa regia cujus supra meminimus , quae cognominatur Ad murum. Est enim juxta murum, quo olim Romani Brittaniam insulam praecinxere, duodecim millibus passuum a mari Orientali secreta. Igitur rex Sigberct aeterni regni jam civis effectus, temporalis sui regni sedem repetiit  Al., petiit, postulans ab Osuiu rege ut aliquos sibi doctores daret, qui gentem suam ad fidem Christi converterent ac fonte salutari abluerent. At ille mittens ad provinciam Mediterraneorum Anglorum, clamavit ad se virum Dei Cedd, et dato illi socio altero quodam presbytero, misit praedicare verbum genti Orientalium Saxonum. Ubi cum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
o tẽpore &iã oriente lesaxones fidem quã olim ex pulso mellito
antistite abie cerunt instantia regis os uiu receper̃. Erat enĩ
Lrex eiusdẽ gentis sibreg qui post sigberc tũ sognomento par uũ
regnante amicus eius osuiuregis. quicũ frequenter ad eum
proumtiã nor dan bymbrorũ uenir& solebat eũ bortari
ad intellegendũ deos esse non posse qui hominũ manibus facti
essent di creandimateriã lignũ uellapidem esse non posse
quorũ recisure uel igni ad sũmerentur. ue l in uasa que lib&
humaniusus formarentur. uel certedis pectui habita foras
proicerentur & pedibus conculcata in terrauer terentur
dm̃ potius intellegendũ maiestate conpensibilem huma¬
nis oculis in uisibilem: omni potentẽ aet̾nũ qui caelũ &
terrã humanũ genus creasset regeret & iudicaturus
ess& orbem in equi tatẽ cuius sedes aet̾na non mnuili & ca¬
tellegendum qui a om̃s quiuo luntatẽ eius aquocreata sunt
discerent & facerent ȩterna ab illo p̃ mia essent ꝑcepturi. haec

Expanded text:
 etiam Orientales Saxones fidem quam olim, expulso Mellito antistite, abjecerant , instantia regis Osuiu receperunt. Erat enim rex ejusdem gentis Sigberct, qui post Sigberctum cognomento Parvum regnavit, amicus ejusdem Osuiu regis, qui cum frequenter ad eum in provinciam Nordanhymbrorum veniret, solebat eum hortari ad intelligendum deos esse non posse qui hominum manibus facti essent; dquorum recisurae vel igni absumerentur vel in vasa quaelibet humani usus formarentur vel certe despectui foras proicerentur et pedibus conDeum potius intelligendum majestate incomprehensibilem, humanis oculis invisibilem, omnipotentem, aeternum, qui caelum et terram et humanum genus creasset, regeret, et judicaturus esset orbem in aequitate; cujus sedes aeterna non in vili et catelligendum, quia omnes qui voluntatem ejus a quo creati sunt discerent et facerent, aeterna ab illo praemia essent percepturi. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianus regnũ eiꝰ acciperet ut in sequentibus dicemus factus
est diuina unus & p̃fatis quat tuor sacer dotibus epis copis me¬
diterraneorũ anglorũ si mul& mertiorum ordinatus a fina¬
no episcopo: Paucitas enĩ sacerdo tũ coge bat. unũ antisti¬
tẽ duobus populis prefeci:. Quicũpauco sub tẽ pore non pau¬
cã dño plebem ad quisisset. De funtus est. apud medi ter
multo post. relito epis copatureuersus est ad insulã. hi u¬
bi plurimorum caput & arcẽ stot tihabuere. oe nobiorũ.
suc cedente illi in epis copatũ trumheri uiro religi oso. &

Expanded text:
Osuiu Rex Christianus regnum ejus acciperet, ut in sequentibus dicemus , factus Osuiu Rex Christianus regnum ejus acciperet, ut in sequentibus dicemus , factus est Diuma unus ex praefatis quatuor sacerdotibus episcopus Mediterraneorum Anglorum simul et Merciorum, ordinatus a Finano episcopo. Paucitas enim sacerdotum cogebat unum antistitem duobus populis praefici. Qui cum pauco sub tempore non paucam Domino plebem adquisisset, defunctus est apud Mediterranmulto post, relicto episcopatu, reversus est ad insulam Hii, ubi plurimorum caput et arcem Scotti habuere coenobiorum: succedente illi in episcopatum Trumheri viro religioso, et
Abbreviated transcription (Latin):
sexp̃i anum fieri uelle confessus ẽ. &iã si uirginẽ non acceperit. ꝑ¬
sua sus maxime ad ꝑcipiendã fidem a filioregis es uiu nomine
alhe frido quierat cognatus & amicus eius. habens soro rem
Paptizatus est ergo afinano ep̃o cũ omnibus qui secũ uenerant.
comitibus acmilitibus eorũq: famulis uniuersis. itiuicore¬
gis inlus triquiuocatur murũ. Et ac ceptis quat tuor preste¬
ris qui ad docendam babtizandã que gentẽ illius &eru¬
ditione &ui taui debantur idonei. multo cũ gaudio reuer¬
rũ ultimus natione scottus. ceteri fuerede anglis. ad da aũt fra¬
tiã memorati sacer dotis cũ principe predicabant uerbũ. &
Nec pro ibuit penda rex quin &iã hoc est in sua mertiorũ
natione uerbum siqui uellent audire predica retur. quin potius uo¬
dio habebat & dispiciebat eos quos fide xp̃i inbutos opera fidei non
habere dependit dicens Contẽpnedos esse eos & miseros qui
deo suo inquẽ crederen obedire contẽpnerent. Caepta sunt haec

Expanded text:
stianum fieri velle confessus est, etiamsi virginem non acciperet: persuasus maxime ad percipiendam fidem a filio regis Osuiu, nomine Alchfrido, qui erat cognatus et amicus ejus, habens sororem i Pendan regis. Baptizatus est ergo a Finano episcopo, cum omnibus qui secum venerant comitibus ac militibus eorumque famulis universis, in vico regis inlustri qui vocatur Ad murum. Et acceptis quatuor presbyteris, qui ad docendam baptizandamque gentem illius, et eruditione et vita videbantur idonei, multo cum gaudio reverrum ultimus natione Scottus, caeteri fuere de Anglis. Adda autem erat fraciam memorati sacerdotes cum principe, praedicabant verbum, et Nec prohibuit Penda rex quin etiam in sua, hoc est, Merciorum natione, verbum, si qui vellent audire, praedicaretur. Quin potius odio habebat, et despiciebat eos, quos fide Christi imbutos, opera fidei non habere deprehendit, dicens contemnendos esse eos et miseros qui Deo suo in quem crederent obedire contemnerent. Coepta sunt haec
Abbreviated transcription (Latin):
bulo regẽheri occisus ẽ hac sit aediumi uinxit oraculũ quod acce¬
perat. non tantum regis sibi infesti insidiasuitauit uerũ &iam
eidem ꝑempto inregnigloria successit Cumergo p̃dicante
uerbum di paulinorex credere differret. & ꝑ aliquot tepus
ut diximus horis conp&entibus solitarius sederet quid a gendũ
sibi esset quȩ religio seqenda sedulus secum ipse scrutari consues¬
set in grediens ad eũ quadat diȩ uirdĩ in posuit dexterã capitiens¬

Expanded text:
bulo Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus juxta oraculum quod accebulo Raegenheri, occisus est: ac sic Aeduinus juxta oraculum quod acceperat, non tantum regis sibi infesti insidias vitavit, verum etiam eidem perempto in regni gloriam successit. Cum ergo praedicante verbum Dei Paulino Rex credere differret, et per aliquod tempus, ut diximus, horis competentibus solitarius sederet, quid agendum sibi esset  Al. add. et, quae religio sequenda sedulus secum ipse scrutari consuesset, ingrediens ad eum quadam die vir Dei, imposuit dexteram capiti