comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerint curiae nexibus esse
iubiecti ut patris naturalis suc¬
cessionem capiant liceateis hoc
facere ut nouem accipiantunci¬
as sed & sipater naturalis fili¬
um seruum habuerit eumque
manu miserit &curiae dederit
nouem uncias ei relinquerecon¬
pellatur hocamplius & sitan¬
tum manumiseriteum & post
mortem naturalis patriscuria¬
lis essemaluerit nihi lominus
nouem accipiat uncias. Idem
dicimus & sitestator eum cũ¬
riae dederit insuotes tamento
omnienim modo quicurialia
onera subiro patatusesano¬
omyes naturales libericuriali
esseuoluns prorata portione
intercos nouem unciae distri¬
buantur.
enonis diuae memoriȩ
constitutio &anasta su
lex denatura libus liberis po¬
sitamaneat secundum suatem¬
pora in concussa sed & diui iusti¬
ni consututio inperp&uum
maneat quae prohib& natura¬
les liberosadoptionis modo
legiumos fieriis mo¬
Ciquis cum libera mubiere
consue tudinem habuerit¬
& exeanaturales liberospro¬
creauerit postea autem affec¬

Expanded text:
voluerint curiae nexibus esse voluerint curiae nexibus esse subiecti, ut patris naturalis successionem capiant, liceat eis hoc facere, ut novem accipiant uncias. Sed et si pater naturalis filium servum habuerit, eumque manumiserit, et curiae dederit, novem uncias ei relinquere compellatur. Hoc amplius: et si tantum manumiserit eum, et post mortem naturalis patris curialis esse maluerit, nihilominus novem uncias accipiat. Idem dicimus, et si testator eum curiae dederit in suo testamento; omni enim modo qui curialia onera subire paratus est, noomnes naturales liberi curiales esse volunt, pro rata portione inter eos novem unciae distribuantur. Zenonis divae memoriae constitutio et Anastasii lex, de naturalibus liberis posita, maneat secundum sua tempora inconcussa; sed et divi Iustini constitutio in perpetuum maneat, quae prohibet naturales liberos adoptionis modo legitimos fieri. Iquis cum libera muliere consuetudinem habuerit, et ex ea naturales liberos procreaverit, postea autem affec
Abbreviated transcription (Latin):
cumpertinentesaccipiat scilic&
si prius imperatori supplicaue¬
rit & hoc ipsum ei abimperiali
nomine concessum fuerit.
iquis natura les habuerii li¬
beros posteaq decedens
intestamento suocuriae eos de¬
derit & illipost mortem patris
sui naturales consenserint ha¬
beant noueni uncias qualiter¬
cumq discributionem carum
pater intereos fecerit. Itata¬
menminus nouem uncias non
accipiant melius autem face¬
re & patersi totamassemeis
reliquerit quod siquidam
ex his consenserint quidam au¬
tem noluerint curiales esse
ad cos qui con sentiunt nouem
unciae perueniant tresautem
unciae ad cos deuoluantur
quos testator uoluit. quod si
nullus ex natura libus liberiscu¬
rialem amplectatur condicio¬
nem ad ipsam curiam nouem
unciae pertineant. scilic& ut
sccundum nostram constitutio¬
nem intercuriam & publicum
nouem unciae diuidantur
Sed & siquis nihil denatura lib
suis dixerit sed silentio eos prae¬
terierit illi autem sua sponte

Expanded text:
cum pertinentes accipiat, scilicet cum pertinentes accipiat, scilicet si prius imperatori supplicaverit, et hoc ipsum ei ab imperiali numine concessum fuerit. quis naturales habuerit liberos, posteaque decedens in testamento suo curiae eos dederit, et illi post mortem patris sui naturalis consenserint, habeant novem uncias, qualitercumque distributionem earum pater inter eos fecerit: ita tamen, ut minus novem uncias non accipiant. Melius autem faceret pater, si totum assem eis relinqueret. Quod si quidam ex his consenserint, quidam autem noluerint curiales esse, ad eos, qui consentiunt, novem unciae perveniant, tres autem unciae ad eos devolvantur, quos testator voluit. Quod si nullus ex naturalibus liberis curialem amplectatur condicionem, ad ipsam curiam novem unciae pertineant, scilicet ut secundum nostram constitutionem inter curiam et publicum novem unciae dividantur. Sed et si quis nihil de naturalibus liberis suis dixerit, sed silentio eos praeterierit, illi autem sua sponte
Abbreviated transcription (Latin):
musdemasculis curiae datis intel¬
legendae sunt & defiliabus na¬
turalib quecurialib nupserunt¬
iuscuriaedatus soli patri
tantum modo legitimusfi¬
u successor non &iam parentib
uel liberis ipsius uel adgnatis uel
ognauiscius nisi forte abo ÷ quo
exhis heres instituarir
iquiscuriae datus & legitimus
factus decesserit siquidem ha¬
bcatcuriales legitimos liberos
ad ipsos successio cius perueniat
Sin autem quosdam curiales ha¬
bcat quosdam a conditione libe¬
ratos ad curiales quidem nouem
unciae substantia ceius ueniant
ad alios autem tresunciae quod
sinullos liberos habeat nouem
quidem unciascuria & publicus
habeat. Tres autem uncias uelhe¬
redes quos intestamento suo scrip¬
st uel hi quiab intestato adhere¬
ditatem eius uocantur. sin autẽ
scriptus heres uel non scriptus
curiȩ sed aremalucrit &here¬
ditatem ipsius habere nullo mo¬
doprohibeatur sed habeat licen¬
tam itoum curialis condicione
nouem uncias ad curiam & publi¬

Expanded text:
mus de masculis curiae datis, intelmus de masculis curiae datis, intelligenda sunt et de filiabus naturalibus, quae curialibus nupseruntius curiae datus soli patri tantummodo legitimus fiat successor, non etiam parentibus, vel liberis ipsius, vel agnatis, vel cognatis eius, nisi forte ab aliquo ex his heres instituatur. quis curiae datus et legitimus factus decesserit, si quidem habeat curiales legitimos liberos, ad ipsos successio eius perveniat; sin autem quosdam curiales habeat, quosdam a condicione liberatos, ad curiales quidem novem unciae substantiae eius veniant, ad alios autem tres unciae. Quod si nullos liberos habeat, novem quidem uncias curia et publicum habeat, tres autem uncias vel heredes, quos in testamento suo scripsit, vel hi, qui ab intestato ad hereditatem eius vocantur. Sin autem scriptus heres vel non scriptus curiae se dare maluerit, et hereditatem ipsius habere nullo modo prohibeatur, sed habeat licentiam, ut cum curiali condicione novem uncias ad curiam et publi
Abbreviated transcription (Latin):
nun ttere cos &curiaedare
& hocmoda legitimos facere
ipsiquoq: naturales liberi sili¬
ber tatem quo quomodona ncis¬
cantur mor tuo patre nullis le¬
gitimis liberis super stitibus li¬
centiam habeant curiae sedare
& legitimum nomen mereri.¬
inatura lis filius curiaedatus
fuerit legitimus patri succes¬
sor ab intestato existat & extesta¬
mento capiat quantum ei pater
naturalis reliquerit nisi forte
legitimosfilios anteahabuit.
Tunc enim non plus habeat natu¬
ralis filius quam is quilegitimus
constitutusminimam habuit
portionem.  siquidem mor¬
tuo patre &curialia munera sub¬
eat & quodei donatum uel relic¬
tum es possed eat maneat securus
sinautem respaternas uelit respu¬
ere uicurali condicioni libere tur
omnino non audiatur enimue¬
ro siabinitio curialem condicionẽ
contempserit postea autem in
possessionemrerum paternarũ
uelomnium uel exparte inuenti
fuerint. tunccurialis condicio¬
nis nexibus teneantur quaedixi¬

Expanded text:
numittere eos, et curiae dare, numittere eos, et curiae dare, et hoc modo legitimos facere. Ipsi quoque naturales liberi, si libertatem quoquo modo nanciscantur, mortuo patre nullis legitimis liberis superstitibus licentiam habeant curiae se dare, et legitimum nomen mereri.naturalis filius curiae datus fuerit, legitimus patri successor ab intestato exsistat, et ex testamento capiat, quantum ei pater naturalis reliquerit, nisi forte legitimos filios antea habuit; tunc enim non plus habeat naturalis filius, quam is, qui legitimus constitutus minimam habuit portionem. Et si quidem mortuo patre curialia munera subeat, et quod ei donatum vel relictum est, possideat, maneat securus. Sin autem res paternas velit respuere, ut curiali condicione liberetur, omnino non audiatur. Enimvero si ab initio curialem condicionem contempserit, postea autem in possessione rerum paternarum vel omnium vel ex parte inventus fuerit, tunc curialis condicionis nexibus teneatur. Quae dixi
Abbreviated transcription (Latin):
spontanea uoluntate sesecuriae
dare maluerit non aliter audia¬
tur nisi nullum legitimum filiũ
paterreliquid. Haec autem quȩ
depatre dicimus optineant & in
auo & inproauo & aliis huiusmo¬
di personis sed siquidem expro¬
uincialiciuitate oriundus est. is
qui filium curiaedare uelit in ea¬
dem ciuitatem filium suum faci¬
at curialem siue ipsequoque
patercurialissit siuenon. sinau¬
tem exuico oriundus est ineaci¬
uitate curialem faciat filium
naturalem cuius interritorio
locus est. illo pro culdubio ob¬
seruando utubi quidem pa¬
rensdat non inpediant legit¬
mifilii ubiautem filius seseda¬
reuelit non in pediatur legiti¬
mis filiis super sttibus sin au¬
tem pater naturalis uel roma¬
nussit uelbi⁊ antius liccatei in
qua uoluerit metropolitana
ciuitate filiossuos natura les cu¬
riaedare eadem dicimus & si
quis siliam suam curiali homini
coniungeremaluerit.¬
IDEM
Cicurialis naturales tantum
Ofilios habuerit liccatei ma¬

Expanded text:
spontanea voluntate sese curiae spontanea voluntate sese curiae dare maluerit, non aliter audiatur, nisi nullum legitimum filium pater reliquit. Haec autem, quae de patre dicimus, obtineant et in avo et in proavo et in aliis huiusmodi personis. Sed si quidem ex provinciali civitate oriundus est is, qui filium curiae dare velit, in eadem civitate filium suum faciat curialem, sive ipse quoque pater curialis sit, sive non. Sin autem ex vico oriundus est, in ea civitate curialem faciat filium naturalem, cuius in territorio locus est: illo procul dubio observando, ut ubi quidem parens dat, non impediant legitimi filii; ubi autem filius sese dare velit, impediatur legitimis filiis superstitibus. Sin autem parens naturalis vel Romanus sit vel Byzantius, liceat ei in qua voluerit metropolitana civitate filios suos naturales curiae dare. Eadem dicimus, et si quis filiam suam curiali homini coniungere maluerit.Idem Si curialis naturales tantum filios habuerit, liceat ei ma
Abbreviated transcription (Latin):
ponere Igitursiquis filiosna¬
turales curiae dederit uelom¬
nes uel quosdam &unum ex his
legitimum facit secundum di¬
uae memoriae theodosi con¬
stitutionem Idem iuris est
si filiam naturalem curiali ho¬
mini pater coniunxerit. sed
quia haec pars & de successionib
& de aliismultis dubie tatemre¬
cepit ordinarium est priuscam
plenissime explanare. Igitur
siquis naturalem filium uel natu¬
rales habuerit eumq ueleos uel
quosdam uelunum ex his legia¬
mos facere uoluerit deteoscuriae
ciuuatis quamuis inlustriigni¬
tate docoratisini & funt legiumi
exceptis scilic& illis dignitatibus
perquas & sicuriales essenta con¬
dicionerelaxati fuissent dari
autem cum curiae oport& uel
inspecta culo toto populo consi¬
dente uel actis interuenientib
uel intestamento suo siillenonre¬
clamauerit & haccomnia proce¬
dunt siue habeat legitimos fili¬
ospater siuenon. Sin autem
postmor tempatris naturalis

Expanded text:
ponere. Igitur si quis filios naponere. Igitur si quis filios naturales curiae dederit, vel omnes, vel quosdam, vel unum ex his, legitimos facit secundum divae memoriae Theodosii constitutionem. Idem iuris est, si filiam naturalem curiali homini pater coniunxerit. Sed quia haec pars et de successionibus et de aliis multis dubietatem recipit, ordinarium est prius eam plenissime explanare. Igitur si quis naturalem filium vel naturales habuerit, eumque vel eos, vel quosdam, vel unum ex his legitimos facere voluerit, det eos curiae civitatis, quamvis inlustri dignitate decorati sint, et fiunt legitimi, exceptis scilicet illis dignitatibus, per quas, et si curiales essent, a condicione relaxati fuissent. Dari autem eum curiae oportet vel in spectaculo toto populo considente, vel actis intervenientibus, vel in testamento suo, si ille non reclamaverit. Et haec omnia procedunt, sive habeat legitimos filios pater, sive non. Sin autem post mortem patris filius naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
quilinisdare & pensiones post
denuntiationem exigere. de¬
fensio enim sine fide iussorem
omnino idonea non est & non
facileest fide iussorem omni¬
bus inuenire
CUIII DELIBERS NATURALIB
ac constitutio deliberis
natura libus loquitur &
dicit filios natos aut ingenuos
& legitimosesse aut in genuos
quinaturales ingenui uel ser¬
uilis condicionissunt autlegiti¬
mi postea fiunt ut in eo demsta¬
tum anent ingenui quidem at¬
q legimi filiinascuntur quiex
legiumis nuptis procreati sunt
Nuptias autem legitimas contra¬
hi diximus aliter inper sonis se¬
natoriis aliter in uilissimis ho¬
minibus aliter intercos quime¬
diastinistatus sunt successionis
autem parentium ad legitimos
filios uariispertinent modis
dequibus plenissime iuris consul¬
ti & constitutiones locuti sunt.
Naturales autem liberi siue in¬
genui siue serui quibus modis
postea fiunt legitimi & per
quasuias natura libus succedunt
parentibus necessarium estex¬

Expanded text:
quilinis dare et pensiones post quilinis dare et pensiones post denuntiationem exigere; defensio enim sine fideiussore omnino idonea non est, et non facile est fideiussorem omnibus invenireLXXXII De liberis naturalibus Haec constitutio de liberis naturalibus loquitur, et dicit, filios natos aut ingenuos et legitimos esse, aut ingenuos qui naturales ingenui vel servilis condicionis sunt, aut legitimi postea fiunt, aut in eodem statu manent. Ingenui quidem atque legitimi filii nascuntur, qui ex legitimis nuptiis procreati sunt. Nuptias autem legitimas contrahi diximus aliter in personis senatoriis, aliter in vilissimis hominibus, aliter inter eos, qui mediastini status sunt. Successiones autem parentium ad legitimos filios variis pertinent modis, de quibus plenissime iurisconsulti et constitutiones locuti sunt. Naturales autem liberi sive ingenui, sive servi, quibus modis postea fiunt legitimi, et per quas vias naturalibus succedunt parentibus, necessarium est ex
Abbreviated transcription (Latin):
eminiliceat curiali condici¬
oniobnoxio aliquiddona¬
re desua substantia nisi quod per¬
tineat addonationem propter
nuptiassiue prosem & ipso siue
proliberis dederit liceatautem
eis & dotare filias suas sinuptias
quid quidenim pose talem de¬
nuntiationem uel fortuito ca¬
udepositis rebus contegenoo
hocadcum quide nuntiauit per¬
teni utde positori indemnitas
onseruetur hocam pliuecu¬
niaerat deposita& amreddi
quispiam da iuntiatione pro¬
hib it ex eotempore cogendus
est tertiam centesimae usura¬
rum nomine depositori praesta¬
reusq eodonac reddatur pecunia¬
cmDEHIS QUIDEΝUNTIAN
U PENSIONES NONSOLUNE
iquis uel ciuiles annon asda¬
ri prohibuerit alicui cuius
secreditorem dicitesse uel side¬
nuntia uerit inquilinis nepen¬
siones praestent quidquiddam¬
niex hoc domini senserint is
quidenunti auit resarcire co¬
gatur hocamplius pecuniae
quam prohibuit dariusuram
praest& tertiam centensimae
& nemodicat quod potesi domi¬
nus cautionem defensionis in¬

Expanded text:
emini liceat curiali condicioni obnoxio aliquid donare de sua substantia, nisi quod pertineat ad donationem propter nuptias, sive pro semet ipso, sive pro liberis dederit. Liceat autem eis et dotare filias suas, si nuptiasquid enim damni post talem denuntiationem vel fortuito casu depositis rebus contigerit, hoc ad eum, qui denuntiavit, pertinet, ut depositori indemnitas conservetur. Hoc amplius. Pecunia erat deposita, et eam reddi quispiam denuntiatione prohibuit; ex eo tempore cogendus est tertiam centesimae usurarum nomine depositori praestare usque eo, donec reddatur pecunia. De his, qui denuntiant, vel pensiones non soluantur Si quis vel civiles annonas dari prohibuerit alicui, cuius se creditorem dicit esse, vel si denuntiaverit inquilinis, ne pensiones praestent, quidquid damni ex hoc domini senserint, is qui denuntiavit, resarcire cogatur. Hoc amplius: pecuniae, quam prohibuit dari, usuram praestet tertiam centesimae, et nemo dicat, quod potest dominus cautionem defensionis in
Abbreviated transcription (Latin):
tum tempus u&eribus legibus
re linquemus ut exbis diriman¬
TERNUPTIAS NONINDI¬
UA INSINUNTIONO
MONUM ENTONUMN
ropternuptias donatio in¬
sinuatione monumentorum
non indigeat quamuis supra
quingentos solidos sit seduale¬
at & in personam mulieris &
inpersonam mariti. siue ipse
maritus conscripserit eandem
donationem siue alius pro eo si¬
ue in persona ipsius maritisiue
inpersonamulieris¬
marueniitere pos¬
SUNT UELNONĨ¬

Expanded text:
tum tempus, veteribus legibus tum tempus, veteribus legibus relinquimus, ut ex his dirimanter nuptias non indigeat insinuatione monumentorum Propter nuptias donatio insinuatione monumentorum non indigeat, quamvis supra quingentos solidos sit, sed valeat et in persona mulieris et in persona mariti, sive ipse maritus conscripserit eandem donationem, sive alius pro eo, sive in persona ipsius mariti, sive in persona mulierismanumittere possint, vel non
Abbreviated transcription (Latin):
uelauia siuelint tutelam rege¬
re filiorum suorum uel nepo¬
tum non prohibentur sitamen
actis interuenientibus nuptis
aliis &uelleiano senatos consul¬
tore nuntia uerit. Haccenim
facientes omnibus extrans uer
testamentariistutoribus. ubi
autem multi ex codem gradu
cognatiadtutelam inpuberis
uocantur conuenire cosopor¬
t& ante conpetentem iudicem
ut ille unum uel plures ex his
qui adminis trationem pupil¬
laris sufficiunt crear & quem ip¬
si uel quos ut poteidon eos creue¬
rint & nominauerint ut peri¬
culum adomnes respiciat &
substantiam corum tacitas hy¬
pothicae titulispupilloobligentꝰ
onibus diximus obunere
oport& in hispersonis quae
fidem catholicam secuntur
Nam leges dehere ticis posi¬
tas nullo modo exhaclege
innouari patimur haecau¬
tem constitutio teneat inhis¬
casibus qui ab initio sulu mꝑnisis
praesentis sex tae in dictionis con¬
agerunt uel postea contegerint
praccedentes enim causas quae
emerserunt usque ad memora¬

Expanded text:
vel avia si velint tutelam gerevel avia si velint tutelam gerere filiorum suorum vel nepotum, non prohibentur, si tamen actis intervenientibus nuptiis aliis et Velleiano senatusconsulto renuntiaverint; haec enim facientes omnibus ex transuerstestamentariis tutoribus. Vbi autem multi ex eodem gradu cognationis ad tutelam impuberis vocantur, convenire eos oportet apud competentem iudicem, ut ille unum vel plures ex his, qui ad administrationem pupillarem sufficiunt, creet, quem ipsi vel quos utpote idoneos elegerint et nominaverint, ut periculum ad omnes respiciat, et substantiae eorum tacitis hypothecae titulis pupillo obligentuonibus diximus, obtinere oportet in his personis, quae fidem catholicam sequuntur. Nam leges de haereticis positas nullo modo ex hac lege innovari patimur. Haec autem constitutio teneat in icasibus, qui ab initio Iulii mensis praesentis sextae indictionis contigerunt, vel postea contigerint; praecedentes enim causas, quae emerserunt usque ad memora
Abbreviated transcription (Latin):
&utrum persona de functa mas¬
culini anfeminini sexus fuerit.
Nulla autem differentia sit. ag¬
nationis & cognationis sed solus
gradus sanguinis naturalis ex¬
pectetur. Nam cognatus proxi¬
mior ulteriore agnato praepo¬
nitur. haec desuccessionibus.
DeleGITIMATUTELA
CTDOMATRE ETAUINTUTE¬
IAMLIBERORUM AD¬
MINISTRANTIBUS
xhis autem quae deheredi¬
tatibus ab intes tato defe¬
rendis diximus facile possu¬
mus intellegere quidde tute¬
lis iurissit. Nam quaecumq
persona siue agnationis siue
cognationistitulis decorata
adhereditatem inpuberis si
moriatur uocabitur. Necesse
est ut &iam tutelac onus suscipi¬
at. Namibi tutelae grauamen
inponendumest ubi hereditas
deferri speratur. nam simul¬
ti cundem gradum proximi¬
orem cognationis opteneat
omnes pariter adhereditatem
uosantur excenus feminis & mi¬
& hus qui propter diuersas rati¬
ones tutor es esse non possunt
uelutimilites & hisqui excusatio¬
nem uallati sunt. mater autem

Expanded text:
et utrum persona defuncta maset utrum persona defuncta masculini an feminini sexus fuerit. Nulla autem differentia sit agnationis et cognationis, sed solus gradus sanguinis naturalis spectetur; nam cognatus proximior ulteriori agnato praeponitur. Haec de successionibus. De legitima tutela, et de matre et avia tutelam liberorum administrantibus Ex his autem, quae de hereditatibus ab intestato deferendis diximus, facile possumus intelligere, quid de tutelis iuris sit. Nam quaecumque persona sive agnationis sive cognationis titulis decorata ad hereditatem impuberis, si moriatur, vocabitur, necesse est, ut etiam tutelae onus suscipiat. Nam ibi tutelae gravamen imponendum est, ubi hereditas deferri speratur. Nam si multi eundem gradum proximiorem cognationis obtineant, omnes pariter ad tutelam vocantur, exceptis feminis, et miet his, qui propter diversas rationes tutores esse non possunt, veluti milites, et his, qui excusatione vallati sunt. Mater autem
Abbreviated transcription (Latin):
dat. nisi fratrisfilius. tuncau¬
tem cum auunculis suis uel pa¬
truis fratris uel sororis filii
filia eue uocantur. cum nullus
ex ascendentibus personis defunc¬
to supersit. tuncenim excluden
dosesse censemus. quod sinullus
exascendentibussit. tunc fratris
uel sororis filii quasi sccundum
gradum obtinentes sicadhere¬
ditatem de functae per sonae uo¬
centur. Ideoq: modis omnibus
auunculis uel patruis de functi
praeponentur. quia illiter ui¬
um gradum cognationis obti¬
nent. quod sineque fratres neq
sorores neq filios uel filias fra¬
trum uel sororum de functus
reliquerit alia de incepscognatio
ad successiopemeius uocabun
secundum sui gradus praero.¬
gatiuam. ut qui proximior est
ipse ca&eris praeponatur
Quod si plures personae eundem
gradum cognationis obtinean.
& aliis proximiores sint incapi¬
tadiuidatur intereos hereditas.
Nulla differentia habenda u¬
trum qui uocantur ad successionẽ
defuncti masculi sint anfeminȩ

Expanded text:
dat, nisi fratris filius; tunc audat, nisi fratris filius; tunc autem cum avunculis suis vel patruis fratris vel sororis filii filiaeve vocantur, cum nullus ex ascendentibus personis defuncto supersit, tunc enim excludendos eos esse censemus. Quod si nullus ex ascendentibus sit, tunc fratris vel sororis filii quasi secundum gradum obtinentes, sic ad hereditatem defunctae personae vocentur ideoque modis omnibus avunculis vel patruis defuncti praeponantur, quia illi tertium gradum cognationis obtinent. Quod si neque fratres, vel sorores, neque filios vel filias fratrum vel sororum defunctus reliquerit, alia deinceps cognatio ad successionem eius vocabitur secundum sui gradus praerogativam, ut qui proximior est, ipse ceteris praeponatur. Quod si plures personae eundem gradum cognationis obtineant, et aliis proximiores sint, in capita dividatur inter eos hereditas, nulla differentia habenda, utrum qui vocantur ad successionem defuncti, masculi sint an feminae,
Abbreviated transcription (Latin):
cum auunculissuis uel patruis
liberi fratris uel sororis uenieNt.¬
& tantam capiant portionem
quantam patereorum uel ma¬
ter accepiss& siuiuus uel uiua
fuiss&. unde consequens est
ut si antemor tuus frater tam
expatre quam ex matre copula¬
tus fuiss& etei quimodo defunc¬
tus est aliiautem fratres super¬
sint uel sorores qui ex matre
tantum uel patre de functo co¬
pulantur praeferatureis filius
& filia eius qui utroq iure sub¬
nixi sunt. & ex contrario sifili¬
us uel filia existat fratris uelso¬
roris de functi uel de functae
unum tantum iure niuncti
alii autem fratres exsistant
uel sorores utroq: iure decorati
prae ponuntur fratris filii uel
filiabus ante de functi uelante
defunctae sororis nulla enim
differentia est utrum dehere¬
ditate masculi anfeminae quae¬
ratur & utrum masculi sunt qui
inter secertant anfeminini sex¬
us. Alia autem persona extrans¬
uerso gradu in locum de functi
parentis sui omnino non succe¬

Expanded text:
cum avunculis suis vel patruis cum avunculis suis vel patruis liberi fratris vel sororis venient, et tantam capiant portionem, quantam pater eorum vel mater accepisset, si vivus vel viva fuisset. Vnde consequens est, ut si ante mortuus frater tam ex patre quam ex matre copulatus fuisset ei, qui modo defunctus est, alii autem fratres supersint vel sorores, qui ex matre tantum vel ex patre defuncto copulantur, praeferantur eis filius et filia eius, qui utroque iure subnixi sunt. Et e contrario, si filius vel filia exsistat fratris vel sororis defuncti vel defunctae uno tantum iure coniuncti, alii autem fratres exsistant vel sorores utroque iure decorati, praeponantur fratres filiis vel filiabus ante defuncti fratris vel ante defunctae sororis. Nulla enim differentia est, utrum de hereditate masculi, an feminae quaeratur, et utrum masculini sint, qui inter se certant, an feminini sexus. Alia autem persona ex transuerso gradu in locum defuncti parentis sui omnino non succe
Abbreviated transcription (Latin):
& materfuerint. ui tamen pater
usum fructum partis ad filium uel
adfiliam peruenientis nullum
habeat. sed pleno iure apud fili¬
um uel filiam maneat. Nulla ob¬
seruanda differentia interistas
personas utrum masculini sexus
anfeminini sint & utrum per
masculinum sexum anperfemi¬
ninum de functi cognatione
iunguntur. sed neque in de func¬
to interest cui succeduntur utrũ
de tertio ordine exlatere
uenientium personarum qui
in agnatos & cognatos diuiduntꝰ
hacenim parte disposita plenis¬
sima constitutioerit. siquisigitꝰ
decesserit & neque descendentes
neque a scendentes reliquerit
primo adhereditatem uoca
editusest. talibus autem fratri¬
bus & sororibus non superstiti¬
bus illos fratres uel sorores uo¬
camus qui exuno parente de¬
functo copulantur id est siue
perpatrem siue per matrem
quod sidecesserit aliquis fratre
uel sorore relicta. & exalio fra¬
tre & exalio sorore iam de func¬
to uel de functa liberis relictis

Expanded text:
et mater fuerint: ut tamen pater et mater fuerint: ut tamen pater usumfructum partis ad filium vel filiam pervenientis nullum habeat, sed pleno iure apud filium vel filiam maneat, nulla observanda differentia inter istas personas, utrum masculini sexus an feminini sint, et utrum per masculinum sexum an per femininum defuncti cognationi iungantur. Sed neque in defuncto interest, cui succedant, utrum de tertio ordine, ex latere venientium personarum, qui in agnatos et cognatos dividitur; hac enim parte disposita plenissima constitutio erit. Si quis igitur decesserit, et neque descendentes neque ascendentes reliquerit, primum ad hereditatem vocameditus est; talibus autem fratribus vel sororibus non superstitibus, illos fratres vel sorores vocamus, qui ex uno parente defuncto copulantur, id est, sive per patrem sive per matrem. Quod si decesserit aliquis fratre vel sorore relicta, et ex alio fratre vel ex alia sorore iam defuncto vel defuncta liberis relictis,
Abbreviated transcription (Latin):
tus nullo liberorum relicto
sed patrem uel matrem uelali¬
is exordine ascendentium per¬
sonis praeferantur omnibus
qui exlatereueniunt. excepto
fratre & sorore qui exutro que
parente defuncto copulantur.
sccundum quodinferius decla¬
rabitur Sin autem multi ascen¬
dentes super sint eos ante poni
uolumus qui proximiori gradu
fuerint siue masculi sint siue fe¬
minae. Siue exmasculino sexu
siue exfeminino cognatione
de functi iunguntur. Si autem
parem gradum cognationis
obtincant pariter uocabuntur
ut quiperpatrem ascendunt
dimidiam poruonem heredi¬
tatis accipiant quanticumq: in¬
uenti fuerint. Quiautem per
matrem ascendunt alteram di¬
midiam capiant quanti cumq
sint nisi fratres defuncti exis tant
exutroq parente eidem mor¬
tuo fratrisuo copulati uelsoro¬
res eorundem iure coniunctae.
łuncenim cum proximis paren¬
tibus adhereditatem uocabuntur
hereditatem scilic& prouirili
portione. Id est incapita inter
omnes diuidenda quamuis pater

Expanded text:
tus nullo liberorum relicto, tus nullo liberorum relicto, sed patre vel matre vel aliis ex ordine ascendentium personis, praeferantur omnibus, qui ex latere veniunt, excepto fratre et sorore, qui ex utroque parente defuncto copulantur, secundum quod inferius declarabitur. Sin autem multi ascendentes supersint, eos anteponi volumus, qui proximiores gradu fuerint, sive masculi sint, sive feminae, sive ex masculino sexu, sive ex feminino cognationi defuncti iungantur. Sin autem parem gradum cognationis obtineant, pariter vocabuntur, ut qui per patrem ascendunt, dimidiam portionem hereditatis accipiant, quanticumque inventi fuerint, qui autem per matrem ascendunt, alteram dimidiam capiant, quanticumque sint, nisi forte fratres defuncti exsistant ex utroque parente eidem mortuo fratri suo copulati, vel sorores eodem iure coniunctae; tunc enim cum proximis parentibus ad hereditatem vocabuntur, hereditate scilicet pro virili portione, id est, in capita inter omnes dividenda, quamvis pater
Abbreviated transcription (Latin):
in his scilic& tribus quae ad quisi¬
tionem effugiunt & in proprie¬
tate capienda de functo succe¬
dant usus fructus scilic& ad pa¬
trem pertinentem sic tam enut
si contigerit unum ex discenden¬
tibus personis decedere liberi
ab corelicti locum ipsius obtinea
& tantum capiant quantum pa¬
teripsorum siuiuus ess& accep¬
turus fuiss&. quam successionẽ
ue teresleges insurpesuocant.
unde sialiquem mori contigerit
filio uel filia derelicta & ex filio
uel filia iam de functo uel de func¬
ta ne potibus uelneptibus relic¬
ts ne potes uelneptes unacum
filio uel filia successionem aui sui
capere. nam in personis descen¬
dentibus gradus differentia nul¬
laest neculla discretio inducitur
utrum exmasculi sintanfeminae
&utrum exmasculino sexuan
feminino progenitisunt. &u
trum sui iuris analieni fuerint.
Hacc depersonis descendentium
ea scendentibus autem per¬
sonis talis obseruatio ten&
Sienim decesserit aliquis intesta¬

Expanded text:
in his scilicet rebus, quae adquisiin his scilicet rebus, quae adquisitionem effugiunt: ut in proprietate capienda defuncto succedant, usufructu scilicet ad patrem pertinente; sic tamen, ut si contigerit unum ex descendentibus personis decedere, liberi ab eo relicti locum ipsius obtineant, et tantum capiant, quantum pater ipsorum, si vivus esset, accepturus fuisset, quam successionem veteres leges in stirpes vocant. Vnde si aliquem mori contigerit filio vel filia derelicta, et ex filio vel filia iam defuncto vel defuncta nepotibus vel neptibus relictis, nepotes vel neptes una cum filio vel filia successionem avi sui capere debent; nam in personis descendentibus gradus differentia nulla est, nec ulla discretio inducitur, utrum masculi sint, an feminae, et utrum ex masculino sexu, an ex feminino progeniti suntrum sui iuris, an alieni fuerint. Haec de personis descendentium. De ascendentibus autem personis talis observatio tenet. Si enim decesserit aliquis intesta
Abbreviated transcription (Latin):
AB ENTESEXTODE FCRUNT¬
chereditatibus quae ab in¬
testato nobis deferuntur
multa eleges aue teribus conscrip¬
taesunt. quas ab hoctempore
plac& caessare & praesentem le¬
gem in huius modi successionibus
ualere Nam & simpliciter &
sine ulla obscuritate diuisionẽ
huius causae per hanc constitu¬
tionem exponimus. Constat
enim apudomnes cognationẽ
tres ordines habere. quorum
alius est ascendentium persona¬
rum alius descendentium. ali¬
us exlatere uenientium. quorũ
alii adgnatisunt alii cognati.
sed descendentium quidemordi¬
nem. aliisomnibus ante ponimus.
ut insuccessione ab intestato capi¬
enda potiora iura habeat. aliis
omnibus & ascndentibus & ex
latere uenientibus personis
successionem uocantur cuius¬
cumq gradus nulla discreti¬
one habita utrum ex masculi¬
na progenie an ex femininaedi¬
tisi nt. & utrum filii familias
sint anpatres familiarum lic&
enim filius familias his quimor¬
tuus est fuerit at tamen liberos
eius omnibus aliis praeponimus

Expanded text:
ab intestato deferuntitatibus, quae ab intestato nobis deferuntur, multae leges a veteribus conscriptae sunt, quas ab hoc tempore placet cessare, et praesentem legem in huiusmodi successionibus valere. Nam et simpliciter et sine ulla obscuritate divisionem huius causae per hanc constitutionem exponimus. Constat enim apud omnes, cognationes tres ordines habere, quorum alius est ascendentium personarum, alius descendentium, alius ex latere venientium, quorum alii agnati sunt, alii cognati. Sed descendentium quidem ordinem aliis omnibus anteponimus, ut in successione ab intestato capienda potiora iura habeant aliis omnibus et ascendentibus et ex latere venientibus personissuccessionem vocantur, cuiuscumque gradus: nulla discretione habita, utrum ex masculina progenie, an ex feminina editi sint, et utrum filiifamilias sint, an patresfamilias. Licet enim filiusfamilias is, qui mortuus est, fuerit, attamen liberos eius omnibus aliis praeponimus,
Abbreviated transcription (Latin):
alio quindamnum induplum
sereo restituturum cautio a utẽ
triginta sex solidorum quanti¬
tatem non ex cedat.
IDEM
iquis ab aliquo fuerit accusa¬
tus & uoluerit ipsum ac torem
suum accusare apud cundem
iudicem hoc faciat nama pud
alium iudicem trahere eum
non pocest quod siiud ex eidis¬
pliccat licebit & recusare cum
antr litis contestationem in ui¬
gintidierum laxamentum post
litisenim contestationem recu¬
sare iudicem non potest nec ac¬
torem in aliudiudicium trahere
XCI CONSTITUIIO
UI ET PROPTER NUPTIAS
DONATICNES
onationum quae propter
nuptias fiunt par est uolu¬
musesse quantitatem dotimu¬
lieris. Item pacta & stipulatio¬
nes indote & propter nuptias
donatione parimodo conpo¬
nantur hocautem caput infu¬
turo quoq tempore teneat.

Expanded text:
alioquin damnum in duplum alioquin damnum in duplum reo se restituturum. Cautio autem triginta sex solidorum quantitatem non excedat. Idem Si quis ab aliquo fuerit accusatus, et voluerit ipsum actorem suum accusare, apud eundem iudicem hoc faciat. Nam apud alium iudicem trahere eum non potest. Quod si iudex ei displiceat, licebit ei recusare eum ante litis contestationem in viginti dierum relaxamento; post litis enim contestationem recusare iudicem non potest, nec actorem in aliud iudicium trahere CONSTITVTIO dotis et propter nuptias donationis Donationum, quae propter nuptias fiunt, parem volumus esse quantitatem doti mulieris. Item pacta et stipulationes in dote et propter nuptias donatione pari modo componantur. Hoc autem capitulum in futuro quoque tempore teneat.
Abbreviated transcription (Latin):
GINTA OIEDUS
iquisciuilis uel militaris iu¬
dex adhuc in magistratu
suo positus sirꝑ iussione diuina
prouinciam quam sortitus est
dereliquerit reus est maiesta¬
tis & reducatur in illam pro¬
uinciam dequa fugit & post¬
quam accus atoribus satis fece¬
rit ultimo supplicio puniatur
Sinautem magistratus essen
desierit quinquaginta die sibe
faciat & publicae pareat &uo
lentibus aduersus eum agere
respondeat & metropolitana
ciuitate non exeat antequam
quinqua ginta dies fuerint
transacti ubi autem suc cessor
alicui magistratui a nostrapie¬
tate mittitur. Non antedesi¬
natesse illemagistratus qui pri¬
orest nisi antea duo dies quam
inprouincia successor uenerit
Tuncenim & amicalem episto¬
lammitti praecepimus ut pu¬
blicas annonas usq ad hoc tem¬
pus decessor accipiat.
onaliterreus actori respon¬
deat libellum accusationis
mittentinisi prius ille cauerit
reo atque litis ex secutori quod
intraduo menses contestationẽ
litis apudiudicem facturus sit

Expanded text:
ginta diebus Si quis civilis vel militaris iudex adhuc in magistratu suo positus sine iussione divina provinciam, quam sortitus est, dereliquerit, reus sit maiestatis, et reducatur in illam provinciam, de qua fugit, et postquam accusatoribus satisfecerit, ultimo supplicio puniatur. Sin autem magistratus esse desierit, quinquaginta dies ibi faciat, et publice pareat, et volentibus adversus eum agere respondeat, et metropolitana civitate non exeat, antequam quinquaginta dies fuerint transacti. Vbi autem successor alicui magistratui a nostra pietate mittitur, non antea desinat esse magistratus ille, qui prior est, nisi ante duos dies, quam in provincia successor venerit; tunc enim et amicalem epistolam mitti ei praecipimus, ut publicas annonas usque ad hoc tempus decessor accipiat. aliter reus actori respondeat libellum accusationis mittenti, nisi prius ille caverit reo atque litis exsecutori, quod intra duos menses contestationem litis apud iudicem facturus sit;
Abbreviated transcription (Latin):
LXXXII CONSTITUTIO
DCHIS QUIDE NUNTIANI
VTDEPOSITANONREDDA
uidam titio deposuit pe¬
cuniam uel alias res sub
aliquibus condicionibus & si
impletae fuerint reddatur
ei depositum deinde imple¬
uit &depositarius nihilred¬
dere uult. iub& constitutio
teneri cum quia condicionib
impletis resde positas redde¬
re debet sed & siuenerit ali¬
quis & denuntia uerit deposi¬
tario nealiquidreddat nihil
hocei quideposuit noceat

Expanded text:
539 CONSTITVTIO 539 CONSTITVTIO de his, qui denuntiant, ut deposita non reddantur Quidam Titio deposuit pecuniam vel alias res sub aliquibus condicionibus, ut si impletae fuerint, reddatur ei depositum, deinde implevit, et depositarius nihil reddere vult. Iubet constitutio teneri eum, quia condicionibus impletis res depositas reddere debet. Sed et si venerit aliquis, et denuntiaverit depositario, ne aliquid reddat, nihil hoc ei, qui deposuit, noceat
Abbreviated transcription (Latin):
lo quispiam uti non potest
Eciant chartulariiscrinii fabri¬
cae quodsi hacc saluberrima
nostra statuta contempserint
Non solum pecuniarias poenas
subsistunt sed &iam corporales
&militia sua crebunt & scrinium
eorum adcuram fabricae. Nul¬
lam communionem habebit
sed aliis haec copia a nobis con¬
mittitur
contrahant aliuer autem non
liceaieis immobiles ressuas do¬
nare siue mortis causa siue non
mortis causa uendere autem
siuelint liceat eis secundum nos¬
tras . onstitutiones nam & do¬
tem dare profilia suacurialis
homo potestuiq ad cum mo¬
dum qui constitutione conprȩ¬
hensus est scire autem opor¬
t& quod aliis priuatis homini¬
bus non est interdictum dona¬
tiones mortis causa facere &
quas uoluerit condiciones in se¬
rere. Nameis concessum est¬
&iam talem condicionem adde¬
re. ut non liceat donatorimor¬
tiscausadonationem reuocare
aliasautem conditiones obser¬
uari sed & non mortis causa do¬
nationes quiuelint secundum
leges faciant.

Expanded text:
lo quispiam uti non potest. lo quispiam uti non potest. Sciant chartularii scrinii fabricae, quod si haec saluberrima nostra statuta contempserint, non solum pecuniarias poenas subsistent, sed etiam corporales, et militia sua carebunt, et scrinium eorum ad curam fabricae nullam communionem habebit, sed aliis haec cura a nobis committetur. Cliceat eis immobiles res suas donare sive mortis causa, sive non mortis causa. Vendere autem si velint, liceat eis secundum nostras constitutiones, nam et dotem dare pro filia sua curialis homo potest usque ad eum modum, qui constitutione comprehensus est. Scire autem oportet, quod aliis privatis hominibus non est interdictum donationes mortis causa facere, et quas voluerint, condiciones inserere; nam eis concessum est etiam talem condicionem addere, ut non liceat donatori mortis causa donationem revocare, alias autem condiciones observari. Sed et non mortis causa donationes qui velint secundum leges faciant.
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. de positiones a magis¬
tratibus & defensoribus & pa¬
tribus ciuitatum accipere
quod nemini priuato conce¬
dant arma facere. sienim con¬
cesserint alex andrinae qui¬
dem ciuitatis prȩfectus uiginti
librarum auripoena percella¬
tur & magistratos uocaret
& officium eius uiginti libra¬
rum auri poena multe tur
& capitali supplicio puniatur
ca&erarum autem prouinci¬
arum praesides denas libras
auripoenae nomine prȩstare
amagisiriusua carer e uilie¬
mus. officiales autem a defen¬
sores & patres ciuitatum tres
aurilibrasdari & capitalipuni¬
ri supplicio¬
IDEM
emo priuatus faciat autcon¬
par& arcus ueltelas uelspa¬
tas uel gladios quos parmeriauo¬
cant uel ⁊ auas siue luricas uel con¬
tos aut lanceas quocumq modo
sifiant uel quae abrsauris mono¬
copia dicuntur uel siginos quos
missiuilia uocant uel scuta uel
capsides liceat autem priuatis ho¬
minibus facere & conparare
cultellos minimos quibus in bel¬

Expanded text:
faciunt, depositiones a magisfaciunt, depositiones a magistratibus, et defensoribus, et patribus civitatum accipere, quod nemini privato concedant arma facere; si enim concesserint, Alexandrinae quidem civitatis praefectus viginti librarum auri poena percellatur, et magistratu suo careat, et officium eius viginti librarum auri poena mulctetur, et capitali supplicio puniatur. Ceterarum autem provinciarum praesides denas libras auri poenae nomine praestare, et magistratu suo carere iubemus, officiales autem et defensores et patres civitatum tres auri libras dare, et capitali puniri supplicioIdem Nemo privatus faciat aut comparet arcus, vel tela, vel spathas, vel gladios, quos parameria vocant, vel zabas sive loricas, vel contos, aut lanceas, quocumque modo fiant, vel quae ab Isauris monocontia dicuntur, vel zibynnos, quos missibilia vocant, vel scuta vel cassides. Liceat autem privatis hominibus facere et comparare cultellos minimos, quibus in bel
Abbreviated transcription (Latin):
unius cuiusq ciuitatis pertineat.¬
accautem obseruariopor¬
t& non solum ab ipsis bal¬
listariis periculo eorum sed
sunt & publica armamenta
arma uendenscurauit prae¬
sens prouinciae huius modi
tio uendicare & publico addi¬
cere eadem dicimus & his
quossta tosnumerorum uocxnt
Cancimus ut priuatus homo
Darma non faciat nisi soli fa¬
bricenses qui arma facienda
militant & depublico aluntur
oportet autem glorio sissimũ
magistrum officiorum quin¬
que chartularios descrinio
fabricae deputare bonae opi¬
niones homines & primates
scrinii ut quaererent depriua¬
tis hominibus qui arma facere
audeant & siquos idon eos in¬
uenerint deeis ad nosreferant
ut matricula eorum per specta
nostra rescriptione confirmen¬
tur & inmilitia scribantur &
fiant publici fabricenses nam
si ea fuerint obseruatarustici
homines armorum cupiam
non habebunt opor t&eosscri¬
niarios quim it tunturad inqui¬
sitionem priuatorum qui arma

Expanded text:
uniuscuiusque civitatis pertineat.uniuscuiusque civitatis pertineat.autem observari oportet non solum ab ipsis ballistariis periculo eorum, sedsunt, et publica armamenta,arma vendens, curabit praeses provinciae huiusmodi tio vindicare, et publico addicere. Eadem dicimus et de quos deputatos numerorum vocant. Idem Sancimus, ut privatus homo arma non faciat, sed soli fabricenses, qui ad arma facienda militant, et de publico aluntur. Oportet autem gloriosissimum magistrum officiorum quinque chartularios de scrinio fabricae deputare bonae opinionis homines et primates scrinii, ut quaererent de privatis hominibus, qui arma facere audeant. Et si quos idoneos invenerint, de eis ad nos referant, ut matricula eorum perspecta nostra rescriptione confirmentur, et in militia scribantur, et fiant publici fabricenses; nam si ea fuerint observata, rustici homines armorum copiam non habebunt. Oportet autem eos scriniarios, qui mittuntur ad inquisitionem privatorum, qui arma
Abbreviated transcription (Latin):
nemipsius capere uelint. sin
autem iuris diuersi & quidam
ex his fuerint consanguinei
Non autem ex eadem matrenati
& cius dem matris progeniti
ipsis aliis ante ponantur mihi¬
nam & anteriores leges quo¬
dam modo hoc fieri praccipiur
nam illis cautum est ut sipater
meus defuncta forte matremea
aliam uxorem duxerit & libe¬
ros habuerit deinde ex nuptia¬
libus lucris uel aliis quae adque¬
sitionem effugiunt emolumen¬
tum uniex his contegerit &
mortuus fuerit ut ante ponan
haec autem constiutio non so¬
lum in praesentibus teneat sed
&iam in prae teritis nisi iudicia
emo arma facere audeat
nisi qui in publicis fabricis
& matriculis fabricensium &
dant. Numerorum autem
fabricenses noua arma non fa¬
ciant tantum illa quae militum
sunt accusarent. siquid autem
nouum fecerint hoc adempto
nostro armamento ad ducatur
cadem dicimus & depublicis
ballistariis ut nemo noua ar¬
ma faciat sedue tera renouent
siquis uero nouum fecerit hoc
ad publicum armamentum

Expanded text:
nem ipsius capere velint: sin nem ipsius capere velint: sin autem iuris diversi sint, et quidam ex his fuerint consanguinei, non autem ex eadem matre natiet eiusdem matris progeniti, ipsi aliis anteponantur et anteriores leges quodammodo hoc fieri praecipiunt; nam illis cautum est, ut si pater meus defuncta forte matre mea aliam uxorem duxerit, et liberos habuerit, deinde ex nuptialibus lucris, vel aliis, quae adquisitionem effugiunt, emolumentum uni ex his contigerit, et mortuus fuerit, ut anteponantuHaec autem constitutio non solum in futuris casibus teneat, sed etiam in praeteritis, nisi iudiemo arma facere audeat, nisi qui in publicis fabricis et matriculis fabricensium redant. Numerorum autem fabricenses nova arma non faciant, tantum illa, quae militum sunt, accurent; si quid autem novum fecerint, hoc ademptum nostro armamento addicatur. Eadem dicimus et de publicis ballistariis, ut nemo nova arma faciat, sed vetera renovet; si quis vero novum fecerit, hoc ad publicum armamentum
Abbreviated transcription (Latin):
gium emerserit. Tunc conpe¬
tentes iudices in hacciuitate uel
in prouincis inter pellati con¬
sentaneum legibus terminum
causis inponant. Ita tamen ut
disceptatio litis duorum men¬
suum spatium non excedat
alitis contestationem numeran¬
dum non aliter autem punia¬
tur clericus nisi obnoxius reper¬
tus sacer dotio nudatus fuerit
abepiscoposuo uelclericatus
honore sinautem crimen ec¬
clesiasticum est tunc secundũ
canones abepiscoposolo causae
examinatio & ꝓoena procedat
Nullam communionem aliis
iudicibus in huius modi causis
habentibus.
DEIUDICIS
iqua. lites contestatae sunt
iniudicuir iuilibus secundum
priora iura suum finem exspec¬
tent omnia autem priuilegia
quaedata sunt anobis sacro scĩs
ecclesiis & religiosis ep̃is & de
clericissiue monachis maneant
inmutabilia.
DESUCCESSIONIBUS QUAE
ABTESTAO FRATRIBUS
DISFERUNTUR
iquis decesserit sine liberis
sine patre & matre & fra¬
treseius ab intestato successio¬

Expanded text:
gium emerserit, tunc compegium emerserit, tunc competentes iudices in hac civitate vel in provinciis interpellati consentaneum legibus terminum causis imponant, ita tamen, ut disceptatio litis duorum mensium spatium non excedat a litis contestatione numerandum. Non aliter autem puniatur clericus, nisi obnoxius repertus sacerdotio nudatus fuerit ab episcopo suo vel clericatus honore. Sin autem crimen ecclesiasticum est, tunc secundum canones ab episcopo solo causae examinatio et poena procedat, nullam communionem aliis iudicibus in huiusmodi causis habentibus. De iudiciis Si quae lites iam contestatae sunt in iudiciis civilibus, secundum priora iura suum finem exspectent, omnia autem privilegia, quae data sunt a nobis sacrosanctis ecclesiis, et religiosis episcopis, et clericis, sive monachis, maneant immutabilia. De succesionibus, quae ab intestato fratribus deferuntur Si quis decesserit sine liberis, sine patre et matre, et fratres eius ab intestato successio
Abbreviated transcription (Latin):
nali aliquis iudicm elegerit
rescauta erit duorum altcrum
necesseest fieri uel sententia iu¬
dicis impleri uelsi hoc is qui con¬
demnatus est recusauerit poe¬
nam conpromissi praestari
magistratus autem praeside
si inter pellati fuerint curent
deretur hoc adnostram
maies tauem referant & conpe¬
tens responsum meteantur.¬
CCXCUII SIQUISINIUS UOCARECLE¬
RICUM MALUERIITAMIN
PECINIARIA QUAMINCRI¬
MINALI CAUSA
iquis cum clerico litigium ha¬
buerit siquidem decausa
pecuniaria ad eat prius episco¬
pum cuius iudicio clericus sub¬
positus est ille enim sinedamno
sine dilatione conpetentem fi¬
nem liti inpositurus est sin au¬
temnoluerit episcopus litem
dirimere tunc ad ciui les iudi¬
ces disceptatio causae perueni¬
at. Vbi autem epis copus causam
derim ȩre uult sine scriptura
omnia procedant & definitiua
sententia sine scriptis ab eopro¬
ducatur nisi forte partes uolu¬
erint ut inscriptis ea inseratur
Quodsi decriminalicausa liti¬

Expanded text:
nali aliquis iudicem elegerit, nali aliquis iudicem elegerit, res cauta erit. Duorum enim alterum necesse est fieri, vel sententiam iudicis impleri, vel si hoc is, qui condemnatus est, recusaverit, poenam compromissi praestari. Magistratus autem reipublicae si interpellati fuerint, curentdetur, hoc ad nostram maiestatem referant, et competens responsum mereantur.LXXVII Si quis in ius vocare clericum maluerit tam in pecuniaria, quam in criminali causa Si quis cum clerico litigium habuerit, si quidem de causa pecuniaria, adeat prius episcopum, cuius iudicio clericus suppositus est. Ille enim sine damno, sine dilatione competentem finem liti impositurus est. Sin autem noluerit episcopus litem dirimere, tunc ad civiles iudices disceptatio causae perveniat. Vbi autem episcopus causam dirimere uult, sine scriptura omnia procedant, et definitiva sententia sine scriptis ab eo producatur, nisi forte partes voluerint, ut in scriptis ea inseratur. Quod si de criminali causa liti