comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postei extitit quam ciuitatem
romanam recipiat. Pomp̃.
tone legitum hes alupenden¬
legatario receda̾t nec locum re¬
ligiosũ in co fundo hr̃s facere
nec ẜuitutem ĩponere potent
s et imposita funitus finietur
mortem ticu legatum fuisset
et iõ nec muciana satis catõne
ĩterposita cape legatum potest.
s et alii nuberoo nichominꝰ

Expanded text:
postea exstitit, quam ciuitatem Romanam recipiat. 105 Pomcione legatum heres alii pendenlegatario recedit nec locum reli‹g›iosum in eo fundo heres facere nec seruitutem imponere poterit: sed et imposita seruitus finietur mortem Titii legatum fuisset, et ideo nec Muciana satisdatione interposita capere legatum potest. sed et alii nubendo nihi
Abbreviated transcription (Latin):
ex altero filio ħroes institiss
ancpote pecit ut si intra anuir
rxx. moreretur hr̾ditatem pruo
suo restitũet nepos lib̾is relictis
intͣ etatem supͣ sc̾ptam uita deces¬
ẜit frocicõmissi. conditõne cõ¬
icctura pietatis. R. oe fecisse gõ
mins scriptum quam dictũ
fũit inueniretur. Plulus.¬

Expanded text:
ex altero filio heredes instituisset, a nepote petit, ut, si intra annum trigesimum moreretur, hereditatem patruo suo restitueret: nepos liberis relictis intra aetatem supra scriptam vita decessit. fideicommissi condicionem coniectura pietatis respondi defecisse, quod minus scriptum, quam dictum fuerat, inveniretur. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi cutoenter p̾r erp̾ssit i
uelle se dare eciam si tute¬
lam non roministrauit sꝑ¬
enm enim legatum aut
an̾cedit aut sequitur tutẽ
q̃m p̾tor tutorem ocoit cũ
poss uti ĩmunitate. hic em̃
nichil contra utoicium fec̾
testatoris. nam q̃m ille nõ
deoit tutorem cum uolius¬
u̾it. s administtare noliit¬
contentus quod cet̾i ydonci
ẽent. hic potit comuieniri si
sauit multomagis quic di¬
cere debebit ind̾ignum u¬
dicio pͥris qui utꝰ suspectus
nos parentes libis tutores

Expanded text:
nisi euidenter pater expresserit uelle se dare etiam, si tutelam non administrauit: semper enim legatum aut antecedit aut sequitur tutelaquem praetor tutorem dedit, cum posset uti inmunitate: hic enim nihil contra iudicium fecit testatoris. nam quem ille non dedit tutorem, eum uoluutelam administrare filiicontentus, quod ceteri idonei essent? hic poterit conueniri, si sauit. multo magis quis dicere debebit indignum iudicio patris, qui ut suspectus no re
Abbreviated transcription (Latin):
ui uissus est ab co qui ius iu¬
bendi h tucelm gerere si cess¬
asset ex quo iussus est ĩdemp¬
nem pupillum pr̃are debebit

Expanded text:
ui iussus est ab eo, qui ius iubendi habet, tutelam gerere, si cessasset, ex quo iussus est indemnem pupillum praestare debebit
Abbreviated transcription (Latin):
tus et sibi substitutus sinc ci¬
use mutitione ei quicquam
proficit et ħ ĩumno gradn. ¶ ce¬
terum srouo sint gradus. po

Expanded text:
tus et sibi substitutus sine causae mutatione quicquam proficit, sed hoc in uno gradu: ceterum si duo sint gradus, po
Abbreviated transcription (Latin):
messis uinoema ue fcã sit et
oportebit. arbitrium danoum¬
cum ratione aũt constituto si
oĩia cessare puto conscribere
tm̃ curitori oebñt et uenoroi
et inuentarium rerum facien¬
ab ortum faciat aut ctum sit
cam non eẽ pregnatem et si sci¬
ens pruoensq se p̾gnantem
non eẽ consumpsit de suo cã
to consumpsisse labco aie. Pal¬

Expanded text:
 et oporteat, arbitrum dandum.Curatore autem constituto haec omnia cessare puto: conscribere tamen curatori debent et uendenti et inuentarium rerum facienabortum faciat aut certum sit eam non esse praegnatem. Et si sciens prudensque se praegnatem non esse consumpserit, de suo eam id consumpsisse Labeo ait. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ncet famose non sint et ĩq̃¬
tum face possunt dampnan¬
tur nec exceptiones toli paci¬
untur uł ius metus ue causa
clam paciuntur nec oefentes
iusiuraoum de calumpnu
uirant. nec non ⁊ si uentris i¬
nomine in possõm calump¬
ne causa missa dicatur prona
lib̾tus. ħ dicens non audict̾
qr oe calumpnia pr̃oni queri
tur honor aũt hus psonis i
pro aliis interuemant hono

Expanded text:
cet famosae non sint. Et in quantum facere possunt, damnantur. Nec exceptiones doli patiuntur uel uis metusue causa, ui patiuntur. Nec deferentes iusiurandum de calumnia iurant. Nec non et si uentris nomine in possessionem calumniae causa missa dicatur patrona, libertus hoc dicens non audietur, quia de calumnia patroni quaeri turpro aliis interueniant, hono
Abbreviated transcription (Latin):
is p̾sioes de querelis pronor
ius dicentes ẜm relictum ꝓ¬
missum lib̾tis penas ig. irro¬
gent. int̾dum ille peneᷤ aliber¬
to ingrato exiguntur. uł p
bonorum eius aufercur. ⁊ pa¬
trono datur uł fustibus ceo¬
itur et ita absoluitur. Le.¬
Ilu ħroitate prna se abstine
lib̾ti locum. quio non habe¬
ant lege excipiuntur rei ca¬
pitalis dampnatus. si resti¬
tutus non est. si urdex cur
flagelli cius sit fu̾it ne uel

Expanded text:
s de querellis patronorum ius dicentes secundum delictum admissum libertis poenas irrogent. interdum illae poenae a liberto ingrato exiguntur: uel pars bonorum eius aufertur et patrono datur: uel fustibus caeditur et ita absoluitur. i hereditate paterna se abstinentliberti locum quidam non haberent, lege excipiuntur: rei capitalis damnatus, si restitutus non est: si index cuius flagitii sit fueritue uel
Abbreviated transcription (Latin):
digere iuurciuranoo ne nubat
lib̾ta ul lib̾os collat inteiugitu
cciam is qui lib̾tum iurare pati¬
tur s si ignorante co filius siui
adcg̾it. et stipulatus fu̾it. nicħ
ei nõbit. c̾te si iussu pr̃oniis qui

Expanded text:
digere iureiurando, ne nubat liberta uel liberos tollat, intellegitur etiam is, qui libertum iurare patitur. sed si ignorante eo suus filius adegerit stipulatus fuerit, nihil ei nocebit: certe si iussu patron
Abbreviated transcription (Latin):
pulatus.c̃.c. opas aut i singłas¬
opas aurcos quinos cari nõ ui¬
octur contra legem stipulatus
qr in potestate est rõ oꝑas dare.
¶Quamius nuua ꝑsona lege exi¬
putur tñ inteligenõ est de hus.
lcgem sentire qui libos tollere
possint. itiq si castratum lib̾tũ
iure urardo quis aocg̾it dice̾¬
dum est non ꝑuniri pronum
hac lege. ¶Si pronus lib̾tim
iureuirando adeg̾it ut sibi nu¬
bet si quid̃ oucturus cam adege¬
rit nicħ contralegem fecisse in¬
debitur.siu̾o non oucturus pp̃
ħsolum adeg̾it ne alii nubeti
rare lib̾tam non nupturã ¶Le
ge de maritandis ordinb pre¬
mittitur usiurandũ pro lber¬
to in hoc inpositum est. ne uro¬

Expanded text:
ut in singulas aureos quinos dari: non uidetur contra legem stipulatus, quia in potestate liberti est operas dare. Quamuis nulla persona lege excipiatur, tamen intellegendum est de his legem sentire, qui liberos tollere possunt. itaque si castratum libertum iureiurando quis adegerit, dicendum est non puniri patronum hac lege. Si patronus libertam iureiurando adegerit, ut sibi nuberet, si quidem ducturus eam adegit, nihil contra legem fecisse uidebitur: si uero non ducturus propter hoc solum adegit, ne alii nuberetrare libertam non nupturam. Lege Iu‹l›ia de maritandis ordinibus ‹re›mittitur iusiurandum, quod liberto in hoc impositum est, ne uxo
Abbreviated transcription (Latin):
pmutaũit qͣle sit arbitrium iu¬
dicis uroca mus est uirc qui dẽ
distracta differa condcõ deb em¬
ptori utrum maunt rem emp¬
tam hr̃e iusto p̾cio in u̾o eare des¬
mus p̾cio emptorẽ. maxume cũ
oc colo cius non dispucctur. s
de colo lib̾ti. s si emerit ĩ frairo
pr̃oni lib̾tus eque dicenoũ erit
Simagno em̃it p̾cio relcuandũ
pr̃onum coirocone non ip̃i dela¬
ta. an uelit ab emptõne disced̾e.
ꝯr uenditor utrũ malit oc p̾ciore¬
mittẽ. an pocius rem quam uen¬
ꝓmuticione et in localntione et¬
inꝑm. conductõne siłiter obser¬
uandũ est. S si rem quro bona fi¬
de uenotõit. et sinc lulla gr̃ã lib̾

Expanded text:
mutauerit, quale sit arbitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri condicio debet emptori, utrum malit rem emptam habere iusto pretio an uero a re dismus pretio emptorem, maxime cum de dolo eius non disputetur, sed de dolo liberti. Sed si emerit in fraudem patroni libertus, aeque dicendum, si magno emit, in pretio releuandum patronum, condicione non ipsi delata, an uelit ab emptione discedere, sed uenditori, utrum malit de pretio remittere an potius rem quam uenpermutatione et in locatione et conductione similiter idem obseruabimus. Sed si rem quidem bona fide uendiderit et si
Abbreviated transcription (Latin):
gantur qurõ significationem
reent quam brent expressaeͣi
mom̾itum auqd̃ Rebunt sic cĩ
filu ex hroatio cum eoualet
si quis hrs existit. ⁊̃ tñ nemo
dubitit. quem suta aliquis

Expanded text:
gantur, eandem significationem habeant quam haberent expressa, et momentum aliquod habebunt. sic enim filii exheredatio cum eo ualet, si quis heres existat: et tamen nemo dubitat, quin, si ita aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
scum b̾rs morietur legetur
coiocõnale legatum est deni¬
qr uiuo cohrde defunctus le¬
gatarius ad ħroem nõ trãstet
Siu̾o cum ip̃e legatarius mo¬
rictur legetur ei certũ est icgͣ¬
tum ao yroem transmicti.

Expanded text:
cum heres morietur' legetur, condicionale legatum est: denique uiuo herede defunctus legatarius ad heredem non transfert. si uero 'cum ipse legatarius morietur' legetur ei, certum est legatum ad heredem transmitti.
Abbreviated transcription (Latin):
Lium et hoc ipsum lpotestate
sit reprositum ticu. qr tñm sc̃¬
ptir non est crṗssa uoluntis
ticu erit utius institutio at qͥn
si quis iaa scripẜit. si ticius uoi¬
uerit sempronius hrs esto nõ
ualet institutio. ¶quedam ei¬

Expanded text:
lium, et hoc ipsum in potestate sit repositum Titii: quia tamen scriptura non est expressa uoluntas Titii, erit utilis ea institutio. atquin si quis ita scripserit: 'si Titius uoluerit, Sempronius heres esto', non ualet institutio: quaedam e
Abbreviated transcription (Latin):
ex uoluntate defuncte. ita ce¬
mum locum hrent sroie froĩ¬
cõmissi cedente filius et nep¬
ra c̃ẽnt. ¶Cum aut non sup¬
uixit.ao diem froĩcõmissi ne¬
pos seqñs scriptura cesset. se.

Expanded text:
ex uoluntate defunctae ita demum locum haberent, si die fideicommissi cedente filius et nepra essent, cum autem non superuixit ad diem fideicommissi nepos, sequens scriptura cesset. resp
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit rõm non c̃e cur uent
quem coictum admittĩ re¬
peui. debeat. est .n. equissim¬
um partui consuli qui nat
bonor possõ accepturus. ¶S
et si auus inuct siłit uentrẽ
xomittemus. ¶Si au̾ filius
in acoptionem oatus deces¬
serit pregnante est urore cũ
ocmum adoptitor defunct
fuerit. mictetur uent̾ in poᷤ
sessionem aui aooptum. ¶ S
an cciam in cius qui mnaco¬
ptionem deoit filium mit¬
nepos postumus hrs ab auo¬
naturali institutus sit. mit¬
tetur in possõm. qr et si nato
co si nemo ex lib̾is sit alius
bonorum possessio ẜirta.ca
eciam contra. ta. cum ip̃is p̾
accipe. ¶Si pater nuru p̾g¬
nante filium emancipatũ:
non ĩtotum repelli utriusq
ocb. namq natꝰ sol p̾stari
ex nouo e dc̃o iungi et gn̾a¬
liter quib casib prestari iũ¬
gitur natus admittendus
est uent̾ in possom. ¶Si ca¬

Expanded text:
scripsit rationem non esse, cur uenter, quem edictum admittit, repelli debeat: est enim aequissimum partui consuli, qui natus bonorum possessionem accepturus est. sed et si auus uiueret, similiter uentrem admittemus. Si filius in adoptionem datus decesserit praegnate uxore, tunc deinde adoptator defunctus fuerisessionem avi adoptivi. sed an etiam in eius, qui in adoptionem dederat filium, mitnepos postumus hnaturali institutus sit, mittetur in possessionem, quia et nato ei, si nemo ex liberis sit alius bonorum possessio secundum etiam contra tabulas cum ipsis potest accipere. Si pater nuru praegnate filium emancipauerit, non in totum repelli uterus debet: namque natus solet patri ex nouo edicto iungi. et generaliter quibus casibus patri iungitur natus, admittendus est uenter in possessi
Abbreviated transcription (Latin):
psert cuiuuis nõm codiculus
scripẜo ille michi ħrs esto. pa¬
ri rõne dicendum erit istitu¬
titutionem uase nuuo uire
ipediente. ¶ Si quẽ ita ĩstitu¬
tum ponamus. ille si cum ĩ¬
codicillis hrdem scripsi hrs
esto. ualz institutio. eciam ĩ fi¬
lo qui in potestate c̃. cum nui¬
la sit condictio que ĩter p̾teri

Expanded text:
codicillis scripsero, ille mihi heres esto', pari ratione dicendum erit institutionem ualere nullo iure impediente. Si quem ita institutum ponamus: 'ille, se eum codicillis heredem scripsi, heres esto', ualet institutio etiam in filio qui in potestate est, cum nulla sit condicio, quae in p
Abbreviated transcription (Latin):
cos dicitur et enim quicquid con¬
stũimus.u̾m c̃ẽ falsum repictur.
Ram si legatum tibi datum ualc
dicamus. leg̃. fal. locus erit. Ioeoq
oeficiente condcõne non debebitir
rursus si qua conditio deficiat le
gatum ualiturum non sit. legis
ocõne porro si legi locus non sit le¬
condcõne legatum tibi cebebit᷑.
cum autem uoluntatem testato¬
ris eam fuisse appareat. ut ppctu
um legatoũ ceterorũ legata mi¬
nui nollet. magis est ut stitu̾e
gauit si tibi siłiter sub erdem con¬
Ramaut extitisseant defccisse le¬
gati tui condcõm ut aut totumi
aut nichil tibroebeatur et ĩiquum
et contra uoluntatem testatoris
existimabitur. rursus ꝑtemr oebi
rõm non congruit qm̃ ncc̃e est
tocius legiti conocõm uł extitisse

Expanded text:
 dicitur. etenim quidquid constituerimus verum esse, falsum repperietur. namque si legatum tibi datum valere dicamus, legi Falcidiae locus erit ideoque deficiente condicione non debebitur. rursus si, quia condicio gatum ualiturum non sit, legi : porro si legi locus non sit, econdicione legatum tibi debebitur. cum autem uoluntatem testatoris eam fuisse appareat, ut propter tuum legatum ceterorum legata minui nollet, magis est, ut statuere gavit et tibi similiter sub eadem connam aut exstitisse aut defecisse legati tui condicionem, ut aut totum aut nihil tibi debeatur, et iniquum et contra voluntatem testatoris existimabitur: rursus partem deberi rationi non congruit, quando necesse est totius legati condicionem vel exstitisse
Abbreviated transcription (Latin):
ss cos q in uicem substitinss. ⁊¬
rogass filium ut filios emanci¬
q restitu̾e ħroitatẽ. et adicctu

Expanded text:
sset eosque inuicem substituisset rogassetque filium, ut filios emancisque restituere hereditatem. et adiectum
Abbreviated transcription (Latin):
fioicõmissum ut prono resti¬
tũct. dencgatur legator acco
ditur ticio si prono pro debita
ꝑte a scripto hroc fuerit satis¬
fc̃m. ¶ Lib̾tus pronum ⁊ ex̃ne¬
um ꝯiunctum expte dimidi¬
a hroem scriptum. quadrans
ex quo institutꝰ erat pronus
totus ip̃i ĩputari cebebit resi¬

Expanded text:
i commissum, ut patrono restitueret, denegatur legatorum actio Titio, si patrono pro debita parte a scripto herede fuerit satisfactum. Libertus patronum et extraneum coniunctim ex parte dimidia heredem scripsit: quadrans, ex quo institutus erat patronus, totus ipsi imputari debebit, resi
Abbreviated transcription (Latin):
gis est ut adire ħroitatis tẽ¬
pͥus spectatu. hoc .n. uire uti¬
muir. si tñ inp̾teritum colla¬
ta sit conditio uł ao p̾sens
non uroctur sub corocone
institutus. aut .n. impleta est
et pure institutus est. ¶Si u

Expanded text:
gis est, ut aditae hereditatis tempus spectetur: hoc enim iure utimur. Si tamen in praeteritum collata sit condicio vel ad praesens, non videtur sub condicione institutus: aut enim impleta est et pure institutus est, aut no
Abbreviated transcription (Latin):
tunt sciend̃ autem e̾. si mu¬
opa traxint ꝙ tutelam dis¬
tusint insuccessores suos
uł si satis dationem datao

Expanded text:
unt. Sciendum autem est, si maopera tutelam distulerint in successores suos uel si satisdationem data
Abbreviated transcription (Latin):
stitui posse. labo frequenter
scripsitioq u̾m ẽe manifes¬
to augmento comprobatur
qr ẜuus hrditarĩ priusqmͣ
adeatur hroitas institui ẜrs

Expanded text:
stitui posse Labeo frequenter scribit idque uerum esse manifesto argumento comprobat: quia seruus hereditarius, priusquam adeatur hereditas, institui
Abbreviated transcription (Latin):
Elterfam. primis tab̾. postu¬
mo hrde instituto. sccum uis
sibi ul filio si intra pubtatẽ
decessiss guum scium fr̃em
suum substituit deuroe ticiꝰ
gno scio/ et postea sic dixit ꝙ
si gaius scius frater meus pͥ¬
mo loco substitutus ħrs mi¬
chi crit tunc ticio froicomis¬
sum reliquo. quero cum fili¬
us pr̃i ħrs extit̾it. coq intra
pubtatem mortuo. fr̃r testi¬
toris ex suostitutione hrs si
an froicomissum deberetur
cum ita relictum sit si gauis
scius frater suus sibi srs ex¬
iutrium easum ĩstitutus est
defuncto ea que testator reli¬
quit p̾stardebe nec aoũsari hoc
uerba qõ si gaius scius mic¬
bi srs erit cunc dari uolo cũ
Aextitisse Nxii.

Expanded text:
lias primis tabulis postumo herede instituto secundis sibi vel filio, si intra pubertatem decessisset, Gaium Seium fratrem suum substituit, deinde Titium Gaio Seio, et postea sic dixit: "quod si Gaius Seius frater meus primo loco substitutus heres mihi esset, tunc Titio fideicommissum relinquo". quaero, cum filius patri heres exstiterit eoque intra pubertatem mortuo frater testatoris ex substitutione heres sit, an fideicommissum debeatur, cum ita relictum sit, si Gaius Seius frater suus sibi heres exitutus uel substitutus est, defuncto ea quae testator reliquit praestare debere: nec aduersari haec uerba 'quod si Gaius Seius mihi heres erit, tunc dari uolo', cum exstitisse.
Abbreviated transcription (Latin):
solz legatarus profice̾ quominꝰ
falcidum paciantur s cum is qͥ
legatum prestiturus est ab cod
reliquro extestõ petit non est
audiendꝰ desid̃ans uti aouersus
turus est ex uoluntate cestatori
suppleat ꝙ deducẽ desioau̾it pl¬
anc legitariis cetis non uniuer¬
sum ꝙ coħrdib prestat ĩputiba.
s quantum daturus cet si nͥ ab
co pcipet. ¶Seruo hroc ĩsticuto
si a oño frocicõmissa aẜuo lega¬
ta data sunt prius rõ legatorũ
hñda est deinde ex quod super¬
est frocicõmissorum dñs ei iõ
tenctur quod ad eum puenit

Expanded text:
tariis proficere, quo minus Falcidiam patiantur: sed cum is qui legatum praestaturus est ab eodem aliquid ex testamento petit, non est audiendus desiderans uti aduersus turus est ex uoluntate testatoris suppleat, quod deducere desiderat. plane ceteris legatariis non uniuersum, quod coheredi praestat, imputabit, sed quantum daturus esset, si nihil ab eo perciperet. Seruo herede instituto si a domino fideicommissa, a seruo legata data sunt, prius ratio legatorum habenda est, deinde ex eo quod superest fideicommissorum. dominus enim ideo tenetur, quod ad eum p
Abbreviated transcription (Latin):
icum optio ẜui data mͥ fue¬
rit et sticho aliquid testator
sinc libtaite legass tunc seqͥ
icgitum consistit cum toca
familia rounũ .i. stihum
recroit.ut q̃i piue legato uti¬
uter sit legatum nec aduer¬
ianam ĩutue est. ¶ pomp̃sc¬
bic emptore hr̃ditatis postu¬
iante ut is cui ẜui optio ie¬
gata legita sit. optet uroen¬
dũ est an p̾tor ut ro faciat
coge̾ debeat legatarium q̃m¬
romooum si hẽs ĩstitutus
et quare non possit non u¬
deo. Iabolenus .ł.¬

Expanded text:
 optio serui data mihi fuerit et Sticho aliquid testator sine libertate legasset, tunc sequens legatum consistit, cum tota familia ad unum, id est Stichum recciderit, ut quasi pure legato utiliter sit legatum. nec aduerianam inutile est.Pomponius scribit emptore hereditatis postulante, ut is, cui serui optio legata sit, optet, uidendum esse, an praetor ut id faciat cogere debeat legatarium, quemadmodum si heres institutus et quare non possit, non uideo. 14 Iauolenus
Abbreviated transcription (Latin):
nem hr̃i quos feus est auctor
restitutorio agendosiplure
sunt qui auctores funt ꝑcep¬
tione ab uno fc̃a. et cet̾i libe¬
denegandam ipid decst sab̾¬
retur ĩfcus. ¶has accõnes¬

Expanded text:
ionem haberi, quos facturus est actor restitutorio agendo. Si plures sint qui auctores fuerunt, perceptione ab uno facta et ceteri libedenegandam in id quod deest Sabretur inscius. Has in
Abbreviated transcription (Latin):
nec inipm postannum. & q
et fc̃m pumunt. ⁊ ĩcolum
concipintur⁊ adũsus cas
ꝓsonas que alieno iuri sub¬
iccte sunt noxales erunt.

Expanded text:
nec in ipsum post annum, quoniam et factum puniunt et in dolum concipiuntur: et aduersus eas personas, quae alieno iuri subiectae sunt, noxales erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pupulus cui sine cutore aucto¬
Dre .x. mutua data sunt legatum
ac̾ditore meruit sub hac condc̃o¬
ne si .x. que accepint hedi reodi¬
d̾int una num̾atione ⁊ ĩplet cõ¬
ocõm et lib̾atur naturali oblig̃
tione ut eciam ĩ falcidia hr̃di ĩpu¬
tentur quamius ĩputarentur
si tũ corrocõis ĩplende causa da¬
ta data fuiss adeo aũt ci soluere
uroctur ut repironto legato uł
sticho qui legatus est mortuo
nichil repet̾e possit. ¶ Si ego ⁊
ẜuus mens hr̃des istituti sumꝰ
ex diu̾sis ptib nec aẜuo croga¬
tus sit dodrans hus quib ame
legatum est ccͣ falcroiam proo̾it
qd̾ ex portione ẜui adme pueĩt
sup̃ falcidiam eius portionis coc̃
legatis non tenctur exemplo
codem falcidic nam quartam re¬
tinco expsona ẜui quimins de
mea portione nicħ ex hanstũ sit.

Expanded text:
pupillus, cui sine tutore auctore decem mutua data sunt, legatum a creditore meruerit sub hac condicione, si decem quae acceperit heredi reddiderit, una numeratione et implet condicionem et libtione, ut etiam in Falcidia heredi imputentur, quamvis non imputarentur, si tantum condicionis implendae causa data fuissent. adeo autem et solvere videtur, ut repudiato legato vel Sticho qui legatus est mortuo nihil repetere possit. Si ego et seruus meus heredes instituti simus ex diuersis partibus nec a seruo erogatus dodrans, his quibus a me legatum est contra Falcidiam proderit quod ex portione serui ad me peruenit supra Falcidiam eius portionis. ex clegatis non tenetur exemplo eodem Falcidiae: nam quartam retineo ex persona serui, quamuis de mea portione nihil exhaustum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
destatꝰ decesẜit.s nũquio uiuat
qr hic minor postea irrexͥat. toe
et ĩcontͣrium accipi põt ut qui
ignoriuit ĩmitio postea scires
cipit dies bonoꝵ possõis utile
ce palam ẽ. s non sessionũ n¬
numabuntur. Si modo sic
ea bonorũ possõ que de plino
peti potuit. ¶Q si ea que ciuse
cognitionẽ ꝓtribunali deside¬
rat᷑. s que oecretum exp̾ssit e¬

Expanded text:
testatus decesserit vel numquid vivat, quia hic rumor postea perrepserat. idem et in contrarium accipi potest, ut qui ignoravit initio, postea scire incipiat. Dies bonorum possessionis utiles esse palam est: sed non sessionum numerabuntur, si modo ea sit bonorum possessio, quae de plano peti potuit. quod si ea, quae causae cognitionem pro tribunali desiderat vel quae decretum exposcit
Abbreviated transcription (Latin):
tur illiro q̃ritur si dedit qd̃ pre¬
tor ꝓ tribunali. s postulatiõib̾¬
stodus. aut cogniciõib fint oc¬
cupatus. ¶Si p̾ses ꝓuincie fu
crit ĩ ꝓrima ciuitate accedere

Expanded text:
tur, illud quaeritur, si sedit quidem praetor pro tribunali, sed postulationibustodiis aut cognitionibus fuerit occupatus. Si praeses provinciae in proxima fuit civitate, accedere
Abbreviated transcription (Latin):
nu amittendarũ ita a utile
tempꝰ est. ut sugłi dies ĩ co u¬
et scierit et potint aomictẽ. ce¬
terum quaq oic nescierit aut
non potut. nulla oubitatõ c̃.
quin dies ci non cedat. fi. aũt
põt ut q ũcio scierit us potu̾it.¬

Expanded text:
num admittendarum: ita autem utile tempus est, ut singuli dies in eo uet scierit et potuerit admittere: ceterum quacumque die nescierit aut non potuerit, nulla dubitatio est, quin dies ei non cedat. fieri autem potest, ut qui initio scierit vel potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
decessit detrabimus. ⁊ ius alr ᷤ
accipiciroum legatum peculu
ait. sup̃i ẜuo legetur atias si alu
nam si ip̃i ro tempus ilegito
spectandum quo dies legaticc¬
dit. si u̾o ex̃nco mortis tempo¬
re sit tñ ut increm̾ta ex rebus
peculiarib ad cum pucniant
ut puta ptus incillar uł fecus
pecorum ꝙ aũ ex opis suis ul
ex alia re accedit. tosi alii quam
ip̃i legettr peculium non debe¬
ipi suum peciuium legatur ue¬
risimit est cum om̃e iugm̾tũ
ad ipsum ꝑtin̾e uoluisse cui pa¬
trimõim manumisso futuruz
est cum alii non sit. tnut et si
in altius psona hoc eum sensis¬
se appareat iocm dicas Qauirꝰ¬
o quod ẜuo qui in ip̃ius pecu¬
lio est tebetur non deoucitui
ex legato peculio quamuis eu¬
suus cius sit. ¶ Sicoruum
suũ uuln̾aunt ẜius et inuorẽ
fec̾it marcelius non ẽẽ dubi¬
tindum deduci ex pecuuo gõ
uum uulũct anscurdat aliqͥd
ui frangat ansurripiat quoca¬
su sine dubio mimntur pecuni¬
um s non ultra simplum s su

Expanded text:
decessit detrahimus? et Iulianus alias accipiendum legatum peculii ait, si ipsi seruo legetur, alias, si alii: nam si ipsi, id tempus in legato spectandum, quo dies legati cedit: si uero extraneo, mortis tempus, sic tamen, ut incrementa ex rebus peculiaribus ad eum perueniant, ut puta partus ancillarum uel fetus pecorum: quod autem ex operis suis uel ex alia re accedit, id, si alii quam ipsi legetur peculium, non debeipsi suum peculium legatur, uerisimile est eum omne augmentum ad ipsum pertinere uoluisse, cui patrimonium manumisso futurum est, cum alii, non: sic tamen, ut, si in alterius persona hoc eum sensisse appareat, idem dicas quod seruo, qui in ipsius peculio est, debetur, non deducitur ex legato peculio, quamuis conseruus eius sit. Si conseruum suum uulnerauerit seruus et uiliorem fecerit, Marcellus non esse dubitandum deduci ex peculio, quod ruum uulneret an scindat aliquid uel frangat an subripiat? quo casu sine dubio minuitur peculium, sed non ultra simplum. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
nouendicari nec ertĩginturlega¬
tum. ¶ Si testator quosdom erhr¬
dibus iussit es alienum soluere.
nõ creditores hẽbunt. adu̾sus coᷤ
nec solum hoc casu alius ht. accõm
qm̃cui testator danuissitͥ s alio
casu quoq uelutisi filie noĩe genõ
aut sponso dan dotem uissit. Aon
enĩgeñ aut sponsus s fili abt ac¬
tonem cuius manmeint̾est indon¬
tem nõ esce. ¶ Si fundus quuc
gatus ẽ suitutem debeant impõi¬
tamq̃lis est dari debet q sutale¬
gatus atutioptimus marimus¬
qr ẽ lib prestãdus est. ¶Seriuus
qui in negotõ fuit iegatus. ante
tradi tibi debet q̃ rõmeiplicet or
sad iudiciũ itũ sit iudias eẽt ꝑ
tes ecdebent. ¶Si res quelega¬
taest an inrer natura sit dubita¬
tur forte si ddubun sit anhomo
legatus uiuat placuit agi quict
ut cautõ int̾ponet quahrs cauẽt

Expanded text:
rio uindicari nec extinguitur legatum. Si testator quosdam ex heredibus iusserit aes alienum soluere, non creditores habebunt aduersus eos nec solum hoc casu alius habet actionem, quam cui testator dari iussit, sed alio quoque, ueluti si filiae nomine genero aut sponso dotem dari iusserit: non enim gener aut sponsus, sed filia habet actionem, cuius maxime interest ‹indotatam non esse. Si fundus qui legatus est› seruitutem debeat impositam, qualis est, dari debet: quod si ita legatus sit 'uti optimus maximusque', liber praestandus est. Seruus, qui in negotio fuerit, legatus non ante tradi debet quam rationes explicet, et si ad iudicium itum sit, iudicis eaedem partes esse debent. Si res quae legata est an in rerum natura sit dubitetur, forte si dubium sit, an homo legatus uiuat, placuit agi quidem ut cautio interponeretur, qua heres caueret
Abbreviated transcription (Latin):
Ater intestõ dotis cõprchenoit fili¬
am. ita cotem accipisse. ne quio
luro ex ħroitate pris sparet cam
scriptirã ius successionis ñ mute¬
sc. constitit prinatoꝵ eĩ cuiciõis.
legum auctortas. non censeri.

Expanded text:
Pater instrumento dotali comprehendit filiam ita dotem accepisse, ne quid aliud ex hereditate patris speraret: eam scripturam ius successionis non mutasse constitit: privatorum enim cautiones legum auctoritate non censeri.
Abbreviated transcription (Latin):
maium dumtreat ĩ ea re non
cciam culpam maritus presta¬
re oeb. ne fc̃o muueris ĩppetu¬
um agrum crꝰ cołe cogatur. fr¬
uctus tñ qui puenissent roui

Expanded text:
malum dumtaxat in ea re, non etiam culpam maritus praestare debet, ne facto mulieris in perpetuum agrum eius colere cogatur: fructus tamen, qui peruenissent ad ui
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti atrienses spoparii s eci¬
am uiridaria non sint copia¬
post pastiones que hi greges
porcor pastores salcuarii
distinguendum ẽ ut si itco
cõparus sit ut ex co fructus
cipentur non debcatur. si nõ
io. q̃r non aliter ex saltu fruc

Expanded text:
ueluti atrienses scoparii, si etiueluti atrienses scoparii, si etiam uirdiaria sint, topiapastionesque habet, greges pecorum pastores saltuarii.distinguendum est, ut, si ideo comparatus sit, ut ex eo fructus caperetur, non debeatur: si uero i
Abbreviated transcription (Latin):
sit et post bieniuum codẽ loco
constituta noua et orreumq
cidem legatum erat a testato¬
re uenierat. uini aut uendc̃o
dilata sit ut ex co cõmodauẽ¬
nirent an uniu̾si legata par¬
duli consequi possit sendi ca
ĩ quib uoluntas mutata est
non deberi. Up̃.¬
Estrumenta fuirdi ea esse q̃i
fructus querendi cogendi ꝯ¬
ẜuandi gra pata sunt. saber
ĩ.ii. ad uiceuium euitenter
enum̾at. ¶ Querendi ueluti
homines qui agrum colu̾̃t ⁊
qui cos ex̾cent ppositi ue sũt
hus quorum ĩ num̾o sunt ui¬
llicĩuiuitores p̾terea boues
domiti et pecora sunt colen¬
di causa pata uasa que utilia
cuitiue  que sunt aratra ligo¬
nes sarculi faices putitorie
bidentes et si similia dici pos¬
sunt cogendi quemadinod
torcularia corbes falces qr in
messorie falces fenorie. quall.
uirdemutorie. exceptoriei q̃
l quib uuc comportantiu cõ¬
ẜuandi quasi dolia. ucet de¬
fossa non sint. et cuppe quibꝰ¬
dam ĩ regionibus accedunt
istrum̃to si uilla culcior est.

Expanded text:
sit, et post biennium eodem loco constituta nova, et horreum, quod eidem legatum erat, a testatore venierit, vini autem venditio dilata sit, ut ex eo commodo venirent, an universa legata Pardula consequi possit. respondit ea, in quibus voluntas mutata esset, non deberi. strumento fundi ea esse, quae fructus quaerendi cogendi conseruandi gratia parata sunt, Sabinus libris ad Uitellium euidenter enumerat. quaerendi, ueluti homines qui agrum colunt, et qui eos exercent praepositiue sunt is, quorum in numero sunt uilici et monitores: praeterea boues domiti, et pecora stercorandi causa parata, uasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falcesque messoriae falces fenariae quali uindemiatorii exceptoriique, in quibus uuae comportantur. conseruandi, quasi dolia, licet defossa non sint, et cuppae. Quibusdam in regionibus accedunt instrumento, si uilla cultior est,
Abbreviated transcription (Latin):
Si brs non sit a quo frocicon¬
missum relictum est. s alt̾ius
nominis successor dicendum
est. ut coicto locus sic. et uolus

Expanded text:
Si heres non sit, a quo fideicommissum relictum est, sed alterius nominis successor, dicendum est, ut edicto locus sit et dol‹us
Abbreviated transcription (Latin):
mititis noĩc ħ bona petit ma¬
ximus triachus sibi ea cauen¬
oicit. io qr defunctus est is cui
restitũc iussus erat. quero ergo
utrum ħ bona ad ualium mi¬

Expanded text:
mitatis nomine haec bona petit, Maximus autem trierarchus sibi ea uindicat ideo, quia defunctus est is cui restituere iussus erat. quaero ergo utrum haec bona ad Ualerium M
Abbreviated transcription (Latin):
clamauit ut ad auxilium queni¬
retur au̾terint agg̾ssores atq si
quis curbam conuocauit aut si co̾¬
pus suum obiecit aut alias cor¬
pore suo auxilium tulit nõ sem
ille clamorẽ ĩ anc̃ eleg̾it plecten¬
ous utiq erit ꝙ si uulu̾ati sint ẜ

Expanded text:
clamavit, ut ad auxilium conveniretur, aut terruit adgressores atque si quis turbam convocavit aut si corpus suum obiecit vel alias corpore suo auxilium tulit. Non tamille clamorem inanem elegit? plectendus utique erit. Quid si vulnerati sint
Abbreviated transcription (Latin):
si qurdem int̾int restitĩt ui
cum ei cui restitui cebuit plu¬
res hroes exstitint ut cui re¬
stitu̾it. is pro ea ꝑte ex hoc seã¬
tus consul. ħebit acc̃õnes. Si
pr̃onus expte debiti hrs ins¬
tutus rogatus fu̾it eam lib̾i

Expanded text:
si quidam interim restituerint, vel cum ei, cui restitui debuit, plures heredes extiterint: ut cui restituta erit, is pro ea parte ex hoc senatus consulto habebit actiones. Si patronus ex parte debita heres instit
Abbreviated transcription (Latin):
possõ peti possit uñ uir
et uxor iustum c̃ẽ mr̃i¬
monium oportet. Ccterum si
autem ħ bonorũ. pos. locum hãt
uxorem ee oportet mortis tem

Expanded text:
sessio peti possit unde uir et uxor, iustum esse matrimonium oportet. ceterum si autem haec bonorum possessio locum habeat, uxorem esse oportet mortis temp
Abbreviated transcription (Latin):
cribrus nit famiuiaieget᷑
pinde est q̃i singulihoies leg¬
atisit.¶us u̾bis que ibi mo¬
uilia meaerũt dolego ñmnos
ibi repositos ut mutuo darẽt᷑
ñ eẽ legatos ꝓculus ait at eos
sticos senes itadicẽtes pecum¬
am sine peculio fragile eẽ pecr¬
ficata medio tp̃r fuit ac ruisus
rat nunc tsidebet᷑. ¶Seruius
quor legatus si int̾im mnanu¬
peti potest.¶Dem.¬
Omũcti b̾rdes instituit. aut
tẽ ⁊ tota legata singulis data
putant q̃i ꝯmunc nom̃ utrũ
serũ ꝯtineit ancilr uolegatis
masculos nõ deb̃i nemodubi¬
tat. S pueris legatis q̃ puelle
debẽtur ⁊ id nõ eque in ꝑueluis
pueros ꝯtrũ dicẽd̾ est imulierib
uolegatis q̃ urgines debent᷑¬

Expanded text:
chorus aut familia legetur, perinde est quasi singuli homines legati sint. His uerbis: 'quae ibi mobilia mea erunt, do lego' nummos ibi repositos, ut mutui darentur, non esse legatos Proculus ait: at eos sticos senes ita dicentes pecuniam sine peculio fragilem esse, pecuficata medio tempore fuerit ac rursus rat, nunc tamen debetur. Seruus quoque legatus si interim manupeti potest.Coniunctim heredes institui aut tem et tota legata singulis data putant, quasi commune nomen utrumque sexum contineat: ancillis uero legatis masculos non deberi nemo dubitat. sed pueris legatis etiam puellae debentur: id non aeque in puellis pueros contineri dicendum est. Mulieribus uero legatis
Abbreviated transcription (Latin):
ue. nõ dubitarẽ qͣntũ ad u̾bor sig¬
nificatõm attinet qm̃ ea ꝑecunia
cõp̾hensa nõ eẽt ciu diemoriẽ¬
te coqui testm̃ feciss nũdum ue¬
indiem ue a ꝑte mͥuidet᷑ ostendis¬
se eam quoq: pecunia legasse uo¬

Expanded text:
ue', non dubitarem, quantum ad uerborum significationem attineret, quin ea pecunia comprehensa non esset, cuius dies moriente eo, qui testamentum fecisset, nondum uein diemue' aperte mihi uidetur ostendisse eam quoque pecuniam legare uo
Abbreviated transcription (Latin):
theodochus postqmͣ adierit he¬
redititem priusqmͣ a coħrde
eius pamphili aduxtur hrdi¬
tas ad iꝰstam ub̾tatem pouxit.
et ob ħ in cum casum res pro¬
ducta est ut is qui legaut in¬
testitus cẽ non possit ħmia po

Expanded text:
Theodotus, postquam adierit hereditatem, prius quam a coherede eiusdem Pamphili adiretur hereditas, ad iustam libertatem perduxit et ob hoc in eum casum res perducta est, ut is qui legavit intestatus esse non possit, Hermia po
Abbreviated transcription (Latin):
furiosi alienare possit. R rec¬
te soun. ¶Eum quoq qui
ab alt̾o excuratorib fund̾
furiosi sime mercaretur usu¬
capturum. qr soluitio uendi¬
tio traditio fc̃ĩ magis qmͣ u¬
ris sunt. ro coq sufficit u¬
nius ex curatorib psona q
intelligitur alter consentĩ¬
re. demiq si p̾sens sit et uet
solui et uenire netet nel tra¬
din debitor ub̾abitur. n ẽp¬
tor usucapiet. Ulp̃. i.

Expanded text:
furiosi alienare possit. respondi recte solui. eum quoque, qui ab altero ex curatoribus fundum furiosi legitime mercaretur, usucapturum, quia solutio uenditio traditio facti magis quam iuris sunt ideoque sufficit unius ex curatoribus persona, quia intellegitur alter consentire: denique si praesens sit et uetet solui, uetet uenire uel tradi, neque debitor liberabitur neque emptor usucapiet. 8 Ulpi
Abbreviated transcription (Latin):
obligatus ead̾q rõne ⁊ si pa¬
rens fundum uendrõit us
qui aliꝰ cui pupiltꝰ succẽs¬
ẜit. potest dici pupilum ce

Expanded text:
obligatus. Eadem ratione et si parens fundum uendidit uel quis alius, cui pupillus successerit, potest dici pupillum ce
Abbreviated transcription (Latin):
prodigi pupuli uemagna
est diffra. Quippe cum illis
quioem plene rerum ĩ mi¬
nistrõ duobus aũc suyiori¬
bus sola custodia rerum que
detĩores future sunt uendcõ
comictitur. Naulus.¬
Bfemis pupillaris peciue
ꝑ contumaciam non oxcitꝰ
missam compactionem tu¬
tor. si non. ad dampnum
reẜciendum ẽ ydoneus exͣ
sordinem coħcebitur. Herm̃
tronum pcant. uł argenta¬
rius cui tutor pecumam de¬
dit cum fuiss celebrimus
solidum redd̾e non possit
nicħ co nomine cutor prare
cogitui. UEnui¬
celam ãministrent ĩ fidcius¬
osores quid̃ in solidum ꝑ q̃m¬
lib coꝵ cõmittitur stipło/ ac
si int̾eos duusa sit tutela re
uissorem stipulationem aut
non cõmitti dicemus õs
lam gẽnrent tñ cum quis
oc ca re que exͣ suam regio¬
nem erit expiri uł ad uroi¬
cium uocari cepit. pinde ñ¬

Expanded text:
prodigi pupilliue magna est differentia, quippe cum illis quidem plane rerum administratio, duobus autem superioribus sola custodia et rerum, quae deteriores futurae sunt, uenditio committitur. 49 Paulusfaenus pupillaris pecuniae per contumaciam non exercitum missam comparationem tutor, si non ad damnum resarciendum idoneus est, extra ordinem coercebitur. Hermogtronum pereat vel argentarius, cui tutor pecuniam dedit, cum fuisset celeberrimus, solidum reddere non possit, nihil eo nomine tutor praestare cogitur. Venuladministrent, in fideiussorem quidem in solidum per quemlibet eorum committitur stipulatio: at si inter eos diuisa sit tutela regiussorem stipulationem aut non committi dicemus: namlam gera‹n›t, tamen cum quis de ea re, quae extra suam regionem erit, experiri uel ad iudicium uocari coeperit, perinde n
Abbreviated transcription (Latin):
nõmad honus cucorum no
ptine. ¶ Alto ex duobus frib
sociis et bonor et negocutioi
defuncto hr̃de filio relicto pa¬
truus tucor uenditis omibr.
cõis negdationis m̾cib et sib̾¬
ren redemptis negocium su¬
o noĩc ex̾cuit. quesitum est
utrum cõpendium negõn
an usuras pecume prare debe¬

Expanded text:
us tutorum non pertinere. Altero ex duobus fratribus sociis bonorum et negotiationis defuncto, herede filio, patruus tutor uenditis omnibus communis negotiationis mercibus et sibi redemptis negotium suo nomine exercuit: quaesitum est, utrum compendium negotii an usuras pecuniae praestare debe
Abbreviated transcription (Latin):
comitcitur stipulatio atq si¬
atq si ci ãministro tutele
ꝓmissa non c̾et. quantum
enim facit ĩtotum denegai
ca tindem ualet si inea re de
qua agitur denegata sit. Pey
dotem dare deb. s ecram in¬
pendia que ad nuptias faci

Expanded text:
committitur stipulatio, atque si ei administratio tutelae permissa non esset: quantum enim facit in totum denegata, tantundem ualet, si in ea re de qua agitur denegata sit. 52 Ndotem dare debet, sed etiam impendia, quae ad nuptias faci
Abbreviated transcription (Latin):
riam pignori ei ocoit post tri¬
ennium iam pubibus hus
quoꝵ tutela ãm̃istrata est. fisco
bona. oefuncti ad urdicata siit
qr mortem eius ħ̾rs non est
ultus queritur an ro iro no¬
men pupillus possit recusare

Expanded text:
riam pignori ei dedit: post triennium iam puberibus his, quorum tutela administrata est, fisco bona defuncti adiudicata sunt, quia mortem eius heres non est ultus: quaeritur, an id nomen pupillus recusare
Abbreviated transcription (Latin):
rogitus cotam hrditatem res¬
tuerit ex trebeluano transeũt
actiones. ¶Mues testo suo
manumitteroo nichil efficit.

Expanded text:
rogatus totam hereditatem restituerit, ex Trebelliano transeunt actiones. Miles testamento suo manumittendo nihil efficit i
Abbreviated transcription (Latin):
uxoris uir nummos ĩuestiari¬
um ocoit quo pacto deuroe in¬
trap annum diuorcium ĩterces¬
sat placuit laboni. ⁊ trebatio qͣ¬
lia uestimenta post diuorciu
c̾ent talia uiro redli. id uras fu¬
turum. fiuss. Su pa uestuñta
uir emisi et ẜuis oedisset ꝙ
si uestimenta non redde̾ntur.
tñ uirum p̾cium ĩ dotem com¬
fco dotem pri redli uisẜat. de¬
inde ꝑ dotis ꝑ soluta pr̃ occesse¬
rat reliquam ꝑtem si nec dele¬
gata nec promissa nouandi aĩo
prifiuss mulieri solui deberc
lab̾o ⁊ trebacius putant idq
u̾m est. ¶Mancipu ĩ dotem
estimata accepisti pactum con¬
uentum demum fcm est ut
ouorcio fc̃o tm̃rdem estimata
reod̾es nec de ꝑtu dotaliumã
lab̾o ptus tuus qr is pro picu¬
lo mancipior penes te c̃e or
¶Mulier que .c. dotis apuo ui¬
rum hebat diuorcio fc̃o. cea
iuiro crrante stipulata erat. la¬
beo pucitat quamta dos fius¬
set. tantam deb̃i. Siue prudẽs

Expanded text:
uxoris uir nummos in uestiarium dederat, quo parato deinde intra annum diuortium intercesserat. placuit Labeoni Trebatio, qualia uestimenta post diuortium essent, talia uiro reddi: idem iuris futurum fuisset, si ipsa uestimenta uir emisset et seruis dedisset: quod si uestimenta non redderentur, tum uirum pretium in dote comfacto dotem patri reddi iusserat: deinde parte dotis persoluta pater decesserat. Reliquam partem, si nec delegata nec promissa novandi animo patri fuisset, mulieri solvi debere Labeo Trebatius putant, idque verum est. Mancipia in dotem aestimata accepisti: pactum conventum deinde factum est, ut divortio facto tantidem aestimata redderes nec de partu dotalium anLabeo, partus tuus, quia is pro periculo mancipiorum penes te esse deberet. Mulier, quae centum dotis apud uirum habebat, diuortio facto ducenta a uiro errante stipulata erat. Labeo putat, quanta dos fuisset, tantam deberi, siue prudens
Abbreviated transcription (Latin):
mulier plus c̃et stipulata si¬
ue in prudens et labõnis sen¬
cencim. probo. ¶Uror diuor¬
tio fco ptem dotis recepat. ꝑtẽ
apiro uirum relinquerat deĩ¬
de aliim nupẜat et it̾m uron¬
a fcã ad priorem uirũ redie
dote erat mencionem fecerat.
diuortio fc̃o reliqua cxpriore

Expanded text:
mulier plus esset stipulata siue imprudens: Labeonis sententiam probo.Uxor diuortio facto partem dotis receperat, partem apud uirum reliquerat, deinde alii nupserat et iterum uidua facta ad priorem uirum redierdote erat, mentionem fecerat. diuortio facto reliquum ex priore
Abbreviated transcription (Latin):
orum. Iuris consultes cogna¬
torum gradus et affinium
nosse deb. qr legibus ẜrditateᷤᷤ
et tutele ad proximum quẽq
agnatum reoux consuen̾nt.
S coicto p̾tor proximo ciiq

Expanded text:
orum. Iuris consultus cognatorum gradus et adfinium nosse debet, quia legibus hereditates et tutelae ad proximum quemque adgnatum redire consuerunt: sed et edicto praetor proximo cuiq
Abbreviated transcription (Latin):
pos. ad colłonem potis par
bitrium familie ẜciscunte
posse compelli. ¶ Suinstipu¬
dem ip̃a mulier stipiuatara
sit uł ip̃i negocium  gestum
eque confr̃e cogetur.si uero
alii quesita est stipulatio di¬
cendum est cessare collatio

Expanded text:
otis per arbitrum familiae herciscundae posse compelli. Si in stipudem ipsa mulier stipulata sit uel ipsi negotium gestum, aeque conferre cogetur: si uero alii quaesita est stipulatio, dicendum est cessare collatio
Abbreviated transcription (Latin):
acta in frõĩcom missiriũ resti¬
tutõne statim om̃s res ĩbõis
cius fuit cui restituti est ħrdi¬
tas et si nondum eirum nac¬
tus fu̾it possõnem. ¶ Si is q̃
ħrdititem sibi reodi ab hr̃de sti¬
pulatus sit eiq exstipulatua¬
genti restituti fu̾it ħroitas cõ¬
stat nichomꝰ traufferri actĩõcs
hoc ita est. si is cum quo actum
sit restituat ħ̾roitatem si uero
ob ro quod non restitu̾it ĩ estĩa¬
tionem ħroitatis coircempna¬
cus fu̾it remanent actiones.
ħroitinc apud cum qui cõdẽp¬
nitus sit actor aũt quantitatẽ
consequitur. ¶ Siħrs scriptꝰ
restituit ħroitatem et poster de
brdicitem controu̾sum passꝰ
uictus sit ant liti cesẜit dura¬
re actiones constitit infroicõ¬
missirium semci trinsiatis.
Si quis maiorem ꝑtem restitu¬
erit quam rogatus est ĩ cam p¬
tem que excedit transfcrunt᷑
actiones. S cum pcepta re ali¬
qua aut sũma rogatus sit hrs
restitu̾e et omissa retentõne
totam ħrdititem restitu̾it rec

Expanded text:
missarium restitutione statim omnes res in bonis fiunt eius, cui restituta est hereditas, etsi nondum earum nactus fuerit possessionem. Si is qui hereditatem sibi reddi ab herede stipulatus sit eique ex stipulatu agenti restituta fuerit hereditas, constat nihilo minus transferri actiones. hoc ita est, si is cum quo actum sit restituat hereditatem: si vero ob id quod non restituerit aestimatione hereditatis condemnatus fuerit, remanent actiones hereditariae apud eum qui condemnatus sit, actor autem quantitatem consequitur. Si heres scriptus restituerit hereditatem et postea de hereditate controversiam passus victus sit aut lite cesserit, durare actiones constitit in fideicommissarium semel translatas. Si quis maiorem partem restituerit quam rogatus est, in eam partem quae excedit non transferuntur actiones. sed cum praecepta aliqua re aut summa rogatus sit heres restituere et omissa retentione totam hereditatem restituerit, rec
Abbreviated transcription (Latin):
non inter cessit mora. scilies. qr
ctib consumpsit opam. nec
cqum erat alt̾ius ut sic dixis
procuratorem consticui nul¬
lumaut aufert ĩpendium uł
oꝑa intercedit hrois cim is
modis de quib est quesitum
augm̃tum hr̃s recepit. ¶od̾.

Expanded text:
non intercessit mora, scilicet quictibus insumpsit operam: nec aequum erat alterius, ut sic dixerim, procuratorem constitui. nullum autem impendium vel opera intercedit heredis, cum his modis, de quibus est quaesitum, augmentum hereditas recepito
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃c ei in dulgi cantionem pre¬
benti. ¶Si bona mulieris sint
pro ꝑte publicita supest mu¬
licri in reuqua pte dotis crac¬
cio plus puto et si post litem
cont̾. publicata sit dos pro p
te sufficiet arbitrium idicis
ad ptis condempnationem fa

Expanded text:
ionem praebenti. Si bona mulieris pro parte sint publicata, superest mulieri reliquae partis dotis exactio: plus puto: et si post litem contestatam publicata sit pro parte dos, sufficiet arbitrium iudicis ad partis condemnationem fa
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃mam uolumtatem abstulit ñ
prrdem senatus ħrditatem ꝙ di¬
uus marchus ĩ cius psona iudi¬
cauit cuius nõm pacto testõ tes¬
tator induxat cam cnim ad p̾ftõs
erraru misit um ab co legata reli¬
cta salu manẜunt de pͥceptiõib
ei datis uolumtatis erit questio

Expanded text:
lit iam pridem senatus hereditatem. quod diuus Marcus in eius persona iudicauit, cuius nomen peracto testamento testator induxerat: causam enim ad praefectos aerarii misit: uerum ab eo legata relicta salua manserunt. de praeceptionibus eidem datis uoluntatis erit quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
dauit .i. ut licet caꝑe legib prohi¬
beri cepit restituat. ¶Recte dictũ
est si pr fili quem inpotestate ha¬
bebat tacitim fixem int̾posu̾it no
deb̾e ro filio noc̾e qr parendi nec
accomodauit in ea ꝑte qua ꝑfran¬
dem adhibuit faicrora nonutit᷑
et iti tenatus censuit. s si maior
molus institutionis quam frau
dis fuit quod ad faicroram attin¬
et desupfluo quarta retineb.¬

Expanded text:
d est ut, licet capere legibus prohiberi coeperit, restituat. Recte dictum est, si pater filii, quem in potestate habebat, tacitam fidem interposuerit, non debere id filio nocere, quia parendi neceaccommodauit, in ea parte, quae fraudem adhibuit, Falcidia non utitur: et ita senatus censuit. sed si maior modus institutidis fuerit, quod ad Falcidiam attinet, de superfluo quarta retineb
Abbreviated transcription (Latin):
testmn. ut ex co adiri broitas
possit. ¶Eto substitutos pu¬
pilli res ptinẽt et si que res
is bonis testator substituit
si ĩpubibꝰ cum exhroato sub̃¬
stitũe quis possit. ¶Nisi mͥ
uponis militem ec quis sub¬
sticuit ẜroem hac mente ut
ca sola uelit ꝓosubstitutum
ptine que ad se et ad iustitu¬
tum puenerunt. ¶In arroga¬
to quoq ipube dicimus. rõ
substitutum cius ab arroga¬
tore datum non oebe ꝑtinere
ca que bret si arrogitus non
rrogitor. ¶ Nisi forte distin¬
guimus. ut quartam quid
quam oĩmodo ex R diui pu¬

Expanded text:
tum, ut ex eo adiri hereditas possit.Ad substitutos pupillares pertinent et si quae is bonis testator substituit, sed impuberis, cum et exheredato substituere quis possit: nisi mihi proponas militem esse, qui substituit heredem hac mente, ut ea sola uelit ad substitutum pertinere, quae a se ad institutum peruenerunt.In adrogato quoque impubere dicimus ad substitutum eius ab adrogatore datum non debere pertinere ea, quae haberet, si adrogatus non drogator: nisi forte distinguimus, ut quartam quidem, quam omnimodo ex rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
si in ẜuitutem pupillus redi¬
gatur. utiq finitur tutela alus
quoq modis desimnt ẽe tuto¬
res. si forte quis ab hostibus fu¬
erit captus us pupillus uł tu¬
tor. s et si ad tempus fu̾it qͥs
datus tempore finito desunt es

Expanded text:
si in servitutem pupillus redigatur, utique finitur tutela. Aliis quoque modis desinunt esse tutores, si forte quis ab hostibus fuerit captus vel pupillus vel tutor. Sed et si ad tempus fuerit quis datus, tempore finito tutor es