comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
un multi post hec fluxerunt dies:
⁊ alia oritur cum eodem hoste tẽp¬
datio. Operante illo. nam sẽꝑ ut ueni¬
errcib pro hiis que secum detulerant
aliquod munuscłm rependeret labo¬
rabat: traxit quidam sportelle quam
manã faciẽ p̃ferentẽ. que exinde masi¬
nam fimebatur. Post enius aspectum
nexillum ceueis infronte sua deꝑĩges.
hoc tartłi ait. xp̃iserius sum. Si ad
me esmissa. non frigio. Nullum ĩme¬
dro spacium⁊⁊ statim informe ꝓdigiũ
dum ocius cum satellitũ turba fugit.
ĩmedio eursuruens extinctũ est. Ista
aut explosi mors atq eneeatio ꝓdigii
demonum erat cõmunis int̾itus: qui
ornistudio laborantes antoniũ a de¬
serto deducere ñualuerunt.

Expanded text:
n multi post haec fluxerant dies, et alia oritur cum eodem hoste certatio. Operante illo nam semper, ut venientibus pro his quae sibi detulerant, aliquod munusculum rependeret, laborabat traxit quidam sportellae, quamanam faciem praeferentem quae exinde in asinum finiebatur. Post cujus aspectum, vexillum crucis in fronte sua pingens, hoc tantum ait: Christi servus sum, si ad me missa es, non fugio. Nullum in medio spatium, et statim informe prodigium dicto ocius cum satellitum turba fugit, et in medio cursu ruens exstinctum est. Ista autem explosi mors atque enecati prodigii, daemonum erat communis interitus; qui omni studio laborantes, Antonium a deserto deducere non valuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uadam ergo nocte cum ꝑuigil ob
oris morsꝰ corpori ininitarẽtur. ⁊tellexit
iostis astucias. dix̃ꝙ. Sia dño inme uo¬
bis ẽ tewbuta licentia deuorate ꝯcessum.
Siaut̃ demonũ huc uenistis impul
sum. Ita affatus ẽ: ⁊ cu iubentis uoce
õis beluarũ multitudo qiͣ maiestatis u̾¬
uere ced̾etur aufugit.ote¬

Expanded text:
uadam ergo nocte cum pervigil Aoris morsum corpori minitarentur, intellexit hostis astutias, dixitque: Si a Domino in me vobis est tributa licentia, devorate concessum; si autem daemonum huc venistis impulssum. Ita factum est, et cum jubentis voce omnis bestiarum multitudo, quasi majestatis verbere caederetur, aufugit.
Abbreviated transcription (Latin):
die u̾e dignus es derisu talia loq̃ns. Ego
Numerianus dix̃. Infelix in quo sum
derisus: Babilas rrdit. Si audierint ce¬
teri dii tui qm̃ solum asclepium noias¬
ti. irascuntur tibi. Ego u̾o doleo ⁊ plo¬
Numerianus dix̃. Et si audierto xp̃ctu
Babilas redit. Qmͣuis ñ sis dignus au
noĩant ꝯsitentur ⁊ filium. quia pater
in filio. ⁊ filius in patre est. Nõ enim se¬
ꝑatus ẽ filiuis a patre: nec pater a filio.
Tunc numerianus iussit eum cumĩ¬
fantib suspendi. Cũq fuissent suspen¬
si: babilas drx̃. Ecce ego ⁊ infantes qͦs
iussit eum uexari. Pondus u̾o torquis
q̃ erat in collo eius. caput eius depon¬
ebat. at u̾o cirtũstans turba rogabat e¬
um dicens. Consule edati tue. ⁊ sacrifi¬
Nõ tantł lugeo nsensatũ istum seden¬
tẽ: qͣntum ⁊ uos qui huic ꝯsentitis ꝑ dẽ¬
des animas ufas. Ego enim torm̃toꝵ
sentio nichil. Paticur enim in me xp̃c:
qui michi tolerantiã. ⁊ uitã ꝑpetuam
dabit. Ad huc aũt numerianus ãpliꝰ

Expanded text:
ere dignus es derisu talia loquens ego Numerianus dixit | Infelix. in quo sum derisus. Babyllas respondit si audierint| ceteri dii tui . quoniam solum asclepium nominasti irascantur| tibi ego uero doleo et ploNumerianus dixit et si audierit christBabyllas respondit quamuis| non sis dignus audnominant . confitentur et filium . | quia pater in filio et filius in patre est. Non enim separatus est| filius a patre . nec pater a filio. Nummerianus iussit eum| cum infantibus suspendi . cumque fuissent suspensi. Babillas| dixit ecce ego et infantes quos iussit eum uexari pondus uero torques que erat in col| lo eius. capud eius deponebat ad uero circumstans turba| rogabat eum dicens . console aetati tuae . et sacrifiNon tantum| lugeo insensatum istum sedentem quantum uos qui huic| consentitis+. perdetis animas uestras . ego enim tormentorum| sentio nihil patitur enim in me christus . qui mihi+ toleranciam | et uitam perpetuam+ dabit Adhuc autem numerianus| amplius
Abbreviated transcription (Latin):
fntoꝵ urorum ĩmunda ⁊ horrenda sũt.
Honor aut̃ ũr tẽporanens est. ⁊ caducus.
Potens est u̾o deus o̾ipotens qui ẽ ince¬
patris. Numerianus dix̃. Quid ergo:¬
a deo. Numerianus dixit. Rationabiłr
redisti. qͣi sapiens doctor. ⁊ sic se habed fa¬
ma que de de est. Unum aut̃ de est tibi:
scĩa deorum. Babilas redit. Insipiens
am ceruicidue ferreã. ⁊ cõpedes pedibus
tius. ⁊ torm̃ta adhibeã: qr non cessas ĩ¬
iurias inferre dño duo regi. Babilas re¬
dit. Libentissime suscipio oĩa que ĩtu¬
leris. Nec enim sum dignus ⁊ ydoneus
dñ mei sernus uocari: ꝑ euins noĩe di¬
eorum magna est apud deum. Num̾a¬
nus dix̃ uictorino duci. Babilam insipi
iubeo imponi torquẽ ferreã colło eius.
similit̾. ⁊ in pedib euis: ad durpitrdi¬
nem suam. uł gentis sue. Et enm me

Expanded text:
mentorum uestrorum . inmunda et orreda sunt .| mentorum uestrorum . inmunda et orreda sunt .| honor autem uester temporaneus est . et caducus potens| est uero deus omnipotens qui est in caeet uerbum patris. Nu| merianus dixit quid a deo. Numerianus| dixit rationabiliter respondisti+ quam sapiens doctor.  si+| se habet fama quae de te est unum autem deest tibi . scien| ciam deeorum Babillas respondit insipiens um ceruicae tuae +ponam . et compedes pe| dibus tuis . et sic tormenta adhibeam . quia non cessas iniuri| as inferre domino tuo regi Babillas respondit libentissimae| suscipio omnia quae intuleris. Nec enim sum dignus idoneus| domini mei seruus uocari . pro cuius nomine dieorum magna est apud deum. Numerianus| dixit uicturino doci . babillam insipieiubeo inponi torquem ferream .| collo eius . similiter et in pedibus eius . ad turpitudinem suam.| uel genti
Abbreviated transcription (Latin):
tu dñi. Rumerianus dix̃. Lupus tibur¬
sus sum. ⁊ ñ rex biothanate: Babilas
dixit. Sed̾m indulgentiã dei es rex ꝓpt̾
peccata nr̃a. ut uł sic uerberat reuecta¬
mut ad deum. Ego enim rege̾ xp̃m ihe¬
sum colo quẽ tu ꝯtẽpnis: qui tibi hãc
cum nichil esses dedit potestatẽ ut ẽes
qd nõ eras. quo cognoscereseum. ⁊cu
i iram ꝓuocas eum. ⁊ creaturas eius
magisquã eum qui est ereator õim ado¬
ras. Numeriamus dixit. Deliras. iniu¬
rias nobis irrogans. Magni ergo dii
creature dibi esseuidentur. Babuagꝰ
dixit. Oꝑa maruui hominũ sunt ĩnẽta
a sathana: qui ꝑ inuidiam suam piectꝰ
disperdere habet cũ omnib murist̾s suis
Numerianus dixit. fabule sunt q̃ loq̃
tis. Nam scripture nr̃e mist̾ia sunt: img¬
na sacram̃ta. Unde iubeo te obtẽpare. et
sacrificare. Certe sinolius:. si eris impu¬
nitus. Nõ es melior p̾cessorib nr̃is. qui
hoc agendes magno honore sunt cumu¬
lati. Babilias respondit. Myst̾ia saera¬

Expanded text:
 + Numerianus dixit. Lupus tibi uisus sum .| et non rex biothanate. Babillas dixit secundum indul| gentiam dei es rex . propter peccata nostra . ut uel sic uerbe| rati reuertamur ad deum. Ego enim regem christum ihesum colo quem| tu contempnis. Qui tibi hanc cum nihil esses dedit potes| tatem . ut essis quod non eras+ cognusceres eum et tu| in iram prouocas eum . et creaturas eius magis quam eum .| qui est creator omnium adoras Numerianus dixit deleras .| iniurias nobis inrogas . magni ergo dii creaturae tibi esse| uidentur. Babillas dixit . opera manuum sunt inuenta| a satanan. Qui per inuidiam suam proiectus disperdere habet cum omnibus minis| tris suis Numerianus dixit . fabulae sunt quae loque| ris nam scripturae misteria sunt et magna sacramenta+ unde iubeo te obtemperare . et sacrificare certe si nolueris. non| eris inpunitus . non es melior praecessoribus nostris . qui hoc| agentes. magno honore sunt comolati. Babillas respondit .| misteria sacra
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Infelix ydola ĩmola diis. tub̃a
de a penis qui de expectant: ⁊ noli sedu¬
ci doctrinis uanis quibdoces. Babuas
ep̃c ixdit. Opdabã de meis doctrinis fie¬
ri filium:. ut saluum factum honora¬
rẽ te. uis enim seire qͣm magna sit nr̃a
sapĩa. Iube illos adduci. ut simichi
qͣi de lyro ñ credis. uł ꝑ eoꝵ fidẽ. ⁊ con¬
stantiã que est in deo possis ab hac quade¬
neris ꝓfidia effici sarius. Numerianus
iussit ꝓuulos quos memoratus est ba-¬
bilas ep̃c introduci. ip̃m u̾o foris detine¬
ri. Ingressus uero infantib: intertoga¬
uit eos simr̃em haberent. At iui rede¬
runt. Ita. Supramatrẽ que nos eclu¬

Expanded text:
dixit . | infilix immola diis . et libera dixit . | infilix immola diis . et libera te a poenis quae te expectant . et| noli seduci doctrinis uanis quibus doces. Babillas respondit .| obtabam te meis doctrinis fieri filium . ut saluus factus ho| norarem te. Vis enim scire quam magna sit nostra sapientia. Iube illos adduci .| ut si mihi quasi delero non credes . uel per eorum fidem et constan| ciam quae est in deo possis ab hac qua teneris perfidiam . effici| sanus. Nummerianus iussit paruolos quos memoratus| est babillas . introduci ipsum uero foris detenere Ingressis uero| infantibus . interrogauit eos si matrem haberent . ad ille res| ponderunt . ita supra matrem qui nos edo
Abbreviated transcription (Latin):
rRe. Der tuã diuinitatẽ olim uolui nun¬
tiare timori tuo de hoĩne isto:⁊ gente insi¬
Int̾im qd̾ pcepi t̾ fac inincredulo baby¬
ia ep̃o. Pauiatim u̾o ⁊ genti eius impẽ
dam. Pux aut̃ imposint babile torquẽ
ferream inceruicẽ similiter⁊ inpedes eiꝰ.
⁊ dimisit eum subseruatorib ut ab õi¬
b iuderetur. Babilas u̾o eleuans ocło
ad celum dix̃ Peo meo gr̃as ago:. qͥ me
habeo in eum: qm̃ dabit michi fortitu¬
dinẽ. ⁊ tołantiã adu̾sus insidias ur̃as. ⁊
patris ur̃i instigantis sachane. Nume¬
rianus dr̃e. uocate babllam magistrũ
infantium. ⁊ stulte uiuentiũ. Babilas
sedit. Magist̾ quidẽ infantii. ⁊ sapien¬
tium ego sum: insipientiũ uero ꝙ estis
uos ñ sum magist̃. Numeriamtis dixie.
Per deos decet de torq̃s. ⁊ que in pedib
habes. Babilas ixdit. Tu quidẽ ut msi¬
piens urridens dicis. Nam ꝑfiliũ dei
tantũ me decet: qͣntũ nee dior dẏade¬
ma qd̃ est incapite duo. Numerianis

Expanded text:
. Per tuam diuinitatem . olim| uolui renuntiare timore tuo de homine isto . et gente insiinterim quod praecipi tibi fac in| incredolum babillam. paulatim uero et gentem eius inpen| dam. Dux autem inposuit babillae torquem ferreum in| ceruicem. Similiter et in pedibus eius . et dimisit eum sub ser| uatoribus . ut ab omnibus uideretur. Babillas uero eleuans| oculos ad caelum . dixit deo meo gratias ago . qui me habeo in eum . quoniam dabit mihi .| fortitudinem et tolerantiam aduersus insidias uestras .| et patris uestri instiganti”s” uos satanae. Numerianus| dixit uocate babillam magistrum infantium . et stul| te uiuentium. Babillas respondit magister quidem infantium| et sapientium ego sum . insipientium uero quod estis uos .| non sum magister. Numerianus dixit per deos . decet tibi torques .| et quae in pedibus habes. Babilla . Respondit . tu quidem ut insi| piens dices Nam per filium dei . tantum me decet . quantum| nec tibi diaquae est in capite tuo. Numerianus
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ que est xp̾c non effugies manũ
dei. s igni gehenne traderis ubi eritstͥ¬
dor dentĩi. ⁊ fletus oculoꝵ. Iratus audẽ
rex numerianus. iussit eos dorqueri.
Infantes u̾o tanqͣm ex uno ore elamab
ant dicentes. Miser non erubescis. qr
i. ⁊ abscondi. ut singularit̾ eos interro¬
garet. Dix̃q ad infantes. filioli audideme.
bis magist̾ u̾r. Paruuli u̾o gubernati a
maligne noli nobis ꝓmit̾te mortẽ. Oĩa¬
enim dona tua gehenne sunt exitio ple¬
na:. que tecum ꝑgent in ꝑditionẽ. Nam
magist̾ nr̃ de euingłio ꝑ bonam ꝯfessi¬
onem regna celorum nobis ꝓmisit. Nui¬
merianus dix̃. Introducatur babilas.
sint similes: excepto peccatis meis. Nu¬
merianus dix. Iam tibi dixi carere sup¬
pliciis ⁊ penis: tantũ sacrifica uel minc

Expanded text:
effugies .| manum dei sed igne gehenae habes tradi ubi erit stridor .| dentium et fletus oculorum. Iratus autem rex Numerianus.| iussit eos torqueri Infantes uero tamquam ex uno ore excla| mauerunt dicentes Miserere non erubiscis . quia .| et abscondi . ut singulariter eos interrogaret. Dixitque| ad infantes filioli audite me+ . bis magister uester Paruoli| uero gubernati a maligne . noli nobis promittere mortem. omnia dona tua| gehenna sunt plena . quę tecum pergant in perdicionem. | Nam magister noster . de euangelio per bonam confessionem regna| caelorum nobis promisit Numerianus dixit. Inducatur babillas| mihi similes exceptis peccatis meis. Numerianus .| dixit. Iam dixi tibi carere supplicia . et poenas . tantum sacri| fica uel nunc
Abbreviated transcription (Latin):
imolass obscenis demoniis uoluit
uelle ingredi numeriam̃̃ ecc̃am:. eleu¬
ans uocem suam dixitad plebẽ. filioli
mei stabiles estode infide: ⁊ orade sine
cessatione. Minatur enim lupus ingre
sus foras. expectabat eum. Adueniente¬
u̾o numeriano. ⁊ uolente ingredi ecele¬
siam dñi: habens manus pollutas ui
ingredi conabatur. At u̾o famułs dei
babilas repellens eum dixit. Iam dixi
tibi: ecclesiam dñi non pot̾is rõ sacrile¬
gus ⁊umundus ĩtroire. Uidens u̾o fiddu¬
ciam uiri numerianus. timens etiam
famam maximam q̃ erat de eo: iussit
eum incrastinum custodiri. Alt̾a aũ die
felicissime hoĩm quid tibi uisum ẽut
uolente me ingredi eccłam. manum
loquitur: S uirtucẽ meã qm habeo su¬
ꝑ ões hoĩes: ñ effugies manus meas. uo¬
lo enim uidere: si adiuued de dñs deus
me pastorẽ plebissue. Unde cum iudis¬
sem lupum uenientẽ. ⁊ uolentẽ ing̾¬

Expanded text:
immolasset obscenis daemoniis uoluit uelle ingredi numerianum ecclesiam .| eleuans uocem suam dixit ad plebem. Filioli mei stabiles esto| te in fide et orate sine cessatione . minatur enim lupus in| grsus foras . expectabat eum.| Adueniente numeriano et uolente ingredi in aecclesiam domini .| Habens manus pollutas . ui ingredi conabatur at uero famu| lus dei babyllas repellans eum dixit Iam dixi tibi aecclesiam| domini non poteris homo sacrilegus et inmundus introire. Videns| uiro fiduciam uiri numerianus . timens etiam famam ma| ximam quę erat de eo . iussit eum in grastinum custodire.| Altera autem die felicissimae .| hominum quid tibi uisum est . uolente me ingredi ecclesiam| doloquitur .| per uirtutem meam quam habeo super omnes homines . non| effugies manus meas . uolo enim uidere . si adiuuet te dominus deus|me pastorem plebis suae .| unde cum uidissem lupum uenientem . et uolentem ingr
Abbreviated transcription (Latin):
ne quia tu es par mortis. ⁊ consimił patͥs
cui dẏaboli. Dii aut̃ quib michi sacrifi-¬
care dicis uani sunt: nec ip̃os qui adorãt
eos adiuuare possunt. Tu aut̃ tanquam
stultus adoras eos. utinam audires me.
⁊ adorares deum meũ qui fecit celum ⁊
terrã: qui potestatẽ habet liberare de de
igne.⁊ dimitt̾e omnia peccata tua. Ip̃e aũ
tanqͣm stuttus cogitabat infra se dicens. Q
modo possum hoc facere: quia tu int̾ feras
nutͥtus fuisti: Aut qũo pot̾o suꝑare de nisi

Expanded text:
ne .| quia tu es patris mortis . et coniux+ patris tui dia| boli . dii autem quos mihi sacrificare dicis uani| sunt . nec ipsis qui adorant eos adiuuare possunt| Dii autem qustultus adoras eos utinam audires me| et adoraris deum qui fecit caelum et terram| quia in potestatem habet liberare te de igne et demit| tere peccata tua. Ipsi autem tamquam stultus rex| cogitans intra se dicebat . quomodo possum istum| qui inter feras nut
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ erudiuit eos dei doctrina. Numeri¬
anus dixit. Exalapate eam corã filuis
suns: dicentes ei. Noli ꝓt̾ue loqui. Pue¬
riu̾o udentes mrẽm suã cedi: quasi ex¬
uno ore clamauerunt. Tyranne. noli
cedere mr̃em nr̃am sine causa. Honesta
enim est. Uera enim dix̃. qm̃ ip̃a nosge
uero numerianus rex. iussit tres ĩfan¬
tes leuari in cathomo: ⁊ priori dari.xii.¬

Expanded text:
rudiit eos+ doctrinam. Numerianus| dixit . +lapatae eam coram filiis suis . dicens. noli proterbe| loqui. Pueri uero uidentes matrem suam caedi quasi uno| ore exclamarunt tyranne noli cedere matrem nostram| sine causa honesta enim est uere enim quoniam ipsa nos geuero Nummerianus| rex . iussit tres infantes leuare in catomo . et priore dar
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ. ⁊ dixit. benedictus es deus eoꝵ
Certissime enim ex ore infantiũ ⁊ lacten¬
tium ꝑ fecisti laudẽ. Et sic osculatus est
singulos: ⁊ tradidit eos q̃stionariis ut ĩ
enis p̾sentia ꝑcut̾entur. Et cum fuissẽt
ꝑcussi: postiodu semet ip̃m tradidit.

Expanded text:
nitudinem dixit. Benedictus es deus| ecertissimae| enim ex ore infantium . et lactantium perficisti laudem+ . et sic os| culatum est singulos+ . tradidit eos quaescionariis . ut eius| praesentia percuterentur. Cum+ fuissent percussi postmodum| semetipsum tradidit.
Abbreviated transcription (Latin):
seribis ura illa omnis ec̾a sc̃orum. Lu¬
bens obedio p̾serti ꝙ ñ eloquiũ exigi¬
tis. s narrationẽ. Dabo u̾o oꝑam ud ea
sit pura. ⁊ luculeta deuotos informãs
fastidiosos si onerans. Sane narratio¬
nis u̾itas secura apud me est intimata
a uobis haud alia ꝓculdubio ꝓtestan¬
tib. qͣm que certissime cõꝑta sunt nob̾.

Expanded text:
scribis vestra illa omnis ecclesia sanctorum. Liscribis vestra illa omnis ecclesia sanctorum. Libens obedio, praesertim quod non eloquium exigitis, sed narrationem. Dabo vero operam, ut ea sit pura et luculenta, devotos informans, fastidiosos non onerans. Sane narrationis veritas secura apud me est, intimata a vobis, haud alia procul dubio protestantibus, quam quae certissime comperta sunt vob
Abbreviated transcription (Latin):
tur. si me excitante amitũ dormientẽ
uox turturis audita fu̾it inderra nr̃a
dicens. ecce ego uobiscũ sum oĩb die¬
u usq in ꝯsummationẽ setuli. Dem
sepultus apud nos est. nobis speciałr
ixoc oͦꝑ incumbre. Qd ꝙ me it̾ speciales
amicos sc̃s ille habebat. ⁊ eo lociut nł¬
limnhac parte glorie scd̃m fuisse me c¬
credam: Nec mercede uacat michi dã¬
de familiaritas sc̃itatis. Primicias iam
accepi. In extremis positus erat. immo
in principiis uixta illud cum ꝯsũmatꝰ
fu̾it ho tunc incipit. Aecucurri ego:
ut benedictio morituri suꝑ meuenireti
at ille cumiam membra alia mouere
nͨ poss. fortis ad dandam benedictionẽ
eleuatis sc̃is manib suꝑ caput meũ. be¬
nedixit michic i benedictionẽ ħ̾edita¬
te possideo. Et qũo ego illum silere q̃ã.
postremo tu id michi abba conganeĩ
iungis. reu̾endus frat̾. ⁊ dulcis amieꝰ
meus: ac tecum ꝑicer ut ex yb̾na

Expanded text:
tur; si me excitante amicum dormientem, tur; si me excitante amicum dormientem, vox turturis audita fuerit in terra nostra, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Deinde sepultus apud nos est: nobis specialiter hoc opus incumbit. Quid quod me inter speciales amicos Sanctus ille habebat, et eo loci, ut nulli in hac parte gloriae secundum fuisse me credam? Nec mercede vacat mihi tantae familiaritas sanctitatis: primitias jam accepi. In extremis positus erat, imo in principiis, juxta illud: Cum consummatus fuerit homo, tunc incipit . Accurri ego, ut benedictio morituri super me veniret. At ille cum jam membra alia movere non posset, fortis ad dandam benedictionem, elevatis sanctis manibus super caput meum, benedixit mihi, et benedictionem haereditate possideo: et quomodo ego illum silere queam? Postremo tu id mihi, abba Congane, injungis, reverendus frater, et dulcis amicus meus, ac tecum pariter ut ex Hibernia
Abbreviated transcription (Latin):
dei eius incorde ip̃ms. ⁊ ñ in codice. Nec
ꝑfectionis is gradꝰ. ꝑfectus carere ⁊ ne¬
cessaris ꝑatus est. At gratis istud. Utinã
suꝑfluus ponatur modus: utinam ñ cu¬
piamus in infinitũ. Sed quid̃ forte re¬
perias qui hoc possit. Id quidẽ difficile:
s uide quid egimus. Querebamus in¬
rum opdimum multoꝵ liberatorẽ: ⁊ ec¬
ce laboramus in ĩueniendo qui se ip̃m
fecit sc̃s: uideor michi ñ suꝑuacue ex his
qui empti sunt de terra reuocare. ad me
entie ⁊ iurtutis. Iste erat lucerna ardens
⁊ lucens: nec extincta est tam̃ s sub¬
mota. Quis michi iure succenseat.
si readinouero eam: Immo uero ñ est
ꝙ michi ingrati ẽẽ mei seculi hoĩes
debeant.⁊omnis deinteps generatio
uentura si quẽ ꝯditio tulie. reuocẽ sti¬
lo. simundo restituã quo dignus nõ
erat mundus.siseruẽ memorie ho¬
minu̾ hoĩem cuius memoria in uene¬
dictione fit omnib qui leg̾e clignabũ¬

Expanded text:
Dei ejus in corde ipsius , et non in codice. Nec Dei ejus in corde ipsius , et non in codice. Nec perfectionis is gradus. Perfectus carere et necessariis paratus est. At gratis istud. Utinam superfluis ponatur modus! utinam non cupiamus in infinitum! Sed quid? Forte reperias qui hoc possit? Id quidem difficile: sed vide quid egimus. Quaerebamus virum optimum, multorum liberatorem: et ecce laboramus in inveniendo, qui se ipsufecit sanctus, videor mihi non supervacue ex his qui empti sunt de terra, revocare ad medientiae et virtutis. Iste erat lucerna ardens et lucens: nec exstincta est tamen, sed submota. Quis mihi jure succenseat, si readmovero eam? Imo vero non est quod mihi ingrati esse mei saeculi homines debeant, et omnis deinceps generatio ventura, si quem conditio tulit, revocem stilo; si mundo restituam, quo dignus non erat mundus; si servem memoriae hominum hominem, cujus memoria in benedictione sit omnibus, qui legere dignabun
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnte sunt tenebre: Nisi tu illos forte
ꝙ ñ credo lucere dixeris. qui questum
estimant pietatẽ qui in hereditate do¬
mini ñ que dñi. s magis que suasũt
queritant. Quid dico que sua st̃: Per¬
fectus sit ⁊ sc̃s ⁊̃ sua querens. suaq reti¬
nens: si abalienis cor manusq otineat
Meminerit tam̃ qui sibi usq huc for¬
te ꝑuenisse uidetur eundẽ exigi sc̃ita¬
tis gradũ ⁊ abethinco. An ñ milites
suns iubentur cõtẽti fore stipendiisut
salu fiant: Magnum u̾o ecclesie doc¬
qui sumo corruens gradu herebie nix
infimo. ne abysso absorbeatur: Quam
rarus dam̃ ẽ iste ip̃e inclero. Quẽ idem
das michi ꝯtẽtum necessariis otẽptorẽ
suꝑ fluoꝵ. Lex est tam̃ p̾fixa ab apłis.
apłorum successorib. uictum ⁊ uestitũ
habentes inquiunt. hus ꝯtentisimus.
ubiforma hec: In libris cernimus eã:
s ñ inuiris. habes u̾o de iusto. quia lex

Expanded text:
quantae sunt tenebrae? Nisi tu illos forte quantae sunt tenebrae? Nisi tu illos forte quod non credo lucere dixeris, qui quaestum aestimant pietatem; qui in haereditate Domini, non quae Domini, sed magis quae sua sunt, quaeritant. Quid dico, quae sua sunt? Perfectus sit et sanctus etiam sua quaerens, suaque retinens, si ab alienis cor manusque contineat. Meminerit tamen, qui sibi usque huc forte pervenisse videtur, eumdem exigi sanctitatis gradum et ab ethnico. An non milites suis jubentur contenti forte stipendiis, ut salvi fiant? Magnum vero Ecclesiae docqui a summo corruens gradu, haerebit vix infimo, ne abysso absorbeatur? Quam rarus tamen iste ipse in clero? Quem item das mihi contentum necessariis, contemptorem superfluorum? Lex est tamen praefixa ab Apostolis Apostolorum successoribus: Victum et vestitum habentes, inquiunt, his contenti simus . Ubi forma haec? In libris cernimus eam, sed non in viris. Habes vero de justo, quia lex
Abbreviated transcription (Latin):
opere p̾cium fuit illustres
sc̃orum describere uitas:. ut
do apud nos ⁊̃ post mortẽ uiuunt. mł¬
tos q ex hiis qui iuiuentes mortui ft̃.
ad ueram ꝓuocant ⁊ reuocant iutam.
serum minc maxime id requirit ui¬
tas sc̃itats: ⁊ nr̃a plane etas inops uroꝵ
Quiam sane inopiam suꝑnos adeo inua¬
luisse sentimus. ut nulli sit dubium
illa sentẽtia nos feriri. qm̃ habũdauit
iniquitas refrigescet caritas multoꝵ et
suspicor ego ant psto aud ꝓpe est de quo
scriptũ est faciẽ ens p̾cedet egestas su
si fallor antixp̃c est iste. quẽ fames ac sti¬
litas tocius bomi.⁊ p̾it. ⁊ comitatur. Si
afficturi pnuntia. egestas ineuidenti
est. Taceo uulgus. taceo uilem filioꝵ
huiꝰ seculi multitudinẽ. in ip̃as eccłie
columpnas uolo oeulos leues. Quem
michi ostendas uł de illoꝵ numero qͥ
uidentur datiinlucẽ gentiũ nõ ma¬
gis de sublimi sumantẽ. qͣm flamantẽ:
Et si lum ꝙ in te est inquit tenebrest̃.

Expanded text:
operae pretium fuit illustres Sanctorum describere vitas, ut do apud nos etiam post mortem vivunt, multosque ex his, qui viventes mortui sunt, ad veram provocant et revocant vitam. Verum nunc maxime id requirit raritas sanctitatis, et nostra plane aetas inops virorum. Quam sane inopiam super nos adeo invaluisse sentimus, ut nulli sit dubium illa sententia nos feriri: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et ut suspicor ego, aut praesto, aut prope est, de quo scriptum est: Faciem ejus praecedet egestas . Ni fallor, Antichristus est iste, quem fames et sterilitas totius boni et praeit, et comitatur. Sive adfuturi praenuntia, egestas in evidenti est. Taceo vulgus, taceo vilem filiorum hujus saeculi multitudinem: in ipsas Ecclesiae columnas volo oculos leves. Quem mihi ostendas vel de illorum numero, qui videntur dati in lucem gentium, non magis de sublimi fumantem, quam flammantem? Et si lumen quod in te est, inquit, tenebrae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
de estrictũ ñ ꝑmittitis corporeis uincuł
iã resolui. At cum trepidi int̾ ꝑfluas la¬
crimas conulsis quoq in corde singul¬
romanus ac lupicinus ꝓpriis humeris
fretrũ ante hunc lectulum exhibẽtes.
me quoꝙ deoscłatũ atq cõpositũ eleu¬
antes deferendũ gestatorio inmiserũt.
Cũq eleuatũ in oratoriũ introferrẽt
ꝯcurrẽtib uobis in ostio molent excꝰ¬
sus in hoc sum a uobis lectuulo reportatꝰ.
⁊ ideo rogo siquid sem. siquid ũo pater¬
ne pietati p̃statis. ne me istic retinere
diutius. s tandem transire ꝑmutatis
ad patres. oro ergo omnes.⁊ obscro si¬
lioli: ut accepta ac tradita patrũ iõib
ducatis. Igitur cum u̾ba int̃ lam̃ta nr̃a
cõpless: quinto ad modũ die huic ip̃i

Expanded text:
te constrictum non permittitis corporeis vinculis te constrictum non permittitis corporeis vinculis iam resolvi'. At cum trepidi inter profluas lacrimas, convulsis quoque in corde singulRomanus ac Lupicinus propriis humeris feretrum ante hoc lectulum exhibentes, me quoque deosculatum atque conpositum elevantes, deferendum gestaturio inmiserunt. Cumque elevatum in oratorium introferrent, concurrentibus vobis in hostio, violenter excussus, in hoc sum vobis lectulo reportatus. Et ideo rogo, si quid seni, si quid vero paternae pietati praestatis, ne me istic retinere diutius, sed tandem transire permittatis ad patres. Oro ergo omnes et obsecro, filioli, ut accepta ac tradita patrum in omnibus ducatis'. 25. Igitur cum verba inter lamenta nostra complesset, quinto admodum die huic ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
orientalium ꝑ ficere affectamus. quia
ꝓcul dubio effitiacius hec faciliusq na¬
tura uł infirmitas exequitur gallica
na. Igitur quia oratiuncula. hec nostrã
instar gubnatoris trepidante instituti¬
onis pelagus ꝯtẽplata circũspiciens
undiq portum silẽtii gaudet atting̾e:
paululum cirea transitũ gesta b̾issimi¬
uiri referã. Cũ enim ultra sexagenari¬
am etatẽ sex fere m̃sib p̾dictus pater̃
in eqͣlitate corporea laboraret. sic dam̃
ꝙ nũqͣm canonico usq ad horã defuiss
cuisu. nec bis indie festo corpuscło co-¬
ad se defratrib cui cum libertate peenu¬
ari. olim ⁊̃ pungendi infirmos opus ĩ¬
iunxerat: secretissime quoq sibi pectus¬
cł̾mn pecis ut moris est pungi. Cũq tͣns¬
afta nocte de nocturna quoq quiete ano¬
bis pennctaretur dilutio lacrimas ac
singultiss erumpens. parcat uobis om̃i¬
potens deus ait: qui me tanta in equita¬

Expanded text:
Orientalium perficere affectamus, quia Orientalium perficere affectamus, quia procul dubio efficacius haec faciliusque natura vel infirmitas exequitur Gallicana. 24. Igitur quia oratiuncula haec nostra instar gubernatoris trepiditante, institutionis pelagus contemplata, circumspiciens undique, portum silentii gaudet adtingere, paululum circa transitum gesta viri beatissimi referam. Cum enim ultra sexaginaria aetate sex ferme mensibus praedictus pater inaequalitate corporea laboraret, sic tamen quod numquam canonico usque ad horam defuisset cursu, nec bis in die fesso corpusculo quoaad se uno e fratribus, cui cum libertate peculiari olim etiam perunguendi infirmus opus iniunxerat, secretissime quoque sibi pectusculum petiit, ut moris est, perungueri. Cumque, transacta nocte, de nocturna quoque quiete a nobis percontaretur, diluculo in lacrimis ac singultum aerumpens: 'Parcat', ait, Vobis omnipotens Deus, qui me tanta inequalita
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑandi dabatur occasio. Nam usq ad
acum ipsam. lanasq netas.⁊suendi
ꝯsuendi cuncta ꝓhibebantur ĩ mediũ:
dum modo subtilissima fr̃ib deuian¬
di exim̾etur occasio. Int̾ hec aut̃ oĩa
om̃ib ꝓprietatis causa solum legere
licuit aut orare. Cet̾um nouit fr̃ntas
cunsta ꝙ dico: nũqͣm in cenobio decli
tulit ut de institutione patrũ ꝑ imita¬
tionẽ beati eugendi aliqua tang̃emus
iuxta ꝓmissũ q memet p̾dixi. terciõ
opusculo seruaturũ. ꝓut memorie xͦ
ĩspirante suggeritur. ab renuntiantiũ
exordia pͥmitus ĩtimamus. Sic namq
ꝙ ñ illa omino q̃ quondam sc̃s ac p̃pu¬
cus basilius capadocie urbis antistes. ł
ea q̃ sc̃oꝵ lirinensiũ patres. sc̃s quoq pa¬
chomius syroꝵ pͥscus abbas. siue illa q̃
recensior uen̾abił edidit cassianus
fastidiosa p̃sumptione calcemus. s ea
eotidie lectitantes ista pro qͣlitate loci
⁊ ĩstantia laborũ inuicta potius quam

Expanded text:
operandi dabatur occasio. Nam usque ad operandi dabatur occasio. Nam usque ad acum ipsam lanasque nitas etiam suendi consuendique cuncta prebebantur in medio, dummodo subtilissima fratribus deviandi eximeretur occasio. Inter haec autem omnia omnibus proprietatis causa solum legere licuit aut orare. Ceterum novit fraternitas cuncta, quod dico, numquam in coenobio declintulit, ut de institutione patrum per imitationem beati Eugendi aliqua tangeremus iuxta promissum, quod memet praedixi tertio opusculo servaturum, prout memoriae, Christo inspirante, suggeritur, abrenuntiantum exordia primitus intimamus: sic namque, quod non illa omnino quae quondam sanctus ac praecipuus Basilius Capadociae urbis antistes, vel ea quae sancti Lirinensium patres, sanctus quoque Pachomius Syrorum priscus abba, sive illa quae recensior venerabilis edidit Cassianus fastidiosa presumptione calcamus; sed ea cotidie lectitantes, ista pro qualitate loci et instantia laboris invicta potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
ille unquam imꝑio docurt: ꝙ exẽplo
antea aut oꝑe non cõpleuit. Infirmis
sẽꝑ aut ualde senib clem̃tissime obseqͥ
fecit: adiciens quoq ut ip̃i ullis e fr̃ib ĩ
necessitate seruirent. quos egroti potis¬
simũ p̾legissent. Et nõ solum faciebat
alm̃ta ꝯuenientia ministri: uerũ eciã
pp̃ laborẽ infirmitatis donec sanitas
suppet̾et p̾stitit seq̃stratim reficere uł
manere. Nã ⁊ seculi om̃ib absq ꝑsona¬
liacceptione se p̾buit. Pauꝑib uero e¬
atq ꝯsessum: õi caudela iuixta patrũ
regulã seruans ne se ⁊spectui ad uẽtan¬
tium laicoꝵ. uł ꝓpinquoꝵ saltẽ inuissus
monachꝰ p̾sentaret. Siquid u̾o cuicũq
suid a ꝓximis fortassis oblatũ. ꝯ festim
hoc abbati. aut equonomo deferens : ni¬
chil ex inde absq pat̾no respectu p̃sũp
sitimꝑio. Cellam armariũ cellam ue
nullus illic õmo habuit unqͣm: nul¬
la cuiq de nec̾citate exigua ꝓprietatis

Expanded text:
ille umquam imperio docuit, quod exemplo ille umquam imperio docuit, quod exemplo antea aut opere non complevit. Infirmis semper aut valde senibus clementissime obsequi fecit, adiciens quoque, ut ipsi illis e fratribus in necessitate servirent, quos egroti potissimum praelegissent; et non solum faciebat alimenta convenientia ministrari, verum etiam propter laborem infirmitatis, donec sanitas suppeteret, prestitit sequestratim reficere vel manere. 22. Nam et saeculi hominibus absque personali acceptione se praebuit; pauperibus vero adaepatrum regulam servans, ne se conspectui adventantum laicorum vel propinquorum saltim iniussus monachus praesentaret. Si quid vero cuique fuit a proximis fortassis oblatum, confestim hoc abbati aut economo deferens, nihil exinde absque paterno praesumpsit imperio. Cellam, armarium arcellamve nullus illic omnino habuit umquam; nulla cuique de necessitate exigua proprietate
Abbreviated transcription (Latin):
tiam rupit. aut humilitatẽ erexit ĩgłi¬
am. nũqͣm laudatus ac b̃ificatus infla¬
tus est: nũqͣm uituꝑatus fractus ẽ aut
tristatꝰ. Tantũ nãq lectione reficiebat᷑:
ut cum lectitaretur ad mensã sepissi¬
me. futuroꝵ uictus affectu uelut in
extasi positus obluuscebatur appositis.
Nã p̾gaudio attonitus: ꝑ egͥnationẽ p̃¬
sentis uite despiciens municipatũ suspi¬
rabat in celestib p̃paratũ. Iste namq il¬
lic post priscis patrib dẽporib legendip¬
sionum ediculis umocunctos secũ xeno¬
dochio quiesc̾e fecit: ut quos causa uni¬
de refectionis una claudebat edicula dĩ¬
cretisq lectuł. una ambiret ⁊ mansio.
sui tam̃ lum dei sicut in oratorio ĩdefi¬
ciens noctib p̾bebatur. Istemqͣm abbas¬
p̃bebatur. Iste inqͣm abbas sc̃s nec men¬
sulam inquit suã ut quosclã fac̾e nuꝑ
audiui. nec uictũ umqͣm exceptauit a
fratrib. Om̃ib õino omĩa erant. Non

Expanded text:
tiam rupit, aut humilitatem erexit in gloritiam rupit, aut humilitatem erexit in gloriam. Numquam laudatus ac beatificatus inflatus est; numquam vituperatus fractus est aut tristatus. Tantum namque lectione reficiebatur, ut cum lectitaretur ad mensam, sepissime futurorum victus affectu, vel utin extasi positus, obliviscebatur adpositis; nam prae gaudio attonitus, peregrinationem praesentis vite dispiciens, municipatum suspirabat in caelestibus praeparatum. Iste namque illic post priscis patribus legendi psionum ediculis, uno cunctos secum xenodochio quiescere fecit, ut quos causa unitae refectionis una claudebat aedicula, discretis quoque lectulis una ambiret et mansio, cui tamen lumen olei, sicut in oratorium , indeficiens noctibus prebebatur. Iste, inquam, abbabebatur. Iste, inquam, abba sanctus nec mensulam suam, ut quosdam facere nuper audivi, nec victum umquam exceptavit a fratribus; omnium omnino omnia erant. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cursum uite p̾sentis explicuit. Cet̾ũ
ex cuiꝰuibet suꝑuẽtu ꝑsone ita ꝑ odoris
fraglantiã. fetorisq afflatu m̾itorum
insignia dinoscebad ut p̾sciret ilico
euiquisq uirtuti uł uitio subiaceret.
Nã ⁊ aduentus fratrũ ⁊ scłarium expe¬
tẽtium fidem pͥus sepe p̃dixit quam
ulla fratrib aduentans p̾sentia nosc̾e¬
tur. Ita tamn magnis eximiisq bonis
exuberans nũquã semeliorẽ emmen¬
tiorẽq alt̾o uł leuit̃ iudicauit: s pie¬
dade refertus nũquid int̾im ess s qmͣ
longe aꝑfectione ad huc ess qͣi cũctis
abiẽccior ⁊ infimuᷤ ꝑ pensadat. Habẽ¬
bat aũt nimirũ h̃ĩtatore illustrãte mag¬
nam ⁊ in uultu leticiã. Nã sicut illum
tristẽ nemo unqͣm uidit: ita ridentẽ
nemo aspexit. Nõ illibeatoꝵ antonii.
atq martini gesta aut mores unquam
labebantur ex animo. Nũqͣm iste ut de
antonio refertur. aut ira subita paciẽ¬

Expanded text:
cursum vite praesentis explicuit. 20. Ceterum cursum vite praesentis explicuit. 20. Ceterum ex cuiuslibet superventu persone ita per odoris flagrantiam fetorisque adflatum meritorum insignia dinoscebat, ut praesciret ilico, cui quis virtuti vel vitio subiaceret. Nam et adventus fratrum et secularium expetentium fidem prius saepe praedixit, quam ulla fratribus adventans praesentia nosceretur: ita tamen magnis eximiisque bonis exuberans, quod numquam se meliorem eminentioremque alteri vel leviter iudicavit; sed pietate refertus, non quid interim esset, sed quam longe a perfectione adhuc esset, quasi cunctis abiectior et infimus perpensabat. Habebat autem, nimirum habitatore inlustrante, magnam et in vultu laetitiam; nam sicut illum tristem nemo unquam vidit, ita ridentem nullus aspexit. Non illi beatorum Antoni atque Martini gesta aut mores umquam labebantur ex animo. Numquam iste, ut de Antonio refertur, aut ira subito, patien
Abbreviated transcription (Latin):
cere putaretur: a deo ut uice qͣdam uen¬
arabilẽ urcũ ualentinũ eius monast̾i
diabonem cõmon̾et secretius dicens.
Gõstat te km̃e frat̾ intͣ hos .xx. circit̾ dies
ex hoc scło ad p̾parata p̾mia migratur̃.
Et ideo qͣmlibet exutus ꝑecatoꝵ nexibꝰ
paratus ad dñm eas: moneo tam̃ ut te
ita circa elausulã uite dum tempus
suppetit profectuũ callatione ditifices.
quo possis digna ut uidi acceptabłior¬
q hostia ex ara xp̃i asfumi. Hac nãq n
nocte uestitũ te niueis lintheis a sant¬
tis patrib uidi cum psalmisono ĩ al¬
tari oratorui hꝰ imponi. Igitur licet m̾i¬
tum qͣlitatẽq due assũptionis agnos¬
cas: suadeo tainut tibi int̾imaddas:
quod possis illic felicitate ꝑ petua pos¬
sidere. Cũq sermocinationẽ cum a¬
lacritatis lacrimis. ⁊ or̃one cõplessent.
post decẽ cireit̾ dies febricula leui cor¬
reptus. paulatĩq ineqͣlitate uexatus

Expanded text:
cere putaretur, adeo ut vice quadam vencere putaretur, adeo ut vice quadam venerabilem virum Valentinum eiusdem monasterii diaconum commoneret, secretius dicens: 'Constat te, karissime frater, intra hos viginti circiter dies ex hoc saeculo ad praeparata premia migraturum. Et ideo quamlibet exutus peccatorum nexibus, paratus ad Dominum eas, moneo tamen, ut te ita circa clausulam vitae, dum tempus suppetit, profectuum conlatione ditifices, quo possis digna, ut vidi, acceptabiliorque hostia ex ara Christi adsumi. Hac namque nocte vestitum te niveis linteis a sanctis patribus vidi cum psalmi sono in altare oratorii huius imponi. Igitur licet meritum qualitatemque tuae adsumptionis agnoscas, suadeo tamen, ut tibi interim addas, quod possis illic felicitate perpetua possidere'. Cumque sermocinationem cum alacritatis lacrimis et oratione complessent, post decem circiter dies febricula levi correptus paulatimque inequalitate vexatus,
Abbreviated transcription (Latin):
solum exuri nequiu̾at prunis euẽti¬
latis inquirent: ecce antidiolus p̃rbr
pitium dependebat. plenã clausamq
ut fuerat post uasta incendia. postq
cenaculoꝵ desuꝑ ruentiũ. ardentiũq
ruina. ita integrã ac stabilitã int̾ sum¬
andes igniũ residere faiuillas: ut tres qͦn¬
dam pueros roscidis refrigeriis legi¬
mus in camino ꝑsico claruisse. Que ̃
ampulla cũ oleo ipso ad uirtutũ testi¬
moniũ hodie usq in eo dẽ monasterio
res̾uatur. unde ñ ampliꝰ sub engendo sc̃o in¬
cendialiarbitror casui licuisse. qͣm ut dixi
bĩssimo quondã cessisse martino. uł post¬
modũ ꝯdatiscẽsos monachos cũ oleo u̾¬
tuteq martini reminiscimur euasisse.
Nam p̾ter ista q̃ obm̾itoriũ uirtutũq
destimoniũ pauca ꝑstruxims tã preci¬
pua extant q̃ pͣitate sp̃c diuina illumĩa¬
tione p̃sciuit. ut in corpore positus iã
quodãmodo cũ suꝑnis uirtutib clares¬

Expanded text:
solum exuri nequiverat, prunis eventisolum exuri nequiverat, prunis eventilatis, inquirerent, ecce! Antidiolus sanctupitium dependebat, plenam clausamque, ut fuerat, post vasta incendia postque caenaculorum desuper ruentium ardentiumque ruinas ita integram ac stabilitam inter fumantes ignium residere favillas, ut tres condam pueros roscidis refrigeriis legimus in camino Persico claruisse. Quae etiam ampullula cum oleo ipso ad virtutum testimonium odie usque in eodem monasterio servatur. Unde non amplius sub Eugendo sancto incendiali arbitror casui licuisse, quam, ut diximus, beatissimo quondam cessisse Martino, vel postmodum Condatescenses monachos cum oleo virtuteque Martini reminiscimur evasisse. 19. Nam praeter ista, que ob meritorum virtutumque testimonium pauca perstrinximus, tam praecipua extant, que puritate spiritus, divina inluminatione praescivit, ut in corpore positus, iam quodammodo cum supernis virtutibus clares
Abbreviated transcription (Latin):
nocte quadan tẽptari quidẽ incẽdio¬
s probari. Sic gͥ. ⁊ ꝯdatescense monas¬
t̾ium exustum est quondam flãmis:
s tam̃ martini oleum nullo flãmar̃
est uoratũ incendio. Qod q eciã beatꝰ
eugendus tanta pacsa. atq eqͣnimita¬
te suscepit: ut mox illi diuina ꝓuidẽ¬
tia ñ solum ad iuictũ siue uestitum du¬
plicia prosimpla reddid̾it: u̾m eciã
tab̾nacula ipsa multo utilius ꝯgrnẽ¬
tiusq qͣm fuerant inusus pͥstinos res¬
taurarit. uice gͥ qͣdam ĩminẽte uesꝑa
omne illud ut dixi monast̾ium quia
erat ex lignis fabrefactu antiquitus
⁊ si solum ꝯcignatis indiscretisq cellu
lis. u̾m ⁊̃ pulchre fu̾at cenacuł gemi¬
natũ ita subito redactũ est in fauist. ut
maneñ solum nichil resideres ex edi¬
ficiis. u̾m ⁊̃ celeritate arentis pabuli.
ignis ipse pene totus redd̾etur extinc¬
tus. Cũq fr̃es illi ꝓut quisq sarculũ
serurimue posuerat. ferrũ reuera qd

Expanded text:
nocte quadam nocte quadam sed probari. Sic igitur et Condatescense monasterium exustum quondam est flammis, sed tamen Martini oleum nullo flammarum est voratus incendio. Quodque etiam beatus Eugendus tanta patientia atque aequanimitate suscepit, ut mox illi divina providentia non solum ad victum sive vestimentum duplicia pro simpla reddiderit, verum etiam tabernacula ipsa multo utilius congruentiusque quam fuerant in usus pristinos restaurarit. Vice igitur quadam, inminente vespera, omne illud, ut dixi, monasterium, quia erat ex lignis fabrefactum antiquitus, et non solum contignatis indiscretisque cellulis, verum etiam pulchre fuerat cenaculis geminatum, ita subito redactum est in favillis, ut mane non solum nihil resideret ex edificiis, verum etiam celeritate arentis pabuli ignis ipse pene totus redderetur extinctus. Cumque fratres illi, prout quisque sarculum securemve posuerat, ferrum re vera, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ita claritate subita uallatur ingraba¬
to: ut se plus luce cerneret circum fu¬
sum qͣm si purissimi solis illustraret᷑
allapsu. Illico iuxta lectulũ bĩssimꝰ
martinus assistens. ꝯsalutatũ quoq
qualiter ualeret interrogat. At ille.
bene inquit ag̾em. si de salute fẽm
quos ut merepor exules feci ñ hab̾er
ĩcertꝰ. Et ille. Nõ meministi ait: quia
euntes michi eos id est martino in or̃o¬
in pontianensi pacrochia manent:
crastina u̾o ums ex ip̃is istuc ueniet:
suspitionẽ cunctis ab laturus adman¬
memoratos fres cunctis uisibilit̾ asig¬
naret: ita diem ⁊ horam p̃dixit aduẽtꝰ
ut ipse sc̃s dei nuntiauerat. uł ip̃i cõti¬
at bissimi martini mirabilib applica¬
ri. tam̃ ignoro quis tam ignarus ac
brutus sit ut ñ illic specialius nou̾it
uirtutũ dona clarescere ubi ꝑ unita¬
tẽ fidei familiarus ⁊cordans resid̾e.
noscitur gr̃a m̾itoꝵ. ꝑmisit nãq doꝰ

Expanded text:
ita claritate subita vallatur in grabaita claritate subita vallatur in grabatto, ut plus se luce cerneret circumfusum, quam si purissimi solis inlustraretur allapsu. Ilico iuxta lectulum beatissimus Martinus adsistens, cumsalutatum quoque, qualiter valeret, interrogat. At ille: 'Bene', inquit, ' agerem, si de salute fratrum, quos, increpor, exules feci, non haberer incertus'. Et ille: 'Non meministi', ait, 'quia euntes mihi eos, id est Martino tuoin Pontianensi parrochia manent; crastina vero unus ex ipsis istic veniet, suspicionem cunctis ablaturus, ad manmemoratus fratres cunctis visibiliter adsignaret, ita diem et oram praedixit adventus: ut ipse sanctus Dei nuntiaverat, vel ipsi contiat beatissimi Martini mirabilibus adplicari, tamen ignoro, quis tam ignarus ac brutus sit, ut non illic specialius noverit virtutum dona clarescere, ubi per unitatem fidei familiarius concordans, residere noscitur gratia meritorum. Permisit namque Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uobis referre ñ pigeat. Quadam nãq
uice dum diros metuũt ac uicinos ala¬
mannoꝵ incursus. qui ĩopinatis uiã¬
tib ñ ꝯg̾ssione in comimis. s ritu suꝑ¬
uentu solent irruere bestiali. ad mor¬
tẽ aut suspitionẽ mortis penitus eiu¬
dandam que crebro timoris iaculo to¬
ciens int̾imit quotiens timetur elum¬
de tyrrem maris potuis qͣm de uicunus
heriensiũ locis coctile decernũt pet̾e
sal. S hoc totũ ut fieret. ⁊ ꝯsiliũ. ⁊ ordi¬
natio beatiuiri ꝑsuaserat. Cũq emẽ¬
so bimenstei tẽpore nullum darent ꝓ¬
prii aduentus indicium: u̾titur ĩ sanc¬
tum imputatio fr̃m ꝙ aliis e iucino
ꝙ timuerant sospitib iam reu̾sis. nõ
incertus de reatu quia ip̃os ancipta
ab straxiss euentu: metuens tamẽ
saltẽ indebite increpari: misericor¬
diã xp̃i pro salute eoꝵ dieb singłis
exorabat ac noctib. Cũq post lacri¬
mas fessus fuiss soporatus in lectulo:

Expanded text:
nobis referre non pigeat. Quadam namque nobis referre non pigeat. Quadam namque vice, dum diros metuunt ac vicinos Alamannorum incursus, qui inopinatis viantibus non congressione in comminus, sed ritu superventuque solent inruere bestiali, ad mortem aut suspicionem mortis penitus evitandam, quae crebro timoris iaculo totiens interimit, quotiens timetur, e limite Tyrreni maris potius, quam de vicinis Aeriensium locis coctile decernunt petere sal. Sed hoc totum ut fieret, et consilium et ordinatio beati viri persuaderant. Cumque emenso bimenstri tempore, nullum darent proprii adventus indicium, vertitur in sanctum inputatio fratrum, quod, aliis e vicino quod timuerant sospitibus iam reversis, non incertus licet de reatu, quia ipsos ancipiti abstraxisset eventu, metuens tamen saltim indebite increpari, misericordiam Christi pro salute eorum diebus singulis exorat ac noctibus. Cumque post lacrimas fessus fuisset soporatus in lectulo,
Abbreviated transcription (Latin):
sulit unde dilectissimi fr̃es post tam di¬
utinũ cõmeatũ ad cenobiũ repedarẽt
Nos inquuĩt int̾ alia ad urbẽ usq ꝑ¬
gressi: obtẽtis quoq sc̃oꝵ patrocimis
sub trina martyrũ sera quidẽ. sed fida
ti reliquiis ad caulas repedamus anti¬
quas. In loco gͥ ut moris est subsistẽtes
currẽs eugendꝰ sc̃s ad monast̾iũ ipse
patri ac fratrib aduentantiũ sc̃oꝵ ef¬
ficrtur nuntius: qui fuit paulo ante
ꝯtẽplator ĩuisione. prosiliunt cõfestĩ
obuam ⁊ ꝯsalutatis fr̃io deosculatis¬
q reliquiarũ uasculis cum tripudio
⁊ exultatione atq ꝑsalmi sono exhi¬
btus inclusis quoq subaltari patroci¬
nantur nunc exorantio in defessa uir¬
tute. quoꝵ laudes ac m̾ita neq̃unt io¬
calit̾ coherceri. Ut enim de sc̃o ac bissimo
uiro martino dicamus. cuius michi
quoq uultũ atq ħitum cũ supͣfatoꝵ
secretissime solebat expon̾e: paruper

Expanded text:
sulit, unde dulcissimi fratres pos tam disulit, unde dulcissimi fratres pos tam diutinum commeatum ad coenobium repedarent. 'Nos', inquiunt, 'inter alia ad Urbem usque progressi, obtentis quoque sanctorum patrociniis, sub trina martyrum sera quidem, sed fida ti reliquias, ad caulas repedamus antiquas'. In loco igitur, ut moris est, subsistentes, currens Eugendus sanctus ad monasterium, ipse patri ac fratribus adventantium sanctorum efficitur nuntius, qui fuerat paulo ante contemplator in visione. Prosiliunt confestim obviam, et consalutatis fratribus deosculatisque reliquiarum vasculis, cum trepudio et exultatione atque psalmi sono exhibitis, inclusis quoque sub altari, patrocinantur nunc exorantibus indefessa virtute, quorum laudes ac merita nequeunt localiter coherceri. 17. Ut enim de sancto ac beatissimo viro Martino dicamus, cuius mihi quoque vultum atque abitum cum suprafatorum secretissime solebat exponere, parumper
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ colloquio fu̾it potitus. ⁊ usu. Quodã
namq tempore. anteqͣm ip̃i administra¬
tionis onus incumb̾et. dieb estiuis ultͣ
monast̾ium iuxta semitã qͣm genuã
usq transcenditur sub arbore solito qͥe¬
scenti: subito tres se ꝑ soporẽ aduentan¬
tes offerunt uiri. Quoꝵ cum post or̃o¬
nem.⁊ pacem. nouitatẽ ac uultus ħitꝰ¬
q ꝯtẽplaretur attonitus interrogat qͦ
qui nam ip̃i uenerabiles essent. quoꝵ
benedici meruiss aduentu. Tum unꝰ.
Ego ait petrꝰ: ast hic germanus andre
in sp̃u ad eoꝵ uestigia ꝓuolutus: ⁊ qͥd
est inquit dñi quod uos in hec rura cer¬
no siluestria quos in magnis urbib ro¬
me ac patras post sc̃m martyriũ legimꝰ
corpore etineri. uerũ est inquiũt. ⁊ illic
quidẽ ut asseris sumus.⁊hic quoq nũc
torporẽ somnii depulsiss ex uultu: ꝯ¬
spicatur eminus duos qui ante biẽni¬
um circiter discesserant fres eo aduen¬
cursum ꝯ salutatos quoq ex more: ꝯ¬

Expanded text:
t conloquio fuerit potitus et visu. Quodam namque tempore, antequam ipsi administrationis onus incumberet, diebus aestivis ultra monasterium iuxta semitam, qua Genua usque transcenditur, sub arbore solito quiescenti subito tres sese per soporem adventantes offerunt viri. Quorum cum post orationem et pacem novitatem ac vultus abitusque contemplatur adtonitus, interrogat quoque, quinam ipsi venerabiles essent, quorum benedici meruisset adventu. Tum unus: 'Ego', ait, 'Petrus, ast hic germanus meus Ain spiritu ad eorum vestigia provolutus: 'Et quid est', inquit, 'domini, quod vos in haec rura cerno silvestria, quos in magnis urbibus Romae hac Patras post sanctum martyrium legimus corpore contineri?' ' Verum est', inquiunt, 'et illic quidem, ut asseris, sumus et hic quoque nunc torporem somni depulisset ex vultu, conspicatur eminus duos qui ante biennium circiter discesserant fratres eo advencursu, consalutatos quoque ex more, con