comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lam neq tc̃ castris acies obtunsa uideri
nec frĩs radiis obnoxia surgere luna qd
tua is culꝑe sue conscium. Alio quoq loco
uirgiliꝰ ũbo isto utitur at tua sentencia
diu̾se inhis u̾sib luuat arua uid̾e non
rastris hominũ ñ ulli obnoxia cura. Cura
enĩ ꝑdesse. aruis solet non nocere qd tu
de obnoxio dixisti. lam uͦ illud & iam
ẽ ennii quo pacto congrueret cum pot̾
qd scribit inphonice in hisce u̾sib. S
uirum uera uirtude uiuere anima tũ
adiecit fortit̾q in noxium uocare ad¬
u̾sum adi̾sarios ea libertas est. qui pec¬
tus purum & firmũ gestitat. alie
res obnoxio se nocte. in obscura latent.
At ille oscitans & alucinanti simił. nõ
inquit mͥ oꝑe ñ est. cum ocium erit
reuises adme. atꝙ disces quid in uerbo
isto & uirgiliꝰ & sallustiꝰ. & plautꝰ & en¬
nus senserint. At nebulo quid ille
ubi hoc dixit digressus ẽ. Siquis autẽ

Expanded text:
Nam neque tunc astris acies obtunsa videri, Nam neque tunc astris acies obtunsa videri, Nec fratris radiis obnoxia surgere luna, quod tu ais culpae suae conscium. Alio quoque loco Vergilius verbo isto utitur a tua sententia diverse in his versibus: iuvat arva videre Non rastris hominum, non ulli obnoxia curae; cura enim prodesse arvis solet, non nocere, quod tu de obnoxio dixisti. Iam vero illud etiam Q. Enni quo pacto congruere tecum potest, quod scribit in Phoenice in hisce versibus: Séd virum verá virtute vívere animatum áddecet, Fórtiterque innóxium stare ádversum adversários. Éa libertas ést, qui pectus púrum et firmum géstitat, Áaliaeliae res obnóxiosae nócte in obscurá latent? At ille oscitans et alucinanti similis: Nunc, inquit, mihi operae non est. Cum otium erit, revises ad me atque disces quid in verbo isto et Vergilius et Sallustius et Plautus et Ennius senserint. At nebulo quidem ille, ubi hoc dixit, digressus est; si quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
ex te. & scire nc̃ cepi. qd ñ ego omniũ
solꝰ ut tibi sum uisus ignoraui. s ut res
⁊ plautꝰ quoq homo lingue atq elegan¬
tie in uerbis latine princeps. quid eẽt
obnoxiꝰ nesciuit. Uersus enim est in
sticho illiꝰ ita scriptꝰ. Nẽ ego hercle
peri plane ñ obnoxie. Qd minime
congruit. cũ ista quam me docuisti
significatone. Composuit enĩ plautꝰ
tanqmͣ duo int̾ se contraria plane & ob¬
noxie. qd a tua significat̾one longe ab¬
est. atq ille grãmaticꝰ satis ridicule qͣsi
obnoxiꝰ & obnoxie ñ declinat̾one sola
s re atq sentencia different. Ego inqͥd
dixi quid eẽt obnoxie ñ quid obnoxiꝰ. Ac
tunc ego admirans insolentis hominiᷤ
insciciam: mittamꝰ inqm sicuti ius qd̾
płaut obnoxie dixit. Siidnimis eẽ remo¬
tum putas. atq illud quoq pret̾mit¬
tamꝰ qd̾ sallustius in catilina scribit in¬
mari &iam ferro. ni sibi obnoxia foret

Expanded text:
ex te et scire nunc coepi quod non ego omnium ex te et scire nunc coepi quod non ego omnium solus, ut tibi sum visus, ignoravi, sed, ut res est, Plautus quoque, homo linguae atque elegantiae in verbis Latinae princeps, quid esset obnoxius nescivit; versus enim est in Sticho illius ita. scriptus: nuncNune ego hercle perii pláne, non obnóxie, quod minime congruit cum ista, quam me docuisti, significatione; composuit enim Plautus tamquam duo inter se contraria plane et obnoxie, quod a tua significatione longe abest. Atque ille grammaticus satis ridicule, quasi obnoxius et obnoxie non declinatione sola, sed re atque sententia differrent, Ego, inquit, dixi quid esset obnoxius, non quid obnoxie. At tunc ego admirans insolentis hominis inscitiam, Mittamus, inquam, sicuti vis, quod Plautus obnoxie dixit, si id nimis esse remotum putas, atque illud quoque praetermittamus, quod Sallustius in Catilina scribit: Minari etiam ferro, ni sibi obnoxia foret,
Abbreviated transcription (Latin):
ticum prime indocendo celebrita¬
tis. non hercle experiundi ł teiuptan¬
di gr̃a s discendi magis studio & cupi¬
dine quid significaret obnoxiꝰ. queq eiꝰ
uocabuli origo ac racio eẽt. Atq ille as¬
picit me illudens leuitatem questionis
prauitatemq obscuram inquit sane
rem queris. młtaq prorsus uigilia in¬
dagandam. Quis adeo tam lingue lati¬
ne ignarꝰ est. quin sciat eum dici obno¬
xium cui quid abeo cui eẽ. obnoxiꝰ dicit᷑
incomodari & noceri potest ei qui ha¬
beat aliquem noxe id÷ culpe sue consci¬
um: En potiꝰ inquit hec mittis nuga¬
lia. & affers ea que digna queri tractari¬
que sint. Tum uͦ ego ꝑmotꝰ. agendum
iam obliq ut cum homine stulto exi¬
stimaui. & cet̾a inqm uir doctissime
remotiora grauioraq si discere & scire
debuero. qnͣdo mͥ usus uen̾it tũ qͥrã
ex te atq discam. S enĩ quia dixi sepe
obnoxiꝰ & quid dicerem nesciui didici

Expanded text:
ticum primae in docendo celebritaticum primae in docendo celebritatis, non hercle experiundi vel temptandi gratia, sed discendi magis studio et cupidine, quid significaret obnoxius quaeque eius vocabuli origo ac ratio esset. Atque ille aspicit me, inludens levitatem quaestionis pravitatemque: Obscuram, inquit, sane rem quaeris multaque prorsus vigilia indagandam! Quis adeo tam linguae Latinae ignarus est, quin sciat eum dici obnoxium cui quid ab eo cui esse obnoxius dicitur incommodari et noceri potest, ut qui habeat aliquem noxae, id est culpae suae, conscium? Quin potius, inquit, haec mittis nugalia et affers ea quae digna quaeri tractarique sint? Tum vero ego permotus, agendum iam oblique, ut cum homine stulto, existimavi et Cetera, inquam, vir doctissime, remotiora gravioraque si discere et scire debuero, quando mihi usus venerit, tum quaeram ex te atque discam; sed enim quia dixi saepe obnoxius et quid dicerem nescivi, didici
Abbreviated transcription (Latin):
MAT U NIN. scripsit. lepide ad
dit. Nam pleraq id genꝰ que helluo¬
nes isti terra & mari conquirunt ex¬
posuit ex inclusitq innumeros sena¬
rios. Er ip̃os quid uersus cui ocium
erit in libro quo dixi positos legat.
Gen̾a autẽ nominaq edulium & do¬
micilia ciboꝵ omnib aliis prestancia.
que ꝓfunda ingliuues uestigauit. q̃
uarro opprobrans exsecutꝰ est. hec sũt
ferme qntũ nob memorie ẽ. Pauus
esamo. frygia attagena. grues mel¬
lice. hedus ex ambracia. pelamis cal¬
chedonia mure nataresia. aselli pessi¬
nuntii. ostrea tarenti. pectunculus he¬
lops rhodius. scaricilices. nucesthasie
palma egyptia. glans hiberica. Hanc
autẽ pagrantis gule. & insucos inqui¬
rentis industriam. atq has undiq uor¬
sum indagines cuppediarũ maiore
detestatione dignas censebimꝰ. si uer¬
sus euripidi recordem᷑. quib sepissime
animi parata atq facilia fastidientis
ꝑ imꝑbam sacietatis lasciuiani. uersuᷤ
euridi ad scribendos putaui e tiei

Expanded text:
 inscripsit, lepide admdit. Nam pleraque id genus, quae helluones isti terra et mari conquirunt, exposuit inclusitque in numeros senarios. Et ipsos quidem versus, cui otium erit in libro quo dixi positos legat; genera autem nominaque edulium et domicilia ciborum omnibus aliis praestantia, quae profunda ingluvies vestigavit, quae Varro obprobrans exsecutus est, haec sunt ferme, quantum nobis memoriae est pavus e Samo, Phrygia attagena, grues Melicae, haedus ex Ambracia, pelamys Chalcedonia, muraena Tartesia, aselli Pessinuntii, ostrea Tarenti, pectunculus Siculus, helops RhodiusRodius, scari Cilices, nuces Thasiae, palma Aegyptia, glans Hiberica. Hanc autem peragrantis gulae et in sucos inquirentis industriam atque has undiquevorsum indagines cuppediarum maiore detestatione dignas censebimus, si versus Euripidi recordemur, quibus saepissime animi parata atque facilia fastidientis per inprobam satietatis lasciviam. Versus Euripidi adscribendos putavi: Ἐπεὶ
Abbreviated transcription (Latin):
lingua greca quam tu uidere legisse ꝑ¬
lixior fusiorq sit qm nr̃a. S inhis tam̃
colorib quib modo dixisti de nominã¬
dis. ñ ꝑinde inopes sumꝰ ut tibi uide¬
mur. Non enĩ hec sunt sola uocabu¬
la. rufum colorem demonstrancia. q̃
tu modo dixisti. rufus & rumber. sed
alia quoq habemꝰ pła quamque dic¬
ta abste greca sunt. fuluꝰ enĩ ⁊ flauꝰ
& rubidꝰ & pheniceꝰ. & rutilꝰ. & luceus.
⁊ spadix. appellationes sunt rufi colo¬
ris. aut acuentes eum quasi incenden¬
tes. aut cũ colore uiridi miscentes. aut
nigro infuscantes. aut uirenti sensim
albo illuminantes. Nam pheniceuᷤ
quem tu grece. O oiNi ca dixisti. &¬

Expanded text:
lingua Graeca, quam tu videre elegisse, prolingua Graeca, quam tu videre elegisse, prolixior fusiorque sit quam nostra; sed in his tamen coloribus quibus modo dixisti denominandis, non proinde inopes sumus ut tibi videmur. Non enim haec sunt sola vocabula rufum colorem demonstrantia, quae tu modo dixisti, russus et ruber, sed alia quoque habemus plura quam quae dicta abs te Graeca sunt; fulvus enim et flavus et rubidus et poeniceus et rutilus et luteus et spadix appellationes sunt rufi coloris, aut acuentes eum, quasi incendentes, aut cum colore viridi miscentes aut nigro infuscantes aut virenti sensim albo illuminantes. Nam poeniceus, quem tu GraeceGraecc φοίνικα dixisti,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit sunt fauormꝰ insensib oculoꝵ.
qmͣ in u̾bis uocibq coloꝵ discrimina.
Nam ut alias eoꝵ concinnitates omit¬
tamꝰ. simplices isti rufꝰ & uiridi coloreᷤ.
singula quid uocabula młtas autẽ
species differentis habent: atq eam
uocum inopiam in lingua magis la¬
tina uideo qm in greca. quippe qui ru¬
fus color a rubore quid appellatꝰ est.
S cum alit̾ rubeat ignis. alit̾ sangͥs.
las rufi uarietates latina oratio singni¬
lis ꝓpriisq uocabuł ñ demonstrat. Om¬
nia que ista significat una ruboris
appellatione cum ex ip̃is reb uocabła
coloꝵ mutuatur. & igneum aliqͥd di¬
cit. &. flãmeum & sanguineũ & cro¬
ceum. & ostrinum ⁊ aureum. Rufꝰ
enĩ color ⁊ rubor nicħ a uocabulo ru¬
habere quasdam distancias coloris ru¬
fi uidentur. uł augentes eum. uł re¬
mittentes. uel mixta quadã specie
temperantes. Tum fronto ad fauo¬
rinum. Non inficias inquit imꝰ quin

Expanded text:
inquit sunt Favorinus, in sensibus oculorum inquit sunt Favorinus, in sensibus oculorum quam in verbis vocibusque colorum discrimina. Nam, ut alias eorum inconcinnitates omittamus, simplices isti rufus et viridis colores singula quidem vocabula, multas autem species differentis habent. Atque eamearn vocum inopiam in lingua magis Latina video quam in Graeca. Quippe qui rufus color a rubore quidem appellatus est, sed cum aliter rubeat ignis, aliter sanguis, las rufi varietates Latina oratio singulis propriisque vocabulis non demonstrat omniaque ista significat una ruboris appellatione, nisi cum ex ipsis rebus vocabula colorum mutuatur et igneum aliquid dicit et flammeum et sanguineum et croceum et ostrinum et aureum. Russus enim color et ruber nimirum a vocabulo ruabere quasdam distantias coloris rufi videntur, vel augentes eum vel remittentes vel mixta quadam specie temperantes. Tum Fronto ad Favorinum, Non infitias, inquit, imus quin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ potꝰ sum dicamꝰ. a destringor tam̃
⁊ extergeor ⁊ labor. destrinxi ⁊ ext̾¬
si & lauĩ dicimus. Item cũ dicamꝰ ab
osco. tusco. greco osce. tusce grece. a
gallo tam̾ ⁊ mauro. gallice ⁊ mau¬
rice dicimꝰ. Item a ꝓbus ꝑbe. doctus
docte. S rarꝰ ñ dicitur rare. S alii
raro dñt. alii rarent̾. Inde mauro
in eoð libro. sencior inquit nemo
dicit. & id ꝑse nicħ est. Assentior
tam̃ fere omnes dicunt. Si senna.
unꝰ assentio insenatu dicebat. ⁊ eũ
postea młti secuti. Neq tam̃ uincẽ
consuetudinem potuerunt. S idem
uarro in aliis libris młta ꝑ anadotia.
tuenda scribit. Sunt gͥ tanqm loci
quidam cõmunes contra a na a ot¬
auormꝰ philosophꝰ cum ad .m. fronto¬
uoluit. me quoq ad eum secum ire.
ac deinde cum ibi apd frontonem ple¬
risq uiris doctis presentib sermones
qd inłtiplex coloꝵ facies. appellationes
autẽ incerte ⁊ exigue forent. plura

Expanded text:
et potus sum dicamus, a destringor tamen et potus sum dicamus, a destringor tamen et extergeor et lavor, destrinxi et extersi et lavi dicimus. Item cum dicamus ab Osco, Tusco, Graeco, Osce, Tusce, Graece, a Gallo tamen et Mauro Gallice et Maurice dicimus; item a probus. probe, a doctus docte, sed a rarus non dicitur rare, sed alii raro dicunt, alii rarenter. Idem M. Varro in eodem libro: Sentior, inquit, nemo dicit et id per se nihil est, adsentior tamen fere omnes dicunt. Sisenna unus adsentio in senatu dicebat et eum postea multi secuti, neque tamen vincere consuetudinem potuerunt. Sed idem Varro in aliis libris multa pro ἀναλογίᾳ tuenda scribit. Sunt igitur ii tamquam loci quidam communes, contra ἀναλογus philosophus cum ad M. Frontom iret, voluit me quoque ad eum secum ire. Ac deinde, cum ibi aput Frontonem plerisque viris doctis praesentibus sermones rentur, quod multiplex colorum facies, appellationes autem incertae et exiguae forent, plura,
Abbreviated transcription (Latin):
rue. AUG. an tiberii cesaris. ñ sadis
cõmemini. quo edicto ꝑ dierum ua¬
rias sollempnitates. a trecentis sester¬
ciis adusq duo. Ss sumptꝰ cenarũ
ꝓpacatꝰ est. ut his saltem finib luxu¬
rie efferuescentis estꝰ coherceretur.
R E I. latino sermone sicut ingreco
est similiũ simił declinatio. quã qͥdã
latine ꝓportionem uocant. Anu¬
Ma aia est inequalitas declinatio¬
num. consuetudinẽ seqñs. Duo autẽ
greci grãmatici illustres. aristarcus
& crates. sũma ope ille analogian.
hic anω ma ai an defensitauit. M
uarronis liber. ciceronem de lingua
latina octauus nlłam ẽẽ obseruatio¬
nem similium docet. inq omnib pe¬
ne uerbis consuetudinẽ dominari
ostendit sicuti cum dicimꝰ inquit lu¬
pus lupi. ꝓbꝰ ꝑbi. ⁊ lepꝰ leporis. Item
paro paraui. ⁊ lauo ⁊ laui. pungo
pupugi. ⁊ tundo tutudi ⁊ pingo pin¬
xi. Cumq inquit a ceno ⁊ prandeo
⁊ poto & cenatꝰ sum & pransus sum

Expanded text:
vero Augusti an Tiberii Caesaris non satis vero Augusti an Tiberii Caesaris non satis commemini—quo edicto per dierum varias sollemnitates a trecentis sestertiis adusque duo sestertia sumptus cenarum propagatus est, ut his saltemsalter finibus luxuriae effervescentis aestus coerceretur. In Latino sermone, sicut in Graeco, est similium similis declinatio, quam quidam Latine proportionem vocant. Ἀνωμαλία est inaequalitas declinationum, consuetudinem sequens. Duo autem Graeci grammatici illustres, Aristarchus et Crates, summa ope ille ἀναλογίαν, hic ἀνωμαλίαν defensitavit. M. Varronis liber ad Ciceronem De Lingua Latina octavus nullam esse observationem similium docet inque omnibus paene verbis consuetudinem dominari ostendit: Sicuti cum dicimus, inquit, lupus lupi, probus probi et lepus leporis, item paro paravi et lavo lavi, pungo pupugi, tundo tutudi et pingo pinxi. Cumque, inquit, a ceno et prandeo et poto, et cenatus sum et pransus sum
Abbreviated transcription (Latin):
Legem uitemꝰ licinii. Postea .l. sylla
dictat orcum legib istis situ atq semo
oblitt̾atis plerisq in patrimoniis. am¬
plis helluarentur & familiã pecuniã¬
q suam prandioꝵ que gurgitib pro¬
luissent legem ad ppłm tulit qua cau¬
tum est. ut kał. idib nonis. diebq lu¬
dorum & feriis quibdam sollemnibꝰ
sestertiostricenos in cenã insumere
ius podestas ꝙ eẽt. cet̾is autẽ dieb oĩb
ñ ampliꝰ tricenos. Pret̾ has leges e¬
miliam quoq legem inuenimus. qua
lege ñ sumptꝰ cenarum. s ciboꝵ genꝰ
& modꝰ p̃finitꝰ est. Lex deinde ancia
pret̾ sũptum aeris id etiã sanxit. ut
eẽt. nequo ad cenam nisi ad certas ꝑ¬
sonas itaret. Postrema lex iulia ad
te. qua ꝓfestis quid dieb ducenti fi¬
niuntur. kał idib Nonis. ⁊ aliis qͥ¬
b dam festis trecenti. nuptiis autẽ
& repotii sestercii milies ẽẽ. Et iam
dicit capito at eius edictum diuine

Expanded text:
Legem vitemus Licini. Postea L. Sulla Legem vitemus Licini. Postea L. Sulla dictator, cum, legibus istis situ atque senio oblitteratis, plerique in patrimoniis amplis elluarentur et familiam pecuniamque suam prandiorum conviviorumque gurgitibus proluissent, legem ad populum tulit qua cautum est ut Kalendis, Idibus, Nonis diebusque ludorum et feriis quibusdam sollemnibus sestertios trecenos in cenam insumere ius potestasque esset, ceteris autem diebus omnibus non amplius tricenos. Praeter has leges Aemiliam quoque legem invenimus, qua lege non sumptus cenarum, sed ciborum genus et modus praefinitus est. Lex deinde Antia praeter sumptum aeris id etiam sanxit, ut apturus esset, ne quo ad cenam, nisi ad certas personas, itaret. Postrema lex Iulialulite, qua profestis quidem diebus ducenti finiuntur, Kalendis, Idibus, Nonis et aliis quibusdam festis trecenti, nuptiis autem et repotiis sestertii mille. Esse etiam dicit Capito Ateius edictum—divine
Abbreviated transcription (Latin):
fannia lege ꝑpetuos. iomue dier̃
genꝰ centenos aeris statutos. Cen¬
tum enĩ aeris fanniꝰ constituit si¬
cuti supradixi festis quibdam diebꝰ
eosq ipsos dies nominauit. Alioꝵ
autẽ dierum omniũ insinguł dies
sumptꝰ inclusit. intra aeris alias tri¬
cenos. alias denos. Lex deinde lici¬
nia rogata est. Que cura centis dieb̾
sicuti fannia centenos aeris impen¬
di ꝑmisiss: nuptꝰ ducenos indulsit.
cet̾isq dieb statuit aeris tricenos cũ
& carnis autem & salsam̃ti certa pon¬
dera in singulos dies constituit. s qͥcqͥd
at que in definite largita est. Huiꝰ
legis leliꝰ poeta memini tineroto pe¬
gnus. Uerba lelii hec sunt quib sig¬
nificat hedum qui ad epulas fuerat
ablatꝰ dimissum. cenanque ita ut lex
licinia. sanxiss pomis oleribq instru¬
ctam. Lex licinia inquit introducit᷑.
Lux liquida hedo redditur. Lucilius
quoq legis istiꝰ meminit in his u̾bis.

Expanded text:
Fannia lege perpetuos in omne dierum Fannia lege perpetuos in omne dierum genus centenos aeris statutos. Centum enim aeris Fannius constituit, sicuti supra dixi, festis quibusdam diebus eosque ipsos dies nominavit, aliorum autem dierum omnium in singulos dies sumptum inclusit intra aeris alias tricenos, alias denos. Lex deinde Licinia rogata est, quae cum certis diebus, sicuti Fannia, centenos aeris inpendi permisisset, nuptiis ducenos indulsit ceterisque diebus statuit aeris tricenos; cum et carnis aridae et salsamenti certa pondera in singulos dies constituisset, quidquipromiscepromise atque indefinite largita est. Huius legis Laevius poeta meminit in Erotopaegniis. Verba Laevii haec sunt, quibus significat haedum, qui ad epulas fuerat adlatus, dimissum cenamque ita ut lex Licinia sanxisset, pomis oleribusque instructam; Lex Licinia inquit introducitur, Lux liquida haedo redditur. Lucilius quoque legis istius meminit in his verbis:
Abbreviated transcription (Latin):
one legumꝙ compluriũ sanctionibꝰ
custodita ẽ. egi adeo nuꝑ in capito¬
nis at ei comectaneis senatꝰ decretũ
uetꝰ . C. fannio. &.M. ualerio messala
pes ciuitatis qui ludis megalensib
antiquo ritu mutitarent. id mu¬
tua int̾ sese domina agitarent iura¬
re apud coss u̾bis conceptis ñ ampliꝰ
in singulas cenas sumptꝰ ẽẽ facturoᷤ.
quam centenos uicenosq aeris. pret̾
holus & far & uinum. neq uiuo alie¬
nigena.s patrie usuros. Neq argen¬
tun coniuuio. plus pondo qm libras
fannia lata ẽ. que ludis romanis itẽ
ludis plebeis & saturnalib & aliis qͥ¬
b dam dieb insingulos dies centenoᷤᷤ
aeris insumi concessit. decẽq aliis di¬
eb in singuł mensib tricenos cet̾is
autẽ dieb omnib denos. Hanc luci¬
lius poeta legem significat. cũ dicit.
fannicentꝰ sis misellos. In quo erra¬
uerunt quidam cõmentarioꝵ in
lucilium seriptores. qd̾ putauerut

Expanded text:
one legumque complurium sanctionibus one legumque complurium sanctionibus custodita est. Legi adeo nuper in Capitonis Atei Coniectaneis senatus decretum vetus C. Fannio et M. Valerio Messalla pes civitatis, qui ludis Megalensibus antiquo ritu mutitarent, id est mutua inter sese dominia agitarent, iurare apud consules verbis conceptis, non amplius in singulas cenas sumptus se esse facturos quam centenos vicenosque aeris praeter olus et far et vinum, neque vino alienigena, sed patriae usuros, neque argenti in convivio plus pondo quam libras Fannia lata est, quae ludis Romanis, item ludis plebeis et Saturnalibus et aliis quibusdam diebus, in singulos dies centenos aeris insumi concessit decemque aliis diebus in singulis mensibus tricenos, ceteris autem diebus omnibus denos. Hanc Lucilius poeta legem significat, cum dicit: Fanni centussis misellus. In quo erraverunt quidam commentariorum in Lucilium scriptores, quod putaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
comedia mirabilit̾ acres & illustres.
apud cecilium autem pigra ista hec
omnia & arerum dignitate atꝙ gra¬
cia uacua sunt. Post ubi idem serũꝰ
ꝑcontando qd accid̾at repperit: has
apud menandrũ uoces facit. u ⁊ p¬
Ad horum autẽ sinceritatem ueri¬
tatem ueritatẽq uerboꝵ. an aspira¬
uerat cecilius: consid̾emꝰ. Uersus st̃
hi. cecilii crunca quedam ex menan¬
dro dicentis & consarcinantis uerba
tragici tumoris. Is demũ est infortu¬
natꝰ homo pauꝑ: qui educit in ege¬
statem liberos. cui fortuna & res ut
est continuo patet. Nam opulento
famani facilem occultat factio. Itaq
ut supradixi: cum hec cecilii seorsũ
legone utiqm̃ uident᷑ ingrata igna¬
uaq. Cum autẽ greca comparo ⁊ cõ¬
tendo. non puco cecilium sequi debu¬
isse qd assequiret.
rsimonia apud uet̾es romanos
R iuctꝰ atq cenarum tenuitas ñ
domestica solum obseruatione ac di¬
sciplina: s prblica quoꝙ animadusi¬

Expanded text:
comoedia mirabiliter acres et illustres, comoedia mirabiliter acres et illustres, apud Caecilium autem pigra istaec omnia et a rerum dignitate atque gratia vacua sunt. Post, ubi idem servus percontando quod acciderat repperit, has apud Menandrum voces facit: Ὢ Ad horum autem sinceritatem veritatemque verborum an adspiraverit Caecilius, consideremus. Versus sunt hi Caecili trunca quaedam ex Menandro dicentis et consarcinantis verba tragici tumoris: Is demum infórtunatus ést homo, Paupér qui educit ín egestatem liberos, Cuí fortuna et rés ut est continuó patet. Nam opulénto famam fácile occultat fáctio: Itaque, ut supra dixi, cum haec Caecilii seorsum lego, neutiquam videntur ingrata ignavaque, cum autem Graeca comparo et contendo, non puto Caecilium sequi debuisse quod assequi rsimonia apud veteres Romanos et victus atque cenarum tenuitas non domestica solum observatione ac disciplina, sed publicapublic quoque animadversi
Abbreviated transcription (Latin):
e aω qr Ae Cecilius uͦ hoc in loco
ridiculus magisqmͣ ꝑsone isti quam
tractabat aptꝰ atq conueniens ui¬
deri maluit. Sic enĩ hec corripit.
S tua morosa ne uxor queso ẽ. qua
erogas qui tandem tedet mentio¬
nis que mͥ ubi domũ adueni ac sedi¬
ex templo sauium dat.: Ieuina ani¬
ma nicħ peccat de sauio. ut deuo¬
mas uult qd toris putaueris. Quid
de illo quoꝙ loco in utraq comedia
posito existimari debeat manifestũ
est: cuius loci hec ferme sentencia. filia
hominis pauꝑis. in ꝑuigilio uiciata
est. Eares clam patremꝰ fuit. & habe¬
batur ꝓ uirgine. Ex uicio grauida:
mensib exactis parturit. Seruꝰ bone
frugi cum ꝓforib domꝰ staret. & pro¬
pinquare partum erili filie atq om¬
nino uicium ẽẽ oblatum ignoraret.
gemitum & ploratum audit puelle
in puerperio enitentis. timet. irasci¬
tur. suspicatur. dolet. Hi om̃s motus
enis affectionis que animi in greca qͥd

Expanded text:
 οἷδα. Caecilius vero hoc in loco  οἷδα. Caecilius vero hoc in loco ridiculus magis quam personae isti quam tractabat aptus atque conveniens videri maluit. Sic enim haec corrupit: Sed túa morosane úxor, quaeso, est?-Quám rogas? Qui tándem?—Taedet méntionis, quáe mextemplo sávium Dat iéiuna anima.—Níl peccat de sávio. Ut dévomas vult, quod forisioris potáveris. Quid de illo quoque loco, in utraque comoedia posito, existimari debeatdefeat, manifestum est, cuius loci haec ferme sententia: Filia hominis pauperis in pervigilio vitiata est. Ea res clam patrem fuit, et habebatur pro virgine. Ex eo vitio gravida mensibus exactis parturit. Servus bonae frugi, cum pro foribus domus staretstart et propinquare partum erili filiae atque omnino vitium esse oblatum ignoraret, gemitum et ploratum audit puellae in puerperio enitentis; timet, irascitur, suspicatur, miseretur, dolet. Hi omnes motus eius affectionesque animi in Graeca quidem
Abbreviated transcription (Latin):
inhio egomet uiuo mortuus inter
uiuos. Eame clam secum mea anci¬
la ait consuetũ. id me arguit ita pl¬
rando orando instando atq: obur¬
gando me optudit. eam uti uend̾em
Nunc credo int̾ suas equał & cogna¬
tas. sermonemserit. Quis ur̃arũ fuit
integra ȩtatula que hoc idem a ui
impetrarit suo. qđd ego auꝰ modo effi¬
ci pelice ut meum p̾riuarem uirum
hecerunt concilia hodie differor ser¬
mone miser. Preter uenustatem auti
rerum atq uerboꝵ in duob libris
nequaqm parem in hoc equid soleo an¬
mum attendere qd que menander
preclare & apposite & facete scripsit
ea ceciliꝰ nequa potuit quid conatꝰ e̾
enarrare. s quasi minime ꝓbanda
pret̾misit & alia nescio quã mnimica
inculcauit. & illud menandri de uita
hominũ media sumptũ simplex &e ue¬
rũ & delectabile nescio quo pacto omi¬
sit. Idem enĩ ille maritꝰ senex cũ alt̾o
sene uicino colloquens & uxoris locu¬
pletis suꝑbiam deprecans. hec ait.¬

Expanded text:
inhio, égomet vivo mórtuus inter vivos. Éa me clam se cúm mea ancilla aít consuetum, id me árguit; Íta plorando, orándo, instando atque óbiurgando me óbtudit Eam utí venderém; nunc credo ínter suás Aequális et cognátas sermoném serit: Quís vestrarúm fuit íntegra aetátula, Quae hóc idem a viro Ímpetrarit suo, quód ego anus modo Efféci, paelice út meum privarém virum? Haéc erunt concília hodie, dífferor sermóne miser. Praeter venustatem autem rerum atque verborum, in duobus libris nequaquam parem, in hoc equidem soleo animum attendere, quod quae Menander praeclare et apposite et facete scripsit, ea Caecilius, ne qua potuit quidem, conatus est enarrare, sed quasi minime probanda praetermisit et alia nescio quae mimica inculcavit et illud Menandri de vita hominum media sumptum, simplex et verum et delectabile, nescio quo pacto omisit. Idem enim ille maritus senex cum altero sene vicino colloquens et uxoris locupletis superbiam deprecans, haec ait
Abbreviated transcription (Latin):
Accesserat dehinc lectio ad eũ locũ
in quo maritꝰ senex suꝑ uxore diui¬
te atq deformi querebͥatur. qd an¬
cillam suam non inscito puellam
minist̾io & facie haud inliberał i co¬
actꝰ erat uenundare. suspectã uxo¬
ri quasi pelicem. Nicħ dicam ego
qnͣtum differat. uersus utrimq
eximius si & aliis adiudiciũ faciend
exponi menander Sic. E t at¬
Cecilius autẽ sic. Is demũ miler e
qui erũnam suam nequit occulta
Ferre ita me uxor forma & factistar
si taceam tam̃ udiciũ. que nisi do¬
tem ommia que nolis habet. Quila¬
piet de me discet. qui quasi ad hosto

Expanded text:
Accesserat dehinc lectio ad eum locum, Accesserat dehinc lectio ad eum locum, in quo maritus senex super uxore divite atque deformi querebatur, quod ancillam suam, non inscito puellam ministerio et facie haut inliberali, coactus erat venundare, suspectam uxori quasi paelicem. Nihil dicam ego, quantum differat; versus utrimque eximi iussi et aliis ad iudicium faciundum exponi. Menander sic: Ἐπʼ ecilius autem sic: Is démum miser est, qui aérumnam suám néscit Occultáre. Foris: íta me uxor forma ét factís facit, sí taceam, tamen íudicium. Quae nísi dotem, ómnia quaé nolis habet; quí sapiet, de mé disce
Abbreviated transcription (Latin):
rii secundo sole flant. Consid̾andũ
gͥ ẽ quid sit secundo sole.
o medi as lectitamꝰ nr̃oꝵ poetar̃
sumptas ac u̾sas de grecis menã¬
dro. aut posidio. aut apollodoro.
aut alexide. & quibdam itẽ aliis co¬
micis. Neq cum legimꝰ eas nimium
sane displicent. quin lepide quoq &
uenuste scripte uideantur. ꝑrsusut
meliꝰ posse fieri nicħ censeas. Ꝙ enĩ
de illa uenerunt. ac singula conside¬
rate atq apte iunctis & alternis le¬
ctionib cõmitas. oppido quam iace
atq sordere incipiunt que latina st̃.
ita grecarũ quas emulari nequiue¬
runt facetiis atq luminib obsolesct̃.
Nuꝑ adeo usus huiꝰ. rei nob̃ uenit.
Cecui plocium legebamꝰ haud quaꝙͣ
mͥ & qui aderant displicebat. Libitum
aquo istam comediam uerteret. S
enĩ postqm in manꝰ menander ue¬
stupere atq frigere. qnͣtũq mutare
a menandro ceciliꝰ uisus est. diome¬
dis herclea merca & glauci. nͥ dis¬
pari magis precio existimata sunt.

Expanded text:
rii secundo sole flant. Considerandum igitur est, quid sit secundo sole.Comoedias lectitamus nostrorum poetarum sumptas ac versas de Graecis Menandro aut Posidippo aut Apollodoro aut Alexide et quibusdam item aliis comicis. Neque, cum legimus eas, nimium sane displicent, quin lepide quoque et venuste scriptae videntur, prorsus ut melius posse fieri nihil censeas. Set enim ca ipsa, unde illa venerunt, ac singula considerate atque apte iunctis et alternis lectionibus committas, oppido quam iacere atque sordere incipiunt quae Latina sunt; ita Graecarum, quas aemulari nequiverunt, facetiis atque luminibus obsolescunt. Nuper adeo usus huius rei nobis venit. Caecili Plocium legebamus; hautquaquam mihi et qui aderant displicebat. Libitum a quo istam comoediam verterat. Sed enim postquam in manus Menander ve, quantum stupere atque frigere quantumque mutare a Menandro Caecilius visus est! Diomedis hercle arma et Glauci non dispari magis pretio existimata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ustus. Luteꝰ contra rufus color ẽ dilu¬
cio. unde einom̃ quoq ẽẽ factum
uidetur. Non gͥ inquit mi fauori¬
ne species rufi coloris płes apud gre¬
cos qmͣ apd nominantur. S ne ui¬
ridis quidem color płib a uob̾ uoca¬
buł dicitur. Neq nͥ potuit uirgiliꝰ
colorem equi significare uiridem.
uolens ceruleum magis dicere equum
qmͣ glaucum. s maluit uerbo uti
notiore greco quã inusitato latino.
lore celi quasi celia. Postqm hec fron¬
to dixit. tum fauormꝰ scientiã rerũ
uberẽ uerboꝵ q eiꝰ elegantiã exoscu¬
latꝰ. absq te inquit uno forsitanlin¬
gua ꝑfecto greca longe ante isset.
S tu᷑ mi fronto qd inuersu home
S cum omnia libens audiui que
peritissime dixisti. tum maxime
qd uarietatem flaui coloris enar¬
rasti fecistiq ut intelligem uerba
illa ex annali quartodecimo ennii
ãmenissima que minime intellige¬
bam uerrunt ex templo placide
mare marmore flauo ceruleũ spu¬

Expanded text:
ustus, luteus contra rufus color est diluustus, luteus contra rufus color est dilutior; inde ei nomen quoque esse factum videtur. Non igitur, inquit, mi Favorine, species rufi coloriscolors plures aput Graecos quam aput nos nominantur. Sed ne viridis quidem color pluribus a vobis vocabulis dicitur, neque non potuit Vergilius, colorem equi significare viridem volens, caerulum magis dicere ecum quam glaucum, sed maluit verbo uti notiore Graeco quam inusitato Latino. lore caeli, quasi caelia. Postquam haec Fronto dixit, tum Favorinus scientiam rerum uberem verborumque eius elegantiam exosculatus, Absque te, inquit, uno forsitan lingua profecto Graeca longe anteisset, sed tu, mi Fronto, quod in versu Homercum omnia libens audivi quae peritissime dixisti, tum maxime quod varietatem flavi coloriscolors enarrasti fecistique ut intellegerem verba illa ex Annali quarto decimodecino Ennii amoenissima, quae minime intellegebam: Verrunt extemplo placide mare marmore flavo Caeruleum, spu
Abbreviated transcription (Latin):
tiam splendoremq significant rubo¬
ris. quales sunt fructus palme arbo¬
ris ñ admod sole incocti. unde spadi¬
ci & pheniceo nom̃ est. Spadica enĩ
dorici uocant auulsum e palma
termitẽ cum fructu. Fuluꝰ audem
uidetur de rufo atq uiridi mixtꝰ
in aliis plus uiridis. in aliis plꝰ rufi
habere. Sic pocta uerboꝵ diligentis¬
simꝰ fuluam aquilam dicit etiã spidẽ
fuluos galeros. & fuluũ aurum. & a¬
renam fuluam & fuluũ leonem. Sic¬
q enniꝰ in annalib aere fuluo dixit.
flauꝰ contra uidetur e uiridi & rufo
⁊ albo concretꝰ. Sic flauentes come.
⁊ qd mirari quosdam uideo frondes
olearum a uirgilio flaue dicuntur.
Sic młtos ante pacuurus aquam
flauam dixit. & fuluũ puluerem
cuius uersus qm̃ sunt iocundissimi
libens cõmemini dotum pedem
lymphis flauis fauũ ut puluerem
manib isdem quib ulixi sepe ꝑmul¬
sis abluam lassitudinemq miniiam
manũ mollitudine. Rubidꝰ autẽ
& rufus: atrior & nigrore multo in¬

Expanded text:
tiam splendoremque significant ruboris, quales sunt fructus palmae arboris non admodum sole incocti, unde spadici et poeniceo nomen est; enim Dorice vocant avulsum e palma termitem cum fructu. Fulvus autem videtur de rufo atque viridi mixtus in aliis plus viridis, in aliis plus rufi habere. Sic poeta verborum diligentissimus fuluamfulvarm aquilam dicit et iaspidem, fulvos galeros et fulvum aurum et arenam fulvam et fulvum leonem, sicque Ennius in Annalibus aere fulvo dixit. Flavus contra videtur e viridi et rufo et albo concretus; sic flaventes comae et, quod mirari quosdam video, frondes olearum a Vergilio flavae dicuntur, sic multo ante Pacuvius aquam flavam dixit et fulvum pulverem. Cuius versus, quoniam sunt iucundissimi, libens commemini: Cédo tuum pedém mi, lymphis flávis fulvum ut Púlverem Mánibus isdem, quíbus Ulixi sáepe permulsi, ábluam, Lássitudinémque minuam mánuum mollitúdine. Rubidus autem est rufus atrior et nigrore multo in
Abbreviated transcription (Latin):
er hercle. rem mirandam aristo¬
tiles inseptimo ꝑblematoꝵ. &
plutharcꝰ in octauo symposiacorum
dicit. Si suꝑ palme inquiunt arbo¬
ris liguum magna pond̾a imponas.
ac tam̃ grauit̾ urgeas oneresq ut
magnitudo oneris sustineri ñ que¬
at. ñ deorsum palma cedit. nec in¬
tra flectitur. s aduersus pondꝰ resur¬
git. & sursum nititur recuruat᷑q
ꝓpt̾ea inquit plutarcꝰ in certami¬
nib palmam signum ẽẽ. placuit ui¬
ctorie. qm̃ ingenium ligni eiꝰmodi
est ut urgentib opprimentibq
non cedat.

Expanded text:
ER hercle rem mirandam Aristoteles in septimo Problematorum et Plutarchus in octavo Symposiacorum dicit. Si super palmae, inquiunt, arboris lignum magna pondera inponas ac tam graviter urgeas oneresque, ut magnitudomnagnitudo oneris sustineri non queat, non deorsum palma cedit nec intra flectitur, sed adversus pondus resurgit et sursum nititur recurvaturque ; propterea, inquit Plutarchus, in certaminibus palmam signum esse placuit victoriae, quoniam ingenium ligni eiusmodi est, ut urgentibus opprimentibusque non cedat.
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a fecerint. Postea u̾ba hec ex eadem
rõne ponit. Eanc̃ de repente tanta
beneficia ultro citroq tantam amici¬
ciam relinquemꝰ qd illos dicimꝰ uoluis¬
se facere. id nos priores facere occupa¬
uimꝰ. Hoc inqͣm enthimema neqm & u
tiosum e̾. Respondi enĩ potuit. Occu¬
pabimꝰ certe. Nam si non occupaue
sidias a quib ante ñ cauerimꝰ. Recte
inqͥt hoc uicio dat luciliꝰ poete euri¬
pide. Qd̃ cum polyfontes rex ꝓptea
se int̾fecisse frẽm diceret. qd ip̃e ande
de nece eiꝰ consilium cepiss. meropa
fr̃is uxor hisce ad eum uerbis eluserit.¬

Expanded text:
gratia fecerunt. Postea verba haec ex eadem gratia fecerunt. Postea verba haec ex eadem oratione ponit: Ea nunc derepente tanta beneficia ultro citroque, tantam amicitiam relinquemus? quod illos dicimus voluisse facere, id nos priores facere occupabimus? Hoc, inquit, enthymema nequam et vitiosum est. Responderi enim potuit: Occupabimus certe; nam, si non occupaversidias a quibus ante non caverimus. Recteque, inquit, hoc vitio dat Lucilius poetae Euripidae, quod, cum Polyphontes rex propterea se interfecisse fratrem diceret, quod ipse ante de nece eius consilium cepisset, Meropa fratris uxor hisce adeo eum verbis eluserit
Abbreviated transcription (Latin):
rodiensis ita depugnari ut depugnatũe.
Neq regem ꝑsem a ppło romano uinci
atq id eum dixisse ñ rhodienses modo
s młtas quoq alias nationes noluisse
s id nicħ ad purgand̾ extenuandum¬
ue crim̃ ualere iam hoc primũ tiro
imꝑbe mentitur u̾ba ponit catonis.
& aliis tam̃ eum uerbis calumniatur
Nenĩ cato confitetur noluisse rhodi¬
enses uictoriam ẽẽ ppłi .R. s sese arbi¬
trari dixit id eos noluisse. qd erat ꝓ¬
culdubio opinionis sue ꝑfessio ñ rho¬
diensium culpe confessio. In qua re
ut meũ quid iudicium ẽ. ñ culpa tan¬
tum uacat. s dignꝰ quoq laude admi¬
rationeq ẽ. cum & ingenue ac religio¬
se dice̾ uisus ẽ contra rhodienses qđ
sentiebat. & parta sibi ueritatis fide
pp̃m illud tam̃ qd contrariũ putabat᷑
flexit & transtulit ut eos iccireo ł maxi¬
me equũ eẽt. acceptiores carioresq fie
regi ẽẽ factum. nicħ tam̃ adiuuandi eiꝰ

Expanded text:
Rodiensis ita depugnari, ut depugnatum est, Rodiensis ita depugnari, ut depugnatum est, neque regem Persem a populo Romano vinci, atque id eum dixisse non Rodienses modo, sed multas quoque alias nationes noluisse, sed id nihil ad purgandum extenuandumve crimen valere, iam hoc primum Tiro inprobe mentitur. Verba ponit Catonis et aliis tamen eum verbis calumniatur. Non enim Cato confitetur noluisse Rodienses victoriam esse populi Romani, sed sese arbitrari dixit id eos noluisse, quod erat procul dubio opinionis suae professio, non Rodiensium culpae confessio. In qua re, ut meum quidem iudicium est, non culpa tantum vacat, sed dignus quoque laude admirationeque est, cum et ingenue ac religiose dicere visus est contra Rodienses quod sentiebat et, parta sibi veritatis fide, ipsum illud tamen, quod contrarium putabatur, flexit et transtulit, ut eos idcirco vel maximemaxine aequum esset acceptiores carioresque fieregi esse factum, nihil tamen adiuvandi eius
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵdam iniquissimis ꝑmoto. & ꝓuti¬
litatib publicis ac ꝓsalute socio grautit̃
ac libere indignati simul adolenti qͥp¬
pe recte & utiliter in disciplinis rheto.
precipitur. iudices de capite alieno de¬
q causa ad sese ñ ꝑtinenti cognituros
ex qua pret̾ officium iudicandi nichil
adeo sił periculi ł emolum̃ti redunda¬
turum est. conciliandos ẽẽ. ac ꝓpician¬
dos placabilit̾ & lenit̾ existimationisa.¬
lutiq eiꝰ qui apud eos accusatꝰ e̾. accũ
dignitas & fides & utilitas omnium cõ¬
munis agit᷑. ob eamq rem aut suadend
quid ut fiat. au fieri iam cepto deferen¬
dum ẽ. Cunqui se in eimodi principii
occupat ut beniuolos benignosq sibi
auditores paret ociosam oꝑam in non
necessariis uerbis sumit. lam dudum
enĩ negotia pericula ip̃a rerũ cõmunia
consiliis eos capiendis conciliant ex ip̃i
potiꝰ sibi exposcunt ꝯsultoris beniuolentiã.
Sed qd̾ ait confessum catonem noluisse

Expanded text:
quorundam iniquissimis permoto et pro utiquorundam iniquissimis permoto et pro utilitatibus publicis ac pro salute sociorum graviter ac libere indignanti simul ac dolenti. Quippe recte et utiliter in disciplinis rhetorum praecipitur, iudices de capite alieno deque causa ad sese non pertinenti cognituros, ex qua praeter officium iudicandi nihil ad eos vel periculi vel emolumenti redundaturum est, conciliandos esse ac propitiandos placabiliter et leniter existimationi salutique eius qui apud eos accusatus est. At cum dignitas et fides et utilitas omnium communis agitur, ob eamque rem aut suadendum quid ut fiat, aut, fieri iam coepto, differendum est, tum qui se in eiusmodi principiis occupat, ut benivolos benignosque sibi auditores paret, otiosam operam in non necessariis verbis sumit. Iamdudum enim negotia, pericula ipsa rerum communia consiliis eos capiendis conciliant et ipsi potius sibi exposcunt consultoris benivolentiam. Sed quod ait confessum Catonem noluisse
Abbreviated transcription (Latin):
euenire. s enĩ id metueres nemo eẽt.
homo quem uereremur quid qd libet
fac̾emꝰ. Ne sub solo imꝑio nr̃o inserui¬
tute nr̃e sunt libertatis sue causa in
ea sentencia fuisse arbitror atq rho¬
dienses tam̃ ꝑse publice nunqͣm ad¬
iuuare cogitare. quanto nos int̾ nr̃i¬
uatim cauciꝰ facimꝰ. Nam unꝰquisq
nr̃m siquis adu̾sus rem suam quid fi¬
eri arbitrantur. sũma ui contͣ nititur
ne adu̾sus ea fiat. qđ illi tam̃ ꝑpessi s
qd̾ ad pͥncipium reprehensum attur.
scire oportuit tironem defensos ẽẽ rho¬
dienses. a. catone. s ut a senatore & con¬
sulari & censorio uiro qui qd optimũ
ẽẽt. publicũ existimabat suadente ñ
ut a patrono causam ꝓreis dicente.
Alia namq principia condueunt
reos apud iudices defendenti. ⁊ clem̃¬
tiam miscd̃iamq undiq indaganti.
alia cum senatꝰ de re ꝑublica consulit᷑
uiro auetoritate prestanti sentenciis

Expanded text:
evenire; sed enim id metuere, ne si nemo esset evenire; sed enim id metuere, ne si nemo esset homo quem vereremur, quidquid luberet faceremus. Ne sub solo imperio nostro in servitute nostra essent, libertatis suae causa in ea sententia fuisse arbitror. Atque Rodienses tamen Persen publice numquam adiuvere. Cogitate quanto nos inter nos privatim cautius facimus. Nam unusquisque nostrum, si quis advorsus rem suam quid fieri arbitrantur, summa vi contraeontra nititur, ne advorsus eam fiat; quod illi tamen perpessi. Sed, quod ad principium reprehensum attinet, scire oportuit Tironem, defensos esse Rodienses a Catone, sed ut a senatore et consulari et censorio viro, quidquid optimum esse publicum existimabat suadente, non ut a patrono causam pro reis dicente. Alia namque principia conducunt reos apud indices defendenti et clementiam misericordiamque undique indaganti, alia, cum senatus de republica consulitur, viro auctoritate praestanti, sententiis
Abbreviated transcription (Latin):
solenta recto consulendo atq incelli¬
gendo. quo maiore oꝑe dico suadeo¬
q uti hec res aliquot dies ꝑferatur.
cum ex tanto gaudio in potestatẽ
nr̃am redeamꝰ. que deinde cato iux¬
ta dicit. ea inquit confessionẽ faciũt
ñ defensionem. neq ꝓpulsationemue¬
crimins hñt. Sed cum płib aliis
cõmunicat̾onem qd scilicet nicħ ad
pugnand ẽ. atq etiã inquit insuper
ꝑfitetur rhodienses qui accusabant᷑.
qd adu̾sus ppłm romanũ regi magis cu¬
pierint fauerintq id eos cupisse atq
fauisse utilitatis sue gr̃a. ne romani ꝑ¬
se quoq rege uicto ad suꝑbiam ferociã¬
q & in modicũ modũ insolescerent. ea¬
q ip̃a u̾ba ponit ita ut infra scriptũ.
Atq ego quid arbitror rhodienses no-¬
luisse nos ita depugnare. uti depugna
mltas nationes id̾ noluisse arbitror. atq
haud scio an partim eoꝵ fuerunit qui
ñ nr̃e contunelie causa id noluerint

Expanded text:
solent a recte consulendo atque intellesolent a recte consulendo atque intellegendo. Quo maiore opere dico suadeoque uti haec res aliquot dies proferatur, dum ex tanto gaudio in potestatem nostram redeamus. Quae deinde Cato iuxta dicit, ea, inquit, confessionem faciunt, non defensionem, neque propulsationemiminis habent, sed cum pluribus aliis communicationem, quod scilicet nihili ad purgandum est. Atque etiam, inquit, insuper profitetur Rodienses, qui accusabantur quod adversus populum Romanum regi magis cupierint faverintque, id eos cupisse atque favisse utilitatis suae gratia, ne Romani Perse quoque rege victo ad superbiam ferociamque et inmodicum modum insolescerent. Eaque ipsa verba ponit, ita ut infra scriptum: Atque ego quidem arbitror Rodienses noluisse nos ita depugnare, uti depugnatmultas nationes idem noluisse arbitror atque haut scio an partim eorum fuerint, qui non nostrae contumeliae causa id noluerint
Abbreviated transcription (Latin):
torio usus sit. cum uereri sese osten¬
dit ne patres gaudio atq leticia rerũ
ꝓspere gestarum de statu m̃tis sue de¬
turbati. ñ satis consiꝑent. neq ad re¬
ete intelligendum consulendumq
eẽnt idonei. In principiis autẽ inqͥt
patroni qui ꝑ reis dicunt. conciliare
sibi & complacare iudices debent sensꝰ¬
q eoꝵ expectatione cause suspensos
rigentesq honorificis uerecundisq
sentenciis cõmulcere. ñ inuiris atq in
imperiosis municionib confutare. Ip̃m
demnde principium apposuit. cuiꝰ uerba
hec sunt. Scio solere plerisq hominib
cellere atq supbiam. atq ferociã augeᷤ¬
cere atq crescere. qd mn nẽ magne cure e.
qd hec res. tam scd̾e ꝑcessit. nequid in
consulendo aduersi eueniat. qd̾ nr̃as
scd̾as res confuter. ne ue hec leticia ni¬
mis luxuriose eueniat aduerse res se¬
domant. & docent quid opꝰ sit facto.
Secunde res leticia tnsuersum trude

Expanded text:
torio usus sit, cum vereri sese ostentorio usus sit, cum vereri sese ostendit ne patres, gaudio atque laetitia rerum prospere gestarum de statu mentis suae deturbati, non satis consiperent neque ad recte intellegendum consulendumque essent idonei. In principiis autem, inquit, patroni, qui pro reis dicunt, conciliare sibi et complacare iudices debent sensusque eorum expectatione causae suspensos rigentesque honorificis verecundisque sententiis commulcere, non iniuriis atque imperiosis minationibus confutare. Ipsum deinde principium apposuit, cuius verba haec sunt: Scio solere plerisque hominibus  superbiam atque ferociam augescere atque crescere. Quo mihi nunc magnae curae est, quod haec res tam secunde processit, ne quid in consulendo advorsi eveniat, quod nostras secundas res confutet, neve haec laetitia nimis luxuriose eveniat. Advorsae res edomant et docent quid opus siet facto, secundae res laetitia transvorsum trudere
Abbreviated transcription (Latin):
inclitam dicit. que & seosum fertur mn¬
seriptaq ẽ pro rhodiensib & inquinte
originis libro scripta ẽ. ⁊ iro aũt tul¬
lius M. ciceronis lib̾tꝰ. sane quid fuit
ingenio homo eleganti. & haud ꝙͣ qm
rerũ lict̾arũq uet̾m indoctꝰ. eoq ab
ine inte etate liberalit̾ instituto. ad¬
minicłatore. & quasi administro in
studiis litt̾arum cicero usus e̾. S ꝓfec¬
to phꝰ ausus ẽ. qm ut tolerari ignosci¬
ꝙ possit Namq epłam conscripsit
ad q̃ auxium familiarem patroni siu
confident᷑ nimis & callide. inqua sibi¬
met uisus ẽ oratiouem istam ꝓrhodi¬
ensib sacri subtiliq iudicio ꝑcensu¬
isse ex ea epła libitum forte nob̾ẽ. re¬
phensiones eiꝰ. quasdam attinge. ma¬
iore sciłe uenia reprehensuri tironem.
cum ille reprehendit catonem. Culpa¬
uit autẽ primũ hoc qd cato inerudite
& anagogos ut ip̃e ait principio ni¬
mis insolenti. nimisq acri & obiurga¬

Expanded text:
inclutam dicit, quae et seorsum fertur ininclutam dicit, quae et seorsum fertur inscriptaque est Pro Rodiensibus et in quintae Originis libro scripta est. Tiro autem Tullius, M. Ciceronis libertus, sane quidem fuit ingenio homo eleganti hautquaquam rerum litterarumque veterum indoctus, eoque ab ineunte aetate liberaliter institute adminiculatore et quasi administro in studiis litterarum Cicero usus est. Sed profecto plus ausus est quam ut tolerari ignoscique possit. Namque epistulam conscripsit ad Q. Axium, familiarem patroni sui, confidenter nimis et calide, in qua sibimet visus est orationem istam Pro Rodiensibus acri subtilique iudicio percensuisse. Ex ea epistula lubitum forte nobis est reprehensiones eius quasdam attingere, maiore scilicet venia reprehensuri Tironem, cum ille reprehenderit Catonem. Culpavit autem primum hoc, quod Cato inerudite et ἀναγώγως, ut ipse ait, principio nimis insolenti nimisque acri et obiurga
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm facta sunt. ut si pax nͥ fierẽt. rodi¬
enses regem adu̾sus ppłm romanũ adiu¬
tarent. S nlłm suꝑ ea re publiẽ decret̃
factum ẽ. Atubi ꝑses uictꝰ captꝰq est
rhodienses ꝑtimuere. ob eaq compłiens
incetib ppłi acta dictaq erant legatosq
romã miserunt. qui temeritatẽ qͦrũdã
ppłarium suor dep̾carent᷑. & fidẽ consi¬
liumq public̃ expurgarent. Legati pꝰ¬
qm romã uenerunt & in senatũ intro¬
missi sunt. uerbisq supplicit̾ ꝓ causa
sua facti securi. excesserunt sentencie
rogari coepte. cumq partim senatoꝵ
de rhodiensib quererent᷑. maleq ani¬
matos eos fuisse dicerent. bellumꝙ ilł
faciend censerent. tũ.M. cato exurgit¬
& optimos fidissimosq socios quoꝵ opibꝰ
diripiendis possidendisq ñ pauci ex sum¬
matib uiris intenti infenliq erant. de¬
fensum conseruatũ q ꝑgit. orationẽ ꝙ

Expanded text:
populum facta sunt, ut, si pax non fieret, Rodipopulum facta sunt, ut, si pax non fieret, Rodienses regem adversus populum Romanum adiutarent. Sed nullum super ea re publicum decretum factum est. At ubi Perses victus captusque est, Rodienses pertimuere ob ea quae conpluriens in coetibus populi acta dictaque erant, legatosque Romam miserunt, qui temeritatem quorundam popularium suorum deprecarentur et fidem consiliumque publicum expurgarent. Legati postquam Romam venerunt et in senatum intromissi sunt, verbisque suppliciter pro causa sua factis e curia excesserunt, sententiae rogari coeptae; cumque partim senatorum de Rodiensibus quererentur maleque animatos eos fuisse dicerent bellumque illis faciendum censerent, tum M. Cato exsurgitexurgit et optimos fidissimosque socios, quorum opibus diripiendis possidendisque non pauci ex summatibus viris intenti infensique erant, defensum conservatumque pergit orationemque