comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coĩs inpublicũ mittẽturpo¬
tius eeut senatus ꝯsulto loc
ñ sit EAt si maliqm empt̃o¬
nem mutua peciu̾a sit accepta
tuc ꝓ ꝑte intcessiõm fc̃amui¬
dilet idõ creditorem ꝑte dũt¬
axat pecunie amuliere petẽ

Expanded text:
is in publicum committeretur, potius esse, ut senatus consulto locus non sit. at si in aliquam emptionem mutua pecunia sit accepta, tunc pro parte intercessionem factam uideri et ideo creditorem partem dumtaxat pecuniae a mulier
Abbreviated transcription (Latin):
pͣlib̾is capitib dari oporteat.
et qͣ ilone cares expedir po¬
ssit pͣiatuit om̃s quoꝵ quid
int̾fuiss iacturam fi ꝯferre
oport̾e qr et id cributũ obser¬
uare res debnt itaq dñm ⁊̃¬
nauis ꝓportõne obligatu
distribui oportet. coͬrpoꝵ lib̾o.¬
rum estimatom nullam fie¬
ri posse ex ͣducto dños rerũ
amissarum cũ nauta .i. cum
et om̃ium uisũ est nsisi qͣ cõ¬
sum̃di cã impo̾ita forent quo
in nu̾o eẽnt cibaria eõ magis
ret.Si nãius a. piratis re
nes abstułunt eum ꝑdecurꝰ¬

Expanded text:
ro liberis capitibus dari oporteat? et qua actione ea res expediri possit? placuit omnes, quorum interfuisset iacturam fieri, conferre oportere, quia id tributum obseruatae res deberent: itaque domnauis pro portione obligatum distribui oportet. corporum liberorum aestimationem nullam fieri posse. ex conducto dominos rerum amissarum cum nauta, id est cum et omnium uisum est, nisi si qua consumendi causa imposita forent, quo in numero essent cibaria: eo magis ret. Si nauis a piratis rednes abstulerint, eum per
Abbreviated transcription (Latin):
ucius ticius cum hr̃et
fuiãm in potestate seiam. pam¬
collocauit ciuetiam dotem de¬
dit. qm̃ sub ctulo depoĩti mn¬
in cautom contulit. et postea
nulla dẽnũtiatone dno fc̃ai
prdecessit. mox et pampbil
enus. ¶Quero q̃ actõe seia. p̃e

Expanded text:
ucius Titius cum haberet filiam in potestate Seiam, Pamcollocauit, cui etiam dotem dedit, quam sub titulo depositi in cautionem contulit, et postea nulla denuntiatione a domino facta pater decessit, mox et Pamphilus seruus: quaero, qua actione Seia pe
Abbreviated transcription (Latin):
Lp.ecei ꝑmittitur. arrogare
quitutelam uł curam. alicurꝰ
ce eum ĩo.irroget. ne rõnes red¬
dat Iteminqrendum ẽ nefor¬
te tipis c̃ arrogandisubsit.
¶Eorum dũtaxat pupillorum
uł natural cognatone. ur san¬
tissima affectone ducti.adopta¬
rent cecerorum ꝓhibenda est.
ne ect in potestate tutorum. et
finire tuteiam et substitutõm
aparente fc̃am extingũs et pri¬
mum quid excuciendũerit.
que facultates pupilli sint. et
que eius qui arrogare eumue¬
ut ut extimetur ex com̃pacõe
earum. ansalubris adopt̃o pos¬
sic pupillo intelligis dem̃cuiꝰ
intelitis qui uelit pupillum

Expanded text:
permittitur adrogare, qui tutelam uel curam alicuius te eum ideo adroget, ne rationes reddat. item inquirendum est, ne forte turpis causa adrogandi subsit. Eorum dumtaxat pupillorum uel naturali cognatione uel sanctissima affectione ducti adoptarent, ceterorum prohibenda, ne esset in potestate tutorum et finire tutelam et substitutionem a parente factam extinguere. Et primum quidem excutiendum erit, quae facultates pupilli sint et quae eius, qui adoptare eum uelit, ut aestimetur ex comparatione earum, an salubris adoptio possit pupillo intellegi: deinde cuius uitae sit is, qui uelit pupillum
Abbreviated transcription (Latin):
cogincõ u̾titur. nui forteminor
.lx. annis sit qui arrogat. qr ma¬
gis liborum creãtoni scudẽ d.
nisi forte morͣb. iut ualituido
in causa sitsant.alia iusta causa
arcogandi neluti si ꝯunctam
sibi ꝑsonam uelit adoptaresit̃
ñ d quis ples. urogarenisi exi
iustacausass noclibtum. auenũ¬

Expanded text:
io uertitur, num forte minor sexaginta annis sit qui adrogat, quia magis liberorum creationi studere debeat: nisi forte morbus aut ualetudo in causa sit aut alia iusta causa adrogandi, ueluti si coniunctam sibi personam uelit adoptare. Item non debet quis plures adrogare nisi ex iusta causa, sed nec libertum alienu
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝑte erit acc̃o s utr̃ insortẽ
dumcaxat tenebitur domeꝰ.
an et musuras. et siquidem
ꝓmisit usuras marcelł .l .u.
debebuntur qr in stipulatũ
deducce ñ sumnq plane sicon¬
templatõe dnĩpeciũam ded¬
i ñ gerenti ẜuonegotiũ dõ¬
mini. s iꝑẽ gerens neg̃oru
gõrum acͣtione pot̾o etiam
de usuris exꝑiri.¶ersu
aut̃ sic accipimus ut duret
u̾sũm et ita demum deĩrem
u̾so competit accõ siñ sit ado¬
mino ẜuo solutum ux filio
sicñ in necem creditoris id
ẽ ꝑdituro ẜuo uł filio solu¬
tẽ accom Nam et pecłiaris
Si comn debitor sit ẜuus
et ab alio mutuatus ei solu̾it
sicum domino deb̾et .xxx.mu¬

Expanded text:
de parte erit actio. Sed utrum in sortem dumtaxat tenebitur dominus an et in usuras? et si quidem promisit usuras, Marcellus debebuntur, quia in stipulatum deductae non sunt. plane si contemplatione domini pecuniam ded‹i› non gerenti seruo negotia domini, sed ipse gerens, negotiorum gestorum actione potero etiam de usuris experiri.Uersum autem sic accipimus, ut duret uersum: et ita demum de in rem uerso competit actio, si non sit a domino seruo solutum uel filio. si tamen in necem creditoris, id est perdituro seruo uel filio solutere actionem: nam et peculiaris Si domini debitor sit servus et ab alio mutuatus ei solveritsi, cum domino deberet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓponetur. mintegrũ restitu¬
tio desid̾abatur. ¶Telsusigit᷑
respecto suasit. n facue hunci
cõdam inmnorem ĩnintegrũ
restitu s si ei ꝓbatur callidi¬
tate.adũsarũ idactum ut ma¬
iore eo effecto libaretur m enĩ
extremoinquit iudicii dioui¬
detur solum deceptus hicini¬
nor l totum ħ obsfrͣuctum.
ut maiore eo effecto lib̾aret᷑.
Idͣ tn ꝯficͣetur et sueuior sit
iuspito adusarũ. quasi dolose

Expanded text:
poneretur: in integrum restitutio desiderabatur. Celsus igitur respecto suasit non facile hunc quondam minorem in integrum restitui, sed si ei probaretur calliditate adversarii id actum, ut maiore eo facto liberaretur: neque enim extremo, inquit, iudicii die videtur solum deceptus hic minor, sed totum hoc structum, ut maiore eo facto liberaretur. idem tamen confitetur, si levior sit suspicio adversarii quasi dolose
Abbreviated transcription (Latin):
q fc̃s exeglit. inquid.adebitori¬
b p̃ris mox desid̾abat restit
iu mincegrumi quo mag̃.Ib¬
stiu̾et pr̃na hroitate congͣdice¬
batur ei qͣi maior fẽs ⁊probass
id ꝙ minori sibi placuͣt. pu¬
tamus tñ restituend̾ minte¬
grimi initio inspẽccosid puto
ram inq̃natus ẽ. ut sicaptus
sit restituatur. et cum ñ dũm
ꝯpleu̾it. ita erit dicendum n
amom̾ito i mom̃tum tẽpns
spectetiuspm et sibittexto na¬
tus sit siue priore siue post̾ĩore¬

Expanded text:
que factus exegerat aliquid a debitoribus paternis, mox desiderabat restitui in integrum, quo magis abstineret paterna hereditate: contradicebatur ei, quasi maior factus comprobasset, quod minori sibi placuit: putavimus tamen restituendum in integrum initio inspecto. idem puto, horam qua natus est, ut si captus sit restituatur? et cum nondum compleverit, ita erit dicendum, ut a momento in momentum tempus spectetur. proinde et si bissexto natus est, sive priore sive post
Abbreviated transcription (Latin):
is inasse instituta accone cõ¬
uenietur. ¶ Sicũ ẽẽt qs ex se¬
misse hr̃s dix̾it se ex quadrãte.
mendatii hanc penam feret ꝙ
in soudũ conueniatur ñ eni
debuit m̃tiri dũ semmorisi
portonis urdem asseuerebat
Int̾dum tñiusta rõne pot̾ op¬
man se ee hrdem ex minorip¬
ce. Qiud enim sinescit si ꝑte
accreuisse. ur si exincta parte
fuit institutus: cur ei rensum
inoceat. ¶Qui tacuit quo

Expanded text:
in assem instituta actione conuenietur.Si, cum esset quis ex semisse heres, dixerit se ex quadrante, mendacii hanc poenam feret, quod in solidum conuenitur: non enim debuit mentiri, dum se minoris portionis heredem adseuerat. interdum tamen iusta ratione potest opinari esse heredem ex minore parte: quid enim, si nescit sibi partem adcreuisse uel ex incerta parte fuit institutus? cur ei responsum noceat?Qui tacuit quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dampnimfectistipłari uelimꝰ.
int̾rogarimiure. anedes erur
locus sit ex quo dãpnũ timea¬
tur et ꝓqua ꝑte ut et sineget
suũ p̾dium ẽe necaueat dam¬
stend̾ putau̾it qͣĩ dolo u̾satus
crade compellatur.

Expanded text:
damni infecti stipulari uelimus, interrogare in iure, an aedes eius uel locus sit, ex quo damnum timeatur, et pro qua parte, ut, si neget suum praedium esse nec caueat damstendum putauerit, quasi dolo uersatus tradere com
Abbreviated transcription (Latin):
restitutõnes causa cognita a
p̾tore pmictuntur scilicet nt
iustitiam egrim carum exa¬
mine. an uere sinͣt. quarũ noĩ¬
Alistͣ. Scio illud. aquibdã
obsuatumi ne pp̾satis mini¬
mam remuir sumam sima¬
iori rei uł sũme p̾idicetur
sus quem p̾to m integrum

Expanded text:
restitutiones causa cognita a pretore promittuntur, scilicet ut iustitiam earum causarum examinet an vere sint, quarum noi Scio illud a quibusdam observatum, ne propter satis minimam rem vel summam, si maiori rei vel summae praeiudicetur, sus, quem praetor in integrum
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. ¶ Si ususfructus repeti¬
tus ent legato quociens cũq. a¬
missus fu̾it. nisi utilit᷑ fuit cau¬
tum ꝯmittetur ista stipulatio
s exceptone opus erits⁊ et siqs
nsumfructum tibi legau̾it. et
ietatem.amisso ui̾ufructu com¬
mittetur quid̃ scipuło s excep¬
tiolocum hebit. ¶Si hr̃s ãle¬
nauit ꝓprietatem et postea am¬
ittatur usuffructus. an exscip¬
uiatu ag̾e possit uideamus. et

Expanded text:
quod nec coepit. Si usus fructus repetitus erit legato, quotiensque amissus fuerit nisi utiliter fuerit cautum, committetur ista stipulatio: sed exceptione opus erit. Sed et si quis usum fructum tibi legaverit et ietatem, amisso usu fructu committetur quidem stipulatio, sed exceptio locum habebit. Si heres alienaverit proprietatem et postea amittatur usus fructus, an ex stipulatu agere possit, videamus. et
Abbreviated transcription (Latin):
dicariarum fecit mẽtõm resti
ibit. oꝵ indebitum exegitire¬
stitu̾e eum ñ dcbessiec imput¬
aturum ꝙ ñ debitum soułit.

Expanded text:
ditariarum fecit mentionem, resibit quod indebitum exegit restituere eum non debere nec imputaturum quod non debitum solvit.
Abbreviated transcription (Latin):
D si quis negotia mea gesẜit.
ñ mei conͣtemplat̾one s suilu¬
cri causa labo scribit suum eũ
põtͣius qm meum negotium
gessisse. ¶ Qui enm cep̃dan¬
di cã accedit. suo lucro ñ meo
commodo studet. s nicħomi¬
nus ĩmomag̃ et is tenebitur
be ad negotia mea accessit. s in
quo egolocuplectior fc̃s sum:
ht̃ ccͣ me accõm.S quis ita
simplicit̾ u̾satus c̃. ut suum
negotiũ in bonis sus qͣi meũ
gesẜit. nuua ex utrõq iatere
nascituraccõ qr nec fides boa
dicendũ ẽẽ lab̾o.ait siet tuum
gesfit sciens negõꝵ gestoꝵ eũ
si peculiaria. tu michi tenear¬
isQd si amucitia filii tui.
uł eiu uł eorum ꝯtemplatõe

Expanded text:
quis negotia mea gessit non mei contemplatione, sed sui lucri causa, Labeo scripsit suum eum potius quam meum negotium gessisse qui enim depraedandi causa accedit, suo lucro, non meo commodo studet: sed nihilo minus, immo magis et is tenebitur  quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ‹e›go locupletior factus sum habet contra me actionem.Si quis ita simpliciter uersatus est, ut suum negotium in suis bonis quasi meum gesserit, nulla ex utr‹o›que latere nascitur actio, quia nec fides bona dicendum esse Labeo ait, si et tuum gessit sciens, negotiorum gestorum eum si peculiaria, tu mihi tenearis: quod si amicitia fi‹lii› tui uel serui, uel eorum contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
accõne tenetur. ñ solũis qui
sponte et nulla necessitate co¬
gente ĩmiscuit se negociis. a¬
uenis. et ea gessit. u̾m ⁊̃ is ꝙ
aliqͣ necessitate urͣgẽnte ł ne¬
cessitatis suspitone gessit.
ntur. si cum ꝓposiuissem nego¬
tia tici gc̃re tumichimanda¬
i̾us ut geram. an u̾tra accõne
uti possim. et ego puto utrã
locum hr̃e quead̾m ipẽ marc¬
elł scribit. si fideissorem. acc̃e¬
po nẽgotia gesturis. nam et
et ũm ẽ. negõrum gẽstorum
eumage̾ possonisi donandia
ssi. et hic nascitur negoꝵ gorũ¬
actõ. cessante mandati. actoẽ
otia cc̃ cum ẽent sempnii. ca
gessi. solus sempnius michi
accone negõꝵ gestoꝵ tenetur.

Expanded text:
actione tenetur non solum is qui sponte et nulla necessitate cogente immiscuit s‹e› negotiis alienis et ea gessit, uerum et is qui aliqua necessitate urguente uel necessitatis suspicione gessit.tur, si, cum proposuissem negotia Titii gerere, tu mihi mandaueris ut geram, an utraque actione uti possim? et ego puto utramque locum habere. quemadmodum ipse Marcellus scribit, si fideiussorem accepero negotia gesturus: nam et et uerum est negotiorum gestorum eum agere posse, nisi donandi assi, et hic nascitur negotioruactio cessante mandati actione.otia esse cum essent Sempronii, ea gessi, solus Sempronius mihi actione negotiorum gestorum tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
cisq cum is moritur fu̾int
gesẜit iuditium eo nomine
dabo. ¶ Hec uba si quis sic st̃
accipienda sini̾c que nam et
mulieres negociorum gesto¬
rum agẽ posse et ꝯuenin no
dubitatur.Negotia sicac¬
cipe siue inum siuepła alt̾uis
inqͣnit᷑. et ħad utrumq sexũ
refertur. ¶Pupilr sane sine¬
gotia gessit post rescriptumi
diui puetiam conuenin pot̃
in id ꝙ fc̃s ẽ locupiectior. agrẽ

Expanded text:
itur fuerint, gesserit: iudicium eo nomine dabo.' Haec uerba 'si quis' sic sunt accipienda 'siue quae': nam et mulieres negotiorum gestorum agere posse et conueniri non dubitatur. 'Negotia' sic accipe, siue unum siue plura. 'Alterius', inquit: et hoc ad utrumque sexum refertur.Pupillus sane si negotia gesserit, post rescriptum diui Pii etiam conueniri potest in id quod factus est locupletior
Abbreviated transcription (Latin):
nem lab̾o.nt. Hec u̾ba siuc
quis negotia que cuiusq cui
is mo̾ritur fuint gesẜit. signi¬
ficant illud tempus quo quiᷤᷤ
post mortẽ.ilicuius negotia
gessit de quo fuit necessariũ

Expanded text:
nem Labeo ait.Haec uerba: 'siue quis negotia, quae cuiusque cum is moritur fuerint, gesserit' significant illud tempus, quo quis post mortem alicuius negotia gessit: de quo fuit necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
pigns tmim ułet᷑. adu̾sus te
negorum gestorum hebo. actõ¬
nemadu̾sus eum cum quo cõ¬
traxianiliam quid tñ siaꝓcu¬
ratore tuostipulatus sumpõt
dici suꝑ eẽ michi adũsus te ne¬
go̾rum gorum actõm: qr exha¬
hũt᷑anti hanc stipułom int̾¬
posui. Si qͣs pecuniam uła

Expanded text:
pignus tuum liberet, aduersus te negotiorum gestorum habebo actionem, aduersus eum cum quo contraxi nullam. quid tamen si a procuratore tuo stipulatus sum? potest dici superesse mihi aduersus te negotiorum gestorum actionem, quia ex abundanti hanc stipulationem interposui.Si quis pecuniam uel
Abbreviated transcription (Latin):
inuriam passus dabitad in¬
iiarum acͣcom si forte n pr
p̃sens sit. nec pr̃ĩs ꝓcurator ue¬
ut expiri. et erit iure ab ipõ filic
famił ꝓcurator datus ¶ Hoc
amplius iuł scripsit et si filio
fam̃. pri ꝑfilium eius in eadẽ
potãte manente fiat imiura.
n. auus p̾sens sit. posse pr̃em
ꝓcuratorẽ dare. ad ulciscendã
iniuriam. qm̃ nepos absẽtis.
passus sit. Ad defendendũ
quo pot̾it filius fam̃ ꝓcurato¬
rem dare. ¶S et filia famil.
pot̾it dare ꝓͥcuratorem. ad in¬
iuriarumaccõmnam ꝙ addo¬
tis exactom cum pre d̾at᷑ pro¬
curatorem. supuacuum esse.
ualenus sei̾uus scribũt cñ suf¬
ficiat prem dare ꝓcuratorem¬
ex uolu̾taͣte filie s puto si for¬
te pr absens sit. iił suspecte ui¬
te. quocãu solz filie competere
de dote accõ posse eam procur¬
atorem dare. ¶ Ipe q̃uo filius
ꝓcurator dari poterit et ad agẽ¬
dum. et ad defendendũ. ¶In¬
uitus ꝓcurator ñ sol dari i¬

Expanded text:
iniuriam passus dabit ad iniuriarum actionem, si forte neque pater praesens sit nec patris procurator uelit experiri, et erit iure ab ipso filio familias procurator datus. hoc amplius Iulianus scribit et si filio familias patri per filium eius in eadem potestate manentem fiat iniuria neque auus praesens sit, posse patrem procuratorem dare ad ulciscendam iniuriam, quam nepos absentis passus est. ad defendendum quoque poterit filius familias procuratorem dare. sed et filia familias poterit dare procuratorem ad iniuriarum actionem. nam quod ad dotis exactionem cum patre dat procuratorem, supervacuum esse Valerius Severus scribit, cum sufficiat patrem dare ex filiae voluntate. sed puto, si forte pater absens sit vel suspectae vitae, quo casu solet filiae competere de dote actio, posse eam procuratorem dare. ipse quoque filius procurator dari poterit et ad agendum et ad defendendum. Invitus procurator non solet dari. i
Abbreviated transcription (Latin):
¶Is cui br̃oitas ex trebelliano se¬
natus ꝯsulto restituta s̃ hrgẽ
iuredabit ꝓcuratorem. ¶
et dñmpig̾noris creditor recte
dabit ꝓcuratoremad ẜiuana.¬
Dorro si uni ex reis ꝯstitutũ
stitutam pecuniam det. nõ ne¬
gabimus posse dãre s et ex
duob reis ꝓmittendi alt̾. al¬
t̾um ad defendend̾ ꝓcuratorẽ
dãbit. Si płes br̃des sint ⁊¬
fam̃ ħc aut cõmunidiuidũ¬
ꝓcuratorem ñ ẽ ꝑmittendũ
darc qm̃ res expediri ñ potest.

Expanded text:
itas ex Trebelliano senatus consulto restituta est heredem iure dabit procuratorem.Sed et dominum pignoris creditor recte dabit procuratorem ad Seruianam.Porro si uni ex reis credendi constitutam pecuniam det, non negabimus posse dare. sed et ex duobus reis promittendi alter alterum defendendum procuratorem dabit.Si plures heredes sint aut communi diuiduprocuratorem non est permittendum dare, quoniam res expediri non potest
Abbreviated transcription (Latin):
ea que supͣ ostendimus aut
int̾ee ꝙ de tempore datum sit
aut denũtiare eiut toliat ui¬
num c̾te anteꝙͣ. ad uindemi¬
am fuuint dolia necessaria d

Expanded text:
ea quae supra ostendimus, aut interesse, quid de tempore actum sit, aut denuntiare ei, ut tollat uinum: certe antequam ad uindemiam fuerint dolia necessaria, d
Abbreviated transcription (Latin):
senatus ꝯsulto restituta est
hroitas competit. ¶ Nõ tin
p̾t̾ĩtus doł in depoĩti actõm
ueniet s ⁊ futurus id ẽ post
scribit n̾atius si depõitares
sine doio malo amissa sit et
post iuditiũ acceptum recup¬
aretur. nicħomin recte. adre¬
stitutõm reum com̃pelunec
dełe absolui nisi restituat/ Iõ
neratius ait ut qm̃ius cunc

Expanded text:
natus consulto restituta est hereditas, competit. Non tantum praeteritus dolus in depositi actione ueniet, sed etiam futurus, id est post scribit Neratius, si res deposita sine dolo malo amissa sit et post iudicium acceptum reciperaretur, nihilo minus recte ad restitutionem reum compelli nec debere absolui, nisi restituat. idem Neratius ait, quamuis tunc
Abbreviated transcription (Latin):
susceꝑit ꝙ reposcenti rem no
rẽddat. ¶¶Aarcelraũt. ait
ñ semꝑ uidi posse dolo face̾
eum qui reposcenti rẽ ñ red¬
dat ¶Quid enim simꝓuĩtia
res sit uł in horreis quorum
apperiendoꝵꝯ dempnatõnis
tpr ñ sit facultas uł condco

Expanded text:
suscepit, quod reposcenti rem non reddat. Marcellus autem ait non semper uideri posse dolo facere eum, qui reposcenti non reddat: quid enim si in prouincia res sit uel in horreis, quorum aperiendorum condemnationis tempore non sit facultas? uel cond
Abbreviated transcription (Latin):
ban oport si ap̾doli maliiam
capacem deposius agi possesi
dolum ꝯmisit ¶ Qan et ĩ qnͣ¬
tum locuplectior fc̃s ẽ datur
actõ meui et sidol ñ int̾ne¬
nit. ¶Si res depõita det̾ior red¬
datur qͣi ñ reddẽturagi depo¬
siti pot Cum enim det̾ior red¬
ditum. põt̾ dici delo maio red¬
ditam ñ e̾ẽ. ¶Si fuus meus
deposuit. icħomir depõiti
heo accõnssi ap̾ euũ deposu¬
ero et cũ manumisso agam
marcelkait nec teñeactõmꝙͣ
tem ꝯmissi ten̾i quẽ debe qr ⁊
delicta et noxe caput secũtur
erit ad alias accones igitur¬
ꝯpetẽtes decurrend. ¶Hec acc̃o
lorum possõrib cet̾isq sucte

Expanded text:
bari oportet, si apud doli mali iam capacem deposueris, agi posse, si dolum commisit: nam et in quantum locupletior factus est, datur actio in eum et si dolus non interuenit. Si res deposita deterior reddatur, quasi non reddita agi depositi potest: cum enim deterior redditur, potest dici dolo malo redditam non esse. Si seruus meus deposuerit, nihilo minus depositi habebo actionem. Si apud seruum deposuero et cum manumisso agam, Marcellus ait nec tenere actionem, te commissi teneri quem debere, quia et delicta et noxae caput sequuntur: erit igitur ad alias actiones competentes decurrendum. Haec actio bonorum possessoribus cet
Abbreviated transcription (Latin):
Qui. S ẽmainclusa auroanie¬
no ur sigillũ candelabronen¬
dicari ñ pot̾ s ut excludatur
ad exibend̾ agipot̾ alit̾ at in
cigno unicto edib dequones
ad exibend agipot̾. qr lex .xii.¬

Expanded text:
um. Gemma inclusa auro alieno uel sigillum candelabro uindicari non potest, sed ut excludatur, ad exhibendum agi potest: aliter atque in tigno iuncto aedibus, de quo nec ad exhibendum agi potest, quia lex
Abbreviated transcription (Latin):
uestnco intex̾is. aut brachiu
statue coadimau̾is. ¶Itẽ mu¬
nicipes. ad exibend ꝯuenm pos¬
sunt. qr facultas ẽ restituedi
nam et possid̾e et usucape eos
posseꝯstat. ¶Id et incouegiis
cet̾is q corͣporib. dicend̾ erit.
Si ꝗs ñ possideat litis ꝯtestate

Expanded text:
uestimento intexeris, aut bracchium statuae coadunaueris. Item municipes ad exhibendum conueniri possunt, quia facultas est restituendi: nam et possidere et usucapere eos posse constat. idem et in collegiis ceterisque corporibus dicendum erit. Si quis non poss
Abbreviated transcription (Latin):
spectanda ẽ qr etiam ĩꝑubis
alique oꝑe eẽ põssunt Imꝓbe
tñ desid̾at petitor fructus exi¬
stimari ꝗ ex artifito enis ꝑcipi
põtuerunt. ꝙ artifinum sum¬
ꝑtib possõris didicits
tifitumi ꝯsecutus est. impẽse
fc̃e pot̾unt com̃pensan.

Expanded text:
spectanda est, quia etiam impuberis aliquae operae esse possunt. improbe tamen desiderabit petitor fructus aestimari, qui ex artificio eius percipi potuerunt, quod artificium sumptibus possessoris didicit. tificium consecutus est, impensae factae poterunt pensari.
Abbreviated transcription (Latin):
Siꝗs offitiũ m aliqͣ ꝓuin¬
cia a oministrat. in oriundauł
ibi domiciliũ hñtem uxorẽ du¬
ce ñ pot̾it. qmuis sponsare ñ ꝓ¬
hibeatur ita .s. ut si post officiũ
que fuit añ administratomin¬
ꝓuintia qmͣ ꝗs ãministt̃ uxo¬
rem duce pot̾ et dos data ñ sit
cacduca. ¶Quim ꝓuintia ali¬
ꝗd administrat in eaꝓuincia
finias suas mmrĩmonio collo¬
care et dotem ꝯstitũe ñ ꝓbibet᷑¬
qͣs morib ꝓhibemur uxores
ne finiam n magis uxore duc̃ẽ
posse qm ipam priugnam pos¬

Expanded text:
officium in aliqua prouincia administrat, inde oriundam uel ibi domicilium habentum uxorem ducere non potest, quamuis sponsare non prohibeatur: ita scilicet, ut, si post officium qua quis administratuincia, qua quis administrat, uxorem ducere potest, et dos data non fit caduca. Qui in prouincia aliquid administrat, in ea prouincia filias suas in matrimonium collocare et dotem constituere non prohibetquas moribus prohibemur uxores nae filiam non magis uxorem duci posse quam ipsam priuignam
Abbreviated transcription (Latin):
tñ qr dep̾hensa ẽ erit notata s qr
idcnco notatur qr publico iudi¬
dampnata an ñ sit: notata ent.
Ego puto et si absoluta sit post
tep̾hensionem ad huc tñ notã
ult̾io dep̾hensꝗm qr fcͣm lex ñ¬
sm̃a notau̾it. ¶ Non adicitur
hic ut miege nina de alt̾is aquo¬
datur: qr maior castitas. ⁊̃ scđm mores liominũ erioe¬
feminis. atqs quidem ĩquolib publico indico. senois¬
s qui siquino fnt depͥhna ⁊mist eũ. adultiũ.R̾e ma
eduer pluni uoposlt qr stim̃ lex aic. ẜm.io. et eregit s̃ q̃¬
Ii. qui fab̾an¬

Expanded text:
commiscuit, non uidetur palam en rectissime ait etiam eam, qudamnata autem non sit, notata erit? ego puto, etsi absoluta sit post deprehensionem, adhuc tamen notam aboletur turpitudo, quae postea intermissa est. Non est ignoscendum ei, quae obtentu paupertatis turpissfacere non minus est quam corpore quaequae mulieres quaestuarias prostituunt. Lenam accipiemus et eam, Si qua cauponam exercens in ea coradsolent sub praetextu instrumenti caup
Abbreviated transcription (Latin):
cau denutiar peinctone no po¬
cuiss. hrditñ eius denũtiat po¬
cuiss. ¶ Siꝗs locũ uendid̾it.
et id̃uenditor. ab hrde suo nolũ¬
tate c̃ptoris meo sepultus fuit.
acto de euiccõne int̾cidit. ħcau
.n. emptor ꝓprictate. mttet.
Non mirũ. ãt ẽ ut cuicto hoĩs
de euict̃one teneatur br̃s ꝙuis
defunictus ñsimłr fu̾it obstrict᷑.
cũ et alus quibdam caib ꝑle¬
nior adu̾sus hrdem uł hr̃di cõ¬
petat obligato. qm̃ cũ petierat
defuncto ut cũẜuuis post mortẽ
emptoris hr̃s institutus ẽius¬
suq hr̃dis emptoris adut hrd¬
actõ ut ẜuus trad̾e̾tur.¶Sipłe̾
micħ in solidũ ꝓ euictone ten¬
eantur dem̃ post euictom cum

Expanded text:
u denuntiari pro evictione non potuisset, heredi tamen eius denuntiari potuisset. Si quis locum vendiderit et idem venditor ab herede suo voluntate emptoris in eo sepultus fuerit, actio de evictione intercidit: hoc casu enim emptor proprietatem amittet. Non mirum autem est, ut evicto homine de evictione teneatur heres, quamvis defunctus non similiter fuerit obstrictus, cum et aliis quibusdam casibus plenior adversus heredem vel heredi competat obligatio, quam competierat defuncto: ut cum servus post mortem emptoris heres institutus est iussuque heredis emptoris adiit heredactio, ut servus traderetur. Si plures mihi in solidum pro evictione teneantur, deinde post evictionem cum
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑ imprudẽtiam iudicis
aut errortͣm ẽptor rei uictus e
negamus actoris dampnũ eẽ
deb̾es at quid refert sordib iu¬
dicis an stulticia res pieritin¬
iuria enim q̃ fit emꝑtori. uen:¬
stichum post morte suam. libe¬
rũ ec uissum uendidit. mortue
demum eo stichus. ad lib̾tate
t̾poita teneat et at iuł omito¬

Expanded text:
 imprudentiam iudicis aut errorem emptor rei victus est, negamus auctoris damnum esse debere: aut quid refert, sordibus iudicis an stultitia res perierit? iniuria enim, quae fit emptori, aStichum post mortem suam liberum esse iussum vendiderit, mortuo deinde eo Stichus ad libertatem terposita teneat? et ait Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
re ^ n cͣenuntiass: id̃q uictus
fuiss qm̃ parum instructus er̃t.
ħ ipo uidetur dolo fecisse. et ex
stipłatu agẽ ñpotest.

Expanded text:
re, non denuntiasset idemque victus fuisset, quoniam parum instructus esset, hoc ipso videtur dolo fecisse et ex stipulatu agere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
cenam inuicatur sedic̾et etis
pegre secum portau̾it.sñ ulla
dubiratõne ⁊ pyratarũ et la¬
tronum et naufragłcaũ
ientis grã. ꝯmodata sit res.
At si utriusq ułutisi ꝯmun¬
em amicu̾ad cenã inuitam̾¬
mus tuq ey reicurã iuscepsseᷤᷤ
et egotibi argentũ ⁊modau̾ĩ.
scriptũ qd̾ ap̃ quosdã ĩuenio
dend̾ eneculpaͣ pranda situt
ita culpe fiat extimatiolicũt ĩ
reb pignoridatis et dotalib
extimari sol ¶ Siueaut pig¬
nus siue ꝯmodata res suie de¬
poita det̾ior ab eo qui accepit
fc̃a sitIñ solu̾ iste sũt accõnes

Expanded text:
cenam inuitaturum se diceret, et id peregre secum portauerit, sine ulla dubitatione etiam piratarum et latronum et naufragii casientis gratia commodata sit res. at si utriusque, ueluti si communem amicum ad cenam inuitauerimus tuque eius rei curam suscepisses et ego tibi argentum commodauerim, scriptum quidem apud quosdam inuenio, e et culpa praestanda sit, ut ita culpae fiat aestimatio, sicut in rebus pignori datis et dotalibus aestimari solet.Siue autem pignus siue commodata res siue deposita deterior ab eo qui acceperit facta si
Abbreviated transcription (Latin):
ñ hagaut ĩo de restituendare
cum eo ñagatur qi ea resca̾u
int̾ciditaut̾ sine idice rest¬
ituta ẽ dicem necc̃iam esse

Expanded text:
 aut ideo de restituenda re cum eo non agatur, quia ea res casu intercidit aut sine iudice restituta est: dicemus necessariam esse
Abbreviated transcription (Latin):
ssunt uiste cãe int̾uẽire ex qbr
de in expensis ĩ ualitudinem
ẜii fc̃is q̃ ne post fugam. re¬
quirendi reducendi q ei cã
fc̃ã eẽntnam cibarioꝵ ĩpense
diximaao maiores impẽsas
ꝑtin̾e d modica enim ĩpend¬
ialinus ẽ ut sicuti cibarioꝵ ad
eũ ꝑtineat ¶Itẽ q̃ scies ualaui¬
tiosa ꝯmodau̾it si infusũ uu¬
nũ uł oleum corruptũ effus¬
um ue ẽdem̃pnandꝰ eo noĩe

Expanded text:
e causae interuenire, ex quibus ueluti de impensis in ualetudinem serui factis quaeue post fugam requirendi reducendique eius causa factae essent: nam cibariorum impensae diximus, ad maiores impensas pertinere debet: modica enim impendia uerius est, ut sicuti cibariorum ad eundem pertineant.Item qui sciens uasa uitiosa commodauit, si ibi infusum uinum uel oleum corruptum effusumue est, condemnandus eo nomine
Abbreviated transcription (Latin):
ro siquid̃ pacto conuentoit᷑
eos de societate fco ita stipula
tisunt.ẜ ita dari fieri ue spon¬
des futurum fuiss si nouato¬
nis cã id fẽcissent ꝓ socio agi
ñ posse. s tota res instipłone
tñsiata uidetur. s qm̃ nõita
puenisse. s dunitaxat penar.
Non enim utriusq rei ꝓmis¬
sorem obͥuigan ut ita daret
facet et si ñ feciss penã suffer¬
rer. et io societatis iuditio a¬
gi posse. ¶uo cõlib̾ti societ¬
atem choierunt lucriq̃stus

Expanded text:
 si quidem pacto conuento inter eos de societate facto ita stipulati essent 'haec ita dari fieri spondes?', futurum fuisse, ‹u›t, si nouationis causa id fecissent, pro socio agi non possit, sed tota res in stipulationem translata uideretur. sed quoniam non ita per uenisse, sed dumtaxat poenam non enim utriusque rei promissorem obligari, ut ea daret faceret et, si non fecisset, poenam sufferret et ideo societatis iudicio agi posse.Duo colliberti societate
Abbreviated transcription (Latin):
D. Quociens suus uenit. no
cum peculio distrahitun et ĩo
siue ñ sit exceptũ sin exceptũ
sit ne cum pecuuo ueneat ũcũ
peculio distractus udetuu uñ
siqua res fuut peculiaris suo

Expanded text:
. Quotiens seruus uenit, non cum peculio distrahitur: et ideo siue non sit exceptum, siue exceptum sit, ne cum peculio ueneat, non cum peculio distractus uidetur. unde si qua res fuerit peculiaris a seruo
Abbreviated transcription (Latin):
Ep̾.Seo si ego cum muliere
ab inito contͣcerimi cũ ignora¬
dubito senatus ꝯsultũ cessa¬
ticio donare accepitame mu
ori cuo nĩimos nu̾auit. ñ in¬
c̾cedit. ¶Senatus enĩ obsig᷑a¬
te mulien uoluit succurre ñ¬

Expanded text:
.Sed si ego cum muliere ab initio contraxerim, cum ignoradubito senatus consultum cessaTitio donatum, accepit a me mutori tuo nummos numerauerit, non intercedit: senatus enim obligatae mulieri succurre
Abbreviated transcription (Latin):
restituenda sibi dote ac oꝵcredi¬
cepit. subsecuta dem̃ pro toꝵ leco¬
ꝑte nũatone: maritus ea̾ suete¬
dem rem pignori aui dedit.  t
mox residue qnͣtitatis nũato
impletac̾. Querebatur depign
ore cum excã ꝓmissionis adu¬
niu̾se qnͣtitatis exsolutõemq

Expanded text:
restituenda sibi dote accepit: subsecuta deinde pro parte numeratione maritus eandem rem pignori alii dedit: mox residuae quantitatis numeratio impleta eore. cum ex causa promissionis ad universae quantitatis exsolutionem qui
Abbreviated transcription (Latin):
acco restitui d set si ex duobus
reis alc̾i. acceptum̃ tułit. mut.¬
rum restituẽda ẽ. accõ ex hoc
intelligirans si dampnosa
sibinonatõm fec̾it. fortesi. ab
idoneo debitore.idinopem no¬
uandi causa transtulit oblig¬
acõm oport̾e eum inpriorem
debitorem restitui. ¶Adũsus

Expanded text:
actio restitui debet. et si ex duobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intellegimus, si damnosam sibi nouationem fecerit, forte si ab idoneo debitore ad inopem nouandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. Aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
DE¶. ꝑer adoptonẽdig¬
nitas ñ minuitur s auͣgetur.
sun senator et si.apleteio. adop¬
quocũq loco poͣsse constat. ut
exeat aprĩa potestate.¶Apd̾¬

Expanded text:
.Per adoptionem dignitas non minuitur, sed augetur. unde senator etsi a plebeio adopquocumque loco posse constat, ut exeat de patria potestate.Ap
Abbreviated transcription (Latin):
Mlit Et si pures fc̃s ñ exꝑedire
sibi in pocestatem eius reoigi pͣ¬
bau̾it. eqũ ẽcemancipari eum
apre. idoptiuo. itq ita pristinũ
ius recuparc.¬
lur Ditibi fuius inadoptio¬
nem hac lege sit datus ut post
tricnnum puta eund̃ madop¬

Expanded text:
m.Et si pubes factus non expedire sibi in potestatem eius redigi probauerit, aequum esse emancipari eum a patre adoptiuo atque ita pristinum ius reciper tibi filius in adoptionem hac lege sit datus, ut post triennium puta eundem
Abbreviated transcription (Latin):
Ar Clancad offitiũ ndicis nõ¬
nuqm̃ ꝑtin ut̃ debita et credita
singulis ꝓsolido aliis alia. atrib¬
uat qr sẽpe et soluto et exacto pa¬
rtiumn minimain cõmodaht̃.
ut ꝗs sol totũ debeat uł cotum̃.
alicuisoli debẽatur. s siueageo
ꝑtim suo ꝑtimꝓcuratorionoiẽ.

Expanded text:
lane ad officium iudicis nonnumquam pertinet, ut debita et credita singulis pro solido aliis alia adtribuat, quia saepe et solutio et exactio partium non minima incommoda habeut quis solus totum debeat uel totum alicui soli debeatur, sed tim procuratorio
Abbreviated transcription (French):
Lp̃. Seo et si scpuro nuua fuis¬
atitio. titiusq cumq hrdemsc.¬
npsit q̃ĩ libm et ipẽ michi suii
faciat controusiam ap̃m de se o¬
bligatum hebo.

Expanded text:
um.Sed et si stipulatio nulla fuisa Titio Titiusque eum heredem scripserit quasi liberum et ipse mihi sui faciat controuersiam, ipsum de se obligatum habebo.
Abbreviated transcription (Latin):
rem qm̃ ipẽ uendidit exceptoe
doliposse sub mouinemini du¬
bure. qm̃uis. alio iure dnium
quesient improbe enimrẽ a se
distractameiunc̾e̾ conatur. E¬
lig̾e aut eptor põt utr re uelit
retiñe intentõne ꝑ exceptõem
elisa. anpotius reabiata ex cau¬
sa stipulors dupium ꝯsequis¬
Rlur. ed et si excepto omissa
sit aut õppoĩta ea nichominus
euictus sit ex duple quo stipłoe¬

Expanded text:
rem, quam ipse uendidit, exceptione doli posse summoueri nemini dubium est, quamuis alio iure dominium quaesierit: improbe enim rem a se distractam euincere conatur. eligere autem emptor potest, utrum rem uelit retinere intentione per exceptionem elisa, an potius re ablata ex causa stipulationis duplum consequium.Sed et si exceptio omissa sit aut opposita ea nihilo minus euictus sit, ex duplae quoque stip
Abbreviated transcription (Latin):
pitonem furti ticio uenisset.
dedistieũ in qonesub ea cau
dep̾hensus p̃fectus uigilu
eum sũmo supͣplit̾o. affecit.a¬
minem quo cau ad exibend.
set. etiam ce. acturũ cum eo ꝙr
re. iliena ita sit usus. ut iscu
se inuito dño utr.aut dñm¬

Expanded text:
picionem furti Attio uenisset, dedisti eum in quaestionem sub ea causdepraehensum: praefectus uigilum eum summo supplicio adfecit. aminem, quo casu ad exhibendum set, etiam furti te acturum cum eo, quia re aliena ita sit usus, ut sciret se inuito domino uti aut dom
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ne ea suma mauosusus
ꝯu̾tetur. et scientes prudentes¬
q passi sũt eam pecuĩam ĩopus
aque ductus impendi frustra
postulant reddi sibiare publi
pore prĩmonii sui impende. i id
bñfitousi ñ sunt sciant igno¬
rantiam fai ñ uns ꝓdesse nec
Nu̾tis sołe succurn s erratib.
Et lis municipũ ment̾o ĩ hac
obsnabitur. si nec ħq in opere
aque ductus relicta ee pecunia
ꝓponitur. inhũc solucasu cessa¬
ie repetitom dicend̾ ẽ namini¬
tium ꝯstitutonis gen̾ale c̃. de¬
nꝑerrore solutũsit fidiomissũ
ꝙ indebitũ fuit si posse repeti. it̃
et iuaꝑs eque gen̾alis ẽ. ut qui

Expanded text:
sunt, ne ea summa in alios usus conuerteretur et scientes prudentesque passi sunt eam pecuniam in opus aquae ductus impendi, frustra postulant reddi. sibi a re publpore patrimonii sui impendere in ibeneficio usi non sunt, sciant ignorantiam facti, non iuris prodesse nec stultis solere succurri, sed errantibus'. Et licet municipum mentio in hac  in opere aquae ductus relicta esse pecunia proponitur, in hunc solum casum cessare repetitionem dicendum est. nam initium constitutionis generale est: der errorem solutum sit fideicommissum, quod indebitum fuit, non posse repeti: item et illa pars aeque
Abbreviated transcription (Latin):
Nur. ¶ dic̃to cauetur ut fide¬
iussor nicõ sistendicã¬
plex deti exceptis neccus¬
ꝑsonis ibienim qͣlẽcum¬
accipiub ułuti ꝓ parẽte prõno

Expanded text:
um. Edicto cauetur, ut fideiussor iudicio sistendi cauples detur exceptis necessonis: ibi enim qualemcumaccipi iubet: ueluti pro parente patrono
Abbreviated transcription (Latin):
c̃a acompetenti iudice mĩcta ꝓ¬
iurisdcõne iudicis condẽpnabr̃¬
Rusticitati enim hominuis ꝑcen¬
cotempore inius.adũsariumi¬
uenisse renuittit penam pretor
puta qr fĩatus dies fuit
misit n adiecit penam. si statͥ¬
In eet m̃cti eum co. igendũ ẽẽin

Expanded text:
a competenti iudice multa iurisdictione iudicis damnabrusticitati enim hominis parcentempore in ius aduersariumuenisse, remittit praetor quia feriatus dies fuit.neque adiecerit poenam, si statincert
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ẽc noluit cui nuiptui fuia cõ¬
munis collocaretur frustͣ tam̃
ab ea cutor datus eligeturñeq
enim intelligit pr̃ deꝑsõa tu¬
coris cogitasse / cum ĩo maxie
p̃tulit ne filie nuptias tutoriꝰ
mitt̾et. Muler lib̾to uiri acpa¬
trom sui mala rõneꝯiungitur.¬
¶Tucor ꝗ rõnes curatori reddi¬
dit pupiliam suam. añ tempꝰ¬
ꝯstitutum etatis eius uxorem
ducere nec mĩemex. alio matri¬
Ltum aut tribinus ꝯt̃ inttiam¬

Expanded text:
e uoluerit, cui nuptum filia communis collocaretur, frustra tamen ab ea tutor datus eligetur: neque enim intellegitur pater de persona tutoris cogitasse, cum ideo maxime matrem praetulit, ne filiae nuptias tutori committeret.Mulier liberto uiri ac patroni sui mala ratione coniungitur.Tutor, qui rationes curatori reddidit, puellam suam ante constitutum tempus aetatis eius uxorem ducere nec matrem ex alio matriuitum aut tribunus contra
Abbreviated transcription (Latin):
ex necãtate conting̾it ñ excus¬
ari uł miptias mipedin excus¬
oromis cautumsit neu xorem
tutor pupillam suam ducat. tn
intelligend̃ ẽ nec despond̃i qd̃
posse. Nanicum q̃ nuptieꝯt̾kiñ¬
despondetur quid ergo siacop¬
tuius filius cutoris dux̾it pu¬
pillam illicite postea ꝙ emanci¬
patus fu̾it credeͣndum ẽ de. ad¬
optiuis emancipatis senatũ si
senssisse. qr post emancipatõm
intotum adoptiue familie ob¬
liuͣscũtur naturales lib̾i licet

Expanded text:
ex necessitate contingit, non excusari uel nuptias impediri excusorationis cautum sit, ne uxorem tutor pupillam suam ducat, tamen intellegendum est ne desponderi quidem posse: nam cum qua nuptiae condespondetur.Quid ergo si adoptiuus filius tutoris duxerit pupillam illicite posteaque emancipatus fuerit? credendum est de adoptiuis emancipatis senatum non sensisse, quia post emancipationem in totum adoptiuae familiae obliuiscuntur.Naturales liberi licet
Abbreviated transcription (Latin):
re urcuratore. qr nec innum̃u
trium iutelarum ħimputant᷑
et conseqñs ẽ ħ probare ꝗd ergo
pucatur nũquid iõ sit. siratõ
in contͣrium ducit. ꝙ dc̃m ẽ et
honorarium cutorẽ ꝑiculũso
l̾e pãti si male passus sic admi¬
nistrari cutelam. ¶Sinaũt il¬
ic quicũ datus c̃ tucor cessat ĩ
administrat̃one ꝑtineat. ad or
nibatq si gessiss. ¶Quio
ergo sicũille se neu extuiare
aliquo titulo nec in promptu
probones hr̃et. extusacois ne¬
gotiu fu̾it dilatum et int̾
moras pupiua adoleu̾it.an.ad
finito excusatom eius recipi
oporteat. Nam et si receꝑit et ex¬
cusau̾̾it se impue pot̾ ducere.
Ni u̾o ñ debeat recipi post offm̃
finitum ñ recte ducit. Et pap̃¬

Expanded text:
re uel curatore, quia nec in numerum trium tutelarum haec imputantur: et consequens est hoc probare.Quid ergo putatur, numquid idem sit? sed ratio in contrarium ducit, quod dictum est et honorarium tutorem periculum so lere pati, si male passus sit administrari tutelam.Quin autem ille, qui cum datus est tutor, cessat in administratione, pertineat ad oratnibus atque si gessisset.Quid ergo si, cum se uellet excusare aliquo titulo nec in promptu probationes haberet, excusationis negotium fuerit dilatum et inter moras pupilla adoleuerit, an ad finito excusationem eius recipi oporteat: nam si recipitur et excusauerit, impune potest ducere: si uero non debeat recipi post officium finitum, non recte ducit. et a
Abbreviated transcription (Latin):
cus ẽ. aticulus ille do ut des.
At cum do ut facias sitale sit
fc̃mꝙ locari sol puta ut cab¬
ulas pĩgas peqũa data locato
erit ut suꝑiorẽ fau empto si

Expanded text:
us est articulus ille do ut des. At cum do ut facia‹s›, si tale sit factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu emptio: si
Abbreviated transcription (Latin):
erit in exc̃citore accõm utilem
dare. ¶Hacaut̃ agc̃one suor
nomme exc̃citor tenebiturcł¬
pe scilz sue quitales adhibuit.
tenetiu namcumalienos ad¬
hibet explorare eumoportet.
cuius fidi cu ĩnocentic sunt.¬
At in siuus uenia dignus est. si
tales ad instruendam nauem
adhibuit. ¶Si płes nauem
ex̾ceant unusquisq ꝓ ꝑte qua

Expanded text:
erit in exercitorem actionem utilem dare.Hac autem actione suo nomine exercitor tenetur, culpae scilicet suae qui tales adhibuit: tenetur: nam cum alienos adhibet, explorare eum oportet, cuius fidei, cuius innocentiae sint: in suis uenia dignus est, si qualesquales ad instruendam nauem adhibuerit.Si plures nauem exerceant, unusquisque pro pa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ.Seruũ dupia cmi qui reb
ablatis fugit. moxinuentus
p̾sentib honestis uiris in t̾ro¬
gatus anet indomo nẽclitoris
fugiss. re. fugisse. quero. in stã¬
dum sit responso ẜni. pauł. R.¬

Expanded text:
est. Seruum dupla emi, qui rebus ablatis fugit: mox inuentus praesentibus honestis uiris interrogatus, an et in domo uenditoris fugisset, respondit fugisse: quaero, an standum sit responso serui. Paulus r
Abbreviated transcription (Latin):
D. Quero. ansi ẜuus. ap̃ ẽptorẽ
fugit᷑ et in c᷑a redibitonis et pro¬
nintiatus fi̾it. ñ prius uẽdit¬
ori restitui debeat qmͣ rerũ abla¬
tarum asuo extimatõm p̾stit̾it.

Expanded text:
 Quaero, an, si servus apud emptorem fugit et in causa redhibitionis esse pronuntiatus fuerit, non prius venditori restitui debeat, quam rerum ablatarum a servo aestimationem praestiterit.
Abbreviated transcription (Latin):
et dñs redibitoria agat ñ alit̾
ei uendicor datiis ẽ quamsi
omĩa p̾stit̾it que huic accõmi cõ¬
tinetur et quid solidañ peculio
tenus nam et si exempto dñs
lius uendidit. redibitoriampe
culum ꝯpetit in peculio aut ex
ca redibitoĩs ꝯtinebitur nec u¬
uos moueat q. anqm̃ reddatur
fuus ñ ẽ inpeculio n enim pot̃¬

Expanded text:
aliter ei uenditor daturus est, quam si omnia praestiter‹i›t quae huic actioni continentur et quidem solida, non peculio tenus: nam et si ex empto dominus lius uendiderit, redhibitoria in peculium competit. in peculio autem et causa redhibitionis continebitur: nec nos moueat, quod antequam reddatur seruus non est in peculio n
Abbreviated transcription (Latin):
u̾titur. ¶ Sisuus meus aisis
usufructus alienus ẽ dom uxori
lbam quid̃ ꝑsõam ut cũq adm¬
itti pot donato. cec̾t enim ꝑsone
ilienatõm ꝑeuluius donent nõ

Expanded text:
uertitur.Si seruus meus, cuius usus fructus alienus est, done‹t› uxori libera quidem persona utcumque admitti potest donatio: ceterae enim personae alienationem peculii ut donent non
Abbreviated transcription (Latin):
aũt c̃ita int̾dictam int uirũ et
uxorem donatom eẽ ut ipõnire
nich̾ ualeat ꝙ actum ẽ prom̃ sico¬
rpus sit ꝙ donatur nec tr.aditõ
quicqm̃ ual si stipulanti ꝓmis¬
sum sit. uł acceptolatũ nicħ̾na¬
let ipõ enimiure que int̾ iuiru
et uxore donatoĩs ca g̾utur.
nullius mom̾ti sunt. ¶ Si ꝗqs
igitur nũmos uxori dedit no
fieri eius apparz. qr nicħ corpor¬
is eius fĩ paiam est. ¶Ssi deb¬
itorem suũ ei solue uuẜit hic q̃¬
ssit. et debitorem lib̾atum et n¬
nũmos fcos manci annixoris
Nam et si dõnͣato nire cuuli no
impediretur eum rei gestẽord¬
mem futurum uł pecunia ad

Expanded text:
nterdictam inter uirum et uxorem donationem, ut ipso iure nihil ualeat quod actum est: proinde si corpus sit quod donatur, nec traditio quicquam ualet, et si stipulanti promissum sit uel accepto latum, nihil ualet: ipso enim iure quae inter uirum et uxorem donationis causa geruntur, nullius momenti sunt.Si quis igitur nummos uxori dederit, non fieri eius apparet, quia nihil corporis eius fieri palam est.Sed si debitorem suum ei soluere iusserit, hic qussit et debitorem liberatum et nummos factos mariti, non uxoris: nam et si donatio iure ciuili non impediretur, eum rei gestae ordinem futurum, ut pecunia ad
Abbreviated transcription (Latin):
lui. ħ Iec eẽt ei studium lib̾oᷤ
potius educendi sextus cecili
et illam cãm adiciebat qr sepe
futurum ẽẽt: ut dicuteretur
int̾imonia si nͥ donar isꝗ poss.
atq ea rõne euenturũ ut ueña¬
la eẽnt irimonia.
p̃. Net rõ et orone imꝑatoris
ñi antonini augusti electa est.
nam ita.ait. maiores nñi inter
uirum et uxorem donatõnes
ꝓtubuerunt amorẽ honestum
solis aͣnimis estimantes. fame
cordia precio reconcilimri indct᷑.
neue melior in pauꝑtatẽ incide¬
ret. det̾ior ditior fieret. ¶ Uidea
filiã lib̾tino ꝯtra sen. ꝯsultum
it donatõ qr nuptieñ sũnt. S
fas ñ ẽ eas donatones ratas eẽ
nȩ melior sit ꝯdcõeorum ꝗ deli¬
quẽrunt. diuus cñ sen̾us in li¬
b̾ta pontii paulini senatoris S
statuit. qr nerat affectõne uxo¬
ris hĩta. s magis conͣcubine.¬
Qui mensdem põtestate sũt
prolintur sibi donnt ut pirtafr
maniti ꝗ ẽ in soci potestate ubͣ¬
umpotestatis ñ solum ad ułos

Expanded text:
um. ne cesset eis studium liberos potius educendi.Sextus Caecilius et illam causam adiciebat, quia saepe futurum esset, ut discuterentur matrimonia, si non donaret is qui posset, atque ea ratione euenturum, ut uenalicia essent matrimonia. et oratione imperatoris nostri Antonini Augusti electa est: nam ita ait: 'Maiores nostri inter uirum et uxorem donationes prohibuerunt, amorem honestum solis animis aestimantes, famae concordia pretio conciliari uiderentur neue melior in paupertatem incideret, deterior ditior fieret'.Uideamusfilia libertino contra senatus consultum it donatio, quia nuptiae non sunt. sed fas non est eas donationes ratas esse, ne melior sit condicio eorum, qui deliquerunt. diuus tamen Seuerus in liberta Pontii Paulini senatoris contra statuit, quia non erat affectione uxoris habita, sed magis concubinae.Qui in eiusdem potestate sunt, prohibentur sibi donare, ut puta frater mariti, qui est in soceri potestate.Uerbum potestatis non solum ad liberos
Abbreviated transcription (Latin):
potate ab uxoris nurusue ꝑte
phitum ẽ donan uiroul gen̾o
si fiuit donatum. ui inquorum
sunt pot̾ate ñ ualebit donatio
si moiuir et sorer in eiusdẽ sũt
alia familia c marituͣs. n soco

Expanded text:
tate.Ab uxoris nurusue parte prohibitum est donari uiro uel genero. si fuerit donatum, uel in quorum sunt potestate, non ualebit donatio, si modo uir et socer in eiusdem sunt alia familia est maritus, neque socero
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł. U sufmictus plurib mo¬
dis ꝯstituitur: ut ecce silegatus
fu̾nit. s et ꝓprietas deducto usu
fructu legari pot̃. ut ap̃ hr̃dem
maneat usufructus.¶Consti¬
tuitur. adhucusufructus et in
iuditõ familie ħciscunde. et
muni diuidundo siuidex. alii
ꝓprietatem adiũdicau̾it. alii
nsũfruccum. ¶ Acꝗritur autẽ
nobusufructus. ñ solu ꝑ nosm¬

Expanded text:
us fructus pluribus modis constituitur: ut ecce, si legatus fuerit. sed et proprietas deducto usu fructu legari potest, ut apud heredem maneat usus fructus. Constituitur adhuc usus fructus et in iudicio familiae herciscundae et communi dividundo, si iudex alii proprietatem adiudicaverit, alii usum fructum. Adquiritur autem nobis usus fructus non solum per nosm
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuo sub condcone. si stichũ
manumiẜo. et stichus sit occi¬
sus. post mortem testatoris in
extimatõm etiam brdicatis p̾¬
cium mecũ secuturũ. ꝓp̃ occisi¬
onem de enim deficit conͣdcõ.

Expanded text:
tus fuero sub condicione "si Stichum manumisero" et Stichus sit occisus post mortem testatoris, in aestimationem etiam hereditatis pretium me consecuturum: propter occisionem enim d
Abbreviated transcription (Latin):
pam. et sane subi tondebat u¬
bi ex consuctudĩe ludebatur.
uł ubi cransitus frequẽs erat.
eꝙ ei imputetur qmͣuis nec il¬
lud maledicatur. sun loco pic

Expanded text:
pam: et sane si ibi tondebat, ubi ex consuetudine ludebatur uel ubi transitus frequens erat, est quod ei imputetur: quamuis nec illu‹d› male dicatur, si in loco p