comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ aã. Lex que tutores curatoresq ne¬
cessitate astrinxit ut aiũ. argentũ ue¬
stes. gẽmas. cetãq mobilia p̃ciosa urba¬
na eciam mancipia. domos. balnea. horr¬
ea atq onnĩa que uitra ciuitates sunt uẽ¬
d̾ent omĩaq ad nũmos redig̾ent p̃ter p̃¬
dia ⁊ mancipia uistica misstum minoꝵ
miłitatiadũsa ẽ. p̃cipimꝰ itaq ut ħ omiã
millitutoꝵ curatorue lioeat uendẽ infi
h̃ forte necessitate⁊ lege quarusticũ pre¬
dium atq mancipium uend̾e uł pigno¬
rare uł indonaciones pp̃nuipcias nł mdo¬
añ onĩa gͥurbana mancipia que roce
suppłlecuns noticiam gũnt semp uiħ
editate⁊ indomo retineatur: nambõi
cutor uãleat qd̾ imueste margaritisẽ¬
mis ⁊uascistis cetãq supisctili neccessar¬
uinẽ. et tołabitiꝰ ẽ ut ita contigit simos
mori suis dñis amͣ s̾ure extͣneis quorum
fuga pociꝰ tutori ascribitur fuie negligs¬
enc̾ia dissolutam paciatur eẽ disciptmã

Expanded text:
. Lex, quae tutores curatoresque necessitate adstrinxit, ut aurum argentum gemmas vestes ceteraque mobilia pretiosa, urbana etiam mancipia, domos balnea horrea atque omnia intra civitates venderent omniaque ad nummos redigerent praeter praedia et mancipia adversa est. Praecipimus itaque, ut haec omnia nulli tutorum, curatorumve liceat vendere, nisi hac forte necessitate ac lege, qua rusticum praedium atque mancipium vendere vel pignorare vel in donationem propter nuptias vel in doAnte omnia igitur urbana mancipia, quae totius supellectilis notitiam gerunt, semper in haereditate et in domo retineantur; nam boni tutor valeat. Quod in veste, margaritis, gemin vasculis ceteraque supellectili necessarium est. Et tolerabilius est, si ita contigerit, servos mori suis dominis quam servire extraneis: quorum fuga potius tutori adscribitur, sive neglegentia dissolutam patiatur esse disciplinam
Abbreviated transcription (Latin):
tium. qi minime prĩs potestare ꝑ uisem¬
ancipationis relaxatus sinon atia iuri
cognita extusacione munitus fir uoca
uocari nec sup̃cextn capitisdrmm¬
eẽt contendere sancumis.

Expanded text:
uasi minime patris potestate per ius emancipationis relaxatus, si non alia iuri cognita excusatione munitus sit, vocari nec sub praetextu capitis demiemet contendere sancimus.
Abbreviated transcription (Latin):
mĩstcioninon fusficias antibiturelamad¬
mũstñti adiungi aliquos curatoresoporre¬
at pͣsens ꝓunic̾ie si te non sufficientẽ dep̃¬
mp̃. ual. I icet tutorem hñtiturator
darinon pot̾. tñ cñs excausis aliusidonẽ
substitm sm̃a conpetentis uidicis soł ide
mlocum sinpetti qui comuctus acremo¬
tus ẽ ⁊ in locum excusatiussde ficti rese¬
gatitucoris.
mpdio. ¶um obaugm̃tum facistta¬
tum curatores aduingisolet nõn yustu.¬
tores dati ab admĩstracione eoꝵ lib̾antur.
sane si is qui admĩst̾uit ip̃i finire turele
finr soluendo secuti tp̃ris ꝑicłm ad tepes¬
tine non potuisse manifestum ẽ. De am¬

Expanded text:
ministrationi non sufficias, an tibi tutelam administranti adiungi aliquos curatores oporteat, praeses provinciae, si te non sufficientem depus. Licet tutorem habenti tutor dari non potest, tamen certis ex causis alius idoneus substitui sententia competentis iudicis solet, id est in locum suspecti, qui convictus ac remotus est, et in locum excusati vel defuncti vel relegati tutoris.. Cum ob augmentum facultatum curatores adiungi solent, non prius tutores dati administratione eorum liberantur. Sane si is qui administravit tempore finitae tutelae fuit solvendo, secuti temporis periculum ad te pertinere non potuisse manifestum est. D
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. aã. De successione sua tutores fiust᷑
timent cunihis quitutelam amĩstrau̾uit
testam̃ti faccio nondenegatur. nec de bo¬
nis su donaire aniquid ꝓhibentur.¬
d̾. aa. Oebicorib pupille ꝓ officii rõne
tucoremte ẽẽ constitutum adseuans ad re
nominũ ꝑicło ꝑtinẽte parere solucioni
denu̾̃tia qui si satis non fet̾int iuendi¬
cione pignoimuti comĩmiiure potes.
fisciens se sollempnir non excusait ad¬
ministracioni constiruntur ounoxius.
mp. const. Pro osfcõ admĩstracionis tu¬
torns ułcuratoris bona si debitores existat̾
tanqmpignoris ritilo obligata minores
sibimet uendicare minime ꝓhibentur id̾
ẽ⁊ si turoriss curator quis constitutꝰ res mi¬
norũ non admĩstrauit.

Expanded text:
 . De successione sua tutores frustra timent, cum his qui tutelam administraverunt testamenti factio non denegetur. Nec de bonis suis donare aliquid prohibentur . Debitoribus pupillae pro officii ratione, tutorem te constitutum adseverans ad te nominum periculo pertinente, parere solutioni denuntia. Qui si satis non fecerint, in venditione pignorum uti communi iure potes si sciens se sollemniter non excusaverit, administrationi constituitur obnoxius. A. Pro officio administrationis tutoris vel curatoris bona, si debitores existant, tamquam pignoris titulo obligata minores sibimet vindicare minime prohibentur. idem est et si tutor vel curator quis constitutus res minorum non administravit.
Abbreviated transcription (Latin):
mꝑ̃.gor. N dmone eamque quondal
pupilla fuit tua cumeam nontunum po
tente s ecĩ nupfisse ꝓponas ut sibiperar
curatorem qd̾ sea petere neglex̃t quom¬
atiti possis ionem redõe admnitracionis.
adito es cmiꝰ suꝑeare nocio ẽ petere cura¬
torem non uetaris..¬
petẽnditutori osfcm̃ engatur nec for¬
tuticasus inpedim̃tis ascribantur. ꝓpõa¬
so ꝓciratorem quiadperend̃ pupio ni¬
torem amatre fuat constitut᷑ alatronib
mc̃tectum peticionẽq. ex necesfitate der¬
moratã eẽ ab heditams fuccessione matrẽ

Expanded text:
. Admone eam, quae quondam pupilla tua fuit, cum eam non tantum viri potentem, sed etiam nupsisse proponas, ut sibi petat curatorem. Quod si ea petere neglexerit, quo maturius possis rationes reddere administrationis, adito eo cuius super ea re notio est petere curatorem non vetarispetendi tutoris officium exigatur, non fortuiti casus impedimentis adscribantur, proponasque procuratorem, qui ad petendum pupillo tutorem a matre fuerat constitutus, a latronibus interfectum petitionem ex necessitate demoratam esse, ab hereditatis success
Abbreviated transcription (Latin):
daa. Paciõm tui filii neiꝰetatis sũt
ut reseoꝵ ꝓtutores administrig̾baut
cura adire p̃torem ⁊ noĩa ed̾e exqͣusb
trtores constituantur neficessaĩs ob¬
sequii desemꝑicislum fubeas.¬
d. aã. Si filiis debitoris tuñ fũint
necessani quitutores perant potes ⁊¬
ip̃e curare utaccipiant ꝑ quos legi¬
time defendantur.
liii fratris fu non prohibetur

Expanded text:
. Patroni tui filii si eius aetatis sunt, ut res eorum per tutores administrari debeant, cura adire praetorem et nomina edere, ex quibus tutores constituantur, ne, si cessaveris, obsequii deserti periculum subeas. ANT. necessarii, qui tutores petant, potes ipse curare, ut accipiant, per quos legitime defendantur. liis fratris sui non prohibetur
Abbreviated transcription (Latin):
curarores si nomine pupilloꝵ nładulto¬
rum̃ scientes ostumpniosas institiuĩt ace¬
iones eo nomĩe condempnari oportẽ ne
sub p̃textu noĩs eoꝵ pp̃ suas simuitates sec
mistrare debes ne edificium qd̃ his retic¬
tum ẽ c̃c formam alienandi testam̃to:
daram uendas.

Expanded text:
curatores, si nomine pupillorum vel adultorum scientes calumniosas instituunt actiones, eo nomine condemnari oportere, ne sub praetextu nominis eorum propter suas simultates secinistrare debes, ne aedificium, quod his relictum est, contra formam alienandi testamento datam vendas.
Abbreviated transcription (Latin):
uolimtate descendant. nã si malũt
ala optare mĩa turelat filioꝵ admũst¬
renondebent s ne sit facilis meas post
tutelam iure fusceptam ituꝑcio bona
exꝰ pͥnitus qui tutellam geotu afecroe¬
uir nupcias. mobligaciõnemiemre

Expanded text:
oluntate descendat; nam si malunt alia optare matrimonia, tutelas filiorum administrare non debent. Sed ne sit facilis in eas post tutelam iure susceptam inruptio, bona eius primitus, qui tutelam gerentis affectaverit nubtias, in obligationem ve
Abbreviated transcription (Latin):
necessariis ⁊ honestis iustisq caułis iudĩ¬
ciqmi fr̃eaiꝑ cognitur ẽ si ꝓ babuntur
accepto ferentur ecrã sip̃toris decretum
de dandis eis nõ fit it poĩtum. namid ꝙ
aintorb fiuecuratorib bona fide erog¬
atur. pocius iusticia am̃aliena aucrorita¬
te.firmatur.¬

Expanded text:
necessario et ex honestis iustisque causis iudici, qui super ea re cogniturus est, si probabuntur facti, accepto ferentur, etiamsi praetoris decretum de dandis eis non sit interpositum. Nam quod a tutoribus sive curatoribus bona fide erogatur, potius iustitia quam aliena auctoritate firmatur
Abbreviated transcription (Latin):
access̾is tñqm̃ ultro me adistisi tamuectig¬
ali qmͣpupsslis satisfecis falsi cͣrimĩne tar¬
ebis cum aut fisco iam obstuctum postea
tutorem eẽ dicas ꝑieło excusare te pot̾is ꝑe
hts quos minus idoneos curatores ubabad
i tispostulate. ꝓhibentur emmabamĩstrati¬
ia sifraude ecram cum nota adicus ꝑuincier
ectormibebit ⁊ inlocum defunctor slios ido¬
neos substitiu p̃cipiet p̃sertĩcum prĩmon̾i

Expanded text:
amen, quoniam ultro me adisti, si tam vectigali quam pupillis satisfeceris, falsi crimine carebis. Cum autem fisco iam obstrictum postea tutorem esse dicas, periculo te excusare poteris. s, quos minus idoneos curatores vobis aitis, postulate. Prohibentur enim ab administratiia, si fraude, etiam cum nota aditus provinciae rector iubebit: et in locum defunctorum alios idoneos substitui praecipiet, praesertim cum patrimo
Abbreviated transcription (Latin):
iionib tam ingennoꝵ qͣm lib̾torũ
pͥorib legib dispoĩta sunt. infuo ro¬
boredutaturis. nec aliqmͣ ĩminuicio¬
nem ȩip̃sentis legis sancione accep¬
tuns. ⁊ maxime. mlib̾toꝵ fuccessioni¬
bus ne uidantur ex eoqd̾ ad nitele gra¬
uam̃ nonueniunt fuccessionis eino¬
iotis formam consistas quisimpete¬
dis hi cessabit. põtes tu conpetentem
indicẽ adire. ut indandis curatorsbus
officio suo fungatur.¬

Expanded text:
ssionibus tam ingenuorum quam libertorum prioribus legibus disposita sunt, in suo robore duraturis nec aliquam imminutionem ex praesentis legis sanctione accepturis maxime in libertorum successionibus ne videantur ex eo, quod ad tutelae gravamen non veniunt, successionis emoiuris formam consistas. Qui si in petendis his cessabit, potes tu competentem iudicem adire, ut in dandis curatoribus officio suo fungatur
Abbreviated transcription (Latin):
eosnon institiur. sob exuolimtate defim¬
cte datustutor ap̃sidib confirmari millo
ũo ex his int̃uemente si res pupillares qͥ
dati sut administrau̾̃int ꝓtutele accioẽ
tenẽtur.¬

Expanded text:
non instituerit, solet ex voluntate defunctae datus tutor a praesidibus confirmari. Nullo vero ex his interveniente si res pupillares qui dati sunt administraverint, protutelae actione tenentu
Abbreviated transcription (Latin):
treandorum pares ẽẽ non possint płes ad ħ
loꝵ dignissimũ iudicabit sola suãobtine¬
at᷑ pfecnre. sr̃ cuiꝰ noĩe sollempnitate ser¬
uata postea p̃torem int̃ponatur decretũ.
itaq ħ mõ remoti ametu qui consilio a¬
sfuerunt ꝑmanebut⁊ ꝑuulis adultisq
cłatissimi̾s uusta defensio subħ pͣrudẽtuᷤᷤ
tarii defensores neq legitimi uita etate.
ssint uire p̃scribimꝰ. cetm̃ alia q̃ meansis
minoꝵ amtiquis legib cauta sunt ma¬
les m̃õĩandis tutorib ⁊ triratorib clari¬
ssimarum ꝑ sonarũ exibeãt debitam ca¬
ncionẽ⁊ dnscuminis sui memores cog¬
noseãt idẽpintatiminoꝵ obnoxias ⁊̃
suas deinceps eẽ facultates.
qui adutustru senatorum tutelam
timalibꝰ occupati necesfitatib̾ uocarẽt᷑¬
ꝑ tutoressiiecuratores negocia tua:
admĩstrarideb̾ent. lib̾ratis controĩfiã
fĩ alleges non oportuit ĩpediri. quom¬
ait̃ liberalicã ordinatãqr intim ꝑ lib̾o
habebaris curator tibi daretur: ꝑ quẽ

Expanded text:
creandorum pares esse non possunt, plures adlorum dignissimum iudicabit, sola sententia obtineat praefecturae, super cuius nomine, sollemnitate servata, postea per praetorem interponatur decretum. Itaque hoc modo remoti a metu qui consilio adfuerint permanebunt et parvulis adultisque clarissimis iusta dtarii defensores neque legitimi vita aetate ssint iure praescribimus. Ceterum alia, quae in causis minorum antiquis legibus cauta sunt, males in nominandis tutoribus et curatoribus clarissimarum personarum exhibeant debitam cautionem, et discriminis sui memores cognoscant indemnitati minorum obnoxias etiam suas deinceps esse facultates. quid ad illustrium senatorum tutelam curialibus occupati necessitatibus vocarentr tutores sive curatores negotia tua administrari deberent, libertatis controversiam fieri adleges, non oportuit impediri, quo magis liberali causa ordinata, quia interim pro libero habebaris, curator tibi daretur, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
amplissimi ⁊ p̃tore clansfimo uiro qui
tutelanib cognicionib p̃sid tutorescu¬
ratoresue exquol ordine ydoneos faci¬
at retemptar: sane id ub̾o uidiciõ exꝑ¬
tesꝙ dampni constituãt uidicantes ⁊ si
regendis pupislatib sisb̾anciis fingłi¬

Expanded text:
mplissimi et praetore clarissimo viro, qui tutelaribus cognitionibus praesidet, tutores curatoresve ex quolibet ordine idoneos faciat retentari. Et sane id libero iudicio expertesque damni constituent iudicantes, et si regendis pupillaribus censibus sing
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ aaͫ Super legem conscripsimꝰ ꝑ ꝙͣ
collocaũt. non abiicio asfeccione ma¬
fecit filiosq uł filias hũit non solum
suos lib̃osqui pꝰdotẽ editifut᷑. iustos ⁊
res qui his qui postea nati sũt occõne le¬
⁊ ab hac luce subtracti non añtiores
filios iuistos hab̾i nisi inutraq tempẽ¬
suꝑuacuam subtslitate᷑ penitus iiben¬
damcensemꝰ fufficiae et eĩtalemasfec¬
cionẽ hũisse ut post lib̾oꝵ edicionem
⁊ dotalia efficiãt instr̃a ⁊ spẽ dolẽtem sobol
ꝑuenit nisi antiorib libis fortuitꝰ cãus
derogare concedatur. ⁊ młto mag̃ siqͥs
mssierem qm̃ incontubino suo habue¬
rat p̃gnantem fec̃at. p̾ea at̃ adħ gͣuida
mliere constituta dotalia fec̃it instrã ⁊
ꝑuer isspuella editꝰ ułedita sie uista
prĩs soboles nascatur. ⁊ ĩpotestateesfic¬
iatur.⁊ hes existat morienti siue abin¬
testato siue extestam̃to sanseĩ ab surdũ
ẽ si filii post mortem ꝓgeniti ⁊añriori¬

Expanded text:
 . Nuper legem conscripsimus, percollocaverit non ab initio adfectione mafecerit filiosque vel filias habuerit, non solum secundos liberos qui post dotem editi sunt iustos et res, qui et his qui postea nati sunt occasionem leetiam ab hac luce subtracti, non anteriores filios iustos haberi, nisi in utroque temposupervacuam subtilitatem penitus inhibendam censemus. Sufficiat etenim talem adfectionem habuisse, ut post liberorum editionem et dotalia efficiant instrumenta et spem tollendae subolis  nihil anterioribus liberis fortuitus casus derogare concedatur: et multo magis, si quis mulierem, quam in contubernio suo habuerat, pregnantem fecerit, postea autem adhuc gravida muliere constituta dotalia fecerit instrumenta et puer vel puella editus vel edita sit, iusta patri suboles nascatur et in potestate efficiatur et heres ei existat morienti sive ab intestato sive ex testamento. Satis enim absurdum est, si filii post dotem progeniti et anteriori
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃ta condecorant. placet macłam fu¬
bire infannie. ⁊ alienos aromanis legib
fĩ si exancilla uł ancille. falta uł ub̾ce filia¬
łscenica ł scenice filia issextab̾naria usex
tabuarie filia us hũ ili labiecta. Nenoni
aut arenarii filia uł que m̃cimoniis pu¬
o aut nr̃i p̃rogatiua rescrip̃ti ita ut quic¬
quid talib libis pr̃ donau̾it. ⁊ siue illos
legitimos seu naturales dĩit totum re¬
ĩctuileginine soboli reddaturaut fñ
aut sorori ant prĩ aut matri. s ⁊ uroru
tali quicquid datum quolib gñe fu̾it
sempcione collatum eciansħ retẽtum

Expanded text:
ornamenta condecorant, placet maculam subire infamiae, et peregrinos a Romanis legibus fieri, si ex ancilla vel ancillae filia, vel liscenica vel scenicae filia, vel ex tabernaria vel ex tabernarii filia, vel humili vel abjecta, vel lenonis aut arenarii filia, vel quae mercimoniis puo aut nostri praerogativa rescripti; ita ut, quicquid talibus liberis pater donaverit, sive illos legitimos seu naturales dixerit, totum retractum legitimae soboli reddatur, aut fratri aut sorori, aut patri aut matri. Sed et si uxori tali quodcumque datum quolibet genere fuerit vel emptione collatum, etiam hoc retractum
Abbreviated transcription (Latin):
cionis reb fibsecuta fuit ecramad
ip̃oꝵ ꝑsonas ꝑtinentib ut una cum
trĩb fuis postea ex hid̾ parentio for
teꝓgenitis aut soti. si nisstus alius sis
ꝑcreatus cotis⁊ añ nupciasdonaciois
ꝓtenore legum nec minꝰ pacrorum
emolum̃ta ꝑcipiant. hii uõ qui tp̃i
huiꝰ sacͥtssime ussionis nec dum̃
ꝑlem aliqm exingenuarum concuo¬
ꝓmarum comorciõ m̃uerunt muuune
i legisbñficõ ꝑfruantur cum noeatene¬
deminlieres tibipriꝰ uir̃ mni copuiiare¬
non eitantib legitimis tib̾is aut urore
b legitimos filios utpote mipens ꝓredẽ¬
tibpctearenec debant quoseringenna
concubina ditato pꝰ hane legem mĩnoea
asciuolũmt. ur uisti ac legitum postea
iuideantur magno oꝑe postilare.

Expanded text:
bsecuta fuerint, etiam ad ipsorum personas pertinentibus, ut una cum fratribus suis postea ex isdem parentibus forte progenitis, aut soli, si nullus alius sit procreatus, dotis et ante nuptias donationis pro tenore legum nec minus pactorum emolumenta recipiant. Hi vero, qui tempore huius sacratissimae iussionis necdum prolem aliquam ex ingenuarum concubinarum consortio meruerunt, minime huius legis beneficio perfruantur, cum liceat easdem mulieres sibi priunon extantibus legitimis liberis aut uxoribus ac legitimos filios utpote nuptiis procedentibus procreare, nec debeant, quos ex ingenua concubina dilato post hanc legem matrimonio nasci voluerint, ut iusti ac legitimi postea videantur, magnopere postulare.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mĩs tc̃ constãtib ł postea cͣctis itatñ ut
nonaliumd ꝓgenitis subuenisse credat᷑
qm̃non ex nefario ł incesto coniugio
nsłieris cupidine non incestanonne¬
seupꝑadoptionẽ fcã non susceptis. exdi¬
uinis iussionib siueañqmͣ ead̾ lexerep̃¬

Expanded text:
iis tunc constantibus vel postea contractis, ita tamen, ut non aliunde progenitis subvenisse credatur quam non ex nefario nec incesto coniugio. cuiuslibet mulieris cupidine non incesta non neseu per adoptionem sacra susceptis ex divinis iussionibus
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmqͣmumus urm sue etatis fõs sit. idest
pupislarẽ etatem exesserit tutela tñ urã
adeum non pertinet.
tordatus eo tp̃r quo ħes extitisti inrebus
humanis fint tñ codicistis aliꝰtutor recte
tutorent. mii testam̃to datũ pr̃ aliũ cõdi¬
lox pat̾ atiemum seruum de quo posturas
tore alio pupillis dato ⁊ redimi⁊ inami¬
miti huncap̃ p̃sidem ꝓuincie ⁊ curato¬
rem aduingi oportet.
ctetutoremdedit nec is excusatus ẽ. eum
tutele iudiciotam de. ad ministratis qm
neglectiscum administrare deb̾et ap̃t ꝯ¬
petentem iudicem comieni scõmbonaᷤ
sidem tibi satisfacere iussurum.

Expanded text:
m unus vestrum suae aetatis factus sit, id est pupillarem aetatem excesserit, tutela tamen vestra ad eum non pertinet.datus eo tempore, quo heres extitisti, in rebus humanis fuit, tamen codicillis alius tutor recte tutor erit, nisi testamento datum pater alium codium pater alienum servum, de quo postulas, et tore alio pupillis dato, redimi et manumitti hunc apud praesidem et curatorem adiungi oportet.cte tutorem dedit nec is excusatus est, eum tutelae iudicio tam administratis quam neglectis, cum administrari deberent, apud competentem iudicem conveni secundum bonam fidem tibi satisfacere iussurum.
Abbreviated transcription (Latin):
nem sine testamto monentis uocatinee
cune locum eẽ pret̃ qm si qͣrta porcio le¬
nor eiꝰdem curie debeatur eo qd mssius te¬
rter exmortn hbis curialia mun̾aperige
coritur illoinden oosuando ut huiquos
nfenatural fili tostea qm forunecurali

Expanded text:
nem sine testamento morientis vocari nec curiae locum esse, praeterquam si quarta portio bonorum eius eidem curiae debeatur eo, quod nullus forte ex mortui liberis curialia munera peragere cogitur: illo videlicet observando, ut ii, quos iste naturalis filius, posteaquam fortunae curiali
Abbreviated transcription (Latin):
afres quiañ dotem fua̾nt natiabhedi
puoris sobolis ⁊ ad dotalia instrã essici¬
enda t adpossĩorem filioꝵ edendam pro¬
tremem pstiãt occ̃onem quomõ non
e imquissimum ipãm stupem recepo¬
ctitatis q̃ inuistameectud̾e cumggr̃as¬

Expanded text:
 qui ante dotem fuerant nati, ab heprioris subolis et ad dotalia instrumenta efficienda et ad posteriorem filiorum edendam progeniem praestitit occasionem, quomodo non est iniquissimum ipsam stirpem secundae posteritatis quasi iniustam excludere, cum gra
Abbreviated transcription (Latin):
fiue ab eo emptum ẽ łabalio sine ip̃oꝵ
noĩe conparatum statim ret̾cratum re¬
cto ussuite uirando exclusitotum fm̃m¬
ora fiscus inuadit. quib tacentib ⁊ dissi¬
milantibꝰadefensione fiscalidirũ mẽsi¬
um ip̃ralimitẽtur intͣquesinon reir¬

Expanded text:
sive ab eo emptum, vel ab alio, sive ipsorum nomine comparatum, statim retractum recto vel jurejurando exclusi: totum sine mora fiscus invadat. Quibus tacentibus et dissimulantibus, a defensione fiscali duum mensuum tempora limitentur, int
Abbreviated transcription (Latin):
nec mascułoꝵ tutele ex itma tͣnte la¬
lege.xii. tabularum de feruntur cum
solum patrins si noneitusaiunt. ħ ius
tributum sit.
mo sollicitudinem tutele ꝑtiñe nisi
capitis dimnucionem sustinu̾int. m¬

Expanded text:
nec masculorum tutelae ex lege duodecim tabularum deferuntur, cum solum patruis, si non excusaverint, id ius tributum sit. mo sollicitudinem tutelae pertinere, nisi capitis deminutionem sustinuerunt, m
Abbreviated transcription (Latin):
posticoneus fos qui non reddid̾at intest¬
rum terouam ꝓlabitir᷑ solucionem recu¬
catar cumeiꝰ hedes imondum comiemien¬
tos nonambigitur. ne cumhis soluẽdo
toĩ aeperiri nõn possis su psticiosam gẽn
sollicitudinem.¬

Expanded text:
reddiderat integrum, residuam probabiliter solutionem recusat. At cum eius heredes in solidum conveniendos non ambigitur, ne cum his solvendo factis experiri non possis, superstitiosam geris sollicitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
extestam̃to qm abintestato capiãt ꝓut
madoptatis sen arrogatis constitritũ ẽ
mnpostum uo sciant om̃s legitimis ma¬
tͥmoniis legitĩam fibi posteritatem q̃rẽ¬
ꝯ dam ac si p̃dcã constitucio kita noneẽt
nuista namq libidinũ desid̾ia misla
decetõ uenia defendet milłm subleuab¬
it nouũ aminicłm p̃t̃ añrioꝵ dispoĩcio¬
num ordinẽ. non añ lata sancio qmͣ exħ
die resecandam pra succesit rõ nonaito¬
minime ferend ͤ fu̾t. non astucie sen di¬
uinis affectande lit̾tis seuquib illicitis
ambigende machinacionib c̃ mmis¬

Expanded text:
ex testamento quam ab intestato capiant, prout in adoptatis seu et in adrogatis constitutum est. In posterum vero sciant omnes legitimis matrimoniis legitimam sibi posteritatem quaerendam, ac si praedicta constitutio lata non esset. Iniusta namque libidinum desideria nulla de cetit novum adminiculum praeter anteriorum dispositionum ordinem, non ante lata sanctio, quam ex hoc die resecandam pia suggesserit ratio, non adrominime ferendae sunt, non astutiae sive divinis adfectandae litteris seu quibusdam illicitis ambiendae machinationib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgtenutor seu ꝓcreator suost ĩporestates¬
alios legicognitos titloi siiolũt tns
dos non aliqͣm q̃onem seu alt̾racionise¬
xtende sub qualib astiuta subtsiꝙ. leis
umł constiticionũ occone fr̃ his lagna¬
tisseu cognatis genitoris eoꝵ ł quibdã
nec adimat᷑ ei licẽcia fibi quodamimo

Expanded text:
genitos seu procreandos suos et in potestate salios legi cognitos titulos si voluerint ndos, nec aliquam quaestionis seu altercationis exercendae sub qualibet astuta subtilique legum vel constitutionum occasione super his vel agnatis seu cognatis genitoris eorum vel quibne adimatur ei licentia sibi quodammo
Abbreviated transcription (Latin):
concubinis ducendis iporib faiis
am constitucionẽ renouantes nibe¬
mus eosquiañ hane legem ingenu¬
tentib electo contubino cuilib sex
utore. nulla exuisto. m̃ino. legitim

Expanded text:
nuis concubinis ducendis uxoribus, filiam constitutionem renovantes iubemus eos, qui ante hanc legem ingenudentibus electo contubernio cuiuslibet sexus uxor est, nulla ex iusto matrimonio legitim
Abbreviated transcription (Latin):
tundum comunem cumalio indotem
sipossint prouocati.t morcio factoa¬
ulla constitucione caueatur ut ꝑsex¬
um liboꝵ mt̃ pãientes dunsio celebret
comperens t̃ udex extimabit utrũ ap̃¬

Expanded text:
fundum communem cum alio in dotem si possint provocari. GORD. A. DOulla constitutione caveatur, ut per sexum liberorum inter parentes divisio celebretur, competens tamen iudex aestimabit, utru
Abbreviated transcription (Latin):
m̃mo. aliũ maritum fi̾ sibi conata su
erit. inhis enĩcasib locum hr̃e consti
tuciones santimꝰ que decisspatã ma¬
dos. ⁊ donatio pp̃ nupcias perit. ita ⁊ msie
penitus ab otito omĩb enĩ cansis requi¬
sitis ⁊ ꝑlectis quas antiquitas introdu¬
cebat. nicħ ualidum p̃ter eas quas ⁊ an¬
teriores constituciones ⁊ p̃sens dispoĩcio
introduxit inuenimtis. Soluto mat
ẽ post extimacionem dotis q̃m̾admodũ¬
terpoĩta. ut ipe res si dissoluto mͣmo ex¬
tarent uporireddantur ⁊ ancillas cum
ꝑtri exstipistatu iudicõ restitin oꝑtere.
ilimas restitm tibi deb̾e dotem afisco qͥ
bonadampnati pͣtis tui fuscepit. licet
em̃uro quondam tuo pat̾ tuus hes
cum ⁊ ip̃e pat̃ sine uoluntate tua nec
exigẽ nec acciꝑe dotem potãt.¬
mp.ant. Orignorans statum he̾rotis
ut lb̾um duxisti⁊ dotem dedistiisq p¬
ostea s̾uus ẽ iudicatus. dotem expecislo
rĩt. filii ãr tru ut exͣ liba nati mͣcerto
tñ patrespurii ingenui maligunt᷑.¬

Expanded text:
constitutionibus enumeratas et has addimus, si forte uxor sua ope vel ex industria abortum fecerit, vel ita luxuriosa est, ut commune lavacrum vidos et donatio propter nuptias perit, ita et mulipenitus abolito: omnibus etenim causis requisitis et perlectis, quas antiquitas introducebat, nihil validum praeter eas, quas anteriores constitutiones et praesens dispositio introduxit, invenimus.est post aestimationem dotis paterposita, ut ipsae res, si dissoluto matrimonio extarent, uxori reddantur, ancillas cum partu ex stipulatu iudicio restitui oportere. istimas restitui tibi debere dotem a fisco, qui bona damnati patris tui suscepit. Licet enim viro quondam tuo pater tuus heres cum et ipse pater sine voluntate tua nec exigere nec accipere dotem pot. Si ignorans statum erotis ut liberum duxisti et dotem dedisti isque postea servus est iudicatus, dotem ex peculioruerit. Filii autem tui, ut ex libera nati incerto tamen patre, spurii ingenui int
Abbreviated transcription (Latin):
tur. eod̾ mõ suando ⁊ ĩ młierib q̃ indota¬
te constitute sine culpa mariti constitu¬
cionib cognita eos reꝑudratũnt .ł ip̃e
culpam innocenti marito p̃bũint ut
non extantib ipĩ uiro ⁊ młieri conpetẽti
⁊ ab his quom̃o uoliũnt disponendo fili¬
is aũt. ⁊ de incepsꝑsonis. ex ecc ᷤ. mmo in¬

Expanded text:
tur. Eodem modo servando et in mulieribus, quae indotatae constitutae sine culpa mariti constitutionibus cognita eos repudiaverint vel ipsae culpam innocenti marito praebuerint, utnon extantibus ipsis viro et mulieri competenti et ab his quo modo voluerint disponendo, filiis autem et deinceps personis ex eodem matri
Abbreviated transcription (Latin):
ẽdonacio ⁊ si eas resp̃r desuncti muirios¬
e abstutie ꝑ p̃sidem ꝓuincie eas restitu¬
ere cogitur. nec enĩ qĩ maleficiis eiꝰ fit
maritus extinitus cͣrim intendens sub p̃¬
textu accusacionis que donata sũt ausfe¬
be debint cum cã lib̾alitatis acrimina
qͣmde suo maritus uxori iiñses singłoͣ
łannos singlos ꝓprii usus eiꝰ grã ꝓmit¬
tit ita exea causa nũmi solutienogati¬
q non dan peticionem manifestum ẽ¬
d̾. aa. Simaritus tuus creditores sor¬
titus pꝰ fcãm inte donacionem fud̾ ꝙ̃
exdonacione iuri tuo uendicas hisdem
sp̃ãlit̾ obligauit. eand̾ obligacionẽ defẽ¬
sionis tue furmitatem mnumꝑe intlłi¬

Expanded text:
si eas res pater defuncti iniuriose abstulit, per praesidem provinciae eas restituere cogetur. Nec enim, quasi maleficiis eius sit maritus extinctus, crimen intendens sub praetextu accusationis quae donata sunt auferre debuit, cum causa liberaliquam de suo maritus uxori in menses singulos vel annos singulos proprii usus eius gratia promittit, ita ex ea causa nummi soluti erogatique non dari repetitionem manifestum e . Si maritus tuus creditores sortitus post factam in te donationem fundum, quem ex donatione iuri tuo vindicas, isdem specialiter obligavit, eandem obligationem defensionis tuae firmitatem inrumpere int
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ꝑ.iust. Incaufisiamdudum spã¬
ne diffimitis exquib ncte miruntrr
repudia ⁊ ulamaddimꝰ ne si maritus u¬
xori abinicio mntii usq adduosconti¬
nuos annos conpricars coire minime
pp̃ naturalem inbecillitatem ualeat: po¬
ssit młier isseiꝰꝑentes sine ꝑicło dotis
amitende repudium marito mitere.
ita tñ ut añ imip̃t donacio eidem marito
dii libellus non fiñt traditus iss cognitꝰ
marito. dissoluitur. mm.¬

Expanded text:
us . In causis iam dudum specialiter definitis, ex quibus recte mittuntur repudia, illam addimus, ut, si maritus uxori ab initio matrimonii usque ad duos continuos annos computandos coire minime propter naturalem imbecillitatem valeat, possit mulier vel eius parentes sine periculo dotis amittendae repudium marito mittere, ita tamen, ut ante nuptias donatio eidem maritodii libellus non fuerit traditus vel cognitus marito, dissolvitur m
Abbreviated transcription (Latin):
esfectu⁊ firmitatenti. qr situ dotem pro
mistiere dedisti᷑ exmorte eiꝰ repeticionẽ
stipulatus es scireum scribendi aũr̃ tut
tip̃ses ꝓuintie recipe te nõ dubitabit.
ticios ioest repudia nulliꝰ eẽ mom̃tisuie
nuptus fingant se renunciasse siue sꝑ¬
onsalib eciam net̃ib uiris auctori

Expanded text:
 firmitate niti. Quare si tu dotem pro muliere dedisti et ex morte eius repetitionem stipulatus es, circumscribendi autem tui praeses provinciae recipere te non dubitabit. ntios  id est repudia nullius esse momenti, sive nuptiis fingant se renuntiasse sive sponsalibus, etiam veteribus iuris auctori
Abbreviated transcription (Latin):
donacõnem amitat. seruuis scili seua¬
cillis pubib si cum̃ adult̃ ł magest¬
atis ing̃itur. tam uni qm milieris ad
examinandam cãm repudii quoũi¬
tas aut facslieruaturr aualiquidius
s mouendis easdem ꝓbaciones qm̃nõ
facile que domigunur ꝑ anenospo¬
siuo filio seu filiis. filia. senfiliabus¬
extantib repudium missum ẽ. omẽ
qmequid ex nupciis luc̃tum sit. filio
sen filiis. filie sen filiab pꝰ mortem
accipientis fuari. idẽ sipar̃ tenere
repudium mifit donacionem aũt
nuptamatre suari.simat̾ dotem ipã
eidem uł end̾ filio seufilie parre mor¬
iente dimitice̾nsemꝰ patriuidel uł
amalienandi seu supponendi me¬
moratas res ꝑmitimis facultatem.
s si aliquid exhisd̾ reb defĩt ab her¬
hedib seueatum detentatorib si tñ
non ip̃os heredes scripsitant scripiifi¬
liinonadierint p̃cipimꝰ resartiti. ut
eciam ħmõ inconfultiaĩ ad repudi¬
um mittend detm̃to deirahantur.
pacciones sane sique adũsus p̃sẽcra

Expanded text:
nem amittat Servis scilicet seu ancillis puberibus, si crimen adulterii vel maiestatis ingeritur, tam viri quam mulieris ad examinandam causam repudii, quo veritas aut facilius eruatur aut liquidius mmovendis easdem probationes  quoniam non facile quae domi geruntur per alienos poSiextantibus repudium missum est, omne quidquid ex nuptiis lucratum est filio seu filiis, filiae seu filiabus post mortem accipientis pudium miserit, donationem ante nuptias a matre servari, si mater, dotem ipsam eidem vel eisdem filio seu filiae patre moriente dimitti censemus: patri videlicet vel am alienandi seu supponendi memoratas res permittimus facultatem: sed si aliquid ex isdem rebus defuerit, ab heredibus seu earum detentatoribus, si tamen non ipsos heredes scripserit aut scripti filii non adierint, praecipimus resarciri, ut etiam hoc modo inconsulti animi ad repudium mittendum detrimento retrahantur. Pactiones sane, si quae adversus praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
imptumaliquid machinantso
concram sen falfitatis se crimine
iiscentem muen̾it. aut manus
audates fibi ꝓbau̾̃it ingentemtẽ
enĩ necessanam ei di cedendi ꝓmi¬
timꝰ facisltatem ⁊ causas discidii de

Expanded text:
ium aliquid machinantibus consciam, seu falsitatis se crimini immiscentem invenerit, aut manus audaces sibi probaverit ingerentem: tunc enim necessariam ei discedendi permittimus facultatem et causas discidii
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.aa. Pactum dotale quo matrẽ quemi¬
sse cuns patre tuo ꝓponis. utꝰ si in mmode
cessiss tibi ⁊ fr̃ib tuisdos restitueretur ⁊ si
stipłacio eiꝑsona ur̃a cum inꝑotestate pr̃is
consticuti non eẽtis minꝰ iegĩtima int̃cessir.
defuncta ea in mmoaccionem q̃rere ub̾ ñ

Expanded text:
. Pactum dotale, quo matrem convenisse cum patre tuo proponis, ut, si in matrimonio decessisset, tibi et fratribus tuis dos restitueretur, si stipulatio ex persona vestra, cum in potestate patris constituti non essetis, legitima minus intercessit, defunc
Abbreviated transcription (Latin):
onem inteuire ut dicis amarito coll¬
atam p̃dium ab eod creditori obliga¬
tum fint alienacionem eiꝰ saluo iure
debiti. si tñ un̾is rõ accionem creditoriꝰ
non excludat. fcã eẽ dubium non ẽ qd̃
si donacione uire celebrata eo qd̾ us añ

Expanded text:
te iure, ut dicis, a marito collatam praedium ab eodem creditori obligatum fuit, alienationem eius salvo iure debiti  si tamen iuris ratio actionem eius non excludit factam esse dubium non est. Quod si donatione iure cel
Abbreviated transcription (Latin):
daa. E itin tui emancipati matris ħ
tistue pdia conparasse s noĩs dumtaxat
eitislousum ꝑpossessionem rerum a
uenditorib tibi traditatum domir̃ esse
effectum ut conp̃hensa filioꝵ tuoꝵ ĩ uir
ra ꝓpetatisius incslume ꝑseuer: nam fi

Expanded text:
 filii tui emancipati matris heris tuae praedia comparasse, sed nominis dumtaxat eius titulo usum per possessionem rerum a venditoribus tibi traditarum dominum esse effectum, ut comprehensa filiorum tuorum iniuria proprietatis ius incolume perseveret. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
s subfpe uendicionis donaqonem poss¬
essionis inmatrem ur̃am conͣtistit nec
nitati fiscali sat̾tĩpotuit licer meadon
andiuotmntate ꝑsenasse eum ꝓbaripo¬
¶et exeadem possessione ad supplendam
pecumam que exbonis ab eo belictis co¬
iiginequiuut confendumẽ qd si lib̾a¬
litatistenorem unitata uoluntate ꝑar̃

Expanded text:
sed sub specie venditionis donationem possessionis in matrem vestram contulit, nec nitati fiscali satisfieri potuit, licet in eadem donandi voluntate perseverasse eum probari potest, ex eadem possessione ad supplendam pecuniam, quae ex bonis ab eo relictis colligi nequivit, conferendum est. Quod si liberalitatis tenorem mutata volun
Abbreviated transcription (Latin):
testate finsti. maritotuo gño instrumẽ¬
tum debitorisdonacionii cã dedit. isq
m̃mo durante iuta fuctus ẽ. ac po¬
stea amarito dĩtistiꝙ gestũ ẽ ñ ualer.
d̾.aã. Eciãm si uxoris tue nõie res q̃t
in iuiris fũint deposite sunt cã ꝓpͥetatis
ea rõne mutari non potuit.⁊ si donasse
te uxorrrestuas ex ħ quis intlłigar. cũ
donacio in miͣo fcã priꝰ mortuã eaque
libalitatem accepit. nͣrita sit: nec ẽ ign¬
otum qd̾ cum ꝓban non possit. uñ uxor
mͣnni tp̃r honeste q̃sierit demaritibomꝰ
eam hũisse uetẽs uiris auctores merito¬
uoluntate filio tutoris nup̃ta es colla
ure donacio tenu̾it. qm̃ tñ indigna eiꝰ¬
psona fuit: qui nec maritus porest dici

Expanded text:
testate fuisti, marito tuo genero suo instrumentum debitoris donationis causa dedit isque matrimonio durante vita functus est ac postea a marito divortisti, quod gestum est non valet.. Etiamsi uxoris tuae nomine res quae tui iuris fuerunt depositae sunt, causa proprietatis ea ratione mutari non potuit, etsi donasse te uxori res tuas ex hoc quis intellegat, cum donatio in matrimonio facta prius mortua ea quae liberalitatem excepit irrita sit. Nec est ignotum, quod, cum probari non possit, unde uxor matrimonii tempore honeste quaesierit, de mariti bonis eam habuisse veteres iuris auctores meritoui filio tutoris nupta es, collature donatio tenuerit, quia tamen indigna persona eius fuit, qui nec maritus potest dici
Abbreviated transcription (Latin):
mure ꝓhibemꝰ. ita adũsa necessitate p̾re¬
pressum uł p̃ssam qm̃uis in fatisto ae¬
tñ necessario auxilio cuꝑimꝰ ubati fi
latatis cumine condempnatumĩue¬
nit si sepislcroꝵ dissolutorem fi sacus
edĩb aliquid subtrahentẽ filatronẽ.
il latronum fusceptoremissabactor¬
emaut plagiarium. issad contẽptũ
sin domusue sue ip̃a inspiciente cũ ĩ¬
tas exasꝑat. cetum mneuntem si fue
uite ueneno aut gladio. ũsalio sim
causis aꝑciꝰ designatis ꝓpͥam repud¬
iare iugalem ¶ Neeullo mõ exel¬
latnisi adultam. nisi ueneficam.
authomicidam aut plagratiane
aut sepilcroꝵ dissolutricemaurer
sacrisedib aliquid subtrahentem.
aut latronum fautricem aut ext̃¬
neoꝵ uiroꝵ seignorante ił nolẽte
comina appetentẽ aut ip̃o inuto
sine uista aut ꝓbabili causa toris sci¬
licet ꝑnoctantẽ. nisi circensib aut
theatralib ludis iss arena runipec¬
tatulis imp̃is locis inquib ħ adsole¬

Expanded text:
mite prohibemus, ita adversa necessitate mite prohibemus, ita adversa necessitate pressum vel pressam, quamvis infausto, attamen necessario auxilio cupimus liberarilsitatis crimine condemnatum invenerit, si sepulchrorum dissolutorem, si sacris aedibus aliquid subtrahentem, si latronem vel latronum susceptorem vel abactorem aut plagiarium vel ad contemptum sui domi suae ipsa inspiciente cum imtas exasperat coetum ineuntem, si suae vitae veneno aut gladio vel alio simili causis apertius designatis propriam repudiare iugalem, nec ullo modo expellat nisi adulteram, nisi veneficam aut homicidam aut plagiariam aut sepulchrorum dissolutricem aut ex sacris aedibus aliquid subtrahentem aut latronum fautricem aut extraneorum virorum se ignorante vel nolente convivia appetentem aut ipso invito sine iusta et probabili causa foris scilicet pernoctantem, nisi circensibus vel theatralibus ludis vel harenarum spectaculis in ipsis locis, in quibus haec adsole
Abbreviated transcription (Latin):
par̾ inuitam auẽ ad maritum redire
nulla iiris p̃cepit constitucio. emancip¬
ate uõ filie pat̾ diuorcium marbirio
m̃p consta. Uxor quemmiliciam ꝓf¬
ecto manto post int̾uentum annorum
se furtiuas nec dotisamissionem susti¬
nẽ. nec capitali pene eẽ obnoxia que
post tam magni temporis lõ gĩtate nõ
tem̃e nec clanculo s publice contestaci¬
one depoĩta nupssisse confiriaturr. iõq
obsuandũ ẽ ut si adislũi suspicio nul¬
la sit. nec comunctio fuma detegitur.
nisllumꝑiclum abhisquoꝵ comugi¬
o erant copistate uereantur cumsi cõ¬
sciencia manitalis chori futim eẽt ii¬
olata discipline racio penam congru¬
am flagitaret
mp̃theo. Consensulicia matͥmonia
posse cͣchi contracta non nisi misso rep¬
udio dissotm p̃cipimꝰ. solucionem ⁊ em
mat̾monii difficilliõrem debe ẽẽ fauor
imꝑat lib̃oꝵ causas at repudii hac salu¬
bemma legeaꝑciꝰ designamꝰ. fic̃ eninsin
irista causa dissolui iatͥmonia itsto li¬

Expanded text:
 Invitam autem ad maritum redire nulla iuris praecepit constitutio. Emancipatae vero filiae pater divortium in arbitrio  . Uxor, quae in militiam profecto marito post interventum annorum ias inisse furtivas nec dotis amissionem sustinere nec capitali poenae esse obnoxia, quae post tam magni temporis iugitatem non temere nec clanculo, sed publice contestatione deposita nupsisse firmatur. Ideoque observandum est, ut, si adulterii suspicio nulla sit nec coniunctio furtiva detegitur, nullum periculum ab his quorum coniugio erant copulatae vereantur, cum, si conscientia maritalis tori furtim esset violata, disciplinae ratio poenam congruam flagitaret. Consensu licita matrimonia posse contrahi, contracta non nisi misso repudio solvi praecipimus. Solutionem etenim matrimonii difficiliorem debere esse favor imperat liberorum Causas autem repudii hac saluberrima lege apertius designamus. Sicut enim sine iusta causa dissolvi matrimonia iusto li
Abbreviated transcription (Latin):
eand̃ obseruacionem non tm̃ initalicis fun¬
dis s eciam mͣpunciatib ercendi. cum̃ãt
ꝯpotecam eciam ex hac lege doñauimꝰ fuffi¬
ciens hr młier remedium. ⁊ simaritus fu¬
dum alienare uolũit. s ne ⁊ consensumłi¬
etis ypotẽce eiꝰ minuantur. necessarium ẽ.
addico ut fundum dotalem non solum ypo¬
tece titulo dare nec consenciente młiere po¬
ssit maritus. nec alienare ne fragilitaten
Sature sue inrepentinam deducatur inopi¬
am. ¶lcet enĩ an̾astasiana lex de consen¬
cientibꝰ młieribꝰ uł fuouiri renunciantibꝰ.
loquitur tñ eam infsłigi oportet inresma¬
qd̾ ⁊ dotalis ꝓprienuntupatur maneatius
nntactum. ex lege quid uilia inꝑfectũ ex
nrã ãeauctorirate plenum. atq monĩb
t̃risesfusum ⁊ nontm̃ italicis s sola ꝯpoteca
conclusum. ¶illud eciam gn̾aliẽ p̃senti
addẽ sancioni necessatium eẽ duximꝰ ut si

Expanded text:
eandem observationem non tantum in italicis funeandem observationem non tantum in italicis fundis, sed etiam in provincialibus extendi. Cum autem hypothecam etiam ex hac lege donavimus, sufficiens habet remedium mulier, et si maritus fundum alienare voluerit 15b . Sed ne ex consensu mulieris hypothecae eius minuantur, necessarium est tummodo addito, ut fundum dotalem non solum hypothecae titulo dare nec consentiente muliere maritus possit, sed nec alienare, ne fragilitate naturae suae in repentinam deducatur inopiam. 15c . Licet enim anastasiana lex de consentientibus mulieribus vel suo iuri renuntiantibus loquitur, tamen eam intellegi oportet in res maqui et dotalis proprie nuncupatur, maneat ius intactum, ex lege quidem Iulia imperfectum, ex nostra autem auctoritate plenum atque in omnibus terris effusum et non tantum italicis et sola hypotheca conclusum. Illud etiam generaliter praesenti addere sanctioni necessarium esse duximus, ut, si
Abbreviated transcription (Latin):
nasse mag̃ młieri qm fibi aliqd̾ uis suasse ex¬
traneus non stipłando uidetur. extͣneumãt
intlłigimꝰ om̃em extra ułcitra parentẽ ꝑui
illem serum ascendentem ⁊ inpõtestate dotã¬
dam ꝑsonam hũtem. parentienĩ tacit̾am
exstiplatuaccionem donamꝰ. ¶et ħ ex reruxo¬
ueaccione similimõ erstipłatu acciomi adcco¬
modandũ ẽ. siqñ⁊ enm pꝰ solutum mͣm¬
dosapatre eiꝰ petẽbatur siquid reiiuorie fuit
accio non potãt sotus pat̾ sine consensu filie
sueagẽ.⁊ sinecdum accione mota abhͣ luce
fuãt fubtractus ⁊ silis contestata eẽt ad filiaᷤ
⁊ fide ce debat ad suos hedes m̃simtebat. set
ꝯreiurorie ius mexstipsatuaccionem tłispon¬
Iere. satis humanum. satis pium satis utile
icialienacionem ꝓhibebat fi̾ amarito non
consenciente młiere. ⁊potecam aut̃ nͨ si młi¬
et consenciebat. infrogatisumus si oporter
huiꝰmĩ sancionemnon super italicis tm̃mõ
fumdis. s ꝓ omib locum hr̃e. itaq placet nb̃¬

Expanded text:
nasse magis mulieri quam sibi aliquid ius servasse extraneus non stipulando videtur 13c . Extraneum autem intellegimus omnem citra parentem per virilem sexum adscendentem et in potestate dotandam personam habentem: parenti enim tacitam ex stipulatu actionem donamus. Et hoc ex rei uxoriae actione simili modo ex stipulatu actioni accommodandum est. Sidos a patre petebatur, si quidem rei uxoriae fuerat actio, non poterat solus pater sine consensu filiae suae agere : et si necdum actione mota ab hac luce fuerat subtractus et si lis contestata esset, ad filiam et, si decedebat, ad suos heredes transmittebat. Sed rei uxoriae ius et in ex stipulatu actionem transponere satis humanum, satis pium, satis utile ici alienationem prohibebat fieri a marito non consentiente muliere, hypothecam autem nec si mulier consentiebat, interrogati sumus, si oportet huiusmodi sanctionem non super italicis tantummodo fundis, sed pro omnibus locum habere. 15a . Placet
Abbreviated transcription (Latin):
onem minime intimatam nec ꝑfilẽ¬
crumeiꝰqui donauit confurmari conce¬
dimꝰ. sĩ uõ sp̃alit̾ eas insup̃ma uolũtate
donatoriss donatͥe confumaũit sineulla
distinccõne rate habebuntur ita tñ ut fi
quid̃ ultra lege finitam qnͣtitatem eipoĩ¬
teminime maccisisinuate fiuint sp̃alis
earum confirmacio ex eo tp̃r uinihãt. exqͦ
¶eedem donaciones confirmate sunt᷑ fĩ uõ
uł non amplior sit donacio uł cum amꝑ¬
lioreẽt mactis insinuata fir tunc ⁊ filen¬
cium donatoris uł donatͥtis ⁊ spãlis confir¬
macio adsslud tp̃c referatur quo donacio
conscripta sit sic̃ ⁊ alias tatihĩciones no¬
gociorũ ad illa reduci tp̃ra oportet inqͥb
onem fcĩusłꝰ uiris introduciposse.
illa inserenissimũ maritum contulerit.
illico uałe sancimꝰ ⁊ plenissimam hĩe fir¬
captus ẽ.⁊ infuitutem ductus ⁊ postea
morte ibi pemptus q̃rebaturanhuiꝰm̃i
libalitas qm̃ante fecit ex ħ roborari uidr

Expanded text:
onem minime intimatam nec per silentium eius qui donavit confirmari concedimus Sin vero specialiter eas in suprema voluntate donator vel donatrix confirmaverit , sine ulla distinctione ratae habebuntur, ita tamen ut, si quidem ultra lege finitam quantitatem expositae minime actis intimatae fuerint, specialis earum confirmatio ex eo tempore vim habeat, ex quo eaedem donationes confirmatae sunt. Sin vero vel non amplior sit donatio vel, cum amplior esset, in actis insinuata sit, tunc et silentium donatoris vel donatricis et specialis confirmatio ad illud tempus referatur, quo donatio conscripta sit: sicut et alias ratihabitiones negotiorum ad illa reduci tempora oportet, in quibus onem facti vel iuris introduci posse illa in serenissimum maritum contulerit, ilico valere sancimus et plenissimam habere fircaptus est et in servitutem deductus et postea ibi morte peremptus, quaerebatur, an huiusmodi liberalitas, quam antea fecit, ex hoc roborari videtur
Abbreviated transcription (Latin):
fit. omĩq ꝑsone qm dotem suscepisse u¬
nacum matiro conscribitur. ⁊ enis fimłi¬
ter h̾edib ita tñ ut int̾ annum cm̃conti¬
nuum amorte manti łmłieris iss mis¬
sione repudii conputandum ealicenc¬

Expanded text:
sit, omnique personae, quam dotem suscepisse una cum marito conscribitur, et eius similiter heredibus, ita tamen, ut intra annum tantum continuum a morte mariti vel mulieris vel missione repudii computandum ea licent
Abbreviated transcription (Latin):
pot. si nondolo mals suam diminuit su¬
bstãciam. inhac parterũdem figuram ex
bitum mautali si non doio maio u̾satus
ẽ cau̾ccioneuideli ab eo exponenda quod
tia die s omĩ mõ intra amnim inrebus
mobilib uł semouentib uił iñcorporalib̾.
cetĩs iudeli reb que solo continentur. isli¬
co restituendis qd̾ om̃une ut̾usq fu̾at
accionis. ¶ si autẽ fuꝑsed̾rit pes mobi¬
lesuił se mouenres uł icorporales pꝰ anin

Expanded text:
potest, si non dolo malo suam deminuit supotest, si non dolo malo suam deminuit substantiam, in hac parte rudem figuram ex bitum maritali, si non dolo malo versatus est: cautione videlicet ab eo exponenda, quodtrima die, sed omnimodo intra annum in rebus mobilibus vel se moventibus vel incorporalibus: ceteris videlicet rebus quae solo continentur ilico restituendis, quod commune utriusque fuerat actionis. 7b . Sin autem supersederit res mobiles
Abbreviated transcription (Latin):
obfuat. uł si non inc̾cedat mł̾ieris uo¬
luntasutslit̃ tñ res gesta ẽ. negocio¬
rum gestoꝵadũsus eam sufficit accio
uolũtate eiꝰ expense deduccio oꝑis qd̾ fe¬
cit sine lesione tũ prioris spẽi marito re¬
linqͣtur᷑ ut sit omium retencõnũ expe¬
dirus tracratus. ⁊ exstipulatu accio ma¬
rito scõm sui naturam msllã accipiat
retencionem. ¶ illo ꝓculdubio mexsti¬
pulatu accione suando ut si decessit mł¬
ier constante mͣmo. dos non inlucrũ ma¬
riticedar. insiexquibꝰdam paccionibꝰ s ad
ħedesnssiers extpulatu accio sedm̃ suin¬
aturam mñfimtatur siue exp̃ssa fu̾it. si¬
ueexhac lege meẽ intlligatur. ¶ tum
autem mexaccione dotis exstipłatu qͥdẽ
accio naturalit̾ restitucionem dotis apa¬
itemarti uxori islico ⁊ insolidum fieri
uibebat. rerxorie auẽ añmabumatri¬
madie inhis que ponde̾ numo ⁊ m̃sux¬
aconsistunt exaccionem poslicebatur:
non in solidum s qntum maritus face

Expanded text:
observari: vel si non intercedat mulieris voluntas, utiliter tamen res gesta est, negotiorum gestorum adversus eam sufficit actio voluntate eius expensae, deductio operis quod fecit, sine laesione tamen prioris speciei, marito relinquatur, ut sit omnium retentionum expeditus tractatus et ex stipulatu actio merito secundum sui naturam nullam accipiat retentionem. Illo procul dubio in ex stipulatu actione servando, ut, si decesserit mulier constante matrimonio, dos non in lucrum mariti cedat nisi ex quibusdam pactionibus, sed ad heredes mulieris ex stipulatu actio secundum sui naturam transmittatur, sive expressa fuerit sive ex hac lege inesse intellegatur. Cum autem in exactione dotis ex stipulatu quidem actio naturaliter restitutionem dotis a parte mariti uxori ilico et in solidum fieri iubebat, rei uxoriae autem annua bima trima die in his quae pondere numero mensura consistunt exactionem pollicebatur, et non in solidum, sed quantum maritus facere