comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentib que nos ⁊ uita ⁊ regno pͥuare. si eis eet possibile uolebant. s ñ potuert̃ do
scilcet uirtutem eoꝵ destruente. qui nos suabenignitate inregno ⁊bonore c̃seruet:
om̃umq inimicoꝵ nr̃oꝵ potentiã adnichilet. Composita deniq pace cũ gentib q̃
mnarcuitu nr̃o st̃ dispositoq ⁊ parato om̃i ragno meo hic in oriente. ita ut anulla
parte bellum aut inimicitias aliqͦꝵ timere habeant᷑: qͣmcitius hac estate ap¬
paratũ naiuigii habe pot̾o angliam uenire dispono. hanc aut̃ epłam iam pmi¬
siut de mea ꝓsꝑitate om̃is ppłs regnimei letificet᷑. quia ut uos scitis nunqͣm me¬
metipsũ nẽc ncũ laborem obstinui. nec adhiic abstinebo impendẽ ꝓom̃ispo¬
que scd̃m legem antiqͣm debemꝰ sint ꝑsoluta. scił elemosina ꝓaratris & deci¬
me anmaliũ ipso anno ꝓcreatoꝵ.⁊ denarũ qͦs romã ad scm̃ petrũ debetis si¬
ucexurbib siue exuillis ⁊ mediante augusto decima frugum & infestiuitate

Expanded text:
e nos et vita et regno privare, si eis esset possibile, volebant; sed non potuerunt, Deo scilicet virtutem eorum destruente, qui nos sua benignitate in regno et honore conservet, omniumque inimicorum nostrorum potentiam annihilet. Composita denique pace cum gentibus quae in circuitu nostro sunt, dispositoque et pacato omni regno nostro hic in oriente, ita ut a nulla parte bellum aut inimicitias aliquorum timere habeamus, quam citius hac aestate apparatum navigii habere potero, in Angliam venire dispono. Hanc autem epistolam jam praemisi, ut de mea prosperitate omnis populus regni mei laetificetur; quia, ut vos ipsi scitis, nunquam memetipsum, nec meum laborem abstinui, nec adhuc abstinebo impendere pro omnis poquae secundum legem antiquam debemus, sint persoluta, scilicet eleemosyna pro aratris, et decime animalium ipsius anni procreatorum et denarii quos Rome ad Sanctum Petrum debemus siue ex urbibus siue ex uillis et mediante Augusto decime frugum et in festiuitate
Abbreviated transcription (Latin):
digenitͥtis marie q̃ nuncupat̃ clastingeburh. que totiꝰ britannie p̾ma.⁊ abantiquis
pͥorib adpͥetatem ⁊ tutelam romani pontificis ꝑtiñe dinoscit᷑. ⁊ p̾dia ac uillass & eccła
de brente. de Piltune. qͣs ina rege dante oꝑam cũ aliis eccłusqͣs addhuc iuste ⁊ canonice
possidet. scł. Soi eie. stret. Merel. Sudecał. Sapeiic̃. ab eius iure tua auida cupiditate
dirripuisse ⁊ ꝓpt̾ qd̃ eidẽ loco ꝓpinqua heres habitatione illi semꝑ nocuus ẽẽ. opͥtunũ
aut̃ extit̾at. ut tuo suffragio scã di eccłra cui ꝓpinquꝰ habitando effectus es ꝑplimũ

Expanded text:
icis Mariae, quae nuncupatur Glastingaburh, quae totius Britanniae prima, et ab antiquis primoribus ad proprietatem et tutelam Romani pontificis pertinere dinoscitur, et praedia, ac villas, sed et ecclesias de Brente, de Piltune, quas, Ina rege dante operam, cum aliis ecclesiis quas juste et canonice possidet, scilicet, Soweie, Stret, Merlinc, Budecal, Sapewice, ab ejus jure tua avida cupiditate diripuisse; et propter quod eidem loco propinquam haberes habitationem illi semper nocuum esse. Oportunum autem extiterat ut tuo suffragio sancta Dei ecclesia, cui propinquus habitando effectus es, perplur
Abbreviated transcription (Latin):
o temp̃r uicuert̃ ꝑangliam scõꝵ uiroꝵ lumina ut credẽs ecelo arride sid a. Quoꝵ sepe
młte in scło potentie magne ap̃ dm̃ gr̃e. illic marchã. istic exhibebat mariã. Ipse areiũ
lib̾aliũ intota insula p᷑ regẽ alfredũ excitator mirificus ipse regaliũ locorũ reparator
munificꝰ In reges ⁊ delinq̃ntes duces insonare t̾ribile pauꝑes ⁊ mediotres iuste susten¬
tare. Intm̃ ⁊ infriuolis pacis seꝗͣr. ut quia cõpat̾ote intab̾nis c̃uenientes. iamq temu¬
lente ꝓmodo bibendi contendent. ipse clauos argenteos uł aureos iusserit irasis asfi¬
gi ut dũ metam suã qͥsq cognosc̾e̾t. ñ plus subseruiente uerecundia. uł ipse appete̾.
uł allũ appetẽ cog̾et. Plura ⁊ ñ c̃tẽpnenda de inro uolentẽ dicere reuocat cantuarie
cantor osd̾nꝰ. qui ẽiusuitã romana elegantia cõposuit: nulli nr̃o tp̃r stilo. iiͦ. mu
qͣntũ efficax fu̾it: sc̃itas ⁊ ꝓbitas discpłoꝵ suoꝵ inditio ⁊ etheluuolsꝰ ex monacho

Expanded text:
o tempore micuerunt per Angliam sanctorum virorum lumina, ut crederes e coelo arridere sidera. Quorum saepe multae in seculo potentiae, magnae apud Deum gratiae, illic Martham, istic exhibebat Mariam. Ipse artium liberalium in tota insula post regem Elfredum excitator mirificus, ipse regularium locorum reparator munificus; in reges et delinquentes duces insonare terribile, pauperes et mediocres juste sustentare. In tantum et in frivolis pacis sequax, ut quia compatriotae in tabernis convenientes, jamque temulenti pro modo bibendi contenderent, ipse clavos argenteos 238 vel aureos jusserit vasis affigi, ut dum metam suam quisque cognosceret, non plus, subserviente verecundia, vel ipse appeteret, vel alium appetere cogeret. Plura, et non contemnenda, de viro volentem dicere revocat Cantuariae cantor Osbernus, qui ejus vitam Romana elegantia composuit, nulli nostro tempore stylo secuquantum efficax fuerit, sanctitas et probitas discipulorum suorum indicio est. Adelwoldus ex monacho
Abbreviated transcription (Latin):
h perens formare nĩa detorna. pilos homimes irreglares c&e uagos thesauritũ
incamuis abaitũ inluiẽ ppalasti. Beati aldelmi corꝰ dico qqͣ ipsi Ierea elrutuu
cnserimo locart̃ deces ĩtelericor głe regalis libalitas ut cdaret sc̃o peuim ampi¬

Expanded text:
mque potens formare nostra deformia per illos homines irregulares et vagos, thesaurum tuum mque potens formare nostra deformia per illos homines irregulares et vagos, thesaurum tuum tot annis abditum in lucem propalasti, beati Aldelmi corpus dico, quod ipsi de terra elevatum in scrinio locarunt. Accessit clericorum gloriae regalis liberalitas ut daret sancto praedium, ampli
Abbreviated transcription (Latin):
oris regis regno potitꝰ tenuit anms.iiii. Petulans adolescens.⁊ hui speciofitate corꝑis
in libidinib abut̾et᷑. Deniq ꝑxime cognatã inuadens uxorem eius forma deꝑie¬
bat sapientiũ c̃silia fastidiens. Ipio quippe die quo inregẽ sac̃tꝰ fuat. freq̃ntissimo
c̃cessu ꝑcerum dum dereb serũs ⁊ regno necessariis int̾ eos ag̾et᷑. emedio qͣsi lu-¬
dibundus prupit. int̾clinium ⁊cõplexũ gance deuolutꝰ. fremere om̃s facci uere.¬
cundiam: & int̾ se musitare. Solus dunstanꝰ uixta nominis sui firmitatẽ. nich
regale suꝑ ciliũ ueritꝰ. lasciuientẽ iuuenculũ uiolent̾ ecubiculo abstrarit. &¬
ꝑ oelonem peliem iepudia re cactũ ꝑpetuũ sibi immicũ fecit. Mox & enĩ miserrimꝰ
mols ac hellio petã depotatos erilo calamitatib idignis affecit I psi aton stam
nonachoꝵ pͥmiceriũ inflandrã ꝓpellit. Ea tẽpestate facies monastioꝵ earstani¬

Expanded text:
oris regis, regno potitus, tenuit annis quatuor; petulans adolescens, et qui speciositate corporis in libidinibus abuteretur. Denique proxime cognatam invadens uxorem ejus forma deperibat, sapientium consilia fastidiens. Ipso quippe die quo in regem sacratus, frequentissimo consessu procerum, dum de rebus seriis et regno necessariis inter eos ageretur, e medio, quasi ludibundus, prorupit in triclinium et in complexum ganeae devolutus. Fremere omnes facti verecundiam, 234 et inter se mussitare; solus Dunstanus, juxta nominis sui firmitatem, nihil regale supercilium veritus, lascivientem juvenculum violenter e cubiculo abstraxit, t pellicem repudiare coactum perpetuum sibi inimicum fecit. Mox enim miserrimis sost etiam deportatos exilio, calamitatibus indignis affecit. Ipsum Dunstanum, monachorum primicerium, in Flandriam propellit. Ea tempestate facies monasteri
Abbreviated transcription (Latin):
fidifragos qͦdam irriciorege suꝑ se statuto pene exom̃ib desenit: dota ꝑuincia fa-¬
me feroq fedata. Archiep̃m eboraci Wlstanum qui cõpatͥotis tͣnsfugiõ c̃iunc̾e di-¬
c̾et᷑ diui inuinculis centũ pͦea rclericalis reu̾entie respectu. uenia laxauit dõnatũ.
Ipseint̾ea scõrum pedib acclinis: dõ ⁊ dunstano uitam suam deuou̾at. Cuiꝰ mo-¬
nitis torciones crebras corporis patient̾ ferre orationes continuare: ꝓrsus pala-¬
tium suũ gignasium untutũ facẽ. Decessit magno luctu hominũ: s gaudia an¬
gł̃oꝵ ꝓsecutꝰ. Siqͥdẽ dunstanꝰ nuntio egͦtantis audico. cũ illuc somipedẽ calcarib

Expanded text:
foedifragos, quodam Iricio rege super se statuto, pene ex hominibus delevit, tota provincia fafoedifragos, quodam Iricio rege super se statuto, pene ex hominibus delevit, tota provincia fame ferroque foedata. Archiepiscopum Eboraci Wulstanum, qui compatriotis in transfugio connivere diceretur, diu in vinculis tentum, postea, clericalis reverentiae respectu, venia donatum laxavit. Ipse interea sanctorum pedibus acclinis Deo, et Dunstano vitam suam devoverat; cujus monitis tortiones crebras corporis patienter ferre, orationes continuare, prorsus palatium suum gymnasium 233 virtutum facere. Decessit magno luctu hominum, sed gaudio angelorum prosecutus; siquidem Dunstanus, nuncio aegrotantis audito, cum illuc sonipedem calcar
Abbreviated transcription (Latin):
colloquii obtruncatꝰ : inmedio ut anint seqͣne ꝑfidie sue & ire illiꝰ satisfecit. In-¬
t̾itus eiꝰ diutinam int̾ fnͣcos ⁊ normannos discordiã peꝑit: donec ꝑ industriã. Ric̃
filii ipsiꝰ finem accepit uirtute sua dignũ. Porro ueraciores litt̾ẽ dict̃. illũ cͣcctis
ininimicitiis cũ ernulfo comice flandrie unũ excastellis eiꝰ ꝑuasisse. Aqͦ simulata
dum̃toꝵ intꝰ inuolutoꝵ inditium fecisse. Qd semꝑ int̾ bella meditaret᷑ mͦ fore
ap̃gimegium quẽ locũ a tp̃r hasteng desertũ. ipse fructicosis sentib erudamu̾at:
⁊adhc̃ statum qui mͦ ⁊ pͥncipali indulgentia erex̾at.
rexit annis.ix. ⁊ dimidio. Eiꝰ magnanimitas a pr̃e ⁊fr̃ib ñ degen̾ans hanc sũ-¬
nrã dedit. Northamhimbͦs ⁊ scottos facile ad sacͣm̃tum sue fidelitatis ad actos. ⁊ mox

Expanded text:
colloquii obtruncatus, in medio, ut aiunt, Sequanae, perfidiae suae, et irae illius, satisfecit. Intcolloquii obtruncatus, in medio, ut aiunt, Sequanae, perfidiae suae, et irae illius, satisfecit. Interitus ejus diutinam inter Francos et Normannos discordiam peperit, donec per industriam Ricardi filii ipsius finem accepit virtute sua dignum. Porro veraciores literae dicunt illum, contractis inimicitiis cum Ernulfo comite Flandriae, unum ex castellis ejus pervasisse; a quo simulata dumentorum intus involutorum indicium fecisse quod semper inter bella meditaretur monachus fore apud Gimegium, quem locum, a tempore Hasteng desertum, ipse fructicosis sentibus eruderaverat, et ad hunc statum qui modo est principali indulgentia erexerat.rexit annis novem et dimidio. Ejus magnanimitas a patre et fratribus non degenerans, hanc summam dedit; Northanhimbros et Scottos facile ad sacramentum suae fidelitatis adactos, et mox
Abbreviated transcription (Latin):
comiti resultare ñ eẽt c̃siliũ: asketillũ iam cunctantẽ egressũ. excepit insidũs. õ.
ut fert᷑ eqͥtum ubi ille cum sociis qͦs lectissimos exom̃i normannia ad dux̾at. diu uio¬
lentie restitit: s tandẽ mortẽ suam multis cesis cõpensans. ñ ignaue occubuit. Solꝰ
exutq parce balro normannꝰ fuꝑstes. uir exigui corꝑis. s immanis fortitudinisqͣm-¬
uis qͥdã ꝑ irroniã dicant. eũ curtũ uocatũ: solus inqͣm ciuitatẽ obsedit. solus ciuieꝰ
gladio suo qͦ aduisum ⁊ ext̾ruit. ħ incredibile iudicabit. qui cogitabit qͣntũ conet̃
hominis audacis desꝑatio. ⁊qͣm parũ ualeant illi ꝓuinciales inp̃lio. Inde repatͥans
q̃relam apud regem francoꝵ de dñi sui ꝑfidia deposuit. Nam etriulsũ fama fere-¬
bat inuinculis cecatum. Qͣre adiuditium euocatꝰ parisiꝰ. ⁊ ab ouio s balrone sub sp̃e

Expanded text:
comiti resultare non esset consilium, Anschetillum jam civitatem egressum excepit insidiis mille, comiti resultare non esset consilium, Anschetillum jam civitatem egressum excepit insidiis mille, ut fertur, equitum; ubi ille cum sociis, quos lectissimos ex omni Normannia adduxerat, diu violentiae restitit, sed tandem, mortem suam multis caesis compensans, non ignave occubuit. Solus ex utraque parte Balzo Normannus superstes, vir exigui corporis sed immanis fortitudinis: quamvis quidam per ironiam dicant eum Curtum vocatum, solus inquam civitatem obsedit, solus cives gladio suo, quoad visum est, exterruit. Hoc incredibile non judicabit 231 qui cogitabit quantum conetur hominis audacis desperatio, et quam parum valeant illi provinciales in praelio. Inde repatrians, querelam apud regem Francorum de domini sui perfidia deposuit, nam et Riulfum fama ferebat in vinculis caecatum. Quare ad judicium evocatus Parisiis, et ab obvio sibi Balzone sub specie
Abbreviated transcription (Latin):
normannoꝵ dolo infnͣcia occisꝰ ÷. Qd̾ ñ imm̃ito fcm̃ maiores c̾at̃. Ruilfus si¬
ꝗdẽ unus ꝓcerũ normannice gentis insimultatẽ nescio. ꝗͣde causa ueniens cũ
illo multis illũ assultib asflix̃. Militabat filiꝰ eiꝰ anschecullꝰ comiti. Qi uc añ
plat̾er: aufus ẽ tem̾are natam ut patrẽ duellio capec. ⁊ in potestatẽ comitis rcadet
maximo tñ sac̾m̃to credulus ne quicqͣm iniurie p̃t uincula pat̾et᷑ .S sic̃ seꝑ
neqͥua caufas maloꝵ cominiscit᷑. pꝰ ñ multũ tempꝰ afficta occasione comesas¬
letillũ in papã dirigit: epłam de sue ipsiꝰ nece ad ducem italie portantem.
Ile pmenso taine ꝑ urbẽ mtoiens magnifice susceptꝰ ⁊. Porrectis lutceris dux
fraudẽ miratꝰ diriguit: qđ insignis festiuitatis miles iub̃et᷑ int̾fici. S qr tante fame

Expanded text:
dolo in Francia occisus est: quod non immerito factum majores tradunt. Riulfus sidolo in Francia occisus est: quod non immerito factum majores tradunt. Riulfus siquidem, unus procerum Normannicae gentis, in simultatem, nescio qua de causa, veniens cum Willelmo, multis illum assultibus afflixit. Militabat filius ejus Anschetillus comiti, qui, ut domino placeret, ausus est temerare naturam, ut patrem duello caperet, et in potestatem comitis traderet; maximo tamen sacramento credulus, ne quicquam injuriae praeter vincula pateretur. Sed sicut semper nequitia causas malorum comminiscitur, post non multum tempus, afflicta occasione, comes Anschetillum in Papiam dirigit, epistolam de sua ipsius nece ad ducem Italiae portantem. Ille permenso itinere, urbem introiens, magnifice susceptus est. Porrectis literis dux fraudem miratus diriguit, quod insignis festivitatis miles juberetur interfici: sed quia tantae famae
Abbreviated transcription (Latin):
iurallũsũ ceu̾sinuma fpumantib. Itaq bili c̃citata. ⁊ ut eum fata agebant ensa
psiliens pdon in capillos in uolat ⁊ adtram elidit. Ile latent̃ sica. de uagira
eduacta ⁊ npeatꝰ regis suꝑ iacentis qͣnto pot̾ conatu infigit. Quo uulne exanimatꝰ fabu¬
le ianuã inoninẽ angliã de int̾itu suo patefecit. Latio q moxc̃currentib satelitcb
m̃bratim dissectꝰ. pͥus ñ nullos sauciauit. Puid̾at tã infam̃ finẽ beat Aunttan
te glastoniensis abbas demonis ante se saltantis gesticulationib ⁊plaiusib edoctꝰ
scurilib. Ecta eqꝰ c̃cito curiã ꝑpans. inmedio itinẽ geste reinuntiũ accepit. Cũm¬
muni g decreto c̃silio ⁊ funꝰ glastomã delatum. ibiq in aqͥlonali parce turris mag¬
nintice humatũ. Id eum uolitisse ꝓfamiliari abb̃is amicitia ꝑ nonnulla c̃aruenat
mditia. Data ininferias uilla inqua occubuerat ut que semelconscia fitãt hom¬

Expanded text:
is in vina spumantibus; itaque bili concitata, et, ut eum fata agebant, e mensa prosiliens, praedoni in capillos involat, et ad terram elidit: ille latenter sicam de vagina eductam in pectus regis superjacentis quanto potest conatu infigit; quo vulnere exanimatus, fabulae januam in omnem Angliam de interitu suo patefecit. Latro quoque, mox concurrentibus satellitibus membratim dissectus, prius nonnullos sauciavit. Praeviderat tam infamem finem beatus Dunstanus, tunc Glastoniensis abbas, daemonis ante se saltantis geuriam properans, in medio itinere gestae rei nuncium accepit. Communi ergo decretum consilio, et funus Glastoniam delatum, ibique in aquilonali parte turris magnifice humatum. Id eum voluisse pro familiari abbatis amicitia per nonnulla claruerat indicia; data in inferias villa in qua occubuerat, ut quae semel conscia fuerat hom
Abbreviated transcription (Latin):
nia dt̃. Godenie. Martinesie. pathetresberge. Ethẽdesie. ferremere. millã om̃ino
pocestatem habeant.nisitm cum ab abb̃e causa ordinandi. ⁊ dedicandi aduota¬
Tuorent. nec Abofficio diuino fuspendant. omnio nullum ius ineosexenere
p̃sumant. odonachos suos ⁊ p̃dictarũ eccłiarum clicos scđm antiqͥm glatoni¬
ensis eccłie c̃suetudinem ⁊apłicam aplicam archipsulis ddunstani. ⁊ ouepn¬

Expanded text:
nia dicitur, Godenie, Mertinesie, Patheneberge, Edredesie, Ferremere, nullam omnino potestatem habeant, nisi tantum cum ab abbate causa dedicandi vel ordinandi advocaet placitum convocent, nec ab officio divino suspendant, et omnino nullum jus in eos exercere praesumant. Monachos suos, et praedictarum ecclesiarum clericos, secundum antiquam Glastoniensis eccles
Abbreviated transcription (Latin):
sib angloꝵ delinitꝰ ut familiarẽ desidiam excussisse uidet᷑. maturauit
contͣ cnutonẽ exercitũ collig̾e. Qui tc̃ temporis inlindesia ubi eũ genitor
cum ratib ⁊ obsidib dimiserat. tirones. ⁊ eqͦs exigebat : ut parit̾ coactis
uirib in imparatos se effundẽc. gͣuit̃ ut ipse dicticauit indesertores ul¬
turus.S dolo qͣlem ipse machinabat᷑ p̃uentꝰ. terga ostendit: Ic̃ egre saluat᷑
& in altũ cum reliqͥis ꝓuectꝰ: aboriente usq in austrũ mari brittannie
arcuito ad sandis ic appulit. Ibi humano ⁊ diuino iure ccẽpto obsides qͣs
habebat magne nobilicatis ⁊ elegantie pueros. narib zaurib trunicos.¬

Expanded text:
sibus Anglorum delinitus, ut familiarem desidiam excussisse videretur, maturavit sibus Anglorum delinitus, ut familiarem desidiam excussisse videretur, maturavit contra Cnutonem exercitum colligere, qui tunc temporis in Lindesia, ubi eum genitor cum ratibus et obsidibus dimiserat, tirones et equos exigebat, ut pariter coactis viribus in imparatos se effunderet, graviter, ut ipse dictitavit, in desertores ulturus; sed dolo, qualem ipse machinabatur, praeventus, terga ostendit: tunc aegre salvatus, et in altum cum reliquiis provectus, ab oriente usque in austrum mari Britanniae circuito, ad Sandwic appulit. Ibi humano et divino jure contempto, obsides quos habebat, magnae nobilitatis et elegantiae pueros, naribus et auribus truncos
Abbreviated transcription (Latin):
b deportabant᷑. qđ ñ eẽt ille dñs legitimꝰ. s tirannꝰ atrocissimꝰ. S ñ diui ꝓpi¬
tia qdiuinitas intanta miseria st̃ fluctuare angliã. Siqͥdẽ ꝑuasor c̃cinuo ad
purificationẽ sc̃e Marie ambiguũ qua morce effudit. iutã. Dicit᷑ qd̾ t̾ram
scĩ eadmundi depopłanti. martir idẽ ꝑuisũ apparuerit: lenit̾q de miseria
conuentuũ suoꝵ insolentiꝰ respondentẽ incapite ꝑculerit. Qͦ dolore tac̾tũ
in ꝑximo ut pdictũ ÷ obisse. Dani cnutonẽ filiũ sexan in regẽ eligunt.
Angli contͣ nat᷑alẽ dnm cariorẽ sibi ꝑnuntiantes: si regaliꝰ se qͣm c̃sueu̾at
ag̾ec: enormannia edelredũ accersunt. Ille pͥmo mittit eduuardũ filiũ
qui fidẽ pͥncipũ fauorẽ uulgi p̃sens specularet᷑. Q ubi õiũ uota inbonã
parcẽ uidit cuenientia: securus ꝑ patre reu̾tit᷑. Ita rex reg̾ssus ⁊ istis plau¬

Expanded text:
bus deportabantur, quod non esset ille dominus legitimus, sed tyrannus atrocissimus. Sed non diu propibus deportabantur, quod non esset ille dominus legitimus, sed tyrannus atrocissimus. Sed non diu propitia Divinitas in tanta miseria sivit fluctuare Angliam, siquidem pervasor continuo ad Purificationem sanctae Mariae, ambiguum qua morte, vitam effudit. Dicitur quod terram sancti Edmundi depopulanti martyr idem 296 per visum apparuerit, leniterque de miseria conventum suorum, insolentiusque respondentem, in capite perculerit; quo dolore tactum, in proximo, ut praedictum est, obiisse. Dani Cnutonem filium Swani in regem eligunt. Angli contra, naturalem dominum cariorem sibi pronunciantes, si regalius se quam consueverat ageret, e Normannia Edelredum accersunt. Ille primo mittit Edwardum filium, qui fidem principum, favorem vulgi, praesens specularetur; qui, ubi omnium vota in bonam partem vidit convenientia, securus pro patre revertitur. Ita rex regressus, et laetis plau
Abbreviated transcription (Latin):
dico dñicum nudipes ⁊ lacͥmans uen̾atꝰ ÷ hoc labore ap̃ dm̃ ut credimꝰ fedã¬
ta grã. domũq reũtens. apud niceã urbẽ bithinie dies impleuit. uenenout
fertur int̾ceptꝰ. Auctore ministro radulfo cognom̃to mox ino qͥ scelꝰ illud
spe ducatꝰ animo suo extorserit. S normanmã reg̃ssus re cognita abom̃ib
ꝯsi monstrũ exsuffiatꝰ: inexiliũ ꝑpetuum discessit. Successit rodb̃to filiꝰ
Sills puerulꝰ De qͦ inc̃seq̃ntib dicturꝰ: nc̃ qđ instac repetam.¬
wanus int̾eam quo diximꝰ inuasã angliam rapinis ⁊cedib urgebat
Puincialiũ substantie priꝰ abrase. mox ꝓscͥptiones fac̾te. hesitabat᷑
totisurbib quid fieret. Si pararet᷑ inͣbellio: assercorẽ non hrẽnt. Si elig̾et᷑
subiectio: placido rectore carerent. Ita pͥuate ⁊ publice opes ad naues cũ obsidi¬

Expanded text:
dico Dominicum, nudipes et lachrymas veneratus est. Hoc labore apud Deum ut credimus foederdico Dominicum, nudipes et lachrymas veneratus est. Hoc labore apud Deum ut credimus foederata gratia, domumque revertens, apud Niceam urbem Bithiniae dies implevit, veneno ut fertur interceptus: auctore ministro Radulfo, cognomento Mowino, qui scelus illud spe ducatus animo suo extorserit; sed Normanniam regressus, recognita, ab omnibus quasi monstrum exsufflatus, in exilium perpetuum discessit. Successit Roberto filius Willelmus puerulus, de quo in consequentibus dicturus, nunc quod instat repetamliam rapinis et caedibus urgebat; provincialium substantiae prius abrasae, mox proscriptiones factae. Haesitabatur totis urbibus quid fieret: si pararetur rebellio, assertorem non haberent; si eligeretur subjectio, placido rectore carerent. Ita privatae et publicae opes ad naves cum obsidi
Abbreviated transcription (Latin):
lit inuidiam ⁊ inde leuatũ. ante maius altare locauit. habuit frem rodb̃tũ quẽ ar¬
dhiepm̃ fecit rocomagi. In hoc sane ñ parcia macła głam asꝑgens: Nã ille iminanit᷑
honore abusus multa flagitia cõmisit. S pͥea inseniũ uergens elemosinis largissimis
haut dubie qdã deleuit. Post ricardũ filiꝰ eiꝰdem nõis pͥncipatũ sortitꝰ uixit anno
uix uno. Opiio certe incerta uagat᷑: qqđd coniuentia fr̃is rodb̃ti quẽ ricardꝰ scđ̃s ex
uiditha filia comitis britonũ conani susceꝑit: cũ iuueni ueneficia c̃sciu̾it. Cuiꝰ
rei gem̃s conscĩam ierosolimã pͦ .uii. annos comitatꝰ abierit: magne laudis
causam cẽ temporis adorsꝰ: ut iter motib suspectũ barbaricis ritib diu̾sũ
sarracenicis cum paucis in uadet. ꝑtendic c̃ nec abstitit: tocam uiã salu-¬
brit᷑ emensus. Multoq auro introitũ merratꝰ. illud xpĩanoꝵ decꝰ. sepulchrĩ

Expanded text:
t invidiam, et inde levatum ante majus altare locavit. Habuit fratrem Robertum, quem archiepiscopum fecit Rotomagi; in hoc sane non parva macula gloriam aspergens: nam ille immaniter honore abusus, multa primo facinora, multa flagitia commisit; sed postea in senium vergens, eleemosynis largissimis haud dubie quaedam delevit. Post Ricardum filius, ejusdem nominis, principatum sortitus, vixit anno vix uno. Opinio certe incerta vagatur quod conniventia fratris Roberti, quem Ricardus secundus ex Juditha, filia comitis Britonum Conani, susceperat, vim juveni venefica consciverit. Cujus rei gemens conscientiam, Jerosolymam post septem annos comitatus abierit; magnae laudis causam tunc temporis adorsus, ut iter motibus suspectum barbaricis, ritibus 295 diversum Saracenis, cum paucis invaderet. Pertendit tamen, nec abstitit, totam viam salubriter emensus; multoque auro introitum mercatus, illud Christianorum decus, sepulchrum
Abbreviated transcription (Latin):
circit̾ annoꝵ tenuit regnũ annisui. ⁊ semis. huiꝰ temp̃r northãhĩbri redi¬
uiua meditantes p̃lia. pactũ qđ cũ ethelstano pepigerant corruꝑe. ⁊ analauũ
adhib̃nia reuocatũ statuere regẽ. At u edmundꝰ quiexistimaret inuriũ. si nõ
fr̃ne uittorie reliquias ꝑseq̃ret᷑. copias contͣ desertores dictitauit. Quib mox loco
cedentib. om̃s ciuitates contͣhumbrã fluuiũ sue potentie redegit. a nalauꝰ cũ
qdã regulo remaldo. filio illiꝰ gurmundi deqͦ ingestis elfredi tetigimꝰ. amimũ
regis temptans deditionẽ sui optulit. xp̃ianitatẽ obsidẽ fidi suc ꝑfessꝰ s nõ
regi scottoꝵ malcolmo sub fidelitate iurisiurandi comm̃data.
n ĩ cęt̾a beneficia que diu̾sis eccłus contulit. miro affectu glastoniensẽ eccłiã
magnis p̃diis ⁊ honorib sullimauit. ⁊ pͥuilegiũ in ħ u̾ba concessit.n nõie¬

Expanded text:
enuit regnum annis sex et semis. Hujus tempore Northanhimbri, rediviva meditantes praelia, pactum quod cum Ethelstano pepigerant corrupere, et Analafum, ab Hibernia revocatum, statuere regem. 226 At vero Edmundus, qui existimaret injuriam si non fraternae victoriae reliquias persequeretur, copias contra desertores ductitavit. Quibus mox loco cedentibus, omnes civitates citra Humbram fluvium suae potentiae redegit. Analafus cum quodam regulo Reinaldo, filio illius Gurmundi de quo in gestis Elfredi tetigimus animum regis tentans, deditionem sui obtulit, Christianitatem obsidem fidei suae professus. Sed non regi Scottorum Malcolmo, sub fidelitate jurisjurandi commendata. § 142. Inter ea beneficia quae diversis ecclesiis contulit, miro affectu Glastoniensem ecclesiam magnis praediis et honoribus sublimavit, et privilegium in haec verba concessit:
Abbreviated transcription (Latin):
conuii regibi p̃t̾onissis: ꝓgeniegenositatẽ ⁊ animi magntudinẽ methelst ano e
longiñ conspicat᷑. Adeo eñ ħ auo in eo consentiens habitacłm esfecant. att inulaio e

Expanded text:
issis, progeniei generositatem et animi magnitudinem in Ethelstano e issis, progeniei generositatem et animi magnitudinem in Ethelstano e longinquo conspicatus. Adeo enim haec duo in eo consentiens habitaculum effecerant, ut nullus e
Abbreviated transcription (Latin):
b britannis amnã &aram limitẽ posuerat. Urbem gͥ illã qͣm c̃taminate gẽt i
repiipo defecau̾at. turrib muniuit. muro exq̃dratis lapidib cinxit. Eclicet solũ illã
at inerimoniũ ut nich frust desides. qđ humano usui c̃ducibile existimes paima
ferebat. felices iereges alienigene ñ falio putabant si ul affinitate uł mumib ẽ¬
amicitras mcarent᷑:. Haroldꝰ qͥteamrex noricorũ misit ei nduẽ. tostra aurea. ⁊ uela
pur oureũ hũtem densa testitudine clipcoꝵ inauratoꝵ int̾nsecꝰ cutũgiratã. Miso¬
nuã nomina fuere helgrim.⁊ offrid. qui regalr inurbe ehorata suscepti. sudor. pego¬
rationis pmiis decentib extsere. henricus pͥmꝰ filiꝰ euoniadi. milti eni lõ nomuinsꝰ
fuete tercceuto icoꝵ d imꝑator romanoꝵ sororẽ eiꝰ filio othoni ex postiulaiit. coun

Expanded text:
bus Britannis amnem Waiam limitem posuerat. Urbem igitur illam, quam contaminatae gentis bus Britannis amnem Waiam limitem posuerat. Urbem igitur illam, quam contaminatae gentis repurgio defaecaverat, turribus munivitdat mercimonium, ut nihil frustra desideres quod humano usui conducibile existimes. Plurima ferebat: felices se reges alienigenae non falso putabant si vel affinitate, vel muneamicitias mercarentur. Haroldus quidam, rex Noricorum, misit ei navem, rostra aurea et velum purpureum habentem, densa testudine clypeorum inauratorum intrinsecus circumgyratam. Missorum nomina fuere Helgrim et Osfrid, qui, regaliter in urbe Eboraca suscepti, sudorum peregrinationes praemiis decentibus extersere. Henricus primus, filius Conradi, multi enim hujus nominis fuere, rex Teutonicorum et imperator Rom
Abbreviated transcription (Latin):
militatis ꝑcarus. rebellib inuicta ꝯstantia fulmineꝰ. Norhexalensiũ id ÷ britonũ
aquilonaliũ regulos ap̃ hereforden sẽ urbẽ coegit occurrere ⁊ aliqͣndiu caltitͣntes
indeditionem tͥnfire. Ita qd nullus añ eum rex uł cogitare p̃sũpserat: ipse meffec̃¬
ium formauit. ut ei nomine ueccigał annuatĩ xͣx libs auri tͥcentas argenti pen-
spelea ⁊diuticula ferarũ dep̃hendenc. Uolucres q̃ aliarũ auiũ p̃dam ꝑmane ue¬
nari nossent. Iñ dig̃ssus: inoccidentales britones se conũtit. qui cornualenses uo¬
cant᷑. qui moccidente britannie siti cornugallie ex obliqͦ respiciunt. Illos quoq
ipigre adorsus. ab excestͣ qͣm ad id temporis equo cũ anglis iure inhabitarãt.
cede compulit. t̾minũ ꝓuincie sue citͣ tambrã fiuuiũ c̃stituens sic̃ aqͥlonali¬

Expanded text:
militatis 214 percarus, rebellibus invicta constantia fulmineus, North-Walensium, id est Britonum militatis 214 percarus, rebellibus invicta constantia fulmineus, North-Walensium, id est Britonum Aquilonalium, regulos apud Herefordensem urbem coegit occurrere, et aliquandiu calcitrantes in deditionem transire; ita quod nullus ante eum rex vel cogitare praesumpserat, ipse in effectum formavit, ut ei nomine vectigalis annuatim viginti libras auri, trecentas argenti, pendspelaea et diverticula ferarum deprehenderent, volucres quae aliarum avium praedam per inane venari nossent. Inde digressus, in Occidentales Britones se convertit, qui Cornewalenses vocantur, qui, in occidente Britanniae siti, cornu Galliae ex obliquo respiciunt. Illos quoque impigre adorsus, ab Excestra, quam ad id temporis aequo cum Anglis jure inhabitarant, cedere compulit; terminum provinciae suae citra Tambram fluvium constituens, sicut Aquilonali
Abbreviated transcription (Latin):
piscis uiu̾e assuetꝰ. Ethelstanꝰ int̾ea castrũ qͦd olim dani ineboraco obfirmau̾ant
ad solum diruit: ne ẽẽt quo se tutari ꝑfidia poss. Preda que incastro reꝑta fu̾at:
⁊eaqͥdem amplissima magnifice ⁊ uiritĩ diuisa. hoc enĩ uir ille aio imꝑaũat suo:
ut nichil opũ adcrumenas corradet. s om̃ia c̃qͥfita uł monastñs ł fidelib siuus mu-¬
nificꝰ expendẽt. In hoc thesauros pat̾nos. in hoc uictoriarũ suarũ titulos tota uita
euacuabat. Deo famulantib pnus ⁊dulcis: laicis iocundꝰ ⁊ comis. Magnatib pẽtuitu
maiestatis seriꝰ inmnorib ꝓcdescensione pauꝑtatis deposito regni suꝑcilio asfabilit̾
sobriꝰ. Statura ut accepimꝰ que iustam ñ excellet: corpore deducto capillo ut ipsi ex
reliquiis uidimꝰ flauo filis aureis pulcre intorto. Ciuib ammuõe forticudinis⁊ hu¬

Expanded text:
piscis vivere assuetus. Ethelstanus interea castrum, quod olim Dani in Eboraco obfirmaverant, piscis vivere assuetus. Ethelstanus interea castrum, quod olim Dani in Eboraco obfirmaverant, ad solum diruit, ne esset quo se tutari perfidia posset: praeda quae in castro reperta fuerat, et ea quidem amplissima, magnifice et viritim divisa. Hoc enim vir ille animo imperaverat suo, ut nihil opum ad crumenas corraderet; sed omnia conquisita, vel monasteriis, vel fidelibus suis, munificus expenderet. In hoc thesauros paternos, in hoc victoriarum suarum titulos, tota vita evacuabat. Deo famulantibus pronus et dulcis, laicis jocundus et comis, magnatibus pro contuitu majestatis serius, minoribus pro condescensione paupertatis, deposito regni supercilio, affabiliter sobrius. Statura, ut accepimus, quae justam non excelleret, corpore deducto; capillo, ut ipsi ex reliquiis vidimus, flavo, filis aureis pulchre intorto. Civibus admiratione fortitudinis et hu
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ barbaris ut c̃tͣ muttirent: qͥn potiꝰ sine retctatione ad locũ quidacor uocat᷑ ue¬
nientes se cum suis regnis angloꝵ regi dedidere. Incuĩ pacti gr̃a filiũ c̃stantini bap¬
tirari iussũ. ipse de sacro fonte suscrp̃. Euasit tñ godefridꝰ int̾ apparatꝰ itinantiũ fuga
cum qͦdã turfrido diũsarũ partiũ duce lapsus. Moxq eboracũ obsidens oppidanosq ñc
p̃cib nc̃ minis addefectionẽ sollicitans. ⁊ neutrũ puoto expediens: ab scessit. Hec młto
yͦ inqͣdã castro ambo conclusi custodientiũ ꝑspicatiã fugiendo lusert̃. Quoꝵ turfridꝰ
nature diem obiit inpelago naufragꝰ. p̃da piscib expositꝰ. Godefridus młtis miseriis
ttrra mariq iactatꝰ adpostremũ supplex curiam uenit. Ibi pacifice arege susceptꝰ qͣt¬
tuorq dieb ꝓfusissime cum eo conuiuatꝰ. nauessuas repetut pirata uetꝰ. ⁊ inaq̃ sic̃

Expanded text:
animus barbaris ut contra mutirent, quin potius sine retractione, ad locum qui Dacor vocatur veanimus barbaris ut contra mutirent, quin potius sine retractione, ad locum qui Dacor vocatur venientes, se cum suis regnis Anglorum regi dedidere. In cujus pacti gratia filium Constantini baptizari 213 jussum, ipse de sacro fonte suscepit. Evasit tamen Godefridus, inter apparatus itinerantium fuga cum quodam Turfrido, diversarum partium duce, lapsus; moxque Eboracum obsidens, oppidanosque nunc precibus, nunc minis ad defectionem sollicitans, et neutrum pro voto expediens, abscessit. Nec multo post, in quodam castro ambo conclusi, custodientium perspicaciam fugiendo luserunt; quorum Turfridus mature diem obiit in pelago naufragus, praeda piscibus expositus. Godefridus, multis miseriis terra marique jactatus, ad postremum supplex curiam venit: ibi pacifice a rege susceptus, quatuorque diebus profusissime cum eo convivatus, naves suas repetiit, pirata vetus, et in aqua sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ransacta c̃sec̃tionis celebritate: echelst anꝰ ne spẽ ciuiũ fallẽt. ⁊ inferiꝰ¬
opimone se ag̾et: omnẽ omnino angliã solo nominis t̾ĩore subugauit. pt̃ solos horchah̃ibros
nunciis expetiit. Ipse quoq festino pede subsecutꝰ. u̾ba legatorũ asseruit. Quare. ⁊ sororis
copula ⁊ multiplicib xenus num̃atꝰ: ꝑpetui fedis fundam̃ta iecit. S ut p̃dictũ recolo¬
pꝰ annũ uita deturbatꝰ occasionẽ ethelstano exhibuit. ut norchãhimbriã sue partium¬
g̾et: que sibi ⁊ antiqͦ iure ⁊ noua necessitudine cõpet̾et. Fugit tẽ analafus filiꝰ sihtrici hib̃¬
niam ⁊ godefridꝰ fr̃ eius scortiam. Subsecuti st̃ euestigio regales mifsi ad c̃stantinũ regẽ
scottoꝵ ⁊ cugeniũ regẽ cumbroꝵ tͣnsfugã cũ denuntiatione belli repetentes hec fuit

Expanded text:
§ 134. Transacta consecrationis celebritate, Ethelstanus, ne spem civium falleret, et inferiu§ 134. Transacta consecrationis celebritate, Ethelstanus, ne spem civium falleret, et inferiuopinione se ageret, omnem omnino Angliam solo 212 nominis terrore subjugavit, praeter solos Northanhimbros. nunciis expetiit; ipse quoque, festino pede subsecutus, verba legatorum asseruit; quare et sororis copula, et multiplicibus xeniis muneratus, perpetui foederis fundamenta jecit. SNorthanhimbriam suae parti jungeret, quae sibi et antiquo jure et nova necessitudine competeret. Fugit tunc Analafus filius Sihctrici Hiberniam, et Godefridus frater ejus Scotiam; subsecuti sunt e vestigio regales missi ad Constantinum regem Scottorum, et Eugenium regem Cumbrorum, transfugam cum denunciatione belli repetentes. Nec fuit
Abbreviated transcription (Latin):
cia flecti. ¶Ad pat̾s edictũ dacꝰ indocum̃ta scolar̃. Extimuit rigidos ferulacre¬
pitante magi sts. Et potans audis doc̾tne mella medullis. Decrit tenõs s ñ pueri¬
lit̾ annos. Mox adolescentis uestitꝰ flore iuuente. Armoꝵ studiũ tstabat preu¬
bentẽ. S nͨ in ħ segnẽ sensert̃ bellica uita. Id qͦ postiꝰ cognoũ publica ai pre
Functꝰ erat fato pat̾ om̃i p̃cliuus euo. ꝑpetua fama uiccurꝰ scłacuncta. Ic uiue¬
nis nom̃ regni clamat᷑ mnomen. Ut fausto patas titulo modec᷑ habenas. Cõue¬
niunt ꝓces ⁊ cõpoñc diadema. Pontifices parit̃ dant infidis anatheina. Ẽmicate
inppłis solico festiuor ignis. Et ꝑ dc̃ uarus aĩ penẽliasignis. Amiet qsꝙ scũ
regni monstre fauorẽ. h timec ħ sꝑat. pellit spesam pla fauorẽ. feruec ⁊ exinda
regali regia luxu.Spum̃at uͥq merũ fremit ingens aula tumultu. Discet pueri
celerant iniuncta nimnist᷑. Pelicus uents cumulant᷑ carmine m̃des. Illestreꝑit

Expanded text:
cia flecti. Ad patris edictum datus in documenta scholarum, Extimuit rigidos ferula crepitante magistros; 211 Et potans avidis doctrinae mella medullis, Decurrit teneros, sed non pueriliter, annos. Mox adolescentis vestitus flore juventae, Armorum studium tractabat, patre jubente. Sed nec in hoc segnem senserunt bellica jura: Id quoque posterius cognovit publica cura. Functus erat fato pater omni praecluus aevo, Perpetua fama victurus secula cuncta; Tunc juvenis nomen regni clamatur in omen, Ut fausto patrias titulo moderetur habenas: Conveniunt proceres et componunt diadema, Pontifices pariter dant infidis anathema, Emicat in populis solito festivior ignis, Et produnt variis animi penetralia signis. Ardel quisque suum regi monstrare favorem, Hic timet, hic sperat, pellit spes ampla pavorem, Fervet et exundat, regali regia luxu, Spumat ubique merum, fremit ingens aula tumultu, Discurrunt pueri, celerant injuncta ministri. Deliciis ventres cumulantur, carmine mentes; Ille strepit
Abbreviated transcription (Latin):
sedato fcm̃ exhorruit septeniq penitentia accepta. in delatorẽ fr̃ĩs animose ultꝰ : Erat
ille pinc̾a regis ⁊ ꝑħ adꝑsuadenda que excogitass accõmoduis. Itaq cũ forte die sollẽ¬
niuinũ ꝓpinaret: inmedio triclinio uno pede lapsꝰ alt̾o se recollegit. Ic̃ occasione
accepta. fatale sͥ u̾bum emisit. Sic fr̃ frẽm adiuuat. Quo rex audito. ꝑfidũ obtrunca¬
paruos magna dulcedine fouit. ⁊adultos regni consortes fecit. De sororib lectũ ::
pleto ⁊ qͥdẽ inmaturo ethelstanꝰ gloecestre diẽ clausit. Exiuiue tumphales mal¬
mesb̾ram delate ⁊ subaltaritumulate. Portata añ corpꝰ multa margento ⁊ auro
donaria.simul ⁊ scõrum reliquie de tͣnsmarina britannia empte. Intalib enĩ
thesauros patͥs qͦs ille di coaceruatos ⁊ intactos reliq̃rat c̃sũpsit: sõpnio ut ferc̃

Expanded text:
sedato factum exhorruit, septennique poenitentia accepta, in delatorem fratris animose ultus est. Erat sedato factum exhorruit, septennique poenitentia accepta, in delatorem fratris animose ultus est. Erat ille pincerna regis, et per hoc ad persuadenda quae excogitasset accommodus. Itaque cum forte die solenni vinum propinaret, in medio triclinio uno pede lapsus, altero se recollegit; tunc, occasione accepta, fatale sibi verbum emisit. « Sic frater fratrem adjuvat. » Quo rex audito perfidum obtruncaparvos magna dulcedine fovit, et adultos regni consortes fecit. De sororibus superius pleto, et quidem immaturo, Ethelstanus Gloecestrae diem clausit. Exuviae triumphales Malmesbiriam delatae, et sub altari tumulatae. Portata ante corpus multa in argento et auro donaria, simul et sanctorum reliquiae de transmarina Britannia emptae. In talibus enim thesauros patris, quos ille diu coacervatos et intactos reliquerat, consumpsit; somnio, ut fertur,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ⁊ tedũ qd̃ sedulitatẽ fr̃nam simst᷑ int̾p̃tatione turbarent. Ediinꝰ ꝑse ⁊ puit
Tantũ qͦrũdã mussitatio apud animũ inmultas curas distentũ ualuit: ut ephe¬
bũ etiã ext̾nis miserandũ oblitus consanguinee necessitudinis expeliẽt. Inaudito
sane crudelitatis mͦ ut solus cũ armigro nauẽ c̃scendẽ iub̾et᷑. remige ⁊ remigio
uacuã p̃t̾ea uetustate q̃ssaui. Di fortuna laboraũ ut insontẽ t̾re restitueret:
Scũ tandẽ in medio mari furorẽ uentoꝵ: uela ñ sustin̾ent. ille ut adolescens
odicatꝰ ruite intalib ꝑtesus uoluntario inaqs p̃cipitio morte consciut. Ar¬
miger samoricsilio passꝰ aĩam ꝓduce. mͦ adũsꝰ fluctꝰ eludendo. mͦ pedib subremigando. dñi
corpꝰ adt̾ram detulit. ang̾to scł adorob̃nia inwitsand mari. Echelstanꝰ p̃qͣmira deferbuit aĩo

Expanded text:
dum et foedum, quod sedulitatem fraternam sinistra interpretatione turbarent. Edwinus per se et dum et foedum, quod sedulitatem fraternam sinistra interpretatione turbarent. Edwinus per se et s est. Tantum 224 quorundam mussitatio apud animum in multas curas distentum valuit, ut ephoebum etiam externis miserandum, oblitus consanguineae necessitudinis, expelleret; inaudito sane crudelitatis modo, ut solus cum armigero navem conscendere juberetur, remige et remigio vacuam, praeterea vetustate quassam. Diu laboravit fortuna ut insontem terrae restitueret. Sed cum tandem in medio mari furorem ventorum vela non sustinerent, ille, ut adolescens delicatus et vitae in talibus pertaesus, voluntario in aquas praecipitio mortem conscivit. Armiger, saniori consilio passus animam producere, modo adversus fluctus eludendo, modo pedibus subremigando, domini corpus ad terram detulit angusto scilicet a Dorobernia in Witsant mari. Ethelstanus, postquam ira deferbuit, animo
Abbreviated transcription (Latin):
dus. itiñs casu ꝑuillã tͣnsiens ad domũ diu̾tit infantiliũ rudim̃toꝵ oli c̃sciã
Ieq enĩ integrũ fame sue rebat᷑ si nutriẽ salutare fastidiret. Ubi in se uininis
amore captꝰ. nectem petiit. Ipsa uno cõplexu guidata cũ peꝑiss filiũ etheistanũ
sõpnii fidem absoluit. Nam cũ ille pueritia mortua madolescenciã euad̃et. mag¬
nã spem regie indolis dabat p̃claris facinorib aꝑpbatꝰ. Itaq rege ediuando defuĩc¬
to filiꝰ eiꝰ eluuandꝰ exlegitima c̃iuge creatꝰ patrẽ citamorte ereatꝰ luncoium speb
mathelstanũ erectis. solus elfredꝰ magne insolentie hõ.cũ suis clam restitit q̃ ad
potuit. dedignatꝰ subdi dño. quẽ suo ñ delegis arbito. Q ut suꝑiꝰ rex acculit pdito
⁊ examinato: fuere qui frẽm regis ed& mũ insidiarũ insimularent. Scelus horrẽ¬

Expanded text:
dus, itineris casu per villam transiens, ad domum divertit infantilium rudimentorum olim consciam; dus, itineris casu per villam transiens, ad domum divertit infantilium rudimentorum olim consciam; neque enim integrum famae suae rebatur si nutricem salutare fastidiret: ubi, visae virginis amore captus, noctem petiit. Ipsa uno complexu gravidata, cum peperisset filium Ethelstanum, somnii fidem absolvit; nam cum ille, pueritia mortua, in adolescentiam evaderet, magnam spem regiae indolis dabat, praeclaris facinoribus approbatus. Itaque rege Edwardo defuncto, filius ejus Edwardus, ex legitima conjuge creatus, patrem cita morte secutus. Tunc omnium spebus in Ethelstanum erectis, solus Elfredus, magnae insolentiae homo, cum suis clam restitit quoad potuit, dedignatus subdi domino quem suo non delegisset arbitrio. Quo, ut superius rex retulit, prodito et exanimato, fuere qui fratrem regis Edwinum insidiarum insimularent: scelus horren
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ munꝰ ultione diuina collatũ. dõpotissimũ ñ ingͣtꝰ rependet. Ft̾eadat᷑ anĩaduten¬
dũ qđ t̃c basilica scĩ petri pͥmaria cenobio fu̾it q̃ nc̃ in sccłis habet᷑ eccłia beate Malut qͣmino¬
tiones post̾ioꝵ elucubratis didicim. Que iđo apposin: ñ ut ear ueritatẽ defendã s ne
lectorũ sc̃iam defiraudẽ. Ac pͥmũ denatiuitate referendũ. Erat inq̃da uiliã
opilionis filia eleganti sp̃e puella que qđ ñ contulissent natales. forme mercabat᷑
grã. huic ꝑuisũ monstrat ꝑdigiũ: lunã de suo uentre splendore ⁊ hoc lumine totã
angliã illustri. Id cũ mane ad sodales detuliss ludo: ab illis ñ iocularit᷑ exceptũ.
c̃festim uillice aurib q̃ regis filios nutte solebat in sonuit. Ila rẽ examinans. pu-¬
ellã intͣ lares suos receptã. filie loco hu̾it: cultiorib uestim̃tis cibis delicationib
gestib facenorib uirgulculã informans. Non multo pͦ filiꝰ regis elfredi eduuar¬

Expanded text:
quod munus, ultione divina collatum, Deo potissimum non ingratus rependeret. Praeterea datur animadvertendum, quod tunc basilica sancti Petri primaria coenobio fuerit, quae nunc in secundis habetur; ecclesia beatae Mariae, quam motiones posteriorum elucubratis, didicerim. Quae ideo apposui, non ut earum veritatem defendam, sed ne lectorum scientiam defraudem: ac primum de natiopilionis filia, eleganti specie puella, quae, quod non eontulissent natales, formae mercabatur gratia. Huic per visum monstratur prodigium, lunam de suo ventre splendere, et hoc lumine totam Angliam 223 illustrari. Quod cum mane ad sodales detulisset ludo, ab illis non joculariter exceptum, confestim villicae auribus, quae regis filios nutrire solebat, insonuit. Illa, rem examinans, puellam intra lares suos receptam filiae loco habuit; cultioribus vestimentis, cibis delicatioribus, gestibus facetioribus, virgunculam informans. Non multo post, filius regis Elfredi Edwar
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ parauat difficilẽ ꝓmagnitudine corꝑis minabat᷑ in gressũ regales exutas ferro te
m̾a ẜ uit. Uñ c̾tinuo sangui sundatĩ emicans: astantiũ corda pauore ẽcussit. Ita regiũ¬
regnũ corpꝰ inscͥnio qđ ip̃si eccłie c̃culerat suꝑ altare locata st̃ csĩ capite sc̃i appollinaris
& reliquiis uincentii mr̃is. q̃ ille magno empta decori domꝰ d̃i adiecerat. lem̃atorẽ porro
sacͥcorꝑis mox animꝰ reliqͥt: nec multo pͦ eccłia egressũ fracta ceruice mors inuenit. Hec
inhis hesit regie scitatis offenso.s inult̾iora pcessit sanato ibi furioso ⁊ ccco. Merito gͦ ñ
infir ma int̾ anglos fana ẽ. nc̾llũ nec eius nec suꝑioris etatis regem inanglia recto ⁊ equi¬
libͥ  iuditio elgaro comparandũ. Ita nicħ uisũta eiꝰ sc̃ius. nich iusticia ꝓbabiliꝰ fuit: excep¬
tis uitiis q̃ pꝰca amplis uirtutib deleuit. Iui pat̾am suã p̃clara fortitudine illustrẽ reddi

Expanded text:
quem paraverat, difficilem pro magnitudine corporis minabatur ingressumeravit, unde continuo sanguis undatim emicans astantium corda pavore concussit. Ita regium corpus in scrinio, quod ipsi ecclesiae contulerat, super altare locatum est cum capite sancti Apollinaris, et reliquiis Vincentii martyris, quae ille magno empta decori domus Dei adjecerat. Temeratorem porro sacri corporis mox animus reliquit; nec multo post, ecclesia egressum, fracta cervice mors invenit. Nec in his haesit regiae sanctitatis ostensio, sed in ulteriora processit, sanato ibi furioso et caeco. Merito ergo non infirma inter Anglos fama est nullum, nec ejus nec superioris aetatis regem in Anglia, recto et aequilibri judicio Edgaro comparandum. Ita nihil vita ejus sanctius, nihil justitia probabilius fuit, exceptis vitiis quae postea amplis vir
Abbreviated transcription (Latin):
magnatis librato c̃silio. bonũ eẽ lib̾alitatẽ ostencare regiam. cũ ñ poss ꝓpulsa¬
re miuriã rollonẽ pacifice accersiuit. Erat ille ram gͣndeuꝰ ⁊ facile ad concordiã
indinatꝰ: Ita fedus ittũ ÷ ut baptisia susciꝑet. c̾tã illã de U rege sic̃ de dĩo suo cognoscẽt.
gerẽnt. ut pedem langitoris osclłaret᷑ dedignatꝰ genib aduolui. app̃hensũ pedẽ regisad
os suũ staus attͣxit. Illo resupinaco secutꝰ risꝰ normannoꝵ: francis rep̃hendentib stmn:
excufat rollo impudentiã allegans ꝓuicie suc morẽ. Ita reb cõpositis rotomagũ re¬
adũt ibiꝙ diem clausit. ¶ iliꝰ hui karoli fuit ludouiucꝰ. Is ac̃sdã ssambardo q̃ ad¬
paganismũ psus fidem luserat irritatꝰ. ꝓceres suos dde suffragio c̃uenit: ͥb: ñ resposũ

Expanded text:
magnatibus librato consilio bonum esse liberalitatem ostentare regiam, cum non posset propulsamagnatibus librato consilio bonum esse liberalitatem ostentare regiam, cum non posset propulsare injuriam, Rollonem pacifice accersivit. Erat ille jam grandaevus, et facile ad concordiam inclinatus est. Ita foedus ictum est ut baptisma susciperet, et terram illam de rege sicut de domino suo cognosceret. gererent ut pedem largitoris oscularetur, dedignatus genubus advoivi, apprehensum pedem regis ad os suum stans attraxit. Illo resupinato, secutus risus Northmannorum; Francis reprehendentibus factum, excusat Rollo impudentiam, allegans provinciae suae morem: ita rebus compositis Rotomagum rediit, ibique diem clausit. DE HUpaganismum versus fidem luserat, irritatus, proceres suos de suffragio convenit; quibus nec responsum
Abbreviated transcription (Latin):
siam qͦ eiꝰdem uirginis qͣm karoluscaluus cũ aliis reliquiis ac̃stantinopoli ad¬
uex̾at. in modũ uexilli suꝑ ꝓpugnacula custodũ trita pectorib uentis expont̃.
hostes uisani ridere ⁊ ineam ꝑinane sagittas dirig̾e. Non impune. Nam mox ocłis
obnubilatis nec retro regredi nec ante tende ualuere. Id oppidani letis animis
conspicati: multa eorũ cede qͣntũ fortuna aspirabẽt gaudiũ suũ satiart̃. Euasit
tñ rollo: quẽ sue fidi ds reseruabat. Nec multo pͦ rotomagũ. ⁊ consines urbes ar¬
suiꝰ filii filius ludouicꝰ ut supͣ lec̾tum ẽ. norhmannos uicit quidẽ s ñ expulit.
At uͦ karolꝰ fr̃ istius ludouici nepos karoli calui. ex filio ludouico ut pͥus detigi
multociens adu̾sis bellis exꝑtꝰ. nichil sibi forcunã restituere qd̾ aliĩs abstuliss cũ

Expanded text:
siam quoque ejusdem virginis, quam Karolus Calvus cum aliis reliquiis a Constantinopoli adsiam quoque ejusdem virginis, quam Karolus Calvus cum aliis reliquiis a Constantinopoli advexerat, in modum vexilli super propugnacula, custodum trita pectoribus, ventis exponunt: hostes visam ridere, et in eam per inane sagittas dirigere; non impune, nam mox, oculis obnubilatis, nec retro regredi nec ante tendere valuere. Id oppidani laetis animis conspicati, multa eorum caede, quantum fortuna aspirabat, 200 gaudium suum satiarunt. Evasit tamen Rollo, quem suae fidei Deus reservabat. Nec multo post Rotomagum et confines urbes arcujus filii filius Lodowicus, ut supra lectum est, Northmannos vicit quidem, sed non expulit. At vero Karolus frater istius Lodowici, nepos Karoli Calvi ex filio Lodowico, ut prius tetigi, multotiens adversis bellis expertus, nihil sibi fortunam restituere, quod aliis abstulisset: cum