comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pos. idẽ. amatores iactantie.
ñ sapientie. qͥ continẽtia caᷤ¬
tice. atq ieninio. sic̃ qua¬
dã pietatis ueste ext̾ius
tecti. intͥnsecus uͦ haben¬
tes animũ uenenatũ. ꝑ dus¬
ces sermones multis in ec¬
cłia scandalũ intulert̃.
Quoꝵ ꝑ fidiã denudare
curabo. ⁊eoꝵ errorib lo¬
cis oportune. paucis qͥdẽ
s affatiꝰ di opitulãte uiua¬
mine respondebo. Qd̾ illis
marime ꝓfut᷑ũ esse cõfi¬
do. qͥmagna doctoꝵ uo¬
lumina. quib eis respon¬

Expanded text:
res jactantiae, non sapientiae, qui continencia, castitate atque jejunio sicut quadam pietatis veste exterius tecti, intrinsecus vero habentes animum venenatum, per dulces sermones multis in Ecclesia scandalum intulerunt. Quorum perfidiam denudare curabo, et eorum erroribus locis oportunis, paucis quidem sed affatim, Dei opitulante juvamine, respondebo . Quod illis maxime profuturum esse confido, qui magna doctorum volumina, quibus eis respon
Abbreviated transcription (Latin):
gentib flecti nulłs cru¬
ciatib potuert᷑. sẽꝑ in¬
ex pugnabiles ꝑ manẽ¬
tes. Si militer ꝯ sc̃e mu¬
lieres uirilẽ gerẽtes
animo fidẽ. carcerib inclu¬
debant᷑. cedebãt᷑.⁊ orque¬
bãtur. urebãtur. lania¬
nabamt᷑. hos pͥmiti¬
ua flores tulit eccła.
⁊his ad huc stipata uer¬
nat mirabili uarieta

Expanded text:
s cruciatibus potuerunt, semper inexpugnabiles permanentes. Similiter et sanctae mulieres virilem gerentes animo fidem, carceribus includebantur, cedebantur. torquebantur, urebantur, lanianabantur. Hos primitiva flores tulit Ecclesia, et his adhuc stipata vernat mir
Abbreviated transcription (Latin):
fus romamĩ assecutus
consulatũ. ꝑ mesopotanniã
tendens inparthiã. euphratẽ
fhiiuiũ contͣ fedus luculliq
põpeii confulũ romanoꝵ
tͣnsiuit. & carras usq ꝑuenit
Ubi aparthis circũuentꝰ.
exercitũ amisit. ⁊ipse extino¬
choiꝰ ⁊phrahates fuere. Mi

Expanded text:
sus, Romanum assecutus consulatum, per Mesopotamiam tendens in Parthiam, Euphratem fluvium, contra foedus Luculli et Pompeii, consulum Romanorum, transivit, et Carras usque pervenit, ubi a Parthis circumventus exercitum amisit, et ipse est exstincco
Abbreviated transcription (Latin):
neratus. ⁊ tã clui c̾tam̃ anceps
fuit. qͦ ad fuget darius. Exini
magna cecles ꝑsaru sequuta
ta .xł. milia. Ex macetdonibus¬
uͦ. cecid̾e pedestres .c.&.xxx. et¬
eqͥtes .c.I. In castͥs ꝑsarũ: młtum
auri & cet̾arũ opũ inuentũ ÷.¬
clarii nat̾ et uxor. eiꝰdq soror.⁊
las tñ alexand̾ hab̾i ap̾se ut re¬
ginas p̾cep̃. Filiabq ñ sorclidiꝰ
matͥmoniũ dignitate patͥs sꝑa¬
re iussit. Post ħ aũ darius in gra¬
cram uictoris alexandri. aureis
uincit᷑ cathenis a cognatis suis.
Sicq ꝑsarũ regnũ cessit in
potestatẽ macedonũ. pꝰquã ste¬
et alexandriã suꝑ annẽ tha¬
naim edificaũ. & indiã expe¬
ni limbo. ĩꝑii sui fine t̾mina¬
ret. Ubi cũ poro ipsiꝰ gentis
rege fortissimo. eqͦ uectus. sin¬
gulari c̾tamine dimicauit.
S occiso deiectus eqͦ: concur¬
su satellitũ suoru̾ moitẽ eua¬
sit. Subactis deniq om̃ib
orientis gentib usq ad flumͣ

Expanded text:
neratur, et tandiu tamen anceps neratur, et tandiu tamen anceps fuit quoad fugeret Darius. Exinde magna caedes Persarum secuta ta XL milia. Ex Macedonibus cecidere pedestres CXXX, equites CL. In castris Persarum multum auri ceterarumque opum inventum.rorum mater et uxor eademque soror las tamen Alexander haberi apud se ut reginas praecepit, filiabus non sordidius matrimonium dignitate patris sperare jussit. Post haec autem Darius in gratiam victoris Alexandri aureis vincitur catenis a cognatis suis. rsarum regnum cessit in potestatem Macedonum, postquam steet Alexandriam super amnem Tanaim aedificavit, et Indiam expeni limbo imperii sui fines terminaret. Ubi cum Poro ipsius gentis rege fortissimo equo vectus singulari certamine dimicavit, sed occiso dejectus equo concursu satellitum suorum mortem evasit. Subactis deinde omnibus Orientis gentibus usque ad flumen
Abbreviated transcription (Latin):
finib arcere. s intͣ regni sinũ
reciꝑe gloriosiꝰ ratꝰ flum euphra¬
ten & montẽ cilicie taurũ. illi
sine ĩpeclim̾to tnͣsire ꝑmisit. ac
demũ in cãpis adrasti dirigit
aciẽ adu̾sus eũ. Habuit itaq
cdarius in ea cong̾ssione. sexcen
cedonũ utute. Magna cecles
ꝑsarũ in eo p̾lio fuit. De ex̾citu
uͦ alexandri nouẽ tantũ cecide
pedites. ⁊ centũ uiguiti eqͥtes.
Post hanc aũ uictoriã maior parᷤ
asie. statĩ ad alexandrũ defecit.
Deniq plurima gessit alexand¬
bella cũ p̾fectis darii. qͦs iã n̾ tam
armis quã noĩs sui t̾rore suꝑaũ.
Iã enĩ milites alexandri ꝑsicũ
aurũ. ꝙ tociꝰ orientis opes. quasi
suã p̾clã ducebãt. nͨ belli ꝑicłorũ¬
q s liuiciarũ memin̾ant. Post¬
hec aũ dariꝰ cũ quadrigentis
milib peclitũ. et centũ milib
equitum maciem ꝓcedit. De¬
currit ei alexander. et cõmit¬
titur þrelium in gentib a¬
nimis. In eo p̃lio utq rex uul¬

Expanded text:
sinum recipere gloriosius ratus, flumen Euphratem, et montem Ciliciae murum illum sine impedimento transire permisit, ac demum in campis Adrasti dirigit aciem adversus cum. Habuit itaque Darius in ea congressione sexcentacedonum virtute. Magna caedes Persarum in eo praelio fuit; de exercitu vero Alexandri novem tantum cecidere pedites, et centum viginti equites. Post hanc victoriam major pars Asiae statim ad Alexandrum defecit. Denique plurima gessit bella cum praefectis Darii, quos jam non tam armis quam nominis sui terrore superavit. Jam enim milites Alexandri Persicum aurum, et totius Orientis opes quasi suam praedam ducebant, nec belli periculorumque, sed divitiarum meminerant. Posthaec autem Darius cum quadringentis millibus peditum, et centum millibus equitum in aciem procedit. Occurrit ei Alexander, et committitur praelium ingentibus animis. In eo praelio uterque rex vul
Abbreviated transcription (Latin):
a tumida. sediciosa. frau¬
dulenta. ꝓcacia. Quippe ui¬
aut mext̃no ᷤ. aut ĩdom esti¬
cos motꝰ inqͥeti. Nat᷑ã taci¬
N. ad faciendũ. quã ad dis¬
cendũ ꝓͣptiores. ꝓ inde scła¬

Expanded text:
ti tumida, seditiosa, fraudolenta, procacia; quippe viaut in externos aut in domesticos motus inquieti, natura taciti, ad faciendum quam ad dicendum promptiores; proinde secun
Abbreviated transcription (Latin):
der. Iste qͥppe eos pͥmum¬
legre. castella muniuit. ci¬
uitates firmaũ. urbẽq¬
eiᷤꝰᷤ nom me daran in mon¬
te zapaatheno. condidit.
neq inunitiꝰ qͥc quã esse.
nec amenius possit. Ita enĩ
sionib egeat. &soli circũ¬
iacentis tanta fertilitase̾

Expanded text:
umlegit, castella munit, civitates firmat, urbem quoque nomine Daram in monte Zapaortenon condit: neque munitius quicquam esse, neque amoenius possit: ita enim soribus egeat; et soli circumjacentis tanta ubertas est,
Abbreviated transcription (Latin):
& ĩ ipso ardore certaminis
marime uicisse te putes:
tc̃ tibi discrim̃ sub eundũ
sit. Cõminus in acie plia¬
ri. aut obsessas expugna¬
nare diu posst̃. In tolerabi¬
les enĩ forent. siqͣntus ẽ hi

Expanded text:
 in ipso ardore certaminis maxime vicisse te putes, tunc tibi discrimen subeundum sit. Cominus enim in acie praeliari, aut obsessas expugnanare diu possunt. Caeterum intolerandi forent, si quantus est
Abbreviated transcription (Latin):
mulauit gͦ diffidentiã
desꝑacione cladis illate.
& hostem uictoria suꝑ¬
bũ. ad seuocat. Sicq in
comialle infidiis cõpo¬
sitis. ducẽta ꝑsarũ ii¬
lia. subita in rutione
deleuit. Quib patratis.
utrem hum ano sanguine
plenũ inferri. ita ingͥens.
Saciate sunguine. quẽ

Expanded text:
mulavit diffidentiam desperatione cladis illatae, et hostem victoria superbum ad se evocat, sicque in valle insidiis compositis ducenta Persarum millia subita irruptione delevit. Quibus patratis, utrem humano sanguine plenum inferri, ita inquiens: Satia te sanguine, quem
Abbreviated transcription (Latin):
citus cũ ingenti p̃da. domũ
dimisert̃. Reliq uͦ ad tuen¬
dũ asye ĩꝑiũ remanserãt
contͣsubarbarox cũmathe¬
sia regina intͣficiunt᷑. Incuiꝰ
Iocũ filia enis oithia reg¬
no succedit. Cui p̃ter singu¬
larẽ belli scientiã. eximia
seruate in ome euũ uirgi¬
nitatis ãmiratio fuit. De¬

Expanded text:
ingenti praeda domum dimittunt. Reliquae, quae ad tuendum Asiae imperium remanserant, concursu barbarorum cum Martesia regina interficiuntur. In huius locum filia eius Orithyia regno succedit, cui praeter singularem belli scientiam eximia servatae in omne aevum virginitatis admiratio fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne gallie nom dedert. yni¬
de gallia tͣns alpina. qͦ
ultra alpes habet᷑. ⁊ gal¬
lia cis alpina. que infra
alpes ẽ. uocitat᷑. Et hec
de brenno siue degallis.¬
quox suprã dudũ me¬
minimus. paucis dixisse
sufficiat. Amodo uero
fultus di adiutorio .&.
in tres libros totũ opꝰ
diuidere.E in unũ corpꝰ
eccłasticã historiã cu¬
rabo redigere. Expłisꝰ¬

Expanded text:
ne Gallie nomen dederunt. Unne Gallie nomen dederunt. Unde Gallia Transalpina que ultra Alpes habetur, et Gallia Alpes est, vocitatur. Et haec de Brennoquorum supra dudum meminimus, paucis dixisse sufficiat. Amodo vero fultus Dei adjutorio, et in tres libros totum opus dividere et in unum corpus ecclesiasticam historiam curabo redigere. Explic
Abbreviated transcription (Latin):
caput est beneuentus ciui¬
cas. Quinta decima aut̃
appulia ẽ. consociata sibi
calabria. habens opulẽ¬
cas urbes luceriã. se põ¬
cũꝰ. Ronusiũ. brundusiũ.
atq charẽcũ. Sexta de¬
cima uͦ sẏchilia ẽ. q̃ ma¬
ri chirreno seu ionico
alluit᷑. Septima decima
aut̃ corsica ẽ. ẜ octaua¬
decima sardinia ncu
galliã alpina̾ appellaue¬
re. Siqͥdẽ antiqͦ tẽpo¬
re. brenuꝰ qͥaput urbẽ
regnabat senonẽsem. cuͣ
trecẽtis milib gallox
ad italiã uenit. eã us¬
q ad senogalli ã. suꝑ
mare adriaticũ sitã
occupauit. & ibi adĩui¬
cẽ seꝑatisunt galli. Qͦ¬
rũ cencũ milia delphoᷤᷤ
adeuntes. grecox gla¬
diis ꝑiert̃. Alia uͦ cen¬
cũ milia inter greciã
remanentes. pͥmũ gallos¬
greci acandore corpo¬
appellati. hi gͦ st̃ qͥb scribit
apostolus paulus. Alia
autꝰ centũ milia in itali¬
Aremansert̃. tẏcinũq
mediolanũ ꝑgamũ. ⁊ bri¬
xiã contruentes. eis alpi¬

Expanded text:
caput est Beneventus civicaput est Beneventus civitas. Quintadecima autem Apulia est, consociata sibi Calabria, habens opulentas urbes Luceriam, Sipontum, Canusium, Brundusium, atque Tarentum. Sextadecima vero Sithilia est, que mari Tireno seu Jolico alitur. Septimadecima autem Corsica est; et octavadecima Sardinia nuncGalliam Cisalpinam appellavere. Siquidem antiquo tempore Brennus, qui apud urbem regnabat Senonensem, cum trecentis milibus Gallorum ad Italiam venit, et eam usque ad Senogalliam super mare Adriaticum sitam occupavit: et ibi ab invicem separati sunt Galli. Quorum centum milia Delphos adeuntes, Grecorum gladiis perierunt. Alia vero centum milia intra Greciam remanentes, primum Gallogreci a candore corpoappellati. Hii ergo sunt, quibus scribit apostolus Paulus. Alia autem centum milia in Ytalia remanserunt; Ticinumque, Mediolanum, Pergamum, et Brixiam construentes, Cisalpi
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates. Nona uͦ ꝓuintia
in alpib apenninis est sita.
Oecima autẽ emiha nomi¬
nat᷑. hec incip̃ ĩter alpes ap¬
penninas. &ꝑgit iurta pa¬
di fluenta. uersus rauen¬
nã. E hec locuplecib urbi¬
b decorat᷑. plicencia. par¬
ina. bononia. Ecornelii foro.
qd̃ modo castrũ ĩ molas ap¬
pellat᷑. Undecima aut̃ flu¬
mina uocitat᷑. & ẽ. irt̾ alpe̾¬
ninas alpes. ꝙ mare adri¬
aticuꝰ pofita. ẽq inea sica
rauenna. Duodecima uͦ ẽ.
picenꝰ. habens ab austro
appenninos montes .R exal¬
tera parte ad riticũ ma¬
re.ꝙ. porrigit᷑ usq ad pista¬
riã. Appennine autẽ alpes
ꝑ mediã italiã ꝑgentes. a
pugnicis. hoc ẽ ab exer¬
citu han nibals. qͥp eas tͣn¬
sitũ abuit. uocitant᷑. Ter¬
leria ñ cupat᷑. cuiẽ ad ne¬
xa nursia. huiꝰ etiã pars oc¬
cidua & ruria nominat᷑.
Quarta decima uero ꝓ uin¬
cia sãniũ apistaria in ci¬
pit.R int̾ cãpaniã & adma¬
re adriaticũ ꝑgit. huiꝰ

Expanded text:
civitates. Nona vero provincia in Alpibus Apenninis sita est. Decima autem Emilia nominatur: hec incipit inter Alpes Apenninas, et pergit juxta Padi fluenta versus Ravennam, et his locupletibus urbibus decoratur, Placentia, Parma, Bononia, et Cornelii Foro, quod modo castrum Imolas appellatur. Undecima autem Flaminia vocitatur, et est inter Apenninas Alpes et mare Adriaticum posita: et in ea sita est Ravenna . Duodecima vero est Picenus habens ab austro Apenninos montes, et ex altera parte Adriaticum mare, et porrigitur usque ad Piscaniam. Apennine autem Alpes per mediam Italiam pergentes, a Punicis, hoc est ab exercitu Annibalis, qui per eas transitum habuit, vocitantur. Terleria nuncupatur, cui est adnexa Nursia. Hujus etiam pars occidua Etruria nominatur. Quartadecima vero provincia Samnium, a Piscaria incipit et inter Campaniam et mare Adriaticum pergit. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
cͥsicĩ minltiplicia. uaria¬
ꝙ signa erant sacͥficio
dib atq catnalib homi¬
nib. pͥmũ posita ẽ
crudiens eos. uł peccare
ꝓhibens metu ƿene p̃sentiᷤ.
iã eruditis. sine int̾mina¬
tione pene p̾sentis osten¬
dit. Non decebat ꝗͦ ut euã¬
głica ꝑfectio p̃cẽderet
mosaicã legem. Nã queq
ꝑfecta. solent esse posteri&a.
his ita se habentĩb restat
& nc ut de parthis qͥdiu in
ꝑside regnauerũt aniqͥd
tinguã. Tantũ enĩ regii.
silentio prire ñ debeo. Cũ

Expanded text:
crificii multiplicia uariaque signa erant sacrificia dibus atque carnalibus hominibus primum posita est, erudiens eos vel peccare prohibens metu poenae presentis; jam eruditis sine interminatione poenae presentis ostendit. Non decebat ergo ut evangelica perfectio precederet Mosaicam legem. Nam quaeque perfecta solent esse posteriora. His ita se habentibus restat et nunc, ut de Parthis, qui diu in Perside regnaverunt, aliquid tingam. Tantum enim regnum silentio
Abbreviated transcription (Latin):
pt̃a ꝑ incultas solitudine ᷤᷤ
errare soliti. ñ agrũ exer¬
cent. s uxores ⁊ lib̾os secũ
in plaustris uehunt. co¬
riis ẏmbrẽ ⁊ yemis a̾ꝑi¬
tatem euitãtes. Arm̃ta
lac̾te ⁊ melle uescuntur.
Gens laborib ꝯbellis
ficio. s armis & equis ac
uenationib dudũ exer¬
cebant. inustis infantũ
dextris manmis. nesagi¬
tatoriũ iactus in pedirę¬
gine fuere. marthesie
ꝙ lãpedo. Que induas
partes agmine diuiso.
b de esset auctoritas: geni¬
tas se marthe p̾dicabant.
Itaq iaiore parte europe¬

Expanded text:
per incultas solitudines errare soliti non agrum exercent, sed uxores et liberos secum in plaustris vehunt, coriis imbrem et hiemis asperitatem evitantes, armenta Lacte et melle vescuntur; gens laboribus et bellis ficio,sed armis, equis, venationibus exercebant, inustis infantum dexterioribus mammis, ne sagittarum iactus impedianginae fuere, Martesia et Lampeto, quae in duas partes agmine diviso, bus deesset auctoritas, genitas se Marte praedicabant. Itaque maiore parte Europ
Abbreviated transcription (Latin):
assignabo. ut sit mͦ dic¬
tũ decurras Ratalogũ.
qͥd sub uno qͦ inꝑatore.
gestũ sit. euidenter ag¬
noscere possis. Sunt ca¬
m̃ ñ nulli. qͥb udetur
fore suꝑ fluũ. cũ scd̾m
eccłiastice ꝑ tͤctantur
historie. S nẽ contra
religionẽ eccħasticã.
aut auctenticã disci¬
plinã. Lucas nẽpe eu¬
uãgelista. cũ dñice ĩcar¬
nationis texeret histo¬
riã. herodis regis ni

Expanded text:
nabo, ut, si modo dictum decurras katalogum, quid sub unoquoque imperatore gestum sit, evidenter agnoscere possis. Sunt tamen nonnulli quibus videtur fore superfluum, cum secundum esiasticae pertractantur historiae. Sed non est contra religionem ecclesiasticam aut auctenticam disciplinam . Lucas nempe evangelista, cum dominicae incarnationis texeret historiam, Herodis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sscite ñ mimus in lisꝰ¬
tria pͥncipia. qͣminꝑiaha¬
buere. nec uir& magis
quã femina uirtutib
claruere. Quippe cũ ui¬
ri hos de qͥb acturi sumꝰ.
parthos bactanosq fe¬
mine uͦ eox ãmaronũ reg¬
na condiderint. Itaq res
gestaᷤ uiroꝵ mulierũq
considerantib. ĩ certum
est uter apeos sexus il¬
iustrio fuerit. his tñ

Expanded text:
tur. Sed Scythae non minus illustria principia quam imperia habuerunt, nec virorum magis quam feminarum virtutibus claruere; quippe cum viri hos de quibus agimus Parthos Bactrianosque, feminae vero eorum Amazonum regna condiderint. Itaque res gestas virorum mulierumque considerantibus incertum est uter apud eos illustrior sexus fuerit. His tamen
Abbreviated transcription (Latin):
gentes ꝑ obẽ diffuse. bene¬
ficiox diꝙ sue conditionis
oblite. in sensibiles ꝓeo cole¬
rent creaturas: elegit d̾s
abraham uirũ sc̃m. cinus
exẽplo mundũ ad agnitio¬
nẽ sui conu̾teret. E aberro¬
ris p̃cipitio libraret. Cui
etiã circũsionis notã ĩposuit.
Qd̾ nr̃e regenerationis sigm̃
fuit. qͣ post cũmunẽ carnis
generationẽ qua scło nas¬
cimͦ. d̾o regeneram᷑
locutus est. ut educeret
ifrliticũ ppłm de egipto. ac
acNoctib ipsius iterũ tẽ¬
tus alloqͥo scͥptã intabu¬
lis legẽ meruit susciꝑe.
qͣidẽ di ppłs frueret᷑. donec
sũ legis eiꝰde eccħe sue data

Expanded text:
gentes per orbem diffusae, benegentes per orbem diffusae, beneficiorum Dei et suae conditionis oblitae, insensibiles pro eo colerent creaturas, elegit Deus Abraham virum sanctum, cujus exemplo mundum ad agnitionem sui converteret et ab erroris precipicio liberaret; cui etiam circumcisionis notam imposuit, quod nostrae regenerationis signum fuit; qua post communem carnis generationem, quia seculo nascimur, Deo regeneramurlocutus est, ut educeret Israeliticum populum de Aegypto, ac ac noctibus ipsius iterum tentus alloquio scriptam in tabulis legem meruit suscipere; qua idem Dei populus frueretur, donec sum legis ejusdem Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
sapienti sacras hnto¬
rias nosse. quarũ sola
suꝑ ficies. solet ab huma¬
nis m̃tib nebulas erro¬
ris abigere .& eas ad ĩ¬
maginẽ u̾itatis ad ducere
curabo nc̃ ugta histoie
tertũ. legentib notifica¬
re. qͦmͦ ꝓcessit in mundo
recta cruditio fidei ꝑqͦs¬
dam gͥdus & articulos
etatũ ac tẽporũ. & qͦ mͦue
tus testim entũ. euãgeli¬
cis ministrauit pͥncipiis.
in p̃figatioe diuinox sacͣ¬
m̃tox. sic̃ uirilẽ etatẽ. solet
etas puerilis p̃ced̾e. Qꝗͣuis
ab ipsa mũdi origine into¬
ta mũdi latitudine. non nͥ
duas sotietates hominũ cõ¬
ꝑimus extitisse. cũ tottan¬
teq gentes ꝑ eũdẽ &bẽdi¬
uersis ritib morib q uiuẽ¬
tes. multiplici lingarũ. at¬
mou. uestiũq sint uarieta¬
te distincte. qͣs ciuitates
duas merito possumus appel¬
lare: qͣrũ una ciuitatũ p̃desti¬
nata ẽ regnare cũ d̾o. R al¬
t̃a perire cũdiabolo ⁊ tercia
tam̃ mundi etate. cũ iã om̃s

Expanded text:
sapienti sacras historias nosse, quarum sola superficies solet ab humanis mentibus nebulas erroris abigere et eas ad imaginem veritatis adducere, curabo nunc juxta historiae textum legentibus notificare, quomodo processit in mundo recta eruditio fidei per quosdam gradus et articulos aetatum ac temporum, et quomodo Vetus Testamentum evangelicis ministravit principiis in prefiguratione divinorum sacramentorum, sicut virilem aetatem solet aetas puerilis precedere. Sed quamvis ab ipsa mundi origine in tota mundi latitudine nonnisi duas societates hominum comperimus extitisse, cum tot tantaeque gentes per eundem orbem diversis ritibus moribusque viventes, multiplici linguarum, armorum vestiumque sint varietate distinctae, quas civitates duas merito possumus appellare; quarum una civitatum predestinata est regnare cum Deo, et altera perire cum diabolo: tercia tamen mundi aetate, cum jam omnes
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c designabat᷑ ĩ qͦsunt
om̃s sapientie dune te¬
sauri repositi. Et cande¬
iabrũ. ꝑ qd sc̃a p̃dicatio.
que it lucis euntib ad uitã
ostendit. expͥmit᷑. ⁊ mensã.
ꝑ qͣm sc̃a significat᷑ scͥptu¬
ra. S aha multa inqͥb ex¬
pssit nimis alta p̾sentis
ecesie sacmenta. Quinta
deniq mundi etate sale¬
mon rex patit̾ieꝰ tẽplũ
Md nobilissimũ ĩ iheru¬
salẽ er struxꝰ. in oͦ etiã
ñ nulla imago reifut᷑re
p̃cessitł Serta qͦq mundi
etate xp̃c di & hominis
mediator. mundo apparu¬
it .&. mortẽ crucis ꝑtuht.
ut mors ꝗͣuite constat
esse contraria. eius mor¬
te instrunrtũꝰ fieret. ꝑ qd̾
transiret᷑ aduita Demũ
uͦ surgens amortuis. mi¬
sit decelo sp̃m sc̃m sitis¬

Expanded text:
 designabatur, in quo sunt omnes sapientiae divinae thesauri repositi, et candelabrum, per quod sancta predicatio, quae iter lucis euntibus ad vitam ostendit, exprimitur, et mensam, per quam sancta significatur Scriptura, et alia multa, in quibus expressit nimis alta presentis Ecclesiae sacramenta. Quinta denique mundi aetate Salomon rex pacificus templum illud nobilissimum in Jerusalem extruxit, in quo etiam nonnulla imago rei futurae precessit. Sexta quoque mundi aetate Christus Dei et hominis mediator mundo apparuit et mortem crucis pertulit, ut mors, quam vitae constat esse contrariam, ejus morte instrumentum fieret per quod transiretur ad vitam. Demum vero surgens a mortuis, misit de coelo Spiritum s
Abbreviated transcription (Latin):
cessiset: contentꝰ elaborato apa¬
rentibus regno. belli studia de¬
posuit: ꝙ ueluti sexũ cũ mat̾ mu¬
tasset. raro auiris uisus: in femi¬
tiarũ turba consenuit. Cuiꝰ exẽ
gentib ꝑ int̾ nuntios labant.

Expanded text:
Ninias contentus elaborato a parentibus imperio belli studia deposuit et, veluti sexum cum matre mutasset, raro a viris visus in feminarum turba consenuit. Posteri qugentibus per internuntios dabant.
Abbreviated transcription (Latin):
iudaici popłi ꝙ templi dixisse
sufficiat. Hoc tm̃ nonsilebo: ꝓ¬
phetas eiꝰdẽ gentis. tam etate
ꝗ̃ sapientia gentiles philoso¬
phos p̃cessise. neqͣ gens le an¬
nqͥtate sue sapientie. suꝑ pa-¬

Expanded text:
Judaici populi et templi dixisse sufficiat . Hoc tamen non silebo, prophetas ejusdem gentis tam aetate quam sapientia gentiles philosophos precessisse, ne qua gens de antiquitate suae sapientiae super pat
Abbreviated transcription (Latin):
nullis uinculis alliga¬
tus. innullas partes sre¬
tilis. exnulla parte
mutabilis in pleris ce¬
hũ & tram p̃senre po¬
ãministret omnia que
creauit. ut etiã ipsa ꝓpͥos
exercere & agere motus
sinat. Eꝗͣuis nichil esse pos¬
sit sine ipso. ñ sunt tñ qd̾
ipse. agre aut̃ multa ꝑ an¬
gelos. S quã uis ꝓpter
aliquas causas. hominib
angłos mittat. ñ tam̃ ex
angłis homines. s ex se
ipso fic̾ angłos beatificat.¬

Expanded text:
nullis uinculis adligatus, in nullas partes sectilis, ex nulla parte mutabilis, inplens caelum et terram praesente poadministrat omnia, quae creauit, ut etiam ipsa proprios exerere et agere motus sinat. Quamuis enim nihil esse possint sine ipso, non sunt quod ipse. Agit autem multa gelos. Ita quamvis propter aliquas causas hominibus Angelos mittat: non tamen ex Angelis homines, sed ex se ipso, sicut Angelos, beatificat.
Abbreviated transcription (Latin):
simũ ag̾et etatis sue annu̾. regnũ
adorsus est expugnare ꝑsaru. ħns
in excitu peditũ . xxxͦ. milia. et eqͥ¬
tum .iiii. milia qͥngentos. Et horũ
agminũ ordines. nemo. nͥ sexagena¬
rius dux̾. ut si pͥncipia castrũ cer¬
neres. senatũ te cernere. ñ milicie.
duces existimares. Nemo deuiq
illoiũ in p̾lio fugam. s uictoriã
cogitaũ. nͨ in pelib cuiquã spes.
s in lac̾tis fuit. Porro rex dariꝰ

Expanded text:
simum aetatis ageret annum, regnum adorsus est expugnare Persarum, habens in exercitu peditum triginta millia, et equitum quatuor millia quingentos. Et horum agminum ordines nemo nisi sexagenarius duxit, ut si principia castrorum cerneres, senatum te cernere non militiae duces existimares. Nemo denique illorum in praelio fugam, sed victoriam cogitavit, nec in pedibus cuiquam spes, sed in lacertis fuit
Abbreviated transcription (Latin):
& sac̾dos. de regũ atq ponti¬
ficũ gen̾e carnẽ assumens.
uenit mundo salutare affe¬
rens fidem. inꝗͣ popłm gen¬
tilem atq iudaicum sc̃ĩticã¬
Do sͥ conecteret ꝙ uniret. Na¬
tus ẽ aũt sua ordiuatissima
distributioẽ anno memora¬
ti regis herodis tͥcesimo pͥ¬
mo.qͥ ẽ scð̾m hebreos abori¬
gine mundi annꝰ qͣrtꝰ mille¬
limꝰ nongentesimꝰ ꝙ quin¬
qͣgesimꝰ primꝰ. Porro sicui
beatꝰ maximꝰ in sermõe de
pasca testat᷑. ⁊ quẽ ad modũ

Expanded text:
et sacerdos de regum atque pontificum genere carnem assumens, venit mundo salutarem afferens fidem, in qua populum gentilem atque Judaicum sanctificando sibi connecteret et uniret. Natus est sua ordinatissima distributione anno memorati regis Herodis tricesimo primo, qui est secundum Hebraeos ab origne mundi annus quater millesimus nongentesimus et quinquagesimus primus. Porro sicut beatus Maximus in sermone de Pasc
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑ im̃itum belli. opib niagn
fretus. montes iuplanũ exe¬
qͣbit. ꝙ maria pontib houers¬
b.at. ꝙ inm̃seͬs aquarũ uoragi¬
nes. ꝑ meabiles faciebat. Seo
ubi ad angustias ter mopilas
peruenit. qͣ introitus ingͦ¬
ciam patet. tur piter est
deuictus. Et cũ inde fus¬
reuersus : terrestri nana¬
suis c̃tẽptui ẽẽ cepit. Defici¬
ente itaq cotidie regis ma¬
cũ septẽ robustissimis uiris filiis.

Expanded text:
experimentum belli opibus magnis fretus, montes in planum exaequabat, et maria pontibus onerabat, et immensas aquarum voragines permeabiles faciebat, sed ubi ad angustias Thermopylarum pervenit, qua introitus Graeciam patet, turpiter est devictus, et cum deinde fuisset terrestri navasuis contemptui esse coepit. Deficiente itaqcum septem robustissimis filiis
Abbreviated transcription (Latin):
mine p̃parato. ꝑepirum
intessaliã ueñ. ꝑ onpeius
octoginta et octo cohortes or¬
dine tͥ plici collocauit. fu
& iudexͣtro qͥngenti. Int̃
quos erant reges uulti.
senatoresq x eqͥteᷤᷤ roma¬
ni plurimi. Contͣ cesar
sumlit octoginta cohor¬
tes. triplici ordinauit dis¬
positĩoe. In exercitu cesa¬
ris fueremimis qã
tes mͣ. S dũ utrinq certa¬
ret᷑. tande̾ uniuersus põ¬
þeii fugit erercitus. Ce

Expanded text:
mine comparato, per Epirum mine comparato, per Epirum in Thessaliam venit. Pompeius octoginta et octo cohortes ordine triplici collocavit, fueet in dextro quingenti. Inter quos erant reges multi, senatoresque et equites Romani plurimi. Contra Caesar similiter octoginta cohortes triplici ordinavit dispositione. In exercitu Caesaris fuere minus quam ites mille; sed dum utrinque certaretur, tandem universus Pompeii f
Abbreviated transcription (Latin):
mare uidelicet occeanũ dila
tauit. Qd̾ totũ intͣ decenni¬
um c̃sũmaũ. Quo transacto.
dec̃ni sibi a senatu romano pos¬
tulauit alt̾um consulatũ.
Contͣdictũ ẽ a marcellott᷑
consule. adnitente põpeio.
De inde decͤtũ ẽ a senatui. ut
in urbẽ . ñ nisi dimisso ueni¬
ret erercitu. Qd̾ cesar gͣuit̃
tulit. et c̃tractis u̾diq uiri¬
bus. romam hostilit̃ conten¬
dit. Et rubicone fluuio tͣns¬
tneato. ariminũ cepit. et ra¬
uennã se ꝯtulit. At popeiꝰ
et omĩs romanoꝵ senatꝰ cres¬
centib cesariis uirib tͤ pidi.
tanꝗ italĩa pulsi qͤciã adiert᷑.
Dirachiũ gerẽdi belli sedẽ
eligentes. Cesar autẽ cũiã
aduersus ponpeyi duces
multa ꝑegisset certamĩa.
tandẽ romã intͣuit. ꝙ ex-
erario publico fractis ia¬
nus. pecucuniã tulit. ꝗͣ
suis militib eroguau̾t. In¬
t̃ea uero ap̃ dirachiũ. mul¬
ti reges ouientis ad põpe¬
yũ cũ auxiliis conuene¬
re. Qd̃ audiens cesar ag¬

Expanded text:
mare videlicet Oceanum, quod totum intra decennium consummavit. Quo transacto, decerni sibi a senatu Romano postulavit alterum consulatum; contradictum est a Marcello ter consule, adnitente Pompeio. Deinde decretum est a senatu, ne in Urbem nisi dimisso veniret exercitu. Quod Caesar graviter tulit, et contractis undique viribus, Romam hostiliter contendit, et Rubicone fluvio transmisso, Ariminium cepit, et Ravennam se contulit. At Pompeius, et omnis Romanorum senatus, crescentibus Caesaris viribus trepidi, tanquam Italia pulsi Graeciam adierunt, Dyrrachium gerendi belli sedem eligentes. Caesar autem, cum jam adversus Pompeii duces multa peregisset certamina, tandem Romam intravit, et ex aerario publico fractis januis pecuniam tulit, quam suis militibus erogavit. Interea vero apud Dyrrachium multi reges Orientis ad Pompeium cum auxiliis devenere; quod audiens Caesar, ag
Abbreviated transcription (Latin):
in repsisẽt c̃tͣ ius ꝙ fas iuda¬
ice gentis. in honorẽ inde¬
bitũ. cepit in sac̾dociũ in¬
dignissimos ⁊ in nobiles qͦs¬
q sustituere. quos ei uolũ¬
tas aut casus dedisset. Ueᷤ¬
tẽ qͦq sũmi pontificis ob¬
clusã. sub suo tenebat sig¬
naculo. nec uinꝗͣ eiꝰ usum
potestatẽ ue ꝑmisit põtifi¬
cib sui tẽporis. Et ut suã
societas. sic̃ pꝰ de clarabit᷑.
eiꝰ potentia ꝑociꝰ inclinau̾
ꝗͣ extulit. & domesticis af¬
feciet dolorib Nã cũ seqͥt᷑
nobilitatẽ. incidit ꝑ turba¬

Expanded text:
irrepsisset contra jus, et fas Judaicae gentis in honorem indebitum, coepit in sacerdotium indignissimos et ignobiles quosque substituere, quos ei voluntas aut casus dedisset. Vestem quoque summi pontificis occlusam sub suo tenebat signaculo, nec unquam ejus usum potestatemve permisit pontificibus sui temporis, et ut suam societas, sicut post declarabitur, ejus potentiam potius inclinabit quam extulit, et domesticis affecit doloribus. Nam dum sequitur nobilitatem, incidit in perturba
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Unde uidei dũo. euuan¬
głico sermone dixisse refe¬
runt᷑. Quadraginta &. sex
annis edificatũ ÷ tẽplũ istd̃¬
ꝙ cetã. Dario uͦ xerses filiꝰ eiꝰ¬
uiͦ. hesdras scͥba legis d̾i as¬
cendit de babilone egipti.
in iħrłm. referens ad tẽplũ
gentea talentorũ .e. & uasa¬
regis pincerna desussis castro
qui in exercitu suo septinge¬
ta milia armatoꝵ ꝙ de aux¬
lus trecenta milia. greciã
pugnaturus. legit᷑ habuiss¬
N.nues etiã rostrataᷤᷤ mille du¬
centas. & hon̾arias tria milus
S tanto aginini dux de fuit
Nã sẽper inp̃lio postremꝰ: n
fuga pͥmꝰ serxes aparuit. Eius¬

Expanded text:
ri. Unde Judaei Domino in Evangelico sermone dixisse referuntur: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum istud, etc. Dario successit Xerxes filius eseptimo Esdras scriba legis Dei, ascendit de Babylone; qui Aegypti referens ad templum gentea talentorum centum, et vasaregis pincerna de Susis castro, qui in exercitu suo septingenta millia armatorum, et de auxiliis trecenta millia Graeciam expugnaturus legitur habuisse. Naves etiam rostratas mille ducentas et onerarias ad tria millia; sed tanto agmini dux defuit, nam semper in praelio postremus, et in fuga primus Xerxes apparuit. U
Abbreviated transcription (Latin):
Tis
in regno.xxy. annis deces¬
sit. relictis duob filiis
mitridate ꝙ. phrahate.
Quox maior natu phra¬
hates. more gentis sue he¬
res regni. mardos ualidã
gentẽ bello domuit. & ñ
multo pꝰ decessit ꝓluri¬

Expanded text:
tis in regno XV annis decessit relictis duobus filiis, Mithridate et Phrahate. Quorum maior Phrahates, more gentis heres regni, Mardos, validam gentem, bello domuit nec multo post decessit pluri
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet de tripto lemo. qd̃ iu¬
bente cerere anquium poeta¬
tus alis: indigentib terris
frumenta uolando cõtulerit.
de mino tauro qd̾ bestia fue¬
rit inchusa laberinto: quoci
iittrassent homines in ertri¬
cabili erbre inde erire non
poterant. Decem tauris. qͥ
eoͦtum hominumq fuerit
nat᷑ͣa coniuncta. De tͥcerbero:
qd̵̃ sit triceps inferoꝵ cans.
Ue fruxo & elle eiꝰ sorore: qd̾
uecti ariete. uolauerint. De
gorgone qđ fuerit crinita
serpentib.ꝙ aspicientes se.¬
conu̾tebat in lapides. De bel¬
loro funte. qd eqͦ pennis uo¬
lante sit uectus: qͥequus pe¬
gasus dictus est. De anphi¬
one : qd̾ cithare suauitate.
lapides mulserit et adtͣre
rit. De fabro de dalo. et ei
pennis uolauerint. Dee¬
dippo. qd monstrum qd̾dã qd̾
spinga dicebatur: humana
facie quadraͧyes. soluta que ab
illo ꝓpomi solebat uelut inso¬
lubile. questione : p̃cipitio suo¬
ꝑire conpulerit. De antheoq
uem necauit hercules q̃d̾ filiu̾
in terrã. fortior soleret assurge¬

Expanded text:
sunt de Triptolemo, quod iubente Cerere anguibus portatus alitibus indigentibus terris frumenta uolando contulerit; de Minotauro, quod bestia fuerit inclusa Labyrintho,\' quo cum intrassent homines, inextricabili errore inde exire non poterant; de Centauris, quod equorum hominumque fuerit natura coniuncta; de Cerbero, quod sit triceps inferorum canis; de Phryxo et Helle eius sorore, quod uecti ariete uolauerint; de Gorgone, quod fuerit crinita serpentibus et adspicientes conuertebat in lapides; de Bellerophonte, quod equo pennis uolante sit uectus, qui equus Pegasus dictus est; de Amphione, quod citharae suauitate lapides mulserit et adtrrit: de fabro Daedalo, et ejus pennis volaverint: de Oedipo, quod monstrum quoddam, quae Sphinga dicebatur, humana facie quadrupedem, soluta quae ab illa proponi solebat velut insolubili quaestione, suo praecipitio perire compulerit: de Antaeo, quem necavit Hercules, quod filius in terram fortior soleret assurge
Abbreviated transcription (Latin):
In illis dieb uidas machabeus
secesserat in defertũ. ꝙ ibi inter
feras uitã cũ suis agebat. ne
particeps eẽt coinqͥnationis &
rabantur. ita tamen multitu

Expanded text:
In illis diebus Judas Machabaeus secesserat in desertum, et ibi inter feras vitam cum suis agebat, ne particeps esset coinquinationis. rant
Abbreviated transcription (Latin):
quias celestes. at ꝙ ter¬
restres locΩ mutacio¬
nib p̃bet. Qui huma¬
nis in genus qͤcreauit.
& iã scientias arcium
uariarũ. ad adiuuan¬
dã uitã. naturã ꝙ con¬
cessit. Qui coniuncti¬
onem maris ⁊ femine.
ill mos usus. munus ẽ¬
reni ignis indulsit.

Expanded text:
vias celestes atque terrestres, locorum mutationibus prebet. Qui humanis ingeniis que creavit, etiam scientias artium variarum, ad adiuvandam vitam naturamque concessit. Qui coniunctionem maris ac femine, illimos usus munus terreni ignis indulsit.
Abbreviated transcription (Latin):
cias dicẽ debeamꝰ. Alii uͦ qͥb lon¬
ge aluid fubstãcia: quã subsisten¬
cia significare usdebat᷑. dicebãt
ꝵ substancia ipsam rei aliciuꝰ
uacurã racionẽq qua ꝯstet.
uesigne S ubsistencia autem
stancias ꝯfitendas qd̾ qͣsi tres sub¬
sistentes ꝑsonas significare uide¬
retur. ne suspicionẽ daremꝰ tar¬
quã illiꝰ fidi sectatores qui tri¬

Expanded text:
. Alii vero, quibus longe aliud substantia, quam subsistentia significare videbatur, dicebant, quia substantia ipsam rei alicujus naturam rationemque, qua constat, designet: Subsistentia autem sistentias confitendas, quod quasi tres subsistentes personas significare videretur, ne suspicionem daremus, tanquam illius fidei sectatores, quae Tri
Abbreviated transcription (Latin):
dotiũ cupiens cep̃ iudaice legiꝰ
ñ inocculto iura uiolare. s pa¬
lam om̃ib destituere. qͥsi sac̾¬
dotiũ qd̃ affectabat. alit̃. quã
scełe conseqͥ ñ uałet. Ausus est
enim sub ip̃a templi arce gin¬
nasium construere. & optimos
quosq epheborũ in lupanarib
pon̾e. eosq qͥ erant iħosolunis
antiocenos scb̾e. S ħ impii. &¬

Expanded text:
upiens, coepit Judaicae legis jura non in occulto violare, sed palam omnibus destruere, quasi sacerdotium quod affectabat aliter quam scelere consequi non valeret. Ausus est enim sub ipsa templi arce gymnasium construere, et optimos quosque Epheborum in lupanaribus ponere, eosque qui erant Jerosolymis, Antiochenos sc
Abbreviated transcription (Latin):
captiuau̾at. iussu regis antio¬
chi expulsus ÷ in amanitidẽ
regionẽ & menelaus qda de tͥbu
beniamu sacdotiũ optinuit.
llerum huius menelai factione.
onias pius pontifex dolo ꝑeptus
est. ꝑ quemdã regis suffectum
andronicũ. ẜ ñ młto post me¬
nelaus motus ÷. sac̾dotio. succe¬
nec sic malis desisteret: tand̾e¬
aĩam. Lisimacus qͦ ia młto tẽ¬
pli auro exportato. plebeio con¬
cursu secus erariũ lapidatus
intiit. Post ħ aũ p̾fatus rex
intrauit in sanctuarium c̃ũ
suꝑbia. & tulit altare aure¬
um. et candelabrũ. ꝙ m̾sam.¬
et uelũ. ⁊ cet̾a tẽpli ornam̾̃ta¬
uͦ p̃cepit om̃ib regni sui gen¬
tibus. ut eet pͦpłus unus. ꝙ phi¬
buit in tẽplo dñi fieri holo¬

Expanded text:
captivaverat, jussu regis Antiochi expulsus in Amanitidem est regionem, et Menelaus quidam de tribu Benjamin sacerdotium obtinuit. Unde hujus Menelai factione Onias pius pontifex interemptus est per quemdam regis suffectum Andronicum, et non multo post Menelaus mortuus est, sacerdotio succenec sic malis desisteret, tandeanimam. Lysimachus quoque jam multo templi auro exportato plebeio concursu secus aerarium lapidatus interiit. Post haec Antiochus rex intravit in sanctuarium cum superbia, et tulit altare aureum et candelabrum, mensamet velum, et caetera templi ornamentavero praecepit omnibus regni sui gentibus, ut esset unus populus, et prohibuit in templo Domini fieri holo
Abbreviated transcription (Latin):
pollitit. et aristobolũ pontificẽ
uinctũ cũ lib̾is romã misit. hir¬
cano uͦ pontificatũ reliqͥt. et me¬
moratitm antipatrũ ꝓcurato¬
rem tociꝰ regni constituit. Sic¬
que de inceps gens iudeoꝵ tͥbu¬
taria romano facta ẽ inꝑio. Et
nis. ut iudeã inuaderẽt. In etiã¬

Expanded text:
polluit, et Aristobolum pontificem polluit, et Aristobolum pontificem vinctum cum liberis Romam misit. Hircano vero pontificatum reliquit, et memoratum Antipatrum procuratorem totius regni constituit. Sicque deinceps gens Judaeorum tributaria Romano facta est imperio, et nis, ut Iudaeam invaderint. Pompegi
Abbreviated transcription (Latin):
successit. post symone autꝰ
ni nomͦ accepit. Hirc ham¬
uͦ successit aristobolus. An¬
stobolus autem factus est rex
⁊ sacerdos. ⁊ aristobolo successi
Mlexander uero moriens. rel¬
quid suꝑstites filios suos. ari¬
stobolũ scilicet ⁊ hircanũ. Sa
donec adholescerent pueri.
alexandram coniugẽ suam tĩ¬
peram̃to regali preesse uoli¬
it. simul arb itrã statuens cn¬
nam p otissimũ illoꝵ. duoꝵ
summũ sacerdotiũ c̃mitteris
Illa hircamim in sacerdotio pa¬
tri sustituit. ꝓꝓter senious
etatis p̃rogatniã. aristobolo
officioꝵ. post alexandri uen
mortem a ristobolus inuo
regnum. ac demũ hircanꝰ sac̃dotii¬
dignitatem ei dimisit. ħ̾ ea uͦ idẽ
hircamis ercitatꝰ ab antipatͦ patͤ
herodis. pͥmũ ad arabie regẽ se
contulit facti þenitens. acdemũ
ponpeio romanoꝵ duci qͥ m siria
tigranẽ regẽ de bellaturus adue¬
tulit. Qua occasione idẽ pon¬
peiꝰ consul romanoꝵ urbẽ ihe¬
rosolimã obpugnaũ et templũ

Expanded text:
successit. Post Simonem auteni nomen accepit. Joanni Hircano successit Aristobolus. Aristobolus autem factus est rex et sacerdos, et Aristobolo successit Alexander vero moriens reliquit superstites filios duos, Aristobolum et Hircanum. Sed donec adolescerent pueri, Alexandram conjugem suam temperamento regali praeesse voluit, simul arbitram statuens cuinam potissimum illorum summum sacerdotium committeret. Illa Hircanum patri in sacerdotio substituit propter senioris aetatis praerogativam, Aristobolo officiorum. Post Alexandrae mortem Aristobolus invasit regnum, et demum Hircanus sacerdotium ei dimisit. Postea vero idem Hircanus excitatus ab Antipatro, patre Herodis, primum ad Arabiae regem se contulit facti poenitens, ac demum Pompeio Romanorum duci, qui in Syriam Tigranem regem debellaturus advetulit. Qua occasione idem Pompeins consul Romanorum urbem Jerosolymam expugnavit, et templum
Abbreviated transcription (Latin):
.x. nauib dedita. Unde m¬
tus ꝓtholomeis. scaphã as¬
cendit ut fugeret Q mi¬
tis post eũ ineadẽ scapha
insilientib mersꝰ. uecatꝰ qẽ
Cuiꝰ dũ corpͦ ad litꝰ deuoluñ
fuiss. indicio lorice aurer
cognitũ fuit. Quã cũ ce¬
sar᷑ͦ alexandriã p̃misset.
alexandrino desꝑatiõe
ad editioẽm coegit. Ob
paratis rursus regñ egip
tor & c̃sul ẽ apellatirs. Dem̃
in affrica transiens. om̃es
magni põpeii duces atq ue¬
potes. debellauit. Conflixit
apd̃ mundam ciuitatẽ. ad¬
ũsum ponpeii duces labieñ
S ꝙ filiã ponpeii ponpeiã.
faustum ꝙ sillã. afframiũ ꝙ
petreiũ int̃fecit. Cato uͦ ap̃¬
uticã sese int̃emit. Indeq ru¬
sus romã reuers. rerũ sum¬
mã ac postestatẽ solus sibi p̃¬
sũpsit. qd̾ greci monarchiã
uocant. S dũ ibi rei publice
statũ. c̃tͣmorẽ maior̃ dem̃ter
instaurat. auctorib bruto ꝙ
nerib confossus. int̃iit. pꝰ an¬
ceꝑat. In hac coniuratiõe

Expanded text:
 navibus dedita. Unde territus Ptolemaeus scapham ascendit ut fugeret, sed multis post eam in eamdem scapham insilientibus mersus, necatusque est. Cujus dum corpus ad littus devolutum fuisset, indicio loricae aureae cognitum fuit, quem cum Caesar Alexandriam praemisisset, Alexandrinos desperatione ad deditionem coegit. Quibus patratis rursus regnum Aegypttor et consul est appellatus; deinde in Africam transiens, omnes magni Pompeii duces atque nepotes debellavit. Conflixit apud Mundam civitatem adversum Pompeii duces, Labienum Sed et filiam Pompei Pompeiam, Faustum, et Syllam, Affranium et PetreiuUticam sese interemit. Indeque reversus Romam, rerum summam ac potestatem solus sibi praesumpsit, quam Graeci monarchiam vocant; sed dum ibi reipublicae statum contra morem malorum clementer instaurat, auctoribus Bruto et vulneribus confossus interiit, post anerat. In hac conjuratione
Abbreviated transcription (Latin):
decedente: regnau̾unt magi
duo. Et his int̾entis: clarius
antipasti filiꝰ. rex est constitu¬
tus. Qui regis cyri filia̾ in
matͥmonũ suscep̃. ꝙ regali¬
bus nuptiis regnũ sibi fir¬
mauit. ita ut nͨ tam in extͣ¬
neu̾ regnũ tnslatũ quã in
familiã ciri uidet᷑ ẽẽ reu̾sũ.¬

Expanded text:
decedente regnaverunt duo magi. Et iis interemptis Darius, Antipatri filius, rex est constitutus, qui Cyri regis filiam in matrimonium suscepit, et regalibus nuptiis regnum sibi firmavit, ita ut non tam in extraneum regnum translatum, quam in familiam Cyri videretur re
Abbreviated transcription (Latin):
sset annũ: irritã putans pol¬
usq ad annũ septuagesimum
captiuitate iudeoꝵ ẽẽ solendã
exiberi fecit inm̃sa suasacͣ ua¬
sa templi dñi. ⁊ ẽtra ius ⁊ fas.
bibit in eis. S huiꝰ criminis cõ¬
illucescereꝙ: extinctus est. et
cresus rex cũ aliis regib mul¬
tis. qͥ ibi conuenerant. fugit.

Expanded text:
sui annum, irritam putans p ad annum septuagesimum captivitatem Judaeorum esse solvendam, exhiberi fecit in mensa sua vasa sacrae templi Domini, et contra jus et fas bibit in eis, sed hujus criminis poeilluceret exstinctus est, et Croesus rex cum aliis regibus multis, qui illuc convenerant fugit,
Abbreviated transcription (Latin):
iari qͥdã putãt. qd ab ipsis interiora cu¬
stodiant᷑. ⁊ teta mollicies uentͥs uallata
pore ÷ uocata. qd̾ ipsa corpori suꝑ posttaan¬
cisionẽ pͥma paciatur. Cutis enim grece.
feruentib sentitur. neq alia res faciliꝰ
acc endit᷑. Nascitꝰ in insut eoliis. int̾ sicili¬
am ⁊ ytaliã. qͣs ardere dicũt. Platee per

Expanded text:
lari quidam putant, quod ab ipsis interiora custodiantur, et tota mollities ventris vallata pellata, quod ipsa corpori superposita incisionem prima patiatur. Cutis enim Graece ferventibus sentitur; neque alia res facilius accenditur: nascitur in insulis Aeoliis, inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
datiis parentũ gła. dico aũ sũ¬
mũ utilitatibus regis fidẽ ser
Nam p̾dictorũ pͣuitate uirorum.
xcatur. S de his singłis oio te¬
rex: ut & regioni ⁊ gn̾i nr̃o se¬

Expanded text:
datus parentum gloria dico autem summ utilitatibus regis fidem servnam illorum pravitate universum xatur sed his singulis oro rex
Abbreviated transcription (Latin):
iret. Quo iuso : reg̾ssus ad
socios quid uid̾it refert. eri¬
partere posse. qui seͬ᷑ malit
gente assitioiũ. et inlicitur
bellũ sardana pallo. At sar

Expanded text:
em. Quo viso reversus ad socios, quae viderit refert, parere posse, qui se malit contra Assyrios, et indicitur be
Abbreviated transcription (Latin):
S horum criminũ penas:
miser diu uitare nͦ potuit.
Subito enim obclusum ẽ os
eius. et loqͥñ potuit. s disso¬
lutus paralisi: miserabiliter
expirauit. Sicq deficiẽtib
sc̃dotib de genere aaron. et
iuda machabeo ꝓ pat̾e legib
decertante. socte bellica iã de¬
functo: ionatha fr̃ enis adep¬
tus ẽ pͥncipatũ iudeorũ. si

Expanded text:
 horum criminum poenas miser diu vitare non potuit. Subito enim obtusum est os ejus, et loqui non potuit. Sed dissolutus paralysi miserabiliter expiravit. Sicque deficientibus sacerdotibus de genere Aaron, et Juda Machabaeo pro patriae legibus decertante sorte bellica jam defuncto, Jonathas frater ejus adeptus
Abbreviated transcription (Latin):
Et facta congressiõe. illiꝰ exer¬
citũ fudit. ꝙ ipsũ astiagem
cepit : s uichil ei p̃ter regnũ
abstulit. Itaq cyrus istẽ di¬
nitatẽ medor ad ꝑsas tranꝰ¬
sibi sub iugauit. Quib patͣ¬
tis: babiloniã obsedit urben
x opulentiorem. Hiius enim
quadringentis et octoginta
sex. E rat᷑ etiam in canpi pla¬
nitie sita: et castroꝵ facie mi¬
nib parib ꝑ qͣdrn disposita.
Muroꝵ uͦ erus latitudo. erat

Expanded text:
et facta congressione exercitum ejus fudit, et ipsum Astyagen cepit, sed nihil ei praeter regnum abstulit. Itaque Cyrus iste dignitatem Medorum ad Persas transsibi subjugavit. Quibus patratis, Babyloniam obsedit, urbem fortiorem. Hujus enim quadringentis et octoginta sex. Erat in campi planitie sita, et castrorum facie moenibus paribus per quadrum disposita. Murorum enim latitudo erat
Abbreviated transcription (Latin):
um muro ãplexa. tota pene mari
cingebatur. absq faucib q̃ tͥb
milib passuũ aꝑiebant᷑. Porro hic
locus. murũ .xx. pedes latũ habe¬
bat. saxo qͥdrato in altitudinem
byrse nom̃ erat. ampluis quã .iͦ.
inilia passuũ tenebat. Ex una par¬
te. mnurus cominus erat urbi &
byrse inminens mari. Diruta ꝙ¬

Expanded text:
um muro amplexa, tota pene mari cingebatur atque faucibus, quae tribus milibus passuum aperiebantur. Is locus murum XXX pedes latum habuit saxo quadrato, in altitudinem Byrsae nomen erat, paulo amplius quam duo milia passuum tenebat. Ex una parte murus communis est urbis et Byrsae, imminens mari, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ingurtha. qui cont᷑ se bellũ
mouit romanoeu̾. Ipter ne¬
expugnata est. pͥmũ numi¬
dia a me tello consule. et de¬
tnũ amario domita. S et¬

Expanded text:
Iugurtha contra se bellum movit Romanorum propter neexpugnataque est primum a Metello consule, dehinc a Mario domita.
Abbreviated transcription (Latin):
o cũꝓbari. ꝗͣ arrogantiũ
sententia condẽpnari. La¬
boriosũ tñ ẽ pat̾ honestissi¬
me. tue ĩ tegritatis adiecti¬
oẽs & detractioẽs huic ad¬
hibere uolumini. s fructꝰ
laboris p̃ciosior auro cari¬
tas es ł¬
ssirioꝵ igit᷑ rex
potentissimus
fuit olim nitꝰ.
Aqui bellũ finiti¬
mis inferens regib. om̃es
asie populos p̃ter indos si¬
bi sub iugauit. & aunis quĩ
b eractis: dece̾sit relicto ad¬
huc inpubere filio nina uo
mine ꝙ uxore semiraude.
Que nec in maturo puero
lã tractare. tot ac fantis ꝗẽ¬
tib ux pacient̃ uni uiro ne¬
dũ femins parit᷑is: simulat.
ꝓ uxore nim filiũ. ꝓ femina
puerũ. Nã ꝙ statura utriq
filio similis erat. brachiaq¬
ara tegebat. Et ne ferte no¬
uo habitu aliqͥd occultare
uid̾etur: eodẽ ornatu & po¬
płm uestiri iubet. Quẽ mo¬
rẽ uestis. ex inde gens illa¬
uniũsa tenet. D pͥmis mi¬
tiis sexũ m̃tita. puer ẽẽ eͤ¬

Expanded text:
o comprobari, quam arrogantium o comprobari, quam arrogantium sententia condemnari. Laboriosum tamen est, Pater honestissime, tuae integritatis adjectiones et detractiones huic adhibere volumini: sed fructus laboris pretiosior auro charitas esssiriorum igitur rex potentissimus fuit olim Ninus, qui bellum finitimis inferens regibus, omnes Asiae populos preter Indos sibi subjugavit, et annis in  et ipse decessit, relicto adhuc impubere filio Ninia et uxore Semiramide. Haec neque inmaturo puero lam tractare, tot ac tantis gentibus vix patienter Nino viro, nedum feminae parituris, simulat se pro uxore Nini filium, pro femina puerum. Nam et statura utriquefilio similis. Igitur bracchia eara tegit; et ne novo habitu aliquid occultare videretur, eodem ornatu et populum vestiri iubet, quem morem vestis exinde gens universa tenet. Sic primis initiis sexum mentita puer esse cr