comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
norũ fecit. In quos paste exercitus conuersa camillus ñ compulit solũ eo sintramenia sedeo¬
demetiam die cũ ipsos auxiliaq: eorũ ꝑculis s& oppidũ scalis cepit: placuit indeiãm auore
conatu animoq: abunius expugnation e urbis ad ꝑdomandũ latiũ uictorẽ circũducere ix¬
ercitũ nec quieuere antequã expugnando aut indeditionẽ accipiendo fingula s urbi si
latiũ omne subegere ꝓ sidus indedis positis ꝑ recepta oppida romã ad destinatũmm niu
consensu triũ phũ decessere : Additus triũ phohonos ut statue equestres eisrarcilla¬
et ate resinforo ponerentur. Prius quã comitiis in insequentem annũ coss rogarent: camil¬
agendum fit idiã deum benignitate acuirtute militũ cdfinemuenit cesiad pedum astu¬
rãq sunt exercitus hostiu moppida latina om̃a et antea ex uolscs aut uicapta autrecepta

Expanded text:
norum fecit; in quos parte exercitus conuersa Camillus non compulit solum eos intra moenia sed eonorum fecit; in quos parte exercitus conuersa Camillus non compulit solum eos intra moenia sed eodem etiam die, cum ipsos auxiliaque eorum perculisset, oppidum scalis cepit. placuit inde iam maiore conatu animoque ab unius expugnatione urbis ad perdomandum Latium uictorem circumducere exercitum; nec quieuere antequam expugnando aut in deditionem accipiendo singulas urbes Latium omne subegere. praesidiis inde dispositis per recepta oppida Romam ad destinatum omnium consensu triumphum decessere. additus triumpho honos ut statuae equestres eis, rara illa aetate res, in foro ponerentur. priusquam comitiis in insequentem annum consules rogarent, Camilagendum fuit, id iam deum benignitate ac uirtute militum ad finem uenit. caesi ad Pedum Asturamque sunt exercitus hostium; oppida Latina omnia et Antium ex Uolscis aut ui capta aut recepta
Abbreviated transcription (Latin):
Armis uirisq: & omniui expugnandũ acdelendum senatus fremit coactiq noui coss omb
eamrẽ p̃uerti ꝓficiscuntur : Iã latio istatus erat rerũ ut neq bellum neq: pacẽ patipossent
Adbellum opes deerant pacẽ obagri ademptidolorẽ as ꝑnabantur medus consi lis stan¬
dumuidebatur ut oppidissetenerent ne lacessiti sromanis causã belliaberent &sicuiꝰ oppi¬
di obsidionuntiata && undiq exomnib: populis auxiliũ obsessis ferret᷑ neq tam̃ nisi ad modũ
a paucis populis pedani adiuti sunt Tiburtes p̃nestiniq quorũ agerꝓprior erat pedũ ꝑue¬
nere Aricinos lanuuinosq: et uelit̃nos antiatib: uolcis seconiungentes ad sature flum̃
menius in ꝓuiso adortus fudit : Camillus ad pedũ cũ tiburtib: maximiq uedido exercitum cione
mole quã quã a eque ꝓspero euentupugnat : Tumultũ maximerepentina int̃p̃liũ eruptio o ppida¬

Expanded text:
armis uirisque et omni ui expugnandum ac delendum senatus fremit coactique noui consules omnibus armis uirisque et omni ui expugnandum ac delendum senatus fremit coactique noui consules omnibus eam rem praeuerti proficiscuntur. iam Latio is status erat rerum ut neque bellum neque pacem pati possent; ad bellum opes deerant; pacem ob agri adempti dolorem aspernabantur. mediis consiliis standum uidebatur ut oppidis se tenerent—ne lacessitus Romanus causam belli haberet—et, si cuius oppidi obsidio nuntiata esset, undique ex omnibus populis auxilium obsessis ferretur. neque tamen nisi admodum a paucis populis Pedani adiuti sunt. Tiburtes Praenestinique, quorum ager propior erat, Pedum peruenere; Aricinos Lanuuinosque et Ueliternos Antiatibus Uolscis se coniungentes ad Asturae flumen Maenius improuiso adortus fudit. Camillus ad Pedum cum Tiburtibus, maxime ualido exercitu, maiore mole quamquam aeque prospero euentu pugnat. tumultum maxime repentina inter proelium eruptio oppida
Abbreviated transcription (Latin):
beidiuisus & postquã senatus finire imperiũ consulib: cupiens dictatorẽ aduersus rebellan¬
tes latinos diuissit. aemilius tunccui : fasceserant collegũ dictatoredixit. Ab eomagis ẽe¬
quitũ unius brutus dictus dictatura popula & orationibus in patrescriminosis fuit. & qđ
tres leges secundissim̃as plebeiaduersus nouilitatitulit unã ut plebi scita om̃is quirites
tenerent. Alterã ut legũq comitiis centuriatis ferrentur : ante initiũ suffragiũ patres
Auctores fierent. Tertiã ut alt̃ utiq explebecum eo uentũ sit ut utrũq plebeium fieri
lic& censorcrear& pluseo annodomiacceptũ cladis ab consulib: ac dictatore quã exuictoria
eorũ bellicisq reb: foris auctũ imperiũ patrescredebant : Anno in sequent lucio furio ca¬
millo .c. moenio cõs quo in signitius omissares emilio superioris anni c̃suliex ꝓbaretur pedũ

Expanded text:
bei diuisus—et postquam senatus finire imperium consulibus cupiens dictatorem aduersus rebellanbei diuisus—et postquam senatus finire imperium consulibus cupiens dictatorem aduersus rebellantes Latinos dici iussit, Aemilius, tum cuius fasces erant, collegam dictatorem dixit; ab eo magister equitum Iunius Brutus dictus. dictatura popularis et orationibus in patres criminosis fuit, et quod tres leges secundissimas plebei, aduersas nobilitati tulit: unam, ut plebi scita omnes Quirites tenerent; alteram, ut legum quae comitiis centuriatis ferrentur ante initum suffragium patres auctores fierent; tertiam, ut alter utique ex plebe—cum eo uentum sit ut utrumque plebeium fieri liceret —censor crearetur. plus eo anno domi acceptum cladis ab consulibus ac dictatore quam ex uictoria eorum bellicisque rebus foris auctum imperium patres credebant. anno insequenti, L. Furio Camillo C. Maenio consulibus, quo insignitius omissa res Aemilio, superioris anni consuli, exprobraretur, Pedum
Abbreviated transcription (Latin):
sepulos quorũbiuuentus caesacerat aemilius ad pedĩ exercitũ dux̃ pedanos cuebatus
turbors p̃nestinus uelit̃nusq populus uenerant & ablanuuio antioq: auxilia ubicũ plus
quidem superior romanꝰ e& adurbemipsam pedum castraq sociorũ populorũ quȩ urbi ad¬
iuntaerant integer labor restur&. bello in fecto repente omisso cõs quia college decrecũ
triumphũ audiuit ipsequoq triumphiante uictoriã flagitator romã redut . quacupidi¬
tute offensis patrib: negantibusq: nisi pedo capto. audedito trium phũ hincadienatus abse¬
natuemilius seditiosis tribunatib: similem deinde consulatũ gessit . Nã neq quo ad fuit c̃sul
criminars apud populum patres destitit collega aut quaquã aduersante quic & ipsede
plebeerat materiam aut̃ p̃bebat criminibus ager inlatino fidernoqia gromaligne ple¬

Expanded text:
populos, quorum ibi iuuentus caesa erat, Aemilius ad Pedum exercitum duxit. Pedanos tuebatur populos, quorum ibi iuuentus caesa erat, Aemilius ad Pedum exercitum duxit. Pedanos tuebatur Tiburs Praenestinus Ueliternusque populus; uenerant et ab Lanuuio Antioque auxilia. ubi cum proeliis quidem superior Romanus esset, ad urbem ipsam Pedum castraque sociorum populorum, quae urbi adiuncta erant, integer labor restaret, bello infecto repente omisso consul, quia collegae decretum triumphum audiuit, ipse quoque triumphi ante uictoriam flagitator Romam rediit. qua cupiditate offensis patribus negantibusque nisi Pedo capto aut dedito triumphum, hinc alienatus ab senatu Aemilius seditiosis tribunatibus similem deinde consulatum gessit. nam neque, quoad fuit consul, criminari apud populum patres destitit, collega haudquaquam aduersante quia et ipse de plebe erat—materiam autem praebebat criminibus ager in Latino Falernoque agro maligne ple
Abbreviated transcription (Latin):
ostiensem ardeatẽ solonium incursiones fecer̃ Manlius cõs quicupse ꝑualitudinem
abellũ exequi nequierat diciatorẽ l papirium crassum quitũ forte erat p̃tor dix̃
abeomagist̃ equitũ lucius papirius cursordictus. Nihilinemortbilea duers antiates
odietatoregestumẽ cũ aliquot m̃ses statiua in agro antiatihabuiss&. Anno in signi
sictorie decet actam potentib populis ad hoc consulũ alterius nobilis morte alterius
nuid truciitaalaro ad memoriã imperio successere cõstitius emilus mamertinus publilus
ꝑoloneqrinsimilem materiã rerũ etipsi aut suarũ rerũ aut partium in rep̃ magis quã
patre memones latinos obirã agri amissi rebellantes efe fuder castrisq:
founeũ ibi publilio cuius ductuauspicioq resgeste erant indeditione accipiente latinos

Expanded text:
Ostiensem Ardeatem Solonium incursiones fecerunt. Manlius consul quia ipse per ualetudinem Ostiensem Ardeatem Solonium incursiones fecerunt. Manlius consul quia ipse per ualetudinem id bellum exsequi nequierat, dictatorem L. Papirium Crassum , qui tum forte erat praetor, dixit; ab eo magister equitum L. Papirius Cursor dictus. nihil memorabile aduersus Antiates ab dictatore gestum est, cum aliquot menses statiua in agro Antiati habuisset. anno insigni uictoria de tot ac tam potentibus populis, ad hoc consulum alterius nobili morte, alterius sicut truci ita claro ad memoriam imperio, successere consules Ti. Aemilius Mamercinus <Q.> Publilius Philo, neque in similem materiam rerum, et ipsi aut suarum rerum aut partium in re publica magis quam patriae memores. Latinos ob iram agri amissi rebellantes in campis Fenectanis fuderunt castrisque exuerunt. ibi Publilio, cuius ductu auspicioque res gestae erant, in deditionem accipiente Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
naq addito agro et fidernus qui populi campanifuerat usq: ad uulturnũ flum̃ plebi ro¬
manediuiditur bina in latino iugera iecut dodrãtem expriuernati complerent:
dataterna insaderne qua drantib: etiam ꝓlonginquitate adiectis Extrapenam fuere
latinorum laurentes cãpanorũq: equites quia non desciuerant cũ laurentib: renouari
fedus iussum renouaturq: ex eo quot annis postdiem decimum latinarũ ł quitib: cãpanis
ciuitas data monum̃ toq ut e&̃ a eneã tabulã in edecastoris rome fixer̃ uectigalquoque
eiscam panus populus iussus pendere in singulos quot annis fuere autẽ mille esexcenti¬
denarios nũ mosqua drigenos quinuulgenos. Itabello gesto p̃mus penaq ꝓcuiusq merito
ꝑ solutis t̃manlius romamredut. Cui uenienq seniores tantũ obiuiã exisse constat
iuuentutẽ & tunc et omniuita deinde a uersa tã eũ execratũq Antiates inagrum

Expanded text:
nati addito agro et Falernus, qui populi Campani fuerat, usque ad Uolturnum flumen plebi Romanae diuiditur. bina in Latino iugera ita ut dodrante ex Priuernati complerent data, terna in Falerno quadrantibus etiam pro longinquitate adiectis. extra poenam fuere Latinorum Laurentes Campanorumque equites, quia non desciuerant; cum Laurentibus renouari foedus iussum renouaturque ex eo quotannis post diem decimum Latinarum. equitibus Campanis ciuitas Romana data, monumentoque ut esset, aeneam tabulam in aede Castoris Romae fixerunt. uectigal quoque eis Campanus populos iussus pendere in singulos quotannis—fuere autem mille et sexcenti—denarios nummos quadringenos quinquagenos. ita bello gesto, praemiis poenaque pro cuiusque merito persolutis T. Manlius Romam rediit; cui uenienti seniores tantum obuiam exisse constat, iuuentutem et tunc et omni uita deinde auersatam eum exsecratamque. Antiates in agrum
Abbreviated transcription (Latin):
Cornelius ad tero exercitu scinitib: sique semouerent oppositus stomas leratͤ defectioni cãpo

Expanded text:
Cornelius altero exercitu Samnitibus, si qua se mouerent, oppositus—fama autem erat defectioni CampCornelius altero exercitu Samnitibus, si qua se mouerent, oppositus—fama autem erat defectioni Camp
Abbreviated transcription (Latin):
idem habitabat cumis erant oriundicumani chalcide euboica originẽ trahunt. classeq:
aduect ab domo fuerant Multũ inora maris ei : quod accolunt potuere primo insulas
enariam & phitecus as egressi deinde in continentẽ ausi sedes trans ferre. haecciuitas
cumsuis uirib: tũ samnitium in fide aduersus romanos societi efreta siue pestilentiae quae
rom anamurbem adorta nuntiabaturfidens multa hostilia aduersus romanos agrũ
campanum fadernũq: in colentes fecit : Igitur .l. cornelio lentuloq: publio philone
iterũ cõs fetialibus pale polimadres repetendas missis cum relatum ẽ&t a grecis gente
linguam agis trenua quã factis feroxresponsum ex auctoritate patrũ populus pale¬
poluten bellũ fieruus sit. int̃ coss ꝓuincis conparatis bello greciꝑsequendi publilio euener

Expanded text:
idem habitabat. Cumis erant oriundi; Cumani Chalcide Euboica originem trahunt. classe, qua idem habitabat. Cumis erant oriundi; Cumani Chalcide Euboica originem trahunt. classe, qua aduecti ab domo fuerant, multum in ora maris eius quod accolunt potuere, primo <in> insulas Aenariam et Pithecusas egressi, deinde in continentem ausi sedes transferre. haec ciuitas cum suis uiribus tum Samnitium infidae aduersus Romanos societati freta, siue pestilentiae quae Romanam urbem adorta nuntiabatur fidens, multa hostilia aduersus Romanos agrum Campanum Falernumque incolentes fecit. igitur L. Cornelio Lentulo Q. Publilio Philone iterum consulibus, fetialibus Palaepolim ad res repetendas missis cum relatum esset a Graecis, gente lingua magis strenua quam factis, ferox responsum, ex auctoritate patrum populus Palaepolitanis bellum fieri iussit. inter consules prouinciis comparatis bello Graeci persequendi Publilio euenerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex audiri poss& a plurib: dicendo eos demnum quini hilp̃ter quam delibertate cogitent dig¬
nos eẽ quiromanifiant. Itaq & in senatucausam obtinuere & ex cuctoritate patrũ latũ
adpopulũ ẽ ut priuernatib: ciuitts dar&. Codemanno anxur trecenti in coloni c̃m issisunt
binaiugera a graceperunt secutus ẽ. annus nulla rebellidomiue in signis p̃plautio ꝓcul¬
colonia deducta & populo uisceratiodata a .m̃. flauio in funerem atris erant quiꝑ spe¬
ciem honor andeparentis merita mercedem populo solutt̃ interp̃tarent᷑ quod eumdie dicta
ab edilibus crimine strupate matris familiae ab soluiss&. datauis ceratio in p̃teritt̃iudicu
gratiam honoris etiam eicaus a fuit tribunatuq plebei proximis comitus absens petentib:
p̃fertur. Palaepolis fuit haud ꝓculinde ubinuncnec cpolis sitcẽ duab: urbib: populus

Expanded text:
uti exaudiri posset a pluribus, dicendo eos demum qui nihil praeterquam de libertate cogitent diguti exaudiri posset a pluribus, dicendo eos demum qui nihil praeterquam de libertate cogitent dignos esse qui Romani fiant. itaque et in senatu causam obtinuere et ex auctoritate patrum latum ad populum est ut Priuernatibus ciuitas daretur. eodem anno Anxur trecenti in coloniam missi sunt; bina iugera agri acceperunt. secutus est annus nulla re belli domiue insignis, P. Plautio Procul—colonia deducta et populo uisceratio data a M. Flauio in funere matris. erant qui per speciem honorandae parentis meritam mercedem populo solutam interpretarentur, quod eum die dicta ab aedilibus crimine stupratae matrisfamiliae absoluisset. data uisceratio in praeteritam iudicii gratiam honoris etiam ei causa fuit tribunatuque plebei proximis comitiis absens petentibus praefertur. Palaepolis fuit haud procul inde ubi nunc Neapolis sita est; duabus urbibus populus
Abbreviated transcription (Latin):
fado sudena cos eos quiante priuernatiũ caus ã in pognabãt iutipsebenigna in t̃roga¬
tione miius res ponsum e licer& quid sipoenã inquit remictim uob qualem nos pacẽ uobiscũb abitums
speremꝰ : Si bonam dederitis inquit et fidã & ꝑpecuã simalã haud diuturnã : Iũ uerominceri necidan¬
biguȩ priuernatem qͥdemetillis uocib ad rebellandũ incitari paccatõ populos uisũ ÷ Pars melior senet
admelior aresponsũ trahere & dicere uiri & liberi uocem audicam ancrediposse ullum populũ aut
hominemdeniq: in ec conditione cuius eum peniteat dutius quam necessesit mansurum ibi pacẽ
eẽ fidem ubi uoluntarii paccati sint neq: eo lo co ubi seruitutem ẽe uelint fidem sperandã eẽ in hanc
sententiã maxime cõsipseinclinauit animos identidem ad principes sententiarũ consulures

Expanded text:
factos uideret consul eos qui ante Priuernatium causam impugnabant, ut ipse benigna interrogafactos uideret consul eos qui ante Priuernatium causam impugnabant, ut ipse benigna interrogatione mitius responsum eliceret, 'quid si poenam' inquit, 'remittimus uobis, qualem nos pacem uobiscum habituros speremus?' 'si bonam dederitis,' inquit 'et fidam et perpetuam; si malam, haud diuturnam.' tum uero minari nec id ambigue Priuernatem quidam et illis uocibus ad rebellandum incitari pacatos populos; pars melior senatus ad molliora responsa trahere et dicere uiri et liberi uocem auditam: an credi posse ullum populum aut hominem denique in ea condicione, cuius eum paeniteat, diutius quam necesse sit mansurum? ibi pacem esse fidam ubi uoluntarii pacati sint, neque eo loco ubi seruitutem esse uelint fidem sperandam esse. in hanc sententiam maxime consul ipse inclinauit animos, identidem ad principes sententiarum consulares,
Abbreviated transcription (Latin):
fuo: ꝓ trium phumcos neca touitruuio socusq ei: noxe apud saciatos iam suppliciis nocentiũ
tutũ iñtionẽ depriuer natib: ratus qm̃ a uotores defectionis inquit meritas poenas
Eqͥdẽ et simnedepartȩs ex quirendae magissententiȩ quam dande s̃: taam̃ cumuideã
priuennates uicinos samni tib: ẽẽ undenunonobis in certis sima paxẽ quã minimum
irarũ ntnos illosq: relinquiuelim Cũ ipsa ꝑseres ancepsess& ꝓutcuiusq ingeniũ erat
atiocus mitiusue suadentib tum incertiort comnia unus ex priuertib: legatis feeit
megis conditionis inquanatus eã quã p̃sentis necessitatis inemor quuntrogatus a qͥdã
istiorissententiȩ auctore quam penam meritos priui erna tescenser& eđ inquit
sedinerentur qui seliberta tedignoscensent . Cuiuscũ ferocires ponsoinfesaiores

Expanded text:
fuit; post triumphum consul necato Uitruuio sociisque eius noxae apud satiatos iam suppliciis nocentium fuit; post triumphum consul necato Uitruuio sociisque eius noxae apud satiatos iam suppliciis nocentium tutam mentionem de Priuernatibus ratus, 'quoniam auctores defectionis' inquit, 'meritas poenas equidem, etsi meae partes exquirendae magis sententiae quam dandae sunt, tamen, cum uideam Priuernates uicinos Samnitibus esse, unde nunc nobis incertissima pax est, quam minimum irarum inter nos illosque relinqui uelim'. cum ipsa per se res anceps esset, prout cuiusque ingenium erat atrocius mitiusue suadentibus, tum incertiora omnia unus ex Priuernatibus legatis fecit, magis condicionis in qua natus esset quam praesentis necessitatis memor; qui interrogatus a quodam tristioris sententiae auctore quam poenam meritos Priuernates censeret, 'eam' inquit 'quam merentur qui se libertate dignos censent'. cuius cum feroci responso infestiores
Abbreviated transcription (Latin):
i potestatẽ uenisse. alu prius quã ultima adhibereturius ipsum seindeditionẽ cõscaduceũ
p̃ferentes p̃misisse a uotoress iuitruniumq absuis traditũ Senatus deiutruuio priuernataibq:
c̃salitus consulem plautium dirutis priuernimuris p̃sidioqiuadido imposito agrium phũ accersit
uitruuium in ocorcere adseruarius sit quo ad cõsrediss& tum uerberatũ nec riuedes euq
tent in padatio diruendas bona semonis angocensuer̃ consecranda qđq ueris ex eis reduetũ :
exeoeneiorbes faoq positun sa cello s angus aduersusaedem quirini desenatu priuernate
ite decrecũ utqui senctor priuerni pꝰdefectionem abromanis mansiss& oranstiberim lego
eadem qua ueli ternihabittar& hista decretis usq ad triũ phũ plautusilentiũ de priuernatib

Expanded text:
in potestatem uenisse: alii priusquam ultima adhiberetur uis, ipsos se in deditionem consuli caduceum in potestatem uenisse: alii priusquam ultima adhiberetur uis, ipsos se in deditionem consuli caduceum praeferentes permisisse auctores sunt Uitruuiumque ab suis traditum. senatus de Uitruuio Priuernatibusque consultus consulem Plautium dirutis Priuerni muris praesidioque ualido imposito ad triumphum accersit: Uitruuium in carcere adseruari iussit quoad consul redisset, tum uerberatum necari: aedes eius, quae essent in Palatio, diruendas, bona Semoni Sango censuerunt consecranda. quodque aeris ex eis redactum est, ex eo aenei orbes facti positi in sacello Sangus aduersus aedem Quirini. de senatu Priuernate ita decretum, ut qui senator Priuerni post defectionem ab Romanis mansisset trans Tiberim lege eadem qua Ueliterni habitaret. his ita decretis usque ad triumphum Plauti silentium de Priuernatibus
Abbreviated transcription (Latin):
populũ censuerint sãq ꝓriuernũ duob consularib: exercitib: obsi debat᷑ cũ alt̃ cõrcomitiorũ atusa romaon
euocatus Carcereseo anno incircoprimũ setatut: ĩdum ꝑfunc tos curt priuernatis bellitumultus
gullicistama a trox inuasit haud ferme unquã nec glectt patrib: Extẽploigit᷑ coss̃ noui. laemi¬
lius mamercinus & g̃plautius eo ipsodie Κał quintilib: quom agis tratus inier̃ comparare int̃
sȩ ꝓuincias iussi& mamertinꝰ cuigallicũbellũ euenertat scribere exercicũ sineullaua ationis
uenia & un opificũ qq̃ uulgus et sellulariiminimemilitiȩ idoneũ genus excitidicantur. ueiosq
ingens exercitus c̃tractꝰ utinde obiu cmgallisiretur : Longius discedine alioitinere hostis
faller& adurbem incedens ñplacuit Paucos deinde pꝰdiessatis explorata tẽporis ei quietȩ
agallis priuernũ om̃is cuersauis Duplex inde famaẽ . Aluuiccaptã urbẽ uitruuiumq uiuũ

Expanded text:
uerint. Priuernum duobus consularibus exercitibus cum obsideretur, alter consul comitiorum causa Romam reuocatus. carceres eo anno in circo primum statuti. nondum perfunctos cura Priuernatis belli tumultus Gallici fama atrox inuasit, haud ferme unquam neglecta patribus. extemplo igitur consules noui, L. Aemilius Mamercinus et C. Plautius , eo ipso die, Kalendis Quinctilibus, quo magistratum inierunt, comparare inter se prouincias iussi, Mamercinus, cui Gallicum bellum euenerat, scribere exercitum sine ulla uacationis uenia; quin opificum quoque uolgus et sellularii, minime militiae idoneum genus, exciti dicuntur; Ueiosque ingens exercitus contractus, ut inde obuiam Gallis iretur; longius discedi, ne alio itinere hostis falleret ad urbem incedens, non placuit. paucos deinde post dies satis explorata temporis eius quiete a Gallis Priuernum omnis conuersa uis. duplex inde fama est: alii ui captam urbem Uitruuiumque uiuum
Abbreviated transcription (Latin):
sõs. copias contrachostem educit : paruo dirimente int̃uello castraponit. ꝓximainde
nocte uulscidis cordia romana freq: siqua noctna transitio ꝓditioue fieri poss& tẽp¬
tant & castra senser euigiles excitatus exercitus. signodato concursum ẽ ad arma
lta frustra idinceptum uulcis fuit reliquum noctis utrimq quieti datum : postero die
primaluceuulsci fossis repletis uallum inuaduntiamq ab omnipartemunim̃ta
uellebant᷑ : cum cõs quam quã cunctiundiq & n exi ante om̃s ut signum dar& clama¬
bant ex periendi animos militũ ocuus aparũ ꝑmoratus pꝰquam satis apparebat ingens
ardor datotandem aderumpendum signomilitem auidum certaminis emutit :
Primostatim incursupulsi hostes fugientib: quo ad insequi pedes potuit terga co
equesusq: ad castra pauidos egit : Moxipsa castrade gionibi circũdatos cũ uuls cos
in ucem pauor expuliss& capta direptiq̃ : posterode ad suessam pometiam quo

Expanded text:
sul copias contra hostem educit; paruo dirimente interuallo castra ponit. proxima inde nocte Uolsci, discordia Romana freti, si qua nocturna transitio proditioue fieri posset, temptant castra. sensere uigiles; excitatus exercitus; signo dato concursum est ad arma; ita frustra id inceptum Uolscis fuit. reliquum noctis utrimque quieti datum. postero die prima luce Uolsci fossis repletis uallum inuadunt. iamque ob omni parte munimenta uellebantur, cum consul, quamquam cuncti undique et nexi ante omnes ut signum daret clamabant, experiendi animos militum causa parumper moratus, postquam satis apparebat ingens ardor, dato tandem ad erumpendum signo militem auidum certaminis emittit. primo statim incursu pulsi hostes; fugientibus, quoad insequi pedes potuit, terga caesa; eques usque ad castra pauidos egit. mox ipsa castra legionibus circumdatis, cum Uolscos inde etiam pauor expulisset, capta direptaque. postero die ad Suessam Pometiam quo
Abbreviated transcription (Latin):
ficialiũ ñ excarent e ꝓpt̃ necessariam foederis dilationem obsides etiã dce quite simperatqui
ccpiteluerent si pacto ñstaretur Tẽpus indestatũ tradendis obsidib: exercituq: in ermimittendo
sedinte grauiductũ in acstris cos aduentꝰ ut uix abuis abstinerent manus quarũ temeritate in eũ
ocũ deductiẽent . quorum ignauia fedius indequã uenissent abituri. illis ñducẽ locorũ ñ explo¬
ndcrẽsusse beluarũ modocecosin foueã missos lapsos. Alu alio s intueri c̃tẽplari armamox
oienda & in hermes futuras dextras obnoxiaq corpora hosti ꝓponere sibim& ipsi ante oculos
isũ hostile & ludibria uictoris &uultus suꝑbos et ꝑ armatos inermiũiter indefedi agminis
nise abilis uicm ꝑsociar ũ urbes reditũ in patriam ac parentes quosepeipsi mauioresqi eorũ
ũ ꝓhantes uenis sentisesalossine uulnere sine ferro sineacieuictos sibi nonstringere licuisse

Expanded text:
fetialium non exstarent; et propter necessariam foederis dilationem obsides etiam sescenti equites imperati, qui capite luerent, si pacto non staretur. tempus inde statutum tradendis obsidibus exercituque inermi mittendo. redintegrauit luctum in castris consulum aduentus, ut uix ab iis abstinerent manus, quorum temeritate in eum locum deducti essent, quorum ignauia foedius inde quam uenissent abituri: illis non ducem locorum, non exploratorem fuisse; beluarum modo caecos in foueam missos. alii alios intueri; contemplari arma mox tradenda et inermes futuras dextras obnoxiaque corpora hosti; proponere sibimet ipsi ante oculos iugum hostile et ludibria uictoris et uoltus superbos et per armatos inermium iter, inde foedi agminis miserabilem uiam per sociorum urbes, reditum in patriam ad parentes, quo saepe ipsi maioresque eorum triumphantes uenissent: se solos sine uolnere, sine ferro, sine acie uictos; sibi non stringere licuisse
Abbreviated transcription (Latin):
corniculum ficuleam uetus cameriã crustumeriũ a meriola medulla nom̃tum. haeo
depriscis latinis aut quiad latinos defecerant capti coppida : pax inde ẽ. facta : maiore
inde animo pacisopera inchoata quam quanta molegesserat bella utñ quietior populuis
domieẽt quam militiȩ fiuss& : Namet muro lapideo cuius exordium operis sabin o bellotur¬
batum erat urbem qua non dum munierat cingere parat : et infimaurbis loca circa
forum aliasq int̃iectas collibus conualles quia explanis locis haud facile euehebant
a qua secloacis fastigio in tiberim ductis siccat et aream ad aedem incapitolio iouis quã¬
uoueratbello sabino iam p̃sagiente animo futurã olimueriddam enũ o occupatfundam̃tis

Expanded text:
Corniculum, Ficulea uetus, Cameria, Crustumerium, Ameriola, Medullia, Nomentum, haec Corniculum, Ficulea uetus, Cameria, Crustumerium, Ameriola, Medullia, Nomentum, haec de Priscis Latinis aut qui ad Latinos defecerant, capta oppida. pax deinde est facta. maiore inde animo pacis opera incohata quam quanta mole gesserat bella, ut non quietior populus domi esset quam militiae fuisset. nam et muro lapideo, cuius exordium operis Sabino bello turbatum erat, urbem qua nondum munierat cingere parat, et infima urbis loca circa forum aliasque interiectas collibus conualles, quia ex planis locis haud facile euehebant aquas, cloacis fastigio in Tiberim ductis siccat, et aream ad aedem in Capitolio Iouis quauouerat bello Sabino, iam praesagiente animo futuram olim amplitudinem loci, occupat fundamentis.
Abbreviated transcription (Latin):
tuariomilite. iterumq fusi ꝑditisiam ꝓperebus pacem p&iere Colle atia etquicquo
citra collaciã agnierat sabinis ademptum : egerius fraeris hicfilius eratregis collatiȩ
in p̃sidio relictus deditosq collatinosita accipio eamq: deditionis formulam ẽẽ : rex
int̃rogauit : Estis neuos legatioratoresq missi a populo conlatinoutuos populũq con¬
latinum dederitis : sumus : .ẽ. ne populus conlatinus in sua potestate : ẽ. deditis neuos po¬
pulumq conlatinũ urbem a gros a quam terminos delubrautensilia diuina humanaq:
omnia inmeam populiq romani ditionẽ dedimus : A tegorecipio Bello s abino ꝑfecto
tarquinius triumphans romam redit inde priscis latinis bellum fecit . Vbinus quã adunũsȩ
reidimicationẽ uentũ ẽ : ad singula oppida circumferendo arma . omne nom̃ latinũ domut̃

Expanded text:
tuario milite; iterumque ibi fusi, perditis iam prope rebus pacem petiere. Collatia et quidquid tuario milite; iterumque ibi fusi, perditis iam prope rebus pacem petiere. Collatia et quidquid citra Collatiam agri erat Sabinis ademptum; Egerius—fratris hic filius erat regis—Collatiae in praesidio relictus. deditosque Collatinos ita accipio eamque deditionis formulam esse: rex interrogauit: 'estisne uos legati oratoresque missi a populo Collatino ut uos populumque Collatinum dederetis?'—'sumus.'—'estne populus Collatinus in sua potestate?'—'est.'—'deditisne uos populumque Collatinum, urbem, agros, aquam, terminos, delubra, utensilia, diuina humanaque omnia, in meam populique Romani dicionem?'—'dedimus.'—'at ego recipio.' bello Sabino perfecto Tarquinius triumphans Romam redit. inde Priscis Latinis bellum fecit; ubi nusquam ad uniuersae rei dimicationem uentum est, ad singula oppida circumferendo arma omne nomen Latinum domuit.
Abbreviated transcription (Latin):
effugissent in flumine ipsoperiere : quorum fluitantia anma adurbemcognita intiberĩ
prius pȩne quam nuntiari poss& in signemiuctoriam fecere : Eoplio p̃cipua equitũ gloria fut¬
V trimq ab cornib: positos cumiampelleretarm edia peditum suorũ acies iticin currisse
ab laterib ferutñ sisterent modo s abinas legiones ferociter in stantes cedentibus sed suib:¬
toin fugtem a uerterent . Montes effusocursusabinipetebant et paucitenuere : Maxima
pansut antedictum ẽ ab equitib in flum̃ accisunt : Tarquinius in standum ꝑterritis ratus
p̃da captiuisq romã missis spolus hostiumad uotum uulca noerat ingenticum ulo accensis. ꝑge
porro inagrũ sabinum exercitum inducere : et quam quã malegestares eratnȩc gesturos
melissperare poterant : tam̃ quia consulendires ñ dabat spatium ire obuiam sabini tumul¬

Expanded text:
effugissent in flumine ipso periere, quorum fluitantia arma ad urbem cognita in Tiberi effugissent in flumine ipso periere, quorum fluitantia arma ad urbem cognita in Tiberi prius paene quam nuntiari posset insignem uictoriam fecere. eo proelio praecipua equitum gloria fuit; utrimque ab cornibus positos, cum iam pelleretur media peditum suorum acies, ita incurrisse ab lateribus ferunt, ut non sisterent modo Sabinas legiones ferociter instantes cedentibus, sed subito in fugam auerterent. montes effuso cursu Sabini petebant, et pauci tenuere: maxima pars, ut ante dictum est, ab equitibus in flumen acti sunt. Tarquinius, instandum perterritis ratus, praeda captiuisque Romam missis, spoliis hostium—id uotum Uolcano erat—ingenti cumulo accensis, pergit porro in agrum Sabinum exercitum inducere; et quamquam male gesta res erat nec gesturos melius sperare poterant, tamen, quia consulendi res non dabat spatium, ire obuiam Sabini tumul
Abbreviated transcription (Latin):
gereritur : Concilia populi exercitus uocati summarerum ubiaues ñ admisissent dirimerent᷑ : Neqtũ
terquinius deequitum centuriis quicquam mutiuit : ñumerotantũ alterũ adiecit ut mille etccc
eqiutes intribuscenturis ceñt Posteriores modo subis demnominib quia dditierant appellatis
Quas nuncquia geminate sunt sexuocantcenturias Ac parte copiarũ aucta iterũcũ sabinis eflige
sed p̃tꝰquã qđ ui libus creuerat roma nꝰ exercit᷑ ex occulto etiã ad ditꝰ dolus mnissis quim agnã uin
lignorum in anienis ripa iacentem ardentẽ in flum̃ conicerent : Ventoq uuante accensa
lgna et pleraqi inratib: in pacta sublicus cumhererent pontem incendunit : Ea quodires
in pugnaterrorem actulit sabinis effusis etdem fugac in pedit multiq mortales cumh ostẽ

Expanded text:
gereretur, concilia populi, exercitus uocati, summa rerum, ubi aues non admisissent, dirimerentur. neque tum gereretur, concilia populi, exercitus uocati, summa rerum, ubi aues non admisissent, dirimerentur. neque tum Tarquinius de equitum centuriis quicquam mutauit; numero alterum tantum adiecit, ut mille et octingenti equites in tribus centuriis essent. posteriores modo sub iisdem nominibus qui additi erant appellati quas nunc quia geminatae sunt sex uocant centurias. hac parte copiarum aucta iterum cum Sabinis confligitur. sed praeterquam quod uiribus creuerat Romanus exercitus, ex occulto etiam additur dolus, missis qui magnam uim lignorum, in Anienis ripa iacentem, ardentem in flumen conicerent; uentoque iuuante accensa ligna et pleraque in ratibus impacta sublicis<que> cum haererent, pontem incendunt. ea quoque res in pugna terrorem attulit Sabinis, et fusis eadem fugam impedit; multique mortales cum hostem
Abbreviated transcription (Latin):
alias constituit suoq in signes relinqueren omine : Id quia in augurato romulus fecerat negu¬
re attus nauius incditus eatem pestate augur: neq muitorineq nouũ constitui nisi aues
Addixissent posse : ex eoira regimot : ludensq artemut fer̃ a gedũ inquit diuine tuinau¬
gura fierine possit quod nunc egom̃te concipio : Cumille in augurio rem ȩxꝑtus ꝓfecto futu¬
ramdisiss& : at quihocanimo agititui inquit tenouacula cotemdis cissurum : Capehaec
& page qđ a uestuae fieri posse portendunt Tumillũ hauocuncitnter discidisse cotẽfert̃
Satitua atticapite uelato quo in locores acta ẽ in comitio ingradib: ipsis ad leuã curiȩ fuit :
o tẽ quoq: eo demlocositam fuis se memorant : Vt eẽt̃ ad posteros miraculiei moni m̃tũ:
Auguriiscerte sac̃dotioq augurũ Tantus honos accessit ũtnihlbellidomiq poster nisi auspicato

Expanded text:
alias constituit suoque insignes relinquere nomine. id quia inaugurato Romulus fecerat, negaalias constituit suoque insignes relinquere nomine. id quia inaugurato Romulus fecerat, negare Attus Nauius , inclitus ea tempestate augur, neque mutari neque nouum constitui nisi aues addixissent posse. ex eo ira regi mota; eludensque artem ut ferunt, 'age dum' inquit, 'diuine tu, inaugura fierine possit quod nunc ego mente concipio.' cum ille augurio rem expertus profecto futuram dixisset, 'atqui hoc animo agitaui' inquit, 'te nouacula cotem discissurum. cape haec et perage quod aues tuae fieri posse portendunt.' tum illum haud cunctanter discidisse cotem ferunt. statua Atti capite uelato, quo in loco res acta est in comitio in gradibus ipsis ad laeuam curiae fuit; cotem quoque eodem loco sitam fuisse memorant ut esset ad posteros miraculi eius monumentum. auguriis certe sacerdotioque augurum tantus honos accessit ut nihil belli domique postea nisi auspicato
Abbreviated transcription (Latin):
sibiquisq facerent fori appellatis pecituere furcis duo denos: abterra spectacula alta sus¬
tinentibus pedes iudicrum fuit equipugilesq exetruria maxime acciti : Sollem nes deinde
annuim ansere iudiromani magniq: uariȩ appellatiab eodem rege : etcirca forũ priuatis
Aedificanda diuis a sunt loca porticus ttđnȩq factȩ Muro quoq: lapideo circũdare urbem
parabat : cums ab inumbellũ ceptis int̃uenit. Ad eoq ea subitares fuit : ut prius anienem
transirent hostes quam obuiã ire ae ꝓhibere exercitus romanus posset : Itaq trepidatũ
roma ẽ et primo dubia uictoria : magnautrĩq cedepugnatum ẽ. Reductis deinde in caste
hostiũ copis datoq spatioromanis ad comparandũ de inte grobellum : Tarquinius equitẽ inaxi¬
mesuis de eẽ uiribus ratus adrã nes titienses luceres quascenturias romulus scripserat Addere

Expanded text:
sibi quisque facerent; fori appellati; spectauere furcis duodenos ab terra spectacula alta sussibi quisque facerent; fori appellati; spectauere furcis duodenos ab terra spectacula alta sustinentibus pedes. ludicrum fuit equi pugilesque ex Etruria maxime acciti. sollemnes deinde annui mansere ludi, Romani magnique uarie appellati. ab eodem rege et circa forum priuatis aedificanda diuisa sunt loca; porticus tabernaeque factae. muro quoque lapideo circumdare urbem parabat cum Sabinum bellum coeptis interuenit. adeoque ea subita res fuit ut prius Anienem transirent hostes quam obuiam ire ac prohibere exercitus Romanus posset. itaque trepidatum Romae est; et primo dubia uictoria, magna utrimque caede pugnatum est. reductis deinde in castra hostium copiis datoque spatio Romanis ad comparandum de integro bellum, Tarquinius equitem maxime suis deesse uiribus ratus ad Ramnes, Titienses, Luceres, quas centurias Romulus scripserat, addere
Abbreviated transcription (Latin):
tuni s õmb: commigras se:maiorẽ paltẽ a&atis eius quaciuilib: fungantur homines romȩ
sequaminuetere patrialuxisse domimilitieq: subhaud penitendo mcgistro ipso ancoregȩ
romana seiura roma nosritus didicisse Obsequio & obseruantia in regemcumõmb:
benignitate erga alios cum regeipsocertasse : Haec eum haud sidsa memorantẽ :¬
ingenti consensu populus . R. regnareius sit Ergo uirũ cetera egregium secuta
quam in petendohabuerat . etiam regnantẽ ambitio ẽ : Nec minus regnisiui firmandi
quam augendae rei pmnemor : centũ patres legit quide inde minorũ gentium sunt
appellaq factio haud dubia regis cuius beneficio incuriã uenerant : bellũ primum cum
latinis gessit et oppidumibi appiolas uicepit : p̃daq: inde maiore quam quantabelli fam a
fuerat reuecta ludos opulentius instructiusq: quam priores reges fec : Tum primũ
circo quinunc mncximus dr̃ designatus locus ẽ : loca diuis apatrib: equitibq ubis pectacula

Expanded text:
tunis omnibus commigrasse; maiorem partem aetatis eius qua ciuilibus officiis fungantur homines, Romae se quam in uetere patria uixisse; domi militiaeque sub haud paenitendo magistro, ipso Anco rege, Romana se iura, Romanos ritus didicisse; obsequio et obseruantia in regem cum omnibus, benignitate erga alios cum rege ipso certasse. haec eum haud falsa memorantem ingenti consensu populus Romanus regnare iussit. ergo uirum cetera egregium secuta, quam in petendo habuerat, etiam regnantem ambitio est; nec minus regni sui firmandi quam augendae rei publicae memor centum in patres legit qui deinde minorum gentium sunt appellati, factio haud dubia regis cuius beneficio in curiam uenerant. bellum primum cum Latinis gessit et oppidum ibi Apiolas ui cepit; praedaque inde maiore quam quanta belli fama fuerat reuecta ludos opulentius instructiusque quam priores reges fecit. tum primum circo qui nunc maximus dicitur designatus locus est. loca diuisa patribus equitibusque ubi spectacula
Abbreviated transcription (Latin):
primoribi tam̃ magis quam militibus regii quidemiuuenes in terdum otium conuiuus
comessationib:q: int̃se terebant Sorte potantib his apud exttor quinium ubiet con

Expanded text:
primoribus tamen magis quam militibus; regii quidem iuuenes interdum otium conuiuiis primoribus tamen magis quam militibus; regii quidem iuuenes interdum otium conuiuiis comisationibusque inter se terebant. forte potantibus his apud Sex. Tarquinium , ubi et Co
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑsq imperue& remsum aope taceruubent : ipsi in t̃se ut̃ prior cumromamrediss&
matriosculumdar& sorti ꝑmittunt : brutus alioratus specttre pͥythicã uocẽ : uelut siplupsꝰ
cecidiss& terrã oculo contigit. scilic& quodea communis mat̃ omniũmortadiũ eẽt Reditũ
inderomam ubi aduersus rutulos bellum sũm aui parabatur. Arde cmrutuli habe¬
bant gens ut in ea regione atq: in eccaetate diuitiis p̃pollens etq ipsa causa belli fuit
quodrexromanꝰ cumipse ditari ex haustus iagnificentia publicorũ operũ tũ p̃da
delenire popularium animos studebat p̃t̃ aliam suꝑbiam regno infestus etiam qđ se
in fabrorum minis cerus acseruilitã diuhabitosopere abrege in dignabantur: Tẽptata
resẽ si primo ĩpetu capiar detposset ubi id parum ꝓcessit : obsidione munitionibus q̃ :
coepti p̃mihostes. In hisstatiuis ut fitlongomagis quã a cribello satis liberi cõmeatus eraN

Expanded text:
esset, rem summa ope taceri iubent; ipsi inter se uter prior, cum Romam redisset, matri osculum daret, sorti permittunt. Brutus alio ratus spectare Pythicam uocem, uelut si prolapsus cecidisset, terram osculo contigit, scilicet quod ea communis mater omnium mortalium esset. reditum inde Romam, ubi aduersus Rutulos bellum summa ui parabatur. Ardeam Rutuli habebant, gens, ut in ea regione atque in ea aetate, diuitiis praepollens; eaque ipsa causa belli fuit, quod rex Romanus cum ipse ditari, exhaustus magnificentia publicorum operum, tum praeda delenire popularium animos studebat, praeter aliam superbiam regno infestos etiam quod se in fabrorum ministeriis ac seruili tam diu habitos opere ab rege indignabantur. temptata res est, si primo impetu capi Ardea posset: ubi id parum processit, obsidione munitionibusque coepti premi hostes. in his statiuis, ut fit longo magis quam acri bello, satis liberi commeatus erant,
Abbreviated transcription (Latin):
iouẽq inculmine cumqua drigis & ad ficũ ruminalẽ simulacra in fantiũ conditorũ urbis sububeribus iupe
posuer̃ semitaq scxo qua drato a capena porta ad martis stͣuert̃ & ab aedilib: plebeis .l. aclio peto &c̃ fuliuo coruo
exmultatitia itẽ pecunia quã exeger̃ pecuniari isdamnatis ludifucq patereq aureae adcereris positȩ q̃iide sibis

Expanded text:
Iouemque in culmine cum quadrigis et ad ficum Ruminalem simulacra infantium conditorum urbis sub uberibus lupae Iouemque in culmine cum quadrigis et ad ficum Ruminalem simulacra infantium conditorum urbis sub uberibus lupae posuerunt semitamque saxo quadrato a Capena porta ad Martis strauerunt. et ab aedilibus plebeiis L. Aelio Paeto et C. Fuluio Curuo ex multaticia item pecunia, quam exegerunt pecuariis damnatis, ludi facti pateraeque aureae ad Cereris positae. Q. inde Fabius
Abbreviated transcription (Latin):
& pudicũm patriciȩ pudiciȩ templuingresse uet unnuptĩ uidque urgo dedoctisit ineeseaurid amorũue
moniis conquestic inuriã patriciarũ hancego art̃n quit pudictiȩ pleberȩ dedico uosq hortor ut quo dcertam̃ uistuta su¬
rosin hacciuitate ten& hocpudititiae int̃matronas sit detisq operaẽ ut haec ara quã illa siquid potestas sanctius e
castiorib colidicat᷑. Eodem fermeritu & haecara qđ illa anti quior cultaẽ ut nullanisi expectatepudiciȩ matrona
& q̃uniuironupta fiuss& ius sacri ficandi haber& uulgata de in religio a pollutis nec matronis solũ sed om̃is ordinissem¬
nis postremoi nobliuionẽuenit. Codẽ anno cñ & q̃ogulnis aedilescurules aliquot fenera torib: diem dixer̃ quor
bonis multatis ex eo quo dinpublicũ redactũ ẽ aenea incapitolio limina & triũ m̃ sarũ argenteauasa incellaiouis

Expanded text:
et pudicam in Patriciae Pudicitiae templum ingressam et uet pudicam in Patriciae Pudicitiae templum ingressam et uonis conquesta iniuriam patriciarum, 'hanc ego aram' inquit 'Pudicitiae Plebeiae dedico; uosque hortor ut, quod certamen uirtutis uiros in hac ciuitate tenet, hoc pudicitiae inter matronas sit detisque operam ut haec ara quam illa, si quid potest, sanctius et a castioribus coli dicatur.' eodem ferme ritu et haec ara quo illa antiquior culta est, ut nulla nisi spectatae pudicitiae matrona et quae uni uiro nupta fuisset ius sacrificandi haberet; uolgata dein religio a pollutis, nec matronis solum sed omnis ordinis feminis, postremo in obliuionem uenit. eodem anno Cn. et Q. Ogulnii aediles curules aliquot feneratoribus diem dixerunt; quorum bonis multatis ex eo quod in publicum redactum est aenea in Capitolio limina et trium mensarum argentea uasa in cella Iouis
Abbreviated transcription (Latin):
qualis app̃ daudius eẽ urbi acforep̃sides habendos p̃toresq adreddenda iura cretandos ẽẽ his agendis
diesẽ consumptus. postridie cdp̃seriptum comsulis & consularia & p̃toria comitia habite Coñscrea¬
quitꝰ fabius & p̃decus a p̃pdaudius p̃r om̃sad sentes &ł uolin mo ex sc̃ & sato plebi progitũ inannũ mpe
rũ ẽ Poomo ꝑdigiamulta fuer̃ quorũ uerrumn candorũ eausa supplicationes inbiduũ sematus decreuit
pablice unumactus ꝑbiduũ sapplicatũ ierefrequente suiri femineq in signẽ sapplicatione fes̃ ceriẽ
insacello pudictie pietr e quaein forobouiarioe ad aedemrotandã hercul sint̃mat ronas ortũ uerginet̃
aulif̃ patriciã plebeionu ptã .l. uolumnioconsuli matronȩ quode patribienupsis& sacris arcueriont
Breuis dlt̃catio inde exisacundia mulebriin contentionẽ unimorũ exersit. cũseuirgimaa paronuia

Expanded text:
qualis Ap. Claudius esset, urbi ac foro praesides habendos praetoresque ad reddenda iura creandos esse. his agendis qualis Ap. Claudius esset, urbi ac foro praesides habendos praetoresque ad reddenda iura creandos esse. his agendis dies est consumptus. postridie ad praescriptum consulis et consularia et praetoria comitia habita. consules creati Q. Fabius et P. Decius ,  prodigia multa fuerunt, quorum averruncandorum causa supplicationes in biduum senatus decrevit; publice vinum ac tus praebitum; supplicatum iere frequentes viri feminaeque. insignem supplicationem fecit certamen in sacello Pudicitiae Patriciae, quae in foro Bovario est ad aedem rotundam Herculis, inter matronas ortum. verginiam , Auli filiam, patriciam plebeio nuptam, L. Volumnio consuli, matronae, quod e patribus enupsisset, sacris arcuerant. brevis altercatio inde ex iracundia muliebri in contentionem animorum exarsit, cum se Verginia et patriciam
Abbreviated transcription (Latin):
Consensuur sapostremoad collegam p̃deciũ poscendũ id senectuti suȩ ad minicalũ fore censurae
duobiq consulatibisimalgestis ex ꝑtũ senihil concordi collegio firmus ad rem̃ p̃tuendã ẽẽ no uoimperi
soco uixiã ad suescere senilemanimũ posse cũ moribi notis facilius se cõmunicatarũ consilia sub scripsit oratio¬
nieu cõs cũ meritis p̃deculaudib: tũq exconcondia c̃sulũ bon a q̃q exdiscordiama inadminis tratione
rerũ militeriũ euenirent memorando quã ꝓpeultimũ discrim̃ suis & colle gecertaminib: nuꝑuentũ for&
ad monendo deciũ fibũq utuno a nimo unam̃ teuiuerent eẽ p̃tereaui ros natosi mlitiȩ fuctis inagras adueo¬
boriumlingueq certumin arudes etungen c̃sulariaeẽ callidos sollertesqnuris atqieloquentiȩ consultos

Expanded text:
consensu, uersa postremo ad collegam P. Decium poscendum: id senectuti suae adminiculum fore. censura consensu, uersa postremo ad collegam P. Decium poscendum: id senectuti suae adminiculum fore. censura duobusque consulatibus simul gestis expertum se nihil concordi collegio firmius ad rem publicam tuendam esse. nouo imperii socio uix iam adsuescere senilem animum posse; cum moribus notis facilius se communicaturum consilia. subscripsit orationi eius consul cum meritis P. Deci laudibus, tum quae ex concordia consultum bona quaeque ex discordia mala in administratione rerum militarium euenirent memorando, quam prope ultimum discrimen suis et collegae certaminibus nuper uentum foret admonendo: Decium Fabiumque qui uno animo, una mente uiuerent esse praeterea uiros natos militiae, factis magnos, ad uerborum linguaeque certamina rudes. ea ingenia consularia esse: callidos sollertesque, iuris atque eloquentiae consultos,
Abbreviated transcription (Latin):
quicinstatione sȩppe ꝑp&uamin festae regionis ninagros iittirebant᷑. Aueratabeis curis senatũ etru¬
mȩ ingrauescens bellũ & crebre littere appumonentis neregionis ei : motũ neglegerent iuigentes c̃ferre
arma etruscos samnites umbrosgillos iam castrabifariã fiactieẽ quia unꝰ locus caperetuntũ multitudin ẽ
ñpossit. Obhaeo⁊ iã appetebat tẽpus comitiorũ cccus a .l. uolumnius cõs romã reuoatꝰ qͥ prius quã dd suffragiu
nturias uocar& in c̃tionẽ aduocato populo multa de magnitudine bellietruscidisseruit Iãtũ cũ ipse ibicũcolle¬
ga rẽparit̃ gesserit fuis secc ntũ bellum uenecduceuno nec exercitugeripotuerit: accessis se postea
umbros & ingentẽ exercitũ gallorũ aduersus quattuor populos duces cõs illo die deligimeminis sen senis

Expanded text:
quia in stationem se prope perpetuam infestae regionis, non in agros mitti rebantur. auertit ab eis curis senatum Etruquia in stationem se prope perpetuam infestae regionis, non in agros mitti rebantur. auertit ab eis curis senatum Etruriae ingrauescens bellum et crebrae litterae Appi monentis ne regionis eius motum neglegerent: quattuor gentes conferre arma, Etruscos, Samnites, Umbros, Gallos; iam castra bifariam facta esse, quia unus locus capere tantam multitudinem non possit. ob haec et—iam appetebat tempus—comitiorum causa L. Uolumnius consul Romam reuocatus; qui priusquam ad suffragium centurias uocaret, in contionem aduocato populo multa de magnitudine belli Etrusci disseruit: iam tum, cum ipse ibi cum collega rem pariter gesserit, fuisse tantum bellum ut nec duce uno nec exercitu geri potuerit; accessisse postea dici Umbros et ingentem exercitum Gallorum; aduersus quattuor populos duces consules illo die deligi meminissent. se, nisi