comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aeris adustis introrsum uitalib suffo¬
carit.
fuluio. flacco consulib uix dũ
affricam abellorum excidiis qͥes¬
luissent. & ñ modo iam cunctam spem
frugum abrassissent. herbasq om̃s eũ
parte radicum folia arborum cum te¬
neritudine ramorum consumpsisses
uerum etiam amaros cortices atqa
rida ligna preroderent: repentino ar¬
repte uento atq inglobos coacte. por¬
tateq diu ꝑ aerem: affricano pelago
inierse sunt. Harum in mensos acer¬
uos. Longe undis urgentib cum fluctꝰ
ꝑ extenta late littora ꝓpulissent: tetru
numis atq ultra oppinionem pestife¬
rum odorem tabida & putrefacta con¬
geries excalauit: unde omnium pari¬
ter auimantium tanta pestilentia cõ¬
secuta ẽ. ut auium. petudum ac besti¬
arum corruptione aeris dissolutarii
putrefacta passim cadauera. uitũ
corruptionis augerent. At uͦ qͣnta
fuerit hominum lues: ego ipse dum
refero: toto corpore ꝑhorresco. Si quid
innumidia inqua tunc micippsa res

Expanded text:
aeris, adustis introrsum vitalibus, suffocabat. Fulvio Flacco coss., vix dum Africa a bellorum excidiis qluissent et non modo iam cunctam spem frugum abrasparte radicum, folia arborum cum teneritudine ramorum consumpsissent, verum etiam amaras cortices, atque arida ligna praeroderent, repentino arreptae vento, atque in globos coactae, portataeque diu per aerem, Africano pelago immersae sunt. Harum cum immensos acervos, longe undis urgentibus, fluctus per extenta late littora propulissent, tetrum nimis atque ultra opinionem pestiferum odorem tabida, et putrefacta congeries exhalavit. Unde omnium pariter animantum tanta pestilentia consecuta est, ut avium, pecudum, ac bestiarum corruptione aeris dissolutarum, putrefacta passim cadavera, vitium corruptionis augerent. At vero quanta fuerit hominum lues, ego ipse dum refero, toto corpore perhorresco. Siquidem in Numidia, in qua tunc Micipsa rex
Abbreviated transcription (Latin):
fidelius aut uerus credi aut cognos¬
ci potest. concurrentib ad tantamn
nifestationem pace. nomine ac die:
quam hunc collecto quidem gestoꝵ
ordine ad obsequium p̾parationis eus
p̾destinatum fuisse. qui eo die quo
ille manifestandus mundo post pa¬
lulum erat. & pacis signum p̾tulita
&e potestatis nomen assumpsit: Qd
autem in quarto reditu cum finito
cantabrico bello paccatisq omnib
gentib cesar urbem repediit. ad com¬
stationem fidei quam expromimu
actum sit: ipso melius ordine prost
uno ab urbe

Expanded text:
fidelius ac uerius credi aut cognosfidelius ac uerius credi aut cognosci potest, concurrentibus ad tantam manifestationem. pace nomine die, quam hunc occulto quidem gestorum ordine ad obsequium praeparationis eius praedestinatum fuisse, qui eo die, quo ille manifestandus mundo post paululum erat, et pacis signum praetulit at potestatis nomen adsumpsit ? Quid autem in quarto reditu, cum finito Cantabrico bello. pacatisque omnibus gentibus Caesar Vrbem repetiit, ad contestationem fidei, quam expromimus, actum sit, ipso melius ordine proferetur. Anno ab Vrbe
Abbreviated transcription (Latin):
lingua gentis eius inqua &e exqua
natus ẽ: unctus int̾p̾tatur. Itaq cũ
eo tempore quo cȩsari ꝑpetua tribu¬
nitia potestas decreta ẽ romȩ fonso¬
lei ꝑ totum diem fluxcit: sub pͥncipa¬
tu cȩsaris romaniq imꝑii. Per totũ
diem hoc ẽ ꝑ omue tempus romani
hoc ẽ de hospita largaq ecclesia afflu
enter atq incessabiliter processuros.
restituendosq ꝑcȩsarem omnes ser¬
uos qui tam̃ cognoscerent dñm suũ
ceterosq qui sine dño inuenirent᷑
morti supplicioq dedendos: remit¬
tendaq sub cęsare debͥta peccatorũ.
in eadem urbe in qua spontaneum
fluxxisset oleum. euidentissima his qͥ
prophetarum uoces ñ audiebant. sig¬
na in cȩlo: & uiterra prodigia pro¬
diderunt. Tercio autem cum urbẽ
trumphans quinto consul ingressus
ẽ. eo scuicet die quem supͣ nominaui¬
mus cum &e ianum post ducentos a¬
nos pͥmum ipse clausit. & clarissimũ
illud augusti nomen assumpsit. quio

Expanded text:
lingua gentis eius, in qua et ex qua lingua gentis eius, in qua et ex qua natus est, unctus interpretatur. itaque cam eo tempore, quo Caesari perpetua tribunicia potestas decreta est, Romae fons olei per totum diem fluxit: sub principatu Caesaris Romanoque idiem, hoc est per omne tempus Romani hoc est, de hospita largaqueenter atque incessabiliter processuros restituendosque per Caesarem omnes seruos, qui tamen cognoscerent dominum suum, ceterosque, qui sine domino inuenirentur, morti supplicioque dedendos, remittendaque sub Caesare debita peccatorum in ea urbe, in qua spontaneum. fluxisset oleum, euidentissima his, qui Prophetarum uoces non audiebant, signa in caelo et in terra prodigia prodiderunt. Tertio autem, cum Vrbem triumpbans quintum consul ngressus est, eo scilicet die, quem supra nominauimus, cum et Ianum post ducentos annos primum ipse clausit et clarissimum illud Augusti nomen adsumpsit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
am cum pͥmum gaio cȩsare a¬
uunculo suo interfecto. exap¬
pollonia rediens urbem ingre¬
deretur hora circiter diei tercia re¬
pente liquido ac puro serenoq die
circulus ad speciem cȩlestis arcus or¬
bem solis ambiit: quasi eum unum
ac potentissimum in hoc mundo. so
lumq clarissimum in orbe monstra¬
ret: cuius temꝑe uenturus eẽt. qui
ipsum solem solus mundumq totũ
& fecisset &e regeret. Deinde cum se¬
cundo insicilia receptis a pompeio
oe lepido legionib.xxͣx. milia seruo¬
rum dnĩs restituisset. oe quadragin
ta .iiii. legiones solus imperio suo: ad
tutamen orbis terrarum distribuissce
ouansq urbem ingressus omĩa suꝑi¬
ora popłi romani debita donanda.
literarum etiã monim̃tis abolitis cen¬
suisset: in dieb ipsis fons olei largissi¬
mus sicut suꝑius exp̃ssi. de taberna
meritoria ꝑ totum diem fluxit. Quo
signo quid eudentius quam indieb
cęsaris toto orbe regnantis futura xͥ
natuuitas declarata ẽ. Ap̃c enim

Expanded text:
am cum primo, C. Caesare avunculo suo interfecto, ex Apollonia rediens, Urbem ingrederetur hora circiter diei tertia, repente lucido ac puro et sereno coelo circulus ad speciem coelestis arcus orbem solis ambit, quasi eum unum ac potentislumque clarissimum in orbe monstraret, cuius tempore uenturus esset, qui ipsum solem solus mundumque totum et fecisset at regeret. Deinde cum secundo, in Sicilia receptis a Pompeio et Lepido legionibus, xxx milia seruorum dominis restituisset et quadraginta et quattuor legiones solus imperio suo ad tutamen orbis terrarum distribuisset ouansque Vrbem ingressus omnia superiora populi Romani debita donanda, litterarum etiam monumentis abolitis, censuisset: in diebus ipsis fons olei largissimus, sicut superius expressi, de taberna meritoria per totum diem fluxit quo signo quid euidentius quam in diebus Caesaris toto Orbe regnantis futura Christi natiuitas declarata est? Christus enim
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s peccauimus. In illo om̃s ꝑdidimꝰ
qui facile tenebat: &. male sibi & no
b ꝑdidit. qđ cum uolumus querere
nescimus: cũ querimus ñ inuenimꝰ.
cũ inuenimus ñ ẽ quod querimꝰ.
Adiuua me tu ꝓpt̾ bonitatem tuã¬
dñe. Quesiui uultum tuum: uul¬
tum tuum dñe requirã: ne au̾tas
faciem tuam ame. Releua me. de
me ad te. Munda. sana. acue: illu¬
mina ocłm mentis meȩ: ut intue¬
atur te. Recolligat uires suas aĩa¬
mea: & toto intellectu it̾m intendat
in te dñe. Quid es dñe quides. quid

Expanded text:
omnes " peccavimus. In illo omnes perdidimus, omnes " peccavimus. In illo omnes perdidimus, qui facile tenebat et male sibi et nobis perdidit, quod cum volumus quaerere nescimus, cum quaerimus non invenimus, cum invenimus non est quod quaerimus. Adiuva me tu " propter bonitatem tuaDomine, quaesivi vultum tuum; vultum tuum, Domine, requiram, ne avertas faciem tuam a me . Revela me de me ad te. Munda, sana, acue, illumina oculum mentis meae ut intueatur te. Recolligat vires suas animamea, et toto intellectu iterum intendat in te, Domine. Quid es, Domine, quid es, quid
Abbreviated transcription (Latin):
co uersatur adhuc illa intenebris.
& miseria sua. Circumspicit enim:
&. ñ uidet pulchritudinem tuam.:
Auscultat: & ñ audit armoniã tuã.
Olfacit: & ñ ꝑcipit odorem tuũ. Guis¬
tat: & ñ cognoscit saporem tuum.
Palpat: & ñ sentit lenitatem tuam.
Habes enim hec dñe ds. inte tuo in¬
effabili mͦ. quia ea dedist reb a te
creatis. suo sensibili mͦ: s obriguer̃t.
s obstupuerunt. s obstructi su̾nt
sensus animȩ meȩ. uetusto languo¬
at meror et luctus. querentigau¬
dium & leticiam. Sꝑabat iã anima
mea sacietatem: & ecce it̾m obruit᷑
egestate. Affectabam iam comedere:
&& ecce magis esurire. Conabar assur¬
gere ad lucem dei: & recidi intenebras
meas. Immo ñ mͦ cecidi in eas: s sen¬
tio me inuolutum meis. Ante ceci¬
di: quam conciꝑet me mat̾ mea.
Certe in illis conceptus sum: & cum
earum obuolutione natus sum. Olĩ
certe in illo om̃s cecidimus : in quo

Expanded text:
co versatur illa adhuc in tenebris, co versatur illa adhuc in tenebris, et miseria sua. Circumspicit enim et non videt pulchritudinem tuam. Auscultat, et non audit harmoniam tuam. Olfacit, et non percipit odorem tuum. Gustat, et non cognoscit saporem tuum. Palpat, et non sentit levitatem tuam. Habes enim haec, Domine Deus, in te, tuo ineffabili modo, qui ea dedisti rebus a te creatis, suo sensibili modo; sed obriguerunt, sed obstupuerunt, sed obstructi sunt sensus animae meae vetusto languoat maeror et luctus quaerenti gaudium et laetitiam! Sperabat iam anima mea satietatem, et ecce iterum obruitur egestate! Affectabam iam comedere, et ecce magis <inchoo> esurire! Conabar assurgere ad lucem dei, et recidi in tenebras meas. Immo non modo cecidi in eas, sed sentio me involutum in eis. Ante cecidi, quam conciperet " me mater mea ". Certe in illis " conceptus sum ", et cum earum obvolutione natus sum. Olim certe in illo omnes cecidimus, " in quo
Abbreviated transcription (Latin):
& splendoris ibi ẽ: certe plusquã a crea
tura ualeat intelligi. x.u.
situ non es hoc ipsum. pot̾ cogitari ali¬
quid maius te. qđ fieri nequit. xui.¬
ere dñe hȩc ẽ lux inaccessibilis in
qua habitas. Uere enim n̾ est
aliud qđ hanc penetret: ut ibi te ꝑui¬
deat. Uere id̾o hanc non uideo. qr. ni¬
mia mͥ ẽ. &. tam̃ quicquid uideo ꝑ¬
uidet ꝑlucem solis uidet. quã in ipso
sole nequit aspicere. Non pot̾ intellec¬
tus meus ad illam. Nimis fulget:
non capit illam: nec suffert ocłs aĩe
mee. diu intendere in illã. Reu̾b̾at᷑
fulgore: uincit᷑ amplitudine: obrui¬
turꝰ imm̃sitate: confundit᷑ capacita¬
te. O summa &. in accessibilis lux.
o tota & beata ueritas. quã longe es
ame. qui tam ꝓpe tͥ sum. Quã remo¬
ta es a conspectumeo: qui sic p̃sens sũ
conspectuituo. Ubiq es tota presens:
& ñ te uideo. In te moueor & inte sũ:
et ad te ñ possum accedere. Intra me
& circa me es: & non te sentio.xuii.
luce & beatitudine tua: & iccir¬

Expanded text:
 splendoris ibi est! Certe plus quam a creatura valeat intelligi. Capitsi tu non es hoc ipsum, potest cogitari aliquid maius te; quod fieri nequit. ere, Domine, haec lux est inaccessibilis in qua habitas. Vere enim non est aliquid, quod hanc penetret, ut ibi te videat. Vere hanc non video, quia nimia est, et tamen quidquid video, pvidet, per lucem solis videt, quam in ipso sole nequit aspicere. Non potest intellectus meus ad illam, nimis fulget, non capit illam, nec suffert oculus animae meae diu intendere in illam. Reverberatur fulgore, vincitur amplitudine, obruitur immensitate, confunditur capacitate. O summa et inaccessibilis lux! O tota, et beata veritas, quam longe es a me, qui tam prope tibi sum! Quam remota es a conspectu meo, qui sic praesens, sum conspectui tuo! Ubique es tota praesens, et non te video. In te moveor et in te sum, et ad te non possum accedere. Intra me et circa me es, et non te sentio. CAPUTluce et beatitudine tua; et idcir
Abbreviated transcription (Latin):
moreret᷑ eleg̃: nã continuo ut c̾atur
occidit᷑. Quid oe infelicissicoo attalo lo¬
quar cui occidi int̾ tirannos honor: ce
mori lucrũ fuit : In hoc alaricꝰ imꝑa¬
tore facto. infecto. refecto. ac defecto.

Expanded text:
moreretur, elegit: nam continuo ut creatus moreretur, elegit: nam continuo ut creatus occisus est. quid de infelicissimo Attalo loquar, cui occidi inter tyrannos honor et mori lucrum fuit ? in hoc Alaricus imperatore facto infecto refecto ac defecto,
Abbreviated transcription (Latin):
honoru ĩꝑator uidens tot oppositis tiran¬
nis nichil adu̾sus barbaros agi posse: ip¬
sos pͥus tirannos deleri iussit. Constan¬
tio comiti: huiꝰ belli sũma cõmissa ẽ.
Sensit tũ demũ respublica & qͣm hu¬
tilitatẽ in romano tandẽ ducȩ reppe¬
rit. & qͣm eatenus ꝑniciẽ ꝑ longa tẽꝑa
barbaris comitib subiecta tolerarit.
Igit᷑ constantius comes ingalliam cũ
exercitu profectus: constantinũ imꝑa¬
torẽ apud arelatẽ ciuitatẽ clausit. cepit.
occidit. Iã hĩc ut de cathalago tirannoꝵ
qͣm breuissimȩ eloqͣr constantẽ constan¬
tini filiũ gerontius comes suus. uir
cit. atq in eiꝰ locũ maximũ quendã sub¬
stituit. Ipse autẽ gerontiꝰ a suis militib
occisus ẽ. maccimꝰ ecutꝰ purpura. desti¬
tutꝰq a militib gallicanis qͥ i affricã
tiecti. deinde italiã reuocati sunt. nc̃
int̾ barbaros inhispania egens exu
dit: sebastianꝰ fr̃ eiꝰdẽ hoc solũ ut tirannꝰ

Expanded text:
Honorius imperator, uidens tot oppositis tyrannis nihil aduersus barbaros agi posse, ipsos prius tyrannos deleri iubet. Constantio comiti huius belli summa commissa est. sensit tunc demum respublica et quam utilitatem in Romano tandem duce receperit et quam eatenus perniciem per longa tempora barbaris comitibus subiecta. tolerarit. igitur Constantiexercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit. Jam hinc, ut de catalogo tyrannorum quam brevissime loquar, Constantem Constantini filium, Gerontius comes suus, vir cit, atque in ejus locum Maximum quemdam substituit. Ipse vero Gerontius a suis militibus occisus est. Maximus, exutus purpura, destitutusque a militibus Gallicanis, qui in Africam trajecti, deinde in Italiam revocati sunt, nunc inter Barbaros in Hispania egens exsudit. Sebastianus frater ejusdem, hoc solum, ut tyrannus
Abbreviated transcription (Latin):
rum uigilias oscitantes ac stupefac¬
tos quies in opinata laxasset. pͥusqͣ
ipsam qͥetem uoluntas pacta compo¬
neret᷑. Unde aut̃ tanta fatigatio om¬
niũ ꝑtotam greciam popłoꝵ corda
corporaq oppresserit. que efferos
animos ignoto ac quiescere ociotã

Expanded text:
rum vigilias, oscitantes ac stupefacrum vigilias, oscitantes ac stupefactos quies inopina laxasset, priusquam ipsam quietem voluntas pacta componeret. Unde autem tanta fatigatio omnium per totam Graeciam populorum corda corporaque oppresserit, quae efferos animos ignoto acquiescere otio ta
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ annũ sicut grauissimũ ꝓpt̾
ignotam sibi captiuitatẽ roma ꝑsen¬
sit: ita magnificũ ꝓpter insolitam
pacem gretia habuit. Eo siqͥdemtẽ¬
pore quo galli romã captã incensãq
tenuerunt ac uendidunt. artarer¬
sesrex ꝑsarũ. disced̾e ab armis&e qͥes¬
cere in pace uniuersam gretiã ꝑlega¬
tos p̃cepit: denuntians contradictorem
pacis bello impetendum. Quẽ ita u¬
bentẽ potuissent utiq greci tam cons¬
tanter contemnere. quã fortiter sepe
uicer̃t: nisi porrectam undecumq
occasionẽ. quã auide desidauerant
tamlibenter hausissent. Ostend̾unt
enĩ quã egre & misere illa eatenus
gesserint: que tam facile in digna eti¬
am conditione posuer̃t. Nam quid tã
indignũ lib̾is & fortib uiris quam
longe remoti sepe uicti adhuc hostiᷤᷤ
& deinde minitantis imꝑio arma
deponere paciq seruire. siñ ipso tan¬
tum annuntiate pacis auctore & so
no. ꝑ corda cunctoꝵ egra belli tabu¬
issec intentio. & post diuturnas labo¬

Expanded text:
quem annum sicut grauissimum propter ignotam sibi captiuitatem Roma persensit ita magnificum propter insolitam pacem Graecia habuit, eo siquidem tempore, quo Galli Romam captam incensamque tenuerunt ac uendiderunt, Artaxerxes rex Persarum discedere ab armis et quiescere in pace uniuersam Graeciam per legatos praecepit, denuntians contradictorem pacis bello inpetendum. quem ita iubentem potuissent utique Graeci tam constanter contemnere, quam fortiter saepe uicerunt, nisi porrectam undecumque occasionem quam auide desiderauerant, tam libenter hausissent — ostesderunt enim, quam aegre et misere illa gesserunt, quae tam facile, indigna etiam conditione, deposuerunt: nam quid tam indignum liberis et fortibus viris, quam longe remoti, saepe victi, adhuc hostis, et deinde minitantis, imperio arma deponere, pacique servire? si non ipso tantum annuntiatae pacis sono per 147 corda cunctorum aegra belli tabuisset intentio: et, post diuturnas labo
Abbreviated transcription (Latin):
men id quod ẽ ita ut ẽ uidere ñ possint:
grauiora arbitrantur flagella patris. qͣ n
hostis incendia. qui acerbiorem uocant.
blandientem. admonentem. & rediment̃
dm̃. quem ꝑsequentẽ. dominantẽ. truo¬
dantemq diabolum. quamquam si dep¬
tre intelligerent. de castigatiõe gaudere
& si preuiderentur fructus eruditioull.
rat. leuiora nunc ducerent. & si grauio¬
ra paterentur: quamquam contentus
miseriarum possunt etiam a suis disce¬
re apud quos summa mala ꝓsuminis bo¬
nis estimata sunt obid tantum ut głam
fame celebrem atq illustrem conseque¬
rentur. ꝑ quos colligi datur. quanta no¬
bis quib eternitas beata ꝓmittitur sint
coleranda ꝓ uita: cum illi potuerin᷑ tan¬
ta tolerare ꝓfama.
nno aburbe condita quadrin¬

Expanded text:
men id quod est ita ut est uidere non possint; men id quod est ita ut est uidere non possint; qui grauiora arbitrantnr flagella patris, quam hostis incendia; qui aoerbiorem uocant blandientem admonentem et redimentem Deum quam persequentem dominantem trucidantemque diabolum; quamquam, si de patre intellegerent, de castigatione gauderent et, si praeuideretur fructus eruditionis, ero non fuerat, leuiora ducerent, etsi grauiora paterentur. quamquam contemptus miseriarum possunt etiam a suis discere, apud quos summa mala pro summis bonis aestimata sunt, tantum ut gloriam famae celebrem atque inlustrem consequerentur: per quos colligi datur, quanta nobis, quibus aeternitas beata promittitur, sint toleranda pro uita, cum illi tanta potuerint tolerare pro fama. Anno ab Vrbe condita
Abbreviated transcription (Latin):
nensium patibulo subfixus: crudele
spectaculum suis prebuit. Deinde cum
post mortem agattoclis carthaginenses¬
siciliam instructa classe uastarent: a
pirro rege epiri ab italia accersito. ter¬
restri naualiq certamine sepe supera¬
ti. nouissime ad romana bella conũ¬
si sunt.
qui de recentib conquerundur
Immo legunt: & ea que ñ equitate se
mulatione coniciunt. Maxrimo enun
illo & ineffabili quem nec ipsi discer¬
nunt. stimulo conpunguntur. non ꝓp
agitur. attrocius uideatur: sicut etiã
inter nos sepe inimicorum ocłis uiden
hoc iam pene simpliciter. Intantũ enĩce
cor obliquat inuidia: ut rectum na¬
tura ñ uideat. Dequorum numero sur
isti. s multo miseriores: quia inunio¬
sunt dei. ac ꝑinde inunici ueritatis.
De quib flentes hec dicius & quo ᷤᷤ mi¬
qui uicioso ocło hec uident. atq ideo
dupplicia ulis uidentur. que uident.s
confusi caligine nequicie inio cadunt
ut minus uidendo plus uideant: cumoi¬

Expanded text:
nensium patibulo suffixus, crudele nensium patibulo suffixus, crudele spectaculum suis praebuit. Deinde cum post mortem AgatSiciliam instructa classe vastarent, a Pyrrho rege Epiri ab Italia accersito, terrestri navalique certamine saepe superati, novissime ad Romana bella consi sunt. qui de recentibus conqueruntur? Immo legunt, et ea non aequitate, sed aemulatione conjiciunt. Maximo enim illo et ineffabili, quem nec ipsi discernunt, stimulo compunguntur, non proagitur, atrocius esse videatur: sicut etiam inter nos saepe inimicorum oculis videri hoc tamen pene simpliciter. In tantum enim captum cor obliquat invidia, ut rectum natura non videat, de quorum numero sunt isti: sed multo miseriores, quia inimici Dei, ac perinde inimici veritatis, de quibus flentes haec dicimus et quos miqui uitioso oculo haec uident atque ideo duplicia illis uidentur quae uident et confusi caligine nequitiae in id cadunt, ut minus uidendo plus uideant, cum ta
Abbreviated transcription (Latin):
de muris ipsius urbis specularentur. Ad¬
dicitur p̾sentib malis: tristior fama. Nã
& apud siciliam deletus cum imꝑatore
affrorum exercitus nunciatur: quem re¬
uera incautum ac pene ociosum andro
agattoclis frater oppresserat. Hoc ꝑ totã
affricam rumore disꝑso: ñ tributarie
tantum urbes. abhis uerum etiam so¬
cii regis deficiebant. Inter quos ipse¬
rex quoq cirenarũ affellas. pactus
est cum agatocle communionem bel¬
tat. S postquam inunum exercitus.
castraq uixerunt: ꝑ agatodem blandi¬
mentis & insidiis circumuentus occisus
ẽ. Carthaginenses contractis uindiq co
piis inbellum exarsere: quib agatocles
habens secum affelle copias congredit᷑.
eosq magno utriusq exercitus sangui¬
ne & graui prelio superat. Hoc certami¬
nis discriminȩ tanta desperatio illata
penis ẽ ut nͥ ã. exercitu agattoclis ortaseditio
penorum cum exercitu fuerit. Obquã
noxam in medio foro ussu carthagi¬

Expanded text:
de muris ipsius urbis specularentur. ade muris ipsius urbis specularentur. adicitur praesentibus malis tristior fama. nam et apud Siciliam deletus cum imperatore Afrorum exercitus nuntiatur, quem reuera incautum ac paene otiosum Andro Agathoclis frater oppresserat. hoc per totam Africam rumore disperso non tributariae tantum urbes ab his, uerum etiam socii reges deficiebant. inter quos rex quoque Cyrenarum Afellas pactus est cum Agathocle communionem beltat. sed postquam in unum exercitus et castra iunxerunt, per Agathoclen blandimentis et insidiis circumuentus occisus est. Carthapiis in bellum exarsere. Quibus Agathocles, habens secum Asellae copias, congreditur, eosque magno utriusque exercitus sanguine, et gravi praelio superat. Hoc certaminis discrimine tanta desperatio illata est Poenis, ut nisi in exercitu Agathoclis orta seditio Bomilcar dux Poenorum cum exercitu fuerit. Ob quam noxam in medio foro jussu Carthagi
Abbreviated transcription (Latin):
nensib obsideretur: ac se neq bellopa¬
rem instructu copiarum. neq obsidio¬
nis. pacientem stipendiorum sufficien¬
tia iideret: bene ꝓuiso ac melius dis¬
simulato consilio. in affricam cum ex¬
ercitu transiit. Ibi suis quid moliatur
aperit: deinde quid facto opus sit oocet
Ilico unanimiter naues primum in
quib uenere succendunt nequa spes
fugiendi foret: dehinc cum omnia in
que direxisset prosterneret. uillas ca¬
stellaq incenderet. hannonem quen¬
dam cum xoxx milib penorum obui¬
um habuit. quem cum duob milib
suorum interfecit. Ipse autẽ duos tan¬
tum ineo bello de suis ꝑdidit. Qua
pugna & affrorum animis. incredibi¬
liter fractis & suorum in inmensum¬
actis: urbes castellaq expugnat. pre¬
das ingentes agit. hostium multa mi¬
lia trucidat. Castra deinde adquintũ
lapidem a carthagine statuit. ut damp¬
na recum opulentissimarum uastatio¬
nemq agrorum: & incendia uillarum.

Expanded text:
nensibus obsideretur, ac se neque bello panensibus obsideretur, ac se neque bello parem instructu copiarum, neque obsidionis patientem, stipendiorum sufficientia videret: bene proviso ac melius dissimulato consilio, in Africam cum exercitu transiaperit: deinde quid facto opus sit, docet. Illico unanimiter naves primum, in quibus venere, incendunt, ne qua spes refugiendi foret. Dehinc cum omnia in quae direxisset, prosterneret, villas castellaque incenderet, Annonem quemdam cum triginta millibus Poenorum obvium habuit; quem cum duobus millibus suorum interfecit. Ipse autem duos tantum in eo bello perdidit. Qua pugna et Afrorum animis incredibiliter fractis, auctis urbes castellaque expugnat, praedas ingentes. agit, hostium multa milia trucidat. castra deinde ad quintum lapidem a Carthagine statuit, ut damna rerum opulentissimarum uastationemque agrorum et incendia uillarum
Abbreviated transcription (Latin):
hec temporib pbylippi gesta sunt. pꝰ
hec carthaginenses cum tirum urbem
quictorem originis sue ab alexandro mag¬
no captam euersamq didicissent: ti¬
mentes transitum eius in affricam fu¬
turum: amilcarem quendam cognom̃¬
io rodanum. uirum facundia sollerci¬
aq precipuum ad ꝑscrutandos alexan¬
dri actus direxerunt. Qui ꝑarmenio¬
nem quasi transfuga exceptus dehine
nmilitiam regis ad missus: omnia ci¬
uib suis ꝑtabellas scriptas & postea
cera suꝑ illitas enuntiabat. Hunc mor¬
tuo alexandro carthaginem reuersum
quasi urbem regi uendicasset: ñ ingra¬
to tantum animo uerum etiam crude¬
li inuidia necauerunt.
einde cum assidua nec umquam
satis prospera aduersum siculos
bella gererent. & siracusas urbẽ
sicilie tunc florentissimam obsidione cin¬
xissent: ꝑagottoclem sicilie regem miro
circumuenti ingenio. usq ad extrema
desperationis adducti sunt. Namq aga¬
tocles cum apud siracusas a carthagi¬

Expanded text:
haec temporibus Philippi gesta sunt. Post haec temporibus Philippi gesta sunt. Post haec Carthaginienses cum Tyrum urbem, auotorem originis suae, ab Alexandro Magno captam euersamque didicissent, timentes transitum eius in Africam futurum, Hamilcarem quendam cognomento Rhodanum, uirum facundia sollertiaque praecipuum, ad perscrutandos Alexandri actus direxerunt. qui per Parmenionem quasi transfuga exceptus, dehinc in militiam regis admissus omnia ciuibus suis per tabellas scriptas et post cera superlitas enuntiabat. hunc mortuo Alexandro Carthaginem reuersum, quasi urbem regi uenditasset, non ingrato tantum animo uerum etiam crudeli inuidia necauerunt. deinde cum satis prospera adversus Siculos bella gererent et Syracusas urbem Siciliae, tunc florentissimam, obsidione cinxissent, per Agathoclem Siciliae regem, miro circumventi ingenio, usque ad extrema desperationis adducti sunt. Namque Agathocles, cum apud Syracusas a Carthagi
Abbreviated transcription (Latin):
gladio dolorem uitamq finiuit.
perans ausu inuadende dominatis
rxarsit incupiditatem. Cuiꝰ rei con¬
suium utile ratus ẽ: ut simulatis unice
nue nuptiis. om̃s senatores quorum dig¬
nitatem ob staturam inceptis suis arbi¬
trabatur. inter pocula uenena necaret.
Que res per ministros ꝓdita. sine ultio¬
ne uitata ẽ: ut in uiro potenti plus ne¬
gocii faceret res cognita quam cogita¬
ta. hoc consilio clusus annon. alio ma¬
chnnamento facinus aggredi parat: ser¬
uicia concitat: quib repente incautã
urbem opprimeret. S cum ante statu¬
tam cedib diem. proditũ se p̾uentũq
intellexisset: castellum quod dam cum
uiginti milib seruorum armatis occu¬
pauit. Ibi dum affros regemq mauroꝵ
concitat captus ẽ: ac primum uirgis ce¬
sus. deinde effossis occulis & manib cru¬
ribusq fractis. uelut a singulis men¬
bris pena exigeretur. in conspecꝰtu pͥpłi
ne quis eum eusdem familie umqͣm
aut imitari aut ulcisci meditaretur.

Expanded text:
gladio dolorem uitamque finiuit. perans, inuadendae dominationis hausit cupiditatem. cui rei consilium utile ratus est, ut simulatis unicae filiae nuptiis omnes senatores, quorum dignitatem obstaturam inceptis suis arbitrabatur, inter pocula ueneno necaret quae res per ministros prodita sine ultione uitata est, ne in uiro potenti plus negotii faceret res cognita quam cogitata. hoc consilio elusus Hanno alio machinamento facinus adgredi parat: seruitia concitat, quibus rurbem opprimeret. Sed cum ante statutam caedibus diem proditum se praeventumque intellexisset, castellum quoddam cum viginti millibus servorum armatis occupavit. Ibi dum Afros, regemque Maurorum concitat, captus est: ac primo virgis caesus, deinde effossis oculis et manibus cruribusque fractis, velut a singulis membris poena exigeretur, in conspectu populi ae quis eum eiusdem familiae umquam aut imitari aut ulcisci meditaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tura lapidũ quos in remotis montib
conchis. & ostreisscabros. sepe etiam
cauatos aquis uisere solemus: conicien¬
do didicerunt. Et quãuis huiꝰmodi
adhuc & relatu digna & fide certa
ꝓferri a nobis queant tam̃ hec uelu¬
ti pͥncipalia duo de p̃uaricatione pri-¬
mi hominis & condemnatione gene¬
rationis uiteq eiꝰ acdeinde ꝑditione
tocius generis humani dicta suffici¬
ant: tantũ ut si qua gentiles histori

Expanded text:
tura lapidum, quos in remotis montibus tura lapidum, quos in remotis montibus conchis et ostreis scabros, saepe etiam cauatos aquis uisere solemus, coniciendo didicerunt. et quamuis huiusmodi adhuc et relatu digna et fide certa proferri a nobis queant, tamen haec ueluti principalia duo de praeuaricatione primi hominis et condemnatione generationis uitaeque eius ac deinde de perditione totius generis humani dicta sufficiant, tantum ut, si qua gentiles histori
Abbreviated transcription (Latin):
Um post fabricã ornatumq
mundi huiꝰ. hõquẽ rectũ atq
inmaculatũ fecerat ds̃.ac ꝑ inde hu¬
manũ genus libidinibus depraua¬
tum peccatis obsorduisset: continuo
inuistam licentiã iusta punitio cõ¬
secuta ẽ. Sententia creatorisdei &
iudicis peccanti homini. ac ꝓpter ho¬
minẽ destinatã. semꝑq dum hoĩes
t̾ram habitauerint duraturã. om̃s
inuiti licet aut ꝓbamus negando.
aut conficendo toleramus. obstina¬
tisq mentib testis sibi infirmitas
sua inurit quib fidelis scriptura ñ
suaserit. Deinde refuso in omnẽ ter¬
ram mari. immissoq diluiio.cum
toto orbe contecto unũ spatium celi
eẽt ac pelagi. deletũ fuisse uniuersũ
humanum genꝰ. paucis in archa fi¬
dei sue merito ad substituendam
originem reseruatis. e uidentissime
ueracissimi scͥptores docent. Fuisse tam̃
etiam illi contestati sunt qui p̃terita
quidem temꝑa. ipsumq auctoremtẽ¬
poꝵ nescientes. tam̃ ex indicio & cõiec¬

Expanded text:
um post fabricam ornatumque mundi huius homo, quem rectum atque inmaculatum fecerat Deus, ac perinde humanum genus libidinibus deprauatum peccatis obsorduisset, continuo iniustam licentiam iusta punitio consecuta est. sententiam creatoris Dei et iudicis peccanti homini ac terrae propter hominem destinatam semperque dum homines terram habitauerint duraturam omnes inuiti licet aut probamus negando ant confitendo toleramus, obstinatisque mentibus testis sibi infirmitas sua inurit, quibus fideliter scriptura non suaserit. deinde refuso in omnem terram mari inmissoque diluuio, cum toto orbe contecto unum spatium caeli esset ac pelagi, deletum fuisse uniuersum humanum genus, paucis in arca fidei suae merito ad substituendam originem reseruatis, euidentissime ueracissimi scriptores docent. fuisse tamen etiam illi contestati sunt, qui praeterita quidem tempora ipsumque auctorem temporum nescientes, tamen ex indicio et coniec
Abbreviated transcription (Latin):
tui plura de scriptis patrum his in¬
texere:s quia epłaris breuitas que
iam se nimis extendi reclamat. ñ
consensit. simplicit quid de int̾roga¬
tis sentirem pat̾nitati u̾rȩ uissus ex
rectitudine ueritatis dirigat: ut ꝓ
eis seipsum uob̃ retͥbuat. Si presens
eẽm coram uob̃ & coram sc̃a congre¬
gatione ur̃a. de qua multa bona
a multis concordit̾ audio. supplici¬
bonorum que ds oꝑatur in ur̃o mo¬
nasterio in ꝑpetuum participem in
frat̾na caritate concederetis peterem.
S qm̃ ego hoc ñ possum: presumo¬
ñ de meis meritis s de ur̃a scĩtate ro¬
gare. ut uos hoc ꝓme ñ humiliato
corpore. s benigna mente ab eisdem
filiis ur̃is mͥ petatis. ⁊ cũ illis conce

Expanded text:
tui plura de scriptis Patrum his intui plura de scriptis Patrum his intexere; sed quia epistolaris brevitas, quae jam se nimis extendi reclamat, non consentit, simpliciter quid de interrogatis sentirem, paternitati 333 vestrae jussus exprectitudine veritatis dirigat, ut pro eis seipsum vobis retribuat. Si praesens essem coram vobis, et coram sancta congregatione vestra de qua multa bona a multis concorditbonorum, quae Deus operatur in vestro monasterio, in perpetuum participem in fraterna charitate concederetis peterem. Sed quoniam ego hoc non possum, praesumo non de meis meritis, sed de vestra sanctitate rogare ut vos hoc pro me non humiliato corpore, sed benigna mente ab eisdem filiis vestris mihi petatis et cum illis conce
Abbreviated transcription (Latin):
mensum cͥminis horrorem. &. ꝑ uĩ
humilitatis humanam uerecundĩã
suꝑet: s ꝑ stulticie tenebras. & im¬
pudentie duriciam feditatem scelersᷤᷤ¬
& pudorem ñ sentiat. & ꝑ negligen¬
tiam officium suũ ñ appetat. Qui
aut̃ huiusmodi ẽ. nunquã ad sacrũ
officium aut uocandus aut reuo¬
candus ẽ. S cum ꝓ ipso penitentie
supplicat humilitas. suggerit con¬
tricio. int̾cedit uite mutatio: tunc
nimirũ si p̃latus ñ tam de meritis
aliquib. quam de magna miscđia
& de multtudine miserationum di¬
illum confortans ad sui usum in¬
uitet officiii puto quia ñ tam te¬
mere quam prudent̾ egisse uidea¬
tur. Est enim sepe in huiusmodi p̾¬
uenienda pusillanimitas: excluden¬
da contemptus suspicio: ostenden¬
da beniuolentia: exhibenda compas¬
sio. Hoc enim mͦ qui tales sunt. qͣn¬
to benignius tanto efficatius ad ꝑfec¬
tionem ꝓuocantur.: & tanto stric¬
tius in bono ꝓposito ligantur. Po¬

Expanded text:
mensum criminis horrorem, et per vim mensum criminis horrorem, et per vim humilitatis humanam verecundiam superet; sed per stultitiae tenebras et impudentiae duritiam, foeditatem sceleris et pudorem non sentiat, et per negligentiam officium suum non appetat. Qui autem hujusmodi est, nunquam ad sacrum officium suum aut vocandus aut revocandus est. Sed cum pro ipso poenitente supplicat humilitas, suggerit contritio, intercedit vitae mutatio: tunc nimirum si praelatus non tam de meritis aliquibus, quam de magna misericordia et de multitudine miserationum Dillum confortans, ad sui usum invitet officii, puto quia non tam temere quam prudenter egisse videatur. Est enim saepe in hujusmodi praevenienda pusillanimitas, excludenda contemptus suspicio, ostendenda benevolentia, exhibenda compassio. Hoc enim modo qui tales sunt quanto benignius, tanto efficacius ad perfectionem provocantur, et tanto strictius in bono proposito ligantur. Po
Abbreviated transcription (Latin):
ius erat timendo. S manifestum ẽ
quia illi qui humili contritione
suꝑbam uerecundiam conculcan¬
do semet ipsos iudicantes. indican¬
ti cessationem sponte consentiunt.
multo tutius ministrant ꝑmiss
seu etiam iussi. quam illi qui ue¬
recundia humana int̾ dm̃ & se
iuste uidicare refuguint: Licet is
cui confitent᷑ ualde ꝑiculosius ꝓ¬
hibeat istos inuitos. ut supradictũ
ẽ. quam illos spontaneos. & cum
utrisq necessarium sit uł ad tempꝰ
abstinere: puto quia illi qͥ non liben¬
ter cessant. ad qd̾ non bene ꝓꝑant.
st̃ tantum relaxandi. hii uero qui
sponte abstinent. ad qd bene ñ pre¬
sumunt etiam reuocandi. Nam in
illis si reuocentur. obedientie tegini¬
ne p̾sumptio palliatur: in istis uͦ
humilitas obedientie robore adiu¬
uatur. Que reuocatio ñ in differen¬
ter. s magna p̾lati confessionem sũ¬
cipientis discretione facienda ẽ. Sepe
namq contingit. ut quis ñ ꝑ im¬

Expanded text:
us erat, timendo. Sed manifestum est us erat, timendo. Sed manifestum est quia illi, qui humili contritione superbam verecundiam conculcando semetipsos judicantes, indicenti cessationem sponte consentiunt: multo tutius ministrant permissi seu etiam jussi, quam illi qui verecundia humana inter Deum et se juste judicare refugiunt; licet is cui confitentur, valde periculosius prohibeat istos invitos, ut supra dictum est, quam illos spontaneos. Et cum utrisque necessarium sit vel ad tempus abstinere, puto quia illi, qui non libenter cessant, ad quod non bene properant, sunt tantum relaxandi; hi vero qui sponte abstinent, ad quod non praesumant, etiam revocandi. Nam in illis, si revocentur, obedientiae tegmine praesumptio palliatur; in istis vero humilitas obedientiae robore adjuvatur. Quae revocatio non indifferenter, sed magna praelati confessionem suspicientis discretione facienda est. Saepe namque contingit ut quis non per im
Abbreviated transcription (Latin):
in mortem occultari. qu̾a hac occasio¬
ne incertitudinem uł in suspicionẽ
alicuius cͥminis adduci. Nec enim¬
illi cui confitetur statuitur ad pecca¬
tum: si confitentem &. absq eius
consensu cessare a sui ordinis offi¬
cio ñ cogit. s potius magni cͥminiᷤᷤ
reus ẽẽ uidetur si cogit: quia sic
& confitentẽ penitere confessionis.
et plures ñdum confitentes horre¬
re confessionem compulit. Nam
satis patet quam minus malũ sit
cuilibet peccatori ad altare cum
amore confessionis ꝑacte. & spe
se cum odio confessionis. & desꝑati¬
one uenie indurato corde. desiderio
aut etiam actu ingerere. Ille itaq
cui confessio fit. nequaquã parti¬
ceps estimandus ẽ minoris culpe
in qua alium ꝑmittit ñ consenti¬
endo. s maiorem prudent̾̃ p̾cauen¬
do. maioris uero cͥminis auctor
ẽẽ uidetur. ad qd multos impellit
etiam siñ uolendo: tamen inordi¬
nate plus qđ minus. quam qđ ma-¬

Expanded text:
in mortem occultari, quam hac occasioin mortem occultari, quam hac occasione in certitudinem vel suspicionem alicujus criminis adduci. Nec illi, cui confitetur, statuitur ad peccatum, si confitentem absque ejus consensu cessare a sui ordinis officio non cogit; sed potius magni criminis reus esse videtur, si cogit, quia sic et confitentem poenitere confessionis, et plures nondum confitentes horrere confessionem compellit. Nam satis patet quam minus malum sit cuilibet peccatori ad altare cum amore confessionis peractae et sse cum odio confessionis et desperatione veniae indurato corde, desiderio aut etiam actu ingerere. Ille itaque cui confessio fit, nequaquam particeps aestimandus est minoris culpae, in qua alium permittit, non consentiendo, sed majorem prudenter praecavendo; majoris vero criminis auctor esse videtur, ad quos multos impellit, etiamsi non volendo, tamen inordinate plus quod minus, quam quod maj
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua racione. nͥ auctoritate fulcia
attribuere: legat epłam beati calixti
pape. directam uniu̾sis ep̃is ꝑ galli¬
am constitutis: &. beati gregorii ad
scdinũ inclusum ubi ipsi hanc sen¬
tentiam sic firmis & pene eisdem r̃a¬
cionib & auctoritatib confirmant
ut nullatenus alioꝵ. ꝓbatione indi¬
geat. S qm̃ idem beatus gregorius
idipsum in aliis suis quib dã epłis
studiose ꝓhibet: ne sibi ipse contrari
sit de aꝑtis quidem ꝓhibuisse. de oc¬
cultis uero post dignam penitentiã
concessisse intelligitur. Nam crimen
qd̾ adeo ñ imputatur. nec ab homi¬
nib eẽ putatur: ñ repbat nec decolo¬
rat ut iam dixi. cum tamen inta¬
li re cuiq tutius sit coram deo plus t¬
mere quam confidere. Phiberi autem
inuitũ debere. qui occultũ cͥmen hu¬
mili confessione sponte & occulte
dedegit. minime existimo: ne mul¬
tis obstruatur uia salubris confes¬
sionis. qui potius eligent penitus

Expanded text:
alia ratione nisi auctoritate fulciatalia ratione nisi auctoritate fulciatattribuere: legat epistolam beati Calixti papae directam universis episcopis per Galliam constitutis et beati Gregorii papae ad Secundinum inclusum: ubi ipsi hanc sententiam sic firmis et pene eisdem rationibus et auctoritatibus confirmant, ut nullatenus aliorum probatione indigeat. Sed quoniam idem B. Gregorius idipsum in aliis suis quibusdam epistolis studiose prohibet, ne sibi ipse contrarius sit, de apertis quidem prohibuisse, de occultis vero, post dignam poenitentiam concessisse intelligitur. Nam crimen quod a Deo non imputatur, nec ab hominibus esse putatur, non reprobat nec decolorat, ut jam dixi; cum tamen in tali re cuique tutius sit coram Deo sibi plus timere quam confidere. Prohiberi autem invitum debere, qui occultum crimen humili confessione sponte et occulte detegit, minime existimo, ne multis obstruatur via salubris confessionis, qui potius eligerent penitus
Abbreviated transcription (Latin):
possint. si ꝑ sacrificium sp̃c contͥbula¬
ti. cordisq contriti. & humiliati dm̃
placantes. ad uirtutum ꝓfectũ stu¬
diose contenderint. Nam nec apud
dm̃ reꝓbatur officium alicuius ꝓpt̃
culpam quã ipse ignoscit. nec apud
homines dedecoratur sacri ordinis dig¬
nitas. ꝓpt̾ ꝑsonam cuius ipsi peccatũ
ñ cognoscunt: quib duab causis car¬
nalis lapsus ꝓhibet ad sacros ordines
accessum aut reditum. S qm̃ ferme
semꝑ occultumẽ. quoꝵ remissȩ sint
iniquitates & quoꝵ tecta sint pecca¬
ta. quoꝵ uero minime: tutiꝰ semꝑ
ẽ conscium sibi criminis ab his que
placitam d̾o ꝑsonam exposcunt. ꝑ
laudabilem humilitatem abstinere.
quã ꝑ culpabilem securitatẽ p̃sum̃e.
Illud namq semꝑ potest deo ñ impro¬
bante: hoc uero ñ debet nisi deo appro¬
bante. Qui autem huic sententie
que ad sacri ordinis officium redi¬
tũ post lapsum concedit. nequaꝗͣ

Expanded text:
possint, si per sacrificium spiritus contribulapossint, si per sacrificium spiritus contribulati, cordisque contriti et humiliati Deum placantes , ad virtutum profectum studiose contenderint. Nam nec apud Deum reprobatur officium alicujus propter culpam, quam ipse ignoscit; nec apud homines decoloratur sacri ordinis dignitas propter personam, cujus ipsi peccatum non cognoscunt: quibus duabus causis carnalis lapsus prohibet ad sacros ordines accessum et reditum. Sed quoniam ferme semper occultum est, quorum remissae sint iniquitates, et quorum tecta sint peccata ; quorum vero minime: tutius semper est conscium sibi criminis, ab his quae placitum Deo personam exposcunt, per laudabilem humilitatem abstinere, quam per culpabilem securitatem praesumere. Illud namque semper potest, Deo non improbante; hoc vero non debet, nisi Deo approbante. Qui autem huic sententiae, quae ad sacri ordinis officium reditum post lapsum concedit; nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
si comes idem hanc ãmonitionẽ res¬
puerit: scitis quia plus ẽ d̾s timend̾
quam homo. Quappt aut scd̾m iã
platam apłicam sententiã erga illũ
agendũ. aut ipsũ apłicũ siue aliquẽ
eius uices gerentẽ. de hoc ipso denuo
consulendum existimo: a prb̃ris uero
qui se aꝑte repba libidinis conu̾satio¬
ne d̾o repbabiles exhibent. om̃ino tenen¬
nullatenus conuenit. ut ibi reuerent̃
astetur. ubi ꝑtinacit̾ aꝑta & impuden¬
deseruiunt. immo ñ deseruiunt. sed
quantũ ad ipsos cõmaculant. Non
quo quis ea que tractant contemp¬
nenda. s tractantes execrandos existi¬
met: ut qui di & angłoꝵ presentiã
ñ reuerentur. uł hominũ detestatio¬
ne repulsi. sacra contaminare desis¬
tant. Nec ullatenus oportet ut il¬
li sint consortes de altari participant:¬
um: qui ꝑ immundiciã se faciunt
exortes altari deseruientiũ. De lapsis
aut̃ sacros ordines habentib. &. spon¬
tanea humilitate secrete confitenti

Expanded text:
si comes idem hanc admonitionem respuerit, scitis quia plus est Deus timendus quam homo. Quapropter aut secundum jam prolatam apostolicam sententiam, erga illum agendum, aut ipsum apostolicum, sive aliquem ejus vices gerentem, de hoc ipso denuo consulendum existimo. De presbyteris vero, qui se aperte reproba libidinis conversatione Deo reprobabiles exhibent; omnino tenennullatenus convenit ut ibi reverenter astetur, ubi pertinaciter aperta et impudendeserviunt; imo non deserviunt sed quantum ad ipsos commaculant. Non quo quis ea quae tractant, contemnenda, sed tractantes exsecrandos existimet: ut qui Dei et angelorum praesentiam non reverentur, vel hominum detestatione repulsi, sacra contaminare desistant. Nec ullatenus oportet ut illi sint consortes de altari participantium, qui per immunditiam se faciunt exsortes altari deservientium. De lapsis autem sacros ordines habentibus, et spontanea humilitate secrete quibus debe
Abbreviated transcription (Latin):
dum id qđ congruo nomine dici ñ
potest. ut si dicat illam ãmirabilẽ
trinitatem ẽẽ unam ẽẽntiã. uł na¬
turam. & tres ꝑsonas siue subas:
Nam hec duo nomina aptius eli¬
guntur. ad significandum plurali¬
tatem in summa ẽẽntia: quia ꝑso¬
na non dicitur nisi de indiuidua ra¬
cionali natura. &. substantia pͥnci¬
palit dicitur de indiuiduis que ma¬
xime inpluralitate consistunt: In¬
diuidua namq maxime substant.
idest subiacent accidentib: & ideo
magis ꝓprie substantie nomensus¬
cipiunt᷑. Unde iam supra manifes¬
tum est. summam ẽẽntiam que
nullis subiacet accidentib. ꝓprie ñ
posse dici substantiam: nͥ substan¬
tia ponat᷑ ꝓ eẽntia. Potest ergo hac

Expanded text:
dum id quod congruo nomine dici non dum id quod congruo nomine dici non potest: ut si dicat illam admirabilem Trinitatem esse unam essentiam, vel naturam; et tres personas, sive substantias. Nam haec duo nomina aptius eliguntur ad significandam pluralitatem in summa essentia, quia persona non dicitur, nisi de individua rationali natura; et substantia principaliter dicitur de individuis, quae maxime in pluralitate subsistunt. Individua namque maxime substant, id est, subjacent accidentibus: et ideo magis proprie nomen substantiae suscipiunt. Unde jam supra manifestum est summam essentiam, quae nullis subjacet accidentibus, proprie non posse dici substantiam; nisi substantia ponatur pro essentia. Potest ergo hac
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatẽ. Unam qͥdem & unitatẽ
ꝓpt̾ unam essentiam: trinã iͦi et tn¬
nitatem ꝓpt̾ tres nescio quid. Licet
enim possim dicere trinitatem ꝓpt̃
patrem & filium &. utriusq sp̃m.
qui st̃ tres: ñ tamen possum ꝓferre
uno nomine. ꝓpt̾ quid tres. uelut
si dicerem ꝓpter tres ꝑsonas. sicut di¬
cerem unitatem ꝓpt̾ unã substantiã
Non enim putande sunt tresꝑsone.
quia om̃s plures ꝑsonȩ sic subsistũt
separatim abinuicẽ. ut tot necesse sit
ẽẽ substantias quot sunt ꝑsonȩ. qd̾
in plurib hominib. qui qͦt ꝑsone
tot in diuiduȩ subae sunt. cognosci¬
tur. Quare in summa ẽentia sicut
ñ sunt plures substantiȩ: ita nec plu¬
res ꝑsone. Siquis itaq inde uelit ali¬
cui loqui quid tres ẽẽ dicet patrem ⁊
filium & utriusq sp̃m: nisi forte in¬
digentia nominis ꝓprie conuenien¬
tis coactus elegerit aliqđ de illis no¬
minib. que pluralit̾ in sũma essen¬
tia dici non possunt. ad significan¬

Expanded text:
Trinitatem: unam quidem et unitatem, propter unam essentiam; trinam vero et trinitatem, propter tres, nescio quid. Licet enim possim dicere Trinitatem, propter Patrem, et Filium, et utriusque Spiritum, qui sunt tres; non tamen possum proferre uno nomine, propter quid tres; velut si dicerem propter tres personas; sicut dicerem unitatem, propter unam substantiam. Non enim putandae sunt tres personae; quia omnes plures personae sic subsistunt separatim ab invicem, ut tot necesse sit esse substantias, quot sunt personae: quod in pluribus hominibus, qui quot personae, tot individuae sunt substantiae, cognoscitur. Quare in summa essentia, sicut non sunt plures substantiae; ita nec plures personae. Si quis itaque inde velit alicui loqui quid tres, dicet esse Patrem, et Filium, et utriusque Spiritum, nisi forte indigentia nominis proprie convenientis coactus elegerit, aliquod ex illis nominibus, quae pluraliter in summa essentia dici non possunt ad significan
Abbreviated transcription (Latin):
oce uenit ad me religiosus u¬
uenis. catholica pace frat̾. eta¬
te filius. honore comprb̃r. ñr orosius: ui¬
gil ingenio. paratus eloquio. flagrans stu¬
dio: utileuas indomo dñi ẽẽ desiderans.
ad refellendas falsas ꝑnitiosasq doctri¬
nas. que animos hyspanoꝵ multo infe¬
licius quam corpora barbaricus gladi¬
us trucidarunt. Nam inde ad nos usq
ab occeani littore proꝑauit: fama excitꝰ
qͦd ame posset de his que scire uellet quic¬
quid uellet audire. Neq nullum cepit
ad uentus sui fructũ. Primo: ne de me
multũ fame credẽt. Deinde docui ho¬
minẽ qͦd potui. Qd̃ autẽ non potui. un¬
de discere posset ad monui: atq ut ad
te iret hortatus scim. Qua inre consiliũ¬
meũ uł preceptũ cum libent̾ & obedi¬
enter acciꝑet: rogaui eum ut abste ue¬
niens ꝑ nos ad propria remearet. Quã
eiꝰ pollicitationẽ tenens. occasionẽ mͥ
credidi a dño eẽ concessam: qua tibi
scrib̾em de his que ꝑte scire cupio.

Expanded text:
ce uenit ad me religiosus iuuenis catholica pace frater, aetate filius, honore conpresbyter noster Orosius uigil ingenio, paratus eloquio, flagrans studio, utile uas in domo domini esse desiderans ad refellendas falsas perniciosasque doctrinas, quae animas Hispanorum multo infelicius quam corpora barbaricus gladius trucidarunt. nam inde ad nos usque ab Oceani litore properauit fama excitus, quod a me posset de his, quae scire uellet, quicquid uellet, audire. neque nullum cepit aduentus sui fructum: primo, ne de me multum famae crederet; deinde docui hominem, quod potui, quod autem non potui, unde discere posset, admonui atque, ut ad te iret, hortatus sum. qua in re consilium uel praeceptum meum cum libenter et oboedienter acciperet, rogaui eum, ut abs te ueniens per nos ad propria remearet. quam eius pollicitationem tenens occasionem mihi credidi a domino esse concessam, qua tibi scriberem de his, quae per te scire cupio.