comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bebat. hi constabant ex gabinianis militibus: qui iam inconsuetu¬
dinem alexandri&e uitȩ atq licentiae uenerant. et nomen disci
habebant. Huc accedebãt collecti ex predonibꝰ latronibꝰq syriae.
ciliciaeq prouinciae. frumentaĩarumq regionum: multi p̃terea
capitis damnati exulesq conuenerant. Fugitiuis omnibꝰ nr̃is
certus erat alexandriae receptus: certaq uit & conditio ut dato
pa uersabantur. ipsi prosuo periculo defendebant. Hi regum a¬
micos ad mortem deposcere: hi bona locupletum diripere sti¬
pendia augendi causa regis domum obsidere regno expeller̃
alios. alios accersere uetere qͦdam alexandrini exercitꝰ insti¬
tuto. consueuerant. Erant praeterea eqͥtum milia duo quiirri¬
tauerant hi omnes compluribꝰ alexandriae bellis ptholemeũ
patrem in regnum reduxerant bibuli filios duos interfecerãt.
bella cum aegyptiis gesserant. Hunc usum rei militai̾s habebant.

Expanded text:
bebat. haec constabant ex Gabinianis militibus, qui iam in consuetubebat. haec constabant ex Gabinianis militibus, qui iam in consuetudinem Alexandrinae vitae ac licentiae venerant et nomen disciphabebant. huc accedebant collecti ex praedonibus latronibusque Syriae Ciliciaeque provinciae finitimarumque regionum. multi praeterea capitis damnati exulesque convenerant. fugitivis omnibus nostris certus erat Alexandriae receptus certaque vitae condicio, ut dato pa versabantur, ipsi pro suo periculo defendebant. hi regum amicos ad mortem deposcere, hi bona locupletum diripere, stipendii augendi causa regis domum obsidere, regno expellere alios, alios arcessere vetere quodam Alexandrini exercitus instituto consuerant. erant praeterea equitum milia duo. inveteraverant hi omnes compluribus Alexandriae bellis, Ptolomaeum patrem in regnum reduxerant, Bibuli filios duos interfecerant, bella cum Aegyptiis gesserant. hinc usum rei militaris habebant.
Abbreviated transcription (Latin):
eius necessarios quos hr̃et maxime auctoritatis ministros ad a¬
chillam mitterer. et qͥd eẽt suae uoluntatis ostenderet. A qͦ mis¬
si dioscorides et serapion qui ambo legati romae fuerant. magimꝙ
apud partem ptholomeum auctoritatem habuerunt. ad achil¬
lam peruenerunt. Os ille cum in conspectu eus uenissent. pusꝗ
audiret. aut cuiꝰ rei causa missi essent. cognosceret. corripiatq int¬
fici ussit. grum alter accepto uulnere occupatus ꝑ suos ꝓocciso
sublatus. alter interfectus est. Ofacto Regem ut in sua potestate
haberet Caesar efficit. magnumq Regium nomen apud suos auc¬
toritatem existimans: et ut potius priuato paucoꝵ et latronum
consilio ꝗͣ regio susceptum bellum uideretur. Erant cum achilla
copi&e: ut neq numero: neq genere hominum: neq usu rei milita-¬
ris contemnendae uiderentur. Milia enim uiginti in armis ha¬

Expanded text:
ex suis necessariis, quos haberet maximae auctoritatis, legatos ad Aex suis necessariis, quos haberet maximae auctoritatis, legatos ad Achillam mitteret et, quid esset suae voluntatis, ostenderet. a quo missi Dioscorides et Serapion, qui ambo legati Romae fuerant magnamque apud patrem Ptolomaeum auctoritatem habuerant, ad Achillan pervenerunt. quos ille, cum in conspectum eius venissent, priusquam audiret aut, cuius rei causa missi essent, cognosceret, corripi atque interfici iussit; quorum alter accepto vulnere occupatus per suos pro occiso sublatus, alter interfectus est. quo facto, regem ut in sua potestate haberet, Caesar effecit, magnam regium nomen apud suos auctoritatem habere existimans, et ut potius privato paucorum et latronum quam regio consilio susceptum bellum videretur. Erant cum Achilla eae copiae, ut neque numero neque genere hominum neque usu rei militaris contemnendae viderentur. milia enim xx in armis ha
Abbreviated transcription (Latin):
flatum pollicitationibus quae fieri ueller lr̃is nuntiisq edocuit. in
testamento ptholemei patris heredes erant scripti ex duobꝰ filiis
maior: et ex duabus ea quae aetatem antecedebat. haec uti fierent
eius romae erant allatae ut in aerario ponerentur. Haec cum ꝓꝑpu¬
blicas occupationes poni non potuissent apud pompeium sunt de¬
positae. alterae eodem exemplo relictae atq obsignatae alexandrie
proferebant᷑. De his rebus cum ageretur apud cesarem isq maxĩe
uellet pro cõmuni amico. atq arbitro controuersias regum com¬
ponere. subito exercitus regius equitatusq omnis uenire alexan¬
driam nuntiatur. Caesari copiae nequa ꝗͣ erant tant&e ut eius extra
oppidum si esset dimicandum confideret. Relinquebatur ut se
sius locis oppido teneret tute consiliumq achillae cognosceret
milites tamen omnes in armis esse iussit. regemq hortatus est ut

Expanded text:
flatum pollicitationibus, quae fieri vellet, litteris nuntiisque edocuit. in flatum pollicitationibus, quae fieri vellet, litteris nuntiisque edocuit. in testamento Ptolomaei patris heredes erant scripti ex duobus filiis maior et ex duabus filiabus ea quae aetate antecedebat. haec uti fierent, eius Romam erant allatae, ut in aerario ponerentur — hae cum propter publicas occupationes poni non potuissent, apud Pompeium sunt depositae — , alterae eodem exemplo relictae atque obsignatae Alexandriae proferebantur. De his rebus cum ageretur apud Caesarem, isque maxime vellet pro communi amico atque arbitro controversias regum componere, subito exercitus regius equitatusque omnis venire Alexandriam nuntiatur. Caesaris copiae nequaquam erant tantae, ut eis, extra oppidum si esset dimicandum, confideret. relinquebatur, ut se suis locis oppido teneret consiliumque Achillae cognosceret. milites tamen omnes in armis esse iussit regemque hortatus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ex pompeianis militibꝰ confecerat. ipse enim necessaĩo et esitatione te¬
nebatur. quia alexandriam nauigantibꝰ fuint aduersissimi uenti.
existimans. atq eo magis officio suo conuenire: quod supei̾ori consu-¬
latu cum patre ptholemeo et lege. et.Sc. societas erat facta. Ostendit
sibi placere regem ptholemeum: atq eius sororem cleopatram exẽcitꝰ
quos habebant dimittere: et de controuersiis iure apud se potiꝰ ꝗͣ int̾ se
armis disceptare. Frat in procuratione regni praeter e tatem pueri nu¬
tritius eius eunucus photinus. Hic pͥmum inter suos queri atq in di¬
gnari cepit Regem ad dicendam causam euocari. Deinde adiutores
quosdam conscios sui nactus ex regis nuntiis exercitum a pelusio
clam alexandriam euocauit. Atque eundem Achillam cuiꝰ sup
meminimꝰ omnibꝰ copiis praefecit. Hunc incitatum suis et regisi¬

Expanded text:
ex Pompeianis militibus confecerat. ipse enim necessario etesiis teex Pompeianis militibus confecerat. ipse enim necessario etesiis tenebatur, qui navigantibus Alexandria flant adversissimi venti. consul, pertinere existimans, atque eo magis officio suo convenire, quod superiore consulatu cum patre Ptolomaeo ex lege et senatus consulto societas erat facta, ostendit sibi placere regem Ptolomaeum atque eius sororem Cleopatram exercitus, quos haberent, dimittere et de controversiis iure apud se potius quam inter se armis disceptare. Erat in procuratione regni propter aetatem pueri nutricius eius, eunuchus nomine Pothinus. is primum inter suos queri atque indignari coepit regem ad causam dicendam evocari; deinde adiutores quosdam consilii sui nanctus ex regis amicis exercitum a Pelusio clam Alexandriam evocavit atque eundem Achillam, cuius supra meminimus, omnibus copiis praefecit. hunc incitatum suis et regis in
Abbreviated transcription (Latin):
et nauibꝰ longis rhodiis .x. et asiatibꝰcis paucis. alexandriã ꝑueĩt.
his erant legionarium hoĩum. nĩ .ccc. reliqui uulneribꝰ et p̾lus
et labore: ac magnitudine itinei̾s cõfecti consequi nõ poterant.
ed caesar confisus fama rerum gestaꝵ infirmis auxiliis proficisci
non dubitauerat. omnem sibi locum tutum fore existimãs. Alexã¬
driae de pompeii morte cognoscit. Atq ibi pͥmum e naui egrediens
clamorem militum audit. quos rex in oppido presidii causa reliqueat.
et concursum ad se fieri uidet. qđ fasces anteferrentur. Hi hoc omnis
multitudo maiestatem regiam minui praedicabat. Hoc sedato tumul¬
tu. craebrae continuis diebꝰ ex concursu multitudinis concitationes fie¬
bant. compluresq milites huiꝰ urbis omnibꝰ partibus interficiebantur
uibus rebus animaduersis legiones sibi alias ex asia adduci iussit: qͥs

Expanded text:
et navibus longis Rhodiis x et Asiaticis paucis Alexandriam pervenit. in et navibus longis Rhodiis x et Asiaticis paucis Alexandriam pervenit. in his erant legionariorum milia tria cc; reliqui vulneribus ex proeliis et labore ac magnitudine itineris confecti consequi non potuerant. sed Caesar confisus fama rerum gestarum infirmis auxiliis proficisci non dubitaverat aeque omnem sibi locum tutum fore existimans. Alexandriae de Pompei morte cognoscit atque ibi primum e navi egrediens clamorem militum audit, quos rex in oppido praesidii causa reliquerat, et concursum ad se fieri videt, quod fasces anteferrentur. in hoc omnis multitudo maiestatem regiam minui praedicabat. hoc sedato tumultu crebrae continuis diebus ex concursu multitudinis concitationes fiebant conpluresque milites in viis urbis omnibus partibus interficiebantur. Quibus rebus animadversis legiones sibi alias ex Asia adduci iussit, quas
Abbreviated transcription (Latin):
catum erat. et ante ad simulacrum mineruae spectabat: ad ual¬
uas se templi limenq conuertisse. Fodemq die anthiochiae in
syriam bis tantus exercitꝰ clamor: et signoꝵ sonus exauditꝰ ẽ. ut
in muris armata ciuitas discurreret. Hoc idem ptholomaidȩ
accidit. Pergami in occultis ac reconditis templi: quo p̃ter sacer¬
dotes adire fas non est. quae graeci adyta appellant tympana so¬
nuerunt. item trallibꝰ. intemplo uictoĩe. ubi caesai̾s statuam con¬
secrauerant. palma per eos dies in tecto inter coagmenta lapidũ
ex pauimento extitisse ostendebatur. Caesar paucos dies in asia mo¬
ratus cum audisset pompeium cypri uisum coniectans eũ aegyp¬
tum iter hr̃e propter necessitudines regni reliquasq eiꝰ loci oppor-¬
tunitates cum legionibꝰ una quam ex thessalia se sequi uisserat: et
altera quam ex achaia a.q. fusio legato euocauerat: equitibꝰq decc.

Expanded text:
catum esset et ante ad simulacrum Minervae spectavisset, ad valcatum esset et ante ad simulacrum Minervae spectavisset, ad valvas se templi limenque convertisse. eodemque die Antiochiae in Syria bis tantus exercitus clamor et signorum sonus exauditus est, ut in muris armata civitas discurreret. hoc idem Ptolomaide accidit. Pergamique in occultis ac reconditis templi, quo praeter sacerdotes adire fas non est, quae Graeci adyta appellant, tympana sonuerunt. item Trallibus in templo Victoriae, ubi Caesaris statuam consecraverant, palma per eos dies in tecto inter coagmenta lapidum ex pavimento exstitisse ostendebatur. Caesar paucos dies in Asia moratus cum audisset Pompeium Cypri visum, coniectans eum Aegyptum iter habere propter necessitudines regni reliquasque eius loci opportunitates cum legione una, quam se ex Thessalia sequi iusserat, et altera, quam ex Achaia a Q. Fufio legato evocaverat, equitibusque dccc
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. Ipsi clam in concilio inito: achillam praefectum regium
singulari hominem audacia: et L. septimium tr mil ad interfici¬
endum pompeium miserunt. Ab his liberaliter ipse appellatus.
et quadam noticia septimii productus:ꝙ bello predonum apud
eum ordinem duxerat. nauiculam paruulam conscendit cum
paucis suis: et septimio interficitur. Item. L lentulus compres¬
ditur. a rege et in custodia necat᷑. Caesar cum in asiam uenisset
reperiebat. T. appium conatum ẽẽ tollere pecunias epheso expha¬
no dian&e. eiusq rei causa senatores omnes ex prouincia uocasse
ut his testibꝰ ea summa pecuniae uteret᷑. sed interpellatum ad¬
uentu cesaris profugisse. Ita duobꝰ temporibꝰ ephesiae pecuni&
cȩsar auxilium tulit. Item constabat elide in templo mineruae
repetitis. atq enumeratis diebus: quo die praeliuim secundum cae¬
sar fecit simulacrum uictoriae. qđ ante ip̃am mineruam collo¬

Expanded text:
serunt; ipsi clam consilio inito Achillam, praefectum regium, serunt; ipsi clam consilio inito Achillam, praefectum regium, singulari hominem audacia, et L. Septimium tribunum militum ad interficiendum Pompeium miserunt. ab his liberaliter ipse appellatus et quadam notitia Septimi perductus, quod bello praedonum apud eum ordinem duxerat, naviculam parvulam conscendit cum paucis suis; ibi ab Achilla et Septimio interficitur. item L. Lentulus comprehenditur ab rege et in custodia necatur. Caesar cum in Asiam venisset, reperiebat T. Ampium conatum esse pecunias tollere Epheso ex fano Dianae eiusque rei causa senatores omnes ex provincia evocavisse, ut his testibus in summam pecuniae uteretur, sed interpellatum adventu Caesaris profugisse. ita duobus temporibus Ephesiae pecuniae Caesar auxilium tulit. item constabat Elide in templo Minervae repetitis atque enumeratis diebus, quo die proelium secundum Caesar fecisset, simulacrum Victoriae, quod ante ipsam Minervam collo
Abbreviated transcription (Latin):
pro eius hospitio atq amicicia patris alexandria reciperet᷑
atq illius opibus a calamitate tegeretur. Sed qui ab eo missi
erant. confecto legationis officio liberiꝰ cum militibꝰ Regis
colloqui ceperunt. eosq hortari: ut suum officium pompeio
praestarent. neue eius fortunam despicerent. In hoc erãt nuo
complures pompeii milites: qͦs ex eius exercitu acceptos: in sy¬
riam gabiniꝰ alex andriam traduxerat. Belloq confecto: apud
ptholemeum patrem pueri reliquerat. His tunc cognitis rebꝰ.¬
a mici regis qui ꝑꝑ aetatem eius in procuratione erant regni: siue timo¬
re ducti ut postea praedicabant. ne solicitato exercitu regionem pom¬
peius alexandriam agẏptumq occuparet. sue despecta eiꝰ fortuna.
ut plerunq in calamitate ex amicis inimici existunt. His qͥ erãt ab
eo missi palam liberaliter responderũt. eumq ad Regem uenire ius¬

Expanded text:
pro hospitio atque amicitia patris Alexandria reciperetur pro hospitio atque amicitia patris Alexandria reciperetur atque illius opibus in calamitate tegeretur. sed qui ab eo missi erant, confecto legationis officio liberius cum militibus regis colloqui coeperunt eosque hortari, ut suum officium Pompeio praestarent neve eius fortunam despicerent. in hoc erant numero complures Pompei milites, quos ex eius exercitu acceptos in Syria Gabinius Alexandriam traduxerat belloque confecto apud Ptolomaeum, patrem pueri, reliquerat. His tum cognitis rebamici regis, qui propter aetatem eius in procuratione erant regni, sive timore adducti, ut postea praedicabant, sollicitato exercitu regio, ne Pompeius Alexandriam Aegyptumque occuparet, sive despecta eius fortuna, ut plerumque in calamitate ex amicis inimici exsistunt, iis qui erant ab eo missi, palam liberaliter responderunt eumque ad regem venire ius
Abbreviated transcription (Latin):
pompeium sequebantur: atq in insulam ueniebant: oppido ac
portu recepti non erant. Missisq ad eos nuntiis: ut ex ip̃is locis
discederent: contra uoluntatem suam naues soluere iubebant
amq de cȩsaĩ̾s aduentu fama ad ciuitates ꝑferebat᷑. Oͥbus rebꝰ¬
cognitis pompeuis deposito ad eundae syriae consilio. pecunia socie¬
tatis sublata. et a qͥbusdam pͥuatis sumpta. et aeris magno pon¬
dere ad militarem usum in nauibꝰ imposito. Duobꝰq milibꝰ homi¬
um armatis: partim qͦs ex familiis societatum delegerat: ꝑtin
a negociatoribꝰ coegerat. quosq ex suis qͥsq ad hanc rem idone¬
os existimabat pelusium peruenit. Ibi casu rex erat pthole¬
meus puer aetate magnisq copiis cum sorore cleopatra bel¬
lum gerens: quam paucis ante mensibus ꝑsuos propinquos
atq amicos regno expulerat. castraq eleopatrae non longo
spatio ab eius castris distabant. Ad eum pompeius misit ut

Expanded text:
Pompeium sequerentur atque in insulam venissent, oppido ac Pompeium sequerentur atque in insulam venissent, oppido ac portu recepti non erant missisque ad eos nuntiis ut ex his locis discederent, contra voluntatem suam naves solverant. iamque de Caesaris adventu fama ad civitates perferebatur. Quibus cognitis rebus Pompeius deposito adeundae Syriae consilio pecunia societatibus sublata et a quibusdam privatis sumpta et aeris magno pondere ad militarem usum in naves imposito duobusque milibus hominum armatis, partim quos ex familiis societatum delegerat, partim a negotiatoribus coegerat, quosque ex suis quisque ad hanc rem idoneos existimabat, Pelusium pervenit. ibi casu rex erat Ptolomaeus, puer aetate, magnis copiis cum sorore Cleopatra bellum gerens, quam paucis ante mensibus per suos propinquos atque amicos regno expulerat; castraque Cleopatrae non longo spatio ab eius castris distabant. ad eum Pompeius misit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
graeci: ciuesq ro. iurandi causa conuenirent. Sed utrum auerten¬
dae suspicionis causa pompeius ꝓposuisset. ut ꝗͣ diutissime longiois
fuge consilium occultaret. an nouis delectibꝰ si nemo premeret
macedoniam tenere conaretur: existimari non poterat. Ip̃e adan¬
coram una nocte constitit. et uocatis ad se amphipoli hospitibus.
et pecunia ad necessarios sumptus irrogata: cognito cȩsaĩs ad¬
uentu ex eo loco discessit: et mitilenas paucis diebus ueĩt. Bi¬
diuim tempestate retentus: nauibusq aliis additis actuariis in
ciliciam: atq inde cyprum peruenit. Ubi cognoscit consensũ
captam esse excludendi sui causa. nuntiosq dimissos ad eos qui
se ex fuga infinitimas ciuitates recepisse dicerentur. ne anthiochi¬
hoc .L. lentulo qui supei̾ore anno consul fuerat. et p. lentulo con¬
sulari. ac non nullis aliis acciderat rhodi. Nam qͥcunq ex fuga

Expanded text:
Graeci civesque Romani, iurandi causa convenirent. sed utrum avertenGraeci civesque Romani, iurandi causa convenirent. sed utrum avertendae suspicionis causa Pompeius proposuisset, ut quam diutissime longioris fugae consilium occultaret, an novis dilectibus, si nemo premeret, Macedoniam tenere conaretur, existimari non poterat. ipse ad ancoram una nocte constitit et vocatis ad se Amphipoli hospitibus et pecunia ad necessarios sumptus conrogata cognitoque Caesaris adventu ex eo loco discessit et Mytilenas paucis diebus venit. biduum tempestate retentus navibusque aliis additis actuariis in Ciliciam atque inde Cyprum pervenit. ibi cognoscit consensu ocaptam esse excludendi sui causa nuntiosque dimissos ad eos, qui se ex fuga in finitimas civitates recepisse dicerentur, ne Antiochihoc L. Lentulo, qui superiore anno consul fuerat, et P. Lentulo consulari ac nonnullis aliis acciderat Rhodi; qui cum ex fuga
Abbreviated transcription (Latin):
onerarias naues circiter x. preparatas ad incendium immisit.
magnitudine uẽtilatius scerperet. milites qui ex ueteribꝰ legionibꝰ erãt
relicti presidio nauibꝰ ex numero: aegroꝵ ignominiam non tulerunt
altera erat cassius receperunt. Sed cassius exceptus scapha refu¬
git. ꝑꝑea du&e sunt captae triremes. Neq multo post de prelio ĩ
thessalia facto cognitum est ut ipsis pompeianis fides fieret. Nam
ante id tempus fingi hoc alegatis amicisq caesai̾s arbitrabantur
aesar omnibꝰ rebus relictis persequendum sibi pompeium existi¬
mauit. quancunq in partem se ex fuga recepisset: ne rursus copi¬
as comparare alias ad bellum renouare posset: et qͣntumcũq iti¬
neris equitatu efficere poterat quotidie progre diebat᷑. Legionẽq
unam minoribꝰ itineribꝰ subsequi uissit. Erat edictum pompeii no¬
mine amphipoli propositum uti. uti omnes prouinciae iuniores

Expanded text:
onerarias naves circiter xl praeparatas ad incendium immisit, onerarias naves circiter xl praeparatas ad incendium immisit, magnitudine venti latius serperet, milites, qui ex veteribus legionibus erant relicti praesidio navibus ex numero aegrorum ignominiam non tulerunt,altera erat Cassius, ceperunt, sed Cassius exceptus scapha refugit; praeterea duae sunt depressae triremes. neque multo post de proelio facto in Thessalia cognitum est, ut ipsis Pompeianis fides fieret; nam ante id tempus fingi a legatis amicisque Caesaris arbitrabanturaesar omnibus rebus relictis persequendum sibi Pompeium existimavit, quascumque in partes se ex fuga recepisset, ne rursus copias comparare alias et bellum renovare posset, et quantumcumque itineris equitatu efficere poterat, cotidie progrediebatur legionemque unam minoribus itineribus subsequi iussit. erat edictum Pompei nomine Amphipoli propositum, uti omnes eius provinciae iuniores,
Abbreviated transcription (Latin):
dimidiae parti praeesset .p. Sulpitiꝰ pretor: liboq ad fretum dimi¬
diae .M. pompnius ad messanam pͥus cassius. ad messanam nauibus
aduolauit: quam pomponiꝰ de cuiꝰ aduentu cognosceret. ꝑturbatũq
eum nactus nullis custodiis: neq ordinibꝰ certis: magno uento etiam
secundo: completas onerarias naues tedam: et picem et stuppam: reli¬
quasq res quae sunt ad incendia in pomponiam classem immisit:
atq omnes naues incendit .xXxU. equitibꝰ erant .xx. rostratae: tãtusq
eo facto timor incessit ut cum esset legio presidio messane uix op¬
pidum defenderetur: et nisi eo ipso tempore qͥdam nuntii de caesa¬
ris uictoria per dispositos eqͥtes essent allati. existimabant pleiq
futurum ẽẽ uti amitteretur. Sed opportunissime nuntiis allatis:
oppidum fuit defensum. cassius ad sulpicinam inde classem pro
pari atq antea ratione egit. Cassiusq secundum nactus uentum

Expanded text:
dimidiae parti praeesset P. Sulpicius praetor Vibone ad fretum, dimidimidiae parti praeesset P. Sulpicius praetor Vibone ad fretum, dimidiae M. Pomponius ad Messanam, prius Cassius ad Messanam navibus advolavit, quam Pomponius de eius adventu cognosceret, perturbatumque eum nactus nullis custodiis neque ordinibus certis, magno vento et secundo conpletas onerarias naves taeda et pice et stuppa reliquisque rebus, quae sunt ad incendia, in Pomponianam classem immisit atque omnes naves incendit xxxv, e quibus erant xx constratae. tantusque eo facto timor incessit, ut cum esset legio praesidio Messanae, vix oppidum defenderetur, et nisi eo ipso tempore quidam nuntii de Caesaris victoria per dispositos equites essent allati, existimabant plerique futurum fuisse, uti amitteretur. sed opportunissime nuntiis allatis oppidum fuit defensum; Cassiusque ad Sulpicianam inde classem profpari atque antea ratione egerunt; Cassius secundum nanctus ventum
Abbreviated transcription (Latin):
n montem fugiens. cum uires ei lassitudine defecissent. ab aquit¬
bus est interfectus. Fodem tempore . D. Lelius. cum classe ad brun¬
dusium uenit. eademq ratione qua factum a libone antea demõ¬
strauimus insulam obiectam portui brundusino tenuit. Similiter
uatinus qui brundusii preerat: tectis instructisq scaphis seqͥtur naues
lelianas: atq ex his longis productam unam qͥnqueremem: biremes
minores duas. in angustiis portus cepit. Item per eqͥtes dispositos classi
usus ad pugnam nauigandum. onerariis nauibꝰ corcyra dyrachioq
suis aquam supportabat. neq a proposito deterrebatur. neq ante p̃li¬
m in thessaliam factum cognitum: aut ignominia amissaꝵ nauiun
aut necessariarum rerum in opia. a portu insulaq expelli potuit. lis-¬
dem fere temporibꝰ cassius: cum classe syriorum et phenicum: et ci-¬
licum siciliam uenit. Et cum esset cȩsaris classis diuisa induas ꝑtes:

Expanded text:
in montem refugiens, cum vires eum lassitudine defecissent, ab equitin montem refugiens, cum vires eum lassitudine defecissent, ab equitibus est interfectus. Eodem tempore D. Laelius cum classe ad Brundisium venit eademque ratione, qua factum a Libone antea demonstravimus, insulam obiectam portui Brundisino tenuit. similiter Vatinius, qui Brundisio praeerat, tectis instructisque scaphis elicuit naves Laelianas atque ex his longius productam unam quinqueremem et minores duas in angustiis portus cepit, itemque per equites dispositos aquusus ad navigandum onerariis navibus Corcyra Dyrrachioque aquam suis subportabat neque a proposito deterrebatur neque ante proelium in Thessalia factum cognitum aut ignominia amissarum navium aut necessariarum rerum inopia ex portu insulaque expelli potuit. Isdem fere temporibus Cassius cum classe Syrorum et Phoenicum et Cilicum in Siciliam venit, et cum esset Caesaris classis divisa in duas partes,
Abbreviated transcription (Latin):
secum duxerat inuicem requiescere: atq in castra reuerti iussit. eo¬
demq die larissam peruenit. In eo praelio non amplius.cc. milites de¬
siderauit. Sed centuriones fortes uiros circiter .xxx. amisit. Inter¬
fectus est etiam fortissime pugnans ei crastinus eius mentionem supͣ
fecimus. gladio in os aduersum coniecto. neq id fuit falsum qđ ille in
pugnam proficiscens dixerat. Si enim cȩsar existimabat eo prelio ex¬
cellentissimam uirtutem crastini fuisse. opinioneq eum de se meri¬
tum iudicabat. Ex pompeiano exercitu circiter milia .xu. cecidisse
udebantur. sed in deditionem uenerunt ampliꝰ milia .xxiiii.Nanq
etiam cohortes quae presidio in castellis fuerant. sese sylla& dediderũt
Nulti preterea in finitimas ciuitates refugerunt. Signaq militaĩa ex p̃¬
io ad cȩsarem sunt relata . clxxx. aquilae.uiiii. L. domitiꝰ ex cas

Expanded text:
secum duxerat, invicem requiescere atque in castra reverti iussit eosecum duxerat, invicem requiescere atque in castra reverti iussit eodemque die Larisam pervenit. In eo proelio non amplius ducentos milites desideravit, sed centuriones fortes viros circiter xxx amisit. interfectus est etiam fortissime pugnans Crastinus, cuius mentionem supra fecimus, gladio in os adversum coniecto. neque id fuit falsum, quod ille in pugnam proficiscens dixerat. sic enim Caesar existimabat eo proelio excellentissimam virtutem Crastini fuisse optimeque eum de se meritum iudicabat. ex Pompeiano exercitu circiter milia xv cecidisse videbantur, sed in deditionem venerunt amplius milia xxiiii — namque etiam cohortes, quae praesidio in castellis fuerant, sese Sullae dediderunt — multi praeterea in finitimas civitates refugerunt, signaque militaria ex proelio ad Caesarem sunt relata clxxx et aquilae viiii. L. Domitius ex castris
Abbreviated transcription (Latin):
peiani in quodam monte constiterunt. Hunc montem flumen
subluebat. Cȩsar milites cohortatus est: et si totius diei continenti labore
erant confecti: noxq iam suberat: tamen munitione flumen a monte se¬
clusit: ne noctu aquari pompeiani possent. S perfecto opere illi deditionẽ
missis legatis agere ceperunt. pauei ordinis senatorii: qui se cum his con¬
iunxerant nocte fuga salutem petiuerunt. Cȩsar prima luce omnes eos
quiin montem e consederant: ex suꝑiorib̾ locis in planiciem descende¬
re: atq ad terram arma proiicere iussit: quod illi sine recusatione fece¬
runt. passisq palmis proiecti ad pedes: flentes ab eo salutem petiuerũt.
Consolatus consurgere iussit: et pauca apud eos de mansuetudine sua lo¬
cutus: quo minore essent timore. omnes conseruauit: militibꝰq suis us
hibita diligentia ex castris sibi legiones alias occurrere: et eas quas

Expanded text:
peiani in quodam monte constiterunt. hunc montem flumen peiani in quodam monte constiterunt. hunc montem flumen subluebat. Caesar milites cohortatus, etsi totius diei continenti labore erant confecti noxque iam suberat, tamen munitione flumen a monte seclusit, ne noctu aquari Pompeiani possent. quo perfecto opere illi de deditione missis legatis agere coeperunt. pauci ordinis senatorii, qui se cum iis coniunxerant, nocte fuga salutem petiverunt. Caesar prima luce omnes eos, qui in monte consederant, ex superioribus locis in planitiem descendere atque arma proicere iussit. quod ubi sine recusatione fecerunt passisque palmis proiecti ad terram flentes ab eo salutem petiverunt, consolatus consurgere iussit et pauca apud eos de lenitate sua locutus, quo minore essent timore, omnes conservavit militibusque suis cohibita diligentia ex castris sibi legiones alias occurrere et eas quas
Abbreviated transcription (Latin):
cos suos ex fuga nactus. nocturno itinere: non intermisso comi¬
tatu eqͥtum xxx. ad mare ꝑueĩt: nauemq frumentariã con¬
scendit. saepe ut dicebatur q̃rens suam eum opinionem fefellis¬
se. ut a quo genere hominum uictoriam sperasset. ab eo initio
fuge facto pene proditus uideretur. Caesar castris potitus a
militibus contendit ne in preda occupati reliqui negocii gerẽ¬
di facultatem dimitterent. qua re impetrata montem oꝑe
circummunire instituit. pompeiani ꝙ is mons erat sine aqua.
diffisi eo loco: relicto monte uniuersi simul larissam uersus re¬
cipere ceperunt. Qua spe animaduersa cȩsar copias suas diui¬
sit. partemq legionum in castris pompeii remanere iussit:
partem in sua castra remisit .iiii. secum legiones duxit. cõmo¬
dioreq itinere pompeianis occurrere cepit. Et progressus
milia passuum.ui. aciem instruxit. Qua re animaduersi pom¬

Expanded text:
cos suos ex fuga nactus nocturno itinere non intermisso comicos suos ex fuga nactus nocturno itinere non intermisso comitatu equitum xxx ad mare pervenit navemque frumentariam conscendit, saepe, ut dicebatur, querens tantum se opinionem fefellisse, ut a quo genere hominum victoriam sperasset, ab eo initio fugae facto paene proditus videretur. Caesar castris potitus a militibus contendit, ne in praeda occupati reliqui negotii gerendi facultatem dimitterent. qua re impetrata montem opere circummunire instituit. Pompeiani, quod is mons erat sine aqua, diffisi ei loco relicto monte universi iugis eius Larisam versus recipere coeperunt. qua re animadversa Caesar copias suas divisit partemque legionum in castris Pompei remanere iussit, partem in sua castra remisit, iiii secum legiones duxit commodioreque itinere Pompeianis occurrere coepit et progressus milia passuum vi aciem instruxit. qua re animadversa Pom
Abbreviated transcription (Latin):
uallo constiterant. multitudinem teloꝵ substinere potuerũt.
sed confecti uulneribꝰ Locum reliquerunt. protinꝰq omnes du
stra pertinebant confugerunt. In castris pompeii uidere licuit
trichilas stratas magnum argenti pondus expositum recentibꝰ
cespitibus taberna cula constrata.L. etiam Lentuli et nõ nulloꝵ
taberna cula protecta edera. Multa praeterea quae nimiam
luxuriam: et uictoriae fiduciam designarent. ut facile estima¬¬
ri posset nihil eos de aduentu eius diei timuisse. qͥn necessaiͬas
conquirent uoluptates. At hi miserrimo ac potentissimo exẽ¬
citui cęsaris luxuriem obiiciebant: cui omnia semper ad ne¬
cessarium uictum defuissent. Pompeius iam cum intra uallũ
nostri uersarentur: equum nactus detractis insignibꝰ imꝑato¬
ribus decumana porta se ex castris eiecit. protinusq eqͦ citato:
larissam contendit. neq ibi constitit: sed eadem celeritate. pau¬

Expanded text:
vallo constiterant, multitudinem telorum sustinere potuerunt, vallo constiterant, multitudinem telorum sustinere potuerunt, sed confecti vulneribus locum reliquerunt, protinusque omnes ducstra pertinebant, confugerunt. In castris Pompei videre licuit trichilas structas, magnum argenti pondus expositum, recentibus caespitibus tabernacula constrata, Luci etiam Lentuli et nonnullorum tabernacula protecta hedera multaque praeterea, quae nimiam luxuriem et victoriae fiduciam designarent, ut facile existimari posset nihil eos de eventu eius diei timuisse, qui non necessarias conquirerent voluptates. at hi miserrimo ac patientissimo exercitu Caesaris luxuriem obiciebant, cui semper omnia ad necessarium usum defuissent. Pompeius, iam cum intra vallum nostri versarentur, equum nactus detractis insignibus imperatoriis decumana porta se ex castris eiecit protinusque equo citato Larisam contendit. neque ibi constitit, sed eadem celeritate pau
Abbreviated transcription (Latin):
re ut milites ex audirent: tueamini inquit castra. et defendite
diligenter: siquid durius accideiͣt. ego reliquas portas circũeo:
et castrorum presidia confirmo. Haec cum dixisset se in p̃toriũ
contulit: summae rei diffidens: et tamen euentum expectãs. Ce¬
sar pompeianis ex fuga intra uallum compulsis: nullum spatiũ
perterritis dare oportere existimans. milites cohortatꝰ est: ut
beneficio fortunae uterentur: castraq oppugnarent.Qui etsi ma¬
gno aestu fatigati. nam ad meridiem res erat ꝑducta: tamen
ad omnem laborem aĩo parati imperio paruerũt. Castra a
cohortibꝰ quae praesidio erant relictae industriose defendebã¬
tur. multo etiam acrius a tracis barbarisq auxiliis. Nam
qui acie refugerant: et aĩo ꝑterriti: et lassitudine confecti:
missis plerisq armis. signisq militaribus: magis de reliqua
fuit ꝗͣ de castroꝵ defensione cogitabant. Neq uoͣ diutiꝰ qͥ in

Expanded text:
re, ut milites exaudirent, tuemini, inquit castra et defendite re, ut milites exaudirent, tuemini, inquit castra et defendite diligenter, siquid durius acciderit. ego reliquas portas circumeo et castrorum praesidia confirmo. haec cum dixisset, se in praetorium contulit summae rei diffidens et tamen eventum expectans. Caesar Pompeianis ex fuga intra vallum conpulsis nullum spatium perterritis dari oportere existimans milites cohortatus est, ut beneficio fortunae uterentur castraque oppugnarent. qui etsi magno aestu fatigati — nam ad meridiem res erat perducta — tamen ad omnem laborem animo parati imperio paruerunt. castra a cohortibus, quae ibi praesidio erant relictae, industrie defendebantur, multo etiam acrius a Thracibus barbarisque auxiliis. nam qui acie refugerant milites, et animo perterriti et lassitudine confecti, missis plerique armis signisque militaribus magis de reliqua fuga quam de castrorum defensione cogitabant. neque vero diutius, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
Fodem tempore tertiam aciem cęsar quieta fuerat. et se ad id tp̃s
loco tenuerat praecurrere iussit: ita cum recentes: atq integri de¬
fessis successissent: alii autem a tergo adorirentur: sustinere pom¬
peiani non potuerunt. atq uniuersi terga uerterunt. Neq uero
caesarem fefellit qͥn abhis cohortibus qua& contra equitatũ ĩ qͣrta
acie collocatae ẽẽnt initium uictoriae oriretur: ut ip̃e in cohortandis
militibus pronuntiauerat. Ab his enim pͥmus eqͥtatus est pulsus: ab
eisdem factae cȩdes sagittaĩoꝵ ac funditoꝵ. Ab eisdem acies pompe¬
iana a sinistra parte erat circuita. atq initium fugae factum. Sed
pompeius equitatum suum ut pulsum uidit: atq eam partẽ cui
maxime confidebat perterritum animaduertit: aliisq qͣ maxĩe¬
diffusis acie excessit. protinusq se in castra equo contulit: et his
centurionibꝰ quos in statione ad praetoriam portam posuerat. cla¬

Expanded text:
Eodem tempore tertiam aciem Caesar quae quieta fuerat et se ad id tempus Eodem tempore tertiam aciem Caesar quae quieta fuerat et se ad id tempus loco tenuerat, procurrere iussit. ita cum recentes atque integri defessis successissent, alii autem a tergo adorirentur, sustinere Pompeiani non potuerunt atque universi terga verterunt. neque vero Caesarem fefellit quin ab iis cohortibus, quae contra equitatum in quarta acie collocatae essent, initium victoriae oriretur, ut ipse in cohortandis militibus pronuntiaverat. ab his enim primum equitatus est pulsus, ab isdem factae caedes sagittariorum ac funditorum, ab isdem acies Pompeiana a sinistra parte erat circumita atque initium fugae factum. sed Pompeius ut equitatum suum pulsum vidit atque eam partem, cui maxime confidebat, perterritam animum advertit, aliis diffisus acie excessit protinusque se in castra equo contulit, et iis centurionibus, quos in statione ad praetoriam portam posuerat, cla
Abbreviated transcription (Latin):
re equites ab sinistro pompeii cornu intenti ut erat imperatũ uni¬
uersi procurrerunt. omnisq multitudo sagittarioꝵ se profudit.
Quorum imperatum noster eqͥtatus non tulit. sed paulum loco mo¬
tus est cessit. equitesq pompeiani acriter instare: et se turmatim
explicare. aciemq nr̃am a latere aperto circũire cȩperunt. Ed
ubi cȩsar aĩaduertit quarte aciei quam instituerat ex cohortũ
numero signum dedit. illa celeriter procurrit. infestisq signis
tanta ui in pompeii eqͥtes impetum fecit: ut eorum ut mo cõsiste¬
ret. omnesq conuersi non solum loco excederent: sed incitati fuga
montes altissimos peterent. Quibꝰ summotis omnes sagutarii. fun¬
ditoresq destituti inermes sine praesidio interfecti sunt. Fodem
impetu cohortes sinistro cornu pugnantibus etiam tum ac resistẽ¬
tibus in acie pompeianis circũuenerunt. eoq a tergo sunt adorti:

Expanded text:
re equites ab sinistro Pompei cornu, ut erat imperatum, unire equites ab sinistro Pompei cornu, ut erat imperatum, universi procucurrerunt, omnisque multitudo sagittariorum se profudit. quorum impetum noster equitatus non tulit, sed paulum loco motus cessit, equitesque Pompei hoc acrius instare et se turmatim explicare aciemque nostram a latere aperto circumire coeperunt. quod ubi Caesar animum advertit, quartae aciei, quam instituerat sex cohortium numero, dedit signum. illae celeriter procucurrerunt infestisque signis tanta vi in Pompei equites impetum fecerunt, ut eorum nemo consisteret, omnesque conversi non solum loco excederent, sed protinus incitati fuga montes altissimos peterent. quibus submotis omnes sagittarii funditoresque destituti inermes sine praesidio interfecti sunt. eodem impetu cohortes sinistrum cornu pugnantibus etiamtum ac resistentibus in acie Pompeianis circumierunt eosque a tergo sunt adorti.
Abbreviated transcription (Latin):
raliter innata omnibus qui studio pugnae incendunt᷑. Hanc nõ re¬
primere: sed augere imꝑatores debent. Neq frustra antiqͥtus in¬
stitutum est: ut signa undiq concinerent: clamoremq uniuersi
tollerent. quibus rebus et hostes terreri: et suos incitari existi¬
mauerunt. Sed nostri milites signo dato: cum infestis pilis pro¬
currissent: atque animaduertissent non concurri a pompeianis. uso
periti: ac superioribus pugnis exercitati: sua sponte cursum rep̃sser̃t.
et ad medium fere spatium constiterunt. ne consumptis uiribꝰ appro¬
pinquarent: paruoq intermisso temporis spatio: ac rursus renouato
cursu pila miserunt. celeriterq ut erat praeceptum a cȩsare gladi¬
osstruxerunt. Neq uoͣ pompeiani rei huic defuerunt: nam et te¬
la missa exceperunt: et impetum legionum tulerunt. et ordinem
conseruarunt: pilisq missis ad gladios redierunt. Fodem tempo¬

Expanded text:
raliter innata omnibus, quae studio pugnae incenditur. hanc non reraliter innata omnibus, quae studio pugnae incenditur. hanc non reprimere, sed augere imperatores debent; neque frustra antiquitus institutum est, ut signa undique concinerent clamoremque universi tollerent; quibus rebus et hostes terreri et suos incitari existimaverunt. Sed nostri milites dato signo cum infestis pilis procucurrissent atque animum advertissent non concurri a Pompeianis, usu periti ac superioribus pugnis exercitati sua sponte cursum represserunt et ad medium fere spatium constiterunt, ne consumptis viribus adpropinquarent, parvoque intermisso temporis spatio ac rursus renovato cursu pila miserunt, celeriterque, ut erat praeceptum a Caesare, gladios strinxerunt. neque vero Pompeiani huic rei defuerunt. nam et tela missa exceperunt et impetum legionum tulerunt et ordines conservaverunt pilisque missis ad gladios redierunt. eodem tempo
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo gratias agas. Haec cum dixisset pͥmus ex dextro cornu ꝓ¬
currit. atq eum electi milites circiter .cxx. uoluntarii eiusdem
centuriae sunt prosecuti. Inter duas acies tantum erat relictũ spa¬
tii: ut satis esset ad concursum utrusq exercitus. Sed pompeiꝰ
suis praedixerat: ut cȩsaris impetum reciperent. neue se loco moue¬
rent. aciemq eius dyrachii paterentur. idq ad monitu.c. tria¬
rii fecisse dicebatur: ut primus excursus uisq militum refringe¬
retur: aciesq distenderetur. atq suis ordinibꝰ dispositi dispersos
adorirentur. Leuiusq casura pila sperabant in loco retentis n¬
litibus ꝗͣ si ipsi immissis telis occurrissent. simul fore et duplica¬
to cursu çȩsaris milites existi marent᷑. et lassitudine conficerẽ¬
tur. Quod nobis quidem nulla ratione factum a pompeio uide¬
tur: ꝑꝑea quod est quaedam animi incitatio atq alacritas: natu¬

Expanded text:
mortuo gratias agas. haec cum dixisset, primus ex dextro cornu pmortuo gratias agas. haec cum dixisset, primus ex dextro cornu procucurrit atque eum electi milites circiter cxx voluntarii eiusdem centuriae sunt prosecuti. Inter duas acies tantum erat relictum spatii, ut satis esset ad concursum utriusque exercitus. sed Pompeius suis praedixerat, ut Caesaris impetum exciperent neve se loco moverent aciemque eius distrahi paterentur; idque admonitu C. Triari fecisse dicebatur, ut primus excursus visque militum infringeretur aciesque distenderetur, atque in suis ordinibus dispositi dispersos adorirentur; leviusque casura pila sperabat in loco retentis militibus, quam si ipsi immissis telis occurrissent, simul fore ut duplicato cursu Caesaris milites exanimarentur et lassitudine conficerentur. quod nobis quidem nulla ratione factum a Pompeio videtur, propterea quod est quaedam animi incitatio atque alacritas natu
Abbreviated transcription (Latin):
predicaret. in primis commemorauit testibus se militibꝰ uti posse
quanto studio pacem petisset. qu&e ꝑer uatinium in colloqͥis: quae
ꝑ .A. claudium cum scipione egisset. Quibꝰ modis ad oricum cum
libone de mittendis legatis contendisset. neq se unꝗͣ abuti mili¬
tum sanguine. neq rem pu. alterutro exercitu pͥuari uoluisset.
H ic habita oratione exposcentibus militibus et studio pugnae arden¬
tibus tuba signum dedit. Erat crastinus euocatus in exercitu cȩsaĩs.
qui superiore anno apud eum primum pilum in legione .x. duxeãt
uir singulari uirtute. Hic signo dato. sequimini me inquit manipu¬
lares mei qui fuistis: et uestro imperatori quam constituistis oꝑam
date. Unum hoc praelium superest. quo confecto et ille suam digni¬
tatem et nos nostram libertatem recuperabimus. Simul respiciẽs
Cȩsarem. Faciam inquit hodie imperator: ut aut mihi uiuo aut

Expanded text:
praedicaret, in primis commemoravit testibus se militibus uti posse, praedicaret, in primis commemoravit testibus se militibus uti posse, quanto studio pacem petisset, quae per Vatinium in colloquiis, quae per Aulum Clodium cum Scipione egisset, quibus modis ad Oricum cum Libone de mittendis legatis contendisset. neque se umquam abuti militum sanguine neque rem publicam alterutro exercitu privare voluisse. hac habita oratione exposcentibus militibus et studio pugnae ardentibus tuba signum dedit. Erat Crastinus evocatus in exercitu Caesaris, qui superiore anno apud eum primum pilum in legione x duxerat, vir singulari virtute. hic signo dato sequimini me, inquit manipulares mei qui fuistis, et vestro imperatori, quam constituistis, operam date. unum hoc proelium superest; quo confecto et ille suam dignitatem et nos nostram libertatem recuperabimus. simul respiciens Caesarem faciam, inquit hodie, imperator, ut aut vivo mihi aut
Abbreviated transcription (Latin):
attenuate. et huic sic adiunxit octauam ut pene unam ex duabꝰ
efficeret: atq alteram alteri presidio ẽẽ uisserat. Cohortes in a¬
cie .lxxx. constitutas habebat. quae summa erat milium xxii.
ohortes duas castris presidio reliquerat. Sinistro cornu An¬
nium dextro.pu. Syllam media acie.cti. domitium ꝓposueat.
ipse contra pompeium constitit. Simul his animaduersis rebus
quas demonstrauimus: timens ne a multitudine eqͥtum dextrũ
cornu circũ ueniretur. celeriter ex tertia acie singulas cohoͬtes
detraxit. atq ex iis quartam instituit: equitatuiq opposuit:
et quid fieri uellet ostendit. monuitq eius diei uictoriam meaꝵ
cohortum uirtute constare. Simul tertiae aciei totiq exerci¬
tui imperauit: ne in uissu suo concurrerent. sed cum id fieri uel¬
let. uexillo signum daturum exercitum cum militari more ad
pugnam cohortaretur. suaq in eum perpetui temporis officia

Expanded text:
adtenuata, et huic sic adiunxit octavam, ut paene unam ex duabus adtenuata, et huic sic adiunxit octavam, ut paene unam ex duabus efficeret, atque alteram alteri praesidio esse iusserat. cohortes in acie lxxx constitutas habebat, quae summa erat milium xxii; cohortes vii castris praesidio reliquerat. sinistro cornu Antonium, dextro P. Sullam, mediae acie Cn. Domitium praeposuerat. ipse contra Pompeium constitit. simul iis rebus animadversis, quas demonstravimus, timens ne a multitudine equitum dextrum cornu circumveniretur, celeriter ex tertia acie singulas cohortes detraxit atque ex his quartam instituit equitatuique opposuit, et quid fieri vellet ostendit, monuitque eius diei victoriam in earum cohortium virtute constare. simul tertiae aciei totique exercitui imperavit, ne iniussu suo concurrerent; se cum id fieri vellet, vexillo signum daturum. Exercitum cum militari more ad pugnam cohortaretur suaque in eum perpetui temporis officia
Abbreviated transcription (Latin):
appellabant᷑ In eo loco ip̃e erat pompeius. Mediam aciem spa-¬
tio cum legionibꝰ tenebat syriacis. Cilicensis legio cõiunctacũ
cohortibus hyspanis quas traductas ab eranio docuimꝰ ĩ dex¬
tro cornu erant collocat&e. Has fir missimas se hr̃e pompeiꝰ existima¬
bat: reliquas inter aciem mediam cornua interiecerat numeroq
cohortes .ex. expleuerat. H&e erant milia xlu. euocatoꝵ circiter
duo qui ex beneficiariis suꝑiorum exercituum ad eum conuenerant.
quae tota acie dispersae erant. reliquas cohortes.uii.castris propĩqͥsq
castellis praesidio disposuerat. Dextrum cõnu eius riuus qͥd am
impeditis ripis muniebat. Quam obcausam cunctum equitatũ
sagittarios. funditoresq omnes: sinistro cornu obiecerant. Cȩsar
suꝑius institutum seruans .x. legionem in dextro cornunonam in
sinistro collocauerat. tametsi erant dyrachinis praeliis uehemẽter

Expanded text:
appellabatur. in eo loco ipse erat Pompeius. mediam aciem Scipappellabatur. in eo loco ipse erat Pompeius. mediam aciem Scipio cum legionibus Syriacis tenebat. Ciliciensis legio coniuncta cum cohortibus Hispanis, quas traductas ab Afranio docuimus, in dextro cornu erant collocatae. has firmissimas se habere Pompeius existimabat. reliquas inter aciem mediam cornuaque interiecerat numeroque cohortes cx expleverat. haec erant milia xlv, evocatorum circiter duo, quae ex beneficiariis superiorum exercituum ad eum convenerant; quae tota acie disperserat. reliquas cohortis vii castris propinquisque castellis praesidio disposuerat. dextrum cornu eius rivus quidam impeditis ripis muniebat; quam ob causam cunctum equitatum, sagittarios funditoresque omnes sinistro cornu obiecerat. Caesar superius institutum servans x legionem in dextro cornu, nonam in sinistro collocaverat, tametsi erat Dyrrachinis proeliis vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
his qui ꝑ causam ualitudinis remanserunt cohortes ẽẽ brundusii fac¬
tas: He copiae quas uidetis: ex delectu hoꝵ annoꝵ in citeriori gallia
sunt referctae: et pleriq sunt ex coloniis transpadanis. Attamen
quod fuit roboris duobus praeliis dyrachinis interiit. Haec duxis¬
se iurauit se: nisi uictorem incastra non reuersurum: reliqͦsq ut
idem facerent hortatus est. Hoc laudans pompeuis idem iurauit.
Iec uoͣ ex reliquis fuit quisꝗͣ qui uirare dubitaret. Haec cũ facta sũt
in concilio: magna spe et leticia omnium discessum est. et iam aĩo
uictoriam ꝑcipiebant. quod de re tanta: et de tam perito imꝑato¬
re nihil frustra confirmari uidebatur. Caesar cum pompeii ca-¬
stris appropinquasset.: ad hunc modum aciem eiꝰ instructam a¬
nimaduertit. Frant in sinistro cornu legiones duae traditae a
Caesare initio dissensionis ex .s.c. quaꝵ una prima altera tertia

Expanded text:
iis qui per causam valetudinis remanserunt, cohortes esse Brundisii faciis qui per causam valetudinis remanserunt, cohortes esse Brundisii factas? hae copiae quas videtis, ex dilectibus horum annorum in citeriore Gallia sunt refectae, et plerique sunt ex coloniis Transpadanis. ac tamen, quod fuit roboris, duobus proeliis Dyrrachinis interiit. haec cum dixisset, iuravit se nisi victorem in castra non reversurum, reliquosque ut idem facerent hortatus est. hoc laudans Pompeius idem iuravit; nec vero ex reliquis fuit quisquam qui iurare dubitaret. haec cum facta sunt in consilio, magna spe et laetitia omnium discessum est; ac iam animo victoriam praecipiebant, quod de re tanta et a tam perito imperatore nihil frustra confirmari videbatur. Caesar cum Pompei castris adpropinquasset, ad hunc modum aciem eius instructam animum advertit. erant in sinistro cornu legiones duae traditae a Caesare initio dissensionis ex senatus consulto; quarum una prima, altera tertia