comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it. et poraliu ͤ societatem aiminini¬
ualte sit itorieus socius au̾t facilis
uiturur. ir sane potest dici im̃oitio¬
nem qui demnonimpedari s excepti¬
onan aduersus emptorem locum ha¬
core. siante duntat. quam piuiteret
is quiu diõit.
rigiosum comunttet. et tenetur so¬
siuit qui renuntiauit incomu nẽ
retdigi. retinturriaũt solus euisẽe
qui returnciam̃tis. quod absensacqui¬
sinitat solum eum peinere. tetitmẽ¬
Insccierateaũt crrunda rochilattinet
ip̃e ip̃oiure societatis intenreestiua se¬
nuntiatiomestimationemuerat.¬

Expanded text:
it et per alium societatem adminiualde sit idoneus socius aut facilis auidatur. sed sane potest dici uenditionem quidem non impediri, sed exceptionem aduersus emptorem locum habere, si ante diuidat, quam diuideret is qui uendidit. accipit committit et tenetur sosiuit qui renuntiauit in com mune redigi, detrimentum autem solius eius esse qui renuntiauerit: sed quod absens adqu‹i›siit, ad solum eum pertinere, detrimenIn societate autem coeunda nihil attinet ipso iure societatis intempestiua renuntiatio in aestimationem ue
Abbreviated transcription (Latin):
oqũa ualet. siotipulanti ꝓmissum
fit uł acceptolailimnchilualet. ⁊p̃o
cumiure quemt̃ urum ⁊ ueorem
dc̃ationisc̃ageruntur. nullius mom̃ti
sunt. ¶ Si quisigitur nummosuxo¬
rided̾it nonfieri cius apparet. quiamcͥ
corpisciusfienipalam e S. sidebito¬
ran suum solue iusẜit. hicq̃r anũm¬

Expanded text:
stipulanti promissum sit uel accepto latum, nihil ualet: ipso enim iure quae inter uirum et uxorem donationis causa geruntur, nullius momenti sunt. Si quis igitur nummos uxori dederit, non fieri eius apparet, quia nihil corporis eius fieri palam est. Sed si debitorem suum ei soluere ius
Abbreviated transcription (Latin):
ro urormec dare. aitenm uił. nu¬
atr siego acceptam: rẽ meamfictã
referre conualuit tõatoran mortu ĩ
sit. neq eristimandum est. sidrecri¬
musuate doĩtionan.nonfigrmei
puꝑiorẽ. quia siueconualiñt doã¬
tor ai ꝯditioẽ tenebor siue mortu¬
usfuit. rẽquambãturuseram in
bonismets. ut desinam propter doã¬

Expanded text:
re: ait enim Iulianus nuatque si ego acceptam et rem meam factam referre, conualuerit donator an mortuus sit. neque existimandum est, si dixerimus ualere donationem, non fieri me pauperiorem, quia siue conualuerit donator, condictione tenebor, siue mortuus fuerit, rem, quam habiturus eram, in bonis meis desinam propter dona
Abbreviated transcription (Latin):
xuidig̃. scbit. ultẽdum est. nedia poss̃
it. dãebitorem lib̾atum. etnumanos
factosmanti: anuxoris. Namsidoãtio
unt qiuiu nonimpediretus cumreige¬
ste ordinem futummut pecuma adte
a debitore tuo. daindcateadmulicrem ꝑ¬
ueruret. Namcełitate comun gendaꝵ
ltari. ccĩm creditor debitorem dare. et

Expanded text:
um scribit uidendum esse, ne dici possit et debitorem liberatum et nummos factos mariti, non uxoris: nam et si donatio iure ciuili non impediretur, eum rei gestae ordinem futurum, ut pecunia ad te a debitore tuo, deinde a te ad mulierem perueniret: nam celeritate coniungendarum ltari
Abbreviated transcription (Latin):
dudum ꝑfectadõtioest. hoc est. añ
nuptias. atq iõ qͣmuis cc̃tis nuptuᷤ
titius tradiõit: drãtionemuałe.
¶Simaritus duos reoshãt titiumet
mulierem. ⁊ mulien acceptotin¬
acceptilationonualet: et ħuu.u

Expanded text:
dudum perfectam donationem, hoc est ante nuptias, atque ideo quamuis contractis nuptiis Titius tradiderit, donationem ualere. Si maritus duos reos habeat Titium et mulierem et mulieri accepto tulacceptilatio non ualet: et haec
Abbreviated transcription (Latin):
etatem. curatores aũt cum intellexissẽt
ẽe triciorẽ ꝑseuerauerũt in administ¬
ratioe. medio tempore post ꝓbatam eta¬
lute sunt adolescenti peccume debite.
easq male ꝯsumpsit quero cunissit ꝑi¬
culum. et quidẽ si curatores quoq in
eodẽ errore ꝑseuassent ut putarẽt ⁊¬
maioremee.⁊ abstimissent se abad¬
ministratõe curationẽr⁊ restituissent ã
piculum temporis quod post ꝓbatam
ctatẽ cessat. ad eos pertineat.1. huꝗ¬

Expanded text:
s cum intellexissent esse minorem perseveraverunt in administratione: medio tempore post probatam aetalutae sunt adulescenti pecuniae debitae easque male consumpsit. quaero cuius sit periculum: et quid si curatores quoque in eodem errore perseverassent, ut putarent maiorem esse et abstinuissent se ab administratione, curationem etiam restituissent, an periculum temporis, quod post probatam aetatem cessit, ad eos pertineat?
Abbreviated transcription (Latin):
iterum ꝯuẽmiri debẽt. plane curatões.
quiscientes cum minorẽ ẽe ꝑseuera¬
uerunt. in eotẽ offitio. non debuerunt
eumpati accipere peccumas debitas. et
debebunt hoc nõĩe ꝯuenm. Quod si ⁊ ip¬
si decreto p̃sid̾is atdit̾erut. ⁊ adm̃unstͣ¬
re cessauerũt ul ⁊ rõnem redoiocrunt.¬
sa similes sunt ceteris debitorib soq nõ
uum suum qui pluris quam intestõ
ellegatum sit manumiutere rogatus
fuerit ⁊ legatumaccepent non cogẽ¬
reldere paratus sit. Iuł .ix. ut quemat

Expanded text:
iterum conveniri. plane curatores, qui scientes eum minorem esse perseveraverunt in eodem officio, non debuerunt eum pati accipere pecunias debitas et debebunt hoc nomine conveniri. quod si et ipsi decreto praesidis crediderunt et administrare cessaverunt vel etiam rationem reddiderunt, similes sunt ceteris debitoribus, ideoque non uum suum, qui pluris, quam in testamento ei legatum sit, manumittere rogatus fuerit et legatum acceperit, non cogenreddere para
Abbreviated transcription (Latin):
pec̃. credidit. Oclior est c̃a custimẽ¬
t̾is msi legbletior exłr inuenatur.
litiscontestate tempore. is qui acoe¬
ꝯͣit. ¶ Omores si m iuorcẽ compm¬
iserunt. et tutore auctore stipulati
sunt: uitegrum restitutionem ad¬
uersus tilẽ obligatõnẽ iure desid̾ãt.
crõł. Pun ẽptioe penesse couata
minor adicctõe ab auo suꝑctur impl¬
orans mintegrum. restit. audietur.
si eiusit̃ oe cmptam abeo rem fuĩ¬

Expanded text:
pecuniam credidit, melior est causa consumentis, nisi locupletior ex hoc inueniatur litis contestatae tempore is qui accepit. Minores si in iudicem compromiserunt et tutore auctore stipulati sunt, integri restitutionem aduersus talem obligationem iure desiderant.arum Si in emptionem penes se collatam minor adiectione ab alio superetur, implorans in integrum restitutionem audietur, si eius interesse emptam ab eo rem fui
Abbreviated transcription (Latin):
lyi Cumius reutusest uti põt. fri ñ
pot. et de inigłis uirendum ost gymususus
clictus eaut marito ant mulieci. si ma¬
ito pot iluc hãitare ñi tm soluium cum
familia quoq sua. anarcũ lib̃tis. fuit quo¬
q quonis et celsus soribit. t cum ubertis pos¬
se hospite queq reciꝑe. Nã uit lib̾.uiii. dig̃¬
scrib̾. quam stĩam et tuło ꝓbat. s an c̃ in qui¬
unum recꝑe possit ap̃latonem memini t̃¬
ctatum ub̃. postĩoꝵ ⁊ ait lab̾o eũ qui ip̃e ha¬
bitat inquilinum posse reciꝑe .i. et hospitẽ
et libertossuos ⁊ eliẽtes

Expanded text:
lictus est, uti potest, frui non potest. et de singulis videndum. Domus usus relictus est aut marito aut mulieri: si marito, potest illic habitare non solus, verum cum familia quoque sua. an et cum libertis, fuit quaestionis, et Celsus scripsit, et cum libertis: posse hospitem quoque recipere, nam ita libro sit, quam sententiam et Tubero probat. sed an etiam inquilinum recipere possit, apud Labeonem memini tractatum libro posteriorum, et ait Labeo eum, qui ipse habitat, inquilinum posse recipere: idem et hospites et libertos suos Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
tistor ⁊aprulio fu̾it gaut que exre¬
bpeculiari añ aditam ꝯrditata
accesserr. deb̾antur. ueluti partusã¬
cillarim. e feius pecor. Que aũt ẜuo
tũta fur̃t. siue quid exoꝑis suis acsi¬
orit. adiegatmumnon ꝑtine

Expanded text:
tis tempore in peculio fuerit ita, ut quae ex rebus peculiaribus ante aditam hereditatem accesserint debeantur, ueluti partus ancillarum et fetus pecudum, quae autem seruo donata fuerint siue quid ex operis suis adquisierit, ad legatarium non pertine
Abbreviated transcription (Latin):
plane siexre pupilu noĩa feci̾t. uł
pecumanm archa tepõsint. tubitur
ei untucatio numinoꝵ etadu̾suste¬
bitores utilis accõ .s. sinummos co¬
sumpserunt hicͣ enim auienare cos
nõ poruit. Qliot er in quouis tutore
dicendum estinet tñ int̃ eẽ puto. qͣn¬

Expanded text:
e si ex re pupilli nomina fecit uel pecuniam in arca deposuit, datur ei uindicatio nummorum et aduersus debitores utilis actio, scilicet si nummos consumpserunt: hic enim alienare eos non potuit: quod et in quouis tutore dicendum est. nec tamen interesse puto, q
Abbreviated transcription (Latin):
tñ sus fuĩt ẜuus qui solauserat acq¬
picris uerr̃e adhuc non puto r. ocẽ
aut sicum hac m̃te ẜpaccepiss.
postea asio uertiteuntosus igmr&
nuruarus sit paterram ẜuusadu

Expanded text:
tamen, si is fuit seruus, qui solitus erat accipiens uertere? adhuc non puto nocere daut si, cum hac mente accepisset, postea alio uertit: curiosus igitur mutuatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
beradmiristrabat: ẜuus ꝓninitiat᷑
est. an si ꝯuẽĩatur eus dñsapupillo
est.añ uł iodeducitur expeculo. qd̃
oño dedetur. et siputauĩs dño aeduci
anmt̃sit. utrum cum adhũc in libta¬
tẽ ageret dm̃ tebitor factusestian p̃¬
nullum pruiegi p̃pomi patri ̃¬

Expanded text:
ber administrabat, seruus pronuntiatus est. an si conueniatur eius dominus a pupillo,est, an uel id deducatur ex peculio, quod domino debetur? et si putaveris posse deduci, an intersit, utrum, cum adhuc in libertate ageret, domini debitor factus est, an ponullum privilegium praeponi patri
Abbreviated transcription (Latin):
tit. rem debiti cond̃pnandus est. cum
& sumptus intpetento. it euentus exe¬
aitionis possit ce̾ xucitus.⁊ cogitrrda
ditionis bonoꝵ.si io magisfactũmẽt.
crgosiꝑitus sit accones mandareabso¬
luetur. Quõder dicitursicumu¬
no xsociisagatur umusum peculiũ
computandum. quia ũt arm soro
accẽ.ineodem redibit. si accõnes ꝑatꝰ¬

Expanded text:
titatem debiti condemnandus est, cum et sumptus in petendo et euentus exsecutionis possit esse incertus et cogitanda ditionis bonorum, si id magis faciendum erit. ergo si paratus sit actiones mandare, absolvetur. quod enim dicitur, si cum uno ex sociis agatur, universum peculium computandum quia sit cum socio actio, in eodem redibit, si actiones pa
Abbreviated transcription (Latin):
exigatem dum tñ id quod apiro se
adct. computet. ¶ Oiuus dec̾ncto
pecisuio ũtortus sit ꝓcedit. lit uñdi¬
toret deductior̃ uti possit et si post
unditionem cepit. aliquis unditõ
si ẜuus dei̾e non minuit peculia. i¬
quia non domino debet. ¶Que drei¬
mus mẽptore et unditore ecõ sunt.
et si alio quo uisgenẽ dñium mu¬
tatimsit. ut inlegatodotis datioẽ.
quia quasi patrimonium libi hoĩs
peculium ẜui intelligitur uͥõq eẽt.
nł. Ib̾a peculii amrmistratio
nõ ꝑmãnet. neq insugtiuuo. neq
insuitepto. neq iꝑ eo tequo: nesciar
quis uiuat. anmorinus sir ¶Qũ
prrilii amimistiatiotata est. dele¬
groe debitgran sium pot esn¬

Expanded text:
tem, dum tamen id, quod apud se habet, computet.Si seruus deducto peculio uenditus sit, procedit, ut uenditor et deductione uti possit, et, si post uenditionem coeperit aliquid uenditori seruus debere, non minuit peculia, quia non domino debet.Quae diximus in emptore et uenditore, eadem sunt et si alio quouis genere dominium mutatum sit, ut legato, dotis datione, quia quasi patrimonium liberi hominis peculium serui inte.Libera peculii administratio non permanet neque in fugitiuo neque in subrepto neque in eo, de quo nesciat quis, uiuat an mortuus sit.Cui peculi administratio data est, delegare debitorem suum potes
Abbreviated transcription (Latin):
tore exꝑiati. eatis eẽ emm hoc solũ
etribuiꝰ ut tecisso suꝑiort uitido m̃
alt̃m aidetur adõ cũ electo eo minũ
ĩnoitore exante gesto agẽ por̃it. s
et ip̃e emptor idquł uidetur. qͥn¬

Expanded text:
e hoc solum ei tribu‹i›, ut rescisso superiore iudicio in alterum detur ei actio, cum electo reo minus r cum uenditore ex ante gesto agere potest, sed et ipse emptor, idque et
Abbreviated transcription (Latin):
tationis est exqua ciuisa atemiseti:
dommuiobligatus. ut sinon putat
sibi expedire nom̃ tepitoris hr̃e. ce¬
dat creditorib aahmo ꝓcutatorẽq
cum faciat. ¶Nec non illuo quo¬

Expanded text:
ationis. ex qua causa hactenus erit dominus obligatus, ut, si non putat sibi expedire nomen debitoris habere, cedat creditori actionibus procuratoremque eum faciat.Nec non illud quo
Abbreviated transcription (Latin):
ergotineatur. et h̃s. et ut orciluis te¬
neri. quia prneseum peculium sit ꝗ
nurret geditores. ergo sĩtdidit sine
cautioriert conuemuerdus ¶iꝑcepto
ẜuo et poculio regatus sit srestitse¬
łtitatem. si depeculio ꝯuenatir tre
heluaniexceptioẽ. nonutetur. ut m¬

Expanded text:
ergo teneatur heres? et ait Caecilius teneri, quia peculium penes eum sit, qui niunt creditores: ergo si tradiderit sine cautione, erit conveniendus. Si praecepto servo et peculio rogatus sit heres restibelliani exceptione non utetur, ut M
Abbreviated transcription (Latin):
qradmortem ualcat dõction ¶ Siuẽ
aut resfunit que doãta est siuc obligore¬
missa potest dici doatrone effectum hsi¬
turam. utputa uxon acccptum tulit do¬
nationiscã quod debut potest dia pert̃r
accoptilationem non ipam.s effactum
elus. et gnͣaut innucise dõationes quas
impedmdiximus. erorõne ualebrt.
¶S simnt uumet uxorem sorietasdurio
balita sut accõ ꝓsodio constituatur hr̃e
pot̾it. que tñ incoe tenuerunt fincꝰ psti¬
tuto reuocandanonsunt. Idcirtoigit᷑
ꝓsocio accõnõent.quna nulla societasest.
que drũtioniscaitponitus. nec int̃cetõ¬
risc̃resuemient eoationiscã. uł post¬
ei p̾cium remissimi sit. admittemus
labõiuidetim. t anobis. etapapini ano
iamuxorm ẽẽ putetqui tueit. Suĩo
non p̃cesseĩt: neq sponsalia et. quc¬
iam non fuerunt. neq nuptias. q̃¬

Expanded text:
que ad mortem, ualeat donatio. Siue autem res fuit quae donata est siue obligatio remissa, potest dici donationem effectum habituram: ut puta uxori acceptum tulit donationis causa quod debeat: potest dici pendere acceptilationem non ipsam, sed effectum eius. et generaliter uniuersae donation‹e›s, quas impediri diximus, ex oratione ualebunt. Si inter uirum et uxorem societas donatberalitas, ut actio pro socio constituatur, habere poterit: quae tamen in commune tenuerunt fine praestituto, reuocanda non sunt. idcirco igitur pro socio actio non erit, quia nulla societas est, quae donationis causa interponitur, nec interis res uenierit donationis causa uel postea pretium sit remissum, admittemus Labeoni uidetur et a nobis et a Papiniano liam uxorem esse putet qui duxit, si uero non praecesserint, neque sponsalia esse, quoniam non fuerunt, neque nuptias, q
Abbreviated transcription (Latin):
re id quod erstat. pot̾it et condicẽ m
qͣntum locupletior factusest. quia
aburore stipulatus sit: idamnitũ:. de¬
cesẜitq mulier constante m̃ñno. di¬
cendumentexorõne trũtioem con¬
ualescere.

Expanded text:
re id quod exstat: credo poterit et condicere, in quantum locupletior factus est, quia ab uxore stipulatus sit id annuum decesseritque mulier constante matrimonio, dicendum erit ex oratione donationem conualescere.
Abbreviated transcription (Latin):
et u̾re potestaꝵ saurate. ⁊dẽq: erie et his
quasunt meorum potestate. ¶Iiconsõ¬
cerconsorero trãuit. et altereaoꝵ uł ułqr cõ¬
pulatosemancpeni̾t debetdid. dñatio¬
tiongn ad orõnem nopꝑtinere. e ĩom

Expanded text:
et iure potestatis durante: idemque et in his qui sunt in eorum potestate. Si consocer consocero donaverit et alter eorum vel uterque copulatos emancipaverit, debet dici donationem ad orationem non pertinere et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
s.i. ¶ulicrem absenti ꝑluteras ciꝰ
uł ꝑisuntium posse mbe placet.
simdomum eius de luce̾tur. Cam
uõ que abess exlittis urnuntio suo
duͣci admanitum ñ posse. deduc¬
tione enimopuseẽ imgariti non
uxoris domum q̃i iudo imalium
matrunonii.

Expanded text:
teras eius uel per nuntium posse nubere placet, si in domum eius deduceretur: eam uero quae ab esset ex litteris uel nuntio suo duci a marito non posse: deductione enim opus esse in mariti, non in uxoris domum, quasi in domicilium matrimonii.
Abbreviated transcription (Latin):
ab̾.ł. Sineited̾em insule accesũream
cẽ emp̃tondictum est qritinsula iorata
sla merdedemempton accessia nõe
dixis. idacc̃edet quod tibitoriusisule
conductor debebit. ¶ siam fundum
im̃oitissi in quosepulcrum ħĩusi. nec
nominatim tsbi sepulcrum excepisti
ra cum est eo nontene ciutum ⁊ autꝰ¬

Expanded text:
edem insulae accessuram esse emptori dictum est, quanti insula locata sula mercedem emptori cessuram esse dixeris, id accedet, quod tibi totius insulae conductor debebit. Si eum fundum vendidisti, in quo sepulcrum habuisti, nec nominatim tibi sepulchrum excepisti, parum habes eo nomine cautum. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ut siꝑ ẽp̃torẽ qn factum sit quominꝰ
peciniã soluat legis penam paciat᷑
hoc itaq nerum puto nis quid ĩ
ea re uenditor dolo feot.
toot rato soluro umapud se tepoltah
ibutorm nomrne ⁊bitumet era
ductore saltꝰ inquoidem fũdus ẽ uẽrnt eũq
Itẽ meuiꝰemit᷑ ⁊̃ p̾ciũ soluit quesitũe anẽpti
iudicio. uł aliqua accõne emptor ait̃a¬
ditore comsequi possit. ut solutionum
sipscnptarum cyrographa eidentur.
ꝑ posse emptorom emptiiudicioconse¬
qui. ut instr̃adequib queretur exħib̾ar¬
tur. ¶ Ipdunestimatum indote a pa¬
tre fuit sue noĩe datum: obligatum
creditori deprehnditu: Quesitum est.
anfilurs qui h̾rditatem patris retinet.
cum abease fiuia abstinuiss dote contẽ¬
ta acrioẽ exempto tencatim: a creditore
nirabilla ꝑscã.emptori cedet. Quesit¬
rarem aquo eeigede et erquio exhu

Expanded text:
ue per emptorem factum sit, quo minus pecuniam soluat, legis poenam patiatur. hoc ita uerum puto, nisi si quid in ea re uenditor dolo fecit.itore retro solutorum apud se deposita tributorum nomine debitum esset, ductore saltus, in quo idem fundu‹s› est, uenit eumque idem Maevius emit et pretium solvit: quaesitum est, an empti iudicio vel aliqua actione emptor a venditore consequi possit, ut solutionum supra scriptarum chirographa ei dentur. respondit posse emptorem empti iudicio consequi, ut instrumenta de quibus quaereretur exhibeantur. Praedium aestimatum in dotem a patre filiae suae nomine datum obligatum creditori deprehenditur: quaesitum est, an filius, qui hereditatem patris retinet, cum ab ea se filia abstinuisset dote contenta, actione ex empto teneatur, ut a creditore ur ab illa persona, emptori cederet: quaesittitatem a quo exigere
Abbreviated transcription (Latin):
cuitatem peccume non habuit. nmad
cogi debeat. indicium accipere. emt̃
si et famosa sit actios: hoc consrat ut
ante litem contestatimꝰ pses iubeat in
ede sacia peccumam deponi. hoc eum
fit et in puuillarb pectumis. Quot si

Expanded text:
cultatem pecuniae non habuit, numquid cogi debeat iudicium accipere? quid enim si et famosa sit actio? sed hoc constat, ut ante litem contestatam praeses iubeat in aede sacra pecuniam deponi: hoc enim fit et in pupillaribus pecuniis. quod si
Abbreviated transcription (Latin):
te bła oeculiiammin sitatio minõi
seruo ũr concessa: maior uominus ex
hac causa nen restitisetur.
tã gent uoluntate dĩ gerere intel¬
ligedus est. et magis noc apparebit.

Expanded text:
te libera peculii administratio minori seruo sit ‹con›cessa, maior dominus ex hac causa non restituetur. 4ta gerit, uoluntate domini gerere intellegendus est. et magis hoc apparebit
Abbreviated transcription (Latin):
dr. Dema: druus seũ. et imꝑator nͥ¬
oster huius modi consulum. uł psidũ
decreta quasi ambitiosa eẽ int̃pretatisͤ
surat. Ip̃i aut per saro minorib reꝵsu
arum amministrationem ext̃ ordi¬
nem inouiserunt. et eorumdẽ urre
utimur. ¶Siquis cum minore con¬
traxerit. et cont̃ctus in ciderit in idi¬
tempus quo maior efficitim utrum
initium spectamus. anfinem. et pla¬
ceͣt ut est constitutum. siqins maiõ
factus comprorauent quod minorgeᷤ¬
serat restitutionem cessare. Eñ illudi¬

Expanded text:
. Denique diuus Seuerus et imperator noster huiusmodi consulum uel praesidum decreta quasi ambitiosa esse interpretati sunt, ipsi autem perraro minoribus rerum suarum administrationem extra ordinem indulserunt: et eodem iure utimur. Si quis cum minore contraxerit et contractus inciderit in tempus quo maior efficitur: utrum initium spectamus an finem? et placet, ut est et constitutum, si quis maior factus conprobauerit, quod minor gesserat, restitutionem cessare. un
Abbreviated transcription (Latin):
nequa quam funt p̃toris ꝓpoĩtum. p̃¬
cor enim minoribauxilrum ꝓmi¬
sit non maiorio. Ego aũt uerissim¬
am arbitror sententiam gristimã¬
tium fiuum. f. minorem anrns in
integrum restitra posse. ex his sous
causis quȩ ip̃ius inter sint. puta si
sit obligatuspide si iussu patrisi
obuigatus sit pater utiq potent in
solidum comiemri. fuius añt cum
et ipe possit uł in potestate manens
comiemiri.ł. ⁊ emancipatus. uł ex he¬
redatus. in id quod facere potest. et
quidẽ in potestate manens. ⁊̃ inuto
patre ex ꝯdẽ pnatiõe comiengi. aux

Expanded text:
nequaquam fuit praetori propositum: praetor enim minoribus auxilium promisit, non maioribus. ego autem uerissimam arbitror sententiam existimantium, filium familias minorem annis in integrum restitui posse ex his solis causis quae ipsius intersint, puta si sit obligatus. proinde si iussu patris obligatus sit, pater utique poterit in solidum conueniri: filius autem cum et ipse possit uel in potestate manens conueniri, uel etiam emancipatus uel ‹ex›heredatus in id quod facere potest, et quidem in potestate manens etiam inuito patre ex condemnatione conueniri: au
Abbreviated transcription (Latin):
inuica de tolo non ageni
neq: ꝓmissumeẽt si uorocioiendi
emotoris causa dicrum ẽ. eq sic hĩtõ
ẽ. ut non nascatur aduersus dictum
ꝓmissumueactio. s de dolo.actio.¬
ip̃e lideretut. hac epła creitor dece¬
ptus. acuiliana stipłoe et acceptila¬
riee afauegrauerar debirorẽ. postea epła
falsa. uł m̾amꝰ reperta. creditor mais
⁊ re quamͣ nor expossidebas in hoc ut
n auus usu capͥiat et indicatum solm
satis dederis. quamuis apsolu̾tus sis.
de dolo malo tñ ten̾eberis et ita sabi
dreditatẽ non iconcam adiret de do¬
lo tenebitur insi fortasse ip̃e creditor
erat et solus erat. tunc enm sufficit
cont̃ eum doli mau ex̃ceptio. dem̃mo¬

Expanded text:
inuicem de dolo non agent.neque promissum est. si uero decipiendi emptoris causa dictum est, aeque sic habendum est, ut non nascatur aduersus dictum promissumue actio, sed de dolo actio.ipse liberetur: hac epistula creditor deceptus Aquiliana stipulatione et acceptilatione liberauit debitorem: postea epistula falsa uel inani reperta creditor maior  re quam non possidebas in hoc ut alius usucapiat, et iudicatum solui satisdederis: quamuis absolutus sis, de dolo malo tamen teneberis: et ita Sabireditatem non idoneam adiret, de dolo tenebitur, nisi fortasse ipse creditor erat et solus erat: tunc enim sufficit contra eum doli mali exceptio. DE M
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposuit quotũrelam minoꝵ suscipie.¬
⁊ͥ Nam cum int̾ omnes ꝯftet fraglle eẽ¬
o ⁊ infirimum huiusmnodi etatis con¬
o siuum. et muitis cãptionib suppol¬
tom multorumq insidiis expoitũ.
auxilium eis p̃tor hoc edicto pollia¬
tus: et aduersus captiões opitulatio¬
nem. ¶ Pretor edicit. quod cum im¬
nore quam .xxu. annis natu gestũ
eẽ dicitur btiq que res erit. ammat¬

Expanded text:
uscepit. Nam cum inter omnes constet fragile esse et infirmum huius etatis consilium et multis captionibus suppositum, multorum insidiis expositum auxilium eis pretor hoc edicto pollicitus est et adversus captiones opitulatioesta Pretor edicit, quod cum minore XXV annis natu gestum erit, uti queque res erit, anima
Abbreviated transcription (Latin):
dit ⁊ sic eũ tͣdidit.ł fũdũ⁊ dũ tͣcidit
ĩposuit ei ẜuitutẽ. ł edificia diruit¬
ł arboes extidit ł extirꝑauit. Aĩt e¬
labeo siue cauit d̾ dolo siũ ñ. dãdã
ĩ eũ d̾ dolo aciõem. qm̃ si cauit du¬
biũ ẽ anꝯpetat ex stipłatu actio.¬
s ẽ ueriꝰ siꝗdẽ de dolo cautũ est.
ꝙss t aciõe de dolo. qm̃ ex stipu¬
latu est acu̾o. si ñ ÷ cantũ ĩ exep̃¬

Expanded text:
dit et sic eum tradidit: uel fundum, et dum tradit, imposuit ei seruitutem uel aedificia diruit, arbores excidit: uel extirpauit: ait Labeo, siue cauit de dolo siue non, dandam in eum de dolo actionem, quoniam si cauit, dubium est, ansed est verius, si quidem de dolo cautum est, cessare actionem de dolo, quoniam est ex stipulatu actio: si non est cautum, in ex emp
Abbreviated transcription (Latin):
quentissriae agitr solet. storuissor
anpruisquami. ⁊ soluatiage̾ poss̃it uͥ
uat. aut iudicio accepro ꝯdẽpnetur.
sidͥiu ĩ solutione reuscessauit. aut cer¬
cuman ficeiussor nõ habebit. qua nũa¬

Expanded text:
e agitari solet, fideiussor an et prius quam soluat agere possit, ut uat aut iudicio accepto condemnetur, si diu in solutione reus cessabit aut cercuniam fideiussor non habebit, qua numera
Abbreviated transcription (Latin):
III.I. Sitͥ fundi usus .f. pure: ꝓpri¬
ctas auͣt sub ꝯditiõe titis legata fuit.
etpendenre ꝯditioe̾ dĩnum ꝓpreta¬
tisadquisi eris dem̾ꝯditio extitit. ple¬
nouire fuadum titius habeblt. sioq
int̾ est quod detraciousu.f. ꝓprietas
letata sit til ouim dum ꝓprictatem

Expanded text:
us pure, proprietas autem sub condicione Titio legata fuerit, pendente condicione dominium proprietatis adquisieris, deinde condicio extiterit, pleno iure fundum Titius habebit neque interest, quod detracto usu fructu proprietas legata sit: enim dum proprietatem
Abbreviated transcription (Latin):
f.pret mislier teneturant p̃cumicius
ꝯsequisꝑat. aut cuiuis magis gramp̃s¬
tare q̃mrelinquẽ apuoinimicũ. uis
ad set̃ms latum licere ei cuule est.
temñnocidẽ fundũ undidit. Quesi¬
tumest diuortio facto ꝗd dotis uidicõ
recipere deb̾at. dixi referre q̃nti fund
um.usum. f. recuperare debet. Quid gͦ
est. &i uirante litem ꝯ testataminor¬
tuusfuiss hrdes eius ncħ praturos.
Nã ⁊ si.quilibet aliuscmptor p̾ctatiᷤ
exstitiss. hrougimhħ mulieri pr̃aret.

Expanded text:
et, mulier tenetur, aut pretium eius consequi sperat, aut cuiuis magis gratiam praestare quam relinquere apud inimicum ius ad se translatum licere ei ciuile est.matrimonio eidem fundum uendidit: quaesitum est, diuortio facto quid dotis iudicio reciperare debeat. dixi referre, quanti funum usus fructus reciperare debet. quid ergo est, si uir ante litem contestatam mortuus fuisset? heredes eius nihil praestituros: nam etsi quilibet alius emptor proprietatis exstiti
Abbreviated transcription (Latin):
eunus et se.a. quia bantis erane tẽpo¬
re moitis matris sue cognonerunt xe¬
cuius nulla mentio instrumtodina¬
sionis cotinebatur. Aueroan post pac¬
tum diuisionis te suoiz teccimraa¬

Expanded text:
a, qui absentes erant tempore mortis matris suae, cognouerunt pecuius nulla mentio instrumento diuisionis continebatur. quaero an post pactum diuisionis de subrepta
Abbreviated transcription (Latin):
d ⁊uiti si pupillus sine tutoris aucto¬
⁊ fit ne a debitore suo reteret. aut. ne
mt̃ certum tempus: Geluti urẽ quĩ¬
qnemmnum pet̾et. Nãm nec solui eisi¬
ne tutoris auctoritate potest. Exdiũ¬
soant sipupuius paciscatur ne quod
deteat. ase peteretur. ratum haberet
pacurm conuentum. quia melio

Expanded text:
uti si pupillus sine tutoris auctodebitore suo peteret, aut ne intra certum tempus ueluti quinquennium peteret: nam nec solui ei sine tutoris auctoritate potest. ex diuerso autem si pupillus paciscatur, ne quod debeat a se peteretur, ratum habetur pactum conuentum: quia melio
Abbreviated transcription (Latin):
aue .x. Eideuissorisaũt ꝯuentio nu¬
chil ꝓͥdͣcrit rẽo. quia nicħ cuis inter¬
est adebitore peccumam non peti.
inrmo siec ꝗm fideussorib ꝓder¬
int̃ est ¶ Cumalio comintio st̃ po᷑

Expanded text:
um. Fideiussoris autem conuentio nihil proderit reo, quia nihil eius interest a debitore pecuniam non peti. immo nec confideiussoribus proderinterest, cum ali‹i› conuentio facta p
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur. s ex ꝯtumelia id̾dicemus. et
mboc̃ fioeicont̃ctib. si pacm comuientũ
totãm obligõnem sustulent. ueluti emp¬
ti. Non enro ex nono pacto prior obug¬
atio relu̾scitati s ꝓficiet pactum atno
uum centractum. Quod fiñont toliet
uare primum contractum ¶quod et in
sp̃cm totis actionis ꝓcecłe potest. puta
pactara muilierem. ut p̃senti die dosi
redeertur demte pacisci. ut tẽpore ei
legibi datodos reddatur. incipiet dosre¬
drre adsinmgps. Nec dicendum estd̃¬
teriorem conortionem dotis ficri per
pactum. Quotiens enim adius quod
lexnature cius trioint de doce actio
redit: nõn fit cã dotisdeterior. s forme
dsue recdoitips. hec et sceuole nr̃o placu¬
erunt ¶ Iluo milla pactioe efficipo¬
test. nẽ toliis ꝑastetur. quamius siꝗs
paciscatur. ne cẽpoiti agat᷑. inp̾a io inꝰ¬
ctus uidatur. nede tolo agat. quod pa¬
ctum ꝓtent᷑. ¶ pacta que turpem cay
continerat. non sunt obseruanda. ue¬

Expanded text:
nascitur, sed ex contumelia. idem dicemus et nascitur, sed ex contumelia. idem dicemus et in bonae fidei contractibus, si pactum conuentum totam obligationem sustulerit, ueluti empti: non enim ex nouo pacto prior obligatio resuscitatur, sed proficiet pactum ad nouum contractum. quod si non ut totumuare primum contractum. quod et in specie dotis actionis procedere potest. puta pactam mulierem, ut praesenti die dos redderetur, deinde pacisci, ut tempore ei legibus dato dos reddatur: incipiet dos redire ad ius suum. nec dicendum est deteriorem condicionem dotis fieri per pactum: quotiens enim ad ius, quod lex naturae eius tribuit, de dote actio redit, non fit causa dotis deterior, sed formae suae redditur. haec et Scaeuolae nostro placuerunt. Illud nulla pactione effici potest, ne dolus praestetur: quamuis si quis paciscatur ne depositi agat, ui ipsa id pactus uideatur, ne de dolo agat: quod pactum proderit. Pacta, quae turpem causam continent, non sunt obseruanda: ue
Abbreviated transcription (Latin):
iusson ꝓdesti quõd si sie ꝑsoã sua re̾
pepigent. ne atideiussore petatur. ni¬
ħ io ꝓteẽ fideuisson quidam put᷑ant.
quamouam id rei nr̃c sit. quia ea de¬
mum competere ei debeat exceptio q̃
et reo godidici ꝓdẽe fidciisson excepti¬
onemꝰ. Non sic enum illi ꝑlibam pers¬
c̃am ad quin quam rp̃i qui pactus sit
consuli uidernus. quo iure ntimur.
¶pactus nẽ peceret. postea ꝯuenit ut pe¬
teret. prius pactum uer posbenus elioc¬
tut. gon ꝯuidẽ ip̃o iu e sicut toilit
stipus ꝓtłoͣper stĩpułoͥnẽ siħoc actum
⁊ quia instipulatiorab is continẽt
in pactis factum uetsatur. et iõ repli¬
atiõe exceptio elitetu Eatẽ ratioe cor¬
tingit ne fiteuussorio pnus pscdam
ꝓsit᷑ ¶S. et sipactum ꝯuentum taie
fint. quodactionẽ quoq toleret. uelu¬
ti inurriarum. non poterit posteap:
ma actio suplata est. et posterius ꝑact¬
um adactionẽ ꝯuindã  inesficax.
non enim expacco miuniarm acto

Expanded text:
iussori prodest. quod si sine persona sua reus pepigerit, ne a fideiussore petatur, nihil id prodesse fideiussori quidam putant, quamquam id rei intersit: quia ea demum competere ei debeat exceptio, quae et reo. ego didici prodesse fideiussori exceptionem: non sic enim illi per liberam personam adquiri, quam ipsi, qui pactus sit, consuli uidemur. quo iure utimur. Pactus, ne peteret, postea conuenit ut peteret: prius pactum per posterius elidetur, non quidem ipso iure, sicut tollitur stipulatio per stipulationem, si hoc actum est, quia in stipulationibus ius continetur, in pactis factum uersatur: et ideo replicatione exceptio elidetur. eadem ratione contingit, ne fideiussoribus prius pactum prosit. sed si pactum conuentum tale fuit, quod actionem quoque tolleret, uelut iniuriarum, non poterit, postea pama actio sublata est et posterius pactum ad actionem parandam inefficax est: non enim ex pacto iniuriarum actio
Abbreviated transcription (Latin):
tate ingenuum dicat. refẽndums.
dubio ip̃m oportebit ingenuitatis
qui eum dicit lib̾tumilium. Quio
b̾tum cõntendat.siquisaũt fiduci¬
aingenutatis suc ultroinse suscipi¬
at ꝓbutionem adhor ut sñam ferat ꝓ̃
genuitate facientem. hoc est ingenu¬
edebũt tractari potestet non abretẽ
opmor. morem eigeri ꝓtundi semnge¬

Expanded text:
initate ingenuum dicat, referendum est, dubio ipsum oportebit ingenuitatis qui eum dicit libertum suum: quid bertum contendat? si quis autem fiducia ingenuitatis suae ultro in se suscipiat probationes ad hoc, ut sententiam ferat pro ingenuitate facientem, hoc est, ingenuei debeat, tractari potest. et non ab re esse opinor morem ei geri probandi se inge
Abbreviated transcription (Latin):
buit. Uiteroum est ant̾ ĩrẽuerso accõ
dan debuit. atqum. on lib̾auit uit¬
rem. Nam quiꝰ fittunit. se quid̾ obligat
hocest obro quod constituit inrenuer¬
tisse tr̃ prois mento dicetur
lp̃ .l. Cuitam fundum colendum
ẜuo suolorauit. et bouesei dedat cumi
huboues non eẽnt ycrẽ:. ussetat cosue¬
nire.et his numinis qui recepti eẽnta¬
lios comꝑari. senius loues ũdid̾at ali¬
os redemat nummosunditori non
soluãt. poster. turnaherat. Qui boues
unditat: nimimosadño peterat. ac
ect erum boues ꝓquib pecuma petere
lii quiouam eẽ. insi siquid deductoco
quod ẜuus dño tebuiss. reliquum fie¬
ret. Illut sibiurdi. boues quid uit co

Expanded text:
buit, uidendum est, an de in rem uerso actio dari debeat. atquin non liberauit patrem: nam qui constituit, se quidem obligat,hoc est ob id quod constituit, in rem tamen uertisse patris merito diceturum.Quidam fundum colendum seruo suo locauit et boues ei dederat: cum hi boues non essent idonei, iusserat eos uenire et his nummis qui recepti essent alios reparari: seruus boues uendiderat, alios redemerat, nummos uenditori non soluerat, postea conturbauerat: qui boues uendiderat nummos a domino petebat acesset, cum boves pro quibus pecunia peteretlii quicquam esse, nisi si quid deducto eo, quod servus domino debuisset, reliquum fieret: illud sibi videri boves quidem in rem
Abbreviated transcription (Latin):
Iabitatores non sipaulomi¬
nuscoinode aliqua parte cenacu
luitentur statim deductionem exm̃¬
ccde facere oportet. Eaemm ꝯdictioẽ
hautatores esse ut siquid aduersariũ

Expanded text:
abitatores non, si paulo minus commode aliqua parte caenaculi uterentur, statim deductionem ex mercede facere oportet: ea enim condicione habitatorem esse, ut, si quid transversarium
Abbreviated transcription (Latin):
it idemq nerãt putit.et sicxstipula¬
tu agrt et unc defentat noxaliundicio¬
 siuc cion quia mainfestum fuir nõs
umẜuum fuisse. niobilomirrisur
exstipłatu uł exemptoagẽ poss. ¶ Iẽ
ditum: si suꝑior in possõnem emptõ
fururus nonsit. Erit igitur exemꝑtoac¬
cionisi hoc pr̃etur. ¶ Ossuisait. eum ꝗ
exduple stipłone litisestimationem cõ¬
secutus est. alianm rerum nominc de

Expanded text:
putat et si ex stipulatu aget: et siue defendat noxali iudicio, siue non, quia ‹mani›festum fuit noxium seruum fuisse, nihilo minus uel ex stipulatu uel ex empto agere posse.Idem aditum, si superior in possessione emptor futurus non sit: erit igitur ex empto actio, nisi hoc praestetur.Cassius ait eum, qui ex duplae stipulatione litis aestimationem consecut
Abbreviated transcription (Latin):
oscrib̾nerat. Si resdepora sine dolo
m.amissasit. ⁊ post iubiciũ accep¬
tum seipiretur. nilominus
redtadrestitutionem rcum com¬
pelli. nec debere ab solui. rasi resti¬
tecum depoiti actum sit. cum resti¬
ruendi facultatem non has. horre¬
issorte dausistñ si añ condepnati¬
oriem resttrucritn faculta tẽ habctas:¬

Expanded text:
eposita sine dolo malo amissa sit et post iudicium acceptum reciperaretur, nihilo minus recte ad restitutionem reum compelli nec debere absolui, nisi restitecum depositi actum sit, cum restituendi facultatem non habeas horreis forte clusis, tamen si ante condemnationem restituendi faculta
Abbreviated transcription (Latin):
puto quod siaccepit. ex cõducto. ¶ Si quiᷤᷤ
seruũ custodiendum cõiecerit forte inpi¬
stͥnũ siquidẽmertes int̾ueni̾t custodie pu¬
toeẽ actionẽ adu̾sus pistrinũ exconducto.
Siuomertedẽ accipiebã ego. ꝓhoc ẜuo. ꝗ̃ ĩ
pistͥnũ accipiebat. exlocato meage̾ posse ꝙ si¬

Expanded text:
puto: quod si accepit, ex conducto. Si quis seruum custodiendum coniecerit forte in pistrinum, si quidem merces interuenit custodiae, puto esse actionem aduersus pistrinarium ex conducto: si uero mercedem accipiebam ego pro hoc seruo, quem in pistrinum accipiebat, ex locato me agere posse:
Abbreviated transcription (Latin):
aue .i. Sicut emptio: ita et locatio sub
condicione ficri potest. s doãtio niscã ccͣ¬
hi non potest. ¶ Int̾dum locator non
conduati dõec p̃cium ei soluat.
nit ur dr̃ec pecuma omins ꝑsoluere¬
tur cerramercede emptor fundum con¬
ductum hret. ansoluta peccuma mer
ut quod conuemt fiat. s non ampliuĩ
prat isũnditon. q̃m ꝓportione cius tẽ¬
¶ Quotiens aũt faciendum aliquiodat᷑.
locatio est. ¶ Cum insulam edifican¬
dam loriuo.ut sua impensa corouctõ

Expanded text:
um. Sicut emptio ita et locatio sub condicione fieri potest: sed donationis causa contrahi non potest. Interdum locator non conducit, donec pretium ei soluat. nit, ut, donec pecunia omnis persolueretur, certa mercede emptor fundum conductum haberet: an soluta pecunia mercut quod conuenit fiat: sed non amplius praestat is uenditori, quam pro portione eius tem Quotiens autem faciendum aliquid datur, locatio est. Cum insulam aedificandam loco, ut sua
Abbreviated transcription (Latin):
ias ai. sicur licet n̾ͥi p̃ciosusinias pic¬
turas hĩe mpariar cominum. Ceterũ
u temõtus sit uicinꝰ et cestipłatu actõ¬
ne dam᷑pni infeccia gatur non ułlsq̃it
uuiluãria rectoĩa extimar telot. quobor

Expanded text:
iam, sicut licet mihi pretiosissimas picturas habere in pariete communi: ceterum si demolitus sit uicinus et ex stipulatu actione damni infecti agatur, non pluris quam uulgaria tectoria aestimari debent: q
Abbreviated transcription (Latin):
ter icuius et int̾dum dipoctum noc ꝑue¬
niat ad locum suicutẽ inftnus ainiti
nõ pot. quia fit guior ẜuitus. io est ꝓfu
licidio flum eade ci. retro d̾ouci pot. stuli¬
cidium quia int̃to magis incipiet cade.
ꝓduci non pot. sic alio loco citat stillicidi¬
um. quam in quo impoita ẜuitus est. ic¬
inus face̾ potimus acrius non. et oĩo sci¬
errdumest meliorẽ ucucõdictimẽ fie¬
n posseaetiorem non iosse. insi. iuqupo

Expanded text:
m direptum nec perueniat ad locum seruientem: inferius demitti non potest, quia fit grauior seruitus, id est pro stillicidio flumen. eadem causa retro duci potest stillicidium, quia in nostro magis incipiet cadere, produci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem uicini condicionem fieri posse, deteriorem non posse, nisi aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
iant et quidemsi fundu s obremtut
sit uclutiootiscãet renmciataᷤ a ffi¬
intassiuctus quoq restituerdi sut.
utiq hii qui ꝑceptisunt eotempore
irem morafunt. utabillo quirod
tedln̾t omnimõ restituendi sunt
s ⁊ si ꝑmulierem stetit quominus a¬
nuptie ꝯͣhãtur. Magisest ut deb̾ati
fructus reciꝑe. ratio aũr hec esti qd̃ si
sponsus non conuemretur restituẽ
fructus eslicuerat negligere fundũ
It sim debitum fundum solui. ⁊ re¬
peto. fructus quoq repetere dcheo. idẽ¬
q esti si mortiscã fimoussirãcãtus.
et reuãluent ꝗ tpãust.agqita condi¬
tio nascatur ¶ Infainan ĩ quoq
accõne et pauliana ꝑquam que ii
frautem creditoꝵ alienata sunt re¬
uorantur. fructus quoq restitium᷑
nam p̃toridagirut ꝑmmx sunt osa.¬
est iniquum. nam et uerbura resti¬
tuas. quodmhac re p̃tor dixit. ple

Expanded text:
ob rem datus sit, ueluti dotis causa, et renuntiata adfinitas, fructus quoque restituendi sunt, utique hi qui percepti sunt eo tempore in re mora fuit, ut ab illo, qui reddere debeat, omnimodo restituendi sunt. sed et si per mulierem stetit, quo minus nuptiae contrahantur, magis est, ut debeat fructus recipere: ratio autem haec est, quod, si sponsus non conueniebatur restituere fructus, licuerat ei neglegere fundum. Item si indebitum fundum solui et repeto, fructus quoque repetere debeo. Idemque est, si mortis causa fundus sit donatus et reualuerit qui donauit atque ita condictio nascatur. In Fabiana quoque actione et Pauliana, per quam quae in fraudem creditorum alienata sunt reuocantur, fructus quoque restituuntur: nam praetor id agiest iniquum nam et uerbum 'restituas', quod in hac re praetor dixit, ple
Abbreviated transcription (Latin):
go et filius. f. et paĩ ex ꝑsea eius tenea
exmora sua non tenẽtin infiuum
nasapatre actor consecutus est. fuĩ
pr̃et. quodsifilius moram fecerit. tr̃
accor urcum ip̃o in soudum ue oum
taxat cum patre tepe̾culio habxbit.¬
s siduo reiꝓmĩt endi sint alt̃ius n¬
oraialt̃ nonnocrt. It fideuissor siso
insortem. in quictari debito¬
ression debent ⁊ maxĩe siparidnt
usuras. si non parient ꝓspicere rel.¬

Expanded text:
 familias et pater ex persona eius teneatex mora sua non tenetur: in filiu ut quod minus a patre actor consecutus est filius praestet: quod si filius moram fecerit, tunc actor uel cum ipso in solidum uel cum patre dumtaxat de peculio habebit.Sed si duo reiio in sortem inquietari debitores non debent et maxime, si parient usuras: si non parient, prospicere re
Abbreviated transcription (Latin):
huiusi diffratio. diuus quoq tul
uobalbo scripsit anmora factaintel¬
ligatur neq constitutione ulla.
bationenem more siseruo debitons¬
conisabsentis demitiatum eit acre¬
dĩtore parcitoreue elusanã supi¬

Expanded text:
huius rei definitio. diuus quoque Pius Tullio Balbo rescripsit, an mora facta intellegatur, neque constitutione ulla nbationem morae, si seruo debitoris absentis denuntiatum est a creditore procuratoreue eius, cu
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł.Eiquisenm eoaĩo corpusĩ¬
tulit qda cogitaret mñ alio postea ĩnsrẽ¬
re magisq tp̃is gr̃a deporẽ.q̃m quod
ibi sepeuret mortuum. et q̃i etemase¬
de dare destinauĩt manebit laꝰ ꝓphanꝰ.
uͥ mortuus infertur õs ꝯsẽtie̾ debẽ
um extͣne inferantim. nam exip̃is
dñisqueluoet recte ibi sepeliri ꝯstat.
resest incinone cã. inposterum ꝓdita
mana si corpusuł reliquie inferan¬
tur fiet sepulchrum. siuõ inchiloꝵ
inferatur erit monum̃tum mem

Expanded text:
quis enim eo animo corpus intulerit, quod cogitaret inde alio postea transferre magisque temporis gratia deponere, quam quod ibi sepeliret mortuum et quasi aeterna sede dare destinauerit, manebit locus profanubi mortuus infertur, omnes consentire debent, cum extranei inferantur: nam ex ipsis dominis quemlibet recte ibi sepeliri constat res est memoriae causa in posterum prodita: in qua si corpus uel reliquiae inferantur, fiet sepulchrum, si uero nihil eorum inferatur, erit monumentum mem
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ .ł. Sunt ꝑsõc que quamqͣm re¬
ligiosum loum face̾ non possunt.
intdicto tni de mortuo in furido utili¬
t agunt. utputa dominus ꝓpͥetatisfi
infurcoum cuus fructus aliemisest
mortuum inferat. aut inferre uelit.
nam simtulit non facit iustum se¬
pulchium. s siphibeatur utiit̃ int¬
dicto quod deiure dominiquerit᷑
aget. Eadẽq sunt insotio qui fun¬
dum ꝯmunem minto ẜuosotiom¬
ortuum inferre uult. Nam ꝓter
publicamutilitatẽ ne insepultai
cadaua iacẽnt. strictam rõnem in¬
super hm̃s que nunquam mam¬
biguis religionum questionib o¬
mitti solet. nam suminameẽ iõnẽ¬

Expanded text:
Sunt personae, quae, quamquam religiosum locum facere non possunt, interdicto tamen de mortuo inferendo utiliter agunt, ut puta dominus proprietatis, si in fundum, cuius fructus alienus est, mortuum inferat aut inferre uelit: nam si intulerit, non faciet iustum sepulchrum, sed si prohibeatur, utiliter interdicto, qui de iure dominii quaeritur, aget. eademque sunt in socio, qui in fundum communem inuito socio mortuum inferre uult. nam propter publicam utilitatem, ne insepulta cadauera iacerent, strictam rationem insuper habemus, quae nonnumquam in ambiguis religionum quaestionibus omitti solet: nam summam e
Abbreviated transcription (Latin):
ultusest utꝙ quidlocus religiosus
nonfit. quia una sepultura sepul¬
cͣ pła effice̾ non pot. Oichiaũt unde¬
tur illum religiosum locum eẽ.
ubiqd principale conditum est it
c̃caput eius cuius imago sit. Minͣd̾

Expanded text:
ultum est, uterque quidem locus religiosus non fit, quia una sepultura plura sepulchra efficere non potest: mihi autem uidetur illum religiosum esse, ubi quod est principale conditum est, id est caput, cuius imago fit, ind
Abbreviated transcription (Latin):
fim̾asti. s pone me testatum. habi¬
turum me funetariam accõnem de.
suo enim ex pedis mortuos flmerari.
Ex quid sitestator quid mͥ fumsmã
dauit heres ꝓhibet. Ego tñ rachilonx¬
nus fuisauiͣni nonne equum est tnͥ

Expanded text:
funerasti'. sed pone me testatum: habiturum me funerariam actionem: de suo enim expedit mortuos funerari. et quid si testator quidem funus mihi mandauit, heres prohibet, ego tamen nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
aũt facultatum sumptus fieri.
Sinidum isqui sumptum infunus
fecit. ⁊ ita imꝑapor ñr rescripsit. Ig
estimandument᷑ arbitro. et ꝓpendentꝰ.
quoaĩo sũptus factussit. unum ne¬
gotiumi quis ł oefundi. ł heredis
gent.ł ip̃ius humanititis. anuõmĩe.
uł pietati tribuensuł affactioni. põt
ut eum sepeliret. ne insepulius ⁊ace¬
ret. non ut de suo sumptus feratit. ꝙ
siiudici liqueat nondartcum qui cõ¬
uenitur absolie. quisenim fine pi¬

Expanded text:
autem facultatium sumptum fieri. Sed interdum is, qui sumptum in funus fecit: et ita imperator noster rescripsit. igitur aestimandum erit arbitro et perpendendum, quo animo sumptus factus sit, utrum negotium quis uel defuncti uel heredis gerit uel ipsius h pietati tribuens uel affectioni. potest ut eum sepeliret, ne insepultus iaceret, non etiam ut suo sumptu fecerit: quod si iudici liqueat, non debet eum qui conuenitur absol
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ł : Et siquis impediat eumꝗe¬
ł Ałiu quo minus ei res ur̃spite t̾dan¬
tur. p̃torẽ interuennt oporte. tuc¬
siq eiusmõĩ factum. si quis impedi¬
ar quo mimuserres uenoite tͣdant̃.
¶Si colomisuł inquilims sit isqui¬
o mortiuis est. nec sit un fimetur ex in¬
uectis ũlatiscum fumerarioum. porip̃
sctib. et siquid suꝑfuium rananserit.
te sint atestatoe̾. decuius fune̾agitur:
nec sit un fuse agitur: ne sit
iñi nͣlis mat̾e oportet. satiuis est erñ
de suo restatorẽ furiͣari. quam alquoᷤᷤ
legata conscqui. s si adita furĩt postea
herditas. tesemptori aufẽnda est nõ
⁊ura bõs fuci possa or est et domraũ

Expanded text:
 Et si quis impediat eum qui emit, quo minus ei res tradantur, praetorem intervenire oportere tuerique huiusmodi factum si quid impediat quo minus ei res venditae tradantur. Si colonus vel inquilinus sit is qui mortuus est nec sit unde funeretur, ex invectis illatis eum funerandum Pomponius scribit et si quid superfluum remanserit, tae sint a testatore de cuius funere agitur nec sit unde funeretur, ad eas quoque manus mittere oportet: satius est enim de suo testatorem funerari, quam aliquos legata consequi. sed si adita fuerit postea hereditas, res emptori auferend‹a› non est, quia bonae fidei possessor est et dominium
Abbreviated transcription (Latin):
age sinendais ẽ. cum id eque ꝯmote pet
altam partẽ face̾ possit. minor ẜmentȩ s
uiam direxiss ea temum inaire age debet.
m̃torim utebãtur. quc̃ primo qutamli¬
bet licenss duc̃e. postea quam ductus eẽt

Expanded text:
agere sinendus est, cum id eque commode per alteram partem facere possit, minore servitutiuiam direxisset, ea demum ire agere deberet mento riui utebatur, quem primo qualibet ducere licuisset, posteaquam ductus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
aue .. Pimĩtedat souim publicum. ł
mapublica neq itim̃s actusu dmaltius tol¬
lendi. ẜuitutes impedit s inmitrendi p¬
tegendiq et ꝓiciendi. It sum᷑muen et sti¬
llictoraꝵ ẜuitutẽ impedit quia celum
quod sup̃ solum intercedit liłm cẽ debet.
Siusus .f. tuus sit edium ꝓpͥctis meaque
dum agipotest. tecun uõ nullo moto.

Expanded text:
um. Si intercedat solum publicum uel uia publica, neque itineris actusue neque altius tollendi seruitutes impedit: sed immittendi protegendi prohibendi, item fluminum et stillicidiorum seruitutem impedit, quia caelum, quod supra id solum intercedit, liberum esse debet. Si usus fructus tuus sit, aedium proprietas mea, quae dum agi potest, tecum nullo modo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝰtoꝵ in dunsus est et ĩo sistipłator decesẜit.
Sᷤplimb ħidib relictis singuli isolidũ :¬
ainam petunt. et si ꝓmissor decesẜit płib
ĩ ħidib relictis. asingłis ħrdib solida pctitõ¬
intutib queaditioe confuse sunt. Rsum
ẽdolierceptionẽ nocituram legatario siñ
patiatur eisiterum imponi.
ututẽ impom. et sinõuti  sit põsiẽ existi¬
mo. ueluti si aquam alicui duc̃e non expe¬
diret incħominus ꝯstitui ea ẜiritus possit

Expanded text:
eorum indiuisus est: et ideo si stipulator decesserit pluribus heredibus relictis, singuli solidam uiam petunt: et si promissor decesserit pluribus heredibus relictis, a singulis heredibus solida petititutibus, quae aditione confusae sunt, responsum est doli exceptionem nocituram legatario, si non patiatur eas iterum imponi. uitutem imponi, et si non utilis sit, posse existimo: ueluti si aquam alicui dedere ducere non expediret, nihilo minus constitui ea seruitus possit: