comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pugna lẽtrica lacedemons ad indutõne
deletis opr̃ssis s dehac re satis multa
gopedita est Quid em̃ agũt aliud
aruspites aut ubi nã ptssimũ ars eorum
q ña ut ip̃i colunt ꝯtĩgentũt ex quibus¬
gant̾ ait ciccro ostendunt portendunt mõse¬
trant bdicant ostenta portẽta mõstra ꝓ¬
digia a maicribus dicta sunt multis q uer¬
bis una res appiblata cui nos uinicũ por
aliqͤ uideant᷑ ugnorantib cãs rerid et no¬
hoc esse ꝑmeximũ ꝙ in aumis hom tã bñ
iustitut a n̾᷑a tã uarnĩ errores pullulariũ
et iu reqno rõms tot auuiles ineptie got
manes suꝑstitõnes regnãt ultimũ q iblic
ip̃a locum tenet x qũã distĩgui a celis a¬
nimãtib potantꝰ uerum hec longior est
q̃rela egensqr uerborum płium ig̃r ad in¬
ceptũ redieus quidꝙͥ fcm̃ est fi potuisse nõ
du uico si fieri potuit non esse mrabile nͥ
rantia sola cãr uideri portentũ cogit

Expanded text:
pugna leuctrica Lacedemoniis ad internitionem pugna leuctrica Lacedemoniis ad internitionem deletis oppressisque. Sed de hac re satis multa xpedita est. Quid enim agunt aliud aruspices aut ubinam potissimum ars eorum que naturam, ut ipsi voluntganter ait Cicero, «ostendunt portendunt monstrant predicunt, ostenta portenta monstra prodigia» a maioribus dicta sunt, multisque verbis una res appellata, cui nos unicum portaliqua videantur ignorantibus causas rerum et nohoc esse permaximum, quod in animis hominum tam bene institutis a natura tam varii errores pullularunt et in regno rationis tot aniles ineptie, tot inanes superstitiones regnant, ultimumque illic ipsa locum tenet per quam distingui a ceteris animantibus poteramus. Verum hec longior est querela egensque verborum plurium. 4 Igitur ad inceptum rediens, quicquid factum est fieri potuisse non dubito; si fieri potuit, non esse mirabile, nisi enim ignorantia sola causarum videri portentum cogit;
Abbreviated transcription (Latin):
ut nulla esset Int̾missio Augures autẽ
puũciasse thebanes hand dubie uictores
rõne addita quã ꝯsulciuis siluissent ꝙ ea
scilicet uolucris ꝑ n̾am uicta soleat uict̾u
tauat quis Iain dubicet In hor uaticns sp̃e
hr̃e Et cita huiꝰcemodi uauitat testis Ca¬
lacedemoniis ostenra q̃uia atq ter¬
rifica sed omissis aliis uñu ⁊ eferã quod
hystorici graiorũ maxiũ ac mestissimũ
affmant Cum en de uictoria ꝯ sultores le¬
gatos ad dedoneum Iouẽ destinassent et
hi oraculum oꝑientes uastulũ ꝯ fortibus
arto loco posuissent molosoꝵ regꝭ simia
sortes i pãs hus illuc sꝑsit ꝯfuditqz insue¬
fedum miũ et inquietid et impertiom̃ al
non quidquid uꝙ̃ rexiret effũderet alt ilt
auit̾ uisum itaq rescensum est lacedemo¬
niĩs non de uictoria s de salute cogitã¬
dum et hũc tantũ terrorem has deoꝵ
immortaliũ an simie regie tantas minas
srq̃s mox fortuna declauit famosa illa

Expanded text:
ut nulla esset intermissio. 2 Augures autem ut nulla esset intermissio. 2 Augures autem pronuntiasse Thebanos hauddubie victores, ratione addita quam consultius siluissent: quod ea scilicet volucris per naturam victa sileat, victrix canat. Quis iam dubitet in horum vaticiniis spem habere? Et citatur huiuscemodi vanitatis testis CaLacedemoniis ostenta gravia atque terrifica; sed omissis aliis unum referam, quod historici Graiorum maximum ac mestissimum affirmant. 2 Cum enim de victoria consulturos legatos ad dodoneum Iovem destinassent et hii oraculum operientes vasculum cum sortibus certo loco posuissent, Molossorum regis simia sortes ipsas huc illuc sparsit confuditque. Insueud et inquietum et importunum animal non quicquid usquam reperiret effunderet! 3 At illis aliter visum. Itaque responsum est Lacedemoniis non de victoria sed de salute cogitandum. Et hunc tantum terrorem, has deorum immortalium an simie regie tantas minas sequens mox fortuna declaravit famosa illa
Abbreviated transcription (Latin):
casus excipet omibꝰ reguis ac dĩciis añ¬
ferret nel auspic̃ ꝑtinatiam id quidem
uel magminitatẽ regꝭ udicat potiunẽ¬
ꝓ auspicu ueritatẽ insi forte phantet
ctiã uolitres sompmiãt non in fortima
S in uirtute frlicitatẽ homĩt rollocantes
Cur autẽ uereã᷑ omĩa magna et uolu¬
cribus Sare qͣr uti ꝯsilus non pudet uel
cum api̾ ecs Imopinabile uidea᷑ sapiam
q ab illorum anius longe exulantem in
s de ploue cum de elbquẽcia loq̃¬
bauur diximꝰ audas uero frix infans
dormiens inuẽtus est formic iems cͤ
aruspices ⁊ espondet. Ego pocius eda¬
cissimũ rũdissem s reronsum illũd fortuẽ
com ꝓbauit exitꝰ ut scrixtoribus rerũ
ms̾ illa non rideat q̃ uello Iutlace¬
de moues et thebanos. erto ultro
sibus asserta sunt nichil taniẽ ridicłosiꝰ
Sici pt̃ Cum eñ apud thebaidam per
uorticos uates sacrificiũ fieret gallos
galliaceos in eo loco sit cane̾ cexisse auĩt

Expanded text:
casus exciperet, omnibus regnis ac divitiis antcasus exciperet, omnibus regnis ac divitiis anteferret, vel auspicis pertinaciam id quidem vel magnanimitatem regis indicat, potius quam auspicii veritatem. Nisi forte prophetantes etiam volucres sompnient non in fortuna sed in virtute felicitatem hominis collocantes. 8 Cur autem vereantur omnia magna volucribus dare, quarum uti consiliis non pudet? vel cur apud eos inopinabile videatur sapientiam, que ab illorum animis longe exulat in aliSed de Platone cum de eloquentia loquebamur diximus. Midas vero phryx infans dormiens inventus est formicis in os aruspices responderunt. Ego potius edacissimum respondissem. Sed responsum illud fortune comprobavit exitus, ut scriptoribus rerum Quis illa non rideat que bello inter Lacedemones ac Thebanos orto ultro sibus asserta sunt, nichil tamen ridiculosius dici potest. Cum enim apud Thebaidam per boetios vates sacrificium fieret, gallos gallinaceos in eo loco sic canere cepisse aiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ammnos quos põtius ex enare debueras
Eoq magis miror ubi nã aliud euisdem
et ⁊̃cõmodis affrũs est ymo bello phar sali¬
to uictꝰ ac fugatꝰ Tanteq doscractus
ab amico et quo fidelr amãtib nicħ est
amarius plems abnt gͣni rerum p̾nciũ
mepore et uenturi spe deterrima itaq
mex et illius imẜabilem audunt mortẽ
et suꝑbum hostem suscepit hospuõ a quo
digrediente nonũ hospitatꝭ p̃ciũ et ar-¬
mema et chrocamor spoliatꝰ detrͣchia
nec longe post indiserimen capit ad ductꝰ
ab hospite fideliori hoc est ab ipso Ci cerone
defensus est heccine fides hauspitõrum
leta ꝯcta promiẜat eius artis peritissime
mesta dnia ꝑuenerunt Iiam quod em̃
postea dicẽ solitum acceximꝰ doues quibus
ducib in bellũ isset bñ sibi cõsuluisse qm̃
officiũ ac fidem adimirlesse et rõuam li¬
bertatem armis defendisse quis quis eum

Expanded text:
animos, quos potius exhonerare debueras; animos, quos potius exhonerare debueras; eoque magis miror ubinam aliud eiusdem et incommodis affectus est! Bello pharsalico victus ac fugatus tantoque distractus ab amico et, quo fideliter amantibus nichil est amarius, plenus abiit gravi rerum presentium merore et venturi spe deterrima. 6 Itaque mox et illius miserabilem audivit mortem et superbum hostem suscepit hospitio; a quo digrediente, novum hospitalitatis precium, et Armenia et Trochaniorum spoliatus tetrarchia, nec longe post in discrimen capitis adductus, ab hospite fideliori, hoc est ab ipso Cicerone, defensus est. 7 Eccine fides auspiciorum: leta cuncta promiserant, eius artis peritissimo mesta omnia provenerunt. Nam, quod eum postea dicere solitum accepimus, “aves” quibus ducibus in bellum iisset “bene” sibi “consuluisse”: quoniam “officium” ac “fidem” adimplesse et romanam «libertatem armis defendisse», quisquis eum
Abbreviated transcription (Latin):
solum Int̾ ext̾nos pͥmũ s uelut ĩmemor
morit̾ suus añ om̃s eciam rẽnos ĩ hoc
ordine locainit hic ergo ut memorãs
uolatu aquile ꝑgere quo cexat ꝓhibi¬
tus cum multorum Iam dierũ iter ex¬
egisset redut atq na mortẽ euasit cõ¬
lam scilicet In quo ꝑ noctẽ Iaciturꝰ
fuerat sub idem tempus corruẽte s
cur queso ualeri maxime quod siquit
siluisti an quia dum̃ brens esse laboras
obscls fieri nec dicam impstũs et
mẽdrax elegisti an quia Cicẽronit᷑ li¬
bros uñ ista sũmebas in manus poste¬
rorum nequaq ꝑuenturos credidisti
neq noc lecturõs quibꝰ ueroit᷑ hocdeio¬
chari auspicium a Citerone. refellitur
At id neq si fatum fuerat effugisset
ĩquit nec si non fuerat meum incidissi
Aiuoris etiu et mei uerba recognoste
nichil iumnto S sicut in tractu som¬
ꝓmorum dixi Nestio quo meo uoluise
in uisus est suꝑstitõmeng᷑ pregrauate

Expanded text:
solum inter externos primum, sed velut immemor solum inter externos primum, sed velut immemor moris sui ante omnes etiam Romanos in hoc ordine locavit. 2 Hic ergo, ut memorant, “volatu aquile” pergere quo ceperat prohibitus, cum multorum iam dierum iter exegisset, rediit atque ita mortem evasit, “conclavi” scilicet in quo per noctem iaciturus fuerat sub idem tempus “corruente”. 3 Sed cur queso, Valeri Maxime, quod sequitur siluisti? An quia dum «brevis esse laboras, obscurus fieri», ne dicam imperfectus et mendax, elegisti? an quia Ciceronis libros, unde ista sumebas, in manus posterorum nequaquam perventuros credidisti, nec nos lecturos quibus verbis hoc Deiotari auspicium a Cicerone refellitur? «At id neque, si fatum fuerat, effugisset,» inquit, «nec, si non fuerat, in eum incidisset». 4 Auctoris tui et mei verba recognosce: nichil immuto, sed, sicut in tractatu sompniorum dixi, nescio quomodo voluisse michi visus es superstitionibus pregravare
Abbreviated transcription (Latin):
Nter duces a reges ystriomĩ Rex
locabat᷑. Rosiuns quẽ Cĩcero amo/¬
rem ac delicias suas applare non
erubuit Cum in campo solenni miti̾t᷑
esset ꝙ infans cimabulis assur qen
ꝑ noctẽ nntx uidit eum cõsoxitum
eꝯflexo angne nodis̾ horrificis impli-¬
citum quo aspectu ex anins explica¬
mainit Pater autẽ pueri de hac re
aruspices cõsuluit responderunt n
illo clarius nichil nobilus infante at¬
qui si in hystonica claritas hõĩs cõsistᵗ.
nichil mentiti sunt Gẽd oꝑuncax in ep¬
tia diuuntꝰ go fut̾am hyst̾om claritatẽ
postensam uultis Cum affricaniis tã¬
tus et uix et dus nullũ tale merue¬
rit ostencũ nam ꝙ In cuiꝰ ãgnis in-¬
uẽtus est Nec iͥ quidẽ muirũ uide᷑
Iles Cicerom p̃ẜtim In uelomo ubi
ad focum ndiari augnes solent ut
eleganter ait idem
non minore ꝑsequẽda deiocharũ
regem̃ In p̾mis̾ nichil ũꝙͣ insi auspi-¬
nõ gere cousuetum quẽ ualeris non

Expanded text:
96 1 Inter duces ac reges histrionum rex 96 1 Inter duces ac reges histrionum rex locabitur Roscius, quem Cicero “amorem ac delitias suas” appellare non erubuit. Cum in campo Selonii nutriretur essetque infans in cunabulis, assurgens per noctem nutrix vidit eum consopitum circumflexo angue nodis horrificis implicitum. Quo aspectu exanimis exclamavit. 2 «Pater autem» pueri de hac re aruspices consuluit; «responderunt nichil illo clarius, nichil nobilius» infante. Atqui si in histrionica claritas hominis consistit, nichil mentiti sunt. 3 Sed o pervicax ineptia! divinitus ergo futuram histrioni claritatem preostensam vultis, cum Africanus tantus et vir et dux nullum tale meruerit ostentum? Nam quod in cunis anguis inventus est, nec michi quidem mirum videtur nec Ciceroni, presertim in Selonio, «ubi ad focum nundinari angues solent», ut eleganter ait idem.non minore prosequenda. Deiotarum regem in primis «nichil unquam nisi auspicato gerere» consuetum. Quem Valerius non
Abbreviated transcription (Latin):
est fuit honestior ut ita dixerim in sama
est ex stillant celi motu ꝙͣ excernẽt exto-¬
rum fibris fortumã suam explorasse ꝙ̃ ꝙͣ
pompeiꝰ ip̃e qui ut seriptum est se se tre¬
dulum rerum taliũ p̃beret se se etiã ab a¬
ruspicibus lusus erat multaqz sibi in gre¬
ciam transucito ab uibe Roma nuĩciata sue¬
rant que uel millos uel aduersus exitꝰ
habuerunt Itaqz quid amplius crederet
non hẽbat Cesarem uno colligis sus
addem iusi cũm pͥmo loco in domo ceserea
collocasse
aruspicus et id gemis erroribus
afferunt᷑ iam mepta ram friucla ut m
quidem m. marcelli illius qͥnqͥes cõsu¬
lie consiliũ ꝓbetur qui tum esset upato
et augir optimq totum hoc omisit ut
ait Citero Ged quod sequit᷑ sire risu
lectita oꝑta iter face̾ solebat ⁊ radicato
errores uir fortit et spiens desperabat
posse inherencẽ ossibus opmione cepta
fronte discutẽ Ideoq uultum obteqe¬
bat

Expanded text:
m fuit! Honestior, ut ita dixerim, insania m fuit! Honestior, ut ita dixerim, insania est ex stellantis celi motu quam ex cruentis extorum fibris fortunam suam explorasse. Quanquam Pompeius ipse, qui, ut scriptum est, se se credulum rerum talium preberet, sepe etiam ab aruspicibus lusus erat multaque sibi in Greciam transvecto ab urbe Roma nuntiata fuerant que vel «nullos vel adversos exitus habuerunt». Itaque quid amplius crederet non habebat. Cesarem vero collegis suis adderem nisi eum primo loco in domo cesarea collocassemauspiciis et id genus erroribus afferuntur, tam inepta, tam frivola, ut michi quidem Marci Marcelli illius quinquies consulis consilium probetur, qui cum esset «imperator et augur optimus totum hoc omisit», ait Cicero. 2 Sed quod sequitur sine risu lectica operta iter facere solebat». O radicatos errores! Vir fortis et sapiens desperabat posse inherentem ossibus opinionem aperta fronte discutere ideoque vultum obtegebat.
Abbreviated transcription (Latin):
insi mellis ac cere copiam ꝙ sonꝰ timꝑanor
pergami in penetralibus templorum auditus
est Quid insi lonciam portendebat de fuga qui¬
dem hestiarum ab altaribus idem sentie quod
de pullorum fuga sub mancino eoq magis qr
pulli Illic pastũ hic hostie mortemi fugre¬
uant/ quod insitũ est cunt᷑ ãantibus figet
sĩgula ꝓsequi et irrisoris cognomen uertor
Incurre Id sane quod int̾ ꝑdigia mimant
repentino merore at nocturno pauere co-¬
corpuisse antiquis signũ fatror pr̃e pestifeꝵ
Ez ut sub crasso dixi imꝑatori prouidendũ¬
aĩo aruspaci qui si in partẽ cõsiln uocan¬
dus erat poterat et crassus primo et mox
pompeiꝰ et cesar noussime bono ammo eẽ
nichil insi letum et magnificum sperare
Omibus emin ut qui rebus ipsis inter¬
fuit menuunt Cico ꝓmissum erat a caldeis
eos non inisi in senectute insi eum clarita
fides et inimrum si in alt̾utro delirandun¬

Expanded text:
nisi mellis ac cere copiam? quod «sonus tympanorum nisi mellis ac cere copiam? quod «sonus tympanorum Pergami» in penetralibus templorum auditus est, quid nisi letitiam portendebat? 6 De fuga quidem hostiarum ab altaribus idem sentio quod de pullorum fuga sub Mancino, eoque magis quia pulli illic pastum, hic hostie mortem fugiebant; quod insitum est cunctis animantibus. 7 Piget singula prosequi et irrisoris cognomen vereor incurrere. Id sane quod inter prodigia numerant, repentino merore ac nocturno pavore obtorpuisse acies, signum, fateor, pestiferum; sed, ut sub Crasso dixi, imperatori providendum, non aruspici. 8 Qui si in partem consilii vocandus erat, poterat et Crassus primo et mox Pompeius et Cesar novissime bono animo esse, nichil nisi letum et magnificum sperare. Omnibus enim, ut qui rebus ipsis interfuit meminit, Cicero, promissum erat a “Caldeis” eos non «nisi in senectute, nisi domi, nisi fides! 9 Et nimirum si in alterutro delirandu
Abbreviated transcription (Latin):
Euentũ p̃lii eindentissimis ꝓdigns p̃notatum
serunt Prinmũ d̃m̃n a durachio Thesaliam u̾¬
sut̾ iter arripiẽt infelix dux mults tointru cre¬
brix q fulm̃bur᷑ exceptus est Si ꝓdigia estinis
pẜtim mẽsibus pocerat quidam subsiscẽ dilato
ꝓfc̃onit̾ die hanibalit cautissum ducis exemplo
quẽ mema romane urbis aggressurũ bis terq
repulsum tempestate nomimnꝰ Et psto awitrot
si dux illi eyempli citui fuisset augustus qui al¬
teri non multis amus postea dux in eisdem cãpis
fuit retrocessisset utiqz qũẽ semꝑ et ubiq ut
ensquillut ait pellem uituli marim cͥꝯferre ꝑ
remedio atq ad omnẽ maior tempestatis suspi¬
cõnem mabdicũ et cõtam̾atum locum se recipere
solitum accepimꝰ As pompeiꝰ q fulimã imnitõ¬
ra non cuut adu̾sus maximũ et uiolẽtissimũ
fulmẽ Cesans pugnaturus religiones et
deorum portenta ne glexisse rephendieuy llamn
ꝙ apũ examia c̾ꝰ sugna uolitarint Quid

Expanded text:
eventum prelii evidentissimis prodigiis prenotatum ferunt. 2 Primum omnium a Durachio Thesaliam versus iter arripiens infelix dux multo tonitru crebrisque fulminibus exceptus est. En prodigia, estivis presertim mensibus! Poterat quidem subsistere dilato profectionis die, Hanibalis cautissimi ducis exemplo, quem menia romane urbis aggressurum bis terque repulsum tempestate novimus. 3 Et profecto arbitror si dux illi exercitui fuisset Augustus, qui alteri non multis annis postea in eisdem campis fuit, retrocessisset utique, quem «semper et ubique» ut Tranquillus ait, «pellem vituli marini circumferre pro remedio atque ad omnem maioris tempestatis suspitionem in abditum et concameratum locum se recipere» solitum accepimus. 4 At Pompeius, quia fulmina minutiora non timuit, adversus maximum et violentissimum fulmen Cesaris pugnaturus religiones et deorum portenta neglexisse reprehenditur. 5 Nam quod “apum examina” circum signa volitaverint, quid
Abbreviated transcription (Latin):
põita in menibus trumca ducum capita et in¬
fornna limo obrupta et fluibus iactata cadana
latiꝰ honosͤ et omis̾ flos militie supbo pede
calcatus demnq alades ꝙͣta raro nꝙͣ ał ab exfer¬
no hoste ppło R. inuecta est Quis hec nestu
Quis autẽ Inter hͨ. aruspine locus t̾bacut᷑
hic loce ualeriꝰ uellem quidem inquit placidꝰ
sed quod relatu uerum sic deorũ dp̃monitus

Expanded text:
trunca ducum capita et informia limo obruta et fluminibus iactata cadavera, latius honos et omnis flos militie superbo pede calcatus; denique clades quanta raro unquam alias ab externo hoste populo romano invecta est’. Quis hec nescit? Quis autem inter hec aruspicine locus? 6 Turbatus hoc loco Valerius: «Vellem quidem» inquit, «placidius; sed
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ si uerum fateri uelumꝰ insi insacabił
parthia auri sic crassum crans en fratẽ
impulit et in ũ uellũ compulit fractꝭ ecca
externis ad cuulia tella conutar
collegam suum arma sumpfissi et morte

Expanded text:
erum fateri volumus, nisi insatiabilis parthici auri sitis Crassum trans Euphraten impulit et in id bellum compulit fractis fede Ab externis ad civilia bella convertar. collegam suum arma sumpsisset et morte
Abbreviated transcription (Latin):
to tempere cantillũ saxũ erui nõ poss ere¬
do ciuili tumultu inti excesserant
ltero autẽ cunli bello
ouñ seissimo et maximo quo tociꝰ¬
cum strage urbis et imperii et cum uni¬
u̾sis orbis magnis motibus G n. põpesꝰ
magiis ad u̾sus diũ iuliũ cesarem aflix

Expanded text:
ntillum saxum erui non posset? Credo civili tumultu territi excesserant. 94 1 Altero autem civili bello omnium sevissimo et maximo, quo cum strage totius urbis et imperii et cum universi orbis magnis motibus Gneus Pompeius Magnus adversus divum Iulium Cesarem conflix
Abbreviated transcription (Latin):
catu est Moturꝰ aciẽ cum paludamentũ
posce̾t. quo bellorum duces aut candido aut
gurpureo uti consueneris pullũ et allatũ
est nion puto suspicemini pãnũ illũ sensum
reiroris hũisse ñdum eo ulãrum religronũ
ꝓcessit insama neq em̃ ingresci diceretis

Expanded text:
catus est! Moturus aciem cum paludamentum posceret, quo bellorum duces aut candido aut purpureo uti consueverunt, pullum ei allatum est. 2 Non puto suspicemini pannum illum sensum terroris habuisse: nondum eo vestrarum religionum processit insania, neque enim nigrescere dice
Abbreviated transcription (Latin):
et dux eque lni cautꝰ qui rem gerens cum
hoste tam nisisieso non omña c̃aspicet ted
rcatus memoria uictoriatũ suarud et epa¬
gararus cupiditate sepus uincendi pon
solue pergẽt ubi as ep̃titu penorũ ẽtouilusd

Expanded text:
et dux eque incautus, qui rem gerens cum hoste tam insidioso non omnia circumspiceret, sed elatus memoria victoriarum suarum et exagitatus cupiditate sepius vincendi pene solus pergeret ubi ab exercitu Peno
Abbreviated transcription (Latin):
non inmꝰ iuste isi fallot territꝰ cum ꝓcellie
obrin et mortẽ añ oculos hẽrem ꝙ̃ acdira
roce manemꝰ quansq a deo ranefactus sribitur
po asio ceptum Iter flecteret. S quod oro e¬
isset et scapham esset ingressus angrig̃ exmn
magnitudins uisus mox euaniut endiculam

Expanded text:
lis obruerer et mortem ante oculos haberem, quam audita voce Mancinus. Qua usqueadeo pavefactus scribitur ut alio ceptum iter flecteret. 3 Sed quod, oro, tisset et scapham esset ingressus, anguis eximie magnitudinis visus mox evanuit’. O ridiculam
Abbreviated transcription (Latin):
tñs nempe post sacrificum mestioe
aruspex retulit exta nmãtia et ut caute
agẽt hortatus est hic quoq sapiens ꝯsiltor
et dux eque in cautꝰ qui rem gerens cum
hoste cam insidieso non om̃a caspices ded
esatus memonia uictoriarũ suarũ et exa

Expanded text:
tiis. Nempe post sacrificium mestior aruspex retulit exta minantia et ut caute ageret hortatus est. 2 Hic quoque sapiens consultor et dux eque incautus, qui rem gerens cum hoste tam insidioso non omnia circumspiceret, sed elatus memoria victoriarum suarum e
Abbreviated transcription (Latin):
ubertatis odiũ amor addiderat G audite quod
sequit᷑ Cum frestii itiue̾ ad portum h̾culio
pueuissi nauĩ ascensuro sue auctore uox au¬
Sitra est mancine mane uox quid sure auctore
milla est d auctor illic p̃ẜtim ꝑfacili la¬
rare poterat Caunosus enim ⁊ siluestris
locus michiq notus extime Ausꝙ̾ in me mags

Expanded text:
e quod sequitur. 2 ‘Cum terrestri itinere ad Portum Herculis “pervenisset, navim” ascensuro “sine auctore vox” audita est: — Mancine, mane —’. Vox quidem sine auctore nulla est. Sed auctor illic presertim perfacile latitare poterat; cavernosus enim ac silvestris locus est, michique notus optime: nunquam in m
Abbreviated transcription (Latin):
sequi signifer du obluctatꝰ nultꝭ etiam
audiliatibus uexillum educẽ non poterat
Qͣ ud hpoc rursi is̾ estenti est creride fortasẜ
etuesa᷑ quod audacter inẜtid humi fuerat
debiur nẽ iõ ducis a nin  terreri ꝯtem̾sit
Igẽ et hoc iterum pd̃lare ẜ eng̃tib ĩsultãt
Quud ergo inquiũt hic auspicũ et aruspi¬
cic̃ et raigionũ dĩm ꝯtemptor Quid egũt
fuit adũ santil diit pugnauit ceadit ip̃e
cm exͥcitu et insig̾is tunc iri publice cla¬
des tem̃tate ducꝭ illata est hoc pẜtimex¬
emplo fidut ac intũt᷑ auspicõrdassitores
Sit autẽ sic̾ tenu̾tatẽ in rõno duce nõ
extuso sic cõteniptũ huitemõi migarem
non accuso flãmureoq cõpatior unquissins
uiso t̾a indicib ꝙͣ fortuma calliditas̾ q̃dam
hambalis nota est quia tũ sepe al fum
aut stomaculꝰ pullorũ õfut Quid em̃
oro cornelius scipie apud aicinũ quĩ
semporiiꝰ apĩ t̾biã paulo añ merue¬

Expanded text:
sequi, signifer diu obluctatus multis etiam sequi, signifer diu obluctatus multis etiam auxiliaribus vexillum educere non poterat. 8 Quid hic rursus ostenti est? Trepide fortassis eruebatur quod audacter insertum humi fuerat. Debuit ne ideo ducis animus terreri? Contempsit igitur. Et hoc iterum preclare. Sed eventibus insultant. 9 ‘Quid ergo’ inquiunt, ‘hic auspicum et aruspicum et religionum omnium contemptor, quid egit? Ivit adversantibus diis, pugnavit, cecidit ipse cum exercitu; et insignis tunc reipublice clades temeritate ducis illata est’. ‘Hoc presertim exemplo fidunt ac nituntur auspiciorum assertores. Ego autem sicut temeritatem in romano duce non excuso, sic contemptum huiuscemodi nugarum non accuso, Flaminioque compatior iniquissimis uso tam iudicibus quam fortuna. Calliditas quidem Hanibalis nota est, qua cum sepe alias, aut stomaculus pullorum obfuit. Quid enim, oro, Cornelius Scipio apud Ticinum, quid Sempronius apud Trebiam paulo ante merue
Abbreviated transcription (Latin):
hũit ꝙ nibla cã int̾uenẽte añ signũ io¬
lum corrnẽs ꝓuolutꝰ est Quõd hoc q̃d
muiraculi est sieqꝰ arms et sessore p̃ssu
iurt̾idat que peccauit igi qui ob hoc sub¬
siste momtꝰ cõtempsit G eñĩ cũ ad hostẽ
accesisset ⁊ ex more maior Auspiciis
operã daret iussus est ꝓferre dre pugne
qũ pulli neqͣꝙ pascent᷑ quõ pestilent᷑aꝵᵈ
augures signũ erat id flãminꝰ sꝑuent̾
sciatatus su nec die posto pascent᷑ quid
igendum respond responsum E quiescend
Em̃n̾o inquit illudens magnifica auspi¬
cõrũ disciplina si pułl esuriẽtib ardua
feriari meo quid indicõ uil ob hoc uñm
dignꝰ qui felicius pugnasset s apiũ ers
capitale est mag qr ob hi ꝙͣ̃ ob infaustũ
exitum infamis dux hẽtur illud eiusdẽ y̾mo
suis erroribꝰ accumulãt Cum neglect au¬
spicus in oui castra inssisset siqr ꝯfestum

Expanded text:
habuit: quod nulla causa interveniente ante signum Iohabuit: quod nulla causa interveniente ante signum Iolum corruens provolutus est. 3 Quid hic, queso, miraculi est, si equus armis et sessore pressus intercidat? quid peccavit igitur qui ob hoc subsistere monitus contempsit? 4 Sedenim cum ad hostem accessisset et ex more maiorum auspiciis operam daret, iussus est proferre diem pugne, quoniam pulli nequaquam pascerentur; quod pestilens apud augures signum erat. 5 Id Flaminius spernens sciscitatus est si nec die postero “pascerentur quid” agendum. “Responsum ve quiescendum”. ‘Enimvero’ inquit illudens, ‘magnifica auspiciorum disciplina, “si pullis esurientibus” ardua feriari!’ 6 Meo quidem iudicio vel ob hoc unum dignus qui felicius pugnasset. Sed apud eos capitale est; magisque ob hec quam ob infaustum exitum infamis dux habetur. 7 Illud eiusdem, imo suis erroribus, accumulant: cum neglectis auspiciis moveri castra iussisset seque confestim
Abbreviated transcription (Latin):
dispensante fortia ꝓuenisse suspitor in
nloaerlaroris effigies deesser ytalre ilũc
ablutũ in aquis abbanis Calamũ uicine
Soois mẽibus inferã aliquot ducum eit
exempla recolu gent̾
filla in campo nolano aduersum hñs¬
S
Eammaum excitũ cũ sac̃ fitare ceriss
repẽce ab imo are ẜpens exiluit Quo uisorosa¬
mus anispex Eia inquit q̃so dux rõne tolle
om̃e cunctatõnẽ educ in hostẽ legiones cui
cum silla paruss castra hostiũ opulẽtissua
expugnauit s em̃ ip̃e cieero huic sac̾fitio
iefit ⁊ erumpentẽ anguem S eidisse
testa et illiꝰ ili euẽtũ fuisse ꝓsperiẽ diff¬
mat at nõ aruspitꝭ si imꝑatoris consilio
eleganter ud quidem ac magnifice
illũ dico qui ad cortonã infelłradu̾sꝰ
ħanibalem ꝑugnauit Omĩs hũc h hys¬
toria et contẽtibꝰ et successibus omꝰ uiri
plem sunt aiales s hustoricũ pace mͣ
liceat et in hoc ⁊ ina reliquis narrãtones
aretium moturꝰ hoc pͥmũ desistendi signũ

Expanded text:
stem fortuna provenisse suspicor, ne yliaci laboris effigies deesset Italie. 9 Nunc ablutum in aquis albanis calamum vicine urbis menibus inferam, aliquot ducum eius exempla recolligens. 87 1 Silla in campo nolano adversum habens Samnitium exercitum, cum sacrificare cepisset, repente ab imo are serpens exiluit. Quo viso Postumius aruspex: ‘Eia’ inquit, ‘queso, dux romane, tolle omnem cunctationem; educ in hostem legiones’. Cui cum Silla paruisset, castra hostium opulentissima expugnavit. 2 Sedenim ipse Cicero huic sacrificio interfuit et erumpentem anguem se vidisse testatur et illius prelii eventum fuisse prosperum affirmat: at non aruspicis sed imperatoris consilio. Eleganter id quidem ac magnifice.illum dico qui ad Cortonam infeliciter adversus Hanibalem pugnavit. Omnis hunc habet historia, et contemptibus et successibus unius viri pleni sunt annales. Sed historicorum pace michi liceat et in hoc et in reliquis narrationes Aretium moturus hoc primum desistendi signum
Abbreviated transcription (Latin):
ħ albanꝰ locꝰ ut uel ꝓdesse ad sũmã pubͭ
Introgatus Geritatẽ queq forte coactꝰ
exp̃ssit se q demonẽ clara uoce confessus
Qe at rom paruere quĩ nuriurrer erat
temporũ oraculis et aruspicibꝰ obse qui
licet et aluud opmari a ꝙͣ lacꝰ educta
esse ad uuliratẽ agri suburbã ut bñ au
ricero non ad arcem brhemar retiuẽda
At uictoia consequta est ołn mirũ appol¬
linere aris dignũ En noua res̾ rõnos

Expanded text:
habet Albanus lacus, ut vel prodesse adhabet Albanus lacus, ut vel prodesse adinterrogatus veritatem forte coactus expressit seque demonem clara voce confessus est. 7 At Romani paruere. Quid miri? Error erat temporum oraculis et aruspicibus obsequi. Licet et aliud opinari: aquam lacus eductam esse «ad utilitatem agri suburbani» ut bene ait Cicero, «non ad arcem urbemque retinendam». At victoria consecuta est. 8 En mirum apollineis aris dignum, en nova res: Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
ex epinato unicẽdi uiã rõis ostrusamn
ferũ cum tñ nulla axpenti cã ⁊̃ pente
latus albanꝰ sup fidẽm excreuiss qͥd
seu opidanꝰ nobilis cñssuga ut apud
Ciconẽ sei seu ueniẽtiũ aruspex ut est
apiud ualeriũ a rõne omilite raptus et
In cast ꝓlatus dix urbem illã capi nõ
posse lacũ exũdante qui si ex celliba int̾
quos aliqua arte deductꝰ ess si quidem
sit ut ad mare descẽdo̾t calamito sunt
sui ita ut ꝑ agros sꝑgeretur faustum
est hoc ampluis adidit ualdꝰ Cõsultiõ
Selrhis apollinẽ idẽ respondisse Quod
cũ fr̃m ess illic uictoria rõnorĩ fuit
At ego iam dudum lec audiens stomator
et paniominus rancesto didu̾sus hec se piꝰ
exclamãdo nõ fuit satit hominẽ oemẽt᷑
scultũ forte naliter et tunc abcidenti
metu aualienatũ etiã demẽtemq uana
lequi uel fortassis ex industria fallẽtem
ignorasse michibiderat᷑ lecorũ sicum Nã
quũ uel cũ uens nel cũ uibe roma cõe

Expanded text:
ex inopinato vincendi viam Romanis ostensam ferunt. 2 Cum enim nulla apparenti causa repente lacus Albanus supra fidem excrevisset, quidam, seu oppidanus nobilis transfuga, ut apud Ciceronem, seu “Veientium aruspex”, ut est apud Valerium, a romano “milite raptus et in castra perlatus”, dixit urbem illam capi non posse lacu exundante. 3 Qui si ex collibus inter quos iacet aliqua arte deductus esset, siquidem sic ut ad mare descenderet, calamitosum, sin ita ut per agros spargeretur, faustum est. 4 Hoc amplius addidit Valerius: consultum Delphis Apollinem idem respondisse. Quod cum factum esset, illicet victoria Romanorum fuit. 5 At ego iandudum hoc audiens stomacor et paulominus raucesco adversus hec sepius exclamando: ‘Non fuit satis hominem veientem, stultum forte naturaliter et tunc ab accidenti metu obalienatum etiam dementemque, vana loqui, vel fortassis ex industria fallentem ignorasse michi videbatur locorum situm. Nam quid vel cum Veiis vel cum urbe Roma comune
Abbreviated transcription (Latin):
Unt successor eius otho gͣũit brgẽ¬
tem et insequẽtem hostiłr ꝑ noctem
uidere uisus tradi caq spe tam territus
ut slens largitꝰ et e cubitulo in siam ꝑro¬
larsus adhuc dormiẽs in cubiculariis inur̃ta
sit at ne hueꝰ eciã terror uanus uide̾tur
hit queq sacris nrs quaoo placare conatꝰ¬
ꝯffens pedete ssors aĩam pausidostadirebꝰ
offenta st ono pcept Dignũ illi suppliciũ
rexendit
sque tristis ac t̾rifica ne lctõris xu7
cassu parmen quies post bellao
actiatitum unto cii euoe fuerant Authomo
a theis quo desꝑatꝭ relus Ie cõtule̾at ꝑ
noctem dormies quẽdam ĩminẽsi corpor
u ethiopia uigioris in sueteꝙ ꝑrsum ed¬
formitatis hominẽ in cudiculũ suũ engerd¬
entem cernere uisus est Et smpesacent
aspettu ex rodem quisnã firettra qb
aldx aute uescio quid horrisoriũ opto ñimnure
rescondisse quo meti somꝑiue sia ẽt ẽ

Expanded text:
unc successor eius Otho graviter urgentem et insequentem hostiliter per noctem videre visus traditur, eaque specie tam territus ut flens largiter et e cubili in terram prolapsus adhuc dormiens a cubiculariis inventus sit. At ne huius etiam terror vanus videretur, hic quoque sacris nequffensi predecessoris animam, paucis post diebus et vita et solio preceps dignum illi supplicium rependit. Eque tristis ac terrifica nec letioris exitus Cassii Parmensis quies. Post bellum actiacum, victo cui enixe faverat Antonio, Athenis, quo desperatis rebus se contulerat, per noctem dormiens quendam immensi corporis et ethiopici nigroris insueteque prorsum deformitatis hominem in cubiculum suum ingredientem cernere visus est et stupefactus aspectu ex eodem quisnam foret exquirere; ille autem nescio quid horrisonum greco murmure respondisse. 2 Quo metu sompnum frangente
Abbreviated transcription (Latin):
aingnes incestina uoius innadentes q̃
ꝓp̃ uicinũ hostem rõm sangĩis siciẽtem
Bileat auspitii nomẽ cosilia sana laue
tamẽ ipse non caiit s ab hospite ꝑdita¬
udi insidiis carthaginẽsiũ incantus
opꝑeciit

Expanded text:
s intestina bovis invadentes, quam propter vicinum hostem romani sanguinis sitientem. Sileat aruspicii nomen, consilia sana laudentur. “Tamen” ipse “non cavit”, sed ab hospite proditus “insidiis” Carthaginensium incautus oppetiit
Abbreviated transcription (Latin):
Espasiam pͥncipatꝰ ab ip̃o uite lunane
onũtiatꝰ est magro quidẽ getis fla¬
me uñ sibi origo est q̃rens fuisse tradit᷑
ingens ac uetusta ⁊ marti dedicata Ea
iomos edidit pudrũ fortue ut auĩt fortissi¬
mos uates pͥmus eñ gracil mox arit ner
ꝑtis auiũ egit in rebus hũãnis Scdñs
fortis ac sperꝰ fuit filusq tunc ilutẽ
picibꝰ cẽsultꝭ cñsum dum habuit illũ pue¬
rĩ fut̾um cesarẽ ac trarũ dum quõd
eũ lectõr solto mre sue adhuc supstiti nar¬
raret nepotẽ illi cesarẽ natũ diceãr
niciauerat atq iõ ad dicendam cam ro¬
mã mmissus erat fore autẽ accidit ut pͥn¬
ceps mant illũ audiẽs es eã ip̃ãm
causam condempnaret Ipse stat̃i postra
hora diri qĩta int̾ficere᷑ ⁊ cordari potius
imꝰ iste se s ueridicũ ꝯdempnasse u iã
a cesanba diuamꝰ

Expanded text:
espasiani principatus ab ipso vite limine renuntiatus est. In agro quidem gentis Flavie, unde sibi origo est, quercus fuisse traditur ingens ac vetusta et Marti dedicata. Ea ramos edidit, puerorum fortune, ut aiunt, certissimos vates. Primus enim gracilis mox aruit, neque partus annum egit in rebus humanis. Secundus fortis ac procerus fuit filiusque tunc in lucem edipicibus consultis responsum habuit illum puerum futurum Cesarem ac terrarum dominum. Quod cum letior solito matri sue adhuc superstiti narraret, nepotem illi Cesarem natum dicens, nuntiaverat; atque ideo ad dicendam causam Romam missus erat. Forte autem accidit ut princeps mane illum audiens ob eam ipsam causam condempnaret, ipse statim postea hora diei quinta interficeretur. Recordari potuit minus iuste se veridicum condempnasse. Sed iam a
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo sinul atq aliis similib multꝭ clitõ
singuarũ muraiõnẽ apiũ gentes płimas
ferus ip̃e mansueftmn et altore suo
Egalbe in Tarraconensi hyspama sacͥsi¬
canti ostentum accidit muabile puer
Uñ qui aterrã asẜ̾uabat illit añ oculos cucto¬
rum uisibilit̾ toto uertice incaruit Bnod
Iuip̃tatũ est mutanẽ rerũ nnimine̾ succes¬

Expanded text:
Ex quo simul atque aliis similibus multis elicio Ex quo simul atque aliis similibus multis elicio linguarum mutationem apud gentes plurimas, ferus ipse mansuefactum et altore suo 3 1 At Galbe in Tarraconensi Hispania sacrificanti ostentum accidit mirabile. Puer enim qui acerram asservabat, illic ante oculos cunctorum visibiliter toto vertice incanuit. Quod interpretatum est «mutationem rerum imminere succes
Abbreviated transcription (Latin):
E naturã ꝑturire Enis rei autor est trã¬
quillus testem afferens iuliũ marachũ Ill
addi᷑ miraculo senatũ ⁊ ñio territũ decieuisse
ne quis alo amno natꝰ educarẽ S quibus
p̃gnates don ꝯuiges Senatꝰ cõsulto ne in
publicũ ueniret oostitisse Eidem augusto in
obsidione ꝑusina litare non ualĩdi cũ instau¬
rari hostias iussissi opidã repẽtino erum-¬
pentes impetu tuciꝰ sac̾ficii ꝑompã apꝑatum¬
q sustulẽ Quo adminadaso ab aruspicib ⁊̃spõ¬
sum ftre ut om̃s deorum unne q̃ in extis appa¬
ruerant ad eos tũsirent q̃ illa rapuissent atq
ita gagit Mers hinc quoq dͥncipi p̃ñciata
est exmũ tempus tabula in q̃ nomẽ eiuit
iustri ptũ fuerat de cele tacta et pͥma noĩs
lrã derecta et hinc responsum sẽtũ sum
Dies nõ amplius uicturũ qui ꝑ quulsam
significarent᷑ lram seu uoro inter deos re-¬
fendum quodreliqum ꝓcussi nomĩs indicaret

Expanded text:
 naturam parturire». Eius rei auctor est Tranquillus testem afferens Iulium Maratum. 2 Illud additur miraculo: senatum responso territum decrevisse “nequis illo anno” natus “educaretur”, sed quibus pregnantes domi coniuges senatus consulto ne in publicum veniret obstitisse. 3 Eidem Augusto in obsidione perusina litare non valenti, cum instaurari hostias iussisset, oppidani repentino erumpentes impetu totius sacrificii pompam apparatumque sustulere. Quo animadverso ab aruspicibus responsum fore ut omnes deorum mine que in extis apparuerant ad eos transirent qui illa rapuissent; atque ita contigit. 4 Mors huic quoque principi prenuntiata est. Sub extremum tempus tabula, in qua nomen eius inscriptum fuerat, de celo tacta et prima nominis litera deiecta est. Hinc “responsum centum” eum “dies”, non amplius “victurum”: qui per convulsam significarentur literam; se vero inter deos referendum, quod reliquum percussi nominis indicaret,
Abbreviated transcription (Latin):
cum de quo q̃reret futurũ mũdi dominũ
Niocte ꝓrima uidẽ filiũ ip̃m estuauit
augusciere iffigie huana fulmure ac sẽpto
et lous exmuiis uendum nec nõ radiata
corona laureat curribus iusidentẽ duo¬
Deis equis mue cãdidioribus agi Et he
cõ propter illa q̃de eod sempniat¬

Expanded text:
eum de quo quereret futurum mundi dominum, eum de quo quereret futurum mundi dominum, nocte proxima videre filium ipsum extimavit augustiorem effigie humana, «fulmine ac sceptro et Iovis exuviis» verendum, necnon et “radiata corona” laureatis crinibus, insidentem duodenis equis nive candidioribus agi. Et hec est propter illa que de eodem sompnia
Abbreviated transcription (Latin):
curam non sibi s me dice ꝯmisit et appeni
morbo intentũ abdite pestꝭ ad mouuit quo
consdlio succursum est ne ad sup̃mũ fortu-¬
ne fastignũ uent᷑ns adolescent pͥmit᷑.
gradibus excide̾t q̃ int̾ homẽs distur su-¬
ra diuinitas᷑ trarum tune futurũ Sidẽ
piuderat ab et̾uo ⁊ lege sanperat imo¬
bili
ure ig̃r magnns ⁊ incompabilis cla¬
rus uir augustus sus quo deũ celi
nec nasci puduit nec describi q futurã
magnitudinẽ ꝯent̾x claritatẽ geniter
si qua somxiis fides est ꝑ quiete uidit
añꝙͣ nascere᷑ Actia quidem mat̾ pgnãs
uidit uiscera sua ad celũ tolli Inde per
onine terrarum atq etheris c̃cuitum dif¬
fundi
Ater autem octamꝰ Inbar solis aluo
uxerix̾ enge̾ Quis hiis uisis illus¬
t̾ut quid ccuis Oetamꝰ idẽ post partũ
cõug cum ꝑ deẜta trachie ducens ex̾ci¬
tum rõmĩ et in templo liberi patrit mo¬
re uarbarico sacrificanx̾ int̾rogant qz de
filio responsum a sacedotibus accepissi

Expanded text:
curam non sibi sed medico commisit et apparenti morbo intentum abdite pestis admonuit’. Quo consilio succursum est ne ad supremum fortune fastigium venturus adolescens primis gradibus excideret, quem inter homines descensura divinitas terrarum tpreviderat ab eterno et lege finxerat immobili. Iure igitur magnus et incomparabilis vir Augustus, sub quo Deum celi nec nasci puduit nec “describi”, cuiusque futuram magnitudinem genitrix, claritatem genitor, siqua sompniis fides est, per quietem vidit antequam nasceretur. Accia quidem mater pregnans vidit viscera sua ad celum tolli, inde per omnem terrarum atque etheris circuitum diffundi; ater autem Octavius “iubar solis” alvo uxoris emergere. Quid hiis visis illustrius? quid certius? 2 Octavius idem post partum coniugis, cum per deserta Thrachie ducens exercitum romanum et in templo Liberi patris more barbarico sacrificans interrogansque de filio responsum a sacerdotibus accepisset
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina neminẽ quẽlibet aliis rebut or¬
natũ ad ꝑsarũ ⁊ egnũ puchi posse cog̾ste
alia ac pamphilia a postremũ et ex hac
nr̃a umubria q̃ ytalia ꝑs est manasse legi¬
uĩcie arbustis et passu pecorũ habũdãt
et idc̃co qui eos Incolũt ꝑ sillsiluas et
umbrifos mõtes assidue uagi cq̃uolantes
et c̃ꝯserepentes uolucres sallicituis obẜua¬

Expanded text:
doctrina neminem, quantumlibet aliis rebus ordoctrina neminem, quantumlibet aliis rebus ornatum, ad Persarum regnum provehi posse cognosceicia ac Pamphylia, ad postremum et ex hac nostra Umbria, que Italie pars est, manasse legie scilicet provincie arbustis et pastu pecorum abundent et idcirco qui eas incolunt per silvas et umbriferos montes assidue vagi circumvolantes ac circumstrepentes volucres solicitius ob
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes diuinos ad hibuerint Quos
ut ait Cicero mantes uocant puto quia
icõsilio intisse augurẽ suo regi assis¬
sorem semꝑ adeẽ uoluu̾nt Quis ergo¬
breui umẽsit̃ excreisse Idem ferme ĩ
singulis ꝑiculis hui bemõi rei quã di¬
uinatõnem uotant liret intelligeꝰ Quis
em̃ insi diuio uir cõsilio no oracłis fidẽ
daret qridet non mõ clarissimos reges
et magnorũ ppłorum nũcios S sũmos
tim apud delphos et dodenã ⁊ amonẽ
cõt̾rentes Wuis spueret sibillas quas
liquos sileam lacedemours ipõs quos
nestro an ꝑxime a rõiis fortissimos om̃i
et ustãtissimos uurt indicaie uelim usd̃s¬
ades sompniorũ c̾iosos ut sc̾bat Cicero
q qui eis perãt non ꝯtenti uigilanusꝰ
curis in pasiphe uhano quod est in agᵒ
ꝑpe urbem sompniãdi tã ex cubalan
quia uera inquit quiet oracla ducebãt
Quis demq magos nõ suspite̾t sine q

Expanded text:
«sacerdotes divinos adhibuerint; quos» «sacerdotes divinos adhibuerint; quos» ut ait Cicero, «‘mantes’ vocant»; puto quoin consilio «interesse, augurem regi suo assessorem» semper adesse voluerunt. 8 Quis igibrevi in immensum excrevisse? Idem ferme in singulis particulis huiuscemodi rei quam divinationem vocant licet intelligere. Quis enim nisi divino vir consilio non oraculis fidem daret, cum videret non modo clarissimos reges et magnorum populorum nuntios, sed summos tim apud Delphos et Dodonam et Ammonem concurrentes? quis sperneret Sibillas, quasliquos sileam, Lacedemones ipsos, quos nescio an proxime a Romanis fortissimos omnium et prestantissimos viros iudicare velim, usqueadeo sompniorum curiosos, ut scribat Cicero quod qui eis preerant «non contenti vigilantibus curis in Pasiphe fano, quod est in agro prope urbem, sompniandi causa excubabant; quia vera» inquit, «quietis oracula ducebant»? quis denique magos non suspiceret, sine quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ab alus gentũ ad optamim a mutãq nem
secimꝰ axi gretos nanq multo ante
bem conditam angures slornerunt tãtor
fuerunt In hõre ut Caleas petentibus
ylion grais nuosissime classi ꝓfectut mr¬
moret᷑ ob uña aus picn destiplmnã in ea
eñ excellebat in rebus aliis multꝭ in¬
serior Amphiarant uero ⁊ tyresias tam
allustret eodem artifitio ferunt᷑ ut pͥmu
ꝑ deo tolent et tellꝰ q̃ illũ ab sorbuerat
ꝑ eraculis adiret᷑ Ccoñs non mo uinẽs
homibus p̃ferret᷑. S defunctis etiã hu¬
mero dicente solũ apiũ info̾s diresiam
sape uagar ⁊ eliquos umbrarum more
nec pͥmi p̃cerea nr̃i ieges augurio doc¬
ti fuerunt Regnarant pͥns In grecia
morsus et ãphlecꝰ famosi augures de¬
inqr et est a pud ciconẽ omino apiũ ue¬
teres auo rerum paciebã : idem auguria
ut in regibus dixi sic nec in ppłis
nris hic pͥmũ futor ad missus est llã
et athemien gens alioqn prudẽtissima
nũ ꝙͣ cõsilud publitũ habuerũt cui non

Expanded text:
m fecimus. Apud Grecos namque multo ante urbem conditam augures floruerunt, tantoque fuerunt in honore, ut Calchas petentibus Ylion Grais numerosissime classi prefectus memoretur ob unam auspicii disciplinam: in ea enim excellebat, in rebus aliis multis inferior. 5 Amphiaraus vero et Tiresias tam illustres eodem artificio feruntur, ut primum pro deo colerent et tellus que illum absorbuerat pro oraculis adiretur, secundus non modo vivens hominibus preferretur sed defunctis etiam, Homero dicente solum apud inferos Tiresiam sapere, vagari reliquos umbrarum more. 6 Nec primi preterea nostri reges augurio docti fuerunt; regnarant prius in Grecia Mopsus et Amphilocus, famosi augures. Denique, ut est apud Ciceronem, «omnino apud veteres qui rerum potiebantur, iidem auguria ut in regibus dixi, sic nec in populis nostris hic primum furor admissus est. Nam et Athenienses, gens alioquin prudentissima, nunquam «consilium publicum» habuerunt cui non
Abbreviated transcription (Latin):
ali grachorũ om̃i clarissimo in lucama
excitũ hñti Int̃ sacrificandum contigit᷑ ut e
ꝑxima car̾nila geĩs serpẽtibus elapsis
exta corrũpent᷑ Idq non semel tin
s bis terq redintegratꝭ sac̾e accidit nr̃c
phbĩ potius quo ostento moti aruspices

Expanded text:
li Gracchorum omnium clarissimo, in Lucania exercitum habenti inter sacrificandum contigit ut e proxima cavernula geminis serpentibus elapsis exta corrumperentur. Idque non semel tantum sed bis terque redintegratis sacris accidit, nec prohiberi potuit. Quo ostento mot
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi fort mĩa auib debẽ maliusse ꝙͣ deo
Qm̃ et sub regibꝰ ⁊ sub imꝑis cõsularim̃ł¬
tis quidem seculis nichil absq auspicns domi
nilitieq fi solitũ Stupet ammiꝰ itolens
ilos unros tam clares tam maginficos qui
res huãnas̾ exaltissimo despice̾nt qui
firtima ixãm pedibus substrassi qui trar
orem menarrabili untute domnifent aui¬
cularũ uolatu garritiq et pouliũsꝰ sucaua¬

Expanded text:
populi fortunam avibus debere maluisse quam Deo; populi fortunam avibus debere maluisse quam Deo; quin et sub regibus et sub imperio consulari, multis quidem seculis, nichil absque auspiciis domi militieque fieri solitum. 3 Stupet animus recolens illos viros tam claros, tam magnificos, qui res humanas ex altissimo despicerent, qui fortunam ipsam pedibus substrassent, qui terrarum orbem inenarrabili virtute domuissent, avicularum volatui garrituique et puerilibus succu
Abbreviated transcription (Latin):
nome diceris et tustia et thure et sacri¬
ficiio appellata iuuẽlx extorumm ⁊ poetẽtor
at fulguru incerpees Que cum ita suit
non est cͤqͣnõsatõm locꝰ faciendum c̃men
est Idq dum taxat rñdendimi Sit uero
deo placitum ut et tu et q̃ erroribus tins
imbura fuit Roma cuiꝰ quod religiosissim¬
um est in te nũt usq fundatũ est selici ua¬
rietate mirabiles fucure uni distix iine
mẽdacii magisteriũ hrẽtis uel sit intelliure
qui int̾ iucẽ uel tenebras incͤ sit
ruspicie pͥmũ fontẽ attigi ad au¬
guriũ uenio pigz augures reges
memiisse ucipue q romulũ qui pastorum
ad huc quidã redolens augur ortimꝰ fuisse
tradĩ nura rerum dissonãna mo uero ꝯsona¬
cia rerum marua Quis em̃ insi pastor
incultꝰ acq horridus ad has reptias ap¬
plicasset amn p̾udor est cogitare uibem
romã om̃ium uibiũ ac trarum Indubitatũ
caput auspito conditã ⁊ florentem p̃potentꝭ̾

Expanded text:
nomen diceris, Tuscia, a thure et a sacrinomen diceris, Tuscia, a thure et a sacrificiis appellata, inventrix extorum et portentorum ac fulgurum intenon est tergiversationi locus, fatendum crimen est idque duntaxat respondendum: sic vero Deo placitum ut et tu et que erroribus tuis imbuta fuit, Roma, cuius quod religiosissimum est in te nunc usque fundatum est, felici varietate mirabiles future veri discipline, mendacii magisterium haberetis, vel sic intellecture quid inter lucem ac tenebras intersit. 78 1 Aruspicine primum fontem attigi; ad augurium venio. Piget augures reges meminisse, precipueque Romulum; qui pastorium adhuc quiddam redolens augur optimus fuisse traditur. Mira rerum dissonantia! imo vero consonantia rerum maxima! quis enim nisi pastor incultus atque horridus ad has ineptias applicasset animum? 2 Pudor est cogitare urbem Romam, omnium urbium ac terrarum indubitatum caput, auspicato conditam et florentem, prepotentis
Abbreviated transcription (Latin):
pudet ac nusret insoso inquo natie sui
hunt natũ beleraratum potins anoremn
uli q̃so tunc gens p̾dentissima lumen ai
et oculorum aberat uñ cecitas hec tam
maifesta tam publita deui ne tagem an
hominẽ ex tumasti si enñ deus ess non ne
illud occurnt e celo potius̾ ꝙͣ e terre cauer¬
milie̾ adirẽtutum neque expectaturũ bubul¬
ci aratrum quo adintꝰ doctrinã ppłis p̃¬
quapiã uisione ce delusam nosse poteras
At digne dei inditõ sc̃m reor ut etrores
tibi terra pare̾t nnchil tunt celeste sapiẽti
Neq em̃ her que tibi obũo mater inc̾ta
sunt pħis et poetis et hystoritꝭ testata
Qmi et error hic tuus ponnas natones
et addit rõnem citero ne ars in qud tanta
pp̃ cenitatem hom̃i a religionis aucͣti
abducẽtur ad marcedem et questim ais
inquit tanta o. deliratõnem rdilam
o aules migas o doctorum homi suꝑsti¬
tõnem mauditam huic pterea sump̾sisse

Expanded text:
pudet ac miseret: in solo in quo natus sum hunc natum vel exaratum potius errorem. Ubi queso tibi tunc, gens prudentissima, lumen animi et oculorum aberat? unde cecitas hec tam manifesta, tam publica? 5 Deum ne Tagem an hominem extimasti? Si enim deus esset, nonne illud occurrit e celo potius quam e terre cavernulis adventurum, neque expectaturum bubulci aratrum quo adiutus doctrinam populis prequapiam visione te delusam nosse poteras. 6 At digno Dei iudicio factum reor, ut errores tibi terra pareret nichil tunc celeste sapienti. Neque enim hec que tibi obicio, mater, incerta sunt: philosophis et poetis et historicis testata. Quin et error hic tuus proximas nationes Et addit rationem Cicero: «Ne ars» inquit, «tanta propter tenuitatem hominum a religionis autoritate abduceretur ad mercedem et questum». “Ars”, inquit, “tanta!” o delirationem ridiculam, o aniles nugas, o doctorum hominum superstitionem inauditam! 8 Hinc preterea sumpsisse