comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas sit. ⁊ finis negcrio impoĩtus sit.
finitur societas: qd̾ su ĩ regris oĩb
manetib alt̾ decessĩt. dei de tunc
sequatur res de qua sccietatem
coier̃ tũc ead̃ distinctione utem
quaĩ mandato ut siquid̃ igno¬
ta fu̾it mors alt̾ius ualeat scei¬
etas: si nota non ualeat. ¶ Sccie¬
tas q̃madinodum ad hr̃des sccii
non transiit itanec ad arroga¬
toremine alioquin: inuitus ꝗs
socius efficiatur. cui nonuuit.
ipẽ autem ad rogatus sccius ꝑ¬
manet. namet si fiius familias
emancipatus fu̾it. ꝑ manebit
scrius. ¶publicatione quoq
distrahi scrietatem diximus:
quod uidetur surtare uniuer¬
sorũ bonorum publicationẽ:
si sccii bona sccuipubuicentur. nã
cum ĩ eius locum᷑ sucredit: pro

Expanded text:
finis negotio impositus, finitur societas: quod si integris omnibus manentibus alter decesserit, deinde tunc sequatur res, de qua societatem coierunt, tunc eadem distinctione utemur, qua in mandato, ut si quidem ignota fueri‹t› mors alterius, ualeat societas, si nota, non ualeat. Societas quemadmodum ad heredes socii non transit, ita nec ad adrogatorem, ne alioquin inuitus quis soci‹u›s efficiatur cui non uult. ipse autem adrogatus socius permanet: nam et si filius familias emancipatus fuerit, permanebit socius. Publicatione quoque distrahi societatem diximus. quod uidetur spectare ad uniuersorum bonorum publicationem, si socii bona publicentur: nam cum in eiu
Abbreviated transcription (Latin):
ifuturum fuiss sinauationis cã id
erit factanonẽent. deccem dariñ
iuderi sibi rem instipulationem
ꝑuenisse. s dum caxat penanitñ
enimutriusq rei promissorem
obligari.ut ea daret facẽt. ꝗ si nõ
feciss penam sufferret. a ideo scrieta¬
tis uiditio agi posse. ¶ duo conuib¬
ti sccietatem oeierunt. iucri. q̃stus.
compendii: posteauus ex hiis a
prõnobr̃s ĩstitutus ẽ. altĩ legatũ
datumẽ. neutrumhorum in me¬
dium conferre delẽ respondit.¬
auis. Sccius sccio etiamcuipe
nomine tenetur ido ẽ desidie. atq
negligentie. culpa autem ñ ad ex¬
actissimam diligentiam dirigẽ¬
dae᷑ ¶ Sufficit enim calem clili¬
gentiam ĩ cominmibrrebus ad¬
hibere. talem qualẽ suis rebus ad¬
hibere solet. quia qui parum dili¬
S gentem sibi sccium ad quirit de se
queri debet¬

Expanded text:
fuisse, ‹u›t, si nouationis causa id ita facta non essent, decem dari?' non uideri sibi rem in stipulationem per uenisse, sed dumtaxat poenam non enim utriusque rei promissorem obligari, ut ea daret faceret et, si non fecisset, poenam sufferret et ideo societatis iudicio agi posse. Duo colliberti societatem coierunt lucri quaestus compendii, poste‹a› unus ex his a patrono heres institutus est, alteri legatum datum est. neutrum horum in medium referre deum. Socius socio etiam culpae nomine tenetur, id est desidiae atque neglegentiae. culp‹a› autem non ad exactissimam diligentiam dirigenda est: sufficit etenim talem diligentiam communibus rebus adhibere, qualem suis rebus adhibere solet, quia qui parum diligentem sibi socium adquirit, de se queri debet
Abbreviated transcription (Latin):
tione ⁊ cautione. et aliquid pre¬
stitit is qui uendidit an siñ om̃s
scriisoluendo sunt. quod a quib¬
dam seruari non pot̾ aceti̾s debe¬
at referre s prcculus ait putat.
ħ ad cetorum honus ꝑtinere. qd̃
ab aliquibus seruari ñ pot̾. rõne¬
que defendi posse q̃m scrietas cũ
contrahitur. tam lucriquam dãp¬
ni communio unitur ¶ Sumus
ex scriis: qui ñ totorum bonorũ
sccii erant cõmunem pecuniam¬
fenerau̾it. usuras q perceꝑit. ita

Expanded text:
ine cautione et aliquid praeine cautione et aliquid praestiterit is qui uendidit, an, si non omnes socii soluendo sint, quod a quibusdam seruari non potest a ceteris debeat ferre? sed Proculus putat hoc ad ceterorum onus pertinere quod ab aliquibus seruari non poteque defendi posse, quoniam, societas cum contrahitur, tam lucri quam damni communio initur. Si unus ex sociis, qui non totorum bonorum socii erant, communem pecuniamenerauerit usurasque perceperit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
solo agendimi: penes quem ea
pecunia sit. qua deducta dereliqͦ
quod cuiq debeatur. omnes age̾
possunt. ¶ñ mmquam neces¬
sarumnẽ. q̃ manente sccietate:
agi pro sccio. ueluti cum sccictaᷤ
uectigalium causacoita ẽ pp̃q
uarios contractus neutri expedi¬
at recedere a sccietate. nec refertꝰ
ĩ medium: quod ad alcumper¬
uenerit. ¶ Sumus ex scciis ma¬
ritus sit. ⁊ distrahatur sccietas¬
pͣ manente m̃iñio. dotem maritũ
p̃cipere dełe̾t. quia aput eum eẽ¬
debet. qui honera sustinet. quod
suam dissoluto m̃iñio scrietas
distrahatur: eadem die recipien¬
daẽ dos: qua et solui debet.
diuiditur sccietas: in ea causa dos
sit ut certum sit eamul partem
eius recłliñ oportẽ: diuid̾e eam
int̾ socios intex debet.
aulus. Si unus ex scciis rem cõ¬
muem uendid̃it consensu soci¬
orimipretium diuidi debet i ta
ut ei caueatur ĩ dempnem eii
futurum ⁊ quod suam dampny
passus ẽ ħ ei pr̃ãbitur ss̃ et si pre¬
tium cõmunicatum sit sine ra¬

Expanded text:
solo agendum, penes quem ea pecunia sit: qua deducta de reliquo, quod cuique debeatur, omnes agere possunt. Nonnumquam necessarium est et manente societate agi pro socio, ueluti cum societas uectigavarios contractus neutri expediat recedere a societate nec refertur in medium quod ad alterum pervenerit. Si unus ex sociis maritus sit et distrahatur societas manente matrimonio, dotem maritus praecipere debet, quia apud eum ebet qui onera sustinet: quod si iam dissoluto matrimonio societas distrahatur, eadem die recipienda est dos, qua et solui debet. diuiditur societas in ea causa dos sit, ut certum sit eam uel partem eius reddi non oportere, diuidere eam inter socios iudex debet.um. Si unus ex sociis rem communem uendiderit consensu sociorum, pretium diuidi debet ita, ut ei caueatur indemnem eum futurum. quod si iam damnum passus est, hoc ei praestabitur. sed si pretium communicatum sit s
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ꝓhibu̾it eum dominus spe¬
cialit̾ renuntiare. ¶ itemscriptũ
ẽ. posse procuratori quoq nico so¬
cium meum irnuntiar quod
seruus aput alphenum itanotat
cẽ in potestate domini cum ꝓcur¬
atori eius irnuimtiatum ẽ an
uelit ratam hrẽ renuntiationẽ
igitur is cuius ꝓcuratori remm¬
tiatum ẽ. lib̾atus eẽ uidebitur: ñ¬
an autemip̃e quoq qu̾i renun¬
tiauit ꝓcuratori libẽtiu ĩ potesta¬
te eius erit. quẽ ad madum dici¬
mus ĩ eo qui sociorenuntiat. ¶ñ¬
morte nnius sccu scietas
dissoluitur. et siconsensu omni¬
um coita sit. pliurs uero suꝑ sunt
nisiincocunda scrictate alit̾ con¬
uenerit. nec hr̃s sccii succelit. s
quod ex recõmuni postea que¬
situme. item doius ⁊ culpa ineo
quod exantegesto pendet. tam ab
br̃de quam hr̃dies p̾standum ẽ¬

Expanded text:
nisi si prohibuerit eum dominus spenisi si prohibuerit eum dominus specialiter renuntiare. Item scriptum est posse procuratori quoque meo socium meum renuntiare. quod Servius apud Alfenum ita notat: esse in potestate domini, cum procuratori eius renuntiatum est, an velit ratam habere renuntiationem. igitur is cuius procuratori renuntiatum est liberatus esse uidebitur: an autem ipse quoque ‹qui› renuntiauit procuratori liberetur, in potestate eius erit, quemadmodum diximus in eo, qui socio renuntiat. Morte unius societas dissoluitur, etsi consensu omnium coita sit, plures uero su‹p›ersint, nisi in coeunda societate aliter conuenerit. nec heres socii succedit: sed quod ex re communi postea quaesitum est, item dolus et culpa in eo quod ex ante gesto pendet tam ab herede quam heredi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ecredit i casu quia detĩorem cãms
ͫeam facis teneri te pro sccio uidii¬
ĩ tesstietatis nonint̾ sit dirimisccieta¬
tem semꝑ enim nonid quod ñ¬
priuatim int̾e unius ex sociis
seruari solet. s quod scrietati expe¬
dit hec ita accipienda sunt si uii¬
chil de ħ in cocunda scrietate con¬
uenit. ¶ item quiscrietatem ute
tempus coit. ante tempus renũ¬
tiando: scrium a se non se a socio
lib̾at itaq siquid compendii p¬
ea factumerit. eius ꝑtem non fe¬
ret. at si dispendu eque presta¬
bit portionẽ nisi renuntiatio ex
necessitate quadam facta sit qd̃
si tempus finitumẽ lib̾um ẽ re¬
cetere. quia sine dolo malo rofiat.¬
¶ renuntiare scrietati: etiam per
alios possumus: et iteo dictum ẽ¬
qui ꝓcuratorem quoq posse renũ¬
tiare scrietati sS ũtrum de eolic¬
cumsit. cui omniũbonorum ao¬
ministratio concessa ẽ. an de eo
cui ħ ip̃m nominatim mãdatũ
ẽ uideamus anuero ꝑutrumq¬
recte renuntietur: quod ẽ u̾ius.

Expanded text:
 expedit, hoc casu, quia deteriorem causam meam facis, teneri te pro socio iui› societatis non intersit dirimi socie tatem: semper enim non id, quod priuatim interest unius ex sociis, seruari solet, sed quod societati expedit. haec ita accipienda sunt, si nihil de hoc in coeunda societate conuenit. Item qui societatem in tempus coit, eam ante tempus renuntiando socium a se, non se a socio liberat: itaque si quid compendii postea factum erit, eius partem non fert, at si dispendium, aeque praestabit portionem: nisi renuntiatio ex necessitate quadam facta sit. quod si tempus finitum est, liberum est recedere, quia sine dolo malo id fiat. Renuntiare societati etiam per alios possumus: et ideo dictum est procuratorem quoque posse renuntiare societati. sed utrum de eo dictum sit, cui omnium bonorum administratio concessa est, an de eo, cui hoc ipsum nominatim mandatum est, uideamus, an uero per utrumqrecte renuntietur? quod est verius,
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ex hiis que ẽdentur sũ¬
mittẽ delrbit an ex hiis q̃ edita᷑¬
sunt: uidendumẽ puto autem
n̾ius ea que pleno grege edita
sunt: ad fructuarium ꝑtinere.
s poflorem gregis casum noeere
debere frutuario ¶ Sumitt̾e¬
autem factiẽ ⁊ uili anus ꝓprie
dicit disꝑtirre ⁊ diuidẽ a diuisionẽ¬
sub mnissorum ꝓprietarii erit
fructus alienus eẽt. quis ecliffi¬
cassi intratemꝑus quousus fr¬
uͥctͣus ꝑit suptitie sublata resti
tis usum fructum legau̾it. ue

Expanded text:
quae edentur summittere debebit, an ex quae editsunt, uidendum est. puto autem erius ea, quae pleno grege edita sunt, ad fructuarium pertinere, teriorem gregis casum nocere debere fructuario. Summitteautem facti est et Iulianus proprie dicit dispertire et diuidere et diuisionesummissorum proprietarii. fructus alienus esset, quis aedificasset, intra tempus quo usus fructus perit superficie sublata restittis usum fructum legauerit, ue
Abbreviated transcription (Latin):
queritur quis aquilie agat. cũ etͥ¬
dominus nillus sit huius moi¬
serui aait celsus legem donn¬
no damna salua eẽ uoluisse.
dominus ergo hr̃ditas habebi
post aditamhr̃ditatem sit oc¬
cisus competẽ legis aquilie
actionem legarario si post mor¬
tem serui agnouit legatum
quod si repudiauit. cõseq̃ns
ẽẽ ait uilianus dicere heredi
competere.

Expanded text:
quaeritur, quis Aquili‹a› agat, cum dominus nullus sit huius serui. et ait Celsus legem domino damna salua esse uoluisse: dominus ergo hereditas habebitpost aditam hereditatem sit occisus, competere legis Aquiliae actionem legatario, si non post mortem serui adgnouit legatum: quod si repudiauit, consequens esse ait Iulianus dicere heredi competere.
Abbreviated transcription (Latin):
Huic scripture conseq̃ns
ẽdicere. ut si ante aditam lx¬
redit̾atem dͦͣt id atur legatus
seruus aput hr̃dem remane¬
at aquilie accõ ꝑ hr̃ditatemei
ad quisita: quod suuln̾atus
ͤsit ante aditam hr̃ditatẽ. et
inhr̃ditate quidem acc̃o rem¬
ansit. s cetere ẽamꝰ legatario
hr̃demoportet ¶ Si scriusu
uln̾atus mortifere. postea ru¬
in a uł naufragiouł alioictu
maturius ꝑierit. de occiso agi
non posse. s quasi deuuln̾ato
s simanumissus ur alienat ͦ
ex uulnere ꝑut. quasi de occiso
agiposse. uilianus ait ħ ita tã
uaꝵie. quia u̾umẽ eum ate cc¬
nuln̾abas quod mortuo de¬
mum apparut. at ĩ suꝑiore
nonẽ passa ruma apparere an
sit occisus ¶ s siuln̾atum
mortifere lib̾um ⁊ hr̃dem ẽẽ
euis agẽ aquilie non posse.¬

Expanded text:
Huic scripturae consequens est dicere, ut, si ante aditam hereditatem occidatur legatus servus, apud heredem remaneat Aquiliae actio per hereditatem adquisita. quod si vulneratus sit ante aditam hereditatem, in hereditate quidem actio remansit, sed cedere ea legatario heredem oportet. Si servus vulneratus mortifere postea ruina vel naufragio vel alio ictu maturius perierit, de occiso agi non posse, sed quasi de vulnerato, sed si manumissus vel alienatus ex vulnere periit, quasi de occiso agi posse Iulianus ait. haec ita tam varie, quia verum est eum a te ocvulnerabas, quod mortuo eo demum apparuit: at in superiore non est passa ruina apparere an sit occisus. sed si vulneratum mortifere liberum et heredem esse eius agere Aquilia non posse
Abbreviated transcription (Latin):
quisq p̾cipuum hat quod ex
re eius seruus ad quisierit ¶ cñ
agẽ tecum comimuni duidũ¬
douellem ꝑtem tuam titiotr¬
adidisti mutandi uiditii cã te¬
neris michip̾toria accõne. eo

Expanded text:
quisque praecipuum habeat, quod ex re eius seruus adquisierit. Cum agere tecum communi diuidundo uellem, partem tuam Titio tradidisti mutandi iudicii causa: teneris mihi praetoria actione,
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃ Rcfectionis grã acce¬
dendi ad ea loca que non ser¬
uiant facultas tributa est.
hiis quib seruitus debetur.
qua cam im acced̾e eis sit
necc̃e / uisi ĩ cessione seruitũ¬
tis nominatim p̾ finitimi
sit quã acced̾etur ⁊̃ ideo nec
secimlum ruum nec supͣ
eum si forte sub t̾ra aqua
ducatur locum religiosimi
dominus soli face̾ pot̾ ne ser¬
uitus int̾eat ⁊ id u̾um ẽ. s et
tepressurimiul ad lenatur¬
um riuum ꝑ quem aquam
uire ducis potestatem habes.
nsi ne id faceres cautum sit.
¶ Si ꝑtium fundum us ẽ
michi aquam riuo ducere.
tacite ħ uira seciuitur ut
reficẽ michi riuim liceat
ut adire quam proximo
possim ad reficiendum eũ
ego fabriq meiitem ut spa¬
tium relinquat michi do¬
minus fundi: qua dextra
⁊ sinistra ad riuum ad eã
a quo t̾ram limum lapidẽ.
seruit. uendito quoq fũte
seruitutes sequuntur. edi¬
fitia quaꝵ fundis ⁊ suncli

Expanded text:
Refectionis gratia accedendi ad ea loca, quae non seruiant, facultas tributa est his, quibus seruitus debetur, qua tamen accedere eis sit necesse, nisi in cessione seruitutis nominatim praefinitum sit, qua accederetur: et ideo nec secundum riuum nec supra eum si forte sub terra aqua ducatur locum religiosum dominus soli facere potest, ne seruitus intereat: et id uerum est. sed et depressurum uel adleuaturum riuum, per quem aquam iure duci potestatem habes, nisi si ne id faceres cautum sit.Si prope tuum fundum ius est mihi aquam riuo ducere, tacita haec iura sequuntur, ut reficere mihi riuum liceat, ut adire, qua proxime possim, ad reficiendum eum ego fabrique mei, item ut spatium relinquat mihi dominus fundi, qua dextra et sinistra ad riuum adeam et quo terram limum lapidem hseruit, uendito quoque fundo seruitutes sequuntur. aedificia quoque fundis et fundi
Abbreviated transcription (Latin):
aͣ rescriptum ẽ ut illic fidei cõ¬
missumpetatur. ubi domitili¬
urn hr̃s habet quociens autẽ:
ceꝑit quis fidei commissumꝰ
soluere n  on pot̾ lͣ pscrptre uti
artiañ. Quamius ad eumꝰt
hr̃ditas fu̾it deuoluta qui doͭ¬
micilium ĩꝓuintiahĩ sec et uo¬
diuus seuerus ⁊ antominus. a¬
rescripserunt si consẽserint ¶¬

Expanded text:
et rescriptum est, ut illic fideicomet rescriptum est, ut illic fideicommissum petatur, ubi domicilium heres habet. quotiens autem coepit quis fideicommissum soluere, ntionum. quamuis ad eum hereditas fuerit deuoluta qui domicilium in prouincia habet. sed et diui Seuerus et Antoninus rescripserunt, si consenserit
Abbreviated transcription (Latin):
rare ⁊ cogi promtiare eas q
sententias seruari in euuidem
bi eẽ maiorem ꝑtem hr̃dita¬
tis non erit ad prestationem
compellendus a ita multis
constitutionib caueturut ibi
petatur fidei cominissum: ubi.
maior ꝑars hr̃ditatis ẽ nisisis
probetur eoloco uoluisse testaͤ¬
corem fidei cominissum pre¬
starr ubi petitur ¶ tractatu:
est de ere aueno si mea ꝓuincia
¶ubͥi fidei comnuissum petitur
plus eẽt eris aliem. anquasi
inaior ps ałibi eet prescripto a
locum haberets hic placuit.
nicħ facere eris alienino mẽ.
cum non loci sit es alienunisz
uniu̾sarum facultatum. ¶es
enim alienum prĩmonium
cotum ĩ minuere constitit. ñͦ
certilcri facuitates q̃uid tñ si
forte certis hoñib destinatu
sit id pr̃imonium. ut puta a¬
limentis prestandis q̃ rome
prestari pr familias usserat:
uł cributis uł quib dam alii
ĩ excusabitib bou̾ib an possit
prescriptioiccum hre. hic pu¬
otor Iustius dici iccum br̃e. ¶ S

Expanded text:
rare et cogi pronuntiare easque sententias seruari. in eundem bi esse maiorem partem hereditatis, non erit ad praestationem compellendus: et ita multis constitutionibus cauetur, ut ibi petatur fideicommissum, ubi maior pars hereditatis est: nisi si probetur eo loco uoluisse testatorem fideicommissum praestari, ubi petitur. Tractatum est de aere alieno: si in ea prouincia, ubi fideicommissum petitur, plus esset aeris alieni, an quasi maior pars alibi esset, praescriptio locum haberet. sed et hic placuit nihil facere aeris alieni nomen, cum non loci sit aes alienum, sed uniuersarum facultatium: aes enim alienum patrimonium totum imminuere constitit, non certi loci facultates. quid tamen si forte certis oneribus destinatum si‹t› id patrimonium, ut puta alimentis praestandis quae Romae praestari pater familias iusserat, uel tributis uel quibusdam aliis inexcusabilibus oneribus, an possit praescriptio locum habere? hic putem iustius dici locum habere. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
accimir aͥs so lu debitorem opor¬
det queres domino quandoq
ꝓpriamlitem inferenti non ob
contractum ẽ conuenirio por¬
tet nͣec inħ dilationem m̃si
ex iusta causa darr ut ex pro¬
imitia codices asferantur id
¶maccione cutele placut.¶noͣ¬
mine puelle cutorib inpro¬
¶ͣluntia condempnatis: cura¬
¶tores puelle uiditatĩm romẽ
facere coguntur. ubi mutus¬
am pecuniam m̃r accepit ͦ
cui filia heres extitit. ⁊i s iloct¬
officio ꝑ manet. licet fuere ce¬
perit quiarecte abinitio ad
dictus est s iudicandi neces¬
sitatem morb sonticus rem¬
utit ergo mutari debet.
pars nominatim petit id eñt
inqui exẽpli eẽ diius adria¬
nus rescripsit nisi ħ specilia¬
lit̾ a principe ad uerecundiã
peti iudicis resꝑiciẽte ꝑmittit᷑.

Expanded text:
actum, absolui debitorem oportet: quae res domino quandoque propriam litem inferenti non obcontractum est conueniri oportet nec in hoc dilationem nisi ex iusta causa dari, ut ex prouincia codices adferantur. idem in actione tutelae placuit. Nomine puellae tutoribus in prouincia condemnatis curatores puellae iudicatum Romae facere coguntur, ubi mutuam pecuniam mater accepit, cui filia heres extitit. 46 Pcio permanet, licet furere coeperit, quia recte ab initio iudex addictus est: sed iudicandi necessitatem morbus sonticus remittit. ergo mutari debet. pars nominatim petat: id enim iniqui exempli esse diuus Hadrianus rescripsit: nisi hoc specialiter a principe ad uerecundiam petiti iudicis respiciente permittetur.
Abbreviated transcription (Latin):
o A enditor abemptore denꝯe¬
untiatus ut eum euictionis ꝙ¬
nomine defend̾er dicit se priꝰ¬
Regium hr̃e sui iudicis quẽ¬
ritur. an possit litem ab eo u¬
cdice aput quenres ĩt̾ petitorẽ
et emptorem cepta ẽ ad suũ
iudicem rencrare paulus re¬
spondit. uenditorem empto¬
ris iudicensequi solere. ¶ i¬
dices apreside datisolent. q̃ ĩ
cempus successorum euodu

Expanded text:
. Uenditor ab emptore denuntiatus, ut eum euictionis nomine defenderet, dicit se priuilegium habere sui iudicis: quaeritur, an possit litem ab eo iudice, apud quem res inter petitorem et emptorem coepta est, ad suum iudicem reuocare. Paulus respondit uenditorem emptoris iudicem sequi solere. Iudices a praeside dati solent etiam in tempus successorum eiu
Abbreviated transcription (Latin):
te uiis iebus que postea ĩobli¬
gationem ad uer titte si  t¬
namtiueminem puto cuibita¬
turi. quin fiteuissor ante ol¬
Iigationem rei accipi possit
iudituumuero añ quem alis¬
quid tebratur nõn posseꝰ dẽ¬

Expanded text:
de his rebus quae postea in obligationem aduenturae suntnam neminem puto dubitaturum, quin fideiussor ante ligationem rei accipi possit: iudicium uero, antequam alquid debeatur, non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
aulus S ẽt ⁊ si restituatur ei
hr̃ditas ex trebelliano. actioĩ
en nou dabitur siue sponte
siue cõactus hr̃s ẽam᷑ adierit.
si s contra si legatus tempore le.¬
gationis adierit ⁊ restitũit. da¬
tur. ĩ fidei commissarium acc̃oͬ e¬
nec exceptio crebelliam obstat

Expanded text:
um. Sed et si restituatur ei hereditas ex Trebelliano, actio in eum non dabitur, siue sponte siue coactus heres eam adierit: atem. Contra si legatus tempore legationis adierit et restituerit, datur in fideicommissarium actio, nec exceptio Trebelliani obstat
Abbreviated transcription (Latin):
ius maior ꝑ ars hr̃clitatis ĩ pro¬
uiutia sit. tñ rome debere com¬
missum fidei solui dicẽdumẽ
cum apparet id testatorem sen¬
sisse ex gn̾e comꝑationis ¶ S
⁊ siꝓponas quib dam calaris¬
simis iuiris. argenti uł auri¬
pondo relicta: ⁊ sit suffitiens ad¬
huiusmõi fidei commissa pr̃i¬
monium romelicet ⁊ maior
sit diꝗoportet rome cẽ presta¬
dumquec emmuisimise est
testatorem qui bonorem hĩtũ¬
uoluit hiis quib reliquit. tã
modica fidei cominissa ĩ ꝓuin
tia p̾stariuolusse. ¶Si eares
oͣ que ꝑfidei commissum rełicta
est eo loci sit clicendum ẽ non¬
rł̾e prescrwi ei qui petit. quasi
smaior pars hr̃ditatis alibi sit.
s si non fidei cõmissum petat
eo locoͣ s fidei cõmisso satis ni¬
dendum ẽ anħ prescriptio¬

Expanded text:
or pars hereditatis in pruincia sit, tamen Romae debere fideicommissum solui dicendum est, cum apparet id testatorem sensisse ex genere comparationis. Sed et si proponas quibusdam clarissimis uiris argenti uel auripondo relicta et sit sufficiens adhuiusmodi fideicommissa Rommonium: licet maior  praestadum: nec enim uerisimile est testatorem, qui honorem huoluit his quibus reliquit tam modica fideicommissa, in praestari uoluisse. Si ea res  per fideicommissum relicta est eo loci sit, dicendum est nonre praescribi ei qui petit, quasi maior pars hereditatis alibi sit. d si non fideicommissum petatur eo loci, sed fideicommisso satis, uidendum est, an haec
Abbreviated transcription (Latin):
sidei commissaru alio loco dare.
necesse hre secundun consen¬
usus hanc omisit postea qua¬
uis ante n senͣtentiam. reu̾ti¬
ad hauc de fensionemñ potest.
¶silib̾tis siuis tesseras fru

Expanded text:
ideicommissarius alio loco dare, necesse habere secundum consenusus hanc omisit, postea, quamuis ante sententiam, reuad hanc defensionem non potest. Si libertis s
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aditiento presentiauescientia
uicicis neccessariaẽ ¶ qui legã:¬
tionio carisa romain ueu̾ e qͣu¬
bet causa fide uibe̾ pot̾. dnm primꝰ¬
legio suo cumũt mitaliacontr¬
risnecessitati: ¶ uͣidex si quidad¬
u̾sus legis p̾ceptum ĩ iudicãdo
dolo malo prer mnisit legem offi¬
cuimnondum clies prestando
petume᷑ uenit. si agat aliquiꝯͣi
t̾̃ponendam cautionem: ex uxͣ¬
⁊ causa condempnatio fit. sn cunt

Expanded text:
in addicendo praesentia uel scientia iudicis necessaria est. Qui legationis causa Romam uenit, ex qualibet causa fideiubere potest, cum priuilegio suo, cum sit in Italia contrris necessitati. Iudex si quid aduersus legis praeceptum in iudicando dolo malo praetermiserit, legem offcum nondum dies praestandae pecuniae venit, si agat aliquis ad interponendam cautionem exiusta causa, condemnatio fit. Ea caut
Abbreviated transcription (Latin):
uͣtiͣmus. Qodͣ legͣatur siquid̃¬
ꝑ ꝑsonalẽm accc̃em exigetur:
tbidari debet ubie nisi dolo ma¬
lo hrͣdis subductum fu̾it. tunc
cnim ibidari debet ubipeͣtitim
prete̾a qͣ d̾ pont̾e aut numero
uaut mensura continetur. ibiͦ¬
nẽ ordt᷑ dr dari debet ubi petitur msi si ad¬
tumͣ fu̾it centũ inccłios ex il

Expanded text:
um. Quod legatur, si quidpersonalem actionem exigetur, dari debet ubi est, nisi si dolo malo heredis subductum fuerit: tunc enim ibi dari debet ubi petitur. praeterea quod pondere aut numero aut mensura continetur, ibi dari debet ubi petitur, nisi si adiectum fuerit 'centum modios ex il
Abbreviated transcription (Latin):
des reliquerit. inusq eorum
iuditio egit. non erit u̾um to¬
tam rem que in priore iuditio:
⁊ fuit. deluctaͣm cẽs nec enim qͥs¬
quam alienam accionem in
indipium ĩuito co hr̃de ꝑcluoe̾
pora prestita erant deͣceͣsit etͣ
alius ĩ locum eius datus fu̾it
canta ex integm cempora in ꝑ¬
sona eius prestituta ĩ tellige¬
mus: quamius magistratus
nominatim ħ in sequentis da.¬
datione ñ ex p̾ssĩt ita carnen
consensisse. qui edi sibi getns a¬
put cmnd̾ indicem de siderat
abolenue Si is qui rõme in
Huia succedit ĩ eius iocum. aqͦs
ꝓeres relictus est e mt fus  er¬

Expanded text:
des reliquerit unusque eorum iudicio egerit, non erit uerum totam rem quae in priore iudicio fuerit deductam esse: nec enim quisquam alienam actionem in iudicium inuiora praestita erant, decesserit et alius in locum eius datus fuerit, tanta ex integro tempora in persona eius praestituta intellegemus, quamuis magistratus nominatim hoc in sequentis datione non expresserit: ita tamen consensisse, qui edi sibi genus apud eundem iudicem desiderat assio. Si is qui Romae iudquia succedit in eius locum, a quo heres relictus est. 35 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
tium accipere. nec uirare cogen¬
dus ẽ se dare ñ oportere. quial
insiurandum ĩ lccumlitis con:¬
testate succedit. ¶ edium nõie
legatus. dampni ĩ fecti ꝓmittẽ
deberaut nicimii mitr̾e ĩ possẽ¬
sionẽ /s a si dies acͣctiouis exitu¬

Expanded text:
cium accipere, nec iurare cogendus est se dare non oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit. Aedium nomine legatus damni infecti promittere debet aut uicinum admittere in possessionem. Sed et si dies actionis exitu
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Donid circo iudicis officua
impeclitur. qd̾ quidam extuto¬
rib post litem ad u̾sus omnes:
ĩ cohatam rei publice cã ab c̃ẽ ce̾¬
perunt. cũ p̾sentium ⁊ eorum¬
e quiñ defẽclintur ad ministrade¬

Expanded text:
m. Non idcirco iudicis officium impeditur, quod quidam ex tutoribus post litem aduersus omnes inchoatam rei publicae causa abesse coeperunt, cum praesentium et eorum qui non defe
Abbreviated transcription (Latin):
dicantur. qui ei rei publice cã¬
ab erimt id q c̾ui fratres inꝰ
u̾ba rescripserunt humanũ¬
ẽ p̃p fortuitis casus dilationes
accipiuelnͣti qd̾ pr̃utigator fi¬
siumul filiam uruxor uirum
sur quod filii parentes amise¬
runt a ĩ similib causis cogr¬
edisc̃ E tionen ꝰ aliquem modum su¬
estineri ¶Senator si negrriis¬
galienis se obͣtułit in prouintia¬
non debet uiditium ircusare
negociorum gestorum s actio¬
nem eum excipere oport̾e. uili c̃¬
anus responditꝭ cum sua spõte¬
ibi hanc opligationem ꝯtͣxit.¬

Expanded text:
icantur qui rei publicaberunt: idque divi fratres in erba rescripserunt. humanuer fortuitos casus dilationem accipi, veluti quod pater litigator fvel filiam vel uxor virumrum uel filius parentem amise, et in similibus causis cognitionem ad aliquem modum sustineri. Senator si negotiisalienis se optulerit in prouinciaon debet iudicium recusare negotiorum gestorum, sed actionem eum excipere oportere Iulius respondit, cum sua sponteibi hanc obligationem cont
Abbreviated transcription (Latin):
ribus pͣtem eiumaiam crectiti
petere pot̃ quaniuis postea fĩn¬
us unus nacus sit quia pot̾ant
pnues uaici cu ꝑ reruinnatu¬
ram certunifũit unimnasci
s sabinus ⁊ cassius ꝑtem quar¬
ram peti de buisse quia ĩc̾tum
eẽt antres nascerentur s nec reꝑ
naturamintuendam: inquaꝰ
omnia c̾ta eẽnt cum futura utiꝰ¬
q fierent. s nostram in scienꝰ¬
tiam aspicidelere.

Expanded text:
am crediti petere potest, quamuis postea unus filius natus sit, quia poterant plures nasci: cum per rerum naturam certum fuerit unum nasci. sed Sabinus Cassius partem quartam peti debuisse, quia incertum esset an tres nascerentur: nec rerum naturam intuendam, in qua omnia certa essent, cum futura utique fierent, sed nostram inscientiam aspici debere.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq cãum ꝑtes tenebuntur nã
si diuisis eent deceminilia quẽ ñ¬
aput defuctum depoĩta fũant.
et quinq milia abstusint. et ut̾q
soluendo ẽ. in ꝑtes obstrict i crunt.
nec amplius enim actoris int̾ẽ.
quod sil aͣnccm contlauint. aut
conflari ab aliquo passi fu̾int. alia
ue spẽs dolo eorum int̾uersa fũint
insolidum comemri pot̾unt ac
si ip̃i seruandam suscepissent
namcerte u̾iinẽ in solidum et¬
quemq dolo fccisse ⁊ nisi ꝓ alio
solido res non pot̾ restitui. nec tñ
ab surde sentiat quilz putau̾it
plane nismtegre rei restitutione.
enim cum quo accum fu̾it lib̾an
non posse. condẽpnandum tam
sires ñ restituatur. ꝓ qua parte he
odest᷑ Actione depoĩti conuẽtus
scruo constitind cibariorimi no¬
mine apuc eumd̾ iudicemutilit̾
futem. centum mĩmos ques hac
dic cõnuendasti mithi ad num¬
⁊ ante seruo sticho actõre ẽẽ apud
me ut nocum haberes: hac epła
ĩ crementum respondi: depoĩti ac¬

Expanded text:
tes tenebuntur: nam si diuiserint decem milia, quae apud defunctum deposita fuerant, et quina milia abstulerint et uterque soluendo est, in partes obstricti erunt: nec enim amplius actoris interest. quod si lancem conflauerint aut conflari ab aliquo passi fuerint aliaue quae species dolo eorum interuersa fuerit, in solidum conueniri poterunt, ac si ipsi servandam suscepissent: nam certe verum est in solidum quemque dolo fecisse et nisi pro solido res non potest restitui. nec tamen absurde sentiet, qui hoc putaverit plane nisi integrae rei restitutione eum, cum quo actum fuerit, liberari non posse, condemnandum tamen, si res non resarum.Actione depositi conuentus seruo constituto cibariorum nomine apud eundem iudicem utilitelutem.Centum nummos, quos hac die commendasti mihi adnumerante seruo Sticho actore, esse apud me ut notum haberes, hac epistincrementum. respondi depositi ac
Abbreviated transcription (Latin):
lorentmnꝰ Nicet deponere. tam
plures quam unus possint. atq¬
tamen aput sequestrumñ nisi
plures deponẽ possunt. namtam̃
id fit cum aliquares incontrou̾si¬
am declucimm itaq ħ cãu ĩ solidũ
uus quisq uidetur deposuisso
quod alit̾ est cumrem cõmune
plures deponunt. ¶ rei depoĩte ꝓpr¬
ietas aput deponentrinmanet.
s et possid ñsi aput sequestrum
depoĩta ẽ. nam tum demum scqst᷑.
possidet. ad enim agitur ea depoĩ¬

Expanded text:
onum.Licet deponere tam plures quam unus possunt, attamen apud sequestrem non nisi plures deponere possunt: nam tum id fit, cum aliqua res in controuersiam deducitur. itaque hoc casu in solidum unusquisque uidetur deposuisse: quod aliter est, cum rem communem plures deponunt.Rei depositae proprietas apud deponentem manet: sed et possessio, nisi apud sequestrem deposita est: nam tum demum sequester possidet
Abbreviated transcription (Latin):
aput seruum depõitum sit. et
manumissus reniteneat impm
dandam accionem. ñ indnmi li¬
cet ex cet̾is cansis ĩ monimissumꝰ
acc̃o non datur.

Expanded text:
apud seruum depositum sit et manumissus rem teneat, in ipsum dandam actionem, non in dominum, licet ex ceteris causis in manumissum actio non datur.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Oater decetens extra¬
ncum ex todrrante hr tem nntĩ¬
tuit. filiam imam ex quadran.¬
ꝑspondi filia pret̾ita io uendi¬
tes care debet quod inte potest eata
que omissa ĩ testata matre ħũ¬
tura eẽtsitaqꝰ dicipot᷑ cam que
oͣmissa ẽ etiam si toram hr̃ dita¬
tem ab intestato petat.i obtmnc¬
at. soiam hĩturam uusam
successionemꝵ q̃m adicaum
si a ta oisiss iegĩmam ħp̃di¬
tntemis non ẽ ad mittendum
ut adũsus sororem audiatur
agento de iuoffipioso ꝓrea di¬
cendum ẽ non ed simuem om¬
itenti cam que ex testamento
adnt. et ideb ab extraneo semi¬
ssem ucndicand̾ ⁊ defendẽdu
totum semissem eẽ aufendum
qͣi seĩs totus ad ͣhanc ꝑtineat.
scłm quod ñ intotum cestam̃¬
Im infirmatur s ꝓꝑte intesta¬
ta effititur licet quas furiose
niliun ultimm eius dãp¬
nenur cet̾um si quio putau̾it fi¬
lia optinente totum cestam̃tũ
ĩ firmari. dicendum estã iusti¬
tutam ab ĩtestato posse adire

Expanded text:
m. Mater decedens extraneum ex dodrante heredem instituit, filiam unam ex quadranrespondi: filia praeterita id uindicare debet, quod intestataintestata matre habitura esset: itaque dici potest eam quae omissa est etiam, si totam hereditatem ab intestato petat et optineat, solam habituram uniuersam successionem, quemadmodum si altera omisisset legitimam hereditatem. sed non est admittendum, ut aduersus sororem audiatur agendo de inofficioso: praeterea dicendum est non esse similem omittenti eam, quae ex testamento adiit: et ideo ab extraneo semissem uindicandum et defendendum totum semissem esse auferendum, quasi semis totus ad hanc pertineat. secundum quod non in totum testamentum infirmatur, sed pro parte intestata efficitur, licet quasi furiosae iudicium ultimum eius damnetur. ceterum si quis putauerit filia optinente totum testamentum infirmari, dicendum est etiam institutam ab intestato posse adire
Abbreviated transcription (Latin):
repetitionem ex ea causa cõptrẽ ide
respondit eiucta hr̃ditate ꝑ in¬
ꝯssitiosi q̃ relam ab eo qui hr̃s
iustitutus eẽc ꝑinde omina ob¬
scruari oport̾e ac si hr̃litas ad¬
ita ñ fuiss̾a ideo ⁊ petiticẽmĩte

Expanded text:
repetitionem ex ea causa competere. Idem repetitionem ex ea causa competere. Idem respondit, euicta hereditate per inofficiosi querellam ab eo qui heres institutus esset, perinde omnia obseruari oportere, ac si hereditas adita non fuisset: et ideo et petit
Abbreviated transcription (Latin):
amplexus esisem ñ uidecur bon̾¬
norura possiõnem contra haman¬
ulas repucias ĩe ¶ exqͣuibus
apparet ñ rec recte totamhrcli
ratem pret̾itaniuendicare cũ
rescisso cestamento: q̃ ĩ statute
aiͣ debet acmipere rõtiens enimeã
ĩ diu̾genda ẽ quotiens siuere
fulius cẽt hr̃s cẽtiant bonorumꝰ
possõr ut irerii possiteat: et
ñ patiatiur qiuo de ĩoffitioso
dicit. nec acitiones mouere deb
nec ꝗuamuuam quari hr̃dita¬
tis petino ne ex ħcere nec alia ᷤ
umquam melioris sit cõlictõis.
quanisi consiteretur ad u̾sarius
stamenti querelam ĩ scitiit. et
fraude hr̃dis scripti quasi t̾tiam
ꝑtem hr̃ditatis tacite regatus
eẽt ei restitu̾e. reliquid eam ac¬
tionem: ñ idi de seruisse que¬
relam/ ⁊ ideo ñ ꝓhib̾i eũm repet̾e
ĩ cohatam accoueͣm: ¶ item q̃¬
situmẽ an hr̃s audienchus ẽ. ap
demoffitioso q̃relam acadet.¬
siderãs iestitui sibiea que soluit
respondit. qui sciens ĩ debitum
fidei cominissum soluit nullã

Expanded text:
enim non uidetur bonorum possessionem contra tabulas repudiasse. ex quibus apparet non recte totam tatem praeteritam uindicare, cum rescisso testamento etiam institutae non debet accipere totiens enim ea indulgenda est, quotiens, si uere filius esset, heres esset aut bonorum possessor, ut interim et possideat et non patiatur: qui uero de inofficioso dicit, nec actiones mouere debet nec aliam ullam quam hereditatis petitionem exercere nec ali, ne umquam melioris sit condicionis, quam si confitetur aduersariusstamenti querellam instituit et fraude heredis scripti, quasi tertiam partem hereditatis tacite rogatus esset ei restituere, reliquit eam actionem, non uideri deseruisse querellam et ideo non prohiberi eum repetere inchoatam actionem. Item quaesitum est, an heres audiendus est, ante de inofficiosi querellam acts restitui sibi ea quae soluit. respondit ei, qui sciens indebitum fideicommissum soluit, nullam
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Qui repudiantis aĩo
nonuenit ad accusationem
iuoffitiosi testamenti: parteᷤ
non facit᷑ hus quieamd̃ que¬
relam mou̾e uolunt imͣde si
de moffitioso testamento pr̃is
ealt̾ ex lib̾is ex hr̃datis aget qi e

Expanded text:
um. Qui repudiantis animo non uenit ad accusationem inofficiosi testamenti, partem non facit his qui eandem querellam mouere uolunt. unde si de inofficioso testamento patris alter ex
Abbreviated transcription (Latin):
non ducẽ eque nec matrem eius
quam quis ĩseruitute uxorẽ hab¬
uerit. quasi socrum: cum enim co¬
gnationes scruilis ĩtelligr̃qua
re: ñ affinitas incelligitur. s in re
dubia certius ⁊ modestiͦe. huius¬
modi nptiis abstinente. ¶ uide¬
amus mine quomo do nou̾caet
priuigna. ⁊ socrus et nurus ĩ tel¬
ugantur. ut sciamus quas ñlice¬
at ducẽ ⁊ quidam nou̾cam ꝑ se
prĩs uxorem: ꝯ nurum filii uxorẽ
⁊ prungnamuxoris ex alio mari¬
to filiam ĩtesligunt s quid̾ ad hãc
cãmũius ẽ. nec auiuxorem. nec pro¬
aui duci posse duas ergour plures
nou̾cas ducẽ non pot. ñ mirũ nam
nullam earum ducẽ possun ita¬
q sccrus applłone ñ tantum uxõ
lecet quidam has: ꝓmirus appell¬
earuiducẽ possim:. ¶ item eius
matrem quam sponsam habui
ñ posse me uxorem ducẽ august ͦ

Expanded text:
non ducere: aeque nec matrem eius, quam quis in servitute uxorem habuit, quasi socrum. cum enim cognatio servilis intellegitur, quare non et adfinitas intellegatur? sed in re dubia certius et modestius est huiusmodi nuptiis abstinere. Nunc videamus, quomodo noverca et privigna et socrus et nurus intellegantur, ut sciamus, quas non liceat ducere. quidam novercam per se patris uxorem et nurum filii uxorem et privignam uxoris ex alio marito filiam intellegunt: sed quod ad hanc causam verius est nec avi uxorem nec proavi duci posse. duas ergo vel plures novercas ducere non poterit: non mirum, nam nullam earum ducere possum. itaque socrus appellatione non tantum uxorilicet quidam has pronurus appellearum ducere possim. item eius matrem, quam sponsam habui, non posse me uxorem ducere. August
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Ergo secundum euum et¬
uendicanpotĩt᷑ ¶neratius
liħ ex plautio ait nec austum¬
nec appulsum pecoris nec cre¬
te exͥc̃nde. calcisq coquende
ius posse i alieno ee nisi nitin¬

Expanded text:
 Ergo secundum eum etuindicari poterit. Neratius is ex Plautio ait nec haustumnec appulsum ‹pecoris› nec cretae eximendae calcisque coquendae ius posse in alieno esse, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
rent quibus fructus cius
fundi ex portaretur sicut ĩ¬
quibdam fit ut amphoris
riimim euelatur aut ut do¬
edificandanis si ut uasa ⁊¬
uenirent figłine ex erce̾ntur
usus fructus erit. ¶Item lõ¬
ge recedit abusu fructu uis¬
calcis conquende. ⁊ arene fo

Expanded text:
rent, quibus fructus eius fundi exportarentur sicut iquibusdam fit, ut amphoris uinum euehatur aut ut doaedificandam. sed si, ut uasa uenire‹nt›, figlinae exercerentur, usus fructus erit. Item loge recedit ab usu fructu iucalcis coquendae et
Abbreviated transcription (Latin):
easeruitus consistit. cetere ꝑtes¬
autẽ agri libere sunt sĩgitur ar¬
biter dandus ẽ qui utroq casu
det̾minarꝰ cebet. ¶ latitudo ac¬
tus itinerisq ea ẽ que demon¬
stratae quod sinicħ dictumẽ.
ħab arbitro statuendum ¶uia
alidꝰ mͣris ẽ nam si dicta la¬
titudo nonẽ legitima debetur.¬
¶ Sil oclis ñ adiecta latituline
nominatus est. ꝑcum qua lib
iripotĩt sinautem pret̃missũ ẽ
cque latitudine ñ adiecta ꝑ to¬
tum fundum unapotĩt eligii
inaclumtaxat eius latidtudi¬
nis que lege comprehensa ẽ
Ip quo ip̃o si cdubitabitur arbit᷑
offitiumĩ ucrandum est.
alii cessero. ꝑ eumid̾ alii aque
ductum ced̾e̾ nõnͣ poto s ⁊ si
aqueductum alii concessero.¬
P ẽ alii iter ꝑeumd̃ locumuende
uł alias cedere non potero.
d̾ Quintus mutius scribit.
¶cnͣmit᷑ aque uł cotidiane uel
estiue ur que int̾ualla longi¬
ora habeat ꝑ alienum fundũ
erit licẽ fistulam suamuł fec¬
tilemuł cuius libet gn̾is ĩrio

Expanded text:
ea seruitus constitit, ceterae partes agri liberae sunt: igitur arbiter dandus est, qui utroque casu uiam determinare debet. Latitudo actus itinerisque ea est, quae demonstrata est: quod si nihil dictum est, hoc ab arbitro statuendum est. in uia aliud iuris est: nam si dicta latitudo non est, legitima debetur. Si locus non adiecta latitudine nominatus est, per eum qualibet iri poterit: sin autem praetermissus est aeque latitudine non adiecta, tum fundum una poterit eligi via dumtaxat eius latitudinis, quae lege comprehensa est: pro quo ipso, si dubitabitur, arbitri officium invocandum est. alii cessero, per eundem alii aquae ductum cedere non potero: sed et si aquae ductum alii concessero, alii iter per eundem locum vendere vel alias cedere non potero. Quintus Mucius scribit, cum iter aquae uel cottidianae uel aestiuae uel quae interualla longiora habeat per alienum fundum erit, licere fistulam suam uel fictilem uel cuiuslibet generis in riuo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ atilicinum estimasse ait s
ip̃e dicit ut maxime calcis co¬
queren de a crete eximende ẜ¬
uitus constiti possit. ñuitra
posse quam quatenus adcũ
p̃m fuddi opus sit.

Expanded text:
 Atilicinum existimasse ait. ipse dicit, ut maxime calcis coquendae et cretae eximendae seruitus constitui possit, non ultra posse, quam quatenus ad eum ipsum fundum opus sit:
Abbreviated transcription (Latin):
bet impunitum eẽ delictuseius
quifecit pp̃ illum qui responditnis¬
quasi defensoreius qui admisit .i.¬
hĩdis litem subiit b̾ gne tũc enim
ĩfactum exceptione data: submo¬
uendus auctorẽ quiaille negerioꝵ
gestorumur mandati actionere¬
cepturus ẽ quod p̾stitiidem ẽĩ co¬
qui mandato hr̃dis br̃dem eẽ respõ
ditur cum eum alias defend̾eut
¶miure int̾rogatus anfundum¬
possideat. quero an respond̾e cogen¬
dus sit. et quota ex ꝑte fundũ pos

Expanded text:
t impunitum esse delictum eius fecit propter eum qui respondit: nquasi defensor eius qui admisit heredis litem subiit hoc genere: tunc enim factum exceptione data summous est actor, quia ille negotiorum gestorum uel mandati actionecepturus est quod praestitit: idem est iqui manddit vel cum eum alias defendere iure interrogatus, an fundumpossideat, quaero an respondere cogedus sit et quota ex parte fundum pos
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Doli u̾bum etiam ad
eum qui recipit refẽndum ẽut
ñ alius teneatur nisi qui dolo
malo recepit cetum siquis ut
om̃ino custodiret reciꝑit. uł hũ¬
manitate uł misericordia ductꝰ
uł alia probata atq iusta ratice̾
nontenebitur. ¶ siquis dolo
malo ꝑsuasit quid seruo quem
ub̃um ꝓutabat. michi uidetur
ceni eum oporter magis enim
delinquit quilib̾um putat cor¬
rumpiaideo si seruus fu̾it tene¬
bitur ¶ ħaccõ etiam adũsus
fatentenĩ duplumẽ. quãius a¬
quilia ĩficiantẽ dumtaxat coħ̃¬
ceat Si seruus seruanque fecisse
dicetur uiditumi cum noxe de¬
ditione redlitur ¶ hec actio
refertur ad tempus corrupti suiꝰ¬
uł recepti non ad p̾sens a idco si
decessĩt uł alienatus fũit ł ma¬
habebit ħ actio nec extinguitur
manuissione semelnata accõ

Expanded text:
um.Doli uerbum etiam ad eum qui recepit referendum est, ut non alius teneatur, nisi qui dolo malo recepit: ceterum si quis, ut domino custodiret, recepit uel humanitate uel misericordia ductus uel a‹lia› probata atque iusta ratione, non tenebitur.Si quis dolo malo persuaserit quid seruo quem liberum putabat, mihi uidetur teneri eum oportere: maius enim delinquit, qui liberum putans corrumpit: et ideo, si seruus fuerit, tenebitur.Haec actio etiam aduersus fatentem in duplum est, quamuis Aquilia infitiantem dumtaxat coerceat. Si seruus seruaue fecisse dicetur, iudicium cum noxae deditione redditur. Haec actio refertur ad tempus serui corrupti uel recepti, non ad praesens, et ideo et si decesserit uel alienatus sit uel mahabebit actio, nec extinguitur manumissione semel nata actio: 6
Abbreviated transcription (Latin):
enamue recepisses ꝑsuassisse ue
Quidei dicetur dolo malo qͥuo eũ
camue detĩorem fac̾e̾t. ĩ eum qnͣ¬
tiea res erit ĩduplum uiditium
dabo: ¶qui bona fide sermime¬
mit u edicto non tenebitur quia
nec ip̃e pot̾ seru corrimpti agere
quia nicb̾ enis int̾est seruum nõ
corrumpi ⁊ sane si qu̾is admisst.
euemet ut duob acuio seruicor¬
umpti competat. qd ẽ absurdũ.
b nec eum cui bona fide homolib
seruit. hanc attionem ex ħere o¬
pinamur. ¶ qd̾ autem pretor ait
reccpisse. ita accipiemus si susciꝑit
seruum alienum ad sea ẽ ꝓpries¬
redrere resugium abscondendi
causa: pͣstare ur ĩ suo agro uel in

Expanded text:
e quid ei dicetur dolo malo, quo eum eam deteriorem faceret, in eum quanti ea res erit in duplum iudicium dabo.' Qui bona fide seruum emit, hoc edicto non tenebitur, quia nec ipse poterit serui corrupti agere, quia nihil eius interest seruum non corrumpi: et sane, si quis hoc admiserit, eueniet, ut duobus actio serui corrupti competat, quod est absurdum. sed nec eum, cui bona fide homo liber seruit, hanc actionem posse exercere opinamur. Quod autem praetor ait 'recepisse', ita accipimus, si susceperit seruum alienum ad se: et esrecipere refugium abscondendi raestare uel in suo agro uel in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ defent̾etur ĩ possionem actorñ¬
mittaturademẽcisi dampm in¬
fecti caueanuer namet hic respõ¬
dere debet quota ex ꝑte eius sit pre¬
dium ut ad eamꝑtem stipulato¬
nem accominodemus pena aũt
ñ repittẽtis ħ est ut ĩpossiõnem
camuo a ideoꝑtinet scire anpossi¬
introgationem dubiumũ est

Expanded text:
n defenderetur, in possessionem actormittatur. Idem et si damni infecti caveamus: nam et hic respondere debet, quota ex parte eius sit prdium, ut ad eam partem stipulationem accommodemus: poena autem non repromittentis haec est, ut in possessionem eamus, et ideointerrogationem dubium non est
Abbreviated transcription (Latin):
consilium quis dauto pot̾. potest
suadere ⁊ malum. ⁊ ideo pretor
adiecit dolo malo quo eum de¬
teriorem face̾t neq enim delĩ¬
faciat detĩorem  qui igitur ser¬
num sollicitat ad aliquiduł
faciendum uł cogendum im¬
probe. hic idetur ħ edicto no¬
tari Sutrumita demum te
netur. si bone frugi seruum ꝑ¬
tulit ad delinquendum auilo
cisimalum hortatus ẽ. uł malo
monstrauit q̃madmodum fa¬
ceret. a ẽu̾inus etiam si malo
monstrauit qm ad medum
derelinqueret. cen̾i eumsimo
et sierat seruus omnimodo fu¬
giturus uł surtum facturus
bic u̾olaudator huiusmõi ꝓpo¬
siti extitit. tenetur nec enim
oportet laudando augendi ⁊¬
malitiam siue ergo bomim
seruum fecit malum. siue ma¬
lum fec̾it dec̾iorem. corrupisse
indebitur is quo deu̾orem fac̃.
qui scruo ꝑsuadet. ut ĩiuriam

Expanded text:
consilium quis dando potest suadere et malum: et ideo praetor adiecit "dolo malo, quo eum deteriorem faceret": neque enim delinfaciat deteriorem. qui igitur servum sollicitat ad aliquid vel faciendum vel cogitandum improbe, hic videtur hoc edicto notari. Sed utrum ita demum tnetur, si bonae frugi seruum perpulit ad delinquendum, an uero et si malum hortatus est uel malo monstrauit, quemadmodum faceret? et est uerius etiam si malo monstrauit, in quem modum delinqueret, teneri eum. immo et si erat seruus omnimodo fugiturus uel furtum facturus, hic uero laudator huius propositi extitit, tenetur: non enoportet laudando augeri malitiam. sive ergo bonum servum fecerit malum sive malum fecerit deteriorem, corrupisse videbitur. Is quoque deteriorem facit, qui servo persuadet, ut iniuriam
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Qui seruum alienũ.
respond̾it suum eẽ si noxali ui¬
ditio comientus sit. dominũ
lib̾at alit̾ at̾q si quis cõfessus sit¬
se occidisse seruum: quem alius¬
ocid̾itur si quis respondit se brdẽ¬
nam hiis casib non lib̾atur qui

Expanded text:
um.Qui seruum alienum responderit suum esse, si noxali idicio conuentus sit, dominum liberat: aliter atque si quis confessus sitse occidisse seruum quem aliusccidit, uel si quis responderit se henam his casibus non liberatur q
Abbreviated transcription (Latin):
notatur. asilusus grã fec̃ĩt. nonte¬
nenir ude queritur. si quis ser¬
no alieno suasĩt ĩtectum ascende̾
uł imputeum descend̾e ⁊ ille ⁊¬
parens ascend̾it uł descend̾it et
cecid̾it crusq ur quid aliud fre¬
gerit. uł pierit. anteneatur. et
si quid̃ sine malo dolo fecĩt nõ tẽ¬
netur. si dolo malo tenetur

Expanded text:
notatur, et si lusus gratia fecit, non tenetur. Vnde quaeritur, si quis servo alieno suaserit in tectum ascendere vel in puteum descendere et ille parens ascenderit vel descenderit et ceciderit crusque vel quid aliud fregerit vel perierit, an teneatur: et si quidem sine dolo malo fecerit, non tenetur, si dolo malo, tenebitur