comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ urẽ ur̃iq defensore ᷤᷤ uidere noluissetis. ta¬
lia de uobis tamq obscena ꝓtulerunt. ut si de
histrionibꝰ dicerent᷑. uobis uerecundia ingere¬
rent. Quȩ ne magnitudinẽ ur̃am omĩa late¬
ant. quȩdam uobis subbreuitate de scribimuᷤᷤ
qm̃ & si cuncta nominatĩ expͥmere cupimus
dies nobis ñ sufficit unꝰ. Noueritis itaq ñ apau¬
cis sed abomĩbꝰ tam nr̃i quã & alterius ordiniᷤᷤ
uos homicidii. ꝑ iurii. sacrilegni. & ex ꝓpria.
cognatione atq ex duabꝰ sororibꝰ incesti crimi¬
ne eẽ accusatos. Dicunt & aliud auditu ipso
horridũ. diaboli uos in amorẽ uinũbibisse.: in
ludo aleȩ. iouis. ueneris. ceteroꝵq demonũ
dissimuletis. Si forte uim temerariȩ multitu¬
dinis for midatis. uiram̃to uobis affirmamuᷤ
nihil fieri p̃ter scõx canonũ sanctionẽ. Data.
UIII. idis noub̃. Tlanc epłam cũ legiss&. huius modi
apollo geticũ scripsit. Ioħnes ep̃s seruus seruorũ

Expanded text:
estrae vestrique defensores videre noluissetis, talia de vobis tamque obscoena protulerunt, ut si de histrionibus dicerentur, nobis verecundiam ingererent. Quae ne magnitudinem vestram omnia lateant, quaedam vobis sub brevitate describimus: quoniam si cuncta nominatim exprimere cupimus, dies nobis non sufficit unus. Noveritis itaque, non a paucis, sed ab omnibus tam nostri quam et alterius ordinis, vos homicidii, perjurii, sacrilegii, et ex propria cognatione, atque ex duabus sororibus, incesti crimine esse accusatos. Dicunt et aliud auditu ipso horridum, diaboli vos in amore vinum bibisse; in ludo aleae Jovis Veneris, caeterorumque daemonum dissimuletis. Si forte vim temerariae multitudinis formidatis, juramento vobis adfirmamus, nihil fieri praeter sanctorum canonum sanctionem. Data is'. XIII. Hanc epistolam cum legisset, huiusmodi apologeticum scripsit: Iohannes episcopus servus servorum
Abbreviated transcription (Latin):
lem diaconẽ suos infideles qͦs nos suscepisse
accussat. his tẽporibꝰ nec uidimꝰ nec suscepimꝰ.
onstantinopolĩ dõno papa eos. ob in iuriam.
nrãm ꝓficiscenteᷤᷤ dirigente. capue st̃ ut audi¬
umus capti. Quibꝰ cũ etiã saleccũ natione bul¬
garium
educatione ungarium dõni pape. familiarissimũ
& Zacheum urũ reꝓbatũ. diuinarũ atq humana¬
rum inscium litterarũ adõnopͣp ep̃m nouiter
consecratũ. & ungariiᷤᷤ ad p̃dicandũ ut suꝑ nos
dohardũ asaxonia mimendendensem. & liud¬
brandũ abitalia cremonensẽ ep̃os cũ pfatis num¬
tus romã dirigit. dõno pͦp se incul pabilẽ ee satiᷤᷤ¬
facturũ. Quox etiã militibꝰ hoc intẽpore iustuᷤᷤ
imposint. ut si secuᷤᷤ dõnuᷤᷤ pͦp ñ creder&. duello

Expanded text:
lem diaconem, suos infideles, quos nos suscepisse lem diaconem, suos infideles, quos nos suscepisse accusat, his temporibus nec vidimus nec suscepimus: Constantinopolim domno papa eos ob iniuriam nostram proficiscentes dirigente, Capuae sunt, ut audivimus, capti. Quibuscum etiam Saleccum, natione Bulgarium, educatione Ungarium, domni papae familiarissimum, et Zacheum, virum reprobatum, divinarum atque humanarum inscium litterarum, a domno papa episcopum noviter consecratum et Ungariis ad praedicandum, ut super nos dohardum a Saxonia Mimendensem et Liudprandum ab Italia Cremonensem episcopos cum praefatis nuntiis Romam dirigit, domno papae se inculpabilem esse satisfacturos. Quorum etiam militibus hoc imperator iustus imposuit, ut, si secus domnus
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃fatus pp leonẽ & uenerabilẽ sc̃ȩ romanȩ
ȩccłȩ tc̃ ꝓthoscrinianũ nc̃ meadẽ sede beati
trium optimatũ romanoꝵ illustriorẽ. scõ im¬
peratori nuntios dirigit. mandanᷤᷤ haud mi¬
qͥd puerile gesserit. lam tẽpuᷤᷤ instabat᷑. eũ
alieno cuper& iniuer&. more. mandauit etia
dolose. qđ quendã leonẽ epm & iohannẽ diaco¬
nem cardinalẽ suos infideles susce piss&. et quia
eo locimanebant ñ ipsi sed sibi iuram̃to astrin¬
ger&. Quibꝰ impr. Pro correctione inquit ac
mox iniutatione. qua ꝓmittit gr̃as ago. ex
ꝓmissioniᷤ uͦ cõmutatione cinꝰ me argint fe
cisse. si uerũ sit ipsi ꝑpendite. Omnẽ terrã scĩ
Petri quȩ nr̃e potestati ꝓuenire. ꝓmisimꝰ red¬
ilere. atꝙ id rei ẽ. qđ ex hac munitione beren¬
gariũ cũ omĩ familia pellere laboramꝰ. Quo
enĩ pacto terrã hanc ei reddere possimꝰ. siñ
pͥus ea ex iolentoꝵ manibꝰ erepta potestati
nr̃ȩ subdamꝰ  l. eonẽ ep̃m &. iohannẽ cardina¬

Expanded text:
 venerabilem sanctae Romanae Ecclesiae tunc protoscriniarium, nunc in eadem sede beati trium, optimatium Romanorum illustriorem, sancto imperatori nuntios dirigit, mandans haud mius, puerile quid gesserit; jam tempus instabat, cum alieno cuperet vivere more. Mandavit etiam dolose quaedam: Leonem episcopum et Johannem diaconem cardinalem, suos infideles suscepisset, et quia eo loci manebant, non ipsi sed sibi juramento astringeret. Quibus imperator: « Pro correctione, inquit, ac morum inmutatione, quam promittit, gratias ago; ex promissionis vero commutatione, cujus me argpendite. Omnem terram sancti Petri, quae nostrae potestati proveniret, promisimus reddere; atque id rei est, quod ex hac munitione Berengarium cum omni familia pellere laboramus. Quo enim pacto terram hanc ei reddere possumus, si non prius eam ex violentorum manibus ereptam potestati nostrae subdamus? Leonem episcopum et Iohannem cardina
Abbreviated transcription (Latin):
ingentis pulchritudinis. Cui postmodum
pater aquitania prouintiã tantũ concesst
uitio reuocatus est. Ebrietatibus enĩ &
cõmessationibus die noctuq uacans. ad
extremũ mente captus. mamaniaca in¬
cidit passionẽ. & presentẽ uttã cũ de de-¬
core amisit. successore᷑ relinquens pippi¬
num filium de quo paulo superius men¬
tionẽ fecimus.
conuocatis primoribꝰ regni. imperium.
liam tradidit. eumq imp̃rem appellai
fecit. Equi uoco uͦ id est lothario regnui
qͦđ ex suo nomine uocat᷑ concessit. karol
aut᷑ qui unior. natu erat. ꝓuintiȩ regnũ
largitus ẽ. Dispositis itaq atq ordmnati
regni negotuis. uale dicens suis. scłm¬
reliquit. atq in prumia monasterio ueni¬
ens. comã capitis deposuit. habituq sc̃ę
conuersationis suscepto. in religionis
ꝓconfessione diem clausit extremum
.iII. kł octobris¬

Expanded text:
ingentis pulchritudinis . Cui postmodum ingentis pulchritudinis . Cui postmodum pater Aquitaniam provinciam tantum concessit. vitio revocatus est; ebrietatibus enim et comessationibus die noctuque vacans, ad extremum mente captus, in maniacam incidit passionem, et praesentem vitam cum dedecore amisit, successorem relinquens Pippinum filium, de quo paulo superius mentionem fecimus. convocatis primoribus regni imperium liam tradidit eumque imperatorem appellari fecit, equivoco vero, id est Lothario, regnum, quod ex suo nomine vocatur, concessit, Carolo autem, qui iunior natu erat, Provintiae regnum largitus est. Dispositis itaque atque ordinatis regni negotiis valedicens suis reliquit seculum atque in Prumia monasterio veniens comam capitis deposuit habituque sanctae conversationis suscepto, in religionis professione diem clausit extremum III. Kal. Octobr
Abbreviated transcription (Latin):
irca hȩc tempora karolus pippinũ ra
aquitaniȩ nepotẽ suum ip̃sis aquitan
eum ꝓdentibus eoqͦd̃ pace soluta. eadei
proiuntia a suis indigenis deuastaretur.
& multa illic mala impime patrarentur
cȩpit. & captũ cum consilio ep̃orũ & ꝓcerũ
accondit. &. habitu monachico indntum
suesionis in monasteriũ scĩ medardi misit
inde duobꝰ monachis consentientibꝰ simul
& opem ferentibꝰ fuga lapsus ẽ. Sed iterũ
captus in silua nectis castro munitissimo
custodiȩ mancipat᷑. Eint uͦ iste pippinꝰ
filius pippini. filii ludouinci imp̃ris. de
quo ferunt qđ eum pat᷑ dum adhuc pu¬
erilis e̾et ȩtatis uoluerit ad clericatꝰ offi¬
cium ꝓmouere. ac drogoni epo metensi
auunculo uidelic&. suo cõ mendare eru¬
diendum liberalibꝰ simul & ȩccłasticis
disciplinis. Sed paternis uotis lotharius¬
fr̃ eius dem pueri obinus. nequaquã per¬
misit eum attondi. sed ui abstraxit de
manu patris. Erat enĩ isdem puer ut auñ.

Expanded text:
irca haec tempora Carolus Pippinum regem Aquitaniae, nepotem suum, cępit, ipsis Aquitanis eum prodentibus, eo quod pace soluta eadem provintia a suis indigenis devastaretur et multa illic mala impune patrarentur; et captum cum consilio episcoporum ac procerum attondit et habitu monachico indutum Suessionis in monasterio sancti Medardi misit. Inde duobus monachis in hoc consentientibus simul et opem ferentibus fuga dilapsus est; sed iterum captus in Silvanectis castro munitissimo custodiae mancipatur. Fuit vero iste Pippinus filius Pippini, filii Ludowici imperatoris, de quo ferunt, quod eum pater, dum adhuc puerilis esset aetatis, voluerit ad clericatus officium promovere ac Drogoni episcopo Mettensi, avunculo videlicet suo, commendare erudiendum liberalibus simul et ecclesiasticis disciplinis. Sed paternis votis Lotharius eiusdem pueri frater obvius nequaquam permisit eum adtondi, sed vi abstraxit de manu patris: erat enim isdem puer, ut aiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Gens ungariox langobardox fines ingressa. ce¬
dib. incendus. rapinis. crudelit᷑ cuncta de¬
uastat. Cuiꝰ uiolentiȩ ac belumo furori cum
terrȩ incolȩ in unũ agm̃ conglobati resiste¬
re conarent᷑. innumerabilis multitudo ictib¬
sagittarũ periit. quã plurimi epi & comites
trucidatist̃. l.iut uarduᷤᷤ ep̃s uercellensis ȩccłȩ
karoli quondã imꝑatoris familiarissimꝰ &
consiliarius secreto assũptis secũ opibꝰ atq
in numerabilibꝰ thesauris. qͥb ultra quã esti¬
mari potest habundabat. cũ effugere eorũ¬
cruentã ferocitatem omibꝰ uotis ela¬
bolar&. suꝑ eos inscius incidit. ac mox int̾¬
ficit᷑. opes quȩ secũ ferebant᷑ diripiunt᷑. łodẽ
anno stephanꝰ comeᷤ fr̃ uualoniᷤᷤ cũ insecessu
rediens noct᷑niᷤᷤ horiᷤᷤ aluũ purgar&. aquodã
ꝑfenestrã cubiculi sagittȩ toxicate ictu gra¬
uit̃ uulnerat᷑. ex qͦ uulnere eadẽ nocte extm¬

Expanded text:
gens Hungarium Langobardorum fines ingressa caedibus, incendiis ac rapinis crudeliter cuncta devastat. Cuius violentiae ac beluino furori cum terrae incolae in unum agmen conglobati resistere conarentur, innumerabilis multitudo ictibussagittarum periit, quam plurimi episcopi et comites trucidati sunt. Liudwardus episcopus Vercellensis ecclesiae, Caroli quondam imperatoris familiarissimus et consiliarius a secreto, assumptis secum opibus atque incomparabilibus thesauris, quibus ultra, quam estimari potest, habundabat, cum effugere eorucruentam ferocitatem omnibus votis elasuper eos inscius incidit ac mox interficitur; opes, quae secum ferebantur, diripiuntur. Eodem anno Stephanus comes, frater Walonis, cum residens nocturnis horis alvum purgaret, a quodam per fenestram cubiculi sagittae toxicatae ictu graviter vulneratur, ex quo vulnere eadem nocte ext
Abbreviated transcription (Latin):
misso recto itinere malemanniã ꝑ rexit.
er idẽ tẽpuᷤᷤ baltranniuᷤᷤ straz burgiensiᷤ eccłȩ
& luthelinꝰ tulliensis eccłȩ p̃sules migrauer
a scło. quibꝰ successerunt inpontificali cathe¬
dra otb̾tus instraz burgiensi ciuitate. &

Expanded text:
nniam perrexit. Per idem tempus Baltrammus Strazburgensis ecclesiae et Ludelmus Tullensis ecclesiae praesules, migraverunt a seculo; quibus successerunt in pontificali cathedra Otbertus in Strazburgensi civitate, et
Abbreviated transcription (Latin):
re aut posse aut audere. ultra quã oportebat.
de securitate p̾sum ea quȩ pacis &. quietis
sunt cogitare. Ab soluto itaq exercitu. cũ
ꝑ pauciᷤᷤ uͦ nã ingressus ẽ. adhortante adelar¬
do p̃fatȩ urbis epõ. Ciues aut̃ hoc berengaric
cũ sũma festinatione notũ fecerunt. qͥ eo tẽ¬
pore inbaioaria exulabat. Ille nil moratuᷤ

Expanded text:
re aut posse aut audere, ultra quam oportebat re aut posse aut audere, ultra quam oportebat de securitate praesumens, ea quae pacis et quietis sunt coepit cogitare. Absoluto itaque exercitu, cum perpaucis Veronam ingressus est, adhortante Adalhardo praefatae urbis episcopo. Cives autem hoc Berengario summa cum festinatione notum fecerunt, qui eo tempore in Bajoaria exulabat. Ille nil moratus,
Abbreviated transcription (Latin):
inuaserat. Quã karoluᷤ rex ei auferenᷤ. fulco¬
ni ep̃o eandẽ inbeneficiũ largitus ẽ. Quod
baldumꝰ egre ferens. misit ad iã dictũ epm.¬
uuenemarũ. obsecrans ne honoreᷤᷤ quo ᷤ actenꝰ
tenuerat atq possederat ipsẽ cupiditate duc¬
tuᷤᷤ sibi usur par&. Insuꝑ etiã ingentia dona
pollicitꝰ ẽ. si eius ope &. int̾ uentu p̃fatam
possessionẽ optinere poss&.ed cũ ep̃s minime
assensum p̃ber&. & nescio qͥd amarius quid
bolo instingante furore nimio succensus
ab eo diuertit. & quandã uillã cũ socus in¬
gressus. cũ idem fulco acõpendio palatio
arege reuerteret᷑. suꝑ eũ irruit. & eũ absq
mora trucidauit. In remoꝵ cathedra herinc
sublimatuᷤ ẽ. qui eundẽ uuenemarũ cũ
multis aliis ep̃ĩs ex cõmunicauit. & ꝓtam
imꝑatoris nom̃ sortitus beringariũ deita.¬
lia expulit. atq omẽ illud regnũ suȩ ditio¬
ni subiecit. Cernens aut̃ nullũ sibi resiste¬

Expanded text:
invaserat, quam Carolus rex ei auferens, Folcoinvaserat, quam Carolus rex ei auferens, Folconi episcopo eandem in beneficium largitus est. Quod Balduinus aegre ferens, misit ad jamdictum episcopum Winemarum, obsecrans, ne honores quos hactenus tenuerat atque possederat, ipse cupiditate ductus sibi usurparet; insuper etiam ingentia dona pollicitus est, si ejus ope et interventu praefatam possessionem obtinere posset. Sed cum episcopus minime assensum praeberet, et, nescio quid bolo instigante, furore nimio succensus, ab eo divertit, et quandam sylvam cum sociis ingressus, cum idem Folco a Compendio palatio a rege reverteretur, super eum irruit, et eum absque mora trucidavit. In Remorum cathedra Heriveus sublimatus est, qui eundem Winemarum cum multis aliis episcopis excommunicavit, et pro tam imperatoris nomen esse sortitum, Berengarium de Italia expulit, atque omne illud regnum suae ditioni subegit. Cernens autem nullum sibi resiste
Abbreviated transcription (Latin):
adpugnã ꝓcessit. Quiꝰ impetũ illi uirilit̾ ex¬
cipientes. ferro aciem irrũpunt: obuios qͦsq
t̾rȩ ꝓsternunt. nec ante desistunt quã aduer¬
sarioꝵ agm̃ fugã mire cõpellant. In qͦ certa.¬
mine hemricꝰ int̾fectus ẽ. & ad alchardus
captꝰ. & post modicũ iussu Gebechardi de col¬
latus ẽ. łberchardis etiã multis uulneribꝰ con¬
fossii inp̃lio cecidit. ubi finito conflictu int̾
cadauera occisoꝵ asis inuentuᷤ domũ depor¬
tat᷑. & paucis int̾ positis diebꝰ. & ipse morit᷑.
ruodulfũ ep̃m de uui ziburgiensi ȩccła fugat
& res & possessiones p̃fate ȩccłȩ crudelissime
depopulat᷑. Filios etiã eberchardi simul cũ
matre aꝓprus hereditatibꝰ & honoribꝰ regio
munere concessis exire cõpellens. ultra
spethe sahrt se cedere cogit. Circa hȩc tem
satellite baldumi comitiᷤᷤ int̾ fectuᷤ ẽ. Causa
Saut̃ huiꝰ int̾ fectionis hȩc fuisse memorat᷑.
Tredictuᷤᷤ baldumꝰ atrabatis castrũ abbatiam

Expanded text:
ad pugnam processit. Cuius impetum illi viriliter excipientes ferro aciem irrumpunt, obvios quosque terrae prosternunt nec ante desistunt, quam adversariorum agmen fugam inire compellant; in quo certamine Heinricus interfectus est et Adalardus captus et post modicum iussu Gebehardi decollatus est. Everhardus etiam multis vulneribus confossus in prelio cecidit, ubi finito conflictu inter cadavera occisorum a suis inventus domum reportatur et paucis interpositis diebus et ipse moritur. Rodulfum episcopum de Wiziburgensi ecclesia fugat, et res et possessiones praefatae ecclesiae crudelissime depopulatur, filios etiam Eberhardi simul cum matre a propriis haereditatibus et honoribus regio munere concessis exire compellens, ultra Spehtheshart secedere cogit. Circa haec temposatellite Balduini comitis, interfectus est. Causa autem hujus interfectionis haec fuisse memoratur. Praedictus Balduinus Atrabatis castrum, videlice
Abbreviated transcription (Latin):
Cudouucus inregnũ rursus acersit᷑. & a comi¬
tibus
Stephano. Gerhardo & matfrido circa mosã idem
Auendeboldus in pͣlio int̾ficit᷑ iduᷤ augusti.
Todẽ anno Gerharduᷤ comeᷤᷤ odam uxorẽ enide¬

Expanded text:
Hludowicus in regnum rursus accersitur, et a comiHludowicus in regnum rursus accersitur, et a comitibus Stephano, Gerardo et Matfrido circa Mosam isdem Zuendibold in praelio interficitur, Idibus Augusti. Eodem anno Gerardus comes Odam, uxorem e
Abbreviated transcription (Latin):
nio dom incarñ.m̃.i. proceres & opti¬
mates qͥ subditione arnulsi fuerant. ad
forachem in unũ congregati. ludo uuicum
filiũ supͣ dicti principis quẽ ex legitimo
matrimonio susceperat regẽ suꝑse creant.
&. coronatũ regiisq ornam᷑tis ornatũ. in
sastigio regni sublimant. Dum hȩc ingerma¬
nia agunt᷑. int̾ ⁊uendeboldũ &. primores
regni in expiabilis orit᷑ dissensio. ꝓpt̾ assi¬
duas p̃dationes &. rapinas quȩ fie̾bant in¬
regno. & quia cũ mulieribꝰ &. ignobilioribꝰ
regni negotia disponens. honestiores & no¬
biliores quosꝙ deiciebat. & honoribꝰ & dig¬
nitatibuᷤ expoliabat. Prohuiꝰ modi itaq
causa. omĩbꝰ odiosus efficit᷑. Certatim igit᷑
ad ludouuicũ transeunt. eũq in regnum.
introducunt. & intheodonis uilla manibꝰ
datis. eiꝰ dominationis se subiciunt. Transe¬
tratuᷤᷤ defectores qͥ propt̾ eiꝰ insolentiam.
& in manẽ malitiam abeo defecerant in¬
maniora &. petora faciens ase reuocare posse.

Expanded text:
nicae incarnationis 900 proceres et optimates, qui sub ditione Arnolfi fuerant, ad Foracheim in unum congregati, Hludowicum, filium praefati principis, quem ex legitimo matrimonio susceperat, regem super se creant, et coronatum regiisque ornamentis indutum in fastigio regni sublimant. Dum haec in Germania aguntur, inter Zuendiboldum et primores regni inexpiabilis oritur dissensio propter assiduas depraedationes et rapinas quae in regno fiebant, et quia cum mulieribus et ignobilioribus regni negotia disponens, honestiores et nobiliores quosque deiciebat, et honoribus et dignitatibus exspoliabat. Pro hujuscemodi itaque causa omnibus odiosus efficitur. Certatim igitur ad Hludowicum transeunt, eumque in regnum introducunt, et in Theodonis villa, manibus datis, ejus dominationi se subjiciunt. tratus, defectores qui propter ejus insolentiam et immanem malitiam ab eo defecerant, immaniora et pejora faciens ad se revocare posse.
Abbreviated transcription (Latin):
iquidẽ ciues qͥ partibꝰ eiuiᷤᷤ fauebant portaᷤ ei¬
ciuitatis aperienteᷤᷤ. eũ noct᷑no tẽpore intͣ
muro ᷤᷤ receperunt. & sic insperate & absq
p̃meditatione ludouincꝰ ñ solũ regno. sed
etiam oculis prnatꝰ ẽ. Tandẽ itaq berenga¬
riuᷤ regnũ italiȩ multis cedibꝰ cruentatum
di triumpho optinuit. Lodẽ anno inmensȩ
maio cometes stella apparuit. & in mense
aug̃s hȩc mutatio regni facta ẽ. Anno ut supͣ.

Expanded text:
partibus eius favebant, portas civitatis ei aperientes eum nocturno tempore intra muros receperunt; et sic insperate et absque premeditatione Ludowicus non solum regno, sed etiam oculis privatus est. Tandem itaque Berengarius regnum Italiae multis caedibus cruentatum, di triumpho obtinuit. Eodem anno in mense Maio cometes stella apparuit et in mense Augusto haec mutatio regni facta est.
Abbreviated transcription (Latin):
pit sententiã .u. idus septb̃r. Facultates &.
possessiones suȩ infiscũ redactȩ sunt. & dono
regis int̾ nobiliores quosq distributȩ. Cõpo¬
sitis itaq morientali frantia rebꝰ. rex medio¬
matrico uenit. ibiq inpublico conuentu

Expanded text:
pit sententiam V Idus Septembris Facultates et pit sententiam V Idus Septembris Facultates et possessiones ejus in fiscum redactae sunt, et dono regis inter nobiliores quosque distributae. Compositis itaque in orientali Francia rebus, rex Mediom
Abbreviated transcription (Latin):
undiq exercitu eũ in castro qd tessara dr̃ ob¬
sidione cmxit. Int̾ea egio quieiꝰ indundius
comeᷤᷤ inomĩ familiaritate extiterat ab eius
societate de fecit. cũ omibꝰq suss ad regis ca¬
stra transiit. Pro tracta gͥ paulo ꝓlixius obsi¬
dione. fractuᷤ anmo ad albtus. ad callida
arguĩta conuertit᷑. &. omĩ ingenio ex cogi¬
tare cepit. ut obsidio solueret᷑. ut exercitu
ad ꝓpria remeante. optata libertate potitꝰ
ipse cũ sibi fauentibꝰ dolos quo ᷤᷤ inpectore
uoluebat. longe lateq effundere poss&.
Lortis itaq a ꝑtis amunitione exiens cũ per¬
pauciᷤ. ultro se regi optulit. supplex ueniã
de cõmissis ex poscit. enĩdationẽ ꝓ mittit.
Sed cũ fraus quȩ struebat᷑ suis ꝓdentibꝰ fuis¬
s& detecta. custodie mancipatuᷤᷤ ẽ. &. inp̃¬
sentia totiuᷤ exercitꝰ manibꝰ uictus ad duc
tus ẽ. &. om̃bꝰ ad iudicantibꝰ capitalẽ susce¬

Expanded text:
undique exercitu, eum in castro quod Terassa dicitur, obundique exercitu, eum in castro quod Terassa dicitur, obsidione cinxit. Interea Egino, qui eius individuus comes in omni pravitate extiterat, ab eius societate defecit et cum omnibus suis ad regis castra transiit. Protracta igitur paulo prolixius obsidione fractus animo Adalbertus ad callida argumenta convertitur et omni ingenio excogitare caepit, qua arte obsidio solveretur, ut exercitu ad propria remeante optata libertate potitus ipse cum sibi faventibus dolos, quos in pectore volvebat, longe lateque effundere posset Portis itaque apertis a munitione exiens cum perpaucis ultro regi se optulit, supplex veniam de commissis exposcit, emendationem promittit. Sed cum fraus, quae struebatur, suis prodentibus fuisset detecta, custodiae mancipatus est et in presentia tottus, omnibus adjudicantibus capitalem susce
Abbreviated transcription (Latin):
cũ socus fugientes in secutus ẽ. &. in numerã
tinuis diebꝰ totã illã regionẽ ꝑ lustrans. cȩdibꝰ
ac rapinis cuncta demolitꝰ ẽ. his patratis.
oneratis sociis spolis ac ingent̾i p̃dam. ad
babenberch castrũ reuersus ẽ. ler acta ẽ aut̃
hȩc cedes .iii. kł martu. Llementes filui cum
matre leuauert̃ corpuᷤ cunradi &. sepeliert᷑
incastellũ qđ uileneburhe uocat᷑. Lodem
anno circa iuliũ mensẽ ludouuicuᷤᷤ rex con¬
uentũ generalẽ celebrauit apud triburias
uilla regia. ubi ad eẽ mandauit p̃dictũ ad¬
albtum. ut inp̃sentia optimatũ regni ꝓse
rationẽ redder&. &. pacis conditionẽ quã
hactenꝰ exosam habuerat. tandẽ deposita.
crudelitatis tyrannide susciper&. & rapiniᷤᷤ
salutaribꝰ monitis neqͣquã assensũ prebuit.
Cernenꝰ itaq rex obduratũ eiꝰ animũ . &. incep¬
ta rebellionis malitia obstinatũ collecto

Expanded text:
cum sociis fugientes incum sociis fugientes intinuis diebus totam illam regionem perlustrans cedibus ac rapinis cuncta demolitus est. His patratis, honeratis sociis spoliis ac ingenti preda, ad Babenberh castrum reversus est. Peracta est autem haec cedes III. Kal. Mart.; venientes filii cum matre levaverunt corpus Cuonradi et sepelierunt in castello, quod Wilineburch vocatur. Eodem anno circa Iulio mense Ludowicus rex conventum generalem celebravit apud Triburias villa regia, ubi adesse mandavit saepe dictum Adalbertum, ut in presentia optimatum regni pro se rationem redderet et pacis conditionem, quam hactenus exosam habuerat, tandem aliquando deposita crudsalutaribus monitis nequaquam assensum praebuit. Cernens itaque rex obduratum ejus animum et in coepta rebellionis malitia obstinatum, collecto
Abbreviated transcription (Latin):
sentiens. eoqđ intribꝰ partibꝰ essent diussi opor¬
tunũ & dni optatũ tẽpuᷤ aduenisse gaudens
congregatis socus mox arma corripit. It pͥme
quidẽ simulat se cont᷑ Gebehardũ copiaᷤᷤ tran¬
ferre uelle. ut &. illũ bello ꝑ terrer&. & frẽm
securiorẽ redder&. Deinde quanta potuit
celeritate atiem dirigitaduersuᷤᷤ cunradũ.¬
d cũ cunradu sero cognouiss&. diuisissocuis
intribꝰ turmiᷤᷤ ei incunctant̾ occurrit. Et
cõmissa pugna. duȩ turmȩ una peditum
& altera saxonũ statĩ terga uerterunt. Quos
cũ cim̃raduᷤᷤ clamore ingenti frustra horta¬
aret᷑. ut nullatenꝰ hostibꝰ cederent. sed pro
coniugũ ac liberoꝵ salute & defensione pa¬
triȩ totis uiribꝰ decertarent. ipse cũ tertia
t᷑ma. armatiᷤ sociis suꝑ aduersario ᷤᷤ irruit
sed mox̾ in ip̃so pͥmo impetu uulneribꝰ con¬
fossuᷤᷤ extinctus ẽ: Ad albtuᷤ uictoria potitꝰ

Expanded text:
sentiens, eo quod in tribus partibus essent divisi, oporsentiens, eo quod in tribus partibus essent divisi, oportunum et diu exoptatum tempus advenisse gaudens, congregatis sociis, mox arma corripit; et primo quidem simulat, se contra Gebehardum copias transferre velle, ut et illum bello perterreret, et fratrem securiorem redderet; deinde, quanta potuit celeritate, aciem adversus Chuonraducum Cuonradus sero cognovisset, divisis sociis in tribus turmis ei incunctanter occurrit; et commissa pugna duae turmae, una peditum et altera Saxonum, statim terga verterunt. Quos cum Cuonradus clamore ingenti frustra hortaretur, ut nullatenus hostibus cederent, sed pro coniugum ac liberorum salute et defensione patriae totis viribus decertarent, ipse cum tertia turma animatis sociis super adversarios irruit, sed mox in ipso primo impetu multis vulneribus confossus extinctus est. Adalbertus victoria potitus
Abbreviated transcription (Latin):
suos & Geberhardi frĩs eiꝰ uidelic&. possessionẽ
Sc̃i maximini & scȩ mariȩ adhorrea uiolent᷑
in uasissent. quibꝰ exercitꝰ ex regno lotharii
sociatus ẽ. leruenert̃ aut̃ usq in pagũ bla¬
siacũ. rapinis & incendiis hereditatẽ &. poᷤᷤ¬
sessionẽ supͣ dictoꝵ frm̃ ac satellitũ eox de¬
populantes. Porro Gerarduᷤ & matfridus
acastro inqͦ se munierant legationes mit¬
tentes. pacẽ petiert᷑. Quaconcessa. datis ex
utraq parte sacram̃tis. usq inoctauas pa¬
schȩ. exercituᷤᷤ ad ꝓpria discessit. Dum hȩc
in regno lotharii agunt᷑. cunraduᷤᷤ senior
inhessia in loco qͥ dr̃ fristeslar. cũ multat᷑ba.
peditũ & eqͥtum residebat. crebraᷤᷤ incursione ᷤᷤ
ad albti suspectaᷤᷤ habenᷤᷤ. Frͣ uͦ eiꝰ Gebeharduᷤᷤ
inuuetereiba cũ omibꝰ quos sibi associare po
irruptionẽ. nec cis fecit fraudẽ rerũ euentꝰ.
iquidẽ ad abb̃tuᷤᷤ uires ad uersarioꝵ extenu¬

Expanded text:
uos et Gebehardi fratris, videlicet possessionem sancti Maximini et sanctae Mariae ad Horrea, violenter invasissent; quibus exercitus ex regno Lotharii sociatus est. Pervenerunt autem usque in pago Blesiaco, rapinis et incendiis hereditatem et possessionem supradictorum fratrum ac satellitum eorum depopulantes. Porro Gerardus et Matfridus a castro, in quo se communierant, legationem mittentes pacem petierunt; qua concessa datis ex utraque parte sacramentis usque in octavis paschae, exercitus ad propria discessit. Dum haec in regno Lotharii aguntur, Cuonradus senior in Hessia in loco, qui dicitur Frideslar, cum multa turba peditum et equitum residebat, crebras incursiones Adalberti suspectas habens; frater vero eius Gebehardus in Wedereiva cum omnibus, quos sinruptionem. Nec eos fefellit per omnia rerum eventus; siquidem Adalbertus vires adversariorum extenu
Abbreviated transcription (Latin):
risius in basilica scĩ uincentii sepelitur. Chlotharius ad¬
huc puer amatre & alandrico quitunc maior do¬
mus erat. in regnũ sublimatur . audiens childeb̾¬
tus auunculũ mortuũ. regnũ ipsius occupare. ni¬
titur . & cũ inm̃so exercitu francoꝵ. & burgundio

Expanded text:
risius in basilica sancti Vincentii sepelitur. Clotharius adrisius in basilica sancti Vincentii sepelitur. Clotharius adhuc puer a matre et Landrico, qui tunc maior domus erat, in regnum sublimatur. Audiens Childebertus avunculum mortuum, regnum illius occupare nititur et cum inmenso exercitu Francorum et Burgun
Abbreviated transcription (Latin):
guntranni ingreditur. Statimq a somno excitats iro
miram se. uisionẽ uidisse testatur. asserensse quen¬
ius gremio dormierat cũrẽ ꝑordinem retulis¬
s&. effossus est locus. & in estimabiles thesauri re
ꝑtisunt. De quo auro ciboriũ solidũ mirȩ mag¬
nitudinis. & magni ponderis fecit. & supra cor¬
pus scĩ marcelli maruris. inciuitate cabillonispo¬
ni fecit. Nec est usquã opus exauro effectũ. qđ ei
ualeat comparari. Nec post multũ tempus idem
rex cũ thesauros suos ecclesiis ac pauperib ero¬
gass& moritur. & in eadem basilica sepelitur.
& interritorio treuerensi in pago trigorio sup
ripam rheni & riuulum qui uuochara dicitur.
oratoriũ in honore scẽ dĩ genitricis construens.¬
plenus uirtutib. in eodem loco quieuit. Circa hȩc
etiam tẽpora. helpricis rex insidis suȩ coniugis fre¬
degundis cũ deuenatione redir&. int̾ficitur. & pa¬

Expanded text:
Guntramni ingreditur. Statimque a somno excitatus Guntramni ingreditur. Statimque a somno excitatus miram se visionem vidisse testatur, asserens se quenius gremio dormierat, cum rem per ordinem retulisset, effossus est locus et inaesperti sunt, de quo auro ciborium solidum, mirae magnitudinis et magni ponderis fecit, et supra corpus sancti Marcelli martyris in civitate Caballonis poni fecit. Nec est usquam ullum opus ex auro effectum, quod ei valeat comparari. Nec post multum tempus idem rex, cum thesauros suos ecclesiis ac pauperibus erogasset, moritur, et in eadem basilica sepelitur Ret in territorio Treverensi, in pago Trigorio supra ripam Rheni, et rivulum qui Wochara dicitur, oratorium in honore sanctae Dei genitricis construensplenus virtutibus in eodem loco quievit. Circa haec etiam tempora Helpricus rex insidiis suae coniugis Fredegundis, cum de venatione rediret, interficitur et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
in consueti aeris in conmoditatẽ disenterie morbo
grauit̃ fatigatur. & obid inpatriã redire com¬
pellitur. Tassilo suꝑ baioariã dux c̃stituitur. Otha
rius rex ad guntrannũ regẽ patruũ hil debti legatoᷤ
dirigit. ut ꝑ eius nutũ pax int̾ chil deb̾tũ & eundẽ
othariũ firm aretur. Erat autẽ iste guntrãnus rex
pacificus. om̃i bonitate ornatus. Is cũ quadã die
uenatũ insiluã iss&. ut sol& fieri hac illacq dis¬
currentib sotiis. ipse cũ uno fideli suo solus remã¬
sit. & graui somno dep̃ssus. capite ingenib ers
reclinato obdormiuit. De cuius ore paruulũ
animal egressum. tenuem riuulum quippe discur¬
rebat transire moliebatur. Tunc is incuius gre¬
mio quiescebat spatã suã eduxit. eiq ex ea pontẽ
fecit. ꝑ quẽ ad partẽ aliam transiuit: & in qđ dã fo¬
ram̃ montis ingreditur. & post paululum reuer¬
titur. & ꝑ eandẽ spatam riuulũ transienf inos

Expanded text:
inconsueti aeris incommoditatem dissinteriae morbo inconsueti aeris incommoditatem dissinteriae morbo graviter fatigatur et ob id in patriam redire comprius rex ad Guntrannum regem, patruum Childeberti, legatos misit, ut per eius nutum pax inter Childebertum et eundem Otharium firmaretur. Erat autem iste Guntramnus rex pacificus, omni bonitate ornatus. Is, cum quodam die venatum in silvam isset, ut solet fieri, hac illacque discurrentibus sociis ipse cum uno fideli suo solus remansit; et gravi somno depressus caput in genibus eius reclinato obdormivit. De cuius ore parvum animal egressum tenuem rivulum, qui prope discurrebat, transire moliebatur. Tunc is, in cuius gremio quiescebat, spatam suam eduxit eique ex ea pontem fecit. Per quem ad partem aliam transivit et in quoddam foramen montis ingreditur; et post paululum revertitur et per eandem spatam rivulum transiens in os
Abbreviated transcription (Latin):
rex gothoꝵ sr̃ herminigildis mart̃. ꝑ p̃dicationẽ lean¬
dri epĩ. ad fidẽ catholicã c̃uertitur. Gens angloꝵ ad
lis quos episcopati sui ȩxordio scripserat. libros etiã qos
in expositione beati iob. iam dudũ in c̃stantinopolim
fecerat supra dicto leandromittit. cui etiã palliũ ex
bene dictione dirigit. Mauritius imperator legationẽ
rat nc̃ ad impler&. qđ langobardos abitalia remo¬
uer&. Qui exercitũ initaliã direxit. & cũmissa puq¬
na cũ langobardis. franc&x acies grauit̃ attrite sunt.
us rex othariis theo delindã gerbaldi baioarioruĩ
ducis filiã in c̃iugiũ accepit. Childeb̾tus iterũ mita¬
liã exercitũ francoꝵ cũxx ducib ad debellandam
langobard&x gentẽ direxit. Quiꝑ tres m̃ses italiã ꝑua
gantes. plurima castra deposuerunt. & innumerabilẽ
re non potuerunt. qui intra ticinensem urbẽ se com
munierat. Exercitus quia tempus estuium erat ꝓpt̃

Expanded text:
rex Gothorum, frater Herminigildis martyris, per predicationem Leanrex Gothorum, frater Herminigildis martyris, per predicationem Leandri episcopi ad fidem catholicam convertitur. Gens Anglorum alis, quos in episcopatus sui exordio scripserat, libros etiam, quos in expositione beati Iob iamdudum Constantinopolim fecerat, supradicto Leandro episcopo mittit; cui etiam pallium ex benedictione sancti Petri dirigit. Mauritius imperator legationem s non fecerat, nunc adimpleret, ut Langobardos ab Italia removeret; qui exercitum in Italiam direxit, et commissa pugna cum Langobardis Francorum acies graviter attritae sunt. us rex Otharius Theodolindam Gerbaldi Baioariorum ducis filiam in coniugium accepit. Childebertus iterato in Italiam exercitum Francorum cum XX ducibus ad debellandam Langobardorum gentem direxit. Qugantes, plurima castra deposuerunt, et innumerabilemre non potuerunt, qui intra Ticinensem urbem se cmunierat. Exercitus, quia tempus aestivum erat, propter
Abbreviated transcription (Latin):
hermigildus p̃dicatione leandri ep̃i hispaniensis. atq:
ad hortatione suȩ c̃uigis ad catholicã fidẽ c̃uers fuerat.
Quẽ pat̾ impiss inipso sacrato pascali die securi pcussit.
Ingundis post mariti mortẽ cũ ingallias repedare uel¬
l&. apyratis tenetur . atq: insiciliã ducitur. ibi & mo¬
ritur. filis eius imperatori transmissus ẽ. Co tẽpore
fuit aque diluuiũ infinib uenetiȩ. & liguru seu
inceteris regionib italiae. quale post noe tẽpꝰ credit̃
ñ fuisse . Subsecutaẽ statĩ pestis inguinaria. quȩ tan¬
ta ftrage popłm deuastauit. ut de inestimabilimul¬
a cunctis generalit̾ papa gregoriis electus ẽ. & in
pontificali sede sublimatis. ꝑ idẽ tẽpꝰ isdẽ gregoris
papa. augustinũ. mellitũ. Qaohannẽ. cũ aliis plu¬
rib monachis tim̃tib dm̃. inbrit tanniã misit
eoꝵq p̃dicatione ad xpm̃ anglos c̃uertit. Richardus

Expanded text:
Herminigildus predicatione Leandri episcopi Hispalensis atque Herminigildus predicatione Leandri episcopi Hispalensis atque adhortatione suae coniugis ad catholicam fidem conversus fuerat. Quem pater impius in ipso sacrato pascali die securi percussit. Ingundis post mariti mortem, cum in Gallias repedare vellet, a piratis tenetur atque in Siciliam deducitur, ubi et moritur. Filius eius imperatori est transmissus. Eo tempore fuit aquae diluvium in finibus Veneciarum et Liguriae seu in ceteris regionibus Italiae, quale post Noe tempus creditur non fuisse. Subsecuta est statim pestis inguinaria, quae tanta strage populum devastavit, ut de inaestimabili muls generaliter papa electus est et in pontificali cathedra sublimatus. Per idem tempus isdem Gregorius papa Augustinum, Melitium et Iohannem cum aliis pluribus monachis timentibus Deum in Brittanniam misit eorumque predicatione ad Christum Anglos convertit. Racharedus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑannos .x. sub potestate ducũ fuissent. regẽ suꝑ
se statuerunt. othariũ filiũ clephonis quẽ etiã
ob dignitatẽ flauiũ appellauerunt. Quo p̃no¬
mine langobardoꝵ reges usisunt. duces quitẽ
erant obrestaurationẽ regni omnẽ medietatẽ
esse poss& unde ipse rex sie quiei aderant ꝑdi
uersa offitia alerentur. Mauritus imperator hil¬
deb̾to regi francorũ quinquaginta milia solidos
ꝑpsuos legatos direxit. petens ut langobardos de
italia extͣminar&. Quicũ francis italiã intrauit.
angobardi mumera tribuunt. & pacẽ cũeo fatiunt
imperator solidos requirit. sed ille uiriũ suarũ
potentia fretis ꝓhacre nec responsũ reddit¬
idem hil debertus bellum aduersus hispanos gerenseoꝵ
acies superauit. Causa huius certaminis ista fuit
Chil deb̾ts ingundã sororẽ suã herminigildo leui¬
gildi hispanoꝵ regis filio in c̃iugiũ tradiderat. Qui

Expanded text:
cum per annos X sub potestate ducum fuissent, regem super cum per annos X sub potestate ducum fuissent, regem super se statuunt Otharium filium Clephonis; quem etiam ob dignitatem Flavium appellaverunt, quo prenomine Langobardorum reges usi sunt. Duces, qui tunc erant, ob restaurationem regni omnem substantiaresse posset, unde rex ipse sive, qui ei aderant per diversa officia, alerentur. Mauricius imperator Childeberto regi Francorum quinquaginta milia solidos per suos legatos direxit, petens, ut Langobardos de Italia exterminaret. Qui cum Francis Italiam intrat, Langobardi munera tribuunt et pacem cum eo faciunt. Imperator solidos requirit, sed ille suarum virium potentia fretus pro hac re nec responsum reddiIdem Childebertus bellum adversus Hispanos gerens eorum acies superavit. Causa huius certaminis ista fuit. Childebertus Ingundam sororem suam Herminigildo Levigildi Hispanorum regis filio in coniugium tradiderat; qui
Abbreviated transcription (Latin):
urbis epm̃ deresurrectione errantẽ. inc̾spectu au¬
gusti superauit. Pelagius papa romanã rexit ec¬
cłam. qui absq uissione pͥncipis ordinatus est . eo
qđ langobardi romã obsiderent. nec poss& qͥs quã
ꝓgredi. hilpricus rex descriptiones nouas ꝑ c̃siliũ
fredegundis in om̃i regno suo facit. ut unusquisq
ad partẽ regis dar&. & de iugere modiũ unũ.
Unde popłs multũ obp̃ssis. uociferabat᷑ ad dim̃
Inmisit aut̃ dñs plagã indomũ regis. & ipse egro¬
tare cępit. & duo filii eius mortuisunt. Rex ꝑt̾¬
ritus descriptiones c̃bussit. & tributũ indulsit
Post hȩc cognouit uxorẽ suã. quȩ peperit filiũ. quẽ
appellauit clothariũ hic fuit postea magniᷤ rex
regñ anñ .xx. hunc tyberius sentiens sibi diẽ mor¬
tis imminere. una cũ consilio sophiȩ augustȩ ad
imperiũ elegit. ornataq sua filia regalibus orna¬
m̃tis ei tradidit. & cũ ea om̃e imperiũ. Langobardi

Expanded text:
urbis episcopum de resurrectione errantem in conspectu auurbis episcopum de resurrectione errantem in conspectu augusti superavit. Pelagius papa Romanam regit ecclesiam; qui absque iussione principis ordinatus est, eo quod Langobardi Romam obsiderent nec posset quisquam progredi. HelpFredegundis in omni regno suo facit, ut unusquisque ad partem regis reddat et de iugere modium unum. Unde populus valde oppressus vociferabatur ad Dominum. Inmisit autem Dominus plagam in domo regis, et ipse egrotare coepit et duo filii eius mortui sunt. Rex perterritus descriptiones combussit et tributum indulsit. Post haec cognovit uxorem suam, quae peperit filium, quem appellavit Clotharium. Hic fuit postea rexregnavit annos XXI. Hunc Tiberius, sentiens sibi diem mortis imminere, una cum consilio Sophiae augustae ad imperium elegit; ornataque sua filia regalibus ornamentis eam tradidit et cum ea omne imperium. Langobardi,
Abbreviated transcription (Latin):
mandauerat. manifestatus est. quitantus fuit ut
uix permultos dies cisterna inqua iacuerat. ade¬
portantib possit euacuari. huic sophya augusta
insidias temptauit ingerere. Procedente enĩeo ad
uillam ut uxtaritũ imperialẽ xxx dieb. aduin¬
demiã iocundaretur. uocato iustiniano nepote iu¬
stini mariti. uoluit eũ in regno sublimare. Quo cõ¬
ꝑto tyberis app̾hensam augustã. om̃ib thesauris
spoliauit. solũ eiuictũ relinquens. huius exercntis
psas debellauit. tantãq p̃dã cũ xx parit̃ elefantis
detulit. ut humane crederetur posse sufficere
cupiditati. Ad hunc hel pͥcus rex francoꝵ. suos legatos
dirigens. multa ab eo ornam̃ta suscepit. aureos
etiam singularũ librarũ habentes. ab una parte
sorem. in circuitu scriptũ gła romanox: huius diebis
gregorius diaconus cũ eẽt a pocrisarius in urbe c̃stan¬
tinopolitana morales libros c̃posuit. eutiũq. eiusdẽ

Expanded text:
mandaverat, manifestatus est; qui tantus fuit, ut mandaverat, manifestatus est; qui tantus fuit, ut vix per multos dies cisterna, in qua iacuerat, a deportantibus potuisset evacuari. Huic Sophia augusta insidias temptavit ingerere: procedente enim eo ad villam, ut iuxta ritum imperialem XXX diebus ad vindemiam iocundaretur, vocato Iustiniano nepote Iustini mariti voluit eum in regno sublimare; quo comperto Tiberius adpreprehensam augustam omnibus thesauris spoliavit, solum ei victum relinquens. Huius exercitus Persas debellavit tantamque predam cum XX pariter elefantis detulit, ut humanae crederetur posse sufficere cupiditati. Ad hunc Helpricus rex Francorum suos legatos dirigens multa ab eo ornamenta, aureos etiam singularum librarum suscepit, habentes ab una parte sorem, in circuitu scriptum Gloria Romanorum. Huius diebus Gregorius diaconus, cum esset apochrisiarius in urbe Constantinopolitana, morales libros composuit Eutichiumque eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
ini cũ langobardoꝵ thesauro. ibi ambo ueneno pe¬
rierunt. Longinus albsindam filiam albumi cũ
lan gobardoꝵ thesauris constantino polim misit.
lan gobardi gallias ingrediuntur. horũ aduentum
uir ditospitius qui apud niceã erat inclusus. scõsibi
reue lante spũ longe ante p̃uidit. quib occurrit¬
cdux amatus guntrãni regis. & commisso bello. alan¬
gobardis extinguitur . Num mulus in locũ eiuissub¬
rogatur . qui ex lango bardis multos int̾fecit. eosq
regñ annos uii. hic cũ sub iustino ad huc cesare
palatiũ reger&. & multas cotidie elemosinas face¬
r&. magnã ei dñs copiam auri sub ministrauit
Nam deam bulans ꝑpalatiũ. uidit in pauim̃to tabulam¬
marmoream inqua erat crux dominica sculpta: quã
deinde leuari iubens. inuenit defossũ magnũ thesau¬
rũ. habentẽ supra mille auri centenaria. huic etiam
thesaurus narsetis. a quodã sene qui eũ cũ aliis terrę

Expanded text:
et omnem Langobardorum thesaurum; ubi ambo veneno peet omnem Langobardorum thesaurum; ubi ambo veneno perierunt. Longinus Albisindam filiam Albuini cum Langobardorum thesauris Constantinopolim dirigit. Langobardi Gallias ingrediuntur. Horum adventum vir Dei Hospicius, qui apud Niceam erat inclausus, sancto sibi revelante Spiritu longe ante previdit. Quibus occurrit Amatus dux Guntramni regis et commisso bello a Langobardis extinguitur. Nummulus in locum eius subrogatur, qui ex Langobardis multos interfecit, eosqregn. annos VII. Hic cum sub Iustino adhuc caesar palatium regeret et multas cottidie elemosinas faceret, magnam ei Dominus copiam auri subministravit: nam deambulans per palatium vidit in pavimento tabulammarmoream, in qua erat crux dominica sculpta; quam inde levari iubens invenit defossum magnum thesaurum habentem supra mille auri centenaria. Huic etiam thesaurus Narsetis a quodam sene, qui eum cum aliis terrae
Abbreviated transcription (Latin):
diuitus eius c̃stantinopolim ꝑlatũ est. Benedictu
papa romanam eccłam gub̾nat. fortunatus poeta
ingalli is insignis habetur. Quinatus quidẽ in loco
qui dr̃. duplalis fuit. quilocꝰ haud longe aceniten
nutritus & docts. ingrammatica siue rethorica
seu geometria clarissimus extitit . qui amore scĩ mar¬
tini ingallias transiens primo turonis. deinde picꝰ¬
t auis habitauit. in qua ciuitate ep̃s ordinatus est.
lbums rex cum langobardis taruisium uiceti¬
am ueronãq & reliquas uenetie ciuitates cepit.
obsidionẽ ꝑferens lango bardis se tradidit: om̃sq
ciuitates armis coeperunt p̃ter romã. & rauennã.
ł aliqua castra quȩ erant in littore maris constituta. Al¬
bumus postquam initalia .iii. anñ & ui. m̃sesregñ. in¬
sidiis sue c̃uigis int̾emptis est. Elmigisus qui albuinũ
occidit: cũ rosimunda regina rauennã ad longinũ
p̃fectum c̃fugit. auferens secũ albsindã filiã albu

Expanded text:
divitiis eius Constantinopolim perlatum est. Benedictus divitiis eius Constantinopolim perlatum est. Benedictus papa Romanam ecclesiam gubernat. Fortunatus poeta in Galliis insignis habetur: qui natus quidem in loco, qui Duplalis dicitur, fuit, qui locus haud longe a Cenitensnutritus et doctus in arte grammatica sive rethorica seu metrica clarissimus extitit. Qui amore sancti Martini in Gallias transiens primo Turonis, deinde Pictavis habitavit, in qua civitate episcopus ordinatus est. Albuinus rex cum Langobardis Tarvisium, Vicetiam Veronamque et reliquas Venetiae civitates capit. obsidionem perferens Langobardis se tradidit; omnesque civitates armis cęperunt preter Romam et Ravennam vel aliqua castra, quae erant in maris littore constituta. Albuinus, postquam in Italia III annos et VI menses regnavit, insidiis suae coniugis interemptus est. Elmigisus, qui Albuinum occiderat, cum Rosimunda regina Ravennam ad Longinum prefectum fugit, auferens secum Albisindam filiam regis
Abbreviated transcription (Latin):
uxore & filus. torn acũ ingressus est: ibiq se com¬
muniuit. Quẽ cũ sigib̾tus ibi ꝑsequeretur. dolo
frede gundis regine. ad uob pueris eius interfici
tur. quẽ fr̃ inbasilica scĩ medardi sepeliuit. Al¬
bumu ep̃s andegauis clarus habetur . Ea tẽpestate
brunichildis cũ filio ad huc paruulo parisius mo¬
rabatur. Gunthaldus dux adphensum puerũ
nocte latent̃ aufugit. eũq in regnũ pat̾nũ repor¬
tauit. Eadẽ bruni childis. rotomagũ inexilium
mittitur. Ubi ueniens meroueis filius hel pͥei
eam sibi in c̃iugiũ copulauit. Ex qua causa post¬
ea apatre at tonsus. monachis efficitur. & prb̃t
ordinatur. Eodem tempr sc̃s germanus parisioꝵ ep̃s ad dñm¬
transut. & inbasilica scĩ uincentu sepelitur. Childeb̾t̾
matrẽ brunichildẽ requirit. quã hil pricis reddere
iub&. Parses patritus decampania romã uenit. ibiq
moritur. Corpus eius in locello plumbeo cũ om̃ibu

Expanded text:
uxore et filiis Torniacum ingressus est, ibique se comuxore et filiis Torniacum ingressus est, ibique se communivit. Quem cum Sigibertus ibique persequeretur, dolo Fredegundis reginae a duobus ptur. Quem frater in basilica sancti Medardi sepelivit. Albinus episcopus Andegavis clarus habetur. Ea tempestate Brunichildis cum filio adhuc parvulo Parisius morabatur. Gundaldus dux, adprehensum puerum nocte latenter aufugit eumque in regnum paternum reportavit. Eadem Brunichildis Rotomagum in exilium mittitur, ubi veniens Meroveus filius Helprici eam sibi in coniugium sociavit. Ex qua causa postea a patre adtonsus monachus efficitur et presbiter ordinatur. Eodem tempore sanctus Germanus Parisiorum episcopus ad Domitransit et in basilica sancti Vincentii sepelitur. Childebertus matrem Brunichildem requirit, quam Helpricus reddere iubet. Narses patricius de Campania Romam venit ibique moritur; corpus eius in locello plumbeo cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
matrimonium iungit . Ex quo scelere ex communica¬
tus ascõ germano parisioꝵ ep̃o. & iusto dĩ uditio p¬
cussus moritur. & in basilica scĩ romani sepelitur.
Regnũ eius sigibertus arripuit. hilpricis geilsum¬
dam sororẽ brunichildis inc̃iugiũ accepit. quã pau¬
co in t̃iecto tẽpore. suggerente fredegunda in lecꝰ¬
to strangulauit. Deinde audouerã reginã ase reppu¬
ut. eoqđ hortante fredegunda filiam ꝓpriã asacro
fonte suscepit. & eandẽ fredegundã sibi inmatri¬
moniu iungit. habuit uͦ ex supra dicta audoue¬
ra tresfilios. theo debertỹ. Maroueum. & clodoueum.
Theo deb̾tis iussu patris transligerim regionẽ quã
auiculus eius heri bts tenuerat occupabat. &
apud pic tauis cũ gunthaldo duce sigibti dimicat.
eumq superat. Sigib̾tus cũ exercitu parisius uenit:
frem̃q hilpericũ bello aggreditur. In quo p̃lio su¬
pradicty theodeb̾tis occubuit. hilpͥcus fugiens cũ

Expanded text:
matrimonium iungit; ex quo scelere excommunicamatrimonium iungit; ex quo scelere excommunicatus est a sancto Germano Parisiorum episcopo et iusto Dei iudicio percussus moritur et in basilica sancti Romani sepelitur. Regnum eius Sigibertus arripuit. Hilpericus Geilsuindam sororem Brunichildis in coniugium accepit, quam pauco interiecto tempore suggerente Fredegunde in lecto strangulavit. Deinde Audoveram reginam a se repulit, eo quod adhortante Fredegunde filiam propriam a sacro fonte suscepisset, et eandem Fredegundem sibi in matrimonium iungit. Habuit vero ex supradicta Audora tres filios, Theodebertum, Meroveum et Clodoveum. Theodebertus jussu patris trans Ligerim regionem, quam avunculus ejus Herebertus tenuerat, occupat et apud Pectavis cum Gulidaldo duce Sigiberti dimicat, eumque superat. Sigibertus cum exercitu Parisius venit, fratremque Helpericum bello aggreditur, in quo praelio supradictus Theodobertus occubuit. Helpericus fugiens cum