comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sulari potãte erãt claudius crassus. sp̃. neuius rutilius .c. sergius fidenas. sex
usius culius spectacłm̃ comicate etiã hospitũ ad quã priblico cõsensu uenemt
aduenis gratius fuit. Post ludos cõtioes sediciose tribunoꝵ plebis fuerũt obur¬
gantiũ musticudinẽ qd̾ admiratioẽ eoꝵ quos odissẽt stupẽs in eterno se ip̃a te¬
neret ẜuicio et nõ modo ad spem cõsusatꝰ in patẽ reuocãdã asperure nõ auderet
sod̾ ne in crbunis quidẽ milicũ creandis comunia ẽẽnt comitia patrũ ac plẽbi
eo impendi saborem ac ꝑicusum unde emolum̃cũ atq honos speret᷑ nich̃ nõ ag¬
tuat cecus in certamina ꝑicusõ ingẽti fructu nullo ex quib̾ ꝓce̾to habeat pa¬
cres adu̾sus quos cende̾ bello in expiabili se ꝑsecutores/ apud plebem ꝑ qua di¬
micauit nichilo se honoiaciorẽ fore neq sperandũ neq postulandum ec̃ maguo

Expanded text:
sulari potestate erant <Ap.> Claudius Crassus Sp. Nautius Rutulus , L. Sergius Fidenas Sex. sulari potestate erant <Ap.> Claudius Crassus Sp. Nautius Rutulus , L. Sergius Fidenas Sex. Iulius Iulus . spectaculum comitate etiam hospitum, ad quam publice consenserant, aduenis gratius fuit. post ludos contiones seditiosae tribunorum plebi fuerunt, obiurgantium multitudinem quod admiratione eorum quos odisset, stupens in aeterno se ipsa teneret seruitio, et non modo ad spem consulatus in partem reuocandam adspirare non auderet, sed ne in tribunis quidem militum creandis, quae communia essent comitia patrum ac plebis,eo impendi laborem ac periculum unde emolumentum atque honos speretur; nihil non adbunus plebis ruat caecus in certamina periculo ingenti, fructu nullo, ex quibus pro certo habeat, patres, aduersus quos tenderet, bello inexpiabili se persecuturos, apud plebem, pro qua dimicauerit, nihilo se honoratiorem fore, neque sperandum neque postulandum esse. magnos
Abbreviated transcription (Latin):
soq magro equitũ ab̃dicare se magrãtu ipe deir̃ abdicat die sextodecimo reddi¬
co in pace ĩmꝑio qd̾ in besso crepidisq reb acceperat. Csassib qͦ ad fidenas puo¬
natũ cum ueiencib ꝯuidam annales reculere rem eque difficilem atq incredibilẽ
neo nũc saco satis ad ẜoc ãne et cũ aliꝙͣto us aueterib accepimꝰ artiore nisi in
cruoctu forte fluminis ꝓhibendo aliquaꝵ nauiũ cõcu̾sum in maius ut fit celebmũ¬
tes nauasis uicrorie uani ciasũ appetiuere. ¶Insequẽs ãnus cribunos militaes
noꝵ .xx. inducie date et equis triẽnii cum plimũ ãnoꝵ pecissẽt er ab seditionib
ursuiis ociũ fuit ãnũ ĩ seꝙ̃tẽ neq bello foris neq domi seditioe uisignẽ ludibes¬
so uoti cesebrem et enbunoꝵ milicũ apparatu et finitimoꝵ cõcu̾su fecere̾ cabuni cõ¬

Expanded text:
soque magistro equitum abdicare se magistratu, ipse deinde abdicat, die sexto decimo reddisoque magistro equitum abdicare se magistratu, ipse deinde abdicat, die sexto decimo reddito in pace imperio quod in bello trepidisque rebus acceperat. classi quoque ad Fidenas pugnatum cum Ueientibus quidam in annales rettulere, rem aeque difficilem atque incredibilem, nec nunc lato satis ad hoc amne et tum aliquanto, ut a ueteribus accepimus, artiore, nisi in traiectus forte fluminis prohibendo aliquarum nauium concursum in maius, ut fit, celebrantes naualis uictoriae uanum titulum appetiuere. insequens annus tribunos militares norum uiginti indutiae datae et Aequis triennii, cum plurium annorum petissent; et a seditionibus urbanis otium fuit. annum insequentem neque bello foris neque domi seditione insignem ludi bello uoti celebrem et tribunorum militum apparatu et finitimorum concursu fecere. tribuni con
Abbreviated transcription (Latin):
ra et pauo degrauãt pauci emustis craãt asteꝵ agien fertur ꝑ castra in urbẽ
eãdẽ et romanos seꝙ̃tes impenis mpit quic̾tium mayime et cum eo digressos
modo de mõtib recẽtissuũ ad laborẽ milicẽ ultimo p̃lio ad̾uenenat. hii p̾ꝙͣ
nuxt hostib portam intraue ĩmuros ĩuad̾ũt suisq capti oppidi signũ ex mu
tollut. Quod̾ ub̃i dictator cõspexit iã enĩ et ip̃e ĩ deẜta hostiũ castra renetrnuerat
cupientẽ milicẽ discurere ad p̃dam spe ĩiecta maioris in urbe prede ad portam
duct receptusq intra muros in arcem quo reuere fugientiũ curbã uidebat per¬
tacon deciuntur. urb̃s castraꝙ dipiũtͣ. posto die singl̃is captius ab equite
ad centunonem sorte ductis ec quoꝵ exunia uiͬtus fuerat bonis aliis sub coronam
nenditis ex̾citũ uictorẽ opusentũq ured̾a truimphãs. Dictator romã red̾uxit ius¬

Expanded text:
ra et pauor degrauant; pauci ex multis tranant. alterum agmen fertur per castra in urbem. ra et pauor degrauant; pauci ex multis tranant. alterum agmen fertur per castra in urbem. eadem et Romanos sequentes impetus rapit, Quinctium maxime et cum eo degressos modo de montibus, recentissimum ad laborem militem, quia ultimo proelio aduenerat. hi postquam mixti hostibus portam intrauere, in muros euadunt, suisque capti oppidi signum ex muro tollunt. quod ubi dictator conspexit—iam enim et ipse in deserta hostium castra penetrauerat—, cupientem militem discurrere ad praedam, spe iniecta maioris in urbe praedae, ad portam ducit, receptusque intra muros in arcem quo ruere fugientium turbam uidebat pertatori deduntur. urbs castraque diripiuntur. postero die singulis captiuis ab equite ac centurione sorte ductis et, quorum eximia uirtus fuerat, binis, aliis sub corona uenundatis, exercitum uictorem opulentumque praeda triumphans dictator Romam reduxit; ius
Abbreviated transcription (Latin):
mo lucẽ ex ocułis uiroꝵ equoꝵq aufert. Eaq̃ militẽ te̾ruerat spes nicħ ce̾n¬
it equos. Ruine igit᷑ similem stragem eques quacũq ꝑuaserat dedit
clamor dem̃ accidit nouus qui cũ utrãq mirabundã in se anẽ uẽcisset.
dictator exclamat quinctiũ segatũ ex suos ab cergo hostem ad hortos ipẽ
reintegrato clamore infert acrius signa cũ due acies d̾uo diu̾sa plia cicũ¬
uẽtos etruscos et a fronte et a cergo uigerẽt neq in castra retro neq ĩ mõteᷤᷤ
u se nouus hostis obicerat it fuge eẽt et equicẽ passim liben frenis dispu¬
lissent equi uenentiũ maxima ꝑs cibenm effuxi petũt fidenatiũ qui suꝑsũt ad
urbem fidenas tendũt inferr pauidos fugn in mediã ced̾em obtiũcant᷑ inmpit
Alios in aquã cõpulsos gurgites fenĩt eciã pentos naudi sãssitudo et uulne¬

Expanded text:
mo lucem ex oculis uirorum equorumque aufert. ea quae militem terruerat species nihil terrumo lucem ex oculis uirorum equorumque aufert. ea quae militem terruerat species nihil terruit equos; ruinae igitur similem stragem eques quacumque peruaserat dedit. clamor deinde accidit nouus; qui cum utramque mirabundam in se aciem uertisset, dictator exclamat Quinctium legatum et suos ab tergo hostem adortos; ipse redintegrato clamore infert acrius signa. cum duae acies, duo diuersa proelia circumuentos Etruscos et a fronte et ab tergo urgerent, neque in castra retro neque in montes, unde se nouus hostis obiecerat, iter fugae esset, et equitem passim liberi frenis distulissent equi, Ueientium maxima pars Tiberim effusi petunt, Fidenatium qui supersunt ad urbem Fidenas tendunt. infert pauidos fuga in mediam caedem; obtruncantur in ripis; alios in aquam compulsos gurgites ferunt; etiam peritos nandi lassitudo et uolne
Abbreviated transcription (Latin):
acrunt cłaraq noce fumo ne uicti inquit uelud exam̃ apũ soco nr̃o exacti ĩ er¬
mi cedetis hosti nõ fe̾ro extĩguitis ignes nõ faces has ipãs ꝓ se quisq si
igrne nõ tesis pugnãdũ ẽ erepras ułt̾ro ĩfereris. Agite nois romani ac uiͣ¬
tutis patiũ urẽq meniores uertice incendiũ hoc ĩ hostiũ urbem et sius flãm¬
mis delete fidenas quas urĩs bñficiis placare nõ potiustis legatoꝵ hoc uos
urõꝵ cosonoꝵq sanguis̃ uastatiq fines mouẽt. Ad imꝑium dc̃atons mota
cũta aties. fuces paͥtĩ emisse excipiũt᷑ patĩui enpiũt᷑ utniq acies armatur¬
igni magr̃ equitũ et ipe nonat pugnã eq̃strẽ frenos ur decrahãt equis ĩperat
Et ipẽ pͥñceps castarib subditis euect᷑ equo in med̾ios ignes infert᷑ et alii
cõcitati equi libero cursu ferũt equitẽ in hostẽ. Bulius elat mixtusq fu¬

Expanded text:
accurrit claraque uoce 'fumone uicti' inquit, 'uelut examen apum, loco uestro exacti ineraccurrit claraque uoce 'fumone uicti' inquit, 'uelut examen apum, loco uestro exacti inermi cedetis hosti? non ferro exstinguitis ignes? non faces has ipsas pro se quisque, si igni, non telis pugnandum est, ereptas ultro infertis? agite, nominis Romani ac uirtutis patrum uestraeque memores uertite incendium hoc in hostium urbem, et suis flammis delete Fidenas, quas uestris beneficiis placare non potuistis. legatorum hoc uos uestrorum colonorumque sanguis uastatique fines monent.' ad imperium dictatoris mota cuncta acies. faces partim emissae excipiuntur, partim ui eripiu equitum et ipse nouat pugnam equestrem; frenos ut detrahant equis imperat, et ipse princeps calcaribus subditis euectus effreno equo in medios ignes infertur, et alii concitati equi libero cursu ferunt equitem in hostem. puluis elatus mixtusque fu
Abbreviated transcription (Latin):
eq̃stui auxisio signum datur̃ tũ ut memor regie pugne memor opimi doni ro¬
puisiq ac iouis feretu rem gereret segioes̃ impetu ingẽti cõfligũt roman odio
nsus impiũ fidenatẽ p̃dõnẽ ueiẽtem tuptores ind̾uciaꝵ auentos segatoꝵ
nofinda cede iespsos sanguine cosonoꝵ suoꝵ ꝑfidos sotios ĩbelles hostes cõpel¬
ano futis sumul dictieq od̾ium expłet. Couissenit pͥmo statĩ cõgressu hostẽ
aum iocte patesas fidenaꝵ portis noua erũpit acies in audita ante id tp̃s ĩui¬
ciuraq ignib. Anmata inges̃ mustitudo facib ꝙ ardentib tota cossuces̃: ue¬
sue fanatico ĩ stic̃ta cu̾su in hostẽ ruit formaq insolite pugne romanos panĩꝑ
epceruit. Tum dcãtor magr̃ equitũ eꝗtib q cũ exmõtib quĩctio accito p̃siũ
dens ip̃e ĩ sinistiũ cornu quod incendio similius ꝙͣ p̃lio ceͣritũ cesserat flãmis

Expanded text:
equestri auxilio signum daturum; tum ut memor regiae pugnae, memor opimi doni Roequestri auxilio signum daturum; tum ut memor regiae pugnae, memor opimi doni Romulique ac Iouis Feretri rem gereret. legiones impetu ingenti confligunt. Romanus odio accensus impium Fidenatem, praedonem Ueientem, ruptores indutiarum, cruentos legatorum infanda caede, respersos sanguine colonorum suorum, perfidos socios, imbelles hostes compellans, factis simul dictisque odium explet. concusserat primo statim congressu hostem cum repente patefactis Fidenarum portis noua erumpit acies, inaudita ante id tempus inuisitataque. ignibus armata ingens multitudo facibusque ardentibus tota conlucens, uelut fanatico instincta cursu in hostem ruit, formaque insolitae pugnae Romanos parumper exterruit. tum dictator, magistro equitum equitibusque, tum ex montibus Quinctio accito, proelium ciens ipse in sinistrum cornu, quod, incendio similius quam proelio, territum cesserat flammis,
Abbreviated transcription (Latin):
secum triũphos. secũ sposia secũ uictonã eẽ cum hostib scelus segatoꝵ ꝯͣ uis
gentiũ int̾fectoꝵ cedẽ in pace fid̾enatiũ colonoꝵ indunias iuptas septimã
infelicẽ defectioẽm arma caperẽt simł castra castris cõinxisset᷑ satis confi¬
dore/ nec sceleratissimis hostib duiturnũ exignomĩa excit᷑ romani gaudiũ
socat dextra montib sẽua tiben anine septus. F. qͥnciũ penũ segatũ occupare
mõtes iubet occustũq id ugũ capere quod̾ ab tergo hostib foret ip̃e postero
die cum ernisai płeni aĩoꝵ ac pͥstini diei meliore occasioe qã pugna ĩaciem
ꝑcessissẽt cuctatus parũꝑ dũ speculatores refe̾ret ꝯnaiũ euasisse in iugũ ꝓpi¬
quam arcifidenaꝵ signa ꝑfert. Peditũq aciem instructũ pleno gradu in
hostem inducit magrõ eqͥtũ p̃cipit ne ĩ uissu pugnã incipiat se cum opus sit

Expanded text:
secum triumphos, secum spolia, secum uictoriam esse, cum hostibus scelus legatorum contra ius secum triumphos, secum spolia, secum uictoriam esse, cum hostibus scelus legatorum contra ius gentium interfectorum, caedem in pace Fidenatium colonorum, indutias ruptas, septimam infelicem defectionem, arma caperent. simul castra castris coniunxissent, satis confidere nec sceleratissimis hostibus diuturnum ex ignominia exercitus Romani gaudium locat, dextra montibus, laeua Tiberi amne saeptus. T. Quinctium Poenum legatum occupare montes iubet occultumque id iugum capere, quod ab tergo hostibus foret. ipse postero die cum Etrusci pleni animorum ab pristini diei meliore occasione quam pugna in aciem processissent, cunctatus parumper dum speculatores referrent Quinctium euasisse in iugum propinquum arci Fidenarum, signa profert peditumque aciem instructam pleno gradu in hostem inducit; magistro equitum praecipit ne iniussu pugnam incipiat: se cum opus sit
Abbreviated transcription (Latin):
disposit ⁊ iustitiũ in foro rab̃̾neq cdause fuerũt. Oĩa castris ꝙͣ urbi simili¬
ora cũ crepidã ciuitatẽ p̃conib ꝑ uicos dimissis dictator cõtionẽ aduocatã
increpuit quod̾ aĩos extam leuib mom̃tis fortune suspẽsos gererẽt ut pra¬
ua iactina acceptaq ip̃a nõ uiͣtute hostium nec ignauia rom̃ani excitus s
sepius captas quã oppugnatas / eosdem et romanos et hostes eẽ qui per
tot scla fuent̃ eosdem aĩos asdem corponis iuires eadẽ arma gerẽ se q̃q
euudem dictatorẽ nĩ emiliũ eẽ qui ante ueienciũ fidenanũq adiuic̃tis
faliscis ad nõmtum ex̾citus fudent et magr̃m eqͥtũ.a. cõneliũ eundẽ in acie
fore qui pͥore Gesso tubun misitũ sarte cosũnio rege ueientiũ in cõspectu du¬
oꝵ excitũ occiso sꝑolia opima ioui feretu tẽpło intusẽnt/ ꝓuide memores

Expanded text:
dispositi, et iustitium in foro tabernaeque clausae, fiuntque omnia castris quam urbi similidispositi, et iustitium in foro tabernaeque clausae, fiuntque omnia castris quam urbi similiora, cum trepidam ciuitatem praeconibus per uicos dimissis dictator ad contionem aduocatam increpuit quod animos ex tam leuibus momentis fortunae suspensos gererent ut parua iactura accepta, quae ipsa non uirtute hostium nec ignauia Romani exercitus sed t Fidenasque prope saepius captas quam oppugnatas. eosdem et Romanos et hostes esse qui per tot saecula fuerint; eosdem animos, easdem corporis uires, eadem arma gerere. se quoque eundem dictatorem Mam. Aemilium esse qui antea Ueientium Fidenatiumque adiunctis Faliscis ad Nomentum exercitus fuderit, et magistrum equitum A. Cornelium eundem in acie fore qui priore bello tribunus militum, Larte Tolumnio rege Ueientium in conspectu duorum exercituum occiso, spolia opima Iouis Feretrii templo intulerit. proinde memores
Abbreviated transcription (Latin):
gister equitũ est dictus adeo simł fortuna cuutatis uirnite uem eguit ꝙ
nich censonia animaduersio effect quomin regim̃ reꝵ ex notata mõigne do¬
mo peteretur. uoientes re secunda elati missis curũ errurie pplos lẽg̾atis iac¬
cando tros duces.R. ab se uno p̃sio fusos/ cum cam̃ nulsam publia cõsilu
sotieratẽ mouussent uoluncanos undiq ad spẽ p̃de aciuerũt. uni fidenatũm
ppło rebessare placuit: ut et tãꝙͣ nisi ab̃ scelere bellum ordiri nefas eẽt siẽ
segatoꝵ aña ita tũ nouoꝵ cosonoꝵ et cede ĩbutis armis ueiencib sese cõuĩ¬
gunt cõsultare ind̾e pͥncipes duoꝵ ppłoꝵ ueios an fidenas sedẽ belli cape¬
rent fidene nise oportumores. Itaq traiecto ciben ueientes fidenas crãstule¬
iunt Gessum. Rome terror ingens enit accto excitu a ueis eoq ip̃o ob̾ rem
mai̾e gestam paulsa castra locant᷑ ante portã collinã ex ĩ muris armati

Expanded text:
gister equitum est dictus; adeo, simul fortuna ciuitatis uirtute uera eguit, gister equitum est dictus; adeo, simul fortuna ciuitatis uirtute uera eguit, nihil censoria animaduersio effecit, quo minus regimen rerum ex notata indigne domo peteretur. Ueientes re secunda elati, missis circum Etruriae populos legatis, iactando tres duces Romanos ab se uno proelio fusos, cum tamen nullam publici consilii societatem mouissent, uoluntarios undique ad spem praedae adsciuerunt. uni Fidenatium populo rebellare placuit; et tamquam nisi ab scelere bellum ordiri nefas esset, sicut legatorum ante, ita tum nouorum colonorum caede imbutis armis, Ueientibus sese coniungunt. consultare inde principes duorum populorum, Ueios an Fidenas sedem belli caperent. Fidenae uisae opportuniores; itaque traiecto Tiberi Ueientes Fidenas transtulerunt bellum. Romae terror ingens erat. accito exercitu a Ueiis, eoque ipso ab re male gesta perculso, castra locantur ante portam Collinam, et in muris armati
Abbreviated transcription (Latin):
i̾e patrũ uirati repeterẽt res uerba sũt audita cõcrouersia inde fuit utrũ ppłi
se desctum. ut quinctuis cõsul de bello ad ipłm fe̾ret oẽs cẽturie uissere. In eo
ꝓfecti sut ueiõs docum̃toq fuere ꝙͣ płimoꝵ impenũ bello in utile eẽt tendendo
ad sua quisq cõsiłia cũ aliud alii uideret᷑ aperuerũt ad occasiõem locũ hosti
incertã nãq ariem signũ aliis dar receptui aliis cam uibentib ĩuasere opoͥ¬
tune ueientes castra ꝓpinqua curbatos ac tenga dãtes accepe/ plus ituq
ignominie ꝙͣ cladis est acceptũ mesta auitas fint uĩci insueta odisse
tabunos poscere diccatorẽ in eo uerti spes cuncatis et cũ ibi qͦr resigio ob¬
scaret ne nõ posset nisi ab cõsule diai dictator angures cõsusti eam religi¬
onem exeniẽ ausus cornesius dicratorẽ. m̃. emisium dixit et ip̃e ab eo m̾a¬

Expanded text:
re patrum iurati repeterent res, uerba sunt audita. controuersia inde fuit utrum populi re patrum iurati repeterent res, uerba sunt audita. controuersia inde fuit utrum populi se dilectum, ut Quinctius consul de bello ad populum ferret. omnes centuriae iussere. in eo profecti sunt Ueios, documentoque fuere quam plurium imperium bello inutile esset. tendendo ad sua quisque consilia, cum aliud alii uideretur, aperuerunt ad occasionem locum hosti; incertam namque aciem, signum aliis dari, receptui aliis cani iubentibus, inuasere opportune Ueientes. castra propinqua turbatos ac terga dantes accepere; plus itaque ignominiae quam cladis est acceptum. maesta ciuitas fuit uinci insueta; odisse tribunos, poscere dictatorem: in eo uerti spes ciuitatis. et cum ibi quoque religio obstaret ne non posset nisi ab consule dici dictator, augures consulti eam religionem exemere. A. Cornelius dictatorem Mam. Aemilium dixit et ipse ab eo ma
Abbreviated transcription (Latin):
q urb̃s dem̃ iniplet᷑ nec corpora modo affecta tabe s aĩos qͦ mũsciplex religi
ex pleniq externa inuasit nouos ritus sacrificandi uaticinado inferẽtib ĩ
Domos quib questui sut capti suꝑstitioẽ aĩ donee public̾ iã pudor ad pͥmo¬
res auitatis ꝑuenit ce̾nẽtes in oĩb utiis sacellisq ueregima atq ĩsolita
piacułũ patis deũ exposcende datũ ind̾e negotiũ edilib ut animaduterent
ne qui insi romani dii neu quo alio more quã patrio colerẽt᷑. ¶re adu̾sus
ueientes ĩ inscꝯ̃cẽ ãnũ ⁊ ginũ scruliũ abalam . s. iuꝑiriũ mugilanũ coñs di¬
stitit fecialoꝰ pͥus mictendos ad res repetendais cẽsuere cũ ueientib ñuꝑ
acie dimicatũ ad nom̃cũ et fidenas fuerat ind̾utieq inde nõ pax fcã quaꝵ
et dies exierat et ante diem rebessauerãt missi tam̃ feciales nec eoꝵ cũ mo¬

Expanded text:
que; urbs deinde impletur. nec corpora modo adfecta tabo, sed animos quoque multiplex religio que; urbs deinde impletur. nec corpora modo adfecta tabo, sed animos quoque multiplex religio et pleraque externa inuasit, nouos ritus sacrificandi uaticinando inferentibus in domos quibus quaestui sunt capti superstitione animi, donec publicus iam pudor ad primores ciuitatis peruenit, cernentes in omnibus uicis sacellisque peregrina atque insolita piacula pacis deum exposcendae. datum inde negotium aedilibus, ut animaduerterent ne qui nisi Romani di neu quo alio more quam patrio colerentur. irae aduersus Ueientes in insequentem annum, C. Seruilium Ahalam L. Papirium Mugillanum consules, distitit; fetiales prius mittendos ad res repetendas censuere. cum Ueientibus nuper acie dimicatum ad Nomentum et Fidenas fuerat, indutiaeque inde, non pax facta, quarum et dies exierat, et ante diem rebellauerant; missi tamen fetiales; nec eorum, cum mo
Abbreviated transcription (Latin):
oum cofules unuis ex cossegio ꝯditiõẽ excepissẽt̃ ipĩ p̃ꝯccurauer̃t fe̾re. ¶ Cõ¬
sules s senus fidenao iteꝵ hostius su cirtius tricipitm nicħ dignũ dictu actu
sus cosusib. ¶ Scaici eos crs. A. cornelius cossus .t. ꝯuinctius penus iteñ
neientes in agñ romanũ excu̾sicẽm fecenĩt fama fuit quostam ex fidenatum
muẽtute paticĩpes enis poyusatiõĩs fuisse cognicioq eiꝰ rei .l. sergio et .q. ser¬
uilte et mamerro emilio ꝑmissa quidã hosçiã resegat od cur y eos dies a fi¬
denis abfuissẽt pore cõstabat colonoꝵ addit᷑ nũs acgera hiis bello iit̃ ẽptoꝵ
sosignates sicritate eo ãno płimũ saboratũ ẽ nec celestes mod̾o defluerũt aq̃
ses temi qͥ in genito huõre eges̃ uix ad̾ ꝑep̃nes suffeat amnes. Defecrus alibi
aquaꝵ ciru andos fontes riũoeq stragẽ siti equoꝵ morientiũ dedit scabie alia
absup̃ta unlgatiq cõtactu in hoies morbi et pͥmo in agrestes ingniem̃t se̾uitus¬

Expanded text:
gio proditione excepissent, ipsi praeoccupaverunt ferre. consules L. Sergius Fidenas iterum Hostius Lucretius Tricipitinus. nihil dignum dictu actum his consulibus. secuti eos consules A. Cornelius Cossus T. Quinctius Poenus iterum. Veientes in agrum Romanum excursiones fecerunt. fama fuit quosdam ex Fidenatium iuventute participes eius populationis fuisse, cognitioque eius rei L. Sergio et Q. Servilio et Mam. Aemilio permissa. quidam Ostiam relegati, quod cur per eos dies a Fidenis afuissent parum constabat. colonorum additus numerus agerque iis bello interemptorum adsignatus. siccitate eo anno plurimum laboratum est, nec caelestes modo defuerunt aquae, sed terra quoque ingenito umore egens uix ad perennes suffecit amnes. defectus alibi aquarum circa torridos fontes riuosque stragem siti pecorum morientum dedit; scabie alia absumpta, uolgatique in homines morbi. et primo in agrestes ingruerant seruitia
Abbreviated transcription (Latin):
lem aĩũm apd finramos soros hostesq ẽẽ ꝙ ardeanib mit p̃cipit cãcta fort̃¬
dit cosoui eo p̃sidii cã aduersus uusscos scribeiẽt᷑. hoc pola relatum in ta¬
pu̾las at ysebem t̃ribunosq falłeret udicii rescindendi cõsiliũ ĩitim. cõsẽ¬
sena at ut mlt̾o maiore ꝑce tucułoꝵ colõnoꝵ ꝙ̃ romanoꝵ scͥꝑta nec ager
cesꝰ rediit tͥum uin ad cosonia ardeã deduoendã creati agriiil menenĩ .c. cui¬
pardẽ potrũ satis accepti qd̾ nich gratie cuiꝙͣ ded̾em̃t uexationes ad połm iã
die dea a tribun cosoni ascͥpti remanẽdo in cosonia quã cestẽ integntatis uistiti

Expanded text:
os hostesque esse quod Ardeatibus in re praecipiti tanta foresset, coloni eo praesidii causa aduersus Uolscos scriberentur. hoc palam relatum in tabulas, ut plebem tribunosque falleret iudicii rescindendi consilium initum; consenserant autem ut, multo maiore parte Rutulorum colonorum quam Romanorum scripta, nec ager tes rediit. triumuiri ad coloniam Ardeam deducendam creati Agrippa Menenius T. Cloquidem patrum satis accepti, quod nihil gratiae cuiusquam dederant, uexationes ad populum iam die dicta ab tribunis, coloni adscripti remanendo in colonia quam testem integritatis iustiti
Abbreviated transcription (Latin):
ras uersa uidit nec in ꝑtẽ aliã fe̾re cõfusus atq inc̾tus aĩ ex soco infesto agere
porto armentũ cepit. Inde cum acte boues quedã ad desiderium ut fit relictan
mugissent reddita inclusaꝵ ex spelũca boñ uox herrusem cõu̾tit. Quẽ cũ uadẽ¬
tem ad spesuncã cacus ui prohibe̾ conat᷑ eẽt ictus claua fid̾em pastoꝵ ne ꝗaꝙͣ
ĩuocans morte ocrubuit.Euander cũc ea ꝓfugus expeso ponesso auctoritatei
mag̃ ꝙͣ inꝑio regebat soca Uenerbilis uir. Muncuso lr̃aꝵ rei noue int̾ uides¬

Expanded text:
ras uersa uidit nec in partem aliam ferre, confusus atque incertus animi ex loco infesto agere ras uersa uidit nec in partem aliam ferre, confusus atque incertus animi ex loco infesto agere porro armentum occepit. inde cum actae boues quaedam ad desiderium, ut fit, relictarum mugissent, reddita inclusarum ex spelunca boum uox Herculem conuertit. quem cum uadentem ad speluncam Cacus ui prohibere conatus esset, ictus claua fidem pastorum nequiquam inuocans morte occubuit. Euander tum ea, profugus ex Peloponneso, auctoritate magis quam imperio regebat loca, uenerabilis uir miraculo l
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ in quo ip̃e euit educat᷑ muniit sacia diis aliis albano ntu greco herculi uͭ
ab euandro instituta erant facit.
¶henulem in ea loca genone interep̃to boues mini spẽ abegisse memorant
ac ꝓpe tiberim fluuium qua pre se armentum agens nando traieoeit soco her¬
bido ut quiete et pabulo leco reficeret boues er ip̃m fessum uia pcubuisse. Ibi
cum eũ cibo uinoq grauatũ sopor oppressisset pastor accola euis soci noĩe cacus
ferox urib captus pulcricudiẽ boñ cum auercere eam predam ueller quia si agẽ¬
do armentum in speluncã cõpulisset ip̃a uestigia querẽtẽ dnm̃ eo deductum erãt
auersos boues eximiũ quẽq puscntudine caudis in speluncã craxit. Hercules
ad pͥmã aurorã sop̃no excit̾ cum gregem plustrasset oculis et ꝑtem ab eẽ nũo
sensissec ꝑgit ad ꝓxunã spelucã si forte eo uestigia fe̾rent. Que ubi om̃a fo¬

Expanded text:
primum, in quo ipse erat educatus, muniit. sacra dis aliis Albano ritu, Graeco Herculi, ut primum, in quo ipse erat educatus, muniit. sacra dis aliis Albano ritu, Graeco Herculi, ut ab Euandro instituta erant, facit. Herculem in ea loca Geryone interempto boues mira specie abegisse memorant, ac prope Tiberim fluuium, qua prae se armentum agens nando traiecerat, loco herbido ut quiete et pabulo laeto reficeret boues et ipsum fessum uia procubuisse. ibi cum eum cibo uinoque grauatum sopor oppressisset, pastor accola eius loci, nomine Cacus, ferox uiribus, captus pulchritudine boum cum auertere eam praedam uellet, quia si agendo armentum in speluncam compulisset ipsa uestigia quaerentem dominum eo deductura erant, auersos boues eximium quemque pulchritudine caudis in speluncam traxit. Hercules ad primam auroram somno excitus cum gregem perlustrasset oculis et partem abesse numero sensisset, pergit ad proximam speluncam, si forte eo uestigia ferrent. quae ubi omnia fo
Abbreviated transcription (Latin):
tationib auicũ małũ regni cupido acq inde fedum cercam̃ cohortum a satis
miti pͥncipio qm̃ gemini eẽnt nec etatis uerecundia discuim̃ facere posset ut
dii quoꝵ tutese ea soca eẽnt auguriis segerẽt eũ qui nom̃ noue urbi daret qui
tempsa capiunt.Priori remo augurium uenisse fertur sex uultures Itaq nũ¬
tiaco auguno cum duplex nũs romulo se ostendisset/ atrũq regem sua multi.¬
tudo consalucauerat. Tempore illi p̃cepto. At hii nũo auium regnũ crahebant.
Inde cum alter catione cõgressi cẽtamine iraꝵ ad cedem ueͬtunt᷑. Iĩ in turba ict᷑
remus cecidit. Uulgatior fama est ludibrio fũs remũ nouos transilusse mu¬
ros Inde abunto romulo cum uerbis qͦ ĩcrepitans adiecisset sic deuide quicũq
asius transiliet menia mea int̾fectum.
Ita solus pocitus inꝑio romusus condita urbs conditoris noĩc appessat᷑ pasaciũ

Expanded text:
tationibus auitum malum, regni cupido, atque inde foedum certamen coortum a satis tationibus auitum malum, regni cupido, atque inde foedum certamen coortum a satis miti principio. quoniam gemini essent nec aetatis uerecundia discrimen facere posset, ut di quorum tutelae ea loca essent auguriis legerent qui nomen nouae urbi daret, quitempla capiunt. priori Remo augurium uenisse fertur, sex uoltures; iamque nuntiato augurio cum duplex numerus Romulo se ostendisset, utrumque regem sua multitudo consalutauerat: tempore illi praecepto, at hi numero auium regnum trahebant. inde cum altercatione congressi certamine irarum ad caedem uertuntur; ibi in turba ictus Remus cecidit. uolgatior fama est ludibrio fratris Remum nouos transiluisse muros; inde ab irato Romulo, cum uerbis quoque increpitans adiecisset, 'sic deinde, quicumque alius transiliet moenia mea,' interfectum. ita solus potitus imperio Romulus; condita urbs conditoris nomine appellata. Palatium
Abbreviated transcription (Latin):
mitor int̾ pͥmũ tumultũ hostes ĩuasisse urbem atq ad regiam or tos dictitans
cum pubem albanam in aroẽ p̃sidio armisq optinẽdam aduocasset postꝙͣ uiue¬
nes ꝑpetraca cede ꝑgere ad seg̾tusantes uidit extẽpso aduocato concisio sceseni in
se frĩs onginem nepotũ ut geniti ut educati ut oogniti eẽnt cedem deinceps tinĩ¬
ni seq eirs auẽcorẽ oscendit. Iuuenes ꝑmediam cõncionẽ agnine ingiessi cum¬
i auum regem salutassent secuta ex om̃i multitudine consentiens uox ratũ nom̃ ĩpen¬
Iumq regi efficit.
Ta numiton albana ꝑmissa re romulum remũq cupido cepit in his sõcis ubi
expositi ubiq educati erant urbis condende. Et suꝑerat mustitudo albanorũ
¶sa̾tinoꝵq ad id pastores qͦ accesserant qui om̃s facile spem facerenc. Paruam
abbam paͣuum saumium pre ea urbe que ꝯderet᷑ fore. Inc̾uenit deinde hiis cogi¬

Expanded text:
mitor inter primum tumultum, hostes inuasisse urbem atque adortos regiam dictitans, mitor inter primum tumultum, hostes inuasisse urbem atque adortos regiam dictitans, cum pubem Albanam in arcem praesidio armisque obtinendam auocasset, postquam iuuenes perpetrata caede pergere ad se gratulantes uidit, extemplo aduocato concilio scelera in se fratris, originem nepotum, ut geniti, ut educati, ut cogniti essent, caedem deinceps tyranni seque eius auctorem ostendit. iuuenes per mediam contionem agmine ingressi cum auum regem salutassent, secuta ex omni multitudine consentiens uox ratum nomen imperiumque regi efficit. ita Numitori Albana re permissa Romulum Remumque cupido cepit in iis locis ubi expositi ubique educati erant urbis condendae. et supererat multitudo Albanorum Latinorumque; ad id pastores quoque accesserant, qui omnes facile spem facerent paruam Albam, paruum Lauinium prae ea urbe quae conderetur fore. interuenit deinde his cogi
Abbreviated transcription (Latin):
Am inde ab initio faustulo spes fuerat regiam stirpem apud se educan. Nam
et exposicos iussu regis infantes sciebat/ et tp̃s quo ipẽ eos sustulisset ad id
ip̃m congniere sed rem imaturã nisi aut ꝑ occasiõe aut ꝑ nocitatẽ apii no¬
suerait. nccͣitas p̃or uenit tũ metu subactus romuło rem aꝑit. Forte et numitoiͣ
cum in custodia reniũ habe̾t audissecq geminos ẽẽ fr̃es/ cõꝑando eoꝵ etatem
et ipãm minime ẜuilem indolem cetigerat aĩim memoria nepotũ. Sciscitando¬
q eodem ꝑuenit ut haud̾ ꝓcus eẽt quin remũ agnoscẽt᷑. Ita undiq regi dosus i
Omulus nõ cum globo uuenũ noc eĩ erat ad ium aptã par sed aliis alio iti¬
mnere uissis ce̾to cp̃r ad regiam uenire pastorib ad regem impetũ facit et a
domo numitons alia cõꝑata manu aduuat remus. Ita regem obtruncant. Nu¬

Expanded text:
iam inde ab initio Faustulo spes fuerat regiam stirpem apud se educari; nam iam inde ab initio Faustulo spes fuerat regiam stirpem apud se educari; nam et expositos iussu regis infantes sciebat et tempus quo ipse eos sustulisset ad id ipsum congruere; sed rem immaturam nisi aut per occasionem aut per necessitatem aperiri noluerat. necessitas prior uenit: ita metu subactus Romulo rem aperit. forte et Numitori cum in custodia Remum haberet audissetque geminos esse fratres, comparando et aetatem eorum et ipsam minime seruilem indolem, tetigerat animum memoria nepotum; sciscitandoque eodem peruenit ut haud procul esset quin Remum agnosceret. ita undique regi dolus nectitur. Romulus non cum globo iuuenum—nec enim erat ad uim apertam par—sed aliis alio itinere iussis certo tempore ad regiam uenire pastoribus ad regem impetum facit; et a domo Numitoris alia comparata manu adiuuat Remus. ita regem obtruncat. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
misq sup̃to iam nõ feras tantũ subsiste sed in latrones preda onustos im¬
peris facere pasconb q iupta diuidere. Et cum his crescente indies grege
uiuenũ ferias ac iocos celebrare.Iam cã in palatino monte luperral hoo fuisse
sudicium ferũt et apassant ea urbe archadiça pallantiũ/ de hĩc pallanciũ mõtem
appessatũ ibi euandiũ qui ex eo genẽ archadum multis ante tẽpestatib tenueit᷑
soca sollẽpne allatum exarchadia insticuisse cãrerẽt. Quẽ romani dem̃ uocauer̃t̃¬
inium. huic deditis ludicro cũ solsepne uotũ eẽt insidiatos obiram prede ami¬
sse satrones cum romulus uise defendisset remũ cepisse/ captũ regi amulio tra¬
didisse ultro accusantes crimini maxime dabant innumitous agros abhiis
impetũ fien uĩ eos collecta uiuenũ manu hostilem in modũ predas age̾. Sic nu¬
micon ad supplicium romus dedit᷑.

Expanded text:
misque sumpto iam non feras tantum subsistere sed in latrones praeda onustos immisque sumpto iam non feras tantum subsistere sed in latrones praeda onustos impetus facere pastoribusque rapta diuidere et cum his crescente in dies grege iuuenum seria ac iocos celebrare. iam tum in Palatio monte Lupercal hoc fuisse ludicrum ferunt, et a Pallanteo, urbe Arcadica, Pallantium, dein Palatium montem appellatum; ibi Euandrum, qui ex eo genere Arcadum multis ante tempestatibus tenuerit loca, sollemne allatum ex Arcadia instituisse ut nudi iuuenes LycaeInuum. huic deditis ludicro cum sollemne notum esset insidiatos ob iram praedae amissae latrones, cum Romulus ui se defendisset, Remum cepisse, captum regi Amulio tradidisse, ultro accusantes. crimini maxime dabant in Numitoris agros ab iis impetum fieri; inde eos collecta iuuenum manu hostilem in modum praedas agere. sic Numitori ad supplicium Remus deditur.
Abbreviated transcription (Latin):
cãrsum potert annis. Et posse qũauis languida mergi aqua infantes spem ferẽ¬
tib dabat. Ita uelut defuncti regis ĩꝑio in ꝑxima adlauie ubi nũc ficaus nimi¬
nalis est romularem uocatã ferũt pueros exponũt. uaste tũ in his locis solitu¬
dines erant. Tenec fama cum fluitantẽ alueũ quo expositi erant pueri tenu¬
is in sioco aqua desticuisser lapam sitientem ex montib qui cura sũt ad pu¬
ensem uagitum cursum flexisse eã sũmissas infantib adeo mitẽ prebuisse
mãmas ut linqua sambentem pueros magr̃ regii pecons inuenit᷑ Faustulo
fuisse nom̃ ferũt ab eo ad stabula laurentie uxon educandos datos. Gũt qui
saurẽtiam uusgato coͬpore supam int̾ pastores uocatã pucent. Inde locũ fabu¬
se ac minicuso dacũ. Ita geniti ica educati cum pͥmũ adoseuit eras nec in sta¬
bulis nec ad pecora segnes uenando pagrare saltus. hic robore corporib ani¬

Expanded text:
cursum poterat amnis et posse quamuis languida mergi aqua infantes spem ferencursum poterat amnis et posse quamuis languida mergi aqua infantes spem ferentibus dabat. ita uelut defuncti regis imperio in proxima alluuie ubi nunc ficus Ruminalis est—Romularem uocatam ferunt— pueros exponunt. uastae tum in his locis solitudines erant. tenet fama cum fluitantem alueum, quo expositi erant pueri, tenuis in sicco aqua destituisset, lupam sitientem ex montibus qui circa sunt ad puerilem uagitum cursum flexisse; eam submissas infantibus adeo mitem praebuisse mammas ut lingua lambentem pueros magister regii pecoris inuenerit— Faustulo fuisse nomen ferunt—ab eo ad stabula Larentiae uxori educandos datos. sunt qui Larentiam uolgato corpore lupam inter pastores uocatam putent; inde locum fabulae ac miraculo datum. ita geniti itaque educati, cum primum adoleuit aetas, nec in stabulis nec ad pecora segnes uenando peragrare saltus. hinc robore corporibus ani
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Proca deinde regnat. Is numitorẽ atq amulum ꝓcreat. ¶Numiton
qui stirpis maximꝰ erat regnũ uetustũ siliue gentis legat. plus tñ uis potu¬
it ꝙͣ uolu̾ntas patris auit uerecundia etatis. ¶Pulso fr̃e amulius regnat:
Addit sceleri scelus scirpem fr̃ĩs uurilem int̾emit. Eñs filie ree siluie ꝑ spẽm he¬
nons cum uestalem eam segisset ꝑpetua uirginitate spem paͣtus adimit.
Sed̾ debebat᷑ ut opinor satis cante origo urbis maximiq ẜm deoꝵ opes im¬
perĩ pͥncipium.U̾t cõp̃ssa uestalis cum geminũ ꝑcum edidisset seu ita rata
seu qr ds auctor culpe honestior erat/ martẽ incerce stirpis patrẽ nũcupat.
Sed nec dii nec hoĩes / aut ip̃am aut stirpem a crudelitate regia uindicant
Gacerdos nic̃ta in custodiã dat᷑. Pueros in ꝓfluentẽ aquã micti iubet. Soͣce
quadã diuinit̾ suꝑ npas tiberis offusus lenib stagnis nẽc udiri usꝙͣ ad instũ

Expanded text:
fecit. Proca deinde regnat. is Numitorem atque Amulium procreat; Numitori, fecit. Proca deinde regnat. is Numitorem atque Amulium procreat; Numitori, qui stirpis maximus erat, regnum uetustum Siluiae gentis legat. plus tamen uis potuit quam uoluntas patris aut uerecundia aetatis: pulso fratre Amulius regnat. addit sceleri scelus: stirpem fratris uirilem interemit, fratris filiae Reae Siluiae per speciem honoris cum Uestalem eam legisset perpetua uirginitate spem partus adimit. sed debebatur, ut opinor, fatis tantae origo urbis maximique secundum deorum opes imperii principium. ui compressa Uestalis cum geminum partum edidisset, seu ita rata seu quia deus auctor culpae honestior erat, Martem incertae stirpis patrem nuncupat. sed nec di nec homines aut ipsam aut stirpem a crudelitate regia uindicant: sacerdos uincta in custodiam datur, pueros in profluentem aquam mitti iubet. forte quadam diuinitus super ripas Tiberis effusus lenibus stagnis nec adiri usquam ad iusti
Abbreviated transcription (Latin):
te quide̾ enee nec deuide uit muliebrẽ cucelam rudime mentũ q pͥmũ puenlis
regni mouere arma aut mecẽtius etrusa q aut ussi aliĩ accose ausi sit̃. Paxita
cõuenent ut etruscis sacinisq flumus albusa quẽ nũc cibeñ uocat᷑ finis eẽt.
Iluius deinde regnat ascami filius
casu quodam in silius nacus is en eam siluiũ creat. Is deinde latinũ siliuũ
ab̾ eo cosonie aliquot deducte prisci satim appessati mansic siluium postea ⁊¬
om̃ib cognom̃ qui asbe regnar̃. lãtino aba ortus asba atis ate capis capi capet᷑
capeto cibennus qui in trasieto albuleamn sub mer sus celebre ad posteros
nom̃ flumini dedic. Agrippa inde ciberini filius: Post agrippam romulus silui¬
us a patre accepto imꝑio regnat. Auencino fulmine ictus ip̃e regnum ꝑ man
tiudidic. ¶ Is sepustus in eo colle qui nũc pars romane ẽ urbis cognom̃ cossi

Expanded text:
te quidem Aeneae nec deinde inter muliebrem tutelam rudimentumque primum puerilis te quidem Aeneae nec deinde inter muliebrem tutelam rudimentumque primum puerilis regni mouere arma aut Mezentius Etruscique aut ulli alii accolae ausi sint. pax ita conuenerat ut Etruscis Latinisque fluuius Albula, quem nunc Tiberim uocant, finis esset. Siluius deinde regnat Ascani filius, casu quodam in siluis natus; is Aeneam Siluium creat; is deinde Latinum Siluium. ab eo coloniae aliquot deductae, Prisci Latini appellati. mansit Siluiis postea omnibus cognomen, qui Albae regnarunt. Latino Alba ortus, Alba Atys, Atye Capys, Capye Capetus, Capeto Tiberinus, qui in traiectu Albulae amnis submersus celebre ad posteros nomen flumini dedit. Agrippa inde Tiberini filius, post Agrippam Romulus Siluius a patre accepto imperio regnat. Auentino fulmine ipse ictus regnum per manus tradidit. is sepultus in eo colle qui nunc pars Romanae est urbis, cognomen colli
Abbreviated transcription (Latin):
Ondũ maturus imꝑio ascanius enee filius erat
tam̃ id̾ imꝑium ad puberem etatem icosume mansit. Tantisꝑ cucesa musie¬
bn tanta indoses in sauinia erat res satina et regnũ auitũ paternũ q puero stetit
haud nich ambiguam quis enĩrem tã ueterẽ ꝓce̾to affirmer hic ne fuerit asca¬
nius an maior ꝙͣ hic creusa matre ilio incosumi nat᷑ comesq inde pat̾ne fuge
Qũẽ uilum eundem uilia gens auccorẽ noĩs sui nũcuꝑat. Is ascani᷑ ubicũꝙ
ex quacũq matre genit᷑ certe natũ enea cõstat abundante sauinii mustitũdĩe
florentem iam ut tum res erantꝰ acq opusentã urbem matii seu nouerce reliquit.
Nouam ip̃e aliam sub albano monte condidit/ que absicu poͬrecte in dorso urbis lo¬
gn alba appessata. Int lãuinium et asbam songam cosoniam deductam triginca
ferme int̾fuere anni. Tuntũ cum̃ opes creuerant maxiẽ fusis etrusas ut ne moͬ¬

Expanded text:
nondum maturus imperio Ascanius Aeneae filius erat; nondum maturus imperio Ascanius Aeneae filius erat; tamen id imperium ei ad puberem aetatem incolume mansit; tantisper tutela muliebri—tanta indoles in Lauinia erat—res Latina et regnum auitum paternumque puero stetit. haud ambigam—quis enim rem tam ueterem pro certo adfirmet?— hicine fuerit Ascanius an maior quam hic, Creusa matre Ilio incolumi natus comesque inde paternae fugae, quem Iulum eundem Iulia gens auctorem nominis sui nuncupat. is Ascanius, ubicumque et quacumque matre genitus—certe natum Aenea constat—abundante Lauinii multitudine florentem iam ut tum res erant atque opulentam urbem matri seu nouercae relinquit, nouam ipse aliam sub Albano monte condidit quae ab situ porrectae in dorso urbis Longa Alba appellata. inter Lauinium et Albam Longam coloniam deductam triginta ferme interfuere anni. tantum tamen opes creuerant maxime fusis Etruscis ut ne mor
Abbreviated transcription (Latin):
q regem eoꝵ confuguĩt qui cer opulento tã oppido ĩꝑita iã inde ab iuitio
minime betus noue origiue urbis et cũ nimio plusꝙ̃ satis tatũ eẽt accolis rẽ
troianã ciescere ncͥ haut gnauat᷑i sotia arma niciłis uĩxit. Eneas ad̾i̾sus cã¬
noĩẽ om̃es cẽnt / satinos utrmq gẽtem appellauit: Nec dem̃ ab̾ ongines tro¬
ionnt studio ac fid̃e erga regem eneam cessere sterusꝙ hiis aĩs caalescentiñ
indies magis duoꝵ ppłoꝵ eneas qũãꝙͣ tanta opib et runa erat / ut nõ t̾ras so¬
sum sed̾ mare etiã ꝑ totam ytalie songitudinem ab alpib ad frecum siculum fama
noĩs sui implesset cam̃ cum menib bellum ꝓpulsare posset in aciem copias eduxͣ
Sccundum inde p̃lium latinis. Enee et iam ult̾imũ operũ mo̾talium fuit: Sicus
ẽ quẽcuq eum diciusq fas est suꝑ numicũ flum̃ ionẽ indigetẽ appessant.

Expanded text:
que regem eorum confugiunt, qui Caere opulento tum oppido imperitans, iam inde ab initio que regem eorum confugiunt, qui Caere opulento tum oppido imperitans, iam inde ab initio minime laetus nouae origine urbis et tum nimio plus quam satis tutum esset accolis rem Troianam crescere ratus, haud grauatim socia arma Rutulis iunxit. Aeneas aduersus tannomine omnes essent, Latinos utramque gentem appellauit; nec deinde Aborigines Troianis studio ac fide erga regem Aeneam cessere. fretusque his animis coalescentium in dies magis duorum populorum Aeneas, quamquam tanta opibus Etruria erat ut iam non terras solum sed mare etiam per totam Italiae longitudinem ab Alpibus ad fretum Siculum fama nominis sui implesset, tamen cum moenibus bellum propulsare posset in aciem copias eduxit. secundum inde proelium Latinis, Aeneae etiam ultimum operum mortalium fuit. situs est, quemcumque eum dici ius fasque est super Numicum flumen: Iouem indigetem appellant.
Abbreviated transcription (Latin):
Nse. Pnde fedus ictũ inc̃ duces int̾ excit᷑ sabitationem fcãm eneam apud satinum
fusse m hospitio ibi latinũ apud penates deos domesticũ publico adiũxisse fedus
fisia enos i matamoniũ data. Etres utiq troiamiꝰ spem adfirmat cãde stabli
cercuq sede finiendi eirons oppidum ꝯdunt. Eneas ab noĩe uxoris sauinium
arpelłat. Breui stirps qͣ uirilis ex nouo mñmonio fuit. Cui ascanium paren¬
ceo dixere nom̃. Besso deunde ab onigines troianiq simł perici turmis rex iu¬
tułoꝵ euu pacta lõnima ance aduẽtũ enee fuerat p̃latum sibi aduenam egre
patiens simuł aene sacinoq bessum intuserat. Nentra acies sera ex eo certa¬
auue abiit uicti nitisi uictores abongines troiamo duc̃ẽ latinũ amisere.
Inde curnus rutuliq diffisi reb afflorẽtes opes et trus corum mecentium¬

Expanded text:
sse. inde foedus ictum inter duces, inter exercitus salutationem factam. Aeneam apud Latinum sse. inde foedus ictum inter duces, inter exercitus salutationem factam. Aeneam apud Latinum fuisse in hospitio; ibi Latinum apud penates deos domesticum publico adiunxisse foedus filia Aeneae in matrimonium data. ea res utique Troianis spem adfirmat tandem stabili certaque sede finiendi erroris. oppidum condunt; Aeneas ab nomine uxoris Lauinium appellat. breui stirpis quoque uirilis ex nouo matrimonio fuit, cui Ascanium parentes dixere nomen. bello deinde Aborigines Troianique simul petiti. Turnus rex Rutulorum, cui pacta Lauinia ante aduentum Aeneae fuerat, praelatum sibi aduenam aegre patiens simul Aeneae Latinoque bellum intulerat. neutra acies laeta ex eo certamine abiit: uicti Rutuli: uictores Aborigines Troianique ducem Latinum amisere. inde Turnus Rutulique diffisi rebus ad florentes opes Etruscorum Mezentium
Abbreviated transcription (Latin):
Selasse ad saurentem agnim cenuisse troia ec huic soco nom̃ est. Ibi egressi tediani¬
ut quib ab ĩmenso prõpe enore niħił p̃ter armma et naues sueẽt. Cum p̃dam
ex agis agerent satinus rex ab onginesꝙ qui tũ ea tenebãt soca cid artendã
uictum satinũ pacemꝰ cũi enea deũ affinicatẽ iuinxisse tradũt: Alii cũ instiucte.
ates uoslirissont pus ꝙͣ signa canerẽt. precessisse sacmũ int̾ pͥmoredi ducẽ q
aduenaꝵ enocasse ad cosłoquiũ ꝑ cuc̃tatũ demde qui mortales eẽnt unde aut quo
casu ꝓsirte donio. quid ueuerẽtes in agnĩ saurentẽ exissent. Postỹ aud̾ient mł¬
cididinẽ troianos eẽ ducem eneam filium anchise et uenens cremata patra et
domo ꝓfugos sedẽ condendeq urbi socũ querere et nobilitatẽ admuncũ gentis
iumo et aũ̾im uł seslo uł paci ꝑatum dextera data fid̾em future amicitie sanxi¬

Expanded text:
classe ad Laurentem agrum tenuisse. Troia et huic loco nomen est. ibi egressi Tclasse ad Laurentem agrum tenuisse. Troia et huic loco nomen est. ibi egressi Tut quibus ab immenso prope errore, nihil praeter arma et naves superessent, cum praedam ex agris agerent: Latinus rex, Aborigenesque, qui tum ea tenebant loca, ad arcendam uictum Latinum pacem cum Aenea, deinde adfinitatem iunxisse tradunt: alii, cum instructae acies constitissent, priusquam signa canerent processisse Latinum inter primores ducemque aduenarum euocasse ad conloquium; percontatum deinde qui mortales essent, unde aut quo casu profecti domo quidue quaerentes in agrum Laurentinum exissent, postquam audierit multitudinem Troianos esse, ducem Aeneam filium Anchisae et Ueneris, cremata patria domo profugos, sedem condendaeque urbi locum quaerere, et nobilitatem admiratum gentis uirique et animum uel bello uel paci paratum, dextra data fidem futurae amicitiae sanxi
Abbreviated transcription (Latin):
Ab imtio certe tante ordiende rei absint. Cum bonis potiꝰ om̃ib uotioq ac
idiprnum omim safis constat troiã capta in ceceros seuitum ẽẽ troianos duob
enede antenonq et uetusti iure hospiti et quia pacis reddendae ꝙ helena e sẽꝑ̾
aucdores sueraint õm̃e uis belli achuos absticuisse. Casib dem̃ uarĩs antenorem
au mussi tũdino enetũ qui seditione ex paphlagonia pussi et sedes et ducem rege
phisemene ad croiam amisso querebãt uenisse in intimũ maris adriatici sinũ eu¬
ganer quu int miare apseeq incosefunt pussis enecas troianos q eas tenuisse
toriss os inque pͥmo egossi sũt locum croia uocat᷑. Pagoꝙ inde cariano nom̃ ẽ
gens uniu̾sa ueneti appessati.
s ueam as ie ciãd ẽ domio ꝓfugum sed ad maiora reꝵ initia ducentib fatis pͥ¬
mo mn mn acedoniam uenisse inde in Siciliam quentẽ sedes desatũ ab dialia

Expanded text:
ab initio certe tantae ordiendae rei absint: cum bonis potius ominibus uotisque et ab initio certe tantae ordiendae rei absint: cum bonis potius ominibus uotisque et iam primum omnium satis constat Troia capta in ceteros saeuitum esse Troianos, duobus, Aeneae Antenorique, et uetusti iure hospitii et quia pacis reddendaeque Helenae semper auctores fuerant, omne ius belli Achiuos abstinuisse; casibus deinde uariis Antenorem cum multitudine Enetum, qui seditione ex Paphlagonia pulsi et sedes et ducem rege Pylaemene ad Troiam amisso quaerebant, uenisse in intimum maris Hadriatici sinum, Euganeisque qui inter mare Alpesque incolebant pulsis Enetos Troianosque eas tenuisse terras. et in quem primo egressi sunt locum Troia uocatur pagoque inde Troiano nomen est: gens uniuersa Ueneti appellati. Aeneam ab simili clade domo profugum sed ad maiora rerum initia ducentibus fatis, primo in Macedoniam uenisse, inde in Siciliam quaerentem sedes delatum, ab Sicilia