comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ã uident barbari uiꝑam in manu eiꝰ
ƿendentẽ: adinuicẽ dicebant. Utiq
homicida ẽ hõ iste. ⁊ cũ de naufra¬
gio euaserit: ultio diuina eũ ampliꝰ
uiu̾e ñ ꝑmittit. Excutiens aũt pau¬
lus uiꝑam inignẽ: nichil mali passꝰ
ẽ. At illi expectabant ut intumesce¬
ret manꝰ. qr tumor solet seqͥ pꝰ ue¬
nenũ. Et cũ dĩ expectassent ⁊ nullã
in manu dep̾henderẽt lesionẽ: conu̾¬
tentes facies suas ad se inuicẽ. dice

Expanded text:
am in manu ejus pendentem, ad invicem dicebant: « Utique homicida est homo iste, nam cum de naufragio evaserit, ultio divina eum amplius vivere non permittit. » Excutiens autem Paulus viperam in ignem, nihil mali passus est. At illi exspectabant, ut intumesceret manus ejus, quia tumor solet sequi post venenum. Et cum diu exspectassent et nullam in manu ejus deprehenderent laesionem, convertentes facie
Abbreviated transcription (Latin):
raditꝰ ẽ paulus iulio centuriõi ut
p̾taxatũ ẽ. Et dedit dñs grãm pau¬
lo in ocłis eiꝰ. ut humane tractaret e¬
ũ. nec ꝓhib̃et amicos eiꝰ inciuitatib
ꝑ qͣs transibant ei ministrare. Proseqͥ¬
tur gͦ luchas de ꝓg̾ssu itmn̾is. Ascen¬
dentes in qͥd nauẽ adrumetinã. in ce¬
pimꝰ nauigare cͥca asiae loca. Qͥdam
sillabicando uolũt diftinguere ad ru¬
metinã. ũ dicat᷑ scđm eos nauis ad ru¬
tendens. s meliꝰ a nomine ciuitatis dr̃
a drumetina. Adrumetis enĩ ẽ ciuitas af¬
frice bͣ P ostea enum̾at luchas ciuita¬
tes ꝑ quas transibant. qͣs nõ ẽ necesse
enum̾are. nͥ inqͥb aliꝗͣ gesta sunt: nõ
p̃t̾mittenda. Int̾ cet̾a uen̾ũt listram. u¬
bi habuit paulus plures amicos. qͥ mi¬
nistrau̾unt ei. Ibi inueniens centurio
nauẽ alexandrinã nauigantẽ mnitali¬
am. transposuit nos in eam. Dic̃ lucas.
transtulit in illam: ⁊ cũ multis dieb
nauigaremꝰ lente. uento: s. ire lib̃ius

Expanded text:
raditus est Paulus Julio centurioni , ut praetaxatum est. Et dedit Dominus gratiam Paulo in oculis ejus, ut humane tractaret eum, nec prohiberet amicos ejus in civitatibus, per quas transibat, ei ministrare. Prosequitur ergo Lucas de progressu itineris. Ascendentes, inquit, navem Adrumetinam, incepimus navigare circa Asiae loca. Quidam syllabicando, volunt distinguere, ad Rumentinam, ut dicatur secundum eos, navis ad Rutendens, sed melius a nomine civitatis dicitur Adrumetina. Adrumetis enim est civitas Africae. Postea enumerat Lucas civitates per quas transibant, quas non est necesse enumerare, nisi in quibus aliqua gesta sunt non praetermittenda. Inter caetera venerant Listram, ubi habuit Paulus plures amicos, qui ministraverunt ei. Ibi inveniens centurio navem Alexandrinam navigantem in Italiam, transposuit nos in eam, ut dicit Luctranstulit in illam. Et cum multis diebus navigavimus lente, vento scilicet ire liberius
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s qͥ erant rome: oceuirer̃ eis usq
ad forũ apii .i. ab apio inlittore mariᷤ
constitutũ. ut de nocte applicantes ibi
inuenirẽt uictualia uenalia. ubi coñ¬
tituerãt tres tab̃nas. tres .s. domos
inlittore. in qͥb expon̾ent᷑ cibi uenaleᷤᷤ.¬
paulus fr̃s ad se uenientes. gras suis.
agens d̾o. accep̃ fiduciam. minꝰ. s. ti
muit. Et qr ante aduẽtũ pauli iam
rome erãt xͥ ani. Patet ex hoc loco
petrũ ⁊ paulũ nõ pͥmo p̾dicasse ro
ria instructione. Cũ ã uenissent ro¬
me. ñdũ erat nero confirmatꝰ in reg
lus lib̃e ire ꝑciuitatẽ cũ uno tm̃ mili¬
te eũ custodiente. Timuit ã ne forte iu¬
dei qui ꝑsecuti fu̾ant eũ in uidea: mi¬
sissent litt̾as adiudeos qͥ erant rome.
ũ in dolo occid̾ent eũ. Id̾oq post terci¬
ũ diem ꝯuocauit pͥmos iudeoꝵ. ⁊ cum
conuenissent dicebat eis. Ego fr̃s non
ueni gentẽ mãm accusare. s coactus
sum appellare ad cesarẽ. qr iniuste tra¬

Expanded text:
res qui erant Romae, occurrerunt eis, usque ad forum Appu, id est ab Appio in littore maris constitutum, et de nocte applicantes ibi, invenerunt victualia venalia, ubi constituerant tres tabernas, tres scilicet domos in littore, in quibus exponerentur cibi venales.Paulus fratres ad se venientes , gratias agens Deo, accepit fiduciam, minus scilicet timuit. Et quia ante adventum Pauli jam Romae erant Christiani, patet ex hoc loco Petrum et Paulum non primo praedicasse Romria instructione. Cum autem venissent Romam, nondum erat Nero confirmatus in regnlus libere ire per civitatem, cum uno tantum milite eum custodiente; timuit autem ne forte Judaei, qui persecuti eum erant in Judaea, misissent litteras ad Judaeos, qui erant Romae, ut in dolo eum occiderent. Ideoque post tertium diem convocavit primos Judaeorum. Et cum convenissent, dicebat eis: Ego, fratres, non veni gentem meam accusare; sed coactus sum appellare ad Caesarem, quia injuste tra
Abbreviated transcription (Latin):
qr hꝰmodi nauib utunt᷑ pirate ad
speculandũ ⁊ explorandũ. ⁊ deferũ¬
nẽte naufragio deponũt᷑ in mare ad
subueniendu naui qr his nauis ac¬
cingit᷑. ⁊ in ꝓcinctu tempestatis arma¬
tur. Cum aͥ sic tempestate ualida iacta¬
rent᷑: sequenti die fe̾c̾unt iactũ .i. eiec¬
tionẽ utensilium de naui.
lutis. Et cũ fuiss diuturnũ ieiunium.
forte uoluntariũ. ꝓ amouenda tempeᷤᷤ¬

Expanded text:
ibus utuntur piratae ad speculandum et explorandum, et deferunnente naufragio deponuntur in mare ad subveniendum navi, quia his navis accingitur, et in procinctu tempestatis armatur. Cum autem sic tempestate valida jactarentur, sequenti die fecerunt jactum, id est ejectionem utensilium de navi. lutis . Et cum fecissent diuturnum jejunium, forte voluntarium, pro amovenda tempes
Abbreviated transcription (Latin):
insule. febrib ⁊ dissent̾ia labora alios.
lus intrass. ⁊ orando imposuiss ei ma¬
nꝰ. sanauit eũ. Qe fc̃o. om̃s qui erãt
in insula infirmi accedebãt ad eum.
⁊ sanabant᷑. Post m̃ses ã tres inue¬
n̾unt nauẽ alexandrinã. que in
insula mitilene hẏemau̾at. cui erat
huc ibi apparebãt qͦrũdã castrorum
uestigia. que antiquitꝰ ibi fu̾ant edi¬
ficata. uł cui naui. qr in modũ castro¬
rũ erãt insignia uelis intexta. Alia
transiatio hab cui erat insigne cas¬
toꝵ qr gemini s̃ castores.s. castor &
pollux. quos gentiles p̾cipue in ꝑicl̃o
maris inuocant. ⁊ ideo inlittore ma¬
ris eis templũ fec̾ant: ħ aũt ex alia
transsatiõe euidentiꝰ ẽ. ubi habet᷑ cui
erat in signe filioꝵ iouis.
abulant᷑ enim gentiles castorem
⁊ pollucẽ filios iouis. cũ ã ascẽde¬
remꝰ nauẽ. młtis honorib honorau̾¬
unt nos. ⁊ posuer̃ necessaria innaui.
Et cũ uenissent siracusam: manser

Expanded text:
febribus et dysenteria laborare , id lus introisset, et orando imposuisset ei manus, sanavit eum. Quo facto, omnes, qui erant in insula infirmi accedebant ad eum, et sanabantur. Post menses autem invenerunt navem Alexandrinam, quae in insula Mitilene hiemaverat, cui nomen erat huc ibi apparebant quorumdam castrorum vestigia, quae antiquitus ibi fuerant aedificata, vel cui navi, quia in modum castrorum, erant insignia velis intexta. Alia translatio habet cui erat insigne Castorum, qui gemini sunt Castores, scilicet Castor et Pollux, quos gentiles praecipue in periculo maris invocant, et ideo in littore maris eis templum fecerant. Hoc autem ex alia translatione evidentius est, ubi habetur, cui erat insigne filiorum Jovis. Fab fuisse filios Jovis. Cum autem ascenderent navem multis honoribus, honoraverunt nos, et posuerunt necessaria in navi. Et cum venissent Syracusam, manserunt
Abbreviated transcription (Latin):
t cũ uellent naute aufug̾e. de¬
N mittentes scapham in mari. uidẽs
hoc paulus inspũ. ait centurioni ⁊ mi¬
litib: nͥ in naui manserĩt homines isti.
nõ potestis salui fĩ. Statim milites abs¬
cider̃ funes scaphe. ⁊ abiĩt ꝑ mare. sũ

Expanded text:
t cum vellent nautae aufugere demittentes scapham in mare , videns hoc Paulus in spiritu, ait centurioni, et militibus: « Nisi in navi manserint homines isti, non potestis salvi fieri. » Et statim milites absciderunt funes scaphae, et abiit per mare. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ cogitabant si possent eic̾e nauẽ.
Et cũ ancoras sustulissent: comittebãt
se mari sine conatu nauigii. ⁊ leua¬
to artemone iuixͣ qd̾ uentꝰ eos duce¬
bat: tendebant ad litꝰ. Artemo dr mo¬
dic̃ uelũ directioĩ nauis pociꝰ accomo¬
datũ. qͣm celeritati. Et cũ incidissent
talassũ qͣi mare bifidũ t̾re int̾iectu
diuisũ. Et cũ nauis offendiss inbita¬
lassum: ꝓra manebat in mobilis. pup¬
pis uͦ frangebant᷑ maris impetu suꝑ¬
uenientis. ⁊ ꝯsulebãt milites omnes
uinctos occidi. ne forte natando aufu¬
g̾ent.

Expanded text:
quem cogitabant, si possent, ejicere navem. Et cum anchoras sustulissent, committebant se mari sine conatu remigii. Et levato artemone, juxta quod ventus eos ducebat, tendebant ad littus. Artemo dicitur modicum velum directioni navis potius accommodatum, quam celeritati. Et cum incidissent thalassum, quasi mare bifidum, terrae interjectu divisum. Et cum navis offendisset in bithalassum, prora manebat immobilis. Puppis vero frangebatur maris impetu supervenientis. Et consulebant milites omnes vinctos occidi, ne forte natando aufugerent.
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ. ũ uidentes ħ impletũ: c̾ciꝰ
ma die nox suꝑuenit. cͥca inediã noc¬
tem suspicabant᷑ naute apparere sibi
aliqͣm regionẽ. ⁊ submittentes pondꝰ
plumbi. quo maris ꝓfunditas explo¬
rat᷑: inuen̾unt passus.xx. ⁊ pusillũ
in separati: inuen̾unt passus. xu⁊¬

Expanded text:
identes hoc impletum, certius V, die nox supervenit, circa mediam noctem suspicabantur nautae, apparere sibi aliquam regionem, et submittentes pondus plumbi, quo maris profunditas exploratur, invenerunt passus viginti. Et pusillum inde separati, invenerunt passus qu
Abbreviated transcription (Latin):
erat cõsiliũ acqͥescere mͥ. ⁊ lucͥfac̾e in¬
iuriã hãc ⁊ iacturã. Nc̃ tñ suadeo uob̃
bono aĩo ẽẽ certi estote qr nemo ꝑicli¬
tabit᷑ ex uob̃. neq paciemini iacturã
nͥ nauis. astitit enim mͥ ac nocte an¬
głs di. cui ego seruio dicens. Ne time¬
as paule. cesari oportet te assifte. Et
ecce donauit tͥ ds om̃s qui nauigãt

Expanded text:
rat consilium acquiescere mihi, et lucrifacere injuriam hanc, et jacturam. Nunc tamen suadeo vobis bono animo esse. Certi estote quia nemo periclitabitur ex vobis, nec patiemini jacturam, nisi navis. Astitit enim mihi hac nocte angelus Dei, cui servio dicens: Ne timeas, Paule, Caesari oportet te assistere. Et ecce, donavit tibi Deus omnes, qui navigant
Abbreviated transcription (Latin):
paulo .i. dño nauis. Nauelerꝰ enĩ đr. in
cuius sorte cad̾ dñiũ nauis: cleros enĩ
in quo erant. nõ erat idoneus adhie¬
mandũ.⁊ io̾ ꝯsulebant om̃s iñ naui¬
gare. si qͦmͦ possent ad quendã alium
ad hiemãdũ. Et ꝯtͣ ꝯsiliũ pauli aspirã¬
te austro: ad portũ ꝓpositũ anelantes.
intͣuer mare⁊ cũ aliqͣntulũ. ꝓcessisẽt:
insurgẽs uẽtꝰ tiphonicꝰ uruit ꝯtͣ na
tiphonicꝰ qͣi inflans mare.⁊ faciens
in tumesc̾e.tifos enĩ int̾p̾tat᷑ inflati¬
o. Et cũ airepta ẽẽt nauis. ⁊ nõ poss
conari cõtͣ uentũ: cessante remigio.
ferebam᷑ mĩc̾tũ: ⁊ decuirentes ad in
tam. in adiutoriũ nauis: quia impetu
fluctuũ fere rapta ẽ. Scapha dr̃ leuis
nauicła de una t̾m arbore excauata

Expanded text:
omino navis. Nauclerus enim dicitur, in cujus sortem cedit dominium navis. Cleros enim in quo erant non erat idoneus ad hiemandum, et ideo consulebant omnes inde navigare, si quo modo possent ad alium ad hiemandum. Et contra consilium Pauli, aspirante austro, ad portum propositum anhelantes, intraverunt mare. Et cum aliquantulum processissent, insurgens ventus typhonicus, irruittyphonicus, quasi inflans mare, et faciens intumescere. Typhos enim interpretatur inflatio. Et cum arrepta esset navis, et non posset conari contra ventum, cessante remigio, ferebamur in incertum, decurrentes ad instam in adjutorium navis, quia impetu fluctuum fere rupta est. Scapha dicitur levis navicula, de una tantum arbore concavata.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ accedetis ad me. S post resuiree¬
tionẽ: multi uolent me inuenire si
sier poss corporalit̾. ⁊ nõ inuenient.
dixissent ministris. Cur nõ ad duxistis
eũ: Responđ̾unt. Nũꝗͣ sic locutꝰ ẽ hõo.
ũ hõ iste loqͥt᷑ ⁊ inc̾pabant eos phari
cient̾ illum audirẽt. ut ip̃e fec̾at. si¬
miles ministris fierẽt ⁊ dix̾unt ei.
Nũqͥd ⁊ tu galileus es: Idest agali¬
leo seductus: Serutare scͥpturas. quia¬

Expanded text:
non accedetis ad me, sed post resurrectionem multi volent invenire me, si fieri posset corporaliter, et non invenient, es et Pharisaeos, et dixissent ministris: Cur non adduxistis eum? responderunt: Nunquam sic locutus est homo, ut iste loquitur. Et increpabant eos Pharistienter illum audirent sicut ipse fecerat, similes ministris fierent. « Et dixerunt ei: Nunquid et tu Galilaeus es? » id est a Galilaeo seductus. « Scrutare Scripturas
Abbreviated transcription (Latin):
potuit uti ꝯtͣ eos. Est ã ꝓbatio talis:
ip̃i putabant aĩas int̾ire cũ corpori¬
b hac aũt auctoritate ꝓbat᷑. animas
uiu̾e pꝰ corpora: alioqͥn hõ moriens pe¬
nitꝰ in nichilũ redigit᷑. tũc dix ds se
dm̃ ẽẽ nichili. Manentib gͦ aĩabus
post mortẽ colligi potest. qr corpora
resurgent. ut cũ eis recipiant ani¬
me. qd cũ eis m̾uer̃ant. alioqͥn frus¬

Expanded text:
atio talis. Ipsi putabant animas interire cum corporibus. Hac autem auctoritate probatur, animas vivere post corpora. Alioquin si homo moriens, penitus in nihilum redigitur, tunc dixit Deus, se Deum esse nihili. Manentibus ergo animabus post mortem, recolligi potest, quia corpora resurgent, ut cum eis recipiant animae, quod cum eis meruerunt. Alioquin frus
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit omẽm miscđ̾iam facientem
ẽẽ ꝓximũ. ⁊ specialit̾ ip̃m dĩ filium.
ꝓponẽs parabolam sauciati. qui ĩci¬
dit in latͦnes: nec distat ħ parabola
młtũ a re fc̃a. qr in illo deserto latͦ
nes sepe sanguinẽ fundebant. Unde

Expanded text:
ostendit, omnem misericordiam facientem esse proximum, et specialiter ipsum Dei Filium, proponens parabolam sauciati, qui incidit in latrones. Nec distabat haec parabola multum a re facta, quia in illo deserto saepe latrones sanguinem fundebant. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Iam enĩ dubitatio erat int̾ iudeos de
nunt᷑. hic ã ꝓ ip̃o nũmo poñr. Et ẽ: os¬
tendite mͥ denariũ. qͥ ꝓcensu capitis da¬
dixissent cesaris. tib̃ii. s: intulit. Reddi¬
te gͦ que s̃ cesaris cesari. tͥbuta .s. ⁊ mu¬

Expanded text:
Jam enim dubitatio erat inter Judaeos de nuntur. Hic autem pro ipso nummo ponitur. Et est: Ostendite mihi nummum, qui pro censu capitis dadixissent: Caesaris, Tiberii scilicet, intulit: « Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, » tributa s
Abbreviated transcription (Latin):
saducei qͥ resuirectionẽ nõ credentes.
suggillabãt pħeos. querentes de septẽ¬
uira muliere. cuiꝰ eẽt iniudicio. qd̾ uel
ip̃i confinx̾ant qr erat possibile. uł in
mate dc̃mꝰ: nubent᷑ fut᷑am aũt resur¬
rectionẽ ꝓbauit ex u̾bis dñi. que dix̃
moysi inrubo: ego sũ ds abraam. đs¬

Expanded text:
qui resurrectionem non credentes, suggillabant Pharisaeos, quaerentes de septemvira muliere cujus esset in judicio? Quod vel ipsi confinxerant, quia erat possibile, vel in mate dictum nubentur. Futuram autem resurrectionem probavit ex verbis Domini, quae dixit Moysi in rubo: « Ego sum Deus Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ eis it̾ũ inꝑaboł. Simile fcm̃ est
regñ celoꝵ regi qui fec̃ nuptias filio
suo. Qͥ cũ it̾ato misiss ad inuitatos ũ ue¬
nirẽt.⁊ excusantes se noluissent ue¬
nire: misit seruos suos ũ undecũq ꝯ
uocarẽt ꝯuiuas. Et indux̾unt bonos ⁊
malos debiles ⁊ claudos debilitas enĩ
corꝑoris neminẽ excludit a regno. im¬
mõ sepe qͣsi ꝯpellit. Et intrauit rex ut
uid̾et discumbentes. qd̾ erit cũ uen̾¬
it adiudiciũ. Tota enĩ trinitas iudica¬
bit .i. reddet ꝓm̾itis.⁊ qui inueniet᷑
in eccłia sine ueste nuptiali .i. caritate:
int̾iores. Pot̾̃ ̃ dici de tenebris mentis.
qͣs qͥdam hñt int̾iores .i. in eccłia. Alii

Expanded text:
t regnum coelorum regi, qui fecit nuptias filio suo, qui cum iterato misisset ad invitatos, ut venirent, et excusantes se noluissent venire, misit servos suos, ut undecunque vocarent convivas. Et induxerunt bonos, et malos, debiles, et claudos . » Debilitas enim corporis neminem excludit a regno, imo saepe quasi compellit. Et intravit rex, ut videret discumbentes, quod erit cum venerit ad judicium. Tota enim Trinitas judicabit, iia sine veste nuptiali, id est charitinteriores. Potest etiam dici de tenebris mentis, quas quidam habent interiores, id est in Ecclesia. Alii
Abbreviated transcription (Latin):
lo sursũ positus ẽ ita cõgrue qd̾ mira¬
rent᷑ om̃s. nͨ p̃t̾ significationẽ fc̃m in¬
tellig̾ent. Hic ẽ xp̃s qui fundam̃tum
ẽ. ita qd̾ structure suꝑeminet. Ꝙ cum
audissent sac̾dotes ⁊ ph̾ei. uoluer̃ eũ te¬
nere. s timuer turbas. De ĩuitatis ad¬

Expanded text:
 positus est, ita congrue quod mirarentur omnes, nec praeter significationem factum intelligerent. Hic est Christus, qui fundamentum est ita, quod structurae supereminet. « Quod cum audissent sacerdotes et Pharisaei voluerunt eum tenere, sed timuerunt turbas . » CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
cuirens eis: adorauit. petens. ũ de¬
clinarẽt in domũ suã. Qͥ renitenteᷤᷤ:
cõpulit oppido. Ingressisq illis. fec̃
cõuiuiũ: coxit azima.⁊ comedũt.
Tũc uiri ciuitatis a puero usq ad
senẽ uallauer̃ domũ. ⁊ dix̾ũt loth.
Educ uiros illos: ut cognoscamꝰ eos.
Qͥ ait. habeo duas filias que nõdũ
ꝯgnou̾unt uirũ: abutimini eiꝰ ut
libet. tm̃ his nichil mali faciatis.
qr ing̾ssi sunt sub umbra culmi¬
nis mei. Mos enĩ fideliũ erat: ab
oĩ iniuiria hospites suos defensa¬

Expanded text:
currens eis, adoravit, petens, ut diverterent in domum suam. Quos renitentes compulit oppido. Ingressisque illis fecit convivium, coxit azyma, et comederunt. Tunc viri civitatis, a puero usque ad senem, vallaverunt domum, et dixerunt Lot: Educ viros illos huc, ut cognoscamus eos. Qui ait: Habeo duas filias, quae nondum cognoverunt virum, abutimini eis, ut libet; tantum his nihil mali faciatis, qui ingressi sunt sub umbra culminis mei. Mos enim fidelium erat ab omni injuria hospites suos defende
Abbreviated transcription (Latin):
figet tentoria qđ tam̃ nõ de ipso
legit᷑ s de filio eiꝰ cedar. Tam̃ de gen̾e
ipsius ħ p̾dictum ẽ. qr sairaceni uagi
sedib incertis. gentes quib desertũ
ex lat̾e iungit᷑. inpugnãt. ⁊ ab om̃i¬
b inpugnant᷑. hoc aũt p̾cipue fu
cipes de gen̾e hismael. qͦs etiã filio ᷤᷤ
uinee uocat: forte uesania tãquam
na: egssi sunt de solitudine. contra
filios isrł. qui uicti ꝑ gedeonẽ retru¬
si sũt insolitudinẽ de ꝗͣ ꝓdierãt qd̾
uͦ legit᷑ ingenesi ħ erit ferꝰ homo:
hebreꝰ habet phara. qđ sonat ona¬
ger.ꝓpt̾ ħ ut dic̃ metodiꝰ: dictũ est.
onagͥ ⁊ capree a deserto. omẽm bes¬
tiarũ suꝑ gredient᷑ rabiẽ. ⁊ mansue¬
toꝵ nũs ꝯteret᷑ ab eis dic̃ enĩ de fi¬
liis hismahel: futur ẽ aũt ut exeãt

Expanded text:
de ipso legitur, sed de filio ejus Cedar. Tamen de genere ipsius hoc praedictum est, quia Sarraceni vagi sedibus incertis, gentes, quibus desertum ex latere jungitur, impugnant, et ab omnibus impugnantur. Hoc autem praecipue futcipes de genere Ismael quos etiam filios vineae vocat, forte pro vesania tanquam et Salmana, egressi sunt de solitudine contra filios Israel , qui victi per Gedeon retrusi sunt in solitudinem de qua prodierant. Quod vero legitur in Genesi: Hic erit ferus homo, Hebraeus habet Phara, quod sonat onager. Propter hoc, ut dicit Methodius, dictum est: Onagri, et capreae a deserto omnem bestiarum supergredientur rabiem, et mansuetorum numerus conteretur ab eis. Dicit enim de filiis Isma
Abbreviated transcription (Latin):
exercitui exenia.⁊ młtam habundã¬
tiam rerũ oportunarũ simł ex hibu¬
it. ⁊ suꝑ epłas. benedix̃ dm̃n. qͥ abre
subdidat inimicos. Erat enĩ sac̾dos
di altissimi. cui abrã decimas ded̾
ex oĩb spoliis. Et tẽ pͥmũ decime le¬
gunt᷑ date. pͥmicie uͦ: ab abel. Et ait
adeũ rex sodomoꝵ. Da mͥ aĩas. cetera
tolle tͥ. Et noluit abram ⁊̃ minimũ
qͥd tolłe. exceptis que comeđunt
iuuenes. ⁊ partib tͥum fr̃m qͥ uene¬
rant cũ eo. hũc melchisedec aiunt
hebrei. fuisse sem filiũ noȩ. ⁊ uixisse
usq ad ysaac. ⁊ om̃s pͥmogenitos a
noe usq ad aaron: sac̾dotes fuisse. qͥ
Niniciũ habuisse. ꝓ hac remissione
captiuoꝵ: iobel enĩ remissio uł ini¬

Expanded text:
tam abundantiam rerum opportunarum similiter exhibuit, et super epulas benedixit Deum, qui Abrae subdiderat inimicos. » Erat enim sacerdos Dei Altissimi. Cui Abram decimas dedit ex omnibus spoliis, et tunc primum decimae leguntur datae, primitiae vero ab Abel. Et ait ad eum rex Sodomorum: Da mihi animas, caetera tibi tolle, et noluit Abram etiam minimum quid tollere, exceptis quae comederunt juvenes, et partibus trium fratrum, qui venerant cum eo. Hunc Melchisedech, aiunt Hebraei fuisse Sem filium Noe, et vixisse usque ad Isaac. Et omnes primogenitos, a Noe usque ad Aaron, sacerdotes fuisse, quiinitium habuisse pro hac remissione captivorum. Jubel enim remissio, vel ini
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑. coire quẽpiam nescientẽ: uł di¬
cit᷑ nescisse fuisse filiã. putans fuis¬
dicet se filiũ uirginis. Peꝑitq maior
filia filiũ. ⁊ uocaũ eũ moab. patrem
posse excusari. qr c̾did̾unt genꝰ hu¬
manũ defecisse:⁊ pietas post̾itatis:
ĩpietatẽ incestus excusauit. s ħ pa
sa fuit incestꝰ. de eodem ait strab:
nõ credidit se posse saluari insegor.¬

Expanded text:
e quempiam nescientem. Vel dicitur nescisse filiam fuisse, putans fuischristus dicet se filium virginis. Peperitque major filia filium, et vocavit eum Moab, patrem posse excusari, quia crediderunt genus humanum defecisse, et pietas posteritatis impietatem incestus excusavit se tanto,sa fuit incestus. De eodem dicit Strabus: non credidit se posse salvari in Segor
Abbreviated transcription (Latin):
uiros. que cũ uiris subm̾se sunt:
s gen̾os uocat. futuros generos.
uñ hebraica u̾itas ht̃: eg̾ssus est
loth adsponsos. Q noluer egredi:
consuetudinẽ hãc u̾boꝵ loth esse
re: app̾hensũ eũ cũ uxore ⁊ fili¬
ab: statuer̃ angłi extͣ ciuitatẽ di¬
centes. ne respicias retͦ. s in mõte
saluũ te fac. Qͥ ex ꝑtͣbatiõe nõdũ
plene credens. dño ait. Nõ possũ
in monte saluari. ne forte app̾hen¬
dat me malii. ⁊ moriar. Forte. senex
rebat. s ẽ hic ciuitas parua ad ꝗͣ
fug̾e sufficio. ut saluer in ea. Nõ Et ait dñs
quia dix̃ parua: uocatũ ẽ nomen¬
eiꝰ urb̃ segor .i. parua. Tradũt he
brei hanc urbem pͥmo dictã balã:
⁊ pꝰ salisam. ⁊ in ysaia: uitulã cõt¬

Expanded text:
viros, quae cum viris submersae sint. Sed generos vocat, futuros generos. Unde Hebraica veritas habet: Egressus est Lot ad sponsos: qui noluerunt egredi, consuetudinem hanc verborum Lot esse re, apprehensum eum, cum uxore sua, et filiabus statuerunt angeli extra civitatem dicentes: Ne respicias retro; sed in monte salvum te fac . Qui ex perturbatione, nondum plene credens Domino, ait: Non possum in monte salvari, ne forte apprehendat me malum, et moriar. Forte senex rebat. Sed est haec civitas parva ad quam fugere sufficio, ut salver in ea: Et ait Dominus. quia dixit parva, vocatum est nomen urbis Segor, id est parva. Tradunt enim Hebraei hanc urbem primo dictam Balam, et post Salisam, et in Isaia Vitulam const
Abbreviated transcription (Latin):
loth fr̃is sui. appropinqͣns ad dnm̃
ait. Numqͥd ꝑdes iustum cum im
parces ppło ꝓpt̾ eos: Et ait dñs. Di¬
mittam oĩ ppło ꝓpt̾ eos. Tũc abraã
quasi paulatim descendẽs ait. Si

Expanded text:
ris sui, appropinquans ad Dominum ait: Nunquid perdes justum cum impparces populo propter eos? Et ait Dominus: Dimittam omni populo propter eos. Tunc Abraham quasi paulatim des
Abbreviated transcription (Latin):
suetũ eiꝰ t̾remotũ. eg̾ssus mansit
in mõte. Eg̃sso itaq loth de sodomiᷤ.
pluit dñs suꝑ ciuitates illas sulph¬
urẽ ⁊ ignẽ pluit dñs a se ipso ens
aresc̾et: sine spe it̾ũ g̾minandi.
⁊ ita gͣuiꝰ puniũ istos. qͣm pͥmos pec¬
catores diluuio: licet enĩ illi m̃surã
et uniu̾sos subu̾tit.: ĩ paruulos ꝓ
peccatis parẽtũ. in qͦ ꝓuisũ ẽ illis:
ne diu uiuentes sequerẽt᷑ exẽpla
patrũ. ⁊ ẽ aliqđ bonũ. reũ nõ esse:
qui głosus nõ ẽ ddẽ enĩ pauꝑem¬

Expanded text:
suetum ejus terraemotum, egressus mansit in monte. Egresso itaque Lot de Sodomis, pluit Dominus super civitates illas sulphur et ignem. Pluit Dominus a seipso ens aresceret, sine spe iterum germinandi, et ita gravius punivit istos, quam primos peccatores diluvio. Licet enim illi mensuramet universos subvertit etiam parvulos pro peccatis parentum, in quo provisum est illis, ne diu viventes, sequerentur exempla patrum, et est aliquod bonum reum non esse, qui gloriosus non est. Prodest eni
Abbreviated transcription (Latin):
uerbiũ. addicendũ de aliqͦ. qđ for¬
tis sit & malus qͣi nemroth robus¬
tꝰ uenator corã dño. Hoc ido dixi¬
mꝰ. qr methodiꝰ dic̃ hũc fuisse de fi
filio noe. de qͦ nõ eg̾ moyses: sic di¬
cens. Centesimo anno t̾cie ciliadis.
natꝰ est noȩ filiꝰ in similitudinem
eiꝰ. ⁊ dix̃ eũ yonitũ: trecentesimo
anno. dedit noe dͦnatioẽs filio suo
yonitho. ⁊ dimisit eũ int̾rã ẽthan
⁊ intrauit eã yonitꝰ usq ad mare.

Expanded text:
 fortis sit et malus: Quasi Nemrod robustus venator coram Domino. Hoc ideo diximus, quia Methodius dicit hunc fuisse de filfilio Noe, de quo non egit Moyses, sic dicens: Centesimo anno tertiae chiliadis natus est Noe filius in similitudinem ejus, et dixit eum Jonithum. Trecentesimo anno dedit Noe donationes filio suo Jonitho, et dimisit eum in terram Ethan, et intravit eam Jonithus usque ad mare
Abbreviated transcription (Latin):
tulũ assatũ. ⁊ posuit corã eiꝰ. ui si
qr in masticando exinanitꝰ sit. sic̃
a qͥ calore ignis: ab raham stabat
iuxta eos. sara uͦ erat pꝰ ostiũ tabna¬
cłi ⁊ dix angłs. reu̾tens ueniã ad
te tẽpore isto .i. eodẽ die reuoluto
anno ⁊ habebit sara filiũ. qͦ audi¬
to: risit sara. erãt enĩ ambo senes
⁊ desierãt sare fieri muliebria .i.
nõ erat impossibile ex sene ⁊ iuue¬
ne ꝓlem fieris ambo erat ꝓuecte
etatis. Ad hec ipsa ⁊ĩ sterił erat. ri¬
sit gͦ: quia dubitaũ dicẽs pꝰ qͣm

Expanded text:
suit coram eis. Verisiquod in masticando exinanitus sit, sicut aqua calore ignis. Abraham stabat juxta eos. Sara vero erat post ostium tabernaculi. Et dixit angelus: Revertens veniam ad te tempore isto, id est, eodem die revoluto anno, et habebit Sara filium. Quo audito risit Sara. Erant enim ambo senes, et desierat Sarae fieri muliebria, id non esset impossibile ex sene et juvene prolem fieri. Sed ambo erant provectae aetatis. Ad haec, etiam, ipsa sterilis erat. Risit ergo, quia du
Abbreviated transcription (Latin):
circũcidet᷑. tã u̾nacłs qͣm empticius:
cuiꝰ caro cͥcũcisa nõ fuerit: ꝑibit aĩa
illa de ppło suo. Q cultello fieret: nõ
ẽ p̃ceptũ: qͣre aũt fiebat lapideo: pꝰ
dicemꝰ. Notand̾ qđ seruus pͥmo dic¬
tus ẽ aẜuando. uictores enĩ hostes
uictos qͦs aduitã seruabant: seruoᷤ

Expanded text:
umcidetur, tam vernaculus, quam emptitius; cujus caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo. Quo cultello fieret non est praeceptum. Quare autem fiebat lapideo post dicemus. Notandum quod servus primo dictus est a servando. Victores enim victos hostes, quos ad vitam servabant, servos
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm pactũ exponat: nom̃ ei mutat.
dicebat᷑. ⁊t abrã ex abba: ⁊ rã qͣi ab¬
barã .i. pat̾ excelsus. Et addita ẽ a. lit¬
nat pat̾ młtarũ. ⁊ sub audit᷑: gen¬
tiũ. Hebrei tñ dic̃t: qđ de noĩe suo
tetra gͣmaton: e. litt̾am addit deus
abrahe. que t̾n sonat: a idioma .i.

Expanded text:
quam pactum exponat, nomen ei mutat. Dicebatur enim Abram, ex Abba, et ram, quasi Abbaram, id est excelsus Pater, et addita ea litnat, pater multarum, subauditur gentium. Hebraei tamen dicunt, quod de nomine suo tetragrammaton, e litteram addidit Deus Abrahae, quae tamen sonat a, idioma enim
Abbreviated transcription (Latin):
cahat. qͥ geñ amrã. qͥ geñ aarõ. qui
siones. ut tot sint generationes
qͦciens ibi legit᷑ gen̾ qđ alia litt̾a
qͥ aminadab qͥ naason. qui cũ patͤ
eg̾ssus ẽ. ⁊ facta ẽ caligo. ⁊ apparu¬
it ignis qͣi clibani transiens int̾
diuisiones illas ⁊ cõsumẽs eas. ec
cit᷑ saray nõ habebat lib̾os. ⁊ dix̃
abre. Ing̾de ad ancillam meã agar
si forte ex illa suscipiã filios ⁊ ing̾s
sus ẽ ad eã q̃ cũ cõcepiss. despexit
dnãm suã. ⁊ abram: dissimulabat. Et
ait sarai. Iniq̃ agis cõtra me. Iudic
ds int̾ me ⁊ te. Cui abrã. Ecce ancilla
tua inmanu tua.utere ea ut libet. Af¬
fligente eã saray: illa iniit fugam.
uolens redire inpatͥam. qͣr egiptia e¬
teũ qui ẽ inuia. indeserto sur. q dix̃
ad eam. uñ uenis. ⁊ qͦuadis: Et illa. A
facie dñe mee saray fugio. Cui angłs.
Reu̾tere ad dnãm tuã. ⁊ humiliare
sub ea. Et rursũ concepisti ⁊ paries
filiũ. ⁊ uocab̃ nom̃ eius hismahel.

Expanded text:
Aram, vel Amram, qui genuit Aaron, qui uor sed successiones, ut tot sint generationes quoties ibi legitur, genuit: quod alia littera qui Aminadab, qui Naason, qui cum patre egressus est. Et facta est caligo, et apparuit ignis quasi clibani transiens inter divisiones illas, et consumens illas. EccIgitur Sarai non habebat liberos, et dixit Abrahae: Ingredere ad ancillam meam Agar, si fortsus est ad eam. Quae cum concepisset despexit dominam suam, et Abraham dissimulabat. Et ait Sarai: Inique agis contra me. Judicet Deus inter me, et te. Cui Abraham: Ecce ancilla tua in manu tua, utere ea, ut libet. Affligente autem eam Sarai, illa iniit fugam, volens redire ad patriam, quia Aegyptia eteum, qui est in via Sur in deserto. Qui dixit ad eam. Unde venis? et quo vadis? Et illa: A facie dominae meae Sarai fugio. Cui Angelus: Revertere ad dominam tuam, et humiliare sub ea. Et rursum: Concepisti, et paries filium, et vocabis nomen ejus Ismael.
Abbreviated transcription (Latin):
sarai .i. pͥnceps mea ⁊ qͣi uniꝰ gentis:
dicta ẽ sara .i. pͥnceps absolute. qͣl
omiũ gentiũ pͥnceps futura. Et at¬
tende qđ qͣntũ adnos: uid̾r.i. lit¬
t̾a subtracta.⁊ nulla addita. s apd̃
hebreos: addit᷑. a.⁊ scͥbit᷑ ꝑ e. Quidã:
qr sarath hebraice lepͣm sonat. erra¬
uer̃ putantes: eã pͥmo lepͣm uocari.
Et ait dñs. Ex illa dabo tͥ filium.
centenario nascet᷑ filius: ⁊ sara no¬
nagenaria pariet: Et ait dñs.
Sara pariet tͥ filiũ. ⁊ uocab̾ nom̃
eiꝰ ysaac. qđ int̾p̃tat᷑ risꝰ. a risu.s.¬

Expanded text:
Sarai, id est Princeps mea, et quasi unius gentis, dicta est Sara, id est princeps absolute, quasi omnium gentium princeps futura. Et attende quod quantum ad nos videtur, i littera subtracta, et nulla addita, sed apud Hebraeos additur a, et scribitur per e. Quidam, quia Sarath Hebraice lepram sonat, erraverunt, putantes eam primo lepram vocari. Et ait Dominus: Ex illa dabo tibi filiumcentenario nascetur filius; et Sara nonagenaria pariet? Et ait Dominus: Sara pariet tibi filium, et vocabis nomen ejus Isaac, quod interpretatur risus a risu
Abbreviated transcription (Latin):
uiii. ebdomadas annoꝵ. ⁊ uocabit᷑
it̾ eoꝵ: uia angustie. qr patrẽ illoꝵ
hysmael uocauit dñs onagrũ.ĩ sa¬
cͥs locis int̾ficient sac̾dotes. ibidem
cũ mulierib dormient: ad sepulera
mis dieb er̃ hoĩes sese amãtes ⁊ c̃.
Et tc̃ unplebit᷑ qđ dictũ ẽ ꝑ ezechi¬
elem. fili hoĩs: uoca bestias agͥ. ⁊ ex¬
ortare illas dicẽs. Cong̾gamins ⁊ ue¬
nite eo qđ sacͥficiũ magnũ un molo
uob manducate carnes forciũ ⁊ bi¬
ne & ipsa uidit posteriora eiꝰ ⁊ ait.
uidi post̾iora uidentis me. Et appel¬
lauit puteũ uiuentis ⁊ uidentis.

Expanded text:
vocabitur iter eorum via angustiae, quia patrem illorum Ismael vocavit Dominus onagrum. In sacris locis interficient sacerdotes, ibidem cum mulieribus dormient, ad sepulcra mis diebus erunt homines sese amantes, etc. Et tunc implebitur, quod dictum est per Ezechielem: Filii hominis, voca bestias agri, et exhortare illas dicens: « Congregamini, et venite, eo quod sacrificium magnum immolo vobis. Manducate carnes fortium, et bine, et ipsa vidit posteriora Dei, et ait: Vidi posteriora videntis me. Et appellavit locum puteum Viventis et Videntis,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra nõ sua.⁊ subicient eos extra
ꝓmittũt᷑. Aũo. ab ysaac nato cõpu¬
tat. qr dictũ ẽ sem̃ tuũ.⁊ ab anno
natiuitatis ysaac usq ad annum
eg̾ssionis de egipto num̾at .ccce.u.¬

Expanded text:
in terra non sua, et subjicient eos extranpromittuntur. Augustinus ab Isaac nato computat, quia dictum est semen tuum. Et ab anno nativitatis Isaac, usque ad annum egressionis de Aegypto numerat qu
Abbreviated transcription (Latin):
o ignẽ chaldeoꝵ. uͭ id ei reputare¬
t᷑ tempꝰ etatis. ex qͦ ꝯfessus ẽ dñm:
sꝑnens ydola caldeoꝵ. Et dic̃ io¬
sephꝰ: iã recidebat᷑ uita hoĩũ. pau¬
latim declinãs. usq ad moysen. in
qͦ t̾minũ uite quẽ statuerat dñs

Expanded text:
id ei reputetur tempus aetatis, ex quo confessus est Dominum, spernens idola Chaldaeorum. Ecce, dicit Josephus, jam recidebatur vita hominum paulatim declinans, usque ad Moysen; in quo terminum vitae, quem constituerat Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
heres: Ab ħ damasco aiunt damascũ
conditã ⁊ noĩatã. ⁊ ibi eum regnasse.
Et dix diis adeũ. Nõ erit hic heres
tuus. s qui eg̾diet᷑ de ut̾o tuo. Credi¬
tebat᷑. q̃siũ abrã signũ un hec sci¬
ret sibi hec fieri. nõ ex diffidentia.
s sꝑando ⁊ modũ q̃rendo. ⁊ hinc ma¬
xime mos moleuit iudeis signa q̃¬
rere ⁊ ait dñs. Sume mͥ ĩ cͣstino uacã ⁊ ca¬

Expanded text:
 Ab hoc Damasco aiunt Damascum conditam, et denominatam, et ibi eum regnasse. Et dixit Dominus ad eum: Non erit hic haeres tuus, sed qui egredietur de utero tuo. Creditebatur, quaesivit Abram signum, unde sciret sibi hoc fieri, non ex diffidentia, sed sperando, et modum quaerendo. Et hinc maxime mos inolevit Judaeis, signa quaerere. Et ait Dominus: Sume mihi in crastino vaccam, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
tͥb angłis susceptis ab habraam.
S pparuit dñs abrahe inconual¬
Ale mambre. Cumq eleuasset ocu¬
los: uidit tres uiros. ⁊ occuirẽs.i.
nũ ex eis adoraũ. Dic̃ iosephus. trẽ
angłos insp̃e humana missos ut
unꝰ nũtiaret habraȩ u̾bũ di de
filio suo. duo subu̾terẽt sodomam.
Eusebiꝰ ũ ait. Primo õiũ ꝓpħarũ abẽ¬

Expanded text:
Tribus angelis susceptis ab Abraham. Apparuit Dominus Abrahae in convalle Mambre. Cumque elevasset oculos, vidit tres viros, et occurrens illis, unum ex eis adoravit . Dicit Josephus tres angelos in specie humana missos, ut unus nuntiaret Abrahae verbum Dei de filio suo, et duo subverterent Sodomam. Eusebius vero ait: Primo omnium prophe
Abbreviated transcription (Latin):
nis.abrã uͦ bene usi sũt egiptii pꝑ
eam. d̃s uͦ desidiũ regis impediũ
ne tang̾et eã. egͥtudine ⁊ tumul¬
tu causarũ. Cũq ꝓ salute regis sa¬
cͥficarẽt sac̾dotes: ꝑ iram di ħ acci¬
disse significau̾unt. qđ uxori ꝑe¬
gͥni iniuriã infeire uoluiss uoca¬
uitq pharao abram & dix̃ ei. Cur
nõ indicasti qđ uxor tua ẽẽt: ẜcce
coniux tua. accipe eam ⁊ uade: ⁊ p̃¬
cepit rex uiris ut deduc̾ent eũ.
Erat enĩ diues ualde: in auro ⁊ ar¬
gento. inseruis ⁊ ancillis. ⁊ iumẽ¬
tis. Arimeticã sane. ⁊ q̃ de astrologi¬
a sũt. egiptiis tradidit. ante eis ig¬
nota: a quib pꝰ ꝑuen̾unt ad g̾cos.
Reu̾susq ẽ abram usq ad locum
uͥ fix̾at tab̃nacłin int̾ bethel ⁊ hai
partitq ẽ t̾ram cũ loth. dũ pastoreᷤᷤ
eoꝵ int̾ se rixarent᷑ ꝓ pascuis: obti¬
onẽ etiam ꝯcessit loth ⁊ eleuãs loth
ocłos. uidit regionẽ iordanis ꝯgru¬
am .sͥ. ⁊ moratꝰ ẽ in opidis sodomo¬

Expanded text:
Abram vero bene usi sunt Aegyptii propter eam. Deus vero desiderium regis impedivit, ne tangeret eam, aegritudine, et tumultu causarum. Cumque pro salute regis sacrificarent sacerdotes, per iram Dei hoc accidisse significaverunt, quod uxori peregrini injuriam inferre voluisset. Vocavitque Pharao Abram, et dixit ei: Cur non indicasti, quod uxor tua esset? Ecce uxor tua, accipe eam, et vade . Et praecepit rex viris suis, ut deducerent eum. Erat enim dives valde, in auro, et argento, in servis, et ancillis, et in jumentis. Arithmeticam sane, et quae de astrologia sunt Aegyptiis tradidit, ante eis ignota, a quibus post pervenerunt ad Graecos. Reversusque est Abram, usque ad locum, ubi fixerat tabernaculum, inter Bethel et Hai. Partitusque est terram cum Lot, dum pastores eorum inter se rixarent, pro pascuis, optionem etiam concessit Lot, et elevans Lot oculos, vidit regionem Jordanis congruam sibi, et moratus est in oppidis Sodomo
Abbreviated transcription (Latin):
murauit.⁊ timens qͦs ledebat. ob
secitatẽ suos inurbib colleg̃. Por¬
ro enoc genuit irad qͥ marie hel.
qui. mathusael. qͥ la mech qͥ septimꝰ
ab adam ⁊ pessimꝰ qr pͥmꝰ bigami
ne: unica unico fc̃a ẽ mulier: ⁊ ds
ꝑ os ade dec̾uerat: er̃ duo incarne
una. Accep̃q duas uxores. oldã &
sellã. Genuitꝙ: olda. iabel. qͥ ad ĩueñ
portatilia pastoꝵ tentoria. Ad mu

Expanded text:
muravit, et timens quos laedebat, ob securitatem suos in urbibus collegit. Porro Henoch genuit Irad, qui Maviael, qui Mathusael, qui Lamech, qui septimus ab Adam, et pessimus, qui primus bigamiane unica unico facta est mulier, et Deus per os Adae decreverat: Erunt duo in carne una . Accepitque duas uxores Adam et Sellam. Genuitque Ada Jabel, qui adinvenit portatilia pastorum tentoria a
Abbreviated transcription (Latin):
ortuo belo: ninꝰ insolatiũ doloriᷤᷤ
ymaginẽ patͥs fecit sibi. cuitan¬
tam exhibebat reu̾entiã: ut quib¬
lib reis qui adeã cofugissẽt parc̾¬
et: ꝓ m̾ hoĩes de regno eiꝰ. diuinos
honores unagini ceꝑunt impẽ¬
dere. hꝰ exemplo: plurimi caris
suis mortuis. ymagines dedicarũt:
⁊ sic̃ ab ydolo beli. cetera traxerũt
originẽ. sic ⁊ ab eiꝰ noĩe generale
siriis. sic & alie nationes ẜ ydioma¬
ta lĩgue sue dix̾unt. alie bel. alie
beel. alie baal. alie baalim. im mo
⁊ noĩa specificau̾unt. alie beelphe¬
gor. alie beel zebub dicentes.S tan¬
nio pꝰ diluuiũ. Repugnare huic
uidet᷑ qđ dictum ẽ supͣ. qͥngẽtesimͦ
ãno noe: natũ sem. ⁊ sexcẽtesimo:
in undasse diluuiũ gͦ pꝰ diluuium:
deerant ad sexcentos: cũ inundaũ
diluuiũ. Uł ita legat᷑ litt̾a. Sem .c. an¬
noꝵ erat pꝰ diluuiũ.⁊ erat biennio
pꝰ diluuiũ: qñ genuit arfaxat. Io¬
sephus tñ dicit. sem filius arfaxat

Expanded text:
Mortuo Belo, Ninus in solatium doloris, imaginem patris sibi fecit, cui tantam exhibebat reverentiam, ut quibuslibet reis qui ad eam confugissent parceret. Proinde homines de regno ejus divinos honores imagini ejus coeperunt impendere; hujus exemplo plurimi claris suis mortuis imagines dedicarunt, et sicut ab idolo Beli caetera traxerunt originem, sic ab ejus nomine generale syriis, sic et aliae nationes secundum idiomata linguae suae dixerunt, aliae Bel, aliae Beel, aliae Baal, aliae Baalim. Imo, et nomina specificaverunt, aliae Beelphegor, aliae Beelzebub dicentes. Sed tannio post diluvium . Repugnare huic videtur quod dictum est supra, quingentesimo anno Noe natum Sem, et sexcentesimo inundasse diluvium. Ergo post diluvium cuorum, vel duo deerant ad sexcentos cum inundavit diluvium: vel ita legatur littera. Sem centum annorum erat post diluvium, et erat biennio post diluvium, quando genuit Arphaxad. Josephus autem dicit, Sem filius Arphaxad
Abbreviated transcription (Latin):
M. xc. uͦ. ⁊ tot annos dic̃ iosephuᷤ
usq ad natiuitatẽ thare. s usq ad
natiuitatẽ habr e. extendit᷑ hec e¬
tas. Porro aran gen̾ loth. ⁊ iescã. qͥ
⁊ saray. ⁊ melcã. ⁊ mortuus ẽ ante
patrẽ suũ in ur chaldeoꝵ. ⁊ ẽ nom̃¬

Expanded text:
. Et tot annos dicit Josephus, usque ad nativitatem Thare, sed usque ad nativitatem Abrae extenditur haec aetas. Porro Aran genuit Lot, et Jescham, qui et Sarai, et Melcham, et mortuus est ante patrem suum in Hur Chaldaeorum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ dñt. mñ fabulant᷑. qđ chaldei
in ignẽ ꝑ quẽ trahiciebãt paruulos
suos: ꝓiecerũt abram.⁊ aran. qͥa no¬
lebant ignẽ adorare.⁊ aran ibi ex¬
spirante abrã di auxilio lib̾atũ. Uñ
dicit᷑. ego sum qͥ eduxite de ur chal¬

Expanded text:
t, inde fabulantur, quod Chaldaei in ignem, per quem trajiciebant parvulos projecerant Abram, et Aran, quia nolebant ignem adorare, et Aran ibi exspirante, Abram Dei auxilio est liberatus. Unde dicitur: Ego sum qui eduxi te de Hur Chal
Abbreviated transcription (Latin):
g̾cũ. u̾tere nõ potuer̃.ch. ꝓ utraq as-¬
piratiõe posuer̃. Un ⁊ filiũ noẽ ham:
dix̾unt chã. Ind̾ ẽ qđ uarie legitur
horeb. uł choreb. raab. ł rachab. Meso¬
potamia uͦ a cͥcũ fluentib aqͥs nom̃
accepit. Meso enĩ mediũ. potam. os:

Expanded text:
ere non potuerunt, ch pro utraque aspiratione posuerunt. Unde et filium Noe Habam dixerunt Cham. Inde est quod varie legitur Oreb, vel Choreb, Raab, vel Rachab. Mesopotamia vero a circumfluentibus aquis, nomen accepit. Meso enim medium, potamos
Abbreviated transcription (Latin):
bre. ⁊ de occursu melchisedech.
Nactũ ẽ aũt in illo tp̃r ut anra¬
phel rex sennaar .i. babilonis
dẽ õs subditi erãt monarcho assyrio¬
rũ: sane .u. ciuitates sodomoꝵ. sodo¬
ma. gomorra. adama sebois bala. que
⁊ segor .u. reges habebant. Has sub¬
iugau̾at sibi codorlaomor rex elami

Expanded text:
brae, et occursu Melchisedech. Factum est autem illo tempore, ut Amraphel rex Sennaar, id est Babylonis, dem omnes subditi erant monarcho Assyriorum. Sane quinque civitates Sodomorum Sodoma, et Gomorrha, Adama, Sebois. Bala, quae et Segor quinque reges habebant. Has subjugaverat sibi Chodorlahomor rex Elamit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea babilonẽ contigit uocari
ciuitatẽ. babel enĩ hebrei cõfusio¬
nẽ appellãt: de hac tuire meminit
ar in regione babilonis: meminit esi¬
ciꝰ dicens: qui de sac̾dotib sunt erep¬
ti. iouis sacͣ sumentes insennar ba¬
biloĩs uener. diuisiq sũt post hec di¬
u̾sitate linguarũ. migrationes agẽ¬
tes. app̾hendentes medit̾ranea simł
⁊ maritima. Nec p̾tereũdũ puto.
qđ moyses dicit reginã filiũ chus
duos habuisse filios. saba.⁊ dodan. io¬
sephus uͦ dic̃. saba ⁊ iudam: quoꝵ
iudas egiptiacam gentẽ hesꝑioꝵ
in habitans: udeis cognom̃ suum
reliqͥt. Qd̾ a̾ subdit᷑. de t̾ra sennaar
egressus ẽ assur. intelligendũ est
qđ nemroth eũ expulit ui a t̾ra
illa. ⁊ tͣre. que eiꝰ erat iure heredita¬

Expanded text:
pterea Babyloniam contigit vocari civitatem. Babel enim Hebraei confusionem appellant. De hac turri meminit ar in regione Babylonis meminit Esicius dicens: Qui de sacerdotibus sunt erepti: Jovis sacra sumentes, in Sennaar Babylonis venerunt, divisique sunt post haec, diversitate linguarum migrationes agentes, apprehendentes mediterranea simul, et maritima. Nec praetereundum puto quod Moyses dicit Regma, filium Chus, duos habuisse filios Saba, et Dodam. Josephus dicit Saba, et Judam, quorum Judas Aegyptiacam gentem Hesperiorum inhabitans, Judaeis cognomen suum reliquit. Quod autem dicitur, de terra Sennaar egressus est Assur, intelligendum est, quia Nemrod expulit eum vi a terra illa, et turre, quae ejus erat jure haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
aũt philo. in libro q̃stionũ suꝑ ge¬
nesim: qđ ex tͥb filiis noe. ad huc
ipso uiuente nati sũt xͣx .iiͦii.mi
lia uiroꝵ .⁊.cͣ. extra mulieres &
paruulos. habentes suꝑ se tres du
Iost obitũ uͦ noe: mouentes pe¬
des suos ab oriente. conuene¬
Fũt duces in unũ campũ senna¬
ar. Et tim̃tes diluuiu: consilio nẽ¬
roth uolentis regnare. ceꝑũt ȩdi¬
ficare tuirẽ. que ꝑting̾et usq ad
celos. habentes lat̾es ꝓ saxis:⁊ bitu¬
m̃ ꝓ cem̃to. Descendit ã dñs ũ ui¬
deret tuirẽ .i. aĩadu̾tit ũ puniret.¬
⁊ ait ad angłos. Uenite confunda¬
mꝰ lingͣm eoꝵͥ nõ intelligat qͥsq
uocẽ ꝓximi sui. In hac diuisiõe ni¬
chil nouifec̃ ds. quia uoces eedẽ
sũt apã õs gñs. s dicendi modos
⁊ formas. diusis gen̾ib diuisit. De
hac t᷑re dic̃ iosephꝰ. qr latitudo erat
ita fortissima. ũ ꝓpe eam aspicienti¬
b longitudo uidet᷑ inminꝰ. Dii uͦ
uentos inmittentes eu̾ter tuirẽ:¬

Expanded text:
at Philo in libro questionum super Genesim, quod ex tribus filiis Noe adhuc ipso vivente nati sunt XXIIIIor et C virorum extra mulieres et parvulos, habentes super se tres duPost obitum vero Noe, moventes pedes suos ab Oriente, convenerunt duces in unum, in campum Sennaar, et timentes diluvium, consilio Nemrod volentis regnare, coeperunt aedificare turrim, quae pertingeret usque ad coelos, habentes lateres pro saxis, et bitumen pro caemento. Descendit autem Dominus, ut videret turrim , animadvertit, ut puniret, et ait ad angelos: Venite, et confundamus linguam eorum, ut non intelligat quisque vocem proximi sui. In hac divisione nihil non fecit Deus, quia voces eaedem sunt apud omnes gentes, sed dicendi modos, et formas diversis generibus divisit. De hac turri dicit Josephus, quia latitudo erat ita fortissima, ut prope eam aspicientibus longitudo videretur in minus. Dii vero ventos immittentes everte
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ iosephũ. filiĩ iafeth tenuer septẽ¬
tͥonalem regionẽ. a tauro ⁊ amano
montib cilicie ⁊ sirie. usq ad fluui¬
ũ tanay. In europa uͦ usq ad gadi¬
ra. filii uͦ chã a ꝓuĩcia syria.⁊ amã ⁊
libano mõtib cũctas t̾ras obtinue¬
rũt. q̃cũq ad mare sũt posite. ap
p̃hendentes ⁊̃ eas. q̃ usq ad occea¬
nũ st̃ ⁊ ꝓpͥas facientes appellationẽ.
filii uͦ sem usq ad occeanũ seorsũ
habitant asiã. ab eufrate facienteᷤ
iniciũ. Gen̾ationi sem insistemꝰ. ali¬
as tͣnseũtes: ħ tantũ addentes.
qđ chꝰ dr filiꝰ cham ⁊ filiꝰ chus: nem¬

Expanded text:
 Josephum: Filii Japhet tenuerunt septentrionalem regionem, a Tauro et Amano montibus Ciliciae et Syriae, usque ad fluvium Tanaim, in Europa vero, usque ad Gadira. Filii vero Cham a provincia Syria, et Amano et Libano montibus cunctas terras obtinuerunt, quaecunque ad mare suntas, quae usque ad Oceanum sunt, et proprias facientes appellationes. Filii vero Sem usque ad Oceanum seorsum habitant Asiam, ab Euphrate facientes initium. Generationi Sem insistemus, alias transeuntes, hoc tamen addentes, quod Chus dicitur filius Cham, et filius Chus Nem
Abbreviated transcription (Latin):
ta:. uiridẽs nuntiauit ħ fr̃ib. S
illi palliũ in ponentes humeris.
⁊ euntes retrorsũ ne uidẽt.: oꝑuer̃
utebant᷑ feminalib. Euigilãs noe.
cũ didiciss q̃ fec̾at ei filius suus
minor ait. Maledictus chanaan
qͣmͦ chã dicat᷑ minor filius. cũ ẽẽt
am: maiore. Maledix̃ aũt nõ filio.
s filio filii. qr sciebat in sp̃u. filiũ¬
ip̃m nõ seruiturũ fr̃̾ib. s sem̃ eiꝰ.
nec om̃s de semine: s eos qͥ de cha¬
naan. Peccata quidẽ patrũ sepe
uindicant᷑ infiliis temporaliter:
⁊ ẽ sensꝰ.Sic nõ let̾is de filio tuo. si¬
cut nec ego de te:⁊ addidit. Bene¬
dictus dñs d̾s sem. sit chanaan

Expanded text:
ta, irridens, nuntiavit hoc fratribus. Sed illi pallium imponentes humeris, et euntes retrorsum, ne viderent operuerunt utebantur femoralibus. Evigilans Noe, cum didicisset quod fecerat filius suus minormodo Cham dicitur minor filius, cum esset am majore. Maledixit autem non filio, sed filio filii, quia sciebat in spiritu filium non serviturum fratribus, sed semen ejus, nec omnes de semine, sed eos, qui de Chanaan devindicantur in filios temporaliter. Et est sensus sic: Non laeteris de filio tuo, sicut nec ego de te. Et addidit. Benedictus Dominus Deus Sem, sit Chanaan
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uicesima xiiͣ. die m̃sis requieuit
archa suꝑ montes armenie: illic ar¬
ce reliqͥas usq nc̃ ꝓuinciales osten¬
dunt: hꝰ diluuii ⁊ arce ut ait iose¬
niã uenit. circa mõtẽ cordic̃. ad huc
aliqͣ pars ẽẽ:⁊ qđdam bitum̃ ex in¬
de tolli. qͦ maxime hoies ad expiati¬
nasses damascenꝰ. de eisdem sic ait.
Est suꝑ numadã excelsus mõs in
armenia. qui baris appellat᷑. in qͦ
multos ꝯfugientes sermo ẽ tẽpo¬

Expanded text:
 vigesima septima mensis requievit arca super montes Armeniae. Illic arcae reliquias usque nunc provinciales ostendunt. Hujus diluvii, et arcae, ut ait Josein Armenia venit circa montem Cordicum, adhuc aliqua pars esse, et quoddam bitumen exinde tolli, quo maxime homines ad expiatinasse Damascenus de eisdem sic ait: « Et super Numidiam excelsus mons in Armenia qui Baris appellatur, in quo multos confugientes, sermo est
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ diluuiũ decina gen̾atiõe fuit
apđ̾ caldeos uir incelestib rebꝰ ex¬
ꝑtꝰ. Iñ transg̾diens abrã. tetendit
abram uadẽs ultra. ꝓgrediens ad
m̾idiẽ quo iuerit subticet moy¬
ses breuitatis causa. ł qͣi notum:
habitauit aũt in damasco. un &
nom̃ eiꝰ usq nũc inciuitate damaᷤ¬
eo đr. habitatio abrã: un nicolaus
damascenꝰ: abrã regnaũ in damas¬
co. ueniẽs aduena cũ exercitu. de

Expanded text:
 diluvium decima generatione fuit apud Chaldaeos vir in coelestibus rebus expertus. Inde transgrediens Abram tetendit Abram vadens, et ultra progrediens ad meridiem, sed quo iverit subticet Moyses brevitatis causa, vel quasi notum, et habitavit in Damasco. Unde et nomen ejus usque nunc in civitate Damaeo dicitur habitatio Abram. Unde Nicolaus Damascenus: « Abram regnavit in Damasco, veniens advena cum exercitu de t
Abbreviated transcription (Latin):
dilatate num̾o do auctore. ⁊ cultu
doꝵ do ꝑmittẽte. ⁊ pꝰ inserte sunt
trũco oliue. Et impleti sũt dies
qͦꝵ longeuitate scͥpta sũt. qr ꝓpter
uirtirtes ⁊ głosas utilitates quas
geometͥam. ds eis ampliꝰ uiuendi
spacia cõdonauit. q̃ alit̾ edissere nõ¬

Expanded text:
dilatatae sunt numero, Deo auctore, et in cultu deorum Deo permittente, post insertae sunt trunco olivae. Et impleti sunt dies quorum longaevitate scripta sunt, quia propter virtutes et gloriosas utilitates, quas geometriam, Deus eis ampliora vivendi spatia condonavit