comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unde posset ucrecundia ercitari: Sed ago
sollicitudinem tuam impendere. Hoc tam̃
scito: quia ad corpꝰ incum medicam enta
ab homine facta nunqͣm accedent. Dicit ei
ille semior. Et quare ñ ꝑmittis ut curem te:
& sermone suo solo restaurat umu̾sa. Hic
si uult: potest me saluam facere. Tunc sub¬
ridens scmor dixit. Et me ip̃e misit ad te.
Nam & ego apłs eius sum. In nomme eiꝰ
scias te ẽẽ saluandam. Et cum hoc chrisset.
ab oculis eiꝰ ablatus ẽ. Tunc ꝓitiens se in ora
set orationẽ suam: respiciens ad om̃s ma¬
culas corporis sui. uidit qͦd sa nata eẽnt oĩa
menbra eius. et recuꝑata mamilla eus. Ita

Expanded text:
unde possit uerecun| dia excitari. Sed ago sollicitudinem tuam inpendere hoc tamen| scias . quod ad corpus meum medicamenta ab homine facta| numquam accedunt. Dicit ad eam ille senior. Quare non| permittis ut curem te. et sermo suus solus . restaurat uniuersa hic si uult potest me| saluam facere. Tunc subridens senior dixit . et me ipse misit| ad te. Nam ego apostolus eius sum et in nomine eius scias| te esse saluandam. Et cum haec dixissit . ab oculis eius| sublatus est. Tunc proiciens se in oracset oracionem suam| respiciens ad omnes maculas corporis sui. Et saluata| sunt omnia membra eius . et restaurata erat ma
Abbreviated transcription (Latin):
isset: sedens ꝓ tribun ali. hoc mitium ser¬
monis quintianus consularis arripunt.
Cuius. conditionis es : Agatha respondit
Non solum ingenua. sed et spectabilis
genere: sicut omnis mca parentela testa¬
tur. Quintianus dix̃. Et si ingenua ꝓba¬
ris & nobilis cur morib scriulem te ꝑso
esse cõmemoras: Agatha qdix̃ Summa
ingenuitas ista est: in qua xp̃i scruitus
compbatur. Quintianꝰ dicit. Quid crgo:
Nos ingenuitatẽ ñ habemus ⁊ qui ser¬
uitium xp̃i contempnimꝰ: Agatha dixit
iugenuitas ur̃a ad tantam captiuitatẽ
pu̾euit. ut ñ solum peccati uos fecerit ser¬
uos. uerum etiam ligno & lapidib ob
ligant obnorios. Quintianꝰ dĩx. Quicqd
turioso ore blasphemaũis: pene potert̃
uindicare. Dic tamen anteqͣͥm ad torm̃¬
domomoꝵ. Demonia enim sunt isti: quo¬
rum effigies in eram̃tum comũtitis: et
quor marmoreas et gypscas facies mau¬
tam incurrere ⁊ dut quasi sapientem ce
nobilem quo te natura ditauit. dus om¬

Expanded text:
et sedens in tri| bunali . hoc inicium sermonis quintinus consularis ad| ripuit. Cuius conditionis es. Agathe respondit non so| lum ingenua . sed et spectabilis genere . ut omnes paren| tella mea testatur Quintianus dixit et si ingenua| probaris et nobiles . cur moribus seruilem te person esse| commemoras. Agathe dixit summa ingenuitas ista| est . in qua christi seruitus conprobatur. Quintianus dixit| quid ergo nos ingenuitatem non habemus qui seruitium| christi contempnemus+. Agathe dixit ingenuitas uestra| ad tantam captiuitatem deuinit . ut non solum pec| cati  uos faciat seruos . uerum etiam lignum et lapedibus uos faciat obnoxios. Quintianus dixit quidquid furioso| ore blasphemaueris . poenae poterunt uindicare. Dic ta| men antequam ad tormendaemonum.| daemonia enim sunt quorum effigies in aeramento conuerti| tes quorum marmoreas et gypseas facies inauta in . aut quasi sapiens . et nobiles quod te| natura ditauit
Abbreviated transcription (Latin):
nobilissimis ortam natalib dei famulam
fecit artari: ut qui erat degener et ignotus.
ꝑ hoc resonaret apud aures uulgi ÷ quod
tantus eẽt ac talis. qui posset etiam expecta¬
bilium sibi subiugare ꝑsonas. Quam cum¬

Expanded text:
fortissimis ortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas. Vt
Abbreviated transcription (Latin):
Domine ds̃ m̃s qui me creasti. & custodi¬
sti ab infantia mea. et fecisti me in niucn¬
tate uirilit̾ agcre÷ qͥ tulisti a me amorem
scłi hunis. qui corpus meum a pollutione
separasti : qui fecisti me incere tormenta
deprecor ut accipias sp̃m meum mͦ ⁊ quia
iam tempus est ut me iubcas istud scłm
derelinquere: & ad tuam głam ꝑuenire

Expanded text:
domine qui me creasti . et custodisti me ab infancia mea| et fecisti me a iuuentute mea uiriliter agere| Qui tulisti a me moram saeculi qui corpus meum a pulluci| one separasti Qui fescisti me uincire tormenta praecor . ut accipias| spiritum meum quoniam quia tempus est ut me iubeas istum| saeculum derelinquire . et ad tuam mise
Abbreviated transcription (Latin):
patris sui restitui uolumus.
ampanianus glosus magister nlti
duo detim solidos annuos ioħi nocano lus
reliquerat ex massa uarromana: quod
dare te annis singulis sine aliqua dimimi¬
tione precipimus. Nepti eupli conductoris
qͣmuis omne mobile eiuscdem eupli ꝑceꝑit.
erteptis dumtaxat solidis: dare etiam de
solidis illius te uolumus solidos inginti
quinq. Suppositorium aliqͦd argenteum
ꝓ uno solido dicitur ẽc̃ appositum: et calix
ꝑ sex solidis dicitur esse appositus. Int̾roga¬
to dominico secretario. uel aluis qui scire
possunt. debitum recipe: & uascula prefa¬
ta restitue. Agimus autem grãs sollicitudi¬
ni tuȩ. quia de causa fratris mei precepi tͥ.
ut argentum illius retransmittere debius¬
ses ÷ et sic oblimoni mandasti: ac si tͥ aliqͥd
ab extremo mancipio tuo ddi

Expanded text:
patris sui restitui volumus. Campanianus gloriosus magister militum duodecim 537 solidos annuos Joanni notario suo reliquerat ex massa Varroniana: quos dare te annis singulis sine aliqua dubitatione praecipimus nepti Eupli conductoris, quamvis omne mobile ejusdem Eupli perceperit, exceptis duntaxat solidis; dare etiam de solidis illius te volumus solidos viginti quinque. Suppostorium aliquod argenteum, pro uno solido dicitur esse appositum, et calix pro sex solidis dicitur esse appositus. Interrogato Dominico secretario, vel aliis qui scire possunt, debitum recipe, et vascula praefata restitue. Agimus autem gratias sollicitudini tuae, quia de causa fratris mei praecepi tibi ut argentum illius retransmittere debuisses, et sic oblivioni mandasti ac si tibi aliquid ab extremo mancipio tuo di
Abbreviated transcription (Latin):
agas: ne quis fidem aut deuotionem tuam
in hac causa corrumpat. Telum enim cuũ
scio. Age sollicite. ita tamen ut p̃dicta eccłia
contra iusticiam ñ grauct᷑: s usus qui ante
ioh̃is ep̃i tempora excitit. ei conseructur. Pso¬
nas autem non duas uł tres ad satiffactionẽ
tͥ. s quantas antiquiores & gramores inue¬
neris require: ut neq qͦd usus fiuit antiqͥtus
ciusdem eccłie denegemus ÷ neq qͦd nouo au¬
su appetitum est concedamus. Sed onna age
blande & dulciter: ut & actio tua distric¬
liuaris martyris. me ꝓ nulliꝰ fauore ꝑsons
neq commodo aliquo int̾uemente tcstari:
sed hoc scio & ꝑ menctip̾m cognomi. quia
ante tempora io̾hannis quondam ep̃i. ra¬
uennas episcopꝰ. presente apocrisiario sedis
apłice illo atq: illo. illis & illis dieb consuetu¬
ici utendi pallio habuit: & non cogno¬
ii. quia hoc latenter uel absente apocri¬
siario usurpasset.
oc gregorius ꝑ indictionẽ quartam

Expanded text:
agas, ne quis fidem aut devotionem tuam agas, ne quis fidem aut devotionem tuam in hac causa corrumpat. Zelum enim tuum scio. Age sollicite, ita tamen ut praedicta ecclesia contra justitiam non gravetur; sed usus, qui ante Joannis episcopi tempora exstitit, ei conservetur. Personas autem non duas, vel tres ad satisfaciendum tibi, sed quantas antiquiores et graviores inveneris, require: ut neque quod usus fuit antiquior ejusdem ecclesiae denegemus, neque quod novo ausu appetitum est, concedamus. Sed omnia age blande et dulciter, ut et actio tua districlinaris martyris, me pro nullius favore personae, neque commodo aliquo interveniente, testari; sed haec scio, et per memetipsum cognovi, quia ante tempora Joannis quondam episcopi, Ravennas episcopus praesente apocrisiario sedis apostolicae illo atque illo, illis et illis diebus consuetudinem utendi pallio habuit: et non cognovi, quia hoc latenter vel absque apocrisiario usurpasset. » 7. Hoc Gregorius per indictionem quartam
Abbreviated transcription (Latin):
marinianus clericoꝵ suoꝵ suggesti¬
oñib delinitus. tam ꝑ andream uirum mag¬
nificum qͣm ꝑ quoscunq poterat resticui
sue eccł̃ie usum pallii flagitabat. Qua ꝓpter
gregorius castorio cartulario inter cetera scri¬
bit dicens. Tua exꝑientia nullius ꝑsonam.
nullius uerba consideret: solum qei timorẽ
& rectitudinem ante oculos habeat: & sem¬
ores ꝑsonas. & eiusdem eccl̃ie archidiaconem
quem ñ suspicor ꝓ alterius honore peierare:
et alios antiquiores qui in sacris ordinibus
ante ioh̃is ep̃i tempora fuerant requirat. uł
si qui maturiores sunt extra sacros ordines:
& ueniant ante corpus sancti apollinaris:
et tacto eius sepulchro iurent. quȩ consue¬
tudo ante ioh̃is ep̃i tempora fuerit: quia
sicut scis isdem uir multum presumptor ecci¬
tit. et multa sͥ ꝑ suꝑbiam conabatur arro¬
gare. Et quicquid a fideliorib & grauib
subter annerus est. hoc uolumus in cadem
eccłia conseruari. Sed inde ne neggligenter

Expanded text:
Marinianus, clericorum suorum suggestionibus delinitus, tam per Andream virum magnificum, quam per quoscumque potuerat, restitui suae ecclesiae usum pallii flagitabat. Quapropter Gregorius Castorio chartulario inter caetera scribit, dicens: « Tua experientia nullius personam, nullius verba consideret: solum Dei timorem et rectitudinem ante oculos habeat; et seniores personas, et ejusdem ecclesiae archidiaconum, quem non suspicor pro alterius honore pejerare, et alios antiquiores, qui in sacris ordinibus ante Joannis episcopi tempora fuerant, requirat, vel si qui maturiores sunt extra sacros ordines, 127 et veniant ante corpus sancti Apollinaris, et tacto ejus sepulcro jurent, quae consuetudo ante Joannis episcopi tempora fuerit: quia, sicut scis, idem vir multum praesumptor exstitit, et multa sibi per superbiam conabatur arrogare; et quidquid a fidelioribus viris et subter annexus est, hoc volumus in eadem ecclesia conservari. Sed vide ne negligenter
Abbreviated transcription (Latin):
ti duis suigneõ auferre. Qui cuntes: rupẽ mõ¬
us quã bñdictus predixerat. iam sudanteme
inuenerit. Eũq in ea concauum locũ fecis¬
sent: statim aqua repletus ẽ. que tam sufti¬
cient emanauit. ut nunc usq ubertinse¬
luad: aiq ab illo montis cacumine usqͣ

Expanded text:
itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem monitineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usq
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatione: ac si ip̃e ꝑcussus fuisset ex uer
x his autem monasterus ¶ bere.
trattib laboriosum semꝑ ad lacum descen¬
atrr. ut aquam haurire debuissent: maci¬
me quia ex deuero montis latere erat gra¬
ue delcendentib in timore ꝑidm. Euncͦ
collecti fr̃s ex eisdem trib monasterus. ad
dei famulum bñdictum uenerunt dicentes.
laboriosum nob est propt̃ aquam cotidie
uq. ad lacum descendere: & iccirco necelie
es eodem Ioco monasteria mutan. Qsuss
blando consolatus dimisit: & nocte eadon
cum paruo pucrulo nõie placido cinꝰ suꝑiꝰ¬
ibiq clnutiꝰ oraiit. Et oratione compleap
ues petras in lodo codem ꝓsigno posuit: atq
ad uum cuneis illic nescientib mondstt¬
dum teditt. Cumq die alio ac cum ꝓ ne¬
sesitate a que predicti tr̃s redissent: qͥxeit
Ii e nepem illam in qua tres sarg iniicẽ
positas pedrs inuen̾itis. in modico cauate
Uales enem omp̃c ds etidm ⁊̃ ulo moutis

Expanded text:
cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex vercogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verx his autem monasteriis quae infratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus suibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis
Abbreviated transcription (Latin):
& constituta hora expleta psalmodia. l¬
tp̃s in orationem dedissent: asperit qͦd eum¬
dem monachum qui ꝑmanere in oratione
ñ poterat. quidam niger puerulus ꝑ uesti¬
menti fimbriam foras trahebat. Qunc ĩlem
pat monasterii pompciano nõie. & mauro
aci famulo secreto dicit. Nunquid ñ aspici¬
dis quis ẽ qͥ istum monachum foras trabit:
Qui respondentes direrunt. Non. Quib ait
Oremus ut etiam uos indeatis. quẽ iste mo¬
nachus sequitur. Cumq ꝑ biduum ẽẽt orã¬
tum: maurus monachus uidit: pompela¬
nus autẽ eiusdem monasterii pater indere
ñ potuit. Die gͥ alia expleta oratione. uir dei
oratorium egressus. stantẽ foris monachum
repperio: qͥm ꝓ cecitate cordis sui uͥga ꝑcus¬
sit. Qui ex illo die nichil ꝑsuasionis ulteriꝰ
a nigro iam puerulo ꝑtulit: se acd oratio¬
nis studium immobilis ꝑmansit.S icq an¬
tiquus hostis dominari non ausus ẽ in cius

Expanded text:
et constituta hora, expleta psalmodia et constituta hora, expleta psalmodia tres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
endos dare. Tunc quoq bone spei suasso¬
boles. cuitius maurum: tertullus uͦ patͥcus
placidum tradidit. E quib maurus ui¬
mor cũ bonis pollerit morib: magistri ad¬
iutor cepit cristere. Placidus uero: pucri¬
lis adhuc indolis annos gerebat.¬
N uno autẽ ex cis monasteruis que crrcũqͥd
construxerat: quidam monachus erat. qil
ad orationẽ stare ñ poterat. S mox ut se
fratres ad studium orationis inclinassent.
ip̃e egrediebatur foras: & mĩte uaga t̾ria
aliqua & transitoria agebat. Cũq ab abb̃c
suo scpius fuisset ammonitꝰ: ad uirum de
deductus ẽ. Qui ip̃e quoq eiꝰ stulticiam ue
hement̃ increpauit: & ad monasterium ie¬
uersus. uix duob dieb uiri dei admonitis¬
nem tenuit: nam dic t̾cio ad usum ꝓpͥuis
cum seruo dei ab eodem monasteri patie
qm constituerat nuntiatũ fuissed: ducto.
Ego uenio: cumq ꝑ meinctip̃m emenlo.
Cumq uir cłi uenisset in eodem monastinie

Expanded text:
endos dare. Tunc quoque bonae spei suas soendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebatonasteriis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium,
Abbreviated transcription (Latin):
se alibi cum fructu seruauit. fortis etenim pre¬
liator dei. teneri intra claustra noluit: certa¬
minis campum quesiid. Unde isdem quoq
uenerabilis bñdictus. si libent̾ audis cituis ag¬
seruit. quantos in locis aluis ab amme morte
suscitauit. Netrus. Ita ẽẽ ut doces: & ma¬
nifesta ratio & ꝓlatum congruum testimo¬
nium declarat. Sed queso: ut de uita tanti
patris ad narrationis ordinem redeas. O re¬
gorus. Cum sanctus uir dui in eadem so¬
litudine uͥtutib signisq succresceret : multi
ab co in loco eodem ad om̃ipotentis dei scri
tium st̃ cong̃gati: ita ut illic duodecim mo¬
nasteria cũ om̃ipotentis ih̃u xp̃i dñi opitu¬
latione construeret: in quib statutis patͥb
duodenos monachos depudant: paucos
uͦ setum retinuit. qͦs adhuc in sua p̾sentia
aptiꝰ crudiri iudicauit. Cepere ad eum cciã
tunc romane urbis nobiles & religiosi con¬
currere: suosq ei filios om̃ipotenti deo nictͥ¬

Expanded text:
se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praese alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutri
Abbreviated transcription (Latin):
nimit̾ portandi sunt mali: ubi inuenum¬
tur aliqui qui adiuuent᷑ bomi. Nam ubi
omnim fructus de bonis deest : fit aliqͣndo
de malis labor suꝑuaciuis: maxime si eui¬
cino cause suppetant. que fructum deo uã
leant ferre meliorẽ. Hir itaq sanctꝰ propt̃
quem custodiendum staret: qui om̃s una¬
nimit̃ se ꝑsequentes ccrneret: Et scpe agit᷑
in animo ꝑfectoꝵ qͦd silentio pretercundũ
ẽt considerant: in loco alio ad laborem cũ
fructu migrant. Unde quoq ille egregiꝰ
p̃dicator qui dissolui cupit & cum xpisto
ẽẽ ÷ cui uiuere xp̃c ẽ. & mori lucrum ÷ qui
toleranda hec & alios accendit: damasci ꝑ¬
secutionẽ passus. ut potuisset euadere. mu¬
rum. funem. sportamq quesiuit ÷ seq la¬
tent̾̃ deponi uoluit. Nunquid nam paulũ
mortẽ dicimus timuisse ÷ quam se ipse ꝓ¬
iħu amore testat᷑ appetere: Sed cum N
eodem loco minorem sͥ fructum adesse
conspiceret. & grauem laborẽ: ad laborẽ

Expanded text:
nimiter portandi sunt mali, ubi inveniunnimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuventur boni. Nam ubi omnimodo de bonis fructus deest, fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde iste quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum Christo esse: cui vivere Christus est, et mori lucrum , qui toleranda haec et alios accendit, Damasci persecutionem passus, ut posset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit , seque latenter deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam se ipse pro amore Jesu testatur appetere ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret et gravem laborem, ad laborem
Abbreviated transcription (Latin):
erpuit mc de manu hcrocus. &e lc ommi
expectatione plebis iudeoꝵ: Gregorius Du¬
ob modis petre extra nos ducimur: quia
aud ꝑ cogitationis lapsum sub nosmetipsos
recidimus : aut ꝑ contemplationis gratiam
suꝑ nosmetip̃os leuamur. Ille itaq qui por¬
cos pauit: uagatione mentis & immundi¬
tie sub semetipso cetidit. Iste uero quem an¬
gelus soluit. eiisq mentem in extasi rapu¬
it: extra se quidem. s suꝑ sciccip̃m fuit.
Uterq ergo ad se rediit: quando & ille ab
errore oꝑis. se collegit ad cor: & iste a contẽ¬
plationis culminc. ad hoc rediit. qͦd intel¬
lectu cõmum & pͥus fuit. Hencrabilis igitur
bñdictus in illa solitudine habitauit secũ:
in quantum sc intra cogitationis claustra
custodiuit. Nam quotienscunq hunc con¬
templationis ardor in altum rapuit: se
ꝓculdubio sub se reliquit. Petrus. P lacet
quod dicis. Sed queso respondeas: si descrcre
fratres debuit. quos scmel suscepit. G rego¬
rius. Ut ego petre estimo. ibi adunati equa¬

Expanded text:
eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequa
Abbreviated transcription (Latin):
osfendebat. Qumq sub eo sͥ conspictrotis¬
licita n liorcẽ. & sc dolerent assucta relinque¬
uant̃ noua meditari: sicut prauis noroe
lo. renenũ uino miscierant. Et cumuas
ant eum in quo ille pestiter potus ha biba¬
dir. icum benti patri ex more mon asteebi
ad oñ dicendum fuisset oblatum: pũclitus
So longius tenebatur eocen siglld ⁊ ae uas

Expanded text:
offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent iloffendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquebantur nova meditari, sicut pravis moribus lio venenum vino miscuerunt. Et cum vas vitreum, in quo ille pestifer potus habebatur, recumbenti Patri, ex more monasterii, ad benedicendum fuisset oblatum, extensa maas quod longius tenebatur, eodem signo rupit:
Abbreviated transcription (Latin):
marum fiunt. Petrus. E ateor placet qͣo
dicis. Sed quia plati testimonii clausulam
peserasti: queso ut de uita iusti debeas ea q̃
sunt inchoata ꝑcurrere. Oregorius.
ecedente igitur temptatione: iur dei
quasi spinis crutis. ex culta terra. de uir¬
tutum segete feratius fructum dedit. Dreconio
itaq exumie conu̾sationis: celebre nomen etꝰ
habebatur. Non longe autẽ monasterium
fuio: quiꝰ congregationis pater defunctus ẽ
Ounisq et illo congregatio aa cundem
uenerabilem bñdictum uenit: & magnis
pirib ut ei preesse deberet petnt. Qui an
negando distulit: sins illorumq fratrum
morib conuienire ñ posse p̃dixit. Se uictus
quandoq precib: assensum dedit. Cumq
in codem monasterio regularis uite custo¬
usationis itinere liceret: suscepti fratres
insane seuuentes semetip̃os accusare cepert̃
quia hunc sibi preesse poposterant: quore
sclucee tortitudo in normam eius retit imnus

Expanded text:
marum fiunt. Petr. Fateor, placet quod marum fiunt. Petr. Fateor, placet quod dicis: sed quia prolati testimonii claustra reserasti, quaeso ut de vita justi debeas ea quae sunt inchoata, percurrere. CAPUT III.Recedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum moribus se convenire non posse praedixit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custoversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
uit incendium. Ex quo indelicet temport
sicut post discipulis ip̃e ꝑhibebat. tam in
illo ẽ temptatio uoluptatis edomita: ut ca¬
le in se aliqͥd minimc sentiret. Eepcrunt
postinodum multi iam mundũ relinquae
atq ad eiꝰ magisterium festinare. Libee qͥp
a temptationis uicio: iure iam factus ẽ ur¬
tutũ magister. Unde & ꝑ moysen p̃cipit.
ut leuite a iuginti qͥnq annis & supra m¬
nistrare debeant: ab anno uͦ qͥnquageli¬
mo custodes uasoꝵ fiant. Petrus. Lam
quidem ꝓlati testimoni michi aliquall¬
lum intellectus interlucet: sed tam̃ hoc
petre qͦd in iuuentute carns temptauio fr¬
ueat: ab anno autem quinquagesimo calor
corporis frigrscat. Nasa autem satra: sun fi¬
delium mentes Electi gͦ cum adhuc in temp¬
tatione sunt. subẽe eos ac seruire. necesse est:
& obsequus laborib ꝙ fatigari. Ubi uͨ iam
m̃tis ecate tranquilla calor recessit temptati¬
onis. custodes uasor sunt: quia doctores am¬

Expanded text:
vit incendium. Ex quo videlicet tempore, vit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus interlucet: sed tamen hoc Petre, quod in juventute carnis tentatio ferveat, ab anno autem quinquagesimo calor corporis frigescat: vasa autem sacra sunt fidelium mentes. Electi ergo cum adhuc in tentatione sunt, subesse eos ac servire necesse est, et obsequiis laboribusque fatigari: cum vero jam mentis aetate tranquilla calor recesserit tentationis, custodes vasorum sunt, quia doctores ani
Abbreviated transcription (Latin):
uadam uero die dum solus essec:
faciem uolitare cepit. eiusq uultui impor¬
tune insistere: ita ut capi manu posses. si
hanc uir sc̃s tenere uoluisset. Sed signo mn¬
cis edito: recessit auis. Tanta autẽ carnis
temptatio aui cadem recedente secuta est:
quantã uir sanctꝰ nunqͣm fuerat exꝑtus.
Quandam namq aliquando feminam
uiderat. quã malignus sp̃c ante eiꝰ m̃tis oclos
reduxit: tantoq igne scrm dei animũ in
spetiem illius accendit. ut se in ciꝰ pectore an
hertinũ uoluptate uictus deliberaret. Eum
subito suꝑna gr̃a respectꝰ. ad scmccip̃m itĩ¬
sus est: atq uirticarum & uepͥum urxta du¬
sa succrescere frutecta conspiciens : crutꝰ i¬
dum̃to. nudum se in illis spinarũ aculcis
& uiticarũ incendis ꝓiecit: ibiq dui uolu¬
tatus. toto ex cis corpore uulncratus crut:
& ꝑ cutis uulncra. elux̃ a corpore uulnꝰ m̃tis
quia uoluptatẽ traxit in dolorẽ. Cumq bcr
debat intꝰ. Nicit itaq peccatũ: quia muta¬

Expanded text:
uadam vero die dum solus esset bfaciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus antea nunquam fuerat expertus. » Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos adduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore ameremum voluptate victus deliberaret; cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bendebat. Vicit itaque peccatum, quia muta
Abbreviated transcription (Latin):
nus ur alei quia potum mortis habuerat. qͥd
portare non potuit signum uite. Atq ilico
lonterto: & pultu placido. mente tranqlla
facere uoluistis: Nunquia non pus arci
quia ur̃is ac mcis morib ñ conuenired: Ite
Tinic ad locum dilecte solitucdinis recit:. e
solus in suꝑni inspectoris oculis habitauit
secum. Petrus  mus patenter intelligo:
quid nam sit habitauit secum.  regorius
Dn fanctus uir contra se unammiter consio¬
rntes sueq conũsationi longe clissimules.
coactos diui sub se tenere uolissed⁊ fortasse¬
& fu uigoris usum. & modum tranquilli¬
ratis eccederit: atq a contemplationis lumi
ne. mentissue oculum declinasset. Dumq
cotiie illoꝵ in correptionc fatigatus. miuis
crraret sua: & se forsitan relinquert: Q
los ñ mucnint. Nam quotiens ꝑ cogitatio¬
nis motũ nimno eitra nos ducimur. & nos

Expanded text:
nus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla facere ista voluistis? Nunquid non priniret? Ite,is. Tuncque ad locum dilectae solitudinis rediit, et solus in superni spectatoris oculis habitavit secum. Petr. Minus patenter intelligo, quidnam sit, Habitavit secum. Gregor. Si sanctus vir contra se unanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Dumque quotidie illorum incorrectione fatigatus minus curaret sua, et se forsitan relinqueret, et illos non inveniret. Nam quoties per cogitationis motum nimium extra nos ducimur, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
na sud semꝑ custodia artums pectus: ante
oculos conditoris se semꝑ aspitiens se semꝑ
erammans: extra se mentis sue ocłm ñ q¬
uulgaure. P etrus. Quia g̃ quod ae pccro
aplo scptum ẽ. dum cde cartere ad argelo
eautus fuisset. quia ad se reũsus dñ ⁊ ninc

Expanded text:
n sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit. Petr. Quid ergo quod de apostolo Petro scriptum est, dum de carcere ab angelo edu
Abbreviated transcription (Latin):
ilueris ordinandum: qui annis inglis
ad amputandam fraudis suspitionẽ. sol¬
lempniter debeat suas rationes exponere.
Nindemiarum uero tempore. isdem clerus
emendi uinum de possessionib eccl̃ie tue
ad iusta precia in quantum uendendũ
est. remedium consequatur. Nam satis ex¬
tra rationem est: ut quod potest extrane¬
is uenundari. clericis dato pretio deneget᷑.
Possessiones gͥ uel si qua sunt alia eccle¬
siastico iuri competentia. et ab extrancis
indebite detinentur. cum omni studio ser¬
uata cimlitate. in iure eccl̃ie tue reparare
festina: ut negligens in aliquo iuderi ñ
ualeas. Si quid uero de quotunq clerico
ad aures tuas ꝑuencrit. quod te iuste pos¬
sit offendere. facile ñ credas: nec ad ui¬
dictam te res accendat incognita ÷ sed pre

Expanded text:
mineris ordinandum qui annis singulis mineris ordinandum qui annis singulis ad amputandam fraudis suspicionem solemniter suas debeat rationes exponere. Vindemiarum vero tempore idem clerus emendi vinum de possessionibus ecclesiae tuae ad justa pretia, in quantum vendendum est, remedium consequatur. Nam satis contra rationem est, ut, quod potest extraneis venundari, clericis, dato pretio, denegetur. Possessiones igitur, vel si qua sunt alia ecclesiastico juri competentia, et ab extraneis indebite detinentur, cum omni studio servata civilitate, in jus ecclesiae tuae reparare festina, ut negligens in aliquo videri non valeas. Si quid vero de quocumque clerico ad aures tuas pervenerit, quod te juste possit offendere, facile non credas, nec ad vindictam te res accendat incognita; sed, pr
Abbreviated transcription (Latin):
factas ꝓpriis clericis sponsiones: gre¬
gorius apl̃ice sedis auctoritatib roborabat.
Unde iohanni panorinitano cp̃o scribit
dicens. Implenda semꝑ sund postulanti¬
um desideria: quotiens illa poscuntur
quȩ a ratione ñ deuiant. Et ideo quia que¬
dam capitula quȩ seruaturum te clericis
tuis petentib ꝓmisisti. nr̃a ab cis postula¬
mur auctoritate firmare: frat̾nitatẽ tu¬
am his hortamu statib. ut ea quȩ p̃¬
sentia scͥpta contiat. sine aliqua debe¬
at refragatione Mare. Primum: ut de
redilitib eccl̃ie qu atam in integro portionẽ
eccł̃ie tue dericis. se łm meritum uł officium
siue laborem suum. ut ip̃s unicuiq cares
ꝓspcceris. sine aliqua debeas prebere tardi¬
sate. De hoc uͦ quod ex fidelium oblatione
actesserit. id est quartam partem in solidis:
eis uł celario iucta pͥstinam consuetudinẽ
are ã differas. Reliqua autem omnia mo¬
bilia in tua retinens potestate. immobilia
amncta ecllastias redditib aggregent᷑ ⁊ ut

Expanded text:
factas propriis clericis sponsiones Gregorius apostolicae sedis auctoritatibus roborabat. Unde Joanni, Panormitano episcopo, scribit, dicens: « Implenda semper sunt postulantium desideria, quoties illa poscuntur quae a ratione non deviant. Et ideo, quia quaedam capitula quae servaturum te clericis tuis petentibus promisisti, nostra ab eis postulatur auctoritate firmari, fraternitatem tuam his hortamur affatibus, ut ea quae praesentia scripta continent sine aliqua debeat refragatione servare. Primum, ut de reditibus Ecclesiae quartam in integro portionem ecclesiae tuae clericis, secundum meritum vel officium sive laborem suum, ut ipse unicuique dare prospexeris, sine aliqua debeas praebere tarditate. De hoc vero quod ex fidelium oblatione accesserit, id est quartam partem in solidis vel cellario, eis juxta pristinam consuetudinem dare non differas. Reliqua autem omnia mobilia in tua retineas potestate; immobilia cuncta ecclesiasticis reditibus aggregentur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hebraice. latine dicitur donatꝰ: ut
subaudiat᷑ ꝑ iuda scarioth. Iste cnĩ
cognomine solus habetur: cui datur sacri¬
tuangelii p̃dicatio in iudea ÷ cuius festum
celebratur sexto kalendas martu. fuit enin
de septuaginta duob discipulis unus. In eli¬
tam & głoriosam festiuitatem beati mathie
apłi domini nr̃i iħ̃u xp̃i. tanta deuotione
uenerari & glificari oportet: quanta illum
diuina gr̃a dispensante ad apłicam digni¬
tatem electum esse cognouimus. Sed qualit̃
uł quo ordine ꝑ sanctos apłos patratum sit.¬
& quid exinde sancti patres in eius laude
mirifice ꝓtulerint: ꝑ sacre scͥpture seriem
pandere curamus. Explicit ꝓlogus An

Expanded text:
Hebraice, Latine dicitur Donatus, ut subaudiatur pro Juda Scarioth. Iste enim cognomine solus habetur cui datur Evangelii praedicatio in Judaea: cujus festum celebratur sexto Kalendas Martias: fuit etiam de septuaginta discipulis unus. 2. Inclytam et gloriosam festivitatem B. Matthiae apostoli Domini nostri Jesu Christi tanta devotione venerari et glorificare oportet, quanta illum, divina gratia dispensante, ad apostolicam dignitatem electum esse cognoscimus. Sed qualiter, vel quo ordine per sanctos apostolos patratum sit, et quid exinde sancti Patres in ejus laude mirifice protulerint, per sacrae Scripturae seriem pandere curamus. Salvator en
Abbreviated transcription (Latin):
asit. ut in sua p̃sentia illa cum matre fu
isset euocata. Illis autem ignorantib ꝓpt
quam causam rex uocaret infantẽ: nt̃o¬
gat᷑ int̾ epulas a rege. si illum pucrũ au¬
ro fabricatum. sericis indutũ. uoluisscc
habere sponsum. Illa autẽ quasi furore
repleta. respuit illum cũ iuram̃to: et drẽ¬
quia nec illum. nec alium t̾renum. msi
xp̃m dñm uolo habere sponsum : ita ut
ipse rex et ꝓceres eiꝰ ualde mirarent᷑ suꝑ hil
que a parua puella ex dei iussione dicta
erant. Ille uͦ puer recessit confusus: iracun¬
dia plenus. Sancta autẽ dei puella ad su¬
am se conũtit genitͥtem: et ex illa die parc¬
tes eius cognouerunt a quali rege adamila

Expanded text:
asit, ut in sua praesentia illa cum matre sua fuisset evocata. Illis autem ignorantibus, propter quam causam rex vocaret infantem, interrogata inter epulas a rege, si illum puerum auro fabricatum, siricis indutum voluisset habere sponsum, at illa quasi furore repleta, respuit illum cum iuramento et dixit, nec illum nec alium terrenum niminum volebat habere sponsum, ita ut ipse rex et proceres eius valde mirarentur super his, quae a parva puella Dei iussione dicta erant. Ille vero puer recessit confusus, iracundia plenus. Sancta puella ad suam convertit genetricem, et ex illa die parentes eius cognoverunt, a quali Regi ama
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ses. Non dicas eos deos s demones: quia
et̾no igni tradentur cũ his qui eos honorañ.
Iratus autem preses: iussit eum fustib cedi.¬
sensate & suasor animarũ ÷ alienari me spe¬
ras ꝑ has penas ab amore dei mei et salua¬
toris ih̃u xp̃i : Sed ñ potes: quia habeo cor¬
roboratorem meum et saluatorem ip̃m dñm

Expanded text:
s; sed ne dicas eos deos esse sed demones, quia eterno igni tradentur cum his qui eos uenerantur». Iratus sensate et male sua- sor animarum, alienare me speras per has penas ab amore Dei mei et Saluatoris Iesu Christi. Sed non potes, quia habeo corroboratorem meum et Saluatorem ipsum dom
Abbreviated transcription (Latin):
ti: gregorius ita rescͥpsit. Qm̃ in bonis quȩ
agitis. scio quod & aliis congaudetis: ur̃e
angloꝵ mn mundi angulo posita. in cultu
lignorum ac lapidum ꝑfida nunc usq
remaneret ÷ ex ur̃e mͥ orationis adiutorio
placuit. ut ad eandem monasteru mei mo
issem. Qui data a me licentia: a germam
latiis. ad predictam gentẽ in finem mun¬
di ꝑductus. ẽ. Et iam nunc de eiꝰ salute &
oꝑc. ad nos scͥpta ꝑuenerunt: quia tan¬
tis miraculis uł ipse uel hii qͥ cum eo tnͣs¬
missi sunt in gente eadem choruscant:
ut apłorum uirtutes in signis quȩ grhi¬
bent imitari uideant᷑. In sollempintate
autẽ dñice natuntatis. quȩ pͥma indicti¬
onc transacta est: plusquam decem mi¬
lia angli ab codem nuntiati st̃ fr̃e ed co¬
ep̃o nr̃o baptirati. Quod iccirco narram.
ut cognoscatis quid in alexandrino ppło
loqͤndo. et qͥd in mundi finib agitis oran¬
do. Nestre autem orationes sunt in co

Expanded text:
ti, Gregorius ita rescripsit: « Quoniam in bonis quae ti, Gregorius ita rescripsit: « Quoniam in bonis quae agitis, scio quod et aliis congaudetis, vestrAnglorum, in mundi angulo posita, in cultu lignorum ac lapidum perfida nunc usque remaneret, ex vestrae mihi orationis adjutorio placuit ut ad eam monasterii mei monissem; qui, data a me licentia, a Germanilatiis ad praedictam gentem in finem mundi perductus est. Et jam nunc de ejus salute et opere ad nos scripta pervenerunt, quia tantis miraculis, vel ipse, vel hi qui cum eo transmissi sunt, in gente eadem coruscant, ut Apostolorum virtutes in signis quae exhibent imitari videantur. In solemnitate autem dominicae nativitatis, quae prima indictione transacta est, plusquam decem millia Angli ab eodem nuntiati sunt fratre et coepiscopo nostro baptizati. Quod idcirco narravi, ut cognoscatis quid in Alexandrino populo loquendo, et quid in mundi finibus agitis orando. Vestrae enim orationes sunt in lo
Abbreviated transcription (Latin):
s cuius gentis conũsione. simulq mi¬
raculoꝵ ꝓdigns quȩ ibidem ficbant:
ita gregorius in libris moralib ꝑhibet di¬
cens. Etce lingua britannȩ quȩ nich̃ aliud
noucrat qͣm barbarum frendere: iam du¬
dum in ddci laudib ebrca cepit uerba so¬
nare. E cce qndam tumidus. iam substratꝰ
scõrum pedib seruit occcanus: cusq bar¬
baros motus quos t̾rem pͥncipes edomare
ferro nequiuerant ⁊ hos ꝓ diuma formidi¬
nc sacerdotum ora simplicib uerbis li¬
gant. Et qͥ cat̾uas pugnantium infidelis
nequaqͣm metuerat: iam nunc fidelis hu¬
milium linguas timet. Quia cnuim ꝑcep¬
tis celestib uerbis. clarescentib quoq mira¬
culis. uirtus ei diuinȩ cognitionis infundit᷑.
eiusdem diuinitatis terrore refrenat᷑. ut pra¬
ue agere metuat ⁊ ac totis desideriis ad et¬
nitatis gratiam uenire concupiscat:
uilogio quoq patͥarche alexandrino.
de ddoctrina suȩ eccłiȩ. conu̾sione hereticoꝵ.
concordiaq fidelium plausibilia referen¬

Expanded text:
 cujus gentis conversione, simulque miraculorum prodigiis quae ibidem fiebant, ita Gregorius in libris Moralibus perhibet, dicens: « Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jamdudum in Dei laudibus Hebraea coepit verba resonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis, virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem divinitatis terrore refrenatur; ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam pervenire concupiscat. » Eulogio quoque, patriarchae Alexandrino, de doctrina suae Ecclesiae, conversione haereticorum, concordiaque fidelium plausibilia referen
Abbreviated transcription (Latin):
rime erornauit. Et ne cui hoc incredibile for¬
tasse uideat᷑: testem dm inuoco qͦd ocłis meis
uidi. & ꝑ idoncos testes didici hoc qͦd scripsi.
Nunc autẽ de uͥtutib & miracłis eiꝰ satis sit
dictum: tam̃ ñ totum ꝑ orcͥinẽ eiplicare po¬
tiumꝰ. que cotidie in suo noĩe dñs dignatur
oꝑari. Ergo nunc dñm deprecem᷑ ut ꝑ uirgi¬

Expanded text:
rime exornavit. Et ne cui hoc incredibile forrime exornavit. Et ne cui hoc incredibile fortasse videator, testem Deum invoco, quod oculis meis vidi et per idoneos testes didici hoc quod scripsi. Nunc autem de virtutibus et miraculis eius satis sit dictum; non tamen totum per ordinem explicare potuimus, quae cotidie in suo nomine Dominus dignatus est operare. Ergo nunc Dominum deprecemur,
Abbreviated transcription (Latin):
teret infantem. Cum autẽ ired mat̾ eius.
obina ei facta ẽ. Et dixit. Quid facis soror:
At illa respondens c̃cio cũ iuram̃to cdiẽ. Qã
ego facio: & tu fac similit̃. In u̾itate crede:
quia in hac cadem hora tͥ inuum restituet
filium tuum sancta geretrudis. Tulit aucẽ
infantẽ: & posuit eum uixta lectum beate
geretrudis. Mox mirũ in modum subito
aspicientib illis surrexit infans qͥ ante fue¬
rat mortuns. Ex illo autẽ die: p̃dicta mat̾na
cepit credere uͥtutib sc̃e geretrudis. Fadem
u̾ hora conuocans uniũsam familiam suam:
impleuit postea qͦd ante negauit cle cantate.
Ei crastinum missam cȩlebrauit. in honore
u̾ginis xp̃i geretrudis: et cũ om̃ib sororib re¬
fectionem habuit. Infans autẽ abiq ulla iesi¬
one ministrauit illis: et manib suis potum
p̃buit unicuiq ꝑ ordinẽ. Igitur supradicta
matͦna illum sanctum lectum auro gem¬
misq p̃tiosis undiq circum cinctũ: pulcher¬

Expanded text:
teret infantem. Cum autem iret, mater eius teret infantem. Cum autem iret, mater eius obviam ei facta est et dixit: 'Quid facis, soror?' At illa respondens tertio cum iuramento et dixit: 'Quod ego facio, et tu fac similiter. In veritate crede, quia in ac eadem hora tibi vivum restituet filium tuum sancta Geretrudis'. Tulit autem infantem et posuit eum iuxta lectum beate Geretrude. Mox mirum in modum subito aspitientibus surrexit infans, qui ante fuerat mortuus. Ex illo autem die praedicta matrona cepit credere virtutibus sanctae Geretrude. Eadem vero hora convocans universam familiam suam, implevit postea, quod ante negavit de caritate, et in crastinum missam celebravit in honore virginis Christi Geretrude et cum omnibus sororibus refectionem habuit. Infans autem absque ulla lesione ministravit illis et manibus suis potum praebebat unicuique per ordinem. Igitur supradicta matrona illum sanctum lectum aurum gemmisque pretiosis undique circumcinctum pulcher
Abbreviated transcription (Latin):
dat: et currebat huc illucq Subito casũ cõ¬
aigio cecidisse eum in fontem qui illic erat.
cama siu ibi iacuit: usq dum sorores elẽ
mensa surtererunt. cũ gaudio replete. letan¬
us et beue refecte. Una autem de sororib suꝑ¬
uenit. et dĩẽ. Scitis quod et istius filius matro¬
ie mortiuis t̃: Intcogabant gͥ ilam quis
illum occidisset. Illa autẽ respondit. In fon¬
tem cetidit: ibiq mersus est. Tunc illa san¬
itimonialis que ante contendebat cum ip̃a
matrona de untutib sc̃e geretrudis: ercla¬
mauit uoce magnã. & dixit. Sancta gere¬
trudis. tu ꝓpt̾ea hoc fecisti: qm̃ nolebat mat̾
istius pueri uͥtutib tuis credere. quas ꝑ te
dñs oꝑatus c̃. Et ait iterum. Obsecro sancti¬
tatem tuam geretrudis uͥgo xp̃i. et ꝑ dñm¬
nr̃m iħ̾m xp̃m te adiuro: ut sicut apuad do¬
minum impetrare poteris. ita eum resusci¬
tare digneris. Et cepit ire festinant̃: ut pe¬

Expanded text:
bat et currebat huc illucque. Subito casu conbat et currebat huc illucque. Subito casu contigit, cecidisse eum in fonte , que illic erat, et tam diu ibi iacebat, usque dum sorores de mensa surrexerant cum gaudio repletas, laetantes et bene refectas. Una autem de sororibus supervenit et dixit: 'Scitis, quod iste filius matrone mortuus est?' Interrogabant eam, quis illum occidisset. Illa autem respondens: 'In fonte cecidit, ibique mersus est'. Tunc illa sanctimoniales, qui ante contenderat cum ipsa matrona de virtutibus sanctae Geretrude, exclamavit voce magna et dixit: 'Sancta Geretrudis, tu hoc fecisti, quoniam nolebat mater huius infantis virtutibus credere, que per te Dominus operatus est'. Et ait iterum: 'Obsecro sanctitatem tuam, sancta Geretrudis virgo Christi, ristum tibi adiuro, ut, sicut apud Dominum inpetrare poteris, ita eum resuscitare digneris'. Et cepit ire festinanter, ut pe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iocum: int̾ predictam matronam et unã
famulam dei. ibidem in monasterio consi¬
stentẽ. Quadam autẽ die int̾rogabat eam
Quinta ebdomada in quadragesima. in
scita feria. At illa dixit. Absit hoc ame:
iefectionẽ. Ipsa autẽ puella respondens dr̃¬
petrare potest: faciet te die eodem uolente
nolenteq faccre caritatẽ. Cum appropinquas¬
it dies ille: tunc om̃s qui ad hanc sollemp¬
nitatẽ illuc conuenerant. siue uiri siue femi¬
ne. monachi ac uirgines xp̃i. cum honore
it ituerentia celebrauerunt diem illum Et
post: erpleta sollempnitate missarum: tunc
iumpserunt cibum. potũq cum gr̃arum
actione gaudentes. ex omnib escis quib
licitum fuit quadragesime tempore come¬
dere. Sola autem matrona: ea cdie ñ come¬
del. Erat autẽ ei filius pariuilus: quẽ inultũ
delicate diligebat. Suꝑueniens autẽ infans
petit ab ea ut sͥ licuissec ludificare. Ila aurtẽ
dirit ad eum. Fac qͦd iis. Infans autem ioca¬

Expanded text:
per ioco inter praedictam matronam et unam per ioco inter praedictam matronam et unam famulam Dei ibi in monasterio. Quadam autem die interrogabat eam 'Quinta ebdomada in quadragisima in sexta feria'. At illa dixit: 'Absit hoc a me,fectione'. Ipsa autem puella respondens dipetrare poterit, faciat tibi, ut die eodem volente nolenteque facias caritatem'. Cum autem adpropinquasset dies ille, tunc omnes, qui ad hanc solemnitatem illic convenerant, sive viri sive feminae, monachi ac virgines Christi, cum honore et reverentia celebrantes diem illam. Et post expleta solemnitate missarum, tunc sumserunt cibum potumque cum gratiarum actione gaudentes ex omnibus escis, quibus licitum fuit quadragessimo tempore comedere; sola autem matrona ea die non commedit. Erat autem ei filius parvulus, quem multum diligate diligebat. Superveniens autem infans petit ab ea, ut sibi licuisset ludificare. Illa autem dixit ad eum: 'Fac tibi, quod vis'. Infans autem ioca