comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aque pluuie arcende deinde A¬
tͥut᷑  nr̃m predium uendi
ciperetur. ¶tem sixem quam
ate pecierat ticiis.ꝓignori se¬
io dederit. deinde seiis pigno¬
raticia adusus te utatur᷑ distĩ¬
gendu erit qu̾ado pignon
dedent ticiꝰ ⁊ siquidẽ ante c

Expanded text:
aquae pluuiae arcendae, deinde alteruter nostrum praedium uendidciperetur. Item si rem, quam a te petierat, Titius pignori Seio dederit, deinde Seius pigneraticia adversus te utatur, distinguendum erit, quando pignori dedit Titius: et si quidem antequam
Abbreviated transcription (Latin):
idẽq principalibꝰ rescriptis sp̃ali
crprimitur. ¶ Solet quidã qui:
uulgo se iuuenes appellant. in
quibusdã ciuitatibꝰ turbulen¬
tis se clamatonib ppłanũ acco¬
modarq̃ui si amplius nichil
Admisint.ñ ante sint ap̾side
admoniti fustibus cesi dimittũ¬
tursant et spectaculis eis int̾dici¬
tim a si ita correpti in cisdẽ cep̾hẽ¬
Patur: crilio pimiendi sũt/ non

Expanded text:
idque principalibus rescriptis specialiter exprimitur. Solent quidam, qui uolgo se iuuenes appellant, in quibusdam ciuitatibus turbulen‹tis› se adclamationibus popularium accommodare. qui si amplius nihil admiserint nec ante sint a praeside admoniti, fustibus caesi dimittuntur aut etiam spectaculis eis interdicitur. quod si ita correcti in eisdem deprehendantur, exilio puniend
Abbreviated transcription (Latin):
qui capitale admisint. manda¬
ns canetur: ut siqnis admisisse
uideatur pp̃ qd̃ releganons crt.
ꝓuĩciam in ĩsulã sit impatori
scribatur.adiecta snia apresite
Calio quoꝵ capite mandato. .
in ħ uerba cancux. si quis cr
satroiniũ fecent aliud ucquit¬
facinus ut capitałe yena me¬
misse uidcatur ꝯmisint. uinc¬
tos cos tustodes. et m scires et
sunt. sumii suplicium ẽẽ uõ¬

Expanded text:
mandatis cauetur, ut, si quis id admississe uideatur, propter quod relegandus extra prouinciam in insulam sit, imperatori scribatur adiecta sententia a praeside. Alio quoque capite mandatorum in haec uerba cauetur: 'Si qui ex latrocinium fecerint aliudue qufacinus, ut capitalem poenam meisse uideantur, commiserint, uinctos eos custod‹i›es et mihi scribes et sunt. summum supplicium esse u
Abbreviated transcription (Latin):
tõne incrito contincatur cam
eo ꝙ. postea id genus pene ad ĩ¬
uentũ est posterius primo u¬
sum c̃. Itẽ capitis ãputatõ dem̃
ꝓrĩa morti uena metalli coh̃:¬
tio p̃o dem̃ in ĩsulam deporta

Expanded text:
tione merito contineretur, tamen eo, quod postea id genus poenae adinuentum est, posterius primo uisum est. item capitis amputatio. deinde proxima morti poena metalli coercitio. post deinde in insulam depor
Abbreviated transcription (Latin):
lenanda crit sicut ⁊ͥ constitutũ
est no code modo pimmiendos cos
qui in longo tp̃re in itatu agt.
⁊ qm cos qui in recenti sentẽcia
crapuntur. ¶ Nõ pot quis sic
dapnanut de saro pͥcipitetun.
na. nullã matulã finio infug̾e
pot̾. nãq imusquisq er sus at¬
misso sorti sb̾icitur alien cũs
successor constituit᷑./ ide q et di¬
ni fres hicrapolitanis rescꝑseit.¬
quifrts annitio solomi
rescripsunt. no sole presides pro¬
e ipos rescinter uectine quoq¬
Italicensi rescripserũt. suã mu¬
tarc suiam neminẽ posse. id q
insolitũ esse fieri. Si tn de se ꝯsq
mntitus fuituł cum ño hr̃et
ꝓbatõnũ instr̾a que postta re¬
picrit. pena afflctus sit. noni

Expanded text:
a erit: sic etiam constitutum est non eo modo puniendos eos, qui longo tempore in reatu agunt, quam eos qui in recenti sententiam excipiunt. Non potest quis sic damnari, ut de saxo praecipitetur.na nullam maculam filio infligere potest: namque unusquisque ex suo admisso sorti subicitur nec alieni criminis successor constituitur, idque diui fratres Hierapolitanis rescrioni rescripserunt non solere praesides prot ipsos rescindere. Uetinae quoqItalicensi rescripserunt suam musententiam neminem posse idque insolitum esse fieri. si tamen de se quis ntitus fuerit uel, cum non haberet probationum instrumenta, quae postea reppererit, poena adf
Abbreviated transcription (Latin):
ies. ꝑ eandẽ studioꝵ scctã. ꝯtende¬
tibus p̾bent tuttlam it̾ munc¬
cuis retmende cupidic fictã as¬
scũatom decegunt. Qͥ marimoᷤᷤ
cognitonẽ accipiat. ab honorib

Expanded text:
les per eandem studiorum sectam contendentibus praebent, tutelas, item munecuius retinendae cupidine fictam adseverationem detegunt. Qui maximos cognitio finem accipiat, ab honoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Ortuohroe sistatu liber locuplecior¬
cm ħrditatem. tanta peccuma qua¬
Eam dare iussussit. fecent ul uti cre¬
ditorib soluendo. cibana familic
dando: statim cupm adlib̾tatẽ ẽc ue̾¬
tur existimant hr̃scum statu liber.
x. darc uissus uendet condicionẽ
pronunciauit. ⁊traditiom logẽ di¬
xit. ut sibi pocius quam eptori eadẽ
docẽ darentin que rebatur.atnicorũ
statu lib̾ peccumam dando libtatem
Alicui statu lib̾ peccumam darctix.¬

Expanded text:
ortuo herede si statuliber locupletiorem hereditatem tanta pecunia, quantam dare sit iussus, fecerit, ueluti creditoribus soluendo, cibaria familiae dando: statim eum ad libertatem esse uenturum existimauit.Heres cum statuliberum decem dare iussum uenderet, condicionem pronuntiauit et traditioni legem dixit, ut sibi potius quam emptori eadem decem darentur: quaerebatur, utri eorum statuliber pecuniam dando libertatealicui statuliber pecuniam daret,
Abbreviated transcription (Latin):
guli tollere non potuer̃t
dicendum est. om̃s eos
fuiti In solidum teneri.
tollere solus posset et ita u¬
timur ꝑeq enĩ potest dici ꝓ
ꝑte furtũ fecisse singulos.
set tocius rci unm̃sos si sic
fiet singulos furti tencri. qͣ¬
ius autem earimi quoq
rerum quas quis non ab¬
stulit finti tencatur attñ
condici ei nõ potest idcirco
quia condici ea res que ab¬
lata est potest. et ita pomp̃
scribit. Laulꝰ

Expanded text:
i tollere non potuerint, dicendum est omnes eos furti in solidum teneri, tollere solus posset, et ita utimur: neque enim potest dicere pro parte furtum fecisse singulos, sed totius rei universos: sic fiet singulos furti teneri. Quamvis autem earum quoque rerum, quas quis non abstulit, furti teneatur, attamen condici ei non potest, idcirco quia condici ea res, quae ablata est, potest: et ita et Pomponius scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
Eciuatus pena. aque et igniᷤᷤi¬
edicto est in qua hodis succes¬
sit deportato continetur porro
qui ĩ eum statũ deducitur.
sicut omĩa pristina uira. ita
et bona a mutit. Marc̃.
qui pecciñam scrã religiosam
abstulent. uł int̾cepit. E a si dõa¬
tũ dc̃o in mortali abstulerit.

Expanded text:
eculatus poena aquae et ignis interdictionem, in quam hodie successit deportatio, continet. porro qui in eum statum deducitur, sicut omnia pristina iura, ita et bona amittit. Marcianqui pecuniam sacram religiosam abstulerit interceperit. Sed et si donatum deo immortali abstulerit
Abbreviated transcription (Latin):
solam usucapi not potit: nec
curator meus apprehenderit. qũa
ius ꝑꝓcur atorem possõnem ao¬
ipisci nos iam fere conueniat ni¬
chilo magis cam in potestatem
incam redisse usuq capi posse.
Secistimaoum ẽ quia contra sta
dit. scienti uł ignor antit̾ detał
ecuenditio nonualetsqua de¬
functi prea muliere inmatri¬
manio. consuman. conuenit
sitotauos lucro mauti cessit Gt

Expanded text:
solum usucapi non poterit, nec procurator meus adprehendit, quamuis per procuratorem possessionem apisci nos iam fere conueniat, nihilo magis eam in potestatemmeam redisse usuque capi posse existimandum est, quia contra statdit scienti vel ignoranti rem dotis esse, venditio non valet. quam defuncta postea muliere in matrimonio confirmari convenit, si tota dos lucro mariti cessit.
Abbreviated transcription (Latin):
agi ex castipulatione pot̾it. ac
si ratum ħre se postra nõ dix¬
tionera doli mali cum hĩtur¬
¶ Uie quis petat. siue ꝯpensatõ¬
ne utatur. comittitur stati
ratam rem dũm hĩtuꝵ scip¬
eũdem actum retractet. qui a
ꝓcuratore actus est ꝯmuti sti¬
pulationẽ oꝑtet. Paułl.¬

Expanded text:
 ex ea stipulatione poterit, ac si ratum habere se postea non dixtionem doli mali locum habituram.Siue quis petat siue compensatione utatur, committitur statim ratam rem dominum habiturum stiper› quis eundem actum retractet, qui a procuratore actus est, committi stipulationem oportet. 13 Paul
Abbreviated transcription (Latin):
uo cĩ tintione loco sit quio¬
trahit de rato sol stipulari rẽ
ħri ratam hoc est conproban
Uagnosceq ꝙ accũ sit a falso
dñs ratam hre debet. solutonẽ
inprecuratorem sc̃am an tunc
demuzcm pͥmũ c̾tior fa¬
ctus esset. hoc aũt ita ent accip¬
icudum. et cũ quodam spãtõ
tpr̃is noc mĩmo nec maximo
elocutione exp̃rimi possit. qͥd
ergo si quidem pͥmo ratum ñ
ħuit. postea ħebit ratimi nche
magis pticere. ad ĩpediendam

Expanded text:
uo enim tutiore loco sit, qui contrahit de rato solet stipulari. Rem haberi ratam hoc est comprobare adgnoscereque quod actum est a falso nus ratam habere deberet solutionem in procuratorem factam, an tunc demum, cum primum certior factus esset. hoc autem ἐν πλάτει accipiendum et cum quodam spatio temporis nec minimo nec maximo elocutione exprimi possit. quid ergo, si, quod primo ratum non habuit, postea habebit ratum? nihilo magis proficere ad impediendam
Abbreviated transcription (Latin):
rem dñm hĩturan tantum ꝯ¬
petit in qͣntum mea int̾fint
idest q̃nitum michi abest. qͣn¬
tũq lucran potu¶s sme iuidi¬
ce ꝓcuratori legatum soluat᷑.
ratam dũm hĩtut aut amp¬
lius eam nõ petidũdũ est sup¬
ulationẽ ꝯmitti.si ab eo petatͥ

Expanded text:
tum competit, in quantum mea interfuit, id est quantum mihi abest quantumque lucrari potui.Si sine iudice procuratori legatum soluatur,ratam dominum habiturum aut amplius eam non peti, dicendum est stipulationem committi, si ab eo petat
Abbreviated transcription (Latin):
si fnus sit iudicatus. i utił
fit stipulatio cũ et si qua sit
eniet actor ciutatis. noc ipse
cuotnẽ mister uniu̾sitatis
nec eurator bonrõ consensu
creditorum datus. dem.
pulatio ratam rem ħri inter¬
pom solet ut puta si quid ꝓcu¬
Rator aut uendat. aut locct. a
si ci soluatur.crm̃.¬

Expanded text:
servus sit iudicatus, inutilis fit stipulatio, cum et, si qua sit cauet: actor ciuitatis nec ipse cauet, nec magister uniuersitatis, nec curator bonis consensu creditorum datus. 10 Idpulatio ratam rem interponi solet, ut puta si quid procurator aut uendat aut locet aut si ei soluatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ist sp̃es possonis que uocatur ꝓ
suohoc cĩ modo possidemus oia
que maritrã. celoꝙ cipimus.
lone. te mͥ debere falso existima¬
bas. tradidisti michi.siscissez mͥ
nicħ deberi.̃nsu cum nõ capiã.
ꝙ sinescio ũins ẽ. ut usucapiã
quia ip̃a traditio ex causa qua
ueram eẽ existimo. suffic̾. adeffi¬
ciendum ut idq m traditũ ẽ
ꝑmco possidcam. uta neritus
scͥpsit. idquer ẽẽ puto..¬

Expanded text:
s possessionis, quae vocatur pro suo. hoc enim modo possidemus omnia, quae mari terra caelo capimus aione te mihi debere falso existimabas, tradidisti mihi: si scissem mihi nihil debere, usu eum non capiam: quod si nescio, verius est, ut usucapiam, quia ipsa traditio ex causa, quam veram esse existimo, sufficit ad efficiendum, ut id quod mihi traditum est pro meo possideam. et ita Neratius scripsit idque verum puto.
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum est. ita possedisti ut int̾
constitutũ nsucapionis tpc cog¬
noscereo. matrẽ eius furtuiam
cẽ trebatiusonini modo ꝙ ita
possessum eẽt᷑ usucaptũ eẽ pura
ego sicputo distinguendnt
rẽ dñm facereꝵuit sipotueris
quo ifecis certiore.iisu capere
clam possedisse iitcberis/ noq¬

Expanded text:
 ut intra constitutum usucapioni tempus cognosceres matrem eius furtivam esse, Trebatius omni modo, quod ita possessum esset, usucaptum esse. ego sic puto distinguendum, ut, rem dominum facere, aut si potueris quoque et feceris certiorem, usucaperes: : tum enim clam possedisse uideberis, neq
Abbreviated transcription (Latin):
est nõ obligan fidenissoros in
nam Iscipłone cauet nõ petitu¬
rum cũ cuiꝰ de ea re accõ petitõ¬
sideiomissi ꝑsecutio sit. et ratũ
bĩturos om̃s. Idquos ea res
ꝑtinebit. hic añt qui ꝓcuratõ
nõ est. nec actionẽ. nec pecitioe¬

Expanded text:
gari fideiussores: nam in stipulatione cauetur non petiturum eum, cuius de ea re actio petitio persecutio sit, et ratum habituros omnes, ad quos ea res pertinebit: hic autem, qui procurator non est, nec actionem nec petitio
Abbreviated transcription (Latin):
nus iseum ducat ium fi ueto
¶hoc int̾dictum depossõne rer
mobilium locum hr̃ s optimut
uimeuis exequatam fuisse u¬
tiposidetis interlictum ꝙ de
reb soli conpetit. ut is in hoc ĩt̾¬
dc̃o m̃cat. qui nec ui.nec clam
nec precano.dum suphoc inqͥ¬

Expanded text:
nus is eum ducat, uim fieri ueto'. Hoc interdictum de possessione rerum mobilium locum habet: sed optinuit uim eius exaequatam fuisse uti possidetis interdicto, quod de re‹bus› soli competit, ut is et in hoc interdicto uincat, qui nec ui nec clam nec precario, dum super ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ frandẽ. ttm in duplũ. nec ad
hrdes cor penã descendẽ. ¶tem
rescripfunt. peccu̾iam ad ãona
destinatã distractis rebus cura¬
torẽ crigt tebere. ¶tẽ rescripse¬
rnt. si tonas ĩtepnes ẽc opĩt.
qui no segnit offõ suo fiitist

Expanded text:
duplum: nec ad heredes eorum poenam descendere. Item rescripserunt pecuniam ad annonam destinatam distractis rebus curatorem exigere debere. Item rescripsent sitonas indemnes esse oportere, qui non segniter officio suo funct
Abbreviated transcription (Latin):
cogebat hoc promitt̾e. s idem
gnita. siliquido apparcat. lib¬
tum metu solo. uel inmia apa¬
tromi reu̾entia. ita se subiccisẽ.
ut uel peali quadam stipulõe.
tatis causa socictatẽ lib̾tus cũ
pr̃ono coient. ⁊ patronus cũ

Expanded text:
cogebat hoc promittere: sed idecogebat hoc promittere: sed idegnita, si liquido appareat libertum metu solo uel nimi‹a› patrono reuerentia ita se subiecisse, ut uel poenali quadam stipulatione rtatis causa societatem libertus cum patrono coierit et patronus cum
Abbreviated transcription (Latin):
possessori oabitur. Gificeiuss¬
or iurauit. siquidẽ desua ꝑsõ.a
tiñ iurauit. quasi se non esse ob¬
ligatum:. nich̾ rco ꝓdent. suiero
m̾rem iurauit. dabitur excep¬
tio reo quoq. ¶Simanumiso
cum ẜuum qui negocia mea
gesserat inẜuitutẽ. de indestip¬
u̾latus abeo fuero qui negocia
mea gessat.uel quicquid ꝙ obeã
rem situnc lib̾ fuisset. eum m da¬
ret oporteret.id dari deinde cx
stipulatu agam̃non sũmoui
me exccptioneineꝙ enim ho¬
n̾atum. se hoc nomine pot̾ q̃ri
libtus. silucrum abntum ex
re prom non faciat.¶Que hon¬
ande libtatis causa stipulatus
sum alibto. etig̾e non possum.
honande aut lib̾tatiscausa fc̃a
bellissime ita definuntur. que
ita inponuntur. ut sipr̃onum
libtus offenoit petantur ab eo
sẽpꝙ sit metus exactionisci
subicctus. ꝓpt̾ quem metumq¬
uix sustincat pr̃ono precipie¬
te. insumma si incontinenti
inpositum quid sit lib̾to ꝙ
s siꝑ int̾uallum. h quidem
dubitationem quia nemo cũ

Expanded text:
possessori fundi dabitur. Si Fideiussor iurauit, si quidem de sua persona tantum iurauit, quasi se non esse obligatum, nihil reo proderit: si uero in rem iurauit, dabitur exceptio reo quoque. Si manumisero eum seruum, qui negotia mea gesserat in seruitute, deinde stipulatus ab eo fuero, quod negotia mea gesserit, quidquid ob eam rem, si tunc liber fuisset, eum mihi dare oporteret, id dari, deinde ex stipulatu agam, non summoueri me exceptione: neque enim oneratum se hoc nomine potest queri libertus, si lucrum abruptum ex re patroni non faciat. Quae onerandae libertatis causa stipulatus sum, a liberto exigere non possum. onerandae autem libertatis causa facta bellissime ita definiuntur, quae ita imponuntur, ut, si patronum libertus offenderit, petantur ab eo semperque sit metu exactionis ei subiectus, propter quem metum quoduis sust‹i›neat patrono praecipiente. In summa si in continenti impositum quid sit liberto, sed si post interuallum, habet quidem dubitationem, quia nemo eum
Abbreviated transcription (Latin):
ns auctoritate detulerit insin¬
rindum:dicemus non obsta¬
re exceptionem istamInisi tu¬
tore auctore iniuidicio delato¬
facta sit. ¶Sipetitor fundi ius¬
uirandum dctulerit ad u̾saĩo.
ut si auctor cuis uirasset. suum
fundum se tradidisse ab ca cõ¬
trousia dicessurum sẽ cxceptõ

Expanded text:
s auctoritate detulerit iusiurandum, dicemus non obstare exceptionem istam, nisi tutore auctore in iudicio delafacta sit. Si petitor fundi iusiurandum detulerit aduersario, ut, si auctor eius iurasset suum fundum se tradidisse, ab ea controuersia discessurum se, exceptio
Abbreviated transcription (Latin):
actõnem pr̃oni. Execpto
hoñande libtatis causa. sicut
icctas. fi dcuissori non ẽe den¬
egandam.sciendum ẽ nec ei
tor ad defendendum arco do
fu̾it. siuchrs eiextitit.cũ enim
io ꝓpositum sit pretori in hui¬
modi obligationib .ito suc¬
acurre. non ẜuatux ꝓpositum
suum. nisi fidenissorem quo.
⁊ eum qui rogatu libti rcus fẽ
fu̾it.aducrsus pr̃onum defen¬
derit ⁊ciũ pariu refert. ꝓtinu
libti pr̃ono cogatur dare. anꝑ
int̾positam fidenissoris ułrei
sit promissum. sinc alii uolũ¬
tate proni honande libtatisca
inoctur factum . Uideo hec ex
ri. an adũsus c̾ditorem cuide¬
legatus promisit. lib̾tatis ciusa
hoñande ecceptione ista utipo¬
ssit. ide amuss⁊ cassius cxistim¬
disse urseium refert. editor em
quid minime ẽe submoned
Dic̾e siño tnͣsi gende contron¬
sie gra id focit tem silibtus de¬
bitorem suumpr̃ono delega¬
int. nulla exceptione sũmou¬
endus ẽ pronus s lib̾tus apr̃o
no ꝑconditioncm hoc itpetet

Expanded text:
roni. Exceptionem onerandae libertatis causa, sicut et ceteras fideiussori non esse denegandas sciendum est, nec ei tor ad defendendum a reo datus fuerit sive heres ei exstiterit. cum enim propositum sit praetori in huiusmodi obligationibus reo succurrere, non servaturum propositum suum, nisi fideiussorem quoque et eum, qui rogatu liberti reus factus fuerit, adversus patronum defenderit: etenim parvi refert, protinus libertus patrono cogatur dare an per interpositam fideiussoris vel rei sit promissum sive alii voluntate patroni, onerandae libertatis causa videtur factum et ideo haec excri, an adversus creditorem, cui delegatus promisit libertatis causa onerandae, exceptione ista uti possit, videamus. et Cassius existimasse Vrseium refert creditorem quidem minime esse submovendum dicere, si non transigendae controversiae gratia id fecit. Item si libertus debitorem suum patrono delegait, nulla exceptione summouendus est patronus, sed libertus a patrono per condictionem hoc repetet.
Abbreviated transcription (Latin):
toris. si antecucntum cogniti¬
onis pgant pete exceptione¬
doli mali posse sũ mouen. ¶Aa¬
rito ⁊ filio comum ceparte di¬
midia scͥptis hroib.filiam su¬
am expriore matrimonio ita

Expanded text:
toris, si ante euentum cognitiergant petere, exceptiondoli mali posse summoueri. Marito et filio communi ex parte dimidia scriptis heredibus filiam suam ex priore matrimonio i
Abbreviated transcription (Latin):
temuti saluam tutele accõne
hret. legataꝙ sibi amatre data
optiñctnon in merito.
cum ip̃c quisiudicem adui¬
sanum suum. decausa sua.
fecenit. deferendo ciius uurã¬
dum. Cipupillus sinc tuto

Expanded text:
tem, uti saluam tutelae actionem haberet, legata sibi a matre data optinet non immerito, cum ipse quis iudicem aduersarium suum de causa sua fecerit deferendo e‹i› iusiurandum. Si pupillus sine tuto
Abbreviated transcription (Latin):
cas ꝑtinct᷑. ad magistratus. Eñ
publice ex ẽptus comcatus sit.
ul ina coartata int̾ucmũt ma¬
gistratus. ¶Siquis loam ĩniã
publicam in mittet ex qua re¬
ca reminus ab illis uia ꝑ cloa¬
cm fiat. tem eum labeo scͥbit.
immisisse cĩ cum inden. ¶pro¬
inde ⁊ si fossam quis in suꝰ fũdo
fec̾it ut ibi aqua collecta ĩmã
decurrat. hoc int̾licto tenebit᷑.
inmissum euim ħre ⁊ hunc udi

Expanded text:
tinet ad magistratus.Si uiae publicae exemptus commeatus sit uel uia coartata, interueniunt magistratus.Si quis cloacam in uiam publicam immitteret exque ea re minus habilis uia per cloacam fiat, teneri eum Labeo scribit: immississe enim eum uideri.Proinde et si fossam quis in fundo suo fecerit, ut ibi aqua collecta in uiam decurrat, hoc interdicto tenebitur: immissum enim habere etiam hunc ui
Abbreviated transcription (Latin):
tum Ieum enim nidcri factũ
H̾re. qui usum cuis aque hea.
Iᵈ nerua scͥbit. sitecum inter¬
dc̃o agatur nicħ ultrate fac̾e
cogendum quaꝵ ut arbitra¬
tũ euis qui tecum expitur. ⁊¬
tucum incino expiaris. cetm̃
alr obsuantib futuꝵ erit. u̾¬

Expanded text:
 eum enim uideri factum habere, qui usum eius aquae habeat. idem Nerua scribit, si tecum interdicto agatur, nihil ultra te facere cogendum, quam ut arbitratu eius ‹q›ui tecum experitur cum uicino experiaris: ceterum aliter obseruantibus futurum, u
Abbreviated transcription (Latin):
cum quis uito ãi uł corpis mi¬
nus rdoncus milicie itnuciat᷑.
ignominosa cã est. cũ quis p̃p
delictu sacram̃to soluitur. ⁊ is
qui ignominia misso est. neq
rome neq in sacro comitatu a¬
gere pot ⁊ si sinc ignominie m¬
tione missi sunt: nicłomino
ignõia missi intelligunt᷑. Ei¬
reucns miles no tãtũ atbino

Expanded text:
is minus idoneus militiae renuntiatur: ignominiosa causa est, cum quis propter delictum sacramento soluitur. et is, qui ignominia missus est, neque Romae neque in sacro comitatu agere potest. et si sine ignominiae mentione missi sunt, nihilo minus ignominia missi intelleguntur. Inreuerens miles non tantum a tribuno
Abbreviated transcription (Latin):
est penalibus actionib ħrdes
nõteni. nec cctos quidem succr¬
ssores Idarco quidẽ nec finti
furti accione nõ teneantur.
fccĩt quonimꝰ possideant. Sr
enĩ et uẽdicatione tenebũtur
ꝯpetit h̾rdem autẽ furti age̾

Expanded text:
est poenalibus actionibus heredes non teneri nec ceteros quidem successores: idcirco nec furti furti actione non teneantur, fecerint quo minus possideant: sed enim et uindicatione tenebuntur competit. Heredem autem furti agere
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ex causa furqiua nõ egre¬
dicur retrorsũ iudicũ accip̃iẽ¬
di tp̃ess si ẜuus sit qui hoc ad¬
misit ex quacũq actione no¬
xe fu̾it dedicus pempta est al¬
tera actio. Utem siquis an
cillam alienã surripint. et fla¬
gellauit. utraq actione tene¬
bitur. Nam et ẜui corruptia¬
gi pot̾it. et furti. ¶ Item siq̃s
e̾uũ uuln̾au̾it quẽ surrpue¬
rat eque due actiones locum
hxbunt acquilie et furti. dẽ
ficiis orriũtur uelit exequisi
ius ordinariũ remittendus
crit nec cogendo crit incrumie
re penã ex̃cere uelit uł sb̃scribe
In crimen eũ oꝑtebit de furtis

Expanded text:
autem ex causa furtiua non egreditur retrorsum iudicii accipiendi tempus. sed si seruus sit, qui haec admisit, ex quacumque actione noxae fuerit deditus, perempta est altera actio. Itcillam alienam subripuit et flagitauerit, utraque actione tenebitur, nam et serui corrupti agi poterit et furti. Item si quis seruum uulnerauit, quem subripuerat, aeque duae actiones locum habebunt Aquiliae et furti. 3 ficiis oritur, velit exsequi: si ius ordinarium remittendus erit nec cogendus erit in crimen rei poenam exerceri velit, tunc subscribere eum in crime
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cõpetit ¶Non tm̃ infurti
uerum mncct̾is quo actiomibꝰ
que ex delictis orm̃tur sine ci¬
uiles sint. siuc honorane hoc:
placet ut nora capud scqͣtur.

Expanded text:
non competit. Non tantum in furti, uerum in ceteris quoque actionibus, quae ex delictis oriuntur, siue ciuiles sunt siue honorariae, id placet, ut noxa caput sequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
itatis peciit. nec obtinuutsiutẽ
milla peticione a partem scx¬
tanti uendi casse tideo sice¬
pit ab codem extestõ candem
portionem pet̾tobstab ci ex¬
ceptiorer iudicate. ¶Latinus
largu cum deh̃rditate inter
mẽiuum aquẽ ptinebat atici¬
um qui controuersiam moue¬
at tñsig̾etiur traditio rex ħ̾ro
itanum in ciuo ħ̃rdi. aticio fa¬
ctac̃ inqua traditione ⁊̃ fũd̃
ci suum proprium que ante
multos annos auocius dem
menii hĩdi obligau̾at. qũcꝙͣͣ
aliis poca mobligõnem dedu¬
ẽat. ex causa pacc̃i tradidit. hi
gestis. posttnor ticui cre ditor
uis suum ꝑsecutus ẽ aobtinu¬
phum ciusdemticu. ante mł¬
tos annos conscptum.ꝓ qd
apparuit. cum fundum qui
incausa trasacionis
uenat. ⁊ auo suo abeodẽ ticio
fuisse obligatum. cumergo
constat prius auo meuni br̃

Expanded text:
itatis petiit nec optinuit. videtur in illa petitione etiam partem sextantis vindicasse et ideo, si coeperit ab eodem ex testamento eandem portionem petere, obstabit ei exceptio rei iudicatae. Latinus Largus: cum de hereditate inter Maevium, ad quem pertinebat, et Titium, qui controversiam moverat, transigereturiarum Maeuio heredi a Titio facta est, in qua traditione etiam fundum ei suum proprium, quem ante multos annos auo eiusdem Maeuii heredis obligauerat quemque alii postea in obligationem deduxerat, ex causa pacti tradidit. his gestis posterior Titii creditor ius suum persecutus est et optinuaphum eiusdem Titii ante multos annos conscriptum, per quod apparuit eum fundum, qui in causam transactionis uenerat, etiam auo suo ab eodem Titio fuisse obligatum. cum ergo constet prius auo Maeuii
Abbreviated transcription (Latin):
udicatt quidẽ iti p̾sc̾ptio co¬
hre di. qui non licigauit. ob¬
futem uidctur peti pr̃e pro
lib̾tate iuoicatam non dũ
ex causa fidei comissi manu¬
missus s pretoris oportet in
uicti ẜuart non potenam ⁊
cum altmn ex cohrdibꝰ inoffi¬
ciosi questio tenuit. aut ⁊̃ du¬
ob scpatim agentibꝰ alter
obtiniit. lib̾tãtes conpetort
placuit.itatm̃ ut officio iud¬
icis indc̃pnitati uictioris fu¬
turꝙ manumissoris cõsul

Expanded text:
udicatae quidem rei praescriptio coheredi, qui non litigauit, obtutem uidetur peti post rem pro libertate iudicatam nondum ex causa fideicommissi manumissus: sed praetoris oportet in uicti praestari non potest: nam et cum alterum ex coheredibus inofficiosi quaestio tenuit aut etiam duobus separatim agentibus alter optinuit, libertates competere placuit, ita tamen, ut officio iudicis indemnitati uictoris futurique manumissoris consula
Abbreviated transcription (Latin):
cationis siue conduc¬
tionis. suꝑficie. quade
desuꝑficie ꝑe stulab causacos¬
ficiem malieno solobr:. auili
actione subnitus c̃mansico¬
dircit suꝑficiem ec condnito
siemit excͥpto ig̾t cum ono
soli potfienm si ip̃e cum pro¬
hibcat. ꝙ sua int̾ est agento
consequer  Sinaut ãbalio p

Expanded text:
cationis siue conductionis superficie, qua dede superficie postulabitur, causa cogficiem in alieno solo habet, ciuili actione subnixus est: nam si conduxit superficium, ex conducto, si emit, ex empto agere cum domino soli potest. enim si ipse eum prohibeat, quod interest agendo consequetur: sin a
Abbreviated transcription (Latin):
polticen ꝓponitur aut̃ intere¬
pictum duples eccplo iiłc̃i.
ntipossidetistucturitaq p̾tor
cumqui supficiem petit ue
nti possidetis int̾licto. neq ex
ig̾ ibco. quam̃cam possidendi¬
Reatunumtantum requirit
adu̾sario possigeat. omnia ꝙͦ¬
que muti possidetis int̾licto¬
suanturhicquoq ẜuabunt᷑.¬
rdrait pretor si actio desupfic̾¬
ie postulabitur causa cgnita¬
¶ dibo sic intelligendum̃ ẽ. ut¬
si adtemps quis suꝑficiẽ. con¬
duxit negetur ei mre̾ accisa¬
ne causa cognita ciqui nõ ad¬
modicum tẽpꝰ conduxit suꝑ
incuius solo suꝑficies est. uti¬
ꝙnon indiget utili actione¬
sh inrem qualemh̾nt deso
uelit uendicare. dicẽndum ẽ¬

Expanded text:
polliceri.Proponitur autem interdictum duplex exemplo interdicti uti possidetis. tuetur itaque praetor eum, qui superficiem petit, ueluti ‹uti› possidetis interdicto, neque ab eo, quam causam possidendeat: unum tantum requirit, aduersario possideat. omnia qin uti possidetis interdictouantur, hic quoque seruabuntod ait praetor 'si actio de supie postulabitur, causa cognitabo', sic intellegendum estsi ad tempus quis superficiem coerit, negetur ei in rem acne causa cognita ei, qui non admodicum tempus conduxin cuius solo superficies est, utnon indiget utili actionabet in rem, qualem habet de uelit uindicare
Abbreviated transcription (Latin):
tio possim cũ ꝯueire sut qui
putant. ĩuiriax me põsse agr
et ait pomp. et plcriq ẽẽ hĩ
hiuc similcm eum qui q̃pu¬
blicum lauare. uił inciuea
publica scdem uł in quo
aut uet̾es intdictũ ded̾it. si fo¬
rte publice ħ condirxit. nam
odicione sua fruatur.si quę
meum. pisciri ꝓhibeã quid
dñdũ ẽine iniurar iidicio

Expanded text:
ire? sunt qui putent iniuriarum me posse agere: et ita Pomponius. et plerique esse huic similem eum, qui in publicum lauare uel in cauea publica sedere uel in quo autem ueteres interdictum dederunt, si forte publice hoc conduxit: nam conductione sua fruatur. si quem meum piscari prohibeam, quid dicendum est? me iniuriarum iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
ad p ħ res ut pote cũ cciure
fruendo agatur ꝙ expͥuata
causa contingat. nõ ex publica.
adp̾natas. enĩcãs ac cõmodi¬
ta Int̾icta sunt. nõ ad pubł¬

Expanded text:
aec res, utpote cum de iure fruendo agatur, quod ex privata causa contingat, non ex publica. ad privatas enim causas accommodata interdicta sunt, non ad publ
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuiciũ In cum iudicium
beo ait cõuiciũ aũt dicitur.l
aconcitatione. uł aꝯuẽtu. ħ
est collatione uocum cũ enĩ
ĩ unũ cõpluros uocos ꝯfcrũ¬
tur conuiciũ appellatur qͣi

Expanded text:
 in eum iudicium beo ait. Conuicium autem dicitur uel a concitatione uel a conuentu, hoc est a collatione uocum. cum enim in unum complures uoces conferuntur, conuicium appellatur quasi
Abbreviated transcription (Latin):
s eam que bois moribus
inprobatur q̃q̃ adinf.mnã
uł iniuriam alicuiꝰ spactara.
item ait adũsꝯ bonos mores
tatis. ¶Conuicĩ nõ tm̃
p̃senti. uerũ absenti qͦq̃ ficri
posse. labo scribit. ꝓinde si qͥs
ad domũ tuam ucu̾it te ab¬

Expanded text:
 eam, quae bonis moribus improbatur quaeque ad infamiam uel inuidiam alicuius spectaret. Idem ait 'aduersus bonos mores'itatis. Conuicium non tantum praesenti, uerum absenti quoque fieri posse Labeo scribit. Proinde si quis ad domum tuam uenerit te ab
Abbreviated transcription (Latin):
siquis m̃tera alicmꝰ medica¬
m̃to alique qͦm. alienau̾it.
an ĩiiriarũ actio locũ ħebit
et ait ĩumrar adũsꝯ cum a¬
gi posse. ¶Siquis pulsatus
qd nõ est uerum manus. rl¬
uersus eum leuate sunt. et
sepe t̾ritus est quasi pulsatu¬
rus. nõ tũ ꝑcussit: in uiriarũ

Expanded text:
edicamento alioue quo alienauerit, an iniuriarum actio locum haberet. et ait iniuriarum aduersus eum agi posse. Si quis pulsatus quidem non est, uerum manus aduersus eum leuatae et saepe territus quasi uapulaturus, non tamen percussit: utili iniuriarum
Abbreviated transcription (Latin):
aousꝯ eos qui t̾minos sta¬
tutos extea suũ gradũ finc¬
tie mouint dolo malo. pecu¬
nia pena constituta est /nã
int̾minos singulos quoᷤ
qnq̃ginta aurcos in pub¬
lico dari iubentur. et eus
actionẽ petitionẽqi eis
qui uolct. ec̃ iubet᷑ alia dle
ge agraria q̃m diuꝰ nerua
ue insciente dño dolo ma¬
lo fecit. a capitale eẽ isid
dnĩs dña ue multam suffc
ca.faciemi locorũ ꝯsitunt ait
ei arbore arbustũ aut ex
unt.pena ploctendi sũt pro
psona et conditione

Expanded text:
us eos, qui terminos statutos extra suum gradum finesve moverint dolo malo, pecuniaria poena constituta est: nam in terminos singulos, quos quinquaginta aureos in publico dari iubet: et eius actionem petitionem ei qui volet esse iubet. Alia quoque lege agraria, quam divus Nerva ue insciente domino dolo malo fecerit, ei capital esse, nisi dominus dominaue multam suffercausa faciem locorum conuertunt, ut ex arbore arbustum aut ex unt, poena plectendi sunt pro persona et condicione
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur. ⁊d dubie eccupã¬
dorũ alienorũ finiũ causa
id ad mniserũt. et possũt in
tp̃c ubi cuiꝰcũq patiatur
ctas relegari/ id est si iuimior

Expanded text:
cuntur, non dubie occupandorum alienorum finium causa id admiserunt, et possunt in tempus, ut cuiusque patiatur aetas, relegari, id est si iuvenior
Abbreviated transcription (Latin):
uisaccũ h̾ntẽ peccuniam sux¬
quaus non sit eianimus sacci
surripiendi. p. sici t
ꝑiculum spectet cum qui acce¬
Sit ip̃e furti agere poterit. ꝑ
sumpuit ꝙ occ̃one finrti sol
fuum⁊sisme culpa mea sur¬
npiatur magis ẽ ut mͥfinti¬
quia dominium apud mefuit
orcum aut unt dñii defertur
furti accõ quamins no al. nisi
nrã int̾sit conpetat. tñ adestiati¬
onem corporis ⁊ sinich amplui
alioquin diu̾sum probantib

Expanded text:
Qui saccum habentem pe cuniam subquamuis non sit ei animus sacci subripiendi. 79 Papiniapericulum spectet eum qui accepit, ipse furti agere potest. 80 subripuit, quod actione furti soluseruum et is sine culpa mea subripiatur, magis est, ut mihiquia dominium apud me fuitor. Cum autem iure dominii defertur furti actio, quamuis non alias, nisi nostra intersit, competat, tamen ad aestimationem corporis, si nihil amplius alioquin diuersum probantib
Abbreviated transcription (Latin):
hisqui siłabat seprocuratore
eẽ efficet ut uł sibi uel cuim̃
celegauit promittem furti
cumco ag̾e non possum qm
nullum corp inttrucnisset

Expanded text:
qui simulabat se procuratorem esse, effecisset, ut uel sibi uel cui me delegauit promitterem, furti cum eo agere non possum, quoniam nullum corpus interuenisset
Abbreviated transcription (Latin):
uire sibi comodatas.
ul apuo se deposita ususẽ alit̾
atꝙ accepit si estimabit se ñ
inuito domino id facc furti
nontenctur s nec depositi
ullo modo tenebr comodati
post̾iore fure dominuseius
iti furti age pot fur prior nõ
pot ideo quia dñi interfuit ñ
prioris fumꝰ. ut idq surtptũ
est saluum eẽt. ħ quintus mu¬
tius refert.⁊u̾a suntsam lic
int̾ sit funis rẽ saluamẽe quia
conditione tenettñ cũco isc
int̾ẽ furti ht̃ accone. si hone¬
sta ercausa int̾ ẽsnec utimur
suii sm̃a quiputabat. sirci suir¬
epte dominus nemo ectaret
nec ⁊ staturus eẽt furem hĩe
furti acconeminon mag̾. eñi

Expanded text:
ui re sibi commodata uel apud se deposita usus est aliter atque accepit, si existimauit se non inuito domino id facere, furti non tenetur. sed nec depositi ullo modo tenebitur: commodati posteriore fure dominus eius rei furti agere potest, fur prior non potest, ideo quod domini interfuit, non prioris furis, ut id quod subreptum est saluum esset. haec Quintus Mucius refert et uera sunt: nam licet intersit furis rem saluam esse, quia condictione tenetinterest furti habet actionem, si honesta ex causa interest. nec utimur Seruii sententia, qui putabat, si rei subreptae dominus nemo exstaret nec exstaturus esset, furem habere furti actionem: non magis enim
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾oꝵ ne qui cx hiis descendit
quet̃ non om̃ibus qui post cos
sunt p̃st itũ uolu̾nt.s sos hns
succurrent quos noĩatĩ cnumie¬
rent sat ubi non ꝑsonis cctis no
quibusdam gradibus prãntur.
s om̃ibus qui excodẽ gtns orn
sunt. liberoꝵ appellatõ ꝯp̾bendũ¬
pͥdio cum nillico ⁊ contubnaliti.
⁊ filiis legato. ncpotes quos exfi¬
nis otmer. isi uoluntas testa¬
toris alit h̾at scͥ fuii eni appellasi

Expanded text:
ceterorumue qui ex his descendunt, quotiens non omnibus, qui post eos sunt, praestitum uoluerint, sed solis his succurrent, quos nominatim enumerent. at ubi non personis certis, non quibusdam gradibus praestatur, sed omnibus, qui ex eodem genere orti sunt, liberorum appellatione comprehendupraedio cum uilico et contubernali eius et filiis legato nepotes quoque ex filiis contineri, nisi uoluntas testatoris aliter habeat: filii enim appellati
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum eoꝙ uut utimur.
¶Qut pretor.sciente.sic accipi¬
mus te conscio ⁊ fraudẽ parti¬
cipante non enim si simplicit̾
scio illum c̾clitores hoc hro su¬
ffic̃ adcontendum tenc eũ
ift̃m actionem. s ita si par¬
ticeps fraudis ẽ. Siquis pa¬
iticeps quid̾ fraudis no fuit.
uer tñuendẽte debitore testa¬
to conuentus ẽ acreditorib.
ne emerct an infcm̃ actione
tencatur siconꝑau̾ittimagis
ẽ ut tenen debeit: non enim¬

Expanded text:
st eoque iure utimur.Quod ait praetor 'sciente', sic accipimus 'te conscio et fraudem participante': non enim si simpliciter scio illum creditores habere, hoc sufficit ad contendendum teneri eum in factum actione, sed si particeps fraudis est.Si quis particeps quidem fraudis non fuit, uerumtamen uendente debitore testato conuentus est a creditoribus, ne emeret, an in factum actione teneatur, si comparauerit? et magis est, ut tene
Abbreviated transcription (Latin):
Retor ait. uti de eo fõ¬
te quo deagitur. hoc
anno aquanec.iii. nͨ
clam. nec precario ab illo usu
ẽ quo mimis iti ea utaris uim
ficnucto. delacu. putco piscina
iter int̾dicam. ¶oc int̾clict᷑
ponitur ei qui fontana aq̃¬

Expanded text:
etor ait: 'Uti de eo fonte, quo de agitur, hoc anno aqu‹a› nec ui nec clam nec precario ab illo usus es, quo minus ita utaris, uim fieri ueto. de lacu puteo piscina item interdicam'. hoc interdictum proponitur ei, qui fontana aq
Abbreviated transcription (Latin):
tñ iti acopiendum ẽsi nullas
retinendi causas iscui comod¬
ata res eãt huitinan siinpẽsas
nccias irẽ comodatam fcc̾at
inf̾fuit eius pocius ꝑ retẽtione
cas suare quam uitro como¬
dati ages deoq furri acconẽ
ħebit. Affric̃.¬

Expanded text:
n ita accipiendum est, si nullas retinendi causas is cui commodata res erat habuit: nam si impensas necessarias in rem commodatam fecerat, interfuit eius potius per retentionem eas servare quam ultro commodati agere, ideoque furti actionem habebit. Afric
Abbreviated transcription (Latin):
am. uiliꝓniis ꝓbat. ⁊ hoc iur
utimurnam ⁊q istatu libo
conditionis implende cansi
cipitim:ul. alcgatmo. mortis
sicon ualiit. recipiatur.

Expanded text:
bat et hoc iure utimur. nam et quod a statulibero condicionis implendae causa capitur uel a legatario, mortis si conualuerit, recipiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ortiscausa donatio
qua cum cui donat magis
cũ ciu donauit. qua h̾rdem
sinum. fic ⁊ ap̃homer telema¬
chus donat pnrco. ¶Ip̃. ali¬

Expanded text:
ortis causa donatio quam eum cui donat magisque eum cui donat quam heredem suum. Sic et apud Homerum Telemachus donat Piraeo. 2 Ul
Abbreviated transcription (Latin):
mortalitatis donatsaliam eẽ
spe̾m mortis causa donation¬
um aitcum quis iminete ꝑ¬
iculoꝯmotus ita donat. ut sta¬
tim fiat accipientis tcium ge¬
nuscẽ donationis ant
Siquispiculo morti. no sic
d.ut statim faciat accipiẽti
stunc de mum cum mors fu
ent insecuta. ꝑ Aulus.
tm̃ infirme ualitudinis cr¬

Expanded text:
mortalitatis donat. aliam esse speciem mortis causa donationum ait, cum quis imminente periculo commotus ita donat, ut statim fiat accipientis. tertium genus esse donationis ait, si quis periculo motus non sic det, ut statim faciat accipientis, sed tunc demum, cum mors fuerit insecuta. 3 Paulus tantum infirmae ualetudinis c
Abbreviated transcription (Latin):
tmẽt msc omnem omnino
fraudem factam uł alicnation¬
em.uel qũccumq contractu
quod cum ꝙ igitur fraudis cã
fictum ẽ. udctur his u̾bis reuo¬
cari qualecumq fu̾itnam late
ista uerbi patentssiue ergore:
Alicnauit. siue acceptilatione

Expanded text:
t in se omnem omnino in fraudem factam uel alienationem uel quemcumque contractum. quodcumque igitur fraudis causa factum est, uidetur his uerbis reuocari, qualecumque fuerit: nam late ista uerba patent. siue ergo rem alienauit siue acceptilatione
Abbreviated transcription (Latin):
terposita. si decesẜit hrdes cius
cãs int̾rosite appellatõis redde̾
necesse est. qͥ si rones tuteie hrs
reddidentꝰ qr sufficit mortis cẽ¬
pore ad cas appellatons reodẽ¬
das obligatũ finsse s̃: duius se

Expanded text:
dem eius causas appellationis reddere necesse est, etiamsi rationes tutelae heres reddiderit, quia sufficit mortis tempore ad causas appellationis reddendas obligatum fuisse. sed divi Se
Abbreviated transcription (Latin):
fuitutes. ductus aque ⁊ angu¬
stus aque it int̾licta sepatim
itcluntur oc aut̃ int̾dictu
locumht siquis utiphibeatur.
aquahoc ẽ sinc aurut prohibeã.
suic ⁊̃ pecus ad aquamappelere
⁊cad̾ sunt hic dicenda que ad
psonam ittiñet quecumq in
suꝑiorib int̾dictis diximus.
¶Hoc intdictum. decisterna non
cõpẽtit nam aist̾na non h̃t ppe¬
tuam causamaicc uiuam aqmͣ
exquo arparet ĩhiiomnib ex¬
igendumut uiua a qua sit cis¬
tẽrne autẽ. imbrib contipiũtur
deꝙ constat int̾clictu tessare.
uiuam non lx̃at. ¶plane siqui
ut.id. austum prohibeatu. eq
int dictum sufficiat. ¶Deinde ait
pretor quominus fontẽ quo
de agitur. purges itficia ᷑ ut. aqͣ

Expanded text:
seruitutes ductus aquae e‹t› haustus aquae, ita interdicta separatim redduntur. Hoc autem interdictum locum habet, si quis uti prohibeatur aqua, hoc est siue haurire prohibeatur siue etiam pecus ad aquam appellere. Et eadem sunt hic dicenda, quae ad personam attinent, quaecumque in superioribus interdictis diximus. Hoc interdictum de cisterna non competit: nam cisterna non habet perpetuam causam nec uiuam aquam. ex quo apparet in his omnibus exigendum, ut uiua aqua sit: cisternae autem imbribus concipiuntur. denique constat interdictum cessare, aquam non habeat. Plane si quis ire ad haustum prohibeatur, aeque interdictum sufficiet. Deinde ait praetor: 'Quo minus fontem, quo de agitur, purges reficias,
Abbreviated transcription (Latin):
aqua pluiua
dãpnum dab̾actiõe
aque ꝑlumc arcende antc̃tu
aqua Aquam pluuiam di¬
cimus que decelo cadit. aq
imbre exeresit siue ꝑse hec iq̃
cclestis noceat. ut tubo ait siũ
cum ilia mixta sit. ¶ Hautẽ
actioloc hab indãpno nõdũ
exquo dãpnũ timetur tocies¬

Expanded text:
aqua pluuia damnum dabit, actione aquae pluuiae arcendae auertetur aqua. aquam pluuiam dicimus, quae de caelo cadit atque imbre excrescit, siue per se haec aqua caelestis noceat, ut Tubero ait, siue cum alia mixta sit.Haec autem actio locum habet in damno nondum ex quo damnum timetur
Abbreviated transcription (Latin):
i.cum qui: manu fecent quo
Alr flucret quaz natura solz
si forte inmittendo cim. aui
maiorem fec̃it.ut cuatoremͣ.
aut uchemctorem. aut si con¬
primendo redundare. cim¬
essecent. ¶D si natura aqua
nocer. ca actione nõ ꝯtin̾etur¬
acratius scubit. opꝰ ꝙ quis
fecit ut aquam cx cludet. q̃ cy
iumdinte palude inagrũ ci¬

Expanded text:
o aliter flueret, quam natura soleret, si forte immittendo eam aut maiorem fecerit aut citatiorem aut uehementiorem aut si comprimendo redundare effecit. quod si natura aqua noceret, ea actione non continentur.Neratius scribit: opus, quod quis fecit, ut aquam excluderet, quae exundante palude in agrum ei
Abbreviated transcription (Latin):
meliorem ãgnĩface. ne uicim
detiorem faci̾at. ¶S ⁊ siquiꝰ
licet agricolẽli causa uideat̃
fecisse ꝙ si alit sercre non possit
ṅ sulcos aquarios fec̾it. non
ten̾i ofilur ᷤ aut̃ait.sulcos ag̾
colẽdi causa dudctos.ita ut ĩ
unam pagãt partẽ uiscẽ fac̃c.¬

Expanded text:
uicini deteriorem faciat.Sed et si quis licet agri colendi causa uideatur fecisse: quod si aliter serere non possit, nisi sulcos aquarios fecerit, non teneri.Ofilius autem ait sulcos agri colendi causa directos ita, ut in unam pergant partem, ius esse facere.
Abbreviated transcription (Latin):
ifamilia comunis sciente alto
fuitum fcc̃ omnium nomĩe
cum eo qui scit furti agi pot̾it
cum altero ad cum mõdum
ille p̾stit̾it. non tociu
agi pot̾ repetit asocio. sicuti cũ
comumi ici nocitum ẽ siergo
dumtixat duos habuit Fno
comunes cum co cum quo ñ
ignorante factumẽ agctur
utriusq ẜuinomines non
amplius consequetur asocio
quam siumus nomine p̾stiti¬
ss. Or si cum ço quo ignora¬
te factum ẽ ag̾e uolet duplu
tm̃ consequetur. ⁊ uidcamu
an ⁊̃ insocium alt̾ius ẜuino¬
mine sit dandum iudiciu
quemadm si omniũ nomĩe

Expanded text:
Familia communis sciente altero furtum fecit: omnium nomine cum eo qui scit furti agi poterit, cum altero ad eum modum, ille praestiterit non totius agi potest, repetat a socio, sicuti cum communi rei nocitum est. si ergo dumtaxat duos habuerim seruos communes, cum eo, quo non ignorante factum est, agetur utriusque servi nomine, sed non amplius consequentur a socio, quam si unius nomine praestitisset: quod si cum eo, quo ignorante factum est, agere volet, duplum tantum consequetur. et videamus, an iam in socium alterius servi nomine non sit dandum iudicium, quemadmodum si omnium nomine
Abbreviated transcription (Latin):
non debeat pmict̾e p̾tor pͥn.ato
iidicio. legi cornelie p̾uidica¬
re. ¶demq et siita quis ag̾e
uelit. ꝙ tu uenenũ dedisti ro

Expanded text:
non debeat permittere praetor privato iudicio legi Corneliae praeiudicari? idemque et si ita quis agere velit "quod tu venenum dedisti ho
Abbreviated transcription (Latin):
quamꝙ intende uclit quidcinz
sitales sint. que tp̃re aut morte
int̾cant quare non conce dat ei
lite contestando ĩ tutũ cas iedigere
quin ⁊ suus ait mactionib ãun¬
is.ecco tpr̃e annum ced̾e ex quo lis
oromnati sit s sicum aliuis cepin
uclit. non ẽ querendum. anlisor¬
dinatisit. ne inucmiatur rõ que¬
ad modum subiccto aliquo qui
libilititi controu̾siam moucat ã¬
tcnm actionos cxcludantiu: M
cnim cecuentu iundiciis. libilis. aui

Expanded text:
que intendere uelit: quid enim si quae tales sint, ut tempore aut morte intereant? quare non concedatur ei litem contestando in tutum eas redigere? Quin etiam Seruius ait in actionibus annuis ex eo tempore annum cedere, ex quo lis ordinata sit. Sed si cum aliis experiri uelit, non est quaerendum, an lis ordinata sit, ne inueniatur ratio, quemadmodum subiecto aliquo, qui libertati controuersiam moueat, interim actiones excludantur: aeque enim ex euentu iudicii liberalis aut
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium lib̾titi ficri. aut uolunti¬
te dñi in lib̾tate cum moran/na
ordmato libali iuidicio intenm ꝓ
libero habetur ⁊ sicut ip̃e agci. ita
cum ip̃o quoꝙ agi potest: ccteni
crcucrtu. aut utile iudicium cĩt.
aut nullum. si contralibtatẽ pro¬
nunciatum fu̾it. ¶Sus qui inli¬
b̾tate pro clamat. fuiti. aut cupn
inume ab aliquo arguatur. meb
ait. inttrim eum caucit udicio
sc sistiine mclioris conditionis sit

Expanded text:
ium libertati fieri aut uoluntate domini in libertate eum morari: nam ordinato liberali iudicio interim pro libero habetur, et sicut ipse agere, ita cum ipso quoque agi potest. ceterum ex euentu aut utile iudicium erit aut nullum, si contra libertatem pronuntiatum fuerit. Si is, qui in libertatem proclamat, furti aut damni iniuria ab aliquo arguatur, Mela ait interim eum cauere debere iudicio se sisti, ne melioris condicionis sit
Abbreviated transcription (Latin):
bit ¶s sirimus ita agamans
Iͥ cẽ altirs ad alios x. pedes
tollẽ obstabit exceptio cum
Atasupior pars iure hr̃i non
possit. quasuiferior quoꝙi
uut lxitur. ¶ttm sifundo

Expanded text:
t si rursus ita agam ius mihi esse altius ad alios decem pedes tollere, obstabit exceptio, cum aliter superior pars iure haberi non possit, quam si inferior quoque iure habeatur. Item si fundo
Abbreviated transcription (Latin):
sullo ac sarcinator qui pollic̃da
uł sarcienda uestimenta acccpit
si forte utatur hiis et contcͣtatio¬
ne coꝵ finrtum fecisse uideturq
non incamcausam abco uid̾et
accepta. ¶frugib ex fundo surr¬
ctis tamcolonus quam domin
furti age possunt quia utrius
int est remꝑsequi. ¶Aancillar
nõ metricẽm libidinis causa su¬
mpuit. furti accone tenebitur
⁊ si supssit. penalegis fauie cohĩ¬
cctur A tabulas cautionos
mortuum cum qui uuuscãt
probr̾te its apprehendit eum
furtum non face Ei cum quo
suo nomine furti actumẽ ⁊ si
sunt nomine de aliare adũsu
cum agatur non dandam exce¬
mu roclicrit usucapi non possit
tñ sico nomine lisestimata fu̾¬
it. uł fundominus cam nẽdi¬
dit. non int̾pellan iam nsucap¬
ionis ius dicendũ ẽ.

Expanded text:
Fullo et sarcinator, qui polienda uel sarcienda uestimenta accepit, si forte his utatur, ex contrectatione eorum furtum fecisse uidetur, quia non in eam causam ab eo uidentur accepta. Frugibus ex fundo subreptis tam colonus quam dominus furti agere possunt, quia utriusque interest rem persequi. Qui ancillam non meretricem libidinis causa subripuit, furti actione tenebitur, et si suppressit, poena legis Fabiae coercetur. Qui tabulas cautionesumortuum, qui uiuus erat, pro herede res adprehenderit, eum furtum non facere. Ei, cum quo suo nomine furti actum est, si serui nomine de alia re aduersus eum agatur, non dandam exceinum redierit, usucapi non possit, tamen, si eo nomine lis aestimata fuerit uel furi dominus eam uendiderit, non interpellari iam usucapionis ius dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
unco quisibi debe poccũiam di¬
ditoris assen̾auert. ¶Cum eẽt
alius quirem ticii agebat. euis
nommne falso procuratori c̃dito¬
ris soluit.⁊ticius ratum hiuit. ñ
nascitur ei furti accõ questatĩ
cumpeccuma soluta ẽ eiqui de
bit. finitiuam aut̃ peccimam¬

Expanded text:
 qui sibi deberi pecuniam ditoris adseuerauit, cum esset alius. Qui rem Titii agebat, eius nomine falso procuratori creditoris soluit et Titius ratum habuit: non nascitur ei furti actio, quae statim, cum pecunia soluta est, ei qui dedebit, furtiuam autem qui pecuniam