comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ quod afferebant uidebat᷑. & cesarem id summe
sciebant cupere: & profectũ aliquod Bibuli man¬
datis arbitrabant. Cesar eo tempore cũ legione
Una profectus ad recipiendas ulteriores cuitates
& rem frumẽtariã expedienda qua anguste ute
ab actilio & murco ꝑlrãs factus de postulatis libonis
& bibuli. legione relinquit. Ipẽ Oricu reuertit᷑.
o cu ueniss& euocantꝰ illi ad colloꝗu. prodit
libo neq ex cusat bibulu. quod is iracũdia suma
erat: inimititiasq habebat &̃ priuatas cum
Cesare: ex edilitate & p̃tura cõceptas. obeã cãm
colloquiu uitasse: ne res maxĩe spei maxĩeq
utilitatis eius iracũdia impedirent᷑. Pompei e̾e
ac fuisse semꝑ uolũtate ut cõponerent᷑ atq ab ar¬
mis discederet᷑. sed potestate eius rei nulla habẽ
ꝑꝑea quod de consilii sniã sũmã belli reꝵq oĩ p̃o¬

Expanded text:
enim, quod adferebant, videbatur, et Caesarem id summe enim, quod adferebant, videbatur, et Caesarem id summe sciebant cupere, et profectum aliquid Vibulli mandatis existimabatur. Caesar eo tempore cum legione una profectus ad recipiendas ulteriores civitates et rem frumentariam expediendam, qua anguste utebab Acilio et Murco per litteras factus de postulatis Libonis et Bibuli legionem relinquit; ipse Oricum revertitur. eo cum venisset, evocantur illi ad colloquium. prodit Libo atque excusat Bibulum, quod is iracundia summa erat inimicitiasque habebat etiam privatas cum Caesare ex aedilitate et praetura conceptas; ob eam causam colloquium vitasse, ne res maximae spei maximaeque utilitatis eius iracundia impedirentur. Pompei summam esse ac fuisse semper voluntatem, ut componeretur atque ab armis discederetur, sed potestatem eius rei nullam habere, propterea quod de consilii sententia summam belli rerumque omnium Pom
Abbreviated transcription (Latin):
sũmisq angustiis reꝵ necessariaꝵ p̃mebant᷑. Adeo
ut cogerentur sicuti reliquũ cõmeatu ita ligna
atq aquã corcyra nauibo onerariis supportare. At
&̃ uno tempore actidit. ut difficiliorib usi tempes¬
tatibus ex pellib quib erant tecte naues nocturnũ
exciꝑe rorem cogerent᷑. Quas tñ difficultates.
patient atq equo aĩo ferebant. neq sibi nudanda
lutora & relinquẽdos portus existimabant. Sed cũ
essent in quib demonstraui angustiis. ac se libo cũ
bibulo cõiuxisset: locũt᷑ ambo ex nauibus cu . M
accilio & statio murco legatis. quoꝵ alter oppidi
muris. alter p̃sidiis terrestribus p̃exat. uelle se de
maximis rebus cu cęsare loqui si sibi eius facultas
detur. Huc addũt pauca rei cõfirmãde causa ut de
compositione acturi uiderent᷑. Interin postulant
ut sint indutie:atq ab his impetrant. Magnũ

Expanded text:
summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, adeo summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, adeo ut cogerentur sicuti reliquum commeatum ita ligna atque aquam Corcyra navibus onerariis supportare, atque etiam uno tempore accidit, ut difficilioribus usi tempestatibus ex pellibus, quibus erant tectae naves, nocturnum excipere rorem cogerentur. quas tamen difficultates patienter atque aequo animo ferebant, neque sibi nudanda litora et relinquendos portus existimabant. sed cum essent in quibus demonstravi angustiis ac se Libo cum Bibulo coniunxisset, loquuntur ambo ex navibus cum M'. Acilio et Statio Murco legatis, quorum alter oppidi muris, alter praesidiis terrestribus praeerat: velle se de maximis rebus cum Caesare loqui, si sibi eius facultas detur. huc addunt pauca rei confirmandae causa, ut de compositione acturi viderentur. interim postulant, ut sint indutiae, atque ab iis impetrant. magnum
Abbreviated transcription (Latin):
lũq a portu progressus lr̃as a cesare accipit. quib
est certior factus portus littoraq omĩa classibus
aduersarioꝵ teneri. Quo cognito se inportũ reci¬
pit: nauesq omẽs reuocãt. Una ex his que ꝑseue¬
rauit neq imꝑio Caleni obtemꝑauit. qđ erat sme
militibus pͥuatoq consilio administrabat᷑. delata
oricum atq a Bibulo expugnata ẽ. Qui de ser¬
uis liberisq omĩb ad impuberes suppliciu sumit &
ad unu int̾ficit. Ita exiguo tempore magnoq
causu tocius ex̃citus salus constitit. Bibulus ut
sup̃ demonstratũ ẽ erat classe ad oritu. & sicuti
mari portibusq cesare prohibebat. ita ipẽ omĩ
terra eaꝵ regionũ prohibebat᷑. Presidiis eĩ dis¬
poĩtis. omnia lutora a cęsare tenebant᷑. neq lignã¬
di atq aquandi causa neq naues ad t̾ra religãdi
potestas fiebat. Erat res in magna difficultate

Expanded text:
lumque a portu progressus litteras a Caesare accepit, quibus lumque a portu progressus litteras a Caesare accepit, quibus est certior factus portus litoraque omnia classibus adversariorum teneri. quo cognito se in portum recipit navesque omnes revocat. una ex his quae perseveravit neque imperio Caleni obtemperavit, quod erat sine militibus privatoque consilio administrabatur, delata Oricum atque a Bibulo expugnata est; qui de servis liberisque omnibus ad inpuberes supplicium sumit et ad unum interficit. ita exiguo tempore magnoque casu totius exercitus salus constitit. Bibulus, ut supra demonstratum est, erat in classe ad Oricum, et sicuti mari portibusque Caesarem prohibebat, ita ipse omni terra earum regionum prohibebatur. praesidiis enim dispositis omnia litora a Caesare tenebantur, neque lignandi atque aquandi neque naves ad terram religandi potestas fiebat. erat res in magna difficultate,
Abbreviated transcription (Latin):
ma proicerẽt. ac fuge simile iter uideretꝰ. Sed cu
prope dyrachiu pompeuis constitiss&. castraq metiri
iussisset. ꝑ t̾rito &̃ tu excitu princeps labienus pro¬
cedit: uiratq se eu nõ desertuꝵ. eundẽq casum
subituꝵ quẽcũq ei fortuna tribuiss&. hoc idem re¬
liqui iurant legati. hos tribuni militu. centurio¬
nesq sequũt᷑ atq ide omĩs ex̾citus iurat. Cesax
ꝑfecto occupato itinere ad dyrachiu fine ꝓꝑandi
facit. castraq ad flumẽ habus. supponit ĩ finibus
Appollonaciu. ut castellis uigiliii bene merite ciui¬
tates tute essent p̃sidio. ibiq reliquaꝵ exitalia le¬
gionũ aduentu expectare. et sub pellibus hiemat᷑
constituit. Hoc ide pompeius facit. & trans flu¬
men tapsu positis castris eo copias omes auxilia¬
q conduxit. Calenus legionib equitibq brũ¬
dusii in naues impoĩtis. ut exat p̃ceptũ a cęsare.
quãtu nauiu facultate habebat. naues soluit. pau¬

Expanded text:
ideretur. sed cum prope Dyrrachium Pompeius constitisset castraque metari iussisset, perterrito etiam tum exercitu princeps Labienus procedit iuratque se eum non deserturum eundemque casum subiturum, quemcumque ei fortuna tribuisset. hoc idem reliqui iurant legati; hos tribuni militum centurionesque sequuntur, atque idem omnis exercitus iurat. Caesar praeoccupato itinere ad Dyrrachium finem properandi facit castraque ad flumen Apsum ponit in finibus Apolloniatium, ut castellis vigiliisque bene meritae civitates tutae essent praesidio, ibique reliquarum ex Italia legionum adventum expectare et sub pellibus hiemare constituit. hoc idem Pompeius fecit et trans flumen Apsum positis castris eo copias omnes auxiliaque conduxit. Calenus legionibus equitibusque Brundisii in naves inpositis, ut erat praeceptum a Caesare, quantam navium facultatem habebat, naves solvit, pau
Abbreviated transcription (Latin):
cohortib legionariis .xxxU. magnoq nuo equitũ
& reliquoꝵ auxilioꝵ ueĩt ea mẽte ullam: ut si¬
tm̃ ne ullo studio contentiones Cassii marcelliq cõpo
ner&: Huic ueniẽti sine dubitacione se credit at
offert. Cassius contra suis se tenet p̃sidiis. siue eo qͥ
ꝑlus sibi uiris deberi ꝗͣ maxcello existimabat : siue
eo quod ne p̃occupatus aius lepidi ess& obsequio
ad uersarii uidebatꝰ Ponit ad ullã tastra Lepidus.
neqͣ hab& amarcello quicꝗͣ diuisi. ne pugnet᷑
interdicit. Ad ex eundu Cassui in uitat. fidẽq.

Expanded text:
cohortibus legionariis XXXV magnoque numero equitum cohortibus legionariis XXXV magnoque numero equitum et reliquorum auxiliorum venit ea mente Uliam, ut sine ullo studio contentiones Cassi Marcellique componeret. Huic venienti sine dubitatione Marcellus se credit atque offert; Cassius contra suis se tenet praesidiis, sive eo quod plus sibi iuris deberi quam Marcello existimabat, sive eo quod ne praeoccupatus animus Lepidi esset obsequio adversarii verebatur. Ponit ad Uliam castra Lepidus neque habet a Marcello quicquam divisi. Ne pugnetur interdicit; ad exeundum Cassium invitat fidemque
Abbreviated transcription (Latin):
cõtinuatis. ullam Cassũq q municionib clausitq
Que pruis ꝗͣ ꝑficerent̾ longinus ome suu eꝗtatumꝰ
emisit quẽ sibi usui fore credebat si pabulari fru¬
mẽtariq marcellu nõ paterẽt. magno aũt fore
impedim̃to si clausus obsidione & an utilis neces¬
sariu cõsumer& frumẽtu. ꝑaucis diebul Cassii
lrĩs acceptis Rex Bogus cũ copiis uenit. adũgitq
ei legionẽ quã secũ adduxerat. cõpluresq cohortes
atuxiliares hispanoꝵ. Namq ut in cuulibus dissen¬
sionibus accidere cõsueuit. ita temꝑibo illis in hispaĩa
non nulle ciuitates rebus Cassii studebant. compłes
marcello fauebant. Accedit cũ copiis Bogus ad
exti̾ores marcelli municiones. Pugnat᷑ utrĩq a¬
criter. crebroq id accidit fortuna sepe ad utrũq
uictoriã trãsferente. nec tñ unꝗͣ ab oꝑibus depellit̾
marcellus. Interim lepiolus ex citeriore ꝓuitia cu

Expanded text:
continuatis Uliam Cassiumque munitionibus clausit. continuatis Uliam Cassiumque munitionibus clausit. Quae prius quam perficerentur, Longinus omnem suum equitatum emisit; quem magno sibi usu fore credebat, si pabulari frumentarique Marcellum non pateretur, magno autem fore impedimento, si clausus obsidione et inutilis necessarium consumeret frumentum. § 62 Paucis diebus Q. Cassi litteris acceptis rex Boguso cum copiis venit adiungitque et legioni quam secum adduxerat compluris cohortis auxiliarias Hispanorum. Namque ut in civilibus dissensionibus accidere consuevit, ita temporibus illis in Hispania non nullae civitates rebus Cassi studebant, plures Marcellum fovebant. Accedit cum copiis Boguso ad exteriores Marcelli munitiones. Pugnatur utrimque acriter, crebroque id accidit fortuna saepe ad utrumque victoriam transferente; nec tamen umquam ab operibus depellitur Marcellus. § 63 Interim Lepidus ex citeriore provincia cum
Abbreviated transcription (Latin):
fidei magis ꝗͣ uirtuti legionũ confidebat. Itaq
cũ castra castris collocata essent. & marcellus lo¬
cum idoneu castello cepiss&: quo prohibere aqua
cassianos poss&. Longinus ueritus ne genẽ quodã
obsidionis dauderẽt. in regionib alienas sibiq in¬
festis: noctu silentio e castris proficistit᷑ celeriq itinẽ
Ullam contendit. quod sibi fidele esse oppidũ cre¬
debat. Ibi adeo cõuicta ponit menib castra us¬
est loci natura s Huc̃ marcellus insequit᷑ & ꝗͣ ꝓxi
me potest ullã castra castris confert. locoꝵq cogͥ¬
ta natura. quo maxĩe rem deducẽ uolebat. neces¬
sitate est eductus: ut neq confliger&. Cuius si
rei facultas esset resistere incitatis militib nõ pot̾at
eq uagari Cassiu longuis pateret᷑ꝰ. ne plures ciuit¬
tes ea paterent᷑ que passi erant Cordubenses castelł
idoneis locis collocatis: oꝑibq in circuitu oppidi

Expanded text:
fidei magis quam virtuti legionum confidebat. Itaque, fidei magis quam virtuti legionum confidebat. Itaque, cum castra castris collata essent et Marcellus locum idoneum castello cepisset quo prohibere aqua Cassianos posset, Longinus, veritus ne genere quodam obsidionis clauderetur in regionibus alienis sibique infestis, noctu silentio ex castris proficiscitur celerique itinere Uliam contendit, quod sibi fidele esse oppidum credebat. Ibi adeo coniuncta ponit moenibus castra uet loci natura — name potest Uliam castra castris confert locorumque cognita natura, quo maxime rem deducere volebat, necessitate est deductus ut neque confligeret — cuius se rei facultas esset, resistere incitatis militibus non poterat — neque vagari Cassium latius pateretur, ne plures civitates ea paterentur quae passi erant Cordubenses. Castellis idoneis locis collocatis operibusque in circuitu oppidi
Abbreviated transcription (Latin):
tas fier& ꝗͣ cũ tanta cõtumelia nobilissime carissiẽ¬
q possessiones cordubensiu in conspectu suo rapinis
ferro flãmaq cõsumerent᷑. Marcellus cũ confligẽ
miserrimũ putar&: quod & uictoris & uicti de¬
trimẽtu ad eunde Cesarem ess& redundatuꝵ: n
sue potestatis esset. legiones bethim traducit atiemq
instruit. cu Cassius contra pro suis castris aciem
equũ locũ ^ disceder&. Marcellus militibus ꝑsuad&
ut se recipiant in castra. Itaq copias reducere
cepit Cassuis. quo bono ualebat marcellũq infirmũ
esse stiebat. aggressus equitatu legionarios se recipi¬
entes. complures nouissimos in fliũs ripis intexfecit.
cũ hoc detrimẽto quod transitus fluminis usus dif¬
ficultatisq haber& cognitũ esset: marcellus castra
bethim transfert. crebroq uterh legiones in atiem
ueteranas multisq p̃liis exꝑtas legiones. Cassuis

Expanded text:
tas fieret quam cum tanta contumelia nobilissimae carissimatas fieret quam cum tanta contumelia nobilissimae carissimaeque possessiones Cordubensium in conspectu suo rapinis, ferro flammaque consumerentur. Marcellus cum confligere miserrimum putaret, quod et victoris et victi detrimentum ad eundem Caesarem esset redundaturum neque suae potestatis esset, legiones Baetim traducit aciemque instruit. Cum Cassium contra pro suis castris aciem aequum non descenderet, Marcellus militibus persuadet ut se recipiant in castra. Itaque copias reducere coepit. Cassius, quo bono valebat Marcellumque infirmum esse sciebat, aggressus equitatu legionarios se recipientis compluris novissimos in fluminis ripis interfecit. Cum hoc detrimento quid transitus fluminis viti difficultatisque haberet cognitum esset, Marcellus castra Baetim transfert, crebroque uterque legiones in aciem bebat enim veteranas multisque proeliis expertas legiones. Cassius
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib Cesarianis ꝗ pompeianis longinũ esse in
odio: neq se cõuentu. neq .M. marcellũ cont᷑
Cesaris cãm posse ꝑducere nomẽ pompei ex scu¬
tis detraxerunt. Marcellũ qui se cesaris causa
defensuꝵ profitebat᷑ dutẽ asciuerũt: p̃toremq
appellauerũt. & cõuentu sibi adiũxerunt: castͣ¬
q ad Cordubam posuerũt. Cassius eo biduo cir¬
citer.iiii. iił. pãs: a corduba citra flumẽ bethun
in oppidi conspectu loco excelso facit castra. lrãs¬
eas
ad Regẽ bogudem in mauritania. & .M. lepidum
pro cõs in hispania titeriorem mittit subsidio sibi
proiũcieq cesaris cã ꝗͣ pͥmũ uenir&. Ip̃e hostili modo
Cordubensiu agros uastat. edificia incendit. Cuius
rei deformitate atq indignitate legiones que mar¬
cellu sibi ducem teperant: ad eum cucurrerũt ut
in atiem educerent᷑: priusq̃ confligendi sibi potes¬

Expanded text:
omnibus Caesarianis quam Pompeianis Longinum esse in omnibus Caesarianis quam Pompeianis Longinum esse in odio neque se conventum neque M. Marcellum contra Caesaris causam posse perducere, nomen Pompei ex scutis detraxerunt, Marcellum, qui se Caesaris causam defensurum profitebatur, ducem asciverunt praetoremque appellarunt et conventum sibi adiunxerunt castraque ad Cordubam posuerunt. Cassius eo biduo circiter IIII milia passuum a Corduba citra flumen Baetim in oppidi conspectu loco excelso facit castra; litteras ad regem Bogudem in Mauretaniam et ad M. Lepidum proconsulem in Hispaniam citeriorem mittit, subsidio sibi provinciaeque Caesaris causa quam primum veniret. Ipse hostili modo Cordubensium agros vastat, aedificia incendit. § 60 Cuius rei deformitate atque indignitate legiones quae Marcellum sibi ducem ceperant ad eum concurrerunt, ut in aciem educerentur orant, priusque confligendi sibi potes
Abbreviated transcription (Latin):
temptat aĩos: quos cognoscit nõ sua. sed Cesaris
absentis causa sibi fidissimos esse. nullũq ꝑicłz
thorius ad Cordubam ueteres legiones legiones ad¬
ducit. ac ne dissensionis initiu natũ sediciosa mi¬
litũ suaq natura iuderet᷑: simul ut contra .Q
Cassium qui Cesaris noĩe maiorib uirib uti ui¬
debat᷑ eque ᷤpotente opponer& & digͥtate. CN.
pom. se prouĩtiar recuꝑare uelle palam dicti
com̃ot fetͥucõiectura certe hoc pre se thorius fa
haber&̃. eifrequens legionu cõuentus obuiam
prodit. neq tĩ uiroꝵ. sed &̃ matrũ familias ac
p̃cextatoꝵ: dep̾caturq ne hostili aduẽtu Cordubã
diripent. Nam se contra Cassiu consentire
cũ om̃ibus. contra cesarem ne face̾ cogerent᷑.
orare. Tante multitudinis p̃cibus & latrimis
ex̾citus cõmotus: cũ uider& ad tassiu ꝑsequẽdũ
nichil opus esse . CN. pompei noĩe & meõria: tãq

Expanded text:
temptat animos; quos cognoscit non sua sed Caesaris temptat animos; quos cognoscit non sua sed Caesaris absentis causa sibi fidissimos esse nullumque periculitueretur. § 58 Interim Thorius ad Cordubam veteres legiones adducit ac, ne dissensionis initium natum seditiosa militum suaque natura videretur, simul ut contra Q. Cassium, qui Caesaris nomine maioribus viribus uti videbatur, aeque potentem opponeret dignitatem, Cn. Pompeio se provicommunis erat coniectura: certe hoc prae se Thorius ferhaberent. Frequens legionibus conventus obviam prodit, neque tantum virorum sed etiam matrum familias ac praetextatorum, deprecaturque ne hostili adventu Cordubam diriperent: nam se contra Cassium consentire cum omnibus; contra Caesarem ne facere cogerentur orare. § 59 Tantae multitudinis precibus et lacrimis exercitus commotus cum videret ad Cassium persequendum nihil opus esse Cn. Pompei nomine et memoria tamque
Abbreviated transcription (Latin):
sedicione facta centurionibbaliqͦt octisif. qui sig̃
tolli nõ patiebant᷑. discessisse & ad secũda legio¬
nẽ contendisse: que ad fretu alio itinẽ ducebat᷑.
Cognita re. noctu cũ .u. cohortib unde uicesi¬
manoꝵ egredit᷑ mane. ꝑuenit noctu. ibi eu
die ut quid ageret᷑ ꝑspicer& moratus carbonẽ
contendit. Hic cũ legio .xxx. &.xxi. & cohor¬
tes .iiii. & U. legio: totusq cõuenisset equitatus
audit .iiii. cohortes a uernatulis oppressas ad
hispalim mittit. Paucis ei diebus affertꝰ cõuẽtu
Cordubensem ab eo defecisse: marcellũq aut
uolũtate. aut necessitate abductum. Namq id
uarie nũciabat᷑. consentire cũ cordubensib: du¬
as cohortes legionis.U. que fuerant cordube in
yresidio idem fatere. Cassuis his rebus incẽ¬
sus mouet castra & postero die segoniã ad flu¬
mẽ siciliense uenit. Ibi habita contione militũ

Expanded text:
seditione facta centurionibus aliquot occisis qui signa seditione facta centurionibus aliquot occisis qui signa tolli non patiebantur, discessisse et ad secundam legionem contendisse, quae ad fretum alio itinere ducebatur. Cognita re noctu cum V cohortibus unetvicesimanorum egreditur, mane pervenit Naevam.5 Ibi eum diem, ut quid ageretur perspiceret, moratus Carmonem contendit. Hic, cum legio XXX. et XXI. et cohortes IIII ex V. legione totusque convenisset equitatus, audit IIII cohortis a vernaculis oppressas ad Hispalim mittit. Paucis ei diebus affertur conventum Cordubensem ab eo defecisse Marcellumque aut voluntate aut necessitate adductum — namque id varie nuntiabatur — consentire cum Cordubensibus; duas cohortis legionis V., quae fuerant Cordubae in praesidio, idem facere. Cassius his rebus incensus movet castra et postero die Segoviam ad flumen Singiliense venit. Ibi habita contione militum
Abbreviated transcription (Latin):
expensas tulerant. acceptasq eas iub& referri. ꝗx¬
paꝵ uidebat᷑ imposuisse oneris ampliorẽ peciũq
imꝑat. Eque aute Rome delectũ instituit si
ex om̃ibus cõuentibus colonisq conscriptos trađs¬
marina militia ꝑterritos ad sacramẽti redẽp¬
tionẽ uocabat. Magnũ hoc fuit uectigal. mauis
tñ crecsebat odui. Nis rebus confectis totũ eeb¬
tũ lustrat. legiones quas in affricã ducturuo
erat. & auxilia mittit ad traiectu. Ip̃e classẽ
quã ꝑ abat ut inspiceret hispalim accedit. ibiq
moratur: ꝑꝑea quod edictu tota prouĩtia pro¬
posuerat: ut quibus pecuĩas impasset ineq contu¬
lissent se adirent. que euocatio uehemẽt oẽs tur¬
bauit. Interim . L tituriꝰ qui eo temꝑe tribunꝰ
militũ ĩ legione uernatula hẽbat fuerat nũciat
fama legionẽ .xxx. quã .Q. cassus legatus si¬
mul ducebat: cũ ad oppidũ leptim castra haber&.

Expanded text:
expensas tulerant, acceptasque eas iubet referri; quexpensas tulerant, acceptasque eas iubet referri; quparum videbatur imposuisse oneris, ampliorem pecuniam imperat. Equitum autem Romanorum dilectum instituit; quos ex omnibus conventibus coloniisque conscriptos transmarina militia perterritos ad sacramenti redemptionem vocabat. Magnum hoc fuit vectigal, maius tamen creabat odium. His rebus confectis totum exercitum lustrat; legiones quas in Africam ducturus erat et auxilia mittit ad traiectum. Ipse classem quam parabat ut inspiceret, Hispalim accedit ibique moratur, propterea quod edictum tota provincia proposuerat, quibus pecunias imperasset neque contulissent, se adirent. Quae evocatio vehementer omnis turbavit. § 57 Interim L. Titius, qui eo tempore tribunus militum in legione vernacula fuerat, nuntiat eam a legione XXX., quam Q. Cassius legatus simul ducebat, cum ad oppidum Ilipam castra haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
excruciandu. Item calpurniu saluianũ qui
profitet᷑ indictu cõuratoꝵ q nuͣm aug& ue¬
re ut quida existimãt. ut nõ nulli q̃runtꝰ co¬
actus. hisdem cruciatib affecit.L. mergelio as
quilos noĩati plures quos Cassuis int̾fici iub&: ex¬
ceptis his qui se peciũa redimerũt. Nam palam
se st̾ x. cũ calpurnio patiscit᷑. & cũ .o. sextio l. qui
si maxime nocentes sũt mulctati: tñ ꝑiculũ uite
dolorq uulneꝵ petiuã remissus trudelitatẽ cũ
auaritia certasse significabat. Aliquot post dieb
lut̾as a cesare missas accepit quib cognoscit pom¬
peiu in acie uictũ ãmissis copiis fugisse. Qua
re cognita mixtã dolori uoluptatẽ capiebat iuc¬
torie. Nuncius leticia expͥmebat. confectum
bellu licentia tempoꝵ int̾cludebat. Sic erat du¬
buis ãius utꝵ nichil timere an oĩa licere mal¬
let. Sanatis uulneribus arcessit qui sibi peciũas

Expanded text:
excruciandum, item Calpurnium Salvianum, qui excruciandum, item Calpurnium Salvianum, qui profitetur indicium coniuratorumque numerum auget, vere, ut quidam existimant, ut non nulli queruntur, coactus. Isdem cruciatibus adfectus L. Mercello.3 . . . Squillus nominat pluris; quos Cassius interfici iubet exceptis eis qui se pecunia redemerunt. Nam palam HIS LX4 cum Calpurnio paciscitur et cum Q. Sestio L. Qui si maxime nocentes sunt multati, tamen periculum vitae dolorque vulnerum pecuniae remissus crudelitatem cum avaritia certasse significabat. § 56 Aliquot post diebus litteras a Caesare missas accipit, quibus cognoscit Pompeium in acie victum amissis copiis fugisse. Qua re cognita mixtam dolore voluptatem capiebat: victoriae nuntius laetitiam exprimebat, confectum bellum licentiam temporum intercludebat. Sic erat dubius animus utrum nihil timere an omnia licere mallet. Sanatis vulneribus arcessit omnis qui sibi pecunias
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Interim nũciatꝰ laterensi uiuẽ cassium:
quo nũcio dolore magis ꝑmotus ꝗͣ aĩo ꝑtur¬
batus reficit se celeriter & ad Cassium usendũ pro¬
ficiscitur. Re cognita .xxx. legio signa cordubã
infert ad auxiliu ferendu imꝑatori suo. facit
hoc ide .xxi. Subsequit᷑ has .u. cũ due legiones
relique essent in castris. Secundani ueriti ne soli
relinq̃rent᷑ atq ex eo quid sensissent iuditaret᷑
secuti sũt factũ suꝑioꝵ. permãsit in siuã legio
uernatula neo ullo timore de gradu deiecta ẽ
assius eos qui noĩati erant conscii cedis iuib&. cõ¬
p̃hendi legionẽ .U. in castra remittit cohortibus
lium: & .L. laterensem. & ãniu scapulam maxͥ¬
me digͥtatis & grẽ proiuĩciale hoĩe. sibiqtam
familiarẽ ꝗͣ laterensem & Raciliu in cadem fu¬
isse cõuiratione. nec du moratꝰ dolorem suu
quin eos int̾fici iub&. Munitui libertis tradie

Expanded text:
ta. § 54 Interim nuntiatur Laterensi vivere Cassium. ta. § 54 Interim nuntiatur Laterensi vivere Cassium. Quo nuntio dolore magis permotus quam animo perturbatus reficit se celeriter et ad Cassium visendum proficiscitur. Re cognita XXX. legio signa Cordubam infert ad auxilium ferendum imperatori suo. Facit hoc idem XXI. Subsequitur has V. Cum duae legiones reliquae essent in castris, secundani, veriti ne soli relinquerentur atque ex eo quid sensissent iudicaretur, secuti sunt factum superiorum. Permansit in sententia legio vernacula nec ullo timore de gradu deiecta est. § 55 Cassius eos qui nominati erant conscii caedis iubet comprehendi; legiones in castra remittit quinque cohlium et L. Laterensem et Annium Scapulam, maximae dignitatis et gratiae provincialem hominem sibique tam familiarem quam Laterensem et Racilium, in eadem fuisse coniuratione, nec diu moratur dolorem suum quin eos interfici iubeat. Minucium libertis tradit
Abbreviated transcription (Latin):
pluresq euocatos cũ telis secũ hr̃e consueuerat.
Aquib ceteri int̾cludunt qui ad cedem fatiẽda
subsequebant᷑. quo in nuo fuit calpurnius saluia¬
nus & manilius tusculus. Minutius inter saxa
que ia cͥebant᷑ in itine̾ fugiẽs oppͥmit᷑. & relato do¬
mũ Cassio. ad eum deducit᷑. Racilius ĩ ꝓximã
se domũ familiaris sui confert. du certu cog¬
noscere confectus ne cassuis esset. Laterensis cũ
id nõ lubitar&. accurrit letus in castra. militib¬
q uernaculis & secũde legionis. quib oclio sciebat
p̃cipue cassiũ esse gratulat᷑. tollit᷑ a multitudine
in tribunal pretor appellat᷑. Nemo eĩ aut in
prouĩtia natus: aut uernatule legionis milites
aut duturnitate iam factus prouĩtialis quo ĩ
nuoͣ erat secunda legio nõ cũ omĩ proiũtia cõ¬
senserat in odio cassii. na legionẽ.xxx. &.xxi.
paucis mensibus in italia scriptas Cesar attribu¬
erat longino. quinta legio nuꝑ ibi erat cõfec¬

Expanded text:
is secum habere consuerat. A quibus ceteri intercluduntur qui ad caedem faciendam subsequebantur; quo in numero fuit Calpurnius Salvianus et Manilius Tusculus. Minucius inter saxa quae iacebant in itinere fugiens opprimitur et relato domum Cassio ad eum deducitur. Racilius in proximam se domum familiaris sui confert, dum certum cognosceret confectusne Cassius esset. L. Laterensis, cum id non dubitaret, accurrit laetus in castra militibusque vernaculis et secundae legionis, quibus odio sciebat praecipue Cassium esse, gratulatur; tollitur a multitudine in tribunal, praetor appellatur. Nemo enim aut in provincia natus, ut vernaculae legionis milites, aut diuturnitate iam factus provincialis, quo in numero erat secunda legio, non cum omni provincia consenserat in odio Cassi: nam legionem XXX. et XXI. paucis mensibus in Italia scriptas Caesar attribuerat Longino, quinta legio nuper ibi erat confec
Abbreviated transcription (Latin):
gestis imꝑatores ab amicis accipere consuessent
Miserat ei ei pharnaces coronã aureã. His respon¬
sis datis: legatos remisit. At pharnaces liberalit̾
omĩa pollicitus. cũ festinãte ac p̃currente cesa¬
rem sꝑar& libentus &̃ credituꝵ suis promissis ꝗͣ
res paterctur. quo celerius honestiusq ad res mag̾s¬
magisinecessarias proficisceretur ex istimabat.¬
Nemini ei erat ignotũ pluribus de causis ad ur¬
bem Cesarem reuocari. Lentius agere. decedẽdi
die postulare. longiores pactiones int̾ponere. ĩ
sũma frustrari cepit. Cesar cognita calliditate
hõĩs. quod aliis temporib natura facere consueue¬
rat. tuc̃ necessitate fecit adductus ut celerius
oĩ opinione manũ consereret. Tela est oppi¬
dum in ponto positũ ipm ut in plano loco satis
munitu. Tumulus eĩm naturalis uelut manu
factus excelsiore undiq fastigio sustin& murũ.

Expanded text:
gestis imperatores ab amicis accipere consuessent. gestis imperatores ab amicis accipere consuessent. Miserat enim Pharnaces coronam auream. His responsis datis legatos remisit. § 71 At Pharnaces liberaliter omnia pollicitus, cum festinantem ac praecurrentem Caesarem speraret libentius etiam crediturum suis promissis quam res pateretur, quo celerius honestiusque ad res magis necessarias proficisceretur — nemini etiam erat ignotum plurimis de causis ad urbem Caesarem revocari —, lentius agere, decedendi diem postulare longiorem, pactiones interponere, in summa frustrari coepit. Caesar cognita calliditate hominis, quod aliis temporibus natura facere consueverat tunc necessitate fecit adductus, ut celerius omnium opinione manum consereret. § 72 Zela est oppidum in Ponto positum, ipsum ut in plano loco satis munitum: tumulus enim naturalis, velut manu factus, excelsiore undique fastigio sustinet murum.
Abbreviated transcription (Latin):
ne aut deiothar sibi obicer&̃. aut nimis eo glo¬
riarent᷑ bñficio quod auxilia pompeio nõ mi¬
sissent. Nam sc neq libentuis fate̾ quicꝗͣ ꝗͣ suppli¬
cibus ignoscere: neq prouĩciaꝵ publicas ĩuirias
condonare his posse qui nõ fuiss&̃ inse officiosi. qm̃
id ip̃m quod cõmemorarẽt officiu fuisse utilius
pharnaci: qui proiudiss& ne uinceretꝰ. ꝗͣ sibi cui
dii ĩmortales uictoriã tribuissent. Itaq se magnas
& graues in iurias ciuius romanoꝵ qui in põto
negociati essent: qm̃ in integrũ restituere nõ posset.
concedere pharnati. Nam neq int̾fectis amissa
uita. neq ex sectis uirilitate restituere posse. qđ
quiđ suppliciu grauius morte ciues romani sub¬
issent. Ponto uero deceder& confesti familias¬
q publicanoꝵ remiter&: ceteraq restitueret sociis
ciuibusq romanis. que penes eu essent. Si fecisset
iam tuc̃ muter& munera ac dona que bene rebi

Expanded text:
ne aut Deiotarum sibi obicerent aut nimis eo glone aut Deiotarum sibi obicerent aut nimis eo gloriarentur beneficio, quod auxilia Pompeio non misissent. Nam se neque libentius facere quicquam quam supplicibus ignoscere neque provinciarum publicas iniurias condonare eis posse qui fuissent in se officiosi. Quin id ipsum quod commemorant officium fuisse utilius Pharnaci, qui providisset ne vinceretur, quam sibi cui di immortales victoriam tribuissent. Itaque se magnas et gravis iniurias civium Romanorum qui in Ponto negotiati essent, quoniam in integrum restituere non posset, concedere Pharnaci. Nam neque interfectis amissam vitam neque exsectis virilitatem restituere posse; quod quidem supplicium gravius morte cives Romani subissent. Ponto vero decederet confestim familiasque publicanorum remitteret ceteraque restitueret sociis civibusque Romanis quae penes eum essent. Si fecisset, iam tunc sibi mitteret munera ac dona quae bene rebus
Abbreviated transcription (Latin):
in unũ locũ coegiss& q̃ nuo atq ex̾citatione belloꝵ
mediocres erãt. ex cepta ei legione sexta: qua
secũ abduxerat alexandria ueteranã multis labo¬
ribus ꝑiculisq functam: multisq militibus ꝑti dif¬
ficultate itineꝵ at nauigationũ ꝑti crebritate bel¬
loꝵ adeo diminutã. ut minus. Cii. hõiu in ea ess
elique erant tres legiones. Una deiotari: due que
in eo p̃lio. quod. CÑ. domitui fecisse cũ pharnate
scripsimus fuerant. Legati ab pharnace missi
Cesarem adeunt: atq in primis dep̃tantꝰ ne eius
aduentus hostilis esset. Factuꝵ eĩ oĩa pharnacẽ
que imꝑata essent. maxĩeq cõmemorabant nul¬
la Pharnatez auxilia contra cesarem pompeio
dare uoluisse: Cu deiotarus qui dedisset tñ ei
satisfecisset. Cesar respondit se fore equissimum
pharnaci si que polliceret᷑ rep̃sentaturus esset. mo¬
nebat aute ut solebat mitibus uerbis legatos

Expanded text:
in unum locum coegisset, quae numero atque exercitatione bellorum in unum locum coegisset, quae numero atque exercitatione bellorum mediocres erant — excepta enim legione sexta, quam secum abduxerat Alexandrea veteranam multis laboribus periculisque functam multisque militibus partim difficultate itinerum ac navigationum partim crebritate bellorum adeo deminutam, ut minus mille hominibus in ea esset, reliquae erant tres legiones, una Deiotari, duae quae in eo proelio quod Cn. Domitium fecisse cum Pharnace scripsimus fuerant —, legati a Pharnace missi Caesarem adeunt atque imprimis deprecantur ne eius adventus hostilis esset: facturum enim omnia Pharnacen quae imperata essent. Maximeque commemorabant nulla Pharnacen auxilia contra Caesarem Pompeio dare voluisse, cum Deiotarus, qui dedisset, tamen ei satisfecisset. § 70 Caesar respondit se fore aequissimum Pharnaci, si quae polliceretur repraesentaturus esset. Monuit autem, ut solebat, mitibus verbis legatos,
Abbreviated transcription (Latin):
q in . CN. pompei castris fuisset. neq eĩ se debu¬
iss&:. Cũq defensionẽ eius nullã posse excusatio¬
nem eius imprudentie recipere co arguisset. qđ
homo tante prudentie ac diligẽtie stire potuiss&
quis urbem italiãq tener&: ubi senatus ppłus¬
q romanus: ubi res pi. esset. quis de inde post
.L lentulũ .C. marcellu consul ess&: tamen se
concedere id factu supiorib suis bñficiis. ueteri
hospitio atq amicitie dignitati etatiq hoĩs. precib
coꝵ qui frequẽtes cõcurrissent hospites atq ami¬
⁊ deiothari ad dep̃candum. de cõtrouersiis teth¬
rarthaꝵ postea se cognituꝵ esse dixit. Regiũ ues¬
titum ei restituit. Legionẽ aũt ea quã ex gne̾ ciui¬
um suoꝵ deiotarus natura disciplinaq nr̃a constitu¬
tam habebat equitatũq omẽ ad bellũ gerendũ ad¬
ducẽ iussit. Cum in pontu ueniss&. copiasq oẽs

Expanded text:
iisque coactus in Cn. Pompei castris fuisset: neque enim se debuiisque coactus in Cn. Pompei castris fuisset: neque enim se debuisset, cumque defensionem eius nullam posse excusationem eius imprudentiae recipere coarguisset, quod homo tantae prudentiae ac diligentiae scire potuisset quis urbem Italiamque teneret, ubi senatus populusque Romanus, ubi res publica esset, quis denique post L. Lentulum, C. Marcellum consul esset, tamen se concedere id factum superioribus suis beneficiis, veter hospitio atque amicitiae, dignitati aetatique hominis, precibus eorum qui frequentes concurrissent hospites atque amici Deiotari ad deprecandum, de controversiis tetrarcharum postea se cogniturum esse dixit, regium vestitum ei restituit. Legionem autem eam quam ex genere civium suorum Deiotarus armatura disciplinaque nostra constitutam habebat equitatumque omnem ad bellum gerendum adducere iussit. § 69 Cum in Pontum venisset copiasque omnis
Abbreviated transcription (Latin):
templu. quod tanta religione colit᷑ ut saterdos
eius dee magis imꝑio  potentia setundus a rege c̃¬
sensui gentis illius habeat᷑. id hoĩi nobilissimo lico¬
medi bychino adiudicauit. qui regio capadocum
mutacionẽq gnu̾is iure minime dubio: uetustate
Ariobarzanis ariarathi cũ bñ meritus uterq e
sollicitar&: aut heres regni terreret Ariobar⁊ anes
iter inceptu simili uelocitate conficere cepit. Cũ
propius pontũ finesq gallogretie accessiss&: deio¬
tarus tethrarches gallo gretie tũ quide pene totiꝰ
quod ei neq legibus neq moribus concessũ este
ceteri tetrarche contendebant. sine dubio autem
Rex armenie minoris ab senatu appellatus. depo¬
sitis regis insignibus. neq tm̃ priuato Uestitu: sed
& ia reoꝵ habitu supplex ad Cesarẽ uenit ora¬
tum sibi ignoscer& quod in ea ꝑte positus t̾raꝵ
que nulla p̃sidia cesaris habuiss&. excitibus imꝑiis

Expanded text:
templum, quod tanta religione colitur ut sacerdos templum, quod tanta religione colitur ut sacerdos eius deae maiestate, imperio, potentia secundus a rege consensu gentis illius habeatur. Id homini nobilissimo Lycomedi Bithyno adiudicavit, qui regio Cappadocum m genere ortus iure minime dubio, vetustate Ariobarzanis Ariarathi, cum bene meritus uterque esollicitaret aut heres regni terreret Ariobarzanen, iter inceptum simili velocitate conficere coepit. § 67 Cum propius Pontum finisque Gallograeciae accessisset, Deiotarus, tetrarches Gallograeciae tum quidem paene totius, quod ei neque legibus neque moribus concessum esse ceteri tetrarchae contendebant, sine dubio autem rex Armeniae minoris ab senatu appellatus, depositis regiis insignibus neque tantum privato vestitu sed etiam reorum habitu supplex ad Caesarem venit oraut sibi ignosceret, quod in ea parte positus terrarum quae nulla praesidia Caesaris habuisset exercitibus imper
Abbreviated transcription (Latin):
hementer ess& inflatus . quod contra domitiu cal¬
uinũ fecerat. Commoratus fere in om̃ib ciuitatib
que maiore sunt dignitate. p̃mia bñ meritis & uiri¬
tim & publice tribuit. de controu̾siis uet̾ibus cog¬
noscit ac statuit. Reges tyrãnos dinastas prouĩcie
finitimosq qui om̃es ad eum cãcurrerant receptos
infidem: condicõib impositis prouĩtie tuende ac de¬
amicu & necessariu suu legionib syrieq p̃fecit.
pẽ eadem dasse qua uenerat proficiscit᷑ in cilicia
Cuius prouitie cͦuutates omẽs euocat. Tarsum quđ̃
oppidũ fere tocius Cylicie nobilissimũ fortissimũq
est: ibi rebus omĩb prouicie & finitimaꝵ ciuitatũ
constitutis. cupiditate proficiscendi ad bellũ gerẽ¬
dum uõ duicius moratur. magnisq itinerib ꝑ capa¬
docia confectis. biduu marace cõmoratus: toma.
na uetustissimũ & scĩssimũ in cappadocia bellone

Expanded text:
hementer esset inflatus quod contra Domitium Calhementer esset inflatus quod contra Domitium Calvinum fecerat. Commoratus fere in omnibus civitatibus quae maiore sunt dignitate, praemia bene meritis et viritim et publice tribuit, de controversiis veteribus cognoscit ac statuit; reges, tyrannos, dynastas provinciae finitimos, qui omnes ad eum concurrerant, receptos in fidem condicionibus impositis provinciae tuendae ac deamicum et necessarium suum, legionibus Syriaeque praeficit; ipse eadem classe qua venerat proficiscitur in Ciliciam. Cuius provinciae civitates omnis evocat Tarsum, quod oppidum fere totius Ciliciae nobilissimum fortissimumque est. Ibi rebus omnibus provinciae et finitimarum civitatium constitutis cupiditate proficiscendi ad bellum gerendum non diutius moratur, magnisque itineribus per Cappadociam confectis biduum Mazacae commoratus Comana venit,1 vetustissimum et sanctissimum in Cappadocia Bellonae
Abbreviated transcription (Latin):
administrari. neq ullam ꝑte rei puͨ ͤ satis cõmode
geri : quod & cõtencionib tribunitiis ꝑniciose sedi¬
ciones orirent᷑. & ambicione atq indiligentia tri¬
bunoꝵ militu. & qui legionibus p̃erant multa cõ¬
tra morem cõsuetudĩẽ que militarẽ fierent: que
dissoluende discipline seueritatisq essent: eaq omĩa
flagitare aduẽtu suu uider&: tñ p̃ferendu existi¬
mauit quas in prouintias regionesq ueniss&: eas
ita relinq̃re cõstitutas: ut domesticis dissensionibus
liberarent᷑: iura legesq acciꝑent: ex ternoꝵ hostiũ
metũ deponer&. Nec in syria. cylicia. asia teleriter
se confectuꝵ sꝑabat: qđ hee ꝓ uĩcie nullo bello p̃¬
mebant᷑ Iu bithinia ac ponto. plus oneris sibi uide¬
bat impendere. Non excessisse eni ponto ꝑharnacẽ
audiebat. neq excessuꝵ putabat. cũ secundo p̃lio ue¬

Expanded text:
administrari neque ullam partem rei publicae satis commode administrari neque ullam partem rei publicae satis commode geri, quod et contentionibus tribuniciis perniciosae seditiones orirentur et ambitione atque indulgentia tribunorum militum et qui legionibus praeerant multa contra morem consuetudinemque militarem fierent, quae dissolvendae disciplinae severitatisque essent, eaque omnia flagitare adventum suum videret, tamen praeferendum existimabat, quas in provincias regionesque venisset, eas ita relinquere constitutas ut domesticis dissensionibus liberarentur, iura legesque acciperent, externorum hostium metum deponerent. Haec in Syria, Cilicia, Asia celeriter se confecturum sperabat, quod hae provinciae nullo bello premebantur; in Bithynia ac Ponto plus oneris videbat sibi impendere. Non excessisse enim Ponto Pharnacen audiebat neque excessurum putabat, cum secundo proelio ve
Abbreviated transcription (Latin):
De cuius aduẽtu ut cognouit Cassius: legiones quas
secũ habuerat equitatũq in hiberna distribuit Ip̃e
om̃ibus siuis rebus celeriter correptis malatam cõ¬
tendit. Ibi q ad uerso tempore nauigandi naues
conscendit: ut ipẽ p̃dicabat. ne se lepido & Tre¬
bonio & marcello cõmitter&: ut amici eius dicti¬
tabant ne ꝑ ea prouĩcia minore cũ digͥtate iter
fater&. cuiꝰ magna pars ab eo defecerat ut teteri
existimabant ne pecunia illa ex infinitis rapinis
confecta in potãte cuiusꝗͣ ueniret. Progressus
secũda ut hiberna tempestate. cũ hiberriũ flumẽ
noctis uitande causa se contuliss&. inde paulo ue¬
hemẽtiore tempestate: nihil ꝑiculosius naiugatin¬
se credens profectus aduersis fluctib occurrẽti¬
posset. demersa naue periit
UM in Syriam Cesar ex egipto uenir&. atq abhis
qui Roma uenerãt ad eu cognoscer&. lrisq urba¬
nis aĩaduerter& multa Rome male & in utiliter ⁊¬

Expanded text:
De cuius adventu ut cognovit Cassius, legiones quas De cuius adventu ut cognovit Cassius, legiones quas secum habuerat equitatumque in hiberna distribuit; ipse omnibus suis rebus celeriter correptis Malacam contendit ibique adverso tempore navigandi navis conscendit, ut ipse praedicabat, ne se Lepido et Trebonio et Marcello committeret, ut amici eius dictitabant, ne per eam provinciam minore cum dignitate iter faceret cuius magna pars ab eo defecerat, ut ceteri existimabant, ne pecunia illa ex infinitis rapinis confecta in potestatem cuiusquam veniret. Progressus secunda ut hiberna tempestate cum in Hiberum flumen noctis vitandae causa se contulisset, inde paulo vehementiore tempestate, nihilo periculosius se navigaturum credens, profectus, adversis fluctibus occurrentiposset, demersa nave periit. § 65 Cum in Syriam Caesar ex Aegypto venisset atque ab eis qui Roma venerant ad eum cognosceret litterisque urbanis animadverteret multa Romae male et inutiliter
Abbreviated transcription (Latin):
suam in omĩ re int̾ponit. Cu diu dubitass& cassiꝰ
quid sibi faciendu. quid ue lepido ess& credendũ
neq ullũ exitu consilii sui repir&isi ꝑmaneret in
snĩa. Postulat uti municiones dissicerent᷑: sibiq liber
exitus daret᷑. nõ tm̃ indutiis factis sed prope iam
constituta oꝑa conplanarent. Custodieq munitionũ
essent deducte auxilia regis in id castellu marcelli
quod proximũ erat regis castris neq opinãtibus
omĩbus sid tñ in oĩb fuit Cassius : Nam de huiꝰ cõ.¬
scientia. dubitabatꝰ. impetu fecerunt compluresq ibi
milites opp̃sserunt. Quod nisi celeriter indignati¬
one & auxilio lepidi prelui ess& dirẽptu maior
calamitas esset accepta: cũ iter Cassio patefactu
esset. Castra marcellus cũ lepido cõuĩgit. Lepi¬
dus eode tempore marcellusq Cordubam cũ suis
Cassius proficiscit᷑ Narbonẽ. Sub idem tp̃us
Trebonius proconsul ad prouĩtia obtinenda ueĩt.

Expanded text:
suam in re omni interponit. Cum diu dubitasset Cassius quid sibi faciendum quidve Lepido esset credendum, neque ullum exitum consili sui reperiret si permaneret in sententia, postulat uti munitiones disicerentur sibique liber exitus daretur. Non tantum indutiis factis sed prope iam pace constituta opera cum complanarent custodiaeque munitionum essent deductae, auxilia regis in id castellum Marcelli quod proximum erat regis castris, neque opinantibus omnibus — si tamen in omnibus fuit Cassius: nam de huius conscientia dubitabatur —, impetum fecerunt complurisque ibi milites oppresserunt. Quod nisi celeriter indignatione et auxilio Lepidi proelium esset diremptum, maior calamitas esset accepta. § 64 Cum iter Cassio patefactum esset, castra Marcellus cum Lepido coniungit. Lepidus eodem tempore Marcellusque Cordubam cum suis, Cassius proficiscitur Carmonem. Sub idem tempus Trebonius proconsul ad provinciam obtinendam venit.
Abbreviated transcription (Latin):
moratus ẽ ꝗͣ necessitas urbanaꝵ sedicionũ pati
uidebat᷑. Rebus felicissime celerrimeq cõfectis
in italiam celerius õiu opinione uenit iħs¬
ESR. IT INERIBUS
ustis confectis: nullo die in¬
tmisso. ad .xiii. kł. iañ. lilibeũ

Expanded text:
moratus est quam necessitas urbanarum seditionum pati moratus est quam necessitas urbanarum seditionum pati videbatur. Rebus felicissime celerrimeque confectis in Italiam celerius omnium opinione venitesar itineribus iustis confectis nullo die intermisso a. d. XIIII Kal. Ian. Lilybaeu
Abbreviated transcription (Latin):
nata: postero die cũ expeditis equitib ipe proficis¬
citur.Legionem .Ui. decedere ad p̃mia atq ho¬
nores accipiendos in italia iub&. Auxilia deiota¬
ri domũ remitit. Duas legiones cũ celio minutio¬
ciano in ponto reliquit. Ita per allogretiam
Bithiniamq in asiam iter fatit. oĩuq eaꝵ proiũ¬
ciaꝵ de cõtrousiis cognoscit ac statuit. iura in
tethrarcas reges ciuitates distribuit. Mitridatẽ
ꝑgamu quo rem feliciter celeriterq gestam in
egypto supra scripsimus regio genere ortum
disciplinis &̃ regiis educatũ nam eum mitridates
rex Asie tocius ꝑꝑ nobilitate ꝑgamo paruulũ secũ
asportauerat in castra. multosq retinierat ãnos.
regibus int̾poĩto amicissimo rege muniuirt. Eide
tethrarchia legibus gallo gretoꝵ. iure gentis &
cognacionis ad iudicauit. occupatã & possessam
paucis ante annis deiotaro. Neq tñ usꝗͣ diuciꝰ

Expanded text:
nata postero die cum expeditis equitibus ipse proficisnata postero die cum expeditis equitibus ipse proficiscitur, legionem sextam decedere ad praemia atque honores accipiendos in Italiam iubet, auxilia Deiotari domum remittit, duas legiones cum Caelio Viniciano in Ponto relinquit. § 78 Ita per Gallograeciam Bithyniamque in Asiam iter facit omniumque earum provinciarum de controversiis cognoscit et statuit; iura in tetrarchas, reges, civitates distribuit. Mithridaten Pergamenum, a quo rem feliciter celeriterque gestam in Aegypto supra scripsimus, regio genere ortum, disciplinis etiam regiis educatum — nam eum Mithridates, rex Asiae totius, propter nobilitatem Pergamo parvulum secum asportaverat in castra multosque retinuerat annos —regibus interposito amicissimo rege munivit. Eidem tetrarchian Gallograecorum iure gentis et cognationis adiudicavit occupatam et possessam paucis ante annis a Deiotaro. Neque tamen usquam diutius
Abbreviated transcription (Latin):
interfectis. partim suoꝵ ruina oppressis. qui uelo¬
citate effugere poterant: armis tñ ꝓiectis uallem
transgressĩ: nichil ex loco suꝑiori inermesprofice̾
poterant. At nr̃i iuctoria elati subire iniquu
locu municionesq aggredi nõ dubitauerunt. De¬
fendentibus aute his cohortibus castra quas phar¬
naces p̃sidio reliq̃rat. celeriter castris hostiu sunt
potiti. Interfecta multitudine om̃i suoꝵ aut
capta. pharnaces cũ paucis equitibo equitib pro¬
fugit. Cui nisi castroꝵ oppugnatio facultate at¬
tulisset liberius profugiendi. uiuis in Cesaris po¬
testate adductus ess&. Tali uictoria tociens uic¬
tor. Cesar ineredibili est leticia affectus. quod
maximũ bellum tanta celeritate confecerat.
quodq subiti ꝑiculi recordacio ẽ letior quod uic¬
toria facilis ex difficillimis rebus acciderat. põ¬
to recepto. preda omĩ regia militibus condo¬

Expanded text:
tibus partim interfectis partim suorum ruina oppressis, qui velotibus partim interfectis partim suorum ruina oppressis, qui velocitate effugere poterant, armis tamen proiectis vallem transgressi nihil ex loco superiore inermi proficere poterant. At nostri victoria elati subire iniquum locum munitionesque aggredi non dubitarunt. Defendentibus autem eis cohortibus castra quas Pharnaces praesidio reliquerat, celeriter castris hostium sunt potiti. Interfecta multitudine omni suorum aut capta Pharnaces cum paucis equitibus profugit; cui nisi castrorum oppugnatio facultatem attulisset liberius profugiendi, vivus in Caesaris potestatem adductus esset. § 77 Tali victoria totiens victor Caesar incredibili est laetitia adfectus, quod maximum bellum tanta celeritate confecerat, quodque subiti periculi recordatione laetior victoria facilis ex difficillimis rebus acciderat. Ponto recepto praeda omni regia militibus condo