comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nesopo tamiã iudaeã & cappadociã
ontũ & asiã phirrgiã & phãphilã a egrotũ
& pastes lybiae secus cyrenen & aduenae romani
iud aei & pselrti. cr&es & arabes. Verũ tam̃ illis¬
hoc deerat quod ñ sicut istiom̃s ex dĩministris
undiq consistebant. In p̃sertisi quidẽ choromul¬
titudo eroc epis coporũ numerũ trecentorũ
excedens sequentib: eos prbis acdiaconib: &
acolitis. iuorũ numerus ñ poterat conp̃hendi.
Sinistrorũ uero dĩ alii sapientiae sermoneful¬
gi bant. alii continentia uitae & pacientiae
corus cabant. alu uero nedio modohorũ uistutib
ornabantur. Erant igitur int̾eos alii tẽporis
honoratil gin quitate. alii iuuentu te & animi
robore p̃micantes. qiinuꝑ uenerant ad huius
ministerii cursũ. Quib: uidelic& omnib impertetor
dieb cotidianis cibaria largissi me ordinartnte cptñdi.
Iaecitaq dehis qui ibi collectir phamphili recitaũ
eusebius. Cũq celebrass& impenctor uictricẽ

Expanded text:
esopotamiam, Judaeam et Cappadociam, Pontum et Asiam, Phrygiam et Pamphyliam, Aegyptum et partes 225 Libyae secus Cyrenen, et advenae Romani, Judaei et proselyti, Cretes et Arabes . Verumtamen hoc illis deerat, quod non, sicut isti, omnes ex Dei ministris utique consistebant. In praesenti siquidem choro multitudo erat episcoporum, numerum trecentorum excedens, sequentibus eos presbyteris, ac diaconibus, et acolythis, quorum numerus non poterat comprehendi. Ministrorum vero Dei alii sapientiae sermone fulgebant, alii continentia vitae et patientia coruscabant; alii vero medio modo horum virtutibus ornabantur. Erant igitur inter eos alii temporis honorati longinquitate, alii juventute, et animi robore praemicantes, qui nuper venerant ad hujus ministerii cursum. Quibus videlicet omnibus imperator diebus quotidianis cibaria largissime ordinarat expendi. Haec itaque de his qui ibi collecti sunt Pamphili recitavit Eusebius. Cumque celebrasset imperator victricem
Abbreviated transcription (Latin):
p o philosophe audi dogmata uenitatus
cordia suꝑ homines ab errore eos. & feraeli reli.¬
gione liberruit. passus ex muliere nasc̃i & cum
homin .b: co. uersari & moripeis. ueni&q denuo
iudicaturus. singulorũ uitam. haec ita se ha¬
here sine ꝑscrutatione credimus
olugitur in anit̃ labonere quaerens destruere
eaquae fide ꝑcepimus. noli inuestigarimodum.
quo fierihaec autñfieri potuer̃: sienĩ credis con¬
sulenti mihi adistai esponde. Obstupefact uero.
philosophur credoinquid. Tunc gratias ꝓdeuec
essent ꝑ suadebat . ñ inꝓu. demutatũ se iuracns.
sedineffabiliquadã uistute adxp̃ianitatem
protenus inuitatum.

Expanded text:
 o philosophe, audi dogmata veritatis:cordia super homines, ab errore eos et ferali religione liberavit, passus ex muliere nasci, et cum hominibus conversari, et mori pro eis, venietque denuo judicaturus singulorum vitam. Haec ita se habere sine perscrutatione credimus. Noli igitur inaniter laborare, quaerens destruere ea quae fide percepimus. Noli investigare modum quo fieri haec aut non fieri potuerunt. Si enim credis consulenti mihi, ad ista responde. Obstupefactus vero philosophus: Credo, inquit. Tunc gratias pro devessent, persuadebat: non improvide mutatum se jurans, sed 226 ineffabili quadam virtute ad Christianitatem protinus invitatum.
Abbreviated transcription (Latin):
onenĩ sol: nodo eccłae p̃suls roetiocina ionib
int̃socestare uidebantur. sed &iã populus
diuis eract. aliinamq istis. aliiuero consentie¬
bant illis. & ad it itũ causauenit incendium.
ut inpublico &inipsis theatris xp̃iamtatide¬
roge &ur. hn quidẽ in ipra alex andria positi
tamquã iam uictores desuperiorib: ꝓsecutionib:
facti. pouus armabantur. legatior sq tte¬
bant adꝓuintiales epõs. hiuero in alterõ huisi
pastẽ illorũ simili: ediuoni communicabant xuiii.
iscebantur igitur arrica us militiã qi dudũ¬
erant ab eccĩa seg egati. qui uero sint isti
cendũ ẽ. subparo ale candrinae ciuitatis ep̃o
is scepit diolecia imperaente inastrrium.¬

Expanded text:
ocinationibus inter se certare videbantur, sed etiam populus divisus erat. Alii namque istis, alii vero consentiebant illis. Et ad tantum causa venit incendium, ut in publico et in ipsis theatris Christianitati derogaretur. Hi quidem in ipsa Alexandria positi, tanquam jam victores de superioribus persecutionibus facti, potius armabantur, legationesque mittebant ad provinciales episcopos; hi vero in alteram divisi partem, illorum simili seditioniiscebantur igitur Arianis Meletiani , qui dudum fuerant ab Ecclesia segregati. Qui vero sint isti dicendum est. Sub Petro Alexandrinae civitatis episcopo, qui suscepit Diocletiano imperante martyrium
Abbreviated transcription (Latin):
ut aũt huius modi tristitiae meae r agnitudine sen¬
tiatis audite. Dudũ ueniens adnicomed ensiũ ciuita¬
tẽ repente adoriente ꝑ gerefestinabam.
imq: ad uos tende. ẽ & plurima iam parte uob cum
tem. huius reinuntios im. reentus. neo culis uidere
conpellerer. quae in possibile iudicabã ad sensũ posse
auriũ ꝑuenire. qua ꝓnt̃ a perite iam mihi ꝑurt̃ m con¬
cordiã orientis uiasqr as contetone clonsistis. alt̃¬
utrac uelocit̃q mihi concedite. uosq: ipsos.& ni
uersos populos uid rela&os. & ꝓ cõmuni omniũ concor¬
dia. aclibestate debitã gratia:s̃ actionẽ faborbilio:
eloquiis dõ persoluere.xXi. SOLOMΕΝUS
lexandro siquidẽ & arrio nuncculnando. nunc
mmonendo haec scripsis sedinoscitur. grxuit̃ autẽ

Expanded text:
Ut autem hujusmodi tristitiae meae magnitudinem sentiatis, audite. Dudum veniens ad Nicomediensium civitatem, repente ad Orientem pergere festinabam. Cumque ad vos tenderem, et plurima jam parte vobiscum essem, hujus rei nuntio sum retentus: ne oculis videre compellerer quae impossibile judicabam ad sensum aurium posse pervenire. Quapropter aperite jam mihi per vestram concordiam Orientis vias, quas contentione clausistis alterutra; velociterque mihi concedite, vosque ipsos et alios universos populos videre laetos, et pro communi omnium concordia ac libertate debitam gratiarum actionem favorabilibus eloquiis Deo persolvere. SOCRATESlexandro siquidem et Ario, nunc culpando, nunc admonendo, haec scripsisse dignoscitur. Graviter autem
Abbreviated transcription (Latin):
paste dofonatii disson rent Alexandrose¬
cripsit quarum lit tererum pastẽ hic poni
incongruũ. tota enim epostola in libris
÷ posita ẽ inuita constantim. SoCRAT¬
ctor constantinus maximus pius alexandro
&arrio. didici tunon atam p̃sentis quaes¬
tionis originẽ quando tu. o alexander a p̃sbi
uanae uurdã quaestionis pastes ⁊ tir& tuq
Garrie quod neq principio cogitari debueret¬
aut cogitatũ taciturnitati tra dipotius con¬
p&ebãt illud in ꝓuide ꝓtenus obiecisti. unde
discor dia int̾uos emergente misteria c ⁊¬
temnuntur. sc̃s uero populus in utraq diuisus
cõmunis corporis congruentia se para tui.
rgo uterq urm ex aequo uoluntatẽ p̃bens in
quo uos confamulus utr̃ iuste mon& oboediat.

Expanded text:
parte dogmatis dissonarent. Alexandro sins, talia scripsit, quarum litterarum partem hic poni non est incongruum. Tota enim epistola in libris Eusebii posita est in Vita Constantini. SOctor Constantinus Maximus, Pius, Alexandro et Ario. Didici tunc natam praesentis quaestionis originem, quando tu, o Alexander, a presbvanae cujusdam quaestionis parte sentiret. Tuque, o Ari, quod neque principio cogitari debuerat, cogitatum taciturnitati tradi potius competebat, illud improvide protinus objecisti, unde, discordia inter vos emergente, mysteria contemnuntur. Sanctus vero populus in utraque divisus est, communis corporis congruentia separatur. Ergo uterque vestrum ex aequo voluntatem praebens, in quo vos confamulus vester juste monet obediat.
Abbreviated transcription (Latin):
conspinent. Qihaec ita sint quanto p otiusiustũ
e uos magnidĩ ministros inuoluntate
religionis alterutris. ẽẽ. concordes
onsideremus itaq ractione naiori e&amphiori
intelli gentia cogitemus si rec tesehabeat ppt̃
parua&uana sermonũ cestamina fr̃s fratib
resultare & honorẽ concilii ꝑuos impia con¬
tentione discerpere. dũ ad inuicẽ ꝓsic paruis &
nequaquã necessariis litigatisuu lgarias haec
&x in fantũ magis fatuitatib: cõmo danda quã
sacrorum uirorũ & prudentiũ ntelligiñ consona
ecedamergo ulentes a tẽptationib diabolicis.
magnus ntr dr̃ saluator uniuersorũ. cõmuneumnib
lum effulsit. Cuius ꝓuidentia hoc meũ ministridĩ
tudiũ adꝑfectionẽ uenire ꝑmitrite. uti osillius
opulũ mea ad locutione. & ministerio & monitio

Expanded text:
conspirant. Cum haec ita sint, quanto potius justum est vos, magni Dei ministros, in voluntate religionis alterutris esse concordes? Consideremus itaque ratione majori, et ampliori intelligentia cogitemus, si recte se habeat propter parva et vana sermonum certamina fratres fratribus resultare, et honorem concilii per vos impia contentione discerpere, dum ad invicem pro sic parvis et nequaquam necessariis litigatis. Vulgaria sunt haec et infantum fatuitatibus magis accommodanda, quam sacrorum virorum et prudentium intelligentiae consona. Recedamus ergo volentes a tentationibus diabolicis. Magnus Deus noster Salvator universorum commune omnibus lumen effulsit, cujus providentia hoc meum, ministri Dei, studium ad perfectionem venire permittite; ut vos illius populum mea allocutione, et minister
Abbreviated transcription (Latin):
non exeus sobstanti actir tu unaciero alr¬
quã cumin genita naturt p asticipantẽ
xisten ẽ ex eius substantia. sed factũꝑ
E aliudnaturc atq: uistute quantum
t tine addinte grẽ similitudinẽ affectumu
otestatẽq factoris factũ scilic& in ena mebi¬
lit. qđ euiã cogitationi ñ solũ humanae sed&iã
quag ul tnr om̃s homines ẽ. in conp̃hensibile
udicamus & credimus. Et haec quidẽ. ñ roctio¬
nib nr̃is obstricti sed exscriptura scã discen¬
tes dicimus creatum ẽẽ & fundatũ & genitum
substantia. & in conuestibili & in effabilina turte
similitudine factoris. sicut ipse dñs ait :
me:.si aũt exen hoc .ẽ. ab eo eret quasi pars eiꝰ
uelex fluxu substantiae nequaquã creatus
dñe uere. Quia quod ex ingenito existit.
reatũ iam ab alio aut̃ ab eo aut sundat inonerit
abintio ingemtũ euni dicere. ostensionẽ quandã
ceo aequalitatẽ natunte. scimus enĩ quiañ de co
logenitũ. dicii scriptute sed &iã de dissimilib

Expanded text:
non ex ejus substantia factum, et, universalquam cum ingenita natura participantem aut existentem ex ejus substantia, sed factum perfecte, aliud natura atque virtute, quantum attinet ad integram similitudinem, affectum potestatemque factoris, factum scilicet inenarrabiliter. Quod etiam cogitationi non solum humanae, sed etiam quae ultra omnes homines est, incomprehensibile judicamus et credimus. Et haec quidem non rationibus nostris obstricti, sed ex Scriptura sancta discentes, dicimus creatum esse, et fundatum, et genitum substantia, et inconvertibili et ineffabili natura, similitudine factoris, sicut ipse Dominus aitme . Si autem ex eo, hoc est ab eo erat, quasi pars ejus vel ex fluxu substantiae, nequaquam creatus as hoc, domine vere, quia quod ex ingenito existit, creatum jam ab alio, aut ab eo, aut fundatum non erit ab initio: ingenitum eum dicere, ostensionem quamdam ex eo aequalitatem naturae. Scimus enim quod non de eo solo genitum dicit Scriptura, sed etiam de dissimilibus ei
Abbreviated transcription (Latin):
uero saepe supplicante: alexandro a ltxan¬
qui circa eusebiũ non inclinas sent eũ tam¬
quã in iuriã passi malignabantur &acrixes
ad robonendũ arrii dogma sunt facti
onciliũq inbithyna colligentes seripser̃ epis
umiuersis. ut tamquã recte credentib comi¬
imun carent arrianis & a gerent ut alexander
quoq cõmunicar& eis. dũq eorũ studiũ defe¬
ciss&c alexandronequaquã consentiente lega¬
tione fungitur. arrius apud paulinũ tyriepm
& patrophilũ scrthopoleos. poes unacĩ suis
t iuber&ur cũpopulo quicũe o enet sollẽnia
acram̃ta ecłae celebrare. tamquam ipse

Expanded text:
ero saepe supplicantes Alexandro qui circa Eusebium erant, non inclinassent eum, tanquam injuriam passi malignabantur, et acriores ad roborandum Arii dogma sunt facti; conciliumque in Bithynia colligentes, scripserunt episcopis universis, ut tanquam recte credentibus communicarent Arianis, et agerent ut Alexander quoque communicaret eis. Dumque eorum studium defecisset, Alexandro non consentiente, legatione fungitur Arius apud Paulinum episcopuet Patrophilum Scythopoleos: petens una cum suis ut juberetur cum populo qui cum eo erat solemnia sacramenta Ecclesiae celebrare, tanquam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
principiũ hab& filius Ds̃ ai t̃sine principio ẽ
& quia diximus exon exstantib ẽ. sic aũt diximꝰ
secundũ quod nec̃ parsdĩ ÷̃ nec exaliquo subiecto
ꝓpterea ꝑsecitionẽ natimur.
ec&ero t iostiualere te in dño. oprom nore
tribulationũ nostr.rũ conlucian: reu
nasius. anaxarbi & grego : nerrt o &us aũt
lyddae. lyddauero .ẽ. quae iiuncdo:olis
appellatur. hos ergo arrius. concordes sehabere:
riabatur. Hort iocauit phi ꝯgonnim¬

Expanded text:
habet Filius, Deus autem sine principio est; et quia diximus, Ex non exstantibus est. Sic autem diximus secundum quod nec pars Dei est, nec ex aliquo subjecto; propterea persecutionem patimur. De caetero tu nosti. Valere te in Domino opto, memorem tribulationum nostrarum, Collucianista vere Eusnasius Anazarbi, et Gregorius Beryti, Aetius autem Lyddae. Lydda vero est quae nunc Diospolis appellatur. Hos ergo Arius concordes se habere gloriabatur. Hostes autem vocavit Philogoni
Abbreviated transcription (Latin):
respondere quaerentib. Huius modi enĩ ques¬
tiones. quae ñ cuius a. legis necessita tecpo. aT.
inutilis uacationis tempus exquiru.it.
tlic& causa cuius piãnaturaelis: xerciti ͥant.
publica conciliabula deporta ÷ nec omnium
aurib inconsulter cõmittere q
enim ẽ unusquis hominũ ut porstu¬

Expanded text:
rentibus. Hujusmodi enim quaestiones, quae non cujusquam legis necessitate proponuntur, inutilis vacationis tempus exquirunt. Et licet causa cujuspiam naturalis exercitii fiant, prompte in publica conciliabula deportare, nec omnium auribus inconsulte committere. Quantus enim est unusquisque hominum, ut pos
Abbreviated transcription (Latin):
bia te pauli iũ tempus dioletianus
qui circacũ regalia constituenent ꝓpderea
rgoniultiep: coporũ obcediebant eusebio
&ille frequent scribebat Alexandro quidũ
ut desorens quaes tionẽ quae mouebat tumul¬
tũ susciper& arriũ & sequaces eius. ꝑciunates

Expanded text:
te paululum temporis Diocletianus et qui circa eum erant regalia constituerant. Propterea ergo multi episcoporum obediebant Eusebio. Et ille frequenter scribebat Alexandro quidem, ut deserens quaestionem quae movebat tumultum, susciperet Arium et sequaces ejus; per civitates
Abbreviated transcription (Latin):
solum philogoniũ & helladicõ. & machariũ
mmer her&icas ineruditos. quorũ ai quidẽ
nicunt filiũ eructuationẽ. Ali uero ꝓpositionem
aln coingenitũ quas impieates nec audire pos¬
sumus .li. & in numeraes mortes nobis minentͥhere¬
tici nos aũt qm̃ dicimus & sapimus E lo cui ius

Expanded text:
solum Philogonium, et Hellanicum, et Macarium, homines haereticos, ineruditos; quorum alii quidem dicunt Filium eructuationem, alii vero propositionem, alii coingenitum. Quas impietates nec audire possumus, licet innumeras mortes nobis minentur haeretici. Nos autem quoniam dicimus, et sapimus, et docuimus
Abbreviated transcription (Latin):
tolicis enim alex andridoc trinis instabat apte
resistere: & illequidẽ diuina sequenr eloquta
Ae qui honoris cum patre & eandẽ substantiã
haberecumdõ genitore filiur ̃diabat:
rrius aũt ediuersoueritati repu nscrea¬
tunt̃ filiũ fac turẽq diceb at: adiciens enxt
aliquando quandononenrt: &alia quae ex
illius lit teris indicantur insana: haec ergo
non solũ in ecđa ꝑsistebat dicens : sed &iam
in ex traneis conuentib: atq conciliis &domos
tam quã non utilit̃ siler& dũ contradogmnas ie¬
rent nouitares: At ille arbi tractus inelius. eẽ de
dub s sermonẽ exutraq paste ꝓponendũ ut ñ
uider&ur exnecessitate : sedp tius exsatisfac
ad alt̾cationẽ dedux̃ ut uemque pasten:
Ie aũt euenire sol& circa cestamina uerborum:
grĩq superaren tebant᷑: arrius tam̃ nullatenꝰ

Expanded text:
tolicis enim Alexandri doctrinis instabat aperte resistere. Et ille quidem divina sequens eloquia, aequi honoris cum Patre, et eamdem substantiam habere cum Deo Genitore Filium praedicabat. Arius autem e diverso veritati repugnans, creaturam Filium, facturamque dicebat, adjiciens: Erat aliquando quando non erat, et alia quae ex illius litteris indicantur insana. Haec ergo non solum in Ecclesia persistebat docens, sed etiam in extraneis conventibus atque conciliis; et domos tanquam non utiliter sileret, dum contra dogma fierent novitates. At ille melius arbitratus esse de dubiis sermonem ex utraque parte proponendum; ut non videretur ex necessitate, sed potius ex satisfacad altercationem deduxit utramque partem. Ut autem evenire solet circa certamina verborum, utrique superare
Abbreviated transcription (Latin):
qui ddeste Moc itaq tempore romana
quude ecclae sluestrius r&inaculaza¬
nabati melitiadi succedens qui postm.¬
linũ elarificatũ in ꝑsecutione g entibũ s¬
popenat iuno pontificatus: Antio chiac
post trnennũ eccłac inchoantepasteuta¬

Expanded text:
abs te . Hoc itaque tempore Romanae quidem Ecclesiae Sylvestrius retinacula gubernabat, Melchiadi succedens, qui post Marcellinum clarificatum in persecutione gentilium susceperat jura pontificatus. Antiochiae vero post tyrannum Ecclesiae inchoante pace
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssam: nunc ꝑistos renouare uolenss
qudẽ se quasi pistiss ribere: opere uers
demonstrct. q.ii ꝓsem& pso talib stuo
festinat: apastatae uero sunt isti:a rrus
& thecnas qui ep̃i aliqua. do sunt dict:
ei aut uerbum ex nonexistentib factur. et
existens enimdsꝰ non existentẽ none filit
fecit qua ꝓpt̃ suit aliquando quondoñ fiuit
reatura e enim &i fac tura filius mneq similis ẽ

Expanded text:
compressam nunc per istos renovare volens, fingit compressam nunc per istos renovare volens, fingit quidem se quasi pro istis scribere; opere vero demonstrat quia pro semetipso talibus studere festinat. Apostatae vero sunt isti Arius et et Theonas, qui episcopi aliquando sunt dicti. Ea Dei autem Verbum ex non existentibus factum est. Existens enim Deus, non existentem ex non existente fecit. Quapropter fuit aliquando quando non fuit. Creatura est enim et factur
Abbreviated transcription (Latin):
uiriiniqui & xp̃o rebelles docentes apostasiã.
quã recte quilib& p̃currere : suspic&ur
intixp̃o: & uolui quidẽ hoc taciturnitat
ntredere siquomono ter solor a postatas
isi mer&ur hocmalũ : & non loca alia
en&rtendo simliciũ ordidar & auditus:
Sed qnm̃ eus bius nuncni comediae putan
in seco sistere causas eccłae : quia cũre¬
quis s& berrtiorũ ciuitatẽ & concupin
nicomediensem eccłam: non .ẽ. in eo ulti
subsecuta: patrocinatur. &iam his apo
& scribere ubiq molitu nauaendes
si quomodo trax hat auquos ignorento
hano nessimã heresem᷑ & xp̃o rebellẽ :¬
neces sariũudicaui: sciens quod in lege
criptũ ẽ. ulterius ñ taceres sed uobiso¬
b: indicare : Quatenus &iã uossciatia
tatas : & eorũ heresis uerba nequiss
ueatis: siergo scribit uobis eusebius.  e
res piatis eũ :nec eius scripta suscipiat
Antiquã enim callidit tẽ tempore

Expanded text:
viri iniqui et Christo rebelles, docentes apostasiam, viri iniqui et Christo rebelles, docentes apostasiam, quam recte quilibet praecurrere suspicetur Antichristo. Et volui quidem hoc taciturnitati contradere, si quo modo inter solos apostatas consumeretur hoc malum, et non loca alia penetrando simplicium sordidaret auditus. am Eusebius nunc Nicomediae, putans in se consistere causas Ecclesiae, 215 quia cum reliquisset Berytiorum civitatem, et concupiisset Nicomediensem Ecclesiam, non est in eo ultio subsecuta: patrocinatur etiam his apostatis, et scribere ubique molitus est, si quo modo trahat aliquos ignorantes ad hanc pessimam haeresim necessarium judicavi, sciens quod in lege conscriptum est ulterius non tacere, sed vobis omnibus indicare; quatenus etiam vos sciatis apostatas, et eorum haeresis verba nequissima caveatis. Si ergo scripserit vobis Eusebius, nec recipiatis cum, nec ejus scripta suscipiatis. Antiquam enim calliditatem tempore
Abbreviated transcription (Latin):
temporib destructã atrnennis ardifica
scenam: post quẽ philogoniur iontis cat
orbdinatus e si omine suo dignur &
nib bonsornatur: Codemq tempor ec¬
antino poli alexan dirpentificatũ sacs
isterii possidebato ost licis dona¬
ib ualde clarus: Tunc igit᷑a lexander
xandrinus uidens arriũ amoris iu¬
hoiarii aculeo stimulari: & multos ad
blas phemias deceptos erigere: concilia ÷
ora celebrare : ecclesarũ p̃sulib eius
phemiam suis lit teris indicauit: Xii¬
perares. Dilectis sioisatq: caris¬
Siciis ubiq cat holicar eccł.ac̃. cõmi.¬
qietrisalexaNder IoÑosalvrẽ:
Num unum catholicae sit corpus eccłae
mandato existente insacris scripturis:
ut seru&ur uinculũ unianimitatis & pacis :
consequens ẽ. debere nr̃is scribere . & alter¬
fieris qu apud singulos aguntur insinuare :¬
t siue patitur. siue gaud& unum membrũ :
conpatiamur. aut congaudeamꝰ ad inuicẽ
nrtt igitur parrochia: iiun egressisunt

Expanded text:
temporibus destructam a tyrannis aedificavit ecclesiam. Post quem Philogonius pontificatum ordinatus est, vir nomine suo dignus, et omnibus bonis ornatus. Eodemque tempore Constantinopoli Alexander pontificatum sacri ministerii possidebat, apostolicis donationibus valde clarus. Tunc igitur Alexander Alexandrinus, videns Arium amoris judiciarii aculeo stimulari, et multos ad blasphemias deceptos erigere, conciliaque propria celebrare, Ecclesiarum praesulibus ejus blasphemiam suis litteris indicavit. Dilectissimis atque charissimis ubique catholicae Ecclesiae comministris, Alexander in Domino salutem. Dum unum catholicae sit corpus Ecclesiae, mandato existente in sacris Scripturis ut servetur vinculum unanimitatis et pacis , consequens est debere nos scribere, et alterutris quae apud singulos aguntur insinuare; ut sive patitur, sive gaudet unum membrum, compatiamur aut congaudeamus ad invicem. In nostra igitur parochia nunc ingressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
patris uerbum ẽ : sed unur quidẽ creatunerũ
& fuctuntrũ e, abusiue aũt dicit᷑ uerbum
sapientia factus : & ipse & existens in ꝓprio
eiucrbo: & indĩ sapientia : in qua & om̃a & ipsũ
fecit dr̃ : unde & conuestibil s . ẽ. & mutabilis ꝑ
turo sicut &um ersa ractionalia: peregrinũ
a paterna substantia: & inuisi bilis .ẽ. filio pat̃ :
one.am ꝑfecte & intesre nouit filius patrẽ:

Expanded text:
um est, sed unus quidem creaturarum et facturarum est; abusive autem dicitur Verbum et sapientia, factus et ipse existens in proprio Dei verbo, et in Dei sapientia, in qua omnia et ipsum fecit Deus. Unde convertibilis est, et mutabilis per naturam, sicut et universa rationalia. Peregrinum a paterna substantia, et invisibilis Filio Pater. Non enim perfecte et integre novit Filius Patrem:
Abbreviated transcription (Latin):
t uilit inimicus eleuatã simulatq splen¬
dentẽ ualde respiciens sed maliu. lo soepit
mouere consilia contendens gubernatã
ad ño. & uniuersorũ creatorẽ submergere :
lidebatitaq paganorã errorẽ fuissenuda¬
tũ captaq uaria daemonũ machinam̃ta:
&creaturat aplurimis iam non adontri : sed
creatori hymnos decent̃ offerri: Cagratia
iam ñ aꝑte contradm̃ & saluatorẽ nr̃m. Ex¬
citabat bellũ : sed uiros inueniens . xp̃ianosqͥdẽ
se uocabulo ꝑsitentes sed amore. honoris &
uane gloriae s eductos. adserui tutẽorganũ
eos suae machinationis habuit ꝑ quos pluri¬
mos ad pristinũ redux̃ errorẽ: Non quidẽ crea¬
turẽ rursur ad orarep̃cipiens seipsũ creatorẽ.
mundiopificẽ coaequatũ astruens creaturȩ :
ũt hoc pruncipiũ: & quẽ am modũ haec ini¬
cus zitania seminauenit : enasribo:

Expanded text:
pertulit inimicus, elevatam simul atque splendentem valde respiciens; sed malevola coepit tractare consilia, contendens gubernatam a Domino et universorum Creatore submergere. Videbat itaque paganorum errore se fuisse nudatum, captaque varia daemonum machinamenta, et creaturam a plurimis jam non adorari, sed Creatori hymnos decenter offerri. Ea gratia jam non aperte contra Dominum et Salvatorem nostrum excitabat bellum; sed viros inveniens Christianos quidem se vocabulo profitentes, sed amore honoris et vanae gloriae reductos ad servitutem, organum eos suae machinationis habuit, per quos plurimos ad pristinum reduxit errorem: non quidem creaturam rursus adorari praecipiens, sed ipsum Creatorem et mundi opificem, coaequatum astruens creaturae. Ubi autem hoc principium, et quemadmodum haec inimicus zizania seminaverit, enarrabo.
Abbreviated transcription (Latin):
Alexandria ciuitas ẽ maxima : & homi
multitudine copiosa : non aegrptior
solũ modo : sed &iã thebeorũ & lrbio
Cirea aegrptũ obtinens principatũ
inelstũ ꝓpugnatorẽ : qui subimpus
raenn diodetiano. & maximiano
uissmperiũ sponte deponentibi
mastrmi cororã susceperat : succer
achillaszis enim subillo egregio p&ro
num ordinatũ diaconũ captũq in mel
nouitatib & ab ecđa pulsum : rogatus
lib E denuo suscipiens ministrre p̃cep
Post aduillã uero alex ander fostissimur
euan gelici dogmatis p̃dicator ordnat

Expanded text:
Alexandria civitas est maxima et hominum multitudine copiosa, non Aegyptiorum solummodo, sed etiam Thebaeorum, et Libycorum circa Aegyptum obtinens principatum.inclytum propugnatorem, qui sub impiis tyrannis Diocletiano et Maximiano novissime imperium sponte deponentibus, martyrii coronam susceperat , successit Achillas. Is enim sub illo egregio Petro Arium ordinatum diaconum, captumque in Meletii novitatibus, et ab Ecclesia pulsum, rogatus a fidelibus, et denuo suscipiens, ministrare praecepit. Post Achillam vero Alexander fortissimus evangelici dogmatis praedicator ordinat
Abbreviated transcription (Latin):
lidens aũt alexandrũ pontificaturgul¬
nacula sor epirse : ientũ temporno
postauit : eo & mordacitateconpuls
lic e quaerebat initiũ : Porro laudab
uiden uiri conuersationẽ : nequaquã

Expanded text:
Videns autem Alexandrum pontificatus gubernacula suscepisse, eventum temporis non portavit; sed et mordacitate compulsus, litis quaerebat initium. Porro laudabilem videns viri conversationem, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
tib factus. aut ex altert substanr
essentia dicente: eẽ. aut creatũ ao
conuestibilẽ filiũ dĩ hos tales anathemus
holica & a postolica eccła hancuenenebilẽ
hplexi sunt. Et sieut ait eusebius consonantes.
nanimes ins craptis explana uerunt
ntes consubstantiale ẽẽ. quod exaliquo ẽ. aut
astitione aut ex decursione. aut ex plantatione
lantatione quidẽ sicut ex nedice germ̃ ex de¬
sione uero sicut pat̾nifilii. expartitione a ũt
Ex massa aurea anuliduo uel tres. secundum
iullũ aũt horũ inquiunt. ẽ. filius dĩ.
pterea ergo dicebant infide non
onsentiendũ plurimũ siquidem
erbo consubstanti alitatis derogan
ddictiuiri in arriam depositione s ubscriber enoluer
eoq: synodus arriũ & consectatores eius ana

Expanded text:
tibus factus est; aut, ex altera substantia vel essentia dicentes esse; aut, creatum, aut convertibilem Filium Dei, hos tales anathematizat catholica et apostolica Ecclesia. Hanc venerabilem erunt et amplexi sunt; et, sicut ait Eusebius, consonantes et unanimes in scriptis explanaverunt. dicentes consubstantiale esse, quod ex aliquo est, aut ex partitione, aut ex decursione, aut ex plantatione. Ex plantatione quidem, sicut ex radice germen; ex decursione vero, sicut paterni filii; ex partitione autem, sicut ex massa aurea annuli duo, vel tres. Secundum nullum autem horum, inquiunt, est Filius Dei. Propterea ergo dicebant in fide non esse consentiendum. Plurimum siquidem verbo consubstantialitatis derogantes praedicti viri, in Arii depositione subscribere noluerunt. Ideoque synodus Arium et c
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ex non exstarte ut sint. Porro aluq
Dixer̃ exdõ id ẽ onscripser̃ ex substantia patri
ẽe filium ut creaturȩ quidem eo qđ non hab¬
anta sem& ipsis ut sint. seo habeant principiu
exsistendi dicantur ex dõ. filius aũt solus ꝓr
ex substantia credatur patris. hoc em̃ ꝓpu
hani eẽ putabantur sic dicerent filiũ non
creaturam sed uistutẽ & sapientiã solam

Expanded text:
tuit ex non exstante, ut sint. Porro alii dixerunt ex Deo, id est, conscripserunt ex substantia Patris esse Filium; ut creaturae quidem, eo quod non habeant a semetipsis ut sint, sed habeant principium existendi, dicantur a Deo; Filius autem solus proprius ex substantia credatur Patris. Hoc enim UniAriani esse putabantur, si dicerent Filium non esse creaturam, sed virtutem et sapientiam solam
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti destercore repperientes haer¬
tes uerba. sed habentes haec a patrib
nia conscripser̃ V& ereseni sacer dotesa
paene centũ triginta magna romanac¬
tatisq nrtee accus auer̃ om̃r quicicu ni

Expanded text:
Ipsi namque veluti de stercore reperientes  einvenientes verba, sed habentes haec a Patribus, testimonia conscripserunt. Veteres enim sacerdotes ante eos pene centum triginta magnae Romae civitatisque nostrae accusaverunt omnes qu
Abbreviated transcription (Latin):
bis enĩ & dicitur & dictum .ẽ. semꝑenĩnos qui
imus &uistutes multaes . & egressa quidẽ ẽ.
nis uistus dĩ extemt aegrpti. Campaquoq
licusta dicitꝰ uistus magna. & rursus dñsuir¬
tũ iobii cũ sed &iã ꝓpriinos dĩ samus. habemꝰ
c. ñ simplicit̃ quando & fr̃s uocauit nos¬

Expanded text:
bis enim et dicitur, et dictum est: Semper enim nos qui vivimus, et virtutes multae sunt; et egressa quidem est omnis virtus Dei ex terra Aegypti: campa quoque et locusta dicitur virtus magna; et rursus: Dominus virtutum nobiscum . Sed etiam proprie nos Dei sumus. Habemus hoc non simplicit
Abbreviated transcription (Latin):
actus enĩ uerus . ẽ. haec .ẽ. arrianorũ corrupta.
iens sed &iã hic epĩ uidenter eorũ dolũ colliger
ascripturis splendorẽ fontẽ & flu.nũ & figurã
substantiã ꝑtinere. Eillud. inlumin: uo uide¬
bimus lum̃. & ego & pat̃ unũ sumus. & carius.
am aebreuit̃ conscripser̃ Consubstantialẽ
trifilũ Om̃anamq: p̃dicta hanc significa¬
onẽ habent. murmurctio siquidẽ eorum
iasiuer a haec ñ fuissent exscripturttrum

Expanded text:
erus est. Haec est Arianorum corrupta mens. Sed etiam ipsi episcopi videntes eorum dolum, collegerunt ex Scripturis splendorem, fontem, et fluvium, et figuram ad substantiam pertinere. Et illud: In lumine tuo videbimus lumen ; et: Ego et Pater unum sumus . Et clarius jam ac breviter conscripserunt consubstantialem Patri Filium. Omnia namque praedicta hanc significationem habent. Murmuratio siquidem eorum, quasi verba haec non fuissent ex Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
uus aũt concestator & ueritatis ꝓpugnacub:
muni  adhiaba siunsuc cessor alexan dris mnosisum
pisubir quando scripsit ada frios eia haecarasist
onuenientei eñ epĩstuduer uerba qui dẽ impi&atir
filĩ & fuit aliquando quaendo ñ fuit &que

Expanded text:
us autem concertator, et veritatis propugnaculi turris Athanasius, successor Alexandri famosissimi praesulis, quando scripsit ad Afros, etiam haec adjecit: Convenientes enim episcopi studuerunt verba quidem impietatis ab Filium; et, fuit aliquando quando non fuit; e
Abbreviated transcription (Latin):
hno itaq non credamus. qui eos idiotas uocauit:
iperitos sabinus enĩ herodiae thracensis mace.
sa concilia sacerdotũ ex scripto ꝓlatas̃ eis quinicaea
opriã sũpsit intentionẽ. & laudat quidẽ tam quã
fide dignũ testẽ eusebiũ pham:ili laudat simul &
principẽ tam quã eis quaẽs xp̃ianorꝰ dogmazixantem
ilpat aũt expositã innicaeã fidẽ tam quã abidiotis
& nihil scientib: traditã . & quẽ uelu: sapientem
sine mendacio testẽ uocare consueuit: eius uoce
sponte contẽpnit. ait enĩ eusebius. quia exuiris
di nicaea conueme tib aliiquidẽ sapientia ser¬
mone micuer̃ : alii continentiauitae laudati sunt
eim̃ imperator p̃sens oms ad unita tẽ suã condes.
conseo tatore. eẽ pstrux̃ sicergo cont itriadita

Expanded text:
no itaque non credamus, qui eos idiotas vocavit et imperitos. Sabinus enim Heracleae Thracensis Macedodiversa concilia 228 sacerdotum ex scripto prolata sunt, eis qui Nicaeapropriam sumpsit intentionem. Et laudat quidem tanquam fide dignum testem Eusebium Pamphili; laudat simul et principem, tanquam ea quae sunt Christianorum dogmatizantem. Culpat autem expositam in Nicaea fidem, tanquam ab idiotis et nihil scientibus traditam; et quem velut sapientem et sine mendacio testem vocare consuevit, ejus voces sponte contemnit. Ait enim Eusebius: Quia ex viris Dei Nicaeam convenientibus, alii quidem sapientiae sermone micuerunt, alii continentia vitae laudati sunt; et quoniam imperator praesens omnes ad unitatem suam concordes et consect
Abbreviated transcription (Latin):
dantiochia congregati narcissur. cilex thedor̃
rachiae & theognius nicenus. patrofilius scrto¬
poleos minofantis ephesius & alii circa triginta
scripserunt om̃s uniuersis epĩs. quia contra sanc¬
tones ecclesi asticas alex andriã remeas se. nec
nconcilio si neculpafuiss& inuentus. &iubebant
ut neq cõmunicarent ei. neq scripta dirigeren.
sedecorgio qui ab eisfuerat ordinatus u
athanasio nullus hinc sermo fuit. AV¬
gitur deuicto magnentio cum solus const
laborabat. ut occidentales ep̃i consentu
eis qui consubstantialem eẽ patrifiliũ dou¬
bant. & hoc faciebat nolens a primordioq
uim facere. sed eis callide suadere ut indeq
contra athanasiũ ab orientalib: epĩr habtt
consentirent sperabat enĩ qui a si cõmin

Expanded text:
sed Antiochiae congregati Narcissus Cilix, Theodorus sed Antiochiae congregati Narcissus Cilix, Theodorus Thraciae, Theogonius Nicaenus, Patrophilus Scythopoleos, Minophantus Ephesius, et alii circa triginta, scripserunt omnes universis episcopis: quia contra sanctiones ecclesiasticas Alexandriam remeasset, nec in concilio sine culpa fuisset inventus; et jubebant ut neque communicarent ei, neque scripta dirigerent, sed Georgio, qui ab eis fuerat ordinatus. Verum Athanasio nullus hinc sermo fuit. gitur devicto Magnentio, cum solus Constai studio laborabat ut Occidentales episcopi consentirent eis qui consubstantialem esse Patri Filium denegabant. Et hoc faciebat, nolens a primordio aperte vim facere, sed eis callide suadere, ut decreto contra Athanasium ab Orientalibus episcopis habito consentirent. Sperabat enim quia si communi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃menta conficiens. quamobrẽ &iã sine dõ uocabat᷑.
lic& cadẽq̃ arrius uindicar&. tam̃ a suis. ñua¬
entib intellegere ꝑplexiones syllogis morũ eius
ueadẽ quae illi saper& putabatur her&icus &
pterea eorũ pulsus ecła credebatur ipse illis
otius cõmunicare noluisse : Ac tenus enĩ ex illos¬
unt qui tunc quidẽ a&iani. nunc aũt eunomeniani
ocitantur. Posteriorenamq tempore. euno¬
ius notarius eius eruditus ab eo a&litionẽ eius
er&icũ diuulgauit sed de eunomio locis con¬
mnici siquidẽ fidei putantesse tempus inuenisse
ntra de fensores eius ualde apud principẽ labo¬
abant. ut ecłis pellerentur om̃s qui ab eis uide¬
antur. eẽ. deposititam quã alterius fidei. uelquia
uiuo constante imperatore constantio restitis¬
ent. itaut fuiss& ꝑaene adbella ꝓuentũ. Prae¬
pue tam̃ a thanasiũ accusabant. qui inuidiae
imi&ate neq: constante uiuo & constantio eum
ediligere ꝓfitente ab eius molestia recedebant.

Expanded text:
brem etiam Sine Deo vocabatur. Et licet eadem quae Arius vindicaret, tamen a suis non valentibus intelligere perplexiones syllogismorum ejus, cum eadem quae ille saperet, putabatur haereticus. Et propterea eorum pulsus Ecclesia credebatur, cum ipse illis potius communicare noluisset. Hactenus enim ex illis sunt qui tunc quidem Aetiani, nunc autem Eunomiani vocantur. Posteriore namque tempore Eunomius notarius ejus, eruditus ab eo, editionem ejus haereticam divulgavit. Sed de Eunomio locis conmici quidem fidei, putantes se tempus invenisse contra defensores ejus, valde apud principem laborabant ut de Ecclesiis pellerentur omnes qui ab eis videbantur esse depositi, tanquam alterius fidei; vel quia, vivo Constante, imperatori Constantio restitissent, ita ut fuisset pene ad bella proventum. Praecipue tamen Athanasium accusabant, quia invidiae nimietate, neque Constante vivo, et Constantio eum se diligere profitente, ab ejus molestia recedebant;
Abbreviated transcription (Latin):
fuit synodo aut recteloquens. ñ satis fecituni uer¬
is quae ecła huius patrocimii memoriã non hab&. quis
aliquando dolens cũ uenir& apud eũ ñ remeauit sanus
quis indigens cũ p&is s& ñ meruit qđ poposcit : &tam̃ &iã¬

Expanded text:
praefuit synodo, aut recte loquens non satisfecit univerpraefuit synodo, aut recte loquens non satisfecit universis? Quae Ecclesia hujus patrocinii memoriam non habet? Quis aliquando dolens cum veniret apud eum, non remeavit sanus? Quis indigens cum petisset, non meruit quod poposcit? Et ta
Abbreviated transcription (Latin):
eposito siquidẽ athanasio aliã her&icifide
exponere sunt nisi doc trinã sed ne utrum
orum ꝑ duci potuit ad effectũ. Cum p̃sente
rincipe clamar&ur. quia in iuste agebatur &
mpie quo facto & ipsi ecclesus sunt expulsi &
nultimis terrae finib: habitare praecepti
odrur sus mirabilis athanasius. hoc modo in illa
satis factione conscribit. Quis tantũ poterit
nemorare quantũ illigesser̃. tunc enim eccłis
acẽ habentib: & populis ꝑ collectas orantibus.
ntifex quidẽ romanae liberius & paulinus gallia¬
um metro politanus ep̃s. & dionisius italus. lucifer
nietropolitanus. in sularũ sardiniae. & eusebius
ripiuntur. & traduntur exilio. nullã habentes
ulpã nisi quia in arrianã noluer̃. consenti re uae¬
aniam neq: in calũniis subscripser̃ nostris
e maximo aũt &optimosene &uere confessore
ui&iã hunc exilio deportarifecer̃ . Non enĩ ignobilis
sed cunctis nõscitur. eẽ. notissimus. Cuinamq non

Expanded text:
eposito siquidem Athanasio, aliam haeretici fidei exponere sunt nisi doctrinam. Sed neutrum horum perduci potuit ad effectum, cum praesente principe clamaretur quia injuste agebatur et impie. Quo facto et ipsi Ecclesiis sunt expulsi et in ultimis terrae finibus habitare praecepti. Quod rursus mirabilis Athanasius hoc modo in illa satisfactione conscribit. Quis tantum poterit memorare quantum illi gesserunt? Tunc enim Ecclesiis pacem habentibus , et populis per collectas orantibus, pontifex quidem Romanae urbis Liberius, et Paulinus Galliarum metropolitanus episcopus, et Dionysius Italus, Lucifer metropolitanus insularum Sardiniae, et Eusebiusripiuntur et traduntur exsilio, nullam habentes culpam, nisi quia in Arianam noluerunt consentire vesaniam, neque in calumniis subscripserunt nostris. De maximo autem et optimo sene, et vere confessore quod etiam hunc exsilio deportari fecerunt. Non enim ignobilis, sed cunctis noscitur esse notissimus. Cui namque non
Abbreviated transcription (Latin):
itineris longitudo ꝓhibuit. Occiden taliũgs
ultra trecenti ut p̃cepto principis conoi
me dio lanicaelebrareur. ubi conuenieme
orientales ante om̃a contra athanasũ de¬
cn&ũ fieri cõmune poscebant. ut hoc facos
nitur en aditus alexandriae claudereur
Iuod dũ sensissent paulinur gallicanȩ trber
dionisiur albe mitro polis italorũ & eusebus
uer cellensis ep̃i quia ad destructione fido
onentales contra athanasiũ agere molren
sungentes magna uoce clamabant doli&cis
cũuentionẽ ꝑ ea quaegerebant᷑ xp̃iamtits

Expanded text:
cidentalium vero ultra trecentos, ut praecepto principis concilium Mediolani celebraretur: ubi convenientes Orientales, ante omnia contra Athanasium decretum fieri commune poscebant, ut hoc facto penitus ei aditus Alexandriae clauderetur. Quod cum sensissent Paulinus Gallicanae Treviris, Dionysius Albae metropolis Italorum, et Eusebius Vercellensis episcopi, quia ad destructionem fidei Orientales contra Athanasium agere molirentur: surgentes magna voce clamabant dolum et circumventionem per ea quae gerebantur, Chris
Abbreviated transcription (Latin):
ANta ergo diuina atq mirabili mutatione in orbem terrarum facta.
ita ut & prior religio & leges patriȩ sꝑ nerentur: crudele Nimis erit.
cali donium quidem aprum. & marathonium taurũ: & alic similia
ꝑ prouincicis & ciuitates facta. aut fabulis diuulgata: tanto Noblli¬
tari studio. ut multi grecoꝵ & probatissimi con scriptores circa talia
laboras sent: scribendi habentes iN genium. me uero im meȩ pon
inferre naturȩ & hystoriȩ ecłasticȩ gesta narrare. Reorenim.
qm̃ argumento reihuius non ab hominib instituto. conscriptor qͦq
in oppincibilit̃ apparebit Non inobs dõ. Nisus & enim sum: pͥmo
& alii talici fecerunt usq ad tempus suum: id .ẽ. demens. & ege¬
sippus. uiri sapientis simi : successionẽ sequentes apłoꝵ. Africanꝰq¬

Expanded text:
anta ergo divina atque mirabili mutatione in orbe terrarum facta, ita ut et prior religio, et leges patriae spernerentur, crudele nimis erat Calydonium quidem aprum, et Marathonium taurum, et alia his similia per provincias et civitates facta, aut fabulis divulgata, tanto nobilitari studio, ut multi Graecorum et probatissimi conscriptores circa talia laborassent, scribendi habentes ingenium: me vero vim meae non inferre naturae, et historiae ecclesiasticae gesta narrare. Reor enim quoniam argumento rei hujus non ab hominibus instituto, conscriptor quoque inopinabiliter apparebit non inops Deo. Nisus sum etenim primo et alii talia fecerunt usque ad tempus suum, id est, Clemens et Egesippus sapientissimi, successionem sequentes apostolorum, African
Abbreviated transcription (Latin):
tionem : & in eo tantum orationib: occups
Ionorabat autem dominicum diem: qui ais
quia in eo fuerat crucifixus: maximã n an
culturam sacratissimae crucis habebats
tam prohis quae ei prospere prouener an
eius auxilio in proelus contra aduersarior
institutis: quam proindicio quod ei diumn¬
tus proea uidebatur ostensum:
Ieniq supplicium crucis. quod primitus apue
romanos erat inusu: lege prohibuit: In
gurationib: aũt solidorum & in imaginis
hoc signum iussit inscribi semꝑ & figur a
& testantur ac tenus eius imagines. ho
schematae decoratae n omnib: siqui den
reb:: praecipuae tamen in legis lationib:
studebat placere diuinitate :
A ppar& enim luxoriosas & ualde fatuas ꝑ¬
mixtiones. ante eum non ꝓhibitas : tunc
fuisse correctas. sicut ex ipsis quas posuit
legibus inuenitur:¬

Expanded text:
ationem, et in eo tantum orationibus occupari. ationem, et in eo tantum orationibus occupari. Honorabat autem dominicum diem, quia in quia in eo fuerat crucifixus. Maximam namque culturam sacratissimae crucis habebat, tam pro iis quae ei prospere provenerant ejus auxilio in praeliis contra adversarios institutis, quam pro indicio quod ei divinitus pro ea videbatur ostensum. Denique supplicium crucis, quod primitus apud Romanos erat in usu, lege prohibuit. In figurationibus autem solidorum et in imaginibus hoc signum jussit inscribi semper et figurari, ut testantur hactenus ejus imagines hoc schemate decoratae. In omnibus siquidem rebus, praecipue tamen in legislationibus, studebat placare Divinitatem. Apparet enim luxuriosas et valde fatuas permixtiones ante eum non prohibitas, tunc fuisse correctas, sicut ex ipsis quas posuit legibus invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
ic solam fatendam. & salutarẽ existimare
biectos iubens Terra uero ex subdita
ibi exuna quaeq ciuitate d&rahens publico
distribuit: & donationẽ ualidã in ꝑp&uũ . eẽ sanduit
ssuestens aũt milites. ut sicut ip̃se dm̃ colerent:
signo crucis eorũ arma signabat: In regalib
quoq: oratoriũ fabricatus : &iam taberna¬
culum ad instar ecclesiae circumferebat :¬
dum aduersus hostes castra mear&ur:
uatenus nec initinere degens. ipse uel exercit᷑
sacrolumine priuarentur: quo decer&
laudaridm̃. & orationes offerri:¬
equebantur aut pariter sacerdo tes. &dia coni
taberna culo seruientes: qui secundũ legem
ecclesi asticam sacrorũ ordines a dimplebant:
illo aut romanorũ cohortes quae nunc numeri
nuncupantur : singulae fecerunt tabernaculũ
proprium & sacerdotes atq: diaconos dis¬
tributos habebant : Die uero quidominicus
uocatur quem hebrei primum uocant:
graeci autem soli. distribuunt:

Expanded text:
hanc solam veram fatendam esse et salutarem existimare hanc solam veram fatendam esse et salutarem existimare subjectos jubens. Ex terra vero subdita sibi, ex unaquaque civitate detrahens, publicudistribuit, et donationem validam in perpetuum esse sancivit. Assuescens autem milites, ut, sicut ipse, Deum colerent, signo crucis eorum arma signabat. In regalibus quoque oratorium fabricatus, etiam tabernaculum ad instar ecclesiae circumferebat dum adversus hostes castrametaretur; quatenus nec in itinere degens ipse, vel exercitus sacro lumine privarentur, quo deceret laudari Deum, et orationes offerriSequebantur autem pariter sacerdotes et diaconi tabernaculo servientes, qui secundum legem ecclesiasticam sacrorum ordines adimplebant. Ex illo autem Romanorum cohortes, quae nunc Numeri nuncupantur, singulae fecerunt tabernaculum proprium, et sacerdotes atque diaconos distributos habebant. Die vero qui dominicus vocatur, quem Hebraei primum vocant, Graeci autem soli distribuunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Pecunias uero exregiis thesauris imperato
affluentius impendebat: scribens ꝑsingula
ciuitates ep̃is atq: p̃sidib populorũ ut saq¬
dotes sicuti uellent iuberent: Isti autem
iubentib oboedirent: qua tenus cito ꝑfice¬
reur opus : La& antisi quidẽ eius imperio
&iam religio ualde florebat : &intantum
&iam postbellum contralicinium gestum
felicissimus fuit in proeliis aduersus aliem¬
genas p̃paratis ut &iã sarmatas uincer&
& qui uocantur gothi: Tunc nouissimecaus
gratiae apud eũ foedera caelebrarent:
Haec aũt gens habitabat quidẽ. tunc trans
fluuium histrum: Cumq: e& in bellis prona
& multitudine atq: magnitudine corporus
repugnantes: fertur enim &iã & hoc proelio
demonstratũ constantino ꝑ signa uł somnia
quanta dĩ prouidentia reger&ur:
Iucum superass& omna bella quae sub eo sun
gesta ueluti repensans . xpõin eius religionis
studio: magis magisq seruebat

Expanded text:
Pecunias vero ex regiis thesauris imperator 210 Pecunias vero ex regiis thesauris imperator 210 affluentius impendebat: scribens per singulas civitates episcopis atque praesidibus populorum, ut sacerdotes, sicuti vellent, juberent; isti autem jubentibus obedirent, quatenus cito perficeretur opus. Laetanti siquidem ejus imperio, etiam religio valde florebat, et in tantum etiam post bellum contra Licinium gestum felicissimus fuit in praeliis adversus alienigenas praeparatis, ut etiam Sarmatas vinceret, et qui vocantur Gothi, tunc novissime causa gratiae apud eum foedera celebrarent. Haec autem gens habitabat tunc quidem trans fluvium Istrum. Cumque esset in bellis prona, et multitudine atque magnitudine corporum t repugnantes. Fertur enim etiam et hoc praelio demonstratum Constantino per signa atque somnia quanta Dei providentia regeretur. Qui cum superasset omnia bella quae sub eo sunt gesta , veluti repensans Christo, in ejus religionis studio magis magisque fervebat:
Abbreviated transcription (Latin):
pianiuero isꝯ tuncomnes romanorum
ignitates ad ministrabant. & dec&ero
unctis sacrificare negabatur immolatio¬
hib q aut diuinationib nonerat ocus
sed nec idola dedicare. aut celebritater
paganas agere iam licebat fluranero &iam
ꝓciuitates gentiũ deantiqua consueudi¬
ne mutabantur: Ab illo deniq tempore
apud aegrptios nequaquã secundũ priores
sollemnitates. in paganorum templa cubitus:
sed in eđas magis offertur : quo significatur
crementum aquae nilio cae::
pud romanos aut̃. tu: primũ monachorũ
spectacula sunt remota : Apud poenicas
uero qui in libano & heliopoli commorantur :
fas ulterius onfuit uirgines fornicari:
antequã legitimis ungerentur uiris: Nempe
post turpitudinẽ experimenti primi.
ne fandae permixtionis:
cãe uero domus quae quidẽ magnitudinẽ
uidebantur habere sufficientẽ corrige¬
bantur : aliae uero cremento altitudinis
& latitudinis augebant᷑: Alibiã cum ñ essent :
a fundamentis aedifica Etae fulgeba

Expanded text:
iani vero tunc omnes Romanorum dignitates administrabant; et de caetero cunctis sacrificare negabatur, immolationibusque aut divinationibus non erat locus: sed nec idola dedicare, aut celebritates paganas agere jam licebat. Plurima vero etiam per civitates gentium, de antiqua consuetudine mutabantur. Ab illo denique tempore apud Aegyptios nequaquam secundum priores solemnitates in paganorum templa cubitus, sed in ecclesias magis offertur, quo significatur crementum aquae Niliacae. Apud Romanos autem tunc primum monomachorum spectacula sunt remota. Apud Phoenices vero, qui in Libano vel Heliopoli commorantur, fas ulterius non fuit virgines fornicari antequam legitimis jungerentur viris, nempe post turpitudinem experimenti primi nefandae permixtionis. Sanctae vero domus quae quidem magnitudinem videbantur habere sufficientem, corrigebantur. Aliae vero cremento altitudinis et latitudinis augebantur. Alibi autem cum non essent, a fundamentis aedificatae fulgebant.