comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natio Significat eñi qũores uniũ salis idẽ homo. uniũ salit̃ subicit᷑ cursui
Cũ eñi dicitꝰ. om̃is homocurrit: nulla ẽ hominis exceptio ubi omnẽ currere di¬
t̃minatio ẽ Ergoñ ponit᷑ loco termini id qđ dicimꝰ om̃is. ẜ potius subiecti
t̃mini de t̃minatio ẽ Quocirca in hacꝓpositione quȩ dicit. Om̃is homocu¬
rit duo st̃ termini homo currit Ergo meadẽ quanquã uerbũ est. ñ pre¬
dicet᷑ inplatione. in ũbitam̃ qđ ẽ currit significatione c̃cludit᷑. Siquis
eñi ꝓpositionẽ quȩ dicit. omnis homocurrit. soluat inparticipiũ atq ũbũ.
faci& : Om̃is homocurrenẽ Cidẽ significat participiũ ũbo iunctũ. quod
significat ũbũ. quod utraq cõplectit᷑ slãcũ dico omnis homocurrit. om̃
homini actionẽ presto cẽ ꝓnuntio. Qđ sudẽ rursus dicã. omnis homo currenꝰ
ẽ candẽ actionẽ homini rursus adẽẽ ꝓponit Idẽ gͥ significat ũbũ currit

Expanded text:
ignificat enim quoniam res universalis, id est homo universali subjicitur cursui, cum dicitur omnis homo currit, nulla est enim hominis exceptio, ubi omnem currere determinatio est. Ergo non ponitur loco termini id quod dicimus omnis, sed potius subjecti termini determinatio est. Quocirca in hac propositione quae dicit, omnis homo currit, duo sunt termini, homo et currit, ergo in hac eadem quanquam verbum est non praedicetur, in prolatione tamen verbi quod est currit significatione concluditur. Si quis enim hanc propositionem quae dicit, omnis homo currit, solvat in participium atque verbum, faciet omnis homo currens est, et idem significat participium verbo conjunctum quod significat verbum. Quod utraque complectitur, nam cum dico omnis homo currit, omni homini actionem praesto esse pronuntio; quod si idem rursus dicam, omnis homo currens est, eamdem actionem homini rursus adesse proposui. Idem igitur significat verbum currit
Abbreviated transcription (Latin):
dr: non omni at exnecessitate ꝯtinguns. Iuis g tam impie sapiet s
dm̃ qq̃ necessitate ⁊stringat.: Qui si om̃a ex necessitate fieri dicat. ista qq̃ uis in¬
possibilitatis eueni&. Quare ponendũ ẽ in rebꝰ casũ quȩdã posse & uolum¬
tẽ efficere. ⁊ necessitate ꝯstringi. &. oratio q̃ utrũuis horũ subruit imposi¬
bilis iudicanda ẽ. Non gͥ ĩmerito aris toteles ad impossibilẽ rationẽ ꝑduct
dicens ⁊ possibilitatẽ ⁊ casũ ⁊ liberũ arbitriũ deperire. ꝙ fieri neqͥt. si omsꝰ¬

Expanded text:
datur, non omnia ex necessitate contingunt. Quis igitur tam impie sapiens Deum quoque necessitate constringat? qui si omnia ex necessitate fieri dicat, ista quoque vis impossibilitas eveniet. Quare ponendum in rebus est casu quaedam posse, et voluntate effici, et necessitate constringi. Et oratio quae utrumvis horum subruit, impossibilis judicanda est. Non igitur immerito Aristoteles ad impossibilem rationem perducit dicens, et possibilitatem, et casum, et liberum arbitrium deperire, quod fieri neq
Abbreviated transcription (Latin):
affirmationẽ infinitã ꝓponens. eam scilic&. quȩ est omnis est hom
non ius NS. huic illã opposuit quȩ dicit. non om̃is est homo nonus
ȩ inquit similit̾ se habent ad consequentiã quẽ ad modũ indefinitaȩ
modo ħ ille se haberent ad consequentiã: supra monstratũ est. Sed non
inquit similit̃ angulares contingit ueras eẽ: In his enĩ quae erant in defi

Expanded text:
cilicet quae est, omnis est homo non justus, huic illam opposuit, quae dicit, non omnis est homo non justus. Hae, inquit, similiter se habent ad consequentiam quemadmodum indefinitae; quomodo autem se illae haberent ad consequentiam, supra monstratum est; sed non, inquit, similiter angulares contingit veras esse. In his eni
Abbreviated transcription (Latin):
reẽ & ñẽ albũ ⁊ ñ albũ postea intulissae : sufficer&: Hoc enĩ illud prȩdi¬
atũ. alias finitũ. alia sinfinitũ sumere. qͥb cũq nominib & qđ ait homini¬
eñ homini adiacere ẽ & postta intulit iusto. ⁊ ñ iusto & subiecit hominem.
ñ ita putanduest : taquã de subicctis idẽ homine & ñ homine loquiuolie¬
rit .&. postea ꝑcrror̃e intulerit. in prȩdicato iusto & ñ iusto. s potius i psũ
homini & ñ homini. ita sũpsit. tamqũa in aliqͦ prȩdicaraeur : ut sic̃ dictuc¬
socrates homo ẽ socrates ñ homoẽ. hic gͦ homo & ñ homo prȩdicat᷑: Rursas
siqͥs dicat homo iust ẽ homo ñ iustꝰ ẽ nihil differt: eodẽ eñĩ modo prȩdicat
inuna ꝓpositione simplex sũptũ ẽ. in altera infinitũ uelud sidica: Nix albic̃
nur ñ alba ẽ. Eodẽ mͦ : nongͦ culpanda scripturat̃. quȩ cũ pͥus ꝓpos uissa ho¬

Expanded text:
et non est, album et non album, postea intulisset sufficeret. Hoc enim et illud praedicatum, alias finitum, alias infinitum sumere in quibuscunque nominibus aeque ointulit justo et non justo, et subjecit hominem, non ita putandum est tanquam de subjectis, id est homine, et non homine loqui voluerit, et postea per errorem intulerit in praedicato justo et non justo, sed potius ipsum homini et non homini ita sumpsit, tanquam in aliquo pres non homo est, hic ergo homo et non homo praedicatur. Rursus si quis dicat homo justus est, homo non justus est, nihil differt. Eodem enim modo praedicatum in una propositione simplex sumptum est. In altera infinitum, velut si dicam nix alba est, nix non alba est, eodem modo, non ergo culpanda est scriptura quae cum prius p
Abbreviated transcription (Latin):
ust is: ius titiam neq naturalẽ eẽ necesse est homini. nec impos¬
sibilẽ eẽ : manifestũ e ⁊ qm̃ angulares sibima. semꝑ inueritate con¬
senctut̃ anis hocũ idem de negatiuis quoq angularib ret te detꝰ
nhis ugit᷑ terminis qui nec naturales st̃ nec impossibiles. semꝑ angila
nincaationes negationibꝰ ⁊ affirmationes affirmationib simul ueras etꝰ
contingit : Et hoc quidẽ in his quȩ indefinitȩ st̃. In his aut̃ quȩ defit¬

Expanded text:
justus, justitiam neque naturalem esse necesse est homini, nec imposjustus, justitiam neque naturalem esse necesse est homini, nec impossibile inesse, manifestum est, quoniam angulares sibimet semper in veritate consentiunt, atque hoc idem de negativis quoque angularibus recte dicitur. In his igitur terminis qui nec naturales sunt, nec impossibiles, semper angulares et negationes negationibus, et affirmationes affirmationibus simul veras esse contingit, et hoc quidem in his quae indefinitae sunt. In his autem quae defi
Abbreviated transcription (Latin):
e hõ iniustꝰ. &. rurs eã q̃ dic̃ ẽ hõ ñ iustꝰ. quȩ st̃ indefinitȩ affirmationes pͥua¬
toria ⁊ infinita. Rurs negationes negationibꝰ quȩ st̃ angulares. ueras
tẽ contingit: ut ea quȩ est. non ẽ hõ iustᷤ: si uera es t. nihil ꝓhiba
uerã eẽ &iam eã quȩ dic̃ non ẽ homo iniustus. & eã quȩ ꝓponit non ẽ
homo ñ iustõ Angulares gͦ sibi in indefinitis inueritate consentire nil
phiba. sed in his tantũ t̃minis ut in scđo huiꝰ operis uolumine docum&.
quȩ neq naturalia st̃ in eẽ. neq impossibilia Siquis enĩ dicat. ent
homo rationabilis : huic angulares uerȩ eẽ ñ posst᷑. hae scilic& qua
uieuas es homo irrationabilis ⁊ rursus est homo non rationabilis s¬
ationabilitas enis homini ꝑnaturã el T. Similit ħ .a. deimpossibilib
dicendum E Qdsi sint talia quȩ neq impossibilia sint inesse.
nec naturalia sint in eese. ut in ea ꝓpositione quȩ dicit es ł homo

Expanded text:
 affirmationes privatoria et infinita. Rursus negationes negationibus quae sunt angulares veras esse contingit, ut ea quae dicit, non est homo justus, si vera est, nihil prohibet veram esse etiam quae dicit, non est homo injustus, et eam quae proponit, non est homo non justus. Angulares ergo sibi indefinitas in veritate consentire nihil prohibet, sed in his tantum terminis, ut in secundo hujus operis volumine docuimus, quae neque naturalia sunt inesse neque impossibilia. Si quis enim sic dicat, est homo rationalis, huic angulares verae esse non possunt, hae scilicet quae dicunt, est homo irrationalis, et rursus est homo non rationalis. Rationalitas enim homini per naturam inest; similiter autem et de impossibilibus dicendum est, quod si sint talia quae neque impossibilia sint inesse, nec naturalia sint inesse, ut in ea propositione quae dicit, est homo
Abbreviated transcription (Latin):
SEQNIDEM LIBRI HUIUSCUI
deinter pretatione apud latinos. apud grecos uero
perih ermenias inscribitur obscurationꝰs series.
obscurissimis adiecta sententiis. atq ideo non hoc ma¬
gis expedissem uolumiunibus. nisi uetiã nihil la¬
bori concedens. qua pote planissi me. quod in pri¬
ma editione altitudinis. & subtilitatis omisera: scđa commenta¬
done cõplere Sed danda est ꝓlixitati uenia. & operis longitu¬
do libri obscuritate ꝓensanda est: Sunt tam̃ građu apudnos
satis facientes lectorum & diligentie:. & exfastidio cupientes facillime
magna cognoscere: Huius enim libri. post has geminas com̃tatio¬
nes quod đa breuiariũ facimus. ita. ut inqͥbrdã: & fere in omnibis
aristo telis ipsius uerbis ut amur. Tantũ quod ille breuitate dixit
obscure : nos aliꝗb additis dulciore senem adiectione faciamus.
ut quasi int textus breuitate: comm̃tationisq diffusione: medius in¬
grediat᷑ stilus ꝑ diffusionẽ. dicta. colligens. & angustissime scripta

Expanded text:
siquidem libri hujus, qui de Interpretatione apud Latinos, apud Graecos vero Περὶ ἐρμηνείας inscribitur, obscura oratione series, obscuris adjecta sententiis, atque ideo non hanc magnis expedissem voluminibus, nisi etiam nihil labori concedens, quam possem planissime quod in prima editione altitudinis et subtilitatis omiseram, secunda commentatione complerem. Sed danda et prolixitati venia, et operis longitudo libri obscuritate pensanda est. Sunt tamen gradus apud nos satisfacientes lectoris et diligentiae et studio, cupientis facillime magna cognoscere. Hujus enim libri post has geminas commentationes quoddam breviarium faciemus, ita ut in quibusdam et fere in omnibus Aristotelis ipsius verbis utamur, tantum quod ille brevitate dixit obscure, nos aliquibus additis dulciorem seriem adjectione faciamus, ut quasi inter textus brevitatem, commentationisque diffusionem, medius ingrediatur stylus, diffuse dicta colligens, et angustissime scripta
Abbreviated transcription (Latin):
uterat ueracit᷑ p̃dicari: Eodẽ autẽ modo idem ipse filo necessariũ eẽ
efinit. quod cũ uerum sit. quantũ inse ei ⁊ nunqͣm possit susceptaxx̃
tmendacii: Non necessarium autẽ idem ipse determinat: quod qͣntõ
nie et et possit suscipere falsitatẽ. Impossibile uͦ quod sedđe ⁊ppriã
nturam nunquam possit suscipere ueritatẽ: Idem tam̃ ipse atingiet
ut possibile unuaere Nonfirmat e DionorS possibileuesfealsuletẽ¬
bnessibquod aut es aut erit : Impossibile quod cum falsum
ition crit iuerum. Necessariũ quod cum uerũ sit. nonerte falsũo
on necessariũ quod aut iam est. aut eret falsũ Stoici uero pos¬
oue quide posuerurs quod susceptibile eet uerae p̃dicationis nhil
ohi bantibo suqua cum extra sin cum ipso tamen fieri contingut
mos sibile aitte quod nullã unquam suscipiat ueritateaa si alus euendĩ¬

Expanded text:
otest veraciter praedicari. Eodem autem modo idem ipse Philo necessarium esse otest veraciter praedicari. Eodem autem modo idem ipse Philo necessarium esse definit, quod cum verum sit, quantum in se est nunquam possit susceptivum esse mendacii, non necessarium autem idem esse determinat, quod quantum in se est, possit suscipere falsitatem. Impossibile vero secundum propriam naturam, nunquam possit suscipere veritatem. Idem tamen ipse et contingens et possibile unum esse confirmat. Diodorus possibile esse determinat, quod aut est aut erit, impossibile quod cum falsum sit, non erit verum, necessarium quod cum verum sit non erit falsum. Non necessarium, quod aut jam est aut erit falsum. Stoici vero possibile quidem posuerunt, quod susceptibile esset verae praedicationis, nihil his prohibentibus quae cum extra sint, cum ipso tamen fieri contingunt. Impossibile autem quod nullam unquam suscipiat veritatem, aliis e
Abbreviated transcription (Latin):
uadsitas in omnibꝰ dominetur. Et sensus quidem cum superioriberta
muia Is eiͦ Ct   Quid autẽ habeat argumentationis tota senten
nhoc modo ꝑspiciendũ eft  .e. Posdibile eẽ dicit᷑ quod inu
unq: partẽ facile naturȩ suȩ ratione uertatur ut nec cum non
tpossibile eẽ sit : nec cum sit ut non sit res ulla ꝓhibeatttiͦ
letur possibile me eẽ ambulare cũ sedeam aliter solem nunẽ erõi
agtur ofiba e post paucos dies in aquario transgredis ulta enĩ possi¬
bsc eł ut etiã necesse sit Possibile autẽ dicere solemus. quocl oni
um nonsit eẽ possit. & cũ sit non eẽ iterũ possit.Siquis ergo om̃ĩa
ur& sitati subiecerit. ille naturã possibilitatis intercipte bile ee qu¬
ut ergo sententiae depossibilitate Filo enim dicit possibile ẽẽ quod
utura ꝓpria enuntiationis suscipiat ueritatẽ ut cum dico me hodie
hcorrtti bucoliu lecturũ. hoc si nihil extra ꝓhibeat quantũ enseres e¬

Expanded text:
sitas in omnibus dominetur, et sensus quidem cum superioribus ita conjunctus est. Quid autem habeat argumentationis tota sententia, hoc modo perspiciendum est. Possibile esse dicitur quod in utramque partem facile naturae suae ratione vertatur, ut cum non sit, possibile sit esse, nec cum sit, ut non sit res ulla prohibeat, ienim dicitur possibile me esse ambulare cum sedeam, aliter solem nunc esse in Sagittario et post paucos dies in Aquarium transgredi. Ita enim possibile est ut etiam esse necesse sit. Possibile autem dicere solemus, quod et cum non sit, esse possit, et cum sit, non esse iterum possit. Si quis ergo omnia necessitati subjecerit, ille naturam possibilitatis intercipit. Tres ergo sunt sententiae de possibilitate Philo enim dicit possibile esse, quod natura propria enuntiationis suscipiat veritatem, ut cum dico me hodie esse Theocriti Bucolica relecturum, hoc si nihil extra prohibeat, quantum in se est p
Abbreviated transcription (Latin):
erbo sit assirmatio & negatio. p̃dicatua idẽ cathegorica. Ut aũt p̃ter uer¬
bu sit ulla affirmatio. autꝰ negatio. aut praeer id qđ idẽ signific& uerbũ. uel
in subauditione ł aliqͦ aliqͦ modo : fieri ñ potest: Ponit quoꝙ uerba quȩ pe¬
he in omib ꝓpositionib. aut sub ipsa cadunt aut quȩ idẽ ualeant. Est eñĩ
inquit. ł erit. ł fuit. uel quȩcũq alia significant tẽpꝰ. uerba sunt: sicut exhis¬
doceri possumꝰ q̃ ante posita sunt. atq concessa. cũ diffinitio uerborũ daren¬

Expanded text:
verbo fit affirmatio et negatio praedicativa, id est categorica, ut autem sit praeter verbum ulla affirmatio atque negatio, aut praeter id quod idem significet verbum vel in subauditione, vel aliquo alio modo, fieri non potest. Ponit quoque verba quae pene in omnibus propositionibus, aut ipsa cadant, aut quae idem valeant. Est enim, inquit, vel erit, vel fuit, vel quaecunque alia consignificant tempus, verba sunt, ut doceri
Abbreviated transcription (Latin):
ra cõpleclit᷑. illa uero pauca. scđm qua differentiã: hȩ ꝓpositio¬
nes. quȩ dicunt homo ãbulat. & rursus ñ homo abulat ase dif¬
ferunt. aut scđm qualitate. aut scđm quantitate. Nam quod
dica homo ãbulat. qualitatẽ. quanđã substantiȩ. idẽ homi nẽ
ambulare designat. & ĩt definita atꝙ substiontiã unay sccie amibulib¬

Expanded text:
la vero pauca, secundum quam differentiam hae propositiones, quae dicuntur, homo ambulat, et rursus, non homo ambulat, a se differunt, aut secundum quantitatem, aut secundum qualitatem. Nam quod dico, homo ambulat, qualitatem quamdam substantiae, id est hominem ambulare designat, et rem definitam atque substantiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
qq̃ innra ẽ potestate: ꝓ alia nanq re aliquid ex libero arbitrio facientibꝰ
ex hisdẽ causis ueniens casus int̃strepit. ut cũ scrobem deponens quis ut i¬
fodiat uitẽ si thesaurũ inueniat. scrobẽ quidẽ deponere ex libero ueni
arbitrio inuenire thesaurũ solus attulit casus. eã tam̃ causã habes c
quã uoluntas attulit. Nisi it foder&. scrobẽ. thesaurꝰ non eͥt̾t inuentuꝰ
uidã h euentus nr̃is uoluntatibꝰ suppetit. qͦsdã impedit q̃dã uiolenta

Expanded text:
que in nostra est potestate. Pro alia namque re aliquid ex libero arbitrio facientibus ex eisdem veniens causis casus interstrepit, ut cum scrobem demittens quis, ut infodiat vitem, si thesaurum inveniat, scrobem quidem demittere ex libero venit arbitrio, invenire autem thesaurum solus attulit casus, eam tamen causam habens casus, quam voluntas attulit. Nisi enim foderet scrobem, thesaurus non esset inventus. Quidam autem eventus nostris voluntatibus suppet
Abbreviated transcription (Latin):
fieri qq̃ calidã ⁊ ñ fieri. multaq nob̵ ꝑspicua s̃ ita sese habentia ut in utraꝙ paro
euentꝰ sine ullo alicuiꝰ res ĩpedim̃to uertat᷑. ut uestẽ quã possibile ẽ qͥdẽ secari si
foctasse ita ⁊tingit ut ñ ante ferro diuidat᷑ quã eã exerat uetustas: ⁊ ħ fieri pꝰ¬
test ut qͣlib& uestis ñ ferro potis minutatĩ eat qͣm usu ipso exterat᷑. Simlt̃
I ñ solũ eam secari possibile ÷. eã pͥus exteri quã secari. Non n ẽẽt posibile
eã ñ secari. nͥ pͥus possibile eẽt exteri. Cũ n exterit᷑ ñ secat᷑. Hoc ħ in qͥb
eueniat uniũ salit̃ monstrat. Euenit hoc  inquit in facturis. Facture l
in his afaciendo facturã dix̃. In his gͦ facturis alia qͥdẽ potestate st̃. alia at
nqui calida qͥdẽ ẽ potestate. potest it fieri calida. frigida uraetres sceot frigioosa¬

Expanded text:
fieri quoque calidam et non fieri. Multaque nobis perspicua sunt, ita sese habentia, ut in utramque partem eventus sine ullo alicujus rei impedimento vertatur, ut vestem quam possibile est quidem secari, sed fortasse ita contingit, ut non ante ferro dividatur, quam eam exterat vetustas, et hoc fieri potest, ut quaelibet vestis non ferro potius minuatim pereat, quam usu ipso exteratur. Similiter autem non solum eam secari possibile est, sed eam prius exteri quam secari, non enim esset eam possibile non secari, nisi prius possibile esset exteri. Cum enim exteritur, non secatur, hoc autem in quibus eveniat universaliter monstrat. Evenit hoc enim, inquit, in facturis. Facturae ain his a faciendo facturam dixit. In his ergo facturis alia quidem potestate sunt, alia actu, ut aqua calida quidem est possibilitate. Potest enim fieri calida, frigida vero a
Abbreviated transcription (Latin):
cogietionẽ: inhis h que in generatione ⁊ corruptione c̾ent defuturo
definitae. sed totius quidem contradictionis unam partẽ uerã
alterã falsam. definite autẽ unã uerau. alterã falsa& mi
&i pteritum. sed tantum p̃sens. Dixit it. Neq enim
quẽadmodual inhis quȩ sunt. iđ in his quae p̾sentica sus¬
Qđ uero ait. in his quae non sunt possibilibꝰ tamen eẽ:
defuturis loquitur. quae cũ non siN tamen ẽẽ posst̃
Non it sic se hab& in p̃senti p̃dic ta ꝓpositio quẽ admdũ
in futuro. in his scilic&. qua utrũ lib&. sunt &. in genera

Expanded text:
rruptione essent de futuro definite, sed totius quidem contradictionis unam partem veram esse, alteram falsam, definite autem unam veram, definite alteram fet praeteritum. Sed tantum praesens; dixit enim: Neque enim quemadmodum in his quae sunt, id est in his quae praesentia. Quod vero ait in his quae non sunt, possibilibus tamen esse, de futuris loquitur, quae cum non sint tamen esse possunt. Non enim sic se habet in praesenti praedicta propositio, quemadmodum in futur
Abbreviated transcription (Latin):
uere prȩdici. Quodsiita et. eueniendi rei uł non eueni¬
Ergo siquȩcunq nunc facta suns uerum dehis fuissa. dicere quon
eruns siue ille dixisset. siue non dixissa.: hȩc quȩ nunç facta si¬

Expanded text:
vere praedici, quod si ita est, eveniendi rei vel non evenivere praedici, quod si ita est, eveniendi rei vel non eveniErgo si quaecunque nunc facta sunt, verum de his fuisset dicere quoniam erunt, sive ille dixisset, sive non dixisset. Haec quaecunque facta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdicere ł negare. cuncta facienda st̃ ł ñ facienda. S si necesse ẽ dicentẽ
negantẽ res qq̃ affirmatas ł negatas subseqͥ. etiãsi illi ñ dicañ quȩ illis dieei¬
tibꝰ euenire necesse erat: etiã non dicentibꝰ euenire necesse ẽ. Dicit aitꝰ
hoc modo.
t uͦ nec hoc differt si aliqui dixerunt negationẽ uł non dixerun¬
Quando  ueredicit quis quoniã erit : non potel t non fieri. &
quod fae tum elt uerũ erat dicere semꝑ quoniã erit
uentus necessariarũ rerx̃ aris toteles non expredicentiũ ueritate seb
ex ipsarum rerum natura considerars. quod lic& necesse sit quis
dere aliquie uera predixerit rem quam ante nuntiauerit eueni¬
re : non tameRs idcireo tantum necessitas ex predicationis ueritatr
pendit. sed diuinandi ueritas exrerum potius necessitate perpenot
Non  idcirco eẽ necesse ÷ quoniam uerũ aliquid prȩdicatum et ⁊
sed quoniã necessario erat futurum. id circo deeare potuit aliquio

Expanded text:
dicere vel negare cuncta facienda sint vel non facienda, sed si necesse est, dicentem vel negantem, res quoque affirmatas vel negatas subsequi, etiam si illi non dicant quae illis dicentibus evenire necesse erat, etiam non dicentibus evenire necesse est, dicit autem hoc modo: At vero neque hoc differt, si aliquis dixerit contradictionem, vel non dixerQUANDO ENIM VERE DICIT QUIS QUONIAM ERIT, NON POTEST NON FIERI; ET QUOD FACTUM EST, VERUM ERAT DICERE SEMPER QUONIAM ERITentum necessarium rerum Aristoteles non ex praedicentium veritate, sed ex ipsarum rerum natura considerans ait, quod licet necesse sit quisquis de re aliqua vere praedixerit, rem quam ante pronuntiaverit evenire, non tamen idcirco rerum necessitas ex praedictionis veritate pendet, sed divinandi veritas ex rerum potius necessitate perpenditur. Non enim idcirco necesse est esse, quoniam verum aliquid praedictum est, sed quoniam necessario erat futurum, idcirco de ea re potuit aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
possũ ñ legere. Alia uͦ st̃ q̃ ñ se aqͣlit̃ habean. s quanqͣm in una re freq̃ntus q¬
niat. ñ tam̃ ꝓhibitũ ẽ in altera ꝓuenire. Ut in eoq. ẽ hominẽ insenecta canest¬
re. in plurib qͥdẽ ħ tingit s contingit fieri ⁊ alterũ .i. ut ñ canescat. alte
uͦ minime .i. ut canescat Ita gͥ & expossibilitate ⁊ ex casu. ⁊ ex libero arbitr
⁊tͣdictionẽ mnuna parte de futuro definite ñ eẽ uerã ł falsã firmissimã ⁊ ualis¬

Expanded text:
possum non legere. Alia vero sunt quae non se aequaliter habent, sed quanquam in una re frequentius eveniat, non tamen prohibitum est in altera provenire, ut in eo quod est hominem in senecta canescere. In pluribus quidem hoc contingit, sed contingit fieri et alterum, id est ut non canescat. Alterum vero minime, id est ut canescat. Ita ergo et possibilitate, et casu, et libero arbitrio, contradictionem in una parte de futuro definite n
Abbreviated transcription (Latin):
solã necessitatẽ in rebꝰ indicur: Neq it siqͥs naufragio perit inpelago. ideirio
si nunqͣm nauigasset ĩ moctalis int̾ra futurꝰ fuiss&. At gͦ ñ exeuentu rerr̃. se
iero potuisse ñ ire. id qq̃ apd eos qͥ euentꝰ exrerũ natura rectaratione dudieas
indubitatũ ÷. Non gͦ id ẽ possibile ut sit necessariũ. s qͣnquãꝙ necessarir̃ ẽ posiu¬
lesit: E tam̃ alia q̃dã extrinsetꝰ possibilitatis natura. quȩ ⁊ abĩpossibili ⁊ a neo

Expanded text:
o si nunquam navigasset, immortalis in terra futurus fuisset. At vero non ex eventu rerum, sed ex iero potuisse non ire. Id quoque apud eos qui eventus ex rerum natura recta ratione dijudicant indubitatum est. Non ergo id est possibile ut sit necessarium. Sed quanquam quod necessarium est, possibile sit, est tamen alia quaedam extrinsecus possibilitatis natu
Abbreviated transcription (Latin):
simplicit᷑ fiunt. Primo enĩ uero dictũ est nom̃ eẽ. ut homo. Infin¬
tu uero nom̃. ut ñ homo. Predicatiuȩ aũt & categoricȩ ꝓpositio¬
nes sunt : quȩ duob tantũ simplicib terminis constantꝰ Haȩe siu¬
cũ finito nomine. ut ẽ homo ambulat. siue cũ nomine infinito. ut
ẽ non homo ambulat. Harũ gͥ ꝓpositionũ categoricarũ. atꝙ simpl¬
ciũ. tradere numeru c̃tend&. quȩcũq fiunt adiectione nominis
infinitaͥ: Sed qm̃ ꝓpositiones om̃s. aut scđm qualitatẽ differunt

Expanded text:
simpliciter fiunt. Primo enim volumine dictum est nomen esse, ut homo; infinitum nomen vero, ut non homo. Praedicativae autem et categoricae propositiones sunt quae duobus tantucum finito nomine sunt, ut est, homo ambulat, sive cum nomine infinito, ut est, non homo ambulat. Harum igitur propositionum categoricarum atque simplicium tradere numerum contendit, quaecunque fiunt adjectione nominis infiniti. Sed quoniam propositiones omnes aut secundum qualitat
Abbreviated transcription (Latin):
ee necesse e ut si falsa ẽ affirmatio quȩ dicit picem eẽ albamu non eer db
picem necesse es ł Rursus si negatio falsa est quae dicit niuem nodee
albam : eẽ albam niuẽ necesse ÷. Rursus sires non est. affirmatio quot dero
re necessarie falsa er tt. Quodsi res nonsit frursus. iel quod potest dec
falsa negatio. sine ulla dubitatione illa negatio falsa est . a. hoc eẽ neus
quiod falsa negitio dicit .i. albam nonesse. non cimnse adiqunłi auduo de colu d¬

Expanded text:
esse necesse est, ut si falsa est affirmatio quae dicit picem esse albam, non esse albam esse necesse est, ut si falsa est affirmatio quae dicit picem esse albam, non esse albam picem necesse est. Rursus si falsa est negatio quae dicit nivem non esse albam, nivem esse albam necesse est. Rursus re necessario falsa est. Quod si rursus res non sit, id quod potest dicere, falsa negatio sine ulla dubitatione, illa negatio falsa est, et hoc esse necesquod falsa negatio dicit, id est albam non esse, non est. Nix enim non alba non
Abbreviated transcription (Latin):
uera uł falsa est. Huisꝰ autẽ rei exempla exprȩsentibs sumet Na
sicut se habent scđm necessitatem inp̃senti tempore enuntiationes. ita sese
habebunt᷑ infuturo: Speculamur igit᷑ in prȩsenti quȩ sit rerũ ꝓpositio¬
numq necessitas. Siqua enĩ propositio dequalib& re dicta uera est
illam rem quã dixit eẽ necesse ẽ: Si enĩ dixerit quõ nix alba ẽ. & hoc
uerum ẽ. ueritatem ꝓpositionis sequitur necessitas rei: necesse est eẽ
niuem albã : si ꝓpositio quȩ deea re p̃dicata ẽ uera eSt. Quodsi dixeri¬
aliquis non ẽẽ albam picem ⁊ hȩc uera est : manifestum est rem quoo
positionis consequi ueritatem Amplius quoq &. ꝓpositiones rerum ned¬
sitates sequuntur: Si enim est aliqua res. uerum est deea dicere quoniã s
cessitas ꝓpositionum comitat᷑ necessitatem atq hoc quidem in ueris uifi
quoq idem ẽ econtrario. Namsi falsa ẽ affirmatio. rem dequa loquitur b

Expanded text:
s sumit. Nam sicut se habent secundum necessitatem in praesenti tempore enuntiationes, ita se habent, et in futuro. Speculemur igitur in praesenti, quae sit rerum propositionumque necessitas. Si qua enim propositio de qualibet re dicta vera est, illam rem quam dixit, esse necesse est. Si enim dixerit, quoniam nix alba est, et hoc verum est, veritate propositioni si propositio quae de eadem re praedicata est, vera est. Quod si dixerit quis non esse albam picem, et haec vera est, manifestum est rem quoque propositionis consequi veritatem. Amplius quoque propositiones rerum necessitates sequuntur; si enim est aliqua res, verum est de ea dicere quoniam est, cessitas propositionum comitatur necessitatem, atque hoc quidem in veris, in falsis quoque idem est, econtrario. Nam si falsa est affirmatio, rem de qua loquitur non
Abbreviated transcription (Latin):
finite in contingentibꝰ ⁊ futuris ꝓpositionibo eẽ nom posse: Nunc illud ad lit qu
ł infuturo ꝓpositiones. Quod sineq titrȩq uerȩ sint neq utreq false : neq una dit¬
te uer falsa ałtera definite: restat ut una quidem uersit. alter falsa. ñ tam̃do¬
finite ẜ utrulibet. ⁊ instabili modo. it ħ quidẽ. aut hoc euenire nocesse sit. ut tam̃ us
ns qͣlibet quasi necessarie. ⁊ definite ꝓueniit. aut ñ ꝓuenut. fieri ñ possit: que ab¬
dum aũ utrisq falsas non esse de monstrat᷑ sic inchoat

Expanded text:
finite, in contingentibus et futuris propositionibus esse non posse. Nunc illud addit: Quofinite, in contingentibus et futuris propositionibus esse non posse. Nunc illud addit: Quour in futuro propositiones. Quod si neque utraeque verae sunt, nequo utraeque falsae, neque una definite vera, falsa altera definite. Restat ut una quidem vera sit, altera falsa, non tamen definite, sed utrumlibet et instabili modo, ut hoc quidem aut hoc evenire necesse sit, ut tamen una res quaelibet quasi necessarie et definite proveniat aut non proveniat fieri non possit. Quemadmodum autem utrasque falsas non esse demonstraret, hic inchoat.
Abbreviated transcription (Latin):
nmi nonsitq her sautie contingrtis natura contingent᷑ menuntiatione p̃di¬
ent. Vuod siquis simplicit᷑ id quod fortasse. c̃tingenter eueniet. futurũ cẽ p̃deo¬
tille non si gingentẽ netesiti futium̃ p̃dieit. atq ideo etum si euengrit id
quod dicitur. tamen ille mentitus ẽ. in eo quod hoc quidem contingent̃ euenita
ueritatis : ⁊ falsttatis modidehis scilieet ꝓpositionib q̃ in futuro p̃dieuntur a
quoniã & erit ⁊ nonerit id quod dicitur .i. ut et affirmaitio. ⁊ negatio uemsita
quoniam nec ertt. nec nonerit .i ut et affiroiatio ⁊ negatio false sunit. aut qun
eretaut nonerit. una tamen definita ueri. altem falsa auit rursus qũo erta
nonerit utrisq secundũ ueritatẽ & falsitatẽ indefinitis. et equaliter ad ueras
mendiciumq uergentilꝰ. docuit quidem supͣ et eẽ. ⁊ noneẽ fieri ñ posse eũdẽ
utreq eni nerunt simul in talib. docuit etim aliquantisper autet᷑. aut ñ eẽ e¬

Expanded text:
turum non sit. Haec autem est contingentis natura, contingenter in enuntiatione praedicare. Quod si quis simpliciter id quod fortasse contingenter eveniet, futurum esseille rem contingentem necessarie futuram praedixit. Atque ideo etiam si evenerit id quod dicitur, tamen ille mentitus est, in eo quod hoc quidem contingenter evenit,veritatis et falsitatis modi, de his scilicet propositionibus quae in futuro praedicantur. Aut quoniam erit, et non erit id quod dicitur, id est, ut et affirmatio et negatio vera sit, aut quoniam nec erit, nec non erit, id est, ut affirmatio et negatio falsae sint, aut quoniam erit aut non erit, una tamen definite vera, altera falsa, aut rursus quoniam erit aut non erit, utrisque secundum veritatem et falsitatem indefinitis, et aequaliter ad veritatem mendaciumque vergentibus docuiul non erunt in talibus. Docuit etiam aliquantisper aut esse aut non esse de
Abbreviated transcription (Latin):
stisto Quodit omnia eenecessitatt ꝓuenians. Sum̃ it quarundam
nos ipsi principia & animis nr̃ ratione formatus. actionesq nr̃e ea
ratione direc tae quarundã rerũ pͥncipiũ teneñs. Sic it idꝙ. in
nob̵ est habere dr̃ nullo extra impediente ł cogente. ad qđ nos
uidet᷑ ratione iudicante ꝓsilimꝰ. nec om̃a necessitatib: surripienda st
m̃iũ nanq animaliũ genꝰ in eo qđ animalia st̃. subiectũ ÷ aliud natur
aliud cȩlestibꝰ siderum cursib. aliud rationi qđq m̃tis ⁊ animi cogiat¬
trahit. ut ea q̃ cũ facere uelimꝰ. non tam̃ facere ualeamus. Multa hd¬

Expanded text:
sunt ut omnia ex necessitate proveniant. Sumus enim quorumdam nos ipsi quoque principia, et animus noster ratione formatus, actionesque nostrae ea ratione directae quarumdam rerum principium tenent. Sic enim id quod in nobis est se habere dicitur, nulloque extra impediente vel cogente ad quod nobis videtur ratione judicante prosilimus. Nec omnia necessitatibus surripienda sunt. Omnium namque animalium genus in eo quod animalia sunt subjectum est aliud naturae, aliud coelestibus siderum cursibus, aliud rationi quoque mentis et animi cogitatiotrahit, ut ea quae cum facere volumus, non tamen facere valeamus. Multa au
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis quoꝵq nos domini quodã modo sumꝰ ł faciendi. ł ñ faciendi Q
uoluntates qq̃ nr̃i fati nob̃ necessitas imper&. : in nob̾ uoluntas ipsa ñ erit. s s
fato. nec erit liberũ arbitriũ s potis seruien necessitati. Unde fit. ut qu
om̃is act euentuũ necessitate ⁊stringuis. dicans ꝑ hoc poplitẽ qq̃ noᷤ ñ flectere nͥ

Expanded text:
potestatis, quorum nos domini quodammodo sumus vel faciendi, vel non faciendi; qpotestatis, quorum nos domini quodammodo sumus vel faciendi, vel non faciendi; qvoluntates quoque nostri fati nobis necessitas imperet, in nobis voluntas ipsa non erit, sed in fato, nec erit liberum arbitrium, sed potius serviens necessitati. Unde fit ut qui omnes actus eventuum necessitate constringunt, dicant poplitem quoque nos non flectere n
Abbreviated transcription (Latin):
ey excasu quicquã fieri potest. si om̃a necessitati subiecta sunt quamquam
udã nondubitauerint omnia exnecessitate dicere & quibusdam onuui¬
tibus conatisunt id quod in nobis est cum rerum necessitate coniui¬
ne Dicunt enim quidam quorum sunt stoici. ut omnia quȩ¬
inq fumt fati necessitate proueniant. & omnia quae fatalis uãgite
pstra quȩcunq peruoluntatem nostram:ipernos ipsos uisfati cõplet
perficit. Neq enim inquiunt uoluntas nostra in nobis est. sed idem uol
enꝙ nolumus. quicquid fati necessitas imperauit .ut uoluntas
quiꝰq nr̃a exfato pendere uideat᷑. Ita qm̃ ꝑ uoluntatẽ nostrã quȩdã fiuns. ex no
fiunt .&. ca quȩ fiunt in nob̾ fiunt. quoniãq uoluntas ipsa ex necessitate
pulsi facimꝰ ex necessitate. Quare hoc modo significationẽ liberi arbitri
mutantes necessitate . & idq. in nob̾ ÷ diungere impossibilit̃ ⁊ copulare oten
llud it in nob̃ ẽ liberũ arbitriũ ꝙ sit om̃i necessitate uacuũ ⁊ ingenuũ .&. six

Expanded text:
cessitati subjecta sunt, quanquam quidam non dubitaverunt dicere, omnia ex necessitate esse, et quibusdam artibus conati sunt id quod in nobis est cum rerum necessitate conjungere. Dicunt enim quidam quorum sunt stoici, omnia quaecunque fiunt, fati necessitate provenire, omnia quae fatalis agit ratnostra, quaecunque per voluntatem nostram, et per nos ipsos vis fati complet ac perficit, neque enim, inquiunt, voluntas nostra in nobis est, sed idem volumus idemque nolumus, quidquid fati necessitas imperavit, ut voluntas nostra quoque ex fato pendere videatur, ita quoniam per voluntatem nostram quaedam ex nobis fiunt, et ea quae fiunt in nobis fiunt, quoniamque voluntas ipsa ex necessitate  impulsi facimus necessitate. Quare hoc modo significationem liberi arbitrii permutantes, necessitatem et id quod in nobis est conjungere impossibiliter et copulare contendunt. Illud enim in nobis est liberum arbitrium, quod sit omni necessitate vacuum, et ingenuum, et suae
Abbreviated transcription (Latin):
unus quidẽ affirmat. alter negat. s in affirmatione &. negatione quȩ in contradictu
ponuntur una semꝑ uera ẽ. altera semꝑ falsa. Neq enim fieri potest. ut utraq si
uerȩ. Non enĩ nunc sermo est aut desubcontrariis. aut de indefinitis: Nanq: si¬
contrariȩ iđ particularis negatio ⁊ affirmatio particularis. ⁊ indefinitae utra
ut haȩ quȩ uł in singularibꝰ contradictiones suns. uł in uniuersalibs angulan¬
ter opponuntur: simul unquã uerae sint. Hoc est enĩ quod ait. utraeq enꝰ
tiationibꝰ contradic torus. Posita ergo hac condicione. si om̃is affirmatio ds¬
nite uera ł falsa sit om̃a ex necessitate euenire : hanc ipsam rerũ ipsarũ a. ꝓp¬
sitionũ consequentiã &. similitudinẽ monstrare contendit dicens. Namsi uerĩ

Expanded text:
unus quidem affirmat, alius vero negat; sed in affirmatione et negatione, quae in contradictione ponuntur, una semper vera est, altera falsa. Neque enim fieri potest ut utraeque sint verae, non enim nunc sermo est, aut de subcontrariis, aut de indefinitis. Namque subcontrariae, id est particularis negatio et affirmatio particularis, et indefinitae utraeut hae quae vel in singularibus contradictiones sunt, vel in universalibus angulariter opponuntur, simul unquam verae sint. Hoc enim est quod ait, utraeque enitiationibus contradictoriis, posita ergo hac conditione, si omnis affirmatio definite vera vel falsa sit, omnia ex necessitate evenire. Hanc ipsam rerum ipsarum, et propositionum consequentiam, et similitudinem monstrare contendit, dicens: Nam si verum
Abbreviated transcription (Latin):
descriptione ꝓpositiones uocaui: inꝗb nom̃ prȩdicat᷑. ut homo iustꝰ est.
homo iustꝰ nest Ex infinitis aũt. inꝗb nom̃ infinitu prȩdicat᷑ prinpalit̃.
de ẽ Nec hoc ib& qđ aristogelis .ẽ primũ dixit : nosuero postrem̃u Siđe
nones ex senario ꝓpositionũ numero : ad pauciora reductȩ st̃: Sienĩ sim¬
plices & ex duob t̃minis fuissent: hoc modo essent: homoẽ homo ñ ẽ: Ius
inquatuor raptȩ st̃: Idcirco qm̃ ressimplices iunctȩ: naturalit̃ redeusp
pauciores: Coniuncio enĩ ipsa numerũ minuit : Ut si sint deceres & sinr¬
ule singulis uingant᷑ ut bini fiant : quinarius numerus coniunctionisre¬
uns: Itaenĩ ħ modo screrant ꝓpositiones. ut supͣ docuit. quȩ &e simplict̃ di¬
cerent᷑ Sbȩc astricie st̃ coniunctione diminite : Nã qđ posuert iste qua¬

Expanded text:
descriptione propositiones vocavi, in quibus nomen praedicatur, ut homo justus est, homo justus non est. Ex infinitis autem in quibus nomen infinitum principaliter idem est. Nec hoc turbet quod Aristoteles est, primum dixit, nos vero postremum; sed idtiones ex senario propositionum numero ad pauciora reductae sunt. Si enim simplices et ex duobus terminis fuissent, hoc modo essent, homo est, homo non est,in quatuor reductae sunt, idcirco quod res simplices junctae naturaliter redeunt pauciores. Conjunctio enim ipsa numerum minuit, ut si sint decem res, et singulae singulis jungantur, ut binae fiant, quinarius numerus conjunctionis redit. Ita enim hoc modo sex erant propositiones ut supra docui quae et simpliciter dicerentur, sed hae astrictae sunt et conjunctione diminutae sunt. Nam qu
Abbreviated transcription (Latin):
ex necessitate nec ex possibilitate nr̃a metientes. His gͥ expeditis: illud aoder
sufficiat hȩc aristotelẽ fixa insententia ⁊ disciplina retinenti facile fiuisst
ideo de t̾minatã euentꝰ constantiã ñ habere. Qđni ita e̾e̾t. om̃a ex necessitan
neq incongrue aristoteles derebꝰ altiorib ⁊ fortasse ñ ꝑtinentibꝰ adartẽ logicã dispu¬
nerione en anstulit. cũ dȩꝓpositionib loqueret᷑: Neq it esset recitudine signasi¬

Expanded text:
 non ex necessitate, nec ex possibilitate nostra metientes. Ilis igitur expeditis illud addere  non ex necessitate, nec ex possibilitate nostra metientes. Ilis igitur expeditis illud addere sufficiat, hoc Aristoteli fixum in sententia et disciplina retinenti, facile fuisse ideo determinatam eventus constantiam non habere, quodni ita esset, omnia ex necessitate ncommode neque incongrue Aristoteles de rebus altioribus et fortasse non per inentibus ad artem logicam disputationem transtulit, cum de propositionib
Abbreviated transcription (Latin):
nis ⁊ in uoluntatis examinatione posueruns : Et in eo aut̃ qđ possibile eẽ dicit᷑
est quȩdã int̃peripatheticos ⁊ stoicos dissensio. quã hoc mͦ paucis absoluimis
lli i definiunt possibile eẽ qđ possit fieri. ⁊ qđ fieri ꝓhibet᷑ non sit: hoc ad poss
bilitatẽ nr̃am scilic&. referentes. ut quod nos possumus id possibile dicere. que
uero nob̵ impossibile ẽẽt id possibile negare. Peripatetici ħ non in nobis ha
s in ipsa natura posuerunt. ut quȩdã ita eẽt possibilia fieri. ut ẽẽt possibilia
non fieri: ut hunc calamũ frangi quidem possibile ẽ. &iã non frangi &. hoc
non ad nr̃am possibilitatẽ refert̃. s ad ipsius rei naturã. Cui sententiȩ contrar
est illa quȩ dicit fato om̃a fieri. cuiꝰ stoici auctores st̃. Qđ enim fato fit. ex pri¬
cipalib causis euenit: sedsi ita ẽ hoc quod ñ fiat. non potest ꝑmutari. bos aud

Expanded text:
nis et voluntatis examinatione posuere. In eo autem quod possibile esse dicitur, nis et voluntatis examinatione posuere. In eo autem quod possibile esse dicitur, est quaedam inter peripateticos et stoicos dissensio, quam hoc modo paucis absolvimus. Illi enim diffiniunt possibile esse quod possit fieri, et quod fieri prohibetur, non sit, hoc ad nostram possibilitatem scilicet referentes, ut quod nos possumus, id possibile diceretur. Quod vero nobis impossibile esset, id possibile negarent. Peripatetici autem non in nobis hoc, sed in ipsa natura posuerunt, ut quaedam ita possibilia essent fieri, ut essent possibilia non fieri, ut, hunc calamum frangi quidem possibile est, et etiam non frangi, et hoc non ad nostram possibilitatem referunt, sed ad ipsius rei naturam. Cui sententiae contraria est illa quae dicit omnia fato fieri, cujus Stoici auctores sunt. Quod enim fato fit, ex principalibus causis evenit. Sed si ita est hoc, quod non fiat, non potest permutari. Nos au
Abbreviated transcription (Latin):
dicatione uoluntatis liberũ ꝯstat arbitriũ . &. ñ inimaginatione s in ipsis ina¬
ginationis ꝑpensione ꝯsistit. atq ideo quarundã actionũ nos ipsi pͥncipia ñ se
quaces sumꝰ. Hloc ẽ it uti ratione. uti iudicatione. Omne it cõmune nob̾ẽ cun
cȩteris animantibꝰ. sola ratione disiungim᷑. Qđsi sola etiã iudicatione sumꝰ int̃nosa
cet᷑ animalia distantia: cur dubitemꝰ ratione uti. hoc ẽẽ uti iudicatione: Quã siquis ex
rebꝰ extollat. rationẽ hominis sustulerit: hominis ratione sublata. nec ipsa q̃qͣ huma¬
nitas ꝑmanebit. Melis gͥ nr̃i peripathetici.&. casũ in reb̾ ipsis foetuitũ dantes.
pret̃ ullam necessitatem . &. liberũ quoq arbitriũ neq in necessitate. neq in id.
quod ex necessitate s non est. ñ tam̃ in nob̾ est ut casus: sed inelectione iudicatio¬

Expanded text:
dicatione uoluntatis liberum constat arbitritun, et non in imaginatione sed in ipsius imadicatione uoluntatis liberum constat arbitritun, et non in imaginatione sed in ipsius imaginationis perpensione consistit; atque ideo quarumdam actionum nos ipsi principia cum caeteris animanlibus sola ratione disjungimur. Quod si sola est judicatione inter nos et caetera animalia distantia, cur dubitemus ratione uti, hoc esse quod uti judicatione? Quam si quis ex rebus tollat, rationem hominis sustulit, hominis ratione sublata, nec ipsa quoque humanitas permanebit. Melius igitur peripatetici nostri et casum in rebus ipsis fortuitum dantes, et praeter ullam necessitatem, et libquod ex necessitate quidem non est, non tamen in nobis est ut casus, sed in electione judicatio
Abbreviated transcription (Latin):
tusd est .a. sccłm animalis aturã. Nos ħ liberũ uoluntatis arbrtriũ nonid
dicimꝰ quod quisq uoluerit. s qđ quisq iudicio ⁊ examinatione collegerit. alapo
muta quoq animalia habebuns liberũ uoluntatis arbitriũ. Illa enim uidemꝰ qrd
sponte refugere. quibꝰdam sponte concurrere. Qđ si uelle aliquid ł nolle hoc re
liberi arbitrii uocabulo teneret᷑ : nonsolũ ħ eẽt hominũ. s cȩteroꝵ qqͣ animalirꝰ
quibꝰ hanc liberi arbitrii porestatẽ ab eẽ quis nesciat: S ẽ liberũ arbitriũ qđ ips
qq̃ uocabula ꝓclunt. liberũ nob de uoluntate iudiciũ. Quotienscunq enĩ imug¬
nationes quȩdã ꝯcurrunt in animo ⁊ uoluntatẽ irritant: eas ratio ꝑpendit aᷤ
dehis iudicat. &. qđ ei meliss uidet᷑ cũ arbitrio ꝑpenderit &. iudicatione colla¬
gerit facit. atq ideo quedã dulcia &. speciẽ utilitatis monstrantia spernims.
quȩdã amara lic& nolentes. tam̃ fortit̃ sustinemꝰ. adeo ñ inuoluntate s in ui¬

Expanded text:
 uoluntatis arbitrium non dicimus quod quisque uoluerit, sed quod quisque iudicio et examinatione collegerit. Alioquin multa quoque animalia habebunt liberum uoluntatis arbitrium. Illa enim uidemus sponte quaedam refugere, quibusdam sponte concurrere. Quod si uelle aliquid aut nolle hoc recte liberi arbitrii uocabulo teneretur, non solum hoc esset hominis, sed caeterorum quoque animalium quibus hanc liberi arbitrii potestatem abesse quis nesciat? Sed est liberum arbitrium, quod ipsa quoque uocabula produnt, liberum nobis de uoluntate iudicium. Quotienscumque enim imaginationes concurrunt animo et uoluntatem irritant, eas ratio perpendit et de his iudicat et quod ei melius uidetur, cum arbitrio perpenderit et iudicatione collegerit, facit. Atque ideo quaedam dulcia et speciem utilitatis monstrantia spernimus, quaedam amara, licet nolentes, tamen fortiter sustinemus. Adeo non in uoluntate sed in in
Abbreviated transcription (Latin):
riae Illȩũ quȩ plus ad alterã partẽ uergunt. huiꝰmꝰdi suis. ut siquis dicato¬
minẽ in senecta canescere. hominẽ in senecta ñ canescerȩ. fit quademi sit¬
quentis ut canescat. n tam̃ int̾clusũ est ut ñ canescat Prȩdicatiuarũ n
positionũ natura exrerũ ueritate ⁊ falsitate colligit᷑. Quẽ adm̃dũ i seser
hñt ita sese ꝓpositiones habebuis q̃ res significant Nã si in sẽ res ullanit¬
tinent necessitatẽ. ꝓpositiones qq̃ necessariȩ st̃ Sin uͦ tantũ mea sigris¬
cens ut siquis dicat᷑ homo ambulat: homini ambulationẽ ineẽ monfiran
a hȩ p̃teraliquã necessitatẽ suis. tantũ in eẽ significantes om̃i uaeua neo¬
tate. Qđ si res impossibiles st̃. ꝓpositiones ꝗ̃ ullas res demonstrat̃s impos¬
les nominant᷑. Sin uͦ res ntingentes uenientes atq ab euntes : q̃ illas ꝓ
contingess ꝓpositio nominat᷑ : Qm̃ is tẽporũ alia st̃ futura. alia p̃sẽs¬

Expanded text:
ae vero quae plus ad alteram partem vergunt hujusmodi sunt, ut si quis dicat hominem in senectute canescere, hominem in senectute non canescere, fit quidem frequentius ut canescat, non tamen interclusum est, ut non canescat. Praedicativarum autem propositionum natura ex rerum veritate et falsitate colligitur. Quemadmodum res sese habent, ita sese propositiones habebunt, quae res significant. Nam si in se res ullam retinent necessitatem, propositiones quoque necessariae sunt, sin vero tantum inesse significent, ut si quis dicat, homo ambulait, praeter aliquam necessitatem sunt, tantum inesse significantes omni vacuae necessitate. Quod si res impossibiles sunt, propositiones quae illas res demonstrant, impossibiles nominantur, sin vero res contingenter sunt venientes atque abeuntes, quae illas prodit, contingens propositio nuncupatur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
quod shos impossibile ẽ ⁊ sunt quedam resquȩ necessitate on litanel erãꝰ autẽ
nbi yomienss uliqũa questionẽ ingredit̃ uilidiere trietatu. Amplis: siẽ albã
nune: uerũ erit dicere primo quoniã erit albũ. Quare. semper uerum fut
nurre quodlibet eorum q̃ facta sunt. quoniã erit. Quod si sẽꝑ uerũ ẽ dieot
erid impossibile ẽ ñ fieri. Quod aũ impossibile ẽ ñ fieri: necesse ẽ fieri Omnia
erigo q̃ futura sunt s necesse ẽ fieri. Nihil igitur utrũ libet. neq acasuerit: Nam
Hi rebus q̃ faetã sunt : argumentationẽ capit. Si uere anteqũa fierent p̃diccirin
necessiistis neru euentis rerum om̃iũ contineri Arbitrant᷑ enĩ hi qͥdicunt ẽt

Expanded text:
ibile est, et sunt quaedam res quae necessitate non sunt. Videmus aut sibi opponens aliquam quaestionem ingreditur validiore tractatu. Amplius si est album nunc, verum erat dicere primo quoniam erit album, quare semper verum fuit dicere quodlibet illud eorum quae facta sunt quoniam erit; quod si semper verum est dicere fieri, impossibile est non fieri. Et quod impossibile est non fieri, necesse est fieri. Omnia ergo quae futura sunt, necesse est fieri, nihil igitur utrumlibet, neque casu erit, nam his rebus quae factae sunt, argumentationem capit, si vere antequam fierent praedicerentur, neces
Abbreviated transcription (Latin):
participet. Anima uͦ uelut illigata corporibꝰ qͥbꝰ natura dominat᷑ imagi¬
tionib ⁊ cupiditatibꝰ ⁊ iracundiȩ ardoribꝰ cȩterisq quȩ affert̃ corpora e
ipsa cui illigata ẽ natura participat. Cuncti ħ diuinȩ ꝓuidentiȩ subie
ex illa qq̃ diuinoꝵ uoluntate pendemꝰ. Itaq nec cȩlestiũ necessitas tota su¬
ruit᷑. nec casũ disputatio hȩc dereb eliminat. ⁊ liberũ firmat arbitrũ
nẽ auferunt᷑ ꝑspicua st̃ ꝙ uero ponitur .i. affirmationẽ ⁊ negationẽ o¬
nẽ infuturo uerã eẽ ñ aque ꝑspicuũ ẽ. cur dubitamꝰ mendacẽ subt̾ fugi¬
re rationis uiã. ⁊ tenere ea quȩ cũ uera st̃. tc̃ manifesta st̃: repudiatis
dixerat. quare ner oportebit neq ⁊ siliari neq negotiari: nc̃ hoc redas¬
dit ad quod ait. consiliari dicens eẽ pͥncipiũ futurox. &. ab eo ꝙ consilian

Expanded text:
atura dominatur, imaginationibus et cupiditatibus et iracundiae ardoribus caeterisque, quae afferunt corpora, ex ipsa cui illigata est natura participat. Cuncti autem divinae providentiae subjecti, ex illa quoque divinorum voluntate pendemus, itaque nec coelestium necessitas tota subruitur, nec casum disputatio haec de rebus eliminat, et liberum firmat arbitrium, sed ionem afferuntur, perspicua sunt, quod vero ponitur, id est, affirmationem et negationem omnem in futuro veram esse, non aeque perspicuum est, cur dubitamus mendacem subterfugere rationis viam, et tenere ea quae cum vera, tum manifesta sunt, repudiatis  supra dixerat, quare non oportebit neque consiliari, neque negotiari, nunc hoc reddidit ad id quod ait neque consiliari, dicens nos esse principium futurorum, et ab eo quod consiliamur,