comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut exdecisionibus nostris: uł exalus cõ¬
stitutiombus quas ante fecimus. uł
expͥma iustimam codicis editione. aliqb
recipere. S⁊ quod inpresenti puro ⁊ re¬
nouato codice nr̃o scriptũ inueniat᷑:
optineat. ⁊ recitetur: cuiꝰ script᷑am ad
similitudinẽ nostrarum institutio.¬
nũ. ⁊ dig̃. sine ulla signoꝵ dubietate:
conscribi uissimus. utom ne ꝙ ano¬
bis cõpositumest. hoc inscriptura ⁊ in
ip̃a sanctione.purũ atq dilucidũ cla¬
reat. licet exhac causa mampliorẽ nu¬
merũ sũma huius codicis redactasit.
Utigitur sacratissimi atq florentiᷤᷤ¬
simi parentes. nostrilabores uobis
manifesti fiant. ⁊ per om ne tempus
optineant. hanc presentem legẽ ad fre¬
quentissimũ ordinẽ uestrum dixxmꝰ

Expanded text:
vel ex decisionibus nostris vel ex aliis convel ex decisionibus nostris vel ex aliis constitutionibus, quas antea fecimus, vel ex prima Iustiniani codicis editione aliquid recitare: sed quod in praesenti purgato et renovato codice nostro scriptum inveniatur, obtineat et recitetur. cuius scripturam ad similitudinem nostrarum institutionum et digestorum sine ulla signorum dubietate conscribi iussimus, ut omne, quod a nobis compositum est, hoc et in scriptura et in ipsa sanctione purum atque dilucidum clareat, licet ex hac causa in ampliorem numerum summa huius codicis redacta est. 6. Ut igitur, sanctissimi atque florentissimi patres, nostri labores vobis manifesti fiant et per omne tempus obtineant, hanc praesentem legem ad frequentissimum ordinem vestrum duximus
Abbreviated transcription (Latin):
purgatus ⁊ candidus factus ẽ: exnostra.
tis: ⁊ repletis. necnon transformatiqͥ nõ¬
bis oblatus ẽ. Et iussimus secundo eũ
ex integro conscribi. nõ expͥon composi¬
tione. set ex repetita complectioẽ. Et eũ
nostri nominis auctoitate nitentem.
momnib iudiciis solũ quãtum addi¬
uales constitutiones. ꝑtinet. frequenta¬
ri. Exdie quarto kdarũ ianuariaꝵ quͣa¬
ti nostri felis issum consuatus. ⁊ paulini
urriclarisaimi. Nulla alia extracorpuᷤᷤ
ciusdem codicis constitutione legenda.
nisi postea uariã rerum natura. aliquid
nouum creauerit: quod nostra santiõe
incligeat. hoc ⁊ enĩ nemini dubium ẽ:
quodsiꝗd inposterum melius inuenia¬
tur.⁊ ad constitutionẽ necessariosit re¬
digendũ: hoc anobis ⁊ constituatur.
⁊ inaliam congregationem referatur.
quenouellarũ nomine nomine cõsti¬
tucionum signisicetur. Repetita itaq
uessione: nemim inposterũ concedimꝰ.

Expanded text:
purgatus et candidus factus omnibus ex nostra purgatus et candidus factus omnibus ex nostra tis et repletis nec non transformatis nobis oblatus est, iussimus in secundo eum ex integro conscribi non ex priore compositione, sed ex repetita praelectione, et eum nostri numinis auctoritate nitentem in omnibus iudiciis solum, quantum ad divales constitutiones pertinet, frequentari ex die quarto kalendarum Ianuariarum quarti nostri felicissimi consulatus et Paulini viri clarissimi, nulla alia extra corpus eiusdem codicis constitutione legenda, nisi postea varia rerum natura aliquid novum creaverit, quod nostra sanctione indigeat. hoc etenim nemini dubium est, quod, si quid in posterum melius inveniatur et ad constitutionem necessario sit redigendum, hoc a nobis et constituatur et in aliam congregationem referatur, quae novellarum nomine constitutionum significetur. . Repetita itaque iussione nemini in posterum concedimus
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate freti. Constitutiones uero
suꝑfluas. uel ei posteriorib sanctionib
nostris am uacuatas: uł siq similes. utł
contrarie inuenirentur.:circum ducere.
⁊ ꝓpͥi codicis congregatione st ꝑa¬
re.⁊ tam inꝑfcrtuᷤ implere. quam nocte
obscuritatis obductaᷤ. noua eliminatioĩs
luce. retegere. Ut undiq nonsolum:
institutioneum. ⁊ digestoꝵ uadilucida
codicis plenũ iubar. õmnib clareat.
nulla penitus nec similia. nec diuersa.
nec inustata relicta. Cumne miniue¬
nt indubiũ. quodrepetita plectio pro¬
balut. hoc satis ualdum satisq esse fõ¬
mosum. Inauliquis enim ubris. non
solran pͥmas eclrtiones: set ⁊̃ secundaᷤ
quas repetitas prelectiones ueteres
nominabant. fubiectas esse inuemi¬
mus. quod exlib ris. uł piꝰ m ꝓͣtudẽ¬
tissimi adsaburũ scriptis ꝓmtum
erat querentibus reperire. his igitur o¬
mnib exnostra confectis sententia con
memoratus iustimanus codex apre dic¬
tis gu̾osissimis. ⁊ ficundissimis uiris

Expanded text:
ro superfluas vel ex posterioribus sanctionibus nostris iam vacuatas, vel si quae similes vel contrariae invenirentur, circumducere et a prioris codicis congregatione separare et tam imperfectas replere quam nocte obscuritatis obductas nova elimationis luce retegere, ut undique non solum institutionum et digestorum via dilucida codicis plenum iubar omnibus clareat, nulla penitus nec simili nec diversa nec inusitata relicta, cum nemini venit in dubium, quod repetita praelectio probavit, hoc satis validum satisque esse formosum. in antiquis etenim libris non solum primas editiones, sed etiam secundas, quas repetitae praelectionis veteres nominabant, subsecutas esse invenimus, quod ex libris Ulpiani viri prudentissimi ad Sabinum scriptis promptum erat quaerentibus reperire. His igitur omnibus ex nostra confectis sententia, cum memoratus Iustinianus codex a praedictis gloriosissimis et facundissimis viris
Abbreviated transcription (Latin):
ordi nõbis patres conscripti sẽper noͥ¬
stri anini curas. rebus omnib auidiᷤ¬
sime impendere: ut nichil anobis cep¬
tum inꝑfectum relinquatur. Igitur
inprimordio nostro . acratissimas con¬
stitutiones. que indiuersa uolumina
fuerĩt disꝑese. ⁊ que pluriina similitu¬
arne. nec nondiuersitate uicillibãt.
inamum corpus collige̾. om̃ai ꝑ uitio
purgare ꝓposuimus. ⁊ hoc ram puros
exceusos. ⁊ facundissimos. ꝑfectum est.
ranobis post ea confirmatum quod
gemane constitutioes nr̃e q̃ anit por¬
tesũt ostendunt. Post ea uero cũue¬
tus ius confiderindum recepimais.
lias ad commodum ꝓpositi operis per¬
tinentes plurimas constitutiones ꝓ¬
mulgauimus. inquibus maximus an¬
tiquarum rerum articulłs em̃datus.
⁊ cohastatus ẽ. omneq uis anticum. su¬
ꝑuacua ꝓlixitate liberum. atꝙ enude¬
atum. nostris constitutionib. ⁊ digesti.
redduͣms. Setcum nouelle nostre tam
decisiones quã constitutiones: que post

Expanded text:
ordi nobis est, patres conscripti, semper nostri animi curas rebus omnibus avidissime impendere, ut nihil a nobis coeptum imperfectum relinquatur. igitur in primordio nostri imperii sacratissimas constitutiones, quae in diversa volumina fuerant dispersae et quam plurima similitudine nec non diversitate vacillabant, in unum corpus colligere omnique vitio purgare proposuimus. et hoc iam per viros excelsos et facundissimos perfectum est et a nobis postea confirmatum: quod geminae constitutiones nostrae quae ante positae sunt ostendunt. . Postea vero, cum vetus ius considerandum recepimus, tlias ad commodum propositi operis pertinentes plurimas constitutiones promulgavimus, quibus maximus antiquarum rerum articulus emendatus et coartatus est omneque ius antiquum supervacua prolixitate liberum atque enucleatum in nostris institutionibus et digestis reddidimus. Sed cum novellae nostrae tam decisiones quam constitutiones, quae post
Abbreviated transcription (Latin):
exidiectis dieb ⁊ cõsulibus. set ⁊̃ ex
ip̃a compositione earũ clarescat. primi
quidem inpmo loco. p osterioribus uõ
insecundo ponendis. ⁊ sique eaꝵ. fine
die ⁊ cõsule ĩ uet̃ib codicibe. uel inbiᷤ
inquib nouelle constiutiones refͣte
sunt inueniantur. ita bis ponendis
nullaq dubietate. suꝑ generali eaꝵ
robore exhoc orienda. Si¬

Expanded text:
ex adiectis diebus et consulibus, sed etiam ex ex adiectis diebus et consulibus, sed etiam ex ipsa compositione earum clarescat, primis quidem in primo loco, posterioribus vero in secundo ponendis et, si quae earum sine die et consule in veteribus codicibus vel in his, in quibus novellae constitutiones receptae sunt, inveniantur, ita his ponendis nullaque dubietate super generali earum robore ex hoc orienda, s
Abbreviated transcription (Latin):
mitem largitionum inter agenta:
magistrũ serinii libelloꝵ. facrarũq
cognitionũ. Theophilam uirũ claris¬
simum: comitẽ sacri nr̃i confistorii. ⁊
urris inhac alma urbe doctorem. Dio¬
scorũ. ⁊ p̃sentinum dissertissimos togi¬
tos fori amplissimi pretor ani. Quib
sp̃aliter ꝑmi simus rei ecit.stam su¬
ꝑuacus quantum ad legũ soluditatẽ
ꝑtinet. p̃faciombus quansimilibus.
⁊ contrariis. pret̃ quã siur
aliqua diuisioẽ adiuuentũt. Ill is
aũt que in d̾suetudinẽ abier̃. certis
⁊ breui smone conscriptas exhisdẽ
tribus codicibus. nouellis etiam con¬
stitutionib leges componere.⁊ cõ¬
gruis subdere titulis. adicientes⁊
dem. ⁊detrahertes. immo ⁊̃ mut. ai¬
tes uerba eaꝵ. ubi hoc rei comodits
exigebat. Colligentes uero mira
sanctionẽ. que inuariis ꝯstinitoĩb
dispersasunt. ⁊ sensum earum clario¬
rem effitientes. Itatñ ut ordotem¬
porum eirũdẽ constitutionũ. nõsolũ

Expanded text:
gitionum inter agentes et magistrum scrinii libellorum sacrarumque cognitionum, Theophilum virum clarissimum comitem sacri nostri consistorii et iuris in hac alma urbe doctorem, Dioscorum et Praesentinum disertissimos togatos fori amplissimi praetoriani. Quibus specialiter permisimus resecatis tam supervacuis, quantum ad legum soliditatem pertinet, praefationibus quam similibus et contrariis, praeterquam si iuris zdqua divisione adiuventur, illis etiam, quae in desuetudinem abierunt, certas et brevi sermone conscriptas ex isdem tribus codicibus, novellis etiam constitutionibus leges componere et congruis subdere titulis, adicientes quidem et detrahentes, immo et mutantes verba earum, ubi hoc rei commoditas exigebat, colligentes vero in unam sanctionem, quae in variis constitutionibus dispersa sunt, et sensum earum clariorem efficientes, ita tamen, ut ordo temporum earundem constitutionum non solum
Abbreviated transcription (Latin):
meliore consilio. ꝑmutationem uł em̃¬
dationem. desiderabat̃. Necessar iũ nob̃
uifsumest. ꝑtribumanum uirũ excel¬
sum magistrum.: ex questorem. ⁊ consu¬
lem legitui oꝑis nostri ministrũ. nec
nonuirũ magnasicim. ⁊ questoriũ. ⁊
rũ constitutionum soliditatem: conpe¬
tentib supponere titulis. ⁊ pͥorib cõ¬
stitutionibus eas aggreguare. Supra

Expanded text:
onsilio permutationem vel emendationem desiderabant, necessarium nobis visum est per Tribonianum virum excelsum magistrum ex quaestore et ex consule, legitimi operis nostri ministrum, nec non virum magnificium quaestorium et rum constitutionum soliditatem competentibus supponere titulis et prioribus constitutionibus eas adgregare. Supra
Abbreviated transcription (Latin):
nere Siueri ꝓcerts capitulis compõite
sunt tuc̃ tenere. cũ nulli nostri codiciᷤ
aduersantur cũstitutioni p̃cipimus.
s ⁊ siqua regesta intua culminis iudi¬
esse consemus. Illustris ᷤͤ. ⁊ magnifici
aciõiu ppłoꝵ. noticiam eundem codicẽ
edictis exmore ꝓpoĩtis. ꝓuenire faciat:
Ipso etiam testu codicis insingulas ꝓ¬
intias nostro subiectas imꝑio: cum
ña duuna subnotatione mittendo:
ut eo modo ad oiũ noticiam eisdem
nr̃i coducis constitutiões ualeant per¬
uenire. ut extantibus festius dieba .s.

Expanded text:
nere, sin vero pro certis capitulis factae sunt, tunc tenere, cum nulli nostri codicis adversantur constitutioni, praecipimus. sed et si qua regesta in tui culminis iudiesse censemus. Illustris igitur et magnifad omnium populorum notitiam eundem codicem edictis ex more propositis pervenire faciat, ipso etiam textu codicis in singulas provincias nostro subiectas imperio cum nostra divina subnotatione mittendo, ut eo modo ad omnium notitiam eiusdem nostri codicis constitutiones valeant pervenire, ut extantibus festis diebus,
Abbreviated transcription (Latin):
colligi tam memoratorum trium codi¬
cum. quam nouellas post eos positas cõ¬
stitutiones opportet Ideoq ad hoc ma¬
ximum. ⁊ ad ipsius rei .p. sustentati¬
onem respicientes opus efficiendum e¬
legimus: tanto fastigio laboꝵ tanteq
sollicitudim sufficientes: Ioħm uirũ
excellentissimũ exquestorem sacrmr̃i
palatii consularem atq patricium. Le¬
ontium uirum sublimissimũ ma gi¬
strum malitum exp̃fecto pretorio con¬
sularẽ at patricium. Phocam uiꝑ
eminentissimum magistrum militũ
consulrem acpatricium. Dafilidẽ ui¬
rum excellentissimum exp̃fecto prẽ¬

Expanded text:
colligi tam memoratorum trium codicolligi tam memoratorum trium codicum quam novellas post eos positas constitutiones oportet. Ideoque ad hoc maximum et ad ipsius rei publicae sustentationem respiciens opus efficiendum elegimus tanto fastigio laborum tantaeque sollicitudini sufficientes Iohannem virum excellentissimum ex quaestore sacri nostri palatii consularem atque patricium, Leontium virum sublimissimum magistrum militum ex praefecto praetorio consularem atque patricium, Phocam virum eminentissimum magistrum militum consularem atque patricium, Basilidem virum excellentissimum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑscripte. uł per praͤmaticam sactiõe¬
abtntio date. ci dem nou o codici ꝑꝑ
utilitatem sanctioĩs. in dulte
fuerint. hec igitur aduestrã no¬
ticiam ferre properauimus. ut sci¬
atis quantanos di urna suꝑre
rũ comunium utilitatẽ cura solli¬
citat. studentes certas ⁊ indubitataᷤᷤ
⁊inunum coclicem collectas eẽ de
cetero constitutioẽs. ut ex eo tm̃mo¬
do nr̃o felici nomine nuncupan¬
do codice. recitacio constitutionũ
Es Que necessario co¬
rigenda esse multis
retro principib utsa
sunt: interta tamen
nullus eoo hc ad effec¬
tum ducere ausus est:in
preseuti reb donait comu¬
iub auxilio dei omm po¬
tenus gnsumus. ar enta¬
goriano. her nogemimno atq
theodosiauo continekatur. Il¬
larum etiam que post eos:em
codices. atheodosio diuine recorda¬
tionis: aliisꝙ post enm retropͥncipi¬
bus. anĩa etiã clem̃tia posite sñt. resccã ⁊
uro autem codice subfelici nostr
nominis uocabulo conponendo. Inq̃

Expanded text:
pragmaticam ab initio datae eidem novo codici propter utilitatem sanctionis inditae fuerint. Haec igitur ad vestram notitiam ferre properavimus, ut sciatis, quanta nos diurna super rerum communium utilitate cura sollicitat, studentes certas et indubitatas et in unum codicem collectas esse de cetero constitutiones, ut ex eo tantummodo nostro felici nomine nuncupando codice recitatio constitutionum c, quae necessario corrigenda esse multis retro principibus visa sunt, interea tamen nullus eorum hoc ad effectum ducere ausus est, in praesenti rebus donare communibus auxilio dei omnipotentis censuimus etgoriano et Hermogeniano atque Theodosiano continebantur, illarum etiam, quae post eosdem codices a Theodosio divinae recordationis aliisque post eum retro principibus, a nostra etiam clementia positae sunt, resecanda, uno autem codice sub felici nostri nominis vocabulo componendo, in quem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊ rebus ꝓfuturu eẽt comunibus.
⁊ nr̃o cõuenisset imꝑie hunc igitur ĩ
eternũ uliturũ miuditio tuiculmi¬
nis intimare ꝓspeximauᷤ: ut sciant õs
tãlitigitores. quã dis ertissimi aduoca¬
ti nullatenus es licere decetõ instituti¬
oẽs exuerib te tribus cedicib quoꝵ m̃¬

Expanded text:
bus profuturus esset communibus bus profuturus esset communibus et nostro convenisset imperio. . Hunc igitur in aeternum valiturum iudicio tui culminis intimare prospeximus, ut sciant omnes tam litigatores quam disertissimi advocati nullatenus eis licere de cetero constitutiones ex veteribus tribus codicibus, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓre .p. instituto. suũ presidium dcus om¬
in potens annuit. adistum cnĩ laborem
⁊ tantioꝑis cõsumatõe electis̃. uir excel¬
ientissimus ex questor nr̃i palatii cõsula¬
ris acpatricius. ioħs. ⁊ iuir sublimissimꝰ
exprefecto p̃torio cõsularis acpatricius. le¬
ontius. Uirꝰ eminentissim as magister mi¬
utũ consulatis acpatricius phocas. ⁊ iuir
excellentissimus exp̃secto pretoric orientiᷤᷤ
⁊ uir głiosissimus cxequestor nr̃ sacri pala¬
til. ⁊ exconsul tbomas. tinmo ⁊ uir głiosis¬
simus magisteria dignitate interꝰ agẽ¬
tes decoratus tribunianus. uirq illust.l
comes largitionũ inter agentes: ⁊ magi¬
ster scrimi belloꝵ. ⁊ sacrarũ constitutionũ
cõstantinus. ⁊ u illustris exmagistro et
un i doctor in luc alma urbe theophiluᷤ.
Uiri ⁊̃ dissertisim rogati amplufima fori
tue sublimitactis dioscorꝰ.. atq p̃sen¬
tinꝰ. or̃a que eis mandaiumus cum sedu¬
la. ⁊ ꝑuigili industria. moderitaq dige¬

Expanded text:
blica instituto suum praesidium deus omnipotens adnuit ad istum enim laborem et tanti operis consummationem electi vir excellentissimus ex quaestore nostri palatii consularis ac patricius Iohannes et vir sublimissimus ex praefecto praetorio consularis atque patricius Leontius virque eminentissimus magister militum consularis atque patricius Phocas et vir excellentissimus ex praefecto praetorio per Orientem stri palatii et ex consule Thomas, immo et vir magnificus magisteria dignitate inter agentes decoratus Tribonianus virque illustris comes largitionum inter agentes et magister scrinii libellorum et sacrarum cognitionum Constantinus et vir illustris ex magistro et iuris doctor in hac alma urbe Theophilus, viri etiam disertissimi togati amplissimi fori tuae sublimitatis Dioscorus atque Praesentinus omnia, quae eis mandavimus, cum sedula et pervigili industria moderataque dige
Abbreviated transcription (Latin):
mbus necet̾ ẽ r̃ i. falsicrimuus subden¬
cum susfitiat earũdem constitutionum
nostri codicis recitatõ. adiectis etiam
ueteris uirs inter p̃tatoꝵ laborib: ad
om̃s dirim̃das lites. nullaq dubitatio¬
ne emergente uł eo quodsine die ⁊ con¬
fule quedã composite sũt: uł quod ad cer¬
tas ꝑsoãs rescripte sũt. cũ õium gna̾liũꝯ
stitutõnũ iũ optinere ꝓculdubio ẽ: s fiq̃¬

Expanded text:
rimini subdencum sufficiat earundem constitutionum nostri codicis recitatio adiectis etiam veterum iuris interpretatorum laboribus ad omnes dirimendas lites, nullaque dubitatione emergenda vel eo, quod sine die et consule quaedam positae sunt, vel quod ad certas personas rescriptae sunt, cum omnes generalium constitutionum vim obtinere procul dubio est, s
Abbreviated transcription (Latin):
dimus ex libris net̾is uiꝰ inter pretadu
aiter E ihibentions recitare ⁊ solã
uitis netcrpretatorũ sententiam comen¬
anit ut tunc teneat. cum minime adũ¬
sctur. eni dem nostri codicis cõstituti¬
onib. E Sic e uero pragnatice sac̃¬
tiones queminime in codẽ nr̃o codice
sectpte ẽ ciuitatib forte. ut scolis. uał
corꝑibus. ueiscrinus. uel offitus. uel¬
alicui ꝑsoẽ inꝑtite sunt. ea̾siodẽ ali¬

Expanded text:
dimus ex libris veteris iuris interpretatorum aliter eas habentes recitare, sed solam iuris interpretatoris sententiam commendare, ut tunc teneat, cum minime adversetur eiusdem nostri codicis constitutionibus. Si quae vero pragmaticae sanctiones, qdimus ex libris veteris iuris interpretatorum aliter eas habentes recitare, sed solam iuris interpretatoris sententiam commendare, ut tunc teneat, cum minime adve
Abbreviated transcription (Latin):
tam doctrina legũ quã expientia rtrũ
laborem comisimus ꝑ quem tam ttũ
ueterum. Gregoram. ⁊ ermogeniam.
atq theodosiam. codicum constitutio¬
nes: quãplurimas alias post cos dẽco¬
dices atheodosis diuine memorie: cete¬
risq post eũ retro principibus: nr̃a eti¬
am clem̃tia positas. munum codicem
felici nostro uocabulo nuncupandam
colligi precepimus: tollendis quidem
tamprefẽcionib nullũ subfragium sãc¬
tiomi conferentibr. quã contrariis con¬
stitutionib. que posteriore ꝓmulgati

Expanded text:
tam doctrina legum quam experientia rerutam doctrina legum quam experientia rerulaborem commisimus, per quem tam trium veterum Gregoriani et Hermogeniani atque Theodosiani codicum constitutiones quam plurimas alias post eosdem codices a Theodosio divinae memoriae ceterisque post eum retro principibus, a nostra etiam clementia positas in unum codicem felici nostro vocabulo nuncupandum colligi praecepimus: tollendis quidem tam praefationibus nullum suffragium sanctioni conferentibus quam contrariis constitutionibus, q
Abbreviated transcription (Latin):
A. p. tuitio ⁊ stirpe duarum rerũ
armoꝵ atq legum ueraens: iumq se¬
am exinde mumens. fcux romanoꝵ
genus: omnibus ante poni natioĩbr
omnbusq dominari tã p̃tĩs efficit
temporibus: quã dõ ꝓpitio ineternũ
res legib in⁊tuto collocataest. quã
ipse leges armonp̃sidio fuatesunt.
Merito gͥ ad pͥmam cõiũ retum sustẽ¬
ntationen semitam. nrãm mentem
r̃oq labores  referentes. militarta
quidem agmina multiplicib ⁊ ome
ꝓuidentiã cõtinentib modis: core¬
ximus: tamueteribus ad meliorem
statum breui. tp̃e re ductis. quãno¬
ius. nonsolum ex quisitis: set etiam
recta dispositione nostri nominis
sine nouis expensis publici cõstitutiᷤᷤ
nendo firmissimas subiectis effecimꝰ.
Set cũsit necessarium multitudinẽ
tẽ reducendo: caliginem earũ rectis
iuditum diffinitionib insidiantem
penitus extrpa .e. ad hoc comune prãn¬
dum benesitrum dõ presule ꝓno animo
edidimus. ⁊ clectis uiris głiosissimis

Expanded text:
 tuitio de stirpe duarum rerum, armorum atque legum, veniens vimque suam exinde muniens, felix Romanorum genus omnibus anteponi nationibus omnibusque dominari, tam preteritis effecit temporibus, quam Deo propitio in eternum res legibus in tuto collocata est, quam ipsae leges armorum praesidio servatae sunt. merito igitur ad prima communium rerum sustentationis semina nostram mentem nostrosque labores referentes militaria quidem agmina multiplicibus et omnem providentiam continentibus modis correximus, tam veteribus ad meliorem statum brevi tempore reductis, quam novis non solum exquisitis, sed etiam recta dispositione nostri numinis sine novis expensis publicis constitutis,nendo firmissima subiectis efficimus. 1. Sed cum sit necessarium multitudinem arum ad brevitatem reducendo caliginem earum rectis iudicum definitionibus insidiantem penitus extirpare, ad hoc commune praestandum beneficium deo praesule prono animo nos dedidimus et electis viris gloriosissimis
Abbreviated transcription (Latin):
lantissimos iudices pͦublicis ad¬
climationib cõlaudãdi damuᷤ
omĩb potestatẽ. ut honoris eilĩ
auctiores ꝓferamus ꝓ̃ceffus ꝯe
contrario inaustos ⁊ maleficos
querclarũ uocil accusandiᷤ. ut cc̃¬
fure nr̃e uigor cos absumit. Nã
siuere uocessunt nec adlibitinẽ
ꝑclientelas effuse diligent̃ tnuc¬

Expanded text:
lantissimos iudices publicis adclamationibus collaudandi damus omnibus potestatem, ut honoris eis auctiores proferamus processus, et e contrario iniustos et maleficos querellarum vocibus accusandi, ut censurae nostrae vigor eos absumat. Nam si verae voces sunt nec ad libidinem per clientelas effusae, diligenter inve
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur decrctũ scututoris dãdi
seuordurãdi curitoris implcitur
abco int̃positiꝰ decretoꝵ. quippc
aput eũ qq̃ adipisci debeat. patro¬
norũ iuditio sedula ẜuitus uber¬
titẽ nec sanc debita filiooꝵ uotis
patrũ uotacessabũt. ut patientie
coprilibos suos cxuant. potestitẽ
magis ꝓpͥis obsequis. emĩcipatoᷤᷤ
cumscse intellegant. his obsequiis
uinculis sacris exutos.
cores clecte opimonis inhacurbe
ꝑsingulos annos iuditio senatus
p̃ciptmus ordinari. qui competẽ¬
tes causis ⁊ debitos actus integre
disceptare atq redĩtegͣre debebũt
⁊ hitam̃ tres exbis quiꝓpͥũlirem
mhac alma urbe habeant. nõexp¬
unitus eligantur. necsiquis forte
ꝓpt̃ alias ciuisas adbanc urbẽ dep¬
uintus ucnerit ad p̃fecture mu¬
nus uocctur. shitantũ modo. udic¬
tũ est. qħ domiciliũ fouent. itali
necipp̃s sup̃tus quos dã inferre co¬
gantur muiti. s habeant spont̾ine¬
c̃ lib̾alitatis arbitriũ.D offõ rec̃toꝵ¬

Expanded text:
seu tutoris dandi seu ordinandi curatoris, impleatur ab eo interpositio decretorum: quippe cum apud eum quoque adipisci debeat patronorum iudicio sedula servitus libertatem. Nec sane debita filiorum votis patrum vota cessabunt, ut patente copia liberos suos exuant potestate, magis propriis obsequiis mancipatos, cum sese intellegant his obsequii pe runt vinculis sacris exutos.aetores electae opinionis in hac urbe per singulos annos iudicio senatus praecipimus ordinari, qui competentes causas et debitos actus integre disceptare atque tractare debebunt, ut hi tamen tres ex his, qui proprium larem in hac alma urbe habeant, non ex provinciis eligantur. Nec si qui forte propter aliquas causas ad hanc urbem de provinciis venerit, ad praeturae munus vocetur, sed hi tantummodo, ut dictum est, qui hic domicilium fovent, ita ut nec ipsi sumptus quosdam inferre cogantur inviti, sed habeant spontaneae liberalitatis arbitrium. VALENT
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓunturũ oportet siquis poten¬
tiorũ cxtiterit insolentior: ⁊psi
uindicire nõpossunt. aut cximĩ¬
nare aur ꝓnunture neqũeunt.
de enuis noic ad nos aurcerit apie
re. quoꝓuidcatur quilit̃ publi

Expanded text:
inciarum oportet, si quis potiorum exstiterit insolentior, et ipsi vindicare non possunt, aut examinare, aut pronuntiare nequeunt, de ejus nomine ad nos, aut certe ad re: quo provideatur, qualiter publi
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. ⁊clationes uicariorũ siqiã¬
do usus attulit. adntãm minsuc¬
tudinc̃ referintur: relationes enim
iudicũ libenter audimus. neidim¬
nistratorũ decrescere uideitur auc¬
toritis. sicoꝵ consulti ucluti pro¬
finorũ p̃ces antĩs aditis repellam

Expanded text:
nus . Relationes vicariorum, si quando usus attulerit, ad nostram mansuetudinem referantur. Relationes enim iudicum libenter audimus, ne administratorum decrescere videatur auctoritas, si eorum consulta veluti profanorum preces a
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ cͥpossessorib stuc militarib. siũ ñ militã
ad inferenda quedebent audaces
extiterint. cos ꝑmilitire ctrã au¬
xiuiũ siopus cxegerit. ad solutiõe
compelli censemus.

Expanded text:
 possessoribus sive militaribus sive non militaribus ad inferenda quae debent audaces extiterint, eos per militare etiam auxilium, si opus exegerit, ad solutionem compelli censemus.
Abbreviated transcription (Latin):
dã. Eiguindo talis conceffio
impcruls ꝓcesserit. ꝑ qͣm libã testa¬
m̃ti factio concedatur: nchil ali¬
ud uideri pͥncipẽ concedere nifi
ut habeat consuctim ⁊ legitimã
testam̃ti factionẽ neq enĩ cre¬
dendum ẽ romanim proncipẽ
quitucra tuctur: buius modi uer¬
bo totã obẜuationem testim̃to¬
rũ multis ugilus excogitatam
atq inuentam: uł le euti. ilud
ctiam sinctinus. ut siquis apatre
certis res uł pecumas acccpifs:
⁊pactus fuisset: quatenus d̾ in¬
ossitiosi querella aduersus testi¬
m̃tum prt̃num mintme ab eo
moueretur. ⁊post obitũ patre
filius cognito pat̾no testmmĩto
nõ agnõuit eiꝰuditiũ. s oppugnan¬
dũ putauit uetert uirgio ex¬
pulso. hutusmodi pacto filiũ
minme griuari: scdm papia¬
ni respõsum. in quodifinuit
stringendos. s hoc ita admitti¬
mus naisi trans actiones ad hete¬
des pit̃nos filiu celebrauiͣt. ĩ
quib aꝑtissime iudittũ patrĩ
agnouit ⁊generilit̃ difimmꝰ¬

Expanded text:
. Si quando talis concessio imperialis processerit, per quam libera testamenti factio conceditur, nihil aliud videri principem concedere, nisi ut habeat consuetam et legitimam testamenti factionem. Neque enim credendum est Romanum principem qui iura tuetur huiusmodi verbo totam observationem testamentorum multis vigiliis excogitatam atque inventam velle everti Illud etiam sancimus, ut, si quis a patre certas res vel pecunias accepisset et pactus fuisset, quatenus de inofficiosi querella adversus testamentum paternum minime ab eo moveretur, et post obitum patris filius cognito paterno testamento non agnoverit eius iudicium, sed oppugnandum putaverit, vetere iurgio exploso huiusmodi pacto filium minime gravari secundum Papiniani responsum, in quo definivit stringendos. Sed hoc ita admittimus, nisi transactiones ad heredes paternos filius celebraverit, in quibus apertissime iudicium patris agnoverit. Et generaliter defi
Abbreviated transcription (Latin):
ñi quercla ab aditi hercditite
scd̾m ulprini opimonẽ currãt
berẽmi mod̾stim sententia re¬
cufati. qui a morit testatoris
ilico cursũ de ioffitioso que¬
reue tẽporib dabat: ut nec lĩcȩ¬
at herecdi qñdo uoluit adigane
ꝑhuiusmodi tramitẽ iterum
filius d̾fraudet᷑ debito naturi
li Sancimus itiq ubitestitor
decesserit alio scͥpto berede: ⁊spe¬
ratur demoffitiosi quere li.
neceffititẽ habere scͥpͥtũ here¬
dem. siquidẽ p̃sto ẽ. ineadem
commanens ꝓuintia: intra sex
tẽ Sinaũt scorsum utraq pãs
annile tintũ modo spatiũ simi¬
li modo ꝑcontinuum amorte te¬
stitons numerandũ: omi modo
adire huius modi hereditatẽ.
uł minifestoe suã sententiã.
ꝙ hereditatẽ minime ad mutit:

Expanded text:
si querellae ab si querellae ab secundum ulpiani opinionem currant, herennii modestini sententia recusata, qui a morte testatoris ilico cursum de inofficioso querellae temporibus dabat, ut non liceat heredi quando voluerit adire, ne per huiusmodi tramitem iterum filius defraudetur debito naturali. 2a . Sancimus itaque, ubi testator decesserit alio scripto herede et speratur de inofficioso querella, necessitatem habere scriptum heredem, si quidem praesto est in eadem commanens provincia, intra sex tem seorsum utraque pars annale tantummodo spatium simili modo per continuum a morte testatoris numerandum omnimodo adire huiusmodi hereditatem, vel manifestare suam sententiam, quod hereditatem minime admittit:
Abbreviated transcription (Latin):
mus. eaquidem omĩa quafini¬
re aduenticio cũ lucriri. teple¬
tionem aũt exreb substãtie patͥᷤᷤ
fictis Cũaũt quis extraneo he¬
erede instituto. filio fuo resti¬
tuere eũ hereditatem suã cũ
moriatur disposuerit: uł incer¬
tũ tẽpus restitutionẽ distulerit:
quia nra cõstitutio queant̾e po¬
fitaẽ omnem dilationẽ: omnẽ
morim cenfuit cẽ ab strabendã.
utquarta pars pura ⁊ mox filio
restituatur. in himis modi spe¬
cie quid saciendũfit dubitaba
tuii Sancimus itq quarte ꝗ¬
dẽ partis restidutionẽ iã nunc
celebrari. nõexpectata. nec mõ¬
te heredis: nectẽpris int̃ uallo:
reliquum aut̃ ꝙ post legitimã
portionem restat: tũc restitin
quindo testitor dispofuit. sic
⁊ enĩ ⁊ filius suã habebit por¬
tionẽ integrã. ⁊ quilẽ leges ⁊
nr̃a cõstitutio di fimuit. ⁊ scͥp¬
tus heres cõmodũ ꝙ ei testator
dereliquid.cũ legittmo mode¬
rimine sentiet s Illud p̃terei
sancimus. ut cep̃ra d̾moffitio¬

Expanded text:
ia quasi iure adventicio eum lucrari, repletionem autem ex rebus substantiae fieri. 1c . Cum autem quis extraneo herede instituto filio suo restituere eum hereditatem suam, cum moriatur, disposuerit, vel in tempus certum restitutionem distulerit, quia nostra constitutio, quae antea posita est, omnem dilationem omnem moram censuit esse abstrahendam, ut quarta pars pura et mox filio restituatur, in huiusmodi specie quid faciendum sit, dubitabatur. 1d . Sancimus itaque quartae quidem partis restitutionem iam nunc celebrari non expectata nec morte heredis nec temporis intervallo, reliquim autem, quod post legitimam portionem restat, tunc restitui, quando testator disposuit. 1e . Sic etenim filius suam habebit portionem integram et qualem leges et nostra constitutio definivit, et scriptus heres commodum quod ei testator dereliquit cum legitimo moderamine sentiet. Illud praeterea sancimus, ut tempora de inofficio
Abbreviated transcription (Latin):
tum post eunctionẽ supple¬
ri uł siexlege filcidir minurã¬
tur legatiut fidĩ cõmifsa. uel
mortis causa donitiones. debet
tam̃ exhoc cafu supplem̃tum
introduci. nectũ totam falcidrĩ
acciꝑc heres ntitur: ettã totũ
cõmodũ heredititis amittit
sancimus itiq inom̃ib istis
casib. stue tñtotũ euictio fub

Expanded text:
ctionem suppleri: vel si ex lege Falcidia minuantur legata vel fideicommissa vel mortis causa donationes, debet tamen ex hoc casu supplementum introduci: ne, dum totam falcidiam accipere heres nititur, etiam totum commodum hereditatis amittat. 1a . Sancimus itaque in omnibus istis ca
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ ¶irianus simotaquẽ¬
stione alonide: Aiber fuit ꝓnu¬
tiatus Iẜ uitutt̃ ab eo iterum
non recte petitus est coheres eti¬
am tibi abairi ano datus cõlu¬
dens cũeõ siue heredes ip̃uis qui
status mouerat questionẽ nich¬
tibi offuit. neq ea que in cõfefsio¬
ne: ĩt eos uenerunt statum ueri¬
tatis uł nomen substãtie defunc¬
timutare potuerunt.
dignitaᷤᷤ. adlib̾tatis ꝓbationẽ
nichil nepoti prodest: siquidẽ
in lib̾rali causa matris ñ patris
inspiciatur condicio s nec ma¬
ĩni auisolã sufficit. cũlicet a¬
uia quoq liba probari pofsit:
mulus tamen ex causis staius
et abeo rede emptam in cuius fuit
contuberno sinonmanumitit᷑.
in ẜuitutm ꝑ manere non abi¬
gituꝵ..¬

Expanded text:
. Arrianus si mota quaestione a leonide liber fuit pronuntiatus, in servitutem a victo iterum non recte petitus est. Coheres etiam tibi ab Arriano datus colludens cum eo sive heredibus ipsius, qui status moverat quaestionem, nihtibi obfuit, nec quae in confessionem inter eos venerunt, statum veritatis vel nomen substantiae defuncti mutare potuerunt.dignitas ad libertatis probationem nihil nepoti prodest, si quidem in liberali causa matris, non patris inspiciatur condicio. sed nec materni avi sola sufficit, cum, licet avia quoque libera probari possit, multis tamen ex causis status et ab eo redemptam, in cuius fuit contubernio, si non manumittitur, in servitute permanere non ambigitur.
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ missa manumissionis recte
facte nullum affe runt p̾sti¬
lib̾tatẽ produxistiinstum̃toꝵ
ãmissio nichil ei nocere põt
manumissis adimere parronus
non põt: itamanumissionis in¬
strumẽ tump̃stare cog̾it᷑.¬
de. aa. paulo.Principaliter ca¬
usam eius de q ¶quo supplicas. ma¬
gis ẽẽ quam tuam perspicimus m¬
nam cum te eũ ad libertatem prod¬
duxisse ꝓfitearis: illius interẽ mã¬
gis sollempnit suũ tueri statũ. ⁊ ꝯseq̃¬
ter tua ⁊̃ agetur cã Namsi ab eo cẽ
quem fundis p̃ces. ẜuus ẽẽ dicatur:
eiꝙ libertas ex manumissioẽ tua uẽ¬
dicetur. ꝓbatio ẜiitutis originis. ⁊ be¬
nefitiũ manumissiõis libertatem i¬
illi assignans: tuum ⁊̃ ius patrona¬
tus tuetur. Siuero ꝯsentiat ẜuituti.
tũc uire concesso. a dito preside ꝓ¬

Expanded text:
trumenta manumissionis recte factae nullum adferunt praestilibertatem produxisti, instrumentorum amissio nihil ei nocere potesmanumissis adimere patronus non potest, ita manumissionis instrumentum praestare cogit . Principaliter causam eius de quo supplicas esse quam tuam perspicimus. Nam cum te eum ad libertatem produxisse profitearis, illius interest magis sollemniter suum tueri statum et consequenter tua etiam agetur causa: nam si ab eo, contra quem fundis preces, servus dicatur eique libertas ex manumissione tua vindicetur , probatio servitutis originis et beneficium manumissionis libertatem illi adsignans tuum etiam ius patronatus tuetur. Si vero consentiat servituti, tunc iure concesso adito praeside
Abbreviated transcription (Latin):
de.a. Sitibiẜuitutis impro¬
be moueatur questio. sollemp¬
nib ordinatis de calumpnia ł
muiria: ꝓ ut uindicte uiam ele¬
geris habita contestanone: po¬
stea quam ẜuus ñẽe fueris ꝓ¬
nũtia tus. ad nͣsus eam. senten¬
tiã postulare potes tunc
demum. de his etiam que
direpta ꝓbaueris. restitutionẽ eũ
ꝓlib̾tate fuerit ꝓnuntiatĩi. peti¬
tu rus:¬
cł .a. Subscriptio filiidñt
manumitententis: nec adde̾ secu¬
ta. nec omis a detͣh erelibati
quiquam potest

Expanded text:
. Si tibi servitutis improbe moveatur quaestio, sollemnibus ordinatis de calumnia vel iniuria, prout vindictae viam elegeris, habita contestatione, posteaquam servus non esse fueris pronuntiatus, adversus eam sententiam postulare potes, tunc demum de his etiam quae direpta probaveris restitutionem, cum pro libertate fuerit pronuntiatum, petiturus . Subscriptio filii domini manumittentis nec addere secuta nec omissa detrahere libertati quicquam potest
Abbreviated transcription (Latin):
de .a. P ot certi tẽporis mi¬
nisterium ancilla libam eamẽẽ
cũea paciscendo con uentionis ob¬
temꝑandi legi dña nullam ht ne¬
cessitatẽ ut q ħuerum est: ita ec̃o¬
trarit si filios fuo constitura cũ
his liłu inministeriotibi tradere.¬

Expanded text:
 . Post certi temporis ministerium ancillae liberam eam esse cum ea paciscendo conventionis obtemperandi legi domina nullam habet necessitatem utque hoc verum est , ita e contrario si filios suos constituta cum his libera in ministerium tibi tradere
Abbreviated transcription (Latin):
confessio ad signat: qua propter
siexancillanata post ad lib̾tatẽ
manu misa ꝑuenisti: te uelud
exaltera nat᷑a ancila ẜuam pro¬
fessa. quesitam manumissione.
lib̾tatem huiusmodi simulatiõe
uł enore amitere minimepotu¬
isti cum ẜui nascant᷑ ianone cͣ¬
ta: non coñfesione constituãt᷑.
to lib̾tas a dño relictaẽ ⁊ exeo.
successores erunt scripte non¬

Expanded text:
confessio adsignat. quapropter si ex ancilla nata post ad libertatem manumissa pervenisti, te velut ex altera natam ancilla servam professa quaesitam manumissione libertatem huiusmodi simulatione vel errore amittere minime potuisti, cum servi nascantur ratione certa, non confessione constituantur.ta libertas a domino relicta est et ex eo successerunt scriptae
Abbreviated transcription (Latin):
nes. neq sepulchiooriura: neq do¬
minũ locipuri: adlib̾tos itits¬
fer. p̃scrsptio aut longitp̃ris. si
te extructurum ꝓfiteris. orni¬
m̃ti queputis suꝑ addere nõ
ꝓhiberis cũ ture suo :toꝵ que
mtnus ꝓhibitasunt: unicnq
facultis utu nõdenegetiu:¬
croꝵ: ad affines scu pͣxtincs co¬
gititos: ñ heredes constitutos:

Expanded text:
nes neque sepulchrorum iura neque dominium loci puri ad libertos transferunt. praescriptio autem longi temporis, si te extructurum profiteris, ornamenta quae putas superaddere non prohiberis, cum in iure suo eorum quae minus prohibita sunt unicuique facultas libera non denegeturchrorum ad adfines seu proximos cognatos non heredes constitutos
Abbreviated transcription (Latin):
Siui fumims reliquic filu tu¬
i continguntur. ut alia tsta
mneceffarti ciusa int̾uenitꝰ e¬
stimitione tectoris ꝓuintic
ttũ ferre eas inaiullocũ potĩs¬
dã. I muto uł ignoran¬
te te ab alio illatitn corpus in
purã possessioẽm tuã ułi lapidcm.
locũ teligiosum faccie nõpo¬
test Sinaut̃ uoluntite tua
mortuum aliqitis inlocũ tu¬
um intulerti. teligiosus iste
esficitur: quo facto. monumẽ¬
tũ. neq ueniri. neq mligati.
aquoquã. ꝓloente utris reli¬
gione posse anchibiũ nõuenit:

Expanded text:
Si vi fluminis reliquiae filii tui continguntur vel alia iusta et necessaria causa intervenit, aestimatione rectoris provinciae transferre eas in alium locum pot. Invito vel ignorante te ab alio illatum corpus in puram possessionem tuam vel lapidem locum religiosum facere non potest. si autem voluntate tua mortuum aliquis in locum tuum intulerit, religiosus iste efficitur: quo facto monumentum neque venire neque obligari a quoquam prohibente iuris religione posse in dubium non venit.
Abbreviated transcription (Latin):
op. diod. E xhibitionis ncces¬
sitite tenetur. quificultitẽ ha¬
bens: culpã ut dolũ in explendo
p̃cepto cõmitit ita ut quirẽ
deteriorẽ exhibu̾it: equitas cx¬
bibitionis ꝓfitiat ut quãuis
ad exbibẽndũ a gi nõpotest:
infactũ tam̃ acuio ꝯtra eũ det̾¬
d.aã. Sĩres tiras cõmoda¬
uit: aut deposuit is cuius p̃ci¬
b memmisti: aduerius tenẽ¬
tẽ ad exhibendum uł uendica¬
tione uti potes ꝙ sipactus sit
ut tibi restituatum. siquidẽ
ei quidepofuit fuccefsisti. in¬
re hereditario depositi acti¬
one uti nõ ꝓhiberis Siuõn
ec cuuli nec honorauo iurc
adte hereditas enis ꝑtinet:
intelli gis nullãtr exetui pac¬
to contraquẽ fupplicas actio¬
nẽ stricto iure habere utili
aut̃ tibi ꝓpt̃ equitatis iatiõe
dabitur depositi actio.
ditum cui opor tũetit te red¬
ctidisse ꝓbaucris: cyrograph
tui exqui um nichiꝰ peti
postest. nnstrum̃ta ad eũ cõ¬
trictũ ptinentia. tibi mi̾tur¬

Expanded text:
o. Exhibitionis necessitate tenetur, qui facultatem habens culpam vel dolum in explendo praecepto committit, ita ut, qui rem deteriorem exhibuit, aequitas exhibitionis proficiat, ut, quamvis ad exhibendum agi non potest, in factum tamen actio contra eum detcommodavit aut deposuit is, cuius precibus meministi, adversus tenentem ad exhibendum vel vindicatione uti potes. Quod si pactus sit, ut tibi restituantur, si quidem ei qui deposuit successisti, iure hereditario depositi actione uti non prohiberis: si vero nec civili nec honorario iure ad te hereditas eius pertinet, intellegis nullam te ex eius pacto contra quem supplicas actionem stricto iure habere: utilis autem tibi propter aequitatis rationem dabitur depositi actio. bitum cui oportuerat te reddidisse probaveris, chirographa tua, ex quibus iam nihil peti potest, et instrumenta ad eum contractum pertinentia tibi natur
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃pseu S̾ciredebes pͥuilegi¬
um dotis quomulieres utumtur
inactione dedote ad heredẽ non sũt.¬
dita hereditate adeũcuirt̾ oeffit. cor¬
porahereditaria transtulit. credito¬
rib ꝑmanssit obligatus: Sicͥgin
fraudẽ tuã idfecit. benis eius excũ¬
siꝰ usitatis ac̾tionib sitibinegoti¬
ũfui̾t gestu eaq̃ infraude alienata
ꝓbabunt᷑. reuocabis
patrisab̾stenta fuisti ob eaque ĩ
dotedatast ꝯuenire te crẽditores ne¬
queunt quib pignora indote da¬
t̃a nondocentur: nisibonis defũcti
ñsuficientib infraude creditorũ
dotẽ ꝯstitutã ꝓbabitur:
te abstinuistinec quicquã infra¬
ude creditoꝵ exbonis eiirtedona¬
tionis iuretrans scriptũ ẽ apͥuatiᷤᷤ

Expanded text:
s . Scire debes privilegium dotis, quo mulieres utuntur in actione de dote, ad heredes non ditam hereditatem ad eum cui cessit corpora hereditaria transtulit, creditoribus permansit obligatus. Si igitur in fraudem tuam id fecit, bonis eius excussis usitatis actionibus, si tibi negotium fuerit gestum, ea quae in fraudem alienata probabuntur revocabis patris abstenta fuisti, ob ea quae in dotem data sunt convenire te creditores nequeunt, quibus pignerata in dotem data non docentur, nisi bonis defuncti non sufficientibus in fraudem creditorum dotem constitutam probabitur. te abstinuisti nec quicquam in fraudem creditorum ex bonis eius in te donationis iure transscriptum est, a privatis
Abbreviated transcription (Latin):
se ĩnnã ab aliqͦ passum puta¬
uit iquerelam defferre uoliũt
non ad stationarios decurrat s
p̃ sidalemadeat potestatẽ aũ
libellos offerens. aut querales
suas aput acta deponens
co inaccusationẽ deductus est
ab alio fr̃ eodem crimine defem
nõpotest sitñ ex eodem factõ p̾lu¬
ĩmacrimũ nas cũtur. ⁊ d̾ unocͥmi¬
ne ĩ accusationẽ fui̾t deduct̾᷑ d̾al¬
t̃o ñ prohibet᷑ ab alio deferri: Iudrx
aũt suꝑutroq cromine audienti¬
ã accõmodabu nec u licebit ei
sepiratĩ d̾uno crimine sentẽtiã
ꝓfẽre: pͥusquãplenis sima exami¬
natio super altero quoq crimine
cinus finis imudicii potestate
⁊ motu sitꝰ ẽ. pollicet᷑. nõ minusob
illicitam sponsi õem crim̃ cõtrahit.
quam qui ad huius modi ꝓmissi¬
onis cõmertium ccͣ disciplinam
publicam aspirat.
dã. Siquis homicidii c̾m̃
existimat ꝑsequem dum sed̾o
iuris publici formam d̾ bebit
euni qui inprimoclio hoĩcidii
postulauerat reum neq pro¬

Expanded text:
se iniuriam ab aliquo passum putaverit et querellam deferre voluerit, non ad stationarios decurrat, sed praesidalem, adeat potestatem aut libellos offerens aut querellas suas apud acta deponens. co in accusationem deductus est, ab alio super eodem crimine deferri non potest. Si tamen ex eodem facto plurima crimina nascuntur et de uno crimine in accusationem fuerit deductus, de altero non prohibetur ab alio deferri. Iudex autem super utroque crimine audientiam accommodabit: nec enim licebit ei separatim de uno crimine sententiam proferre, priusquam plenissima examinatio super altero quoque criminecuius finis in iudicis potestate ac motu situs est, pollicetur, non minus ob illicitam sponsionem crimen contrahit, quam qui ad huiusmodi promissionis commercium contra disciplinam publicam adspirat. . Si quis homicidii crimen existimat persequendum, secundum iuris publici formam debebit eum, qui in primordio homicidii postulaverat reum neque pro
Abbreviated transcription (Latin):
ditare quod alienum fuit. dnĩs¬
nii intentio ullo lõgi temporis
spatio absumitur¬
sidet: quamuis corpõralit tene¬
at: nontam sibi seddomino reicre¬
dit possidere neq eñi colõno uł
cõtuctori p̃dioꝵ. longe possessi¬
oĩs p̃scripno queritur:¬

Expanded text:
ditate, quod alienum fuit, domini intentio ullo longi temporis spatio absumitusidet, quamvis corporaliter teneat, non tamen sibi, sed domino rei creditur possidere. neque enim colono vel conductori praediorum longae possessionis praescriptio quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
uetriennnium quod ⁊ in reb mo¬
bilib obẜuan dũ eẽ censemud
Ut in omib iustotitulo posseᷤ¬
sionis ante cet sons iusta detẽ¬
tio quam uire habuit. ñ int̃rũ¬
patur: exposteriore forsita alie¬
ne rei̾ scientialicet eentulolu¬
eratiuo ea cõ cepta est. ita et eñi
ampliatur quidem longi tempo¬
ris materia. que eisubdita est.mi¬
nurtur aũt usucapionũ cõpẽ¬
diosa dm̃is ĩac̃tura. et eius iura
nocentia. cũetiã res diuidi man¬
cipi et ne mancipi. fane antiqu¬
um est. et merito antiquari opoe¬
tet. et sit reb et in locis õib simi¬
lĩs ordo inutilib ambiguitatib
et oiferentiis sublatis: Deadꝗ¬

Expanded text:
vel triennium, quod in rebus movel triennium, quod in rebus mobilibus observandum esse censemus, ut in omnibus iusto titulo possessionis antecessoris iusta detentio, quam in re habuit, non interrumpatur ex posteriore forsitan alienae rei scientia, licet ex titulo lucrativo ea coepta est. Ita etenim ampliatur quidem longi temporis materia, quae ei subdita est, minuitur autem usucapionum compendiosa dominis iactura et eius iura nocentia. Cum etiam res dividi mancipi et nec mancipi sane antiquum est et merito antiquari oportet, sit et rebus et locis omnibus similis ordo, inutilibus ambiguitatibus et differentiis sublatis. D
Abbreviated transcription (Latin):
dã ẽẽ censemus ut tantũmodo
et his decem uł uiginti annoꝵ
uł trigunita et aliaꝵ exceptionẽ
tempora currant huus modi
angustus penitus semotis:
¶um aũt antiqui. In reb mobi¬
lib uł semouentib que fuerãt
alienate. uł qͦ cũq modobona
fide tamen detẽte. usucapiõẽm
extendebãt. non initalico solo ne¬
eui s momnẽ or bem t̃rarum et
hac annali tempore cõcludebãt
et eam duximus ẽẽ corrigẽdam.
ut siquis alienam remꝰ mobi¬
lem seu semouentem inquacũq
t̾ra: siue italica siue in prouin¬
ciali bona fide ꝑcontinuũ triẽn¬
iũ detierit. is firmouire eã
possideat quasi ꝑusucapionem
eiad quisitam hoc tantũ modo ob¬
fuanto: ut inhis om̃ib casib a¬
binitio bonafide eam capiat: sed̾m
quod ex igit longitemporis pre¬
seriptio et ut continuetur eipoᷤ¬
sessio ctiã ante rioris iuistiposieᷤᷤ¬
soris: et connumerenf indeeen¬
sniũ uł uigiiti ãnoꝵ spatium:

Expanded text:
dam esse censemus, ut tantummodo et hic decem vel viginti annorum vel triginta et aliarum exceptionum tempora currant, huiusmodi angustiis penitus semotis. Cum autem antiqui et in rebus mobilibus vel se moventibus, quae fuerant alienatae vel quocumque modo, bona fide tamen, detentae, usucapionem extendebant, non in Italico solo nexu, sed in omnem orbem terrarum, et hanc annali tempore concludebant, et eam duximus esse corrigendam, ut, si quis alienam rem mobilem seu se moventem in quacumque terra sive Italica sive provinciali bona fide per continuum triennium detinuerit, is firmo iure eam possideat, quasi per usucapionem ei adquisitam. Hoc tantummodo observando, ut in his omnibus casibus ab initio bona fide eam capiat, secundum quod exigit longi temporis praescriptio, et ut continuetur ei possessio etiam anterioris iusti possessoris et connumeretur in decennium vel viginti annorum spatium