comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exactu p̾cedenti post mamimis¬
sionẽ. siutriusq temporis ãmi¬
instratio ñconnexa sed scpara¬
int̾ uemente speciali pacto. casũ
fortuitum p̾stare ñ cõpellunt᷑.

Expanded text:
st manumissionem, si utriusque temporis administratio non conexa, sed separainterveniente speciali pacto casum fortuitum praestare non compelluntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ncausis criminalib dignũ
ẽ ut inscriptiones ꝓponant.
q̃ magnituclinẽ indelicet tͥ¬
minis. tp̃sq designent. ut
altutrã partem digna legũ

Expanded text:
num est, ut inscriptiones proponantur, quae magnitudinem videlicet criminis tempusque designant, ut alterutram partem digna legum
Abbreviated transcription (Latin):
ainc oueint potentõres uirx
ad ẽẽ iudicus c̃ eoꝵ p̾sentiã
ĩ criminib publicis ꝓinscͥp¬
tõem cã deposcat. licet in pe¬
cumariis causis ꝑ ꝓcurato¬
res lites sustincãt.Mpṗ¬

Expanded text:
nc convenit potentiores viros adesse iudiciis, cum eorum praesentiam in criminibus publicis per inscriptionem causa deposcat, licet in pecuniariis causis per procuratores lites sustineant.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. si int̾ uinoc manumissione
mnposita multimis uolum¬
compͤͣtit. tam obtincant q̃m
ĩ nr̃a ie publica polleant. cum
nob cordi ẽ ingenuis magis
hominibꝰ quam lib̾tis cam
firq̃ntan. ¶Neucrentia tam̃
q̃ aub̾tis debetur. mnt quod
adu̾so ingratoc nb̃tor patrois
compxtit. integris refuandis
anob̾. inductum nob̾modũ
ius patronato fu̾t amissum
Cum ctiam hec ingennitatis
p̃iio tolluntur. quam pene
sola natalium restitutio in¬
ducit. ¶ Hisindenict casibꝰ
ꝑ quos penalibꝰ modis ius
pitronatꝰ quasi ab indigins
patronis cripitur. insuo robõ¬
groni alibͥtis alienatio fac
aliqd alienau̾it. quatinus li¬
gitima pars diminuta c̃. ix¬

Expanded text:
est, si inter vivos manumissione imposita in ultimis voluncompetit, tam obtineant quam in nostra re publica polleant, cum nobis cordi est ingenuis magis hominibus quam libertis eam frequentari. Reverentia tamen,  libertis debetur, et iure, quod adversus ingratos libertos patronis competit, integris reservandis, a nobis inductum modum ius patronatus fuerit amissum, cum etiam haec ingenuitatis praemio tolluntur, quam paene sola natalium restitutio inducit. His videlicet casibus, per quos poenalibus modis ius patronatus quasi ab indignis patronis eripitur, in suo roboTRONI ALIENATIO FACTaliquid alienaverit, quatenus legitima pars deminuta est, re
Abbreviated transcription (Latin):
Sicuratores dati estis gencralrter.
nec decieto significatum ẽ. italica¬
ruitantu ieꝵ uob̃ muno ad iũc¬
tum adur debetis competentem
iidicem.ut uos aꝑinciali adim¬
instratõe liberet. Qd si factum fu̾it
petent sibi inpincia curatores

Expanded text:
Si curatores dati estis generaliter nec decreto significatum est italicarum tantum rerum vobis munus adiunctum, adire debetis competentem iudicem, ut vos a provinciali administratione liberet. Quod si factum fuerit, petent sibi in provincia curatores
Abbreviated transcription (Latin):
eq cõmissum q̃antẽ ququinum
factum dicitur sibte res anticipa¬
re q̃ in cõmissi causam cecidit. si ipi

Expanded text:
e commissum, quod ante quinquennium factum dicitur, si lis anticipare, quae in commissi causam cecidit, si ip
Abbreviated transcription (Latin):
dimus cum ⁊ priscis legibus
liceat cisinc ꝓuocationis au¬
xilio eandem̃ sultatõm diffe¬
rente suo adu̾sano introduc̾e
⁊ nos ci nichilominus hoc per¬
mittimus. iniuriam ex super¬
uacua puccatõe nidicib ficri
cum adagendam causã ucca¬
summatim pscrutato.appel¬
latio iccipi ñ potest.Mp̃.

Expanded text:
dimus, cum et Priscis legibus liceat ei et sine provocationis auxilio eandem consultationem differente suo adversario introducere et nos ei nihilo minus hoc permittimus, iniuriam ex supervacua provocatione iudicibus fieri cum ad agendam causam vocasummatim perscrutato, appellatio recipi non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ta possunt explicarilicentia ⁊¬
dabitur patrisufficientem par¬
tem eoꝵ similit filii nomĩe uẽ¬
de. ⁊ satis facere legatis. Noc ꝓ

Expanded text:
ta possunt explicari, licentia dabitur patri sufficientem partem eorum similiter filii nomine vendere et satisfacere legatis. 4d
Abbreviated transcription (Latin):
etiam id qd̃ ꝓpt̾ possessiones
pignori datas. ad coll atõẽ
uiaꝵ muniendaꝵ.uł quod ali¬
ud necessanu obsequium
p̃stitisse creditorẽ ꝯstit̾it

Expanded text:
etiam id, quod propter possessiones pignori datas ad collationem viarum muniendarum vel quod aliud necessarium obsequium praestitisse creditorem constiterit.
Abbreviated transcription (Latin):
nhis inqb lesus es cũ mĩor
ãmis inginti ꝗnq esses. toto
militaris expectitionis. tẽpo¬
re auxilium restitutionis
postulare pott Temp ⁊ em̃

Expanded text:
his, in quibus laesus es, cum minor annis viginti quinque esses, toto militaris expeditionis tempore auxilium restitutionis postulare potes: tempus e
Abbreviated transcription (Latin):
Euscbio.
Iñ sororem tua prius defunt.
c̃ẽ ꝓ ponis. quam cognoscent
an afrẽ sibi alidhereditatis:
fuiss relictum. mamfestum

Expanded text:
Eusebio. Quoniam sororem tuam prius defunctam esse proponis, quam cognosceret, an a fratre sibi aliquid hereditatis fuisset relictum, manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
rei suspicio ꝓcesserit. eoꝵ uolum
auctoritatem nidiciumq suc¬
ced̾e. ad quo etiam si fatalis sor
mt̾cesserit. tamcn hereditatis cõ¬
modum ꝑuenue ñ possit.

Expanded text:
rei suspicio processerit, eorum volumus auctoritatem iudiciumque succedere, ad quos, etiamsi fatalis sors intercesserit, tamen hereditatis commodum pervenire non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
lius uenicante patre feciss rem¬
tis ulpiam.atq puli sentẽt̃us
nob̾ papim placet ualcre se¬
tc̃tiam ut in patis sit finus pote¬
tate cindignitas acbona resti¬
tutas. Ita tam̃ ut gesta ꝑfili¬
mai̾at rata sint. eodem in po¬
testatẽ patam irdeũtene cor
recissio efficiat. ꝙ c̃ marime

Expanded text:
lius remeante patre fecisset, remotis ulpiani atque pauli notis papiniani placet valere sententiam, ut in patris sit filius potestate, cui dignitas ac bona restituta sunt. Ita tamen, ut gesta per filimaverat, rata sint eodem in potestate patria redeunte, ne eorum rescissio efficiat, quod est maxime
Abbreviated transcription (Latin):
as uł ergasteria uł loca cinuolu¬
erint locandi ip̃is inchilominus
ꝙꝯduxerint abomi suꝑ hoc
molestia libis ꝯẜuandis. insi for

Expanded text:
as vel ergasteria vel loca cui voluerint locandi, ipsis nihilo minus qui conduxerint ab omni super hoc molestia liberis conservandis : nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
mintegrum ꝯtralibtatem loc̃
halxre ñ potest. Sitam̃ meare
culpa seu fraude lib̾ti. ciusdẽ¬
q curatoris ratio nr̃a lesa sit.
sarciri dãpnum ab eo ꝗ hoc in¬
tulit p̾ses ꝓuiicie curabit ñ
dubitatum etiam gramore
crccutionem adhibere. sid ta

Expanded text:
integrum contra libertatem locum habere non potest. Si tamen in ea re culpa seu fraude liberti eiusdemque curatoris ratio vestra laesa sit, sarciri damnum ab eo qui hoc intulit praeses provinciae curabit, non dubitaturus etiam graviorem exsecutionem adhibere, si
Abbreviated transcription (Latin):
Inpub̾em quem adiucẽ na¬
talis sobol ad rogare desiḋa
si hii ꝗsangumis necessitu¬
dine iunguntud ei expedi
bonoꝵ tuoꝵ qͣrta pars tam
ĩpostitmo iudicio tuo quã

Expanded text:
Impuberem, quem ad vicem naturalis subolis adrogare desideras, si hi, qui sanguinis necessitudine iunguntur, id ei expedirbonorum tuorum quarta pars tam in postremo iudicio tuo, qua
Abbreviated transcription (Latin):
rscnti lege deceriumus ꝑ oĩa
loca ualtura excepta hac urse
pro pitia degentes. quotiens
usus exegerit ĩuocati singłĩ
causis. atq ꝑsonis p̾sentanc̾
ꝯstituta p̾stamus: nullos pem¬
tusciuus cũq ꝯdicionis desacr̃¬
scĩs cecłiis ordoxethodoxe fid̾i
expelli. aut tradi.uł ꝓtrals
aut ieligiosos yconomor cͥrigi
q̃ debcantur. abcis quiher moᷤ¬
lmaut facere. aut nuda saitẽ
cogitatione atq tractͣtu ausi fu¬
crint tcmptare. capitali ⁊ ultĩa.
supplici anim adu̾sione plcc¬
ituois. ¶Exhis ergo loris cor¬
q fimb quex anterioꝵ legumi
ꝑscripta sanꝰxcrunt. muloc ex¬
iełli aut cici aliquando patim̃.
ncc imp̃is eccłiis iruciendis:
ita quemquã ietmneriatq cõs¬
tringi ut ci anquid. aut iuctũ¬
aluum reꝵ aut uestis negit᷑.
aut requics. s si quicẽ ip̃i refu

Expanded text:
senti lege decernimus per omnia loca valitura, excepta hac urbe propitia degentes, quotiens usus exegerit, invocati singulis causis atque personis praesentanea constituta praestamus nullos penitus cuiuscumque condicionis de sacrosanctis ecclesiis orthodoxae fidei expelli aut tradi vel protrahi aut religiosos oeconomos exigi, e debeantur ab eis: qui hoc moliri aut facere aut nuda saltim cogitatione atque tractatu ausi fuerint temptare, capitali et ultima supplicii animadversione plectendi sunt. Ex his ergo locis eorumque finibus, quos anteriorum le gum praescripta sanxerunt, nullos expelli aut eici aliquando patimur nec in ipsis ecclesiis reverendis ita quemquam detineri atque constringi, ut ei aliquid aut victualium rerum aut vestis negetur aut requies. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
ongi tpris pͥscriptionis q uo
Ina fide ceptam possessionem
ꝯtinuatam nec int̾ruptam ĩ¬
quictudine litis tenuerunt so¬
let patircinan.S̾. aa. An

Expanded text:
ongi temporis praescriptio his, qui bona fide coeptam possessionem continuatam nec interruptam inquietudine litis tenuerunt, solet patrocinari. PP. V
Abbreviated transcription (Latin):
ce petentem dõminiũ ab cocin
petentis solus error causam po¬
sessionis sinc u̾o titulo prasti¬
tit silentu longi p̾scriptõe de¬
pelli. uiis cindentissum est:

Expanded text:
c petentem dominium ab eo, cui petentis solus error causam possessionis sine vero titulo praestitit, silentii longi praescriptione depelli iuris evidentissimi est.
Abbreviated transcription (Latin):
idonatiom itincat᷑. ut altero
defuncto ad alteꝵ portio cor
q̃ donabant ptincirt. existe¬
te ꝯditre simortis cã donato

Expanded text:
donationi contineatur, ut altero defuncto ad alterum portio eorum quae donabantur pertineret, existente condicione, si mortis causa donat
Abbreviated transcription (Latin):
suas. cũ absens e̾et ꝯscripsit
Qn ignoranti ꝗdẽ auferti. s se
criminis obligat ꝑiculo.
um ꝗcelauit ul amouit tes¬
tamtum cõmitt̾e crim̃ fal¬
si publice notuzẽ.S.aa.
re suo tibip̃dium uenum¬
dectit. falsu cõmisit. tͥ ncħ
officit s se magis criminis
accusatiomis fec̃ obnoxiũ.

Expanded text:
suas, cum absens esset, conscripsit, non ignoranti quicquam aufert, sed se criminis obligat periculoEum, qui celavit vel amovit testamentum, committere crimen falsi publice notum est. S. re suo tibi praedium venumdedit, falsum commisit et tibi nihil officit, sed se magis criminis accusationi fecit obnoxium.
Abbreviated transcription (Latin):
duos annos a testatõe litis
muncrandos. fuitri censemus.
nͨ ulla oecasionc ad.ampliora.
ꝓcluci tp̃ra. s p̾t bicumi exces:¬
sum mimim̃ ult̾ius lite durã¬
te. accusatum absolin sciẽti¬
si utigatorib admonentib
ipsi litis introductõem uł ex

Expanded text:
statione litis connumerandos finiri censemus nec ulla occasione ad ampliora produci tempora, sed post bienii excessum minime ulterius lite durante accusatum absolvi, scientisi litigatoribus admonentibus ipsi litis introductionem vel ex
Abbreviated transcription (Latin):
oi̾ut iudices culibet cllmi¬
i honoriul p̃sidenits. nccessa¬
rus utriq parti sipetant dila¬
tionib nnegatis. p̃cctẽtibus
scilicet inscriptionib. intra t̾¬
tum tempꝰ criminales causas
lmnitandas. quo cncrso sũe¬
at atcusator qdestitit. penam
lcgib ꝯstituta:. Et si ꝑsona u¬
lior fint cui dampnũfame

Expanded text:
int iudices cuilibet culmini honorive praesidentes, necessariis utrique parti, si petantur, dilationibus non negatis praecedentibus scilicet inscriptionibus, intra certum tempus criminales causas limitandas: quo emenso subeat accusator, quia destitit, poenam legibus constitutam, et si persona vilior fuerit, cui damnum fa
Abbreviated transcription (Latin):
iꝗs adse fundum uł ꝙ cũq
aliud adsenit ꝑtincre ac resti¬
tutõẽ sibi cõpetere possessiõ iᷤ
putat. aut cilit̾ suꝑ possidẽ¬
Do agatiaut
imp¬
leta sollẽpinitate iuris. tͥmẽ
uiolentie opponat Nignaro
eam sc sententiam subiturũ

Expanded text:
is ad se fundum vel quodcumque aliud asserit pertinere ac restitutionem sibi competere possessionis putat, civiliter super possidendo agat, aut impleta solemnitate juris crimen violentiae opponat, non ignarus eam se sententiam subituru
Abbreviated transcription (Latin):
iniam relgatr̃e aut deporta¬
tõe insuie plctri. s suppliciũ
capitale excipiatł nec int̾posi¬
ta ꝓuocatr̾e sententiam q̃ meun
fuerit data suspendat.B̾.a.¬

Expanded text:
iam relegatione aut deportatione insulae plectatur, sed supplicium capitale excipiat nec interposita provocatione sententiam quae in eum fuerit dicta suspendat
Abbreviated transcription (Latin):
epe ꝗdam suos obnoxio ĩui¬
dicium uocantes. ⁊ iudiciam¬
is c̾taminib uentilatis. nõ
ad cͥtum sinem lites ꝓouce¬
bant. s tacitm nitare ĩ mecho
tp̃r ad hibita. ꝓpt̾ potentia
forte fugicntiumuł suamͣ

Expanded text:
epe quidam suos obnoxios in iudicium vocantes et iudiciariis certaminibus ventilatis non ad certum finem lites producebant, sed taciturnitate in medio tempore adhibita, propter potentiam forte f
Abbreviated transcription (Latin):
uur suo lapsi cẽ uigebnutr.
co q̃ post cognitiont̾ nouis¬
sima trignita annoꝵ spatiuĩ
cffluxerit. ⁊ hunismõĩ cxcep¬
tione opposita suas fortunis
ad alior translatas indẽies.
Merito quidem sinc iemuho
ante lugerant. Qd̃ noc cora¬
gentes. candem exẽcptionem
que extniginta mnus oritur.
in iniuismõi casu opponi mi¬
minc patimur:. Scel licet ꝓso¬
impleie ꝑ quosdam casus p̾pe¬
ditꝰ ẽ. s licet ip̃e actor defrrrnr
suc posteritati huiusmo sau¬
se cursum cum relinquere po¬
se defiminus. ut cuis hxredibꝰ¬

Expanded text:
r eo, quod post cognitionem novissimam triginta annorum spatium effluxerit, et huiusmodi exceptione opposita suas fortunas ad alios translatas videntes merito quidem, sine remedio autem lugebant. Quod nos corrigentes eandem exceptionem, quae ex triginta annis oritur, in huiusmodi casu opponi minime patimur, sed licet persoimplere per quosdam casus praepeditus est. Sed licet ipse actor defecerit, suae posteritati huiusmodi causae cursum eum relinquere posse definimus, ut eius heredib
Abbreviated transcription (Latin):
xccpta possessioms causa pli
ñ ẽ subdita. nichil ac quiri pos¬
se indubi uins c̃. ¶ Si igitir
procurator ñ sibi. sed ei cinus
negotia administrabat. reinte¬
gr̾ are rei uendicationem pac¬
tus ẽ. idq pactum etiam stipu¬
latio insccuta ẽ. nulla dño o
bligatio. acꝗsita ẽ/ Serius at
ies traditt dm̃s queruntur

Expanded text:
xcepta possessionis causa per non est subdita, nihil adquiri posse indubii iuris est. Si igitur procurator non sibi, sed ei, cuius negotia administrabat, redintegratae rei vindicationem pactus est idque pactum etiam stipulatio insecuta est, nulla domino obligatio adquisita est. Servis autem res traditae dominis adquiruntur
Abbreviated transcription (Latin):
enim opo est induccre obmore
ietentionem. alio auxilio excõs¬
titutionib introclucto. uel exq̃
cã obres donatas retentio ĩtro¬
ducatur. cum sit donatori fa
obres amotus necessaria ẽ. cũ
pateat omnib maritis rerum

Expanded text:
enim opus est inducere ob mores retentionem alio auxilio ex constitutionibus introducto? Vel ex qua causa ob res donatas retentio introducatur, cum sit donatori facob res amotas necessaria est, cum pateat omnibus maritis rerum
Abbreviated transcription (Latin):
anob̃ in huim õi casib p̾dictũ
c̃ olsuanda nc inp̃fatis cau¬
sis exqbrdã machinatiomb
ñsolum in deuotꝰ. s ctiam
imynis donator intellegat

Expanded text:
a nobis in huiusmodi casibus praedictum est observanda, ne in praefatis causis ex quibusdam machinationibus non solum indevotus, sed etiam impius donator intellegat
Abbreviated transcription (Latin):
tardius ad eos tutela transfer¬
t cessant.Od si id fraude fac¬
tũ existimas suspectos eos pos¬
tula. ¶Qui si sũmoueri meru

Expanded text:
tardius ad eos tutela transfertur, cessant. quod si id fraude factum existimas, suspectos eos postula: qui si submoveri meru
Abbreviated transcription (Latin):
nobis decidentib intantareꝵ
difficultate. simplicior senten¬
tia placuit. ut iom̃ sit uolũ¬
tate. sinc cõmodati actoẽ. ad¬
u̾sꝰ res accipientem moucre
desid̾at. suit furti adu̾sus cũ
ꝗrem subripuit. ⁊ altutra car
cłcta dnm̃ ñ posse expenitẽti

Expanded text:
nobis decidentibus in tanta rerum difficultate simplicior sententia placuit, ut in domini sit voluntate, sive commodati actionem adversus res accipientem movere desiderat sive furti adversus eum qui rem subripuit, et alterutra earum electa dominum non posse ex paenitennobis decidentibus in tanta rerum
Abbreviated transcription (Latin):
pat. ⁊cre modo cuuitatem uo¬
mana ci compet̾e censcinus. sal¬
uo uur patronatꝰ tam inhac spe¬
cie quam ucctis. insiubi speual¬
t hoc patronis denegatumus
Lis tantũodo casib exomn
nlre antiq latintatis cłcus. u¬

Expanded text:
gitur modo civitatem Romanam ei competere censemus, salvo iure patronatus tam in hac specie quam in ceteris, nisi ubi specialiter hoc patronis denegavimus. His tantummodo casibus ex omni iure antiquae Latinitatis electis
Abbreviated transcription (Latin):
tas iomana ci accedat. iir patro¬
nato mimimc subnixa. qa ip̃e d¬
arimodo sibi lib̾ts muenitim.
¶Sco ⁊ siꝗs homim lib̾o suam an
n latina sed tuus efficiat᷑ Minañ
es romastas ⁊ maxime in nouiles
ꝑsonas ficti solet. ad c̃ dotał istiu¬

Expanded text:
rtas Romana ei accedat iure patronatus minime subnixa, quia ipse quodammodo sibi libertus invenitur. Sed et si quis homini libero suam ancnon Latina, sed civis efficiatur Romana. es Romanas et maxime in nobiles personas fi
Abbreviated transcription (Latin):
cimus iam duas cẽ ꝓmul¬
gatas a nr̃a clementia ꝯstitu
existimau̾unt.¶alia aũt de ꝓ¬
ĩprouisis debitis ⁊ inc̾to exi¬
tu ꝑdiu̾sas species eis impo¬
sito. s etiam uet̾em ꝯstitutõe
ñ ignoramus.quam diuui
gordiamis ad platonẽ scͥp¬
sit. demilitib ꝗ per ignoran¬
tiam hr̃ditatem adierit. qua¬
tenus ꝓhis tantũmodo reb
ꝯuemiantur quas in hr̃̾ditate

Expanded text:
cimus iam duas esse promulgatas a nostra clementia constitutexistimaverunt, aliam autem de improvisis debitis et incertu exitu per diversas species eis imposito. Sed etiam veterem constitutionem non ignoramus, quam divus gordianus ad platonem scripsit de militibus, qui per ignorantiam hereditatem adierint, quatenus pro his tantummodo rebus conveniantur, quas in heredi
Abbreviated transcription (Latin):
recte transigere mamfestum ẽ.
Noc postulare debueras imꝓbo
desidio placita rescindi. ualitu¬
dis corporis  adu̾sae uelam̃e

Expanded text:
recte transigere manifestum est, nec postulare debueras improbo desiderio placita rescindi valitudinis corporis adversae velame
Abbreviated transcription (Latin):
eis legittimas expensas sumpi¬
q quos ab exordio ceptr ꝯtrou̾s¬
sic ip̃oꝵ intio tolorasse eos ꝯstit̾it.
redibere cogantur. ut hac salte:

Expanded text:
eis legitimas expensas sumptusque, quos ab exordio coeptae controversiae ipsorum vitio tolerasse eos constiterit, redhibere cogantur, ut hac salte
Abbreviated transcription (Latin):
um speciem uenditam ꝑuolẽ¬
tiam ignis ab̾suptã dicas siuẽ¬
ditionẽ nulla ꝯdicio suspẽdaa.
amisse rei piculum te ñ ad st̾n¬
etiam ante traditionẽ sme mo¬
ra uenditoris dilatam. ñ aduẽ¬
ditorẽ sed ademptorẽ ꝑtinet.

Expanded text:
um speciem venditam per violentiam ignis absumptam dicas, si venditionem nulla condicio suspenderat, amissae rei periculum te non adstrinetiam ante traditionem sine mora venditoris dilatam non ad venditorem, sed ad emptorem pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
dam tuus tibi sit ꝯdẽpnatus.
tam̃ si pͥquam res cius tibi
obligaientur.cum fisco ꝯtra¬
xit. ius fisci causam tuã pre¬
uet. Quod si post bonoruz
cius obligationẽ rationib
ueis cepit cẽ obligatꝰ in enis
bona cessat priuilcgiũ fiscͥi¬

Expanded text:
dam tuus tibi sit condemnatus, tamen si prius, quam res eius tibi obligarentur, cum fisco contraxit, ius fisci causam tuam praevenit. quod si post bonorum eius obligationem rationibus meis coepit esse obligatus, in eius bona cessat privilegium fisci
Abbreviated transcription (Latin):
empti uenditi. xl ndita Pa
ducesus eum cui agrum uendi¬
qistsũenditi indicio ꝯsiste nec
tium tibi irem actio cũ eptore
ꝗ psonaliter tibi sit obligatus
enditi actionem a drecipiendũ
resdium p̾tium intendeie ad¬
usario tuo potensiñec d ĩcom¬
pensationem ueuent quasi ad
mnsem deberessid obesse tibi
pot̾it si mbone fidei ꝯtractu ĩ qͦ
maiores etiam inginti qnq
Sanius officio iudicis in hisque
dolo cõmissa sunt adiuuant.
iusto exrore de ductum uł frau¬
ude adu̾sarii captum quasi debit̾
id eẽt q̃ reuerea n debebat᷑ po¬
pigissemonstrau̾ns Fructus qͦ
ꝑceptos ante uenditionem ꝯtͣc¬
tam. ques cum uenditioni nõ
accessissent. eundem emptorez
iuasisse ꝓpoms eodem iudicio

Expanded text:
EMPTI ET VENDITI. Imp. Adversus eum, cui agrum vendidisti, venditi iudicio consiste: nec enim tibi in rem actio cum emptore, qui personaliter tibi sit obligatus, Venditi actionem ad recipiendum residuum pretium intendere adversario tuo poteris. Nec quod in compensationem venerit, quasi et tu invicem deberes, id obesse tibi poterit, si in bonae fidei contractu, in quo maiores etiam viginti quinque annis officio iudicis in iis quae dolo commissa sunt adiuvantur, iusto errore te ductum vel fraude adversarii captum, quasi debitum id esset, quod re vera non debebatur, pepigisse monstraveris. Fructus quoque perceptos ante venditionem contractam, quos, cum venditioni non accessissent, eundem emptorem invasisse proponis, eodem iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
i ab ducta mancipia furto. uel
plagio ucnundata. preses pro¬
uincic ꝓspexerit. cum nec ab ꝙ̃¬
ad dominũ. possessio reu̾tat¬
hec usucapi possunt. ⁊ te ciciiꝰ¬

Expanded text:
i abducta mancipia furto vel plagio venumdata praeses provincias perspexerit, cum nec ab emad dominum possessio revertatur, usucapi possunt, et te ei
Abbreviated transcription (Latin):
romana facta ingenuos peꝑit.
S si numqua abea lib̾tas peti¬
ta ẽ. sibimet imputare debet.
fidei cõmissu lib̾tatem supp̃mi
.sins relinq̃re potest msi his qͣꝵ
causa ꝓbare potest. B. a.

Expanded text:
Romana facta ingenuos peperit. sed si numquam ab ea libertas petita est, sibimet imputare debet, fideicommissum libertatem supremis suis relinquere potest nisi his, quorum causam probare potest. a.
Abbreviated transcription (Latin):
Gallicms. Augusti. claudie
It muitib m̃is centimonibus
Iquoq obflagitiũ militare dãp¬
natislũ aliaꝵ quam castrẽsiu
xxx testam̃tu fac̾e ꝑmittitum.

Expanded text:
Gallienus AA. Claudiae. Et militibus nostris, centurionibus quoque ob flagitium militare damnatis non aliarum quam castrensium rerum testamenta facere permittitu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊minor auenditore suie scientẽ
suc ignorante dicebatur capita¬
tio p̃dii uenditi: imaior inuenta
sit intantum muenitur quantũ
siscisset c̃ptor ab mitio minus
dant p̾tii. ¶siuo hunismodi
omis ⁊ grauamen functionis:
eognouisset. millam aduersus
uenditorem habet actionem.¬

Expanded text:
minor a venditore sive sciente sive ignorante dicebatur capitatio praedii venditi et maior inventa sit, in tantum convenitur, quanto, si scisset emptor ab initio, minus daret pretii. Sin vero huiusmodi onus et gravamen functionis cognovisset, nullam adversus venditorem habet actionem
Abbreviated transcription (Latin):
mimẽ fas ẽ. ut inciuili negõ¬
tio libellis appellatoriis obla¬
tis aut carteris cruciatꝰ. aut
cunis libet in nine gcmisseu
tormẽta. uł ctiam ꝯtumclias
ꝑferat. appellator absq his cri¬
minalib causis. in qb etiam

Expanded text:
nime fas est, ut in civili negotio libellis appellatoriis oblatis aut carceris cruciatus aut cujuslibet injuriae genus seu tormenta vel etiam contumelias perferat appellator; absque his criminalibus caussis, in quibus, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
supstitt eo de ciuius hereditate
spabatur limi pactio ꝓce¬
sit. Et quia nst̾̃ ita ꝯfecta quasi
omnimodo lereditate. ad cos
nib cõposita sunt. si ille fu̾it

Expanded text:
superstite eo, de cuius hereditate sperabatur, huiusmodi pactio processit et quia non sunt ita confecta, quasi omnimodo hereditate ad eos nibus composita sunt, si ille fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cc̃ miximo.
uam du ꝑfacti questionem
incertum c̃. utru ne ẜm tabu¬
las anab intestato ⁊ exquo
capite possessio sit delata. nc
tibi tẽp agnoscende bonorũ
possessiomis p̾finitum cedat
suꝑ stitiosam geris sollicitudie

Expanded text:
 CC. Maximo. Quamdiu per facti quaestionem incertum est, utrumne secundum tabulas an ab intestato, et ex quo capite possessio sit delata, ne tibi tempus agnoscendae bonorum possessionis praefinitum cedat, superstitiosam geris sollicitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdem uunt apd hostes uor
tua. ñdum frat cius quasi heres
dotem iepetere potest.¶Si uicro
dicm fumcta ẽ: ⁊ hereclitatem cis
possit undicare. dotis qq̃ repeti¬
tio ci uire competit. cum instipłi¬
tum declucta sit.¶ Azp̃p̃. diccł.
xitircumscripta matre ur̃a. uiliori
p̃tio dotales res estimͣtt sunt. qd
up huiusmodi ꝯtractu uitio sta¬
tutum sit uiugo patet. P̃roinde
sidolosis atib manti artumut̃¬
tam matitm urãm. miqua esti¬
matione cirtum scriptam apuid
p̾sidem ꝓuincie eindentib ꝓba¬
nonibꝰ ostenderitis. quando pos¬
sidẽtib uob ad optinenda p̾dia
ctiam doli mali exceptionis po¬
testas opitulct. sciet quatimisie¬
ligionem uidicationis suc tẽpa¬
ir debeat. ¶smaũt etiam ma¬
ntus mestimatre grauatum

Expanded text:
idem vivit apud hostes uxor tua, nondum frater eius quasi heres dotem repetere potest. si vero diem functa est et hereditatem eius possit vindicare, dotis quoque repetitio ei iure competit, cum in stipulatum deducta sit. PP. II non. Si circumscripta matre vestra viliore pretio dotales res aestimatae sunt, quid super huiusmodi contractuum vitio statutum sit, vulgo patet. Proinde si dolosis artibus mariti circumventam matrem vestram iniqua aestimatione circumscriptam apud praesidem provinciae evidentibus probationibus ostenderitis, quando possidentibus vobis ad obtinenda praedia etiam doli mali exceptionis potestas opituletur, sciet, quatenus religionem iudicationis suae temperare debeat. Sin autem etiam maritus in aestimatione gr
Abbreviated transcription (Latin):
luisse autem minui eam sex umn¬
ciis. cum aliis eas optulit. et
p̃scns casus exitum aptissimũ
ĩ ueniet. Siquis itaq uł agrũ
uł hereditatem religrit. primo
qdem intotum. scdo aũt ĩpar¬
tem dimidiã. utrumq insex
uncias cẽ. uł dmĩn rei legate.
uł heredem. ¶ Et si primo to
ta re uelicta. tciam partem ẜo

Expanded text:
luisse autem minui eam sex unciis, cum alii eas obtulit, et praesens casus exitum apertissimum inveniet. Si quis itaque vel agrum vel hereditatem reliquerit, primo quidem in totum, secundo autem in partem dimidiam, utrumque in sex uncias esse vel dominum rei legatae vel heredem. Et si primo re tota relicta tertiam partem
Abbreviated transcription (Latin):
pse. suc ꝑint̾positã infraudẽ
legis sacram̃tiq ꝑsonã.aut
donatiomis uenditõis ue ti¬
tulo aut alio uelam̃to cuici
lariis. nich penitꝰ tam mad¬
ministratr̃e positꝰ. quã deposi¬
tũ officiũ ꝓ aliquo p̾stito bene¬
ficio. tp̃r administrationis

Expanded text:
per interpositam in fraudem legis sacramentique personam, aut donationis venditionisve titulo aut alio velamento cuiuslariis nihil penitus tam in administratione positos quam post depositum officium pro aliquo praestito beneficio tempore administrationis
Abbreviated transcription (Latin):
icct ꝗdam cgiptioꝵ id circo mo¬
tuoꝵ frũm sibi ꝯuiges matmo¬
mo copulai̾uunt. q̾ post illorũ
mortem mansisse uirgines di¬
cebuntur arbitrati scilicet q̃ cerru
legum ditoribꝰ placuit. cũ cor¬
riꝯtractas.⁊ hunismodi conubia
tunc temporis celebrata firmata
sunt.Tamen p̃senti lecge sancim.
si que hunismõi nuptie ꝯtracte
fucrint. caꝵq ꝯtractores ⁊ exhis
progeitis. antiquaꝵ logum te¬
nori subiacere. nec ad exemplu
eẽ firmandas. D. ã. sebust
b nicestis nuptus umuersi ꝗ nr̃o
reguntur impio nouerint tepã¬
dum. Lam rescriptam quo: oĩa
uel pragmaticas formas. aut s¬
titutiones impias. que qbodam
psoms tyramudis tempor ꝑmi¬
scrunt. scclesto ꝯtubͥmo matrimo¬
mi nom̃mpongre. ut frĩs filiam
ul sororis. cam᷑ qͥ cum fr̃e quõdã
imiptiali iure habitau̾at. uxorẽ
legitimam turpissimo ꝯsortio li¬
ceret amplecti. aut ut alia hino¬
modi comitterentur. uiribꝰ care¬
re deccrnimus. ncdissimulatione

Expanded text:
icet quidam aegyptiorum idcirco mortuorum fratrum sibi coniuges matrimonio copulaverint, quod post illorum mortem mansisse virgines dicebantur, arbitrati scilicet, quod certis legum conditoribus placuit, cum corcontractas, et huiusmodi conubia tunc temporis celebrata firmata sunt, tamen praesenti lege sancimus, si quae huiusmodi nuptiae contractae fuerint, earumque contractores et ex his progenori subiacere nec ad exemplum esse firmandas. D. k. SeptAb incestis nuptiis universi qui nostro reguntur imperio noverint temperandum. Nam rescripta quoque omnia vel pragmaticas formas aut constitutiones impias, quae quibusdam personis tyrannidis tempore permiserunt scelesto contubernio matrimonii nomen imponere, ut fratris filiam vel sororis et eam, quae cum fratre quondam nuptiali iure habitaverat, uxorem legitimam turpissimo consortio liceret amplecti, aut ut alia huiusmodi committerentur, viribus carere decernimus, ne dissimulatione
Abbreviated transcription (Latin):
cnatus ꝯsuiti auctoritatem quo
int̾ pupillam ⁊ tutoris filium
comibium saluberrime sublatu
c̃. circĩueniri rusticitatis iimpe¬
ritic uelamẽtis ñ oportet. app̃.

Expanded text:
natus consulti auctoritatem, quo inter pupillam et tutoris filium conubium saluberrime sublatum est, circumveniri rusticitatis et imperitiae velamentis non oportet. SEV.
Abbreviated transcription (Latin):
uris dicrat disciplina. ¶E¬
propt sititulo libalitatis res
tuas insponsam ꝯferendo certã
dixisti legem nec huit illa cũ
possz parint. Nuccessores ipsu
derpetendis que dederas si hoc
tibi placuerit ꝯuenre ñ ꝓhi¬
i liber ꝯstitutus ut filic tue mi¬
nimuttãt᷑ aliqd dedisti. causã
ñ secuta. de hoc tibi restituẽdo
ꝯdictio competit ¶Nam siqd
suus depeculio dño dederit. ꝯt
cum nullam actionẽ habere
poteit sed dnĩn ꝗ semel accipe¬
pecumam ꝓlib̾tate passus est
aditus rector ꝓuincic hortabi¬
fur salua reuerentia fauore sci¬
licet lib̾tatis placito suo stan¬
d. ãacitẽ. Conomane.
etumã ate datã licet causa¬
proquada e ñ culpa accipien¬
tis. sed fortito casũ secuta ñ
c̃ minime repeti posse certum

Expanded text:
uris dictat disciplina. quapropter si titulo liberalitatis res tuas in sponsam conferendo certam dixisti legem, nec huic illa, cum posset, paruit, successores ipsius de repetendis quae dederas, si hoc tibi placuerit, convenire non prohii liber constitutus, ut filiae tuae manumittantur, aliquid dedisti, causa non secuta de hoc tibi restituendo condictio competit. nam si quid servus de peculio domino dederit, contra eum nullam actionem habere potest: sed dominum, qui semel accipepecuniam pro libertate passus est, aditus rector provinciae hortabitur salva reverentia favore scilicet libertatis placito suo sta. et CC. Cononianae. iam a te datam, licet causapro qua data est, non culpa accipientis, sed fortuito casu secuta non est, minime repeti posse certum
Abbreviated transcription (Latin):
iumlle.
ue retralu infintutem postulaͦ
siñ inꝯsilio causa cognita cum
minores anins uginti fuisse¬
tis manu misistism ꝑminte¬

Expanded text:
illae. Quos retrahi in servitutem postulatis, si non in consilio causa cognita, cum minores annis viginti fuissetis, manumisistis, n
Abbreviated transcription (Latin):
N ir inctu fundum auustus
distrahere coactus ẽ. etiam si
maxime emptor eum aliiuẽ¬
didit. Si tamen tu auo tuo heres
ertitisti. ut tibi redito ate p̾tio
restituatur. Postquam placuit
ĩnem qͦq̃ dari actionem sccłm
formam ꝓpetiu eclicti adito p̃¬
side ꝓuincic pot̾is postulare/ si
modo qui scdo loco comparaui
longe possessionis p̾scriptiõe
ipium ul metum mortis. aut
cruciatũ corporis uendicio uo¬
bis extorta ẽ. ⁊ñ postea ꝯsensu¬
cam roborasti. auxta ꝑpetu for¬
man cdicti intra annum qdẽ
agentes quo ex piundi potes¬
tas ẽ. Si res ñ iestituatur. qua¬
drupli iefeixtis ꝯdepnatione
scilicet rectlito auob̾ p̾tio. pꝰ
ãnim u̾o causa cegnita. cadẽ

Expanded text:
 metu fundum avus tuus distrahere coactus est, etiamsi maxime emptor eum alii vendidit, si tamen tu avo tuo heres extitisti, ut tibi reddito a te pretio restituatur, postquam placuit in rem quoque dari actionem, secundum formam perpetui edicti adito praeside provinciae poteris postulare, si modo qui secundo loco comparavit longae possessionis praescriptione vim vel metum mortis aut cruciatus corporis venditio vobis extorta est et non postea eam consensu roborastis, iuxta perpetui formam edicti intra annum quidem agentes, quo experiundi potestas est, si res non restituatur, quadrupli referetis condemnationem, scilicet reddito a vobis pretio: post annum vero causa cognita eadem
Abbreviated transcription (Latin):
myp̃. Anton. ã. fãbio
um post om̃s heredum grado
ex heredatio scribatur. si ad di¬
cat tostator ab omibr se gra¬
dib exheredaie. ñ dubitabat
umi satis factum. Et id̾o etiã¬
si id ñ adiciatur. appareat ta¬
men cum cum eo ꝯsilio scripsis¬
se. ut ab omĩbꝰ exheredaret.
recte factum testam̃tum uide¬
tur ꝙromde cum pat̾ famili¬
as filiis institutis ⁊ unn cem
substitutis. filiam exheredau̾¬
it in tellegendũẽ. ⁊ exhereda¬
tio̾em ab utroq gradu fecisse.
nã cum idem heredes institu¬
ti sunt. nulla ratio rectli potest
Quare uideatur inpost̾iore
tantũ casu exheredare uolu¬

Expanded text:
 Antoninus AA. Fabio. Cum post omnes heredum gradus exheredatio scribatur, si adiciat testator ab omnibus se gradibus exheredare, non dubitatur iuri satisfactum. et ideo, etiamsi id non adiciatur, appareat tamen eum cum eo consilio scripsisse, ut ab omnibus exheredaret, recte factum testamentum videtur. Proinde cum pater familias filiis institutis et invicem substitutis filiam exheredaverit, intellegendus est exheredationem ab utroque gradu fecisse. nam cum idem heredes instituti sunt, nulla ratio reddi potest, quare videatur in posteriore tantum casu exheredare volu
Abbreviated transcription (Latin):
abito semel bona fide ꝯtractu mã¬
cipioq suscepto ⁊ p̾tio soluto. ita
demum repetendi p̾ti potestas ẽ
ei ꝗ mancipium comparaunt lar¬
giendi. si illud q̃ dixerit fugituũ
potit exhibere. HHoc cmñi nõ
solum ĩ barbaris. sed etiam ĩꝓm̃¬

Expanded text:
abito semel bonae fidei contractu mancipioque suscepto et pretio dissoluto ita demum repetendi pretii potestas est ei qui mancipium conparaverit largienda, si illud quod dixerit fugitivum potuerit exhibere. Hoc enim non solum in barbaris, sed etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
Demonopolus ⁊ de ꝯuentu ne¬
gotiatoꝵ illicito. uel artificum
erga laboꝵq. nec ñ ualnatoꝵ ꝓ
hbitis illicitisq pactõibꝰ. Luii¬
apͥ. zeno. ã. Constantino. pp̃
ubenius nocs cuiuscumq uestis
aut piscisuł pectinũ forte/ aut hec¬
chini uł cimissibet alt̾ius adine¬
tum uł adquencũq usum ꝑti¬
nentis specici uł cuius libet mat̾ie
psua auctoritate uł sacro iam
eliccto aut inpostum eliciendo res¬
cripto. aut pragmatica sanctio¬
ne. uł sacra nr̃e pietatis ad no¬
tationc monopolium audeat
exercere. Neue ꝗs illicitis habitis cõ¬
uentiomib ꝯiurnet aut paciscere¬
tur ut species diu̾soꝵ corpoꝵ ne

Expanded text:
De monopoliis et de conventu negotiatorum illicito vel artificum ergolaborumque nec non balneatorum prohibitis illicitisque pactionibus. Ip. Zeno A. Constantino pu. Iubemus, ne quis cuiuscumque vestis aut piscis vel pectinum forte aut echini vel cuiuslibet alterius ad uictum vel ad quemcumque usum pertinentis speciei vel cuiuslibet materiae pro sua auctoritate, vel sacro iam elicito aut in posterum eliciendo rescripto aut pragmatica sanctione vel sacra nostrae pietatis adnotatione, monopolium audeat exercere, neve quis illicitis habitis conventionibus coniuraret aut pacisceretur, ut species diversorum corporum ne
Abbreviated transcription (Latin):
ubtute. donair. ⁊ cuz habe picins¬
simam lib̾tatem ⁊ cuntate: ronu¬
sibi ⁊ enim imputent. sicui necret
lucrm p̾cium hoc accipe diffcruit
s ne cuta peculum sui aliqua fu¬
erit dubitatio pecunur cuisĩ õs
socios ꝑtinc iulxmus. ex partib

Expanded text:
 donare et eum habere plenissimam libertatem et civitate Romasibi etenim imputent, si, cum liceret lucrari pretium, hoc accipere differunt. Sed ne circa peculium servi aliqua fuerit dubitatio, peculium eius in omnes socios pertinere iubemus ex partib
Abbreviated transcription (Latin):
pulamest. ¶ His itaq apudi
uet̾os uins aũitores muentis
decidentes tales altcatões genali¬
t̾ sancimus. ut nulla inducat
difscrentia militis. seu priuati
uitima dispositr̃e nb̾tatemꝗs
legitim ã iupone cõmum fuo
uolucnit hoc faciat. noces̃itatem
hibente soco. uende partt̃ suam
quantam in suum possidet. siue
dimidiam. suic t̾ciam. siuc qua¬
tãcumq. ⁊ si pliues sunt socu
uno exhis lib̾tatem impon̾e cu¬
piente. alos om̃s nccessitatẽ hube
pntos suas quas in suo possidẽt

Expanded text:
palam est. His itaque apud veteres iuris auctores inventis decidentes tales altercationes generaliter sancimus, ut nulla inducatur differentia militis seu privati tatem quis legitimam imponere communi servo voluerit, hoc faciat, necessitatem habente socio vendere partem suam, quantam in servo possidet, sive dimidiam sive tertiam sive quantamcunque, et si plures sint socii, uno ex his libertatem imponere cupiente alios omnes necessitatem habere partes suas, quas in servo possident,
Abbreviated transcription (Latin):
Smu̾o etiam alii lib̾i testato¬
ri uł testatrici sint sapientes.
ex his u̾o ꝑsomis q̃ mente cap¬
te sunt nullus descendat.
ad fr̃s eoꝵ. unumsuł certos

Expanded text:
o etiam alii liberi testatori vel testatrici sint sapientes, ex his vero personis quae mente captae sunt nullus descendat, ad fratres eorum unum vel certos
Abbreviated transcription (Latin):
egem anastasi diumc rocorda¬
tiomis q̃ sr̃ naturalib filiis emis¬
sa ẽl mhis ualere tantum casib
ꝯceclumus. ꝗ nunc usq subsecuti
sunt ꝓ eiusdem legis tenore. in
matrimoniis tunc istantib ł
postea ꝯtractis. ita tam̃ ut ñ aliũ¬
de ꝓ genitis subucnsse credat᷑
quam ñ ex nefario nec in neces

Expanded text:
egem Anastasii divinae recordationis, quae super naturalibus filiis emissa est, in his valere tantum casibus concedimus, qui nunc usque subsecuti sunt pro eiusdem legis tenore in matrimoniis tunc constantibus vel postea contractis, ita tamen, ut non aliunde progenitis subvenisse credatur quam non ex nefario nec inces
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tate ꝑuenic̾te. tunc adlega¬
tarii domimuz transcat.Quẽ¬
admodum eũ ueteres sicu
lib̾tate substitutio fuiss. hoc
inducebant. quatenus ĩ sus¬
penso fiat lib̾tas. ⁊ statuliber
intelligatur. ita ⁊ ex m̃a int̾¬
p̾tatõe ⁊ sinc ad icctõe lib̾ta¬
tis insubstitutõe. ⁊ liber ⁊ hero
ccisione nr̃a quam fecimus
sancientes. eum ꝗ adño suo
sine lib̾tate heres instituit᷑.
ind̾i lib̾tatem accepisse. ĩ pro¬
pria firmitate durante. siqs¬
i
suum suũ pure q̃ ħ̾rdem ĩsti¬
tuit. nb̃tatem autẽ subcõdi¬
cione ei donaiit Siqdemcõ¬
dicio tał sit q̃ inpotestate ser¬
in postta ẽ.ille aut cam neg¬
lexerit minimeq compleue¬
rit. ⁊ lib̾tate eum ⁊ hereditate
sua culpa defraudar. ¶Sin
tis inturtu lib̾tatem q̃ ei om¬
imodo compet̾e hereclitatẽ
aũt siqdem soluendo sit. ad
alios uenire quos leges ucca¬
bnnt siñ aliquis fuiss substi

Expanded text:
tatem perveniente, tunc ad legatarii dominium transeat. Quemadmodum enim veteres, si cum libertate substitutio fuisset, hoc inducebant quatenus in suspenso fiat libertas et statuliber intellegatur, ita et ex nostra interpretatione et sine adiectione libertatis in substitutione et liber et heres cisione nostra, quam fecimus sancientes eum, qui a domino suo sine libertate heres instituitur, videri libertatem accepisse, in propria firmitate durante, si quis servum suum pure quidem heredem insttuit, libertatem autem sub condicione ei donavit, si quidem condicio talis sit, quae in potestate servi posita est: ille autem eam neglexerit minimeque compleverit, et libertate eum et hereditate sua culpa defraudari. Sin tis intuitu libertatem quidem ei omnimodo competere, hereditatem autem, si quidem solvendo sit, ad alios venire, quos leges vocabant, si non aliquis fuisset substi
Abbreviated transcription (Latin):
honus aũt ci ad ncxum ꝯtẽpim
¶In nouissimo aũt aniculo ubi
propric caduca fiebant. ẜm qd
prediximus. ⁊clausis tabulis
tini cxistere heredes quam pos¬
sc adux. suc exparte sint. siue
exasse instituti. Censemus ⁊ di
functi ced̾e. Herecditatem ⁊ cm̃
nisi fu̾it adita transmittinec

Expanded text:
onus autem ei adnexum contemnit. In novissimo autem articulo, ubi proprie caduca fiebant, secundum quod praediximus, et clausis tabulis tam existere heredes quam posse adire, sive ex parte sint sive ex asse instituti, censemus et difuncti cedere: hereditatem etenim, nisi fuerit adita, transmitti nec
Abbreviated transcription (Latin):
si antique bemuolentie ꝯsenta¬
ncum ⁊ naturali ratione subm¬
xum. intactum. atq illibatum
p̃cipit custodiri mom̃e cuũ ua¬
liturum. ¶Uro scd̃o u̾o ordine
in quo u̾tuntur que incausaca¬
duci ficri contingebat. uetus nr
corngentes. sancimus ca q̃ ita
euencrunt. simili quidem mo¬
do mancre apcl̃ eoc aquib sũt
derrlicta heredes forte. uł legca¬
tario. uł alios ꝙ fidei commisso
grauar possunt. nisi ⁊ in hunc
casum uel suostitutus. uł mĩt¬
fertur. easctiam grauamen qd
abmitio fu̾at complexũ omi¬
modo sentire: siuc indndo sit
istitutum. siuc inqbꝰdam faci¬
implende gr̃a. uł alia quatũq

Expanded text:
si antiquae benevolentiae consentaneum et naturali ratione subnixum intactum atque illibatum praecipit custodiri in omne aevum valiturum. Pro secundo vero ordine, in quo ea vertuntur, quae in causa caduci fieri contingebat, vetus ius corrigentes sancimus ea, quae ita evenerint, simili quidem modo manere apud eos, a quibus sunt derelicta, heredes forte vel legatarios vel alios, qui fideicommisso gravari possunt, nisi et in hunc casum vel substitutus vel coniunfertur, eas etiam gravamen quod ab initio fuerat complexum omnimodo sentire, sive in dando sit constitutum sive in quibusdam faciimplendae gratia vel alia qu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quod igitur quisq rustico¬
rim sicut pirclictu est ꝓsius
iebꝰ disposucrit. hoc omĩmo¬
do legum subtilitate remissa
firmu ualidumq osistat.

Expanded text:
Quod igitur quisque rusticorum, sicut praedictum est, pro suis rebus disposuerit, hoc omnimodo legum subtilitate remissa firmum validumque consistat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuiuia appetentem. aut ip̃o in¬
uito sine iusta aut ꝓbabili cã
foris scilicet ꝑnoctantem. ma
curensib uł theatralib ludis.

Expanded text:
ivia appetentem aut ipso invito sine iusta et probabili causa foris scilicet pernoctantem, nisi circensibus vel theatralibus ludis
Abbreviated transcription (Latin):
fecit p̾toris. mucutum atͥbu¬
niano uiro gloriosissimo ñ
q̃store cetisq uiris facundis¬
simis. compositorib niris c¬
nucleati. ad m̃rs aures relatũ
c̃ amcum ultimũ adiutori¬
uim de mofficiosi qucrela posi¬
tum ẽ ⁊ ꝓindẽ nemo ex alio
ortus presidio ad hanc decur¬
rere possit inuenta fu̾at fina
p̾t̾ita minus habens quam fi¬
la exheiedata. Cum enim per
ꝯtra tabulas bonoꝵ possessionẽ.
uł ius ad crescendi semissẽ
substantie filia p̾t̾ita accipic¬
bat. ⁊ omnib legata prestare
compellebatur. scilicet usq
ad dodrantem suc portionis
remanebat ei sexcunciatan¬
tũm in sua successione. Qued
si fuisset exheredata. quarta

Expanded text:
fecit praetoris, inventum a Triboniano viro gloriosissimo nostro quaestore ceterisque viris facundissimis compositoribus iuris enucleati ad nostras aures relatum est. Nam cum ultimum adiutorium de inofficiosi querella positum est et nemo ex alio ortus praesidio ad hanc decurrere possit, inventa fuerat filia praeterita minus habens quam filia exheredata. Cum enim per contra tabulas bonorum possessionem vel ius adcrescendi semissem substantiae filia praeterita accipibat et omnibus legata praestare compellebatur, scilicet usque ad dodrantem suae portionis, remanebat ei sescuncia tantummodo in sua successione. Quod si fuisset exheredata, quarta
Abbreviated transcription (Latin):
plerisq prudntium gen̾alito
definitum ẽ. quotic̃s de re fami¬
liariaciulis:⁊ criminalis cõpe¬
tit actio. ut̃q liccre exꝑmi. sui¬

Expanded text:
plerisque prudentium generaliter definitum est, quoties de re familiari et civilis et criminalis conpetit actio, utraque licere ex
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ intestatoꝵ uccari. sin gra¬
di sin p̾rogatiuam ñ ideo exclu¬
dedas. quiaꝯsangumitatisiur̃
sccłm germane obẜuatõẽ non
hubent. Cum cr̃a unus sangutꝰ¬
nis iura remanẽt ꝑuirilei sexu
ĩ corrupta. quar natinr offen¬
dimus. ⁊legitimo um derogamꝰ.
Cum ⁊ aliam marima ĩniriam
res inse ꝯtinet. plurisq quasi u¬
ulnius intestinũ mcognitũ. Cũ
enim ad reꝵ mulicru successicẽ
masculi iure adgnationis uocãt.
Quis patiatur caꝵ ꝗdem heredi¬
tatem ad eor legitimo iurx defen
ipsas u̾o acq mincem sibi neq
masculis posse eo em iure succe¬
dere. s ꝓpt̾ hoc solum puniri qd̾
femie nate sunt. ⁊ pat̾no uitõ.
si hoc uitium ẽ ꝓlem in nocentẽ
grauari.: Inhis igitur casib duo¬
decim tabulaꝵ seq̃ntos ⁊ nouur
ius nouissimo nur corrigẽtes.
etiam unu gradu pietatis in¬
lurtu transferre a uire cognatoĩs
ilcgitima uolumus successicẽ
ut ñ solum frĩs filius ⁊ filia. sin

Expanded text:
ntestatorum vocari secundum gradus sui praerogativam non ideo excludendas, quia consanguinitatis iura secundum germanae observationem non habent. Cum enim unius sanguinis iura remanent per virilem sexum incorrupta, quare naturae offendimus et legitimo iuri derogamus? cum et aliam maximam iniuriam res in se continet plerisque quasi vulnus intestinum incognitum. cum enim ad earum mulierum successionem masculi iure agnationis vocantur, quis patiatur earum quidem hereditatem ad eos legitimo iure deferri, ipsas vero neque invicem sibi neque masculis posse eodem iure succedere, sed propter hoc solum puniri, quod feminae natae sunt, et paterno vitio  si hoc vitium est prolem innocentem gravari? In his igitur casibus legem duodecim tabularum sequentes et novum ius novissimo iure corrigentes etiam unum gradum pietatis intuitu transferri ab iure cognationis in legitimam volumus successionem, ut non solu
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ⁊ siquid exp̃toria uiris dic¬
tione frugi muentum ẽ ⁊ hoc
cum ꝑfectissima definitione
posito nr̃as leges ampliare.a
¶Cumigitur pretorem filium
emancipatum. licet subtili⁊
nur capite fu̾at dimimitus.
at tamen in patris fuccessioe
sinc ulla diminutõe uccare
manifestissimu ẽ: ñ eodem

Expanded text:
mus, et si quid ex praetoria iurisdictione frugi inventum est, et hoc cum perfectissima definitione posito nostras leges ampliari. 1b . Cum igitur praetor filium emancipatum, licet subtili iure capite fuerat deminutus, attamen in patris successione sine ulla deminutione vocare manifestissimus est, non eodem
Abbreviated transcription (Latin):
D̾.ã. Iohi. pp̃.
ciniminus antea diuinam ꝓ¬
mulgasse ꝯstitutionẽ ꝑ quam
ad uestigia legis duodeum tabu¬
lar totar ꝓgriem ex legitima
sobole descendentem siue mas¬
culinam siue femimur legiti¬
mo iure hereclitate. ad ipssa
sanximusDet quẽ ad modum
ipsis a legitimis succeditim ita
⁊ ipn legitimaꝵ ꝑsonau ampli¬
tantur successionei. in qua ꝯsti¬
tutre unum gradu ex cognaus
ĩ nis legitimu recluximus. id
c̃ germane filier ⁊ filias. ⁊ soro¬
ris uterine. filice ⁊ filias q̃uam
ꝯstitutionẽ in suo robore ꝑma¬
nere censemus. cum in nr̃is n¬
stitutionib tener eius a nobis
relats est. ¶ Secd subtiliore trac¬
tatu habito necessanum dia¬

Expanded text:
A. Iohanni pp. Meminimus antea divinam promulgasse constitutionem, per quam ad vestigia legis duodecim tabularum totam progeniem ex legitima subole descendentem sive masculinam sive femininam legitimo iure hereditatem adipisci sanximus, ut, quemadmodum ipsis a legitimis succeditur, ita et ipsae legitimarum personarum amplectantur successionem. In qua constitutione unum gradum ex cognatis in ius legitimum reduximus, id est germanae filios et filias et sororis uterinae filios ac filias: quam constitutionem in suo robore permanere censemus, cum et in nostris institutionibus tenor eius a nobis relatus est. 1a . Sed subtiliore tractatu habito necessarium d