comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et occulto aiubitu peruenre Profe¬
to his Car feleno uiro forti et bellandi
quaro ꝙ cũ factũ effet locus pene
nullis de fensoribz et hus nĩs terri¬
tis repente corripitur et clamore sub¬
lato et qm infra erant solito acuꝰ
puguãtib totis caftris sine delectu
euitus fuga fuit Et huic quoqz a
lus suꝑ alios Ruentibz strages n¬
urgentib qui euade̾ simul festina¬
bant ĩ mare deiectus nõ ad suos
Ut cesur s ud pistes ad fundũ a¬
but atq ĩpul sũ fluctib cadauer
ĩ bentũ in ripa et lorite auree indi¬
cio cognntũ. Sic puerilis fraus in
ipõ flore ne quicie extnicta Sic¬
et aluid a gens Ce sar generi ultor
effectus et illius magm uiri mani¬
b nocentissimoꝵ honi sanguine
parẽtatũ est Post hec alexandriã
cesar uictor ingreditur tanta omi
ciuiũ reuerẽcia tanto honore qiͣ nõ
ad domaudos s ad liberandos adue¬
niss Sic abiectis armis et id genus
uestis induti qͣ placare iratos domi¬

Expanded text:
et occulto ambitu pervenire, prefeet occulto ambitu pervenire, prefecto his Carfuleno, viro forti et bellandi gnaro. Quod quum factum esset, locus, pene nullis defensoribus et his ipsis territis, repente corripitur; et clamore sublato, et, qui infra erant, solito acrius pugnantibus, totis castris sine delectu exitus fuga fit, et hinc quoque, aliis super alios ruentibus, strages inurgentibus, qui evadere simul festinabant, in mare deiectus non ad suos, ut Cesar, sed ad pisces et ad fundum abiit, atque impulsum flucibus cadaver inventum in ripa, et lorice auree indicio cognitum. Sic puerilis fraus in ipso flore nequitie extincta: sic aliud agens Cesar generi ultor effectus, et illius magni viri manibus nocentissimorum hominum sanguine parentatum est. Post hec Alexandriam Cesar victor ingreditur, tanta omnium civium reverentia, tanto honore, quasi non ad domandos, sed ad liberandos advenisset: sic, abiectis armis, et id genus vestis induti, qua placare iratos domi
Abbreviated transcription (Latin):
Reliquisse ꝯfirmẽt hec uulgacior
et certiorib testib suffulta sentẽ¬
cia est Ilain de eo nulla est dubie¬
tas eleuata illũ sinistra manu
euauisse ne libellos quos ea gesta¬
bat matis aqua ꝑfunderet mox ex¬
ceptus a suis nl moratus s fami¬
liaribz illa sua celeritate ac facili¬
tate uersus in hostes incredibile
qmͣ subito classem regiã op̃ssit
ac cexit Perũt hoc congressu thao¬
dotus tocius mali artifex cõmẽti
om̃sqz siniul pompei interfecto¬
res inter fecti phocinus et hanime¬
des euasisse uidebant᷑ s ĩ fuga ip̃i
eciã misera morte deleti sunt nee
nĩꝰ intra bellũ erat a lexandrinoꝵ
castra celso loco poĩta expĩyi
sine magno militũ ꝑiculo non
uotant Sollicitus de hac re cesar
adu̾tit sũmũ castrorũ locũ uacu¬
um delictuz eo ꝙ suapte natura
tutus uideret᷑ om̃sqz uel pugne uel
spectaculi uoluxtate ad r̃finia des¬
cendisst ire illo aliqͦt cohortes iubet

Expanded text:
reliquisse confirment. Hec vulgarior reliquisse confirment. Hec vulgarior et certioribus testibus suffulta sententia est. Nam de eo nulla est dubietas, elevata illum sinistra manu enavisse, ne libellos, quos ea gestabat, maris aqua perfunderet. Mox exceptus a suis nil moratus, sed familiaribus illa sua celeritate ac felicitate versus in hostes incredibiliter quam subito classem regiam oppressit, ac cepit. Periit hoc congressu Theodotus, totius mali artifex commenti, omnesque simul Pompeii interfectores interfecti. Photinus et Ganymedes evasisse videbantur, sed in fuga ipsi etiam misera morte deleti sunt. Nec minus in terra bellum erat. Alexandrinorum castra, celso loco posita, expugnari sine magno militum periculo non poterant. Sollicitus hac de re Cesar advertit summum castrorum locum vacuum derelictum, eo quod suapte natura tutus videretur, omnesque vel pugne vel spectaculi voluptate ad infima descendisse. Ire illo aliquot cohortes iubet
Abbreviated transcription (Latin):
ruli uersucia plectẽtur quasi non
hoc cesaris honore sola nõ alciore
ꝯsilio gestũ ess ut et rex pũs
inciꝑet suis esst ꝯtemptui Multa
enĩ desiderãtur absencia q̃ uñcia cõ¬
tempuũtur et alexandrim in cognnto
nichil eis sui regis aduẽtu accreuisst
nichil qz digressu eis decreuisse ro¬
maiis uire ꝯsternarentur ml enĩ
magis aiõs populoꝵ deicit ꝙͣ sub¬
iecta oculis sui suꝑioris in her cia
Ceteꝵ contͣ hũc motũ cesar sola
uirtute ꝯsurgẽs cũ irruptione ho¬
stiũ repentina ad classem suam
trãfiturus in nauiculam conscen¬
diss ut q in tali ꝑiculo fieri solet
multorũ aggesta aut ĩ pulsis a
lus obruta demersus in pellagus
ꝑ .cc. passus enauit ad ꝓpĩquã
nauin Sũt qui paludamẽto in
fluctib dimisso enatas se̾ illũ dicãt
id qz seu fortuito seu consulto ut
hostes in illut sagictis ac lapidib
intentos face̾t Sunt qui paulu¬
damẽtũ mordicꝰ traheñ ne hãc
quidem iloriandi materiã hostib

Expanded text:
Quasi vero hoc Cesaris bonitate sola, non altiori consilio gestum esset, ut et rex presens inciperet suis esse contemptui multa enim desiderantur absentia, que presentia contemnuntur, et Alexandrini, cognito nichil eis sui regis adventu accrevisse, nichilque digressu eius decrevisse Romanis, iure consternarentur. Nil enim magis animos populorum deicit, quam subiecta oculis sui superioris inertia. Ceterum contra hunc motum Cesar solita virtute consurgens quum eruptione hostium repentina ad classem suam transiturus in naviculam conscendisset, utque in tali periculo fieri solet, multorum aggressu aut impulsus, aut alveo obruta, demersus in pelagus per ducentos passus enavit ad propinquam navim. Sunt qui, paludamento in fluctibus dimisso, enatasse illum dicant, idque, seu fortuito seu consulto, ut hostes in illud sagittis ac lapidibus intentos faceret: sunt qui, paludamentum mordaciter trahentem ne hanc quidem gloriandi materiam hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
cesaris qiͣ flumẽ oriebat̃ et ꝙ multis
accidit periculũ metuẽtes ꝑiculũ
maturabãt semꝑ gͦ ꝯsilia semper
arma semper insidias agitabant
Iter im uero credo ego hostiũ suggestu
ligati alexãdrim ad cesarem uenerũt
regem suũ rexoscentes quibz ille se
facilem prebuit Cum nõ duinct̾e
eũ uellet ille uersutissimꝰ ac falla¬
tissimꝰ puer et suorum simł fictis
cũ lacrimis cesarem precabat᷑. ne id
faceret, neqz enĩ regnũ suuz sibi esse
cesareo carius aspectu Qdͥ cesar au¬
dieus ĩ hibitis lacrumis solatus est
pueruz et si hũc inq̃t quẽ pretendis
uĩm hẽs cito ad me reuerti et mecũ
esse potis Nũc uade et tuorũ desiderio
satiffac teqz ortor et admoneo ut ami¬
ciciã romanã pocus ꝙͣ arma expe¬
riri uelis uic admonitũ dimmisit Ille
uelut ferox bellua uinclis e missa to¬
tis mox regin uiribz contͬ cesarem
ꝯspirauit ut sacis ostenderet se pri¬
nũ pregaudio lacrimatũ Pene
leti hoc euentu erãt cesaris amici

Expanded text:
Cesaris quasi fulmen horrebant, et, quod multis accidit, periculum metuentes periculum maturabant. Semper ergo consilia, semper arma, semper insidias agitabant. Interim vero, credo ego hostium suggestu, legati Alexandrini ad Cesarem venerunt regem suum reposcentes. Quibus ille se facilem prebuit. Quum vero dimittere eum vellet, ille versutissimus ac fallacissimus puer et suorum similis fictis cum lacrimis Cesarem precabatur, ne id faceret; neque enim regnum suum sibi esse cesareo carius aspectu. Quod Cesar audiens, inhibitis lacrimis, solatus est puerum: Et si hunc, inquit, quem pretendis, animum habes, cito ad me reverti et mecum esse poteris. Nunc vade et tuorum desiderio satis fac. Teque hortor et admoneo, ut amicitiam romanam potius, quam arma, experiri velis. Sic admonitum dimisit. Ille, velut ferox bellua vinculis emissa, totis mox regni viribus contra Cesarem conspiravit, ut satis ostenderet se primum pre gaudio lacrimatum. Pene leti hoc eventu erant Cesaris amici,
Abbreviated transcription (Latin):
ditos du̾isis uns dissomsqz cla¬
morib in uadut romam ĩ ꝑigre
opere intermisso et armis ar¬
reptus in illos impetum fec̾e cosq
in siluas redegere paucis inter
uepres perditis multis hostum
nurerfectis Ex tunc cesur silue¬
stri materie cedende et in more
ualli ad tutelam suorũ cucũda¬
cende oꝑamn dabat ne clam desti¬
nis erupcionibz p̾merẽtier ued
iam hiemps aderat et in gen¬
tib ac ꝑpetuis nbrib ĩpedita
res est uetitiqz nuilites sub pel¬
libz agere uictor ergo hoĩm s na¬
ture cedens incensis ac uastatis
finnb hostiũ cuz ex̾citu ĩ auber¬
cios lexomiũq ĩ hiberna ꝯcessit

Expanded text:
ditos diversis viis dissonisque claditos diversis viis dissonisque clamoribus invadunt. Romani impigre, opere intermisso et armis arreptis, in illos impetum fecere eosque in silvas redegere, paucis inter vepres perditis, multis hostium interfectis. Ex tunc Cesar silvestri materie cedende, et in morena valli ad tutelam suorum circumducende, operam dabat, ne clandestinis eruptionibus premerentur. Sed iam hiems aderat, et ingentibus ac perpetuis imbribus impedita res est, vetitique milites sub pellibus agere. Victor ergo hominum, sed nature cedens, incensis ac vastatis finibus hostium, cum exercitu in Aulercios Lexoniosque in hiberna concessit
Abbreviated transcription (Latin):
parts alteruis de fensione diffu¬
guit Romanus illos equitatis lo¬
cis campestrib assecutus obtrũ¬
cat ita ut ex quĩquagĩta nuli¬
b Aquitama cantabriaq collec¬
tis uix qͣrͣta pars prelio suꝑesset
Quo metu Diffuso ꝑs maxiã
płorũ curcũ stunciũ ad dedicoe
nent fecissentq idem om̃s nͥ
instantis brume spes negociũ
distulissent ¶ Hec cesar per le¬
gates suos agebat in gallus ipẽ
aut̃ a uenetis ĩ aenaꝑios pro¬
le gatos ad se miserant et in ar¬
nus erant Et ꝙͣuis hiemps ad¬
uẽtaret sperãs tñ modici tempo¬
ris opus esse rem aggredit᷑. Erat
autẽ longe alia ꝙͣ crederet᷑ belli
racio Audientes eñ maximas
atqz celerrimas uictorias roma¬
norũ non armis s latebris de¬
creuerãt se tueri Itaqz se sua¬
q omiã in paludib ac saims
abdiderãt nixta quas dũ castra
ex̾citus romanus actoleret illi
subito quasi ab inferis eni̾gẽ¬
tes effusos atqz in operibz nupe¬

Expanded text:
partis alterius defensione, diffupartis alterius defensione, diffugiunt. Romanus illos equitatus locis campestribus assecutus obtruncat, ita ut ex quinquaginta millibus Aquitania Cantabriaque collectis vix quarta pars prelio superesset. Quo metu diffuso, pars maxima populorum circumstantium ad deditionem venit, fecissentque idem omnes, nisi instantis brume spes negotium distulisset. Hec Cesar per legatos suos agebat in Galliis; ipse autem a Venetis in Menapios prolegatos ad se miserant et in armis erant. Et quamvis hiems adventaret, sperans tamen modici temporis opus esse, rem aggreditur. Erat autem longe alia, quam crederetur, belli ratio. Audientes enim maximas atque creberrimas victorias Romanorum non armis, sed latebris, decreverant se tueri. Itaque se suaque omnia in paludibus ac silvis abdiderant, iuxta quas dum castra exercitus romanus attolleret, illi subito quasi ab inferis emergentes, effusos atque in operibus impe
Abbreviated transcription (Latin):
stiũ tarditatẽ non consilio ĩ putã¬
tes sz pauori et hortãte duce et
militib ꝑugne signũ una uoce
postentib signo data castra ag¬
grediũt᷑. Quo in actu auxilia¬
res in quib ad preliũ modicum
sper erat missi lib suggerendis
fossis nuplendis atq aggerib
ꝯuectandis multiplici ꝯpere ocu¬
pati speciẽ maioris eu̾citus exhi¬
bebant Addebat ꝙ herror hic a¬
in mos romanis atq hostib mi¬
nuebat utrmq tamẽ pugnabat᷑
asꝑrime Dum ecce equites q̾dã
casso nunciãt castra hostiũ ab
aduersa parte negligẽtius custo¬
Diri Is prefectos egintũ eos nus¬
tit illi aũt his cohortib que ca¬
strorũ presidio sub sederãt a uul¬
nerib et labore integris longe
a conspectu hostiũ tircũductis
partem illam castrorũ ĩ proui¬
si ad euut et anteꝙͣ sentirent᷑.
Uallo Disiecto mediis castris
cũ cede clamor ex horitur Territi
hostes repentuus malis omisse

Expanded text:
stium tarditatem non consilio imputanstium tarditatem non consilio imputantes, sed pavori, et hortante duce et militibus pugne signum una voce poscentibus, signo dato, castra aggrediuntur. Quo in actu auxiliares, in quibus ad prelium modicum spei erat, missilibus suggerendis, fossis implendis atque aggeribus convectandis multiplici opere occupati speciem maioris exercitus exhibebant; addebatque error hic animos Romanis atque hostibus minuebat. Utrinque tamen pugnabatur asperrime, dum ecce equites quidam Crasso nuntiant castra hostium ab adversa parte negligentius custodiri. Is prefectos equitum eo mittit. Illi autem his cohortibus, que castrorum presidio subsederant, a vulneribus et labore integris, longe a conspectu hostium circumductis, partem illam castrorum improvisi adeunt, et ante quam sentirentur, vallo disiecto, mediis castris cum cede clamor exoritur. Territi hostes repentinis malis, omissa
Abbreviated transcription (Latin):
go usu militaris stiẽcie magiste¬
riuz adexti bella gere̾ prorsus ro¬
mano more didicerãt loca ydonca
capiendo castra ꝯmumẽdo ꝯmea¬
tus hostiũ impediendo acies ĩ¬
struendo presidia disponendo pre¬
lio uc receptu cauẽdo omĩa q
suis horis et suis ordinib faciẽ¬
do Que crassus cũcta ꝯspiciẽs
cogitansi iẜ erat se ꝓpter suoꝵ
pancitatẽ non posse dui hostiũ
ꝯsilus atqz artbz obstare pugne
fortunã experiri statuit Quã
iem cũ ad consiliũ reieciss idq
ip̃m om̃ib uisũ ess mane prouĩo
in acĩe eduxit expectãs ut in p̃¬
lium hostes egre derẽtur Illi uero
et si de uictoria nõ diffisi tucuis
tamẽ rati sũt sine plio uint̾ẽ qd̾
per frumẽti penuriã euẽturum
syerabant ꝓpter quã si Rõm lo¬
to cederẽt illorũ tergis nnstare
decreuerãt Hac sꝑe castris se te¬
nebant neq pro uictoria obsidionis
nifamiã recusabant romam ho¬

Expanded text:
go usu militaris scientie magistego usu militaris scientie magisterium adepti bella gerere prorsus romano more didicerant, loca idonea capiendo, castra communiendo, commeatus hostium impediendo, acies instruendo, presidia disponendo, prelio ac receptui canendo, omniaque suis horis suisque ordinibus faciendo. Que Crassus cuncta conspiciens cogitansque, quod erat, se propter quorum paucitatem non posse diutius hostium consiliis atque artibus obstare, pugne fortunam experiri statuit. Quam rem quum ad consilium reiecisset idque ipsum omnibus visum esset, mane proximo in aciem eduxit, expectans ut in prelium hostes egrederentur. Illi vero, etsi de victoria non diffisi, tutius tamen rati sunt sine prelio vincere, quod per frumenti penuriam eventurum sperabant, propter quam si Romani loco cederent, illorum tergis instare decreverant. Hac spe castris se tenebant, neque pro victoria obsidionis infamiam recusabant. Romani ho
Abbreviated transcription (Latin):
mortez sibi ip̃i manu propria
consiscerẽt niꝵ gemis multũ
his modernis amicicias utilitate
ex eo nu̾o ĩuentus a sclis rereba¬
tur qui hoc facere remuss bulgo
sadurios uoatabant Ex his sibi sex¬
centos adiatermius princeps gentis
bñficus et fide parauãt cũ quib
inter ipãm dedicõe que illi utiq
non placebat erupcionẽ in Roma¬
nos facit Ita ut ĩ proudos repẽ¬
tuua specie pene turbauuẽ. Sic de¬
uoti om̃s morti in preliũ ruebat̾
reuersis ad se tamẽ militib roma¬
nis cũ aliꝙͣ dui grauit̾ per hostiũ
pancitate pugnatũ eẽt suo cum
nẽ dux ac solduri sunt recepti¬
¶ De huic crassus in ulteriora
progre diens uicinaꝵ gẽtiuz ꝯspi¬
racõnib magnis excipit᷑. ita ut
eriã ab hispanis oris que proxi¬
miores bello erãt per legatos au¬
xilia peterẽt᷑. et duces eligerẽt᷑.
ex his qui sub qͥ nto sertorio re¬
belli ꝯuidez Sed romano duce lõ¬

Expanded text:
mortem sibi ipsi manu propria mortem sibi ipsi manu propria consciscerent: mirum genus multum his modernis, amicitias utilitate ex eo numero inventus a seculis ferebatur, qui hoc facere renuisset. Vulgo Soldurios vocitabant. Ex his sibi sexcentos Adiaterinus, princeps gentis, beneficiis et fide paraverat, cum quibus inter ipsam deditionem, que illi utique non placebat, eruptionem in Romanos fecit, ita ut improvidos repentina specie pene turbaverit: sic devoti omnes morti in prelium ruebant. Reversis tamen ad se militibus romanis, quum aliquandiu graviter pro hostium paucitate pugnatum esset, suo cum nem dux ac Soldurii sunt recepti. Dehinc Crassus in ulteriora progrediens vicinarum gentium conspirationibus magnis excipitur, ita ut etiam ab Hispanis oris, que proximiores bello erant, per legatos auxilia peterentur et duces eligerentur ex iis, qui sub Quinto Sertorio, rebelli quidem, sed romano duce, lon
Abbreviated transcription (Latin):
hee gentes plurimũ eo gen̾e ui¬
riũ pollere Dicebant᷑. multis e¬
quitibz et forcibus uiris expressũ
Tholosa ac Narbona amicis brbi¬
b accersitis cũ iã uiriũ satis ess
Sonciatũ fines ingredit᷑. Illi autẽ
non cõtenti hostem expectasse
progressi obuiã et Romanos huic
eorũ pancitatẽ huic ducis etate
cõtempnẽtes in itine̾ sunt aggre¬
ssi spe autẽ in cõtrariũ uersa
equitatus eorũ cui uince fidebat̾
Romauo fũdit᷑. equitatu cesisq
ꝙͣ plurimis eodẽ ĩpetu crassus
oppidũ hostiu ĩuadit multam¬
q post resistenciã Datis ad ex¬
tremũ armis et obsidib per de¬
dicionẽ repit Erat tunc in gallia
qui nũc neqz ibi neqz alibi usq
sunt hoĩes tante in amiciciis fi¬
dei tanteq ꝯstancie ut cũ his
quorũ se amicicie deuouissent
omnẽ subire fortunã et ad ultimũ
eciaz mori uellent nec post eos
uitã ullam pati pati possent
quin si mori aliter non daretur

Expanded text:
ee gentes plurimum eo genere viee gentes plurimum eo genere virium pollere dicebantur, multis equitibus et fortibus viris expressim Tholosa ac Narbona, amicis urbibus, accersitis, quum iam virium satis esset, Sontiatum fines ingreditur. Illi autem non contenti hostem expectare, progressi obviam, et Romanos hinc eorum paucitatem, hinc ducis etatem contemnentes, in itinere sunt aggressi. Spe autem in contrarium versa, equitatus eorum, cui unice fidebant, romano funditur equitatu, cesisque quamplurimis, eodem impetu Crassus oppidum hostium invadit, multamque post resistentiam, datis ad extremum armis et obsidibus, per deditionem cepit. Erant tunc in Gallia, qui nunc neque ibi neque alibi usquam sunt, homines tante in amicitiis fidei tanteque constantie, ut cum iis, quorum se amicitie devovissent, omnem subire fortunam, et ad ultimum etiam mori vellent, neque post illos vitam ullam pati possent, quin, si mori aliter non daretur,
Abbreviated transcription (Latin):
nadut̃ hand dubii romanos p̾ter
fugã aut dedicõez nichil ausieros
S fefellit gentes credulã una
spes Nam sabmnꝰ suis militib
ualida exhortacõne firmatis et
puguã uehemẽter optantib erũ¬
pendi signũ dedit Qui cũ subito
preter syem hostiuz eruxissent
Id qz duabz simul portis et uirtute
ac experẽcia bellandi et natura
loci et lassitudine hostiũ aduiti ĩ¬
tegri ip̃i uiriũ et quiete recieati fu¬
ndũt illos facile prosternũtqz
Quo metu nõ mõ qui euaserãt
ex prelio s uiciui eciã se Romanis
dedidere Sunt enĩ galli in eundis
bellis prompciores qm̃ adu̾sitatib
tollerandis Et forte ita accidit ut
una et eadem die et sabius cesaris
et cesar Sabim uictoriã audiret¬
¶ Per ipõs hos dies publuis
t̾ris multa illis amius adu̾sa ro¬
manis accidisse multa sibi utẽd̃
prouidenciaz senciebat Assu pta igi¬
tur pͥmũ sollicitudine rei frumẽ¬
tarie atqz equitatus conꝑandi ꝙ

Expanded text:
vadunt, haud dubii, Romanos preter vadunt, haud dubii, Romanos preter fugam aut deditionem nichil ausuros. Sed fefellit gentem credulam vana spes. Nam Sabinus, suis militibus valida exortatione firmatis et pugnam vehementer optantibus, erumpendi signum dedit. Qui quum subito preter spem hostium erupissent, idque duabus simul portis, et virtute atque experientia bellandi et natura loci et lassitudine hostium adiuti, integri ipsi virium et quiete recreati fundunt illos facile prosternuntque. Quo metu, non modo qui evaserant ex prelio, sed vicini etiam, se Romanis dedidere; sunt enim Galli ineundis bellis promptiores, quam adversitatibus tolerandis. Et forte ita accidit, ut una eademque die et Sabinus Cesaris et Cesar Sabini victoriam audiret. Per hos ipsos dies Publius terris multa illis annis adversa Romanis accidisse multa sibi utendum prudentia sentiebat. Assumpta igitur primum sollicitudine rei frumentarie atque equitatus comparandi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quie dc̃is astipulauit fidẽ mĩtus
cexit hostib suadere et aĩs credulis
facile ꝑsuasit primo quidez ueneto¬
iũ infinib cesarẽ extremis ꝑiculis
tircũnentũ Deinde in romanis ca¬
stris huic fama ducis huis hostiũ
pũcia tantuz esse formidinis ut de
nocturna agitẽt fuga qua et ce¬
sarem a deant duciqz indigno opera
ferant et nistantib sese malis eri¬
piant idcũ pu ͤ creditũ ess Est
et enĩ non nais mõ s omĩb in¬
sitũ et qd ualde cupiũt facile etiã
credant totis passim castris una
oĩm uor audiri proiidendũ modis
omib ne tam felix occasio per ig¬
namã dilabatur Ex̾citus instancia
uicti duces furori pu.ͦ manꝰ dant
disturrit. hac illac et cõsensu
ducũ farmẽtis nariaq materia
ex agris collecta ad implendas
fossas et in castra penetrãdũ
om̃s redeu̾tes grane opus supra¬
qz suas uires romana castra ad
laboris cumulũ in alto posita ĩ¬

Expanded text:
gine dictis astipulante fidem, meritus gine dictis astipulante fidem, meritus cepit hostibus suadere, et animis credulis facile persuasit, primo quidem, Venetorum in finibus Cesarem extremis periculis circumventum, deinde in romanis castris hinc fama ducis, hinc hostium presentia tantum esse formidinis, ut de nocturna agitent fuga, qua et Cesarem adeant ducique indigo opem ferant, et instantibus sese malis eripiant. Id quum publice creditum esset est enim non vanis modo, sed omnibus insitum, ut, quod valde cupiunt, facile etiam credant, totis passim castris una omnium vox audiri, providendum modis omnibus, ne tam felix occasio per ignaviam dilabatur. Exercitus instantia victi duces furori publico manus dant. Discurritur hac illac, et consensu ducum sarmentis variaque materia ex agris collecta ad implendas fossas et in castra penetrandum, omnes redeuntes ad grave opus supraque suas vires, romana castra ad laboris cumulum in alto imposita in
Abbreviated transcription (Latin):
Domx multe in circuitu ciuita¬
tes a Romains de fecerãt qua
alique senatũ suu ꝙ neq de¬
fecciom neqz bello consenciebat
int̾fecerãt latronũ quoq manꝰ
ingens ꝑtum bello ꝑtum preda
illiciente dimisso agritulture
studio sese istis adiũxerant e
erat Saburꝰ locũ castris aptissumũ
nactus mrͣ uallũ suos lacessitus
sepe liez ab hostib cõtiebat ut iã
non hostiũ modo s suorũ ĩ conitep̃¬
tũ paulatmn incidiss Ip̃e uero nõ
id metu alio faciebat insi ꝙ absente
cesare tanta cũ muiltitudine cõgredi
quisquis exitus sequeret᷑ ne teme¬
ritati tribui poss pocius ꝙͣ uirtuti
auxius suspensusq erat aõ ubi
se sperm aut̃ intellexit pugnare
tandẽ ded in p̾mis contẽtũ huiꝰte¬
modi ꝙͣͣtũ poss exaggregare dispo¬
suit Itaq gallũ quẽdam sibiq fa¬
nuliarẽ uersutũq horẽm noctu hosti¬
um in castra tranffug̾ẽ iubet et q̃d̾
fieri uelit edocet Puret ille et ori¬

Expanded text:
donix. Multe in circuitu civitadonix. Multe in circuitu civitates a Romanis defecerant, quarum alique senatum suum, quod neque defectioni neque bello consentiebat, interfecerant. Latronum quoque manus ingens partim bello, partim preda eliciente, dimisso agriculture studio, sese istis adiunxerant, eerat. Sabinus, locum castris aptissimum nactus, intra vallum suos, lacessitus sepe licet ab hostibus, continebat, ut iam non hostium modo, sed suorum in contemptum paulatim incidisset. Ipse vero non id metu alio faciebat, nisi quod absente Cesare tanta cum multitudine congredi, quisquis exitus sequeretur, ne temeritati tribui posset potius, quam virtuti, anxius suspensusque erat animo. Ubi se sperni autem intellexit, pugnare tandem, sed inprimis contemptum huiuscemodi, quantum posset, exaggerare disposuit. Itaque Gallum quemdam, sibi perfamiliarem versutumque hominem, noctu hostium in castra transfugere iubet, et, quid fieri velit, edocet. Paret ille, et, ori
Abbreviated transcription (Latin):
quillitas consecuta est Sic ut in¬
mobiles languẽtib uadis starẽt
Assecuti romani cũ iã hora diei
quarta ess usq ad occasũ solis ĩ¬
tendere ac ferre nũꝙͣ uel momẽ¬
to tprĩs destiterũt om̃ib qz fere
uel exustis uel oppressis pauce
bũficio uicine noctis elapse sũt
¶Hoc p̾lio nõ mõ flos inuenũ
uenetorũ s proiecte eciã etatis
ꝯsiliũ ac fructus int̾tidit perdit
ergo uiris ac nauib et oĩ in iuꝑ
spe amissa se suaqz romanorũ
ptãti atq arbitro cõmisere hos
cesor tont᷑ͣ suũ morẽ tractauit ĩ¬
mieius ut barbaros a uiolandis
legatis exẽplo supplicñ de t̾reret
tute peua bons aĩs gramore nul¬
tauit Sic cũ uenetis de bellatũ
Qua uictoria nõ ipi tuĩ modo
subacti si maritua ora om̃is ad
obsequiũ reducta erat ¶ Ecce
aut̃ alia ex alus bella consurg̃t
Diturius fabinus iussu cesaris
unellorũ fines ĩ troierat apud
quos tũt sũme rex p̾erat uiri¬

Expanded text:
quillitas consecuta est, sic ut imquillitas consecuta est, sic ut immobiles languentibus vadis starent. Assecuti Romani, quum hora diei quarta esset, usque ad occasum solis incendere ac ferire numquam vel momento temporis destiterunt, omnibusque fere vel exustis vel oppressis, pauce beneficio vicine noctis elapse sunt. Hoc prelio non modo flos iuvenum Venetorum, sed provecte etiam etatis consilium ac virtus intercidit. Perditis ergo viris ac navibus et omni insuper spe amissa, se suaque Romanorum potestati atque arbitrio commisere. Hos Cesar contra suum morem tractavit immitius, ut barbaros a violandis legatis exemplo supplicii deterreret: tute, pena bonis animis graviore, multavit. Sic cum Venetis debellatum; qua victoria non ipsi tantummodo subacti, sed maritima ora omnis ad obsequium redacta est. Ecce autem alia ex aliis bella consurgunt. Titurius Sabinus iussu Cesaris in Ulnellorurm fines introierat, apud quos tunc summe rerum preerat Viri
Abbreviated transcription (Latin):
cile oppͥssuros ꝯfidebant et feassã
si naues nambz concurissent ẜ
onniã uincit ingeniũ et iurtus
ĩ iecissent nauigio remis in ad¬
namũ quaꝵꝭ fuerãt ornamẽta
ac p̾sidia restabat qz nõ naniu
sz uirorũ pugna mꝯͣ longe supe¬
rior erat acies romana et uirtu¬
tem insitam spectator exiimiꝰ
excitabat Cuncta enr̃ in cõspet¬
tu cesaris agebant᷑. et ex̾citus
circũfusi qui litorib proxios ocu¬
paua̾t colles in quo bellicarum
reꝵ multi magmq erãt̃ indices¬
als Duces noti om̃s bellãtiuz et
amici quorũ sub oclis nec untꝰ
nec ignanui eẽ posset occulta
Et suaxte igit᷑. natura uni for¬
tes et his acti stimuł stremussi¬
me rẽ gerebant Sic ut biem
ftã hostes ꝑnicia spẽ sulutis
fuge uentisq cõmicterẽt Quib
cũ uesa credidissent qiͣ romanos
ueriti subito siluerũt et stagnã¬
te freto destitutis quas uehebu
nanib mers celi mausq trãs¬

Expanded text:
facile oppressuros confidebant; et fecissent, facile oppressuros confidebant; et fecissent, si naves navibus concurrissent. Sed omnia vincit ingenium et virtus.iniecissent, et, navigio in adnavium, quarum fuerant ornamenta ac presidia; restabatque non navium sed virorum pugna, in qua longe superior erat acies romana; et virtutem insitam spectator eximius excitabat. Cuncta enim in conspectu Cesaris agebantur et exercitus circumfusi, qui litoribus proximos occupabat colles, in quo bellicarum rerum multi magnique erant iudices, noti omnes bellantium et amici, quorum sub oculis nec virtus nec ignavia esse posset occulta. Et suapte igitur natura viri fortes et his acti stimulis strenuissime rem gerebant, sic ut brevi fracta hostis pertinacia, spem salutis fuge ventisque committerent. Quibus quum vela credidissent, quasi Romanos veriti subito siluerunt, et, stagnante freto destitutis, quas vehebant, navibus, iners celi marisque tran
Abbreviated transcription (Latin):
qui ibiq se iterũ atq iterũ defẽ¬
Debant resq̃z in longum ibat et
urritũ desmebat nec belli fuiis
ullus ostendebat᷑ eoq magis quo
romane nanes alit̃ fabricate octe¬
am q fluctib imꝑes tempestatib
insolitis tradebant᷑. Ĩtaqz rem ce¬
sur intelligõs in efficati la bore p̃¬
termisso classem expectare dixͭ.
honestus qua pũte res nõ uanis
nec se indignis subt fugiis sed
uno uidebat᷑. tranffigenda c̾ta¬
mine ¶ Has nũ curas expecta¬
ta classis affuit alto nemens ot¬
treano ꝙͣ ceruẽtes uencti suis lito¬
rib ꝓpinisũte cũ ducẽtis uigĩti mu¬
intissimis nauib illi obiuã exie¬
re eratqz romane ꝓugne ⁊acio
difficilima ꝙ et forciores essent
et maioies hatbaiorũ nanes et lui¬
rib alciorib p̾minebãt unde ex
alto puguãtib illis qrͣ i quis
preliũ in locis ageret᷑. uela ꝙͦ et
mali et autene in mẽ sa mole
prestabant qui se romanas fa

Expanded text:
qui, ibique se iterum atque iterum defenqui, ibique se iterum atque iterum defendebant; resque in longum ibat et in irritum desinebat, nec belli finis ullus ostendebatur, eoque magis quod romane naves aliter fabrefacte oceanique fluctibus impares tempestatibus insolitis tardabantur. Itaque rem Cesar intelligens, inefficaci labore pretermisso, classem expectare duxit honestius, quoniam res non vanis nec se dignis subterfugiis, sed uno videbatur transigenda certamine. Has inter curas expectata classis affuit alto veniens oceano, quam cernentes Veneti suis litoribus propinquantem cum ducentis viginti munitissimis navibus illi obviam exiere. Eratque romane pugne ratio difficillima, quod et fortiores essent et maiores barbarorum, naves, et turribus altioribus preeminebant, unde ex alto pugnantibus illis quasi iniquis prelium in locis ageretur. Vela quoque et mali et antenne immensa mole prestabant, qui se romanas naves
Abbreviated transcription (Latin):
Diturius sabinũ cũ trib legiom¬
bz ĩ unellos uiaaisq gẽtes misit
quib oĩ studio ꝯtinendis ut ĩ¬
sisteret imperanit Decimũ brutũ
adolescentẽ clasib p̾posuit et
ili que se iubente inligere fcã
erat et illi quẽ suo quoq inssu
uenturã ex pictania et santo¬
maq et cetis tractus illius offi¬
ciosis gentib expectabat huic p̾te¬
pit ut ad p̾mũ expectate classis
aduentũ cursũ agat in uenetos
Ĩpẽ ad eos cũ reliquis legionib
trestu precessit itui̾e mulcisq pa¬
ssun opidis expugnatis que in¬
expugnabilia uidebant᷑. ceptis in¬
stabat alacat̾ sperãs pedetẽtĩ rẽ
ꝯfice̾ Ae urneti uiarũ usu ac ꝑrcia
et nauiũ habundanti copia imꝑo¬
Ntis in eas fortums suis quigib¬
q et filus cũ in hiberi fuga nullo
modo posset liberi atqz iicolumes
abibant in opida alia atq alia
quo romam locorũ ignorãcia et
nanũ peniria non potant se¬

Expanded text:
Titurium Sabinum cum tribus legionTiturium Sabinum cum tribus legionibus in Ulnellos vicinasque gentes misit, quibus omni studio continendis ut insisteret, imperavit. Decimum Brutum adolescentem classibus preposuit, et illi, que se iubente in Ligeri facta erat, et illi, quam suo quoque iussu venturam ex Pictonibus Santonisque et ceteris tractus illius officiosis gentibus expectabat; huic precepit, ut ad primum expectate classis adventum cursum agat in Venetos. Ipse ad eos, cum reliquis legionibus terrestri procedit itinere; multisque passim oppidis expugnatis, que inexpugnabilia videbantur, ceptis instabat alacriter sperans pedetentim rem conficere. At Veneti viarum usu ac peritia et navium abundanti copia, impositis in eas fortunis suis coniugibusque et filiis, quum prohiberi fuga nullo modo possent, liberi atque incolumes abibant in oppida alia atque alia, quo Romani locorum ignorantia et navium penuria non poterant se
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽ lacessitus ĩiria ueritus¬
qr ne suista dissimulasser re¬
lique nacõnes ut st̃ aĩ in suꝑbiã
ac ꝑfidiã prom multe rebellionis
exempla sequerẽtur hoc sibi nul¬
la tenꝰ negligendũ extimabat
stiensq naturalũ hoĩb ĩsitum
libertatẽ amare et odisse serui¬
tutem sute a lios gallis ingeuita
leuitatẽ ut de facili mobiles
atq ad subita bella uolubiles ecũt
Iam ꝑ extrema galliaꝵ p̾sagia
nouitatũ uariarũ multa conte¬
perat Itaqz ne ut fit motus alii
suꝑ alios orirent᷑. essetqz ubilibit
qui cohortis occurreret per diu̾sa
cerrarũ diuisit ex̾citũ Titũ
labienũ cuz equitatu magno
misit ĩ treueros huic iussit ut
remis et amicis aliis in obseq̾o
cons̾uandis et germains ihem
trãsitu coherce udis intenderet
Publiũ crassiũ cu parte ecia
lequitatus et duodetĩ legionariis
cohortib misit in acq̾tamã Cui
ne qua inde in uenetos aut alias
galliarũ partes auxiliamicteret᷑

Expanded text:
tamen lacessitus iniuria veritustamen lacessitus iniuria veritusque, ne, si ista dissimulasset, relique nationes ut sunt animi in superbiam ac perfidiam proni, inulte rebellionis exempla sequerentur, hoc sibi nullatenus negligendum estimabat, sciens, quam naturaliter hominibus insitum libertatem amare et odisse servitutem, ante alios Gallis ingenitam levitatem, ut de facili mobiles atque ad subita bella volubiles essent. Iam per extrema Galliarum presagia novitatum variarum multa conceperat. Itaque, ne, ut fit, motus alii super alios orirentur, essetque ubilibet qui cohortibus occurreret, per diversa terrarum divisit exercitum: Titum Labienum cum equitatu magno misit in Treveros; huic iussit, ut et Remis et amicis aliis in obsequio conservandis, et Germanis Rheni transitu cohercendis intenderet. Publium Crassum cum parte etiam equitatus et duodecim legionariis cohortibus misit in Aquitaniam, cui ne qua inde in Venetos aut alias Galliarum partes auxilia mitterentur.
Abbreviated transcription (Latin):
tentissime barbarica in manica
molasset̃ nõ ad ueniã petendã
sz ad ui inserẽdam se se apparãt
uicislĩq se ꝓplĩ in bellũ alter alte¬
iũ cohartãtur neq solũ aꝓxi¬
mis cõtrahaiit auxilia s eciaz
a britanis qͥ octeam estu semotũ
non magno tiñ interuallo cõtra
illam plagã hĩtant Et hec la¬
tũt nõ cum arnus ꝙͣ locis fidẽ¬
tes imꝑimiis atqz palustrib ubi
nec expeditus pedum usus ess
nec nauiuz aut equorũ et ut na¬
ingari possit senciẽtes se nauibz
habũ dare quib egeãt romam
dabat insuꝑ aiõs estus ille reci¬
procus qui alterius motib litus
quatit legitqz et undat octeami
nicolis notus exterisq t̾ubilis
Naniũ preterca suarũ et arma¬
menta pro qualitate fluctuũ
ac uentorũ quib agitande erãt
ac pulsande Pplerqz maris
hostiũqz uiolencie proferende
multo romanis nauib apciores
uiderẽtur haꝵ oĩm difficultatũ
nulla cesarẽ latebat magna

Expanded text:
tentissime barbarica immanitate tentissime barbarica immanitate violassent, non ad veniam petendam, sed ad vim inferendam sese apparant vicissimque se populi in bellum alter alterum cohortantur. Neque solum a proximis contrahunt auxilia, sed etiam a Britannis, qui oceani estu semoti, non magno tamen intervallo, contra illam plagam habitant. Et hec faciunt non tam armis, quam locis fidentes imperviis atque palustribus, ubi nec expeditus pedum usus esset nec navium aut equorum, et, ut navigari possit, sentientes se navibus abundare, quibus egeant Romani. Dabat insuper animos estus ille reciprocus, qui alternis motibus litus quatit tegitque et enudat, oceani incolis notus exterisque terribilis, navium preterea suarum robur et armamenta pro qualitate fluctuum ac ventorum, quibus agitande erant ac pulsande, propter que maris hostiumque violentie perferende multo romanis navibus aptiores viderentur. Harum omnium difficultatum nullam Cesarem latebat: magna
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ nrr̃ orbis añu damibius
Sane hac rebellione crassi
łris nũciata remãdauit cesar
ut in ligere p̾claro amne galliaz
qui nomẽ et aquas in octeanum
fert classem nauiarũ longarũ
ꝙͣ tã pot̾ extruat gubernatores
ac remuiges ex promĩtia cõquirat
ut ip̃e cum uemit̾ hiis copus ad
hostes octea nus accolentes secũ¬
do aluro descendat Et idem np̃
illico ut celi alpiũqz condicio
honũb ullo mõ permeablẽ ite
fecit dimisso illirico festinãtissa
remeauit in gallias Cũ emĩ
hand dubie cũc̾tos hoiẽs om̃i
bellica uirtute suꝑau̾i̾t et alib
et se ipm̃ sua illa incredibili cͤ¬
leritate tustendit que sepe mal¬
tis in locis cognita effecit ut
quͣtolib absentẽ spacio sereꝵ
hostes ⁊ pũtez et numẽtem cerm¬
tib cogitarẽt Nemo unqmͣ expedi¬
cior agiliorq non dicã imꝑator s
uiator fuit Ce sare igitur reuer¬
so ueneti gallii q alii factũ suũ
reputãtes qui legatos gẽtis po¬

Expanded text:
ximus nostri orbis amnium Danubius. ximus nostri orbis amnium Danubius. Sane hac rebellione Crassi literis nuntiata, remandavit Cesar, ut in Ligere, preclaro amne Galliarum, qui nomen et aquas in oceanum fert, classem navium longarum, quantam potest, extruat, gubernatores ac remiges ex provincia conquirat, ut ipse, quum venerit, his copiis ad hostes oceanum accolentes secundo alveo descendat. Et idem ipse illico, ut celi Alpiumque conditio hominibus ullo modo permeabile iter fecit, dimisso Illyrico, festinantissime remeavit in Gallias. Quum enim haud dubie cunctos homines omni bellica virtute superaverit, et alios et seipsum sua illa incredibili celeritate transcendit, que sepe multis in locis cognita effecit, ut quantolibet absentem spatio semper hostes et presentem et imminentem cervicibus cogitarent. Nemo unquam expeditior agiliorque, non dicam imperator, sed viator, fuit. Cesare igitur reverso, Veneti Gallique alii factum suum reputantes, qui legatos gentis po
Abbreviated transcription (Latin):
octeauũ hibernarat his frumẽti
p̾cauens ĩ opiã ad singulas gẽ¬
tes finnitimas legatos singulos ad
nentos nero gẽmos destinauit ꝙ
heus ula esset oĩm eius regionis
potentissima Cuiꝰ hodie qd stiã
sic trãsent res huãne ne nomẽ
quidez aut uestigĩ ulluz extat
Illi aut̃ cogitantes hec fortassis
mõ se se obsides quos romains
non sronte dederant recuperatu¬
ros legatos Detumierũt ac unicu¬
lis abstriuxerũt hoc exẽplo freti
populi uitini ut quib leuia mo¬
bilia q suc̃ ingenia legatos eciã
ad se mussce redra ad suos pari
proposito uetuere Dum q ha
sar nichil inde solicitus pro pac¬
tata oĩm extimaret in illiricu
iã profectus erat ut is qui t̾ras
incognitas ac remotas uidendi
infinita cupidine traheret᷑. Erat
aut̃ illiricũ puicie sue pars
lege sibi uacima suꝑadita cuiꝰ
latissun fines sut̃ huic ytalia
superior qz germania Inde ma¬
cedoma et trachia et Eprrus
huic suius adriaticus Inde ma¬

Expanded text:
oceanum hibernarat. Is frumenti oceanum hibernarat. Is frumenti precavens inopiam, ad singulas gentes finitimas legatos singulos, ad Venetos vero geminos destinavit, quod gens illa esset omnium eius regionis potentissima, cuius hodie, quod sciam sic transeunt res humane ne nomen quidem aut vestigium ullum extat. Illi autem, cogitantes hic fortassis modo sese obsides, quos Romanis non sponte dederant, recuperaturos, legatos detinuerunt ac vinculis astrinxerunt. Hoc exemplo freti populi vicini, ut quibus levia mobiliaque sunt ingenia, legatos etiam ad se missos redire ad suos pari proposito vetuere. Dumque heagerentur, Cesar nichil inde sollicitus, quod pacata omnia estimaret, in Illyricum iam profectus erat, ut is, qui terras incognitas ac remotas videndi infinita cupidine traheretur. Erat autem Illyricum provincie sue pars lege sibi Vatinia superaddita, cuius latissimi fines sunt: hinc Italia superiorque Germania, inde Macedonia et Thracia et Epirus; hinc sinus Adriacus, inde ma
Abbreviated transcription (Latin):
impetũ non possent et dcõ ci¬
tiꝰ pugne status muturent
in medios hostes ĩ uecti ferro
obiua cũcta prosternerẽt Ita
ut ex tũginita milib barba¬
rorũ qui legionẽ unã circũste¬
terãt breu temporis in spacio
plusꝙͣ decẽ milia cesa essẽt
reliq uos morti non uirtus s
fuga p̾rixuit Sic unoiũ for¬
ciũ prudenciũ q consilia pros¬
peris prosequit᷑. fortuna suc¬
cessi b his actis romau uitores se¬
se in castra recipĩt S galba me¬
mor se ilłis in locis a cesare duni¬
ssum nõ ut bellũ gereret S ut
iter illud ex gallus per alpes ad
ytaliaz difficile ac m̾catorib que¬
rosum et pene obstrusum ꝑplexũ
rursus extre ma tep̃tare inde sta¬
tumn nullo obstante in allobroges
romanã promĩciã est reũ sus atq
ibi traquillus hiber naiit Alia
subinde belli materia ꝑducis ab¬
senciã orta erat publuis crassuis
egregius adolestens cũ septima
legione duissus a cesare secus

Expanded text:
impetum non possent, et dicto ciimpetum non possent, et dicto citius pugne status mutaretur, in medios hostes invecti ferro obvia cuncta prosternerent, ita ut ex triginta millibus barbarorum, qui legionem unam circumstiterant, brevi temporis in spatio plus quam decem millia cesa essent; reliquos morti non virtus, sed fuga preripuit. Sic virorum fortium prudentiumque consilia prosperis prosequitur fortuna successibus. His actis, Romani victores sese in castra recipiunt. Sed Galba, memor se illis in locis a Cesare dimissum non ut bellum gereret, sed ut iter illud eco Galliis per Alpes ad Italiam difficile ac mercatoribus onerosum, et pene obstrusum perplexurursus extrema tentare, inde statim nullo obstante in Allobroges, romanam provinciam, est reversus atque illic tranquillius hibernavit. Alia subinde belli materia per ducis absentiam orta erat. Pablius Crassus, egregius adolescens, cum septima legione dimissus a Cesare secus
Abbreviated transcription (Latin):
taret nec tam pro salute am
culus centurio prum pili quẽ
in congressu nermorũ multis
afflictũ uulnerib memoraui
simlqz Gauis noluste nus
galbam adeunt et una est
Inquiũt spes sa lutis si consi¬
liũ qd̵ primũ sup̃simꝰ uel ui¬
timũ exeqͣmur Ilam quid hic
agimꝰ la borantes longe isti
nos mi̾o autecedunt Eum
in hos barbaros uioleñ iroũ¬
ꝓmiꝰ et iul tale cogitãtes ag¬
gredim̾ aderit pro forsitan
fortuna conatii Alioque insi
impetu unicimꝰ pugna uinte¬
mur ordinaria Aquie int fi¬
Dis g galba consilus et erãt
quib ñto crederet᷑. Mox edoc¬
tis centurionib ac tabims
quid facto opus ess nulitib
edicit. ut respirẽt neq aliud
qcꝙͣ rei agãt ꝙͣ tella hostiũ
sustinere Intentiqz interu
signũ eruxtõnis expectent
uix breui hora la boriose tra¬
dicta ꝯmeti dato signo ꝯd̾
cõuenerat subito preter syẽ
tastrorũ portis erũpit᷑ tãtis
aĩs ut stupẽtes barbau ferre

Expanded text:
taret, nec tam pro salute amptaret, nec tam pro salute ampculus, centurio primi pili, quem in congressu Nerviorum multis afflictum vulneribus memoravi, simulque Gaius Volusenus, Galbam adeunt: Et una est, inquiunt, spes salutis, si consilium, quod primum sumpsimus, vel ultimum exequantur. Nam quid hic agimus laborantes? Longe isti nos numero antecedunt. Quin in hos barbaros violenter irrumpimus, et nil tale cogitantes aggredimur? Aderit pio forsitan fortuna conatui. Alioquin, nisi impetu vincimus, pugna vincemur ordinaria. Acquievit fidis Galba consiliis, et erant, qui merito crederentur. Mox edoctis centurionibus ac tribunis, quid facto opus esset, militibus edicitur, ut respirent neque aliud quicquam rei agant, quam tela hostium sustinere, intentique interim signum eruptionis expectent. Vix brevi hora laboriose tradita quieti, dato signo, quod convenerat, subito preter spem castrorum portis erumpitur tantis animis, ut stupentes barbari ferre
Abbreviated transcription (Latin):
Igresso cesare a gallis
Sergiꝰ galba quẽ lega¬
tum in sedimos aliasq urbes
proximas cũ parte equitatꝰ et
duadecima legione de miserat
filios suos obsidũ noĩc sibi er¬
pi et romanos pu ͭ ͤ utilitatis
obtentu uere aũt dnãndi libi¬
dine illis in regiombz conse¬
disse egro aĩo ferenciu ibrũ
paucitatẽ ꝯtempnẽ ciũ iuss¬
iatis insidis circũuentus a dee
in augusto fuit ut consiliũ ip̃e
suiqz om̃s capent erũpendi seq
fuge p̾sidio saluandi Quo tame
consilio nõ reiecto sz dilato ele¬
gerũt armis pocuis exꝑiri ꝙͣ
Iuga si qua essz ad salutez uia
Cũ uero hostes castra ĩ uasis¬
seut et multitudine freti fessis
integros subunctendo quod a¬
pud romanos nõ modo fessis
sedue uulueratis quidez fieri
potãt quib nedũ requieste
sed ne loco arrepto uł paꝵ¬
per cede̾ liceret usqz adeo eos
actriuisset̾ ut oppugnacõne
sex cõtimus horis sine int̾ mis¬
sione protactares romana
iã ad desꝑacione ultimã spec¬

Expanded text:
igresso Cesare ex Galliis, Sergius Galba, quem legatum in Sedunos aliasque urbes proximas cum parte equitatus et duodecima legione dimiserat, filios suos obsidum nomine sibi eripi et Romanos publice utilitatis obtentu, vere autem dominandi libidine, illis in regionibus consedisse egro animo ferentium eorumque paucitatem contemnentium insperatis insidiis circumventus adeo in angusto fuit, ut consilium ipse suique omnes caperent erumpendi, seque fuge presidio salvandi. Quo tamen consilio non reiecto, sed dilato, elegerunt armis potius experiri, quam fuga, si qua esset ad salutem via. Quum vero hostes castra invasissent multitudine fresi, fessis integros submittendo quod apud Romanos non modo fessis, sed ne vulneratis quidem fieri poterat, quibus nedum requiescere, sed nec loco arrepto vel parumper cedere liceret, usque adeo eos attrivissent, ut, oppugnatione sex continuis diebus sine intermissione protracta, res romana iam ad desperationem ultimam spec
Abbreviated transcription (Latin):
urbis fũdata quodã qͣi presa¬
gio future magnitudinis ut
quod ait florus tocus mũdio¬
pes et cõmeatus illo ueluti
maritimo urbis hospicio recipe¬
tur Saluie insuper facte usqz
ad hoc tempus urbi utiles aue¬
tũst feretrei Iouis templum
Ubiit quatuor et uigniti annis in
regno actis quãꝙͣ in mata morte
p̾reptũ strbat plemꝰ nõ potuisse p̾sta

Expanded text:
urbs fundata, quodam quasi presaurbs fundata, quodam quasi presagio future magnitudinis, «ut», quod ait Florus, «totius mundi opes et commeatus illo veluti maritimo urbis hospitio reciperentur»; saline insuper facte usque ad hoc tempus urbi utiles; auctumque Feretrii Iovis templum. 7 Obiit quattuor et viginti annis in regno actis, quanquam «immatura morte “prereptum”» scribat Plinius «non “potuisse” presta
Abbreviated transcription (Latin):
politoriũ de huic uacuũ a latinis
occupatũ rursus ĩuasit et ne
amplus occuparetur euertit
Omĩ tandẽ latinoꝵ potẽcia ad
urbẽ meduliã ꝯtracta sepe pu¬
guatũ uarieq ad extremũ uic¬
tor magno prelio romanus mul¬
tis qz latinorũ milib captis
inqz urbez Romã craductis necesse
hiĩt aduẽtũ spaciũ laxare et id
addere qd̾ auẽtiuũ ac palatinũ
montes int̾iacet Iaiculũ quoq
trãstiberĩ nõ id quidẽ ncc̃itate ulla
uel penuria locorũ s prouidẽcia
futuroꝵ ne sorte profugiũ hosti¬
bz fieri poss atq eã ipam̃ ob
causã p̾mus rome pons subli¬
cius factus Murusqz ianiculo
arcũductus ut et tutella et cõ¬
meatu urbi iũgeretur fossa nigẽs
preterea circa urbem et carcer
urbe media crescentib cũ ipa
urhe flagiciis ꝯportiũs extruit
Prolatati ecĩã fines silua mocia
prerexta uehientib Inq ipõ
maris flumĩsq cõfino hostia

Expanded text:
Politorium dehinc vacuum a Latinis Politorium dehinc vacuum a Latinis occupatum rursus invasit et, ne amplius occuparetur, evertit. 5 Omni tandem Latinorum potentia ad urbem Meduliam contracta, sepe pugnatum varieque; ad extremum victor magno prelio Romanus, multisque Latinorum milibus captis inque urbem Romam traductis, necesse habuit Aventini spatium laxare et id addere quod Aventinum ac Palatinum montes interiacet, Ianiculum quoque trans Tyberim, non id quidem necessitate ulla vel penuria locorum sed providentia futurorum, ne forte profugium hostibus fieri posset. Atque eam ipsam ob causam primus Rome pons Sublicius factus murusque Ianiculo circumductus, ut et tutela et commeatu urbi iungeretur. 6 Fossa ingens preterea circa urbem et carcer urbe media, crescentibus cum ipsa urbe flagitiis, oportunus extruitur; prolatati etiam fines, silva Mesia prerepta Veientibus, inque ipso maris fluminisque confinio Hostia