comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deletur et io qm̃ius particulatĩ
uenient. onĩs ꝑtes ẜuitus seqͥ¬
tur ita ut singłi recte agant ius
sibi eẽ cundi friussimñ fundus
cui suitus debetur et c̾tis region¬
ib int̾ płes dominos diuisus
debeatur tñ opus ẽ ut hiiquiñ
ꝓximas ꝑtes ẜuenti fundo he¬
bunt tñsitum ꝑ reliquas ꝑtes
fundi diuisi iũre hãnt aut si ꝓ¬
ximi partiantur transeant.
Ump. Ex meo aque ductula¬
b̾o scribit duł posse me ncmno i¬
meo dare ꝓ culus 3ͣ ut ne in me¬
am ꝑtem fundi. ad anum qm̃ad
qm ẜuitus acquisita sit utipossi
Di ꝑtem fũdi mei c̾tam cibi
uendido aque ductus ius etia¬
te quo sequetur n ibi aut bon¬
itatis agri aut eius usus aque
rõ hñda est. ita ut eam solamp¬
tem fundi que p̾ciosissima sit
aut que maxime usum eiis aqͥ
desid̾.it. ius eius ducen de seqͣtur
S pro m̾o agri detenti aut alie¬
nati fiat eius. aque dñusio.
nus et eudem in ꝯmunem re¬
dem̾imus. ẜuitus extinguitiu

Expanded text:
debetur: et ideo quamuis particulatim uenierit, omnes partes seruitus sequitur et ita, ut singuli recte agant ius sibi esse eundi. si tamen fundus, cui seruitus debetur, certis regionibus inter plures dominos diuisusdebeatur, tamen opus est, ut hi, qui non proximas partes seruienti fundo habebunt, transitum per reliquas partes fundi diuisi iure habeant aut, si proximi patiantur, transeant.um. Ex meo aquae ductu Labeo scribit cuilibet posse me uicino commodare: Proculus contra, ut ne in meam partem fundi aliam, quam ad quam seruitus adquisita sit, uti ea possit. Si partem fundi mei certam tibi uendidero, aquae ductus ius, etiamte quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae ratio ‹ha›benda est ita, ut eam solam partem fundi, quae pretiosissima sit aut maxime usum eius aquae desideret, ius eius ducendae sequatur, sed pro modo agri detenti aut alienati fiat eius aquae diuisio. nus et eundem in commune redemerimus, seruitus extinguitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Rlur. Is qui duo p̾̃dia confi¬
nia habuerat. suꝑiorem fũd̃
uendid̾at. in lẽge ita dix̾at. ut
aqm̃ sulco aꝑto emptori educ̾e
infundum inferiorẽ recteliceat
Siemptor ex̾alio fundo aqm̃
acciꝑet. et eam minfiorẽ duc̾e
uell qitum ẽ. an possit id iurei
denuaret uicinum infiorem re¬
ciꝑe debere.
Qui duo p̾dia hebat etiam
unuisuenditone ĩqͣm que ĩ fũ¬
do nascebatur. et circa eam. aqm̃
late .x. pedes excepat. q̃itum est
utrum diium lociad eum ꝑ

Expanded text:
rum. Qui duo praedia confinia habuerat, superiorem fundum uendiderat: in lege ita dixerat, ut aquam sulco aperto emptori educere in fundum inferiorem recte liceat: si emptor ex alio fundo aquam acciperet et eam in inferiorem ducere uellet, quaesitum est, an possit id suo iuderiuaret, uicinum inferiorem recipere debere.Qui duo praedia habebat, in unius uenditione aquam, quae in fundo nascebatur, et circa eam aquam late decem pedes exceperat: quaesitum est, utrum dominium loci ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩta polienda. accepit ea que
mures roẜint. ex locato tenet᷑.
qr debuit ab hac recaue s et si pa¬
iliũ fullo ꝑmutau̾it et alii. alt̾i
ded̃it ex locato cenebitur etiã¬
si ignarus fec̾it. ¶ Excitu uen¬
iente nngͣuit conductor. deuide
hospito milites fenestras et ce¬
tã substułunt sidco ñ denũtia¬
uit et migͣuit ex locato tenebi¬
tur.  Rab̾o aũt si resist̾e potu¬
it et ñ restitir. trm ait que sm̾a¬
u̾a est. s et si denũitiare ñ potu̾it
ñ pudo eum cen̾i¶si quis m̃sur¬
as condux̾it. easꝙ magistratus
frangiuissent: si quid̃ incquei
fuerunt sab̾ distinguit utru
eius id fecit edił et ita iabõ et
mela scribunt. ¶Onorei loca¬
tonis in soudum ẽẽ possut Si
si ad diem effectum ñ ẽet ut alu
rẽlocare id lic̾et ñ ał prior ꝯdu¬
ctor ex locato tenebitur ꝙͣ si eatẽ
lẽgeͭ locatum sit nec añ locari
id ẽc pot̃ qmͣ si dies efficiendu
remansit inconductõne ñ solũ
reconduxisse uidebitur s etiam

Expanded text:
ta polienda acceperit eaque mures roserint, ex locato tenetur, quia debuit ab hac re cavere. et si pallium fullo permutaverit et alii alterius dederit, ex locato actione tenebitur, etiasi ignarus fecerit.Exercitu ueniente migrauit conductor, dein de hospitio milites fenestras et cetera sustulerunt. si domino non denuntiauit et migrauit, ex locato tenebitur: Labeo autem, si resistere potuit et non resistit, teneri ait, quae sa est. sed et si denuntiare non potuit, non puto eum teneri. Si quis mensuras conduxerit easque magistratus frangi iusserit, si quidem iniquae fuerunt, Sabinus distinguit, utrum eius id fecit aedilis. et ita Labeo et Mela scribunt. Duo rei locationis in solidum esse possunt. Si si ad diem effectum non esset, relocare id liceret, non alias prior conductor ex locato tenebitur, quam si eadem lege relocatum esset: nec ante relocari id potest, quam dies efficiendi remansit in conductione, non solum reconduxisse videbitur, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dit gaio seio qͣi iniuriam pass.
atq mn eami rem. tẽstatõm.apd
p̃fectum p̾torio recitauit. p̾fect̃
fide ñ hĩta testatõris millam ĩ¬
ẽcagaio seio. ꝓnũtianit. quero
an testes quorum testimoniñ
reꝓbatum ẽ qͣi ex falso testimo
de bẽant. cum ñ oporteat ex snĩa
siuc iusta siuc miusta pro alio
iam ñ importat s causa pp̃ qmͣ¬
id pati meruit. sica fuit. que in¬
famiam dampnato irrogatm¬

Expanded text:
dit Gaio Seio quasi iniuriam passus atque in eam rem testationem apud praefectum praetorio recitauit: praefectus fide non habita testationis nullam ie a Gaio Seio pronuntia‹ui›t. quaero, an testes, quorum testimonium reprobatum est, quasi ex falso testimondebeant, cum non oportet ex sententia siue iusta siue iniusta pro alio iam non importat, sed causa, id pati meruit si ea fuerit, que infamia in damnato irrogat
Abbreviated transcription (Latin):
¶p̃. ebuit enim coħcen que
pretorem decepitis ea notaturq̃
ne decepta est ñ pot̾ nidĩ ꝑ cal¬
umpniam in possõm fuisse mis
qm ea de qua ꝓmintiatum est.
calumpine c̃ã fuisse in possõm
missam / Id etiam in pr̃e erit ser¬
uandimi. qui calimipnie can¬
sa passus est filiam qm in pote¬
state hẽbat in possõm uentris
nomine mitti.

Expanded text:
. debuit enim coerceri quae praetorem decepit. sed ea notatur, qne decepta est, non potest uideri per calumniam in possessione fuism ea, de qua pronuntiatum est calumniae causa eam fuisse in possessionem missam. idque et in patre erit servandum, qui calumniae causa passus est filiam, quam in potestate habebat, in possessionem ventris nomine mitti.
Abbreviated transcription (Latin):
Ceñ d̾ debetur ẜuo ab exñeis.
agenti de peculio. ñ omimodo
minus ad qnͣtitatem debitis
dempnand ẽcum et sumpt
impendendo et euentus exec¬
utõnis possit eẽ inc̾tus etcog¬
itanda sit mora tpr̃is q̃ datur
idicatis. aut uendicatõis bo¬
norum sud magis faciendũ
erit ¶ Ergo siꝑatus sit.actoes
mandare.ab soluetur ꝙ enim
dicitur si cũ imo ex socũs aga¬
tur uniũsum peculiũ ꝯputã¬
dum. qr sit cũ socio acto m eo¬
dem redibit. si ãitõnes patus
sit pr̃are et iom̃ibꝰͥ  iocirco

Expanded text:
d debetur seruo ab extraneis, agenti de peculio non omnimodo dominus ad quantitatem debiti condemnandus est, cum et sumptus in petendo et euentus exsecutionis possit esse incertus et cogitanda sit mora temporis quod datur iudicatis, aut uenditionis bonorum, si id magis faciendum erit. ergo si paratus sit actiones mandare, absoluetur. quod enim dicitur, si cum uno ex sociis agatur, uniuersum peculium computandum quia sit cum socio actio, in eodem redibit, si actiones paratus sit praestare: et in omnibus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
d. Int̾. ictum et it̾ ñ nuula
est diffr̃a.¶It est .n. quo quis
pedes uł eques ꝯmeare potest.
actus u̾o: ut et. armta trahere.
et uehiculũ ducere liceat.
id̃solum magis qmͣ ad suꝑfici¬
em ꝑtineat et ĩo sublatis iunc¬
csis ẜuitus manebit. S sim
contrabenda ẜuitute aliud ac¬
tum sit. dolimali exceptõ erit
necͣcassi totus ager inni aut
actui ẜuit. dñs in eo agro nicħ
face̾ pot̾ quo fuitus imp̃edia¬
tur. que ita cliffusa est ut om̃s
glebe ẜuiant ac t sut̾ actus ne
sine ulla det̾minatone legatꝰ
est: modus det̾minabitur et
agrlib̾e sunt. igitur arbit̃ dã¬
dus ẽ. qui utror cau uiam det̾¬
minared. ¶Latitudo accus
itiñsq ea est: que demostͣca

Expanded text:
.Inter actum et iter nonnulla est differentia: iter est enim, qua quis pedes uel eques commeare potest, actus uero, ubi et armenta tra‹i›cere et uehiculum ducere liceat.uod ea ad solum magis quam ad superficiem pertinet. ideo sublatis vineis servitus manebit: sed si in contrahenda servitute aliud actum erit, doli mali exceptio erit necessaria. Si totus ager itineri aut actui servit, dominus in eo agro nihil facere potest, quo servitus impediatur, quae ita diffusa est, ut omnes glaebae serviant, aut si iter actusve sine ulla determinatione legatus est: modo determinabitur et qagri liberae sunt: igitur arbiter dandus est, qui utroque casu viam determinare debet. Latitudo actus itinerisque ea est, quae demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
Qutilia polla emit iacu
sbatenereangulariũ et circae
aqua sint qr lacus creuit. aut ꝓ¬
ximi pedes .x.ab aqua rutilie po¬
stimo eatenus lacum ꝗm̃ emit
rutili apolla uenisse q̃tenus
tunc fuit. et cuca eum. x pedes
quitunc fu̾nt. nec ob eam rez
ꝙ lacus postea creuit. laciusea¬

Expanded text:
utilia P‹o›ll‹a› emit lacum Sabatenem Angularium et circa eaqua sint, quia l‹a›cus creuit, an proximi pedes decem ab aqua Rutiliae Postimo eatenus l‹a›cum, quem emit Rutilia Polla, uenisse, quatenus tunc fuit, et circa eum decem pedes qui tunc fuerunt, nec ob eam rem, quod lacus postea creuit, latius
Abbreviated transcription (Latin):
siimi uraliam rememitaut
ex aua cã possidẽ ceꝑit. ñ iniq co¬
getur eius nominc iuditium
accipe alit̾ enim potestas dabr̃
legatis sub hac spẽ res alienas
domum auferendi.
tatem. cassius scribit. qmͣuis
rome adierit h̾rditatr ñ ꝯpet̾e

Expanded text:
uel aliam rem emerit aut ex alia causa possidere coeperit, non inique cogetur eius nomine iudicium accipere: aliter enim potestas dabitur legatis sub hac specie res alienas domum auferendi. tatem Cassius scribit, quamuis Romae adierit hereditatem,
Abbreviated transcription (Latin):
missis cogũtur iuditium ro¬
me pati sucipĩ amusint siue
ẜui eorumss si postuiatur ĩ rẽ
acto. adu̾sus legatum. nũquid
danda sit qm̃ exp̾senti possõne
hecacto est.. Cassius iendit
sic ẜuandumut si subu̾atur
minist̾ium ei ñ sit ꝯcedenda ac¬
to Si u̾o ex multis ẜius deuno

Expanded text:
issis coguntur iudicium Romae pati, siue ipsi admiserunt siue serui eorum. Sed si postulatur in rem actio aduersus legatum, numquid danda sit, quoniam ex praesenti possessione haec actio est? Cassius respondit sic seruandum, ut si subducatur ministerium ei, non sit concedenda actio, si uero ex multis seruis de uno
Abbreviated transcription (Latin):
missariũ acc̃onec exceptõ treb¬
elliam obstat ex psõa legati qr
h legati ꝓsonalc bñfitium est.¬
¶ Et quib aut ca̾isncogeturle¬
gatus iuditium accipe.nec iu¬
rare cogendus ẽ sedare ñ opor¬
te. qr ħuisiurand̃ in locũlitis
ꝯtestate succedit. Ediũ noĩe
legatus dampniifecti ꝓmit¬
t̾e d. aut uicinũ ad mittere m
possõm S ec sidies actonis
exitura erit. ca cognita. adu̾sus
eum iuditiũ precordare d ut
lis cõtestescetur ita ut in ꝓuin¬
tiam tnsferatur. Siprfam̃
mortuus ẽẽt relictouno unofi¬
uo. et uxore pregnãte. ñ recte fil¬
ius adebitorib ꝑtẽ dimidiam
crediti pet̾e pot̃. qm̃ius postea
unus filius natus sit. qr pot̾ãt
plures nasci. cum ꝑrerunaturã
ctum fu̾at unum nasci. S
sabinus et cassius partẽ quar¬
tam peti debiusse. qr inc̾cũ ess
antres nascentur. net rerũ ñat¬
uramintuẽdam. inqua omĩa
cta ẽẽnt. cum futura utiq fie
querit. unusq eorum iudit̃o

Expanded text:
ptio Trebelliani obstat ex persona legati, quia hoc legati personale beneficium est.Ex quibus autem causis non cogitur legatus iudicium accipere, nec iurare cogendus est se dare non oportere, quia hoc iusiurandum in locum litis contestatae succedit.Aedium nomine legatus damni infecti promittere debet aut uicinum admittere in possessionem.Sed et si dies actionis exitura erit, causa cognita aduersus eum iudicium praetor dare debet, ut lis contestetur ita, ut in prouincia‹m› transferatur. Si pater familias mortuus esset relicto uno filio et uxore praegnate, non recte filius a debitoribus partem dimidiam crediti petere potest, quamuis postea unus filius natus sit, quia poterant plures nasci: cum per rerum naturam certum fuerit unum nasci. sed Sabinus Cassius partem quartam peti debuisse, quia incertum esset an tres nascerentur: nec rerum naturam intuendam, in qua omnia certa essent, cum futura utique fiequerit unusque eorum iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
P.  uigo receptum eut qm̃
Luis in psoam accuisit postu
tem tñ ꝯtestatam ca prestetur.
tiuus opinionis ro redditur:

Expanded text:
.Uolgo receptum est, ut, quamuis in personam actum sit, post litem tamen contestatam caus‹a› praestetur: cuius opinionis ratio redditur
Abbreviated transcription (Latin):
fĩcei discep̾tatur. arbitriouiditis
usurarum modus ex morte re¬
gionis insicont̃ctum ẽostituit᷑.
ita tñ ut legem non offendat.¬
¶Socius si io condempnandus
erit ꝙ pecuniam ꝯmuem iua¬
sit et in suos usus conuerterit.
omĩmo etiam mora n int̾uenie¬
te prabuntur usure nec tamẽ
index iuditõ bone frõi recte uibe¬
bit int̾poni cautom ut sitardiu
nit. futuri temporis pendantur
usure cumin potestate sitacto¬
pilloꝵ latior int̾pretato fc̃a est.
nemo enim ambigit hodie siũ
iudex accipiatur in diem sñic.
siue sine idice cutela restituit᷑.
meum dicm quo restituit usu¬
ras pr̃ari. ¶Omesitutele uidi¬
tio nolentem exꝑin tutorultro
conuen̾it. et petinam optutite¬
amq obsignatam tutor dẽposu

Expanded text:
fidei disceptatur, arbitrio iudicis usurarum modus ex more regionis ubi contractum est constituitur, ita tamen, ut legi non offendat.Socius si ideo condemnandus erit, quod pecuniam communem inuaserit uel in suos usus conuerterit, omnimodo etiam mora non interueniente praestabuntur usurae.Nec tamen iudex iudicii bonae fidei recte iubebit interponi cautiones, ut, si tardius rit, futuri temporis pendantur usurae, cum in potestate sit actopillorum latior interpretatio facta est: nemo enim ambigit hodie, siue iudex accipiatur, in diem sententiae, siue sine iudice tutela restituatur, in eum diem quo restituit usuras praestari. plane si tutelae iudicio nolentem experiri tutor ultro conuenerit et pecuniam optulerit eamque obsig
Abbreviated transcription (Latin):
Od̃. Nroꝑte diñi ẜuitutem ac¬
quiri ñ posse nulgo tr̃aditũ est.
et iõ siquis fundum hñs uiam
ineum casum deducendo aquo
As.ondubitoquin fundo
ci demonstr.atione fc̃a. uia ꝯcessa
fu̾it. ut n uehiculum n iumẽ¬
tum ꝑ eam ire possit. it̾ magis
qmͣ accus aut ua acquisitum
uidebiturs siim̃tum ꝑ eam
ducipot̾it ñ etiam uehiculum¬

Expanded text:
o parte dominii seruitutem adquiri non posse uolgo traditur: et ideo si quis fundum habens uiam in eum casum deducendo, a quo Non dubito, quin fundo ci demonstratione facta uia concessa fuerit, ut neque uehiculum neque iumentum ea inire possit, iter ‹magis quam› uia aut actus adquisitus uidebitur: sed si iumentum ea duci
Abbreviated transcription (Latin):
p. egͣis aquie debitori ꝯpetit
acdo cũ reus stipulandi añ mo¬
ram ꝓmissum animal nuln̾a¬
uit. ¶d̾ est et si occid̾it aiaisꝙ
si post moram ꝓmissoris is q
stipulatus fu̾at occidit. debitor
nͥ recce exꝑietur. Nam creditor
ipẽ sibi põtius qm̃ alii ĩuiriam

Expanded text:
. Legis Aquiliae debitori competit actio, cum reus stipulandi ante moram promissum animal uulnerauit: idem est et si occiderit animal. quod si post moram promissoris qui stipulatus fuerat occidit, debitor non recte experietur: nam creditor ipse sibi potius quam alii i
Abbreviated transcription (Latin):
Ilur Quͣrtm sub ipo diuortii
diuortii fiant.
uidi fc̃as res mułris qr donatom
Alin cãum fc̃a c̾ prom̃ et si mortiꝰ
cã uxori donainit. et deportatom

Expanded text:
inum. quae tamen sub ipso diuortii diuortii fiant: uideri factas res mulieris, quia donatio in alium casum facta est.Proinde et si mortis causa uxori donauerit et d
Abbreviated transcription (Latin):
Mur. Et si tradid̃is alicui pro¬
prietatem deducco usufructu.
nicħominus putat iuł accres¬
ce nec uid̾i nonii tibi acquĩri
usumfructum s

Expanded text:
 et si tradideris alicui proprietatem deducto usu fructu, nihilo minus putat Iulianus adcrescere, nec videri novum tibi adquiri usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
mi. sic cñ ẽẽ accipienda constat.
bitur. ¶Pignori datus fuus
si occisus sit debitori accõ com¬
pecit. s an creditori danda sit
it q̃i ¶ S ħ iniqumẽ et dño et
creditori eũ teninisi si ꝗs puta¬
u̾it nuliam memirẽ debitorẽ
iiuriampassũ cuꝓsit ei ad debi¬
ti qñtitatẽ. et q sit ab eo ꝯsecutu¬
in debito debitoꝵ dandam eeac
creditori danda ẽ acco pp̃inopi
dare. Io utir danda ẽ accõ. ¶In
hac quo accõne que exħ capło
oritur. dolus et culpapuitur.
Io si quis instipłam suam ur
spinam comburede er c̃a ignẽ
ĩmifit. et ult̾ius euagatus et
cidit. Nam si die uentoso ħ fecit
culpe reus ẽ. Nam qui ocõone p̾¬
iudetur¶In eodẽ crimine ẽ etꝗ
ñ obsuanit. ne ignis longius
ꝓcedẽt. At siomũa q̃ oportu¬
it obsuauit. uł subita insuen¬
ci longius ignem ꝓdux caret

Expanded text:
mi", sic tamen esse accipienda constat. bitur. Pignori datus servus si occisus sit, debitori actio competit. sed an et creditori danda sit ed hic iniquum est et domino et creditori eum teneri. nisi si quis putaverit nullam in ea re debitorem iniuriam passurum, cum prosit ei ad debiti quantitatem et quod sit amplius consecutuicreditori danda est actio propter inopiadare ideoque utilis danda est actio. In hac quoque actione, quae ex hoc capitulo oritur, dolus et culpa punitur: ideoque si quis in stipulam suam uel spinam comburendae eius causa ignem immiserit et ulterius euagatus et cidit. nam si die uentoso id fecit, culpae reus est nam et qui occasionem pridetur: in eodem crimine non observavit, ne ignis longius procederet. at si omnia quae oportuit observavit vel subita vis venti longius ignem produxit, caret
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. ⁊um pr dotem ꝓfilia pro¬
mittat. et dotem legat si quid̃
marito legauit uidendum est
an iegatumualeat et noputo
uałe. nam cucredicori debitor
dos enim ex ꝓmissioneman¬
to debetur legatum filie. et si
quid̃ ħ animo cestatorem esse
filia ostend̾it ut duplicar er
legatu hebit utrũ. et dotẽ ꝙͣ
maritus ꝯsecutus fu̾it et lega¬
tim ex c̃a legaci. Q si alt̾nͣ¬
crimi uoluit bre si mislier leg¬
atum petat oppoĩta exceptõne
doli ñ auas cogetur eibrs lega¬
tum soluc qm̃ si cau̾it indemp¬
nem ħ nomine hrtem futur
adu̾sus maritum expmissioe
agentem. S simaritus a¬
g. it nicħ de indempnitate ca
n̾e eum opoͣrtebit uerũ muli¬
er post enmꝰ agens exceptõne
re peatitur que semel cos prem¬
ta est.

Expanded text:
.Cum pater dotem pro filia promittit et dotem legat, si quidem marito legauit, uidendum est, an legatum ualeat, et non puto ualere: nam cum creditori debitor dos enim ex promissione marito debetur, legatum filiae. et si quidem hoc animo testatorem esse filia ostenderit, ut duplicaret ei legatum, habebit utrumque, dotem quam maritus persecutus fuerit et legatum ex causa legati. quod si alterutrum uoluit habere: si mulier legatum petat, opposita doli exceptione non alias cogetur ei heres legatum soluere, quam si cauerit indemnem hoc nomine heredem futurum aduersus maritum ex promissione agentem. sed si maritus agat, nihil de indemnitate eum cauere oportebit, uerum mulier post eum agens exceptione repelletur, quia semel dos praestita est.
Abbreviated transcription (Latin):
unulier que stichum debeat. ita
cum eo pacta ẽ pro sticho qm̃
posse. et lib̾atõ contingit. et de¬
cem indotemerũt. qr et ꝑmu¬
tat̃o dotium conuentõne fien¬

Expanded text:
ulier, qui Stichum debebat, ita cum eo pacta est: 'pro Sticho, queposse et liberatio contingit et decem in dotem erunt, quia et permutatio dotium conuentione fie
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. uidergo si p̃d̾ium
ñdum exegit aut minoris
qmͣ debuit uendigit. acctoes
mere et pr̃are. nͨ uelit. ñ car
cułpa qmad̾m siredemptã
uł aliã rõne suam factã uo¬
luit pr̾̃are causatus ꝙ semł
ignarus uendiderit

Expanded text:
um. Quid ergo, si pretium nondum exegit aut minoris quam debuit uendidit? actiones mere et praestare nec uelit, non caret culpa, quemadmodum si redemptam uel alia ratione suam factam noluit praestare causatus, quod semel ignarus uendiderit
Abbreviated transcription (Latin):
homo ẽẽ pot̾hac rõne nec usuf
tus legari pot̾it et ususfructus
eius fecus tñpeccoꝵ sabin: et
cassins opinati sunt ad fructu¬
arium ꝑtine. ¶Pi. ane si greg̃
uł arm̃ti sit uiuffructus legat
debebit ex ignatis gregẽ suppłe
iin locum capitum defũctoꝵ.
ant ꝓpria fructuani ne lucro
ca res cedat dño. et sicut subst¬
ituta statim dm̃ fu̾it. ita ppria
quo ex natura fructus desin¬
mit ẽc̃ eius/ nam alioquinq.
nascitur fructuani est et cum

Expanded text:
homo esse potest. hac ratione nec usum tus legari, poterit et usus fructus eius.Fetus tamen pecorum Sabinus et Cassius opinati sunt ad fructuarium pertinere.Plane si gregis uel armenti sit usus fructus legatus, debebit ex adgnatis gregem supplere, id est in locum capitum defunctorumant propria fructuarii, ne lucro ea res cedat domino. et sicut substituta statim domini fiunt, ita priora quoque ex natura fructus desinunt eius esse: nam alioquin quod nascitur fructuarii est et cum
Abbreviated transcription (Latin):
ticũq ẽquominus acto exig̾e
potoꝰ eo tempore quo iudiciũ
int̾ me et senim. acceptum est.
tancomm atitio postea petere
tende. qr ⁊̃ reum locuplet̾orẽ
dando ꝓmissor ub̾ari possit. q

Expanded text:
t quo minus a Titio, exigere potuero eo tempore, quo iudicium inter me et Seium acceptum est, tanto minus a Titio postea petere tendere, quia etiam reum locupletiorem dando promissor liberari possit: q
Abbreviated transcription (Latin):
quas no pecimias ipe credidis¬
set eas ñ ex maioripte. qm ex
qͣ ipẽ hr̃s sitalienatas ec Nam
eos sticho credas. dem̃ mortuo
me ignoras dedis accipientis
ñ facies Neq enim sicut illud
recẽptum ẽ ut debitores soluẽ¬
tes eilib̾entur. itaħ quo rece¬
ptimnr credenconũmos a¬
uenaret Qre simuia stipu

Expanded text:
didisset, eas non ex maiore parte, quam ex qua ipse heres sit, alienatas esse: nam eos Sticho credas, deinde mortuo me ignorans dederis, accipientis non facies: neque enim sicut illud receptum est, ut debitores soluentes ei liberentur, ita hoc quoque receptum, ut credendo nummos alienar
Abbreviated transcription (Latin):
atori tanqm̃ si negotia ab sẽt¬
editores se e̾e existimarẽt. id
tib dandaẽ in eos qui man¬
datum nsuscipe ita susceptũ
sitfrenũtiari. au̾t itã poͣt̾ ut ĩ¬
tegr̃ ius mandatori resuetur
ur ꝑ se uł ꝑ aliũ eandem rem
ꝯmode explicandiaut siñ re¬
suscepit mandatũ ¶ Et quiõ
si is cuimandatũ est utaliqd
m̾caretur m̃cat ñ sit n renũ¬
nau̾it se nempturũ id q̃sua
ñ. alt̾ius culpa fecit. mandati
actoneten̾ eum conue̾itshoc
amplius tenebitur sicutime¬
la quor scripsit si eo tempore
ꝑfraudẽ renũtiau̾it. cũ iam

Expanded text:
atori, tamquam si negotia abseeditores se esse existimarent, id tibus danda est in eos qui mandatum non suscipere, ita susceptum renuntiari autem ita potest, ut itegrum ius mandatori reseruetur er se uel per alium eandem rem commode explicandi aut si resuscepit mandatum. et quidem si is cui mandatum est ut aliquid mercaretur mercatus non sit neque renuntiauerit se non empturum idque sua, non alterius culpa fecerit, mandati actione teneri eum conuenit: hoc amplius tenebitur, sicuti Mela quoque scripsit, si eo tempore per fraudem renuntiauerit, cum iam
Abbreviated transcription (Latin):
Rõcul. Docuius ne potisuo
salute. ancilla que nupsit dot¬
isq noĩc peciũam uirotͣdidit
siue sciat ancillam ẽẽ siue ign¬
oret ñ pot̾it eam peciũamuiri
facẽ eaq nicħominus mansit
cius cuius fu̾at. añqm̃ eonoĩe
uiro crad̾e̾tur. nisi forte usucap¬
ta ẽ.Nec postea qmͣ ap̾ eumde
uirũ liba fc̃a sit. eius peciñe ca¬
usam mutare potuit. Itaq nec
fr̃o quiõ diuort̾o. aut dotisiur

Expanded text:
rum.Proculus Nepoti suo salutem.Ancilla quae nupsit dotisque nomine pecuniam uiro tradidit, siue sci‹a›t se ancillam esse siue ignoret, non poterit eam pecuniam uiri facere eaque nihilo minus mansit eius cuius fuerat antequam eo nomine uiro traderetur, nisi forte usucapta est. nec postea quam apud eundem uirum libera facta est, eius pecuniae causam mutare potuit. itaque nec facto quidem diuortio aut dotis iure
Abbreviated transcription (Latin):
Uu̾t᷑ Unum ex mandatorib
in solid̾ eligi posse. etiam si no
sit ꝯcessum in mandato post.
ꝯdempnatõm aut in duorũ
ꝑsõam collatam nectͣio ex cau¬
sa iudicati singulos pro par¬
te dimidia ꝯueniri posse et de¬
bere. ¶ Credicor sipignus uẽ¬
didit quero an si euicta sit po¬
ssessio emptori. reg̾ssum cre¬
ditorad mandatorem br̃e pos¬
sit. et an int̾sit crẽclitoris iu¬
re uendid̾it. an iure ꝯmum¬

Expanded text:
t unum ex mandatoribus in solidum eligi posse, etiamsi non sit concessum in mandato: post condemnationem autem in duorum personam collatam necessario ex causa iudicati singulos pro parte dimidia conueniri posse et debere. Creditor pignus uendidit: quaero, an, si euicta sit possessio emptori, regressum creditor ad mandatorem habere possit et an intersit, creditoris iure uendideri‹t› an comm
Abbreviated transcription (Latin):
sent. pactumq id tantũ adi
excepcõm ꝓdee et iõ ñ soluta
pecuma statutis pensionib
ex die stipusonis.usuras deb̾i
atq si ꝑo nominatim ee̾t exp̃s¬
siim ¶ S cum sortis petitio
cedant / et si ut illi pͥnta it io
exceptõm ti prodess paͣctu.

Expanded text:
sent, pactumque id tantum ad exceptionem prodesse et ideo non soluta pecunia statutis pensionibus ex die stipulationis usuras deberi, atque si id nominatim esset expressum. sed cum sortis petitio cedant, et si, ut ille putabat, ad exceptionem tantum prodesset pactum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽidr ut ip̃e ubiorem accõm hat.
Certe si p̾uentum sit ab aliqͦ ⁊
actũ de peculiodem rẽu̾so ac¬
tio ancess uidend ẽ et refert
pomp̃ ulianũ extimarede
peculio accone ꝑimi et dem
rem u̾so accomiqr inpeculul¬

Expanded text:
et, ut ipse uberiorem actionem habeat. certe si praeuentum sit ab aliquo et actum de peculio, de in rem uerso actio an cesset, uidendum. et refert Pomponius Iulianum existimare de pe culio actione peremi de in rem uerso actionem quia in pecul
Abbreviated transcription (Latin):
ccissime enim labo̾ ait fĩ põsse
ut ⁊ si mrem u̾sum sit. cesset
de peculio accõ. ¶ Quid enĩ
si dn̾s peculiũ adeͣmit sñ dolo
malo Quid si morte ẜui
extinctum ẽ peculiũ et anmiᷤ
utił pret̾ierit. de in rem u̾soac

Expanded text:
ctissime enim Labeo dicit fieri posse, ut et in rem uersum sit et cesset de peculio actio. quid enim si dominus peculium ademit sine dolo malo? qui‹d› si morte serui exstinctum est peculium et annus utilis praeteriit? de in rem uerso
Abbreviated transcription (Latin):
postea qm abͥ stent᷑us q̃ cũ eni
pupillus hr̃s ñ fiat s utilesac̃¬
cones nãt sine dubio hr̃ ma¬
nebit᷑ q semel extitit. ¶ Itẽ si
ñ ꝓuocauut᷑ eunt̃ diemlubue¬
nitur eint ꝓuocet. finge em
ħ desid̾are Itemet in herem
odiciis ei subuenitur stat. añ
om̃is eratis hoĩb restauratõ¬

Expanded text:
m abstentus est: cum enim pupillus heres non fiat, sed utiles actiones habeat, sine dubio heres manebit, qui semel extitit. Item si non prouocauit intra diem, subuenitur ut prouocet: finge enim hoc desiderare. Item et in eodiciis ei subvenitur. Constat autem omnis aetatis hominibus restitutio
Abbreviated transcription (Latin):
¶P. Siex cã iudicatipignora
minoris capta sint. et distͣcta.
mox restitutus sit. adu̾sus sen¬
tentiam p̾sidis uł ꝓcuratoris
illud c̾tum ẽ pecimiex caus¬
a iudicati solutam ei restituẽ¬
dam. s int̾est ip̃ius corporar
potius hr̃e. et puto int̾dum ꝑ¬
mittend̾̃ .i. si grande dampni¬

Expanded text:
. Si ex causa iudicati pignora minoris capta sint et distracta, mox restitutus sit aduersus sententiam praesidis uel procuratoris illud certum est pecuniam ex causa iudicati solutam ei restituendam. sed interest ipsius corpora potius habere: et puto interdum permittendum, id est si grande damn
Abbreviated transcription (Latin):
r.ii. R2 nͣt minori substitutũ ẜ¬
uum neccessanum. repudiãte
quid̃ hrditatem minore. nec¬
cessariũ fore. et si fuit restitu¬
tus minor lib̾um nichominꝰ
remane si aut pro minoꝵ.o¬
uc hr̃ditatem mox abstentꝰ ẽ.
substitutũ pupillo ẜinim cu

Expanded text:
it minori substitutum seruum necessarium repudiante quidem hereditatem minore necessarium fore, et si fuerit restitutus minor, liberum nihilo minus remanere: si autem prius minor adiit hereditatem, mox abstentus est, substitutum pupillo seruum c
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuus fugituus eẽ rome n
p̾turam petiit. et p̾cor desig̃ti¬
atus est. q nicħ ei suitutem.
eum funͣctumi et tn uideam
si ẜuus qm̃duu lãtuit digni¬
tate p̾coria funccus sit. Quoꝰ
dicemus que edixit q̃ decͥren
mulius forc moͣm̃ti. anforepp̃¬
cum etiam potuit populus ro¬
manus suo disc̃nere hanc po

Expanded text:
uus fugitiuus esset, ‹Ro›mae praeturam petiit et praetor designatus est. sed nihil ei seruitutem oeum functum. et tamen uideamus: si seruus quamdiu latuit, †‹d›ignitate praetoria functus sit, quid dicemus? quae edixit, quae decreuit, nullius fore momenti? an fore pcum etiam potuit populus Romanus servo decernere hanc po
Abbreviated transcription (Latin):
no prefecto igilumita repse¬
tes fustib uł flagellis cediiu¬
bere eos aut qui dolo fecisse in¬
cendium conumncẽtuu.ad fa¬
bium cylonem p̾fectum urb
amicum nim remnte et fu¬
gitiuos conquire eosq dnĩs
redderedẽbes. De offito prͣcto.¬

Expanded text:
no praefecto uigilum ita rescripsetes fustibus uel flagellis caedi iubere: eos autem, qui dolo fecisse incendium conuince‹n›tur, ad Fabium Cilonem praefectum urbi amicum nostrum remittes: fugitiuos conquirere eosque dominis reddere debes.' DE OFFICIO PROCO
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuintiam regit fines eius exce¬
ib noͣctare ei filiceat.
Aicianus. Senatusꝯsulto
cauetur ut or i hiisque pro¬
uintias regentes comites. aut
cissime ius dicatusitant. actõ¬
insticute ñ ẽẽnt. posteaqmͣ ꝗs

Expanded text:
uinciam regit fines eius excetamen abnoctare ei non liceat.idis Senatus consulto cavetur, ut de his, quae provincias regentes, comites aut cissime ius dicatur, ita ut actioinstitutae non essent, posteaq
Abbreviated transcription (Latin):
Aius. Irgentanus rõnes
ede mbetur nec int̾est cũ ipso
argentario controu̾sia sitan
cum aliosĩo aũt ngentarios
tm̃n. n alios ullos ad simues
uns edẽ rõnes cogit qr offin
eorum at minist̾um publi¬
cam ħt cãm et ħ principał eoꝵ¬
oꝑa ẽ ut actus su rõnes dilig¬
ent̾ conficiant. ¶ E di aũt ro
ita inteingitur si acapite edat᷑.
Nam rõ insi acapite inspitia
menbranas inspiciendoi descri¬
bendiq potestas fiat s ut ea
sola ꝑs ronum. que ad instrue¬
dum aliquẽ ꝑtineat. ĩsꝑiciat᷑.
et describitur. ¶Tum aut̃ in

Expanded text:
ale. Argentarius rationes edere iubetur: nec interest cum ipso argentario controuersia sit an cum alio. Ideo autem argentarios tantum neque alios ullos absimiles eis edere rationes cogit, quia officium eorum atque ministerium publicam habet causam et haec principalis eoa est, ut actus sui rationes diligenter conficiant. Edi autem ratio ita intellegitur, si a capite edatur, nam ratio nisi a capite inspiciationum totasque membranas inspiciendi describendique potestas fiat, sed ut ea sola pars rationum, quae ad instruendum aliquem pertineat, inspiciatur et describatur. Cum autem i
Abbreviated transcription (Latin):
debitoris mĩpignoritibi sit.
tuenda ẽ ap̾torehecouento ũ
et te in exignda peciũa et debi¬
torẽ adũs me si cũ eo exꝑiati
tucatur. ¶ Ergo sud nom̃ pec¬
uniagiũ fuitꝰ exacram pecun
licuius. id ꝙ accepis erit tibi in¬
pignoris iõcos intdaꝓprie¬
tas pignori data sit ususfru¬
ctus ꝗ postea acreuit. pignori
eriii ead cã ẽ aluuionia si fũ¬
dus pignoratus uenieritma
qui post uenditõm. nat sit.¬
Si ꝗͥs cau̾it ut silua pignori
ẽẽt nauem ex camat̾ia fc̃am.
ñ eẽ cassius ait qr aliud sit ma¬
t̾ia sit aliud nauis et io nõiatĩ
si pignori ded̾it. tuendus est¬
si si lib̾am̃ peculii administra¬
cõm hugnam et alienare re
rante eo datũ sit et ratũ nuit.
pignꝰ ualebit. ¶ Si płib res
sił ꝑignori detureqͣr õium¬
ẽ cã¶ siꝑcreditorẽ scetur quo
minus ei soluatin recte agit
pignoraticia int̾dum et siso¬
luta sit peci̾a t̾m pignorati¬
cia acto mhibẽda ẽ ueluti sicre¬
ditor pignꝰ suuem̾itadebitor

Expanded text:
debitoris mei pignori tibi sit, tuenda est a praetore haec conventio, ut et te in exigenda pecunia et debitorem adversus me, si cum eo experiar, tueatur. ergo si id nomen pecuniarium fuerit, licuius, id quod acceperis erit tibi pignoris loco.Si nuda proprietas pignori data sit, usus fructus, qui postea adcreuerit, pignori erit: eadem causa est alluuionis.Si fundus pigneratus uenierit, mqui post uenditionem natus sit.Si quis cauerit, ut silua sibi pignori esset, nauem ex ea materia factam nori Cassius ait, quia aliud sit materia, aliud navis: et ideo nominatim si pignori dederit, tuendum est, si liberam peculii administrationem habuit: nam et alienare erante eo data sit et ratum habuerit, pignus ualebit.Si pluribus res simul pignori detur, aequer creditorem stetit, quo minus ei soluatur, recte agitur pigneraticia.Interdum etsi soluta sit pecunia, tamen pigneraticia actio inhibenda est, ueluti si creditor pignus suum emerit a debitor
Abbreviated transcription (Latin):
que in testo ꝓpoĩta fu̾it ĩpleta:
ad libtatem ꝑuen̾it ñ tenebit᷑
euictonis nõies qui. ant int̾den¬
do statu lib̾m dicit ĩtelligitur
hãc spẽm dumtaxat lib̾tatis ex¬
cipe. que ex testo impleta ꝯdcõe
ex p̾titopossit obtinge̾set io si
p̾sens cestõlib̾tas data fũit ec
uenditor statulibm ꝓnũtiaũ.
euictõis nõie tenetur. ¶Durs
qui statulibm tͣdidit sictam cõ¬
donem ꝓnũtiauit subq̃ dicit
ci lib̾tatem datamldet̾iorem̃
dcõm suam fecisse existimabr̃
excepisse uidebitin usuti siꝗs
stichus post annum lib̾ estos
euictonis obligone tenebit᷑.

Expanded text:
quae testamento proposita fuerit impleta ad libertatem peruenerit, non tenebitur euictionis nomine.Qui autem in tradendo statuliberum dicit, intellegetur hanc speciem dumtaxat libertatis excipere, quae ex testamento impleta condicione ex praeterito possit optingere: et ideo si praesens testamento libertas data fuerit et uenditor statuliberum pronuntiauit, euictionis nomine tenetur.Rursus qui statuliberum tradit, si certam condicionem pronuntiaverit, sub qua dicit ei libertatem datam, deteriorem condicionem suam fecisse existimabituexcepisse videbitur: veluti si quis "Stichus post annum liber esto", evictionis obligatione tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
condcõm excepisse que eẽt in
dando. ¶Seruus ratonib red¬
ditis lib̾ ẽẽ iussus e̾ hũc br̃s tͣ¬
didit. et clixit cẽtum dare iuss.¬
umi. linulla reliq̃ sint. q̃ ẜuus
dare delxat. et ꝑħ̾ aoita brdita

Expanded text:
condicionem excepisse, quae esset in dando.Seruus rationibus redditis liber esse iussus est: hunc heres tradidit et dixit centum dare iussum. si nulla reliqua sunt quae seruus dare debeat et per hoc adita
Abbreviated transcription (Latin):
Er mog̾. U enditori si eptor
in p̾cio soluendo moram fec̾it.
fc̃a ꝯseꝗ potũit ułuti si nego¬
tiator fu̾it et p̾cio soluto ex mͥ¬
cib plusqm ex usuris quere¬
re potuit.

Expanded text:
rum. Uenditori si emptor in pretio soluendo moram fecerit,facta consequi potuit, ueluti si negotiator fuit et pretio soluto ex mercibus plus quam ex usuris quaerere potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
temuidendumsipossõr
prditatis uenditõne ꝑ arͣgen¬
tarium fcã. peciũam apud eimn
pͣdͣid̾it. anpetitone hrditatis te¬
s labõ putat eum ten̾i: qr suo
ꝑiquo maicargentario credit¬
it. S octauenus ait nichil
eum pret̾. actones praturumob
nas igituractõnes petitõne hr¬

Expanded text:
tem uidendum, si possessor hereditatis uenditione per argentarium facta pecuniam apud eum perdiderit, an petitione hereditatis te Labeo putat eum teneri, quia suo periculo male argentario credidit: sed Octauenus ait nihil eum praeter actiones praestaturum, ob has igitur actiones petitione her
Abbreviated transcription (Latin):
na fide possor ẽ occaueni snĩase¬
quenda eẽ uidetur. ¶Siꝗs cũ
pet̾ctur ab eohrditas. ni rei. n.
uins uelut possõr erat.u̾m post¬
dempnandum. lic mit̾o nicħ
poͣssedit. ¶ Nuncuideaus q̃
ueniant in b̾rditatis petitõne¬
corpora. s etiam que ñ sunt hr¬
ditaria. quoꝵ tñꝑiculũ. ad hrdẽ
ꝑtin ut res pignori Date de fũ¬
cto. uł commodate dẽpõite uest
quid rei pignori date ⁊̃ sp̃alis
pecitb est. ut hrditatis petitõne
ꝯtineatur Sicut ille quarũ
nomine puoliciana ꝯpecit s¬

Expanded text:
ide possessor est, Octaueni sententia sequenda esse uidetur.Si quis, cum peteretur ab eo hereditas, neque rei neque iuris uelut possessor erat, uerum postdemnandum, licet initio nihil possedit.Nunc uideamus, quae ueniant in hereditatis petitionecorpora, sed et quae non sunt hereditaria, quorum tamen periculum ad heredem pertinet: ut res pignori datae defuncto uel commodatae depositaeue. et quidem rei pignori datae etiam specialis petitio est, ut et hereditatis petitione contineatur, sicut illae quarum nomine Publiciana
Abbreviated transcription (Latin):
scientia dni arguenda penite¬
at. tunc. ad noxale cãm tñsire
Tontͣ quo si cũ eo ꝗ scit noxe
dedicone actum sit. ampli ĩn
dñm detͣcta noxe deditone ac
cio danda ñ e¶In ipo aut iudi

Expanded text:
scientia domini arguenda paeniteat, tunc ad noxalem causam transire. contra quoque si cum eo qui scit cum noxae deditione actum sit, amplius in dominum detracta noxae deditione danda actio non est: in ipso autem iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Aror. Ita om̃s sũmas maio¬
res et minores coapceruet:
to p̾cio tibi em̾e mandaui et
aliarum ꝑtium nõic ꝯmode
negotium gessisti. et uilius
id p̃cium ꝙ mandato ⁊tinet᷑
Quid cͥnm fict sietigno p̾cio
uii cũ quib tibi coĩs fundus
erat. rem abic̾e. uł necc̃itate i¬
rei familiaris uł aliena causa
ium dedͣucis. s nec iucrum
tibi exhac c̃a acquirere debes
cum mandatum gͣtuitum
animosiorẽ eius rei emptorẽ
uen̾it emend̾ cibi mandassẽ
sedita ut ñ ałr mandato ten¬
ear qm si cocum fund em̃es.

Expanded text:
a ut omnes summas maiores et minores coaceruet erto pretio tibi emere mandaui et aliarum partium nomine commode negotium gessisti et uilius id pretium, quod mandato continetur. quid enim fiet, si exiguo pretio hi, cum quibus tibi communis fundus erat, rem abicere uel necessitate rei familiaris uel alia causa ium deduceris. sed nec lucrum tibi ex hac causa adquirere debes, cum mandatum gratuitumanimosiorem eius rei emptorem uenit, emendum tibi mandassem, sed ita, ut non aliter mandato tenear, quam si totum fundum emeres:
Abbreviated transcription (Latin):
ffric. Nominem cͥtum pro tẽ
dan fidenissi et solui cuman¬
dan agatur estimato eius ad
id potius tempus quo solut
sit. ñ quo agatur referre̾ d ec
io etiam si mortuus fu̾it nich̾¬
ominus utił ea. accõ esalit᷑
instipułone euatu Nami
tũc id̾ tpc̃ spectatur quo ãgmn

Expanded text:
 Hominem certum pro te dari fideiussi et solvi: cum mandati agatur, aestimatio eius ad id potius tempus, quo solutus sit, non quo agatur, referri debet, et ideo etiamsi mortuus fuerit, nihilo minus utilis ea actio est. aliter in stipulatione servatur: nam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
si totum em̃e non potueris.
pͥtem siue ñ. et euenietut
is cui tale mandatum dat̾ ẽ
ꝑiciuo suo int̾im ꝑtes emat.
et nisi totum em̾ut ing̃tus
ri que offitium ⁊ aꝑtib emẽ.¬
dis ꝑiñ atq iñ toto debearab
eo quitale mandatũ suaspo¬
te suscepit. ¶Qr simandasse
tibi ut fund̾ micħ em̃es no
idito eo ut ñ aut̃ mandato tẽ

Expanded text:
si totum emere non potueri‹s,partem siue non et eueniet, ut is cui tale mandatum datum est periculo suo interim partes emat et, nisi totum emerit, ingrat‹i›s rique officium et in partibus emendis perinde atque in toto debe‹a›t ab eo, qui tale mandatum sua sponte suscepit. Quod si mandassem tibi, ut fundum mihi emeres, non addito eo, ut non aliter mandato te
Abbreviated transcription (Latin):
pia. ⁊n morbosa redibẽtur. si sep¬
arari ñ possint sine magnoncõ¬
modo ur adͣpictatis õnem offẽ¬
samsꝗd enim si filio retẽto pẽtes
Xmp̃. Siplura mancipiauno
p̾ciouemerint et deuno eorum
ecliĩtia actõne ut. amurita dem¬
um ꝓ bonitate cius extimatio
fiet. siꝯfusc uniũsis mancipus
ꝯstitutũ p̃cium fuit ꝙ si singu¬
lorum mancipioꝵ ꝯstituto pre¬
cio uniusa tanti uenierint. ꝙ tu
exꝯsũmatõne singuloꝵ fiebat
cunc cuiusq mancipii p̾cium

Expanded text:
etiam non morbosa redhibentur, si separari non possint sine magno incommodo vel ad pietatis rationem offensam. quid enim, si filio retento parentes m Si plura mancipia uno pretio venierint et de uno eorum aedilicia actione utamur, ita demum pro bonitate eius aestimatio fiet, si confuse universis mancipiis constitutum pretium fuerit: quod si singulorum mancipiorum constituto pretio universa tanti venierunt, quantum ex consummatione singulorum fiebat, tunc cuiusque manci
Abbreviated transcription (Latin):
ħ̾e ad s scilic et ut pluris ue̾dat
psuptum ẽ enm ea mãcipi.a q̃
rudia sut simplitõra eẽ et.ad mi¬
st̾ia aptior.. et dociliora .ct. adõt
minist̾ium abilia trtauo man¬
cipia et uet̾an .a difficileẽ rͣcfor¬
mare. et ad suos mores forma¬
re Mi ergo nenaliciarii sciunt
facue decum ad nouitõꝵ emp¬
tonemadcucoin t̃polant uera¬

Expanded text:
 ut pluris uendant: praesumptum est enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad omne ministerium habilia: trita uero mancipia et ueterana difficile est reformare et ad suos mores formare. quia igitur uenaliciarii sciunt facile decurri ad nouiciorum emptionem, idcirco interpolant ue
Abbreviated transcription (Latin):
ceneat. pr̃ nec intͣ mnnũ depec¬
ulio d conueniri. s ipẽ filius
pius crebatius existimat. ⁊̃¬
si ap̾ ẜuum depoĩtum sit. et
manumissus rem teneat. in
ip̃m dandam accõm. ñ indo¬
minũ lic ex cet̾is causis in
manumissum accõ ñ datur.

Expanded text:
nec intra annum de peculio debet conueniri, sed ipse filius. Plus Trebatius existimat, etiamsi apud seruum depositum sit et manumissus rem teneat, in ipsum dandam actionem, non in dominum, licet ex ceteris causis in manumissum actio non datur.
Abbreviated transcription (Latin):
depon̾e ꝙ ita u̾m ẽ si idactũ est.
ut corpõra nũmoꝵ. ead̃ redde¬
rentur. Nam si ũt t̾uidẽ solu̾e¬
tur conuẽit egreditur ea res
depoĩti notissimos t̾mĩnos ĩ
q̃ q̃one si depo̾iti acco ñ teneat
cũ ꝯuenit tmndem ñ idẽ reddi.
rõm usurarũ hr̃i. ñ faciledicẽ¬
dum ẽ et ẽ qd̾ ꝯstitutũ in bone
fid̾i u̾idicus qꝙad usuras atti¬
net ut tm̃dem possit offitiu
arbitrariqñtum scipulato.
s cont᷑ bonam fidem. et de poĩ¬
ti naturã est usuras. ab eo de¬
sid̾are temporis antemoramꝗ

Expanded text:
quod ita verum est, si id actum est, ut corpora nummorum eadem redderentur: nam si ut tantundem solveretur convenit, egreditur ea res depositi notissimos terminos. in qua quaestione si depositi actio non teneat, cum convenit tantundem, non idem reddi, rationem usurarum haberi non facile dicendum est. et est quidem constitutum in bonae fidei iudiciis, quod ad usuras attinet ut tantundem possit officium arbitri quantum stipulatio: sed contra bonam fidem et depositi naturam est usuras ab eo desiderare temporis ante moram
Abbreviated transcription (Latin):
ctuosus sit. et auos hrditarios
ub̃iore redditu retin̾s maritus
ꝯsensit. si nullamea le captosit.
fũtura. q̃ro an p̃ars dotis que ĩ
fũdo ẽ mułri manente m̃rimo¬
nio recte soluatur. R. si primo

Expanded text:
ctuosus sit, et alios hereditarios uberiore reditu retinere: maritus consentit, si nulla in ea re captio sit futura. quaero, an ea pars dotis, quae in hoc fundo est, mulieri manente matrimonio recte soluatur. respo
Abbreviated transcription (Latin):
Ap̃. Side dote ꝓmissa agitur
ñ oport inqñtum fac̾e potest.
dempnani eum ꝗ promisit. pa¬
ꝑ ħ̾u̾m est. Tet̾um si manẽte
affinitate dotemꝓmissam gen.¬
era socõ peciit: utiq inqnͣtum
face̾ pot soc̃ ꝯdempnabit. Si¬
aut̃ directo mr̃imonio pẽtͣitur
ex ca et ꝑ sõa. id tribuend̃ puto.
Quid enim si spe future dotis¬
soc̾ induxit gen̾um. ⁊̃ cum scir
se pr̃are dotem ñ posse id egerit
ut gen̾o insidiaretur.¬

Expanded text:
. Si de dote promissa agitur, non oportet in quantum facere potest condemnari eum qui promisit. Pahoc uerum est. ceterum si manente adfinitate dotem promissam gener a socero petit, utique in quantum facere potest socer condemnabitur. si dirempto matrimonio petitur, ex causa et persona id tribuendum puto: quid enim si socer specie futurae dotis induxerit generum et cum sciret se praestare dotem non posse, id egerit, ut genero insidiaretur
Abbreviated transcription (Latin):
nendroit debeat fidenissorẽ ob
euictõm dare. quem uulgo. aͣc¬
torem ẜm uocant. et ẽ relatum
si dełe nisi ħ noĩatim accum est.¬
Summpubis noĩe cucoruẽdid̾it
cuictõnc secuta papx.iii.r. aitda

Expanded text:
uendidit debeat fideiussorem ob euictionem dare, quem uolgo auctorem secundum uocant. et est relatum non debere, nisi hoc nominatim actum est.Si impuberis nomine tutor uendiderit, euictione secuta Pap
Abbreviated transcription (Latin):
Nut. ism uẽditor peculium
accessurũ dixit. si uicarius ciict
accesẜit siue ñ fu̾it minnama
iudice emptor passus ẽ alit̃. atq
si nõĩatim ẜuii acced̾e dixiss tũc
ti fuum em̃it: age cũ substitu¬
to exempto pot̾. et ex stipulatu
de enictonc cũ neutra earũ act¬
ionum adu̾sus pupiliũ habe

Expanded text:
ui uenditor peculium accessurum dixit. si uicarius euictuaccesserit, siue fuerit, iniuriam a iudice emptor passus est: aliter atque si nominatim seruum accedere dixisset: tunc ei seriuum emerit, agere cum substituto ex empto potest et ex stipulatu de euictione, cum neutram earum actionum aduersus pupillum habe
Abbreviated transcription (Latin):
lo p̃dm̃ creditori pignori d. a¬
tum susciꝑet. Nichominus alti̾
creditori ꝗ postea sub eod̾ pign¬
ore ꝯͣxit offe̾nde peciue ꝙͣ fidius¬
sor dependit. cũ ususis medutc̃¬
poris facuitas erit. Nam huius¬
mõĩ uẽdit̾o tnͣfferendi pigno
uire ꝯũctionis uendidit scdõ
creditori ñ srec̃ is offe̾nde pec¬
unie ꝯuenit si tñ debitor ñm¬

Expanded text:
lo praedium creditori pignori datum susciperet: nihilo minus alteri creditori, qui postea sub eodem pignore contraxit, offerendae pecuniae, quam fideiussor dependit, cum usuris medii temporis facultas erit: nam huiusmodi uenditio transferendi pignoriure conuentionis uendidit, secundo creditori non superesse ius offe‹r›endae pecuniae conuenit.Si tame
Abbreviated transcription (Latin):
alium creditore ꝗ pignoꝵ potħ¬
ꝯuentõm ad boa debitoris caꝵ¬
ꝯtulit ip̃e quo siłt pactu bono¬
nullo uirc cet̾i bõa titulo pig¬
noris uedidit. s ob eam remĩ
psoam acto: cc̃ eum creditori.
ꝗͥ pignora sua requinit ñ ꝯpetit
slec utił danda ẽmiec furti reru
psccutus indetur: p̾ẜtim cum
alt̃ creditor furto possom que
ñ fuit ap̃ eum ñ amisit ad exi¬

Expanded text:
alium creditorem, qui pignorum conuentionem ad bona debitoris contulit, ipse quoque simile pactum bononullo iure cetera bona titulo pignoris uendidit. sed ob eam rem in personam actio contra eum creditori, qui pignora sua requirit, non competit nec utilis danda est: nec furti rerum persecutus uidetur, praesertim cum alter creditor furto possessionem, quae non fuit apud eum, non amisserit. ad ex
Abbreviated transcription (Latin):
Nul. Deͣnatoris filius ẽ et
is quem iaminadoptõnem. ac¬
cepit. qmͣidiu tñ infamilia eius
manet emancipatus nom̃ filii
emancipatone am̾ũtit. ¶ A se¬
natore inadoptõm datus filius
ei qui inferioris dignitatis c̃qͣi
adoptone inferioris dignitatis.

Expanded text:
. Senatoris filius est et is, quem in adoptionem accepit, quamdiu tamen in familia eius manet: emancipatus uero nomen filii emancipatione amittit. A senatore in adoptionem filiei qui inferioris dignitatis est, qadoptione inferioris dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Nur Dium adoꝑt̃onem dat᷑.
hiĩs quib. ignascitur cognato
sit. quib u̾o non agnascitur nec
cognatus sit adopcõenimnius
sanguinis s ius agnatonis. if.¬
fert ¶Et iosifilumm adoptau¬
ero: uxor mea illi matris locoñ
nata eius sitsItem nec mãt mea
nic loco illi ẽ. qm̃ hiis qui extͣ
famiłiam meam sunt. nagnas¬
cituis s filie me is ꝙ̃ adoptaui fr̃

Expanded text:
ui in adoptionem datur, his quibus adgnascitur et cognatus fit, quibus uero non adgnascitur nec cognatus fit: adoptio enim non ius sanguinis, sed ius adgnationis adfert. et ideo si filium adoptauer‹o›, uxor mea illi matris loco nonata eius fit: item nec mater mea auiae loco illi est, quoniam his, qui extra familiam meam sunt, non adgnascitur: sed filiae meae is quem adoptaui frat
Abbreviated transcription (Latin):
ost mortemfilic
sue que ut mater fam. qĩ iure em¬
ancipata uix erat et testo script¬
ish̾rdib decessit. idu̾sus fc̃msu᷑
umqͣi ñiurc eam nec p̾sentib
testib emancipass. pr̃ mou̾e cõ

Expanded text:
ost mortem filiae suae, quae ut mater familias quasi iure emancipata uixerat et testamento scriptis heredibus decessit, aduersus factum suum, quasi non iure eam nec praesentibus testibus emancipasset, p