comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bones que non uenderdi causa
pata sunt contin̾i ait sextus ã
cecilius cciam thus et cereos ĩ
comesticũ usum patos contin̾i
legato scribit. ¶ ẜuius apid me¬
um et unguentum et cartas
eplares penoris cẽscribit et est
antur nulla dubititio est. aris
quam supͣ iuiuo fecimus nec
frum nec leguminum theteł
arcule fortes uł sporte legule¬
us si qua alia sunt que uorrei
penuaru uł cele penuarie ĩstr¬
uende gr̃a yentur non concie¬
buntur. S ca sola continebut
sine quibus penus hri non re
pse ce non potest rapit secum
in accessionis locum ido sine qͦ
ẽẽ non potest. nasa aut accessi¬
omis legite penus non legata
sunt. demiq penu consump¬
ta uasa non debentur. s et si pe¬

Expanded text:
bones, quae non uendendi causa parata sunt, contineri ait. Sextus autem Caecilius etiam tus et cereos in domesticum usum paratos contineri legato scribit. Seruius apud Melam et unguentum et chartas epistulares penoris esse scribit et est antur, nulla dubitatio est. Aristquam supra in uino fecimus. nec frumenti nec leguminum thecae ar‹c›ulae forte uel sportae uel si qua alia sunt, quae horrei penuarii uel cellae penuariae instruendae gratia habentur, non continebuntur, sed ea sola continentur, sine quibus penus haberi non per se esse non potest, rapit secum in accessionis locum id sine quo esse non potest: uasa autem accessio legatae penus, non legata sunt: denique penu consumpta uasa non debentur. sed et si pe
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃urea que libentur contine¬
antur itaq ca demum penoris
ee que aiendi eausa bibuntur
q̃ in num̾o antiootũ non est ⁊
sine uere cassius sentit s quod
quidam negau̾nt piper et ug¬
usticum et caseum ⁊ claser ⁊ ce¬
tera huiusmodi penu no c̃ẽ in¬

Expanded text:
camenta quae biberentur contineantur. itaque ea demum penoris esse, quae alendi causa biberentur, quo in numero antidotum non est. et sane uere Cassius sensit. Sed quod quidam negauerunt piper et ligusticum et careum et laser et cetera huiusmodi in
Abbreviated transcription (Latin):
la que inpenu sibi sepabat ꝙ si
promiseue utoi solebant cunc
quantum ad annũ usũ ei suf¬
fic̾et familie q eiꝰ cet̾orumq
ĩ hrditate reucta. ¶Romen ac
penus mͥ traditum ẽ ex oĩbus
gn̾ib oictum ẽ. ¶ Sutaleget᷑¬
continencia iegare iudcantur
anu̾o eam solam que ĩtramu¬
muro tenus finia ⁊ romama
cuti urbica misteria dicimus
et que ex̃ urbem nobis minis¬
trare cosueu̾nt si iũc ex̃ urbẽ
rome tñsit s ⁊ si mortis sit iu¬
bi uinctis rõ erit dicend. ¶ Si
cii penus legata sit p̾ter innũ¬
q om̃us penus legata uidetur
exceptouino s sitascriptum

Expanded text:
la, quae in penum sibi separabat. quod si promiscue uti solebat, tunc quantum ad annuum usum ei sufficeret familiaeque eius ceterorumque, in hereditate relicta. Nomen autem penus mihi traditum est omnibus generibus dictum. continentia, legata uidetur an uero ea sola, quae est intra mumuro tenus finiri, Romam ccuti urbica ministeria dicimus et quae extra urbem nobis ministrare consueuerunt. si autem extra urbem, Romae tamen sit, sed et si in hortis sit urbi iunctis, idem erit dicendum. Si cui penus legata sit praeter uinum, omnis penus legata uidetur excepto uino: sed si ita scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
actio nam hroitiria stipulatõ
ex trebelliano transfe̾turi idõ
nec inrdebiti petĩo erit at siliter
et hrditario creditori si medii
temporis non soluantur usu
fideicõ missarium in hus qͦq
trebellianum retinẽbit nec io
pene locus erit ꝙ de fructibus
hrs quos uire suo pcipiebat fe¬
nus non solu̾it. ꝙ si fenus hrͤ
meou temporis solu̾it co no¬
minc non erit recentio cum
ꝓprium negocium gessit quip¬
pe sortem redõe creditori coas¬
tus froicõmissario nicħ usura¬
rum meou temporis imputa¬

Expanded text:
ria stipulatio fuit ex Trebelliano transferetur, et ideo nec indebit‹i› repetitio erit. ac similiter hereditario creditori si medii temporis non soluantur usurae, fideicommissarium in his quoque Trebellianum tenebit nec ideo querellae locus erit, quod de fructibus heres, quos iure suo perci‹pi›ebat, faenus non soluerit. quod si faenus heres medii temporis soluerit, eo nomine non erit retentio, cum proprium negotium gessit, quippe sortem reddere creditori coactus fideicommissario nihil usurarum medii temporis imputa
Abbreviated transcription (Latin):
ex hroati fcĩ alio expte hrde ĩ¬
stituto. ¶Si ꝑ ẜuum ex ala
ꝑte penti successioirunt obi¬
ciuntur pr̃ono lib̾ti filius he¬
res institutus si bona repuoua¬
unit promi non excliroit. Gaiꝰ¬

Expanded text:
exheredati facti, alio ex parte herede instituto, si per servum ex alia parte parenti successerint, obiciuntur patrono. Liberti filius heres institutus si bona repudiaverit, patronus non excluditur. Gai
Abbreviated transcription (Latin):
chil in hac ꝑtẽ coicti cauet p̾¬
tor ut legata exceptis ꝑsonisi
Incpos prestaret. s potest supior
sermo s ao hũc casum referri
nam absuroum est prcm qui¬
oem cius legata prestare ip̃m
ui ouos filios habxbat alterum
ex hus emancipau̾it. ncpotem
ex co in potestate retinint. cm̃¬
cipatus filium sustulit. et apa¬
tre ex hroatus est. quero cum
fr̃ cius et ip̃e emancipatus pre¬
teritus sit et nepotes exeman¬
cipato filio ab auo h̃roes institu¬
ti quid oc bonorũ possõne urris
sit. et quio int̾sit emancipatur
quor ex quo nepotes erant nati
oretento ex co nepotememan
cipau̾it et emancipatus procͤ¬

Expanded text:
hil in hac parte edicti cavit praetor, ut legata exceptis personis nepos praestet: sed potest superior sermo et ad hunc casum referri. nam absurdum est patrem quidem eius legata praestare, ipsum lios habebat, alterum ex his emancipauit, nepotem ex eo in potestate retinuit: emancipatus filium sustulit et a patre exheredatus est: quaero, cum frater eius et ipse emancipatus praeteritus sit et nepotes ex emancipato filio ab auo heredes instituti, quid de bonorum possession‹e› iuris sit? et quid intersit, si emancipatum quoque, ex quo nepotes erant uati, retencipaverit et emancipatus procr
Abbreviated transcription (Latin):
Inis ab exto hrs institutus si
iuissu imius adierit hroita¬
tem non pro maiore ꝑte. in¬
terim cum ẜroem faciet qui
pro onica deinde cctis socuis
non iubentibus tacito iure p¬
Ites ei accrescunt. Daur.¬

Expanded text:
nis ab extero heres institutus si iussu unius adierit hereditatem, non pro maiore parte interim heredem eum facit quam pro dominica, deinde ceteris sociis non iubentibus tacito iure partes ei ad‹c›rescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Eruus ouorum he Labeo¬
res istitutus et adire ufssus
si altius dñi uissu adierit
deuroc manumissus fu̾it po¬
t̾it ip̃e ao cundo ex ꝑte dimi¬

Expanded text:
eruus duorum heres institutus et adire iussus si alterius domini iussu adierit, deinde manumissus fuerit, poterit ipse adeundo ex parte dimi
Abbreviated transcription (Latin):
tinguitur legitũ. ¶ Si acctũ
quis iegau̾it non continctur
legato acctum ꝙ iumi numo
testator hu̾it emblemia aucẽ
continebitur qr acceti num̃o
fuit. Item si quis uinũ ꝙ hit

Expanded text:
stinguitur legatum. Si acetum quis legaverit, non continebitur legato acetum quod vini numero testator habuit: embamma autem continebitur, quia aceti numero fuit. Item si quis vinum
Abbreviated transcription (Latin):
Ostiuante sticho qͥ Marceua
codem testõ lib̾titem et fid̾icõ¬
missariam hr̃ditatem accepat
ħrs suspectam adiit. moxsticꝰ
añquam moram ĩcapiendam
ħroitatem faccͥt. decessit relicto
hroc ticio. quero an ĩtitium si
nolit recipere froĩcõmissarium
is qui cõpulsus est adire h̾roi¬
tatem confestim ei restitueret
de manumisso dum tixat scã¬
tus consuito comp̾hñsum est
nec ħrdis fcã est m̃tio pocest tñ
cuenire ut restõm distułit ⁊ he¬
res. ueluti si pecumam ei debu¬
erit defunctus quam retin̾e
malu̾it qmͣ petc̃. Ccterum exi¬
stimo rocm idem ĩ ħ̾rdem ciuis
constituendum ꝙ in illum
stitutum est. cu.n. recusat ꝙͣ

Expanded text:
ostulante Sticho, qui eodem testamento libertatem et fideicommissam hereditatem acceperat, heres suspectam adiit: mox Stichus, antequam mor‹a›m in recipienda hereditate faceret, decessit relicto herede Titio. quaero, an in Titium, si nolit recipere fideicommissam heris, qui compulsus est adire hereditatem, confestim ei restituet, de manumisso dumtaxat senatus consulto comprehensum est nec heredis facta est mentio. potest tamen euenire, ut restitutionem distulerit heres, ueluti si pecuniam ei debuerit defunctus, quam retinere maluit quam petere. ceterum existimo idem in herede eius constituendum, quod in illo constitutu
Abbreviated transcription (Latin):
berentur ea quoq debi. ¶Insf̃¬
ctis domibus legitis grabatu
argento in aurato tertus mor¬
tis ticie tempore in domibus ñ
est reptus s in orreis tintis p
conditus. que anis quor prai

Expanded text:
berentur, ea quoque deberi.Instructis domibus legatis crabattus argento inaurato tectus mortis Titiae tempore in domibus non est repertus, sed in horreis tantisper conditus: quaero, an is quoque pra
Abbreviated transcription (Latin):
computetur ci quod deb quã¬
uis cum aditione cofusũ sit.
De ipensa monumti nõie fcã
queritu an deduci debeat. et

Expanded text:
computetur ei quod debet, quamvis aditione confusum sit. De impensa monumenti nomine facta quaeritur, an deduci debeat. et
Abbreviated transcription (Latin):
Eo et alus dabit Paule¬
proconsul curatores qui re¬
br suis suis supcesse non
possunt. uł dori iubebit.
nec dubitabit filium quo¬
q pri curatorem dari. ¶p̃.¬
Dm oclib̾ant sudes ĩstitu¬
ti adire bonis ap̾core cura
lium ꝑtinet pietas eĩ pen¬
tibus et si in cqualis de be¬

Expanded text:
ed et aliis dabit proconsul curatores, qui rebus suis superesse non possunt, vel dari iubebit, nec dubitabit filium quoque patri curatorem dari. Dum deliberant heredes instituti adire, bonis a praetore curatlium pertinet: pietas enim parentibus, etsi inaequalis e
Abbreviated transcription (Latin):
bus queritur tres ptes fi̾
debnt ex quibus una ꝑtinr
ad filium qui in potestatere¬
mansit altera ad nepotem
qui ĩ locum filu acoptatus ẽ.
t̃cu ad emancipatum filiũ
et nepotem qui in potestate
remanẜat ita ut p̾ri soli ei cõ¬
ferat. eum quo bonorum poᷤ¬

Expanded text:
eritur, tres partes fieri debent, ex quibus una pertinet ad filium qui in potestate remansit, altera ad nepotem, qui in locum filii adoptatus est, tertia ad emancipatum filium et nepotem, qui in potestate remanserit, ita ut pater soli ei conferat, cum quo bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
senatus ocoit cuius offõ
in primis ħ conuenit ex¬
cut̾e a aliuiroe possit pecu¬
niam ad extenuanoum el
alienum expediri querere

Expanded text:
senatus dedit, cuius officio in primis hoc conuenit excutere, an aliunde possit pecunia ad extenuandum aes alienum expediri. quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
antem repllit. et consiliumi
mutantis non aspnatur. unde
quid̃ filium emancipatum qͥ
dem bonis confe̾nois cauere
fr̃ibus uoluit. airoienoum
postea puci̾it si uell oblata
cautionc bñficium bonorucr
potest cum utoeri possõm re
conẜuare uoluit. s benigni¬
or est diuersa sñna. maxime cã

Expanded text:
antem non repellit et consilium mutantis non aspernatur. unde quidam filium emancipatum, qui de bonis conferendis cavere fratribus noluit, audiendum postea putaverunt, si vellet oblata cautione beneficium bonorum potest conseruare noluit: sed benignior est diuersa sententia, maxime c
Abbreviated transcription (Latin):
llorum et uestem et tectum
pupilli eratem etatem ecrã
contemplari ĩ qua constitut᷑
est is cui alim̾ta dec̾nuntur
in amplis tñ prĩmoniis posi¬
tis non cumulus pr̃imonii
s ꝙ exhitiomi frugaliter suf¬
ficit. modum aumentis da¬
bit. ¶S si non constat quis

Expanded text:
t vestem et tectum pupilli: aetatem etiam contemplari, in qua constitutus est cui alimenta decernuntur. In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis dabit. Sed si non constat, quis
Abbreviated transcription (Latin):
co. R. nõsic intpretandam scͥytu¬
turam de qua quentirrut fidei¬
comissu mutuefiat. ¶ te quero
si integrum p̾cuum relictum esse
uudeat᷑. in p̃cium portõis f̾ri ⁊ cob̾r¬

Expanded text:
ondit non sic interpretandam scripturam de qua quaeritur, ut fideicommissum inutile fiat. item quaero, si integrum praedium relictum esse videatur, an pretium portionis fratri et coher
Abbreviated transcription (Latin):
dicuus legauo nec legauit. quero
quid hus u̾bis reuctum iudeatur
cũ idut sup̃cautũ est duobproibꝰ
institutis defũct.a testatricee
m.ancipia hrditana duar ꝑsonar
fuisse ⁊ cocdicur nich̾ relctum sit de
ṗstandis mancipus nec possit u¬
tile fideicomissum putari ꝯugatũ
ꝑo sit. cum qͥd legasse se dirit mec
liccit iegati spemnec abħrde ut
upstarant᷑ mãcipia pecient testa¬

Expanded text:
is legauero', nec legauit. quaero, quid his uerbis relictum uideatur, cum, ut supra cautum est, duobus heredibus institutis defunctam test‹at›ricem et mancipia hereditaria duarum personarum fuisse, et codicillis nihil relictum sit de praestandis mancipiis nec possit utile fideicommissum putari, quod datum non sit, cum legasse se dixerit nec adiecerit legati speciem nec ab herede uti praestarentur mancipia petierit
Abbreviated transcription (Latin):
pc .n. is cui restituta est oñna
psequitur et tm̃ hrs quibq
indiciis conuentus est. aut
mittẽ. obstrictus mancbit. g
nonas alias cogetur restitue

Expanded text:
pe enim is cui restituta est omnia persequitur et tamen heres iudiciis quibus conuentus est aut mittere›, obstrictus manebit. ergo non alias cogetur restituere
Abbreviated transcription (Latin):
ta us ꝑftocicõmissum relicti
tũ si non soluatur ab hrdeł
co nominc caucatur. cumci¬
te sunt legitarium siue frõi¬
cõmissarium ptor legatorũ
rum causa in bonis est in cã
sit. nec usum quicquã hãt.¬
Rterdum licet colo Labeo¬
malo fec̾it hrs quominus hrs
res in causa hroitiria mancx̃
non pot̾it in possone enumle¬
gitarius mitti ucluiti silocũ
reugiosum fecerit ant quiõ
publice consecrant. scil ĩpi¬

Expanded text:
 fideicommissum relicta, tamen, si non soluatur ab herede uel eo nomine caueatur, cum cate sunt, legatarium siue fideicommissarium praetor legatorum rum causa in bonis est, in causit nec suum quicquam haterdum licet dolo malo fecerit heres, quo minus res in causa hereditaria maneant, non p‹o›terit in possessionem earum legatarius mitti, ueluti ‹si› locum religiosum fecerit aut quid publice consecrauerit p
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃to suo libtis lib̾tib q su
cybaria et uestiaria aubtis siũ
cisõ q ħrdibus prari uissit in¬
illa conoc̃one addita. quero an
si sine pr̃om libis idem lib̾tia¬
gant cibaria et uestiaria. accipe
baria prabitis pro arbitrio ur̃o
non ignorantes quot ex hus
caros hũcrim. ¶Ioem alio loco¬
ron yparium cõmendo ut ⁊ uo¬
biscum sint et cibaria p̾stetis
peteto. quero anoĩor cybaria
debeant dari an hiis quos com¬
mendauit ⁊ cum hr̃dibus cẽrꝰ¬

Expanded text:
libertis libertabusque cibaria et uestiaria a liberis suis eisdemque heredibus praestari iussit nulla condicione addita: quaero, an, si sine patroni liberis idem liberti agant, cibaria et uestiaria accipere baria praestabitis pro arbitrio uestro, non ignorantes, quot ex his caros habuerim'. item alio locronium Hypatium commendo: ut et uobiscum sint et cibaria praestetis, peto'. quaero, an omnibus cibaria debent dari an his quos commendauit et cum heredibus e
Abbreviated transcription (Latin):
On dubium est qui¬
tante debeint uolu¬
tates ẽc̃ corum qui m
hostili loco supp̃ma iudicia quo¬
quomodo oroinassent ibroc¬
n. distet coiocõ militum ab
principales seꝑarent. cum qͥ
in procinctu uersantur cum
crocm picła expiantur iura
quo ea m̃ito sibi uendicant.
om̃s igitur õm̃o qui cius st.
condcois ut iure militari te¬
stari non possint si in hostili¬
loco dep̾hendantur et illici
oecedant quom̃o uelint et
quomodo possint. testabun¬
tur. siuc p̾ses. quis sit proui¬
cie siue legatus sine quis aliuᷤ
iuire militari posse testari nulla
oubitatio est. inclassib om̃s
remiges et naute milites sũt
item uigiles sunt milites et

Expanded text:
on dubium est, quin debeant ratae uoluntates esse eorum, qui in hosticolo suprema iudicia sua quoquo modo ordinassent ibideenim distet condicio militum ab principales separent, tamen qui in procinctu uersantur cum eadem pericula experiantur, iura quoque eadem merito sibi uindicant. omnes igitur omnino, qui eius sunt condicionis, ut iure militari testari non possint, si in hosticolo deprehendantur et illic decedant, quomodo uelint et quomodo possint, testabuntur, siue praeses quis sit prouinciae siue legatus siue quis alius,iure militari posse testari nulla dubitatio est. in classibus omnes remiges et nautae milites sunt. item uigiles milites
Abbreviated transcription (Latin):
si cui uoles ex tota cognitõne
potes aũt et ceteros cognatos
faciutatem eligendi datam ex
recte mulicrem clecturam pp̃
graous froĩcommissi p̾scripto
deficiente u̾o gradu nepotur
ex cognatis quam uelit ꝑsõa

Expanded text:
si cui uoles ex tota cognatione potes autem ‹et› ceteros cognatos facultatem eligendi datam: exrecte mulierem electuram propter gradus fideicommissi praescriptos: deficiente uero gradu nepotum ex cognatis quam uelit persona
Abbreviated transcription (Latin):
um scriptum ẽet que pecũu
ꝓp̃ uxorem meam ad me per¬
uenit quinquaginta. tm̃de
quaginta debi alphenus na¬

Expanded text:
um scriptum esset: "quae pecunia propter uxorem meam ad me venit quinquaginta, tantundem quaginta debere Alfenus Va
Abbreviated transcription (Latin):
serici uł bõbicina que ĩouenda
p̾tingendi amiciendi ĩst̾nendi
ciciendi ĩcubandi ue causa para¬
ta sunt et que hus accessionis
uirilia pinlia aut mulicorra aut
cõmunia aut familiaria. uiriua
m̃ta stragula amsitapa et saga⁊
lum alium usum ptinent nisi
piulem ueluti toge p̾texte ancy¬
le clamroes ⁊ pallia que filiis m̃¬
lis cõpamus. ¶Mulicbria sũt
quib uir non facile uti potest
sinc uitupatione ueluti stole
pallu tunica caxpitola zone nu¬
tre que magis capitis tegendi
quam ornairoi causa sunt com¬
pata. plagule penula cõmunia
sunt quib promiscue utitur
mulier cum uiro ueluti si huĩ

Expanded text:
serica uel bombycina, quae induendi praecingendi amiciendi insternendi iniciendi inc‹u›bandiue causa parata sunt et quae his accessionis puerilia aut muliebria aut communia aut familiarica. uirilimenta stragula amfitapa et saga nullum alium usum pertinent nisi puerilem, ueluti togae praetextae aliculae chlamydes pallia quae filiis nostris comparamus. muliebria sunt, quibus uir non facile uti potest sine uituperatione, ueluti stolae pallia tunicae capitia zonae mitrae, quae magis capitis tegendi quam ornandi causa sunt comparata, plagulae penulae. communia sunt, quibus promiscue utitur mulier cum uiro, ueluti si ei
Abbreviated transcription (Latin):
isso testõ hrditas possideaturs ie¬
gitorum quro et ub̃tatum ro
hirda est. qr aliter quam ab hrde
dan non potunt. ħrditatis uero
sub hac condc̃one hrdicatis ꝑtẽ
dedit quam potuit pure daro q̃¬
re et si ita scriptum fuiss ticius
hrs esto quis quis mͥ ex sup̃scri¬
ptis hr̃s erit stichus lib̾. ⁊ hr̃si¬

Expanded text:
isso testamento hereditas possidetur, legatorum quidem et libertatium ratio habenda est, quia aliter quam ab herede dari non potuerunt: hereditatis uero sub hac condicione hereditatis partem dedit, quam potuit pure dar‹e›.Quare et si ita scriptum fuisset: 'Titius heres esto: quisquis mihi ex supra scriptis heres erit, Stichus liber heres
Abbreviated transcription (Latin):
atqͣr si p̃e pupillus exps cl¬
pc quid oxħroitate diminu¬
isset corrupiss ꝓdroisset
de possõre quor funoso que¬
ri potest. si quid ne in rerur¬

Expanded text:
atque ipse pupillus expers culpae quid ex hereditate deminuisset corrupisset perdidisset. de possessore quoque furioso ri potest, si quid ne in reru
Abbreviated transcription (Latin):
ui ex duabus ptibus ẜrs in¬
gitutus fuerit ex alia pure
ex alia sub condcone et ex pr¬
ra ĩsticutione adierit et oece̾¬
serit post ca qi conditio exti¬
ptinet. ¶Qui semel aliqua
ex pte ħrs extit̾it deficienci¬
um ꝑtes eciam inuitus. ac¬
cipit .i. cacite ei deficiencium
ptes eciam ĩuito accrescunt.
hroitatem. iam tunca morte¬
de functi successisse defuncto
intelligitur. Mrc̃
siuc suo siuc ex̃neo deferturr
ut .s. totam agnoscat. aut
a tota recedat ita se abstin̾e
potest pp̃ alium qui p̃suam
psonam non poterat. si tñc̾
ditores dieant. se contentos
cẽ eiꝰ portione qr non pocest
ex honcrari nisi deferatur cõ¬
dictio et altius ꝑte abstin̾e

Expanded text:
ui ex duabus partibus heres institutus fuerit, ex alia pure, ex alia sub condicione, et ex pura institutione adierit et decesserit posteaque condicio exstipertinet. Qui semel aliqua ex parte heres exstitit, deficientium partes etiam invitus excipit, id est tacite ei deficientium partes etiam invito adcrescunt. editatem iam tunc a morte successisse defuncto intellegitur. 55 Masiue suo siue extraneo defertur, ut aut totam adgnoscat aut a toto recedat, et ita se abstinere potest propter alium, qui per suam personam non poterat. si tamen creditores dicant se contentos esse eius portione, quia non potest exonerari, nisi deferatur condicio, et alterius parte abstine
Abbreviated transcription (Latin):
defuncti exemplo diffiliii
face ex tutela non debeat.¬
Ex duobus tutorib pupi¬
li altero defuncto adhuc im¬
pub̾e pupillo qui suꝑerat ex
psona pupilli sui urdice ac¬
cepto consecutus est cum u¬
sirrs quantum ex tutcla ad
tucorem defunctum puene¬
rat. quesitum est uroitio tu¬
tele quo expitur pubes fos u
trum cius tm̃ portionis que
abimtio qd̾ extutele rone cõ¬
uen̾at ad defunctũ cũ totu¬
torem usure ueniant an cciã
ris pupillo aucta post mortẽ
cius ad supstititem eque cuir
sorte tranlata sit. int trasferri
debuit. E si cam pecuniam ĩ
se u̾tisset. et oĩum pecumir
usuras pͥstandas qd̃ si pecina
remansiss ĩ rõnib pupilu p̾¬

Expanded text:
defuncti exemplo Diphili ia lucrum facere ex tutela non debet.Ex duobus tutoribus pupilli altero defuncto adhuc impubere pupillo, qui supererat ex persona pupilli sui iudice accepto consecutus est cum usuris, quantum ex tutela ad tutorem defunctum pervenerat: quaesitum est, iudicio tutelae, quo experitur pubes factus, utrum eius tantum portionis, quae ab initio quod ex tutelae ratione pervenerat ad defunctum contutorem, usurae veniant, an etiam ris pupillo aucta post mortem eius ad superstitem aeque cum sorte translata sit aut transferri debuit. respondit, si eam pecuniam in se vertisset, omnium pecuniarum usuras praestandas: quod si pecunia mansisset i
Abbreviated transcription (Latin):
tio ticio an demonstrom corporis
uł artificii uł officui ł neccessitu¬
dĩs uł affinitatis nichil interest.
nam demonstr̃o płmq que ute
nominis fungitur. nec int̾esti
fła an u̾a sit si c̾tum est quemte¬
ostendit condco fucura. ꝑ Omp̃

Expanded text:
io Titio" an per demonstrationem corporis vel artificii vel officii vel necessitudinis vel adfinitatis, nihil interest: nam demonstratio plerumque vice nominis fungitur. nec interest, falsa an vera sit, si certum sit, quem teostendit, condicio futuram. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
qui hr̃s executus est que
est. qd̃ cuipa tutoris pupil¬
lis ex ħroitare oesut possi¬
dec̃ cius estimatio ĩpeticiõe
hrditatis sine ulla dubita¬
tione fi debebit. ita u̾m est
si pupillo de ħroitate can¬
ccum si tutor erit ydoneus
a quo fuari possit ro qd pu¬
puius ex litis existimatioe¬
ne subierit. ¶ S si tutor sol¬
uendo non est uidendum
crit utrum calamitas pup¬
illi an detrũtum petitoris
si res fortuito casu itiss siłi

Expanded text:
s exsecutus est quae est: quod culpa tutoris pupillus ex hereditate desiit possidere, eius aestimatio in petitione hereditatis sine ulla dubitatione si pupillo de hereditate cauetiam si tutor erit idoneus, a quo seruari possit id, quod pupillus ex litis aestimatione subierit. sed si tutor soluendo non est, uidendum erit, utrum calamitas pupilli an detrimentum petitoris si res fortuito casu interisset, simi
Abbreviated transcription (Latin):
re dr. nec ꝑs ope intelli potest.
imo ⁊ inususfr̾. si queratur quan¬
tum hic caput cuius fructus da¬
tus est quintũ ad cetorũ legatorũ
estimationem aut eciam huir mo¬
di ip̃ius ne dodrantem excedat le¬
gatum nc̃cio ad uetẽm sũiam re¬
uercendum est. ¶ Siquis credi¬
tori suo ꝙ deb legiu̾it aut ĩucile
legitum erit si nullum cõmod̃¬
ĩ co u̾sabitur aut si pp̃ rep̾sentitio¬
nis puti cõmodum utile erit lex
quo filcidia ĩ co cõmodo locum
rẽbit. ¶ Si legitirius possõm
nactus est ⁊ non põt aduocan ei
res qr noluntater hr̃dis errantis
di ut ro qd̾ supͣ dodrantẽ est offe¬
ratursint̾dum oĩno nc̃cium est
solidum solui legitario int̾positi
stipułone quanto amplius quam
ꝑ legem falcidiam cepit edi uelu¬
ti si ea que apupillo legita sint ñ
excedant modum legis faltidie
ueremur autem ue ĩ pubcm con

Expanded text:
re debet, nec pars operae intellegi potest. immo et in usu fructu si quaeratur, quantum hic capiat, cui usus fructus datus est, quantum ad ceterorum legatorum aestimationem aut etiam huius ipsius, ne dodrantem excedat legatum, necessario ad veterum sententiam revertendum est. Si quis creditori suo quod debet legaverit, aut inutile legin eo uersabitur, aut si propter repraesentationis puta commodum utile erit, lex quoque Falcidia in eo commodo locum habebit.Si legatarius possessionem nanctus est et non potest auocari ei res, quia uoluntate heredis errantis edi, ut id quod supra dodrantem est offeratur.Interdum omnimodo necessarium est solidum solui legatario interposita stipulatione 'quanto amplius, quam per legem Falcidiam ceperit, reddi": veluti si quae a pupillo legata sint non excedant modum legis Falcidiae, veremur autem, ne impubere eo
Abbreviated transcription (Latin):
or het᷑. nemoem̃ eã sibi p̃t legẽdi¬
ce ut a pͥore ei reced̾e ñliceat. s ħ̃
ita demũ locũ hebit si spałr dirĩt
prioris uolũtatis se penituisse
quoluisseũ iegatarius plalega¬
ta accipiat. ¶Miles meuermi¬
litan delicto capitali dca smã per¬
mittente eo in iỹ siña qui dãp¬
nauit sicud testi faciendi ita fidi¬
cõmissi relĩquẽdi potatẽ ꝯsequit᷑.
anꝙͣ morafiat fid̾icomissarius
solus patit᷑ uot. auenus reu̾q̃tur.

Expanded text:
or habetur: nemo enim eam sibi potest legem dicere, ut a priore ei rec‹e›dere non liceat. sed hoc ita locum habebit, si specialiter dixerit prioris uoluntatis sibi paenituisse et uoluisse, ut legatarius plura legata accipiat. Miles in eum ex militari delicto capitali dicta sententia, permittente eo in ipsa sententia qui damnauit, sicut testamenti faciendi ita fideicommissi relinquendi potestatem consequitur. antequam mora fiat, fideicommissarius solus patitur, licet alienus relinquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cipienoos quare forte tm̃sit
es auenũ ut nichii detracto
scquenter institutiones iste
iexre fc̃as nullius ẽe mome¬
ti. et si forte faicior ĩterneni¬
ens recisionem legatorum¬
cc̃t fatura. hic offio urdicis
reciit ꝓceptiones istis ut ñ
piss uel aluro uel ecum ycc¬
ꝑtiones. ꝙ fi fu̾it ĩctum an

Expanded text:
iendos. quare si forte tantum sit aes alienum, ut nihil detracto eo dicemus institutiones istas ex re factas nullius esse momenti: et si forte Falcidia interueniens recisionem esset legatorum factur‹a, s›ic officio iudicis recidit praeceptiones istas, ut nopisset uel aliud uel etiam praeceptiones. quod si fuerit incertum, an
Abbreviated transcription (Latin):
filio ocfertur. ut puta ꝓponamꝰ
fuisse defuncte cõsangiuncũ erꝰ¬
q filiũ oclibante filio oeflicte
cosanguineũ obisse mox filiũ¬
suũ repudiasse m̃ris broitateq
an consanguinci filiꝰ aomitti p

Expanded text:
 ut puta proponamus fuisse defunctae consanguineum eiusque filium, deliberante filio defunctae consanguineum obisse, mox filium repudiasse matris hereditatem: an consanguinei filius admitti p
Abbreviated transcription (Latin):
distractus est uerroitio ꝑig¬
dus pupillo pignoratus sit
au uend̾e tutores possunt
hũc eĩ q̃i debitoris ħ est ali¬
enum uendunt si tñ ĩpetra

Expanded text:
uero distractus est, uenditidus pupillo pigneratus sit, an uendere tutores? hunc enim quasi debitoris, hoc est alienum uendunt. si tamen impetra
Abbreviated transcription (Latin):
ficit sub qualibet condc̃one
filium ħroem ĩstitui. s ita de¬
mum testm̃ ratum est si con¬
dictio fuit ĩ filii potestate cõ.¬
sroemus nunquid ĩcersit q̃
condicio fu̾it ascͥripta. utrũꝙ
moriente filio ipseri no potu¬
it. ueluci si alexairoriam ier
filius ħ̾rs esto.isq rome de¬
cessit/ anu̾o q̃ potuit et ext̾mo
uite moi̾to impleri. ueluti

Expanded text:
ficit sub qualibet condicione filium heredem institui, sed ita demum testamentum ratum est, si condicio fuit in filii potestate, consideremus, numquid intersit, quae condicio fuerit adscripta, utrum quae moriente filio impleri non potuit, ueluti 'si Alexandriam ierit, filius heres esto' isque Romae decessit, an uero quae potuit etiam extremo uitae momento impleri, ueluti
Abbreviated transcription (Latin):
re nr̃o añt. augusto rescͥptũ cur
non placeat intotum pro ma¬
numissa hec hatur. ut uxor du¬
cta suũ piariat nec mirsi sit ex
ẜui igenuũ nasci. cum ex cap¬
riua rescͥptum sit ĩgenuũ nasci
qͣre ausus suna dice̾ et si pr̃ hur
pũi er dem sortis fu̾it cuius m̃
moram passa i lib̾tate frõicõmis¬
saria. ip̃c q mora passus est suũ
cum pr̃i msci exemplo ciptuio¬
rum pentum cum quib reout.
crgo siue postea p̃r cimis posti
morã manumittatur recipiet

Expanded text:
ro Antonino Augusto rescriptum, cur non in totum pro manumissa haec habeatur, ut uxor ducta suum pariat? nec mirum sit, ex serua ingenuum nasci, cum et ex captiua rescriptum sit ingenuum nasci. quare ausim dicere, etsi pater huius pueri eiusdem sortis fuerit, cuius mater moram passa in libertate fideicommissa, ipseque moram passus est, suum eum patri nasci exemplo captiuorum parentium, cum quibus rediit. ergo siue postea pater eius post moram manumittatur, recipiet
Abbreviated transcription (Latin):
peditur quo minus cum pri¬
Lore marito de dote exꝑiatur.¬
Quo culꝑa uiri accroit ne doᷤᷤ
dotem repromis at h̾rdem in¬
stitũnt satis constit. nicħ am¬
plius uirum prestare debere
uroicio timpnato p̃s aliqua
bonorum eius publicctur fis¬
cus c̾ditoribus eius sitifface̾
necc̃e hr int̾ quos uxor quor
est. ¶ Si pr cum ducenta fili
csuc nomine docis gra pro¬
misiss pactus fu̾it nc amp

Expanded text:
peditur, quo minus cum priore marito de dote experiatur.Quotiens culpa uiri accidit, ne dos dotem repromiserat heredem instituerit, satis constat nihil amplius uirum praestare debere,udicio damnato pars aliqua bonorum eius publicetur, fiscus creditoribus eius satisfacere necesse habet: inter quos uxor quoque est.Si pater, cum ducenta filiae suae nomine dotis gratia promississet, pactus fuerit, ne amp
Abbreviated transcription (Latin):
upilius si fari possit lz huius
ctatis sit. ut cãm acquirende
rditatis non ĩtelligat. quã¬
dec̾nere talis etas põt. nõ ma¬
gis quã furiosus cum tuto¬
rere potest. ħ eĩ fauoradilit̾
ei pr̃atur.¶Ipianus.¬

Expanded text:
upillus si fari possit, licet huius aetatis sit, ut causam adquirendae hereditatis non intellegat, quamdecernere talis aetas potest, non magis quam furiosus, tamen cum tutoirere potest: hoc enim favorabiliter eis praestatur. Vlpianus
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. s cum eui hr̃ditas extͤ¬
beluano senatus consulto resti¬
tuta est. s⁊ cauenoum est hroi
a frocicõmissario ut si forte fun¬
dus fu̾it euictus a creditore h̃t
dum non putit. sr estimandũ
funoum qnͣti ualet sinehac cau¬
tione. hoc est qnͣti uendẽ potest si¬
ne cautions. ⁊ si potest tanti uen¬
dere non int̾posita cautione qnͣtũ
ficit qͣrta ꝑs bonor extrebelluo
transituras actiones. siminoris
retento eo q cest siłr ex trebellu
deouctis ducentis rogauit ħrõ
seio restitũc hroitatẽ. an .ccc. ho
nus fidcicõmissarius subeat. an
u̾o hactenus quatenus aol eũ
ex ħrditite puenit. Ius ait cõpetr
qurẽst aduersus cum trecento

Expanded text:
 sed eum, cui hereditas ex Trebelliano senatus consulto restituta est. sed cauendum est heredi a fideicommissario, ut, si forte fundus fuerit euictus a creditore, habeat dum non putat, sed aestimandum fundum, quanti ualet sine hac cautione, hoc est quanti uendere potest sine cautione: et si potest tanti uendere non interposita cautione, quantum facit quarta pars bonorum, ex Trebelliano transituras actiones: si minoris, retento eo quod deest similiter ex deductis ducentis rogauerit heredem Seio restituere hereditatem, an trecentorum onus fideicommissarius subeat an uero hactenus, quatenus ad eum ex hereditate peruenit?Iulianus ait competere quidem aduersus eum trecento
Abbreviated transcription (Latin):
si qd oatur. s melius est sensuz
magis quam u̾ba amplecti ⁊ cõ¬
ccones sicut ascribi ita et adimi
posse. ¶Cuinticio .e. testo legiᷤ¬
set et er̃o codicus. ita legass ticio

Expanded text:
 datur. sed melius est sensum magis quam uerba amplecti et condiciones sicut adscribi, ita et adimi posse. Cum Titio centum testamento legasset et eidem codicillis ita legasset: 'Titio
Abbreviated transcription (Latin):
iquis inter tutelas tres cm̃¬
cipati filiz sui tutelam adir¬
mistret anci ħ ĩnumcrum
ꝓccoit scio dubitatum. ĩuẽio
tñ scriptum cinancipate fili¬
c tutelam numari inter hon̾̃a

Expanded text:
quis inter tres tutelas emancipati filii sui tutelam administret, an ei haec in numerum procedit, scio dubitatum: inuenio tamen rescriptum emancipatae filiae tutelam numerari inter onera
Abbreviated transcription (Latin):
o pallioni legato lugooñ.¬
¶Si dodius macer quamuis
filius .fa. sit ydoneus tutor c̃ẽ
cirere non uult. ut filium
suum a tutela eximat. ⁊ ĩ hoc
artificio pseu̾auit. extimo
te huic fraudi recte occursu¬
rum. ut ex filius ⁊ ip̃e ad cu¬
telam libor dementis gen¬
dam compellantur. nam
Aius testõ suo igrouim

Expanded text:
o Pollioni legato Lygdonensi.Si Clodius Macer, quamuis filius familias sit, idoneus tutor esse cauere non uult, ut filium suum tutela eximat, et in hoc artificio perseuerauerit, existimo te huic fraudi recte occursurum, ut et filius et ipse ad tutelam liberorum Clementis gerendam compellantur.' 16 aius testamento Nigi
Abbreviated transcription (Latin):
Criptus ħrs contra que fili
impubes qui subiectus dici¬
tur ex cocõ primo bonorum
dib corum succe derroum erit
quod si non potuint adire hr̃¬
oitatem iure cessante. uł obli

Expanded text:
criptus heres, contra quem filius impubes, qui subiectus dicitur, ex edicto primo bonorum dibus eorum succurrendum erit: quid enim, si non potuerunt adire hereditatem iure cessante uel ob li
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuius cordictionem morte
de fecisse. ⁊or moriente co le¬
gati diem cessisse. ¶ Altera uͦs
sp̃es. condcois iuuo fiuo no
omͣittit neͣpotes rosditatẽ
Pru substituti sunt non es

Expanded text:
uius condicionem morte defecisse ideoque moriente eo legati diem cessisse. altera uero species condicionis uiuo filio non admittit nepotes ad hereditatem, qui substituti si non es
Abbreviated transcription (Latin):
pus autem us c̾cum us ĩfinitũ
comprehendantur que oĩa non
minlłs ĩ froĩcõmissis qmͣ ĩstitu¬
si ad obsequias fuius mei uenc¬
rit nisi post mortem ĩpłi non
possit. illa u̾o si fuio mco nupse¬
rit uel iuuente uł mortuo cesta¬
tore ĩpłi possit. prima quidem
ac t̾cia ex relatis condcoibus in¬
cnim nupẜit ĩpletur coirocõ se¬
cunda ad cͥtum tp̃e ascripta est

Expanded text:
tem uel certum uel infinitum comprehendatur: quae omnia non minus in fideicommissis quam in institu'si ad exsequias funeris mei uenerit' nisi post mortem impleri non possit, illa uero 'si filio meo nubserit' uel uiuente uel mortuo testatore impleri possit. et prima quidem ac tertia ex relatis condicionibus inenim nubserit, impletur condicio: secunda ad certum tempus adscripta est
Abbreviated transcription (Latin):
broitatem aoire. quomodo
absentes ꝑ nuncium. s eci
am infanti non dubito om̃i¬
modo subueniendum. roq
ex siłitudĩc iuris cuuł ul ho¬
ñariis constituendum est. si¬
uc crum hr̃s iustitutus cẽt
non dubito pro hroc tutore
anctore ge̾re posse uroctur si¬
ue de bonorum possõne agi¬
tarctur peti ei ꝑtutorem põsse
ĩoq hẽs compelli ꝑtutorem po¬
test adire et restitu̾e ẜrdititẽ
quo exemplo et mutus qui nͥ
intelligẽ potest. ꝑ procurato¬
rem adinuatur. ¶Si sigule
res ab hr̃de tradite sunt uissu

Expanded text:
itatem adire, quomodo absentes per nuntium. sed et infanti non dubito omnimodo subueniendum idque ex similitudine iuris ciuilis uel honorarii constituendum est: siue enim heres institutus esset, non dubie pro herede tutor‹e› auctore gerere posse uidetur, siue de bonorum possessione agitaretur, peti ei per tutorem posset. ideoque et heres compelli per tutorem potest adire et restituere hereditatem. quo exemplo et mutus, qui nihil intellegere potest, per curatorem adiuuatur. Si singulae res ab herede traditae sunt iussu
Abbreviated transcription (Latin):
iains p̾ousr domibeẽt. ad me¬
uiũptinẽt. Nan sui quos ercofũdo
ret᷑. ¶ Seruos ereis dẽfũdis. alus¬
legatos datos diminiisse filii iegat¬

Expanded text:
iis uel domibus esset, ad Maeuium pertineret? et an serui, quos ex eo fundo retur. seruos ex isdem fundis aliis datos deminuisse filii legat
Abbreviated transcription (Latin):
Qui corporis item qui ex co¬
llegii ure excantur acolle¬
garum filior q cor atutela
non excusantur. exceptis
mum miliarium ab urbe
filiorum collegar suoꝵ

Expanded text:
Qui corporis, item collegii iure excusantur, a collegarum filiorumque eorum tutela non excusantur, exceptis ›um miliarium ab urbe filiorum collegarum suo
Abbreviated transcription (Latin):
Qter uestem uirilem et uestim̃¬
ta uiulia nichil int̾est. s difficł¬
tatem facit nicus legantis s ct
ip̃e solutus fu̾it uti quedam ue¬
ste que eciam mulierib conue¬
niens est itaq añ om̃a diceno
est cam legatam c̃ẽ de qua sense¬
rit testator non quare uera mu¬
liebris aut uirius sit. nam et qͥ¬
ntus mucius aut scire se qued
senatorem mulieribr senatoriis
uti soluitum qdͥ si legass muu¬
ebrem uestem non uidetur de
ca sensisse qua ip̃e quasi uirii
utebatur. Dapimus.¬

Expanded text:
ter uestem uirilem et uestimenta uirilia nihil interest: sed difficultatem facit mens legantis, si et ipse solitus fuerit uti quadam ueste, quae etiam mulieribus conueniens est. itaque ante omnia dicendum est eam legatam esse, de qua senserit testator, non quae re uera aut muliebris aut uirilis sit. nam et Quintus Titius ait scire se quendam senatorem muliebribus cenatoriis uti solitum, qui si legaret muliebrem uestem, non uideretur de ea sensisse, qua ipse quasi uirili utebatur. 34 I
Abbreviated transcription (Latin):
oebatur ꝙͣ qͣm si sub conoic¬
tione quis fundum icgassi¬
et uiam pure aue ꝓ pte fun¬
dum pure. pro pte sub con¬
ocone et uiam sine condede
si penroente ea.i egiti cessiss¬
dies. int̾iturum fore iue ie¬
gitum ut sensum est cum

Expanded text:
ebatur: quamquam si sub condicione quis fundum legasset, uiam pure, aut pro parte fundum pure, pro parte sub condicione et uiam sine condicione, si pendente ea legati dies cessisset, interiturum fore uiae legatum: ut responsum est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
pta aliqua sũma us re ecum¬
si in possõne minus quam
quarta ps cẽt. non amplius
principem pati uerroicatiuũ.
S si sine ulla preceptione ro¬
gitus fu̾it sroitatem restitu¬
ere plerum q qͣrta conata est
principib et ita. et ita diuus
trounus. et adianus sepsũt

Expanded text:
pta aliqua summa uel re, etiamsi in praeceptione minus quam quarta pars esset, non amplius principem pati uindicaturum. Sed et si sine ulla praeceptione rogatus fuerit hereditatem restituere, plerumque quarta donata est a principibus: et ita diuus Traianus et Hadrianus et
Abbreviated transcription (Latin):
putau̾it restituat totam hre¬
ditatem ne hona paciatissi
quis bona sua us om̃ia sua ro¬
gau̾it restitũe comissariamre¬
stitõnem ẽẽ intelugenoum
est. Qam meoꝵ ⁊ tuorum appl¬
latione uł actione contiu̾i oi¬
cendum est. ¶ Sigiuo fapi. s

Expanded text:
putaverit, restituat totam hereditatem, ne onera patiatur. Si quis "bona sua" vel "omnia sua" rogaverit restituere, fideicommissariam restitutionem esse intellegendum est: nam meorum et tuorum appellatione etiam actiones contineri dicendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Si muuer mortis causa res
ammoiit uiri deinde mortu
est maritus hr̃oitatis peticio¬
ne uł actione ad exhibendũ
consequi potit. ħrs ro qd̃ am¬
motum est. Affricinus l.¬

Expanded text:
Si mulier mortis causa res amoverit, deinde mortuus esset maritus, hereditatis petitione vel actione ad exhibendum consequi poterit heres id quod amotum est. Africanus l
Abbreviated transcription (Latin):
nus eciam dotales tam uen¬
dicatio quam condictio iuro
aduersus mulicrem cõpetit
et in potestate cius est quas
ucut actione uti. Marcunus
aicium sic habet locum si di¬
uorcu consilio res ammotei
fu̾int et sccutum diuorciir
fu̾it. s et si in mrimoĩo uxori
marito res subtrax̾it licet dceᷤ¬
set rerum ammotarum actio
tñ res ip̃as maritus coiroice̾ po¬
test. namiure gencium corrdici
puto posse res ab hus qui non
uit̾u crimen quo muucꝵpostu¬
lata est non oiffertur. Qaius.

Expanded text:
tam vindicatio quam condictio viro adversus mulierem competit, et in potestate est, qua velit actione uti. Marcianusdicium sic habet locum, si divortii consilio res amotae fuerint et secutum divortium fuerit. Sed si in matrimonio uxor marito res subtraxerit, licet cessat rerum amotarum actio, tamen ipsas res maritus condicere potest: nam iure gentium condici puto posse res ab his, qui non ulterii crimen, quo mulier postulata est, non differtur. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
On ao cxouintaxat ꝓtinet que
sepius sub diucrsis conocõib
scciam que primo pure dem̃
sub corroitõne danti.itaq qdõ
h̾rs pure darc uissus est q ue pu¬
re legatum est cum to ex ĩteru¬
allo sub condcone legatum est
post̾ius ursi prius sub condcõe
deinrde pure legatum est p̾sens
cebetur. ꝙ si pinc legatum est ex
continenti hrs sub cõditione i¬
campnatus aut rogatus est da¬
re. proiroe est ac si iniuncta sub¬
iecta scriptura tocm legitumeᷤᷤ¬
set. uelut p̾sens uendicari si hoc
uolint iegatarius uł cum cõ¬
ditio exticerit ab hroc possic pe¬

Expanded text:
on ad ea dumtaxat pertinet, quae saepius sub diuersis condicionibus, sed etiam quae primo pure, deinde sub condicione dantur. itaque quod heres pure dare iussus est quodue pure legatum est, cum id ex interuallo sub condicione legatum est, posterius ualet: si prius sub condicione, deinde pure legatum est, praesens debetur. quod sicontinenti heres sub condicione damnatus aut rogatus est dare, perinde est, ac si iuncta subiecta scriptura idem legatum esset, uel ut praesens uindicari, si hoc uoluerit legatarius, uel, cum condicio exstiterit, ab herede peti p
Abbreviated transcription (Latin):
Mpubes tutore auctore obli¬
gnitur eciam sitaceant. nam
cum pecumam mutuam ac¬
cepint quamuis nichil dicãt
auctoritate tutoris int̾posita
tenentur quare et si non debi¬
ci pecunia hus psonis soluti
fu̾it quimuis tacim tacuerũt
interposita cutoris auctoritaᷤ

Expanded text:
mpuberes tutore auctore obligantur, etiamsi taceant: nam cum pecuniam mutuam acceperint, quamuis nihil dicant, auctoritate tutoris interposita tenentur. quare et si non debita pecunia his personis soluta fuerit, quamuis tacuerint, interposita tutoris auc
Abbreviated transcription (Latin):
t̾dum ħ adiectio eque ħr¬
des sunto testatigris uolun¬
tatem hãt exprimͣit ut puta
primus et fr̃is inci filii cque
hroes sumpto. nam et iecad¬
iectio occlarat om̃s exiurili¬
bus ꝑtio institutos ue et la¬

Expanded text:
haec adiectio "aeque heredes sunto" testatoris voluntatem exprimit, ut puta "Primus et fratris mei filii aeque heredes sunto": nam haec adiectio declarat omnes ex virilibus partibus institutos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alt̾ius atq alt̾ius fuiroi pro
ptibus quis hroes instituit
purde hebitu q̃i non adiectis
ptibr ħroes scripti eent. n cĩ
facile ex diu̾sitate pͥdiorum
portiones ĩueniuntur ergo
nec ꝓtes nominass ab.
sto m̾ ouo ticui illus ĩsulc hr¬
des sũp̃to/ uic h̾ebuntouoti¬

Expanded text:
 alterius atque alterius fundi pro partibus quis heredes instituerit, perinde habebitur, quasi non adiectis partibus heredes scripti essent: nec enim facile ex diuersitate pretium portiones inveniuntur: ergo nec partes nominasset. Iaesto mihi, duo Titii illius insulae heredes sunto". habebunt duo Ti
Abbreviated transcription (Latin):
rib possrõc. iussurum ⁊ in¬
tĩm que urgebunt procu¬
ratores oistrahi iussurum.¬
¶Sr si sub condictione quis
hos institutus sit et graue
es auienum sit. ꝙ ex pena ẽ¬
scit. et maxime si publicũ
focbitum ĩminet ꝑ procu¬
ratorem soluendum ẽ es si¬
cuti cum nent̾ ĩ possõne sit

Expanded text:
surum et interim quae urguebunt per procuratores distrahi iussurum.Sed si sub condicione quis heres institutus sit et graue aes alienum sit, quod ex poena crescit, et maxime si publicum debitum imminet: per procuratorem soluendum aes alienum, sicuti cum uenter in possessi
Abbreviated transcription (Latin):
primã uxore p̾gnante fc̃i mox
aliam dur̾it cam qr pregnantẽ
fecit. oiemq suum obicrint e¬
oictum ambob sufficet uidel

Expanded text:
prima uxore praegnate facta mox aliam duxerit eamque praegnatem fecerit diemque suum obierit, edictum ambobus sufficiet, uidelicet
Abbreviated transcription (Latin):
cur. deiñde trimituͣs fiat at
cos ad quos sima. hr̃ditas
utror mo ꝑtineat. Nam hoc
graoatim consequitur ut
prius ex testõ delatam dci¬
de simam repiroiet idem
iuris in bonorum pꝰ ut pri

Expanded text:
tur, deinde transitus fiat ad eos ad quos legitima hereditas utroque modo pertineat: nam hoc gradatim consequitur, ut prius ex testamento delatam, deinde legitimam repudiet. idem iuris est in bonorum possessi
Abbreviated transcription (Latin):
iamoui institutus adimit¬
ti potest substituto iocus.
on est nr an succede potest
quam excluso hroc institu¬
to enemet g̾ ut necessa¬
rum sit remedium p̾toris
et rocirco denegandas pri¬
mo actiones et circa pstitu¬
endum tempus substituto
qr intra diem primo p̾stit¬
utum n adire hrdititem po¬
test n pro hr̃de gere. ¶s
autem qui t̾cio gradi scri¬
ptus est. si primo deliban¬
ce secuurous decedat ipse
mus diem p̾stitutũ intra
quem diem nisi aut adeat
auc pro ħrde gerat oenega¬
mus ei actiones. Qiuil.¬

Expanded text:
iu institutus admitti potest, substituto locus non est nec ante succedere potest quam excluso herede instituto. eveniet igitur, ut necessarium sit remedium praetoris et circa denegandas primo actiones et circa praestituendum tempus substituto, quia intra diem primo praestitutum neque adire hereditatem potest neque pro herede gerere. is autem, qui tertio gradu scriptus est, si primo deliberante secundus decedat, ipsemus diem praestitutum, intra quem diem nisi aut adeat aut pro herede gerat, denegamus ei actiones. Paul
Abbreviated transcription (Latin):
Dre ħrs dampñatus sic uł fun¬
oum c̃ẽt.si non dediss. xego
accepi et penum legatam et̃
transiatim eẽ in .x. si uolu̾it
penũ hr̃s dare et tunc peciu

Expanded text:
are damnatus sit uel fundum et, si non dedisset, decem, ego acc‹e›pi et penum legatam et translatam esse in decem, si noluerit penum heres dare, et tunc pecu
Abbreviated transcription (Latin):
deb̾i. cum interpellatur fu nõ
non dediss. S si int̾ea occesẜit
legitarius. tunc ħroi erꝰ nõ ni¬
si fundum deb̾i. namqr cum
oictum est ita pubuus fuoũ
oato. ꝓfectum est legitum et

Expanded text:
deberi, cum interpellat‹u›s fundum non dedisset, et, si interea decesserit legatarius, tunc heredi eius non nisi fundum deberi. namque cum dictum est: 'at Publicius fundum dato', perfectum est legatum et
Abbreviated transcription (Latin):
iegatum ĩ oiem erit. non cõ
ocone. qr oiffinitio lab̾onis ꝓ¬
banda est. oicentis id oemii
iegatum ad br̃dem legatarii
transire. ꝙ cerctum sit debitũ
os ẜroes instituam et si alter
ex hiis aocat ẜroitatem alic̾
legem ab om̃ib ẜroior non
erit quiõ supuacua conditõ¬
ea. s in portionem quid cołe¬
supuacua erit pinde atq si so¬
lo coh̾roe instituto co modo
legitum esset. U p̃.

Expanded text:
legatum in diem erit, non sub condicione, quia definitio Labeonis probanda est dicentis id demum legatum ad heredem legatarii transire, quod certum sit debitum duos heredes instituam et, si alter ex his adeat hereditatem, alicui legem ab omnibus heredibus: non erit pro superuacuo ea condicio, sed in portionem quidem cohesuperuacua erit, perinde atque si solo eo herede instituto eo modo legatum esset. 23