comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem hultri opdrit̾it.
ẽitius hr̃s sempni fũdu
septitõ ucrididit. ita sundus se¬
⁊ nunus quicꝗd semꝓnii iuris
crit tibi emptus tot nũnis. uacu¬
amq possesstinẽ tradidit. noꝙ fi¬
nes cius ⁊cm̃ostrauit. q̃ntur an
c̃pti iudicio cogẽdus sit ostẽac̾re
ex ĩstrumentis h̃ditariis quid
iuns tefunctus habuit.⁊ finos
ostõdere idi. id exea scriptura p̃

Expanded text:
. Titius heres Sempronii fundum Septicio uendidit ita: 'fundus Sempronianus, quidquid Sempronii iuris fuit, erit tibi emptus tot num mis' uacuamque possessionem tradidit neque fines eius demonstrauit: quaeritur, an empti iudicio cogendus sit ostendere ex instrumentis hereditariis, quid iuris defunctus habuerit et fines ostendere. respondi id ex ea script
Abbreviated transcription (Latin):
toris ẜuũ eunci. plint si ĩtantũ
p̃tium excessisse ꝓpoͣrias. ut ñ sit co¬
gitatum auc̃clitore d̃ tanta sum¬
ma. ueluti si ꝓponas agitatoramn
postta fac̾tũ .ł. pãtomimũ cuictu
ex̃. cum ꝗminimouenit p̃tio ini¬
quũ uitetur ĩ magnãquantitate
obligari uendicorem.¬

Expanded text:
toris seruum non euinci. plane si in tantum pretium excedisse proponas, ut non sit cogitatum a uenditore de tanta summa ueluti si ponas agitatorem postea factum uel pantomimum euictum esse eum, qui minimo ueniit pretio, iniquum uidetur in magnam quantitatem obligari uenditorem
Abbreviated transcription (Latin):
tionem uc̃clitor ercepit ut ĩqlino
liccat rabitait. ł colono ii ꝑfrui lict¬
at ad cc̾tum tempus. magis fuiꝰ
putalut ex u̾c̃dito esse actionem
temiꝙ tubd.ut. si iste colonus aã¬
pnũ codcrit. cmpiorẽ exempto a¬
genitm cogtre posse uẽditorom.ũ
ex locato cum colono xyutur.ut
ꝗcquid fu̾it ꝯsecutus eptori rd¬
dat. ¶ Edib distiactis uł legatis
ca eẽ gdium solemus dictie. q̃ q̃i
ut puta puttalia.¬

Expanded text:
tionem exceperit, ut inquilino liceat habitare, uel colono ut perfrui liceat ad certum tempus, magis esse Seruius putabat ex uendito esse actionem: denique Tubero ait, si iste colonus damnum dederit, emptorem ex empto agentem cogere posse uenditorem, ut ex locato cum colono experiatur, ut quidquid fuerit consecutus, emptori reddat. Aedibus distractis uel legatis ea esse aedium solemus dicere, quae quasi ut puta putealia
Abbreviated transcription (Latin):
familia cius fame lalorau̾it. ra
p̾tium tritici non fu̾oꝵ fame ne¬
catorum ꝯscquitur. noc maior
fit obligatio ꝙ tardius agitur. ꝙͣ¬
ius crescat. si uinum hodie płis
habet emptor. siuc ñ. quoniam
saltem hodic dãdum ẽ. ꝙiam o¬
lun dan oportuit. ¶ Si tibi sim¬
dum uendidero. ut cum ꝯductũ
ccita sũma hałtm. cx u̾ẽclito coo
noĩe actio est quasi in partes p̃ti
didero. ut nulla alii cũ quam muc
p̾stare ticlatius ait. mutãte uo¬
luntãtis potestatẽ cum habeit. sĩ¬
u. Si in qualitate sundi uen¬
ditor m̃titus sit.ñin modo cius
tñ tenctur empt̾ori pone eͥ diris¬
se cum quinquaginta iugera cẽ
uinee.⁊ qnquaginta p̃ti.⁊ pͣto plo¬

Expanded text:
familia eius fame laborauerit: nam pretium tritici, non seruorum fame necatorum consequitur. nec maior fit obligatio, quod tardius agitur, quamuis crescat, si uinum hodie pluris haberem emptor, siue non, quoniam saltem hodie dandum est tuit. Si tibi fundum uendidero, ut eum conductum certa summa haberem, ex uendito eo nomine mihi actio est, quasi in partem pretii didero, ut nulli alii eum quam mihi praestare. Trebatius ait mutandae uoluntatis potestatem eum habere sinum. Si in qualitate fundi uenditor mentitus sit, non in modo eius, tamen tenetur emptori: pone enim dixisse eum quinquaginta iugera esse uineae et quinquaginta prati et
Abbreviated transcription (Latin):
ccsis ꝯtuncri. qr si ñ specialit̾ ueĩe¬
rnt. adhexiltrdum dchis a¬
gi põt. ncꝙ crũ magis et matĩa
desa aut de cem̃tis. aut tt anmi
cauẽdum est. ue̾litori quam dt
cttĩs que sunt p̃tiosiora. lalt¬

Expanded text:
sis contineri. Quia, si non specialiter venierint, ad exhibendum de his agi potest. Neque magis de materia caesa aut de cementis aut de harena cavendum est venditori quam de ceteris, quae sunt preciosiora.
Abbreviated transcription (Latin):
redisse se refert. si ꝯuenerit ut ad
dicm p̾tio non soluto. uẽditori du¬
plum p̃starctur. in frautẽ ꝯstituc¬
tionũ uitgri adiectum ꝙ usurã le¬
gitimã cxcedit diisamꝙ cã com¬
missorie cẽ.ait. cum ca sp̃c ĩquit
ñ ftrus ulicitũ ꝯtrahatur. s lexcõ

Expanded text:
disse se refert, si convenerit, ut ad diem pretio non soluto venditori duplum praestaretur, in fraudem constitutionum videri adiectum, quod usuram legitimam excedit: diversamque causam commissoriae esse ait, cum ea specie, inquit, non faenus illicit
Abbreviated transcription (Latin):
nc alioqn ẽptor caputur ꝗ fortaᷤ¬
se si ħ cognouiss ł empturus ñ
cẽt ł minoris ẽpturus cẽt. si ccr¬
tioratus de loco certo fuiss. cum ħ
⁊ ap̃ uetẽs sit relitum in eius ꝑ¬
soaĩ ꝗ sic exceꝑat. ẜuitutes si q̃ de¬
respondert. si certus uenditor qb¬
dam personis ccrtas ẜuitutos d̾¬
it non admonusset ẽptorẽ. cx
empto cum teru̾ debeit. quanto

Expanded text:
alioquin emptor cap‹i›atur, qui fortasse, si hoc cognouisset, uel empturus non esset uel minoris empturus esset, si certioratus de loco certo fuisset: cum hoc et apud ueteres sit relatum in eius persona, qui sic exceperat: 'seruitutes si quae deresponderunt, si certus uenditor quibusdam personis certas seruitutes debere non admonuisset emptorem, ex empto eum teneri debere, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ci ꝙ ĩ altõ. C x inueniatur. si ĩ al¬
tero .x. desunit. ⁊ d̾his ita aput iałt¬
nem relitum ẽ.s an cxceptio to¬
ism ili ucclitori ꝓ futura sit põt
dubitari.utiꝙ si cxiguus modus
silue desit.⁊ plus inuincis hutatur
quam itpioitussum ẽ. anñ facit do¬
lo qui unt ꝑpẽtuo utitur. nec cm̃
quã alioqn dictũ est. ad ꝯpendiu¬

Expanded text:
in altero decem desint. et de his ita apud Labeonem relatum est. sed an exceptio doli mali uenditori profutura sit, potest dubitari, utique si exiguus modus siluae des‹i›t et plus in uineis habeat, quam repromissum est. an non facit dolo, qui iure perpetuo utitur? nec enim quam alioquin dictum est, ad compendiu
Abbreviated transcription (Latin):
et logatãoĩa. noc distinguc̾tunne
cuius respoctu ista sint relicta i tẽ
ꝙ ex opis ẜuus p̃stitit ucnditoĩ
c̃ptori restituẽtum c̃. nisi ĩo dics
traditionis ex pacto ꝓiogatus ĩ ut
dito actio uẽditori cõpctit. ad ea cõ¬
seque̾da q̃ ci ab emptore p̃staĩ opt̃¬
tẽti ¶ uenũt aũt in hoc iudicio ĩ¬
fra scripta.ĩ primis p̃tium q̃nt
ros uenit. itẽ usure p̃tii post dic
traditioius. nã cum re emptorĩ
fruitur. equissimũ est eum usu¬
ras p̃tii pentt. possesionẽ auto
traditam accipe delemus. ⁊ sipti¬
ria sit possessio. ħ crim solũ spec¬
tare deltinus anhãt faccultate
to. igẽcto. ꝯscquatur sũptus qui
facti sũt ũt distracta ut puta si qͥ
inccuficia distracta crogatum ẽ. sc̃¬
dito hoc noĩe actionem id̃ ⁊ si inĩ¬

Expanded text:
et legata omnia, nec distinguendum, cuius respectu ista sint relicta. item quod ex operis seruus praestitit uenditori, emptori restituendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut dito actio uenditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emptore praestari oportet. Ueniunt autem in hoc iudicium infra scripta. in primis pretium, quanti res uenit. item usurae pretii post diem traditionis: nam cum re emptor fruatur, aequissimum est eum usuras pretii pendere. Possessionem autem traditam accipere debemus et si precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facultatem to facti sunt in re distracta, ut puta si quid in aedificia distracta erogatum est: scrdito hoc nomine actionem. idem et si in a
Abbreviated transcription (Latin):
ĩo si partem p̃tii offerat. ñ dum cx
c̃pto actio. ueditor enim qͣi pigirꝰ
ittir̾e põt eam rẽ quã uerididit.
um̃ queritur si pars sit p̾tii solu¬
ta itotradita postea cuicta sit ut
cius iti ꝯscquetur p̃tium inte¬
grum exc̃pto agens. an u̾o quod
iam maturis ager distractus sit:
nit. expłatum ẽ¶si locatus ager fu¬
it.ꝓensioes utiꝙ ci ccde deidit qui¬

Expanded text:
ii partem offerat, nondum est ex empto actio: uenditor enim quasi pignus retinere potes‹t› eam rem quam uendidit. Unde quaeritur, si pars sit pretii soluta et res tradita postea euicta sit, utrum eius rei consequetur pretium integrum ex empto agens an uero quod ructibus iam maturis ager distractus sit, nit, exploratum est. Si in locatis ager fuit, pensiones uti
Abbreviated transcription (Latin):
ignoras uendidit diaftientim fa¬
cit. in ꝯtcmpnitione exc̃ptosait
n. ꝗ pecus mortosũ.aut tignũ iu¬
tiosum uendidit. siqd̃ ignoras ftr̾
ũ tãtum exẽpto actione p̃statu
quãto minoris ec̃m cmptus. si
id ita cc̾istisse̾. si uõ sciẽs reticuit. ⁊
cmptorẽ docꝙp̃. oiã crtrim̃ta que
ex ca q̃ptionc p̾tor traxit. prestatu
csiue igitur odos uitio tigni cor¬
ruer̃t. eclium estimationem siue
pocora ꝯtagione morbosi pocoris

Expanded text:
ignorans uendidit, differentiam facit in condemnatione ex empto: ait enim, qui pecus morbosum aut tignum uitiosum uendidit, si quidem ignorans fecit, id tantum ex empto actione praestaturum, quanto minoris essem empturus, si id ita esse scissem: si uero sciens reticuit et emptorem decepit, omnia detrimenta, quae ex ea emptione emptor traxerit, praestaturum ei: siue igitur aedes uitio tigni corruerunt, aedium aestimationem, siue pecora contagione morbosi pecoris
Abbreviated transcription (Latin):
emptoris int̾est. uoꝵ tam̃ ut pietiũ
recidit torli. ibidẽ ait. item cẽ. dicen¬
dum.⁊ si.aꝑte inuenditione cõp̃tẽ¬
datur. nicͥl cuictionis noĩe presti¬
tum iri p̃tiuu qd̾ teltri re cuictau
ꝯtractus hãc patitur ꝯuctionem ũ
emptor it̃ amitt̾cͥt. ⁊ pitĩ uendi¬
tor itinet. nin forte ĩqd siquis õs
istas supͣ scͥptas ꝯuentiones ittt¬
ꝑit. q̃ admodum icipitur ut uẽ¬
ditor nũmos acclpiat. quãius inõ
ad c̃ptorem non ꝑtineat. ueluticũ
futum iactum ictis apiscatore e¬
mitius aut ĩdaginam plagio po¬
sitis auc̃clitore. ł pantheram. aba¬
cupt. nam ⁊̃ si nichil cap̃ nichilo
minus c̃ptor pictium p̃stat ne¬
cesse halebit. s in supͣ scriptis con

Expanded text:
emptoris interest, uerum tamen ut pretium reddat teneri. ibidem ait idem esse dicendum et si aperte in uenditione comprehendatur nihil euictionis nomine praestatum iri: pretium quidem deberi re euicta, e fidei contractus hac patitur conuentione, ut emptor rem amitte‹re›t et pretium uenditor retineret. nisi forte, inquit, sic quis omnes istas supra scriptas conuentiones recipiet, quemadmodum recipitur, ut uenditor nummos accipiat, quamuis merx ad emptorem non pertineat, ueluti cum futurum iactum retis a piscatore emimus aut indaginem plagis positis a uenatore uel pantheram ab aucupe: nam etiamsi nihil capit, nihilo minus emptor pretium praestare necesse habebit: sed in supra scri
Abbreviated transcription (Latin):
croditor. ħcruim młtis ꝯstituc¬
uẽclitor p̃stabit. teriq ⁊̃ repro¬
nuttit de dolo. s ⁊ siñ repromi¬
serit. sciẽs trĩ sibi nõ obligata
uł ñ esse cius qui sibi obligauit
uẽliterit itnebitur exc̃pto. qr do¬
lum cum p̾stare dete osferidim
et el accessuꝵ ꝗd dixĩt. omnia qͥ¬
dan q̃ diximus uiit distucta in
hoc quoꝙ scq̃nda sunt ut tñ cuic¬
tiorus nomine ñinduplũ tore¬
atiͣr. s inħ tantum obligetu. ut

Expanded text:
ditor: hoc enim multis constituuenditor praestabit, denique etiam repromittit de dolo: sed et si non repromiserit, sciens tamen sibi non obligatam uel non esse eius qui sibi obligauit uendiderit, tenebitur ex empto, quia dolum eum praestare debere ostendimus. et ei accessurum qui‹d› dixerit, omnia quidem, quae diximus in re distracta, in hoc quoque sequenda sint, ut tamen euictionis nomine non in duplum teneatur, sed in hoc tantum obligetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ponsoꝵ ait. Emptoram. noxali iu¬
dicio ꝯtempnatum exc̃pto actõ¬
ne. id tantu consequi quãti
et ser stipulatu agͣat. et siuc defen¬
dat noxali uidicio. siue ñ. quii ma¬
nifestum fuit noxiũ ẜuum fius¬
se nichuominus uł exstipulitu
uel cxcmmpto age p̃õsse.¶ Io̾ncr̃
uit uc̃litorẽ inre trattrida dclere

Expanded text:
ponsorum ait emptorem noxali iudicio condemnatum ex empto actione id tantum consequi, quanti et si ex stipulatu aget: et siue defendat noxali iudicio, siue non, quia ‹mani›festum fuit noxium seruum fuisse, nihilo minus uel ex stipulatu uel ex empto agere posse. Idem Neratius ait uenditorem in re t
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ uenditor cau̾e cdebet ca
sana prestaie. ¶ et qui iumẽ¬
ta uendidit solct ita ꝓmittere
cẽ bnltre ũ oportet. ¶ Siquis
uiurginẽ se an̾c putaret. cũmuͣ¬
licr ueruss. et sciẽs errare eum
ueritor passus sit ulhibitionẽ
quitem exnanc cã non efse. uex
tñ e̾mpto competẽ actionẽ. ad
resoluendãm eptionem. et p̃tõ
restituto muller redoatur. ¶Is
qui uina emit. arre noĩe certa
sũmam dedit postea ꝯueneat ut
emptõ irrita fieret. uł exẽpto a¬
p̃tioꝙ numcrato.⁊ tradita re ãu¬
lus ñ rodoatur. qua actioe agẽn¬
dum ẽ utrumꝯdicatur quasi
obcausam datus sit ⁊ causafi
posse ccrteetiam condici poitrit
qr iam sinc causi apud uandito¬
rans uc̃ctiterit sugitiuuĩ non ce̾
p̃stan emptori oporitre ner̃ ait
Ide ne ratius criam si alienũ
ẜuum uendideris. furtis noc¬
xusꝙ solutũ prestare deltre ab
oĩb recept̾ũ ami ⁊ exempto ac¬
tionem cẽ ut halrũt licere emp¬
toricaueti. s ⁊ ut tradatur.

Expanded text:
que uenditor cauere debet ea sana praestari, et qui iumenta uendidit solet ita promittere 'esse bibere, ut oportet'. Si quis uirginem se emere putasset, cum mulier uenisset, et sciens err‹a›re eum uenditor passus sit, redhibitionem quidem ex hac causa non esse, uerum tamen ex empto competere actionem ad resoluendam emptionem, et pretio restituto mulier reddatur. Is qui uina emit arrae nomine certam summam dedit: postea conuenerat, ut emptio irrita fieret. Iulianus ex empto apretioque numerato et tradita re anulus non reddatur, qua actione agendum est, utrum condicatur, quasi ob causam datus siposse: certe etiam condici poterit, quia iam sine causa apud uenditorans uendiderit, fugitiuum non esse praestare emptori oporte‹re› Neratius ait. Idem Neratius, etiamsi alienum seruum uendideris, furtis noxisque solutum praestare te debere ab omnibus receptum ait et ex empto actionem esse, ut habere licere emptori caueatur, sed et ut tradatur
Abbreviated transcription (Latin):
sisine dolomalo stipulãti s factumẽ.
fubhac eͥ ꝯditione cõmittatur scipu¬
latio. ncqs tou sui p̃miũ ferit s si ꝙ¬
perit. ued pocunia.ł ambitione ł aduo¬
catum diuerse partis ł aliq̃ exhis qb
causam suã cõmiscrat. ex dou clausu¬
la potĩt ꝯuciu̾. e si aduasarium caui¬
de cucu̾uerut. ⁊ oĩosi nac uit tolo uer¬
satus ẽ. locum hatebit erstipuatu ac

Expanded text:
is factum est: sub hac enim condicione committitur stipulatio, ne quis doli sui praemium ferat. sed si qpit uel pecunia uel ambitione, uel aduocatum diuersae partis, uel aliquem ex his, quibus causam suam commiserat, ex doli clausula poterit conueniri, uel si aduersarium callide circumuenit, et omnino si in hac lite dolose uersatus est, locum habebit
Abbreviated transcription (Latin):
redempti in sit et pignore liba¬
to rechileitur. ¶ Si sub conditõ¬
ne homo emptiis fit. rcelhibito¬
na actione ante ꝯd tionem exn¬
stanttm ĩ utiliter agiti. qr non¬
dum ꝑsccta ẽp̃tio arbitrio iudu¬
cis. imꝑfccta fimri ñ po̾testiet iõ
et si cremptoł uenoito uol itclibi¬
toria ante actum fu̾cruit. exple¬
ta ꝯditione uitrũ agipottrit. in¬
t̃dum ctum si pura sit uenclu¬
tio ꝓpt̾ iuris ꝯditionem ĩ suspẽ¬
d est. ueluti si ẜuus in quo al¬
tonius usus fructus. altĩus pͥ¬

Expanded text:
redemptum, sic et pignore liberatum redhibetur. Si sub condicione homo emptus sit, redhibitoria actio ante condicionem exsistentem inutiliter agitur, quia nondum perfecta emptio arbitrio iudicis imperfecta fieri non potest: et ideo etsi ex empto uel uendito uel redhibitoria ante actum fuerit, expleta condicione iterum agi poterit. Interdum etiamsi pura sit uenditio, propter iuris condicionem in suspenso est, ueluti si seruus, in quo alterius usus fructus, alt
Abbreviated transcription (Latin):
rum itcdhibuerit. ñ rodhibiturus
alias.nisi riet eos fraudare. tanctur
geditoril ꝓpter mancipiũ uẽctĩtõ
pignus mͥanebit. obligatum ⁊̃ si
itdhibitus fu̾it ẜuus quem ad¬
modum si cũ alien̾assct. aut usu
fructum cius ñ rocte relhileltur ñ¬

Expanded text:
rum, redhibuerit non redhibiturus rum, redhibuerit non redhibiturus alias, nisi uellet eos fraudare, tenetur creditoribus propter mancipium uenditor. Pignus manebit obligatum, etiamsi redhibitus fuerit seruus: quemadmodum, si eum alienasset aut usum fructum eius, non recte redhibetur n
Abbreviated transcription (Latin):
citra ꝯsiliũs cius ꝗ ꝓsuasit. ¶ Sĩ¬
ẜuus incus boaside tibi ẜuicns
fugcnt ł sciens se mcum eẽ ł ig¬
rans. fugitiuus ẽ. nisi aĩo ad me
rtucrtendi id fcc̾it. ¶ Mortis con¬
sciente c̾a sibi facit. qui ꝓpitr ou
ncquitum malosq mores. flagi¬
tium ue aliꝙ admissu. moriẽ
sibi ꝯscisccr uoluit. ñ si tolorem
corporis ñ sustinc̃do id fccit. ¶ Si
quis fuũ cmerit.⁊ rapto couibõ
raptoꝵ actionc quadmuplum cõ¬
iniuriam passus ĩ iurie noie ege¬
nit. ñ redteͣt uenditori. alit foriã
atꝙ si toloris abaliquo ccso aut
q̃stione de cohabita emptor e¬
gerit. ¶aliquando etiam rechi¬
ltri mancipium debebit. licet esti¬
matora.i. quãto minoris agamꝰ
nam si ad co nullius sit.ptii. ut
ne expediat ꝗtẽ talc mancipiu
comino haldit. ucluti si furiosus¬
sit. aut uimaticũ. licet estimatou
autũ fucrit. officio tñ iudicis ꝯti¬
nebitur. ũ itddito mancipio p̃¬
tium icipiatur¶Siquis cum
ꝯfilium inissi fraudãor creclito¬

Expanded text:
itra consilium eius qui persuasit. Si seruus meus bona fide tibi seruiens fugerit uel sciens se meum esse uel ignorans, fugitiuus est, nisi animo ad me reuertendi id fecit. Mortis consciscendae causa sibi facit, qui propter nequitiam malosque mores flagitiumue aliquod admissum mortem sibi consciscere uoluit, non si dolorem corporis non sustinendo id fecerit. Si quis ne quadruplum coniniuriam passus iniuriae nomine egerit, non reddet venditori: aliter forsitan atque si loris ab aliquo caeso aut quaestione de eo habita emptor egerit. Aliquando etiam redhiberi mancipium debebit, licet aestimatoria, id est quanto minoris, agamus: nam si adeo nullius sit pretii, ut ne expediat quidem tale mancipium domini habere, veluti si furiosum aut lunaticum sit, licet aestimatoria actum fuerit, officio tamen iudicis continebitur, ut reddito mancipio pretium recipiatur. Si quis, cum consilium inisset fraudandorum credito
Abbreviated transcription (Latin):
ueclitori ꝯsulitur. dũ iumentai
ñ seꝑantur. similimõ ⁊ sitrigac
driga rtclhiltatur. ẜ siduoparia
mularũ sĩt. ⁊ una mulauitiosa
sit. ł par solum par itchibebitur
altum non si trĩnondum sint pa
naꝯstituta. s simꝑlicit̾ quatuor
mulc uno p̃t̾io uericrĩt. unius
crit mule redhibitio. ñ omniu
nam ⁊ si pͥola uenicr̃t. dicemis
imum ꝗtũ quitiosus ẽ non o¬
m̃em poliam redhib̾i oportẽ. hec
tio distractis. nͥ scpari non possut
ut puta tragedi.udmum.¬

Expanded text:
ta non separantur. simili modo et si triga adriga, redhibeatur. sed si duo paria mularum sint et una mula uitiosa sit uel par, solum par redhibebitur, alterum non: si tamenconstituta, sed simpliciter quattuor mulae uno pretio venierint, unius erit mulae redhibitio, non omnium: nam et si polia venierit, dicemus unum equum qui vitiosus est, non omnem poliam redhiberi oportere. haec etio distractis, nisi si separari non possint, ut puta
Abbreviated transcription (Latin):
ubiꝙ crũcurant ecliles ne cp̃to¬
res auelitorib cucumuciuant᷑
u̾ ecce płumq solent mancia.
uc̃se q̃ nouitia ñ sunt. quasi no¬
uitia distrahere adhoc.s. ut płis
uendant. p̃sumptũ esti crum ci
mãcipia que rudia sunt. simpli¬
ciora esse. ⁊ ad minisitria aptiora
et dociliora. ⁊ ad omẽ miusttriũ
habilia. tritanõ mancipia ⁊ uettra¬
na difficile est. itformait. ⁊ ad su¬
os mores formartiq igitur uena¬
titĩr scuĩt faciletecurri. ad noc¬
uitioꝵ emptionũ. idcuto ittr¬
polant uetcratoros ⁊ ꝓ nouitus
uẽlũt. ꝙ ne fiant. hoc cclicto odi¬
los tenũtiant ⁊ iõ siꝗd ignorãte
emꝑtore itaucnitrĩt. itdiltbi̾tur

Expanded text:
ediles, ne emptores a uenditoribus circumueniantur. ut ecce plerique solent mancipia, quae nouicia non sunt, quasi nouicia distrahere ad hoc, ut pluris uendant: praesumptum est enim ea mancipia, quae rudia sunt, simpliciora esse et ad ministeria aptiora et dociliora et ad omne ministerium habilia: trita uero mancipia et ueterana difficile est reformare et ad suos mores formare. quia igitur uenaliciarii sciunt facile decurri ad nouiciorum emptionem, idcirco interpolant ueteratores et pro nouiciis uendunt. quod ne fiat, hoc edicto aediles denuntiant: et ideo si quid ignorante empt
Abbreviated transcription (Latin):
b scragĩta. morbi aũ uitqiue cã
inep̾tis facicndis ĩ scx m̃sib ł
rint manno iudiciũ dabimus.
siuum̃ta paria simul ucrueñt
trũꝙ rhilta̾tur. ¶Loquinitur
cdiles inhoc clicto. de um̃tis it¬
dbitendis causi aũt huius eclic¬

Expanded text:
ta, morbi autem vitiive causa inemptis faciendis in sex mensibus, rint, in anno iudicium dabimus. si iumenta paria simul venierinttrumque redhibeatur". Loquuntur aediles in hoc edicto de iumentis redhibendis. Causa autem huius edic
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ nunquam uicanus ꝗ accodit.
ꝑlis est quam is ruus quenit.i
xronitur actio cxħ elicto incũ cu¬
ius maxima pars ĩuenditione
cictatem cocũt. ut ꝗquid agunt
te minor cẽt eclilitus actiones
tio litig̃at quanius actõ cxmp¬
to cum nigulł st ꝓportione qua so

Expanded text:
numquam vicarius qui accedit pluris est quam is servus qui venit. Proponitur actio ex hoc edicto in eum cuius maxima pars in venditione cietatem coeunt, ut quidquid agunt te minor esset, aedilicias actiones tis litigare, quamvis actio ex empto cum
Abbreviated transcription (Latin):
ta que sine cã turbantur.⁊ seor¬
tipsa erpiĩt. iitiosa esse clicũt᷑
Qui adamicum diũ depitcatur̾
ꝯfug̃. non est. fugitiuus. ãmo ⁊̃¬
sicamenit sit. ut ñ inpetrito au¬
xilio domũ non reucrtatur: non¬
dum fugituus c̃ qr non solumꝯ

Expanded text:
ta, quae sine causa turbantur et semet ipsa eripiunt, vitiosa esse dicuntur. Qui ad amicum domini deprecaturus confugit, non est fugitivus: immo etiamsi ea mente sit, ut non impetrato auxilio domum non revertatur, nondum fugitivus est, quia non solum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtineri cos uerius ẽ. s ricoris apu¬
pellatione ꝯtinebuntur. s cin
morbum faciunt. in ium̃tis
ñ adco. ut puta si mulus. cast
utilitate. cũ ad generandũ nu¬
quam sit habił. celiusquoꝙ sẽ¬
bit. ñ aĩa animalia castrata ob
id ipsum uitiosa cc̃. nisi ꝓpter
ipsam castrationem facta sunt
inbecillioea.⁊ iõ mulum ñ cñe
uiuosumfitẽ refert offiluĩ cai¬
stimasse. cquũ castratum sanũ
cẽ sicuti sp̃attͣ quoꝙy sanus est
s si emꝑte ignoraũ uenditore
sut crcmpto esse actionẽ. et ue¬
rim est quod offilius putat.
qussitũ est si mula tał sit ut
trãs iũigi ñ posit. an sina sit
⁊ ait popsanam esse plerasꝙ
ttniꝙ carrucarus talcs cẽ ut
ñ possint trãsungiatẽ ait. sic
nata sit co ingenio uit corpore
ut altum iugum ñ patiatur
sanam n cñt. ¶Non tantum
aut obmorbͥum u̾itiũ ue itti¬
uibitio locũ habebit ĩ iucntis
ueꝵ cuam si ꝯtradictũ ꝓmissũ¬
ue crit. locus itabibĩtioni fit¬

Expanded text:
tineri eos uerius est, sed pecoris appellatione continebuntur. Sed enim morbum faciunt, in iumentis non adeo: ut puta si mulus castrade utilitate, cum ad generandum numquam sit habilis. Caelius quoque scribit non omnia animalia castrata ob id ipsum uitiosa esse, nisi propter ipsam castrationem facta sunt inbecilliora: et ideo mulum non esse uitiosum. idem refert Ofilium existimasse equum castratum sanum esse, sicuti spado quoque sanus est, sed si emptor ignorauit, uenditor scit, ex empto esse actionem: et uerum est quod Ofilius. Quaesitum est, si mula talis sit, ut transiungi non possit, an sana sit. et ait Pomponius sanam esse: plerasque denique carrucharias tales esse, ut non possi‹n›t transiungi. Idem ait, si nata sit eo ingenio aut corpore, ut alterum iugum non patiatur, sanam non esse. Non tantum autem ob morbum uitiumue redhibitio locum habebit in iumentis, uerum etiam si contra dictum promissumue, erit locus redhibitioni
Abbreviated transcription (Latin):
rit. inorido deposuit. cũ ꝯductore ad
exhibẽdum agi potest. It̾ si mortuoꝰ
ductoit hĩs ex̾istat. cum hĩde agen¬
dum est s si nemo hr̃s sit.cũ honta¬
rio agendum.nã si anullo ĩquid pͥ¬

Expanded text:
xit, in horreo posuit, cum conductore ad exhibendum agi potest: item si mortuo conductore heres existat, cum herede agendum: sed si nemo heres sit, cum horreario agendum: nam si a nullo, inquit, p
Abbreviated transcription (Latin):
dum actionẽ posse te ꝯseꝗ u̾tollas.
sic tñ ut totum tollas ccitꝵ aluo
ñ posse. ¶ S ꝯ sixitis telata sit uic
tarat dampno ĩ ctiam d̾ pretcrito
dapo agri cauẽdum sit. ⁊ ait q̃ dep̃¬
quid ĩ tirm arcam. ł in tiuis edeo
cct ñ possitas itcm si quis factul¬
tattm restituctu ñ haaltat. licet possi¬
ut puta si ĩ fug̃a fuus sit. ads pla¬

Expanded text:
dum actionem posse te consequi ut tollas, sic tamen ut totum tollas: ceterum alias non posse. Sed et si ratis delata sit vi taxat damno an et de praeterito domino agri cavendum sit, et ait equid in tuam aream vel in tuas aedes icet non possideas. Item si quis facultatem restituendi non habeat, licet possiut puta si in fuga servus sit: ad
Abbreviated transcription (Latin):
popait s. ⁊ siquis ĩterdicturus rẽ ex¬
hiberi dosident audietur. Itẽ si optart
uclim ẜuũ ł quãlibet abam rẽ cuius
optio mitͥ relicta ẽ. ad exhitt̃dum ox
agere posse ꝯstat u̾ erhibitis possuc
uendicart. siquis uõ noxili iu¬
ditio ex ꝑir uelit. ad exhibẽdum eic
patus sit clesertere. actor uõ destira¬

Expanded text:
ait. Sed et si quis interdicturus rem exhiberi desideret, audietur. Item si optare uelim seruum uel quam aliam rem, cuius optio mihi relicta est, ad exhibendum me agere posse constat, ut exhibitis possim uindicare. Si quis noxali iudicio experiri uelit, ad exhibendum ei paratus sit defendere, actor uero destina
Abbreviated transcription (Latin):
fililus. f. legationis ł studioꝵ gͣ¬
tia abierit. et ł furtũ uel dãpnłi
ĩiuriã passus sit. posse cũ utili iu¬
dicio agere.ne dum pat̾ expecta¬
tur. impimita sĩt malcficia. qa
se subtrahut isq noxã ꝯtrax̾ und

Expanded text:
familias legationis vel studiorum gratia aberit et vel furtum vel damnum iniuria passus sit: posse eum utili iudicio agere, ne dum pater exspectatur impunita sint maleficia, quia se subtrahit is qui noxam commisit. und
Abbreviated transcription (Latin):
d uł. ait. si alt ex utigatoru c
iudicẽ solũ hĩtlem e ex partẽ feoe¬
rit. alius iudex necessario sum̃c̃¬
dus ẽ. qr iniquũ est aliq̃ suc iti
iudicem fie̾ri.
cessurũ crit. quo minus iuccxda¬
tus opãdari possit. mutaricuor
iuret p̃torhoc ẽ si forte occupatõ
aliqua iudict̃ non pauatur opã
iudicio dare. ĩcitente ĩ firmitate
uł nocessaria ꝓfictione ł rei suc
famiuaris perit᷑ulo. ¶ Si fuius
familias cxaliqua noxa ex quac

Expanded text:
us ait, si alter ex litigatoribus iudicem solum heredem vel ex parte fecerit, alius iudex necessario sumendus est, quia iniquum est aliquem suae rei iudicem fieri. Icessurum erit, quo minus iudex datus operam possit dare, mutari eum iubet praetor: hoc est si forte occupatio aliqua iudicem non patiatur operam iudicio dare, incidente infirmitate vel necessaria profectione vel rei suae familiaris periculo. Si filius familias
Abbreviated transcription (Latin):
eius riłus aduem̃tlitatem potestẽt
rator his inititutus ẽ. soluẽtio ñ
tandi ñ habẽt. quia hurꝰ pene cõsti¬
tuc̃ie ius ñ habeͤnt. si tñ quasitu¬
mulus tuosũ ł iniuriosum adu̾¬
sus colonos cesaris ꝓhibiut inp̃e¬
dia cesaris accocłe abstinẽ deleict᷑.
idꝙ diuꝰs pius iulio rescripserit

Expanded text:
esaris adire hereditatem potest et, rator heres institutus est, soluendo non tandi non habent, quia huius poenae constituendae ius non habent. Si tamen quasi tumultuosum vel iniuriosum adversus colonos Caesaris prohibuerint in praedia Caesariana accedere, abstinere debebit idque divus Pius Iulio rescripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
spcciauitrioge.e senatus ꝯsulto uł
ꝯstitũtinc prĩcipum tribuũtur.⁊
mãdata uiris dictione ñtrãsferũ¬
turquc iͦ iuit magistratus come¬
tur crrait magistrat᷑ ꝗ cum publi¬
ciiudicii raleant ex̾cit᷑ionẽ lege e
senatus ꝯsulto delegata. uclutile¬
gis iulie de adulterus. ⁊ siq̃ alie si¬

Expanded text:
specialiter lege vel senatus consulto vel constitutione principum tribuuntur, mandata iurisdictione non transferuntur: quae vero iure magistratus comtur errare magistratus, qui cum publici iudicii habeant exercitionem lege vel senatus consulto delegatam, veluti legis Iuliae de adulteriis et si quae s
Abbreviated transcription (Latin):
tas.dcinde actionc̃ adu̾sus me noĩe
cius ĩstituas. ñ est danda picti ꝯucriti
excoptio. nam ꝙ ipsis ĩ utile est. nec dẽ¬
fersõri competit. Iuł quoq scͥbit. si
pater pactus sit. nc.ase. ne uefilio ꝑe¬
latur magis osse ut pacti exceptio fi¬
lio famiuas dãdasit. set doli ꝓsit.c
fiui familu̾s pacͥsci põt ne de dote a¬
gat. cum suiuiris cẽ ccꝑit. ¶ Itom fi¬
uus. farulias de coꝙ sub ꝯditione ie¬
gatum. ccte paciscitur. Inhis qui ciꝰ

Expanded text:
inde actionem adversus me nomine eius instituas, non est danda pacti conventi exceptio: nam quod ipsi inutile est, nec defensori competit. Iulianus quoque scribit, si pater pactus sit, ne a se neve a filio petatur, magis est ut pacti exceptio filio familias danda non sit, sed doli prosit. Filia familias pacisci potest, ne de dote agat, cum sui iuris esse coeperit. Item filius familias de eo, quod sub condicione legatum est, recte paciscetur. In his, qu
Abbreviated transcription (Latin):
lp.isi hoc actum ẽ. ut dũtaxat a
reo ñ peditur. asidcuussore petatur. tẽ eͥ
siteiussor ex ceptione non utetur.

Expanded text:
isi hoc actum est, ut dumtaxat a reo non petatur, a fideiussore petatur: tunc enim fideiussor exceptione non utetur.
Abbreviated transcription (Latin):
rescriptum est abimꝑatore.
ubellõs agete papiniano. credito¬
rtm acebitore pignus ciric poͣsse
budris. ¶Si alicnans pignor
data fu̾it ⁊ creditor eam uedidĩt
uitennus an p̃tium ꝙ ꝑcepit ꝙ̃¬
croclitor. liłet t̃ebitorẽ ꝑsoniliac¬
tione pocie citcute. ꝙ u̾e n tͦctur¬
quali obligatioñe accbitore ĩt̃¬
posita. ccrte ee ħ canone cius ies¬
dactum id p̃tium. equs ꝓficcret
ccpitori quam creclitori lucri et¬
ccrct s quatum ꝗdẽ ad cioditore

Expanded text:
Rescriptum est ab imperatore libellos agente Papiniano creditorem a debitore pignus emere posse, bitoris. Si aliena res pignori data fuerit et creditor eam uendiderit, uideamus, an pretium quod percepit creditor liberet debitorem personali actione pecuniae creditae. quali obligatione a debitore interposita certe ex occasione eius redactum id pretium aequius proficeret debitori, quam creditoris lucro cederet. sed quantum quidem ad creditorem
Abbreviated transcription (Latin):
torc non potiussi. incebstor uibatus
c̃ẽt putauisi nulla culpa imputaĩ
crectitori p̾õit mancre debitorem o¬
bligatum quia eenccesfitate facta
uenditio non libat debitorem. insi
rocuma ꝑcepta põp. iuttm lectionũ¬

Expanded text:
re non potuisset, an debitor liberatus esset. putaui, si nulla culpa imputari creditori possit, manere debitorem obligatum, quia ex necessitate facta uenditio non liberat debitorem nisi pecunia percepta. Pomponius autem lectionu
Abbreviated transcription (Latin):
ut in coloco positum hr̃e ius scio nõ
labra eł tencras cucuinellas. ꝓdi̾tis
rałet.ãnio ꝯsiliũ omnos iuris ꝑiti
telerũt ut cum coagerẽt ius ci nõ

Expanded text:
ut in eo loco positum habere ius Seio non labra et tenes cucumellas positas haberet, Annio consilium omnes iuris periti dederunt, ut cum eo ageret ius ei no
Abbreviated transcription (Latin):
tur usufruetuarius. ł ꝯtimielioseĩ¬
uino sepe ntatur usufructu. ¶ Si¬
ẜui usus fructus legatus ẽ. cuitis
testator qͣi ministorionacuo utebat᷑.
si eũ disciplinis e arte ĩstituerit. usu¬
fructuarius uł arte cius ł peritia u¬
tetur. ¶ siꝗd cloatariinoĩe dcleat
uł siꝗd ob formnã aque ductus. q̃
ꝑ agrũ transit pendatur. adonus
usufructuarii& ꝑtinebit s. ⁊ siꝗd
appellationẽ uie. puto ħ quoꝙ fruc¬
tuariũ subituꝵ. ergo ⁊ ꝙ obtrãsitũ¬
excitus. ꝯfertur ex fructib. s ⁊ siod
municipio. nã solẽt possessores cer¬
tã pãtem fructuũ municipio uiuo¬
ri p̃tio adice solẽt ⁊ fisco sũctionem
p̾stare. n̾ onera ad fructuanũ pertiẽ¬
bũt. ¶ Siqua ẜuitus ĩposita sit fũ¬
cõ. necesse halebit fructuarius susti¬

Expanded text:
iose iniurioseue utatur usu fructu. Si serui usus fructus legatus est, cuius testator quasi ministerio uacuo utebatur, si eum disciplinis uel arte instituerit usufructuarius, arte eius uel peritia utetur. Si quid cloacarii nomine debeatur uel si quid ob formam aquae ductus, quae per agrum transit, pendatur, ad onus fructuarii pertinebit: sed et si quid ad collationem uiae, puto hoc quoque fructuarium subiturum: ergo exercitus confertur ex fructibus: sed et si quid municipio, nam solent possessores certam partem fructuum municipio viliori pretio addicere: solent et fisco fusiones praestare, haec onera ad fructuarium pertinebunt. Si qua servitus imposita est fundo, necesse habebit fructuarius susti
Abbreviated transcription (Latin):
sih ee fundo ligato ñcederẽt cũq
legatarius uendicass.. ã isit fund
aliquam ẜuitutẽ cassis deberet: a¬
ut si ex fitci cõmissicãcum fibic
dari iogatarius desidorairct. Iitles
ẜuitusem aliquã casis exciꝑe dete

Expanded text:
si hae fundo legato non cederent eumque legatarius uindicasset, an iste fundus aliquam seruitutem casis deberet aut, si ex fideicommissi causa cum sibi dari legatarius desideraret, heredes seruitutem aliquam casis excipere debe
Abbreviated transcription (Latin):
cũdum ciuis umetẽ uicinus siciq¬
liniũ fecerat. ex quo paries madec¬
scdut. ꝯsulebatur quẽ ad modur
poss uicinũ cog̾e ut sterquiniũtois¬
icret rdi. si inlocopublico id frcis
s.pĩtedictũ cogipose. s si ĩ pͥruri¬
f̃ecte stipulatus cẽt. possit pcã stipũ¬
ꝓhilddat aquã duccie. sui potesta¬
tẽ non faciebat. ne secũ agi poss. q̃¬
ist actor ꝗd sibi facic̃cdũs eẽt. Rydi
oportere p̾̃torem cã cognita iuber
rona aduersani possiteria ñ ante
inte discode. q̃ actori ius aq̃ ducẽ¬

Expanded text:
ecundum cuius parietem uicinus sterculinum fecerat, ex quo paries madesc‹eb›at, consulebatur, quemadmodum posset uicinum cogere, ut sterculinum tolleret. respondi, si in loco publico id fecisset, per interdictum cogi posse, sed si in priuanfecti stipulatus esset, possit per eam stipuprohibebat aquam ducere, sui potestatem non faciebat, ne secum agi posset: quaerit actor, quid sibi faciendum esset. respondi oportere praetorem causa cognita iubere bona aduersarii possideri et non ante inde discedere, quam is actori ius aquae ducen
Abbreviated transcription (Latin):
contrahentium manitesta ñ sił.
et hoc ius ademptores trãsuit᷑
sit. iuod uiris secũ hiꝰ cõpastuic
trixcrit. rdicũ id quoꝙ ius fũ

Expanded text:
contrahentium manifesta non sit, et hoc ius ad emptores transire. sit, aliquid iuris secum huius compascui traxerit. respondit, cum id quoque ius fu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗtemtcteri ĩtendit s aliquo mõ
litẽ ꝑdidit. culpa su. ñ est cquũ ħ
cessit litẽ aduersario. cetĩs dandar
cẽ actionẽ dedolo.celsus scripsis
idq ait sabino ptacuinet¬

Expanded text:
idem deberi intendit, sed aliquo modo litem perdidit culpa sua, non est aequum hoc cessit lite aduersario, ceteris dandam esse actionem de dolo Celsus scripsit, idque ait Sabino placui
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ aut alt̃ s si õs iudices mu
lum euenirẽt. ut partib cõmutatiᷤᷤ
eatẽ res esse estimaret᷑. s ⁊ ĩ młtise
cetĩs reb nã ⁊legionẽ eandẽ habeĩ
ex qua multi decessifiẽt. quoꝵ ĩ locũ
iss. cũ exillis nemo rĩc uiueret itẽ¬
ꝙ naue̾ si all eo sepe refecta cẽt. ut
nulla tabula ead̃ ꝑmaneret. q̃ nõ
noua fuiss nichilominus eãtem
eẽ existimari Qd̃ si ꝗs putaret par¬
tib cõp mutatis aliã rem fieri forit
ut cius ratione nos ip̃i non id̃ cẽ¬
mus ꝗ abihinc ãno fuissemus. p¬
terea ꝙ ut tphilosopbi dicerẽt ex ꝗ¬
b particulis minimis ꝯsisteremũ
hee cotidie ex nr̃õ corpore tocederẽt. a
qua ꝓpt̾ cuius iei spẽs catẽ ꝯsistort
rem quoꝙ eãdem esse ex istiman.

Expanded text:
us aut alter, sed et si omnes iudices mutlum euenire, ut partibus commutatis eadem res esse existimaretur, sed et in multis ceteris rebus: nam et legionem eandem haberi, ex qua multi decessissent, quorum in locuissent, cum ex illis nemo nunc viveret: itemque navem, si adeo saepe refecta esset, ut nulla tabula eadem permaneret quae non nova fuisset, nihilo minus eandem navem esse existimari. quod si quis putaret partibus commutatis aliam rem fieri, fore ut ex eius ratione nos ipsi non idem essemus qui abhinc anno fuissemus, propterea quod, ut philosophi dicerent, ex quibus particulis minimis constiteremus, hae cottidie ex nostro corpore decederent aquapropter cuius rei species eadem consisteret, rem quoque eandem esse existimari.
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ nõe eius accipielat. postulabat
auẽcutore fundi. ut ab eodefenderet᷑.
uẽclitor desiderabat caueri sibi. ratam
rem c̃ptorẽ abiturum. puto cum ue̾¬
ditorite rato satis daie derẽre. eia si
fũdum agẽti restitu̾it. nicͥl ꝓhibet do¬
minũ rempetert. ⁊cogi uẽditorẽ rũs

Expanded text:
dicium nomine eius accipiebat, postulabat a uenditore fundi, ut ab eo defenderetur: uenditor desider‹a›bat caueri sibi ratam rem emptorem habiturum: puto eum uenditori de rato satisdare debere, quia si fundum agenti restituerit, nihil prohibet dominum
Abbreviated transcription (Latin):
camrem testationẽ ap̃ presectum p̾torio
rocitauiti p̃fectus fide non harit᷑ a tessa¬
tioni. nullã iniuic riamlutisi titiuo
pasum cẽ agaio seio ꝓnũtiauit. quero
antestes quoꝵ testimoniu̾ reprobatu
c̃ss. quasi ex falso testimonio ĩter ĩ faoxᷤ
de qb queritur ĩ famium loco haberide¬
bc̃ãt. cum nõ oportet ex sentẽtia siue iu¬
sta siue ĩ iusta ꝓ alio habita aliũ p̃gͣmͣ.¬
a̾r.ctus fussiũm ĩ famiã non impõ¬
tat. s cã ꝓpter quã id pati meruit. si ca
fuit que ĩfamiã dampnato irrogat in
ceteris quoq generib penaꝵ. ead̃ forma
q sexus. noc si ⁊ cetĩ agnati. ł cogna¬
ti secũdum pietatis rationẽ ⁊ animi

Expanded text:
am rem testationem apud praefectum praetorio recitavit: praefectus fide non habita testationis nullam iniuriam Lucium Titium passum esse a Gaio Seio pronuntiavit. quaero, an testes, quorum testimonium reprobatum est, quasi ex falso testimonio inter infames de quibus quaeritur, infamium loco haberi debeant, cum non oportet ex sententia siue iusta siue iniusta pro alio habita alium pctus fustium infamiam non importat, sed causa, propter quam id pati meruit, si ea fuit, quae infamiam damnato irrogat. in ceteris quoque generibus poenarum eadem formae sexus nec non et ceteri adgnati vel cognati secundum pietatis rationem et animi
Abbreviated transcription (Latin):
in causa iudicati ex auctoritate
creclidit pocunã ⁊ acccp ypothe¬
cam.quamuis cũ alio ante oue¬
n̾at.u si ab co pocimiã acciꝑit. si
ros obligata. uicet ab hoc postea ac¬

Expanded text:
cati ex auctoritate credidit pecuniam et accepit hypothecam, quamvis cum alio ante convenerat, ut, si ab eo pecuniam acceperit, sit res obligata, licet ab hoc postea ac
Abbreviated transcription (Latin):
ypothete ue nominc sit res chga¬
ta. suic. alio possicc᷑nte pͥor crectito
uendicet ypothetatia acticẽ ⁊ illece¬
cipiat si non ꝯuenit ut sͥ res fit obti¬
ta ħ imodum supra celatum re¬
plit᷑abit .s ficum. alio possore cred¬
cari ci potest ypotroca ut tamẽ
prior cum eo agento. aiferat eirẽ.
¶Si q̃m nõ restituetut rem pignora¬
tam possessor ꝯdepnatus ex prefatis
mod̾is litis estimatioem exsol¬
ic fi soluta sit p̃ma pͥori crecdton.
q̃ueritur. ⁊ rocte puto. ħ adimitẽ

Expanded text:
nomine sit res obligata': siue alio possidente prior creditor uindicet hypothecaria actione et ille excipiat 'si non conuenit, ut sibi res sit obligata', hic in modum supra relatum replicabit. sed si cum alio possessore credcari ei poterit hypotheca, ut tamen prior cum eo agendo auferat ei rem. Si quoniam non restituebat rem pigneratam possessor condemnatus ex praefatis modis litis aestimationem exsolac si soluta sit pecunia priori creditori, quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
pignoris ficta. marito suo ĩ dotẽ
estimatũ dedit. si titio soluta sit
pocunu. ñ itto magis incuii pig̾
ꝯualesecre placebat. tc̃ erum pnio¬
re climisso. sequc̃s ꝯfirmãtur. pi¬
gnus. cimͣm its ĩ lonis tebitoris
inucniatur. ĩ ꝓposito autẽ man¬
tus emptdris loco ẽ atty idco qr
neq tunc cũ inciuo obligaittur.
ncꝙ cum titio solu̾ctur. u bonis

Expanded text:
marito suo in dotem aestimatum dedit. si Titio soluta sit pecunia, non ideo magis Maeuii pignus conualescere placebat. tunc enim priore dimisso sequentis confirmatur pignus, cum res in bonis debitoris inueniatur: in proposito autem maritus emptoris loco est: atque ideo, quia neque tunc cum Maeuio obligaretur n
Abbreviated transcription (Latin):
titit. ꝓ in halttu. ac si illo tpr̃e q̃
stipulatio ĩterpoñta ẽ. su s ꝯditios
ficta esset quod et mncluiꝰs est u
Si colonus ꝯuenit. uͥ inducta ĩ fim¬
dum illita ibi nata pignori essent
et ante qram ĩducat aui iem xp̃o¬
cam ĩ fundum ĩ durĩt. potior cus¬

Expanded text:
stitit, perinde habetur, ac si illo tempore, quo stipulatio interposita est, sine condicione facta esset. quod et melius est. Si colonus conuenit, ut inducta in fundum illata ibi nata pignori essent, et antequam inducat, alii rem hypoeam in fundum induxerit, potior
Abbreviated transcription (Latin):
creclidit p̾so ꝗ utrinq fecit. ip̃e
rpothecam accepit sine cubio p̾¬
upotheca ꝯuenit. dubiũ no est ꝙ
pot̾ior sit uc. m̃t clicm cũ alioc
b̾ io̾ cum alio tuai uoluntate soc¬
umdus potior etit pñia intem
souita ẜo. ainrursus teneatur tͥ
recte querit᷑ erit aũt facti qo agi¬
tanda ꝗd inter eos actum fit. ut¬
tu ut discedatur abypotrecã

Expanded text:
trumque fecit, ipse hypothecam accepit, sine dubio pohypotheca conuenit, dubium non est, quin potior sit, licet ante diem cum alio de idem cum alio tua uoluntate, secundus potior erit: pecunia autem soluta secundo an rursus teneatur tibi, recte quaeritur. erit autem facti quaestio agitanda, quid inter eos actum sit, utrum, ut discedatur ab hypot
Abbreviated transcription (Latin):
te reiꝯsai. ¶ Siqs duos hoĩss
uno p̾tiemorit. ⁊ alt̃ in ea cã sit
ut redhileati. dcm̃ petatur p̃¬
tium totũ exceptio erit obiciẽ¬
da. si tñ pars pretis petatur. ma¬
gis dicctur. ñ noceit exceptioc̾
nisi forte ca sit cã inqua ꝓpter
cixium rocdilendum sit

Expanded text:
is duos homines uno pretio emerit et alter in ea causa est, ut redhibeatur, deinde petatur pretium totum, exceptio erit obicienda: si tamen pars pretii petatur, magis dicetur non nocere exceptionem, nisi forte ea sit causa, in qua propter cipium r
Abbreviated transcription (Latin):
res donetur nocesse ñ erit ea ir¬
ꝓmittẽ. que in reb ucãlib ecli¬
lco repmitti uibeat sane de to¬
iotoator obligare se ⁊ delit ⁊ solz
ne quod ligniñt ꝯtulit fraudi
consilio reuocetr nau¬

Expanded text:
etur, necesse non erit ea repromittere, quae in rebus uenalibus aediles repromitti iubent. sane de dolo donator obligare se et debet et solet, ne quod benigne contulerit fraudis consilio reuocet.
Abbreviated transcription (Latin):
tionc̃ ci dandam iab̾o ait. sitñ rost e¬
partum docubuerit. ꝓbãdum crit qͣi
u̾autudinc impedita. Iõ est ⁊si quis
furerẽceꝑit. nã qui furore impecuit᷑.
nis ꝓhibitus ñuenit. tẽpestatẽ sic
ĩteliger deltinus. siue maritñna.
siue terrestris fit. tẽmpestatẽ intei¬
to sit itinuĩ e naiugationi.uis fiu
minis q̃ sine tẽpestate. iccipiẽclas̃
ũi fluminis ĩtelligimus ⁊ si ma¬
gͥtudo eius impectim̃to sit. siue põs
souitus sit. ł nauign̾i nonstetit Si
quis tam cum xoiͤit n incidere in

Expanded text:
i dandam Labeo ait: si tamen post partum decubuerit, probandum erit quasi ualetudine impeditam. Idem est et si quis furere coeperit: nam qui furore impeditur, nis prohibitus non uenit, tempestatem sic intellegere debemus, siue maritima siue terrestris sit. tempestatem intelnto sit itineri uel naminis etiam sine tempestate accipienda est. Vim fluminis intelligimus, si magnitudo ejus impedimento sit, sive pons solutus sit, vel navigium non stetit. Si quis tamen cum posset non incidere in
Abbreviated transcription (Latin):
cio sistãm. offlius dandam mchi ex¬
dadam michi exceptionẽ adi̾sus onĩu
ait. ne ex dolo Iui dominus iucictur
Siuero sinc uolũtate domini suus
hoc fecit. sab̃ noxale iudiciũ dandu
ait nec factũ ẜuidiso obesse dełc. nͥ¬
actenus ut ip̃o careat. qm̃ ip̃ domĩ̃ eͥ
ꝗtolo fecit quo minus quis ĩ iudiciu̾
uocatus sistat. ĩ factũ actio competit
quanti actoris ĩterfuit cum sisti: dͦ
uidicio declucitur siꝗd amiyit actor
ob cam rem. ueluti sircus tp̃r dñiu
rci ĩterim sibi acqͣrat. aut actione ure¬
ratus fuerit. plane. ⁊sus ꝗdolo fcc̾it
quo minus ĩiudicio fis atur soluen

Expanded text:
cio sistam, Ofilius dandam mihi exceptionem aduersus dominum ait, ne ex dolo serui dominus lucretur. si uero sine uoluntate domini seruus hoc fecerit, Sabinus noxale iudicium dandum ait nec factum serui domino obesse dcio sistam, Ofilius dandam mihi exceptionem aduersus dominum dolo fecit, quo minus quis in iudicium uocatus sistat, in factum actio competit quanti actoris interfuit eum sisti. in quo iudicio deducitur si quid amiserit actor ob eam rem: ueluti si reus tempore dominium rei interim sibi adquirat aut actione liberatus fuerit. Plane si is, qui dolo fecerit, quo minus in iudicio sistatur, soluen
Abbreviated transcription (Latin):
apriore cielitore pignus liliutt
id̾ illud op pocumamꝰ creditã ilii
pignori tedisu.⁊ añ quam utriq
cieclitori solu̾cti debitum. itm abã
pͥori cicclitori uc̃diterat. croclitũq

Expanded text:
priore creditore pignus liberaret, idem illud ob pecuniam creditam alii pignori dedisset et, antequam utrique creditori solueret debitum, rem aliam priori creditori uendiderat credit
Abbreviated transcription (Latin):
tenis que generalit̾ accepit ẜua
n ñ potuiss. teficienlt scła ꝯuentõ¬
ne sccundus creditor ĩpignoree
postea dato. ñ tam potior quã soł
q̃ insccũda conuentione sccłus
circutor accep̃ nouatione rosteai¬

Expanded text:
 quae generaliter accepit, seruari non potuisset, deficiente secunda conuentione secundus creditor in pignore postea dato non tam potior quam soluquae secunda conuentione secundus creditor accepit nouatione postea
Abbreviated transcription (Latin):
ai Dom̃p.ł.xl. uariarum lectionu̾
scribit. si gratuitã habitationem
ꝯductor micͥ prestĩt. inuecta ai
me domino ĩsule pignori nõnõe
Item illud inquid uitendũ est uo¬
luntate domini induci pignus
ita ꝓoñc. ut ĩparte tebiti sit obligͣ
pignoridata ñt. bellissime intel¬
ligitur ħ ipõ ꝙ fiteiubeat. quodã¬
mõ mandart its suas cẽ oblig̾a¬
tas. sane sipostea sint cĩs ros y¬
pothece date. ñ crunt obligate.

Expanded text:
imo uariarum lectionum scribit, si gratuitam habitationem conductor mihi praestiterit, inuecta a me domino insulae pignori non esse. Item: illud, inquit, uidendum est uoluntate domini induci pignus ita posse, ut in partem debiti sit obligatpignori data sit, bellissime intellegitur hoc ipso, quod fideiubeat, quodammodo mandare res suas esse obligatas. sane si postea sint eius res hypothecae datae, non erunt obligatae.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat. ait e̾ manumissioni ñ osfi¬
cuntur tacite ĩtelliguntur yigͥ
si nominatĩ id non ꝯũe̾rũt u
uitendũ est no non oĩa uata.x
inducta. s ea sola q̃ ut ibi sint
nia utatim. põt croditor te fruc¬
tib rei sibi pignorate ad modñ
leoitimũ usuras retłnere.
t̾: Est differẽtia obligatoruꝵ
tione manistste pignoris no¬
mine tenetur ꝙ manumittẽ
mãcipia obliͣg sła pignori nõ
possumus. ĩ habitatoros aute
manumittĩmus.s. añ quam
pensionis noĩe ꝑcludantur.
tuc e̾ pignoris noĩe retenta oũ¬
cipia ñ lib̾abimus ⁊ de risus ẽ¬
nerpa iuris ꝯsultissq ꝑ fene

Expanded text:
bat: ait enim manumissioni non officuntur tacite intelleguntur pignori si nominatim id non conuenerit. Uidendum est, ne non omnia illata uel inducta, sed ea sola, quae, ut ibi sint,nia utatur, potest creditor de fructibus rei sibi pigneratae ad modum legitimum usuras retinere.gatorum tione manifestari pignoris nomine tenentur, quod manumittere mancipia obligata pignori non possumus, inhabitantes autem manumittimus, scilicet antequam pensionis nomine percludamur: tunc enim pignoris nomine retenta mancipia non liberabimus: et derisus Nerua iuris