comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃bus ordinibus sus pp̃atus
in secreta tamqͣ inissa telebẽa¬
turus uenit protessionaliter.
usqi ad suggestum aree que est
in capite gradiũ ub̃i super
faudistoriũ resideat Considẽ¬

Expanded text:
omnibus ordinibus suis preparet se in secretario tamquam celebraturus divina, et processionaliter exiens usque ad suggestum aree superioris, que est in capite graduum, super faldestorium ibi sedeat conseden
Abbreviated transcription (Latin):
locum ubi debet sũmꝯ pontisex
equitare et cum ipe pontifex
equũ astenderit teneat scep¬
trum satelles eius ⁊ arrepto
freno aliquantulũ ip̃m adex¬
tret moxq suũ equũ astẽdẽs
aplicum usq adeccłia fancte
marie intranspadiaIobi¬
dato sibi osculo adinuice nõ
prebitoria oĩbus illis ordi¬
nbus exhibere quibus ea
tum coronatur sumꝰ ponti¬
sub dyaconis bafilicarys et

Expanded text:
locum, ubi debet summus pontifex equitare. Et cum ipse pontifex equum ascenderit, teneat stapedium selle eius et arrepto freno allquantulum ipsum addextret. Moxque suum equum ascendens ificem usque ad ecclesiam sancte Marie in Transpadidato sibi osculo non presbiteria omnibus ordinibus exhibere, quibus ea, cum coronatur, summus pontisubdyaconis basilicariis et
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ad hostiũ basilice pñ̾
porta argentea nũcupatur
deducentibus eum huntm̃
Comite latauenẜ pallaty ⁊
primicerio iudiciũ romdoꝵ

Expanded text:
cum ad hostium basilice princPorta Argentea nuncupatur, deducentibus eum hincinde comite Lateranensis palacii et primicerio iudicum Romanorum,
Abbreviated transcription (French):
na et manto de positis acce
des eius aux quantũ sibi
tare pro persiciendis missaꝵ
ampulaz et stat ii donet põ¬
tifex adsede reuersus coĩcet

Expanded text:
na et manto depositis acceddes eius aurum, quantum sibi te pro perficiendis missaruampullam et stat ibi, donec pontifex ad sedem est reversus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑactib astenda rex adalta¬
re beati petri Ubi sũmus
pontifex recipit eum ado¬
sculum pacis sicut unũ de
cedit ad pulpitũ seu ambo¬
nem obi thalamus con¬
stenctus deligno et ordĩãta
depallys debet esse patus
biq cum suis archiepĩs¬

Expanded text:
actis ascendit rex ad altare sancti Petri, ubi summus pontifex recipit eum ad osculum sicut unum ex cedit ad pulpitum vel ambonem, ubi thalamus constructus de lignis et ornatus de palliis est ei paratus, et ibi cum suis archi
Abbreviated transcription (Latin):
samuel fecit poni armũ aute
saul cui dederat locum incapite
aute eos qui fuerant ĩuitati¬
Refert autes inter pontificis
et principis Unctio qͣr caput
pontificis crifinate consecrat᷑
brachiu aute principibs oleo
delinitur eot ostendatur qũta
sit differencia inter aucte Pon¬
tifitꝭ et principis potestate¬

Expanded text:
Samuel fecit poni armum ante Saul, cui dederat locum in capite ante eos qui fuerant invitatifert autem inter pontificis et principis unctionem, quia caput pontificis chrismate consecratur, brachium vero principis oleo delinitur, ut ostendatur quanta sit differentia inter auctoritatem pontificis et principis potestate
Abbreviated transcription (Latin):
eutra eccłia admediũ rote
ꝯgnitor generis humãi it̃¬
confessionez beati petri per¬
uenerit prosteruũt se inter¬
ram. Et prior dyaconor ⁊
super eum dicit letaniaz.

Expanded text:
intra ecclesiam in medio rotae conditor generis humaniconfessionem sancti Petri pervenerit, prosternit se pronus in terram et prior dyaconorum super eum facit letaniam.
Abbreviated transcription (Latin):
testaniẽto Nobi non solum
ungebatur faterdos sed etia
rexatq ꝓpheta sicut in libro
de et reuertete in domũtuã
perdesitum damastũ cuq p¬
ueneris illut unges aiabes¬
in regez super syriaz et yen
filiũ nãsi Unges rege suꝑ
isrł eliseũ auter filud̃ sapħat
qui est deabel ungel ꝓphaz

Expanded text:
Testamento non solum ungebatur sacerdos, sed et rex, et propheta, sicut in libro de, et revertere in viam tuam per desertum in Damascum; cumque perveneris illuc, unges Hazael regem super Syriam, et Jehu, filium Namsi, unges Regem super Israel; Elisaeum autem, filium Saphat, qui est de Abelmala,
Abbreviated transcription (Latin):
luã que est iuxta castellio
recipitur honorifice ibi aclero
urbis cum crucibus et thu¬
processionaliter deducitur
usꝙ ad gradus sancti petori

Expanded text:
linam, que est iuxta castellum recipitur honorifice a clero urbis cum crucibus et thuprocessionaliter deducitur usque ad gradus ‹basilice›
Abbreviated transcription (Latin):
consisceret abimpando Oxerci¬
diu Ances tituli impatorum
sungerentur senatus cenfuit
Ut augusti cesaris hoc tãtũ
nomen esset illoq is discing¬
ueretur aceteris genciũ regi¬
bus qd̾ et sequentibus cesaribꝰ¬

Expanded text:
ores dicti ab imperando exercidiu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus censuit ut Augusti Cesaris hoc tantum nomen esset, eoque is distingueretur a ceteris gentium regibus; quod et sequentes cesar
Abbreviated transcription (Latin):
tas erat se fecit negatãq sibi
ox erario peciua fragt foribꝰ
iñuasit protulitq exeoliuri
pondo quatuor milia cxxx¬
est Itãq instruitur Itri q¬
octoginta s octo chortes bri¬
plici ordine locauit. fuerut
autem peditum plusquã q̃¬
draginta milia equites in
siistro cornu sextenti in dex¬
tro quingens. Pterea re¬
ges multi senatores equitesq
uoman plurimi absq leui¬
um armaturã maxima
copia. Cesar similiter octo¬
gnnta chortes triplici ordine
dispofuit cui suerunt minꝰ
quã quadraginta milia pe¬
ditum equites mille ¶Uide
ibi et gemiere erat contractab
romanoꝵ Uires incapis
Pharsalicis adoccisionẽ mu¬
tuo tonstitisse quab si con¬
cordia rexisset nułłl ppłi¬
nulli reges finire potuissẽt
prima ꝯgressione equitatus
pompey pulsus sinistrã coo¬
peruit asteram nudauit de¬
inde cum dmi utriniq dubia
sorte cederentur atq exalia
parte pompeyus diceret ꝑte¬

Expanded text:
tatorem se fecit, negatamque sibi ex aerario pecuniam fractis foribus invasit, protulitque ex eo auri pondo quatuor millia cest. Itaque instruitur utrinquoctoginta et octo cohortes triplici ordine locavit: fuere autem peditum plusquam quadraginta millia: equites in sinistro cornu sescenti, in dextro quingenti, praeterea reges multi, senatores equitesque Romani plurimi, absque leuium armaturarum magna copia. Caesar similiter octoginta cohortes triplici ordine disposuit , cui fuerunt minus quam triginta milia peditum, equites mille. uidere ibi et gemere erat contractas Romanorum uires in campis Pharsalicis ad occisionem mutuam constitisse, quas si concordia rexisset, nulli populnulli reges ferre potuissent. prima congressione equitatus Pompei pulsus sinistra latera nudauit. deinde cum diu utrimque dubia sorte caederentur atque ex alia parte Pompeius inter hor
Abbreviated transcription (Latin):
peratori hec interposint uerba. Hebes enim gloriosissime fili
ante oculos reducere q̃ gratanter ꝗͣq iocunde supiori anno
mater tua sacrosancta romana ecclia te susceperit quanta cor¬
dis affectione prosecuta sit quantam tibi dignitatis pleni¬
tudinem contulerit et honoris et qualiter imperialis insigne
corone libentissime conferens benignissimo greimio suo tue sub¬
lumtatis apicem studuerit conforiere. Quibus uerbis id rancidu¬

Expanded text:
atis affectu. Debes enim, gloriosissime fili, ante oculos mentis reducere, quam gratanter et quam jucunde alio anno mater tua sacrosancta Romana Ecclesia te susceperit, quanta cordis affectione tractaverit, quantum tibi dignitatis plenitudinem contulerit, et honoris, et qualiter imperialis insigne coronae libentissime conferens benignissimo gremio suo tuae sublimitatis apicem studuerit confovere, nihil prorsus effi
Abbreviated transcription (Latin):
ita describuntur una ex parte flumine rheno latissimo
atq latissimo qui agrum heluetium agermanis diuidit alte¬
ra ex parte mont̾e uira altissimo qui est inter sequanos et
heluetios Tercia lacu lemanno et flumine rhodano qui pro¬
uintiam noftram abheluctiis diuidit Uerum fridericus.

Expanded text:
i continentur: una ex parte flumine Rheno latissimo atque altissimo, qui agrum Helvetium a Germanis dividit; altera ex parte monte Iura altissimo, qui est inter Sequanos et Helvetios; tertia lacu Lemanno et flumine Rhodano, qui provinciam nostram ab Helvetiis dividit. His rebus
Abbreviated transcription (Latin):
aqua uices acceperat nomme sponso tradidit. quos ambos
de hiuc summus pontifex ut inoris est sacendotum
templo multis elm ternioniis sanctificauit atq dedirx
Eornauit antem lȩticiam nuptialem tum aum̃ tempito
sub extremum enim uecis erat . tum natiua soli celiq cem¬
peries pene ad miptias contrahendas nata. Siquiđ liquer
numnꝙ̃ monni hispama irebis situm eẽ clementiore
Quod indicant cum alia multa. tum uero horti non tantũ¬

Expanded text:
a qua vices acceperat, nomine, sponso tradidit. Quos ambos a qua vices acceperat, nomine, sponso tradidit. Quos ambos dehinc summus pontifex, ut moris est sacerdotum, in templo multis cum cerimoniis sanctificavit atque deduxit. Exornavit autem letitiam nuptialem, tum anni tempus – sub extremum enim veris erat – tum nativa soli celioue temperies, pene ad nuptias contrahendas nata; siquidem liquet nusquam in omni Hispania urbis situm esse clementiorem. 2 Quod indicant cum alia multa tum vero orti non tantu
Abbreviated transcription (Latin):
perisosqs adeor noncadio etus quł dixirisctebat atce
iti mitiei sum et hinuli coror profissa dominatur am¬
bitcioa pealte sunt la tbre inpecriti hunmanatur amn
abditi ⁊ecesso sel ipsum sortaplo odtendebat papa ut alitfia
digtesse sunt e totum post dies cmpline clns papa inieo¬
acuit peesiuastp ut pnepimanum unde se conpelt en
ne causam suam abñtia ueluti diffidentia danare iudereture
Contendebant autem depapatu intria menibra lacerato. ac
tria capita diducto. benedicus qui clementi. Gregorius
qui in nocentio. Ioannes qui alexandro successenat Sed
cum prius celebrare nptias prnigenii decreuisset
impetrat ab eodem ut ualentiam ad sauificandos con=¬
ntifatia pompa que euni die coronationis certaret Ad¬
uenit sanctus episcopus palentinus ducens sponsa
promibus & uelut parens puellȩ cum henrico infante ꝗ
pro rege castelle perpinianum pergebat cimq om
nobilitate castellana Eam benedicens & scio & matts

Expanded text:
pere; usque adeo in vicario eius, qui dixit: «Discite a me qui mitis sum et humili corde», professa dominatur ambitio. Multe sunt latebre in pectoribus humanis atque abditi recessus. Id ipsum fortassis optendebat papa, ut aliqua digressi sunt. 7 Iterum post dies complures, cum papa in oadiit persuasitque ut Perpinianum una se conferrent, ne causam suam absentia veluti diffidentia damnare videretur. 8 Contendebant autem de papatu, in tria membra lacerato ac tria capita diducto, Benedictus qui Clementi; Gregorius qui Innocentio; Ioannes qui Alexandro successerat. Sed cum prius celebrare nuptias primigenii decrevisset, impetrat ab eodem, ut Valentiam ad sanctificandos connifaria pompa, que cum die coronationis certaret, advenit Sancius episcopus Palentinus ducens sponsam, pronubus et velut parens puelle, cum Henrico infante, qui pro rege Castelle Perpinianum pergebat, cumque omni nobilitate Castellana. Eam benedicens et suo et matris,
Abbreviated transcription (Latin):
qura exesubliti illos quos dam regulos sacer ẽt semy solintos ⁊ arns¬
picantes eorum fura licentiamꝑ tri deminutum adtatura fuat
Spra iustamas petu graui ac silaui colore candido fatis plenis mem¬
bras at datis lrobrsus. Et latub aũt est maiori fime e pompar
⁊ quispiam onuris inemorie a ragenum Rex intorpnocerq prope
totuuis hispanis maioriꝑ et cem̃pore & urarum spatio/. plis
enein trignita muilibus passuum libaqualata remotum ese tepla
sancte m ad populetum ubi reges aragonie sepeliunto. sta fecdiman:¬
dus Rex non ĩsepultra reguim castellȩ suorꝑ maior s inregir
Asapine ellat est Illic nemo tepiri qrli exea faimilia flut

Expanded text:
quia ex subditis illos quosdam regulos facerent, semper solicitos ac susquia ex subditis illos quosdam regulos facerent, semper solicitos ac suspicantes eorum iura licentiamque iri deminutum. 13 Statura fuit supra iustam, aspectu gravi ac suavi, colore candido, satis plenis membris ac satis robustis. 14 Elatus autem est maiori funerum pompa quam quispiam omnis memorie Aragonum rex, inter proceres prope totius Hispanie maiorique et tempore et viarum spatio. Plus enim triginta milibus passum ab Aqualata remotum est templum sancte Marie ad Populetum, ubi reges Aragonie sepeliuntur. Ita Ferdinandus rex non in sepulcra regum Castelle suorum maiorum, sed in regum Aragonie illatus est. Illinc nemo regum, qui ex ea familia fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
pautor acerennꝯ aleatores ut pesees exossus. Nilul enmm tom urei
rod cẽ exnsialat aleatoribus & blasfennio pro ab napug equos
ipe usist& q̃ prouo qui aderant diligentior quippe qui stgpes
eorumi nonmnia inpruiato quodam lbello habebat et quotiens ꝗp¬
piam uacaret q̃đ cõperendlum eẽt ad illimitanq̃ ephinitide
se ousirebar nen petentib sstatmm benesitia q nueeeade
ded duo hȩc prius animaduertebat an alctri i diutnmsꝰ cea et
analus dignior. Nibil intercedente peamnĩa contualitniz cig¬
reminia dauarus anxitq pecuma sua quam ecastella aduie¬
xerat Aracomant ualendiam catalonias. Iaeoq ȩꝓteforettr
non posse fluinsicentiam con suetam exercere intanta pro¬
uentiuim eoigrutate ex sus regnis solitus dices nõ agere rere
q uen plusq pesderetur donaret In pate monioreguliduenido cenax
quel qur aliemarent aiebat inimicos notiue eibi partre q̃ amicos

Expanded text:
punitor acerrimus; aleatores ut pestes exosus. Nihil enim boni viri punitor acerrimus; aleatores ut pestes exosus. Nihil enim boni viri adesse existimabat aleatoribus et blasfemis. Pro absentibus et quos ipse misisset, quam pro iis qui aderant, diligentior, quippe qui scripta eorum nomina in privato quodam libello habebat, et quotiens quippiam vacaret, quod conferendum esset, ad illud tanquam ad ephimeridem se conferebat. Nec petentibus statim beneficia indulgebat, sed duo hec prius animadvertebat an alteri indulctum esset, et an alius dignior. 11 Nihil intercedente pecunia contulit, nam eius minime avarus, auxitque sua pecunia, quam e Castella advexerat, Aragoniam, Valentiam, Cataloniam. Ideoque egre ferebat, non posse munificentiam consuetam exercere in tanta proventuum exiguitate ex suis regnis: solitus dicere, non agere regem, qui non plusquam posceretur donaret. 12 In patrimonio regali tuendo tenax, quod qui alienarent aiebat inimicos potius sibi parare, quam amicos,
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus solus fugauit et nisi dii obscitissent contru-¬
cidass& ita ut ne unus quidem fuerit superfuturus
Alter qui aliquantulum maior natuerat aut par
hectori fuit. aut fortior qualis fiut etiam Agamemnnon
Nam diacem atq diomedom fbrtiores hectote fiuisse
qui eundem portam sũpserunt inmanus hiehr
qubigunt Ittaq in hoc exrore non qui ciccepit sed
qui aledit consilium reprebendendrs est. fuit eñ
feral mandos pareum ge culeas hris sed ut illo seculo & uti his pana
noblitate nõ elocto. doctoꝵ tñ miurifice fiutrr & uoro ca list udis lottae
Nulli deresticorum salartum uoliut nmerari nisi qui testino¬
iuon a sacerdote attrilisset co annose et conse sum/e grpasar
Calicena donim cõmunicass& in henorem bedtissime urrginis
ad i ntibherã instituit ut fastiam alba quã stola uocãt transuersa
certa lege ieui merum ae precationũ ¶ Execrantum uimmnset

Expanded text:
exercitus solus fugavit et, nisi dii obstitissent, contruexercitus solus fugavit et, nisi dii obstitissent, contrucidasset, ita ut ne unus quidem fuerit superfuturus. Alter, qui aliquantulo maior natu erat, aut par Hectori fuit, aut fortior, qualis fuit etiam Agamemnon. Nam Aiacem atque Diomedem fortiores Hectore fuisse, qui eundem poetam sumpserunt in manus non ambigunt. Itaque in hoc errore non qui accepit, sed qui dedit consilium reprehendendus est. 9 Fuit enim Ferdinandus parum excultus litteris, sed ut illo seculo et ut in Hispana nobilitate non indoctus; doctorum tamen mirifice fautor et suorum ad studia hortator. Nulli domesticorum salarium numerari voluit, nisi qui testimonium a sacerdote attulisset eo anno se esse confessum et corpus ac calicem Domini communicasse. In honorem beatissime Virginis ad Anticheram instituit, ut fasciam albam, quam stolam vocant, transversam re certa lege ieiuniorum atque precationum. 10 Execrantium numina
Abbreviated transcription (Latin):
si resciserbat pr̃ti pęna plectebat. forte die quodam um ap̃đ
eum incer fatmiliares controuersia foret atq altercat io
uter prestantior inbello extitisset hector an acchilles Inter¬
uenit ioannes ferrandis quę siutq quę nam tanta ommiũ
altercatio eẽt: nemo enim non alterutri parti aderat. ubi
controuersiam audiuit absit inquit optae Rex ut hoc ap̃
te quȩri patiaris & fortissimum omnum ac longe preclaris¬
simum hedtorem cuni fedo ac flagicioso achille comparari
Qua ad monitione adductus Rex edixit siquis domi suģ
acchillem nominaret contimio ẽum iuinq̃ reuer ucum
exploderent. Caste quidem Rex as religiose Ez poannes
perite sane atq indlocte homo quidem grauis probris ꝑac
strentuis sed idiota. apud bbmerum natiq quiiã
scripsit longe abhorrent Achilles ac patcoclus ab ontu su¬
spicione plagitii quorum alter non modo hectore
sed omnes troianlos auxiliaresq pricipes atqz

Expanded text:
Si resciscebat, presenti pena plectebat. 7 Forte die quodam, cum apud Si resciscebat, presenti pena plectebat. 7 Forte die quodam, cum apud eum inter familiares controversia foret atque altercatio, uter prestantior in bello extitisset Hector an Achilles, intervenit Ioannes Ferrandis quesivitque quenam tanta omnium altercatio esset; nemo enim non alterutri parti aderat. Ubi controversiam audivit: «Absit», inquit, «optime rex, ut hoc apud te queri patiaris, et fortissimum omnium ac longe preclarissimum Hectorem cum fedo ac flagitioso Achille comparari.» Qua admonitione adductus, rex edixit, siquis domi sue Achillem nominaret, continuo eum nunquam reversurum exploderent. Caste quidem rex ac religiose, sed Ioannes imperite sane atque indocte, homo quidem gravis probusque ac strenuus, sed idiota. 8 Apud Homerum nanque, qui hec scripsit, longe abhorrent Achilles ac Patroclus ab omni suspitione flagitii. Quorum alter non modo Hectorem, sed omnes Troianos auxiliaresque principes atque
Abbreviated transcription (Latin):
sed iea ut paceni pore qneat et libercalio inator cellice e
timarisi meliginis sae meriti causa Iuadimet enar ao f¬
tana onaus St urebis porocerum et exelcenda fimbariter h̃
plurmnis eeoisuietuetre nonita facilis int ⁊erer hanitir eñ
exticerant sed qui nimõ elandi ferqs uolueei us gio se
undiges enttesee lincetũ dut aiti nere faciendo  sesur nõ
farle pose aatediro uuidetat Iuberet heminenen apouei et
Ab obscenitate non factorum modo sed etiam dittorpita
abhorrens ut pene nimius putaretur: cibi uiniq nullo
paratu adgulam s ob dignitatem personȩ magnifico et splen¬
tlido ueneris incredibili temperantia et ut apfirmabant
intra matrimonii sanctitatem. Nam ut incertum est cum
alia eumfemina post coningium habiusse usum ita ulla
non nocte cum uryore cubase compertum est. Neminez do¬
mesticorum patrebatu scortum indonium ducere licet
cuncta ut resciret flagitia domestica fieri non poterat

Expanded text:
sed ita ut pacem preoptaret. 5 Liberalis inter primos, sed non nisi religionis ac meriti causa: in admittendis ad intima domus turbis procerum et exercenda familiariter cum plurimis consuetudine non ita facilis, ut reges superiores extiterant. Sed qui nunquam claudi fores voluerit iis qui se indigerent et in cetu aut in itinere faciendo, siquem non facile posse accedere videbat, iuberet homini viam aperiri, et et responderet. 6 Ab obscenitate non factorum modo, sed etiam dictorum ita abhorrens, ut pene nimius putaretur. Cibi vinique nullo paratu ad gulam, sed ob dignitatem persone magnifico et splendido. Veneris incredibili temperantia et, ut affirmabant, intra matrimonii sanctitatem. Nam ut incertum est cum alia eum femina post coniugium habuisse usum, ita nulla non nocte cum uxore cubasse compertum est. Neminem domesticorum patiebatur scortum in domum ducere, licet cunta ut resciret flagitia domestica fieri non poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
qui regnum animo conceperat. & hęd pecuma nihil eẽ
dd illam quam erogauerat. quȩ tanta fuit ut eam nemo
unꝙͣ putasset tam cito faciendes sumptibus fius piturã
abuerat ille a patre telicta scrmia aureis drgentersq
pro regionum diuersitate numismatis refercta etp
fando uix cognitum est malleo cimrata lidq no
lauaritie modo sed lusus ac contumeliȩ gratia hospites
erpan qui permulto adeum famihariter duertebant sutt¬
tabantur ieuius nam generis pecimia indigerent Repori¬
dentes urs generis dut in quam quusq prouintilsra
iter haberet ⁊ ad dutebat ad scrima e quantum uellet
auaritee ⁊t actar̃darumq opum quod haud abrediii¬
yntas osses castigandumt succesitp filius qui beui

Expanded text:
qui regnum animo conceperat, et hec pecunia nihil esse qui regnum animo conceperat, et hec pecunia nihil esse ad illam quam erogaverat, que tanta fuit ut eam nemo unquam putasset tam cito faciendis sumptibus fuisse perituram. 8 Habuerat ille a patre relicta scrinia aureis argenteisque pro regionum diversitate numismatis refercta, et, quod fando vix cognitum est, malleo cuneata, idque non avaricie modo, sed lusus ac contumelie gratia. Hospites enim, qui permulti ad eum familiariter divertebant, sciscitabatur cuius nam generis pecunia indigerent; respondentes eius generis, ut in quam quisque provinciam iter haberet, adducebat ad scrinia, et quantum vellent avaricie iactandarumque opum, quod haud ab re divinitus esset castigandum. 9 Successitque filius, qui brevi
Abbreviated transcription (Latin):
quoq legatos tandem geauibus amicorum consiliis obteperãs
diisit ad regem tris legatos Raymundum perilios & grunciscũ
e iulla noua. & dalmaum cicereram qui pro absente ius¬
iurandum offerrent de fide regi prestandda ¶quibus uicissis
rexspopondit se habitur uni in eo honore comiterrit
ut melius inter regios filios sederet primigenio ac se¬
enndo prȩcedentibus Magistro sancti iacobi &e aagistro
Calatraue petroq eum sequentibus. hidulta quam im
primis poposcerat licentia ut si nunꝙͣ inconspetim regis
ueniret fralidi non esset. Ad hȩc linturum es alientm
quod ille contraxerat. & oppida quę oppugnauerat
adiedurumq incompensationem sumptuum quos feasse&
sexaginta milia auxeotum nec non aliarornamenta et
ãdiuiuamenta Parum constat an inregra fide comes
ferdinandum Rlegem agnoerit: promissoq admiserit
tin tempus exteal uoluerit dum reigerende adesser
oecasco. Nam̃ neq ullus honos satis sẽdiȩnus iudebtitur

Expanded text:
que legatos. 5 Tandem gravibus amicorum consiliis optemperans, dimisit ad regem tres legatos, Raymundum Perelios, Franciscum e Villanova et Dalmaum Cicereram, qui pro absente iusiurandum offerrent de fide regi prestanda. Quibus vicissim rex spopondit, se habiturum in eo honore comitem, ut medius inter regios filios sederet, primigenio ac secundo precedentibus, magistro sancti Iacobi ac magistro Calatrave Petroque eum sequentibus, indulcta quam in primis poposcerat licentia, ut, si nunquam in conspectum regis veniret, fraudi non esset. 6 Ad hec luiturum es alienum quod ille contraxerat et oppida que oppignoraverat adiecturumque in compensationem sumptuum quos fecisset sexaginta milia aureorum, necnon alia et ornamenta et adiumenta. 7 Parum constat, an integra fide comes Ferdinandum regem agnoverit promissaque admiserit, an tempus extrahi voluerit dum rei gerende adesset occasio. Nam neque ullus honos satis se dignus videbatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ferdmando maturiꝯ granatam ne dicaniꝯ aphrica sub¬
corsset. Siquidem constituerat non magis iuneto ꝙ
delecu militũ Aragoniȩ atq cascelle granatam irebe db¬
sidere bins e regione positis castus unis aragonũ Alg̾
eastellanorum ut certatim pro gloria gentis tł regiõ
dneitarent CSed non ningꝰ optum pemiapes culpa popuboꝵ
⁊ab eterno Iudice subtrauitur Nam magio subdito  asia
eum iinere intererat cuiꝯ fere inta situt inpleris esi¬
deee lutet exocundis sanc fuit tristibuo perensa¬

Expanded text:
Ferdinando maturius Granatam, ne dicamus Africam, subFerdinando maturius Granatam, ne dicamus Africam, subegisset. Siquidem constituerat, non magis numero quam delectu militum Aragonie atque Castelle, Granatam urbem obsidere, binis e regione positis castris, unis Aragonum, alteris Castellanorum, ut certatim pro gloria vel gentis vel religionis dimicarent. Sed nonnunquam optimi principes culpa populorum ab eterno iudice suptrahuntur. Nam magis subditorum quam sua eum vivere intererat; cuius fere vita, sicut in plerisque videre licet, ex iocundis sane fuit tristibusque permis
Abbreviated transcription (Latin):
ualetudo duos circiter merises eaq ois nobilitas suorꝵ regnoꝵ
atq castellȩ non ad id mõ oppidum confluxerat sed ãd ur¬
cina qͦ. Nam cuncti sedulitatem atq officiũ suus dedarar
studebant non tantum regi s filio. Ibi testamentu ꝯdidit
legata plurima reliquit ueligiosa pleraq ita ut non suppere¬
rent pecunis quas relinquebat ante se mortuuz stipendi¬
orum quȩ domesticis atq officialibus quocimq extompor
debebanturr ꝑ numerari uolilit et ab illis ipĩs cectior fieci
an ꝑnumerata essent chȩe atq ec̨tera ꝗ̃ ad auẽ salute ad do¬
mus incolumitatem ad regni stabilitatem pertmebar
uhi prouidit inter suorum alloquia atq amplexꝯ ad extre¬
mum usq halitum plane loquens uelue insopore soluerei
ammam efflauit quarto nonas aprilis amri sexeidecini
post millesimum quadringentesimumq. ¶Cuius obitu prę¬
maturo magnam non solum hispama illa uerum etilig
nomen christianium iacturam fecit. Nemo enim regurt

Expanded text:
a est valitudo duos circiter menses, eoque omnis nobilitas suorum regnorum atque Castelle non ad id modo oppidum confluxerat, sed ad vicinaquoque. Nam cunti sedulitatem atque officium suum declarare studebant, non tantum regi sed filio. 5 Ibi testamentum condidit. Legata plurima reliquit, religiosa pleraque: ita ut non suppeterent pecunie, quas relinquebat. Ante se mortuum stipendiorum que domesticis atque officialibus quocunque ex tempore debebantur, pernumerari voluit, et ab illis ipsis certior fieri, an pernumerata essent. 6 Hec atque cetera que ad anime salutem, ad domus incolumitatem, ad regni stabilitatem pertinebant, ubi providit, inter suorum alloquia atque amplexus, ad extremum usque halitum plane loquens, velut in soporem solveretur, animam efflavit, quarto nonas aprilis anni sextidecimi post millesimum quadringentesimumque. 7 Cuius obitu prematuro magnam non solum Hispania illa, verum etiam nomen Christianum iacturam fecit. Nemo enim regum
Abbreviated transcription (Latin):
contendisse dicendus est exmna magnanimitatis meruit
laudem. hunc subsecuti sunt Garaus preses & gulielmnus
montacla uectigalq suo prumerauerunt he reger
illi qui sibi soliũ utiq uõlebrent soluere coegisse uiderent :
Postero die Riex y nullis pręter domesticos pręmonitis exrirbe
excessit lectica yedtus. sel cum palam factum est ĩ ciuitate
partu letabantire ꝙ tanta tempestas sedata esset parti uiaẽ
resde a sgnatais lolebant ꝙ tali asus ciubus continelia afficeres

Expanded text:
contendisse dicendus est, eximiam magnanimitatis meruit contendisse dicendus est, eximiam magnanimitatis meruit laudem. Hunc subsecuti sunt Garaus preses et Guillelmus Moncada, vectigalque ex suo pernumeraverunt, ne regem illi, qui sibi solvi utique volebant, solvere coegisse viderentur. 6 Postero die rex, nullis preter domesticos premonitis, ex urbe excessit, lectica vectus. Id cum palam factum est in civitate, partim letabantur quia tanta tempestas sedata esset, partim vicem regie dignitatis dolebant, quia tali a suis civibus contumelia afficeretur,
Abbreviated transcription (Latin):
primgenio dicere ausi sunt die quodam indissensione
desuplicio sontis ciugdam nondum exiccatum eẽ atra¬
mentum quo exarata sunt instrum declarationis đ
successione & prȩter leges moreoq iam fieri Iguorabat
lid rei ip̃e rex nanq eo intempore incastris agebat
¶Qua audita uẽhementer cõmotꝰ iussit euocari ceuilleriũ
ad certam se mortem euocaxi opiantem. atq ei prope
exangui & chnorẽ ip̃o uultus habitr atq incessor dedlarãti
inquit. quid ita mortis metu apud te lipm̃ non uideris ẽẽ
qui tibi pulchram ac glonesam contraregem tuu morte
ducis. Ne timeto uiueut collegis tuis atq conniuib respon¬
deas uectigalia uestra uobis incolima ẽe/ meq cedente
ab hac pugna penes uos quidem eẽ iuctoriam sed nõ ał tñ
deme itriumphaturos. hiis dictis Euillerius abiit. ueluti
qui demediis hostium telis egre elapsus est. quẽ tnnorẽ
magna apud çiues gloria compensauit. Et sane si proprĩa

Expanded text:
primigenio dicere ausi sunt, quodam die in dissensione primigenio dicere ausi sunt, quodam die in dissensione de supplicio sontis cuiusdam, nondum exiccatum esse atramentum quo exarata sunt instrumenta declarationis de successione, et preter leges moresque iam fieri. Ignorabat id rei ipse rex, namque eo in tempore in castris agebat. 4 Qua audita vehementer commotus, iussit evocari Cevillerium, ad certam se mortem evocari opinantem. Atque ei prope exangui et timorem ipso vultus habitu atque incessu declaranti, inquit: «Quid ita mortis metu apud te ipsum non videris esse, qui tibi pulchram ac gloriosam contra regem tuum mortem ducis? Ne timeto, vive, ut collegis tuis atque concivibus respondeas, vectigalia vestra vobis incolumia esse, meque cedente ab hac pugna, penes vos quidem esse victoriam, sed non tamen de me triumphaturos.» 5 His dictis, Cevillerius abiit, veluti qui de mediis hostium telis egre elapsus est; quem timorem magna apud cives gloria compensavit. Et sane si pro patria
Abbreviated transcription (Latin):
qua precipita retur uideret onia i magmabatumo
timebat e oueni sonuum strepitniq hor rebat tanq̃ nex
abi am iam inferteturs & uerba tegis apudse cioluente
aduentus sui penitere inceperat Esniterer rcecentte
moncada berrardus captera ne quid in consinarius
euutatis miale consuleret/ ne ue presentem filt oremꝰ
plebis imperis mayis ieritarett dare ire spatium
non duni ad eẽ maturitatem quod nunc negant id ultro
postea delaturos. motum plebis ẽẽ torrenti simile qui ad
breue tempus inflatis peremnibus aquis concitatius fert᷑
mox estum ac feruorez omnino perditurus cogitaret
quod ip̃e perspicere poterat nec dum tantum beniuolẽtię
contractum eẽ interse & gentem catalanam ut oruis ha
libentibus animis possent accipere. Eiuis rei cã ẽẽ ꝙ alitꝰ
ꝗ fert eorum consuetudo parum se familiaro pr̃ȩbuerit
obingentes fortasse curls atq debupationes tot regnoͬ

Expanded text:
qua precipitaretur, videret. Omnia imaginabatur, omnia qua precipitaretur, videret. Omnia imaginabatur, omnia timebat, omnem sonum strepitumque horrebat, tanquam nex sibi iam iam inferretur; et verba regis apud se volventem adventus sui penitere inceperat. XIII 1 Interea reMoncada, Bernardus Caprera – nequid in consiliarium civitatis male consuleret, neve presentem furorem plebis imperite magis irritaret; daret rei spatium nondum adesse maturitatem: quod nunc negant, id ultro postea delaturos. Motum plebis esse torrenti similem, qui ad breve tempus inflatus, perennibus aquis concitatius fertur, mox estum ac fervorem omnino perditurus. 2 Cogitaret quod ipse perspicere poterat, necdum tantum benivolentie contractum esse inter se et gentem Catalanam, ut onus hoc libentibus animis possent accipere. Eius rei causam esse, quia aliter quam fert eorum consuetudo parum se familiarem prebuerit, ob ingentes fortasse curas atque occupationes tot regnoru
Abbreviated transcription (Latin):
nulla penes me Eo enim idme prȩstitutumꝰ proinsi n
aliter li cetat quatentus tustum sit hunc regni leges quas
iurent de consee uando patennonio regis hoc intprȩsteces prio¬
eabent quas infringere ꝗͣ istud iusuurr andum induis ie
est. Ram de superiorab regibus quorum culpa aut ncũtitẽ
iiboe dltentum est Nolo dicero ssnon enim requimi nomitia i
eoregia facimoraa labent auctoritatem . Illi nunem hantad sũt̃
Ea sed rationem sequar silrau si rette seruandum est di
secus cerrgendum ¶Fieq emim iigdirandum est quod nec uu
Iet iurandum est. Sed quid ego aduersus hinc dispiitr  q
non modo rationibus s mitas menim agere ausas est
et tum ultum euuitatis & cedem incorimi ostendere
hoe plus est ꝗ̃ uedtigalis iura deftndere. Secrde paulisper in
conclaue ellud interius Elle ubi i ntrort ut posta retulit
Coreurferebat oculos siquem laqueum siquem pladĩrrt
siquem humores ubi prȩfacaretir siquami ferse rar.

Expanded text:
nulla penes me. Ego enim id me prestiturum promisi neque nulla penes me. Ego enim id me prestiturum promisi neque aliter licebat quatenus iustum sit. 13 Nunc regni leges, quas iuravi de conservando patrimonio regis, hoc me prestare prohibent; quas infringere quam istud iusiurandum maius crimen est. Nam de superioribus regibus, quorum culpa aut necessitate in hoc deventum est, nolo dicere. Non enim regum nomina, sed egregia facinora habent auctoritatem. Illi navem hanc ad suum recte servandum est, si secus corrigendum. Neque enim iusiurandum est, quod nec ius, nec iurandum est. Sed quid ego adversus hunc disputo, qui non modo rationibus sed minis mecum agere ausus est, et tumultum civitatis et cedem meorum ostendere? Hoc plus est quam vectigalis iura defendere. Secede paulisper in conclave illud interius.» 14 Ille ubi introiit, ut postea retulit, circumferebat oculos, si quem laqueum, si quem gladium, si quem humorem ubi prefocaretur, si quam fenestram
Abbreviated transcription (Latin):
patris̨ uertitꝰ. prohoc tibi mortem oppetere honestissi¬
mum acgloriosissimum est: hoc te atheniensib. hacte
romanis hoc martirib siulem faciet: Ore ĩ auditã
regem suum inseruitutem ciuiu suorum redigi uelle
io uero pulceum laudabile & ĩmortali gloria dignu ẽ:
An nonlhec abrectissimorum homnũ continatia est atq
ambitio & lucifers arrogantia qui dicit poua sedent
meam ad aquilorlemiet ero simtles altissitno. Iaz posiusts
uobis sedem sadaquilonem. Iam enmles mihi esas et miisi
salor etiam maiores: At enim uiccurando adati sumq ad peo¬
mittendum uos adegistis An mihi inteprum etat nolle sunir
ac premittere cui proponebatur conditio si regni poss essenem
uellem ⁊urandim pariter ac pronttendũm. quiđ si non
pronuttar rex non eto. Uidetis quonam modo promittere
conitis ac uuirare uinmo peieraresspeerare enim est niõ exa
mni sertentia iurare . Cuiuis tñrei penes uos cuspaa

Expanded text:
patrie vertitur? Pro hoc tibi mortem oppetere honestissipatrie vertitur? Pro hoc tibi mortem oppetere honestissimum ac gloriosissimum est? Hoc te Atheniensibus, hoc Romanis, hoc martyribus similem faciet? O rem inauditam! Regem suum in servitutem civium suorum redigi velle, id vero pulchrum, laudabile et immortali gloria dignum est? An non hec abiectissimorum hominum contumacia est atque ambitio, et Luciferi arrogantia, qui dixit: ‘Ponam sedem meam ad Aquilonem et ero similis Altissimo’ ? Iam posuistis vobis sedem ad aquilonem, iam similes mihi estis et, nisi fallor, etiam maiores. At enim iureiurando adacti sumus ad promittendum. 12 Vos adegistis, an mihi integrum erat nolle iurare ac promittere, cui proponebatur conditio. Si regni possessionem vellem, iurandum pariter ac promittendum? Quid, si non promittam? Rex non ero? Videtis quo nam modo promittere cogitis, ac iurare, immo peierare. Peierare enim est, non ex animi sententia iurare. Cuius tamen rei penes vos culpa est,
Abbreviated transcription (Latin):
molebam admonere te habeo prospicito quo progrediaris ne¬
ue innocentię tuę ciuitatis ac tuorum saltiti mał ꝯsulas
Non enim moriemur si moriur inulti. CCumhec rex
audiss& conuerso ad assistentes uultu: quanta uersatur
inquit inpectoribus humanis uesania qui subumbra
iusticie non intelligunt patrocimiun se aliaritie uani¬
tatisq prestare et si pro ea pereant non temerarie ac
furiose perrre sed fortiter. Refers nihi non modo ache¬
nienses romanosq sed et̃ martyres quasi tu pro honesto
pro uero pro religiorle contendas qui ne propatria quidẽ
uerba facis sed proscelere perfidia superbia. quo deperitulo
nunc agitur: & prepter quod tantas rerum uerborq pro-¬
cellas cietis: Credo templa spoliantur. ⁊nnoxii homines
tantum conctari tumultum deformissimum erat
uetigal carnis similiumq ne rex pendat cuubus suis
id uos tantopere commouet. In hoe salus & amplitudo

Expanded text:
nolebam, admonere te habeo. Prospicito quo progrediaris, nenolebam, admonere te habeo. Prospicito quo progrediaris, neve innocentie tue civitatis ac tuorum saluti male consulas. Non enim moriemur, si morimur, inulti». 10 Cum hec rex audisset, converso ad assistentes vultu, «Quanta versatur», inquit, «in pectoribus humanis vesania. Qui sub umbra iusticie non intelligunt patrocinium se avaricie vanitatique prestare, et si pro ea pereant, non temerarie ac furiose perire, sed fortiter. Refers mihi non modo Athenienses Romanosque, sed etiam martyres: quasi tu pro honesto, pro vero, pro religione contendas, qui ne pro patria quidem verba facis, sed pro scelere, perfidia, superbia. Quo de periculo nunc agitur? et propter quod tantas rerum verborumque procellas cietis? Credo templa spoliantur, innoxii homines tantum concitari tumultum deformissimum erat. 11 Vectigal carnis similiumque ne rex pendat civibus suis, id vos tantopere commovet? In hoc salus et amplitudo
Abbreviated transcription (Latin):
nostaom̃ os seruantia a nobio ud ad mnone nica ⁊cpatine
et pudori tuo & qureti e uorium populorum consita gel ego
pluset amim gelgo dicere nec lle uire tantum loqui uideo
sudetam qaod abset consilrum dare quonre. losui iuoto
quod anceperam ditere pes nosstro iure dittum sit uedigalia
uei publite e segion tua caqo tonditione nos fe n egedisac¬
cerrse otesunt uerando ⁊ nrerposto ꝑata nob ħ fote recepiie
te nemduod xeeum est de mecrum collegaꝵ testatum a pio
ꝗ̃ istam libertate tibi concessuros. Neq enim honstior ac gloriossor
nobis obitus contingere põt q̃ pro libertate pro ornameritis
pro amplitudme patrię / nec minus nos definictos celebrabãt
eiues nr̃i ꝗͣ suos celebrant athenienses atq romani ta
et si quod maximum est merces nr̃a apud deum ueluti marty¬
rum. Martyres enim sunt qui ueritati ac iuscitie adsunt./ nõb
proponitur quo magis ut bonos & dristranos decet quod facẽ

Expanded text:
nostrum observantia a nobis vel admoneri vel rogari, ut et pudori tuo et quieti tuorum populorum consulas. Sed ego plus quam unum pergo dicere, nec de iure tantum loqui videor, sed etiam – quod absit –consilium dare. Quare id unum quod inceperam dicere, pro nostro iure dictum sit, vectigalia reipublice esse, non tua, eaque conditione nos te regem accepisse, teque iureiurando interposito rata nobis hec fore, recepisse. Id tamen quod meum est ac meorum collegarum, testatum apud itam quam istam libertatem tibi concessuros. Neque enim honestior ac gloriosior nobis obitus contingere potest, quam pro libertate, pro ornamentis, pro amplitudine patrie, nec minus nos defunctos celebrabunt cives nostri quam suos celebrant Athenienses atque Romani. Tam et si, quod maximum est, merces nostra apud Deum veluti martyrum martyres enim sunt qui veritati ac iusticie assunt nobis proponitur. Quo magis, ut bonos et Christianos decet, quod facere
Abbreviated transcription (Latin):
apid sutrem mimno fauoribllia fuerumt fel filit po¬
uenta libero eume sed ob hoc liuore prexnnoꝵ ꝑ sut po
bidit filium rezis geuerum sea ne sspe laberetii exsimuit
Renisus ut a uridlis inapientes inboris des maruue
e admienssracione regni ac belli a firatre preterigiẽ
ez amucoze preselio sau deretus nem est destirurs¬

Expanded text:
apud fratrem minus favorabilia fuerunt. Felix fuit proventu liberorum, sed ob hoc livore proximorum perstrictus. Vidit filium regis generum, sed ne spe laberetur extimuit. Rursus, ut a malis incipientes in bonis desinamus, in administratione regni ac belli a fratre preteritus est, sed amicorum presidio sua virtus non est desti
Abbreviated transcription (Latin):
cum ios tantopere aduasemini. quid aluid nisi cupidos esse
significatis nostre tirepitudinis. dedecoris infanne sine ulla
oestra si saperetis laude. ac dignitate. Et cum decorum uõb
pulcrumiq ducatis regem destrum afficere contumeligo
tamen de uesta in regem sidle atp carlcate apuea res aliases

Expanded text:
cum vos tantopere adversemini, quid aliud, nisi cupidos esse cum vos tantopere adversemini, quid aliud, nisi cupidos esse significatis nostre turpitudinis, dedecoris, infamie, sine ulla vestra, si saperetis, laude ac dignitate? Et cum decorum vobis pulchrumque ducatis, regem vestrum afficere contumeliis, tamen de vestra in regem fide atque caritate apud vos aliasque
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis elericalis mmunitate hac sruuntur: nobiles pro
cademi recuperanda litigant. Nam olim fruebanturi. Nos
reges infra nobiles infra humillinos quosq elericorum. qtũs
ad inmunitatem huius uedigalis pertinet ernnus: Nõ afferã
e regno patris mei/ non ex ailiis huius ętatis exempla. Cecte
lacedemorui apud quos bini reges erant & magis perpetui
consules q̃ reges ita parum inurbe multum inbello poterãt
uoluerunt illos hinus contumelię exortes eẽ: Taceo gentilia
Uius unq̃ hebreorum regum aliquem uettigal audtuit pepen-¬
disse. & non potius reqi uectigalia ẽẽ pensitata. Non id nunt
postulo ut anlla illa pensitentur/ quant̃ & possem/ sed ut regię
algnitatis ratio constet. Neq enim depecimia res estđ
qua si cectaretur pudendum uobis erat tantulum sũptũ:
xegi uestro non gratificari. Sed depudore meo de auctoritate
huius sedis defama apud extenas nationes. quibus rebris

Expanded text:
ordinis clericalis immunitate hac fruuntur; nobiles pro ordinis clericalis immunitate hac fruuntur; nobiles pro eadem recuperanda litigant, nam olim fruebantur. Nos reges infra nobiles, infra humillimosquosque clericorum, quatenus ad immunitatem huius vectigalis pertinet, erimus? Non afferam e regno patris mei, non ex aliis huius etatis exempla. Certa Lacedemonii – apud quos bini reges erant et magis perpetui consules quam reges, ita parum in urbe, multum in bello poterant – voluerunt illos huius contumelie exortes esse. 4 Taceo gentilia? Quis unquam Hebreorum regum aliquem vectigal audivit pependisse? et non potius regi vectigalia esse pensitata? Non id nunc postulo ut mihi illa pensitentur, quanquam et possem, sed ut regie dignitatis ratio constet. Neque enim de pecunia res est, de qua si certaretur, pudendum vobis erat tantulum sumptum regi vestro non gratificari, sed de pudore meo, de auctoritate huius sedis, de fama apud exteras nationes. 5 Quibus rebus
Abbreviated transcription (Latin):
eudas ontuadi onami Eio consiliatius uonus e ꝓ ominib
sur. Ieleoq patui refert inter togare denomime. hȩc nuim illo
pa resem. aetulissde/ aperi inquit ecuilleeo exper m̃ata e m
se ceuillerium ee confitetur & contumaciam qua mecũ
usuras est inistis uerbis que dixit hactenus pręfert. CCum
ingressus est hic de regem adorauit quo mihi rexinquit
istani adorationent tanꝙ̃ regi quem cogis ueluti subditum
pendere uectigal & quidem subditum tibi tiuisq collegis:
Nam cui tributum uedtigalq penditur nisi iis ꝗ pedi cogunt
uos ergo me ad hanc seruitatem cogere potestis: Uos
regem uestrum tributarium uedagalemq facere uultis: uos
regiam Mlarestatem uestro si hoc nomen meretur magi¬
sitatui obnopiam addictamq uideri non erubescitis:
quid ni uos reges non ego aut superiores rege estis. Monstri
profecto ac prodigii simile regem cuubus suis p̾ender uect¬
galia. Episcopus abbates pridres. canoniti et quicunq st

Expanded text:
udas, in tua est manu. Ego consiliarius unus, sed pro omnibus sum. Ideoque parvi refert interrogare de nomine.» Hec cum ille ad regem detulisset, «Aperi», inquit, «Cevillerio. Ex pertinacia enim se Cevillerium esse confitetur, et contumaciam, qua mecum usurus est, in istis verbis que dixit hactenus prefert.» 2 Cum ingressus est hic et regem adoravit, «Quo mihi rex», inquit, «istam adorationem tanquam regi, quem cogis veluti subditum pendere vectigal, et quidem subditum tibi tuisque collegis? Nam cui tributum vectigalque penditur, nisi iis qui pendi cogunt? Vos ergo me ad hanc servitutem cogere potestis? vos regem vestrum tributarium vectigalemque facere vultis? vos regiam maiestatem, vestro, si hoc nomen meretur, magistratui, obnoxiam addittamque videri non erubescitis? Quid – ni vos reges, non ego aut superiores rege estis – monstri profecto ac prodigii simile, regem civibus suis pendere vectiglia? 3 Episcopus, abbates, priores, canonici et quicunque sunt
Abbreviated transcription (Latin):
termo tomanorum predorus finsse facinis. hoc qua eterme
mremerie liesq mandundum hec tamet si eocitabant am̃mim
tamien maib ad non pereundum confrmabat qaoit claips ita¬
brerais sularebat magnan partem populi in arms lec̃ & manticib¬

Expanded text:
terum Romanorum preclarius fuisse facinus, hocquoque eterne terum Romanorum preclarius fuisse facinus, hocquoque eterne memorie literisque mandandum. Hec tam et si excitabant animum, tamen magis ad non pereundum confirmabat, quia clausis tabernis videbat magnam partem populi in armis esse, et
Abbreviated transcription (Latin):
pensator obsonium mercatus insoluendo precio cum por¬
tionem illam uectigalis non cõnumeraret pͥmu lis mox
clamor postremo atrox tiultus exoritur. Res hint ad
regem lllmie ad senatum magĩstratusq defertur onna
ntrobiq ira solicitudine querimoriis minis implent
Rex iubet accersi prinapem magistratuum senatorũ ue
quos consiliarios ubcanti mĩo quinq quore princeps
est qui sępius ꝯteris eum magis iratum igessit uocaturq
Consilii caput. s erat ioannes ceuillercũs qui uelud
aamortem uocatus cum detrecdtare nom poset iuito
coñ sa ho rmer paron et s e suntatis iustuo est benesperare si periret
uos se parentatiros ei sangiune omnlus qui apus regem essentt nãez
si morre nduun sit honestius und aut moreus aut endicatie
ese pe estaret patri genecosam animi indolem redderet eete¬
ros suo eremyl ad capessendam inrtutm alariores nullim be¬

Expanded text:
pensator obsonium mercatus in solvendo pretio cum porpensator obsonium mercatus in solvendo pretio cum portionem illam vectigalis non connumeraret, primum lis, mox clamor, postremo atrox tumultus exoritur. Res hinc ad regem, illinc ad senatum magistratusque defertur. Omnia utrobique ira, solicitudine, querimoniis, minis implentur. 6 Rex iubet accersi principem magistratuum senatorum ve, quos consiliarios vocant, numero quinque; quorum princeps est qui sepius ceteris eum magistratum gessit, vocaturque consilii caput. Is erat Ioannes Cevillerius, qui, veluti ad mortem vocatus, cum detrectare non posset, inito consilio inter primores civitatis, iussus est bene sperare, si periret ipse, se parentaturos ei sanguine omnium qui apud regem essent. 7 Neminem, si moriendum sit, honestius unquam aut mortuum aut vindicatum esse; prestaret patrie generosam animi indolem, redderet ceteros suo exemplo ad capessendam virtutem alacriores. Nullum ve
Abbreviated transcription (Latin):
si citra alterius opem d mutuo acceptam pecumam sola
auctoritate a silis populis quod suum eẽt recuperaret
taq aptius tempu/ esse ad uem tentandam priusq̃ mea-
scellam iret/ neres ipsa duturnitate ob duresceret ⁊reue peni¬
niam hanc nisi ea indigeret cogendam cliraret que cuz
cogi commode/ nisi se presente non posset necessariliz erat
eodem iterum se redire si obstinatos ad restituendumgratis
patenonium regium populos suos intellexiss&e. Nam ꝗse ab̃nce
ꝑalium isti ad hoc ip̃m adducerentur non erat sperandum
Aoluit igitur aminmis tentare barcelonensium ammos
Siquidẽ dit minmum est si pretium estimes regem uecigal
pendere cuubus suis ita maximum si rei inaignitate prȩci¬
pue inemundis obsoriis euius uedagalis iinnuines sirrit
flerici atq olim noblles erant que res ad huo ĩ ꝯtuẽfĩa ẽ
Et contigit forte prima pligna eum lanio aquo regiq̃ di¬

Expanded text:
si citra alterius opem et mutuo acceptam pecuniam, sola si citra alterius opem et mutuo acceptam pecuniam, sola auctoritate a suis populis quod suum esset recuperaret. Itaque aptius tempus esse ad rem temptandam, priusquam in Castellam iret, ne res ipsa diuturnitate obduresceret, neve pecuniam hanc, nisi ea indigeret, cogendam curaret. Que cum cogi commode nisi se presente non posset, necessarium erat eodem iterum se redire, si obstinatos ad restituendum gratis patrimonium regium populos suos intellexisset. Nam quia se absente per alium isti ad hoc ipsum adducerentur, non erat sperandum. 5 Voluit igitur a minimis temptare Barcelonensium animos. Siquidem, ut minimum est si pretium estimes regem vectigal pendere civibus suis, ita maximum si rei indignitatem precipue in emundis obsoniis, cuius vectigalis immunes sunt clerici atque olim nobiles erant; que res adhuc in controversia est. Et contigit forte prima pugna cum lanio. A quo regius dis