comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nterea ad algilsus ut erat callidus ingenut
imp̃rem alloquit᷑ cur uires suorũ nullis
existentibꝰ causis ꝓfligar&. cur agros uil¬
lasq suȩ ditioni Subditas hostiliter de po
optata quies concederet᷑. & regio quȩ ian
pene de uastata erat clem̃tia principis
saluaret᷑. Ele sus hissuggestionibꝰ imp̃r
exercitũ exꝑ maxima parte absoluit .&.
ad ꝓpria repedare ꝑmisit. ipse cũ pauc
inꝰ eodẽ loco reman&. nil aduersa suspi¬
catus. Algil sus regem destitutũ suorum
uiribus cernens. iam dudum conceptã miqͥ¬
tatem parturit. & cũ suȩ conspirationis sec¬
tatoribus palatiũ in quo impr meridie
quiescebat occupare intit᷑. Rex astrepitu
&. clamore irruentiũ excitatꝰ lecto de silut
arma corripuit. &. cũ ꝑ paucis corporis sui
custodib adostium domꝰ turbatus repen¬
tina irruptione. ꝓcessit. ad itũq ferro int̾¬
cludens. hostẽ alimine aggressus ẽ. Ad¬

Expanded text:
Interim Adalgisus, ut erat callidus ingenio, Interim Adalgisus, ut erat callidus ingenio, imperatorem alloquitur, cur vires suorum, nullis existentibus causis, profligaret, cur agros villasque suae ditioni subditas hostiliter depopuoptata quies concederetur, et regio quae jam pene devastata erat, clementia principis salvaretur. Flexus his suggestionibus, imperator exercitum pro maxima parte absolvit et ad propria redire permisit; ipse cum paucis in eodem loco remanet, nil adversi suspicatus. Adalgisus regem destitutum suorum viribus cernens, jamdudum conceptam iniquitatem parturit, et cum suae conspirationis sectatoribus palatium, in quo imperator meridie quiescebat, occupare nititur. Rex a strepitu et clamore irruentium excitatus, lecto desilit, arma corripit, et cum perpaucis corporis sui custodibus ad ostium domus turbatus repentina irruptione, procedit, aditumque ferro intercludens, hostem a liminibus arcet. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
rapacitate diripiunt᷑. nouissime uites
oliueta. & ceterȩ fructiferȩ arbores ra¬
dicitus excidunt᷑. Capuani de speratis
rebus ep̃m ciuitatis ad eunt. corpuᷤ scĩ
Germani ep̃i cuius animã uenerabilis
pat᷑ benedictus inspera ignea abangelis
&. sic aꝑtis portis supplices castra pe¬
tunt. orantes enus dem scĩ int̾ uentu
sibi ueniã largiri. Augustus ut totus
pretatis insceribꝰ affluebat. misericor.¬
dia motuᷤᷤ. erratus atq axcessus benig¬
ne indulsit. p̃cepitq exercitui ab ex¬
cidio rethrahere manũ. Ex pulsis itaq¬
grecis. custodes ex numero satellitũ
inciuitatibꝰ quas receperat locat. &.
bene uentũ ꝓficiscit᷑. ubi aliquantisper de¬
creuerat immorari. Exercitus longa cunt.¬
tis obsidione fatigatus. genitale solum.
cepit suspirare. post emensos labores qui¬
etem desiderare. coniugũ ac liberorũ dul¬
ces amplexus ante oculos m̃tis reducere.
& hac ex causa paulatĩ cotidie defluere.

Expanded text:
rapacitate diripiuntur; novissime vites, rapacitate diripiuntur; novissime vites, oliveta et ceterae fructiferae arbores radicitus exciduntur. Capuani desperatis rebus episcopum civitatis adeunt: corpus sancti Germani episcopi, cuius animam venerabilis pater Benedictus in spera ignea ab angelis et sic portis apertis supplices castra imperatoris petunt, orantes eiusdem sancti interventu sibi veniam largiri. Augustus, ut totus pietatis visceribus affluebat, misericordia motus erratus atque excessus benigne indulsit precepitque exercitui ab excidio retGraecis, custodes ex numero satellitum in civitatibus quas receperat locat, et sic Beneventum proficiscitur, ubi aliquantisper decreverat immorari. Exercitus longa civitatum obsidione fatigatus, genitale solum coepit suspirare, post emensos labores quietem desiderare, conjugum ac liberorum dulces amplexus ante oculos mentis reducere, et hac ex causa paulatim cotidie diffluere.
Abbreviated transcription (Latin):
aludouuico recedentes. grecoꝵ se dominati¬
oni subdiderunt. Quib cognitis imp̃ator
in ꝓumtia samniticã exercitũ transfert
peritus harum ꝓuintiarũ. capit bene¬
uentũ ditissimam &. opulentissimã ciui¬
tatẽ. Ad algisus aduentare exercitum
sentiens. timore ꝑterritus. ad callida
argum̃ta conuertit᷑. & beneuento egressi
imp̃ri ultrose offert. paratũ se e̾e Semꝑ
fuisse ad eius obsequium ꝓfitet᷑. nũquã
defectoribꝰ se assensum p̾buisse iuram̃to
confirmat. deinde muneribꝰ regẽ sibi
conciliat. ac mox in pristinã recipitur
gr̃am. Imp̃r incampaniã &. lucaniã ad
ciuitates quȩ de fecerant copias trans¬
ponit. Quas absq difficultate in dedi¬
tionẽ recepit. excepta capua. Que quia
quadro lapide erat constructa. auda¬
ciam repugnandi ciuibꝰ prebuit.
ingit᷑ itaq obsidione. omĩsq aditus in¬
trandi ł ex eundi penitus inter cluditur.
Legio incircuitu uastat᷑ cuncta hostili

Expanded text:
a Ludowico recedentes Grecorum dominatia Ludowico recedentes Grecorum dominationi se subdiderunt. Quibus cognitis imperator in provincia Samnitica exercitum transfert petiturus harum provinciarum caput Beneventum ditissimam et opulentissimam civitatem. Adalgisus adventare exercitum sentiens timore perterritus ad callida argumenta convertitur et Benevento egressus imperatori ultro se offert, paratum se esse et semper fuisse ad eius obsequium profitetur, numquam defectoribus se assensum prebuisse iuramento confirmat; deinde muneribus regem sibi conciliat ac mox in pristinam recipitur gratiam. imperator in Campaniam et Lucaniam ad civitates, quae defecerant, copias transponit; quas absque difficultate in deditionem recepit, excepto Capuam, quae, quia quadro lapide erat constructa, audaciam repugnandi civibus prebuit. Cingitur itaque obsidione omnisque aditus intrandi vel exeundi penitus intercluditur, regio in circuitu vastatur, cuncta hostili
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ cum crebro apatre correctus fuiss&
nec tam̃ ullatenus acepta prauitate cessa¬
r&. nouissimȩ exprecepto patris ei ocull
eruunt᷑ ut supͣ meminimus. iusto dĩ¬
iuditio lucẽ exteriorẽ amittens. qui inte¬
riorem quȩ xp̃c est a suo pectore effuga¬
uerat. intenebras exteriores missus.qui
interioribꝰ sua sponte se tradiderat. Orbatꝰ
miseriarũ & calamitatũ suarũ erumnas
apud eum lugubrit̃ deplorans. Ille mise¬
ratione motus. athernacũ monasterium
Scĩ uuillebror. di ei adsubsidiũ uitȩ prȩ¬
sentis concessit. Ubi ñ multo post tempr̃
mortiuis est & sepultus. Caritulum.
adrianus ppͣ migrauit ad dñm .&. iohanneᷤᷤ
sũmi pontificii culm̃ ad eptus est. his
diebus ad algisus dux beneuentanꝰ gre¬
corum ꝑsuasionibꝰ corruptus. aduersus
ludouuicũ imꝑatorẽ manũ leuait.
tenĩ eius ortatu plurimȩ ciuitatis pro¬
uintiarũ. samnii. campaniȩ.&. lucaniȩ

Expanded text:
quibus cum crebro a patre correptus fuisset, quibus cum crebro a patre correptus fuisset, nec tamen ullatenus a coepta pravitate cessaret, novissime ex praecepto patris ei oculi eruuntur, ut supra meminimus; justo Djudicio lucem exteriorem amittens, qui interiorem, quae Christus est, a suo pectore effugaverat, in tenebras exteriores missus, qui interioribus sua sponte se tradiderat. Orbatusmiseriarum et calamitatum suarum aerumnas apud eum lugubriter deplorans; ille miseratione motus, Absternacum monasterium sancti Willibrordi, ei ad subsidium vitae praesentis concessit, ubi non multo post tempore mortuus est et sepultus. DCCCLXXI. Adrianus papa migravit ad Dominum, et Iohannes summi pontificii culmen adeptus est. His diebus Adalgisus dux Beneventanus Grecorum persuasionibus corruptus adversus Ludowicum imperatorem manum levavit. Etenim eius hortatu plurimae civitates provinciarum Samnii, Campaniae et Lucaniae
Abbreviated transcription (Latin):
incapite eum ꝑcussit. maxq terrȩ ꝓstrauit.
einde multis uulneribꝰ confossũ. sẽmi ui¬
uum reliquit. arma parit᷑ &. caballũ aufe¬
rens. Debilitatus aut̃ menbris ac nultu
de for matus. pauco tẽpore suꝑ uixit.
lbumus cognito qđ filius regis ess& in
quem talia exercuerat. celeriter aufugitꝰ.
mortis periculũ declinauit. Iorro karloman¬
nus cũ adhuc e&̃. puerulus iussu patris at¬
consus clericus effectus ẽ. Dehinc ꝓcedente
tẽpore. addiaconus officium quamuis in¬
iuctus atq coactus inp̃sentia genitoris
ordinatus est. legitq publice euangelium
& pontifici missam celebranti. iuxta mo¬
rem ministrauit. Post hȩc ꝑ apostasiã rece¬
dens ab eccłastica religione. abiciens
ac spernens neglegenter gram quȩ ei dat¬
fuerat ꝑ impositionẽ manus. alt̾ uilianꝰ
efficitur. Collecta quippe p̃donum non
modica turba. eccłas dĩ cȩpit deuastare
ea quȩ pacis sunt impugnare. cuncta di¬
ripere.&. maudita mala ꝑpetrare. lro

Expanded text:
in capite percussit, moxque terrae prostravit, deinde multis vulneribus confossum semivivum reliquit, arma pariter et caballum secum auferens; debilitatis ergo membris, ac vultu deformatus, pauco tempore supervixit. Albuinus, cognito quod filius regis esset, in quem talia exercuerat, celeriter aufugit mortisque periculum declinavit. Porro Carolomannus cum adhuc esset puerulus, jussu patris attonsus, clericus effectus est, dehinc procedente tempore ad diaconatus officium, quamvis invitus atque coactus, in praesentia genitoris ordinatus est, legitque publice evangelium, et pontifici missam celebranti juxta morem ministravit. Post haec per apostasiam recedens ab ecclesiastica religione, abiciens ac spernens negligenter gratiam quae ei data erat per impositionem manus, alter Julianus efficitur. Collecta quippe praedonum non modica turba, ecclesias Dei coepit devastare, ea quae pacis sunt impugnare, cuncta diripere, et inaudita mala perpetrare; pro
Abbreviated transcription (Latin):
Et ultra quã credi potest dissimulato lang¬
nore. sequenti die contra frẽm ad marsan
ꝓficisci dr̃. Tanta huiꝰ principis duritia
tantaq animositas fuit. ut cum etiam fra¬
gor. factarũ costarum ad inuicẽ colliden¬
tium a non nullis audiret᷑. nemo tam̃ pro¬
terea audierit eũ suspiriũ trahentẽ. uel
gemitũ emittentẽ. Per idem tẽpus karolu
karlomannũ filium suũ oculis prinauti¬
Siquidẽ p̃dictus rex ex hirmindruda regm̾a
tres filios susceperat. karolum scilic&. Karlo¬
mannũ. & ludonuicũ. Sed duo exhis infe¬
liciter perierunt. Nempe karolus leuitate
betonis audacia. ac sepe laudatã constan¬
tiam.alium se et̾ simulans. cum exuenati¬
one uespertinis horis idem albuinus qͣdã.
die reuerteret᷑ suꝑ eum solus impetũ fecit
ueluti equũ in quo sedebat molent᷑ ablatur.
lle nihilominus existimans alium quã

Expanded text:
et ultra quam credi potest dissimulato langet ultra quam credi potest dissimulato languore, sequenti die contra fratrem ad Marsana proficiscitur. Tanta hujus principis duritia, tanta animositas fuit, ut cum etiam fragor fractarum costarum adinvicem collidentium a nonnullis audiretur, nemo tamen propterea audierit eum suspirium trahentem vel gemitum emittentem. Per idem tempus: Carolus Carolomannum, filium suum, oculis privaviSiquidem praedictus rex ex Hirmindrude regina tres filios susceperat, Carolum scilicet, Carolomannum et Hludowicum; sed duo ex his infeliciter perierunt; nempe Carolus levitate fratris Bivini et Bettonis audaciam ac saepe laudatam constantiam, alium se esse simulans, cum ex venatione vespertinis horis idem Albuinus quadam die reverteretur, super eum solus impetum fecit, veluti equum in quo sedebat violenter ablaturus. Ille
Abbreviated transcription (Latin):
& karolus una cũ optimatibꝰ & ꝓceribus suis
ad marsanã uenientes. regnũ quondã lotharui
ȩquis partibꝰ int̾ se diuiserunt. Qualit̾ aut̃
hȩc diuisio facta sit. quia omnibꝰ pene notũ
est. suꝑuacuũ duximus annotare. Karolus
conuento absoluto. adheristelliũ ꝑrexit
quia ei eidem palatium in partẽ acciderat.
udouincus uͦ ad aquis palatium rediit.
ubi duobꝰ fere mensibus lecto decubuit
aduersa ualitudine preuentꝰ. Demq cum.
apartibꝰ orientis ueniens ribuarioꝵ ter¬
flãme res heim adhospitiũ diuertit. Cumc
solarium domꝰ conscendiss&. stipatus obse¬
quentiũ multitudine. repente ipsũ solariũ
qđ nimia uetustatis putredine erat resolu¬
tum trabibus fractis corrint.&. int̾ rinnas
eius rex grauit᷑ attritus ẽ. ita ut duȩ costę
eiꝰ asua compage disiungerent᷑. Et cum om̃
accurrissent. eumq perisse arbitrarentur
ipse aloco in quo ceciderat surgens.suisse
rep̃sentauit. asserens se nihil mali passum

Expanded text:
et Carolus una cum optimatibus et proceribus suis ad Marsanam venientes, regnum quondam Hlotharii aequis partibus inter se diviserunt. Qualiter autem haec divisio facta sit, quia omnibus pene notum est, supervacuum diximus adnotare. Carolus, conventu absoluto, ad Heristellium perrexit, quia ei idem palatium in parte acciderat; Hludowicus vero ad Aquis palatium rediit, ubi duobus fere mensibus lecto decubuit, adversa valitudine praeventus. Denique cum a partibus orientis veniens Ribuariorum terFlameresheim , ad hospitium divertit, cumque solarium domus conscendisset stipatus obsequentium multitudine, repente ipsum solarium, quod nimia vetustate erat putredine resolutum, trabibus fractis corruit, et inter ruinas ejus rex graviter attritus est, ita ut duae costae ejus a sua compage disjungerentur. Et cum omnes accurissent, eumque perisse arbitrarentur, ipse a loco in quo ceciderat surgens, suis se repraesentavit, asserens se nihil mali passum,
Abbreviated transcription (Latin):
duos pontes construxit. & exutraq par¬
te pontis castra edificauit ex lignis &
terra. Et inde ꝓgressus. sc lauorũ fines
intrauit. & sclauos cognom̃to uul zisuo
domimo subiugauit. Fuerunt cum eo
in eodem lococum exercitu franci.saxo¬
nes. fresones aut̃ nauigio uenerunt ꝑ¬

Expanded text:
duos pontes construxit et ex utraque p arte pontis castra aedificavit ex lignis et terra; et inde progressus Sclavorum fines intravit et Sclavos cognomento Wilzi suo dominio subiugaviin eodem exercitu Franci, Saxones; Frisiones autem navigio per
Abbreviated transcription (Latin):
xxu De quintiano ep̃o.
xxui Bellum contra alaricũ.
XX UII De patriciato chlodouri regis.
XXUIIIDe licimo rp̃o.
XXUIIIDe interitu sigibti semoris & filuxiꝰ¬

Expanded text:
XXXVI. De Quintiano episcopo. XXXVII. Bellum contra Alaricum. XXXVIII. De Patriciatu Chlodovechi regis. XXXIX. De Licimo episcopo. XL. De interitu Sigiberti senioris et fili
Abbreviated transcription (Latin):
area hȩc tempora sisenandus & post cum
chintilla in hispania regnauert̃. Horum tẽpo¬
ribus synodus bis habita ẽ inurbe telotana.
ubi plurima defide catholica. & religione
xpiana ꝓmulgatasunt. & scriptis roborata. Sub
nulli modernorũ doctorũ post ponendus
qui multa defide regulis eccłasticis disci¬
plinis disputauit Caritulum¬

Expanded text:
rca haec tempora Sisenandus, et post eum Chintilla, in Hispania regnaverunt. Horum temporibus synodus bis facta est in urbe Toletana, ubi plurima de fide catholica et religione christiana promulgata sunt et scripto roborata. Sub nulli modernorum doctorum postponendus, qui multa de fidei regulis ecclesiasticisque disciplinis disputavit. Post
Abbreviated transcription (Latin):
Circa hȩc tempora cũ incastro cassmo uasta
solitudo exister&. uemientes decel manicorũ
ł aurelianensium regione franci. uenerabi¬
lis patris benedicti eiusq Germanȩ scola¬
sticae corpora auferunt. & in suam patriã
absportant. Corpus scĩ Benedicti interri¬
torio aurelianensi inmonasterio qđ uocat᷑
floriacus sepultũ est. Porro scãe scolasticȩ
in partibꝰ cenomanensiũ religiosorũ deuoti¬
ege chimibto mortuo. deregno langobar¬
dorũ int̾ principes magnafit contro uersia
Plurimi int̾ficiunt᷑. ñ nulli excȩcant᷑. Muli¬
eres etiam quȩ se reginas fore iactauerant.
naso & auribus abscisis deturpant᷑. Ad extre¬
mũ heribertus dux taurmensium regnum

Expanded text:
Circa haec tempora, cum in castro Cassino vasta solitudo existeret, venientes de Celmanicorum vel Aurelianensium regione Franci venerabilis patris Benedicti eiusque germanae Scolasticae corpora auferunt, et in suam patriam absportant. Corpus sancti Benedicti in territorio Aurelianensi in monasterio, quod vocatur Floriacus, sepultum est. Porro sanctae Scolasticae in partibus Cenomanensium religiosorum devotichberto mortuo de regno Langobardorum inter principes magna fit controversia, plurimi interficiuntur, nonnulli excecantur; mulieres etiam, quae se reginas fore iactaverant, naso et auribus abscisis deturpantur: ad extremum Heribertus dux Taurinensium regnum
Abbreviated transcription (Latin):
rabantur suspicio attigit ex ꝓbantib ciui¬
bus qđ uelit francorum ditionib sub iiga¬
re. Consilioq: accepto : cogita uerunt eum
ꝑfodere gladio: Qđ cum iuiro dĩ ꝑ nunci¬
atum fuiss& de nocte consurgens cũ fide¬
lissimis ministris fiuis ab urbe rutena egre
ep̃o qui quondam a prunculo diuionen¬
si successerat benigne susceptus ẽ: largitis¬
q ei tam domib quam agris. & uineis.
secum retinuit dicens Sufficit huius fa¬
cultas ę̧ccłȩ ut utrũq sustineat: tantũ
ȩciłȩ suȩ : quã in aruerno habebat:
Reliquã uꝰ de scõ quintiano tam insi¬
diȩ quas ꝑtulit. quã illa quȩ ꝑ eum
dñs operare dignatus ẽ. scripta sunt in
libro uitȩ eius

Expanded text:
rabantur, suspicio attigit, exprobrantibus civirabantur, suspicio attigit, exprobrantibus civibus, quod velit se Francorum ditionibus subjugare; consilioque accepto, cogitaverunt eum perfodere gladio. Quod cum viro Dei nuntiatum fuisset, de nocte consurgens cum fidelissimis ministris suis, ab urbe Ruthena egredasio episcopo, qui quondam Aprunculo Divionensi successerat, benigne susceptus est, largitisque ei tam domibus quam agris et vineis, secum retinuit, dicens: Sufficit hujus facultas Ecclesiae ut utrumque sustineat: tantum ecclesiae suae, quam in Arverno habebat. Reliqua vero de sancto Quintiano, tam insidiae quas pertulit, quam illa quae per eum Dominus operari dignatus est, scripta sunt in libro Vitae eju
Abbreviated transcription (Latin):
tos sacerdotes imitare com monuit: quod
sacerdos fecit ex fide Quȩ usq nunc
in dĩ nomine ꝑ om̃s ęcclãs in compimo¬
tione cordis & contritione celebratur:¬
gitur alaricus rex gothorum cum ui¬
deret chlodoueum regem gentes assi¬
due debellare : legatos ad eum dirigit
dicens: Si fr̃ m̃s uelit : insederat animo
ut nos dõ ꝓpitio parit᷑ uiderimus: Qđ
chlodoueus non respuens: ad eum uentt
Coniunctiq: in insula ligeris quȩ erat iuaxta
uicum ambaciensem territorii urbis tu¬
ronicȩ : simul locuti parit̃ comedentes ac
bibentes ꝓmissa sibi anicicia pacifici disces¬
serunt: Multi iã tunc ex galliis habere
francos dommos sũmo desiderio cupiebant:
Unde factum est: ut quintiamis rutenorũ
ep̃s ꝑ hoc odium ab urbe depelleretur: Di¬
cebant enĩ ei: quia desiderium tuũ ẽ ut
francorum dominatio possideat t̾ram hanc
Post dies aut̃ paucos : orto int̾ eum & ci¬
ues scandalo gothos qui in hac urbe mo¬

Expanded text:
tos sacerdotes imitari commonuit, quod tos sacerdotes imitari commonuit, quod sacerdos fecit ex fide: quae usque nunc in Christi nomine per omnes ecclesias in compunctione cordis et contritione spirituIgitur Alaricus rex Gotthorum, cum videret Chlodovechum regem gentes assidue debellare, legatos ad eum dirigit, dicens: Si frater meus velit, insederat animo ut nos Deo propitio pariter videremus. 91 Quod Chlodovechus non respuens, ad eum venit. Conjunctique in insula Ligeris, quae erat juxta vicum Ambaciensem territorii urbis Turonicae, simul locuti, comedentes pariter ac bibentes, promissa sibi amicitia pacifici discesserunt. XXXVI. Multi jam tunc ex Galliis habere Francos dominos summo desiderio cupiebant. Unde factum est, ut Quintianus Ruthenorum episcopus per hoc odium ab urbe depelleretur. Dicebant enim ei: Quia desiderium tuum est, ut Francorum dominatio possideat terram hanc. Post dies autem paucos, orto inter eum et cives scandalo, Gotthos qui in hac urbe mo
Abbreviated transcription (Latin):
nientib paschalis sollemnitatis dieb. expec¬
tabat misediãm dĩ pleps tota deuote: ut ł
hic magnȩ solemnitatis dies huic terrori
terminum darent: Sed in ipsa gloriosȩ noc¬
tis uigilia dum missarũ celebrarent solem:¬
nia: subito ƿalatiũ regale intra murane¬
um diuino igne succendit. pauore om̃ib
ꝑt̾ritis. & ȩcclãm egressis credentib ne
aut hoc incendio urbs tota consumeret
aut certe disrupta tellure dehiscer&. scs
sacerdos ꝓstratus antẽ altare cum gemitu
& lacrimis dm̃ miscdiãm im precatur
Quid plura: Pene trauit excelsa poli oratio
pontificis incliti : restrinxitq. domus incen¬
dium flumen ꝓ fluentium lacrimarui: Eũq
hȩc agerent᷑: apppinquante ascensione ut
iam diximus maiestatis dominicȩ in dirit
poplis ieiuniũ : instituit orandi modum.
edendi seriem : erogandi hilarem dispen¬
sationem: Cessantib ꝗꝗ ex inde t̾rorib ꝑ
cunctas ꝓiuncias disꝑsa facti fama cunc¬

Expanded text:
nientibus paschalis sollemnitatis diebus expecnientibus paschalis sollemnitatis diebus expectabat misericordiam dei plebs tota devote, ut vel hic magnae sollemnitatis dies huic terrori terminum daret. Sed in ipsa gloriosae noctis vigilia, dum missarum celebrarentur sollemnia, subito palatium regale intramuraneum divino igne succenditur, pavore omnibus perterritis et ecclesiam egressis, credentibus ne aut hoc incendio urbs tota consumeretur aut certe disrupta tellure dehisceret, sanctus sacerdos prostratus ante altare cum gemitu et lacrimis domini misericordiam imprecatur. Quid plura ? penetravit excelsa poli oratio pontificis incliti restinxitque domus incendium flumen profluentium lacrimarum. Cumque haec agerentur, adpropinquante ascensione, ut iam diximus maiestatis dominicae indixit populis ieiunium, instituit orandi modum, edendi seriem, erogandi hilarem dispensationem. Cessantibus quoque exinde terroribus per cunctas provincias dispersa facti fama cunc
Abbreviated transcription (Latin):
tem trinitatis uoluit confiteri:
¶Dagnȩ eñi facundię erat tunc temporis
sc̃s auitus: Namq insurgente heresi aƿud
urbem constantinopolitanã tam illa quam
scripsit: Extant ex inde nunc apud nos epis¬
tolȩ ad mirabiles: quȩ sicut tunc heresim
oppresserunt : ita nunc ȩccłam dĩ ȩdificañ
Scripsit eñi omeliarium librum umĩ de
mundi pͥncipio : & de diuersis aliis conditi¬
onibus. libros ser uersu compaginatos: Epis¬
Stolarum lbros nouem : int̾quas supra dictȩ
continentur epistolȩ: Refert eñi in qua¬
dam omelia quam derogationibus scripsit.
Has ipsas rogationes quas ante ascensionis¬
dominicȩ triumphum celebramus: a mam̃t
ipsius uennensis urbis epõ: cui & hic eo tempo¬
re perat inftitutas fuisse: Dum ubrs illa mul¬
tis terreret᷑ ꝓdigus. nam terrȩ motu fre¬
quenti quaciebatur. sed & ceruorũ atque
luporum feritas portas in gressa ꝑ totam ut
scripsit urbem nihil metuens oberrabat̃:
Cumq hȩc ꝑ anni circulũ gererent᷑: adue¬

Expanded text:
tem Trinitatis voluit confiteri. Magnae enim facundiae erat tunc temporis beatus Avitus: namque insurgente haeresi apud urbem Constantinopolitanam, tam illa quam scripsit. Exstant exinde nunc apud nos epistolae admirabiles, quae sicut tunc haeresim oppresserunt, ita nunc Ecclesiam Dei aedificant. Scripsit enim Homiliarum librum unum de mundi principio, et de diversis aliis conditionibus libros sex, versu compaginatos; Epistolarum libros novem, inter quas supradictae continentur epistolae. Refert enim in quadam homilia, quam de Rogationibus scripsit, has ipsas Rogationesdominicae triumphum celebramus, a Mamerto ipsius Viennensis urbis episcopo, cui et hic eo tempore praeerat, institutas fuisse, dum urbs illa multis terreretur prodigiis. Nam terrae motu frequenter quatiebatur: sed et cervorum atque luporum feritas portas ingressa per totam, ut scripsit, urbem nihil metuens oberrabat. Cumque haec per anni circulum gererentur, adve
Abbreviated transcription (Latin):
Alxx ii. heraclones filns heraclii cũ matre
sua martina. regñ anñ .ni. Cyrus alexandriȩ
sergius & pyrus regiȩ urbis ep̃s. operationem
unã inxp̃o diumitatis & humanitatis. &
unã uoluntatẽ dogmatirabant. Et obhoc
atheodoro papa &. aliis ep̃ĩs condẽpnati sunt.
agobertus filius clotharii cũ saxonibꝰ dimi¬
cans. grauit̾ ab eis uulnerat᷑. patreq ꝑ legatũ
in auxiliũ uocat. Qui festinus cũ exercitu ue¬
nit. & int̾fecto eoꝵ duce bealdo. ita saxones
ꝑdomuit armis. ut om̃s uirilis sexus eius dem
terrȩ in colas qͥ gladii quẽ tunc forte gerebat
longitudinẽ excessissent ꝑemerit.

Expanded text:
 572 Heraclones filius Heraclii, cum matre sua Martina regnavit annos 2. Cyrus Alexandriae, Sergius et Pyrrhus regiae urbis episcopi, unamin Christo divinitatis et humanitatis et unam voluntatem dogmatizant et ob hoc a Theodoro papa et aliis episcopis condempnati sunt. Dagobertus filius Clotharii cum Saxonibus dimicans graviter ab eis vulneratur patremque per legatum in auxilium vocat. Qui festinus cum exercitu advenit et interfecto eorum duce Bertaldo ita Saxones armis perdomuit, ut omnes virilis sexus eiusdem terrae incolas, qui gladii, quod tunc forte gerebat, longitudinem excessissent, peremerit.
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ simul & linguã ipsosq cõfutans
ds. mundũ late patentẽ in uniuersã
terram dispersit . uocatũq est nomen
ciuitatis babel: hoc est cõfusio: roquod
ibi confudisset ds̃ linguas rorũ. Debabile¬
Sȩc est babylonia a nebroth gigante e¬
dificata filio chus. Et sicut orosii narrat
historia : mira cãpi planitiȩ in quadrũ
disposita est. Murus eius excoctile la¬
tere infuso bitumine in latũ habet
cubitos quinquaginta : altitudinis cubi
ducentos: in circuitu stadia quadraginta
septuaginta. Unũ stadiũ hab& ar pennis
quinq. uicinȩ quinȩ portȩ ꝑ unũqũq
latus sitȩ sunt : quȩ faciunt centũ. harũ
portarũ ostia mirȩ magnitudinis exaere
fusili sunt formata. Multa & alia de hac
ciuitate isdem historiographus narrat: ad¬
dens & cũ tanta fuiss& honestas aedificii :
at tamen uicta atq subu̾sa est.u
UII.

Expanded text:
tatione simul et lingua ipsiusque confutans tatione simul et lingua ipsiusque confutans Deus, mundum late patentem in universa terrcivitatis, Babel, hoc est, Confusio, eo quod ibi confudisset Deus linguas eorum. Haec est Babylonia a Nembroth gigante aedificata filio Chus. Et, sicut Orosii narrat historia, mira campi planitie in quadrum disposita est: murus ejus ex coctili latere infuso bitumine, in latum habet cubitos quinquaginta, altitudinis cubitos ducentos, in circuitu stadia quadringenta septuaginta. Unum stadium habet aripennes quinque. Vicenae quinae portae per unumquodque latus sitae sunt, quae faciunt centum. Harum portarum ostia mirae magnitudinis, ex aere fusili sunt formata. Multa et alia de hac civitate idem historiographus narrat, addens: Et cum tanta fuisset honestas aedificii, attamen victa atque subversa est. VII.
Abbreviated transcription (Latin):
adam uͦ in t̾ra enachim sepulto quȩ pͥus
hebron uocabat᷑ liber iesunaue euident᷑
explanat.U. H abebat gͦ nor post di¬
luinum tres filios. sem. cham. & iafeth.
De iafeth egressȩ sunt gentes. similit̃ & de
cham. sure de sem. Et sicut ait urtus his¬
toria abhis disseminatũ est genus hu¬
manum sub uniũso cęlo. Primus uͦ genit
ic fuit tocius artis magicȩ inbuente dia¬
bolo. & pͥmus idolatriȩ ad inuentor. Hic
pͥmus statunculũ adorandũ diaboli in¬
stigatione constituit: qui & stellas & ignẽ
de celo cadere falsa uirtute hominibus
ostendebat. Hic ad ꝑsas transut. Iunc
ꝑse uocita uere zoroastren idt̃ uiuentẽ
stellam. Abhoc etiam ignẽ adorare con¬
sueti. ipsum diumitus igne consũptum
ut dm̃ colunt. UI Cumq multiplicati
homines disꝑgerent᷑ puniũsas t̾ras : egres¬
si aboriente sena har gramineũ repe¬
riunt campũ : in quo edificantes ci¬
tatem turrim qui cę̧los attinger& m¬
tuntur struere. Quorum uanã cogi¬

Expanded text:
Adam vero in terra Enacim sepultum, quae prius Ebron vocabatur, liber Iesu Nave evidenter explanat. Habebat ergo Noe post diluvium tres filius, Sem, Cham et Iafeth. De Iafeth egressae sunt gentes, similiter et de Cham sive de Sem. Et, sicut ait vetus historia , ab his dissiminatum est genus humanum sub universo caelo. Primogenitus ic fuit totius artis magicae, inbuente diabolo, et primus idolatriae adlnventor. Hic primus staticulum adorandum diabuli instigatione constituit; qui et stellas et ignem de caelo cadere falsa vertute hominibus ostendebat. Hic ad Persas transiit. Huno Persi vocitavere Zoroastren, id est viventem stelam. Ab hoc etiam ignem adorare consuiti, ipsum divinitus ignem consumptum ut deum colunt. Cumque multiplicati hominis dispergerentur per universas terras, egressi ab Oriente, Senachar gramineumrepperiunt campum. In quo aedificantes civitatem, turrem qui caelos adtengeret nituntur struere. Quorum vana cogi
Abbreviated transcription (Latin):
Deinceps enĩ post acceptam legem transggres¬
stq cum iesimaue iordane terram reꝑmis¬
sionis accipiunt. XII Post cuius transitum
dum p̃cepta duna post ponunt: sepr in
alienarum seruitio subiugantur. Sed cum
conuersi ingemiscunt : tribuente dño ꝑ
uirorum forcium brachium liberant᷑. Post¬
hec ꝑ samuelem regem sicut reliquȩ genteꝰ
habent a dño postulant : acciput pͥmũ
saul. demde dauitl. Ab abraham gͦ usq ad dauit.

Expanded text:
Deinceps enim post acceptam Legem, transgresDeinceps enim post acceptam Legem, transgressoque cum Jesu Nave Jordane, terram repromissionis accipiunt. XII. Post cujus transitum, dum praecepta divina postponunt, saepe in alienigenarum servitio subjugantur. Sed cum conversi ingemiscunt, tribuente Domino, per virorum fortium brachium liberantur. Posthaec per Samuelem, regem, sicut reliquae gentes habent, a Domino postulantes, accipiunt primum Saul, deinde David. Ab Abraham ergo usque ad Da
Abbreviated transcription (Latin):
sentis entũ possunt. alii ad horam terciam
uidelic& qui maiore artate conũtunt᷑ alii
ad sextam . qui luxuriȩ feruorẽ cohercent
Et ꝑ has quasq horas sicut euangelista cõme¬
ꝓpͥam. cũn ducunt᷑. hȩ sunt diuisiones qͥbus
ꝑ hoc mare transit᷑. Illud uero qđ ad mare
usq urenientesᷤ litus stagni tenentes rrũtunt᷑.
illud ẽ qđ dñs ad moysen dicit. Rruersi
castra metent᷑ e regione phiahiroth quȩ
est int̾ mnagdalum & mare contra belsepon
Nec eiũ dubiũ est: qđ transitus ille maris
uł colũna nubis typũ gesserint nrĩ baptis¬
matid. dicente paulo a postolo. Nolo uosᷤᷤ
ignorare fratres quia patres nostri om̃ð sub¬
nubr fuerunt. & om̃s in moyse bapti sunt
ad egressum filiorum israhel exegypto ł
transitu maris rubri qđ fuit moysi octo gesim
annus. supputant᷑ anni numero quadringenti
annoᷤ ifrahelite heremo utunt᷑: imbuuntur¬
legibus: ꝓbantur: uictibusq pascunt᷑ angłici

Expanded text:
sentis exitum possunt. Alii ad horam tertiam, sentis exitum possunt. Alii ad horam tertiam, videlicet qui maiore aetate convertuntur; alii ad sextam, qui luxoriae fervore coerceunt. Et per has quasque horas, sicut euangelista conmepropriam conducuntur. Haec sunt divisiones, quibus per hoc mare transitur. Illud vero quod a mare usque venientes, litus stagni tenentes revertuntur, illud est quod Dominus ad Moysen dicit: Reversi castra metentur e regione Phiahiroth, quae est inter Magdalum et mare contra Belsephon. Nec enim dubium est, quod transitus ille maris vel columatis, dicente beato Paulo apostolo: Nolo vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes subnube fuerunt, et omnes in Moysen baptizati sunt ad egressum filiorum Israel ex Aegypto, vel transitum maris Rubri, qui fuit Moysi octogesimus annus, supputantur anni numero 462. XI. annos Israelitae eremo utuntlegibus; probantur, victibusque pascuntur angelicis.
Abbreviated transcription (Latin):
loco accesserant uerum cognouimus : in¬
serere studuimus paginȩ. Aumt sulcos
quos rotȩ curruum fecerant usq hodix
ꝑmanere : & quantũ acres oculoꝵ uidere
potest in ꝑfundo cerni. Quos si modicũ
commotio maris optexerit. illo quiescente
rursum diunitus renouant᷑ ut fuerant. Dicuã
alii qđ ad ipsam ripam factum modicum
ꝑ mare circuitum: unde rgressi fuerant
sint regressi. Alii uͦ asserunt unũ cunctis
ingressum : non nulli uniciq tribii suã
patuisse uiam : illud testimonium psalteru
ab utentes . qui disit mare rubrum in
diuisiones. Quas nos dunsioneᷤᷤ spirttualit̃
& non scdm̃ luterã intelligere oportet:
Sunt enĩ & in hoc sclo qđ figuralit̾ mare
dicit᷑ multȩ diuisiones. Non enĩ ȩqualiter
possunt aut ꝑ unã uiã ad uitã cuncti transi¬
rp. Alii aut̃ transeunt in horam pͥmam. idẽ
qui renati post baptismũ in maculati ab om̃i
inquinam̃to carnis pdurare. usq ad iitȩ pre¬

Expanded text:
loco accesserant, verum cognovimus, ea inloco accesserant, verum cognovimus, ea inserere studuimus paginae. Aiunt enim sulcos, quos rotpermanere et, quantum acies oculorum videre potest, in profundo cerni. Quos si modicum commotio maris obtexerit, illo quiescente, rursum divinitus renovantur, ut fuerant. Dicunt alii, quod ad ipsam ripam, factum modico per mare circuitum, unde ingresse fuerant, sint reversi. Alii vero asserent, unum cunctis ingressum, nonnulli, unicuique tribui suam patuisse viam, illud testimonium psaltirii abutentes: Qui divisit mare Rubrum in divisiones. Quas nos divisiones spiritaliter et non secundum littera intellegere oportit. Sunt enim et in hoc saeculo, quod figurdicitur, multae divisiones: non enim aequaliter possunt, aut per unam viam ad vitam cuncti transire. Alii autem transeunt in horam primam: id est qui renati per baptismum, immaculati ab omni inquinamento carnis perdurare usque ad vitae prae
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ decem & octo. In huuis stagni ca¬
pite clysma ciuitas aedificata est̃: non
non ꝓpter fertilitate loci cum nihil sit plus
sterile : sed ꝓpt̾ portum quia naues ab indi
uenientes ibidem ob portus oportunitatẽ
quiescunt: ubi comparatȩ merces ꝑ totam
egyptum deportant᷑. Ad hunc stagnum
ꝑ desertum hebrei tendentes usque ad¬
ipsum mare uenerunt: inuentisq dulcibus
aquis castra metati sunt. In hoc gͦ artum
locum tam ab heremo quam ab ipso mari
consederunt : sicut scriptũ est. Audrens
pharao qđ conclusiss& eos mare atq de¬
sertum nec ess& eis ina qua possint ꝑgere.
ad ꝑsequendũ eos direat. tumq immi¬
nentibus his moysi popłs adclamass& scdm
uissum diuinitatis piectam uirgam super
mare diuisũ est. Illisq ꝑ sicca gradientibi.
& ut scriptura ait muro aquarum unliq
duce transgrediuntur . De quo transitu
multa ut dixi narrant᷑. sed nos qđ asapren¬
tibus & certe illis hominibus qui in eodẽ

Expanded text:
autem decim et octo. In huius stagni caautem decim et octo. In huius stagni capite Clysma civitas aedificata est, non propter fertilitatem loci, cum nihil sit plus sterele, sed propter portum, quia navis ab Indis venientes ibidem ob portus opportunitatem quiescunt; ubi conparate merces per totam Aegyptum deportantur. Ad hunc stagnum per desertum Hebraei tendentis, usque ipsum mare venerunt, inventisque dulcibus aquis, castra metati sunt. In hoc ergo artum locum tam ab hconsederunt, sicut scriptum est: Audiens Pharao, quod conclusisset eos mare atque desertum, nec esset eis via qua possent pergere, ad persequendum eos direxit . Cumque imminentibus his Moysi populus acclamasset, secundum jussum Divinitatis projecta virga super mare, divisum est; illisque per sicca gradientibus, et, ut Scriptura ait: Muro aquarum undiqueduce transgrediuntur. De quo transitu multa, ut dixi, narrantur: sed nos quod a sapientibus, et certe illis hominibus, qui in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
situ loci illius ł ipsius transitus aliqua
huic inserã lectioni. De nILo.
ilus ꝑ rgyptũ sicut obtime nostis decur¬
rit. & ipse eam imprtu irrigat. Un de
& egypti nilicolȩ appellantur. Cuius
nunc lutora multi ꝑ lustratores referta
sacris monasteriis dicunt esse. Super
ripam uero tius non babilonia quã supr
memorauimus sed babiloma ciuitas col¬
locatur : in qua ioseph horrea miro opr¬
re de lapidib quadris & cmito ardificaũ
ita ut ad fundum capatiora. ad sũmũ
uero constricta sint: ut per paruulũ
foram ibidem triticũ iaceretur : quȩ
horrea usq hodie cernuntur. De hac
ciuitate rex ad persequendos hebreos
cum exercitib curruum ac multa
pedestri manũ directus est. Supradict
uͦ fluuius ab oriente uemens ad occi¬
dentalẽ plagam uersus rubrum mare
uidit. Ab occidente uͦ stagnũ siue
brachiũ de mari rubro. ꝓgreditur
& uadit contra orientẽ: habens in lon¬
go milia circit quinquaginta : in lato

Expanded text:
situ loci illius vel ipsius transitus aliqua situ loci illius vel ipsius transitus aliqua huic inseram lectione. Nilus per Aegyptum, sicut optimae nostis, decurrit et ipse eam inpetu suo inrigat, unde et Aegypti Niliculae appellantur. Cuius nunc litora multi locorum perlustratores referta sacris monasthiriis dicunt esse. Super ripam vero eius non Babilonia, de qua supra miminimus, sed Babilonia civitas collocatur, in qua Ioseph horrea miro opere de lapidibus quadris et cimentum aedificavit, ita ut ad fundum capatiora, ad summa vero constricta sint, ut per parvolum foramen ibidem tritecum iacteretur; quae horrea usque hodie cernuntur. De hac civitate rex ad persequendum Hebraeos cum exercitibus curruum ac multa pedestri manu dirictus est. Antedictus vero fluvius ab oriente veniens, ad occidentalem plagam versus Rubrum mare vadit; ab occidente vero stagnum sive brachium de mare Rubrum progreditur et vadit contra orientem, habens in longo milia circiter quinquaginta, in lato
Abbreviated transcription (Latin):
sextum decimũ artatis annũ habens typũ
p̃ferens redemptoris. uidit sonnia quȩ fr̃ib
retulit. quasi manipulos ligans suũ fratrũ
manipuli adorarent : Et iterum. quasi sol
& luna cum undecim stellis ꝓciderent
ante eũ. Quȩ resei magnũ cum fr̃ib odiũ
generauit. Unde & inflãmati iniidia. triginta
eum argenteis ismahelitis in rgyptũ transrun¬
tib uendiderunt. Inminente aut̃ fame. cum
descendissent hi in egyptũ cogniti sunt a
ioseph: nec tam̃ ipsi tum cognouerunt. Ipse
tam̃ se his post multas eoꝵ fatigationes. &
adducto beiamin declarauit. De rachel
enĩ matre sua natus & hic fuerat. Post hec
aut̃ post benedictos filios suos in ẽgipto
moritur : & in sepulchro patris sui ioseph
seprlit᷑ in terra chana an. Mortuo aut̃ ioseph
atq pharaone. subicit᷑ cuncta generatio ser¬
uituti. quȩ ꝑ moysen post decẽ plagas egipti
liberatur . dimerso pharaone in mariru
plures multa dixerunt : iusum ẽ ut de

Expanded text:
decimum sextum aetatis annum habens, typum decimum sextum aetatis annum habens, typum praeferens Redemptoris, vidit somnia quae fratribus retulit: Quasi manipulos legens, quos suorum fratrum manipuli adorarent. Et itet luna cum undecim stelis procederent ante eum. Quae res magnum ei cum fratribus odium generavit. Unde et inflammati invidia, triginta eum argenteis Ismahelitis in Aegypto transeuntibus vindedirunt. Inminente autem fame, cum discendissent hi in Aegypto, cogniti sunt a Ioseph, nec tamen ipsi Ioseph cognoverunt. Ipse tamen se his post multas eorum fatigationes et adducto Beneamen declaravit; de Rachel enim matre sua natus et hic fuerat. Post haec autem post benedictus filios suos in Aegypto moritur et in sepulchro patris sui a Ioseph sepelitur in terra Chanaan. Mortuo autem Ioseph atqueFaraone, subicitur cuncta generatio servituti. Quae per Moysen post decim plagas Aegypti liberatur, dimerso Pharaone in mari Ruu plures multa dixerunt, visum est, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
s cum ess& centũ annoꝵ genuit isaac . Porro
isaac sexagesimo artatis anno nati sunt filui
gemini de rebecca : pͥmus esau qui edom
id est terrenus: qui ꝓpt̾ gulã uendidit pri¬
mogenita sua. ipse ẽ pat̾ idumeoꝵ. De cuius
generatione quarta natus ẽ iobab hoc est
esau raguel zara. iobab. qui & iob. Is uixit
annos ducentos quadraginta nouem.
octogesimo anno ab infirmitate liberatu sr̃.
Post infirmitatẽ aut̃ centũ septuaginta an¬
niᷤ restituta in duplũ omi facultate cũ
tantis sicut ꝑdiderat filis iocundatus est.
ait ꝓpheta. Iacob dilexi. esau aut̃ odio ha¬
bui. hic post angelicã luctã uocatus est
israhel: aquo israhelitȩ . hic genuit duodecĩ
patriarchas : quorũ hȩc sunt nomina. ruben
simeon. leui . isachar. tabulon . dan neptalim
gad. & aser. Post hos genuit ioseph de rachel¬
cum esset non agesimo scdõ artatis suȩ annc
hunc plus cȩteris filiis dilexit. habuit exea
& beniamin ultimũ om̃ium. Iosep autem

Expanded text:
um esset annorum, genuit Isaac. Porro Isaac sexagesimo aetatis anno nati sunt filii gemini de Rebecca. Primus Esau, qui et Edom, id est terrenus: qui propter gulam vendidit primogenita sua. Ipse est pater Idumaeorum, de cujus generatione quarta natus est Jobab: hoc est, Esau, Raguel, Zara, Jobab, qui et Job. Is vixit annos ducentos quadraginta novem: octogesimo anno ab infirmitate liberatus est; post infirmitatem autem, centum septuaginta annis, restituta in duplum omni facultate, cum tot quot perdiderat filiis jocundatus est. ait per Prophetam: Jacob dilexi, Esau autem odio habui . Hic post angelicam luctam vocatus est Israel, a quo Israelitae. Hic genuit duodecim patriarchas, quorum haec sunt nomina: Ruben, Simeon, Levi, Judas, Issachar, Zabulon, Dan, Nephtalim, Gad, et Aser. Post hos genuit Joseph de Rachel, nonagesimo secundo aetatis suae anno. Hunc caeteris filiis 12 plus dilexit. Habuit ex ea et Benjamin ultimum omnium. Joseph autem,
Abbreviated transcription (Latin):
prunt etiam tunc chlogionem utilem ac
nobilissimum i gente sua regrm fuisst
francq : qui apud dispargum castrum habr¬
tat: qđ est i t̃mino thoringo: In his aut̃
partibus id ẽ ad meridianã plagam. habita¬
bant romani usq ligerem fluuium: Uttra
ligerem uero : gothi dominabantur: Burgun¬
diones quoq arrianꝙ sectam sȩquentes: ha¬
bitabant transrhodamim qđ adiac& cuntati
lugdimtnsi: Chlogio aut̃ missis ex ploratoril
ad urbem cameracũ plustrata om̃a. ipse se

Expanded text:
runt etiam tunc Chlogionem utilem ac nobilissimum in gente sua, regem 63 Francorum fuisse, qui apud Dispargum castrum habitabat, quod est in termino Thoringorum. In his autem partibus, id est ad meridionalem plagam, habitabant Romani usque Ligerim fluvium. Ultra Ligerim vero Gotthi dominabantur. Burgundiones quoque Arianorum sectam sequentes, habitabant trans Rhodanum, qui adjacet civitati Lugdunensi. Chlogio autem missis exploratoribus ad urbem Camaracum, perlustrata omnia ipse se
Abbreviated transcription (Latin):
loca maccessibilia exercitui ꝓpt̾ diuersa¬
rum aqͣrum inmimeros decursus & in pe¬
netrabiles paludes. magis id arte quã uir¬
tute expermi statuit. liegatos igit᷑ responso
suspensos absoluit. & ad Godefridũ redire ꝑ¬
misit. asserens ꝑsuos missos de omĩbꝰ legatio¬
nũ causis suarũ ea responsa redditurũ. quȩ
sibi eidẽ Godefrido essent decentia tantũ
ut incepta fidelitate ꝑseuerar&. Post hȩc
hemricũ ad eimndẽ uirũ mittit. Et ut fraus qui
struebat᷑ occultaret᷑. cũ eo uinlib̾tum uenera

Expanded text:
esse loca inaccessibilia exercitui propter diversaesse loca inaccessibilia exercitui propter diversarum aquarum innumeros decursus et inpenetrabiles paludes, magis id arte quam virtute experiri statuit. Legatos igitur responso suspensos absolvit et ad Godefridum redire permisit, asserens per suos missos de omnibus legationum suarum causis ea responsa redditurum, quae sibi et eidem Godefrido essent decentia, tantum ut in cepta fidelitate perseveraret. Post haec Heinricum ad eundem virum mittit et, ut fraus, quae struebatur, occultaretur, cum eo Willibertum venera
Abbreviated transcription (Latin):
eius industria unrtutisq suffragio ꝓsperi¬
tatis effectũ optiner&. medietatẽ ipsius
Godefriduᷤᷤ ueluti ueneno infectus. occasionis
fomitẽ inquirit. qͣliter ac si uxta rationẽ
afidelitate imp̾ris se subducere pre ualer&.
tatiq Gerolfum &. Gardolfũ comites fresonũ
legatos ad cesarẽ dirigit. mandatq si uell&.
ut in ea quã pollicitꝰ fuerat fidelitate ꝑscue¬
rar&. Fmesq regni sibi cõmissos ab incursi¬
one ꝓpriȩ gentis defensar&. c̃fluentes. an¬
drenacũ. & sineicha. & ñ nullos alios fiscos
obsequus imperialibꝰ deditos sibi largiretur
aut̾ hoc ea animi intentione. ut si petita.
sibi largirent᷑. suos inuisceribus regni inmisce¬
ri poss&. & uarios euentus speculari. Si aut̃¬
& denegarent᷑. nihilommꝰ offensus sibi
ꝓhis quasi iustitia dictante rationabili us
de seruire poss&. rebellionisꝙ causã suscipere
qͦ ingemo hostẽ quẽ in regni extremitatibꝰ
introduxerat extinguere poss&. It sciens

Expanded text:
eius industria virtutisque suffragio prosperitatis effectum optineret, medietatem ipsius Godefridus veluti veneno infectus occasionis fomitem inquirit, qualiter acsi iusta ratione a fidelitate imperatoris se subducere prevaleret. Statimque Gerulfum et Gardulfum, comites Fresonum, legatos ad cesarem dirigit mandatque, si vellet, ut in ea, quam pollicitus fuerat, fidelitate perseveraret finesque regni sibi commissos ab incursione propriae gentis defensaret, Confluentes, Andrenacum, Sincicha et nonnullos alios fiscos obsequiis imperialibus deditos sibi largiretur autem hoc ea animi intentione, ut, si petita sibi largirentur, suos in visceribus regni inmisceri posset et varios eventus speculari; si autem et denegarentur, nihilominus offensus in sibi prohibitis quasi iusticia dictante ratidesaevire posset rebellionisque causas suscipere. quo ingenio hostem quem in regni extremitatibus introduxerat, extinguere posset, et sciens
Abbreviated transcription (Latin):
ca quȩ misit. & xpĩ dextera quȩ geminis in mar¬
cessibilibus coronauit. Lrgimus tamen quorumdã¬
ex ipsis martyrum passiones exquibus quȩdam
replicanda sint: ut ad ea quȩ spondinus uemamus:
gitur cyrola filso uocatus ep̃s hereticoꝵ: tunc

Expanded text:
ca quae misit, et Christi dextera, quae gemmis immarca quae misit, et Christi dextera, quae gemmis immarcescibilibus 46 coronavit. Legimus tamen quorumdam ipsorum martyrum passiones, ex quibus quaedam replicanda sunt, ut ad ea quae spopondimus veniamus. Igitur Cyrola falso vocatus episcopus, haereticorum tunc
Abbreviated transcription (Latin):
in illud cenosum lauacrum ui cogeretur imm̃gi.
credo esse sustantiȩ essencrȩq digno aquas ungui¬
ne cunctas infecit : idẽ fluxu uentris asꝑsit. Ex¬
hinc adlegitimã duct̃a questionem: post aculeos
post flammas. & ungulas. xpõ dnõ capttis decisione
dicitur. Post hȩc ꝓ sequentibus alemannus usq traducꝰ¬
tam transitum mare uuandali ꝑ totam affricam ac
ed qm̃ torum tempore ꝑsecutio in xp̃ianis inualint
sicut superius mentio facta est. udet᷑ ut aliqua ex
his quȩ circa dĩ ȩcclesias intulerunt. ł quem admo¬
dum de regno expulsi sint memorare. De functo gͥ
transtmundo post scelera quȩ in scĩs dĩ exercuit ho¬
noricus mente crudelior affricanum occupat reg¬
num: atq exelectione uuandalorum ipsis p̃ponit᷑
Cuius sub tempore quanti xp̃i anprum popłi ꝓ
ipso xp̃i sacratissimo nomine cȩsi sint : ab honii¬
nibus non potest comp̃hendi. Testis est tam affri¬

Expanded text:
in illud coenosum lavacrum vi cogeretur immergi, in illud coenosum lavacrum vi cogeretur immergi, credo esse substantiae essentiaeque; digno aquas unguine cunctas infecit, id est fluxu ventris aspergit. Exhinc ad legitimam deducta quaestionem, post equuleos, post flammas et ungulas, Christo Domino capitis decisione dicatur. Posthaec prosequentibus Alamannis usque ad Traductam, transito mari Vandali per totam Africam ac niam eorum tempore persecutio in Christianos invaluit, sicut superius mentio facta est, videtur et aliqua ex his quae circa Dei Ecclesias intulerunt, vel quemadmodum de regno expulsi sint, memorare. Defuncto igitur Trasamundo, post scelera quae in sanctis Dei exercuit, Hunericus mente crudelior Africanum occupat regnum, atque ex electione Vandalorum ipsis praeponitur. Cujus sub tempore quanti Christianorum populi pro ipso Christi sacratissimo nomine caesi sint, ab hominibus non potest comprehendi. Testis est tamen Afri
Abbreviated transcription (Latin):
exercuit : ac totam hyspaniã ut ad ꝑfidiam arria¬
nȩ sectȩ consentir&. tormentis ac diũsis moruibis
impellebat: Unde factum est: ut puella quȩdã religi¬
osa. p̃dures opibus ac scdm̃ sclĩ dignitatem nobilitate se¬
natoria florens: & qđ his om̃ibus est nobilius fide ca¬
tholica pollens. quȩ dõ omĩpotenti in reyhensibilter
serurebat : ad hanc questionẽ ad duceret᷑: Cũq regis
fuiss& oblata uisibus: cepit eã pͥmum ad rebaptizanda
blandis sermonibus illicere. Quȩ cum uenenosum eiꝰ
iaculum fidei palma ꝓpeller& : precepit rex facułta¬
tes eius auferri : quȩ iam mente possidebat regna
para disi . de inde supplitus aplicatã sine spe p̾sentis ui¬
tȩ torqueri. Qud plura : post multas questiones.
post oblatos terrenarũ diuitiarũ thesauros: cum ad
hoc frangi non possit. ut bratam scinder& trinita¬
tem ad rebaptigandum inuta deducitur. Cumq

Expanded text:
exercuit ac totam Hispaniam, ut perfidiam Arriaexercuit ac totam Hispaniam, ut perfidiam Arrianae sectae consentiret, tormentes ac diversis mortibus inpellebat. Unde factum est, ut puella quaedam relegiosa, praedives opibus ac secundum saeculi dignitatem nobilitate senatoria florens et, quod his omnibus est nobilius, fide catholica pollens, quae Deo omnipotenti inreprehensibiliter serviebat, ad hac quaestionem adduceretur. Cumque regis fuisset oblata conspectibus, coepit eam primum ad rebaptizandum blandis sermonibus inlicire. Quae cum venenosum eius iaculum fidei parma propelliret, praecipit rex facultates eius auferre, quae iam mente possedebat regna paradisi, deinde suppliciis adplecatam sine spe praesentes vitae torquiri. Quid plura? Post multas quaestiones, post ablatusto terrenarum divitiarum thesaurus, cum ad hoc frangi non possit, ut beatam scinderit Trinitatem, ad rebaptizandum invita ded