comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sa quoq defecit.
Putatum est a qui¬
bdam ⁊ litteris e¬
tiam traditum. qd
hee mulleres angli¬
am ⁊ normanmã
significauerunt. Q
licet sꝑaciis terraꝵ
sint diuise. sunt ta¬
men sub uno domi¬
nio unite. Hee quic¬
quid pecuniarum

Expanded text:
sa quoque defecit. Putatum est a quibusdam, et literis etiam traditum, quod hae mulieres Angliam et Normanniam significaverint; quae, licet spatiis terrarum sint divisae, sunt tamen sub uno dominio unitae. Hae quicquid pecuniarum
Abbreviated transcription (Latin):
turrib muniuit: mu¬
ro ex quadratis lapi¬
dib cinxit. Et licet so¬
lum illud ieiuniũ
ac squalidum iux
steriles auenas.⁊ ple

Expanded text:
turribus munivit, muro ex quadratis lapidibus cinxit. Et licet solum illud, jejunum et squalidum, vix steriles avenas et ple
Abbreviated transcription (Latin):
stituit. omnia eis
necessaria ex num¬
mis mercatus do¬
mesticis. prouidens
scilicet successorum
querele nullas de¬
episcopio terras mo¬
nachis largitus est.
ne illi dei famulos
fraudarent uictua¬
lib. si quid dona¬
tum ostendissent:

Expanded text:
stituit, omnia iis necessaria ex nummis mercatus domesticis: providens scilicet successorum querelae, nullas episcopii terras monachis largitus est; ne illi Dei famulos fraudarent victualibus, si quid donatum offendissent
Abbreviated transcription (Latin):
nem magnum. postu¬
lat ut a normannis
extorret dominum su¬
um. hugo uero dux sil¬
ua iisso bernardo sil¬
uanectensi. normãnos
conuocat ad colloquiũ.

Expanded text:
nem Magnum postulat ut a Northmannis extorqueret dominum suum. Hugo vero dux, misso Bernardo Silvanectensi, Northmannos convocat ad colloquiu
Abbreviated transcription (Latin):
tes. uerbis quibus¬
dam incertum an
pape. astu quodam¬
eum ad monasteri¬
um retrahunt. uo¬
lentem cogentes.
Quasi enim defati

Expanded text:
tes, verbis quibusdam incertum an papae astu quodam ad monasterium retrahunt, volentem cogentes. Quasi enim diffati
Abbreviated transcription (Latin):
sic enim uirabat me¬
us amodo eris ⁊ meo
albo insertus lauda¬
bilis milicie premia
reportabis. Macte
animi amplissime rex
quod tibi preconiũ

Expanded text:
sic enim jurabat, meus a modo eris, et meo albo insertus laudabilis militiae praemia reportabis. » Macte animi, amplissime rex, quod tibi praeconi
Abbreviated transcription (Latin):
nachis inhabitatum:
stabulum clericorum
fecit. S tu domine ihe¬
su creator ⁊ recreator
noster bone artifex.
multumq potens

Expanded text:
nachis inhabitatum, stabulum clericorum fecit. Sed tu, Domine Jesu, creator et recreator noster, bone ar ifex, multumque potens
Abbreviated transcription (Latin):
rens iterum congrega¬
to exercitu maiore.rol¬
lonem aggreditur re¬
pente. Cuius conatus
ipse preueniens. quosdã
suoꝵ gladiis obtrũcat.

Expanded text:
rens, iterum congregato exercitu majore Rollonem aggreditur repente. Cujus conatus ipse praeveniens, quosdam suorum gladiis obtruncat
Abbreviated transcription (Latin):
lis. die solsticii esti¬
ualis. ꝑ clandestinos
nuntios imꝑatori
se dedidere.Ille qui
nichil preter comino¬
dum suum pensare
nosset denuntiauit
francis ut abirent.
malens urbem serua

Expanded text:
i, die solstitii aestivalis per clandestinos nuncios imperatori se dedidere. Ille, qui nihil praeter commodum suum pensare nosset, denunciavit Francis ut abirent; malens urbem serva
Abbreviated transcription (Latin):
herbertum comitem
cenomannensem xã¬
tonas sponsione ur¬
bis illectum in me¬
dio colloquio ab ap¬
paritorib arctari ⁊
quib placuit condi¬
tionib irretiri fecit.
Cetera sc̃s ⁊ integer
extremis fere annis

Expanded text:
Herbertum comitem Cenomanensem, Sanctonas sponsione urbis illectum, in medio colloquio ab apparitoribus arctari, et quibus placuit conditionibus irretiri fecit. Caetera sanctus et integer, extremis fere annis
Abbreviated transcription (Latin):
hebetabunt. Ita data
benedictione mona¬
cho minime facun¬
die uiro. s normã¬
nice lingie sciolo
rem ꝑorans obtinu¬
it. ut qui sue dyoce¬
sis ante indignus
putabatur regimine
ab archiep̃o ebora

Expanded text:
hebetabunt. » Ita data benedictione monacho, minimae facundiae viro, sed Normannicae linguae sciolo, rem perorans obtinuit, ut qui suae dioecesis ante indignus putabatur regimine, ab archiepiscopo Ebora
Abbreviated transcription (Latin):
abrasis. contumeliã
fame ⁊ amori suo de¬
trimenti ingessit. Sa¬
ne ne silentio premã
quod de primogeni¬
to egelredi elfredo ru¬
migeruli spargunt:
ille inter mortem ha¬
roldi.⁊ expectationẽ
hardecniut. fluctuans
regnum ingressus:

Expanded text:
abrasis, contumeliam 321 famae, et amori suo detrimentum, ingessit. Sane ne silentio premam quod de primogenito Ethelredi Elfredo rumigeruli spargunt. Ille inter mortem Haroldi et expectationem Hardecnuti fluctuans, regnum ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
pulaturi p̃rouna¬
as uenere. Quorũ
primus regem non
resistentem̃. s armis
proiectis solo pronũ
⁊ orantem cepit. ⁊pt᷑
non nulla tormenta

Expanded text:
pulaturi provincias venere: quorum primus regem non resistentem, sed armis projectis solo pronum et orantem, cepit, et post nonnulla tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
aquilonalis lues illa
barbaroꝵ. Iterum
bella. ⁊ iterum cedes:
denuo northanimbro¬
rum ⁊ orientalium
angloꝵ conuiratio¬
nes. S aduene nec
indigene pari quam
superiorib annis per

Expanded text:
aquilonalis lues illa barbarorum. Iterum bella, iterum caedes, denuo Northanhimbrorum et Orientalium Anglorum conjurationes; sed nec advenae, nec indigenae, pari qua superioribus a
Abbreviated transcription (Latin):
tor. quomodo dissonã¬
tiam componat. Nos
eam quia ammonuis¬
se suffecerit: in medio
relinquimus. Hic pri

Expanded text:
tor quomodo hanc dissonantiam componat; nam nos eam, quia admonuisse suffecerit, in medio relinquimus. Hic, pri
Abbreviated transcription (Latin):
eget aldelmus: ut mẽ¬
datiis asseratur. Tan-¬
ta sunt de illo. que in
dubiam depromant
fidem:tot sunt que
non ueniant in litẽ.

Expanded text:
eget Aldelmus, ut mendaciis asseratur: tanta sunt de illo, quae in dubiam depromant fidem: tot sunt quae non veniant in litem.
Abbreviated transcription (Latin):
a ponto europe atq
asye. carpit utrimq
libratam temperiẽ
quod aquilonares
hiatus. mulceat e
proxtmno ueniens
asyaticus eurus.
Porrigitur ergo
urbs ingentibus
menib . s eam an¬
gustat conuenarũ
innumerus ppłs.
Quapropter rupi¬
um molib ⁊ are¬
narum cumulis

Expanded text:
a Ponto, Europae atque Asiae carpit utrinque libratam temperiem, quod aquilonares hiatus mulceat e proximo veniens Asiaticus eurus. Porrigitur ergo urbs ingentibus moenibus, sed eam angustat convenarum innumerus populus; quapropter, rupium molibus et arenarum cumulis
Abbreviated transcription (Latin):
legatos rex non mo¬
do gaudenter recepit.
uerum etiam nune
duci remisit. seq mis¬
surum celerrime illi
iuuamen spopondit

Expanded text:
legatos rex non modo gaudenter recepit, verum etiam maximduci remisit, seque missurum celerrime illi juvamen spopondit
Abbreviated transcription (Latin):
gladiis prostratam or¬
co transmisit. alios¬
q ꝑ diuersa siluarũ
lustra se occulentes ĩ
fugam uertit. Rihul¬
fus autem commilito¬
num fiducia destitutꝰ.
inter profugos delite

Expanded text:
gladiis prostratam orco transmisit, aliosque per diversa silvarum lustra se occultantes in fugam vertit. Riulfus autem commilitonum fiducia destitutus, inter profugos delite
Abbreviated transcription (Latin):
ricardum uirib con¬
ualescere. consultu ber¬
nardi siluanectensis.
sacramentis ab utraq
parte iuratis filiam

Expanded text:
Richardum viribus convalescere, consensu Bernardi Silvanectensis, sacramentis ab utraque parte juratis, filiam
Abbreviated transcription (Latin):
num solum ⁊om¬
nium bonoꝵ indi¬
gum. iherosolimã
reuersi sunt. primici¬
as regni tot hostili¬
um regionum sub¬
iectionẽ deo consecra¬
aratis igitur in
signib magna gła
in bethleem die do¬
minice natiuitatis
a daiberto patriarcha
coronatus est baldui
acclamantib. Nam
extunc ⁊ deinceps
nichil non uenerati-¬
onis regie ⁊ ip̃e suo¬
labore est meritus.
⁊alioꝵ fauore adep¬
tus. quamius mini¬
mi ⁊pene dico puden

Expanded text:
num solum et omnium bonorum indigum, Ierosolymam reversi sunt, primitias regni tot hostilium regionum subjectione Deo consecraParatis igitur regiis insignibus, magna gloria in Bethleem die Dominicae Nativitatis a Daiberto patriarcha coronatus est Baldewinus , acclamantibus; nam ex tunc et deinceps nihil non venerationis regiae et ipse labore suo est meritus, et aliorum favore adeptus, quamvis minimi et pene dico puden
Abbreviated transcription (Latin):
illum assultib affli¬
xit. Militabat filius
eius anschetillus co¬
miti. Qui ut domi¬
no placeret ausus
est temerarare natu

Expanded text:
illum assultibus afflixit. Militabat filius ejus Anschetillus comiti, qui, ut domino placeret, ausus est temerare natu
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc auguste tuo
funere languens.
Bino se uiduam lu¬
nune plangit.
Que te non tunuit
patria uiuum.
Uel que non doluit
cesar obisse.
Nam sic letus eras
iam suꝑatis.
Et sic indomitis gen¬
tib asper.

Expanded text:
Nunc, Auguste, tuo funere languens, Bino se viduam lumine plangit. Quae te non timuit patria vivum? Vel quae non doluit, Caesar, obisse? Nam sic laetus eras jam superatis, Et sic indomitis gentibus asper
Abbreviated transcription (Latin):
angloꝵ res publica
procedere potuisset: ni¬
si mors ummatura tẽ¬
poralis beatitudinis
nouerca. turpi fortu

Expanded text:
Anglorum respublica procedere potuisset, nisi mors immatura, temporalis beatitudinis noverca, turpi fortu
Abbreviated transcription (Latin):
dictum dixisse. Pro¬
xima nocte illum
iregem ante deum du¬
ctum ⁊ adiudicatum.
librato iudicio tristẽ
dampnationis subis¬
se sententiam. Id quo
modo nosset nec iꝑse
tunc exposuit. neo
aliquis audientiũ
requisiuit: Uerũp¬
tamen pro contui¬
tu religionis eius
nulli presentium
de fide distoꝵ inhe¬
sit ambiguum. Eꝰ
erat uite hugo elus
fame. ut omnes elꝰ

Expanded text:
dictum dixisse, proxima nocte regem illum ante Deum ductum, et adjudicatum librato judicio, tristem damnationis subiisse sententiam. Id quo modo nosset, nec ipse tunc exposuit, nec aliquis audientium requisivit: veruntamen, pro contuitu religionis ejus, nulli praesentium de fide dictorum inhaesit ambiguum. Ejus erat vitae Hugo, ejus famae, ut omnes e
Abbreviated transcription (Latin):
fallebat. post etiam de
ceteris sermo prolixi¬
or erat. ut ostendam
quanta uicia in eo
sub pretextu uirtutũ
pullularunt.

Expanded text:
fallebat, post etiam de caeteris, sermo prolixior erit, ut ostendam quanta vitia in eo sub praetextu virtutum pullularint.
Abbreviated transcription (Latin):
In quib uerbis te a¬
mande genitor un¬
ploro ut filio tuo tam
⁊si indigno ueritatem
domini tius uerbis
sacroscĩs notam facẽ
non deneges.ut per
tuam sanam eruditi

Expanded text:
In quibus verbis te amande genitor imploro, ut filio tuo, tam si indigno, veritatem Domini tuis verbis sacrosanctis notam facere non deneges, ut per tuam sanam eruditi
Abbreviated transcription (Latin):
mento turgidus. eti¬
am normannum
comitem alentii ca¬
stelli possessione
uellicauit. pronis ĩ
ꝑfidiam habitato

Expanded text:
mento turgidus, etiam Normannum comitem Alentii castelli possessione vellicavit, pronis in perfidiam habitato
Abbreviated transcription (Latin):
ultro burgundiam.
natiuum scilicet so¬
lum contendit. Nec
ibi inquietus ani¬
mus quietem inue¬
nit. Nam a comi

Expanded text:
ultro Burgundiam, nativum scilicet solum, contendit. Nec ibi inquietus animus quietem invenit: nam a comi
Abbreviated transcription (Latin):
Occiso uero rege
willelmo ut supra
dictum est. post ui¬
sta funeri regio per¬
soluta. in regem ele¬
ctus est. aliquantis
tamen controuersiis
inter proceres agita¬
tis atq sopitis. anni¬
co comite Warincensi.
scõ. cuius familiari
iam dudum usus
fuerat contubernio.
Itaq edicto statim
ꝑ angliam misso ĩ¬
usticias a fratre ⁊
rannulfo institu¬
tas prohibuit. pen¬
sionum ⁊ uinculoꝵ

Expanded text:
Occiso vero rege Willelmo, ut supra dictum est, post justa funeri regio persoluta, in regem electus est , aliquantis tamen ante controversiis inter proceres agitatis atque sopitis; annime comite Warwicensi sancto, cujus familiari jamdudum usus fuerat contubernio. Itaque, edicto statim per Angliam misso, injustitias a fratre et Rannulfo institutas prohibuit, pensionum et vinculo
Abbreviated transcription (Latin):
gebant:e mensa pro¬
siliens predoni. in ca¬
pillos inuolat.⁊ ad
terram elidit. Ille la¬
tenter sicam deuagi¬
na eductam. in pect̃
regis suꝑiacentis:
quanto potest cona

Expanded text:
gebant, e mensa prosiliens, praedoni in capillos involat, et ad terram elidit: ille latenter sicam de vagina eductam in pectus regis superjacentis quanto potest cona
Abbreviated transcription (Latin):
angliam illustrari.
Quod cum mane
ad sodales ludo de¬
tulisset:ab illis non
ioculariter acceptum.
confestun uillice au¬
nutrire solebat. in so

Expanded text:
Angliam 223 illustrari. Quod cum mane ad sodales detulisset ludo, ab illis non joculariter exceptum, confestim villicae aunutrire solebat, inso
Abbreviated transcription (Latin):
uius uaticinii
ueritatem. quã¬
ius ceteris timentib.
tunc stigandi archi¬
ep̃i risus excepisset
dicentis. uetulum
accedente morbo nu

Expanded text:
ujus vaticinii veritatem, quamvis caeteris timentibus, tunc Stigandi archiepiscopi risus excepisset, dicentis vetulum, accedente morbo, nu
Abbreviated transcription (Latin):
plicabatur. quoniam
nimio dedita luxui.
mulierib iungebant
multis. Nam pater
adultos filios cunctos
a se pellebat. preter u¬
num. quem heredem

Expanded text:
plicabatur, quoniam nimio dedita luxui mulieribus jungebatur multis. Nam pater adultos filios cunctos a se pellebat, praeter unum, quem haeredem
Abbreviated transcription (Latin):
tat xp̃ianam quis
dixerit. Hanc igitur
nostri mundi porti¬
unculam turci ⁊ sar¬
raceni bello premunt.
hyspania ⁊ baleari¬
b insulis subiuga¬
tis. quod reliquum
est spe deuorant.ho¬
mines mertissimi

Expanded text:
tianam quis dixerit? Hanc igitur nostri mundi portiunculam Turci et Sarraceni bello premunt, Hispania et Balearibus insulis subjugatis, quod reliquum est spe devorant, homines inertissimi
Abbreviated transcription (Latin):
inquietarent. Porũ
successor wilchtlasius.
primo ab egirtho reg¬
no fugatus. mox in
fidem tributariam ac¬
ceptus. principatum
westsaxonum ampli¬
auit. Eodem anno
northanimbri qui
se solos remansisse ⁊

Expanded text:
inquietarent. Eorum successor Withlafius, primo ab Egbirhto regno fugatus, mox in fidem tributariam acceptus, principatum West-Saxonum ampliavit. Eodem anno Northanhimbri, qui se solos remansisse
Abbreviated transcription (Latin):
ma corpulentior. cur¬
ru sedens. Huc ta¬
citus epistolam tra¬
des legendam. Fiet
e uestigio quod uo¬
les. fac tantum pre¬
senti animo sis. Ag

Expanded text:
ma corpulentior, curru sedens; huic tacitus epistolam trades legendam: fiet e vestigio quod voles, fac tantum praesenti animo sis.
Abbreviated transcription (Latin):
Mox etenim miserri¬
mis satellitib subni¬
xus. omnes in tota
anglia monastici or¬
dinis homines prius
dolatos facultatum
auxilio. post etiam
deportatos exilio. ca

Expanded text:
Mox etenim, miserrimis satellitibus cubnixus, omnes in tota Anglia monastici ordinis homines, prius nudatos facultatum auxilio, post etiam deportatos exilio, ca
Abbreviated transcription (Latin):
fex obitu defecit. Suc-¬
cessit cure illiis pon¬
tifex podii. de quo su-¬
pradiximus cuius hor¬
tatib animatus ⁊

Expanded text:
fex obitu defecit. Successit 604 curae illius praesul Podii, de quo supra diximus: cujus hortatibus animatus
Abbreviated transcription (Latin):
ter ista peccatorum
naufragia ꝯstitutis.
portus placide qui
boris in turcos com¬
pendio retribuetur
uobis perpetue sa-¬
lutis statio. Compa¬
rate nunc labores qͦs
in scelerum exercitio
habustis. ⁊ eos quos
in itinere quod pre¬
cipio habituri estis
plures uel adulterii
uel homicidii medi¬
tatio dat tumores.
ichil enim timi

Expanded text:
ter ista peccatorum naufragia constitutis, portus placidae quiboris in Turcos compendio retribuetur vobis perpetuae salutis statio. Comparate nunc labores quos in scelerum exercitio habuistis, et eos quos in itinere quod praecipio habituri estis. Plures vel adulterii vel homicidii meditatio dat timores nihil enim timi
Abbreviated transcription (Latin):
truus habuerat. a re¬
ge exigebat. infestꝰ
⁊ improb adeo ut ĩ¬
fami arrogantia se
deuotaret non indu¬
turum clamidem.
nisi a patruo ut di¬
ctitabat sibi resusã
consequeretur here¬
ditatem. S tunc qͥ¬
dem suspensi callidi¬
tate responsi frustra¬
tus est rex pruden¬
tissimus hominem.
discussis uero turbi¬
nib serenoq pacis
reddito. non solum
que petebat noN
annuit. uerum etiã
indebite retenta re-

Expanded text:
truus habuerat, a rege exigebat; infestus et improbus adeo, ut infami arrogantia se devotaret non induturum chlamydem nisi a patruo ut dictitabat sibi refusam consequeretur haereditatem. Sed tunc quidem, suspensi calliditate responsi, frustratus est rex prudentissimus hominem: discussis vero turbinibus, serenoque pacis reddito, non solum quae petebat non annuit, verum etiam indebite retenta re
Abbreviated transcription (Latin):
sacris ordinib insig¬
niri decernerent.a quo¬
cumq presulum ca¬
nonice ordinatum.
aut in illius sede. aut
in eodem sc̃e marie
glestingensi mona

Expanded text:
sacris ordinibus initiari decernerent, a quocunque praesulum canon ce ordinato, aut in illius sede, aut in eodem Sanctae Mariae Glastigensi mona
Abbreviated transcription (Latin):
tannia potitus. reli¬
quum uite ꝑ annos
.ix. tranquille cucurrit.
nisi quod extremis fe¬
re dieb manus pyra

Expanded text:
tannia potitus, reliquum vitae per annos novem tranquille cucurrit, nisi quod extremis fere diebus manus Da
Abbreviated transcription (Latin):
sultu auxilioq rodul¬
fi comitis captus: in
rothomagensis urb̃
turre detruditur. teme¬
ritatis penitudinem
ibi ꝑ quinquenniũ
luens. nonnullos qͦ

Expanded text:
sultu et auxilio Rodulphi comitis captus, in Rothomagensis urbis turre detruditur, temeritatis poenitudinem ibi per quinquennium luens. Nonnullos q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gestuum elegantia.
sauciatus animum po¬
tiendi puella spem im¬
bibit: nec distulit qͥn
nuptias peteret: patrẽ
uolentem cogens. Ipse

Expanded text:
 gestuum elegantia sauciatus animum, potiendi puella spem imbibit, nec distulit quin nuptias peteret patrem volentem cogens: ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq mane iam pro¬
res supero credo in¬
stinctũ cornib eres¬
tis pecora lateribus
nilitum obambu¬
lantia. nec ulla pos¬
se abigi iuolentia.
Quod eminus hostes
intiiti. ⁊ solarib ra¬
diis iusus hebetati.
animis ante preliũ
conciderunt.quod cre¬
derent innumeram
ẽẽ aduersariorum
manum. quamuis

Expanded text:
Itaque mane jam eres, supero credo instinctu, cornibus erectis pecora lateribus militum obambulantia, nec ulla posse abigi violentia: quod eminus hostes intuiti, et solaribus radiis visus hebetati, animis ante praelium conciderunt, quod crederent innumeram esse adversariorum manum; quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
mane pugnaturis
impedimento forent.
Satis superq se p̾¬
dam habituros si iũ¬
cerent. dum modo ex¬
pediti diuinas ulci¬
scerentur iniurias.

Expanded text:
mane pugnaturis impedimento forent: satis superque se praedam habituros si vincerent, dummodo expediti divinas ulciscerentur injurias.
Abbreviated transcription (Latin):
iam sermo preoccu¬
pauit. Terciam legit¬
tima copula sortitus
est.comparem ludo¬
uicus. aquitanorũ
princeps.de ge nere
haroli magni super¬
stes. Quartam in qͣ
omne coagulum pul¬
chritudinis quod cet̾e
pro parte habent.na¬
turaliter confluxerat.
hugo rex francoꝵ a
expetiit. Princeps hu¬
iusce legãtionis fuit
adulfus filius bal
filia regis flandrie

Expanded text:
am sermo praeoccupavit. Tertiam legitima copula sortitus est comparem Lodowicus Aquitanorum princeps, de genere Karoli magni superstes. Quartam, in qua omne coagulum pulchritudinis, quod caeterae pro parte habent, naturaliter confluxerat, Hugo rex Francorum expetiit. Princeps hujusce legationis fuit Adulfus, filius Baldfilia regis Edwardi
Abbreviated transcription (Latin):
cenobiali monachoꝵ
agmini.pastorali sol¬
licitudine preesse noscũ¬
tur:uti terram illam
cui uocabulum indi¬
burch. aldelmo pb̃ro
ad degendam regula¬
riter uitam conferre.
largiriq dignaret. Q ͦ
uidelicet in loco pri¬
mo euo infantie: atq
ab ip̃o tirocinio rudi
gremio sancte matris

Expanded text:
cenobiali monachorum agmini pastorali sollicitudine preesse noscuntur, uti terram illam cui uocabulum est <? indiburg Aldhelmo presbitero ad degendam regulariter uitam conferre largirique dignarer, in quo uidelicet loco a primo euo infantie atque ab ipso tirocinio rudimgremio sancte matris
Abbreviated transcription (Latin):
da¬
tior fue¬
rit. si fortunas aspi¬
cias. hesites beatior
aut boni euentus ĩ¬
digentior fuerit. S
de talib tempus

Expanded text:
dacior fuerit; si fortunas aspicias, haesites beatior, aut boni eventus indigentior, fuerit. Sed de talibus tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tos eodem susurrio
infecit. Roberto re¬
gnum competere
qui sit ⁊ remissioris
stulticias multis
iam laborib deco¬
xerit. hunc delicate
nutritum animi
ferocia quam uul-¬
tus ipse demonstret
pretumidum. om̃ia
contra fas ⁊us au¬
surum. breui futu

Expanded text:
tos eodem susurro infecit: Roberto regnum competere, qui sit et remissioris stultitias multis jam laboribus decoxerit; hunc delicate nutritum, animi ferocia quam vultus ipse demonstret praetumidum, omnia contra fas et jus ausurum; brevi futu
Abbreviated transcription (Latin):
orum clerico profec¬
tus est.Nec illos
continuatio ⁊ diffi¬
cultas itineris ⁊ fa¬
cultatum penuria.
unquam cohibere
potuit. quin cotidie
totum psalterium
⁊euntes ⁊ redeun¬
tes cantitarent.pro¬
fecto iam predica¬
bilis iuri spirabat
animus.quod nõ
multo post ꝑ dei
gr̃am est adorsus.
Iam burgundi

Expanded text:
orum clerico, profectus est; nec illos continuatio et difficultas itineris, et facultatum penuria, unquam cohibere potuit quin quotidie totum psalterium et euntes et redeuntes cantitarent. Profecto jam praedicabilis viri spirabat animus quod non multo post, per Dei gratiam, est adorsus: nam Burgundi
Abbreviated transcription (Latin):
tes se talem uirum
edidisse. qui posset il¬
los in libertatem eue¬
here. Lundoniam ca¬
ciudam primario e¬
thelredo in fidelitatem
suam cum filia egel¬
fleda concessit. Ille ma¬
gna uirtute ⁊ fide ag̾e.
commissa tutari sedu¬
lo.Orientales ⁊nor

Expanded text:
tes se talem virum edidisse, qui posset illos in libertatem evehere. Londoniam, cacuidam primario, Etheredo, in fidelitatem suam cum filia Ethelfleda concessit. Ille magna virtute et fide agere, commissa tutari sedulo, Orientales et Nor
Abbreviated transcription (Latin):
sate sint.quomodo
willelmus semper
superiorem manũ
retulerit. Quid qd̃
mestimabili pre¬
sumptione fortitu¬
dinis nunquam
subito nec nisi pre¬
nuntiata die illum
aggredi dignatus.
nõstri temporis mo

Expanded text:
satae sunt, quomodo Willelmus semper superiorem manum retulerit. Quid quod inaestimabili praesumptione fortitudinis nunquam subito, nec nisi praenuntiata 400 die, illum aggredi dignatus, nostri temporis mo
Abbreviated transcription (Latin):
cessum: dum hii hors
fratre hengestii. illi ca¬
tigis alterum regis fili¬
um magno iusticio de¬
siderarent. In ceteris cũ

Expanded text:
cessum, dum hi Hors fratrem Hengestii, illi Katigis alterum regis filium magno justitio desiderarent. In caeteris cu
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ut multis an¬
nis apud wereuual¬
lam.carnem in deli¬
ciis nutritam. cilicio
conuolueret. noctib
solo strata sine ceriu¬
cali sompnium hau¬
riret:cruces preterea
quascumq posset cor¬
pori comminiscens.
Speciosa mulier ⁊ plꝰ¬
chre iuiro sobria.sed

Expanded text:
adeo ut multis annis apud Warewellam carnem in deliciis nutritam cilicio convolveret, noctibus solo strata sine cervicali somnum hauriret, cruces praeterea quascunque posset corpori comminiscens; speciosa mulier et pulchre viro sobria, sed
Abbreviated transcription (Latin):
seuntib. artus tra-¬
mes itinerantib. sic
ruebant agmina se¬
rie longua herentia.
Opinionem hominũ
uincebat numerus.
quamius estimaren¬
tur sexagies centum
nilia itinerantium.
Iunquam pro

Expanded text:
seuntibus, arctus trames itinerantibus, sic ruebant agmina serie longa haerentia. Opinionem hominum vincebat numerus, quamvis aestimarentur sexagies centum 534 millia itinerantium. Nunquam pro
Abbreviated transcription (Latin):
Uxorem filiã Wil¬
lelmi de conuersa¬
na quam rediens
in appulia duxerat.
cuius elegantissime
speciei prodigium
iux ullius dĩsertitu¬
dinis explicabit co¬
natus. post paucos
annos morbo ami¬
sit.deceptam ut di¬
cunt pelicis consilio.
que pro affluentis
lactis copia. puerꝑe
ceperat illigari fascia.
S accessit tantorũ
maloꝵ grande sola

Expanded text:
Uxorem filiam Willelmi de Conversana, quam rediens in Apuliam duxerat , cujus elegantissimae speciei prodigium vix ullius disertitudinis explicabit conatus, post paucos annos morbo amisit ; deceptam, ut dicunt, obstetricis consilio, quae pro affluentis lactis copia, puerperpraeceperat illigari fascia. Sed accessit, tantorum malorum grande sola
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinis ducũ
⁊nobilium que ade¬
rat. Quapropter dõ
omnipotenti gracias
magnificas reddo:
quia omnia que de¬
sideraueram prout
mente decreueram:
prosꝑe ꝑfeci: uotis¬
q meis ad uelle satis¬
uitam meam amo¬
do in omnib iuscifi

Expanded text:
multitudinis ducum et nobilium, qui ibi aderant. Quapropter Deo omnipotenti gratias magnificas reddo, quia omnia que desideraueram, prout mente decreueram, prospere perfeci uotisque meis ad uelle satisuitam meam amodo in omnibus iustifi
Abbreviated transcription (Latin):
uerum occuluisse.
quia iste parum de¬
um reuerebatur. n¬
chil homines. Quod
indiscretum si quis
dixerit non peccabit.
quia hec a sapienti

Expanded text:
 occuluisse; quia iste parum Deum reverebatur, nihil homines: quod indiscretum si quis dixerit non peccabit, quia a sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
parcium. fauor ciui-¬
um. patior hostium.
In modici cordis femi¬
na non pro exꝑta dif¬
ficultate primi partꝰ
uel pocius unius ꝓpe¬
tuo uiri complexum
horruerit:protestãs
non conuenire re¬
gis filie ut illi uo
luptati se innecteret
quam tale incõmo¬
dum post tempus ur¬
geret. Uirago potẽ

Expanded text:
partium, favor civium, pavor hostium, immodici cordis foemina, quae pro experta difficultate primi partus, vel potius unius, perpetuo viri complexum horruerit, protestans non convenire regis filiae ut illi se voluptati innecteret, quam tale incommodum post tempus urgeret. Virago pote
Abbreviated transcription (Latin):
censis archiep̃c sub¬
scripsi. ego willelmꝰ
londoniensis ep̃c cõ¬
sensi. ego hermannꝰ
siraburnensis ep̃c
subscripsi. ego wl¬
stanus Wigornensis
giso wellensis ep̃c

Expanded text:
censis archiepiscopus 477 subscripsi. « Ego Willelmus Londoniensis episcopus consensi. « Ego Hermannus Scirburnensis episcopus subscripsi. « Ego Wulstanus Wigornensis Giso Wellensis ep
Abbreviated transcription (Latin):
se est ut multos tune¬
at quem multi tuẽt.
Nam ille pro timo¬
re inimicoꝵ prouin¬
tias suas pecunia
emungebat. qua ĩ¬
petus eoꝵ uel tarda¬
ret.uel etiam propel¬
leret.per sepe ut fit
in reb humanis ui

Expanded text:
se est ut multos timeat, quem multi timent. » Nam ille, pro timore inimicorum, provincias suas pecunia emungebat, qua impetus eorum vel tardaret vel etiam propelleret, persaepe ut fit in rebus humanis vi
Abbreviated transcription (Latin):
b in longinquas t¬
ras extractis. aceruos
thesauroꝵ congerent.
quamius magis
ingenitum sit illi
genti cominessatio¬
nib quam opib
inhiare. Illud erat
a natura abhorrens
quod multi ancillas
suas ex se grauidas.
ubi libidini satisfe¬
cissent. aut ad publicũ
prostibulum. aut
ad externum obseqͥ¬
um uenditabant.
Potabatur in com¬
mune ab omnib. in
hoc studio noctes ꝑ¬
inde ut dies perpetu

Expanded text:
 in longinquas terras distractis, acervos thesaurorum congererent, quanquam magis ingenitum sit illi genti commessationibus quam opibus inhiare. Illud erat a natura abhorrens, quod multi ancillas suas ex se gravidas, ubi libidini satisfecissent, aut ad publicum prostibulum aut ad externum obsequium venditabant. Potabatur in commune ab omnibus, in hoc studio noctes perinde ut dies perpetu
Abbreviated transcription (Latin):
chil ultra ausuros fir¬
maret: maturum si¬
bi exitium ⁊ anglie
toti parauit.Nam¬
Q illi data iuua fugi¬
endi. iterum inunũ
co aluere.orientales
anglos bello infestã

Expanded text:
hil ultra ausuros affirmaret, maturum sibi exitium et Angliae toti paravit. Namque illi, data via fugiendi, iterum in unum coaluere, Orientales Anglos bello infesta
Abbreviated transcription (Latin):
sians egroq ⁊ angusto
suspirio halitum pro¬
ducens. adeo ut eum
incommoditas lecto
prosterneret:non tam̃
luteralium studioꝵ

Expanded text:
seans, aegroque et angusto suspirio halitum producens adeo ut eum incommoditas lecto prosterneret, non tamen litteralium studio
Abbreviated transcription (Latin):
Uperiori
uolumini
hic termi¬
nus obue¬
nit.qui quatuor reg¬
na brittannie inunũ
coartaret. Cuius potẽ¬
tie auctor egbirhtus
trẽ megildo abnepos
ampło apud suos lo¬
co natus ⁊ ingenue e¬
ducatus a ꝑuericia
inter westsaxones e¬
micuit. Continuatio
uirtutum incendit
inuidiam. ⁊ quod fe¬
re a natura compara¬
tum est. ut reges ini

Expanded text:
uperiori volumini hic terminus obvenit, qui quatuor regna Britanniae in unum coarctaret. Cujus potentiae auctor Egbirhtus, tre Inegildo abnepos, amplo apud suos loco natus, et ingenue educatus a pueritia, inter West-Saxones emicuit. Continuatio virtutum incendit invidiam; et, quod fere a natura comparatum est ut reges ini
Abbreviated transcription (Latin):
nans gratissime iuuen¬
tutis: cultũ dei cepit ul¬
troneo corde amplecti. ĩ¬
ꝑitoꝵ quoq ꝯtubernia
a se eluminare: ⁊ sapien

Expanded text:
nans gratissimae juventutis, cultum Dei coepit ultroneo corde amplecti, imperitorum quoque contubernia a se eliminare et sapien
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia. in qua requi¬
escunt sc̃e uirgines.
rufina ⁊ scd̃a. In ter¬
rius ⁊ martha ⁊ au
difax ⁊ abacuc filii

Expanded text:
ecclesia, in qua requiescunt sanctae virgines Rufina et Secunda. In terrius et Martha; etiam Audifax et Abacuc, filii
Abbreviated transcription (Latin):
comes herefordensis.
uxoris radulfi frat̃.
ibi Weldeofus. ibi
preterea quam plu¬
rimi in necem regis
conuirant.S poste¬
ro die cum digesto ca¬
lore humi tempera

Expanded text:
comes Herefordensis, uxoris Radulfi frater, ibi Weldeofus, ibi praeterea quamplurimi, in necem regis conjurant; sed postero die, cum, digesto calore vini, tempera
Abbreviated transcription (Latin):
om̃nib ad tres tutio¬
res se ꝯferentes: intra
sinum maris renugi¬
o se ꝯtulerunt. deuita
diffidentes. pansisq
uelis in sublime. cur¬
su citissimo regem
suum expetierunt uẽ¬
to ad uotum spirante.
Quos ut uidit: proti

Expanded text:
omnibus ad res tutiores se conferentes, intra sinum maris remigio se contulerunt, de vita diffidentes. Pansisque velis in sublime, cursu citissimo regem suum expetierunt, vento ad votum spirante. Quos ut vidit, proti
Abbreviated transcription (Latin):
itaq in puerilib an¬
gaci tutoꝵ ꝓuidentia.
liberalium moꝵ insti¬
tuebatur ad increm̃ta.
Sub cuius ineunte eta¬
te normannoꝵ płimi¬

Expanded text:
 in puerilibus angaci tutorum providentia liberalium morum instituebatur ad incrementa. Sub ejus ineunte aetate, Northmannorum
Abbreviated transcription (Latin):
rum repperit ex eis in¬
terisse nullum.locus
flictus. pratum belli¬
Regresso ergo eo de
prelio: a prefecto fisca¬
nensis castri legatus
dirigitur: deferens
ex quadam nobilissi¬
ma puella sibi dani¬
co more iuncta noĩe
sprota filium ẽẽ na¬
tum. Qui letus ualde
effectus sub festina¬
tione baiocas illum
ep̃o henrico manda¬
uit dirigere. ut ꝑ ip¬
sius manus sacro lo-¬
tum fonte.proprio
nomine uocaret eum
ricardum.

Expanded text:
rum, reperit ex eis interiisse nullum. Locusflictus, hactenus Pratum-belliRegresso eo igitur de praelio, a praefecto Fiscannencis castri legatus dirigitur, deferens ex qaudam nobilissima puella Danico more sibi juncta, nomine Sprota, filium esse natum. Qui laetus valde effectus, sub festinatione Bajocas illum episcopo Henrico mandavit dirigere, ut per ipsius manus sacro lotum fonte, proprio nomine vocaret eum Richardum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊non songe pausant
martyres. ypolitus.
adrianus. eusebius.
maria. Martha. pau¬
lina. Ualeria. Marcel¬
lus. Et prope marcus
papa in sua eccłia.

Expanded text:
non longe pausant martyres Ipolitus, Adrianus, Eusebius, Maria, Martha, Paulina, Valeria, Marcellus; et prope, Marcus papa in sua ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
deeẽt impudentie nõ¬
uercam defuncti ma¬
trimonio sibi copu¬
lauit. fratres in tute¬
lam recipiens quo¬
ad possent principa¬
tui regendo sufficere.
Mox theobaldi blesi¬
ensis comitis ingres¬
sus linites. urbem
turonicam obsedit.
ipsum cuub suis
auxilium ferre uo¬
lentem. consortio e¬
rumpne implicuit.
urbem sibi omni¬
bq suis heredib ĩ

Expanded text:
deesset impudentiae, novercam defuncti matrimonio sibi copulavit, fratres in tutelam recipiens quoad possent principatui regendo sufficere. Mox Theodbaldi Blesiensis comitis ingressus limites, urbem Turonicam obsedit: ipsum, civibus suis auxilium ferre volentem, consortio aerumnae implicuit; urbem sibi omnibusque suis haeredibus i
Abbreviated transcription (Latin):
lic eccła toto turcoꝵ¬
tempore illibata per¬
mansit. Nec mi¬
nus altera in hono¬
re sce marie consecra¬
ta decore sui spectan¬
tium oculos tenebat
mirum in modum.
ut cuius persequerẽ¬
tur fidem reuererent᷑
edem

Expanded text:
lic ecclesia toto Turcotempore illibata permansit: nec minus altera, in honore sanctae Mariae consecrata, decore sui oculos spectantium tenebat; mirum in modum, ut cujus persequebantur fidem revererentur aedem
Abbreviated transcription (Latin):
monachoꝵ religio¬
ne. ⁊ sedula ad om¬
nes caritate.Hec ⁊
uiuum spe felici cal¬
cabant. ⁊ defunctum
si non uana fides
penitentie suꝑ ethra
tulerunt.

Expanded text:
monachorum religione, et sedula ad omnes charitate? Haec et vivum spe felici palpabant, et defunctum si non vana fides poenitentiae super aethera tulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia. quia cum om¬
nium uerus remunera¬
tor bonoꝵ głosissimũ
gregis sui pastorem a¬
drianum perpetuo re¬
munerandum suꝑ eche-¬
ra duxisset:sius tamen
ouibz pia erexit proui¬
dentia preuium: qui
scit ouile dominicum
ad caulas non infe¬
rius uite agitare. Nos
quoq merito quos
externitas orbis tenet.
eodem modo pre cet̾is

Expanded text:
ecclesia, quia cum omnium verus Remunerator bonorum gloriorissimum gregis sui pastorem Adrianum perpetuo remunerandum super aethera duxisset, suis tamen ovibus pia erexit providentia praevium, qui scit ovile Dominicum ad caulas non inferius vitae agitare. Nos quoque merito, quos extremitas orbis tenet, eodem modo prae caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
At eo interempto. ger¬
mani ad terras sue
potestatis profugen¬
tes. aliquot annĩs
pacem willelmi tur¬
bauerunt. clam desti¬
nis latrociniis siluas
infestantes. nec um¬
quam cominus ⁊ aꝑ¬
te martem agentes.

Expanded text:
At, eo interempto, germani, ad terras suae potestatis perfugientes, aliquot annis pacem Willelmi turbaverunt, clandestinis latrociniis sylvas infestantes, nec unquam eominus et aperte martem agentes
Abbreviated transcription (Latin):
trium dierum fuga
testati sunt. Nec
erat qui eos fugaret.
ieuino cespite iutam
sustentantes alacrẽ
ꝑsecutionem nega-

Expanded text:
trium dierum fuga testati sunt. Nec erat qui eos fugaret; jejuno cespite vitam sustentantes, alacrem persecutionem nega
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ antiqua necessitu¬
dine competeret.Fu-¬
git tunc adalanus
filius sihtricii hyber¬
niam ⁊ godefridus eiꝰ¬
frater scoitiam. Sub¬
secuti sunt euestigio
regales nussi. adcon¬
stantinum regem

Expanded text:
 nova necessitudine competeret. Fugit tunc Analafus filius Sihctrici Hiberniam, et Godefridus frater ejus Scotiam; subsecuti sunt e vestigio regales missi ad Constantinum regem
Abbreviated transcription (Latin):
ea parte qua pretẽ¬
debat principem
quendam turcum
maxime turris cu¬
stodem promissis ĩ¬
gentib ad proditio¬
nem per internun¬
tios sollicitauerat.
Ille quoq ut infa¬
miam traditionis
insigni excusatione
palsiaret.boamun¬
do filium in obsi¬
datum dedit. xp̃i

Expanded text:
ea parte qua praetendebat, principem quendam Turcum, maximae turris custodem, promissis ingentibus ad proditionem per internuncios solicitaverat. Ille quoque, ut infamiam proditionis insigni excusatione palliaret, Boamundo filium in obsidatum dedit; Chri
Abbreviated transcription (Latin):
rib. Qua is irrita¬
tus iniuria. par pa¬
ri retulit. ⁊ danfron¬
tum quod erat tũc
comitis andegauo¬
rum obsidione coro
Iec mo¬
ra obsessoꝵ querelis
commonitus gaufre¬
dus. non segns ad¬
uolat innumero sti¬
patus milite. Nun¬
tio aduenientis ac¬
cepto willelmus ro¬
gerium de monte
gometico ⁊ willel¬
mum filium osber¬
ni exploratum mit¬
tit. Illi pro alacrita¬
ta miliaria progres¬
si. equitantemq o
martellum conspi¬
cati.certiorem de do¬
mini sui audatia fa¬
ciint. Ille contra fre¬
mere.immania mi¬
nari. post tridie se il¬
lic uenturum. osten¬
surum mundo qͣm
prestet in armis an¬
degauensis norman¬
no. Simul eximia
arrogantia colorem
equi sui ⁊armorũ
insignia que habi¬
turus sit insinuat.
At exploratores non
minori fastu eadem
de willelmo denun¬
tiantes regrediunt᷑.
⁊suos in certamen
accendunt. Hec ideo
seriati retuli. ut
marcelli tumor le¬
gentib elucesceret.
Ceterum nichil tũc
de solita magnani¬
mitate ausus est
antequam in ma¬

Expanded text:
ribus. Qua is irritatus injuria, par pari retulit; et Danfruntum, quod erat tunc comitis Andegavorum, obsidione coronavit: nec mora, obsessorum querelis commonitus Gaufredus, non segnis advolat innumero stipatus milite. Nuntio advenientis accepto, Willelmus Rogerium de Monte Gomerico, et Willelmum filium Osberni, exploratum mittit: illi, pro alacritata milliaria progressi, equitantemque Martellum conspicati, certiorem de domini sui audacia faciunt. Ille contra fremere, immania minari, postridie se illuc venturum, ostensurum mundo quam praestet in armis Andegavensis Normanno; simul, eximia arrogantia, colorem equi sui, et armorum insignia, quae habiturus sit, insinuat. At exploratores, 397 non minori fastu eadem de Willelmo denuntiantes, regrediuntur, et suos in certamen accendunt. Haec ideo seriatim retuli, ut Martelli tumor legentibus elucesceret. Caeterum, nihil tunc de solita magnanimitate ausus, antequam in ma
Abbreviated transcription (Latin):
conferentib. quicqͥd
absconderat. uł mar¬
supium publicum.
uel erarium regium.
Ita ad sponsam̃ ꝑue¬
niens.multo tem¬
pore fedus coniuga¬
le fouit. Postremo

Expanded text:
conferentibus quicquid absconderat vel marsupium publicum vel aerarium regium. Ita ad sponsum perveniens, multo tempore foedus conjugale fovit: postremo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quasi celeste
promꝑtuarium in¬
sano furore gens eb¬
a. tum cum illuc ꝑe¬
grini uenerunt fedo
ambitu omnia tur¬
babant. ⁊ supra ip̃a

Expanded text:
hoc quasi coeleste promptuarium insano furore gens ebria, tum, cum illuc peregrini venerunt, foedo ambitu 545 omnia turbabant, et supra ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uestibulum camere ad¬
uersantib cubiculari¬
is frustra diu triuit.
S ꝑscitit un probus
pulsator: donec egre
ad modum rege ip̃se
iubente admissus est.

Expanded text:
estibulum camerae, adversantibus cubiculariis, frustra diu trivit; sed perstitit improbus pulsator, donec aegre admodum rege ipso jubente admissus est.
Abbreviated transcription (Latin):
quin pugnum ꝑdet.
impune abire ꝑmit¬
tens qui fuiss i̾ntel¬
lectus falsitatis sue
commertio fatuos ir
tate sua palpauit.

Expanded text:
quin pugnum perderet, impune abire permittens, qui fuisset intellectus falsitatis suae commercio fatuos irrges lenitate sua palpavit
Abbreviated transcription (Latin):
tu hugonis magni des¬
criptis sponsalib ⁊ ce¬
lebratis nuptiis. cum
multis exuuiis gau¬
dentem illum ad pro¬
pria remisit . Oblectat᷑
deniq herbertus suꝑ

Expanded text:
tu Hugonis Magni descriptis sponsalibus et celebratis nuptiis, cum multis xeniis gaudentem illum ad propria remisit. Oblectatus denique Herbertus su
Abbreviated transcription (Latin):
finem habuit. Ni¬
gellus ⁊ ranulfus
in fidem recepti. hã¬
no in acie cesus cuiꝰ
insignis uiolentia
laudatur quod ip̃m

Expanded text:
finem habuit. Nigellus et Radulfus in fidem recepti: Haimo in acie caesus, cujus insignis violentia laudatur quod ip
Abbreviated transcription (Latin):
petere ceꝑit.modesto
tamen ⁊ iidiciali
placito. ut nichil ꝙ
faceret iuderetur re¬
sultare iiri. ⁊ calci¬
trare ab equo. Tum

Expanded text:
petere coepit; modeste tamen et judiciali placito, ut nihil quod faceret videretur resultare juri et calcitrare ab aequo. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iuolentia queri¬
moniam facientes:
non se posse ad tan¬
tum uectigal suffice̾.
nisi si miseros agri
lebat uultu. noN
habetis inquit scri¬
nia auro ⁊argento

Expanded text:
iolentia querimoniam facientes, non se posse ad tantum vectigal sufficere, nisi si miseros agriclebant, vultu: « Non habetis, » inquiunt, « scrinia auro et argento
Abbreviated transcription (Latin):
pulsus imperio. ad
guiscardum in ap¬
puliam clandesti¬
nam fugam com¬
posuit. Traditaq ei
potestate. aliquid
se oꝑinatus est effe-¬
aisse. quo noceret a¬
lexio. Unde guiscar¬
endi increuit animꝰ.
ut mnani spe menti¬
retur sibi posse adqͥ
alter amiserat ꝑ ig¬
nauiam.S quañ¬
tum istis profecerit.
precedens liber pate¬
fecit. Est in ea cũu¬
tate lignum domi¬
ni ab helena de ihe¬
rosolimis delatum.
Requiescunt ibi

Expanded text:
pulsus imperio, ad Guiscardum in Apuliam clandestinam fugam composuit; traditaque illi potestate, aliquid se opinatus est fecisse quod noceret Alexio. Unde Guiscarendi magna increvit animus, ut inani spe mentiretur sibi acquiri posse per alter amiserat per ignaviam; sed quantum istis profecerit praecedens liber patefecit. Est in ea civitate lignum Domini ab Helena de Ierosolymis delatum. Requiescunt ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ci epistola regib an¬
glis compatriotam
martyrem indicaret
Quapropter frequẽ¬
ti cetu innocentis cor¬
pus leuatum: Win¬
celcumbam ueheba¬
tur. Ita clericoꝵ uo

Expanded text:
ci epistola regibus Anglis compatriotam martyrem indicaret; quapropter frequenti coetu innocentis corpus levatum Winchelcumbam vehebatur. Ita clericoru
Abbreviated transcription (Latin):
claruit habitantiũ
scimonia ⁊ necessari¬
oꝵ copia: presertim
postquam ethelredus
rex ibidem coronan
tonsure monachice

Expanded text:
claruit habitantium sanctimonia et necessariorum copia; praesertim postquam Ethelredus rex ibi coronam tonsurae monachic
Abbreviated transcription (Latin):
ea amplis uirtutib
deleuit. Qui patriã
suam preclara forti¬
tudine illustrem
reddiderit:⁊rerum
gestarum claxitate.
⁊ deo seruientium ml¬
tiplicitate.post mor¬
tem eius:res ⁊spes
angloꝵ retro sub¬
lapse.

Expanded text:
ea amplis virtutibus delevit; qui patriam suam praeclara fortitudine illustrem reddiderit, et rerum gestarum claritate, et Deo servientium multiplicitate: post mortem ejus res et spes Anglorum retro sublapsae.
Abbreviated transcription (Latin):
Rediens inde domũ
totum regnum no¬
ricoꝵ subegit: effu¬
gato rege olauo. Qͥ
posteriori anno ut a¬
nimos proiuncialiũ
suoꝵ temptaret cum
parua manu in reg-¬
num regressus. infi¬
dos sibi sensit. cũ suis

Expanded text:
Rediens inde domum, totum regnum Noricorum subegit, effugato rege Olavo; qui, posteriori anno, ut animos provincialium suorum tentaret, cum parva manu in regnum regressus, infidos sibi sensit cum suis
Abbreviated transcription (Latin):
ut compatriotas ad¬
uocent. ad obsidio¬
nem uenice nisi si
qui uelint sub no¬
mine nicling qd̃
nequam sonat rema¬
nere. Angli qui ni¬
chil miserius puta¬
rent quam huiuisce
uocabuli dedecore
aduri. cateruatim

Expanded text:
ut compatriotas advocent ad obsidionem venire, nisi si qui velint sub nomine Nithing, quod nequam sonat, remanere. Angli, qui nihil miserius putarent quam 490 hujusce vocabuli dedecore aduri catervatim
Abbreviated transcription (Latin):
est quem willelmꝰ
pater desertis uullis.
subrutis ecclesiis.
per .xxx. ⁊ eo ampliꝰ
miliaria in saltus

Expanded text:
est, quem Guillelmus pater, desertis villis, et subrutis ecclesiis, per 30 et eo amplius milliaria in saltus
Abbreviated transcription (Latin):
brachium arripuit.
statimq illud a corꝑe
auulsit. s gutta san¬
guinis non exht. Ip̃a
quoq toto anno no¬
biscum permansit:

Expanded text:
brachium arripuit, statimque illud a corpore avulsit, sed gutta sanguinis non exiit. Ipsa quoque toto anno nobiscum permansit
Abbreviated transcription (Latin):
omne scũarium qd̾
intra urbem romam
aut extra addiscere po¬
tui expetere ⁊scd̃m de¬
siderium meum pre¬
sentialiter uenerari ⁊
adorare. ⁊ ideo hoc
maxime patraui qr
a sapientib didici.

Expanded text:
omne sanctuarium, quod intra urbem Romam aut extra addiscere potui, expetere, et, secundum desiderium meum, praesentialiter venerari et adorare. Et ideo hoc maxime patravi, quia a sapientibus didici
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. Eandemq mor
doctrinam scottoꝵ adul¬
tam. s in multis ec¬
clesiasticis obseruatio¬
nib fluctuantem: pri¬
mo ꝑ angilbertum ⁊¬
wilfridum.postremo
canonico statu infor¬
mauit. Decus in an¬
gliam aduentũ prin¬
ceps osuuio debetur
gr̃a: licet egbertus rex
canturie. pro iure pro¬
iuntie multum illiꝰ
delibet glorie. Quin

Expanded text:
tendit; eamdemque mox doctrina Scottorum adultam, sed in multis ecclesiasticis observationibus fluctuantem, primo per Angilbertum Wilfredum, postremo canonico statu informavit. De cujus in Angliam adventu princeps Oswio debetur gratia, licet Egbertus rex Cantuariae pro jure provinciae multum illius delibet gloriae, quin
Abbreviated transcription (Latin):
sideran ergo debet pa¬
rentis ⁊prolis indu¬
bitata sanctitas: qd̾
alter uiderit enigina
uigilans sine obsta¬
culo. ⁊ altera soluerit
problema delonge
porrecto prophetie o¬
culo. Sanctitatiq
moꝵ communicabat
seueritatis animosi¬
tas. ut nullum cuius¬
sumq dignitatis ho¬
minem. leges elude

Expanded text:
siderari ergo debet parentis et prolis indubitata sanctitas, quod alter viderit aenigma vigilans sine obstaculo, et altera solverit problema de longe porrecto prophetiae oculo; sanctitatique morum communicabat severitatis animositas ut nullum cujuscunque dignitatis hominem leges elude
Abbreviated transcription (Latin):
Iec mora satel¬
lites a latere. suo mi¬
sit. qui anultun ex¬
torquerent a uenere.
Illa multum tergi¬
uersata iux tandẽ
reddidit. Ita iuuenis
uoti compos: sine
obstaculo potitus

Expanded text:
ec mora, satellites a latere suo mittit, qui annulum extorquerent a Venere. Illa multum tergiversata, vix tandem reddidit. Ita juvenis voti compos sine obstaculo potitus
Abbreviated transcription (Latin):
ricardo. Discurrentib
autem ab utraq ꝑte
mentis obsides reddũ¬
tur.mortuo filio regis
apud rothomagum̃.
his rite expletis. rex re

Expanded text:
Richardo. Discurrentibus autem ab utraque parte sacramentis obsides redduntur; mortuo filio regis apud Rothomagum. His autem rite expletis, rex Lud
Abbreviated transcription (Latin):
et aquitanici uer¬
ba ideo inserui:
ne cui mirum uidea¬
tur quod de gerberto
fama disꝑsit. fudisse
sibi statue caput cer

Expanded text:
ec Aquitannici verba ideo inserui, ne cui mirum videatur quod de Gerberto fama dispersit; fudisse sibi statuae caput, cer
Abbreviated transcription (Latin):
precio uadatus. terci¬
am partem pecunie
pepigit. de omnib
urbib quas adqui¬
rere pariter possent.
⁊ uicum unum ci¬
uitatis quem elige¬
rent. Ita precipitẽs.
auriq cupidine ce¬
cos. magis quam

Expanded text:
pretio vadatus, tertiam partem pecuniae pepigit de omnibus urbibus quas adquirere pariter possent et vicum unum civitatis quem eligerent: ita praecipites, aurique cupidine caecos magis quam
Abbreviated transcription (Latin):
falsarius nec odio¬
sus inueniar. Sic
enun bene ⁊secus
acta ꝑstringam. ut
quasi inter scillam
⁊ caribdim illeso uo

Expanded text:
falsarius nec odiosus inveniar: sic enim bene et secus acta perstringam, ut, quasi inter Scyllam et Charibdim illaeso vo
Abbreviated transcription (Latin):
uintia. adeo sunt at¬
testata: ut nomen
osuualdi extuncint
martyres notaretur.
quod pro recenti fu¬
nere.fidelium antea
numero sociabatur.
Merito ergo merito
inquam laudandus.
cuius gloria duunꝰ
assensus approbato ex¬
tulit iuditio: ut eum
missaꝵ preciperet cele

Expanded text:
incia adeo sunt attestata, ut nomen Oswaldi ex tunc inter martyres notaretur; quod, pro recenti funere, fidelium antea numero sociabatur. Merito ergo, merito, inquam, laudandus, cujus gloriam divinus assensus approbato extulit indicio, ut eum missarum praeciperet cele