comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spoliatis eccłiis. sacerdotib int̾fec¬
tis. cuitatib subrutis. populisq
qui more segetum excreuerant ex.¬
tincts. excepͦtis his regionib quaᷤᷤ
albo in cȩperat. italia ex maxima
parte capta: & alangobardis subiy

Expanded text:
spoliatis ecclesiis, sacerdotibus interfecspoliatis ecclesiis, sacerdotibus interfectis, civitatibus subrutis populisque, qui more segetum excreverant, extinctis, exceptis his regionibus quas Alboin ceperat, Italia ex maxima parte capta ct a Langobardis subi
Abbreviated transcription (Latin):
tori utillimos intemit. xxxii¬
ANGobardi uͦ apud italĩa
om̃s cõmuni consilio clep no¬
bilissimũ de suis uirũ in urbe
ticnensiũ sibi regem statuert
Hic multos romanorũ uiros po¬
tentes alios gladiis extinxit. ali¬
os ab ttalia exturbauit. Iste cum
annũ unũ & m̃ses sex cũ mas¬
sane sua coniuge regnũ obtinu¬
isset: a pucro de suo obsequio gla¬
dio igulatus est.
ost cunus mort̃e langobardi¬
usq post annos decemꝰ regem
Nhabentes: sub duub fuerunt.
Nnusquisq qͥucum. sũa uuitate
obtinebat. Tabanticinu. uuallari
ꝑgamum. a lachis brexiam. eum
tridentũ. gisulfus forum iulii.S
& alii extra hos: in siuis urbib .xxx.
duces fuerunt. His dieb mubti no¬
bilium romanoꝵ ob cupiditatẽ
int̃fecti sunt. Reliqui uͦ ꝑ hospi¬
tes diuisi: ut terciam part̃e frugũ
suarũ langobardis ꝑsoluerent
tributariĩ efficiuntur. Per hos
langobardorũ duces seytimo an¬
no ab aduentii albom & totꝰ genti.

Expanded text:
os utillimos interemit. 31. Langobardi vero aput Italiam omnes communi consilio Cleph, nobilissimum de suis virum, in urbe Ticinensium sibi regem statuerunt. Hic multos Romanorum viros potentes, alios gladiis extinxit, alios ab Italia exturbavit. Iste cum annum unum et sex menses cum Masane sua coniuge regnum obtenuisset, a puero de suo obsequio gladio iugulatus est. Post cuius mortem Langobardi per annos decem regem non habentes, sub ducibus fuerunt. Unusquisque enim ducum suam civitatem obtinebat: Zaban Ticinum, Wallari Bergamum, Alichis Brexiam, Eoin Trientum, Gisulfus Forumiuli. Sed et alii extra hos in suis urbibus triginta duces fuerunt. His diebus multi nobilium Romanorum ob cupiditatem interfecti sunt. Reliqui vero per hospites divisi, ut terciam partem suarum frugum Langobardis persolverent, tributarii efficiuntur. Per hos Langobardorum duces, septimo anno ab adventu Alboin et totius gentis,
Abbreviated transcription (Latin):
troisset: ꝑpendere cepit. cui potissi¬
mũ pͥmam ꝓuintiarũ quã cȩꝑat
cõmittere deberet.Si quid̾e omnis
italia quȩ uersus meridiem uł potꝰ
in eurum extenditur. tyrreni siue
adriatici maris fluctib ambitur.
Ab occiduo uͦ & aquilone uigis alpi¬
um tta circucluditur: ut nͥꝑ angu¬
stos meatus & ꝑ sũma iuga mont̾iũ
ñ possit habere introitum. Ab orien¬
tali uͦ parte que pannonie conungi¬
tur: & largius patentem & planissi¬
mũ habet᷑ ingressum. Igͥ ut diximꝰ
dum albom animũ intenderet. qu̾e
in his lons ducem constituere debe¬
ret: gisulfum ut fertur sirũ nepo¬
tem. uirum ꝑ omĩa idoneũ. qui
eidem strator erat. que lingua ꝓpͥa
marphalis appellant:. forouilans
cuitati & tote illius regioni prefi¬
cere statuit. Qui gisulfus ñ pͥus sen
gimen eiꝰdem ciuitatis & popłi sus¬
tepturũ edixit: nisi ei quas ipse er¬
gere uoluisser langobardorũ furas:
hoc ẽ. generationes uł lineas tribu¬
eret.factumq est. Et annuentes

Expanded text:
troisset, perpendere coepit, cui potissimum primam provinciarum quam ceperat committere deberet. Siquidem omnis Italia, quae versus meridiem vel potius in eorum extenditur, Tyrreni sive Adriatici maris fluctibus ambitur, ab occiduo vero et aquilone iugis Alpium ita circumcluditur, ut nisi per angustos meatus et per summa iuga montium non possit habere introitum; ab orientali vero parte, qua Pannoniae coniungitur, et largius patentem et planissimum habet ingressum. Igitur, ut diximus, dum Alboin animum intenderet, quem in his locis ducem constituere deberet, Gisulfum, ut fertur, suum nepotem, virum per omnia idoneum, qui eidem strator erat, quem lingua propria "marpahis" appellant, Foroiulanae civitati et totae illius regioni praeficere statuit. Qui Gisulfus non prius se regimen eiusdem civitatis et populi suscepturum edixit, nisi ei quas ipse eligere voluisset Langobardorum faras, hoc est generationes vel lineas, tribueret. Factumque est, et annuente sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tanniam: plurimas eccłias anglo
peccantium iudicia qͣntis scilicet
annis ꝓ uno quoq peccato quis pę¬
nitere debeat: mirabili & discreta
consideratione descripsit.
N sequenti pꝰt tempore m̃nse augͦto
a parte orientis stella cometes appa
ruit. nimis fulgentib radiis: que
pͦt semetipsam reu̾sa disparuit:
Nec mora grauis pestilentia ab ea¬
dem parte orientali secuta. romane
popłm deuastauit ̃ his dieb do¬
nus papa romane eccłiȩ locũ qui
paradisus dicitur: ante basilicam
beati petri apłi candidis & mag¬
nis marmorib mirifice strauit

Expanded text:
taniam, plurimas ecclesias Anglorchiepiscopus peccantium iudicia, quantis scilicet annis pro unoquoque peccato quis poenitere debeat, mirabili et discreta consideratione descripsit. 31. Insequenti post tcmpore mense Augusto a parte orienruit nimis fulgentibus radiis, quae post in semetipsam reversa disparuit. Nec mora, gravis pestilentia ab eadem parte Orientis secuta, Romanum populum devastavit. His diebus Donus papa Romanae Ecclesiae locum qui Paradisus dicitur, ante basilicam beati apostoli Petri, candidis magnis marmoribus mirifice stravit
Abbreviated transcription (Latin):
Nno ab urbe condita. deco xhi
quanuis eutroꝑiꝰ quin quagil¬
mum hunc ẽe. annũ seripserit. nłi¬
cimus ab augusto creatus: traiañ
in regnum adoptauit. ꝑ quẽ feut¬
ra afflictȩ rei publice diuma pro¬
uisione consuluit. Hĩc pmo costs
suo: cinctos exules reuocauit. Ind̃
morbo diem obiit.
tno ab urbe condita. drce. x uiiͦ.
traianus genere hilpanus unde¬
eimus ab augu̾sto. rei publice gub̾na¬
cula nerua tradente suscepit: ac per
amnos decem & nouem tenuit. Apud
agripinam galliȩ urbem: insignia
sumpsit imꝑii. Mox germania traps¬
rhenum in pristimim statum redũx.
trans danubiũ multas gentes subegit.
Regiones aut̃e trans eufraten & tigrin
sitas: prouintias fecit. Seleuchiam̃
& thesifontem: & babiloniam occupa¬
minis errore deceptuis: tertius ã ne¬
n ne cum passim int̾ceptos cogi ad
sacrificandum ⁊dolis. ac detrahen¬
tis int̾fici precepisset. plurimiq
int̾ficerentur: pliuii scd̃i qui inter
ceteros nidices ꝑsecutor datus fu̾at.

Expanded text:
rbe condita DCCCXLVI — quamuis Eutropius quinquagesimum hunc esse annum scripserit — Neror decimus ab Augusto creatus Traianum in regnum adoptauit, per quem reuera adflictae reipublicae diuina prouisione consuluit. hic primo edicto suo cunctos exules reuocauit — undemorbo diem obiit. Anno ab Vrbe condita DCCCXXVU Traianus, genere Hispanus, undecimus ab Augusto reipublicae gubernacula Nerua tradente suscepit ac per annos decem et nouem tenuit. apud Agrippinam Galliae urbem insignia sumpsit imRhenum in pristinum statum reduxit; trans Danubium multas gentes subegit, regiones trans Euphratem et Tigrim sitas, provincias fecit; Seleuciam et Ctesiphontem ac Babyloniam occupaianis errore deceptus tertius a Nerone, cum passim repertos cogi ad sacrificandum idolis ac detrectantes interfici praecepisset plurimique interficerentur, Plinii Secundi, qui inter ceteros iudices persecutor datus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
postqͣm se seruari ad triumphns
tellexit: uoluntariam morte pit
seͣrpentis ut putatur morsu in sne
tro brachio examimis inuenta it
frustra cȩsare msillos admouentea
lienena serpentium euulneribus
hominum haustu reuocare atpi
ugere solent.
esar alexandria urbe om̃inrt
longe opulentissima & mart
iuccor potitus ẽ. Nam & roma ine
tum opib eius aucta ẽ: ut ꝓpr̾l
bundantiam pecuniarũ. dupl
qͣmͣ usq ad id fuerant possessios
aliarumq rerum uenalium ũ
statuerentur.¶ Occsi  suri mssu q¬
ris maior antonii filius s& publi
canidius infestissimꝰ quidem seis
palmensis ultma uiolat patis
ob eam maxime notam: qͦd obsis¬
sime carnifex lanificio. textrins
reginȩ senator populi romans¬

Expanded text:
postquam se reservari ad triumphum intellexit, voluntariam mortem petens, serpentis, ut putatur, morsu, in sinistro tacta brachio, exanifrustra Caesare etiam Psyllos admouente. qui uenena serpentum e uulneribus hominum haustu reuocare atque exsugere solent. Caesar Alexandria, urbe omnium longe opulentissima et maxima, uictor potitus est. nam et Roma in tantum opibus eius aucta est, ut propter abundantiam pecuniarum duplicia quam usque ad id fuerant possessionum aliarumque rerum uenalium pretia statuerentur. occisi sunt iussu Caesaris maior Antonii filius et P. Canidius, infestissimus quidem semper Palmensis, ultima uiolati patris ob eam maxime notam, quod obscenissime lanificio textrinoque reginae senator populi Roman
Abbreviated transcription (Latin):
ui. Et qͦm hoc alicui dicere potinꝰ
Tunc rex ad aldonem & grausoñ
misit. int̾rogans eos utquid in

Expanded text:
i; et quomodo hoc alicui dicere potui?". Tunc rex ad Aldonem et Grausonem misit, interrogans eos, ut quid in
Abbreviated transcription (Latin):
qua opulentissime urbes.capua.
neapolis. & salernꝰ constitute sunt.
Que ideo campania appellata ẽ. ꝓpt̾
uberrima capue planiciem. ceterũ

Expanded text:
qua opulentissime urbes Capua, Neapolim et Salernus constitute sunt. Que ideo Campania appellata est propter uberrimam Capue planitiem, ceteru
Abbreviated transcription (Latin):
eum deposito salutandimore ut deum
nonado raret occiait¶ Post hec indiam
petit: ut occeano ultimoq oriente.
finiret imperium. Nisam urbem: a¬
diit. Dedalos montes regnaq cleofilis
regine: expugnauit. Que cum se de¬
disset concubitur regnum redemie.
¶Pagrata perdomitaq alexander in¬
dia: cum ad saxum mire asperitatis
et altitudinis in quo multi populi
confugerant peruenisset: cognoscit
herculem ab expugnatione erusdem
saxi terre motu prohibitum. Emula¬
tione permotus ut herculis acta su¬
peraret cum summo labore ac pe¬
riculo saxo potitus. omnes loci enis
gentes indeditionem accepit.
um pero fortissimo ĩdorum
reger cruentissimum bellum

Expanded text:
eum, deposito salutandi more, ut Deum eum, deposito salutandi more, ut Deum non adoraret, occidit. Post haec Indiam petit, ut Oceano ultimoque Oriente finiret imperium, Nisam urbem adiit, Daedalos montes regnaque Cleophilis reginae expugnavit. Quae cum se dedidisset, concubitu regnum redemit. Peragrata perdomitaque Alexander India, cum ad saxum mirae asperitatis et altitudinis, in quo multi populi confugerant, pervenisset, cognoscit Herculem ab expugnatione ejusdem saxi terraemotu prohibitum. Aemulatione permotus, ut Herculis acta superaret, cum summo labore ac periculo saxo potitus, omnes loci ejus gentes in deditionem accepit. Cum Poro, fortissimo Indorum rege, cruentissimum bellum
Abbreviated transcription (Latin):
amnem tanaim constitutas s ed nec
minoreius in suos crudelitas : quã
in hostem rabies fuit. Bocent hoc
amnitas. consobrius occisus no¬
uerca fratres. filiiq eius necati.
parmenio etꝰ filiotas trucidati:
atalus eurilocus pausamas. multi¬
q macedonie principes extincti.
Calitus quoq annis grauis. ami¬
cicia uetus. nefarie interfectus qui
cum: in conuriuio fiducia amititiȩ
regiȩ. aduersum regem sua opera pa¬
t̾ri philippo preponentem. memoꝵ¬
am patris qeretur : ab offenso friu¬
stra rege uenabulo cransfosus. com¬
mune conuiuium moriens cruen¬
tauit. Sed alexander humani san¬
guinis in exsaturabilis : siue hosti¬
um siue etiam sociorum. recentem
tamen semꝑ siciebat cruorem.
Itaq pertinaci impetu in bello pro¬
currens. chora smos. et dachas. in¬
in domitam gentem in deditionem ac-¬
cepit. IChallistenem philosophum si¬
biq apud aristotelem con discipulũ.
cum plurimis aliis principibus cur

Expanded text:
amnem Tanaim constituta. Sed nec amnem Tanaim constituta. Sed nec minor ejus in suos crudelitas, quam in hostem rabies fuit. Docent hoc Amyntas consobrinus occisus, noverca fratresque ejus necati, Parmenio et PhiAttalus, Eurylocus, Pausanias multique Macedoniae principes exstincti: Clitus quoque annis gravis, amicitia vetus, nefarie interfectus. Qui cum in convivio fiducia amicitiae regiae adversus regem, sua opera patri Philippo praeponentem, memoriam patris tueretur, ab offenso frstra rege uenabulo transfossus, commune conuiuium moriens cruentauit. sed Alexander, humani sanguinis inexsaturabilis siue hostium. siue etiam sociorum, recentem tamen semper sitiebat cruorem. itaqcurrens, Chorasmos et Dachas, indomitam gentem, in deditionem accepit: Calistenem philosophum, sibique apud Aristotelem condiscipulum, cum plurimis aliis principibus, cum quod
Abbreviated transcription (Latin):
antipatri fortissimis copiis congres¬
sus. inter magnas utrorumq strages
et ipse ꝓcubuit.Alexander autem
uitalia affectans occidentis impe¬
ium. emulans alexandrum mag¬
uli. post numerosa et grauia bella¬
ibidem gesta: abrutis lucanisq su¬
peratus est: corpusq enis ad sepul-¬
turam uenditum Cofirion uero pre¬
fectus pont ad unato .xxͣx. inilium
exercitu scithis bellum inferre ausus
est: usq ad inter nectionem cesus.
funditus cum omnibus copiis suis
ab rasus est¶ Igitur alexander magnꝰ
post darii mortem : hircanos et man-¬
dros subegit. Ibi etiam illum ad¬
huc bello intentum alestris siir
minothea excitata suscipiende abeo
sobolis gratia cum trecentis mulie¬
ribus procaxͣ amaron inuenit/ pꝰ
hec parthorum pugnam aggressus¬
est: quos din obsistentes deleuit pro¬
pemodum antequam uicit.Inde
ad sapios. ceterosq populos qui
irradice caucasi morabantur sub¬
egit: urbe ibi alexandria super

Expanded text:
Antipatri fortissimis copiis congresAntipatri fortissimis copiis congressus, inter magnas utrorumque strages et ipse procubuit. Alexander autem in Italia affectans Occidentis imperium, aemulans Alexandrum Magnum, post numerosa et gravia bellaibidem gesta, a Bruttiis Lucanisque superatus est, corpusque ejus ad sepulturam venditum. Zopyrion vero praefectus Ponti, adunato triginta millium exercitu, Scythis bellum inferre ausus est: et usque ad internecionem caesus, funditus cum omnibus copiis suis abrasus est. Igitur Alexander Magnus, post Darii mortem, Hyrcanos et Mardos subegit: ubi etiam illum adhuc bello intentum, Thalestris sive Minothaea regina, excitata suscipiendae ab eo sobolis gratia, cum trecentis mulieribus procax Amazon invenit. Post haec Parthorum pugnam aggressus: quos diu obnitentes delevit propemodum antequam vicit. IndeAdaspios, 188 caeterosque populos qui in radice Caucasi morabantur, subegit, urbe ibi Alexandria super
Abbreviated transcription (Latin):
deties nouies centena milia peditum
equitumq consũptã. ¶Et hec quidem
exeo regno illiq populis: sunde ĩa
per annos non mulco plures deties
nouies centena milia prosticta refe-¬
runtur: quamquam extra has cla-¬
des per eos dem tres annos. et asiȩ cun-¬
tates plitrimȩ oppresse sint: et si-¬
ria tota uastata est. Ttrus excisa:
cilicia exinanita capadotia sub¬
acta: egiptus: addita sit. Rhodus
quoq insula: ultro ad seruitutem
treme facta successerit plurimeq sub¬
iecte tauro prouintiȩ. atq ipse mons
taurus du detractum iugum: do¬
mitus et uictus acceperit et ne for-¬
te cunc quisquam opinetur uel¬
orientem solum alexandri uiribus
subactum. uel italiam tantummo¬
do romana inquietudine fatiga¬
tam.Itunc etiam bellum hagidis
partanorum regis in gretia saleran
Ari epiri in lucania. Nofirionis
prefecti inscithia gerebatur. Quore
agitis lacedemoniuᷤ excitata et re¬
bellante secum uiniuersa gretia cum

Expanded text:
deciens centena milia peditum deciens centena milia peditum equitumque consumpta, et haec quidem ex eo regno illisque populis, unde iam ante per annos non multo plures deciens nouiens centena milia profligata referuntur: quamquam extra has clades per eosdem tres annos et Asiae ciuitates plurimae oppressae sint et Syria tota uastata, Tyrus excisa, Cilicia exiuanita, Cappadocia subacta, Aegyptus addicta sit, Rhodus quoque insula ultro ad seruitutem tremefacta successerit plurimaeque subiectae Tauro prouinciae atque ipse mons Taurus diu detrectatum iugum domitus et uictus acceperit. Et ne forte Orientem solum Alexandri viribus subactum, vel Italiam tantummodo romana inquietudine 187 fatigatam, tunc etiam bellum Agidis, Spartanorum regis, in Graecia, Alexandri regis Epiri in Lucania, Zopyrionis praefecti in Scythia gerebatur: quorum Agis Lacedaemonius, excitata et rebellante secum universa Graecia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cotusq oriens in potestatem mace¬
donii cessit imperii. Atq ita atti
est in hoc bello persarum omnis
fidutia: ut post hoe nullus bella¬
re ausus sit: patienterq per se post
imperium dot annorum iugum
seruitutis acciperent¶ Alexander.
percen suit Per si polim caput
per sici regni famosissimam con¬
fertissimamq opibus dotius orbis
inuasit¶Darium uero cum apro¬
pinquis suis uinctum com pedib
aureis teneri comperisset: perse¬
qui statuit. Ita q iusso ut ꝑt¬
queretur exercitu: ipͣse cũ sex mil¬
bus equitum profectus. inuenit miti¬
nere solum relictum multis confos¬
sum itulueribus : et extrema pͣer ulil¬
nera efflatem. Hunc mortuum in ani
misericordia referri in sepulchra ma¬
iorum sepeliriq precepit: cuius non
dicam matrem uel uxorem. sel etiam
parulas filias crudeli captiuitate
retinebat¶ In tanta malorum multi.¬
tudine: difficillima dictis tides Trib
preliis cotidemq annis quinqui es

Expanded text:
totusque Oriens in potestatem Macetotusque Oriens in potestatem Macedonici cessit imperii atque ita attrita est in hoc bello Persarum omnis fiducia, ut post hoc nullus rebellare ausus sit patienterque Persae post imperium tot annorum iugum seruitutis acceperint. Alexander xdam percensuit; Persepolim, caput Persici regni, famosissimam confertissimamque opibus totius orbis inuasit; Darium uero cum a propinquis suis uinctum conpedibus aureis teneri conperisset persequi statuit. itaque iusso ut subsequeretur exercitu ipse cum sex milibus equitum profectus inuenit in itinere solum relictum, multis confossum uulneribus et extrema uitae per uulnera efflantem. hunc mortuum inani misericordia referri in sepulchra maiorum sepelirique praecepit; cuius non dicam matrem uel uxorem sed etiam paruulas filias crudeli captiuitate retinebat. In tanta malorum multitudine difficillima dictis fides: tribus proeliis totidemque annis quinquiens
Abbreviated transcription (Latin):
Inde ad templum iouis ammonisͤ
pergit: ut mendatio a templum
composito ignominiam sibi pa-¬
ad se fani ipsius antistitem. et oc¬
culto monuit: quid sibi ta nꝗͣ
consulenti responderi uelit. sicu
historici  dicunt. Ita certus alexan¬
der fit nobisq prodidit diis ipso
mictis et surdis. uel in potestateẽ
antistitis quid uelit fingere uelin
uoluntate consulentis quid mali
auctire Beuercente se abhamnone
ad tercium per sicum bellum : a¬
lexandriam in egipto condidit. ¬
rius uero spe pacis amissa. ccͣc. mͦi.¬
milia peditum. et centum milia e¬
quitum: alexandro ab egipto reuer¬
denti. apud tarsum bello compo¬
nit. Nec pugne mora: omnes cca
rabie inferrum ruunt. Macedones
totiens a se uictis mori preoptan
tes hostibus animosi: perse nisi
utincant mori preoptantes raroĩ il¬
lo. prelio tantum sanguinis fusũ
estSed darius cũ uinci suos uidera
mori inbello paratus. perstiasu su¬
rum fugere compulsus est.¶hocp̾¬
lio asiȩ uires et regna ceciderunt:

Expanded text:
inde ad templum Iouis Hammonis pergit, ut mendacio ad tempus conposito ignominiam sibi pad se fani ipsius antistitem ei occulto monuit, quid sibi tamquam consulenti responderi uelit, sicut historici eorum dicunt. ita certus Alexander fuit nobisque prodidit, dis ipsis mutis et surdis uel in potestate esse antistitis quid uelit fingere uel in uoluntate consulentis quid malit audire. reaertens ab Hammone ad tertium Persicum bellum Alexandriam in Aegypto condidit. Darius uero spe. pacis amissa occc milia peditum et C milia equitum Alexandro ab Aegypto reuertenti apud Tarsum bello opponit. nec pugnae mora; omnes caeca rabie in ferrum ruunt : Macedones totiens a se uictis hostibus antis hostibus animosi, Persae nisi uincant mori praeoptantes. raro in ullo proelio tantum sanguinis fusum est. sed Darius cum uinci suos uideret, mori in bello paratus persuasu suorum fugere conpulsus est. hoc proelio Asiae uires et regna ceciderunt
Abbreviated transcription (Latin):
mentis acuerent: ingentib utrinq
animis pugna comimutitur. In qua
ambo reges et alexander et darius
uulnerantur.Ac tam diu certa¬
men anceps fuit: quoadusq fu-¬
geret darius. Et inde cedes. persa¬
rum secuta est. Ibi tunc peditum
octoginta milia: equitum decem
milia cesa. Capta autem: qua¬
draginta milia fueres Ex macedo¬
equites centum quinquaginta.
In castris persarum: multum auri
ceterarumq opum repertum. In¬
cer captiuos castrorum mater et
uxor eademq soror et filiȩ due
darii fuere¶ Quarum redemp¬
dionem darius cum etiam oblata
regni dimidia parte non impetra¬
uisset: tercio cunctis persarum
uiribus sociorumq auxiliis ꝯ¬
tractis. bellum in stanrat. Sed
dum hec darius agit: alexander
parmenioiem ad inuadendam
per sicam classem cum copiis mi-¬
tit. Ipse insiriam proficiscitur
ibi ex multis sibi regibus cum
urbem antiqͥssimã ⁊ florentissimã fiducia
carthaginensium sibi cognatorum
obsistentemtera oppressit et cepit.

Expanded text:
mentis acuerent, ingentibus utrimque animis pugna committitur. In qua ambo reges et Alexander et Darius vulnerantur: ac tam diu certamen anceps fuit, quoad fugeret Darius. Exinde caedes Persarum 183 secuta est. Ibi tunc peditum octoginta millia, equitum decem millia caesa, capta autem quadraginta millia fuere. Ex Macedo, equites centum et quinquaginta. In cceterarumque opum repertum. inter captiuos castrorum mater et uxor eademque soror et filiae duae Darii fuere; quarum redemptionam Darius cum etiam oblata regni dimidia parte non inpetrauisset, tertio cunctis Persarum uiribus sociorumque auxiliis contraetis, bellum instaurat. sed dum haec Darius agit, Alexander Parmenionem ad inuadendam Persicam classem cum copiis mittit, ipse in Syriam proficiscitur, ibi ex multis sibi regibus cum urbem antiquissimam et florentissiman, fiducia Carthaginiensium sibi cognatorum obsistentem, oppressit et cepit.
Abbreviated transcription (Latin):
sociata fuit iiumberga quȩ eir¬
iualdũ pepetitsCirca hec tẽpora
cũ in castro cassini ubi beatissi¬
mi benedicti sacrũ corpꝰ requis¬
cebat. aliquantis iam elapsis
annis uasta solitudo existeris¬

Expanded text:
sociata fuit Winiperga, quae ei Romuald peperit. Circa haec tempora, cum in castro Cassini, ubi beatissimi Benedicti sacrum corpus requiescit, ab aliquantis iam elapsis annis vasta solitudo exister
Abbreviated transcription (Latin):
adeenomannorũ uł aurelianen¬
sum regione franci. eiꝰdem uene
aportauert̃: ubi singinlatim duo
i illud uenerabile. & om̃i necta
ysuanius. & oculos semꝑ cȩles¬
nacontuentes. cȩtera qͦ: m̃bra qͣn¬
iis defluxa remansisse. Solum
e em̃ singłariter dñicum corpus
i uidit corruptionẽ. Cȩterũ om̃iũ
sorum corꝑa in et̾ua postea gła re

Expanded text:
de Celmanicorum vel Aurelianensium regione Franci, dum aput venadportarunt; ubi singillatim duo os illud venerabile et omni nectare suavius et oculos semper caelestia contuentes, cetera quoque membra quamvis defluxa remansisse. Solum etenim singulariter dominicum corpus non vidit corruptionem; ceterum omnium sanctorum corpora in aeternam postea
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑto tyberius: cursu ueloci con¬
stantinopolim regreditur. App̃hen¬
samq augustum. om̃ib thesauris
spoliauit: solum ei uictus cotidiani
alim̃tum relinquens. Segregatisq
pueris eĩ ab ea: abios de fidelibꝰ suis

Expanded text:
comperto, Tyberius cursum veloci Concomperto, Tyberius cursum veloci Constantinopolym regreditur, adprehensamque augustam omnibus thesauris spoliavit, solum ei victus cottidiani alimentum relinquens, segregatisque pueris eius ab ea, alios de fidelibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
tem imꝑatoriam sublimaret: ille
ꝑ loca sc̃a prius ꝓ cedens. dehinc
uocato ad se urbis pontifice cum
consulib ac prefectis palatium
ingressus. indutus purpura. dia¬
demate coronatus. throno imꝑia¬
li impositꝰ. cum imm̃sis laudib in
regni ẽ. gła confirmatꝰ. Quod eiꝰ ad¬
uersarii audientes. nicbilq ei qui
in dño spem suam posuerat officere
ualentes. magno sunt confusionis
pudore cooꝑti. Transactis aut̃e pau¬
cis dieb: adueniens iustinianꝰ pedi¬
bus se proiecit imꝑatoris. ob meritũ
gr̃e quindec̃i ei auri centenaria de¬
ferens. Quẽ ille scd̾m patientie sue
ritum colligens. sic in palatio afsi¬
stere uissit ¶Sophya uͦ augusta im¬
memor ꝓmissionis quã qͣuondam
in tyberium habuerat: insidias
ei temptauit ingerere. Procedente
uͦ eo ad uillam. ut̃ iuxta ritũ imꝑia¬
lem .xxx. dieb ad uindemia iocun¬
daretur: uocato ilam iustinia no
uoluit eum sullimare in regno. Qͦ

Expanded text:
tem imperatoriam sublimaret, ille tem imperatoriam sublimaret, ille per loca sancta prius procedens, dehinc vocatum ad se pontificem urbis, cum consulibus ac prefectis palatium ingressus, indutus purpura, diademate coronatus, trono imperiali impositus, cum inmensis laudibus in regni est gloria confirmatus. Quod eius adversarii audientes, nichilque ei, qui in Deo spem suam posuerat, officere valentes, magno sunt confusionis pudore cooperti. Transactis autem paucis diebus, adveniens Iustinianus pedibus se proiecit imperatoris, ob meritum gratie quindecim ei auri centenaria deferens. Quem ille secundum pacientie sue ritum colligens, sic in palatio assistere iussit. Sophya vero augusta, inmemor promissionis quam quondam in Tyberium habuerat, insidias ei temptavit ingerere. Procedente autem eo ad villam, ut iuxta ritum imperiale triginta diebus ad vindemiam iocundaretur, vocato clam Iustiniano, voluit eum sublimare in regno. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
tam urbem aduenit. ibiq in domo
sua occulte usternam magnã fodit.
in qua multa milia centẽnariorũ
auri argentiq reposuit. int̃fectisq
om̃ib consciis. uni tantũm senlhec
Defuncto uͦ narsete: supradictꝰ senex
nam rem tibi cȩsar dicam. Cui ille.
Dic ait quid uis. Proderit em̃ tibi.
tum habeo. qͦd in extremis uite po¬
situs celare ñ possum. Tunc tyberiꝰ
cesar gauisus: mitut usq: ad locũ
pueros suos. Precedente uero sene.
hi sequuntur attoniti. ꝑuenientẽq
ad cisternam deoꝑientesq eam in¬
grediuntur. inqua tantũ auri uł
argenti reꝑtum ẽ. ut ꝑ multos dieᷤᷤ
uix adeportantib potinsset euacu¬
ari. Quȩ ille pene omĩa scd̃m suũ
morem erogatione largiflua dis¬
pensauit egenis. Hic autẽ cum au¬
gustialem cõronam accepturꝰ ẽẽt.
eumq uixta consuctudine ad spec¬
taculum circi popłs expectareo. in¬
sidias ei p̃parante sophya ut iustim¬
anum iustini nepotem ad dignita¬

Expanded text:
tam urbem advenit; ibique in domo tam urbem advenit; ibique in domo sua occulte cisternam magnam fodit, in qua multa milia centenariorum auri argentique reposuit. Interfectisque omnibus consciis, uni tantummodo seni Defuncto vero Narsete, supradictus senexnam rem tibi, caesarem, dicam". Cui ille: "Dic", ait, "quod vis; proderit enim tibi, tum habeo, quod in extremo vitae positus celare non possum". Tunc caesar Tiberius gavisus mittit usque ad locum pueros suos. Recedente vero sene, hi secuntur attoniti; pervenientesque ad cisternam, deopertamque ingrediuntur. In qua tantum auri vel argenti repertum est, ut per multos dies vix a deportantibus potuisset evacuari. Quae ille pene omnia secundum suum morem erogatione largiflua dispensavit egenis. Hic cum augustalem coronam accepturus esset, eumque iuxta consuetudinem ad spectaculum circi populus expectaret, insidias ei preparans ut Iustinianum Iustini nepotem ad dignita
Abbreviated transcription (Latin):
tyberius constantinꝰ romano¬
rum regum quinquagesimꝰ sũpłs
imꝑium. hic cũ ut suꝑius dixim̃
sub iustino adhuc cȩsare palatiũ
regeiet. & multas condie elemosi¬
nas faceret: magna ei dñs auri co¬
piam subministrauit. Nam deam¬
bulans ꝑ palatium: uidit in paui¬
m̃to domus tabulam marmorrẽa.
in qua erat crux dñica sculpta. & ate.
sruce dñi frontem nr̃am & pectora
munire debemꝰ. & ecce eam sub ꝑedib
conculcamꝰ: Et dicto citius uifsit can¬
dem tabulam auferri. Defossaq: ta¬
bula atq: erecta: inueniunt subter
& aliam hoc signum habentẽ. qua
& ipsam iussit auferri. Qua amota:
reꝑuint & terciam. Iussuq eius cũ
hec fuisset ablata: inueniunt mag¬
num thesaurũ. habentem sup̃ mũ¬
le anri centenaria. Sublatũq aurũ:
pauꝑib adhuc abundantiꝰ qͣm con¬
sueuerat largitur. Narses qͦ patriciꝰ
italie. cum in quadam ciuitate intra
italiam domũi magnã haberer. cũ
multis thesauris ad supra memora¬

Expanded text:
Tyberius Constantinus Romanorum regum quinquagesimus sumpsit imperium. Hic cum, ut superius diximus, sub Iustino adhuc cesar palatium regeret et multas cottidie helemosinas faceret, magnam ei Dominus auri copiam subministravit. Nam deambulans per palatium vidit in pavimento domus tabulam marmoream, in qua erat crux d"Crucem Domini frontem nostram et pectora munire debemus, et ecce eam sub pedibus conculcamus". Et dicto citius iussit eandem tabulam auferri. Defossamque tabulam atque erectam, inveniunt subter et aliam hoc signum habentem. Qui et ipsam iussit auferri. Qua amota, repperiunt et tertiam. Iussumque eius cum et haec fuisset ablata, inveniunt magnum thesaurum habentem supra mille auri centenaria. Sublatumque aurum, pauperibus adhuc abundantius quam consueverat largitur. Narsis quoque patricius Italiae cum in quadam civitate intra Italiam domum magnam haberet, cum multis thesauris ad supra memora
Abbreviated transcription (Latin):
tramitem erumpere potuit. &
sic ad patriam ꝑuenit.
is dieb aduenientib fran¬
cis. a nagnis castrũ qͦd super
tridentum in confinio italie po¬
situm ẽ. se eis dem tradidit. Qũa
obcausam cõmes langobardoꝵ
delagare ragilo nomine a nagn̾is
tieniens dep̃datus est. Qui dum
cum preda reuerteretur: in cam¬
po rottaliam ab obuio sibi duce
frantorũ chrannidis cum plurib
e fuis ꝑemptus est. Qui chranni¬
dis ñ multum post tempꝰ ueneis
tridentum deuastauit. Qũe subse¬
quens eũ tridentinꝰ drx in loco qͥ
salurnis dicitur. suis cũ sociis in¬
ter fectt.p̃damq: omñe quã ceꝑat
excussit. expulsisq: francis triden¬
tinum t̾ritorium recepit.
oc tempore si grb̾tus rex fran¬
corum occisus est frande hil¬
perici germani sui cũ quo bellũ
inierat᷑. regnũq eius childeb̃tus
eiꝰdem filius adhuc puerulus cũ
brunichilde matre regendũ sus¬
cepit. Cum qͦ dux tridentinorĩt
de quo prȩmisimus. Accepit uxo¬

Expanded text:
tramitem erumpere potuit a sic ad patriam pervenit. 9. His diebus advenientibus Francis, Anagnis castrum, quod super Tridentum in confinio Italiae positum est, se eisdem tradidit. Quam ob causam comes Langobardorum de Lagare, Ragilo nomine, Anagnis veniens depraedatus est. Qui dum cum praeda reverteretur, in campo Rotaliani ab obvio sibi duce Francorum Chramnichis cum pluribus e suis peremptus est. Qui Chramnichis non multum post tempus Tridentum veniens devastavit. Quem subsequens Euin Tridentinus dux, in loco qui Salurnis dicitur suis cum sociis interfecit praedamque omnem quam ceperat excussit. Expulsisque Francis, Tridentinum territorium recepit. 10. Hoc tempore Sigispertus rex Francorum occisus est fraude Hilperici, germani sui, cum quo bellum inierat, regnumque eius Childepertus, eiusdem filius, adhuc puerulus, cum Brunihilde matre regendum suscepit. Euin quoque dux Tridentinorum, de quo praemisimus, accepit uxo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatus ausugit. Post etiam collatis
frustra ambo consules copiis: amn¬
ta graui alade fugerunt. hunc e
oppressum bello int̾fecit. Itaq ex¬
t̾rita ciuitate ñ minore ꝑropem¬
dum metii: qͣm sub hannibale ar¬
ca portas fremente trepidauerat.
senatus crassum cum legionibus
consulem nouoq supplem̃to mili¬
tum misit. Is mox ut fugitiuorĩ
ipsum sparthacum ad caput sila¬
rii flummis castra metantem bel¬
lo aggrederetur: gallos auxiliato
res eius germanosq suꝑauit. Eqͥb
.xxx. milia hominũ: cum ipsis d¬
cibus octidit. Nouissime ipsũ spac¬
thacum disposita acie congressũ:
maximasq cum eo fugitiuorũ co¬
pias ꝑculit. ħam .lx. milia eorũ
cesa: sex misia capta referuntur.
Ria milia ciuiũ romanorũ: rect¬
ta sunt. Cȩteri qui ex lioc bello lay¬
si oberrabant: ꝑ complures ducd
frequenti indagine atcriti sunt.
¶At ego iterum: ac sepius repeti.

Expanded text:
peratus, aufugit. Post etiam collatis peratus, aufugit. Post etiam collatis frustra ambo consules copiis, accepta gravi clade, fugerunt. Dehinc C. oppressum bello interfecit. Itaque exterrita Civitate non minore propemodum metu, quam sub Annibale circa portas fremente trepidaverat, senatus Crassum cum legionibus consulum novoque supplemento 361 militum misit. Is mox ut fugitivorum ipsum Spartacum ad caput Silari fluminis castrametantem, bello aggrederetur, Gallos auxiliares eius Germanosque superauit, e quibus xxx milia hominum cum ipsis ducibus occidit. nouissime ipsum Spartacum disposita acie congressum maximasque cum eo fugitiuorum copias perculit. nam sexaginta milia eorum caesa, sex milia capta referuntur, tria milia ciuium Romanorum recepta sunt. ceteri, qui ex hoc bello lapsi oberrabant, per conplures duces frequenti indagine attriti sunt. At ego iterum ac saepius repet
Abbreviated transcription (Latin):
lucullo & cassio consulib: gla
tuli diffugerunt. Qui continuo du¬
cib t̾risso & momao gallis so spat c¬
thaco: thrace uessurium monte oc¬
cuyauerunt. Unde erumpentes.clo¬
dii pretoris qui eos obsidione im¬
xerat castra expugnauert: ipsoꝙ
in fugam acto cuncta in p̃dam auer¬
terunt. Inde ꝑ comentiam & meͣta¬
pontum tirtũ ducti: igentia breui
agmina collegerunt.Nam crisso
decem miliũ multitudo: sparthaco
autẽ triplex tunc numerus fuisse
refertui. Inomaus enĩ iam suꝑio¬
re bello: fuerat occisus. Itaq cum
cedib. incendiis. rapinis. stuprisq
om̃ĩa miscerent: mexequiis capti¬
ue mãtrone quȩ se dolore iolati
pudoris necauerat. manus glaqu¬
torum ex quadringentis capnun
scilicet quod expectandi fueram
spectaturi ut pote laniste glacdia¬
rum. potius qͣm militũ princiu
ediderunt Deinde consules gelux
& lentulus adu̾sum eos cñ tͦxim¬
tu sunt missi. Quorũ gelius tris¬
sum acerrime pugnantem prelu
oppressit: lentulus a sparthaco ni¬

Expanded text:
Lucullo et Cassio consulibus, glatuli diffugerunt: qui continuo, ducibus Crixo et Oenomao Gallis, et Spartaco Thrace, Vesuvium montem occupaverunt; unde erumpentes, Clodii praetoris, qui eos obsidione cinxerat, castra expugnarunt: ipsoque in fugam acto, cuncta in praedam verterunt. Inde per Consentiam et Metapontum circumducti, ingentia brevi agmina collegerunt. Nam Crixo decem millium multitudo, Spartaco autem triplex tunc numerus fuisse refertur. Oenomaus enim jam in superiore bello fuerat occisus. Itaque cum caedibus, incendiis, rapinis, stuprisque omnia miscerent, in exsequiis captivae matronae, quae se dolore violati pudoris necaverat, munus gladiatorum ex quadringentis captivis, scilicet, qui spectandi fuerant, spectaturi, utpote lanistae, gladiatorum potius quam militum principes, ediderunt. Deinde consules Gellius et Lentulus adversus eos cum exercitu missi, quorum Gellius Crixum, acerrime pugnantem, praelio oppressit, Lentulus, a Spartaco su
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ exercere potuit ꝑsecutionẽ
digna ꝥunitio flagitauit. set constan¬
tini filii crispus & constantinꝰ. & lici¬
constantim aut̃e ex sorore nepos: ce¬
saris sunt creatishis dieb arrius ale¬
xandrinȩ urbis prb̃r. a ueritate fid̾i
catholice deuians: exitiabile plurimiᷤ
dognia constituit. ¶Qui simul ut pri¬
mum alexandriȩ uł noͣtus uł notatꝰ:
inter confusos inilgo sectatores insec
in seditione excitaret: apud inceam
urbem bithimȩ conuentus trecen¬
torum decem & octo ep̃orum factus ẽ:
ꝑ quos arrianum dogina exitabi¬
le & miserum ẽe. euidentissime de¬
p̃hensum. palam ꝓditum ac repro¬
batum ẽ IS inter hec latent causȩ:
tur uindicem gladium & destinatã
in impios punitionẽ. constantimis
imꝑator etiam proprio egit affectu
Nam crispum filium sũ: & licini¬
um sororis filium int̾fecit.¶ Pret̾ea
multas gentes diu̾sis prȩliis sube¬
git sUrbem nominis sui romanorũ

Expanded text:
quantum exerere potuit persecutorem quantum exerere potuit persecutorem digna punitio flagitaret. Constantini filii, Crispus et Constantinus et LiciConstantini autem ex sorore nepos, Caesares sunt creati. His diebus Arrius, Alexandrinae urbis presbyter, a ueritate fidei catholicae deuians, exitiabile plurimis dogma constituit. qui simul ut primam Alexandriae vel notus vel notatus inUr confusos uulgo sectatores insectin seditionem excitaret, apud Nicaeam urbem Bithyniae conuentus trecentorum decem et octo episcoporum factus est, per quos Arrianum dogma exitiabile et miserum esse euidentissime deprehensum, palam batum est. Sed inter haec latent causae, cur vindicem gladium, et destinatam in impios punitionem, Constantinus imperator etiam in proprios egit affectus. Nam Crispum filium suum et Licinium, sororis filium, interfecit. Praeterea multas 540 gentes diversis praeliis subegit. Urbem nominis sui Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
post decem annos qm aꝑsecuto¬
rib uexabantur indulsti Dein¬
de inter constantinũ & maxen¬
num: bellum ciuile exortum ẽ.
Maxentius sepe multis preliis
agiratus: ultime ad ponte mͤul¬
uium uictus & int̾fectus ẽ¶Maxi¬
minꝰ ꝑsecutionis xp̃ianorum
incentor executorq infestissimꝰ:
apud tharsum dum ouile bellũ
contra liciniũ disponit: interiit.
licinius repentuia frabie suscita¬
tus: om̃s xp̃ianos e palatio suo ius¬
sit expelli ¶M ox bellum int̃ ip¬
um licinium & constantinum
efferbuit ¶S constantinꝰ licimũ
sororis suȩ uirum in pannonia
pͥmum tcit : deinde apud ciba¬
ias oppressit. Uniu̾saq grecia po¬
titus: licinium crebris bellis t̾ra
mariq assurgentem. & rep̃ssum
tandem ad deditionẽ coegitIS her¬
culii maximiani soceri sui in otus
exemplo. ne iterum deposttam pur¬
puram in ꝑniciem uoi yublice sume¬
uis om̃ib iam ministris nefariȩ ꝑ¬
secutionis extinctis: hunc quoq mn

Expanded text:
post decem annos quam a persecutopost decem annos quam a persecutoribus uexabantur indulsit. deinde inter Constantinum et Maxentium bellum ciuile exortum est. Maxentius, saepe multis proeliis fatigatus, ultime ad pontem Muluium uictus et interfectus est. Maximinus, persecutionis Christianorum incentor exsecutorque infestissimus, apud Tharsum, dum ciuile bellum contra Licinium disponit, interiit. Licinius, repentina tus, omnes Christianos e palatio suo jussit expelli. Mox bellum inter ipsum Licinium et Constantinum efferbuit. Sed Constantinus Licinium sororis suae virum, in Pannoniis primum vicit, deinde apud Cibalas oppressit, universaque Graecia potitus, Licinium crebris bellis terra marique assurgentem et repressum, tandem ad deditionem coegit. Sed Herculii Maximiani soceri sui motus exemplo, ne iterum depositam purpuram in perniciem reipublicae sumeuis omnibus iam ministris nefariae persecutionis extinctis hunc quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
cont̾ritus. in galliam ꝓfectus e
ut constantino genero eque dell
iunctus auferret imꝑium. hi
lus: octiso seuero liconiu immꝑa¬
orem creauiosCumq ꝑsecutione.
adiodesiano & maximiano mis¬
sam iple atrotiorib edictis accu¬
mulanisset: ac postqͣm ꝑ annos
aulm om̃i genere hominũ exhas¬
st ꝯiuntias: putrefacto introrsũ
petore & uitalib dissolutis: cũ
ultra horrorem humanȩ mise¬
ne etiam uermes eructaret. neq
medici ultra iam fetorem ferentes
crebro iussu eius occiderentur: a
qdam medico constantiam ex des¬
patione sum̃te increpitus. iram
qei eẽ. pęnam suam. atq: ideo a
medicis ñ posse curari: edictis la¬
temissis xꝑianos de exiliis reuo¬
cauit. Ipse aut̃e cruciatas ñ sus¬
tinens: uim uitȩ sue aluilit. tau
res publica tunc sub nouis .iiͦii.
pͥncipib fuit: constantino & ma¬
rentio filiis augustorũ. licinio
aute & maximino hominibus
nouiss Constantinꝰ ꝑacem eccłiis

Expanded text:
conterritus in Galliam profectus est, conterritus in Galliam profectus est, ut Constantine genero aeque dolis iunctus auferret imperium. serius occiso Seuero Licinium imperatorem creauit. cumque perseeutionem a Diocletiano et Maximiano missam ipse atrocioribus edictis adcumulauisset ac postquam per annos decem omni genere hominum exhausit prouincias, putrefacto introrsum pectore et uitalibus dissolutis, cum ultra horrorem humanae miseriae etiam uermes eructaret neque medici ultra iam foetorem ferentes crebro iussu eius occiderentur: a quodam medico constantiam ex desperatione sumente increpitus, iram Dei esse poenam suam atque ideo a medicis non posse curari, edictis late missis Christianos de exiliis reuocauit. ipse autem cruciatus non susinens uim uitae suae adtulit. ita respublica tunc sub nonis quattuor principibus fuit Constantino et Maxentio, filiis Augustorum, Licinio autem et Maximino, hominibus nouis. Constantinus pacem ecclesiis
Abbreviated transcription (Latin):
utedeserutt. Hec ẽ senta san
sanorurm pena s terta hinc sus
hinc iam paucissimi remanseus
qui nunqm̃ aliquo ꝑsequentii
niti sunt. Ueruntam̃ qualtẽ tin
ꝑsecutores illos de quorũ im pii¬
tate ñ solum głari .s etiam inu¬
tare conantur fiis mansit: eti¬
diam¶ Constantino illustri galis
strennosissime rem publicamds¬
turante: prȩtoriani milites nas
hum filium herculii qui pͥuatus
in lucania morabatur. augustum
nuncuparunt sMaximianus h¬
culius iam ex augusto priuatuse
ad huc publicus ꝑsecutor: occision
filii sollicitatus. qui imꝑum
cerat: arripuit tiranni demssal¬
rius augustus: seugrum cesarai
adu̾sum mnaxentiũ rom̃a cum s¬
ercitu misit sSeuerus cum urbe
obsideret. militũ suorũ scelere a¬
sertus & proditus: atq ex eo sue¬
ens rauenne int̃fectus estĩher¬
culius maximianꝰ ꝑsecutor. en
augusto tirannus: confirmatũ
iam in imꝑio filium. ueste ac p¬
testate regia spoliare conatus el
Conintiis ac tumultib Galam

Expanded text:
deseruit. Haec est lenta illa paganorum poena, sed certa. Hinc sani hinc jam paucissimi remanserunt, qui numquam aliquo persequente puniti sunt. Verumtamen qualis tunc persecutores illos, de quorum impunitate non solum gloriari, sed etiam insultare conantur, finis mansit, expediam. Constantino in Galliis strenuissime rempublicam procurante, praetoriani milites Romae Maxentium, filium Herculei, qui privatus in Lucania morabatur, Augustum nuncupaverunt. Maximianus Herculeus, jam ex Augusto privatus, et adhuc publicus persecutor, occasione filii sollicitatus, qui imperium abjecerat, arripuit tyrannidem. Galerius Augustus Severum Caesarem adversus Maxentium Romam cum exercitu misit. Severus cum Urbeobsideret, militum suorum seelere desertus et proditus atque ex eo fugiens Rauennae interfectus est. Herculius Maximianus, perseentor et ex Angqsto tyrannus, confirmatum iam in imperio filium ueste ac potestconviciis autem ac tumultibus m
Abbreviated transcription (Latin):
er hec temporax Iregis.¬
apud constaminopolim ut
supra premisimꝰ iustinus minor
deditus. contemptor pauꝑum. se¬
natorum spoliator. Cui tanta cu
piditatis fuit rabies. ut archasiri¬
beret ferreas fieri. in quib ea que
rapiebat auri talenta congererer

Expanded text:
er hec tempora apud Constantinopolym, ut supra premissum est, Iustinus minor deditus, contemptor pauperum, senatorum spoliator. Cui tanta fuit cupiditatis rabies, ut archas iuberet ferreas fieri, in quibus ea que rapiebat auri talenta congerere
Abbreviated transcription (Latin):
mpeius regem in secuturꝰ:
inter duo flumina quȩ ab u¬
no monte diuersis specub exorum.¬
tur hoc ẽ. eusraten & araxen:urbẽ
incopolim senib lexis & egris uolen¬
tib condidit. Oranti tygram ueniã
dedit. exercitum herodis albanorũ
albanis instauranda libenter accepit.
Artacen regem hiberie bello fudit:
totamq hiberiam in dedicion̾e acce¬
pit. Inde cum armeniam. colchos. ca¬
padociam & syriam ordinatis rebus
composuisset: ꝓinouens de ponto. in
parthiam ecbatanam urbem capite
parthici regni qͥnqͣgesimo die uenit.
Nbos foro mitridate

Expanded text:
mpeius regem insecuturus inter duo flumina, quae ab uno monte diuersis specubus exoriuntur, hoc est Euphraten et Araxen, urbem Nicopolim senibus, lixis et aegris uolentibus condidit. oranti Tigrani ueniam dedit; exercitum Horodis Albanorum Albanis instauranda libenter accepit; Artacem regem Hiberiae bello fudit totamque Hiberiam in deditionem accepit. inde, oum Armeniam Colchos Cappadociam et Syriam ordinatis rebus conposuisset, promouens de Ponto in Parthiam ad Ecbatanam urbem caput Parthici regni quinquagensimo die uenit. In Bosporo Mithridate
Abbreviated transcription (Latin):
ñt IMonasteriũ uͦ beati uincentii
martyris qͦd uixta uulturi flumi¬
nis fontẽ situm ẽ. & nunc magna
aongregatione refulgit. a tribus
qꝰdem monasteri abbatis in uolu¬
mine qͦd de hac re compostut scͥꝑ¬
ta significant. Suꝑstite sane ad¬
huc beato papa gregorio romanȩ
sed̾is. cumanũ castrum alangobar¬
dis beneuentanis ꝑuasum ẽ. s a
auce neapolitano noctu suꝑue¬
niente qͥdam ex langobardis cap¬
ni. quid̾a ꝑempti sunt: castrũ qͦq
ipsum a romanis ẽ. receptũ. Pro
niꝰ castri redemptione. pontifex
serat dedit.
disio. qui uno solũm᷑ imꝑium re¬
xerat anno: eiꝰ in loco leo augus¬
tus subrogatur.

Expanded text:
i Vincentii martyris, quod juxta Vulturni Fluminis fontem situm est, et nunc magna congregatione refulget, a tribus ejusdem monasterii abbatis, in volumine quod de hac re composuit, scripta significant. Superstite sane adhuc beato papa Gregorio Romanae sedis, Cumanum castrum a Langobardis Beneventanis pervasum est; sed a duce Neapolitano noctu superveniente quidam ex Langobardis capti, quidam perempti sunt; castrum quoque ipsum a Romanis est receptum. Pro cujus castri redemptione pontifex erat, dedit. dosio, qui uno solummodo imperium rexerat anno, ejus in locum Leo Augustus subrogatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tuor sͦ filii ens qui ñ aderant. uͥ
inuenti: ibi & ꝑ empti sunt. fu¬
it aut̃e rex lintͥprandus uir muł¬
te audacie. ita ut cum eum dio
arinigeri eiꝰ occidere cogitaren
& hocꝰ ei ꝑlatum fuisset in ꝓfir¬
dissima filuam cum eis solus.
gressus. mox euaginatũ gladum
contra eos tenens. eis dem quia
eum occidere cogitauerint imo¬
perauit. Qnod ut facere deberent
hortatus ẽ. Qui statim eiꝰ pedibus
ꝓuolita. ei sunt quȩ machinati¬
fuerant ciucta ꝓfessi. & de aliis
qͦ hoc similiter fecit. s tam̃ con

Expanded text:
us filii, qui non aderant, ubi inventi, ibi et perempti sunt. Fuit autem rex Liutprand vir multae audaciae, ita ut, cum eum duo armigeri eius occidere cogitarent, et hoc ei perlatum fuisset, in profundissimam silvam cum eis solus ingressus, mox evaginatum gladium contra eos tenens, eisdem, quia eum occidere cogitaverunt, inproperavit; quod ut facere deberent, hortatus est. Qui statim eius pedibus provoluti, ei sunt quae machinaverant cuncta professi. Et de aliis quoque hoc similiter feci
Abbreviated transcription (Latin):
irca hec tempora petronax
ciuis brexiane urbis dium
amore compunctꝰ romã uentt lba¬
tatuq tunc gregorii apłicȩ sedis
uiris iam ante residentib habra¬
re cepit. qui eundem uenerabilen
uirum petronacem sibi semoren
statuerunt. Hic ñ pͥt multũ teꝰ
fragantib meritis beati benedica
pat̾ris.iamq euolutis fere centĩ
& decem annis. ex quo louis illi
habitatione hominũ destitur
erat: multorũ ibi monachori
nobiliũ & mediocriũ ad se con¬
currentiũ pater effectus. subss
regule uigo & beati benedica
istitutione reparatis habita¬
culis inuere cepio: atq: hoc sii
cenobiũ in statum quo nunc
cernitur erexit. huic uenerabꝰ¬
li uiro petronaci in sequam ẽ
impore sacerdotũ p̃cipius & d̾o
queitus pontifex ⁊ acharias plura
adutoria contulit. libros sciluer
ao scripturȩ: & alia quȩq quȩ ad
imlitatem ꝑtinent monasterii.¬

Expanded text:
irca haec tempora Petronax civis Brexianae urbis, divino amore compunctus, Romam venit, hortatuque tunc Gregorii apostolicae seviris, jam ante residentibus, habitare coepit, qui eumdem venerabilem virum Petronacem sibi seniorem statuerunt. Hic non post multum tempus, fragantibus meritis beati Benedicti patris, jamque evolutis fere centum et decem annis, ex quo locus ille habitatione hominum destitutus erat, multorum ibi monachorum, nobilium et mediocrium, ad se concurrentium, Pater effectus, sub sancto regulae jugo, et beati Benedicti institutione, reparatis habitaculis, vivere coepit, atque hoc sanctum coenobium in statum quo nunc cernitur erexit. Huic venerabili viro Petronaci in sequenti tempore sacerdotum praecipuus, et Deo dilectus pontifex Zacharias plura adjutoria contulit, libros scilicet sanctae Scripturae, et alia quoque quae ad utilitatem monasterii