comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rib & ꝑegͥnis suꝑuenientib. ex eodem in¬
no abundanter distribui. Oira ommpo¬
tentis dispcusatione om̃ib abunde potan¬
tib. uinum ita crcuit in eodem uasculo:
ut ꝓ sui diminutione redundans. cundẽ
repleret iam pene exhaustum uasculum.
Sed hec res ea die silentio contecta. crastina
est: ut om̃s illic cõmorantes cognoscerent
quia tante sanctitatis uir iste fuerit: ut
si quis ai de facultatib suis aliquid bene¬
dictionis gr̃a largiretur. nullius diminu¬
tionis dampna incurreret: qum potius
augm̃tationis lucra. salua eterna mer¬
cede hic etiam in p̃senti adquireret. Uir
itaq dñi post refectionem. ad ꝑpͥam domũ
que ẽ in uilla que dicitur oglanda reuer¬
sus ẽ. Launus autẽ in crastinum uxorẽ re¬
quisunt: si saltim parum uini suꝑeẽt ex
quo ad uirum dei ꝓ bñdictione aliquid
mitti ualeret. Que  cum p̾dictum uas di¬
ligentiꝰ fuisset intuita: repperit nich dimi¬

Expanded text:
ribus et peregrinis supervenientibus ex eodem viribus et peregrinis supervenientibus ex eodem vino ubertim distribui. Mira omnipotentis dispensatione, omnibus habunde potantibus, vinum ita crevit in eodem vasculo, ut pro sui diminutione redundans eundem repleret iam poene exaustum vasculum. Sed haec res ea die silentio contecta, crastina est, ut omnes illuc commorantes cognoscerent, quia tantae sanctitatis vir iste fuerit, ut, si quis ei de facultatibus suis aliquid benedictionis gratia largiretur, nihil diminutionis damna incurreret, quin etiam augmentationis lucra salva aeterna mercede hic etiam in praesenti adquireret. Vir itaque Domini post refectionem ad propriam domum, quae est in villa quae dicitur Oglanda, reversus est. Launus autem in crastinum uxorem requisivit, si saltim parum vini superesset, ex quo ad virum Dei pro benedictione aliquid mitti valeret. Quae cum praedictum vas diligentius fuisset intuita, repperit nihil dimi
Abbreviated transcription (Latin):
efesta c̃. Et locus i quo constanter orare
consueuerat. tali ẽ resꝑsus candore: ut nunc
usq cunctis illuc introeuntib liquido appa¬
reat. quanta munditia oronis pectus sanc¬
tissimi confessoris clarificatum sit.
lateq se dilatans ercreuerat: aquilonales
etiam partes inuisere ñ abnuit. Nam quo¬
dam die cũ in pago constantino res mona¬
sterii optentu necc̃itatis ꝑuideret: quidam
nobilis illius ꝓuntie uirlaunus nomine.
uirũ dñi cum discipulis ad prandium uo¬
cauit. Ipse uͦ ut crat animo mitis. eloquio
affabilis. uultu screnus. ciuis pecitionẽ non
renuit: s data bñdictione domũ illius ing̃s¬
sus c̃. In regione quippe cadem uinũ min¬
me nascitur. Et idco predictus uir launus
ñ plus qͣm in uno uasculo. capiente ut reor
metictas quaternas. parumꝑ habebat uini
Ip̃e uͦ gaudens quia dei uirum in domũ
suam susciꝑe meriit: conuocatis amicoꝵ
turbis. hilariter omnib iussit cum paupe¬

Expanded text:
effecta est, et locus, in quo constanter orare effecta est, et locus, in quo constanter orare consueverat, tali est respersus candore, ut nunc usque cunctis illuc introeuntibus liquido appareat, qua mundicia orationis pectus sanctissimi confessoris clarificatum sit. lateque se dilatans excreverat, aquilonis etiam partes invisere non abnuit. Nam quodam die, cum in pago Constantino res monasterii obtentu necessitudinis pervideret, quidam nobilis illius provinciae vir Launus nomine virum Domini cum discipulis ad prandium vocavit. Sed ipse, ut erat animo mitis, eloquio affabilis, vultu serenus, eius petitionem non rennuens, sed, data benedictione, domum illius ingressus est. In regione quippe eadem vinum minime nascitur, et ideo praedictus vir Launus non plus quam in uno vasculo, capiente, ut reor, metretas quaternas, parumper habebat vini. Ipse vero gaudens, quia Dei virum in domum suam suscipere meruit, convocatis amicorum turbis, hilariter omnibus iussit cum paupe
Abbreviated transcription (Latin):
tionis gr̃a basilicas sin cenobii circuiret: in
una earum eetinctum cuidam fr̾i recuꝑare
iussit lumen. Quo secũ deferente: in manu
fratris flante ꝓcella uenti. lampas extincta
est. Cumq isdem frater ut eam iterum ac¬
cenderet festinato ire cepisset. uir dm̃ ut sub¬
sisteret innuit: & extenta manu signum
edidit crucis: atq ex tenebrarum caligine
amissum xp̃o niuante restaurauit lumen
Nam postea atrocius ingruente ꝓcella uen¬
ti: lumen diuinitꝰ datum. nullius defensi¬
onis munimine tectum: mextinctum usq
ad locũ quo deferebat᷑ solidumq platum ẽ.¬
lR autem dñi continins uͥtutum
studiis ad altiora ꝓficiens: cotidianis
ꝓfectib munditiam pͥuritatis adquirere
intebatur. Lum quadam nocte in antrigi¬
no. ubi rigore abstinentic quadragesimali
macerari solitus erat tempore. deambularet
in oratorio sc̃i aniani: semita ꝑ quam incẽ¬
dibat. reliquo pauim̃to candictior subito

Expanded text:
tionis gratia basilicas sui coenobii circuiret, in tionis gratia basilicas sui coenobii circuiret, in una earum extinctum cuidam fratri recuperare iussit lumen; quo secum deferente, in manu fratris, flante procella venti, lampas extincta est. Cumque isdem frater, ut eam iterum accenderet, festinanter ire coepisset, vir Domini, ut subsisteret, annuit, et extenta manu, signum edidit crucis atque ex tenebrarum caligine amissum, Christo iuvante, restauravit lumen. Nam postea, atrocius ingruente procella venti, lumen divinitus datum, nullius defensionis munimine tectum, inextinctum usque ad locum quo deferebatur solidumque perlatum er autem Domini continuis virtutum studiis ad altiora proficiens, cotidianis profectibus mundiciam puritatis adquirere nitebatur. Cum quadam nocte in Antrigino, ubi rigore abstinentiae quadragesimali se macerari solitus erat tempore, ambulans in oratorio sancti Anniani, semita, per quam incedebat, reliquo pavimento candidior subito
Abbreviated transcription (Latin):
ita fuerunt ex tam modico saciati cibo. ac si ml¬
citudo piscium eis fuissed distributa. Nempe
patet cuiꝰ dilectionis plenus iste uir fuerit. Il¬
lius minirum: qui de qͥnq panib et duob
piscib quinq milia hominũ in deserto pa¬
uit loco. Euius iste ꝓtectione uallatus: de par¬
uulo pisce sanctam saciauit sui monasterii¬
sumina discretione ꝓuidꝰ. sui sibiq com¬
missoꝵ curã ȩquo ita ꝑpendebat libramine:
ut nec ꝓ custodia sui. necessaria fratrum fun¬
ditus ministrare neggligeret: nec rursus pro
t̃renis stipendiis quib fratres sustentabantur.
sui custodiam circũspiciendo retentare negli¬
geret. Nam diurnis horis necessaria fratrum
ꝓuide administrans : nocturns iterum horis
parumꝑ indulgens sompno. magis ex debi¬
to humane necessitatis. quam ex amore uel
modice. requiei: reliquum noctis spacium ĩ
adquisitionẽ uerdens contẽplationis. toto
m̃tis annisu celestia orando & psallendo spe¬
culabat᷑. Quadam nocte dum sollicite ora¬

Expanded text:
ita fuerunt ex tam modico satiati pisce, acsi multitudo piscium eis fuisset distributa. Nempe patet, cuius dilectionis plenus iste vir fuerit, illius nimirum, qui de quinque panibus et duobus piscibus quinque milia hominum in deserto pavit loco; cuius iste protectione vallatus, de parvulo pisce sanctam saciavit sui monastersumma discretione providus sui sibique commissorum curam equo ita perpendebat libramine, ut nec pro custodia sui necessaria fratrum funditus ministrare neglegeret nec rursus pro terrenis stipendiis, quibus fratres sustentabantur, sui custodiam circumspiciendo retentare neglegeret. Nam diurnis horis necessaria fratrum provide amininistrans, nocturnis iterum horis parumper indulgens somno magis ex debito humanae necessitatis quam ex amore vel modicae requiei, reliquum noctis spacium in adquisitionem vertens contemplationis, toto mentis adnisu caelestia orando et psallendo speculabatur. Quadam nocte, dum sollicite ora
Abbreviated transcription (Latin):
iestatis nõie oleum ÷ ita iste unum crescere
landꝰ sub quadam arbore. iuixta orato¬
tium beati leodegarii martiris in suo ceno¬
bio: legebat solico accentiꝰ. Eruce uͦ que fo¬
lia fructumq eiꝰdem uastabant arboris.
suꝑ librum in quo legebat frequent̃ decide¬
bant: eiq lectionis ingerebant impedim̃¬
tum. Quod ip̃c ut erãt mitissimꝰ patientis.¬
sime tolerabat. Cernens itaq hoc quidam fr
cepit eas pedib conculcare: s ip̃e ꝓhibebat
eum dicens. Ne queso frater. que diumo in¬
ferunt᷑ iudicio: auferre tempteris. Nurtꝰ quoq
diuina eiꝰ patientiã remunerari dignata est
auferens eas: que diutina corruptione p̃dic¬
tam uorauerant arborem nocte sequenti: ut
nulla quidem ex cis suꝑesset. Nam & in hoc
uͥtuti moysi comunctus uidetur: quia sicuo
ꝑ eius preces sacrilegã egiptioꝵ gentẽ ab hu¬
iusce pestis uastatione dominus eripuit :
sic ꝑ istiꝰ m̃itũ p̃dicta liberata ẽ arbor. u¬

Expanded text:
iestatis nomine, oleum, ita iste vinum crescere iestatis nomine, oleum, ita iste vinum crescere landus sub quodam arbore iuxta oratorium beati Leodegarii martiris in suo coenobio, legebat solito adtentius. Erucae vero, quae folia fructumque eiusdem vastabant arboris, super librum, in quo legebat, frequenter decidebant eique lectionis ingerebant inpedimentum, quod ipse, ut erat mitissimus, patientissime tolerabat. Cernens itaque hoc quidam frater, coepit eas pedibus conculcare. Sed ipse prohibebat eum, dicens: 'Ne, quaeso, frater, quae divino inferuntur iudicio, auferre tempteris'. Virtus quoque divina eius patientiam remunerari dignata est, auferens eas, quae diutina corruptione praedictam voraverant arborem, nocte sequenti, ut nulla quidem ex eis superesset. Nam et in hoc virtuti Moysi coniunctus videtur, quia, sicut per eius preces sacrilegam Egiptiorum gentem ab huiusce pestis vastatione Dominus eruit, sic per istius meritum praedicta liberata est arbor.
Abbreviated transcription (Latin):
ni adẽc. nͥ in paruissimo pendente ad sellã
uasculo. qͦd parum plus qͣm eminã caꝑet
iuni. Sed ipsum iussit afferri: confidens uir
di. plenꝰ illiꝰ fide. qͥ int̾̃ qͥnq milia hominũ
panes quinq distribuens augm̃tait. Nam
potestate diuina postꝗͣ om̃s ubertim st̃ re¬
fecti : plus reliqͥarum multo suꝑfuit: quã
integritatis añ distributionẽ apłoꝵ fuisset
pondus in turbas. Impresso edidoq signo cru¬
cis uir dm̃i: p̃dicto arnaldo cũ õi comitatu
suo iussit distribui. Qm cũ om̃ib distribu¬
isset÷ om̃sq cũ gr̃arum actione ip̃o distribu¬
ente singulos calices bibissent plenos: innũ
tam̃ tanti sacerdotis m̃ito disꝑtiendo creuit.
ex tam paruissimo uasculo. Ipsum quoq
uasculum in testimonium huiꝰ miraculi. in
eius seruat᷑ monasterio. Nullus ut reor fide¬
lis ambigit. in hoc miraculo uͥtutẽ helye eũ
imitatũ fuisse: quia sicut ille inuocato ma¬

Expanded text:
ni adesse, nisi in parvissimo pendente ad sellam ni adesse, nisi in parvissimo pendente ad sellam vasculo, quod parum plus quam eminam caperet vini. Sed ipsum iussit afferri, confidens vir Dei plenus illius fide, qui inter quinque milia hominum panes quinque distribuens augmentavit; nam potestate divina, postquam omnes ubertim sunt refecti, plus reliquiarum multo superfuit, quam integritatis ante fractionem apostolorum fuisset pondus in turbas. Inpresso editoque signo crucis, vir Domini praedicto Arnaldo cum omni comitatu suo iussit distribui. Qui cum omnibus distribuisset omnesque cum gratiarum actione, ipso distribuente, singulos biberent calices plenos, vinum tamen tanti sacerdotis merito dispertiendo crevit ex tam parvissimo vasculo. Ipsum quoque vasculum in testimonium huius miraculi in eius servatur monasterio. Nullus, ut reor, fidelis ambigit in hoc miraculo virtutem Eliae eum imitatum fuisse; quia, sicut ille, invocato ma
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt laborem: qui orbitatẽ suã de patͥs
maurontii obitu nuntiaũunt. Fratres autẽ
magna eis sicuti in merore positis affectiõe
animi cõpatientes. consolationis ferebant
hortamina: ac denuo de hora exitus sui
patris ꝑcunctari ceꝑunt. Et eadem hora
ip̃oq mom̃to eoꝵ relatione didicerunt eum
migrasse: quo beatus ermenlandus eius fra¬
trib indicauerat obitum. Capłm ui
neticum cũ aliquib fratrib iter neces-¬
sarium carpendo conficeret: contigit arnal̃¬
dum iuxta dignitatẽ scl̃i p̾diuitẽ. clientulo¬
rum st̾ipatum cunco. ei deuenisse obuiã. Hir
qͦq dm̃i diutiꝰ cum sp̃ualib ex auctoritate di¬
uinarum scͥpturarum instruens eloquiis: post
uerbi documentum. dĩc̃ cinidam fratͥ. Quia
ꝓ captu nr̃i intellectus huic illustri uiro sp̃u¬
alem ministrauimꝰ potum: caritate sugge¬
rente etiam corporalem nich ominus simul
sumamus. Qui respondens: ait ñ plus ibi ui¬

Expanded text:
lerunt laborem, qui orbitatem suam de patris lerunt laborem, qui orbitatem suam de patris Mauronti obitu nunciaverunt. Fratres autem magna eis, sicuti in merore positis, affectione animi conpatientes, consolationis ferebant ortamina ac denuo de hora exitus sui patris percontari coeperunt. Nam et eadem hora ipsoque momento eorum relatione didicerunt eum migrasse, quo beatus Aermenlandus eius fratribus indicaverat obitum. 6. De vinneticum cum fratribus aliquibus iter necessarium carpendo conficeret, contigit Arnaldum iuxta dignitatem saeculi praedivitem, clientulorum stipatum cuneo, ei devenisse obviam. Vir quoque Domini, diutius eum spiritalibus ex auctoritate divinarum scripturarum instruens eloquiis, post verbi documentum dixit cuidam fratri: 'Quia pro captu nostri intellectus huic inlustri viro spiritalem ministravimus potum, caritate suggerente, etiam corporalem nihilhominus simul sumamus'. Qui respondens ait, non plus ibi vi
Abbreviated transcription (Latin):
ermenlandꝰ in oratorio solito mancret
insompnis ⁊ atq in contemplatione celesti
sterio sc̃i florentii qͦd uocatur glompna.
triginta a suo cenobio sequestrato passuum
milib. uinculo resolutã corporis ad ethereũ
deferri ab angłis thronũ. Quam cũ diutiꝰ
fuisset intuitus. signũ dedit: atq in unũ
fratrib collectis. cum summo caritatis af¬
fectu preccpit. ut illius exitũ orando año
cõmendarent. Ipsi uͦ uissa sc̃i patris alacri
implentes obedientia: deuotissime ꝓ anima
p̃dicti maurontii. ad dm fuderunt p̾ces.
Ccꝑunt tñ om̃s mirari: cũ tanta t̾rarum
intercapedine monasteria ab muicem di¬
rempta eẽnt. quomͦ uir dñi aĩam eiꝰ corpo¬
ris resolutã nexu. indere potuisset. Sed ne
qͥd dubietatis in coꝵ resideret m̃tib : seqͤn¬
ti dic ꝑscrutatorẽ illuc dirigere disponebał:
qui huius rei causam diligentiꝰ ꝑ quireret
fratres. I P autẽ de p̃dicto monasterio sc̃i
florentii p̃ueniendo. eoꝵ directionis abstu¬

Expanded text:
ermenlandus in oratorio solito maneret insomnis atque contemplationis caelestis sterio sancti Florentii, quod vocatur Glanna, triginta a suo coenobio sequestrato passuum milibus, vinculo resolutam corporis beatissimam animam ad etherium deferri ab angelis thronum. Quam cum diutius fuisset intuitus, signum dedit atque, in unum fratribus collectis, cum summo karitatis affectu praecepit, ut illius exitum orando Domino commendarent. Ipsi vero iussa sancti patris alacri implentes oboedientia, ubertim pro anima praedicti Mauronti ad Deum fuderunt preces. Coeperunt tamen omnes mirari, cum tanta terrarum intercapedine monasteria ab invicem diremta essent, quomodo vir Domini animam eius corporis resolutam nexu videre potuisset. Sed ne quid dubietatis in eorum resideret mentibus, sequenti die perscrutatorem illuc dirigere disponebant, qui huius rei causam diligentius perquireret. Fratres autem de praedicto monasterio sancti Florentii praeveniendo eorum directionis abstu
Abbreviated transcription (Latin):
co iacuit in sabulo. Tunc munꝰ diuinitꝰ s
collatũ sciens. cũ gr̃arum actione iussit le¬
uari: dicens uni e fratrib. Tolle hoc fili. tĩ
tres partes diuide: quarum unã ad nrãm
retenta refectionẽ: relique due. ad monaste¬
rium fratrib mittantur. Quod cũ factum
fuisset: res subsetuta ẽ statim mirabilis. Nã
tanti uiri m̾ito. ita om̃s fr̃s. tam qui cũ co
aderant. qͣm & illi qui in monasterio re¬
manserant. quoꝵ ñ parius erat numctlł¬

Expanded text:
co iacuit in sabulo. Tunc munus divinitus sibi co iacuit in sabulo. Tunc munus divinitus sibi conlatum sciens, cum gratiarum actione iussit levari, dicens uni ex fratribus: 'Tolle hoc, fili, et in tres partes divide, quarum una ad nostram retenta refectionem, reliquae duae ad monasterium fratribus mittantur'. Quod cum factum fuisset, res subsecuta est statim mirabilis. Nam tanti viri merito ita omnes fratres, tam qui cum eo aderant, quam et illi qui in monasterio remanserant, quorum non modicus erat num
Abbreviated transcription (Latin):
rimoꝵ cunum uitandam. qͥ ob cꝰ fratrũq
uisitationẽ undiq ad eiꝰ monasteriũ cum
oblationib confluebant. antͥginũ expecere:
ibiq cũ paucis fratrib nimia contͥcione ab¬
stinentie corpꝰ suũ macerare: quatinꝰ in pas¬
chali sollẽpnitate. hostia deo gratissima e¬
hiberi mereret᷑. Contigit aũ quodam cdicit
fessus ugiliaꝵ orõnumq instantia. cũ ad
aurã exhilaratiõis gr̃a deambularet. & su
litꝰ parumꝑ resedisset: diceret qͥdã namnct̃¬
sem cp̃m habuisse quendam piscẽ. qͥ uul¬
go naupreda dicit᷑. Eui sacerdos dei crincn¬
landꝰ dixit. Quid hoc ad rem ꝑtinet frat̃:
Nunquid inualida ẽ om̃ipotentis manuĩ.
hunusce gñis piscẽ nob̃ sicuti & illi cũ uolu¬
erit largiri: Necdum uir dm̃ hec uerba
compleuerat: et ecce diuina uͥtute huiusm
piscis ex fundo ligeris eductus. in medio fu¬
ino se subrigens. atq suꝑ uncdas aquarũ
rapido cursu natans. ante pedes sci uiri sic¬

Expanded text:
rum civium vitandam, qui ob eius fratrumque Visitationen! undique ad eius monasteriuin cum oblationibus confluebant, Antriginum expetere ibique cum paucis fratribus nimia contritione abstinentiae corpus suum macerare, quatenus in paschali sollempnitate hostia Deo gratissima exhiberi mereretur. Contigit autem quodam die, ut fessus vigiliarum orationumque instantia, cum ad auram exhilarationis gratia dearabularet et super litus parumper residisset, dixit quidam, Namnetensem episcopum abuisse quendam piscem, qui vulgo naupreda dicitur. Cui sacerdos Dei Aermenlandus dixit: 'Quid hoc ad rem pertinet, frater ? Numquid invalida est omnipotentis manus, huiusce generis piscem nobis, sicuti et illi, cum voluerit, largiri?' Necdum vir Domini haec verba compleverat, et ecce! divina virtute huiusmodi piscis ex fundo Ligeris eductus, in medio fluvio se subrigens atque super undas aquarum rapido cursu tranans, ante pedes sancti viri sic
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchro eiusdem sancti emanauit confesso¬
ris: ut tota eodem illa pͥmum respgeretur
basilica : ac demum omne monasterium ite
repleuit: ut om̃s illius in cole loci er eo refer¬
ti. usq in diem octauum continuis ꝑseuera

Expanded text:
sepulchro eiusdem sancti emanavit confessoris, ut tota eodem odore primum respergeretur basilica, ac demum omne monasterium ita replevit, ut omnes illius incolae loci ex eo referti usque in diem octavum continuis persevera
Abbreviated transcription (Latin):
luit: qui in hac causa cuangłioꝵ & cano
consacerdott meo. contra cuangłicam sen¬
tentiam. contra beatum quoq petrum
apł̃m. & contra om̃s eccl̃ias. canonumq
statuta agitur. Sed est omp̃c ds in cuius
manꝰ sunt omnia: de qͦ scriptum ẽ. Non
est sapientia. ñ ẽ prudentia. ñ ẽ consiliũ
contra dm. Et quidem sepe fatus scĩssimus
frat̾ screnissimo dño multa suadere cona¬
tur: s uere noui. quia tante illȩ orationeᷤ
eiꝰ et lacrimȩ. nil ei a quoquam contra ra¬
tionem aut animam suam subripi ꝑmit¬
tunt. Triste tamen ualde est ut patienter
ferat᷑: quatinus despectis omnib predictus
frat̾ & coep̃c meus. solus conet᷑ appellari ep̃c.
Sed in hac eiꝰ suꝑbia÷ quid aliud nͥ ꝓpinqͣ
iam antixp̃i eẽ tempora designantur: Quia
illum uidl̃c imitatur: qui sp̃retis in socia¬
li gaudio angłoꝵ legionib. ad culmen co¬
natus ẽ singularitatis erumꝑe dicens. Suꝑ

Expanded text:
luit, qui in hac causa Evangeliorum et cluit, qui in hac causa Evangeliorum et cconsacerdote meo contra Evangelicam sententiam, contra beatum quoque Petrum apostolum, et contra omnes ecclesias canonumque statuta agitur. Sed est omnipotens Deus, in cujus manu sunt omnia, de quo scriptum est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Et quidem saepe praefatus sanctissimus frater serenissimo domino multa suadere conatur; sed bene novi quia tantae illae orationes ejus et lacrymae nil ei a quoquam contra rationem, aut animam suam subripi permittunt. Triste tamen valde est ut patienter feratur, quatenus, despectis omnibus, praedictus frater et coepiscopus meus solus conetur appellari episcopus. Sed in hac ejus superbia, quid aliud, nisi propinqua jam Antichristi tempora esse designantur? Quia illum videlicet imitatur, qui spretis in sociali gaudio angelorum legionibus, ad culmen conatus est singularitatis erumpere, dicens: Super
Abbreviated transcription (Latin):
icia ur̃a serenitas impendat. Unde ad¬
dulces sermones et bñdictiones seducunt
corda innocentum. Qui ueste quidem des¬
pecti sunt: sed corde tument. Et quasi ii
hoc mundo cuncta despiciunt: sed tamen
ea quȩ mundi sunt. cuncta simul adipisci
querunt. Eui indignos se omnib hominib
fatentur: sed pͥuatis uocabulis contenti cẽ
non possunt: quia illud appetunt. unde
scͥpta susccpi: ut fratri & consacerdoti
meo iohann debeam ẽe pacificus. Et qͥdẽ
sic religiosum dñm decuit: ut sacerdoti
ista preciꝑet. Sed cum se noua p̾sumptiõe
atq suꝑbia isdem frat̃ m̃s uniuersalem
cp̃m appellet. ita ut sc̃e memorie decessoris
mei tempore asscribi se in synodo. tali hoc
suꝑbo uocabulo faceret. quamuis cuncta
illius synodi sede apl̃ica contradicente so¬
luta sint: triste mͥ aliquid serenissimꝰ dñs
innuit. qͦd ñ cum corripuit qui suꝑbit: s
me potiꝰ ab intentione mea declinare uo¬

Expanded text:
stitia vestra serenitas impendat. Unde adstitia vestra serenitas impendat. Unde addulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium ; qui veste quidem despecti sunt, sed corde tument, et quasi in hoc mundo cuncta despiciunt, sed tamen ea quae mundi sunt cuncta simul adipisci quaerunt; qui indignos se omnibus hominibus fatentur, sed privatis vocabulis contenti esse non possunt, quia illud appetunt, unde scripta suscepi, ut cum fratre et consacerdote meo Joanne debeam esse pacificus. Et quidem sic religiosum Dominum decuit, ut sacerdoti ista praeciperet. Sed cum se nova praesumptione atque superbia idem frater meus universalem episcopum appellet, ita ut sanctae memoriae decessoris mei tempore adscribi se in synodo tali hoc superbo vocabulo faceret: quamvis cuncta illius synodi, sede apostolica contradicente, soluta sint, triste mihi aliquid serenissimus dominus innuit, quod non eum corripuit qui superbit, sed me potius ab intentione mea declinare vo
Abbreviated transcription (Latin):
cpłis ex auccoritate sancti petri apłi ensdẽ
smodi acta quassauit. Diaconem uero qͥ
uita morẽ ꝓ responsis eccl̃iasticis faciendis
mꝑatorib adherebat: cum eo missarum
iollempnia celebrare ꝓhibuit. Quiꝰ senten¬
tiam beatus quoq gregorius sequens. pre¬
dictum ioh̃em sepe commonitum adqui¬
icre differentem sententia pari multa¬
uerat : omnib q pontificib sub int̾mina¬
tione ꝓprii honoris mandauerat: ne unqͣ
uniu̾salis ꝓphanum uocabłm. aut scri¬
berent. aut subscͥptum susciꝑent. aut ubi
fuisset scͥptum subscriberent. Quaꝓpter
ioħs multis fallatus ad suam ypocrisim
consensum auarissimi imꝑatoris redimeis:
quod s pacificus extitisset. Quaꝓpter ip̃e
imꝑatci constantinȩ int̾ aliqua scribit
dicens. Sabimano diacono responsali
meo scribente cognoui. in causis beati pe
Did płorum pͥncipis contra quoslam su¬
be humiles. ficte blandos: quanta se iu¬

Expanded text:
epistolis ex auctoritate sancti Petri apostoli, ejusdem epistolis ex auctoritate sancti Petri apostoli, ejusdem synodi acta cassavit. Diaconum vero, qui juxta morem pro responsis ecclesiasticis faciendis imperatoribus adhaerebat, cum eo missarum solemnia celebrare prohibuit. Cujus sententiam beatus quoque Gregorius sequens, praedictum Joannem saepe commonitum acquiescere differentem, 112 sententia pari mulctaverat, omnibusque pontificibus sub interminatione proprii honoris mandaverat, ne unquam universalis profanum vocabulum aut scriberent, aut scriptum susciperent, aut ubi fuisset scriptum, subscriberent. Quapropter Joannes multis fallaciis ad suam hypocrisim consensum avarissimi imperatoris redimens, quod sibi pacificus extitisset. Quapropter ipse imperatrici Constantinae inter aliqua scribit, dicens: Sabiniano, diacono responsali meo, scribente, cognovi, in causis beati Petri apostolorum principis, contra quosdam superbe humiles, ficte blandos, quanta se ju
Abbreviated transcription (Latin):
catis inqͥt meis facientib. ex quoꝵ ingb¬
stione uel consilio nescio talem in re pl¬
blica sua legem ꝓtulit imꝑator. ut lil
qui actionem publicam egit. nullus qui
optio uł manu signatus. uel inter milites
habitus. ci in monasterio conuerti liceat. nͥ
forte militia ciꝰ fi̾it expleta. Quam legem
pͥmum sicut hi dicunt qui leges ueteres no¬
uerunt. ulianus ꝓtulit: de quo scimꝰ om̃s
quantum de̾o adũsus fuerit.
orfortabat insamiam iudicum siue
fouebat. ioh̾s tunc ex monacho regiȩ urb̃
antistes: qui eo tempore quo gregorius a
pelagio presule destinatus apocrisiariꝰ pe¬
nes constantinopolim morabat᷑. fugere se
summum sacerdotium quasi humiliter
fincit: sed eo suscepto usq adeo in suꝑbiã
dolose mentis crcreint ⁊ ut ex causa alia oc¬
casionem querens. synodum faceret. in qͣ
se uniu̾salem appellare conatus ẽ. E uod
mor papa pelagnis ut agnouit: directis

Expanded text:
eccatis, inquit, meis facientibus, ex quorum suggeccatis, inquit, meis facientibus, ex quorum suggestione vel consilio nescio transacto anno, talem in republica sua legem protulit imperator, ut nullus qui actionem publicam egit, nullus qui officio vel manu signatus, vel inter milites habitus est, ei in monasterio converti liceat, nisi forte militia ejus fuerit expleta. Quam legem primum, sicut hi dicunt, qui leges veteres noverunt, Julianus protulit, de quo scimus omnes, quantum a Deo aversus fuerit. » 51. Confortabat insaniam judicum, sive fovebat Joannes, tunc ex monacho regiae urbis antistes, qui eo tempore, quo Gregorius a Pelagio praesule destinatus apocrisiarius penes Constantinopolim morabatur, fugere se summum sacerdotium quasi humiliter finxit; sed eo suscepto, usque adeo in superbiam dolosae mentis excrevit, ut causa alia occasionem quaerens, synodum faceret, in qua se universalem appellare conatus est. Quod mox papa Pelagius ut agnovit, directis
Abbreviated transcription (Latin):
oRRO mauricio tunc auarissimo si¬
mulq rapacissimo pͥncipi. suggestionib
municors suoꝵs funestissimã legem fercn¬
ti. ut nulli militum qͥ uidelicet in mami
signatꝰ fuisset conũti liceret: int̾ cetera su
respondit. Ad hoc potestas suꝑ om̃s hoii
pietati dñoꝵs meoꝵs celitus data ẽ: ut qui
bona appetunt adiuuent᷑ : ut celoꝵ ma
largius paceat ÷ ut terrestre regnum cele¬
sti regno famuletur. Et ecce aꝑta uoce st
ut ci qui semel in t̾rena militia signatꝰ fue¬
rit. nͥ aut expleta militia. aut ꝓ debilita¬
te corporis depulsus: xp̃o milit᷑are ñ licũ
Ad hec ecce ꝑ me seruum ultimum suum
&̾ nr̃m. respondet xp̃c dicens. Ego te deuo¬
tario comitem ercubitoꝵ : de comite ctubi¬
toꝵ cesarcm ÷ de cesare imꝑatorem: non so¬
lum hoc. sed etiam patrem imꝑatoꝵ fel
Sacerdotes meos tue manui commisi: &
tu a meo seruitio milites tuos subtrabis:
ddederit: & subtiliꝰ estimet si dari debusise
iem theodoro medico post aliqua. Dis¬

Expanded text:
orro Mauricio tunc avarissimo, simulque rapacissimo principi, suggestionibus inimicorum suorum funestissimam legem ferenti, ut nulli militum qui videlicet in manu signatus fuisset, converti liceret: inter caetera sic respondit: Ad hoc potestas super omnes homines pietati dominorum meorum coelitus data est, ut qui bona appetunt, adjuventur, ut coelorum via largius pateat, ut terrestre regnum coelesti regno faut ei qui semel in terrena militia signatus fuerit, nisi aut expleta militia aut pro debilitate corporis repulsis Christo militare non liceat. Ad hęc ecce per me servum ultimum suum et vestrum respondet Christus dicens: Ego te detario comitem excubitorum, de comite excubitorum caesarem, de caesare imperatorem, nec solum hoc, sed etiam patrem imperatorum feci. Sacerdotes meos tuae manui commisi, et tu a meo servitio milites tuos subtrahis? dederit, et subtilius aestimet, si dari debuerit. » Item Theodoro medico, post aliqua: « P
Abbreviated transcription (Latin):
bat. N ec erat iam ut quisqͣm de eiꝰ ꝓmis¬
sione dubitare posset: qui in uno eodẽq
mom̃to. ꝓ uitreo uase pene uacuo. plenũ
oleo dolium reddidisset. Capitłm xex

Expanded text:
bat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno eodemque momento pro vitreo vase pene vacuo plenum oleo dolium reddidisset. CAPUT XX
Abbreviated transcription (Latin):
bis ÷ sed facie ad faciem ip̃m illius regni pͥn¬
cipem intuens: cum ip̃o ꝑheuni felicitate
ac diu desiderato gaudioꝵ uoto ꝑfruitur

Expanded text:
bis, sed facie ad faciem ipsum illius regni principem intuens, cum ipso perenni felicitate ac diu desiderato gaudiorum voto perfruitur
Abbreviated transcription (Latin):
compage connera funt. nullam de se ul¬
lo modo curam gerant. Sed si neq ego
ad te. neq tu aliquid ꝑtineres ad me: in¬
re tacere compellerer. uͭt cum ñ reprchen¬
derem. qui emendari ñ posset. Hec gͦ scn¬
tentia propter cos solummodo dicta ost.
qui illos iudicare student. quoꝵ cura:
commissa ñ est. At postquam nos austo¬
re deo unum sumus ÷ si uob̾ ea quȩ cor¬
genda sunt tacemꝰ: ualde delinquimul:

Expanded text:
compage connexa sunt, nullam de se ulcompage connexa sunt, nullam de se ullo modo curam gerant. Sed si neque ego ad te, neque tu aliquid pertineres ad me, jure tacere compellerer, ut eum non reprehenderem qui emendari non posset. Haec ergo sententia propter eos solummodo dicta est qui illos judicare student quorum cura sibi commissa non est. At postquam nos, auctore Deo, unum sumus, si ea quae nobis corrigenda sunt tacemus, valde delinquimu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃issimam frat̾ntatem urãm auctori nr̃o
ñ solum nom̃ sed etiam causa comungat.
Coniinia autẽ quȩ. sr intentione imperi¬
dende caritatis funt: recte ur̃a sc̃itas
in suis epłis laudat. Sed tamen sciendũ
est. quia tunc ueraciter ex caritate ꝓdeni
cum in cis nulla absentium uita morde¬
tur. nullus ex irrisione reprehendit᷑: et ñ
in cis manes scł̃arium negotioꝵ fabulȩ.
sed uerba sacre lectionis audiuntur: cũ
ñ plusqͣm necesse est seruitur corpori: scd
sola cius infirmitas reficitur. ut ad usus
exercende uͥtutis habcat᷑. Hec itaq si uos
in ur̃is comiminis agitis: abstinentium fa-¬
teor magistri estis. Quod gͦ pauli apli
ad me testimonium posuistis. qm̃ qui nͦ
nino cristimo incongruum fuisse : quia
neq ego ñ comedo: neq ob hoc a paulo
dictum est. ut menbra xp̃i quȩ in eiꝰ cor¬
pore id est in eccł̃ia inuncem sibi caritatis

Expanded text:
sancti simam fraternitatem vestram auctori nostro Deo sancti simam fraternitatem vestram auctori nostro Deo non solum nomen, sed etiam causa conjungat. Convivia autem quae ex intentione impendendae charitatis fiunt, recte vestra sanctitas in suis epistolis laudat; sed tamen sciendum est quia tunc veraciter ex charitate prodeunt, cum in eis nulla absentium vita mordetur, nullus ex irrisione reprehenditur; et non in eis inanes saecularium negotiorum fabulae, sed verba sacrae lectionis audiuntur, cum non plus quam necesse est servitur corpori, sed sola ejus infirmitas reficitur, ut ad usum exercendae virtutis habeatur. Haec itaque si vos in vestris conviviis agitis, abstinentium fateor magistri estis. Quod ergo Pauli apostoli ad me testimonium posuistis, in quo ait:dicet , omnino existimo incongruum fuisse: quia neque ego non comedo, neque ob hoc a Paulo apostolo dictum est, ut membra Christi, quae in ejus corpore, id est in Ecclesia, invicem sibi charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
quasi de agͥ uenatione satiati. m̃tis uen¬
trem repletis: ut ante posito filio. suscep¬
to indelicet ppło. possitis uentura nunti¬
are. Scd etiam in hoc scł̃o caligat: qui de
deo aliquid. ꝓpħizat. Quia ꝓfecto dig¬
num est ut hic iam ꝑ concupiscentiam
minꝰ uideat: cuiꝰ senius ꝑ intelligentiam
intꝰ choruscat. Hec gͦ ad uosmccipsos tra¬
hite: et si uos tales agnoscitis. nichil est
qͦd de nr̃a estimatione dubitetis. Gaudere
quoq beatitudinẽ uram inucmio: si uorã¬
cis nom̃ cũ rerũ auctore sustineat. Quod
ego quia breuiter expono. si de uob̃ falsũ
dicitur: nom̃ hoc ueracit᷑ cũ rerũ auctore
sustinetis. Si uͦ de uobis uerum est. qͦd de
illo falsum fuisse quis dubitet: absolue¬
re uos ñ ualet par nomen. quoꝵ dispar
est causa. Nam cum eo crucẽ etiam ꝑitu¬
rus latro suscepit. Sed quem reatus ꝓpriꝰ
tenuit: par crucifixio non absoluit᷑. Ego
tamen quantis ualeo pretib deposco: ut

Expanded text:
quasi de agri venatione satiati, mentis venquasi de agri venatione satiati, mentis ventrem repletis, ut anteposito filio, suscepto videlicet populo, possitis ventura nuntiare. Sed jam in hoc saeculo caligat, qui de Deo aliquid prophetat: quia profecto dignum est ut hic jam per concupiscentiam minus videat, cujus sensus per intelligentiam intus coruscat. Haec ergo ad vosmetipsos 101 trahite; et si vos tales agnoscitis, nihil est quod de nostra aestimatione dubitetis. Gaudere quoque Beatitudinem vestram invenio, si voracis nomen cum rerum auctore sustineat. Quod ego breviter dicitur, nomen hoc veraciter cum rerum auctore sustinetis. Si vero de vobis verum est, hoc de illo falsum fuisse quis dubitet? Absolvere vos non valet par nomen, quorum dispar est causa. Nam cum eo crucem etiam periturus latro suscepit; sed quem reatus proprius tenuit, par crucifixio non absolvit. » Ego tamen, quanti valeo precibus deposco, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ed cum natalis ꝑ manem philoso¬
phiam scͥptis ꝓpriis se interetur in¬
culpabilem demonstrare: mitissimꝰ doctor
Gregoriꝰ ita rescͥpsit. In coniuiuoꝵ defensi¬
ons ur̃a fiat̾nitas abrahe conuiuium
memorat: in quo teste sacro eloquio
tres angłos suscepisse ꝑhibetur. Sed hoc
ciꝑe angelos in hospitalitatem cognos¬
cimus. Rursum narrat tua fraternitas:
ysaac satiatum filio bñdictionẽ dedisse.
Quȩ utraq ueteris testamenti quia ita
sunt gesta ꝑ hystoriam. ut tamen signa¬
rent aliquici ꝑ allegoriam: utinam uale¬
amius sic res gestas legendo ꝑcurrere. ut
possimus ctiam gerendas ꝓuidendo senti¬
re. Ille quippe in trib angłis. imũ salu¬
tans: tͥnitatis subsistentias. uniꝰ substan¬
tie cẽ declarauit. Iste uͦ saciatus bñdicit
filium: quia qui diuinis cpulis repletur:
illius sensus in ꝓphic uͥtutcm extenditur.
Diuine autem cpulc: sacͥ eloquii uerba
sunt. Si gͥ assiduc legitis. si cremplum
ab erteriorib trahentes int̾na penetratis:

Expanded text:
ed cum Natalis per inanem philosophiam scriptis propriis se niteretur inculpabilem demonstrare, mitissimus doctor Gregorius ita rescripsit: « In conviviorum defensionem vestra fraternitas Abrahae convivium memorat, in quo, testo sacro eloquio, tres angelos suscepisse perhibetur. Sed hoc cipere angelos in hospitalitatem cognoscimus. Rursum narrat tua fraternitas Isaac satiatum, filio benedictionem dedisse. Quae utraque veteris Testamenti, quia ita sunt gesta per historiam, ut tamen signarent aliquid per allegoriam, utinam valeamus sic res gestas legendo percurrere, ut possimus etiam gerendas praevidendo sentire. Ille quippe in tribus angelis unum salutans, Trinitatis subsistentias unius substantiae esse declaravit. Iste vero satiatus benedicit filium: quia qui divinis epulis repletur, illius sensus in prophetiae virtutem extenditur. Divinae autem epulae sacri eloquii verba sunt. Si igitur assidue legitis, si exemplum ab exterioribus trahentes, interna penetratis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut & illis opem feratis
eccłie non inquinetis.
cle quib est aliqua questio. in eccłiam for¬
tasse refugerint: ita debet causa disponi.
ut nec ip̃i molentiam patiant᷑ ÷ nec hi qͥ
dicuntur opp̾ssi. dampna sustineant. Cu¬
re: ergo ur̃e sit. ut eis sacramentũ ab his
quorum int̾est de seruanda lege & iusti¬
cia ꝑmictatur: & ꝑ omnia commoneant᷑
exire. atq suoꝵ actuum redlere rationẽ.

Expanded text:
ut et illis opem feratis, ut et illis opem feratis, Ecclesiae non inquinetis. de quibus est aliqua quaestio in ecclesiam fortasse refugerint, ita debet causa disponi, ut nec ipsi violentiam patiantur, nec hi qui dicuntur oppressi damna sustineant. Curae ergo vestrae sit ut eis sacramentum ab his quorum interest de servanda lege et justitia promittatur, et per omnia commoneantur exire, atque suorum actuum red
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. In medio nationis praue & ꝑuerse:
int̾ quos lucetis sicut lummaria in mundo.
Tanto gͦ debemus cautius ambulare: quan¬
to nosscimus int̾ dei inunicos uiuere.
uius iautele sue conscius. romano defen¬
sori gregorius ait. Peruenit ad nos qͥa
qͣuidam homines minorem omnimͦ discre.¬
tionem tenentes. in suis nos ꝑiculis impli¬
cari desiderant : atq ita uolunt ab eccłiasti¬
cis ꝑsonis defendi: ut ip̃e quoq ꝑsone
& coep̃m nr̃m domnum iohem uel ceteros
qui intẽsse possunt ÷ ut patrocinia eccłiasti¬
ca siuc mea suscipiatis scripta. siue etiam &¬
miuime fuerint directa. sub tanto mode¬
ramint debeatis impendere: quatinꝰ si qui
in furtis publicis implicati sunt. a nob̾ non
uideantur iniuste defeudi : ne opimonem
male agentium. ex indiscrete defensionis
ausu in nos ullo modo transteramꝰ: s qͣntũ
decet eccłiam admonendo. ũbum int̾cessi¬
onis addhibendo. quib ualetis succurrite:

Expanded text:
dicit: In medio nationis pravae et perversae, dicit: In medio nationis pravae et perversae, inter quos lucetis, sicut luminaria in mundo . Tanto ergo debemus cautius ambulare, quanto nos scimus inter Dei inimicos vivere. » 56. Hujus cautelae suae conscius Romano defensori Gregorius ait: « Pervenit ad nos quia quidam homines, minorem omnimodo discretionem tenentes, in suis nos periculis implicari desiderant, atque ita volunt ab ecclesiasticis personis defendi, ut ipsae quoque iscopum nostrum domnum Joannem, vel caeteros qui interesse possunt; ut patrocinia ecclesiastica, sive mea suscipiatis scripta, sive etiam minime fuerint directa, sub tanto moderamine debeatis impendere, quatenus si qui in furtis publicis implicati sunt, a nobis non videantur injuste defendi ne opinionem male agentium ex indiscretae defensionis ausu in nos ullo modo transferamus; sed quantum decet Ecclesiam, admonendo, verbum intercessionis adhibendo, quibus valetis succurrite,
Abbreviated transcription (Latin):
& qui trahunt᷑ ad int̾itum. liberare ne ces¬
ses. Quod si dixeris uires ñ suppetunt: qui
inspector ẽ cordis ip̃e intelligit. In omne gͥ
qͦd agis: inspectorem cordis appete habere
placatũ. Q uicqͥd est unde placcas: facere
non omittas. Nam humani t̾rores & gr̃e.
fumo sunt similes: qui leni aura raptus
euanescit. H oc certissime scto: quia placere
deo sine prauis hominib nullus potest. In
isse: quanto se ꝑũsis hominib displicuisse
cognou̾it. Ipsa tamen defensio pauꝑum
moderata & grauis sit: ne si quid nimis ri¬
gide agitis: ex inuentute uos arbitrentur
homines suꝑbire. Sed tali netesse est ut
inueniatur ꝑ oppressis nr̃a defensio: quatinꝰ
& humiles ꝑtectionem sentiant: et oppresso¬
res ñ facile inueniant. quod ex maliuola m̃te
reprehendant. Attende ergo quod ad ie. ⁊e¬
chielem dicitur. Fili hominis increduli & sub
tas. Et beatus iob ai. frater fui draconum:

Expanded text:
et qui trahuntur ad interitum liberare ne ceset qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses . Quod si dixeris: Vires non suppetunt, qui inspector est cordis ipse intelligit. In omni ergo quod agis, inspectorem cordis appete habere placatum. Quidquid est unde illi placeas facere non omittas. Nam humani terrores et gratiae, fumo sunt similes, qui leni aura raptus evanescit. Hoc certissime scito, quia placere Deo sine pravis hominibus nullus potest. In isse, quanto se perversis hominibus displicuisse cognoverit. Ipsa tamen defensio pauperum moderata et gravis sit, ne, si quid nimis rigide agitis, ex juventute vos arbitrentur homines superbire. Sed talis necesse est ut inveniatur pro oppressis vestra defensio, quatenus et humiles protectionem sentiant, et oppressores non facile inveniant quod ex malevola mente reprehendant. Attende ergo quod ad Ezechielem dicitur: Fili hominis . . . . . incredtas . Et beatus Job ait: Frater fui draconum,
Abbreviated transcription (Latin):
ed & peiora pͥorib esse futura:
munis filius p̾soiter ueteranus. ita me podã¬
gre dolorib debilem repꝑit: ut frat̾nitatis
tue epłis ꝑ me respondere nullatenꝰ ualins¬
sem. Et quidem de sclauorum gente que
uob ualde imminet: & asfligor uehement᷑
& turbor. Affligor in his que iam in uobis
patior: conturbor autẽ. quia ꝑ hystrie acdi¬
tum. iam ad italiam intrare ceꝑunt. De
uiliano autẽ scribone quid dicam ÷ qñdo
ubiq uideo. quia nob̃ peccata nr̃a respon¬
deant: ut foris a gentib. & intus aꝑucrsis
iudicib conturbentur: s nolite de talib
omnimodo contristari: quia qui post nos
uixerint. deteriora tempora inidebunt ⁊
ita ut in comparatione sui temporis. feli¬
ces nos estimet dies habuisse. In quantũ
uero frat̾nitas tua preualet. opponere seꝓ
oppressis debet: qui etiam si ꝓdesse mimͣ¬
me ualuerit: ipsa ommipotenti deo mentis
deuotio sufficit quam dedit. Scriptum ẽ
enim. Eripe eos qui ducuntur ad mortem:

Expanded text:
ed et pejora prioribus esse futura, munis filius presbyter Veteranus ita me podagrae doloribus debilem reperit, ut fraternitatis tuae epistolis per me respondere nullatenus valuissem. Et quidem de Sclavorum gente, quae vobis valde imminet, et affligor vehementer et conturbor. Affligor in his quae jam in vobis patior; conturbor autem quia per Istriae aditum jam ad Italiam intrare coeperunt. De Juliano autem Scribone quid dicam? Quando ubique video quia nobis peccata nostra respondeant, ut et foris a gentibus, et intus a perversis judicibus conturbemur? Sed nolite de talibus omnimodo contristari, quia qui post nos vixerint deteriora tempora videbunt, ita ut in comparatione sui temporis felices nos aestiment dies habuisse. In quantum vero fraternitas tua praevalet, opponere se pro oppressis debet; quae, etiamsi prodesse minime valuerit, ipsa omnipotenti Deo mentis devotio sufficit, quam dedit. Scriptum est enim: Eripe eos qui ducuntur ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
stude: ut nullus om̃ino pret̾miitat᷑ dies. quo
ꝓ absolutione ipsius salutaris hostia ñ mac¬
tctur. Qui ꝓtinus abscessit: & paruit. Grego¬
rio autem alia curante. atq euolutos dies
minime numerante: isdem frater qui defur¬
ctus fuerat. nocte quadam fr̃i suo copioso
ꝑ uisionem apparuit. Quem ille cum indis¬
set: inquisunt dicens. Quid est frater: Quo¬
modo es: Cui ille respondit. Iunc usq mas¬
le fin: sed iam mͦ bene sum: quia hodie
communionẽ recepi. Quod isdem copiosis
runt dies: & ip̃m diem inuenerunt fuisse.
quo ꝓ eo tͥcesima oblatio fuerat impleta.
Cumq & copiosus nesciret quid ꝓ eo fr̃s auc¬
tore bregorio agerent ÷ & fratres ignorarent
quid de co copiosus uidisset: uno codemq
tempore dum agnoscit ille oblationẽ. isti
audiunt sompnium. tͥcesimũq diem cognos¬
cunt ÷ concordante simul uisione & sacrifi¬
cio. res aꝑte claruit: quia frater quem sub

Expanded text:
stude, ut nullus omnino praetermittatur dies quo stude, ut nullus omnino praetermittatur dies quo pro absolutione illius salutaris hostia non mactetur. » Qui protinus abscessit, et dictis paruit. Gregorio autem curante, atque evolutos dies minime numerante, idem frater qui defunctus fuerat nocte quadam fratri suo Copioso per visionem apparuit. Quem ille cum vidisset, inquisivit, dicens: Quid est frater? Quomodo es? Cui ipse respondit: Nunc usque male fui, sed jam modo bene sum, quia hodie communionem recepi. Quod idem Copiosus prunt dies, et ipsum diem fuisse invenerunt quo pro eo trigesima oblatio fuerat completa; cum et Copiosus nesciret quid pro eo fratres, auctore Gregorio, agerent, et fratres ignorarent quid de eo Copiosus vidisset, uno eodemque tempore dum agnoscit ille oblationem, illi audiunt somnium, trigesimumque diem cognoscunt; concordante simul visione et sacrificio, res aperte claruit, quia frater quem sub
Abbreviated transcription (Latin):
ut auduit. de reatu suo uehement̃ ingemu¬
it: atq in ipsa tristicia de corpore exiuit. Qui
ita est scpultus: ut gregorius usserat. Sed¬
fr̃s om̃s cadem ciuis sententia ꝑterriti: ceꝑunt
singuli extrema queq & uilia. & quȩ cis re¬
gulanter semꝑ habere licucrat. ad medium
ꝓferre: uchcinent̾q formidare. ne quid apud
sc ẽit. unde reprchendi potuissent.
UM uero post mortem fratris triginta
iam essent cuoluti dies ÷ cepit animus
gregorii misecditer ei compati. ciisq cũ gra¬
ui merore supplitia pensare: & si qđ essit
ereptionis cuis remedium querere. Tunc euo¬
cato ad se codem pretioso monasterii sui p̃po¬
sito: tristis dixit. Diu est: qͦd frater ille qui
defunctus est. in igne cruciat᷑. Debemus ei ali¬
quid caritatis impendere: & ei in quantum
possumꝰ ut cripiatur adiutorium nostrum ac¬
commodare. Uade itaq ÷ ab hodierna die
continuis tͥginta dieb offerre ꝓ eo sacͥficium

Expanded text:
 de reatu suo vehementer ingemu de reatu suo vehementer ingemuit, atque in ipsa tristitia e corpore exivit. Qui ita est sfratres omnes eadem ejus sententia conturbati, coeperunt singuli extrema quaeque et vilia, et quae eis regulariter semper habere licuerat, ad medium proferre, vehementerque formidare ne quid apud se esset unde reprehendi potuissent. 16. Cum vero post mortem fratris triginta jam essent dies evoluti, coepit animus Gregorii misericorditer ei compati, ejusque cum gravi moerore supplicia pensare, et si quod esset ereptionis ejus 28 remedium quaerere. Tunc evocato ad se eodem Pretioso, monasterii sui praeposito, tristis dixit: « Diu est quod frater Justus, qui defunctus est, in igne cruciatur; debemus ei aliquid caritatis impendere, et ei, inquantum possumus, ut eripiatur, adjutorium commodare. Vade itaque, et ab hodierna die continuis triginta diebus offerre pro eo sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuideret. Pretioso gͥ eiusdem monasteru p̃po¬
sito ad se accersito dix̃. Nide ut nullus ex
fr̃ib se ad cum morientem iungat: nec sermo¬
nem consolationis ex cuiꝰlibet eoꝵ ore ꝑcipiat.
Sed cum in morte constitutꝰ fr̃s quesierit: ei
suus frat̾ carnalis dicat. qͥa ꝓ solidis qͦs oc¬
culte habuit a cunctis fratrib abhominatꝰ
sit: ut uł in morte amaritudo de culpa sua
ꝑpetrauerat purget. Cum uͦ mortuus fuerit
corpꝰ illius cum fratrum corporib ñ ponao᷑:
simul om̃s clamantes. pecuma tua tecũ sit
in ꝑditione : & sic eum terra cooꝑite. In qͥb
utrisq reb sollertissimꝰ pater gregorius unã
morienti. alteram uͦ inuentib fratrib ꝓdesse
decreut: ut & illum amaritudo mortis a cul
pa solubilem faceret: & istos auaritiȩ tanta
dampnatio. misceri talib ꝓhiberet. Quod ita
factum est. Nam dum idem monachus ꝑue¬
nisset ad mortẽ. atq anxie scsc quereret frĩb

Expanded text:
provideret. Pretioso igitur ejusdem monasterii praepoprovideret. Pretioso igitur ejusdem monasterii praeposito ad se accersito, dixit: « Vide ut nullus ex fratribus se ad eum morientem jungat, nec sermonem consolationis ex cujuslibet eorum ore percipiat, sed cum in morte constitutus fratres exquisierit, ei suus frater carnalis dicat, quia pro solidis quos occulte habuit, a cunctis fratribus abominatus sit; ut saltem in morte de culpa sua perpetravit purget. Cum vero mortuus fuerit, corpus illius cum fratrum corporibus non ponatur; simul omnes clamantes: Pecunia tua tecum sit in perditionem, et sic eum terra cooperite. » In quibus utrisque rebus solertissimus Pater Gregorius unam morienti, alteram vero viventibus prodesse voluit, ut et illum amaritpa solubilem faceret, et istos avaritiae tanta damnatio misceri in culpa prohiberet. Quod ita factum est. Nam cum idem monachus pervenisset ad mortem atque anxie se quaereret fratribus