comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ in uincennalibꝰ suis cesarẽ in orien¬
tem constituit. Iuniorẽ uͦ costantẽ in
suis tricennalib ordinauit. Anno uero
post hec transacto: ingressus sexage si¬
mũ quintũ etatis annũ egritudine cap¬
tus. ex urhe constantinopolitana quasi
ad qualidas aquas egressus ẽ. Qui cũ
nec ignorans intȩ huiꝰ incertũ gratiã
sacri baptismatis ẽ. adeptꝰ. Distulerat
enĩ usq ad illud tẽpus in iordane flu¬
uio hoc ꝓmereri desiderans. Porro au¬
tẽ tres filios imꝑii reliquit heredes. ⁊
athanasiũ magnũ reuerti p̃cepit alexan¬
driã licet eusebiꝰ presens esset ⁊ niteret᷑
bano sacri baptismatis donis iniciatꝰ est.
in aureo loculo collocatũ. ad constantino¬
polim ẽ. deuectũ: & in palacii celso loco
repositum. Quod in multis honoribꝰ atq
ueneratione quasi uiueret habebat᷑.
donec aliquis filioꝵ eiꝰ adsisteret. Postea
uͦ ab oriente costantio ueniente cum un¬
imꝑatores & sacerdotes reliquiis pͥuarent᷑

Expanded text:
tium in vicennalibus suis Caesarem in Oriente constituit; juniorem vero Constantem in suis tricennalibus ordinavit. Anno vero post haec transacto, ingressus sexagesimum quintum aetatis annum, aegritudine captus, ex urbe Constantinopolitana, quasi ad calidas aquas egressus est. SOCRATEnec ignorans vitae hujus incertum, gratiam sacri baptismatis est adeptus. Distulerat enim usque ad illud tempus , in Jordane fluvio hoc promereri desiderans. Porro autem trAthanasium magnum reverti praecepit in Alexandriam, licet Eusebius praesens esset, et niteretur bano sacri baptismatis donis initiatus est.in aureo loculo collocatum, ad Constantinopolim est devectum, et in palatii celso loco repositum. Quod in multis honoribus atque veneratione quasi viveret habebatur, donec aliquis filiorum ejus assisteret. Postea vero ab Oriente Constantio veniente, cum imimperatores et sacerdotes reliquiis privarentur
Abbreviated transcription (Latin):
ea quã religiosi principis mat̾ helena
sũmis romani regni honoribꝰ effecta :
ex hac hice discessit: costancia tunc lici¬
nii derelicta fr̃is augusti solaciis utebat᷑.
Huic accidit pͣsbiterũ quendã uenire in
noticiã latent̃ partibꝰ arrii fauentẽ. sed
pͥmo nichil om̃ino de his apd sororem
principis aperire. Ubi uͦ multa famili¬
aritas copiam tribuit: paulatĩ cepit in
ep̃m suũ rem c̃tentiose exagitauisse.¬
U idelicet emulationis stͥmulo conficum
eo qđ arriꝰ apđ̾ plebẽ satis clarꝰ haberet᷑.

Expanded text:
eaquam religiosi Principis mater Helena summis Romani regni honoribus affecta, ex hac luce discessit, Constantia tunc Licinii relicta, fratris Augusti solatiis utebatur. Huic accidit presbyterum quendam venire in notitiam, latenter partibus Arii faventem. Sed is primo nihil omnino de his apud sororem Principis aperire: ubi vero multa familiaritas copiam tribuit, paulatim sermonem Episcopum suum rem contentiose exagitavisse, aemulationis stimulo confixum, quod Arius apud plebem satis carus haberet
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quoq continuo barbari execratigli¬
dios suos ad aratra conuersi sunt. Resi¬
duosq romanos ut socios modo & amicos
fouent ut inueniant᷑ iam int̾ eos quida¬
romani qui malint inter barbaros
pauꝑem libertatẽ quã int̾̃ romanos tri¬
butariã sollicitudinẽ sustinere. tanquã
si ob hoc solũ barbari romanis finib in¬
missi forent qđ uulgo ꝑ orientẽ & occi¬
dentẽ eccłȩ xp̃i hunis sueuis gandał &
burgundionib diuersisq innumeris
credentiũ p᷑puł replent᷑. laudanda & at¬
tollenda misericordia dei uderet᷑ qͣndo¬
quidẽ & sicum labefactatione nr̃i tante
gentes agnitionẽ ueritatis acciꝑent.
quã inuenire nͣsi ac occasione ñ possent.

Expanded text:
hoc quoque continuo barbari exsecrati glahoc quoque continuo barbari exsecrati gladios suos ad aratra conuersi sunt residuosque Romanos ut socios modo et amicos fouent, ut inueniantur iam inter eos quidaRomani, qui malint inter barbaros pauperem libertatem, quam inter Romanos tributariam sollicitudinem sustinere. quamquam si ob hoc solum barbari Romanis finibus inmissi forent, quod uulgo per Orientem et Occidentem ecclesiae Christi Hunis Suebis Vandalis et Burgundionibus diuersisque innumeris credentium populis replentur, laudanda et adtollenda misericordia Dei uideretur, quandoquidem, etsi cum labefactione nostri, tantae gentes agnitionem ueritatis acciperent, quam inuenire utique nisi hac occasione non possent.
Abbreviated transcription (Latin):
metuit. Iuste omnia passũ uel etiã par¬
ua sustinuisse fateat᷑. Aut qui se non in¬
telligit dm̃ qui ñ metuit quomodo ñ
iuste ista & quidẽ parua sustinuit. Quȩ
cũ ita sint illud tamen clementia dei
eadẽ pietate qua dudũ predixerat pro¬
curauit. ut scđ̾m euangłiũ suũ quo in¬
cessabilit̾ cõmonebat. Cũ ꝑsequuti uos
fuerint in una ciuitate: fugite in aliã
Quisq eg̾rediatq abire uellet ipsis barba¬
ris mercennariis ministris ac defensorib
uteret᷑. Hoc tunc ipsi ultro offerebant¬
& qui auferre om̃ia interfectis omnib
poterant. particulã stipendii ob merce¬
de seruitii sui ⁊ transuecti honeris flagi¬
tabant. & hoc quidẽ a plurimis factum
ẽ. Qui autẽ non crediderunt euangło
dei quasi ctuma ces uel si etiã non audi¬
erunt dupplicit̃ contumaces ñ dedert̃
locũ ire iuste a suꝑueniente ira comp̃¬
hensi & oppressi sunt. Quãquã & post

Expanded text:
metuit, iuste omnia passum uel etiam parmetuit, iuste omnia passum uel etiam parua sustinuisse fateatur? aut qui se non intellegit Deumque non metuit, quomodo non iuste ista et quidem parua sustinuit ? quae oum ita sint, illud tamen clementia. Dei eadem pietate, qua dudum praedixerat, procurauit, ut secundum euangelium suum, quo incessabiliter commonebat, cum uos persecuti fuerint in una ciuitate, fugite in aliam, quisque egredi atque abire uellet, ipsis barbaris mercennariis ministris ac defensoribus uteretur. hoc tunc ipsi ultro offerebant; et qui auferre omnia interfectis omnibus poterant, particulam stipendii ob mercedem seruitii sui et transuecti oneris flagitabant. et hoc quidem a plurimis factum est. qui autem non crediderunt enangelio Dei quasi contumaces, uel si etiam non audierunt dupliciter contumaces, non dederunt locum irae, iuste a superueniente ira conprehensi et oppressi sunt. quamquam et post
Abbreviated transcription (Latin):
imbuti preda & illecti habundantia
quo magis scelus impunitũ foret atq
ipsis scelerib plus lic̾et predita pirenei
custodia claustrisq pate factis cunctas
gentes quȩ ꝑ gallias uagabant᷑. hispani¬
arum ꝓuintus inmittunt. Hisdemq
ipsi adiungunt᷑ ubi actis aliquandiu
magnis cruentisq discursib post graueᷤ
rerũ atq hominũ uastationes de quib
ipsi quoqͦ modo penitent habita sorte
& distributa usq ad nunc possessione¬
oms homines apuo unius cuiꝰq mentẽ c̃s¬
cientia secreta loqueret᷑. Irrupte sunt
hispaniȩ cedes uastationesq passe sunt.
Nichil quidẽ nouũ. hoc enĩ nunc ꝑ bienniũ
illud qͦd hostił gladius seuiat. sustinuere
passe fuerant a romanis qđ etiã sub gali¬
eno imꝑatore. ꝑ annos ꝓpe modũduode¬
cim germanis euertentibꝰ excepert̃. Ue¬
runtam̃ quis ñ se qui sui suoꝵq ac tuũ
uelit etiã cogitationũ consciꝰ udicia dei

Expanded text:
imbuti praeda et illecti abundantia, imbuti praeda et illecti abundantia, quo magis scelus impunitum foret, atque ipsi sceleri plus liceret, prodita Pyrenaei custodia claustrisque patefactis, cunctas gentes quae per Gallias vagabantur, Hispaniarum provinciis immittunt, iisdemque ipsi adjunguntur, ubi actis aliquamdiu magnis cruentisque discursibus, post graves rerum atque hominum vastationes, de quibus ipsos quoque modo poenitet, habita sorte et distributa usqomnes homines apud unius cuiusque mentem conscientia secreta loqueretur. inrnptae sunt Hispaniae, caedes uastationesque passae sunt: nihil quidem nouum, hoc enim nunc per biennium. illud, quo hostilis gladius saeuiit, sustinuere passae fuerant a Romanis, quod etiam sub Gallieno imperatore per annos propemodum duodecim Germanis euertentibus exceperunt. uerumtamen quis non se, qui sui suorumque actuum uel etiam cogitationum conscius indicia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
liti sunt quod ipso gestȩ rei ordine pa¬
tuit. Nam trrannide nemo nisi celerit̃
maturatã secrete inuadit ut publice
armat cuiꝰ fũma ẽ. assumpto diademate
ac purpura uideri anteqã sciri. Hii
uero plurimo tẽpore seruulos tantum
nacuł alentes sumptibꝰ nec dissimulato
ꝓposito absq cuiꝰquã in quietudine ad
pirinei claustra tendebant. Aduersum
hos costantinꝰ costantẽ filiũ suum ꝓdolor
ex monacho cesarem factũ cum barba¬
ris quibusdam qui quondã in fedꝰ recep¬
ti atq in militiã allecti honoriaci uo¬
cabant᷑ hispanias misit. Hinc apud his¬
panias prima mali labes. Nam interfec¬
tis ilł fr̃ib qui tutari priuato presidio
pirenei alpes moliebant᷑. his barbariᷤ
quasi in preciũ uictoriȩ primũ pre
dandi in pallentinis campis licentia da¬
ta. De hinc supra dicti montis claustroꝵ¬
q eiꝰ cura ꝑmissa ẽ. remota rusti canoꝵ
fideli ⁊ utili custodia. Igit᷑ honoriaci

Expanded text:
liti sunt. quod ipso gestae rei ordine paliti sunt. quod ipso gestae rei ordine patuit. nam tyrannidem nemo nisi celeriter maturatam secrete inuadit at publice armat , cuius summa est assumpto diademate ac purpura uideri antequam sciri; hi uero plurimo tempore seruulos tantum naculis alentes sumptibus nec dissimulato proposito absque cuiusquam inquietudine ad Pyrenaei claustra tendebant. aduersus hos Constantinus Constantem silium suum, — pro dolor! — ex monacho Caesarem factum, cum barbaris quibusdam, qui quondam in foedus recepti atque in militiam allecti Honoriaci uocabantur, in Hispanias misit. hinc apud Нispanias prima mali labes. nam interfectis illis fratribus, qui tutari priuato praesidio Pyrenaei Alpes moliebantur, his barbaris quasi in pretium uictoriae primum prdandi in Palatinis campis licentia data; dehinc supradicti montis claustrorumque ejus cura permissa est, remota rusticanorum fideli et utili custodia. Igitur Honoriaci,
Abbreviated transcription (Latin):
stiliconẽ gentes alanoꝵ ut dixi sueuoꝵ
gandaloꝵ multeq cum his alie fran¬
cos proterunt. Renũ transeunt galli¬
as inuadunt. directoq impetu pyre¬
neũ usq ꝑueniunt. cuiꝰ obice ad tẽpus
repulse ꝑcircuiacentes ꝓuintias re¬
fundunt᷑. His ꝑ gallias bachantib apd
brictannias gratiasius municeps eiꝰdẽ
insulȩ tirannꝰ creat᷑ & occidit᷑. Huiꝰ lo¬
co constantinꝰ ex infima militia ꝓpter
solã spem nominis fine merito uirtutis
eligit᷑. Qui c̃tinuo ut inuasit imꝑium
ingallias transiit. Ibi sepe a barbaris in¬
certis fȩderib illusus detrimento ma¬
gis rei publicȩ fuit. Misit in hispania
udicesqͥs cũ ꝓuintiȩ obedientes acce¬
pissent duo frs iuuenes nobiles & locu¬
pletes & didimius & uirinianꝰ ñ assumere
ne aduersus trrannũ quidẽ trranndẽ
s imꝑatori iussa aduersus tirannum
& barbaros tueri sese patriamq suã mo¬

Expanded text:
Stiliconem Stiliconem Vandalorum, multaeque cum his aliae, Francos proterunt, Rhenum transeunt, Gallias invadunt, directoque impetu Pyrenaeum usque perveniunt: cujus obice ad tempus repulsae, per circumjacentes provincias refunduntur. His per Gallias bacchantibus, apud Britannias Gratianus, municeps ejusdem insulae, tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus, ex infima militia, propter solam spem nominis, sine merito virtutis eligitur, 577 qui continuo ut invasit imperium, in Gallias transiit. Ibi saepe a Barbaris incertis foederibus illusus, detrimento magis reipublicae fuit. Misit in Hispanias judices, quos cum provinciae obedientes accepissent, duo fratres juvenes nobiles et locupletes, Didymus et Verinianus non assumpserunt; e aduersus tyrannum quidem tyrannidem sed imperatori iusto aduersus tyrannum et barbaros tueri sese patriamque suam mo
Abbreviated transcription (Latin):
adtritos cieres possederunt. & ne quis¬
quã forte dubitaret ad correptionẽ su¬
ꝑbiȩ lascunȩ & blasphemiȩ cuntatis hos¬
tib fuisse ꝑmissum. Codem tẽpore
clarissima urb̵ loca fulminib: diruta
sunt quȩ inflamari ab hostib nequi¬
quarto irruptio urb̵ ꝑ alaricum facta
ẽ. Cuiꝰ rei quãuis recens memoria
sit: tamen si quis ipsius ppłi romani
& multitudinẽ uideat ⁊ uocẽ audiat
nichil factum sicut etiã ipsi fatent᷑
arbitrabit᷑ nisi aliquantis adhuc existen¬
tib ex incendio ruinis forte doceat᷑.
In ea irruptione placidia theodosii filia¬
principis archadi & honorii imꝑatoꝵ
soror abathaulfo a larici ꝓpin quõ capta
atq in uxorẽ assumpta quasi eam diui¬
no uidicio uelat speciale pignꝰ obsidẽ
roma tradiderit. Interea uincto poten¬
tissimo barbari regis c̃iugio multo rei¬
publice commodo fuit. Int̾ea ante bi¬
ennio romanȩ irruptionis excitate ꝑ

Expanded text:
adtritos cineres possederunt. et ne quisadtritos cineres possederunt. et ne quisquam forte dubitaret ad correptionem superbae lasciuae et blasphemae ciuitatis hostibus fuisse permissum, eodem tempore clarissima Vrbis loca fulminibus diruta sunt, quae inflammari ab hostibus nequiLXIIII inruptio Vrbis per Alaricum facta est: cuius rei quamuis recens memoria sit, tamen si quis ipsius populi Romani et multitudinem uideat et uocem audiat, nihil factum, sicut etiam ipsi fatentur, arbitrabitur, nisi aliquantis adhuc existentibus ex inoendio ruinis\' forte doceatur. in ea inrutione Placidia, Theodosii principis filia, Arcadii et Honorii imperatorum soror, ab Athaulfo, Alarici propinquo, capta atque in uxorem adsumpta, quasi eam diuino iudicio uelut speciale pignus obsidem Roma tradiderit, ita iuncta potentissimo barbari regis coniugio multo reipublicae commodo fuit. Interea ante biennium Romanae inruptionis excitatae per
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis latebrarũ foramine effluxere
grana uina sine occasione sine ueritate
cõmota om̃ia tamen de presenti salute
credentia. ex horreo dñicȩ p̃parationis
accepta. Reliqua uero uelut stercora
& uelut palee ipsa uel incredulitate uł
mobȩdientia preiuidicate ad extermi¬
niũ atq incendiũ remansert̃. Quis hȩc
ꝑpendere plenis miracuł quis predicare
dignis laudib queat. Tercia die bar¬
bari quã ingressi urbẽ fuerant: sponte
discedunt facto quidẽ aliquantarum
ediũ incendit s ne tanto quidẽ quan¬
tũ septingentesimo conditionis eiꝰ anno
casus effecerat. Nam exhibitã neronis
imꝑatoris sui spectacuł inflamationẽ
recenseam: ꝓculdubio nulla cõparatione
equiꝑabitꝰ scđm id quod excitauerat las¬
ciuia principis hoc qđ nunc intulit ira
uictoris. Neq uero galloꝵ meminisse in
huimodi collatione debeo qui contino
pene anni spacio incense euerseq urb

Expanded text:
ciuitatis latebrarum foramina effluxere ciuitatis latebrarum foramina effluxere grana uiua siue occasione siue ueritate commota; omnia tamen de praesenti salute credentia ex horreo dominicae praeparationis accepta sunt, reliqua uero uelut stercora et uelut paleae, ipsa uel incredulitate uel inoboedientia praeiudicata, ad exterminium atque incendium remanserunt. quis haec perpendere plenis miraculis, quis praedicare dignis laudibus queat? Tertia die barbari quam ingressi Vrbem fuerant sponte discedunt, facto quidem aliquantarum aedium incendio sed ne tanto quidem quantum septingentesimo conditionis eius anno casus effecerat. nam si exhibitam Neronis imperatoris sui spectaculis inflammationem recenseam, procul dubio nulla conparatione aequiperabitur secundum id, quod excitauerat lasciuia principis, hoc, quod nunc intulit ira uictoris. neque nero Gallorum meminisse in huiusmodi conlatione debeo, qui continuo paene anni spatio incensae euersaeque Vrbis
Abbreviated transcription (Latin):
mintat ac pulsat. Concurrunt undiq
ad uasa petri uasa xp̃i plurimi etiã paga¬
ni xp̃ianis ꝓfessionẽ & si non fide admis¬
cent᷑. & ꝑ hoc tam̃ ad tempus quo magł
confundant᷑ euadunt. Quantoq copi¬
osius ad gregant᷑ romani confugientes
tanto aundius circum fundunt᷑ barbari
defensores. O sacra & in effabił diuini ui¬
dicu discretio. O sc̃m istud & salutare
flum qđ parua excortũ domo dũ beato¬
alueo in sanctoꝵ sedes tendit: oberran¬
tes ꝑiclitantesq animas in salutis sinũ
pia rapacitate ꝑuexit. O preclara illa
xp̃ianę militię turba quȩ generaliter
cunctos dulcissimo ad uitã modulamine
inintans si qͦs ad salutẽ iobȩdientes ñ
suscitaut in excusabiles reliquit ad mor¬
tem. Mysteriũ hoc qđ in transferen¬
disuasis dicendisq hỹmnis educendis
popul fuit: tanquã magnũ cribrum fu¬
isse arbitror ꝑ quod ex congregatione
populi romani tanquã ex magna massa
frumenti ꝑ omnia & uniuerso ambitu

Expanded text:
itat ac pulsat; concurrunt undique ad uasa Petri uasa Christi, plurimi etiam pagani Christianis professione etsi non fide admiscentur et per hoc tamen ad tempus, quo magis confundantur, euadunt; quanto copiosius adgregantur Romani confugientes, tanto auidius circumfunduntur barbari defensores. O sacra et ineffabilis diuini iudicii discretio! O sanctum istud et salutare flumen, quod parua exortum domo, dum beatoalueo in sanctorum sedes tendit, oberrantes periclitantesque animas in salutis sinum pia rapacitate peruexit! O praeclara illa Christianae militiae tuba, quae generaliter cunctos dulcissimo ad uitam modulamine inuitans, quos ad salutem inoboedientes non suscitauit, inexcusabiles reliquit ad mortem. mysterium hoc, quod in transferendis uasis, dicendis hymnis, ducendis populis fuit, tamquam magnum cribrum fuisse arbitror, per quod ex congregatione populi Romani tamquam ex magna massa frumenti per omnia ex uniuerso ambitu
Abbreviated transcription (Latin):
latitudine. Eiq tali pͣacto iurauit
ut si ille fidelit̾ teniisset illud sacͣ¬
mentũ: ipse suũ nuꝗ pͣteriret. una¬
unc gens boamundi appropinqͣuit
c̃stantinopoli᷑ ꝙ Om̃s itaq xp̃iane re¬
ligionis simul in unũ c̃gregati ꝑ¬
uenert̃ ad portũ. sicq una tͣnsfreta¬
uerunt brachiũ & applicuert̃ nicho¬
miã : fuert̃q ibi ꝑtres dies. Dux ita¬
q godefredꝰ & flandrensis comes pri¬
mitꝰ obsedert̃ niceã ciuitatẽ que ẽ.
totiꝰ caput romanie cũ suis exerci¬
tib iuxcta qͦs uenit boamundꝰ eamq
obsedit a septentrione in sextõ dĩe in

Expanded text:
latitudine. Eique tali pacto juravit, ut si ille fiducialiter tenuisset illud sacramentum, ipse suum nunquam praeteriret. Tunc gens Boamundi appropinquavit Constantinopoli. Omnes itaque Christianae religionis simul in unum congregati pervenerunt ad portum, sicque una transfretaverunt brachium, et applicuerunt Nicomiam, fueruntque ibi per tres dies. Dux itaque Godefridus, et Flandrensis comes, obsederunt Nicaeam civitatem, quae est totius caput Romaniae, cum suis exercitibus. Juxta quos venit Boamundus, eamque obsedit a septentrione in sexto die in
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: ibiq mansimꝰ du̾obꝰdieb. Ter¬
cia autẽ illucescente die surrexert̃
nr̃i. & ñ uident̾es tenere  uiã diuisi
It ab inuicẽ. Nam pars edcercitꝰ
audelicet boamundꝰ & rotb̾tꝰ nor¬
mannꝰ & tancredꝰ aliiq cõplures

Expanded text:
tem, ibique mansimus duobus diebus. Tertia autem illucescente die, surrexerunt nostri, et non videntes tenere viam, divisi sunt ab invicem. Nam pars exercitus, videlicet Boamundus, et Rotbertus Northmannus, et Tancredus aliique quamplures
Abbreviated transcription (Latin):
quo ad animarũ salutem ꝑ me que caro tua
effecta sum aliquod erigat᷑ confugium.
His oblectatus affatib heros: consona peticio¬
ni eiꝰ om̃i modis concedit. utq opus accelera¬
ret obsecrauit. Porro mulier assequutis uotis
cordis sui. idoneos diuersis epartib artifices
collegit : nutibusq eoꝵ plene obsecundãs
quecumq eiꝰmodi expetebant exercitia bre¬
ui pͥmo parauit. deinde mundato ⁊ emenso
loco. iam xp̃o duce fundam̃ta coniecit.
Postremo dispositis ad opus instigandũ ꝓcura¬
torib: iam secura aliis sese imꝑtita est rebus.
no nomne appellauit.

Expanded text:
quo ad animarum salutem pro me, quae caro tua effecta sum, aliquod erigatur confugium. His oblectatus affatibus heros consona petitioni ejus omnimodis concedit, utque opus acceleraret obsecravit. Porro mulier assecutis votis cordis sui, idoneos diversis e partibus artifices collegit, nutibusque eorum plene obsecundans, quaecunque ejusmodi expetebant exercitia, brevi primo paravit, deinde mundato, et emenso loco, jam Christo duce fundamenta conjecit. Postremo, dispositis ad opus instigandum procuratoribus, jam secura aliis sese impertita est rebus. no nomine appellavit.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ fecit dictis u̾nꝰ aut̃ nr̃oꝵ accepit᷑ stan¬
tariũ amiranissi desuꝑ qͦd erat aureum
pomuꝰ. asta uͦ tota cooꝑta argento. Qd stari¬
tarium: apud nos dicitur uerillũ. Qͦd

Expanded text:
nem dictis. Unus autem nostrorum accepit standarum Ammiravisi, desuper quod erat aureum pomum: hasta vero tota cooperta argento. Quod stantarum apud nos dicitur vexillum, q
Abbreviated transcription (Latin):
paganoꝵ tẽpla claudi. Mor gothoꝵ for¬
tissimas & copiosissimas gentes in ipso bar¬
barico soli finu hoc ẽ. sarmatarũ regionẽ
deleuit. Calocerũ quendã in cipro aspiran¬
tẽ nouis reb oppressit. tricennalib suis
dalmaciũ cesarẽ legit. Cumq bellũ in ꝑ¬
sas moliret᷑: in uilla publica iuxta ncome¬
diã dispositã bene rem publicã filiis tradets
quinq Regnauit aute triginta & unũ
defunctꝰ ẽ. consulatu feliciam ⁊ taciam
incesima secunda die mensis mai qui erat
annꝰ scds ducentesimȩ octauȩ olimpia¬

Expanded text:
paganorum templa dandi. rex Gothorum forpaganorum templa dandi. rex Gothorum fortissimas et copiosissimas gentes in ipso barbarici soli sinu, hoc est in Sarmatarum regione, deleuit. Calocaerum quendam in Cypro adspirantem nonis rebus oppressit. tricennalibus suis Dalmatiam Caesarem legit. cumque bellum in Persas moliretur, in nilla publica iuxta Nicomediam, dispositam bene rempublicam filiis tradens, quinque, regnavit autem triginta et uno. Defunctus est, consulatu Feliciani et Taciani , vicesima secunda die mensis Maii, qui erat annus secundus ducentesimae octavae Olympia
Abbreviated transcription (Latin):
tatoresq factus ẽ. ab alexandro eiusdem
tunc urb ep̃o pulsus ȩccła ẽ. Cumq homi¬
nes qͦs in errorẽ seduxerat etiã in seditionẽ
dogna eacitiabile ⁊ miserũ ẽẽ eindentissime
deprehensũ. palam proditũ ac reprobatũ
ẽ. S int̾ hȩc latent cause cur uindicẽ gla¬
liũ. et destinatã in impios punitionẽ.
Ecostantinꝰ imꝑator etiã in ꝓprios pumieid
Iegit affectꝰ. nam crispũ filiũ suũ & licimiũ
sororis filiũ interfecit. Preterea multas
gentes diuersis preliis subegit. urbẽ nomi¬
nis sui romanorũ regũ uel principũ uel
solus instituit: quȩ sola expers ydolorũ
ad hoc breuissimo tẽpore condita. xpiano
imꝑatore ꝓuecta ẽ. ut sola romȩ tot secu¬
lis miseriisq ꝓuecte forma. & potentia me¬
rito possit ȩquari. Tum deinde primꝰ costan¬
tinꝰ iusto ordine & pio incẽ uertit ȩdicto
si quidẽ statuit citra ull̃ hominib cedẽ

Expanded text:
tatoresque factus est, ab Alexandro, eiusdem tatoresque factus est, ab Alexandro, eiusdem tunc urbis episcopo, pulsus ecclesia est. cumque homines, quos in errorem seduxerat, etiam in seditionem dogma exitiabile et miserum esse euidentissime deprehensum, palam proditum ae reprobatum est. sed inter haec latent causae, cur uindicem gladium et destinatam in impios punitionem Constantinus imperator etiam in proprios egit affectus. nam Crispum filium suum et Licixium sororis filium interfecit. prae- terea multas gentes diuersis proeliis subegit. urbem nominis sui Romanorum regum uel primus uel solus instituit. quae sola expers idolorum ad hoc breuissimo tempore condita a Christiano imperatore prouecta est, ut sola Romae, tot saeculis miseriisque prouectae, forma et potentia merito possit aequari. tum deinde primus Costantinus iasto ordine et pio nieem uertit: edicto siquidem statuit citra ullam, hominum caedem
Abbreviated transcription (Latin):
dispont. Ticiniꝰ repentina rabie fuscitatꝰ
om̃s ap̃ianos e palacio suo russit expelli. ac¬
mox bellũ int̾ ipsũ licimũ & coftantinũ ef¬
ferbuit. Sed costantinꝰ licimũ sororis suȩ
uirũ in pannonia primũ uicit. deinde apd
cibalas oppressit. Umuersaq gretia potitꝰ
liciniũ crebris belł t̾ra mariq assurgentẽ
& repressũ bellũ tandẽ ad deditionẽ coegit.
s herculiimaanmam soceri fui motꝰ eocẽ¬
plo. ne iterũ depositã purpurã in ꝑniciẽ
rei publicȩ sumeret priuatũ iussit occidi
quãins omnib iã ministris nefariȩ ꝑsequu¬
tionis extinctis. hunc quoq in quantum
exercere potint ꝑsequutorẽ digna pum¬
tio flagitaret. Costantim filii crispus et
costantinꝰ & liciniꝰ adolescens. licim augusti
filiꝰ coftantim autẽ ex sorore neptis tres
cesares sunt creati. His dieb arriꝰ alexan¬
drinȩ urb prb̃r aueritate fidei catholioȩ
deuians. exitiabile plurimis dogina c̃sti¬

Expanded text:
it. Licinius repentina rabie suscitatus, omnes Christianos e palatio suo jussit expelli. Mox bellum inter ipsum Licinium et Constantinum efferbuit. Sed Constantinus Licinium sororis suae virum, in Pannoniis primum vicit, deinde apud Cibalas oppressit, universaque Graecia potitus, Licinium crebris bellis terra marique assurgentem et repressum, tandem ad deditionem coegit. Sed Herculii Maximiani soceri sui motus exemplo, ne iterum depositam purpuram in perniciem reipublicae sumeret, privatum jussit occidi, quamvis omnibus jam ministris nefariae persecutionis exemptis, hunc quoque in qexerere potuit persecutorem digna punitio flagitaret. Constantini filii, Crispus et Constantinus et Licinius adulescens, Licini Augusti filius, Constantini autem ex sorore nepos, Caesares sunt creati. His diebus Arrius, Alexandrinae urbis presbyter, a ueritate fidei catholicae deuians, exitiabile plurimis dogma consti
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Sequit t̾rȩmotꝰ horribił qͥ plurimas
orientis urbes solo strauit. Costantinꝰ dũ
costantẽ frẽm bello insectat᷑. incauta pe¬
tulantia ꝑiculo se offerens a ducib eiꝰ oc¬
cisus ẽ. Costans aduersus ꝑsas & saporem
qui mesopotamiã uastauerat: nouẽ pre¬
luis parũ ꝓsꝑe decertauit: nouissime se¬
ditione atq intemꝑantia militũ noc te
adoriri pugnã coactꝰ patratã: pęne unc¬
toriã in suꝑ unctꝰ amisit. Postquã se into¬
lerandis uiciis dedisset: ac penã ꝓuintialũ
fauore militũ compararet. magnentui do¬
lis in oppido cin helena nom̃ ẽ. in proximo
hispanȩ interfectꝰ e. Magnentiꝰ enĩ apuo
augusto dolũ arripuit imꝑiũ. quod c̃tinuo
ꝑ galliã affricã italiãq porreait. In illirico

Expanded text:
sint. sequitur terrae motus horribilis, qui plurimas sint. sequitur terrae motus horribilis, qui plurimas Orientis urbes solo strauit. Constantinus dum Constantem fratrem bello insectatur, incauta petulantia periculis sese offerens, a ducibus eius occisus est. Constans aduersus Pereas et Saporem, qui Mesopotamiam uastauerat, nouem proeliis parum prospere decertauit. nouissime seditione atque intemperantia militum nocte adoriri pugnam coactus, patratam paene uictoriam insuper uictus amisit. post cum se intolerandis uitiis dedisset ac poena prouincialium fauorem militum compararet, Magnentii dolis in oppido, cui Helena nomen est, in proximo Hispaniae interfectus est. Magnentius enim apud Augustodunum arripuit imperium, quod continuo per Galliam Africa
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiũ: triginta quatuor annos tenint.
Fuit int̾ successores costantim dalmatiꝰ cesar
fris filius. s continuo militari factione de¬
ceptꝰ ẽ. Intea maligna semꝑ aduersũ deũ
uerũ insectatio daboli quȩ ab mitio mun¬
di usq ad nunc asincero religionisq tramite
offusis erroꝵ nebuł labrica hominũ corda
aliũ machinamentũ quo ꝑ eosdẽ xp̃ianos
imꝑatores xp̃i ȩccłiam uexaret inuenit.¬
Fut uel fit igit᷑ arrio noui erroris auctori
ceterisq discipuł ipsius ad familiaritatẽ cos¬
tantii imꝑatoris promptꝰ additꝰ & facił uia
suadet᷑ costantio ut quosdã in deo gradus
credat. & qui ꝑ ianuã ab erroris ydolatriȩ
fuerat egressus rursus in sinu eiꝰ dũ in deo
deos querit tanquã ꝑseudo trrũ inducit᷑.
Peruerso igit᷑ zelo potestas armat᷑ illusa &
sub nomine pietatis uas ꝑsequutionis agi¬
tat᷑. De noua nominis electione c̃tendit᷑.
ut arrianoꝵ potiꝰ ȩccłiȩ quã catholicorũ

Expanded text:
i et quattuor annis tenuit. fuit inter successores Constantini et Dalmatius Caesar fratris filius, sed continuo militari factione decerptus est. interea maligna semper aduersus Deum uerum diaboli insectatio, quae ab initio mundi usque ad nunc a sincero fidei religionisque tramite offusis errorum nebulis lubrica hominum corda aliud machinamentum, quo per eosdem Christianos imperatores Christi Ecclesiam uexaret, inuenit. fit igitur Arrio, noui erroris auctori, ceterisque discipulis ipsius ad familiaritatem Constantii imperatoris promptus aditus et facilis uia. suadetur Constantio, ut quosdam in Deo gradus credat, et qui per ianuam ab errore idololatriae fuerat egressus, rursum in sinum eius, dum in Deo deos quaerit, tamquam per pseudothyrum inducitur. peruerso igitur zelo potestas armatur inlusa et sub nomine pietatis uis persecutionis agitatur. de noua nominis electione contenditur, ut Arrianorum potius ecclesiae quam catholicorum
Abbreviated transcription (Latin):
simplicẽ cunctisq iocundũ s qui ne pͥma
Itaq cũ primas litteras litterarũq sillabas
imꝑator senex interdũ muitꝰ meditaret᷑. a
costantio qui tunc in magentiũ ultione fr̃is
accensus. bellũ parabat deponere nassus im¬
ꝑiũ abiciens. cũ ltteris purpuras contentꝰ¬
q priuatis feriis palaciũ simul dimisit.

Expanded text:
mplicem cunctisque iucundum, sed qui ne prima itaque cum primas litteras litterarumque syllabas imperator senex interdum inuitus meditaretur, a Constantio, qui tunc in Magnentium ultione fratris accensus bellum parabat, deponere iussus imperium, abiciens cum litteris purpuras contentusque priuatis feriis, palatium simul s
Abbreviated transcription (Latin):
mannꝰ dixerunt᷑ ꝗd nusatenus irent: nisi certũ
bellũ scirent. Miserutͣ gͦ suos milites ut irent

Expanded text:
mannus dixerunt quod nullatenus irent, nisi certum bellum scirent. Miserunt ergo suos milites, ut irent
Abbreviated transcription (Latin):
uiui remansert̃ acceꝑunt᷑ omĩa que ihi
repꝑire potuert̾. totũq castrum expolia¬
i suriani ⁊ greci scĩentes ouimo tͣios ꝑ¬
didisse bellum : exierunt ⁊ excubauert
arcta loca. & occid̾unt ⁊ appͥhend̾unt
multos ex eis. Suꝑati st̃ itaq deo annu¬
ente in illa die inimici nr̃i. Satis uͦ re¬
cuperati st̃ nr̃i: de eqͥs ⁊ aliis rebus multis

Expanded text:
i reperire potuerunt, totum castrum exspoliaet Suriani, et Graeci scientes omnino Turcos perdidisse bellum, exierunt et excubaverunt per arcta loca, et occiderunt, et apprehenderunt multos ex eis. Superati sunt itaque Deo annuente in illa die inimici nostri. Satis vero recuperati sunt de equis, et aliis rebus multis
Abbreviated transcription (Latin):
que erant ilł ualde necessaria. Accipien¬
tes itaq multa spolia deduxer̃ multos ex
ilł municis uiuos secũ ⁊ płurima capita
mortuoꝵ detuler̃ ante portã ciuitatis.
ubilegati amiralii babilonie castra me

Expanded text:
quae erant illis valde necessariae. Accipientes itaque multa spolia, deduxerunt multos ex illis inimicis vivos secum, et plurima capita mortuorum detulerunt ante portam civitatis, ubi legati Ammirati Babyloniae castrame
Abbreviated transcription (Latin):
q t̾ra nemo intrare audebat nisi
cũ magnma gente. Ad ultimũ sta¬
tuert̃ semores nr̃i concilũ ordinan¬
de quea diuou recte regerent has
gente: Ir uentuq itaq in consilio
quatinꝰ ima pars nr̃i diligent̃ ꝑgat
abstraere stipendiũ m̃ibłq custodire
exercitũ. Alia quoq parĩ fiducialit̃
remaneat custodire hostẽ. Boanun¬
d̾ gͦ dior̃. Semores & prudentissimi
tis itaq giͣnsi sishaẽ. so sẽpnitatibꝰ na¬
multi t᷑c & arabe & sarraceni ab
regiole
ant᷑io rhae fertiiudinẽ dare. Andien¬

Expanded text:
 terra nemo intrare audebat, nisi cum maxima gente. Ad ultimum statuerunt seniores nostri consilium, ordinantes quemadmodum recte regerent has gentes. Invenerunt itaque in consilio quatenus una pars nostri diligenter pergat abstrahere stipendium, inibique custodire exercitum; alia quoque pars fiducialiter remaneat custodire hostem. Boamundus ergo dixit: « Seniores et prudentissimi tis itaque gloriosissime solemnitatibus Namulti Turci, et Arabes, et Sarraceni, ab regione Antiochiae fortitudinem dare. Audien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatori quatinꝰ insimul colloqueren¬
t᷑. Tunc c̃cordauert̃ se ambo. Nã
imꝑator ꝓmisit boamundo qͥndecĩ
dietas t̾re in longitudinẽ romanie¬
& octo in latitudinẽ. Boamundꝰ¬

Expanded text:
atori quatenus insimul colloquerentur. Tunc concordaverunt se ambo. Nam imperator permisit Boamundo quindecim dietas terrae in longitudinem Romani octo in latitudinem. IN
Abbreviated transcription (Latin):
ducẽq eoꝵ osagen interfecit. In terea roma
repentino correpta moendio c̃cremat᷑. In¬
certũ unde c̾cretꝰ: plurimã urb partem
ignis inuasit. Nec umquã antea tanto
incendio corruptã ac uastatã ciuitatẽ
fert̃. Nam quatuordecĩ uicos cũ uico ui¬
gario consũptos fuisse memoriȩ traditũ¬

Expanded text:
ducemque eorum Osagen interfecit. Interea Roma, ducemque eorum Osagen interfecit. Interea Roma, repentino correpta incendio, concrematur: incertum inde concretus, plurimam Urbis partem ignis invasit, nec unquam antea tanto incendio corruptam ac vastatam civitatem ferunt. Nam quatuordecim vicos cum vico Jugario consumptos fuisse memoriae proditu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃rapto ȩquitatu crassũ ꝑsequi intendit.
eũq circũuentũ ac frustra colloquiũ eiꝰ
petentẽ: interfecit : quãuis unũ auferre
makisset. Pauci beneficio noctis lib̾ati:
charras confugert̃. Auaricia enĩ uniꝰ ad tan¬
tũ nefas exoleuit: ut legiones duodecim
romanoꝵ aut capte paucis elapsis. aut
cese cum ducibꝰ suis sint. C aput uero cras¬
si cum dextera manu ad regẽ delatum ẽ.
quod ludibriũ fint spectatorib. Rex ita
aiens. Urat minc te parthicũ: quod inuũ
urebat aurũ. Igit᷑ cognita clade romanoꝵ
multe orientis ꝓuintię a societate uel
fide pͦpuli romani defecissent: nicasiꝰ col¬
lectis ex fuga militib paucis intumes¬
centẽ syriã egregia animi uirtute ac
moderatione presfisset: qui & antiochũ
copiasq eiꝰ ingentes. prelio ucit & in ter¬
fecit. Parthos quoq ab herode in siria mis¬
sos: iamq ingressos antiochiã bello eapulit

Expanded text:
praerapto equitatu Crassum persequi intendit, praerapto equitatu Crassum persequi intendit, eumque circumventum ac frustra colloquium ejus petentem interfecit, quamvis vivum auferre maluisset. Pauci, beneficio noctis liberati, Charras confugerunt. Avaritia etiam unius nefas explevit, ut legiones duodecim Romanorum aut captae paucis elapsis, aut aesae cum ducibus suis sint. Caput vero Crassi cum dextera manu ad regem delatum est. Quod ludibrium fuit spectatoribus. Rex itaaiens: Urat nunc te Parthicum, quod te vivum urebat, aurum. Igimultae Orientis prouinciae a societate uel fide populi Romani defecissent, ni Cassius collectis ex fuga militibus paucis intumescentem Syriam egregia animi uirtute ac moderatione pressisset; qui et Antiochum copiasque eius ingentes proelio uicit et interfecit, Parthos quoque ab Horode in Syriam missos iamque i
Abbreviated transcription (Latin):
in palestinã diuertit. ierosolimã adiit. tẽ¬
plũ ꝑuadit. opes diripit ut supra memini¬
mꝰ: inde ꝑ mesopothamiã tendens in par¬
thiã. quacũq it̃ habint sociis cuntatis auxi¬
lia indixit: p̾cia exegit. moxq ut eufra¬
ten transiit. ilico bagensẽ legatũ ab he¬
rode rege parthoꝵ ad se missũ obinũ ha¬
buit. A quo uehem̃ter increpatꝰ ẽ. cur
contra fedꝰ luculli & pompeii auaricia in¬
ductꝰ: eufraten transierit. Quã ob rem
sine mora futurũ ut ꝓ auro parthico se¬
rico ferro oneret᷑. Itaq cũ prope charras
uentũ esset: parthi subito ingruentes
cũ suerenta ⁊ silacea p̾fectis: sagitis op¬
pressere romanos. Cecidere ibi plurim
senatores: aliqui etiã consulares. aut p̃to¬
rii uiri. Crassus quoq filiꝰ crassi letissimꝰ
iuuenis: in acie occisus ẽ. Preterea cohortes¬
quatuor cũ bargunteio legato. medis
dep̾hense campis : int̾fecte sunt. Surenas

Expanded text:
in Palaestinam divertit, Hierosolymam adit, temin Palaestinam divertit, Hierosolymam adit, templum pervadit, opes diripit, ut supra meminimus. Inde per Mesopotamiam tendens in Parthiam, quacunque iter habuit, sociis civitatibus auxilia indixit, pretia exegit; moxque ut Eufraten transiit, illico Baiesen legatum ab Horode rege Parthorum ad se missum obvium habuit, a quo vehementer increpatus est cur contra foedus Luculli et Pompeii, avaritia inductus, Eufraten transiret. Quamobrem sine mora futurum ut pro auro Parthico Serico ferro oneraretur. Itaque cum prope Charras ventum esset, Parthi subito ingruentes, cum Surena et Silacia praefectis, sagittis oppressere Romanos. Cecidere ibi plurimi senatores, aliqui etiam consulares aut praetorii viri. Crassus quoque filius Crassi, lectissimus juvenis, in acie occisus est. Praeterea quatuor cohortes cum Bargunteio legato mediis deprehensae campis interfectae sunt. Surenas
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Cesar autẽ om̃ib qui arma tule¬
rant manꝰ sustulit & uitã relinquit quo
testatior eet etiã posteris pęna improboꝵ.
Multũ enĩ ad cohercendã audaciã ualet
ꝓpositũ munitionis eacẽplũ: cũ ipsa miseri
p̾sens forma uiuentis. & ad recordationẽ
admonet conscios. & ad sciscitationẽ cogit
ignaros. Ea haustis atq: demolitis galt¬
securꝰ cesar cũ legionibꝰ in italiã rediit:
nullosa post se galloꝵ motꝰ ꝑtimescens: cer¬
to se sciens minime aliqͦs qui uł moueri au¬
deant. uel si moueant᷑ timendi sint.¬
am unctorẽ cesarẽ de gallia reuersũ.
ciuilia bella comitata sunt: aliaq gra¬
uissima mala interfecti apud parthos cras-¬
si & trucidati exercitꝰ p̾cessert̃. Crassus ita¬
q in consulatu collega pompeii ꝓiuntiã
sortitꝰ in parthos homo in eaplebił cupi¬
ditatis. auditã in ierosolimis tẽpli opulen¬
tiã : quã pompeiꝰ intactã relinquerat:

Expanded text:
unt. Caesar autem omnibus qui arma tuleunt. Caesar autem omnibus qui arma tulerant manus sustulit, et vitam reliquit, quo testatior esset etiam posteris poena improborum. Multum enim ad coercendam audaciam valet propositum punitionis exemplum, cum ipsa miseri praesens forma viventis, et ad recordationem admonet conscios, et ad sciscitationem cogit ignaros. Esecurus Caesar cum legionibus in Italiam rediit, nullos post se Gallorum motus pertimescens, certo se sciens minime aliquos, qui uel moueri audeant uel si moueantur timendi sintam victorem Caesarem de Gallia reversum civilia bella comitata sunt, aliaque gravissima mala, interterfecti apud Parthos Crassi et trucidati exercitus, praecesserunt. Crassus itaque, in consulatu collega Pompeii, provinciam sortitus in Parthos, homo inexplebilis cupiditatis, audita in Hierosolymis templi opulentia, quam Pompeius intactam reliquerat,
Abbreviated transcription (Latin):
uł p̾cipitata desuꝑ saxcoꝵ uolumina ñ ti¬
meri. Oppidam autẽ ubi exanimari siti
ñ solũ peccora sua uerũ etiã infi mioraes
hominũ etates udent: cupas pice sebo & scin¬
duł repletas. ac deinde inmisso igne in pro¬
na p̾cipitant: easq ipsi toto oppido effusi
subsequunt᷑. Ardentib machinis cũ graue
preliũ sins cesar ac nimis ꝑiculosũ inderet
cohortes in circintu oppidi ire uelocit᷑ ꝑ
occultũ imꝑat: atq undiq subito uastũ
clamorẽ attollere. Quo facto consterna:¬
ti oppidani. dũ recurrere ad muniendũ
uolunt: ab oppugnatione turris uł demo¬
litione aggeris recessert̃. Illi tam̃ qui ad
ciendas fontis uenas sub obtentu agge¬
ris tuti cuniculos ꝑfodiebant: reꝑtos
in obstruso aquarũ meatꝰ. ꝑ multa diui¬
dendo tenuari in semet ipsis consũmiq
fecert̃. Oppidan fonte siccato ultima
desꝑatione correpti : deditionẽ fui faci¬

Expanded text:
uel praecipitata desuper saxorum uolumina non tiuel praecipitata desuper saxorum uolumina non timeri. oppidani autem, ubi exanimari siti non solum pecora sua uerum etiam infirmiores hominum aetates uident, cupas pice sebo et scindulis repletas ac deinde inmisso igne in prona praecipitant easque ipsi toto oppido effusi subsequuntur. ardentibus machinis cum graue proelium suis Caesar ac periculosum uideret , cohortes in circuitum oppidi ire uelociter per occultum imperat atque undique subito uastum clamorem attollere. quo facto consternati oppidani dum recurrere ad muniendum oppidum uolunt, ab oppugnatione turris uel demolitione aggeris recesserunt. illi tamen, qui ad incidendas fontis uenas sub obtentu aggeris tuti cuniculos perfodiebant, repertos in abstruso aquarum meatus per multa diuidendo tenuari in semet ifecerunt. Oppidani, fonte siccato, ultima desperatione correpti, deditionem sui faci
Abbreviated transcription (Latin):
duces cũ parte copiarũ plurima in capo
euocatos: maximo prelio suꝑauit. Nam
umno e ducib int̾fecto: alt̃ cũ paucissimis
fugit. Nullꝰ in oppidũ redit: s ad id op¬
pugnandũ cesari opꝰ fuit. Itaq cercior ꝑ
nuncios factꝰ: cesar adcurrit circũspectiꝰ
om̃ib uidet si eapugnare ui moliat᷑. ludo
spectaculo hostiũ delendũ ẽe exercitũ
arceant᷑. S & hoc quoq nisi cesar ñ potu¬
isset. Si quidẽ fons quo ad potũ utebant᷑
medio deuexi montis latere fundebatur.
Pesar ad proximũ fontis ad moueri uieas. tur¬
req extru iubet. Fit magnꝰ undiq concur¬
sus ex oppido. Quibꝰ sine ꝑiculo preliantibꝰ
romani quãuis ꝑtinacit̾ obsisterent. crebriꝰ¬
q succenderent: cõplures tam trucidaban¬
t᷑.Igit᷑ extruit᷑ ager. ⁊ turris pedũ qua¬
draginta. cuiꝰ uertex equare ad fontis lo¬
cũ possit: ut uł ex equo tela conci queant

Expanded text:
duces cum parte copiarum plurima in campo duces cum parte copiarum plurima in campo evocatos maximo praelio superavit. Nam uno e ducibus interfecto, alter cum paucissimis fugit, nullus in oppidum redit, sed ad id oppugnandum Caesare opus fuit. Itaque certior per nuntios factus Caesar accurrit circumspectisque omnibus uidet, si expugnare ui moliatur, ludo et spectaculo hostium delendum esse exercitumarceantur. sed et hoc quoque nisi Caesar non potuisset, siquidem fons, quo ad potum utebantur, medio deuexi montis latera fundebatur. Caesar ad proximum fontis admoueri uineas turrimque exstrui iubet. fit magnus ilico concursus ex oppido. quibus sine periculo proeliantibus Romani quamuis pertinaciter obsisterent crebriusque succederent, conplures tamen trucidantur. igitur exstruitur agger et turris pedum sexaginta, cuius uertex aequare ad fontis locum possit, ut uel ex aequo tela conici queant
Abbreviated transcription (Latin):
canmniꝰ totis castris subito exiliuit: seseq in¬
iecit hostib. Itaq fabio ex alia parte ⁊
caninio ex alia insistente: maxirio ⁊ diu¬
turno bello innumere galloꝵ copie truci¬
date sunt. Inde fabiꝰ in carnutes ꝓfectꝰ ẽ.
sciebat enĩ domnacũ ducẽ antiquissimũ
rebellionis totiꝰ incentorẽ ab hoc bello.
elapsũ. si a remoricis gentibꝰ adiunctꝰ ee̾t
maximos iterũ in gallia tumultꝰ ẽe̾ mo¬
turũ. S eas adhuc ipsa nouitate trepidan¬
tes mira uirtute & celeritate ꝑdomuit.
Interea draptes unaq lucteriꝰ cũ adee cani¬
niũ & legiones in finibꝰ suis uident undiq
Hoc oppidũ in editissima montis arce pende¬
bat: duab partib ꝑ arrupta latera ñ
paruo flumine cingebat᷑. medio deinde
descensu largissimo fonte securũ. plurima¬
q introrsũ copia frum̃ti tutũ: irritosꝙ
cul discursus hostiũ despiciebat. Canimꝰ
qđ solũ romana ꝓuisione potuit: ambos

Expanded text:
Caninius totis castris subito exsilivit, seseque inCaninius totis castris subito exsilivit, seseque injecit hostibus. Itaque Fabio ex alia parte et Caninio ex altera insistente, maximo et diuturno bello innumerae Gallorum copiae trucidatae sunt. Inde Fabius in Carnutes profectus est. Sciebat etiam Domnacum, ducem antiquissimum, rebellionis totius incentorem, ab hoc bello elapsum, si Aremoricis gentibus adjunctus esset, maximos iterum in Gallia tumultus esse moturum. Sed eas adhuc ipsa novitate trepidantes, mira virtute et celeritate perdomuit. Interea Draptes unaque Lucterius, cum adesse Caninium et legiones in finibus suis videret, undique Hoc oppidum in editissima montis arce pendebat, duabus partibus per abrupta latera non parvo flumine cingebatur: medio deinde descensu largissimo fonte securum, plurimaque introrsum copia frumenti tutum, irritos procul discursus hostium despiciebat. Caninius, quod solum Romana provisione potuit, ambos
Abbreviated transcription (Latin):
omb quib clausi fuerant inclusert̃:
cunctosq ad int̾nationẽ cecidert̃. I bi
chorreus uł fugã uł deditionẽ detrac¬
tans: romanos ut uiuus caperet᷑ instan¬
tes occidendo ut occideret᷑ coegit. Igit᷑
cũ paccatã eẽ uniuersam galliã cesar
neq ausurã fore ad aliqͦs aspirare motꝰ
arbitraret᷑ . legiones in hib̃nia dimisit.
Ipse tam abiorigis fines qua tot bella ex¬
citauerat horrenda hominũ strage uasta¬
uit. At uero gaiꝰ caninꝰ legatꝰ: bellum
apđ pictonas inuenit. Ubi magna hostium
multitudo inpeditã itinere legionẽ cir¬
cundedit: atq ad extremũ discrimen
adduxit. Porro autẽ fabiꝰ legatꝰ acceptis
canini litteris: in pictonas proficiscit᷑. Ibi¬
q a captuns de oportuntate locoꝵ certior
factꝰ iopmantes hostes opprumit. magnisᷤ¬
q stragib factis. plurimas predas agit.
Deinde cũ caminio signũ aduentꝰ sui dedisset

Expanded text:
onibus, quibus clausi fuerant, incluserunt, onibus, quibus clausi fuerant, incluserunt, cunctosque ad internecionem ceciderunt. Ibi Chorreus, vel fugam vel deditionem detrectans, Romanos ut vivus caperetur, instantes, occidendo ut occideretur coegit. Igitur cum pacatam esse universam Galliam Caesar, neque ausuram fore ad aliquos aspirare motus arbitraretur, legiones in hiberna dimisit. Ipse tamen Ambiorigis fines, qui tot bella excitaverat, horrenda hominum strage vastavit. At vero G. Caninius legatus bellum apud Pictonas invenit, ubi magna hostium multitudo impeditam itinere legionem circumdedit atque ad extremum discrimen adduxit. Porro autem Fabius, acceptis Caninii legati litteris, in Pictonas proficiscitur, ibique a captivis de opportunitate locorum certior factus, inopinantes hostes opprimit, magnisque stragibus factis, plurimas praedas agit. Deinde cum Caninio signum adventus sui dedisset,
Abbreviated transcription (Latin):
deris fuisse. & nunc siue romani sese ad
mortẽ om̃s offerant. siue se solũ ꝓ omnib:
dedant paratũ anmo fore. Itaq galli uo¬
luntatẽ quã pudore aliquandiu texerant
quasi ex consilio regis assumenteᷤᷤ ilico
sibi ueniã p̾cantes. eũ solũ uelut aucto¬
rẽ magni sceleris dedidert̃. Bellouagi
om̃ib galloꝵ gentib ipsoꝵ opimione for¬
ciores habebant᷑. Hic horreo duce bellũ
instaurant: sibiq in hanc suscepti belli¬
societatẽ ambianos aluercos. saletos bello¬
casses atrebatesq c̾iungunt: & locũ quen¬
dã cinctũ atq inpeditũ undiq paludib
capiunt. Cõmissoq prelio magnã remoꝵ
manũ quȩ auxcilio romanis erat trucidant᷑.
Deinde cũ oportunũ ipsi locũ insidiis pro¬
inisũ occupauissent: atq hoc comꝑto ro¬
mani ad insidiarũ in locũ instructi or¬
dinatiq uenissent. cõmisso prelio roma¬
ni gallos fugientes hisdẽ locoꝵ muniti¬

Expanded text:
deris fuisse et nunc, siue Romanis sese ad deris fuisse et nunc, siue Romanis sese ad mortem omnes offerant siue se solum pro omnibus dedant, paratum animo fore. itaque Galli uoluntatem, quam pudore aliquamdiu texerant; quasi ex consilio regis adsumerent, ilico sibi ueniam precantes, eum solum uelut auctorem magni sceleris dediderunt. Bellouagui omnibus Gallorum gentibus ipsorum opinione fortiores habebantur. hi Correo duce bellum instaurant sibiqsocietatem Ambianos, Alvercos, Saletos, Beliocasses Atrebatesque conjungunt, et locum quemdam cinctum atque impeditum undique paludibus capiunt, commissoque praelio, magnam Rhemorum manum, quae auxilio Romanis erat, trucidant. Deinde cum opportunum ipsi locum insidiis provisum occupavissent, atque hoc comperto Romani ad insidiarum locum instructi ordinatique venissent, commisso praelio, Romani Gallos fugientes iisdem locorum muniti