comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
supplicium .C contra suam nãm concursu marim
militum qui omni pericula et detrimenta belli aquti¬
atꝰ accepta referebant adeo ut uerberibus exanma¬
tum corpus sȩcirei ferire̾. Ibi crebris litteris caninift
certior q̃ de drapete et lucterio gesta essent quoq in
consilio ꝑmanerent oppidani quoꝵ et si paucitatẽ
contempnebat tamem pertinaciam magna pena ẽt
afficiendam idicabat ne uniuersa gallia ne ibi uire
defuisset ad resistendimi romanis sed constantiam
putaret. ne ue hoc exemplo cetere ciuitates locorum
oportunitate frete se uindicarent in libertatem cum
omnib gallis notum ẽẽ sciret reliquam ẽe unam
estatem sue prouincie quam si sustinere potuissent
nullum ultra ꝑiculum iniretur. Itaq quintum cali¬
num legatum cum legionibus reliquit qui uistis itins¬
ribus subsequeretur. ipse cum omni equitatu ꝙͣ põt
celerime ad caninum contendit. Cum contra erpe¬

Expanded text:
supplicium Caesar contra suam naturam concursu maximo supplicium Caesar contra suam naturam concursu maximo militum, qui ei omnia pericula et detrimenta belli accepta referebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur. Ibi crebris litteris Canini fit certior quae de Drappete et Lucterio gesta essent, quoque in consilio permanerent oppidani. Quorum etsi paucitatem contemnebat, tamen pertinaciam magna poena esse adficiendam iudicabat, ne universa Gallia non sibi vires defuisse ad resistendum Romanis, sed constantiam putaret, neve hoc exemplo ceterae civitates locorum opportunitate fretae se vindicarent in libertatem, cum omnibus Gallis notum esse sciret reliquam esse unam aestatem suae provinciae, quam si sustinere potuissent, nullum ultra periculum vererentur. Itaque Q. Calenum legatum cum legionibus reliquit qui iustis itineribus subsequeretur; ipse cum omni equitatu quam potest celerrime ad Caninium contendit. Cum contra exspe
Abbreviated transcription (Latin):
oppidanos reuertitur. Hesternoq hoste deleto cuius ti¬
more antea diuidere presidia. et miitione oppida nos
eecundare prohibitur exat opera undiꝙ imperat ađ¬
ministrari. Uenit ecdem cum suis copiis postero die
oauis fabius ꝑtemq oppidi sumit ad obsidendum. Ce¬
sar interim marcum antonium questorem cum
eohortibus xU. inbelgis xeliquit neq̃ eiresus nouorum
consilioe capiendorum belgis facultas darẽ ip̃e aliquas
ciuitates adit. obsides pluxes imꝑat timentes oiũm
animos consolatione sanat. Cum incarnutes ueĩsset
quorum inciuitate superiore comentario .c. exposui
initium belli ẽẽ ortum ꝙ precipue eos ꝑꝑ conscienur
fadti tĩmere animaduertebat quo celerius ciuitaten
timore liberaret principem sceleris illius et conetta¬
rem belli gutuatꝵ ad suppliciũ depoposcit. Quio
nõ cuubus quidem suis se cõmittebat. tam̃ celentron¬
nium cura quesitus in castra ꝑduc̃. Cegitur ineuo

Expanded text:
oppidanos revertitur externoque hoste deleto, cuius tioppidanos revertitur externoque hoste deleto, cuius timore antea dividere praesidia et munitione oppidanos circumdare prohibitus erat, opera undique imperat administrari. Venit eodem cum suis copiis postero die Gaius Fabius partemque oppidi sumit ad obsidendum. Caesar interim M. Antonium quaestorem cum cohortibus XV in Bellovacis relinquit, ne qua rursus novorum consiliorum capiendorum Belgis facultas daretur. Ipse reliquas civitates adit, obsides plures imperat, timentes omnium animos consolatione sanat. Cum in Carnutes venisset, quorum in civitate superiore commentario Caesar exposuit initium belli esse ortum, quod praecipue eos propter conscientiam facti timere animadvertebat, quo celerius civitatem timore liberaret, principem sceleris illius et concitatorem belli, Gutruatum, ad supplicium depoposcit. Qui etsi ne civibus quidem suis se committebat, tamen celeriter omnium cura quaesitus in castra perducitur. Cogitur in eius
Abbreviated transcription (Latin):
endo cum ꝑiculum nullum uĩderet equitatũ orti.¬
ums ger manosq pedites summe uolocitatis home¬
ner Adcastra hostum premittit. ipe legionem unã
nter castia describu. alteram secum expeditamr
ducit Cum ꝓpius hostis accessisset ab exploratoribus
quos premiserat cognoscis castra eorum. ut barbaroꝵ
oonsuetudo est relictis locis superioribo adeipas.
ee huminis demissa. At germanos equites imprude¬
ubu omnibus de ĩproiuso aduolasset preliumq eõ¬
misisset. qua recegnita legionem axmatam insteue¬
tamq adducit Ita repente ommibus expartib sig
dato loca superiora capuintur. Quod ub accĩt ger
manigermani equites ꝙ signis legionis uisis uehe mentis¬
sime preliantur. Confestim cohortes undiq impetum Ea¬
ciunt omnib ꝙ aut̃ interfectis aũ captis magna preda
pnuintur. Capitur ipse eo prelio drapes. Caninius felicissi¬
me re gesta sine ullo pene militis uulnere adobsidendos

Expanded text:
endo cum periculum nullum videret, equitatum omnendo cum periculum nullum videret, equitatum omnem Germanosque pedites, summae velocitatis homines, ad castra hostium praemittit; ipse legionem unam in trina castra distribuit, alteram secum expeditam ducit. Cum propius hostes accessisset, ab exploratoribus quos praemiserat cognoscit castra eorum, ut barbarorum fere consuetudo est, relictis locis superioribus ad ripas fluminis esse demissa; at Germanos equitesque imprudentibus omnibus de improviso advolasse proeliumque commisisse. Qua re cognita legionem armatam instructamque adducit. Ita repente omnibus ex partibus signo dato loca superiora capiuntur. Quod ubi accidit, Germani equitesque signis legionis visis vehementissime proeliantur. Confestim cohortes undique impetum faciunt omnibusque aut interfectis aut captis magna praeda potiuntur. Capitur ipse eo proelio Drappes. Caninius felicissime re gesta sine ullo paene militis vulnere ad obsidendos
Abbreviated transcription (Latin):
cieciter .x. silu estus angustiisq itineribiis feumenti
importare in oppidum instituit. Quorum strepitũ
uigiles castrorum cum sensissent exploratoresq i
missi q̃ gererentur renuntiarent Caninus celerit
cum cohortibus armatis exproximis castellis infrumẽ.¬
tauos sub ip̃am lucem impetum fecit. hi repentino
malo ꝑterrit diffugiunt ad sua presidia. Que nã
ut uiders a crius contea armatos incitati neminẽ
ex eo nu mero uiuũ capi patuintur. pro fugit inde
cum paucis lucterius. nec se recipit in castra Re
bene gesta caninius excaptiuis comꝑit parte co.¬
npum cum drapete ẽẽ incastris amilibus notz
oaoramplius Rii. quare ex compluxib. esgnita cũ
otolliperet fugato duce alto ꝑterritos reliquos faci¬
ipoppomi possẽt magne felicitatis ẽe arbitrabatur.
eppnem exced refugisse incastra qui deaccepta
ealamitate nuntium drapeti ꝑfereet. sed inexperi¬

Expanded text:
circiter decima silvestribus angustisque itineribus frumentum circiter decima silvestribus angustisque itineribus frumentum importare in oppidum instituit. Quorum strepitum vigiles castrorum cum sensissent, exploratoresque missi quae gererentur renuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impetum fecit. Ei repentino malo perterriti diffugiunt ad sua praesidia; quae nostri ut viderunt, acrius contra armatos incitati neminem ex eo numero vivum capi patiuntur. Profugit inde cum paucis Lucterius nec se recipit in castra. Re bene gesta Caninius ex captivis comperit partem copiarum cum Drappete esse in castris a milibus longe non amplius XII. Qua re ex compluribus cognita, cum intellegeret fugato duce altero perterritos reliquos facile opprimi posse, magnae felicitatis esse arbitrabatur neminem ex caede refugisse in castra qui de accepta calamitate nuntium Drappeti perferret. Sed in experi
Abbreviated transcription (Latin):
peditis ad ĩ portandum fcumentum proficisc boẽ
silio probato proxima nocte duobus milibus demao¬
rum relictis reliquos exoppiclo cdrapes et iuterug
educunt. hi paucis diebus morati exfinib cadix¬
corum qui ꝑtim re frumentaria subleuare eos cupie¬
bant ꝑtim prohibere: quo minus sũ merent non po¬
terant magnum nũm feumenti comꝑant. Non¬
nunꝙͣ autem expeditionibus noctirenis castella no¬
strorum adoriuntur. Quam obcausam qaus ca¬
ninius toto oppido munitiones circũdar̃ mora. ne
aut opus effectum tueri non posset aut plurimis in.
locis infixma disponat presidia. Magna copia teu¬
menti comperata. considet cdrapes et lucterius nõ
longius aboppido .x. milibus unde paulatim frumea¬
tum in oppidum supportarẽt. Ipsi inter se proui¬
cias partiuntur. Dxapes castris presidio cum parte
copiarum restitit. Lucterius agmen umentorum
adoppidum ducit. dispositis ibi presidiis. hora noctis

Expanded text:
peditis ad importandum frumentum proficisci. Eo peditis ad importandum frumentum proficisci. Eo consilio probato proxima nocte duobus milibus armatorum relictis reliquos ex oppido Drappes et Lucterius educunt. Hi paucos dies morati ex finibus Cadurcorum, qui partim re frumentaria sublevare eos cupiebant, partim prohibere quo minus sumerent non poterant, magnum numerum frumenti comparant, nonnumquam autem expeditionibus nocturnis castella nostrorum adoriuntur. Quam ob causam Gaius Caninius toto oppido munitiones circumdare moratur, ne aut opus effectum tueri non possit aut plurimis in locis infirma disponat praesidia. Magna copia frumenti comparata considunt Drappes et Lucterius non longius ab oppido X milibus, unde paulatim frumentum in oppidum supportarent. Ipsi inter se provincias partiuntur: Drappes castris praesidio cum parte copiarum restitit; Lucterius agmen iumentorum ad oppidum ducit. Dispositis ibi praesidiis hora noctis
Abbreviated transcription (Latin):
u fuerat eius egregie natura loci munitum occupat
siu et drapetis coͦpis oppidanosꝙ sibi conuingit. Quo
cum confestim gaius caninius uenisset animaduerte¬
ietq omnes opp̾idi partes prexuptissimis saxis ẽẽ mu¬
nitas ꝙ defendente nllo tamen armatis ascendẽ
ne difficile. magna autem impedlimenta oppidano¬
rum uideret q̃ si dandestina fuga subtrahere cona¬
rentur effugere non modo equitatum sed ne legioes
quidem possent. Tripartito cohortibus diuisis trina
cesissimoloo castra fecit. aquibus paulatim qͣtum
copie patiebantire uallum i noppidi crecuitu ducẽ
instituit. Quod cum aduerterent oppidani mi¬
stumaq alesie memoria soliciti similem casum
ob̾sessi omnis uererent᷑. Maxime exomnib luci¬
rieus qui fortume illius pexiculum fecerat moni
frumenti rationem ẽẽ hñdam constituunt onn¬
um consensu ꝑte ibi relicta copiarum ipsicu eni¬

Expanded text:
 clientela fuerat eius, egregie natura loci munitum, occupat  clientela fuerat eius, egregie natura loci munitum, occupat suis et Drappetis copiis oppidanosque sibi coniungit. Quo cum confestim Gaius Caninius venisset animadverteretque omnes oppidi partes praeruptissimis saxis esse munitas, quo defendente nullo tamen armatis ascendere esset difficile, magna autem impedimenta oppidanorum videret, quae si clandestina fuga subtrahere conarentur, effugere non modo equitatum, sed ne legiones quidem possent, tripertito cohortibus divisis trina excelsissimo loco castra fecit; a quibus paulatim, quantum copiae patiebantur, vallum in oppidi circuitum ducere instituit. Quod cum animadverterent oppidani miserrimaque Alesiae memoria solliciti similem casum obsessionis vererentur, maximeque ex omnibus Lucterius, qui fortunae illius periculum fecerat, moneret frumenti rationem esse habendam, constituunt omnium consensu parte ibi relicta copiarum ipsi cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut quinrecenti calamitate sũ missiores essent future.
lao uo spacio ac tempore eodem instigante duma
dpouen tconcitari. Qua inte sirpnafelar les uet¬
sopeleq insetripiendis ciuitatibus fabiumm consequitꝰ
rrt epnutes qui sepe uexati nunꝙ pacis feceranen
nentienem datis cbsidibus ueniunt indeditionem
ueneqs eiuitates posite in ultimis gallie finibus occea¬
ceconuende que armorice appellantire aũte de
luumt Numacus finibus expu̾sus eerans latitãs
ascolus exteemas regiones gallie petere est cohactus
Quapes una cum iuterius cum legiones camienuemꝙ
adisea oscerent nec se sine certa pernicie perse¬
quente exercit putarent prouincie fines intrarȩ
qus n e tam libere uagandi latecciniorumꝙ faci¬
endorum facultatem haberent infinib constitu¬
ind rttirecorꝵ ibi cum lucterius apud̾ suos ciuies quõ¬
dam integris rebus multum potuisset sepperq aucto¬
ium nouor consiliorũ magnam apud barbaros no¬

Expanded text:
bat quin recenti calamitate summissiores essent futurae, bat quin recenti calamitate summissiores essent futurae, dato vero spatio ac tempore eodem instigante Dumnaco possent concitari. Qua in re summa felicitas celeritasque in recipiendis civitatibus Fabium consequitur. Nam Carnutes, qui saepe vexati numquam pacis fecerant mentionem, datis obsidibus veniunt in deditionem, ceteraeque civitates positae in ultimis Galliae finibus Oceano coniunctae, quae Armoricae appellantur, aDumnacus suis finibus expulsus errans latitansque solus extremas Galliae regiones petere est coactus. At Drappes unaque Lucterius, cum legiones Caniniumque adesse cognoscerent nec se sine certa pernicie persequente exercitu putarent provinciae fines intrare posse nec iam libere vagandi latrociniorumque faciendorum facultatem haberent, in finibus consistunt Cadurcorum. Ibi cum Lucterius apud suos cives quondam integris rebus multum potuisset, semperque auctor novorum consiliorum magnam apud barbaros aucto
Abbreviated transcription (Latin):
matorum aut eorum qui eo tempore arma proiee¬
rant inteefectis omnis multitudo capitur impedi¬
mentoꝵ. Qua ex fuga cum constaret drapetem
senonem qui ut primum defecerat gallia collesti
undiq perditis hominib sẽuis ad libertatem uocate
exulibus omnium ciuitatum receptis lateainiig im¬
pedimenta et commeatus romanoꝵ mterceperan
non amplius hominum milibus ex fuga quinq col¬
cis prouinciam petere unaq consilium cum eoluteui¬
um caxdurcum cepisse quem superiore cõmentano
prima defectione gallie facere inprouinciam uolus¬
se impetum cognitum est. Caninius legatus cum
legionibus duab ad eos persequendos contendit ne
detrimento aut timore prouinere mãg. in fami per¬
ditorum hominum latecerniis capere. Gauis fabuis
cum reliquo exercitu incarmites ceteras ceterasq ꝓ¬
ficiscitur ciuitates. quarum eo prelio qđ cum duma¬
co fecerat copias ẽẽ cccisas screbat. Nomeĩm dubita¬

Expanded text:
matorum aut eorum qui eo timore arma proiecematorum aut eorum qui eo timore arma proiecerant interfectis omnis multitudo capitur impedimentorum. Qua ex fuga cum constaret Drappetem Senonem, qui, ut primum defecerat Gallia, collectis undique perditis hominibus, servis ad libertatem vocatis, exulibus omnium civitatum adscitis, receptis latronibus impedimenta et commeatus Romanorum interceperat, non amplius hominum duobus milibus ex fuga collectis provinciam petere unaque consilium cum eo Lucterium Cadurcum cepisse, quem superiore commentario prima defectione Galliae facere in provinciam voluisse impetum cognitum est, Caninius legatus cum legionibus duabus ad eos persequendos contendit, ne detrimento aut timore provinciae magna infamia perditorum hominum latrociniis caperetur. Gaius Fabius cum reliquo exercitu in Carnutes ceterasque proficiscitur civitates, quarum eo proelio, quod cum Dumnaco fecerat, copias esse accisas sciebat. Non enim dubita
Abbreviated transcription (Latin):
toto agmine subsistentibus equitibus suĩs contua
subsequi legiones mneminissent et pudore cedendi
et cupiditate per se conficiendi prelii fortissime cõ¬
tra pedites prebantur. hostesq nihil amplius copiaa
accessurum credentes ut pridie cognouerant. ddoo¬
di equitatus nostri nacti eccasionem uidebantunen
Cum aliꝙͣ du summa contemptione dimicaret. dim¬
marcus instruit aciem q̃ suis esset equitibus ĩ uicen
presidio cum repente conferte legiones inconspegu
hostium uenuint. quibus uisis percusse barbarorum
turme ac perterrite acies hostium perturbato imu¬
dimentoꝵ agmine magno clamore discursug pat
fuge se mandant. At nostri equites qui paulo anto
cum resistentibus fortissime conflixerant lettia ui¬
aouie elati magno undiq clamore sublato cedentibis
circum fusi: ꝙͣtum equorum uires ad persequendum
đextreq ad cedendum ualent. tantum eo preliomtn¬
ficuint. Itaq amplius milibus passuum .xii. autqr¬

Expanded text:
toto agmine subsistentes equitibus suis contra toto agmine subsistentes equitibus suis contra subsequi legiones meminissent, et pudore cedendi et cupiditate per se conficiendi proeli fortissime contra pedites proeliantur, hostesque nihil amplius copiarum accessurum credentes, ut pridie cognoverant, delendi equitatus nostri nacti occasionem videbantur. Cum aliquamdiu summa contentione dimicaretur, Dumnacus instruit aciem quae suis esset equitibus in vicem praesidio, cum repente confertae legiones in conspectum hostium veniunt. Quibus visis perculsae barbarorum turmae ac perterritae acies hostium, perturbato impedimentorum agmine, magno clamore discursuque passim fugae se mandant. At nostri equites, qui paulo ante cum resistentibus fortissime conflixerant, laetitia victoriae elati magno undique clamore sublato cedentibus circumfusi, quantum equorum vires ad persequendum dextraeque ad caedendum valent, tantum eo proelio interficiunt. Itaque amplius milibus XII aut ar
Abbreviated transcription (Latin):
ptissimum credidit hostes perterxitos non eum
lceum quem petebant petituros. Itaq cum copiis
adeundem pontem contendit equitatumꝙ proce¬
dere ante agmen imperat legionum ꝙͣtum dum
prccessisset sine defatigatione equorum in eadem
serecperet castra. Consequitur equites. nibil ut
erat preceptum ĩ uaduntq dũnati agmen et fu.¬
ꝯentes perteeritosꝙ sarcinis itinere aggressi ma¬
qna preda multis interfectis potuitur.Itare
Sene gesta se recipiunt incastra . Insequenti no¬
te fab̾ius equites premi ttit sic ꝑatos ut confligent
atq omne agmen morarentur dum cosequeret᷑
ip̃e. cuius preceptis ut res gereretur. quintus tita.¬
tus uarus prefectus equitum singularis et animi
i prudentie suos hortatur aꝯmenq hostium con¬
eutus turemas ꝑtim idoneis Iocis disponit ꝑtim
iquitum preliũm committit. Confligit audacius
qquitatus hostium succedentib sibi pedicibus qui

Expanded text:
potissimum credidit hostes perterritos eum potissimum credidit hostes perterritos eum locum, quem petebant, petituros. Itaque cum copiis ad eundem pontem contendit equitatumque tantum procedere ante agmen imperat legionum, quantum cum processisset, sine defatigatione equorum in eadem se reciperet castra. Consecuntur equites nostri, ut erat praeceptum, invaduntque Dumnaci agmen et fugientes perterritosque sub sarcinis in itinere adgressi magna praeda multis interfectis potiuntur. Ita re bene gesta se recipiunt in castra. Insequenti nocte Fabius equites praemittit sic paratos ut confligerent atque omne agmen morarentur, dum consequeretur ipse. Cuius praeceptis ut res gereretur, Quintus Atius Varus, praefectus equitum, singularis et animi et prudentiae vir, suos hortatur agmenque hostium consecutus turmas partim idoneis locis disponit, parte equitum proelium committit. Confligit audacius equitatus hostium succedentibus sibi peditibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gnosceret copiis omnibus adlegiones conuersis castia
romanorum oppugnare instituit. Cum complures
dies in oppugnatione consumpsisset et magno suo
detrimento nullam ꝑtem munitionum conuellĩ
potuisset. ruxsus ad obsidionem lemon ẽ redit. Fo
tempore gaius fabius legatus complures ciustates
infidem recepit obsidibus firmat.Ixĩsꝙ gau rebi¬
li canirii fit certior q̃ inpictõib geranturꝰ. Quib
ihus cognius proficistitur. adauxilium durato feren¬
sum At dũnacus aduentu fabii cognito desperata
uute si tempore eodem cohactus esset et romanũ
t eternum sustinere hostem et respicers ac timẽ
ppidanos repente ex eoleco cum copiis recedit
ner se satis tutum fore arbit᷑tur nisi flumine ligẽi
QTerat ponte propter magnitudinem transeundũ
copias traduxit. tabius et sinõdum in conspectum
uenerat hostibus neq se caninio conuinxerat ta¬
men doctus tibiis qui locorum naturam nouerant

Expanded text:
gnosset, copiis omnibus ad legiones conversis castra gnosset, copiis omnibus ad legiones conversis castra Romanorum oppugnare instituit. Cum complures dies in oppugnatione consumpsisset et magno suorum detrimento nullam partem munitionum convellere potuisset, rursus ad obsidendum Lemonum redit. Eodem tempore C. Fabius legatus complures civitates in fidem recipit, obsidibus firmat litterisque Gai Canini Rebili fit certior quae in Pictonibus gerantur. Quibus rebus cognitis proficiscitur ad auxilium Duratio ferendum. At Dumnacus adventu Fabi cognito desperata salute, si tempore eodem coactus esset et Romanum externum sustinere hostem et respicere ac timere oppidanos, repente ex eo loco cum copiis recedit nec se satis tutum fore arbitratur, nisi flumine Ligeri, quod erat ponte propter magnitudinem transeundum, copias traduxisset. Fabius, etsi nondum in conspectum venerat hostibus neque se Caninio coniunxerat, tamen doctus ab eis qui locorum noverant naturam
Abbreviated transcription (Latin):
in omnes partes fines ambiorigis autlegiones aut
auxilia dimisisset. atq omnia cedibus incendiion
pinis uastasset magno numero hominum captoto
in teefecto labienum cum duabus legionibus in tec¬
ueros mittit. quorum ciuitas propter germanie
inciuitatem quotidianis exercitata bellis cultu et
feritate non multum ageemanis afferebat neq ĩ¬
perata unꝙͣ nisi exercitu cohacta faciebat. intim¬
cum gaius caninius legatus. cum magnim multitu.¬
dinemꝰ conuenisset hostium in finẽs pectonum littens
nuntiisq duxati cognosceret. qui perpetuo ĩ amicitia
manserat romanorum cum pares quedam ciuitatis
eius defecisset adoppidum lenonum contendit. quo
cum aduentaret atq ex captius certius cognosceret
multis hominum milibus adimaco duce andiũ du¬
xatiũ clausum lemonẽ oppugnari neq infirmas le¬
ꝯiones hostibus cõmittere auderet castra posuit laeo
munito dũnatꝰ cum appropinquaret caniniũ co¬

Expanded text:
in omnes partes finium Ambiorigis aut legiones aut in omnes partes finium Ambiorigis aut legiones aut auxilia dimisisset atque omnia caedibus, incendiis, rapinis vastasset, magno numero hominum interfecto aut capto Labienum cum duabus legionibus in Treveros mittit, quorum civitas propter Germaniae vicinitatem cotidianis exercitata bellis cultu et feritate non multum a Germanis differebat neque imperata umquam nisi exercitu coacta faciebat. Interim Gaius Caninius legatus, cum magnam multitudinem convenisse hostium in fines Pictonum litteris nuntiisque Durati cognosceret, qui perpetuo in amicitia manserat Romanorum, cum pars quaedam civitatis eius defecisset, ad oppidum Lemonum contendit. Quo cum adventaret atque ex captivis certius cognosceret multis hominum milibus a Dumnaco, duce Andium, Duratium clausum Lemoni oppugnari neque infirmas legiones hostibus committere auderet, castra posuit loco munito. Dumnacus, cum appropinquare Caninium co
Abbreviated transcription (Latin):
cohortibus .xxu. mittit in diuersissimam ꝑtem gallie
ꝙ ib quasdam ciuitates in armis ẽe a audiebat. Neq¬
sauim camniu rebillum legatum qui in illis regio¬
nibuss erat satis firmas duas legiones habere existima¬
bat Titum labienum ad se euocat. Legronem autem
duod ecimam que cum eo fuerat in hibernis ĩ togatam
galliam mittit adcolonias ciuium romanorꝵ tuendas
ne qd simile ĩ commadum accideret decursione bar-¬
barorum. ac superiore estate tergestinis acciderat
qu repen tino la teaemio atꝙ impc̃tu ⁊̃ cole illoox erant
oppressi. Ipse aduastandos populandosꝗ fines ambia¬
rigis proficiscitur: quem ꝑterritum ac fugientemd
redigi posse insuam potestatem desperasset. ꝓamui¬
ẽ sue dignitatis ẽẽ ducebat adeo fines eius uastan
ciuibus hedificiis pecore ut clio suorum ambior
si quos fortuna reliquos fecisset nullum rediun
propter tantas calamitates hr̃et inciui tatem C̃

Expanded text:
cohortibus XXV mittit in diversissimam partem Galliae, cohortibus XXV mittit in diversissimam partem Galliae, quod ibi quasdam civitates in armis esse audiebat neque C. Caninium Rebilum legatum, qui in illis regionibus erat, satis firmas duas legiones habere existimabat. Titum Labienum ad se evocat; legionem autem XV, quae cum eo fuerat in hibernis, in togatam Galliam mittit ad colonias civium Romanorum tuendas, ne quod simile incommodum accideret decursione barbarorum ac superiore aestate Tergestinis acciderat, qui repentino latrocinio atque impetu illorum erant oppressi. Ipse ad vastandos depopulandosque fines Ambiorigis proficiscitur; quem perterritum ac fugientem cum redigi posse in suam potestatem desperasset, proximum suae dignitatis esse ducebat, adeo fines eius vastare civibus, aedificiis, pecore, ut odio suorum Ambiorix, si quos fortuna reliquos fecisset, nullum reditum propter tantas calamitates haberet in civitatem. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
uousenum quadratum misit qui eum persimulatio¬
nem collaquii curaret in teeficiendum. Adeam rem di
eusset centuuo uelut in sueta re ꝑmotus uel celerit
ptam iliaribus prohibitus comii conficete hominem non
ptuut er auiter tamen primo istu gladio caput ꝑ cuissit.
cmn utunq glacdii districti esset non tam pugnandi ꝙͣ
diffugiendi fu̾it utroexq confiniũ nostrorũ ꝙ mortiferox
uulneie comium credebant affectum gallorum ꝙ in sidiis
conitis plura ꝙ̃ uidebant extimescebant. Quo facto statu.¬
isse romuis dicebã nunꝙ in conspectu cuiusꝙ̃ romani uenir̃.
Bellicosissimis gentibus deuictis cesar cum uderet nũlla
iam ẽẽ ciuitatem que bellum id parar et ꝙ sibi resistẽt.
Qd non nullos exoppidis deinigrare ex agris diffuger. ad
plens imperium deuitandum płes imꝑtes exercitum di¬
nittere constituit. An tonium questorem cum legione
dudecima sibi comungit. Ciauim tabium legatum cum

Expanded text:
Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulatioVolusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem depuisset, centurio vel insueta re permotus vel celeriter a familiaribus prohibitus Commi conficere hominem non potuit; graviter tamen primo ictu gladio caput percussit. Cum utrimque gladii destricti essent, non tam pugnandi quam diffugiendi fuit utrorumque consilium: nostrorum, quod mortifero vulnere Commium credebant adfectum; Gallorum, quod insidiis cognitis plura quam videbant extimescebant. Quo facto statuisse Commius dicebatur numquam in conspectum cuiusquam Romani venire. Bellicosissimis gentibus devictis Caesar, cum videret nullam iam esse civitatem quae bellum pararet quo sibi resisteret, sed nonnullos ex oppidis demigrare, ex agris diffugere ad praesens imperium evitandum, plures in partes exercitum dimittere constituit. M. Antonium quaestorem cum legione duodecima sibi coniungit. C. Fabium legatum cum
Abbreviated transcription (Latin):
superiore anno bellouacos ceterasq gallie ciuitates suste¬
pissetbellum ꝑtinacissime. Hos ex omnib insententia
ꝑ mansisset. neq ad sanitatem reliquorum deditione ee
perductos scire atq intelligere se causam peccati facillis¬
me mortuis delegari. Neminem uero tantum pollere
ut in uitis principibus resistente senatu omnibus bonis
repugnantibus infirma manu plebis bellum concitant
et gexere posset. sed tamen se contentum fore illa pena
quam sibi ip̃i contraxissent. Nocte in sequenti legati ad¬
suos responsa referunt. obsides conficiunt. concureunt it.¬
liquarum ciuitatum legati qui bellouaco ex speculabant᷑
euentum obsides dant. imꝑata faciunt. eccepto comio
quem timor prohibebat. cuiusꝙ̃ fidei suam cõmittere la¬
lutem. Nam superiore ganõ litas labienus cesre ni
pll quem qui a non axbitrabatur uecatum in castra
penturum ne tentando cautionem faceret Gauim

Expanded text:
superiore anno Bellovacos ceterasque Galliae civitates suscesuperiore anno Bellovacos ceterasque Galliae civitates suscepisse bellum: pertinacissime hos ex omnibus in sententia permansisse neque ad sanitatem reliquorum deditione esse perductos. Scire atque intellegere se causam peccati facillime mortuis delegari. Neminem vero tantum pollere, ut invitis principibus, resistente senatu, omnibus bonis repugnantibus infirma manu plebis bellum concitare et gerere posset. Sed tamen se contentum fore ea poena quam sibi ipsi contraxissent. Nocte insequenti legati responsa ad suos referunt, obsides conficiunt. Concurrunt reliquarum civitatium legati, quae Bellovacorum speculabantur eventum; obsides dant, imperata faciunt excepto Commio, quem timor prohibebat cuiusquam fidei suam committere salutem. Nam superiore anno Titus Labienus, Caesare posse. Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium
Abbreviated transcription (Latin):
et fortissimis peditibus cum aduentare romanos e¬
xistimarent conciliorepente canty tubaꝵ conuoca¬
to conclamant legati obsidesq ad cesarem mittuntur
ha omnium approbato consilo comiꝰ atrebas ad eoscon¬
fugit germanos aquibus adid bellum auxilia mutua¬
tus erat. Cetexi euestigio emittunt ad .C. legatos petut¬
q: ut ea pena sit contentus hostium ꝙͣ si sin e dimicatioe
inferre integris posset prosua clementia aatꝙ humani¬
tate nunꝙ profecto esset illaturus. Afflicias opes equs¬
stri prelio bellouacorum ẽẽ electorum peditum multa
milia int̾isse uix refugisse nuntios cedis. tñ magnum
Ut intanta calamitate bellouagos eo prelio cõmodum
esse consecutos. ꝙ corbeus auctor belli concitator multi¬
tudinis esset intexfeas: nunꝙͣ enim senatum tantumĩ
ciuitate illo uiuo ꝙͣ tum imꝑitam plebem potuisset. Hlec
orantibus legatis cõmemorat cesar eodem tempore

Expanded text:
et fortissimis peditibus, cum adventare Romanos eet fortissimis peditibus, cum adventare Romanos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur. Hoc omnibus probato consilio Commius Atrebas ad eos confugit Germanos, a quibus ad id bellum auxilia mutuatus erat. Ceteri e vestigio mittunt ad Caesarem legatos petuntque, ut ea poena sit contentus hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posset, pro sua clementia atque humanitate numquam profecto esset illaturus. Adflictas opes equestri proelio Bellovacorum esse; delectorum peditum multa milia interisse, vix refugisse nuntios caedis. Tamen magnum ut in tanta calamitate Bellovacos eo proelio commodum esse consecutos, quod Correus, auctor belli, concitator multitudinis, esset interfectus. Numquam enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum imperitam plebem potuisse. Haec orantibus legatis commemorat Caesar: Eodem tempore
Abbreviated transcription (Latin):
percussiq maiori parte amissa consternati ꝓfugiunt
pertim silius petitis partim flumine.qui tamen in
fuga a nostris acriter insequentib conficiunt. Cum
inferim nulla calamiitate uictus corbeus excedere p̾¬
lo siluasq petere aut inuitantibus nostris ad deditio¬
nem potuit ad duci quin fortissime preliando cõplu¬
resq uulnerando cogeret elatos iracudia uictores
inse tela coniiẽ. tali modo res gestas recentibus prelii
uestigiis ingressus. C. cum uictos tanta calamitate
existimaretur hostes nuntio accepto locum castro¬
rum relicturos que non longiis abea cede abẽẽt plus
minus octo milibus dicebatux.tam et si flumine im¬
peditum transitum uidebat tamen exexcitu traducꝰ¬
i pregreditur. At belouagi reliq̃q euitates repen¬
te ex fuga paucis atq his uulneratis receptis qui silua¬
rum beneficio casũ uitauerant onnib aduersis eo¬
gnita calamitate in terfecto corbeo amisso equitatu

Expanded text:
perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt partim silvis petitis, partim flumine qui tamen in fuga a nostris acriter insequentibus conficiuntur, cum interim nulla calamitate victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad deditionem potuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnerando cogeret elatos iracundia victores in se tela conicere. Tali modo re gesta recentibus proeli vestigiis ingressus Caesar, cum victos tanta calamitate existimaret hostes nuntio accepto locum castrorum relicturos, quae non longius ab ea caede abesse plus minus octo milibus dicebantur, tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen exercitu traducto progreditur. At Bellovaci reliquaeque civitates repente ex fuga paucis atque his vulneratis receptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, omnibus adversis, cognita calamitate, interfecto Correo, amisso equitatu
Abbreviated transcription (Latin):
instrutta multitudo procedit peditum. q̃ nosteos eoe¬
u cedere equites. Quibus celeriter subueniũt. leuis
aerature pedites. quos ante legiones milsos docui
torusq nostroꝵ interpositis constanter preliantur.
puenatur aliꝙ̃ diũ pari contentione. de mñ ut ratio
postulabat prelii qui sustinuerant permos impetus
insidiarum ħ ipso funt superiores ꝙnullum ab in¬
bdiantibus imprudentes acceperant detrimentũ
ccedunt propius interim legiones crebriq eodecor
tempore et nostris et hostibus nuntii afferuntur
imperatorem instructis copiis adẽe. Qua xe cognita
presidio eohortiũm confisi nostri acerrime preliant᷑
ne si tardius rem gessissent uidtoris gloriam cornai¬
nicasse cum legionibus uiderent. hostes concidunt
animis atq initineribus diueesis fugam querunt
nec quicꝙͣ Nam quibus difficultatibus locor roma¬
nos claudere uoluerant his ipĩ tenebantur. Uicti tã

Expanded text:
instructa multitudo procedit peditum, quae nostros coeinstructa multitudo procedit peditum, quae nostros coegit cedere equites. Quibus celeriter subveniunt levis armaturae pedites, quos ante legiones missos docui, turmisque nostrorum interpositi constanter proeliantur. Pugnatur aliquamdiu pari contentione; deinde, ut ratio postulabat proeli, qui sustinuerant primos impetus insidiarum hoc ipso fiunt superiores, quod nullum ab insidiantibus imprudentes acceperant detrimentum. Accedunt propius interim legiones, crebrique eodem tempore et nostris et hostibus nuntii adferuntur, imperatorem instructis copiis adesse. Qua re cognita praesidio cohortium confisi nostri acerrime proeliantur, ne, si tardius rem gessissent, victoriae gloriam communicasse cum legionibus viderentur; hostes concidunt animis atque itineribus diversis fugam quaerunt. Nequiquam: nam quibus difficultatibus locorum Romanos claudere voluerant, eis ipsi tenebantur. Victi tamen
Abbreviated transcription (Latin):
gerendam non amplius patentem in omnes parte
passibus mille siluis uncdiq aut impeditissimo flumi¬
ne munitum uelut indagine hunc insidiis crecum¬
dedere. Explorato hostium consilio nostei ad preliandi
animo armisq parati cum subsequentibus legionib
nullam dimicationem recusarent. turmatim in eb
eum deuenere. quoꝵ aduentu cum sibi corbeus obla¬
tam occasionem rei gexende existimaret primus:
cum paucis se ostendit. atq in proximas tuemas im¬
petum fecit. Nostei constanter ĩ cursum sustinent
insidiatorum neq plures inunum locum conuenur
ꝙ plerunꝙ equestribus preliis cum propter aliquem
tĩmorem accidit. cum multitudine ipioꝵ detri¬
mentum accipitur cum dispositis turmis ĩ uicem
rari preliarentur: neq alaterib circumeniri suos
paterentur. erumpunt ceteri corbeo preliante et
siliuis fit magna contentione diuẽsum preliuta ꝙ
sum duitius paĩ maxte inixȩtur paulatim ex sluis

Expanded text:
gerendam non amplius patentem in omnes partes gerendam non amplius patentem in omnes partes passibus mille, silvis undique aut impeditissimo flumine munitum, velut indagine hunc insidiis circumdederunt. Explorato hostium consilio nostri ad proeliandum animo atque armis parati, cum subsequentibus legionibus nullam dimicationem recusarent, turmatim in eum locum devenerunt. Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit. Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque equestribus proeliis cum propter aliquem timorem accidit, tum multitudine ipsorum detrimentum accipitur. Cum dispositis turmis in vicem rari proeliarentur neque ab lateribus circumveniri suos paterentur, erumpunt ceteri Correo proeliante ex silvis. Fit magna contentione diversum proelium. Quod cum diutius pari Marte iniretur, paulatim ex silvis
Abbreviated transcription (Latin):
timerent ac siqui cupidius intrauerant.uix suor
ipsi priores partes animaduert̾ent: equitũ insidias
u̾iti liberam facultatem sui recipiendi bellouaeis decdi¬
re. Ita fuga timoris simul calliditatis ꝙ plena sine uli.
detrimento milia non amplius .x progressi hosteuls
munitissimo castea posuere. Inde cum sepe in sdio
quites peditesq disponerent magna detrimenti
um bellouacorum ducem fortissimoꝵ milia ex ꝑt¬
ditum delegisset entes ex omni numero mille qͦ
insidiis eo Poco collocauerat. quem in locum propt
copiam frumentiac pabuli romanos missuros suspi¬
caretur. quo cognito consilio legiones plures ꝗͣsole¬
bat educit. equĩtatumq qua consuetudine pabuli¬
toribus mittere presidio consueuerat premittit hui
inteeponit auxilia leuis armature. ip̃ẽ cum legion¬
bus ꝙ potest maximȩ appropinquat. Hostes inin¬
sidiis dispositi cum sib delegissent campum adien

Expanded text:
timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, insidias riti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt. Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt. Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta um, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam potest maxime appropinquat. Hostes in insidiis dispositi, cum sibi delegissent campum ad rem
Abbreviated transcription (Latin):
manos adinsequendum paratos uiderent neq per¬
noctare aut duitius ꝑmanere sine periculo eodem lo¬
odpossent tale consilium sui recipiendi cepere. Fasces ut
constituerant namꝙ inacie sedere gallos consuesse
superioribus comentariis .c. declaratum ẽ. per manꝰ
stramentoeꝵ ac uirgultoꝵ quorum summa erat
in castus copia inter se traditos ante aciem colloca¬
re exteemoꝵ tempore diei signo pronuntiato unox
tempore incendere. ita continens flãma copias ꝯ¬
omnes repente a conspectu texit romanoeꝵ. qui
ut accidit harbari uehementissimo ciresu refugert.
cesar et si discessum hostium animaduertẽ non po¬
terat incendiis oppositis. tamen cum id consilium
fuge causa mitũ suspicaretur legiones promouit
et adinsequendum ip̃e ueritus insidias ne forte in
ecdem laco subsistere hostis atq elicere nostros in locũ
conarer miquum tardius procedit. Fquites cum
intrare sũmum uigum et flamam densissimam

Expanded text:
manos ad insequendum paratos viderent neque permanos ad insequendum paratos viderent neque pernoctare aut diutius permanere sine periculo eodem loco possent, tale consilium sui recipiendi ceperunt. Fasces, ubi consederant namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est, per manus stramentorum ac virgultorum, quorum summa erat in castris copia, inter se traditos ante aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt. Ita continens flamma copias omnes repente a conspectu texit Romanorum. Quod ubi accidit, barbari vehementissimo cursu refugerunt. Caesar, etsi discessum hostium animadvertere non poterat incendiis oppositis, tamen id consilium cum fugae causa initum suspicaretur, legiones promovet, turmas mittit ad insequendum; ipse veritus insidias, ne forte in eodem loco subsistere hostis atque elicere nostros in locum conaretur iniquum, tardius procedit. Equites cum intrare fumum et flammam densissimam
Abbreviated transcription (Latin):
seundi difficultas celeritatem in sequendi tardare pos¬
set.atq id uigum qđ trãs paludem pene adhostium
castra pertineret mediceri ualle acastris eorum intei.¬
cisum animum auerteret. pontibus palude constrata
giones traducit. cderiterq ĩ suminam planitiem
cer puenit ꝙ̃ decliui fastigio duobus alaterib minu¬
uuatie ibi legionibus instructis adultimum iugum
orenit aciem eoloco constituit unde tormentomis
uelamhostium cun eos coniia possent. Barbari con¬
elinatuna natura loei cum dimicare recusarent
ꝗ forte romani subire collem conarentux et paulatĩ
copias distributas dimittere non possent. ne disꝑ¬
sipeeturbarentur inacie permanserunt. quor per¬
macia cnita cesar .xx. eohortibus insteuctis ca¬
trsq eolceo metatis muni castea iubet ac solutis o¬
peribus peouallo legiones instructas collocat. equites
peenatis equis instatione disponit Bellouagi cum ro¬

Expanded text:
seundi difficultas celeritatem insequendi tardare posseundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castra pertineret mediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur. Ibi legionibus instructis ad ultimum iugum pervenit aciemque eo loco constituit unde tormento missa tela in hostium cuneos conici possent. Barbari confisi loci natura, cum dimicare non recusarent, si forte Romani subire collem conarentur, paulatim copias distributas dimittere non possent, ne dispersi perturbarentur, in acie permanserunt. Quorum pertinacia cognita Caesar XX cohortibus instructis castrisque eo loco metatis muniri iubet castra. Absolutis operibus pro vallo legiones instructas collocat, equites frenatis equis in statione disponit. Bellovaci, cum Ro
Abbreviated transcription (Latin):
in solentiores. an auerso mediccri casu timidiores essent
complurib diebus iisdem casteis consumptis cum pes¬
pius accessisset legiones et gauim Trebonium legatum
cognouissent duces bellouacorum uͬti similem obselis¬
nem alesie noctu dimittunt eos quos aut etate aut u¬
ribus ⁊ inferiores aut inermes habebat imaq ueliqua
impedimenta. quoꝵ ꝑturbatum et confusum dum
explicant agmen magna enim multitudo carrorũ
ẽt expeditos sequi gallos consu euit oppressi luce copia
armatorum in suis instruunt casteis. ne prius romo¬
ni persequi se inciperent ꝗͣ longius agmen impedn¬
torum suorum processisset. At cesar neq resistentes
aggrediendos tanto collis ascensu udicabat. neq non
usq eo legiones admouendas ut discedere ex eoloco lũ
periculo barbari militibus instantibus non possent ha
cum palude impedita acastris castra diuideret q̃ traa¬

Expanded text:
imisque rebus insolentiores an adverso mediocri casu timidiores essent. imisque rebus insolentiores an adverso mediocri casu timidiores essent. Compluribus diebus isdem in castris consumptis, cum propius accessisse legiones et Gaium Trebonium legatum cognossent, duces Bellovacorum veriti similem obsessionem Alesiae noctu dimittunt eos quos aut aetate aut viribus inferiores aut inermes habebant, unaque reliqua impedimenta. Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi Gallos consuevit, oppressi luce copias armatorum pro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen impedimentorum suorum processisset. At Caesar neque resistentes adgrediendos tanto collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent. Ita, cum palude impedita a castris castra dividi videret, quae tran
Abbreviated transcription (Latin):
uti tamen consuetudine galloxu neꝙ: etatis ex¬
cusatione insuscipienda prefectura usus erat. neq
dimicari sine se uoluerat. ĩ flãmantur atq incitant᷑
hostium animi secundo prelio principe p̃fecto rhe¬
morum interfecto. nostriq detrimento admonentꝰ
diligentius exploratis locis stationes disponeee ac mo¬
deratius cedentem in sequi hostem. Non int̾mittit
interim quotidiana prelia in conspectu utrorũꝗ es
tius uniuersi paludem transissent paucisꝙ imeliũ
do interfecitis ꝑtinacius reliquam multitudinon
essent in secuti. per territi non solum hi qui aut quotim
opprimebantur aut eminus iuilnerabantur. sed et̃ qũ
longius subsidiari consueuerant turpiter refuger̃. necpi¬
us finem fuge fecere sepe amissis superioribus locis qͣ stat
incastra snorum reciperent aut non nulli pudore cohati
longius profugerent. quorum ꝑiculo sic omnes copie sut
perturbate ut uix iu dicari posset utrum ẜis minimico

Expanded text:
uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis exuti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat. Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto, nostrique detrimento admonentur diligentius exploratis locis stationes disponere ac moderatius cedentem insequi hostem. Non intermittunt interim cotidiana proelia in conspectu utrorumque casntius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfectis pertinacius reliquam multitudinem essent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprimebantur aut eminus vulnerabantur, sed etiam qui longius subsidiari consuerant, turpiter refugerunt, nec prius finem fugae fecerunt saepe amissis superioribus locis quam se aut in castra suorum reciperent, aut nonnulli pudore coacti longius profugerent. Quorum periculo sic omnes copiae sunt perturbatae ut vix iudicari posset, utrum secundis min
Abbreviated transcription (Latin):
useruorum nostris afferebat tamen stultas cogita¬
uones incitabat barbarorum atꝙ eo magis ꝙ conuꝰ
quem ꝑfectum ad auxilia geemanoꝵ accersenda
drui cum equitibus uenerat. qui tam et si numero
non amplius erant quingenti tamen germanoe
aduentu barbari nitebantur. Cȩsar cum animad¬
uerteret hostem compluxes dies castris palude et lo¬
cis natura munitis setenere neꝙ oppugnare castra eo¬
rum sine dimicatione ꝑnitiosa neq locum munitioni¬
bus claudi cuius mali sors incidit rhemis. quib ille di
es fungendi muneris obuenerat. Namꝙ hi cum repẽ¬
te hostium equites anĩ maduẽtissent. ac numero supe¬
niores paucitatem contempsissent cupidius in secu¬
ti peditib undiq sunt ciecum dati. quo facto pertur.¬
bati celerius ꝙͣ consuetudo fert equestris prelii sere¬
cepere. amisso uẽtisto principe ciuitatis prefecto e¬
quitum. Qui cum uix equo propter etatem posset

Expanded text:
ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitaac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitabat barbarorum, atque eo magis, quod Commius, quem profectum ad auxilia Germanorum arcessenda docui, cum equitibus venerat; qui, tametsi numero non amplius erant quingenti, tamen Germanorum adventu barbari nitebantur. Caesar, cum animadverteret hostem complures dies castris palude et loci natura munitis se tenere neque oppugnari castra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudi es fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac numero superiores paucitatem contempsissent, cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati. Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso Vertisco, principe civitatis, praefecto equitum; qui cum vix equo propter aetatem posset