comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tera fortasse loquiur. qmꝙͣ si hoc minus cuuli iure ꝑscriptum est le¬
ge tamen nature cõmum uire gentium sanctum est. ut nhil mortales
a diis immortalibus usu capere possint. Ueriuntamen antiqua neglige¬
mus. ȩciam ne ea negligemus quę fiunt cum maxime quȩ uidemus:
.L. pisonem quis uescit his temporib ip̃is maximũ & sanctissimũ diane
sacellum in celiculo sustulisse: Adsunt uicim eius loci. H lulti sũt eciã
in hoc ordine qui sacrificia gentilicia illo ip̃o in sacello statuto loco aini¬
uersarii factitarint. Et quęrimus dii immortales quȩ loca desiderent. qͥd
significent de quo loquantur. A sexto sarrano sanctissima sacella. suffos¬
sa. medificata. obpressa. summa demq turpitudine foedata esse nescimꝰ:
Tu meam domũ religiosam facere potiusti. Et qua mente: Quam am̃i¬
seras: Qua manu qua disturbaras: Qua uoce qua incendi iusseras:

Expanded text:
tera fortasse loquimur; quamquam hoc si minus civili iure perscriptum est, letera fortasse loquimur; quamquam hoc si minus civili iure perscriptum est, lege tamen naturae, communi iure gentium sanctum est ut nihil mortales a dis immortalibus usu capere possint. verum tamen antiqua neglegimus: etiamne ea neglegemus quae fiunt cum maxime, quae videmus? L. Pisonem quis nescit his temporibus ipsis maximum et sanctissimum Dianae sacellum in Caeliculo sustulisse? adsunt vicini eius loci; multi sunt etiam in hoc ordine qui sacrificia gentilicia illo ipso in sacello stato loco anniversaria factitarint. et quaerimus di immortales quae loca desiderent, quid significent, de quo loquantur? A Sex. Serrano sanctissima sacella suffossa, inaedificata, oppressa, summa denique turpitudine foedata esse nescimus? tu meam domum religiosam facere potuisti? qua mente? quam amiseras. qua manu? qua disturbaras. qua voce? qua incendi iusseras.
Abbreviated transcription (Latin):
cebo. Agatur modo hec res qd̾ ex eo senatus consulto quod nuper ẽ fac¬
tum referri ad nos necesse est. Habeo quę de locis religiosis uelim dice̾.
Cum de domo tua dixero in qua tamen est medificatum sacellum ut
alius fecerit. tibi tantũ modo sit demoliendum: tum uidebo num mihi ne¬
cesse sit de aliis eciam aliquid dicere. Putant enim ad me non nulli per¬
tinere. acmentarium telluris aperire. Nuper id patuisse dicunt. & ego
recordor. Nuuc sanctissimam ꝑtem ac sedem maximȩ religionis pri¬
uato dicunt uestibulo contineri. Alulta me mouent qd̃ ȩdes telluris ẽ
curationis meȩ. qd̃ is qui illud acmentariũ sustulit meani domũ pontifi
cum liberata. secundum frẽm suum udicatum esse dicebat. Alouet me
ȩtiam in hac caritate amone. sterilitate agrorum. inopia frugum. religio
telluris. & eo magis qd̃ eodem ostento telluri post illo deberi dicitur. Ue¬

Expanded text:
cebo: agatur modo haec res, quod ex eo senatus consulto quod nuper est faccebo: agatur modo haec res, quod ex eo senatus consulto quod nuper est factum referri ad vos necesse est, habeo quae de locis religiosis velim dicere. cum de domo tua dixero, in qua tamen ita est inaedificatum sacellum ut alius fecerit, tibi tantum modo sit demoliendum, tum videbo num mihi necesse sit de aliis etiam aliquid dicere. putant enim ad me non nulli pertinere magmentarium telluris aperire. nuper id patuisse dicunt, et ego recordor. nunc sanctissimam partem ac sedem maximae religionis privato dicunt vestibulo contineri. multa me movent: quod aedes telluris est curationis meae, quod is qui illud magmentarium sustulit mea domo pontificum iudicio liberata secundum fratrem suum iudicatum esse dicebat; movet me etiam in hac caritate annonae, sterilitate agrorum, inopia frugum religio telluris, et eo magis quod eodem ostento telluri postilio deberi dicitur. ve
Abbreviated transcription (Latin):
esset non repudiauit. qd̃ pessinuntẽ per scelus a te uiolatum & sacerdo¬
te sacrisq spoliatum recuperauit. ut mͥ pristina religione seruaret. qd̃
cerionias ab omi uetustate acceptas a brogitario pollui non sunt.
mauultq generum suũ munere tuo qmͣ illud fanum antiquitate re¬
ligionis caiere. Sed ut ad hec haruspicum responsa redeam ex quibus ẽ
primum de ludis. quis est qui id nõ totũ in istuis ludos predictum &
responsum esse fateatur: Sequitur de locis sacris religiosis. O ĩpu¬
tenciam miram. de mea domo dicere audes coniter uel consulibus uel¬
senatui uel collegio pontificum tuam. Ac mea quidem his trib om̃ib
iudiciis ut dixi antea. libera est. At in his ȩdibus quas tu quinto seio
equite. R. iuiro optimo per te apertissime interfecto tenes. sacellũ dico
fuisse. ara est stabulis. Hoc censores memoria multorũ firmabo at do¬

Expanded text:
esset, non repudiavit, quod Pessinuntem per scelus a te violatum et sacerdoesset, non repudiavit, quod Pessinuntem per scelus a te violatum et sacerdote sacrisque spoliatum reciperavit, ut in pristina religione servaret, quod caerimonias ab omni vetustate acceptas a Brogitaro pollui non sinit, mavultque generum suum munere tuo quam illud fanum antiquitate religionis carere. sed ut ad haec haruspicum responsa redeam, ex quibus est primum de ludis, quis est qui id non totum in istius ludos praedictum et responsum esse fateatur? sequitur de locis sacris, religiosis. O impudentiam miram! de mea domo dicere audes? committe vel consulibus velsenatui vel conlegio pontificum tuam. ac mea quidem his tribus omnibus iudiciis, ut dixi antea, liberata est; at in iis aedibus quas tu, Q. Seio, equite Romano, viro optimo, per te apertissime interfecto, tenes, sacellum dico fuisse et aras. tabulis hoc censoriis, memoria multorum firmabo ac do
Abbreviated transcription (Latin):
mus. tñ nr̃i imꝑatores maximis & periculosissimis bellis huic dee uo¬
ta facerent. eaq in ip̃o pessinunte ad illam ip̃am principem aram in illo
loco fanoq ꝑsoluerint. Qd̃ cum deiotarus religione sua castissime tuere¬
tur. quem unũ habemus in orbem terrarũ fidelissimũ huic imperio atq a¬
mantissimũ ur̃i nominis. brogitaro ut ante dixi addictum pecuma tͣ¬
didisti. Atq hunc tamen deiotarũ sepe a senatu regali nomine dignum
existimatum. clarissimorũ imperatorũ testimoniis ornatũ. tu ęciam regẽ
appellari cum brogitaro iubes. Sed alter est ex iudicio senatus per nos
pecuna brogitarus ꝑ te appellatus. Alterum putabo regem si habuerit
unde tibi soluat. qd̾ ei per singrapham credidisti. Nam cum multa re¬
gia sunt in deiotaro. tum illa maxime qd̃ tibi mĩmum nullũ dedit. qd̾
eam partem legis tuȩ quȩ congruebat cum iudicio senatus ut ip̃e rex

Expanded text:
mus, tamen nostri imperatores maximis et periculosissimis bellis huic deae vomus, tamen nostri imperatores maximis et periculosissimis bellis huic deae vota facerent, eaque in ipso Pessinunte ad illam ipsam principem aram et in illo loco fanoque persolverent. quod cum Deiotarus religione sua castissime tueretur, quem unum habemus in orbe terrarum fidelissimum huic imperio atque amantissimum nostri nominis, Brogitaro, ut ante dixi, addictum pecunia tradidisti. atque hunc tamen Deiotarum saepe a senatu regali nomine dignum existimatum, clarissimorum imperatorum testimoniis ornatum, tu etiam regem appellari cum Brogitaro iubes. sed alter est rex iudicio senatus per nos, pecunia Brogitarus per te appellatus alterum putabo regem, si habuerit unde tibi solvat quod ei per syngrapham credidisti. nam cum multa regia sunt in Deiotaro tum illa maxime, quod tibi nummum nullum dedit, quod eam partem legis tuae quae congruebat cum iudicio senatus, ut ipse rex
Abbreviated transcription (Latin):
matur nnitata. Nihil te igitur neq maiores tui conuncti cum his re¬
ligiombus. neq sacerdocium ip̃m quo est hec tota religio constituta. nec
curulis ȩdilitas quȩ maxime hant tueri religionem solet quo minus
castissimos ludos omi flagitio pollueres. decͤore maculares. scelere obliga¬
res: Sed quid ego id admiror. qui accepta pecuma pessinuntem ipsum
sedem domiciliumq matris deorum uastaris. & brogitaro gallo greco mi¬
puro homini ac nefario cuius legati te tribuno diuidere in ȩde castoris
tius operis mĩmos solebant. totum illum locũ fanumq uendideris. sacer¬
dotem ab ipsis aris puluinaribus q detraxeris. omnia illa quȩ uetustas.
quȩ ꝑse. que suri. quȩ reges onmes qui europam asiamq tenuerunt.
semper summa religione coluerũt. puerteris. Quȩ demq nr̃i maiores
tam sancta duxerunt ut cũ refertam urbem atq italiam fanorum hẽre¬

Expanded text:
matur imitata. nihil te igitur neque maiores tui coniuncti cum his rematur imitata. nihil te igitur neque maiores tui coniuncti cum his religionibus, neque sacerdotium ipsum, quo est haec tota religio constituta, neque curulis aedilitas, quae maxime hanc tueri religionem solet, permovit quo minus castissimos ludos omni flagitio pollueres, dedecore maculares, scelere obligares? sed quid ego id admiror? qui accepta pecunia Pessinuntem ipsum, sedem domiciliumque Matris deorum, vastaris, et Brogitaro Gallograeco, impuro homini ac nefario, cuius legati te tribuno dividere in aede Castoris tuis operis nummos solebant, totum illum locum fanumque vendideris, sacerdotem ab ipsis aris pulvinaribusque detraxeris, omnia illa quae vetustas, quae Persae, quae Syri, quae reges omnes qui Europam Asiamque tenuerunt semper summa religione coluerunt, perverteris; quae denique nostri maiores tam sancta duxerunt ut, cum refertam urbem atque Italiam fanorum habere
Abbreviated transcription (Latin):
facit cum athemonis aut spartaci exemplo ludos facere maluerit. qm
C aut appii cłudiorũ. Illi cum ludos facerent. seruos de cauea exire iube¬
bant tu in alteram seruos ĩmisisti. ex altera liberos eiecisti. Itaq qͥ antea
uote preconis a liberis semouebantur tuis ludis non uoce sed manu libe¬
ros a se segregabant. Nͥe hoc quidem tibi in mentem ueniebat sibillino
sacerdoti. hec sacͣ maiores nr̃os ex ur̃is liberis expetisse: si illi sunt uestri
quos tu impia mẽte conquiris. uolatis oculis legis. contaminatis mani¬
dis atregais e lac igutit uate siuatente quondam deftesa itali pinto
bello atq hambale uexata. sacra ista nr̃i maiores ascita ex phrigia ro¬
mȩ collocarunt. Quȩ uir is accepit. qui est obtimus. P. R. iudicatus
P. scipio. femina autẽ que matronarũ castissima putabatur qͥnta clau¬
dia. cuius prisqͣm illam seueritatem sacrificii mirifica tua soror existi¬

Expanded text:
facit, cum Athenionis aut Spartaci exemplo ludos facere maluerit quam facit, cum Athenionis aut Spartaci exemplo ludos facere maluerit quam C. aut Appi Claudiorum? illi cum ludos facerent, servos de cavea exire iubebant: tu in alteram servos inmisisti, ex altera liberos eiecisti. itaque qui antea voce praeconis a liberis semovebantur, tuis ludis non voce sed manu liberos a se segregabant. ne hoc quidem tibi in mentem veniebat, Sibyllino sacerdoti, haec sacra maiores nostros ex vestris libris expetisse? si illi sunt vestri quos tu impia mente conquiris, violatis oculis legis, contaminatis manibus attrectas. hac igitur vate suadente quondam, defessa Italia Punico bello atque ab Hannibale vexata, sacra ista nostri maiores adscita ex Phrygia Romae conlocarunt; quae vir is accepit qui est optimus populi Romani iudicatus, P. Scipio, femina autem quae matronarum castissima putabatur, Q. Claudia, cuius priscam illam severitatem sacrifici mirifice tua soror existi
Abbreviated transcription (Latin):
qr hoc edile seruorum megalesia fuerunt. Peri dii nimortales. Nui ma¬
gis nobiscum loqui posseris si essetis uersaremimq nobiscum. ludos eẽ pol¬
lutos designificastis ac plane dicitis: Quid magis inquinatũ. deformatũ.
peruersum. cõturbatum dici potest. qm omne seruitiũ ꝑmissu magistra¬
tus liberum in alteram scęnam ĩinissum. alteri p̃positum. ut alter con¬
sessus potestati seruorũ obiceretur. alter seruorum totus esset: Si examẽ
apium ludis in scenam uenisset. haruspices acciendos ex etruria putaremꝰ.
nos & ex etruscorum scriptis haruspices ut a seruicio caueremus mone¬
rent. Quod igitur ex aliquo diuuncto diuersoq monstro significatũ caue¬
remus. id cum ip̃m sibi monstrum est & cum in eoip̃o periculum est. ex
quo periculum portenditur non ꝑtimescenus: Istuismodi megalesia
fecit pater tius. istiusmodi patrius. Is inihi eciam generis sui mencionẽ

Expanded text:
que hoc aedile servorum Megalesia fuerunt. pro di immortales! qui maque hoc aedile servorum Megalesia fuerunt. pro di immortales! qui magis nobiscum loqui possetis, si essetis versareminique nobiscum? ludos esse pollutos significastis ac plane dicitis. quid magis inquinatum, deformatum, perversum, conturbatum dici potest quam omne servitium, permissu magistratus liberatum, in alteram scaenam inmissum, alteri praepositum, ut alter consessus potestati servorum obiceretur, alter servorum totus esset? si examen apium ludis in scaenam caveamve venisset, haruspices acciendos ex Etruria putaremus: nos ex Etruscorum scriptis haruspices ut a servitio caveremus monerent. quod igitur ex aliquo diiuncto diversoque monstro significatum caveremus, id cum ipsum sibi monstrum est, et cum in eo ipso periculum est ex quo periculum portenditur, non pertimescemus? istius modi Megalesia fecit pater tuus, istius modi patruus? is mihi etiam generis sui mentionem
Abbreviated transcription (Latin):
A lec igitur uobis hec .P. R. & scelerum indicia ostendit. & periculorũ
signa patefecit. Nam quid ego de illis ludis loquar quos in palacio uri
maior es ante templum in ip̃o matris magnȩ conspectũ megalensib fieri
celebrariq uoluerunt: qui sunt more institutisq maxime casti. sollent¬
nes religiosi quibus ludis prmiũ ante populi consessũ. senatu locũ al
tritanus iterum. Cons. ille maior dedit ut eos ludos hec lues impura pol¬
lueret. Quo si qui liber. aut spectandi aut ȩciam religionis causa ages¬
serat. manis afferebantur. Quo matrona nulla adit ꝓꝑter ium cõses¬
sumq seruorũ. Ita ludos eos quoeum religio tanta est ut ex ultinus t̃ris
uresfita in hac surbe consederat. qui uni ludi ne uerbo quidem appellantur
latino ut nocabulo ip̃o & appetita religio externa & matris magͥnę noñe
suscepta declaretur. Hos ludos serui fecerunt serui spectauerunt. Tota demi¬

Expanded text:
 haec igitur vobis, haec populo Romano et scelerum indicia ostendit et periculorum  haec igitur vobis, haec populo Romano et scelerum indicia ostendit et periculorum signa patefecit. nam quid ego de illis ludis loquar quos in Palatio nostri maiores ante templum in ipso Matris magnae conspectu Megalesibus fieri celebrarique voluerunt? qui sunt more institutisque maxime casti, sollemnes, religiosi; quibus ludis primum ante populi consessum senatui locum P. Africanus iterum consul ille maior dedit, ut eos ludos haec lues impura pollueret! quo si qui liber aut spectandi aut etiam religionis causa accesserat, manus adferebantur, quo matrona nulla adiit propter vim consessumque servorum. ita ludos eos, quorum religio tanta est ut ex ultimis terris arcessita in hac urbe consederit, qui uni ludi ne verbo quidem appellantur Latino, ut vocabulo ipso et appetita religio externa et Matris magnae nomine suscepta declaretur—hos ludos servi fecerunt, servi spectaverunt, tota deni
Abbreviated transcription (Latin):
consessu & constrictum spectaculis atq impeditũ turba & angustiis tra¬
didisset. An si ludus constitit aut tibiten repente conticuit. aut puer
ille patriuiꝰ & matrimꝰ si terzam nõ tenuit aut tensam. si lorum onn¬
sit. aut si ediliis uerbo aut simbolo aberrauit. ludi sunt non rite facti. ca¬
q errata expiantur & mentes deorũ immortaliũ ludoꝵ instauratiõẽ pla¬
cantur. Si ludi ab letitia ad metum traducti. si non int̾missi sed ꝑempti
atq sublati sunt. si ciuitati unmuerse scelere eius qui ludos ad luctũ con¬
ferre uoluit. extiterunt dies illi pro festis pene fimesti. dubitauimꝰ quos
ille fremitus nunciet ludos esse pollutos: At si uolumus ea quȩ de quoq
deo nobis tradita sunt recordari. hanc matrem magnã cuiꝰ ludi iuolati
polluti poene ad cȩdem & ad funus ciunitatis conuersi sunt. hant in quã
accepinuis agros & nemora cum quodam strepitu fremituq peragiare.

Expanded text:
tum ipso consessu et constrictum spectaculis atque impeditum turba et angustiis tratum ipso consessu et constrictum spectaculis atque impeditum turba et angustiis tradidisset. an si ludius constitit, aut tibicen repente conticuit, aut puer ille patrimus et matrimus si tensam non tenuit, si lorum omisit, aut si aedilis verbo aut simpuvio aberravit, ludi sunt non rite facti, eaque errata expiantur, et mentes deorum immortalium ludorum instauratione placantur: si ludi ab laetitia ad metum traducti, si non intermissi sed perempti atque sublati sunt, si civitati universae, scelere eius qui ludos ad luctum conferre voluit, exstiterunt dies illi pro festis paene funesti, dubitabimus quos ille fremitus nuntiet ludos esse pollutos? ac si volumus ea quae de quoque deo nobis tradita sunt recordari, hanc matrem magnam, cuius ludi violati, polluti, paene ad caedem et ad funus civitatis conversi sunt, hanc, inquam, accepimus agros et nemora cum quodam strepitu fremituque peragrare.
Abbreviated transcription (Latin):
ȩciam pro pontificum collegio inhil cuiusqͣm aut negligencia contemp¬
tum. aut scelere esse pollutum. omĩa sollempnia ac iusta ludorũ om̃ib
rebus obseruatis sũma cum cęximonia esse seruata. Quos igitur haru¬
spices ludos minus diligenter factos pollutosq ẽẽ dicunt: Eos quorum
ip̃i dii imimortales atq illa mater dea tete. ¶N. lentule ciuus ab auia
manib ẽẽt accepta spectatorem ẽẽ uoluit. Qd̃ ni tu me galesia illo die
spectare uoluisses. haud scio an iuere nobis atq his de reb iam querẽ li¬
ceret. Uis enim innumerabilis incitata ex om̃ibus uitis collecta seruorũ.
ab hoc ędili religioso repente formcibus ostiisq omĩbus in scenam signo
dato inmissa. inrupit. Tua tum tua. CN. lentule eadem uirtus fuit.
quȩ in priuato quondam tuo proauo. Te nomen imperiũ. uocem. aspectũ
impetum tuũ staus senatus equitesq romam & onnes bom sequebant᷑.

Expanded text:
etiam pro pontificum conlegio, nihil cuiusquam aut neglegentia contempetiam pro pontificum conlegio, nihil cuiusquam aut neglegentia contemptum aut scelere esse pollutum: omnia sollemnia ac iusta ludorum omnibus rebus observatis summa cum caerimonia esse servata. quos igitur haruspices ludos minus diligenter factos pollutosque esse dicunt? Eos quorum ipsi di immortales atque illa mater Idaea te,—te, Cn. Lentule, cuius abavi manibus esset accepta,—spectatorem esse voluit. quod ni tu Megalesia illo die spectare voluisses, haud scio an vivere nobis atque his de rebus iam queri non liceret. vis enim innumerabilis incitata ex omnibus vicis conlecta servorum ab hoc aedile religioso repente e fornicibus ostiisque omnibus in scaenam signo dato inmissa inrupit. tua tum, tua, Cn. Lentule, eadem virtus fuit quae in privato quondam tuo proavo; te, nomen, imperium, vocem, aspectum, impetum tuum stans senatus equitesque Romani et omnes boni sequebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
in agro propinquo & suburbano est strepitus. quidam reconditus & horri¬
bilis fremitus armorũ. Quis est ex gigantib illis quos poete ferunt bel¬
lum diis immnortalib intulisse ipuis qui hoc tam nouo tantoq motu nõ
magnum aliquid deos. P. R. premonstrare & precinere fateatur: De ea re
scriptum est postulationes ẽẽ ioui. saturno. neptimo. telluri. diis celestib
Audio quib diis uiolatis expiatio debeatur. sed hominũ que ob delicta
quęro. Ludos mimis diligenter factos. pollutosq. Quos ludos: Ce appello
lentule. tui sacerdotii sunt tense. curricula. pręcentio. ludi. libationes. epu¬
leq ludorum. uosq pontifices ad quos epulones iouis obtimi maximi si qͥd
est pretermissum aut cõmissum afferunt: quorũ de sentencia illa eadem
renouata atq instaurata cȩlebrantur. Qui sunt ludi mimis diligenter
facti. qnͣto aut quo scelere polluti : Respondebis & pro te & collegis tuis

Expanded text:
in agro propinquo et suburbano est strepitus quidam reconditus et horriin agro propinquo et suburbano est strepitus quidam reconditus et horribilis fremitus armorum. quis est ex gigantibus illis, quos poetae ferunt bellum dis immortalibus intulisse, tam impius qui hoc tam novo tantoque motu non magnum aliquid deos populo Romano praemonstrare et praecinere fateatur? de ea re scriptum est: postiliones esse Iovi, Satvrno, Neptvno, Tellvri, dis caelestibvs. audio quibus dis violatis expiatio debeatur, sed hominum quae ob delicta quaero. lvdos minvs diligenter factos pollvtosqve. quos ludos? te appello, Lentule,—tui sacerdoti sunt tensae, curricula, praecentio, ludi, libationes epulaeque ludorum,—vosque, pontifices, ad quos epulones Iovis optimi maximi, si quid est praetermissum aut commissum, adferunt, quorum de sententia illa eadem renovata atque instaurata celebrantur. qui sunt ludi minus diligenter facti, quando aut quo scelere polluti? respondebis et pro te et pro conlegis tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlum deos esse non seutiat. & ea quȩ tanta mente fiunt ut uix
quisqͣm arte ulla ordinem rerũ ac uecessitudinem ꝑsequi possit. casu
fieri putet. aut cum deoᷤ esse intellexerit non intelligat eorũ numine
panos. nec calliditate poenos. nec artib grecos. nec deniq hoc ip̃o huiꝰ
gentis ac t̾re domestico natiuo sensu italos ipsos ac latinos. sed pietate
at religione. atq hac una sapiencia qd deorum numine omĩa regi gu¬
bernariq ꝑspeximus: omnis gentis nationesq superauimꝰ. Qua re
ne plura de re minime loquar dubia. adhibete ammos & mentes ue¬
stras. non solum aures ad haruspicum uocem admouete. Qd̾ in agro
latimensi auditus est strepitu ᷤ cum fremitu. mitto haruspices. mitto
illam ueterem ab ip̃is diis mimortalib ut homimũ fania est etruriȩ¬
traditam disciplinam. Nos nonne haruspices esse possumꝰ: Exauditus

Expanded text:
in caelum, deos esse non sentiat, et ea quae tanta mente fiunt ut vix in caelum, deos esse non sentiat, et ea quae tanta mente fiunt ut vix quisquam arte ulla ordinem rerum ac necessitudinem persequi possit casu fieri putet, aut, cum deos esse intellexerit, non intellegat eorum numine llos nec calliditate Poenos nec artibus Graecos nec denique hoc ipso huius gentis ac terrae domestico nativoque sensu Italos ipsos ac Latinos, sed pietate ac religione atque hac una sapientia, quod deorum numine omnia regi gubernarique perspeximus, omnis gentis nationesque superavimus. qua re, ne plura de re minime loquar dubia, adhibete animos, et mentis vestras, non solum auris, ad haruspicum vocem admovete: qvod in agro Latiniensi avditvs est strepitvs cvm fremitv. Mitto haruspices, mitto illam veterem ab ipsis dis immortalibus, ut hominum fama est, Etrurtraditam disciplinam: nos nonne haruspices esse possumus? exauditus
Abbreviated transcription (Latin):
sint qui illorũ prudenciam nõ dicam assequi sed qnͣta fuerit ꝑspi¬
cere possint. Qui statuta solleminsq cȩrimonias pontificatu reꝵ
bene gerendarum. auctoritates augurio fatorum. ueteres predicatio¬
nes apollinis uatum libris. portentorũ explanationes. etruscorum
disciplina contineri putauerũt. Quȩ quidem tanta est. ut nr̃a me¬
moria primũ italici belli fimesta illa principia post sillam cimna¬
inq temporis extremũ poene discrimen. tum hauc recentẽ urbis
ĩflammande. delendiq imperii coniurationẽ. non obscure nobis pau¬
lo ante predixerint. Deinde si quid habui tolli eciam cognoui multa
homines doctissimos sapientisq & dixisse. & scripta deorũ immorta¬
lium numine reliquisse. quȩ qmͣqm diuinitus perscripta uideo. ta¬
men eiusmodi sunt ut ea maiores nr̃i docuisse illos. non ab illis didi¬
cisse uideantur. & enim quiᷤ est tam uecors. qui aut cum suspexit

Expanded text:
sint qui illorum prudentiam non dicam adsequi, sed quanta fuerit perspisint qui illorum prudentiam non dicam adsequi, sed quanta fuerit perspicere possint; qui statas sollemnisque caerimonias pontificatu, rerum bene gerundarum auctoritates augurio, fatorum veteres praedictiones Apollinis vatum libris, portentorum expiationes Etruscorum disciplina contineri putaverunt; quae quidem tanta est ut nostra memoria primum Italici belli funesta illa principia, post Sullani Cinnanique temporis extremum paene discrimen, tum hanc recentem urbis inflammandae delendique imperi coniurationem non obscure nobis paulo ante praedixerint. deinde, si quid habui oti, etiam cognovi multa homines doctos sapientisque et dixisse et scripta de deorum immortalium numine reliquisse; quae quamquam divinitus perscripta video, tamen eius modi sunt ut ea maiores nostri docuisse illos, non ab illis didicisse videantur. etenim quis est tam vaecors qui aut, cum suspexit
Abbreviated transcription (Latin):
bus romanis: eius esse quȩ carere me non potuisset. Ille ut opinor
ingenuit. Quid igitur relponderem quero ex eoip̃o. qui ferre me nõ¬
potest. Ale ciuem esse romanũ litterate respondissem. an tacuissem
desertum negociũ : Potest quisqmͣ uir in rebus magnis cum iui¬
dia uersatus. satis grauiter minici contumeliã sine sua laude respõ¬
tere: At ip̃e non modo respondere quicquid potest cum est lacessitꝰ.
sed ȩciam gaudet se ab amitis quid respondeat ãmoueri. Neq is sũ.¬
qui si cui forte uideor plusqͣm cȩteri qui ȩ̨que atq ego sunt occupa¬
ti. uersari in studio litterarũ his telectari. haud utar omĩno litteris
quȩ ur̃os auimos deterrent atq auocant a religione. Ego u̾o primũ
habeo auctores & magistros religionũ colendarum maiores nrõs. qͦ¬
rum mihi tanta fuisse sapiencia uidetur. ut satis suꝑq prudentes

Expanded text:
bus Romanis, eius esse quae carere me non potuisset. ille, ut opinor, bus Romanis, eius esse quae carere me non potuisset. ille, ut opinor, ingemuit. quid igitur responderem? quaero ex eo ipso qui ferre me nopotest. me civem esse Romanum? litterate respondissem. an tacuissem? desertum negotium. potest quisquam vir in rebus magnis cum invidia versatus satis graviter inimici contumeliis sine sua laude respondere? at ipse non modo respondet quidquid potest, cum est lacessitus, sed etiam gaudet se ab amicis quid respondeat admoneri. sed ququi, si cui forte videor plus quam ceteri qui aeque atque ego sunt occupati versari in studio litterarum, his delecter aut utar omnino litteris quae nostros animos deterrent atque avocant a religione. ego vero primum habeo auctores ac magistros religionum colendarum maiores nostros, quorum mihi tanta fuisse sapientia videtur ut satis superque prudentes
Abbreviated transcription (Latin):
per me aut ab aliis haberem non p̃dicarem apud uos: ne mims glo¬
riari uiderer. Sed cum sint mihi data a uobis: cum ea adtemptẽtᷤ
eius lingua. cuius ante manu euersa. Uos mibi & liberis meis mani¬
bus ur̃is reddidistis. non ego de meis sed de urĩs factis loquor. Nec
uereor ne hec mea ur̃orum beneficiorũ predicatio non grata pocius
qm arrogans uideatur. Sed qm̃ mea causa expedita est. uideamus
nunc qͥd aruspices dicant. Ego enim fateor me & magnitudine ostẽ¬
ẽẽ cõmotum. Qmꝙͣ si me tantis laborib pro cominuni salute
perfunctũ efferret aliqnͣdo ad gloriam in reputandis maledictis ho¬
nuuũ improborũ animi quidam dolor. quis non ignosceret: Uidi
enim hesterno die quẽdam murinurantẽ quem aiebant negare
ferre me posse. quia cum ab hoc eodem impurissimo parricida roga¬
rer cuius essem ciuitatis. respondi me probantib & uobis & equiti¬

Expanded text:
per me aut ab aliis haberem, non praedicarem apud vos, ne nimis gloper me aut ab aliis haberem, non praedicarem apud vos, ne nimis gloriari viderer; sed cum sint mihi data a vobis, cum ea attemptentur eius lingua cuius ante manu eversa vos mihi et liberis meis manibus vestris reddidistis, non ego de meis sed de vestris factis loquor, nec vereor ne haec mea vestrorum beneficiorum praedicatio non grata potius quam adrogans videatur. qnunc quid haruspices dicant. ego enim fateor me et magnitudine ostenur. quamquam si me tantis laboribus pro communi salute perfunctum ecferret aliquando ad gloriam in refutandis maledictis hominum improborum animi quidam dolor, quis non ignosceret? vidi enim hesterno die quendam murmurantem, quem aiebant negare ferri me posse, quia, cum ab hoc eodem impurissimo parricida rogarer cuius essem civitatis, respondi me, probantibus et vobis et equiti
Abbreviated transcription (Latin):
dari solet. Neide cum ille saxis & ignib & ferro uastitatem meis
sedib intulisset. decreuit senatus eos qui fecissent lege de ui quȩ est
in eos qui uniuersam. R.P. obpugnassent teneri. Uobis uõ referen¬
tibus O post hominũ memoriam fortissimi atq obtum consules. de¬
creuit idem senatus frequentissimꝰ qui meam domũ molasset contra
R. P. esse facturum. Nego ullo de opere publico. de monumento. de
templo. tot senatus extare consulta. quot de mea domo. Quã sena¬
tus unam post hanc urbem constitutam ex erario ȩdificandam: a põ¬
tificibus liberandam. a magistratib defendendam. a iudicib pumendã
putaret. P. ualerio pro maximis in. R .P. beneficiis data domus est
in uilla publica. at mihi in palacio restituta. Illi locus. at mihi eciã
parietes atq tectum. Illi qͣm ip̃e priuato iure tueretur. mibi qm
publice magistratus omnes defenderent. Quȩ quidem ego si aut

Expanded text:
dari solet; deinde, cum ille saxis et ignibus et ferro vastitatem meis dari solet; deinde, cum ille saxis et ignibus et ferro vastitatem meis sedibus intulisset, decrevit senatus eos qui id fecissent lege de vi, quae est in eos qui universam rem publicam oppugnassent, teneri. vobis vero referentibus, o post hominum memoriam fortissimi atque optimi consules! decrevit idem senatus frequentissimus qui meam domum violasset contra rem publicam esse facturum. nego ullo de opere publico, de monumento, de templo tot senatus exstare consulta quot de mea domo, quam senatus unam post hanc urbem constitutam ex aerario aedificandam, a pontificibus liberandam, a magistratibus defendendam, a iudicibus puniendam putarit. P. Valerio pro maximis in rem publicam beneficiis data domus est in Velia publice, at mihi in Palatio restituta; illi locus, at mihi etiam parietes atque tectum; illi quam ipse privato iure tueretur, mihi quam publice magistratus omnes defenderent. quae quidem ego si aut
Abbreviated transcription (Latin):
hac domo sentenciam dixistis. & eam religione omm liberastis: aut sena¬
tus ip̃e iudicabit qui uno illo solo antistite sacrorũ dissenciente frequẽ¬
tissimus antea iudicauit. aut id quod certe fiet ad pontifices reicietur
quorum auctoritati. fidei. prudentię. maiores nr̃i sacra. religionesq &
priuatas & publicas cõmendarunt. Quid ergo hi possunt aliud iudi
iure auctoritatis. iure mancipi. iure nexi. nego esse ullam domũ aliam
priuato eodem quoq obtima lege. publico uero oni precipuo & huma¬
no & diuino uire munitam. Quȩ primũ edificatur ex auctoritate
senatus. pecuma publica. Pemde contra uim nefariam huiꝰ gladiato¬
ris. tot senati consultis munita atq septa est. Primũ negociũ istem
magistratib est datum anno superiore. ut curarent. ut sine ui edifi¬
care mihi liceret. quib in maximis ꝑitulis uniuersa. R.P. cõmen¬

Expanded text:
hac domo sententiam dixistis et eam religione omni liberastis, aut senahac domo sententiam dixistis et eam religione omni liberastis, aut senatus ipse iudicabit, qui uno illo solo antistite sacrorum dissentiente frequentissimus antea iudicavit, aut,—id quod certe fiet,—ad pontifices reicietur, quorum auctoritati fidei prudentiae maiores nostri sacra religionesque et privatas et publicas commendarunt. quid ergo ii possunt aliud iudiciure auctoritatis, iure mancipi, iure nexi: nego esse ullam domum aliam privato eodem quo quae optima lege, publico vero omni praecipuo et humano et divino iure munitam; quae primum aedificatur ex auctoritate senatus pecunia publica, deinde contra vim nefariam huius gladiatoris tot senati consultis munita atque saepta est. primum negotium isdem magistratibus est datum anno superiore, ut curarent ut sine vi aedificare mihi liceret, quibus in maximis periculis universa res publica commen
Abbreviated transcription (Latin):
ligionis explanacio uel ab uno pontifice perito recte fieri potest. qd̃ idem in
iudicio capitis duorum atq inquũ est. Tamen sic reperietis frequentes
pontifices de mea domo quã uinqͣm de cerioniis uirgniũ iudicasse. Poste¬
ro die frequentissimus senatus. te consule designato lentule. sentenciȩ
principe.P. lentulo &.Q. metello Cons. referentib statuit. cũ om̃s
pontifices qui erant huius ordinis adessent. cumq alii qui honorib. P.
R. antecedebant multa de collegii iudicio uerba fecissent. omnesq idem
scribendo adessent. domũ meam uidicio pontificum religione liberatã uide¬
ri. De hoc igitur loco sacro potissimum uidentur aurułpices dicere. qui
locus solus ex priuatis locis omib hoc precipue iuiris habet. ut ab ipsis
qui sacris piesunt. sacer non esse iudicatus sit. Uerum referte. qd ex
senatus consulto facere debetis. Aut uobis cognicio dabitur qui primi de

Expanded text:
ligionis explanatio vel ab uno pontifice perito recte fieri potest quod idem in ligionis explanatio vel ab uno pontifice perito recte fieri potest quod idem in iudicio capitis durum atque iniquum est, tamen sic reperietis, frequentiores pontifices de mea domo quam umquam de caerimoniis virginum iudicasse. postero die frequentissimus senatus te consule designato, Lentule, sententiae principe, P. Lentulo et Q. Metello consulibus referentibus statuit, cum omnes pontifices qui erant huius ordinis adessent, cumque alii qui honoribus populi Romani antecedebant multa de conlegi iudicio verba fecissent, omnesque idem scribendo adessent, domum meam iudicio pontificum religione liberatam videri. de hoc igitur loco sacro potissimum videntur haruspices dicere, qui locus solus ex privatis locis omnibus hoc praecipue iuris habet, ut ab ipsis qui sacris praesunt sacer non esse iudicatus sit? verum referte, quod ex senatus consulto facere debetis. aut vobis cognitio dabitur, qui primi de
Abbreviated transcription (Latin):
satis sauctum. satis augustum. satis religiosum esse uisum est. At uero
meam domũ .P. lentulus Cons. & pontifex .P. Seruilius. M. lucullus. Q
metellus. Al. glabrio. M. messala. L. lentulus. flamen martialis. P. gal¬
ba. Q. metellus. Scipio fannius. Al. lepidus. L. claudius. rex sacrorum.
M. Scaurus. M. crassus. C curio. Sex. cesar. flamen quirinalisq Corne¬
lius. P. albinomanusq tenerent uis. Dontifices minores causa cognita
duob locis dicta. maxnua frequentia amplissimorũ ac sapientissimor ciui¬
um. adstante omi religione. una mente omnes liberauerunt. Nego umꝙͣ
post sacra constituta quorum eadem est antiquitas quȩ ip̃ius urbis ulla de
re ne de capite quidem uirgiũ uestalium tam frequens collegiũ iudicasse.
qmͣqm ad facinoris disquisicionẽ interest adesse qm plurimos. Ita ẽ enĩ
interpretatio illa pontificum. ut idem potestatem habeant iudicum. Re¬

Expanded text:
satis sanctum, satis augustum, satis religiosum esse visum est. at vero satis sanctum, satis augustum, satis religiosum esse visum est. at vero meam domum P. Lentulus, consul et pontifex, P. Servilius, M. Lucullus, Q. Metellus, M'. Glabrio, M. Messalla, L. Lentulus, flamen Martialis, P. Galba, Q. Metellus Scipio, C. Fannius, M. Lepidus, L. Claudius rex sacrorum, M. Scaurus, M. Crassus, C. Curio, Sex. Caesar flamen Quirinalis, Q. Cornelius, P. Albinovanus, Q. Terentius, pontifices minores, causa cognita, duobus locis dicta, maxima frequentia amplissimorum ac sapientissimorum civium adstante, omni religione una mente omnes liberaverunt. nego umquam post sacra constituta, quorum eadem est antiquitas quae ipsius urbis, ulla de re, ne de capite quidem virginum Vestalium, tam frequens conlegium iudicasse. quamquam ad facinoris disquisitionem interest adesse quam plurimos ita est enim interpretatio illa pontificum, ut eidem potestatem habeant iudicum, re
Abbreviated transcription (Latin):
.P. R. cuius est sumia potestas ouñum rerum comiciis centuriatis om¬
niũ ętatum ordinũq suffragiis eodem iure esse iussit. quo fuisset. Post
ca uo. P.C. non quo dubia res ẽẽt. sed ut huic furiȩ si diucuis in hac ur¬
be qm debere cuperet maneret. uox interdiceretur. decreuistis ut de mea¬
rum ȩdium religione ad pontificum collegium referretur. Quȩ tãta
religio est qua in ur̃is dubitacionibr atq mñ maxiius supsticionib uinꝰ¬
P. Seruilii. C. Al. luculli responso ac uerbo liberemur: De sacris publi¬
cis. de ludis maxiniis. de deorum penatiũ uesteq matris cerimoniis. de illo
ip̃o sacrificio quod fit pro salute. P .R. qd̾ post romam conditam huius
uinꝰ casti tutoris religionum scelere molatum est quod tres pontifices sta¬
tuissent idem per. P. R. semper senatui semper ip̃is diis inimortalibus

Expanded text:
populus Romanus, cuius est summa potestas omnium rerum, comitiis centuriatis ompopulus Romanus, cuius est summa potestas omnium rerum, comitiis centuriatis omnium aetatum ordinumque suffragiis eodem iure esse iussit quo fuisset; postea vos, patres conscripti, non quo dubia res esset, sed ut huic furiae, si diutius in hac urbe quam delere cuperet maneret, vox interdiceretur, decrevistis ut de mearum aedium religione ad pontificum conlegium referretur. quae tanta religio est qua non in nostris dubitationibus atque in maximis superstitionibus unP. Servili aut M. Luculli responso ac verbo liberemur? de sacris publicis, de ludis maximis, de deorum penatium Vestaeque matris caerimoniis, de illo ipso sacrificio quod fit pro salute populi Romani, quod post Romam conditam huius unius casti tutoris religionum scelere violatum est, quod tres pontifices statuissent, id semper populo Romano, semper senatui, semper ipsis dis immortalibus
Abbreviated transcription (Latin):
moneri. Sed primũ expiabo religionem edium mearũ. si id facere ac sine
cuiusqͣm dubitatione potero. Sm scrupulꝰ temussimus residere aliquis
uidebitur. non mͦ pacienti. sed ęciam libenti animo portentis deorũ mm¬
mortalium religiomiq parebo. Sed quę tandem est in hac urbe tanta
domus ab ista suspicione religionis tam uatua atq pura: Qmꝙͣ ur̃ę
tamen una mea domus iudiciis om̃ib liberata in hac urbe sola est. Te
enim appello lentule & te philippe ex hoc auruspicum responso decreuit se¬
natus ut de locis sacris religiosis ad hunc ordinem referretis. Potestis ne
referre de mea domo quȩ ut dixi sola in hac urbe omi religioni omĩbus
iudiciis liberata est: Qmͣ primũ immitus ip̃e in illa tempestate ac no¬
cte.R. P. cum cetera scelera stilo illo impuro Sex. clodii ore tincto con¬
scripsisset. ne una quidem attigit littera religionis. Deinde eandẽ domũ

Expanded text:
moneri. sed primum expiabo religionem aedium mearum, si id facere vere ac sine moneri. sed primum expiabo religionem aedium mearum, si id facere vere ac sine cuiusquam dubitatione potero; sin scrupulus tenuissimus residere alicui videbitur, non modo patienti sed etiam libenti animo portentis deorum immortalium religionique parebo. sed quae tandem est in hac urbe tanta domus ab ista suspicione religionis tam vacua atque pura? quamquam vtamen una mea domus iudiciis omnibus liberata in hac urbe sola est. te enim appello, Lentule, et te, Philippe. ex hoc haruspicum responso decrevit senatus ut de locis sacris religiosis ad hunc ordinem referretis. potestisne referre de mea domo, quae, ut dixi, sola in hac urbe omni religione omnibus iudiciis liberata est? quam primum inimicus ipse in illa tempestate ac nocte rei publicae, cum cetera scelera stilo illo impuro Sex. Clodi ore tincto conscripsisset, ne una quidem attigit littera religionis; deinde eandem domum
Abbreviated transcription (Latin):
gicio stuproq iuolarit. in contione de religionib neglectis conqueri. Itaq
uunc proxima concio eius expectatur de pudicicia. Quid enim int̾est
utrum ab altarib religiosissimis fugatus. de sacris & religionib conq̃rat᷑.
au ex suorum cubiculo egressus pudorem pudiciciamq defendat: Respon¬
sum aruspicum hoc recens de fremitu in concione recitauit. In quo cũ
aliis multis scriptum eciam illud est. id quod audistis loca sacra & reli¬
giosa profana haberi. In ea causa esse dixit domũ meam a religiosissimo
sacerdote. P. clodio consetratam. Gaudeo mihi de toto hoc ostento. quod
haud scio an grauissimũ multis his annis huic ordim nunciatũ sit. datam
non modo iustam sed eciam necessariam causam esse dicendi. Reperietis
enim ex hoc toto prodigio atq responso: nos de istuis scelere ac furore ac
de impendentib periculis maximis ꝓpe iam uoce iouis obtimi maxumi ꝓ¬

Expanded text:
gitio stuproque violarit, in contione de religionibus neglectis conqueri. itaque gitio stuproque violarit, in contione de religionibus neglectis conqueri. itaque nunc proxima contio eius exspectatur de pudicitia. quid enim interest utrum ab altaribus religiosissimis fugatus de sacris et religionibus conqueratur, an ex sororum cubiculo egressus pudorem pudicitiamque defendat? responsum haruspicum hoc recens de fremitu in contione recitavit, in quo cum aliis multis scriptum etiam illud est, id quod audistis, loca sacra et religiosa profana haberi: in ea causa esse dixit domum meam a religiosissimo sacerdote, P. Clodio, consecratam. gaudeo mihi de toto hoc ostento, quod haud scio an gravissimum multis his annis huic ordini nuntiatum sit, datam non modo iustam sed etiam necessariam causam esse dicendi; reperietis enim ex hoc toto prodigio atque responso nos de istius scelere ac furore ac de impendentibus periculis maximis prope iam voce Iovis optimi maximi prae
Abbreviated transcription (Latin):
sterno die cum mihi stanti tacens minaretur. uoce tantũ attigi legum
micium & uidicii: Consedit ille: conticui. Diem dixisset ut fecerat
fecissem ut ei statim tercius a pretore dies diceretur. Atq hoc sic mode¬
retur & cogitet si contentus sit his scelerib quȩ cõmisit. esse iam con¬
secratum milomi. Si qd̾ in me telum intenderit. statim me ẽẽ arrepturũ
quę est ad me tota delata. Cuius contionis primũ unuersũ argumẽ¬
tum sententiamq audite. Cum riseritis impudenciã hominis: tum a
me de tota contione audietis. De religionibus sacris & cerimoniis est
niolari. pollui questus est. Non mirum. si hoc nobis ridiculum uidet᷑.
Aciam sua concio risit hominem. quomi᷑ ip̃e gloriari solet ducentis cõfixũ
eum qui puluinarib bone deȩ stuprum intulerit᷑. eaq sacra quȩ uiri ocu¬
lis ne imprudentis quidem aspici fas est non solum aspectu uirili s fla¬

Expanded text:
sterno die cum mihi stanti tacens minaretur, voce tantum attigi legum sterno die cum mihi stanti tacens minaretur, voce tantum attigi legum initium et iudici. consedit ille: conticui. diem dixisset, ut iecerat: fecissem ut ei statim tertius a praetore dies diceretur. atque hoc sic moderetur et cogitet, si contentus sit iis sceleribus quae commisit, esse se iam consecratum Miloni: si quod in me telum intenderit, statim me esse arrepturum quae est ad me tota delata; cuius contionis primum universum argumentum sententiamque audite; cum riseritis impudentiam hominis, tum a me de tota contione audietis. de religionibus sacris et caerimoniis est t religiones neglegi violari pollui questus est! non mirum si hoc vobis ridiculum videtur: etiam sua contio risit hominem, quo modo ipse gloriari solet, ducentis confixum eum qui pulvinaribus bonae deae stuprum intulerit, eaque sacra quae viri oculis ne imprudentis quidem aspici fas est non solum aspectu virili sed fla
Abbreviated transcription (Latin):
ad illam pestem comprimendam extinguendã funditus delendam natus
esse uidetur. & quasi diumo munere donatus. R. P. Solus ille cognouit.
quemadmodũ armatum ciuem qui iam pedib. qui ferro alios fugaret.
alios domi contineret. qui urbem totamq curiam. qui forum. qui tẽpla
onña cede incendiisq terreret. non mͦ uinci. uerum ȩciam uincere oportẽt.
Nuic ego & tali ita de me ac de patria merito uiro. nũqͣmͣ mea uolũtate
preripiam. eum prȩsertim reum cuius ille inimicicias non solum susce¬
perit ꝓpter salutem meã. uerum eciam adpetiuit. Sed si ęciam nunc
iulaqueatus iam oim̃um leguni periculis. mretitus odio bonoꝵ om̃ium.
expectatione supplicii iam non duiturna implicatus. ferretur tamen hȩ¬
sitans & in me impetum impeditus facere conabitur. resistam. & aut cõ¬
cedente aut eciam adiuuante milone: eius conatum refutabo. Uelut he¬

Expanded text:
ad illam pestem comprimendam, exstinguendam, funditus delendam natus ad illam pestem comprimendam, exstinguendam, funditus delendam natus esse videtur et quasi divino munere donatus rei publicae. solus ille cognovit quem ad modum armatum civem, qui lapidibus, qui ferro alios fugaret, alios domi contineret, qui urbem totam, qui curiam, qui forum, qui templa omnia caede incendiisque terreret, non modo vinci verum etiam vinciri oporteret. huic ego et tali et ita de me ac de patria merito viro numquam mea voluntate praeripiam eum praesertim reum cuius ille inimicitias non solum suscepit propter salutem meam, verum etiam adpetivit. sed si etiam nunc inlaqueatus iam omnium legum periculis, inretitus odio bonorum omnium, exspectatione supplici iam non diuturna implicatus, feretur tamen haesitans et in me impetum impeditus facere conabitur, resistam et aut concedente aut etiam adiuvante Milone eius conatum refutabo: velut he
Abbreviated transcription (Latin):
aninio. quo eciam meus familiaris catilina si uicisset fuisset. Itaq
eum nũqͣm a me ẽẽ accusandum putaui nõ plus qmͣ stipitem illum
qui quorum hominũ esset nesciremꝰ. insi se ligurem ip̃e esse diceret.
Quid enim hunc persequar pecudem ac beluam pabulum immicorũ
meorum & a glande corruptum: Qui si sensit quo se scelere deũxe¬
rit. non dubito quin sit miserrimꝰ. Sin autem id non uidet. periculũ
est ne se stuporis extusatione defendat. Accedit ęciam qd̃ expectatione
uidetur. Cui me p̃ripere desponsam iam & destinatam laudem. cum ip̃e
eius oꝑa & dignitatem & salutem recuperarim. ualde est iiquũ. Et¬
enim ut.P. ille scipio natus mihi udetur ad interitũ exitiũq cartha¬
gins. qui illam a multis imperatorib obsessam. obpugnatã. labefactã.
pene captam aliqnͣdo. quasi fatali aduentu solus euertit. sic .I. anuus

Expanded text:
animo quo etiam eius familiaris Catilina, si vicisset, fuisset. itaque animo quo etiam eius familiaris Catilina, si vicisset, fuisset. itaque eum numquam a me esse accusandum putavi, non plus quam stipitem illum qui quorum hominum esset nesciremus, nisi se Ligurem ipse esse diceret. quid enim hunc persequar, pecudem ac beluam, pabulo inimicorum meorum et glande corruptum? qui si sensit quo se scelere devinxerit, non dubito quin sit miserrimus; sin autem id non videt, periculum est ne se stuporis excusatione defendat. accedit etiam quod exspectationevidetur; cui me praeripere desponsam iam et destinatam laudem, cum ipse eius opera et dignitatem et salutem reciperarim, valde est iniquum. etenim ut P. ille Scipio natus mihi videtur ad interitum exitiumque Carthaginis, qui illam a multis imperatoribus obsessam, oppugnatam, labefactam, paene captam aliquando quasi fatali adventu solus evertit, sic T. Annius
Abbreviated transcription (Latin):
q omĩum bonorũ dolor postulauit. In clodium uõ non est hodie me¬
um maus odiũ qmͣ illo die fuit. cum illum ambustũ religiosissimis
ignibus cognoui. muliebri ornatu ex incesto stupro atq ex domo pon¬
tificis maximi emissum. Tum inqmͣ tum uidi ac multo ante ꝓspexi.
qnͣta tempestas excitaretur. qnͣta impenderet procella. R.P. Uidebam
illud scelus tam importunũ. audaciam tam ĩmanem adulescentis fu¬
rentis nobilis uulnerati nõ posse arteri ocii finib. erupturũ illud ma¬
lum aliqnͣdo si impunitum fuisset ad ꝑniciem ciuitatis. Nõ mul¬
tum nuhi sane post ad odium accessit. Nihil enim contra me fecit
odio mei. sed odio seueritatis. odio. R. P. Non me magis uiolauit
qͣm senatum. qͣm equites romanos. qmͣ omnes bonos. qmͣ italiã cuuc¬
tam. NIon temq in me sceleracior fuit. qm̃ in ip̃os deos ĩortales.
Eenim illos eo scelere iuolauit. quo nemo antea in me fuit eodem

Expanded text:
que omnium bonorum dolor postulavit. in Clodium vero non est hodie meque omnium bonorum dolor postulavit. in Clodium vero non est hodie meum maius odium quam illo die fuit cum illum ambustum religiosissimis ignibus cognovi muliebri ornatu ex incesto stupro atque ex domo pontificis maximi emissum. tum, inquam, tum vidi ac multo ante prospexi quanta tempestas excitaretur, quanta impenderet procella rei publicae. videbam illud scelus tam importunum, audaciam tam immanem adulescentis furentis, nobilis, vulnerati non posse arceri oti finibus: erupturum illud malum aliquando, si impunitum fuisset, ad perniciem civitatis. non multum mihi sane post ad odium accessit. nihil enim contra me fecit odio mei, sed odio severitatis, odio dignitatis, odio rei publicae: non me magis violavit quam senatum, quam equites Romanos, quam omnis bonos, quam Italiam cunctam: non denique in me sceleratior fuit quam in ipsos deos immortalis. etenim illos eo scelere violavit quo nemo antea: in me fuit eodem