comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtib uibe obsidione c̾cũdata mut¬
tis diebus undiq sũma uͥtute de¬
iierit᷑ noua ⁊ exquisita machiã¬
regis ꝑ speritatis effectũ nõ obti¬
muit qnia ⁊ loci facies nõ facile p᷑¬
bebat accessum Et pagunorũ¬
normanoꝵ ualida maꝰ qr pro

Expanded text:
partibus urbe obsidione circumdata, multis diebus undique summa virtute dimicatur, et nova et exquisita machinaregis prosperitatis effectum non obtinuit, quia et loci facies non facilem praebebat accessum, et paganorum valida manus, quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ex illa ꝑte illa uaillis ⁊ Riuulꝰ
fuus usq dũ Reuertitur ꝑ creuarth
ad coerdinou ⁊ ueuit ꝑ lãdam diunt¬
tens martiris sergni inoastiũ ad
siuistriã ⁊ trũsit in ualle q̃ uadu
subtus castelcion usq in blanet
ex alia ꝑte fecit ip̃e Rex finẽusu¬
pradicti mõtis Radice per mediũ
laende usq in Riuulo qui ueuit qr̃
durachgueseã sicut occuris usi¬
in bilanet siue cẽsu sine lluto fie̾
heditate ulliꝰ hoĩs sub celo uͦ scõ
suluatori Ita trado ego salomõ
ut nulla lis si cĩplius de hac
tra Qui hoc dissepare uoluerit

Expanded text:
lla parte, illa vallis et rivulus finis usque dum revertitur per Crenarth ad Caerdivon, et venit per landam, dimittens martiris Sergii monasterium ad sinistram, et transit in valle que vadit subtus Castel Cran usque in Blauet, ex alia parte; fecit ipse rex finem a supradicti montis radice per medium landa sic usque in rivulo qui venit quasi diurth Gnescam sicut currit usque Blauet, sine censu, sine tributo, sine hereditate ullius hominis sub caelo nisi Sancto Salvatori, ita trado, ego Salomon, ut nulla lis sit amplius de hac terra qui hoc disseparare voluerit,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ moãstiolũ in maũ lifiot licot
ubbĩs ⁊ cõfessus ẽ se nõ eẽ herede
Ilłiꝰ ꝑi nõ eẽ Recta finẽ quẽ fec̾t
in peuret Postea Ro Rogatu sup̃¬
sicut uadit uia publica ad ucterũ¬

Expanded text:
oc abbatis, et confessus est se non esse heredem illius et non esse rectum finem quam fecerat in Penret. Postea vero, rogatu suprsicut vadit via publica ad accer
Abbreviated transcription (Latin):
oĩpotentẽ deũ ut sicute Recte
fidei uãs agcõnem pie ꝯcessis
Ita quoit bone aꝑationis begꝰ¬
mis largiatur effectũ de ccto
tis ⁊ ĩ locis illoꝵ aliis subroga¬
tis pĩs diligẽte in archus
oĩpotẽtis dei miszatõne desiui¬

Expanded text:
ipotentem Deum, ut sicuti rectae fidei agnitionem pie concessit, ita quoque bonae operationis benignus largiatur effectum. De caetectis et in locis illorum aliis subrogatis episcopis, diligenter in archivis omnipotentis Dei miseratione des
Abbreviated transcription (Latin):
gram adeo t lue cor subluta¬
tis Mustrare dignatus ẽ ut
nuto ꝑ sapiẽtie tue fulgore
ubi hĩses nõ iõ occideus sea
oriens hr̃atur Ortus enĩ est

Expanded text:
am adeo tuae cor sublimitatis illustrare dignatus est, ut merito pro sapientiae tuae fulgore ubi habitas, non jam occidens, sed oriens habeatur. Ortus enim est
Abbreviated transcription (Latin):
isᵈ ẽ sitũ in plelie elegerut q dedit
Rethumoret pbr̃ sc̃e saluatori Et
de fine ꝙͣ fecãt in t̾ra scĩ sulnatoris
id ẽ fossata per laudã peniet cõt
uolũtatem moãchoꝵ ille malus
sup̃dictꝰ alsũd tirãnus ꝑ suam
monio abbatẽ ad Rõmoe p̾ncipẽ
necͫ ⁊ ad filiũ eius clisroe accue¬
factus in sua ꝑduramt Rappina
atq malicia postea auit Ricar¬
dus abbas cũ moãchis suis illã
ac uenabilẽ pͥncipẽ salomonem
pũtibuo maxia ex ꝑtẽ tocius
etãnie nobilib uiris suꝑ hac
ĩmuca sup̃ dictũ Ricardũ Rapint
postea successor p̾dicti abbĩs ue¬
uerabił abbas liosot Iterũ de hac
ipa cã supdictũ afflictũ ad sa¬
lomionẽ fincipe accufunt wed¬

Expanded text:
st situm in plebe Clegeruc, quod dedit Rethuuoret presbyter Sancto Salvatori, et de fine quam fecerat in terra Sancti Salvatoris, id est, fossata per landam Penret contra voluntatem monachorum. Ille malus supradictus Alfrit tirannus, per suam uuoiono abbate ad Nominoe principem necnon et ad filium ejus Erispoe accusatus, in sua perduravit rapina atque malicia. Postea autem Ritcandus abbas cum monachis suis illum ad venerabilem principem Salomonem, presentibus maxima ex parte totius Britannię nobilibus viris, super ac inimica supradictum Ritcandum rapuit. Postea successor predicti abbatis, venerabilis abbas Liosic, iterum de hac ipsa causa supradictum Alfritum ad Salom
Abbreviated transcription (Latin):
ea ipiꝰ Regnũ obtunorũt ⁊ int̾ se
diuiserũt ⁊ in ip̃a diuisione duni
dia pars plebestastel ceaditĩ ꝑte
guriiant postea cã oiõnis uenit
gurument ad moassiũ stĩ saluators
ꝑte sc̃o simatori ⁊ sc̃o maxc̃tio et
moãchis ibidem deo smetibus et
in ip̃o moãsti̾o plebislan die lł

Expanded text:
 obtinuerunt et inter se diviserunt; et in ipsa divisione, dimidia altera pars Plebis Castel cecidit in parte Guruuant. Postea, causa orationis, venit Uuruuant ad monasterium Sancti Salvatoris, parte Sancto Salvatori et Sancto Maxencio et monachis ibidem Deo servientibus; etin ipso monasterio Plebis Lan, die kal.
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾ Redemptionẽ plĩmã ucladis
suꝑsticib collatũ ẽ Etuibus
pactis cenobiũ insularũ cuiꝰ
supͣ mẽinmꝰ natalicio aplõꝵ
prtri ⁊ pauli stuphis adeũt ua¬
stant ĩcendũt Qios ex tñt pͥter
intestinos usq in p̾sentem deec¬
ante dcl̃i Regis ãnũ nullo ꝓpri¬
quatore ut pote studiis in duisa
exͣneos hostes assidue patip¬

Expanded text:
mptionem plurimum a cladis superstitibus collatum est. Quibus peractis, coenobium Insunarum, cujus supra meminimus, natalicio apostolorum Petri et Pauli, scaphis adeunt, vastant, incendunt. Quos extunc, preter intestinos, usque in presentem interdicti regis annum, nullo propugnatore, utpote studiis in diversa externos hostes assidue pati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcucii ⁊ ꝓ faice ẜ metrice cõpo¬
sitã unitãq sci leodegarii aur̃is
cõtinolẽ Excepłis aliis dons q̃ unte
nũ uederam id ẽ altare ex argẽto au¬
roq paratũ Iꝑt crucẽ urgẽteã ex
natoris ex auro optimo ⁊ hẽmis coo¬
rẽ ex nuro ẜ gẽnus cooptã ¶Et dica
uestiuẽta sucdotalia ⁊ ꝓpͥura p̾ciosa

Expanded text:
xencii et prosaice et metrice compositam vitamque sancti Leodegarii martiris continentem; exceptis aliis donis quę ante jam dederam, id est, altare ex argento auroque paratum, et crucem argenteam ex vatoris ex auro obtimo et gemmis coorem ex auro et gemmis coopertam; et duo vesti
Abbreviated transcription (Latin):
latis Salomio gra deito¬
cius b̾tũme magneq ꝑtis gal
totoq clero Necuõ eciã coĩtibus ie¬
terisqz nobilissuus ducibus for¬
dictioni subditis Qnomio ͦ ueuã¬
bilis Ricardus abbas cũ a̾quib
ex suis moãchis oĩ tñ ceteroꝵ
moachoꝵ peticõnem deffereus
nr̃a adierit pũciã in moãst̾io
neo qd ẽ in plobe lan ubi ego
mntea unã aulã hũi Sed Infs¬
stantibus normanis Cõmoion ab

Expanded text:
atis, Salomon, gratia Dei, totius Britanniae magneque partis Galltotoque clero necnon etiam comitibus ceterisque nobilissimis ducibus forditioni subditis, quomodo venerabilis Ritcandus abbas cum aliquibus emonachorum peticionem deferens, nostram adierit presenciam, in monasterio meo quod est in plebe Lan, ubi ego antea meam aulam habui, sed infestantibus Normannis, Conuuoion abb
Abbreviated transcription (Latin):
cilicio tegebat᷑ Destiũtis quoꝙ
aforis nͭ młtimõĩs uilib nͨ p̾cie¬
sis scd mediocłius ne forte huã¬
narũ Repũ laudũ blãdiretur
fomẽtis pd ⁊ muscipula et̾ue
dãpuatõnis Induebaturm¬

Expanded text:
cilicio tegebatur, vestimentis quoque a foris nec multimodis vilibus, nec pretiosis, sed mediocribus; ne forte humanarum laudum blandiretur fomentis, quod est muscipula aeternae damnationis, induebatur
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dctõ antistite intra ecclĩam gla¬
extra ecclĩam alios peĩtus ple¬
rosi eciã suꝑ ipam tẽpli ara
Iustar hostie trucidãt Reliquos
ꝟo noctis crepusiulo secũ addu¬
cũt Classiq ĩpouũt Quis ꝓch
dolor allius diei dãpinẽ expłi¬
care isus explicãdo alac̾ius
ualrat tẽperare quãdo mortua¬
uũ matrũ conorẽ ꝓ lacte sugi

Expanded text:
praedicto antistite intra ecclesiam glaintra ecclesiam, alios penitus, plerosque autem supra ipsam templi aram, instar hostiae, trucidant; reliquos vero noctis crepusculo secum abducunt classique imponunt. Quis, pro dolor ! illius diei dolorem explicare, quis explicando a lacrimis valeat temperare, quando mortuarum matrum cruorem pro la
Abbreviated transcription (Latin):
las nõ solũ ex uicuus Regioĩb
et uitis ymo eciã ex ꝓculpoĩtis
urbib ãtraxerat  conẽtes ius
menia hostem c̾latim cũcti ad
in urbe nobilius ⁊ pulcus erat
ut pote ignari c̾tanũs cõcurũt
Obscecratis is hostiis edis solum
qᵈ suꝑerat celieus auxiliũ ãxie
flagitabãt At gentiles effractis
hostiis seuestieit ꝓpulsis templũ
fenaliter irrũpunt nibellem ꝑit̾¬

Expanded text:
as, non solum ex vicinis regionibus et vicis, sed etiam ex procul positis urbibus attraxerat, cernentes inter menia hostem, certatim cuncti ad  Pauli, quod in urbe nobilius et pulchrius erat, utpote ignari certaminis concurrunt, obseratisque hostiis edis, solum quod supererat coelitus auxilium anxie flagitabant. At gentiles, effractis hostiis fenestrisque propulsis, templum feraliter irrumpunt, imbellem
Abbreviated transcription (Latin):
de frandare E nb patratis
sãbertus diu exoplato potitur
uoto nõ di Nã exortus utusq
suuł̃tatib idem mox ab urbe
ac Regione pellitur Trigĩta
aũt post h clapsis diebus mẽse
Iuuii Normauoꝵ ferox naco
et ultimos acqͥtanie fines¬
uł qr in occidiũ m̾git᷑ occea¬
nĩ Ingrediũt demde zefiro

Expanded text:
patratis, Lambertus exoptato diu potitur voto, non diu, nam exortis utrinque simultatibus, idem mox urbe ac regione pellitur. Triginta autem post haec elapsis diebus, mense junio, Normannorum ferox natio, et ultimos Aquitaniae fines in occiduum mergitur Oceanum, ingre
Abbreviated transcription (Latin):
designamꝰ Ita ut ab hodierua
die ⁊ ĩ Reliquũ ibidẽ Iure ꝑpetuo
subdite cũ oĩbus sibi lebus ꝑtiue¬
tibus desinãt siue a̾cmiꝰ ĩpulsio¬
nis repeticõne Qne p̾fate res
sũt site in papo paro cõstãtino
ĩterritorio auꝰ uocabulũ ẽ uilla
Canabiatꝰ Quod totũ ⁊ adĩte¬
grũ ficut ap̃niͦ cũ om̃ibus suis
epẽdenciis molulib ⁊ ĩmobilĩ¬
bus q̃sitũ ⁊ adqͥrendũ nua¬

Expanded text:
designamus, ita ut, ab hodierna die et in reliquum ibidem jure perpetuo subditae, cum omnibus sibi pertinentibus deserviant sine alicujus impulsionis repetitione. Quae praefatae res sunt sitae in pago Constantino, in territorio cujus vocabulum est villa Canabiacum ; quod totum et ad integrum, sieut a principio, cum omnibus suis appendentiis, mobilibus et immobilibus, q
Abbreviated transcription (Latin):
E atyualad dr armipdeent liꝗ gim amore de
Ele Detrum sedenq Petii rex ccondoer hospẽm
Spl endificumq Iubar radianti capibor haustu
Xx quo munificua fulgor ubiq fius
Barbaricam ⁊abicns. nomen ⁊ Ind s suuui
daoginq antister Iussir ut ipsẽ parita

Expanded text:
it amore Dei, Ut Petrum sedemque Petri rex cerneret hospes, Splendificumque iubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit; Barbaricam rabiem nomen et inde suum Sergius antistes iussit, u
Abbreviated transcription (Latin):
grataqz et accepta /eruicia pnt̾ nõb
In nos tris et Regui nrẽi negocus ꝓbatis
effectibus impendit dintius ⁊ exhite
incessanter ac rabores etiam et expe¬
sarũ õnera qui oid nr̃m et ixsmo᷑
regni honor̃e subusse digno saitire

Expanded text:
grataque et accepta servicia, que nobis in nostris et regni nostri negocias probatis effectibus impendit diucius et exhibet incessanter, ac labores immensos et onera que ad nostrum et ipsius reg
Abbreviated transcription (Latin):
ĩteriit mox cesar cũ ex̾citu¬
b̾toniũalexandriã uouit ipĩ
quoq tholomiens parare uoluĩt
ĩsi dias unde ballo illi illato
uictus in ilo piit Cesar it
alexãdria potitus cũ auxiꝰ¬

Expanded text:
interiit; mox Caesar ubi Alexandriam venit, ipsi quoque Ptolemaeus parare voluit insidias, unde bello ei inlato, victus in illo periit. Caesar, Alexandria potitus,
Abbreviated transcription (Latin):
Simuios consilium Iussum adire pogest
hospea cum ue menos inpremo eo orbo Pritami
⁊co uauas genteo peo freta perq uraa
De bem Romuleam uidir / templmnque uorendims
Sspexin detri mystica dona goseue
Sandidue Intco ouera Chresti sonabilia g̃bu
Sorpore mani tunulum i an ent

Expanded text:
us consilium nullus adire potest! Sospes enim veniens supremo ex orbe Britanni, Per varias gentes, per freta, perque vias, Urbem Romuleam vidit, templumque verendum Aspexit, Petri mystica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit: Corpore nam tumulum, ment
Abbreviated transcription (Latin):
E atyualad dr armipdeent liꝗ gim amore de
Ele Detrum sedenq Petii rex ccondoer hospẽm
Spl endificumq Iubar radianti capibor haustu
Xx quo munificua fulgor ubiq fius
Trecipiena a lacco ⁊ ediuiuae preuua uitae
Barbaricam ⁊abicns. nomen ⁊ Ind s suuui
daoginq antister Iussir ut ipsẽ parita

Expanded text:
it amore Dei, Ut Petrum, sedemque Petri rex cerneret hospes, Splendificumque jubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit. Percipiensque alacer redivivae premia vitae, Barbaricam rabiem, nomen et inde suum Sergius antistes jussit, u
Abbreviated transcription (Latin):
trauert᷑ Et p̾cipue qᵈ tocius
bomi eu̾tit statũ odiũ uitatis
cõ assertorib suis amorq mẽ¬
dacis cũ fabͥcatorib suis suscep¬
tio mali pro bono Beueno ne
chane pro angelo lucs Bu
gebant᷑ Reges nõ pp̃ deum
sed ut cet̾is condeliores exta¬
rent Et paulo post ab uncto¬
trucidabãs Dliis electis con¬
delioribus si quis ꝟo eoꝵ mi¬
tior ⁊ ueribati aliq̃teuꝰ ꝓpior
uidet᷑ in hũc quasi btane¬

Expanded text:
ius boni evertit statum odium veritatis fuit cum assertoribus suis, amor mendacii cum suis fabricatoribus, susceptio mali pro bono, veneratiotanae pro angelo lucis . Ungebantur reges et non per Deum, sed qui caeteris crudeliores exstarent; et paulo post ab unctotrucidabantur, aliis electis trucioribus. Si quis vero eorum mitior, et veritate aliquatenus propior videretur, in hunc Britan
Abbreviated transcription (Latin):
uidiat et pnpillos elemẽtar adinues
ut di fendas/ de sotata Restaures
Estaurata cõseres ulciscarrs ĩmista
otiimes btue disposita. quatinꝰ
hoc in agendo uirtute trũ phi głosus
Iusticie cultor egregius nĩ mũdi
salatore cuiꝰ typum grrĩs ĩ noie

Expanded text:
viduas et pupillos clementer adiuves ac defendas, desolata restaures, restaurata conserves, ulciscaris iniusta, confirmes bene disposita, quatenus hec agendo virtutum triumpho gloriosus iusticieque cultor egregius cum mundi salvatore, cuius typum geris in nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
monitis parentes aduerspitatib oĩls
carentes. bonis omib epubtrãtes/
suo ducatiu felici amore os sequẽtes
et in presenti sclo pacis trãquilitast
siuantut et lecũ eternoꝵ cuiiũ mc̃a

Expanded text:
vinis monitis parentes, adversitatibus omnibus carentes, bonis omnibus exuberantes, tuo ministerio felici amore obsequentes, et in praesenti saeculo pacis tranquillitate fruantur, et tecum aeternorum civium
Abbreviated transcription (Latin):
proesidemer imperio in quo confidems plurima
sieus simorum periculorum obstacul
dddmiranduer prouentibuerr ouantis limie
triumpsando pro trsuis lico. ips
potentissimur tutor ꝙ cuurtiar gerendiro
urar tutetur. prudentue besteie quam
contulit qubernando patrocinetur
ꝓuoadus q̃ue fit felicis dimo cursũ sub
mundano diae mate consum̃mato iy aula
duera summiao ꝙ bcatitudinia patrian
as Ium auiini: peremna plorir anuulo ⁊

Expanded text:
praesidens imperio, in quo confidens plurima praesidens imperio, in quo confidens plurima saevissimorum periculorum obstacula admirandis proventibus ovantissime triumphando protrivistis: ipse potentissimus tutor in cunctis gerendis vos tutetur; prudentiae vestrae, quam contulit, gubernando patrocinetur: quoadusque felicissimo cursu sub mundano diademate consummato, in aulam verae summaeque beatitudinis patriam assumamini, perennis gloriae annulo ac
Abbreviated transcription (Latin):
mancipatum sc holir sorte pece sumytionta
aut alia qualib culza tali pro studio
notauorit. hanc huiua opuscũti nouerit
causam quam superuacancam arbitror. Ut
uirtutrar optimo run uirorum tum in
setularibur tum in diuinior excellentis sime
quco foliceter in oculiir cbi uiuunt.
utiliter e in uiticia hominum uiuant.
Non enim poperlari aura leui. sed peruicioso
arrisu blandiente ciloctari. eaꝵ il lo cebra
mundo implicari condetet quem angusfire
meaceriaraui pro superna̧o Iherusalo ii
um plitudine deuotissimo cord amplatendie
includunt. qua tam habitua reuerentia.
quem uita profisfio a mundo secludunt
Feg habetia uestram sapienti sCime reguorid
domitor ⁊ pacem ⁊ bella simue pissimi
genitorur bestre glorio siillimi¬
t sũperiorumꝰ paren tum qui turrene
militia nominatisẜini principeer. syncerissima
toˢ fide  alacerrima spo. feruenti sima
paritat ad corlestra tendentea. essristi
maxime treni militer ac studiosissimi
cultorea dotiteruns  Imperator u teruo

Expanded text:
mancipatum scholis forte praesumptionis aut alia qualibet culpa tali pro studio notaverit, hanc hujus opusculi noverit causam, quam non supervacaneam arbitror; ut virtutes optimorum virorum tum in saecularibus tum in divinis excellentissimae, quae feliciter in oculis Dei vivunt, utiliter et in hominum notitia vivant. Non enim populari aura leni sed pernicioso arrisu blandiente delectari, atque illecebra mundo implicari condecet, quem angustiae maceriarum, pro superna Jerusalem amplitudine devotissimo corde amplectendae, includunt; quem tam habitus reverentia, quam vitae professio a mundo secludunt. En habetis vestram, sapientissime regnorum dominator, et pacem, et bella simul, piissimi genitoris vestr superiorumque parentum; terrenae militiae nominatissimi principes, sincerissima tamen fide, alacerrima spe, ferventissima charitate ad coelestia tendentes, Christi maxime strenui milites ac studiosissimi cultores exstiterunt. Imperator aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
q cunctiir quibuer interderẽ. quae perpẽnd ers
proponitur. mirã ualere esfiraria. multi
mul timo a probauerunt. umiscũlus
igitur tantilli nostri laboruer placida
mani sumit. Aobilis sima gestue celabri
memoria diguissma. Gestra ⁊ antiqua
per sciar recolite.  cincipium nauigs
narrationia usꝙ lod. Licardum
Sudonia periti uiri Sistoria collegi
qui qnõd posferur propagandum chartee
commendauit a l odulpho comite primi
icardi feᵈ diligenter ex quisiuet. E egua
uero quie partim relatu plirrimorum ad
corrosorandam fide q aeꝵ idoueoru annia
⁊ rorum ex perimentico certissimo iudice
proprio uisu didici priuatem in ea domo.

Expanded text:
n cunctis, quibus intendere, quae perpendere n cunctis, quibus intendere, quae perpendere proponitis, mira valere efficacia, multi multimode probaverunt. Munusculum igitur tantilli nostri laboris placida manu sumite, nobilissima gesta celebri memoria dignissima, vestra et antiqua per has paginas recolite. Principium namque narrationis usque ad Richardum II e Dudonis periti viri historia collegi, qui quod posteris propagandum chartae commendavit, a Rudolpho comite, primi Richardi fratre diligenter exquisivit. Reliqua vero, quae partim relatu plurimorum ad corroborandum fidem aeque idoneorum annis et rerum experimentis, partim certissimo judice proprio visu didici; privatim mea dono.
Abbreviated transcription (Latin):
lo bictorioso ata ortgodoxo sinmi regur
Willun. ad conterendos hostere bansõmii
fortitudinem ⁊ ad dispermendum indi cium
Salomonicr abystumy.puer hoc prude ris ẜiee
Rex ⁊ si tenissime in Normannorum ducum
gustur. el diuer sitt ex cerptum cõditibiur iuxta
mire gorguitatem industriae. contixri. uestra
decanir ibm resitudini. os retolenda priscorũ
patcum intir prercipuan laicarum diguitatum
administrationiro. piis Simorum achuun
uempla. hronicorum bibliots etae ebligandum
ltreni: quod nini ꝑsetorum uenusta exornatum
geauitat. uon polide sermonia benali lepors
lductum. cuilibet lectori ad liquidum
claboraui Nestrã quidomi marus tatu
latera ambiunt praeclari biri lefferarum
peritia admodum eruditi. qui sfrictur
geadiiar ciuitatem circumeuntia eliminatua
prauorum insidii lectulum Salomonir
diuince legur peruii li punimine sãtapunt
turri. Tubtili Simi q̃ioꝗ ingemĩ uigor
corliti dispensãtoria preropatiua uolur
cullati qualiter in armorum regiming sic n¬

Expanded text:
Pio, victorioso atque orthodoxo, summi Regis WILLELMUS, ad conterendos hostes Samsonis fortitudinem et ad discernendum judicium Salomonis abyssum. Opus hoc, prudentissime rex et serenissime, in Northmannorum ducum gestis, de diversis excerptum codicibus, juxta meae exiguitatem industriae contexui; vestraeque dicans idem celsitudini, ob recolenda priscorum patrum, inter praecipuas laicarum dignitatum administrationes, piissimorum actuum exempla, chronicorum bibliothecae delegandum decrevi. Quod non rhetorum venusta exornatum gravitate, non politi sermonis venali lepore deductum cuilibet lectori ad liquidum elaboravi. Vestraeque quidem Majestatis latera ambiunt praeclari viri, litterarum peritia admodum eruditi, qui strictis gladiis civitatem circumeuntes, eliminatis pravorum insidiis, tectum Salomonis divinae legis pervigili munimine satagunt tueri. Subtilissimi quoque ingenii vigorem coelici dispensatoris praerogativa vobis collati, qualiter in armorum regimine, sic i
Abbreviated transcription (Latin):
inua sit ⁊ ECexin Impera to rey
hui contra deminũ suni Nigfalꝰ dngustus
neguiter rebellauerat dello tur piter
cum immins u letorciter Uictumm fuganit
etre uero multa boua fecit. ep atrũ
Cabbatiaa pluren ⁊ es tauranie Ete
sicut supra dixinua Smim Robertir
Ablatem s dbrulẜ fenguiter suscepie¬

Expanded text:
invasit et Alexium imperatorem, qui contra dominum suum Michaelem Augustum nequiter rebellaverat, bello turpiter cum immenso exercitu victum fugavit. Hic vero multa bona fecit, episcopatus et abbatias plures restauravit. Hic, sicut supra diximus, domnum Robertum abbatem S
Abbreviated transcription (Latin):
caruia oner depositiut aru sno rõs
ingenuitate plurinuis cons picuua.
sapientia spirituali felici ubutuos
prudentia scculuri summe pradituro
secuudu qmppa nobilita te peneeriu

Expanded text:
onere deposito, cum suo rege ingenuitate plurimum conspicuus, sapientia spirituali feliciter imbutus, prudentia saeculari summe praeditus, secundum quippe nobilitatem generis,
Abbreviated transcription (Latin):
ibuer itay ꝑ atier uento flante saeuñdo
uelur in sublime pansur trancr mar
Deneuesellum appulit ube ta Ris
firmissimo uallo castrum condidir
trobisꝙ nlitiburo ꝯmisit. Deinde fisliuua
fastingaro ueuit. ibiz cito o4 aliũ
fir mauit. fferolduco amĩt dum Normanni
intrauerunt regnum quõd ips u sirrpauerat
centra rosticum frem̃ sunnie bres occupatun

Expanded text:
Omnibus itaque paratis, vento flante secundo, velis in sublime pansis, trans mare Penuesellum appulit, ubi statim firmissimo vallo castrum condidit, probisque militibus commisit. Deinde festinus Hastingas venit, ibique cito opere aliud firmavit. Heraldus autem, dum Northmanni intraverunt regnum quod ipse usurpaverat, contra Tosticum fratrem suum bello occupatus
Abbreviated transcription (Latin):
cgnariuro dol dum socioa suocr fupieta
etner ⁊ obstupescẽna causam tar
subitre fugre as armegero sus inguireret
ez repente flamminomuẽ draco illi
omorria ⁊ caput sauipediu enai
hi ainte or inuadit. At ile abstracto
ense urrili feriena fera mox peremie.
quiuetiimn ip se uouenos featu aifatus
tertio dis otur Aam csypeumi cui e quod

Expanded text:
socios suos fugere cerneret et obstupescens causam tam subitae fugae ab armigero suo inquireret, en repente flammivomus draco illi occurrit et caput sonipedis ejus hianti ore invadit. At ille abstracto ense viriliter feriens feram mox peremit; quin etiam ipse venenoso flatu infectus tertio die obiit. Nam clypeu
Abbreviated transcription (Latin):
ex regno a deo sibi nttrebuto illun
statuenar huereai. Seida fteraldi
cmictorum dira dnatio nico comitatuum
diuituer et elsouor ait potentia maximus
duce destinanit. ue es des corona sua

Expanded text:
um statuens haeredem. Deinde Heraldum cunctorum suae dominationis comitem divitiis et honore ac potentia maximum duci destinavit, ut ei de corona sua
Abbreviated transcription (Latin):
pros peritan paululus ent armitatur
nrn inde seturi glorienture. illur nimeus
scir conuent quod nundi pañdiim quasi
fumua ad moditum ueansi Rar xmansuris
y poemate suo improu arguenir¬
deefir bersificator ait.
Uos mate g audatis quia tandes suscipietis
Aequitia frustrs. te nebras intendia luctus
Iamꝗ piiur dultor iustusꝙ tỹ deur uitor
Rue prã sunt muni t. quer sune hoflilra
simpliciliuar is para ⁊ rirca Cagin

Expanded text:
prosperitas paululum eos comitatur, non inde securi glorientur. Illis nimirum scire convenit, quod mundi gaudium quasi fumus ad modicum transit, ac permansurum in poemate suo impios arguens versificator ait: Vos male gaudetis, quia tandem suscipietis Nequitiae fructum, tenebras, incendia, luctum. Nam pius indultor, justusque tamen Deus ultor, Quae sua sunt munit, quae sunt hostilia simplicibus in pace circa Sag
Abbreviated transcription (Latin):
es infantia liariꝰ scientran
percepiat: sd pis tra lifferia
ele quantulius intor missur quinq anmi o
armiger uciro fuerat. a quo postiuods
alitari censer accinctueo ingentia
dona ⁊ eceptirat ed uo multo pre
ue dictulexe inslinctu dei omni
sptenit annobiumg fator monar sus que
fieri fermiter decrenit. Luod andienri
aye at ad Robiitum ⁊ ctugoneꝰ arcedeno
sit locutir .y. Dũdio uoia esrisemi

Expanded text:
 scientiam perceperat, sed postea litteris aliquantum intermissis, quinque annis armiger ducis fuerat; a quo postmodum militari ense accinctus ingentia dona receperat. Sed non multo post, ut dictum est, instinctu Dei omnia sprevit, coenobium facere, monachusque fieri firmiter decrevit. Quod audiens est, ac ad Robertum et Hugonem accedens, sic loc
Abbreviated transcription (Latin):
enua tradiderunt e muna tui
Fullo biro cus todiburr positus egred. Eni
E prolixiu. tendena ãd confritandum
condidit quod alimo mir ⁊ nulitiburr
sũs ficienter muniuit. Lubuas denentis
xpltur reluer poteomagum mitro pelis¬

Expanded text:
us tradiderunt dominatui. Inde vero custodibus positis egrediens et prolixius tendens ad confutandum condidit, quod alimoniis et militibus sufficienter munivit. Quibus decenter expletis rebus, Rothomagum metropoli
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ my nuete pisi per Ricardum
familiaritatim consecutiur et
Qui dum quãdam Idio priuatim cum¬
Wãli comitut berbum ei retuert
Sux autes d Lelmumi m
uocanit ⁊ cur lquins modi prmonis
protulis det interro pauit. At le
uet negar potuit . it intentrone
dicti elrlarar prie sumpsit. os y
cratuer dux ait. Seditiosir tum uetibua
Nonnannam ⁊ turbar decre uisti
aũtra me rebellauit me smequiter
ꝓhoredar disposnisfiedeo ⁊apacitatil
tempuer egirro milite promi sipti. cha
nobi scum dono recatorur ut
indicemuer maneat pax perenniir
Lu anter c ormannior discedo
rodeaa ultez iu.
ACillelmo itas expulso ⁊ apulia
miserabi liter petente crm uno tantimm
omitatum tribuit. Sic tumidori
pateia sui parentra apper is traui
Iumiles quit matria sure propingurir.
seno rabilitie ꝙ altauit. Cn ternis

Expanded text:
 multo post per Richardum familiaritatem ducis consecutus est. Qui, dum quadam die privatim loqueWillelmi comitis verbum ei retulit. Dux autem Willelmum ad se vocavit et cur ejusmodi sermonem protulisset, interrogavit. At ille nec negare potuit, neque intentionem dicti declarare praesumpsit. Ob hoc iratus dux ait: « Seditiosis tumultibus Nortmanniam perturbare decrevisti et contra me rebellans me nequiter exhaeredare disposuisti; ideoque rapacitati tempus egeno militi promisisti. Sed nobiscum dono Creatoris, ut indigemus, maneat pax perennis. Tu autem e Northmannia discede redeas ulterius. » Willelmo itaque expulso et Apuliam miserabiliter petente cum uno tantum atoliensem comitatum tribuit. Sic tumidos sui patris parentes aspere prostravit, humilesque matris suae propinquos honorabiliter exalta
Abbreviated transcription (Latin):
crm qui busdam aliir Nounanni.o. Aa
Willum cognom Repestelluu militer
clarissimum in benatione in pres entia
Roberti ducir occũ erat ine tuens q̃n
aimos itatem ducur ⁊ insim a equi tra
nofilium ꝑentum iraro in d puliam
suursa ⁊ ꝓpter magnam probitat enuit
a Reneuentana ssenorifice deteatua ꝙt.
ꝙcitati italiaꝰ diuorsia temporibiu
xpetiorunt ⁊ primo inuar Lonpobardar
contrabaracenos sina bratos brule
ceperint. rarbaron bello sRpiua
ꝓ triuerunt: Unde cunctur eo ruos birat
ex portur forudabilar facti sunt.
Longobardi bero Rdepta soruritate

Expanded text:
cum quibusdam aliis Northmannis. Nam Willelmum cognomento Repostellum, militem clarissimum, in venatione in praesentia Roberti ducis occiderat, metuensque animositatem ducis et insignis equitis nobilium parentum iras, in Apuliam secessit, et propter magnam probitatem ejus a Beneventanis honorifice detentus est.irones incitati, Italiam diversis temporibus expetierunt et primo juvare Langobardos contra Saracenos, sive Graecos, viriliter coeperunt, Barbaros bello saepius protriverunt. Unde cunctis eorum vires expertis formidabiles facti sunt. Langobardi vero, adepta securitate
Abbreviated transcription (Latin):
E placet mon arhi cito requirantur
⁊ tice tain libar coustr tuantire
ut exinda ⁊ nobur ⁊ uerediburo nrud
null reddi tuat exigantur nis unuar
solimmõdo: st 3 St seegi dei nobia
orãynibiu suncr sufffrrgentur. a n
ali quañdo ins tructa diemoniir eo er¬

Expanded text:
 placet, monachi cito requirantur et Utico tam libere constituantur ut exinde a nobis vel haeredibus nostris nulli redditus exigantur, nisi unus solummodo; scilicet, ut servi Dei nobis orationibus suis suffragentur. Et ne aliquando inst
Abbreviated transcription (French):
crimina pume uoluit. Dia pr
ꝑ mis fu Rastiuguer perditio meo filina
in Neustriã benit ⁊ Rotꝭo magny ar
combussit. Plura quoꝙ irenobia
ap̃m ticuz  Suntti sular

Expanded text:
crimina punire voluit. Ejus igitur permissu Hastingus, perditionis filius, in Neustriam venit, et Rothomagum  al., combussit. Plura quoque destruxiapud Uticum et sancti Mar
Abbreviated transcription (Latin):
sy dieburi illuer maxima pacur
branquillitas fordebas abitantie n
predio suo ecciañ fubricar
eogarent ⁊buir suia
lecupletar

Expanded text:
In diebus illis maxima pacis tranquillitas fovebat habitantes inin praedio suo ecclesias fabricare rogarent rebus suis locupletar
Abbreviated transcription (Latin):
Aeusobardoro aspur rebellarune
rogo filiuio lancedde a Altauilla
princeper Normaundras ind puilia
factiu ept: Ftic gustrana
Rellipione ⁊ nulitare probitate laudabilia
xtitit. Lnĩm lays oᵒ Acapolitanua
comes compater ema ⁊ dum uipilian¬

Expanded text:
obardos aspere rebellaverunt. Drogo filius Tancredi de Altavilla princeps Northmannorum in Apulia factus est. Hic Christiana religione et militari probitate laudabilis exstitit. Quem Wazo Neapolitanus comes compater ejus dum vigilia
Abbreviated transcription (Latin):
Cadem tempesti uglorum Rey
hrol duco filluit eureo ex concubina noie
ifipina nfatua. Cuiuit diu cupitam
mor tem d warduro aud ientr adsut
eru duce degenir quantorgner um
superato mari. Iantunam appulit
pa mumer abilem denglo ⁊ nrn mnultitudinẽ
ad sui peruicies sa operientem
os Rendil. Qui protinuer congros quir
cum cia non minimam partem ex illies

Expanded text:
rum rex Heraldus filius ejus, ex concubina nomine Elfgiva natus. Cujus diu cupitam mortem Edwardus audiens, adhuc cum duce degens, quantocius cum superato mari Hantunam appulit; ubi innumerabilem Anglorum multitudinem ad sui perniciem se opperientem offendit. Qui protinus congressus cum eis, non minimam partem ex illis
Abbreviated transcription (Latin):
n pristino statu y sis Rer. luiur.
fraudert amine ob s ulutem puuri
citar enpienitur in fia stantir
llerir inni eltreuerunt fieri quõd exsssi
porl mõdum peni tuil. Eis lebretua
autem cognomuierto eto cris p. quet
eui illiũ ꝯ miserat olim Sux
Ribertuao moy ul moleptit simuñ
agnouit decretum/ conatiur es tu
spreuit ⁊ cum ualũa n auu rirmatoruꝰ
ad resislendum illico N intra

Expanded text:
sistere. Cujus fraudes animi ob salutem pueri vitare cupientes in fide stantes Northmanni, decreverunt fieri quod egisse postmodum poenituit. Gislebertus autem cognomento Crispinus, cui illud commiserat olim dux Robertus, mox ut molestissimum agnovit decretum, conatus eorum sprevit et cum valida manu armatorum ad resistendum illico se intra
Abbreviated transcription (Latin):
dextrati duci dedarunt fide pang entar
ill: arctis simi a ficramẽlia. S quorũ
medio a domlmnda eorũ insolitntiam
Duo muni cipia ⁊ ulonti Barbãto
sine de aibillo st abeliuit. suis que

Expanded text:
dextras duci dederunt, fidem pangentes illi arctissimis sacramentis. In quorum medio ad domandam eorum insolentiam, duo municipia in Ponte-Barbato, seu Barbello, stabilivit, suisque
Abbreviated transcription (Latin):
am duca iuuenili robor uisrt
trans censũr annia adoli reentiao
xpermnt optimatur enuer dee succssione
prolier cum eo attentiua tactur.
pener  descendentitꝰ nomino
corpore ualde clogante aninoꝗ libecal
eauisuro noy modo prtetam dari ditrenl
eau dã usq̃ Eorenti en traz

Expanded text:
am duce juvenili robore vigente, transcensis annis adolescentiae, coeperunt optimates ejus de successione prolis cum eo attentius tractare. ex genere descendentem, corpore valde elegantem, animoque liberalem, gavisus, non modo petitam dari decrevit, eam ad u
Abbreviated transcription (Latin):
uger ube ortuco ⁊ urridaria fieri
pos sunt cricum iacet. Derra
quippe inculta ⁊ sterilur aye
cher dominuir sẽruia suico parar
mensam in ueserto. potemr aye
ꝑliscosã quĩdem flumina ⁊ ioberer
Lomere de suñt sd densum nemuir
⁊ habilea ñ bibendum fontoero
pdoesto sunt.Muetorum quoque
sanetoruum corpora ibidem Bx guies cunt
quie cum ingenti gboria iz ex tremo⁊
dic resiceroctura sunt: Iam qurd
summo per cupio audini / tr̃or  nunt

Expanded text:
ager, ubi hortus et viridaria fieri possunt, circumjacet. Terra quippe inculta et sterilis est, sed Dominus servis suis parare mensam in deserto potens est. Piscosa quidem flumina et uberes vineae desunt. Sed densum nemus et habiles ad bibendum fontes praesto sunt. Multorum quoque sanctorum corpora ibidem requiescunt, quae cum ingenti gloria in extremo die resurrectura sunt. Jam quod summopere cupi
Abbreviated transcription (Latin):
rediuerunt : Malbentin llñ redder
guam cum suorum peritulo membroru
tani ꝓ ramia tormerita folitiar¬
ug autem urrie. Une peractis
mi litibus q̃g suico intro mis fur

Expanded text:
reddiderunt, malentes illud reddere quam cum suorum periculo membrorum tam gravia tormenta tolerarDux autem viriliter his peractis, militibusque suis intromissis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ifur ergo obortisi litium quibus bam fometis
contraillum Duci cepit atrociter
moueri. Pormanniamꝗ rapimir ue ementie
Amoliri: intra
uisende obteatu iggres sui. ut iysum
uilet scõpulur as perrimico E
eminenti buit in gro crecundatum¬

Expanded text:
castellis. Hic ergo, obortis litium quibusdam fomentis, contra Willelmum ducem coepit atrociter moveri, Northmanniamque rapinis vehementer demoliri, intra visendi obtentu aggressus, ut ipsum vidit scopulis asperrimis et eminenti
Abbreviated transcription (Latin):
ecensitur seriatin Robecti magni
ucin actibiuro ⁊ multorum
solerti indagiue in tsymatia auriburr
competant uidetur ut ad Willelinu
filunn emeo artieuluar uertatur
subs eribeudo futuriet quo sudora laborico
inimicorum laquerco euastrit e suñco
eorum ferina colla besfigna uirteiter
subs frauerit. Plerisque ateum srciptira
reperitur iy paginia neguitia patrico

Expanded text:
ecensitis seriatim Roberti magni ducis actibus et multorum solerti indagine intimatis auribus, competens videtur, ut ad Willelmum filium ejus articulus vertatur; subscribendo futuris, quo sudore laboris inimicorum laqueos evaserit, et suis eorum ferina colla vestigiis viriliter substraverit. Plerisque etenim Scripturae reperitur in paginis, nequitia patris
Abbreviated transcription (Latin):
xaũt hen ritꝰ inurrium sibi a
duce ellatam toto annisu cupienro
copiosii fimo cum iporcitu iterata expeditiono
Aormamiia agg̃rodd. Lui comitatu ⁊ te insient
dimensem ⁊ ponetranti Baioca censẽm
tandem reffigo call rodernd Ladus dil¬
appetut. lnod rgx transinns murdia
percitus ꝑs subslitit mari uructuant.

Expanded text:
autem Henricus injuriam sibi a duce illatam toto annisu cupiens copiosissimo cum exercitu iterata expeditione Northmanniam aggreditur. Qui comitatum pertransiens Oximensem et penetrans Bajoacensem, tandem reflexo calle redeundi vadum Diappetiit. Quod rege transeunte, media exercitus pars substitit, mari eruc
Abbreviated transcription (Latin):
hande ducur benit cuinir douo
Normaiina dno municipra Nenasseriolu
Dscaltou obtimuiit. Ctospicim brro
dum ducem ie putorot in domo enr tui
ulonte forte subuit: Cuina filian
nemina uislam uũ prandium forte
uident adamauit ⁊ ⁊ praetlarur
parentibut eam requi rerur impeta auil
Ruio succedents epi septem filira e
quatuor filiari es peperit. quo ⁊ mn
nomiaa hior sunt: Denaldurr¬

Expanded text:
hardi ducis venit, cujus dono in Northmannia duo municipia, Monasteriolum et Escalfoum obtinuit. Hospitium vero, dum ducem expeteret, in domo Tursteni de Monteforti habuit, cujus filiam, nomine Gislam, ad prandium forte videns, adamavit, et a praeclaris parentibus eam requirens impetravit. Quae succedenti tempore septem filios et quatuor filias ei peperit, quorum nomina h
Abbreviated transcription (Latin):
ita insuñere ut s templo dri puy
dubitarent foueam furum ⁊ iupanar
meretric um facera. Nobili tactus ira
RePemonter doluit  lud liberationin
eclestro dei toto nisu auimus ꝯuerti
Luondam igs diun de curia li ducur
rediras ac ꝓ Opimens c pagum teausirat
fugone de Grentemaism E alio sh haronas

Expanded text:
ita insanire, ut in templo Dei non dubitarent foveam furum et lupanar meretricum facere, nobili tactus ira vehementer doluit, ac ad liberationem ecclesiae Dei toto nisu animum convertit. Quondam igitur, dum de curia Willelmi ducis rediret, ac per Oximensem pagum transiret, Hugonem de
Abbreviated transcription (Latin):
Degerum de bellgmont filui I. s nũm
eum famnil: a sun contra eum misĩt
Qum Rogeriuee domensue Iemer
spreuit ⁊ nel metuena crm eo
audacter conflexit. Ged ibidem emy
duobuco filua suico felbertoe
Dinaurio ꝓeremptua uictoria seflibuas
religuit. Pb̃i Robreturr

Expanded text:
gerium de Bellomonte filium suum cum familia sua contra eum misit. Quem Rogerius Toeniensis temere sprevit, et nil metuens cum eo audacter conflixit; sed ibidem cum duobus filiis suis Helberto et Elinantio peremptus, victoriam hostibus reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
mum tionu enia nullo resishenta aruati
beniobant ipsumꝵ ut exaror ot ꝯgoni nua
certaret audacter priuo cabant. At ill
yme timdurt ⁊ in uilitia nullaru  birius
erar cur lacesfentibua i mancur
campo confliger noy candabat. uod¬
Sic a berritur sc̃epe deludubaturr.

Expanded text:
munitionum ejus nullo resistente armati veniebant, ipsumque, ut exiret et cominus certaret, audacter provocabant. At ille, quia timidus et in militia nullarum virium erat, cum lacessentibus inimicis in campo confligere non audebat. Sic a Geroicis saepe deludebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
arrozantiam pra sumptoria. Ind¬
Po ritannam i nuasit. Rotunque Pol
comi tatum uoracibuar Ilammier teadidit
Quibua luculenter / poractur cuy
peceda iagenti Asormanniam repetii
npiena ulcisci illatum sibi imꝑperiuus
au demoliendum Abrinca ten / atig
comitatiry cum magno exercitu
hos tigio pros quitur illumꝰ. Nigellua
uero ⁊ dlure duco cop no mento
bigaco prcotitulati cas teci
cus todore cum suĩae ei otturrant
E rum co rertantea illico tanta
Rraga Britoner deppulati sunt bi
ꝑ camporum polana sũie pre dict
flumnner li ttora prostrati uiderentur
suã toistico repeteuco eni didiror
Redomco benil¬

Expanded text:
aesumptoris. Inde Britanniam invasit, totumque Doli comitatum voracibus flammis tradidit. Quibus luculenter peractis, cum praeda ingenti Northmanniam repetiit. cupiens ulcisci illatum sibi improperium, ad demoliendum Abrincatensem comitatum cum magno exercitu eo e vestigio persequitur illum. Nigellus vero et Aluredus cognomento Gigas, praetitulati castelli custodes, cum suis ei occurrunt, et cum eo certantes illico tanta strage Britones depopulati sunt, ut per camporum plana sive praedicti fluminis littora prostrati viderentur sua tristis repetens, cum dedecore Redo
Abbreviated transcription (French):
le reguantibiut i sil percto ⁊digisterto
lotarii filiia illie coenobiuꝰ condidar
e latroua qui sglia incolebant
tereuit. eosĩ ⁊elictier latrocimur aue
monathai aint agricolan fare. Ihi.

Expanded text:
Dei, regnantibus Chilperico et Sigiberto Clotarii filiis, illic coenobium condidit et latrones, qui silvam incolebant, terruit eosque relictis latrociniis aut monachos, aut agricolas
Abbreviated transcription (Latin):
Luo ding uenssent nonieui mam ꝑ¬
xercitues indio profapermnt ⁊ fugienten
m insidiaco indux erunt. Statim bero qui
bũesantur fugere. birsa facie
aperunt eo ar acritor ndn. ad er
ut is hoc conferctu cum plu ri liuir¬
ngelr anua d Abbatisuillae aumero
onfos huir perimerotur ⁊ tfugo
upnomento Bardul fiuo cum mnultia
alua ca peretur. Quod ui Ror

Expanded text:
uo dum venissent, non minimam exercitus partem inde protraxerunt, et fugientes in insidias induxerunt. Statim vero qui videbantur fugere, versa facie coeperunt eos acriter caedere; adeo ut in hoc conflictu cum pluribus Ingelrannus Abbatisvillae comes confossus perimeretur, ac Hugo cognomento Bardulfus cum multis aliis caperetur. Quod ut rex
Abbreviated transcription (Latin):
Ddlur ⁊ ducr̃ ium in adolescẽntra
pollent omatatum lalogi percepit
obtentu beueficu. ut inde ill: isteret
fidelier. Pobilitatt bero generia . la trrer
aaslai oerchatu i cacumino ips ma
pnontrer condloit. Dem der a ssumpta
Ryramideo. regioq fultuer iuuamint
contra ducem ansurr ꝙe calcaneum
ꝓtoller. Quem dux ⁊ sua uisania
ni truit auellau ad ex hibendum sisa
tenira. Sed iel huiusmõdi loy ciõ nes
habrma contemptue magna cum fiducia

Expanded text:
lelmus a duce jam in adolescentia pollente comitatum Talogi percepit, obtentu beneficii, ut inde illi existeret fidelis. Nobilitate vero generis elatus, castrum Archarum in cacumine ipsius montis condidit. Deinde assumpta tyrannide, regioque fultus juvamine, contra ducem ausus est calcaneum extollere. Quem dux a sua vesania nitens avellere, ad exhibendum sibi venire. Sed ille hujusmodi legationem habens contemptui, magna cum fiducia
Abbreviated transcription (Latin):
ix petut . cui quid
sibe contigist ẽt flabilitir enarrauit¬
Rx bero ipsũm ut pota nebilem genere
⁊ ferma militem beui sun ter sũs repie
⁊ infertumio enrat condolenir omitatu
Suos sionia ei cum quad am nobili
oninge tribuit. De qua pisluio dum
egregiam prolem uim filix ixue
sus cr̃pit. quoe patria sponore usqua
Iodie nobile regit. Qandem eiet tra
seu prostratur distensiõnus famulim

Expanded text:
xpetiit, cui quid sibi contigisset, flebiliter retex vero ipsum utpote nobilem genere et forma militem, benigne suscepit et infortunio ejus condolens comitatum Suessionis ei cum quadam nobili conjuge tribuit. Ex qua postmodum egregiam prolem jam felix exsul suscepit, quae patris honorem usque hodie nobiliter regit. Tandem ejectis vel prost
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ procurator priatipaluo domuro.
Rer fasti bumorir comitissae frur̃
filuus quadam noct dum in cubitulo
ducia aum ipso inall Redolu
securur  sp̃oratur repente in stratu suo
N Willeemo Reperu A urlonti gumer
filio iugulatur. Legi aua enim pto
perfidia sunt tuna exulabat a piũ
Cleris ñu e quing filii itiuer trugo
Robritur. Rogerunt E wille mue
ty Gislebe tuco iz Normanniea sum̃oꝵ
inseruiebant dirier facino ribun. Cer
Uilleli uer pro sclere pries cripto
quod o peratuer crł auy multo pore
condignam mercidem retribuente deo
prupositua e bieni inius tam necem
Domini sue cupiena ulcis cĩ noct
quadam ex peditoa pupiloer congrgauit
sui dormirbant adiit ac omnoir simul
Logeriua oenitra qui deo strppe
Malahulcu qui Exelomã dutur
patruuu fucrat ⁊ cum eo francur
aterentt ylori aumniam fortitee ad quesierat
uir potenco ꝑ superbuco ar totuieo
Normi cimics sep̃uifer erat. Fhic biro diu
Roberturi sux perogre perrexerat
S tis pamaii bla per euri mult .

Expanded text:
que procurator principalis domus, Herfasti Gunnoris comitissae fratris filius, quadam nocte, dum in cubiculo ducis cum ipso in valle Rodoili securus soporatur, repente in statu suo a Willelmo Rogerii de Monte Gumeri filio jugulatur. Rogerius enim pro perfidia sua tunc equinque filii ejus Hugo et Robertus, Rogerius et Willelmus atque Gislebertus, in Northmannia summopere inserviebant diris facinoribus. Sed Willelmus pro scelere praescripto, quod operatus est, non multo post condignam mercedem retribuente Deo praepositus Osberni injustam necem domini sui cupiens ulcisci, nocte quadam expeditos pugiles congregavit, sui dormiebant, adiit, ac omnes simul ogerius Toenites de stirpe Malahulcii, qui Rollonis ducis patruus fuerat et cum eo Francos atterens Northmanniam fortiter acquisierat, vir potens et superbus, ac totius Northmanniae signifer erat. Hic vero, dum Robertus dux peregre perrexerat in Hispaniam, ubi per eum multae
Abbreviated transcription (Latin):
est o tumd ils pexit it nei seruir
diciur quod motꝭii non deberor sibi
emm x concubina Roburti dutia Inõue
maxi me x Rgꝭ ardoru I pros apibem
natrao despittui erat ut potrt
sceroso Ry m tamũtux oliit
Ihe luynna quid am proburo nulir
fer leuam̃ uxor I duxsx qua
duoir filiorr Sdone ⁊ Roduectu
qui pos tm̃odum prioclari sublimitatiar

Expanded text:
spexit illi servire, dicens, quod nothus non deberet sibi enim ex concubina Roberti ducis, nominemaxime ex Richardorum prosapia natis despectui erat, utpote Hierosolymitanus dux obiit, Herluinus quidam probus miles Herlevam uxorem duxit, ex qua duos filios Odonem et Robertum, qui postmodum praeclarae subl
Abbreviated transcription (Latin):
qoular compuert. Daternam quiderg
pery Ronem innasit fod nequitian
non deuitauit. unde tristĩ fine perere
meruit. Num quãdam die ciug clientibua
sui pradari prrreyit. ⁊ intrr reliqua
porcum cusus s auctimo muilia ⁊ apuit
At illa pemenir eum insecuta iyl
ac ui porcellua eyuem nutriurat sisi
ꝓ eo redderetur ol iye de pratata re
Armilfuui autrm praar eaur / prenit
porcum martari ar ad esam̃ prce parari
oguo iussit: bentaq suo fiustra
seruierur inde sero mimia omidit
Sed poz impuna. Nam cad̃ ncta e lato
suo steangulatur es e inuenturo. Dorro
quorimdam relatio ais lurit quõs ab
Dliuario germano suo peremp tuat
Qun uore de tali biri tantum in faro n
salum noz astruimua. uerum etiam
reder penitiur rot us c̃mor. Seue fatua¬

Expanded text:
exsulare compulit. Paternam quidem possessionem invasit, sed nequitiam non devitavit. Unde tristi fine perire meruit. Nam quadam die cum clientibus suis praedari perrexit et inter reliqua porcum cujusdam sanctimonialis rapuit. At illa gemens eum insecuta est, ac ut porcellus quem nutrierat, sibi pro Deo redderetur, obnixe deprecata est. Arnulfus autem preces ejus sprevit, porcum mactari et ad esum praeparari coquo jussit, ventrique suo frusta serviens, inde sero nimis comedit. Sed non impune. Nam in eadem nocte in lecto suo strangulatus est. Porro quorumdam relatio asserit, quod ab Olivaro germano suo peremptus sit. Nos vero de tali viro tantum nefas non solum non astruimus, verum etiam credere penitus recus
Abbreviated transcription (Latin):
prce liuy dit emissc̃e protul dubio
Reez quam sũnnui rap⟧ uolebant. totan
ures tenma se fantair hos frinz copiaa
my posse diutiua tolerara. Cocum
setedende ae duca potuit ei sa ꝓfinina
Recarduer Turstin falmer optimo duce

Expanded text:
praelium diremisset, procul dubio rem quam summe volebant, totam urstenus se tantas hostium copias non posse diutius tolerare, locum secedendi a duce petiit, et sic profugus a Richardus
Abbreviated transcription (Latin):
sepultura loca in terrenie ueneratua qs
in ynuit uiao udio labor lud peresnia glue
consortium eul as sumee placuerito
erata ara plimo ia bouoru operum
siplendor eandidata porl nnund ania
actibuar implirata macularis colligerie.
Seyultuer ast etia in occliã S Maria¬

Expanded text:
sepulturae locum in terra veneratus est, in hujus vitae medio labore ad perennis gloriae consortium eum assumere placuerit; ne beata anima plurimo jam optimorum operum splendore candidata, post mundanis actibus implicata maculas colligeret. Sepultus est etiam in basilica sa
Abbreviated transcription (Latin):
Iilluie cognon calauaciuro prs tquos
roberti frite siu caput in caraera
⁊ maxima Will filii o'eron omnem
prii sui fuidum cese adeptua. tħc uero
u parentum suo rum per fidia nequapuã
sua rotorsit uis tiica. ffldeburpa gmipp
filiam drnulpha cuius d nobilissime uni
in coningium gabuit ix qua de nulfu

Expanded text:
lmus, cognomento Talavatius, postquam Roberti fratris sui caput carcere et maxime Willelmi filii Geroii, omnem patris sui fundum adeptus est. Hic vero a parentum suorum perfidia nequaquam sua retorsit vestigia. Hildeburgem quippe filiam Arnulfi cujusdam nobilissimi viri in conjugio