comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiribꝰ ꝙ splerũq ĩspe uittorie accide̾ consucuit. Acͥus ĩ pug¬
nare cepunt. Lustes undiq cͥcu̾uenti desperatis omĩb rebꝰ
se ꝑmunicones deicere ⁊ fuga salutẽ petͥe intend̾unt. ⁊uos
equitatus aꝑtissimis campis consectatꝯ ex miliu̾. L. mun̾a
q ex aquitania quantabrisq conuenisse constabt uix qͣrta
pre relicta multa nocte se iꝰ castm recipit. Hac audita pug¬
na maxima pars aquitanie sese crasso dedit obsidesq ultro
misit. Quo ĩmim̾o fu̾unt trabelli. lugerriones. prami noca¬
tes. tarusates. flustates. gates. ausei. garunni. siburates.
cocosates. Pince ultime nacones. Anni tp̃r confise ꝙ hiq̃ͥs
suberat. hoc fac̾e̾ neglex̾unt. Godem fere tp̃r cesar ⁊ si ꝓpe
cxacta ia̾ estas erat tñ ꝙ omi gallia pacata morini. menapii¬
q̃ suꝑerant qui ĩ armis essent u ad eum umꝙͣ legatos de pa¬
ce misissent arbitratꝰ id bellu̾ cełiter ꝯfici posse eo ex̾citum

Expanded text:
uod plerumque in spe victoriae accidere consuevit, acrius impugnare coeperunt. Hostes undique circumventi desperatis omnibus rebus se per munitiones deicere et fuga salutem petere contenderunt. Quos equitatus apertissimis campis consectatus ex milium L numero, quae ex Aquitania Cantabrisque convenisse constabat, vix quarta parte relicta, multa nocte se in castra recepit. Hac audita pugna maxima pars Aquitaniae sese Crasso dedidit obsidesque ultro misit; quo in numero fuerunt Tarbelli, Bigerriones, Ptianii, Vocates, Tarusates, Elusates, Gates, Ausci, Garumni, Sibusates, Cocosates: paucae ultimae nationes anni tempore confisae, quod hiems suberat, id facere neglexerunt. Eodem fere tempore Caesar, etsi prope exacta iam aestas erat, tamen, quod omni Gallia pacata Morini Menapiique supererant, qui in armis essent neque ad eum umquam legatos de pace misissent, arbitratus id bellum celeriter confici posse eo exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾unt. Quos impeditos in tegris uirib milites nr̃i ꝯsetu¬
ti magnũ num̾a eoꝵ occid̾unt. Reliquos equites ꝯsectati
paucos qͥ cx fuga euasunt reliqͥrunt. die imo tp̃r ⁊ de naua¬
li pugna sabmꝰ ⁊ de sabini uiccoria cesar cercõr factꝰ auita¬
tes q om̃s se statim titurio dedid̾unt. Na̾ ut ad bella sus¬
cipienda galloꝵ alacerat ꝓmpto e̾ animꝰ sit mollis ac mi¬
nime resistens ad calamitates ꝑferendas me̾s eoꝵ e̾. God̾

Expanded text:
terent. Quos impeditos integris viribus milites nostri consecuterent. Quos impeditos integris viribus milites nostri consecuti magnum numerum eorum occiderunt; reliquos equites consectati paucos, qui ex fuga evaserant, reliquerunt. Sic uno tempore et de navali pugna Sabinus et de Sabini victoria Caesar est certior factus, civitatesque omnes se statim Titurio dediderunt. Nam ut ad bella suscipienda Gallorum alacer ac promptus est animus, sic mollis ac minime resistens ad calamitates ferendas mens eorum est. Eodem
Abbreviated transcription (Latin):
erat ꝓuisum. Spes uenetici belli ⁊ ꝙ fere libent̾ hoĩes id ꝙ
uolunt credunt. Hus reb adducti nõ pͥus uitido uice̾
reliquos q duces ex consisio dimittũt ꝙͣ ab huis sit ꝯcessũ
arma uti capiãt zad castra contendant. Nuare xessa leti
Tut explorata uictoria sarm̃cis uirgultis qr colłc̾tis quibꝰ fos¬
sas romanoꝵ compleant ad cartui ꝑgunt. Locus erat cas¬
troꝵ edito ⁊ paulatim ab imo ac clurs circiter passe mille
Huc magno cursu contend̾unt ut qͣmimiinũ sꝑatu ad se
colligendos armandos qr romanis dapet᷑ examinatiqr puen̾¬
unt. Sabinus suos hortata cupientib̾ signũ dait. Impedi¬
tis hostibꝰ ꝓpt̾ea que ferebant hon̾a subito duabꝰ portis crup¬
cõnẽ sĩ iubet. Factũ est oporiuntate loi hostiũ inscĩa ac
de facigacõne uirtute militũ ⁊ sꝑioꝵ pugnaꝵ ex̾itac̃õne
ut ne unũ quidem nr̃oꝵ impetũ fertẽt ac statim terga uer¬

Expanded text:
erat provisum, spes Venetici belli, et quod fere libenter homines id quod erat provisum, spes Venetici belli, et quod fere libenter homines id quod volunt credunt. His rebus adducti non prius Viridovicem reliquosque duces ex concilio dimittunt quam ab iis sit concessum arma uti capiant et ad castra contendant. Qua re concessa laeti, ut explorata victoria, sarmentis virgultisque collectis, quibus fossas Romanorum compleant, ad castra pergunt. Locus erat castrorum editus et paulatim ab imo acclivis circiter passus mille. Huc magno cursu contenderunt, ut quam minimum spatii ad se colligendos armandosque Romanis daretur, exanimatique pervenerunt. Sabinus suos hortatus cupientibus signum dat. Impeditis hostibus propter ea quae ferebant onera subito duabus portis eruptionem fieri iubet. Factum est oportunitate loci, hostium inscientia ac defatigatione, virtute militum et superiorum pugnarum exercitatione, ut ne unum quidem nostrorum impetum ferrent ac statim terga ver
Abbreviated transcription (Latin):
ris p̾buit ut iã ad uallũ castroꝵ hosdes accede̾ aud̾ent. Io de
c̾a faciebat ꝙ cũ tanta multitudine hostiũ p̾sertim eo aibsen¬
te qui sũmã impii ten̾et. nͥ equo loco aut opertunitate ali¬
qua data legnto dimideand̾ nõ existimabat. Ac ꝯfirmata op¬
ꝑmione timoris p̾doncũ quendã hoĩem ⁊ callidũ dilegit gil¬
lum ex hus quos auxilii ca̾ sccum habelut. Hint magnis pͥ¬
mus poslicitaconib qr ꝑsuadet uti ad hostes transeat ⁊ qͥd
fĩ uelit edocet. Qui ubi ꝓpt̾ fuga ad eos uonit timorẽ ro¬
manoꝵ ꝓponit quib angustus ip̃e cesar aueneris pͥmatur
decet. n longis ab ee̾ quin ꝓxima nocte sabmꝰ cdlam ex castͥs
ubi auditum e̾ conclamãt om̃s occtisionẽ negacn bñ gerendi
admittenda nõ ec̾ ad castra iri oport̾e. ulte ros ad hoc
consiliũ gallos ortabant᷑. Snꝑioꝵ dieꝵ sabini cunctacio ꝑ¬
suge ꝯstr mac̾o̾. ĩ opia cibarioꝵ cui rei paꝵ diligent̾ abhis

Expanded text:
um castrorum hostes accedere auderent. Id ea de causa faciebat quod cum tanta multitudine hostium, praesertim eo absente qui summam imperii teneret, nisi aequo loco aut oportunitate aliqua data legato dimicandum non existimabat. Hac confirmata opinione timoris idoneum quendam hominem et callidum deligit, Gallum, ex iis quos auxilii causa secum habebat. Huic magnis praemiis pollicitationibusque persuadet uti ad hostes transeat, et quid fieri velit edocet. Qui ubi pro perfuga ad eos venit, timorem Romanorum proponit, quibus angustiis ipse Caesar a Venetis prematur docet, neque longius abesse quin proxima nocte Sabinus clam ex castris tur. Quod ubi auditum est, conclamant omnes occasionem negotii bene gerendi amittendam non esse: ad castra iri oportere. Multae res ad hoc consilium Gallos hortabantur: superiorum dierum Sabini cunctatio, perfugae confirmatio, inopia cibariorum, cui rei parum diligenter ab iis
Abbreviated transcription (Latin):
tire ĩteslexit post̾m diẽ pugne constituit. Pͥma luce ꝓ¬
ductis oĩb copus duplici atie ĩstituta auxilus ĩ mediã aci¬
em cossctis quid hostes ꝯsilii capetẽt expͤtabat. Illi x si
ꝓpt̾ multitudĩe ⁊ uet̾em belli gloriã paucitatẽ q nr̃oꝵ se¬

Expanded text:
sentire intellexit, posterum diem pugnae constituit. Prima luce psentire intellexit, posterum diem pugnae constituit. Prima luce productis omnibus copiis duplici acie instituta, auxiliis in mediam aciem coniectis, quid hostes consilii caperent expectabat. Illi, etsi propter multitudinem et veterem belli gloriam paucitatemque no
Abbreviated transcription (Latin):
moni ꝙ oppidum & natura loci & manu imunitũ paucis di¬
eb quib eo uentũ erat expugnatũ cognou̾ant legatos
qͦr u̾sum dimitt̾e. ꝯiurare obsides int̾ se dare copias pa¬
rare ceꝑunt.Mittunt᷑ ⁊̃ ad eas ciuitates legatiqr sunt
cit̾ioris hẏspanie finitime aquitanie ĩde anxilia duces¬
ꝙ arcessunt᷑. Quoꝵ aduentu magna cũ auctoritato
& magno cũ om̃ium multitudĩe bellũ gerere conant᷑. Dui¬
oes nͦ hu deligunt᷑. qui una cĩ quinto scerorio oñis̃ ãnos
fu̾ant sũmã qr scĩam rei militaris hr̃e cxistimabantur
ineatib nr̃os inter ducludere ĩsistũt. Qd̾ ubi crrassus
aĩadu̾tit suas copias ꝓpt̾ exiguitatẽ nõ facile deduci hoᷤᷤ¬
tem ⁊ uagari ⁊ uias obsid̾e̾. ⁊ castris satis p̾sidu relinq̾re
ob eam c̾a̾m murꝰ comode frum̃tũ comeatũ q sͥ supporta¬
ri ĩ dies hostium num̾u aug̾i.nõ cũctand̾ eristimauit
quin pugna dec̾taret. Acre ad consiliũ delara uͥ om̃s sẽ

Expanded text:
munitum paucis diebus quibus eo ventum erat expugnatum cognoverant, legatos quoque versus dimittere, coniurare, obsides inter se dare, copias parare coeperunt. Mittuntur etiam ad eas civitates legati quae sunt citerioris Hispaniae finitimae Aquitaniae: inde auxilia ducesque arcessuntur. Quorum adventu magna cum auctoritate et magna cum hominum multitudine bellum gerere conantur. Duces vero ii deliguntur qui una cum Q. Sertorio omnes annos fuerant summamque scientiam rei militaris habere existimabantur.mmeatibus nostros intercludere instituunt. Quod ubi Crassus animadvertit, suas copias propter exiguitatem non facile diduci, hostem et vagari et vias obsidere et castris satis praesidii relinquere, ob eam causam minus commode frumentum commeatumque sibi supportari, in dies hostium numerum augeri, non cunctandum existimavit quin pugna decertaret. Hac re ad consilium delata, ubi omnes idem
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ad publium crassum mittũt si uelit suos recipe obsides s̃
remitat. u Amb de rebꝰ cesit abcrasso ctior fc̃us ꝙͥ npe abeint
longius naued ĩ terim longas hodificari ĩ flumi̾e ligere ꝓ ĩ
auit ĩ oceanũ renniges ex prouincia ĩstitui nautas gubrna¬
toros ꝙ compari ubet. His reb ccłit̾ admĩstratis ip̃o cũ pͥ¬
mũ ꝑ anm tempꝰ potuit ad ex̾citum contendit. Ueneti reliq̃¬
q̃ item ciuitates cognito crsaris aduentu t̾ciores stĩ simulꝙ
ꝙ quãtũ in se facinus admisissent ĩtelligebãt legatos qd̾
nonĩ ad oñs nato̾nes scm ĩ molatũ que semꝑ fuiss retentos

Expanded text:
tunt, si velit suos recuperare, obsides sibi remittat. Quibus de rebus Caesar a Crasso certior factus, quod ipse aberat longius, naves interim longas aedificari in flumine Ligeri, quod influit in Oceanum, remiges ex provincia institui, nautas gubernatoresque comparari iubet. His rebus celeriter administratis ipse, cum primum per anni tempus potuit, ad exercitum contendit. Veneti reliquaeque item civitates cognito Caesaris adventu certiores facti, simul quod quantum in se facinus admisissent intellegebant, legatos, quod nomen ad omnes nationes sanctum inviolatumque semper fuisset, retentos
Abbreviated transcription (Latin):
b ab ess ut crat constitutũ ad cũ legati reu̾tunt᷑. Qui ĩte
congressi inagno oꝑe ne longiꝰ progred̾et᷑ orabant. cũ id nõ in¬
petrassent petebant uti ad eos equites qui agine̾ ante ces¬
sissent p̾mitt̾e̾t cos qͥ pugna ꝓhiberet. sͥ q ut pot̾ate fact̾t
ĩnubios legatos mutendi. Quoꝵ si p̾ͥncipes ac senatus
s̾iure uirãdo fide̾ feciss. ea condicõne q̃ acesare fat̾e̾t scufu¬
ros ostendebant. Ad has ros conficiendas sͥ tridin spaciuz
daret. Et omña cesar eodem illo ꝑtin̾e arbittabat᷑ ut tri¬
dui mora int̾posita equites coꝵ qui abessent reu̾terent᷑. tũ
sese nõ longius milib passuũ .iiͦiiͬ. aquatonis cã ꝓcessuꝵ
eo dic diei huc postͥo die quã freq̃ tissimi cõuenirẽt ut de co¬
rũ postulatis cognosc̾e̾t. Int̾im ad p̾fectos quitũ oĩ eqͥta¬
tu an̾cesẜant mitti quid nũciarent ne hostes p̾lio lacesse¬
rẽt. a si ip̃i lacesfent᷑ sustinent quo ad ip̾e cũ exctu ꝓpiꝰ

Expanded text:
d eum legati revertuntur; qui in itinere congressi magnopere ne longius progrederetur orabant. Cum id non impetrassent, petebant uti ad eos equites qui agmen antecessissent praemitteret eos pugna prohiberet, sibique ut potestatem faceret in Ubios legatos mittendi; quorum si principes ac senatus sibi iure iurando fidem fecisset, ea condicione quae a Caesare ferretur se usuros ostendebant: ad has res conficiendas sibi tridui spatium daret. Haec omnia Caesar eodem illo pertinere arbitrabatur ut tridui mora interposita equites eorum qui abessent reverterentur; tamen sese non longius milibus passuum IIII aquationis causa processurum eo die dixit: huc postero die quam frequentissimi convenirent, ut de eorum postulatis cognosceret. Interim ad praefectos, qui cum omni equitatu antecesserant, mittit qui nuntiarent ne hostes proelio lacesserent, et si ipsi lacesserentur, sustinerent quoad ipse cum exercitu propius
Abbreviated transcription (Latin):
cã se confuetudinẽ addux̾unt. ut locis frigidissimis nuc
stitꝰ p̾ter peslis bre̾nt quitquã. Auaꝵ ꝓpt̾ cxiguitatem
magno e̾ corpor̾is pars aperta. & lauant᷑ infliminib. cdxi¬
catoribꝰ est adito magis eo utq que besło cepint quibus
uendant hant. quã quo ullam rem ad se importari deside¬
tent. Num. ⁊ ium̾tis quib maxime galli desctant᷑. qͥ que
ĩpenso parant p̾cio. germani importatis hus nõutunt᷑. &
qui sunt apud eos nata praua atq deformia ħ condiana ceᷤᷤ¬
citacone sũmi ut sint laboris efficiunt. Hc̃ qͣstͣrib p̾lus
sepe exequies desiliunt ac pedib p̾liant᷑. equosq eod̾ rema¬
nece uestigio ad sue fet̾unt ad quos se cesiter cũ usus c̾ reti¬
piunt. n eoꝵ morib turpib quicꝙͣ aut ĩertus habet᷑ quã¬

Expanded text:
eam se consuetudinem adduxerunt ut locis frigidissimis neque eam se consuetudinem adduxerunt ut locis frigidissimis neque vestitus praeter pelles habeant quicquam, quarum propter exiguitatem magna est corporis pars aperta, et laventur in fluminibus. Mercatoribus est aditus magis eo ut quae bello ceperint quibus vendant habeant, quam quo ullam rem ad se importari desiderent. Quin etiam iumentis, quibus maxime Galli delectantur quaeque impenso parant pretio, Germani importatis non utuntur, sed quae sunt apud eos nata, parva atque deformia, haec cotidiana exercitatione summi ut sint laboris efficiunt. Equestribus proeliis saepe ex equis desiliunt ac pedibus proeliantur, equos eodem remanere vestigio adsuefecerunt, ad quos se celeriter, cum usus est, recipiunt: neque eorum moribus turpius quicquam aut inertius habet
Abbreviated transcription (Latin):
Il que sequta est hẏeme qui fuit anmis gneo pom¬
peio marcho tuisso conss. usip& es gͥmam ⁊ utm
tenetheri magna cũ multitudine hoĩm flumen
r̃henũ transsicrũt.no̾ longe amiri quo chemꝰ
ĩfluit. Cau̾sa transseundi fuit ꝙ ab sucuis complures an¬
nos exagitati bello p̾mebant᷑ ⁊ agri culture ꝓhĩbebant᷑. Su¬
euoꝵ gens e̾ longe maxima ⁊ bellicosissima g̾manoꝵ õiu
.Lcentum pagos br̾e dicunt᷑ ex quib quot annis ĩ ignla
milia armatoꝵ bellandi ex cã ex sinb educu̾t. Eeliqͥ qui
domi manẜunt se atq illos alunt. Euisus ĩuicc̾ ino
post ĩ armis surit. ili domi temanent. p̾ic m ag̾cultiuti is̃
racẽ atq usus belli int̾mitait᷑. S pͥuati acͥ separati agria¬
pud eos nͥ esti. n longiꝰ. ano remane uno ĩ loto ĩ colendi causa
lic. n multũ frum̃to. s maximã parte lacte atq pectore
uuũt multũ que sunt ĩuenaconib. que res & tͥ gen̾e ⁊ co¬

Expanded text:
 quae secuta est hieme, qui fuit annus Cn. Pompeio, M. Crasso consulibus, Usipetes Germani et item Tencteri magna cum multitudine hominum flumen Rhenum transierunt, non longe a mari, quo Rhenus influit. Causa transeundi fuit quod ab Suebis complures annos exagitati bello premebantur et agri cultura prohibebantur. Sueborum gens est longe maxima et bellicosissima Germanorum omnium. Hi centum pagos habere dicuntur, ex quibus quotannis singula milia armatorum bellandi causa ex finibus educunt. Reliqui, qui domi manserunt, se atque illos alunt; hi rursus in vicem anno post in armis sunt, illi domi remanent. Sic neque agri cultura nec ratio atque usus belli intermittitur. Sed privati ac separati agri apud eos nihil est, neque longius anno remanere uno in loco colendi causa licet. Neque multum frumento, sed maximam partem lacte atque pecore vivunt multum sunt in venationibus; qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfici posse intellex̾unt legatos ad crassum mutũt. seq in
dedicõnẽ ut recipiat petunt. quare impetrata arma tra¬
dere iussi faciunt. Atq ĩ ea re omium nr̃oꝵ ĩtẽtis cauiis
alia ex parte oppidi adiatunnus qui sũmã imꝑii tenebat
Cum. de. deuotis quos illi sol durios appeslãt quoꝵ ħ esti
condico̾ ꝙ om̃ib inuitti comodis una cũ hus fruant᷑ quorr
se amicice dedid̾int. Si quid hus ꝑuim accidat aut cũdẽ
casum una ferant aut gͥ mortem ꝯciscãt. n adhiic hom̾
memoria reꝑtꝰ e̾ quis ꝙͣ qui eo int̾fecto cuiꝰ se amicicie de

Expanded text:
fici posse intellexerunt, legatos ad Crassum mittunt seque in deditionem ut recipiat petunt. Qua re impetrata arma tradere iussi faciunt. Atque in eam rem omnium nostrorum intentis animis alia ex parte oppidi Adiatunnus, qui summam imperii tenebat, cum DC devotis, quos illi soldurios appellant, quorum haec est condicio, ut omnibus in vita commodis una cum iis fruantur quorum se amicitiae dediderint, si quid his per vim accidat, aut eundem casum una ferant aut sibi mortem consciscant; neque adhuc hominum memoria repertus est quisquam qui, eo interfecto cuius se ami
Abbreviated transcription (Latin):
lebat. n belli gerendi ꝓpt̾ anni tp̃t facultate̾ habebat i
has tantaꝵ reꝵ occupacone britannie añ ponendas iudi¬
cabat. magnũ hus ninn̾ũ obsidum impat quib ad duc¬
tis eos. fide̾ recepit. Nauib circit̾. deccͥ ᷤᷤ lxxx. hon̾arus
caictis contractis q ꝙ satis eo̾ ad duas transpo.tãdas le¬
giones cxistimabat ꝙ p̾terca nauium longaꝵ hibebat
quastori legatis p̾fectisq discͥbuit. Huc accedebant. ÷¬
.xuiii. Hon̾arie nauesq cx eo loco abmilib passuũ aitone̾¬
ti tenebant᷑. quo inmus ĩcundem portũ uenire possẽt. His
eqritib distͥbuit. Reliquũ cx̾citũ quinto titurio sabmo
ciuaro. aurumauleio coite legatis ĩmenapios atq ĩ cos i¬
rgos morinoꝵ ab quib adeã legati nõ uen̾ant ducõduͣ

Expanded text:
lebat neque belli gerendi propter anni tempus facultatem habebat neque has tantularum rerum occupationes Britanniae anteponendas iudicabat, magnum iis numerum obsidum imperat. Quibus adductis eos in fidem recipit. Navibus circiter LXXX onerariis coactis contractisque, quot satis esse ad duas transportandas legiones existimabat, quod praeterea navium longarum habebat quaestori, legatis praefectisque distribuit. Huc accedebant XVIII onerariae naves, quae ex eo loco a milibus passuum VIII vento tenebantur quo minus in eundem portum venire possent: has equitibus tribuit. Reliquum exercitum Q. Titurio Sabino et L. Aurunculeio Cottae legatis in Menapios atque in eos pagos Morinorum a quibus ad eum legati non venerant ducendum
Abbreviated transcription (Latin):
opra frimĩticrat p̾fectos tͥbiinos qr militũ cõplures ĩ finit.¬
mas ciuitates frum̃ti ca̾ dimisit. quo ĩnu̾o e̾ tita t̾radisiusi
missus mei subios marcus trebius gallus ĩcurrio solitas qͥn
ta uelamꝰ cu tito silio iuenetes. Luiꝰ est ciuitatis longr̃
amplissima auttoritas om̃is hore maritime regionu̾ eaꝵ ꝙ
& naues habentrueneti plurimas qͥbꝰ ĩbritãmã nauigare

Expanded text:
opia frumenti erat, praefectos tribunosque militum complures in finitimas civitates frumenti causa dimisit; quo in numero est T. Terrasidius missus in Esuvios, M. Trebius Gallus in Coriosolites, Q. Velanius eum T. Silio in Venetos. Huius est civitatis longe amplissima auctoritas omnis orae maritimae regionum earum, quod et naves habent Veneti plurimas, quibus in Britanniam navigare
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝓpt̾ altitudinẽ facile telum adicielut᷑. Et eade̾ de esi
minꝰ omode scopulis ꝯtinebant᷑. Accedebat ut cũ se seui
a ĩuadis consisterẽt tuciꝰ. a ab estu rei relute nͥ sara ꝙ cau¬
tes tim̾ent .i. Uuaꝵ r̾i̾ om̾iu nr̃is nauib casus erat exti¬
mescendo. Complurib expugnatis oppidis ces.ar uͥ ĩtei¬
lexit frustra tm̃ laborẽ sumi n hostiũ fugã captis oppi¬
dis repͥmi. n hus not̾e posse statuit cepectandã classem.
Que uͥ comienit ac pͥmũ ab hostib uisa e̾. circit̾ ducen¬

Expanded text:
propter altitudinem facile telum adigebatur, et eadem de causa minus commode copulis continebantur. Accedebat ut, cum saeviret in vadis consisterent tutius et ab aestu relictae nihil saxa et cotes timerent; quarum rerum omnium nostris navibus casus erat extimescendus. Compluribus expugnatis oppidis Caesar, ubi intellexit frustra tantum laborem sumi neque hostium fugam captis oppidis reprimi neque iis noceri posse, statuit expectandam classem. Quae ubi convenit ac primum ab hostibus visa e
Abbreviated transcription (Latin):
atis i dec̾tair constituisse. Qd uͥ cesat comꝑit om̃ĩd reb
et ad laudẽ ⁊ aducilitatẽ ꝑfectum .i. bitrata se galli ĩ tecepit
pontẽ q rescidit. Pxigna parte estatis reliqa cesar ⁊ si ĩhus
locis. ꝓ om̃is gallia ad septent̾ones u̾git mat̾e sunt hiemos.
tñ ĩbritanniã proficisci contendit. ꝙ om̃ibꝰ fere gallicis bellis
hostib nr̃is in de subministrata auxilia ĩcelligedat. Et si tr̾¬
pus auni ad bellum gereudũ defic̾et tñ megnod̾ usui fore
arbitrabat᷑ si mͦ ĩsulam adiss ⁊ gen̾ hoĩm ꝑspxxissi. lact por¬
tus adits cogneuiss que omĩa fere gallis erant ĩcognita.
Neq a̾ tetꝰ⁊ pͥter m̾catores illo adut quisqͣ. n hiis ip̃is
quicͣͣ pͥti horã maritimã atq cas regiones que sũt con¬

Expanded text:
atque ibi decertare constituisse. Quod ubi Caesar comperit, omnibus iis et ad laudem et ad utilitatem profectum arbitratus se in Galliam recepit pontemque rescidit. Exigua parte aestatis reliqua Caesar, etsi in his locis, quod omnis Gallia ad septentriones vergit, maturae sunt hiemes, tamen in Britanniam proficisci contendit, quod omnibus fere Gallicis bellis hostibus nostris inde subministrata auxilia intellegebat, et si tempus anni ad bellum gerendum deficeret, tamen magno sibi usui fore arbitrabatur, si modo insulam adiisset, genus hominum perspexisset, loca, portus, aditus cognovisset; quae omnia fere Gallis erant incognita. Neque enim temere praeter mercatores illo adit quisquam, neque his ipsis quicquam praeter oram maritimam atque eas regiones quae sunt con
Abbreviated transcription (Latin):
plurib ciuitatibꝰ ad cum legati uei̾unt. quibꝰ pacer at aniti¬
ciã petentib liberałr respondit. obsides qr ad sead duci iubeti
Si gambri ex eo tp̃r quo pens ĩstitui cepto c̾ fugn compatata or¬
orrantib hus quos ex tenercheris aq usiposib apud se habe¬
lunt finib sins excesẜ int suaq oima exportau̾at se q u̾olitu¬

Expanded text:
tibus ad eum legati veniunt; quibus pacem atque amicitiam petentibus liberaliter respondet obsidesque ad se adduci iubet. At Sugambri, ex eo tempore quo pons institui coeptus est fuga comparata, hortantibus iis quos ex Tencteris atque Usipetibus apud se habebant, finibus suis excesserant suaque omnia exportaverant sequ
Abbreviated transcription (Latin):
medũ fc̃e armateq erant. Carine aliqn̾ planiores ꝙͣ nos¬
traꝵ nauiũ quo faciliꝰ uada ac decessũ esto ceppere possent.¬
ꝑrore ad modũ erecte atq item pubes ad magnitudinẽ fluc¬
tuũ tempestatũ q ad comodate. Naues tote ft̃c a ex robore
ad quã ius uim ⁊ contumelã ꝑfecendã. Trins trapedalib
ĩ altitudine̾ trabib confixa clauis ferreis digiti pollicis ara¬
ssitudine. Ancore ꝓ sumb ferreis catheins reuicte. Pxl¬
les ꝓ ueli salute q tenuiter confecte. He siue ꝓpt̾ limi ĩ opi¬
am atq eiꝰ usus ĩscĩam siue eo ꝙ e̾ magis ueri fiłe ꝙ ta̾tas
tempestates cteani tantosq impetꝰ uentoꝵ sustin̾e ae
tantoꝰ hon̾e̾ nauiũ regi uelis nõ satis cõmode posse arbit᷑¬
bant᷑. Cum hus nauib nr̃e classi eiꝰ modi congress erat
et una celittrae & pulsu rhemoꝵ pͥstaret. ixhqua ꝓ loai ni

Expanded text:
modum factae armataeque erant: carinae aliquanto planiores quam nosmodum factae armataeque erant: carinae aliquanto planiores quam nostrarum navium, quo facilius vada ac decessum aestus excipere possentprorae admodum erectae atque item puppes, ad magnitudinem fluctuum tempestatumque accommodatae; naves totae factae ex robore ad quamvis vim et contumeliam perferendam; transtra ex pedalibus in altitudinem trabibus, confixa clavis ferreis digiti pollicis crassitudine; ancorae pro funibus ferreis catenis revinctae; pelles pro velis alutaeque tenuiter confectae, hae sive propter inopiam lini atque eius usus inscientiam, sive eo, quod est magis veri simile, quod tantas tempestates Oceani tantosque impetus ventorum sustineri ac tanta onera navium regi velis non satis commode posse arbitrabantur. Cum his navibus nostrae classi eius modi congressus erat ut una celeritate et pulsu remorum pra
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ pͥmũ poss ĩuenetos ꝓficisa uibet. Ip̃e eo pedestͥbus
copus contendit. Erant modi eiꝰ fere sito oppidoꝵ ut posita
ĩ cxttemis lingulis ꝓmuntutus. que n pedib. aditũ hr̃ent
spac̾o ni nauib ꝙrursus minuente estu naues ĩuadis ad¬
flictarent᷑. Ita qutraq re oppidoꝵ oppiignaco impediebat᷑
a̾t si qn̾ magnitudine opis forte supati extruso mari agge¬
re ac mobilib atq hus oppidi menib adequatis suis forti¬
nis desperare ceꝑant magno nu̾o nauiu̾ ad pulso cuiꝰ uei
sũmã faculiatẽ hodebãt sua deportabat omĩa seq ĩ pria
oppida tecipiebant. Ibi se rursus isdem oportumitatibꝰ lo¬
ci defendebant. Hec eo faciliꝰ magna̾ parte estatis facie¬
bãt ꝙ nr̃e naues tempestatib detinebant᷑ sũmaq erat
uasto atq aꝑto mari magnis estib raris ac ꝓpe nullis
portibꝰ difficultas nauigandi. Namq ip̃oꝵ naues ad ħ̃

Expanded text:
et, cum primum possit, in Venetos proficisci iubet. Ipse eo pedestribus et, cum primum possit, in Venetos proficisci iubet. Ipse eo pedestribus copiis contendit. Erant eius modi fere situs oppidorum ut posita in extremis lingulis promunturiisque neque pedibus aditum haberent, s, quod rursus minuente aestu naves in vadis adflictarentur. Ita utraque re oppidorum oppugnatio impediebatur. Ac si quando magnitudine operis forte superati, extruso mari aggere ac molibus atque his oppidi moenibus adaequatis, suis fortunis desperare coeperant, magno numero navium adpulso, cuius rei summam facultatem habebant, omnia sua deportabant seque in proxima oppida recipiebant: ibi se rursus isdem oportunitatibus loci defendebant. Haec eo facilius magnam partem aestatis faciebant quod nostrae naves tempestatibus detinebantur summaque erat vasto atque aperto mari, magnis aestibus, raris ac prope nullis portibus difficultas navigandi. Namque ipsorum naves ad hunc
Abbreviated transcription (Latin):
parciendũ s̾. ac lacnis distribuendũ ex̾citũ putauit. Ica¬
q titũ labienũ̾ legatũ intreueros qui ꝓximi flumini ehe¬
no sũt tũ equitatu mittit. Huic mandat rhemos iẽli¬
quos q belgas ad eas atq ĩ offic̾o̾ contineat g̾manosqr qui
auxilio ab belgis arcessiti dicebant᷑ si ꝑium nauib flum̾
transsire conãtur. ꝓhibent. publiũ cuissui cũ cohortibus
legionarus .xii. & magnonim̾o equitatꝰ ĩ aquitamã pro¬
ficisci uibet ne ex hus nacõnibꝰ auxilia ĩ galliã mutant᷑.
ic tante nacõnes conungant᷑. Quintũ tituriũ sabinũ
legatũ cũ legionib tͥb in unellos. coriosolites. lexobiosq
iittit qui ea̾ manũ distinendã curet. Netimũ brutu ado¬
le scẽte classi gallicisq nanib quas expettonib ⁊ santo¬
nis reliquis q pacatis regionib cenuenire iusẜat p̾fecit

Expanded text:
partiendum sibi ac latius distribuendum exercitum putavit. Itapartiendum sibi ac latius distribuendum exercitum putavit. Itaque T. Labienum legatum in Treveros, qui proximi flumini Rheno sunt, cum equitatu mittit. Huic mandat, Remos reliquosque Belgas adeat atque in officio contineat Germanosque, qui auxilio a Belgis arcessiti dicebantur, si per vim navibus flumen transire conentur, prohibeat. P. Crassum cum cohortibus legionariis XII et magno numero equitatus in Aquitaniam proficisci iubet, ne ex his nationibus auxilia in Galliam mittantur ac tantae nationes coniungantur. Q. Titurium Sabinum legatum cum legionibus tribus in Venellos, Coriosolites Lexoviosque mittit, qui eam manum distinendam curet. D. Brutum adulescentem classi Gallicisque navibus, quas ex Pictonibus et Santonis reliquisque pacatis regionibus convenire iusserat, praeficit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ opiã diutiꝰ apud semorari posse quã romanos ꝯfidebãt. Ac
m̃ta ex agris ĩ oppida comportãt. Naues ĩ uenetiã uͥcesare
pͥmũ e̾e bellũ gesturũ constabat quã plurimas poss̾ cogũt
secos sͥ adid bellum ossimos lexobios ua̾nceᷤᷤ ambiliatos mo¬
ri nos diablintres menapios ad siscant aueilia erbricanna
que contra eas regiones positt ẽ arcessunt. Erant edifi¬
cultates belli gerendi quas supͣ osterdimꝰ. Sed multa ce¬
sarem tũ ad id bellũ incitabant. Iniurie retentoꝵ eqͥtũ
irmanoꝵ rebeslio fc̃a post dedit̾onẽ defecco datis obsidibꝰ
tot aiuitatũ comurac̾o. In pͥmis ne hat parte neglecta
relique nacõnes s̃ idem lice arbittarent᷑. Itaq cũ inceslig̾et
om̃s ferecgallos nouis rebꝰ scud̾e̾  ad bestũ mobiłr crłiterq
exitari. Om̃s aut̃ hoĩes natura lib̾rtati stud̾e̾ & condico¬
nẽ ẜuitutis odisse pͥusquã plures cuutates conspiurẽt

Expanded text:
i diutius apud se morari posse confidebant; ac menta ex agris in oppida comportant, naves in Venetiam, ubi Caesarem primum bellum gesturum constabat, quam plurimas possunt cogunt. Socios sibi ad id bellum Osismos, Lexovios, Namnetes, Ambiliatos, Morinos, Diablintes, Menapios adsciscunt; auxilia ex Britannia, quae contra eas regiones posita est, arcessunt. Erant hae difficultates belli gerendi quas supra ostendimus, sed tamen multa Caesarem ad id bellum incitabant: iniuria retentorum equitum Romanorum, rebellio facta post deditionem, defectio datis obsidibus, tot civitatum coniuratio, in primis ne hac parte neglecta reliquae nationes sibi idem licere arbitrarentur. Itaque cum intellegeret omnes fere Gallos novis rebus studere et ad bellum mobiliter celeriterque excitari, omnes autem homines natura libertati studere et condicionem servitutis odisse, prius quam plures civitates conspirarent,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ min̾iu barbaroꝵ ad̾ castra uenisse constabat plus t̾rcia ꝑ¬
te ĩterfecta reliqnos ꝑterritos ĩ fugam conitiũt ac ne ĩ laas
quidem suꝑioribꝰ consist̾e̾ paciunt᷑. Dic om̃ib hostium copus
fusisirmis q exutis se ĩ castrã municones ꝙ suas eopiũt
Quo pͤlio ft̃o quo sepiꝰ fortimã temptare galba nolebat at:
alio se ĩ hib̾rna consilio uenisse memiu̾at alus aturrisse rebꝰ
uid̾at maxime frumͣti cõmeato q ĩ opia ꝑmota postero die
om̃ib eiꝰ uici hedificas incensi ĩ ꝓuincia reu̾ti contendit. Lnc
mislo hoste ꝓhibente aut iter. demorante ĩ columen legione
matiatis inde mallobroges ꝑduxit ͥqi biemauit. His rebꝰ
gestis cũ omĩb de caĩs cesar pacatã galla̾ epistimar suꝑatis
belgis expulsis germanis uictis ĩ alꝑib si uis acq itti im¬

Expanded text:
quem numerum barbarorum ad castra venisse constabat, plus tertia pquem numerum barbarorum ad castra venisse constabat, plus tertia parte interfecta reliquos perterritos in fugam coiciunt ac ne in locis quidem superioribus consistere patiuntur. Sic omnibus hofusis armisque exutis se intra munitiones suas recipiunt. Quo proelio facto, quod saepius fortunam temptare Galba nolebat atque alio se in hiberna consilio venisse meminerat, aliis occurrisse rebus videbat, maxime frumenti commeatusque inopia permotus postero die omnibus eius vici aedificiis incensis in provinciam reverti contendit, ac nullo hoste prohibente aut iter demorante incolumem legionem in Nantuates, inde in Allobroges perduxit ibique hiemavit. His rebus gestis cum omnibus de causis Caesar pacatam Galliam existimaret, superatis Belgis, expulsis Germanis, victis in Alpibus Sedunis, atque ita in
Abbreviated transcription (Latin):
Cum iam ampliꝰ horis sex continent̾ pugnaret᷑ ac nõ solu̾
uires s ⁊̃ tela nr̃is defic̾e̾nt atq hostes ac̾us ĩstare̾t. Lan
gudiorib qr nr̃is uallum scind̾e ⁊ fossas compło cepissent res¬
qr ess iam ad extremu̾ ꝑducta casum. publius sexcius bacu¬
decent si cruptone st̃a̾ extremũ auxiliũ exꝑirent᷑. Itaq cõ¬
uocatis centurionib cesiter milites cerc̾ores fac̾ paulis ꝑ
ĩtermmit̾ent p̾lium ac tm̃ modo tela missa exiꝑent seque ex
labore refic̾e̾nt. Post dato signo ex cast̾s erumꝑent at
om̃em spem salutis ĩuirtute pon̾ent. Nd̾ ussi sunt faci¬
unt. Ac subito om̃ib portis herupt̾one fc̃a i cognoscẽdi
quid ficret n sui colligendi o hostib facłtatẽ relinqu̾t. Ita
omutata fortuna eos qui ã spem pociundoꝵ castroꝵ uen̾ant
undiq cͥcumuẽtes int̾ficiunt & ex hominũ milib ampli.xxx.

Expanded text:
Cum iam amplius horis sex continenter pugnaretur, ac non solum Cum iam amplius horis sex continenter pugnaretur, ac non solum vires sed etiam tela nostros deficerent, atque hostes acrius instarent lanis vallum scindere et fossas complere coepissent, resque esset iam ad extremum perducta casum, P. Sextius Bacudocent, si eruptione facta extremum auxilium experirentur. Itaque convocatis centurionibus celeriter milites certiores facit, paulisper intermitterent proelium ac tantum modo tela missa exciperent seque ex labore reficerent, post dato signo ex castris erumperent, atque omnem spem salutis in virtute ponerent. Quod iussi sunt faciunt, ac subito omnibus portis eruptione facta neque cognoscendi quid fieret neque sui colligendi hostibus facultatem relinquunt. Ita commutata fortuna eos qui in spem potiundorum castrorum venerant undique circumventos intercipiunt, et ex hominum milibus amplius XXX,
Abbreviated transcription (Latin):
Uuo ĩ consilio cũ tantũ repentin piculi p̾ter oppimonem
acadiss ac ia omĩa fere supiora loci. multitudine armatoꝵ
completa conspit̾e̾nt᷑ n subsidio ueniri ni cõmeatꝰ subpor¬
tari int̾clusis itn̾ib possent. ꝓpeiam despata salutt non
nulle huiꝰ modi siñe dicebant᷑: ut ĩpedim̾tis relictis erup¬
cione fc̾a̾ hisde itn̾ib quibꝰ eo ꝑueĩssent ad saluter ꝯtẽde¬
rent. Maiori tñ parti placuit het reẜuato ad extremũ
consilio int̾im rei euentũ experiri ⁊ castra defende. breui
spaco int̾ietto ure ut reb quas constituissẽt collaindis
itq adim̃serandis tempꝰ daret᷑ hostas cx oim̃bi ꝑ ii tib signo dntt de¬
currere lapides casa qi ĩuallum comit̾e. Primo integris niribꝰ
fortit̾ repugnare n ulum frustra telum ex locs supetiore mit
loci ubi constit̾at relinq̾ndi ac sui recipiendi facłtas dabat᷑

Expanded text:
Quo in consilio, cum tantum repentini periculi praeter opinionem Quo in consilio, cum tantum repentini periculi praeter opinionem accidisset ac iam omnia fere superiora loca multitudine armatorum completa conspicerentur neque subsidio veniri neque commeatus supportari interclusis itineribus possent, prope iam desperata salute non nullae eius modi sententiae dicebantur, ut impedimentis relictis eruptione facta isdem itineribus quibus eo pervenissent ad salutem contenderent. Maiori tamen parti placuit, hoc reservato ad extremum casum consilio interim rei eventum experiri et castra defendere. Brevi spatio interiecto, vix ut iis rebus quas constituissent conlocandis atque administrandis tempus daretur, hostes ex omnibus partibus signo dato decurrere, lapides gaesaque in vallum coicere. Nostri primo integris viribus fortiter propugnare neque ullum flustra telum ex loco superiore mittloci ubi constiterat relinquendi ac sui recipiendi facultas dabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cesfut om̃s noctu discessisse montesq. qͥ impend̾ent a maxi̾a
multitudine s unoꝵ ⁊ uerigroꝵ tem̾. Id aliꝙ de cãis accide¬
rat ut subito galli besli renouandi legionisq oppͥmendea
silium caperent.Primũ ꝙ legione n tam plenissimã de¬
tractis cohortib duab ⁊ complurib sigillatim qui cõmea¬
⁊ ꝙ ꝓpt̾ iniquitate̾ locr cũ ip̃i ex montib ĩ uallem deturuent
& tela conit̾ent ne pͥmũ quidem posse impetũ suu̾ sustin̾icx¬
istimabãt. Accedebat ꝙ suos ab se lib̾os abstractos obsidi¬
possessionis culmina alpiũ occuꝑare conari. a ca loca siniti¬
me ꝓuincie. aidiungere sͥ ꝑsuasum habebant. Hiis nucus
acceptis galba cũ n opus hibi̾noꝵ municonesq plene es¬
senit ꝑfecte. n de frum̃to reliquoq cõmeat satis ee̾ ꝓui¬
sui ꝙ dedicõne st̃a obsidibꝰ q acceptis nͥ de bello timendo ex¬
istimau̾at confilio cesiter conuocato sñias eequirere cepͣ.

Expanded text:
erat, omnes noctu discessisse montesque qui impenderent a maxima multitudine Sedunorum et Veragrorum teneri. Id aliquot de causis acciderat, ut subito Galli belli renovandi legionisque opprimendae consilium caperent: primum, quod legionem neque eam plenissimam detractis cohortibus duabus et compluribus singillatim, qui commeaem decurrerent et tela coicerent, ne primum quidem impetum suum posse sustineri existimabant. Accedebat quod suos ab se liberos abstractos obsidperpetuae possessionis culmina Alpium occupare conari et ea loca finitimae provinciae adiungere sibi persuasum habebant. His nuntiis acceptis Galba, cum neque opus hibernorum munitionesque plene essent perfectae neque de frumento reliquoque commeatu satis esset provisum quod deditione facta obsidibusque acceptis nihil de bello timendum existimaverat, consilio celeriter convocato sententias exquirere coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
se obsides quos crasso dedissent ieupatos ceistimibãt.L.ux.
auctoritate finitum adductiut sunt galloꝵ subita ⁊ re¬
pẽtina consilia eadem de ca̾ ciebiu̾ t̾tasidiũ qr retenẽt. Eti
cełit̾ missis legatis ꝑ suos pͥncipos ĩter se ꝯiura̾t nͥ nͥ coi̾i
consilio acturos. eiundem q om̃is fortune exitã ee̾ latos i
Reliquas qr ciuitates sollicitant ut ĩ ea librtate ꝙͣamaiori¬

Expanded text:
se obsides, quos Crasso dedissent, recuperaturos existimabant. Horum auctoritate finitimi adducti, ut sunt Gallorum subita et repentina consilia, eadem de causa Trebium Terrasidiumque retinent et celeriter missis legatis per suos principes inter se coniurant nihil nisi communi consilio acturos eundemque omnes fortunae exitum esse laturos, reliquasque civitates sollicitant, ut in ea libertate quam a maiori
Abbreviated transcription (Latin):
inita ꝓxima estate ad se reu̾ti iussit. Ip̃e incarnutes andes.
tarones. q̃q ciuitatos ꝓpinq hus locis erans uͥ bellũ gesẜat
legionib ĩ ybe̾nacula dedutts ĩ u̾taliaꝰ ꝓfectiẽ. Ob easq irᷤ¬

Expanded text:
inita proxima aestate ad se reverti iussit. Ipse in Carnutes, Andes, inita proxima aestate ad se reverti iussit. Ipse in Carnutes, Andes, Turonos quaeque civitates propinquae iis locis erant ubi bellum gesserat, legionibus in hiberna deducti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ extrema sꝑe salutis ĩiquo loco contra eos qui exuallo t̾ib¬
qr tela iac̾ent pugnari debuit. Cũ una u̾tute om̃is spes¬
salutis consist̾e̾t occisis ad om̃uii milib quatuor reliqͥ
ĩ oppidũ reietti sunt. Nostridie eiꝰ diei refractis portis
cum iã deffend̾e̾t ĩmo atq ĩ tromissis militib nr̃is secto¬
nẽ eiꝰ oppidi uniũ sam cesar uendidit. Tb hus qͥ em̾ant
capatum nuu̾us ad cum ielito est miliũ. Eini. Eo cp̃r apub
lio crasso quem cum legione una unsut ad uenetos uneslos. osis¬
mos. corio solitas. sesiuos. aulertos. rbedones que sunt mari¬
om̃i gallia pactata tanta huiꝰ besliad kirbaros oppinio plata
ẽ uti ab hus naconib que trunsrhemi incolerẽt mittent le¬
gati ad cesarẽ qui se obsides daturos impata facturos pollic̾en¬
t᷑. Quas legacõnes cesar ꝙ ĩ p̾taliam illiritumq pperabat.

Expanded text:
in extrema spe salutis iniquo loco contra eos qui ex vallo turribuin extrema spe salutis iniquo loco contra eos qui ex vallo turribusque tela iacerent pugnari debuit, cum in una virtute omnis spes consisteret. Occisis ad hominum milibus IIII reliqui in oppidum reiecti sunt. Postridie eius diei refractis portis, cum iam defenderet nemo, atque intromissis militibus nostris, sectionem eius oppidi universa Caesar vendidit. Ab iis qui emerant capitum numerus ad eum relatus est milium LIII. Eodem tempore a P. Crasso, quem cum legione una miserat ad Venetos, Venellos, Osismos, Coriosolitas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt mariomni Gallia pacata, tanta huius belli ad barbaros opinio perlata est uti ab iis nationibus quae trans Rhenum incolerent legatitur. Quas legationes Caesar, quod in Italiam Illyricumque properabat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe sũmã muri aferisq alticudi̾e ad̾m armoꝵ ad equa¬
rent. & t̃ tutit̾ parte t̾rea ut postra ꝑspectũ ẽ celata
atq ĩ oppido retenta portis pateft̾is eo die pace sũt ust.
sub uesꝑm cosar portas claudi militesq ex oppido exire
iussit. neꝙ̾ noctu oppidam amilitĩb ĩ̾uitia̾ acciꝑe̾t. Illa an̾
inito ut ĩ telłetũ est consilio ꝙ dedic̾one st̃a nr̃os p̾fidia
deducturos aut deniq ĩ dilige̾ciꝰ ẜuatõs coedid̾ant par¬
tim cũ hus qui retinu̾ant ⁊ celau̾ant armis partim scu¬
tis ex cortite fc̃is aut uminib ĩ cectisq subito ut tp̃ris
exiguitas postulabat pellib ĩdux̾ant tercia nigilia ꝙͣmi
mie ardiuuis ad fuu̾s mimicones ascensus uidebat᷑. ꝯibꝰ
topus repe̾tino exoppido crupc̾one̾ fec̾unt. Cełit̾ ut an̾ ce¬
sar ĩꝑarat ignib sigͥficac̾one fc̃n ex ꝓximis castellis eo ꝯ¬
carsũ est pugnatũq ab hosoibꝰ ita acͥter e̾ ut auris fortibꝰ

Expanded text:
 altitudinem acervi armorum adaequarent, et tamen circiter parte tertia, ut postea perspectum est, celata atque in oppido retenta, portis patefactis eo die pace sunt usi. Sub vesperum Caesar portas claudi militesque ex oppido exire iussit, ne quam noctu oppidani a militibus iniuriam acciperent. Illi ante inito, ut intellectum est, consilio, quod deditione facta nostros praesidia deducturos aut denique indiligentius servaturos crediderant, partim cum iis quae retinuerant et celaverant armis, partim scutis ex cortice factis aut viminibus intextis, quae subito, ut temporis exiguitas postulabat, pellibus induxerant, tertia vigilia, qua minime arduus ad nostras munitiones ascensus videbatur, omnibus copiis repesar imperaverat, ignibus significatione facta, ex proximis castellis eo concursum est, pugnatumque ab hostibus ita acriter est ut a viris fortibus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstituit ⁊ nequis ĩermib ĩ prudentib qr militib ablat̾e ĩ¬
petus fĩ posse om̃e cam mat̾ia que erat cesa conu̾sa ad i¬
hostem con loctibat. ⁊ ꝓuallo ad utrũq latꝯ extruebat. In¬
coedibili cesitate magno spaco paucis diebꝰ confecto cã ia̾
pettus atq extrema ĩ pedim̃ta amp̃̾is ten̾ent᷑. ip̃i densiores
siluas pet̾ent eiꝰ modi sunt tempestates ꝯsecute. uti opus
necc̃io ĩ termitt̾et᷑. ꝓ concuiaco̾ne pmbriũ diuciꝰ sub pesti¬
b militos contineri nõ possent. Itaq nastatis eoꝵ om̃ib

Expanded text:
imprudentibusque militibus ab latere impetus fieri posset, omnem eam materiam quae erat caesa conversam ad hostem conlocabat et pro vallo ad utrumque latus extruebat. Incredibili celeritate magno spatio paucis diebus confecto, cum iam pecus atque extrema impedimenta a nostris tenerentur, ipsi densiores silvas peterent, eius modi sunt tempestates consecutae uti opus necessario intermitteretur et continuatione imbrium diutius sub pellibus milites contineri non possent. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
cato reliquos sub corona uendidit. Sũ s ĩuenetis geru̾¬
tur qͥnto cituriꝰ sabino cũ buis copus quas i cosire accrpe¬
rido uie at summã imperu tenobat. Earum om̃ium canta¬
tum que defct̾anti ex quibꝰ ex̾citum magnasq copias coeg̾it
Atq bus pancis dieb aulurci eburo uices lexomi q senatu
suo ĩterfecto ꝙ auctores besli e̾e nolebanti.⁊ꝑurtas clauẜunt
seqr cũ iurido ince comunx̾unt. Mignaq p̾terea multitu
p̾dandi studium qr bellandi ab agri cultura ⁊ cotidiano la¬
bore renecabit. Sabmnꝰ p̾doneo om̃ib reb loco castͥs sese
tenebat. Cum uirido uix contui eũ duu̾ miliuͥ spacõ asedis¬
set. cotidie q productis copns pugnando pot̾ate fac̾e̾t
ut iã nõ solum hostib ĩ contempc̾onẽ sabina uei̾ret. E ⁊

Expanded text:
cato reliquos sub corona vendidit. Dum haec in Venetis geruncato reliquos sub corona vendidit. Dum haec in Venetis geruntur, Q. Titurius Sabinus cum iis copiis quas a Caesare acceperidovix ac summam imperii tenebat earum omnium civitatum quae defecerant, ex quibus exercitum magnasque copias coegerat; atque his paucis diebus Aulerci Eburovices Lexoviique, senatu suo interfecto quod auctores belli esse nolebant, portas clauserunt seque cum Viridovice coniunxerunt; magnaque praeterea multitud, quos spes praedandi studiumque bellandi ab agri cultura et cotidiano labore revocabat. Sabinus idoneo omnibus rebus loco castris sese tenebat, cum Viridovix contra eum duorum milium spatio consedisset cotidieque productis copiis pugnandi potestatem faceret, ut iam non solum hostibus in contemptionem Sabinu
Abbreviated transcription (Latin):
liũ tuga salutẽ pet̾e contend̾unt. Ac iã cõuersis ĩ eã ꝑir¬
tez nauibꝰ quo uentꝰ ferebat tanto subito malicia at tͣn¬
quillitas extitit. ut se ex loco ꝯmou̾e nõ possent. q̃ quidẽ
res ad negotiũ ꝯficiend̾ maxime fuit oportuna. na̾ singulas
nr̃i consectati expugnau̾unt. ut ꝑpauce exõi muio nactis ĩ¬
teruentu ad t̾ram ꝑuen̾int cũ ab hora fere quarta usq ad
solis occasũ pagnaret᷑. quo pͥlio bello uenctoꝵ totiꝰq hore
maritune ꝯ fectũ ẽ. Nã cũ om̃is iuuenta om̃s ⁊ grauioris
eratis ĩ quib aliquid consilii aut dig̾tatis fuit eo ꝯuen̾ãt
tum nauiũ ꝙ ubiq fuerat ĩ unũ locũ ogerant quibꝰ am¬
ssis reliqui n quo se recipent. in ꝙ ad mod̾ oppida defende¬
rẽt habebãt. Itaq se suaq ei̾a cesari dedid̾unt. In qͦs
et grauiꝰ cesar uindicand̾ statuit quo diligenciꝰ ĩ reliqnͣ
tp̃t abarbarisius legatoꝵ ꝯẜuaret᷑. Itaq o̾i senotu ne¬

Expanded text:
contenderunt. Ac iam conversis in eam partem navibus quo ventus ferebat, tanta subito malacia ac tranquillitas extitit ut se ex loco movere non possent. Quae quidem res ad negotium conficiendum maximae fuit oportunitati: nam singulas nostri consectati expugnaverunt, ut perpaucae ex omni numero noctis interventu ad terram per venirent, cum ab hora fere IIII usque ad smaritimae confectum est. Nam cum omnis iuventus, omnes etiam gravioris aetatis in quibus aliquid consilii aut dignitatis fuit eo convenerant, tum navium quod ubique fuerat in unum locum coegerant; quibus amissis reliqui neque quo se reciperent neque quem ad modum oppida defenderent habebant. Itaque se suaque omnia Caesari dediderunt. In quos eo gravius Caesar vindicandum statuit quo diligentius in reliquum tempus a barbaris ius legatorum conservaretur. Itaque omni senatu ne
Abbreviated transcription (Latin):
tanti hon̾is turrim ĩ muros sese collotare ꝯfid̾e̾nt. Ubi u̾
mou̾iã appropinqͣre menib uid̾unt noua atq ĩusitata sp̾e
co̾moti legatos ad cesarem de pace miẜũt. Qui ad hunc
modu̾ loquti: no̾ existimare romanos sine ope dunna bel¬
lum gerere qui tante altitudinis machin ac̾onos tanta ceł¬
tate ꝓmou̾e possent se suaq omĩa eoꝵ pot̾ati ꝑmitte dipe¬
rũt. Unu̾ pet̾e ac dep̾car si forte ꝓ sua dem̾cia at ma̾suetu¬
dine ꝙͣ ip̾i ab aliis audirent statiuss aduatiutos et oẜu an¬
dos ne se armis despoliaret. s om̃s fere finitimos et᷑ ĩnm¬
tos ac sue uͥtuti ĩuidere a quib se defende̾ traditi armis
nõ possent sͥ p̾stare si ĩ eu̾ casum deduc̾ent᷑. ꝙͣius fortu¬
nã a p̃.2. pati ꝙͣ ab hiis ꝑ cruciatũ int̾sici ĩter quos dñari

Expanded text:
is turrim in muro sese posse conlocare confiderent? Ubi vero moveri et adpropinquare muris viderunt, nova atque inusitata specie commoti legatos ad Caesarem de pace miserunt, qui ad hunc modum locuti, non se existimare Romanos sine ope divina bellum gerere, qui tantae altitudinis machinationes tanta celeritate promovere possent, se suaque omnia eorum potestati permittere dixerunt. Unum petere ac deprecari: si forte pro sua clementia ac mansuetudine, quam ipsi ab aliis audirent, statuisset Atuatucos esse conservandos, ne se armis despoliaret. Sibi omnes fere finitimos esse inimicos ac suae virtuti invidere; a quibus se defendere traditis armis non possent. Sibi praestare, si in eum casum deducerentur, quamvis fortunam a p
Abbreviated transcription (Latin):
tis ueragros. s unos q misit qr finib allo¬
brogũ & losule manno & flumine rodimo
d sumas alpes ꝑtinent. Causa mutendi
m̾catores ire cõsueu̾ant patefieri uolebat. Iuic ꝑmisit
si opus ex̾ arbitraret᷑ uti ĩhus locis legione̾ biemandi c̾a col¬
locaret. Galba scd̃is aliquot p̾lus factis castellis q̃ compłi¬
b eoꝵ eepugnatis missis. adcũ undiq legatis obsidib q da¬
tis et pace st̃a constituit cohortes dnas ĩ antuatib collota¬
re. a ip̃e cũ reliquis eiꝰ legionis cohortib ĩ uico ueragrorũ
qͥ appellat᷑ cͦctodurꝰ Inemare. qui uitt posito ĩ ualle nõ mͣg¬
na adiecta planicie altissimis montib undiq continet᷑. cũ
huic ĩ duas partes flum̾ diuidet᷑. alt̾am parte eiꝰ uuci gal¬
lis ad hiemand̾ concessit alt̾am uacciã ab hiis relittã cobor¬
tib atbint. Eum locum uallo fossaq numunt. Cũ dies¬

Expanded text:
 Veragros Sedunosque misit, qui a finibus Allobrogum et lacu Lemanno et flumine Rhodano ad summas Alpes pertinent. Causa mittendiisque cum portoriis mercatores ire consuerant, patefieri volebat. Huic permisit, si opus esse arbitraretur, uti in his locis legionem hiemandi causa conlocaret. Galba secundis aliquot proeliis factis castellisque compluribus eorum expugnatis, missis ad eum undique legatis obsidibusque datis et pace facta, constituit cohortes duas in Nantuatibus conlocare et ipse cum reliquis eius legionis cohortibus in vico Veragrorum, qui appellatur Octodurus hiemare; qui vicus positus in valle non magna adiecta planitie altissimis montibus undique continetur. Cum hic in duas partes flumine divideretur, alteram partem eius vici Gallis ad hiemandum concessit, alteram vacuam ab his relictam cohortibus attribuit. Eum locum vallo fossaque munivit. Cu