comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Volo igitur uiros orare in omnilo copuras leuantes manus sineira et disceptatione. Hiero¬
nimus adeuito chium Egredientes ospicium armetoratio. regredientibus deplacea oratio
occurrat intequam sessio Nec prius corpusculum requiescat quam anima uerbodĩ pascatur.
adomnem actum adomnem inces summanus pinguat crucem.

Expanded text:
ait: Volo igitur viros orare in omni loco, levantes puras manus sine ira et disceptatione. Hieroait: Volo igitur viros orare in omni loco, levantes puras manus sine ira et disceptatione. Hieronymusad Eustochium: « Egredientes hospitium armet oratio; regredientibus de platea oratio occurrat antequam sessio. Nec prius corpusculum requiescat, quam anima verbo Dei pascatur. Ad omnem actum, ad omnem incessum, manus pingat crucem.
Abbreviated transcription (Latin):
um corum Quodsipe cautrint tibi: non est enim homoqui nonpeccet et iratus tradideris cos inimicis
suis et captiuiductifuerint inter ra inimicorum suorum longeuel prope et egerint paenitentiam
mus huque egimus impiegessimus et reuersi fuerint adte inuniuer socordisuo. ettora animasua
int̃ra inimicorum suorum ad quam captiui ducti sunt et orauerint te contrauiam terraesuae quam
dedistipatribus corum eccaucatis quam elegisti ettem pliquod aesdificaui Nominituo: exaudies
incaelo infirmamento solutui orationem corum et preces et faciesiudicium eorum. eanlib
danihelis. Quod cumdanibel comperissit idẽ constitutam legem. ingres susest domũ suam etfeni¬
tris apertis Incaenaculosuo contra hierusalem tribus cemporibus indiaeflectebat genuasua et
adorabat̃ confitebatur que coram dosuo sĩ cut et ante facere consuae uerat. Apos tolus quoque

Expanded text:
um eorum quod si peccaverint tibi non est enim homo qui non peccet et iratus tradideris eos inimicis um eorum quod si peccaverint tibi non est enim homo qui non peccet et iratus tradideris eos inimicis suis, et captivi ducti fuerint in terram inimicorum suorum longe vel prope, et egerint poenitentiam mus, inique egimus, impie gessimus; et reversi fuerint ad te in universo corde suo et tota anima sua in terra inimicorum suorum, ad quam captivi ducti sunt, et adoraverint te contra viam terrae suae, quam dedisti patribus eorum, et civitatis quam elegisti, et templi quod aedificavi nomini tuo: exaudies in coelo, in firmamento solii tui orationem eorum et preces; et facies judicium eorum . Et in libro Danielis: Quod cum Daniel comperisset, id est, constitutam legem, ingressus est domum suam, et fenestris apertis in coenaculo suo contra Jerusalem, tribus temporibus in die flectebat genua sua, et adorabat; confitebaturque Deo suo, sicut et ante facere consueverat . Apostolus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut sunt non nulli qui orandi gratia ecłae limina frequentare neglegunt
itti econtrario existunt plerique qui proeo quod basilicas adire nequeunt et reliqui as scõrum
praesto non habent. Id circouota precum suarum addnm̃ ut oport& supplici deuotiontronfun¬
duns nonanim aduertentes quodels non sit minus in parte quam intoto sed ubiquȩtorus ubi prac¬
sens ubi quemmirabilis Vndeait pslmista: quo ibo aspũtuo et afacietua quo fugiamSiascendero
incaelum tuillices sidescendero in hifernum ades. Eeidemalibi Inomni lo codominationis cius be
nedic animame a dño. Legitur itaque in librortgum Digres sus fuerit populustuis adbellumam¬
tralnmicos suos ꝑuiam quamcum quae miseris eos orabuntte contrauiam ciuitatis quameleguti. et con¬
tradomũ quam aedificaui nominituo &ex audies hicalo orationem eorũ et preces eorum et facies iudici¬

Expanded text:
Sicut sunt nonnulli qui orandi gratia ecclesiae limina frequentare negligunt, Sicut sunt nonnulli qui orandi gratia ecclesiae limina frequentare negligunt, ita e contrario existunt plerique, qui pro eo quod basilicas adire nequeunt, et reliquias sanctorum praesto non habent, idcirco vota precum suarum ad Dominum, ut oporteret, supplici devotione non fundunt: non animadvertentes quod Deus non sit minus in parte quam in toto; sed ubique totus, ubique praesens, ubique mirabilis. Unde ait Psalmista: Quo ibo a spiritu tuo; et a facie tua quo fugiam? Si ascein caelum, tu illic es; si descendero in infernum ades, et cetera quae de illa maiestate sacris lenedic, anima mea, Domino . Legitur itaque in libro Regum: Si egressus fuerit populus tuus ad bellum contra inimicos suos per viam, quocunque miseris eos, orabunt te contra viam civitatis quam elegisti, et contra domum quam aedificavi nomini tuo et exaudies in caelo orationem eorum et preces eorum et facies iudici
Abbreviated transcription (Latin):
eorum augm̃ tatione texentes et nec timentes ex eo districti iudicis ex aminatione
dã pnari: et paulo post unde multũ tremenda sunt haec dilectissimi et digno ex paues¬
cenda timore sedulaq p̃ cauendũ industria: neueniens in prouisus peruersum quid
in nobis upde merito flagellari ac de eccła eici debecmus inueniat. et maxime
in illa quae specialit̃ domus orationis uocatur obseruatdum nequid in eptum geram
temporalia aut eccłamdĩ contempnitis: qua propter summopere omnib: fidelib: ꝓcuran
dum .ẽ. ut ni hil in ecła in honestum aut cogitatione autdicco aut facto gerant neforte
peccatis proquib: ab soluendis confluxerant peccata accumulantes ñ absolutionẽ peccator
ad quirant sed magis funes quib: quodã modo ligentur sibi accumulent.
Quod et inciliis competentib: locis si locus basilicae proculfuerit
oratio ad dm̃ et confessio peccatorũ fieri possit et debecit.

Expanded text:
eorum augmentationem texentes, nec timentes ex eo districti judicis examinatione eorum augmentationem texentes, nec timentes ex eo districti judicis examinatione damnari. » Et paulo post: « Unde multum tremenda sunt haec, dilectissimi, et digno expavescenda timore, sedulaque praecavendum industria, ne veniens improvisus perversum quid immerito, nobis, unde merito flagellari ac de ecclesia ejici debeamus, inveniat; et maxime in illa quae specialiter domus orationis vocatur, observandum ne quid ineptum geramus, temporalia, aut ecclesiam Dei contemnitis? Item dum est, ut nihil in ecclesia inhonestum, aut cogitatione, aut dicto, aut facto gerant; ne forte peccatis, pro quibus absolvendis confluxerant, peccata accumulantes, non absolutionem peccatorum acquirant; sed magis funes, quibus quodammodo ligentur, sibi accumulent. CAPUT XIV. Quod et in aliis competentibus locis, si locus basilicae procul fuerit, oratio ad Deum, et confessio peccatorum fieri possit et debeat
Abbreviated transcription (Latin):
noliteuos talib: fabulis occupare unde possitis peccata adquirere. Nolite uos
occupare adlitigandũ sed potius ad orandũ non ut rixando dm̃ offendere sed
supplicando gratiã illius possitis adquirere. beda in omelia euuangelii uicesima
cum fecis sec dñs quasi flagellum defuniculis omnes eiecit detemplo: quid ergo fres
mei quid putatis faceret dñs sirixis dissidentes si fabulis uacantes si ri sudissolutos uel
alio quolibet scelere repperiret in recitos. qui hostias quaesibi immolarentur emer¬
tes in templo inuenit et eliminare festinauit: haec ꝓ̃ illos diximus qui eccłam in¬
gressi p̃solum intentionẽ orandi neglegunt uerum etiã ea ꝓquib: orare debuerat
augent in suꝑ et arguentesse prohuius modi stulcitia conuitiis odusq uel degractionib:
in secuntur. Addentes uidelicet peccata peccatis et quasi funem sibi longissimũ in cauta

Expanded text:
nolite vos talibus fabulis occupare, unde possitis peccata acquirere. Nolite vos nolite vos talibus fabulis occupare, unde possitis peccata acquirere. Nolite vos occupare ad litigandum, sed potius ad orandum, ut non rixando Deum offendere, sed supplicando gratiam ipsius possitis acquirere. » Bedain homilia Evangelii vigesima: Cum fecisset Dominus quasi flagellum de funiculis, omnes ejecit de templo . Quid ergo, fratres mei, quid putatis faceret Dominus, si rixis dissidentes, si fabulis vacantes, si risu dissolutos, vel alio quolibet scelere reperiret irretitos, qui hostias quae sibi immolarentur, ementes in templo vidit, et eliminare festinavit? Haec propter illos diximus, qui ecclesiam ingressi, non solum intentionem orandi negligunt, verum etiam ea pro quibus orare debuerant, augent. Insuper et arguentes se pro hujusmodi stultitia, conviciis odiisque vel detractionibus insequuntur: addentes videlicet peccata peccatis, et quasi funem sibi longissimum incaute
Abbreviated transcription (Latin):
suscipere tuncforis causas dicere et diuersis sestudent calũnis inpugnare . aliquan¬
do etiã qđ peiuis . ẽ. aliqui nimiũ iracundia succenduntur amarissime rixantur
et turpiter sibi conuicia et crimina et calcib et pugnis inuicẽ conliduntur. melus
enĩ fuerat talib: ad ecłam p̃ uenire quam tot malis contrase diuinã irã ꝓuocare:
isti enĩ et sicũ minorib peccatis ad ecłam ueniunt cũ multis criminib: deecđa reuer¬
tuntur. Item idem. Sunt namq aliqui qui in natalib: scõrum aut inqualibet festiui¬
tate causas aut dicere aut audireuolunt Et quod peius ẽ. non pro ueritate sed ꝓ
Auaritia et cupiditate. Debent enĩ causas dicere et cum iustitia deliberare. sed aliis
dieb: alio temp̃r ñ in scõrum sollemnitate quando omnes homines magis debent dõ
uacare quã sediuersis litib: in pugnare. Item idem quando ad ecłam conuenitis

Expanded text:
suscipere, tunc foris causas dicere, et diversis se student calumniis impugnare. Aliquansuscipere, tunc foris causas dicere, et diversis se student calumniis impugnare. Aliquando etiam, quod pejus est, aliqui nimium iracundia succenduntur, amarissime rixantur, et turpiter sibi convicia, et crimina, et calcibus et pugnis invicem colliduntur. Melius enim fuerat talibus ad ecclesiam non venire, quam tot malis contra se divinam iram provocare. Isti enim etsi cum minoribus peccatis ad ecclesiam veniunt, cum multis criminibus de ecclesia revertuntur. Item idem: « Sunt namque aliqui qui in natalitiis sanctorum, aut in qualibet festivitate, causas aut dicere, aut audire volunt; et, quod pejus est, non pro veritate, sed pro avaritia et cupiditate. Debent enim causas dicere et cum justitia deliberare; sed aliis diebus, alio tempore, non in sanctorum solemnitate, quando omnes homines magis debent Deo vacare, quam se diversis litibus impugnare. » Item idem: « Quando ad ecclesiam convenitis,
Abbreviated transcription (Latin):
quod lectiones in etcła recitentur. Alii uero nec si recitentur sciunt. sed ipremotioribus
dominicaedomus locis saecularibus fabulis occupantur. De quibus ego ausus sum dicerequia
cum legitur morses lam non uelamen suꝑcor eorum sed paries quidam et murus ẽ positus
Agustinus in omeliis ad populum quando conuenitis inquit ad ecclesiã. propeccatis
nolite uerbosare. sed sacras scripturas patient̃ audite. qui enim in ecła uerba
uana locutus fuerit et ꝓse et ꝓ aliis rationẽ redditurus ẽ in dieiudicii. qui a uerbũ
dĩ nec ipse audit nec alios audire ꝑmittit. Item idem. plures sunt dequorum ꝑditio¬
ne nimium contristor illos dico qui uenientes ad eccłam magis litigari cupiunt
quã orare. et quando debent lectiones diuinas in eccła intentis aurib: tota pietate

Expanded text:
quod lectiones in ecclesia recitentur. Alii vero nec si recitentur sciunt, sed in remotioribus quod lectiones in ecclesia recitentur. Alii vero nec si recitentur sciunt, sed in remotioribus Dominicae domus locis, saecularibus fabulis occupantur. De quibus ego ausus sum dicere, quia cum legitur Moyses, jam non velamen super cor eorum, sed paries quidam et murus est positus: » Augustinus in homiliisad populum: « Quando convenitis, inquit, ad ecclesiam, pro peccatis nolite verbosari, sed sacras Scripturas patienter audite. Qui enim in ecclesia verba vana locutus fuerit, et pro se et pro aliis rationem redditurus est in die judicii, quia verbum Dei nec ipse audit, nec alios audire permittit. » Item idem: « Plures sunt de quorum perditione nimium contristor; illos dico qui, venientes ad ecclesiam, magis litigare cupiunt quam orare, et quando lectiones divinas debent in ecclesia intentis auribus et tota pietate
Abbreviated transcription (Latin):
sdi delucris sollicitudinẽ gerit auersus ẽ. Omnis qui possessionũ curis stringitur et di¬
tiarum cupiditate distendit̃ qui gloriatur scło et mundi honorib: studet auersus ẽ
Sed et alius qui abhis quidem uidetur alienus adsiftit autẽ et audit uerba legis et uulti
atq oculis intentus cordetamen et cogitationib: euagatur auersus ẽ Quid ergo ẽ conuerti
sihis omnib terga uertitis et studio acmentis sollicitudine uerbodĩ operã decis. in lege eius
quae leguntur statim discedunt nulla ex his quaelecta sunt inquisitio ad inuicem nulla con¬
latio nusquã memoria mandatiillius quote diuinalex commonet. in t̃roga patrẽstuci f et
dicent tibi pbritui et ad nuntiabunt tibi. Alii ne hoc ipsum quidem patienter exspectant.

Expanded text:
is saeculi, de pecuniis, de lucris sollicitudinem gerit, aversus est. Omnis qui possessionum curis stringitur, et diviis saeculi, de pecuniis, de lucris sollicitudinem gerit, aversus est. Omnis qui possessionum curis stringitur, et divitiarum cupiditate distenditur, qui gloriatur saeculo, et mundi honoribus studet, aversus est. Sed et alius qui ab his quidem videtur alienus, assistit autem et audit verba legis, et vultu atque oculis intentus, corde tamen et cogitationibus evagatur, aversus est. Quid ergo est converti? Si his omnibus terga vertitis, et studio ac mentis sollicitudine verbo Dei operam detis, in lege ejus quae leguntur, statim discedunt; nulla ex his quae lecta sunt inquisitio adinvicem, nulla collatio, nusquam memoria mandati illius, quo te divina lex commonet: Interroga patres tuos, et dicent tibi; presbyteros tuos, et annuntiabunt tibi . Alii ne hoc ipsum quidem patienter exspectant,
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq quib: potius cordiẽ uanus et obscenis confabulationib: uacare quam lectionib: diuinis
Aurẽ accõmodare quib: etiã nusquã tam delertabile uidetur eẽ consiliari susurrationes
aliorum aurib: ingerere cacinnis ora dissoluere quã in ecła dĩ ubi eum humiliter deuoteq
debuerant in uocare et peccatasuadeflere : Sed et hoc eiusdem hostis antiqui in stinctufieri du¬
bium ñ ẽ. Quod aut̃ domus dĩ non sit huiuscemodi inlicitarũ actionum sed potius orationum
dñs decet in euuangelio dicens domus meti domus orationis ẽ uos aut̃ fecistis etm speluncã
latronum origenes quoq: ubi deuelamine morsi scribit itadicit. Dicendum nobis ẽ¬
prius quid sit homo auersus a dño ut scire possimus quid sit conuersus : Omnis quicũ recitanT
uerba legis cõmunib: fabulis occupatur auersus ẽ. Omnis quicũ legitur morses denegotis

Expanded text:
plerique, quibus potius cordi est vanis et obscoenis confabulationibus vacare, quam lectionibus divinis plerique, quibus potius cordi est vanis et obscoenis confabulationibus vacare, quam lectionibus divinis aurem accommodare; quibus etiam nusquam tam delectabile videtur esse susurrationes aliorum auribus ingerere, cachinnis ora dissolvere, quam in ecclesia Dei, ubi eum humiliter devoteque debuerunt invocare, et peccata sua deflere: sed et hoc ejusdem hostis antiqui instinctu fieri dubium non est. Quod autem domus Dei non sit hujuscemodi illicitarum actionum, sed potius orationum, Dominus docet in Evangelio, dicens: Domus mea, domus orationis est, vos autem fecistis eam speluncam latronum . Origenes quoque ubi de velamine Moysis scribit, ita dicit: « Dicendum nobis prius est quid sit homo aversus a Domino, ut scire possimus quid sit conversus. Omnis qui, cum recitantur verba legis, communibus fabulis occupatur, aversus est. Omnis qui, cum legitur Moyses, de negoti
Abbreviated transcription (Latin):
ulti eccłam in gressi p̃ addm̃ puram simplicemq orationẽ dirigunt qnm quod ore
p̃cantur : hoc etiã mente ñ meditantur. detalib: beda in omelia euuangelii .xuii. Sunt inquit
qui intrantes ecłam multis psalmodiat᷑ uel orationũ sermonib: prolongant sed alibi corde
intendendo nec ipsi quid dicant recolunt orequidem orantes sed mentem foris uagantẽ omini
orationis fructu priuaptes putantes ãdõ p̃cem ex audiri quã nec ipsi qui fundunt audiunt
quod aniqui hostis instinctu fieri nemoquianim aduertere nequetit. sciens enĩ utilitatẽ orandi
et in uidens hominib: gratiã in petrandi inmittit orantib: multimoda cogitationũ leuium et
aliquando etiam turpiũ nocentiumq fantas mata quib: orationẽ impediat. adeo ut ñ nũ quã
tales tantosq discurrentiũ cogitationum fluctus ꝓstrati in oratione toleremus. Sunt itaq:

Expanded text:
Multi ecclesiam ingressi, non ad Deum puram simplicemque orationem dirigunt, quoniam quod ore Multi ecclesiam ingressi, non ad Deum puram simplicemque orationem dirigunt, quoniam quod ore precantur, hoc etiam mente non meditantur. De talibus Beda in homilia 17 Evangelii. « Sunt, inquit, qui intrant in ecclesiam, multis psalmodiam vel orationem sermonibus prolongant, sed alibi corde intendendo, nec ipsi quid dicant, recolunt: ore quidem orantes, sed mente foris vagantes, omni se orationis fructu privant; putantes a Deo precem exaudiri, quam nec ipsi qui fundunt, audiunt. Quod antiqui hostis instinctu fieri nemo est qui animadvertere nequeat. Sciens enim utilitatem orandi, et hominibus invidens gratiam impetrandi, immittit orantibus multimoda cogitationum levium, et aliquando etiam turpium nocentiumque phantasmata, quibus orationem impediat; adeo ut non nunquam tales tantosque discurrentium cogitationum fluctus prostrati in oratione toleremus. » Sunt itaque
Abbreviated transcription (Latin):
rundam rep̃hendenda et emendanda consuetudo ꝓpt̃ aediculas quas sibi aduotum suum cons¬
truunt ibiq dõ sacrificium offerri posse et deberecontendunt templa ꝑsacer dotum minis¬
terium nomini diuino dicata paenitus sunt neglegenda acrelinquenda. p̃sertim cum
dñ sdicat in lege. Ad locum quem elegerit dñs ds̃ decunctis tribub: ur̃is ut ponet nomer
suum ibi et habitet in eo uenietis et offeretis in illo loco holo causta ac uictimas ur̃as. Et
post pauca caue neo fferas holo caustatia in omniloco quem uideris sed in eo quem elegeri
dñsinuna tribuum tuarum. et in sacris ca nonibus in concilio scilicet laodicensi sit institutum
quod p̃ oportetit in domib oblationes ab ep̃is et pbris fieri RODANTECLESIA RXBI
MOTOSPO OTIOSIS TURPIBUSR ENBULIS UACADŨ EI QUOD QUINAEC IACI¬
UUT NON SOLUAI SIDI PECCATA NON MINUANT SID ETIAM MMIO¬
CUMULANT

Expanded text:
rumdam reprehendenda et emendanda consuetudo, propter aediculas quas sibi ad votum suum consrumdam reprehendenda et emendanda consuetudo, propter aediculas quas sibi ad votum suum construunt, ibique Deo sacrificium offerri posse et debere contendunt, templa per sacerdotum ministeria nomini divino dicata penitus sunt negligenda ac relinquenda: praesertim cum Dominus dicat in lege: Ad locum quem elegerit Dominus Deus de cunctis tribubus vestris, ut ponat nomen suum ibi, et habitet in eo, venietis et offeretis illo loco holocausta ac victimas vestras . Et post pauca: Cave ne offeras holocausta tua in omni loco quem videris; sed in eo quem elegerit Dominus in una tribuum tuarum offeres hostias . Et in sacris canonibus, in concilio scilicet Laodicensi sit institutum : Quod non oporteat in domibus oblationes ab episcopis et presbyteris finon sit otiosis turpibusque fabulis vacandum. Et quod qui haec faciunt, non solum sibi peccatum non minuant, sed etiam majocumulent.
Abbreviated transcription (Latin):
latione ad eum clamauerint consolationis eius beneficia consequantur. oportet ut remo¬
to neglegentia etorpore huiuscemodi loca addm̃ ex orandum sibiq propitium
faciendum frequenter ac deuote ad eant dignosq se aspectib: angelorum quorum
conuentus ibi minime ad ẽẽ dubitantur exhibeant. Quod si etiã memoratum tẽplũ
inquo pecudes mactabantur tanta e uenerationi habebatur ut ad illud p̃solũ iudaei diui¬
nae legis notitiã habentes uerũ etiã nationes a testam̃ todĩ longere motae orandigratia
concurrerent sicut habes in actibus apłorum de uiro a ethiope eunucho qui uenetat
adora rein hierłm et reuertebatur et aphilippo catheritatus et baptitatus ẽ . quan¬
tomagis templaxp̃i ubi eius caro et sanguisimmolatur a fidelib: sunt religiosis obsequus
ueneranda et assiduis p̃cibus in excusabiliter frequentanda Nonigitur sicut sehabet quo¬

Expanded text:
latione ad eum clamaverint, consolationis ejus beneficia consequantur: oportet ut fideles, remolatione ad eum clamaverint, consolationis ejus beneficia consequantur: oportet ut fideles, remoto negligentiae tepore, hujuscemodi loca ad Deum exorandum, sibique propitium faciendum, frequenter ac devote adeant, dignosque se aspectibus angelorum, quorum conventus ibi minime adesse dubitatur, exhibeant. Quod si etiam memoratum templum, in quo pecudes mactabantur, tantae venerationi habebatur, ut ad illud non solum Judaei divinae legis notitiam habentes, verum etiam nationes a testamento Dei longe remotae orandi gratia concurrerent, sicut habetur in Actibus apostolorum de viro Aethiope eunucho, qui venerat adorare in Jerusalem, et revertebatur, et a Philippo catechizatus, et baptizatus est : quanto magis templa Christi, ubi ejus caro et sanguis immolatur, a fidelibus sunt religiosis obsequiis veneranda, et assiduis precibus inexcusabiliter frequentanda. Non igitur sicut se habet quo
Abbreviated transcription (Latin):
dieb: ad eccłam conuenitis ceteridies non sunt festi non sunt dies dñi. iudaeorum . ẽ.
dies certos et raros obseruare sollemnes. et ideo ad eos dicit ds̃. quia neo menias ur̃as
et sabbata et diem magnum p̃ sustineo leiuniũ et ferias et diesfestos ur̃os odit anima
mea. odit ergo ds̃ eos quiuna dieputant ẽẽ festum dñi. Quia ergo xp̃iani instar
templi hiero solimitani ubi sanguis brutorũ animaliũ effundebatur basilicas in amore
et honoredĩ construunt ubi ũiam sanguis taurorũ effunditur. sed corpus et sanguis
xp̃i conficitur et a fidelib: ꝑcipitur et ds̃ tam euidentib: oraculis loca nominisuo dica¬
ta in habitare ibiq supplicũ p̃cesse ex audire polliceri dignatur et pontifices sub tan¬
ta in uocatione etis dõ dedicant ut omues qui illuc dep̃caturi ueniunt dequacũq tribu¬

Expanded text:
diebus ad ecclesiam convenitis: caeteri dies non sunt festi? Non sunt dies Domini? Judaeorum est diebus ad ecclesiam convenitis: caeteri dies non sunt festi? Non sunt dies Domini? Judaeorum est dies certos et raros observare solemnes, et ideo ad eos dicit Dominus: Quia neomenias vestras, et sabbata, et diem magnum non sustineo. Jejunium, et ferias, et dies festos vestros odit anima mea . Odit ergo Deus eos qui una die putant esse festum Domini? » Quia ergo Christiani instar templi Jerosolymitani, ubi sanguis brutorum animalium effundebatur, basilicas in honore et amore Dei construunt, ubi non jam sanguis taurorum effunditur, sed corpus et sanguis Christi conficitur, et a fidelibus percipitur; et Deus tam evidentibus oraculis loca nomini suo dicata inhabitare, ibique supplicum preces se exaudire polliceri dignatur; et pontifices sub tanta invocatione eas Deo dedicant, ut omnes qui illuc deprecaturi conveniunt, de quacunque tribu
Abbreviated transcription (Latin):
omelia de rebecca
Vereor inquit nesitis matriurãe etłae ad huc in tristitia et gemitu Cum non conuenitis
adaudiendũ dĩ uerbum et uix festis dieb: ad ecłam proceditis et hoc non tã desiderio
uerbi quã studio sollempnitatis et publice quodã modo remissionis obtentu. quidigitur
ego faciã cui dispensatio uerbi credita ẽ : ubi uel quando ur̃m tempus in ueniã plurimũ
ex hoc immo pene totum mundanis occupationib: tenetis. inforo aliud aliud in negotia¬
tione consumitis. Alius litib uacat et ad audiendum dĩ uerbum nemo aut pauci ad¬
modũ uacant sed quid uos deoccupationib: culpo quid de absentibus conquiror : p̃sen¬
tes etiã in ecła positi ñ estis intenti. sed cõmunes et exusu fabulas teneas. et uerbo dĩ uel
lectionib: diuinis terga conuertitis. uereor neet uobisdicatur a dño conuerter̃ adme
dorsa et non faciessuas. Et post aliqua in eadem. Dicite mihiuos qui tantũ modo festis

Expanded text:
homilia de Rebecca: homilia de Rebecca: « Vereor, inquit, ne sitis matri vestrae Ecclesiae adhuc in tristitia et gemitu, cum non convenitis ad audiendum verbum Dei, et vix festis diebus ad ecclesiam proceditis; et hoc non tam desiderio verbi quam studio solemnitatis, et publicae quodammodo remissionis obtentu. Quid igitur ego faciam, cui dispensatio verbi credita est? Ubi vel quando vestrum tempus inveniam? Plurimum ex hoc, imo pene totum mundanis occupationibus teritis; in foro aliud, et aliud in negotiatione consumitis; aliud litibus vacat, et ad audiendum verbum Dei nemo, aut pauci admodum vacant. Sed quid vos de occupationibus culpo? Quid de absentibus conquaeror? Praesentes etiam in ecclesia positi non estis intenti; sed communes et ex usu fabulas teritis, et verbo Dei vel lectionibus divinis terga convertitis. Vereor ne et vobis dicatur a Domino: Converterunt ad me dorsa, et non facies suas . » Et post aliqua in eadem: « Dicite mihi, vos qui tantummodo festis
Abbreviated transcription (Latin):
et paulo post. oculi quoq mei erunt a ꝑti et aures meae erectae ad orationem eius qui iN
loco isto orauerit. elegi enim et scĩ ficaui locum istum ut sit nomen meũ ibi insempit̃num.
et ꝑ manetint oculi mei et cormeũ ibi cunctis dieb: et in euuangelio  lucae et factum
ẽ dum benediceret illis recessit ab eis et ferebatur in caelũ. et ipsi ad orantes regressi
sunt in hierłin cumgaudio magno et erant semper in templo laudantes et benedicentes dm̃
et in actibus apłorum erant aut̃ inquid ꝑ seuerantes indoctrina apłorum et cõmunica¬
tione fractionis panis et orationib: Et paulo post. Cotidie quoq ꝑdurantes unanimiter
in templo et frangentes circadomos panem sumebant cibum cum exultatione et simplici
tate cordis conlauduntes dm̃ et habentes gratiã ad omnem plebem item ibi petrus
et iohannes ascenderunt in templum adhoram orationis nonam. Origenes quoq iN

Expanded text:
Et paulo post: Oculi quoque mei erunt aperti, et aures meae erectae ad orationem ejus qui in Et paulo post: Oculi quoque mei erunt aperti, et aures meae erectae ad orationem ejus qui in loco isto oraverit: elegi enim et sanctificavi locum istum, ut sit nomen meum ibi in sempiternum; et permaneant oculi mei et cor meum ibi cunctis diebus. Et in Evangelio Lucae: Et factum est dum benediceret illis, recessit ab eis et ferebatur in coelum. Et ipsi adorantes regressi suntint vitam. Erant, inquit, perseverantes in doctrina apostolorum, et communicatione fractionis panis, et orationibus . Et paulo post: Quotidie quoque perdurantes unanimiter in templo, et frangentes circa domos panetate cordis; collaudantes Deum, et habentes gratiam ad omnem plebem . Item ibi: Petrus et Joannes ascenderunt in templum ad horam orationis nonam . Origenes quoque in
Abbreviated transcription (Latin):
gelio uigilate et orate quia nescitis diem neq horam. Item. dies dñi sicut fur in nocterta ueniet¬
ltem Ambu late dum lucem habetis netenebraeuos comp̃hendant. Et apłs. ec cenunc tempꝰ accepta¬
bile ec cenunc diessalutis. his docum̃tis ꝑdocemur qđ indulta tempora paenitentiae inuanum t̃
Quic moderno tempr xp̃iani populi deuotio adeuotione plebium fidelium quae sub apłis exti¬
deuotio sicut et in non nullis aliis ita et in eoquod ad eccłam tepide conueniunt ab illius plebis
religiosa deuotione distat. uerum sicut sunt pleriq quipio religiosoq: studio orandi gratia
eccłam saepissime frequentant ita econtrario ex istunt quidã qui licet euicino habetant basilicã
id tamen ꝑraro quod em̃datione dignum ẽ faciunt. Vt ergo templa diuinis cultib: mancipata
monia subter collecta testantur. Legitur ittiq in libro paralipomenon apparuitdñs salo mo

Expanded text:
gelio: Vigilate et orate, quia nescitis diem neqgelio: Vigilate et orate, quia nescitis diem neq. Item: Ambulate dum lucem habetis; ne tenebrae vos compbile, ecce nunc dies salutis . His documentis perdocemur quod indulta tempora poenitentiae in vanum non Quia moderno tempore Christiani populi devotio a de quorumdam Christianorum devotio, sicut et in nonnullis aliis, ita et in eo quod ad ecclesiam tepide conveniunt, ab illius plebis religiosa devotione distat. Verum sicut sunt plerique, qui pio religiosoque studio orandi gratia ecclesiam saepissime frequentant, ita e contrario existunt quidam, qui licet e vicino habeant basilicam, id tamen perraro, quod emendatione dignum est, faciunt. Ut ergo templa divinis cultibus mancipatamonia subtus collecta testantur. Legitur itaque in libro Paralipomenon: Apparuit nocte Domin
Abbreviated transcription (Latin):
teri neq molles neq masculorũ concubitores Neq:
fures neq auari Neq ebrios neq maledici Neq ra¬
paces regnum dĩpossidebunt Si enĩ in istis ꝑseuerantes criminib: tamen propt fidem xp̃is alui
septenario sibi numero addito adseredire facit pristinamq domũ in sequodã modo uindicare sinit
fiunt illi nouissima peiora prioribus. patet profecto siin eisdem nequitus uitã fimerit grauius illũ
quam eos quilicet fidem xp̃i non ꝑceperunt bonis tam̃ operibus operã deder̃ puniendum. proinde
necesse ẽ ut unus quisq fidem xp̃i quam ꝑcepit bonis operib exornec et sicut nullidem isericordia
dĩ disperandum ẽ it a nemo posthanc uitã iudiciumdĩ quod nisi iustum. eẽ ñ potest sibi aliisq fauorabi¬
lit̃ molliendo tempere et propt̃ hoc in hacuita bonis operib: deditus eẽ neglegat. Qua propter
curandum ẽ ut dum in hac uita uiuitur bonis operibus in sistatur. Ad monet quippedñs in euuato

Expanded text:
masculorum concubitores, neque fures, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt . Si enim in istis perseverantes criminibus, tamen propter fidem Christi salvi septenario sibi numero addito ad se redire facit, pristinamque domum in se quodammodo vindicare sinit, fiunt illi novissima pejora prioribus; patet profecto, si in eisdem nequitiis vitam finierit, gravius illum quam eos qui licet fidem Christi non perceperint, bonis tamen operibus operam dederunt, puniendum. Proinde necesse est ut unusquisque fidem Christi quam perceperit, operibus exornet. Et sicut nulli de misericordia Dei desperandum est, ita nemo post hanc vitam judicium Dei, quod nisi justum esse non potest, sibi aliisque favorabiliter molliendo temperet, et propter hoc in hac vita bonis operibus deditus esse negligat. Quapropter procurandum est ut dum in hac vita vivitur, bonis operibu
Abbreviated transcription (Latin):
gitur quia constat religionem xp̃ianam ꝑsuc ces sores apostolorum salubrit̃ administrari. popuilis¬
que aduitam a et̃ namducatam ex hiberi debere : primo necessarium iudicauimus ut quicquio
innobis reprehensibile sacrisqueminis teriis quibus indigni mancipamur in conueniens ednde
contrarium que uidebatur toto adnisud nõ opemferente corrigeremus. Id est inuitanra
& doc trinã & conuersatione et morum probitate &studio praedicationis. & in comsacerdotũ
et ministrorum sub iet torumque nrõ rum correctione diligentiorem deinceps cumoministudio
e sollicitudine Caram etpro uidentiam ad hiberemus Etutnos Nontantum incupiditatibus
mundinis etcuris et iolli citud imbus ÷sedpotius indiuinu officus inplicaremus. einscolu
nobus duuina fauenteeratia saceredortalis libertas & optatum otiums adtributim uqitar

Expanded text:
gitur quia constat religionem christianam per successores apostolorum salubriter administrari populisque ad vitam aeternam ducatum exhiberi debere, primo necessarium iudicavimus, ut quicquid in nobis reprehendi, sibi sacrisque ministeriis quibus indigni mancipamur inconveniens et indecens contrariumque videbatur, toto adnisu Domino opem ferente corrigeremus, id est in vita nostra et doctrina et conversatione et morum probitate et studio predicationis, et in consacerdotum et ministrorum subiectorumque nostrorum correctione diligentiorem deinceps cum omni studio et sollicitudine curam et providentiam adhiberemus, et ut nos non tantum in mundanis cupiditatibus et curis et sollicitudinibus, sed potius in divinis officiis inplicaremus, et in scolis nobis divina favente gratia sacerdotalis libertas et optatum otium adtributum fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
introducunt ex ciuirendi aliquid artemalefica Aut expiandicausi subregula quinquenmi
iacetnt secundũ gradus paenitentiae definitos. Oportet enĩ haet in omnib. et maxime it
his locis ubi licite et in pune multi se posse hocperpetrare confidundait. studiosius et
diligentius ad monecintur et seuerius corrigantur: Sunt alia detestanda uitia qu at ita
habentur quasi naturalit̃ in usu ut ea ꝑ petrantes quanti sint discriminis ñ ad uertant
sicut s ea quae apłs a ꝑte enumerat id .ẽ. aebrietates commes sationes contentiones
irae rixae dissensiones decractiones inuidue inimicitiae quae bomines iuxte eundẽ
apłm a regno dĩ excludunt ita inquiens qui enĩ talia agunt regnũ dĩ ũ consecuntur:
intantũ enĩ ea in pudent̃ et fidenter quidã commictunt ut merito deillis dici possit.
laetaptur cum malefecerint et exultant in rebus pessimis. unde opartet ut omnes
xp̃iani haec et subtiliter intelligant et studiosissime caueaut ne fante eti ꝑ pecrautes

Expanded text:
mines introducunt exquirendi aliquid arte malefica aut expiandi causa, sub regula quinquennii iaceant secundum gradus poenitentiae definitos. » Oportet enim haec in omnibus, et maxime in his locis, ubi licite et inpune multi se posse hoc perpetrare confidunt, ut studiosius et diligentius admoneantur et severius corrigantur. Sunt et alia detestanda vitia, quae ita habentur quasi naturaliter in usu, ut ea perpetrantes, quanti sint criminis, non advertant. Sicut sunt ea quae apostolus aperte enumerat, id est ebrietates, commessationes, contentiones, irae, rixae, dissensiones, detractiones, invidiae, inimicitiae, quae homines iuxta eundem apostolum a regno Dei excludunt, ita inquiens: Qui enim talia agunt regnum Dei non consecuntur. In tantum enim ea inpudenter et fidenter quidam committunt, ut merito de illis dici possit: Letantur cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis. Unde oportet, ut omnes christiani haec et subtiliter intellegant et studiosissime caveant, ne ea perpetrantes,
Abbreviated transcription (Latin):
dumo ln siciant uculis amacoriis cibis uel filacterus uthin saniã uetri aplerisqueudi¬
cendins idum proprias nonsentiunt contumelias. ferunt enim suis maleficus a era
quao seure mmuri istasituis dsfondo et temerario sertuere diabolo qon metuunt

Expanded text:
dam inficiant poculis amatoriis, cibis vel fylacteriis, ut in insaniam versi a plerisque iudidam inficiant poculis amatoriis, cibis vel fylacteriis, ut in insaniam versi a plerisque iudicentur, dum proprias non sentiunt contumelias. Ferunt enim suis maleficiis aera quantum manifestius ausu nefando et temerario servire diabolo non metuunt
Abbreviated transcription (Latin):
sortae sunt ciuitates. Nec non et quadraginta & eo amplius milia stirpis beniamin e¬
ae mucrone frat̃no confossa sunt. Haecporro indicia et euidentes uindictae: decla¬
rant quam detestabile & exetrabile apud diuinam maiestatẽ hocuitium ext&. Extats
a mala quae exritugentilium remansisse NoNdubium est : ut sunt
magiharioli sortilegi. uenefici diuini incantatores. sõmniatorum coniectores quosdi¬
uinalex iretrac tabilit̃ puniri iub&. dequibus in. legedicitur Anima quedeclinauera
ud magos & ariolos & fornicata fuerit cumeis : ponã faciem meam contraeã ednt̃ficiam
Custodite pra eceptamea & facite ea quia egodñs qui sc̃ificouos : Et alibi. Magos et
hariolos et maleficost̃rae : uiuere nepatiamini. Dubium etenim noncłt sicut mulus
estiotum quoda quibus dam praestigiis atquedi abolicis balo ienibas geeras uuerun¬

Expanded text:
sorptae sunt civitates, nec non et 40 et eo amplius milia stirpis Beniamin sorptae sunt civitates, nec non et 40 et eo amplius milia stirpis Beniamin a mucrone fraterno confossa sunt. Haec porro iuditia et evidentes vindictae declarant, quam detestabile et execrabile apud divinam maiestatem hoc vitium extet. Extant et alia pernitiosissima mala quae ex ritu gentilium remansisse non dubium est, ut sunt magi, arioli, sortilegi, venefici, divini, incantatores, somniatorum coniectores, quos divina lex inretractabiliter puniri iubet. De quibus in lege dicitur: anima quae declinaverit ad magos et ariolos, et fornicata fuerit cum eis, ponam faciem meam contra eam, et interficiam Custodite precepta mea et facite ea, quia ego Dominus qui sanctifico vos. Et alibi: Magos et ariolos et maleficos terrae vivere non paciamini. Dubium etenim non est, sicut multis est notum, quod a quibusdam prestigiis atque diabolicis inlusionibus ita mentes quorun
Abbreviated transcription (Latin):
studer& easque ut seamalis cohiberens & ad dm̃ extoto corde conuerterent : sollicite ad¬
moneret dm̃que quem peccando sibi iratum fecerant digna paenitentiae satis factione &
elemos ÷ narum largitione sibi placabilem facere satagerent: Hec non & procuuta urã
DE DI UER SORUM MALORUM PATRA TORI BU SHe muhiuo¬
quorum &iam diuersis scleribus et flagitiis populus fame etpistilentia flagellatur et
ecclesiae status infirmatur & regnum periclitatur. Contra quos nos eorum malitiam
ex agerentes quãquam insacris elo quus satis sint ex etrata. Nos necessarium preuidi¬
mus iterum Nrã ad monitione & exortatione praec aueri omnino oportere: Di¬
cut sunt diuersarum pollutionem patratores quascum maculis et pecoribus Non nulli
diuersissimis modis admit tunt quae incomparabilem dulcedinempiis simi creatoris
adamaritudinem prouocantes: tanto grauius delinqunt: quanto contranaturam pet¬
cant Pro quo &iam scelere igne caelesti conflagrate Infernique hiatu quinque ab¬

Expanded text:
studeret, easque ut se a malis cohiberent et ad Deum ex toto corde converterent, sollicite admoneret, Deum quem peccando sibi iratum fecerant, digna penitentiae satisfactione et elemosinarum largitione sibi placabilem facere satagerent, nec non et pro vita piise diversorum malorum patratores quoquorum etiam diversis sceleribus et flagitiis populus fame et pestilentia flagellatur, et ecclesiae status infirmatur, et regnum periclitatur. Contra quos nos eorum malitiam exagerantes, quamquam in sacris eloquiis satis sint execrata, nos necessarium praevidimus, iterum nostra admonitione et exhortatione praecaveri omnino oportere. Sicut sunt diversarum pollutionum patratores, quos cum masculis et pecoribus nonnulli diversissimis modis admittunt, quae inconparabilem dulcedinem piissimi Creatoris ad amaritudinem provocantes, tanto gravius delinquunt, quanto contra naturam peccant. Pro quo etiam scelere igne caelesti conflagratae infernique hiatu quinque ab
Abbreviated transcription (Latin):
atrociora sint¬
tor¬
menta passuri Quam illi quilicet lauacro xp̃i inecclesia
nequaquam sunt baptizati
subter testimonia collecta declarant.
Ait i ta que
petrus.
Melius enim illis fuerat non agnoscere uiam
retror sum

Expanded text:
atrociora sintormenta passuri, quam illi qui, licet lavacro Christi in Ecclesia nequaquam sunt baptizati, subtus testimonia collecta declarant. Ait itaque Petrus: Melius enim illis fuerat non agnoscere viam retrorsum
Abbreviated transcription (Latin):
linquunt et eius lauacro in ecclesia baptizantur
Nec abea ullo schismatae uel beresi praeciduntur¬
inquantis scleribus uiuant quae nec diluant
redimant
sed
in eis us que
Pertina cissime perseuerent
Salui futuri
per ignem.
Licet promagnitudine facinorum
flagitiorum que
diturno non tamen ae terno
i gnipuniri.
Ied qui hoc credunt et tamen catho¬
lici sunt
humana quadam beniuolentia mihifalli
uideritur
Nam scriptra diuina aliud con¬
sulta respondit
et paulo post
porro
au tem
sehomo
osceleratus propter¬
solam
fidem perignem saluatur¬
et sic est
accipietidumꝰ quod ait beatus paulus¬
beatus paulus.
Ipse
falsum erit quod dixit eius coapostolus ia cobus. fulsu

Expanded text:
linquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praecidunturin quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant redimant, sed in eis usque pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniti. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondetEt paulo post: « Porro autem si homo sceleratus proptsolam fidem per ignem salvatet sic est accipiendum quod ait beatus Paulus: Ipse falsum erit quod dixit ejus coapostolus Jacobus: falsu
Abbreviated transcription (Latin):
et neiterum possit expelli
alios secum septem spiritus adbibet nequiores¬
Et
buius modi nouissima hominis peiora prioribus
beda in expositione eu angelii lucae
Quem cumq enim
post baptis ma siue prauitas heretica seu mun¬
seu mun¬
dana cupiditas arripuerit. Mox omnium¬
Mox omnium
prosternet inima uitiorumVnde recte
prosternet inima uitiorum.
Unde recte
nequioresTunc enim spiritus dicuntur ingressi
quia non solumhabebit illa
septem uitia
septem spiritalibus sunt contrarla uirtutibus sed
et per bypocrisin ipsasse uirtutes habere
simu¬
labit
et sunt nouissima hominis illius peior.
prioribus.
Melius quippe erat ei uiam ueritatis
Non cognoscere quam post agnitionem retror sum
conuerti Quod in uida traditore uel symone

Expanded text:
Et ne iterum possit expelli, Et ne iterum possit expelli, alios secum septem spiritus adhibet nequioreset fiunt novissima hominis pejora prioribus. » Et Beda in expositioneEvangelii Lucae: « Quemcunque enim post baptisma sive pravitas haeretica, seu mudana cupiditas arripuerit, mox omnium prosternet in ima vitiorum. Unde recte prosternet in ima vitiorum. Unde recte nequiores tunc eum spiritus dicuntur ingressi. Quia non solum habebit illa septem vitia, quae Septem spiritalibus sunt contraria virtutibus, sed et per hypocrisin, ipsas se virtutes habere simulabit. Et sunt novissima hominis illius pejora prioribus. Melius quippe erat ei viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum converti. Quod in Juda traditore, vel Simone
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit et tunc dicit. Reuertar in domum meam unde exiui¬
Et siueniens in uenerit eam uacantem mundatam et ornatã
adit enaducit secum septem alios spiritus nequiores seulsea
intrat in domum illam et habitant inea. Et erunt nouissima
hominis illius peiora priorib
Origenes quoq: in omelia de
ecalogi H abitauit enim in nobis inmundus spiritus
Antequam crederemus antequam ueniremus ad xpm
Cum adhuc
fornicaretur anima nr̃a ado et esset cum amatorib suis
daemonibus¬
sed postea quam dixit reuertar
creauit Necessario locumdedit adulter spiritus ubiuadit¬
ad legitimum uirum Suscepti ergosumus axp̃o e¬
mundata est domus nostra apeccatis prioribus et ornata ẽ.
ornamentis sacramentorum fidelium quae norunt qui¬
quae norunt qui
initacati sunt.
ltemidem post pauca Non enim domus tan¬
tum sed templum esse debet in quo habitet ds̃. S iei
Siergo
acceptam gratiam neglegat et implificet se nego¬
dius daecułaribus. Continuo ille in mundus spiritus redi
uindicat sibi domum uacantem

Expanded text:
t tunc dicit, Revertar in domum meam unde ex veniens invenerit eam vacantem, mundatam, et ornatam, vadit, et adducit secum septem alios spiritus nequiores se: nt in domum illam, et habitant in ea. Et erunt novissima hominis illius pejora prioribus . Origenes quoque in homilia de ecalogi: « Habitavit enim in nobis immundus spiritus, antequam crederemus, antequam veniremus ad Christum, cum adhuc fornicaretur anima nostra a Deo, et esset cum amatoribus suis daemonibusSed posteaquam dixit: Revertarcreavit, necessario locum dedit adulter spiritus, ubi vaad legitimum virum. Suscepti ergo sumus a mundata est domus nostra a peccatis prioribus, et ornata est ornamentis sacramentorum fidelium, quae norunt qui initiati sunt. em post pauca: « Non enim domus tantum, sed templum esse debet, in quo habitet Deus. Si ergo acceptam gratiam negligat, et implicet se negosaecularibus, continuo ille immundus spiritus redit, et vendicat sibi domum vacantem.
Abbreviated transcription (Latin):
legenda immo probanda obtulimus. et quamquã dehis quae p̃missa suut ur̃o ardentissimo
desiderio priussatis facere elegerimus nequa quã tamen haec quaes pecitilit̃ aduram̃ ꝑsonã
minis terium que ꝑtinere cognouimus obliuione tradidimus sed potius ura ẽ prospicientes: Nonnulla
capitula netessaria in secundo huius operis libello ad nomenminis terium que urm̃ ꝑtinentia peri¬
culum quo cauendum sollerti studio conitissimus & uobis familiarit̃ admonitionis gratiaporri¬
genda de uouimus. Iut eadiligenter inspiciendo. legendo & audiendo a perte adquẽ distinc te
ura cognoscat celsitudo dequibus & prõquibus in memoratis conuentibus nr̃is secundum uiriũ
nr̃arum pos sabilitatem fidelit̃ salubrit̃ que egerimus. EXPBT EPFA EPISCOSORŨ
AB HENC SECUNTUR QUNE DAM QUAC EXCAPITULIS EONUINTUS NR̃ BREUITER DE¬
CIRPSIMUS II QUAE ADNRA FIBE LIVMQVAE Urorum laicorum obseruationem & sa¬

Expanded text:
legenda, imo probanda obtulimus. Et quanquam de his quae praemissa sunt, vestro ardentissimo legenda, imo probanda obtulimus. Et quanquam de his quae praemissa sunt, vestro ardentissimo desiderio prius satisfacere elegerimus, nequaquam tamen haec quae specialiter ad vestram personam ministeriumque pertinere cognovimus, oblivioni tradidimus: sed potius vestrae saluti prospicientes, nonnulla capitula necessaria in secundo hujus operis libello, ad nomen ministeriumque vestrum pertinentia, periculumque cavendum, solerti studio congessimus, et vobis familiariter admonitionis gratia porrigenda devovimus, ut ea diligenter aspiciendo, legendo et audiendo, aperte atque distincte vestra cognoscat celsitudo, de quibus et pro quibus in memoratis conventibus nostris, secundum virium nostrarum possibilitatem fideliter salubriterque egerimus. Abhinc ri breviter decerpsimus, quae ad nostram et fidelium vestrorum laicorum observationem et sa
Abbreviated transcription (Latin):
res populi constituti sunt morib: conuersatione et actib: in ueniri posset quod diuinae
regulae atq auctoritati non concordaret simulq in ueniretur qua e o ccasiones in utroque
ordine id effecerint ut arecto tramitedeuiassent etquicquid debis inuentum fuisset
urãe celsitudini notum facerent. Quod ut ds̃ possededit nos fidelis simi acdeuotissimi
salutis urãe procuratores iuxta p̃aruitatem sensus nr̃i. pro ut breuitas temporis permisit
secundum scãm deuotionem et ordinationem ur̃am decausis ad religionem xp̃ianam nr̃mq
iministerium atq peraculum pertinentibus nec non et dehis quae ad nr̃am correctionem et
emendationem pertinere perspeximus siuedehis quae generaliter populis ad nuntianda
et admonenda p̃uidimus. capitulatim in p̃cedentibus ad nõtauimus libellis uraeq serenitati

Expanded text:
res populi constituti sunt, moribus, conversatione et actibus inveniri posset, quod divinae res populi constituti sunt, moribus, conversatione et actibus inveniri posset, quod divinae regulae atque auctoritati non concordaret: simulque inveniretur, quae occasiones in utroque ordine id effecerint, ut a recto tramite deviassent; et quidquid de his inventum fuisset, vestrae celsitudini notum facerent. Quod, ut Deus posse dedit, nos fidelissimi ac devotissimi salutis vestrae procuratores, juxta parvitatem sensus nostri, prout brevitas temporis permisit, secundum sanctam devotionem et ordinationem vestram, de causis ad religionem Christianam nostrumque ministerium atque periculum pertinentibus, nec non et de his quae ad nostram correctionem et emendationem pertinere perspeximus, sive de his quae populis generaliter annuntianda et admonenda praevidimus, capitulatim in praecedentibus adnotavimus libellis, vestraeque serenitati
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia tempus optatum exteriorib: incursionib: p̃pedientib: secundum desiderium ur̃ m
nacti p̃ estis libuit serenitati ur̃ae cum quib: dam fidelib: ur̃is p̃terita hieme plactum
habere et dehis quae p̃missa sunt diligenter tractare dĩq uoluntatẽ quaerere. et ecđae¬
uobis commissae utilitatẽ prouidere. Qua propter de omnib: quae ad tempus emenda¬
tione digna uisa sunt congrua capitula serenitas ur̃a digessit legatosq strenuos delegauit
ut ꝑ eadem capitula et flagitia malorũ hominũ punirent et bonorum laudem ur̃ae
cel situdini notescerent Int̃ quae etiã statuistis in quattuor partib: imperii ur̃i conuentus
ep̃orum uno eodemq temp̃r fieri in quib: tractarent quaererent atq cũdĩ adiutorio
nirent decausis ad religionem xp̃ianam eorumq curã
exparte aut ex toto dimissum eẽt ut non teneretur. Deinde quid in ipsorum qui pasto¬

Expanded text:
Sed quia tempus optatum, exterioribus incursionibus praepedientibus, secundum desiderium vestrum Sed quia tempus optatum, exterioribus incursionibus praepedientibus, secundum desiderium vestrum nacti non estis, libuit serenitati vestrae cum quibusdam fidelibus vestris praeterita hieme placitum habere, et de his quae pvobis commissae utilitatem providere. Quatione digna visa sunt, congrua capitula serenitas vestra digessit, legatosque strenuos delegavit, ut per eadem capitula et flagitia malorum hominum punirent, et bonorum laudem vestrae celsitudini notescerent. Inter quae etiam statuistis, in quatuor partibus imperii vestri conventus episcoporum uno eodemque tempore fieri, in quibus tractarent, quaererent, atque cum Dei adjutorio invenirent de causis ad religionem Christianam, eorumque curam inde quid in ipsorum, qui pasto