comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uaste solitudinis in quib uir dĩ cellã construa¬
erat ꝑtinere uidebant: uidens res collatas
aquib dã p̃sumptorib in ordinate tractari.
religiosũ quendã prb̃m othmarũ nomine
cui summa earunde committeret rerũ auicto¬
re tunc curiensiũ comite impetrauit. et ei
cellulã eum omnib ad eã ꝑtinentib cõmenda¬
uit. Post modũ consilio cuiusdã ducis nomine
nebi ꝑsuasus. ad p̃fatum principẽ carolum
cum eodẽ duce ꝓperauit. ipsiq eandẽ cellam
ꝓprietatis iuire contradidit. & ut otmarum
prb̃m eidẽ loco p̃ficeret exorauit. Annuens
petitioni etꝰ princeps. otmaro ad p̃sentiã suã
uocato. locum cõmendauit. & ut regularem
inihi uitã instituere p̃cepit. Qui regressus
arriput statim boni pastoris initia & undiq
uersus habitacula monachoꝵ usib congrua
disposite construens. eiusdẽ stati scĩ loci uti¬
lab diuersis aptauit. Sed cum iam dictus

Expanded text:
vastae solitudinis, in quibus vir Dei cellam construxvastae solitudinis, in quibus vir Dei cellam construxerat, pertinere videbantur, videns res collatas a quibusdam praesumptoribus inordinate tractari, religiosum quendam presbyterum Otmarum nomine, cui summam earundem committeret rerum, a Victore tunc Curiensium comite impetravit et ei cellulam cum omnibus ad eam pertinentibus commendavit. Postmodum consilio cuiusdam ducis nomine Nebi persuasus, ad praefatum principem Carolum cum eodem duce properavit ipsique eandem cellam proprietatis iure contradidit et, ut Otmarum presbyterum eidem loco praeficeret, exoravit. Annuens petitioni eius princeps, Otmaro ad praesentiam suam vocato locum commendavit et, ut regularem inibi vitam instituere studeret, praecepit. Qui regressus, arripuit statim boni pastoris initia, et undique versum habitacula monachorum usibus congrua disposite construens, eiusdem sancti statum loci utilitatibus diversis aptavit. Sed cum iam dictus
Abbreviated transcription (Latin):
ost uenerandi patris beati uiddicet galli
Ponfessoris xp̃i gloriosa depositionẽ. cotidi¬
anas exccubias apud sacri corporis eius reliqͥas
quidã religiosi clerici uel discipulatꝰ eiꝰ me¬
moria. uel diuino amore succensi. per multa
annoꝵ curricula. scilicet quasi atemporib da¬
gobti regis usq ad carolum patrẽ carlomanni
& pippini. ad laudẽ xp̃i amministrabant. Igat᷑
cum fama uirtutum quas dñs ꝑ confessoris
sui merita pie querentib exhibere dignatꝰ
ẽ longe lateq cir cumpositarũ mulceret aures
populoꝵ ceperunt undiq alacri deuotione
adtanti patris suffragia postulanda concur¬
rere eundẽq locũ obsuȩ duiturnitatẽ me¬
moriȩ. multiplicib substantiȩ et possessionũ
amplificare donariis. Cumq res hac largitate
fideliũ collatȩ aliquantulȩ monachoꝵ congre¬
gationi uiderentur suppetere potuisse. Ualt̃ranꝰ
quidã ad cuius paternã possessionẽ termini

Expanded text:
Post venerandi patris, beati videlicet Galli Post venerandi patris, beati videlicet Galli confessoris Christi, gloriosam depositionem cottidianas excubias apud sacri corporis eius reliquias quidam religiosi clerici, vel discipulatus eius memoria vel divino amore succensi, per multa annorum curricula, scilicet quasi a temporibus Dagoberti regis usque ad Carolum, patrem Carlomanni et Pippini, ad laudem Christi administrabant. Igitur cum fama virtutum, quas Dominus per confessoris sui merita pie quaerentibus exhibere dignatus est, longe lateque circumpositorum mulceret aures populorum, coeperunt undique alacri devotione ad tanti patris suffragia postulanda concurrere eundemque locum ob suae diuturnitatem memoriae multiplicibus substantiae et possessionum amplificare donariis. Cumque res hac largitate fidelium collatae aliquantulae monachorum congregationi viderentur suppetere potuisse, Waltramnus quidam, ad cuius paternam possessionem termini
Abbreviated transcription (Latin):
aliquã similitudinẽ loquutionis habeant.
& breuitatis compendio succincta. fastidio¬
sis lectorib onerosa non fiant. Si quidem
nomina eoꝵ qui scribendoꝵ testes st̃ uel
fuerunt. ꝓpter sui barbariem ne latini ser¬
monis inficiant honorẽ pretermitimus.
scientes de ueritate dictoꝵ afidelib non eẽ
dubtrandũ. quippe qui norunt nichil hor
quȩ referimus dõ impossibile eẽ in quo fit
earundẽ rerũ testes eẽ nosse desiderat. in
scriptione quã sequimur poterit inuenire.
Inserimus quoq huic operi non nulla que
ñ seripturȩ testimonio. sedueratiũ uiroꝵ
relatione didicimus. Inquib omnib quan¬
tum ad nos atunet. ueritatis lineã seruare
studebimus. neq ꝑ amorẽ falsi aliquid de
nr̃o inserentes. neq ꝑ in uidiã ueri quippu
exuoto celantes. Et quia nos scripta uel
dicta sequimur alioꝵ. ad illos ueritas rerũ.
ad nos ꝑtinet adbreuiatio dictionũ. &
adunatio rationum.

Expanded text:
aliquam similitudinem locutionis habeant, aliquam similitudinem locutionis habeant, et brevitatis compendio succincta, fastidiosis lectoribus onerosa non fiant. Siquidem nomina eorum, qui scribendorum testes sunt vel fuerunt, propter sui barbariem, ne Latini sermonis inficiant honorem, praetermittimus: scientes, de veritate dictorum a fidelibus non esse dubitandum, quippe qui norunt, nihil horum quae referimus Deo impossibile esse, in quo fit,earundem rerum testes nosse desiderat, in conscriptione quam sequimur poterit invenire. Inserimus quoque huic operi nonnulla, quae non scripturae testimonio, sed veracium virorum relatione didicimus. In quibus omnibus, quantum ad nos attinet, veritatis lineam servare studebimus, neque per amorem falsi aliquid de nostro inserentes neque per invidiam veri quippiam ex voto celantes. Et quia nos scripta vel dicta sequimur aliorum, ad illos veritas rerum, ad nos pertinet adbreviatio dictionum et adunatio rationum. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
tulissent. is qui contra fas offerre uoluit
derapina donarium. cęram repperit in la¬
pidis durissimi rigorẽ mutatam. Ingenti
itaq timore ꝑ culsus. uni eoꝵ qui secum
uenerant reatum suum confessus ẽ. Qui
deinde dum custodib aeccłȩ quȩ facta
fuerant indicaret. fanta huius miraculi.
mira celeritate cunctis innotuit.
escriptis gͦ his quȩ priseoꝵ sollertia de
uita fine & uirtinib beati galli adnos usq
scripto transmisit. hinc ea stilo cõp̃hendere
temptabimus. quȩ a fidelissimis testib indi¬
cata. a carissimo fratre goꝵ berto litteris
st̃ mandata. in quib pͥmo quomͦ uel quando
incenobio beati galli regularis uitȩ insti¬
tuta seruari cepissent. liquido declaratu&
Deinde quib miraculis eiusde patris uirt
cunctis effulserit ꝓbabilit̾ exponitꝰ. comme¬
moratis partim singuloꝵ quȩ introducum᷑
assertorib. Quȩ id circo nouis dictionum
positionib ordinare uoluimus. ut cũ pͥorib.

Expanded text:
tulissent, is qui contra fas offerre voluit tulissent, is qui contra fas offerre voluit de rapina donarium ceram reperit in lapidis durissimi rigorem mutatam. Ingenti itaque timore perculsus uni eorum qui secum venerant reatum suum confessus est. Qui deinde, dum custodibus ecclesiae, quae facta fuerant, indicaret, fama huius miraculi mira celeritate cunctis innotuit. 9. Descriptis his quae priscorum sollertia de vita, fine et virtutibus beati Galli ad nos usque scripto transmisit, hinc ea stilo comprehendere temptabimus, quae a fidelissimis testibus indicata, a carissimo fratre Gozberto litteris sunt mandata. In quibus primo, quomodo vel quando in coenobio beati Galli regularis vitae instituta servari coepissent, liquido declaratur; deinde, quibus miraculis eiusdem patris virtus cunctis effulserit, probabiliter exponitur, commemoratis pariter singulorum quae introducuntur assertoribus. Quae idcirco novis dictionum positionibus ordinare voluimus, ut cum prioribus
Abbreviated transcription (Latin):
Reuersi aut̃ omnes pariter. equũ obtulert̃
ad limen ȩccłȩ. et benedictione ꝑcepta. ad
sua sine obstaculo redierunt. Inquo facto
& diuina ptetas. & scĩ uri uirtus apparuit.
dũ is qui ꝑ se resipiscere noluit. ꝑ correp¬
tionẽ ad correptionẽ ꝑuenit.
llud quoq miraculũ qđ quarto anno
carolomanni regis inpago cuius supra
mentionẽ fecimus contigit. libet memoriȩ
commendare. Pauꝑculus quidã iuxta re¬
giam possessionẽ quȩ rotanuilla dicitur
commanens. dũ ad cellulã scĩ galli ꝑ gere
uoluisser. nec haberet aliquid qđ obdeuo¬
tionis inditiũ illuc deferre potuisset. dia¬
bolo suadenti consentiens. atriũ cuius dam
irrupit. & aluear cum melle et apib furti
auferens. intulit domui suȩ. apib deinde
extinctis. cęrã confecit. & non multo post
int̾ uicinos & amicos cum hoe furtiuo
munere ad ȩccłam uenerabilis galli per¬
rexit. Cumq singuli quod attuleran ob¬

Expanded text:
Reversi autem omnes pariter equum optulerunt Reversi autem omnes pariter equum optulerunt ad limen ecclesiae, et benedictione percepta, ad sua sine obstaculo redierunt. In quo facto et divina pietas et sancti viri virtus apparuit, dum is qui per se resipiscere noluit per correptionem ad correctionem pervenit. 8. Illud quoque miraculum, quod quarto anno Carlomanni regis in pago, cuius supra mentionem fecimus, contigit, libet memoriae commendare. Pauperculus quidam iuxta regiam possessionem quae Rotunwila dicitur commanens, dum ad cellulam sancti Galli pergere voluisset nec haberet aliquid, quod ob devotionis indicium illuc deferre potuisset, diabolo suadenti consentiens, atrium cuiusdam divitis irrupit, et alvear cum melle et apibus furtim auferens, intulit domui suae. Apibus deinde extinctis, ceram confecit et non multo post inter vicinos et amicos cum hoc furtivo munere ad ecclesiam venerabilis Galli perrexit. Cumque singuli quod attulerant op
Abbreviated transcription (Latin):
eq illud silentio p̃ter eundum uidet᷑. qđ
insupͣ dicto pago temporib pippini regis con¬
tigisse refertur. Quidã uir nomine uuillimarꝰ
graui infirmitate dep̃ssus. sub uoto ꝓmisit se
equũ unũ duosq boues. si pristine restitue¬
ret᷑ sanitati ad ȩccłam beati galli donaturũ.
Cũq ex illa die confortaret᷑ et plenã recepis¬
set sospitatẽ. contigit ut cũ birhtlone do¬
mino suo causa orationis ad cellulã scĩ
uiri eodẽ uectus equo ueniret. Igit᷑ cum
post orationẽ omnes illi qui simul aduene¬
rant digressi non longe essent abeccła.
equus quẽ sponsor infidelis post quam
uouerat fraude retinuit repente substitit.
& licet sessor eũ calcarib urgueret ac
uerberib fatigaret. nusquã potuit cõmoueri
Uidentes hoc qui aderant ceperunt inquire¬
re huius miractili causas. At ille confusio¬
ne digna correptus ꝓdidit reatũ. & fraudẽ
quã in uoto fecerat confessus apperuit.

Expanded text:
Neque illud silentio praetereundum videtur, quod Neque illud silentio praetereundum videtur, quod in supradicto pago temporibus Pippini regis contigisse refertur. Quidam vir nomine Willimarus gravi infirmitate depressus sub voto promisit, se equum unum duosque boves, si pristinae restitueretur sanitati, ad ecclesiam beati Galli donaturum. Cumque ex illa die confortaretur et plenam recepisset sospitatem, contigit, ut cum Birihtilone domino suo causa orationis ad cellulam sancti viri eodem vectus equo veniret. Igitur cum post orationem omnes illi qui simul advenerant digressi non longe essent ab ecclesia, equus, quem sponsor infidelis, postquam voverat, fraude retinuit, repente substitit, et licet eum sessor calcaribus urgueret ac verberibus fatigaret, nusquam potuit commoveri. Videntes hoc qui aderant, coeperunt inquirere huius miraculi causas. At ille confusione digna correptus prodidit reatum et fraudem, quam in voto fecerat, confessus aperuit.
Abbreviated transcription (Latin):
erat. contextã parauisset. in uoluit ea for¬
mellã cerȩ. quã simul oblatũ ire cognabat.
& in archa sua int̾ alia uestimenta reposuit.
Contigit aut̃ dũ ire pararent. domũ illoꝵ
cũ omnib quȩ infra illã erant reb igne
concremari. Cumq consumptis omnib flã¬
ma cessante sopitum fuisset incendiũ. cȩper̃
int̾ fauillarũ cumulos feramentoꝵ reliquias
queritare. & ecce inuenerunt mirũ dictu
cerã pallula in uolutã inter cineres & car¬
bones nichilq in eis lesionis apparuit. eũ
ipsã archã & quic qͥd aliud in illa reposi¬
tum erat. penitus consumpsiss& incenduĩ.
Uiso gͥ tantȩ uirtutis miraculo benecdixert᷑
dño & iter qđ dispofuerant ꝑ egerunt &
narrantes frĩb quȩ gesta fuerant. obtuler̃
denariũ. qđ huic uoto consecratũ insup̃mis
non poterat perire periculis. Seruatȩ sunt
aut̃ ibi eędem res intestimoniũ post futuris.
usq ad tempora othmari abbatis.

Expanded text:
erat, contextam paravisset, involvit ea forerat, contextam paravisset, involvit ea formellam cerae, quam simul oblatum ire cogitabat, et in arca sua inter alia vestimenta reposuit. Contigit autem, dum ire pararent, domum illorum cum omnibus quae infra illam erant rebus igne cremari. Cumque, consumptis omnibus, flamma cessante, sopitum fuisset incendium, coeperunt inter favillarum cumulos ferramentorum reliquias quaeritare. Et ecce! inveniunt – mirum dictu! – ceram pallula involutam inter cineres et carbones, nihilque in eis laesionis apparuit, cum ipsam arcam, et quicquid aliud in illa repositum erat, penitus consumpsisset incendium. Viso igitur tantae virtutis miraculo benedixerunt Deo et iter quod disposuerant peregerunt. Et narrantes fratribus, quae gesta fuerant, optulerunt donarium, quod huic voto consecratum in supremis non poterat perire periculis. Servatae sunt autem ibi eaedem res in testimonium post futuris usque ad tempora Otmari abbatis. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
gitate ad ñõ prestita sunt & prestantur.
Si quide & doemoniaci ibidẽ curati. & lan¬
guentes sunt recreati. auriũ claustra re¬
serata. oculoꝵ detrusȩ caligines. mutorũ
exclusa silentia. paralyticoꝵ eliminata de¬
fectio. ses & quicũq animȩ uel corporis¬
in necessitate coactus. fide integra apud se¬
pulchum beatĩ galli instantia orationis ex¬
equit᷑. dnõ confessoris sui merita cõpbͣnte.
p̃cũ suarũ nullatenus fructu priuat᷑. uerũ
etiã sine tarditate diuine largitatis senti¬
ens dona lȩtat᷑. emporibꝰ igitur
carlomanni maioris domus miraculũ memo¬
ria dignũ ꝑmerita scĩ patris effectũ. huic
operi inserere utile udicamꝰ. Uir quidam
pauꝑculus impago qui peratoltespara dicit᷑.
ex summa deuotione cum uxore sua. ad
cellã beati galli causa orationis ꝓperare
disposuit. Cuius intentione deuotionis
dũ mulier pallulã quã insc̃o loco oblatura

Expanded text:
gitate a Domino praestita sunt et praestantur. gitate a Domino praestita sunt et praestantur. Siquidem et daemoniaci ibidem curati et languentes sunt recreati, aurium claustra reserata, oculorum detersae caligines, mutorum exclusa silentia, paraliticorum eliminata defectio. Sed et quicumque animae vel corporis necessitate coactus fide integra apud sepulchrum beati Galli instantiam orationis exequitur, Domino confessoris sui merita comprobante, praecum suarum nullatenus fructu privatur, verum sine tarditate divinae largitatis sentiens dona laetatur. 6. Temporibus igitur Carlomanni maioris domus miraculum memoria dignum per merita sancti patris effectum huic operi inserere utile iudicamus. Vir quidam pauperculus in pago qui Perahtoltespara dicitur ex summa devotione cum uxore sua ad cellam beati Galli causa orationis properare disposuit. Cuius intentione devotionis dum mulier pallulam, quam in sancto loco oblatura
Abbreviated transcription (Latin):
ministrarent. auis quȩdã ignotȩ formȩ
consedit in limine. Unus assidentiũ torrẽ
de igne rapiens. alitẽ ꝑ cussit. Cuius carnes
dũ suis usib p̃parassent in credibilẽ saporis
Aulcedinẽ ingustu earũ deprehenderunt.
acienab hoc ut eredimꝰ beati uiri merris.
uit si c̃ famulis eiꝰ insimilitudine antiqͥ mira¬
eules hͦ ypłs di coturnicũ carnib insositudinẽ
e enefectus auis in cognita missa ẽ ut sapor
ꝓeiate. celitus esce nouȩ quledinis delec¬
tamentũ haberet. Tanti aut ẽimir acusor
copia quȩ dns apud eiꝰ tumulũ diuersis tẽpo¬
rib oftendit. ut ñ facile seribendi ftudio
comp̃hendi possit. Exquib ꝓpt̾ habun¬
dantiã multa omittuntur. pauca uͦ et emi¬
nentiora ꝓpt̾ memoriã posteris cõmendan¬
dã. huic inseruntur opusculo. Pret̃ mor¬
tuoꝵ enĩ resuscitatonẽ corporeã. cȩcerarũ
infirmitatũ remedia creberrima inibi lar¬

Expanded text:
ministrarent, avis quaedam ignotae formae ministrarent, avis quaedam ignotae formae consedit in limine. Unus assidentium torrem de igne rapiens alitem percussit. Cuius carnes dum suis usibus praeparassent, incredibilem saporis dulcedinem in gustu earum deprehenderunt, facientibus hoc, ut credimus, beati viri meritis, ut, sicut famulis eius in similitudinem antiqui miraculi, quo populus Dei coturnicum carnibus in solitudine est refectus, avis incognita missa est, ita sapor procuratae caelitus escae novae dulcedinis delectamentum haberet. Tanta autem est miraculorum copia, quae Dominus apud tumulum eius diversis temporibus ostendit, ut non facile scribendi studio comprehendi possit. Ex quibus propter abundantiam multa omittuntur; pauca vero et eminentiora propter memoriam posteris commendandam huic inseruntur opusculo. Praeter mortuorum enim resuscitationem corpoream ceterarum infirmitatum remedia creberrima inibi lar
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ campanum insonuit. & auditi sunt
duo chori incredibili alternant tum
ꝑsonarũ dulcedine ꝑstrepentes. Igitur
die illa nequaquã ausi sunt oratoriuim
introire. Diȩ autẽ sequenti ante hostium
eiꝰ unanimit̾ conglobati. ꝓstrauerunt se
inorationẽ. & cum surrexissent. cũ magno
timore intrantes. inuenerunt pallã quã
ignis absumpserat suꝑ lectũ expansã sicut
prius expandi solebat. nulla imminutionis
habentẽ inditia sed potius latitudinẽ uel
longitudinẽ eius triũ auctã eẽ magnitudi¬
ne cubitoꝵ. Huius ꝑ spicuitate miraculi
hilares facti. benedixerunt dño qui tã
manifestis grẽ suȩ uirtutib serui sui me¬
rita declarare dignatus ẽ. Idẽ stephanus
dũ quodã tempore cũ his qui simuł ad¬
erant carnẽ ad ꝑcipiendũ incuiusdã accessu
ieuinii ñ haberent resedit incellusa de
eadẽ penuria cũ cęteris loquutur: Dũq
sernione uario pauꝑtatis solatio mutuo

Expanded text:
ecclesiae campanum insonuit, et auditi sunt ecclesiae campanum insonuit, et auditi sunt duo chori, incredibili alternantium personarum dulcedine perstrepentes. Igitur die illa nequaquam ausi sunt oratorium introire. Die autem sequenti ante ostium eius unanimiter conglobati prostraverunt se in orationem, et cum surrexissent, cum magno timore intrantes, invenerunt pallam, quam partim ignis absumpserat, super lectum expansam, sicut prius expandi solebat, nulla imminutionis habentem indicia, sed potius latitudinem vel longitudinem eius trium auctam esse magnitudine cubitorum. Huius perspicuitate miraculi hilares facti, benedixerunt Domino, qui tam manifestis gratiae suae virtutibus servi sui merita declarare dignatus est. 5. Idem Stephanus dum quodam tempore cum his qui simul aderant carnem ad percipiendum in cuiusdam accessu ieiunii non haberet, resedit in cellula, de eadem penuria cum ceteris locuturus. Dumque sermone vario paupertatis solatia mutuo
Abbreviated transcription (Latin):
gens in partẽ. ardens cecidit suꝑ ascham
sepulehri. Cuiꝰ ardoris iuolentia unam
comp̃hendens pallã. usq ad medietatem
exussit & ita restincta ẽ nichil lecto. nichi
baculo qui in eo pendebat. uel aliis lintea¬
minib suꝑ sepulchrũ expansis in ferens
lesionis. Qua exre colligit᷑ ad declaratio¬
nẽ uirtutũ beati uiri potius quã ad des¬
nũ reb eiꝰ inferendum. idẽ euenisse in¬
ceñdiuĩ. quia ut insequentib apperet pal
quã lenis flamma diminuit. uirtus ma¬
nifesta restituit. M ane itaq facto frs
oratoriũ ingressi. quod factũ fuerat ꝑ¬
uiderunt & ammiratione non minima
ꝑculsi st̃. Tertia nͦ die cum ad matiinale
rio cereos ardentes. & duos iuuenes stantes
unũ ad caput & alterũ ad pedes disten
dentes inter se palla quȩ pridem fuerat
ignis attracta uaporib. Hoc uiso timo¬
re nimio conterriti. cum celeritate egressi.
ad lectulos redierunt. Cũq se collocareN.

Expanded text:
gens in partem, ardens cecidit super aram gens in partem, ardens cecidit super aram sepulcri. Cujus ardoris violentia unam comprehendens pallam, usque ad medietatem exussit, et ita restincta est, nihil lecto, nihil baculo qui in eo pendebat, vel aliis linteaminibus super sepulcrum expansis inferens laesionis. Qua ex re colligitur ad declarationem virtutum beati viri potius quam ad damnum rebus ejus inferendum idem evenisse incendium. Quia, ut in sequentibus apparet, pallam quam levis flamma diminuit, virtus manifesta restituit. Mane itaque facto, fratres, oratorium ingressi, quid factum fuerat perviderunt, et admiratione non minima sunt perculsi. Tertia vero die, cum ad matutinale rio cereos ardentes, et duos juvenes stantes, unum ad caput et alterum adentes inter se pallam, quae pridem fuerat ignis attacta vaporibus. Hoc viso, timore nimio conterriti, cum celeritate egressi, ad lectulos redierunt. Cumque se collocarent,
Abbreviated transcription (Latin):
sẽ pagũ ꝑcurrentes. ad cellã uiri uenerunt
& quoscũq ibidẽ inuenerunt. nã multi
illue confugerant sꝑantes indĩ miscđia &
patrocinus scĩ illius. duxerunt cãptiuos.
Quinq aut̾ supͣ memorati pͥncipes satellites
ingressi cratorium. reppererunt ibi qͦsdã
ancillas etꝰdẽ loci cum paruulif earũ. & quȩ
xite & egredimini. sem̃ quẽ dicitis ignoram
& ab duxerunt eas captiuas in frantiã. Eodẽ
uͦ anno amalignisspĩtib arrepti. & amentes
effecti. nudi circũ quaq discurrebant. et
ubicũq urbes uel uicos ingressi st̃ cruciat
sui causas retexebant dicentes. Gallus abba
nos habet ligatos. Et cum hac criminum
misera cominemoratione suoꝵ. uitã infeli¬
stephanus dum in eiusdẽ scĩ patris ȩcc ła
custodis fungeret᷑ offitio. quadã uespera
incensã oratorio inferens candelã. posuit
eã suꝑ candelabrum uixta beati iuiri se¬
pulchrum. Quȩ arectitudinẽ. status uer¬

Expanded text:
sem pagum percurrentes ad cellam viri Dei venerunt, sem pagum percurrentes ad cellam viri Dei venerunt, et quoscunque ibidem invenerunt nam multi illuc confugerant sperantes in Dei misericordia et patrociniis sancti illius duxere captivos. Quinque autem supra memorati principis satellites ingressi oratorium, repererunt ibi quasdam ancillas ejusdem loci cum parvulis earum, et quaeExite, egredimini; sanctum quem dicitis ignoramus. Et abduxerunt eas captivas in Franciam. Eodem vero anno, a malignis spiritibus arrepti et amentes effecti, nudi circumquaque discurrebant; et ubicunque urbes vel vicos ingressi sunt, cruciatus sui causas retexebant, dicentes: Gallus abbas nos habet ligatos. Et cum hac criminum misera commemoratione suorum, vitam infeliStephanus, dum in ejusdem Patris sancti ecclesia custodis fungeretur officio, quadam vespera incensam oratorio inferens candelam, posuit eam supra candelabrum juxta beati viri sepulcrum; quae a rectitudine status ver
Abbreviated transcription (Latin):
qui sacri corporis reliquias tumulo resti¬
tuere potuissent. uenit illũe cum clericis
suis & inuenit cellulã desolatã. scĩ patris
corpus de sepulchro eiectũ. altaria nudata.
duosq fr̃s̃ qui remanserant spoliatos iacen¬
tes in oratorio. & magnitudinẽ calamitatis
gemitib & lacrimis ꝓtestantes. miscđia
motus eoepit eos consolari multiplicibus
uerbis. illã replicans psa lmiste sententiam
qua dicit. In tribulatione inuocaui dnm̃
& ex audiuit me in latitudine. dñs mͥ ad¬
uitor nontimebo q̃uid faciat mͥ homo.
His dicts. sumens loculum inquo sem̃ corpꝰ
construrit. fossã uͦ terra repleuit. De suo qͦq
fr̃ib uestimenta largitus ẽ. & unde alerent
disponens. adepiscopium remeauit.
domꝰ exercitũ copiosũ ad deuastandã ala¬
mannoꝵ ꝓuintiam. & iterato francorum
ditioni subiugandã. Cumq tota t̾ra hostili
contereret᷑ in cursu. auidi p̃dones arbonen¬

Expanded text:
qui sacri corporis reliquias tumulo restiqui sacri corporis reliquias tumulo restituere potuissent, venit illuc cum clericis suis et invenit cellulam desolatam, sancti patris corpus de sepulchro eiectum, altaria nudata duosque fratres qui remanserant spoliatos iacentes in oratorio et magnitudinem calamitatis gemitibus et lacrimis protestantes. Et misericordia motus, coepit eos consolari multiplicibus verbis, illam replicans psalinistae sententiam, qua dicit: In tribulatione invocavi Dominum, et exaudivit me in latitudine. Dominus mihi adiutor; non timebo, quid facHis dictis, sumens loculum in quo sanctum coconstruxit, fossam vero terra replevit. De suo quoque fratribus vestimenta largitus est, et unde alerentur disponens, ad episcopium remeavit. rdomus exercitum copiosum ad devastandam Alamannorum provinciam, et iterato Francorum ditioni subjugandam. Cumque terra tota hostili contereretur incursu, avidi praedones Arbonen
Abbreviated transcription (Latin):
Huic sacrilegio inseruientes. inuasit eos hor¬
ror inmensus. Qui in fugã conuersi dum
hostiũ oratorii singuli preoceupare nite¬
rentur. insana agitati euaginatis gladus
inuicẽ se conciderunt. Erchonaldus u huiꝰ
auctor sceleris timore cogente uolens
exilire ꝑ hostiũ caput suꝑ liminari illisit.
& aqd̾terrã concidens alienatꝰ mente iace¬
bat. Cũq asuis ꝑ duceret᷑ ad ꝓpria. nimia
infirmitate & nouis dołorib cȩpit urgeri.
Toto itaq ipsius anni curriculo fortissimis
maceratus molestiis. capilloꝵ honore et
cutis suꝑ ficie spoliatus. &iã digitoꝵ ungues
amisit. ut omnib longo tempore ultionis
in eum diuinitus collate signa paterent.
Cunctis uite suȩ dieb hac deformitate nõ¬
tabilis fuit.
udiens constantiensis eccłe p̃sul nomine
boso sepulchrũ beatissimi galli uiolatũ eẽ
ab hostib nullumq remansisse incellula
p̃t̃ duos fr̃s magnoaldum & theodorum

Expanded text:
Huic sacrilegio inservientes invasit eos horHuic sacrilegio inservientes invasit eos horror immensus. Qui in fugam conversi, dum ostium oratorii singuli praeoccupare niterentur, insania agitati, evaginatis gladiis invicem se conciderunt. Erchonaldus vero huius auctor sceleris, timore cogente, volens exilire per ostium, caput superliminari inlisit, et ad terram concidens, alienatus mente iacebat. Cumque a suis perduceretur ad propria, nimia infirmitate et novis doloribus coepit urgueri. Toto itaque ipsius anni curriculo fortissimis maceratus molestiis, capillorum honore et cutis superficie spoliatus, etiam digitorum ungues amisit. Et ut omnibus longo tempore ultionis in eum divinitus collatae signa paterent, cunctis vitae suae diebus hac deformitate notabilis fuit. 2. Audiens Constantiensis ecclesiae praesul nomine Boso, sepulchrum beatissimi Galli violatum esse ab hostibus, nullumque remansisse in cellula praeter duos fratres Magnoaldum et Theodorum,
Abbreviated transcription (Latin):
in consortio nr̃o. & participio sotietans nr̃e
gaudebis. Qua ꝓmissione ꝑ suasus. surrexcit¬
& eum adsubteraneũ duxit armariũ. Q đ
cũ idem uicaruis aperiri fecisset. species quas
inibi repperit. his qui secũ erant facta di¬
uisione distribuit. His ita patratis. putantes
passim tale quid occultari. discurrerunt
loca singula. signis quib dã sollicite exeplo¬
rantes. Euso ẽ ra grã erchonaldus assũptis
secũ septẽ pueris. introuut in oratorium
Cũq clausis hostuis pauimenti planiciẽ pul¬
sarent obspẽ udelicet inueniendȩ pecuniȩ.
unus illoꝵ post altare ueniens pauimentũ
ꝑcussit. & audiens acauitate tumuli sonũ
reddi. hic ẽ inquit. qđ oppido desideratis.
Accurrentes gͥ pollinctores. infesti ceperuñ
fodere. Et cum ad locum ꝑuenissent. ex¬
tulerunt illum dicentes. quia isti rhetiani
calliditate naturali habundant. uideamꝰ
nequipiam subhac archa occulti remaneat.

Expanded text:
in consortio nostro et participio societatis nostrae in consortio nostro et participio societatis nostrae gaudebis'. Qua promissione persuasus, surrexit et eum ad subterraneum duxit armarium. Quod cum idem vicarius aperiri fecisset, species quas inibi reperit his qui secum erant, facta divisione, distribuit. His ita patratis, putantes, passim tale quid occultari, discurrerunt, loca singula signis quibusdam sollicite explorantes. Eiusdem rei gratia Erchonaldus, assumptis secum septem pueris, introivit oratorium. Cumque, clausis ostiis, pavimenti planitiem pulsarent, ob spem videlicet inveniendae pecuniae, unus illorum post altare veniens, pavimentum percussit, et audiens, a cavitate tumuli sonitum reddi: 'Hic est', inquit, 'quod oppido desideratis'. Accurrentes igitur pollinctores infesti, coeperunt fodere, et cum ad loculum pervenissent, extulerunt illum, dicentes: 'Quia isti Rhetiani calliditate naturali abundant, videamus, ne quippiam sub hac arca occulti remaneat'.
Abbreviated transcription (Latin):
immanitate compulsi. cum omnib quȩ habe¬
bant fugerunt insolitudinẽ. & ad cellã uiri
dĩ scĩ contulerunt. Deinde facta in agro
fouea. absconderunt ibi quicquid habebant
& fossã terra cooperientes. nesecretũ eorũ
dep̃ henderet᷑ lini semen desuꝑ insꝑserunt.
Cumq iam arbonensẽ pagum hostes desolauissens
uestigia fugientiũ sequuti. uenerunt ad cellã
scĩ patris. & fugituos quos repperert᷑ uinctos
adducerunt. & uiuenes eoꝵ in captiuitatem
miserunt. Erchnoldus aut̃ p̃fecti uicarius
cum uicina solitudinę in habitaret loca ha¬
buit res eudẽ cellulȩ notissimas. His orato¬
rium ingressus. inuenit mendicũ quendã
intus sedentẽ quẽ bene nouerat & dixit illi.
ndica mͥ ubi isti quos tam nudos & miseros
inuenimus uestes habent repositas & utensilia
aurũq & argentũ quoꝵ copia hactenus fru¬
ebant᷑: Ille respondit. Nonne melius mͥ ẽ
illoꝵ denudare secreta quã ur̃ȩ seueritatis
irã incurrere: Sita inquit egeris eris

Expanded text:
immanitate compulsi, cum omnibus quae habebant fugerunt in solitudinem et ad cellam viri Dei se contulerunt. Deinde, facta in agro fovea, absconderunt ibi, quicquid habebant, et fossam terra cooperientes, ne secretum eorum deprehenderetur, lini semen desuper insperserunt. Cumque iam Arbonensem pagum hostes desolavissent, vestigia fugientium secuti, venerunt ad cellam sancti patris et fugitivos quos repererunt vinctos abduxerunt et iuvenes eorum in captivitatem miserunt. Erchonaldus autem praefecti vicarius, cum vicina solitudini inhabitaret loca, habuit res eiusdem cellulae notissimas. Is oratorium ingressus, invenit mendicum quendam intus sedentem, quem bene noverat, et dixit illi: 'Indica mihi, ubi isti, quos tam nudos et miseros invenimus, vestes habeant repositas et utensilia aurumque et argentum, quorum copia hactenus fruebantur'. Ille respondit: 'Nonne mihi melius est illorum denudare secreta, quam vestrae severitatis iram incurrere?' 'Si ita', inquit, 'egeris, eris
Abbreviated transcription (Latin):
quanta beatus uir p̃sidia sibimet famulan¬
tib ad ressuas custodiendas uel defenden¬
das accommodet. quaq auctoritate se postu¬
lantib & de se p̃sumentib multi formi genere
uirtutũ succurrat. dño meritoꝵ eiꝰ magnitu¬
dinẽ. signoꝵ assiduitate mortalib declarante.
Quodã tempore dũ sterilitas terrę fructus
arboꝵ non solũ porcis sedetiã sil uestribus
feris uel animantib denegaret. ita ut in ꝓaxi¬
mis heremi partib nusquã fagina posset in¬
ueniri qua sues qui in usus monasterii nutri¬
ebantur pasci potuisseÑ. occulto quodã impul¬
su. grex suillus ꝑsiluarũ auia celeri cursu
cepit abscedere. transuadatoq rheni flumi¬
nis alueo. remotioris heremi secreta penetra¬
uit. Subulcus aut̃ subitã sui pecoris fugam
miratus. euestigio insequitur. et gregẽ quẽ
pessum ire putabat. repperit cõpiosissimis
pascuis immorantẽ. Cumq uiã redeundi

Expanded text:
quanta beatus vir praesidia sibimet famulanquanta beatus vir praesidia sibimet famulantibus ad res suas custodiendas vel defendendas accommodet, quaque auctoritate se postulantibus et de se praesumentibus multiformi genere virtutum succurrat, Domino meritorum eius magnitudinem signorum assiduitate mortalibus declarante. Quodam tempore dum sterilitas terrae fructus arborum non solum porcis, sed etiam silvestribus feris vel animantibus denegaret, ita ut in proximis heremi partibus nusquam sagina posset inveniri, qua sues, qui in usus monasterii nutriebantur, pasci potuissent, occulto quodam impulsu grex suillus per silvarum avia celeri cursu coepit abscedere, transvadatoque Rheni fluminis alveo, remotioris heremi secreta penetravit. Subulcus autem subitam sui pecoris fugam miratus, e vestigio insequitur et gregem, quem pessum ire putabat, reperit copiosissimis pascuis immorantem. Cumque viam redeundi
Abbreviated transcription (Latin):
petu ꝓrumpens. cum adstantes nimio fetore
grauaret. sine mora ab ȩccła eiectus. uehiculo
quo decedere monasterio posset. sicut roga¬
uerat ẽ impositus. Dicq immoderato fluore
naturȩ consuetudine carens. uas inquod
egesta defluerent suꝑ sedens egressus est.
& aduicinũ monasteriũ quod ouua nomi¬
natur. cui & tunc p̃erat ꝑductus ẽ. Ubi etiã
ingrauescente languore. tantũ sibimet fa¬
mulantib obnimium fetorẽ intolerabilis
factus ẽ. ut ei iam pene nullus obsequia
impendere solito potuisset. Iali itaq pena
multatus. cum hoc facionũ suarũ premio.
post aliquot dies de cloaca corpore spm̃
ex alauit. Peracta suꝑiorib sententus
relatione. qua nos satis uere comp̃hendisse
credimus. quomodo sacer locus ꝑ merita
beati galli sit diffamatus. & possessi onibus
dilatus. nec non quib sit maliuolorum quo¬
rundam molitionib impetitus & quȩ quosdã
humiliauerit ultio. nunc replicandũ censemꝰ

Expanded text:
petu prorumpens, cum asstantes nimio foetore petu prorumpens, cum asstantes nimio foetore gravaret, sine mora ab ecclesia eiectus, vehiculo, quo decedere monasterio posset, sicut rogaverat, est impositus. Sicque immoderato fluore, naturae consuetudine carens, vasi in quod egesta defluerent supersedens, egressus est et ad vicinum monasterium quod Auvanominatur, cui et tunc praeerat, perductus est. Ubi, etiam ingravescente languore, tantum sibimet famulantibus ob nimium foetorem intolerabilis factus est, ut ei iam paene nullus obsequia impendere solito potuisset. Tali itaque poena multatus, cum hoc factionum suarum praemio post aliquot dies de cloaca corporis spiritum exhalavit. 18. Peracta superioribus sententiis relatione, qua nos satis vere comprehendisse credimus, quomodo sacer locus per merita beati Galli sit diffamatus et possessionibus dilatatus, necnon quibus sit malivolorum quorundam molitionibus impetitus, et quae quosdam humiliaverit ultio, nunc replicandum esse censemus,
Abbreviated transcription (Latin):
curiensis ȩccłe p̃sul. misit acd eum humilit᷑
raprans ut sui amoris causa. qm̃ corundẽ
erum abquu consanguinitatis uincuso nd
erant conuneti ab eoꝵ cessaret in iuruis.
nichilq in cõmodi dĩ famulis irrogaret.
Quã petitionẽ furore dictante. suꝑbe contemp¬
nens. remandauit se illius p̃cib nullo pacto con¬
sensurum. uerũ resistentib sibi. celerem pro
contemptu illaturũ uindictã. Et mox orato¬
riũ beati galli confessoris quasi oraturus in¬
greditur. & ante aram ipsius nomini consecra¬
tã consistit. Quiq ad salutẽ ñ merebatur
audiri. afflictiones quas aliis se irrogaturũ
uirauerat. conuenienti satis talione recepit.
Nam intestina eius. more sartaginis igni suꝑ¬
positȩ feruere cȩperunt. & tam dirę uiscerũ
tortiones illum inuaserunt extimplo. ut sine
alioꝵ adminiculo nequaquã egredi potuiss&
Sed dicere pudet. egestio naturę turpi im¬

Expanded text:
Curiensis ecclesiae praesul misit ad eum, humiliter Curiensis ecclesiae praesul misit ad eum, humiliter deprecans, ut sui amoris causa, quoniam eorundem fratrum aliqui consanguinitatis vinculo illi erant coniuncti, ab eorum cessaret iniuriis nihilque incommodi Dei famulis irrogaret. Quam petitionem, furore dictante, superbe contemnens, remandavit, se illius praecibus nullo pacto consensurum, verum resistentibus sibi celerem pro contemptu inlaturum vindictam. Et mox oratorium beati Galli confessoris quasi oraturus ingreditur et ante aram ipsius nomini consecratam consistit; quique ad salutem non merebatur audiri, afflictiones, quas aliis se irrogaturum iuraverat, convenienti satis talione recepit. Nam intestina eius more sartaginis igni superpositae fervere coeperunt, et tam dirae viscerum tortiones illum invaserunt extemplo, ut sine aliorum adminiculo nequaquam egredi potuisset, sed, quod dicere pudet, egestio naturae turpi im
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bitura. facile p̃ibat uolatu. Et dĩ ꝑtoriꝰ
lacus uastitatẽ ipsius in cognito uterentur
ducatu ꝓspero tandẽ successu ad portum
uenientes. qͥd hȩc nouȩ ducis obsequia
portenderent mirabant᷑: Illisq quã partẽ
peteret diligent̃ notantib domũ quandam
lertors congruã in qua res p̃ fato itineri apte
seruabantur intrauit. Mirũ dictu. mox
eandẽ cellã flamma corripiens in altũ pru¬
pit. & omnia quȩ ibidẽ congesta fuerant
penitus consumpsit ut nichis eoꝵ omnino
huie incendio suꝑ eẽt. Fiebatq iusto dĩ indi¬
tio. ut qui aliena ꝑpotentiã rapuerat. suis
ꝑsupnã iustitiã fraudaret᷑: Tempore quoq
alio idẽ ep̃s̃ ad monasterũ ueniens. dum
puadã uiolentia eundẽ locũ episcopio sub¬
icere. suȩq tyrannidi non consentientes
monaehos quasi usto rebelles in uiriis mul¬
tis rienib afficerȩ temptauisset. tello qͥ dã

Expanded text:
praebitura, facili praeibat volatu. Et dum per totius. praebitura, facili praeibat volatu. Et dum per totius. lacus vastitatem ipsius incognito uterentur ducatu, prospero tandem successu ad portum venientes, quid haec novae ducis obsequia portenderent, mirabantur; illisque, quam partem peteret, diligenter notantibus, domum quandam litori contiguam, in qua res praefato itineri aptae servabantur, intravit. Mirum dictu! Mox eandem cellam flamma corripiens in altum prorupit et omnia quae ibidem congesta fuerant penitus consumpsit, ut nihil eorum omnino huic incendio superesset. Fiebatque iusto Dei iudicio, ut qui aliena per potentiam rapuerat, suis per supernam iustitiam fraudaretur. 17. Tempore quoque alio idem episcopus ad monasterium veniens, dum quadam violentia eundem locum episcopio subicere suaeque tyrannidi non consentientes monachos quasi iusto rebelies iniuriis multiformibus afficere temptavisset, Tello quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ut idem monasteriũ episcopii partib subice¬
cere studeret. Et hoc ideirco fecerunt. ut
eo licentius ipso machinationib. eoꝵ fauente.
ea que iniuste abstulerant retinere potuisseñs
Pontifex gͥ cum suasionib eoꝵ libent p̃ber&
assensum. monasteriũ ingressus. frc̃ oppri¬
mere & eundem locum episcopii reb sub¬
icere molitus ẽ. Porro frs̃ dum potentie
illius resistere non auderent. maluerunt eiꝰ
dmone parere. quã tot aduersitatib impli¬
cari. Sed sequentia ꝓbant. quã ꝑuerse ege¬
rit. qui ꝑ auarme morbum sacri loci priui¬
legiuim ausus ẽ iolare. Fert᷑ si quidẽ eundẽ
epm aliquando aditer hostile. sibi de ipsuss
mon asterii sumptib uiaticũ p̃parari iussisse.
Q uod dũ frẽ p̃termntere non auderen: ea
que uissa fuerant naui imposita. ꝑquorumnd ã
manus frũm ad epis copium transmiserunt.
Cunq qui missi fuerant nauigare cȩpissent
auis quedam ut sepe ipsi testati st ante eos
apparuit. & quasi ducatus eis offitium esset

Expanded text:
ut idem monasterium episcopii partibus subicere studeret. Et hoc idcirco fecerunt, ut eo licentius, ipso machinationibus eorum favente, ea quae iniuste abstulerant retinere potuissent. Pontifex igitur, cum suasionibus eorum libenter praeberet assensum, monasterium ingressus, fratres opprimere et eundem locum episcopii rebus subicere molitus est. Porro fratres, dum potentiae illius resistere non auderent, maluerunt eius ditioni parere, quam tot adversitatibus implicari. Sed sequentia probant, quam perverse egerit, qui per avaritiae morbum sacri loci privilegium ausus est violare. 16. Fertur siquidem, eundem episcopum aliquando ad iter hostile sibi de ipsius monasterii sumptibus viaticum praeparari iussisse. Quod dum fratres praetermittere non auderent, ea quae iussa fuerant navi imposita per quorundam manus fratrum ad episcopium transmiserunt. Cumque qui missi fuerant navigare coepissent, avis quaedam, ut sepe ipsi testati sunt, ante eos apparuit, et quasi ducatus eis officium esset
Abbreviated transcription (Latin):
quid mͥ ꝑfideles uiros comperta sunt explica¬
bo. Habitant pleriq inheremo sine ullis ta¬
bernaculis quos anachoritas uocant. Uiiunt
herbarum radicib nullo umquam certo loco
cogerit sedes habent. Ad quendã igitur hoc
ritu atq hac lege uiuentẽ. duo exenitria mo¬
nachi licet longa & diuersa regione. tamen
quia olim ipsis in monasterii conuersatione
carus et familiaris fuisset auditis eiꝰ uirtitib
tetenderunt. Quã dui multũq quesitum
tandẽ mensȩ septimo reppererunt in eatre¬
mo illo deserto qđ ẽ memphis contiguum

Expanded text:
quae mihi per fideles uiros conperta sunt, explicaquae mihi per fideles uiros conperta sunt, explicabo. habitant plerique in eremo sine ullis tabernaculis, quos anachoretas uocant. uiuunt herbarum radicibus: nullo umquam certo loco ter: quas nox coegerit, sedes habent. ad quendam igitur hoc ritu adque hac lege uiuentem duo ex Nitria monachi, licet longe diuersa regione, tamen quia olim ipsis in monasterii conuersatione carus et familiaris fuisset, auditis eius uirtutibus, tetenderunt: quem diu multumque quaesitum tandem mense septimo reppererunt in extremo illo deserto, quod est Memphis contiguum
Abbreviated transcription (Latin):
quandã ueniã p̃cabat᷑. Quã illiꝰ confusionꝰ
heremita miseratus. iubet eam ꝓpius accedere
ac manu blanda caput triste permuleit.
Dein pane duplicato. reã suã refecit. Ita india¬
gentiã consequuta offitii consuetudine deposets
merore reparauit. Intuemini queso etiã in
hac parte uirtutẽ. cui sapit omne qđ brutũ ẽ
cui mite ẽ. omne qđ seuit. Lupa p̃stat officii
lupa furti crimen agnoscit. lupa conseio pudo¬
re confunditur. uocata adest. caput p̾bet.¬
& habet sensum indulte sibi ueniȩ sic̃ pudorẽ
gessit errati. Tua hȩc uirtus xp̃e. tua sunt
hȩc xp̃e miracula. Et enĩ quȩ intuo nomino
operantur serui tui tua sunt. Et hoc ingemis¬
cimꝰ qđ maiestatẽ tuã fere sentiunt. homines
ñ uerent᷑.
e cui aut̃ hoc incredibile forte udeat᷑ maiora
memorabo. Fides xp̃i ad est me nichil fingire
neq incertis auetorib uulgata narrare. Sed

Expanded text:
quandam ueniam precabatur: quam illius confusionem quandam ueniam precabatur: quam illius confusionem eremita miseratus iubet eam propius accedere ac manu blanda caput triste permulcet: dein pane duplicato ream suam reficit. ita indulgentiam consecuta officii consuetudinem deposito maerore reparauit. intuemini, quaeso, Christi etiam in hac parte uirtutem, cui sapit omne quod brutum est, cui mite est omne quod saeuit. lupa praestat officium, lupa furti crimen agnoscit, lupa conscio pudore confunditur: uocata adest, caput praebet et habet sensum indultae sibi ueniae, sicut pudorem gessit errati: tua haec uirtus, Christe, tua sunt haec, Christe, miracula. etenim quae in tuo nomine operantur serui tui, tua sunt, et in hoc ingemescimus, quod maiestatem tuam ferae sentiunt, homines non uerentur. Ne cui autem hoc incredibile forte uideatur, maiora memorabo. fides Christi adest me nihil fingere, neque incertis auctoribus uulgata narrabo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
abesset et non nisi sub nocte remearet. Interĩ
bestia ad consuetudinarium illud cęnȩ tempꝰ
occurrit. uacua cellula cum familiarẽ patro¬
num abeẽ sentiret. ingressa curiosius explo¬
rans ubi nã eẽt habitator. Casu contigua
cũ panib quinq palmicia sportella pende¬
bat. Etxchis unum presumit et deuorat. Bein
perpetrato scelere discessit. Regressus he¬
remita uidit sportellã dissõsutã ñ constan¬
te panũ numero deinpnũ rei familiaris
intellegit. ac ꝓpe limen panis assumpti frag¬
menta cognoseit. Sed non erat certa suspito.
quȩ furtum ꝑsona fecisset. Ergo consequenb
nimirum audacis facti conscia ad eũ uenire
dissimulans cui fecisset in iuriam. E gre pacie¬
Postremo illius oratione reuocata. septimum
post diẽ affuit. ut solebat ante cęnanti. Sea
ut facile cerneres uerecundiam penitentis ñ
ausa ꝓ pus accedere. deiectis interrã ꝓfundo
pudore luminib quod palam licebat intellegi

Expanded text:
abesset et nonnisi sub nocte remearet. interim abesset et nonnisi sub nocte remearet. interim bestia ad consuetudinarium illud cenae tempus occurrit. uacuam cellulam, cum familiarem patronum abesse sentiret, ingressa, curiosius explorans ubinam esset habitator. casu contigua cum panibus quinque palmicia fiscella pendebat. ex his unum praesumens deuorat, dein perpetrato scelere discedit. regressus eremita uidet sportulam dissolutam, non constantem panum numerum: damnum rei familiaris intellegit ac prope limen panis absumpti fragmenta cognoscit. sed non erat incerta suspicio, quae furtum persona fecisset. ergo cum sequentnimirum audacis facti conscia ad eum uenire dissimulans, cui fecisset iniuriam —, aegre patiepostremo illius oratione reuocata septimum post diem adfuit, ut solebat ante, cenanti. sed, ut facile cerneres uerecundiam paenitentis, non ausa propius accedere, deiectis in terram profundo pudore luminibus, quod palam licebat intellegi,
Abbreviated transcription (Latin):
imperatã adõ modesta discessit. et constetit
dum ille ad tigua ramis humiliorib poma
discerperet. Cumq plenam palmulis manũ
obtulisset. occurrit bestia accepit tam libere
quã nullum animal domesticum. Et cum
comedisset abscessit. Nos hȩc intuentes et
ad huc trementes facile potiuimus expendere
quanta in illo fidei uirtus. et quanta in nob
esset infirmitas.
lium eque singularẽ uirum uidimus paruo
Tugurio in quo non nisi unum recipi posset
habitantẽ. Dehoc illud ferebatur quod ei
lupa solita erat asstare cęnanti. Nec facile
um quam bestia falleretur quin illi ad legi¬
timam horam refectionis occurreret & tam
dui ꝓforib exspectaret. donec ille panem
qui cenulȩ suꝑ fuisset offerret. Illa manũ
eiꝰ lambere solita atq ita quasi impleto
offitio & prestita consolatione discedere.
Ded forte accidit ut sc̃s ille dum fratrẽ qui
ad eum uenerat deducit ab euntem duituis

Expanded text:
imperatam a Deo — modesta secessit et constitit, imperatam a Deo — modesta secessit et constitit, dum ille attigua ramis humilioribus poma decerperet. cumque plenam palmulis manum obtulisset, adcurrit bestia accepitque tam libere quam nullum animal domesticum, et cum comedisset, abscessit. nos haec intuentes et adhuc trementes facile potuimus expendere, quanta in illo fidei uirtus et quanta in nobis esset infirmitas. Alium aeque singularem uirum uidimus, paruo tugurio, in quo non nisi unus recipi posset, habitantem. de hoc illud ferebatur, quod ei lupa solita esset adstare cenanti, nec facile umquam bestia falleretur, quin illi ad legitimam horam refectionis occurreret et tam diu pro foribus expectaret, donec ille panem, qui cenulae superfuisset, offerret: illam manum eius lambere solitam, adque ita quasi inpleto officio et praestita consalutatione discedere. sed forte accidit, ut sanctus ille, dum fratrem, qui ad eum uenerat, deducit abeuntem, diutius
Abbreviated transcription (Latin):
forte non ereditis. ollam cum holerib quȩ
nobis incena p̃parabatur sine igne feruere
anta uis solis ẽ ut quib libet coquis etiam as
galloꝵ pulmenta sufficiat. P ost cęnam aut̃
iam inclinante uespera. inuitat nos ad
arborẽ palmã. cuius interdum pomis uti so¬
lebat. quȩ fere duob milib ab erat. Nam
hȩ tantum in heremo arbores lict raro
habentur. Iamen quod utrum sollers an¬
tiquitas ꝓeurauerat. an solis natura gignat
ignoro. Nisi ds̃ p̃seuis habitandã quan¬
doq ascĩs heremum hȩc seruis suis paraue¬
rit. Ex maiore eium parte qui intra illa
secreta consistunt. cum alia ibi germina
nulla succedunt. istarum arborum pomis
aluntur. Ergo ubi adillam ad quam nos
humanitas nr̃i hospitis ducebat arborem
ꝑuemimus. leonem ibi offendimus. Quo iuso
ego et ille dux ms intremuimus. Sẽs uero
ille incunctanter accessit. Nos licet trepidi
sequuti sumus. Fera paululum cerneres

Expanded text:
forte non creditis, ollam cum holeribus, quae forte non creditis, ollam cum holeribus, quae nobis in cenam praeparabantur, sine igne feruere: tanta uis solis est, ut quibuslibet coquis etiam ad Gallorum pulmenta sufficiat. post cenam autem iam inclinante uespera inuitat nos ad arborem palmam, cuius interdum pomis uti solebat, quae fere duobus milibus aberat. nam hae tantum in eremo arbores, licet raro, habentur tamen. quod utrum sollers antiquitas procurauerit, an soli natura gignat, ignoro, nisi Deus praescius habitandam quandoque a sanctis eremum haec seruis suis parauerit. ex maiore enim parte, qui intra illa secreta consistunt, cum alia ibi germina nulla succedant, istarum arborum pomis aluntur. ergo ubi ad illam, ad quam nos humanitas nostri hospitis ducebat, arborem peruenimus, leonem ibi offendimus: quo uiso ego et ille dux meus intremuimus, sanctus uero ille incunctanter accessit: nos licet trepidi secuti sumus. fera paululum — cerneres