comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adurbat: Post natalem uero utitadicam nauigationis. quisollempni certamine publicoq
spec taculo multarũ gentiũ cadebratur. plurimorũ siderũ ipsiusq temporis rationẽ usq: in idus
magias periculosae maria temptantur non quo negotiatorũ cess& industria : sed quia maiora d¬
hibenda cautel a est quando exercitus nauigat cũ liburnis. quã cũpriuatorũ mertiũ festinat audacia
el. QuẼAO MOdũ tEMΡESTATŨ OB SERUANDAS INTSICNA
ra&erca aliorũ hortus occasusq siderũ tem pestates uehementissimas cõmouent : In quibus
lic& certi dies auctorũ ad testatione signentur : T am̃ quiadiuersis casib: aliquantamit nt᷑
A qd confitendũ÷ cad estes causas humana conditio ad plenũ nosse ꝓhib&ur: Ideo nauticae
obseruationiscurã trifariã diuidunt : autenĩ circadiẽ statutũ autante uel postea tempestates

Expanded text:
deturbat. Post natalem vero, ut ita dicam, navigationis, qui sollemni certamine publicoque deturbat. Post natalem vero, ut ita dicam, navigationis, qui sollemni certamine publicoque spectaculo multarum urbium celebratur, plurimorum siderum ipsiusque temporis ratione usque in Id. Mai. periculose maria temptantur, non quo negotiatorum cesset industria sed quia maior adhibenda cautela est quando exercitus navigat cum liburnis quam cum privatarum mercium festinat audacia. XL QVEMADMODVM TEMPESTAPraeterea aliorum ortus occasusque siderum tempestates vehementissimas commovent; in quibus licet certi dies auctorum attestatione signentur, tamen, quia diversis casibus aliquanta mutantur et, quod confitendum est, caelestes causas humana condicio ad plenum nosse prohibetur, ideo nauticae observationis curam trifariam dividunt. Aut enim circa diem statutum aut ante vel postea tempestates
Abbreviated transcription (Latin):
EQUITURMENSPUDIERUD TRACTATUS NES ENIMINTEGROANNOUISATO:
acerbitas maris patitur nauigantes: Sed quidam menses aptissimi quid am dubii reliqui classib:
intractabiles sunt: loge naturae phagnite decursu id est postortũ pliadũ adiesexto Ralandarũ ianua
quiauestatis beneficio uentorũ acerbitas mitigatur: Posthoc tempus usq intertiõ idus nouembris
incertanauigio est. & discrimini ꝓprior ꝓpterec quia postidus septembris oritur acturus uehementis¬
simũ sidus &octauo Ralandarũ octobriũ aequi noctialis euenit a cerba tem pestas : Circa nonas uero¬
octobris edipluuules quinto idus casdẽ taurusa Nouembri autẽ mensȩerebis tempestatib: nauigia
conturbat. uigiliarũ hiemalis occasus: Ex dieigitur teruo iduũ nouembriũ usq indic̃ sextũ idiũ
rũ imbriꝰ udniuiũ geminata seuitia ñ solũ classes apelago sed &icm cõmeantes a terrestriitinere

Expanded text:
Sequitur mensum dierumque tractatus. Neque enim integro anno vis atque Sequitur mensum dierumque tractatus. Neque enim integro anno vis atque acerbitas maris patitur navigantes, sed quidam menses aptissimi, quidam dubii, reliqui classibus intractabiles sunt lege naturae.Pachnitaedecurso, id est post ortum Pleiadum, a die .vi. Kal. Iun. quia aestatis beneficio ventorum acerbitas mitigatur. Post hoc tempus usque in .iii. Id. Nov. incerta navigatio est et discrimini propior propterea quia post Id. Sept. oritur Arcturus, vehementissimum sidus, et .viii. Kal. Oct. aequinoctialis evenit acerba tempestas, circa Non. octobris hedi pluviales et V idus eiusdem, taurus. A novembri autem mense crebris tempestatibus navigia conturbantur, vergiliarum hyemali occasu. Ex die igitur IV iduum novembrium usque in diem VI iduum rum imbri vel nivibus geminata saevitia non solum classes a pelago sed etiam commeantes a terrestri itinere
Abbreviated transcription (Latin):
libo notus id ÷ chorus : Occidenta lẽ uero cardinem ten& tephyrus id ÷ sub uesꝑtinus. huic ad extra
iungitur lips siuea fricus siue a sinistra iapix siue fauonius: Septentrionalem uero cardinem
sortitus est a parcias siue septemtrio. cuia derłt ad extra thrascias siue circius. a sinistraboreas idest
aquilo : Hiisaepe singuli int̃dũ duo magnis autẽ tẽpestatib & tres pariter flare consuerunt: Horum
imp&u maria quae sua sponte tranquilla sunt & qui& aundis extuantib: seuiunt: horũ flatuꝓnatura
temporũ uellocorũ ex ꝓcellis serenitas redditur &rur sum inꝓcellas serenasutantur : Nam secundo¬
in spiramine optateoᷤ dassis inuenit portus aduerso . stare ud regrediaut discrimen. sustinere conpelli-¬
tur: &ideo difficilȩ naufragiũ ꝑtulit. quiuentorũ rationẽ diligenter inspexit.
XXXUIIII.
QUIBUS MENSIBUS TDTIUS NAUI GETUR

Expanded text:
Libonotus, id est Corus. Occidentalem vero cardinem tenet Zephyrus, id est Subvespertinus; huic a dextra Libonotus, id est Corus. Occidentalem vero cardinem tenet Zephyrus, id est Subvespertinus; huic a dextra iungitur Lips sive Africus, a sinistra Iapyx sive Favonius. Septentrionalem vero cardinem sortitus est Aparcias sive Septentrio; cui adhaeret a dextra Thrascias sive Circius, a sinistra Boreas, id est Aquilo. Hi saepe singuli, interdum duo, magnis autem tempestatibus et tres pariter flare consuerunt; horum impetu maria, quae sua sponte tranquilla sunt et quieta, undis exaestuantibus saeviunt; horum flatu pro natura temporum vel locorum ex procellis serenitas redditur et rursum in procellas serena mutantur. Nam secundo spiramine optatos classis invenit portus, adverso stare vel regredi aut discrimen sustinere compellitur; et ideo difficile naufragium pertulit qui ventorum rationem diligenter inspexit. XXXVIIII QVIBVS MENSIBVS TVTIVS NAVIGETVR
Abbreviated transcription (Latin):
colligitur : & ꝓacerbitate pelagi sicut ꝓuidos cautelatutatur. itanegligentes extinguit incurice
Igituruentorũ numerũ atq uocabula ars nauigandi primũ deb& inspicere : U&eres autẽ iuxta positio¬
nem cardinũ tantũ quattuor uentos principales a singulis caeli partib: flarecredebant: Sed experi¬
r entũ posterioris a&ates duo decim conp̃hendit horũ uocabula sub mouendã dubitationẽ non solũ
gieca sed&iã latinaꝓtulimus. itautuentis principalib dedartetiscos qui ipsis dextraleuaq conunctis
indicemus: Hiberno itaq solftitio idestaborientali cardine sumimus ex ordũ ex quouentus oritur a felo¬
ces id est subsolanus. huic ad extraiungitur caecias siueeuroborus a sinistrieurus siue uulturnus: Meridia nũ
autẽ cardinẽ possid& no tus id ÷ auster. huicad ex traiungitur leu conotus hocest albus notus. a sinistra

Expanded text:
natura colligitur, et pro acerbitate pelagi, sicut providos cautela tutatur, ita neglegentes extinguit incuria. natura colligitur, et pro acerbitate pelagi, sicut providos cautela tutatur, ita neglegentes extinguit incuria. Igitur ventorum numerum atque vocabula ars navigandi primum debet inspicere. Veteres autem iuxta positionem cardinum tantum quattuor ventos principales a singulis caeli partibus flare credebant, sed experimentum posterioris aetatis duodecim comprehendit. Horum vocabula ad summovendam dubitationem non solum Graeca sed etiam Latina protulimus, ita ut ventis principalibus declaratis eos qui ipsis dextra laevaque coniuncti sunt indicemus. A verno itaque solstitio, id est ab orientali cardine, sumemus exordium, ex quo ventus oritur Aphelies, id est Subsolanus; huic a dextra iungitur Caecias sive Euroborus, a sinistra Eurus sive Vulturnus. Meridianum autem cardinem possidet Notus, id est Auster; huic a dextra iungitur Leuconotus, hoc est Albus Notus, a sinistra
Abbreviated transcription (Latin):
uod ad magnitudinẽ ꝑtin& minimaeliburnae remorũ habent singulos ordines. paulo maiores
bmosidoneae mensurae ternos uel quaternos. In ternos quinos sotiuntur remigio gradus ec
hoc cui quam inorme uidecctur cũ mnattaco pelio longe maiora referantur cucurrisse naui¬
gicc : ut senorũ &iam uel ultraordinũ fuerint: ca fae tamen maioris liburnis exploratoriaesociant᷑.
quaeuicenos ꝓpe remigis in singulis partib: habebant quas britta nnipicatos uocant : ꝑ has & suꝑuentds
fieri & cõmecctds aduersiriorũ nauiũ aliquando intercipiat sol& &spicula studio aduentus earũ uela¬
NOMINAUENTORŨ ETNUMERUS.
UIEUEXERCITUARMATIS CLASSIB UENITURTURBINUSIGNADEBENTANTE
p̃noscere: ꝓcellisnamq & fluctib liburnae grauius quãui hostiũ saepe perier̃ : Inquapar¬
te naturalis philo sophiae totaẽ adhibenda solertia qusaduentorũ tẽporatũq caelesti ratione

Expanded text:
Quod ad magnitudinem pertinet, minimae liburnae remorum habent singulos ordines, paulo maiores Quod ad magnitudinem pertinet, minimae liburnae remorum habent singulos ordines, paulo maiores binos, idoneae mensurae ternos vel quaternos, interdum quinos, sortiuntur remigum gradus. Nec hoc cuiquam enorme videatur, cum in Actiaco proelio longe maiora referantur concurrisse navigia, ut senorum etiam vel ultra ordinum fuerint. Scafae tamen maioribus liburnis exploratoriae sociantur, quae vicenos prope remiges in singulis partibus habent, quas Brittanni picatos vocant. Per has et superventus fieri et commeatus adversariorum navium aliquando intercipi assolNOMINA VENTORVM ET NVMERVS Qui cum exercitu armatis classibus vehitur turbinum signa debet ante praenoscere; procellis namque et fluctibus liburnae gravius quam vi hostium saepe perierunt. In qua parte naturalis philosophiae tota est adhibenda sollertia, quia ventorum tempestatumque caelesti ratione
Abbreviated transcription (Latin):
nae contexendae sunt: Hisenĩ tantũ octodieb caesa materies immunis seruatur a cariae. Reliquis autẽ
dieb: p̃cisam &icm eodem anno interna uermiũ labeexesa in puluerẽ uertitur : quod arsipsa & omniũ
architectorũ cotidianis usus edocuit : & contẽplationẽ ipsius religionis agnoscimus quã ꝑ a&̾ nitate
histantũ dieb placuit caelebrari . XXXUI. QUOMENSE CAEDENDAESINTTRABES.
AE DUNTURAUTẼ TRABES UTILITER POST SOLSTITIŨAESTI¬
arescente humore sicciora &ideo fortiora sunt lignac : Illud &iam cauendũ ne continuo ut deiecte fuerint
trabes secentur : uel statim ut sectae fuerint mittantur in nauem: Si quidem & adhuc solidae arborss
&icem diuisac ꝑtebulas duplices ad maiorẽ siccitatẽ merecentur indutias : Namq̃ uirides conpinguntur
cũ natiũ humorẽ exsud auerint contrahuntur. & rimas faciunt latiores quod nihil÷ periculosius nauigan¬
tib quam iure tabulata. XXXUII. DE MODO LIBURNORUM
tib: quamiure tabulata. XXXUII.
DE MODO LIBURNORUM.

Expanded text:
nae contexendae sunt. His enim tantum octo diebus caesa materies immunis servatur a carie, reliquis autem diebus praecisa etiam eodem anno interna vermium labe exesa in pulverem vertitur, quod ars ipsa et omnium architectorum cotidianus usus edocuit et contemplatione ipsius religionis agnoscimus quam pro aeternitate his tantum diebus placuit celebrari. XXXVI QVO MENSE CAEDENDAE SINT TRABES Caeduntur autem trabes utiliter post solstitium aestiarescente humore sicciora et ideo fortiora sunt ligna. Illud etiam cavendum, ne continuo ut deiectae fuerint trabes secentur vel statim ut sectae fuerint mittantur in navem, siquidem et adhuc solidae arbores et iam divisae per tabulas duplices ad maiorem siccitatem mereantur inducias. Nam quae virides compinguntur, cum nativum humorem exsudaverint, contrahuntur et rimas faciunt latiores, quo nihil est periculosius navigantibus quam hiare tabulata. XXXVII DE MODO LIBVRNARVMtibus quam hiare tabulata. XXXVII DE MODO LIBVRNARVM
Abbreviated transcription (Latin):
bis spñi diffinieris. atq descripseris̃ cũ
illum ob aĩa distingu̾e nitereris. Hec
mia inquis que exflatu dei h originẽ
sine sensu ꝓprio. atq intlłeu ꝓpriointi¬
est. Itẽ paulopost aliud erit in quis aĩa¬
sentias. id ẽ rõnalenrĩ quo sentit at¬
q incelligit aĩa. nõ sicut sentit᷑ corꝑis
sensib. s sicut ẽ ille intinuus sensus ex
quo est appellata sentẽtia. Hinc antẽ
petorib sine dubitatõne p̾ponimꝰ. exqua¬
eoꝙ sunt rõ illa rõnis exꝑcia. Ponha

Expanded text:
rbis spiritum definieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere nitereris: « Haec anima, inquis, quae ex flatu Dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intiest. » Item paulo post: « Aliud erit, inquis, animasentias, id est rationale nostrum quo sentit atque intelligit anima: non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. Hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponimur, eo quod sunt illa rationis expertia. Non ha
Abbreviated transcription (Latin):
desideras uenire tibi nõ sit onerosum. Hõ
tanquã disciulo ad magistrũ. s primae¬
noui ad gradnũ forti ad infirmũ. Et si eĩ
si cosedere deburti maiore tamẽ ⁊ ueriore
gła quisq correctus sua confessione repre-¬
hendicur quã cunibet erruntis orelanda¬
turr. Quãnis in edrñdẽ lib recitatõneli¬
brorum. audicores Ulandatores tuos nõ
onĩs que ista q̃ sana doctrina improbat.
uł aute sensisse. uł ad ua tibicõsensisse cre¬
diderim. S acie met̾is ip̃õ tue recitatõis
impetu. cuirsu q ꝑstͥcta hec parũ aduert̾e
potuisse aut certe ⁊ illos dui aduert̾e po¬
tricrunt nõ intereꝵ liquidissimã uerita¬
tẽ. s uerborũ affluenciã. ⁊ ingemi facul¬
tatẽ indolemq laudasse. Perũq enĩ p̾¬
dicatur ⁊ amat᷑ eloquiũ in spa iuuenis. ⁊¬
si nõdũ hẽat maturitatẽ fidenq doctoris.
Qapp̾ ut ⁊ tu recte sapias. ⁊ alias nõ tan

Expanded text:
desideras, venire tibi non sit onerosum, non desideras, venire tibi non sit onerosum, non tanquam discipulo ad magistrum, sed primaevo ad grandaevum, forti ad infirmum. Etsi enim non eos edere debuisti, majore tamen et veriore gloria quisque correctus sua confessione reprehenditur, quam cujuslibet errantis ore laudatur. Quamvis in eorumdem recitatione librorum auditores et laudatores tuos non omnes ista quae sana doctrina improbat, vel ante sensisse, vel ad ea tibi consensisse crediderim: sed acie mentis ipso tuae recitationis impetu cursuque perstricta, haec parum advertere potuisse; aut certe etiam illos qui advertere potuerunt, non in te rerum liquidissimam veritatem, sed verborum affluentiatatem indolemque laudasse. plerumque enim praedicatur et amatur eloquium in spe iuuenis, etsi nondum habeat maturitatem fidemque doctoris. quapropter ut et tu recte sapias et alios non tant
Abbreviated transcription (Latin):
ne baptismate xꝑã moriũtur ĩ prady sũ
interim recipi. ac post modũ ⁊ regni ce¬
loꝵ bĩtudine̾ conseqni. Hec p̾cipue ca¬
scis existimes scire seductus. scias discer
ne scire. Neq eĩ aliquid ioccultis dei
in oꝑib ignorando s temdre incog¬
nita pro cognitis astruendo. ⁊ falsa pro
ueris ꝓferendo. ac defendendo peccati
Ignoranciam uero meã. utrũ diẽ ho¬
minũ noue fiant. an de parentib quas
tamẽ acreatore deo nõ de ipĩus sb̃a fie¬
ri dubitare fas nõ est. aut nõ debere re¬
prehendi. aut abco debere a quo potest do¬
cente ⁊ auferri ⁊ hr̃e inse animas cor¬
porũ sim ilitudines incorpeas ipas aũt
undĩ saliter aĩam spm̃ nuĩcupari. puto ꝙ
ꝑsuas̾im curitati tue. Si autẽ ⁊̃ ꝑsuad̾e¬
non pogui utrũ tame̾ ea dixerim que ꝑsua¬
dere deBuerim qui legẽ pocius indicabũt.
Si qua sane alia que płima in tuis libris
emẽdanda unichi uidentur scit si fortasse

Expanded text:
 baptismate moriuntur in paradisum interim recipi ac postmodum et regni caelorum beatitudinem consequi\'. haec praecipue cascis, existimes scire, sed, ut scias, disce nescire. neque enim aliquid in occultis dei operibus ignorando, sed temere incognita pro cognitis astruendo et falsa pro ueris proferendo ac defendendo peccatur. ignorantiam uero meam, utrum animae hominum nouae fiant an de parentibus — quas tamen a creatore deo non de ipsius substantia fieri dubitare fas non est — aut non debere reprehendi aut ab eo debere, a quo potest docente et auferri, et habere in se animas corporum similitudines incorporeas, ipsas autem uniuersaliter animam spiritum nuncupari puto quod persuaserim caritati tuae; si autenon potui, utrum tamen ea dixerim quae persuadere debuerint, qui legent potius judicabunt. 39. Si qua sane alia, quae plurima in tuis libris emendanda mihi videntur, scire fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
nitus hiis que cõmemoraui diuin arui
testpmomis paginarũ ubi ⁊ anima peco¬
ris cuanõ est intellectꝰ appellata legitur
sp̃c no negabis ulterius. Quo circa si
⁊ illa quege anima incorpea disputatast̃
capis ⁊ sapis. non est unde tibi displiceam.
ꝙ eam uescire dixi nõ corpꝰ esse. s spm̃. qr

Expanded text:
nitus his, quae commemoraui, diuinarum testimoniis paginarum, ubi et anima pecoris, cui non est intellectus, appellata legitur spiritus, non negabis ulterius. quocirca si et illa quae de anima incorporea disputata sunt capis et sapis, non est unde tibi displiceam, quod eam me scire dixi non corpus esse, sed spir
Abbreviated transcription (Latin):
ad te libros impẽsa dilectõne cõscriptos re¬
pensa dilectõne simius ⁊ logis sii prncipio
primi lib̾ tui audis ⁊ deipm̃. ⁊ studes sint
dixisti tuã sentẽtia nõ dueri imꝓbabił de¬
tegatur. uide illa p̾cipud undecun cane.
de quib te inlibro supiori cõmoniu cõmo¬
nuui. Ne oĩam sic dicas exdeo ut milla
eam nõmilla nec de alia. si sed de sua nã¬
quidat. Aut aĩa inmeritũ aliq ꝑdidine
pesarnẽ reparare altitudinẽ priscã. ꝑq
ip̃mi carnẽ renasa ꝑ quam mueruerat m¬
quinari. Aut ꝙ aĩa ance ome pcc̃m me¬
rucrit eẽ peccatrix. aut infantes sin e
regen̾atõnis baptismate mortuos adĩ¬
eos quos dñs p̾destinauit impleri. Aut

Expanded text:
ad te libros impensa dilectione conscriptos, repensa dilectione sumis et legis; si in principio primi tui libri audis et te ipsum, et studes, sicut dixisti: , tuam sententiam non tueri, si improbabilis detegatur\', illa praecipue undecim caue, de quibus in libro superiore commonui: ne \'animam sic dicas ex deo, ut eam non de nulla nec de alia, sed de sua naqui dat\'; aut \'animam meritum aliquod peper carnem reparare habitudinem priscam perque ipsam carnem renasci, per quam meruerat inquinari\'; aut \'quod anima ante omne peccatum meruerit esse peccatrix\'; aut \'infantes sine regenerationis baptismate mortuos ad in\'eos, q
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ deillis dictũ ẽ. Producant
atq repencia aĩarũ niuẽcitum. ⁊ produ¬
cat terra ꝯiam niuẽtem. U̾t gͦ planissi¬
me. ac plenissime noueris eam que aĩa
appellatur pecdeis sp̃c. Et utiq nõ hñt
pecora illũ spm̃. que tua dilectio discer¬
nens ab aĩa diffimuit. Unde manifestũ
est ꝙ gen̾ali nocabulo aĩa pecoris poruit
sic uocari. sicut legitim in libro eccli̾aste
qui scit spc̃ filioꝵ hoĩs si ascendat ipe sur
⁊ mortua ẽ om̃is caro que monebatur
suꝑterram uolatiliũ pecoꝵ ⁊ umẽtoꝵ
⁊ ferarũ ⁊ om̃i sun serpẽs qui ignetur
super terram. ⁊ om̃is homo. ⁊ omĩaque¬

Expanded text:
s dictum est: producant aquae repentia animarum uiuentium, et: producat terra animam uiuentem. ut ergo plenissime ac planissime noueris eam quae animappellatur pecoris spiritus. et utique non habent pecora illum spiritum, quem tua dilectio discernens ab anima definiuit. unde manifestum est, quod generali uocabulo anima pecoris recte potuit sic uocari, sicut legitur in libro Ecclesiaste: quis scit, spiritu sfiliorum hominis si ascendat ipse suret mortua est omnis caro, quae mouebatur super terram, uolatilium, pecorum et iumentorum et ferarum; et omnis serpens qui mouetur super terram et omnis homo et omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
carnem. Ut ꝙ ibi dixit mentẽ hoc intel¬
ligatur. hic spm̃ dicere. Non sicut tui exi¬
stimas uniu̾sam mẽtem uocari que cõ
Mentẽ quippe nrãm insirõnale ⁊ intelle¬
ctuale nr̃ui dic̾e nõ solemꝰ. ac ꝑ hoc ꝙ
n ur̃e. quid ad aliud dixit quã renona¬
iniui mente nr̃a. Si c enĩ spc̃ mẽtis in¬
chilest alud quã mẽs. quõ corpuscar¬
nis inch̾ olind potest esse quã caro. Hã
⁊ hoc scriptum ẽ in expoliatõne corporis
curuis. ubi carnẽ corpͥus carius appellat.
Dicit sane ⁊ laliomodo spm̃ hoĩs quẽ
prorsus amẽte discerint. Si enĩ oraũo
lingna inquit spẽ meꝰ orat. mẽs autem
mea infructuosaẽ. Uerũ nũc nõ deito
spũ loquim᷑ qui ẽ a mẽte disturctꝰ. Habẽs
tesuani. Habet iste suã seamtẽ diffici¬
lem qõnẽ. Multis eiꝰ modis atq in di¬
u̾sis sigͣtõnib. scͥipture diuime ip̃m no¬

Expanded text:
carnem; ut quod ibi dixit: mente, hoc intellegatur hic spiritum dicere, non, sicut tu existimas, uniuersam mentem uocari, quae comentem quippe nostram nisi rationale et intellectuale nostrum dicere non solemus. ac per hoc quod uestrae, quid aliud dixit quam \'renouamini mente uestra\'? sic enim spiritus mentis nihil est aliud quam mens, quomodo corpus carnis nihil aliud potest esse quam caro. nam et hoc scriptum est: in expoliatione corporis carnis, ubi carnem corpus carnis appellat. dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: si enim orauero lingua, inquit, spiritus meus orat, mens autem mea infructuosa. est. uerum nunc non de isto spiritu loquimur, qui est a mente distinctus – habet iste suam eandemque difficilem quaestionem; multis enim modis atque in diuersis significationibus scripturae diuinae sp
Abbreviated transcription (Latin):
in eadẽ parte ministri stant: qͥa quãuis in hac uita fideles adhuc positi sing
xp̃i tam̃ ȩt̾nitati sẽꝑ intendunt. ut ipse dicit. Qui mͥ ministrat: me seqͣt᷑.
lebet ẽẽ. Prima salutatio ep̃i: significat salutationẽ xp̃i ad discipł¬
resurrectionẽ. Oratio & benedictio ep̃i ante sessionẽ: significat illud tẽpꝰ qͦ
xp̃c benedixit discipłis ascensurus in cȩlũ. Sessio ep̃i figurat sessionẽ xp̃i ad
testam̃ti p̃dicationẽ qͣ humilior ÷ intelligimꝰ. ꝑ responsũ ideo sic dictũ qͦd
Timore uersus: alte inciꝑe responsoriũ ñ ÷ ausus. Quod finito uersu uocẽ¬

Expanded text:
in eadem parte ministrant, quia, quamvis in hac vita fideles adhuc positi sunt, Christi tamen aeternitati semper intendunt, ut ipse dicit: Qui mihi ministrat me sequatur . debet esse. Prima salutatio episcopi significat salutationem Christi ad discipel. , significat illud tempus quo Christus benedixit discipulis suis ascensurus in coelum. Sessio episcopi significat sessionem Christi Testamenti quam humiliorem intelligimus. Responsorium ideo dictum, quod Timore versus alte incipere responsum non est ausus. Finito aute
Abbreviated transcription (Latin):
sine sapientiȩ pondere penetrat: sua illũ leuitas gͣuiꝰ ruiturũ leuat.
ile ẽ csiliũ cui robur fortitudinis deest: qͥa qͦd tͣctando inuenit. carens uirib
uscꝙ ad ꝑfectionẽ oꝑis ñ ꝑducit. & ualde fortitudo destruit᷑. nͥ ꝑ consilium
fulciatur: qͥa cũ plus se posse c̃spicit. et uirtꝰ sine rationis moderamine dets
in p̃ceps ruit. Nulla ẽ scientia: si utilitatẽ pietatis ñ habeat. qͥa dũ bona cog¬
nita exequi neglegit: sese ad iudiciũ artiꝰ stringit & ualde inut ilis ÷ pietas.
si scientia discretionis careat: quia dũ eã nulla scientia illustrat. cui mise¬
dũ subtilit᷑ currit aberret: ne c̃siliũ dũ se multiplicat c̃fundat. ne fortitudo
dũ fiduciã p̾bet p̃cipitet: ne scientia dũ nouit & ñ diligit inflet. ne pietas
dũ se extͣ rectitudinẽ inclinat intorqueat: ne timor dũ plus iusto trepidat.

Expanded text:
sine sapientiae pondere penetrat, sua illum levitas gravius ruiturum levat. Vile est consilium, cui robur fortitudinis deest, quia quod tractando invenerit, carens viribus usque ad perfectionem operis non perducit. Et valde fortitudo destruitur, nisi per consilium fulciatur, quia quo plus se posse conspicit, eo virtus sine rationis moderamine deterius in praeceps ruit. Nulla est scientia, si utilitatem pietatis non habet: quia dum bona cognita exsequi negligit, sese ad judicium arctius stringit. Et valde inutilis est pietas, si scientiae discretione careat, quia dum nulla hanc scientia illuminat, quomodo misedum subtiliter currit, aberret; ne consilium, dum se multiplicat, confundat; ne fortitudo, dum fiduciam praebet, praecipitet; ne scientia, dum novit et non diligit, inflet; ne pietas, dum se extra rectitudinem inclinat, intorqueat; ne timor, dum plus justo trepidat,
Abbreviated transcription (Latin):
usq hȩc qͦtienscuq feceritis. in mei memoriã facietis. Dum hȩc oratio ad d̃m¬
pbo dr: simplex natura panis &e uini in rationabilẽ corporis & sa¬
nis xp̃i naturã uertit᷑. Unde & memores. hic incipit passio hostiã purã.
hostiã sc̃am. hostiã immacłatã. hic ÷ crucifixio. Suplices te rogamꝰ. hȩc ÷¬
ratio in cruce inchoata a psalmo .xxi. usq in manꝰ tuas dñe c̃o¬
iox sac̾dotis : significat exclamationẽ centurionis dicentis. Uere fi

Expanded text:
ur: Haec quotiescunque feceritis, in mei memoriam facietis;  hic simplex panis revertitur in rationabilem naturam corporis et sanguinis Christi. Unde et memores, hic incipit passio. Hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam; hic incipit crucifixio. Supplices te rogamus; haec oratio in cruce incoepta a psalmo XXI XXX usque In manus tuas co elevata vox sacerdotis, significat exclamationem Centurionis dicentis: Vere Filius
Abbreviated transcription (Latin):
materiã blasphemandi. & qͥa p̾dicatoris huc & illuc discurrere: ne sandalia de
pedib cadant. ligata sunt. Quod sp̃ualit᷑ intelligendũ ẽ. Lingua quȩ inde surgit
& separata ẽ a corio sandalior. significat linguã eoꝵ qͥbona phibent. San¬
dalia extrinsecus nigͣ & intrinsecꝰ alba: monstrant uitã p̃dicatoris scłarib
ẽẽ despectã. & in tẽptatione corã deo intrinsetꝰ ẽe mundã. Pars sandalior ꝑ quã

Expanded text:
ari; et quia praedicatoris est huc illucque discurrere, ne cadant sandalia de pedibus, ligata sunt, quod spiritualiter intelligendum est; lingua quae inde surgit et separata est a corio sandaliorum, linguam eorum dalia extrinsecus nigra, intrinsecus alba, monstrant vitam praedicationis saecularibus esse despectam, intentionem coram Domino intrinsecus esse mundam. Par
Abbreviated transcription (Latin):
irritat᷑. ñ cogitat malũ. ñ gaudet suꝑ iniqͥtate. congaudet autẽ ueritati.
mĩa suffert. oĩa credit: oĩa sꝑat. oĩa sustinet. Sinistra pars ht̃ fimbrias
qͥa accualis uita sollicita ẽ & turbat᷑ erga plurima. Dextera uͦ ñ h̃t.
qm̃ c̃tẽplatiua uita qͥeta ẽ. Hargitas manicarũ: sigrũficat largum
ad eugłirandũ possit incedere. & mensã dñ sine impedim̃to p̃parare. Casula aꝑta est
in sinistra parte. unde emittat᷑ brachiũ: qͥa auctor eugłii quẽ debet diacon
omniũ uestim̃toꝵ ẽ: & munimine suo int̾iꝰ oĩa tegit. hanc gͦ uestẽ possumꝰ intel¬
ligere haritatẽ : de qͣ enumeratis uirtutũ ornam̃tis apłs ait. duꝑ oĩa autẽ hec¬

Expanded text:
um, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati, omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet . Sinistra pars habet fimbrias, quia activa vita sollicita est et turbatur erga plurima . Dextra non habet, quia contemplativa vita quieta est . Largitas manicarum, largum ad Evangelium possit accedere, vel mensam Domini praeparare. Casula aperta est in dextera parte, unde emittitur brachium, quia auctor evangelii, quem debet diaconuomnium vestimentorum, et suo munimine alia tegit. Hanc ergo vestem possumus intelligere charitatem, de qua enumeratis virtutum vestimentis Apostolus ai
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. celerius maturandũ. eẽ: animaduertisse. priamũ iratũ de consilio surrexesse. quia ei¬
ea quȩ suis placuerint. Agamennon clã noctu om̃s in concilium conuocat. eadẽ refert: quid
iq uideatur dicere imꝑat. Om̃ib placitũ. ẽ: ut fides ꝓditoribuss¬
dixerunt: uereri se hanc temeritatẽ subire. Neoptolemus eos itẽ refutat. Dũ int̾s. testant
placitũ.ẽ. signũ a polidamante exigi & id ipsum. ꝑ synonẽ ad aenaeam. ahisem & egenorẽ
itti. Synon ad troiam proficiscitur Et quia nordũ claues porti
tradiderat. signo dato. sinon uoce ęnee & auchisȩ & antenori suadendo confirmatus agam̃¬
noni renunciat: Tunc placitũ.ẽ. ut omibus fides daretur. & iure iurando confirmaretur.¬

Expanded text:
 curet, maturandum esse, animadvertisse se Priamum iratum de consilio surrexisse, quia ei curet, maturandum esse, animadvertisse se Priamum iratum de consilio surrexisse, quia ei quae suis placuerint. Agamemnon clam noctu omnes duces in consilium convocat eadem refert, quid cuique videatur dicere imperat. Omnibdixerunt se vereri hanc rem subire, Neoptolemus hos refutat, dum inter se certant, placitum est signum a Polydamante exigi et id ipsum propter Sinonem ad Aenean et Anchisen et Antenorem mitti. Sinon ad Troiam proficiscitur et quia nondum claves portae Amphimachus custodibus tradiderat, signo dato Sinon vocem Aeneae et Anchisae et Antenoris audiendo confirmatus Agamemnoni renuntiat. Tunc placitum est omnibus, ut fides daretur iureiurando confirmaretur
Abbreviated transcription (Latin):
argiuos suꝑaturũ. Simulq rogat: ut sibi fideł et obaudiens paratusq cũ armatis sit: idq
sine suspicione ita fieri posse. sostera diȩ inarce ita uti solet rẽ diuinã facturũ: eosq ad
cȩnã uocaturũ. Tunc amphimachus cũ armis irruptionẽ faciat. eosq interimat. Amphimac̾
consilium eius adpbat. seq hoc facturũ ꝓmictit: atq ita ab eo discessit. Eadẽ die conuenerunt¬
clam. antenor. polidamas uchaleon. amphimacus. dolon. dicunt se mirari regis ꝑcinatiam.
qui clusus cũ patria  conutibus. pire mallet quã pacẽ sacere. Antenor ait se in ue¬
gunt. Antenor: ut uidit se obstrictum. mictit ad eneam. dicens patriã ꝓdendã. ẽẽ: & sibi
& suis. cẽ. cauendũ. ad agamennonẽ de his rebus aliquẽ. ed̃. mittendũ. quo id sine suspicione¬

Expanded text:
Argivos superaturum. Simulque rogat, ut sibi fidelis et obaudiens paratusque cum armatis sit, id Argivos superaturum. Simulque rogat, ut sibi fidelis et obaudiens paratusque cum armatis sit, id sine suspitione posse fieri, postera die se in arce ita uti solet rem divinam facturum eosque ad cenam vocaturum, tunc Amphimachus cum armatis inruptionem faciat eosque interimat. Amphimachus consilium eius approbat seque hoc facturum promittit. Atque ita ab eo discedit. Eodemque die clam conveniunt Antenor Polydamas Vcalegon Dolon, dicunt se mirari regis pertinaciam, qui inclusus cum patria et comitibus perire malit quam pacem facere. Antenor ait se invegunt. Antenor ut vidit se obstrictum, mittit ad Aenean, dicit patriam prodendam esse et sibi et suis esse cavendum, ad Agamemnonem de his rebus aliquem esse mittendum, qui id sine suspitione
Abbreviated transcription (Latin):
ucti pro patria occũbant. sostquã lis funiẽ fecit: ȩneas ersurgt: lonb nitibq. uerbis amphi
dicendi factusẽ. priamus magno animo surgit. ingerit multa mala antenori & acnce. cos ducto¬
& renunciauerit se contumeliose tractatũ. eẽ. & suaserit bellandũ. ec̃. Peinde ȩneã qui cum
alexandro heleuã & p̃dã eripuerat. Qua propter sibi certũ. eẽ. pace̾ non fieri. Imꝑatq uti om̃s
parati sint cũ signũ dederit: portis irruptionẽ faciat aut uincere. aut mori sibi certum. ẽẽ
oe postquã multis uerbis dixit. hortatusq est. consilium dimittit. amphunachũ in regiam sccũ¬
ducit. dicitq ei uereri se ab his qui pacẽ suaferunt: ne oppidũ prodant. eos hałcre de ple¬
be multos qui una sentiant: opus. eẽ. eos interfici. Si id factũ sit. sese patriam defensurum: &.

Expanded text:
victi pro patria occumbant. Postquam is finem fecit, Aeneas exurgit, lenibus mitibusque dictis Amphimvicti pro patria occumbant. Postquam is finem fecit, Aeneas exurgit, lenibus mitibusque dictis Amphimndi finis factus est, Priamus magno animo surgit, ingerit multa mala Antenori et Aeneae. Eos beet renuntiaverit se contumeliose tractatum esse et ipse bellum suaserit, deinde Aeneam qui cum Alexandro Helenam et praedam eripuerit: quapropter certum sibi esse pacem non fieri. Imperatque, uti omnes parati sint, ut cum signum dederit, e portis inruptionem faciant, aut vincere aut mori sibi certum esse. Haec postquam multis verbis dixit hortatusque est eos, consilium dimittit, Amphimachum secum in regiam ducit dicitque ei vereri se ab his qui pacem suaserunt, ne oppidum prodant, eos habere de plebe multos qui una sentiant, opus esse eos interfici. Quod si hoc factum sit, se esse patriam defensurum et
Abbreviated transcription (Latin):
aliquot dies acriter ambo pugnauerunt. Multos utriq occiderunt. Pentesilea. neoptolemum
sauciat. Ille dolore accepto: amazonũ ductricẽ pentesileam obtruncat. Eo facto. totũ ex¬
ercitũ troianoꝵ in fugam conuertit. In urbẽ uicti uix refugiunt. Argiui cũ exercitu murũ
circundant. ut foras troiani exire non possint. Hoc postquã troiani uiderunt: antenor. po¬
dari Subet eos dicere: quid desiderent Antenor cõmemorat. principes defensoresq troie. hȩctorẽ
ceterosq natos eius cũ aduenis ductoribus interfectos. eẽ. Argyius restare fortisimos. agamennonẽ
menelaum. neoptolemũ: non minus fortẽ quã pater eius fiuisset : tũ diomedẽ. aiacemlorum.
ceterosq quã plures. sũmȩq prudentiae nestore & ulixem. Contra. troianos clausos: metuq
ostquã multa uerba de pace concilianda fecerunt: surgit amphimachus filius priamii adoles¬
cot &̃ suadere educendũ pocius exercitũ. irruptionẽ in castra faciendã. usq dũ unncantt Ai

Expanded text:
rique per aliquot dies acriter pugnaverunt, multosque occiderunt. Penthesilea Neoptolemum sauciat: ille dolore accepto Amazonidum ductricem Penthesileam obtruncat. Eo facto totum exercitum Troianorum in fugam convertit, in urbem victi refugiunt, Argivi cum exercitu murum circumdant, ut foras Troiani exire non possent. Hoc postquam Troiani viderunt, Antenor Podari, iubet eis dicere, quid desiderent. Antenor memorat principes defensores Troiae Hectorem ceterosque natos eius cum advenis ductoribus interfectos esse, Argivis remanere fortissimos Agamemnonem Menelaum Neoptolemum non minus fortem quam pater eius fuit, Diomeden Aiacem Locrum ceterosque conplures summaeque prudentiae Nestorem Vlyxen, contra Troianos clausos et metu rat et pax fiat. Postquam multis verbis de pace concilianda egerunt, surgit Amphimachus filius Priami adulespotius educendum exercitum, inruptionem in castra faciendam, usque dum vincant aut
Abbreviated transcription (Latin):
na om̃a inc̾olumia habere licrat. Floc pacto confirmato. & iure iurando astricto. suadet polida¬
mas ut noctu exercitũ ad portã sceam adducant. ubi extrinsecus caput ęqui sculptũ. ẽ. Ibi p̃sidu
lidamas inoppidũ redit. rẽ factã nunciat. Dicit antenori & enee cetrrisq quib cautũ erat.
ut hii suos om̃s ad eam parte̾ muri adducant. uoctu portã sceam aperiant. lumen osten¬
dant. exercitũ introducant. Antrnor & eneas. noctu ad portã presto fuerunt neo ptolemum
susceperunt. exercitui portã reserauerunt. lumen ostenderunt. fugã presidio sibi suisq ut sit ꝓ
tionẽ facit: troianos cedit. Priamũ ꝑsequitur: quẽ ante arã iouis obtruncat. Heccuba cũ poli re
romacha & casandra in edẽ mineruę se occultant. Tota nocte non

Expanded text:
mnia incolumia sibi habere liceat. Hoc pacto confirmato et iureiurando adstricto suadet Polydamas noctu exercitum ad portam Scaeam adducant, ubi extrinsecus caput equi sculptum est, ibi praesid Aeneae ceterisque quibus placitum erat, uti suos omnes in eam partem adducant, noctu Scaeam portam aperiant, lumen ostendant, exercitum inducant. Antenor et Aeneas noctu ad portam praesto fuerunt, Neoptolemum susceperunt, exercitui portam reseraverunt, lumen ostenderunt, fugam praesidio sibi suisque ut sit ptionem facit, Troianos caedit, Priamum persequitur, quem ante aram Iovis obtruncat. Hecuba dum fugit cumdromacha et Cassandra se in aede Minervae occultant. Tota nocte non
Abbreviated transcription (Latin):
ic scyrũ ꝓficiscitur ad licomedon auum eus: imꝑat ut nepotẽ suum mittat. Q argius lico¬
medes libenter concedit. Postquã induciȩ exierunt. agamennon exercitũ educit: instruit.
hortatur. Contra troian ex urbe ꝓdeunt. Prelium cõmittitur. in prima acie aiax nudus
lerander arcũ tendit: multos interficit. Niaci latus nudũ figit. Aiax saucius ꝑ hostes acrit̾
ꝑsequi alcrandrũ cepit: nec destitit nͥ prosterneret. Aiax fessus uulnere in castra re¬
fertur. sagitta exẽpta. continuo moritur. Alexandri corpus. ad urbẽ refertur. Alexandro¬
occiso. diomedes magno animo in hostes impressionẽ facit. friges fessi auertuntur. confugi¬
unt in urbẽ. portas obserant. quos diomedes usq in urbẽ ꝑsequitur Agamennon exercitũ
ca oppidũ ducit. & tota nocte circa murũ obsedit: & curat ut
uigilias agant. sostera die. priamus alexandrũ in oppido sepelit.Q Quẽ magno ululatu helena

Expanded text:
Hic Scyrum proficiscitur ad Lycomedem avum eius, imperat, ut nepotem suum mittat. Quod Argivis Lycomedes libenter concedit. Postquam indutiae exierunt, Agamemnon exercitum educit instruit hortatur. Contra Troiani ex urbe prodeunt. Proelium committitur, in prima acie Aiax nudus lexander arcum tetendit, multos interfecit, Aiacis latus nudum figit. Aiax saucius Alexandrum persequitur, nec destitit, nisi eum occideret. Aiax fessus vulnere in castra refertur, sagitta exempta moritur. Alexandri corpus ad urbem refertur. Diomedes virili animo in hostes inpressionem facit. Phryges fessi in urbem confugiunt, quos Diomedes usque in urbem persequitur. Agamemnon exercitum circa oppidum ducit et tota nocte circa murum obsedit, curat, ut alterna vice vigilias agant. Postera die Priamus Alexandrum in oppido sepelit, quem magno ululatu Helena
Abbreviated transcription (Latin):
t. Noctu agamennon in consilium om̃s duces uocat. suadet. hortat᷑ ut
om̃s in aciem ꝓdeant. & maxime hectorẽ ꝑsequi. qui de his aliquos duces fortissimos
Quẽ respiciens alexander: sagitta menelai fem᷑ transfigit. Ille dolore cõmotus: parit᷑
cũ aiaceloro non cessat eum ꝑsequi.Quos ut udit hector instant̾ frẽm suum ꝑseqͥ
suppetias ei cũ aenea uenit. Quẽ ȩneas clipeo ꝓtexit. & de proelio ad ciuitatẽ secũ adduii
Iox pliũ dirimit. Achilles postera die cũ diomede exercitũ educit. Cont᷑ hector & eneas.
Fit magna cedes Hector. orcomenẽ palamonẽ. epistropũ. scedium. elpinorẽ. dorium.
polixenũ. duces: occidit. leneas: amphimachũ. nercũ. Achilles: euphenũ. hyppotũ. pileũ.¬

Expanded text:
consilium omnes duces convocat suadet hortatur, ut consilium omnes duces convocat suadet hortatur, ut omnes in aciem prodeant et maxime Hectorem persequantur, quia de his aliquos duces fortissimos quem respiciens Alexander sagitta Menelai femur transfigit. Ille dolore commotus pariter cum Aiace Locro non cessant eum persequi. Quos ut vidit Hector instanter fratrem suum persequi, subpetias cum Aenea ei venit. Quem Aeneas clipeo protexit, et de proelio ad civitatem secum adduxit. Nox proelium dirimit. Achilles postera die cum Diomede exercitum educit. Contra Hector et Aeneas. Fit magna caedes: Hector Orcomeneum Ialmenum Epistrophum Schedium Elephenorem Dioren Polyxenum duces occidit, Aeneas Amphimachum et Nireum, Achilles Euphemum Hippothoum Pylaeu
Abbreviated transcription (Latin):
mennon ꝓtesilaum maginfico funere effert. ceterosq sepeliendos curat. Achilles patrocdo
ludos funebres facit. Dũ induciȩ sunt. palamides non cessat seditionẽ facere. indignũ regõ
agamennonẽ. eẽ. qui exercitui imꝑet & indoctum. Ipse corã exercitu. multa sua studia osten¬
dit. srimũ suam excursionẽ. castroꝵ munitionẽ. uigiliarũ circuitionẽ. signi dationẽ. libran¬
cũ a paucis imꝑium datũ agamennoni. eẽt. eum om̃ĩb qui postra conuenissent imperare.
presertĩ cũ om̃s ingeniũ uirtutẽq expectassent inducibus suis. Dũ achiui de imperio
inter se uicissim certant: p̃lium post bienniũ repetitũ. ẽ. Agamennon. achuilles. qio¬
medes. menelaus exercitũ educunt: Contra hector. troilus. ȩneas occurrunt. fit magna
cedes ex utroq popło. Fortissimi cadunt. Itector beotẽ. archilogũ. protenorẽ. occidit llor¬

Expanded text:
memnon Protesilaum magnifico funere effert ceterosque sepeliendos curat. Achilles Patroclo memnon Protesilaum magnifico funere effert ceterosque sepeliendos curat. Achilles Patroclo ludos funebres facit. Dum indutiae sunt, Palamedes non cessat seditionem facere: indignum regem Agamemnonem esse, qui exercitui imperaret. Ipse coram exercitu multa sua studia ostendit: primum suam excursionem castrorum munitionem vigiliarum circuitionem signi dationem libracum a paucis imperium Agamemnoni datum sit, eum omnibus qui postea convenissent imperare, praesertim cum omnes ingenium virtutemque exspectassent in ducibus suis. Dum Achivi de imperio inter se vicissim certant, proelium post biennium repetitum est. Agamemnon Achilles Diomedea Menelaus exercitum educunt. Contra Hector Troilus Aeneas occurrunt. Fit magna caedes, ex utraque parte fortissimi cadunt: Hector Boetem Arcesilaum Prothoenorem occidit
Abbreviated transcription (Latin):
rã excursionẽ facit: fugat. cedit. Cui hector obuiam uenit.
utrĩq facta .ẽ. aduenit achilles. Iste totũ exercitũ infugã uertit: redegit in troiam.
Postera die. hector exercitũ ex urbe educit: & instruit. Agamennon contra. clamore
magno occurrit. Preliũ acre & iracundũ fit: fortissimus quisq in primis cadit. Hector
roclũ occidit: & spoliare parat. Merion eum ex acie ne spolia
strus. hectori femur sauciat. sauciꝰq multa milia occidit: & ꝑseuerasset achiuos in
fugã mittere. nisi obuius ei aiax t̾elamoniꝰ fuisset. Cũ qͦ cũ congrederet᷑ cognouit
im. ẽẽ. de sanguine suo Trat enĩ de esiona sorore priami natus. Quo pacto: hecton¬
a nauib ignẽ remoueri iussit. & utriq se inuicẽ remunerauerunt. & amici discesserunt.
ostera die. grauigenȩ inducias petunt. Achilles patroclũ plangit: grauigenes suos Aga¬

Expanded text:
terram excursionem facit fugat caedit. Cui Hector obviam venit eterram excursionem facit fugat caedit. Cui Hector obviam venit eutrimque facta est, advenit Achilles. Is totum exercitum in fugam vertit, redegit in Troiam. Postera die Hector exercitum ex urbe educit et instruit. Agamemnon contra clamore magno occurrit. Proelium acre iracundumque fit, fortissimus quisque in primis cadit. Hector Patroclum occidit et spoliare parat. Meriones eum ex acie, ne expolistheus, Hectori femur sauciat, saucius quoque multa milia occidit et perseverasset Achivos in fugam mittere, nisi obvius illi Aiax Telamonius fuisset. Cum quo cum congrederetur, cognovit eum esse de sanguine suo, erat enim de Hesiona sorore Priami natus. Quo pacto Hectoa navibus ignem removeri iussit et utrique se invicem remuneraverunt, et amici discesserunt. Postera die Graiugenae indutias petunt. Achilles Patroclum plangit, Graiugenae suos. Aga
Abbreviated transcription (Latin):
& ductorẽ hectorem. de in deiphebũ. alexandrũ. tuoilũ ęneam. agamennonẽ. Dũ agam̃non
consulit de tota re: ex cormo aduenit naupli filius. palamides. cum uauib triginta. Ille
excusauit se morbo affectũ athenas uenire non posse. sed uenire cũ primũ potuerit
Arãs agunt: rogantq eum in consilio ad. ẽẽ. Deinde cũ arguus non constaret: exeundi ad
troiam clã noctu an intirdiu fieret: palamides suadet. rationẽ reddit. luce ad troiã exces¬
sione fieri oportere. & manũ hostiũ deduci. Itaq om̃s ei adsentiunt. consulte agam̃¬
nonẽ preficiunt. legatos ad misiam. ceterisq locis mittunt. ut exercitui cõmeatus sub¬
monet diligenter ut dictu obaudientes. eẽnt. Signo dato naues soluunt. totaq classis
in latitudine accedit ad troiam. littora troiani fortiter defendunt. Protesilaus in

Expanded text:
et ductorem Hectorem, dein Deiphobum Alexandrum Troilum Aenean Memnonem. Dum Agamemnon et ductorem Hectorem, dein Deiphobum Alexandrum Troilum Aenean Memnonem. Dum Agamemnon consulit de tota re, ex Cormo advenit Naupli filius Palamedes cum navibus XXX. Ille excusavit se morbo adfectum Athenas venire non potuisse: quod venerit, cum primum potuerit, gratias agunt rogantque eum in consilio esse. Deinde cum Argivis non constaret exeundum ad Troiam clam noctu an interdiu foret, Palamedes suadet et rationem reddit luce in Troiam escensionem fieri oportere et manum hostium deduci. Itaque omnes ei adsentiunt. Consulte Agamemnonem praeficiunt. Legatos ad Mysiam ceterisque locis mittunt, ut exercitui, commeatus submonet diligenter, ut dicto obaudientes sint. Signo dato naves solvunt, tota classis ad latitudinem accedit ad Troiae litora. Troiani fortiter defendunt. Protesilaus in
Abbreviated transcription (Latin):
iniurias argonautarũ cõmemorat. patris interitũ. troiae expugnationẽ. &. esionae
sororis sue seruitutẽ. Deniq antenorẽ legatũ cũ miserit quã contumeliose ab eis
tractatus sit. Pacẽ repudiat. bellũ indicit: grecoꝵ legatos de finibus repelli uibet.
egati in castra tenedum reuertuntur: renunciantes responsum. Res consultum gerit̾.
Aderant uero ad auxiliandũ priamo. aduersus ducatores. hi cũ exercitib suis quorum
nomina & ꝓuincias insimiandas. cẽ. duximus. De helia: pandarus apon. adrastus. De col
De peonia: pretemesus teropeus. De frigia: ascanius. xanctipus & mesceres. De boetia: sania¬
asimaus. & phortinus. De boctino: epistropilus & boetius de paflagonia phillemenis.
De et iopia: ꝑses. & mẽmo. De tracia: eseus. & argilogus. De agrestia: adrastus. & amphius:
De alironia. epistropus. His ductorib & exercitib qui parerent: p̃ficit priamus principẽ

Expanded text:
iniurias Argonautarum commemorat, patris interitum, Troiae expugnationem et Hesionae iniurias Argonautarum commemorat, patris interitum, Troiae expugnationem et Hesionae sororis servitutem, denique Antenorem legatum cum miserit, quam contumeliose ab eis tractatus sit, pacem repudiat, bellum indicit, Graecorum legatos de finibus repelli iubet. Legati in castra Tenedum revertuntur renuntiantes responsum. Res consulto geritur. Aderant vero ad auxilium Priamo adversus Graecos ducatores hi cum exercitibus suis, quorum nomina et provincias insinuandas esse duximus: de Zelia Pandarus Amphius Adrastus, de Colode Paeonia Pyraechmes et Asteropaeus, de Phrygia Ascanius et Phorcys, de Maeonia Anes, de Paphlagonia Pylaemenes, de Aethiopia Perses et Memnon, de Thracia Rhesus et Archilochus, de Adrestia Adrastus et Amphius, de Alizonia Epistrophus et Odius. His ductoribus et exercitibus qui paruerunt praefecit Priamus principem
Abbreviated transcription (Latin):
memorant hospitiũ int̃ se. Eo enĩ tẽpore quo telefus adhuc puer erat. a patre hercu¬
le ꝓgenitus ateutrante rege ospitio receptus .ẽ. Piomedẽ regẽ feruit eo tr̃ pore
uerantẽ cũ equis potentib & feris ab hercule interfectũ. theutrantiq regnũ tutũ
readidisse. ob hoc euis filium thelephũ ei suppetias uenisse. Qd̾ cũ theutrans intellige¬
ret. se eodẽ uulnere morte effugere non posse. regnũ suum & misiam uiuusthe¬
lepho tradidit. & eum regẽ ordinauit. Tum regẽ theutrantẽ. theleplius magnifice
sepeliuit. Suadet ei achilles & ut nouũ regnũ conseruet. & plus multo eum exerettu
tenedũ reuertitur. Agamennoni regi ista narrat. agamennon approbat. collaudat.
nterea legiti missi. ad priamũ ueniunt. Ulixes cũ laude agamennonis uerba referi
postulat ut helena & p̾da reddatur. satisq regi fiat: ut pacifice discedant: Priamus.

Expanded text:
memorant inter se hospitium, quod Telephus cum adhuc puer erat, a patre Hercumemorant inter se hospitium, quod Telephus cum adhuc puer erat, a patre Hercule progenitus, a Teuthrante rege hospitio receptus est. Diomedem regem ferunt eo tempore venantem cum equis potentibus et feris ab Hercule interfectum Teuthranti regnum totum tradidisse: ob hoc eius filium Telephum ei subpetias venisse. Quod cum Teuthras intellegeret se eodem vulnere mortem effugere non posse, regnum suum Mysiam vivus Telepho tradidit et eum regem ordinavit. Tum regem Teuthrantem Telephus magnifice sepelivit. Suadet ei Achilles, ut novum regnum conservet: ait plus multo eum exercitum Tenedum revertitur, Agamemnoni rem gestam narrat, Agamemnon adprobat conlaudat. Interea legati missi ad Priamum veniunt. Vlixes mandata Agamemnonis refert, postulat, ut Helena et praeda reddatur satisque Graecis fiat, ut pacifice discedant. Priamus
Abbreviated transcription (Latin):
rofecti. ꝑueniunt. Agamennon dianã placat. dicitq sociis suis. ut classẽ soluant. adtroiã
iter faciant. Utuntur duce filotecta. qui cũ argonautis ad troianfuerat. Peinde appli¬
cant classẽ. ad opidũ qđ sub imꝑio priami regis. eẽt. & id expugnant. Predaq faeton
ꝑficiscuntur. Ueniunt trnedũ ibi om̃s occidunt. Agamennon predam diuisit. conciliũ conuo.¬
cauit Inde legatos ad priamũ mittit. si uellet helenã reddere. & predã quã alexander feẽ
restituere. Legati eliguntur. diomedes & ulixes hi ad priamũ ꝓficiscuntur. Dũ legati man¬
dato perent: mittuntur achilles & telefus ad predandã misiam Ad teut rante regene
ueniunt p̃damq faciunt: c̃ eutrans cũ exercitu suꝑuenit. quẽ achilles fugato exerxi¬
tumuluerat Auc iacentem telefus clipeo protexit. ne abachille interficeretur sCor¬

Expanded text:
Profecti perveniunt. Agamemnon Dianam placat dicitque sociis suis, ut classem solvant, ad Troiam Profecti perveniunt. Agamemnon Dianam placat dicitque sociis suis, ut classem solvant, ad Troiam iter faciant. Vtuntur duce Philocteta, qui cum Argonautis ad Troiam fuerat. Deinde applicant classem ad oppidum quod sub imperio Priami regis erat, et id expugnant, praedaque facta proficiscuntur. Veniunt Tenedum, ubi omnes occidunt. Agamemnon praedam divisit, consilium convocavit. Inde legatos ad Priamum mittit, si velit Helenam reddere et praedam quam Alexander fecit restituere. Legati eleguntur Diomedes et Vlixes, hi ad Priamum proficiscuntur. Dum legati mandatis parent, mittuntur Achilles et Telephus ad praedandam Mysiam. Ad Teuthrantem regem veniunt praedamque faciunt. Teuthras cum exercitu superveniunt. Quem Achilles fugato exercitu vulnerat: quem iacentem Telephus clipeo protexit, ne ab Achille interficeretur. Com