comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
manu tetigit sine ullo intuitu. aut timore diripuit. Mtrouechuspudum¬
peduos menses al ante dictã basilicam resedens fugã inut & adbrunsinqrin¬
dem reginã usq ꝑuenit. sedab austrusiis ñ ÷ collectus. pat̾ uero ei
exercitũ c̃tracam panenses comouit. putans eũ ibidẽ occultare¬

Expanded text:
manu tetigit, sine ullo Dei intuitu, aut timore diripuit. Merovechus promanu tetigit, sine ullo Dei intuitu, aut timore diripuit. Merovechus prope duos menses ad antedictam basilicam residens, fugam iniit, et ad Brunichildem reginam usque pervenit: sed ab Austrasiis non est collectus. Pater vero ejus exercitum contra Campanenses commovit, putans eum ibidem occultar
Abbreviated transcription (Latin):
eruert̃ propt̃ iniquitates suas. Inegłus autẽ hocreꝑtũ: scitis quia
post biduũ pascafi&. & filius hominis tradetur ut crucifigat᷑: In hisre¬
sponsionib ille c̃fusus. flens diutissime adsepulchrũ beati antistitis. ad¬
supto secũ guntrãno duce. cũ quingentis auteo amplius uiris discessit
Egressus autẽ basilicã scam cumiter ager& ꝑ autisio dorensemt̾ritu¬
riũ. aber poneduce guntrãni regis conp̃hensus est . Cũq ab eo deti¬
neretur. casune scro quodi lapsus basilicã scĩ germani ingressus est.¬
Audiens hec guntrãnꝰ rex. cõmotꝰ inira. erponem septingentis aureis
dãnat & abhonore remouit dicens. retiniusti utait fr̃t m̃s inimicus
suũ. Quod sihoc facere cogitabas ad meeũ debuisti prius ad ducere
sin autẽ aliud nec tangere debueras. quẽ tenere dissimulabas
Exercitus autẽ hilpericiregis usq: toronꝰ accedens regionẽ illã in
p̃dã mittit. succendit. atq deuastat. nec reb scĩ martimi peꝑcit selł lras

Expanded text:
eliis autem hoc repertum: Scitis, quia post biduum pascha fiet, et Filius hominis traditur, ut crueifigatur. In his responsibus ille confusus, flens diutissime ad sepulchrum beati antestetis, adsumpto secum Gunthchramno duce, cum quingentus aut eo amplius viris discessit. Egressus autem basilicam sanctam, cum iter ageret per Audisiodorensim territurium, ab Erpone duce Gunthchramni regis conpraehensus est. Cumque ab eo deteneretur, casu nescAudiens haec Guntchramnus rex, in ira commotus Erponem septingentis aureis damnat, et ab honore removet, dicens: Retinuisti, ut ait frater meus, inimicum suum. Quod si hoc facere cogitabas, ad me eum debuisti prius adducere; sin autem aliud, nec tangere debueras quem tenere dissimulabas. Exercitus autem Chilperici regis usque Turonis accedens, regionem illam in praedas mittit, succendit, atque devastat: nec rebus sancti Martini pepercit, sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducẽ genere francũ loco eu delane in pago ultra iorano instituit. quidũ
pacẽ in ipso pago uebiseenent̃ arripuiss& sectare. malorum nugatitatem

Expanded text:
duci genere Franco locum Eudilanae in pago Ultraiorano instituit. Qui dum pacem in ipso pago vehementer arripuisset sectari, malorum nugacitate
Abbreviated transcription (Latin):
ridem nunciauit: sed ut hab& gentilitas & suꝑbia prauorũ nichil a samone quae sui
ad miserant est emendatũ: uisi tantũ placita uellens instituere oehis & aliis inten¬
tionib quar int̾ his partib ortȩ fuerant iustitia redderet̾ in in uicẽ si charius sic̃¬
stultus legatꝰ uerba in ꝓperii quae in iuncta non habuerat & minas aduersus

Expanded text:
idem nunciavit. Sed, ut habit gentiletas et superbia pravorum, nihil a Samone, que sui admiserant, est emendatum, nisi tantum placeta vellens instetuere, de hys et alies intencionibus, que inter partes orte fuerant, iustitia redderetur in invicestultus legatus, verba improperii quae injuncta non habuerat, et minas adversus
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse francorũ qui apud clis pargum castrum habitabat snctor
liod est
minã thurengorum. Inhis autẽ partibus idrst ad meridianam
plaga ⁊ habitabant romani usque adlligerem fluuium ulto
liaiom uiro gothi dominabantur. Burgundiones ergo ar¬
riano um sectam se quentis.hadrtabant trans hrocainũ quodao¬
iac& ciuitati lugdunensi Hludio autem missis exploratoribus ad
urbem camarachum ꝑlustrata omia ipse secutus romanos proterit.
ciuitatẽ ad p̃hendit. inqua paucũ tempris resꝗdens usque ad sum nã
fiuiuum occupauit. Decu ius stirpe quidam mero iungum regea
fuisse asserunt. cuius fuit filius hilderichus.

Expanded text:
fuisse Francorum, qui apud Dispargum castrum habitabat, quod est in terminum Thoringorum. In his autem partibus, id est ad meridianam plagam, habitabant Romani usque Ligerem fluvium. Ultra Ligerem vero Gothi dominabantur. Burgundiones quoque, Arrianorum sectam sequentes, habitabant trans Rhodanum, quodiacit civitate Lugdunense. Chlogio autem, missis exploratoribus ad urbem Camaracum, perlustrata omnia, ipse secutus, Romanus proteret, civitatem adpraehendit, in qua paucum tempus resedens, usque Sumenam fluvium occupavit. De huius stirpe quidam Merovechum regem fuisse adserunt, cuius fuit filius Childericus.
Abbreviated transcription (Latin):
r&ur. & gra dum patris grimo aldus assumer&. Nxxxuii.
Cumque anno uiuii sigibertus regnar& ra dulfus dux thoringiue
ue hementer contra sigibertũ rebellare disposuiss& iussu si gobti
om̃s leudes austrasiorum cũ exercitu gradiendũ banniti sunt. Sigi

Expanded text:
ur, et gradum patris Grimoaldus adsumeret. 87. Cumque anno octavo Sigybertus regnarit, Radulfus dux Toringiae vehementer contra Sigybertum revellandum disposuissit, iusso Sigyberti omnes leudis Austrasiorum in exercitum gradiendum banniti sunt. Sig
Abbreviated transcription (Latin):
leufridus alamanorum oux mosfensam ante oisti rrgis
incidit: &iã ssue rusm ordit ordiatus est loco ipsius unc

Expanded text:
efridus Alamannorum dux in offensam antedicti regis incidit, etiam et latebram dedit. Ordinatus est loco ipsius Unc
Abbreviated transcription (Latin):
TE LI MSIPLACET PARUMPER CONFERRE QUAE XPIANIS BEA¬
tam confitentib trinitatem prospera successerint . & quar hereticis candẽ

Expanded text:
elim, si placet, parumper conferre, quae Christiantam confitentibus Trinitatem prospera successerint, et quae haereticis eamde
Abbreviated transcription (Latin):
urbẽ cũ exercitu guntdhrã ni rugis. Nunciata sunt harc hildebto. At ille ira com¬
motus curharo non iussus ager&. Gundulfum superius dictũ illuc direxit : quia¬
mota obsidione mũ molũ aruernus adduxit. Sed post paucos dirs auen nion

Expanded text:
urbem cum exercitu Gunthchramni regis, nuntiata sunt haec Childebertho. At ille ira comurbem cum exercitu Gunthchramni regis, nuntiata sunt haec Childebertho. At ille ira commotus, cur haec non iussus ageret, Gundulfum superius dictum illuc direxit. Qui, amota obsidione, Mummolum Arvernus adduxit. Sed post paucos dies Avennion
Abbreviated transcription (Latin):
scius huss t eductam exeo partẽ locus illetotꝰ hoc aluro munir&. In quo lo co fossas
exane iagnp̃ ꝓfunditudinis fodit preparatisq: dolis aqua decurrens operuit.
nc adueniente gunthrãno ait ixmuro mũ molus. Si fides est integra
eniat ille abuna parte ripar. & ego ix alia. quod uoluerit eloquatur. Qođ
um uenis s& ait gunthramnus econtra. Hoc enim brachium flumini sunt᷑
itriquo erat positum Scilic& inquid uadam quia sunt aliqua qur inter¬
nos secr&ius conferant᷑. Ciu illi ueniait n& imras Ingressus cum uno amicorũ suoꝵ
Xerat lori carpondere ad grauatꝰ. lli coamicus ille ut fouram annis attingit sub a qui
dimersus nusquã paruit. Gunthrã nꝰ uero cũ de merger& adq: portar& abunda
urloci ũ nus de ad stantibus porrecta maniieiꝰ hasta rũ littori reddidit. Et tunc in¬
latis sibi conuicis ipsi ł nũ molis discesserunt. Obsidente quoq: gunthramno ipsã

Expanded text:
 ut, eductam ex eo partem, locus ille totus ex hoc alluvio muneretur; in quo loco fossas magnae profunditudinis fodit, praeparatusque dolos aqua decurrens operuit. Tunc, adveniente Gunthchramno , ait ex muroy Mummolus: 'Si fides est integra, veniat ille ab una parte ripae et ego ex alia, et quod voluerit eloquatur'. Quod cum convenisset, ait Gunthchramnus econtra, – hoc enim brachium fluminis inter utrumque erat positum –: 'Si licit', inquid, 'vadam, quia sunt aliqua quae intenos secretius conferantur'. Cui ille: 'Veni', ait, 'ne timeas'. Ingressus cum uno amicorum suorum – et erat luricae pondere adgravatus – ilico amicus ille, ut foveam amnis attigit, sub aquis dimersus nusquam conparuit. Gunthchramnus vero cum demergeretur atque portaretur ab unda veloci, unus de adstantibus, porrectam manu eius astam, eum litori reddidit . Et tunc, inlatis sibi convitiis, ipse vel Mummolus discesserunt. Obsedente quoque Gunthchramno ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
tharius ducatũ dente len scom conuenientiam ⁊ hrodrici integro¬
sua ditioni redegit. Ob quã rẽ theo dricus cũ iam totu auster do
pͦcopit. Legationẽ prius dirigens ut se lotharius deiam dicto duca¬
tõ dentꝰlini eum omi modis remouer&. Alio quin nourrit se
exercitus theo drico. undiq regnũ lotharii in pelli. turus quod urp¬

Expanded text:
tharius ducatum Dentelini secundum convenientiam Theuderici integrioni redigit. Ob quam rem Theudericus cum jam toti Auster 620 praecepit, legationem prius dirigens, ut se Chlotharius de jam dicto ducatu Dentelini omni modo removeret; alioquin noverit se exercitu Theuderici undique regnum Chlotharii impleturum. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
cupas cum pice & ad ipe accensas supercos oeiciebant. So
Erant autem cum gundo aldo & ariulsus ualde oiues ac prepotens. cuius
a pothecis ac promptuariis urbs ualde reserta est. de cuius substan¬
tia hi maxime alebantur. Bladastis autem harc cernens que gere¬
bantur m&uens ne leudegi selus obtenta. uictoria eos trade
R& in posito igne in arcclesiat domo concurrentibus ͫ ad incendiũ¬
mitigandum. in clusus ille fuga dilapsus abscefsit. Mane aut̃ facto
exercitus iterum adbella consurgit. ac ex uirgis fasces faciunt quasi
ad conplendam uallem profundum. Quȩ a parte orientis sita trat
Sed nocere harc machia nichil potuit. Sagittarius urro rp̃s¬
frequentius muros cum armas circuibat. & sepius laprdis con¬
tra hos manu propria iecit inmeiro
SeMIQUE Hi QUI URBEM INPUGNABANT. CUMUIDERENT
quod nchil proficere posseit. Nuntios ocultos ad mũmolũ
dirigunt dicentes. Recognosce dominum tuum & aꝑuersitate¬
ista tandem aliquando desiste. Quȩ enim te amentia ual¬

Expanded text:
Cuppas cum pice et adipe accensas supra eos projicientes, Erat autem cum Gundovaldo 364 et Chariulfus, valde dives ac praepotens, cujus apothecis ac promptuariis urbs valde referta erat: de cujus substantia hi maxime alebantur. Bladastes autem haec cernens quae gerebantur, metuens, ne Leudeghyselus, obtenta victuria, eos morti ret, inposito igne in eclesiae domo, concurrentibus ad incendiumitigandum inclusis, ille fuga dilapsus abscessit. Mane autem facto, exercitus iterum ad bella consurgit, ac ex virgis fasces faciunt, quasi ad conplendam vallem profundam, quae a parte orientis sita erat; sed nocere haec machina nihil potuit. Sagittarius vero epfrequentius muros cum arma circuibat et saepius lapides contra hostem manu propria eiecit e muro. Denique hii qui urbem inpugnabant, cum viderint, quod nihil proficere possint, nuntios occultos ad Mummolum dirigunt, dicentes: 'Recognosce dominum tuum et a perversitateista tandem aliquando desiste. Quae enim te amentia val
Abbreviated transcription (Latin):
iamsugato sotios interfrcit. ipsi post modum cumgla dio debasi ca rgros¬
sis sidinruente suꝑse populo crudeliter interfectus ust. Phatir autem¬
accepta licenea. ad regnũ gunthramni unde uenerat rigressus est. Sednoꝵ
post multos dies a parentib: prisci interfeotus est.
Gitur legati hilperici regis. id est ansoaldus & domi Ghisrlus qui ad conspia¬
endam dotem in his paniis fuerant missi egressisunt. His dieb: le uiuhild
rix in exercitu contra herminigildum filiũ suum resꝗdebat. cui & emia
ritã ciuitatẽ abstulit . nam hic qualiter cum ducibus imperatoris trbeni
fuerit coniunetꝰ iã superius exposuimꝰ Nã & legatos hat causa in exiuit in¬
aut tardius regredereatur. Quibus uisi s. ego sollicitꝰ erã qualiter in ipsis
anso aldus respondit: xpiꝰ quinunc apud hispanias commorantur cath

Expanded text:
iam fugato, socios suosinterficit, ipse postmodum cum gladio de basileca egressus; sed inruente super se populo, crudilitere interfectus est. Pathir autemaccepta licentia, ad regnum Guntchramni, unde venerat, est regressus; sed non post multos dies a parentibus Prisci interfectus est. Igitur legati Chilperici regis, id est Ansovaldus et Domegiselus, qui ad conspiciendam dotem in Hispaniis fuerant missi, regressi sunt. His diebus Leuvichildus rex in exercitu ritam civitatem abstulit. Nam hic qualiter cum ducibus imperatoris Tiberii fuerit conjunctus, jam superius exposuimus. Nam et legatis haec causa innexuit moras, ut tardius regrederentur. Quibus visis, ego sollicitus eram, qualiter in ipsis c mihi haec Ansoualdus respondit: Christiani qui nunc apud Hispanias commorantur, cath
Abbreviated transcription (Latin):
uiuarent. Mullius opr o&antis adstantibus ist aduitus. Atille
planas sanguint manus super altarium extendens. orationẽ fundens a
oõ agratias agens. in cubiculo suo inter manus sideliũ oiportatu
& in suo lesto collocatus est : statimq fredegundis cum brppole
ouer & ansoualdo ad fuit oicens. Non oportuerat hare nobis ac reliq
plebitur oscẽ sacerdos utistatuo cultui euenirent: sed utinam
indicar&ur qui talia passus est perparare. ut oigna pro hoc sc

Expanded text:
uvarent, nullius ope de tantis adstantibus est adiutus. At ille plenas sanguine manus super altarium extendens, orationem fundens et Deo gratias agens, in cubiculo suo inter manus fidelium deportatus et in suo lectulo collocatus est. Statimque Fredegundis cum Beppoleno duce et Ansovaldo adfuit, dicens: 'Non oportuerat haec nobis ac reliquae plebi tuae, o sancte sacerdos, ut ista tuo cultui evenirent. Sed utinam indicaretur , qui talia ausus est perpetrare, ut digna pro hoc sc
Abbreviated transcription (Latin):
fecet. Fredegundis autem his piebus chuppanẽ intolosano oirexit. ut
scilic& filiam suam exinde quocumq modo poseft cruer&. Itrebant
enim plerique obhoc cum trans missum. ut sigundo ualdũ repperiss&
uiuum. multis inpletũ promissionibus ad eam trans oucer&. Srdcũ
hoc factre Nequiuiss &. accepta hihgunde aloco illo reduxit. non
sine grandi humilitate aet que coritumelia.

Expanded text:
fecit. Fredegundis autem his diebus Chuppanem in Tholosano direxit, ut fecit. Fredegundis autem his diebus Chuppanem in Tholosano direxit, ut scilicet filiam suam exinde quoeumque modo possit eruere. Ferebant enim plerique ob hoc enm transmissum, ut, si Gundovaldum repperisset vivum, multis inlectum promissionibus ad eam transduceret. Sed cum hoc facere nequivissit, acceptam Rigundem a loco illo reduxit, non sine grande humilitate adque contumilia.
Abbreviated transcription (Latin):
ouaddo tunc cum hariulfo relictis filiis obsedibus oiscessrrutt
abris. De lato quoq nuncio de horum interitu. Cum hoc mummo lus
aduertiss&. accinctus armas ad tugurium leudegiseli p&it. Atille
uidens rum ait. Quid sic in quit quasi fugiens uenis e Cui ille. Sihil ut¬
uidro oefide promissa seruatur. Nam cerno me in mortis exitio positu¬
Cui ille. Ego egrediar foris & omnia mitigabo. Quo egrediente. confestim
ciussurius uallata esł domus ut intersicer&ur. Sed & ille cum
oitissime contra bellantes Restitiss&. urnit adostium. Cumq. egre¬
der&ur. ouo cum lanceis utraque ei latera feriunt. sicq cecidit &
ad rum quidam ad stantibus. in spice propriis oculis ep̃e quȩ gerentur.
& tecto capite Nr agnoscaris siluam p&e. ut abscondaris paululum atque
ira labente poesis euadere. Atille accepto consilio: oum obtecto capito
fugere niseretur. ex tracto quidam gladio caput eiis cum cucullo orciͥdit
inde unus quisque ad propria rediens. magnas peruiam

Expanded text:
addo tunc cum Chariulfo, relictis filiis obsidibus, discesserunt ab eis. Delato quoque nuntio de horum interitu, cum hoc Mummolus advertisset, accinctus armis tugurium Leudegisili petit. At ille videns eum, ait: Quid sic, inquit, quasi fugiens venis? Cui ille: Nihil,de fide promissa servatur, nam cerno me in mortis exitio posituCui ille: Ego egrediar foras, et omnia mitigabo. Quo egrediente, confestim ex jussu ejus vallata est domus, ut hic interficeretur. Sed et ille cum diutissime contra bellantes restitisset, venit ad ostium. Cumque egrederetur, duo cum lanceis utraque ei latera feriunt, sicque cecidit ead eum quidam de astantibus: Inspice propriis oculis, episcope, quae geruntur, et tecto 367 capite ne agnoscaris, silvam pete, ut abscondaris paululum, atque ira labente possis evadere. At ille accepto consilio, dum obtecto capite fugere niteretur, extracto quidam gladio caput ejus cum cucullo decidit. Deinde unusquisque ad propria rediens, magnas per viam
Abbreviated transcription (Latin):
Cui obuiã achlodo ueo rege ercon uualdus maior domꝰ & flaochadus.¬
& ermennc̃ domesticus dirigunt᷑. Eo quod uiullebadus trepidabat
utrũ acceder& ansuũ deuitando periculũ repedar& ut abermen

Expanded text:
Cui obviam a Chlodoveo regi, Erchynoaldo maiorem domus et Flaochado Ermenricus domesticus dirigetur, eo quod Willebadus trepedabat, utrum peracederit, an suum devitandum periculo repedarit, ut ab Ermen
Abbreviated transcription (Latin):
Hunbercus pontifex urbis coloniae &pippinus maior domus cũ:
liquibus primatib auster a sigiberto directi uillã cõpendium

Expanded text:
ue pontifex urbis Coloniae, et Pippinus major domus, cum aliquibus primatibus Austriae, a Sigiberto directi villam Compendium
Abbreviated transcription (Latin):
gentum que initinere illo quoꝰ inter portam atrii᷑ cͤiuitatis est. pre
Et abea dir tamquam consul aut augustus est uocitatus. Egressus
autem aturonis parisius uenit. ibique catheniram rogni corstitu¬
it. ihi & thrudericus ad eum uenit. S¬
lxxxi

Expanded text:
gentumque in itinere illo, quod inter portam atrii basilicae beati Martiet ab ea die tanquam consul aut Augustus est vocitatus. Egressus autem a Turonis Parisios venit: ibique cathedram regni constituit. Ibi et Theudericus ad eum venit. XXXI
Abbreviated transcription (Latin):
ł heminos siue mussas quae nulla rationt suscipi posst̃: Causas pauperũ exosas habrbat sacerdotesdñi assidua blas phaoat nt de

Expanded text:
 ymnus sive missas, quae nulla ratione suscipi possunt. Causas pauperum exosas habebat. Sacerdotes Domini assiduae blasphemabat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
equusq: eius cũ stratura regia. hoc totũq berthario atheo denco
concedit᷑. Theobertus iuinctus cabillono distinatur. filius eius nomi¬
ne mero ueus paruulus iussu theo drici ad p̃hensus .a. quãdam ꝑpe
dem ad peerã ꝑcutitur.ce rebru eius capite erutũ Amisit sp̃m.

Expanded text:
equusque ejus cum stratura regia, hoc totumque Berthario a Theuderico conceditur. Theudebertus vinctus Cabillono destinatur; filius ejus, nomine Meroveus, parvulus, jussu Theuderici apprehensus a quodam per pedem ad petram percutitur, cerebrum ejus capite eruptum amisit sp
Abbreviated transcription (Latin):
nis. toringas uel c&eras gentes antiquit᷑ sic forte ñ t aliquando fuis¬
se p̃liũ conceptũ. ubi tanta strages abutroq exercitu factai. ut falanges
in in gressu certaminis contra p̃liantes. cadauera uirorũ occisoru un¬
dique non haberent ubi in clinꝰͦ iacerent. sed stabant mortuiꝰ c̃&e

Expanded text:
terisque gentibus ab antiquitus sic forte nec aliquando fuisse praelium conceptum. Ibi enim tanta strages ab utroque exercitu facta est, ut phalanges in ingressu certaminis contra se praeliantes, cadavera virorum occisorum undique non haberent ubi inclinata jacerent, sed stabant mortui inte
Abbreviated transcription (Latin):
populũ huius fare qui gladiũ euasit captiuitati deputant: oms pri¬
mates &ercitus dextras in inuicẽ dantes ut nullus radulfo uitã
concedere sed haec ꝓmissio sortit᷑ effectũ. Si gobertus de indebucho

Expanded text:
populum uius Fare, qui gladium aevasit, captivetate depotant. Omnes primati et exercitus dextras in invicem dantes, ut nullus Radulfo vitam concederet; sed haec promissio non sortitur effectum. Sigybertus deinde Bucho
Abbreviated transcription (Latin):
&ian quid am totempore qđ iiu ro cus ininsulis fugere cupitns cum nauib: oneratis
auro argilitoq: uelreliquis Reb: rius Cum altamaris cepissent. commoto uento dimer¬
sis nauib: : Res quasin posuerat ꝑdidisse t÷ timen ad ebracharium ueniens pacem pant
abscedensq euinmultes neu setr ib: tradidit: ꝓmit tensse num quã contra utilitatem gii

Expanded text:
iam quidam eo tempore, quod Warocus in insulis fugire cupiens cum navibus oneratis auro argentoque vel reliquis rebus eius, cum alta maris coepissent, commoto vento, dimersis navibus, res quas inposuerat perdidissent; tamen ad Ebracharium veniens, pacem petiit obsedesque cum multis muneribus tradidit, promittens se numquam contra utilitatem G
Abbreviated transcription (Latin):
UM AUTEM MABNUS CLAMOR FIER & ADUERSUS EOS QUIPOTENTE
cũ rege furrant hilperico scilic& quia abstulissent uel uillas uel res reli¬
quas oerebus alienis. om̃a quȩ in iuste ablata furrant rex reddi precipit
Secutiquȩ iã superius indicatũ est: fredegundr̃ quoque reginã aduillã¬
rhodo ialinsem quar in rodo magensis termino sita est abire precepit.
Secutiq sunt tã omnes meliores natu regni hilperici regis. Ibiq relin¬
quentes cã cũmelanio ep̃o qui oerhodomago sum motus fuerat. adsi
liũ rius se transtuler promitentes quod ab his studiosissime nutrir&ur
DOSIQUAM ATEM FREDEOUNDIS REGINA ADSUPRABICPAMUILLAOIrem

Expanded text:
um autem magnus clamor fierit adversus eos qui potentes cum rege fuerant Chilperico, scilicet quod abstulissent vel villas vel res reliquas de rebus alienis, omnia, quae iniuste ablata fuerant, rex reddi praecepit, sicut iam superius indecatum est. Fredegundem quoque reginam ad villaRodoialensim, quae in Rhodomagensi termino sita est, abire praecepit. Secutique sunt eam omnes meliores natu regni Chilperici regis. Ibique relinquentes eam cum Melanio episcopo, qui de Rhodomago submotus fuerat, ad lium eius se transtulerunt, promittentes, quod ab his studiosissime nutriretur. 20 . Postquam autem Fredegundis regina ad supradictam villam
Abbreviated transcription (Latin):
cam sc̃ĩ martini cuius res saepe ꝑuaserat exp&ebat. lunc oata ocasione
ut custodir& aurelianensis atque blesenses uicissim adhas ex cubias ueniebda
mpl&isq quindecim oiebus cũ pratda multa reuertebantur. ad ducentes
iumenta. pecora uel quȩ cũque oiripere potuissent . Illi urro qui brati
lmartini iumenta adduxerant. cõmota altercatione se inuicem lancris
trans fixerant. Duo qui mulas iripirbant. ad domũ cinusdã uicini accr¬
dentis potũ regart ceperunt. Cumque ille se abere negar& cleuatill anceis
ut tũ tranfodirent. hic extracto gladio utrũque ꝑfodit. Eecider unt
ambo & mortui sunt. lumenta tamen scĩ martini reddita sunt. Tantaque
ubi tunc mala perhos aurelianenses gesta sunt. ut nequeant explicari.
UM HAEC AUTEM AOCRENTUR RES IPSIUS EBERUIFI DIUERUSIS¬
concedunt᷑ aurũ argentũq urlali& meliores species quas secũ rainebat

Expanded text:
cam sancti Martini, cuius res saepe pervaserat, expetivit. Tunc data occansione, cam sancti Martini, cuius res saepe pervaserat, expetivit. Tunc data occansione, ut custodiretur, Aurilianensiimpletisque quindecim diebus, cum multa praeda revertebantur, adducentes jumenta, pecora, vel quodcunque diripere potuissent. Illi vero qui beati Martini jumenta abduxerant, commota altercatione, se invicem lanceis transfixerunt. Duo 346 qui mulas diripiebant, in domum vicini cujusdam accedentes, potum rogare coeperunt. Cumque ille se habere negaret, elevatis lanceis ut eum transfoderent, hic extracto gladio utrumque perfodit, cecideruntque ambo, et mortui sunt: jumenta tamen sancti Martini reddita sunt. Tantaque ibi tunc mala per hos Aurelianenses gesta sunt, ut nequeant explicari. XXII. Dum autem haec agerentur, res ipsius Eberulfi diversconceduntur, aurum, argentumque, vel alias meliores species, quas secum retinebat
Abbreviated transcription (Latin):
posito intellexerunt rum polose transmissũ. Vinctusq acce sus in&
cum rem pate frciss& occultam. abire trans missus est ad patrii
reserans quarque acta furrant effatur : quia iussa patrare non¬
potuiss& manuũ ac pedũ abscisione multatus:
SISITA GESTIS. CUMREX GUNTRAMNUS CAUILLONEM RCGRES¬
sus mortem fris conarxur inquirere & regina crimen suꝑ eberul¬
fum cubi culariũ in posuiss& : Rogatus enim fuerat abra ut post¬
norit᷑ regis cum ipsa resider& sed optinere nom potuit. Hac ergo inimicitia
pullulante ad serut regina ab codem principe interfectũ ipsũq multa
o& hesauris abstuliss& & sic inturonicũ abscessisse. Idroqur sirex mortem
fris orsiderar& ulciser Nouerit huius causat hunc esse signistrũ. Tunc rex
iuirauit omnibus obtimatib ꝗ non modo ipsũ uiruĩ sed &iam progeniem
cuis in nonam generationt̃ oeled&. ut ꝑhorũ necem consuaudo aust̾rera&
iniqua nraeges amplius interficerentur. Quod cũ eberulfus cõperiss& basili¬

Expanded text:
posito, intellexerunt eum dolose transmissum; vinctusque ac caesus, cum rem patefecisset occultam, redire permissus est ad patronam: reseransque quae acta fupotuissit, manuum ac pedum abscisione multatur. His ita gestis, cum rex Gunthchramnus Cabillonno regressus mortem fratris conaretur inquirere et regina crimen super Eberulfum cobicularium inposuissit – rogatus enim fuerat ab ea, ut postmortem regis cum ipsa resederet, sed optenere non potuit – haec ergo inimicitia pullulante, adseruit regina ab eodem principem interfectum, ipsumque multa de thesauris abstulisse et sic in Toronicum abscessisse, ideoque, si rex mortem fratris desideraret ulciscere, noverit huius causae hunc esse signiferum. Tunc rex iuravit omnibus optimatibus, quod non modo ipsum, verum etiam progeniem eius in nonam generationem deleret, ut per horum necem consuetudo auferretur iniqua, ne reges amplius interficerentur. Quod cum Eberulfus conperissit, basili
Abbreviated transcription (Latin):
Quo audito dagobertus ut erat cupidus exercitũ in auxiliũ sesitnandi toto.
regna burgundia bannire prarcepit. Cumq in his pania deuulgatũ fu¬
iss& exercitũ francorũ auxiliando sesenando ad gredere. om̃is gothoris
honorati reuertunt᷑ ad ꝓprias sedes. Dagobertus legationẽ adsisendũ¬
regẽ amalgariũ ducẽ & uenerandũ dirigit. ut missariũ illum quẽ¬
ꝓmiserat eidẽ diriger&. Cumq a si senanda rege missirius ille lȩ¬
gatariis fuiss& traditꝰ A gothis ꝑuiã tollituꝵ nec eũ exinde exhiber¬
ꝑmiserunt. Postea discur rentepo legatas ducenta milia solidorum¬
ł misstirio huiꝰ practu.oagoberto asi senando accipiens ipsumq pensauit

Expanded text:
Quo audito, Dagobertus, ut erat cupidus, exercitum in auxilium Sisenandi de toto regno Burgundiae bannire praecepit. Cumque in Spania divulgatum fuisset, exercitum Francorum ad auxiliandum sibi Sisenandum adgregari , omnis Gothorum honorati revertuntur ad proprias sedes. Dagobertus legationem ad Sisenregem, Amalgarium ducem et Venerandum dirigit, ut missorium illum queomiserat eidem dirigeret: cumque a Sisenando rege missorius ille legatariis fuisset traditus, a Gotthis per vim tollitur, nec eum exinde exhiberrmiserunt. Postea discurrentibus legatis ducenta millia solidorum missorii hujus pretii Dagobertus a Sisenando accipiens, ipsumque pensavit
Abbreviated transcription (Latin):
cum aurelianensibus. Atq biturigis pic tauiũ p&ut. Excesserant enĩ
ocfide quam regi promisserant. Mliserunt que prius legationẽ. ut scilrent
utru susciperentur ab his annon: Ied ep̃s loci maraurus oure suscepit
hos nuntios: At illi in fraterminũ ingressi predas. incendia. atq homici¬
dia facirbant. Hi uero qui cũ preda reuirtrbantur pertusinicum
transruntes. similiter illis quiiam sacramenta oederant faciebant.
ita ut ipsar quoque ecclesiar incenderentur. & quȩ cũq inuemre
potussent oiriperentur. Quod sepius actũ est. oum illi ad regẽ
egre conuirterentur. Sedcum exercitus propiius adurbẽ accedera¬
&iam pars maxima regionis oeuastata cerner&ur: Tunc miserunt
nuncios sideles se regi guntram no fatentes. Atilli in fra muros urb¬
recepti. super episcopem irrutrunt : Dicentes cum infidelem rese¬
Ille urro cum se abhis cerner& coartum. effracto unti orsatris¬
ministeris calice aurco & in mũmissa redacta se populũq redemit

Expanded text:
cum Aurelianensibus atque Bituricis Pictavum petiit; excesserant enim de fide quam regi promiserant. Miseruntque prius legationem, ut scirent utrum susciperentur ab his, an non. Sed episcopus loci, Maroveus, dure suscepit hos nuntios. At illi infra terminum ingressi, praedas, incendia, atque homicidia faciebant. Hi vero qui cum praeda revertebantur, 350 per Turonicum transeuntes, similiter illis qui jam sacramenta dederant, faciebant: ita ut ipsae quoque ecclesiae incenderentur, et quaecunque invenire potuissent, diriperentur; quod saepius actum est, dum illi ad regem aegre converterentur. Sed cum exercitus propius ad urbem accederejam pars maxima regionis devastata cerneretur, tunc miserunt nuntios, fideles se regi Guntchramno fatentes. At illi infra muros urbrecepti, super episcopum irruerunt, dicentes eum infidelem esIlle vero cum se ab his cerneret coarctatum, efracto uno de sacrisministeriis calice aureo, et in numismata redacto, se populumque redemit
Abbreviated transcription (Latin):
aebrit tanos tibununum collectos oftendam. Fredegundis enim cumaudisse quia in hoc ꝑcincta
beppolenꝰ cis abis& quiariiam exanteriore tempore inuisuserat. baio cusinos saxones

Expanded text:
Brittanos tibi in unum collectos ostendam'. Fredegundis enim cum audisset, quod in hoc procincto Beppolenus abiret, quia ei iam ex anteriore tempore invisus erat, Baiocassinos Saxones
Abbreviated transcription (Latin):
side iussores requirit. & ad presentiam regis guntramni oirexit.
utscilica& adsinodũ quod matis conȩ suturũ erat quasi ab ip̃is
dampnandus ad ess&. Nec orfuit ulltio oiuna quȩ seruos
suos abort canum rapidoꝵ ocfensa reconsuruit. Nam egredi¬
ente ep̃o aciuitate statimres arclisit diripit. & alia qui¬
orm sibi uindicat. alia subsigillorũ munitione concludit.
Cumq hoc feciss&. protinus famulos ciusscuissinius inuadit
morbus. ex haustos que febre peremit. Filius cius ab hoc
in comodo otfecit queni sub urbano massiliȩ ipsius cũgniui
genitu sepeliuit. Euitq: talis comuitius plaga. ut cũ ab urbe illa
iss& oigressus. uix ad patriã suam regredi putar&ur. Throdorus
uero epõs aguntramno rege o&intus est. sid nichil cirex nocuit. Erat
enim uir egregię scĩtatis. & inoratione assiduus. De quo michi mag¬
nericus treuerensis tp̃s hacc r&ulit. Ante hos annos cum oeprę¬

Expanded text:
fidejussores requirit, et ad praesentiam regis Guntchramni direxit, fidejussores requirit, et ad praesentiam regis Guntchramni direxit, ut scilicet ad synodum, quae Matiscone futura erat, quasi ab episcopis damnandus adesset. Nec defuit ultio divina, quae servos suos ab ore canum rabidorum defensare consuevit. Nam egrediente episcopo a civitate, statim res ecclesiae diripit, et alia quidem sibi vindicat, alia sub sigillorum munitione concludit. Cumque hoc fecisset, protinus famulos ejus saevissimus invadit morbus, exhaustosque febre peremit; filius ejus ab hoc incommodo defecit, quem suburbano Massiliae ipsius cum gravi gemitu sepelivit. Fuitque talis domui eius plaga, ut, cum ab urbe illa est digressus, vix ad patriam suam regredi putaretur. Theodorus vero episcopus a Gunthchramno rege detentus est, sed nihil ei rex nocuit. Est enim vir egregiae sanctitatis et in oratione assiduus, de quo mihi Magnericus Treverensis episcopus haec retulit: Ante hos annos cum ad prae
Abbreviated transcription (Latin):
uissit tum malurum matrone fluminis proici. Tunc intra lampsum quod
opire neo ad capundorũ pisciũ necessitatẽ preparautrã repperi.
Ded cum ignorarem quis nam ess& acessariȩ prolixa cogno uicdodo uicũ esse
Ad pre hensumq: in humeris adlitus oguliibiq: tũ cespite suꝑ posito
tumulaui. Ecet saluatis artubus quod uolutris iffice. Quod cum rex¬
Conuocato igitur ep̃o ciuitatis cũ clero & populo accereoꝵ innumtrabi¬
lium ornatu adbasilicã scĩ uincentii o&ulit tumulandũ. Non minus
plangens nr potes mortuos. quã cũ uidit filios propriossipultos
osł hare misit papalũ carnotenȩ urbis tpm̃ qui merouchi cada¬
uer requirens uixta clodouri. tumulũ sipeliuit
CMQUE CUMREX MAXMA INTENTIONE THEO DORDO
ep̃m iterũ ꝑsequi n ar&ur & massilia iam in hil deberta regis
oominatione Eruocata fuiss&. ad discusiendas causas ratharius
illuc quasi oux aparte regis childeberti oirigitur. Sed post¬
posita actione quȩ ei arege inuincta fuerat. ep̃m uallat.

Expanded text:
ussit eum in alveum Matronae fluminis projici. Tunc intra lapsum, quod opere meo ad capiendorum piscium necessitatem praeparaveram, reperi. Sed cum ignorarem quisnam esset, a caesarie prolixa cognovi Chlodovechum esse: apprehensumque in humeris ad littus detuli, ibique eum caespite superposito tumulavi. Ecce salvatis artubus quod volueris Convocato 383 igitur episcopo civitatis, cum clero et populo, ac cereorum innumerabilium ornatu, ad basilicam sancti Vincentii detulit tumulandum, non minus plangens nepotes mortuos, quam cum vidit filios proprios jam sepultos. Posthaec misit Pappolum Carnotenae urbis episcopum, qui Merovechi cadaver requirens, juxta Chlodovechi tumulum sepelivitque cum rex maxima intentione Theodorum episcopum iterum persequi conaretur et Massilia iam in Childeberthi regis dominatione revocata fuisset, ad discutiendas causas Ratharius illuc quasi dux a parte regis Childeberthi diregitur. Sed postposita actione, qu
Abbreviated transcription (Latin):
usglorificette. Quid ei responditpat̃ aecelo. nonneait & glorificaui & iterũ
nficabo us Ecce enĩ pat̃ glorificat rum ꝓpria uoce. & tueigłam conarisadimereu
ntatẽ quidẽ ostendis. sed potestas nulla suppediat. Nam qui pauli apłi accu¬
ir existis. audupsum immo xpͣm in ipsoloquentẽ. om̃is lingua confiteatur
icpat̾ ẽ głam cõmemoratꝰ. qualiter eũ tuquasi ingloriosũ ex honoras .us
ur nonerit ei reddenda gła. int̾homine s qui in patris glacum patre
adhilpericũ regem accedens. oblatis munerib: quarex hispaniorũ
erat inhispaniam est regressus.
SERTO AUTEUHILPERICIS REX. QUOG UNTHRAIUUS frater
scũ hil deberto nepote suo pacem fecrrat. et ciuitates quas iuolent᷑
serat ei simuluellent auferre. cum om̃ib: thesaurissius in came¬
inse urbe discessit & onĩa quae melius habere potuerat secũ
÷ misitq alduces & comitesciuitatũ nuncios componerenl urbium:

Expanded text:
elo? Nonne ait: Et glorificavi, et iterum glorificabo ? Ecce enim Pater glorificat eum propria voce, et tu ei gloriam conaris adimere? Voluntatem quidem ostendis, sed potestas nulla suppetit. Nam qui Pauli apostoli accusator existis, audi ipsum imo Christum in ipso loquentem: Omnis lingua confiteaturt gloria commoratur, qualiter eum tu quasi inglorium exhonoras? Aut cur non erit ei reddenda gloria inter homines, qui pari gloria cum Patre ad Chilpericum regem accedens, oblatis muneribus quae rex Hispanorum miserat, in Hispaniam est regressus. Comperto autem Chilpericus rex quod Guntchramnus frater ejus cum Childeberto nepote suo pacem fecerat, et civitates, quas violenter invaserat, ei simul vellent auferre, cum omnibus thesauris suis in Cameracensem urbem discessit, et omnia quae melius habere potuerat, secum tulit. Misitque ad duces et comites civitatum nuntios, ut m
Abbreviated transcription (Latin):
Otto quidam filius uronis domestiti qui baidlus sigiberti Lxxxui.¬
ab ad olescentia fuerat. contra grimo aldũ suꝑbia tumens & zelũ ducens eũ¬
que dispicere conar&. grimo aldus cũ hunberto pontifice se in ami¬
citia construigins coeperat cogitare quo ordine otto de ꝑalatio eice

Expanded text:
Otto quidam filius Uronis domestici, qui bajulus Sigiberti ab adolescentia fuerat, contra Grimoaldum superbia tumens, et zelum ducens, eumque despicere conaretur. Grimoaldus cum Chuniberto pontifice se in amicitiam constringens, coeperat cogitare quo ordine Otto de palatio ejice
Abbreviated transcription (Latin):
suũ genitorẽ ut fidelis filius prestante dño liberauit amorte. Hi
uero duces quicũ eoꝵ exercitũ suꝑ uiullibadũ in ruere nolurrant:

Expanded text:
suum genetorem, ut fedelis filius, prestante Domino, liberabit a morte. Hy vero docis, qui cum eorum exercito super Villebado inruere noluerant
Abbreviated transcription (Latin):
nit non mancipia non equites noniuga boum nequer aliquid huiusca modi dihis auder& at tingere :
us ligatis unũ fer̃ clam int̃emptũ sed nascit᷑ aquo suspitio tamen uer tebat᷑ adregr̃. Promittiens
ricrex nichildehis c̃tngere : conuocatis meliorib: francis reliquis que fidelib: nuptias carlebrauit
lraditãq: legatis gothox magnos eithesauros dechit sidet mat᷑ eiꝰ in mensũ ponđ aurĩ argentiq:¬
m̃toꝵ ꝓtulit ita ut uidens hacrex nichil sibi remansis se putar&. Que cernens regina cõmotũ
francositaait. Neput &is oꝰuiri quic quã hic dethesauris anteriorũ regũ haberi. Omia enĩ qua
mra ꝓpriucate oblatast̃ ꝗiichigloriossissimꝰ rermulta largitus r̃ & ego ñ nulla diꝓprio c̃grr

Expanded text:
ac non mancipia, non equites, non iuga bovum neque aliquid huiuscemodi de his auderet adtingere . De ac non mancipia, non equites, non iuga bovum neque aliquid huiuscemodi de his auderet adtingere . De quibus legatis unum ferunt clam interemptum, sed nescitur a quo; suspicio tamricus rex nihil de his contingere, convocatis melioribus Francis, reliquisque fidelibus, nuptias celebravit Traditaque legatis Gotthorum, magnos ei thesauros dedit; sed et mater ejus immensum pondus auri argentiqprotulit, ita ut videns haec rex, nihil sibi remansisse putaret. Quem cernens regina commotum, ad Francos, ita ait: Ne putetis, o viri, quidquam hic de thesauris anteriorum regum haberi. Omnia enim quae mea proprietate oblata sunt, quia mihi gloriosissimus rex multa largitus est. Et ego nonnulla de propr
Abbreviated transcription (Latin):
intes & nolente sabire. incustodiã retrudiiussit ut eos facilius cũfilia trans mitte reposset. Nã fert
tirbe qbi obhunc a maritudinẽ uita laqueo uextorsissi Dũ de parentib ꝓprus auferri m&urban᷑. si parabat᷑
eus apatre. mat̃ a filia & cũ graiuigemitu ac maledictionib diseedebat : tantusq planct᷑ inurbe parisi aca
attum plancto c̃parar& argyptiaco multi uero melioris natuqui ui cõprllebant᷑ ab ire testamenta c̃diderunt:
desti suas redesiis deputantes adq: prtente s uitũ in his paniis puella in troiss&: statim testam̃ta illa tãquã
ugtet ar sepulti reserarent᷑ in teria legati regis childibti parisius adurnerunt. Contestantes hilpericum
nios dam nchildiciuitatib: quas deregno patris suitenebat auferr&. Autde thesauris ri in aliquo filiam mune¬

Expanded text:
i; multus quoque flentes et nolentes abire in custodia retrudi iussit, ut eos facilius cum filia transmittere possit. Nam ferunt, i; multus quoque flentes et nolentes abire in custodia retrudi iussit, ut eos facilius cum filia transmittere possit. Nam ferunt, multos sibi ob hanc amaritudinem vitam laqueo extorsisse, dum de parentibus pus a patre, mater a filia, et cum gravi gemitu ac maledictionibus discedebant; tantusque planctus in urbe Parisiaca erat, ut plancto conpararetui Aegyptio. Multi vero meliores natu, qui vi conpellebantur abire, testamenta condiderunt, ue suas eclesiis depotantes atque petentes, ut, cum in Hispaniis puella introisset, statim testamenta illa, tamquam essent sepulti, reserarentur. Interea legati regis Childeberthi Parisius advenerunt, contestantes Chilperico nihil de civitatibus, quas de regno patris sui tenebat, auferret aut de thesauris eius in aliquo filiam mune
Abbreviated transcription (Latin):
Qiarũ spaciũ incentũ quinquiaginta extendit᷑ milib: longitudo Latitudouero incentũ mulib: t̃minit᷑ h
multa ꝓdigia a paruerunt ingalliis uastationesq: multa fuer̃ inpopulo. Nã mensa ianuario. rost uist suet
Virca solẽ quoq:cir culus magnꝰ apparuit diuer siscolorib: mixtꝰ ut sol& in illo car listisiris ambitu pliuuia.
dente monstrari. Eriuna grauit᷑ uinras exussit. tẽpestas &iam sub secuta uinias. Egtstasq ꝓplurimal
nastauit Da siluũ quoq grandims sicertas in mense c sũpsit. Cxiguus q fructus inaliqi uo
iusus in alus ueronullus Ita ut iratic̃ tradm̃ homines pate sactis aditab: untarũ petora łium̃ta intromitterent :
sibi in miscentes miseri p̃ces atq dicentes. Nũ quã inhis uinris pulmis nascat᷑ insempit̃nũ. arbores uero quȩ
puilio pomaptuler̃ mensa siptẽbrio fructꝰ alios rclideruñ. Uorbus pecorũ iterat᷑ inuduit. itaut uixquicquã

Expanded text:
Quare spatium in centum quinquaginta extenditur millia longitudo; latitudo vero in centum millibus terminatur. Hoc anno multa prodigia apparuerunt in Galliis, vastationesque multae fuerunt in populo. Nam mense Januario rosae visae sunt; circa solem quoque circulus magnus apparuit, diversis coloribus mistus, ut solet in illo coelestis iris ambitu pluvia discedente monstrari. Pruina graviter vineas exussit; tempestas etiam subsecuta vineas segetesque per plurima loca vastavit; residuum quoque grandinis siccitas inmensa consumpsit, exiguusque fructus in aliquibus visus, in aliis vero nullus, ita ut irati contra Deum homines, patifactis aditibus viniarum, pecora vel iumenta intromitterent, sibi immixcentes miseri praeces atque dicentes: 'Numquam in his viniis palmis nascatur in sempeternum!' Arboris vero, quae mense Iulio poma protulerant, mense Septembre fructus alios ediderunt. Morb
Abbreviated transcription (Latin):
truncatis manib: & pedib intereunt. Nesq om̃s tameoꝵ quã patris. fisco
conlatesunt. Erans enim eis. magnithes auri.
EInc Turonici. sictaui. daiocas: Sinica nomanici & an de gauicum
alis multis inbrittaniam exius su regis hilperici habierunt. & contra
uoracum filium quondã macliaui adincinoniã fluuiũ resident᷑. Sid

Expanded text:
truncatis manibus et pedibus interiit; resque omnes tam eorum, quam patris, fisco collatae sunt. Erant enim eis magni thesauri. Dehinc Toronici, Pictavi, Baiocassini, Caenomannici et Andecavis cum aliis multis in Brittania ex iussu Chilperici regis abierunt et contra Varocum, filium quondam Macliavi, ad Vicinoniam flu
Abbreviated transcription (Latin):
diluuium anni. ũ ccxlii. Adiluuio autẽ usq ad abraham anni
dcccxlii. Ab abrahã uero usque adegressum filiorũ isrł ex
argipto anni cccclii. Ab egressu filiorum isrł ex ȩgrpto usque
adȩdificationẽ templi salomonis anni . cccclxxx. Ab ae dificati
onem ergo templi usq ad de solationẽ eius & trans migratione
in babiloniã anni. ccclxĩ. A trans migratione igitur usque
ad passionẽ dñi anni de xl uiii. A passione oñi usque ad transitum¬
sancti martini. anniccccxii. A transitu sancti aartini
usque ad transitum hlodo ueiꝰ regis anni . cxii. Atransitu
Atransitu
blodo ueiꝰ regis. usque ad transitum theotbeati. anni .xxxiiii.
A transitu theot berti usque adexituar
Sigibeati. anni. xxuiiii. Quod sunt simul

Expanded text:
diluvium, anni duo millia CCXLII; a diluvio usque ad Abraham, anni diluvium, anni duo millia CCXLII; a diluvio usque ad Abraham, anni DCCCCXLII; ab Abraham usque ad egressum filiorum Israel ex Aegypto, anni CCCCLXII; ab egressu filiorum Israel ex Aegypto ad aedificationem templi Salomonis, anni CCCCLXXX; ab aedificatonem ergo templi usque ad dissolationem eius et transmigratione in Babilonia anni 390. A transmigratione igitur usque ad passionem Domini anni 668 sancti Martini, anni CCCCXII; a transitu sancti Martini usque ad transitum Chlodovei regis, anni CXII; a transitu Chlodovei reptem. A transitu Theudeberti usque ad exitum Sigiberti, anni viginti novem. Qui sunt simul
Abbreviated transcription (Latin):
feriynt: At ille uociferans atquecor rurnis. non post spacid̃ multõ
emisit sp̃m ibique & harigisil us cubiculari vs eius corruit. ibi & sigila
qui quondam eoxgothia uenerat multum laceratus est. & postra
ab hilpiricho rege conprehen sus. incenisis. cum cauterus canoentib¬
omibus iuncturis ac me bratim separatus cru orliter uitam
finiuit: fuit autem ille harigisilus tam leuis opere quam graus
cuprortate. deminimis consurgens magnus per adolationes cum
rege effectus est. Cotpetitor rerum alienarum. testamento¬
rum que effractor cuitalis uitȩ fuit exitus Vt non merer&ur
uoluntatem propriam morte imminente compellert. qui aliorũ
uoluntatem sepe destruxerat Hil prrichus autem in ancipiti casu
defixus in dubium habebat. An. euader&. anper&. oonre adrũ
missi ueniunt de fris obitu nunciantis. Tunc egressus athornaco
ria. A transitu ergo throtbti senioris usq ad exicũ sigib̵ti supputantur anni

Expanded text:
feriunt. At ille vociferans, atque corruens, non post multo spatio feriunt. At ille vociferans, atque corruens, non post multo spatio emisit spiritum: ibique et Charegisilus cubicularius ejus corruit; ibi et Sigila, qui quondam ex Gotthia venerat, multum laceratus est, et postea ab Chilperico rege comprehensus, incenomnibus iuncturis ac membratim separatus, crudiliter vitam finivit. Fuit autem Charegyselus ille tam levis opere quam gravis cupiditate. De minimis consurgens, magnus per adulationes cum rege effectus est; conpetitur rerum alienarum testamentorumque effractur; cui talis fuit vitae exitus, ut non meriritur voluntatem propriam mortem inminente conplere, qui aliorum voluntates saepe distruxerat. Chilpericus autem in ancipite casu defixus, in dubium habebat, an evaderet an periret, donec ad eum missi veniunt de fratris obitu nuntiantes. Tunc egressus a Thoaria. 196 A transitu ergo Theudeberti senioris usque ad exitum Sigiberti, supputantur anni
Abbreviated transcription (Latin):
sunit positar.s que hro thogamensim Urbem accessit. uolrnis¬
ras dem urbes hostibus cedere. Quodne facer& asuis prohibitus est : re¬
gressus  inde Parisius est ingressus ibiqur adrum brunihilois Cum
filiis uinit. Iunc franci qui quoridam adhil oibertum asprxerant
seniorem. ad sigi bertum legationem mit tunt.Nt adros urni¬
ens orredicto hilpericho super si ipsum regem stabilirent. Ille
uero harc audiens. misit qui ui fratrem suum insupra memoratam
germanus episcopris dixit. Si abieris et fratrem tuum interfice¬
re nolueris. Niuus & uictor redis. Sin aucrm aliud cogitaueris.
morieris. Sic inim oñs per salomonem oixit. fouram quam¬
oire noglexit. Senente autom illo ad uillam cui nomen est
uictoriacum. collectus est adeum om̃is exercitus. in positumque super cliprum
sibi regem statuunt. Tunc ouo purri cultris ualidisq uos uulgus
chramaxasos uocant in fectos ueneno łmale ficia fredeguni oy regina.
Cum aliam causam suggerere simulauerint.Ntraque ri latrra

Expanded text:
sunt positae, usque Rothomagensem urbem accessit, volensasdem urbes hostibus cedere. Quod ne faceret, a suis prohibitus est. Regressus inde, Parisios est ingressus: ibique ad eum Brunichildis cum filiis venit. Tunc Franci, qui quondam ad Childebertum aspexerant seniorem, ad Sigibertum legationem mittunt, ut ad eos veniens, derelicto Chilperico, super seipsum regem stabilirent. Ille vero haec audiens, misit qui fratrem suum in supra mnc beatus Germanus episcopus dixit: 'Si abieris et fratrem tuum interficere nolueris, vivis et victor redis; sin autem aliud cogitaveris, morieris. Sic enim Dominus per A. 3alomonem ait: Foveamdire neglexit. Venientem autem illum apud villam cui nomen est Victoriacum, collectusibi regem statuunt. Tunc duo pueri cum cultris validis, quos vulgo scramasaxos 195 vocant, infectis veneno, maleficati a Fredegunde regina cum aliam causam se gerere simularent, utraque ei latera
Abbreviated transcription (Latin):
mali homines aliquã interuos discordiȩ radicẽ faciunt pullularee
Cunc ego rege tacente aespondi. Miminĩ si zifania seratur in poar
pulos: Nam interhos quo radicem oblig& ꝓtinus. non potest rep hprau

Expanded text:
mali homines aliquam inter vos discordiae radicem faciant pullulare? Tunc ego, rege tacente, respondi: Nil mirum, si zizania seratur inter populos; nam inter hos quo radicem obliget, protinus non potest reper
Abbreviated transcription (Latin):
licer& ex trahere guntrãnũ drbasilica ei: annon. Selbaidegis elus liaro¬
nꝰ quih ancepłam exhibuit cartã purã. cũ cadẽ quã detulerat ad scm̃ tumu¬
lũ misit . Cũq ꝑtriduũ expectassa & nilrescriptureciper& rediũ ad hilpe¬
ichũ. Illeuero misitalios nuntios. qr guntrãno sacram̃ta exiger&. ut sine
ei scientia basilicã non relinq r&: quiã bienter uirans pallã altaris
⁊ de uissorẽ dedit. nũ quã seexinde sinriussioneregis egressurũ. Mero¬

Expanded text:
basilica ejus, an non. Sed Baudegilus diaconus, qui hanc epistolam exhibuit, chartam puram cum eadem quam detulerat, ad sanctum tumulum misit. Cumque per triduum exspectasset, et nihil rescripti reciperet, redivit ad Chilpericum. Ille vero misit alios, qui a Guntchramno sacramenta exigerent, ut sine ejus scientia basilicam non relinqueret. Qui ambienter jurans pallam altaris fideiussorem dedit, numquam se exinde sine iussione rege egressurum. Mero
Abbreviated transcription (Latin):
ingrissa fuerat ibinunc orationi aclectioni uacat.
XXII.
IOCANNO TIBERIVS IMPERATOR MIGRAUIT. Ascło. MAGNUͣ luctũ relinque

Expanded text:
ingressa fuerat, ibi nunc orationi ac lectioni vacat. XXX. Hoc anno Tiberius imperator migravit a saeculo, magnum luctum relinque