comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Rima ciuilium motuum causa. testa¬
mentum cęsaris fuit. cuius secundꝰ
heres antonius praelatum sibi Octa¬
uium furens in expiabile contra adoptionem
acerrimi iuiuenis susceꝑat bellum. Ouippe cũ
intra decemet octo annos tenerum et obnoxiũ
et opportunum iniuriȩ uiuenem uideret:
ip̃e plane ex commilitio cȩsaris dignitatis la¬
ceraret furtis hereditatem. ip̃m insectari pro¬
bris. et cunctis artibus tum adoptionem uilię
gentis non desineret inhibere. Deniq ad op¬
primendum iuuenem palam arma moliri et
iam parato exercitu in cisalpina gallia resistẽ¬
tem motibus suis. D. brutum obsidebat. Octa¬
uius caesar aetate et iniuria fauorabilis. et no¬
minis maiestate quod sibi induerat: reuoca
tis ad arma ueteranis. priuatus quis credet
consulem aggreditur. obsidione mutinȩ li¬
berat brutum. Antonium exuit castris. Tum
quidem etiam manu pulcher apparuit. nam
eruentus et saucius aquilam a moriente signi¬
fero traditam sius humeris in castra referebat:

Expanded text:
rima ciuilium motuum causa testamentum Caesaris fuit, cuius secundus heres Antonius, praelatum sibi Octauium furens, inexpiabile contra adoptionem acerrimi iuuenis susceperat bellum. Quippe cum intra octauum decimum annum tenerum et obnoxium et opportunum iniuriae iuuenem uideret, ipse plenae ex commilitio Caesaris dignitatis, lacerare furtis hereditatem, ipsum insectari probris, cunctis artibus cooptationem Iuliae gentis inhibere, denique ad opprimendum iuuenem palam arma moliri. Et iam parato exercitu in Cisalpina Gallia resistentem motibus suis Decimum Brutum obsidebat. Octauius Caesar, et aetate et iniuria fauorabilis, et nominis maiesttis ad arma veteranis, privatus—quis crederet? 5—consulem ad greditur, obsidione Mutinae liberat Brutum, Antonium exuit castris. Tunc quidem etiam manu pulcher apparuit. Nam cruentus et saucius aquilam a moriente signifero traditam suis umeris in castra referebat.
Abbreviated transcription (Latin):
haec tot facta ingentia dictator ppetiuis et pa¬
ter patriȩ dictus est. Tractatum etiam in sena¬
tu an quia condidisset impium romulus uo¬
caretur. sed sanctius et reuerentius uisum est
nomen augusti: ut scilicet iamdudum du:
colit terras ip̃o nomine et titulo consecret:¬

Expanded text:
haec tot facta ingentia dictator perpetuus et pahaec tot facta ingentia dictator perpetuus et pater patriae. Tractatum etiam in senatu, an, quia condidisset imperium, Romulus uocaretur; sed sanctius et reuerentius uisum est nomen Augusti, ut scilicet iam tum, dum colit terras, ipso nomine et titulo consecr
Abbreviated transcription (Latin):
trionem quoq: dumtaxat intra rhenum.atq
danubium: item ad orientem intra eurum
et eufratem. Nili quoq: et reliqui qui iminu¬
nes imꝑii erant: sentiebant tamen magnitu¬
Nam et Scythae misere legatos et Sarmathȩ
amiciciam petentes. Seres etiam hĩtantesq:
sub ip̃o sole indi cum gemmis et margaritis
elephantos quoq: inter munera trahentes
nihil magis ꝗͣ uiȩ longitudinem imputabãt
quam quadriennio impleuerant. et tamen
ip̃e hominũ color ab alio uenire cȩlo fatebat᷑
Parthi quoq quasi uictoria ꝑmaneret rapta
clade crassiana signa: ultro retulere. Sic ubiq:
cuncta atq continua totius humani generis
aut pax fuit: aut pactio. Aususq tandem
Cęsar augustus septingentesimo ab urbe cõ¬
dita anno lanum geminum claudere. bis
ante reclusum sub Numa rege et uicta primũ
carthagine. Hinc conuersus ad pacem pronũ
in omnia mala et in luxum Nuens saculum
grauib seuerisq legibus multis coercuit. Ob

Expanded text:
trionem quoque, dumtaxat intra Rhenum atque trionem quoque, dumtaxat intra Rhenum atque Danuuium, item ad orientem intra Cyrum et Euphraten, illi quoque reliqui, qui inmunes imperii erant, sentiebant tamen magnituNam et Scythae misere legatos et Sarmatae amicitiam petentes. Seres etiam habitantesque sub ipso sole Indi, cum gemmis et margaritis elephantos quoque inter munera trahentes, nihil magis quam longinquitatem uiae inputabant — quadriennium inpleuerant; et tamen ipse hominum color ab alio uenire caelo fatebatur. Parthi quoque, quasi uictoriae paeniteret, rapta clade Crassiana signa ultro rettulere. Sic ubique certa atque continua totius generis humani aut pax fuit aut pactio, aususque tandem Caesar Augustus septingentesimo ab urbe condita anno Ianum geminum cludere, bis ante se clusum sub Numa rege et uicta primum Carthagine. Hinc conuersus ad pacem pronum in omnia mala et in luxuriam fluens saeculum grauibus seuerisque legibus multis coercuit, ob
Abbreviated transcription (Latin):
subito tam cum consilio uenientibus nisi
drigetim prodidissent: quib p̃monitus ca¬
silia sic tum quoq non in cruento certamĩe
reli quias fusi exercitus ualidissimi ciuitas
lancia excepit. Ubi tum loci adeo certatum
est ut cum in captam urbem faces posceren¬
tur: egre dux impetrauerit ueniam ut ui¬
ctoriȩ romanae stans potius eẽt ꝗͣ incensa
monumentum. Hic sinis augusto bellicoꝵ
certaminum fuit. idem rebellandi finis his¬
paniȩ. certa mox sides et aeterna pax cum
ip̃orum ingenio in pacis partes promptior¬
et cum consilio cȩsaris qui fiduciam monti¬
um timens in quib se recipiebant. castra sua¬
sed quae in plano erant hĩtare et incolere ius¬
sit. Ingentis eẽ consilii illud obseruari cap̃
ferax. ltaq exerceri solum iussit. Sic astures ut¬
latentes in prosundo opes suas atq diuitias dũ
aliis quaerunt. nosse coeꝑunt. Omnib ad oc¬
casum et meridiem pacatis gentib ad septẽ¬

Expanded text:
subito, tam cum consubito, tam cum conBrigaecini prodidissent, a quibus praemonitus Casilia, sic tamen quoque non incruento certamine. Reliquias fusi exercitus ualidissima ciuitas Lancia excepit, ubi cum locis adeo certatum est, ut, cum in captam urbem faces poscerentur, aegre dux impetrauit ueniam, ut uictoriae Romanae stans potius esset quem incensa monumentum. Hic finis Augusto bellicorum certaminum fuit, idem rebellandi finis Hispaniae. Certa mox fides et aeterna pax, cum ipsorum ingenio in pacis artes promptiore, tum consilio Caesaris, qui fiduciam montium timens in quos se recipiebant, castra sua, quia in plano erant, habitare et incolere iussit: ibi gentis esse consilium, illud obseruari caputferax. Itaque exerceri solum iussit. Sic Astures nitentes in profundo opes suas atque diuitias, dum aliis quaerunt, nosse coeperunt. Omnibus ad occasum et meridiem pacatis gentibus ad septen
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus Cantabros sub moenibus belgicȩ
pugnatum est. hinc fuga in cminentissimũ
uinium montem qua maria prius oceani ꝗͣ
arma romana ascensura ẽẽ crediderant. Ter¬
tio aracillum oppidum magna ui repugͣt
captum tamen postremo fuit medulli mõ¬
tis obsidio: quem ꝑpetua quindicim miliũ
fossa comp̃hensum cinxit: undiq simul
adeunte romano. Postꝗͣ extirema barbari
uident. certatim igne ferro inter cpulas
uenenoq quod ibi uulgo ex arboribus ta¬
xeis exp̾mitur ꝑcepere mortem. seq pars
tum. et agripam hybernas in Taraconis
maritimis cę̧sar acccpit. Ipe praesens hos
deduxit montib hos obsidibus astrinxit¬
res lauro digna curru. senatui uisa ẽ. Et
contemnere. Astures per idem tempus
ingenti agmine a montib descenderãt.
scuram flumen trifariam in diuiso agmine.
tria simul romanoꝵ castra aggredi parant.
fuisset anceps et cruentum et utinam mu¬
tua clade certamen. tunc tamen fortibus tã

Expanded text:
Primum aduersus Cantabros sub moenibus Bergidae Primum aduersus Cantabros sub moenibus Bergidae proeliatum. Hinc statim fuga in eminentissimum Vindium montem, quo maria prius Oceani quam arma Romana ascensura esse crediderant. Tertio Aracelium oppidum magna ui repugnat; captum tamen postremo fuit Medulli montis obsidio, quem perpetua quindecim milium fossa comprehensum undique simul adeunte Romano postquam extrema barbari uident, certatim igne, ferro inter epulas uenenoque, quod ibi uolgo ex arboribus taxeis exprimitur, praecepere mortem, seque pars tos et Agrippam hibernans in Tarraconis maritimis Caesar accepit. Mox ipse praesens hos deduxit montibgna res lauro, digna curru senatui visa est; sed contemneret. Astures per id tempus ingenti agmine a montibus niveis descenAsturam flumen trifariam diviso agmine tria simul Romanorum adgredi parant castra. Fuissetque anceps et cruentum et utinam mutua clade certamen cum tam fortibus, tam
Abbreviated transcription (Latin):
non incruento nec inulto tamen certamine.qp¬
lata proditione adortus utrum intentum libel¬
lo: quem ut thesauroꝵ rationes continentem
citu opp̾ssus gladio et pyra in quam se ꝑcussus
immisit suꝑstiti etiam cęsari satisfecit. Sub
occasu pacata fere omnis erat hispania: nisi quã
pyrenei desinentis scopulis inherentem citior
alluebat oceanus. hic duȩ ualidissimȩ gentes
cantabri et astures immunes impii agitabant.
Cantabroꝵ et prior et altior et magis ꝑtinax¬
in rebellando animus fuit. Oui non contẽti
libertatem suam defendere: proximis etiam im¬
perare temptabant.Uaceosq et Curinogos et
Auriconas crebris incursionibus fatigabant.
In hos igitur quia uehementius agere nuntiabã¬
tur non mandata expeditio. sed sumpta est.Ip̃e
uenit. secus aman castra posuit. Inde partito
exercitu totam indiam amplexus. Cantabriam
efferam gentem ritu ferarum quasi indagine
bellabat. Nec ab oceano quies cum infesta

Expanded text:
non incruento, nec multo tamen certamine. Quipnon incruento, nec multo tamen certamine. Quiplata proditione adortus uirum intentum libello, quem ut thensaurorum rationes continentem ercitu oppressus gladio et pyra, in quam se percussus inmisit, superstiti etiam nunc Caesari satisfecit. Sub occasu pacata erat fere omnis Hispania, nisi quam Pyrenaei desinentis scopulis inhaerentem citerior adluebat Oceanus. Hic duae ualidissimae gentes, Cantabri et Astures, inmunes imperii agitabant. Cantabroin rebellando animus fuit, qui non contenti libertatem suam defendere proximis etiam imperitare temptabant Vaccaeosque et Turmogos et Autrigonas crebris incursionibus fatigabant. In hos igitur, quia vehementius agere nuntiabatur, non est mandata expeditio, sed sumpta. Ipse venit Segi-samam, castra posuit, inde tripertito exercitu totam Cantabriam amplexus amplexus efferam gentem ritu ferarum quasi quadam cogebat indagine. Nec ab Oceano quies, cum infesta
Abbreviated transcription (Latin):
cuulsit. mersamq intra baltei sui latebras in cru¬
enta palude sic latuit. Hac clade factum ut
impium quod in littore occeam non steterat in
ripa rhem fluminis staret. Hȩc ad septentrio¬
nem sub meridiano tumultuatum magis ꝗͣ bel¬
latum est. Musulanos. atq getulos accolas syr¬
tium Cosso duce compescuit. unde illi getuli¬
ci nomen latius uictoria patet. Marmaridas at¬
q garamanthas Cirino subigendas dedit. po¬
tuit et ille redire marmaricus: sed modestior ĩ
aestimanda uictoria fuit. Ad orientem plus
negocii cum armeniis. huc alterum ex cęsarib
nepotibus suis misit. ambo fato breues: sed alt̾
inglorius. Massiliȩ quippe lutius morbo sol¬
uitur. in syria gauis ex uulnere. cum armenia:
ad parthos se sb̾trahente recipit. Armenios ui¬
cto rege tigrane. in hoc unum seruitutis genus
pompeius assueuerat ut rectores a nobis recipe¬
rent. Intermissum ergo us per hunc recupatũ

Expanded text:
euolsit mersamque intra baltei sui latebras gerens in crueuolsit mersamque intra baltei sui latebras gerens in cruenta palude sic latuit. Hac clade factum, ut imperium, quod in litore Oceani non steterat, in ripa Rheni fluminis staret. Haec ad septentrionem: sub meridiano tumultuatum magis quam bellatum est. Musulamos atque Gaetulos, accolas Syrtium, Cosso duce compescuit; unde illi Gaetulici nomen latius quam ipsa uictoria. Marmaridas atque Garamantas Quirinio subigendos dedit. Potuit et ille redire Marmaricus, sed modestior in aestimanda uictoria fuit. Ad orientem plus negotii cum Armeniis. Huc alterum ex Caesaribus, nepotibus suis, misit. Ambo fato breues, sed alter inglorius. Massiliae quippe morbo Lucius soluitur, in Syria Gaius ex uolnere occubuit, cum Armeniam ad Parthos se subtrahentem recepit. Armenios uicto rege Tigrane in hoc unum seruitutis genus Pompeius adsueuerat, ut rectores a nobis acciperent. Intermissum ergo ius per hunc recuperatum
Abbreviated transcription (Latin):
ut primum togas. et seuiora armis uira ui¬
derunt duce aruinio. arma corripiunt: cu
interim tanta erat Uaro pacis fiducia: ut ne
praedicta quidem et prodita per Segestem
unum ducum conuiratione commoueret᷑.
ltaq improuidum et nihil tale metuentem
improuiso adorti cum ille o securitass ad tri¬
bunal citaret. undiq inuadunt. castra rapi¬
unt tres legiones opprimuntur. Uarus per¬
ditas res eodem quo cannensem diem paulꝰ
et fato est. et animo secutus. Nihil illa die cę¬
de per paludem perq siluas cruentius: niħ
in salutatione barbarorum intolerantius p̃¬
cipue tamen in causarum patronos aliis o¬
culos. aliis manus amputabant. unius os su¬
tum recisa prius linqua: quam in manu te¬
nens barbarus: tandem inquit uiꝑa sibillare
desiste. Ipius quoq consulis corpus. quod
militum pietas humi abdiderat effossum. signa
et aquilas duas adhuc barbari possident. Terti¬
am signifer: priusꝗͣ in hostium manus ueniret

Expanded text:
ut primum togas et saeuiora armis iura uiut primum togas et saeuiora armis iura uiderunt, duce Armenio arma corripiunt; cum interim tanta erat Varo pacis fiducia, ut ne prodita quidem per Segesten unum principum coniuratione commoueretur. Itaque improuidum et nihil tale metuentem ex inprouiso adorti, cum ille —o securitas! — ad tribunal citaret, undique inuadunt; castra rapiuntur, tres legiones opprimuntur. Varus perditas res eodem quo Cannensem diem Paulus et fato est et animo secutus. Nihil illa caede per paludes perque siluas cruentius, nihil insultatione barbarum intolerantius, praecipue tamen in causarum patronos. Aliis oculos, aliis manus amputabant, unius os sutum, recisa prius lingua, quam in manu tenens barbarus «tandem», ait, «uipera, sibilare desisti». Ipsius quoque consulis corpus, quod militum pietas humi abdiderat, effossum. Signa et aquilas duas adhuc barbari possident, tertiam signifer, prius quam in manus hostium ueniret,
Abbreviated transcription (Latin):
classibusq firmauit. Inuisum. atq in ac¬
cessum in id tempus hercinium saltum pa¬
tefecit. Ea deniq in germania pax erat: ut
mutati homines alia terra. cȩlum ip̃m mitiꝰ
molliusq solito uideretur. Deniq non p
adulationem. sed ex meritis. defuncto ibi
fortissimo iuuene. ip̃i quod nunꝗͣ alias se¬
natus cognomen ex prouintia dedit. Sed
difficilius est prouintias obtinere ꝗͣ facere
Uiribus parantur. iure retinentur. Igitur
breue id gaudium fuit. Quippe germani
uicti magis qͣ domiti erant. moresq nr̃os
magis ꝗͣ arma sub imꝑatore druso suscipi¬
ebant. Postqͣ uero ille defunctus est Uari ꝗn¬
tilii libidinem ac suꝑbiam haud secus ꝗͣ sȩ¬
uitiam odisse coeꝑunt. Ausus ille agere con¬
uentum et in castris se direxerat quasi uiolẽ¬
tiam barbarorum lictoris uirgis. et p̃conis uo¬
ce posset inhibere. At illi qui iam pridem
rubigine oblitos enses inertesq cernerent eqͦs

Expanded text:
classibusque firmauit. Inuisum atque inacclassibusque firmauit. Inuisum atque inaccessum in id tempus Hercynium saltum patefecit. Ea denique in Germania pax erat, ut mutati homines, alia terra, caelum ipsum mitius molliusque solito uideretur. Denique non per adulationem, sed ex meritis, defuncto ibi fortissimo iuuene, ipse, quod numquam alias, senatus cognomen ex prouincia dedit. Sed difficilius est prouincias optinere quam facere; uiribus parantur, iure retinentur. Igitur breue id gaudium. Quippe Germani uicti magis quam domiti erant, moresque nostros magis quam arma sub imperatore Druso suspiciebant; postquam ille defunctus est, Vari Quintili libidinem ac superbiam haud secus quam saeuitiam odisse coeperunt. Ausus ille agere conuentum, et incautus edixerat, quasi uiolentiam barbarum lictoris uirgis et praeconis uoce posset inhibere. At illi, qui iam pridem robigine obsitos enses inertesque maererent equos,
Abbreviated transcription (Latin):
honorem concupiit facere prouintiam: et fa¬
ctum eẽt si barbari tam uitia nr̃a ꝗͣ impia fer¬
re potuissent.Missus in eam prouintiam Oru¬
sus primos domuit usipetes. inde cȩteros per¬
cucurrit: et dacos. Nam Marcomanorum spo¬
liis insignibus quendam editum tumulum
in trophei modum excoluit. Inde ualidissiãs
nationes Cheruscos Sueuosq et Sicambros
pariter aggressus est. qui uiginti centuri onibꝰ
incrematis hoc uelut sacramento sumpserat
bellum. adeo certa uictorię spe ut praedam in
antecessum pactione diuiserint. cherusci eqͦs
sucui aurum et argentum. sicambri captiuos
elegerant. Sed omnia retrorsum.Uictor nan¬
q drusus. equos pecora torques eorum ipõs¬
q praeda diuisit. ac uęndidit. praeterea in
tutelam prouintiȩ p̃sidia. atq prouinti as
ubiq disposuit. per Mosam Numen per
albium per insurgiam. Nam in rheni qđ
ripam. quingenta amplius castella direxit
Bonam et Gessoniam cum pontib uinxit

Expanded text:
honorem concupierat facere prouinciam; et fahonorem concupierat facere prouinciam; et factum erat, si barbari tam uitia nostra quam imperia ferre potuissent. Missus in eam prouinciam Drusus primos domuit Vsipetes, inde Tencteros percucurrit et Catthos. Nam, Marcomannorum spoliis et insignibus quendam editum tumulum in tropaei modum excoluit. Inde ualidissimas nationes Cheruscos Suebosque et Sicambros pariter adgressus est, qui uiginti centurionibus in crucem actis hoc uelut sacramento sumpserant bellum, adeo certa uictoriae spe, ut praedam in anticessum pactione diuiserint. Cherusci equos, Suebi aurum et argentum, Sicambri captiuos elegerant; sed omnia retrorsum. Victor namque Drusus equos, pecora, torques eorum ipsosque praedam diuisit et uendidit. Praeterea in tutelam prouinciae praesidia atque custodias ubique disposuit per Mosam flumen, per Albin, per Visurgin. In Rheni quidem ripa quinquaginta amplius castella direxit. Bonam et Gesoriacum pontibus iunxit
Abbreviated transcription (Latin):
armis etiam romanis assueuerat. sed a pisone
pdomiti in ip̃a captiuitate rabiem ostendere.
Quippe cum cathaenas morsibus temptarẽt
feritatem suam ip̃i puniebant. Daci monti¬
bus in haerent Concisonis impio regis quo¬
tiens concretus gelu danubius iuinxerat ri¬
pas decurrere solebant. et uicina ppłari. Ui¬
sum est cȩsari augusto gentem aditu diffi¬
cillimam summouere. Misso igitur lentu¬
lo ultra ulteriorem repulit ripam citra prȩ¬
sidia constitit. sic tunc dacia non uicta: sed sum¬
mota atq dilata est.Sarmatȩ patentib cam¬
pis inequitant. et hos per cundem lentulum
prohibere damibio satis fuit. nihil praeter ni¬
ues. rarasq siluas hẽnt. Tanta barbaries est. ut¬
pacem non intelligant. Germaniam quoq
utinam uincere tanti non putasset. magis tur¬
piter amissa est: ꝗͣ glĩose acquisita. Sed quate¬
nus sciebat patrem suum cęsarem bis transue¬
ctum pontem rheno quęsisse bellum: in illius

Expanded text:
armis etiam Romanis adsueuerat; sed a Pisone armis etiam Romanis adsueuerat; sed a Pisone perdomiti in ipsa captiuitate rabiem ostendere. Quippe cum catenas morsibus temptarent, feritatem suam ipsi puniebant. Daci montibus inhaerent. Inde Cotisonis regis imperio, quotiens concretus gelu Danuuius iunxerat ripas, decurrere solebant et uicina populari. Visum est Caesari Augusto gentem aditu difficillimam summouere. Misso igitur Lentulo ultra ulteriorem perpulit ripam; citra prsidia constituta. Sic tum Dacia non uicta, sed summota atque dilata est. Sarmatae patentibus campis inequitant. Et hos per eundem Lentulum prohibere Danuuio satis fuit. Nihil praeter niues pruinasque et siluas habent. Tanta barbaria est, ut nec intellegant pacem. Germaniam quoque utinam uincere tanti non putasset! Magis turpiter amissa est quam gloriose adquisita. Sed quatenus sciebat patrem suum C. Caesarem bis transuectum ponte Rhenum quaesisse bellum, in illius
Abbreviated transcription (Latin):
uerat. Hic secundus orator. Sed augustus
ꝑdomandos lubio mandat.qui efferum
genus fodere t̾ram coegit. aurumq uenis re¬
purgare. Quod alioquin gens omnium cu¬
pidissima studiosa diligentia acquirit: ut
illud in usus suos seruare uideatur. Missii
ꝗͣ feri ꝗ truces fuerint qͣ ip̃orum etiam bar¬
bari barbarorum horribile dictu est. Unus
ducum ante aciem postulato silentio. Qui
mani gentium domini. et illi ita inquiunt fi¬
et si nos uiceritis. Accepit omen Martius cras¬
sus. Illi statim ante aciem immolato equo cõ¬
cepere uotum: ut cȩsorum extis ducum et
litarent. et uescerentur. Deos audisse credi¬
derim. nec tubam sustinere potuerunt. Nõ
minimum terroris incussit barbaris Coni¬
dius centurio satis barbare efficacis: tamen
apud pares homines stoliditatis qui poculũ
gerens super cassidem: suscitatam motu cor¬
poris famam uelut ardenti capite fundebat¬
ille barbarus et signis militarib et disciplina

Expanded text:
uerat — hic secundus orator — sed Augustus uerat — hic secundus orator — sed Augustus perdomandos Vibio mandat, qui efferum genus fodere terras coegit aurumque uenis repurgare; quod alioquin gens omnium cupidissima eo studio, ea diligentia anquirit, ut illud in usus suos eruere uideatur. Moesi quam feri, quam truces fuerint, quam ipsorum etiam barbari barbarorum horribile dictu est. Vnus ducum ante aciem postulato silentio: «Qui mani gentium domini». Et ille «ita» inquit «fiet, si nos uiceritis» Accepit omen Marcus Crassus. Illi statim ante aciem inmolato equo concepere uotum, ut caesorum extis ducum et litarent et uescerentur. Deos audisse crediderim: nec tubas sustinere potuerunt. Non minimum terroris incussit barbaris Comidius centurio satis barbarae, efficacis tamen apud tales homines stoliditatis, qui foculum gerens super cassidem, agitatum motu corporis, flammam uelut ardenti capite funditIlle barbaros et signis militaribus et disciplina,
Abbreviated transcription (Latin):
deficientib tęlis: infantes ipos affuc̾tos hu¬
mo in ora militum aduersa miserunt.Il¬
lyrii quoq sub alpibus agunt. imasq ual¬
les earum: et quaedam quasi claustra custo¬
diunt. abruptis torrentib implicati. In
hos expeditionem ip̃e sumpsit. ficriq põ¬
tem impauit. Hic se et aquis et hoste tur¬
bantibus cunctanti ad ascensum militi scu¬
tunc agmine secuto cum illyricus multitu¬
dine pontem succidisset. sauciis manibus¬
terga hostium peçcidit. Tannonii duobus¬
saltibus ac tribus fluuiis. drano. sanoq ualla¬
bantur populati proximos inter ripas se reci¬
piebant. in hos domandos iubium misit.cȩ¬
si sunt in utrisq fluminib. arma uictoru:
non ex more belli cremata. sed capta sunt. ĩ
q sub siluis agebant. inde in latrocinia ꝓm¬
ptissimi. Hos iam quidem Martius urbe in¬
censa delminio quasi detruncauerat. Postea
asinius polio. gregibus. armis agris mulcta¬

Expanded text:
deficientibus telis infantes suos adflictos hudeficientibus telis infantes suos adflictos humi in ora militum aduersa miserunt. Illyri quoque sub Alpibus agunt imasque ualles earum et quaedam quasi claustra custodiunt abruptis torrentibus inplicata. In hos expeditionem ipse sumpsit fierique pontes imperauit. Hic et aquis et hoste turbantibus, cunctanti ad ascensum militi scus est. Tum agmine secuto cum subrutus multitudine pons succidisset, saucius manibusterga hostium percecidit. Pannonii duobus acribus fluuiis, Drauo Sauoque uallantur. Populati proximos intra ripas se recipiebant. In hos domandos Vinnium misit. Caesi sunt in utrisque fluminibus. Arma uictorum non ex more belli cremata, sed rupta sunt et imque sub siluis agebant; unde in latrocinia promptissimi. Hos iam pridem Marcius consul incensa urbe Delminio quasi detruncauerat, postea Asinius Pollio gregibus, armis, agris multa
Abbreviated transcription (Latin):
perauit a principe. seruariq se in trumpho
uidit: incautiorem nacta custodiam in Man¬
seolum se sepulera regum sic uocant recipit.
Ibi maximos ut solebat induta cultus in diffẽ¬
to odoribus solio: iuxta suum se collocauit
antonium: admotisq ad uenas serpentibus
sic morte quasi somno soluta est.Hie finis
armorum ciuilium. Reliqua aduersus exteras
gentes. qua districto circa mala sua imperio
diuersis oris orbis emicabant. Noua quippe
pax nec dum assuctȩ fraenis seruitutis tumidȩ
gentium instatęq ceruices ab imposito nup¬
uigo resiliebant.
Dseptentrionem conuersa ferme
plaga ferocius agebat. Norici. Il¬
lyrici. pannonii. dalmate. missii
thraces et Daci. sarmatę. atq germani. No¬
non posset ascendere. Sed omnnes illius car¬
dinis ppłos. brennos. seños atq uindelicos
per priuignum suum claudium drusum
ꝑpacauit. Oua fuerit callidarum gentiũ
feritas. facile uel mulieres ostendere. que

Expanded text:
perauit a principe seruarique se triumpho perauit a principe seruarique se triumpho uidit, incautiorem nancta custodiam in mausoleum se sepulchra regum sic uocant recipit. Ibi maximos, ut solebat, induta cultus in referto odoribus solio iuxta suum se conlocauit Antonium, admotisque ad uenas serpentibus sic morte quasi somno soluta est. Hic finis armorum, ciuilium: reliqua aduersus exteras gentes, quae districto circa mala sua imperio diuersis orbis oris emicabant. Noua quippe pax, necdum adsuetae frenis seruitutis tumidae gentium inflataeque ceru.ices ab inposito nupiugo resiliebant.septentrionem conuersa ferme plaga ferocius agebat, Norici, Illyrii, Pannonii, Delmatae, Moesi, Thraces et Daci, Sarmatae atque Germani. No niues bellum non posset ascendere; sed omnes illius cardinis populos, Breunos, Vcennos atque Vindelicos, per priuignum suum Claudium Drusum perpacauit. Quae fuerit Alpinarum gentium feritas, facile est uel per mulieres ostendere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
capiendos. Illas grauis et ad omnia prepedi¬
tas singulas plures adortȩ missilibus simul¬
tum rostris: adhaec ignibus iactis ad arbitrium
dissipauere. Nec ulla re magis hostilium copi¬
arum apparuit magnitudo ꝗͣ post uictoriam
Quippe immensa classis naufragio belli facto
toto mari ferebatur Arabumq et Sabedrum
et mille aliarum gentium asiȩ spolia purpuã
aurumq in ripam assidue mota uentis maria
reuomebat. rima dux sugȩ regina cum aurea
puppe uelloq purpureo in altum dedit. mox
secutus antonius. S instare uestigiis cęsar. Ita¬
q nec parata in oceanum fuga: nec munita pre¬
sidiis: utraq agypti cornua paretonium. atq
pelusium profuere. Prope manu tenebantur
prior ferrum occupauit antonius. Regina ad
pedes cęsaris prouoluta. temptauit oculos du¬
cis frustra. Nam pulchritudo intra cęsaris pu
diciciam fuit. nec illa de uita quȩ offerebatur
sed de parte regni laborabat. Ouod ubi des¬

Expanded text:
capiendos, illas grauis et ad omnia praepedicapiendos, illas grauis et ad omnia praepeditas singulas plures adortae missilibus, simul rostris, ad hoc ignibus iactis ad arbitrium dissipauere. Nec ulla re magis hostilium copiarum apparuit magnitudo quam post uictoriam. Quippe inmensae classis naufragium bello factum toto mari ferebatur, Arabumque et Sabaeorum et mille aliarum Asiae gentium spolia purpura auroque inlita adsidue mota uentis maria reuomebant. Prima dux fugae regina cum aurea puppe ueloque purpureo in altum dedit. Mox secutus Antonius, sed instare uestigiis Caesar. Itaque nec praeparata in Oceanum fuga nec munita praesidiis utraque Aegypti cornua, Paraetonium atque Pelusium, profuere: prope manu tenebantur. Prior ferrum occupauit Antonius, regina ad pedes Caesaris prouoluta temptauit oculos ducis. Frustra quidem; nam pulchincipis fuit. Nec illa de vita quae auferebatur, sed de parte regni laborabat.
Abbreviated transcription (Latin):
romanum imꝑium petit. et promisit anto¬
nius. quasi facilior partho ẽẽt romanus.
lgitur dominationem parare nec tacite: s
patriȩ nominis et togȩ fascium oblitus to
desciuerat. Aureum in manu baculum ad
latus. ac in acie purpurea uestis ingentib
obstricta geminis. diadema aderat: ut regi¬
na rex ipe frueretur. Ad primam nouoꝵ
motuum famam cȩsar a brundusio traieceãt
ut uenienti bello occurreret. positisq castͥs
tem. et ambrachii sinus cornua infesta classe
succinxerat. Nobis quadringente amplius
naues. ducente non minus hostium: sed nu¬
merum magnitudo pensabat. Ouippe a seĩs
in nouenos remoꝵ ordinib. adhȩc turribus
atq tabulatis alleuatę. castellorum et urbium
specie. non sine gemitu maris et labore uentoꝵ
ferebant᷑. Quae quidem ip̃a moles exitio fuit
Caesaris naues a triremib in senos nec amplius
ordines creuerant. Itaq habiles in omnia q̃
usus poscebat ad impetus et recursus. Nexusq

Expanded text:
Romanum imperium petit; et promisit AntoRomanum imperium petit; et promisit Antonius, quasi facilior esset Partho Romanus. Igitur dominationem parare nec tacite; sed patriae, nominis, togae, fascium oblitus totuoque cultuque desciuerat. Aureum in manu baculum, ad latus acinaces, purpurea uestis ingentibus obstricta gemmis: diadema deerat, ut regina rex et ipse frueretur. Ad primam nouorum motuum famam Caesar a Brundisio traiecerat, ut uenienti bello occurreret, positisque castriten et Ambracii sinus cornua infesta classe succinxerat. Nobis quadringentae amplius naues, ducentae non minus hostium; sed numerum magnitudo pensabat. Quippe a senis in nouenos remorum ordines, ad hoc turribus atque tabulatis adleuatae castellorum uel urbium specie, non sine gemitu maris et labore uentorum ferebantur; quae quidem ipsa moles exitio fuit. Caesaris naues a binis remigum in senos nec amplius ordines creuerant; itaque habiles in omnia quae usus posceret, ad impetus et recursus flexusque
Abbreviated transcription (Latin):
postea. ꝗͣ ab hostibus excepta clades. Infesta
pͥmum siti regio: quibusdam salmacidis
Auuiis infestior. Nouissimeq iam ab inua¬
lidis. et auide hauriebatur. cum noxiȩ etiã
dulces fierent. Mox et ardores per armeni¬
am. et niues per Cappadociam. et utriusq
oeli subita mutatio pro pestilentia fuit. sic
uix tertia parte de xui. legionibus reliqua¬
cum argentum passim dolabris concideret
et subinde inter moras mortem a gladiato¬
re suo flagitasset egregius imꝑator tandem¬
ꝑfugit in syriam. ibi incredibili quadam m̃¬
tis uecordia ferocior aliquanto factus est
quasi uicisset: qui euaserat
Bellum cum Antonio et Cleo patra.
Uror antonii quatenus per ambi¬
tum non interiret et luxu et li¬
bidine extinctus est. Ouippe pt᷑
parthos cum exosus arma in ocio ageret: ca¬
ptus amore cleopatra: quasi bene gestis re¬
bus: in regio se sinu reficiebat. Haec mulier
egyptia ab ebrio imꝑatore. p̃cium libidĩs

Expanded text:
postea quam ab hostibus accepta clades. Infesta postea quam ab hostibus accepta clades. Infesta primum siti regio, tum quibusdam salmacidae fluuius infestiores, nouissime quae iam ab inualidis et auide hauriebantur noxiae etiam dulces fuere. Mox et ardores per Armeniam et niues per Cappadociam et utriusque caeli subita mutatio pro pestilentia fuit. Sic uix tertia parte de sedecim legionibus reliquacum argentum eius passim dolabris concideretur, et subinde inter moras mortem ab gladiatore suo flagitasset egregius imperfugit in Syriam, ubi incredibili quadam mentis vaecordia ferocior aliquanto factus est, quasi vicisset, quia evaserat. BELLUM CUM ANTONIO ET CLEOPATRA Furor Antonii quatenus per ambitum non poterat interire, luxu et libidine exstinctus est. Quippe cum post Parthos exosus arma in otio ageret, captus amore Cleopatrae quasi bene gestis rebus in regio se sinu reficiebat. Hinc mulier Aegyptia ab ebrio imperatore pretium libidinum
Abbreviated transcription (Latin):
duas legiones opuerunt. Nihil acciderat
in comparationem cladis: quae in posterum
diem imminebat: nisi interuenisset deum
miseratio. Unus ex clade crassiana parthico
hĩtu castris adequitat. et salute latine data¬
cum sidem ip̃o fecisset: quid immineret edo¬
cuit. iam affuturum cum omnib copiis regẽ.
irent retro: peterentq montes. Sic quoq ho¬
stem fortasse non defore. atq ita secuta est mi¬
nor uis hostium ꝗͣ imminebat. Affuit tamẽ.
deletȩq reliquae copiȩ forent. nisi ingentib
tęlis in modum grandinis quadam forte qi
docti. procubuissent in genua milites: et ela¬
tis super capita scutis: cęsorum sp̃ẽm p̃buis¬
sent. Tum parthus arcus inhibuit. deinde
romani cum se rursus extulissent: adeo res
miraculo fuit: ut unus ex barbaris miserit
uocem ite et benc ualete romani. merito
uos uictores fama gentium loquitur qui
parthorum tȩla fugistis. Non minor ex aqͥ

Expanded text:
duas legiones operuerunt. Nihil acciderat duas legiones operuerunt. Nihil acciderat in comparationem cladis, quae in posterum diem inminebat, nisi interuenisset deum miseratio. Vnus ex clade Crassiana Parthico habitu castris adequitat et salute Latine datacum fidem ipso sermone fecisset, quid inmineret edocuit: iam adfuturum cum omnibus copiis regem; irent retro peterentque montis; sic quoque hostem fortasse non defore. Atque ita secuta est minor uis hostium quam inminebat; adfuit tamen. Deletae reliquae copiae forent, nisi urguentibus telis in modum grandinis quidam forte quasi docti procubuissent in genua milites, et elatis supra capita scutis caesorum speciem praebuissent. Tunc Parthus arcus inhibuit. Dein rursus cum se Romani extulissent, adeo res miraculo fuit, ut unus ex barbaris miserit uocem: «Ite et bene ualete, Romani! Merito uos uictores fama gentium loquitur, qui Parthorum tela fugistis». Non minor ex uia
Abbreviated transcription (Latin):
fortissime dimicans cecidit: mox circum la¬
to eius per urbes quae desciuerant capite: sy¬
ria sine bello recepta. Sic crassianam cladez
pacori cȩde pensauimus:
Bellum parthicum cuiti antono.
Apertis inuicem parthis atq roma¬
nis: cum Crassus atq pacorus utrin¬
q uirium mutuaꝵ documenta fe¬
cissent. pari rursus reuerentia integrata amici¬
cia. et quidem ab ip̃o foedus antonio cum rege
pcussum. Sed immensa uanitas hominis.
dum tituloꝵ cupidine araxem et eufratem
sub imaginib suis legi concupisceret: neq cã
neq consilio: ac ne imaginaria quidem belli
indictione: quasi quoq hoc ex arte ducis eẽt
obrepe: relicta repente syria in parthos impe¬
tum facit. Gens praeter armorum fiduciam
callida simulat trepidationem et in campos
fugam. hic statim quasi uictor sequebatur:
scum subito nec magna hostium manus ex
improuiso etiam in fessos uia sub uespere ue¬
lut nimbus crupit. et missis undiq sagittis

Expanded text:
fortissime dimicans cecidit. Mox circumlafortissime dimicans cecidit. Mox circumlato eius per urbes, quae desciverant, capite Syria sine bello recepta. Sic Crassianam cladem Pacori caede pensavimus. BELLUM PARTHICUM SUB ANTONIO EXPERTIS invicem Parthis atque Romanis, cum Crassus et Pacorus utrimque virium mutuarum documenta fecissent, pari rursus reverentia integrata amicitia, et quidem ab ipso foedus Antonio cum rege rcussum. Sed — immensa uanitas hominis — dum titulorum cupidine Araxen et Euphraten sub imaginibus suis legi concupiscit, neque causa neque consilio ac ne imaginaria quidem belli indictione, quasi hoc quoque ex arte ducis esset obrepere, relicta repente Syria in Parthos impetum fecit. Gens praeter armorum fiduciam callida simulat trepidationem et in campos fugam. Et hic statim quasi uictor sequebatur, cum subito nec magna hostium manus ex improuiso et iam in fessos uia sub uespere uelut nimbus erupit et missis undique sagittis
Abbreviated transcription (Latin):
exptus ambitu et luxuria primum hostes
deinde ciues tandem etiam terrae sȩculum
liberauit arthi clade crassiana altius animos
erexerant ciuilesq ppłi ro. discordias Laeti acce¬
perant. Itaq ut prima effulsit occasio non
dubitauerunt et erumpere ultro quidem ĩ¬
uitante labieno: qui missus a cassio brutoq
quis furor scelerum sollicitauerat hostes in
auxilium. Et illi pacoro duce regio iuuene
disputant antoniana p̾sidia. Saxa legatus ne
ueniret in potestatem a clauolio impetrauit. De¬
niq ablata syria emanabat latius malum ho¬
stibus sub auxilii specie sibi uincentibus. nisi
uentidius. et hic legatus antonii incredibili
felicitate et labieni copias ip̃mq pacorum
et omnem parthicum equitatum: totum int̾
orientẽ ⁊ eufratem sinum late oȩcidisset. uigĩ¬
ti amplius milium fuit. nec sine consilio ducis
qui simulato metu adeo passus est hostem
castris succedere donec absumpto iactus
spacio usum adimeret sagutarum. Rex

Expanded text:
expertus ambitu et luxuria primum hostes, expertus ambitu et luxuria primum hostes, deinde ciues, tandem etiam terrore saeculum liberauit. Parthi clade Crassiana altius animos erexerant ciuilesque populi Romani discordias laeti acceperant. Itaque ut prima adfulsit occasio, non dubitauerunt et erumpere, ultro quidem inuitante Labieno, qui missus a Cassio Brutoque — qui furor scelerum! — sollicitauerat hostes in auxilium. Et illi Pacoro duce, regio iuuene, dispulerant Antoniana praesidia; Saxa legatus ne ueniret in potestatem a gladio impetrauit. Denique, ablata Syria, emanabat latius malum, hostibus sub auxilii specie sibi uincentibus, nisi Ventidius, et hic legatus Antonii, incredibili felet omnem Parthicum equitatum toto inter Oronten et Euphraten sinu late cecidisset. Viginti amplius milium fuit. Nec sine consilio ducis, qui simulato metu adeo passus est hostem castris succedere, donec absumpto iactus spatio adimeret usum sagittarum. Rex
Abbreviated transcription (Latin):
patre. Ille cilicas extinxerat: hic se pirata¬
naualis agitaret. tanta mole belli penitus
in siculo freto iuuenis opp̾ssus est. magni¬
q famam ducis ad inferos secum tuliss si niħ
temptasset ulterius nisi quod magnae indolis
signum est spare semꝑ. perditis enim rebus
profugit. asiamq uelis petit: uenturus ibi ĩ
manus hostium et cathaenas. et quod miser¬
rimum est fortibus uiris ad hostium arbi¬
trium sub ꝑcussore moriturus. Non alia
post xeͬxen miserabilior fuga. quippe mõ
trecentarum quinquaginta nauium domi¬
nus. cum sex septemue sugiebat. extincto
p̃toriȩ nauis lumine. anulis in mare abie¬
ctis pauens atq respectans. et tamen non
et Cassio partes sustulisset in põ¬
peio totum partium nomen abo¬
lesset: nondum tamen ad pacis stabilitatẽ
profecerat cęsar. cum scopulus et nodus et
mora publice securitatis suꝑẽẽt antonius.
Nec ille defuit uitiis quin piret: unmo oĩa

Expanded text:
patre! Ille Cilicas extinxerat, hic se piratpatre! Ille Cilicas extinxerat, hic se piratnaualis agitaret. Tanta mole belli petitus in Siculo freto iuuenis oppressus est, magnique famam ducis ad inferos secum tulisset, si nihil temptasset ulterius; nisi quod magnae indolis signum est sperare semper. Perditis enim rebus profugit Asiamque uelis petit, uenturus ibi in manus hostium et catenas et, quod miserrimum est fortibus uiris, ad hostium arbitrium sub percussore moriturus. Non alia post Xerxen miserabilior fuga. Quippe modo trecentarum quinquaginta nauium dominus cum sex septemue fugiebat exstincto praetoriae nauis lumine, anulis in mare abiectis, pauens atque respectans, et tamen non et Bruto partes sustulisset, in Pompeio totum partium nomen aboleuisset, nondum tamen ad pacis stabilitatem profecerat Caesar, cum scopulus et nodus et mora publicae securitatis superesset Antonius. Nec ille defuit uitiis quin periret, immo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
mulum. Inde puluere et strepitu etiam no¬
cte uicina eximentib rei gestae sensum. cum
speculator quoq in id missus tardius enun¬
tiaret: transactum de partibus ratus: uni ex
proximis auferendum p̾buit caput. Bru¬
tus cum in cassio etiam suum animum ꝑ¬
didisset: ne quid ex constituti fide resigna¬
ret: ita enim suꝑẽẽ bello conuenerat: ipse
quoq uni comitum suoꝵ confodiendum
miretur ad ultimum non suis manib uso.
nisi si hoc quoq ex ꝑsuasione defuit ne ui¬
olarent manus. sed in abolitione sanctissiã¬
rum piissimaꝵq animarum iudicio suo
scelere alieno uterentur
Sellum cum Sexto pompeio.
Ublatis ꝑcussoribus cȩsaris supe¬
rat pompeii domus. Alter iuiue¬
num in hispania occiderat: alter
fuga euaserat: contractisq infelicis belli re¬
liquiis. cum insuꝑ ergastula armasset. Si¬
ciliam. Sardiniamq hẽbat. iam et dasse
medium mare insederat. O ꝗͣ diuersus a

Expanded text:
mulum. Inde puluere et strepitu, etiam nomulum. Inde puluere et strepitu, etiam nocte uicina eximentibus gestae rei sensum, cum speculator quoque in id missus tardius nuntiaret, transactum de partibus ratus uni ex proximis auferendum praebuit caput. Brutus cum in Cassio etiam suum animum perdidisset, ne quid ex constituti fide resignaret — ita enim non superesse bello conuenerat — ipse quoque uni comitum suorum confodiendum miretur ad ultimum non suis manibus usos? Nisi hoc quoque ex persuasione sectae fuit, ne violarent manus, sed in amolitione fortissimarum piissimarumque animarum iudicio suo, scelere alieno uterentur. BELLUM CUM SEXTO POMPEIO Sublatis percussoribus Caesaris supererat Pompei domus. Alter iuvenum in Hispania occiderat, alter fuga evaserat contractisque infelicis belli reliquiis, cum insuper ergastula armasset, Siciliam Sardiniam-que habebat; iam et classe medium mare insederat. O quam diversus a
Abbreviated transcription (Latin):
taret. atra quaedam imago se obtulit. et qͣ
cẽt interrogata: tuus inquit malus genius.¬
hoc dicto et sub oculis mirantis cuanuit pari ĩ
meliora p̾sagio in caesaris castris omnia aues. ui¬
ctuneq promiserant. Sed nihil illo p̃ntius:
q cęsaris medicus somnio admonitus: ut cȩ¬
sar castris excederet: quibus capi imminebat
ut fc̃m est. Acie nanq commissa cum pari
ardore aliquandiu dimicatum foret. et ꝙ
poris aegritudo: illum metus et ignauia sb̾¬
duxissent: staret tamen pro partib inuicta
fortuna et ultoris et qui uindicabatur. Pri
mum adeo anceps fuit: et par utrinq discri¬
cȩsaris castra: inde Cassii. Sed quanto effica¬
cior est fortuna qͣ uirtus et ꝗͣ uerum est qđ
moriens efflauit non in re: sed in uerbo tm̃
ec̃ uirtutem uictoriam illi p̃lio error dedit.
Cassius inclinato cornu suorum cum captis
cęsaris castris rapido impetu recipientes se eꝗ¬
tes uideret: fugere arbitratus euadit in tu¬

Expanded text:
taret, atra quaedam imago se optulit et, quae taret, atra quaedam imago se optulit et, quae esset interrogata, «Tuus», inquit, «malus genius», ac sub oculis mirantis euanuit. Pari in meliora praesagio in Caesaris castris omnia aues uictimaeque promiserant. Sed nihil illo praestantius, quod Caesaris medicus somnio admonitus est, ut Caesar castris excederet, quibus capi inminebat; ut factum est. Acie namque commissa cum pari ardore aliquandiu dimicatum foret, et quporis aegritudo, illum metus et ignauia subduxissent, stabat tamen pro partibus inuicta fortuna et ultoris et qui uindicabatur, mum adeo anceps fuit, ut — par utrimque discriCaesaris castra, inde Cassi. Sed quanto efficacior est fortuna quam uirtus! Et quam uerum est, quod moriens efflauit, non in re, sed in uerbo tantum esse uirtutem! Victoriam illi proelio error dedit. Cassius, inclinato cornu suorum, cum captis Caesaris castris rapido impetu recipientes se equites uideret, fugere arbitratus euadit in tu
Abbreviated transcription (Latin):
cum ueteranos caesaris nec immerito time¬
rent. statim curia in capitolium confugerant.
nec illis ad ultionem deerat animus: sed du¬
cem non hẽbant. Igitur cum appareret: qua
strages rei. p. immineret displicuit ultio con
loris oculos ferrent: in prouintias: ab illo ip̃o
quem occiderant cȩ̨sare datas Syriam et Ma¬
cedoniam concesserant. Sic uindicta cęsaris di¬
lata potius. ꝗͣ opp̃ssa est. Igitur ordinata ma¬
gis ut poterat: q̃ ut decebat in trium uiros
res. p. relicto ad urbis p̃sidium lepido: cęsar
cum antonio in Cassium. brutumq succin¬
gitur. Illi comparatis ingentibus copiis cã¬
dem illam quae fatalis Gneo. pompeio fuit
harenam insederant. Sed nec tamen immĩen¬
tia cladis destinatȩ signa latuerunt. nam et
quasi iam sua circum uolabant. In aciem
prodeuntibus obuius aethiops: nimis aperte
ferale signum fuit. ip̃iq bruto per noctem
cum illato lumine ex more aliqua secum agi¬

Expanded text:
cum veteranos Caesaris, nec inmerito, timecum veteranos Caesaris, nec inmerito, timerent, statim e curia in Capitolium confugerant. Nec illis ad ultionem deerat animus, sed ducem nondum habebant. Igitur cum appareret, quastrages rei publicae immineret, displicuit ultio, cumloris oculos ferirent, in prouincias ab illo ipso quem occiderant Caesare datas, Syriam et Macedoniam concesserant. Sic uindicta Caesaris dilata potius quam oppressa est. Igitur iam ordinata magis ut poterat quam ut debebat inter triumuiros re publica, relicto ad urbis praesidium Lepido, Caesar cum Antonio in Cassium Brutumque succingitur. Illi comparatis ingentibus copiis eandem illam, quae fatalis Gnaeo Pompeio fuit, harenam insederant. Sed nec tum inminentia destinatae cladis signa latuerunt. Nam et quasi iam sua circumuolabant, et in aciem prodeuntibus obuius Aethiops nimis aperte ferale signum fuit. Ipsique Bruto per noctem, cum inlato lumine ex more aliqua secum agi
Abbreviated transcription (Latin):
citus consalutant. nullo bono more trium¬
uiratus inuaditur. Opp̃ssaq armis re. p.¬
redit syllana proscriptio. cuius atrocitas. ni¬
torum exitus foedi. truces miserabiles. toto
terrarum orbe fugientium. pro quib quis
pro dignitate rei .p. non ingemiscat: Cum
Antonius. l. cęsarem auunculum suum: Le¬
pidus. L. paulum fratrem suum proscripse
rint. Romae capita censoꝵ proponere in ro¬
stris iam usitatum erat. Uerum sic quoq
ciuitas lachrymas tenere non potuit: cu
recisum Ciceronis caput in illis suis rost̾s
uideretur. nec aliter ad uidendum eum qͣ
solebat ad audiendum concurreretur. Hec
scelera in antonii lepidiq tabulis. Caesar per¬
cusoribus patris fuit contentus. his quoq
nisi inulta suisset etiam iusta cȩdes hẽretur
Rutus et Cassuis sic cęsarem. qua¬
si tarquinum regem depulisse re¬
gno uidebantur. S libertatem
quã maxĩe restitutam uoluerunt: illo ipso
parricidio ꝑdiderunt. Igitur cȩde ꝑfecta

Expanded text:
citus consalutant. Nullo bono more triumcitus consalutant. Nullo bono more triumuiratus inuaditur, oppressaque armis re puredit Sullana proscriptio, cuius atrocitas nitorum. Exitus foedi, truces, miserabiles toto terrarum orbe fugientium. Quis pro indignitate rei ingemescat, cum Antonius Lucium Caesarem auunculum suum, Lepidus Lucium Paulum fratrrint? Romae capita caesorum proponere in rostris iam usitatum erat; verum sic quoque civitas lacrimas tenere non potuit, cum recisum Ciceronis caput in illis suis rostris videret, nec aliter ad videndum eum, quam solebat ad audiendum, concurreretur. Haec scelera in Antonii Lepidique tabulis: Caesar percussoribus patris contentus fuit, ideo ne, si inulta fuisset, etiam iusta eius caedes haberetur. rutus et Cassius sic Caesarem quasi Tarquinium regem depulisse regno videbantur, sed libertatem, quam maxime restitutam voluerunt, illo ipso parricidio perdiderunt. Igitur caede perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
lterum bellum concitauit agroꝵ
diuisio: quos cȩsar ueteranis in ca¬
stris p̃cium miliciȩ persoluebat.
Semꝑ alias antonium per summum ingẽi¬
um fuluia gladio cineta uirilis militię uxo
agitabat. ergo depulsos agris colonos inci¬
tando iterum in arma ierat. Hic uero iam
non priuatis. sed totius senatus suffragiis iu¬
dicatum hostem cȩsar aggressus intra peru¬
siȩ muros redegit: compulitq ad extrema de¬
ditionis turpi et nihil non exꝑta fame:¬
Um solus etiam grauis paci grauis
rei .p. cẽt antonius. quasi ignis incẽ¬
dio lepidus accessit. Quid contra duos ex̾citꝰ
necẽe fuit uenire in cruentissimi foederis so¬
cietatem: diu̾sa omnium nota incendia. Le¬
pidum diuitiarum cupido: quar spes expu
se hostem iudicassent. Cęsarem in ultus pat̾
et manib eius graues Cassius et Brutus agi¬
tabant. In hoc uelut foedus pax inter tres du¬
ces componit᷑. Apud confluentes inter peru¬
siam et bononiam iungunt manus et exer¬

Expanded text:
lterum bellum concitauit agrorum diuisio, quod Caesar ueteranis patris pretium militiae persoluebat. Semper alias Antonii pessumum ingenium Fuluia tum gladio cincta uirilis audaciae uxor agitabat. Ergo depulsos agris colonos incitando iterum in arma ierat. Hic uero iam non priuatis, sed totius senatus suffragiis iudicatum hostem Caesar adgressus intra Perusiae muros redegit conpulitque ad extrema deditionis turpi et nihil non experta fameum solus etiam grauis paci, grauis rei publicae esset Antonius, quasi ignis incendio Lepidus accessit. Quid contra duos consules, duos exercitus? Necesse fuit uenire in cruentissimi foederis societatem. Diuersa omnium uota, ut ingenia. Lepidum diuitiarum cupido, quarum spes ex se hostem iudicassent, Caesarem inultus pater et manibus eius graues Cassius et Brutus agitabant. In hoc uelut foedus pax inter tres duces conponitur. Apud confluentes inter Perusiam et Bononiam iungunt manus, et exer