comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib arbustis q satis: calidꝰ est. Ficħ em̃
iuu̾et sũcalore. Addice rẽ ignes ñ tm̃ ma¬
nufactos ⁊ c̾tos. S oꝑtis t̾ris quoꝵ aliqͥd
eruꝑunt ĩ nu̾abiles ⁊ obscuro ⁊ ꝯdito ẜla¬
grant semꝑ ħ tot ꝑtes eiꝰ fertiles reꝵ
infrigore suo manet nat᷑a eñiaeris. ge¬
lida est. Quicũ sic diu̾sus sit tam sui ꝑ¬
te maxĩe uariꝰ ⁊ ui ꝯstans: sic mrabisis
est. Cuta t̾ras płimũ auoet płimũ ꝑa

Expanded text:
libus arbustisque ac satis calidus est, nihil enim uiueret sine calore. Adice nunc ignes, non tantum manufactos et certos, sed opertos terris, quorum aliqui eruperunt, innumerabiles in obscuro et condito flagrant semper. Hae tot partes eius fertiles reruin frigore suo manet; natura enim aeris gelida est. Qui cum sic diuisus sit, ima sui parte maxime uarius et inconstans ac mutabilis est. Circa terras plurimum aude
Abbreviated transcription (Latin):
corpis insĩ est cũ ꝑdes ꝯ sentire ad
iutencdnẽ debeant᷑ ⁊ ꝯferre uires
Aex aũ simathouios ucioit᷑ sparsus
est Te u̾o disiecta ñ possunt. Intencõnuẽ.
ta. gestante uento. Ostendũt uoces
q̃remisse clareq st̃ ꝓut aer se c̃cita¬
uit. Quid eũt est noxͣ nͥ intencõ aeris
ut audiat᷑ lingue formata ꝑ cursũ:
Miud cursus ⁊ motꝰ om̃is: Nõne ĩtẽti
spc̃ oꝑa sunt. hic facit uin ueriuis ue¬
locitatẽ tͣrentib hic cum uebemĩt̾ cõ¬
citatus ip̃e se torsit arbusta siluas¬
q ꝯuoluit ⁊ edificia tota corripiens
in alto: frangit hic miare ꝑse lan¬
giudũ ⁊ iacens. ineitat ad iuinora
iorẽ sonitũ formãt qm qui ore reddi
pot᷑ ñne a eris uitencone ꝑtes suas
lapidũ locum ĩuenit in tñi cõuales¬
cunt ut ingaĩtia saxa detͣbent ⁊ mo¬
ũita dissoluant Scopłos in t̃mrru¬
pes q radices iniuutissime ac tenu¬
issime findt̃. ħ quid est aliud ꝙͣ in¬
tencio sine qua nicħ ualidũ ⁊ ꝯtra¬

Expanded text:
corporis nisus est, cum partes consentire ad intentionem debeant et conferre uires. Aer autem, si in atomos inciditur, sparsus est; tendi uero disiecta non possunt. Intentionem ta gestante uento; ostendent uoces, quae remissae claraeque sunt prout aer se concitauit. Quid enim est uox nisi intentio aeris, ut audiatur, linguae formata percussu? Quid? cursus et motus omnis, nonne intenti spiritus opera sunt? Hic facit uim, neruis, uelocitatem currentibus; hic, cum uehementer concitatus ipse se torsit, arbusta siluasque, conuoluit et aedificia tota corripiens in altum frangit; hic mare per se languidum et iacens incitat. Ad minora iorem sonitum formant quam qui ore reddi potest, nonne aeris intentione partes suas lapidum locum inuenit in tantum conualescunt ut ingentia saxa deturbent et monumenta dissoluant; scopulos interim rupesque radices minutissimae ac tenuissimae findunt. Hoc quid est aliud quam intentio s
Abbreviated transcription (Latin):
saria. hic ẽ eñi quicelũt̾rauiq conectit
quiutia ae sũma sic seꝑat ut cũiũgur.
quieqs accep at̾ris rirsus iñ sid̾ium
int̾rena tñsfimdit. Qu̾asi ꝑtẽ mũdi
noco: ut aĩalia ⁊ arbusta. Nam genus

Expanded text:
. Hic est enim qui caelum terramque connectit, qui ima ac summa sic separat ut tamen iungat. quicquid accepit a terris, rursus uim siderum in terrena transfundit. Quasi partem mundi uoco ut anima
Abbreviated transcription (Latin):
cͫ pͥmũ sui notiam dem̃ ad q̃dã cõsiliũ
formosus ut uitaret ĩ famiã de sorimnu
ut sciret redundũ ẽe nirtutur qcqd
corꝑi deeet Inuenis ut fore ecutis ad¬
tia audendi/ denex ut ioccora canis d̾¬
pou̾e᷑ ut de morte aliqͥd coeccuret ad
hreꝵ nata fucultatẽ nob̾ dedit nos¬
met ipõs uidendi foris tuiq ꝑluti¬
dus aut leue saxũ maginẽ reodit
Nuꝑ me ĩlictor e uiditũ platidũ uẽtas
staret mare. Qͣlem fuisse cultu ꝑutas
ad ħ se specłm̃ comgũt Eeas illa sin¬
plicior ⁊ fortuitis ꝯcenti ñ dũ ĩiuci¬
um bñficia detorq̃bat n ĩuenta nature

Expanded text:
 primum sui notitiam, deinde ad quaedam consilium: formosus, ut uitaret infamiam; deformis, ut sciret redimendum esse uirtutibus quicquid corpori deesset; iuuenis, ut flore aetatis adtia audendi; senex, ut indecora canis deponeret, ut de morte aliquid cogitaret. Ad haec rerum natura facultatem nobis dedit nosmet ipsos uidendi Fons cuique perlucidus aut leue saxum imagi– nera reddit: "nuper me in litore uidi, cum placidum uentis staret mare." Qualem fuisse cultum putas ad hoc se speculum comentium? Aetas illa simplicior et fortuitis contenta nondum in uitium beneficia d
Abbreviated transcription (Latin):
lult. Quio est gͦ ip̃a fulgurõ: aeris
deducesstis se coxeuentis q iactacõ. lan¬
guidũ iocnẽ net exitur aꝑiens. Quid
Est fulĩ: adoris desioris q sp̃c cursus
anaxandros ait om̃uia ista fi sic: ut ex
etuere iliqua ius ĩ inferiora descendat
Ita iorus inpactus nbib frigidis
sonati. at cũ illas int̾ scuidit fulget
⁊ miuoꝵ insignũ fulgacõnes facit
maĩos futiusna Diogenes appolluna¬
desint q̃dam couitona igne q̃dam
sp̃ fieci Iaignus facit q̃ ip̃e añce

Expanded text:
est ergo ipsa fulguratio? Aeris diducentis se corruentisque iactatio languidum ignem nec exiturum pariens. Quid est fulmen? Acrioris densiorisque spiritus cursus. Anaxagoras ait omnia ista sic fieri ut ex aethere aliqua uis in inferiora descendat. Ita ignis impactus nubibus frigidis sonat; at, cum illas interscindit, fulget, et minor uis ignium fulgurationes facit, maior fulmina. Diogenes Apolloniates ait quaedam tonitrua igne, quaedam spiritu fieri; illa ignis facit quae ipse an
Abbreviated transcription (Latin):
qͥu ex his corꝑib qͥuidñs tractamus
q aut seucnuit᷑ aut senciũt q̃dam
uis. Rursus ñ ꝯposita: ut arb̃or lupis
gͦ cõcodas õpordet ex his quoq qͥ sens
bdam inutatẽ corꝑum. uidd quo uͦ au¬
r̾ib cuis parcã᷑. Expedire m̃e pot̾am
S pbalosoꝵ hoꝵ lingna uti uoluissem
refferre. S ad iuttam corꝑis. nullã
ope ext̾na: S uiutate suã coherẽtis
Ex hac nota corpũaer est. Om̃ia que
ĩ noticiã nẽam caduit aut cade posst̃
minious ꝯplectit᷑. Ex his q̃dã ꝑtes elꝰ sunt.¬

Expanded text:
 ex his corporibus quae uidemus tractamusque, quae aut sentiuntur aut sentiunt, quaedam uis. Rursus non composita: ut arbor lapis. Ergo concedas oportet ex his quoque quae sensibusdam unitatem corporum. Vide quomodo auribus tuis parcam. Expedire me poteram, si philosophorum lingua uti uoluissem, referre, sed ad naturam corporis, nulla ope externa, sed unitate sua cohaerentis. Ex hac nota corporum aer est. Omnia que in notitiam nostram cadunt uel cadere possunt, mundus complectitur. Ex bis quae
Abbreviated transcription (Latin):
cũigens illoꝵ orb̾: aliqnͣtũ matutur
amplitudinẽ soł exsuꝑet. Int̾ ħ licet po¬
nas ⁊ ꝙ freqñt̾ ĩ iistoriis legimꝰ celum
arcłe iusum. Cuiꝰ ñ ñqmͣ tã sb̾limis ar¬
dor est. aut it̾ sid̾a ipa iudeat᷑ ñ ñ qmͣ
tanqm ꝯflagnͣtis cũ celi ardor fuisset
ꝑ magnã ꝑtẽ noctis: parũ lucidus cͣs¬
si fumidi q ignis. De his nemo dubi¬
tat qͥn bñt flãniã qmͣ ostendũt. Certa
an illis quoq u̾misit ꝙ apparet. Fob̾
ñ plac m̃artu aut corona sub ẽe aliqͥd
laciã alienũ orpꝰ nicħ̾ alud qmͣ uĩcien

Expanded text:
ens illorum orbis aliquantum matutini amplitudinem solis exuperet. Inter haec licet ponas et quod frequenter in historiis legimus caelum ardere uisum, cuius nonnumquam tam sublimis ardor est, ut inter sidera ipsa uideatur, nonnumquam tamquam conflagrantis, cum caeli ardor fuisset per magnam partem noctis parum lucidus, crassi fumidique ignis. De his nemo dubitat, quin habeant flammam, quam ostendunt: certa an in illis quoque uerum sit, quod apparet. Nobis non placet in arcu aut corona subesse aliquid laciam alienum corpus nihil aliud quam men
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ostendit sibi ip̃e aꝓꝓbauit. Quẽ nõ
putes ĩ ip̃o habitu pugiuoluisse: Est
aliqua ⁊̃ ꝓstitutis modestia ⁊ illa corꝑa
publito obiecta ludibrio aliqͥd quo ĩ felix
paciencia ladest obtendunt. Adeo ĩq̃dã
ftrũ obscenitatẽ suã spectacłm fec̾at et
⁊ feminã pacior. Ficħoꝰ illa quoq sr̃uacua
in ꝑte alicꝰ contumeliei marẽ exerceo. Oĩa

Expanded text:
ipse ostendit, sibi ipse approbauit: quem non ipse ostendit, sibi ipse approbauit: quem non putes in ipso habitu pingi noluisse? Est aliqua etiam prostitutis modestia et illa corpora publico obiecta ludibrio aliquid, quo infelix patientia lateat obtendunt; adeo in quaedam strum obscenitatem suam spectaculum fecerat et feminam patior; nihilominus illa quoque superuacua mihi parte alicuius contumelia marem exerceo
Abbreviated transcription (Latin):
ore suo lat uãdũ dix̾it fet̾it q cũ illi spe
ꝯscientiã pͥmũt quoq acͥs quisq fe¬
cisse se uecat ñ in nostm̃. s ĩ ocłos su¬
os ingeret. At hercules sceła conspectũ
siu reformidant inꝑditis quoq ⁊ ad oẽ
dedecus expositis. Generrima ẽ ocłor
u̾etimdia. Ille qiͣ parũ eet ĩ audita ⁊ i¬
cocenita pati ocłos suos ad illa aduoca¬
uit nec qnͣtũ pectabat uid̾e ꝯtent᷑ꝰ spe¬
cula sibi ꝑ q̃ sua flagicia diuid̾et dis¬
pou̾et q. circũdedit ⁊ qr ũ tã diligeñt̾
intueri pot̾at cũ cap̃ m̾serat inguub¬
q alienis obheserat: opus sibi suũ ꝑ u̾
magmes offerebat spectabat illã libidi¬
nẽ oris sui spectabat ad missos sibi parit̾
in om̃ia iuros. Nõ ñ qm̃ int̾ marẽ ⁊ fenũa
distributꝰ ⁊ coto corꝑe paciencie exposit᷑
spectabat nefanda. Quid nã hõ inpurꝰ
reliquit: q̃ uitenebris fac̾et. Nõ ꝑtimuit
diem. s illos ꝯcubitꝰ portentuosos sibi

Expanded text:
ore suo lancinandum dixerit feceritque, cum illi specconscientiam premunt quaeque sibi quisque fecisse se negat, non in os tantum sed in oculos suos ingereret. At hercule scelera conspectum sui reformidant. In perditis quoque et ad omne dedecus expositis tenerrima est oculorum uerecundia. Ille, quasi parum esset inaudita et incognita pati, oculos suos ad illa aduocauit nec quantum peccabat uidere contentus, specula sibi per quae flagitia sua diuideret disponeretque circumdedit; et quia non tam diligenter intueri poterat, cum caput merserat inguinibusque alienis obhaeserat, opus sibi suum per imagines offerebat. Spectabat illam libidinem oris sui, spectabat admissos sibi pariter in omnia uiros; nonnumquam inter marem et feminam distributus et toto corpore patientiae expositus spectabat nefanda: quidnam homo impurus reliquit, quod in tenebris faceret? Non pertimuit diem, sed illos concubitus portentuosos sibi
Abbreviated transcription (Latin):
mͥista ad u̾m ꝑduc̾em. Quia ũlicet m̃¬
dacõ pascar. obscenitas meu plus qm̃
capit uideat ⁊ pacĩam suã ip̃a mirct᷑
facinꝰ indignũ. hic fortasse cito ⁊ añ¬
qmͣ iudet occisus est ad specłm sium
inmolandus fuit. Deridemit᷑ uc̃ pħi¬
losopbi qui de specłi nat᷑n dissepant᷑ ꝙ
ĩquirait ꝙ ita facies mĩ nob ⁊ ꝙ in
nos obu̾sa reddat᷑ quid sibi reꝵ notura
uolu̾it. q̃ cũ u̾a corꝑa dediss etiã sinui¬
lacra eoꝵ aspici uoluit. Quorsus ꝑti¬
nt hanc conꝑare mat̾ia excipiẽdaꝵ
imagniũ potentẽ. Non ĩ ħ scł ut ad spe¬
culũ barbam uelleremꝰ aut ut fuciem
uiri poliremꝰ. Inulła re illa luxurie
negotiũ concessit. S pm̃ om̃iũ qr un¬
becillis ocłi adsustinend̾ ꝯmunẽ solẽ
ignorat᷑i erant forma eiꝰ hebetato
lumine ostñdit. Qmͣus eĩ orientenr
occidentẽq eũ ꝯtẽplari liceat tñbĩ¬
cũ eiꝰ ipm qui uerꝰ. ẽ ñ rubentis. Scõ¬

Expanded text:
m ista perducerem: quia non licet, mendacio pascar. Obscenitas mea plus quam capit uideat et patientiam suam ipsa miretur". Facinus indignum! Hic fortasse cito et antequam uideret occisus est: ad speculum suum immolandus fuit. Derideantur nunc philosophi, quod de speculi natura disserant; quod inquirant, quid ita facies nostra nnos obuersa reddatur; quid sibi rerum natura uoluerit, quae, cum uera corpora edidisset, etiam simulacra eorum aspici uoluit; quorsus pertinuerit hanc comparare materiam excipiendarum imaginum potentem: non in hoc scilicet, ut ad speculum barbam uelleremus aut ut faciem uiri poliremus in nul– la re illa luxuriae negotium concessit; sed primum omnium, quia imbecilli oculi ad sustinendum comminus solem ignoraturi erant formam eius, hebetato illum lumine ostendit. Quamuis enim orientem occidentemque eum contemplari liceat, tamen habitum eius ipsum, qui uerus est, non rubentis sed can
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ cũ de sid̾ib descellis de deoꝵ nat᷑n dis¬
pucamꝰ ne quid dem̾e. ne quid ĩ prudent̾.
aut iornorantes affirmemꝰ. aut sciẽtes
m̾ciam᷑. Nec uirem̃ tã tarde erui: q̃ taui
alte iacent. panecio ⁊ his qui uideri uo¬
lũt cometẽ nõ eẽ ordinarul sidus. S fal¬
sam sid̾is faciẽ. diligeñt̾ tinctandũ est.
an eq̃ om̃is ꝑs auu edendis cometis sa¬
tis apta sit a nom̃is celi regio idonea in
qua creant᷑. an qͣcũq ire: ibi ⁊̃ ꝯcipipꝰ¬
sint ⁊ cet̾a q̃ unu̾isa tollũt᷑ cũ dico illos
ñ fortuitos eẽ ignes. S intextos mũdo
quos ñ freqñt̃ educit. S in occulto mo
manis ocłis oriencia. Neq eĩ om̃ia d̾s
hõi feci qͥta ꝑs oꝑis tanti nob̾ ꝯmittit᷑.
Ip̃e qui ista tractat qui condidit qͥ tot̃
oꝑis ac melior effugit ocłos cogitacõ¬
nẽ uisendus est. Multa p̾t̾ea cogna¬
ca numini sũmo ⁊ uicinã soxtita potẽ¬

Expanded text:
mus, cum de sideribus de stellis de deorum natura dismus, cum de sideribus de stellis de deorum natura disputamus, ne quid temere, ne quid impudenter aut ignorantes afirmemus aut scientes mentiamur! Nec miremur tam tarde erui quae tam alte iacent. Panaetio et his qui uideri uolunt cometen non esse ordinarium sidus sed falsam sideris faciem, diligenter tractandum est an aeque omnis pars anni edendis cometis satis apta sit, an omnis caeli regio idonea in qua creentur, an quacumque ire ibi etiam concipi possint, et cetera: quae uniuersa tolluntur, cum dico illos non fortuitos esse ignes, sed intextos mundo, quos non frequenter educit sed in occulto momanis oculis orientia! Neque enim omnia deus homini fecit. Quota pars operis tanti nobis committitur? Ipse, qui ista tractat, qui condidit, qui totum t pars sui operis ac melior, effugit oculos: cogitatione uisendus est. Multa praeterea cognata numini summo et uicinam sortita poten
Abbreviated transcription (Latin):
drũq falsũ est de pore dicã pͥus qr q̃ tar¬
duis ferant᷑ gͣuia sũt. Quid gtͦ. stella
satui q̃ ex omĩb it̃ suũ lentissime ef¬
ficit. guis est at quileuitatis argum̃t̃
ht̃ qͥ supra cet̾as. S maiore in quis ambi
circuit: nec tarduis it ꝙͣ cet̾e. s longiꝰ
succͣrat tibi ios me de cometis possẽ
dr̃e ⁊̃ si segnior illis cursus fit. S m̃¬
daciũ est ire gos tardiꝰ. Nam int sextũ
nisẽ dimidiã partẽ tͣnscurrit hic ꝓxi¬
mꝰ. Por int᷑ pauciores m̃ses recẽp᷑ se.
s qm̃ gͣues sũt: inferi deferuit᷑. p
tẽtone motꝰ sui uuciũ fecit ⁊ ꝑ occidentẽ
ĩ m̾diana ꝑuenit erigens q cursum
suũ obtulit. alt̾ ille clactianis a septẽ¬
tͥone pͥm̃ iuisus ñ desut in rectũ assidue cel¬
sior fieri: donec ercessit Hec sũt q̃ aut
nec cũ fiducia inueniendi. nam egregie
cõpoĩti si ad sacͥficiũ accessuri uultũ sub¬
modestie fingimͦ quͣto ħ mag̃ fac̾e debe¬

Expanded text:
e priore dicam prius: Omnia quae tardius feruntur grauia sunt. Quid ergo? Stella Saturni, quae ex omnibus iter suum lentissime efficit, grauis est? Atqui leuitatis argumentum habet quod supra ceteras est. Sed maiore, inquis, ambitu circuit nec tardius it quam ceterae sed longius. Succurrat tibi idem me de cometis posse dicere, etiamsi segnior illis cursus sit. Sed mendacium est ire eos tardius: nam intra sextum mensem dimidiam partem caeli transcurrit hic proximus, prior intra pauciores menses recepit se. Sed quia graues sunt, inferius deferuntur. Ptentrione motus sui initium facit et per occidentem in meridiana peruertit erigensque cursum suum oblituit, alter ille Claudianus, a septentrione primum uisus, non desiit in rectum assidue celsior ferri, donec excessit. Haec sunt quae aut nec cum fiducia inueniendi nec sine spe.compositi, si ad sacrificium accessuri uultum submodestiae fingimur, quanto hoc magis facere debe
Abbreviated transcription (Latin):
irritande uõ luꝑtatis libido ꝯtẽpuat
rigene q sit. adĩ ciandũ furore̾ su¬
umi hostis fuit qͣdra obscenitatis: in
sestͣtũ milies seruũ: duius aug̾tus in
retilli imagines longe maiores reddñ¬
cia: inquib digritꝰ brachii m̃surã ⁊ cssi¬
tudinẽ exced̾et. ħ aũ ita disponebat: ut
cum iurũ ip̃e pat̾et᷑ adu̾sus om̃s admis¬
sarii sui motus ĩ specło uid̾et. ac dem̾
falsa maguitudine ip̃is m̃bri tãqm
uera gaudebat. In om̃ib ꝙͦ balneis a¬

Expanded text:
irritandae uoluptatis libido contemnat et ingeniosa sit ad incitandum furorem suum. Hostius fuit Quadra, obscenitatis in sestertii milies seruum, diuus Augustus inrettuli, imagines longe maiores reddentia, in quibus digitus brachii mensuram et crassitudinem excederet. Haec autem ita disponebat, ut cum uirum ipse pateretur, auersus omnes admissarii sui motus in speculo uideret ac deinde falsa magnitudine ipsius membri tamquam uera gaudebat. In omnibus quidem balneis a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uebemẽs quo ĩ cendit᷑. uentũ qũt
significant ei̾ modi lapsus ⁊ ꝙ ab ea
ut auint modis potest illos uentoꝵ
uis ed̾e pot̃ sr̃ioris celi feruor ciun¬
lact f̾am cunt late fulsus sit ignis
inferiora aliqũ si sũt idonea accendi
corripit. pot̾ stellaꝵ motꝰ cursusuo
excitare ignẽ ⁊ in subiecta tnͣsmitt̾e.
Suid porro: Nõ pot̃ fieri ut aer iu
igneam usq in ethera elidat ex qͣ
fulgor ardorue sit. uł stelle similis
excursus. Exhis fulgorib q̃dam p̾ceps
eunt. similia ꝑsilientib stellis. qͥdã
c̾to loco ꝑma̾nent. ⁊ tm̃ lucis emite¬
unt ut fugent tenebras ad die̾ rex¬
apparent q̃dã supͣ nubes cĩ aer spis
cideus sepe em̃ fulminũ noxas ediderũt.
abl s tacta nos dñis ista sine fulmine que
asꝑo plecta greci uocant At qͥb longior
mora est ⁊ ignis forcior. motũq celi se¬
quẽs: aut ĩ ꝓpͥos cursus agunt. cometas
pogome ⁊ citharissie ⁊ lãpades ⁊ alia oĩa

Expanded text:
 uehemens, quo incenditur. Ventum autem significant eiusmodi lapsus et quidem ut aiunt, modis: potest illos uentorum uis edere, potest superioris caeli feruor nam cum late fusus sit ignis, inferiora aliquando, si sunt idonea accendi, corripit; potest stellarum motus cursu suo excitare ignem et in subiecta transmittere. Quid porro? Non potest fieri, ut aer uim igneam usque in aethera elidat, ex qua fulgor ardorue sit uel stellae similis excursus? Ex his fulgoribus quaedam praeceps eunt similia prosilientibus stellis, quaedam certo loco permanent et tantum lucis emittunt, ut fugent tenebras ac diem repraeapparent, quaedam supra nubes, cum aer spisscidens; saepe enim fulminum noxas ediderunt. Ab his tacta nos dicimus icta sine fulmine, quae G–asteroplekta Graeci uocant. At quibus longior mora est et ignis fortior motumque caeli sequens aut etiam proprios cursus agunt, cometas pogoniae et cyparissiae et lampades et alia omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
turbine eiecti. hoc unũ int̾ est ꝙ illi tur¬
bines ex suꝑiore ꝑte iit̾ras depͥmũt᷑
hi de t̾ra ĩ suꝑiora eluctant᷑. ad u̾sus ħ
młta dicuntur. pͥm̃ siuentꝰ iu causa eẽt
ũqmͣ cometes sine uento appareret: nc̃
aũ ⁊ quietissimo aere apparet. dem̃ si
uento. Eoq eet̃ ardũcior: quo ille ĩ ci¬
tacior his accedit illud quoq ꝙ uentꝰ
mltas aeris ꝑtes ĩpellit cometes nuo
loco apparet. ⁊ uentꝰ in sb̾lune ñ ꝑueĩt.
comete aut̃ uisunt᷑᷑ sup̃ ꝙ ireuentis lic
cnͣsit dem̃ ad illos quos ait ac̾ciorẽ ha¬
bere stellaꝵ sp̃em qui ⁊ ꝓcedunt ⁊ sig¬
na p̾t̾eũt hos ait ex eisd̾ causis fierl qͥ¬
b illos quos dixit humiliores: ħtm̃ ĩ
da ferentes: celsiorẽ petũt ꝑtẽ ⁊ me
diciora celi aquilone pellantur. Si illo
a quilo ꝓpelset: ad m̾idiem semꝑ age¬
rent᷑. quo uentꝰ hic nitit. at qui ua¬
rie cucurrert. alii in ortũ alii ĩ occa¬
sũ. om̃s inflexũ: ꝙ ct̃ ñ daret uentus.

Expanded text:
turbine eiecti; hoc unum interest, quod illi turbines ex superiore parte in terras deprimuntur, hi de terra in superiora eluctantur. Aduersus haec multa dicuntur. Primum si uentus in causa esset, numquam cometes sine uento appareret: nunc autem et quietissimo aere apparet. Deinde suento eoque esset ardentior quo ille incitatior. His accedit illud quoque quod uentus multas aeris partes impellit, cometes uno loco apparet; et uentus in sublime non peruenit, cometae autem uisuntur supra quam ire uentis licet. Transit deinde ad illos quos ait certiorem habere stellarum speciem, qui et procedunt et signa praetereunt. Hos ait ex isdem causis fieri quibus illos quos dixit humiliores; hoc tameda ferentes celsiorem petant partem et in editiora caeli aquilone pellantur. si illos aquilo propelleret, ad meridiem semper agerentur, quo uentus hic nititur: atqui uarie cucurrerunt, alii in ortum, alii in occasum, omnes in flexum; quod iter non daret uentus.
Abbreviated transcription (Latin):
solis acciꝑet. Quã ⁊ alie nubes accipiũt.
u transmiccũt. si aut mobiles sũt aũ in¬
re aut sordide. Mhobiles em̃ eĩ spargũt
illam: rare emittunt sordide durpesq
ñ senciũt sic̃ ap̃ nos imagiẽ macłosaũ
reddunt. Solent ⁊ bina fieri parhellia.
ead̾ rõne. Quid impedit quo nunꝰ tot sĩt
quot nubes fuer̃t apte ad exbibendam
sos effigiẽ. Quidã iu illa sm̃a sũt. quotiẽs
duo simulacra talia existunt. ut iudicẽt
ĩ illis alt̾am soł inaginẽ eẽ. alt̾am ima¬
guus. Nam ap̾ nos quoq cum pła specła
depositasũt: ita ut alt̾i sit. conspectus

Expanded text:
solis acciperet. Quam et aliae nubes accipiunt solis acciperet. Quam et aliae nubes accipiunt sed transmittunt, si aut mobiles sunt aut rarae aut sordidae: mobiles enim spargunt illam; rarae emittunt; sordidae turpesque non sentiunt, sicut apud nos imaginem maculosa non reddunt. Solent et bina fieri parhelia eadem ratione. Quid enim impedit, quommus tot sint, quot nubes fuerint aptae ad exhibendam solis effigiem? Quidam in illa sententia sunt, quotiens duo simulacra talia existunt, ut iudicent in illis alteram solis imaginem esse, alteram imaginis. Nam apud nos quoque cum plura specula disposita
Abbreviated transcription (Latin):
par heliouita defmiũt. Nubes rotun¬
da ⁊ splendida simłq soli. Seq̃r em̃
ullũ. nec unqm̃ lonoziꝰ relinqͥt᷑ͦ quã fuit
cũ apparuit. Nũquis ur̃m mirat᷑. Si soł
effigie ĩ aliquo fonte aut placido lacu
uidit Nõ ut puto. at qui tam ĩ sb̃li¬
mi facies eius qmͣ uit̾ nos pot᷑ reddi
siu iconea est mat̾ia q̃ redd̾at. Quoci¬
ets defeccõnẽ solis uolumꝰ depͥhũd̾e
ponimiꝰ pellues. qͣs aut oleo aut pice
implemus. qr pingius humor nuius
facile trabatur ⁊ iõ quas recipit ima¬
gines seruat. apparere aũ unagines
nõ posst᷑. nͥ ĩliquido ⁊ ĩmoto. Tũc so¬
lemus notare ꝙ̃ ad mod̾ luna soli se
ta defectio. q̃ stellas quoq ostendit ⁊ ĩt̾¬
cipit lucẽ. Tũc scł cũ ut̾q orb̾: sb̾eodem
libam̃to stetit. Quẽ admod̾ gͦ utusq yͣ¬
mago int̾ris aspici solet ita maere cũ
sic coactus aer ⁊ lĩpib ꝯstitit ut faciẽ

Expanded text:
parhelion ita definiunt: nubes rotunparhelion ita definiunt: nubes rotunda et splendida similisque soli. Sequitur enim illum nec umquam longius relinquitur, quam fuit, cum apparuit. Num quis nostrum miratur, si solis effigiem in aliquo fonte aut placido lacu uidit? Non, ut puto. Atqui tam in sublimi facies eius quam inter nos potest reddi, si modo idonea est materia, quae reddat. Quotiens defectionem solis uolumus deprehendere, ponimus pelues, quas aut oleo aut pice implemus, quia pinguis umor minus facile turbatur et ideo quas recipit imagines seruat; apparere autem imagines non possunt nisi in liquido et immoto. Tunc solemus notare, quemadmodum luna soli se ta defectio, quae stellas quoque ostendit et intercipit lucem, tunc scilicet cum uterque orbis sub eodem libramento stetit. Quemadmodum ergo utriusque imago in terris aspici potest, ita in aere, cum sic coactus aer et limpidus constitit, ut faciem
Abbreviated transcription (Latin):
pora. Dissimiles cet̾is mocꝰꝰ uoluit ⁊ his
magnitudinẽ oꝑis sui cołe̾ quoꝵ formo¬
sior facies est qͣm ut fortiutã putes. Siuie
amplitudinẽ eoꝵ ꝯsid̾es. siue fulgorem
quimaror est ardencior q qmͣi cet̾i facies
uolt in signe quidoã ⁊ sinocłarẽ ñ ĩ angt̾ũ
ꝯiecta ⁊ artata. S diuisa lib̾ius ⁊ młtaꝵ
cometas significare tẽpestatẽ ⁊ uentoꝵ in¬
tẽꝑantiam atq ĩbriũ. Oiud gͦ : Nõ iudi¬
cas sidus eẽ qui fut᷑a derũciat. Non em̃
sic ħ tẽpestatis signũ eit quo fute plu¬
uiẽ scintillare oleoũ ⁊ putres cõcresc̾e
fungos. aut quõ iudiciũ est seuituri ma¬
ris. si marine ĩ sicco ludũt fulice notas¬
q paludes. Deserit atq alt̾a suꝑuolat
ardea nubẽ. S sic qũo eqͥnoctiũ iucalorẽ
cant᷑ quid stella nascentib tͥste letũ ue
ꝯstituat. ħ ut scias ita eẽ. ñ statĩ come¬
tos ortꝰ. uentos ⁊ pluiuas minat᷑ ut aꝵ¬

Expanded text:
pora, dissimiles ceteris motus; uoluit et his pora, dissimiles ceteris motus; uoluit et his magnitudinem operis sui colere. Quorum formosior facies est quam ut fortuitam putes, siue amplitudinem eorum consideres siue fulgorem, qui maior est ardentiorque quam ceteris; facies uero habet insigne quiddam et singulare, non in angustum coniecta et artata sed dimissa liberius et multarum cometas significare tempestatem et uentorum intemperantiam atque imbrium. Quid ergo? Non iudicas sidus esse quod futura denuntiat? Non enim sic hoc tempestatis signum est quomodo futurae pluuiae "scintillare oleum et putres concrescere fungos," aut quomodo indicium est saeuituri maris, si "marinae in sicco ludunt fulicae notasque paludes deserit atque altam supra uolat ardea nubem," sed sic quomodo aequinoctium in calorem nt, quid stella nascentibus triste laetumue constituat. Hoc ut scias ita esse, non statim cometas ortus uentos et pluuias minatur, ut A
Abbreviated transcription (Latin):
stelle ñ min̾us ⁊̾ renu qm ĩ cũbentem
t̾ris spĩm afficiũt ⁊ cultu suo octͣsu¬
ue ꝯͣrio mͦ frigora mͦ imbres alias qr
minib q ac ful orõnib. Eam cum
ĩ aere fiant nati ei explicari oꝑte¬
bat quo facilius appareret quid ta¬
cere aut pati posset᷑. Gria st̃ q̃ accidt̃
fulgõrõnes. fulmina. tontrua. Que
una facta serius auoĩtur fulgues̃
oftũdit ignẽn fulminacio emictit. Illa
ut ita cõminacõ est ⁊ conacio sñ ictu.¬

Expanded text:
e non minus terrena quam incumbentem terris spiritum afficiunt et cursu suo occursuue contrario modo frigora, modo imbres aliasque minibusque ac fulgurationibus. Nam cum in aere fiant, naturam eius explicari oportebat, quo facilius appareret quid facere aut pati posset. Tria sunt quae accidunt, fulgurationes, fulmina, tonitrua, quae una facta serius audiuntur. Fulguratio ostendit ignem, fulminatio emittit. Illa, ut ita dicam, comminatio est et conatio sine ictu
Abbreviated transcription (Latin):
uidebũtur ⁊ pͥores a te qni aspecło.
Idem ĩquit euenit cũ rotudu ⁊ ca¬
uã nube intuem̃ alat̾e ut sol imago
anube descendat pͥor q nob̾ sit ⁊ ĩ uos u¬
mag̃ cõu̾sa. Color isligneus a sole est
ceruleus anube cet̾i ut riusq mixture
Contraħ. illa dicunt᷑. De specłis due opi¬
mones sunt alii eñ in illis simulacra c̃
gines inspecło. S ipã aspici corꝑa retorta
ad reni ꝑtinet quomͦ iudeamꝰ qͦcũq uide¬

Expanded text:
uidebuntur et propiores a te quam a speculo; uidebuntur et propiores a te quam a speculo; idem, inquit, euenit, cum rotundam et cauam nubem intuemur a latere, ut solis imago a nube discedat propiorque nobis sit et in nos magis conuersa. Color illi igneus a sole est, caeruleus a nube, ceteri utriusque mixturae. Contra haec illa dicuntur. De speculis duae opiniones sunt: alii enim in illis simulacra cergines in speculo sed ipsa aspici corpora retorta ad rem pertinet, quomodo uideamus quodcumque uide
Abbreviated transcription (Latin):
so ⁊ leniore. In alus reb uaga ĩ qͥsicio ẽ
ubi ñ hñis q̃ manu ten̾e possimꝰ ⁊ lateꝯ
iectura nuttñda est. hic apparet duas cã
ẽẽ art᷑ solẽnubẽq quia nec sereno ũꝙ
fit nec nubilo. itaut sollatent. gͦ utiq̃
ex his est quoꝵ sñ alt̾o ñ est. Iam nc̃ illud
cogunt: ageometͥs afferunt᷑. Nec dubi¬
um cuiqm relinqͥt᷑ qͥuartꝰ imago soł sit
male expͥssi obiutrũ figam q specłi
Nos uit̾im tẽptemꝰ alias ꝓbacõnes que
de plano legi possint. Int᷑ arg̃ta si nascẽ¬
tis artꝰ pono qͥ celerime nascit᷑. In gens
eũi uariũq corpꝰ intra mom̃tũ subt exi¬
tur celo ⁊ aqͣ celit̾ abolet᷑. Nicħ auteᷤ
tã cito redoit᷑. qm̃ a specło ymago
Non eĩ facit quitꝗrã s oftendit pari¬
an artenudorus adicit ⁊̃ qͣle genus
nubꝰ eẽ debeat qͥ talẽ soli imaginẽ red
tͥes quiꝙ uixta te stet̾it: inu̾isi tibi

Expanded text:
so et leniore. In aliis rebus uaga inquisitio est, so et leniore. In aliis rebus uaga inquisitio est, ubi non habemus, quod manu tenere possimus, et late coniectura mittenda est; hic apparet duas causas esse arcus, solem nubemque, quia nec sereno umquam fit nec nubilo ita, ut sol lateat: ergo utique ex his est, quorum sine altero non est. iamnunc illud adent sed cogunt, a geometris aferuntur, nec dubium cuiquam relinquitur, quin arcus imago solis sit male expressi ob uitium figuramque speculi: nos interim temptemus alias probationes, quae de plano legi possint. Inter argumenta sic nascentis arcus pono, quod celerrime nascitur. Ingens enim uariumque corpus intra momentum subtexitur caelo et aeque celeriter aboletur; nihil autem tam cito redditur quam a speculo imago; non enim facit quicquam sed ostendit. Parianus Artemidorus adicit etiam, quale genus nubis esse debeat, quod talem solis imaginem reddteris, quicumque iuxta te steterint, inuersi tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ne ħ mag̃ deceit magnitudinẽ uidi
ut ĩ młta itiu̾a diu̾sius huie ⁊ nec unã
det̾at semutam cet̾is partib torpeat
Credis aũ iħ maxĩo ⁊ pulc̾rimo coꝑe
int̾ ĩ num̾abiles stellas qͥ noctẽ de¬
core uario distingt̃ q̃ minime uacuil
et iuertem eẽ pacisit᷑ qͥnq solas eẽ qͥ¬
b exert̾e se licent cet̾asstare fixũ ⁊ ĩmo¬
bile płi Di quis y loco meutt rogauit
quare gͦ nõ quẽ admod̾ qͥnq stellaꝵ ita

Expanded text:
 deceat magnitudinem mundi, ut in multa itinera diuisus circumeat nec unam deterat semitam, ceteris partibus torpeat. Credis autem in hoc maximo et pulcherrimo corpore, inter innumerabiles stellas quae noctem decore uario distinguunt, quae minime uacuam et inertem esse patiuntur, quinque solas esse quibus exercere se liceat, ceteras stare fixum et immobilem populum? Si quis hoc loco me interrogauerit: Quare ergo non, quemadmodum quinque stellarum, ita
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑ gͦ ut uifra illas ista nascant᷑ ⁊
nõ apparent: Quẽ admod̾ ille latent
⁊ soł fulgore obũbrant sic faces qͦ
tnͣscuer̃t ⁊ int̾dui. S abscondit illas
diurni luminis claritas. Si qñ tñ
Nr̃a certe etas ñ semeliudit dutur̃as
faces alias aboriente ĩ occidentẽ u̾sas.
alias ab occasit iuortũ arguĩtũ tẽpes¬
catis naute pudant. Cum młte cnͣsuo¬
laut stelle. Qd̾ siuẽtoꝵ signũ est. ibi
est ubi uenti sũt .rĩ aere qui medius
int̾ lunã ⁊ t̾ras est. Inmagna tẽpestate
apparere qiͣ stelle solent: uelo ĩ sidũtes
adiuuari setũc ꝑiclitantes estimant
pollucis ⁊ castoris numine. Causa at̃¬
est melioris spei q iam apparet frãgi
dẽpestutẽ ⁊ desm̾e uentos alio quĩ fer¬
rent᷑ ignes ñ sed̾nt. philpppo siracu¬
sas petenti: uisa est sttlla suꝑ ip̃am lo¬
cemi ꝯstitisse. In romanoꝵ caftris ar

Expanded text:
sequitur ergo, ut infra illas ista nascantur et sequitur ergo, ut infra illas ista nascantur et non apparent? Quemadmodum illae latent et solis fulgore obumbrantur, sic faces quoque transcurrunt et interdiu, sed abscondit illas diurni luminis claritas. Si quando tNostra certe aetas non semel uidit diurnas faces, alias ab oriente in occidentem uersas, alias ab occasu in ortum. Argumentum tempestatis nautae putant, cum multae transuolant stellae. Quod si uentorum signum est, ibi est, unde uenti sunt, id est in aere, qui medius inter lunam terrasque est. In magna tempestate apparere quasi stellae solent uelo insidentes; adiuuari se tunc periclitantes aestimant Pollucis et Castoris numine, causa autem melioris spei est, quod iam apparet frangi tempestatem et desinere uentos: alioquin ferrentur ignes, non sederent. Gylippo Syracusas petenti uisa est stella super ipsam lanceam constitisse. In Romanorum castris ar
Abbreviated transcription (Latin):
Iõ nulla sine eiꝰmodi spectacłis nox est.
Non eĩ opꝰ est ad efficienda ista magno
aeris motu. Deniq ut hreuit̾ dicã ead̾
rõne fũit ista qua fulmina. S uiminore
Quẽ admod̾ nubes collise mediocͥt᷑ fulgu¬
racõnes efficiunt maiore ĩpetu inpulse.
fulmiaa. sic qnͣto illas minꝰ p̾sseris mi¬
nores ue. tanto leuiora fulmina emitũt
da. q̃dã sicta. q̃dam concipiendis igiub
idonea. Nec mirũ est si t̾re om̃is gi̾s
⁊ uaria euaporõ ẽ: cum in celo quoq
ñ unꝰ appareat colorreꝵ. d a cͥor sit caui¬
cule rubor martis remissior iouis ulłs
in lucẽ puro nitore ꝑducto. Ficc̃e est
Nam ap̾ nos quoq ram̃ta sulphure
asꝑa ionẽ exinuallo trahũt. uerigͦ
simile est talẽ mat̾iã iut̾nbes ꝯgre¬
gatam facile. succendi ⁊ minores ma¬
iores ue ignes exist̾e ꝓut plus illis
di. Nam si ħ fuiss ⁊̃ defuissent. Nulla
loco. Magnitudo sua singłis cõstat.

Expanded text:
Ideo nulla sine eiusmodi spectaculis nox est, Ideo nulla sine eiusmodi spectaculis nox est, non enim opus est ad efficienda ista magno aeris motu. Denique, ut breuiter dicam, eadem ratione fiunt ista, qua fulmina, sed ui minore: quemadmodum nubes collisae mediocriter fulgurationes efficient, maiore impetu impulsae fulmina, sic quanto illas minus presserit minor uis, tanto leuiora fulmina emittent. calentia quaedam concipiendis ignibus idonea». Nec mirum est, si terme omnis generis et uaria euaporatio est, cum in caelo quoque non unus appareat color rerum, sed acrior sit Caniculae rubor, Martis remissior, Iouis nullus in lucem puram nitore perducto. Necesse est Nam apud nos quoque ramenta sulphure aspersa ignem ex interuallo trahunt. Veri ergo simile est talem materiam inter nubes congregatam facile succendi et minores maioresue ignes existere, prout plus illis di: nam si hoc fuisset, etiam defuissent; nulla loto, magnitudo sua singulis constat:
Abbreviated transcription (Latin):
iano actũ est. Nec gͥmanici mors. sine
deñci acõne tałi fuit. Hices mͥ. gͦ tu ĩtan¬
tis errorib es ut existumes d̾os morcum
signa p̾mict̾e ⁊ qͥcqm in t̾ris eẽ tammas.¬
num q̃ ꝑiremũdus sciat: Erit aliud istĩ
rei tẽpus uidebimꝰ an reꝵ om̃iũ c̾tus ordo
ducatur ⁊ alia aliis ita implexa sint ut
qͥ an̾cedit aut causa sit seqũciũ aũsigũ.
uidebumꝰ an diis humane᷑ cure sunit. anse¬
uies̃ ip̃a quid factura sit certꝰ roꝵ nociꝰ
nũciet. Int̾im illud existimo. eus modi
ignes existͥe aere uebem̃cius cͥco cũ in¬
cliacio eius malt̾am ꝑtem facta est ⁊
ũ cessit. S int̾ se pugnauit. Exhac uex¬
acõne nascunt᷑ crabes ⁊ o lobi⁊ faces ⁊ arde¬
res at cũlenuis collisus ⁊ ut ita dicam fric¬
tus est inuiora lumina extucuit᷑ cͥnem¬
q uolancia sid̾a dutũt Tunc ignes de¬
nuissimi it̾ exile desiguant ⁊ celo ꝓdut̃t

Expanded text:
iano actum est; nec Germanici mors sine iano actum est; nec Germanici mors sine denuntiatione tali fuit. Dices mihi: «Ergo tu in tantis erroribus es, ut existimes deos mortium signa praemittere et quicquam in terris esse tain magnum, quod perire mundus sciat?». Erit aliud istius rei tempus: uidebimus an rerum omnium certus ordo ducatur et alia aliis ita implexa sint, ut quod antecedit aut causa sit sequentium aut signum; uidebimus an diis humana curae sint, an series ipsa, quid factura sit, certis rerum notis nuntiet. Interim illud existimo, eiusmodi ignes existere aere uehementius trito, cum inclinatio eius in alteram partem facta est et non cessit sed inter se pugnauit: ex hac uexatione nascuntur trabes et globi et faces et ardores. At cum leuius collisus et, ut ita dicam, frictus est, minora lumina excutiuntur, «crinemque uolantia sidera ducunt». Tunc ignes tenuissimi iter exile designant et caelo producunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid tibi in quis ista ꝓd̾unt: Si nil aᵈ
hoc c̾te scĩa. om̃ia angcusta eẽ m̃sus d̾m.
Nũc ut ad ꝓpositũ opꝰ ueniã audi ꝗͥ de
ignib senciãm quos aer tnͣsusos agͣ.
Magna illos ui excuti arg̃tũ est qͣ obliqͥ
feriit᷑ ⁊ p̾rapia cełitate: apparet illos
ñire s ꝑici. Ignũ multe uarieq faci¬
es sũt. Aristotiles qͥdam genꝰ hoꝵ capͣm
reddas oportet qr̃ hedi uocent᷑. Si aut̃ qͣ
cõmodissimũ est cõuen̾it int̾ nos ne alt
altͥum int̾roget q dicit illũ respond̾e ñ
posse satis erit de re ip̃a q̃rere. qm nura¬
ri quid ita aristotiles globũ ignis ap¬
pellau̾it capͣm. Talis em̃ fuit forma
eius quibellũ adu̾sus ꝑsen paulo ge¬
rente: luuari magnitudine apparuit
uidimꝰ quoq ñ semel flãmã uigñtis
pile sp̃e. quetũ ĩ ip̃o cursu suo dissipa
ta. uidimus cͥca diui augti excessum
sinuile ꝑdigĩ. uidunꝰ eo tpr̃e quo dese¬

Expanded text:
Quid tibi, inquis, ista proderunt? Si nihil aliud, Quid tibi, inquis, ista proderunt? Si nihil aliud, hoc certe sciam, omnia angusta esse, mensus Deum.Nunc, ut ad propositum opus ueniam, audi, quid de ignibus sentiam, quos aer transuersos agit. Magna illos ui excuti argumentum est, quod obliqui feruntur et praerapida celeritate: apparet illos non ire sed proici. Ignium multae uariaeque facies sunt. Aristoteles quoddam genus horum capram reddas oportet, quare haedi uocentur; si autem, quod commodissimum est, conuenerit inter nos, ne alter alterum interroget, quod scit illum respondere non posse, satius erit de re ipsa quaerere quam mirari, quid ita Aristoteles globum ignis appellauerit capram. Talis enim fuit forma eius, qui bellum aduersus Persen Paulo gerente a lunari magnitudine apparuit. Vidimus nos quoque non semel flammam ingentis pilae specie, quae tamen in ipso cursu suo dissipata est. Vidimus circa diui Augusti excessum simile prodigium, uidimus eo tempore, quo de Se
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est d̾s: q̃ iuidebis totũ ⁊ qͥ ñ iuides tot̃
Sic demũ magnitudo illi sua reodit᷑ qͥa
nicb̾ maiꝰ cogitari pot̃. Si solus ẽ omuia¬
si opꝰ suũ ⁊ init᷑ ⁊ extra tenet: quid gͦ in¬
t est ĩt̾ nat᷑am d̾i ⁊ nr̃am: Fr̃ĩ melior pars
ãnus est. In illo ulłaꝑs extra aĩum est to¬
tus est rõ. Cumint̾im cantꝰ error morta¬
lia tenet ut ħ quo neq formosius quicqͥd
nec dispositus nec in ꝓpõito ꝯstantius ex¬
istimẽt hoĩes fortuitum ⁊ casu uolubile
ħo ꝙ tumultuosũ int̾ tulmina nubes tẽ¬
peftates. ⁊ cet̾a quib t̾re ac t̾ris uicmna
pensantẽ singła ⁊ sua ⁊ aliena ħ aut
ista cognosc̾e. ⁊ reb t̾minos pou̾e: qnͣt᷑
d̾s possit mat̾i ã ip̃e sibi formet an dan
an ml̾tis reb illũ tractanda destituant
ñ qr cessat ars. S quia id ĩ quo exerce¬
tulitate᷑ suã ⁊ iuimeliorẽ tnscͥbi sortem:

Expanded text:
Quid est Deus? Quod uides totum, et quod non uides totum. Quid est Deus? Quod uides totum, et quod non uides totum. Sic demum magnitudo sua illi redditur, qua nihil maius excogitari potest, sic solus est omnia, opus suum et extra et intra tenet. Quid ergo interest inter naturam Dei et nostram? Nostri melior pars animus est: in illo nulla pars extra animum; totus ratio est. Cum interim tantus error mortalia teneat, ut hoc, quo neque formosius est quidquam, nec dispositius, nec in proposito constantius, existiment homines fortuitum et casu uolubile, ideoque tumultuosum inter fulmina, nubes, tempestates, et cetera quibus terrae ac terris uicina pensantem singula, et sua, et aliena: hoc autem ista cognoscere, et rebus terminos ponere? quantum Deus possit? materiam ipse sibi formet, an datan in multis rebus illum tractanda destituant:multa, non quia cessat ars, sed quia id in quo exercetalitatem suam, et in meliorem transcribi sortem?
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uob̾ int est nͥ ad exigui isura corpꝰcłi
punctũ est istud ĩ quo nauigatis ĩ qͦ
sursũ ingñcia spacia sũt ĩ quoꝵ posses¬
mũ ex corpe culit. Si sordĩ om̃e detͥsit
⁊ expeditꝰ leuis q ac se contẽptꝰ modicoe¬
nucuit. Cum illa tetigat alit᷑ crescit ac
uelut uincłis lib̾atꝰ in originẽ regcionẽre
dit ⁊ ħ ht̃ arg̃tum diuinitatis qͥ illũ diui¬
na delectant. Nec ut alienis: d ut suis ĩ
t̃ est. Secure spectat occasus sid̾um atq
ortus ⁊ dam diu̾sas concordanciũ uias.
descendat. Curiosus spectator excutit sui¬
gła ⁊ q̃rit. ꝯiuid inq̃rat scit illa ad seꝑti¬
n̾e. Tũc contepuit domicilii pͥoris añgꝰ¬
tias. Quãtũ est enĩ qͣ ab ultimis lictorib
hispanie us ad indos iacet paucissimoꝵ
mos sid̾i uiã p̾stat ñ qmͣ resistenti.S eq̃¬
lit̾ cito. Illic demũ discit: qd̃ du q̃sut illic
in cipit dm̃ uosse: Quid est d̾s: nĩs iuu̾ssi

Expanded text:
et nobis interest, nisi exigui mensura corpusculi? et nobis interest, nisi exigui mensura corpusculi? Punctum est istud in quo nauigatis, in quSursum ingentia spatia sunt, in quorum possescum ex corpore tulit, si sordidum omne detersit, et expeditus leuisque ac contentus modico emicuit. Cum illa tetigit, alitur, crescit, ac uelut uinculis liberatus, in originem redit; et hoc habet argumentum diuinitatis suae, quod illum diuina delectant: nec ut alienis interest, sed ut suis interest: secure spectat occasus siderum atque ortus, et tam diuersas concordantium uias. descendat. Curiosus spectator excutit singula, et quaerit. Quidni quaerat? scit illa ad se pertinere. Tunc contemnit domicilii prioris angustias. Quantum enim est, quod ab ultimis littoribus Hispaniae usque ad Indos iacet? Paucissimorum mo sideri uiam praestat, nusquam resistenti, sed aequaliter cito. Illic demum discit, quod diu quaesiuit: illic incipit Deum nosse. Quid est Deus? Mens uniuersi.
Abbreviated transcription (Latin):
porticꝰ ⁊ lacunaria ebore fulgñtia et
consiles siluas ⁊ diriuata indomos flunu¬
supne despiciens angustũ ⁊ magna ex
ꝑte optũ mari ⁊ qua extat late sqͣlidũ
⁊ aut̃ ustum aut rigientẽ sibi ip̃e dix̃
ħ est alud pũctũ ꝙ int̾ tot g̾s ferro
⁊ igne diuditͫ. O qmͣ ridicłis mortali¬
um t̾mini. Ultra hiftrsl datꝰ ñ exeat.
Iupiũ hõ tͣces includat. parchis obstet
eufrates. Panbiꝰ sarmatica ac roma¬
na dictimmet. Reñ gmanie modiun
faciat pirent meoisĩ int̾ gamas ⁊ his¬
panias iugum excollat. Int̾ egyptũ
⁊ echiopas. ħarenaꝵ inculta uastitas
iaceat. Si quis formicis det intellectũ
hom̃is ĩme ⁊ille imã aream ĩ młtas
punicias diuidñt. Cum de ĩilla is mag¬
na sustułis quociers uũdeb̾ exexcitus
sõrectis ire uexilł ⁊ qĩmagiũ aliqͥ aga¬
tur cquitẽ ñ ult̾iora explorantẽ mͦ a
lat̾ib effusum libebit or̃e. It megeũ
canpis agm̃ formicaꝵ iste discursus
est mangusto laporanciũ. Quid illis

Expanded text:
porticus, et lacunaria ebore fulgentia, et tonsiles siluas, et deriuata in domos flumisuperne despiciens angustum, et magna ex parte opertum mari, etiam qua exstat, late squalidum, et aut ustum aut rigentem. Sibi ipse ait: Hoc est illud punctum quod inter tot gentes ferro et igni diuiditur? O quam ridiculi sunt mortalium termini! Ultra Istrum Dacus non exeat: Strymo Thracas includat: Parthis obstet Euphrates: Danubius Sarmatica ac Romana disterminet: Rhenus Germaniae modum faciat: Pyrenaeus medium inter Gallias et Hispanias iugum extollat: inter Aegyptum et Aethiopias arenarum inculta uastitas iaceat! Si quis formicis det intellectum hominis, nonne et illae unam aream in multas prouincias diuident? Cum te in illa uere magna sustuleris; quoties uidebis exercitus subrectis ire uexillis et quasi magnum aliquid agatur, equitem modo ulteriora explorantem, modo a lateribus affusum, libebit dicere: "It nigrum campis agmen": formicarum iste discursus est, in angusto laborantium. Quid illis
Abbreviated transcription (Latin):
tñsit. Nõ muiꝰ nubes du̾isam nat᷑am specłis
aĩalia quoꝵ colorant ex ip̃is mutatur
cũ ira uł cupide incensa cutẽ suam ua¬
riant humore suffuso aut posicõne luce
qm ꝑut rectã uł obliquã recepunt ita
colorant᷑. Qud em̃ siule specło hñt nu¬
bes cũ illa ñ ꝑluceant. hetnͣsmictant lu¬
cem. illa oñsa ⁊ coacta herare suit: illa
eiꝰdem mat̾ie tota be diu̾sis ter̾e cõposi¬
te ⁊ obħ discordes nec du cohesure. ptea
iudñs ortu soł ꝑtẽ ꝙͣdam celi rubere.
idĩus nubes asiqñ rubei coloris. Miud
gͦ phibet quomodo hũc unũ colorẽ aca¬
pũit soł occursu. Sic multos ah illis tͣhi
qmͣuis nõ hãnt specłi potũtiã. Modo iu¬
quit int̾ areͥta ponebas semꝑ arcũ con¬
tra solem extitari. quia ne aspecło ꝙͣ y

Expanded text:
transit? Non minus nubes diuersam naturam speculis transit? Non minus nubes diuersam naturam speculis animalia, quorum color aut ex ipsis mutatur, cum ira uel cupidine incensa cutem suam uariant umore suffuso, aut positione lucis, quam prout rectam uel obliquam receperunt, ita colorantur. Quid enim simile speculis habent nubes, cum illa non perluceant, hae transmittant lucem, illa densa et coacta, hae rarae sint; illa eiusdem materiae tota, hae e diuersis temere compositae et ob hoc discordesidemus ortu solis partem quandam caeli rubere, uidemus nubes aliquando ignei coloris: quid ergo prohibet, quomodo hunc unum colorem accipiunt solis occursu, sic multos ab illis trahi, quamuis non habeant speculi potentiam? Modo, inquit, inter argumenta ponebas semper arcum contra solem excitari, quia ne a speculo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tñ im om̃s reddant. S singłe singłas
Dem̃ int̾ se specła ꝯiũge ĩunã unagi¬
nẽ ñ coibunt. u unaq̃q inse siłitudĩe
in se rei claudet St̃ q̃dam specła ex mł¬
tis muuitis ꝙ ꝯposita. quib si mmiũ os¬
tend̾is hoĩem płs apparet unaq̃q par¬
ticła faciẽ suam ex pͥm̃te ħ eũ sint cõ¬
inuicta ⁊ simul collocata nicħoꝰ seduct̃
imagines suas ⁊ ex imo ꝙͣ turbã efficiũt
Cet̾um cat̾uã illã ñ ꝯfundũt. S directã
una q̃q stilla recipiat imaginẽ soł. Ci¬
cius enĩ cadunt stille qmͣ ut ꝯciꝑe y
magines possuit. standũ est ut n id qͣ
mutant᷑ excipiant. Qiuio gͦ fit: colorẽ
ñ imuaginẽ duẽti Alioqͥn ut ait nero
cesar disertissime. Colla citheriacesplẽ¬
dũt agitata colũpne. ⁊ uarus colori¬
b paudũ c̾iux quociens aliquo deflectitur
iutet ñ quid gͦ dicemꝰ specła eius modi plu¬
mas quaꝵ om̃tis ielinacõ incolores nouos

Expanded text:
e singulas. Deinde inter se specula coniunge: in unam imaginem non coibunt, sed unumquodque in se similitudinem uisae rei claudet. Sunt quaedam specula ex multis minutisque composita, quibus si unum ostenderis hominem, populus apparet unaquaque particula faciem suam exprimente; haec cum sint coniuncta et simul collocata, nihilominus seducunt imagines suas et ex uno quidem turbam efficiunt, ceterum cateruam illam non confundunt sed diremptam unaquaeque stilla recipiat imaginem solis. Citius enim cadunt stillae, quam ut concipere imagines possint: standum est, ut id, quod imitantur, excipiant. Quid ergo fit? Colorem, non imaginem ducunt. Alioquin, ut ait Nero Caesar disertissime, "colla Cytheriacae splendent agitata columbae" et uariis coloribus pauonum ceruix, quotiens aliquo deflectitur, nitet: numquid ergo dicemus specula eiusmodi plumas, quarum omnis inclinatio in colores nouos
Abbreviated transcription (Latin):
fors aliqua disposuit ut int̾ se ꝯspiciãt
alt̾a nubes soł imaginẽ alt̾a unagines
reddit. Debñt aut᷑ he nubes q̃ ħ pͥstãt
liq̃ accepto sole resplendũt᷑. Nam ĩ fra
solem nubes fu̾it. ꝓpior abeo: dissipat᷑
longe aut̃ posita radios ñ remitcet ñ
historia lingua: ĩdicia st̃ utiq si aꝑte
austri consticert̃: nũ maxĩe nubes in¬
gͣuescũt. Cum utrĩq solẽ ciuxit tał
effigies: tẽpestas si arato credimꝰ sur¬
git ⁊ tẽpus ẽ alios quoq ignes per¬
turrere quoꝵ du̾se fige᷑ sũt alũ enu
cat sbella: aliqñ ardores st̃ hi ũ nũꝙͣ fixi
⁊ herentes ñ nũqmͣ uolubiles. hoꝵ pła
rona cingñte initrorsus ignes celi recess
est simił effosse morbẽ spetꝰ s̃ phicie: cũ¬
sinuł uł fert᷑ uno loco frag̾t s̃ casmata
ruboris ac̾rum. quidã euãde ac leuis flãme
quidam candide lucis. quidã micantes. qͥdã
equalit̾ ⁊ sine erupcõnb aut radiis ful¬
trctus. he uelut stelle epiliũt ⁊ tnsulant

Expanded text:
fors aliqua disposuit, ut inter se conspiciant, altera nubes solis imaginem, altera imaginis reddit. Debent autem hae nubes, quae hoc praestant, lique accepto sole resplendent: nam si infra solem nubes fuerit et propior, ab eo dissipatur; longe autem posita radios non remittet nec historica lingua indicia sunt, utique si a parte austri constiterunt, unde maxime nubes ingrauescunt; cum utrimque solem cinxit talis effigies, tempestas, si Arato credimus, surgit. Tempus est alios quoque ignes percurrere, quorum diuersae figurae sunt. Aliqucat stella, aliquando ardores sunt, hi nonnumquam fixi et haerentes nonnumquam uolubiles. Horum plrona cingente introrsus ingens caeli recessus est similis effossae in orbem specus; sunt pithiae, cuur uel uno loco flagrat; sunt chasmata, ruboris acerrimi, quidam euanidae ac leuis flammae, quidam candidae lucis, quidam micantes, quidam aequaliter et sine eruptionibus aut radiis fultractus". Hae uelut stellae exiliunt et transuolant