comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidem recurratur. ꝓpria ⁊ indu¬
uitata relicta. Cum ⁊ i leges
rrspeximo q̃ nistũ dispositioib
testatoꝵ omĩmodo heredes ho¬
betlur compellunt. Et sic st̾c¬
tius causam crigunt. ut etiam
amittere lucrum hereditatis sã¬
ciant tor. qui testatori uꝰ sins
mimime parucrunt. Commu
sis honorati sunt.ꝑ son alem
plerumq actionem habxre nos¬
cuntur. quis ul iundicatioms
uel sincudi modo. alioꝵq gc̃¬
nerum legatorum subtuitate
prono ammo admittet. qua
postitas optimis rationib usa
nec facile suscepit. noc mextri¬
cabiles circuito laudabit. qui
nr̃ missionis scripulosis uti¬
⁊tur ambagibi. Nectius igitin
cẽ censemus. miem ꝗdem mii

Expanded text:
fidem decurratur, propria et indubitata relicta? cum et in leges respeximus, quae iustis dispositionibus testatorum omnimodo heredes oboedire compellunt et sic strictius causam exigunt, ut etiam amittere lucrum hereditatis sanciant eos, qui testatoribus suis minime paruerunt. D. V sis honorati sunt, personalem plerumque actionem habere noscuntur, quis vel vindicationis vel sinendi modo aliorumque generum legatorum subtilitatem prono animo admittet, quam posteritas optimis rationibus usa nec facile suscepit nec inextricabiles circuitus laudavit? quis in rem missionis scrupulosis utatur ambagibus? Rectius igitur esse censemus in rem
Abbreviated transcription (Latin):
uie cum mipsisses mansipia
ĩ dotem decristi. suic post data
dotem depecinia dotis marits
tuus q̃dam cõpauit. nuris ratõ¬
idoq frustra q̃stione supstatu¬

Expanded text:
e cum nupsisses mancipia in dotem dedisti, sive post datam dotem de pecunia dotis maritus tuus quaedam comparavit, iuris ratioideoque frustra quaestionem sup
Abbreviated transcription (Latin):
uta ut lege muncipali ꝯstitu¬
tiombꝰ que principum cõplx̃¬
ditur cum fuus publicus esse
ab ordine. ꝯsentiente etiam p̾si¬
de ꝓuincie manumissus es. ñ
ex eo q̃ is quem dedis iucariũ
tis q manu missione euasisti

Expanded text:
ita, ut lege municipali constitutionibusque principum comprehenditur, cum servus publicus esses, ab ordine consentiente etiam praeside provinciae manumissus es, non ex eo, quod is quem dederas vicarium tis
Abbreviated transcription (Latin):
no codemq idicio pot̾at t̾ii¬
nani apd̾ diu̾sce nidices uoluit
uentilare pena ci offĩcio nidicis
mimiẽte. ꝙ trahanc suppli¬
cau̾it sanctionẽ. atq alium
suꝑ possessione. alium sub pͥn¬
cipali qͥstione iudicc̾ postulau̾¬

Expanded text:
iudicio poterat terminari, apud diversos iudices voluerit ventilare: poena ei ex officio iudicis imminente, qui contra hanc supplicaverit sanctionem atque alium super possessione alium super principali quaestione iudicem postulave
Abbreviated transcription (Latin):
muct̾ib libris posite iam per
desuctudinem habierunt. nul¬
lomodo uob casdem poncir ꝑ¬
mittimus. Cum hoc tantumo¬
do optinere uolimius. q̃ uł ui
dicioꝵ freq̃ntissimus ordo exer¬
cint. uił ionga ꝯsuctudo huius
almc urbis comꝓbaiit. scł̾m
saluui uiliam scripturam que
indicat debere om̃s cutates:
tes: roma aũt intelligendũ
c̃. ñ solumuctenm. s etiam re¬
giam nr̃am que dõ ꝓpitio cum
q ibemus duob istis codicib
oĩa gub̾nari. amno ꝯstitutionu.
altero uiris enucleati. ⁊ infutu¬
rum codicem cõponc̃li. uł sid
aliud. aob̾ fucri ꝓmulgatu.
institutionũ ince optinens. ut
rudis amimus studiosi simpli

Expanded text:
in veteribus libris positae, jam in desuetudinem abierunt, nullo modo vobis easdem ponere permittimus, cum haec tantummodo obtinere velimus quae vel judiciorum frequentissimus ordo exercuit, vel longa consuetudo hujus almae urbis comprobavit, secundum Salvii Juliani scripturam, quae indicat debere omnes civitates tes. Romam autem intelligimus non solum veterem, sed etiam regiam nostram, quae Deo propitio cum Ideo jubemus duobus istis Codicibus omnia gubernari: uno constitutionum, altero juris enucleati et in futurum Codicem componendi, vel si quid aliud a nobis fuerit promulgatum institutionum vicem obtinens; ut rudis animus studiosi simpli
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ei subdita ẽ. minuatur at̃
usu capionum cõpendiosa.
dñs iactura. ⁊ enis nira no¬
centia. cũ etiamres dundi
manupi ⁊ nec mancipisane

Expanded text:
 ei subdita est, minuitur autem usucapionum compendiosa dominis iactura et eius iura nocentia. Cum etiam res dividi mancipi et nec mancipi sane
Abbreviated transcription (Latin):
uendis crecditorib. humanus ẽ.
ut saltem pauciuemãt ad lib̾ta¬
tem. S hoc qdem antiqs dubita¬
tionib irmedium muciimus.
bellissima aũt repletõem p̃pha¬
te ꝯstitutiomi donantes sancim
si ñ unus uemat ħrditatis peti¬
tor s plures. siꝗde uno mom̃to
ut̃q uł ampliores omĩb detur
licentia. cõmumit hecditate ad¬
ire. prius satis datr̃e ab omĩb
danda ut c̾clitorib ⁊ub̾tatibus
satis faciant. ¶Sin u̾o ꝑ inter¬
ualla tempoꝵ hoc fiat. q primus
enim cessante hoc fac̾e̾ alii gra¬
datu si tempora petitõis sur¬
cedit. ⁊ hoc intra annale tempi
obseructur. ¶sin aut uno pol¬
licente quosdam lib̾o face ñ at
totix alius emerserit satis dati¬
onẽ paratꝰ ydonea p̃rare qued
omib cditorib ⁊ omib lib̾tati¬
b satis faciat. C ꝗssimu ẽ eum¬
aut admitti ut om̃s lib̾tates ĩ¬
ĩdistincte celebrentur. ¶Quod
priuilcgium damus ñ solum
añquam prior.hroitarias res.

Expanded text:
 humanius est, ut saltim pauci veniant ad libertatem. Sed hoc quidem antiquis dubitationibus remedium invenimus. bellissimam autem repletionem praefatae constitutioni donantes sancimus: si non unus veniat hereditatis petitor, sed plures, si quidem uno momento uterque vel ampliores, omnibus detur licentia communiter hereditatem adire, prius satisdatione ab omnibus danda, ut creditoribus et libertatibus satisfaciant. Sin autem per intervalla temporum hoc fiat, qui primus enim cessante hoc facere alii gradatim secundum tempora petitionis succedant. et hoc intra annale tempus observetur. Sin autem uno pollicente quosdam liberos facere, non autem totos, alius emerserit satisdationem paratus idoneam praestare, quod omnibus creditoribus et omnibus libertatibus satisfaciat, aequissimum est eum admitti, ut omnes libertates indistincte celebrentur. quod privilegium damus non solumantequam prior hereditarias res
Abbreviated transcription (Latin):
sin aut lib̾tatib quidẽ omĩb
satis fac̾e ꝗs polliceatur. c̾clito¬
rib aũt n insolidum. s in par¬
tem solu̾e crecditum. ¶Illi aũt
huuusmõi pactr̃em admiserĩt
sancimus ⁊ in huuismoi casu
sultissimi principis iocum hab̾e
ꝯstitutt̃em. ⁊ eum mõis omĩb
admittendum censemus. maxi¬
me cũ ex uoluntate cieditoꝵ hoc
int̾ponitur. nolentibꝰ ⁊ emin c̃¬
eẽ respuenda ⁊ ĩ hunc casum
extendenda ẽ duii mari oratõ
⁊pculdubio. ⁊ in hac specie audi¬
ẽnd ẽ petitor hrditatis: ⁊ ut ma¬
neat libum arbitrium suoru
suit adlibtatem uenire uolũt.
siuc infuitatem reman̾e licet
cium romanam cuctatẽ recusa¬
re nomim fuoꝵ licet. Tamen
ĩ hoc casu ne ꝓpt̾ quoꝵdam in¬
deuotõem alii maneant ĩ fuire¬
tute. uolentib ꝗdem omĩbus
nolentib aũt qbꝯdam uł recu¬
santib spontaneam fuitutem
mimine oportet: ⁊ quem patᷤ¬
num habere noluer dnm̃ suũ
forsitan durum ⁊ aceruum sẽ¬

Expanded text:
Sin autem libertatibus quidem omnibus satisfacere quis polliceatur, creditoribus autem non in solidum, sed in partem solvere creditum, illi autem huiusmodi pactionem admiserint, sancimus et in huiusmodi casu consultissimi principis locum habere constitutionem et eum modis omnibus admittendum censemus, maxime cum ex voluntate creditorum hoc interponitur: nolentibus etenim cresse respuendam, et in hunc casum extendenda est divi Marci oratio et procul dubio et in hac specie audiendus est petitor hereditatis et manead libertatem venire volunt sive in servitutem remanere. Licet enim Romanam civitatem recusare nemini servorum licet, tamen in hoc casu, ne propter quorundam indevotionem alii maneant in servitute, volentibus quidem omnibus nolentibus autem quibusdam vel recusantibus spontaneam servitutem imminere oportet et, quem patronum habere noluerint, dominum suum, forsitan et acerbum, sen
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Et expensas ẜm quãtita¬
trm debitoꝵ psoluãt. cis qui
sententias ꝯsecuti sunt ꝓsacr̃¬
mentum manifestandas eor
qcas adipiscende gr̃a possessi¬
oms ieꝵ sustinucrunt. quia
et ẜm debita satis eis ficri ex¬
plorati uiris ẽ. Dot cõple¬
tum. aũt memorãtum tẽpi.
nullam cis eẽ licentiã cor q̃
possessioncm ad ctisunt
molesture.us quibꝰ dam dã¬
nis affic̾e. Actões aũt quas ex
icgibꝰ sibi cõpetere putau̾mt
ꝯtra suos exertere debitoros.
¶Sinaut inq detmnent posso¬
siones. uł ex sententia iudicis
ies uendiderunt. uł alio quo

Expanded text:
nt et expensas secundum quantitatem debitorum persolvant eis, qui sententias consecuti sunt, per sacramentum manifestandas eorum, qui eas adipiscendae gratia possessionis rerum sustinuerunt, quia et secundum debita satis eis fieri explorati iuris est. Post completum autem memoratum tempus nullam eis esse licentiam eos qui possessionem adepti sunt molestare vel quibusdam damnis adficere: actiones autem, quas ex legibus sibi competere putaverint, contra suos exercere debitores. Sin autem hi qui detinent possessiones vel ex sententia iudicis res vendiderint vel ali
Abbreviated transcription (Latin):
benda. Presente ctiam co q reos
transtułit ut ꝑ eã manifeste¬
ĩucniantur: ut siquis postra
c̃ditor apparint:⁊ debiti cauti¬
onc̃ ostendit possit ex ins sa¬
tis sibi fac̾e. urius scilicet ret¬
tore ꝓuincie. sine aliquo dã¬
no. ca̾use facientr examinati¬
onem ⁊ ñꝯcedente. nec uirox re

Expanded text:
ibenda, praesente etiam eo qui res transtulerit, ut per eam manifesteinveniantur, ut, si quis postea creditor apparuerit et debiti cautionem ostenderit, possit ex his satis sibi facere, prius scilicet rectore provinciae sine aliquo damno causae faciente examinationem et non concedent
Abbreviated transcription (Latin):
ncglegentia illi q prosuis debi¬
tis alacriores cxciitorib aliis
oftenduntur fuisse pͥgrauet.
munionc̃ hałe in posstssionẽ
Neꝵ alios cirditores ꝗ ñ hir re

Expanded text:
neglegentia illi, qui pro suis debitis alacriores creditoribus aliis ostenduntur fuisse, praegraventur, munionem habere in possessionem rerum alios creditores,
Abbreviated transcription (Latin):
detͥmentum uł dispendium
sustincit. ꝑ suã au̾t int̾ locuti¬
onẽ crrclitorẽ percipientemi¬
ẜm modũ debiti ex depositis
pecumis suũ acciꝑe debitum.
Ut aũt ñ liceat creclitorim
uenditione uł translatr̃e rer
dolum uł aliquam machiñ¬
tr̃em. uł cirtumscriptrem fa¬
cere. iubemus attestatĩ sip
loc celebrandã apud defẽsso¬
iem locoꝵ gestis int̾uenictu
ĩ sinuar suic tantum ex ptio
quantum debetur. suic plus
suc minus collgitim. ⁊ pre¬
sentib ñtantum sicut dictn¬

Expanded text:
detrimentum vel dispendium sustinere, per suam autem interlocutionem creditorem praecipiente secundum modum debiti ex depositis pecuniis suum accipere debitum. Ut autem non liceat creditori in venditione vel translatione rerum dolum vel aliquam machinationem vel circumscriptionem facere, iubemus attestatione super hoc celebranda apud defensorem locorum gestis intervenientibus insinuari, sive tantum ex pretio, quantum debetur, sive plus sive minus colligitur, et praesentibus non tantum, sicut dict
Abbreviated transcription (Latin):
siuc mandatoꝵ. scureꝵ ad cor
ꝓtinentium uł familiaꝵ: ⁊ ur
dẽ causis obnoxioꝵ ꝑsomis p̃̾ci¬
pimus obsuari. scilicet si ip̃oc
quoq secum ꝯfuge intra eccla¬
ꝵ t̾miner habere uoluerint. ut
ex coꝵ quoq boms publica de¬
bita priuataq soluant᷑. ⁊ ꝑ cor
reꝵ que ubicumq deposite st̃
pecdit inquisitio. ¶ Et hec ꝗdẽ
de ingeinis. ubisq ꝑsonis. Sa¬
ne si fuus. aut colomis: uł ascͥp¬
ticius. familiaris. siuc lib̃tus. ⁊
muusmõi aliqua ꝑsona dom̃s¬
ticans diciom subdita ꝯquas¬
satis reb ccrtis atq subtractis
aut scipsum furatus ad sacro¬
sca loca se ꝯtulerit. statim aicli¬
giosis yconomis suic defrn¬
soribi ubi primũ hoc scire potu¬
crint. p cos udelicet aquer ꝑ¬
tiet. ipsis presentib ꝓ eccłas¬
tica disciplina i qualitate com¬
missi. aut uitione cõpetenti. air

Expanded text:
sive mandatorum seu rerum ad eos pertinentium vel familiarium et dem causis obnoxiorum personis praecipimus observari, scilicet si ipsos quoque secum confugae intra ecclesiarum terminos habere voluerint, ut ex eorum quoque bonis publica debita privataque solvantur et per eos rerum ubicumque depositae sunt procedat inquisitio. Et haec quidem de ingenuis liberisque personis. Sane si servus aut colonus vel adscripticius, familiaris sive libertus et huiusmodi aliqua persona domestica vel condicioni subdita conquassatis rebus certis atque subtractis aut se ipsum furatus ad sacrosancta se contulerit loca, statim a religiosis oeconomis sive defensoribus, ubi primum hoc scire potuerint, per eos videlicet ad quos pertinent, ipsis praesentibus pro ecclesiastica disciplina et qualitate commis
Abbreviated transcription (Latin):
herede factum possit ad imple¬
ri. illa subtili ⁊ suꝑuacua scru¬
pulositate explosa ꝑ quam
ꝑutabant ñ ẽẽ possibile factũ
abalio compleri q̃ alii inposi¬
tumẽ. Et quare cum pene si

Expanded text:
heredes factum possint adimplere: illa subtili et supervacua scrupulositate explosa, per quam putabant non esse possibile factum ab alio compleri, quod alii impositum est. Et quare, cum paene si
Abbreviated transcription (Latin):
cru si dommoꝵ fu̾it uolun¬
tate mimiti. solitariaanta par¬
ticipandincentia non dencget.
mit facultatem. coꝵdem se ser
uoꝵ dño  donec idem scrui meo¬
dem monachoꝵ habitudura¬
i̾unt spoliandoc. Alioqn si relic¬
ta forte inta solitaria ad aliam
se se ꝯditionem tnͣstulcrint.co¬
monachice ꝓfessiomis cultii
cuaserant reusurr.¶ ãꝑ. iꝯ

Expanded text:
 si dominorum fuerint voluntate muniti, solitariam vitam participandi licentia non denegetur, rint facultatem, eorundem servorum dominio, donec idem servi in eodem monachorum habitu duraverint, spoliandos: alioquin si relicta forte vita solitaria ad aliam se condicionem transtulerint, cemonachicae professionis cultu evaseran
Abbreviated transcription (Latin):
tudins ꝯtinet. ctiam inpostir.
intactis imolatisq fuandis.
quatenus huiismod delato
cis lib̾alitate nr̃e screnitatis ho¬
nore possint inotio ⁊ tranquil¬
litate reliquum ute suc tẽpꝰ¬

Expanded text:
tudinis continet, etiam in posterum intactis inviolatisque servandis, quatenus huiusmodi delato eis liberalitate nostrae serenitatis honore possint in otio et tranquillitate reliquum tempus
Abbreviated transcription (Latin):
cipus ⁊ colonis coꝵq peculus
uolucrit ꝑtinere: inꝯcussa ca
omma sinc ulla penitus mimi¬
nutione ꝯsucntur. ¶ Scientes
nulla sibi crcasione uł tp̃r ad.
uicissitudinez uencficii colora
nul gre referende donandi Ccr
te uolentib emere alienandi a¬
oliquam facultatem pmissam.
noc si onmes cuz religioso ep̃o
⁊yconomo clerici ineaꝵ posses¬
sionum alenatione ꝯsentiant.
Ca cram que adbeatissime cr¬
clesic nira ꝑtinent. uł post hac

Expanded text:
is eorumque peculiis voluerit pertinere, inconcussa ea omnia sine ulla penitus imminutione conservent scientes nulla sibi occasione vel tempore ad vicissitudinem beneficii colorati vel gratiae referendae, donandi vel certe volentibus emere alienandi aliquam facultatem permissam, nec si omnes cum religioso episcopo et oeconomo clerici in earum possessionum alienatione consentiant. Ea enim, quae ad beatissimae ecclesiae iura pertinent vel posthac
Abbreviated transcription (Latin):
suaꝵ obligationibꝰ comittãt᷑.
hoc nichilominus obẜuan¬
do. ut incausis eccłasticis nul¬
lum alium ꝯueniri fassit. ni¬
si cium quem dispensatorem
paupum.id orconomũ ccele

Expanded text:
um obligationibus committantur. Hoc nihilo minus observando, ut in causis ecclesiasticis nullum alium conveniri fas sit nisi eum, quem dispensatorem pauperum, id est oeconomum eccle
Abbreviated transcription (Latin):
rat tuus s solam portionẽ pͥchi
ad se ꝑtinentẽ distraxit. uendi¬
tionem rruccan ñ oportet.Sed
adu̾sus cum cũ quo tibi idem
p̃dium cõmunc eẽ ceꝑit: com¬
mum dundundo nidicio ꝯsis¬
te ea actione aut uniu̾sum p̾¬
dium si licitatione uiceris. ex¬
soluta socio parte p̾tii optine¬
bis. aut p̾tu portionẽ si alius
meliorem ꝯdicionẽ attulerit:
cuusquã miurła cõmode fieri
potit. portione̾ suis fimibi tibi
adiudicatã possidebis: Hoc iu¬
delicet custodiendo. ut post li¬
tis ꝯtestatõem nemo nec partẽ
suã cetis eiusdem rei dominis
ñ ꝯsentientib alienare possit.
⁊ ꝓbatum fu̾it p̾sidi ꝓuincie.
fratrem tuũ uincas cõmunes
pignori dedisse. cũ partẽ tuã
quã inuincis habes creclitori

Expanded text:
r tuus si solam portionem praedii ad se pertinentem distraxit, venditionem revocari non oportet, sed adversus eum, cum quo tibi idem edium commune esse coepit, communi dividundo iudicio consiste: ea actione aut universum praedium, si licitatione viceris, exsoluta socio parte pretii obtinebis aut pretii portionem, si alius meliorem condicionem attulerit, cuiusquam iniuria commode fieri poterit, portionem suis finibus tibi adiudicatam possidebis: hoc videlicet custodiendo, ut post litis contestationem nemo nec partem suam ceteris eiusdem rei dominis non consentientibus alienare possit. batum fuerit praesidi provinciae fratrem tuum vineas communes pignori dedisse, cum partem tuam, quam in vineis habes, creditori
Abbreviated transcription (Latin):
ones. siue testib adhibitis.
fiuc nlicct dicionalis sint
quoc uulgo tabulanos ap¬
pellant siuc ñ quasi publi¬
ce scriptas. si ꝑsonał actio.
exerceatur. suũ robur habe
docernins. ¶Sin aut ipig¬
noris uł hipothoce ex huio¬
modi instrim̃tis unidica¬
Re quis sibitendit. eũ qui

Expanded text:
ones, sive testibus adhibitis sive non, licet condicionales sint, quos vulgo tabularios appellant, sive non, quasi publice scriptas, si personalis actio exerceatur, suum robur habere decernimus. Sin autem ius pignoris vel hypothecae ex huiusmodi instrumentis vindicare quis
Abbreviated transcription (Latin):
i ad instar int̾rlictide ex hi¬
benda filia philippicum cõ¬
uemendum putau̾is rector
aditus puiicie. suam uobis
accõmodabit notionẽm.
tortuuis ea que tioi obnoxia
sunt uenundectit. integru
tibiuis ẽ ea ꝑsequiñ int̾clic¬
to saluiauo id emintantur

Expanded text:
i ad instar interdicti de exhibenda filia philippi eum conveniendum putaveris, rector aditus provinciae suam vobis accomodabit notionem. tor tuus ea quae tibi obnoxia sunt venumdedit, integrum tibi ius est ea persequi, non interdicto Salviano  id enim tantu
Abbreviated transcription (Latin):
pud p̾sidem ꝓuincie ñ donãdi
ammo te nommne uroris tue
p̃chia cõꝑasse. s nominis dum¬
taxat eius titulo usum ꝑ por¬
sessionem reꝵ auenditoribus
tibi traditaꝵ dominũ ẽẽ effec¬
tum ut cõphensa filioꝵ tuoꝵ
ĩ iuria ꝓprietatis nis in colume

Expanded text:
pud praesidem provinciae non donandi animo te nomine uxoris tuae praedia comparasse, sed nominis dumtaxat eius titulo usum per possessionem rerum a venditoribus tibi traditarum dominum esse effectum, ut comprehensa filiorum tuorum iniuria proprietatis ius incolume
Abbreviated transcription (Latin):
licet ¶Set et si hoc exꝑsona su¬
a uindicet. uł exceptionc do
l mali sihanc iuam clegeris tue¬
ri potes. ⁊ euictare.⁊ si defensione
monstrata nolueris uti. quanti
tua int̾ est pot̾is exꝑi.¬

Expanded text:
licet: sed et si hoc ex persona sua vindicet, vel exceptione te doli mali, si hanc viam elegeris, tueri vel evicta re, etsi defensione monstrata nolueris uti, quanti tua interest poteris ex
Abbreviated transcription (Latin):
ancipia patris tui ꝗ fundum a
philippo ꝯdurerat. successione
tibi quesita dño fundi ꝓdebiti
ĩ solutum mat̾ tua dando. nich
t̾ auferre potint. Id̃oq si tu ma¬
ior uiginiti qnq annis effectus
ab ea negotium gestum ñ fecis

Expanded text:
ancipia patris, qui fundum a philippo conduxerat, successione tibi quaesita domino fundi pro debitis in solutum mater tua dando nihil tibi auferre potuit. Et ideo si tu maior viginti quinque annis effectus ab ea negotium gestum non fecis
Abbreviated transcription (Latin):
lobrata eo q uł ante nuptias
facta ẽ uł inhisdem casib inꝙ
ctiam constante matrimonio
donatio ꝓcede potest. obligatõ
ĩ secuta est. factum mariti q̃m
diem suum obisse memorasti
iuri tuo officere ñ posse certũ ẽ¬

Expanded text:
lebrata eo, quod vel ante nuptias facta est vel in isdem casibus, in quibus etiam constante matrimonio donatio procedere potest, obligatio insecuta est, factum mariti, quem diem suum obisse memorasti, iuri tuo officere non posse certum e
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ intestimoma cõmumonẽ.
Sinc utraq pars oxthodora sit.
sinc alt̃a. Int̾ sc aũt hxreticis ul
uidcis ubi litigandũ existima¬
uerint decdimus fedꝰ ꝑmixtũ
⁊ dignos litigatoribꝰ etiam tes¬
tos introduci ¶ Exceptis scilic
his uł quos inanicleus finor
cus patem ⁊ borboritis cc̃
manfestissimũ est uł pagamna
supstitio detinet. sam.nritis in

Expanded text:
 in testimonia communionem, sive utraque pars orthodoxa sit, sive altera. Inter se autem haereticis, vel Judaeis, ubi litigandum existimaverint, concedimus foedus permixtum, et dignos litigatoribus etiam testes introducere: exceptis scilicet his quos vel Manichaicus furor cujus partem et Borboritas esse manifestum est vel pagana superstitio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ muiti indices in diimendis
litigus noc int̾pellauerunt indi
gentos na oraculo ut cis rese¬
retur qd detestib hereticis statu¬
cndum sit. utrũnc accipiant᷑
coꝵ testimoma. mnrespuant.
sancimus ⁊tra orthodoro ꝗdẽ
ntigintes. nemim heticoris his¬

Expanded text:
 multi judices in dirimendis litigiis nos interpellaverunt, nostro indigentes oraculo, ut eis reseretur quid de testibus haereticis statuendum sit, utrumne accipiantur eorum testimonia, an respuantur, sancimus, contra orthodoxos quidem litigantes nemini haeretico
Abbreviated transcription (Latin):
omitate. siuc de ingenintate
mouentur. ab sente nchiloĩ¬
nꝰ una parte causam discuti et
capadocie.
ulemus om̃s cpłas actrici. qͣl
Aad elium tamqua principali
mirnitum  deuccan qua ⁊ dein

Expanded text:
itate sive de ingenuitate moventur, absente nihilo minus una parte causam discuti et Cappadociae. Iubemus omnes epistulas actricis, quas ad Aelium tamquam principalem in irritum devocari ac de in
Abbreviated transcription (Latin):
oeconomu tamde ipsuis
quam de eccłastitis negotii
sibimet nou̾it expetendii
neq in nullo alio foro uł a¬
pud queniquam alterur iu

Expanded text:
oeconomum tam de ipsius quam de ecclesiasticis negotiis sibimet noverit expetendum neque in ullo alio foro vel apud quemquam alterum iu
Abbreviated transcription (Latin):
sis exti. ñ ultra aduoc p.anor
singulos facundia ⁊ ipsi ꝯspicu¬
i tarati fu̾int. nullo deincepe
postqͣm moctoginta uiroꝵ mu

Expanded text:
se exteri non ultra duos per annos singulos, facundia et ipsi conspicui taxati fuerint: nullo deinceps, postquam in octuaginta viroru
Abbreviated transcription (Latin):
ti inscrendos p̾sent ilib dom̃s¬
ticis inũ cquitum alt̾um sco¬
le plitum iucacantẽ eoꝵ lcc̃
qdem functi sũt. nullo dum si¬
crant demintia uenundãda. pac¬
to cumcis int̾ posito quoꝵ cio¬
modi ꝯuentiones ĩtsunt: Ita ta¬
menut idemuni facundissimi.
cũ offerendos cosdem homines
gulis mmilia. nichilq ampluis
nou̾unt dependenda iuris magĩ¬
ficis comitib dicatissimoꝵ do

Expanded text:
endos praesentalibus domesticis, unum equitum, alterum scholae peditum, in vacantem eorum locum qui defuncti sunt, nullo, dum supererant, de militia venumdanda pacto cum eis interposito, quorum eiusmodi conventiones intersunt, ita tamen, ut idem viri facundissimi, cum offerendos eosdem credidergulis millia nihilque amplius noverint dependenda viris magnificis comitibus dicatissimorum do
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Peclitum aut ꝓ eo ꝗ intri
pechites in screndꝰ̃ ẽ solitis in de¬
uoct statim stipendus. nec nõ
cetrris solaciisidẽ tronib de¬
pittandis. sinc quolibet ali¬
odispendio. aliis ctiam prin¬
legiis potiantur que duisistẽ¬
porib ꝯsccuti sunt. siue ꝑ au¬
gustos apices scudispositiões
isententias. amplissime tue
scdis¶nm q nob̃ digni iu

Expanded text:
, peditum autem pro eo, qui inter pedites inserendus est: solitis videlicet statim stipendiis nec non ceteris solaciis isdem tironibus deputandis sine quolibet alio dispendio. Aliis etiam privilegiis potiantur, quae diversis temporibus consecuti sunt sive per augustos apices seu dispositiones et sententias amplissimae tuae sedis. Nam qui novis digni iu
Abbreviated transcription (Latin):
s scucrior sententia dici debint.
tamen cum ꝓconsul uir clari¬
simus certis rationibꝰ motus
minorẽ siñam dixerit.⁊ ordi¬
ne decurionũ de biennio absti¬
ncre iussit. extransacto tp̃r nõ

Expanded text:
 severior sententia dici debuit, tamen, cum proconsul vir clarissimus certis rationibus motus mitiorem sententiam dixerit et ordine decurionum te biennio abstinere iussit, transacto
Abbreviated transcription (Latin):
se subtraxerit. inchilominus
agrimensor in ipsis locis nis¬
sone iectoris ꝓuincie. unacũ
obfuante parte hoc ipsum fa¬

Expanded text:
se subtraxerit, nihilo minus agrimensor in ipsis locis iussione rectoris provinciae una cum observante parte hoc ipsum fa
Abbreviated transcription (Latin):
i tibi pupilloꝵ pat ut pecumam
ĩ iem suam ẜius cuis credens mã¬
daiit. ⁊nhanc rem eque ip̃o pa¬
piente pignora sũt obligata
mandati actr̃e pupillos mortẽ

Expanded text:
i tibi pupillorum pater, ut pecuniam in rem suam servis eius crederes, mandavit et in hanc rem aeque ipso praecipiente pignora sunt obligata, et mandati actione pupillos post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
umilem ul̃ abiectam feminam
minime eam iudicamus intelli¬
gique licet paup abingenuis
tamen parentib nata sit unde

Expanded text:
umilem vel abiectam feminam minime eam iudicamus intellegi, quae, licet pauper, ab ingenuis tamen parentibus nata sit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
si cxpriore matrimomo dona¬
tor filios reliquisse doceatur. ad
mat̾nas sant uoniens. uł ex hoc
uł ex quolibet alio titulo facul¬
tates. omnis postitas exquocũq
suscepta uiro. ꝓdebita sibi porti¬
onc ut amatrͣe uł spontanca lar¬
gitate. uł ꝑtestatincutũ eis fu̾it
collata. possideatinoc enm hac
lege id p̾cipue custodiendum
eẽ decieuimus ut exquocuq cõ¬
iugio suscepti filu patrum suo¬
rii sponsalicias ietincant facul¬

Expanded text:
si ex priore matrimonio donator filios reliquisse doceatur. Ad maternas sane veniens vel ex hoc vel ex quolibet alio titulo facultates omnis posteritas ex quocumque suscepta viro pro debita sibi portione, ut a matre vel spontanea largitate vel per testamentum eius fuerit collata, possideat. Nos enim hac lege id praecipue custodiendum esse decrevimus, ut ex quocumque coniugio suscepti filii patrum suorum sponsalicias retineant facul
Abbreviated transcription (Latin):
mnumissiomis cã traditus
n infuitutẽ dectuci amanu¬
Quintiano.
unimis acceptis ab extra¬
nco suumm suu in anumisit
siic fucrant ope imposite

Expanded text:
numissionis causa traditus neque in servitutem deduci a manuQuintiano. Qui nummis acceptis ab extraneo servum suum manumisit sive fuerant operae impositae
Abbreviated transcription (Latin):
ulla dubitatioe post causa
i iudicio agitatam. ut pote
dm̃nlitis ꝓcuratorẽ effectur.
etiam post excessum euis ꝗ
gendam uł defendendam li¬
tem mandau̾at. posse incho¬
atam causam uirgiũq fim¬
re. Quippe cum ⁊ ꝓcuratorẽ
posse cũ instituere uet̾isiuiris

Expanded text:
ulla dubitatio est post causam in iudicio agitatam utpote dominum litis procuratorem effectum etiam post excessum eius, qui agendam vel defendendam litem mandaverat, posse inchoatam causam iurgiumque finire, quippe cum et procuratorem posse eum instituere veteres iuris
Abbreviated transcription (Latin):
ies festor dies maiestati altis¬
sime declicates mullis uolu¬
mus uoluptatib occuparihꝰ
ullis exactionum uexatioĩbꝰ
prophanari ominicũ itaq
diem ita semꝑ honorabilem

Expanded text:
ies festos, dies maiestati altissimae dedicatos nullis volumus voluptatibus occupari nec ullis exactionum vexationibus profanari. Dominicum itaque diem semper honorabilem
Abbreviated transcription (Latin):
uod euitãdi tyrocinii causa
declisse apd̃ competentem iu¬
dicem ei dequo qͥreris inoubia
probationis luce ꝯstitenit Mla¬
tia eius recipies. Qui memor
censure publice. post restitũ¬
tõem pecie: etiam ꝯcussioĩs

Expanded text:
uod evitandi tirocinii causa dedisse te apud competentem iudicem ei de quo quereris indubia probationis luce constiterit, instantia eius recipies: qui memor censurae publicae post restitutionem pecuniae etiam concussionis
Abbreviated transcription (Latin):
ibemm resistendi cuncts til¬
bunus facultatemit ꝗcũ
q militum uł priuatoꝵ ad
agros nocturnus populator
ĩtmint /aut itincra freqͥntata
ĩsions agressionis obsederit
Pmissa cuicumq licentia di¬
gno ilico supplicio subiugit:
ac mortẽ quam minabatur
excipiat :ndq intendebat ĩ¬
curratla xlius em̃ ẽ occurre¬
ie intepore. quã post exitum
uindicare. Orãm igitur uob̃
ꝑmittinq ultionesi quo seu¬
umẽ pimire iudicio subiuga¬
mus eclicto. nullus parcat
militi. cin obinare telo opor¬
teat ut latrom. Lazppp.r¬
pamendoꝵ desertoꝵ faculta¬
tem puincialib iure ꝑmit¬
timus. ꝗ si resistere ausi fu̾it.
mus ẽe supplicium/ Cuncu
⁊eni adusus lationes publi

Expanded text:
iberam resistendi cunctis tribuimus facultatem, ut que militum vel privatorum ad agros nocturnus populator intraverit aut itinera frequentata insidiis adgressionis obsederit, permissa cuicumque licentia dignus ilico supplicio subiugetur ac mortem quam minabatur excipiat et id quod intendebat incurrat. Melius est enim occurrere in tempore, quam post exitum vindicare. Vestram igitur vobis permittimus ultionem et, quod serum est punire iudicio, subiugamus edicto: nullus parcat militi, cui obviare telo oporteat ut latroni. D.rimendorum desertorum facultatem provincialibus iure permittimus. Qui si resistere ausi fuerint, mus esse supplicium. Cuncti etenim adversus latrones publi
Abbreviated transcription (Latin):
ac lege sancimus. ut siie agͣt
domoꝵ nraꝵ colonus aut ĩ¬
qlimus. aut seruus. seu pul¬
set abaliquo suꝑ criminali
uł̃ ciuili negotio. ñ ab alio
quam tui culimins aciur
spectabilis comiti domoꝵ
petatur examẽ milliuis alle¬
gatione suꝑ fori p̾scriptiõe
do liceat sinc uidice iundi

Expanded text:
ac lege sancimus, ut, sive agat domorum nostrarum colonus aut inquilinus aut servus seu pulsetur ab aliquo super criminali vel civili negotio, non alibi quam tui culminis ac viri spectabilis comitis domorum petatur examen: nullius adlegatione super fori praescriptione DO LICEAT SINE IVDICE VNI
Abbreviated transcription (Latin):
q̃stio desuccessionc eẽt. uidex
uit potusst defunctũ ⁊ mi¬
norc̃ quattuordecim annis.
testamentum fac̾e. ac ꝓhoc a¬
uiam potõrem cẽ. sententiam
cius ꝯtratam manifestuuris
formã datam nullas habxie
uues palam ẽ. Et ideo mhac
specie nec ꝓuocationis auxili¬

Expanded text:
io de successione esset, iudex vit potuisse defunctum et minorem quattuordecim annis testamentum facere ac per hoc aviam potiorem esse, sententiam eius contra tam manifesti iuris formam datam nullas habere vires palam est et ideo in hac specie nec provocationis auxili
Abbreviated transcription (Latin):
cueralit sancimus. ut si qd sopp:¬
dentib. eamq causam specialiter
promissor dixit. ñ iamcilicau
sit. cause ꝓbationis stipulato s
exigere. cum sins ad qescer¬

Expanded text:
eraliter sancimus, ut, si quid scripdentibus eamque causam specialiter promissor edixerit, non iam ei licentia sit causae probationes stipulatorem exigere, cum suis adquiescer
Abbreviated transcription (Latin):
iñ meum quem cautio phixi
negotium sb̃ secutum sits ui
enim tẽ in dignum ndicamus.
ut q̃ sua ꝗsq uoce diuuicia pu¬
tatus c̃sid ncundem casum

Expanded text:
in eum quem cautio perhibet negotium subsecutum sit. Nimis enim indignum esse iudicamus, ut, quod sua quisque voce dilucide protestatus est, id in eundem casum
Abbreviated transcription (Latin):
Irro facti quarte ex cã fidei com¬
missi ñ retẽte. repetitõem ñ impe¬
dit. Is aut ꝗsciensse posse retin̾c
unuersum restituit. dictõem
ñ habet. ¶quĩ cmim siius ig¬

Expanded text:
rror facti quartae ex causa fideicommissi non retentae repetitionem non impedit. Is autem, qui sciens se posse retinere universum restituit, condictionem non habet: quin etiam, si ius ig
Abbreviated transcription (Latin):
possessiouis neminẽ posse suc¬
ced̾e. ¶ Defimicti uo cognati suc¬
cede noientes. petcre bonoꝵ po¬
to successorio.Mp̃.¬
imat tua ꝓpt̾ furorem suum.
patrui suibonoꝵ possessionem
ñ accepit. tu filius c̃ius ad cor¬
undem bonoꝵ patrui magii
coicto quo pnorib ñ petentib

Expanded text:
ssionem neminem posse succedere: defuncti vero cognati succedere nolentes petere bonorum poto successorio ImperSi mater tua propter furorem suum patrui sui bonorum possessionem non accepit, tu filius eius ad eorundem bonorum patrui magni edicto, quo prioribus non peten
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ iussisunt. aut legcatum fidei¬
cõmissum uc acccpint. n lib̾ta¬
tem. adipisci. nec qcquam coru
tinam uł simplicem fuitutis cõ¬
diciontm redacti. ⁊ ub̾tatrm. ⁊ si
qui testam̃tis dñoꝵ illo tp̃r defũc

Expanded text:
e iussi sunt aut legatum fideicommissumve acceperunt, neque libertatem adipisci nec quicquam eorum tinam vel simplicem servitutis condicionem redacti et libertatem et si qua testamentis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ debitor ex administratõe cuir
dñs tuus ñ soluendo ꝯstitutus.
fidei comissariam tibi reliquid
lib̾tatrm. cum infidci cõmissan¬
is lib̾tatribꝰ eucntum inspici tã¬
tum optinint. nichil cius uolũ¬
tas tibi ꝓdesse potest. Q ñ poss̾¬

Expanded text:
 debitor ex administratione curae dominus tuus non solvendo constitutus fideicommissariam tibi reliquit libertatem, cum in fideicommissariis libertatibus eventum inspici tantum obtinuerit, nihil eius voluntas tibi prodesse potest. DIO
Abbreviated transcription (Latin):
̃ta enim inttlligemus utrum
sola ꝯuentio fint anetiam aqłi¬
ana stipulatio. nec ñ ⁊ accepti¬
iatio socuta fint. Quas si subdi¬
tas cẽ ilurxerit nullam. adu̾sa¬
nc tuc petitionẽ seditatis uel¬

Expanded text:
ta enim intellegemus, utrum sola conventio fuit, an etiam Aquiliana stipulatio nec non et acceptilatio secuta fuerit: quae si subdita esse illuxerit, nullam adversariae tuae petitionem
Abbreviated transcription (Latin):
q obsuandum amoderatore eẽ
censeius. munius correctione ꝑ¬
sonc. si adid ꝯtinuatio peccati in pu¬
scrit. trinam tantum mannum cẽ¬
dẽpnationem suprastatuta sũma
seueritas cxeratur. Quoil siqs p̾dic¬
tum modum excesfĩt huus auctor
admissi ꝯdẽpnatꝰ. ad dupli restini¬
tionem fisco nr̃o. ad inferendam
cam quantitatem quã mscte noĩe
influxent ietinebitur. Pec tamẽ
ad himismõi legis modcratione

Expanded text:
 observandum a moderatore esse censemus, ut in unius correptione personae, si ad id continuatio peccati impulerit, trinae tantum in annum condemnationis sub praestituta summa severitas exseratur. Quod si quis praedictum modum excesserit, huius auctor admissi condemnato ad dupli restitutionem, fisco vero nostro ad inferendam eam quantitatem, quam multae nomine inflixerit, retinebitur. Nec tamen ad huiusmodi legis moder
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstiti ꝑtinere p̾cpimus. dimidi¬
am ad defunctul defuncte hedes.
cuius libet grad sint. ⁊ quocumq
nure successtrint. ut donatio stare
pro parte meclia ⁊ solui ꝓ parte
media uideatur. ¶ Oscuio non
intuemetite. siue sponsus siue spõ

Expanded text:
stitem pertinere praecipimus, dimidiam ad defuncti vel defunctae heredes, cuiuslibet gradus sint et quocumque iure successerint, ut donatio stare pro parte media et solvi pro parte media videatur: osculo vero non interveniente, sive sponsus sive spo
Abbreviated transcription (Latin):
iores dignitates ꝓ duce̾ postqͣm
u̾o d̾o placuerit. ⁊̃ ꝑ tuã magnitu¬
dic limes oĩs ĩantiquũ statũ ꝑue¬
uit. ⁊ bñ ordinato fu̾it. tunc ubi¬
cũq necessitas emersit uni specta¬
biles duces ĩ incẽ sibi qͣndo usus
exegerit. auxiliũ p̾beant ut ꝑiñ¬
tie seu lumites eoꝵ iugiliis ⁊ labo¬
rib do uniante in lesi custodiãt᷑.¬

Expanded text:
m vero Deo placuerit, et per tuam magnitudinem limes omnis in antiquum statum pervenerit, et bene ordinatus fuerit, tunc ubicunque necessitas emerserit, viri spectabiles duces invicem sibi, quando usus exegerit, auxilium praebeant, ut provinciae, seu limites eorum vigiliis et laboribus Deo juvante illaesi custodiant
Abbreviated transcription (Latin):
nibeniꝰ ĩpublico dep̾hende. sed ĩ¬
⁊ dignitatt eos priuari. magisem̃
debent nidices ⁊ tribum supͣ de¬
putata sibi emolumẽta em labo¬
res sug de nr̃a largitate yemunera¬
tionc̃ sperare.⁊ ñ decomatis mili¬
tum aut de eoꝵ stipendiis iucrũ s̾¬

Expanded text:
bemus publico dependere, sed etiam dignitate eos privari. Magis enim debent duces et tribuni supra deputata sibi emolumenta secundum labores suos de nostra largitate remunerationem sperare et non de commeatis militum aut de eorum stipendiis lucrum s
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: nbrmꝯ ut sempmintes ad exer¬
citationẽ. armoꝵ tencãt ⁊ ñ ꝯcedãt
cos deuagari.ut siq̃ndo necessitas
ꝯtingerit possint inumicis resistẽ.
⁊ nullũ audeant duce aut tͥbumi
comea talem deip̃is diitt̾e. ne
dũ sibilucrũ studeant ꝯfic̾e̾ incus¬
toditas nr̃as relinqͣnt ꝓuincias.
slamsi usurpau̾̃t memorati duce
ul officia coꝵ seu tribum comea¬
talẽ demilitib relinq̃re aut aliqͥ
lucrũ de eoꝵ emolum̃tis sibi ad

Expanded text:
tum jubemus, ut semper milites ad exercitationem armorum teneant, et non concedant eos divagari, ut si quando necessitas contigerit, possint inimicis resistere, et nullum audeant duces aut tribuni commeatalem de ipsis dimittere, ne, dum sibi lucrum student conficere, incustoditas nostras relinquant provincias. Nam si usurpaverint memorati duces, vel officia eorum, seu tribuni, commeatalem de militibus relinquere, aut aliquod lucrum de eorum emolumentis sibi
Abbreviated transcription (Latin):
iuro spectbiliduci nntiare.
ut ip̃e tue magnitudim reftrat
iquo etiam iectir dromones
quãtor pinderis ordinar fatro.
Insarcłina aũt iubemꝰ ducer
ordinan ⁊ cũ uirta montrs u¬
bi barharitine iudẽtur sed̾e ha

Expanded text:
viro spectabili duci nuntiare, ut ipse tuae magnitudini referat. in quo traiectu etiam dromones, quantos provideris, ordinari facias. In Sardinia autem iubemus ducem ordinari et eum iuxta montes, ubi Barbaricini videntur, sedere h
Abbreviated transcription (Latin):
ficium ꝯscquat hox insubdita
nob̾ hac rei publice nr̃e plabo¬
res ur̃os millisicris ꝯstitui pos
qͣndo florentt romana re publi¬
ca memorate ꝓuintie mirgre
tenebant. Prolinitaneis uero
ordinãdis qr necessanum nob̾
uidet᷑ ut extra comitatenses mi¬
lites ꝑ castra limites limitanei
ꝯstituant᷑ ꝗ possint in castra et
ciuitates limites defend̾e. ⁊ ter¬
ras colere. ut ⁊ aui ꝓuintiales
uidẽtes cor ꝑ partes ad illa loca se
eos adsimintudinc̾ nr̃i exẽpno¬
dinct sictamen ut si iueneris
de punius idonea corpora aut
de illis quoc antea mintes habe¬
lnt lunitancoꝵ ꝯstituas num̃¬
ro. Inmo qͦ hninte ut si forsitã
comotio. aliqͣ fu̾it possint ip̃i li¬
mitanci sinc comitatensib mi¬
ntuy una cumducib sus adiua¬
reloca ubi dispositis fu̾nt. ñ lõte
limites excuntes. nec ip̃ilimita¬
ne nec duces coꝵ ut nullũ ctiã
dispendiũ a ducibꝰ uł duciams
p̃dicti limitanei sustincant. nec
aliq̃s sibi ꝯsuctudines decoꝵ sti¬

Expanded text:
ficium consequetur, hoc in subdita nobis ac reipublicae nostrae per labores nostros in illis locis constitui possquando florente Romana republica memoratae provinciae integrae tenebantur. Pro limitaneis vero ordinandis quia necessarium nobis esse videtur, ut extra comitatenses milites per castra milites limitanei constituantur, qui possint et castra et civitates limitis defendere et terras colere, ut alii provinciales videntes eos per partes ad illa loca se eos ad similitudinem nostri exempli ordinet, sic tamen ut, si inveneris de provinciis idonea corpora, aut de illis, quos antea milites habebant, limitaneorum constituas numero in unoquoque limite, ut, si forsitan commotio aliqua fuerit, possint ipsi limitanei sine comitatensibus militibus una cum ducibus suis adiuvare loca, ubi dispositi fuerint, non longe limitem exeuntes nec ipsi limitanei nec duces eorum, ut nullum etiam dispendium a ducibus vel ducianis praedicti limitanei sustineant, nec aliquas sibi consuetudines de eorum sti
Abbreviated transcription (Latin):
ut nõ mod̾amint iecte guber
officia singuus affricams ꝓ¬
iunciis ꝯstitimnus adtribuen¬
q poipe debert. ad ens igitur
prouidentiamctia nũc amimũ
nr̃m ieftrentes. ⁊ armatas mi¬
litias ⁊ ouces militum ordĩa¬
n disponimo .s. anctima itaq
ut dux initis tripolitanc ꝓ¬
umcic inlepti magnesi ciuita te
sedes ĩt̾um lubcat. Dux u̾o bi¬
te ciuitatibꝰ ĩt̾um sedeati Pur
ciensi cuntate sedes int̾im ha¬
militib una cũtribimo suo no¬
minc prudẽte et deuotionẽ ser¬

Expanded text:
tro moderamine recte gubernofficia singulis Africanis provinciis constituimus, attribuenque percipere debeat. ad eius igitur providentiam etiam nunc animum nostrum referentes et armatas militias et duces militum ordinare disponimus. Sancimus itaque, ut dux limitis Tripolitanae provinciae in Leptimagnensi civitate sedes interim habeat, dux vero Byte civitatibus interim sedtinensi civitate sedes interim hamilitibus una cum tribuno suo, homine prudente et devotionem ser
Abbreviated transcription (Latin):
boribo deuotissimoꝵ militum
⁊ cura spectabiliũ ꝓtr̃pore ducu
subiecti possideãt. Qnͣtos aũt imi¬
utes sinc pedestres suc equites
punũquẽq militẽ q debent. ad
custodiendas puntias ⁊ ciuita¬
tes tua magĩtudo ut ꝯsidauerit
ordinẽt ⁊ nob̃ ieftrat. ut si ꝑi¬
dima sufficictẽ ẽe ordmnationẽ¬

Expanded text:
boribus devotissimorum militum et cura spectabilium pro tempore ducum subiecti possident. Quantos autem milites sive pedestres sive equites per unumquemque limitem qui debent ad custodiendas provincias et civitates, tua magnitudo, prout consideraverit, ordinet et nobis referat, ut, si perviderimus sufficientem esse ordinatione
Abbreviated transcription (Latin):
lent.⁊ ab omĩhostiũ incursice
subicctos m̃ir tucant᷑ illesce.
ut festinẽt die nectuq dei ĩuo¬
cando auxilium et diligenter
laborando usq ad illoc fĩnes ꝓ¬
unitias affricanas extende ubi
aũt inuasionẽ uuandalaoꝵ¬
ul in amores respublica rom¬
na fides habucrat. ⁊ ubi custo¬
des antiq seruabant sicut exchu¬
suris ⁊ burgis ostenditurma¬
xine aũt cuntates que ꝓpe clui¬
suras ⁊ fines antra trnebantur.
cũ cẽnt sub ño romano impr
cũ hostes ꝑ partes expelluntur
festines comp̾lende atq man̾e
nfłis locis duces ⁊ militrs ꝑ par¬
tes accedant ubi antta fines et
clausure ꝑunitiaꝵ erant. quã¬
domtrgre affricane ẜuabantur
sub omĩnr̃o impio ꝓuintie¬

Expanded text:
lent et ab omni hostium incursione subiectos nostros tueantur illaesos et festinent, die noctuque dei invocando auxilium et diligenter laborando, usque ad illos fines provincias Africanas extendere, ubi ante invasionem Vvandalorum et Maurorum res publica Romana fines habuerat et ubi custodes antiqui servabant, sicut ex clusuris et burgis ostenditur. Maxime autem civitates, quae prope clusuras et fines antea tenebantur, cum essent sub Romano imperio cum hostes per partes expelluntur, festinent comprehendere, atque munire; et in illis duces et milites per partes accedant, ubi antea fines et clausurae provinciarum erant, quando integrae Africanae servabantur sub Romano imperio provi
Abbreviated transcription (Latin):
rum dñi ignorantes uł phurẽ¬
tes sinorali actione iucinãt.
ita ꝯdẽpnan debeant. ut aut
nore dedere. aut dc̃pnations
sufferie halxant in sua potesta¬

Expanded text:
rum domini ignorantes vel prohibentes, si noxali actione conveniantur, ita condemnari debeant, ut aut noxae dedere aut condemnationem sufferre habeant in sua potesta
Abbreviated transcription (Latin):
morib qnq ⁊ inginti annis.
p̃stim ꝗ pertutores ⁊ curatoro
ñ defenduntur ñ ob eẽ. si mor¬
tem defuncti ñ ulciscantur nu¬
merosis diuoꝵ parentium m̃¬
oꝵ ac meis rescriptis ꝯtinctur:

Expanded text:
oribus quinque et viginti annis, praesertim qui per tutores vel curatores non defenduntur, non obesse, si mortem defuncti non ulciscantur, innumeris divorum parentum meorum ac meis rescriptis continetur
Abbreviated transcription (Latin):
b cõmissa adult̾ia. atq accu¬
sandas uxores certa tp̃ra que
utilit̾ cõputar solent p̃scͥp¬
ta s̃. Siigitur ꝑ occupatres
publicas accusatões institu¬
ere ñ potinsti. nec anita c̾cii¬
tum tibi minis rescripta tp̃ra
transacta sunt. prt depositu
solicitudinẽ qͣ detins. inte¬
gram accusandi potestatez
habebis. ad quã cũ uacare ⁊¬

Expanded text:
b commissa adulteria atque accusandas uxores certa tempora, quae utiliter computari solent, praescripta sunt. Si igitur per occupationes publicas accusationem instituere non potuisti nec ante creditum tibi munus praescripta tempora transacta sunt, post depositam sollicitudinem qua detineris integram accusandi potestatem habebis. Ad quam, cum vacare c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ supstite patre ꝑemancipatio¬
nem tui niris effectalmatri fuc¬
cessisti. busq tuis plegitimũ
tutorẽ patirncundemq mami¬
missorem administratis postra
transegisti cum cobona fide pr¬
spicis q̃ sipactum tantum fac¬
tum sit. petitio tua pexceptinem
sumoucti sio nouatio legi¬
timo modo int̾cesit. ⁊ accepti la¬
tio subsecuta ẽ mllam tibi iã
suꝑ cẽ actionẽ. ¶Sant si lesa ĩ
modice es. hb̾atione sollempii
t pnouationẽ atq accepti la¬
tionem tributa. ñ de dolo ꝓpter
pat̾nam ucrecundiã / seo infac¬
tum actio tibi tribuenda c̃.d¬

Expanded text:
 superstite patre per emancipationem tui iuris effecta matri successisti rebusque tuis per legitimum tutorem patrem eundemque manumissorem administratis postea transegisti cum eo bona fide, perspicis, quod, si pactum tantum factum sit, petitio tua per exceptionem submovetur, si vero novatio legitimo modo intercessit et acceptilatio subsecuta est, nullam tibi iam superesse actionem. Sane si laesa es immodice liberatione sollemniter per novationem atque acceptilationem tributa, non de dolo propter paternam verecundiam, sed in factum actio tibi tribuenda
Abbreviated transcription (Latin):
ancille que pignori obligate
adebitore manimisse erant.
libe fuint. nam ipe manuis¬
sor. si fraudem se fecisse credito¬
ribo. ut ireuocet lib̾tates audeat
dicere. audiri ñ debet. nec ħedos

Expanded text:
ancillae, quae pignori obligatae a debitore manumissae erant, liberae fiunt. Nam ipse manumissor si fraudem se fecisse creditoribus, ut revocet libertates, audeat dicere, audiri non debet nec heredes
Abbreviated transcription (Latin):
moi fui sicut cetẽ ies pupilla¬
rib pecumis empte. nur pigno¬
ris exconstitutõe diuoꝵ pnen¬
tun meoꝵ obligati sunt. fauo¬
re pupilloꝵ lib̾eri fc̃i ñ sunt.¬

Expanded text:
modi servi sicut ceterae res pupillaribus pecuniis emptae iure pignoris ex constitutione divorum parentium meorum obligati sunt favore pupillorum, liberi facti non sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rtlinarii niris ẽ ut mancipioꝵ
orta q̃stione. prius exibitis ma¬
cipiis depossessione iudicetur
ac mmc demum ꝓprictatis cã
ab eodem idice decidat.

Expanded text:
rdinarii iuris est, ut mancipiorum orta quaestione prius exhibitis mancipiis de possessione iudicetur ac tunc demum proprietatis causa ab eodem iudice decidat
Abbreviated transcription (Latin):
resides ñ ꝑassessores. set ꝑse subsc¬
bent. libellis qd̾ siꝗs assessori subscp¬
tionem in ꝯsuitis nobis pmiserit.
Mor assessor qui subscripsit cxilo
puniat. p̾sidis uõ nom̃ adnos iefer¬
ri nibemus. ut incumseuerius un¬

Expanded text:
esides non per assessores. sed per se subscribant libellis. Quod si quis adsessori subscriptionem inconsultis nobis permiserit: mox adsessor, qui subscripsit, exilio puniatur: Praesidis vero nomen ad nos referri jubemus, ut in eum severius vin
Abbreviated transcription (Latin):
isse ꝯtractum. atq hac leg̾e pos¬
sessionem ẽẽ mercatum. tara ꝓ
solidis censib fundi comparati
quam ꝓreliquis unñsis eiꝯdez
possessionis obnoxius tencatur.
cum necesse sit eum ꝗ compara
rem sinc censu comparare uł uẽ

Expanded text:
isse contractum atque hac lege possessionem esse mercatum, tam pro solidis censibus fundi comparati quam pro reliquis universis eiusdem possessionis obnoxius teneatur, cum necesse sit eum qui comparrem sine censu comparare ve
Abbreviated transcription (Latin):
sum ad firmes placuisse quõ¬
dam dño tuo. ut ꝓtt ⁊ filia tua
donato nummo certe quan¬
titatis uoc manimuttere. ⁊te
tantumodo libauit. aditus
rector ꝓuincic. hortabitur eũ
salua ieuerentia. quam patro¬
no uib̾ti solent exhibe placto

Expanded text:
um adfirmes placuisse quondam domino tuo, ut pro te et filia tua dato nummo certae quantitatis vos manumitteret, et te tantummodo liberavit, aditus rector provinciae hortabitur eum salva reverentia, quam patrono liberti solent exhibere, placito
Abbreviated transcription (Latin):
liboc. ñ sin iusantiquum idem
suus remancat. ⁊nullum respi¬
ciat dñm. ¶Alud quoq hinc
legci adicinnis. ut cxplosa anti¬
qua psonaꝵ differentia.nceat

Expanded text:
cundum ius antiquum idem servus remaneat et nullum respiciat dominum. Illud quoque huic legi adicimus, ut explosa antiqua personarum differentia liceat