comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cin redditurus est rationem uillica¬
tionis sue. Sciatq sibi oportere prodẽẽ
magis quam preee. Oportet ergo eũ
ẽẽ doctum lege diuina: ut sciat et sit
unde proferat noua ⁊ uetera. Castum
Sobrium. Misericordem. Hũmilem: et
idem ip̃e consequatur. Oderit uicia. di¬
ligat fratres. In ip̃a autem correctio¬
ne prudenter agat:⁊nequid nimis.
frangatur uas: Suamq fragilitat᷑e
semper suspectus sit memineritq
calamum cassatum non conterendũ
In quib non dicimus ut ꝑmittat nu¬
triri uicia sed prudenter ⁊ cum cari¬
tate ea amputet prout iuderit cuiq
expedire. sicut iam diximus ⁊ stu¬
deat plus amari quam tueri. Nõ
sit turbulentus ⁊ anxius: non sit
nimius ⁊ obstinatirs. non sit zelo¬
tipus ⁊ nim is suspiciosus: quia nũ¬
quam requiescit. In ip̃is imperiis
suis. sit prouidus ⁊ consideratus
siue secundum deum: siue secũdũ
seculum sit. Opera que inuingit
discernat ⁊ temperet: cogitans dis¬

Expanded text:
et cui redditurus est rationem villicaet cui redditurus est rationem villicationis suae, sciatque sibi oportere prodesse magis quam praeesse. Oportet ergo eum esse doctum lege divina, ut sciat, et sit unde proferat nova et vetera; castum, sobrium, misericordem; et semper idem ipse consequatur. Oderit vitia, diligat fratres. In ipsa autem correptione prudenter agat, et ne quid nimis: frangatur vas. Suamque fragilitatem semper suspectus sit: memineritque calamum quassatum non esse conterendum. In quibus non dicimus ut permittat nutriri vitia, sed prudenter et cum charitate ea amputet, ut viderit cuique expedire, ut diximus. Et studeat plus amari, quam timeri. Non sit turbulentus et anxius; non sit nimius et obstinatus; non sit zelotypus et nimis suspiciosus: quia nunquam requiescit. In ipsis imperiis suis providus et consideratus; et sive secundum Deum, sive secundum saeculum sit opera quam injungit, discernat et temperet, considerans dis
Abbreviated transcription (Latin):
tes in oratorio uelad mensas cum disti¬
plina ordines suos consequantur. Fo¬
ris autem uel ubiubi custodiam habe¬
ant ⁊ disciplinam: usq dum ad intelli¬
Nabbatis ordinatione do abbate.¬
illa semꝑ consideretur ratio ut hit con¬
stituatur quem sibi omnis cohors:
congregationis secundum timorem
dei:sine etiam pars quanuis parua
congregationis semori consilio elegĩt
Uite autem merito ⁊ sapientie doctrina
eligatur qui ordinandus est: etiam¬
si ultimus fuĩt in ordine congregatõis
Aluod si etiam omnis congregatio ui¬
ciis suis quod quidem absit consentien¬
tem per sonam part consilio elegeritet
ip̃e locus. nel abbatibus aut uicinis
xp̃ianis clarnerint. prohibeant prauo¬
rum preualere consensum: ⁊ domuidei
dignum constituant dispensatorem
scientes propter hoc se retepturos mer¬
cedem bonam si illud caste ⁊ zelo dei
faciant. sicut ediuerso peccatum si
negligant. Or dinatus autem abbas
cogitet semper quale onus suscepit.

Expanded text:
tes in oratorio vel ad mensas cum discites in oratorio vel ad mensas cum disciplina ordines suos consequantur. Foris autem, vel ubi et ubi custodiam habeant et disciplinam, usque dum ad intellin abbatis ordinatione illa semper consideretur ratio, ut hic constituatur quem sibi omnis concors congregatio secundum timorem Dei, sive etiam pars, quamvis parva, congregationis saniore consilio elegerit. Vitae autem merito et sapientiae doctrina eligatur qui ordinandus est, etiamsi ultimus fuerit in ordine congregationis. Quod si etiam omnis congregatio vitiis suis quod quidem absit consentientem personam pari consilio elegerit, et inet locus ipse vel abbatibus, aut Christianis vicinis claruerint: prohibeant pravorum praevalere consilium, et domui Dei dignum consscientes pro hoc se recepturos mercedem bonam, si illud caste et zelo Dei faciant, sicut e diverso peccatum, si negligant. Ordinatus autem abbas cogitet semper quale onus suscepit,
Abbreviated transcription (Latin):
reliqui omnes ut conuertuntur ita
sint: ut uerbi gratia: qui secunda ho¬
ra diet ueni̾t in monasterio: iumore
se nouerit illius ẽẽ qui prima hora
diei uenit. ciruislibet etatis aut dig¬
nitatis sit. Pueris uero peromnia ab
omnibus disciplina teneatur. Iunio¬
res igitur priores suos honorent. Pri¬
ores. uiniores suos diligant. In ip̃a aũt
appellatione nominum nulli liceat.
alium puro nomine appellare: sed pri¬
umiores autem priores suos nonnos
uocent: quod intelligitur paterna
reuerentta. Abbas autem quiaices
xp̃i agere creditur: domnus ⁊ abbas
uocetur. non sita assumptione sed ho¬
nore ⁊ amore xp̃i. Ip̃e autem cogitet¬
⁊ sic se exhibeat: sit dignus sit tali ho¬
nore. Ubitunq autem sibi obiiant fr̃es
innior a priore benedictionem petat:
Transeunte maiore minoi surgat:⁊det ei
locumsedendi. Nec presumat iunior con¬
sedere nisi et precipiat senitor sus: ut fi¬
at quodscriptum est. Honore inincem
preuemientes. Pueri ꝑmiliuel adolescẽ¬

Expanded text:
reliqui omnes, ut convertuntur, ita sint: ut verbi gratia, qui secunda hora diei venerit in monasterio, juniorem se noverit illius esse qui prima hora venit diei, cujuslibet aetatis aut dignitatis sit. Pueris vero per omnia ab omnibus disciplina teneatur. Juniores igitur priores suos honorent, priores juniores suos diligant. In ipsa autem appellatione nominum nulli liceat alium puro nomine appellare: sed prijuniores priores suos nonnos vocent, quod intelligitur paterna reverentia. Abbas vero, quia vices Christi agere videtur, dominus et abbas vocetur, non sua assumptione, sed honore et amore Christi. Ipse autem cogitet, et sic se exhibeat ut dignus sit tali honore. Ubicunque autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat: transeunte majore minor surgat, et det ei locum sedendi; nec praesumat junior consedere, nisi ei praecipiat senior suus, ut fiat quod scriptum est: honore invicem praevenientes. Pueri parvi vel adolescen
Abbreviated transcription (Latin):
iut hiis quinichil sibi xp̃o carius aliqͥd
professi sunt seu propter metum gehen¬
ne. uel gloriam uite eterne. mox ut
at si diuinitus imperetur moram pa¬
ti nestumt in fatiendo. De quibus dñs¬
dicit. Ob auditu auris obedint mithi
Et iterum dicit doctoribus. Qui uos au¬
dit me audit. Ergo hii tales relinquen¬
tes statim que sua sunt. ⁊ uoluntatem
propriam deserentes. mox exoctupatis
manibus: ⁊ quod agebant imperfc̃m

Expanded text:
it his, qui nihil sibi Christo charius aliquid nt, seu propter metum gehennae vel gloriam vitae aeternae, mox ut ac si divinitus imperetur, moram pati nesciunt in faciendo. De quibus Domdicit: «Obauditu auris obedivit mihi .» Et iterum dicit Dominus: «Qui vos audit, me audit .» Ergo hi tales relinquentes statim quae sua sunt, et voluntatem propriam deserentes, mox exoccupatis manibus et quod agebant imperf
Abbreviated transcription (Latin):
mos destructas ectias turbine er ue
emsoz ed ilta longo seno lassat se. qiue
ruinis crebrescentibus prostermantiue
unidemus: quamuis hoc honoratus eiuio
disciperlus quius mithi relatione como¬
tere est nequaanam exoreilane ouin¬
se se phibet. sed auia hoc dicerat Quo

Expanded text:
mus, distructas ecclesias turbine cernimus mus, distructas ecclesias turbine cernimus eiusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebriscentibus prosternantur, vidimus. Quamvis hoc Honoratus eius discipulus, cuius mihi relatione conpertum est, nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
Et quidem romam ingressurus es:
mare transiturus: nouem annis reg¬
nans: decimo morieris. Qnibus audi¬
tis rex uehementer territus oratione pe¬
tita recessit: atq ex illo iam tempore:
minus crudelis fuit. Cum non multo
post romain a diit: siciliam perrexit.
anno autem regni sui decimo: omnpo¬
tentis dei iuditio. regnum cum uita ꝑ¬
didit. Preterea antistes canusine ettĩe¬
ad eundem dei famulum uenire consu¬
enerat. quem uir dei pro uite sue me¬
rito ualde diligebat. Is itaq duni cũ
illo de ingressu regis totile ⁊ romane.
urbis ꝑditione colloquium haberet: dix̃
Per hunc regem ciuitas ista destrue¬
tur: ut iam amplius non in habitetur
Cui uir domini respondit. Boma agẽ¬
tibus non exterminabitur: sed tem¬
pestatibus choruscis. ⁊ turbinib. ac
terre motu fatigata marcescet in se¬
noetapsa. Cuius prophetie misterta:
nobis ari facta sunt luce clariora quia
mha carbe dissoluta menia. eileos apris¬

Expanded text:
Equidem Romam ingressurus es, Equidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non multo post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo, omnipotentis Dei judicio regnum cum vita perdidit. Praeterea Canusinae antistad eundem Domini famulum venire consueverat. Quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquio haberet, dixit: 'Per hunc regem civitas ista destruetur, ut iam amplius non habitetur'. Cui vir Domini respondit: 'Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus, coruscis et turbinibus et terrae motu fatigata, marcescet in semet ipsa'. Cuius prophetiae misteria nobis iam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas do
Abbreviated transcription (Latin):
conspiciens. cum iam ab eo audiri potius¬
set clamauit ditens. Pone fili pone hoc
quod portas non est tuum. Qui riggo
protinus in terram cecidit: ⁊ quia tanto nuiro
iludere presumpsisset expauit:om̃s ꝙ
qui cum eo ad dei hominem ueniebant
terre consternati sunt. Surgentes aũt
ad eum propinquare minime presump¬
serunt: sed ad suum regem reuersi nun¬
ciauerunt trepidi. in quanta uelocitate
fuerant deprehensi capitulum. xU¬
unc ꝑ se idem totila ad dei hoĩem
actessit: Quem cum longe seden¬
tẽni cerueret: non ausus atredere sese in
terram dedit. Cui cumuir dei bis terq
diceret surge: sed ip̃e ante eum de terra¬
erigi non auderet: beneclictus ih̃n xp̃t¬
domini famulus ꝑ semetipsum dignatꝰ
est ad regem acced̾e prostratum: quem de
terra leuaiit: de sins actibus increpaint
atq in pautis sermonibus cuncta que
illi erant uentura prenunciant ditẽs
Multa mala facis ⁊ multa fecistr iam
aliquando ab iniquitate compescere

Expanded text:
conspiciens, cum iam ab eo audire potuisconspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quod portas non est tuum'. Qui Riggo protinus in terram cecidit et, quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed iperigi non auderet, Benedictus Christi Jesu famulus per semetipsum dignatus est accedere ad regem prostratum: quem de terra levavit, et de suis actibus increpavit, atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant ventura praenuntiavit, dicens: Multa mala facis, multa mala fecisti, jam aliquando ab iniquitate compescere.
Abbreviated transcription (Latin):
pirit ũ uideo mnee̾. qui absenti di¬
scipulo: presens fuit. Capitulũ xiiii.
portet petre ut interim sileas: qua¬
tintis ad huc maiora cognoscas:
paulo longius substitit etq se uenturi
nunciarat. Cuĩ cum protinus mandatũ
de mona sterio fuisset. ut ueniret ipse.
sicut ꝑfide mentis fuit. an uir dei dñi¬
oraphetie spiritum haberet. explorare
conatus est. Quidam uero eius spata¬
rius riggo dicebatur cui caltiamenta
sua prebuit. eumq indui regalibus ues¬
tibus fecit. quem quasi in persona sua ꝑ¬
gere ad det hominem precepit. In cuius ob¬
ut ante serui dei otulos: ip̃m esse regem
totilam simulantes eius lateri obambu¬
larent. Cui alia quoq obsequia atq: spa¬
tarios prebuit: ut tam ex eisdem obsequi¬
is quam ex purpureis nestibus rex esse
putaretur. Cumq eisdem riggo decoratꝰ
uestibus obsequentium frequentia co¬
mitatus: monasterium fuisset ingressus
uir dei eminus sedebat. Quem uenientẽ

Expanded text:
spiritum video inesse, qui absenti dispiritum video inesse, qui absenti discipulo praesens exstitit. CAPUT XIV. portet, Petre, ut interim sileas, quatenus adhuc majora cognoscas. paulo longius substitit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis fuit, an vir Dei prophetiae spiritum haberet explorare conatus est. Quidam vero ejus spatharius Riggo dicebatur, cui calceamenta sua praebuit, eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cujus obut ante servi Dei oculos ipsum regem Totilam esse simulantes, ejus lateribus obambularent; cui alia quoque obsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasvir Dei eminus sedebat. Quem venientem
Abbreviated transcription (Latin):
reficiendum corpus delectabilia uideri:
Tunc conuiatoi ait. Ecce aqua. etce pra¬
cum: ecce amenus loctis in quo possumus
reficł. ⁊ parum quiescere: ut ualeamus
iter nr̃m post modum incolumes explere
Cum igitur ⁊ uerba auribus: ⁊ loca otu¬
lis blandirentur. hac tercia ammonitiõe
persuasus consensit ⁊ comedit. Uesꝑtina
uero hora ꝑuenit ad cellam. Presentatꝰ
autem uenerabili benedicto patri:sibi oĩo¬
nem petiit. sed mox et uir sancius hoc qd̃
in uia egerat improperauit dicens. Qͥd
est frater: Malignus hostis qui tibi ꝑ
conuatorem tuum loqutus est. semel
tibi ꝑsuadere non potuit. secundo non
poti̾it. at tertio suasit. ⁊ te ad hoc quod
uolunt superauit. Lunc ille reatum¬
suum infirme sue mentis agnoscens es
pedibus prouolutus tantomagis cepit aui¬
pam deflere. ⁊erubescere quanto se cogno¬
uit etiam absentem inbñdicti patris otu¬
lis deliquisse petris
go santti uiri precordiis helyser

Expanded text:
reficiendum corpus delectabilia videri. reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igitur et verba haec auribus, et loca oculis blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox ei vir sanctus hoc quod in via egerat improperavit, dicens: Quid est, frater, quod malignus hostis, qui tibi per conviatorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse. Petr. go sancti viri praecordiis Elisaei
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ualentiniani euis monathi¬
cuius suꝑius memoriam feti: iur e¬
rat laicus sed religiosus. Qui ut serui
deret annis singulis de loco suo ad cellã
eius ieunus uenire consueuerat Qua¬
dam igitur die dum iter ad monasterium
faceret. sese illi alt ura tor adiunxit: qui
sumendos in itinere portabat cibos. sumq¬
lam tardior hora excreuisset. dixit. Uent
frater sumamus cibum: ne lassemur in
uia. Cut ille respondit. Absit fr̃. Nonfa
cto: quia ad uenerabilem pr̃em benedc̃m
reimus semꝑ uenire consueui. Qui res¬
ponso ꝑcepto: ad horam conurator conti¬
cuit. Sed cum post hec aliquantulum
itineris spacium egissent: rursus ad mo¬
monuit ut manducarent. Contͣire noluit
qui ieiunus uenire decreueret. Tacuit
quidem qui ad manducandum inuita¬
uerat. et cum eo ieminus adhuc pergere
ad modicum consensit. Cumq ⁊ iter lon¬
gius agerent:⁊ eos tardior hora fatiga¬
ret: ambulantes inuenerunt in itinere
pratum ⁊ fontem. ⁊ queque poterant ad

Expanded text:
quoque Valentiniani ejus monachicujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi deret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, fraciam, quia ad venerabilem Patrem Benedictum jejunus semper pervenire consuevi. Quo responso percepto, ad horam conviator tacuit. Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit consentire qui jejunus pervenire decreverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad
Abbreviated transcription (Latin):
omni mansuetudine timoris dei res¬
ponsum reddat. festinanter cum fer¬
uore caritatis. Qui portarius si indi¬
get solatio iuniorem fratrem accipi¬
at. monasterium autem si possit fieri
ita debet construi: ut omnia necessari¬
a. idest. aqua molendinum hortus.
pistrinum. uel artes diuerse intͣ mo¬
nasterium excerceantur: ut non sit

Expanded text:
omni mansuetudine timoris Dei reddat responsum festinanter cum fervore charitatis. Qui portarius, si indiget solatio, juniorem fratrem accipiat. Monasterium autem si fieri potest ita debet constitui, ut omnia necessaria, id est, aqua, molendinum, hortus, pistrinum, vel artes diversae infra monasterium exerceantur, ut non sit
Abbreviated transcription (Latin):
presumimus nisi cum humilitate et
reuerentia: quantomagis domino do
uniuersorum cum omni humilitate
⁊ puritatis deuotione supplitandũ est:
Et non in multiloquio sed in purita¬
te cordis ⁊ compunctione lacrimarũ
nos exaudiri sciamus. Et ideobreuis
debet ẽẽ ⁊ pura oratio: nisi forte ex af¬
fectu inspirationis diuine gratie ꝓten-¬
datur In conuentu tamen om̃mo bre¬
ietur oratio: ⁊ fc̃osigno apriore om̃s
i maior fiñt congregatio eligã¬
tur de ip̃is frẽs boni testimonii
⁊̃ sancte conuersationis ⁊ constituã¬
tur decani: qui sollicitudinem gerãt
super decanias suas: in omnia scd̃m
mandatum dei: ⁊ preceptum alb̃is sui:
Qui decani tales eligantur. in quib
securus albas parciat onera sua. Et
non eligantur ꝑ ordinem: sedsecund̃
iite meritum ⁊ sapientie doctrinam
Quod si quis ex eis aliqua forte infla¬
tus suꝑbia reꝑtus fiũt reprehensibi¬
lis. correctus semel ⁊ itertim atq ter¬
cio si emendare noluerit deiciatur: et

Expanded text:
praesumimus nisi cum humilitate et reverentia, quanto magis Domino Deo universorum cum omni humilitate et puritatis devotione supplicandum est? Et non in multiloquio, sed in puritate cordis et compunctione lacrymarum nos exaudiri credamus. Et ideo brevis debet esse et pura oratio, nisi forte ex affectu inspirationis divinae gratiae protendatur. In conventu tamen omnino brevietur oratio; et facto signo a priore omnes i major fuerit congregatio, eligatur de ipsis fratribus boni testimonii et sanctae conversationis, et constituantur decani, qui sollicitudinem gerant super decanias suas in omnibus secundum mandata Dei et praecepta abbatis sui. Qui decani tales eligantur, quibus securus abbas partiat onera sua. Et non eligantur per ordinem, sed secundum vitae meritum et sapientiae doctrinam. Quique decani, si ex eis aliqua forte quis inflatus superbia repertus fuerit reprehensibilis, correptus semel et iterum, atque tertio, si emendare noluerit, dejiciatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ioribus: seruata in omnibus parcitate
Carnium quadrupedum omnino ab
omnibus abstineatur comestio: pret̾

Expanded text:
oribus, servata in omnibus parcitate. Carnium vero quadrupedum omnino ab omnibus abstineatur comestio, praet
Abbreviated transcription (Latin):
que maioribus prebetur deo exhibetur:
Ip̃e enim dixit. Qui nos audit me andit
Et cum bono animo a discipulis preberi
oportet: quia hilarem datorem diligit d̾s
Nam cum malo animo si obedit discipłs ⁊
non solum ore. uerum etiam in corde si
murmurauerit. ⁊ si impleat iussionẽ
tamen atceptum iam non erit deo qui
cor respicir murmurantis. Et pro tali
facto nullam consequitur gr̃am immo
penam murmurantium inturrit. sinon
cum satiffatõne emendauerit de

Expanded text:
quę maioribus prebetur, Deo exhibetur. Ipse enim dixit: “Qui vos audit, me audit”. Et cum bono animo a discipulis preberi oportet, quia hilarem datorem diligit Deus. Nam, cum malo animo si obedit discipulus et non solum in ore, sed etiam in corde si murmuraverit, etiamsi impleat iussionem, tamen acceptum iam non erit Deo, qui cor eius respicit murmurantis, et pro tali facto nullam consequitur gratiam, immo penam murmurantium incurrit, si non cum satisfactione emendaverit
Abbreviated transcription (Latin):
culpa si etiam excommunicatus non
emendauerit: atrior ei accedat corret¬
tio. icest ut uerberum uindicta ĩ eũ
protedat. Quod si nec ita correxerit
aut forte quod absit insuperbiam ela

Expanded text:
culpa, si etiam excommunicatus se non emendaverit: acrior ei accedat correptio: id est, ut verberum vindicta in eum procedat. Quod si nec ita se correxerit, aut forte, quod absit, in superbiam ela
Abbreviated transcription (Latin):
quod prius recusauit aut alud omĩ¬
no non accipiat: usq ad emendatio¬
culpis ab oiatorio ⁊amensa ex¬
communicatur. hora qua opus dei
oratorii prostratus iaceat nichil di¬
cens: nisi tantum posito in terra ca¬
pite. stratus pronus omnium de ora¬
diu faciat: usq dum abbas iudicaue

Expanded text:
quod prius recusavit, aut aliud omniquod prius recusavit, aut aliud omnino nihil accipiat, usque ad emendatioulpis ab oratorio et a mensa excommunicatur, hora, qua opus Dei oratorii prostratus jaceat, nihil dicens nisi tantum posito in terra capite stratus pronus omnium de oradiu faciat, usque dum abbas judicave
Abbreviated transcription (Latin):
glam puimi psalmi qui post uersum
dicitur octurerit: lege qua superius
diximus mnultimo stet loco. Nec pre¬
sumat sotiari choro psallentium. iis¬
q ad satiffactionem: nisi forte abbas
licentiam dederit permissione sua:
itatamen ut satiffaciat reus ex hoc
uersum non occurrerit. ut simul
omnes dicant uersum ⁊ orent ⁊sub
uno simul omnes accedant ad men¬
sam: qui ꝑ negligentiam suam aut
uitium non occurretit: usq ad se¬
cundam uicem propter id corripia¬
tur. Si denuo non emendauĩt. no
permittatur ad mense communis
participationem: sed sequestratus
aconsoitto omnium reficiat solus
ablata ei portione sua uini: usq ad sa¬
tiffactionem ⁊ emendationem. Simi¬
liter autem pariatur. qui ad illũ uer¬
sum non fuĩt presens qui post cibum
dititur. Et ne quis presumat ante
st atutam horam aut postea quicqmͣ
cibi aut potus presumere. Sed et si
cui offertur aliquid apriore ⁊ acciꝑe
renuerit: hora qua de si derauerit hoc

Expanded text:
gloriam primi psalmi, qui post versum gloriam primi psalmi, qui post versum dicitur, occurrerit, lege qua supra diximus in ultimo stet, nec praesumat sociari choro psallentium usque ad satisfactionem: nisi forte abbas licentiam dederit permissione sua: ita tamen, ut satisfaciat reus ex hoc. versum non accurrerit ut simul omnes dicant versum et orent, et sub uno omnes accedant ad mensam qui per negligentiam suam aut vitium non occurrerit, usque secundam vicem pro hoc vitio corripiatur: si denuo non emendaverit, non permittatur ad mensae communionis participationem: sed sequestratus a consortio omnium reficiat solus, sublata ei portione sua de vino usque ad satisfactionem et emendationem. Similiter autem patiatur, qui ad illum versum non fuerit praesens, qui post cibum dicitur. Nec quisquam praesumat ante statutam horam, vel postea quidquam cibi, aut potus praesumere. Sed et si cui offertur aliquid a priore, et accipere renuerit, hora, qua desideravit hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Iut auditum fuĩt signum. relictis om¬
nibus quelibet fuĩnt in manibus:
summa cum festinatione curratur
Cum grauitate tamen: ut nonscur¬
rilitas inueniat fomitem. Ergo nichil
oꝑi dei preponatur. Quod siquis ad
nocturnas ingilias post gloriam
psalmi nonagesimi quarti quem pp̃
hoc omnino protrahendo ⁊morose uo¬
lumus dici octurrerit: non stet in or¬
dine suo in choro: sed ultimus omnt¬
uistet: aut in loco quem talibus ne¬
gligentibus seorsum constitĩt abbas
ut uideatur ab ip̃o uel ab omnibus
usq dum completo oꝑe dei publica
satiffactione peniteat. Ideo autem
eos in ultimo aut seorsum udica¬
uimus debere stare: ut uisi ab om̃i¬
bus uel pro ip̃a ueretundia sua emẽ¬
dentur. Nam si foris oratorium re-¬
maneant. erit forte talis qui se aut
recollocet ⁊dormiat:aut certe se¬
deat foris uel fabulis uacet:ne de¬
tur otcasio maligno. Sed ingredi¬
atur intus: ut nec totum perdat:
⁊ de reliquo em̃detur. Duirnis autẽ
horis: quiad opus dei post uersum ⁊

Expanded text:
ut auditum fuerit signum, relictis omnibus, quaelibet fuerint in manibus, summa cum festinatione curratur: cum gravitate tamen; ut non scurrilitas inveniat fomitem. Ergo nihil operi Dei praeponatur. Quod si quis in nocturnis post gloriam psalmi nonagesimi quarti quem propter hoc omnino subtrahendo, et morose volumus dici occurrerit, non stet in ordine suo in choro, sed ultimus omnium stet; aut in loco, quem talibus negligentibus seorsum constituerit abbas; ut videantur ab ipso vel ab omnibus; usque dum completo opere Dei, publica satisfactione poeniteat. Ideo autem eos in ultimo, aut seorsum judicavimus debere stare, ut visi ab omnibus, vel pro ipsa verecundia sua emendentur. Nam si foris oratorio remaneant, erit forte talis, qui se aut recollocet et dormiat, aut certe sedeat sibi foris, vel fabulis vacet: et datur occasio maligno. Sed ingrediatur intus: ut nec totum perdat, et de reliquo emendetur. Diurnis autem horis qui ad opus Dei post versum et
Abbreviated transcription (Latin):
ordine sacerdotum in monastĩo
se suscipi roganerit: nos ercicius
quidem assentiatur. Tamenspomĩ¬
no ꝑstiterit in hac supplitationesci¬
at se omnem regule discĩplenam
seruaturum: nec aliquid ei relaxa¬
bitur: ut sit sicut scriptum est. Ami¬
ce ad quod uenisti: Concedatur ei tamẽ
post abbatem stare ⁊beneditere aut mis¬
sas tenere:si tamen et usserit abbas:
Sin alias nullatenus presumat aliq
sciens se discipline regulari subditum
⁊ magis humilitatis exempla omnib
det. Si forte ordinationis aut alicuius
ret causa fiñt in monasterio: illum lo¬
cum atrendat quando ingressus est in¬
monasterio: non illum qui etpro reue¬
rentia sacerdocii concessus est. Clericoꝵ
autem:siquis eodem desiderio mona¬
sterio sotiari uoluĩt: loco mediotri col

Expanded text:
ordine sacerdotum in monasterio se suscipi rogaverit, non quidem citius ei assentiatur. Tamen si omnino perstiterit in hac supplicatione, sciat se omnem Regulae disciplinam servaturum. Nec aliquid ei relaxabitur, ut sit sicut scriptum est: Amice, ad quid venisti ? Concedatur tamen ei post abbatem stare, et benedicere, et missas tenere, si tamen jusserit abbas: sin alias, nullatenus aliqua praesumat, sciens se disciplinae regulari subditum, et magis humilitatis exempla omnibus det. Et, si forte ordinationis, aut alicujus rei causa fuerit in monasterio, illum locum attendat, quando ingressus est monasterium; non illum qui pro reverentia sacerdotii concessus est. Clericorum autemsterio sociari desiderat, loco mediocri coll
Abbreviated transcription (Latin):
offert filium suum deo in monasterio
si ip̃e pner minori etate est parentes
eius factant petitionem quam supra
diximus: ⁊ cum oblatione ip̃am pe¬
ticionem ⁊ manum pueri inuoluant
ꝑ alla altaris: ⁊ sic eum offerant. De-
rebus autem siuis: aut in presenti pe¬
ticione promittant sub uireuirando
nam: nec quolibet modo ͤ aliquando¬
aliquid dent aut tribuant octasione
habonalz Uel certe si hoc facere nolu¬
erint ⁊ aliquid offerte uoluerint in
elemosinam monasterio ꝓ merrede
sura. faciant ex rebus quas dare uo¬
lunt monasterio donationem: reser¬
uato sibi suta uoluerint usu fructu¬
ario. Atq ita omnia obstruantur:
ut nulla suspitio remaneat puero:
ꝑ quam deceptus quod absit perire
possit: quod experimento didicimus
Similiter autem ⁊ pauperes faciãt
Qui uero ex toto nichil habent. sim¬
pliciter peticionem faciant ⁊ cumob¬
latione offerant filium suum coram

Expanded text:
offert filium suum Deo in monasterio, si ipse puer minore aetate est, parentes ejus faciant petitionem, quam supra diximus, et cum oblatione ipsam petitionem et manum pueri involvant in palla altaris, et sic eum offerant. De rebus autem suis, aut in praesenti petitione promittant sub jurejurando, nam, nec quolibet modo, ei aliquando dent aut tribuant occasionem habendi: vel certe si hoc facere noluerint, et aliquid offerre voluerint in eleemosyna monasterio pro mercede sua, faciant ex rebus quas dare voluerint, monasterio donationem, reservato sibi si ita voluerint usufructuario. Atque ita omnia observantur, ut nulla suspicio remaneat puero, per quam deceptus perire possSimiliter autem et pauperiores faciant. Qui vero ex toto nihil habent, similiter petitionem faciant, et cum oblatione offerant filium suum coram
Abbreviated transcription (Latin):
perunt ettain tunc ad eundẽ romane ur¬
bis nobiles ⁊ religiosi conturrere: suosq
ei filios omnipotenti domino nutrien¬
dos dare. Tunc quoqz bone spei suas so¬
boles. euitius maurum: tertullus ue¬
ro patritius placidum tradidit. Equibus
maurus iumor cum bonis polleret mo¬
ribus: magistri aduitor cepit existere
platilus uero puerilis adhuc indolis¬
cirtumquaq construxerat: quidã mo¬
nachus erat qui ad orationem stare nõ

Expanded text:
pere etiam tunc ad eum Romanae urpere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolicircumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare no
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ amore testatur appetere: Sed cum in
eodem loto minorem sibi fructum adẽe cõ
alibi cum fructu seruauit. Fortis ⁊ enim
preliator dei teneri in clanstra uoluit:
certaminis campum quesunt. Unde isd̾e
quoq uenerabilis benedictus si libenter:
audis titius agnoscis: quia niuos ipse
indotibiles deseruit quantos in locis ali¬
is ab anme morte suscitaint petrus
ta ẽẽ ut doces ⁊ manifesta ratio ⁊ prola¬
tum congruum testimonium declarat
Sed queso ut denita tanti patris ad nar-¬
rationis ordinem redeas Gregorius¬
um sanctus uir diu in eaclem soli¬
tudine urtutibus signisq suctres.¬
ceret: multi ab eo in loco eodem ad omni¬
potentis dei sunt seruitium congregati:
ita ut illic duodecim monasteria cum õi¬
potentis ih̾u xp̃i domini opitulatione cõ¬
strueret: in quibus statutis patrib dno¬
denos monachos deputauit: pantos ue¬
ro secum retinuit: quos adhnc in sua
presentia aptius erudiri iudicait. Ce¬

Expanded text:
pro amore Jesu testatur appetere ? Sed cum in pro amore Jesu testatur appetere ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conalibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coe
Abbreviated transcription (Latin):
se protul dubio sub se reliquit petrus:¬
lacet quod ditts: sed queso respon¬
deas si deserere frẽs debuit:quos¬
semel suscepit. Bregoris
⁊ ergo petre existimo ibi adimati
equanimiter portandi sunt mali:
boni. Nam ubi omnimodo frnctiis de bonis
deest: fit aliquando de malis labor suꝑua
tuns: maxime si e uitino cause suppetant
que fructum deo ualeant ferre melior̃ẽ
¶Uir itaq sanctus propter quem custodi¬
endum staret: qui omnes unanimiter
I se ꝑsequentes cerneret: Et sepe agitur
Ii animo ꝑfectorum: quod silentio pre¬
teremnlum non est: quia cum laborem
suum sine fructu ẽẽ considerant: in locum
alium ad laborem tum fructu migrant
Unde ille quoq egregius predicator qui
onum nõ solum ip̃e appetit: sedad cole¬
randa hec ⁊ alios accendit: damasct perse¬
cutionem passus: ut potuisset euadere mu¬
rum. sunem. sportamq quesiuit. seq latẽ¬
ter deponi uoluit. Arinquidnos panlum
mortemditimus timuisse. quam se ip̃e ꝓ¬

Expanded text:
se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quossemel suscepit. Gregor. t ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi ur boni. Nam ubi omnimodo de bonis fructus deest, fit aliquancuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et sin animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde iste quoque egregius praedicator qui  non solum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios accendit, Damasci persecutionem passus, ut posset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit , seque latenter deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam se ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uel aquotunq priore suo corripitur:
quolibet modo: uel si leiter senserit
animum prioris cuiuiscunq contra se
iratum uel commotum quanius mo¬
dice: mox sine mora tandiu prostratus
in terra ante pedes enis iaceat satiffaci¬
ens: usq dum benedictione sanetur illa
cõmotio. Quod si quis contempserit fa¬
cere: aut corporali uindicte subiaceat.
aut si contumax fuit de monasterio ex¬

Expanded text:
vel a quocunque pvel a quocunque pquolibet modo vel si leviter senserit animos prioris cujuscunque contra se iratos vel commotos quamvis modice, mox sine mora tandiu prostratus in terra ante pedes ejus jaceat satisfaciens, usquedum benedictione sanetur illa commotio. Quod qui contempserit facere, aut corporali vindictae subjaceat, aut, si contumax fuerit, de monasterio ex
Abbreviated transcription (Latin):
etetur in monastertoum cedere¬
omnis presumptõnis occasio
Ordinamus atq constitiumus ut
nulli liceat quenquam fratrum su¬
orum excommunitare aut cedere nisi
cui potestas ab abbate datafĩt. Pec¬
cantes autem coram omnibus argu¬
antur. ut ceteri metum habeant. In¬
fantibus uero usq ad quintum deci¬
mumannum etatis. discipline diligẽ¬
bus. Sed et hoc cumomnimensura
⁊ ratione. Namin forcioit etate qui
presumpserit aliquatenus sine pre¬
cepto abbatis: nel in ip̃is infantib
sine discretione exarserit. discipline
regulari subraceat quia scriptumẽ
quod tbi non uis fieri: alii ne feceris
E
non solum abbati exhibendum est. s
scientes per hanc obedientie uiam.
seituros ad deum. Premisso ergo ab¬
qui ab eo constitnuntur imꝑio tui nõ
ꝑmittimus priuata imperia preponi.
decetero omnes uiniores priorb sius
omni caritate ⁊ sollicitudine obedi¬
ant. Quod siquis contentiosus repe¬
ritur: corripiatur. Siquis aũt frat
pro quauis minima causa ab abbate

Expanded text:
etetur in monasterio omnis praesumptionis occasio. Ordinamus atque constituimus, ut nulli liceat quemquam fratrum suorum excommunicare aut caedere, nisi cui potestas ab abbate data fuerit. Peccantes autem coram omnibus arguantur, ut caeteri metum habeant. Infantum vero usque quindecim annorum aetates disciplinae diligesit. Sed et hoc cum omni mensura et ratione. Nam in fortiori aetate qui praesumpserit aliquatenus, sine praecepto abbatis, vel in ipsis infantibus sine discretione exarserit, disciplinae regulari subjaceat, quia scriptum est: Quod tibi non vis fieri, alio ne fecerise non solum abbati exhibendum est ab oscientes per hanc obedientiae viam se ituros ad Deum. Praemisso ergo abqui ab eo constituuntur, imperio, cui non permittimus privata imperia praeponi, de caetero omnes juniores prioribus suis omni charitate et sollicitudine obediant. Quod si quis contentiosus reperitur, corripiatur. Si quis autem frater pro quavis minima causa ab abbate
Abbreviated transcription (Latin):
extendi mensura. Qui culparum mo¬
dus in abbis pendeat iuditio. Si quis
tamen frater in leuioribus culpis in

Expanded text:
extendi mensura. Qui culparum modus in abbatissae pendeat judicio. Si qua tamen soror in levioribus culpis in
Abbreviated transcription (Latin):
membra erunt in pace. Ante omnia ne
murmurationis malum pro qualioz
causa in aliquo qualicunq uerbo nel
significatione appareat. Quod sidepre¬
hensus fu̾it quis: districtiori discipli¬

Expanded text:
membra erunt in pace. Ante omnia ne murmurationis malum pro qualicunque causa in aliquo qualicunque verbo vel significatione appareat; quod si deprehensa quae fuerit, districtiori discipli
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ semper ad orationem ultimam ope¬
ris dei commemoratio omnium ab¬
sentum fiat. Reuertentes aute de ua
fratres ip̃o die quo redeunt per omnes

Expanded text:
 semper ad orationem ultimam operis Dei commemoratio omnium absentium fiat. Revertentes autem de via fratres, ipso die quo redeunt, per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Icui Si ciuffratri impossibilia
suscipiat quidem iubentis imꝑium
cumomni mansuetudine ⁊obedien¬
tia. Quod si omnino uirium suarum
mensuram uiderit pondus oneris ex¬
cedere: impossibilitatis sue causas. ei
qui sibi preest pacienter oportune sug¬
gerat: non suꝑbiendo aut resistendo
uel contradicendo. Quod si post sugges¬
tionem suam in sua sententia puoris
impertum perduram̃t. sciat innior
ita sibi expedire. ⁊ ex caritate cõfidens

Expanded text:
I. Si fratri impossibilia suscicum omni mansuetudine, et obedientia. Quod si omnino virium suarum mensuram viderit pondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas, ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non superbiendo, aut resistendo, vel contradicendo. Quod si post suggestionem suam in sua sententia Prioris imperium perduraverit, sciat junior ita sibi expedire, et ex charitate confidens
Abbreviated transcription (Latin):
d portam monasterii monasterii¬
ponatur senexsapiens qui stiat
maturitas eum non sinat uagari
Qui portarius cellam debet habere
ixta portam: ut uenientes semꝑ

Expanded text:
d portam monasterii ponatur senex sapiens, qui sciat us maturitas eum non sinat vagari. Qui portarius cellam debet habere juxta portam, ut venientes sem
Abbreviated transcription (Latin):
nusquisq proprium h̾t potus:
donuni ex deo: alius sit. alius ue¬
ro sic. Et ideo cum aliqua scrupulosita¬
te: a nobis mensura uictus aliorum:
constituitur. Tamen in firmorum
contuentes imbetillitatem: credimꝰ¬
eminam uini per singulos sufficere
per diem. Quibus autem donat deus
colerantiam abstinentie: propriam
se habituros mercedemsciant. Quod
si aut loci necessitas. aut labor. aut
ardor estatis amplius poposcerit. in ar-¬
bitrio prioris consistat. considerans in
omnibus: ne subrepat satietas uel
ebrietas. Licet legamus uinum om¬
temporibus id monachis ꝑsuaderi nõ
ut non usq ad sacietatem bibamus
sed parcius: quia uinum apostatare
facit etiam sapientes. Ubi autem
necessitas loci exposcit. ut nec supͣscrip¬
ta mensura inueniri possit: sed mul¬
to minus aut ex toto nichil:benedi¬
cant deum qui ibi habitant ⁊ ñ mur¬
murent. Hoc ante omnia ammonen¬
tes: ut absq murmuratõne sint frẽs

Expanded text:
nusquisque proprium habet donum ex Deo, alius sic, alius vero sic. Et ideo cum aliqua scrupulositate a nobis mensura victus aliorum constituitur. Tamen infirmorum contuentes imbeeminam vini per singulos sufficere per diem. Quibus autem donat Deus tolerantiam abstinentiæ, propriam se habituros mercedem sciant. Quia si loci necessitas aut labor, aut ardor æstatis amplius poposcerit, in arbitrio Prioris consistat, considerans in omnibus ne subrepat satietas aut ebrietas: licet legamus vinum omtemut non usque ad satietatem bibant, sed parcius, quia vinum apostatare facit etiam sapientes. Ubi autem necessitas loci exposcit, ut nec suprascripta mensura inveniri posset, sed multo minus, aut ex toto nicant Deum, qui ibi habitant, et non murmurent. Hoc autem ante omnia admonentes ut absque murmurationibus
Abbreviated transcription (Latin):
les dum delinquunt aut ienuiis nĩ-¬
miis affligantur: aut atris uerberi¬
bus coherceantur ut sanentur de
monasterii eligatur qualis sir¬
de congregatione. sapiens. maturus
moribus. sobrius. non multũ edax
nou elatus. non turbulentus. non
iniuriosus. non tardus. non prodi¬
gus sedtuens deum: qui omnt
congregationi sit sicut pater. Cu¬
ram gerat de omnibus. Sine inssi¬
oneabbatis uichilfaciat. Que iu¬
bentur custodiat.Fratres non con¬
tristet.Siquis aũt frater ab eo forte
aliquid inrationabiliter postulat non
spernendo eum contristet. sed rõnabili¬
ter ⁊ cum humilitate male petenti de¬
neget. Anumam suam custodiat: me¬
mor semꝑ illius apłici: quia quibene

Expanded text:
les dum delinquunt, aut jejuniis niles dum delinquunt, aut jejuniis nimiis affligantur, aut acribus verberibus coerceantur, ut sanentur. monasterii eligatur de congregatione sapiens, maturis moribus, sobrius, non multum edax, non elatus, non turbulentus, non injuriosus, non tardus, non prodigus, sed timens Deum, qui omni congregationi sit sicut pater. Curam gerat de omnibus, sine jussione abbatis nihil faciat. Quae jubentur custodiat: fratres non contristet. Si quis frater ab eo forte aliqua irrationabiliter postulat, non spernendo eum contristet, sed rationabiliter cum humilitate male petenti deneget. Anmor semper illius Apostolici: Quia qui bene
Abbreviated transcription (Latin):
guenta adortationum: si medicami¬
na diuinarum scripturarum: si ad
ultimum ustionem excommunicati¬
onis uel plagas uirgarum: et iam
siuiderit nichil suam preualere in¬
dustriam: adhibeat etiam quod ma¬
ius est suam ⁊ omnium fratrum ꝓ¬
eo orationem: ut dominus qui om¬
nia potest operetur salutem circa in¬
firmum fratrem. Quod sinet isto
modo sanatus fũit: tunc iam abbas
utatur ferro abscisionis ut ait apłs:
Auferte malum ex uobis. Et iterum
Infidelis si discedit discedat:ne una ouis
morbida omnem gregem cõtaminet
uitio egreditur aut recipi fres¬
proititur de monasterio: si exeuntes¬
reuerti uoluerit spondeat pri de mona¬
us omnem emendationem uicũ stĩo
pro quo egressus est:⁊sit in ultimo
gradu recipiaturr. ut ex hoc eius hu¬
militas comprobetur. Quodsi denuo
exierit. usq tercio ita recipiatur. Iã¬
uero post es stiat omnem sibi reuer¬
ciens pueri uel adolescentiores etate:
aut qui minus intelligere possunt qnͣ¬
tapena sit excommunicationis: huta¬

Expanded text:
guenta exhortationum, si medicamenta divinarum Scripturarum, si ad ultimam ustionem excommunicationis, si plagas virgarum; et si jam viderit nihil suam praevalere industriam: adhibeat etiam, quod magis est, suam, et omnium fratrum orationem pro eo; ut Dominus, qui omnia potest, operetur salutem circa infirmum fratrem. Quod si nec isto modo sanatus fuerit, jam tunc abbas utatur ferro abscissionis, ut ait Apostolus, auferte malum ex vobis . Et iterum: Infidelis si discedit, discedat : ne una ovis morbida omnem gregem contaminetitio egreditur, aut projicitur, de monasterio, si reverti voluerit, spondeat prius ous omnem emendationem vitii, pro quo egressus est: et sic in ultimo gradu recipiatur; ut ex hoc humilitas ejus comprobetur. Quod si denuo exierit, usque tertio ita recipiatur, jam postea sciens omnem sibi revetiens pueri, vel adolescentiores aetate, aut qui minus intelligere possunt quanta poena sit 398 excommunicationis; hi ta
Abbreviated transcription (Latin):
seriuant. Egressurus de septimana: sab¬
bato mundictas faciat. Lintea cum qui¬
bus sibi fratres manus aut pedes t̾gunt
lauet. Pedes uero tam ip̃e qui egreditur

Expanded text:
serviant. Egressurus de septimana sabbato munditias faciat. Linteamina cum quibus sibi fratres manus aut pedes tergunt, lavet. Pedes vero tam ipse qui egreditur
Abbreviated transcription (Latin):
excipe. ⁊ efficaciter com¬
ple: ut ad eum per obe¬
dientie laborem redeas. a quo per
inobedientie desidiam recesseras:
Ad te ergo nunc meus sermo dirigi¬
tur. quisquis abrenuntiams ꝓpriis
uoluntatibus domino xp̃o uero regi
militaturus. obedientie fortissima
atq pretlara arma assumis: In¬
ut primis quicquid agendum inchoas
bonum. ab eo perfici instantissima
oratione deposcas:ut qui nos iam¬
in filiorum dignatus est numero¬
computare: non debeat aliquando
de malis actibus nrĩs contristari
Ita enim ei omni tempore de bonis
suis nobis parandum est:ut non
solum ut iratus pater non aliqua¬
do filios exheredet: sed nec ut metu¬
endus dominus. irritatus malisno¬
stris ut nequissimos seruos perpetu

Expanded text:
excipe, et efficaciter comple: ut ad eum per obedientiae laborem redeas, a quo per inobedientiae desidiam recesseras. Ad te ergo nunc meus sermo dirigitur, quisquis abrenuntians propriis voluntatibus Domino Christo vero regi militaturus, obedientiae fortissima atque praeclara arma assumis. In primis, ut quidquid agendum inchoas bonum, ab eo perfici instantissima oratione deposcas: ut qui nos in filiorum numero dignatus est computare, non debeat aliquando de malis actibus nostris contristari. Ita enim ei omni tempore de bonis suis in nobis parendum est: ut non solum iratus pater suos non aliquando filios exhaeredet, sed nec ut metuendus Dominus irritatus malis nostris ut nequissimos servos perpetu
Abbreviated transcription (Latin):
ordinari petierit de sis eligat quidig¬
nus sit saterdotio fungi. Ordmatus
autem caueat elationem aut super¬
biam: nec quicquam presumat nisi
quod ei ab abbate pretipitur: sciens se
multo magis discipline regualari sub¬
ditum: Nec otc̃one sacerdotii obliuis¬
catur regrile obedientiam ⁊ discipli¬
nam: sed magis ac magis in deum pro¬
ficiat. Locum uero illum semꝑ atten¬
dat. quo ingressus est monasterum
preter officium altaris: Et si foite elec¬
tio congregationis ⁊ noluntas abbatis
pro mte merito enm ꝓmouere uoliñt
Que tamen regulam a decanis uel pre¬
positis constitutam sciat se seruare:
Quod si aliter presumpserit: non sacer¬
dos sed rebellio indicetur. Et sepeamo¬
nitus si non correxerit etiam episcopus
ad hibeatur in testimonium. Quod si¬
nec sic emendauit clarescentibus cul¬
pis proittatur de monasterto:sitamen

Expanded text:
ordinari petierit, de suis eligat qui dignus sit sacerdotio fungi. Ordinatus autem, caveat elationem aut superbiam. Nec quidquam praesumat, nisi quod ei ab abbate praecipitur, sciens se multo magis disciplinae regulari subditum. Nec occasione sacerdotii obliviscatur regulae obedientiam et disciplinam, sed magis ac magis in Deum proficiat. Locum vero illum semper attendat, quo ingressus est in monasterio, praeter officium altaris, et si fotio congregationis, et voluntas abbatis pro vitae merito cum promovere voluerint. Qui tamen Regulam a decanis vel praepositis constitutam sibi servare sciat. Quod si aliter praesumpserit, non sacerdos, sed rebellio judicetur. Et saepe admonitus si non correxerit, etiam episcopus adhibeatur in testimonium. Quod sinec sic emendaverit, clarescentibus culpis, projiciatur de monasterio; si tamen