comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
calor. ⁊ splendor iuuno radio sunt.
seo calor ex siccat. splendor illumi¬
nat. Aiud suscipit calor. aliud
splendor. At licae calor ⁊ splendor
ab inuicem nonqueant separari.
suscipit splendor illuminacionẽ.
nonferuorem. Suscipit calor fer¬
uorem: nonillum inacionem. Ali¬
ud simul: aliud singulares agunt.
⁊ tam̃ ab inutẽ nonseparantur.
Sic ⁊filius suscipit carnem. ⁊ nõ
deseruit patrem: nec se diuisit
apatre. Suscepet inqua filius car¬
nem inproprictare. ⁊tamen

Expanded text:
calor et splendor in uno radio sunt: calor et splendor in uno radio sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem; et non deseruit Patrem, nec se divisit a Patre. Suscepit, inquam, Filius carnem in proprietate: sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ppło dei. precepta dantem.
ubi dixt. Audi isrł. dnis deustius:
deus unus est. Nonpotest ce inaor.
non potest ẽẽ minor: non potest nu¬
nsapientie eius non est niunerus.
Obtime nostis ista fr̃es harissimmi.
quicorde fortiter tenetis catholicã
ueruatem: Audite tam̃ breiuiter:
sd adiuiuante dño ꝓposui ex plania¬
dum. ds unus est pat̾: deus unuse
filius: deus unus est spis sẽs. Hontit¬
nhereticus. Ergo siunum sunt.
oñis surt in carnati. None Aosolũ
xp̃m. ptinm cari. Nempe aliud est
anima: alius est raeio. Et taren
inonimaest racio: et una ẽ anima
seo aliud anima agit: aliud racio.
Inima uiuit. racio sapit. Ad animã
entia. Et cum unii sint: anima
ala suscipit uitam ratio
sola suscint sapierciam. St tam̃.
nec anima sine racione. nec racio
sinc anima. Sic ⁊ pat̾ ⁊ filius. lic&
uiium sint. ⁊ unus deus sit. ad ipm
solum ꝑtinae caro. sic̃ ad sola racio¬
nem ꝑtin& sapientia. lic& non recę¬
dat abanima. Ecce alius Insole

Expanded text:
pulo Dei praecepta dantem, ubi dixit, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est . Non potest esse major, non potest esse minor, non potest nuet sapientiae ejus non est numerus . Optime nostis ista, fratres charissimi, qui corde fortiter tenetis catholicam veritatem; audite tamen breviter quod, adjuvante Domino, proposui explanandum. Deus unus est Pater, Deus unus est Filius, Deus unus est Spiritus sanctmihi haereticus: Ergo si unum sunt, omnes sunt incarnati. Non. Ad solum Christum pertinet caro. Nempe aliud est anima, aliud est ratio: et tamen in anima est ratio, et una est anima. Sed aliud anima agit, aliud ratio: anima vivit, ratio sapit; et ad animam entia. Et cum unum sint, anima sola suscipit vitam, ratio sola suscipit sapientiam: et tamen nec anima sine ratione, nec ratio sine anima. Sic et Pater et Filius, licet unum sint et unus Deus sit, ad Christum solum pertinet caro: sicut ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. Ecce iterum aliud. In sole
Abbreviated transcription (Latin):
ne restauracionis printipiũ ut
angłs adeo mitteret᷑ ad uirginẽ
partu consecrandã diuino: quia
pͥma perdicionis humane fuit
causa. cum̃ serpens adibolo mitte¬
bat᷑ ldmilierem: sp̃u suꝑbie
Aecipiendã. imino ipse inserpen¬
te diabolus ueniebat: qͥgenus
humanum decepͥtis pareitibꝰ pri¬
mis. in mortalitatis gła nudara:
Quia ergo mors intrauit ꝑfemi¬
na: apte redit ⁊uita ꝑfeminam.
Ila adiabolo seducta. pserpentẽ
uiro giastũ necis obtulit: he ydoc
salutis edidit. M issus ẽ ergo
angłs gabrihel adoo. Haro aũt
leginiꝰ: quia aparentes hominibꝰ
aagłi: designant ei nomiue.
Uerum quocies cũq fit: ideo
utique fit. ut etiã nomine ipso
qd ininis aaturi ueniant: insiuiut
uabrihel namq fortirudo dei di¬
ettur. & merito tali nomine pre¬
fulg&. qui nasctturo incai nede
test imotuum ꝑhibre. dequo ꝓpło¬
i inpsalmo. Bnis inqͥt fortis ⁊ p

Expanded text:
pium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Dtorem salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes hominibus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, for
Abbreviated transcription (Latin):
contamanare. nec mors potuit
detinere. Conceptꝰ quippeest
despu sco: intra uterum iuirginis
matris. que illũ tra silua uirgi¬
nitate edidit: que ad modum
salua uirginitate. concepit. Bed
si dehos xpiane fidei fonte pu¬
rissimo. sincerum intellectum
aurire notpeterat. qa splendore
uspicue ueritatis obeetatione sibi
ꝓpria tenebrarat. doc trine se
euenglice subdidisse. Et dicente
matheo liber ginerationis ibu ip̃i
filii dauet filu habraham. ͥ płie

Expanded text:
contaminare, nec mors potuit contaminare, nec mors potuit detinere. Conceptus quippe est de Spiritu sancto intra uterum Virginis matris; quae illum ita salva virginitate edidit, quemadmodum salva virginitate concepit. Sed si de hoc Christianae fidei fonte purissimo sincerum intellectum haurire non poterat, quia splendorem perspicuae veritatis, obcaecatione sibi propria tenebrarat, doctrinae se evangelicae subdidisset, dicente Matthaeo: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
torum inundum om̃uii regenera¬
dor uoce dępiit̾. istius ad huc
igit᷑ quid deberx de uerbi dei
in carnacione sentire. nec uidẽs
ad promerendum lum̃ intelliger¬
tię inscarum scriptutar latiti¬
diuiẽ laborare: illam saltim comu¬
nem uindisereram confessionem
sollicrto reperisset auditu. qua
fiddium uniuersttas profitetur:
lo apatre diffirens: quia dedeo ds.
deoini potente. õmipris. Dexterno
nat᷑ est coeternus. Nonposterior
tempore: noninferior potestate.
nondissimilis gła: nondissimilis es¬
sentia. Idem uero sempitni geni¬
ioris uiagenitꝰ. sempiternꝰ natꝰ es
desspii scõ. ⁊maria uirgine. Hux
uatiuitas temporilis: illi natiuita¬
it. nichil contulit. sed totamsę
reparando homini quierat de¬
ceptꝰ impendit: ut i mortem
uincerua ichiabolum quimortis
habebat impiu. sna uirture
deftruere. Noneni suꝑare nos
possemꝰ peccati ⁊mnorus actore.
nisi naturã nram ille susciꝑa.&
suam facene: quẽ nec pricitum

Expanded text:
totum mundum omni regeneratotum mundum omni regeneratorum voce depromitur, istius adhuc igitur quid deberet de Verbi Dei incarnatione sentire, nec volens ad promerendum lumen intelligentiae in sanctarum Scripturarum latitudine laborare, illam saltem communem et indiscretam confessionem sollicito recepisset auditu, quam fidelium universitas profitetur lo a Patre differens, quia de Deo Deus, et de omnipotente omnipotens, de aeterno natus est coaeternus, non posterior tempore, non inferior potestate, non dissimilis gloria, non divisus essentia; idem vero sempiterni genitoris unigenitus sempternus, natus est de Spiritu sancto et Maria Virgine. Quae nativitas temporalis illi nativitait, nihil contulit, sed totam se reparando homini qui erat deceptus impendit; ut et mortem vinceret, et diabolum, qui mortis habebat imperium, sua virtute destrueret. Non enim superare nos possemus peccati et mortis auctorem, nisi naturam nostram ille susciperet, et suam faceret, quem nec peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
tino politano ep̃o. Lec tis dilec¬
tionis tuȩ epistolis: quas miram
fuisse tam seras. igestorum episco¬
palium ordine recensitas. tandẽ
contra integritatẽ fidei ȩxortum
fuiss&: agnouimꝰ. Et que prius
uidebant᷑ occulta. nunc nobis rese¬
rata patuerunt. Quibus cuthice.
qui presbiteri nomine honorabat.¬
multum in prudẽs. ⁊ nimis unꝑitꝰ
hostendit᷑. ut enam deipso dic tũ
sit apropheta noluit intelligere
ut bene ager&: iniquitatẽ medita¬
tusest incubili suo. Quid aũt ini¬
quiꝰ ÷ ut impia sape. ⁊ sapientio¬
ribus doctoribusq non credere.:
Bed in hac insipientia cadunt: qui
cum ad cognoscendam uertratem
alico impediunt obscuro: nonad
propheticas uoces. nonada postolicas
letteras: nec ad ęuanglieas auctori¬
tates seo ad semetipsos recurrunt.
& ideo magistri erroris existunt.
quia ueritatis discipuli uõfuer.¬
uieteris testaiñti paginis ad quisꝰ¬
uit: quine ipsius quid est sinboli
inicii comp̃hendit: ⁊ quod per

Expanded text:
tinopolitano LEO episcopus. Lectis dilectionis tuae litteris, quas miramur fuisse tam seras, et gestorum episcopalium ordine recensito, tandem contra integritatem fidei exortum fuisset agnovimus: et quae prius videbantur occulta, nunc nobis reserata patuerunt. Quibus Eutyches, qui presbyterii nomine honorabmultum imprudens et nimis imperitus ostenditur; ut jam de ipso dictum sit a propheta: Noluit intelligere ut bene ageret, iniquitatem meditatus est in cubili suo. Quid autem iniquius quam impia sapere et sapientioribus doctoribusque non cedere? Sed in hanc insipientiam cadunt qui cum ad cognoscendam veritatem aliquo impediuntur obscuro, non ad propheticas voces, non ad apostolicas litteras, nec ad evangelicas auctoritates, sed ad semetipsos recurrunt; et ideo magistri erroris existunt, quia veritatis discipuli non fueret Veteris Testamenti paginis acquisivit, qui ne ipsius quidem symboli initia comprehendit; et quod per
Abbreviated transcription (Latin):
uerat adlocum tetendit. ⁊uir uder
per abruta montium:. perconcaua
uallium. ꝑdefossa terrarum quesi¬
uit: euinq latentem inspecu repe¬
rit. Cumq oracione facta ⁊ bene¬
dic entes om̃ipotentẽ dñm. cũsedis¬
sent: post dultia uite colloquia.
is qui ad uenerat presbit̃ dixit.
Burge ⁊ sumamꝰ cibum: quia ho
Spas chaest. Sui uir dei respon¬
dit dicens. Scio quod paschaest.
quia uidere te merui. Donge
quippe ab hominibus posit: quia
nitas ignorabat. Uenerabilis
aut p̃sbit: rursus asseruit dicẽs
Neracit̃ hodie resurrectionis do¬
minice paschalis dies est: abstinere
tibi muime congruit. quia ⁊ego
ad hoc missussum: ut dona om̃ipo¬
tentis dñi parit̃ sum mamꝰ. Bene¬
dicentes igit᷑ dm. sumpser̃ cibu.
Expleta itaq refectine ⁊ colloqͥo:
ad eccłam presbit̃ recosit. Codem
quoq tp̃re hunc inspdeu latitan¬
tem: etiam pastores inuinerint.
Quẽ drmm uestitum pelebꝰ inter
frutieta ceruerent: aliqia bestiã
ẽẽ credider. Sed cognoscertes dei

Expanded text:
averat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia nitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nouam. laborare contendit. Tin¬
ta hanc instintia uiuante ętiam
pussimo imperatore tiberio coftar¬
tino cominuit: ut nullus exide
sit inuentꝰ. quieiꝰ resuscitatos ex

Expanded text:
novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminuit, ut nullus exinde sit inventus, qui eius resuscitator ex
Abbreviated transcription (Latin):
gła inpalpabile: uentis aerisq sub¬
tilius ee futurum. Qd ille audies.
iracione ueritaris ⁊exemplo diu¬
&e resurrectionis ꝓbauit: hoc dog¬
ma orthodore fidei ominodis ce
contrarium. Shatholica ⁊ enĩ fioes
talitatis gła sublimatu: subtile
quide sit pefftectum spuał potẽtie.

Expanded text:
erique subtilius esse futurum. Quod ille audiens et ratione veritatis et exemplo dominicae resurrectionis provabit, hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica enim fides talilatis gloria sublimatum subtile quidem sit per effectum
Abbreviated transcription (Latin):
unia benedict ⁊ nomine:
ab ipso puericię tempore
corgerens senile.tatem
quippe moribꝰ transiens:
nulli animum uoluptati
dedit. Sed dum in hac t̾ra adhuc
eet. qd temporalit libere uti p¬
tuissae. desperit iam quasi aridũi¬

Expanded text:
gratia Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridu
Abbreviated transcription (Latin):
In quibꝰ libris. ita deuirtutibꝰ ex po¬
bilib demonstrare: unde non est
dubiũ eũ ꝑfectionẽ earum assecutũ
ee uirtutũ: quarũ ta efficaciter
intimare ualuit effectꝰ. Quicum
adhuc eet in eade regia urbe posit̃.
nascentem ibi noua heresem destatu¬
nr̃e resurrectionis. ciumipso quo ex¬
tholice ueritatis attriuit. Siqͥdẽ
euticius eide urbis ep̃s: dos inati: a¬

Expanded text:
In quibus libris ita de virtutibus In quibus libris ita de virtutibus bilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit effectum. 9. Qui cum adhuc esset in eadem regia urbe positus, nascentem ibi novam haeresim de statu resurrectionis, in ipso quo extholicae veritatis, attrivit. Siquidem Eutychius, ejusdem urbis episco
Abbreviated transcription (Latin):
ut dũ causarum seculariũ incessa¬
bilit pulsat fluctuarx. ad illorũ
consorti ũ uelud ad tutissimi portꝰ
sinum. terreni iactꝰ uolumina fluc¬
ministerium ex monasterio lstiae¬
tum: apristine quietis urta mu¬
crone sue occupacionis extinxerit
int eos tam ꝑstudiosę lectionis allo¬
qͥu cotidiane aspiratio conpuctio¬
UIII.nis animabat. Horum ergo con¬
sortio non solum aterrenis est inu¬
nitus incursibus: uerũ etia adce¬
lestis uitę exerticia magis magisq
succensus. Tunc abeisde fribus
enixe rogat᷑ maximeq il eandro
uenerabili uiro hispalensi ep̃o.
qui pro causis uisigotharii legat᷑
eo tpre constantino polim aduene¬
rar conpulsus est: ut librũ beni
iob multis inuolutũ misteriis
enodara. Neque ille negare peturi
Sedͤ undem librum quomodo urta
lnteram intelligendus. qualit̾ ad
xp̃m ecelesieq saeram̃ta referendus.
quo seusu unicuiq fidelium sit ap¬
tandus: ꝑtriginta quinq libroꝵ
seriem miranda racione ꝑdocuit.

Expanded text:
 cum causarum saecularium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus volumina flucministerium ex monasterio abstratum a pristinae quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerit, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae exercitia magis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fratribus obnoxie rogatus, maximeque a Leandro, venerabili viro, Hispalensi episcopo, qui pro causis Visigothorum legatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit Sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi ecclesiaeque sacramenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trigintaquinque librorum seriem miranda ratione perdocuit.
Abbreviated transcription (Latin):
sius possium uerbis colligert. qͥbꝰ
ipfe inpontificrtu iaposit. du cũ
petro suo colloqueret diacona fledo
usus est dicens. Infelix dipe animꝰ
meus. occupationis suc pulsat uul¬
nere. meminit qlis iliquado i mo¬
nasterio futt. quomͦ eilabentia cũc¬
ta subter erant. quatũ reb que
uoluunt eminebat: qd iulla uisi
celestia eoquare consueuerat. Qd

Expanded text:
possumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diacono colloqueretur, flendo usus est, dicens: « Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod
Abbreviated transcription (Latin):
tratum amonasterio uecdes iastici
ordinis officio sublimauit: leuitãꝙ
septimũ ad suum ao uitoriũ ad sci¬
uit. Nec inulio post pro responsis
ecelesiasicis: adurbem constantino¬
polini apocrisgrium direxit. Necta
mile quauis ntentetio conuersaret᷑
palacio: utte celestis int̾ mnisit ꝓposi¬
tum. Secittis naque eũ multi ex ino

Expanded text:
esiastici ordinis officio sublimavit, levitamque septimum ad suum adjutorium ascivit; nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim apocrisiarium direxit. Nec tamen ille, quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis intermisit propositum. Secuti sunt namque eu
Abbreviated transcription (Latin):
Sid dum di i longas conusionis gri¬
ciam differra. i post qua celesti est
fiat᷑ desiserio sclari habitu con¬
tegi melius putar&. uell&q p̾senti
mundo quasi specietenus deser¬
iure: ceperunt multa contra cũ
ex eius dem mundi cura succrescer:
dis ponendar suarũ reru haber&
facultatum. qd prius inte gestabat
aperuit. Quodq iam indiuinis
ert obtutibꝰ: humanis etiã uisib
ostendit. Mox ueni cuncta que
egenum. egens sequeret᷑ effecit.
Sexdeniq insicilia monasteria
coatleuens. fres illic ip̃o seruituros
aggregauit .S. ptunũ uero intra
urbis muros iftteit. inquo uipse
port modu rigulari tramite muttis
sibi sociatis frio: sub abbatuimpio
mlitauit. Quib monastoriis. tantu

Expanded text:
um diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae egenum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monasteriis tantu
Abbreviated transcription (Latin):
uso littore suspiro. Qdq adhue est¬
grauius: dum mmsis fluctibꝰ tur¬
batꝰ feror. uix ia portũ ualeo uidere
qua reliqui. Hęcaut ipse dese nõ
ꝓfectu iactando uirtittum. sedde¬
flendo pocius defectum referre cõ
incurrisse metuebat. Sed quauis
talia dese ⁊ magne humilitatis in¬
tentione dixerit: nos tam̃ credere
dͥecce. nichil eum monachicę per¬
fectionis ꝑdidisse occasione cur ę
pastoralis. Immo pociore tunc sump¬
sisse ꝓfectum delabore conuersionis
multoꝵ: qua depprię quondã qͥete
conuersationis habuerit. Seoqͣlit
hic sc̃s uir addiaconat᷑ officiũ⁊
post ad pontificat᷑ culin ascenderit.
subseques sermo declarabit.
Deniq cernens romanꝰ quitune

Expanded text:
us est, dum immensis fluctibus turbatus feror, vix jam portum valeo videre quem reliqui. » Haec autem ipse de se, non profectum jactando virtutum, sed deflendo potius defectum, referre conalem curam incurrisse metuebat. Sed quamvis talia de se ex magnae humilitatis intentione dixerit, nos tamen credere decet nihil eum monasticae perfectionis perdidisse occasione curae pastoralis, imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum, quam de propriae quondam quiete conversationis habuerit. 7. Sed qualiter hic sanctus vir ad diaconatus officium, et post ad pontificatus culmen ascenderit, subsequens sermo declarabit. Denique cernens Romanus pontife
Abbreviated transcription (Latin):
mis mientib solitꝰ erat purbem
habitu: monasteriũ pecit. ⁊exi
uiis mundi naufragio nud eliasit.
Inquo tanta ꝑfectionis gra e epit
conu̾siri. ut im tuns inipsis iui¬
ciis ꝑfrctoꝵ numero possor deputa¬
ri Inerat deniq ei tarta abtiinen¬
tia uicibis. uigilantia inorationibꝰ.
streuuttas inie iunus. ut infir mato
tomaco. uii censittere poss. Sutti¬
uebat p̃teria. affidiuas at poris infir¬
iiates. marimaq ea pulsabatur
ut crebris int cept angustiis. per
singula pene horaru mom̃ta ad
exitum ꝓpinquar. Qualis uit
in monasterio fuerit: quaque liu¬
dabili studio uitamdiuerit. ex ip

Expanded text:
bem habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter sȩ. Sile ⁊enim ueracit̾ carita¬
tem hab&: qui iamicum diligit
indeo: ⁊ mimicii diligit ꝓpt̾ dm.
Na sunt nõnulli quidiligunt pro¬
ximos: sed per affectum cognacionis
⁊ carnis: quibꝰ tam in hae dilectiõe
sacra elo quia non contra dicunt.
Sed aliud est qd sponte impenditur
nature: aliud qd̵ preceptis dñicis
excartate debet᷑ obbedientiȩ. Hii

Expanded text:
raciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur naturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
eius erauas fuit Sedram hanc
gregorius tante nebilitatis lyncã
moribꝰ extulit: probis aetibꝰ deco¬
rauit. deniq ut pott in proꝵatu¬
o claruit. nensine magno qͥdã
psagio tali sortitẽ nom. Gregoriui
naq ex greco eloquio. inuram lin¬

Expanded text:
ejus atavus fuit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio in nostra lin
Abbreviated transcription (Latin):
St si quid dignu peruise auori
percipe. non apit ob linioni tra¬
deie: sedtenaci pocius memorie com¬
do doctrine fiuenta potare: que post
congruen tempore mellito gurture
ructar&. Hic siranius adolescentię.¬

Expanded text:
et si quid dignum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae comdo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae
Abbreviated transcription (Latin):
tionem nemo habet. ut animã sui
ponat quis ꝓamicis siuis. Mlori etiam
pinimicis dñs uenerat. ⁊tam̃ positu¬
rum se anima proamicis dicebat.
Ut ꝓfecto nobis ostender&: quia
cum diligendo lucrũ facere deini¬
micis possumꝰ: etiã ipsi amici sunt
qui ꝑsecunt᷑. Sed ecce nos usq admor¬
tem nemo psequit᷑. Uiide ergo pro¬
bare possumꝰ. andiligamꝰ inimicos:
Ses est qd inpace scę eccłe fieri debeat
unde clarescat siꝑsecitionis tp̃re
mori prodilectione ualeamnꝰ. Certe
isdem ioses dicit. Quihabuerit
substantiam mundi huiꝰ. iuiderit
frem suum necesse habere. ⁊clause
rit iuscera sua abeo. quo modo ha¬
rtras dei man& ineo: Hine etia isies
baptista ait. Qui haba duas tunca
da non habenti. Quiergo intraiuil¬
litatis tp̃r nondat ꝓdeo tunicam
suã. quando inpsecutione datur ẽ
auimiã suam: Uirt̾ ergo haritnis
ut inuicrasit inꝑturbatione nu¬

Expanded text:
nem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Mori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuerit substantiam mundi hujus, et viderit fratrem suum necrit viscera sua ab eo; quomodo charitas Dei manet in eo ? Hinc etiam Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det unam non habenti . Qui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i deserere non potuer̃: quando
indiuinttatis unttate man serut.
Adhuc eytharam respice. Ut inu¬
sicum melos: tonis dulcibꝰ reddat.
todunt. sedea cu corda partter
oꝑant. Bicnec pat̾. nec sp̃ssẽs. sus¬
ceper̃ carnem: Ttam̃ cũ filio partĩ
opant᷑. Sonu sola cordi discutit.
cirnem solus ap̃s suscepit. Oꝑatio
intribꝰ constat. sed quo modo ptina
ad solam cordam soni reodicio.
sic ptinae adsolum ap̃in carnisli¬
iane susceptie. Econtia uone
contra uaturã iquid: parei
testindus manicheus. Bicaro erat:
uirgo esse non potuit. Si uirgo pe¬
deistoria ueteris testam̃ti necessari¬
bꝰ uirgas afferri. Allatesunt. duo¬
decim uirge. Inter quas etiã una
erat. que a aron fuerat sacer dotis
Posite sunt asco moxse: intaberna¬
ctlo testimonii. Uirga aut aaron
post alterum diem inuenit᷑ ꝓddu
nuces. Delectat hoc misterium:
cucaritate ur̃a contra ꝑfidiã uide¬
oꝵ comiscere: maximȩ figura in¬
ter uenit sacram̃ti. Uirga enim
ꝓtulit: qd̾ ante non habuit. Non

Expanded text:
Christi deserere non potuerunt, quando in divinitatis unitate manserunt. Adhuc citharam respice. Ut musicum melos sonis dulcibus reddat, reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. Sic nec Pater nec Spiritus s carnem, et tamen cum Filio pariter operantur. Sonum sola chorda excutit, carnem solus Christus accepit. Operatio in tribus constat; sed quomodo pertinet ad solam chordam soni retinctio, sic pertinet ad solum Christum carnis humanae susceptio. E contra Judaeus: Contra naturam, inquit, parere testandus Manichaeus, Si caro erat, virgo esse non potuit; si virgo pede historia Veteris Testamenti necessaris virgas afferri. Allatae sunt duodecim virgae, inter quas etiam una erat quae Aaron fuerat sacerdotis: positae sunt a sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post alterum diem invenitur subinuces . Delectat hoc mysterium cum Charitate vestra contra perfidiam Judaicam commiscere, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga ecce protulit quod ante non habuit, non
Abbreviated transcription (Latin):
Q uoam uis sollepnitas ferfiuri atis
hodierne aniouis mcrtta hgo er¬
fres Rem̃i: quia dum natalem ca¬
thedre colimꝰ: epis copatum petri
cum intra quadragesime diesh¬
ex sollepnitas uenerit: facere eã
nobis deb& scoꝵ dierum reueren¬
tia graciorem. Bene eni nathale
cathedre inter ipsa ie uiniorum
inicia nobis deus p̃stitit: ut dies
queerat prius intemperantię:
nunc sit sobrietatis. Querat
gule: sit abstinent̾ie. Queerat
peccati: sit sc̃itatis. Et quia in¬
creduli homines uident᷑ ad super¬
sticionem hanc specie pietatis
at tracti: ostendam eis qua raci¬
one animas defunctoꝵ suoruin
iuuare utilius possint. Orent
diim uoce flebili. p̾cent᷑ prohis
erroꝵ ueniam: Iapsuũ iemissionẽ.
Pascant esurientis. uestiant u.¬
dos: ut si quid defunc toi reglege¬
ria minus factumest fide uiuen¬
tium impleat᷑. Adhilitat quoq
unus quisq pcaris sius seoꝵ p̃ces.¬

Expanded text:
Quamvis solemnitas festivitatis hodiernae a nobis merito hooretur; quia dum Natalem Cathedrae colimus, episcopatum Petri cumque intra Quadragesimae dies haec solemnitas venerit, facere eam nobis debet sanctorum dierum reverentia gratiorem. Bene enim Natalem Cathedrae inter ipsa jejuniorum initia nobis Deus praestitit: ut dies quae prius erat intemperantiae, nunc sit sobrietatis; quae erat gulae, sit abstinentiae; quae erat peccati, sit sanctitatis. Et quia increduli homines videntur ad superstitionem hanc specie esse pietatis attracti, ostendam eis qua ratione animas defunctorum suorum juvare utilius possint. 2. QuiDominum voce flebili, precentur eis errorum veniam, lapsuum remissionem; pascant esurientes, vestiant nudos: ut si quid defunctorum negligentia minus factum est, fide viventium impleatur. Adhibeat quoque unusquisque pro charis suis s
Abbreviated transcription (Latin):
ratio eius deserta. ⁊ non sit qui
habites in ea. episco patũ eiuis
accipiat alter. O portee ergo erh¬
is uiris. qui nobiscum congregitis
inom̃i tpre. quo intrauit iexunt
inter nos cris ihs incipiens ab abtis¬
mate iohis. usq indiem qua assũp

Expanded text:
ratio ejus deserta, et non sit, qui habitet in ea: et episcopatum ejus accipiat alius. Oportet ergo ex his viris, qui nobiscum congregati sunt in omni tempore, quo intravit et exivit inter nos Dominus Jesus, incipiens a baptismate Joannis usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
supra qd̃ ecdesiastici edificii altitudo
consurgit. Unde conuenient psalor
qui lecłꝰ est dicit. Exaltent eum
dignum est ut fundamtu hoc in
eccla honoret᷑: ꝑ qd̃ adcelum ascen¬
dit̾. Qd natalis ergo cathȩ ari
odie colit᷑. sacerdotale honorat᷑
cium plus honoris. Cumsollẽpn tia¬
obser uatio intro duxer it: miror
de tam puiciosi erre uia uerit
ut uꝑ tumulos defuctiri cibos
iuina conferant: quasi uero egirsse
ȩcorporibꝰ anime carnales eybos
requirant. Epulis enĩ refecti¬
ones: caro tantum requirit. Sp̃s
aut ianima: his non indigae. Para¬
it aliquis caris suis dicit: qd ipse
deuorat. Qd prestar uentri: in¬
putat pietati. Lessate ergo fres ab
hoc gentili infidelitatis errore. Ani¬
ie eni scẽ. que in hoc scło aut per
uite in nocentiam puresunt: aut
penttentie satis factione purgare.
sal uatore nr̃o recipiunt᷑: & cũ eo
nime cibis carnalibꝰ delectantur.
Offendi his magis possunt. qua de¬
lectari: sicum ille insacris sedibus

Expanded text:
supra quod ecclesiastici aedificii altitudo consurgit. Unde convenienter Psalmus qui lectus est, dicit, Exaltent eumdignum est ut fundamentum hoc in Ecclesia honoretur, per quod ad coelum conscenditur. Quod natalis ergo cathedrae hodie colitur, sacerdotale honoraturcium plus honoris. 2. Superstiobservatio introduxerit, miror cur e tam perniciosus error increverit, ut super tumulos defunctorum cibos et vina conferant; quasi egressae de corporibus animae carnales cibos requirant. Epulas enim et refectiones caro tantum requirit; spiritus autem et anima his non indigent. Parare aliquis suis charis dicit, quod ipse devorat; quod praestat ventri, imputat pietati. Cessate ergo, fratres, ab hoc gentili infidelitatis errore. Animae enim sanctae, quae in hoc saeculo aut per vitae innocentiam purae sunt, aut poenitentiae satisfactione purgantur, a Salvatore nostro recipiuntur, et cum eo nime cibis carnalibus delectantur: offendi his magis possunt quam delectari, si cum illae in sacris sedibus
Abbreviated transcription (Latin):
corporalibꝰ posita. Noneni potest tri¬
disum domini mei cum palina intiare
martyrii. nisi diligent̃ fuerit corpus
irat᷑ quintianꝰ. iussit ea in mamillam
torquęri. torta diu: iussit excibi.¬
delissime dei tyranne: nõ es confusus
hoc amputare infemina qo ipse in matre
suxisti: Sed ⁊ ego hab eo mamillas inte¬
gris int̾ inanima mea: ex quib nutrio
om̃is sensus meos. quos ab infantia dũo
consecraui. Tunc quintianꝰ ussit eam
licere iodico introire adcam: ⁊neque
uentt quidã seuer que ante cedebat
puer luminis portitor feres multa me
rans: cepit eam his uerbis alloquę
Lic& tę nimus corporalibꝰ penis adfli¬
xerit consularis insanus. tueũ graui¬

Expanded text:
corporalibus| posita. Non enim post tricorporalibus| posita. Non enim post tridyso domini cum| palma intrare martyrii . nisi diligenter feceris corpus iratus quintianus| iussit eam in mammillam torqueri . et tortam diu ius| sit eam excidi.delis| sime et dire tyranne non es confusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam meam ex qui| bus nutrio omnis sensus meos . quos ab infantia domino consecra| ui. Tunc quintianus iussit ealicere medicorum introire ad eam et neque| uenit quidam senex| quam antecedebat puer luminis portitor . ferens| diuerrans coepit eam his uerbis adloqui licet| te nimiis corporalibus poenis adflixerit claris| insanus te enim graui
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑfluũ cursum: dut sacrificadis
aut uariis suppliciis te facia interin
agatra dixit. Siferas in ꝓmittas.
audito xp̃i nomine mãsuesełnt.
Siignef adhibeas: ecelo mͥ rõi mag¬
nificii: angłi ministrabunt. Sipla¬
ga i uerbera: habeo intrame spm̃
iussit eã in carcerẽ recipi tenebrosũ
ut possis euadere penã: ⁊ decollati¬
onem. Tu̾nc quuitianꝰ iussit eam
celerius trahi ad carcerem: quia eum
uoce publica confuiibat. Agirha
⁊ quasi adepulas inuitata. ttagau
Sequenti igit᷑ die: impiissimꝰ quin¬
tianꝰ siuis eam aspectibꝰ iussit aptari.
Sui iaixit. Quid tractasti cirea
ugathe dixit. ⁊̃ u nega deos tuos lig
tuum quite fecit: deum ueru adora.
Que si contepseris: et nis penis ⁊ per¬
animitui: ut uite tue possit eẽ con¬
sultum. Agathe respodet. Ego inhis
penis ita delector: sic quibonũ nutiũ
audit: aut sic̃ quid&e quediu deside¬
rauit. aut sic̃ qͥinuenit thesauros
multos: ita ⁊ego delector inhis penis

Expanded text:
superfluunt cursum. Aut sacrifica| dies aut uaries te suppliciis faciam interire. Aga| the dixit si feras mihi promittas . audi christo nomine| mansuescunt. Si ignis adhibeas de caelo mihi ros| saluificum angeli ministrabunt. Si plagas et uer| bera habeo intra me spiiussit eam in carcerem tenebrosum ut possis euadere aeternam| decollationem. Tunc quintianus iussit eam celerius| tradi ad carcerem . quia uoce eum pu| blica confutabat. Agathe et quasi| ad aepulas inuitata ita gaudSequenti igitur die impiissimus| quintianus . suis eam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa Agathe dixit tu nega deos tuos qui tuum qui te fecit . deum uerum adora .| quem si contempseris aeternis poenis et peranimi tui . Vt ui| tae tuae possit esse consultum. Agathe respondit in| his poenis ita delector . sicut si quis bonum nuntium au| dit aut qui uidet quam diu desiderauit. Aut qui inuenit| thesauros multos . ita ego delector in his poenis
Abbreviated transcription (Latin):
facientes bonu. Ut sic̃ exhibiumꝰ
mbra tira seruire inmudicie u ini¬
qͥtati ad iniqͥtatẽ. ita seruiamꝰ nñ¬
dicie inscificatione. Nam por est
quis mortificare m̃bra. in facere
bonum. Sed cum mortificas inbra
bonum facit: tunc mittat uiciũ
bonis. siue ut qͥda tradunt quia
masculum ⁊ feminã mulier pͥmo¬
genitis parit. Masculũ peperimꝰ.
id est fortia uirtutĩ ut dic tuest
offeramꝰ. Siaut femina id est in¬
peperiaꝰ: aut inutemꝰ mudis. au
redinamꝰ quiq sicdis hominis ergo

Expanded text:
 exhibuimus membra nostra servire immunditiae et iniquitati ad iniquitatem, ita serviamus munditiae in sanctificatione . » Nam potest quis mortificare membra, et non facere bonum, sed cum mortificans membra bonum facit, tunc mutuat vitium bonis. Sive, ut quidam tradunt, quia masculum et feminam mulier primogenitis parit, sed si masculum pepererimus, id est, fortia virtutum, Deo, ut dictum est, offeramus. Si autem feminam, id est impeperimus, aut mutuemus mundis, aut redimamus q
Abbreviated transcription (Latin):
cor poris induinta Quiergo ẽtͣ
diabolum ad certam̃ ꝓperat. uestim̃¬
ta abiciat ne subcumbat. Nil in hoc
mundo amando possideat: nullas
rerum labentiũ delec taciones reqͥ¬
rat. neunde ad uotum tegit᷑: adea¬
sum inde teneat᷑. Nec tain sufficit
nĩa relinquere: nisi relinquamꝰ ⁊nos
Quid est. qd dicimꝰ. relinquamꝰ ⁊ nos:
Sienĩ nos ipsos relinquimꝰ. quo ibimꝰ
extra nos: Uel quis est qui uadit sise
deserit: Sed aliuo sumꝰ perpecatũ
lapsi: aliud ꝑnaturam conditi. Aliuo
qd fecimꝰ: aliuo qd factisumꝰ. Relinqͣ¬
mus nos metipsos. quales peccando nos
fecimꝰ imaneamꝰ nos ineripsi: quales
ꝑgrãm facti sumus. Eece i enim
qui supbꝰ fuit: si conuersus ad ip̃m
humilis fac fest. semeripsum reliqͥs.
Silłturiosus quisq ad continentiam
uitam mutauit: ab negauit utiq qd̃
fuit. Siauarꝰ quisq ambire iamdesut:
Nargup didicit ꝓpͥa qͥprius alicna
rapiebat. pcul dubio semetipsum
reliquit. Ipse qͥdemest. ꝑnaturam:

Expanded text:
rporis indumenta? Qui ergo contra diabolum ad certamen properat, vestimenta abjiciat, ne succumbat. Nihil in hoc mundo amando possideat, nullas rerum labentium delectationes requirat, ne unde ad votum tegitur, ad casum inde teneatur. Nec tamen sufficit nostra relinquere, nisi relinquamus et nos. Quid est quod dicimus, Relinquamus et nos? Si enim nosmetipsos relinquimus, quo ibimus extra nos? Vel quis est qui vadit, si se deseruit? Sed aliud sumus per peccatum lapsi, aliud per naturam conditi; aliud quod fecimus, aliud quod facti sumus. Relinquamus nosmetipsos quales peccando nos fecimus, et maneamus nosmetipsi quales per gratiam facti sumus. Ecce etenim qui superbus fuit, si conversus ad Christum humilis factus est, semetipsum relinquit. Si luxuriosus quisque ad continentiam vitam mutavit, abnegavit utique quod fuit. 1588 Si avarus quisque ambire jam desiit, et largiri didicit propria qui prius aliena rapiebat, procul dubio semetipsum reliquit. Ipse quidem est per naturam,
Abbreviated transcription (Latin):
cum se sequentib noua mandata
ꝓponere: dixit. Nisi quis renun¬
tiauerit omibus que possid&e:
non potest ee meus discipulus.
Acsi aperte dicat. Quiꝑ uitam
ueterem aliena concupiscitis: per
uoue conuersationis studium.⁊
ura largimini. Quid uero in hac
lectione dicat: audiamus. Qui
uult post me uenire. ab negae se¬
met ipsum. Ibi dicit᷑. ut ab negeoꝰ
nr̃a: hic dicit᷑ ut ab negemꝰ nos.
St fortasse laboriosum nõẽ sinmi¬
iii relinquere sua: seo ualde labo
riosum est relinquere semetipsũ. .iiii¬
Minus quispeest abnegare qd̃ ha¬
bor: ualde enim multumẽ ab ne¬
gare qd est. Adse aut nobis ueni¬
entibꝰ añs p̾cipit. ut renuntiemus
nr̃is: quia quiqͥ ad fidei agonem
ueni mͦ. luc tam̃ contra malignos
sp̃s sumimꝰ. Pil aut maligii spi
in hoc mundo proprium possidẽt
quia bab& unde teneat᷑. Quid

Expanded text:
 nova mandata proponeret, dixit: Nisi quis renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus . Ac si aperte dicat: Qui per vitam veterem aliena concupiscitis, per novae conversationis studium et vestra largimini. Quid vero in hac lectione dicat, audiamus: Qui vult post me venire, abneget semetipsum. Ibi dicitur ut abnegemus nostra, hic dicitur ut abnegemus nos. Et fortasse laboriosum non est homini relinriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod habet, valde enim multum est abne 2. Ad se autem nobis venientibus Dominus praecepit ut renuntiemus nostris, quia quicunque ad fidei agonem venimus, luctamen contra malignos spiritus sumimus. Nihil autem maligni spiritus in hoc mundo proprium possident. quia habet unde teneat
Abbreviated transcription (Latin):
parat᷑: quia i piscatorshꝰ ẽ cõmissa
Et peam quisq ad &ẽ nũ regnum
ap̃sentis scli fluctibꝰ trahit̃: ne
met̾ne mortis ꝓfunda mergatur.
Quę exom̃i genere pisera congre¬
gat: qͥa ad peccatoꝵ ueniã. sapienteᷤ
ifatuos. liberos ⁊ seruos: diuites
i paupes. fortes uinfirmos uocat.
Unde ⁊ pspalmistam dicit᷑ aeo. Adte
om̃is caro ueni&. Que sagena scili
cae eccła. tunc uniu̾salit̃ repletur:
cum infine sua humani generis sũ¬
ma con: luditur. Quã educunt:
⁊ secꝰ litus sedent. Quia sic̃ mare scłin:
ita scłi finẽ significat litꝰ maris.¬

Expanded text:
st commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis ccet tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur, quam educunt et secus littus sedent: quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris
Abbreviated transcription (Latin):
rapiat: & pea que usu didicit. qͣsi
confricat᷑ incileseat. Ut ꝑhoe qd seit
notum diligere: diseat ⁊ in cognita
amare. Ecce enĩ celoꝵ regna in thes¬
auro inagro abscondito comparat᷑.
ip̃ gaudio illius uadit ⁊ uendit
uniu̾sa quę hab& ⁊emit agrum.

Expanded text:
 ea quae usu didicit quasi confricatus incalescat, ut per hoc quod scit notum, diligere discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro in agro abscondito comparatur, et prae gaudio illius vadit, et vendit universa quae habet, et emit agr
Abbreviated transcription (Latin):
dñe ihu xp̃e. quia memores mei. &
misisti adme apłm tuum. qui me
confortauit. ⁊creauit iuscera nia
Et dum cõplesea orationẽ respicies
ad om̃s inaculas corporis sui: uuc
totam noetem lux exuberabat
linquerent. Tune dicebant sc̃e¬
agathe ꝑsone que ibi erant rirlu¬
se: ut abira. Illa aut dix. absit
ame: ut ego crona meã ꝑdã ÷ ⁊ eos
quime saluam fecit. ⁊ consolatus ẽ ore
fictumẽ aut̃ post quatuor dies. uis¬
sit eã iter̃ quintianꝰ ante suũ tribu

Expanded text:
iste. quia memor es mei·| et misisti apostolum tuum qui me confortauit et sana| uit uiscera mea. Et dum conplisset oracionem suam| respiciens ad omnes maculas corporis sui. Et stotam noctem . lux exuberauit um derelinquerent. Tunc dicebant sAgathe| personae qui ibi erant clausae . ut habieret. Illa au| tem . dixit absit a me ut ego coronam meam perdam| et eis qui me saluam fecit et consolatus est me.| Factum est autem post quattuor dies . iussit eam| iterum quintianus ante suum tr
Abbreviated transcription (Latin):
isermone solo restaurat uniusa
Hic siuult: potert me saluam facere.
T unc subridens senior dixit. Et me
ipse misit adte. Nam iego apłs eiꝰ
sum: uin nomine eiꝰ sciastȩ eẽ saluã¬
dam. Et cũ hec dixissor: aboculis eiꝰ¬

Expanded text:
et sermo suus solus . restaurat uniuersa hic si uult potest me| saluam facere. Tunc subridens senior dixit . et me ipse misit| ad te. Nam ego apostolus eius sum et in nomine eius scias| te esse saluandam. Et cum haec dixissit . ab oculis ei
Abbreviated transcription (Latin):
aut octiderent. Unde in lege p̃cipit.
Primogenitũ asini: mutatus oue. Ho¬
minis uero pͥmogenitu. precio redime¬
bat᷑. Quius redeptio: erat port unu
mensem quinq siclis argenti. Sic
ta: figuram primogenitoꝵ sc̃i seoꝵ¬

Expanded text:
ut occiderentur. Unde in lege praecipitur : « Primogenitum asini mutabis ove, » hominis vero primogenitum pretio redimebatur. Cujus redemptio erat post unum mensem quinque siclis argenti. Sic ta figuram primogenitorum S
Abbreviated transcription (Latin):
Hec sunt quȩ aros ur̃os iuiuare possut
hec sunt refrigeria qua escentium.
hec remedia defunctoꝵ. Sibi autem¬
delectari possunt. Huic aliquis ui¬
num offert quem sttit ꝓuenix gule
nimietate torqueri. Contumelia
oc magis eit: qua humanitas. Si pro¬
bratio erminis: nonofficium carttati.
Ita fit ut uideat᷑ defuctis peccatoribꝰ
acaris sius nontam amoris solatia
tribui: quam conscientiȩ̨ tor menta
cumulari. Hec depeccatoribꝰ dixiinꝰ.
Siaut sc̃s est. cuihec parant᷑: niclnl
quidem adeum ptin&. Iiluo unus¬
quisq ur̃m agat qd supius diximꝰ.
ut poraciones. p demosinas: ꝑsacrifi¬
cia. pobliciones: ⁊de functis siuis ꝓfii
i sibi ipsi. Idest ut si peccatorẽ imo
tuus ꝓquo hec agit: alle uientur
peccata euiii. Si aut sõs est proquo
sacrificia deo offert: in& inum cum
sc̃is eẽ mereat. Prestante dio nr̃o

Expanded text:
Haec sunt quae charos vestros juvare possunt, haec sunt refrigeria quiescentium, haec remedia defunctorumdelectari possunt. Huic si aliquis vinum offerat, quem sentit pro vini et gulae nimietate torqueri, contumelia hoc magis est quam humanitas, exprobratio criminis, non officium charitatis. Ita fit ut videantur defunctis peccatoribus a charis suis non tam amoris solatia tribui, quam conscientiae tormenta cumulari. Haec de peccatoribus diximus. Si autem sanctus est cui haec parantur, nihil quidem ad eum pertinent. Illud unusquisque vestrum agat quod superius diximus, ut per orationes, per eleemosynas, per sacrificia, per oblationes et defunctis suis prosit, et ipse sibi: id est, ut si peccator est pro quo haec agit, alleventur peccata ejus; si autem sanctus est pro quo sacrificia Deo offert, in aeternum cum Sanctis esse mereatur: praestante ipso
Abbreviated transcription (Latin):
damto domꝰ mee: non poterit cadere
fundataẽ enim suꝑ petram. Hec
aũt dicens: flebat cotidie ⁊ orabat.
Et sicut siciens ĩnardore solis¬
fluenta fontium concupiscit. ita
deside rabat ad martirli coronam
cla sustineri. Uidens igit᷑ afiodisia
intem eius immobilẽ ꝑmauere:
abiit ad quintianũ ⁊ dixit ei.
facilius possunt saxamolłiri: &
ferrum in plumbo conuerti: qͣm
ab intentione xp̃iana. mes ĩstius pu¬
elle reuocet. Sgo eni tfilie mee.

Expanded text:
damentus domus meę non poterit cadere| damentus domus meę non poterit cadere| fundata enim est super petram. Haec autem dicens| flebat cotidie et orabat et sicut sol sitiens in ardore fluent+|  foncium concupiscit. Ita desiderat ad martyrii coro| nam cia| sustinere. Videns igitur . afrodisia mentem eius inmobilem| permanere. Abiit ad quintianum et dixit ei facilius pos| sunt saxa molliri et ferro in plumbo conuerti quam ab in| tentione christianae mens istius puellae reuoc. Ego| enim et filiae meae
Abbreviated transcription (Latin):
sicilie inurbe catiniensiu. sub decio
no natũ febroariun& uintianus co¬
sularis siciliȩ: audiens scam opinio¬
nem uirginis deo dicite agathes
mur i pharia intentione ꝑqͥrebat.¶U
ut adeam ꝑtingreres.  er singula enĩ
Cimina mentis sue: singuloꝵ i se
uluorum. xagitabat affectũ. Et
ortam natalibꝰ: dei famulã fecit ar¬
tari. Ut quierat degenere igno¬
bisi nat᷑ ꝑ hoc sonarae apud aures
uulgi: qd tantꝰ ess& ac tałis. quĩ pos¬
ser eriam fibi spectabilium sibi
subiugare ꝑsonas. Ut sibidinosus¶
aut. ad aspectum uirginis pulcher
cõmouebat. Et ut auarꝰ: ad faculta¬
res eiꝰ cupiditatis sue fretla laxabat.
beatam agałben asuis fecit apati¬
toribꝰ coortati ⁊ fecis ei ciuidam
matronę tradi nomine afrodisie.
que hiabebat noue filias tur pissimas.
sic erat iat ear. Hoc aut fecit. ut
pdies triginta. cotioie blandirent᷑
ei: quomutarent animũ eiꝰ. Et mͦ
pmĩttendo leta: modo terrendo asꝑa.
Que quantum uis inpingant infun¬

Expanded text:
SICILIAE . IN VRBE | CATHENIENSIVM . SVB DECIO NONAS FEBROARIAS| Quintianus consolaris siciliae . audiens sanctam| opinionem uirginis d\e/o dicate agathae| multefaria intentione perquirebat . | ut ad eam pertingeret per singulam enim| criminam mentis suae . singulorum in se| uiciorum exagitabat affectus·et uortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas. Vt libidi| nosus autem . adspectum uirginis pulcherrentia commouebat . et ut auaris ad fa| cultates eius cupiditatis suae frena laxabat . beatam agathem a suis fecit apparitoribus coartari.| Et fecit eam cuidam matrunae tradi . nomine afrodisię| quae habebat nouem filias turpissimas sicut fuerat| mater earum. Hoc autem fecit . ut per dies triginta coti| die blandirentur ei . ut mutarent animum eius . et modo| promittendo laeta modo terrendo asperaquae quantum uis inpin| gant stat fun