comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pitum. cuiuscemõi ludibrio foedare mortẽ
quere tormentis. Seuissimi omnium thra¬
cum suere scordisci. sed calliditas quoq ad
robur accesserat. Siluaꝵ et montium situs
cum ingenio consentiebant. Itaq non fusus
modo ab his aut sugatus. sed simile prodi¬
gio totus omnino interceptus exercitus quẽ
duxerat Cato. Didius uagos et libera popu¬
latione diffusos intra suam repulit thraci¬
am. Drusus ulterius egit et uetuit transie
danubium. Minucius toto uastauit hebͦ
multis quidem amissis dum ꝑfidum gla¬
cie flumen equitauit. Piso rhodopẽ cau¬
casumq penetrauit. Curio Dacia tenus
uenit: sed tenebras saltuum expauit. Api
in Sarmatas usq peruenit. Lucullus ad
gentium t̾minum thanaim Lacumq meo¬
tim. Nec aliter cruentissimi hostium qͣ su¬
is moribus domiti. quippe in captiuos igni
ferroq sȩuitum ẽ. S nihil barbaris atrociꝰ
uisum est. qͣ ꝙ abscisis manib relicti uiuẽ

Expanded text:
pitum, cuiuscemodi ludibriis foedare mortem pitum, cuiuscemodi ludibriis foedare mortem quere tormentis. Saeuissimi omnium Thracum Scordisci fuere, sed calliditas quoque ad robur accesserat: siluarum et montium situs cum ingenio consentiebant. Itaque non fusus modo ab his aut fugatus, sed — simile prodigio — omnino totus interceptus exercitus quem duxerat Cato. Didius uagos et libera populatione diffusos intra suam reppulit Thraciam. Drusus ulterius egit et uetuit transire Danuuium. Minucius toto uastauit Hebro, multis quidem amissis, dum per perfidum glacie flumen equitatur. Volso Rhodopen Caucasumque penetrauit. Curio Dacia tenus uenit, sed tenebras saltuum expauit. Appius in Sarmatas usque peruenit, Lucullus ad terminum gentium Tanain lacumque Maeotin. Nec aliter cruentissimi hostium quam suis moribus domiti. Quippe in captiuos igni ferroque saeuitum est; sed nihil barbaris atrocius uisum est quam quod abscisis manibus relicti uiuere
Abbreviated transcription (Latin):
per ip̃os si credere fas est deos. Ouippe codẽ
die quo gesta res est uisi pro aede pollucis et
castoris uiuenes laureati praetori luteras tra¬
dere. frequensq in spectaculo rumor uictoriȩ
cymbricę feliciter dixit. quo quid admirabi
lius. quid insignius fieri põt: quippe uelut
elata montib suis roma spectaculo belli inte¬
resset. quod in gladiatorio mimeͬ fieri solet
uno codemq momento cum in acie cymbri
occumberent ppls in urbe plaudebat:
Bellum thracum.
Ost macedonas si diis placet thra¬
ces rebellant ip̃i quondam tributa¬
rii macedonum nec in proximas modo pro¬
uincias contenti incurrere Thessaliam atq
dalmatiam: in adriaticum mare usq uenert
coq fine contenti quasi interueniẽte natua
contorta in ip̃as aquas tela miserunt. Niħ
interim per id omne tempus residuum cru¬
delitatis fuit in captiuos saeuientib litare
diis sanguine humano bibere in ossibus ca¬

Expanded text:
per ipsos, si credere fas est, deos. Quippe eodem per ipsos, si credere fas est, deos. Quippe eodem die quo gesta res est uisi pro aede Pollucis et Castoris iuuenes laureatas praetori litteras tradere, frequensque in spectaculo rumor «Victoriae Cimbricae feliciter!» dixit. Quo quid admirabilius, quid insignius fieri potest? Quippe velut elata montibus suis Roma spectaculo belli interesset, quod in gladiatorio munere fieri solet, uno eodemque momento, cum in acie Cimbri succumberent, populus in urbe plaudebat. BELLUM THRACICUM Post Macedonas, si dis placet, Thraces rebellant, illi quondam tributarii Macedonum; nec in proximas modo provincias contenti incurrere, Thessaliam atque Dalmatiam, in Adriaeoque fine contenti, quasi interueniente natura, contorta in ipsas aquas tela miserunt. Nihil interim per id omne tempus residuum crudelitatis fuit in captiuos saeuientibus: litare dis sanguine humano, bibere in ossibus ca
Abbreviated transcription (Latin):
tum acie conuersa in orientem ut quool ex capti¬
uis mox cognitum est ex splendore galearum
ac reꝑcussu quasi ardere cȩlum uideretur. Nec
minor cum uxorib corum pugna. ꝗͣ cum ip̃is
fuit. cum obiectis undiq plaustris atq carpẽ¬
tis alte de sup quasi e turribus Lanceis contis¬
q pugnarent proinde magis speciosa mors ea¬
rum suit ꝗͣ pugna. Nam cum missa ad Mari¬
um legatione libertatem ac sacerdotium nõ
impetrassent: nec fas erat suffocatis elisisq pas¬
sim infantib suis aut mutuis concidere uul¬
nerib: aut uinculo e crinb siuis fc̃o ab arbo¬
ribus iugisq plaustrorum pependerunt. Be¬
leris rex in aciedimicans im pigre nec inultꝰ
occubuit. Tertia tigurinorum manus quȩ q¬
mulos in diuersa lapsi fuga ignobili et latͦ¬
ciniis euanuit. Hunc tam lȩtum tamq felicẽ
liberatȩ italiae. assertiq imꝑii nuntium nõ
per homines ut solebat ppłs ro. accepit: sed

Expanded text:
tum acie conuersa in orientem, ut, quod ex captitum acie conuersa in orientem, ut, quod ex captiuis mox cognitum est, ex splendore galearum ac repercussu quasi ardere caelum uideretur. Nec minor cum uxoribus eorum pugna quam cum ipsis fuit; cum obiectis undique plaustris atque carpentis altae desuper quasi e turribus lanceis contisque pugnarent. Perinde speciosa mors earum fuit quam pugna. Nam cum missa ad Marium legatione libertatem ac sacerdotium non inpetrassent — nec fas erat — suffocatis elisisque passim infantibus suis aut mutuis concidere uolneribus aut uinculo e crinibus suis facto ab arboribus iugisque plaustrorum pependerunt. Boiorix rex in prima acie dimicans inpigre nec inultus occubuit. Tertia Tigurinorum manus, quae qmulos, in diuersa lapsi fuga ignobili et latrocinis euanuit. Hunc tam laetum tamque felicem liberatae Italiae adsertique imperii nuntium non per homines, ut solebat, populus Romanus accepit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sua eminebat. Sublatis funditus teutonis¬
in cymbros conuertitur. Hi iam quis credet
per hyemem quȩ altius alpes leuat tridenti¬
nis uigis in italiam prouoluti ruina descende¬
rant. Athesim fiumen non ponte nec mani¬
bus. sed quadam stoliditate barbarica. pri¬
mum corporibus aggressi postꝗͣ retinere am¬
nem manib et clipeis frustra temptauerant
ingesta obrutum silua transiliere. Et si statim
infesto agmine urbem petissent grande discri¬
men cẽt. S in uenetia. quo fere tractu italia
mollissima est ip̃a soli cęliq claementia robur
elanguit. Ad hoc panis usu carnisq coctȩ et
dulcedine uini mitigatos. Marius in tempo
in patentissimo quem Randium uocant cã¬
ditur barbarus. Iste quoq impator addide¬
rat uirtuti dolum secutus annibalem. artẽ¬
q cannaꝵ. Primum nebulosum nactus di¬
em ut hosti inopinatus occurreret tum uẽ¬
tosum ꝙͣ ut puluis in oculos et ora ferretur.

Expanded text:
sua eminebat. Sublatis funditus Teutonissua eminebat. Sublatis funditus Teutonisin Cimbros conuertitur. Hi iam — quis crederet? — per hiemem, quae altius Alpes leuat, Tridentinis iugis in Italiam prouoluti ueluti ruina descenderant. Athesim flumen non ponte nec nauibus, sed quadam stoliditate barbarica primum corporibus adgressi, postquam retinere amnem manibus et clipeis frustra temptauerant, ingesta obrutum silua transiluere: et si statim infesto agmine urbem petissent, grande discrimen; sed in Venetia, quo fere tractu Italia mollissima est, ipsa soli caelique clementia robur elanguit. Ad hoc panis usu carnisque coctae et dulcedine uini mitigatos Marius in temporIn patentissimo, quem Raudium uocant, camditur barbarus. Istic quoque imperator addiderat uirtuti dolum, secutus Hannibalem artemque Cannarum; primum nebulosum nanctus diem ut hosti inopinatus occurreret, tum uentosum quoque, ut puluis in oculos et ora ferretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tito agmine per alpes.i. claustra italię ferebãt᷑.
Marius mira statim uelocitate occupatis compẽ¬
diis p̃uenit hostem: poresq teutonas sub ip¬
sis alpium radicib assecutus in loco quem
aquas sextias uocant. qua fide numinum
p̃lio opp̃ssit. Uallem Nuuiumq medium ho¬
stes tenebat. nr̃is aquarum nulla copia. Con¬
sulto ne id egerit impator. an errorem in cõ¬
silium uerterit: dubium certe necessitate au¬
cta uirtus causa uiftoriȩ fuit. Nam fagitante
aquam exercitu uiri inquit estis en illic hẽtis.
ltaq tanto ardore pugnatum est. eaq cȩdes
hostium fuit: ut uictor romanus de cruento
Rumine non plus biberit ꝗͣ sanguinis. Bar¬
barorum certe rex ip̃e Theutobacus quater¬
nos senosq equos transilire solitus: uix unũ
cum fugeret ascendit. proximoq in saltu cõ¬
p̾hensus insigne spectaculum triumphi fuit
Ouippe uir proceritatis eximiȩ suꝑ trophea

Expanded text:
tito agmine per Alpes, id est claustra Italiae, ferebantur. tito agmine per Alpes, id est claustra Italiae, ferebantur. Marius mira statim uelocitate occupatis compendiis praeuenit hostem, prioresque Teutonas sub ipsis Alpium radicibus adsecutus in loco quem Aquas Sextias uocant quo — fidem numinum! — proelio oppressit! Vallem fluuiumque medium hostes tenebant, nostris aquarum nulla copia. Consultone id egerit imperator, an errorem in consilium uerterit, dubium; certe necessitate aucta uirtus causa uictoriae fuit. Nam flagitante aquam exercitu, «si uiri», inquit, «estis, en, illic habetis». Itaque tanto ardore pugnatum est eaque caedes hostium fuit, ut uictor Romanus de cruento flumine non plus aquae biberit quam sanguinis barbarorum. Certe rex ipse Teutobodus, quaternos senosque equos transilire solitus, uix unum, cum fugeret, ascendit, proximoque in saltu comprehensus insigne spectaculum triumphi fuit. Quippe uir proceritatis eximiae super tropaea
Abbreviated transcription (Latin):
des toto orbe quaerebant. Exclusiq et gallia
et hispania cum in italiam remigarent: misert
legatos in castra Syllani: inde ad Senatum. pe¬
tentes ut martius ppls aliquid sibi terrȩ daret.
quasi stipendium. cęterum ut uellet manibus
suis atq armis uterctur. Sed quas daret ter¬
ras ppls ro. agrariis legibus intra se dimicatus:
Repulsi igitur quod nequiuerant precibus.
armis petere constituunt. Sed nec pͥmum im¬
petum barbarorum Sylanus nec secundum
Manlius nec tertium Cȩpio sustinere potuert.
omnes fugati. exuti castris. actum erat insi Ma¬
rius illi saculo contigisset. Ille quoq non au¬
sus congredi statim militem tenuit in castris
donec inuicta illa rabies et impetus. quem pro
uirtite barbari hent consenesceret. recessere ig̃
increpantes. et tanta erat capiendae urbis fi¬
ducia consulentes siquid ad uxores suas mã¬
darent. Nec segnius ꝗͣ minati fuerant tripar¬

Expanded text:
des toto orbe quaerebant, exclusique et Gallia des toto orbe quaerebant, exclusique et Gallia et Hispania cum in Italiam demigrarent, misere legatos in castra Silani, inde ad senatum, petentes ut Martius populus aliquid sibi terrae daret quasi stipendium, ceterum ut uellet manibus atque armis suis uteretur. Sed quas daret terras populus Romanus agrariis legibus intra se dimicaturus? Repulsi igitur, quod nequiuerant precibus, armis petere coeperunt. Sed nec primum impetum barbarorum Silanus, nec secundum Mallius, nec tertium Caepio sustinere potuerunt; omnes fugati, exuti castris. Actum erat, nisi Marius illi saeculo contigisset. Ille quoque non ausus congredi statim militem tenuit in castris, donec inuicta illa rabies et impetus, quem pro uirtute barbari habent, consenesceret. Recessere igitur increpantes et — tanta erat capiendae urbis fiducia — consulentes, si quid ad uxores suas mandarent. Nec segnius quam minati fuerant triper
Abbreviated transcription (Latin):
eorum fidissima. atq amicissima ciuitas Mas¬
silia quereretur. Allobroges deinde et Alu̾ni
cum aduersus eos similes heduorum querelȩ
opem et auxilium nr̃m Ragitarent utriusq ui¬
ctoriȩ testis lsara et Uindelicus amnes. et im¬
piger fluminum rhodanus. barbaris terror ele¬
phanti fuere immanitati gentium pares. Ni¬
hil tam conspicuum in triumpho qͣ rex ipse
bis uictus. discoloribus in armis argenteoque
carpento. qualis pugnauerat utriusq uictoriȩ
quod quantumq gaudium fuerit: uel hinc
existimari põt:q etꝰ domitius enobarbus. et fa¬
bius maximus: ip̃is quibus dimicauerant in lo¬
cis saxcas erexere turres. et desuꝑ exornata ar¬
mis hostilibus trophea fixerunt. Cum hic mos
inusitatus fuerit nr̃is. nunqͣ enim ppłs ro. domi¬
tis hostibus uictoriam suam exprobrauit.¬
Umbri. Teutoni. atq Tigurini ab ex¬
tremis galliȩ profugi. cum terras eo¬
rum inundasset oceanus. nouas se¬

Expanded text:
eorum fidissima atque amicissima ciuitas Maseorum fidissima atque amicissima ciuitas Massilia quereretur; Allobroges deinde et Aruerni, cum aduersus eos similes Haeduorum querelae opem et auxilium nostrum flagitarent: utriusque uictoriae testes Isara et Vindelicus amnes et inpiger fluminum Rhodanus. Maximus barbaris terror elephanti fuere, inmanitati gentium pares. Nihil tam conspicuum in triumpho quam rex ipse Bituitus discoloribus in armis argenteoque carpento, qualis pugnauerat. Vtriusque uictoriae quod quantumque gaudium fuerit, uel hinc aestimari potest, quod et Domitius Ahenobarbus et Fabius Maximus ipsis quibus dimicauerant locis saxeas erexere turres, et desuper exornata armis hostilibus tropaea fixerunt, cum hic mos inusitatus fuerit nostris. Numquam enim populus Romanus hostibus domitis uictoriam exprobrauit.mbri, Teutoni atque Tigurini ab extremis Galliae profugi, cum terras eorum inundasset Oceanus, nouas se
Abbreviated transcription (Latin):
accessoq penetrauit. Mox non ip̃m modo.
sed Bocchum quoq Mauritaniȩ regem uire
sanguinis Numidiam uendicantem apud
oppidum Cirtam grauiter cȩcidit. Qui ubi
diffisus rebus suis alienae cladis accessio fieri
timet. p̃cium foederis atq amiciciȩ regem
facit. Sic fraudulentissimus regum fraude
soceri sui in insidias deductus est. et Syllȩ
in manum traditur. Tandemq optum cathȩ¬
nis lugurtham in triumpho ppłs romanus
aspexit. S ille quamuis uictus et uinctus ui¬
dit urhem. quam uęnalem dixerat et quã¬
doq pituram si huisset emptorem. Frustra ce¬
cinerat. tamen ut uęnalis fuisset huit empto¬
rem et cum ille non euaserit certum erat eam¬
et multipliciter et magis a septentri¬
one uenientem: nihil hac plaga in¬
festius. Atrox cȩlum. pinde ingenio. omni igit᷑
tractu uiolentus hostis adextris atq leuis me¬
dio septentrionis erupit. Prima tran salpes ar¬
ma nr̃a sensere Saluinii cum de incursionibus

Expanded text:
accessoque penetrauit. Mox non ipsum modo, accessoque penetrauit. Mox non ipsum modo, sed Bocchum quoque Mauretaniae regem, iure sanguinis Numidam uindicantem, apud oppidum Cirtam grauiter cecidit. Qui ubi diffisus rebus suis alienae cladis accessio fieri timet, pretium foederis atque amicitiae regem facit. Sic fraudulentissimus regum fraude gener soceri sui in insidias deductus Sullae in manum traditur, tandemque opertum catenis Iugurtham in triumpho populus Romanus adspexit. Sed ille quoque, quamuis uictus ac uinctus, uidit urbem, quam uenalem et quandoque perituram, si habuisset emptorem, frustra cecinerat. Iam, ut uenalis fuisset, habuit emptorem; cum illum euaserit, certum erit et multipliciter magis a septentrione uenientem Nihil hac plaga infestius. Atrox caelum, perinde ingenia. Omni igitur tractu uiolentus hostis a dextris atque laeuis et a medio septentrionis erupit. Prima trans Alpes arma nostra sensere Saluuii, cum de incursionibus
Abbreviated transcription (Latin):
turpi foedere in p̃cium salutis. quod prius
emerat dimisit exercitum. Eodem tempo¬
re non tam impii ro.ꝗͣ pudoris Metellus as¬
surgit: qui callidissime hostem nunc p̃cib
minc minis iam quasi uera fuga eludentẽ
artibus suis aggressus est. agrorum atq ui¬
corum populatione contentus in ipã numi¬
diȩ capita impetum fecit et Lamam quidẽ
frustra diu uoluit. Ceterum thalam grauẽ
armis thesaurosq regis diripuit. Tunc ur¬
bibus exutum regem etiam finium suoꝵ
regniq fugitiuum per mauros atq getuli¬
liam sequebatur. Fostremo Marius auctis ad¬
modum copiis cum pro obscuritate generis
capite censos sacramento adegisset. iam fusũ
et saucium regem adortus non facilius tam̃
uicit ꝗͣ integrum et recentem. Hic et urbem
herculi conditam in media africa sitam an¬
guibus harenisq uallatam mira quadam
felicitate supauit. Et saxeo inditam monti
Mulucam urbem per ligurem aditu arduo ĩ¬

Expanded text:
turpi foedere in pretium salutis, quo quos turpi foedere in pretium salutis, quo quos emerat dimisit exercitus. Tandem in ultionem non tam imperii Romani quam pudoris Metellus adsurgit, qui callidissime hostem nunc precibus nunc minis, iam simulata iam vera fuga eludentem artibus suis adgressus est. Agrorum atque vicorum populatione non contentus in ipsa Numidiae capita impetum fecit; et Zamam quidem frustra adsiluit, ceterum Thalam, gravem armis thensaurisque regiis, diripuit. Tunc urbibus exutum regem et iam finium suorum regnique fugitivum per Mauros atque Gaetuliam sequebatur. Postremo Marius auctis admodum copiis, cum pro obscuritate generis sui capite censos sacramento adegisset, iam fusum et saucium regem adortus, non facilius tamen uicit quam si integrum ac recentem. Hic et urbem Herculi conditam Capsam, in media Africa siti anguibus harenisque uallatam, mira quadam felicitate superauit, et saxeo inditam monti Muluccham urbem per Ligurem aditu arduo in
Abbreviated transcription (Latin):
q romam prosugisset missa per legatos
pecunia: traxit in sententiam suam senatũ
et haec suit de nobis pͥma uictoria eius. Mis¬
sos deinde qui regnum inter illum adher¬
balemq diuideret similiter aggressus: cum
in Scauro ip̃os romani impii mores expugͥs¬
set: inchoatum nefas ꝑfecit audacius. Sed
diu non latent scelera. corrupta nefas lega¬
tionis erupit placuitq bello psequi parrici¬
dam. Frimus in numidiam Calphurnius¬
bestia consul ĩmittuur. sed rex peritus forti
aduersus romanos aurum ẽẽ ꝗͣ ferrum pacẽ
emit: euius flagitii reus cum interueniente¬
fide publica a senatu accersseretur pari au¬
dacia. et uenit. et competitorem impii mas¬
sinissae. Massinissam ĩmisso ꝑcussore confec̃.
Haec altera contra regem fuit causa bellandi
Igitur sequens ultio mandat᷑ Albino: S
huius quoq proho dedecus ita corrupit
exercitum: ut uoluntaria nr̃orum fuga iuĩ¬
ceret numida. castrisq potiretur: addito et̾

Expanded text:
que Romam profugisset, missa per legatos que Romam profugisset, missa per legatos pecunia traxit in sententiam suam senatum. Et haec eius fuit de nobis prima uictoria. Missos deinde, qui regnum inter illum Adherbalemque diuiderent, similiter adgressus, cum in Scauro ipsos Romani imperii mores expugnasset, inchoatum nefas perfecit audacia. Sed non diu latent scelera. Corruptae nefas legationis erupit placuitque persegui bello parricidam. Primus in Numidiam CalpurniusBestia consul inmittitur; sed rex, peritus fortius aduersus Romanos aurum esse quam ferrum, pacem emit. Cuius flagitii reus cum interueniente publica fide a senatu arcesseretur, pari audacia et uenit et competitorem imperii Massiuam inmisso percussore confecit. Haec altera contra regem fuit causa bellandi. Igithuius quoque—pro dedecus—frater ita corrupit exercitum, ut voluntaria nostrorum fuga vinceret Numida castrisque poteretur, addito etiam
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtus.quilius asiatici belli reliquias confe
cit mixtis nefas ueneno fontib ad dediti¬
onem quarundam urbium. Ouȩ res ut ma¬
turam ita infamem fecit uictoriam quippe
cum contra fas deum. moresq maiorum
medicaminb impuris in id tempus sacro¬
sancta arma romana uiolasset.
Ec ad orientem sed non ad meri¬
dianam plagam eadem quies.
Ouis sparet post carthaginem aliquod in
africa bellum. Atqui non leuiter se numida
concussit et fuit in lugurtha quod post an¬
nibalem timeret᷑. Ouippe rex callidissimus
ppłm ro. armis inlytum et inuictum opib:
agoressus est. et citra spem omnium fortuã
cessit. ut rex fraude p̃cipuus fraude capere¬
tur. Hic auo Massinissa et Micipsa patre p
adoptionem cum interficere fres statuisset
agitatus regni cupitlitate. nec illos magis qͣ
tela regnum erat. metueret. pͥmum scelus
mandat insidiis: potitusq hiempsalis ca¬
pite cum se in Aderbalem conuertisset. is¬

Expanded text:
habitus. Aquilius Asiatici belli relhabitus. Aquilius Asiatici belli relcit, mixtis—nefas—veneno fontibus ad deditionem quarundam urbium, Quae res ut maturam, ita infamem fecit victoriam, quippe cum contra fas deum moresque maiorum medicaminibus inpuris in id tempus sacrosancta Romana arma violasset. HAEC ad orientem; sed non ad meridianam plagam eadem quies. Qui speraret post Carthaginem aliquod in Africa bellum? Atqui non leuiter se Numidia concussit, et fuit in Iugurtha quod post Hannibalem timeretur. Quippe rex callidissimus populum Romanum armis inclitum et inuictum opibus adgressus est. Citra spem omnium fortuna cessit, ut rex fraude praecipuus fraude caperetur. Hic, auo Masinissa et Micipsa patre per adoptionem, cum interficere fratres statuisset agitatus regni cupiditate, nec illos magis quatela regnum erat, metueret, primum scelus mandat insidiis. Potitus Hiempsalis capite cum se in Adherbalem conuertisset is
Abbreviated transcription (Latin):
Icta ad occasum hispania ppłs ro.
ad orientem pacem agebat. nec pa¬
cem modo: sed inusitata. et incogͥ¬
tata quadam felicitate relicta regiis heredi¬
tatibus opes et tota in simul regna ueniebãt
Atalus rex ꝑgamenoꝵ regis cumenis filiꝰ
socii quondam commilitonisq nr̃i testam̃
esto. In bonis regis haec suerunt. Adita igit᷑
hereditate prouintiam ppłs po. non quiđ
bello nec armis. sed quod est aequius testa¬
menti iure retinebat. Sed hanc difficile di¬
ctu est utrum facilius amiserit ppls ro. an
recuperauerit ristonicus regii sanguinis
ferox iuuenis: urbes regibus parere consue¬
tas partim facile sollicitat. paucas resistentes¬
inuenit. Mindon samon colophona ui re¬
cepit. crassi quoq p̃toris excidit exercitum
ip̃m quoq cepit. S ille memor et familiȩ
et romani nominis custodem suum barba¬
rum uirgula excaecat in exicium sui. quod
uolebat ita concitat. Mox a ppena domi¬
tus et captus et per deditionem in uinculis

Expanded text:
icta ad occasum Hispania populus Romanus ad orientem pacem agebat, nec pacem modo, sed inusitata et incognita quadam felicitate relictae regiis hereditatibus opes et tota insemel regna ueniebant. Attalus, rex Pergamenorum, regis Eumenis filius, socii quondam conmilitonisque nostri, testesto. In bonis regiis haec fuerunt». Adita igitur hereditate prouinciam populus Romanus non quidem bello nec armis, sed, quod aequius, testamenti iure retinebat. Sed hanc difficile dictu est utrum facilius amiserit populus Romanus an recuperauerit. Aristonicus, regii sanguinis ferox iuuenis, urbis regibus parere consuetas partim facile sollicitat, paucas resistentis, Myndon, Samon, Colophona ui recepit, Crassi quoque praetoris cecidit exercitum ipsumque cepit. Sed ille memor et familiae et Romani nominis custodem sui barbarum uirgula excaecat et in exitium sui, quod uolebat, ita concitat. Mox a Perperna domitus et captus et per deditionem in uinculis
Abbreviated transcription (Latin):
quod ita haud dubie nunꝗͣ coire et consentie
potusset: nisi unius p̃sidis nutu quasi anima
et mente regeretur. I Antonio. p. dolo¬
bella consulib impium romanum iam ad
cȩsares transferente fortuna. uarius et multi¬
plex ciuitatis motus fuit. Quodq in annua
caeli conuersione fieri solet: ut mota sydera
tonent. ac suos flexus et tempestates signifi¬
cent: sic cum romana dominationis.i. huma¬
ni generis conuersione petitus intremuit. oi¬
ac naualibus bellis omne impii corpus agita¬
tum est.

Expanded text:
quod haud dubie numquam coire et consentire quod haud dubie numquam coire et consentire potuisset, nisi unius praesidis nutu quasi anima et mente regeretur. Marco Antonio Publio Dolabella consulibus, imperium Romanum iam ad Caesarem transferente Fortuna, uarius et multiplex motus ciuitatis fuit. Quodque in annua caeli conuersione fieri solet, ut mota sidera tonent ac suos flexus tempestate significent, sic tum Romanae dominationis, id est humani generis, conuersione penitus intremuit omniac naualibus bellis omne imperii corpus agitatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
pleuerat. tandem ip̃e sanguine suo curiam ĩ¬
pleuit.
Bella ciuilia sub Caesare Augusto.
Opulus romanus. cęsare. et pom¬
pcio trucidatis: redisse in statum
pristinȩ libertatis uidebatur. et re¬
dierat: nisi aut pompeius liberos. aut cȩsar he¬
redem reliquisset. uel quod utroq ꝑniciosiꝰ
suit: si non collega quondam: mox amulus
cȩsarianȩ potentiȩ fax et turbo sequentis scłi
suꝑfuisset antonius. Quippe dum Sextus pa¬
terna repetit trepidatum toto mari: dum O¬
Octauius mortem patris ulciscitur: iterum fu¬
it mouenda thessalia: dum antonius uarius
ingenio. aut successorem caesaris dedignat
octauium. aut amore deopatre descissit in regẽ.
nam aliter saluus c̃ẽ non potuit: nisi confugis¬
set ad seruitutem.ratulandum tamen in tan¬
ta perturbatione est. ꝙ potissimum ad octaui¬
um cȩsarem augustum summa rerum rediit
qui sapientia sua atq sollertia pculsum un¬
diq ac pturbatum ordinauit impii corpus.

Expanded text:
pleverat, tandem ipse sanguine suo curiam impleverat, tandem ipse sanguine suo curiam implevit. RES SUB CAESARE AUGUSTO Populus Romanus Caesare et Pompeio trucidatis redisse in statura pristinum libertatis videbatur. Et redierat, nisi aut Pompeius liberos aut Caesar heredem relfuit, si non collega quondam, mox aemulus Caesareanae potentiae, fax et turbo sequentis saeculi superfuisset Antonius. Quippe dum Sextus paterna repetit, trepidatum toto mari; dum Octauius mortem patris ulciscitur, iterum fuit mouenda Thessalia; dum Antonius uarius ingenio aut successorem Caesaris indignatur Octauium aut amore Cleopatrae desciscit in regem . Nam aliter saluus esse non potuit, nisi confugisset ad seruitutem. Gratulandum tamen ut in tanta perturbatione est, quod potissimum ad Octauium Caesarem Augustum summa rerum redit, qui sapientia sua atque sollertia perculsum undique ac perturbatum ordinauit imperii corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
gratis ciuib omnes unum in principem con¬
gesti honores cuca templa imagines in tem¬
plo distincta radiis corona. suggestus in cu¬
ria. fastigium in domo mensis in cȩlo adhȩc
pater ip̃e patriȩ ppetuusq dictator. Nouis¬
sime dubium an ip̃o uolente oblata pro ro¬
stris ab antonio consule regni insignia. quȩ
omnia uelut infulȩ indestinatam morti ui¬
ctuam congerebant. Quippe clȩmentiam
pͥncipis uicit inuidia grauisq erat liberis
ip̃a benesicioꝵ potentia. Nec dintius dila¬
tio donata est. S brutus et cassius. aliiq
patricii consenserunt in cȩdem principis. Quã¬
ta uis fati. manauerat late coniuratio. libel¬
lus etiam cȩsari datus eo die. nec piclitare cẽ¬
tum uictimis potuerat. Uenit in curiam. tũ
expeditionem parthicam meditans. Ibi in
curuli sedentem eum senatus inuasit. trib¬
q et uiginti uulnerib ad terram datus ẽ.
sic ille qui t̾rarum orbem ciuili sanguine im

Expanded text:
gratis ciuibus omnes unum in principem congratis ciuibus omnes unum in principem congesti honores: circa templa imagines, in theatro distincta radiis corona, suggestus in curia, fastigium in domo, mensis in caelo, ad hoc pater ipse patriae perpetuusque dictator, nouissime, dubium an ipso uolente, oblata pro rostris ab Antonio consule regni insignia. Quae omnia uelut infulae in destinatam morti uictimam congerebantur. Quippe clementiam principis uicit inuidia, grauisque erat liberis ipsa beneficiorum potentia. Nec diutius lata dominatio est, sed Brutus et Cassius aliique patres consensere in caedem principis. Quanta uis fati! Manauerat late coniuratio, libellus etiam Caesari datus eodem die, nec perlitare centum uictimis potuerat. Venit in curiam tamen expeditionem Parthicam meditans. Ibi in curuli sedentem eum senatus inuasit, tribusque et uiginti uolneribus ad terram datus est. S
Abbreviated transcription (Latin):
crure saucio. deserta et auia petentem Cęso¬
nius apud lauronem oppidum consequutꝰ
pugnantem: adeo nondum despabat inter¬
fecit. Sextum fortuna in celtiberiam inte¬
rim abscondit. aliisq post cęsarem bellis res¬
uauit. Cęsar in patriam uictor inuehit᷑. pri¬
mum de gallia triumphum transmiserat. Rhe¬
nus et Rhodanus. et ex auro captiuus oceanꝰ
alterum laurus aegyptia. tunc in ferculis ni¬
lus Arsynoe. et ad simulachrunrigneum ar¬
dens pharus. Tertius de pharnace currus et põ¬
to. Quartus iubam et mauros et his subactã
ostendebat hispaniam. Pharsalia. tharsos.
et munda nusꝙͣ. Et quanto maiora erant de
quib non triumphabat: Hic aliquando fi¬
nis armis fuit reliqua pax incruenta. pensa¬
tumq clȩmentia bellum. Hlemo cȩsus impio
praeter afranium. satis ignouerat apud ilerdã¬
semel et faustum syllam didicerat generosũ
et sylla hic posteris cauebatur. Itaq non in¬

Expanded text:
crure saucium, deserta et auia petentem Caesocrure saucium, deserta et auia petentem Caesonius apud Lauronem oppidum consecutus, pugnantem — adeo nondum desperabat! — interficit; Sextum fortuna in Celtiberia interim abscondit aliisque post Caesarem bellis reseruauit. Caesar in patriam uictor inuehitur, primum de Gallia triumphum trahens: hic erat Rhenus et Rhodanus et ex auro captiuus Oceanus. Altera laurus Aegyptia: tunc in ferculis Nilus, Arsinoe et ad simulacrum ignium ardens Pharos. Tertius de Pharnace currus et Ponto. Quartus Iubam et Mauros et bis subactam ostendebat Hispaniam. Pharsalia et Thapsos et Munda nusquam: et quanto maiora erant, de quibus non triumphabat! Hic aliquando finis armis fuit; reliqua pax incruenta pensatumque clementia bellum. Nemo caesus imperio praeter Afranium satis ignouerat semel et Faustum Sullam docuerat generos tis ex Sulla hic posteris cauebatur. Itaque non in
Abbreviated transcription (Latin):
more uolitare. dicitur in illa ꝑturbatione
et de extremis cogitasse secum. et ita manife¬
sto uultu fuisse. quasi occupare mortem ma¬
nu uellet: nisi ꝙ cohortes hostium quinq
per transuersam aciem actae quas labienus
piclitantibus castris miserat p̃sidio. speciem
fuga p̃buissent. hoc aut et ip̃e credidit: aut
dux callidus. attribuit in occasionem: et qiͣ
sugientem in uectus simul et suoꝵ erexit
animos. et hostis ꝑculit. Nam hi dum se pu¬
tant uincere. fortius sequi: pompeiani dum
sugere credunt suos: fugere cocpunt.uan¬
ta fuerit hostium cȩdes. ira. rabiesq uicto¬
ribus: sic aestimari põt. hoc a praelio profugi
cum se munda recepissent: et cȩsar obsideri
statim uictos impasset. congestis cad aueri¬
bus. agger confectus est. qua pilis. iaculisq
confixa interse tenebant᷑. Foedum etiam in¬
ter barbaros. sed uidelicet uidtoriam despan¬
tibus pompeii liberis Encum p̃lio profugu

Expanded text:
more uolitare. Dicitur in illa pertubatione more uolitare. Dicitur in illa pertubatione et de extremis agitasse secum et ita manifesto uoltu fuisse, quasi occupare mortem manu uellet; nisi quod cohortes hostium quinque per transuersam aciem actae, quas Labienus periclitantibus castris praesidio miserat, speciem fugae praebuissent. Hoc aut et ipse credidit aut dux callidus arripuit in occasionem, et quasi in fugientes inuectus simul et suorum erexit animos et hostis perculit. Nam et hi, dum se putant uincere, fortius sequi, et Pompeiani, dum fugere credunt suos, fugere coeperunt. Quanta fuerit hostium caedes, ira rabiesque uictoribus, sic aestimari potest, quod a proelio profugi cum se Mundam recepissent, et Caesar obsideri statim uictos imperasset, congestis cadaueribus agger effectus est, quae pilis tragulisque confixa inter se tenebantur — foedum etiam in barbaros. Sed uidelicet uictoriam desperantibus Pompei liberis, Gnaeum proelio profugum,
Abbreviated transcription (Latin):
state saeiurent: mox circa ohsidiones ur¬
bium utrinq discursum est quae misere
inter hos ato: illos duces societatis roma¬
nae poenas dabant. Omnium postrema.
certaminum Munda. hic non pro cẽta
felicitate: sed anceps et diu triste praeliũ
ut plane uideretur nescioquid deliberae
fortuna. Sane et ip̃e ante aciem maestior
nunc ex more cęsar. siue respectu fragilitatis
humana: siue nuiam prosperorum suspe¬
ctam hñs continuationem: uel cadem timẽs:
Postꝗ̃ idem ẽẽ coepat quod pompeius. S in
ip̃o p̃lio quod nemo unꝗͣ meminerat. cum
diu pari marte acies: nihil aliud ꝗͥ occidet
in medio ardore pugnantium subito ingens
cȩsaris oculis nefas post quatuordecim annos
probata ueteranorum manus gradum retro
dedit. Q et si nondum fugerat: apparebat
tamen pudorem magis ꝗͣ uirtutem resistere.
ltaq ablegato equo similis furenti pͥmam aciẽ
per totum deniq agmen oculis. manibus cla¬

Expanded text:
state saeuirent. Mox circa obsidiones urstate saeuirent. Mox circa obsidiones urbium utrimque discursum est, quae miserae inter hos atque illos duces societatis Romanae poenas dabant. Omnium postrema certaminum Munda. Hic non pro cetera felicitate, sed anceps et diu triste proelium, ut plane uideretur nescio quid deliberare Fortuna. Sane et ipse ante aciem maestior non ex more Caesar, siue respectu fragilitatis humanae, siue nimiam prosperorum suspectam habens continuationem, uel eadem timens, postquam idem esse coeperat quod Pompeius; et in ipso proelio, quod nemo umquam meminerat, cum diu pari Marte acies nihil amplius quam occiderent, in medio ardore pugnantium subito ingens Caesaris oculis — nefas — post quattuordecim annos probata ueteranorum manus gradum retro dedit, quos, etsi nondum fugerant, apparebat tamen pudore magis quam uirtute resistere. Itaque ille ablegato equo similis furenti primam in aciem per totum denique agmen oculis, manibus, cla
Abbreviated transcription (Latin):
medici uiolare fomentis. ille passus dum
abscederent rescidit plagas. secutaq uis sã¬
guinis moribundas mamis in ip̃o uulne̾
reliquit. Quasi non eẽt usquam dimicatũ
sic arma rursus et partes. quantoq africa
supra thessaliam fuit. tanto africam supa¬
bat hispania. Plurimum quantum fauo¬
ris partibus dabat fraternitas ducum. et pro
uno duos stare pompeios. Itaq: nusquam
atrocius nec tam ancipiti marte concursu:
est primum in ip̃o hostio oceani uarus Oi¬
diusq legati con fuxere. sed acrius fuit cũ
ip̃o mari pugna ꝗͣ interse nauib bellum.
si quidem uelut furorem ciuicum castiga¬
ret oceanus. utranq dassem naufragio &e¬
cidit. Quinam ille horror: cum eodem tẽ¬
pore fluctus procellae naues armamenta
confligerent: Adde situs ip̃ius formidĩe
uergentia in unum hinc hispaniȩ: inde
mauritaniȩ lutora. mare et intestinum. et
externum: imminentesq herculis speculas
cum omnia undiq simul pͣlio et tempe¬

Expanded text:
medici uiolare fomentis. Ille passus, dum medici uiolare fomentis. Ille passus, dum abscederent, rescidit plagas secutaque ui sanguinis moribundas manus in ipso uolnere reliquit. Quasi numquam esset dimicatum, sic arma rursus et partes quantoque Africa supra Thessaliam fuit, tanto Africam superabat Hispania. Plurimum quantum fauoris partibus dabat fraternitas ducum et pro uno duos stare Pompeios. Itaque nusquam atrocius nec tam ancipiti Marte concursum est. Primum in ipso ostio Oceani Varus Didiusque legati conflixere. Sed acrius fuit cum ipso mari quam inter se nauibus bellum, siquidem, quasi furorem ciuicum castigaret, Oceanus utramque classem naufragio cecidit. Quinam ille horror, cum eodem tempore fluctus, procellae, uiri, naues, armamenta confligerent! Adde situs ipsius formidinem, uergentia in unum hinc Hispaniae, inde Mauretaniae litora, mare et intestinum et externum imminentesque Herculis speculas, cum omnia undique simul proelio et tempe
Abbreviated transcription (Latin):
per a silua consternati subito clangore statĩ
effugerent. non in conspicua tamen morte
omnium. lam scipio naue fugiebat. et asse¬
cutis hostibus. gladium per uiscera exegit
et ubi c̃ẽt quodam requirente: respondit
in regiam magnifice epulatus. postero die
cum petreio fugȩ comite. suꝑq mensas et
pocula interficiendum se ei prebuit. Ille
et regi suffecit et sibi cum interim semesi
in medio cibi. et parentalia fercula regio
simul romanoq sanguine madebant.a¬
to non interfuit bello. positisq apud bra¬
gadam castris: uticam ueluti altera africȩ
daustra seruabat. Sed accepta partium la¬
de. nihil cunctatus. ut sapiente dignum
erat mortem etiam letus acciuit. Nam
postquam filium comitesq ab amplexu
dimisit. lecto in nocte ad lucernam plato¬
nis libro: qui unmortalitatem animi docet
paulum quieuit.Tunc circa p̾mam uigiliã
stricto giadio reuelatum manu pectus se¬
mel iterumq ꝑcussit. Ausi post hoc uirũ

Expanded text:
per a silua consternati subito clangore lituoruper a silua consternati subito clangore lituorueffugerent. Non inconspicua tamen mors omnium. Iam Scipio naue fugiebat; sed adsecutis hostibus gladium per uiscera exegit et, ubi esset quodam requirente, respondit in regiam, magnifice epulatus est postero die cum Petreio fugae comite superque mensas et pocula interficiendum se ei praebuit. Ille et regi suffecit et sibi, cum interim semesi in medio cibi et parentalia fercula regio simul Romanoque sanguine madebant. Cato non interfuit bello. Positis apud Bagradam castris Vticam uelut altera Africae claustra seruabat. Sed accepta partium clade nihil cunctatus, ut sapiente dignum erat, mortem sibi etiam laetus acciuit. Nam postquam filium comitesque ab amplexu dimisit, in noctem lecto ad lucernam Platonis libro, qui inmortalitatem animae docet, paulum quieti dedit; tunc circa primam uigiliam stricto gladio reuelatum manu pectus semel iterumque percussit. Ausi post hoc uirum
Abbreviated transcription (Latin):
festo per cappadociam agmine ruebat. Sed
hunc cȩsar aggressus: uno et ut dixerim non
toto p̾lio obtriuit. more fulminis quod uno
codemq momento uenit. pcussit. abscessit.
Nec uana de se p̃dicatio est cęsaris ante ui
in africa multo atrocius qͣ in pharsalia. Huc
reliquias partium naufragarum quidam furo¬
ris aestus expulerat. nec reliquias dices: sed in¬
tegrum bellum. Sparsa magis ꝗͣ opp̃ssae ui¬
res erant. auxerat sacramentum ip̃a clades
pompeii impatoris. nec degenerabat ducu
successio. Quippe satis ample sonabant in
pompeiani nominis locum Cato et Scipio
Accessit copiis mauritaniȩ rex luba uidel
ut latius uinceret caesar. Nihil ergo inter
pharsaliam et tapson: nisi ꝙ amplior: eoq
acrior cęsarianorum impetus fuit: indigͣn¬
tium post pompeium creuisse bellum. De¬
niq quod alias nunq: ante impium ducis
sua sponte signa cecinerunt. Strages a iuba
coepit. Eius elephanti bellorum rudes. et nu¬

Expanded text:
festo in Cappadociam agmine ruebat. Sed festo in Cappadociam agmine ruebat. Sed hunc Caesar adgressus uno et, ut sic dixerim, non toto proelio obtriuit, more fulminis, quod uno eodemque momento uenit, percussit, abscessit. Nec uana de se praedicatio est Caesaris, ante hosin Africa cum ciuibus multo atrocius quam in Pharsalia. Huc reliquias partium naufragarum quidam fugae aestus expulerat; nec reliquias diceres, sed integrum bellum. Sparsae magis quam oppressae uires erant; auxerat sacramentum ipsa clades imperatoris, nec degenerabat ducum successio. Quippe satis ampie sonabant in Pompeiani nominis locum Cato et Scipio. Accessit copiis Mauretaniae rex Iuba, uidelicet ut latius uinceret Caesar. Nihil ergo inter Pharsaliam et Thapson, nisi quod amplior eoque acrior Caesareanorum impetus fuit, indignantium post Pompeium creuisse bellum; denique, quod alias numquam, ante imperium ducis sua sponte signa cecinerunt. Et primum strages a Iuba coepit, cuius elephanti bellorum rudes et nu
Abbreviated transcription (Latin):
manu. ingentis exercitus molem mira uir¬
hostium tȩla submouit. mox pene in insulã
pharon subitus euasit. Inde depulsus ĩ ma¬
ria mira felicitate ad proximam classem
enatauit. relicto quidem in stuctibus paluda¬
mento seu fato. seu consilio: ut illud ingruẽ¬
tibus hostium taelis saxisq peteretur. Tum re¬
ceptus a classicis suis: undiq simul hostes a¬
dortus. de imbelli ac ꝑfida gente. usta piacu¬
la generi manib dedit. Quippe et theodo¬
rus magister. auctorq totius belli et ne uiri¬
lia quidem portenta fotinus atq gany me¬
des. diu̾sa per mare et terras fuga et morte
consumpti regis ip̃ius corpus obrutum limo
reptum est in aurcȩ loricȩ honorem. In asia
nouus rerum motus a ponto plane. quasi
de industria captante fortuna hunc mitͥ¬
datico regno exitum: ut a pompeio pater.
a cęsare filius uinceret. Rex pharnaces ma¬
gis discordie nr̃ȩ fiducia. ꝗͣ uirtutis suȩ: in¬

Expanded text:
manu ingentis exercitus molem mira uirmanu ingentis exercitus molem mira uirhostium tela summouit, mox in paeninsulam Pharon subitus euasit; inde depulsus in maria mira felicitate ad proximam classem enatauit, relicto quidem in fluctibus paludamento seu fato seu consilio, ut illud ingruentibus hostium telis saxisque peteretur. Tunc receptus a classicis suis, undique simul hostes adortus de inbelli ac perfida gente iusta generi manibus dedit. Quippe et Theodotus magister auctorque totius belli, et ne uirilia quidem portenta, Pothinus atque Ganymedes diuersa per mare et terras fuga morte consumpti. Regis ipsius corpus obrutum limo repertum est in aureae loricae honore. In Asia quoque nouus rerum motus a Ponto, plane quasi de industria captante Fortuna hunc Mithridatico regno exitum, ut a Pompeio pater, a Caesare filius uinceretur. Rex Pharnaces magis discordiae nostrae fiducia quam suae uirtutis in
Abbreviated transcription (Latin):
littore impio uilissimi regis consiliis Spa¬
donum et ne quid malis desit Septimii de¬
sertoris sui gladio trucidatus sub oculis
uxoris suȩ liberorumq suoꝵ moreretur:
uis non ꝑactum ẽẽ cum pompeio bellũ
crederet: Atqui acrius multo atq uaehem̃¬
tius thessalici incendii cineres recaluerunt.
et in aegypto quidem aduersus cȩsarem siẽ
partib bellum. quippe cum ptolemȩus rex
alexandriȩ summum ciuilis belli scelus ꝑ¬
egisset. foedusq amiciciȩ cum cęsare medio
pompeii capite saxisset. ultionem clarissimi
uin manib quaerente fortuna causa non d̾¬
fuit. Cleopatra regis soror affusa cȩsaris ge¬
nibus. partem regni reposcebat. Aderat
puellae forma. et quae duplicaretur ex illo
ꝙ talis passa uidebat᷑ iniuriam. odium ip̃iꝰ
regis. qui pompericȩdem partium fato: nõ
cęsari dederat. haud dubie idem in ip̃m
in regnum: statim ab eisdem ꝑcussoribus
pompeii obsessus in regia quamuis exigua

Expanded text:
litore imperio uilissimi regis, consiliis spalitore imperio uilissimi regis, consiliis spadonum et, ne quid malis desit, Septimi desertoris sui gladio trucidatus sub oculis uxoris suae liberorumque moreretur. Quis non peractum esse cum Pompeio crederet bellum? Atquin acrius multo atque uehementius Thessalici incendii cineres recaluerunt. Et in Aegypto quidem aduersus Caesarem sine partibus bellum. Quippe cum Ptolemaeus, rex Alexandriae, summum ciuilis belli scelus peregisset et foedus amicitiae cum Caesare medio Pompei capite sanxisset, ultionem clarissimi uiri manibus quaerente Fortuna causa non defuit. Cleopatra, regis soror, adfusa Caesaris genibus partem regni reposcebat. Aderat puellae forma, et quae duplicaretur ex illo quod talis passa uidebatur iniuriam, odium ipsius regis, qui Pompei caedem partium fato, non Caesari dederat, haud dubie idem in ipsumin regnum, statim ab isdem percussoribus Pompei obsessus in regia quamuis exigua
Abbreviated transcription (Latin):
cohortes tantum in effusos equites fecere ĩ¬
petum. ut illi eẽ pedites. hi uenire in equis
uiderentur. Hanc stragem fugientis equitatꝰ
leuis armaturae ruina comitata est. Tum ter¬
rore latius dato turbantib inuicem copiis.
reliqua strages quasi una manu facta est: nec
ulla res magis exicio fuit. ꝗͣ ip̃a exercitus ma¬
gnitudo. Multus in eo p̾lio cęsar fuit. mediꝰ¬
q inter imꝑatorem et militem. uoces quoq
obequitantis excepta. Altera cruenti. sed
docta et ad uictoriam efficax. Miles patiẽs
ferri. altera ad iactationem composita parce
ciuibus cum ip̃c sequeretur. Felicem utcun¬
q in malis pompcium: si cadem ip̃m: quȩ
exercitum eius fortuna traxisset. supstes di¬
gnitatis suȩ uixit. cum maiore dedecore ꝑ
thessalica tempe fugeret ut una nauicula
lesbon applicaret᷑. Fulsus hebris in deser¬
to cilicię scopulo fugam in parthos Africã
uel aegyptum agitaret. ut deniq in pelusio

Expanded text:
cohortes tantum in effusos equites fecere imcohortes tantum in effusos equites fecere impetum, ut illi esse pedites, hi uenire in equis uiderentur. Hanc stragem fugientis equitatus leuis armaturae ruina comitata est; tunc terrore latius dato, turbantibus inuicem copiis, reliqua strages quasi una manu facta est; nec ulla res magis exitio fuit quam ipsa exercitus magnitudo. Multus in eo proelio Caesar mediusque inter imperatorem et militem. Voces quoque obequitantis acceptae, altera cruenta, sed docta et ad uictoriam efficax «miles, faciem feri !», altera ad iactationem conposita «parce ciuibus!», cum ipse sequeretur felicem utcumque in malis Pompeium, si eadem ipsum quae exercitum eius fortuna traxisset. Superstes dignitatis suae uixit, ut cum maiore dedecore per Thessalica Tempe equo fugeret, ut una nauicula Lesbon applicaret, ut Syedris, in deserto Ciliciae scopulo, fugam in Parthos, Africam uel Aegypton agitaret, ut denique in Pelusio
Abbreviated transcription (Latin):
tantum dignitatis fortuna uidit. Trecenta am¬
plius millia hinc uł illinc praeter auxilia regu
et senatus. Nunquam imminentis ruina ma¬
nifestiora prodigia. fuga uictimarum exan¬
ma insignis interdui tenebrae dux ip̃e et no¬
cturna imagine theatri sui audiens plausum
in modum planctus circunsonat et mane cũ
pullo nefas apud principia conspectus est.
Nunꝗͣ acrior. neq alacrior exercitus çesaris
fuit. Inde classica prius inde tela annotatũ
quoq commutentis aciem crastini pilum: ꝗ
mox adacto in os gladio sic inter cadauera
reptus libidinem ac rabiem qua pugnaue¬
rat. ip̃a nouitate uulneris praeferebat. Sed
nec minus admirabilior illuis exitus belli.
Ouippe cum pompeius adeo equitum copia
abundaret. ut facile circumuenturus sibi
cȩsarem uideretur. circumuentus ip̃e est
Nam cum diu aquo marte contenderet: ius¬
suq pompeii fusus a cornu erupisset equita¬
tus. repente hinc signo dato germanorum

Expanded text:
tantum dignitatis Fortuna respexit; trecenta amtantum dignitatis Fortuna respexit; trecenta amplius milia hinc uel illinc praeter auxilia, reges et senatum. Numquam inminentis ruinae manifestiora prodigia: fuga uictimarum, examina in signis, interdiu tenebrae. Dux ipse in nocturna imagine theatri sui audiens plausum in modum planctus circumsonantem et mane cum pullo pallio — nefas — apud principia conspectus est. Numquam acrior neque alacrior exercitus Caesaris fuit; inde classica prius, inde tela. Adnotatum quoque committentis aciem Crastini pilum, qui mox adacto in os gladio — sic inter cadauera repertus — libidinem ac rabiem qua pugnauerat ipsa nouitate uolneris praeferebat. Sed nec minus admirabilior illius exitus belli. Quippe cum Pompeius adeo equitum copia abundaret, ut facile circumuenturus sibi Caesarem uideretur, circumuentus ipse est. Nam cum diu aequo Marte contenderent, iussuque Pompei fusus a cornu erupisset equitatus, repente hinc signo dato Germanorum
Abbreviated transcription (Latin):
castrorum quȩ sedicim milium uallo obduxe¬
rãt. Sed quid his obẽẽt obsidio: qui patente
mari omnibus copiis abundarent: nunc ex¬
pugnatione dyrrachii irrita. quippe quam
uel situs in expugnabilem faceret. Adhaec
assiduis in expugnationẽ hostium p̾liis crupi
quo tempore egregia uirtus sccuolȩ centurio¬
nis emicuit. cuius in scuto cxx. tȩla sederunt.
lam uero urbium direptione sociarum: cum
oricum. et gomphos. et alia thessaliȩ castella ua¬
starent. pompeius aduersus haec nectere moras
tergiuersari. sunul ut hostem interdusum un¬
diq inopia commeatuum terreret. utq ardẽ¬
tissimi ducis consenesceret impetus. Nec diu¬
tius prosuit duci salutare consilium. Miles
ocium. socii moram principes ambitum ducis
increpabant. Sic p̃cipitantib fatis sumpta p̃¬
lio est thessalia. et philippicis campis urbis ĩ¬
perii. generis humani fata commissa sunt.
Nunquam ullo loco tantum uirium ppłi rõ.

Expanded text:
castrorum, quae sedecim milium uallo obduxecastrorum, quae sedecim milium uallo obduxerat — sed quid his obesset obsidio, qui patente mari omnibus copiis abundarent? — nunc expugnatione Dyrrachi inrita, quippe quam uel situs inexpugnabilem faceret; ad hoc adsiduis in eruptione hostium proeliis, quo tempore egregia uirtus Sceuae centurionis emicuit, cuius in scuto centum atque uiginti tela sederunt; iam uero urbium direptione sociarum, cum Oricum et Gomphos et alia castella Thessaliae uastaret. Pompeius aduersus haec nectere moras, tergiuersari, sic hostem interclusum undique inopia commeatuum terere, usque dum ardentissimi ducis consenesceret impetus. Nec diutius profuit ducis salutare consilium. Miles otium, socii moram, principes ambitum ducis increpabant. Sic praecipitantibus fatis proelio sumpta Thessalia est, et Philippicis campis urbis, imperii, generis humani fata commissa sunt. Numquam ullo loco tantum uirium populi Romani,