comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃inũ pectora ĩbuerit ut sde nĩs urandũ ꝓ xiõ
legũ ac penaꝵ metu curitatõ regent. Ut cũ ip̃i ĩe ho¬
mines ĩ regis uelut uniti ex̃epli mores form aret
Adducti st̾. ut cuitatẽ tota ĩ cultq̃ tisam doꝵ ulqr
duce̾nt neftis lutꝰ eãt ꝙͣ meũ ex opaco spetusons
ad ꝯͥsam dex ĩferbat. caracis es̃ lncũ sacuit ꝗ coꝵ¬
sibi ꝯsilia cã ꝯuge sua egeria eẽt ꝯ ioli fid̾i sclẽne in¬
stituit ad id sacͥnũ. Nlamies bigis cũtu acuato uehi
uissit. manuq addigitos usb ĩoluta rẽ diuinã rẽ facẽ
sigͥficãtes fide tutãdã sedẽq eiꝰ ꝯ i dextis sacratant cẽ¬
młtaq alia sacͥ̾ficia locaq sacris faciẽdis q̃ argeos põti¬
sices uoca̾t d̾dicauit. om̃iu tñ maxinũ eiꝰ opu fuit cũ¬
tela ꝑ cẽ regͥ tempꝰ. haud minor pacis ꝙ reg̾. Ita duo re¬
Nume morte ad int̾eegiũres rediit  Iñ tuliũ hostiliũ
nepotẽ hostilii cuiꝰ infima aite. dar ã diullus sabino¬

Expanded text:
uerat ut fides ac ius iurandum †proximo† legum ac poenarum metu ciuitatem regerent. et cum ipsi se homines in regis uelut unici exempli mores formarent,adducti sunt, ut ciuitatem totam in cultum uersam deorum uiolari ducerent nefas. lucus erat quem medium ex opaco specu fonsad congressum deae inferebat, Camenis eum lucum sacrauit, ibi concilia cum coniuge sua Egeria essent. et soli Fidei sollemne instituit. ad id sacrarium flamines bigis curru arcuato uehi iussit manuque ad digitos usque inuoluta rem diuinam facere, significantes fidem tutandam sedemque eius etiam in de Argeos pontifices uocant dedicauit. omnium tamen maximum eius operum fuit tutela per omne regni tempus haud minor pacis quam regni. ita duo deNumae morte ad interregnum res rediit. inde Tullum Hostilium, nepotem Hostili, cuius in infima arce clara pugna a
Abbreviated transcription (Latin):
uinculoꝵ minis moͣtisq edix ut õs ciuies.R. equites pediteᷤᷤ¬
q in suis ꝗsq ce̾turiis in campo marcio pͥma luce adeẽnt.
Ibi instructũ ex̾citũ ce̾m. sue oue taui̾s tͥb lusf̾uit. Idq c̃di¬
tu lustrũ appellatũ. qr in cẽsendo finis fcũs ẽ. Milia lxxx.
eo lustro ciuiũ cẽsa dicuntur. Adicit scptoꝵ. antiqssimus
fabius pictor eoꝵ qui arina fere possẽt eũ numͥu fuisse.
Ad eã multitudinẽ urbs qͦ amplificanda uisa ẽ. Addit duo
ip̃e ut looo dignitas fiẽt habitat. Agg̾e ⁊ fossis ⁊ muro qͣ¬
cũdat uibẽ int̾ pomerũ ꝓfc. Pomenũ u̾bi uĩ sola ĩtuẽtes
postineriũ int̾pretant᷑ eẽ. Est eĩ mag̾ cĩca murũ lotꝰ que

Expanded text:
uinculorum minis mortisque, edixit ut omnes ciues Romani, equites peditesquinculorum minis mortisque, edixit ut omnes ciues Romani, equites peditesque, in suis quisque centuriis, in campo Martio prima luce adessent. ibi instructum exercitum omnem suouetaurilibus lustrauit, idque conditum lustrum appellatum, quia is censendo finis factus est. milia octoginta eo lustro ciuium censa dicuntur; adicit scriptorum antiquissimus Fabius Pictor, eorum qui arma ferre possent eum numerum fuisse. ad eam multitudinem urbs quoque amplificanda uisa est. addit duoipse, ut loco dignitas fieret, habitat; aggere et fossis et muro circumdat urbem; ita pomerium profert. pomerium uerbi uim solam intuentes postmoerium in
Abbreviated transcription (Latin):
miliũ totidẽ cẽturie fce̾ arma mutata nichil p̾t̾ astam
das lapidesq missiles hi setũ gerebãt. ĩ his accẽsi corni¬
cines. tibicinesq ĩ tres cẽturias distribuit. Undecĩ milib
ħ cdassis cẽsebat᷑. ħ minor cẽsus reliquã multitudinẽ ha¬
buit. In una cẽturia stã ẽ ĩ muĩs militia ita pedestri ex̃¬
tis sub hisdẽ quib ĩ augurate erãt noĩb fecit. Ad eqͦs
bute que bina milia eĩs ĩ anos singłos penderẽt. ħ oĩa in
clites a paupib inclinata oña. d̾iñ ẽ honos addit᷑. Non
eĩ a romulo t̃ditũ cet̾i ẜuauerãt reges uiritĩ suffragium
res ciuitatis eẽ. Equites. N.uocabant᷑ pͥmi .l.xxx.ĩ pͥme
raro incidebat ut sede dasses uacaient᷑. nec ferre unꝙ̃
Quãdrifana eĩ urbe diuisa regiõib collibq q̃ habitabãt᷑
ptes trib eas appellauit. ut ego arbitror a tͥbuto. Nã eiꝰ
quoq equalr ex cẽsu cõferendi ab eodẽ inita ratio ẽ. Neq

Expanded text:
milium, totidem centuriae factae, arma mutata: nihil praeter hastam das lapidesque missiles hi secum gerebant; in his accensi cornicines tubicinesque in duas centurias distributi; undecim milibus haec classis censebatur. hoc minor census reliquam multitudinem habuit; inde una centuria facta est, immunis militia. ita pedestri exertis, sub iisdem quibus inauguratae erant nominibus fecit. ad eributae quae bina milia aeris in annos singulos penderent. haec omnia in dites a pauperibus inclinata onera. deinde est honos additus. non enim, ut ab Romulo traditum ceteri seruauerant reges, uiritim suffragium res ciuitatis esset; equites enim uocabantur primiraro incidebat—secundae classis; nec fere unquam quadrifariam enim urbe diuisa regionibus collibus qui habitabantur, partes eas tribus appellauit, ut ego arbitror, ab tributo; nam eius quoque aequaliter ex censu conferendi ab eodem inita ratio est; neque
Abbreviated transcription (Latin):
ugulta oscuris subsidẽ infidiis ussit. Cũ ꝑte maioe̾
ati om̃i eꝯtatu ꝓfectꝰ id qd̾ qͥrebat tumultuoso ꝯminaci
gne pugͭ adeꝯtãdo ipĩs ꝓpe portis hostẽ exciuit. fuge
de qͥ simulada eãt. Ea deꝙ eqͥstris pugꝰ cãi minꝰ mirabsẽ
des q refc̾ret gͣdũ plenis repẽte po̾tis effusi hoctes ĩpul¬
sa romana acie studio ĩstãdi seq̃ndiq tħũc̾ ad lctu ina¬
diaꝵ Iñ subito exorti romani tñsusã ĩuadũt bostiũ
acie addiĩt puorẽ mota e casts sigͣ eoꝵ qui ĩ p̾sidio reli¬
eti fuerãt. Ita młtiplici t̾rore ꝑculsi fidenates p pene qmi
romuł quiq cũ eo equites erãt cĩcũagerẽt frenis eqͥs
tta uertũt mulcaꝙ estlisr. qppe ua fuga qui simisa¬
tes paulo ante secuti erant oppidũ repetetant. nõtam̃

Expanded text:
uirgulta obscuris subsidere in insidiis iussit: cum parte maiore uirgulta obscuris subsidere in insidiis iussit: cum parte maiore atque omni equitatu profectus, id quod quaerebat, tumultuoso et minaci genere pugnae adequitando ipsis prope portis hostem exciuit. fugae quoque, quae simulanda erat, eadem equestris pugna causam minus mirabilem des quoque referret gradum, plenis repente portis effusi hostes impulsa Romana acie studio instandi sequendique trahuntur ad locum insidiarum. inde subito exorti Romani transuersam inuadunt hostium aciem; addunt pauorem mota e castris signa eorum qui in praesidio relicti fuerant<auehi> cum eo uisi erant circumagerent frenis equos, terga uertunt; multoque effusius, quippe uera fuga, qui simulantes paulo ante secuti erant oppidum repetebant. non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pidine maxie ac spe mag̾ honoris cuiꝰ adipisc̾edi tͣ¬
quiniis nã ibi qͦ ꝑeg̾na stirpe oriund̾ eãt. Facultas
nõ fueat. d̾ marattii coriti filiꝰ eãt. ꝗ ob seditioes do¬
mo ꝓfug̾ cũ tꝗmis forte ꝯsedisset. uxore ĩ ducta duo
filios genuit. Noĩa his lucumo atq arruns fuer. lucu¬
mo suꝑfuit pat̾ bonoꝵ oĩuhr̾s. Ariuns pͥor qm̃ pat̾ mo¬
ritur. utõẽ gͣuida relicta. slec diu munet supstes filio
pat̾. Q cũ igͦras nurũ uẽtre fere ĩmemor ĩ testãdo ne¬

Expanded text:
pidine maxime ac spe magni honoris, cuius adipiscendi Tapidine maxime ac spe magni honoris, cuius adipiscendi Tarquiniis—nam ibi quoque peregrina stirpe oriundus erat—facultas non fuerat. demarati Corinthii filius erat, qui ob seditiones domo profugus cum Tarquiniis forte consedisset, uxore ibi ducta duos filios genuit. nomina his Lucumo atque Arruns fuerunt. Lucumo superfuit patri bonorum omnium heres: Arruns prior quam pater moritur uxore gravida relicta. nec diu manet superstes filio pater; qui cum, ignorans nurum ventrem ferre, immemor in testando ne
Abbreviated transcription (Latin):
latinor ĩ cinitatẽ acceptis. Quib ut iũge̾t᷑ palatino
aduẽtino ad mũtie date sed̾s Ianicłi qͦ ad iectũ no
i opia loci. sed nequãdo ea arua hostiu eẽnit. Id no
muro solu. sed etiam ob ꝯmoclitatẽ itineris põte su¬
blicio tũ pͥmũ ĩtiber facto ꝯiugi uibi placuit. Quuri
tũqͦr fossa aut ꝑuũ munim̃tu a planiorib additu
loris anci regis opus ẽ ĩgẽti inc̾m̃to reb auctis. cu
ĩ tãca młtitudine hõiu discͥmine recte. an ꝓpera fci
ꝯfuso facinora cladestina fierẽt cacer ad tẽrorẽ in¬
crescẽtis audatiẽ in edia urbr ĩminẽs foro hedificat᷑.
Ne urbs tm̃ hoc regecreuit. ẜ ꝯ ager finesq Silua mi¬
esia ueiẽtib adẽpta usꝙ ad mac̾ imꝑui platũ ⁊ ĩ ho¬
in tib̾is ostia uibs ꝯlita. Saline cͣca fc̃e. egͥgieq reb
bello gestis edes iouis feretrii ãplificatasanco regͣna
lucumo uir ĩpiga diuitus pet̾es. romã ꝯmigͣuit cu¬

Expanded text:
atem acceptis, quibus, ut iungeretur Palatio Auentinum, ad Murciae datae sedes. Ianiculum quoque adiectum, non inopia loci sed ne quando ea arx hostium esset. id non muro solum sed etiam ob commoditatem itineris ponte sublicio, tum primum in Tiberi facto, coniungi urbi placuit. Quiritium quoque fossa, haud paruum munimentum a planioribus aditu locis, Anci regis opus est. ingenti incremento rebus auctis, cum in tanta multitudine hominum, discrimine recte an perperam facti confuso, facinora clandestina fierent, carcer ad terrorem increscentis audaciae media urbe imminens foro aedificatur. nec urbs tantum hoc rege creuit sed etiam ager finesque. Silua Maesia Ueientibus adempta usque ad mare imperium prolatum et in ore Tiberis Ostia urbs condita, salinae circa factae, egregieque rebus bello gestis aedis Iouis Feretri amplificata. Anco regnante Lucumo, uir impiger ac diuitiis potens, Romam commigrauit cu
Abbreviated transcription (Latin):
rome pegrinꝰ regnii affectet ⁊ tacium nõ ex pegͥno so¬
lũ sed ctiã ex hoste regẽ scm̃ ⁊ numa ignaꝵ uͥb̾ nõ petẽ¬
tẽ ĩ regnũ ultro accitũ. se ex quo sui potẽs fui̾t romã cũ
ꝯuige ac fortuis oĩb ꝯmig̾sse. maiorẽ ꝑtẽ etatis eiꝰ que
ciuilib officiis fũgant᷑ hoĩes rome se ꝙ̃i uet̾e prĩa uixisse
domi militieq sb̾ haud penitedo magro ip̃o anco rege
romana se uira romanos ritus didicisse obscquio ⁊ob¬
ẜuatia ĩ regẽ cũ õib bñgͥtate erga alios cũ rege ip̃o cẽta¬
se. heccũ haud falsa memorantẽ. ĩgẽti ꝯsesu. płs .io. re¬

Expanded text:
Romae peregrinus regnum adfectet; et Tatium non ex peregrino soRomae peregrinus regnum adfectet; et Tatium non ex peregrino solum sed etiam ex hoste regem factum, et Numam ignarum urbis, non petentem, in regnum ultro accitum: se ex quo sui potens fuerit Romam cum coniuge ac fortunis omnibus commigrasse; maiorem partem aetatis eius qua ciuilibus officiis fungantur homines, Romae se quam in uetere patria uixisse; domi militiaeque sub haud paenitendo magistro, ipso Anco rege, Romana se iura, Romanos ritus didicisse; obsequio et obseruantia in regem cum omnibus, benignitate erga alios cum rege ipso certasse. haec eum haud falsa memorantem ingenti consensu populus R
Abbreviated transcription (Latin):
et alta spare cõplexa uirũ uibet eã ali ea regione cel
et eiꝰ dei nũtiam uẽisse cĩca sumũ culm̃ hoĩs auspitiũ
fecisse. leuasse humano suppositũ capiti decus ut di¬
uinit᷑ eidẽ recidet᷑ has spes. crgitatioesq secũ põtãtes
urbẽ ing̾ssi sũt. domicilioq ibi ꝯꝑato. l. tãqniũ pͥsa
edsdẽ. Nla aro mais ꝯspicuu eũ nouitas diuitieq
fuciebãt. ꝯ ipẽ fortunã biug alloquio comitãte ĩuitãdi
bnficii̾q qͦs pot̾at ibi ꝯiliando adiuliabat. donꝰ ĩ regiam
d̾ eo fama plata est. notitiãq eã. breni ap̾ rege̾ lib̾aliter
d̾it̾eq obendo officia ĩ familiaris amicitie ad clux̾at iuã
ut publicis parit̾ atq pͥuatis ꝯsilis bello domiq int̾ cẽt
etãtẽ erant. Eo mag̾ tarquiꝰ ĩstare u̾ ꝙͣ pͥmũ conuiitia
regi creando fie̾nt. Qͥb ĩdictis sb̾ tp̃s puc̃os uenatu

Expanded text:
et alta sperare complexa uirum iubet: eam alitem ea regione caeli et alta sperare complexa uirum iubet: eam alitem ea regione caeli et eius dei nuntiam uenisse; circa summum culmen hominis auspicium fecisse; leuasse humano superpositum capiti decus ut diuinitus eidem redderet. has spes cogitationesque secum portantes urbem ingressi sunt, domicilioque ibi comparato L. Tarquinium Priscum edidere nomen. Romanis conspicuum eum nouitas diuitiaeque faciebant; et ipse fortunam benigno adloquio, comitate inuitandi beneficiisque quos poterat sibi conciliando adiuuabat, donec in regiam quoque de eo fama perlata est. notitiamque eam breui apud regem liberaliter dextereque obeundo officia in familiaris amicitiae adduxerat iura, ut publicis pariter ac priuatis consiliis bello domique interesseaetatem erant. eo magis Tarquinius instare ut quam primum comitia regi creando fierent. quibus indictis sub tempus pueros uenatum
Abbreviated transcription (Latin):
loco nata erat humiliora sinẽ. Ea cũ illi nuysiss. spne¬
tib etruscis. lucumonẽ exulẽ aduena ferre ĩ dig̾tatẽ
nõ pocuit. Oblitaq ĩgenite erga patriã caritatis di¬
modo uirũ honoratũ uidẽt. cõsiliũ migͣndi a tãqniis
cep̾. Roma ẽ ad id potissimũ iuisa ĩnouo ppło. uͥ ois
repẽtina atq ex uĩcute nobilitas sit. futurũ lecũ forti
acstrenuo uiro reg̾sse taciũ sabinũ ac̾sitũ ĩ regnu
numã acurib ⁊ancũ sabina matre ortũ nobilẽq
una ymagine nume ẽẽ. facile ꝑsuadet ut cupido hono̾
grãt roma. Ad ianiculũ forte uẽtũ eãt. Ibi ei carpẽto
seciẽti cũ uxore aꝗla suspẽsis. d̾missa leuit̾ alis pileu
auferr. supq cã pẽtũ cũ mag̾ dangore uolitãs. rinsus
uelut mĩsteĩo diuinitꝰ missa capiti apte repoĩt. Inde
sublimis abit. accepisse id angurũ leca dr̃ tanaql.
pita ut uulgo etusti celestiũ ꝓcligioꝵ mulier exceld

Expanded text:
 nata erat humiliora sineret ea quo innupsisset. spernentibus Etruscis Lucumonem exsule aduena ortum, ferre indignitatem non potuit, oblitaque ingenitae erga patriam caritatis dummodo uirum honoratum uideret, consilium migrandi ab Tarquiniis cepit. Roma est ad id potissima uisa: in nouo populo, ubi omnis repentina atque ex uirtute nobilitas sit, futurum locum forti ac strenuo uiro; regnasse Tatium Sabinum, arcessitum in regnum Numam a Curibus, et Ancum Sabina matre ortum nobilemque una imagine Numae esse. facile persuadet ut cupido honorugrant Romam. ad Ianiculum forte uentum erat; ibi ei carpento sedenti cum uxore aquila suspensis demissa leuiter alis pilleum aufert, superque carpentum cum magno clangore uolitans rursus uelut ministerio diuinitus missa capiti apte reponit; inde sublimis abiit. accepisse id augurium laeta dicitur Tanaquil, perita ut uolgo Etrusci caelestium prodigiorum mulier. excelsa
Abbreviated transcription (Latin):
etiã regͣntẽ ãbitio ẽ. Nec minꝰ regni sui fi̾mãdi qmͣ au¬
gẽde rei .p. memor cẽtum patẽs legit. ꝗd̾in minor gẽ¬
tiũ sinit appellati.factio aud dubia reg̾ cuiꝰ bnficiõ ĩ
cunauenerãt. bellũ pͥmũ cũ latinis gessit ⁊oppidũ ibi
appiolas ui cep̾. Predaq iñ maiore ꝙͣ qu̾ata belli fama
fua̾t reuecta ludos opulẽtius ĩstructiꝰq ꝙͣ pͥores reges fe
diuisa patrib equitibq u̾b̾ spectacula sibi ꝗsq facẽnt
fori appellati spectauẽ furcis duodenos at̾ra spectacula
Alta sustinẽtib pedes. ludicrũ fuit equi. puligesq ex
ctruria maxiẽ acciti. solẽnes d̾inde annui mãsere lu¬
di romani magniq uarie appellati ab codẽ rege et
cĩca forũ pͥuatis edificanda diuisa st̃loca. porticꝰ tab̾ne

Expanded text:
minus regni sui firmandi quam augendae rei publicae memor centum in patres legit qui deinde minorum gentium sunt appellati, factio haud dubia regis cuius beneficio in curiam uenerant. bellum primum cum Latinis gessit et oppidum ibi Apiolas ui cepit; praedaque inde maiore quam quanta belli fama fuerat reuecta ludos opulentius instructiusque quam priores reges fecst. loca diuisa patribus equitibusque ubi spectacula sibi quisque facerent; fori appellati; spectauere furcis duodenos ab terra spectacula alta sustinentibus pedes. ludicrum fuit equi pugilesque ex Etruria maxime acciti. sollemnes deinde annui mansere ludi, Romani magnique uarie appellati. ab eodem rege et circa forum priuatis aedificanda diuisa sunt loca; porticus tabe
Abbreviated transcription (Latin):
reddũt. Desidẽ romanũ regẽ int̾ sacella ⁊ aras actunĩ
cẽ regnũ rati. aeliũ ca̾t ĩ arico ingeiu. ⁊ nume et
romuli memor. ⁊i p̾tꝙͣ ꝙ aui regno. mag̾ necessaĩa
tuntũ. Legatꝰ ubi ad fines eoꝵ uei̾t uñ res repetũt᷑
capite uelato filio lane uelam᷑. est Audi iuppit̾ inꝗt
Audite sines cuicũq ge̾tis sũt. numina audiãt fas.
ego sũ publicus nũtius polĩ ro. iuste pieq legatus
ueĩo u̾bꝙ meis fides sic. fides. Pag̾ d̾in postulata
iñ iouẽ testẽ facit. si ego inuiste impieq illos hoiͦs¬
hoĩes illasq res declier po .ro. m̃ exposdo. tũ pate ꝯpo¬
tẽ me numꝙͣ siris eẽ. ħ cũ finit supͣ sc̾adit. ħ ꝯtũq¬
paucis uerbis cãminis. concipiendiq uis uirãdi
mutatis pag̾. si nõ d̾dũt̃ quos exposcit dieb trib
et .xxx. tot enĩ sclennes sũt pacris bellũ ita indicit
Audi iuppit̾ ⁊ tu uino ꝗtine diiq õs celestes uosꝙ

Expanded text:
sidem Romanum regem inter sacella et aras acturum esse regnum rati. medium erat in Anco ingenium, et Numae et Romuli memor; et praeterquam quod aui regno magis necessariam tuntur. legatus ubi ad fines eorum uenit unde res repetuntur, capite uelato filo—lanae uelamen est—'audi, Iuppiter' inquit; 'audite, fines'—cuiuscumque gentis sunt, nominat—; 'audiat fas. ego sum publicus nuntius populi Romani; iuste pieque legatus uenio, uerbisque meis fides sit.' peragit deinde postulata. inde Iouem testem facit: 'si ego iniuste impieque illos homines illasque res dedier mihi exposco, tum patriae compotem me nupaucis uerbis carminis concipiendique iuris iurandi mutatis, peragit. si non deduntur quos exposcit diebus tribus et triginta—tot enim sollemnes sunt—peractis bellum ita indicit: 'audi, Iuppiter, et tu, Iane Quirine, dique omnes caelestes, uosque
Abbreviated transcription (Latin):
his sacris se addidisse ẜ nõ nte initũ aut curatũ id sa¬
crũ eẽ. Nec solũ nullã ei oblatã celestiũ spetiẽ ẜ iraio.¬
uis solicitati pͣua iã religioe fulm ine ictũ cũ domo cõ¬
flagrasse. Tuliꝰ magͣ gla belli regnauit ãnos duos ꝰ
.xxx. Mortuo tullio. res ut ĩstitutũ iã ĩ ab inicio eãt
ad pat̃res rediẽãt. hiqi int̾ rege̾ nominauerit. Quo
comicia habete. ancũ maitiũ regẽ ꝓpłs c̾auit patrec
fuere auctores. Nume põpilii reg̾ nepos filia ortus
anc᷑ ma̾tiꝰ eãt. Qui ut regnaẽ cepit ⁊ auite glorie
memor ⁊ qr proximũ regnũ ceta egͥgiĩ ab unapte
aut satis ꝓspum fua̾t aut neglectis religionib aut¬
p̃ue cultis longeq antiquissimũ rat sac̃ publita ut
a numa ĩstituta erãt facẽ. oĩa ea ex ꝯm̾tanis reg̾ poti¬
ficẽ ĩ altũ elata ꝓponẽ ĩ publico iubet. In ⁊ ciuib otii
cupidis ⁊ finitimis ciuitatib fc̃a spes ĩ aui mores atꝙ

Expanded text:
idisse; sed non rite initum aut curatum id sacrum esse, nec solum nullam ei oblatam caelestium speciem sed ira Iouis sollicitati praua religione fulmine ictum cum domo conflagrasse. Tullus magna gloria belli regnauit annos duos et triginta. mortuo Tullo res, ut institutum iam inde ab initio erat, ad patres redierat hique interregem nominauerant. quo comitia habente Ancum Marcium regem populus creauit; patres fuere auctores. Numae Pompili regis nepos filia ortus Ancus Marcius erat. qui ut regnare coepit et auitae gloriae memor et quia proximum regnum, cetera egregium, ab una parte haud satis prosperum fuerat ablica ut ab Numa instituta erant facere, omnia ea ex commentariis regiis pontificem in album elata proponere in publico iubet. inde et ciuibus otii cupidis et finitimis ciuitatibus facta spes in aui mores atque
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. don᷑ ipe qͦ longĩquo morbo ẽ implicitꝰ Tũc ado fra¬
cti simł cũ corpõe st̾ sp̾s illi feroces. ut qui nichil anͣt ratꝰ
eẽt minꝰ iegnũ ꝙ̃ sacris dedẽ aĩu. repẽce oĩb magnis
ꝑuisq supstitioib obnixiꝰ degẽt. religionib ⁊̃ ppłm¬
impleret. uulgo iã hoĩes. eũ statũ hoĩes rex qui sub
numa rege fuerãt reꝗrẽtes. unã opẽ egͥs corporib
relictq̃. si pax ueniaq a diis impec̃ta eet c̾̃debãt. ip̃
regẽ t̃clũt uoluẽtẽ cõmẽtanos nume cũ ubi qͥdã oculta

Expanded text:
esse, donec ipse quoque longinquo morbo est implicitus. tunc adeo fraesse, donec ipse quoque longinquo morbo est implicitus. tunc adeo fracti simul cum corpore sunt spiritus illi feroces ut qui nihil ante ratus esset minus regium quam sacris dedere animum, repente omnibus magnis paruisque superstitionibus obnoxius degeret religionibimpleret. uolgo iam homines eum statum rerum qui sub Numa rege fuerat requirentes, unam opem aegris corporibus relictam si pax ueniaque ab dis impetrata esset credebant. ipsum regem tradunt uoluentem commentarios Numae, cum ibi quaedam occult
Abbreviated transcription (Latin):
regi patͥbq ẽ. ĩ mõte albano lapidib pluisse. Ꝙ cum
credi uix posẜ missis ad iduisendum ꝓdigiuĩ ĩ ꝯspectu
haut alt̾ ꝙ̃ cũ gͣndinẽ uenti glomeratã ĩ t̾us agunt.
cͥbri cecidere celo lapides. Uisi q̃ audiẽ uocẽ ĩgentez
ex sũmi cacuminis loco ut ritu sac̃ allani facerẽt. que
uelut quoq siml diis cũ patͥa relictis eblimoni d̾derãt
q aut romana sac suscepãt aut fortune ut fit ob irati
cultũ reliquerãt dm̃. Romanis qͦ ab eode ꝓligio. no¬
uẽdiale sacrii publice susceptũ ẽ. sen uoce celesti ex
albano mõte missa nã id quoꝙ t̃ͣclit᷑. scu aruspicum
aretur fene ꝑ nouẽ dies agerentur.Andita multo
post pestilẽtie laboratũ ẽ. Uñ cũ pigͥcia militãdi ori¬
recur. nulla tũ ab ãmis ꝗes dabatur.a bellicoso rege
salubriora etiã cͥdete militie ꝙͣ domi iuuenũ cõptã

Expanded text:
regi patribusque est in monte Albano lapidibus pluuisse. quod cum regi patribusque est in monte Albano lapidibus pluuisse. quod cum credi uix posset, missis ad id uisendum prodigium in conspectu haud aliter quam cum grandinem uenti glomeratam in terras agunt crebri cecidere caelo lapides. uisi etiam audire uocem ingentem ex summi cacuminis luco ut patrio ritu sacra Albani facerent, quae uelut dis quoque simul cum patria relictis obliuioni dederant, et aut Romana sacra susceperant aut fortunae, ut fit, obirati cultum reliquerant deum. Romanis quoque ab eodem prodigio nouendiale sacrum publice susceptum est, seu uoce caelesti ex Albano monte missa—nam id quoque traditur—seu haruspicum aretur feriae per nouem dies agerentur. haud ita multo post pestilentia laboratum est. unde cum pigritia militandi oreretur, nulla tamen ab armis quies dabatur a bellicoso rege, salubriora etiam credente militiae quam domi iuuenum corpora
Abbreviated transcription (Latin):
Etruria eãt uicina ꝓximi etruscoꝵ ueĩentes ĩ obresiduas
belloꝵ uras/ maxiẽ sollicitatis ad defectiõem aĩs uolũtarios
tͣxere et ap̾ uagos quosdã ex in opi plebe etiã mẽces ualuit
publico auxilio nullo adiuti sũt. Ualuitq apud uehientes.¬
Nan de cet̾is minꝰ mirũ ẽ pacta cũ romulo indutiaꝵ fides.
Cũ bellũ ut̾inq sũma ope parẽt. u̾tiq ĩ eos res uideretur
ut̃ pͥus arma inferẽt. eccupat tuliꝰ in agrũ sabinũ tnͣsire.
Pugͣ atrox i ad siluã malitiosam fuit. ubi ⁊ peditũ ꝯdẽ
roboe̾ ceceꝵ enitatu aucto nuppłimu romana acies na¬
luit ab equitib repence in uectis turbati ordines sũt
sabinoꝵ. ⁊ lec pug̃ d̾m̃ ilł ꝯstare. nec fuga explican sine
magna cede potuit. Deuictis sabinis cũ ĩ mag̾̃ gła magͥs¬
q opib regnũ tulii ac tota res romana eẽt. nũtiatum

Expanded text:
Etruria erat uicina, proximi Etruscorum Ueientes. inde ob residuas Etruria erat uicina, proximi Etruscorum Ueientes. inde ob residuas bellorum iras maxime sollicitatis ad defectionem animis uoluntarios traxere, et apud uagos quosdam ex inopi plebe etiam merces ualuit: publico auxilio nullo adiuti sunt ualuitque apud Ueientes—nam de ceteris minus mirum est—pacta cum Romulo indutiarum fides. cum bellum utrimque summa ope pararent uertique in eo res uideretur utri prius arma inferrent, occupat Tullus in agrum Sabinum transire. pugna atrox ad siluam Malitiosam fuit, ubi et peditum quidem robore, ceterum equitatu aucto nuper plurimum Romana acies ualuit. ab equitibus repente inuectis turbati ordines sunt Sabinorum, nec pugna deinde illis constare nec fuga explicari sine magna caede potuit. deuictis Sabinis cum in magna gloria magnisque opibus regnum Tulli ac tota res Romana esset, nuntiatum
Abbreviated transcription (Latin):
eit tẽꝑatũ ẽ. Roma int̾im c̾scit albe ruims. duppli¬
ait cuiiũ numerus celiꝰ addit̾ urbi mo̾s ut quo fre¬
quetius habitaretur. cã sedẽ tuliꝰ regie capit. ibiq ha¬
ostilia usq ad iatiĩ mõr etate̾ appellata ẽ. Et ut
omnium ordinũ uirib aliquid ex nouo ppło addiceret᷑
equitũ. decẽ turmas ex albanis legit. Legiones ⁊ net̾es
eodẽ supplemto expleuit. ⁊ nouas scͥpsits xc fiducia ui¬
riũ culius sabinis bellum indicit/. gẽti ea tempestate
scdin etruscos opulãtissime uiris armisq. Utͥmq ĩurie
facte ac res ne quicquã erant repetite./ Tuliꝰ ad fenonie
fanum mẽcato frequẽti negotiatores romanos ꝯp̃hẽsos
querebat᷑. sabini suos pͥus ĩ lucũ ꝯfugisse ac rome retẽtos
he caue belli ferebant᷑ sabiniꝰ aud paꝵ meniores ⁊ suqꝵ
uirium ꝑte̾ rome aptatio locatã ⁊ romanã rẽ nuꝑ q̃
adiectioe̾ ppłi albani auctã cĩcũ inspice̾ ⁊ ip̃i ext̾na auxilia

Expanded text:
emperatum est. Roma interim crescit Albae ruinis. duplicatur ciuium numerus; Caelius additur urbi mons, et quo frequentius habitaretur eam sedem Tullus regiae capit ibique haHostilia usque ad patrum nostrorum aetatem appellata est. et ut omnium ordinum uiribus aliquid ex nouo populo adiceretur equitum decem turmas ex Albanis legit, legiones et ueteres eodem supplemento expleuit et nouas scripsit. hac fiducia uirium Tullus Sabinis bellum indicit, genti ea tempestate secundum Etruscos opulentissimae uiris armisque. utrimque iniuriae factae ac res nequiquam erant repetitae. Tullus ad Feroniae fanum mercatu frequenti negotiatores Romanos comprehensos querebatur, Sabini suos prius in lucum confugisse ac Romae retentos. hae causae belli ferebantur. Sabini haud parum memores et suarum uirium partem Romae ab Tatio locatam et Romanam rem nuper etiam adiectione populi Albani auctam, circumspicere et ipsi externa auxilia.
Abbreviated transcription (Latin):
alceniꝰ urb duo ppłi ĩ unũ ꝯfusi sũc. Albam pͥoreo ĩgeti
excitu ĩ agrũ romanũ impetũ fecẽ. Castra ab urbeha¬
ud płꝰ ꝗnq milia passuũ locñt. fossa ciraidat fossꝯci¬
uilia a noĩe ducie ꝑ aliquot scia applłata. doñ cũ re
nom̃ qͦ cũ uetustate aboleuit. in his castris ciuiliue
num̃ ab ip̃o capite orsum ĩ ce̾ nom̃ albanũ expecitu¬
rum penas ob bellũ ĩpiũ dictitãs nacte pteritis bostiũ
castͥe. ĩfesto excitu ĩ agrũ albanu pgit. Ea res astutuus¬

Expanded text:
alterius urbis duo populi in unum confusi sunt. Albani priores ingenti alterius urbis duo populi in unum confusi sunt. Albani priores ingenti exercitu in agrum Romanum impetum fecere. castra ab urbe haud plus quinque milia passuum locant, fossa circumdant; fossa Cluilia ab nomine ducis per aliquot saecula appellata est, donec cum re nomen quoque uetustate aboleuit. in his castris Cluilius numen ab ipso capite orsum in omne nomen Albanum expetiturum poenas ob bellum impium dictitans, nocte praeteritis hostium castris, infesto exercitu in agrum Albanum pergit. ea res a
Abbreviated transcription (Latin):
citũ cct ꝯ ꝯssaltũ plebes ueniret ne ꝗd diuini iutis ne¬
gligẽdo pat̾oe nitus ꝑegnosꝙ asciscendo fbaret᷑ nͨ cele¬
stes modo ceĩmoĩas s iusta qͣ funebria placandosq
manes ut idẽ põcifex edccẽt q̃ꝙ ꝓligia fulminib abi¬
ne quo uisli missa suscipent᷑ atq cuarent᷑. Ad ea eli¬
cicdo ex m̃tib diuinis iomi elicio arã ĩ auẽtino dicau̾
d̾mꝙ ꝯsuluit. auguriis q̃ suscipieda eẽt. Ad ħ ꝯsultada

Expanded text:
uo consultum plebes ueniret, ne quid diuini iuris neglegendo patrios ritus peregrinosque adsciscendo turbaretur; nec caelestes modo caerimonias, sed iusta quoque funebria placandosque manes ut idem pontifex edoceret, quaeque prodigia fulminibus alioue quo uisu missa susciperentur atque curarentur. ad ea elicienda ex mentibus diuinis Ioui Elicio aram in Auentino dicauit deumque consuluit auguriis, quae suscipienda essent. ad haec consultanda
Abbreviated transcription (Latin):
nos dies singłis m̃sib luria nõ explet. dest̃q dies solide
anno ꝗ solst̾iciali c̃cuagit᷑ orbe int̾ calares m̃sib int̾po¬
uentos itadispẽsauit. ut uicesio ãno ad met̾a eadem
siliꝰ uñ orsi. eent plenis om̃iu ãnoꝵ sutiis dies cõgͥ¬
eret. Id̃ ne fastos dies fastosq fec̾. qr aliqñ nichil cũ
ppłd agi utile fuciũ eãt. Tm sac̾iotib candis au̾i
adiccit. Qũaꝙ̃ ip̃o płima sac̃ obiebat. ca maxiẽ que
nũc ad diatẽ flaminẽ ꝑtine̾t. ẜ qr ĩ ciutate bellico¬
sa ples Romuli ꝙͣ nume similes reges putabat fore
itũoꝙ ip̃s ad bella. ne sac regie uicis d̾sererẽt᷑ flami¬
nẽ ioui assicluũ sacͥdotẽ cͣauit. ĩsigͣq eñ neste acuru¬
li regia sella adornauit. hĩc duos flamin es adierit
mãti unũ alt̾u quirino. U̾ginesꝙ ueste legͥ. alba
euũdũ saceilotu et gẽtis c̾ditoriaut alienum
his ut assidue templi antistites eent. stipẽdiũ de

Expanded text:
 sex dies solido anno qui solstitiali circumagitur orbe, intercalariis mensibus interponendis ita dispensauit, ut uicesimo anno ad metam eandem solis unde orsi essent, plenis omnium annorum spatiis dies congruerent. idem nefastos dies fastosque fecit quia aliquando nihil cum populo agi utile futurum erat. tum sacerdotibus creandis animum adiecit, quamquam ipse plurima sacra obibat, ea maxime quae nunc ad Dialem flaminem pertinent. sed quia in ciuitate bellicosa plures Romuli quam Numae similes reges putabat fore iturosque ipsos ad bella, ne sacra regiae uicis desererentur flaminem Ioui adsiduum sacerdotem creauit insignique eum ueste et curuli regia sella adornauit. huic duos flamines adiecit, Marti unum, alterum Quirino, uirginesque Uestae legit, Alba oriundum sacerdotium et genti conditoris haud alienum. his ut adsiduae templi antistites essent stipendium de
Abbreviated transcription (Latin):
proximi steterãt sublimẽ iaptũ ꝓcella tñ uelut or¬
bitatis metu icta. mestũ aliꝙ̃ diu silentũ obtinuit.
deinde a paucis initio facto d̾mdo natũ regẽ parent̾e̾s
urb̾ romane saluere. uniusi romulũ iubent. ꝑncẽ
precib exposcunt. yti uolens ꝓpitius suã semper
sospitet ꝓgeniẽ¶fuisse credotu quoꝵ aliquos qui
disterptũ regem patrũ manib taciti arguerẽt. Ma
admuntio uiri ⁊ pauor presens nobilitauit ¶Con¬
silio etiã uniꝰ hoĩs addita rei dicitur fides. Nãq
mulus inquid qͣrites parẽs urb̾ hiꝰ. pͥma hodiẽna
luce celo repente delapsus ẽ. se michi obuiũ delit
cũ perfusus horrore uencrabundusq astitissẽ. petẽs

Expanded text:
proximi steterant sublimem raptum procella, tamen uelut orproximi steterant sublimem raptum procella, tamen uelut orbitatis metu icta maestum aliquamdiu silentium obtinuit. deinde a paucis initio facto, deum deo natum, regem parentemque urbis Romanae saluere uniuersi Romulum iubent; pacem precibus exposcunt, uti uolens propitius suam semper sospitet progeniem. fuisse credo tum quoque aliquos qui discerptum regem patrum manibus taciti arguerent; manadmiratio uiri et pauor praesens nobilitauit. et consilio etiam unius hominis addita rei dicitur fides. namquemulus' inquit, 'Quirites, parens urbis huius, prima hodierna luce caelo repente delapsus se mihi obuium dedit. cum
Abbreviated transcription (Latin):
sum det̾minauit dexts ad meridiẽ ꝑtes. leuas
ad septẽtrionẽ eẽ uixit. Signũ d̃ ꝙ longissime ꝯspͤ¬
tũ oculi ferebat aio finiuit. Tulit̾ ĩ leuã manũ
tñslato d̾xtͣ incaput nume posita p̃cat̾ ẽ ita ⁊¬
Iuppit᷑ pãt̾ si ẽ fas hc̃ numã pompiliũ cinꝰ ego capͥ
teneo. regẽ rome eẽ uti tu sigͣ nob̾ cẽta ac dam sit
int̾ eos fines quos feci. tũ ꝑegit inẜ ausꝑitia q̃ m
eti uellet qb missis d̾claratus iex numa d̾ teplo
descendit qui reg̾ ita potit᷑. iubẽ nouã ꝯditu in ⁊

Expanded text:
sum determinauit, dextras ad meridiem partes, laeuas sum determinauit, dextras ad meridiem partes, laeuas ad septentrionem esse dixit; signum contra quo longissime conspectum oculi ferebant animo finiuit; tum lituo in laeuam manum translato, dextra in caput Numae imposita, ita precatus est: Iuppiter pater, si est fas hunc Numam Pompilium, cuius ego caput teneo, regem Romae esse, uti tu signa nobis certa adclarassis inter eos fines quos feci. tum peregit verbis auspicia quae mitti vellet. quibus missis declaratus rex Numa de templo descendit. qui re
Abbreviated transcription (Latin):
gemo temperatũ aĩim mitutib suisse opmor ma¬
gis instructũq nõ tã ꝑcgͥnis aitib. qm̃ disciplina
terricai as tasti neteꝵ sabinoꝵ quo gnͣe nullu
anꝯtã ĩ cormptiꝰ suit audito noĩe nume. putres
romani quã ꝙͣ inclinari opes ad sabinos rege ind̾
suĩpto iudebant᷑. tñ neꝙ se quisꝙͣ. nec factois sue
alium. nec demꝙ patrũ ac cuiiu queꝙͣ p̃fere illi
iiro ausi. Ad unũ ẽ nume põpilio regnũ d̾fered̾
deternut Accitꝰ sicut romul augurato urbe ꝯdẽ¬
da regnũ adeptꝰ ẽ de se quaꝑ d̾es ꝯsuli iussit. Inde
ab augure cui d̾iñ horis gͣ publicũ id ppetuũq
sacerotiũ slut d̾cluct᷑ ĩ aitẽ ĩ lapidẽ ad mendiẽ
ũsus ꝯsedit. Augur ad leuã eiꝰ capite uelato sedẽ
cep᷑. dext̃a manũ baculũ sine nodo aduncũ tenẽs
que litim̃ appellauert᷑. In ubi ꝓspectu in urbem
agũq capto deos p̃tat᷑ regides ab oriente ad ota¬

Expanded text:
genio temperatum animum uirtutibus fuisse opinor magenio temperatum animum uirtutibus fuisse opinor magis instructumque non tam peregrinis artibus quam disciplina tetrica ac tristi ueterum Sabinorum, quo genere nullum quondam incorruptius fuit. audito nomine Numae patres Romani, quamquam inclinari opes ad Sabinos rege inde sumpto uidebantur, tamen neque se quisquam nec factionis suae alium nec denique patrum aut ciuium quemquam praeferre illi uiro ausi, ad unum omnes Numae Pompilio regnum deferendum decernunt. accitus, sicut Romulus augurato urbe condenda regnum adeptus est, de se quoque deos consuli iussit. inde ab augure, cui deinde honoris ergo publicum id perpetuumque sacerdotium fuit, deductus in arcem, in lapide ad meridiem uersus consedit. augur ad laeuam eius capite uelato sedem cepit, dextra manu baculum sine nodo aduncum tenens, quem lituum appellarunt. inde ubi prospectu in urbem agrumque capto deos precatus regiones ab oriente ad occa
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ in legib magistintib ꝙ rogandis usũpatur
Qiuntes regẽ crcate. Ita pr̃ib nuisũ ẽ . prẽs d̾m si
dignũ ꝗ socũdus a romulo mim̾et᷑ crearitis: aucto¬
res siẽt adeo id gratũ plebi funit. ut ne ugi bnficio
uid tnt̃ id modo scisc̾ent iudentq ut senat᷑ dec̾nẽt
qui reme regnaret¶ Inclita iustitia religiop catẽ¬
pestatꝭ nũme põpilii eãt. curib sabinus ħitabat.
oonsultissimꝰ uir. ut in illa quisꝙͣ eẽ etate potẽat.
oĩs diuini ac humam iirs. anctorẽ doct̾ne enis
qr to petat aliꝰ falso samiũ ꝑithagorã edũt. quẽ
suis tulło rgnante tome. centũ ampliꝰ post õnoꝰ
ĩ ultima italie orꝙ. cͥca meta pontũ eradeãq et
crotonã unienũ emulantin studia cctꝰ huisse ꝯ¬
stat. ex quib loas. et si ciꝰdẽ ctatis fuisset. q̃ fama
Dissonas ẜmone moribꝙ puenisset. suopte gͣ in¬

Expanded text:
quoque in legibus magistratibusque rogandis usurpatur quoque in legibus magistratibusque rogandis usurpatur 'Quirites, regem create: ita patribus uisum est. patres deinde, si dignum qui secundus ab Romulo numeretur crearitis, auctores fient.' adeo id gratum plebi fuit ut, ne uicti beneficio uiderentur, id modo sciscerent iuberentque ut senatus decerneret qui Romae regnaret. inclita iustitia religioque ea tempestate Numae Pompili erat. Curibus Sabinis habitabat, consultissimus uir, ut in illa quisquam esse aetate poterat, omnis diuini atque humani iuris. auctorem doctrinae eius, quia non exstat alius, falso Samium Pythagoram edunt, quem Seruio Tullio regnante Romae centum amplius post annos in ultima Italiae ora circa Metapontum Heracleamque et Crotona iuuenum aemulantium studia coetus habuisse constat. ex quibus locis, etsi eiusdem aetatis fuisset, quae fama dissonas sermone moribusque peruenisset? suopte igitur in
Abbreviated transcription (Latin):
militia aĩs. mitigãd̾ feroce ppłm ãmoꝵ d̾suctudiẽ rat̾ ianũ
ad ĩsimũ aigiletu indice̾ pacis belliq fegͣ aptꝰ il ĩ ami
ẽẽ cuntate clausus pacator cͣca õs plos significaret Bi
din p̃ nume regnũ dausus fuit. semł t̾ullio mallio cõ¬
pace tͥr marq pata. clausb eo cũ oĩu c̃ca finitimoꝵ
scietate ac federib uxisẜ aĩos. poĩtis ext̾noꝵ ꝑiculoꝵ
curis ne luxui̾arent᷑ ctio aĩ. qͦs metꝰ hostiũ disciplitia¬
ue militaĩs cõtinueãt omniũ pͥmũ tẽ ad młtitudi

Expanded text:
desuetudine ratus, Ianum ad infimum Argiletum indicem pacis bellique fecit, apertus ut in armis esse ciuitatem, clausus pacatos circa omnes populos significaret.—bis deinde post Numae regnum clausus fuit, semel T. Manlio conpace terra marique parta.— clauso eo cum omnium circa finitimorum societate ac foederibus iunxisset animos, positis externorum periculorum curis, ne luxuriarent otio animi quos metus hostium disciplinaque militaris continuerat, omnium primum, rem ad multit
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Post aliqͦt anos ꝓpĩqui regis tacii legatos laurẽtiũ
pulsat. Cũꝙ laurẽtes uie gẽtiũ ageret. ap̃ tacũ gra suor
⁊ p̾res plus pot̾ant. Igͣ illoꝵ pena in se u̾tit. Nlã lauini cũ

Expanded text:
fuit. post aliquot annos propinqui regis Tatii legatos Laurentium fuit. post aliquot annos propinqui regis Tatii legatos Laurentium pulsant, cumque Laurentes iure gentium agerent, apud Tatium gratia suorum et preces plus poterant. igitur illo
Abbreviated transcription (Latin):
ac cecliũ uirs ac parentib sumus. Meliꝰ ꝑibiꝰ qm̃ siñ ał
t̾is uestrũ udue aut orbe uiuemꝰ. mouẽt res tũ młtitu¬
dinẽ tũ duces silẽtiũ ⁊ reptina fit ꝗes sInde ad fedus fuci¬
end̾ duces ꝓdeũt. nec pacẽ modo sed ciuitatẽ unã exduah
faciũt. regnũ ꝯstriãt. imꝑiũ oẽ ꝯfert romam.Ita gemi¬
nata urbe. ut sabuns tñ aliꝗd daret̃. ꝗrites a curib appel¬
lati. monumẽtũ eiꝰ pugne uͥ pͥmũ ex ꝓfunda em̾sus pa¬
lude. equus cũciũ uado statuit. cũciũ latũ applłant. exbel¬
lo cã tristi leta repẽte pax cariores sabinas uiris ac pa¬
aliquato num̾us maior hoc mulier fuĩt ut etate andi¬
gͥtutib suis uiroꝵne. an sorte lecte sĩt q̃ noĩa curiis da¬
ret. Eodẽ tpe ꝯcẽturie tres equitũ ꝯst̾pte sũt. Ra̾nẽses abro¬
uiulo a tito tacio ticiẽses appellati luceꝵ noĩs ⁊ ouginis

Expanded text:
ac caedium uiris ac parentibus sumus; melius peribimusac caedium uiris ac parentibus sumus; melius peribimustitudinem tum duces; silentium et repentina fit quies; inde ad foedus faciendum duces prodeunt. nec pacem modo sed ciuitatem unam ex duabus faciunt. regnum consociant: imperium omne conferunt Romam. ita geminata urbe ut Sabinis tamen aliquid daretur Quirites a Curibus appellati. monumentum eius pugnae, ubi primum ex profunda emersus palude equus Curtium in uado statuit, Curtium lacum appellarunt. ex bello tam tristi laeta repente pax cariores Sabinas uiris ac paaliquanto numerus maior hoc mulierum fuerit, aetate an dignitatibus suis uirorumue an sorte lectae sint, quae nomina curiis darent. eodem tempore et centuriae tres equitum conscriptae sunt. Ramnenses ab Romulo, ab T. Tatio Titienses appellati: Lucerum nominis et originis
Abbreviated transcription (Latin):
Et alia roãna acies audacia regis accesa fundit sabinos
Metriꝰ ĩ paludẽ se se strepitu sequẽtiũ t̃pidante equo
ꝯietit. Aũteratꝙ en res ⁊̃ sabinos tati pido uiri. et
ille quidẽ annuẽtib ac uocãtib fuis. fauore multoꝵ ad¬
dito c̃o euadit. Romani sabiniq ĩ media ꝯualle duorꝵ
mõtiu reĩtegrãt p̾liũ. S res ro mana eãt suꝑior tũ sabi¬
ne mulieres quaꝵ ex iniuria bellũ ortũ enͣt. crũb spsis
scissaq ueste. uicto mał mulieb̾ pauore ause. se int̾ tela
uolantia ĩfer̾e. ex tnͣsu̾so ĩpetu facto dirimere ĩfestas a¬
cies dirimẽ iras. hinc prẽs hĩc uiros orãtes/ ne se sãgͥne
nefando soc̾i gniq resꝑge̾nt. ne pãricidio macularet pt̾
suos nepotũ illi. hi libũ ꝓgeniẽ. si affinitatis ĩt̾ uos. si
ꝯnubii piget. ĩ nos u̾tice uas. Nos cã belli nos uulnerũ

Expanded text:
et alia Romana acies, audacia regis accensa, fundit Sabinos. et alia Romana acies, audacia regis accensa, fundit Sabinos. Mettius in paludem sese strepitu sequentium trepidante equo coniecit; auerteratque ea res etiam Sabinos tanti periculo uiri. et ille quidem adnuentibus ac uocantibus suis fauore multorum addito animo euadit: Romani Sabinique in media conualle duorum montium redintegrant proelium; sed res Romana erat superior. tum Sabinae mulieres, quarum ex iniuria bellum ortum erat, crinibus passis scissaque ueste, uicto malis muliebri pauore, ausae se inter tela uolantia inferre, ex transuerso impetu facto dirimere infestas acies, dirimere iras, hinc patres, hinc uiros orantes, ne sanguine se nefando soceri generique respergerent, ne parricidio macularent partus suos, nepotum illi, hi liberum progeniem. 'si adfinitatis inter uos, si conubii piget, in nos uertite iras; nos causa belli, nos uolnerum
Abbreviated transcription (Latin):
dacia sustinebat. ut hostiꝰ cecidit ꝯfestim. romana ĩcdina¬
fugiẽtiũ actꝰ ãma ad celu tolles Iuppit̾ cuis inꝗd ussus
auib ħ ĩ palatino pͥma u̾bi fundamẽta ieci arcẽ iã scelẽ
ẽptã sabini hñt. in huc armati suꝑata media ualle. tẽ¬
dũt. Actu pat̾ dm hõmũq hĩc saltẽ arce hostesdmne
timore romaĩs sugãꝙ fecdã siste hic ego tͥ tẽplũ stacori
ioui qd̾ monum̃tũ sit postei̾s tua p̃seti ope ẜuatã ũbẽ
romani iuppit̾ optimꝰ maxͦ resistere atq iterare pugna
uib. Restitẽ romaĩ tãꝙͣ celesti uoce iussi ip̃i ad pͥmoe̾s
Romulꝰ ꝓuolat. Metiꝰ curciꝰ a sabinis p̾nceps abaͣce dec̃¬
rerat ⁊ effusos egerat romanos. toto qu̾atũ foro spatiũ
ẽ nͣ ꝓculiã a porta palatii erat clamitãs biciniꝰ ꝑfidos
hospites ĩbelles hostes.Iã sciũt longe aliud ẽẽ u̾gines
nxtiꝰ pug̾bat. eopelli faciliꝰ erat. Pulsũ romaĩ psecũt᷑

Expanded text:
dacia sustinebat. ut Hostius cecidit, confestim Romana inclinafugientium actus, arma ad caelum tollens, 'Iuppiter, tuis' inquit 'iussus auibus hic in Palatio prima urbi fundamenta ieci. arcem iam scelere emptam Sabini habent; inde huc armati superata media ualle tendunt; at tu, pater deum hominumque, hinc saltem arce hostes; deme terrorem Romanis fugamque foedam siste. hic ego tibi templum Statori Ioui, quod monumentum sit posteris tua praesenti ope seruatam urbem inquit, 'Romani, Iuppiter optimus maximus resistere atque iterare pugnam iubet.' restitere Romani tamquam caelesti uoce iussi: ipse ad primores Romulus prouolat. Mettius Curtius ab Sabinis princeps ab arce decucurrerat et effusos egerat Romanos toto quantum foro spatium est. nec procul iam a porta Palati erat, clamitans: 'uicimus perfidos hospites, imbelles hostes; iam sciunt longe aliud esse uirgines Mettius pugnabat; eo pelli facilius fuit. pulsum Romani persequuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sacris ex̃ menia petitũ ierat. Accepti obrutam
armis necauere seu ut ui capta potiꝰsrg uidretur
pondei̾s brachio leuo/ gẽmatosq mag spẽ anulos ha
illi ꝓ aureis donis ꝯgesta. Sũt qui eã ex pacto tͣclendi
qd̾ ĩ sinistris manib cẽt delecto arma petisse dicant.
et fraudẽ uisã ex̃ agẽ sua ĩpam ꝑempta mercedem .
Tenue̾ tm̃ arcẽ sabini /atq iñ post̾o die cũ romanus
ex̾citꝰ instructꝰ ꝙ int̾ palatinũ capitoliũq collẽ cãpi

Expanded text:
tum sacris extra moenia petitum ierat. accepti obrutam armis necauere, seu ut ui capta potius arx uideretponderis brachio laeuo gemmatosque magna specie anulos hailli pro aureis donis congesta. sunt qui eam ex pacto tradendi quod in sinistris manibus esset derecto arma petisse dicant et fraude uisam agere sua ipsam peremptam mercede. tenuere tamen arcem Sabini; atque inde postero die, cum Romanus e
Abbreviated transcription (Latin):
duellionẽ indicet̃. ẜm legẽ fatio. les horrendi caͣminis
duũ uin ꝑ duellionẽ iudicet. si a duũ uins ꝓuocau¬
ñt ꝓuocatoe c̾tato. si uĩcẽt. cap̃ obnubito. infelici ãboi̾
reste. suspẽdito u̾b̾ato uł int̾ pomeriũ. uł ex̃ pomeriu
culio clemẽte legis int̾petie: ꝓuoco inquit. Ita de
ꝓuocatiõe c̾tatum ad ppłm ẽ. Moti hoĩes sũt ĩ eo uidi¬
cio. maxĩe publio oratio patre ꝓclamãtẽ. se filia uiẽ
cesam iudicaẽ. ni ita eẽt. pat̾o uire ĩ filiã ani madusur᷑
fuisse. Orabat d̾m̃ nc se quẽ paulo añ cũ egg̾ia stĩpe ⁊¬
ꝯspexisset̃: orbũ lib̾is face̾nt. Int̾ ħ senex iuuenẽ ãplexͦ.
spolia curatioꝵ fixa eo loco qui nẽ pila oratia applła¬
tur oñtaris. hũccine aiebat quẽ modo d̾coratũ ouã¬
te̾q uictoria ĩcedẽtem udistis qutes eũ sb̾ fũca iũctũ

Expanded text:
duellionem iudicent, secundum legem facio.' lex horrendi carminisduellionem iudicent, secundum legem facio.' lex horrendi carminisduumuiri perduellionem iudicent; si a duumuiris prouocarit, prouocatione certato; si uincent, caput obnubito; infelici arbori reste suspendito; uerberato uel intra pomerium uel extra pomerium.' Tullo, clemente legis interprete, 'prouoco' inquit. itaque prouocatione certatum ad populum est. moti homines sunt in eo iudicio maxime P. Horatio patre proclamante se filiam iure caesam iudicare; ni ita esset, patrio iure in filium animaduersurum fuisse. orabat deinde ne se quem paulo ante cum egregia stirpe conspexissent orbum liberis facerent. inter haec senex iuuenem amplexus, spolia Curiatiorum fixa eo loco qui nunc Pila Horatia appellatur ostentans, 'huncine' aiebat, 'quem modo decoratum ouantemque uictoria inced
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Illoꝵ tc̃ anna illoꝵ intuei manͦ ferotes ⁊ suopte
ingeĩo ⁊ pleni adbortantiũ uocib ĩ mediũ ĩt duas
acies ꝓcedũt. cõscderant utĩꝙ ꝓ castͣr. duo ex̾citus
ꝑiculi ĩ tã pancoꝵ iñtute atqr fortuna positũ Itaq
ergo erecti suspẽsiq ĩ minime g̃tũ spectaculũ aĩs
incedunt̾. dat̃ signũ infestisq armis uelut aciet̾u
iuuenes magͦꝵ ex̾atuũ aĩos gerẽtes concurtũt. ner
his nec illis piculũ suum publicũ imꝑnm ẜiutiũq¬
obsuat᷑ aĩo futumq deĩ ea pat̾e fortuna ꝙ̃ ip̃i fetissẽt
ut pͥmo statĩ co̾cu̾su ĩcpue̾ arma mic̾a̾tesq fulsere
gladi horor ĩge̾s spectates ꝓstrĩgit ⁊ neutro ĩdinata
suꝑ aliũ ali uulnerantie tͥb albans expitantes cor¬
ruerũt. ad quoꝵ casũ cũ clamassẽt gaudio albonre
excitus. romanas legiones iã fpes nodũ tñ cura dẽ⁊

Expanded text:
sit, illorum tunc arma, illorum intueri manus, feroces et suopte sit, illorum tunc arma, illorum intueri manus, feroces et suopte ingenio et pleni adhortantium uocibus in medium inter duas acies procedunt. consederant utrimque pro castris duo eur in tam paucorum uirtute atque fortuna positum. itaque ergo erecti suspensique in minime gratum spectaculum animo incenduntur. datur signum infestisque armis uelut acies terni iuuenes magnorum exercituum animos gerentes concurrunt. nec his nec illis periculum suum, publicum imperiuo futuraque ea deinde patriae fortuna quam ipsi fecissent. ut primo statim concursu increpuere arma micantesque fulsere gladii, horror ingens spectantes perstringit et neutro inclinata super alium alius, uolneratis tribus Albanis, exspirantes corruerunt. ad quorum casum cum conclamasset gaudio Albanus exercitus, Romanas legiones iam spes tota, nondum tamen c
Abbreviated transcription (Latin):
spe uictorie ferocior eãt. Querẽtib ut̾nq ratio initur
cii ⁊ fortuna ip̃a prebuit materia. aorte ĩducorta
ex̾citib erãt tͥgemini fintres nec einte nec uirib di¬
pares: oratios curatiosq fuisse satis ꝯstat. nec ferme
res antiqͣ alia ẽ nobilior. Tam i re tãclam noĩu r̃io
manet utus ppli orati. utnꝰ curati fuent. qucto ecc
utroꝙ thũt. ples tñ inucio ꝗromano orataos lccet
Hos ut sequar incdinat animus cũ t̾geminis agunt
reges ut ꝓsua quisq pata dimicet fẽro. Iiimpiũ
fore unde iuctoria fueĩt nichil recusat᷑ tps leꝵis
albanos ẽ. his legib. ut cq ppłi cues eo certamine
uicissent. is alti ppło cũ bona pace imperaret. fed̾ra
alia aliis legib. cet̾um eodẽ modo oĩa fũit. Tũ it a
factũ accepimꝰ. net ulbꝰ uetustior federis memoria
ẽ. Fecialis regẽ tullũ ita irgauit. Iubes ne me rex

Expanded text:
spe uictoriae ferocior erat. quaerentibus utrimque ratio initur spe uictoriae ferocior erat. quaerentibus utrimque ratio initur cui et fortuna ipsa praebuit materiam. forte in duobus tum exercitibus erant trigemini fratres, nec aetate nec uiribus dispares. Horatios Curiatiosque fuisse satis constat, nec ferme res antiqua alia est nobilior; tamen in re tam clara nominum error manet, utrius populi Horatii, utrius Curiatii fuerint. auctores utroque trahunt; plures tamen inuenio qui Romanos Horatios uocent; hos ut sequar inclinat animus. cum trigeminis agunt reges ut pro sua quisque patria dimicent ferro; ibi imperium fore unde uictoria fuerit. nihil recusatur; tempus eAlbanos est his legibus ut cuiusque populi ciues eo certamine uicissent, is alteri populo cum bona pace imperitaret. foedera alia aliis legibus, ceterum eodem modo omnia fiunt. tum ita factum accepimus, nec ullius uetustior foederis memoria est. fetialis regem Tullum ita rogauit: 'iubesne me, rex,