comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rex cum alchfindo filioperparuũm ut dixi habens
e ercitum sed x poduce confisus occurrit: Namali¬
us filius eius ecgsrideo tempore in prouinciamero¬
orum apudreginam cynuisȩ. obsestenebatur: fi¬
liis aũt osualdiregis oidiluadd. quieis auxilio ca
debuerat in pasteerat aduersariorum : eisdemq con¬
trapatriam & patruum suum pugnaturis ductor
& titerat: Quamuis ipsotempore pugnandi sese
pugnȩ subtraxerat : euentumq discraminis tuto
in loco &spectabat : In ito ergocestamine fura¬
tisunt & acesipagani. Duces regiinge quia dau
aedilheri frat̃ annaregis oriet alds anglorũ qui
posteum regnauit auctor ipsebellĩperditis miltq¬
siue auxiliis int̃emptusi: & qui a ꝓpefluuũ uinu¬
aed pugnatum : Quitunc pinundantiã pliuu¬
rum late alueum suũ immo omnes ripa fsuas¬
tiun transierat : Contigit ut multos pluses aqua
fugientes : quambellantes per des&ensis : Tum
r&c osui luxta quod dño uouerat. proconlata

Expanded text:
rex cum Alchfrido filio, perparvum, ut dixi, habens rex cum Alchfrido filio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, sed Christo duce confisus, occurrit. Nam alius filius ejus Ecgfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cynuise obses tenebatur. Filius autem Osualdi regis Oidilvald, qui eis auxilio esse debuerat, in parte erat adversariorum, eisdemque contra patriam et patruum suum pugnaturis  Al., pugnaturus ductor exstiterat, quamvis ipso tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine fugati sunt et caesi pagani. Duces regii triginta quiAdilhere frater Annae regis orientalium Anglorum, qui post eum regnasive auxiliis interemptus: et quia prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc prae inundantia pluviarium late alveum suum immo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes, quam bellantes perderet ensis. Tunc rex Osuiu, juxta quod Domino voverat, pro conlata
Abbreviated transcription (Latin):
panis permoldicum. & unum ouum gallinacium :¬
cum paruo lacte a quamixto percipiebat: dice¬
batenim hancee consu&udinẽ eorum : aquibus nor¬
mã disciplinȩ regulcris didicerat : ut accepta nuꝑ
loca cdfaciendum monasteriũ uelec clȩsiam. ⁊¬
prius orationibus a cieiuniis dño conseerent: Cũ¬
adregon: Atille neopus religiosum ne gotiorũ
negalium causaint̾mit ter&ur : p&iit prȩsbite¬
rum suum cynibillum: qui&iam frat̃germanus
erat ipsiuspia coepta complere: Cui cũille libent᷑
ad quiescer& ixpl& ostudio peuiniorũ & orationis
fecit ibi monasteriũ. Quodnuno laestinga euuo catur:
ubi educatus erat hstituit : quicum annis enultis
& in p̃fata prouintia epis copatum administrar& :
& huius quoq monasteru statutis ꝓpositis curam
geses& : Easu contigit ut adipsum monasteriũ
łtm pore mostalititis adueniens tactus ibidem
ris sepultus ẽ : Tempore aud procedene. In eo dem
nobilis simas instructas inbello habuers : quibus osuia

Expanded text:
panis permodicum, et unum ovum gallinaceum cum parvo lacte aqua mixto percipiebat. Dicebat enim hanc esse consuetudinem eorum, a quibus normam disciplinae regularis didicerat, ut accepta nuper loca ad faciendum monasterium vel ecclesiam, prius orationibus ac jejuniis Domino consecrent. Cuad regem. At ille, ne opus religiosum negotiorum regalium causa intermitteretur, petiit presbyterum suum Cynibillum, qui etiam frater germanus erat ipsius, pia coepta complere. Cui eum ille libenter adquiesceret, expleto studio jejuniorum et orationis, fecit ibi monasterium, quod nunc Laestingaeu vocatur, ndisfarnensium ubi educatus erat, instituit. Qui cum annis multis et in praefata provincia episcopatum administraret, et hujus quoque mogereret, casu contigit ut ad ipsum monasterium tempore mortalitatis adveniens, factus ibidem ris sepultus est; tempore autem procedente, in eodemnobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu
Abbreviated transcription (Latin):
dum: Miserat autem epĩs mulieri q̃: Infirma
iacebat : dec quabenedicta. qua indedi cationẽ e¬
siđm consecrauerut: Per unum dehis qui me¬
cum ueran fratribus: precipiens ut gustandcm
illi dar& &ubi cum que mcximũ eidolorem briesse
didiciss& de ipsccetm ccqua leuar&: quodut fuc¬
tumest : surrexit statim mulier sana  & non so¬
lum sebi firmitate longa carere sed & perditas
dudum uires recipisse sentiens: obtulit poculum

Expanded text:
dum. Miserat autem episcopus mulieri quae infirma dum. Miserat autem episcopus mulieri quae infirma jacebat, de aqua benedicta quam in dedicationem ecclesiae consecraverat, per unum de his qui mecum venerant fratribus, praecipiens ut gustandam illi daret, et ubicunque maximum ei dolorem inesse didicisset, de ipsa eam aqua lavaret. Quod ut factum est, surrexit statim mulier sana, et non solum se infirmitate longa carere, sed et perditas dudum vires recepisse sentiens, obtulit poculum
Abbreviated transcription (Latin):
illius referebat : in
dep̃facto antis tite ncrrauit idem abbas dicens : uilla
erat comitis cuius dam qui uoca batur buch non
longe cmonasterio nr̃o. idest duum ferme milium
spatio sepicta : cuius coniux .xl. ferme di ebus erat
cccerbissimo languore d&enta Ita ut tribus septi¬
manis non poss& decubiculo in quo lacebat foras
efferri : contigit cutem eo tempore: uirum dĩ. illo cod
dedi candam ecdesiã cibeodem comite uocari: Cum¬
que dedicatuess& ecdesia : rogeuit comes eum ced
censse admonasterium quod proxime erat debere
reuerti: Atllle obnaxius precibus insttns : uouit&ia
se dr mosincis pecuperibus daturum : dum modo ille
dignar&ur eodie domumsucm ingrediens lelunium
soluere : Rogtiui &ego un cum illo: promittens &icom
me elrinosinas inedimoniã inopum dccre : dumille
domum comitis pransurus. acbenedictionem
dactus us intrar&: cum que hoctarde ac diffi¬
culter in petruremus. intrauimus aedreficien¬

Expanded text:
illius referebat. » CAillius referebat. » CAde praefato antistite narravit idem abbas, dicens: « Villa erat comitis cujusdam qui vocabatur Puch, non longe a monasterio nostro, id est, duum  Alspatio separata: cujus conjux quadraginta ferme diebus erat acerbissimo languore detenta, ita ut tribus septimanis non posset de cubiculo in quo jacebat, foras efferri. Contigit autem eo tempore virum Dei illo ad dedicandam ecclesiam ab eodem comite vocari. Cumque dedicata esset ecclesia, rogavit comes eum ad cens se ad monasterium, quod proxime  Al., proximum erat, debere reverti. At ille, obnixius precibus instans, vovit etiam se eleemosynas pauperibus daturum, dummodo ille dignaretur eo die domum suam ingrediens jejunium solvere. Rogavi et ego una cum illo, promittens etiam me eleemosynas in alimoniam inopum dare, dum ille domum comitis pransurus ac benedictionem daturus intraret. Cumque hoc tarde ac difficulter impetraremus, intravimus ad reficien
Abbreviated transcription (Latin):
lacebat multo ut dixi dolore constrita abra¬
huber& prorsus & adstans dixit oratio nem su¬
per illam . acbenedicens egressus est : cumque post
haec hora conp&ente consederemus cadmenscm.
cidueniens quidã clamauit me forus. &ait: postu¬
cius regre diciris ad eam: quod dum faccerem : rep¬
peri illam ingrediens uultu hilariorem : & uelut
sospiti similem: & dum ad sidẽrem illi : Dixiti uis
delector si potes: cumque oblato poculo biberemus
ambo coepit mihidicere quia exquo epłs oritione
prome & benedictione conpl&a egressus est.
statim melius habere incipio: & sinecdum iures
pristincs recipidolor tamen om̃nis & debrecchioubi
cordentior ierat : & de toto meo corpore uelud ipso
epis copo foras eum exportante. funditus ablatus est :
tam& situmor cadhucbra chii manere uider &urs
Abeuntibus utem nobis inde continuo fugatum do¬
lorem membrorum fuga quoque tumoris horrendise¬
cuta est : & erepta morti acdoloribus uir goluudes
dño scluctori una cum c&eris qui ibierant serius

Expanded text:
jacebat multo, ut dixi, dolore constricta, et brahaberet: et adstans dixit orationem super illam, ac benedicens egressus est. Cumque post haec hora competente consederemus ad mensam, adveniens quidam clamavit me foras  Acius regrediaris ad eam. Quod dum facerem, reperi illam ingrediens vultu hilariorem, et velut sospiti similem. Et dum adsiderem illi, dixit: Vis delector, si potes. Cumque oblato poculo biberemus ambo, coepit mihi dicere quia ex quo episcopus oratione pro me, et benedictione completa egressus est, statim melius habere incipio; etsi necdum vires pristinas recepi, dolor tamen omnis et de brachio ubi ardentior inerat, et de toto meo corpore, velut ipso episcopo foras eum exportante, funditus ablatus est, tametsi tumor adhuc brachii manere videretur. Abeuntibus autem nobis inde, continuo fugatum dolorem membrorum fuga quoque tumoris horrendi secuta est; et erepta morti ac doloribus virgo, laudes Domino Salvatori una cum caeteris qui ibi erant, servis
Abbreviated transcription (Latin):
Est autem sinus maris per maximus: qui antiqui¬
tus gen tem brittanniae apictis secernebat:
Qui ab occidente in terras longo spacio
erum pit : ubi est ciuitas
usque hodie quae uocatur alduith. adcuius uidelicet
sinus pcartema septentrione scotti quos diximus
aduenientes. sibi locum paetriae fecerunt:
iulium cesarem. in accessa dtq in cognita fuit : qui
mo: fuctus grãdu conslatus cum lucio bibulo.
dum contrac germanorum gallorumq gentes
qui hoc renotantum flumine dirimebantur. bel¬
lum gerer& : Venit ad morianos unde inbrit¬
tuniã proximus & breuissimus transitus est: &¬
Nauibus circiter honerariis atq actuaris.

Expanded text:
Est autem sinus maris permaximus, qui antiquiEst autem sinus maris permaximus, qui antiquitus gentem Brittonum a Pictis secernebat, qui ab Occidente in terras longo spatio erumpit, ubi est civitas sque hodie quae vocatur Alcluith: ad cujus videlicet sinus partem Septemtrionalem Scotti, quos diximus, advenientes, sibi locum patriae fecerunt. Julium Caesarem inaccessa atque incognita fuit: qui mo, functus gradu consulatus cum Lucio Bibulo, dum contra Germanorum Gallorumque gentes qui Rheno tantum flumine dirimebantur, bellum gereret, venit ad Morinosanniam proximus et breuissimus transitus est. nauibus circiter onerariis atque actuari
Abbreviated transcription (Latin):
aerum multum brittanniae praestat: ĩta ut raro ibi
nix plus quam tridu ana remaneat : Nemo propter hre¬
men aut foena sec & aestate. aut stabula ftbric& iumer¬
tis nullum ibi reptile uideri soleat. nullus uiuere
serpens ualeat: Nam saepe illo debrittannia ad¬
lati serpentes: mox ut proximante terris nauigio
odore aeris illius ad tacti fuerint. intereunt
Quin pocius õmnia poene quae de eadem ipsula
sunt contra uenienum ualent : Deniqueuidimus
quibus dam a serpente percussis. rasa folia codicum.
qui de hibernia fuerant : & ipsam rasuram aquae in¬
missam ac potui datam talibus: protiaius totam uim
ueneni erassantis totum in flati corporis absumsisse
ac sedas se tumorem: Diues lactis ac mellis insula:
nec uinie arum exꝑs piscium. uolucrumque. sed
&cer uorum caprearumque uenatu insignis
HLaec autẽ propriae patria scottorum est
Ab hac egres si ut diximus terciam habrit tanniam
brit tonibus & pictis gentem addiderunit

Expanded text:
aerum multum Brittaniae praestat, ita ut raro ibi aerum multum Brittaniae praestat, ita ut raro ibi nix plusquam triduana remaneat: nemo propter hiemem aut foena secet aestate, aut stabula fabricet jumentis: nullum ibi reptile videri soleat, nullus vivere serpens valeat: nam saepe illo de Brittania adlati serpentes, mox ut proximante terris navigio, odore aeris illius adtacti fuerint, intereunt: quin potius omnia pene quae de eadem insula sunt contra venenum valent. Denique vidimus, quibusdam a serpente percussis, rasa folia codicum qui de Hibernia fuerant, et ipsam rasuram aquae immissam ac potui datam, talibus protinus totam vim veneni grassantis, totum inflati corporis absumsisse ac sedasse tumorem. Dives lactis ac mellis insula, nec vinearum expers, piscium volucrumque, sed et cervorum caprearumque venatu insignis. Haec autem proprie patria Scottorum est: ab hac egressi, ut diximus, tertiam in Brittania Brittonibus et Pictis gentem addiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Nouimus insulam aliam esse non procul a nostra contra
ortum solis : quam saepe lucidioribus diebus delonge
aspicere solemus: H anc adire si uultis: habita bilem
uobis facere ualetis: Uel qui restitent :̃ niobis auxilia¬
riis utimini: Itaque petentes brittanniam picti
habitare per septẽ trionales insulae partes coepe¬
runt: Nam austrina: brittones occupauerant:
Cum que uxores picti non haberites petorent
ascottis : ea solum conditione dare consenserunt
ut ubi res peruenur& indubium: magis defeminea
regum prosapia: quam de masculina. regem sibi
eligerent: Quod usque hodie apud pictos
constat seruatum: Trocederite autem
terciam scot torum nationem in pictorum parte
rece pit : qui duce. reuda. de hibernia pro gressi
uel amiticia. uel ferro. sibi m& inter eos sedes
quas hac terius habent uindicarunt
gua eorum. daal partem significat: Hrberrit autem
& latitudine sui status. & selubritate ac sere nita te

Expanded text:
Novimus insulam aliam esse non procul a nostra, contra Novimus insulam aliam esse non procul a nostra, contra ortum solis, quam saepe lucidioribus diebus de longe aspicere solemus. Hanc adire si vultis, habitabilem vobis facere valetis: vel si qui restiterit, nobis auxiliariis utimini. Itaque petentes Brittaniam Picti, habitare per Septentrionales insulae partes coeperunt, nam Austrina  Al., Austrinas Brittones occupaverant. Cumque uxores Picti non habentes peterent a Scottis, ea solum conditione dare consenserunt, ut ubi res perveniret in dubium, magis de feminea regum prosapia, quam de masculina regem sibi eligerent: quod usque hodie apud Pictos esse servatum. Procedente autem nes et Pictos, tertiam Scottorum nationem in Pictorum parte recepit; qui duce Reuda de Hibernia progressi, vel amicitia vel ferro sibimet inter eos sedes quas hactenus habent, vindicarunt:gua eorum daal partem significat. Hibernia autem et latitudine sui status, et salubritate, ac serenitate
Abbreviated transcription (Latin):
trũ quorundã cellulã: tendebat illuc. ut apdeos requiescer&: Iuẽ ubi
adesse senser̃ seruidĩ : continuo ꝓcurrunt in obuiã. uelud angl̃i dĩ
excipientes adorant. pedes lauant. ad orationẽ inuitant Mensã po¬
nunt: atq om̃a scđm diuinũ mandatũ complent caritatis officia:
Uerũ ubi refectus ÷ & paululũ requi euit exmore. quasiaberuditissi¬
mo & opinatissimo patre. cȩper̃ uerbũ aedificationis ex petere. ac mo¬
nita salutis requirere. int̾rogare quoq eũ quo modo quis diaboli la¬
queis possit effugere. aut si quando tur pes iniecerint animo cogita
inter iacente peruenit: Adhanc ergo usque peruenientes
nauigio picti ut diximus: petierunt in ea sibi quoque sedes
& habitacionem douari: Respondebant scotti᷑ quia
non ambos eos caper& insula: Sed possumus in qui unt
salubre uobis dare consilium : quid agere ualeatis

Expanded text:
trum quorundam cellulam, tendebat illuc, ut apud eos requiesceret: quem ubi trum quorundam cellulam, tendebat illuc, ut apud eos requiesceret: quem ubi adesse senserunt servi Dei, continuo procurrunt inobviam, et velut Angelum Dei excipientes adorant, pedes lavant, ad orationem invitant, mensam ponunt, atque omnia secundum divinum mandatum complent caritatis 135 officia. Verum ubi refectus est, et paululum requievit, ex more quasi ab eruditissimo et opinatissimo patre coeperunt verbum aedificationis expetere, ac monita salutis inquirere. Interrogaverunt quoque eum, quomodo quis diaboli laqueos possit effugere, aut si quando turpes injecerit animo cogitainterjacente pervenit. Ad hanc ergo usque pervenientes navigio Picti, ut diximus, petierunt in ea sibi quoque sedes et habitationem donari. Respondebant Scotti, quia non ambos eos caperet insula, sed possumus, inquiunt, salubre vobis dare consilium quid agere valeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
perã requirera cibũ: panẽ quidẽ inuenit suꝑ mensã. sedsordidissi mũ
atq aridissimũ & quasi murib uł canib undiq conrosũ: Iuncille ut
uidit ingemuit. & lacrimas fudit: sed non ita excorde. nec ita uberes
quȩ possent flã mã tantiignis extinguere: Ueruntam̃ sumit cibũ: sed
neq quantũ uolebat. neq quantũ solebat Cũ interĩ cogitationes eũ
tanquã choors barbarica undiq circũ uallant: & ex omĩ parte in eũ
tela iaculant᷑. acumctũ captiuũq eũ ad scłm retrabunt: Exurgens
ergo coepit it̃ agere. noctu ꝑberemũ: & tendere adciitatẽ: sedubi dies
facta ẽ : ciuitas quidẽ longe adhuc aberat: Ipse uero cũ rapidissimo aes¬
tu coqueretur & fatigaretur inheremo: undiq uersũ considerare oculis
coepit. & requirere sicubi ess& inuicino monas teriũ. Et cũ conspexissas fra¬

Expanded text:
peram requireret cibum, panem quidem invenit super mensam, sed sordidissimum peram requireret cibum, panem quidem invenit super mensam, sed sordidissimum ac aridissimum, et quasi a muribus vel canibus undique corrosum. Tunc ille ut hoc vidit, ingemuit, et lacrymas fudit, sed non ita ex corde, nec ita uberes, quae possent flammam tanti ignis extinguere. Verumtamen sumit cibum, sed neque quantum volebat, neque qualem solebat: cum interim cogitaircumvallant, et omni ex parte in eum tela jaculantur, ac vinctum captivumque eum ad saeculum retrahunt. Exsurgens ergo, coepit iter agere noctu per eremum, et tendere ad civitatem: sed ubi dies facta est, civitas quidem longe adhuc aberat. Ipse vero cum rapidissimo aestu coqueretur, et fatigaretur in eremo, undique versus, considerare oculis coepit et requirere, sicubi esset in vicino monasterium: et cum conspexisset fra
Abbreviated transcription (Latin):
incendio ftimularet᷑. & inflãmatꝰ turbi concupiscentia raperet᷑ rursus ad se¬
culũ: illa imterĩ diẽ cohibuit se. & solita him norũ & orationũ ministeria
exmore ꝑsoluit. atq ingressus ut eibũ sumer&. panẽ quidẽ inuenit mensȩ
suꝑ positũ. sed aliquantulo sordidiorẽ: Admiratꝰ. ẽ. & tristis effectus:
ntellexit enĩ qđipsũ respicer& hoc genꝰ monstri: tam̃ cibo sũpto. refectꝰ ẽ:
Post diem terciũ: triplicatis urgueri ftimulis coepit Occupauerant enĩ¬
eũ cogitationes eiꝰ quasi iã p̃sentes. &secũ positȩ. secũq accũbantes ima¬
go mulieris. quã & conplectisibi uidebatꝰ & adturpes usus habere subs¬
tratã Processit tam̃ & sequentidie. adsolita psallendi & orandi officia.
sed stabat uagus oculis. & mente captiuus: Cũq solito ingressus adues¬

Expanded text:
incendio stimularetur, et inflammatus turpi concupiscentia raperetur rursus ad saeincendio stimularetur, et inflammatus turpi concupiscentia raperetur rursus ad saeculum, illa interim die cohibuit se, et solita hymnorum et orationum ministeria ex more persolvit, atque ingressus, ut cibum sumeret, panem quidem invenit mensae superpositum, sed aliquantulo sordidiorem. Admiratus est, et tristis effectus: intellexit enim, quod ipsum respiceret hoc genus monstri: tamen cibo sumto refectus est. Post diem tertium triplicatis urgeri stimulis coepit: occupaverat enim cogitationes ejus quasi jam praesentis et secum positae, secumque accumbentis imago mulieris, quam et complecti sibi videbatur, et ad turpes usus habere substratam. Processit tamen et sequenti die ad solita psallendi et orandi officia, sed stabat vagus oculis, et mente captivus. Cumque solito ingressus ad ves
Abbreviated transcription (Latin):
escere festinabat. quia sens eiꝰ reꝓb effectꝰ desublimiorib ad inferiora corru¬
erat. & cogitationes suȩ ꝑdiuersa eũ p̃cipitia rapiebant. Erat enĩ iã in cor¬
de eiꝰ clandestina quedã turpis acnefanda cogitatio: consuetudotam̃ prior
uelud sidecurs aquae. etiã cessante remigio. adhuc priori impetu nauigiũ
ferat. ita uetꝰ institutio ad consueta hominẽ officia trahebat: Obquã causã.
& stare adhuc insuo statu uidebatꝰ. Hicergo cũ porationes. cibũ solito reqͥ¬
siss& aduesperã : ingress locũ eũ in quo refici consueuerat. inuenit solitũ
panẽ. mensȩ suꝑpositũ : Ex quo refectꝰ: nihil deeoꝵ quȩ incordesuo uersa¬
bantꝰ emendatione curauit. neq inmutationis suȩ dã pna ꝑsensit. sed sꝑnen¬
tẽ se minima. paulati casurũ non intellexit. Interea cũgraui iã libidinis

Expanded text:
escere festinabat: quia sensus ejus reprobus effectus, de sublimioribus ad inferiora cecidescere festinabat: quia sensus ejus reprobus effectus, de sublimioribus ad inferiora ceciderat, et cogitationes suae per diversa eum praecipitia rapiebant. Erat enim jam in corde ejus clandestina quaedam turpis ac nefanda cogitatio, consuetudo tamen prior; velut si decursus aquae, etiam cessante remigio, adhuc priore impetu navigium ferat: ita et vetus institutio ad consueta hominem officia trahebat. Ob quam caussam et stare adhuc in suo statu videbatur. Hic ergo cum post orationes cibum solito requisisset ad vesperam, ingressus locum eum, in quo refici 134 consueverat, invenit solito panem mensae superpositum, ex quo refectus, nihil de eorum quae in corde suo versabantur, emendatione curavit, neque immutationis suae damna persensit, sed spernentem se minima, paulatim casurum non intellexit. Interea, cum gravi jam libidinis
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ etiã in hoc scło remunerare fidele eiꝰ ꝓpositũ: ad ꝓuidentiȩ suȩ sollicitu¬
dinẽ. cotidiani uictꝰ eiꝰ reuocat curãt: Ut enĩ cibiusũ poposciss& naturȩ ne¬
cessitas: ingrediens speluncã suã. inueniebat mensȩ panẽ suꝑ positũ. mirȩ sua¬
uitatis. miriq candoris : Ex quo refectꝰ & gr̃as diuinȩ. ꝓuidentiȩ referens: rur¬
tib positꝰ quia gloriari quasi demeritis sus coepit: & celestis beneficii munꝰ
uitȩ suȩ debitũ duxit: continuo subintrauit ineũ parua quedã desidia ani¬
mi. tã parua. quã nec possit auertere: Posthȩc creuit maior neglegentia:
ita ut tardioriã fier& ad himnos. sed & ad orationẽ pigrius surger&: ssal¬
mi quoq ipsi nonea qua prous iugilantia canerentur: sedubi parũ quid
exhibitũ fuiss& soliti ministerii. anima eiꝰ quasi nimio labore fatigata. reqͥ¬

Expanded text:
Deus etiam in hoc saeculo remunerare Deus etiam in hoc saeculo remunerare dinem quotidiani victus ejus revocat curam. Ut enim ei cibi usum poposcisset naturae necessitas, ingrediens speluncam suam inveniebat mensae panem superpositum, mirae suavitatis, mirique candoris: ex quo refectus, et gratias divinae praestantiae referens, rurtibus positus, quia gloriari quasi de meritis suis caepit, et caelestis beneficii munus vitae suae debitum dixit: continuo subintrat eum parva quaedam desidia animi, tam parva, quam nec posset advertere. Post haec crevit major negligentia, ita ut tardior jam fieret ad hymnos, sed et ad orationem pigrius surgeret: Psalmi quoque ipsi non ea, qua prius vigilantia ab ipso canerentur, sed ubi parum quid exhibitum fuisset soliti ministerii, anima ejus, quasi nimio labore fatigata, requi
Abbreviated transcription (Latin):
toris a pͥonertur eis. Demq plurimi eorũ si maliquo forte necessariis
adusus corporis eguerint: non adhumana ꝑfugia: sed ad dmñ conuersi
o ab ipso tanquã apatre poscentes. quȩ poposcerint conseqͦuntur: Can¬
ta nãq ieis fides. ẽ: quȩ etiã montib ut trans ferantur. ualeant
imperare. Unde & non nulli eorũ inruptiones nili fluuii. Inꝑnitẽ
gesta fuerant. consũ mar : ut dubitari ñ debeat ipsorũ meritis
chus: qui inheremo hac p̃ceteris interior habitabat Hiccũ plures annos in
abstinentia ꝑdurass& : ꝓuectꝰ tẽpore prope iã cũ adsenilẽ ueniss& aetatẽ. omi
uirtutũ flore adornatꝰ ac tocius continentiȩ magnitudine sublimatus ẽ:
Cũ inorationib & himnis sedule dño deseruir&: tanquã emerito militi suo
dñs remunerationes parat. ut pote qui incorpore: adhuc positus instar
p̃bere indeserto. ei qͥceles tẽ regẽ ꝑuigilib prestolabat᷑ excubiis: Uolensergo

Expanded text:
toris apponuntur eis. Denique plurimi eorum, si in aliquo forte necessariis ad usus corporis eguerint, non ad humana perfugia, sed ad Deum versi, et ab ipso tamquam a patre poscentes, quae poposcerint illico consequuntur. Tanta namque in eis fides est, quae etiam montibus, ut transferantur, valeat imperare. Unde et nonnulli eorum, irruptiones fluvii in perniciem gesta fuerant, consummaverunt, ut dubitari non debeat, ipsorum meritishac, quae prae caeteris interior est, habitabat. Hic dum plures annos in abstinentia perdurasset, et provectus tempore, prope jam ad senilem venisset aetatem, omni virtutum flore adornatus, ac totius continentiae magnitudine sublimatus: cum orationibus et hymnis sedule Deo serviret, tamquam emerito militi suo Dominus remunerationes parat, utpote qui in corpore adhuc positus, adinstpraebere in deserto ei, qui caelestem Regem pervigilibus praestolabatur excubiis. Volens ergo
Abbreviated transcription (Latin):
pietacis oxercitia aoud egipti monachos habentur. Uidimꝰ enĩ apdeos
multos patres cȩlestẽ uitã int̾ra positos agentes a muos quosdã ꝓphe.
meritorũ. nec signor ̃ quidẽ acꝓdigiorũ deerat efficatia. Et merito: Cur
enĩ hi qͥ nind terrinũ nbil carnale condupiunt. non accipiunt potestatẽ.
nec sic aliquid mali adhuc gereretur in scło meminisent: Ia ta in eis erat
tranquillitas mȩitis. tantus: uoliurit eis bonitas assectus: ut merito
disꝑsi. & separati cellulis: sed caritate conexi. Obhoc aut̃ dirimuntur ha¬
bitaculis: ut silentu sui qu tẽ & intentione mentis diuina affectantes. nec
uox aliqua. nec occursus illus. ant sermo aliquis otiosus obturb&
ntentis ergo insuo quisq loco animis: uelud boni patres xp̃i expectant
aduentũ. aut tancuiã miles paratus in castris. imperatoris p̃sentiã. uł fi¬
deles seru aduentantẽ dͥnr̃ sustinent. lil ertatẽ sibi parit̾ & munera

Expanded text:
pietatis exercitia apud Aegypti monachos habentur. Vidimus enim apud eos multos patres caelestem vitam in terra positos agentes, et novos quosdam promeritorum, nec signorum quidem ac prodigiorum deerat efficacia: et merito. Cur enim hi, qui nihil terrenum, nihil carnale cupiunt, non accipiant caelestium pnec si aliquid mali adhuc gereretur in saeculo, meminissent. Tanta in eis inerat tranquillitas animi, tantusque inoleverat eis bonitatis affectus, ut merito utem per eremum dispersi et separati cellulis, sed caritate connexi. Ob hoc autem dirimuntur habitaculis, ut silentii quiete et intentione mentis divina sectantes, nec vox aliqua, nec occursus ullus, aut sermo aliquis otiosus obturbet. Intentis ergo suo quisque loco animis, velut boni patris Christi exspectant adventum: aut tamquam miles paratus in castris imperatoris praesentiam, vel ut fideles servi adventantem dominum sustinent, libertatem sibi pariter et munera
Abbreviated transcription (Latin):
tus seess& regnum caelorumꝰ de quo predicurisqi¬
ens: Non hocest regnum caelorum : quod autumis
cumque procedentes transissemus e has beatori
mansiones sp̃uium: aspicio antenos multo maleors
luminis gratiam quamprius. inquteia uocem
ciontuntium dulcissimam cudiui: sed & odoris
flcgrantia mir itanta deloco effundebatur
utis quem ante ea degustans quasi maximum
rebar : lamꝑ modicus mihi odor uider&us
sicut auamlux illa campiflorentis eximie in com¬

Expanded text:
tasse esset regnum caelorum, de quo praedicari saepitasse esset regnum caelorum, de quo praedicari saepiens, non  Al. om. non hoc est regnum caelorum quod autumas. « Cumque procedentes transissemus, et has beatorum mansiones spirituum, luminis gratiam quam prius. In qua etiam vocem cantantium dulcissimam audivi. Sed et odoris fragrantiam miri tanta de loco effundebatur, ut is, quem ante degustans quasi maximum rebar, jam permodicus mihi odor videretur, sicut etiam lux illa campi florentis eximia, in com
Abbreviated transcription (Latin):
Nec mora exemtũ tenebris: Incuras me serenae
lucis aedux̃ : cumque me inluce aꝑtaducer&.
VUidi antenos murum per maximum: cuius neque
longitudini hinc uelinde. neque cltitudini ullus
esse terminus uider&ur : Coqi autem misteri
quure ad murum aeccederemus: cumẽo nullam lanu¬
cem uel fenestram. uel ascensum alicubi conspicerẽ:
Cumergo peruenis semus aidmurum: statim nescio
quo ordine fuimus in summita te eius : &ec cebi
campus erat latissimus acla&issimus : tantaque
flcgrantia uernantium flos culorum plenus:
ut omnem mox f&orem tenebrosi fornecis. quime
per uasercit effugar& aadmirandi huius succui¬
tus odoris  tanta autem lux culta ecloca por¬
fuderat ut omnis splendore diei siue solis meridi¬
cini radus uider&ur esse predurior : erant̃ que
in hoc campo innumera hominum albatorum con¬
uenticula : sedesque plurimae agminum la&an¬
tium : cumque inter chorcis felicium incolarum
medios meducer& : Cogitare coepi: quod hoc for¬

Expanded text:
Nec mora, exemptum tenebris in auras me serenae Nec mora, exemptum tenebris in auras me serenae lucis eduxit: cumque me in luce aperta duceret, vidi ante nos murum permaximum, cujus neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Coepi autem mirari quare ad murum accederemus, cum in eo nullam januam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim nescio quo ordine fuimus in summitate ejus. Et ecce ibi campus erat latissimus ac laetissimus, tantaque fragrantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox foetorem tenebrosae fornacis, qui me pervaserat, effugaret admirandi hujus suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei, sive solis meridiani radiis videretur esse praeclarior. Erantque in hoc campo innumera hominum albatorum conventicula, sedesque plurimae agminum laetantium. Cumque inter choros felicium incolarum medios me duceret, cogitare coepi quod hoc for
Abbreviated transcription (Latin):
rum clare discernere nequirem : sonum tamen ad¬
huepromis cuum incuuribus haberem : Intereir
uscender unt quida spũum obscurorum decbor so
illuo flãmi uoma : & cid currentes circumde derunt
me at que oculis flammantibus & deore acnanib¬
bus ignem putidum efflantes angebant forcipib
quo que igneis quostenebar inmanibus minitaban¬
tur me conprehendere nec tamenme ullatenus
contingere tam& si terrere presumebant : quicũ
undique uersum hostibus & caecitate tenebrerum
concdusus. huc illucque oculos circum ferrem
si for te cli unde quid auxilii. quoscdlucrer cdue
gor stellae micantis intertenebras: qui pauila¬
tim crescens & ad me ocius festinans ubi cd pro¬
pinquadit : dispersisunt &ccuserunt omnes quime
forcipibus repere quacer ebant sp̃s infesti: Illeccit̃
qui cidueniens eos fugauit: Ercit ipse quime cente
ducebat : quimox conuersus ad dex trũ lt . qua si
contra ortum solis brumadem. meducere coepit:

Expanded text:
rum clare discernere nequirem, sonum tamen adrum clare discernere nequirem, sonum tamen adhuc promiscuum in auribus haberem. Interea ascenderunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et adcurrentes circumdederunt me, atque oculis flammantibus, et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebant, forcipibus quoque igneis quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqueversum hostibus et caecitate tenebratum conclusus huc illucque oculos circumferrem, si forte alicunde quid auxilii quo salvarer, advengor stellae meantis inter tenebras, qui paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi adpropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes qui me forcipibus rapere quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fugavit erat ipse qui me ante ducebat: qui mox conversus ad dexterum iter, quasi contra ortum solis brumalem me ducere coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne modo alta p&erent : modo imabaratri repase¬
rent : cerno omnia quae ascendebant fustigiu flã¬
marum plencesse sp̃itibus hominũ: qui instarfa¬
uillarum cum fumo eascendentium nuncad sublimiora
prolcerentur : nuncre tractis inium uaporibus
bilis cum eisdem uaporibus ebulliens omnĩa illatene¬
brarum locu replebat : &cum diutius ibi plcuidus con¬
sis terem. ut pote incertus quid agerem quo uer teren
terga sontum inmanissimi fl&us acmis errimi
simul & cachinnum crepitantem : quasi uulgi indoc¬
ti: captis hostibus insultantis: Ut cuitem sonitus
Idem dccrior redditus admeusque peruenit. con¬
sidero turbam malignorum spũum : quaequinque
truhebat in tenebras. : equibus uͥdelic& hominibus
ut dinoscerepotui : quidã erat ad tonsus ut dericus
quida laicus : quaedam femina : Trahentes aute
illius cordentis: factum que est ut cum longius
subeuntibus eis fl&um hominum &risum daemonio¬

Expanded text:
ne modo alta peterent, modo ima baratri repetene modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia quae ascendebant fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora projicerentur, nunc retractis ignium vaporibus bilis cum eisdem  Al., ejusdem vaporibus ebulliens, omnia illa tenebrarum loca replebat. Et cum diutius ibi pavidus consisterem, utpote incertus quid agerem, quo verterem terga sonitum immanissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, considero turbam malignorum spirituum, quae quinque trahebat in tenebras: e quibus videlicet hominibus, ut dignoscere potui, quidam erat adtonsus ut clericus, quidam laicus, quaedam femina. Trahentes autem illius ardentis; factumque est ut cum longius subeuntibus eis, fletum hominum, et risum daemonio
Abbreviated transcription (Latin):
prout aspicere poterum sine ulla qui&is inter¬
cupedine innumercibilis spuum deformium mul¬
titudo torquer&ur : Ccogitare coepi quod hic for¬
tusse ess& infernus decuius tormentis intolera¬
bilibus ncrrare sepius audiui : Respondit cogitati¬
onimeae ductor quime pͣdebat : non hoc in quiens
suspiceris : Nonenimhic infernus est ille quempu¬
tus : atcum mehoo spectaculo tamhorrendo
perterritum pculatim inulteriora producer&
Vidisubito antenos obscurari incipere locu & te¬
nebris omnia repleri : quas cum intruremus intantũ
paulis per condensa taesunt ut nihil pr&er ipscs
caspicerem : excepta dum taxat specie &ueste cius
qui me ducebat : & cum progredere mur sola sub
nocte perumbras ecce subito appusent antenos
crebri flam marum teta crum globi ascendentes
que si deputeo magno : Rur sumque decidentes in eundẽ :
quo cumper ductus essem : repente ductor meus disparuit :
reliquit : At cumidem globi inium sine inter missio¬

Expanded text:
prout aspicere poteram, sine ulla quietis interprout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare coepi quod hic fortasse esset infernus, de cujus tormentis intolerabilibus narrare saepius audivi. Respondit cogitationi meae ductor qui me praecedebat: Non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic infernus est ille quem putas. « At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari incipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem, excepta dumtaxat specie et veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit, reliquit. At cum iidem globi ignium sine intermissio
Abbreviated transcription (Latin):
cbbas intrauit : &ibiusque caddiem mortis in
tunta mentis & corporis contritione durauit
ut multa illum quae clios laterent uel horrei¬
da uel desiderunda uidisse &icm silingua siler&
uiderat : Lucidus inquiens ces pectu. & clurus
erat indumento : qui me ducebat : Incedebamus
ccutem tacentes ut uidebatur mihi contra
ortum solis solstitialem : cumque ambulare¬
mus : deuenimus ud uallem multaelatitudinis
acprofunditatis: infinitas ccutem longitudinis ques
adleuum nobis siti& unum latus flummis foue¬
tibus nunium terribile : el terum feruenti grandus
nonminus intolerabile prȩferebat : utrumque
canemnet ut cnimabus hominum plenũs quaeui¬
cissim hũc inde uidebantur quusi tempestatis lr¬
pađi Nacctari Cumenim uin feruoris in mensi tole¬
rre non possent : prosiliebant miserae in mediũ
frigoris infesti : & cumneque ibi quippiam requies
inuenire uclexent resiliebant rursus urendae
inmedium flam mcrum in ex tinguibilium :¬
umque hac infelici uicisi tudine. longelateque

Expanded text:
bbas, intravit: et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis contritione duravit, ut multa illum, quae alios laterent, vel horrenda, vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, hoc modo quod viderat: « Lucidus, inquiens, aspectu, et clarus erat indumento qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solstitialem; cumque ambularemus, devenimus ad vallem multae latitudinis ac profunditatis, infinitae autem longitudinis; quae ad laevam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine non minus intolerabile praeferebat. Utrumque autem erat animabus hominum plenum, quae vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu jactari. Cum enim vim fervoris immensi tolerare non possent, prosiliebant miserae in medium frigoris infesti: et cum neque ibi quippiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendae in medium flammarum inextinguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque,
Abbreviated transcription (Latin):
rectitudine. ac simplicitate seruare studueris acci¬
pies & ipse post mortem locum mansionis. In terhaec
quae cernis agmina lu&abunda sp̃u um becctorum:
namque ego cum adtempus cbs cessis sem ate :
Adhoc feci ut quid d&e fieri debuisset agnos cerem: haec
mihi cumdixis s& multum d&estatussum reuerti
adcorpus: delectatus nimium suauitatae. acdecore
loci illius quem in tuebar simul & consortioeor um
quos in illo uidebã : necttmen aliquid ductor ẽ meũ
rogire audebã : sed inter haec nescio quo ordine re¬
penteme inter homines uiuere cerno: haec & alica
qua euiderat Idem uirdñi non omnibus passim desidio¬
sis acuitaes uae incuriosis referre uolebat : sed illis
solum modo quiuel tormentorum m&uper territi
uel spegtuidiorum ꝑ ennium delectati. pr ofectum

Expanded text:
rectitudine ac simplicitate servare studueris, accirectitudine ac simplicitate servare studueris, accipies et ipse poquae cernis, agmina laetabunda spirituum beatorum. Namque ego, cum ad tempus abscessissem a te, ad hoc feci, ut quid de te fieri deberet agnoscerem. Haec cum mihi dixisset, multum detestatus sum reverti ad corpus, delectatus nimirum suavitate ac decore loci illius quem intuebar, simul et consortio eorum quos in illo videbam, nec tamen aliquid ductorem meum rogare audebam. Sed inter haec, nescio quo ordine, repente me inter homines vivere cerno. Haec et alia, quae viderat idem vir Domini non omnibus passim desidiosis ac vitae suae incuriosis referre volebat, sed illis solummodo qui, vel tormentorum metu perterriti vel spe gaudiorum perennium delectati, profectum
Abbreviated transcription (Latin):
ubra tio mis ltrusnn ut&ian ante der lidrtm libce¬
hortaro adiuuant: porro puteuos ille flamii ls¬
mus  acputidus querniudisti oseiderit nostesuen¬
mus: in quo quic uri que semel in eiderut enuioouse
ino clibecabitur in aeuum : Locus uro. iste plocifa
in quo pulcherrimã haenc iuuentutem lo cunderi
aofiuo per conspicis ips eest inquo recri undar
animae coruiss qui inbonis quidẽ operibus decorpore
exeunt: Nontamen sunt tuntae perfectionis: ut
inregnum caelorum statim mereantur introduci:
Quitamen omnes : In die ludicii. cduisionem xp̃i. & gau¬
dici regni cuelestis. Intrabunt: Nam quicum que
in omni uerbo : &opere : & cogitatione : perfectis unt :
mox de corpore egressi : ad regnum caeleste perueni¬
unt : ad cuius uicinã pertin& locus ille : ubisonum
cuntilenae dulcis cumodore sucuitatis. ac sp̃lendose
lucis ccudisti: tucuitẽ qui nunc ad corpus reuerti
& rursum inter homines uiuere debes: siactus tuos
curiosius discutere &mores sermones que tucis in

Expanded text:
ebratio missarum, ut etiam ante diem judicii liberentur, adjuvant. Porro puteus ille flammivomus ac putidus quem vidisti, ipsum est os gehennae, in quo quicumque semel inciderit nunquam inde liberabitur in aevum. Locus vero iste florifer, in quo pulcherrimam hanc juventutem jocundari ac fulgere conspicis, ipse est in quo recipiuntur animae eorum qui in bonis quidem operibus de corpore exeunt, non tamen sunt tantae perfectionis, ut in regnum caelorum statim mereantur introduci qui tamen omnes in die judicii ad visionem Christi et gaudia regni caelestis intrabunt. Nam quicumque in omni verbo et opere et cogitatione perfecti sunt, mox de corpore egressi ad regnum caeleste perveniunt: ad cujus vicina pertinet locus ille, ubi sonum cantilenae dulcis cum odore suavitatis ac splendore lucis audisti. Tu autem quia nunc ad corpus reverti et rursum inter homines vivere debes, si actus tuos curiosius discutere, et mores sermonesque tuos in
Abbreviated transcription (Latin):
da sibermia insula solitarius. ultimam uie seoius ad
pane cibas io & fredet aqua sus tentictol ne sepus inde
eunde si luruon ingr ediens : audiuit abeo reocs ce lro¬
cona cionan quice & quidici essent : quae oeuttus coitpo

Expanded text:
in Hibernia insula solitarius ultimam vitae aetatem pane cibario et frigida aqua sustentat. Hic saepius ad eumdem virum ingrediens, audivit ab eo repetita interrogatione, quae et qualia essent quae exutus corpo
Abbreviated transcription (Latin):
quaen dspexisteflommis fer ueibus e fcisoribus
hor medo eistidis Ipse estlocus inquo oecammquidis
dir enas figand aeissnt animae illor um quidif¬
farentes confitera & emendare sceleulo uudo fri
torticerm pli fugiunt: Asic decorpore eceunt

Expanded text:
quam aspexisti flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus in quo examinandae et castigandae sunt animae illorum, qui differentes confiteri et emendare scelera  Al. add.tentiam confugiunt, et sic de corpore exeunt:
Abbreviated transcription (Latin):
pictis ad aquilonem : primus que fundator
moncos terii : quod in insula multis diuscottor ũ
pictorum que populis uener cabile mansit :
Qui uidelic& columba nunc añ nullis conposito
cccella & columb& nomine. colum celliuocatur:
Audiens ccutem uerba uisionis & gbact: precepit
frcctri quir&ulerat necui quamelteri refer¬
r& neforte in lusoria ess& uisio ⁊ Ipseccutem
tamen a preparando itinere. quocd gentes docendus
ir& cesscre uolebat: at post dies pecucos . rursum
uenit cadeum prefatus fracter : dicens quia &ere
capparuerit dicens : quarełam neglegenter actepi¬
de dixisti &gbercto quoce tibi dicenda precepi at
nunc uccde & dic illi: quiec uelit nolit. deb& cedmonas¬
teria columbae uenire : quia arcetrax eorum non
recte hicedunt : Oport& ccutem eum : d rectum hace
tramitem reuocare : Quihaec audiens: denuo pre
ttm & sicertus est factus deuisione : nihi lominus
temstauit It̃ dispositum cumsta tribus memoritis

Expanded text:
Pictis ad aquilonem, primusque fundator Pictis ad aquilonem, primusque fundator monasterii quod in Hii insula multis diu Scottorum Pictorumque populis venerabile mansit. Qui videlicet Columba nunc, a nonnullis composito a Cella et Columba nomine, Columcelli vocatur. Audiens autem verba visionis Ecgberct, praecepit fratri qui retulerat ne cuiquam haec alteri referret, ne forte inlusoria esset visio. Ipse autem tamen a praeparando  Al., parando itinere, quo ad gentes docendas iret, cessare volebat. At post dies paucos rursum venit ad eum praefatus frater, dicens quia et ea apparuerit, dicens: « Quare tam negligenter ac tepide dixisti Ecgbercto quae tibi dicenda praecepi? At nunc vade, et dic illi quia, velit nolit, debet ad monasteria Columbae venire, quia aratra eorum non recte incedunt: oportet autem eum ad rectum haec tramitem revocare. » Qui haec audiens denuo praeceret. Ipse vero, tametsi certus est factus de visione, nihilominus tentavit iter dispositum cum fratribus memoratis
Abbreviated transcription (Latin):
cundum uerbum idoneis . ut pote cactione simul
&eruditione p̃claris i p̃paratis omnibus. quaena¬
uigantibus esse necessaria uidebantur : uenitdie
quadcm mane primo. cdeum unus defratribus
discipulͣs quondam inbrittanic & minister dõ
dilecti sacerdotis boisili Cumes s& idem boisil prepo¬
situs monasterii mail rosensis sub abbate eata
ut supra narrauimus: Referens eiuisionem quae
sibi eadem nocte aapparuis s& Cum expl&is inqui¬
ruit magist̃ quondam meus &nutritor coman¬
tissimus boisil. Interro gauit que me. aneum cog¬
noscere possem: alo: &i amii tues enimboisil: At ille :
cidhoc inquit ueni: ut responsum dñi salucitor is
& gbercto cdfercms quod te tamen refeente.
oport& codillum uenire:: Dicergo illi: qui co non
ued& lt̃ quod proposuit implere idĩenim uolun¬
tatis est: ut id columbae moncisteria magis
pergat docenda: eraot autem columba pri¬
mus doctor fidei xp̃iance trins montunis

Expanded text:
candum verbum idoneis, utpote actione simul candum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclaris, praeparatisque omnibus quae navigantibus esse necessaria videbantur, venit die quadam mane primo ad eum unus de fratribus, discipulus quondam in Brittania, et minister Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum esset idem Boisil praepositus monasterii Mailrosensis sub abbate Eata, ut supra narravimus, referens ei visionem quae sibi eadem nocte apparuisset: « Cum expletis, inquiruit magister quondam meus et nutritor amantissimus Boisil, interrogavitque me, an eum cognoscere possem. Aio: Etiam, tu es enim Boisil. At ille: Ad hoc inquit, veni, ut responsum Domini Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamen referente oportet ad illum venire. Dic ergo illi quia non valet iter quod proposuit, implere: Dei enim voluntatis est ut ad Columbae monasteria magis pergat docenda. » Erat autem Columba primus doctor fidei Christianae transmontanis
Abbreviated transcription (Latin):
nomincndus facmulus xp̃i &sa cerdos etgberet:
quem in hibernia insulao. per ggrinam ducere uitum
pro cdipis cenda inccielis patria r&ulimus : proposũ¬
it cnimo pluribus prodesse: id est inito opere cepos¬
tolico uerbũ dĩ aliquibus ecrum quae nondumau¬
dierunt gentibus. euangelizando committere :
Quorum ingermania plurimas nouerat esse nctio¬
nes a quibus angli uel saxones quinune brittaniã
incolunt genus &originem duxisse noscuntur:
Vnde hactenus a uicinagente br&etonum. corrup
te gtor mani nuncupantur: sunt autem freso¬
puli paganis cdhuc ritibus seruientes : cad quos ue¬
nire p̃fatus xp̃imiles circum nauigata brittania
disposuit : siquos forte ex illis ereptos sattnae ancis¬
cidxpm trirns ferre ucder & : uel si hoc fieri non pos¬
s& romam uenire ad uidenda atque orunda
becctorum a postolorum ac martrrum xp̃i li
minco cogita uit : sed ne cliquid horum perficera
suꝑna illi oracula simul &opera restiterunt :
si quidem electis socus strenussimis. & cd predi¬

Expanded text:
nandus famulus Christi et sacerdos Ecgberct, quem in Hibernia insula peregrinam ducere vitam pro adipiscenda in caelis patria retulimus, proposuit animo pluribus prodesse; id est, inito opere apostolico, verbum Dei aliquibus earum quae nondum audierant, gentibus evangelizando committere: quarum in Germania plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; unde hactenus a vicina gente Brittonum corrupte Garmani  Al., Germani nuncupantur. Sunt autem Fresopuli paganis adhuc ritibus servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad Christum transferre valeret, vel si hoc fieri non post, Romam venire ad videnda atque adoranda beatorum apostolorum ac martyrum Christi limina cogitavit. Sed ne aliquid horum perficeret, superna illi oracula simul et opera restiterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedi
Abbreviated transcription (Latin):
pridie hłyseptembrium dñica: quilnter multos
quos ordincuit antistes &icm gebmundo hro¬
fensis ecclesice p̃sule defuncto : tobiam proillo
consecruuit : uirumlatina. greca. & suxonicu
lingua citque eruditione multiplicit᷑ instructũ :¬

Expanded text:
pridie Kalendarum Septembrium Dominica; qui inter multos pridie Kalendarum Septembrium Dominica; qui inter multos quos ordinavit antistites, etiam Gebmundo Hrofensis Ecclesiae praesule defuncto, Tobiam pro illo consecravit, virum Latina, Graeca et Saxonica lingua atque eruditione multipliciter