comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł. Quimcollegio pisto¬
tum suntiatũtel excusantur. si
mõꝑsemet pistrinum exerceã.
s ñ alios puto excusandos q̃m
qui intra nũm sunt urbiciãt
pistores acollegarum qͦ filio¬
rum tuteł excusant᷑ur. s exhge¬
nus excusatõis ẽ. si quis se dic̃i
bi domicilium non hrẽ. ubi ad
tutelam datus ẽ. idq imp̃r. ant̃.
cum diuo patre sigificauit.
Ubi pubilli ⁊ educaĩł moraidbe¬
A

Expanded text:
ui in collegio pistorum sunt, a tutelis excusantur, si modo per semet pistrinum exerceant: sed non alios puto excusandos quam qui intra numerum sunt.Urbici autem pistores a collegarum quoque filiorum tutelis excusantur.Sed et hoc genus excusationis est, si quis se dicit ibi domicilium non habere, ubi ad tutelam datus est: idque imperator Antoninus cum diuo patre significauit. UBI PUPILLUS EDUCARI UEL MORARI DEBEA
Abbreviated transcription (Latin):
nam nec añ quam adita sitlor¬
ditas Qr igitur ex̃eeddem testõ
susceptis ⁊ intra anmm. s bie
exip̃o testõ desierit ẽẽ tutor. ⁊ iõ
ex ẜa tutela excusare se pot.¬
¶Si aptore detur curatormẽte
caproant muto.sine uẽtri. exex¬
satur nire lib̾orsim. ¶Rome
ta corpis ant m̃tis ualitudiẽ
abagentis reb lib̾tus ꝓhibeat.
ut nec sis quidem negotus syf¬
fitiat. necc̃itati erit suͥ ccurrend̃.
ne inpossibile iniungatur. tu¬

Expanded text:
nam nec antequam adita sit hereditas. quia igitur ex eodem testamento isusceptis etiam intra annum, sed hic ex ipso testamento desierit esse tutor et ideo ex secunda tutela excusare se potest.Si a praetore detur curator mente capto aut muto siue uentri, excusatur iure liberorum.Romae ta corporis aut mentis ualetudine ab agendis rebus libertus prohibeatur, ut ne suis quidem negotiis sufficiat, necessitati erit subcumbendum, ne inpossibile iniun gatur tu
Abbreviated transcription (Latin):
tõpot̾it lib̾tatem extorq̃re.is
liber eẽ iussus ñ magnum ũr
bñfitium adefuncto ꝯsequi ĩ¬
mo nicħ̾ ꝯmodi sensisse. s ma¬
gis debitam sibi accepisse lib̾¬
tatem ⁊d ꝓbandum erit ⁊ inil¬
lo suo q̃testator ea lege emãt
ut manumitt̃et. si br̃s fuerit
institutus. nam⁊ hic de poito
bñfitio testatoris ꝓprio iure po¬
fit adlib̾tatem ꝑuenire. exosti¬
tutõe dun mar̾ci . Id̾ ⁊ ineo qui
ꝓpria sua data pecum̃a eptus ẽ
abaliquonam hic poterit ab
ipõ testatore lib̾tatem extorq̃¬
frẽm ħebat. testõita cau. titius
fr̾ meus exassem̃ hr̃s esto. si mͣ
titius hr̃s eẽ noluerit. aut qd̃
a bominor prius morietur ꝙͣ
meam hrditatem adierit aut
filium filiam ue exse natũ. na¬
tam ue nõ hẽbit. tẽ stichus ⁊ pã¬
philus ẜuimeilib̾i ⁊ hr̃des mi

Expanded text:
to poterat libertatem extorquere, is liber esse iussus non magnum uidetur beneficium a defuncto consequi, immo nihil commodi sensisse, sed magis debitam sibi accepisse libertatem.Idem probandum erit et in illo seruo, quem testator ea lege emerat, ut manumitteret, si heres fuerit institutus: nam et hic seposito beneficio testatoris proprio iure poterit ad libertatem peruenire ex constitutione diui Marci.Idem et in eo, qui propria sua data pecunia emptus est ab aliquo: nam et hic poterit ab ipso testatore libertatem extorqtrem habebat, testamento ita cauit: 'Titius frater meus ex asse mihi heres esto: si mihi Titius heres esse noluerit aut quod abominor prius morietur quam meam hereditatem adierit aut filium filiamue ex se natum natamue non habebit, tunc Stichus et Pamphilus serui mei liberi et heredes mi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aliquocãu euenit. ut ⁊ si ẜuꝰ
cum lib̾tate hr̃s existat. ⁊ p̾te¬
rea alius hr̃s aditiat᷑ ueluti si
ẜuocum lib̾tate brde institu¬
toata adiectum sit. si mͥ st̾icͣhỹ

Expanded text:
 aliquo casu euenit, ut et seruus cum libertate heres exsistat et praeterea alius heres adiciatur: ueluti si seruo cum libertate herede instituto ita adiectum sit: 'si mihi Stichus
Abbreviated transcription (Latin):
decessit. nec pot̃ intelligi datuᷤᷤ
ei.qui tp̃r dandianrerumna ñ
fint si atitius titium ⁊ meuiu
ditatem ⁊ seuimꝰ h dem ĩstitu¬
it. pot̾it serus titii adire hrdita¬
tem.attitii. uł a dir̾e uł omicte.
s atitio an q̃ͣm adeat ł omitrat

Expanded text:
decessit nec potest intellegi datus decessit nec potest intellegi datus ei qui tempore dandi in rerum natura non fuit.Si Attius Titium et Maeuiuditatem et Seium here‹dem› instituit, poterit Seius Titii adire hereditatem, Attii uel adire uel omittere: sed Attio, antequam adeat uel omittat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Titius exsemisse hr̃s esto.seius
exq̃drantͥe hr̃s esto.titius si in
capitolium ascendĩt. exalio q̃¬
drante hr̃s esto an quam cap¬
tolium ascendat.si phrde gerat.
exsemisse erit hr̃s si capitoliu¬
⁊̃ ascendĩt. exquadrate hr̃s eĩt.
necerit ei nec̃ce ꝓhr̃ de gerere ꝙ¬
quippe iam hr̃di. ¶Siita scͥp¬
tum fuerit.titius exp̃te ĩtiame¬
uius exꝑte t̃̾tia hrdes sumpto.
tͣitius. si intra t̾tias kałas nauiᷤᷤ
exasia uemĩt.exreliqua ꝑte hr̃s
esto.indeamus nẽ titius statim
exsemisse hr̃s sit.nam duo h̃r¬
des instituti sunt. s titiꝰaũ exse¬
misse au exbescitaꝙ sextas uti
ꝙerit inpentẽti ut si ꝯditio ex¬
titit. illius exbesse hr̃s erit. si ñ
extit̾it. ⁊ ille sextãs menio acere¬
scet is si decesẜit titius añ quam
ꝯditio existat. dem̃ ꝯditio exti¬
tit.tam̃ ille sextansñtitio hr¬
di. s menioacescet.nam cum
ad huc dubium ẽẽt.titio an
meuio is sextãs datus eẽt. titiu᷑

Expanded text:
Titius ex semisse heres esto: Seius ex quadrante heres esto: Titius si in Capitolium ascenderit, ex alio quadrante heres esto'. antequam Capitolium ascendat si pro herede gerat, ex semisse heres erit, si Capitolium ascenderit, et ex quadrante heres erit nec erit ei necesse pro herede gerere quippe iam heredi.Si ita scriptum fuerit: 'Titius ex parte tertia, Maeuius ex parte tertia heredes sunto: Titius, si intra tertias kalendas nauis ex Asia uenerit, ex reliqua parte heres esto': uideamus, ne Titius statim ex semisse heres sit: nam duo heredes instituti sunt, sed Titius aut ex semisse aut ex besse: ita sextans utique erit in pendenti et, si condicio exstiterit, ex besse heres erit, si non exstiterit, ille sextans Maeuio adcrescet. sed si decesserit Titius, antequam condicio exsistat, deinde condicio exstiterit, tamen ille sextans non Titii heredi, sed Maeuio adcrescet: nam cum adhuc dubium esset, Titio an Maeuio is sextans datus esset, Titius
Abbreviated transcription (Latin):
lexͣ. uł senatus ꝯsultum aut ⁊̃
ꝯstitutio. ẜui lb̾tatem᷑ in pedi¬
sit soluendo testatorᷤ tp̃rib di¬
ui adriani senatus cẽsuit. si te¬
stator ꝗ cummoritur soluẽdo¬
iusserit ⁊ institutus hr̃s. suspe¬
ctam sibi hrditatem dixerit.
ut adire eam cogatur. ⁊ adlib̾¬
tatem pueniat. qui priore lo¬
co scriptus fiñt. ei q hr̃ditas
restituatur id ẜuandum in hi̾
desiderẽt.adire hr̃ditatem mil¬
la difficultas ert nã si postio¬
res qꝑlib̾os se ẽẽ dicẽnt. ⁊ resti¬
tin hr̃ditatem desideñt an sol¬
uẽdo sit hrditas⁊ omĩb lib̾is
fcĩs. restitui deb̾et ap̃ pretorem
q̃retur absente aut primo se¬
ques desiderãs adire hr̃ditatẽ.
non ẽ audiendusqr si primu
uelit sibirestitui hr̃ditatem p̃¬
ferendus ẽ ⁊ hĩc ẜuus futurus

Expanded text:
 senatus consultum aut etiam constitutio serui libertatem impedisit soluendo testator.Temporibus diui Hadriani senatus censuit, si testator, qui cum moritur soluendo nosserit et institutus heres suspectam sibi hereditatem dixerit, ut adire eam cogatur et ad libertatem perueniat, qui priore loco scriptus fuerit, eique hereditas restituatur. idem seruandum in his,desideraret adire hereditatem, nulla difficultas erit. nam si posteriores quoque liberos se esse dicent et restitui hereditatem desiderent, an soluendo sit hereditas et omnibus liberis factis restitui deberet, apud praetorem quaereretur. absente autem primo sequens desiderans adiri hereditatem non est audiendus, quia, si primus uelit sibi restitui hereditatem, praeferend
Abbreviated transcription (Latin):
Paucu meinis andros¬
thenespaucu meinã magnaz.
filiam pacumeiui magni exas
enis substitua̾t. pancumeino
magno occiso.⁊ rumore ꝑlate¬
uit testm̃. nouumꝙ usum hr̃¬
dem institut. hac p̃fatõe qr hr̃¬
cauit impatorib nrĩs ⁊ cogn¬
tõe suspecta l modum institõis¬

Expanded text:
Pactumeius Androsthenes Pactumeiam Magnam filiam Pactumeii Magni ex ass substituerat.Pactumeio Magno occiso et rumore perlatuit testamentum Nouiumque Rufum heredem instituit hac praefatione: 'quia herecauit imperatores nostros et cognitione suscepta, licet modus instituti
Abbreviated transcription (Latin):
se descriptoutiłr titium exꝑte
forte qͣrta exqua sotius eratl
hr̃dem institutum eẽ. ¶Siti¬
tius hr̃s estosenis ⁊ meniushe¬
redes sũpta.uerum ẽ qd̃ ꝓculo
placet. duos semisses eẽ quoꝵ
alt̃ ꝯnictim duobdatin.
¶Cum ꝗs exĩstitutis qui nõc̃
aliquo ꝯnĩctim institutus sit.¬

Expanded text:
se descripto utiliter Titium ex parte se descripto utiliter Titium ex parte forte quarta, ex qua socius erat, heredem institutum esse? "Titius heres esto: Seius et Maevius heredes sunto". verum est quod Proculo placet duos semisses esse, quorum alter coniunctim duobus quis ex institutis, qui non cum aliquo coniunctim institutus sit
Abbreviated transcription (Latin):
D. Siisquisoluẽdo non ẽ
ẜrũ clib̾tate brdẽ ĩstituiͣt ⁊ libe¬
stituto. lexem eliescẽtia ita de¬
mum ei qui infraude c̾ditorũ
hr̃s institutus ẽ ꝯẜuat lib̾tatẽ
si nemo alius extestam̃to hr̃s
ta hr̃demnũ cupari posse hicmꝰ
hr̃s esto. cũ sit coram eo qui o¬
stendit᷑. ¶ꝗ frat̾ non ẽ. si frat̃¬
na caritate diligitur. recte cu
noĩe suo subappellatõe frĩs he¬
res instituitur.
Liber hõ. cum tibi ser¬
uiret. hr̃s institutus. iussu tuo
adiit. trebatius eẽ eum br̃de.
labeo tẽ nõ eẽ heredem. si necci¬
tate idfecĩt. non qd̾ alioqn uel¬
let obligari. ¶Siqsita hr¬
deminstitiñt. titius qua expte
m̾ sotius ẽ inuectigali salma¬
rum. ꝓ ea ꝑte michi hr̃s esto.
qdam putãt. si asse descripto.
idadiectum sit. uͣtͣ maxĩe sotiꝰ
fuĩt titius ñ deb̾e ẽẽ heredem s
si q̃ ps uacua relicta fin̾t. exea
hrdem eum eẽ. qd totum ⁊ ĩep¬
tum ⁊ utiosum ẽ. qdͤͣuetat as¬

Expanded text:
is qui soluendo non est seruum cum libertate heredem instituerit et libestituto: lex enim Aelia Sentia ita demum ei, qui in fraudem creditorum heres institutus est conseruat libertatem, si nemo alius ex eo testamento ta heredem nuncupari posse 'hic mihi heres esto', cum sit coram, qui ostenditur.Qui frater non est, si fraterna caritate diligitur, recte cum nomine suo sub appellatione fratris heres instituitur.Liber homo cum tibi seruiret, heres institutus iussu tuo adiit.Trebatius esse eum heredem: Labeo tunc non esse heredem, si necessitate id fecerit, non quod alioquin uellet obligari.Si quis ita heredem instituerit: 'Titius qua ex parte mihi socius est in uectigali salinarum, pro ea parte mihi heres esto', quidam putant, si asse descripto id ad‹ie›ctum sit, ut maxime socius fuerit Titius, non esse heredem, sed si qua pars uacua relicta fuerit, ex ea heredem esse. quod totum et ineptum et uitiosum est: quid enim uetat as
Abbreviated transcription (Latin):
tõe institui posseut si uolinsset.
hr̃des eent᷑. si hrdes non eeñtia¬
lium q̃ uisũ fu̾it eis substitu̾e̾.
mũ. qr tunc tm̃id exigetiu. cu
mpotãte enis non eẽt an hr̃s
patrĩ existeret. expectãtis extrin

Expanded text:
one institui posse, ut, si uoluissent, heredes essent, si heredes non essent, alium quem uisum erit eis substituere: imum quia tunc tantum id exigeretur, cum in potestate eius non esset, an heres patri existeret, exspect
Abbreviated transcription (Latin):
sit. nisi titius ascendiss in ca¬
pitolium ⁊ hoc ip̃m in potãte
sit repõĩtum titii. quia tñ sẽp¬
tura non ẽ exp̃ssa uoluntas
titu erit utił ea institõ at qn si
ꝗs ita scͥpsit.si titꝰ uoluĩt sẽpmꝰ

Expanded text:
s, nisi Titius ascendisset in Capitolium, et hoc ipsum in potestate sit repositum Titii: quia tamen scriptura non est expressa uoluntas Titii, erit utilis ea institutio. atquin si quis ita scripserit: 'si Titiu
Abbreviated transcription (Latin):
tinẽdo ꝯpẽsentur. ¶Lutio
titio exduabꝰ ꝑtib publio
meo exq̃drantescriptis hr̃di¬
b assem in dodrantem ẽẽ diui
exq̃drante declarari. ꝙ uetes
nummis titio legatis. nũ̃mo¬
rum sp̃e non demostrata.ceto¬
rum legatorum ꝯtẽplatõe rece¬
duab untiis. unum assemin¬
ter os uderi fcm placint.⁊ exeo.
x. untias filios accepisse.tẽ ex
alt̾o asse portõem intelligi re¬
lictam cum asse noĩatim dato.
l.xii.untiis distributis.residu¬
a portio ñ inuenitur. Dicħ̾at
int̾est quoloco sine portõe hr
ꝗs instituatim. quomag̃ affiꝰ
residiuim accepisseuideatur.
legẽ cape possit. hr̃dem instity¬
it. exreliquatitium.si meinꝰ
solidum cape potit.titrus ad¬
iectus aut substitutus.heres
non erit.
fcã mentio. tm̃dem in alt̃o as¬
se hẽbit meinus qͣntum titiriᷤᷤ¬
fuiss hr̃s eẽt.si duo filii. exeqs
ꝑtib hr̃des eeñt.si due filie.si¬
milit̾. si filius ⁊ filia.filioduaᷤᷤ
ptes filie t̾tiam dedãt.duob

Expanded text:
tinendo compensetur.Lucio Titio ex duabus partibus, Publio Maeuio ex quadrante scriptis here dibus assem in dodrantem esse diuisum ex quadrante declarari: quod ueteres nummis Titio legatis nummorum specie non demonstrata ceterorum legatorum contemplatione receduabus unciis unum assem inter omnes uideri factum placuit et ex eo decem uncias filios accepisse: tunc enim ex altero asse portionem intellegi relictam, cum asse nominatim dato uel duodecim unciis distributis residua portio non inuenitur: nihil autem interest, quo loco sine portione quis heres instituatur, quo magis assis residuum accepisse videatur. leges capere possit, heredem instituit, ex reliqua Titium. si Maevius solidum capere poterit, Titius adiectus aut substitutus heres non erit. facta mentio, tantundem in altero asse habebit Maevius quantum Titifuisset, heres esset, si duo filii, ex aequis partibus heres essent, si duae filiae, similiter: si filius et filia, filio duas partes, filiae tertiam dederat. duobus
Abbreviated transcription (Latin):
ridiculosum nulli nõ patẽt ñ
abr̃e aũt hoc loconelud excessꝰ
hic subiungetur. suis ita here¬
dib institutis. si uolunt hr̾deᷤᷤ
ec̃. non ꝑmittẽdum ãplius ab¬
stinẽ se hr̃ditate cũ ea ꝯditõe ĩ¬

Expanded text:
ridiculum, nulli non patet.Non ab re autem hoc loco uelut excessus hic subiungetur suis ita heredibus institutis 'si uoluerint heredes esse' non permittendum amplius abstinere se hereditate, cu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊hr̃s fi pot̾at. quam si mãsiss.
hrdem. ñ eniminhẽ caum te¬
statorem uoluisse excludẽ pa¬
lam ẽ nec u̾ba oio repugnãt.
nam q̃muis ẜuus non est.at
tam̃ certe lib̾tus est.

Expanded text:
ri poterat, quam si mansisset heredem: non enim hunc casum testatorem uoluisse excludere palam est neque uerba omnino repugnant: nam quamuis seruus eius non est, at certe libertus est.
Abbreviated transcription (Latin):
pte ame titium br̃dem institr¬
tum recitassem. ex ea ꝑte sẽpni¬
us mͥ hr̃s esto.non ẽ captatoĩa
institutio plane nullo recita¬
to testõ abip̃o testatore.ĩ anis
indeatur. institutio ⁊ remota
suplitõe captatorie institõis¬

Expanded text:
me a Titio heredem institutum recitassem, ex ea parte Sempronius mihi heres esto', non est captatoria institutio: plane nullo recitato testamento ab ipso testatore inanis uidebitur institutio remota suspicione captatoriae instituti
Abbreviated transcription (Latin):
sonam capͣtionem direxit.ue¬
lutisi ita scripẜit. sititius me
uium tabuł testĩ sui hr̃dẽ ase
alege capen possit. ⁊ exasse sit
institutus abeo qui soluendo

Expanded text:
sonam captionem direxerit, ueluti si ita scripserit: '‹Ti›tius, si Maeuium tabulis testamenti sui heredem a se a lege capere non possit et ex asse sit institutus ab eo qui soluendo
Abbreviated transcription (Latin):
ta qui̾s hr̃s institutus fuerit.
ꝙ auͣcte galli a quilii factu ẽ.
ei aquo p̃teritus ẽ. non ut in
stituto.si fuiss ab eo exhrdatu
in testm̃ incipet. ubi filius eẽt
exheredatus.
Seruus uxori amarito
ur idem si accipiat lib̾tatem si¬
hr̃s erit. nec sinelib̾tate. aliꝗd
ei legari poͬt.¬

Expanded text:
ta quis heres institutus fuerit: idque auctoritate Galli Aquilii factum est. ei, a quo praeteritus est, non ut intbet alio substituto, si fuisset ab eo exheredatus, inde testamentum inciperet, ubi filius esset exheredatus.Seruus uxori a marito uidetur. idem si accipiat libertatem siheres erit: nec sine libertate aliquid ei legari pot
Abbreviated transcription (Latin):
ti exreliquo sextante hr̃des sit.
q̃m dextatem ita diuidi opti.
ut seius qncuncem ac titius
⁊meuius altum quincuncez
habeant.
tatis mee̾ dominus esto. recte
institutiofit. ¶Illa institõ
ualet. filius m̃smpiissimus.
male dememeritus hr̃s esto.
pute eĩ hr̾ institint c̃ maledicto
⁊ õs hunusmoĩ institutoes recep¬
tes Int̃lum nec cum lib̾tate

Expanded text:
ti ex reliquo dextante heredes sint: quem dextantem ita diuidi oportet, ut Seius quincuncem, Attius et Maeuius alterum quincuncem habeant. tatis meae dominus esto', recte institutio fit.Illa institutio ualet: 'filius meus inpiissimus male de me meritus heres esto': pure enim heres instituitur cum maledicto et omnes huiusmodi institutiones receptae sunt.Interdum nec cum
Abbreviated transcription (Latin):
expte dimidia et quarta ꝗ femi¬
mini sexͦ una płes. ue nate erũt
expte qͣrta michi hr̃s sit. postr¬
mus ei natus ẽ ꝯsulebatur ex
tuor postumus tres hĩturũ qr
filie totus as. postumo q̃dras
datus ẽ. ut qͣrta portõe ampliuᷤᷤ
filia. qͣm postumus ferre deb̾at.
dem sola filia. quãtum ut̃q po¬
stumorũ hĩturi eent. Itaq in
o dodrãs postumo fit datus.xxĩ¬

Expanded text:
te dimidia et quarta, qui feminini sexus una pluresue natae erunt, ex parte quarta mihi heres sit': postumus ei natus est: consulebatur, tuor, postumum tres habituros, quia filiae totus as, postumo dodrans datus est, ut quarta portione amplius filia quam postumus ferre debeat. tundem sola filia, quantum uterque postumorum habituri essent. itaque in odrans postumo sit datus, ui
Abbreviated transcription (Latin):
fam̃. hrdeminstitue uellet. ne
ad patrem eius ex hr̃ditate ꝗc¬
q̃m ꝑueniret uoluntatem sri¬
am exposint filio suo filius cũ
patris offensamuerẽt petiit ate¬
statoͬe ne sb̾xditõe si apatẽ emacipa᷑¬
cus filii ignotus testatori.hr̃s
institutus ẽ. nec qcq̃m abẽo pe¬
titum ẽ querebatur si ille ann¬
cus aut adire nollet: aut adi¬
tam nollet restitue hr̃ditate.
an fideio.ab eo peti possit. aut a¬
liq̃ actio adu̾sus eum eẽt. utrũ
festum sit. scriptum hr̃de fidẽ
suamint̃posinsse. non tñ alit̃
ab eo fideis. peti posse. quam si
⁊ ip̃m testatorem fidem enisse

Expanded text:
familias heredem instituere uellet, ne ad patrem eius ex ea hereditate quicquam perueniret, uoluntatem suam exposuit filio: filius cum patris offensam uereretur, petit a testatore, ne sub condicione 'si a patre emancipatcus filii ignotus testatori heres institutus est nec quicquam ab eo petitum est. quaerebatur, si ille amicus aut adire nollet aut aditam nollet restituere hereditatem, an fideicommissum ab eo peti possit aut aliqua actio aduersus eum esset et utrum  etiamsi manifestum sit scriptum heredem fidem suam interposuisse, non tamen aliter ab eo fideicommissum peti posse quam si et ipsum testat
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m ingenuus hr̃s seriptus ad¬
eierit hͣrditatem. cum eẽt cesa¬
ris ẜuus. nã diuisa hr̃ditas est
int̾ tiberium ⁊ eũ ꝗ parthenio
substitutus erat ut refert sextꝰ
duos apollomos libos hrdes¬
las testĩ mortuo. ñ melegant̃
defendi pot̾it.eum ꝗ suꝑerit. li¬

Expanded text:
riptus adier‹a›t hereditatem, cum esset Caesaris seruus: nam diuisa hereditas est inter Tiberium et eum qui Parthenio substitutus erat, ut refert Sextusduos Apollonios liberos heredeslas testamenti mortuo non ineleganter defendi poterit
Abbreviated transcription (Latin):
ceptões qd̾ si fui̾t incertum ã
falcidiamt̾uentura sit. rectis¬
sime ꝓbatur. offitionidicis ca¬
utões eẽ interponẽdas cum ħ
ita sint. hec ⁊̃ institutio dequa
rum ytalicarum hr̃s scriptu
fint. offitio ꝙ iudicis ad trib¬
uentur singułres q̃ ascript̾e
suntserunt tam̃ br̃des exeqs¬
ꝑtib.qr millã ps̾ ascrta est.
que res faẽ̾.ut si forte maliis
facultatibꝰ plus sit.inytali¬
cis forte. qminꝓuintialib.ĩ

Expanded text:
ceptiones. quod si fuerit incertum, an Falcidia interuentura sit, rectissime probatur officio iudicis cautiones esse interponendas.Cum haec ita sint, haec etiam institutio, de qurum Italicarum heres fuerit scriptus, officioque iudicis adtribuentur singulis res quae adscriptae sunt, erunt tamen heredes exia nulla pars adscripta est. quae res facit, ut, si forte in aliis facultatibus plus sit in Italicis forte quam in prouincialibus,
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. PPignori obligatum
ẜuum aleccium̃ domino posse
fieriamp̃r. seuerus rescripsit.
ita tam̃ si ꝑatus sit prius cͥdi¬
tori satisfacere.

Expanded text:
.Pignori obligatum seruum necessarium domino posse fieri imperator Seuerus rescripsit, ita tamen, si paratus sit prius creditori satisfacere.
Abbreviated transcription (Latin):
fendãt. quasi ad tp̃c relegatus.
rynsum ẽ. ⁊ eum aduille lega¬
qui in alios a gr̃os reu̾tebantũ.
qrñ ita magro fuãnt. ut ei agͦ
urderentur destinati qͣ res inꝓͦ¬
poĩto quoq sugerit. ut ytali¬
carum rerum ẽẽ credantur re.
q̃s mitalia eẽ testator uolint.

Expanded text:
fenderat, quasi ad tempus relegatus, fenderat, quasi ad tempus relegatus, responsum est eum ad uillae legaqui in alios agros revertebantur, quia non ita in agro fuerant, ut ei agro viderentur destinati. quae res in proposito quoque suggerit, ut Italicarum rerum esse credantur hae res, quas in Italia esse testa
Abbreviated transcription (Latin):
licta ꝯtr̾ibutio admittẽda eĩt.
res accipiende sint.intẽdum
ẽ ⁊ facit quidem totum uolũ¬
tas defunctinam ꝗs senserit.
spectãdum est. uerum̃ tñ hoe
intelligẽdum erit.rerum yta¬
licarum significatõe.eas ꝯti¬
neri.quas ppetuo quis ibi ha¬
buit atq ita disposuit ut ꝑ¬
petuohret cet̾um quĩd si tpr
aliꝗo trãstulit malium locu.
ñ ut ibi hr̃et. s ut demio adpĩ
stinum locum facẽt reuocari.
n augebat quo trãstulit. ne¬
ꝙ dimimuiet. uñ transtulerit.
ut puta deytalico patrĩonio
quosdam ẜuos miẜat inꝓiũ¬
tiam. forte galliam ad exibe̾n¬
dum debitumał admerçes
ꝯpandas. recursuros sinꝰ ꝯ̃pas¬
sent dubium non est qn debe¬
at dici aditalicum patriom¬
ui eos ꝑtin̾e debet ut est ap̃
mutinum relatum. cin fundꝰ
erat legatus.uł cum in str̃oł
cum his q̃ ibi sunt. agasone
emmmissum inuillam apr̃e.
fam̃. nõ ꝑtinere ad sundi lega¬
tum mutius ait. qr ñ id circo
int̾im illic futurus qr dñm of¬

Expanded text:
licta, contributio admittenda erit.Rres accipiendae sint, uidendum est. et facit quidem totum uoluntas defuncti: nam quid senserit, spectandum est. uerumtamen hoc intellegendum erit rerum Italicarum significatione eas contineri, quas perpetuo quis ibi habuerit atque ita disposuit, ut perpetuo haberet: ceteroquin si tempore in quo transtulit in alium locum, non utstinum locum reuocaret, neque augebit quo transtulit neque minuet unde transtulit: ut puta de Italico patrimonio quosdam seruos miserat in prouinciam, forte Galliam, ad exigendum debitum uel ad merces comparandas, recursuros, si comparassent: dubium non est, quin debeat dici ad Italicum patrimonium eos pertinere debere. ut est apud Mucium relatum, cum fundus erat legatus uel cum instrumento uel cum his quae ibi sunt: agasonem enim missum in uillam a patre familias non pertinere ad fundi legatum Mucius ait, quia non idcirco interim illic futurus, quia dominum of
Abbreviated transcription (Latin):
tum pure accepit. si pendẽte cõ¬
ditõe manumissus fin̾t.uł ali¬
enatus fiñt. legatum he̾bit ar̃
dño acquiret. quãuis mortis
tp̃rꝯditiolib̾tatis extĩct᷑a fuit.
si u̾o post defectum ꝯditõis ma¬
numissus.aut alienatus finit.
legatum adirritum recid̾it. ꝓt¬
Cum ueditor ẜuum añ tradi¬
toem ab ep̃tore ꝓꝑte hr̃dem scͥp¬
tum adire iubet. restituẽ co h̃r¬
didit ñ dͣ. plane ñ totum qd̾

Expanded text:
si pendente condicione manumissus uel alienatus fuerat, legatum habebit aut domino adquiret, quamuis mortis tempore condicio libertatis extincta fuerit: si uero post defectum condicionis manumissus aut alienatus fuerit, legatum ad irritum recidit.Cum uenditor seruum ante traditionem ab emptore pro parte heredem scriptum adire iubet, restituere coherdidit non d
Abbreviated transcription (Latin):
s in ẜm̃ gradum substituitin᷑.¬
Hec uba publius. marcus.gaiꝰ
inuicem substituti hr̃des mi¬
chi sũpto.sic int̃̾pretanda sũt.
ut breint̾ indẽtur testator tres
instituisse hrdes ⁊ inuicem eoᷤᷤ
substituisse. pin ac siita scrip¬

Expanded text:
secundum gradum substituitur.Haec uerba: 'Publius Marcus Gaius inuicem substituti heredes mihi sunto' sic interpretanda sunt, ut breuiter uideretur testator tres instituisse heredes et inuicem eos substituisse, perinde ac si ita scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ita fecerit. õs exhrdes sũpto.
alt̾ hr̃s hr̃ditatem pret̾mise¬
rat. reli qͣs hr̃s ꝯsulerat. c̃ ipse
monum̃tum exstruxiss. nũ
n hr̃ditati aͣlligari. neq exhe¬
redari posse. s utiq qꝯ ditoẽm¬

Expanded text:
erit, omnes exheredes sunto': alter heres hereditatem praetermiserat, reliquus heres consulebat, cum ipse monumentum exstruxisset, numhereditati neque alligari neque exheredari posse, sed uti qui
Abbreviated transcription (Latin):
aditã. hr̃ditatem ideo placuit. h¬
hr̃dem institui posse. quiã cre¬
ditum est b̃rditatem dñam
ẽẽ ⁊ defuncti locum optinerẽ.
D̾. I lla institutio quos ti¬
tius uoliũt. ideouitiosa est.
qd̾ alieno arbitrio ꝑmissa ẽ.
nam satis ꝯstant̾ uet̾es decre¬
uerunt. testõrum iura ip̃e ꝑ
se firma eẽ oꝑtereñ exalieno
arbitrio pendere. ¶Is ꝯ ap̾
hostes recte ẽ heres institint̃.
qr iure post liminii oĩa nĩa
ciuitatis in ꝑsona eius ĩtu

Expanded text:
aditam hereditatem ideo placuit heredem institui posse, quia creditum est hereditatem dominam esse defuncti locum optinere.. illa institutio 'quos Titius uoluerit' ideo uitiosa est, quod alieno arbitrio permissa est: nam satis constanter ueteres decreuerunt testamentorum iura ipsa per se firma esse oportere, non ex alieno arbitrio pendere.Is qui apud hostes est recte heres instituitur, quia iure postliminii omnia iura ciuitatis in personam eius
Abbreviated transcription (Latin):
tutosamum exfundo corneli¬
ano. alfum exfundo libania¬
no ⁊ fundorimalt̾um quem
facẽ dedrantem bõrum. altu
ꝯtinebitur.ut imicuiq eoꝵ
fudus ꝗrelictus ẽ adiudice¬
tur uł adtribuatu uñ scio.
qͣitum eris alieni honus. ꝓqͣ

Expanded text:
tutos, unum ex fundo Corneliano, alterum ex fundo Liuiano, et fundorum alterum quidem facere dodrantem bonorum, alterum tenebuntur, ut unicuique eorum fundus qui relictus est adiudicetur uel adtribuatur.Unde scio q
Abbreviated transcription (Latin):
uł uiuo eo. uł post mortem. ñ¬
dum tũ mnytaliam deuecte q̃re¬
batur merces utrum adeum
ꝑtineãt. ꝗ rerum ytalicaru
hr̃s scriptus erat.anu̾o ad eũ
qui ꝓuintialiun dicebam re¬
ceptum eẽ. rerum hr̃deminsti¬
tui posse. nec ẽẽ inutilem insti¬
tutcem. s ita ut offitio indi¬
cis familie. hrẽ. cognoscẽtisꝯ
exre institutus ẽ. quam rem ex
qua hr̃s scriptus ẽ ꝯsequitur.
ita igitur res accipietim uerbi

Expanded text:
uel uiuo eo uel post mortem, nondum tamen in Italiam deuectae, quaerebatur, merces utrum ad eum pertineant, qui rerum ‹I›talicarum heres scriptus erat an uero ad eum, qui prouincialium. dicebam receptum esse rerum heredem institui posse nec esse inutilem institutionem, sed ita, ut officio iudicis famex re institutus est, quam rem, ex qua heres scriptus est, consequi. ita igitur res accipietur. uerbi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓm̃ ⁊ si pecuniammisit inpro
q̃ ideuromissa ẽ. ut ꝑ eam nier¬
ces in ytalia adueherentur.y
talicopatrimomo adiũgen¬
depecimiis qͣs mytalia exerce¬
bataturas et redituras. dicen¬
dum ẽ. hanc q̃p ytalici patriõ¬
nii eẽ Rõnem igitur efficere
⁊ siue scͥit. suuie ignoram̃t.ad
eum hr̃dem ꝑtinẽ cui italice
ressunt ascripte.

Expanded text:
 si pecuniam misit in proquae idcirco missa est, ut per eam merces in Italiam adueherentur, in Italico patrimonio adiungende pecuniis, quas in Italia exercebat, ituras et redituras, dicendum est hanc quoque Italici patrimonii esse.Rationem igitur efficere et siue scit siue ignorauit, ad eum heredem pertinere, cui Italicae res sunt adscriptae.
Abbreviated transcription (Latin):
um intesto ita scribi¬
tur.sifilius m̃s meuiuo moĩ¬
etur. nepos exeopost mortem
meã natus hr̃s esto.duo gͣduᷤ
hr̃dum sunt. nullo caũuterqe
adhrditatem admittitur. exqͦ
apparet. si nepoti titius sustitr¬
tus fuerit.⁊ filius patri hr̃s ex¬
tifit. nõ posse tituimima cũfi¬

Expanded text:
amento ita scribitur: 'si filius meus me uiuo morietur, nepos ex eo post mortem meam natus heres esto', duo gradus heredum sunt: nullo enim casu uterque ad hereditatem admittitur. ex quo apparet, si nepoti Titius substitutus fuerit et filius patri heres exstiterit, non posse Titium
Abbreviated transcription (Latin):
sit.s duos semisses qḋsiqsdi
podium distribuit ⁊ t̾tium sñ
ꝑte instituit. hic ñ inalium aᷤ¬
sem.s intrientem uennt ut la¬
beo.ł.iiii.postiorum scripsit. nͤ
aristo.iuł. paulus ut pote pro¬
babile notat.

Expanded text:
sit, sed duos semisses.Quod si quis dupundium distribuit et tertium sine parte instituit, hic non in alium assem, sed in trientem uenit, ut Labeo quarto posterior‹u›m scripsit, nec Aristo uel Aulus utpote probabile notant.
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s michi esto. nsi õs bant
scriptum hr̃oem testatorem.
neutrum hrdemẽẽ posse. qm̃
ad om̃ium fcm. ẜmo trałetũ
in quo puto testatoris m̃te
respitientam. s humanus ẽ
eum ꝗdem qui testatorem su¬
um br̃dem seripẜitantanta

Expanded text:
heres mihi esto', nisi omnes habeant scriptum heredem testatorem, neutrum heredem esse posse, quoniam ad omnium factum sermo refertur: in quo puto testatoris mente‹m› respiciendam. sed humanius est eum quidem, qui testatorem suum heredem scripserit, in tantam
Abbreviated transcription (Latin):
.D̾. Siquis ita scripserit.
tituis exꝑte dimidia hr̃s esto.
id̾titrus exalt̾a ꝑte dimidia
si nauis exasia uenĩtiuors esto
cum expura institutõe adieĩt¬
hr̃s. quamuis ꝯditio altius i¬
stitutoĩs pendeatlexasse fit he
existens. quippe cumñ dubi¬
ad diemñ recte datur. s intio
tpr̃is sublato.maneat instõ¬

Expanded text:
.Si quis ita scripserit: 'Titius ex parte dimidia heres esto: idem Titius ex altera parte dimidia, si nauis ex Asia uenerit, heres esto', cum ex pura institutione adieeres, quamuis condicio alterius institutionis pendeat, ex asse fit herexistens: quippe cum non dubiad diem non recte datur, sed uitio temporis sublato manet inst
Abbreviated transcription (Latin):
Huo scribatur loco¬
br̃s sine ꝑteũtrum primo ã
medio an nouissimonich
int̾est. ¶Sn iamortuo q̃drans
alii dechãs datu fit. ⁊ alius siñ
pte scriptus sit. labeo aiteu
qui sine ꝑte hr̃s institutus
sit alt̾um assem bĩturum. et
hac m̃tem ẽẽ testantis qd̾ et
stichus lib̾. ⁊ hr̃s esto. lib̾um
tñ eum futurum labeo. ⁊ here¬
dem eum futurum recte pu¬
tat. ¶Seruo lib̾tatem pu¬
re. hr̃ditatem subꝯditõe dari
posse puto uerissimumait ta¬

Expanded text:
o scribatur heres sine parte, utrum primo an medio uel nouissimo, nihil interest.Si iam mortuo quadrans, alii do‹d›rans datus sit et alius sine parte scriptus sit, Labeo eum, qui sine parte heres institutus sit, alterum assem habiturum et hanc mentem esse testantis: quod eStichus liber et heres esto', liberum tamen futurum. Labeo et heredem eum futurum recte putat. Seruo libertatem pure, hereditatem sub condicione dari posse uerissimum
Abbreviated transcription (Latin):
sub ꝯditõe hr̃s institutus ii¬
uo testatore lib̾tatem ꝯsecutꝰ
tatis adire hrditatem p̃ot̃ ⁊ tẽ
siue testator eum alienauĩt. sirx̃
hr̃s post mortem testatoris iuᷤᷤ
redem necc̃ium existere. ⁊ id est
. Quoties uolẽs aliuz
hrdem scribe aliũm scripserit.
in corpe hominis errãs ueluti¬
quem uoluit.qm̃ scriptus nõ
est /q si inre qs errauit. ut puta
dumuult lanamrelin q̃re ue¬
stem leget. neutrum debebitur.
hoc siue ipẽ scmͣpsit. siue scriben¬
dum dictam̾t. s si non incor¬
pe errauĩt. s mpte. puta si cum
dictass exsemissealiqm scribi.
exqͣdrante sit scriptus celsus
posse. defendi ait. exse¬
misse hr̃dem fore.qĩ plusnũer¬
bat.cum plus uellet ascrib̾e s
ꝓcuł. putat ex q̃drante fore hr̃¬
uiris ẽ. nam ⁊ ibi utrumq scĩp¬
est. que snĩa non ẽ sine rõe tm̃¬

Expanded text:
ub condicione heres institutus uiuo testatore libertatem consecutus tatis adire hereditatem potest. Item siue testator eum alienauerit siue heres post mortem testatoris, iussredem existere, et id est  Quotiens volens alium heredem scribere alium scripserit in corpore hominis errans, velutquem voluit, quoniam scriptus non est. Et si in re quis erraverit, ut puta dum vult lancem relinquere, vestem leget, neutrum debebit hoc, sive ipse scdum dictauerit.Sed si non in corpore errauit, sed in parte, puta si, cum dictasset ex semisse aliquem scribi, ex quadrante sit scriptus, Celsusposse defendi ait ex semisse heredem fore, quasi plus nuncubat, cum plus uellet adscribere.SProculus putat ex quadrante fore hereiuris est: nam et ibi utrumque scripest: quae sententia non e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝓcuratorem soluẽdum es
alieminssicur cimi uent in
ponem sit.aut pupillus hr̃s
situtorem ñ hãt.⁊ ideo aĩtcaẽ
cognitõem adiectam ꝓp eos q
sine dilatõe pegre eent. uł pe¬
gritudmne. uel ualitudine ĩ
pediunturut inius ꝓduci ñ
possint. nec tam̃ defenderent
Eł. Mitius ⁊ seius ut̾ eorũ
uiuet. hr̃s michi esto existiõ
siut̃q uiuat ãbos hr̃des eẽ al¬
Mmdia pure. exalt̾a subꝯditõe
hr̃dem instituero ⁊ substituẽo
tibiñ existente ꝯditoe̾. substi¬
tutum exͣcapte hrdem fore cesx¬
am.nch̾ uale̾ seq̃nteminsti¬
tutcẽm. quia satis plena pri
extitit. ad fatiet qd̾ supradi¬
ximus si pure⁊ sub ꝯditi o ne
item instituatur  u
L. Suta quis insttͤutuᷤ

Expanded text:
curatorem soluendum aes alienum, sicuti cum uenter in possessione sit aut pupillus heres tutorem non habeat.Et ideo ait causae cognitionem adiectam propter eos, qui sine dilatione peregre essent uel aegritudine uel ualitudine ita impedirentur, ut in ius produci non possint, nec tamen defenderent'Titius et Seius uterue eorum uiuet heres mihi esto.' existimo, si uterque uiuat, ambo heredes esse, almidia pure, ex altera sub condicione heredem instituero et substituero tibi, non existente condicione substitutum ex ea parte ham, nihil ualere sequentem institutionem, quia satis plena prioexstiterit, id faciet quod supra diximus, si pure et sub condicione idem instituatur. 28 Si ita quis institutus
Abbreviated transcription (Latin):
appoita n est excutiãmꝰ duos
ex q̃dr̃atib hr̃des scriꝑsit terta¬
unisme ꝑte. quod asside est fe¬
ret. hoc qlabeo ñ idem tͣctat.
sidues ex .xi. duos sine parte
scripsit m̾ox unus exhis q
sine ꝑte fuerunt repudiaue¬
rit utrum om̃ib semi ũtia.
an adsolum sine ꝑte scriptẽ
ꝑtineat. ⁊ uariat. s ẜuius oĩ¬
braccrescerẽ uoluit. quam
tum adius accrescendi. nõs
ꝯnicti.quisine ꝑte instituũ¬

Expanded text:
adposita non est, excutiamus. duos ex quadrantibus heredes scripsit, tertium sine parte: quod assi deest, feret: hoc et Labeo.Unde idem tractat, si duos ex undecim, duos sine parte scripsit, mox unus ex his, qui sine parte fuerunt, repudiauerit, utrum omnibus semuncia an ad solum sine parte scriptum pertineat: et uariat. sed Seruius omnibus adcrescere ait, quam antum ad ius adcrescendi non sunt coniuncti, qui sine parte instituu
Abbreviated transcription (Latin):
fert.siquis ita hr̃dem scripẜit
titius exptedimidia br̃estose¬
ius exꝑte dimidia exq̃ ꝑte sem̃
hr̃s esto. dubitari᷑ pot̾ utrum
intres semisses duudẽ uolint
h̃rditatem anu̾o inunum se¬
lutius titius semissem. huidyo
qͣdrantes ferãt id̃ eodem. l. scͥp¬
sit.si primus exsemisse. ẜs ex
semisse.si primus hor̃s nõ erit.
t̃tius ex dodranͣte substitutus
sit. fcĩ quidem qõnem̃ eẽ. uerũ
recte dr.siqdem primus adie¬
quib nouem ꝗdem laturu

Expanded text:
fert, si quis ita heredem scripserit: 'Titius ex parte dimidia heres esto: Seius ex parte dimidia: ex qua parte Seium res esto", dubitari posse, utrum in tres semisses dividere voluit hereditatem an vero in unum seut Titius semissem, hi duo quadrantes ferant. Idem eodem lsit, si Primus ex semisse, Secundus ex semisse, si Primus heres non erit, Tertius ex dodrante substitutus sit, facti quidem quaestionem esse: uerum recte dicitur, si quidem Primus adiequibus nouem quidem laturum
Abbreviated transcription (Latin):
adiectis ꝑtibhr̃des scripti es¬
sent. nec facile exdm̾sitate p̾¬
diorum. portões inueniuntr̃.
ergo expeditius ẽ qd̾ sabinxis
scrib̾ꝑinde hñdum ac si nͣec
fundumnec ꝑtes nominass.
nelian hr̃s esto michi duoti¬
tii illius insule hr̃des sũpto
hẽbunt. duo titii semissem at¬
placet. quid tibi u̾riꝵuera ẽ¬

Expanded text:
adiectis partibus heredes scripti essent: nec enim facile ex diuersitate pretium portiones inueniuntur: ergo expeditius est quod Sabinus scribit, perinde habendum, ac si nec fundum nec partes nominasset.neliani heres esto mihi, duo Titii illius insulae heredes sunto.' habebunt duo Titii semissem, Aplacet: qui‹d› tibi uidetur?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditõe desmnans inserere te nõ
addidit. nam a hunc ꝓnõ m
stituto putat. S si subꝯditõe
Idem tcͣtat ⁊ si testãrius ccͣ uolũ¬
tatem testatoris ꝯditoẽm detra¬
xit.uel mutaũ. hrdemñ futurũ
s ꝓnoninstituto hñdum s si
cum primũ hr̃oem exꝑte dimi
scripsit. solus primus scriptuᷤ
hr̃s udebitur. ⁊ solus hr̃s exi¬
stet.qi expte dimidia institut᷑.
¶siꝗs nom̃ brdis ꝗdem nõ dixĩt

Expanded text:
ionem destinans inserere non addidit: nam et hunc pro non instituto putat: sed si condicionem Idem tractat et si testamentarius contra uoluntatem testatoris condicionem detraxit uel mu‹ta›uit, heredem non futurum, sed pro non instituto habendum.Sed si, cum Primum heredem ex parte dimid Secundum scripsit, solus Primus scriptus heres uidebitur et solus heres existet quasi ex parte dimidia institutus.Si quis nomen heredis quidem non d
Abbreviated transcription (Latin):
beo ait. in .xx. untiis assem di¬
indẽdum. octo laturum. exdi¬
midia ⁊ ui.seriptumallos du¬
os .xii. ap̃eundem refertir ti¬
tiris exꝑte t̾tia. dem̃ asse explẽ

Expanded text:
beo ait in uiginti uncias assem diuidendum, octo laturum ex dimidia et sexta scriptum illos duos duodecim.Apud eundem refertur: 'Titius ex parte tertia', deinde asse explet
Abbreviated transcription (Latin):
ti filio repulso. ꝙ ⁊oseques est
lege uelleia instituti non
rumpũt testm̃. s sub om̃isdi¬
tõt institui possũt ⁊ si redigat᷑
ad filiis ditoẽm.solemus or̃e

Expanded text:
ti filio repulso, consequens est lege Uellea instituti non rumpunt testamenta, sub omni condicione institui possunt, etsi redigantur ad filii condicionem.Solemus dice
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ putat ⁊si expleto. asse. duos
serit. mnalium assem uemeta
literatq siita scripsiss exple¬
toasse. exreliqua ꝑte hr̃s esto.
qm̃ cum inch̾ reliquum estiex
nulla ꝑte hr̃s institutus ẽ s si
expletoasse.duo smne ꝑtib scĩ

Expanded text:
 putat et si expleto asse duos sserit, in alium assem ueniet. aliter atque si ita scripsisset expleto asse: 'ex reliqua parte heres esto', quoniam, cum nihil reliquum est, ex nulla parte heres institutus est.Sed si expleto asse duo s
Abbreviated transcription (Latin):
exbesse hr̃dem scribat. hic ẜore¬
pudiãte bessem hẽbit. non so
beri adine abeo ab eopot̾
cui alienatus ẽ s ⁊ si redẽptuᷤ
sit atestatore. institutio ualz
ẜuus qui ex dielib̾tatem ac¬
ceꝑit. ⁊ hroitatem pure. mox
sit alienatus uł manunssus.
uideamus an institutõ nalat.
defendi institutõem uale ut
die uemẽte lib̾tatis que hr̃ti¬
tatem morabatur ꝯpetẽte lib̾¬
tate ⁊ hr̃s necc̃nus existat s si
indiem lib̾tas hr̃ditas auite
sub ꝯditoẽ data sit. si ꝯditõ p̾t
biem aduemẽtem extitit lib̾
qhĩs erit s ⁊ si pure fu̾it hr̃s ĩstitut᷑
lb̾tate ĩdiẽdata sit aliẽitł mauimᷤᷤ

Expanded text:
ex besse heredem scribat, hic Secundo repudiante bessem habebit non solberi adire ab eo potest, cui alienatus est: sed si redemptus sit a testatore, institutio ualet ruus ex die libertatem acceperit et hereditatem pure, mox sit alienatus uel manumissus, uideamus, an institutio ualeat. defendi institutionem ualere, ut die ueniente libertatis, quae hereditatem moratur, competente libertate et heres necessarius existat.Sed si in diem libertas, hereditas autem sub condicione data sit, si condicio post diem aduenientem exstiterit, liber et heres erit.Sed et si pure fuerit heres institutus libertate i
Abbreviated transcription (Latin):
uałe institutõem qiͣ subꝯditõe
fcã.hr̃des nii success oẽs sũt ⁊
si ples instituãtur dnndaent̾
eos atestatore ius optet qd̾ fi
ñ fiat.omnes equant̾ br̃des st̃.¬
¶Si duosint hrdes institutiamꝰ
expte t̾tia fundi corneliani alt̃
ex besse enisdem fundi. celsus
expeditissimã sabim sm̃a se¬
quitur.ut det̾cta fundi m̃ticẽ.
qͣi smneꝑtib hr̃des seripti.hr¬
ditate potirẽtur.si mõ uolũtaᷤᷤ
patris. fam̃. manifestissime nõ
refragatur. ¶Siꝗsita scrip¬
serit. stichus lib̾ esto. ⁊ pi qua
lib̾erit hr̃s esto. labeo nerati¬
us ⁊ anstoopinãtur. detẽto uer¬
bomedio p̾a. simul ei ⁊ lib̾tate
⁊hrditatem ꝯpet̾e. que sm̃am¬

Expanded text:
e institutionem quasi sub condicione factam.Heredes iuris successores sunt et, si plures instituatur, diuidi inter eos a testatore ius oportet: quod si non fiat, omnes aequaliter heredes sunt.Si duo sint heredes instituti, unus ex parte tertia fundi Corneliani, alter ex besse eiusdem fundi, Celsus expeditissimam Sabini sententiam sequitur, ut detracta fundi mentione quasi sine partibus heredes scripti hereditate potirentur, si modo uoluntas patris familias manifestissime non refragatur.Si quis ita scripserit: 'Stichus liber esto et, posteaquam liber erit, heres esto', Labeo, Neratius et Aristo opinantur detracto uerbo medio 'postea' simul ei et libertatem et hereditatem competere: quae s
Abbreviated transcription (Latin):
mediã tpra ñ nocere. ut pnta
ciis roãmis hr̃s seriptus ai¬
uo testatore fẽs est pegrinũs.
moxad ciuitatem romanam
ꝑuemit. media tp̃ra nõ nocẽt.
¶Serius alienus sub ꝯditoe he¬
res scriptus traditus ẽ. ẜuo hr̃¬
ditario. mox usucaptus abexͣ¬
neo.non ẽ utiat᷑a institutio.¬
¶Si ẜuum coẽmcum lib̾tãte do
tis datio codicilł adimi possit.
quo neccͣius fierẽt ad ep̃tioẽm
ñ ualẽre. ne asemet ip̃out adi¬
matur lib̾tas. seruus hr̃s insti¬
tutus asemetipo lib̾tatem ac¬
cip̃.que sna habet rõẽm. nam
sicuti legari sibi non pot̃.ita nͦ
Ase adimi.

Expanded text:
media tempora non nocere, ut puta ciuis Romanus heres scriptus uiuo testatore factus peregrinus mox ciuitatem Romanam peruenit: media tempora non nocent. seruus alienus sub condicione heres scriptus traditus est seruus hereditario, mox usucaptus ab extraneo: non est uitiata institutio.Si seruum communem cum libertate domtis datio codicillis adimi possit, quo necessarius fieret, ademptionem non ualere, ne a semet ipso ei adimatur libertas: seruus enim heres institutus a semet ipso libertatem accipit. quae sententia habet rationem: nam sicuti legari sibi non potest, ita nec a se adimi.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ĩoditõ expectatur titii aditio
ut seiꝰ br̃s fiat. ⁊ sane ⁊niliano
⁊ ttulliano hoc uitetur.¬
Qui fiduis missani lbtatem sõ
conditõ accep̃ pot̾ abhirete
pure cum liħ tatohor̃s instum.
terim neccrus et existente ꝯui¬
tõe. noluntaris hr̃s efsitietũ.
ut ñ desina̾t hr̃s ẽẽ. sutius ĩ
eomutetur successionis.¬
Apture tabularum dilatioͣ
neccii br̃dis ius ñ mutat. ut aan¬
solemus insubstituto m pu¬
bis dr̃e. nam est relatumsi se¬
I a darrogãdum dedĩt substitu¬
tus inpub̾iᷤᷤ defimcto filio. nec¬
c̃ium eum fore.

Expanded text:
s condicio exspectatur Titii aditio, ut Seius heres fiat: et sane et Iuliano et Tertulliano hoc uidetur.Qui fideicommissam libertatem sub condicione accepit, potest ab herede pure cum libertate heres institui terim necessarius: et existente condicione uoluntarius heres efficietur, ut non desinat heres esse, sed ut ius in eo mutetur successionis.Aperturae tabularum dilatio necessarii heredis ius non mutat, ut solemus in substituto impuberis dicere: nam est relatum, si se adrogandum dederit substitutus impuberi defuncti filius, necessarium eum fore.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Pat̾. fa. distribuere hrditatẽ
intot ꝑtespot: quot uoliñt.
s sollempns assis distribu¬
siminis distribint. potãs n
ris inh̾ reuolint.ut puta si
duos hrdes exq̃drante serip¬
serit. nam hrditas enis resi¬
dua acceditut exsemissib
indeãtur scripti ¶s si alt̾ exq̃¬
drante alt exsemisse hr̃des sẽ¬
pti s̃. qui accedit q̃drans ꝓp
tib hrditariis eis accrescit s
si accesserit in diuisioẽ .xii. un¬
tias. eq̃ pͣrata decrescet ut pu
os exasse hrdes scripẜit.alios
duos ex.xii. untiis an eq̃ disti¬

Expanded text:
 familias distribuere hereditatem in tot partes potest quot uoluerit: sed sollemnis assis distribusi minus distribuit, potestate iuris in hoc reuoluitur: ut puta si duos heredes ex quadrante scripserit: nam hereditas eius residua accedit, ut ex semissibus uideantur scripti.Sed si alter ex quadrante, alter ex semisse heredes scripti sunt, qui accedit quadrans pro partibus hereditariis eis adcrescit.Sed si excesserit in diuisione duodecim uncias, aeque pro rata decrescet: ut putos ex asse heredes scripserit, alios ex duodecim unciis, an aeque distri
Abbreviated transcription (Latin):
ałratq ꝓbat in illa institutõe
nec inmeritohic ẽditur. mẽe
ꝯditio. s marcellus hec simili¬
ẽẽ utrum illa quis scribat. ex
his ꝑtib qͣs ascripsi an ascrip¬
sero.ut supiori modicas nuil¬
lis ascriptis ꝑtib.nullam ẽẽ ĩ¬
testõmatris scripti fuissent. hr̃¬
des sumpto.si in testata mater
decesserit. hos non eẽ institutoᷤᷤ¬

Expanded text:
robat in illa institutionenec immerito: hic enim crecondicio. sed Marcellus haec similieresse, utrum ita quis scribat: "ex his partibus quas adscripsi" an "adscripsero", ut superiori modo dicas nullis adscriptis partibus nullam esse inento matris scripti fuissent, herede‹s› sunto', si intestata mater decesserit, hos non esse instituto
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ante heredis institõem filiu
exhrdare institutum aũt hr̃¬
dem eum qpdicimus ꝗ script᷑
ñ eͥ s solummo nuncupatus.
Mutus ⁊ surdus. recte h̃rdes
institui possũnt. ¶Quinz
trus michi hr̃s esto. hec antez
scriptura. ꝓtinet adeum q nõ
ꝑscripturam testatur. ꝗ potu
lutius br̃s esto.nam ⁊ michi
⁊titius habundãt. ¶Si ⁊ex
fundo fuiss aliqs solus hr̃s in¬
stitutus. ualet instito. deteͣta fr̃¬
dim̃tionesi añt sic scribat. lu¬
tius hr̃sl non adiecit estocre¬
dimus plus nũcupatũ miniiᷤᷤ
scriptum s ⁊ siita. lutius estoͬ.
solumno. marcelł. non in sb̾
tilit̾. non putat. hoche hoc ꝓre¬
dẽ oius aut pius cum qdaz
portoes inter here des distribin¬
s ita. ⁊ ille exꝑte totꝗͣ ⁊ ille exto¬
des nillis ascriptis ꝑtibquẽ¬
stitutisi eis ꝑtes ascripẜo. set
mag̾ est ut sic utraq institõ
institutio accipiatur. si uolũ¬
tas defuncti ñ refragatur ex qbꝰ
ptib ascripso. si minus exeqs¬

Expanded text:
edis institutionem filium exheredare. Institutum autem heredem eum quoque dicimus, qui scriptus non est, sed solummodo nuncupatus. Mutus et surdus recte heres institui potest. Qui neque tius mihi heres esto": haec autem scriptura pertinet ad eum qui non per scripturam testatur. qui pot"Lucius heres esto": nam et "mihi" et "Titius" abundat. Si ex fundo fuisset aliquis solus institutus, valet institutio detracta fundi mentione. Si autem sic scribat: "Lucius heres", licet non adiecerit "esto", credimus plus nuncupatum, minus scriptum: et si ita: "Lucius esto", solummodo. Marctiliter non putat hodie hoc procedere. diuus autem Pius, cum quidam portiones inter heredes distribuisset ita: ille ex 'parte tota, ille ex todes nullis adscriptis partibus, queminstituti: 'si eis partes adscripsero'. sed magis est, ut sic utraque institutio accipiatur, si uoluntas defuncti non refragatur: 'ex quibus partibus adscripsero, si minus, ex