comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siadiuditium itum fit. iudi¬
cis ec̃dem ꝑtes ẽẽ debẽt. ¶ Si
res q̃ legata ẽ an inrerum nã
sit dubitatur. forte si dubiũ
sit. anhõlegat᷑ unuat. placu
ꝑsecuturum ⁊ si nactꝰ sitlega¬
tano restituturum
iniquum. talem seruum ti¬
bi tradi. quał ap̃titium fint.
iut me indẽpnem pr̃et. fũti
tiumsnam ⁊ si fundus qme

Expanded text:
udicium itum sit, iudicis eaedem partes esse debent. Si res quae legata est an in rerum natura sit dubitetur, forte si dubium sit, an homo legatus vivat, placuipersecuturum et, si nactus sit, legatario restituturuminiquum talem servum tibi tradi, qualis apud Titium fuit, id est ut me indemnem praestes furti tium. Nam et si f
Abbreviated transcription (Latin):
bis exprimatar ¶Sidonu
fuit legata. licet priculatu
ita refecta sit ut nich expristi¬
na mat̾ia suꝑsit. tñ dicemus
utile manẽ legaram at si ca
domodestructa aliã eodẽ leco
testacoredificar̃t diemꝰ in¬
tire legatum nͥ aiud testatẽe
sensisse fuent apobatum.

Expanded text:
bis exprimatur. Si domus fuerit legata, licet particulatim ita refecta sit, ut nihil ex pristina materia supersit, tamen dicemus utile manere legatum: at si ea domu destructa aliam eodem loco testator aedificauerit, dicemus interire legatum, nisi aliud testatorem sensisse fuerit adprobatum.
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. ¶mpialegataq̃d
notadi camag̾ legat᷑arii grã
seii nupsiss ⁊ uino testatoꝵe.
seius decessiss. ⁊ camipsiss le¬
gatũ ei debi. ¶ S ⁊ si ẜui moi
inpediss manumissi oẽm. cũ

Expanded text:
m. Turpia legata, quae denotandi magis legatarii gratia Seii nupsisset, et uiuo testatore Seius decessisset et ea nupsisset, legatum ei deberi. Sed et si serui mors impedisset ma
Abbreviated transcription (Latin):
here exedibsius urbanisat
possit.incirius t̾ritorio est an
⁊demalia cuntate malia trã¬
sire possit. ⁊ puto ñ eẽ ꝑmittẽ¬
dum.q̃m quam ꝯstitutũ sit.
ut de domo qͣm aliꝗs hãt.ei ꝑ¬
mittatur. indomu altius ci¬
bellum ꝓculiam ⁊ epithicari.
ob debitum publicñ deside¬
rãtim. ut sͥ detrahe ꝑmittet

Expanded text:
ahere ex aedibus suis urbanis atqpossit, in cuius territorio est, an et de alia ciuitate in aliam transferre possit. et puto non esse permittendum, quamquam constitutum sit, ut de domu, quam aliquis habet, ei permittatur in domum alterius cibellum Procliani et Epitynchani ob debitum publicum desiderantium ut sibi distrahere permittat
Abbreviated transcription (Latin):
scit eam testator obligatam.
abhrde luenda ẽ insi sialio
aio fuerit si nesciãt. afidei cõ¬
missarto. ñ si uel hãc uł aliã
rem relicturus fuiss. si scisset.
fluum exsoluto ere alieno ql
si testator eo aĩo fuerit. ut ꝙ̃¬
q̃m lib̾andorum p̃dioru ho¬
nus ad bordes suos ꝑtinere uo¬
luĩt. nõ tam̃ aꝑte utiꝙ dehis

Expanded text:
scit eam testator obligatam, ab herede luenda est, nisi si animo alio fuerit: si nesciat, a fideicommissario nisi si uel hanc uel aliam rem relicturus fuisset, si scisset fluum exsoluto aere ‹a›lieno. quod si testator eo animo fuit, ut, quamquam liberandorum praediorum onus ad heredes suos pertinere noluerit, non tamen aperte u
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ abistituto ñ reliq̃rat. uł ꝗd
ꝗd si substituat exꝑte fideicõ¬
missarium cui ab instituto re
uolũtate locum hr̃e ixptum
dicendum est.

Expanded text:
b instituto non rel‹i›querat? uel quid quid si substituit ex parte fideicommissarium, cui ab instituto reluoluntate locum habere rescriptum dicendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
bebit. s hr̃s cogetur rediniẽ¬
Silli ancillas tͥ legassemleas cdas¬
q tria pupillo emisses. ⁊ añ ꝙͣ
seires ribi legatas eẽ alienaue¬
ris.utile legatum ẽẽ nerat. ⁊ an
sto ⁊ offilius ꝓbant. ¶Hr̃s ser¬
uum gn̾alit᷑ dare dãpnatus sa
mitt̃e debeb. quia ⁊ita dare de¬
bet.ut eum hr̃e liceat sanitaᷤᷤ
aut ẜm adpprietatem eiusm
ẜunsaut noxam nocuit eue¬
nit quommꝰ eum hr̃e dño lice¬
at. sicuti obidꝙ obligatus ẽ
fundꝰ accide possitut eu hr̃e
domino ñ liceat siuo certus
hõ legatus ẽ.tal dari d quali
ferre liceb̾ ad eum. qui uel sti
ppria fin̾t testatoris ⁊ copiam
deiush̃t hr̃s moram facẽ non

Expanded text:
bebit: sed heres cogitur reli ancillas tibi legassem easque tu a pupillo emisses et antequam scires tibi legatas esse alienaveris, utile legatum esse Neratius et Aristo et Ofilius probant. Heres generaliter dare damnatus sanmittere debebit, quia ita dare debet, ut eum hautem serui ad proprietatem eius seruus aut noxam nocuit, euenit, quo minus eum habere domino liceat, sicuti ob id, quod obligatus est fundus, accidere possit, ut eum habere domino non liceat. Si uero certus homo legatus est, talis dari ferre licebit ad eum, qui uel Sticpropria fuit testatoris et copiam eius habet, heres moram facere non
Abbreviated transcription (Latin):
rit hr̃ditatem. uł necẽ testa¬
toris ñ defenderit. legatorũꝑ
secutio adu̾sus fiscum locu
scat. exneccitate redundabit.
hoñ legatorũ adhrdenss si sb̾¬
iecit delatorem s̾ ut c̃i hrdita
adiudicetur ⁊ honĩb careret.¬

Expanded text:
rit hereditatem uel necem testatoris non defenderit, legatorum persecutio aduersus fiscum locum oscat? ex necessitate redundabit onus legatorum ad heredem. sed si subiecit delatorem sibi, ut ei hereditas abiudicetur et oneribus careret
Abbreviated transcription (Latin):
i. marmora uł colũpne. ide ĩ
teguł ⁊ intignis ⁊ hostiis seã¬
bliothecis parietibmnherẽtibꝰ¬
s ⁊ si cãcelli sint. uł uelaᷤ lega¬
ri potuerũt. ñ tam̃ fistule uł
castelli. s aut ornatoriꝰa aut
salũt. pot̾unt legari. maxie
instatius dicẽdum. si ꝗdem
inherẽt panetib nõ licebit.
uͣntam̃ in ẽs senatus plemꝰ¬

Expanded text:
st marmora uel columnae. idem et in tegulis et in tignis et ostiis senabliothecis parietibus inhaerentibus. Sed si cancelli sint uel uela, legari poterunt, non tamen fistulae uel castelli. Sed automataria aut saliunt, poterunt legari, maxime in statuis dicendum? si quidem inhaerent parietibus, non licebit, uerum mens senatus ple
Abbreviated transcription (Latin):
nob abedibs nis malias e¬
des transferre possorib earum
futuris.i. ñ distractuns. ⁊ ita ĩ¬
pator nr̃ ⁊ dinus seu̾aꝵpserũt.¬
Nũ ꝗd ergo ⁊ legari possit ei
cin aliã domũ leget. s alegãd
erit. qr cinlegatum ẽ. non ẽ poᷤ¬
sor futurus. ¶Siduob do¬
exea altieorum marmora ad
exstructõem domꝰ seiane qua
ei legauãt. ñ male agitabatr̃
anualeat. qr dñs ẽ utriusq
legatarius ⁊ qd siqs domũ de¬
ductis marmorib legauĩt. q̃
uolint hr̃dem hr̃e ad exstruẽ¬
dam domũ qͣm retinebat ĩhr̃¬
ditate.s melius dicetur inu¬
troꝙ detc̃tionem ñuale lega

Expanded text:
ab aedibus nostris in alias aedes transferre possessoribus earum futuris, id est non distracturis: et ita imperator noster et diuus Seueruuid ergo et legari possit ei, cui aliam domum legem? sed negandum erit, quia cui legatum est non est possessor futurus. Si duobus doex ea alteri eorum marmora ad exstructionem domus Seianae quam ei legauerat, non male agitabitur, an ualeat, quia dominus est utriusque legatarius. et quid si quis domum deductis marmoribus legauerit, quae uoluit heredem habere ad exstruendam domum, quam retinebat in hereditate? sed melius dicetur in utroque detractionem non ualere: lega
Abbreviated transcription (Latin):
res ur᷑ q̃temis sum pr̃aturu̾s.
¶Si ꝯuictim res legetur. ꝯstat ꝑ¬
tes abinitio fi.nec solum hiiꝑ¬
tes fatiunt. in quorũ ꝑsoãꝯsti¬
tit legatum. ⁊ͣm hii quo in qͦ¬
puta sititio ⁊ ẜuoppriosme li

Expanded text:
detur, quatenus sum praestaturus. Si coniunctim res legetur, constat partes ab initio fieri. nec solum hi partem faciunt, in quorum persona constitit legatum, uerum hi quoque, in quputa si Titio et seruo pro
Abbreviated transcription (Latin):
puto tñriñ ut carnem pretł
locũ legatum. si ꝗdem patre.
si hr̃s intulit suo arbitrio de¬
bebit pr̃are. si sit in hr̃ditate.
imp̃tium pretur. testator eĩ÷
ꝗ legaũnł alio inferriuoluit
uł pretium loci legatario in¬
ferti ¶It si ẜuum nõ ip̃e oc¬
cidit. s ꝯpulit admalefitiu
ut abalio occidẽtur.uł sup¬
plitio afficẽti eqssimũ erit¬

Expanded text:
puto teneri, non ut carnem praestlocum legatum, si quidem patrem si heres intulit suo arbitrio, debebit praestare, si sit in hereditate, unde pretium praestetur: testator enim qui legauit uel alio inferri uoluit uel pretium loci legatario offerri. Item si seruum non ipse occidit, sed compulit ad maleficium, ut ab alio occideretur uel suppli
Abbreviated transcription (Latin):
an legatum ꝯualescat. ⁊ siqde
abimtio ñ ꝯstitit legatũ. exp̾t
res mea legata michi. si post te¬
stm̃ factum fui̾t alienata.qr
uires abinitio legatũ ñ hũit
¶S si sub ꝯditõe legetur: pot̾it
legatum uałe. si existentis cõ¬

Expanded text:
an legatum conualescat. et si quidem ab initio non constitit legatum, ex post res mea legata mihi, si post testamentum factum fuerit alienata, quia uires ab initio legatum non habuit. sed si sub condicione legetur, poterit legatum ualere, si exsistentis con
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓhrditaria portõe s ꝓinrili
lio legetur.dubrum nõ ẽ. qm̃
mortuo pre. ad filiũ ꝑtineat le¬
gatũ. nͨ int̾ ẽ anpat̾ hr̃s extitit.
nec ne. Set si seruo post mor¬
tem domini relictum legatũ ẽ.
si qdeminea cã duraũ. ad h̃roẽ
qͣmaliqs hr̃s domino existat᷑.
quo fit ut hr̃ditati acꝗsitu
legatum.pa hr̃de aliquo exi¬

Expanded text:
 hereditaria portione, sed pro uirili lio legetur, dubium non est, quin mortuo patre ad filium pertineat legatum nec intersit, an patri heres exstiterit nec ne, sed si seruo post mortem domini relictum legatum est, si quidem in ea causa durabit, ad heredem quam aliquis heres domino exsistat, quo fit, ut hereditati adquisitum legatum postea herede aliquo exsi
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ in poĩrã sit. debebr̃ lega¬
tarionͥ testator mutañnolũ¬
legat᷑ debitr̃  egarem̃ solum
tabulas argumioenenditõ.
nã ⁊ cũ cirograpa ueneunt.
s ⁊sinom̃ legetur benignero
ꝙ debetut acc̃ipi ẽtum estut
actões adiisus debitore cerã¬
⁊ lib̾ eẽ nissus sit. int̾dum ꝓce¬
dẽ solum legatũ pot̾it. ut pu¬
ta si infraudem cͥditoris data
dat᷑. ¶Sistatu libum bere
legam̃t. expediet bropsu
statu lib̾um prãre mag̾ qͣua
rextimatõem ⁊ enĩ extimatõe
uãm pr̃abit. ip̃m uõ si dedei̾t
existente ꝯditõe. nullum sen.¬
tiet dapnũ. ã eĩ extiatio pa ñ
petitur ab eo hoĩs libiͣ. ¶Si
duos fundos hñs testator alti

Expanded text:
ita sit, debebitur legatario, nisi testator mutavit volunlegat, debitum legare, non solum tabulas argumento est venditio: nam cum chirographa veneunt, si nomen legetur, benigne id quod debetur accipiendum est, ut actiones adversus debitorem cedanet liber esse iussus sit, interdum procedere solum legatum poterit, ut puta si in fraudem creditoris data datus. Si statuliberum heres legaverit, expediet heredi ipsum statuliberum praestare magis quam aestimationem. etenim aestimationem ueram praestabit: ipsum uero si dederit, exsistente condicione nullum sentiet damnum: iam enim aestimatio postea non petitur ab eo hominis liberi. Si duos fundos habens testator alterius
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuus infugasit sine culpa he¬
redis.iõdicipot̾ nam qͣ in ali¬
eno culpa admitti pot̾. canie¬
bit aũt sic. ut si fui̾t app̃hensꝰ
ẜuo ab hostib captosstatꝰ s
si stichuł pãphilus legetur.
⁊ alt exhis. uł mfugasit.uł
ap̃ hostes. dicẽ dumerit p̃sen¬
placuit. ⁊ si alter. decesserit. al¬
tassis. ł mortui p̃tium s si ã¬
bo sint infuganõ ita cariẽt̃.
ut si inpotãte ãbo redirẽt. s si

Expanded text:
us in fuga sit sine culpa heredis, idem dici potest: nam et in alieno culpa admitti potest: cavebit autem sic, ut, si fuerit adprehensus, uo ab hostibus capto constat. Sed si Stichus aut Pamphilus legetur et alter ex his uel in fuga sit uel apud hostes, dicendum erit praesenplacuit et, si alter decesserit, altassis uel mortui pretium. sed si ambo sint in fuga, non ita cauendum, ut, 'si in potestate ambo redirent', sed 'si
Abbreviated transcription (Latin):
duobo sit legata res. quoru
alt̾ hr̃s institutus sit. asemet
qd̾ ei ase legatum ẽ. adcollega¬
tariũ prineb Inde dr̾ siduo sĩt
hr̃des. imꝰ exuntia. alt̾ exunde¬
cim untiis eis fundꝰ legatus
infundo hĩturum.coh̃rdem
untiã plane sialt̃ exlegatans
hr̃s extitit hr̃di. a quolegatũ
erat relicrum.ñ iõ minus ꝑtẽ
collegatario facii.xetinz. eĩ ꝓꝑ
pte legatum. ¶Si itatitio
iideri enim fundi appellatõẽ
ñ totum fundũ s ꝑtem appel¬
lasse. nã ⁊ ꝑs fundi. fundꝰ recte

Expanded text:
duobus sit legata, quorum alter heres institutus sit, a semetr, ideoque quod ei a se legatum est ad collegatarium pertinebit. Inde dicitur, si duo sint heredes, unus ex uncia, alter ex undecim unciis, et eis fundus legatus in fundo habiturum, coheredem unciam. Plane si alter ex legatariis heres extiterit heredi, a quo legatum erat relictum, non ideo minus partem collegatario faciet: retinet enim pro parte legatum. Si ita Titio iturum: uideri enim fundi appellatione non totum fundum, sed partem appellasse: nam et pars fundi fundus recte
Abbreviated transcription (Latin):
extima toem pr̃abit. s si detra¬
xitop̃stiterit. pem̃s legis eit
locus q̃muisno ut uendat
detrax s ni exsoluat. ¶Oã¬
cellus ⁊̃ scrib̾.simaritꝰ dietam
mirrons ortis quos in dotez
accerat fecit. posse eum hec
hoc ei senatus ꝯsultum futu¬
rum incedm̃to.ergosi nõẽ.
ei obfutimn quomimꝰ̾ detra¬
hat.diei op teb̾. posse eum hec
legare q̃ detrase pot. ¶Lega¬
tum maliena nolũtate. pom

Expanded text:
estimationem prae stabit. sed si detraxerit ut praestiterit, poenis erit locus, quamuis ut non uendat, detraxit, sed ut exsoluat. Marcellus etiam scribit, si maritus diaetam in uxoris hortis, quos in dotem acceperat, fecerit, posse eum haec hoc senatus consultum futurum impedimento. ergo si non est ei obfuturum, quo minus detrahat, dici oportebit posse eum haec legare, quae detrahere potest. Legatum in aliena uoluntate poni
Abbreviated transcription (Latin):
quire ꝓꝑte repudiare legatỹ
n poͣt. hr̃ces eius possũt. ut al¬
cereorum ꝑtem fuam acqui¬
ratialt̃ repudiet. ¶Silega¬
rum nob̾ relictumꝯstituera¬
mus nolle adnos ꝑtin̾eerit ꝓ¬

Expanded text:
rte repudiare legatum non potest: heredes eius possunt, ut alter eorum partem suam adquirat, alter repudiet. Si legatum nobis relictum constituerimus nolle ad nos pertiner
Abbreviated transcription (Latin):
uł nore ẜumi detere dominꝰ.
uł expeculio pr̃are. qd̾ exriẽ di¬
tõe eius rei hrẽt. ¶Sunꝰ ex
hrdib suum legatum occits¬
s omninom̃ ñ piacet colorde
teneri. cuns culpa fcm ñ sitax
res inrerumnatura sĩt.

Expanded text:
uel noxae seruum dederet dominus uel ex peculio praestaret, quod ex uenditione eius rei haberet. Si unus ex heredibus seruum legatum occidisset, omnino mihi non placet coheredem teneri, cuius culpa factum non sit, ne res in rerum natura sit.
Abbreviated transcription (Latin):
te fungut. ¶Sieadẽ resse¬
pius legetur in eccdẽ testõ apliꝰ
gata sit. bis pet̾e pot̾o.ut exal¬
tero testõ remo sequar. exalto
extimatõem S ⁊ si nõ corpus
sit legatum. s qͣntitas eadem ĩ
eodem testõ sepius. diuꝰpius re

Expanded text:
tate funguntur. Si eadem res saepius legetur in eodem testamento, amplius gata sit, bis petere potero, ut ex altero testamento rem consequar, ex altero aestimationem. Sed si non corpus sit legatum, sed quantitas eadem in eodem testamento saepius, diuus Pius r
Abbreviated transcription (Latin):
neurriꝰ fuisse legatos. ¶Nich
distatutrum ita legetur. titõ
ꝯmeuio anita titio cũmenio
Utͦbiq eĩ ꝯiũctim legatũ ur̃.
Sialti stichum hr̃s dederit. ꝙͣ
duob dare dãpnatus fua̾t.⁊
añ qͣm intpellaretu abalt̃o.
stichus mortuus ẽ hr̃s ñ tnrͦ.
Legato gn̾alit relicto.
ueluti hominis gaiꝰ cassius
scrib̾id eẽ obẜuãdum. ne op¬
timꝰ uł pessimus accipiatur: q̃¬
siña rpto ĩpatoris nr̃i⁊ diui
legato actorem nõ posse eligi.
¶Si decto fundo sensit testator.¬
nec appareat dequo cogitauit.
electiohrdis erit. q̃m uelit da¬
reaut siappareat ip̃e fundusue̾¬
dicabr̾s ⁊ si lancem legauerit.
nec appareat q̃m.eq̃ electio ẽ hr̃¬
dis quam uelit dare.

Expanded text:
neutri fuisse legatum. Nihil distat, utrum ita legetur 'Titio et Maeuio' an ita 'Titio cum Maeuio': utrubique enim coniunctim legatum uidetur. Si alteri Stichum heres dederit, quem duobus dare damnatus fuerat, et antequam interpellaretur ab altero SLegato generaliter relicto, ueluti hominis, Gaius Cassius scribit id esse obseruandum, ne optimus uel pessimus acci piatur: qipto imperatoris nostri et diui legato actorem non posse eligi. Si denec appareat de quo cogitauit, electio heredis erit, quem uelit dare: aut si appareat, ipse fundus uindicabitur. Sed et si lancem legauerit nec appareat quam, aeque electio est heredis, quam ue
Abbreviated transcription (Latin):
adse ꝑtine̾llegatum ualeb̾.
qr ubi legataiusnõ repudi¬
auit retro ip̃ius fuisse uidet᷑.¬
res ex quo hr̃ditas adita est.
Sinno repudiam̃t retro ur̃
res repudiata funsse hrdis¬
¶Si pocula ꝗs legauit ⁊ mas¬
sa facta est. uel ẽcẽ.It̾ si lana

Expanded text:
ad se pertinere, legatum ualebit, quia, ubi legatarius non repudiauit, retro ipsius fuisse uidetur, ex quo hereditas adita est: si uero repudiauerit, retro uidetur res repudiata fuisse hSi pocula quis legavit et massa facta est vel contra, item si lana
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ ⁊ ego arbitror ẜm seq̃ndu
fructus aut deducuntutr hiiĩ
petitaẽ. ñ quos hr̃s ꝑcepit. set
quos legatarius pcipere potu¬
uium dicẽdum ẽ q̃d̃ si infruc¬
norum edifitiorum intelligẽ¬
derit. ⁊nusurarum ãt qͣntita

Expanded text:
d et ego arbitror sequendum. Fructus autem hi deducuntur in petitionem, non quos heres percepit, sed quos legatarius percipere potuuium dicendum. quod in frucnorum aedificiorum intellegendum erit. in usurar
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. Nitie dextores me¬
os om̃s p̃ter quam quo h̾ te¬
sto alii legani.do lego plocie
uernas meas ẽs preter quam
quos alii legauido lego.Cum
eent ꝗdam ⁊ uerne id ⁊ testões¬
labeo ait. qm̃ nec quos titie
dextores ñ legam̾t. ałr apparẽ
possit. qͣm si cognitum fueĩt.
quos eorum plotie legarãt.
nec quos plotie i̾mas ñ lega¬
gato exceptos eẽ eos deꝗb qr̃¬

Expanded text:
m. 'Titiae textores meos omnes, praeterquam quos hoc testamento alii legaui, lego. Plotiae uernas meos omnes, praeterquam quos alii legaui, lego.' Cum essent quidam et uernae idem etLabeo ait, quoniam nec quos Titiae textores non legauerit, aliter apparere possit, quam si cognitum fuerit, quos eorum Plotiae legauerit, nec quos Plotiae uernas non legagato exceptos esse eos de q
Abbreviated transcription (Latin):
ad hr̃dem hoc logatũ trãscat.
h̃rdes trãsmittinisi nom̃ here¬
dis adĩctum legato fuerit.
¶Dis cogitur legati p̃chi soluẽ
tatum cũ ꝗdam duos fundos
eiꝰdem nõĩs hñs legass fund s̃
cornelanũ ⁊ eẽt alt̾ pretii ma¬
ioris alt̃minoris. ⁊hr̃s diceri
minorẽ legatum legatariꝰma¬
iorẽ. uuilgo fatebatur. utiq
minorẽ cum legasse. si maio
rem ñ potuĩt dode legatanꝰ. Cõ¬
icat ⁊̃ ros alienas legari posse
ut. ꝑsic pari possint. ⁊̃ si diffi¬

Expanded text:
d heredem hoc legatum transeat. heredem transmitti, nisi nomen heredis adiectum legato fuerit. Heres cogitur legati praedii soluere uctatum, cum quidam duos fundos eiusdem nominis habens legasset fundum Cornelianum et esset alter pretii maioris, alter minoris et heres diceret minorem legatum, legatarius maiorem: uolgo fatebitur utique minorem eurem non potuerit docere legatarius. Constat etiam res alienas legari posse, utique si parari possint, etiamsi diffi
Abbreviated transcription (Latin):
Ceũ. Qum codicillis tur.¬
iõ alios tutores dare significas
fuc̃tos aut excusatõem hr̃e pos
seꝯpiss an nichominus qui
corum uiuerãt nec excusati

Expanded text:
um Cum codicillis ideo alios tutores dare significassfunctos aut excusationem habere posse comperisset, an nihilo minus qui eorum viverent nec excusati
Abbreviated transcription (Latin):
editus fiñtcemde hic tutor pͥ¬
usquam ꝗeqͣm gerẽret reoius
atutela fuerit ⁊ hic eadem actõe
tñbitur siqd plane gessit post
sit.tutele noitio tñbitur. ⁊ oĩs
administratio in hãc actoẽm¬

Expanded text:
editus fuerit, deinde hic tutor, priusquam quicquam gereret, remotus a tutela fuerit, et hic eadem actione tenebitur. si quid plane gessit post sit, tutelae iudicio tenebitur et omnis administratio in hac act
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. estodatos tutores. no
ẽẽ cogendos sat̃darerem saluã
solus admiinstret.audiendꝰ
ẽut edc̃o cauetu s recte p̃tor
q̃ cet̾is detulit hanc ꝯͣditõe.si
⁊ip̃i uelint sat̾ darenam⁊ sup

Expanded text:
ento datos tutores non esse cogendos satisdare rem salvam solus administret, audiendus est, ut edicto cauetur. sed recte praetor etiam ceteris detulit hanc condicionem, si et ipsi uelint satisdare: nam et
Abbreviated transcription (Latin):
ni siuc feminini sexussi mõ
mpotãte sint. tutores tẽstõda¬
¶Itemscire debemus. ⁊ po¬
stumis filiis.uł nepotib uel ce̾¬
tis liberis licẽ parentib testõ
tutores dare. qui mo inea cã sit̃
ut siuiuo eo nati fui̾nt. mͣpo¬
tãtem enus futuri sint. neq te¬
stm̃ rupturisit̃ ignorãdũ ñ ẽ.
cum ꝗ filium inpotate. ⁊ nepo¬
tem exeo eq̃ inpotãte h̾ebit. si
nepoti tutorem dedit. ita rec¬
te dedisse uideri. si nepos post
mortẽ eius. inpris su potãte
recasurus ñ sit. ꝙ euenit si xi¬
uo testatore filius inpotãte

Expanded text:
ni siue masculini sexus, si modo in potestate sint, tutores testamento dare.Item scire debemus etiam postumis filiis uel nepotibus uel ceteris liberis licere parentibus testamento tutores dare, qui modo in ea causa sint, ut, si uiuo eo nati fuerint, in potestate eius futuri sint neque testamentum rupturi.Item ignorandum non est eum, qui filium in potestate et nepotem ex eo aeque in potestate habebit, si nepoti tutorem dederit, ita recte dedisse uideri, si nepos post mortem eius in patris sui potestatem recasurus non sit: quod euenit, si uiuo testatore f
Abbreviated transcription (Latin):
puecet adsat̾datõem s existat᷑.¬
ꝗdamͣ qui tutor ñ ẽ desiderar.¬
q ut aut sardent tutores ant
sinon sat̃dent.pato sibi satis¬
dareomittatut tutela.ñ ẽ au

Expanded text:
ovocet ad satisdationem, sed exsistat quidam qui tutor non est desideraretque, ut aut satisdent tutores, aut, si non dent, parato sibi satisdare committant tute
Abbreviated transcription (Latin):
filio suo. ẜuum. q̃m putabat li
tux. illi aut illi filiis meu utri eo¬
ruͣm uolec titius. tutor esto. qde̾
dicemus si titius ꝯstituẽ nolit.
li filio mẽo tutor esto.
ptore curatorem posci.litis cã.
supuacuum ẽ quia alt̾o aucto¬
re. cum altero agi põt̃.¬
od. Onobͣ pup̃ilł tutor da¬
tus ⁊ si alt̾iu̾s tutela se excusare
pot. cumres sepat: hit attamẽ
Altius tutor manet.
hb̾orum matri testõ patriᷤ frustã
mãdaturnec si ꝓuintie p̃ses m¬
peritiam lapsus prĩs uoluntatẽ
seq̃ndam decreiĩt. successor eius

Expanded text:
filio suo seruum, quem putabat libtur: 'illi aut illi filiis meis, utri eorum uolet, Titius tutor esto'; quid enim dicemus, si Titius constituere nolit, li filio meo tutor esto'.praetore curatorem posci litis causa superuacuum est, quia altero auctore cum altero agi pot Duobus pupillis tutor datus etsi alterius tutela se excusare potest, cum res separatae sint, attamen alterius tutor manet. liberorum matri testamento patris frustra mandatur, nec, si provinciae praeses imperitia lapsus patris voluntatem sequendam decreverit, successor eius
Abbreviated transcription (Latin):
Iin si nepotes sint an
appellatõe filiorum ⁊ ip̃is tu¬
tores datisint. andẽdum esta
mag̃ est ut ipĩs quoq datim
dãtur. si mõ liberos dixit/ cete¬
plane si postumis dedit.tam

Expanded text:
id si nepotes sint? an appellatione filiorum et ipsis tutores dati sint, uidendum. et magis est, ut ipsis quoque dati uideantur, si modo liberos dixit: ceteplane si postumis dederit, tam
Abbreviated transcription (Latin):
smãm quam leges nr̃e non ad¬
mittũt. recte seq̃tur. ¶Hono¬
ris cã tutor datus non ur̃:quez
renda mãdauit. rões acciꝑe no¬
luit. ¶propt̃litemin offõ¬
si testĩ ordinadam exhrdato
filio cin tutorem pat̾ dedit. eũ¬
euẽtus iudicate reideclaral᷑ it
trum extestõ patris.an ex decto
p̃toris auctem accepit.

Expanded text:
m, quam leges nostrae non admittunt, recte sequetur.Honoris causa tutor datus non uidetur, quem renda mandavit, rationes accipere voluit. Propter litem inofficiosi testamenti ordinandam exheredato filio, cui tutorem pater dedit, euneventus iudicatae rei declarabit, utrum ex testamento patris an ex decreto praetoris auctoritatem acceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
catur. fłm ue testm̃ nomine
pupillidicatur ⁊ si patruus ex¬
tet legittimus tutor futurus
abintestato. Quia tutorẽ hñti
tutor dari ñ pot̾. nam ꝯmodius
ip̃e qui scriptura ꝯtinetur apre¬
tore dabitur. ut sine ullolitis p̃¬
niditio. iustus tutor actor pu¬
pillo ad eam litem fiat cumat
ip̃e patruus q̃m tutorem legit¬
timum sibi ẽẽ dicebat pupil¬
naretur.⁊ad se legittim ã hr̃di¬
tatem. ꝑtinẽ ꝯtende̾t alium tu
datam. excusatõis nire susciꝑe
noluit abhiis qͦq legati sb̾moues
erit q̃ filiis enis relicta sũt.mõ
si legata filii non affectõe ꝓpria
s in honorem patris meruerũt.
¶U erb fideiꝯmissi manu̾missus.
tatem itaq reddit᷑am exuolun¬
tate testatoris ad tutelã nocat᷑.¬
¶Inpub̾i lib̾to patronus frusta
tutorem dab̾. s noluntate eiꝰ
sifides in ꝗsitõis ꝯgruaᷤ p̃tor seq̃¬

Expanded text:
atur falsumve testamentum nomine pupilli dicatur et si patruus exstet legitimus tutor futurus ab intestato, quia tutorem habenti tutor dari non potest. nam commodius ipse, qui scriptura continetur, a praetore dabitur, ut sine ullo litis praeiudicio iustus tutor auctor pupillo ad eam litem fiat. Cum autem ipse patruus, quem tutorem legitimum sibi dicebat pupilnaretur et ad se legitimam hereditatem pertinere contenderet, alium tutdatam excusationis iure suscipere noluit, ab his quoque legatis summovendus erit, quae filiis eius relicta sunt, modo si legata filii non affectione propria, sed in honorem patris meruerunt. Verbis fideicommissi manumissus tatem itaque redditam ex uoluntate testatoris ad tutelam uocatur.Impuberi liberto patronus frustra tutorem dabit, sed uoluntatem eius, si fides inquisitionis congruat, praetor seq
Abbreviated transcription (Latin):
tum dicatim.nato p̾tumo.cõ¬
modissimum ẽ eosdem tutoreᷤᷤ
pupille tutori dari ad petẽda
notitiam tutor datus ẽ. pm̃m
tutores ꝗ eodem testõ dati sũt.
¶Lutius titius hr̃des institint fi¬
lios suos pupillaris etatis eisq
tutores is u̾bis dedit. filiis me¬
is tutores s̾gaius meinus ⁊ lu¬
tius heros cm heroti lib̾tatem

Expanded text:
tum dicatur nato postumo, commodissimum est eosdem tutores pupillae dari ad petendam notitiam tutor datus est, peritutores, qui eodem testamento dati sunt. Lucius Titius heredes instituit filios suos pupillaris aetatis eisque tutores his verbis dedit: "filiis meis tutores sunto Gaius Maevius et Lucius Eros", cui Eroti libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ se testõ pupillo tutorẽ senp¬
sit. cum aũt patris uoluntas
hc ip̃m mami sua declarantis
lii tutores eẽnt. curat᷑orem dãd̾.
iꝑndi. nec admittẽdam excu¬
satõem quam iure publico hẽ
ut suspectum remom̃.
lius. datus ẽ tutor titius. nec
apparet dequo sensit testator. q̃
dare se testator sensit si d non
apparet. ñ ius deficit. s ꝓbatio.
aͥgit᷑u neuter est tutor.

Expanded text:
stamento pupillo tutorem scripsit: cum autem patris voluntas hoc ipsum manu sua declarantis amvis alii tutores essent, curatorem dandum respondi, nec admittendam excusationem, quam iure publico habeut suspectum removerilius: datus est tutor Titius nec apparet, de quo sensit testator: quadare se testator sensit: si id non apparet, non ius deficit, sed probatio, igitur neuter est tutor.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. Qdsi suspecra ꝑsona sit uel t̾¬
pis cui tuttia conmutti nec c̃
satisdatõe debeatuł ꝗd si iam
multa siagĩtia intutelã adim¬
sit. ñ ne mag̾̃ repelli ⁊ reici atu¬
tela qm solus ao muistrare ḋ¬
bea ec satis ñ dantes temẽ
q̃si satis ñ dent. non debẽt reici.
quin immonec inbẽti s satis¬
dareduplexigitir cae cogniti¬
o ẽ. uma expsona enis ꝗobtule¬
rit satisdatoem. ꝗs ⁊ quał estã

Expanded text:
 si suspecta persona sit uel turpis, cui tutela committi nec cum satisdatione debeat? uel quid si iam multa flagitia in tutela admisit? nonne magis repelli et reici a tutela, quam solus administrare debeat? nec satis non dantes temereetiamsi satis non dent, non debent reici: quin immo nec iubendi sunt satisdare.Duplex igitur causae cognitio est, una ex persona eius qui optulerit satisdationem, q
Abbreviated transcription (Latin):
erit tutor esto quin immo ⁊ si
pure datus sitluidetur mẽe hec
ꝯditio cum liber eritipõt aute
quis ⁊ ex̃neo ẜuo defendere ex
kac cã fideiꝯ missanam lib̾tatẽ.
Quid m̃terest ẜuum suuman
alienum tutorem scnpẜiteu
pupiiu fauore ⁊ puiblice utili¬
tatis assumpta lib̾tas sit inꝑ
sona eius qui tutor senptus ẽ:
pot̾ igitur ⁊ hinc fideiꝯmissai¬
alib̾tas defendisi uoluntas aꝑ¬
tissime non refragetur.
D̾. Siquis sub ꝯditõe. uł ex
die tutorem dedĩtanedio tp̃ra
lius tutor dãd us est. q̃muis le¬
gigtimũ tutorem. pupillus ha¬
beat. scieoñ ẽ eĩ q̃ diu testam̃tãia
tutelaspatur. legittimã cessare
q̃ si semel ad testãrium deuolu
tasit tutela dem̃ excusatus sit
tutor testãnus ad huc dicum᷑
in locum excusatidãduimã ad
legittimum tutorem redire tu
qd si tutor testõdatus decessert.
ad legittimum tutela redit.qr
hic senatus ꝯsultum cessatipla¬
ne si duo płesue fuĩnt tutores

Expanded text:
esto'. quin immo et si pure datus sit, uidetur inesse haec condicio 'cum liber erit'. potest autem quis et extraneo seruo defendere ex hac causa fideicommissariam libertatem: quid enim interest, suum seruum an alienum tutorem scripserit, cum pupilli fauore et publicae utilitatis adsumpta libertas sit in persona eius, qui tutor scriptus est? potest igitur et huic fideicommissaria libertas defendi, si uoluntas apertissime non refragetur. Si quis sub condicione vel ex die tutorem dederit, medio tempore alius tutor dandus est, quamvis legitimum tutorem pupillus habeat: sciendum est enim, quamdiu testamentaria tutela speratur, legitimam cessare. Et si semel ad testamentarium devoluta fuerit tutela, deinde excusatus sit tutor testamentarius, adhuc dicimus in locum excusati dandum, non ad legitimum tutorem redire tutQuod si tutor testamento datus decesserit, ad legitimum tutela redit, quia hic senatus consultum cessat. Plane si duo pluresve fuerint tutores
Abbreviated transcription (Latin):
tiboł. ¶utoribrita datis lu¬
tium titium tutorẽ dosi is nõ
muit. tc̃ gaium plantium tu¬
torem do.titius uixãt ⁊ tutelã
gesẜat. dem̃ mortuus erat.tre¬
batius negat ad platium ꝑti¬
la beo.ego trebatii siñam ꝓbo.¬

Expanded text:
is Tutoribus ita datis: "Lucium Titium tutorem do. si is non vivit, tum Gaium Plautium tutorem do" Titius vixerat et tutelam gesserat, deinde mortuus erat. Trebatius negat ad Plautium pertilus quod Labeo. ego Trebatii sen
Abbreviated transcription (Latin):
distutor recte dari pot̃.
Lp̃. ¶utor datus uetara¬
pot̾ tutor ẽẽ pot̾. uel testõ uel
codicilł s si subꝯditõe fuerit
tutor datũs defitiente ꝯditõe.
tutor non erit tutorem aũt

Expanded text:
dis tutor recte dari potestum. Tutor datus uetari tutor esse potest uel testamento uel codicillis. Sed si sub condicione fuerit tutor datus, deficiente condicione tutor non erit. Tutorem autem
Abbreviated transcription (Latin):
lere tutoris datoẽm. Cum cõ¬
firmatum sit testm ꝯseqnter
tutoris qͦdatio nalebit.meo
testõ scripta. ꝙ ualet i dem est
ubi nͣepos uel br̃s institutus:¬
sit. uł nominatim exhr̾datus
sit. ¶ Sifumosus testõ tuto

Expanded text:
lere tutoris dationem. cum efirmatum sit testamentum, tutoris quoque datio ualebit in eo testamento scripta quod ualet, id est ubi nepos uel heres institsit uel nominatim exheredatus sit.Si furiosus testamento
Abbreviated transcription (Latin):
od̃. ¶ater hr̃de instituto.
filio exhrdato tutorem dare
pot̾ mat̾ autem ñmsi instity¬
to. qiͣ inrem potius q̃m inꝑso¬
nam tutorem dare uideatur.
tre datus q̃mins minus iure.
datus sitꝰ. tam̃smne inquisitõe
tus in debatur.in eo mutata
sit. ueluti si examicor̃ inmmi¬
cus uel ex diuite paupior fẽs¬

Expanded text:
.Pater hered‹i› instituto filio uel exheredato tutorem dare potest, mater autem non nisi instituto, quasi in rem potius quam in personam tutorem dare uideatur. tre datus, quamuis minus iure datus sit, tamen sine inquisitione tus uidebatur, in eo mutata sit, ueluti si ex amico inimicus uel ex diuite pauperior effe
Abbreviated transcription (Latin):
toẽm. ¶Intutoris datõeut᷑
leũssima ꝯditioan nouissiã
ut in legato spectandã ẽ. ut py¬
tatitius cum pot̾it tutor esto.
titius si nauis exasiauenerit.
adierit. nich ualet exhis que
testõ scripta sunt . suiͦ unus ex
płib adierit. tutele statimua¬
lẽt. nec expectandum erit. ut õ
hrditatem adeant.
ta sit. exq̃ tutor sꝑatur. uerius
est alium tutorem posseᷤdari qĩ
ñ dum sit. nec spetur. ¶ Intu¬
teł testãriis id sequimur. ꝙ no¬
uissimim ẽ. ⁊ si sepius tutor
datus sit.nouissimã scriptũa
tutorem dedĩt. ht̃ disceptatoe
an aliquo caũ sit utił datĩo. ũ¬
puta. si ꝓponas filium uiuo p

Expanded text:
em. In tutoris dationem utrum levissima condicio an novissima, ut in legato, spectanda est? ut pta 'Titius cum poterit tutor esto': 'Titius si nauis ex Asia uenerit adierit, nihil ualet ex his, quae testamento scripta sunt: si uero unus ex pluribus adierit, tutelae statim ualent nec exspectandum erit, ut omnes hereditatem adeant. ta sit, ex qua tutor speratur, uerius est alium tutorem posse dari, quasi nondum sit, nec speretur. In tutelis testamentariis id sequimur quod nouissimum est, et si saepius tutor datus sit, nouissimam scripturam tutorem dederit, habet disceptationem, an aliquo casu non sit utilis datio: uputa si proponas fil
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis itadedent filiis
meis tutorem do.inea ꝯditõe ẽ
ut tam filiis qͣm filiab dedisse
indcatur. filiorũ eĩ appellatioẽ
⁊ filiestinẽtum. ¶Siqs filio
tutorem del̾ita płes filios hãt.
an omnnb filus dedisse uidea¬
tur: ⁊ deboc. pop̃. dubitat. mag̾
artem ẽ ut om̃nib dedisse in¬
dẽatur ¶Siqs libis tutores
dedit.uł filus ⁊ hãt quosdam
ap̃hostes ⁊̃ ipĩs dedisse indebi¬
tur. si non aliudaꝑte ꝓ betur.
testatorem sensisse. ¶Siqs
cum ignoret se titium filium
hre.filus tutores dederit.utruz
his soł dedisse uideatur quos
inpotestate scit anei an ei quoz
quem ignoraũ se hr̃e ⁊ magis.
ẽ ut hinc dedisse ñ udeatur. l
nom̃ filiorum admittit ipm̃n.
s qr deip̃o non sensiss. dicenũ
ẽ cessãe ĩ ꝑsonam eius dationẽ.
pm̃ ⁊ si quasi cͥtus fuit filium
decessisse qui superat. idẽ erit di¬
dedisse.quem obisse credebat.
Si postumis dedĩt tutores. hu¬

Expanded text:
Si quis ita dederit "filiis meis tutorem do", in ea condicione est, ut tam filiis quam filiabus dedisse videatur: filiorum enim appellatione et filiae continentur. Si quis filio tutorem dederit et plures filios habeat, an omnibus filiis dedisse videatur? et de hoc Pomponius dubitat: magis autem est, ut omnibus dedisse videatur. Si quis liberis tutores dederit vel filiis et habeat quosdam apud hostes, etiam ipsis dedisse videbitur, si non aliud aperte probetur testatorem sensisse. Si quis cum ignoraret se filium Titium habere, filiis tutores dederit, utrum his solis dedisse videatur, quos in potestate scit an ei quoque, quem ignoravit se habere? et magis est, ut huic dedisse non videatur, licet nomen filiorum admittit et ipsum: sed quia de ipso non sensisset, dicendum est cessare in personam eius dationem. Proinde et si certus fuit filium decessisse, qui supererat, idem erit didedisse, quem obisse credebat. Si postumis ded
Abbreviated transcription (Latin):
calũpme cã missa dicatur patõ¬
nalib̾tus ħ̾dicẽs non audietur.
aut hiis ꝑsonis hẽbitur ip̃ĩs ñ
q̃ int̾uentorib eorũ ⁊ si forte ip
integ̃ extranei hoĩs adusus pa¬
tronum defuncti h̃t.¬

Expanded text:
calumniae causa missa dicatur patrona, libertus hoc dicens non audietur, autem his personis habebitur ipsis, non etiam interuentoribus eorum: et si forte ipsintegra extranei hominis aduersus patronum defuncti ha
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ matr̃e quos uenerari oꝑtet.ꝯ
tumeliis afficit.uł mpias ma¬
nus eis infert. p̃fectus urb̃. delic¬
tum adpublicãm pietatẽ ꝑti¬
nẽs pmd eius uindicat. ¶InI¬
dignus militia iudicãdus est.
qui patrem ⁊ mr̃em. qb se edu¬
catum duxit maleficos appel
patronorum tribuẽdum estaĩ
accipiant. nec actio dedolo aũ
iniuriarum mneos detur. lz ein
u̾bis edcĩnõ hẽantur infameᷤᷤ
hominum ñ effugunt ĩ famis
notam entlictũ quo un ui. ñ¬

Expanded text:
 patrem, quos uenerari oportet, contumeliis adficit uel impias manus eis infert, praefectus urbis delictum ad publicam pietatem pertinens pro modo eius uindicat.Indignus militia iudicandus est, qui patrem et matrem, a quibus se educatum dixerit, maleficos appellpatronorum tribuendum est, utudicium accipiant, nec actio de dolo aut iniuriarum in eos detur: licet enim uerbis edicti non habeantur infames hominum non effugiunt infamiae notam.Interdictum quoque un
Abbreviated transcription (Latin):
Arcellus. Pitius puerum
emit. que post multes annos
uenire iussit. p̾a exoratus acce¬
pto ab eop̃tio eum maͣnium¬
sit. q̃ro an eum filius eius mau¬
missoris hr̃s.ut ing̃tum accã¬
re possit.i. posse si nicħ̾ aliud
an abeo ẜuo qui cũ eẽt aliemis.
infidem eius deuenit. ⁊ em̃ ille
q̃ si nõ gratuitum. bñfitiu tñ
p̾stitit. iste mch ampiis qua¬

Expanded text:
rum.Titius puerum emit, quem post multos annos uenire iussit: postea exoratus accepto ab eo pretio eum manumisit: quaero, an eum filius et heres manumissoris ut ingratum accusare possit. respoan ab eo seruo, qui cum esset alienus in fidem eius deuenit. etenim ille etiamsi non gratuitum, beneficium tamen praestitit, iste nihil amplius qua
Abbreviated transcription (Latin):
s qd̾ relictum ẽ adfiscum perti¬
nẽ s ⁊ sitał mułr uirum hr̃de
institiͣt. ⁊ ab eo qĩ indigno hr̃¬
ditatem auferri dicimus.
ta mꝯtubnio militis fuit. ⁊ si
sa cram̃tomiles solutus intra
anum mortem obierit.nõad¬
mittitur ad testm̃ iure militie
fcm ⁊ id qd̾ relictum ẽ ad fiser̃
ptine̾ ꝓxime tibi.ixdi.¬

Expanded text:
relictum est ad fiscum peruenire. sed et si talis mulier uirum heredem instituerit, et ab eo quasi ab indigno hereditatem auferri dicimus. in contubernio militis fuit, etsi sacramento miles solutus intra annum mortem obierit, non admitti ad testamentum iure militiae factum et id quod relictum est ad fiscum pertinere proxime tibi
Abbreviated transcription (Latin):
gletiam ⁊ culpam suam mu¬
lier aqua lor̃s institutus eaͣt
moreretur.
cusauit. legatum ei nõ aufer¬
ri acohr̃de relictum.q̃m ñ in
repellitur ab eo qd̾ ierinͣter¬
go qui legatum secritus pͥa fł
dixit anntt̃e debebit qd̃ ꝯsecy¬
tus ẽ deeouo qui legatumac¬
cep̃. si neget iure factum ẽẽ te¬
tis sempheoms. licet abhrde
instituto accepant legata. tñ
si is eius ꝯditionis fuerit uisꝰ
ut optinẽ hr̃ditatemnõ pos¬
sit.⁊ iure intestati ad eos cog̃¬
tos ꝑtinet. pet̾e hrditatem ipõ
meruit. ⁊ eñ placint qui tutõ
datus excusaũ se atutela s sio¬
secutus fun̾t. nõ admittitm. ad
excusatõem diu̾sum putomn
eo ꝗ legatum tm̃nmeruit. et a
matre pupillitutor petitus ex¬
cusare se malint. hic nichil ꝯͣ
iuditium defuc̾ti fec̃ s hoc łga¬
tum qd̃ tutori denescatur.no
ad fiscum transfertur. s fili ore¬
lin qtur.cuius utilitates deser¬
te sunt. si pat̾ accãuerit testm.
uł dominus denegabr̾ ei actõ

Expanded text:
gentiam et culpam suam mulier, a qua heres institutus erat, moreretur. cusauit, legatum ei non auferri a coherede relictum, quem non inqurepellitur ab eo quod meruit: ergo qui legatum secutus postea falsum dixit, amittere debebit quod consecutus est. de eo uero qui legatum accepit, si neget iure factum esse teti sophronis licet ab herede instituto acceperant legata, tamen, si is eius condicionis fuerit visus, ut optinere hereditatem non possit, et iure intestati ad eos cognatos pertinet, petere hereditatem ipso meruit et eum placuit, qui tutor datus excusavit se a tutela: sed si consecutus fuerit, nexcusationem. diuersum puto in eo, qui legatum tantum meruit et a matre pupilli tutor petitus excusare se maluit: hic enim nihil contra iudicium defuncti fecit. sed hoc legatum, quod tutori denegatur, non ad fiscum transfertur, sed filio relinquitur, cuius utilitates desertae sunt.Si pater accusauerit testamentum uel dominus, denegabitur ei actio
Abbreviated transcription (Latin):
bone fidei possor fuisse non ur̃
exẽplo bõrum fisco uẽdicato¬
rum. post motam detacito fidĩ¬
ꝯmisso ꝯtrousiam an p̃tia frr¬
um quorum p̃tia p̾cepta fue

Expanded text:
bonae fidei possessor fuisse non uidetur exemplo bonorum fisco uindicatorum. post motam de tacito fideicommisso controuersiam ante pretia fruum, quorum pretia percepta fue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗsquam iudicũ calũpniano¬
tabit tutorem qui ñ sis si¬
mulatib acc̃atõem subnoĩe
pupilli instituit. s cogẽte fõ¬
te mr̃e pupilli.uł lib̾tis patriᷤ
instãtib ⁊ si tutor reum aliꝙ̃¬
iõ non sit exccatus qd̾ intim
adpub̾tatem pupillus puere¬
rit.nõ optet diciinturpilliañ
senatus s sultum eum incidisse.
tutoris. aliud legatarii ⁊ cũ ñ
sue ꝑsone iure.sz pupilli accã¬
uerit. ⁊ ꝓpriam penam mereri
ñ debet. demiq pupillo relicta
in eo testõ.ansi aprincipe ꝯser¬
uata sint. peuntad eo ille est
accãtoris defensor⁊qi patro

Expanded text:
squam iudicum calumnia notabit tutorem, qui non suis simultatibus accusationem sub nomine pupilli instituit, sed cogente forte matre pupilli uel libertis patris instantibus. et si tutor reum alio non sit exsecutus, quod interim ad pubertatem pupillus peruenerit, non oportet dici in T‹ur›pillianum eum senatus consultum incidisse. tutoris, ali‹ud› legatarii: et cum non suae personae iure, sed pupilli accusauerit, propriam poenam mereri non debet. denique pupillo relicta in eo testamento, nisi a principe conseruata sint, pereunt: adeo ille est ac
Abbreviated transcription (Latin):
illorum spectet. diu̾sum dicẽ¬
dum ẽ. ¶Si ẜaum suuzid
rogatus sit manumitt̾e. qui le¬
gatum meriñtuł ⁊̃ ipsi seruo
uttũq datu fic dieñdu est
s afisco redim̃dum ut manũ¬
mittatur. si tam̃ uelit seruum
uendẽ.quia ñ po t̃ cogi qui iudi¬
tium spreuit defuncti. ¶Si
dẽdum est an denegan debeat.
actiopatri.⁊ puto si inuito pa¬
tre accauerit. nõ eẽ deneg̾ada
patri actõem. ¶Siiscui ro¬

Expanded text:
illorum spectet, diuersum dicendum est. Si seruum suum rogatus sit manumittere qui legatum meruit uel etiam ipsi seruo utrumque datum sit, dicendum est sed a fisco redimendum, ut manumittatur, si tamen velit servum vendere quia non potest cogi qui iudicium sprevit defuncti. Si uidendum est, an denegari debeat actio patri: et puto, si inuito patre accusauit, non esse denegandam patri actionem.Si is, cui ro
Abbreviated transcription (Latin):
peti non possit. s si palam ⁊
apte testatori maledixit ⁊ in¬
faustas uoces adu̾sus eũ iac¬
tamĩt. iderit dicendum. si a¬
autsta tus enis ꝯtrou̾siam
moũ.denegatur eius qd̾ te¬
stõ accep̃ ꝑsecutio. ex qua sp̃e
mittit restituturum se ꝑ soẽ
dedĩt. sine nuda pollicitatõe
ꝓmiserit. ¶ Siqs ei ꝗ cape
p̾sit rogat᷑ sit restituere ⁊ ismot

Expanded text:
peti non possit.Sed et si palam et aperte testatori maledixerit et infaustas uoces aduersus eum iactauerit, idem erit dicendum. si autem status eius controuersiam mouit, denegatur eius quod testamento accepit persecutio: ex qua specie mittit restituturum se personadederit siue nuda pollicitatione omiserit.Si quis ei qui capere possit rogatus fuerit restituer
Abbreviated transcription (Latin):
datis substituiss. ac substitu¬
tis frĩs filii. post mortem puei̾.
mrẽm enis ꝑtus subiecti rea
postulassẽt.ut hrditatem pa¬
trui legittimã optine̾ntanc¬
tis auferẽdam eẽ ꝑtem hrdi¬
tatis excã substitutõis.1. qr¬

Expanded text:
datis substituisset ac substituti fratris filii post mortem pueri matrem eius partus subiecti ream postulassent, ut hereditatem patrui legitimam optinerent: uictis auferendam esse partem hereditatis ex causa substitutionis r
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Qḋ si fructus imusu ha¬
buerit. eorum p̾tia tm̃ restitri
sat̃ erit s diuus seu̾. bõrum ta¬
cite relictorum. citra distĩctio¬
nem tpr̃is. fructus dũ taxat ḋ¬
beri.ñ q̃ usuras eorum. bem gre
dec̾uit. quo iure utimur.¬
¶Boms umiisis excã taciti frõi¬
cõ.fisco restitutis hr̃dem homᷤᷤ
ers alieni ñ spectare ꝯuenit. nͦ
aliud ẜuatur morte ñ defensa.
sis amiserit. auxilium restitõis
ñ merebitur. ¶ꝓꝑte hr̃s ĩ¬
stitutus p̃dii legatum accepat
⁊mbr̃ditate. non capiẽti resti¬

Expanded text:
rant: quod si fructus in usu habuit, eorum pretia tantum restitui satis erit. sed diuus Seuerus bonorum tacite relictorum citra distinctionem temporis fructus dumtaxat deberi, non etiam usuras eorum benigne decreuit: quo iure utimur.Bonis uniuersis ex causa taciti fideicommissi fisco restitutis heredem onus aeris alieni non spectare conuenit: nec aliud seruatur morte non defensa. sis amiserit, auxilio restitutionis non merebitur.Pro parte heres institutus praedii legatum acceperat et in hereditate non capie
Abbreviated transcription (Latin):
tario uł statu libero acciꝑe uiᷤᷤ
letur. ⁊ falcidie benefitium
hr̃dis scripto auferri deb̾e di¬
uuspius ⁊diuus marcus p¬
putauerũt omnes qui ut in¬
digni repelluntur. submouẽ¬

Expanded text:
tario uel a statulibero accipere iusletur.Et Falcidiae beneficium heredi scripto auferri debere diuus Pius et diuus Marcus putauerunt.Omnes, qui ut indigni repellentur, summouen
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝑte ñ ꝯstitiss. ioq portioẽm
istam ꝓhr̃de possideret. tñ ei p̃¬
dium integrum ẽẽ relinq̃ndũ.
uarietatemin duce̾ diuisionẽ
ablata ẽ. ꝙ testator aliud testir̃
mutata uoluntate face̾ uolu¬
it ⁊ inpeditus abip̃is ẽ abum¬
u̾so iditio priorem recessisse
eum uideri.
xoris non defendit.ut indigͦ
dos aufertur.
b̾torum suspecto decedẽtrum
gere cirea defunctiumdcam Ø¬
uenit.

Expanded text:
us parte non con‹sti›tisset ideoque portionem istam pro herede possideret, tamen ei praedium integrum esse relinquendum uarietatem inducere diuisionem ablata est, quod testator aliud testamentum mutata uoluntate facere uoluit et impeditus ab ipsis est, ab uniuerso iudicio priore recessisse eum uideri. uxoris non defendit, ut indigno dos aufertur. bertorum suspecto decedentium gere circa defuncti uindictam conuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
si in futurum cãum fidem ac¬
cõmodauent.i. ut licet cape
legib ꝓhib̾i cepit restituat.¬
Recte dictum ẽ si pat̾ filii ꝙ̃
inpotãte hebat. tacitam fidẽ
interposui̾t. non deb̾e id filio
nocẽ. quia parendi n eccessita¬
tem habiñt.
Mp̃. IHeres ꝗtacitam fidẽ
Sleges accomm odaũ in ea ꝑ¬
te qua fraudem ad hibit.
falcidia ñ utit̾aita senat cen¬
suit s si maior modus insti¬
tutoĩs quam frandis fuerit
potat qͣmis institutio no
dignis quiñ habuerũt syp

Expanded text:
si in futurum casum fidem accommodauit, id est ut, licet capere legibus prohiberi coeperit, restituat.Recte dictum est, si pater filii, quem in potestate habebat, tacitam fidem interposuerit, non debere id filio nocere, quia parendi necessitatem habuerit.m.Heres, qui tacitam fidem contra leges accommodauit, in ea parte, quae fraudem adhibuit, Falcidia non utitur: et ita senatus censuit. sed si maior modus institutionis quam fraudis fuerit,potuerat, quamuis institutio non dig
Abbreviated transcription (Latin):
noĩatim exhr̃datos ꝓpͥomi. deer¬
rore aũt patris qui intercessisse
ꝓponitur. ap̃ndice agi oͣptere.
Lutius titius. cum supp̃ma fuaᷤ
ordinaret incruitate.⁊ hr̃et nepͣ¬
tem exfilia p̃gnantẽ rure agen¬
tem. scripsit id ꝙ imit̾̃o hr̃et ex
ꝑte hr̃dem. quero cum ipa die
qua titius ordinaret testm̃ ĩci¬
uitate ora dieisexta eodem die
albescẽte celorure sit enixa me¬
ia masculum. an institutõ hr̃¬
dis ualeat.cũ eo tp̃r quo scribe¬
ꝓnepotem directa uideri. ꝗ pꝰt
ꝓponitur. eadẽ die qua testm̃ f
fcm̃ est. neptĩ testatoris añ ꝙͣ
testin scribe̾tur emxa eẽt. licet i¬
gnorãte testatore.tam̃ institu

Expanded text:
nominatim exheredatos proponi: de errore autem patris, qui intercessisse proponitur, apud iudicem agi oportere. Lucius Titius cum suprema sua ordinaret in ciuitate et haberet neptem ex filia praegnatem rure agentem, scripsit id quod in utero haberet ex parte heredem: quaero, cum ipsa die, qua Titius ordinaret testamentum in ciuitate hora diei sexta, eodem die albescente caelo rure sit enixa Maeuia masculum, an institutio heredis ualeat, cum, quo tempore scribepronepotem directa uideri, qui post proponitur, eadem die qua testamentum factum est neptis testatoris antequam testamentum scriberetur enixa esset, licet ignorante testatore, ta
Abbreviated transcription (Latin):
tip̃. Iilioqͣm pat̾ post emã¬
cipatõem ase fcãm it̾um arregaũ.
exhrdatõem aña scriptam no¬
cẽ dixi. nam moñn fere uire sic
obẜuan ꝯuenit. ut ueri patris

Expanded text:
um. filio, quem pater post emancipationem a se factam iterum adrogauit, exheredationem antea scriptam nocere dixi: nam in omni fere iure sic obseruari conuenit, ut ueri patris