comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arcũ fusus turba. iiii. inquit pedicũ ec sexcẽtos equites dũcaxat scribe ini
aĩo est hodierno or cnistina die qui noiã dedenitis mecũ ducã maiori mͥ cure
est ut os sccupsetes reducã quã ut młcis iẽ gerã milicib ꝓfect̾ apco exe̾citu
et eo plus fiducie at spei gerẽte qd̾ nõ desiderata młticudo erat ad orpidũ a harnã
natores ei cã p̃sidio occurrͣ. Qui ut lictores pregredi uiderũt ex fabiũq essẽ
cõsulem accexere seti atq alacres diis polo romano grates agũt qd eũ sibi ĩa¬
iitorẽ misisset̃. Cirrũfusi dem̃ cũ cõsule salutarẽt quent fabuis quo pgerẽt
respodẽtibq lignatũ se ire. An tandẽ inquit aui.castra uaslata nõ habetis
ad hoc cũ sueclamatũ cẽt duplici quidẽ uallo et fossa et tam̃ ĩ ingẽti metu eẽ. ho
uessentes uallũ et his qui in castris remãserãt militib et ipĩ appio fecerũt. Tĩ

Expanded text:
a 'quattuor milia' inquit, 'peditum et sescentos equites dumtaxat scribere in animo est; hodierno et crastino die qui nomina dederitis mecum ducam. maiori mihi curae est ut omnes locupletes reducam quam ut multis rem geram militibus.' profectus apto exercitu et eo plus fiduciae ac spei gerente quod non desiderata multitudo erat, ad oppidum Aharnam, natores ei cum praesidio occurrunt; qui ut lictores praegredi uiderunt Fabiumque esse consulem accepere, laeti atque alacres dis populoque Romano grates agunt quod eum sibi imperatorem misissent. circumfusi deinde cum consulem salutarent, quaerit Fabius quo pergerent, respondentibusque lignatum se ire, 'ain tandem?' inquit, 'num castra uallata non habetis?' ad hoc cum succlamatum esset duplici quidem uallo et fossa et tamen in ingenti metu esse, 'uellentes uallum et iis qui in castris remanserant militibus et ipsi Appio fecerunt; tum
Abbreviated transcription (Latin):
tu captiuoꝵ euã repẽtina defectiõe curbatũ erat quĩ ꝑtĩ ipi soluti iũtos soluebat᷑
ꝑtĩ arma in sãcinis delignta inpiebat᷑. Tunstũq p̃sio ip̃o ce̾rbiliorẽ int̾mixti
agmini p̃bebant. Memorindũ deiñ edide facinꝰ nã statiũ minatiũ ducẽ adeũtẽ
ordines hortãtẽq ĩuadũt. Dissiꝑaitis iñ equitib qui cũ eo aderãt ip̃m̃ cĩcũ sistũt¬

Expanded text:
tu, captiuorum etiam repentina defectione turbatum erat, qui partim ipsi soluti uinctos soluebant, tu, captiuorum etiam repentina defectione turbatum erat, qui partim ipsi soluti uinctos soluebant, partim arma in sarcinis deligata rapiebant tumultumque proelio ipso terribiliorem intermixti agmini praebebant. memorandum deinde edidere facinus; nam Staium Minatium ducem adeuntem ordines hortantemque inuadunt; dissi
Abbreviated transcription (Latin):
nosci posset. Et egredientẽ ecastris hostẽ opprimer. Aliꝙͣto añ lucẽ ad castit
accessit gnarosq osde singue expłoratũ quid aoit᷑ mictit. Incmxti hostib qd̾
facise ent in noctũna cirpidaciõe cognoscũt ĩ freꝙcia ãmatis signa egressa preda
predeq custõdẽs exire ignobile agm̃ et sua quẽq molientẽ. Nullo int̾ alios con¬
sensu nec satis cerro impio. Tempus aggrediendi aptissimũ uisũ est. Etiã lur
arpecebat. Itaq signa canere uissit. Agm̃q hostiũ aggredit᷑ sãnites p̃da imꝑe¬
diti infreꝙ̃tes armati ꝑs addere gradũ ac p̃se agere p̃dam ꝑs stare incerti utiuĩ
ꝓgredi an regredi in castra tuti fõret. Int̾ cũctationẽ oppͥmũt᷑ ex romani ĩa crascẽ¬
derãt uallũ cedesq ac cumust᷑ eiat in castris. Sagnitiũ agm̃ p̃t quã hostili cuml¬

Expanded text:
nosci posset et egredientem e castris hostem opprimeret. aliquanto ante lucem ad castra nosci posset et egredientem e castris hostem opprimeret. aliquanto ante lucem ad castra accessit gnarosque Oscae linguae exploratum quid agatur mittit. intermixti hostibus, quod facile erat in nocturna trepidatione, cognoscunt infrequentia armatis signa egressa, praedam praedaeque custodes exire, immobile agmen et sua quemque molientem nullo inter alios consensu nec satis certo imperio. tempus adgrediendi aptissimum uisum est; et iam lux appetebat; itaque signa canere iussit agmenque hostium adgreditur. Samnites praeda impediti, infrequentes armati, pars addere gradum ac prae se agere praedam, pars stare incerti utrum progredi an regredi in castra tutius foret; inter cunctationem opprimuntur et Romani iam transcenderant uallum caedesque ac tumultus erat in castris. Samnitium agmen, praeterquam hostili tumul
Abbreviated transcription (Latin):
p̃das facuĩt. Uoluniũ magnis itinib ĩsãmũ redeũte iã enĩ fubio deci aꝵ pro¬
guti imꝑii finis aderat fama de sãnitiũ ex̾citu de popusationib q campam agri ad
tuendos socios cõuertit. Ut ĩ calenũ agũ uenit et ipẽ ce̾nit recentia cladis uestigiꝰ
et caseni naͬrant. Tancuiã prede hostis truhere ut uix explicare agm̃ possit. Itão
iã ꝓpasam duces sõqui ex tempło eundũ in sanniũ eẽ uc resiau ibi preda in expe¬
diciõe redeant. ⁊ ec tam oneraitũ agĩ dimicationi cõmictũt. Ea quãꝙͣ simisia
uens eiãt. Certus cam̃ expsoranda ratus dimictit equites qui uagos p̃dacores
i agros rasances excipiant ex quib inquirendo cognoscit ad uulturnũ flumen
sedere hostem uide tẽtia uigła motim iter insãniũ eẽ. ħiis satis explonitis ꝓ¬
fectus tanto ut ualle ab hostib cõsedit. U̾t nec aduẽt᷑ sius ꝓpuiquitate nim

Expanded text:
praedas faciunt. Uolumnium magnis itineribus in Samnium redeuntem—iam enim Fabio Decioque prorogati imperii finis aderat —fama de Samnitium exercitu populationibusque Campani agri ad tuendos socios conuertit. ut in Calenum agrum uenit, et ipse cernit recentia cladis uestigia et Caleni narrant tantum iam praedae hostes trahere ut uix explicare agmen possint; itaque iam propalam duces loqui extemplo eundum in Samnium esse, ut relicta ibi praeda in expeditionem redeant nec tam oneratum agmen dimicationibus committant. ea quamquam similia ueris erant, certius tamen exploranda ratus dimittit equites, qui uagos praedatores in agro palantes intercipiant; ex quibus inquirendo cognoscit ad Uolturnum flumen sedere hostem, inde tertia uigilia moturum; iter in Samnium esse. his satis exploratis profectus tanto interuallo ab hostibus consedit ut nec aduentus suus propinquitate nimia
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ p̃ce̾a uiros nocos misitie fãs magnos ad u̾boꝵ singueq cẽtaminia rudes ec
ingenia cõsularia eẽ caslidos sollercesq iuris acq eloꝙ̃cie cõsultos qualis app̃.
claudius eẽt urbi aic foro p̃sides hñdos p̃coresq ad reddend̾a ium cirandos eẽ
¶His agendis est dies cõsupt᷑ post die ad p̃scͥptũ cõsulis et cõsulania et p̾coĩa
comitia habica. ¶ Coss creati quint᷑ fabus et publius deci appus claudius
p̃R. om̃s absentes ec.l. uołumo ex. sẽ. et scito plebis ꝓrogatũ in ãnũ ĩꝑiu

Expanded text:
esse praeterea uiros natos militiae, factis magnos, ad uerborum linguaeque certamina rudes. ea esse praeterea uiros natos militiae, factis magnos, ad uerborum linguaeque certamina rudes. ea ingenia consularia esse: callidos sollertesque, iuris atque eloquentiae consultos, qualis Ap. Claudius esset, urbi ac foro praesides habendos praetoresque ad reddenda iura creandos esse. his agendis dies est consumptus. postridie ad praescriptum consulis et consularia et praetoria comitia habita. consules creati Q. Fabius et P. Decius , Ap. Claudius praetor, omnes absentes; et L. Uolumnio ex s
Abbreviated transcription (Latin):
diie besti etiusci disseñt  Iã tũ cũ ip̃e ibi cũ collega rẽ pant̾ gessent fuisse cãcũ bel¬
sum uc nec duce uno nec exctu geni pocuent. acessisse postea dici umbros et ĩgẽ
ductor sabet᷑ dictatorem fuisse ex tẽplo dictim nemini dubiũ erat ꝯuin fabius qͥn
cum. s uołumo dicebant fabii oritio fuit qualis biemuo ante deiñ ut iũcebatur
cõsensu uersa postremo ad colsegã publiũ deciũ poscend̾ũ id senectuti sue admin¬
culum fore censur duob q cõsulatib simł gestis exꝑtũ se nich̃ cõcordi collegio
morb notis facilius se coĩcatu cõsiłia subscripsit orõni ei coẽs cũ mitis p. de¬
ci saudib cũ qr ex cõcordia cõsulum bona queq ex discordia mala in administra
tione reꝵ misitanũ euenirẽt memorindo quã ꝓpe ustimũ disdum̃ suis et college
cerraminib nuꝑ uẽtũ foiet admonendo deciũ fabuĩq ut uno aĩo una m̃ce uiuerẽt

Expanded text:
belli Etrusci disseruit: iam tum, cum ipse ibi cum collega rem pariter gesserit, fuisse tantum bellum ut nec duce uno nec exercitu geri potuerit; accessisse postea dici Umbros et ingentductor habeatur, dictatorem fuisse extemplo dicturum. nemini dubium erat quin Fabius quiniae consulem cum L. Uolumnio dicebant. Fabi oratio fuit, qualis biennio ante; deinde, ut uincebatur consensu, uersa postremo ad collegam P. Decium poscendum: id senectuti suae adminiculum fore. censura duobusque consulatibus simul gestis expertum se nihil concordi collegio moribus notis facilius se communicaturum consilia. subscripsit orationi eius consul cum meritis P. Deci laudibus, tum quae ex concordia consulum bona quaeque ex distione rerum militarium euenirent memorando, quam prope ultimum discrimen suis et collegae certaminibus nuper uentum foret admonendo: Decium Fabiumque qui uno animo, una mente uiuerent
Abbreviated transcription (Latin):
nuo cu̾cũq ducta auspitioꝵ gererẽt᷑ Romanis in eciunia intm belsũ uigens.
młt̾is ex gẽtib cõat᷑. Cu aucror gelius egnati ex sãnitib erat cusci fere om̃s
cõciuert ẜesłũ traxenit cõtagio ꝑximos umbue połos et gassica auxisia mer¬
cede sossiatabãt. Omĩs ea młaitudo ad castr sanitiũ cõueniebat. Qui tumlt̾

Expanded text:
in Etruria interim bellum ingens in Etruria interim bellum ingens multis ex gentibus concitur, cuius auctor Gellius Egnatius ex Samnitibus erat. Tusci fere omnes consciuerant bellum; traxerat contagio proximos Umbriae populos et Gallica auxilia mercede sollicitabantur; omnis ea multitudo ad castra Samnitium conueniebat. qui tumultus
Abbreviated transcription (Latin):
sm̃ corm̃tis simł admota sũt signa ułła ui dete̾nti a muris quacuq ꝓximũ fuit
sdasis inptĩ ad motis in menia euasere captũ oppidũ ac direptũ est ad duo
siẽ pͥorẽ coactꝰ. Ferẽtinũ inde quãꝙͣ nicħ quietis dabat᷑ cam̃ sum̃ã alacntate
Duct. Cetm ibi plus labonis ac piculi fuit et defensa sũma ui menia sũt et lo¬
cus erat munim̃to natunraiq tutus sed̾ euic̃ om̃a addsuet p̃de miles ad . iii. mił
hostiũ cĩca muras cesa p̃da militũ fuit. hui oppugnatar urbiũ decoris pars
maior in quibusdã annalib ad maximũ trahit̾. murgantia ab decio fabio feren¬
tiuiũ romnseãq oppugnatas tindũt. Sũt qui nouoꝵ cõsulũ hãc gliam faciant
quidã nõ amboꝵ s altetius.u. uoluminii ei sãmũ ꝓm̃tiã euenissẽ. ¶Dũ ea insõ¬

Expanded text:
sine tormentis, simul admotasine tormentis, simul admotascalis raptim admotis in moenia evasere. captum oppidum ac direptum est; ad duo sicut priorem coactus; Ferentinum inde, quamquam nihil quietis dabatur, tamen summa alacritate est ductus. ceterum ibi plus laboris ac periculi fuit: et defensa summa ui moenia sunt et locus erat munimento naturaque tutus; sed euicit omnia adsuetus praedae miles. ad tria milia hostium circa muros caesa; praeda militis fuit. huius oppugnatarum urbium decoris pars maior in quibusdam annalibus ad Maximum trahitur; Murgantiam ab Decio, a Fabio Ferentinum Romuleamque oppugnatas tradunt. sunt qui nouorum consulum hanc gloriam faciant, quidam non amborum sed alterius, L. Uolumni : ei Sa
Abbreviated transcription (Latin):
iã exͣcit sãnio p̃sidet cessere finib ac sibimet ipĩ exiliũ cõciuere. ¶ Approbãti¬
bͣus cũctis ad margũtiã ualidã urbem oppugnãdã ducit. Tant᷑q ardor militũ
fuit et caritate ducis ex spe maioris quã ex agrestib pplationib p̃de ut uno
diẽ ui atq armis urbem caperẽt. Ibi duo nułia sãnitiũ et cẽtũ pugnãtes cu¬
cũuẽti captiq et alia p̃da ĩgẽs̃ capta est que ne impedim̃tis ginuib agñ one¬
nret. Cõuctari misites decius uiber. hac cine inquit uictoria sola aut buc p̾da
cõtẽti estis futur uustis uos ꝓ ui̾tute spes gerere. om̃s sãnitiũ urbes fortuneq
stis uendice ista et illicite lucro mercatorẽ ut sequat᷑ agm̃ ego subiñ suggermm
D̾iuendica p̃da ustio adhorcãtes imperatorẽ ad romułeã ꝑgũt. Ibi qͦ siñ oꝑe

Expanded text:
iam exercitus Samnio praesidet; cessere finibus ac sibimet ipsi exsilium consciuere'. adprobantiiam exercitus Samnio praesidet; cessere finibus ac sibimet ipsi exsilium consciuere'. adprobantibus cunctis ad Murgantiam, ualidam urbem, oppugnandam ducit; tantusque ardor militum fuit et caritate ducis et spe maioris quam ex agrestibus populationibus praedae ut uno die ui atque armis urbem caperent. ibi duo milia Samnitium et centum pugnantes circumuenti captique et alia praeda ingens capta est. quae ne impedimentis grauibus agmen oneraret, conuocari milites Decius iubet. 'hacine' inquit 'uictoria sola aut hac praeda contenti estis futuri? uoltis uos pro uirtute spes gerere? omnes Samnitium urbes fortunaequstis. uendite ista et inlicite lucro mercatorem ut sequatur agmen; ego subinde suggeram diuendita praeda ultro adhortantes imperatorem ad Romuleam pergunt. ibi quoque sine opere,
Abbreviated transcription (Latin):
reliquã in etiscis restare scire gẽtem italie opulentissimã ãmis uiris pecunia
eẽ habe̾ accolas galłos int feͥrũ et arma natos feroces cũ suapte ingenio. Cũ
adusus romanũ ppłm quẽ captũ a se auroq redẽp̃cũ haud uana iactãtes me¬
monont nicħ ab eẽ si sic aũĩs etuisas qui porsenne quõdã maiorib q eoꝵ fuit
qui romanos om̃i agro cis tibeñ pulsos dimicare ꝓ salute sua. Nõ de incollerã¬
doitasie regno cogant sãnitẽ ilłis excitũ ꝑatum instiuctũ atmis stipendio ue¬
nisse e oposti secituros uł si ad ipam romanã urb̃e oppugnãda dueat. E ħec
eos in eciima iacrãtes mosiencoeq belłũ domi romanũ ureb̾ut nã .ꝑ. decius
ubi cõꝑit ꝑ eoplomtiores ꝓfeccũ sãniciũ excitũ aduocato cõsil̃io. Quid̾ ꝓ agio
in quit uagam̃ uicatĩ cĩcũ feiẽtes bellũ quin urbes et menia aggredim̃ nlłs

Expanded text:
reliquam in Etruscis restare. scire gentem Italiae opulentissimam armis, uiris, pecunia reliquam in Etruscis restare. scire gentem Italiae opulentissimam armis, uiris, pecunia esse; habere accolas Gallos, inter ferrum et arma natos, feroces cum suopte ingenio tum aduersus Romanum populum, quem captum a se auroque redemptum, haud uana iactantes, memorent. nihil abesse, si sit animus Etruscis qui Porsinnae quondam maioribusque eorum fuerit, quin Romanos omni agro cis Tiberim pulsos dimicare pro salute sua non de intolerando Italiae regno cogant. Samnitem illis exercitum paratum, instructum armis, stipendio uenisse, et confestim secuturos, uel si ad ipsam Romanam urbem oppugnandam ducant. haec eos in Etruria iactantes molientesque bellum domi Romanum urebat. nam P. Decius , ubi comperit per exploratores profectum Samnitium exercitum, aduocato consilio 'quid per agros' inquit 'uagamur uicatim circumferentes bellum? quin urbes et moenia adgredimur? nullus
Abbreviated transcription (Latin):
appiũ claudiũ collegã eloꝙ̃tia ciuilibq aͣcib haud dubie p̃stãtẽ. Comiciis ꝑfer¬
tis uereros cõsules iussi belli ĩsãniti gerere ꝓragato in. sex m̃ses impio ¶ Ita
resicus a collega fuerit ꝓ coss̃. Idẽ ppłan nõ destitit agios donec sãnciũ exẽ¬
cieu nusꝙͣ se pͤłio cõmictẽtẽ postremo expulit finib ecrunã pulsi petienĩt. Et
ad segisonib ne quicꝙͣ sere cep̃cauerãt id̾ se tanco agmine armatoꝵ mixtis
terrore ĩ cib actunos efficatiꝰ rati postulauerũt pͥncipũ etrune cõsiliũ quo caie¬
co ꝑ quot ãnos ꝓlibcate dimicent cũ romanis exponũt. Omã exꝑtos eẽ si
suiomet ipõꝵ iuribi colerare tãcã mole belli possẽt/ cẽꝑtasse etiã hauc magni
possent rebessasse qͥd par ẜuiencib giuior quã libers bellu eẽt unã sibi spem

Expanded text:
Ap. Claudium collegam, eloquentia ciuilibusque artibus haud dubie praestantem. comitiis perfecAp. Claudium collegam, eloquentia ciuilibusque artibus haud dubie praestantem. comitiis perfectis ueteres consules iussi bellum in Samnio gerere prorogato in sex menses imperio. ita Samnio relictus a collega fuerat, proconsul idem populari non destitit agros, donec Samnitium exercitum nusquam se proelio committentem postremo expulit finibus. Etruriam pulsi petierunt et, quod legationibus nequiquam saepe temptauerant, id se tanto agmine armatorum mixtis terrore precibus acturos efficacius rati, postulauerunt principum Etruriae concilium. quo coacto, per quot annos pro libertate dimicent cum Romanis, exponunt: omnia expertos esse si suismet ipsorum uiribus tolerare tantam molem belli possent; temptasse etiam haud magni are non possent; rebellasse, quod pax seruientibus grauior quam liberis bellum esset; unam sibi spem
Abbreviated transcription (Latin):
cura regionũq deppłataꝵ fabius eriã urbe aimetiũ cepit. Ibi capta aͬmatoꝵ
quã ut patricii recuꝑarẽt duo cõsulana soca cum suis.Tum tot̾o nobilitatis u¬
rib ĩcubuit cũq fabiũ cõsulem dicerẽt fabius pͥmo de se candem fere q̃ pͥore ã¬
no dicendo abnuere circũstare sella oĩs nobilicas oinie ut ex ceno plebeio cõsulatũ
exͣherer maiestatẽq pstmã cũ honon. Tum patriciis gẽtib reddet fabius silẽtio
fc̃o media orõne scudia horũm sedauit stiu eĩ se fuisse dixit ut duoꝵ patrianoꝵ noĩa
iecipet si alium quã se cõsule fien uidet. Nue se suã rõnem comiciis cũ cõtra lege¬
futuꝵ sit peximo exẽplo nõ ħituꝵ. Ita .l. uolunnins de rsebe cũ appio claudio cões
est fãs pͥoie ei cõsulatu int̾ se cõꝑanti nobilitas obiectare fabio fagisse enm

Expanded text:
circa regionumque depopulatarum. Fabius etiam urbem Cimetram cepit. ibi capta armatorucirca regionumque depopulatarum. Fabius etiam urbem Cimetram cepit. ibi capta armatoruquam ut patricii reciperarent duo consularia loca, cum suis tum totius nobilitatis uiribus incubuit ut se cum Q. Fabio consulem dicerent. Fabius primo de se eadem fere qellam omnis nobilitas; orare ut ex caeno plebeio consulatum extraheret maiestatemque pristinam cum honori tum patriciis gentibus redderet. Fabius silentio facto media oratione studia hominum sedauit; facturum enim se fuisse dixit ut duorum patriciorum nomina reciperet, si alium quam se consulem fieri uideret; nunc se suam rationem comitiis, cum co. ita L. Uolumnius de plebe cum Ap. Claudio consul est factus, priore item consulatu inter se comparati. nobilitas obiectare Fabio fugisse eum
Abbreviated transcription (Latin):
et fabius deciũ cossegam appropinquare exclamauit et ꝓ se quisq miles adeẽ
alt̾m cõsulem adcẽ segiones gaudio alacres fremũt. Terorq ucilis romanis ob¬
satus fuge formidiniq sãnites ĩpłuit maxime te̾ntos ne ab alto excitu ĩtegro
ĩtactoq fessi orpͥme̾nt᷑. Eq passim in fugã dissipati suc̃ minor cedes quã ꝓ cãta
et.x. ¶ Sãnitib apuli se añ p̃liũ cõũxisset. Ni . p̃. decuis cõos his ad male¬
uentũ castra obiecisset extinct᷑ deiñ ad oc̾tam̃ fudiss. Ibi qͦ płus fuge fuit ꝙͣ
cedis duo milia apuloꝵ cesa spietoq eo hoste de ciu̾ ĩsãmũ legiones duxit. Ibi
duo cõsulares ex̾cit᷑ diu̾sis uagan ꝑtib. Onĩa spatio ꝗnq me̾siũ euastar̃ ꝯ.xs.¬
ualli tãtũ ac fossaꝵ uestigia relicra s młto aliis ĩsigniora monum̃ta uastitatis

Expanded text:
et Fabius Decium collegam appropinquare exclamauit, et pro se quisque miles adesse et Fabius Decium collegam appropinquare exclamauit, et pro se quisque miles adesse alterum consulem, adesse legiones gaudio alacres fremunt; errorque utilis Romanis oblatus fugae formidinisque Samnites impleuit maxime territos ne ab altero exercitu integro intactoque fessi opprimerentur. et quia passim in fugam dissipati sunt, minor caedes quam pro tanta et uiginti. Samnitibus Apuli se ante proelium coniunxissent, ni P. Decius consul iis ad Maleuentum castra obiecisset, extractos deinde ad certamen fudisset. ibi quoque plus fugae fuit quam caedis; duo milia Apulorum caesa; spretoque eo hoste Decius in Samnium legiones duxit. ibi duo consulares exercitus diuersis uagati partibus omnia spatio quinque mensum euastarunt.ualli tantum ac fossarum uestigia relicta sed multo alia illis insigniora monumenta uastitatis
Abbreviated transcription (Latin):
cõsilio grassantum si nich iures uiuarẽt inc᷑. Scĩpionẽ legatũ hastatos pͥme segio¬
nis subtrahe̾ ex acie et ad mõtes ꝓximos quã posser octulissime ducẽ. Iuber inde
ascensu abdico a cõspecru euge̾ in mõtes agm̃. Au̾soq hosti a tergo repences eos
intende̾. Equites duab crbimis haud młto plus hostib qua suis ex ĩꝓuiso ante
signa euecti p̃b̾uerũs. Timstus adu̾sus incitatas tumas stetit ĩ mota sãnitiũ
acĩes nec ꝑte ussa pessi auc ꝑiũpi potuit. Et postꝙͣ uritũ inceptũ erat recepti
post signa p̃lio excessenũt. Creuit ex eo hostiũ aũis nec sustine̾ srons pͥma. Cã
songũ ce̾tam̃ inciescentẽq fidutia sui iũ potuisser. Ni scda acies uissu cos̃s. In
pͥmũ successisset. Ibi incegie uires sistũt ĩuehetẽ se iã sãnicẽ et tp̃r ĩ ꝓuisa ex
mõtib signa clamorq subsat᷑. Nõ uero cãtũ metu tẽtuere sãnitiũ aĩos ⁊ lam

Expanded text:
consilio grassandum, si nihil uires iuuarent, ratus, Scipionem legatum hastatos primae legionis subtrahere ex acie et ad montes proximos quam posset occultissime circumducere iubet; inde ascensu abdito a conspectu erigere in montes agmen auersoque hosti ab tergo repente se ostendere. equites ducibus tribunis haud multo plus hostibus quam suis, ex improuiso ante signa euecti, praebuerunt tumultus. aduersus incitatas turmas stetit immota Samnitium acies nec parte ulla pelli aut perrumpi potuit; et postquam inritum inceptum erat, recepti post signa proelio excesserunt. creuit ex eo hostium animus nec sustinere frons prima tam longum certamen increscentemque fiducia sui uim potuisset, ni secunda acies iussu consulis in primum successisset. ibi integrae uires sistunt inuehentem se iam Samnitem; et tempore †inprouisa† ex montibus signa clamorque sublatus non uero tantum metu terruere Samnitium animos; nam
Abbreviated transcription (Latin):
sotioꝵ accitiq edicro dni ad res suas noscendas recipieneis p̃scituta die quaꝵ
reꝵ nõ exticit dñs militi cõcesse coactiq uende p̃dam ne alibi ꝙͣ u armis aĩu
haberẽt. Magnũ ea ppłacio cõꝑani agñ tumłtũ rome p̃buerat. Et ꝑ eos forte
dies ex etruria allatũ eiit. ¶ Post deductũ inde uolimanũ excitũ etiurĩa cõcitã
in arma et gelliũ egnatuĩ sãnitiũ ducẽ et umbros ad defectionẽ uocari er galłos
p̃tio ingẽti sollicitan. his nũtiis senat᷑ cõtẽ̾rit᷑ uisatiũ indici delectũ oĩs genis
hoiu haben iussit. Nec ingenui modo aut uinioros sacram̃to adacti sũt sẽd se¬
moꝵ etiã cohortes frẽ lib̾tiniq cẽturiati et defendẽde urbis cõsilia agitabant᷑ sũ¬
meq roꝵ p̃tor p̃. sẽpnius p̃erat. Cetm paͬte cure exorienirͣ senatũ.l. uolunii.

Expanded text:
sociorum; accitique edicto domini ad res suas noscendas recipiendasque praestituta die. quarum rerum non exstitit dominus, militi concessae; coactique uendere praedam ne alibi quam in armis animum haberent. magnum ea populatio Campani agri tumultum Romae praebuerat; et per eos forte dies ex Etruria allatum erat post deductum inde Uolumnianum exercitum Etruriam concitam in arma et Gellium Egnatium, Samnitium ducem, et Umbros ad defectionem uocari et Gallos pretio ingenti sollicitari. his nuntiis senatus conterritus iustitium indici, dilectum omnis generis hominum haberi iussit. nec ingenui modo aut iuniores sacramento adacti sunt sed seniorum etiam cohortes factae libertinique centuriati; et defendendae urbis consilia agitabantur summaeque rerum praetor P. Sempronius praeerat. ceterum parte curae exon
Abbreviated transcription (Latin):
etla osusis habriẽt. Priore cõsulatu pͥmis utio mesib hascere eũ nequisse.
enue uã uboscires orõnes serere. Quã maste ĩquit uolumĩ tu ame stienuie fucere
qua aito ab site sate loqui didicissem. Postremo cõditionẽ stne que de erura sit
no do tono neq ei id desiderire rẽ puͣ sed inrꝑator uter sit melior ecamã et sami¬
nm misi las ce utrã malłet esiget suo excitu se uł in ecruria uł insãnio rem

Expanded text:
tiam consulem haberent; priore consulatu, primis utique mensibus, hiscere eum nequisse, nunc iam populares orationes serere, quam mallem inquit Volumnius, tu u a me strenue facere quam ego abs te scite loqui didicissem. postremo condicionem ferre quae decretura sit non orator—neque enim id desiderare rem publicam—sed imperator uter sit melior. Etruriam et Samnium provincias esse; utram mallet eligeret; suo exercitu se vel in Etruria vel in Samnio r
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ et ab exatu retinien expenetar modo uolutatẽ miltã. heo monendo obtesta¬
doos cos eesaituntes cõsuses in cõtionẽ ptiaxerũ. Ii aniticeo songiores habite
in eande ferme snnĩam in quã int paucos certatũ uerbis fuertit. Et cũ uollini
mus a supior ne inftcundus quidẽ adusus exuniã caỹtiã colsege iuisus pẽt. Eor

Expanded text:
ca et ab exercitu retineri; experiretur modo uoluntatem militum. haec monendo obtestaca et ab exercitu retineri; experiretur modo uoluntatem militum. haec monendo obtestandoque prope restitantes consules in contionem pertraxerunt. ibi orationes longiores habitae in eandem ferme sententiam, in quam inter paucos certatum uerbis fuerat; et cum Uolumnius, causa superior, ne infacundus quidem aduersus eximiam eloquentiam collegae
Abbreviated transcription (Latin):
appiũ ex cõsciã sua ccedo aũi habusse haut ĩmito uratũ si nicħ scripserat. In¬
siberali et ĩgrato aĩo si eguenit ope dissimulatẽ uix eĩ salute mutua reddita
Cũ obuiã egressus eẽt. Satui salue inquit .l. uolunni ue se se ĩsãnio res hñ
signis alicus Tum uo abeas uiquit neq te quisꝙͣ mouit᷑ et enĩ minime con¬
sencaneu est. Cum bello tuo forsitar uix sufficias hic te ad opem ferendã aliis
legnti tubuniq ex appiano excitu cĩcũsistũt ꝑs ĩpatorẽ suũ omre ne colloge au¬
xiliũ qd accpiendũ ultro fuerit sua sponce oblatũ sꝑnetur plures ab eũti uolun¬
iadisset deẜtori magis ꝙͣ desto noxie fore eo rẽ adducrã ut omĩs rei bn auc
secus geste in etruna decas dedecusq ad.l. uoluiũ sic deleget̾ neminẽ quesi¬
tur que uerba appi sed que fortuna ex̾cit fuent. Dimicti ab arpio eũ sed a rei

Expanded text:
Appium ex conscientia sua credo animum habuisse—haud immerito iratum si nihil scripserat, inAppium ex conscientia sua credo animum habuisse—haud immerito iratum si nihil scripserat, inliberali et ingrato animo, si eguerat ope, dissimulantem. uix enim salute mutua reddita, cum obuiam egressus esset, 'satin salue' inquit, ' L. Uolumni ? ut sese in Samnio res habent? signis abiturum. 'tu uero abeas' inquit, 'neque te quisquam moratur; etenim minime consentaneum est, cum bello tuo forsitan uix sufficias, huc te ad opem ferendam aliis legati tribunique ex Appiano exercitu circumsistunt. pars imperatorem suum orare ne collegae auxilium, quod acciendum ultro fuerit, sua sponte oblatam sperneretur; plures abeunti Uolumincidisset, desertori magis quam deserto noxae fore; eo rem adductam ut omne rei bene aut secus gestae in Etruab Appio eum sed a re
Abbreviated transcription (Latin):
hoste posita. Cerm̃ mag̃ co ꝑfectũ est qd̾ mature uentũ erat: Ut quosdã spectã¬
tes iã arma etnirie ipłos metus romani noĩs cõp̾mer quã ꝯd ductu cõsuł ꝗcꝙͣ
ib̃i satis scite aut fortunate gestũ sit. Multa p̃lia locis et tprib iuiquis cõmis¬
sa spesq in dies gnuorẽ hostẽ faciebat et iã ꝑpe enit ut nec duci milites nec
militib dux sacis fiderẽt lias ad collegã accersendũ ex sãnio missas. In t̾nis
honore fungẽtes disciepatio fui̾t appio abnuẽte missas uoluminio affirma¬
te appii se sicns acritũ. Ia uolumius ĩsãmo tua castessa ceperat in quib ad ta
miliã hostiũ cesa emĩt dimidiũ fere ei captũ er lucanor seditiones a plebeis
et egentib ducib ortus sũma obtimaciũ uolutate ꝑ.q. fabiũ ꝓ cõs. missum
Go cũ uerere cy̾atu cõp̃ssent. Decio depopulandos hostiũ agros reliquit ip̃e cũ
sius copiis in etruriã ad collegã ꝑgit. Quẽ aduenientẽ seci ons accepere

Expanded text:
hoste posita. ceterum magis eo profectum est quod mature uentum erat ut quosdam spectantes iam arma Etruriae populos metus Romani nominis comprimeret, quam quod ductu consulis quicquam ibi satis scite aut fortunate gestum sit: multa proelia locis et temporibus iniquis commissa spesque in dies grauiorem hostem faciebat, et iam prope erat ut nec duci milites nec militibus dux satis fideret. litteras ad collegam accersendum ex Samnio missas in trinis , iam iterum eodem honore fungentes, disceptatio fuerit, Appio abnuente missas, Uolumnio adfirmante Appi se litteris accitum. iam Uolumnius in Samnio tria castella ceperat, in quibus ad tria milia hostium caesa erant, dimidium fere eius captum, et Lucanorum seditiones a plebeiis et egentibus ducibus ortas summa optimatium uoluntate per Q. Fabium , pro consule missum eo cum uetere exercitu, compresserat. Decio populandos hostium agros relinquit, ipse cum suis copiis in Etruriam ad collegam pergit. quem aduenientem laeti omnes accepere:
Abbreviated transcription (Latin):
Hic terror cum illustres uiri cõsusatũ peterẽt om̃s in q̃.fabiũ maximũ pͥmo
no petrrte mdem̃ ut inclinata studia etiã recusantẽ cõuertit. Quid̾ se iã senem
uesit huãne res iuideant᷑ ex se gl̃ie semoꝵ succreuisse et ad suã gliam cõẜgẽtes a¬
alios letũ aspicere nec honores magnos forcissimis uirs rome nec hononb decẽ
fortes uiros. Acuebat hac moderatione tũ iiista studia que reue̾ntia segũ restͥngẽ¬
Da intus segẽ reritari uissit qua intra.x. ãnos eũdẽ cõsule refici nõ licerer/ uix ꝑ

Expanded text:
hic terror, cum illustres uiri consulatum peterent, omnes in Q. Fabium Maximum primo hic terror, cum illustres uiri consulatum peterent, omnes in Q. Fabium Maximum primo non petentem, deinde, ut inclinata studia uidit, etiam recusantem conuertit: quid se iam senem uelint humanae res uideatur. et se gloriae seniorum succreuisse et ad suam gloriam consurgentes alios laetum adspicere; nec honores magnos fortissimis uiris Romae nec honoribus deesse fortes uiros. acuebat hac moderatione tam iusta studia; quae uerecundia legum restinguenda ratus, legem recitari iussit, qua intra decem annos eundem consulem refici non liceret. uix prae
Abbreviated transcription (Latin):
ductis cũ ĩpedim̃ta falleris. Cũ modico p̃sidio reliquisset expedico agmine ad de¬
populandos hosciũ fines incedit. Oma ferro igniq uastant᷑ urede undiq acte
ne solumodo uastat hosti relictũ sed cascellis etiã uicisq miecas ignis urbib
oppugnãdis tẽperatũ in quas tunor etrustos cõpulenit. ¶Tum fuluii cõsulis
dara pugna ĩ sãnio ad bouianũ haut quãꝙͣ ãbigue uicrone fuit. Bouianũ iỹ
agressus nec ira mlto post aufidena ui capta. ¶Eodem anno carseolos cosonia
in agiũ equiculoꝵ deducta fuluius cõsul de sãnitib triũphauit. Cũ comitia con¬
sulana instarẽt fama exorta erruscos sãnites ĩgẽtes cõscribe̾ exct᷑ pala oĩb cõciliis
uexar pͥnçipes eriuscor qd nõ gallos quacũq cõditiõe tuassent ad bellu uicrepare
q u̾inb cõsgo hosces ad bellu. Et hant quaquã par defugendũ ẽẽ cẽtamine¬

Expanded text:
ductis, cum impedimenta Faleriis cum modico praesidio reliquisset, expedito agmine ad ductis, cum impedimenta Faleriis cum modico praesidio reliquisset, expedito agmine ad populandos hostium fines incedit. omnia ferro ignique uastantur; praedae undique actae. nec solum modo uastum hosti relictum sed castellis etiam uicisque inlatus ignis: urbibus oppugnandis temperatum, in quas timor Etruscos compulerat. Cn. Fului consulis clara pugna in Samnio ad Bouianum haudquaquam ambiguae uictoriae fuit. Bouianum inde adgressus nec ita multo post Aufidenam ui cepit. eodem anno Carseolos colonia in agrum Aequicolorum deducta. Fuluius consul de Samnitibus triumphauit. cum comitia consularia instarent, fama exorta Etruscos Samnitesque ingentes conscribere exercitus; palam omnibus conciliis uexari principes Etruscorum, quod non Gallos quacumque condicione traxerint ad bellum; increpari  uiribus consurgere hostes ad bellum et haudquaquam pari defungendum esse certamin
Abbreviated transcription (Latin):
sãnitib qui denũtiaret siqd adissẽc ĩsanio cõciliũ haut ĩ uiolatos abituros. hec pose
quã audica sũt rome bellu sãnitib et pacres cẽsuerũt ec ppłs uissit. Cõsules int̾
se piũtias ꝑtiti sũt scipioni etiuria fliio sãnites obuenenĩt du̾siq ad suũ qsꝙ
bellũ ꝓficiscũt᷑ sapioni segne bellu et simile pͥoris ãni milicie expecrãti hostes ad
uola cei̾s ĩscructo agmine acu̾erũt pugnatũ maiore ꝑte diei magna ut̾nq
cede. uox in certis qua data uiccoria eẽt ĩt̾uenit. lux inseques uicrorẽ uictũq
oscendit nã etrusa salentio noctis castra reliqueñt. Roman egressus in aciẽ
ubi ꝓfessione hostiũ cõcessam uictonã uider ꝓgressus ad castra uacius cũ płima
p̃da nã statiua etiã crepida deẜta fuenĩt poticur. Inde infalistis cũ agñi copiis ie¬

Expanded text:
Samnitibus qui denuntiarent, si quod adissent in Samnio concilium, haud inuiolaSamnitibus qui denuntiarent, si quod adissent in Samnio concilium, haud inuiolaa sunt Romae, bellum Samnitibus et patres censuerunt et populus iussit. consules inter se prouincias partiti sunt: Scipioni Etruria, Fuluio Samnites obuenerunt, diuersique ad suum quisque bellum proficiscuntur. Scipioni segne bellum et simile prioris anni militiae exspectanti hostes ad Uolaterras instructo agmine occurrerunt. pugnatum maiore parte diei magna utrimque caede; nox incertis qua data uictoria esset interuenit. lux insequens uictorem uictumque ostendit; nam Etrusci silentio noctis castra reliquerunt. Romanus egressus in aciem, ubi profectione hostium concessam uictoriam uidet, progressus ad castra uacuis cum plurima praeda—nam et statiua et trepide deserta fuerant—potitur. inde in Faliscum agrum copiis re
Abbreviated transcription (Latin):
rũt questũ qr cõdicionib pollice se nequiuerũt ad sociecatẽ aͥmoꝵ sãnites ĩfest
excicu ingressos fines suos uastare/ belloq ad bellũ cogere lucano ppło satis supqr
erratũ quondã nẽ ita obstinatos aiõs eẽ ut omã fe̾re ac paci telembilius ducãt
quã ut ũꝙͣ postea nom̃ romanũ uiolent orare patres ut et lucanos in fidem
accipiant iũ atq ĩuirã ab se sãniciũ aireãt se quãꝙͣ bello cũ sãnitib suscepto.
nccia iã facra adu̾sus romanos fides sit. Tam̃ obsides dare paincos ẽẽ. Bieuis
cõsulcatio senat᷑ fuit ad unũ õs ungendũ fedus cũ lucanis resq repecendas al
sãnitib cẽsent. Bennigne respõsũ lucanis icrũq fedus feciales missi qui sãmtẽ
decede̾ agro socioꝵ ac deduce ex̾citũ finib lucanis iuberẽt. Quib obuiã missiab

Expanded text:
runt questum, quia condicionibus perlicere se nequiuerint ad societatem armorum, Samnites infesto runt questum, quia condicionibus perlicere se nequiuerint ad societatem armorum, Samnites infesto exercitu ingressos fines suos uastare belloque ad bellum cogere. Lucano populo satis superque erratum quondam: nunc ita obstinatos animos esse ut omnia ferre ac pati tolerabilius ducant quam ut unquam postea nomen Romanum uiolent. orare patres ut et Lucanos in fidem accipiant et uim atque iniuriam ab se Samnitium arceant; se, quamquam bello cum Samnitibus suscepto necessaria iam facta aduersus Romanos fides sit, tamen obsides dare paratos esse. breuis consultatio senatus fuit; ad unum omnes iungendum foedus cum Lucanis resque repetendas ab Samnitibus censent. benigne responsum Lucanis ictumque foedus. fetiales missi, qui Samnitem decedere agro sociorum ac deducere exercitum finibus Lucanis iuberent; quibus obuiam missi ab
Abbreviated transcription (Latin):
młtis ĩuõe cladib hauc ĩmico ce̾nbile erãt fama picensiĩ nouoꝵ socioꝵ indicio
exorta est sãnites arma et rebessionẽ spectare seq ab his sossicitatos cẽ piarẽtib
grẽ acce et magna ꝑs cure pacrib ab etruria ĩsanites ue̾sa est. Cantas ecia ãnone
sollicitã ciutatẽ hũit uẽtũq ad inopie ultimũ foret uc scͥpͥsere quib edilẽ fuisse
Eo ãno fabiũ maximũ placet ui eius uiri cura qualis in bessicis reb młt̃is tẽpe¬
statib fuerat. Talis domi cũ in annone dispẽsacioẽ p̃parundo ac cõuehiendo fui¬
m̃co fuisset. Eo ãno nec tradit̾ cã int̾ regnũ mnitũ int̾ reges fuere. app̃. claudĩ
clem. p̃. sulpitus / is comitia cõsularia habuit cirauit.l. corneliũ sapionem¬
e ĩ. fuliuũ cõsules pͥncipio hui ãni oratores lucanoꝵ ad nouos cõsules uene¬

Expanded text:
multis in uicem cladibus haud immerito terribile erat, fama, Picentium nouorum sociorum indicio, multis in uicem cladibus haud immerito terribile erat, fama, Picentium nouorum sociorum indicio, exorta est: Samnites arma et rebellionem spectare seque ab iis sollicitatos esse. Picentibus gratiae actae et magna pars curae patribus ab Etruria in Samnites uersa est. caritas etiam annonae sollicitam ciuitatem habuit uentumque ad inopiae ultimum foret, ut scripsere quibus aedilem fuisse eo anno Fabium Maximum placet, ni eius uiri cura, qualis in bellicis rebus multis tempestatibus fuerat, talis domi tum in annonae dispensatione praeparando ac conuehendo frumento fuisset. eo anno—nec traditur causa—interregnum initum. interreges fuere Ap. Claudius , dein P. Sulpicius . is comitia consularia habuit; creauit L. Cornelium Scipionem Cn. Fuluium consules. principio huius anni oratores Lucanorum ad nouos consules uene
Abbreviated transcription (Latin):
cõsuli sorte euenit qui iux dum ingressus hostũi fines cum exerceret᷑ uit equites
ab rapido cursu cicuagendo equo effusus extẽplo ꝓpe expuut. Tertius ab eo
casu dies finis in ce cõsuli fuit quo uelut omine belli accepto dõs ꝓ se cõmisisse
bessũ memom̃tes etrusci sustusere aiõa.  Rome cũ desideno uiri cũ ĩ comodicate
tp̃ns custis nũtius fuit. ut patres ab ubendo dictatore cõsuiis subigandi co¬
mitia ex snĩa pͥncipũ habita dec̾ruerit.m. uoleriũ cõsule os siñe. Centuneq disse
re quẽ senat᷑ dicratorẽ dici uissur fuerat Ti ex cẽplo ureriunia ad legiones
ꝓficisa iussit. Aduẽt ei cõpssit etruscos adeo ut nemo extia munim̃ta egredi au¬
deret. Cimorq ipõꝵ obsidioni similis cẽrt. Neq illos nouus cõsul uastandis
agns iurndisq cectis cum passim nõ uille solũ sed freꝙ̃ces qͦ uici incendiis fu¬
marẽt elice̾ ad ccͥtam̃ potuit. Cum hoc segni bellũ orpinione eẽt alcius belli quid̾

Expanded text:
uria sorte evenit; qui vixdum ingressus hostium finis cum exerceretur inter equites, ab rapido cursu circumagendo equo effusus extemplo prope exspiravit; tertius ab eo casu dies finis vitae consuli fuit. quo velut omine belli accepto deos pro se commisisse bellum memorantes Etrusci sustulere animos. Romae cum desiderio viri tum incommoditate temporis tristis nuntius fuit; patres ab iubendo dictatore consulis subrogandi comitia ex sententia principum habita deterruerunt. M. Valerium consulem omnes centuriae dixere,  quem senatus dictatorem dici iussurus fuerat. tum extemplo in Etruriam ad legiones proficisci iussit. aduentus eius compressit Etruscos adeo ut nemo extra munimenta egredi auderet timorque ipsorum obsidioni similis esset; neque illos nouus consul uastandis agris urendisque tectis, cum passim non uillae solum sed frequentes quoque uici incendiis fumarent, elicere ad certamen potuit. cum hoc segnius bellum opinione esset, alterius belli, quod
Abbreviated transcription (Latin):
mo sanites parũꝑ cauicati qr dux abeint appio occurrẽ. Dicit̾ appius in med̾io i¬
pugne discimine ita ut int̾ pͥma signa manib ad celum sublatis cõspicẽtur.
Ira pcat᷑ eẽ bellona si hõdie nob̃ uictonã des ast ego tibi tẽplu uoueo. hec p̾cat̾
uelut instigãte dea er uẽ cossege ec excit᷑ uĩtutẽ equauit ducis imꝑacona opa
excent̾. Et milites ne ab altera ꝑte pͥus uictoria incipiat annitũt᷑. Ergo fun¬
dunt fugancq hostes maioiẽ mole haud facile sustinẽtes quã cũ qua man
cõserere assueti fuem̃t urguendo cerẽtes insec̃doq effusos cõpulere ad castru.
sbi incuẽtu geslii cohortũq sãnitiaꝵ panlisꝑ recruduit pugna. his qͦ mox fusis
iã auxiliatorib castra obpugnabant᷑ ec cũ uolunius ip̃e porte signa ĩferet. Arpi

Expanded text:
nio, Samnites parumper cunctati, quia dux aberat, Appio occurrere. dicitur Appius in medio nio, Samnites parumper cunctati, quia dux aberat, Appio occurrere. dicitur Appius in medio pugnae discrimine, ita ut inter prima signa manibus ad caelum sublatis conspiceretur, ita precatus esse: 'Bellona, si hodie nobis uictoriam duis, ast ego tibi templum uoueo.' haec precatus uelut instigante dea et ipse collegae et exercitus uirtutem aequauit ducis: †imperatoria opera exsequuntur et milites†; ne ab altera parte prius uictoria incipiat adnituntur. ergo fundunt fugantque hostes, maiorem molem haud facile sustinentes quam cum qua manus conserere adsueti fuerant. urgendo cedentes insequendoque effusos compulere ad castra; ibi interuentu Gelli cohortiumque Sabellarum paulisper recruduit pugna. his quoque mox fusis iam a uictoribus castra oppugnabantur; et cum Uolumnius ipse portae signa inferret, Ap
Abbreviated transcription (Latin):
so cosensu uoli. Qm̃ in college uolu̾tate intpetrunda inquic e̾raui nõ omic¬
cam us quid uos uelicis obscus sit mane an abire me uelitis. Clamore sigifica¬
centuuo tãt est clamor exort ut hostes ecasens exuꝑt armis areptis macẽ
descendũt. Et uolupnius signa caner̃ ac uexilla effen ẽ iussit appiũ ad d
tẽ seu pugnante seu quieto se fore college iuicronã deinde uentum ne sue oͦ legi¬
ones uoluniũ sequent᷑ ec ip̃m flagitãcib suis signũ dedisse. Ab neutra parte
sacis comõde instructi fuenĩc.Nã ec sãnitiũ dux gellius egnatius pabulatũ
cũ cofortib pancis ieuit suoq ĩ pecu mag̃ milites ꝙ̃ cuiꝙͣ ductu aut ĩꝑio pugͥ
capessebant. Et romani excit nec pant̾ ambo ducti nec satis tpris ad ĩscruendũ
fuit pus cõcu̾rit uolunius quã appius ad hostẽ ꝑuennet. Itaq flante ĩequal
cõcu̾sum est ex uelud forte quadã mucãte assueros int̾ se hostes ecrusa uolũ¬

Expanded text:
s 'quoniam in collegae uoluntate interpretanda' inquit 'erraui, non committam ut quid uos uelitis obscurum sit: manere an abire me uelitis clamore significate.' tum uero tantus est clamor exortus ut hostes e castris exciret. armis arreptis in aciem descendunt. et Uolumnius signa canere ac uexilla efferri castris iussit; Appium addubitasse ferunt cernentem seu pugnante seu quieto se fore collegae uictoriam; deinde ueritum ne suae quoque legiones Uolumnium sequerentur, et ipsum flagitantibus suis signum dedisse. ab neutra parte satis commode instructi fuerunt; nam et Samnitium dux Gellius Egnatius pabulatum cum cohortibus paucis ierat suoque impetu magis milites quam cuiusquam ductu aut imperio pugnam capessebant et Romani exercitus nec pariter ambo ducti nec satis temporis ad instruendum fuit. prius concurrit Uolumnius quam Appius ad hostem perueniret; itaque fronte inaequali concursum est; et uelut sorte quadam mutante adsuetos inter se hostes Etrusci Uolum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsidicinũ agñ ĩ sãnũ legiones ducãt. Ubi in bostiũ fines uẽtũ est ut̾q ipłabũ
dus effuso agmiie incedit expłor̃t tam̃ lacus quã ppłant᷑. Igit᷑ nõ fefellere
ad cifẽnũ hostes ĩ accusta ualle instiuca quã ingressos romanos suꝑiore ex soco
ad orin panibat. fabius impedim̃tis in socũ tutũ remotis p̾sidia modico ĩ posito
p̃monitis militib adeẽ cercam quad̾rato agnime ad p̃dcas hostiũ latebras i¬
succedit sãnites despem̃tes ĩꝓuso tumultu qñ in aꝑtũ semel discum̃ euasur
ẽẽt res er ipi aae uista maluerũt cõanere inq in eqũ discedũt ac fortune se
maiore aĩo quã spe comictũt. Cerm suie qr ex oĩum sãnitiũ ppłis qd̾cũq roboĩa
fuerat cõtraxerãt seuq discrm sũme roꝵ agebat aĩos. Aliꝙͣcũ qͦ aꝑta pugna¬

Expanded text:
per Sidicinum agrum in Samnium legiones ducunt. ubi in hostiper Sidicinum agrum in Samnium legiones ducunt. ubi in hostidus effuso agmine incedit. explorant tamen latius quam populantur; igitur non fefellere ad Tifernum hostes in occulta valle instructi, quam ingressos Romanos superiore ex loco adoriri parabant. Fabius impedimentis in locum tutum remotis praesidioque modico imposito praemonitis militibus adesse certamen, quadrato agmine ad praedictas hostium latebras succedit. Samnites desperato improviso tumultu, quando in apertum semel discrimen evasura esset res, et ipsi acie iusta maluerunt concurrere. itaque in aequum descendunt ac fortunae se maiore animo quam spe committunt. ceterum , sive quia ex omnium Samnitium populis, quodcumque roboris fuerat contraxera
Abbreviated transcription (Latin):
hanc dubie fabiũ dicebat. Cũ demũ cosensu cutatis uict̾ dñ approdẽ inquit qd̾
sẽga sit mec apd̾ uos grẽ socus .p. deciũ exꝑtũ michi cõcordi collegio uirũ dignũ
uob̾ dignũ parẽte suo queso mecũ cõsule faciatis insta suffragatio uisa õs que ⁊
supem̃t cẽtune.q̃. fabũ. p̃. deciũ cõsules dixẽ. ¶ Eo anno plerisq dies deã ab
ed̾isib qr płusꝙͣ qd̾ lege finitũ erat agri possiderẽt. Nec quisꝙͣ fẽme est purgat᷑
uĩcułuq ĩgens ĩmod̾ice cupiditatis ueccũ est. ¶ Cõss noui. q̃. fabius maximꝰ
quãteq in hac̃ aut in ilła ꝓuĩtiã copie satis eẽnt et uter ad utrũ bellu dux ydo¬
neus mag̃ eẽt ab sũtno et nepere et falerus legati auctores cõcilia etrune ipłor
de perenda pace habi cocã belli mole in sãmũ auercerũt ꝓfecti cõss quo expediti¬
ores cõmeat᷑ eẽnt et ĩce̾tior hostis qua uẽtuꝵ bellu forer. Fabius ꝑ soranũ decius

Expanded text:
haud dubie Fabium dicebat. tum demum consensu ciuitatis uictus, 'dei approbent' inquit, 'quod lega sit meae apud uos gratiae locus: P. Decium , expertum mihi concordi collegio uirum, dignum uobis, dignum parente suo, quaeso mecum consulem faciatis'. iusta suffragatio uisa. omnes quae supererant centuriae Q. Fabium P. Decium consules dixere. eo anno plerisque dies dicta ab aedilibus, quia plus quam quod lege finitum erat agri possiderent; nec quisquam ferme est purgatus uinculumque ingens immodicae cupiditatis iniectum est. consules noui, Q. Fabius Maximus quantaeque in hanc aut in illam prouinciam copiae satis et uter ad utrum bellum dux idoneus magis esset, ab Sutrio et Nepete et Faleriis legati, auctores concilii Etruriae populorum de petenda pace †haberi†, totam belli molem in Samnium auerterunt. profecti consules, quo expeditiores commeatus essent et incertior hostis qua uenturum bellum foret, Fabius per Soranum, Decius
Abbreviated transcription (Latin):
gone cum plebe in grãm reducto consulem ee dictatura scũs.M. uaserim
nõ petentẽ acqr adeo eciã absentẽ aratũ ticirdid̾ere quidã er ꝑ int̾ regẽ ea
comitia id unũ nõ ambigit̾ cõsusatũ cũ apusero pinsa gessisse. ¶M ualeno
et. q̃. apuleio. coss satis pacãte foris res fue̾ emiscũ adu̾sa bessi irs et iducie
quietũ tenebãt sanitẽ mltoꝵ ãnoꝵ cladib domitã sand̾ dũ de fedis noru peni¬
tebat. Rome qͦ plebẽ quietã et ex honenicã deducta in cosonias mustiendo p̃sta¬
dat. Tam̃ ne undiq tĩquisse res eẽnt ce̾ram ĩceptũ int̾ pͥmores auitatis ni¬
tricios plebeiosq ab. tix. płebis. q̃. et. cũ. eguimis qui undiq ciminador pitni
ioud useb̾e ocrasionib ꝯ̃sitis poscꝙͣ asia fuistra cep̃taca enĩt eã acticẽ suscepert¬

Expanded text:
genere cum plebe in gratiam reducto.—consul ex dictatura factus M. Ualerius . genere cum plebe in gratiam reducto.—consul ex dictatura factus M. Ualerius . non petentem atque adeo etiam absentem creatum tradidere quidam et per interregem ea comitia facta; id unum non ambigitur consulatum cum Apuleio Pansa gessisse. M. Ualerio et Q. Apuleio consulibus satis pacatae foris res fuere: Etruscum aduersae belli res et indutiae quietum tenebant; Samnitem multorum annorum cladibus domitum hauddum foederis noui paenitebat; Romae quoque plebem quietam exoneratam deducta in colonias multitudo praestabat. tamen ne undique tranquillae res essent, certamen iniectum inter primores ciuitatis, patricios plebeiosque, ab tribunis plebis Q. et Cn. Ogulniis , qui undique criminandorum patrum apud plebem occasionibus quaesitis, postquam alia frustra temptata erant, eam acti