comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃pͫ ulli ne dinine qd̾domui nr̃e.
frum̃tũ õ horreñ publicis ꝓ annona pe¬
nitus p̃beatut s integer canon man¬
cipro comignetur annona ĩpane coc¬
to domib exibñda ita n enĩdbr canon
ab inclite inemoi̾e cõstantino p̃stitꝰ
nec ñ adiuo pietatis mee theodoxio auo
auctus expendi qm̃c̾scit inopia. si fru¬
m̃ta q̃ pannona tribuunt᷑ ad uñis alios
d̾putata: cognoscenctur. sd̾prplico emẽ
q̃ ali uendere potussent.¬

Expanded text:
ulli, ne divinae quidem domui nostrae frumentum de horreis publicis pro annona penitus praebeatur, sed integer canon mancipibus consignetur, annona in pane cocto domibus exhibenda. Ita enim debet canon ab inclitae memoriae constantino praestitus nec non a divo pietatis meae avo theodosio auctus expendi, quoniam crescit inopia, si frumenta, quae pro annona tribuuntur, ad usus alios deputata cogentur sibi de publico emere, quae aliis vendere potuissent
Abbreviated transcription (Latin):
qui incantis breuib continertur nemo
se quolib patrocimo uł ciꝰub assũpta
potentia d̃beat excusare. hoc ur̾e serenitas¬
tis est censere. x ue sublimitatis tuic
offriu cautuus obẜuare. ħint̃ om̃s eq
iance x uarip̃cipimus nullo diuinedo
se potentia excusante. s netantum
circa numera releuanda supplicib
consuliuisse noscam᷑. illud ẽe dicẽt̃
obxuandum ꝙ ẽẽ censemus ut chã¬

Expanded text:
qui encautis brevibus continetur, nemo se quolibet patrocinio vel cuiuslibet adsumpta potentia debeat excusare, hoc nostrae est serenitatis censere, tuae sublimitatis tuique officii cautius observare. Hoc inter omnes aequa lance servari praecipimus, nullo divinae domse potentia excusante. Sed ne tantum circa munera relevanda supplicibus consuluisse noscamur, illud etiam dicendum observandumque esse censemus, ut char
Abbreviated transcription (Latin):
opp̃.a. ⁊ Filie dotem inmeclio
itademũ cõferre coguntur: sutł ab
intestato succedantꝰ ut contra tabu¬
las petant: necdubium ẽ ꝓfeticũm
seu auentiã dotem apatre datam
uł constitutam. frĩb quimnpotesta¬
te fuerunt conferendã cẽ his cnĩ ꝗĩ

Expanded text:
o. Filiae dotem in medium ita demum conferre coguntur, si vel ab intestato succedant vel contra tabulas petant: nec dubium est profecticiam seu adventiciam dotem a patre datam vel constitutam fratribus qui in potestate fuerunt conferendam esse. his eteni
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siquando sane iniminoris urra
tegrũ restitutões d̾cidendasq cãs accipe ḋ¬
bebit qͣntum d̾functo cuius heres a¬
ut bonorũ possessos docebitur
extitifse: reliquũ furi.¶ Cũ uõ mi¬
ior successionẽ fuiͣt adeptus mi¬
noris: siquidem ciuili urrt. ab in¬
testito. testim̃to fuccefsertt:

Expanded text:
Si quando sane in minoris jura tegri restitutiones decidendasque causas accipere debebit, quantum defuncto, cuius heres aut bonorum possessor docebitur extitisse, relicum fuerat. Cum vero maior successionem fuerit adeptus minoris, siquidem civili iure ab intestato vel ex testamento successerit,
Abbreviated transcription (French):
d.ĩ. ⁊ P ecende mintegrũ resti¬
to abactore petatut que int̾
metas testitutiois ualz coartai̾.
eind̃ quoc̃q flaigitinte causs
cogniti tribui õportebit Si

Expanded text:
. Petendae in integrum restitio ab actore petatur, quae intra metas restitutionis valet artari, eandem quocumque flagitante causis cognitis tribui oportebit. si
Abbreviated transcription (Latin):
dio  nonusq ad certã etatẽ fictare¬
perntur. siquidẽ infripubertatẽ de¬
cesserit. eos habert heredes quos pa¬
t̃ eiconstituit. ⁊ adierunt herediti¬
tẽ. siuõ post pubertatẽ. enis tesuc¬
cessionẽ obtinente uł ut exciusa
fidĩ commnissi boni quecũ moreret
patris cius fuerunt ate pofsit peti
scendentium eisfit: iste tñ fuius uł
filia uł nepos uł neptis ł ꝓnepos ur
ꝓneptis: m̃te captus. ł m̃tecapta per¬
petũosit. ł siduo. ut plures isti fuĩnt:
nullus uõ coꝵ siperet. liceat his dem
parentib legitimi portione ci
uł cis relict quo suolumͣt his fub¬
stitucre: ut occasione huius moĩ fub¬
stitutionis. ad exc̃plũ pupularis nul¬
li quercla contra testam̃tum coo.
alũ descondentes cxbuius moĩ ñte
capta ꝑsona sapientes sint: nõlice¬
at parenti quiuel que testatur ali¬
os quã exeo cdescendentes unũ. u cec¬
tos. uł os substituert:. sinuõ etã ali

Expanded text:
dio non usque ad certam aetatem facta redio non usque ad certam aetatem facta reperiatur, si quidem infra pubertatem decessit, eos habeat heredes, quos pater ei constituit et adierunt hereditatem: si vero post pubertatem, te eius successionem obtinente velut ex causa fideicommissi bona, quae cum moreretur patris eiscendentium eis sit, iste tamen filius vel filia vel nepos vel neptis vel pronepos vel proneptis mente captus vel mente capta perpetuo sit, vel si duo vel plures isti fuerint, nullus vero eorum saperet, liceat isdem parentibus legitima portione ei vel eis relicta quos voluerint his substituere, ut occasione huiusmodi substitutionis ad exemplum pupillaris nulla querella contra testamentum eorum alii descendentes ex huiusmodi mente capta persona sapientes sint, non liceat parenti qui vel quae testatur alios quam ex eo descendentes unum vel certos vel omnes substituere. Sin vero etiam alii
Abbreviated transcription (Latin):
s.aã. estam̃to unt facto. mults
institutis herectib ⁊ inuictm substi¬
tutis. adheuntib fuã portionem. e¬
herectum etiã tnurtis repuduntiũ
ac crescit portio
lart̃ ctatem ⁊nfua potestate costi¬
tute filio suptra pubertatẽ aecesie¬
rit. difests uerbis pat̾ fubstituit.¬
heredem tefictum cetestam̃to. post e¬
uentum conditionis. intestatis suc¬
cesfionem exdusisse constitit.
exprimere debueras maritus con¬
dam tuus miles defunctus quẽte¬
stam̃to facto heredem communẽ
ur̃m̃ filiũ instituisse ꝓponis. ⁊ se¬
cundos heredes sepsisse. utrũne
inpͥmũ casũm. anfilio suo quẽ ha¬
buit. inpotestite mortis tpe sun¬
tͣ quartũ decimũ ctatis sue annũ
anpostea decesserit: nanonest incer¬
tiuiris ꝙ siquid̃ inpatris muitis
positus potestate pͥmo casutan¬
tũ habuit substitutũ. ⁊ patriheres
extitit. codefuncto adte ormõ euis
ꝑtineat successio. siuõ substitutio
inscem casũ. uł expressa uł cõpen¬

Expanded text:
ano. Testamento iure facto multis institutis heredibus et invicem substitutis, adeuntibus suam portionem coheredum etiam invitis repudiantium adcrescit portio. larem aetatem et in sua potestate constitutae filiae, si intra pubertatem decesserit, directis verbis pater substituit,heredem te factum ex testamento post eventum condicionis intestati successionem exclusisse constitit. exprimere debueras, maritus dam tuus miles defunctus, quem testamento facto heredem communem vestrum filium instituisse proponis et secundum heredem scripsisse, utrumne in primum casum an filio suo, quem habuit in potestate mortis tempore, si intra quartum decimum aetatis suae annum an postea decesserit. Nam non est incerti iuris, quod, si quidem in patris militis positus potestate primo casu tantum habuit substitutum et patri heres extitit, eo defuncto ad te omnimodo eius pertineat successio. Si vero substitutio in secundum casum vel expressa vel compen
Abbreviated transcription (Latin):
quitatẽ quidẽ ĩ. hec alt̾cintẽ reumn¬
quendũ s̃ nobis aũt alius medus hui¬
moĩ decisionis utueniẽdꝰ ẽ: quei sẽpue
stigia uolurntitis sequimur testam̃to
one p̃sumatut etã ubertatẽ ei fiuore
pupillorum mnposusse: qrͣ nõhoc ⁊

Expanded text:
quitatem quidem haec altercantem relinquendum est. Nobis autem alius modus huiusmodi decisionis inventus est, quia semper vestigia voluntatis sequimur testatorumone praesumatur etiam libertatem ei favore pupillorum imposuisse, quare non hoc
Abbreviated transcription (Latin):
res instititur. delib̃tate accepisse
ntpuͥa firmitate durante: siquis
ẜuum suũ pure quidem hedẽ isti¬
tuit. lbertatẽ aũt fubconditione
ei donauit. ⁊quidẽ cõditio talis sit
que inpotestate. ẜiipositaẽ: uie aũ
eĩ neglexit. minimeq cõpleuit.
libtate cũ ⁊ bereditate fui cuipa
defraudari finaũt casualis ẽ con¬
ditio: ⁊ exfortune insidũs defeccĩt
tũc humanitatis intuitu lib̃titẽ ꝗ¬
dẽ ciom̃modo cõpetere ħditatẽ.
aut̃ siquidẽ soluendo fit adalios ue¬
nire quos leges uocabant. siñ aliqͥ
fui̾s substitut᷑. Siaũt soluẽdo ñsit: ut
neces aͣius hr̃s ꝯstitutꝰ: simł ⁊ lib̾tatẽ. ⁊ h̃r¬

Expanded text:
res instituitur, videri libertatem accepisse, in propria firmitate durante, si quis servum suum pure quidem heredem instituit, libertatem autem sub condicione ei donavit, si quidem condicio talis sit, quae in potestate servi posita est: ille autem eam neglexerit minimeque compleverit, et libertate eum et hereditate sua culpa defraudari. Sin autem casualis est condicio et ex fortunae insidiis defecerit, tunc humanitatis intuitu libertatem quidem ei omnimodo competere, hereditatem autem, si quidem solvendo sit, ad alios venire, quos leges vocabant, si non aliquis fuisset substitutus. Sin autem solvendo non sit, ut necessarius he res constitutus simul et libertatem et her
Abbreviated transcription (Latin):
ducto neq ad quisitio. neq tam efusus
ueterũ tamq incxtricibilis trictituᷤ
locũ babet: neq eni ferendũ c̃ subpo¬
nere quos dim itaec̃ sup̃inos ut cundẽ
ẜuũ. ⁊ heredem instituant sine liberta¬
te ntem aui periegatũ cumdẽ ẜuũ aid¬
signent. E setcũ ueteres. ⁊ aliã ꝓposu¬
erunt adiguitatem dicentes si quis

Expanded text:
sitio neque tam effusus veterum atque inextricabilis tractatus locum habeat. Neque enim ferendum est supponere quosdam ita esse supinos, ut eundem servum et heredem instituant sine libertate et item alii per legatum eundem servum adsignent 1d . Sed cum veteres et aliam proposuerunt ambiguit
Abbreviated transcription (Latin):
stitats elonc̃c.⁊ ¶ que iuria nt̃i di¬
sinitio etiã ad alã spetiem dtubiti¬
tam bene extendatini ssiquis o emi
in principali testam̃to ẜuĩrsuum
cuidam legauit. inpupiuari aũt
substitutione: eundẽ. ẜus̃ fiuo fu¬
o.sme libertate substituerit: que¬
rebatur siuc utilis ec̃t tał substitu
cio. ⁊ ꝑẜuũ. legatũ seu substitio po¬
st mortem pupilli. legatario adꝙa¬
tur. siue inutilis ẽ hacius modi
substitutio. qi sine libertate inser¬
aum ꝓpͥum factaẽ melius itaq
nodis uidctur: legatirio eũ nõsta¬
tim adquir sancire: s⁊ expertã¬
dũ eẽ substitionis euentũ: ⁊ fiꝗ
dem pupillo mortuo locus fuit
substitutioni: ⁊ lid̃ ⁊ eres efficut᷑.
sm aũt substitutio mimme lo¬
cũ habuit. forsitan pupilloũ
inpubertatẽ ꝑuemente: tũ adle¬
odũ em̃ueteres sicũ lib̃tate sub¬
stitutio fiusset hoc inducebant.
tisex substitutione ⁊ lid̃ ⁊heres
pupillo existit¬

Expanded text:
stitutis, donent. Quae iuris nostri definitio etiam ad aliam speciem dubitatam benigne extendatur. Si quis etenim in principali testamento servum suum cuidam legaverit, in pupillari autem substitutione eundem servum filio suo sine libertate substituerit, quaerebatur, sive utilis esset talis substituum legatum substitutio post mortem pupilli legatario adquiritur, sive inutilis est huiusmodi substitutio, quia sine libertate in servum proprium facta est. Melius itaque nobis videtur legatario eum non statim adquiri sancire, sed expectandum esse substitutionis eventum. et si quidem pupillo mortuo locus fuerit substitutioni, et liber et heres efficiatur: sin autem substitutio minime locum habuerit, forsitan pupillo iam in pubertatem perveniente, tunc ad leodum enim veteres, si cum libertate substitutio fuisset, hoc inducebant tis in substitutione et liber et heres pupillo existat
Abbreviated transcription (Latin):
sibi cc̃ heredẽ ⁊ dubitabatur aput
antiquos legũ auctores utrũne tuc̃
uoluit subsfitutũ admĩtti cũut̃q
filius inpͥma etite decesserit: anai¬
terutro decedente illico substitutus
incius partem suocecdat. ⁊plicuit fa¬
bino substitutionẽ tuc̃ locũ haberc
cumut̃q decesseri c̃ogitaisse cram
patrem. pͥmo decedente frm̃ suum
merus portionẽ succedere. nos cius¬
dem sabini ueriorẽ sententũ existi¬
mantes. nõalit̃ substitutionẽ adm¬

Expanded text:
ud antiquos legum auctores, utrumne tunc voluit substitutum admitti, cum uterque filius eius in prima aetate decesserit, an alterutro decedente ilico substitutus in eius partem succedat, placuit Sabino substitutionem tunc locum habere, cum uterque decesserit: cogitasse enim patrem primo decedente fratrem suum in eius portionem succedere. Nos eiusdem Sabini veriorem sententiam existimantes non aliter substitutionem adm
Abbreviated transcription (Latin):
post om̃s heredũ gridus. exhere¬
datio scribatur: suditiat testatõ ab
lom̃ibus segradib qxheredare. nondu¬
bitabatur iurisatis factũ ndõ ctiãsi
id nõ adiciatur: apparcat tam̃ eum
chido cõsilio scripsisse: ut ab omĩb
exherecdaret: recte factũ testam̃tum
institutis ⁊ inuicẽ substitutis filiis¬

Expanded text:
post omnes heredum gradus exheredatio scribatur, si adiciat testator ab omnibus se gradibus exheredare, non dubitatur iuri satisfactum. Et ideo, etiamsi id non adiciatur, appareat tamen eum cum eo consilio scripsisse, ut ab omnibus exheredaret, recte factum testamentum institutis et invicem substitutis fili
Abbreviated transcription (Latin):
frem̃ sibi quis quam per idoptionam
facere poterat cũgͥ quod patrẽ tuumuo¬
liusse ficere dicis inritum sit: portio¬
nes herecitatis. quas aduerrus quẽ
supplicis: uetud adoptatus frat̃ bert̃
institutus tenct: restitui tiba cure ha¬

Expanded text:
fratrem sibi quisquam per adoptionem facere poterat. Cum igitur, quod patrem tuum voluisse facere dicis, irritum sit, portionem hereditatis , quam is adversus quem supplicas velut adoptatus frater heres institutus tenet, restitui tibi curae ha
Abbreviated transcription (Latin):
uendo nõẽ. heredem necessari um
ctiã infraudẽ creditoꝵ relinquere
põtest sedsipignori datus fuisti:⁊
mẽadẽ causa ꝑͦmansisti: nec abco
quid̃ debitore quisoluendo ñfuit:
ub ⁊ heres neccssarius. cxistere po¬
tuisti.
stituti. subappellatione ub̃torũbe¬
redesscͥpti ẽtis e⁊ scriptura benig¬
na interp̾tationc ꝓ inde habenda
setis. ꝙ inlẽgato locũ nõbt̃.¬
dͥ aã. H itutot ancillã tuã cõtu¬
bermo suo cõtumꝵ: ac post bere¬
dẽ instituit: neq domimũ. huĩ¬
moĩ facto tibi auferri potiut:
ut eius aditione: iussutuo tͥ ꝑtãc
successio queratur: iuire cõcefsam
habes sacultatem¬

Expanded text:
endo non est, heredem necessarium etiam in fraudem creditorum relinquere potest. Sed si pignori datus fuisti et in eadem causa permansisti, nec ab eo quidem debitore qui solvendo non fuit liber et heres necessarius existere potuisti constituti sub appellatione libertorum heredes scripti essetis, ea scriptura benigna interpretatione perinde habenda setis. Quod in legato locum no. Si tutor ancillam tuam contubernio suo coniunxit ac post heredem instituit, neque dominium ex huiusmodi facto tibi auferri potuit et, ut eius aditione iussu tuo tibi per hanc successio quaeratur, iure concessam habes facultatem
Abbreviated transcription (Latin):
libcrtite pupillo suo fubstituit: que¬
rebatur int̃ prudentes siee huiusti¬
odi substitutione: heres necossrtus
pupillo cxistat ciuisaciũ alt̾ catiõi
eruetere regula ortac̾. qr omĩb pla¬
cuerit: hunc ẜuũ necessariũ heredẽ
anõ fiericiumeodẽ gradu: ⁊ heredi¬

Expanded text:
libertate pupillo suo substituit, quaerebatur inter prudentes, si ex huiusmodi substitutione heres necessarius pupillo existat. Causa etenim altercationis ex vetere regula orta est, quia omnibus placuerat hunc servum necessarium heredem domino fieri, cui in eodem gradu et heredi
Abbreviated transcription (Latin):
alũ grͣdũ. nobis itaq candẽ alt¬
cationem dicidentib miribue in¬
sũest. siquis putet exbutꝰ moĩ scru¬
pulofitate. impectiri testatoris uo¬
luntatẽ. ⁊ maximedm̃. ⁊ cxistimet.
nõfieri suũ. ñdẽ necessariuĩ. szeili¬
centĩ p̃stet ⁊ lib̾tatẽ cõse qui.

Expanded text:
alium gradum. Nobis itaque eandem altercationem decidentibus mirabile visum est, si quis putet ex huiusmodi scrupulositate impediri testatoris voluntatem, et maxime domini, et existimet non fieri servum heredem necessarium, sed ei licentiam praestet
Abbreviated transcription (Latin):
diã. Siquis duobs hcrẽdib institu¬
tis filio suo tm̃pudi cos ir na cũ auo
t̃cio substituit. ⁊ ũba testam̃tita cõ¬
posuerit: quisꝗs mͥheres erit: ⁊titus
filiomeo heres esto scdm ꝙ aput ul¬
pranũ inuenimus. mortuo impube
fiuio querebatur quomõ ad suosti¬
tutionẽ uoc̃t᷑ tres substituti utr¬
umine duopͥores qui ⁊patri heres¬
des fuerant scripti indimidiã uocĩ¬
tim: ⁊ticius inreliquã drmidiã an
tres sub stituti unus quisq extri¬
ente ad substitutionẽ uocãtur
alia aplicata dubitatione. siꝗs ita
edẽ scripserit. ttius unacũ filus
suis. ⁊ sẽpnius hecles mͥ sunto ⁊ in

Expanded text:
. Si quis duobus heredibus institutis filio suo impuberi eos una cum alio tertio substituit et verba testamenti ita composuerit: " quisquis mihi heres erit, et titius filio meo heres esto", secundum quod apud Ulpianum invenimus, mortuo impubere filio quaerebatur, quomodo ad substitutionem vocentur tres substituti: utrumne duo priores, qui et patri heredes fuerant scripti, in dimidiam vocantur et titius in reliquam dimidiam, an tres substituti unusquisque ex triente ad substitutionem vocantur? alia applicata dubitatione, si quis ita heredem scripserit: " titius una cum filiis suis et Sempronius heredes mihi sunto". Et in
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. . Q uimras placuit substitutio¬
nem inpuberi: quim potestate testi¬
toris fuĩt x parente factãita fiheres
nderit. porrigi ad cũ casũ quo poste¬
a quã heres extitit: inpubes aecefsit:
stmo nõ contrariã defuncti uolũta¬
tẽ cestitisse ꝓbetin cũtñ ꝓpomsi

Expanded text:
 . Quamvis placuerat substitutionem impuberis, qui in potestate testatoris fuerit, a parente factam ita: " si heres non erit" porrigi ad eum casum, quo, posteaquam heres extitit, impubes decessit, si modo non contrariam defuncti voluntatem extitisse probetur:
Abbreviated transcription (Latin):
fugnansanunt ne cu nubistitutione
factaest ullarum partium m̃tio. ue¬
rum est. nõ auas partes testatorem
substitutiom ticite in ẜuisse: quã
que manifeste institutiõi expresse..
funt

Expanded text:
uti sunt nec in substitutione facta est ullarum partium mentio, verum est non alias partes testatorem substitutioni tacite inseruisse, quam quae manifeste in institutione expressae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ctium ibti: heredes effitiantir cũ
tanta meos nr̃i nũs beniuolentu ef¬
fusa t̃: ut ⁊ siubcrtas eis neq testam̃¬
to. neq codicillis dataẽ: tam̃ herediti¬
tenfuis relicta: quasi iniunctã ⁊̃ uder¬
titem et̃ uideri ¶Ilo uidelicet ob¬
sũ cis fnc ubtite relinquatur: manc
toris ⁊ẜuiles labores debita remu¬
neratione defidudare conentiu.
nõ acrelictum licit ad huc ẜ uts con

Expanded text:
rti et heredes efficiantur, cum tanta in eos nostri numinis benivolentia effusa est, ut, etsi libertas eis neque testamento neque codicillis data est, tamen hereditate servis relicta quasi iniunctam et libertatem esse videri. Illo videlicet obsum eis sine libertate relinquatur, maneatoris servilis laboris debita remuneratione defraudare conentur et non derelictum, licet adhuc servis con
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. umquidã p̃gnant̃ẽ babers
coniugem: scripsit beredem ip̃amꝗ
dem uxorem suam exparte: uentiẽ
uero exaua parte: ⁊adiecit siñ postu¬
mus. natus fuĩt. aliũ fibi cẽ beredẽ:
postumus aut̃ ratus. ⁊mpubes decẽ¬
sit. dubitabatur. ꝗd iurs sit: taulpi¬
ano quã papiano iuris disertifsimis:
uoluntatis et̃ questionem scribenti¬
b cũ oppinabatur pap̾ianus. idõ it¬
statorẽ uoluisse: postumo nato. ⁊ in¬
pubere defuncto matit̃ migis ad eĩ
uentre successionẽ: quã substitutũ:
siem̃ ⁊ fuc substantie partem uxoĩ
dereliꝗd: multomagis ⁊ luctuosam
bereditatem ad matrẽ uenirt cura¬
uit: nos itaq in hc̃ spetie papͥum
ctubitationẽ resecintes: substituti¬
onẽ quidẽ in huĩmoĩ cifu: ubipostu¬
mus ratus ad huc inpubes uura ma¬
tre decesserit: respuendã cẽ censcm̾
tuc̃ aut̃ tantũmodo substitutionẽ
admittimus: cũ postumus muunt
ectitus fuit: uł post enis partũ at̃
prior decesserit Sempuberum⁊¬

Expanded text:
. Cum quidam praegnantem habens coniugem scripsit heredem ipsam quidem uxorem suam ex parte, ventrem vero ex alia parte, et adiecit, si non postumus natus fuerit, alium sibi esse heredem, postumus autem natus impubes decessit, dubitabatur, quid iuris sit, tam ulpiano quam papiniano viris disertissimis voluntatis esse quaestionem scribentibus, cum opinabatur papinianus ideo testatorem voluisse postumo nato et impubere defuncto matrem magis ad eius venire successionem quam substitutum. Si enim et suae substantiae partem uxori dereliquit, multo magis et luctuosam hereditatem ad matrem venire curavit Nos itaque in hac specie Papiniani dubitationem resecantes substitutionem quidem in huiusmodi casu, ubi postumus natus adhuc impubes viva matre decesserit, respuendam esse censemus. Tunc autem tantummodo substitutionem admittimus, cum postumus minime editus fuerit vel post eius partum mater prior decesserit IU
Abbreviated transcription (Latin):
d.ã. G itestim̃tum ita scriptũ tirz¬
muematur: ille heres esto. scb̃m con¬
ditiones infra scriptas: siquidem ni¬
chilc̃ adiectũ: neq aliqua cõditio in
cionũ pollicititionẽ: sancimus. ⁊ te¬
stam̃tum purã habere institutionẽ:
⁊ argum̃to utim̃ ꝙ pap̾ianus respõ¬
cait uicos rei pubuce reuctos: qui pro¬
prios fines habebant: nõidõ exfidci¬
comino minus dcb̃i: ꝙ testator fines
eoꝵ ⁊ certaminis formĩ quẽa celebrin
singulis uolinit: alia scriptura se. cdi¬
tirum ꝓmisit: acpostea morte p̃¬
uentus nõfecit sinaũt conditiones
quas dã. inquius parte testam̃ti
posuit: tunc uideri abinitio conditio

Expanded text:
. Si testamentum ita scriptum inveniatur: " ille heres esto secundum condiciones infra scriptas", si quidem nihil est adiectum neque aliqua condicio in cionum pollicitationem sancimus et testamentum puram habere institutionem. Et argumento utimur, quod papinianus respondit vicos rei publicae relictos, qui proprios fines habebant, non ideo ex fideicommisso minus deberi, quod testator fines eorum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis voluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeventus non fecit. Sin autem condiciones quasdam in quavis parte testamenti posuit, tum videri ab initio condicio
Abbreviated transcription (Latin):
aut inuenimus: excelsi ingemi pa¬
pĩanum: in buus moĩ casu inquopa¬
exoptimo intellectu: difposuisse e¬
uaitescere substitutionẽ. si is qui
substitutione.
dos substullerit:. ⁊ intellegentem ñ
cẽ ueri srmue patrẽ. fid̾ nepotib cogi¬
tauit᷑: talẽ fecisse sustitutionem. hu¬
manitatis intuitu: hoc ⁊latius: et
pingurus: tnter ꝑretandum eẽ cre¬
dimus ⁊ siquis ratutales babust fili¬
os: ⁊partem cis relinquerit: ut dede¬

Expanded text:
autem invenimus excelsi ingenii paautem invenimus excelsi ingenii papinianum in huiusmodi casu, in quo paex optimo intellectu disposuisse evanescere substitutionem, si is qui substitutione beros sustulerit, intellegentem non esse verisimile patrem, si de nepotibus cogitaverit, talem fecisse substitutionem: humanitatis intuitu hoc et latius et pinguius interpretandum esse credidimus. Et si quis naturales habuerit filios et partem eis reliquerit
Abbreviated transcription (Latin):
testata: uł etiã sine lib̃ris. aut sine
nuptus: decesserit. ⁊ tpẽ uł ipã ł libe¬
ros fustulerit: nue nuptias cõtra¬
xerit: siue testamentũ fecerit. fir
mit̃ res possideri. ⁊ non eẽ locũ fub¬
stitutiõm eorũ uł restitutiõi sie¬
nĩ nichil cebis fuit subsecutũ: tũc
ualere conditionem: tres scb̃m ũba
testamenti restitui. ut incert̃us suc¬
cessionis morientis exitus uideatur
certo substitutionis uł restitutioĩs
fine  concludi cui enim ferendus est¬
intellectus: siforsitan testamentum
quidem non feccrit: posteritatemaũ
angustias: ubos eius oĩpẽne fructu
paterno defraudari: uã itiq ĩpram
opstruentes: ut nequis ⁊ alius deui¬
auĩt. huius modi facimus sancionẽ:
⁊ hanc legẽ inperpetuum ualitur.
inducimus: compatrib quã lib̾is
gratt quo cxemplo etiã alus ꝑsons
licet extranee sũt: dequib huiusmõi
aliquod scriptũ fuit medem̃ ¶cũ

Expanded text:
testata" vel etiam " sine liberis" aut " sine testata" vel etiam " sine liberis" aut " sine nuptiis decesserit", et ipse vel ipsa vel liberos sustulerit vel nuptias contraxerit sive testamentum f non esse locum substitutioni vel restitutioni: si enim nihil ex his fuerit subsecutum, tunc valere condicionem et res secundum verba testamenti restitui, ut incertus successionis morientis exitus videatur certo substitutionis vel restitutionis fine concludi. Cui enim ferendus esintellectus, si forsitan testamentum quidem non fecerit, posteritatem autangustias liberos eius omni paene fructu paterno defraudari? viam itaque impiam obstruentes, ut ne quis et alius deviaverit, huiusmodi facimus sanctionem et hanc legem in perpetuum valituram inducimus tam patribus quam liberis gratam: quo exemplo etiam aliis personis, licet extraneae sunt, de quibus huiusmodi aliquod scriptum fuerit, medemur Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ttm. sub hc̃ conditione te neredẽ
scriptum et̃ dicas: sunpatriã que
inprouintu mauritame crit regi¬
sus fuisses: nec geheredatum te. a¬
leges. suncum locum nonredissis:
manifestũ ẽ muitis casib nõuotũ¬
tarus. sed fortaitis cuenire potius¬
se: ut eam implere nõposses ⁊dõa¬
dñt nõphiberis herecditatem.¬
denda tumagis es: quã mater tua u¬
la cnm siheredomte sibi eẽ uellet
id quod est inutue: matranonũ
te curimere cũuiro nõiuberet tu
por o uoluntatẽ eius cdiuortio cõn¬
ꝓbasti oportuerat aut̃ ⁊ siconditi¬
o buius moĩ admitteretur: p̃ferre
lõcro concordiam maritalem crã¬
sinc ullo dãpno coniunctionẽ re¬
tincre potuisti redigͥ admaritũ
sciens hereditatem matris etiã stre¬
cuers: retenturã quippe quã retine¬
res licct ꝓrfus abeo non recessifseᷤ.
dem.ã.s Generaliter sancormus: fi
quis itauerta fua. cõposuerit: ut edi¬
cat. fifuius uł fiua intestatus. i in¬

Expanded text:
m sub hac condicione heredem scriptum esse dicas, si in patriam, quae in provincia mauritaniae erat, regressus fuisses, nec exheredatum te adleges, si in eum locum non redisses, manifestum est multis casibus non voluntariis sed fortuitis evenire potuisse, ut eam implere non posses: et ideo adire non prohiberis hereditatemdenda tu magis es quam mater tua. illa enim si heredem te sibi esse vellet, id quod est inutile, matrimonium te dirimere cum viro non iuberet. Tu porro voluntatem eius divortio comprobasti: oportuerat autem, etsi condicio huiusmodi admitteretur, praeferre lucro concordiam maritalem. enimsine ullo damno coniunctionem retinere potuisti. Redi igitur ad maritum sciens hereditatem matris, etiamsi redieris, retenturam, quippe quam retineres, licet prorsus ab eo non recessisses.. Generaliter sancimus, si quis ita verba sua composuerit, ut edicat: " si filius vel filia intestatus vel in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fubstitutiom eos subiuganͣt. nul
lauboꝵ eorũ m̃tione facta: Hic in¬
telligi cuanescere substitutionẽ. li¬
dis eã excludentib. ⁊ intellectuobti¬
mo his quiad substituuonẽ uocant᷑
obfistente: ⁊õ concidente  ad eos
cã partẽ uentre: sed adfilios uł fili¬
as nepotes ut neptes ꝓnepotes uł ꝓ¬
neptes: morientis trans mittentes :
⁊õaut̃ substitutione socũ accipiẽ¬
te. nͥip̃itidi sine iusta sobole decefse¬
queoiã. ⁊ iniegatis ł fidĩ conmissis.
speciatib. locũ babere sancimus:

Expanded text:
s subiugaverit nulla liberorum eorum mentione facta, et hic intellegi evanescere substitutionem, liberis eam excludentibus et intellectu optimo his qui ad substitutionem vocantur obsistente et non concedente ad eos eam partem venire, sed ad filios vel filias, nepotes vel neptes, pronepotes vel proneptes morientis transmittente, et non aliter substitutione locum accipiente, nisi ipsi liberi sine iusta subole decesseQuae omnia et in legatis vel fideicommissis specialibus locum habere sancimus.
Abbreviated transcription (Latin):
habet nec enĩ uideri potest subspe¬
cie tin piũ nupturum: uiduititẽ
tibi induxisse: tũte fiũo sotoris
sue consobrino tuo ꝓbabili donfilio
matrimonio uingere uotuerit nec
extra orlinario augilio indiges cũ
exhis quelibello conplexies dela¬
retur: nonpereũ stetisse quominꝰ
supp̃me uoluntati matristuc te¬
statricis satis fierit.
t

Expanded text:
nim videri potest sub specie turpium nuptiarum viduitatem tibi indixisse, cum te filio sororis suae consobrino tuo probabili consilio matrimonio iungere voluerit Nec extraordinario auxilio indiges, cum ex his quae libello complexa es declaretur non per eum stetisse, quominus supremae voluntati matris tuae testatricis satisfieret. T
Abbreviated transcription (Latin):
dem.ã. S imater uos subconditio¬
ne emancipationis beredes insti¬
tuit: ⁊ pͥus quã uoluntati defunc¬
te parcretur: sententum pater me¬
ruit. ut aliter defunctus est. mor¬
te cius: ut alio modo. patria pote¬
stite uber atiius adeunde beredi¬
tatis cum sua ciusa quentstis:¬

Expanded text:
ub condicione emancipationis heredes instituit et, priusquam voluntati defunctae pareretur, sententiam pater meruit vel aliter defunctus est, morte eius vel alio modo patria potestate liberati ius adeundae hereditatis cum sua causa quaesistis
Abbreviated transcription (Latin):
rent: sedsiquidẽ ip̃ẽ testator plotioqui¬
dem beres extitit: manifestissimum
eẽ sibi scmpnium hcredem instituiᷤ¬
se: ut permediã ipsius personã plota
beres effitutur ⁊ hoc argum̃tinar:
exantiqua regula queuoluit bercdẽ
heredis testatoris cẽ hereciem furiũ
nichil tile ficium c̃: suꝑuncuã cẽet
inanc̃ huius modi institutionẽ: nͥ pͥuᷤ
herede plotio sibi instituto: sic adicẽ
semꝓnius plotu heres esto: tuc cͣxisti¬
mandũ ẽ eum dixisit: siñplotiũs he¬
res sibi. fuĩt. tuc̃ sem ꝓniũ inlo cum
partem ueprotũ exsubstitutione uoca¬
ri. utiti ceconsequentia uerborũ plo¬
tius quidẽ institutus: semꝓnius aũ
substitutus mucmatin sinaũt nc¬
q ipẽ testator plotio heres erstitit.
neq plotiũ heredem anter scripsut.
⁊sic sempnium plotio heredem uolu¬
it cẽ. nuilius eẽ mom̃ti triem institu¬
cionem. cum nonc̃ ueris simale infu¬

Expanded text:
ret. Sed si quidem ipse testator Plotio cuiret. Sed si quidem ipse testator Plotio cuidam heres extitit, manifestissimum esse sibi Sempronium heredem instituisse, ut per mediam ipsius personam Plotii heres efficiatur: et hoc argumentamur ex antiqua regula, quae voluit heredem heredis testatoris esse heredem Sin autem nihil tale factum est, supervacuam esse et inanem huiusmodi institutionem, nisi prius herede plotio sibi instituto sic adiecit:" Sempronius Plotii heres esto". Tunc etenim existimandum est eum dixisse, si non Plotius heres sibi fuerit, tunc Sempronium in locum partemve Plotii ex substitutione vocari, ut ita ex consequentia verborum Plotius quidem institutus, Sempronius autem substitutus inveniatur Sin autem neque ipse testator Plotio heres extitit neque Plotium heredem antea scripsit et sic Sempronium Plotio heredem voluit esse, nullius esse momenti talem institutionem, cum non est verisimile in su
Abbreviated transcription (Latin):
op̃p. iustimamus.ã. Quoticns cẽ¬
ti quidẽ. exreccita scriptisurat. bẽ¬
des: ⁊ certis reb ꝓfua institutionc
contentiec̃ iussifunt: quos legatũ¬
orũ loco habcri certũ est alii uõ cxceͣ¬
ta parte. uł sinc parte. qui ꝓuettrũ
legũ tenore. adcertã untiarũ insti¬
tutionem referuntur: eos tantum¬
modo oĩb hcreditartis accionibus
utiuł conueniri decernimus. qui ex
ccita parte. uł sint̃ parte scriptifu¬
erint. noc aliquã deminutionem
errundem actionũ occaflonem hẽ¬
ctũ excertare scriptorũ ficri.
uos admissurium sabinsi scripsit.
talis fpcties relata ẽ hanc aꝑtius
cxpedire nobis insamest. quidam
testamentum faciens ita instituit. sẽ¬
ꝓmus plotti beres estoueteres quidẽ
extstimabant crrorem noĩs cẽ. ⁊ sicĩ¬
stitutionem ualere. quasi testator plo¬
sisset hcredem. sedhurus moĩ senten¬
tiam grossiorem cẽ existimamus: ne¬
ꝙ cnaim sic hõ fupinus. ⁊mmo mag̃
stultus muenitur: ut suũ nom̃ igno¬

Expanded text:
s certi quidem ex certa re scripti sunt heredes vel certis rebus pro sua institutione contenti esse iussi sunt, quos legatariorum loco haberi certum est, alii vero ex certa parte vel sine parte, qui pro veterum legum tenore ad certam unciarum institutionem referuntur, eos tantummodo omnibus hereditariis actionibus uti vel conveniri decernimus, qui ex certa parte vel sine parte scripti fuerint, nec aliquam deminutionem earundem actionum occasione heredum ex certa re scriptorum fieri.quos ad Massurium Sabinum scripsit, talis species relata est, hanc apertius expedire nobis visum est. Quidam testamentum faciens ita instituit: "Sempronius Plotii heres esto". Veteres quidem existimabant errorem nominis esse et sic institutionem valere, quasi testator Plosisset heredem Sed huiusmodi sententiam crassiorem esse existimamus: neque enim sic homo supinus, immo magis stultus invenitur, ut suum nomen igno
Abbreviated transcription (Latin):
testator hoc uouit: ⁊ mortuo pupillo.
necssarius heres qa ⁊ hoc testator
staiñtũ cõderet: duob heredib scri¬
ptis. unũ quidem exparte instituit
fiũ rũt suũ cuius ⁊ nom̃ addidit ex
reliqua parte stic libertate scripsit
heredem: ⁊ postea cundẽ Fuũ alii le¬
gauit: ut post institutionẽ here

Expanded text:
testator hoc voluit, et mortuo pupillo necessarius heres, quia et hoc testator stamentum conderet, duobus heredibus scriptis unum quidem ex parte instituit, servum autem suum, cuius et nomen addidit, ex reliqua parte sine libertate scripsit heredem et postea eundem servum alii legavit, vel post institutionem
Abbreviated transcription (Latin):
residua parte heres institutusͤ. quã
alter heres scriptus capere nonposset:
isq ad nullam partem hereditatis ꝓpt̃
conditiõnem suam a̾mitti potuitꝰ ex
hasse heres cxtitit: nã residun conme¬
moraitio: ctum totum admitrit
equitem testam̃to pͥmo loco: iulianũ
utubertum suum: heredem institu¬
isse. ciq substitusse hr ũbrs: qd̃
tatem meam adire nolͣt: ut nõ potu¬
crit: tuc inlocum sccłm. hcredem fub¬
stituo uitalcm post mortem aut̃
testatoris iulianum Fuũ contnunc̃
fusse defuncti militis: igoui frĩs eniᷤ.
apparuit antu ex substitutione
admitters: uoluntitis ẽ questio rã
dẽ institueͣ : nec ꝑ eũ adalrũ quẽquã
hereditatem ꝑtinere uoluit: extitit
conditio substitutionis. tibiq dela¬
ta hereditis est quod siuerba substi¬
tutionis subscripte aduis rctulit.
ut sin ec per semctipsũ: aliũ frcis¬
set heredem: pot̾uit cñ quãuis tu¬
bente dño nollet adire: itidemum
substitutus uocarctur: sit am̃ paru¬

Expanded text:
residua parte heres institutus est, quam alter heres scriptus capere non posset, isque ad nullam partem hereditatis propter condicionem suam admitti potuit, ex asse heres extitit: nam residui commemoratequitem testamento primo loco Iulianum ut libertum suum heredem instituisse eique substituisse his verbis: "quod tatem meam adire noluerit vel non potuerit, tunc in locum secundum heredem substituo vitalem", post mortem autem testatoris iulianum servum communem fuisse defuncti militis et zoili fratris eius apparuerit, an tu ex substitutione admittereris, voluntatis est quaestio. Nam dem instituit nec per eum ad alium quemquam hereditatem pertinere voluit, extitit condicio substitutionis tibique delata hereditas est. Quod si verba substitutionis subscriptae ad ius rettulit, ut si nec per semet ipsum alium fecisset heredem  potuit enim quamvis iubente domino nolle adire, ita demum substitutus vocaretur, si tamen paru
Abbreviated transcription (Latin):
entib uentilatum est testitore
quidem dicente cnopł ⁊̃ parti¬
b aut hul moĩ ũbũ huc atq ill¬
fidĩconmittentis ⁊ ora quenatu¬
rilit̃ ms̃ legatis. ca ⁊fidi cõmis¬
fis inħcre. intelligant᷑. ex con

Expanded text:
entibus ventilatum est, testatore quidem dicente " ἐνορκῶ ", partibus autem huiusmodi verbum huc atque illfideicommittentis et omnia, quae naturaliter insunt legatis, ea et fideicommissis inhaerere intellegantur
Abbreviated transcription (Latin):
miserandas infligt̃ parẽtib orbitãtes.
metalli penã cũ ceteris añ cognitis sup¬
licũs teneant᷑. si ꝙ tãtũ eiꝰ moĩ r̾eus fue¬
rit oblatus postea ꝗ̃ suꝑ cͥmine darue¬
tit ẜuus quidẽ ł ubtate doãtus bestit̃s.
subiciãtur ĩgenuꝰ aũ gladioꝯ sumat̃.¬

Expanded text:
miserandas infligunt parentibus orbitates, metalli poena cum ceteris ante cognitis suppliciis tenebantur. Si quis tamen eiusmodi reus fuerit oblatus, posteaquam super crimine patuerit, servus quidem vel libertate donatus bestiis obiciatur, ingenuus autem gladio
Abbreviated transcription (Latin):
milis obẜuãtia a nobis adicicñ¬
darũ feriarũ quereb felicit̃ ge¬
stis ꝓueniunt adappesl itionũ
qq̃ tempori porrgendasit: ueri¬
ne crrissime: rescribi placuit
experientie tuc: ut ineuisis ꝓ¬
uocationum iugit̃ ⁊ siñullo addita¬
m̃to etus modi dierũ tpr̃i. scias
inappellationũ crusis minime

Expanded text:
milis observantia a nobis adiciendarum feriarum, quae rebus feliciter gestis proveniunt, ad appellationum quoque tempora porrigenda sit, verine carissime, rescribi placuit experientiae tuae, ut in causis provocationum iugiter et sine additamento eiuscemodi dierum tempora scias in appellation
Abbreviated transcription (Latin):
neq plebes.⁊ artum offittic
unctarum ueneribilidie solss
quiescant riritam̃ positiagro¬
alio aptius dieꝰ frum̃ta fulci: a¬
ut uince: scr̃obib conm̃dentui
neocasione mom̃ti pereat con¬
moditas celesti ꝓuisione cõces
mi decet ut auctortate fua fe¬
ras aliquis condat necem̃ imꝑi¬
ales fenas uociri oporter: quas ad¬
mintstrator ediecritz ac ꝑ hoc sino¬
mine cximuntur: etiã fructu care¬
bunt:¬

Expanded text:
naeque plebes et artium officia cunctarum venerabili die solis quiescant. Ruri tamen positi agroalio aptius die frumenta sulcis aut vineae scrobibus commendentur, ne occasione momenti pereat commoditas caelesti provisione concesmi decet, ut auctoritate sua ferias aliquas condat. Nec enim imperiales ferias vocari oportet, quas administrator edixerit, ac per hoc, si nomine eximuntur, etiam fructu carebunt
Abbreviated transcription (Latin):
daã. Suntanitio liba petestas
uncuiq est habendr uł nõ habẽ¬
di contracrus: ita renuntiare si¬
mel cõstitate obugatiom. adutr¬
srrid nonconsentiente minime
tis uolumande oblixctio nisem¬
Q uos nexs. a hrgnancons̃¬
entiente alt raparte cuiusp̃u¬

Expanded text:
ano. Sicut initio libera potestas unicuique est habendi vel non habendi contractus, ita renuntiare semel constitutae obligationi adversario non consentiente minime tis voluntariae obligationi semel vos nexos ab hac non consentiente altera parte, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
utatẽ temuretins: te ecuraro¬
re suoaliã peimuã sutrrs pc̃e¬
tionẽ siͣt eremptus nec ꝙ de¬
deras recupate cũꝑ fecta.Ahu¬
it ddonat. onẽ necqͣ ndi datĩ mã¬
petere põtes ꝓꝓpcuta̾tor ꝙ sim

Expanded text:
litatem remunerans te a procuratore suo aliam pecuniam sumere praetionem fuit exemptus, nec quod dederas recuperare, cum perfectam habuit donationem, nec quod tibi dari manpetere po
Abbreviated transcription (Latin):
patre defuncto fr̃i conferrẽ debu¬
cꝑs: ñ tam̃ eo nomine aduersus ma¬
ritũ tibi actio potuit cẽ cũ eõmin̾
ĩ partem tibi delatesuccernionis pa

Expanded text:
patre defuncto fratri conferre debueras, non tamen eo nomine adversus maritum tibi actio potuit esse, cum eo minus in partem tibi delatae successionis pa
Abbreviated transcription (Latin):
xus. ł lib̃i. uł si qui agnitioĩs cogna¬
tiors ue nire unguntur. uł uxor ex¬
sterio cui fii̾t destinatus: aut desti¬
nata: oĩfariam socientur. exceptis hiᷤ
facultatibus: quas forte censibus as¬
scripti: uł inri patronatus subiecti:
ł curiali conditiom obnoxii cłici ⁊ mo¬
nachi: uł cunus cumq sexus relinqu¬
unt. Nec crã iustum est. bona seu
pecculia q̃ aũ patrono legibus debẽ¬
tur. aut dño possessioĩs cui quis eoꝵ
fueru̾nt ascriptus: aut ad curias ꝓro
tenore dudum late constitutioĩs. sub
certa forma pertinere noscuntur. ab
eccłus aut monastriis detiners: ac¬
ciomibus uidelicet conpetentib sac̃
forte p̃dictis conditionibus obnoxi¬
us aut exgestis negotns: aut exqb¬
bus obligatus obierit¬

Expanded text:
xus vel liberi vel si qui agnationis cognaxus vel liberi vel si qui agnationis cognationisve iure iunguntur vel uxor exiae vel monasterio, cui fuerat destinatus aut destinata, omnifariam socientur. Exceptis his facultatibus, quas forte censibus adscripti vel iuri patronatus subiecti vel curiali condicioni obnoxii clerici vel monachi cuiuscumque sexus relinquunt: nec enim iustum est bona seu peculia, quae aut patrono legibus debentur aut domino possessionis, cui quis eorum fuerat adscriptus, aut ad curias pro tenore dudum latae constitutionis sub certa forma pertinere noscuntur, ab ecclesiis vel monasteriis detineri: actionibus vidforte praedictis condicionibus obnoxius aut ex gestis negotiis aut ex qbus obligatus obierit
Abbreviated transcription (Latin):
tur superhis parabolanñ. uel despec¬
taculis. uł deniditus. ceterisq ficut
ian statutum est:: custodiendis:
plinamagit. decoloran consortio soro¬
rie appellationis nondecet ꝗ cũq
igitur sacerdotio cuiuscumq gradũ¬
sulciuntur: uł dicatus honore censen¬
tur extraneaꝵ fibi mulierum interd¬
icta consortia consortio cognoscant. hac
eis tm̃ facultate concessa. ut matres si¬
lias. atq germꝰanas intradomorũ su¬
arum seepta contineara Inhis cñã n¬
dnl seu crͣiminis existimari fedus
naͣture ꝑmattit: illas enĩ nõ relinꝗ
castitatihortat᷑ affecc̃o. q̃ añ sacerdot.¬
um maritorum legitimum meruere cõ¬
ugnm neq eram cłicis inconpeto¬
ter adnincte sunt quedignõ sacerdo¬
tio iros sui ꝯuersatione fecertnt:¬
aut diaconissa: seu diaconus: uł cuĩ¬
libet alterius locidicꝰ: aut monac¬
hus: aut mulier quesolitarie utte
dedita ẽ: nullo condito testam̃to d̾¬
cesserit: nec ei parentes utriusq se¬

Expanded text:
tur, super his parabalanin vel de spectaculis vel de iudiciis ceterisque sicut iam statutum est custodiendis. plinam agit, decolorari consortio sororiae appellationis non decet. quicumque igitur cuiuscumque gradufulciuntur vel clericatus honore censentur, extranearum sibi mulierum interdicta consortia cognoscant: hac eis tantum facultate concessa, ut matres filias atque germanas intra domorum suarum saepta contineant: in his enim nihil scaevi criminis aestimari foedus naturale permittit. Illas etiam non relinqui castitatis hortatur adfectio, quae ante sacerdotium maritorum legitimum meruere coniugium: neque enim clericis incompetenter adiunctae sunt, quae dignos sacerdotio viros sui conversatione feceruntaut diaconissa aut subdiaconus vel cuiuslibet alterius loci clericus aut monachus aut mulier, quae solitariae vitae dedita est, nullo condito testamento decesserit nec ei parentes utriusque se
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. seũ. onest interdictum
tutorĩ: ut curatorib. ⁊si cxco
titulo tudiciti debitores sunt
constituti: cum sua cnesa res fuad
alicnͣ  botutt: Ergocuritor tũ¬
us fundum suũ cũsuo onere obliga¬
re fisco nłr̃o: nã ⁊ pͥuato potuisset: S pacti

Expanded text:
olae. Non est interdictum tutoribus vel curatoribus, etsi ex eo titulo iudicati debitores sunt constituti, cum sua causa res suas alienare. potuit ergo curator tuus fundum suum cum suo onere obligare fisco nostro: nam et privato potuisset. D. non.
Abbreviated transcription (Latin):
oͥ. ã. ũpꝰ ost ꝑfectã uenditiõe
fetus quidem pecoꝵ empto¬
ri uenditon uõ sup̃tus. siqͦs
bom fide fecerit. restrunde¬
bere notissimiati est¬
d̾.aĩ.eExputsos uos defũdo
pinolentum anerone quem
iubere ius inco negatis ꝓfitẽ¬
ter. nullam uobis aduerfus
Qm excunus ugiditione futi¬
dum pofsidetis actioncm con¬

Expanded text:
o. Post perfectam venditionem fetus quidem pecorum emptori, venditori vero sumptus, si quos bona fide fecerit, restitui debere notissimum estHermippo. Expulsos vos de fundo per violentiam a Nerone, quem habere ius in eo negatis, profitentes nullam vobis adversus eum, ex cuius venditione fundum possidetis, actionem co
Abbreviated transcription (Latin):
im ꝓ nescienti coimuma cũ
frĩd tiunsᷤ: cdia cũstrxxisti: licet
illum instrumentũ tces¬
serit: nec quicquam spccilit̃
cotruenit: auene portionis cicie¬
tione secut: quanti unter est ep̃¬
torᷤᷤ solues Rẽ alienã geͣntibꝰ nõ mnt̃

Expanded text:
ia nesciens communia cum fratribus tuis praedia distraxisti, licet nullum instrumentum intercesserit nec quicquam specialiter convenit, alienae portionis evictione secuta quanti interest emptoris solves. REM ALIEN
Abbreviated transcription (Latin):
tiest ancontrictu emptios̃
atrꝰ noc̃ tuo hadito tantũ uxo¬
tis nom̃ post instrum̃tis scri¬
bi feccris: nansiquidẽ uxortu¬
a noc̃ suo emit: eiq res tridite
sunt. nec inte quiequã debis ꝓ¬
ceffit. nonnͥ dep̃ti o aduersus
eam actionẽ in quantum tup¬
auperior ⁊ illi locupletior fac¬
ondam tuc scriptum ẽ. rege¬
sti potior quã scriptura habe¬
tiri siuõ adintio negotrumu¬
xoris gerens cõparasti noc̃ ip̃i¬
us emptiactionem nec illi noc
tibi quesisti. dũtibi nõuis nec
illi potes. quare indñti que¬
stione ille potior habetur cu¬
ipossessio ad nõ traditaẽ¬
d.aã. Cumꝑ cos quinegotia
titi gerebant olei matirm te
conpatasse: contractus q fi¬
dem p̃tio fuscepto rupisse uc̃¬

Expanded text:
est, an contractu emptionis a te nomine tuo habito tantum uxoris nomen post instrumentis scribi feceris. Nam si quidem uxor tua nomine suo emit eique res traditae sunt nec in te quicquam de his processit, non nisi de pretio adversus eam, in quantum tu pauperior et illa locupletior facondam tuae scriptum est, res gesta potior quam scriptura habetur. Sin vero ab initio negotium uxoris gerens comparasti nomine ipsius, empti actionem nec illi nec tibi adquisisti, dum tibi non vis nec illi potes: quare in dominii quaestione ille potior habetur, cui possessio tradita. Cum per eos qui negotia tua gerebant olei materiam te comparasse contractusque fidem pretio suscepto rupisse ven
Abbreviated transcription (Latin):
to rem turis tui siconsenfum
cinon adcotimodasti. licet fi¬
gillo tuo uenditionis tustru¬
mentum fraude conqursita
signaueris: etus modi tm̃ co¬
meroũ emptori u fucipionie
non fubsecuta. ł longi t̾ꝑis
p̃scriptione nõ munitoᷤ mu

Expanded text:
ito rem iuris tui, si consensum non accommodasti, licet sigillo tuo venditionis instrumentum fraude conquisita signaveris, eiusmodi tamen commentum emptori usucapione non subsecuta vel longi temporis praescrip
Abbreviated transcription (Latin):
tris tuc noc̃ fictas eẽ p̃ponis:
ignorire non debes triditioẽ
natrem tuã dña fursse cõstitu¬
tam : plane stpecumie peticio¬
onẽ p̃tũ cxistitias. cricilit̃ cõn
tis uobis fundos quos nõe urõcũ
inpotestate igerctis patereme¬
rit tractidit. ⁊ inpͥossesfiont̃ co¬
rũ uoluntate patris futstis. do¬
mtiiũ adquisistis:¬
fris tuicuiꝰ fuccessisti empta. uo¬
bis trictita funt uoct instrum̃¬
to emptionis matrem tuã nu¬
merasse contineati ꝑsequi
ea more uicdiciorũ nõꝓtiibers:¬
to emꝑtionis socrus nom̃ inscp¬
seris: tam̃ sipossessionẽ tenẽs
dñs effectus es obeĩ rem fru¬
stta cilumniã mulieris quam¬
ius ipã contrictus tibulasꝰ abe¬
at. reformidas:

Expanded text:
tris tuae nomine factas esse proponis, ignorare non debes traditione matrem tuam dominam fuisse constitutam. plane si pecuniae petitioonem pretii existimas, civiliter conis vobis fundos, quos nomine vestro, cum in potestate ageretis, pater emerat, tradidit vel in possessione eorum voluntate patris fuistis, dominium adquisistisfratris tui cui successisti empta vobis tradita sunt, licet instrumento emptionis matrem tuam pecuniam numerasse contineatur, persequi ea more iudiciorum non prohiberto emptionis socrus nomen inscripseris, tamen si possessionem tenes, dominus effectus es. ob eam rem frustra calumniam mulieris, quamvis ipsa contractus tabulas habeat, formidas.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. aã.Multum traer est utrũ
coheredes tui possessionẽ con¬
munem distraxerunt. anuoͣ
fiscus cumpartis dñs ce̾ solidi¬
titem uixa ꝓprum pranlegi¬
ũ uendidt ⁊ entm siaftsco fic¬
taest uendatios sidem cius ĩ froi

Expanded text:
. Multum interest, utrum coheredes tui possessionem communem distraxerunt, an vero fiscus, cum partis dominus esset, soliditatem iuxta proprium privilegium vendidit. etenim si a fisco facta est venditio, fidem eius
Abbreviated transcription (Latin):
ter post emancipicionemꝰ
teñ ꝯsẽtiente uẽdidit: nec ei
fuccefisti. neꝙ possidens iongi
ip̃is p̃scptione munitus est.
cum tibi agenti rector pto¬
uintic ieddi efficiet.
nentes nõnoblugitis fibi.¬

Expanded text:
em te non consentiente venumdedit neque ei successisti neque possidens longi temporis praescriptione munitus est, eum tibi agenti rector provinciae reddi efficiet. nentes non obligatas sibi