comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri mandatis act̾onib cum de¬
bitore hr̃ditanoꝗ ignoͬrabat
uenditam ẽẽ hrditatem tran¬
segit. si emptor h̾roitatis hoc
debitum ab eo exiͣgẽ uelit. exc¬
epto transacti negocii debitori
pp̃ ignorantiam suam accõm¬
odanoa eId̾ rendend̃ est et in¬
ꝓposuit hlide rõnis cã. sueq dig¬
m̾tatis cuende et dec̃oris sinca.
ne sine delẽctu .passim apd̃ se
postuletm ea pp̃ tres fecit oro¬
mes Nam quoldam in totum
phibuit postuiare quibdam

Expanded text:
ri mandatis actionibus cum debitore hereditario, qui ignorabat uenditam esse hereditatem, transegit: si emptor hereditatis hoc debitum ab eo exigere uelit, exceptio transacti negotii debitori propter ignorantiam suam accommodanda eposuit habendae rationis causa suaeque dignitatis tuendae et decoris sui causa, ne sine delectu passim apud se postuletur. Eapropter tres fecit ordines: nam quosdam in totum prohibuit postulare, quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
L p̃. Sigͣcuitam tibi hĩtatõm
dedõ an cõmodati age̾ possim:
et iuł ait posse s ẽ utilius pre¬
scriptis u̾bis agẽ.Si marga¬
ritas tibi extimatas ded̾o ut ea
sdem micħ aifferres aut p̾cium
earum dem̃ hee ꝑierint añ uen¬
dit̾onem. cuius ꝑiculũ sit et
ait lab̾o. ꝙ et pomp̾ scribit. si qd̾
ego ce uenditor rogauimeum
ẽe ꝑiculũ si tu metuum sine¬
uter. nostrum. s duntaxat ꝯsẽ¬
simus ten̾i te haccenus ut doi¬
um et culpam micħ p̾stes. Ac¬
tõ aut̃ ex hac cã utiq erit p̾scrip¬

Expanded text:
 Si gratuitam tibi habitationem dedero, an commodati agere possim? et Vivianus ait posse: sed est tutius praescriptis verbis agere. Si margarita tibi aestimata dedero, ut aut eadem mihi adferres aut pretium eorum, deinde haec perierint ante venditionem, cuius periculum sit? et ait Labeo, quod et Pomponius scripsit, si quidem ego te uenditor rogaui, meum esse periculum: si tu me, tuum: si neuter nostrum, sed dumtaxat consensimus, teneri te hactenus, ut dolum et culpam mihi praestes. actio autem ex hac ca
Abbreviated transcription (Latin):
utus et suidus ꝑeum
modum qui prõcede̾ pot̃. ꝓcu¬
ratorem dare ñ prohibentur.
forsitan et ipidantur ñ quidꝰ
ad agendum s ad administrã¬
dum. ¶Cum quentur.an ali¬
cun ꝓcuratorem hre liceat.ansp¬
iciendum erit. an ñ ꝓhibeatur
ꝓcuratorẽ dareqr ẜ edictũ pro¬
hibitorium ẽ In popularib
accõnib ubiqs qĩ umus ex po¬
pulo.agit. defensionem. ut pro¬
curator prare cogelidusñ est.
Is qui curatorem alicui p̾sẽti
petitñ alit̾ audietur. nisi adui¬
to ꝯsentie̾nte ꝙ siabsentirata
rem dominum hĩturum ne¬
cesse ht sat̃cłare. ¶Pena non
defendentis ꝓcuratoris ħ ẽut
denegetur ei acc̃o.¶Si procu¬
rator agnͣt et p̾sens nt absẽtis

Expanded text:
utus et surdus per eum modum qui procedere potest procuratorem dare non prohibentur: forsitan et ipsi dantur non quidem ad agendum, sed ad administrandum. Cum quaeretur, an alicui procuratorem habere liceat an non prohibeatur procuratorem dare, quia hoc edictum prohibitorium est. In popularibus actionibus, ubi quis quasi unus ex populo agit, defensionem ut procurator praestare cogendus non est. Is, qui curatorem alicui praesenti petat, non aliter audietur nisi adulto consentiente: quod si absenti, ratam rem eum habiturum necesse habet dare. Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio. Si procurator agat et praesens sit absentis
Abbreviated transcription (Latin):
p. Qui clauumht. morbosus
l et poluposuss eum qui alt̾m
oculũ aut alt̾am maxillam ma¬
iorem ht̃. si recte utaturs anu
uidi pedius scribit. ait enimin¬
eq̃litate maxillarũ oculorum
brachioꝵ. Sinicħ ex ministĩo
prando subtrahit extͣ redibiti¬
onem ce. s et latus. uł crus bre¬
uius pot̾. rofre impedim̃tum.
ergo et hic erit redibendus.
¶Di quis natura gutturosus sit
aut oculos emmentes hãt. sa¬
nusuidetur itẽ sciend̾ est seuã
ñ ẽẽ morbosũ uł uitosum p̾t̾¬
qm̃ si in becilutate dextre .u.ali¬
dius sinstra utatur. s hunc no
sceuam s mancũ eẽ. ¶Is cuios
oleat an sanus sit quesitum est
trebatius. ait ñ ẽe morbosumot
alicui ołe ułuti hyrcosũ strabo¬
nem ħ enim ex illuuie oris acci
cidit ułutiꝙ iecur ur pulmo i

Expanded text:
. Qui clauum habet, morbosus est: sed et polyposus. Eum, qui alterum oculum aut alteram maxillam maiorem habet, si recte iis utatur, sanum uideri Pedius scribit: ait enim inaequalitatem maxillarum oculorum bracchiorum, si nihil ex ministerio praestando subtrahit, extra redhibitionem esse. sed et latus uel crus breuius potest adferre impedimentum; ergo et hic erit redhibendus. Si quis natura gutturosus sit aut oculos eminentes habeat, sanus uidetur. Item sciendum est scaeuam non esse morbosum uel uitiosum, praeterquam si inbecillitate dextrae ualidius sinistra utitur: sed hunc non scaeuam, sed mancum esse. Is cui os oleat an sanus sit quaesitum est: Trebatius ait non esse morbosum os alicui olere, ueluti hircosum, strabonem: hoc enim ex illuuie oris accidcidit, ueluti quod iecur, quod pulmo
Abbreviated transcription (Latin):
cio. ¶ Si cõe płium sicauimal
adu̾sus singulos erit in solidũ
tur. ut noxededat. s ⁊ in solidũ
nt puta.si iniure int̾rogatus
ansua quadrupes eẽt renderit
n ẽc suam. sam siꝯstit̾it ẽẽ eius
insolidũ ꝯ dempnabitur Si
post lite ꝯtestatã ab alio sitaial
occisum: qr dno legis acquilie¬

Expanded text:
 si commune plurium sit animal, aduersus singulos erit in solidum tur, ut noxae dedat, sed etiam in solidum, ut puta si in iure interrogatus, an sua quadrupes esset, responderit non esse suam: nam si constiterit esse eius, in solidum condemnabitur.Si post litem contestatam ab alio sit animal occisum, quia domino legis Aquili
Abbreviated transcription (Latin):
ex iudico ꝓpoito utis extimatio.¬
nem offerret. nisi paratus fuit
acconman̾dare. adusus eum
qui occidit. ¶Hanc acconem
nemo dubitauit hrdidancet̾is¬
q successorib ¶It adus hr̃des
cetõs q ñure successionis s eo

Expanded text:
ex iudicio proposito litis Aestimationem offe‹r›et, nisi paratus fuerit actionem mandare aduersus eum qui occidit.Hanc actionem nemo dubitauerit heredi dari ceterisque successoribus: item aduersus heredes c
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. cessab ħ ãctos et gen̾alit̾ ł̾
acc̾o iocum ht̃ totiens quociens
cont̃ naturam feramota paupe¬
riem dedit Io si equus dolore
citatus encepetierit cessare istñ
erit aut uulnauit infactũ mag̾
qmͣ lege acquilia tem utiq ido
qr ñ ip̾c suo cõrpore dapnũ ded̾it.
At si cũ equũ ꝑmisiss quis. ur
palpatus ẽ et calce eum ꝑcussit
erit accomͣͣlotus. Et si alia q̃¬
Orupes aliam concitauit. ut dãp¬
num daret eius quadrupedis q̃¬
ꝯcitauit nõĩe agend erit. ¶ Si¬
ue aũt suo corpore pauꝑiem q̃¬
drupes dedit. siue ꝑ auam rem
qm̃ tengit q̃orupes ẜ act̾o locũ
hebit. puta si plaustrobos obtr¬
cta. ¶ In bestus aũt pp̾naturalẽ
feritãtem ħ actõ locũ ñ ht set ĩo
si ursus fugit et sic nocuit. ñ pot̾
quondam dñs ꝯueniri qr desuit
dñs eẽ ubi fera euasitset ĩo siur
sum occidim meum corpus est.¬
Tum anetes et boues ꝯmisissẽt:
et alt̾ alfum occidĩt. qntus mu

Expanded text:
derit, cessabit haec actio. Et generaliter haec actio locum habet, quotiens contra Naturam fera mota pauperiem dedit: ideoque si equus dolore concitatus calce petierit, cessare istam erit aut uulnerauerit, in factum magis quam lege Aquilia teneri, utique ideo, quia non ipse suo corpore damnum dedit. at si, cum equum permulsisset quis uel palpatus es‹s›et, calce eum percusserit, erit actioni locus. Et si alia quadrupes aliam concitauit ut damnum daret, eius quae concitauit nomine agendue autem corpore suo pauperiem quadrupes dedit, siue per aliam rem, quam tetigit quadrupes, haec actio locum habebit: ut puta si plaustro bos obtrcta.In bestiis autem propter naturalem feritatem haec actio locum non habet: et ideo si ursus fugit et sic nocuit, non potest quondam dominus conueniri, quia desinit dominus esse, ubi fera euasit: et ideo et si eum occidi, meum corpus est.Cum arietes uel boues commississent et alter alterum occidit, Q
Abbreviated transcription (Latin):
xii. tab̾ descendit/ quelex uolu¬
it aut dari idꝙ nocuit. eͥt ad am¬
mal ꝙ noxiam ꝯmisit aut extĩa¬
com noxie offeire Noxia aut̃ ẽ
ip̃m delictumsque acc̃o ad om̃s
quͣ. iorupedes ꝑtinz. Ait p̾cor
pauꝑiem fecissespaupiẽ damp
num datum sine miuria facien
tis. Nec enim pot̾̃ animal iniui¬
nam fecisse diciꝙ sensu caret.¬
Ita ut ẜuius scribit. tuncħ acco
nocuit quadrupes puta si equs
calcitͣrosus caice ꝑcusẜit autbos
cornupet̾e solitus petierit. aut
iiq inuirie igetur.S et sica¬
nis cũ duc̾etm. ib. ãquo. isꝑita¬
te sua euaẜit. et. alicui dampnũ
ded̾it si ꝯtim firmius. ab alio po¬
tuit uł si ꝑ eum locum ĩduciñ
debuit. ħ acto cessabit. et teneh¬
itur ꝗ canem cenẽbat¶S etsi
instigatu ait̾ius fera dampnu

Expanded text:
 descendit: quae lex uoluit aut dari id quod nocuit, id est id animal quod noxiam commisit, aut aestimationem noxiae offerre.Noxia autem est ipsum delictum.Quae actio ad omnes quadrupedes pertinet.Ait praetor 'pauperiem fecisse'. pauperies est damnum sine iniuria facientis datum: nec enim potest animal iniuria fecisse, quod sensu caret.Itaque, ut Seruius scribit, tunc haec anocuit quadrupes, puta si equus calcitrosus calce percusserit, aut bos cornu petere solitus petierit, aut nique iniuriae agetur.Sed et si canis, cum duceretur ab aliquo, asperitate sua euaserit et alicui damnum dederit: si contineri firmius ab alio poterit uel si per eum locum induci non debuit, haec actio cessabit et tenebitur qui canem tenebat.Sed et si instigatu alterius fera damnu
Abbreviated transcription (Latin):
peculio tenebitur. s filius ipẽ
insolid̃ ¶Piane si uolũtatedo¬
mini ur pr̃is ex̾ceat insolid̃
tenebuntur et p̾t̾ea filius. et
supẽ uolũtatem accõmoda¬
uit in solid̾erit obligatus.¬
Het acto ex ꝑsõa magr̃imn ex̾ci¬
coremdabitur et ĩo cũ utro:
eorumaccuͣ ẽ. cũmaltõagi no
pot̾ s siquid sit solutũ siquid̃
amagr̃o ip̃o iure miniuturob¬
ligatio s et si ab ex̾citore siue
rit minuetur obligõ ꝙͣ alius¬

Expanded text:
peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. plane si uoluntate domini uel patris exerceant, in solidum tenebuntur et praeterea et filius, si et ipse uoluntatem accommodauit, in solidum erit obligatus.Haec actio ex persona magistri in exercitorem dabitur, et ideo, si cum utro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutum, si quidem a magistro, ipso iure minuitur obligatio: sed et si ab exercitore, siuerit, minuetur obligati
Abbreviated transcription (Latin):
inpeculiarib m̃cib uolũta¬
tem extendẽ ad solidi obligõ.¬
nem et ita uidetur. et pompo
significare si sit in aliena pot.¬
estate siquid uo̾lũtatẽ gͣerat
isolidum ei obligarisim̃m
inpẽtuliũ ¶ In pocestate eni
accipiemus utriusq sexus

Expanded text:
in peculiaribus mercibus voluntatem extendere ad solidi obligationem. et ita videtur et Pomponius significare, si sit in aliena potestate, si quidem voluntate gerat, in solidum eum obligari, si minus, in peculium. In potestate autem accipiemus utriusque sexus
Abbreviated transcription (Latin):
inc̃ipit emptor dñum reih¬
nress et si ñ ꝯuen̾it. de distra¬
bendo pignore. s tñ iure uti¬
trax̾it. furti obligatur. nisi ei
ter fu̾it denũtiatum ut solu¬
at et cessau̾it.

Expanded text:
incipit emptor dominium rei habere. sed etsi non convenerit de distrahendo pignore, hoc tamen iure utitraxerit, furti obliter fuerit denuntiatum ut soluat et cessauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ anuio regẽtur nauis ĩcurr¬
lab̾o scribit. s̾icũ un uentoꝵ na¬
uis impulsa eẽt infines anchꝰ¬
orarũ alt̾ius. et naute fines p̾¬
cidissent si nullo alio mõ nisi
p̾cisis fumb explicarc sepot¬
uit. nuuam̃ accõm danda Id̾
labo et ꝓculus circa retia pisca¬
toꝵ in que nauis ꝑiscatoꝵ inci¬
nautarũ id fc̃m cagend̾. lege a¬
pentur¶d̾ et inuenatorib et ĩ
ancupib ꝓband̾ ẽ. Sinauis al¬
aut ingub̾natorẽ. aut inducato¬
remactõm comꝑetẽ dãpni ĩiur¬
ic alfenus auit Is si cantaus na¬
uis fc̃a sit. que tẽꝑariñ potuit.
nuliamm dñm dandã actõm.
Smaũt cuipa nautarũ. nit in¬
iuria id fc̃m sit. puto aquiliam
suffice. ¶ Si fimeꝗs quorelig¬
sũt agend̃ ẽ. putaut de cane s
et de.apro. et de leone cet̾isq feris
et anib. id erit dicend. ¶¶a¬
gistratus mimicipales ndãpnũ
miuna ded̾int. posse ⁊ꝗlia ten̾i.
Nã et cũpetudes anqͣs pignori ce¬

Expanded text:
um a nullo regeretur nauis incur‹rLabeo scribit, si, cum ui uentorum nauis impulsa esset in funes anchorarum alterius et nautae funes praecidissent, si nullo alio modo nisi praecisis funibus explicare se potuit, nullam actionem dandam. idemque Labeo et Proculus et circa retia piscatorum, in quae nauis piscatorum incinautarum id factum esset, lege Aperentur. idemque et in uenatoribus et in aucupibus probandum. Si nauis alaut in gubernatorem aut in ducatorem actionem competere damni iniuriae Alfenus ait: sed si tanta uis naui facta sit, quae temperari non potuit, nullam in dominum dandam actionem: sin autem culpa ‹n›autarum id factum sit, puto Aquiliae sufficere. Si funem quis, quo religsunt, agendum est, ut puta de cane: sed et de apro et leone ceterisque feris et auibus idem erit dicendum. Magistratus municipales, si damnum iniuria dederint, posse Aquilia teneri. nam et cum pecudes aliquis pignori ce
Abbreviated transcription (Latin):
tem lib̾atur pignꝰ siĩ so¬
Nutum ẽ debitũ. siue eo noĩc satis¬
factum ẽ s et si tpr finitum pig
ẽ solu̾em̃ito pignus undetur:
patus c̃an diu̾̃sa cã esergo satiffe¬
cisseꝓdẽ qr sibi imputare d cre¬
ditor qui satisfatõm admisit.
uice solutoĩs at q ñ admittit sa¬
tiffatõm s solõm desid̾at. culpã¬
dus ñ ẽ¶Insatisdatonc aũt ñ u¬
timur artilicun sm̃a quiputab

Expanded text:
tem liberatur pignus, siue solutum est debitum siue eo nomine satisfactum est. sed et si tempore finitum pignest soluere, merito pignus uidetur paratus est, in diuersa causa est. ergo satisfecisse prodest, quia sibi imputare debet creditor, qui satisfactionem admisit uice solutionis: at qui non admittit satisfactionem, sed solutionem desiderat, culpandus non est.In satisdatione autem non utimur Atilicini sententia
Abbreviated transcription (Latin):
eandem ee dcõm emptoris q̃
futura ẽẽt sicum ip̃o act ess
ꝯmunidiuidũdo /s sicertis
regionib fund̾ int̾ te et tici¬
um iudex diuisit. sine dubio
ptem que ad iudicata e̾stͣem
gata omia/ nec distingũendꝰ
cuius respectu ista sint relictã
Item q ex oꝑis fuus p̾stitit uc̃¬
ditoriemptori restituend̾ est
n iio dies traditõnis expacto
progatus ẽ. ut ad uenditorem
oꝑe ꝑtinerent. ¶Ex uendito
acc̃o uenditori compecit.ad ea
consequenda que ei ab ẽptore
uditõ infra scripta. in primis
p̾cium qnͣti res uenit Itẽ usu¬
re precii post diẽm traditois.
nam cum re emptorfruatur.
ꝑe debemus et si p̾caria sit poss.¬
essio ħ enim solum spectare
debemus. an hat facultatem
fructus ꝑcipiendi. ¶Pret̾eai
ex uendito agendo ꝯsequetur
ctiam fructus qui facti sunt

Expanded text:
toris, quae futura esset, si cum ipso actum esset communi diuidundo. sed si certis regionibus fundum inter te et Titium iudex diuisit, sine dubio partem, quae adiudicata est, empgata omnia, nec distinguendum, cuius respectu ista sint relicta. item quod ex operis seruus praestitit uenditori, emptori restituendum est, nisi ideo dies traditionis ex pacto prorogatus est, ut ad uenditorem operae pertinerent. Ex uendito actio uenditori competit ad ea consequenda, quae ei ab emptore iudicium infra scripta. in primis pretium, quanti res uenit. item usurae pretii post diem traditionis: nam cum re emptor fruatur,pere debemus et si precaria sit possessio: hoc enim solum spectare debemus, an habeat facultatem f‹r›uctus percipiendi. Praeterea ex uendito agendo consequetur etiam sumptus, qui facti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͣ m in dͣie m f i eiubeas cu
pͥure fideussis et solius nti¬
lius respondebitur int̾mi ñ
ẽc̃ tibi mandati accõm. s cũ
dĩes uen̾it¶temtͣctatũm ẽ
sicum in diẽ deb̾em mãdato
mo indiem fideiusẜis et añ
diem solu̾is an statim hãs
mandati accõm et quidãpu¬
tant p̾sentẽ ꝗd̃ ẽẽ mandati
accõm. s tanti m̃inorẽ qnͣ̃ti
mea int̾sit suꝑuenientedie
solutum fuissess melius est
dicuntim nec hi sũme mã¬
dati agi posse qñm̃ nullum
diem soluam ¶Int̾dũ eueĩt
ut meu negotium g̾am. ettã¬
tum uͣtilẽ hãm mandati acti¬
onem. ułuci cũ debitor meus
piculo suo debicorẽ suu micħ
delegat aut cũ rogatu fideiu.¬
ssoris cũ reo exp̃ior. ¶Nã ꝙͣ uis
et illius negotiũ gero ¶git᷑
unt qͣs pignori ded̾unt sup¬
posuerunt emptores et eis
em̃das res mandent᷑anan¬
datum intelligitur. l ꝙ̃ tum
mandatũ ñ consistit. ¶Nam
cum rem tuam emas nulla

Expanded text:
pro me in diem fideiubeas tuque pure fideiusseris et solueris, utilius respondebitur interim non esse tibi mandati actionem, sed cum dies uenerit. Item tractatum est, si, cum in diem deberem, mandatu meo in diem fideiusseris et ante diem solueris, an statim habeas mandati actionem. et quidam putant praesentem quidem esse mandati actionem, sed tanti minorem, quanti mea intersit superueniente die solutum fuisse. sed melius est dici interim nec huius summae mandati agi posse, quando nonnullum diem soluam. Interdum euenit, ut meum negotium geram et tamen utilem habeam mandati actionem: ueluti cum debitor meus periculo suo debitorem suum mihi delegat aut cum rogatu fideiussoris cum reo experior: nam quamuis et illius negotium gero: igituunt quas pignori dederunt, supposuerunt emptores et eis emendas res mandent, mandatum intellegitur, licet mandatum non constitit: nam cum rem t
Abbreviated transcription (Latin):
Nuł. Ex mandato ap̃ eum
ꝗ mandata suscepit nicħre¬
man̾e oport sicuti nec dam¬
pnum patidisi exige̾ fen̾atã
pecuniam ñ potuit ficeiuss¬
si ꝓ absenͣte fideiusẜit ¶Nã

Expanded text:
num. Ex mandato apud eum qui mandatum suscepit nihil remanere oportet, sicuti nec damnum pati debet, si exigere faeneratam pecuniam non potuit. Fideiusssi pro abse
Abbreviated transcription (Latin):
si distͣcturus ñ erat enͣ oport.
id ꝙ accepit restitiie nsi forte̾
diugentius eũ hiturus eẽt. si
naccepiss ut manumitteret.
tũc enim ñẽ eqũ eũ ⁊ euo et
coto p̃cio careͣr ¶s ubi accepit
ut manumittet. dem̃ enus de¬
cesẜit si quid moram fecerit
manuissioni ꝯsequens est
ut diçam eũ refunde. idꝙ acce

Expanded text:
erat eum, oportet id quod accepit restitui, nisi forte diligentius eum habiturus esset, si non accepisset ut manumitteret: tunc enim non est aequum eum et seruo et toto pretio carere. Sed ubi accepit, ut manumitteret, deinde seruus decessit, si quidem moram fecit manumissioni, consequens est, ut dicamus ref
Abbreviated transcription (Latin):
eq̃ R. eoꝵ u̾o ꝗ ita ruauerunt
inuicem rõm hr̃e ñ dełe. ab eo
ꝗ in nauigone iactum fecit
siquedã ex hiis m̾cib ꝑuim¬
atores extracte sũt corum.ñ.
m̾ces apossunt uid̾i ẜuande
nauis Ea iacte ẽẽque ꝑierint.

Expanded text:
ero, qui ita seruauerunt, inuicem rationem haberi non debere ab eo, qui in nauigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae sunt: eorum enim merces non possunt uideri seruandae nauis causa
Abbreviated transcription (Latin):
Quł. Cumaistarbor uraliu¬
d nauis instrum̃tum remo¬
uendi ꝯmimis ꝑiculi causa
deiectum ẽcũ cͣrĩbuto debet᷑.¬
Austͣ. Naiis honuste leuã¬
de cã qr intͣre ftum̃ uł portu
ñ potuit cum hon̾e siquedã
m̃ces in scapham traiecte sũt
ne aut ex̃ flum̾ ꝑiclitetur. a̾
in ip̃o hostiouł portucaq sca¬
eos quimnditmces saluas¬
contrasichapha cum ꝑtem̾¬
did̾unt qr iactͣus incributũ
naue saluaueͣmit. s sinauis
que intempetate iactu m̾ciu
unius m̃catoris leuata est in
alio loco subm̃sa e̾ et aliquoꝵ
m̃cãtoꝵ m̃ces ꝑurmatores ex¬
tracte sunt data m̾cede rõem
hr̃i deł̾e eius ciuus m̃ces ĩ na¬
uigatone leuande nauis cã
iacte sunt. ab hiis ꝗ postea su¬

Expanded text:
um. Cum arbor aut aliud nauis instrumentum remouendi communis periculi causa deiectum est, contributio debetum. Nauis onustae leuandae causa, quia intrare flumen uel portum non potuerat cum onere, si quaedam merces in scapham traiectae sunt, ne aut extra flumen periclitetur aut in ipso ostio uel portu, eaque scaeos, qui icontra si scapha cum parte mererdiderunt, quia iactus in tributum naue salua uenit. Sed si nauis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, rationem haberi debere eius, cuius merces in nauigatione leuandae nauis causa iactae sunt, ab his,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ manumittatur. idq cũ pot.¬
uiss manumicti uiuo fuo tñs¬
ierit siue finitum ñ fu̾it. et tm
ẽ sistiẽs dedide dolom me dãdã
acco̾m uił scribit. si ignorãs. in
fc̾m cuulẽ Ꝙ si faciam ut des. ⁊
postea feci qmͣ cessas dare nuulae¬
rit ciuił acco et io dedolo dabitur
S si facio ut facias. ħ spẽs t̃ctatus
plures recipit. Nam si pacti suñ
ut cuameo debitore cartagine
exigas. ego a tuo rome ułut tu
in meo: ego in cuo solo eclificẽ
et ego edificaui. et tu cessas ĩ pri¬
ore spẽ mandatũ quoda modo
int̾uenisse iuidetur sine quo ex¬
igi peciũa alieno nõieñ potest.
qmͣius enim et impẽdia sẽqnͣt᷑
tñ miͣtuũ offitiũi p̾stamus. et
pot̾ mandatũ ex pacto ⁊̃ natu¬
ram suam exced̾e̾. Possu .n. tͥ
mandare. ut et custodia micħ
p̾stes. et ñ plus ĩpendas inexige¬
do qmͣ.x. et si eadem qnͣtitatem
impendem: nulla dubitatõ est.
Sin aut̃. ilit̾ fec̾it. ut et hicmã¬
datum int̾uenisse uideatur. qͣĩ

Expanded text:
 manumittatur idque, cum potuisset manumitti, uiuo seruo transierit, siue finitum non fuit et tantest, si sciens dedi, de dolo in me dandam actionem Iulianus scribit, si ignorans, in factum ciuilem. Quod si faciam ut des et posteaquam feci, cessas dare, nulla erit ciuilis actio, et ideoSed si facio ut facias, haec species tractatus plures recipit. nam si pacti sumus, ut tu a meo debitore Carthagine exigas, ego a tuo Romae, vel ut tu in meo, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificavi et tu cessas, in priorem speciem mandatum quodammodo intervenisse videtur, sine quo exigi pecunia alieno nomine non potest: quamvis enim et impendia sequantur, tamen mutuum officium praestamus et potest mandatum ex pacto etiam naturam suam excedere possum enim tibi mandare, ut et custodiam mihi praestes et non plus impendas in exigendo quam decem: et si eandem quantitatem impenderemus, nulla dubitatio est. sin autem alter fecit, ut et hic mandatum intervenisse videatur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̾. Si legato aut hr̃ditate
aliquid ẜuo dotali obuenit. ꝙ
testator noluit ad maritum ꝑ¬
tin̾e. id solutomrimomonio
D. Sinsufructus fi da cuius
ꝓprietatem mułr nõ hcbat. dõ¬
tis noĩe micħ ad nõ ꝓprietatis
detur: difficultas erit post diu¬
ortium circa reddendum ius
mułri qm̃ diximus usũ fruct̃
a fructuano cediñ possenisido¬
mino ꝓprietatis. et si ex̃neo ce¬
datur .i. ei qui ꝓprietatem non
ad dñm ꝓprictatis reu̾surum
usumfructũ. Quida ergo
remedii loco recteputau̾unt

Expanded text:
m.Si legato aut hereditate aliquid seruo dotali obuenit, quod testator noluit ad maritum pertinere, id soluto matrimonioSi usus fructus fundi, cuius proprietatem mulier non habebat, dotis nomine mihi a domino proprietatis detur, difficultas erit post diuortium circa reddendum ius mulieri, quoniam diximus usum fructum a fructuario cedi non posse nisi domino proprietatis et, si extraneo cedatur, id est ei qui proprietatem non ad dominum proprietatis reuersurum usum fructum. quidam ergo remedii loco recte putauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Qui. Indebiti soluti ꝯdcõna¬
turar est et io etiam ꝙ rei solute
accessit. neĩt in condcõm. utp¬
nta ptus qui ex ancillanati st̃
uł q. aumnone. accessit immo
et fructus quos is cuisonitũ
tradidissem. conͣdic̾emꝰ s et si
possõmtuam fecissem ita utͣp
iongi cemporis p̾scriptõem

Expanded text:
 Indebiti soluti condictio naturalis est et ideo etiam quod rei solutae accessit, venit in condictionem, ut puta partus qui ex ancilla natus sit vel alluvione accessit: immo et fructus, quos is cui solutum tradidissem, condicerem. sed et si possessionem tuam fecissem ita, ut tibi per longi temporis praescriptionem
Abbreviated transcription (Latin):
tria soluiss. et postea fidenis¬
sores qͣnma placuit enm q
postĩor solu̾it repete criaposse.
ħm̾ito qui atrib areo souitis.

Expanded text:
tria soluisset et postea fideiussores quina, placuit eum qui posterior soluit repetere tria posse: hoc merito, quia tribus a reo solutis
Abbreviated transcription (Latin):
Aur Plane siduos reos no
ensdem pecunie. s alt̾ius ob¬
ugõnis ꝯstitueris. itputa sti¬
chi aut pamphili et ꝑit̾ duoᷤᷤ¬
datos aut togas nr denarios
mile ñ io dicipot̾it in repeti¬
tone. ut ꝑtes repetantu qa
nec solu̾e abintõ sicpotuert̃¬
gitu s cãn electio ẽ cre̾dito¬

Expanded text:
um. Plane si duos reos non eiusdem pecuniae, sed alterius obconstitueris, ut puta Stichi ‹a›ut Pamphili, et paritdatos, aut togam uel denaria mille, non idem dici potione ut partes repetant, quia nec solvere ab initio sic potuergitur hoc casu electio est credito
Abbreviated transcription (Latin):
impio. ¶ Principis auctead¬
optamus eos quisuuuris sũt.
que spes adoptõis diciturarro¬
gatõ. qr et is qui adoptat. roga¬
tur .i. int̾rogatur. an uelit cu̾
quem adoptaturus sit iustu
sibi filium ẽc. et is qui adoptat᷑¬
int̾rogatur. an id fieri paciatur.
Imꝑio magr̃atus. idoptamꝰ
eos ꝗuipocãte parentis sunt.
siue primum gͣdum lib̾orum
optineant qualis est filius. fi¬
lia. siue inferiorem. qualis ẽ ne¬
pos neptis ꝓnepos proneptis.¬
¶¶Iulud itimsq adoptonis cõe
ẽ. ꝙ et hii qui gen̾are ñ põssunt

Expanded text:
imperio. principis auctoritate adoptamus eos qui sui iuris sunt: quae species adoptionis dicitur adrogatio, quia et is qui adoptat rogatur, id est interrogatur, an uelit eum quem adoptaturus sit iustum sibi filium esse, et is qui adoptatur rogatur, an id fieri patiatur. imperio magistratus adoptamus eos qui in potestate parentis sunt, siue primum gradum liberorum optineant, qualis est filius filia, siue inferiorem, qualis est nepos neptis, pronepos proneptis.Illud utriusque adoptionis commune est, quod et hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
adoptõis que perprincipeni fit
ꝙ is qui libos in potestate hab
u se arrogandum ded̾it. ñ solum
ip̃e potestati arrogatoris subicit᷑
s eciam lib̾i eius inciusdem sũt
potestate tanꝙͣ i nepotes.

Expanded text:
adoptionis, quae per populum fit, quod is, qui liberos in potestate habet, si se adrogandum dederit, non solum ipse potestati adrogatoris subicitur, sed etiam liberi eius in eiusdem fiunt potestate tanquam nepotes.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊adoptones faciunt nb.er¬
genale in duas aut spo̾gdis ꝗb¬
adoptos imilit̾ dicituial testa¬
tera arrogato adoptanturtis
filii fam̃ arrogantur qui sui u¬

Expanded text:
adoptiones faciunt.Qugenerale, in duas autem species dadoptio similiter dicitur, altera adrogatio. adoptantur filii familias, adrogantur qui sui iu
Abbreviated transcription (Latin):
que ere. alieno int̾uentu uirilĩ¬
utrũ credita maneat. an exem¬
pconc pr̃are debeat. ¶ Q simu¬
lier ñ em̃. at suũ s ut em̃et. aui¬
ro pecinam accepit. ciuł mortuo¬

Expanded text:
quae aere alieno suo interuentu uiri libutrum creditam an eam quam ex emptione praestare debeat. Quod si mulier non emerat seruum, sed ut emeret, a uiro pecuniam accepit
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur.¶Sidõs filiofam̃. sit
data tutelam administrau̾it.
de peculio. dilata int̾icetoꝵ
creclitoꝵ accõne uł int̾põita
caut̾one. si priores agantqui

Expanded text:
legatur. Si dos filio familias sit data uel tutelam administrauerit, de peculio dilata interim ceterorum creditorum actione uel interposita cautione, si priores agant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ab ea uenditõne. int̾ pr̃em et fi¬
lium. et meconuenire dełx ne
si cum apr̃e solo pactus sĩ filr
ñ possit lib̾aris et quentur utrũ
nicħ agatur ex ea pactonean
pactus e Nam qaristo dixit
ri pacto ab emptõne ñ possit.
et iosi ab ꝓͣte renouatus sit con

Expanded text:
ab ea uenditione, inter patrem et filium et me conuenire debere, ne, si cum patre solo pactus sim, filius non possit liberari et quaeratur, utrumne nihil agatur ex ea pactione apactus est. nam quod Aristo dixi‹t› ri pacto ab emptione non possit: et ideo si ab una parte renouatus sit con
Abbreviated transcription (Latin):
um possides. fructus n coegisti
nicħ eius fũdi fructuu noie te
dłre oport /pauł ĩmoqueritur
ñsi ꝑ fecce collẽcti sunt s ⁊̃ cepti.
ita pcepti. ut t̾racontͣme sefru¬
ctus desierint ułuti si oliue. uł¬
uinu uł olcum ab. lliquo fc̃m
sit. statim enim ip̾e accepisse fr¬
uctum existimandus est.
U̾ n remaccompatiñ copel¬
lmur qr lic alicuidic̾e se ñ po̾s¬
sidereita ut si possit adu̾sanus
conuince̾ rem ab adũsano pos¬
dicem. lic suã ẽẽ nõ. ipprobau̾it.

Expanded text:
m possideres, fructum non coegisti, nihil eius fundi fructuum nomine te dare oportet. Paulus. Immo quaeritur: non si perfecti collecti, sed etiam coepti ita percipi, ut terra continere se fructus desierint: ueluti si oliuae uuinum oleum ab aliquo factum sit: statim enim ipse accepisse fructum existimandus est.um In rem actionem pati non compellimur, quia licet alicui dicere se non possidere, ita ut, si possit adversarius convincere rem ab adversario posudicem, licet suam esse non adprobaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
is compensau̾it
mus dicend̾ ẽ desiñe nos in¬
ucem ẽẽ obligatos ip̃õ iure
compensacone negligentie
fc̃a similimo ꝓbatur si altẽr
tantam nẽgligẽtiam exibue¬
rit q̃ eadem qnͣcitate existima¬
ipo iure inuice̾ lib̾ari¶Si qs
igitur ꝯpensare potẽs soluit .¬
dicẽ potit qͣiindebitosoluto.¬
Quociens ex malefito oritur
accõ utputa exc̃a fintͣina ceco¬
rumq malefitoru si deeare
pecumarit agatiu: compẽsatõ¬

Expanded text:
is compensaueritmus, dicendum est desinere nos inuicem esse obligatos ipso iure compensatione neglegentiae facta. simili modo probatur, si alter tantam neglegentiam exhibuerit, quae eadem quantitate aestimaipso iure inuicem liberationem.Si quis igitur compensare potens soluerit, condicere poterit quasi indebito soluto.Quotiens ex maleficio oritur actio, ut puta ex causa furtiua ceterorumque maleficiorum, si de ea pecuniarie agitur, compensat
Abbreviated transcription (Latin):
pluris ut quedã ei accedant
que ñ acceseunt priori empꝰ¬
cori si nminoris sint hee res
mand si dies longior precui
soluendi data fu̾it. ut q̃ratur
qnͣtum exusura eius temp¬
oris capi põterit.
¶p. Sicut fructus in diem̾
adiecte domus cum melior
udco fu̾it allata uenditorire¬
stitui neccͣe e.ita rurẜ q̃ prior
bauit erogata. de redditu re¬
tin̾i.ur si n sufficiant solui
equũ ẽ et credo oẽsusse princ¬
pem de ẽꝑti et uediti accõne.

Expanded text:
pluris, ut quaedam ei accedant, non quae accesserint priori emptori, si non minoris sint hae res, andum est, si dies longior pretii solvendi data fuerit, ut quaeratur, quantum ex usura eius temporis capi potuerit.'Sicut fructus in diem addictae domus, cum melior condicio fuerit allata, uenditori restitui necesse est, ita rursus quae prior rio probauerit erogata, de reditu retineri uel, si non sufficiat, solui aequum est'. et credo sensisse principem de empti uenditi ac
Abbreviated transcription (Latin):
ad soluendam pectuĩam. neq
enimmagnũ est dampnum
inmora modici temporis mõ¬
dicumaũt tempus hic inteli¬
igendum ẽ ꝙ post ꝯdempnat᷑o¬
nem reis inditum est.

Expanded text:
ad soluendam pecuniam: neque enim magnum damnum est in mora modici temporis. modicum autem tempus hic intellegendum est, quod post condemnationem reis indultum est.
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Enongius spatium int̾ce¬
ssurũ crit quominus iudexda¬
tus oꝑam possit dare. mutari
eum iubet p̾tor ħ ẽsi forte oc¬
cupato aliqua uidicẽ ñ patia¬
tur oꝑam iudit̾o dare ĩcidẽte
infirmitate uł neccͣa ꝓfectõe.
uł rei sue familiaris ꝑiculo.
Si filius fam̃ ex aliquanoxa
ex qͣ pr̃i act̾o competit uelit in¬
timus age eisi ñ sit ꝗ pris no¬
mineagat Nam et uilianop¬
lacz si filius fam̾. legatone ui
studiorum gra aberit et uł fu¬
itum uł dampnũuł ĩiuria
passus sit. posse eũ utili iudo
ag̾e̾. ne dũ p̃r expectatur: ĩpu¬
nita sĩt malefitia qr p̃r uẽt᷑us
ñ ẽ uł dumuenit se subt̾hat
is quinoxam ꝯmisitsum ego
fraudem patiatur. et egestate
rome laboret. maticulo suoñ¬
ñ receptoꝙ. adsumptus ei pr
destinau̾it Et finge senatorẽ
ẽe filiumifam̃. qui prem h̃t in
ꝓuintiam. ñ ne augetur uti
nulloq suo ꝓprio priuilegio
excusatur. ¶ Siꝗs cuteram.
uł curam uł negotiũ uł argẽ¬

Expanded text:
Si longius spatium intercessurum erit, quo minus iudex datus operam possit dare, mutari eum iubet praetor: hoc est si forte occupatio aliqua iudicem non patiatur operam iudicio dare, incidente infirmitate uel necessaria profectione uel rei suae familiaris p‹eri›culo. Si filius familias ex aliqua noxa, ex qua patri actio competit, uelit extimus ei agere, ‹si› non sit qui patris nomine agat. nam et Iuliano placet, si filius familias legationis uel studiorum gratia aberit et uel furtum uel damnum iniuria passus sit: posse eum utili iudicio agere, ne dum pater exspectatur impunita sint maleficia, quia pater uenturus non est uel dum uenit, se subtrahit is qui noxam commisit. unde ego fraudem patiatur et egestate Romae laboret uiaticulo suo non recepto, quod ad sumptum pater ei destinauerat. et finge senatorem esse filium familias qui patrem habet in prouincia, nonne augetur utilnulloque suo proprio priuilegio excusatur. Si quis tutelam uel curam uel negotia uel argen
Abbreviated transcription (Latin):
se conue̾mri et hic et ibiset ita
iuliano et młtis aliis indet᷑
Muł. Omnem obligom pro
contractu hndani existiman¬
dum ẽ. ut ubicũq aliquis o¬
bligetur. et contranuideat᷑.
qiius ñ ex cͣitoiti eã debeatur.
p̾. i debitori meo uelim ac¬
tonem ede proband̾ entisi fa¬
teatur se deb̾e patũq dicat᷑
solu̾e. audiendũ eum. dant̃¬
q diẽ cum competẽti cautela

Expanded text:
se conueniri et hic et ibi: et ita se conueniri et hic et ibi: et ita et Iulianoum. Omnem obligationem pro contractu habendam existimandum est, ut ubicumque aliquis obligetur, et contrahi uideatur, quamuis non ex crediti causa debeatur.Si debitori meo uelim actionem edere, probandum erit, si fateatur se debere paratumque dicat soluere, audiendum eum, dandumque diem cum competenti cautela
Abbreviated transcription (Latin):
lium ñ h̾at. bõa possid̾i patia¬
tur.¶ Prom̃ et si m̾ces uẽdi¬
dit c̾toioco. uł disposuit. ux
comꝑauit. uideturnisi alio
loco ut se defend̾et comuenit.
ibi se defendẽ ¶Nũquiddicimẽa
quiam̃catore quid ꝯꝑauit.ad¬
uenauł ei uẽdidit. queniscit
in coñfestim ꝓfeccurũ ñ opo¬
rtet ibi boa ppssidĩs domiciliũ
sequieiusAt siquis.ib eo¬
emit qui tab̾nas uł officinas
ut cõfestim discedat.qͣi auia¬
doreemit. uł ab eo qui tñsue¬
emiͣt durissimũ ẽquõt quot
locis ꝗs nauigat. uł it̾ faciẽs
delatus ẽtotiocis se defendere
atsiqͣuo s stitt ndicoiure do¬
conduxit. ibiq distraxit egit.
defendẽ secolocodebẽbit. Ap̾
iabonem quentur si ho̾ꝓum¬
tialis ẜuum institorẽ uendẽ¬
darum m̾ciu gr̃a romeha¬
ẽ ita hñdum atqrsicum dño
ꝯtͣccum sit Quare ibi sedebeb¬
it defende̾. ¶Illud scient̾ e̾ eu
eumquiita fuit obugatus.
ut in italia solu̾et. si ĩ ꝓunitia
hu̾it domiciliũ utrobiq pos¬

Expanded text:
um habeat, bona possideri patietur. Proinde et si merces uendidit certo loci uel disposuit uel comparauit: uidetur, nisi alio loci ut defenderet conuenit, ibidem se defendere. numquid dicimus eum, qui a mercatore quid comparauit aduena, uel ei uendidit quem scit inde confestim profecturum, non oportet ibi bona possideri, sed domicilium sequi eius? at si quis ab eo qui tabernam uel officinam ut confestim discedat, quasi a uiatore emptis, uel eo qui transueemit: durissimum est, quotquot locis quis nauigans uel iter faciens delatus est, tot locis se defendi. at si quo constitit, non dico iure dofficinam conduxit ibique distraxit egit: defendere se eo loci debebit. Apud Labeonem quaeritur, si homo prouincialis seruum institorem uendendarum mercium graest, ita habendum atque si cum domino contractum sit: quare ibi se debebit defendere. Illud sciendum est eum, qui ita fuit obligatus ut in Italia solueret, si in prouincia habuit domicilium, utrubique pos
Abbreviated transcription (Latin):
uocant sorte res disc̾nisolet.
tẽ tenͣetur. quetũc in peculio
fuit. cumsmam dicebat. ¶Iud¬
ex tũc litem suam fac̾e ĩtellig¬
itur. cum dolo malo infraudẽ¬
legis snĩam dixitidolo malo
aut uidetur ħ face̾. si euidens
arguatur eius uł gr̃a uł iii¬
citia. uł ⁊̃ sordes ut u̾am existi¬
matomilitis prare cogatur
D̾.Iulianus aũt inhrdem
Iñ ẽ et amultis notata est.

Expanded text:
uocant, sorte res discerni solettem tenetur, quae tunc in peculio fuit, cum sententiam dicebat. Iudex tunc litem suam facere intellegitur, cum dolo malo in fraudesententiam dixerit dolo malo autem uidetur hoc facere, si euidens arguatur eius uel gratia uel inimicitia uel etiam sordes, ut ueram aestm litis praestare cogaturIulianus autem in heredem a non est et a multis notata est.
Abbreviated transcription (Latin):
eaͣmi iccõm uł aliam importet.
queno sol nisi ex diuorto orm.
¶Quare si accusarc eamadult̾u
ceꝑit. uł auo conumine postu¬
lait. ꝙ uxori nemo obicit. mag̾
Cut direptum sit mrimonius
Et enim meminisse oportet ⁊¬
iõ ⁊dimi cum alio conubium.
qr pr̃onus sibimpturam cu¬
pitsobicũq igitur ur tenius
intellectus ud̾i potest uole̾tis

Expanded text:
eam actionem uel aliam inportet, quae non solet nisi ex diuortio oriri. quare si accusare eam adulterii coeperit uel alio crimine postulare, quod uxori nemo obicit, magis est, ut diremptum sit matrimonium: etenim meminisse oportet ideo adimi cum alio conubium, quia patronus sibi nuptam cupit. ubicumque igitur uel tenuis intellectus uideri potest nolentis
Abbreviated transcription (Latin):
cinus sui condconis urq̃les
cum magris pp̾nauigandu
neccitatem ꝯtraham⁊ equm
fuit eñi ꝗ magistrum naui ĩ
cum magro ꝙͣ cũistitore qppe
its patitur ut de condcõne ꝗs
institoris dispiciat et sic contͣ¬
hat cum nauis magr̃o ñ ita.
namint̾dum lõcus cem̃p̃us
ñpatitur plemus delibandi
ꝯsiliũ. ¶¶Magr̃m nauisac.¬
ciꝑe debemꝰ ut. cͦui tocius na¬
uis anchora mandata ẽ s sic̃
quol nautarium sit tͣctum
ex delicto cur ius eoꝵ q nauiᷤ
naiugande ẽã in nauesint.

Expanded text:
ius sint condicionis uel quales, cum magistris propter nauigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum naui impcum magistro quam institore. quippe res patitur, ut de condicione quis institoris dispiciat et si‹c› contrahat: in nauis magistro non ita, nam interdum locus tempus non patitur plenius deliberandi consilium. Magistrum nauis accipere debemus, cui totius nauis cura mandata est. Sed si cum quolibet nautarum sit contractum, ex delicto cuiusuis eorum, qui nauis nauigandae causa in naue sint,
Abbreviated transcription (Latin):
ego cibi sum obligatus ¶pł¬
ane si cibi mandau̾o ꝙ cuam
cua mͤterat. nulla erit mãda¬
ti acco nsi mea quo int̾fu̾it.
aut si ñ eẽs fcũrus. nnsi egom

Expanded text:
ego tibi sum obligatus. Plane si tibi mandauero quod tua intererat, nulla erit mandati actio, nisi mea quoque interfuit: aut, si non esses facturus, nisi ego
Abbreviated transcription (Latin):
mo exceptone submonebit᷑.¬
¶ Contra si cͣoriu ꝯdix̾it. et p̾ciũ
er ꝯsecutus bonem condicet
offerente fure p̾cĩ boius detcͣco
p̃ciocorindoli mali exceptõne.
submouebitur. ¶Id uris est.
uiiiis subreptis. nam mustũ
et umatianre ꝯdicipossunt.

Expanded text:
o exceptione summouetur. contra si corium condixerit et pretium eius consecutus bouem condicet, offerente fure pretium bouis detracto pretio corii doli mali exceptione summouebitur. Idem iuris est uuis subreptis: nam et mustum et uinacia iure condici possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
extimare debebit qñti empto¬
ren iueinit cau̾e. aũt ex hac
accone petitorei cui quo. igit
ñ decebit. ¶ Hone subreptoet
caro contrecrata fu̾int. ¶Con¬

Expanded text:
debebit, quanti emptorem inuenerit. Cauere autem ex hac actione petitor ei cum quo agitur non debebit. Boue subrepto etcaro contrectata fuerint: co
Abbreviated transcription (Latin):
itarprunt Aqm de fiumĩe
publico promo possõnum ad
iigantos agros diuidi oportĩ
Inisiꝓprio iure quis sibi datu¬
ab imꝑatore ostẽnd̾it. ¶It rel¬
cripsunt aqm ita demum per¬
mitiducisisine inuria alt̾iu
tempus qñto ruitus amitat̃
an retincam suĩtutem et mag
ẽut aut tota amntatur ut tota
retineatur ¶or simillo usus sit.
cota amittitur. siuruno. tota f¬

Expanded text:
ipserunt aquam de flumine publico pro modo possession‹u›m ad irrigandos agros diuidi oportere, nisi proprio iure quis plus sibi datum ostenderit. item rescripserunt aquam ita demum permitempus, quanto servitus amittitur, an retineam servitutem? et magis est, ut aut tota amittatur aut tota retineatur: ideoque si nullo usus sum, tota amittitur, si vel uno, tota s
Abbreviated transcription (Latin):
umnapot̾it eliguua dumitaxat.
eius latitudinis que legecop̾¬
hensa ẽ pro quo ipo sidubitat
arbitri offitium inuocand̾ est.
aque ductum ced̾e ñ potos et
sialii aque ductum ꝯcesto. alii

Expanded text:
una poterit eligi uia dumtaxat eius latitudinis, quae lege compraehensa est: pro quo ipso, si dubitabitur, arbitri officium inuocandum est.aquae ductum cedere non potero: sed et si aquae ductum alii
Abbreviated transcription (Latin):
D. Quintus mutius scribit.
cumit aque ur cotidiane uel
estine uł que int̾uaua iongioꝵ
hat. ꝑ alienum fũdumerit. lice
fistiuam suam uł fictuẽ ur cui¬
lib gen̾is in riuo pon̾e que aꝙͣ
latius exprim̾et. et ꝙ uell inriͨ¬
no face lice̾ dum̃n̾e dnolic̾e pre¬
dii aquarium det̾ius faceret.

Expanded text:
. Quintus Mucius scribit, cum iter aquae uel cottidianae uel aestiuae uel quae interualla longiora habeat per alienum fundum erit, licere fistulam suam uel fictilem uel cuiuslibet generis in riuo ponere, quae aquam latius exprimeret, et quod uellet in riuo facere, licere, dum ne domino praedii aquagium det
Abbreviated transcription (Latin):
O. Si hrditatem ałr aditus
Iñ eem. qm cautũ michꝰ fuiss
dampnũ pr̃an. et ħmandat᷑
int̾cessiss fore mandati accon¬
em existimo. ¶Siquis aucem
mandau̾it alicui nelegatũ a
se repellat longeenim dissiłe
ẽẽ. Nam legatum acquisitu.
nũqm̃ illi damp̃no ee potuit.
br̾ditas int̾dum dampnosa
eet insuma quicũ ꝯtractusta

Expanded text:
 Si hereditatem aliter aditurus non essem quam cautum mihi fuisset damnum praestari et hoc mandatum intercessisset, fore mandati actionem existimo. si quis autem mandaverit alicui, ne legatum a se repellat, longe ei dissimile esse: nam legatum adquisitum numquam illi damno esse potuit: hereditas interdum damnosa est. et in summa quicumque contract
Abbreviated transcription (Latin):
hee:penitus illicite sunt. ESi
creditoripłes hrdes extit̾int.
et uni exhiis pars ei solua¬
turn debet cet̾ih̃des creditori.
iniuria affici.s possunt totu
fud̃ uende̾ oblado debitori eo

Expanded text:
hae penitus illicitae sunt. Si creditori plures heredes exstiterint et uni ex his pars eius soluatur, non debent ceteri heredes creditoris iniuria adfici, sed possunt totum fundum uendere ob
Abbreviated transcription (Latin):
indiuisas hrditates ĩo retin¬
uerunt. ut emolum̃tum ac
dampnũ inhuis ꝯmunẽ sẽ¬
tutnt ꝙ aliunde qͥsierint. ĩ cõ¬
mue ñ redigetur Itẽ ex fc̃o
senatusꝯ sultu respondissese
uictorẽ et beluicum asian pla¬
cuctat. ut locis emptis peciũa
uictoris. monum̃ta fierent o.
ꝑauł ꝑiciaasiani. quib distra¬
ctis pecuniam uictor cum c̾ta
qnͣtitate reciꝑet et suꝑfluum
afiamacciꝑet qui oꝑam in soci¬
setatem contulit. ent ꝓsocioac

Expanded text:
indiuisas hereditates ideo retinuerunt, ut emolumentum ac damnum in his commune sentirent, quod aliunde quaesierint in commune non redigetur. Item ex facto consultum respondisse se Uictorem et Bellicum Asianum placuerat, ut locis emptis pecunia Uictoris monumenta fierent opera et peritia Asiani, quibus distractis pecuniam Uictor cum certa quantitate reciperet, superfluum Asianus acciperet, qui operam in societatem contulit: erit pro soc
Abbreviated transcription (Latin):
pendia cet̾aq salaria momue
redig i. sudito societatis ꝙͣuis
filius emañcipatus s ñ cogat᷑
conferre fñ inquit. in potatei
manenti. qr et sim potate man¬
eret p̾cipua ea hr̃et. dem ren¬
dit societatem ñ posse ultͣ mor.¬
tem porngi. et ĩo neclib̾ratem
de supͥmis iudicus contñgere
quis pot̾it urcognatũ ulgerio¬
rem ꝓrimioribꝰ pͥferre. ¶ dẽ
rendit. socius qui cessantis ce¬
ssantiũ ueportones insule re¬
stͣitu̾it qmͣ̃ius aũt sortem cũ¬
aut deinceps ꝓpriam rẽ hebit.
pot̾ tñ pro socio agead hocut
ꝯseq̃tur ꝙ sua interat. finge
enim malle eũ magis suum
ꝯseqͣui qm̃ dnniũ insule. orati¬
o enim diui marci idcirco qͣ¬
tuor m̃sib finit c̾tas usuras.

Expanded text:
pendia ceteraque salaria in commune redigi iudicio societatis, quamuis filius emancipatus haec non cogatur conferre fratri, inquit, in potestate manenti, quia et si in potestate maneret, praecipua ea haberet.Idem respondit societatem non posse ultra mortem porrigi, et ideo nec libertatem de supremis iudiciis constringere quis poterit uel cognatum ulteriorem proximioribus praeferre.Idem respondit: socius, qui cessantis cessantiumue portiones insulae restituerit, quamuis aut sortem cuaut deinceps propriam rem habebit, potest tamen pro socio agere ad hoc, ut consequatur quod sua intererat. finge enim malle eum magis suum consequi quam dominium insulae. oratio enim diui Marci idcirco quattuor mensibus finit certas usuras
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Per familic hciscũde actom
diuiditur hrditas. siuc excestõ
siue abmtestato. siue exlege.xii.
tab̾. siue ex aliq̃ lege dẽferatur h̃¬
ditas. uł ex senatus ꝯ sulto uł ex
ꝯstitutõne et gen̾alit eoꝵ d̃taxi
hr̃ditas. ¶Si q̃rta ad aliqm ex

Expanded text:
. Per familiae erciscundae actionem diuiditur hereditas, siue ex testamento siue ab intestato, siue ex lege duodecim tabularum siue ex aliqua lege deferatur hereditas uel ex senatus consulto uel etiam constitutione: et generaliter eorum dumtaxat hereditas. Si quarta ad aliquem ex
Abbreviated transcription (Latin):
ci furiosi noie posse et si alien¬
am pecuram credendi ca quis
dedit dem furere cepit. et con¬
sumpta sit ei peciu̾a furioso
conditonemacquin¬
p ¶am et si fur mĩmios tib¬
i credendiammo dedit. accipie¬
tis ñfacit s ꝯsumptis hus na¬

Expanded text:
ci furiosi nomine posse. et si alienam pecuniam credendi causa quis dederit, deinde furere coeperit et consumpta sit ea pecunia, condictionem fu Nam et si fur nummos tibi credendi animo dedit, accipientis non facit, sed consumptis eis na
Abbreviated transcription (Latin):
ictio uerissima existiman¬
tis multum int̾esse. uenale̾
net ne. ut si uenalem hin mͥ
pierit quẽ ad̾i si aludedisle
uendendam. Qd si nõ fui
ia fuit uendendi. ut tuuter.¬

Expanded text:
inctio uerissima existimantis multum interesse, uenalem nec ne, ut, si uenalem habui, mihi perierit, quemadmodum si alii dedissem uendendam: quod si non fui sa fuit uendendi, ut tu uter
Abbreviated transcription (Latin):
rerani/si ẜuus ꝯmunis decẽ
credidit puto siuc ãministra¬
tõ fuo coñcessa ẽ siue ñ. et cõ¬
sumantur nũmi. inͣ quĩ q cõ¬
pete accõni¶ Iam et si ꝯmue
tbinũmos credido .c. posse
me qnq̃ginta condice̾ .ł. uiii.¬

Expanded text:
reram. Si servus communis decem crediderit, puto, sive administratio servo concessa est, sive non et consumantur nummi, quinum competere actionem: nam et si communes tibi nummos credidero centum, posse me quinquaginta condicere li
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ si sius mens cinꝯcei¬
ia ẽ peculu administrat̾o cre¬
tis. Quid eigo ueditarinu¬
mipossuntsi extant.aut sido¬
io malo desmant possiduad
dolo malomao sumplisti.
condic̾e tibi po̾tero.¬
qͣi mutuam accipes ea qr t ĩ rẽ
cansis ignorantib nob actões

Expanded text:
quidem si seruus meus, cui concessa est peculii administratio, crentis. quid ergo? uindicari nummi possunt, si extant, aut, si dolo malo desinant possideri, ad dolo malo consumpsisti, condicquasi mutuam acceperis eaque in rem c
Abbreviated transcription (Latin):
Tontͣ si ꝓmissor uie decesẜit płi¬
U hr̃dib institutis. nec dindi¬
cur obligõ nec dubiũ est quin
duret qm uam ꝓmitt̾e etiamis
guli in solidum tenentur offõ
ndicis cautõnes int̾ponidełr.
ut siqs exhiis ꝯuentus uittis

Expanded text:
ontra si promissor uiae decesserit pluribus heredibus institutis, nec diuiditur obligatio nec dubium est quin duret, quoniam uiam promittere et is guli in solidum tenentur, officio iudicis cautiones interponi debere, ut, si quis ex his conuentus litis
Abbreviated transcription (Latin):
nauit ad offitiu iudicis ꝑtinet.
ut eam ꝑtem que testatoris fuit
alicui iubeat cradi. ¶Qmpro
emptore uł ꝓ donato puta cohr̾s
negat pomp̃.¶Id scribit. Cum
ego et tu ur̾des tito extitissemus
situꝑtem fundi qm totũ prdit¬
arium dicebas a sempronio pcti¬

Expanded text:
nauit, ad officium iudicis pertinet, ut eam partem, quae testatoris fuit, alicui iubeat tradi. Quod pro emptore uel pro donato puta coheresnegat Pomponius. Idem scribit, cum ego et tu heredes Titio extitissemus, si tu partem fundi, quem totum hereditarium dicebas