comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lia dicente. iussit rex agilbrectũ ꝑferre in
mediũ morẽ sue obseruationis. unde unti¬
um hab̾et ł qua hc̃ auctoritate sequeret᷑.
Respondit agilbiectꝰ. Loquat᷑ obsecro ui¬
ce mea discipłs nis uulfrid prb̃r. qr unum
ambo sapimꝰ. cũ ceteris qui hic assistunt
eccłastice traditionis cultorib. ⁊ ille me¬
liꝰ ac manifestiꝰ ipsa lingua angloꝵ qͣm
ego ꝑ int̾pretẽ pot explanare quȩ senti¬
mꝰ. Tunc uulfrid iubente łrge ut dice̾t.
ita exors ÷. Paseba qͦd facimꝰ inquit iuidi¬
mꝰ rome ubi beati apłi petrꝰ ⁊ paulus uixe¬
re. docuere. passist̃. ⁊ sepulti ab om̃ib
celebrari. Hȩc in italia hec ingallia qͣs
discendi ł orandi studio ꝑtransiuimus.
ab oñb agi conspeximꝰ. Hoc africa. hoc
asia. egyptꝰ. grecia.⁊ omẽm orbeni qͦcq¬
xͥ eccła diffusa ÷ ꝑ diu̾sas nationes ⁊ lui¬
guas uno ac ñ diu̾so temporis ordine
onis eoꝵ cõplices pictos dico ⁊ britones c̃
quib de duab ultimis occeani iusulis

Expanded text:
ferre in medium morem suae observationis, unde initium haberet, vel qua hunc auctoritate sequeretur. Respondit Agilberctus: « Loquatur, obsecro, vice mea discipulus meus Uilfrid presbyter, quia unum ambo sapimus cum caeteris qui hic adsident ecclesiasticae traditionis cultoribus; et ille melius ac manifestius ipsa lingua Anglorum, quam ego per interpretem, potest explanare quae sentimus. » Tunc Uilfrid, jubente rege ut diceret, ita exorsus est: « Pascha quod facimus, inquit, vidimus Romae ubi beati apostoli Petrus et Paulus vixere, docuere, passi sunt et sepulti, ab omnibus celebrari: hoc in Italia, hoc in Gallia, quas discendi vel orandi studio pertransivimus, ab omnibus agi conspeximus: hoc Africam, Asiam, Aegyptum, Graeciam, et omnem orbem, qesia diffusa est, per diversas nationes et linguas, uno ac non diverso temporis ordine onis eorum complices, Pictos dico et Brittones, cum quibus de duabus ultimis Oceani insulis,
Abbreviated transcription (Latin):
urĩ pasche funditꝰ eliminatis. sicq ut
dixi incelebratione sumine festiuitatiᷤ
coucordatis. His contra colmnanꝰ. Nũqͥd
eccłastica multũ laudatꝰ legi uł eugłiis
cont̾ria sapuit. qr aquarta dec una usq
ad uigesimã pascha celebrandũ scͥpsit :
Numqͥd reuentissimũ patrẽ colũbaui¬
⁊ successores eiꝰ uiros dõ dilectos qͥ eode
mͦ pascha fecerunt diuinis paginis
contraria sapuisse ł legisse credendũ
est. cũ plurimi fuerint in eis quorũ
scĩtati cȩlestia signa ⁊ uirtutũ quȩ fece¬
runt miracula testimoniũ p̃buerũt.
quos ipse scõs ẽẽ ñ dubitans. sẽꝑ eoꝵ ui¬
tã: mores ⁊ disciplinã seqͥ ñ desisto: At
uulfrid. Constat inqͥt anatholium
uirũ scĩssimũ doctissimũ ac laude dig¬
nissimũ. s qͥd uob̾ cũ illo cũ uec eiꝰ decre¬
ta seruetis : Ille enĩ in pascha suo regła
utiq ueritatis sequens. circulũ decẽ ⁊

Expanded text:
vestri Paschae funditus eliminatis: sicque, ut vestri Paschae funditus eliminatis: sicque, ut dixi, in celebratione summae festivitatis, concordatis. » His contra Colmanus: « Numquecclesiastica multum laudatus, legi vel Evangelio contraria sapuit, qui a quarta decima usque ad vicesimam Pascha celebrandum scripsit? Numquid reverentissimum Patrem noet successores ejus viros Deo dilectos, qui eodem modo Pascha fecerunt, divinis paginis contraria sapuisse, vel egisse credendum est? cum plurimi fuerint in eis, quorum sanctitati caelestia signa, et virtutum quae fecerunt miracula, testimonium praebuerunt: quos ipse sanctos esse non dubitans, semper eorum vitam, mores et disciplinam sequi non desisto. » At Uilfridus: « Constat, inquit, Anatolium virum sanctissimum, doctissimum, ac laude esse dignissimum; sed quid vobis cum illo, cum nec ejus decreta servetis? Ille enim in Pascha suo regulam utique veritatis sequens, circulum decem et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe uerũ paschia. hoc solũ fidelib cele¬
brandũ uicino concilio ñ statutũ no¬
uerit. s confirmatũ ÷ ut ecclasticado¬
cet historia. Unde constat uos colmane
neq ioħis ut autumatis exempla sec¬
tari. neq petͥ cuiꝰ traditiones scientẽ
contradicitis neq legi neq eugłio in
obseruatione ur̃i pasche congruere.
lohes enĩ ad legis moisaicȩ decreta tem¬
pus pasche custodiens. nil de pͥmas ab¬
bi curabat. qͦd uos ñ facitis. qͥ ñ nisi pͥ¬
ma sabbi pascha celebaatis. petrus
aqͥntadecima luna usq ad ingesimã
ailiẽ pasche dñicũ celebrabat. quod
uatis. ita ut tercia decima luna ad uesꝑam
sepiꝰ pascha incipiatis cuiꝰ neq lex ullam
facit mentionẽ neq auctor acdator eugłii
dũs iuea s inquarta decima ł uetus pascha
inanducauit ad uesꝑam. ł noui testam̃¬
ti sacram̃ta incõmemorationẽ sue passi¬
uigesimã pͥmamꝙͣ lex maxime cebe¬
brandã cõmendauit. acelebratione

Expanded text:
ha, hoc solum fidelibus celebrandum, Nicaeno concilio non statutum noviter, sed confirmatum est, ut ecclesiastica docet Historia. Unde constat vos, Colmane, neque Johannis, ut autumatis, exempla sectari, neque Petri, cujus traditioni scientes contradicitis, neque legi, neque Evangelio in observatione vestri Paschae congruere. Johannes enim ad legis Mosaicae decreta tempus paschale custodiens, nil de prima Sabbati curabat; quod vos non facitis, qui nonnisi prima Sabbati Pascha celebratis. Petrus a quinta decima luna usque ad vicesimam primam diem Paschae Dominicum celebrabat; quod  Paschae observatis; ita ut tertia decima luna ad vesperam saepius pascha incipiatis, cujus neque lex ullam fecit mentionem, neque auctor ac dator Evangelii Dominus in ea, sed in quarta decima vel vetus Pascha manducavit ad vesperam, vel novi testamenti sacramvicesimam primam, quam lex maxime celebrandam commendavit, a celebratione
Abbreviated transcription (Latin):
bat. donec ipsa eccła dedicaret᷑. Q d¬
recondendũ. inuentũ: ita inlesũ. ac
si eade hora de hac luce fuiss& egressꝰ̃.
S pꝰ annos quattuor constructa domũcła
cultiori receptui corꝑis eiꝰdem adorientem
altaris adhuc sine macula corruptionis
inuentũ ibide digno cũ honore transiatũ
ẽ. ubi merita illiꝰ multis sepe constat deo
ẽẽt uiri sublimitas legentib notiꝰ ex utẽt
que cuncta in libello eiꝰ sufficientib s &¬

Expanded text:
bat, donec ipsa ecclesia dedicaretur. Qrecondendum, inventum est ita inlesum ac si eadem hora de hac luce fuisset egressus. Sed et post annos quatuor, constructa domuncula cultiore receptui corporis ejusdem, ad Orientem altaris adhuc sine macula corruptionis inventum, ibidem digno cum honore translatum est; ubi merita illius multis saepe constat, Deo esset viri sublimitas legentibus notius existeret. Quae cuncta in libello ejus sufficientius,
Abbreviated transcription (Latin):
petens annũ totũ cũ eo in continentia
⁊ orationib incotidianis manuũ uixit
laboribꝰ. dein tͣbata ic̃sione gentiliũ
ꝓuinciã uidens. ⁊ monastiis qͦ ꝑiculũ
iminere p̃uidens. dimissis ordinate in

Expanded text:
petens, annum totum cum eo in continentia et orationibus, in quotidianis manuum vixit laboribus. Dein turbatam incursione gentilium provinciam videns, et monasteriis quoque periculum imminere praevidens, dimiss
Abbreviated transcription (Latin):
quus ⁊ ipse erat regis occisi in qͦ uidelicet
monastio orones assidue ꝑ utͦq regis id
ẽ ⁊ occissi ⁊ eiꝰ qͥ occidere iussit salute et̾na
fierent. lde aut̃ rex osuiu tͥb annis post
occisionẽ pendan regis mercioꝵ genti nec
cognatꝰ suus regnũ australiũ mercioꝵ
qui sunt ut dicunt fainiliarii qͥnq miliũ
discreti flumio treanta ab aquilonalibus
pemptꝰ ÷ ꝑditione ut dicunt coniugis su¬
e. in ipso tp̃re festi pasclialis. Completis¬

Expanded text:
quus et ipse erat regis occisi: in quo videlicet monasterio orationes assiduae pro utriusque regis, id est, et occisi, et ejus qui occidere jussit, salute aeterna fierent. Idem autem rex Osuiu tribus annis post occisionem Pendan regis, Merciorum genti, necnon cognatus suus, regnum Australium Merciorum, qui sunt, ut dicunt, familiarum quinque millium, discreti fluvio Treanta ab Aquilonalibus  est, proditione, ut dicunt, conjugis suae, in ipso tempore festi paschalis DCLVI
Abbreviated transcription (Latin):
li ꝑditis militib siue auxiliis int̾emptꝰ ÷.
Et qr ꝓpe fluuium uini adpugnatum est.
qui tunc p̃ inundantia pluuiarũ late
alueũ suũ ĩmo om̃s ripas suas tͣnsierat.
contigit ut multo plures aqͣ fugientes
gras dõ referens dedit filiã suã helfredam
que uixdũ uniꝰ auni etatẽ impleuerat.
ꝑpetua eiꝰ uirgiuitate consecrandã. dona¬
tis insuꝑ duodeci possessiunculis terrarũ.
inqͥb ablato studio militie t̾restris ad
aexercitanda militiã cęlestẽ supplicandũq
ꝓ pace gentis eiꝰ et̾nȩ deuotioni sedulo¬

Expanded text:
li, perditis militibus sive auxiliis interemptus: li, perditis militibus sive auxiliis interemptus: et quia prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc prae inundantia pluviarium late alveum suum immo omnes ripas suas transierat, contigit ut multo plures aqua fugientes, ictoria gratias Deo referens, dedit filiam suam Aelfledam quae vix dum unius anni aetatem impleverat, perpetua ei virginitate consecrandam: donatis insuper duodecim possessiunculis terrarum, in quibus ablato studio militiae terrestris, ad exercendam militiam caelestem, supplicandumque pro pace gentis ejus aeterna, devotioni sedul
Abbreviated transcription (Latin):
urã donaria. offeramꝰ ei qui nouit dño
dño do ur̃o. Uouit gͦ qr si uictor existẽt.
filiam suã dño sac̾ uirginitate dicandã
offerret. si mul ⁊ duodeci possessiones
p̃dioꝵ ad construenda monasteria do¬
naret.⁊ sic cũ paucissimo exercitu secer¬
tamini donauit. Deniq fer t᷑ qr tͥcie
maiorẽ pagaui habuerut exercitum.
Si quide ipsi tͥginta legiones ducib no¬
bilissimis instructas inbello habuere
qͥb osuui rex cũ althfrido filio ꝑ parui
ut dixi habens exercitũ. s xͦ duce con¬
fixꝰ occurrit. Nam aliꝰ filiꝰ eiꝰ eagfrid
eo tp̃re in ꝓiuntia mertioꝵ apudre¬
giuã ciuiuse obses tenebat᷑. Filiꝰaut
osualdi regis oduuald qͥ eis auxiliote
debuerat. in parte erat ad u̾sarior
eisdemq contra patͥam ⁊ patruũ suum
euentũq discͥminis tuto in loco expes¬
tabat. luito gͦ certamine fugati sunt
angloꝵ qui pꝰ eum regnauit. auctor ipse bel¬

Expanded text:
nostra donaria, offeramus ei qui novit, Domino nostra donaria, offeramus ei qui novit, Domino Deo nostro. » Vovit ergo quia si victor existeret, filiam suam Domino sacra virginitatofferret; simul et duodecim possessiones praediorum ad construenda monasteria donaret: et sic cum paucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur quia tricies majorem pagani habuerint exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu rex cum Alchfrido filio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, sed Christo duce confisus, occurrit. Nam alius filius ejus Ecgfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cynuise obses tenebatur. Filius autem Osualdi regis Oidilvald, qui eis auxilio esse debuerat, in parte erat adversariorum, eisdemque contra patriam et patruum suum eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine fugati sunt Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse bel
Abbreviated transcription (Latin):
ueratũ. ⁊ mox fonte lauacͥ salutaris ablu¬
n multis ineccła utilis fuit. De qͦ ñ dubi¬
tandũ credid̾im. qͥn int̾cessionib ut
dixi sui patͥs ad cuiꝰ corpꝰ dilectionis ipsiꝰ
grã uenat. sit ab articulo mortis reten
tꝰ ut ⁊ ipse sic mortẽ euad̾et et̾nam.
⁊ aliis qͦ fr̃ibꝰ ininistiũ uite ac salutis do¬
cendo exhiberet. xx¬
Dis temporib rex osum cũ acerbas
atq intolerabiles pateret᷑ irruptioes
se ei innumã ⁊ maiora ꝙͣ. credi potest
ornamenta regia łdonaria in p̃cium
pacis largiturum. dum modo ille domĩ
rediret. ⁊ ꝓuincias regni eiꝰ usq ad int̾nc¬
tionẽ uastare desinẽt. Cumq rex ꝑfis̃
nullatenꝰ p̃cib eiꝰ assensũ p̃beret. quito¬
ta eiꝰ gentẽ a paruo usq ad magnũ de¬
lere atq ext̾minare decreuerat. respe
ille addiuins auxiliũ pietatis qͦd abui¬
pietate barbarica posset eripi. uotoq
se obligans. si paganꝰ inqͥt uescit accupe

Expanded text:
neratum, et mox fonte lavacri salutaris abluneratum, et mox fonte lavacri salutaris ablu, multisque in Ecclesia utilis fuit: de quo dubitandum non crediderim, quin intercessionibus, ut dixi, sui patris, ad cujus corpus dilectionis ipsius gratia venerat, sit ab articulo mortis retentus, ut et ipse sic mortem evaderet aeternam, et aliis quoque fratribus ministerium vitae ac salutis docendo exhiberet. s DCLV rex Osuiu cum acerbas atque intolerabiles pateretur irruptiones se ei innumera et majora quam credi potest ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, dummodo ille domum rediret, et provincias regni ejus usque ad internecionem vastare desineret. Cumque rex perfidus nullatenus precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus gentem a parvo usque ad magnum delere atque exterminare decreverat, respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi: votoque se obligans: « Si paganus, inquit, nescit accipere
Abbreviated transcription (Latin):
illa corpꝰ ipsiꝰ addextãni altaris recon¬
ditũ. Dedit aut̃ ep̃c regendũ pꝰ se mo¬
nastium frĩ suo ceadd̾a qui pꝰea ep̃c factꝰ
.ẽ. ut insequentib dicemꝰ. Quattuor
siquidem hii quos diximus germanifr̃s
inuenit᷑ om̃s sacerdotes dñi fuere preda¬
ri. ⁊ duo ex eis ⁊̃ sũmi sac̾dotii gͣdu functi
sunt. Cũ gͦ epĩm defunctũ ac sepultũ in
ꝓuincia nor danhynbroꝵ audirent fres¬
qui inmonasterio eiꝰ erant inꝑuintia
orientaliũ saxonũ. uenerunt de suo mo¬
nasterio illo hoĩes circit᷑ tͥginta cupien¬
tes ad corpꝰ sui patͥs aut uiuere si sic deo
placeret. aut morientes ibi sepeliri. Q
libent asuis fr̃ibꝰ ⁊ cõmilitonib suscepti.
os ibide suꝑueniente p̾fate pestilentre
clade defuncti st̃ excepto uno puerulo
que orõnib patͥs sui amorte constat
ẽẽ seruatũ. Nã cũ multo pꝰ hec tempore
uiuẽt ⁊ scͥpturis legendis oꝑam daret:
tande didicit se aqͣ babtismatis nẽẽ rege¬

Expanded text:
illa corpus ipsius ad dexteram altaris reconditum. Dedit autem episcopus regendum post se monasterium fratri suo Ceadda, qui postea episcopus factus est, ut in sequentibus dicemus. Quatuor siquidem hi quos diximus, germani frainvenitur, omnes sacerdotes Domini fuere praeclari, et duo ex eis etiam summi sacerdotii gradu functi sunt. Cum ergo episcopum defunctum ac sepultum in provincia Nordanhymbrorum audirent nasterio ejus erant in provincia Orientalium Saxonum, venerunt illo de suo monasterio homines circiter triginta, cupientes ad corpus sui Patris, aut vivere si sic Deo placeret, aut morientes ibi sepeliri: qui libenter a suis fratribus et commilitonibus suscepti, omnes ibidem superveniente praefatae pestilentiae clade defuncti sunt, excepto uno puerulo, quem orationibus patris sui a morte constat esse servatum. Nam cum multo post haec tempore viveret, et Scripturis legendis operam daret, tandem didicit se aqua baptismatis non esse rege
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ int̾rent. neq de cibis illiꝰ acciꝑent.
mite intͣuit epulaturꝰ domũ eiꝰ. &
cũ abisset. obuauit ei antistes. At re
intuens eũ mox treme factꝰ desiliunt
derat enĩ ⁊ ipse in equo. lratꝰ aut̃ teti¬
git regem iacentẽ iurga ꝙͣ tenebar
manu ⁊ pontificali auctoritate ꝓtestat̾¬

Expanded text:
ejus intrarent neque de cibis illius acciperenejus intrarent neque de cibis illius acciperenmite, intravit epulaturus domum ejus: qui cum abiisset, obviavit ei antistes. At rex intuens eum, mox tremefactus desiluit derat enim et ipse in equo. Iratus autem tetigit regem jacentem virga quam tenebat manu, et pontificali auctoritate protestat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ andi adiuuarent. maxime ^ cͧiuitatem
quȩliugua saxonũ ythancestir appellat᷑.
s ⁊ in uilla que tilabug cognominatur
quoꝵ pͥor locꝰ : in ripa penteamnis. scđs
in ripa tamensis. In quib collecto exami¬
ne famuloꝵ.xͥ. discipliuã uite regularis
inquantũ rudes adhuc caꝑe poterant cus¬
todire docuit. Cũq tp̃re ñ pauco in p̾fata
ꝓuintia gaudente rege ꝯgaudente uni¬
u̾so ppło. uite celestis institutio cotidia¬
nũ sumẽt augñtum. contigit ipsum
regẽ instigante om̃iu bonoꝵ inimico
aut̃ duog̾mani frs qͥ hoc facinꝰ patrt̃.¬
aliud respondẽ potuert nͥ obhoc se ira¬
tos fuisse ⁊ inimicos regi. qͦd ille nimiũ
eis iniurias mox obsecrantib placida
mente dimittẽt. Talis erat eul paregiᷤ
ꝓ qua occiderunt. quod eugłica p̃cepta
deuoto corde seruaret. Inqua tñ eiꝰ morti
innoria. iurta p̃dictum uiri di ueraẽ
eiꝰ culpa punita. habuerat enĩ unꝰ ex
omib qͥse audire uelle p̾cepit cie domu

Expanded text:
i adjuvarent, maxime in civitate quae lingua Saxonum Ythancaestir appellatur. Sed et in illa quae Tilaburg cognominatur: quorum prior locus est in ripa Pentae amnis, secundus in ripa Tamensis: in quibus, collecto examine famulorum Christi, disciplinam vitae regularis, in quantum rudes adhuc capere poterant, custodire docuit. Cumque tempore non pauco in praefata provincia, gaudente rege, congaudente universo populo, vitae caelestis institutio quotidianum sumeret augmentum, contigit ipsum regem instigante omnium honorum inimico, autem duo germani fratres qui hoc facinus patraliud respondere potuerunt, nisi ob hoc se iratos fuisse et inimicos regi, quod ille nimium eis injurias mox obsecrantibus placida mente demitteret. Talis erat culpa regis pro qua occideretur, quod evangelica praecepta devoto corde servaret: in qua tamen ejus morte innoxia, juxta praedictum viri Dei, vera est ejus culpa punita. Habuerat enim unus ex omnibus qui se audire vellent praecepit ne domum
Abbreviated transcription (Latin):
a micoꝵ consensu credidit. ⁊ facto cũ suis
consilio cũ exortatione. fauentib cunctiꝰ
⁊ acinuentib fid̾i baptiratꝰ: cũ eis asina¬
quo olim romani britanniam insulã
p̃cinxere duodecim milib passuum a
mari orientali secreta. Igit᷑ rex sibreit
et̾ui regni ciuis ia effectꝰ tẽporalis sui
rege ut aliquos sibi doctores daret qͥ
salutari abluerent. At ille mittens
ad ꝑuintiã medit̾raneoꝵ angloꝵ. ac
cersiuit ad se uirũ di cetdet. ⁊ dato
sibi sotio altero quoda prb̾ro misit predicare
u̾bũ genti orientali saxonũ. Ubi cũ omnia
ꝑhanbrilantes multã dño eccłam congre¬
gassent. contigit tpre quoda eunde ceddet
redire domũ ac ꝑuenire ad eccłam lindis¬
farnensẽ ꝓpt̾ colloquiũ fiuani epĩ. Qͥ ubi
te orientaliũ saxonũ. uocatis ad se in mi¬
nstĩum ordinationis aliis duob ep̃is qui

Expanded text:
amicorum consensu credidit, et facto cum suis amicorum consensu credidit, et facto cum suis consilio, cum exhortatione, faventibus cunctis et adnuentibus fidei, baptizatus est cum eis a Fina juxta murum, quo olim Romani Brittaniam insulam praecinxere, duodecim millibus passuum a mari Orientali secreta. Igitur rex Sigberct aeterni regni jam civis effectus, temporalis sui rege ut aliquos sibi doctores daret, qusalutari abluerent. At ille mittens ad provinciam Mediterraneorum Anglorum, clamavit ad se virum Dei Cedd, et dato illi socio altero quodam presbytero, misit praedicare verbum genti Orientalium Saxonum. Ubi cum omnia perambulantes multam Domino Ecclesiam congregassent, contigit quodam tempore eundem Cedd redire domum, ac pervenire ad ecclesiam Lindisfaronensem, propter conloquium Fte Orientalium Saxonum, vocatis ad se in ministerium ordinationis aliis duobus episcopis: qui
Abbreviated transcription (Latin):
lo tp̃re etia orientales saxones fidem
ꝙͥ. olim expulso mellito autistite ab¬
iecerunt instantia regis osuu recepe¬
ruut. Prax enĩ rex eide gentis sigbret.
intelligendum deos ẽẽ non posse qui homi¬
nũ manib facti ẽẽnt di creanda matiami
lignũ ł lapide eẽ ũ posse. quoꝵ recisure ł
igui absumerent᷑ ł in uasa quelibet huma¬
ni us formarent᷑. ł certe despectui habita
foras picerent᷑. ⁊ pedib conculcata int̾rã
uerterent᷑. dni potiꝰ intelligendũ maiesta¬
te in cõp̃hensibilẽ. humanis oculis inui¬
sibilẽ. omipotentẽ. et̾nũ. qͥ celũ ⁊ t̾ram ⁊
humanũ genꝰ creasset. reget. ⁊ iudicat᷑iiꝰ
ẽet orbem in equitate. cuiꝰ sedes eterna
ñ in uili ⁊caduco metallo. s in cęlis cre¬
qui uoluntatẽ eiꝰ aquo creati st̃ discent.
⁊ facent. et̾na ab illo p̃mia e̾ent ꝑcep¬
turi. Hec ihuiꝰ modi multa cũ rexosuui
regi sibrecto amicali ⁊ quasi frat̾no con¬
silio sepe inculcaret. tande iuuante

Expanded text:
LIII etiam Orientales Saxones fidem quam olim, expulso Mellito antistite, abjecerant , instantia regis Osuiu receperunt. Erat enim rex ejusdem gentis Sigberct,intelligendum deos esse non posse qui hominum manibus facti essent; dei creandi materiam lignum vel lapidem esse non posse, quorum recisurae vel igni absumerentur, vel in vasa quaelibet humani usus formarentur, vel certe despectui habita foras projicerentur, et pedibus conculcata in terram verterentur. Deum potius intelligendum majestate incomprehensibilem, humanis oculis invisibilem, omnipotentem, aeternum, qui caelum et terram et humanum genus creasset, regeret, et judicaturus esset orbem in aequitate; cujus sedes aeterna non in vili et caduco metallo, sed in caelis esset creui voluntatem ejus a quo creati sunt discerent et facerent, aeterna ab illo praemia essent percepturi. Haec et hujusmodi multa cum rex Osuiu regi Sigbercto amicabili et quasi fraterno consilio saepe inculcaret, tandem juvante
Abbreviated transcription (Latin):
renuntiata sorde idolatrie fidei s
fonte abluteͥ. nec ꝓhibuit penda tes
uerbum siqui uellent audire predicaret᷑.
quin potiꝰ odio habebat eos ⁊ despiciebat
dep̃heudit. dicens contẽpnendos ẽẽ eos et
miseros qui do suo in que cred̾ent obedirent
contẽpnent. Cepta sunt hec biennio ante
morte pendan regis. Ipso aut̃ occiso cum
in sequentib dicemꝰ. factꝰ ÷ diunia unꝰ
ex p̃fatis quattuor sac̾dotib ep̃c medi¬
traneoꝵ angloꝵ simul ⁊ mertioꝵ ordi¬
uatꝰ afinano ep̃o. Paucitas enĩ sac̾dotũ
cogebat unũ antistitẽ duob ppłis p̃fi¬
ci. qui cũ pauco tp̃re sub ñ paucã dño
plebem ad qͥsisset. defunctꝰ : medit̾raneõ¬

Expanded text:
renunciata sorde idolatriae, fidei sunt fonte abluti. Nec prohibuit Penda rex orum natione, verbum, si qui vellent audire, praedicaretur. Quin potius odio habebat, et despiciebat deprehendit, dicens contemnendos esse eos et miseros qui Deo suo in quem crederent obedire contemnerent. Coepta sunt haec biennio ante mortem Pendan regis. Ipso autem occiso DCin sequentibus dicemus , factus est Diuma unus ex praefatis quatuor sacerdotibus episcopus Mediterraneorum Anglorum simul et Merciorum, ordinatus a Finano episcopo. Paucitas enim sacerdotum cogebat unum antistitem duobus populis praefici. Qui cum pauco sub tempore non paucam Domino plebem adquisisset, defunctus est a
Abbreviated transcription (Latin):
is tẽporib medilangli
optimus ac regis nomine ac ꝑsona dignissi
regẽ nordauhynbroꝵ ofuui postulans fi¬
liã eiꝰ aldifleda sibi coniugẽ dari. Neq
alit̾ qͦd petebat impetͣre potuit. nͥ fidem
xͥ ac baptisma cum gente cuiperat ac¬
ciꝑet. At ille audita p̃dicatione uerita¬
tis ⁊ ꝓmissione regni celestis speq resur¬
rectionis ac future imortalitatis. libent
se xͥanũ fieri uelle confessꝰ ÷ etiã si uirgi¬
nẽ ũ acceꝑit. ꝑsuasꝰ maxime ad ꝑcipien¬
da fid̾e afilio regis osuui noĩe alefrido
qui erat cognatꝰ ⁊ amicꝰ eiꝰ. habens sorori
filiam pendan regis. Baptizatꝰ ⁊ gͦ afi¬
nano ep̃o cũ om̃ib qͥ secũ uenant comi¬
tib ac militib eoꝵ q famulis uniu̾sis.
in uico regis illustri qui uocat᷑ ad muri.
Et acceptis quattuor prb̃ris qͥ ad docen¬
dã baptiiandaq gentẽ illiꝰ ⁊ eruditio¬
ne ⁊ uita uidebant̃ idonei multo cum
gaudio reu̾sꝰ :. Trant aut̃ presbri ced

Expanded text:
is temporibus Middilangli,optimus, ac regis nomine ac persona dignissimregem Nordanhymbrorum Osuiu, postulans filiam ejus Alchfledam sibi conjugem dari. Neque aliter quod petebat impetrare potuit, nisi fidem Christi ac baptisma, cum gente cui praeerat, acciperet. At ille audita praedicatione veritatis, et promissione regni caelestis, speque resurrectionis ac futurae immortalitatis, libenter se Christianum fieri velle confessus est, etiamsi virginem non acciperet: persuasus maxime ad percipiendam fidem a filio regis Osuiu, nomine Alchfrido, qui erat cognatus et amicus ejus, habens sororemfiliam Pendan regis. Baptizatus est ergo a Finano episcopo, cum omnibus qui secum venerant comitibus ac militibus eorumque famulis universis, in vico regis inlustri qui vocatur Ad murum. Et acceptis quatuor presbyteris, qui ad docendam baptizandamque gentem illius, et eruditione et vita videbantur idonei, multo cum gaudio reversus est. Erant autem presbyteri Ced
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit. ex hac uita migͣuit. anno ab
incarnatione dñi sexcentesimo qͥnqͣge si¬
mo t̾cio pͥdie kalendarũ octobriũ. ⁊ ces¬
sante ep̃atu ꝑ anuũ ⁊ sex m̃ses. electus :
archiep̃e cathedrȩ doruenensi sextꝰ dsde¬
dit de gente occidentaliũ saxonũ que
ordinaturꝰ uenit illuc ithamar antisteᷤ

Expanded text:
implevit, ex hac luce migravit anno ab Incarnatione Domini sexcentesimo quinquagesimo tertio, pridie Kalendarum Octobrium: et cessante episcopatu per annum et sex menses, electus est archiepiscopus cathedrae Doruvernensis sextus Deusdedit de gente Occidentalium Saxonum: quem ordinaturus venit illuc Ithamar DCLV, a
Abbreviated transcription (Latin):
uulfere filio eiꝰde pendan adolescente quẽ
occultĩseruaua̾nt. ⁊ eiectis pͥncipib regis ñ ꝓprii.
fines suos fortit simul ⁊ lib̾tatẽ recẽpert̃.
sicq cu suo rege lib̾i ꝓp̃o uero regi ꝑsẽpit̾¬
no in cęlis reguo seruire gaudebant. Pre¬
fuit aut̃ rex ide genti mertioꝵ aunis
ri de qͦ supͣdiximꝰ. scđ̾m iaruman. t̾cium
ceaddam. quartũ uinfridũ. Om̃s hi ꝑ or¬
dinẽ sibimet sucedentes sub rege uulfere
Nterea aidano ep̃o de hac uita sublato
bore totã recto cõposuit atq harundine
texit. ꝙͣ. tp̃re sequente reuentissimꝰ archi¬
ep̃c theodorꝰ in hionore beati beati apłi
petͥ dedicauit. s ep̃c loci illiꝰ eadbrect

Expanded text:
Wlfhere, filio ejusdem Pendan adolescente, quem occultum servaverant, et electis principibus regis non proprii, fines suos fortiter simul et libertatem receperunt: sicque cum suo rege liberi, Christo vero regi pro sempiterno in caelis regno servire gaudebant. Praefuit autem rex idem genti Merciorum annis ri, de quo supra diximus , secundum Jaruman, tertium Ceaddan, quartum Uynfridum. Omnes hi per ordinem sibimet succedentes sub rege Uulfhere, nterea Aidano episcopo de hac vita sublato,bore secto totam composuit, atque harundine texit, quam tempore sequenti reverentissimus archiepiscopus Theodorus in honore beati apostoli Petri dedicavit. S
Abbreviated transcription (Latin):
tis. cũ infirmiores spoliare ⁊ eis fraudem
facẽ ꝓ nichilo ducimꝰ. Crescentes uͦ pau¬
latim ignes usq ad inuicẽ sese extende¬
rt̃. atq in ĩmensã ad unati st̃ flamã.
Cũq appropinquassent. ꝑtimescens ille
dicit angło. Dñe ecce igius mͥ appropin¬
quat. At ille. qͦd ũ accendisti inquit:
ditas in hoc igne ardebit. Sicut enĩqͥs
ardet in corꝑe ꝑ illicitã uoluptatẽ. itab
lutꝰ corꝑe ardebit ꝑ debitã penã. T unc ui¬
dit unũ de tͥb angłis qͥ sibi tota utraq¬
flamã diuidẽ. ⁊ duos ab utq latẽ circuo¬
lantes ab igniũ se ꝑicło defendẽ. Uidit
aut̃ ⁊ demones ꝑ ignem uolautes incenda
belloꝵ ꝯtͣ iustos struere. Secunt᷑ adu̾su
ipsũ accusationes demonũ. defensiones
sp̃uum bonoꝵ. Copiosior celestium ag¬
minũ uisio. s ⁊ uiroꝵ de sua natione sc̃o¬

Expanded text:
tis, cum infirmiores spoliare, et eis fraudem tis, cum infirmiores spoliare, et eis fraudem facere pro nihilo ducimus. Crescentes vero paulatim ignes usque ad invicem sese extenderunt, atque in inmensam adunati sunt flammam. Cumque adpropinquassent, pertimescens ille dicit angelo: « Domine, ecce ignis mihi adpropinquat. At ille: Quod non incendisti, inquit, ditas in hoc igne ardebit. Sicut enim quis ardet in corpore per inlicitam voluptatem, ita solutus corpore ardebit per debitam poenam. » Tunc vidit unum de tribus angflammam dividere, et duos ab utroque latere circumvolantes, ab ignium se periculo defendere. Vidit autem et daemones per ignem volantes, incendia bellorum contra justos struere. Sequuntur adversus ipsum accusationes malignorum, defensiones spirituum bonorum, copiosior caelestium agminum visio; sed et virorum de sua natione s
Abbreviated transcription (Latin):
lignoꝵ spuum certamina qui crebris
accusationib imꝑbi it̃ illi celeste iuntelu¬
dere
contendebant. nec tamen ꝓtegentib eum
angłis qͥcꝗ̃ ꝑficiebant. de quib om̃ib siqͥs
plruiꝰ scire uult id ÷ q̃ͣnta fraudis sollertia
cogitationes qͣsi in libro descͥptas replica
ria ponere multis cõmodũ duximꝰ. Cum
bant. respicere in mundũ iꝰsꝰ : At ille oc¬
culos in infłriora deflectens. uidi quasi
uallẽ tenebrosã subtꝰ se in imno positam.
Uidit ⁊ quattuor ignes in arre ii multo
ab inuicẽ spacio distantes. Et int̾rogans
angłos qui eent hi ignes. audiuit hos
ẽẽ ignes qui mundũ succendentes eẽnt
consũpturi. Unũ m̃datii cũ hoc qͦd in
baptismo abrenuntiare nos sathane .
Alt̾m cupiditatis. cũ mundidiuitias amo¬
ri celestiũ p̃ponimꝰ. Terciũ dissensionis:
cũ animos ꝓximoꝵ ⁊̃ insuꝑuacius reb
offendẽ ñ formidamꝰ. Quartũ impieta¬

Expanded text:
lignorum spirituum certamina, qui crebris lignorum spirituum certamina, qui crebris accusationibus improbi, iter illi caeleste intercludere contendebant; nec tamen, protegentibus eum angelis, quicquam proficiebant: de quibus omnibus si quis plenius scire vult, id est, quanta fraudis sollertia cogitationes, quasi in libro descriptas, replicria ponere multis commodum duximus. Cumbant, respicere in mundum. At ille oculos in inferiora deflectens, vidit quasi vallem tenebrosam subtus se in imo positam. Vidit et quatuor ignes in aere, non multo ab invicem spatio distantes. Et interrogans angelos, qui essent hi ignes, audivit hos esse ignes qui mundum succendentes essent consumpturi. Unum mendacii, cum hoc quod in baptismo abrenunciare nos Satanae etalterum cupiditatis, cum mundi divitias amori caelestium praeponimus: tertium dissensionis, cum animosoffendere non formidamus: quartum impieta
Abbreviated transcription (Latin):
uicinitate amenũ: constructũ in castro
qͦda qͦd lingua angloꝵ cenopheresburg.
id ÷ urbs cenopheri uocat᷑. qͦd deinde rex
ꝓuincie illiꝰ anna ac nobiles qͥq augustio¬
rib hoc edificiis ac donariis adornart̃.
Erat aut̃ uir iste de nobilissimo genere
scothoꝵ. s longe animo ꝙͣ. carne nobilior.
ab ipso tp̃re pueritię sue curã ñ modicã
lectionib sacris simul ⁊ monasticis exhibe¬
bat disciplinis. ⁊ quod maxine decet sc̃oᷤᷤ
cuncta quȩ agenda didicerat sollicitꝰ agẽ
curabat. Quid multa: P rocedente tp̃re
⁊ ipse sibi monastium in qͦlib̾iꝰ celestibus
studiis uacaret instruxit. ubi cor reptꝰ
infirmitate sic̃ libellꝰ de uita eiꝰ conscͥptꝰ
meruit audire. Referre aut̃ erat solitꝰ
qͦd aꝑte eos int̾ alia resonare audiret.
lbunt scĩ de uirtute in uirtutẽ. Et it̾m.
Uidebit᷑ d̾s deoꝵ insyon. Qͥ reductꝰ incor¬
ꝑe ⁊ die t̾cia rursũ eductꝰ. uidit ñ solũ
maiora beatoꝵ gaudia. s⁊ maxima ma¬

Expanded text:
vicinitate amoenum, constructum in castro quodam, quod lingua Anglorum Cnobheresburg, id est, urbs Cnobheri vocatur; quod deinde rex provinciae illius Anna, ac nobiles quique augustioribus aedificiis ac donariis adornarunt. Erat autem vir iste de nobilissimo genere Scottorum, sed longe animo quam carne nobilior. Ab ipso tempore pueritiae suae curam non modicam lectionibus sacris simul et monasticis exhibebat disciplinis, et, quod maxime sanctos decet, cuncta quae agenda didicerat, sollicitus agere curabat. Quid multa? Procedente tempore et ipse sibi monasterium in quo liberius caelestibus studiis vacaret, construxit: ubi correptus infirmitate, sicut libellus de Vita ejus conscriptus meruit audire. Referre autem erat solitus, quod aperte eos inter alia resonare audiret: Ibunt sancti de virtute in virtutem. Et iterum: Videbitur Deus deorum in Sion. Qui reductus in corpore, et die tertia rursum eductus vidit non solum majora beatorum gaudia, sed et maxima ma
Abbreviated transcription (Latin):
magno utiq miraculo ipsa eiꝰ foramina
ingrediens quib edificio erat adfixa ꝑ
Unde t̾rio edificata ibi eccłanestina illam
tion ut antea deforis in sulcimentum
domiꝰ adposuerunt. s int̾ ipsã eccłam in
inemoriam miraculi posuerunt. ubiin¬
trantes genu flectere ac miscđie celestis¬
ope supplicare deberent. constatq multoᷤ
ex eo tempore grãm sanitatis in eodem loco
consecutos. quin etiam hastulis ex ipsa desti¬
ua excisis : in aꝙͣ missis plures sibi siusq
languoꝵ remedia conquisiere. Scripsi auf̃
in eo laudans ł eligens hoc qͦd de obserua¬
tione pasche minꝰ ꝑfecte sapiebat. imino
hoc multũ detestans sicut in libro quem
de temporib cõposui manifestissime ꝓbaui.
s quasi uerax historieꝰ simplicit eaquede
illo siue ꝑ illũ st̃ gesta deseribens : que lau¬
de st̃ digna in eiꝰ actib laudans atq ad
utilitatẽ legentiũ memorie cõmendans

Expanded text:
magno utique miraculo ipsa ejus foramina magno utique miraculo ipsa ejus foramina ingrediens, quibus aedificio erat adfixa, pUnde tertio aedificata ibi ecclesia, destinam illam non ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore gratiam sanitatis in eodem loco consecutos: quin etiam astulis  Al., assulis, hastulis ex ipsa destina excisis et in aquam missis, plures sibi suisque languorum remedia conquisiere. Scripsi autemin eo laudans vel eligens hoc, quod de observatione Paschae minus perfecte sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpliciter ea quae de illo sive per illum sunt gesta, describens, et quae laude sunt digna in ejus actibus laudans, atque ad utilitatem legentium memoriae commendans:
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius corpus mox inde translatũ ad insulã
indisfarnensiũ. atq incimitio fr̃m sepultꝰ
est. At int̾iecto tp̃re. aliqn cũ fabricata ẽẽt
ibi basilica maior. atq in honorẽ beatissimi
aploꝵ pͥncipis dedicata. illo ossa eiꝰ tͣnslata
atq ad dextãm altaris iuxta uenerationẽ
tanto pontificis dignã condita st̃. Successit
insula ac monastio destinatꝰ. ac tp̃re ñ pau¬
co in ep̃atu ꝑmansit. Contigit aut̃ pꝰaquot
anuos ut penda mertioꝵ rex cũ hostili
erercitu hec in loca ꝑueniens cuncta quȩ¬
cui incunbens obiit. ab ignib eirc̃euucta
uorantib absumi ñ potuit. Q clarescente
miracło mox ibide eccła restaurata ⁊ hec
eadẽ destina inmunintũ ẽ parietis ut
aute fuerat forinsecꝰ ad posita. Rursumq
ꝑacto tp̃re aliquando euenit ꝑ culpa in¬
curiȩ uicũ eunde: ipsam parit᷑ eccłam
ignib consumi.s nec tune qͥde eandeui
tangere flãma d̾estiua ualebat. ⁊ cum

Expanded text:
Cujus corpus mox inde translatum ad insulam Cujus corpus mox inde translatum ad insulam Lindisfarnensium, atque in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempore aliquanto, cum fabricata esset ibi basilica major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. Succinsula ac monasterio destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut Penda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in loca perveniens, cum cuncta qucui incumbens obiit, ab ignibus circum cuncta vorantibus, absumi non potuit. Quo clarescente miraculo, mox ibidem ecclesia restaurata, et haec eadem destina in munimentum est parietis, ut ante fuerat, forinsecus adposita. Rursumque peracto tempore aliquanto, evenit per culpam incuriae, vicum eundem, et ipsam pariter ecclesiam ignibus consumi. Sed ne tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum
Abbreviated transcription (Latin):
uicinia urbis inuenit. aduexit illo pli
ce̾neret. in lato igne comburere urbẽ uisꝰ
est. E tpre reue̾ntissimꝰ antistes aidan in
secretȩ orationis ⁊ silentii causa secedere
consueuerat. Deniq usq hodie locũ sediᷤ
illiꝰ solitariȩ in eade insula solent ostende
fert᷑ eleuatis ad cęlũ oculis manibq c̃
lacͥmis dixisse. Uide dñe quanta mala
facit penda. Ꝙ̾ dicto. stati mutati ab
urbe uenti in eos qͥ accend̾ant flãma¬
rũ incendia retorsert. ita ut aliqͥ besi.
os ternti inpugnare ultͣ menia cessa¬
unc cũ dies mortis egredie corpore
pͥfati sumꝰ ũ longe in hac eni habens ecche¬
siã ⁊ cubiculũ sepiꝰ ibide diu̾ti. ac mane
atq inde ad p̃dicandũ circ̃qq exire con¬
sueuerat. qͦd ipsũ⁊ in aliis uillis regis
facere solebat. ut pote nil ꝓpͥe possessi¬
onis excepta eccła sua ⁊ adiacentibus
agellis habens. Tetenderunt gͦ ei egro¬
mi. Obiit a ut̃ septimo decimo ep̃a
hui anno pͥdre kaleudas septẽbris.

Expanded text:
icinia urbis invenit, advexit  Al., adcerneret, inlato igne comburere urbem nisus est. Quo tempore reverentissimus antistes Aidan in secretae  Al. secrete orationis et silentii causa secedere consuerat. Denique usque hodie locum sedis illius solitariae in eadem insula solent ostenderfertur elevatis ad caelum oculis manibusque, cum lacrymis dixisse: « Vide, Domine, quanta mala facit Penda. » Quo dicto, statim mutati ab urbe venti, in eos qui accenderant, flammarum incendia retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessaunc cum dies mortis egredi e corpore praefati sumus. In hac enim habens ecclesiam et cubiculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis facere solebat, utpote nil propriae possessionis, excepta ecclesia sua et adjacentibus agellis habens. Tetenderunt ergo ei aegromum. Obiit autem septimo decimo episcopatus sui anno, pridie Kalendarum Septembrium.
Abbreviated transcription (Latin):
militii trepidare minꝰp̾sente duce quon¬
da strenuissimo ⁊ eximio posse fugã me¬
ditari. S ipse possessionis sue ñ iume¬
mor. dii opuno ẽẽt uallatꝰ erercitu. ñ¬
nisi uirgã tantũ habere in manu uo¬
luit. occiẜq ÷ una cũ rege etͥce. ⁊ cunclꝰ
eoꝵ insistentib paganis cesꝰ siue disꝑsꝰ

Expanded text:
militum trepidare, minus praesente duce quonmilitum trepidare, minus praesente duce quondam strenuissimo et eximio posse fugam meditari. Sed ipse professionis suae non immemor, dum optimo esse vallatus exercitu, nonnisi luit: occisusque est una cum rege Ecgrice, et cunctus eorum, insistentibus paganis, caesus sive dispersus
Abbreviated transcription (Latin):
Dis tẽporib regno orientaliũ angͥl¬
rũ pꝰ terpualdũ redualdi succeso¬
osꝰ. qͥ dudu uigallia dũ uumicita̾s redii¬
aldi fugi ens exularet. lauacrũ baptis¬
ini ꝑcepit.⁊ patͥã reu̾sꝰ ubi regno potitꝰ
est. mox que in galliã bene disposita
iudit imitari cupiens. instituit sco¬
lã inqͣ pueri littis erudirent᷑ iuuanti
se ep̃o felice que de cantia acceꝑat. eiq
pedagogos ac magist᷑s uixta morẽ can¬
tuarioꝵ p̾bente. Tantũ łex ille celestĩ
regni amator factꝰ ÷ ut ad ultimumt
lictis regni negotiis ⁊ cognato suo een¬
ni tenebat. intͣuit monastiũ qͦd sibi
fecat atq accepta tonsonra et̾no magi
regno militare curaret. Qddũ multi
tp̃re facet. contigit gentẽ mertioꝵ
duce rege penda adũsꝰ orientales angl
in bellũ ꝓcedere. qͥndũ se inferiores
in bello hostib conspicent. rogauer̃
sigbrectũ ad confirmaudum militem se¬
cum uenire in prelium. Illo noleute accon
duxert incertam̃ sperantes minꝰ animoᷤ

Expanded text:
is temporibus regno Orientalium Anglorum post Earpualdum Redualdi successoiosus: qui dudum in Gallia, dum inimicitias Redualdi fugiens exularet, lavacrum baptismi percepit, et patriam reversus, ubi regno potitus est, mox ea quae in Galliis bene disposita vidit imitari cupiens, instituit scholam in qua pueri literis erudirentur: juvante se episcopo Felice quem de Cantia acceperat, eisque paedagogos ac magistros juxta morem Cantuariorum praebente. Tantumque rex ille caelestis regni amator factus est, ut ad ultimum relictis regni negotiis DCXXXIV, et cognato suo Eni tenebat, intraret monasterium quod sibi fecerat, atque accepta tonsura pro aeterno magis regno militare curaret. Quod dum multo tempore faceret, contigit gentem Merciorum duce rege Penda adversus Orientales Anglos in bellum procedere, qui dum se inferiores in bello hostibus conspicerent, rogaverunt Sigberctum ad confirmandum militem secum venire in praelium. Illo nolente ac conduxerunt in certamen, sperantes minus animos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis pͥncipib scłi honorabilis. cõ mitte¬
ret cautiam ob adducendã inde con¬
iugẽ regi osmi filiã uidelicet ediunire¬
gis eanfled̾a. que occiso patre illud fu¬
erat adducta. qui t̾restri quidẽ itinr̾e
illo uenire s nauigio cũ uirgine redi¬
re disponebat. accessit ad ep̃m aidanũ
obsecrans eũ ꝑ se suisq qui tantũ iter
to ut hoc oleum qͦđ tͥ do mittas in ma¬
re. ⁊ statĩ quiescentib uentis serenitas
maris uos leta ꝓsequet᷑. ac cupito iti¬
uere doinũ remittet. Que cuncta
ut predixerat antistes ex ordine ꝯpleta
sunt. Et quide in pͥmis furentib undis
pelagi tẽptabant nautȩ anchoris in
mare missis nauẽ retinere. neq hoca
fluctib mortẽ sibi os imminere. ⁊ iaĩas
adẽẽ iuderent. tande p̾sbr reinunscens
u̾ba antistitis assupta ampulla misit
de oleo mpontũ. ⁊ stati ut p̃dictũ erat
suo quieuit a furore. Sicq factũ: ut¬
quanuis corporalit absens sopiuerit.

Expanded text:
ipsis principibus saeculi honorabilis, cum mitteretur Cantiam ob adducendam inde conjugem regi Osuio, filiam videlicet Aeduini regis Eanfledam , quae occiso patre illuc fuerat adducta: qui terrestri quidem itinere illo venire, sed navigio cum virgine redire disponebat, accessit ad episcopum Aidanum, obsecrans eum, pro se suisque qui tantum iter to ut hoc oleum quod tibi do, mittas in mare; et statim quiescentibus ventis, serenitas maris vos laeta prosequetur, ac cupito itinere domum remittet. » Quae cuncta ut praedixerat antistes, ex ordine completa sunt: et quidem inprimis furentibus undis pelagi, tentabant nautae anchoris in mare missis navem retinere, neque hoc afluctibus, mortem sibi omnes imminere, jamjamque adesse viderent, tandem presbyter reminiscens verba antistitis, adsumpta ampulla, misit de oleo in pontum, et statim, ut praedictum erat, suo quievit a fervore. Sicque factum quamvis corporaliter absens, sopiverit.
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ deuictꝰ. ii approbo. qr in celebratio e
sui pasche ñaliud corde tenebat. uenabat᷑
& predicabat. quam quod nos id ÷ redemptio¬
nẽ generis humani ꝑpassionẽ. resurrecto¬
nẽ asceusionẽ in celos mediatoris di ⁊ ho
falso opinant quarta decima luna inqͣli¬
bet feria c̃ iudeis. s die dm̃ca sẽꝑ agelut
aluna q̃rta decinia usq ad uige simã ꝑpt̃
fide uidelicet dnice resurrectionis quã¬

Expanded text:
en hoc adprobo, quia in celebratione sui Paschae non aliud corde tenebat, venerabatur, et praedicabat, quam quod nos, id est, redemptionem generis humani per passionem, resurrectionem, ascensionem in coelos mediatoris Dei et hfalso opinantur, quarta decima luna in qualibet feria cum Judaeis, sed die Dominica semper agebat, a luna quarta decima usque ad vicesimam; propter fidem videlicet d
Abbreviated transcription (Latin):
aut iudicabo qͥd uł quantũ de pecunia
nr̃a filiis di tͥbuas. Qed uidens epc mul¬
tũ ꝑtimuit. ac statim erurgens leua¬
uit eũ. ꝓmittens se multũ illi ẽẽ placa¬
tũ. dũ mͦ ille resideus ad epulas tͥsticiã
deponẽt. Dũq rex iubente ac postul ante
ep̃o leticiam reciꝑet. cepit econtra
ep̃o tͥstis usq ad lacͥmarũ ꝓfusionem
effici. Quẽ dũ prb̃r suus lingua pat̾ia
cͥmaret᷑ introgass. scio inquit quia
non multo tp̃re uicturus est rex. Numqͣm
dum. ũ enĩ digna ÷ hec gens. talẽ habere
rectorẽ. Nec multũ post. dira antistitiᷤ
p̃sagia t̾sti regis funere de quo sup̃diximꝰ
impleta st̃. S ⁊ ipse autistes aidan non
plusꝙ̃. duodecĩ pꝰ occisionẽ regis quẽ ama¬
bat dies id ÷ pͥdie kalendas septẽbris
de scło ablatus ꝑpetua laboꝵ suoꝵ abio¬

Expanded text:
aut judicabo quid vel quantum de pecunia aut judicabo quid vel quantum de pecunia nostra filiis Dei tribuas. » Quod videns eptum pertimuit, ac statim exsurgens levavit eum, promittens se multum illi esse placatum, dummodo ille residens ad epulas tristitiam deponeret. Dumque rex, jubente ac postulante episcopo, laetitiam reciperet, coepit e contra episcopus tristis usque ad lacrymarum profusionem effici. Quem dum presbyter suus lingua sua patria, crymaretur interrogasset: « Scio, inquit, quia non multo tempore victurus est rex: nunquam dum: non enim digna est haec gens talem habere rectorem. » Nec multo post, dira antistitis praesagia tristi regis funere, de quo supra diximus, impleta sunt. Sed et ipse antistes Aedan non plus quam duodecimo post occisionem regis quem amabat die, id est, pridie Kalendarum Septembrium, de saeculo ablatus
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatẽ ab om̃ib diligeret᷑. ⁊ undiq
ad eiꝰ ministium de cunctis ꝓpe ꝓuin¬
tiis uiri ⁊̃ nobilissimi concurrerent.
i maxima fert᷑ fuisse humilitas. ut
equũ obtimũ antistiti aidano. inquo
ille quanuis ambulare solitꝰ ł anniũ
reurreret elemosinam petens. desili¬
ns ille p̃cepit equum ita ut erat
stratus regaliter pauꝑi dari. Erat enim
multũ misericors ⁊ cultor pauꝑum ac uelut
pat̾ miseroꝵ. Hoc cũ regi ẽẽt relatũ. dice¬
bat ep̃o cũ forte ingressuri e̾et ad pͣndiũ.
dare: Nunqͥd ñ habuunꝰ equos uiliores
plurimos ł alias species quȩ ad pauꝑm
dona suffice̾nt. quanuis illũ eis equum
nondares que tͥ specialit̾ possidendum
dendũ: ⁊ ep̃c quide residebat insuolo
consistens ad focũ calefieri cũ ministris.
⁊ repente int̾calefaciendũ recordaus
u̾bũ qͦd dixãt illi antistes. discuirit
se gladio suo ⁊ dedit illũ ministro. festi¬
nusq accedens ante pedes ep̃i corruit

Expanded text:
dignitatem ab omnibus diligeretur, et undique ad ejus ministerium de cunctis prope provinciis viri etiam nobilissimi concurrerent. etiam maxima fuisse fertur humilitas, ut equum optimum antistiti Aidano, in quo ille quamvis ambulare solitus, vel amn quidam occurreret eleemosynam petens, desiliens ille praecepit, equum, ita ut erat stratus regaliter, pauperi dari: erat enim multum misericors, et cultor pauperum, ac velut pater miserorum. Hoc cum regi esset relatum, dicebat episcopo, cum forte ingressuri essent ad prandium: dare? Nunquid non habuimus equos viliores plurimos, vel alias species quae ad pauperum dona sufficerent, quamvis illum eis equum non dares, quem tibi specialiter possidendum dendum. Et episcopus quidem residebat in suo locconsistens ad focum calefieri cum ministris: et repente inter calefaciendum recordans verbum quod dixerat illi antistes, discinxit se gladio suo, et dedit illum ministro, festinusque accedens ante pedes episcopi conruit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ angłicis sp̃ib ipsi qͦ ad celos redirat
remansert̃ cũ beato furseo tres angeli
de qͥb diximꝰ qͥ eũ ad corpꝰ referrent. Cu
p̾fato igni maximo appropinquarent:
ianuã ꝑuenit. arripientes in mundis
unũ de eis qͦs in ignib correbant. iacti¬
uerunt ineu. ⁊ contingentes humeri
maxillaq eiꝰ incendert. cognouitq

Expanded text:
et cum angelicis spiritibus ipsi quoque ad coelos redirent, remanserunt cum beato Furseo tres angeli, de quibus diximus, qui eum ad corpus referrent. Cumque praefato igni maximo adpropiarent  Aljanuam pervenit, arripientes inmundi spiritus unum de eis, quos in ignibus torrebant, jactaverunt in eum, et contingentes humerum maxi lamque ejus ince
Abbreviated transcription (Latin):
antecessorib suis equandũ. Habuit aut
o suui pͥmis regni sui tp̃ribꝰ consortẽ regn
dignitatis uocabulo osiuum de stirpe
regis edun. hoc ÷ filium osrici de quo
supra retulimꝰ uirum erimie pietatis
annis in maxima rerũ om̃ium afflun¬
in grauescentib causis dissensionum
miserrima hc̃ cede ꝑemit. Siquidem
congregato contra inuicẽ erercitũ eu
uiders se osiuum cũ illo qui plures
habebat auxiliarios ñ posse bellocon¬
fligere. ratꝰ ÷ tunc utiliꝰ dimissa in¬
tentione bellandi seruare ad se tpra
meliora. Remisit gͦ exercitũ qui
congregauat ac singłos domũ relie
p̃cepit. a loco qui uocat᷑ uulfaresda¬

Expanded text:
s aequandum. Habuit autem Osuiu primis regni sui temporibus consortem regiae dignitatis, vocabulo Osuini, de stirpe regis Aeduini, hoc est, filium Osrici, de quo supra retulimus, virum eximiae pietatis  in maxima omnium rerum afflueningravescentibus causis dissensionum, miserrima hunc caede peremit. Siquidem congregato contra invicem exercitu, cum videret se Osuini cum illo qui plures habebat auxiliarios, non posse bello confligere, ratus est, utilius tunc demissa intentione bellandi, servare se ad tempora meliora. Remisit ergo exercitum quem congregaverat, ac singulos domum redire praecepit, a loco qui vocatur Vilfaraesd
Abbreviated transcription (Latin):
memorabile miracłm fuert̃ multi
hynbroꝵ regiones impia clade louge
lateq deuastans ꝑuenit ad urbemul
regiam que ex bebbe quonda regine u¬
cabulo cognominat᷑. eãq qr neq arms¬

Expanded text:
memorabile miraculum ferunt multi nhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae vocabulo cognominatur, eamque  Al., cum