comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
melioras diligtuis : semꝑquae pre ciosora s̃ dño dõ a cunctis offerridesideratis : Sed qũ aiuis hy
nosualde lȩtificent : multũ tam̃ contristant qr iđe uenerabilis ur non deipsa eccła sed dequau
monasterio fiuisse ꝑ hibec᷑: Neniq: cũ erga monachos ea dẽ ꝓfecto regula quȩ crca dericos quꝓ uehen¬
dis̃ conseruanda sit : in decorũ tam̃ quin potius illictũ est in aliena stipendia quenquã obrepere
et extrans uerso uenientẽ in castra interquȩ nonmilitaũ ducatũ arripere. beatissi mo a p̃lice
seđ prosule celestino procipionte atq: dicento : Tunc alterde altera eligat᷑ eccła : sid ecui¬
tis ipsius dericis cui ep̃s ÷ ordinandus nullus dignus qđ euenire non cre dimꝰ potuerit in
militiȩ : in eccła inqua suam ꝑomĩa officia transegit ae tatẽ in aliena stipendia minime altor
obrepat : nec alii debitã alter sibi audeat uindicare mercedem inquib: uerb̵ perspicautasdi¬

Expanded text:
meliora sunt diligitis; semper quae pretiosiora sunt, Domino Deo a cunctis offerri desideratis. Sed quamvis haec nos valde laetificent, multum tamen contristant, quia idem venerabilis vir non de ipsa ecclesia, sed de quodam monasterio fuisse perhibetur. Denique cum erga monachos eadem profecto regula, quae circa clericos qui provehendi sunt, conversanda sit; indecorum tamen, quin potius illicitum est, in aliena stipendia quemquam obrepere, et ex transverso venientem in castra, inter quae non militavit, ducatum arripere; beatissimo apostolicae sedis praesule Caelestino praecipiente, atque dicente : « Tunc alter de altera eligatur ecclesia, si de civitatis ipsius clericis, cui episcopus est ordinandus, nullus dignus, quod evenire non credimus, potuerit inmilitiae in ecclesia, in qua suam per omnia transegit aetatem, in aliena stipendia minime alter obrepat; nec aliis debitam alter audeat vindicare mercedem. » In quibus verbis perspicacitas di
Abbreviated transcription (Latin):
Hrat quidã sacerdos urbis omine liberius epius p̃sul xpm̃ p̃dicans si cut edactus fuerat amarto ep̃õ urbis romȩ qui
ũ ordinauit dia conũ inciuitate in gremioba silicȩ constantiniane semꝑ intrinitate fixus patrẽ & filisietis pom̃ sẽm̃
dicans etlaudans dñ dedo . lum̃ delumine totũ atoto plenũ apeno Noncreatũ sedgenitũ Ñ exnhilo sodex
edentẽ patris eofilu semꝑ cũ patre & filio coȩternũ ueneramur. Vnũ tam̃ dm̃ qr ex uno patre totũ qđ patru
ds matus filius et inpatretotũ qđ inesttotũ genuitfiliũ Pat̃i filiũ generdinis ñmin ut nec amisit plenitudi¬

Expanded text:
erat quidam sacerdos Urbis nomine Liberius, pius praesul Christum praedicans, sicut et doctus fuerat a Marco episcopo urbis Romae, qui eum ordinavit diaconum in civitate in gremio basilicae Constantinianae, semper in Trinitate fixus, Patrem et Filium et Spiritum sanctum praedicans, et laudans « Deum de Deo et lumen de lumine, totum a toto, plenum a pleno; non creatum, sed genitum; non ex nihilo, sed tum , semper cum Patre et Filio coaeternum veneramur: unum tamen Deum, quia ex uno Patre totum quod Patris est Deus natus est Filius, et in Patre totum quod inest , totum genuit Filium. Pater Filium generans, non minuit nec amisit plenitudi
Abbreviated transcription (French):
uus treti nono aus aluites sid ho cmaiori fratrum su pradiccorum conbrle u poua derii¬
conlum ceonso. l sab rudentibr suo concilio noftr e suggestionis ses mone a os babrit¬

Expanded text:
aut retinent ad salutem. Sed hoc majori fratrum supradictorum considerationi dimitaut retinent ad salutem. Sed hoc majori fratrum supradictorum considerationi dimittendum censeo, ut prudentiori suo consilio nostrae suggestionis se
Abbreviated transcription (Latin):
nonlideat quo d semel dario portet. Anathem aton omino erroris recipiantur pexim. anor
nonido sitiononꝰ imunaro eełam columbam utdictum est : & unamima tnomapĩ anorĩ¬
mnuun ubio mna illa sacram̃ta salubriter & aeterna & uitalitera cciptontodesinic
onouerantibus inhoresi magnamdam nationis poenam conquisurtia rt quod eas irasir¬
ptitus iuarternamuitam consequendum esseduminosius hoc inerro resit tenobrasiu
atq damno suis Q uod fugientes non nulli &i matris ecdesiae catholi caeubera cognos¬
contes quiilla omnia sca mesteria amore ueritatis credideruntatq. perce peruntũ
uib satramentorum reb cumuitarbonȩ probitas ceperit sinedubio adoeficu
dericatus tale esse adplicandos & manimae intantarerum necestate nullu sonori
noncontedat :÷ qua quam non nulli eiusddem sectae cdericum plebabutadu honor¬
posisus aduostransir edesiderent: Qui amore honoris aut persua dede ridion. ur

Expanded text:
non liceat, quod semel dari oportet, anathematizato nomine erroris recipiantur per manus non liceat, quod semel dari oportet, anathematizato nomine erroris recipiantur per manus impositionem in unam Ecclesiam, columbam, ut dictum est, et unam matrem om, ubi omnia sacramenta salubriter, et aeterne, et vitaliter accipiuntur, quae perseverantibus in haeresi magnam damnationis poenam conquirunt, ut quod eis in veritate ad aeternam vitam consequendam esset luminosius, hoc in errore sit tenebrosius, atque damnosius. Quod fugientes nonnulli et matris Ecclesiae catholicae ubera cognoscentes, illa omnia sancta mysteria amore veritatis crediderunt, atque perceperunt; quibus sacramentorum rebus cum vitae bonae probitas accesserit, sine dubio ad officium clericatus tales esse applicandos, maxime in tanta rerum necessitate nullus est qui non concedat. Quanquam nonnulli ejusdem sectae clerici cum plebibus atque honoribus suis ad nos transire desiderent, qui amore honoris, aut persuadent ad vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
quando subuentum grauis & in excus abilis innum erabilium animarum perountium
riori concilio statutum eẽ mecum re cognoscit unanimitas uestra : uthi quia pud donatistas
pari uli bapti zatisunt nondum sciroualentes erroris eorum interitum. & postea quatn
ad artatem rationis capacẽ poruenerunt agnita ueritate falsi tatẽ eorum aborrentes
adecde siamdĩ catholicam peruniuer summundum diffusam ordineantiquo periua¬
nus impositionem recepti sunt : deber& talibus suscipiendum munus dericatus teo inpo¬
urenomenerroris cumuera meccłam illorum put auerintad fidom acce dende dibinp
certsimnum est : & in his omnem animȩ spemconstitutam. Quamquam & hesecioliir
presumta auditti a ueritatis nomin epalliata haectradert audeat. Qua eqm̃ simplicit.
sunt ut premon eebeatus aposcolus dicendo. unusds̃ una fides unum bapasu permarari

Expanded text:
quando subventum, gravis nobis et inexcusabilis innumerabilium animarum pereuntium quando subventum, gravis nobis et inexcusabilis innumerabilium animarum pereuntium riori concilio statutum esse mecum recognoscit unanimitas vestra, ut hi qui apud Donatistas parvuli baptizati sunt, nondum scire valentes erroris eorum interitum, et posteaquam ad aetatem rationis capacem pervenerunt, agnita veritate, falsitatem eorum abhorrentes ad Ecclesiam Dei catholicam, per universum mundum diffusam, ordine antiquo per manus impositionem recepti sunt, debere talibus suscipiendum munus clericatus non impedire nomen erroris, cum veram Ecclesiam illorum putaverint ad fidem accedendo, certissimum est, et in his omnem animae spem constitutam. Quamquam et haereticorum praesumpta audacia veritatis nomine palliata, haec tradere audeat, quae quoniam simplicia sunt, ut praemonet beatus apostolus dicendo, unus Deus, una fides, unum baptisma, et iterari
Abbreviated transcription (Latin):
Quascumad probauerit uestra sinceritas : sit consequens eligerdum esse. unum anrõnume¬
ro consacerdotem qui auxili anted nõ orationibus uestris & has ipsas necessitates suscipere
possit & naui terperagendas implere perrecturus ad transmarinas italiae parte sut tã
ecđẽ necessitatem ipsam & dolorem atq: in opiam nram̃ ualeat intimare Ex hisenim
sedibus hocfuerat prohibitum : quo nouerint communi periculo prouidendum maxi¬
me q uia tanta ln digentia dericorum est multaeq ecdesiae ita deserte sint utncunum qui¬
dem dlia conum ł in literatum habererepperiantur. Namdeceteriss u periorib gridib
Mosficiis tacendum arbitror qui auedixi siministeriumdiaconi faclenon inue niadr
multo magis superio rumhonorum inueni reposse certissi mum est̃ & cotidia nos plan¬
tus diuer sarũ poene emortuarum plebum iam non sustincmus. Quibus nisifuerit ali¬

Expanded text:
quas cum approbaverit vestra sinceritas, sit consequens eligendum esse unum a nostro numequas cum approbaverit vestra sinceritas, sit consequens eligendum esse unum a nostro numero consacerdotem, qui auxiliante Domino orationibus vestris, et has ipsas necessitates suscipere possit, et gnaviter peragendas implere, perrecturus ad transmarinas Italiae partes; ut tam Ecclesiae necessitatem ipsam, ac dolorem, atque inopiam nostram valeat intimare; ex his enim sedibus hoc fuerat prohibitum, quod noverint communi periculo providendum maxime, quia tanta indigentia clericorum est, multaeque ecclesiae ita desertae sunt, ut ne unum quidem diaconum vel illitteratum habere reperiantur. Nam de caeteris superioribus gradibus et officiis tacendum arbitror, quia, ut dixi, si ministerium diaconi facile non invenitur, multo magis superiorum honorum inveniri non posse certissimum est: et quotidie nos planctus diversarum pene emortuarum plebium jam non sustinemus, quibus nisi fuerit ali
Abbreviated transcription (Latin):
Etidtonihil ap̃ dictis prorsus exigere moli ant᷑ quo uel pauꝑtate cogentede territi. ł indignatione
in positis exagitare cupiant renascentes . Qm̃ quod gratis accepimus: gratisda remandam
reuocati redemptionis suae : causas adiredespiciant certum habentes. Quod qui prohibita de¬
prehensi fuerint admississe uel commissa non potuis sua sponte corroxerit periculũ subituri
propriis honoris. UTPARUULI QUIA PUDDONMISTAS BAPTITANTUR SICONUERSI¬
Dedonatistis placuit ut consulamus frs & consacerdo tes nros syricum & simplicianum desolis
in fantibus quibaptizantur poenes eosdem ne quidsuo confecer̃ iuditiocum ad ecclesiam dĩ
salubri proposito conuersi parentum illis error Impediat neprom oueantur sacri altaris
titidñs ut ex aliqua parte scĩ coetus urĩ esset congregata praesentia uidetur mihi ut has
asdem necessitates quas prosollicitudinenrã indagarepotiumus in medum proferamꝰ.

Expanded text:
Et ideo nihil a praedictis prorsus exigere moliantur, quo vel paupertate cogente deterriti, vel indignationeimpositis exagitare cupiant renascentes, quoniam quod gratis accipimus gratis dare mandamrevocati, redemptionis suae causas adire despiciant, certum habentes, quod qui prohibita deprehensi fuerint admisisse, vel commissa non potius sua sponte correxerint, periculum subituri proprii sint honoris. CAt. 14. De Donatistis placuit ut consulamus fratres et consacerdotes nostros Syricium et Simplicianum de solis infantibus qui baptizantur penes eosdem, ne quod suo non fecerunt judicio, cum ad Ecclesiam Dei salubri proposito fuerint conversi, parentum illos error impediat, ne promoveantur sacri altaris oniam praestitit Dominus ut ex aliqua parte sancti coetus vestri esset congregata praesentia, videtur mihi ut has easdem necessitates, quas pro sollicitudine nostra indagare potuimus, in medium proferamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ti fice & qui or dinandus est graciosius possit aocedere. Qm̃ cuideb& abomnib: oboȩ diri
uã c̃uenit cui p̃ licuerit habere quẽ uoluit. Hii uero quior dinaturi sunt eũ inquẽ uideri
omniũ uota ꝓpensius c̃cordare promptius aoliberius illi possint manꝰ imponere : Idcirco cũ de¬
eto electionis nr̃e manib: singulorum nr̃orum roborato ad pat̃nitatẽ urãm aocedentes
ansegisi pbrm remorum drocestos ecłae aut̃ belua censiũ atq abatẽ monasterii scĩ micħ
canonibus Ñ obuiare xp̃i cooperante grã credimꝰ. Actũ V Nł iuł in basilicabeatiste pħ¬

Expanded text:
pontifice; et qui ordinandus est, gratiosius possit accedere: quia cui debet ab omnibus obediri, quam convenit cui non licuerit habere quem voluit; hi vero qui ordinaturi sunt, eum in quem viderint omnium vota propensius concordare, promptius ac liberius illi possint manus imponere. Idcirco cum decreto electionis nostrae manibus singulorum nostrorum roborato ad paternitatem vestram accedentes, Ansecanonibus non obviare, Christi cooperante gratia, credimus. Actum V Kalendas
Abbreviated transcription (Latin):
Crastinus enĩ dies ipsẽ dese cogitabit. Hoc enĩ cõmonemus lohanne indeserto baptixat ixpoenitentia. Ideoerat de
sertũ qr nondũ uenerat a uctorbaptismi. Ille enĩdũ uenisr& descendit sp̃s scs̃ inspecie colũbȩ et mansit sũ¬
nom posiumus qr ignora s ubi baptixes baptirain pelui ubi maguter. peluis illa non lignũ sed totiõ mun
Dix̃. Ex hibe nob̵ celebrare pascha E go ix humilita teloquor Onusenĩquẽ tusuꝑtebaiuilas nos subleu¬
ter sicut et ille ꝗ nob̵ dedit baptismũ sic dix ad plebẽ. Quiest uestermaior steͣminor, Respondit siricius

Expanded text:
Crastinus enim dies ipse de se cogitabit . Hoc enim commonemus. Joannes in deserto baptizabat in poenitentia. Ideo erat deCrastinus enim dies ipse de se cogitabit . Hoc enim commonemus. Joannes in deserto baptizabat in poenitentia. Ideo erat deesertum, quia nondum venerat auctor baptismi. Ille enim dum venisset, descendit Spiritus sanctus in specie columbae, et mansit sunon possumus; quia ignoras ubi baptizes. Baptiza in pelve ubi Magister. Pelvis illa non lignum, sed totus mun Exhibe nobis celebrare Pascha. Ego in humilitate loquor: onus enim, quem tu super te bajulas, nos subleter, sicut et ille qui nobis dedit baptismum, sic dixit ad plebem: Qui est vester minor fiat major. » Respondit Siricius
Abbreviated transcription (Latin):
Venien: autẽ dies paschȩ uocauit uniuersos prbosciues romanos et diaconos et sedit in eodẽ crmiterio
dix̃ Nolite timere qm̃ ego uobiscũ non habito inciuita te roma. sed habetis iucariũ Eccefrẽmet
prb̃m dama sũ cuius testimoniũ uos mihi ꝑiibetis cuius corpore & menłe clara uoce uos p̃dicantes
Respondit autẽ dronis us prbt ad liberiũ ep̃m̃ urbi sromȩ & dix̃ Prȩ sulscẽ et in nocens a corruptione &
negauit. Venit tertio febris et negauit. Rece ssit febris et plorauit et amare & dulce Medicus autem
iondũ uenerat . Venit medicus post Tertianũ tipus fecit medicamentũ &curauit eũ : quide fecera
terne gando ante passi onẽ : postre surrectionẽ teramando reficitur Respice medi camentũ chris ma¬
tis. Chris matis a cramentũ : Nonnos accuset illa colũba qm̃ tuc̃ ficieschrisma in nomine eius quẽ uoce

Expanded text:
Veniens autem dies Paschae, vocavit universos presbyteros cives romanos et diaconos, et sedit in eodem cymiterio, et Veniens autem dies Paschae, vocavit universos presbyteros cives romanos et diaconos, et sedit in eodem cymiterio, et dixit: « Nolite timere quoniam vobiscum ego non habito in civitate Roma, sed habetis vicarium; ecce fratos praedicatis. » Respondit autem Dionysius presbyter ad Liberium episcopum urbis Romae, et dixit: « Praesul sancte et innocens a corruptione etnegavit. Venit tertio febris, et negavit. Recessit febris, et ploravit et amare et dulce. Medicus autem nondum venerat. Venit medicus post tertium tyfus, fecit medicamentum, et curavit. Qui defecerat ter negando ante passionem, post resurrectionem ter amando reficitur. Respice medicamentum chrismatis, chrismatis sacramentum. Non nos accuset illa columba, quoniam tu conficis chrismate et in nomine ejus quem voce
Abbreviated transcription (Latin):
dimplesse legem uel ꝓph&as passũ sub pontio pilato cruci fixum secũ dũ scripturas. tertiadie amortui resur¬
exise assũptũ hacȩlis sedere ad dexterã patris. indeuenturũ iudicare iuuos et mortuos expectamus et sđm ꝑigne
crucifixi alepra mundatũ fiuisse ꝑsiluestrũ constantinũ patruũ constantis. Erat eni conitans ñ inte grexp̃ianus sed
quasi tẽptator baptiratus tam̃ intrinitatẽ nontam̃ inte gre c̃fitebat᷑ trinitatẽ. Baptixatus autõ : abe usebioni come¬
denie innicomedia ina quiloneuilla. hic uero dicebat aliostilios habuisse demaria ioseph. Hoccũ audisiet libe¬
ius ep̃s urbis romȩ coepit deridere eũ et clara uoce xp̃i a nos accusare et dicere ex om̃i uirtute Nonerittu
regnũ qr ñ times dnm̃ dm̃tuũ. Hoc cũ multi referreNT regi constantio iratus ÷ uehement᷑ et iussit eũ extraci¬
ut atẽ habitare. Habitabat autẽ ab urbe roma miliaria iii. quasi exuil i n ormiterio noelle uia sallar

Expanded text:
 Christum adimplesse Legem vel Prophetas, passum sub Pontio Pilato, crucifixum secundum Scripturas, tertia die a mortuis resurrexisse, assumptum in coelis, sedere ad dexteram Patris, inde venturum judicare vivos et mortuos exspectamus, et saeChristi a lepra mundatum fuisse per Silvestrum Constantinum patruum Constantis; erat enim Constans non integre christianus, sed quasi tentator, baptizatus tamen in Trinitate, non tamen integre confitebatur Trinitatem. Baptizatus autem ab Eusebio Nicomediensi in Nicomedia in Aquilone villa. Hic vero dicebat, alios filios habuisse de Maria Joseph. Hoc cum audisset Liberius episcopus urbis Romae, coepit deridere eum, et clara voce accusare, et dicere ex omni virtute: « Non erit tuum regnum, quia non times Dominum Deum tuum. » Hoc cum multi referrent regi Constantio, iratus est vehementer, et jussit eum extra civitatem habitare. Habitabat autem ab urbe Roma milliario III, quasi exul in cymiterio Noellae via Salar
Abbreviated transcription (Latin):
linabitu custo disti ꝓfecto indetens ÷ si nunc inpotiori pontꝰ dimuseri s ordine hocipsũ scã qq scriptur ꝗn
uenerandisq decretis plenit̃ edocentibus. Optamꝰ sci tatẽ tuã inxp̃o bene ualere
Seatus isido r̃ de consangunitate sicloquit᷑ Cuius series .vI gradib: dirimet᷑ hoc qeed ultas
gnẽ ordinib dinigens usq adultimũ gradũ sese subtraxerit. et ꝓpinqutas tedes erto eã runsuslex
Snmatrimonio uinculorecipit et quodã nodoreuocat fugente. Ideo aicẽ usq ad sectiũ ge ne iuitus
gadũ consanguintas confituta ÷. ut si cutin viet atib mundigeneratio et hominis fatusfintus
ita ꝓpinquitas generis tot gradib: terminatur

Expanded text:
li habitu custodisti, profecto indecens est si nunc in potiori positus dimiseris ordine, hoc ipsum sancta quoque Scriptura, li habitu custodisti, profecto indecens est si nunc in potiori positus dimiseris ordine, hoc ipsum sancta quoque Scriptura, venerandisque decretis pleniter edocentibus. Optamus sanctitatem tuam in Christo bene valereBeatus Isidorus de consanguinitate sic loquitur, cujus series VI gradibus dirimitur, hoc modo: propaginum ordinibus dirimens, usque ad uleo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status propinquitas generis tot gradibus terminar
Abbreviated transcription (Latin):
itauesedis p̃sulos credidis ereperimꝰ. Cuius cũq itaq sit scĩ tatis dono quilib& p̃dit auli osnd
bita quȩ sc̃tas alie nus si bim& fractis usurpat : unde iã ꝗ suꝑhac parte ad saera sregulos patrũ
minꝰ quã oportuit ÷ respectũ saltẽ aderangelicas fiuss& paginas ꝓperatũ huquib legit᷑ qrcũua¬
lubit᷑ quant a pcena plectendisñ miletes xp̃. qui quo quomodo infapendia obrepint aliema utria
ꝗd opꝰ: nos hec affatĩ exaggeraro quȩ scĩtastua nos cogit interi dissimulare : porro cũadtetuosq
cõpatriotas &c̃ sacer dotes Nregionib: illis constitutos ubi peculiarius habet ista temerieauec
desti na uerimus oportobit ictiq a uob ł aquo quã nihiltale decderofieri Alio quinp̃ suptorõ
atairta scã decr&a c̃tumacã eoriandẽ in uolii decretoꝵ lure sententus Tap̃terea fr̃uñe p¬
postũ obserua et qui diulo monasterio moratuses a pristino uoto diuertere noli. Quod enĩ dulnhumi¬

Expanded text:
icae sedis praesules credidisse reperimus. Cujuscunque itaque sit sanctitatis dono quilibet praeditus, aliebitam? quae sanctitas alterius sibimet fructus usurpat? Unde etiam, quia super hac parte ad sacras regulas Patrum minus quam oportuit est respectum, saltem ad evangelicas fuisset paginas properatum, in quibus legitur, qujubetur, quanta poena puniendi sunt milites Christi, qui quoquomodo in stipendia obrepunt aliena. Verum quid opus est nos haec affatim exaggerare, quae sanctitas tua nos cogit interim dissimulare? Porro cum ad te tuosque compatriotas et consacerdotes in regionibus illis constitutos, ubi peculiarius habetur ista temeritas, ldestinaverimus, oportebit utique a vobis, vel a quoquam, nihil tale de caetero fieri: alioquin praesumptorem, et circa sancta decreta contumacem eorumdem involvi decretorum jure sententiis. Tuum prapositum observa: et qui diu in monasterio moratus es, a pristino voto divertere noli. Quod enim diu in humi
Abbreviated transcription (Latin):
erun sabbato pente costen et placuit liberio fons. et gaudio plorabat omnino. nonamare sed fauum
ũb: uidebat᷑. Ad horã nonã catecirauit om̃s et ab hora quasi iã octaua adocca sũ usq: indominicũ pen¬
costen nonce s̃ auit baptizare. Multieñi urgebant᷑ baptizari ita ut dominicũ pente costen sabbatimisa
ebraret᷑ hora quasi octaua. Et baptiratisuNt ꝓmiscuisexus: oc tomilia octingenti decẽ. Multi eodem
tempr desiderabanT tangere uestimenta liberii ep̃i. Alia autẽ die quȩ ÷ feria .II. audiuit uniuersa plebs
constans adeptus quidã uictoriã feceraN clarã. Sensu alieno dicebat Innicomediã uadã Et transu
usq: adnicomediã et in a quilo ne iulla ubi baptiratus ÷ ab euse bionicomedenie et in arria non dogna de¬
clinauit. Eodẽ loco mortuus ÷ et sepultus. Constante .III. et constantio augus̃t et basso cons̃ .xiiii. N mnĩ¬

Expanded text:
erunt sabbato Pentecosten, et placuit Liberio fons, et gaudio plorabat omnino non amare, sed favum erunt sabbato Pentecosten, et placuit Liberio fons, et gaudio plorabat omnino non amare, sed favum omnibus videbatur. Ab hora nona catechizavit omnes, et ab hora quasi jam ad occasum usque in Dominica Pentecosten non cessavit baptizare. Multi enim urgebantur baptizare: ita ut Dominicum Pentecosten sabbati Missas celebrarentur hora quasi octava. Et baptizati sunt promiscui sexus fere octo millia octingenti decem . Multi eodem tempore desiderabant tangere vestimenta Liberii episcopi. 9. Alia autem die, quae est feria secunda, audivit universa plebs, quod Constans adeptus quidem victoria fecerat, clara sensu alieno dicebat: « in Nicomediam vadam, » et transivit usque ad Nicomediam, et in Aquilone villa, ubi baptizatus est ab Eusebio Nicomediense, in Arianorum dogma declinat. Eodem loco mortuus est et sepultus Constante III et Constantio aug. et Basso consulibus, I
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s prbos clerosq: et uniuer sos gradus uel fideles et uoce clara dix̃. Vocat p&us ouaessuas. Ecceromo ñdei
seruans xpm̃ audiens et mepeccatorẽ fecit ouile ouiũ et dedit eloquio meo dulcedinẽ mellis. Propterqđ
ego gaudeo q ñ dimi sit petrus introire lupũ et deuast are oueseus. sciatis mebaptis mũ p̃dicare inbañili¬
caps̃tri apłi. Hoc om̃s cũ gaudio susceperuNt. Erat eñ ꝓximus dies pente costen fecit c̃uenire monasterio¬
plebẽ scam xp̃ianoꝵ et cũ letaniauenit adbeatũ petrũ apłm. Dedit autẽ dũ intro isset hanc orationẽ
Ds̃ ꝗmisisti filiũtuũ et ostendisti creaturȩ creatorẽ respice suꝑuineã istã et emunda ab ea s̃pina set tribu
et ꝓduepalmites eius infortitudinẽ et donaeis fructũ ueritatis ꝑdm̃ et dñm ihm̃ xp̃m et spm̃scm̃ qu¬

Expanded text:
omnes presbyteros, clerosque et universos gradibus vel fideles. Et voce clara dixit: « Vocat Petrus oves suas. Ecce homo fidem omnes presbyteros, clerosque et universos gradibus vel fideles. Et voce clara dixit: « Vocat Petrus oves suas. Ecce homo fidem servans, Christum audiens et me peccatorem, fecit ovile ovium, et dedit eloquio meo dulcedinem mellis: propter quod ego gaudeo, quia non dimisit Petrus introire lupum, et devastare oves ejus. Sciatis baptismum me praedicare in basilica Petri apostoli. » Hoc omnes cum gaudio susceperunt. Erat enim proximus dies Pentecosten. Fecit convenire monasteriEt cum laetanea litaniis venit ad beatum Petrum apostolum. Dedit autem, dum introisset, hanc orationem: « Deus, qui misisti Filium tuum, et ostendisti creaturae creatorem, respice super vineam istam, et emunda ab ea spinas et tribulos, et produc palmites ejus in fortitudinem, et dona eis fructum veritatis per Deum et Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc et construx̃ qm̃ habet potestatẽ patruisui daresententiã . Nã et a qua ibi nonemanat. Homines
cant᷑ Et si mortui fueriđ post baptismũ incruore melius uiuent Respondit damasus et dix̃ Non¬
tristet᷑ cortuũ p̃sul. summe os qr dabo tibi ueniã fontis emanantẽ. Gaudio corroboratus ÷ libi
in hunc sermonẽ & dicit ei. Vide construe affluentẽ spũ et ego ueniencũ frib: et adorabo illũ que nob̵
riscus et dronisius et urbanus diaconi adbeatũ petrũ apłm. Eran enĩ ibimonumenta et suꝑ aqu-
atabat. fecit autẽ quasicũ eis c̃siliũ damasus et dix̃. Date mihio pera ministeri. ut hȩ ca qua mundot᷑¬
cãbeati p&ri apłi. Habebat enĩ ibidẽ fontẽ ꝗ ñ sufficiebat et concidit montẽ dama sus manusua et introlut
us quã c̃suetũ ÷ et c̃strux̃ fontẽ. Et nuntia ueruNT hiom̃s liberio epõ ꝗd actũ fuiss & et lussit conuenire

Expanded text:
hanc, et construxit. Quoniam habet potestatem in patrui sui dare sententia. Nam et aqua ibi non emanat. Homines r, et dixit: Renascantur; et si mortui fuerint post baptismum, in cruore melius vivent. 8. Damasus pollitristetur cor tuum, praesul summe: quia dabo tibi venam fontis emanantem. » Gaudio consolatus est Liberius in hunc sermonem, et dicit ei: « Vade, construe affluente Spiritu: et ego veniens cum fratribus et adorabo illum quem nobi Priscus et Urbanus diaconi ad beatum Petrum apostolum. Erant enim ibi monimenta, et super aqua denatabat. Fecit autem quasi cum eos consilium Damasus, et dixit: « Date mihi opera mysterii ministcam beati Petri apostoli. Habebat enim ibidem fontem quae non sufficiebat. Et caecidit montem Damasus manu sua. Et introivit plus quam consuetum est. Et construxit fontem. Et nuntiaverunt hi omnes Liberio episcopo quid actum fuisset. Et jussit convenire
Abbreviated transcription (Latin):
AFRΙCΑΝ TIT̃ XX .VIII T co xci N ec non & illud p&endum ut spectacula teathrorũ
c& erorumq iudorum die dominica uel c&eris religionis xpianȩ diebus cae leberrimis amoue¬
anur maccime quia scĩpasche octauarum diepopuli ad circũ magis quã ad eclesiam conueni¬
undeberi transferri deuotionis corum diessi quan doo ccurrerint necoportere &iam quen quam
xpĩ anorum cogi adhaec spectacula maxime qui a in his exertendis quae contraprȩcepta dĩ sunt
nulla ꝑsecutionis necessitas a quo quam adhibendaẽ sed uti oport& hominem libera uoluntate
sub sistat sibidiuinitꝰ concessa corporatorum enimmaximȩ periculum considerandum est

Expanded text:
ur. LXI. Nec non et illud petendum, ut spectacula theatrorum ur. LXI. Nec non et illud petendum, ut spectacula theatrorum caeterorumque ludorum die dominica, vel caeteris religionis Christianae diebus celeberrimis amoveantur, maxime quia sancti Paschae octavarum die populi ad circum magis, quam ad ecclesiam conveniunt, deberi transferri devotionis eorum dies si quando occurrerint, nec oportere etiam quemquam Christianorum cogi ad haec spectacula: maxime, quia in his exercendis, quae contra praecepta Dei sunt, nulla persecutionis necessitas a quoquam adhibenda est: sed, uti oportet, homo libera voluntate subsistat sibi divinitus concessa. Corporatorum enim maxime periculum considerandum est
Abbreviated transcription (Latin):
nihilmagis ei congruit qui poenitentiã gessit quã castitas perseuerans . &mentis & corporis
Vud & iam p&endum : utqm̃ contrap̃ cepta diuina conuiuia multis in locis exercentur: quae
ab errore gentili ad tracta sunt Ita ut non a paganis xpĩani ad haeccȩlebranda cogantur
Exe quare temporib: xpĩ anorum imperatorum persecutio altera fieri occulte uideatur u¬
ritalia iubeant & deiuitatibus & depossessionibus impositam poenam prohiberi: maxime
cum&iam natalibus beatissimorum martrrum pernon nullasciuitates & in ipsis locis sacris
talia committere non reformident : quibus diebus &iam quod pudoris est dicere saltationes
sceleraussimas peruicos atq plateas ex erceant. ut matronalis honor & in numera bilium femi¬
arum pudor deuoteuenientium ad sacratissimumdiem in iuiriis lasciuientibus app&at᷑
ut &iam ipsius scãcreligionis pene fugiaturacessus DE SEECTACULIS UTDIEDOMINICO

Expanded text:
nihil magis ei congruit qui poenitentiam gessit, quam castitas perseverans et mentis et corporis. nihil magis ei congruit qui poenitentiam gessit, quam castitas perseverans et mentis et corporis. ud etiam petendum, ut quoniam, contra praecepta divina, convivia multis in locis exercentur, quae ab errore gentili adtracta sunt, ita ut nunc a paganis Christiani ad haec celebranda cogantur, ex qua re temporibus Christianorum Imperatorum persecutio altera fieri occulte videatur, vetari talia jubeant: et de civitatibus et possessionibus imposita poena prohiberi: maxime cum etiam natalibus beatissimorum martyrum per nonnullas civitates, et in ipsis locis sacris talia committere non reformident: quibus diebus etiam, quod pudoris est dicere, saltationes sceleratissimas per vicos atque plateas exerceant, ut matronalis honor et innumerabilium feminarum pudor, devote venientium ad sacratisut etiam ipsius sanctae religionis pene fugiatur accessus. De spectaculis, ut die dominico,
Abbreviated transcription (Latin):
tenti itilius dispendia pati : quampericuilis ne gotiationis obftringi : quiadifficileest int̾emenas uen
dentisq commertium non interuem repeccatum. QUODAOMILICIA SECULAREMPOSEPAE¬
Contrarium es tomnino ecclesi asticis regulis postpoenitentiȩ actionẽ redire admiltiã secularem
boli qui semilitiȩ mundane uoluert inplicare. QUOBADVLESCENS SI VROVENN QVOLISET¬
MORTIS PERICUIO POENIT INTIÃ GISSERT ET NONSI CONTINVERT VXORIS DEBEAT
n adulescentia constitutus siurguente autinetumortis aut captiuitatis periculo pȩnitentiam ges¬
sit & posteatimens lapsum in continentiae uenialis copulam uxoris legit. Necrimenfornicatu
incurrer& : rem uidetur fecisse uenialem si preter coniugem nullam omnino cogno uerit in quo tam̃
non regulam confiitiumus sed quid sit tolerabilius aestimamus. Nam secundum uerã cognitio

Expanded text:
itenti utilius dispenditenti utilius dispenddentisque commercium non intervenire peccatum. Quod ad militiam saecularem post poeContrarium est omnino ecclesiasticis regulis post poenidiaboli, qui se militie mundane voluerit implicare. Item Gregorius in homilia vigemortis periculo poenitentiam gesserit, et non se continuerit, uxoris debeat n adolescentia constitutus si, urgente aut metu mortis, aut captivitatis periculo, poenitentiam gessit, et postea timens lapsum incontinentiae venialis copulam uxoris elegit, ne crimen fornicationis incurreret, rem videtur fecisse venialem, si praeter conjugem nullam omnino cognovenon regulam constituimus, sed quid sit tolerabilius aestimamus. Nam secundum veram cognitionem,
Abbreviated transcription (Latin):
tinentia placuisse quo diusta remissio poterat expiare. Rede antergo in suumstatum uo luntaria
redintegratione coniugia : neq ullomodo ad ob probrium ialeuoluntatis trahatur. quod condi¬
tio ne cessitatis extorsit : Quia sicut haemulieres quaereuerentia adui rossuos noluerunt impiae st̃
habendȩ : Ita illȩ quae in affectum exdõ initum redeunt merito sunt laudandȩ DE CÕ MVNI
ONEPRIUATIS EEEEA DE EUNCTIS EXDECRETA PAPAE LEONIS HTUE XX ICCLXXX VI¬
Horum causa dĩ iudicio reseruanda est : Incuius manustut uttalium obitususq ad commnunionis
remedium non differeur deferatur. Nos autem quibus uiuentibus non commnunicauimus. mor¬
uscomin unicare non possumus: QVOBPAE NITENTINVILA LUCRANEGO FINTIONIS EXSI
ne gotiantẽ autexcus at aut arguit : quia est honestus quaestus & turpis. Verum tamen poer¬

Expanded text:
continentia placuisse, quod justa remissio poterat expiare. Redeant ergo in suum statum voluntaria continentia placuisse, quod justa remissio poterat expiare. Redeant ergo in suum statum voluntaria redintegratione conjugia, neque ullo modo ad opprobrium malae voluntatis trahatur, quod conditio necessitatis extorsit: quia sicut hae mulieres quae reverti ad viros suos noluerunt, impiae sunt habendae, ita illae quae in affectum ex Deo initum redeunt, merito sunt laudandae. CCXXVIone privatis, et ita defunctis. Ex decretis papae Leonis, tit. 20. Horum causa Dei judicio reservanda est, in cujus manu fuit, ut talium obitus usque ad communionis remedium non differatur; nos autem quibus viventibus non communicavimus, mortuis communicare non possumus. CCXXXIIInegotiantem aut excusat, aut arguit, quia est honestus quaestus, et turpis. Verumtamen poen
Abbreviated transcription (Latin):
multa quae adeos qui incaptiuitatem ducti sunt ꝑtinebant in iusalienum transire potuerunt : & tamenple¬
num iuftitiae est ut isdem reuersis propria reformentur. Quod simmancipiis uel inagris aut& iam in
omibus acpossessionibus reseruatur. Quanto magis in coniugiorum redinte gratione faciendum sit
utq uod bellica necessitate turbatu mest pacisremedio reform&ur. VT EIVSDEMTITVLO XLIIII
Etideo siuiri posdongam captiuitatẽ reuersi . Ita indilectione suarum coniuigium perseueram
eascupiant in suum redire consortium. Omit tendum est & inculpabile iudicandum quodnecessi¬
Si autem aliquae mulieres ita posteriorum uirorum amore sunt captae ut malint his coher
quam aulegitimum redire consortium merito sunt notande. Ita ut ecclesi astica communione pri¬
entur. Quaedere eacus ab ili contaminationẽ criminis elegerunt oftendentes sibim & prosua ia¬

Expanded text:
multa, quae ad eos qui in captivitatem ducti sunt pertinebant, in jus alienum transire potuerunt; et tamen plemulta, quae ad eos qui in captivitatem ducti sunt pertinebant, in jus alienum transire potuerunt; et tamen plenum justitiae est, ut iisdem reversis propria reformentur. Quod si in mancipiis, vel in agris aut etiam in domibus ac possessionibus rite servatur, quanto magis in conjugiorum redintegratione faciendum est, ut quod bellica necessitate turbatum est, pacis remedio reformetur? Item, tit. 44. Et ideo si viri post longam captivitatem reversi, ita in dilectione suarum conjugum perseverent, ut eas cupiant in suum redire consortium, omittendum est, et inculpabile judicandum quod necessi, tit. 45. Si autem aliquae mulieres ita posteriorum virorum amore sunt captae, ut malint his cohaerere, quam ad legitimum redire consortium, merito sunt notandae, ita ut ecclesiastica communione priventur, quae de re excusabili contaminationem criminis elegerunt, ostendentes sibimet pro sua in
Abbreviated transcription (Latin):
odutts incaptiuitatẽ iuris fominȩ ȩorum remanserint defututȩ quaeiuros proprios autd nt̃o¬
tos putarent autnumquam ad monitionem crederent liberandos : & in aliorum conuigium so¬
cudine cogente tiansierint : cumq nunc faaturerum auxili anted nõ inmeliora conuersononnu
eorum qui putabantur peris seremearint : Merito carita stua uid&ur ambigere qui ddemulierib:
quae aliis iunctȩ sunt uiris anobis debeatordinari: Sed qui anouimus scriptum ad nõ iungitur
ulier uiro & iterum p̃ceptum agnouimus utqđ ds̃ iunxit hom ononsepar&i. N ecesseudeo
timarum foederanuptiarum redinte granda credamus & remotis malis quac hostilitas intulitum¬
uq: id quod legit mȩ habuitreform&ur. Omniq: studio procurandum est. ut recipiat unus quisi
quam alieni iuris ꝑ uasor quipersonameusmariti quiiam nonesse existimabatur assum sit sicenim

Expanded text:
abductis in captivitatem viris feminae eorum remanserint destitutae, quae viros proprios, aut interabductis in captivitatem viris feminae eorum remanserint destitutae, quae viros proprios, aut interemptos putarent, aut nunquam dominatione crederent liberandos, et in aliorum conjugium solitudine cogente transierint; cumque nunc statu rerum, auxiliante Domino, in meliora converso, nonnulli eorum qui putabantur periisse remearint, merito charitas tua videtur ambigere, quid de mulieribus quae aliis junctae sunt viris, a nobis debeat ordinari. Sed quia novimus scriptum, a Deo jungitur mulier viro, et iterum praeceptum agnovimus, ut quod Deus junxit homo non separet, necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus, et remotis malis quae hostilitas intulit, unicuique id quod legitime habuit, reformetur, omnique studio procurandum est, ut recipiat unusquisque quam alieni juris pervasor habeatur, qui personam ejus mariti qui jam non esse existimabatur assumpsit: sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
nnocentius prouo conturbatio procellȩ barbaricae facultati legit intulit casum. Nambene
nftiuto matrimonio int̃ fortunium &ursam captiuitatis incursus fecerat neuum nisi scã n
ligionis statuta pro uiderent. Cum enim in captiuitatẽ p̃diccaursa mulier tener&ur aliud
coniugium cum refittata fortunius memoratus in issecognoscitur. Sed fauorem dnĩ reuersi
ursa fontuum ad ut & nullo diffidente uxorem sememorati ẽ ẽ ꝑ docuit. Quared nẽ filime¬
rito inlustris statuimus fide catholica suffragante illum esse coniugum quoderat primitus
adiuna fundatum conuentumq: secund aemulieris priore suꝑ fate neediuortio aeiectȩ
nullo pacto posseesse legitimum. EXBECRET̃ PAPAE LEONIS EXTII Cumergo ꝑbolli¬
camdadem & ꝑ grauissimos hostilitatis incursus Ita quedam dicatis diuis acẽ conuigia ut

Expanded text:
Innocentius Probo. Conturbatio procellae barbaricae facultati legum intulit casum, nam bene Innocentius Probo. Conturbatio procellae barbaricae facultati legum intulit casum, nam bene constituto matrimonio inter Fortunium et Ursam captivitatis incursus fecerat naevum, nisi sancta religionis statuta providerent. Cum enim in captivitate praedicta Ursa mulier teneretur, aliud conjugium cum Restituta Fortunius memoratus iniisse cognoscitur; sed favore Domini reversa Ursa nos adiit, et nullo diffitente, uxorem se memorati esse perdocuit. Quare, domine fili, merito illustris, statuimus, fide catholica suffragante, illud esse conjugium quod erat primitus gratia divina fundatum, conventumque secundae mulieris priore superstite, nec divortio ejecta, nullo pacto posse esse legitimum. Ex decretis papae Leonis, tit. 42. Cum ergo per bellicam cladem et per gravissimos hostilitatis incursus ita quaedam dicatis divisa esse conjugia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dilectiotua : qui interueniente repudio alii sematrimonio cõpularunt quos i nuta
parte adulteros esse mani festum est. Qui uero uel uxore uiuente quamuis dissociatum
id eaturesse coniugium ad aliam copulam festinarunt : neq: possunt adulteri nonuideri. In taa¬
tum ut &iam haepersone quibustales coniuncti sunt & iamipse adulte rium commississeuideantur
Secundum illud quod legimus in euangelio. Qui dimiserituxorem suam& duxeritaliam me¬
chatur. Similiter & quidimissam duxerit moechatur. Et ideo omnes a communione fide¬
lium abstinendos. Deparentibus autem aut propinquis eorum ni hiltale statui pocest nisi si in¬
sfores in liciti consortii fuis sedetegantur. SICIUSAB DUCTA IN CAETIUITATẼ EVERITE¬
ALTERAMARITUS EIUS CUNS ACCEPERIT RE UERTENTE PRIMA SECUNDAEXCLUDA
HT CONUENIT OBSERUARI. EXDECRETAPAPAE INNOVENTI EXXX UI

Expanded text:
dilectio tua, qui interveniente repudio alii se matrimonio copularunt, quos in utraque dilectio tua, qui interveniente repudio alii se matrimonio copularunt, quos in utraque parte adulteros esse manifestum est. Qui vero vel uxore vivente, quamvis dissociatum videatur esse conjugium, ad aliam copulam festinarunt, neque possunt adulteri non videri, in tantum ut etiam hae personae quibus tales conjuncti sunt, etiam ipsae adulterium commisisse videantur, secundum illud quod legimus in Evangelio: Qui dimiserit uxorem suam, et duxerit aliam, moechatur; similiter et qui dimissam duxerit, moechatur. Et ideo omnes a communione fidelium abstinendos. De parentibus autem, aut propinquis eorum nihil tale statui potest, nisi si incentores illiciti consortii fuisse detegantur. Calteram maritus ejus acceperit, revertente prima secunda excludaerit, convenit observari. Ex decretis papae Innocentii, tit. 37.
Abbreviated transcription (Latin):
mouebitur : sieiusflagitium detegatur. Cumergopar causasit intor dum probationo cessante¬
CCIXXXII uindictae ratio conquiescit: QUOBETII QUIPRECESCRIMENALES DICTANESINECRIMI¬
NESINT̃ EXOECRET PAP IN NOC̃ FITVE XXU ICC LXXXIII Illud&iam scitari
uoluisti inp̃ces dictantib: liberum concedatur utiq: postbaptis mi regenerationẽ a principibus po¬
cere mortem alicuius ł sangunem dereatu. Quamrem proncipes numquã sine cognitione con¬
dunt sed iudices commissa ipsa uł crimina semperremitiunt ut causa cognita uindicentur
Quaecum quaesitori fuerint delegata : autabsolutio autdam natio prone gotii qualita te ꝑfert᷑
Etdum legum in in probos exerc&ur auctoritas eritdictator immunis. QUODNONLICEÃT
ITIS QUE INTERCDENTE REPUDIO ASEGREGAISUNT INALIA COPULAPERTRUT¬
SIRE EXOECRET PAP INNO C̃ IXXVI. Ic lXXxIII Ne his&iam requi siuit

Expanded text:
submovetur, si ejus flagitium detegatur. Cum ergo par causa sit, interdum probatione cessantesubmovetur, si ejus flagitium detegatur. Cum ergo par causa sit, interdum probatione cessante vindictae ratio conquiescit. CCXXIII. Quod hi qui preces criminales dictant, sine crimine sint. Ex decretis papae Innocentii, titul. 25. Illud etiam sciscitari voluisti, an preces dictantibus liberum concedatur, utique post baptismi regenerationem, a principibus poscere mortem alicujus vel sanguinem de reatu? Quam rem principes nunquam sine cognitione concedunt, sed ad judices commissa ipsa, vel crimina semper remittunt, ut causa cognita vindicentur: quae cum quaesitori fuerint delegata, aut absolutio, aut damnatio pro negotii qualitate profertur, et dum legum in improbos exercetur auctoritas, erit dictator immunis. CCXXIV. Quod non liceat his qui intercedente repudio a se segregati sunt, in aliam copulam pertransire. Ex decretis papae Innocentii, tit. 26. De his etiam requisivit
Abbreviated transcription (Latin):
liatorum ueniam postulantẽ. Oport& &iam alictis abstinere. dicente a postolo. Omnialicent
sed nonomnia expedunt. Vnde si poenitentes habenteausam quam negligere fortenon debeant.
Vmelius exp&it quis eolesi asticum quam forense iudicium. QUOD PROGALI FOEDERE TM¬
RO QUAMFEMINE NONLICEAT IN ADULTERIVM DECLINARE PROEO QUOBSIBI INTOCIESO
tillud desideratum est scire cur communicantes uiri cum adulteris uxorib: non conueniant
cum contra uxores in consortio ad ulterorum uirorum manere uideantur. Superho cxpiana
oligio adulterorum inutroq sexu pariratione condemnat. sediuros suos mulieres non facile de
ulterio accusant & non h abentlicentia peccata uindictam. Viri autem liberius uxores adulteras
apuo sacerdotes deferre consuert̃ : & id eomulierib prodito earum crimene communio denegat᷑:
Virorum autẽ latente commisso non faclequisquã ex suspitionibus abstinetur. Quiutiq:

Expanded text:
licitorum veniam postulantem oportet etiam a licitis abstilicitorum veniam postulantem oportet etiam a licitis abstised non omnia expediunt . Unde si poenitentes habent causam, quam negligere forte non debeant, melius expedit quis ecclesiasticum, quam forense judicium. » viro quam feminae non liceat in adulterium declinare, pro eo quod sibi in hoc ipso illud desideratum est sciri, cur communicantes viri cum adulteris uxoribus non conveniant, cum contra uxores in consortio adulterorum virorum manere videantur? Super hoc Christiana religio adulterium in utroque sexu pari ratione condemnat; sed viros suos mulieres non facile de adulterio accusant, et non habent latentia peccata vindictam: viri autem liberius uxores adulteras apud sacerdotes deferre consueverunt; et ideo mulieribus prodito earum crimine communio denegatur, virorum autem latente commisso, non facile quisquam ex suspicionibus abstinetur, qui utique
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus inuitans ad poenitentiam sic promittat. peccator inquit quacumq: die conuersus fuerit :
peccata eius non reput abuntur ei. It iterum nolomortẽ peccatoris : sed tantum ut conuerto
Perdidiss& latro incruce premium ad xpĩ dexterampendens : si illum unius hore poenitentia
uiuiss&. Cum ess& in poena poenitut & perunius sermonis professionem habitaculũ paradr̃si dõ
romittente promeruit. Veraergo addm̃ conuersio iultimis positorum : mente potius est estima¬
daquam tempore. Proph&a hoctalit̃ ad serente Conuersus ingemueris : tunc saluuseris . Cumergo
dñs sitcordis inspector : quolib& tempore non estdeneganda poenitentia postulanti. cum illi secb
iudici : cui occulta omnia noueritreuclari. EXOEERETO PAẼLEONIS FI TULO XXII
Aliud quidem est debita iusta reposcere : aliud propria profectionis amore contemmere. Sed in¬

Expanded text:
tissimus, invitans ad poenittissimus, invitans ad poenitpeccata ejus non imputabuntur ei; et iterum: Nolo mortem peccatoris, sed tantum ut convertatur Perdidisset latro in cruce praemium ad Christi dexteram pendens, si illum unius horae poenitentia non juvisset. Cum esset in poena poenituit, et per unius sermonis professionem habitaculum paradisi, Deo promittente, promeruit. Vera ergo ad Deum conversio in ultimis positorum mente potius est aestimanda non tempore, propheta hoc taliter asserente: Cum conversus ingemueris, tunc salvus eris. Cum ergo Dominus sit cordis inspector, quovis tempore non est deneganda poenitentia postulanti, cum illi se obliget judici, cui occulta omnia noverit revelari. III. Quod per gradus Aliud quidem est debita justa reposcere, aliud propria perfectionis amore contemnere, sed il
Abbreviated transcription (Latin):
isiufreddidit : lamterro redepulso communionẽ dari obeuntib: placuit & propterdni
misericordiã quasuuaticũ profecturis. & nenouatiani her&ici negantis ueniã asperitatem
& duriciã subsequi uideamur. tribuiturergo cumpaenitentia excroma communio ut ho¬
mines huiusmodi uolin supp̃mis suis ꝑmittente saluatorenr̃o aꝑp&uo uindicentur
necillorum desideriis annu i quiobitus sui tempore hoc animȩ suaecupiunt remedio subue¬
niri. Horremus fateor tantȩ impi&latis aliquem repperiri : Vtdedĩ pi& ate disper& quas
possit ad se quouistempore concurrenti succurrere &periditantẽ sub onere peccattrum homine
redimere q̃uoseille expedire desiderat & liberari. Quid hocrogo aliud est quam morienti mortem ad¬
dere eiusq animam sua crudelitate ne absoluta esse possit occidere . Cumds̃ ad subueniendum para¬

Expanded text:
siis suis reddidit, jam terrore depulso communionem dari abeuntibus placuit, et propter Domini siis suis reddidit, jam terrore depulso communionem dari abeuntibus placuit, et propter Domini misericordiam, quasi viaticum profecturis, ne Novatiani haeretici, negantis veniam, asperitatem et duritiam subsequi videamur. Tribuetur ergo cum poenitentia extrema communio, ut homines hujusmodi vel in supremis suis, permittente Salvatore nostro, a perpetuo nec illorum desideriis annui qui obitus sui tempore hoc animae suae cupiunt remedio subveniri. Horremus, fateor, tantae impietatis aliquem reperiri, ut de Dei pietate desperet, quasi non possit ad se quovis tempore concurrenti succurrere, et periclitantem sub onere peccatorum hominem redimere, quo se ille expediri desiderat, et liberari. Quid hoc, rogo, aliud est, quam morienti mortem addere, ejusque animam sua crudelitate, ne absoluta esse possit, occidere? cum Deus ad subveniendum para
Abbreviated transcription (Latin):
cum uiderit congruam satis factionem. Sane siquis aegritudi neiciderit atq usq: ad dispe
nẽ deuenerto ei est ante cẽpuspaschȩrelaxandum nedescło absq cõmunione discedat
it hocquȩ situm est quid dehis obseruare oporteat qui postbaptismũ omnitẽ pore in continen¬
tae uoluptatib: dediti: in extremo fine uitaesuae poenitenti ã simul & reconciliationẽ communio¬
nis exposcunt. Dehis obseruatio priordurior posterior int̃ueniente misericordia indinatior es
Nam consuetudo priortenuit ut conceder&ur poenitentiãs: communione tarer&ur. Namcumillis
temporib: crebrȩ persecutiones essent. Ne communionis conuersa facilitas homines ad reconcilia¬
onẽ securos non reuocar& alapsu: meritonegata communio est toncessa poenitentia : ne cotum
penitus negar&ur : & duriorem remissione fecitẽporis rauio: Sed postquã dñ snrẽ pacẽ eede¬

Expanded text:
cum viderit congruam satisfactcum viderit congruam satisfactrationem devenerit, ei est ante tempus paschae relaxandum, ne de seculo absque communione discedatntii, tit. 22. Et hoc quaesitum est, quid de his observari oporteat, qui post baptismum omni tempore incontinentiae voluptatibus dediti, in extremo vitae suae poenitentiam simul, et reconciliationem communionis exposcunt. De his observatio prior, durior; posterior intenam consuetudo prior tenuit, ut concederetur eis poenitentia, sed communio negaretur. Nam cum illis temporibus crebrae persecutiones essent, ne communionis concessa facilitas homines de reconciliatione securos non revocaret a lapsu, merito negata communio est, concessa poenitentia: ne totum penitus negaretur, et duriorem remissionem fecit temporis ratio. Sed postquam Dominus noster pacem Eccle