comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
horribilitatis onere pene examinis ex¬
pallescens tandem animo recuꝑato. cur
tam horrificȩ molis baiulus extitisses ꝑcun¬
ctatus est. At ille ut sibi familiari amico
credulus. cunctũ huius cõmachinationis
ordinẽ refõuębat. & ut suȩ calamitatis
cõmisertus grauedinẽ qua miserrime cõ¬
primebat᷑. a se excludere quodã modo cõ¬
probaret. Tunc ille facils suo posse succur¬
rere amico arbitrans. arrepto gladio
quem secum ferebat. mortificati corporis
brachia gestantis amici ceruicem uiua¬
cit᷑ amplexantia. articulatĩ si alit̃ nequis¬
set abscidere uolens. quatinꝰ suum ab huiꝰ
mauditi ludibrii uiolentia erueret ami¬
cum. Sed res mira & stupenda. & in dño
uĩu xp̃o laudanda. Mox ut manus illiꝰ
coherentis mortui lacertos attigerant ab¬
scidendos. abscisoris corpus quasi tena¬
cissimo bitumine conglutinabat᷑ illis duo¬
bus. Sed statim diuina miseratione com¬
punctus. suoꝵ scelerum collacrimando

Expanded text:
horribilitatis onere pene exanimis exhorribilitatis onere pene exanimis expallescens, tandem animo recuperato, cur tam horrificae molis bajulus exstitisset percunctatus est. At ille, ut sibi familiari amico credulus cunctum hujus commachinationis ordinem referebat, et ut suae calamitatis commisertus gravedinem qua miserrime comprimebatur, a se excludere quodam modo comprobaret. Tunc ille facile suo amico posse succurrere arbitrans, arrepto gladio quem secum ferebat, mortificati corporis brachia, gestantis amici cervicem vivaciter complexantia, articulatim, nisi aliter nequisset, abscindere volens, quatenus suum ab hujus inauditi ludibrii violentia erueret amicum. Sed, res mira et stupenda, et in Domino Jesu Christo laudanda! mox ut manus illius mortui cohaerentes lacertos attigerant abscindendos, abscissoris corpus quasi tenacissimo bitumine conglutinabatur illis duobus. Sed statim divina miseratione compunctus suorum scelerum collacrymando
Abbreviated transcription (Latin):
profectionẽ ꝑ fͣ amus. Quibꝰ hoc bonum¬
esse consilium insidiose approbantib:
sumpsit alt̃ de duobꝰ consociis somnum
imaginariũ. s tertius qui suꝑ uenro mor¬
tiferũ atq nouissimũ. Nam protinꝰ contra
innocentẽ consurgentes. nefandissime
interemert᷑. Quo ꝑpetrato. quid de mor¬
tificati cadauere agerent impiissimi an
sarcinam propriis coaptauit humeris
cepitq ꝑscrutari ubi in quolibet abdi¬
to mortificatũ exposuisset loco. Iandem
hoc inuento. dum amplexũ a se corpus
conaret᷑ deponere. cepit uiuus a mor
tuo artiꝰ constringi. ut nullo cona¬
mine id funeris pondus a se potuisset
disiungere. Quid faceret infelicissimꝰ.
Auxians quocumq ꝑgere studuisset:
indelectabilẽ sui facinoris proditr ioẽ
ad se tenacissime conglutinã. horrorẽ cun¬
stis incutiens comportauit. Cui interea
fatigabilit̃ de loco ad locum uaganti. qͥdã
sibi cognit᷑ obuauit. sed conspecto tante

Expanded text:
profectionem perficiamus. » Quibus hoc bonumprofectionem perficiamus. » Quibus hoc bonum consilium insidiose approbantibus, sumpsit alter de duobus consociis somnum imaginarium; sed tertius qui supervenit, mortiferum atque novissimum. Nam protinus contra innocentem consurgentes nefandissime interemerunt. 18. Quo perpetrato, quid de mortificati cadavere impiissimi agesarcinam propriis coaptavit humeris, coepitque perscrutari, ubi in quolibet devio vel abdito mortificatum exposuisset loco. Tandem hoc invento, dum amplexum a se corpus conaretur deponere, coepit a mortuo vivus arctius constringi, ut nullo conamine funeris pondus a se potuisset disjungere. Quid faceret infelicissimus? Anxius quocunque pergere studuisset, indeclinabilem sui facinoris proditricem ad se tenacissime conglutinatam, horrorem cunctis incutiens, comportavit. Cui interea fatigabiliter de loco ad locum vaganti quidam sibi cognitus obviavit; sed conspecto tantae
Abbreviated transcription (Latin):
fugere. Tunc contigit quendam terciũ
de longinqua patria pauꝑẽ illis asso¬
ciari. quem unde uel ubi ꝑgere uelle
interrogantib. respondit se sicut plu¬
res uelle cognitum ẽ sc̃ẽ uualburge
patrocinia quesiturum. Tunc illi. siuluc
multȩ longinquitatis pieula transeun¬
tes. mutuis confortemur auxiliis. Nam &
nos ad eundẽ locum ire disponentes. uictꝰ
inopia nimium constricti. & adhue ieiuni
fr̃s inquit prolixi itineris longinquitatẽ
ponamꝰ. & qm̃ meridianȩ requietionis
imminet tempꝰ. queramus ubi disieiunan¬
di modicumq pausandi aptus inueniri
possit locellus. Quo inuento. cum discum¬
berent. & cum priores consocii ichil cõ¬
meatus secum habere conquirerent̃: ait qͥ
suꝑuenit conulator certius. Iam nunc
lassi conquiescentes de ineis pransuri cibus¬
culis. postmoduni ea ratione dormiamus.
ut nr̃m tertius sccurã uigiliam exhibeat
duobꝰ. ut sic gemina refocilationis & pau¬
sationis recreatione releuati. certa in dño

Expanded text:
fugere; tunc contigit quemdam tertium de longinqua regione pauperem illis associari: quem ubi vel unde pergeret vellet interrogantibus respondit se, sicut plures velle cognitum est, S. Walburgae patrocinia quaesiturum. Tunc illi: « Si illuc multae longinquitatis pericula transeuntes, mutuis confortemur auxiliis. Nam et nos ad eumdem locum ire disponentes, victus inopia nimium constricti, et adhuc jejuni r: « Eia, confratres, inquit, prolixi itineris longinquitatem ponamus. Et quoniam meridianae requietionis imminet tempus, quaeramus ubi disjejunandi modicumque pausandi aptus inveniri possit locellus. » Quo invento, cum discumberent, et cum priores consocii nihil commeatus secum habere conquererentur, ait qui supervenit conviator tertius: « Jam nunc lassi conquiescentes de meis pransuri cibusculis; postmodum ea ratione dormiamus, ut nimirum tertius securam vigiliam exhibeat duobus, ut sic gemina refocillationis et pausationis recreatione relevati coeptam in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
atq exinde nondu quids̃ corpore illu¬
minata. sediam luce fidei irradiata
discessit. Nam gloriosi martyris nom̃.
suam fuisset reducta. & intra ipsos
domesticos parietes. ad euicendas cȩ¬
citates tenebras. quasi aduersus ama¬
nuata oratione pugnabat. Parum ali¬
quid noctis transierat. cum ecce mulier
ostii sui limen egressa. paulatim lum̃
cepit recipere. ita ut & parietes contra
positos aspiceret. & silices platearũ
uisu discerneret. Statimq filiũ suũ
appellauit. atq his uerbis alloqui
cepit. fili. nonne isti parietes de domo
infantis uillici sunt: Ecoe & silices
de platea. & dixit ei filius suus.
Ut quid mentiris: Putans quod illa
temptando id diceret ñ uidendo. Ite¬
rum leuans oculos ad celum dixit.
Ecce uideo inquit & lunam suꝑ thea

Expanded text:
atque exinde nondum quidem corpore illuatque exinde nondum quidem corpore illuminata, sed jam luce fidei irradiata discessit. Nam gloriosi Martyris nomen suam fuisset reducta, intra ipsos quoque domesticos parietes ad evincendas caecitatis tenebras, quasi adversus Amanuata oratione pugnabat . Parum aliquid noctis transierat, cum ecce mulier, ostii sui limen egressa, paulatim coepit lumen recipere, ita ut parietes contra positos aspiceret, et silices plateae visu discerneret. Statimque filium suum appellavit, atque his verbis alloqui coepit: Fili, nonne isti parietes de domo infantis villici sunt? Ecce et silices de platea. Et dixit ei filius suus: Utquid mentiris? putans quod illa tentando id diceret, non videndo. Iterum levans oculos ad coelum: Ecce video, inquit, et lunam super thea
Abbreviated transcription (Latin):
natione ad nos quantũ libet homines pec¬
De muliere cȩca que pallam cũ reli¬
quiis attigit. & uisum recepit.
unc gͦ sicut promisimꝰ. ad notiora mira¬
cula ueniamus. Cum gͥ qusdẽ diei ues¬
pere in loco abside suꝑ uelatã cathedram
essent reliquiȩ constitutȩ. mulier quȩdã
nomine ylara. oculis capta: ciuib nota pa¬
naria. excitata tantȩ głe martyris fide.
tuans. qui enim hesitat inquit apłs iacobꝰ.
estimabit᷑ tempestati maris. quȩ auento
roborata & in spe ꝑcipiendi luminis con¬
firmata. ac diuinę gr̃ȩ amore inflamata
adͥ locum ubi erant reliquię quomͦ ipsa
ꝑ se impedientib carnis oculis corpore
appropinquare non poterat. sed lucentibꝰ
oculis cordis spu iam ꝑuenerat. rogauit
quandam feminã religiosam. ut sibi
confideret. Quo cum alienę manꝰ auxi¬
lio deducta fuisset. pallam suꝑ reliqͥas
positam manu errabunda comp̃hendit.
statimq utrisq suis luminib applicauit

Expanded text:
natione ad nos quantumlibet homines pecnatione ad nos quantumlibet homines pecDe muliere caeca, quae pallam cum reliquiis contigit, et visum recepit. Nunc ergo, sicut promisimus, ad notiora miracula veniamus. Cum igitur ejusdem diei vespere in loco absidae super cathedram velatam essent reliquiae constitutae, mulier quaedam nomine Hilara, oculis capta, civibus nota panaria, excitata tantae gloriae Martyris fide, ione  Qui enim haesitat, inquit apostolus Jacobus, aestimabitur tempestati maris, quae a ventoroborata, et in spe percipiendi luminis confirmata, ac divinae gratiae amore inflammata, ad locum ubi erant reliquiae, quo ipsa per se impedientibus carnis oculis corpore appropinquare non poterat, sed lucentibus oculis cordis spiritu jam pervenerat; rogavit quamdam feminam religiosam, ut sibi confideret. Quo cum alienae manus auxilio deducta fuisset, pallam super reliquias positam manu errabunda comprehendit, statimque suis utrisque luminibus applicavit;
Abbreviated transcription (Latin):
quam illa ꝑ uisionẽ uiderat. n̾os etiã in¬
trauimꝰ ęccłam: Unum aliquid ultimũ
de omni uisione iam restat. quod puel¬
la confessorẽ illum in pulpitũ lȩuatũ
fuisse conspexerat. & extensis manib di¬
centẽ populis audierat. ecce habetis
martẏrem. Hoc quoq qualit̾ ipletũ
sic. diuina procuratione dignemini accipe
delata cuiusdam sci ep̃i seueri nomine
minoricensis insulȩ de pulpito in auribꝰ
eccłe cum ingenti fauore recitata ẽ. Que
continebat gloriosi stephani uirtutes
quas in insula memorata ꝑ p̾sentiã re¬
liquiarũ suarũ in salutẽ omniũ illie ore¬
dentium ꝑfecerat iudeoꝵ. Inde ex hac recita¬
tione calium factoꝵ suor tamquã extensi¬
one manuũ suarum acclamantib & exul¬
tantib fidelib ipse dicere uideret᷑. foce
habetis martyrẽ. Uerum hȩc dicta sunt.
ut commendare frib aliquo mͦ possemus.
quã ñ ut cumq & temere. sed diuina dig¬

Expanded text:
quam illa per visionem viderat, nos etiam inquam illa per visionem viderat, nos etiam intravimus ecclesiam. Unum aliquid ultimum de omni visione jam restat, quod puella confessorem illum in pulpitum levatum esse conspexerat, et extensis manibus dicentem populis audierat, Ecce habetis martyrem. Hoc quoque qualiter impletum sit divina procuratione ad tempus dignamini acciperdelata cujusdam sancti episcopi, Severi nomine, Minoricensis insulae, de pulpito in aures Ecclesiae cum ingenti favore recitata est: quae continebat gloriosi Stephani virtutes, quas in insula memorata per praesentiam reliquiarum suarum in salutem omnium illic credentium perfecerat Judaeorum. Unde ex hac recitatione talium factorum suorum tanquam extensione manuum suarum acclamantibus et exsultantibus fidelibus ipse dicere videretur, Ecce habetis martyrem. Verum haec dicta sint, ut commendare fratribus aliquo modo possemus, quam non utcumque et temere, sed divina dig
Abbreviated transcription (Latin):
tyrum quo illa ꝑgentẽ se uideret suscep¬
tis ibi reliquiis atq sacramentis fideliũ
celebratis exinde cantantes atq psallen¬
tes cum immensȩ multitudinis choris
ad ciuitatẽ regredi cepimus. ꝑ illã uͦ
uiam quę puellȩ monstrata ẽ. Porta¬
bant᷑ autẽ scĩ ep̾i gremio residentis
uehiculo scẽ reliquiȩ. uelut paruu¬
lus candidatꝰ. qui ab illa fuerat uisus.
in sui quippe corporis portione. par¬
uulus ille cognoscit᷑ confessor xp̃i.
Dubitas an martyr paruulus sit: Non¬
ne propt̾ innocentiã infantulus. ꝓpt̾
humilitatẽ pusillus  Ipse deniq hymnꝰ
qui ore uniuensi populi cantabat᷑. id est
benedictus qui uenit in nomine dñi. quid
aliuo dumi repetita uoce cantaret᷑ signifi¬
casse intelligit᷑. nisi quod illa audiente
dicebat᷑ eonfessorxp̃i. confessor xp̃i: lam
acro ficut puellę ostensum erat. ita  ereis
lumiuaribꝰq fulgebant. Fandem qͦqͦ

Expanded text:
rtyrum nostrorum, quo illa pergentem se viderat, susceprtyrum nostrorum, quo illa pergentem se viderat, susceptis ibi reliquiis, atque sacramentis fidelium celebratis, exinde cantantes atque psallentes cum immensae multitudinis choris ad civitatem regredi coepimus, per illam vero viam quae puellae monstrata est, portabantur sancti episcopi gremio residentis vehiculo sanctae reliquiae, velut ille parvulus candidatus qui ab illa fuerat visus. In sui quippe corporis portione parvulus ille cognoscitur confessor Christi. Dubitas an martyr parvulus sit? nonne propter innocentiam infantulus, propter humilitatem pusillus est? Ipse denique hymnus qui ore universi populi cantabatur, id est, Benedictus qui venit in nomine Domini , quid aliud, dum repetita voce cantaretur, significasse intelligitur, nisi quod illa audiente dicebatur, Confessor Christi, confessor Christi? Jam vero sicut ostensum erat puellae, ita cereis luminaribusque fulgebant. Eamdem quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
dius nuncupant᷑. uidebat᷑ sibi iter
los. gaudentes sane atq psallentes
& ceteros luminaria cum grandi
celebritate gestantes. & quasi qͥn¬
dam candidatũ comitantes. eiq ite¬
ratis uocibus inclamantes. Confessor
xp̃i. confessor xp̃i. Quem cũ ad
eccłam ꝓduxissent. atq suꝑ pulpitũ
cleuassent. uidet eundẽ paruulũ
subito manus extendisse. & ore pro¬
prio populis dixisse. Fccc habetis
martyrẽ. Mirabile dictu ẽ qͣnta
huius quoq uisionis ueritas conse¬
cuta est. Nec immerito olim ꝑ prophetã
diuina uoce dictum. ẽ. Eoce dies ueniuns
dicit dñs. & dabo de sp̃u meo suꝑ omnẽ
carnem. & prophetabunt. Et rłqͣ. Unde
etiã stella ad locum supradictoꝵ marty¬
rum ab his qui tunc in agro fuert̃. occur¬
risse refert. Nam si placet secundȩ uisio-¬
nis fructum incipiam ostendere.
gitur post quadraginta ferme dies ex qͦ
ista reuelata sunt. in loco memoratoꝵ mar

Expanded text:
dius nuncupantur, videbatur sibi iter dius nuncupantur, videbatur sibi iter los gaudentes sane atque psallentes, et cereos et luminaria cum grandi celebritate gestantes, et quasi quemdam candidatum parvulum comitantes, eique iteratis vocibus inclamantes: Confessor Christi, confessor Christi. Quem cum ad ecclesiam perduxissent, atque supra pulpitum elevassent, videt eumdem parvulum subito manus extendisse, et ore proximo populis dixisse: Ecce habetis martyrem. Mirabile dictu est, quanta hujus quoque visionis veritas consecuta est: nec immerito olim per prophetam divina voce praedictum est: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et dabo de Spiritu meo super omnem caretiam stella ad locum supradictorum martyrum, ab his qui tunc in agro fuerunt, occurrisse refertur. Nam si placet, secundae visionis fructum incipiamus ostendere. Igitur post quadraginta ferme dies ex quo ista revelata sunt, in loco memoratorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
atq oculos comp̃hendit. quis aliud
tunc p̃signauit. nisi quod p̃dicatio
YM IOITUR
adhuc nullus sal¬
tem rumor esse
potuisset quo ad
nos indignos
scãrum reliquiarũ ꝑueniens ad os
monachorum unũ corpꝰ ȩccłe ꝑ au¬
dicũ atq uisum claritatis dĩ igne
succendit. ut om̃s merito dicerent
sicut audiuimꝰ ita & uidimus: Nec
quod ille presbit̾ apparuit qui ad os
monachi ampullã applicuit quȩ ig¬
nẽ emisit. inane fuit. Is enĩ erat
qui nuꝑ ex oriente rediens & de
scĩs reliquiis quas illic uiderat in
ore seruoꝵ dĩ uerbum ponens. qͥsi
ampullã aͥmouit. & sco igne suc¬
cendit. Sed iam uellẽ ad euidentio¬
ia & manifestiora patroni nr̃i ste¬
phani transire miracula. nisi ad rẽ
ꝑtinere existimarẽ alterã adhuc
scĩtati ur̃ȩ proferre uisionem. .¬
Ubi sc̃s stephanus apparuit uirgiui.
lia aut̃ uirgo sacra ad locũ anti¬
quoꝵ martyrũ in suburbio ci¬
uitatis constitutoꝵ qui felix & genna¬

Expanded text:
atque oculos comprehendit, quid aliud atque oculos comprehendit, quid aliud tunc praesignavit, nisi quod praedicatiom igitur adhuc nullus saltem rumor esse potuisset, quo ad nos indignosarum reliquiarum perveniens ad os monachorum, unum corpus Ecclesiae per auditum atque visum claritatis Dei igne succendit, ut omnes merito dicerent, Sicut audivimus, ita et vidimus ? Nec quod ille presbyter apparuit, qui ad os monachi ampullam applicuit, quae ignem emisit, inane fuit. Is enim erat qui nuper ex Oriente rediens, et de sanctis reliquiis quas illic viderat, in ore servorum Dei verbum ponens, quasi ampullam admovit, et sancto igne succendit. Sed jam vellem ad evidentiora et manifestiora patroni Stephani transire miracula, nisi ad rem pertinere existimarem, alteram adhuc Sanctitati vestrae proferre visionem. us Stephanus apparuit. Alia autem virgo sacra ad locum antiquorum martyrum in suburbio civitatis constitutorum, qui Felix et Genna
Abbreviated transcription (Latin):
berent. affuit in sermone quedã sa
ut euenire assolet. non facile credidit.
& apud semet ipsã tacita dicere ce¬
pit. Et quis scit si uere sunt marty
rum reliquiȩ: Statim sequenti noc¬
te ꝑ somniũ ampulla quȩdã eiusdẽ
demonstratur. intra se habens sangui¬
nis quandam asꝑsionẽ. & aristarũ qͣsi
ossuum significationem. Quam presbit᷑
quidã manu tenens. germano eius mo¬
nacho illa presente locutus ẽ dicens
Uis scire quomodo marcyrũ probent᷑
reliquiȩ: Quo dicto. ampula eius
iniecit ori. & mox flamma ignis ꝑ au¬
res eius atq oculos euomi cepit.
Hec quomodo re ipsa manifestũ sit
dignant̃ accipite. Ampullam sicut
oculis suis uidit ancilla di in somnii
reuelatione. sic int̾ manꝰ suas accepit
postea sacerdos dĩ in ipsius rei mani¬
festatione. & quod illa quandam du¬
bitationẽ prius in se habuit. candem
nunc in quibusdam ros manifestauit.
Quod deinde ignis ꝑ ampullã aures

Expanded text:
bebant, adfuit in sermone quaedam etbebant, adfuit in sermone quaedam etut evenire assolet, non facile credidit, et apud semetipsam tacite dicere coepit: Et quis scit si vere martyrum sunt reliquiae? Statim autem sequenti nocte per somnium ampulla quaedam eidem demonstratur intra se habens sanguinis quamdam aspersionem et aristarum quasi ossium significationem: quam presbyter quidam manu tenens germano ejus monacho illa praesente locutus est dicens: Vis scire quomodo martyrum probentur reliquiae? Quo dicto ampullam ejus ori injecit, et mox flamma ignis per aures ejus atque oculos evomi coepit. Hoc quomodo res ipsa manifestata sit dignanter accipite. Ampullam sicut oculis suis vidit ancilla Dei in somnii revelatione, sic inter manus suas accepit postea sacerdos Dei in ipsius rei manifestatione; et quod illa quamdam dubitationem prius in se habuit, eamdem nunc in quibusdam res ipsa declaravit. Quod deinde ignis per ampullam aures
Abbreviated transcription (Latin):
ut huius peccatoris ultimi qui hoc in
nomine dñi scripsit. semꝑ in scĩs oratio¬
nib ur̃is meminisse dignemini. & siqͥa
a nobis rusticit᷑ profert᷑ non indignȩ¬
mini. sed tantum quia ueracit᷑ dicit᷑
delectemini. Explicit prologue.
Tertus diuinoꝵ oꝑum quę ostensa st̃
ꝑ beati ꝓtomartẏris st exhanii uene¬
rabile meritum. mandata quoq noti.¬
ciȩ fidelium ab euodio in eccła urali.
cuius urbis pontificatum ad ministra¬
bat sacerdos dignissimus aurelius tunc
temporis augustinus apud ipponem
dominice sationis dispensationis con
sci stephanii in martyrio primi con
enim hoc fieri posse aut in cogitatio¬
ne habebamus aut suspicari potera¬
mus: ecce iam ex anteriore tempore
cepit idem gloriosus quib dã apud
nos scĩs animis se ipsum reuelare
Nam cũ quodã loco uel die sermo
supradictarũ reliquiarũ ab his seruis
di fieret. qui casdem sibimet de orien¬
tis partib missas nobis nescientib ha¬

Expanded text:
ut hujus peccatoris ultimi, qui hoc in ut hujus peccatoris ultimi, qui hoc in nomine Domini scripsi, semper in sanctis orationibus vestris meminisse dignemini: et si quid a nobis rusticiter profertur, non indignemini; sed tantum, quia veraciter dicitur, delectemini. CAPUT PRIMUM.Textus divinorum operum, quae ostensa sunt per beati protomartyris Stephani venerabile meritum, mandata quoque notitiae fidelium ab Evodio in Ecclesia Uzali, cujus urbis pontificatum administrabat sacerdos dignissimus; Aurelio tunc temporis Augustino apud Hipponem dominicae sationis dispensatore concti Stephani, in martyrio primi confenim hoc fieri posse aut in cogitatione habebamus, aut suspicari poteramus: ecce ex anteriori tempore coepit idem gloriosus quibusdam apud nos sanctis animis se ipsum revelare. Nam cum quodam loco vel die sermo supradictarum reliquiarum ab his servis Dei fieret, qui easdem sibimet de Orientis partibus missas nobis nescientibus ha
Abbreviated transcription (Latin):
re. ita ut ubicumq res postulauerit
ipsoꝵ quoq hominũ uerba sicut ab
eis dicta sunt simplicit̾ ponere ñ de¬
beamus erubescere. Magis enĩ placent
bonis & religiosis quecumq dicunt᷑ ue¬
ra etiam uitiosis uerbis. quã falsa poli¬
tis & ornatis. Sane non obhoc nos quip¬
piam arbitret᷑ uoluisse ista narrare q̃si
aliquid nos głȩ beato martyri uidea¬
mur prestare. quando quidẽ illi nec
tacendo demere. nec loquendo quieqͣm
posi imꝰ conferre. Ipsa quippe iurtutũ
iniracula nullo humanȩ linguę p̃couio
indigent. iam ubiq personantẽ exert̃¬
tubam. sed tantũ nrãm deuotionẽ ad fu¬
turã edificationem pro recipienda obe¬
dientiȩ mercede cum humilitate uolumꝰ
demonstrare. metuentes quoq quod ab
ipso dño legimus terribilit̾ dictum. eẽ.
si uos tacebitis lapides clamabunt. Quş¬
so autẽ etiam uos om̃s quotqt᷑ hȩc audi¬
re uel legere pie ac religiose uolueritis.

Expanded text:
re; ita ut ubicumque res postulaverit, re; ita ut ubicumque res postulaverit, ipsorum quoque hominum verba, sicut ab eis dicta sunt, simpliciter ponere non debeamus erubescere. Magis enim placent bonis ac religiosis quaecumque dicuntur vera, etiam vitiosis verbis, quam falsa politis et ornatis verbis. Sane non ob hoc nos quispiam arbitretur voluisse ista narrare, quasi aliquid nos gloriae beato Martyri videamur praestare: quandoquidem illi nec tacendo demere, nec loquendo quidquam possumus conferre. Ipsa quippe virtutum miracula nullo humanae linguae praeconio indigent; jam ubique personantem exsertubam: sed tantum nostram devotionem ad fratrum aedificationem pro recipienda obedientiae mercede cum humilitate volumus demonstrare, metuentes quoque quod ab ipso Domino legimus terribiliter dictum esse, Si vos tacebitis, lapides clamabunt . Quaeso autem vos omnes, quotquot haec audire vel legere pie ac religiose volueritis,
Abbreviated transcription (Latin):
UONIAO SC̃S
Raphahel angelus
nos adhortari dig¬
natur. ut oꝑa dĩ non
tam in abdito collo¬
cemus. quam potiꝰ
pro di gła in aꝑto
pandamus monens & dicens. sacramentũ
regis bonum ẽ abscondere. oꝑa autẽ di
reuclare &. confiteri honorificũ ẽ. qͥa
sicat cognitis fidẽ non adhibere infide¬
litatis ẽ: ita inuidentiȩ̨ s̃ in edificationẽ
alioꝵ nolle cognita p̾dicare. propterea
beatissime papa euodi iussis pat̾nitatis
tuę studiose obtemꝑare curaui. ñ tam
nr̃m stephanũ primũ martỹrẽ suum
dignat᷑. non maliuola taciturnitate sup¬
primere quo ceteri fraudarent᷑. sed ma¬
gis pia deuotione narrare. quo amici
dĩ gła fraternis aurib intimet᷑. nec
ingenio & lingua aliqui quasi exagge¬
rare p̾ualentes sed ipsarũ rerũ uerita¬
tẽ pro ut ds donauerit fidelit̾ explica¬
re cupientes. ut ipsa nr̃a narratio ñ tã
uerboꝵ pompã audeat quȩrere. sed po¬
tius mendacioꝵ fucum studeat declina¬

Expanded text:
uoniam sanctus Raphael angelus nos adhortari dignatur, ut opera Dei non tam in abscondito collocemus, quam potius pro Dei gloria in aperto pandamus, monens et dicens, Sacramentum regis bonum est abscondere, opera autem Dei revelare et confiteri honorificum est ; quia sicut cognitis fidem non adhibere infidelitatis est, ita invidentiae est in aedificationem aliorum nolle cognita praedicare: propterea, beatissime papa Evodi, jussis Paternitatis tuae studiose obtemperare curavi, non tam nostrum Stephanum primum martyrem suum dignatur, non malivola taciturnitate supprimere, quo caeteri fraudarentur; sed magis pia devotione narrare, quo Amici Dei gloria fraternis auribus intimetur: nec ingenio et lingua aliqua quasi exaggerare praevalentes; sed ipsarum rerum veritatem, prout Deus donaverit, fideliter explicare cupientes, ut ipsa nostra narratio non tam verborum pompam audeat quaerere, sed potius mendaciorum fucum studeat declina
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ corporisq dicens.
dñi est salus. Soli enĩ dõ recte cantat᷑.
homines & iumenta saluos facies dñe.
Qui dignatꝰ est creare. ipse pror¬
sus dignat᷑ & sanare. Proinde illis
memoratis ꝑsonis diu in talib frustra
laborantib & non corpors sed corde
dormientib ecce ds ille magister

Expanded text:
mae corporisque, dicens: mae corporisque, dicens: Domini est salus . Soli enim Deo recte cantatur, Homines et jumenta salvos facies, Domine . Qui dignatus est creare, ipse prorsus dignatus est et sanare. 2. Proinde illis memoratis personis diu in talibus frustra laborantibus, et non corpore, sed corde dormitantibus, ecce Deus ille magister
Abbreviated transcription (Latin):
ralysi uitio iam ipsa uita horreret:
accessit aliud grauiꝰ & periculosius.
unde nec ipsa quidẽ uiuendi possibi¬
litas remaneret. Nam si puella sic de¬
fecerat sub uitiosi oris labore. quo¬
modo posset uiuere: cum mortuoꝵ uisce¬
rum collapsione: Septimꝰ mensis inees¬
serat. non uultus pestifer a prauitate
exuebat᷑. non aluus onere mortuo
exuebat᷑. Pontius uͦ megetie pat̾. soçer
autẽ auitianus & maritꝰ audentiꝰ.
ut pote adhuc orrorib gentilitatis
astrictus. quicꝗͥ Qñ solum ꝑ industriã
medicoꝵ. uerum etiã ꝑ artes demionior:
ac suꝑstitiosarum figmenta uanita¬
cum. quasi pro uita int̾ morientis
megetiȩ poterant attemptare. frustra
omnino atq in anit̾ desudabant. Sed
etror inselix. quid saluti humanȩ
crederes te posse conferre. quã studu¬
isti semꝑ auferre: Refellit te uax ue¬
ritatis in sacratissimis psalinis. con¬
testaus
generalit̃ & brcuiter
a qͦ
uere sit omĩs salus

Expanded text:
ralysis vitio jam ipsa vita horreret, ralysis vitio jam ipsa vita horreret, accessit aliud gravius et periculosius, unde nec ipsa quidem vivendi possibilitas remaneret. Nam si puella sic defecerat sub vitiosi oris labore, quomodo posset vivere cum mortuorum viscerum collapsione? Septimus mensis incesserat, non vultus pestifer a pravitate exuebatur, non alvus onere mortuo exuebatur. Pontius vero, Megetiae pater, socer autem Avitianus, et maritus Adventius, utpote adhuc genadstricti, quidquid non solum per industriam medicorum, verum etiam per artes daemoniorum ac superstitiosarum figmenta vanitatum, quasi pro vita intermorientis Megetiae poterant attentare, frustra omnino atque inaniter desudabant. Sed error infelix, quid saluti humanae te crederes posse conferre, quam studuisti semper auferre? Refellit te vox veritatis in sacratissimis Psalmis, contestans generaliter et breviter, a quo vere sit omnis Salus
Abbreviated transcription (Latin):
magis auget᷑. Quid gͦ faceret nobilis
matrona. uelamento abscondens ora
uitiata. dum uenientib salutatũ ad se
eque aliis nobilib feminis aut osculũ
dare. aut sermonẽ conferre. ipsius uitȩ
societas atq humanitas compulisset. ut
taceam de cybo & potu. quod uix egre po¬
terat manducare uel haurire: Nãꝙ
ingenium industriaq medicoꝵ diu
multũq circa eam fru¬
tis ei conferre poterat. uerũ etiã in de¬
teriꝰ cotidie causa ꝑgebat. Nec imme¬
rito. Ab illo enim conditore & redẽp¬
tore om̃is naturȩ nondũ in illa refor¬
mabat᷑. quod ñ nisi eiꝰ iuitute format᷑.
Cuius censura om̃e hominis corpꝰ &
disciplina construgit᷑. & medicina
laxat᷑. Ialis confecta
mero¬
re ac dolore. nec
quorũq smedioꝵ aut medicamentoꝵ
ullo adiuta leuamine. fere iam sexto
mense tabe factũ fuerat de¬
illud quod gestabat a uitali sp̃u iam
destitutũ. intra septa uiscerũ recine¬
bat emortuũ. Ita cum priꝰ sub uno pa¬

Expanded text:
magis augetur. Quid ergo faceret nobilis matrona, velamento abscondens ora vitiata, dum venientibus salutatum ad se aeque aliis nobilibus feminis, aut osculum dare, aut sermonem conferre, ipsius vitae societas atque humanitas compulisset, ut taceam de cibo et potu, quod vix aegre poterat manducare vel haurire? Namque ingenium industriaque medicorum diu moltumque circa eam labtis ei conferre poterat, verum etiam in deterius causa pergebat. Nec immerito: ab illo enim conditore et redemptore omnis naturae Deo nondum in illa reformabatur, quod nonnisi ejus virtute formatur, cujus censura omne hominis corpus et disciplina constringitur, et medicina laxatur. Tali igitur confecta moerore ac dolore, nec quorumcumque remediorum aut medicamentorum ullo adjuta levamine, fere jam sexto mense, tabefactum fuerat dillud quod gestabat a vitali spiritu jam destitutum, intra septa viscerum retinebat emortuum. Ita cum prius sub uno pa
Abbreviated transcription (Latin):
uiderunt. xp̃m atq eiꝰ primũ confes¬
sorẽ ztephanum magnificare cepert̃.
Arali ticus territorii ypponiensis
uocabulo restitutus faber ferra¬
rius ꝑ plurimũ tempꝰ lecto decũbens
non peterat inordere. ñ lingua in uer¬
ba resoluere.tandem beati stephan
ad se fama ꝑlata. parentes proprios
nutu quo poterat hortabat᷑. ae ad
Quo facto. dum ibidẽ hyemis multo
tempore in tanta frigoris aspitate suꝑ
pauimentũ tesellȩ iaceret in oratione.
quod utiq contiariũ huiismodi infir¬
initatib esse solet. fere uicesima die
ꝑ somniu̾ nocte apparuisse sibunet
indicauit quenda iuuenili forma
p̃ditum. speciose etiam uestis habitu
decorũ. seq tunc ab ipso accersitum.
sibiq esse uisum. ut ad locum memo¬
ne suis pedib accederetzex illo cepis¬
se paulatim gressum & linguam ad
propria officia aliquantulũ. Cumq.
quartus mensis fuisset emensus. eoqđ
nondũ plenã adhuc receperat sanita¬

Expanded text:
viderunt, Christum atque ejus primum confesviderunt, Christum atque ejus primum confessorem Stephanum magnificare coeperuntParalyticus territorii Hipponensis Zaritorum, vocabulo Restitutus, faber ferrarius, per plurimum tempus lecto decumbens, non pedibus poterat incedere, non linguam in verba resolvere: tandem beati Stephani ad se fama perlata, parentes proprios nutu quo poterat hortabatur, ut ad Quo facto, dum ibidem hiemis multo tempore in tanta frigoris asperitate super pavimentum tessellae jaceret in oratione quod utique contrarium hujusmodi infirmitatibus esse solet, fere vigesima die per somnium noctu apparuisse sibimet indicavit quemdam juvenili forma praeditum, speciosa etiam veste et habitu decorum, seque tunc ab illo accersitum, sibique esse jussum ut ad locum Memoriae suis pedibus accederet: et ex illo coepisse paulatim gressum et linguam ad propria officia aliquantulum revocare. Cumque quartus mensis fuisset emensus, eo quod nondum adhuc plenam receperat sanita
Abbreviated transcription (Latin):
manib cuuis corruere catene. Quo fac¬
to a cum pͥposito custodię solutꝰ ultro se
ipsum ingessisset. & rem tanti miraculu
confessus fuisset: non ausus ẽ eustos rur¬
sum ei uincula inicere. sed plauę ex hoc
quasi cautior & sollicitior effectꝰ. aliu
parit᷑ uinctũ arcius fortiusq constrixt̃.
quasi diuinȩ potentię possit. eẽ. quieqͣm
in solubile. ignorans quia sermo di nͥ ẽ
alligatꝰ. Uerum cum ille simili uincu¬
loꝵ asperitate compulsus ad eundem
tanti miraculi auctorẽ talib sic̃ sociꝰ
cius uocib & fletib supplicit̾ exclama¬
ret. & ipse quoq exaudiri meruit. &
rita sci stephani sanato:
Ilio autẽ uincto cum in termis pu¬
blicis uapore caloris catenarum
uulnera intumescerent. & grauissimũ
dolorẽ eidem concitarent. affuit fides
ut amici dĩ opẽ imploraret. Qui cũ
Ad piscinalem egressus esset. subito eciã
ipsȩ catene ceciderunt. & om̃s quotqͥt

Expanded text:
manibus ejus corruere catenae. Quo facmanibus ejus corruere catenae. Quo facto, cum praeposito custodiae solutus ultro se ipsum ingessisset, et rem tanti miraculi confessus fuisset, non est ausus custos rursum ei vincula injicere, sed plane ex hoc quasi cautior et sollicitior effectus alium pariter vinctum arctius fortiusque constrinxit: quasi divinae potentiae possit esse quidquam insolubile, ignorans quia sermo Dei non est alligatus . Verum cum ille simili vinculorum asperitate compulsus ad eumdem tanti miraculi auctorem talibus, sicut socius ejus, vocibus et fletibus suppliciter exclamaret, ipse quoque exaudiri meruit, et ritum sancti Stephani sanato. Alio item vincto cum in thermis publicis vapore caloris catenarum vulnera intumescerent, et gravissimum dolorem eidem concitarent, adfuit fides, ut Amici Dei opem imploraret. Qui cum ad piscinalem egressus esset, subito etiam ipsi catenae ceciderunt, et omnes quotquot
Abbreviated transcription (Latin):
pellere sicut distũ ẽ uidebat᷑. ut loco
diuisionis locus daretͥ. maxine quod in
ȩecła hoc agebatur quę primitꝰ a dora¬
tistarũ diuisione usurpata. postea usq
in hodiernũ unitati catholicę est resti¬
tuta. Unde etiã uocabulũ sumpsit. &
co qui capsulã reliqͥarũ tetigit . &. iusũ
Srecepit.
agebant᷑ die. iam pars illa reliquia¬
rum de monasterii habitaculo prolata
ris resonante dulci modulatione. manibꝰ
sacerdotis ad ȩocłam portaret᷑. ecce qͥdã
cecus apprehendens capsellã argenteã
in qua erat reliquiarũ portio memo¬
rata. cepit fortissima fide regno ce¬
loꝵ uim facere. & quia qua iumi fan¬
ciunt diripiunt illud. continuo lum̃
mum etephanum liberatis.
tem cum quidã in custodia publica ca¬
tenarum nexib uincti aistrictius habe¬
rent᷑ & corum unus eruciatu pene ac
dolore compunctꝰ scm Stephanũ xp̃i
carum in auxiliũ inuocabat: ecce int̾
lacrimas uocesq heiulati s. subito de

Expanded text:
pellere, sicut dictum est, videbatur, ut in loco divisionis locus daretur, maxime quia in Ecclesia hoc agebatur, quae primitus a Donatistarum divisione usurpata, postea usque in hodiernum unitati Catholicae est restituta. Unde etiam vocabulum sumpsit, utco qui capsellam reliquiarum tetigit, et visum recepit. agebantur die, cum pars ipsa reliquiarum de monasterii habitaculo prolata ris resonantibus dulci modulatione manibus sacerdotis ad ecclesiam portaretur; ecce quidam caecus apprehendens capsellam argenteam, in qua erat reliquiarum portio memorata, coepit fortissima fide regno coelorum vim facere. Et quia qui vim faciunt, diripiunt illud , continuo lumen um Stephanum liberatis. Item cum quidam in custodia publica catenarum nexibus vincti districtius haberentur, eorum unus cruciatu poenae ac dolore compunctus, sanctum Stephanum Christi charum in auxilium invocabat. Ecce vero inter lacrymas vocesque ejulantis, subito de
Abbreviated transcription (Latin):
in bonis oꝑib promptus. in sermone ue¬
rissimus. In iudicio iustus. in consilio pro¬
uidus. In bonitate conspicuus. in carita¬
ctis oꝑib discretio. & mirabilis erga om̃s di¬
lectio.

Expanded text:
 bonis promptus, in sermone verissimus, in judicio justus, in consilio providus, in bonitate conspicuus, in charitactis operibus discretio, et imitabilis erga omnes dilectio.
Abbreviated transcription (Latin):
curandi. Tunc uelut cęlestis arohiater
liuit atꝙ discessit. Uerum cũ mane facto
scissimis feminis indicaret. in ipso sermone
narrationis suȩ ultro corde compuncta.
& cuiusdã peccati sui recordatione subi¬
to stimulata. peccatũ suĩ confiteri ñ di¬
stulit. sed sicut scriptũ ẽ delictũ suum

Expanded text:
curandi. Tunc velut coelestis archiatruscurandi. Tunc velut coelestis archiatruslinivit, atque discessit. Verum cum mane facto simis suis et sanctissimis feminis indicaret, in ipso sermone narrationis suae ultro corde compunta et cujusdam peccati sui recordatione subito stimulata, peccatum suum confiteri non distulit, sed, sicut scriptum est, delictum suum
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Quem & si diu exercita diuq ab re¬
luctante aduersario delassata. ad extre¬
mũ tam̃ ubi illum in capite ꝑcussit. con¬
tinuo prostrauit. Quo trepido gaudio
exꝑgefacta. strato exiliens euigilauit.
Cumq somnii sui quid ratio portende¬
ret cogitaret. nec liquido intelligere
ualuisset. ex inde orauit. usitari confir¬
mariqunpoposcit. ac deinde se quie¬
ti ꝑmisit. eccoi denuo uidet illũ deco¬
rum habitu iuuenẽ niuea ueste fulgen¬
tẽ. ac statĩ iacenti sibimet uelut manu
porrecta. audiuit iubentẽ parit̾q dicen¬
tẽ. Surge. sic curaris. At uͦ megetia ut
ante medico homini facere consueuerat.
capite opposito quasi fouenda ora sua
ei offerebat. Sed ille ut pote ignorantis
corrigens factum respondit eidẽ. Uitꝗd
hoc facis: Prius sunt tͥ oculi curandi. Illa
retulit dicens. Domine m̃s. oulos sanos
habeo. sed ut os meu cures rogo. Et ille.
lam inquit tͥ dixi. prius sunt inte oculi

Expanded text:
vit. Quem, etsi diu exercita diuque ab revit. Quem, etsi diu exercita diuque ab reluctante adversario delassata, ad extremum tamen, ubi illum in capite percussit, continuo prostravit. Quo trepido gaudio expergefacta, strato exsiliens evigilavit. Cumque somnii sui quid ratio portenderet cogitaret, nec liquido intelligere valuisset, exinde oravit visitari, confirmarique poposcit, ac deinde se quieti permisit. Ecce denuo videt illum decorum habitu juvenem, nivea veste fulgentem, ac statim jacenti sibimet velut manu porrecta, audivit jubentem pariterque dicentem: Surge, sic curaris. At vero Megetia, ut ante medico homini facere consueverat, capite opposito, quasi fovenda ora sua ei offerebat. Sed ille, utpote ignorantis corrigens factum, respondit eidem: Utquid hoc facis? Prius sunt tibi oculi curandi. Illa retulit dicens: Domine meus, oculos sanos habeo, sed ut os meum cures rogo. Et ille: Jam, inquit, tibi dixi, prius sunt in te oculi
Abbreviated transcription (Latin):
getia. uidet apparentẽ sibi insignẽ
uisu uirum. diaconi p̾ferentẽ habitũ.
llla eum rogare cepit uelut quendã
medicum sp̃ualẽ. ut ossuu̾ inspiceret.¬
& si dignaret᷑ curaret. Uerum ille
mox os eius inspexit. uultu eam hyla¬
ri serenoq intuitꝰ ait. Equidẽ adhuc
os tuu̾ ñ rectum. sed sursũ aspice. &
uide quid uolitet supra caput tuũ.
uidit serpentẽ quendã teterrimũ
supra se pennarũ remigio uolitantẽ
atq huc & illuc tortuosis anfractib
oberrantẽ. At pauefacta megetia hor¬
ribili monstruosoq uisu insignis illiꝰ
uiri exhortatione firmat᷑. ad se ipsam
dicentis. Nisi prius istum serpentẽ occi¬
deris. sanari ñ poteris. Sed noli metuere
forti animo illi congredere. & omnino su¬
perabis. Quo audico megetia. fidei suȩ
robore & de tanti adiutorii sui armata
protectione. arrepta sibimet in tempo
re uelut uirga oblata. contra illii draco¬
nẽ teterrimũ & tortuosissimũ decerta¬

Expanded text:
getia; videt apparentem sibi insignem getia; videt apparentem sibi insignem virum visu, diaconi praeferentem habitum. Illa eum rogare coepit, velut quemdam medicum spiritualem, ut os suum inspiceret, et si dignaretur, curaret. Verum ille mox ut os ejus inspexit, vultu eam hilari serenoque intuitu ait: Equidem adhuc os tuum non rectum; sed sursum aspice, et vide quid volitet super caput tuum. vidit serpentem quemdam teterrimum supra se pennarum remigio volitantem, atque huc et illuc tortuosis anfractibus oberrantem. At pavefacta Megetia horribili monstruosoque visu, insignis illius viri exhortatione firmatur, ad ipsam dicentis: Nisi prius istum serpentem occideris, sanari non poteris. Sed noli metuere, forti animo illi congredere, et omnino superabis. Quo audito, Megetia fidei sua: robore et de tanti adjutoris sui armata protectione, arrepta in tempore sibimet velut virga oblata, contra illum draconem teterrimum et tortuosissimum decerta
Abbreviated transcription (Latin):
nrã religione pis & nobilib feminis
dcerant ab ineredulis impropia. Un
debant suꝑ se animã suam Dicebat̃
megetiã tuam adte. qua tu ipse libe¬
rasti de morte. Nec nos in gaudium
inimici fecisti uenire. non trarlens nos
in animas tribulantiũ nos. qui detra
eius tanto amico. fac rogo. fac iterum
erubescere eos de tota & de plena mege¬
tiȩ tuȩ sanitate. sicut iam fecisti eru¬
bescere eos cius uteri ꝑiculosissimo la¬
bore. Non omnino deficies ad minora.
qui p̃stitisti maiora. Quod promisi eiꝰ
uiro pagano de te. imple propt̃ te. Non
confundat᷑ mat̾ in filia. quȩ p̾sumpsit
in te. quȩ confugit ad te. Certe ut ocu¬
lus cordis nondũ credentium. nobisq
insultantiũ sanet᷑. os filiȩ curet᷑. Et ut
adquirat᷑ sanitas animȩ illoꝵ. p̃stet᷑ pu¬
ellȩ sanitas membroꝵ suoꝵ. Talibꝰ in eiꝰ¬
modi sensum dictis lacrimabilibꝰ deplo¬
ratis. septima transierat dies. cum ecce
nocte intẽpesta uisitat᷑ ꝑ somniũ me¬

Expanded text:
ne christiana piis et nobilibus feminis deerant ab incredulis improperia, unddebant super se animam suam. Dicebatur Megetiam tuam ad te, quam tu ipse liberasti de morte. Nec nos in gaudium inimici fecisti venire, non tradens nos in animas tribulantium nos, qui detrah, et de te, ejus tanto Amico. Fac, rogo, fac iterum erubescere eos de tota et de plena Megetiae tuae salute, sicut jam fecisti erubescere eos de ejus uteri periculosissimo labore. Non omnino deficies ad minora, qui praestitisti majora. Quod promisi ejus viro pagano de te, imple propter te. Non confundatur mater in filia, quae praesumpsit in te, quae confugit ad te. Certe ut oculus cordis nondum credentium nobisque insultantium sanetur, os filiae curetur: et ut acquiratur sanitas animae illorum, praestetur puellae sanitas membrorum suorum. 6. Talibus in ejusmodi sensum dictis lacrymabilibus deploratis, septima transierat dies, cum ecce nocte intempesta visitatur per somnum Me
Abbreviated transcription (Latin):
ex mea substantia. Quo dicto. dormi¬
uit in pace. Postera uͦ die ueniens ep̃s
una cum multitudine populi sustulit eum.

Expanded text:
ex mea substantia. Quo dicto dormivit in pace. Postera vero die veniens episcopus una cum multitudine populi, sustulit eum
Abbreviated transcription (Latin):
ACTUM EST AUTEM
cum esset reconditũ
corpꝰ scĩ Stephani pri¬
mi martyris hieroso¬
limis in scã syon in
dieb iohannis ep̃i
uero solimitani. ut alexander quidã se¬
nator posuisset in animo suo construere
oratorium domus sc̃i stephaui. in eodẽ
oratorio. Tunc gͦ ep̃s posuit loculum. &
titulum clauis confirit. forinsecus men¬
se decembrio. die quarta decima. indic¬
tione quinta. consulatu dñi nr̃i & im¬
peratoris constantini augusti
decies. Itaq postannos quinq infirmi¬

Expanded text:
actum est, cum esset reconditum corpus sancti Stephani primi martyris Jerosolymis in sancta Sion, in diebus Joannis episcopi Jerosolymitani, ut Alexander quidam senatorum posuisset in animo suo construere oratoriam domum sancti Stephani. Quo oratorio. Tunc ergo episcopus posuit loculum, et titulum clavis confixit forinsecus, mense decembri, die quarta decima, indictione quinta, consulatu domini nostri imperatoris Constantini Augusti decies. Itaque post annos quinque in infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
kł ianuarit. Et tuno in tempore iugis
& infinita siccitas erat. sed cadem hora
pluuia magna descendit. & abundant᷑
inebriata ẽ t̾ra & om̃s glorificabant
ibi dñm. propt̾ scm̃ eiꝰ stephanum:
& propt̃ oęlestem eiꝰ thesaurũ miscđȩ
& pietatis. quem ꝑiclitanti scło aperire

Expanded text:
 januarias. Et tunc in tempore jugis et infinita siccitas erat: sed eadem hora pluvia magna descendit, et abundanter inebriata est terra: et omnes glorificabant ibi Dominum, propter sanctum ejus Stephanum, et propter coelestem ejus thesaurum misericordiae et pietatis, quem periclitan
Abbreviated transcription (Latin):
gamaliel. Hoc int̾p̃tatus ẽ papa iohan¬
nes. sicut & ipse audiui ab ipso sc̃o ep̾o.
Statim gͦ renunciaui ep̃o cum esset in
lidda. quȩ ẽ diospolis. in sinodo agens.
thimiũ de sebaste. & eleutheriũ de
hiericho. & uenerunt ad locũ. Qui
cum aꝑuissent domni scephani thecã.
statim terre motus factus ẽ magnus. &¬
tanta suauitas & fraglantia odoris in¬
nos in amenitate paradysi. eẽ. positos.

Expanded text:
Gamaliel. Hoc interpretatus est papa Joannes, sicut et ipse audivi ab ipso sancto episcopo. Statim ergo renuntiavi episcopo, cum esset in Lidda, quae est Diospolis, synodum agens. , Eleutherium de Sebaste, et Eleutherium de Jericho, et venerunt ad locum. Qui cum apparuissent domni Stephani thecam, statim terrae motus factus etantaque suavitas et fragrantia odoris innos in amoenitate paradisi esse positos.
Abbreviated transcription (Latin):
ullo modo ꝑgere ualco. nisi aliarũ manibꝰ
deducta fuero. Qui ait. Uade celerit̾ ne
moreris. qm̃ beatus uuilleboldus candem
cum magno agmine intrauit ȩccłam. qua
ꝑquirere uolens. Quȩ statim acsi nichil
incõmodi ꝑferens surrexit. & de loco ad
locum exiliens basilicam ad qͣm tetendit
ingressa ẽ. diuinȩ clementiȩ atq beatȩ
uirgini gratiarũ actiones pro adepta sos¬
pitate rependit.

Expanded text:
ullo modo pergere valeo, nisi aliorum manibus ullo modo pergere valeo, nisi aliorum manibus deducta fuero. » Qui ait: « Vade celerius, ne moreris, quoniam Williboldus eamdem cum magno agmine intravit ecclesiam, quperquirere volens. » Quae statim, ac si nihil incommodi perferens, surrexit, et de loco ad locum exsiliens, basilicam, ad quam tetendit, ingressa est, divinae clementiae atque beatae virgini gratiarum actiones pro adepta sospitate rependit.
Abbreviated transcription (Latin):
cum qui dicit᷑ mouuenhem adduceren¬
turꝰ quidam forte epilempticꝰ puer sacri
ponderis feretro obuians. sub eodẽ se in¬
curuans. ipsã quam quesiuit sanitatem
recepit. Iunc subito ut comeantes om̃s
testati sunt. tanta in eodẽ loco odoris
redolentia confraglauit. ut nares pree¬
untiũ uel subsequentiũ feretrũ uix suf
ferre potuissent.
ost quam gͦ scĩssimȩ uirginis pigne¬
ra supra scm̃ predicti monasterii altare
locata sunt. sequenti nocte contigit
abbatissam liubilã ibidem affuisse.
Dumq illic trib dieb detenta noctib
graui podagre morbo laborans se sopo¬
ri dedisset. astitit ei quidã uenerande
suam proprietatẽ hereditario iure lon¬
ge ante donatã habuit. camq compel¬
lans ait. Liubila cur dormis: Quare
non surgens ad eccłam ꝑgis: Ad quem
illa. Utquid nunc ad gocłam est. cum
necdum pulsata matutinalia sonue¬
runt: Ego quippe illic nec incessu pedum

Expanded text:
cum qui dicitur Movenhem ducerencum qui dicitur Movenhem ducerentur, quidam forte epilepticus puer sacri ponderis feretro obvians, sub eodem se incurvans, ipsam quam quaesivit sanitatem recepit. Tunc subito, ut omnes commeantes testati sunt, tanta in eodem loco odoris redolentia conflagravit, ut nares praetereuntium vel subsequentium feretrum ferre vix potuissent.ostquam ergo sanctissimae virginis pignora supra sanctum praedicti monasterii altare locata sunt, sequenti nocte contigit abbatissam Liubulam ibidem adfuisse; dumque illic tribus detenta noctibus, gravi podagrae morbo laborans se sopori dedisset, astitit ei quidam veneranda suam proprietatem haereditario jure longe ante donatam habuit eamque compellans ita ait: « Liubula, cur dormis? quare non surgens ad ecclesiam pergis? » Ad quem illa: « Ut quid nunc ad ecclesiam eundum est, cum necdum pulsata matutinalia signa sonuerunt? Ego quippe nec illuc incessu pedum
Abbreviated transcription (Latin):
festinatione dormitũ iret. mox uomi¬
btinda constitit. Quicquid gͦ ninc hu¬
manȩ uidet᷑ impossibile. &e. imbecillita¬
ti. omini modis diuine facillimũ esse cre¬
datur maiestati.
osiea igit᷑ prudentissimꝰ in omnib
erchenbaldus missis illuc cũ suis alus
boni meriti uiris archipresbiteris. cor¬
pusculũ beate uualtburge iussit effodi.
inuentumq diligentius contrestari.
Quod nimia trepidatione cum diuinis
laudib adimplentes. effodiendo inue
mandas. quasi tenui humore madefac¬
tas. Quȩ quãuis tantũ ee̾nt roscidȩ. nullo
tam̃ pacto saltẽ unus puluiculus ualuit
manib attrectantiũ adherere. Subla¬
ta tunc ex heisteͣnsi monasterio corpus¬
culi sacrȩ uirginis portione. pro ut ep̃s
dictatũ habuit. turbulentissimꝰ meror
& heiulatꝰ heistatensib quasi totã sibi¬
matronã ab latam deflentib exortꝰ est
nterea dum tota optati inuncris patro¬
cinia cum magna exultantiũ gła ad lo¬

Expanded text:
festinatione dormitum iret, mox vomifestinatione dormitum iret, mox vomitabunda constitit. Quidquid ergo nunc humanae videtur impossibile imbecillitati, omnimodis divinae facillimum esse credatur majestati. 10. Postea igitur prudentissimus in omnibus Ercamboldus missus illuc cum suis aliis boni meriti viris archipresbyteris corpusculum beatae virginis jussit effodi, inventumque diligenter contrectari. Quod nimia trepidatione cum divinis laudibus adimplentes effodiendo invenmandas, quasi tenui humore madefactas. Quae quamvis tantum essent roscidae, nullo tamen pacto saltem unus pulviculus valuit manibus attrectantium adhaerere. Sublata tunc ex Heystatensi monasterio corpusculi sacrae virginis portione, prout episcopus dictatum habuit, turbulentissimus moeror et ejulatus Heystatensibus, quasi totam matronam sibi ablatam deflentibus, exortus est. Interea dum tanta optati muneris patrocinia cum magna exsultantium gloria ad lo