comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corporale in scd̾o plicatu ant̾ioris ⁊ sinistrȩ dextreq
partis. ⁊ panẽ ante calicẽ. reuoluenssuꝑ eũ corporale.
Quod si plures hostie fu̾int: unã separatim. alias in¬
simul mictat. Deinde reportet patenã ⁊ offertoriũ
suꝑminist̾iũ. Int̾undũ hȩc aguntur a sac̃dote ⁊diaco¬
no: unꝰ ministroꝵ cuiꝰ officiũ ẽ teneat churibulũ an¬
te abb̃em uł ante sac̃dotẽ si abb̃s deẽ. subdiacono in¬
censũ tenente. Posito itaq incenso in thuribulo: qui
churibulũ tenet offerat illud sac̾doti osculans ei
manũ. Quod sac̃dos accipiens thurificet calicẽ isto
mͦ. Semel uoluat illud circa calicẽ. semel thurificet
dext̾am partẽ altaris desuꝑ: semel ⁊ sinistram. se¬
mel qͦq ant̾iorem. Quod dũ fec̃it diaconꝰ ponat ma¬
nũ suã sub ascella ipsius tenensei casulã. ut ex peditius
possit ag̾e. Quo facto: reddat churibulũ diacono. De¬

Expanded text:
per corporale in secundo plicatu anterioris, et sinistrae dextraeque per corporale in secundo plicatu anterioris, et sinistrae dextraeque partis, et panem ante calicem, revolvens super eum corporale. Quod si plures hostiae fuerint, unam separatim, alias insimul mittat: deinde reportet patenam et offertorium super ministerium. Interim dum haec aguntur a sacerdote et diacono, unus ministrorum cujus officium est, teneat thuribulum ante abbatem vel ante sacerdotem si abbas deest, subdiacono incensum tenente. Posito itaque incenso in thuribulo, qui thuribulum tenet offerat illud sacerdoti osculans ei manum. Quod sacerdos accipiens, thurificet calicem isto modo. Semel volvat illud circa calicem, semel thurificet dexteram partem altaris desuper, semel et sinistram, semel quoque anteriorem. Quod dum fecerit, diaconus ponat manum suam sub asella ipsius tenens ei casulam ut expeditius possit agere. Quo facto, reddat thuribulum diacono. De
Abbreviated transcription (Latin):
inelinec se u̾sus orientẽ. Postea ferat librũ aꝑtũ sa¬
c̃doti ad osculandũ. ostendens ei digito iuitium
eugłii quod legit: quẽ ⁊ ipse osculetur pꝰ sac̾do¬
tem. ⁊ clausũ suꝑ analogium sub palla reponat.
Sac̾dos uͦ pꝰfinẽ eugłii referens uultũ ad altare.
dein loco donec illo cantato dicat dñs uoħ̾cũ iore
tresplicatus in latũ. ⁊ quatuor in longũ: medium
latituduiis ponens inmedio altaris. Et statim post
oremꝰ oꝑtis manib de offertoriotenens sinistra ma¬
nu pedẽ calicis. dextra aũt patenã. offerat saȩdoti si¬
mulutrũq manũ eius semel osculans: sac̾dos si¬
mul utrunq assumens deponat iuxta corporale ad
dextram partẽ relinquens ea diacono p̃ꝑanda. ⁊ pꝰea
trahat se ad sinistrũ cornu altaris ib idẽ consistens
donec recipiat churibulũ ad thurificandũ calicẽ.
Biaconꝰ uͭ posito offertorio suꝑ altare ponat calicẽ su¬

Expanded text:
inclinet se versus orientem. Postea ferat librum apertum sainclinet se versus orientem. Postea ferat librum apertum sacerdoti ad osculandum, ostendens ei digito initium Evangelii quod legit: quem et ipsum osculetur post sacerdotem, et clausum super analogium sub palla reponat. Sacerdos vero post finem Evangelii referens vultum ad altare, dem loco donec illo cantato dicat Dominus vobiscum, tres plicatus in latum et quatuor in longum, medium latitudinis ponens in medio altaris. Et statim post Oremus, opertis manibus de offertorio tenens sinistra manu pedem calicis, dextra autem patenam offerat sacerdoti simul utrumque, manum ejus semel osculans. Sacerdos simul utrumque assumens, deponat juxta corporale ad dexteram partem, relinquens ea diacono praeparanda, et postea trahat se ad sinistrum cornu altaris, ibidem consistens donec recipiat thuribulum ad thurificandum calicem. Diaconus vero posito offertorio super altare ponat calicem su
Abbreviated transcription (Latin):
sedeat iuxtadiaconẽ: aut eat inchorũ autare cũ
aliis si necesse fu̾it. Quod si sac̾dos ñ sedit ⁊diaconꝰ¬
p̃uide eugłm uolu̾t: suꝑ analogiũ p̃iudeat. Cũ
aũt fu̾it hora legendi eugłm surgant: ⁊ sac̃dosrede¬
at ad dextrũ cornu altaris suꝑponens missale.Dia¬
conꝰiiᷤ ponens textũ suꝑ analogiũ u̾tat se ad abbem:
humilit̃ petens benedictionẽ sub silentio dicens.
domne iube benedic̾e. siuie ad sac̾docẽ si abb̾s defu̾it.
ad quẽ sac̾dos conu̾susdicat hanc benedictionẽ.
dñssit incorde &e inore tuo: ut digne annunties
eũgłm xp̃i. Qua data. reducat uultũ suũ ad al¬
tare sicut erat prius ita sehabens usq pꝰgła tibi dñe.¬
cũ tremore. Diaconꝰ uͦ accepta benedictione: u̾tat
se ad librũ. Quicũdix̾it seq̃ntia scĩ eugłii: signet
se sicut alii se signant quando dr̃ głatibi dñe. ꝑle
orientẽ satisfaciens eo mͦ quo subdiaconꝰ. Deinde

Expanded text:
sedeat juxta diaconum, aut eat in chorum cantare cum sedeat juxta diaconum, aut eat in chorum cantare cum aliis si necesse fuerit: quod si sacerdos sederit, et diaconium voluerit, super analogium praevideat. Cum autem fuerit hora legendi Evangelium surgant, et sacerdos redeat ad dextrum cornu altaris superponens Missale. Diaconus vero ponens textum super analogium vertat se ad abbatem, humiliter petens benedictionem sub silentio dicens, Domne jube benedicere, sive ad sacerdotem si abbas defuerit; ad quem sacerdos conversus, dicat hanc benedictionem: Dominus sit in corde et in ore tuo, ut digne annunties Evangelium Christi. Qua data, reducat vultum suum ad altare sicut erat prius, ita se habens usque post cum tremore. Diaconus vero, accepta benedictione, vertat se ad librum. Qui cum dixerit, Sequentia sancti Evangelii, signet se sicut alii se signant quando dicitur Gloria tibi, Dorientem satisfaciens eo modo quo subdiaconus. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ctent oblationẽ. Quodsi sac̾dos dũ diaconꝰ ministra¬
u̾it dix̾it gła in excelsis dõ. uł dñs uob̾cũ: int̾mit¬
strare. Post dñs uob̾cũ trahat ei reu̾ent̃ deorsũ me¬
diũ casulȩ: ⁊ tẽ diu̾tens in locũ suũ inclinet se.⁊
subdiaconꝰ pꝰeũ. Quod si restant aliȩ colłȩ: redeãt
administrandũ qͥd restat. Qͦ cõpleto: reu̾tantur
ubi priꝰ steterant. ñ tam̃ uiclinantes nisi ad pͥmã
colłam. Si aũt nulla colła suꝑfu̾it: subdiaconꝰ des¬
cendat legere epłam ante gradũ prb̃ii contrame¬
diũ altaris. u̾sa facie ad ipsũ altare. inclinans pri
errau̾it. ꝑlecta epła satisfaciat ibidẽ: pͥus tam̃ po¬
sito libro suꝑ formã. ponensmanus ad t̾rã sub gra¬
du suꝑ albam sine flexione genuũ tam festis die¬
b ꝗͣ pͥuatis. Int̾im sacdos usq ad exgłin sedere ⁊
inmissali leg̾e potest: ⁊ diaconꝰ ad nutũ eiꝰ sedere
⁊ intextu legere si uolu̾it. Plecta epła subdiaconꝰ

Expanded text:
te. Quod si sacerdos dum diaconus ministraverit dixerit Gloria in excelsis Deo, vel Dominus vobiscum, intermitstrare. Post Dominus vobiscum, trahat ei reverenter deorsum medium casulae: et tunc divertens in locum suum inclinet se, et subdiaconus post eum. Quod si restant aliae Collectae, redeant ad ministrandum quod restat. Quo completo, revertantur ubi prius steterant, non tamen inclinantes, nisi ad primam Collectam: si autem nulla Collecta superfuerit, subdiaconus descendat legere Epistolam ante gradum presbyterii contra medium altaris, versa facie ad ipsum altare, inclinans priuerraverit, perlecta Epistola satisfaciat ibidem: prius tamen posito libro super formam, ponens manus ad terram sub gradu super albam sine flexione genuum, tam festis diebus quam privatis. Interim sacerdos usque ad Evangelium sedere et in Missali legere potest, et diaconus ad nutum ejus sedere, et in textu legere si voluerit. Perlecta Epistola, subdiaconus
Abbreviated transcription (Latin):
pbriaduob frib : alo uidelicet qͥ p̃sentẽ faic u eds¬
daminuitatorii: ⁊ illo qͥ p̃teritã fecit. Q uenieutes
ad gradii inclinent: inceptoꝙ inuitat̾ rurs usm
ddinent. et sic deinceps ad finẽ singłoꝵ u̾suu um
ehor contrachorũ uiq ad sicut erat ra pͥrenpior
codeq minclinent se qͦ cienscunq dr̃ in couientl
glapat ex cepto ad aquã bñdictã ⁊ ad bũdietiole¬

Expanded text:
videlicet qui praesentem facit hebdomadam invitatorii, et illo qui praeteritam fecit. Qui venientes ad gradum inclinent, incoeptoque invitatorio rursus inclinent, et sic deinceps ad finem singulorum versuuchorus contra chorum usque ad Sicut erat in principio. Eodemque modo inclinent se quotiescunque dicitur in conventu Gloria Patri, excepto ad aquam benedictam, et ad benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
descendens de gradu altaris. ꝑlecto eugło ibidem
dicat credo inunũ dm̃ si dcendũ fu̾it: imox sece¬
b̾eũ ubi legit eugłm. Sciendũ uͦ quod om̃ib dieb
quib conuentꝰ comunieat posst ubi necẽe fu̾it

Expanded text:
descendens de gradu altaris. Perlecto Evangelio ibidem, descendens de gradu altaris. Perlecto Evangelio ibidem, dicat Credo in unum Deum, si dicendum fuerit. Et mox secevobiscum, ubi legit Evangelium. Sciendum vero quod omnibus diebus quibus conventus communicat, possunt ubi n
Abbreviated transcription (Latin):
conꝰ fu̾it: officiũ altaris cõpleat. qͣntũ ad se ⁊ ad sub¬
diac̾ ꝑtinet. Plecta tam̃ epła ñ egrediat᷑ de choro.
s ipsemet infundat sͥ aquã de ampulla inpeliuĩ.
⁊ t̃gat ad mapulã ad qͣm t̃git sac̾dos ante sec̾tas. Qͥ
pꝰquã cõmunicatꝰ sanguine de calice sũpto ad sini¬
strũ cornu secesserit: ille qui sac̾dotẽ adiuuit ad
induendũ accedat cũ fistula ante p̃parata. ad¬
uiuans eũ inom̃ib sicut subdia c fac̾e solet. Siaũ
ad dext̾am supplicans sac̃doti. Ad confessione stet
addext̾am. Missale in dextro cornui altaris. dextũ
insinistro ponat: qͦd pꝰ eugłm auferat. Post epłam
auxiliet᷑. patenã ⁊i calicẽ offerat. casulã trahat. pa¬
cẽ ⁊ cõmunionẽ semꝑ accipiat: excepta missade¬
functorũ inquanec pacẽ sume nec cõmunicare
licet. Lecturus epłam ferat epłare in ecclam ante¬
quã induat᷑: ⁊ p̾missã inde referat. Sac̃dosu ad le¬
gendũ eugłm petat bñdictionẽ ab abbe: n tamen

Expanded text:
um altaris compleat, quantum ad se et ad subdiaconum pertinet. Perlecta tamen Epistola non egrediatur de choro, sed ipsemet infundat sibi aquam de ampulla in pelvim, et tergat ad mapulam ad quam tergit sacerdos ante Secretas. Quis priusquam communicatus sanguine de calice sumpto ad sinistrum cornu secesserit: ille qui sacerdotem adjuvit ad induendum, accedat cum fistula ante praeparata, adjuvans eum in omnibus sicut subdiaconus facere solet. Si autad dexteram supplicans sacerdoti. Ad confessionem stet ad dexteram. Missale in dextro cornu altaris, Textum in sinistro ponat, quod post Evangelium auferat. Post Epistolam tret, et patenam et calicem offerat. Casulam trahat, pacem et communionem semper accipiat, excepta missa defunctorum, in qua nec pacem sumere, nec communicare licet. Lecturus Epistolam ferat Epistolare in ecclesiam antequam induatur, et post missam inde referat. Sacerdos vero ad legendum Evangelium petat benedictionem ab abbate, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tet ut̃q chorus alt̾natim. Qͦ ex pleto ⁊ dicto requiem
sac̾dos aporta inferi. ⁊ dñs uob̾eũ. ⁊ pꝰea colłas ordine con¬
sueto. Quib expletis ⁊ dñs uob̾cũ. ⁊ requiescant in pa¬
ce. respondeant om̃s am̃ anceꝗͣ surgant: ⁊ tc̃ surgen¬
tes ⁊ inclinantes ad altare. discedant. Post uesꝑs uͦ diei

Expanded text:
lternatim. Quo expleto et dicto Requiem sacerdos A porta inferi, et Dominus vobiscum, et postea Collectas ordine consueto. Quibus expletis, et Dominus vobiscum et Requiescant in pace, respondeant omnes, Amen, antequam surgant: et tunc surgentes et inclinantes ad altare, discedant. Post Vesperas vero diei
Abbreviated transcription (Latin):
eccła faciat scd̾m positionẽ ipsiꝰ oratorii. finica
antipħa sac̃dos int̾mittens asꝑsionis officiũ. u̾sus
ad altaredicat colłam ex audi nos in loco qͦ stat.
Et incepta t̾cia. pꝰgła patri ceptã sub sequatur
aspsionẽ. Que si forte adgłam pͥmi psalmi nondũ
ꝑacta fu̾it: prb̃r stans in eodẽ loco usq pꝰgła patri
asꝑsionẽ int̾mutat. Qua ꝑacta. redeat in locũ suũ
isedeat cũ ministris. Deinde sec̾tarius portet aqͣ
hospitib ⁊ familiȩ: ⁊ ponat inde inuasunde sem
ꝑaquã acciꝑe solent. deinde inuas conu̾soꝵ. Di¬

Expanded text:
ecclesia faciat secundum positionem ipsius oratorii. Finita ecclesia faciat secundum positionem ipsius oratorii. Finita Antiphona sacerdos intermittens aspersionis officium, versus ad altare dicat Collectam, Exaudi nos, in loco quo stat. Et incoepta Tertia post Gloria Patri, coeptam subsequatur aspersionem. Quae si forte ad Gloria primi psalmi nondum peracta fuerit, presbyter stans in eodem loco usque post Gloria Patri aspersionem intermittat: qua peracta, redeat in locum suum et sedeat cum ministris. Deinde secretarius portet aquam hospitibus et familiae, et ponat inde in vas unde semper aquam accipere solent, deinde in vas conversorum. Di
Abbreviated transcription (Latin):
ad gradũ ipsiꝰ altaris. Deinde asꝑgat aquã ante
ipsũ altare.⁊ incipiens. idext̾a parte circũeat
alud asꝑgendo: qͦusq ꝑueniat inant̾iorem ubiin¬
recipiat aquã in quolibet uase de urceolo inqͦ ẽ
aqua bñdicta. ⁊ habenssparsoriũ aliud elaustrũ
rur ⁊ dormitorii necessaria. calefactoriũ. refectoriũ
coquinã. cellariũ. Rediens aũt de officinis si qͥd
suꝑ est ei de ipsa aqua infundat in receptacłim qd
inde ministros. et cȩteros accedentes a suꝑiori par¬
te chori int̾ formas ⁊ sedilia sicut ea hora stant in
choro. Qͥ reu̾tentes. deorsũ ꝑ mediũ chorũ ascen¬
dat imꝰquisq adlocũ suũ. Et nouicii qui ante for¬
mas consistunt. asꝑsi aqua reu̾tantur ibidẽ. Q
u̾extra chorũ uł in retͦchorũ fu̾int tam monacbi
ꝗ nouicii: ueniant ꝑsuꝑiorẽ introicũ chori ueꝑ
mediũ chorũ reutantur. De conu̾sis uͦ una quẽq

Expanded text:
ad gradum ipsius altaris. Deinde aspergat aquam ante ad gradum ipsius altaris. Deinde aspergat aquam ante ipsum altare, et incipiens a dextra parte circumeat illud aspergendo quousque perveniat in anteriorem: ubi inrecipiat aquam in quolibet vase de urceolo in quo est aqua benedicta, et habens sparsorium aliud claustrum dormitorium et dormitorii necessaria, calefactorium, refectorium, coquinam, cellarium. Rediens autem de officinis si quid superest ei de ipsa aqua, infundat in receptaculum quinde ministros et caeteros accedentes a superiori parte chori inter formas et sedilia, sicut ea hora stant in choro. Qui revertentes deorsum per medium chorum ascendat unusquisque ad locum suum: et novitii qui ante formas consistunt aspersi aqua revertentur ibidem. Qui vero extra chorum vel in retro chorum fuerint, tam monachi quam novitii, veniant per superiorem introitum chori, et per medium chorum revertantur. De conversis vero unaquaeque
Abbreviated transcription (Latin):
tu abbi uirga pastoralis. Q ordine bñdicatur aqua.
ñico die pulsato signo ante tciã seruitor
eccłȩ p̃parata formula suꝑ gradũ prb̃ii ponat
sal ⁊aquã desuꝑ cũsparsorio: ⁊ indutis ministris
⁊ sac̾dote p̃paratoq altari sicut supͣdiximꝰ. it̾m
pulsetur signũ ad conuocandũ conuentũ. Qui
uenientes ordinent᷑ sicut ad missã. Qͦd semꝑ faci¬
antad t̾ciã: cũ mox subsecutura ẽ missa. Et dimis¬
so signo ad sonitũ pͥoris: fiat oratio. Qua completa.
accedat sac̾dos ante gradũ pb̃rii tenens colłaneũ.
Qui cũ ibi aduen̾it inclinet ad altare. deinde bene¬
dicat sal ⁊ aquã similit̃ sicut in colłario habetur:
tenens manũ desuꝑ dũ ex orcismũ dix̾it. Et mis¬
so in modũ crucis sale in aqua exorcismoq ꝑdi¬
cto reddat librũ subdiacono qui ⁊ auferat sali¬
nũ. ponens illud seorsũ suꝑ gradũ prb̃ii. Canto¬
re gͥ imponente a̾. sumat sac̾dossparsoriũ. Qͦd
intingens in aqua: ascendat ad altare inclinans

Expanded text:
um. CAPUT LV. Quo ordine benedicatur aqua. Dominico die pulsato signo ad Tertiam, servitor ecclesiae praeparata formula super gradum presbyterii, ponat sal et aquam desuper cum sparsorio, et indutis ministris et sacerdote, praeparatoque altari sicut supra diximus, iterum pulsetur signum ad convocandum conventum. Qui venientes ordinentur sicut ad missam. Quod semper faciant ad Tertiam cum mox secutura est missa. Et dimisso signo ad sonitum prioris fiat oratio. Qua completa, accedat sacerdos ante gradum presbyterii tenens collectaneum. Qui cum ibi advenerit inclinet ad altare. Deinde benedicat sal et aquam similiter: sicut in collectaneo habetur; tenens manum desuper dum exorcismum dixerit. Et misso in modum crucis sale in aqua exorcismoque perdicto, reddat librum subdiacono, qui et auferat salinum, ponens illud seorsum super gradum presbyterii. Cantore igitur imponente Antiphonam, sumat sacerdos sparsorium, qui intigens in aqua ascendat ad altare inclinans
Abbreviated transcription (Latin):
stans sub gradu altaris paululũ remotiis apariete.
⁊ subdiac̃ retro ipsũ. Sac̃dos aũt descendens sub gra¬
di altaris inclinet contra mediũ altaris addicen¬
dam confessionẽ. diacono ex istente ad dext̾am.
sub diacono adsinistrã: ⁊ dicant inuicẽ confessio¬
nẽ sacdote incipiente. Ministriuocent sacdotem
patrẽ. ⁊ sac̾dos eos fr̃s: licet sit ordine iunior. qͦd
alias ñ fiat. Quadicta erigant se.⁊ sic accedat sa¬
c̃dos adlibrũ qui ẽ suꝑ dextrũ cornu altaris. Quã
confessionẽ si ea hora cõplere ñ potuerunt: dicant
postea cũ eis uacuũ fu̾it. Diaconꝰ uͦsi spaciũ habu¬
erit anceꝗͣ sac̾dos dicat dñs uob̾cũ. ponat corpora¬
le suꝑaltare: ⁊ liniens calicẽ intus aqua mini¬
stret panẽ suꝑ patenã ⁊ uinũ ⁊ aquã in calice.
subdiac̾ e subministrante. Et notandũ quia
siue diaconꝰ siue subdiaconꝰ sit quiministrat.

Expanded text:
stans sub gradu altaris paululum remotus a pariete: stans sub gradu altaris paululum remotus a pariete: et subdiaconus retro ipsum. Sacerdos autem descendens sub gradu altaris inclinet circa medium altaris ad dicendam confessionem, diacono existente ad dexteram, subdiacono ad sinistram, et dicant invicem confessionem, sacerdote incipiente. Ministri vocent sacerdotem patrem, et sacerdos eos fratres, licet sit ordine junior, quod alias non fiat. Qua dicta, erigant se, et sic accedat sacerdos ad librum qui est super dextrum cornu altaris. Quam confessionem si ea hora complere non potuerint, dicant postea cum eis vacuum fuerit. Diaconus vero si spatium habuerit antequam sacerdos dicat Dominus vobiscum, ponat corporale super altare, et liniens calicem intus aqua, ministret panem super patenam et vinum in calice, subdiacono ei subministrante. Et notandum quia sive diaconus, sive subdiaconus sit qui ministrat,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊asꝑgat manus aqua data sibi aministro. ⁊ subd̃
similit᷑. Quas t̾gant sac̾dos ⁊ diaconꝰ ad t̾soriũ sibi
deputatũ subdiac̃ ꝰ ad alterũ. Et pulsato signoa
ministro exeant le uestiario ⁊ ordinent᷑ arstealta¬
re quod ẽ in pͥma statione habentes uultus adasti¬
gressũ chori: ita ut subdia c̾ pͥor sit ⁊ diaconꝰ post̾ior
⁊ saedos nouissimꝰ. ⁊ sic maneant usq ad gła pat̾e
Et eũ in de semou̾int: mnelinent ante ipsũ alcare.
deinde ingredientes inclinent rursus ad gradum
pbrii: ⁊ sicascendentes duitat diaconꝰ addextrã.
subdiac̃ ad sinstrã S ac̾dos uͦ int̃ illos cranseat ad
altare: ⁊ caũ transit inclinent ei. Te sac̃dos meur¬
uus ante mediũ altaris faciat orationẽ: ⁊diaconꝰ simi
se. Deinde sac̃dos osculato altari: signet se. Diac̾ uͦ sig¬
nansse inclinet: ⁊ ꝑgat osculari sinistrũ cornu al¬
taris. Quo osculato: inclinet ⁊ eat indext̾am partẽ

Expanded text:
et aspergat manus aqua data sibi a ministro, et subdiaconus et aspergat manus aqua data sibi a ministro, et subdiaconus similiter. Quas tergant sacerdos et diaconus ad tersorium sibi deputatum: subdiaconus vero ad alterum. Et pulsato signo a ministro exeant de vestiario et ordinentur ante altare quod est in prima statione, habentes vultum ad ingressum chori; ita ut subdiaconus prior sit, et diaconus posterior et sacerdos novissimus, et sic maneant usque ad Gloria Patri. Et cum inde se moverint, inclinent ante ipsum altare. Deinde ingredientes inclinent rursus ad gradum presbyterii, et sic ascendentes, divertat diaconus ad dexteram, et subdiaconus ad sinistram. Sacerdos vero inter illos transeat ad altare, et dum transit inclinent ei. Tunc sacerdos incurvus ante medium altaris faciat orationem, et diaconus sise. Deinde sacerdos, osculato altari, signet se. Diaconus vero signans se inclinet, et pergat osculari sinistrum cornu altaris. Quo osculato, inclinet et eat in dexteram partem,
Abbreviated transcription (Latin):
n.xii. agant sac̃dos ⁊ ministri ad missas festiuas. liii
łconib sac̾dos induat se ad celebrandã missã cum
ueniã ad gradũ ataris. ⁊ ponentes textĩ. suꝑana¬
logiũ.⁊ missale suꝑ altare indextro cornu. In uni¬
stro uͦ pona nt t̃̾soriũ sub palla: cui bñaicta suppo¬
nit᷑. Quatuor eñ ĩpallȩ absq sudario suꝑ altare pont
debent. Postea p̃parent ministiũ qͦd ẽ iuxta altare.
inqͦ ministrat᷑. ponentes calicẽ desuꝑ cũ corporali
offertorio. ⁊ sedes inquib sedent sac̾dos ⁊ ipsi mini¬
stri ⁊ piscinã. Ad t̾eiã uͦ cũ sac̾dote ambo maneant in
exeant. ⁊ unꝰ ministroꝵ qui aduiuert eos adinduen¬
aum pulset signũ. ⁊ accendat duas candelas que
solent ardere iuxta altare hinc unde: ⁊l abseonsã
cũlumine suꝑ altare si uecesse fu̾it. p̃paret. dit uͦ
deseruiat sac̃doti in induenda casula. pda infan¬
fundat ei aquã inmanibꝰ. Diaconꝰ uͦ sumat stolam

Expanded text:
 agant Sacerdos et Ministri ad missas festivas. In duodecim Lectionibus sacerdos induat se ad celebrandam missam cum veniam ad gradum altaris, et ponentes Textum super analogium, et Missale super altare in dextro cornu. In sinistro vero ponant tersorium sub palla, si benedicta superponitur. Quatuor enim pallae absque sudario super altare poni debent. Postea praeparent ministerium quod est juxta altare in quo ministratur, ponentes calicem desuper cum corporali et offertorio, et sedes in quibus sedent sacerdos et ipsi ministri, et piscinam. Ad Tertiam ambo maneant in exeant, et unus ministrorum qui adjuverunt eos ad induendum pulset sinum, et accendat duas candelas quae solent ardere juxta altare hinc et inde, et absconsam cum lumine super altare si necesse fuerit praeparet. Alter vero deserviat sacerdoti in induenda casula. Postea infundat ei aquam in manibus. Diaconus vero sumat stolam
Abbreviated transcription (Latin):
matut᷑ missã qͣndo duȩ missȩ canende st̃. ad
initiũ introitꝰ sac̾dos ⁊ ministri ing̾diant᷑ ad alta¬
pitur in illo choro inqͦ ẽ inuitat᷑. excepto ad
matut᷑ qͣndo duȩ missȩ canunt᷑. ⁊ hoc alt̾natim
⁊ ubiq totꝰ conuentus semeldicat kyrieł ⁊ pauset.

Expanded text:
m missam quando duae missae canendae sunt, ad initium introitus sacerdos et ministri ingrediantur ad altapitur in illo choro in quo est Invitatorium, excepto ad matutinalem quando duae missae canuntur, et hoc alternatim et ubique, totus conventus semel dicat Kyrie eleison et pauset,
Abbreviated transcription (Latin):
abb̃is quartã adunxerit. S ⁊ ad cȩt̾as missas ex¬
ceptis dieb quib ñ licet cantare ꝓdefunctis in
forte p̃sentes fu̾int illi misse hospites. uł fr̃ com¬
municaturꝰ. Decęt̾o se agat ut sae̾dos in conuen¬
tu. In om̃ib missis trib tantũ uicib sac̾dos oscu¬
letur altare: tociensq trabat᷑ ei casula. Quib dieb¬

Expanded text:
abbatis quartam adjunxerit. Collectabbatis quartam adjunxerit. Collectceptis diebus quibus non licet cantare pro defunctis,forte praesentes fuerint illi missae hospites vel frater communicaturus. De caetero se agat ut sacerdos in conventu. In omnibus missis tribus tantum vicibus sacerdos osculetur altare, totiesque ei trahatur casula. Notand
Abbreviated transcription (Latin):
inclina dñe dicebat᷑. ⁊ si tͥcenariũ fu̾it: dicat
tu ꝗͣ dui p̃sens fu̾it dicat᷑ colła ꝓ eo. Qui cantant
pͥuatim colłam tm̃ dicant ꝓeo. tam ante sepul¬
turã ꝗͣ pꝰea. Pot̾it tam̃ cantãre ꝓ eo qͥuolu̾it. Qui
aũt cantant pͥuatas missas modentur ita uo¬
cessuas tam ipsi ꝗͣ auditores eoꝵ: ne alii impe¬
dim̃tũ paciantur.Si quis uͦ uid̾it t̃soriũ alta¬
ri suꝑpositũ. ñ p̃sumat suꝑ illud cantare nisi
ad nutũ illiꝰ qui ipsũ t̃soriũ ibi posuit: neq
faciat apparatũ circa altare inquo debet cantare
tata. nͥ ad missã matut᷑ qͣndo sac̃dotes posst̃ canta¬
re pꝰ pͥmã. Sac̃dos aũt indutus.⁊ asꝑsis digitis aqͣ
dicat confessionẽ ante gradũ pb̃rii meduis int̾
ad uitores suos: ita qͦd clericꝰ sit addext̾am laicus
ad sin istram. Qui cantau̾it ꝓdefunctis pot̃ int̾¬
misc̾e alias colłas ꝓ qualibet necessitate: ita tam̃
ut numerũ truim colłarũ ñ excedat nͥ uissu

Expanded text:
t, dicat tu quandiu praesens fuerit, dicatur Collecta pro eo. Qui cantant privatim, Collectam tantum dicant pro eo tam ante sepulturam quam postea: poterit tamen cantare pro eo qui voluerit. Qui autem cantant privatas missas, moderentur ita voces suas tam ipsi quam adjutores eorum, ut alii impedimentum non patiantur. Si quis vero viderit tersorium altari superpositum, non praesumat super illud cantare, nisi ad nutum illius qui ipsum tersorium ibi posuit, neque faciat apparatum circa altare in quo debet cantare,tata: nisi ad missam matutinalem quando sacerdotes possunt cantare post Primam. Sacerdos autem indutus et aspersis digitis aqua, dicat confessionem ante gradum altaris, medius inter adjutores suos, ita quod clericus sit ad dexteram, laicus ad sinistram. Qui cantaverit pro defunctis, potest intermiscere alias Collectas pro qualibet necessitate, ita tamen ut numerum trium Collectarum non excedat, nisi jussu
Abbreviated transcription (Latin):
lotis ⁊ det̃sis ad linteũ qͦ sac̾dos paulo ante digitos
ta missa sac̾dos incuruet se ante mediũ altaris
faciens orationẽ solussine diacono. Qua facta. eri¬
gat se: ⁊ osculans altare signet se. Qd̃ si dñicꝰ diesfu̾u
det bñdictionẽ lectori m̃se que in libro continet᷑.
Deinde inclinans recedat casula dimissa: quã an¬
te missã tulit inbrachiis subleuatã ad altare. Si
diaconꝰ ⁊ subdiac̾ iã cõpleu̾int quȩ cõplenda erãt:
p̃cedant eũ eo ordine qͦ ad altare uenert̃ ad introi

Expanded text:
lotis et detersis ad linteum, quo sacerdos paulo ante digitos lotis et detersis ad linteum, quo sacerdos paulo ante digitos ta missa sacerdos incurvet se ante medium altaris, faciens orationem solus sine diacono. Qua facta erigat se, et osculans altare signet se. Quod si Dominicus dies fuerit, det benedictionem lectori mensae, quae in libro continetur. Deinde inclinans recedat casula demissa, quam ante missam tulit in brachiis sublevatam ad altare. Si diaconus et subdiaconus jam compleverint quae complenda erant: praecedent eum eo ordine quo ad altare venerunt a
Abbreviated transcription (Latin):
altare: eat adpiscinã abluere ipsos digitosaqua.
Quib ts̃is ad mediũ linteũ ad hoc ibi p̾paratũ.: re¬
deat ad altare sum̾e uinũ quoddimisit incalice.
& sũpto. it᷑m asꝑgat calicẽ uino. Qꝰ bausto: ponat
cenens fistulam: assistat altari habensfaciẽ in
patena usq ad finẽ colłȩ. Int̾m diaconꝰ complicet
corporale suꝑ altare: ⁊ u̾tens ad pꝰ cõmunionẽ re¬
ferat missale ad dextrũ cornu altaris. Cũ aũt sac̃
iens ad altare transferat inde calicẽ ⁊ patenã suꝑ
minist̾uĩ: sumens ibi lingua sua siquid decor¬
pore dñi remanserit suꝑ patenã. Et pꝰea accipi¬
ensfistulã abluat eã uin̾o. ⁊ pꝰea patenã. Quodbi¬
bens infundat aliud uinũ cireliniens ipsũ cali¬
cẽ intus. quod it̾m ꝑcipiat: t̃eio infundat uinũ
eomͦ curecliniens. Quod ꝑcipiat subdiaconꝰ. Et
ad huc ⁊̃ alia uice in fundat si necesse fu̾it. Quib

Expanded text:
altare eat ad piscinam abluere in ipso digitos aqua. altare eat ad piscinam abluere in ipso digitos aqua. Quibus tersis ad medium linteum ad hoc ipsi praeparatum, redeat ad altare sumere vinum quod dimisit in calice. Quo sumpto, iterum aspergat calicem vino. Quo hausto, ponat tenens fistulam, assistat altari, habens faciem in patena usque ad finem Collectae. Interim diaconus complicet corporale super altare, et vertens ad post communionem, referat Missale ad dextrum cornu altaris. Cum autem saceiens ad altare transferat inde calicem et patenam super ministerium, sumens ibi lingua sua si quid de corpore Domini remanserit super patenam. Et postea accipiens fistulam abluat eam vino, et postea patenam; quod bibens infundat aliud vinum circumliniens ipsum calicem intus, quod iterum percipiat. Tertio infundat vinum eo modo circumliniens, quod percipiat subdiaconus. Et adhuc etiam alia vice infundat si necesse fuerit. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
acono antea p̃paratã. Qͥ subdiaconꝰ ꝑcipiat sangui¬
nẽ cũ fistula pͥusꝗͣ se cõponat ad tenendũ calicem
eo mͦ qͦ diximꝰ. Dũ aũt fr̃s ꝑcipiunt sanguinẽ. infun¬
datur uinũ in calice adiacono cũ opꝰfu̾it de ampul¬
la: a subdiac̾ antea p̃parata uixta altare. Si qͥd aũt
residuũ fu̾it de ipso sangune: bibat illud eũ cali¬
ce pꝰꝗͣ fistulã reddidit subdiacono. Quã fistulã an¬
te quã reddat in qͣntũ potu̾it ab utraq parte su¬
gendo asanguine dñi euacuet:⁊ calicẽ redlat
sac̃dotiñ oscalans ei manũ. Subdiaconꝰ u teuens
fistulã contra faciẽ suã in tͣnsu̾so: eat ad sac̾dote ꝑ
ret᷑ altare ministrare ei uinũ incalice. Sac̃dos aũt
ante ꝗ̃ recipiat calicẽ si quȩ hostiȩ integre suꝑfu̾int
cõmuncatis reponat inuasculo. Q recepto calice
resꝑgat digitossuos in ipso calice. Quẽ ponenssuꝑ

Expanded text:
acono antea praeparatam. Qui subdiaconus percipiat sanguiacono antea praeparatam. Qui subdiaconus percipiat sanguinem cum fistula priusquam se componat ad tenendum calicem eo modo quo diximus. Dum autem fratres percipiunt sanguinem, infundatur vinum in calice a diacono cum opus fuerit de ampulla a subdiacono ante praeparata juxta altare. Si quid autem residuum fuerit de ipso sanguine, bibat illud cum calice postquam fistulam reddiderit subdiacono. Quam fistulam antequam reddat inlicem reddat sacerdoti: non osculans ei manum. Subdiaconus vero tenens fistulam contra faciem suam in transverso, eat ad sacerdotem per retro altare ministrare ei vinum in calice. Sacerdos autem antequam recipiat calicem, si quae hostiae integrae superfuerint communicatis, reponat in vasculo. Qui, recepto calice, respergat digitos suos in ipso calice: quem ponens super
Abbreviated transcription (Latin):
quat᷑ diaconẽ. Qͥ diaconꝰ ueniens ante calicẽ incli¬
net. ⁊ ad nutũ sac̾dotis accipiat illũ: sumatq sangui
nẽ eadẽ parte qua ⁊ sac̾dos. nec tangat eũ manu do¬
nec uino abluatur. Quodsi unꝰ uł duo tantũ pꝰeũ com¬
municaturi st̃. ministret eissanguinẽ eadẽ parte ca¬
licis qua ipse recepit: ita ut ipse dextra manu calicẽ
tenens. sinistrã m̃to illoꝵ supponat. Qͥ uͦ ꝑcepturist̃
diaconi uł subdiaconisinistra manu pedẽ calicis te¬
nentes: ad ossuũ sicut sibi uidint expedire coaptent.
Qd si plures fu̾int diaconꝰ ꝑcepto sanguine ibidẽ po¬
nat calicẽ suꝑ sinistrũ cornu altaris tenens illũ sub¬
diacono sͥ assistente atq adiuuante: hoc mͦ scił ut
dextrã manũ teneat ex pansã iuxta labium cali¬
cis deforis. sinistra uͦ teneat pedẽ ipsiꝰ calicis. Diaco¬
nꝰaũt ceneat utraq manu in calice fistulã asubdi¬

Expanded text:
quatur diaconum. Qui diaconus veniens ante calicem incliquatur diaconum. Qui diaconus veniens ante calicem inclinet et ad nutum sacerdotis accipiat illum, sumatque sanguinem eadem parte calicis qua et sacerdos: nec tangat eam manu donec vino abluatur, quod si unus vel duo tantum post eum communicaturi sunt, ministret eis sanguinem eadem parte calicis qua ipse recepit, ita ut ipse dextera manu calicem tenens, sinistram mento illorum supponat. Qui vero percepturi sunt diaconi vel subdiaconi sinistra manu pedem calicis tenentes, ad os suum sicut sibi viderint expedire coaptent. Quod si plures fuerint, diaconus percepto sanguine, Ibidem ponat calicem super sinistrum cornu altaris, tenens illum, subdiacono sibi assistente, atque adjuvante hoc modo, scilicet ut dextram manum teneat expansam juxta labium calicis deforis: sinistra vero teneat pedem ipsius calicis; diaconus autem teneat utraque manu in calice fistulam a subdi
Abbreviated transcription (Latin):
to adiacono quãponat suꝑ patenam: ⁊ unã uł plu¬
res ubi necesse fu̾it ex illis quȩ ibi st̃ recondat in illo
uascło. Hoc aũt fiat tantũ dñicis dieb ⁊ incena dñi.
Uasculũ aũt illud suꝑ altare dimittat᷑usq pꝰmissã.
Quo facto. sacdos cõmunicet diaconũ ⁊ subdiac de
t̾eia parte hostiȩ: deinde de aliis hostiis cȩt̾os qui
cõmunicaturi st̃. ꝓuideat aũt qͣntũ potuerit: ne
aliqua pars dñici corporis remaneat. Diaconꝰ uͦ ac¬
cedat ad cõmunionẽ ñ osculans manũ sac̾dotis.
subleuet albã abant̾iori parte flectens genua uix¬
ta altare: ⁊ resupinato capite sub manu sac̾dotis
conuenient aꝑto ore ꝑcipiat corpꝰ dñi. &ͦ ꝑcepto
surgat ⁊ supplicet: fimilit̾ ⁊ subdiac̾. Quod posteᷤ
fec̃it sumens fistulã si tc̃ necessaria ẽ: eat ad sinistrã
parcẽ ꝑretro altare. Quod si t̾c necessaria ñ fuit.: se¬

Expanded text:
to a diacono, quam ponat super patenam: et unam vel pluto a diacono, quam ponat super patenam: et unam vel plures, ubi necesse fuerit, ex illis quae ibi sunt recondat in illo vasculo. Hoc autem fiat tantum Dominicis diebus, et in Coena Domini. Vasculum autem illud super altare dimittatur usque post missam. Quo facto, sacerdos communicet diaconum et subdiaconum de tertia parte. Deinde de aliis hostiis caeteros qui communicaturi sunt. Provideat autem quantum poterit, ne aliqua pars Dominici corporis remaneat. Diaconus vero accedens ad communionem, non osculans manum sacerdotis, sublevet albam ab anteriori parte, flectens genua juxta altare, et resupinato capite sub manu sacerdotis convenienter aperto ore percipiat corpus Domini. Quo percepto surgat et supplicet: similiter et subdiaconus quod postquam fecerit sumens fistulam, si tunc necessaria est, eat ad sinistram per retro altare. Quod si tunc necessaria non fuerit, se
Abbreviated transcription (Latin):
intra calicẽ unã crucẽ. aliã a sit semꝑ. t̾ciã ad uob̾eũ.
Et pꝰꝗͣ t̃ dix̾it agnusdĩ. ⁊ dimiserit incalicẽ illã par¬
tẽ dñici corporis quã cenet indext̾a manu dicens.
hȩc sacroscã cõmixtio. totãorationẽ subsilentio:
diu̾tat ossuũ addiaconẽ osculans illũ. ⁊ diaconꝰ
subdiaconũ sibi inuicẽ supplicando. ⁊ sub liaco¬
nꝰ similit̃ aliũ si pacẽ quesierit eundo ad gradũ.
Sac̾dos aũt data pace diacono. eã partẽ hostiȩ dequa
ministri cõmunicandisc̃ suꝑ patenã ponat: qua
posita dicat orationẽ Dñe iħu xp̃e. Quadicta sta¬
tim sumens corpꝰdñicũ calice utraq manu appli¬
cet adse: ⁊ sic ꝑcipiat eor pꝰdñi suꝑcalicẽ. deinde san¬
guinẽ. Itaq deposito calice suꝑ corporale ñ cooꝑto.
u̾tat se ad dextrũ cornu altaris. ⁊ posita ibi patena
cũ hostiis sumat hostiã de uasculo p̃parato sibi ⁊ aꝑ¬

Expanded text:
intra calicem unam crucem, aliam ad Sit semper, tertiam ad Vobiscum. intra calicem unam crucem, aliam ad Sit semper, tertiam ad Vobiscum. Et postquam ter dixerit Agnus Dei, et dimiserit in calicem illam partem Dominici corporis quam tenet in dextera manu dicens Haec sacrosancta commistio, totam orationem sub silentio: divertat os suum ad diaconum osculans illum, et diaconus subdiaconum sibi invicem supplicando, et subdiaconus similiter alium, si pacem quaesierit eundo ad gradum. Sacerdos autem, data pace diacono, eam partem hostiae de qua ministri communicandi sunt, super patenam ponat: qua posita dicat orationem Domine Jesu Christe; qua dicta statim sumens corpus Domini cum calice utraque manu applicet ad se, et sic percipiat corpus Domini super calicem, deinde sanguinem. Itaque, deposito calice super corporale non cooperto, vertat se ad dextrum cornu altaris, et, posita ibi patena cum hostiis, sumat hostiam de vasculo praepara
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑom̃ia scła scłoꝵ: subleuent calicẽ ipse ⁊ diaconꝰ
parũ usq pꝰdictũ oreinꝰ. Te deponatur⁊ iterum
cooꝑiat᷑ abutroq hinc ⁊ inde. Et sic diaconꝰ inclinans
ante aram: recedat ubi stabat. Et cũ sac̾dos dix̾ it la¬
nẽ nr̃m cotidianũ: accedenssubdiaconꝰ addiaconũ
offerat ei patenã discooꝑtã osculans ei manũ. Postea
seced at paululũ u̾sus parietẽ indextra parte. Diaco¬
nus aũt accepta patena offerat eã sac̾doti pꝰ s lib̾a
nos amalo osculans ei manũ. Qua oblata ueniat in
locũ ubi stetit ante p̾fationẽ: reddens offertorium
subdiacono. Subdiaconꝰ uͦ recondat illud plicatũ.
Quo recondito: reu̾tatur pꝰ diaconẽ. Sac̾dos aũt acci¬
piens patenã: ponat eã subcorporali. Quodsi talis
missa fu̾it in qua conuentꝰ uadit ad pacẽ: ponat
nam. amouens eam parumꝑ indextra parte calicis.
partes: ⁊ dicto ꝑ om̃ia scła scłorũ faciat ad pax dñi

Expanded text:
nt calicem ipse et diaconus parum usque post dictum, Oremus: tunc deponatur et iterum cooperiatur ab utroque hinc et inde. Et sic diaconus inclinans ante aram, recedat ubi stabat. Et cum sacerdos dixerit, Panem nostrum quotidianum, accedens subdiaconus ad diaconum offerat ei patenam discoopertam osculans ei manum. Postea secedat paululum versus parietem in dextera parte. Diaconus autem, accepta patena, offerat eam sacerdoti post Sed libera nos a malo, osculans ei manum. Qua oblata, veniat in locum, ubi stetit ante Praefationem, reddens Offertorium subdiacono. Subdiaconus vero recondat illud plicatum. Quo recondito, revertatur post diaconum. Sacerdos autem accipiens patenam ponat eam sub corporali. Quod si talis missa fuerit, in qua conventus vadit ad pacem, ponat nam, amovens eam parumper in dextera parte calicis: partes, et dicto, Per omnia saecula saeculorum, faciat ad Pax Domini
Abbreviated transcription (Latin):
digitos dext̾e suȩ digitis sac̾dotis ad tenendũ cali¬
cẽ dũ sac̃dos trescruces fecerit suꝑ calicẽ discooꝑ¬
cũ dicens ꝑ ipsũ. ⁊ cũ ipso. ⁊ in ipio. ⁊ quartã ante
horã ipsiꝰ calicis dũdix̾it. ẽ tibi dõ. Cũ aũt dixle

Expanded text:
digitos dexterae suae digitis Sacerdotis ad tenendum calidigitos dexterae suae digitis Sacerdotis ad tenendum calicem dum sacerdos tres cruces fecerit super calicem discoopertum dicens, Per ipsum, et cum ipso, et in ipso: et quartam ante oram ipsius calicis d
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad signũ faciendũ ⁊t̃ aeꝑarat socienisig¬
nũ erucis desuꝑ. Quod pꝰꝗͣ fec̾it eleuet sicut supuis
donecdicat in mei memoriã facietis: itẽ dimittat.
Incipiens aũt Supplices te rogamꝰ om̃ps ds̃: iicur¬
uet seante altare donecdicat ex hac altaris partiei¬
patiõe. Et cẽ erigat se osculans labiũ altaris ante
calicẽ: signansse pꝰsignatũ corpꝰ ⁊ sanguinẽ qͣndo
uidelicet dix̾it om̃i benedictione. Et quando di¬
x̾ it nob̃ qͦq peccatoribꝰ: pectꝰtundat semellenit. Dia¬
conꝰ uͦqͣndo uiderit eũ scđo pꝰ incuruationẽ calicem
signare. scł quando dix̾it. scĩficas. uiuificas. acce¬
dat addext̾am sac̾dotis. ⁊ osculans priꝰ altare com¬
ponat se honeste addisȩooꝑ iendũ calicẽ adextra
parte dextramanũ: sac̃dote tam̃ incipiente asuni¬
stra parte sinistramanui. P orro ipse diaconꝰ sinistͦ
maru posita sub brachio suo ad eonstringendã
manicã albe ne contingat çorporale: supponat

Expanded text:
sque ad signum faciendum, et tunc deponat faciens signum crucis desuper. Quod postquam fecerit, elevet sicut superius donec dicat, In mei memoriam facietis: et tunc dimittat. Incipiens autem, Supplices te rogamus omnipotens Deus: incurvet se ante altare donec dicat, Ex hac altaris participatione: et tunc erigat se osculans labium altaris ante calicem signans se, post signatum corpus et sanguinem: quando videlicet dixerit, Omni benedictione. Et quando dixerit, Nobis quoque peccatoribus, tundat semel levito quando viderit eum secundo post incurvationem calicem signare, scilicet quando dixerit, Sanctificas, accedat ad dexteram sacerdotis. Et osculans prius altare, componat se honeste ad discooperiendum calicem a dextera parte, dextera manu, sacerdote tamen incipiente a sinistra parte, sinistra manu. Porro ipse diaconus sinistra manu posita sub brachio suo ad constringendam manicam albae ne contingat corporale, supponat
Abbreviated transcription (Latin):
dieb quib duȩ misse celebrandȩ st̃. in sed̾a.
missa kẏrieł incipiat᷑ in illo choro in qͦ ẽ inuitatõ¬
riũ: in pͥma uͦ missa inchoet᷑ in alt̾o. Innatiuitat᷑
dñi admissã de nocte. in choro inuitatorii incipi¬
atur. Quo finito. conu̾tant se ad altare. Si saedos di¬
̾ it gła in excelsis: dũ cantor incipit ⁊ int̾ra pax.¬
reducant uultꝰ sicut erant. Cũ aũt dix̾int adora¬
muste. incuruent se. erigentes se ad głificamꝰ ce.
⁊ similit inclinent ad suscipe dep̾cationẽ nr̃am
ad cũ sc̃o sp̃u uͦ signantes se conu̾tant᷑ ad altare. Ei
cũ respond̾int ⁊ cũ sp̃u tuo pꝰ dñs uob̾cũ: reclinent
se suꝑm̾ias donec inchoetur epła. Et tẽ surgentes
stent usq ad eugłm sicut stabant dĩ cantabant
introitũ. Int̾m tam̃ ad maiorẽ missã ꝑmissũ ẽ.
sede simul si uolu̾int. Ad missã uͦ matut̾ pꝰ pͥmũ¬

Expanded text:
elebrandae sunt, in secunda missa Kyrie eleison incipiatur in illo choro in quo est Invitatorium: in prima vero missa inchoetur in altero. In Nativitate Domini ad missam de nocte in choro Invitatorii incipiatur. Quo finito, convertant se ad altare. Si sacerdos dixerit Gloria in excelsis Deo, dum cantor incipit, Et in terra paxreducant vultus sicut erant. Cum autem dixerint Adoramus te, incurvent se, erigentes se ad Glorificamus te, et similiter inclinent ad Suscipe deprecationem nostram. Ad Cum sancto Spiritu vero signent se et convertantur ad altare, et cum responderint Et cum ssericordias donec inchoetur Epistola. Et tunc surgentes stent usque ad Evangelium sicut stabant dum cantabant Introitum. Interim tamen ad majorem missam permissum est sedere simul si voluerint. Ad missam vero matutinalem
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ cantet de festo ad altare ubi missa eadẽ canta¬
ri solet. ⁊ dicat colłam inclina dñe. in sed̾oloco
sitricenariũ fu̾it: subiungat ds̃ cui ꝓpͥũ ẽ. Qd̃
si histrib dieb p̃sens defunctꝰ suꝑuenit. supra¬
dictꝰ ebd̾ariꝰ dimutat missã de festo ⁊ agat mis¬

Expanded text:
nae cantet de festo ad altare, ubi missa eadem cantari solet, et dicat Collectam Inclina in secundo loco: si Tricenarium fuerit, subjungat Deus cui proprium. Quod si his tribus diebus praesens defunctus supervenerit, supradictus hebdomadarius dimittat missam de festo et agat mis
Abbreviated transcription (Latin):
iañ: sollemne facimꝰ officiũ eũ uesꝑis. iugłiis. ilau¬
dib ⁊ psalmi stando cantant᷑. ⁊ aliquantomorosiꝰ
ante łcones ab ebd̾ario: resideant suꝑmised̾ias. di¬
centes pat̃ ñr sub silentio. Deinde incepta leone.
resideant suꝑ sedes usq ad t̾ciã repeticionẽ. lib̾a med̾̃
de morte et̃na. Quod responsoriũ debet cantor stando
missis debent int̾eẽ om̃s monachi qui conuentũ de¬
nent: nͥ grauis causa eos ꝓhibu̾it. Ad officiũ om̃ium

Expanded text:
Januarii, solemne facimus officium cum Vesperis, Vigiliis et Laudibus, et Psalmi stando cantantur et aliquanto morosiuante Lectiones ab hebdomadario, resideant super misericordias dicentes Pater noster, sub silentio, deinde incoepta lectione resideant super sedes usque ad tertiam repetitionem Libera me, Domine, de morte: quod Responsorium debet cantor stando missis debent interesse omnes monachi qui conventum tenent, nisi gravis causa eos prohibuerit. Ad officium omnium
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad festiuitatẽ om̃iũ scõrũ. celebret᷑ offi¬
ciũ defunctoꝵ pꝰuesꝑas diei: ita scł ut pͥus dicantur
uesꝑe ꝓ ipsis defunctis: ⁊ deinde subsequatur uigłia.
Et dicto tc̃io responsorio: dicat ebd̾ariꝰ. Audiui uocẽ de
celo dicentẽ. habens faciẽ ad alterũ chorũ. nec inclinet
ante uł pꝰ. Et responso aconuentu. beati mortui qui
aĩa mead̾. quẽ incipiat ebd̾ariꝰ sac̾dos. Laudes uͦ ip¬
soꝵ de sunctoꝵ ꝑagantur in crastino: int̃ matutin
laud̃ ipͥmã. Quod totũ officiũ defunctoꝵ eo ordine
dicatur in ęstate: qͦ ordinauimꝰ in hyeme. Quod of¬
ficiũ tali ordine celebratur in ebd̾a: ut scd̃a fixa dicant᷑

Expanded text:
usque ad festivitatem Omnium Sanctorum celebretur officium defunctorum post Vesperas diei: ita scilicet ut prius dicantur Vesperae pro ipsis defunctis, et deinde subsequatur Vigilia. Et dicto tertio Responsorio, dicat hebdomadarius Audivi vocem de coelo dicentem, habens faciem ad alterum chorum: nec inclinet ante vel post. Et responso a conventu, Beati mortui qui inum, quem incipiat hebdomadarius sacerdos. Laudes vero ipsorum defunctorum peragantur in crastino, inter Matutinas, Laudes et Primam. Quod totum officium defunctorum eo ordine dicatur in aestate, quo ordinavimus in hieme. Quod officium tali ordine celebratur in hebdomada, ut secunda feria dicantur
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it. Qͥ qͦciens dubitau̾it ne ab hora p̃occupetur si
cantau̾it: int̾roget sacͥstam ꝑsignũ. Si annuerit
cantet: si contradix̾it dimittat. Qͥ aũt cantare uo¬
lu̾̃it: duos testes habeat. unũ clericũ quiei mini¬
strare possit. Qͥ si acolitus tantũ fu̾it: ñ p̃sumat
calicẽ deferre suꝑ altare. neq panẽ iunũ mini¬
tam̃ ñ nisi sac̾dote uidente ad misceat. Alt̃ uͦ fr̃ si
laicus ẽ nicħ hoꝵ p̃sum̾e debet nisi aquã afferre.
⁊ sac̾doti infund̾e ante ꝗͣ induatur sac̾dotalib ue¬
stib candelã uł lampadẽ accend̾e: pƀ̃riũ potest
ascend̾e tam ipse quã cȩt̾i laici. ñ solũ ad missã s
quociens necesse habent: Gradũ tam̃ altaris ñ
ascendunt nisi ꝓpt̃ aliqͣ uecessitatẽ eis p̃cipiat᷑.
uł qͣndo cõmunicant. Misse qͦq ꝓdefiuictis ñ so¬
ient cantari dñicis dieb ⁊ sollemnitatib quib

Expanded text:
fuerit. Qui quoties dubitaverit ne ab hora praeoccupetur si cantaverit, interroget sacristam per signum; si annuerit, cantet; si contradixerit, dimittat. Qui autem cantare voluerit duos testes habeat, unum clericum qui ei ministrare possit. Qui si acoluthus tantum fuerit, non praesumat calicem deferre super altare, neque panem et vinum minitamen non nisi sacerdos qui cantat admisceat. Alter vero frater, si laicus est, nihil horum praesumere debet, nisi aquam afferre et sacerdoti infundere antequam induatur sacerdotalibus vestibus, candelam vel lampadem accendere. Presbyterium potest ascendere tam ipse quam caeteri laici, non solum ad missam, sed quoties necesse fuerit: gradum tamen altaris non ascendunt, nisi propter aliquam necessitatem eis praecipiatur, vel quando communicant. Missae quoque pro defunctis non solent cantari Dominicis diebus et solemnitatibus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uacua successerit festiuitati idẽ pͥmipsalmi dicant᷑.
pedita sequetur dicant᷑ tresmedii psalmi. ⁊ alia die
tres ultimi. In sequenti uͦ repetantur acapite. Quo or
m̃ps sem dinedicantur colłe ꝓdefunctis. Li.¬
ꝓ patrib. matrib. fr̃ib sororib ⁊ familiarib nr̃isdi¬
tam aduesꝑas ꝗͣ ad laudes: siue ad uigłiam uesꝑis con¬
uinctam. Intricenario quod fit pꝰ generale capłm.
alud agimꝰ: ds̃ cui ꝓpͥũ ẽ. Si p̃sens defunctꝰ fu̾it in
sequi debet. Ad missã uͭ tantũ due. om̃ps sempit̾¬

Expanded text:
vacua successerit festivitati, iidem primi psalmi dicantur:pedita sequetur, dicantur tres medii psalmi, et alia die tres ultimi: in sequenti vero repetantur a capite. CAPUT LI. Quo ordine dicantur Collectae pro defunctis. pro patribus, matribus, sororibus et familiaribus nostris ditam ad Vesperas quam ad Laudes sive ad Vigiliam Vesperis conjunctam. In Tricenario quod fit post generale capitulum aliud agimus, Deus cui proprium; si praesens defunctus fuerit, in sequi debet. Ad missam vero tantum duae, sci
Abbreviated transcription (Latin):
głares. Deinde uͦ seqͣntur cõmemorationes aliȩ quȩ ꝑ¬
tinent ad istas p̃dictas scoꝵ octauas. Scõꝵ cęsarii atq
ben igni cõmem̾. ñ ad uesꝑas neq ad laudes. s tantũ
admissã matut̾ fiat. ¶ Quando tres antipħȩ tan¬
tũ habentur suꝑ p̃s inuigiliis. ⁊ occurrt̃ psalmi qui
solus. id ẽ. dñe ne infurore. ⁊ similit̃ ds̃ uener̃t gentes
candelas iã antea asec̾tario in pb̃rio delatas. pꝰ uͦ aqua
benedicta asꝑgat. Cantor itaq cũ abb̃i candelã accen¬
ungat u̾sũ Nc̃ dimictis uti in libris inuenit᷑. Int̾um
sec̾tariꝰ suo aduitus solacio. ⁊ quib apͥore iussũ fu̾it:
reliquas candelas monachis. ⁊ nouiciis. ac conu̾sis
laicis. familie etiã atq hospitib si affu̾int distribu¬
at. Deinde fiat ꝓcessio ꝑclaustrũ. Ad quã diaconus
crucẽ.⁊ subdiaconꝰ aquã bened̃ bauilent: ⁊ sicuti in
ꝓcessione palmarũ p̃notauimꝰ. ita ⁊ in bac ꝓcessioẽ

Expanded text:
ulares, deinde vero sequentur commemorationes aliae, quae pertinent ad istas praedictas sanctorum octavas. Sanctorum Caesarii atque Benigni commemoratio non ad Vesperas neque ad Laudes, sed tantum ad missam matutinalem fiat. Quando tres Antiphonae tantum habentur super Psalmos in Vigiliis, et occurrent Psalmi qui solus, id est Domine ne, et similiter Deus venerunt gentes,candelas jam antea a secretario delatas, postea vero aqua benedicta aspergat. Cantor itaque cum abbati candelam accenimittis ut in libris invenitur. Interim secretarius suo adjutus solatio et quibus a priore jussum fuerit, reliquas candelas monachis et novitiis, ac conversis laicis, familiae etiam atque hospitibus si adfuerint, distribuat. Deinde fiat processio per claustrum, ad quam diaconus crucem, subdiaconusque aquam benedictam bajulent et sicut in processione Palmarum praenotavimus. ita in hac processione