comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Qum dotemimilieris nomine
extraneus ꝓmisit. mulieris ꝑicul¬
um ẽ s si maritus nomen secutus
usuras ex eg̾it. piculũ eius futurũẽ.¬
dem uuer bona fide omnia
sua ĩdotem dedit. quero anmaritu̾
quasihr̃s omnib respondẽ cognt᷑
paulus re eumquid̾ qui tota ex pro¬
Snissione dotis bonamulieris reti¬
uuit. a credlitorib eius conueniri
ñ posse. s ñ plus eẽ inꝓmissione lo¬
norum: quã qđ suꝑẽ deducto eie
de suo dotem dedit. ⁊ ad hibiit matrẽ
que stipularetur potuisse pͥtea:¬
d̾ Mutus surclus cecus docis noĩed
obligantur quia et nuptias contra¬
here possũt manente mm̾io nõ ꝑ¬
diture uxori obhas cãs dos rectu po¬
cest ut se se suosq alat ũt fundum
ydoneum emat ut ĩ exiliuni uł ĩ
ĩ suam relegato parenti prẽt alimo¬

Expanded text:
um dotem mulieris nomine extraneus promisit, mulieris periculum est: sed si maritus nomen secutus usuras ex‹e›gerit, periculum eius futuruMulier bona sua omnia in dotem dedit: quaero, an maritus quasi heres oneribus respondere cogatur. Paulus respondit eum quidem, qui tota ex repromissione dotis bona mulieris retinuit, a creditoribus conveniri eius non posse, sed non plus esse in promissione bonorum quam quod supede suo dotem dedit et adhibuit matrem quae stipularetur, potuisse ea Mutus surdus caecus dotis nomine obligantur, quia et nuptias contrahere possunt. Manente matrimonio non perditurae uxori ob has causas dos reddi potest: ut sese suosque alat, ut fundum idoneum emat, ut in exsilium uel in insulam relegato parenti praestet alimo
Abbreviated transcription (Latin):
cumpossit rursus ip̃e iuditio
do quodamplius sua portione
solu̾it. asccio scriis ue suum uis
consequi: ꝙ uilianus ita icum
hr̃e ait. si aput aicũm quoq fu¬
it peculium quia eo cãu soluen¬
doquis que etiã scriumere alic̃o
ub̾are uidetur. qd siuuũ sit ap̃
aiclim pecuuiũ. contra eẽ. quia

Expanded text:
cum possit rursus ipse iudicio cum possit rursus ipse iudicio do quod amplius sua portione soluerit a socio sociisue ‹suis› consequi. quod Iulianus ita locum habere ait, si apud alterum quoque fuit peculium, quia eo casu soluendo quisque etiam socium aere alieno liberare uidetur: at si nullum sit apud alterum peculium, contra esse, quia
Abbreviated transcription (Latin):
emptore de peculio agere ꝑmit¬
tendum. ¶ S a si alieno credi¬
dero eumq redemero. de inde
alienau̾o. eque ñ putat. michi
ĩuenditorem autem dumitax¬
at iutra annum post redemp¬
corem numerandum. de eo qd̃
adhuc alieno credidim: dandã
michiactionem existimat dedu¬
cto coquod aput me pecuui ser¬
uus barebit. ¶ Sicut autem
de eo quod ip̃e ciediderim ser¬
uo meo non putat uilianus
ĩ emptorem: alienato eo accio¬
nem michi dari debere. ita et
de eo quod seruus meus seruo
meo credid̾it. sus cui creditimi
fu̾it auienatus sit. negat ꝑmitti
ͣmichi debẽ. cum emptore experi¬
ri. ¶ Siquis corim cum seruo
duorum pluriumue contrax̾it.
ꝑmittendum ẽei cum quone¬
ut dñoru ĩ solidum experiri.
est enim inquum in plures
adũsarios distringi eum qui
cumuo contrax̾ĩt. nec huius
dum taxat peculii rõ br̃i debet.
quod aput cum cum quo agit᷑
is sernus br̃et. s ⁊ cius quod ap̃
alt̾um. nec tamen res dampno¬
sa futura ẽ ei qui condempnat ᷑

Expanded text:
emptore de peculio agere permittendum. Sed et si alieno credidero eumque redemero, deinde alienavero, aeque non putat mihi In uenditorem autem dumtaxat intra annum post redemptionem numerandum de eo, quod adhuc alieno crediderim, dandam esse mihi actionem existimat deducto eo, quod apud me peculii seruus habebit. Sicut autem de eo, quod ipse crediderim seruo meo, non putat Iulianus in emptorem alienato eo actionem mihi dari debere, ita et de eo, quod seruus meus seruo meo crediderit, si is, cui creditum fuerit, alienatus sit, negat permitti mihi debere cum emptore experiri. Si quis cum seruo duorum pluriumue contraxerit, permittendum est ei cum quo uelit dominorum in solidum experiri: est enim iniquum in plures aduersarios d‹i›stringi eum, qui cum uno contraxerit: nec huius dumtaxat peculii ratio ha beri debet, quod apud eum cum quo agitur is seruus haberet, sed et eius quod ‹apud› alterum. nec tamen res damnosa futura est ei qui condemnatur,
Abbreviated transcription (Latin):
erit peculium anquod parit᷑¬
cum eoͣ emerit ur ex donatione
acceperit. eidem cõcessĩt. ¶ ulud
quoq piacuit quod et ulianͦ
probat omnimoto ꝑmittend̾
crelitorib ur ĩ ꝑtes cum singu¬
lis age̾. uł cumimo ĩ solidum.
¶Szip̃i quiuendid̾it seruum:
non putat uiliamis de co quod
ante uenditionem credid̾it. cũ

Expanded text:
ium an quod paritcum eo emerit vel ex donatione acceperit eidem concesserit. Illud quoque placuit, quod et Iulianus probat, omnimodo permittendum creditoribus vel in partes cum singulis agere vel cum uno in solidum. Sed ipsi, qui vendiderit servum, non putat Iulianus de eo, quod ante vendition
Abbreviated transcription (Latin):
¶emptor autem ex dolouendito¬
ris non tenebitur. nec hr̃s ur aliͦ
successor nisi inid quod ad se per¬
uenit. ¶ Siue autem post mortez¬
uiditium acceptum siue ante
dolo factum sit. continetur offõ
iidicis ¶ Si dominus uł pr̃ recu¬
set de peculio actionem. non est
andiendus s cogendus ẽ quasi
aliamquannius ꝑ sonalẽ actio¬
nẽ suscipere.
omp̃ Si dampni infecti eliu
pecuuiarium nomine ꝓmisĩt do¬
minus rõ eius hr̃i deles. ⁊ idro ab
nomine ĩ solidum dampni in¬
fecti promitti debet sicut iut arii
nomine. noxale iiditium ĩ soli¬
dum pati quia propignore eas
si non defendantur actor ab du
tionem petuliia dare ⁊ denega¬
re potest tamfuriosi quam ser
ut eo uestimento scruum ꝑpetuo
uti uellet. eoq nomine ei tradẽt.
nequis alius eoutẽtur. ioq ab
eo cius nsus grã custodurtur.s
quoduestimentum seruo dñs
ita declit utendum. ut ñ semper
s ad c̾tumisum certis cempori¬
bus eoutẽtur ueluti cum se¬
sequeretur. cum sibicenanti id¬

Expanded text:
Emptor autem ex dolo uenditoris non tenebitur nec heres uel alius successor, nisi in id quod ad se peruenit. Siue autem post iudicium acceptum siue ante dolo factum sit, continetur officio iudicis. Si dominus uel pater recuset de peculio actionem, non est audiendus, sed cogendus est quasi aliam quamuis personalem actionem suscipere.m Si damni infecti aedium peculiarium nomine promiserit dominus, ratio eius haberi debet et ideo ab nomine in solidum damni infecti promitti debet, sicut vicarii nomine noxale iudicium in solidum pati, quia pro pignore ea, si non defendantur, actor abduciationem peculii et dare et denegare potest tam seruo furiosi quam filiut eo uestitu seruum perpetuo uti uellet eoque nomine ei traderet, en quis alius eo uteretur idque ab eo eius usus gratia custodiretur. sed quod uestimentum seruo dominus ita dedit utendum, ut non semper, sed ad certum usum certis temporibus eo uteretur, ueluti cum sequeretur eum siue cenanti
Abbreviated transcription (Latin):
seruus debeat ei quantum do¬
lo minuit non erit condemp¬
nandus: hiis consequens er¬
it. ut manumisso quoq uba
lienato seruo ex cã etiam doli
intra annum teneatur.
ai filiarum familias ĩpeculio ñ¬
acco̾datur. maxime si qua sar¬
cinatrix aut cextrix erit. aut¬
aliquod artifitium nulgare¬
modati actionem dandam. ca¬
rum nomine uilianus ait. S
a tributoriam actionem. si in¬
peculiari merce sciente prẽ. do¬
minoue negirientur. dandã
eẽ longe magis ñ clubitatur.
asi ĩ remu̾sum ẽ. quodue iussu
prĩs dominiue contractum sit.¬
¶ constat hr̃dem domini id quo¬
q declucẽ delẽ. quod seruus cu¬
ius nominecum eo de peculio
ageretur. añ aditam hr̃ditatẽ

Expanded text:
servus ei debeat quantum dolo minuit, non erit condemnandus. his consequens erit, ut manumisso quoque vel alienato servo ex causa etiam doli intra annum teneatur. et filiarum familias in peculio actio datur: maxime si qua sarcinatrix aut textrix erit autaliquod artificium vulgaremodati actionem dandam earum nomine Iulianus ait: sed et tributoriam actionem, si peculiari merce sciente patre dominoue negotientur, dandam esse. longe magis non dubitatur, si in rem uersum est, quod iussu patris dominiue contractum sit. Constat heredem domini id quoe deducere debere, quod seruus, cuius nomine cum eo de peculio ageretur, ante aditam hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
teneatur. q̃i creditori soluitur.
ẽtlicet creditoriuigisar ad siniꝰ
consequendũ. ¶ Si dolotutoris ꝑ
turatoris. furiosi uł procuratoriᷤ
factum sit. anpupillus ur furi¬
osus uł dominus de pecuuo cõ¬
ueniatur. uidendum. ĩ puto si
soluendotutor sit. prare pupillũ
ex doloeius maxime siquid ad

Expanded text:
teneatur, quoniam creditori soluitur et licet creditori uigilare ad suum consequendum. Si dolo tutoris uel curatoris furiosi uel procuratoris factum sit, an pupillus uel furiosus uel dominus de peculio conueniatur, uidendum. et puto, si soluendo tutor sit, praestare pupillum ex dolo eius, maxime si quid ad
Abbreviated transcription (Latin):
contractu. enmenim qui con¬
crahit. totum serui petulium
uelut pr̃imonium ĩ tueri .n. c̾te
illud admittẽdum omnimodo
licit. ut priore conuẽto ad quẽ irs
respicit. ĩ supfluu is cui quesitũ
nonẽ conueĩatir: que sm̃a proba¬
a bilior ẽ. ci ꝓap̃ probatur. quod et
ĩ duobrbone fidei emptorib erit
dicendum ¶ S ĩ marito melius
ẽ dicere simplicit cum depeculio
teneri. si nautem maritus huiu̾¬
modi seruinomine aliquid pre¬
stitĩt. anetadũsus mulierẽ agen¬
tem dotis nomine deduc̾e id pos

Expanded text:
contractu: eum enim qui concontractu: eum enim qui contrahit totum servi peculium velut patrimonium intuitum. certe illud admittendum omnimodo dicit, ut priore convento, ad quem res respicit, in superfluum is, cui quaesitum non est, conuod et in duobus bonae fidei emptoribus erit dicendum. sed in marito melius est dicere simpliciter eum de peculio teneri. sin autem maritus huiusmodi serui nomine aliquid praestiterit, an aduersus mulierem agentem dotis nomine deducere id pos
Abbreviated transcription (Latin):
ordinarii. ¶ potest autem cẽ apd̾
mͣc duplicis uiris perulium. ut
puta si seruus ẽ dotalis potest ba¬
bere peciuium quod ad me respi¬
tiat. pot̾ et quod ad muliere. nã
quod crie marin quesiit ul exo¬
peribus suis id ad maritum ꝑti¬
aiet. ⁊i deo si respectu mariti br̃s ĩ
stitutus sit ur ei legatum datũ
id cum non debe̾̃ restituere pompo¬
nius scribit. igitur sime cũ aga¬
tur ex eo contractu quiad me sĩt¬
Trespicit. utrum omnededucam
quod debetur michi: siue ex cã
anea suuie ex ea que aduxorem re¬
spicit. anuero separamus cãs qͥiͥ¬
rͣinduob peculiis ut et causa debi¬
tiquod petitur spectetur. ut siqui¬
dem ex eo peculio agatur quod ad
mulĩem spectat. id declucam qd̾
ex eo contractu debeatur. Si ex co
contractu quiad me respicit. me¬
um deducam. que qo diliciduẽ
ẽ infructuario tractata. utrumd
ex eo denum contractupot̾ de pe¬
culio conueniri. que ad se ꝑtinet.
anex omni ⁊ marcellus etiam
fructuarium teneriscribit. ex oĩ

Expanded text:
ordinarii. Potest esse apud me duplicis iuris peculium: ut puta servus est dotalis, potest habere peculium, quod ad me respiciat, potest et quod ad mulierem, nam quod ex re mariti quaesiit vel ex operis suis, id ad maritum pertinet: et ideo, si respectu mariti heres sit institutus vel ei legatum datum, id eum non debere restituere Pomponius scribit. si igitur mecum agatur ex eo contractu qui ad me respicit, utrum omne deducam quodquod debetur mihi, sive ex mea causa sive ex ea quae ad uxorem respicit? an vero separamus causas quasi in duobus peculiis, ut et causa debiti quod petitur spectetur? ut, si quidem ex eo peculio agatur, quod ad mulierem spectat, id deducam, quod ex eo contractu debeatur, si ex eo contractu, qui ad me respicit, meum deducam? quae quaestio dilucidius est in fructuario tractata, utrum ex eo demum contractu potest de peculio conveniri, quod ad se pertinet, an ex omni. et Marcellus etiam fructuarium teneri scribit et ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
sit. etait. su d quod creclitori p̾stitũ
ẽ ad utriusq gn̾is peculium ꝑti¬
nebit. prorata utriq peculio dece¬
dere debẽ. ex quo intelligi potest.
si ad aitumpeculium contractꝰ
ꝑtinebit. modo soli uxoridetrahi
modoñ detrabi si ad id peculiũ
ꝑtinuit contractus quod aput
maritum resedit. ¶ int̾lum et
ip̃i fruct̾uario adũsus dominũ
daturactio de peculio ut puta si¬
tͦ aput enii hat rcułium aput
ip̃in ueidaut nichilaut inimi
quam fructuario deletur. idem
minis suffitiat pro socio uł cõi
de peculio non possunt.
lp̃ Sumina cumrõne etiam
ħ inpeculiũ pretor imputauit
quod doio malo domini factũ
c̃ quo minus ĩ poculium cc̃t a dolũ
malum accipere debemus si ei
ad emut prculium. S si eum in¬
tricare peculiũ ĩ necemͣ arlitoꝵ
passus mela scribit. dolo malo
eius factum. sr. ⁊si quis suspica¬
returalium socum acturum alio

Expanded text:
sit? et ait, si id quod creditori praestitum est ad utriusque generis peculium pertinebit, pro rata utrique peculio decedere debere. ex quo intellegi potest, si ad alterum peculium contractus pertinebit, modo soli uxori detrahi, modo non detrahi, si ad id peculium pertinuit contractus, quod apud maritum resedit. Interdum et ipsi fructuario adversus dominum datur actio de peculio, ut puta si apud eum habeat peculium, apud ipsum vero aut nihil aut minus, quam fructuario debetur. idem minis sufficiat pro socio vel commde peculio non possunt.  Summa cum ratione etiam hoc peculio praetor imputauit, quod dolo malo domini factum est, quo minus in peculio esset. sed dolum malum accipere debemus, si ei ademit peculium: sed et si eum intricare peculium in necem creditorum passus est, Mela scribit dolo malo eius factum. sed et si quis, cum sus‹pica›retur alium sec
Abbreviated transcription (Latin):
diuidundo item familie hr̃e de ser¬
nio qui ĩ fuga ẽ iubere debet lic̾iee
int̾ quos iudex ẽ ⁊ tunc eum ad iu¬
dicare pot̾. penes quemlititatitõ
remansit. nec erit ꝑiculum ne ex
senatus consulto penalegis fauie
cõmittatur. ¶ aquarumit̾. in
inditium cominum diuidundo
si f dnuenire. labeo ait s male nã aut
ip̃ius fundi e. aideo ĩuidituñ¬

Expanded text:
diuidundo, item familiae erciscundae de serdiuidundo, item familiae erciscundae de seruo qui in fuga est iubere debet liceri eos inter quos iudex est et tunc eum adiudicare, penes quem licitatio remansit: nec erit periculum, ne ex senatus consulto poena legis Fabiae committatur. Aquarum iter in iudicium communi diuidundo non uenire Labeo ait: nam aut ipsius fundi e
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. item lapis qui ꝑutrum que
fundum extenditur: quam diu̾
coħ̾ret fundo: ex regione cuius⁊.¬
cũq finium: utriusq sũt nec ĩͣ
coĩ diuidũdo iuditiũ uẽiunt. Se
cũ aut lapis exemptus aut arbor
erutauł succissa ẽ. cominunis pro
ĩ diuiso fiet quen̾et ĩ coĩ diuitũde
iuditium nam qd̾ erat sinius
ꝑtib. rursiͣs confunditur que
re sicut massais duorum domie¬
norum conflatis: tota massa ẽ¬
cominunis: etiam si aliquid ex
prima sp̃e separatum maneat:
Gta arbor ⁊ lapis separatus a sum᷑:¬
do cõsim̃dit ius domimi: ¶ deue¬
stibulo cõm uni binarum edium
arbit cominum diuidundo u¬
ditio ĩ iutoutrolib darino deber.
quia qui de nestibulolici cogiur.
nocc̃e hãt int̾lum totarum ediũ
p̃tumi facõ si alias: aditumñ hãt.¬
¶ Si ꝑ eundiccumina nob̾ deb̾atur
sit. durius ait pomp̃ uł ꝓ socio agis
posse que enim cõmumoiuiris se¬
paratim ĩ telligi pot̾. s neguioru
gestorum agendũm. ¶ uidex cõĩzͣ

Expanded text:
est, item lapis qui per utrumque fundum extenditur quamdiu cohaeret fundo, e regione cuiusque finium utriusque sunt nec in communi diuidundo iudicium ueniunt: sed cum aut lapis exemptus aut arbor eruta uel succisa est, communis pro indiuiso fiet et ueniet in communi diuidundo iudicium: nam quod erat finitis partibus, rursus confunditur. qua re duabus massis duorum dominorum conflatis tota massa communis est, etiamsi aliquid ex prima specie separatum maneat: ita arbor et lapis separatus a fundo confundit ius dominii. De vestibulo communi binarum aedium arbiter communi dividundo invito utrolibet dari non debet, quia qui de vestibulo liceri cogatur, necesse habeat interdum totarum aedium pretium facere, si alias aditum non habeat. Si per eundem locum via nobis debeatur sit, durius ait Pomponius posse: quae enim communio iuris separatim intellegi potest? sed negotiorum gestorum agendum. Iudex communi
Abbreviated transcription (Latin):
ut tota eares ad dampnum es¬
quiiuditium acceperit ꝑtineat
cum utriusq dominiꝑiculum
ĩreb peculiarib ẽẽ debeat. nam
qeum qui mandato domini de¬
fensionem serui susceꝑit. omne
quod bonafide p̾stit̾i̾t. seruaturũ
quamius peculium postea in t̾cide¬
ritsi itasinẽutrius q culpa inter¬
peculio agitur si paratus sit reb
peculi arib petitori ced̾e. ex causa
audiendum putauit. scilicet si
sine dolomalo ⁊ frusttõe id faciat.
lie acc̃o inhr̃dem ũ competit. tam̃
ħ iuditio hr̃s socii p̾stet. et si quro de¬
sunctus ire cominum admisit.
quo nomine legis aquilie actio
nascitur: ¶ Siusus cantumñt sĩt
qui neq uenire neq locaripotest.
quemadincdum diuisio pot̾ fir
cominum diuidundo iuditio:
uideamus ẜ p̃tor inf̾ueniat ⁊ rẽ
emendabit. ut sundex altĩ usimr
adiuidicau̾it. ñ uideatur alt̾ qui
mercedem accipit. nonuti quasia
plus faciat quia uidetur sru qr ͦ¬

Expanded text:
 tota ea res ad damnum iudicium acceperit pertineat, cum utriusque domini periculum in rebus peculiaribus esse debeat. nam et eum, qui mandatu domini defensionem serui suscepit, omne quod bona fide praestiterit seruaturum, quamuis peculium postea interciderit. haec ita, si neutrius culpa interpeculio agitur, si paratus sit rebus peculiaribus petitori cedere, ex causa audiendum putavit, scilicet si sine dolo malo et frustratione id faciat. liae actio in heredem non competat, tamen hoc iudicio heres socii praestet, si quid defunctus in re communi admisit, quo nomine legis Aquiliae actio nascitur.Si usus tantum noster sit, qui neque uenire neque locari potest, quemadmodum diuisio potest fieri in communi diuidundo iudicio, uideamus. sed praetor interueniet et rem emendabit, ut, si iudex alteri usum adiudicauerit non uideatur alter qui mercedem accipit non uti, quasi plus faciat qui uidetur f‹r
Abbreviated transcription (Latin):
quia ħ ps bñfitio altius uendi¬
tori accessit quinimino etiam
exuendito posse conueniri ẽp̃¬
torem ut recipiat totim solũ
illud spectandum erit. mi forte
fraus aliqua uenchitoris ĩt̾ue¬
mͥt s et si distracta parte. cessũ
iuctus licitatione uenditor:
eq pretium ut restituat exem¬
ꝑto tenebitur.  ead̾⁊ ĩ manda¬
to cetĩsq huiusmõi gn̾is uidi¬
tiis scruantur.

Expanded text:
quia haec pars beneficio alterius venditori accessit: quin immo etiam ex vendito posse conveniri emptorem, ut recipiat totum: solum illud spectandum erit, num forte fraus aliqua venditoris intervenit. sed et si distracta parte cesserit victus licitatione venditor, aeque, pretium ut restituat, ex empto tenebitur. haec eadem et in mandato ceterisque huius generis iudiciis servantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ies ut aͣ ncpot̾it ut uit̾ eos con¬
ueniant. caueantq ꝑ tempora
seusures ꝯ fruituris ħ ẽ ut aput¬
singulos mutua uioe c̾totẽpore¬
sit usus fructus ¶ neqe colonis
neq eis qui depoĩtimͣ ucepe¬
nnt. ħ uiditium cõpetit quam¬
nis naturalit̾ pͣo ssicearit. ¶ int̾
eos quipignori accepunt. talis
diuisio fi̾ debet ut ñ u̾o pretio e¬
stimetur ꝑs s ĩ tantum dum¬
taxat. quantum pro caꝑte de¬
letur. et assignetur quid̃ pignͤ
unĩex creditorib licentia tam
non denegetur debitori debi¬
tum offerre ⁊ pignus suum¬
luere. id̃ q dicitur. ⁊ si possõr pi¬
gnorimilitis estimationẽ pign¬
oratitia ĩ rem ageͣnti offerat.¬
¶Ei debitor commnunis p̾̃dii par¬
tempignori dedit ⁊ a domino
alt̾ius ꝑtis prouocat᷑us creditor

Expanded text:
eos conveniat caveantque per tempora usuros et fruituros, hoc est ut apungulos mutua vice certo temporesit usus fructus. Neque colonis ue eis qui depositum susceperunt hoc iudicium competit, quamvis naturaliter possideant. Inter eos, qui pignori acceperunt, talis divisio fieri debet, ut non vero pretio aestimetur pars, sed in tantum dumtaxat, quantum pro ea parte debetur, et adsignetur quidem pignus uni ex creditoribus, licentia tamen non denegetur debitori debtum offerre et pignus suumluere. idemque dicitur et si possessor pignoris litis aestimationem pigneraticiam in rem agenti offeratSi debitor communis praedii partem pignori dedit et a domino alterius partis provocatus c
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ĩ rem ineãimpendi oum
sit aliẽa aut coĩs ł enim cãurubi
quasi ĩ rem mcam impendotm̃
retentionem haleo. quia nemi¬
nem michi obligare uolur: at
cum putarem titii eẽ qui sit me¬
uiii. aut eẽ michi cõmimẽ cum

Expanded text:
quasi in rem meam impendo, quae sit aliena aut communis: hoc enim casu, ubi quasi in rem meam impendo, tantum retentionem habeo, quia neminem mihi obligare volui. at cum puto rem Titii esse, quae sit Maevii, aut esse mihi communem cum
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Si edes communes sint aut
parios cominins. ⁊ cum reficere
opus sit. cominum diuiclundo
inditio erit agendum. aut ĩt̾clc̃o
uti possidetis experiemuir.
consensu exceptum nominatĩ. ne
actumẽ aut agidebuit ab eo qui
scit se sociumhresmpendia autem
q̃dum ꝓprium m̃i fundum exi¬
stimo feci: que scilicet siuendica¬
retur fundips̃: ꝑ exceptionẽ doli¬
mali retinere possem anetiam
si cominuni diuidundo uiditio
mẽcũ agetu. equitate ip̃iusui¬
ditii retui̾e possim: consid̾andu
s̃ quod quid̾ magis puto. quialie
cñeħ ita: si mecum agatur. cet̾umsi
Retinere possim: szis qui a me em¬
erit. an retin̾e possit iudendumẽ
nam et si uendicaretur ab co ps¬

Expanded text:
Si aedes communes sint aut paries communis et eum reficere opus sit, communi diuidundo iudicio erit agendum, aut interdicto uti possidetis experimur. 13consensu exceptum nominatim, neactum est aut agi debuit ab eo, qui scit se socium habere. Impendia autem, quae dum proprium meum fundum existimo feci, quae scilicet, si vindicaretur fundi pars, per exceptionem doli retinere possem, an etiam, si communi dividundo iudicio mecum agetur, aequitate ipsius iudicii retinere possim, considerandum est. quod quidem magis puto, quia bonae d hoc ita, si mecum agatur. ceterum retinere possim. sed is, qui a me emerit, an retinere possit, videndum est: nam et si vindicaretur ab eo p
Abbreviated transcription (Latin):
est emmusta causa possidendi
custedie grãz ergo et si duouen¬
tres: idemerit dicend̃ quod ħt
rõnem ¶plane siiam damp̃i
ĩ fectimnssus iussus sit possitere:
nonerit huic utili iuditiolocus:
nmuendicationẽ he possit ¶ uͣde
usufructu comimuni diuidũdo
uiditio agitum. iuidex offrũ suũ

Expanded text:
est enim iusta causa possidendi est enim iusta causa possidendi custodiae gratia. ergo et si duo uentres, idem erit dicendum: quod habet rationem.Plane si iam damni infecti missus iussus sit possidere, non erit huic utili iudicio locus, cum uindicationem habere possit.Cum de usu fructu communi diuidundo iudicium agitur, iudex off
Abbreviated transcription (Latin):
imponere. ¶ qͥs inrempublia¬
ex łcere ex quibdam autem
causis uendicatio cessat sitamẽ
iusta causa ẽ possidendr utilei
cominuni diuidundo competit
ut puta si ex causa indebiti soluti
res possideatur: ¶ int̾ p̾dones aũt
ħ unditium locum non ht̃ nec si
p̾cario possideant icrum hat. nec¬
liamis scribit. Si alt̾ possor̃ prouo¬
cat. alt̾ dicat eum qui prouccat¬
iupossid̾e̾. non debe̾ l iuditiũ
dari: nec post amium quid̃.
quia placuit etiam post ami¬
um ĩ eum qui ii deiecit inter¬
dictum rectlis si precario ĩꝗt¬
dicat eii nͣ posside̾: ad huc cessa
dictum datur. ¶s ⁊si clam dica¬
tur possidẽ qui ꝓuccat: dicend̾
eẽ ait cessare. ħ iuditium: na
de claudestina possiõne com¬
petere int̾dictuminquit. ¶ Si
duo sint qui rem pignori acce¬
perunt equissimũ eẽ utile cõi
diuidundo iuditium dari¶S
et si de usufructu sit int̾ duos cõ¬
trou̾sia: dari debet. ¶ id̾si duo sũt
missi ap̃tore ĩ possiõne legatoꝵ

Expanded text:
onere. Qui in rem Publiciaexercere. Ex quibusdam autem causis vindicatio cessat, si tamen iusta causa est possidendi, utile communi dividundo competit, ut puta si ex causa indebiti soluti res possideatur. Inter praedones autem hoc iudicium locum non habet, nec si precario possideant locum habeIulianus scribit, si alter possessor provocet, alter dicat eum vi possidere, non debere hoc iudicium dari nec post annum quidem, quia placuit etiam post annum in eum qui vi deiecit interdictum reddi. dicat eum possidere, adhuc cessabrio interdictum datur. sed et si clam dicatur possidere qui prouocat, dicendum esse ait cessare hoc iudicium: nam de clandestina possessione competere interdictum inquit.Si duo sint qui rem pignori acceperunt, aequissimum esse utile communi diuidundo iudicium dari.Sed et si de usu fructu sit inter duos controuersia, dari debet.Item si duo a praetore missi sint in possessionem legatorum:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem ꝑaratus iecuꝑare. qua
creditor ꝑ adiudicationem¬
emit nam ⁊ si ꝑtemuendid̾is
rei prius quam trad̾es empto¬
ri cominum diuidundo iidi¬
tio prouccatus fũis aliaq ꝑs
tibi ad indicata sit. consegͥnt᷑
dr̃ exempto agiñposse isito¬
tamremsuscipere fu̾it patus

Expanded text:
erare, quam creditor per adiudicationememit. nam et si partem vendideris rei et prius, quam traderes emptori, communi dividundo iudicio provocatus fueris aliaque pars tibi adiudicata sit, consequenter dicitur ex empto agi non posse, nisi totam rem suscipere fuerit paratus
Abbreviated transcription (Latin):
prote hominem dare si teuisst
alienum hominem stipulato¬
ri ded̃it. nec ip̃e lib̾aretur nee
te liberatꝰ q ideo mandati acti¬
onem tecum nonht. S si stipu¬
lator eum hominem ii suceꝑit.
dicendum eẽ uilianus au. li¬
berationẽ continge̾. eo ergo
cãu mandati actio post usuca¬
tam pecuniam fideussiss ⁊ reuꝰ
inuiditio conuentus cum recu¬
sare uellet subusuris credita
cẽ pecumam fideuissor soluen¬
do usuras potestatem recusã¬
di eas reo subtuliss eam pecu¬
niam a reo fetitum s si reus
fideuissori denutiass ut re¬
cusaret subusuris debitam
eẽ nec is pp̃ suam estimationẽ¬
rtusare uoluiss: quod ita so¬
luerit aieo petiturumꝰ hoc be

Expanded text:
pro te hominem dare fideiussit, alienum hominem stipulatori dederit, nec ipse liberatur nec te liberat et ideo mandati actionem tecum non habet. sed si stipulator eum hominem usuceperit, dicendum esse Iulianus ait liberationem contingere: eo ergo casu mandati actio post usucatam pecuniam fideiussisset et reus in iudicio conuentus cum recusare uellet sub usuris creditam esse pecuniam et fideiussor soluendo usuras potestatem recusandi eas reo sustulisset, eam pecuniam a reo non petiturum. sed fideiussori denuntiasset, ut recusaret sub usuris debitam esse nec is propter suam existimationecusare uoluisset, quod ita soluerit, a reo petiturum. hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur pretorcm de biiusmoi con¬
tractibus seruorum non cotame¬
cogitasse. quo se ip̃i mala rõnem
dñis ius auferunt silis homoto¬
na fide seruiens redimise mãda¬
uerit. idq numinis emptoris ẽ¬
factũ: contraria mandati actoẽ
agi posse constat. ut tamemi acti¬
ones prestentur quas ht̃ emptor
adu̾sus uenclitorẽ finge non ma
ꝑtorem.
ĩ clusas subtraxit. s traclitas non
rectlit iuditio mandati ñ furti
teneturr¬

Expanded text:
uidetur praetorem de huiusmodi contractibus seruorum non cogitasse, quo se ipsi mala ratione dominis aufer‹ren›t. Si liber homo bona fide seruiens redi‹mi› se mandauerit idque nummis emptoris factum sit, contraria mandati actione agi posse constat, ut tamen actiones praestentur, quas habet emptor aduersus uenditorem: finge non manptorem. inclusas subtraxit, sed traditas non reddidit, iudicio mandati, non furti tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
que dubitatoĩs tollende causa cõ¬
tractib inseruntur. ius cominu¬
aie non ledunt si deuissor qui pe¬
cumamĩ uire obtulit. et pp̃ etatẽ
cius qui petebat obsignauit. ac
festin age̾ mandati pot̾i nõ id̾o
minus omnis temporis bonã
fidem ex plorari oportet. quod
dom̃inus post annos quinq de
ꝓuintia reu̾sus mox rei publice
cansa ꝓfecturus: non acceptis
rõmbus mandatum ĩ staura¬
iut cumugitur ad offitiu pro¬
curatoris ꝑtinũit. quicquid ex
prima negitiorum gestorumad¬
ministratione debuit. ad secun¬
dam rõnem tranfferre. secundi
temporis causa priorem litem
suscipiei s alarium ĩ certe polli¬
citationis neq extra ordinem

Expanded text:
quae dubitationis tollendae causa contractibus inseruntur, ius commune non laedunt. Fideiussor qui pecuniam in iure optulit et propter aetatem eius qui petebat obsignauit ac festim agere mandati potest. Non ideo minus omnis temporis bonam fidem explorari oportet, quod dominus post annos quinque ‹de› prouincia reuersus, mox rei publicae causa profecturus non acceptis rationibus mandatum instaurauerit. cum igitur ad officium procuratoris pertinuerit quidquid ex prima negotiorum gestorum administration‹e› debuit ad secundam rationem transferre, secundi temporis causa priorem litem suscipiet. Salarium incertae pollicitationis neque extra ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
oportet eẽ no ie fi deiussori. si
ip̃e peꝑciss pucori suo. ¶ cum¬
mandau̾o tibiut creclendope¬
cuniam negicum michige
ras michi que it nom̃ prestes¬
⁊ meum ĩ coͣ ꝑiculũ ⁊ emolu¬
m̃tum sit: puto mandatum
posse consistẽ cetam ut tibi ne¬
gocium geras tui arbitrii sit
nomen: idẽ. ut cuiuͥs credas
tu recipias usuras: piculum
dum caxaxat adme ꝑtineat:
iam extra mandati formã
ẽ qͣm ad mod̾ si mantẽ ut tibi

Expanded text:
oportet esse noxiae fideiussori, si pepercisset pudori suo. Cmando tibi, ut credendo pecuniam negotium mihi ras mihique id nomen praestes, meum in eo periculum, meum emolumentum sit, puto mandatum posse consistere. Ceterum ut tibi negotium geras, tui arbitrii sit nomen, id est ut cuivis credas, tu recipias usuras, periculum dumtaxat ad me pertineat, iam extra mandati formam est, quemadmodum si mandem, ut mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tur.nec manumisit. et pretium
consequetur dominus ue uedito¬
⁊ ex affectus rõne mandati ages
singe filium naturalemur eiꝰ
fr̾meẽ p̃lacuit enim prudentio¬
rib affictus rõnem inbone fidei
uiditus bndam: quod si de sus
nummiius emptor p̾tium dedĩt.
neq emm alit iuditiouenditi
lib̾ari pot. queri solet anutiter
de pecullio age̾ possitfaiu̾ius ⁊ utut

Expanded text:
tur nec manumiserit, et pretium consequetur dominus ut venditor et affectus ratione mandati agetur: finge filium naturalem vel fratrem esse placuit enim prudentioribus affectus rationem in bonae fidei iudiciis habendam. quod si de suis nummis emptor pretium dederit neque enim aliter iudicio venditi liberari potest, quaeri solet, an utiliter d
Abbreviated transcription (Latin):
affricum dedĩt siue quid ex ne¬
cessitate soluendi plus impen¬
dit. quam ẽ pretium solute rer
siue stichum soluit. isq decessit
aut debilitate flagitione ad nu¬
lum pretiũ sui irdactus ẽ io
mandati iuditio conseq̃tur.¬

Expanded text:
ideiussor Africum dedit, siue quid ex neideiussor Africum dedit, siue quid ex necessitate soluendi plus impendit quam est pretium solutae rei, siue Stichum soluit isqu‹e› decessit aut debilitat‹e› flagitioue ad nullum pretium sui redactus est, id mandati iudicio consequ
Abbreviated transcription (Latin):
ab anoͣbona fide. ⁊ possidoman¬
daco meo: eum tituis uendi¬
dit cumignoraret suimeẽ uł
contra ego uendidi illius mã¬
dato: cuni forte is cui hr̃s exti
terit. eumemiss te uire eiuc¬
tionis q de mandato quesitũ
ẽ cĩ puto titium quamius qiͣ
prccurator uendidisset obsir¬
ictum emptori. neq si rem tr¬
adidissuendicationẽ ei conce¬
mandati euiri teueri ñ : s cont̾
mandati agere posse. siquid erꝰ
int̾fuiss quia forte uenditurᷤ
non fu̾it contra: mandator si rẽ
ab eo uendicareuell. exceptione
doli sũmouetur. ⁊ adũsus uen¬
ditorem testatoris sui: habet ex
emptoiure hr̃ditario actione¬
elsus Sus qui negitia fi deiuis¬
soris gerebat. ita soluit stipula¬
tori ut reum fi deuissoremq i¬
beraret idq utilit̾ fecit negotio¬
rum gestorum actõne fideuis¬
sorem ht̃ obligatim nec iefert
ratimi habuit. nec ne fideissoꝵ
z fideiussor etiam arte quam
solu̾et prccuratori pecuni am
simul ac ratum habuiss ht̃

Expanded text:
ab alio bona fide et possideo: mandatu meo eum Titius uendidit, cum ignoraret suum esse, uel contra ego uendidi illius mandatu, cum fterit, eum emisset: de iure evictionis et de mandatu quaesitum est. et puto Titium, quamvis quasi procurator vendidisset, obstrictum emptori neque, si rem tradidisset, vindicationem ei concemandati ‹eum non teneri, sed contra mandati› agere posse, si quid eius interfuisset, quia forte uenditurus non fuerit. contra mandator, si rem ab eo uindicare uelit, exceptione doli summouetur et aduersus uenditorem testatoris sui habet ex empto iure hereditario actioneSi is qui negotia fideiussoris gerebat ita soluit stipulatori, ut reum fideiussoremque liberaret, idque utiliter fecit, negotiorum gestorum actione fideiussor‹e›m habet obligatum, nec refert, ratum habuit nec ne fideiussor. ‹sed fideiussor› etiam antequam solueret procuratori pecuniam, simul ac ratum habuisset, ha
Abbreviated transcription (Latin):
soliit. repetere tamenab eo nõ pot.
acne mandatiquid̃ actiouem añ¬
quiam dies soluendi ueniat cum
bonitatis critici pro altero criticũ
spopondit quodlibet criicumdo
dando irum lib̾are posse eristimo.
ared autem non alud criticum
repetẽ potĩt. quam quo pessimo
tritico lib̾are se astipulatore liciũt
itaq si paratus fũit reus quod
dando ip̃ẽ creclitori lib̾ari potuit
fideuissoridare. ⁊ fideiussor id ꝙ
deb̾it to ẽ melius triticum condi¬
cet exceptione eum doli mali sũ¬
moueri existimo.
osq obligatosht̃ iure mandati.
ur ignorante. alt̾ius mandatum
secutus sideiussit. eum solum cõ¬
uenire pot̾ qui mandauit. non
etiam reum promittendi: nec
me mouet quod pecunia fideius¬
soris reus libetur. id enim contĩ¬
git. et si meo mandato ꝓalio solu

Expanded text:
soluerit, ‹re›petere tamen ab eo non potest ac ne mandati quidem actionem, antequam dies soluendi ueniat, cumbonitatis tritici pro altero triticum spopondit, quodlibet triticum dando reum liberare posse existimo: a reo autem non aliud triticum repetere poterit, quam quo pessimo tritico liberare se a stipulatore licuit. itaque si paratus fuerit reus, quod dando ipse creditori liberari potuit, fideiussori dare et fideiussor id quod dederit, id est melius triticum condicet, exceptione eum doli mali summoueri existimo. osque obligat‹o›s habet iure mandati: uel ignorante alterutrius mandatum secutus fideiussit, eum solum conuenire potest qui mandauit, non etiam reum promittendi: nec me mouet, quod pecunia fideiussoris reus liberetur: id enim contingit et si meo mandato pro alio solu
Abbreviated transcription (Latin):
illatione tñ testatoris sit religio¬
sus si motoĩ alia lecum tam opoe¬
cuntur. que quis sibifamilieq sue
constituit.: hr̃ditania añt que quis sibi
hr̃dibq suis constituit.¬

Expanded text:
inlatione tamen testatoris fit religis, si modo in alium locum tam opocuntur, quae quis sibi familiaeque suae constituit, hereditaria autem, quae quis sibi heredibusque suis constituit
Abbreviated transcription (Latin):
nem non bone sideipossoris nam
cum dicat ilecum altius apparet
de domino eum sentire. di mẽ de
eo cuius lecus e o et fructuarius
infe̾nto: cenebiur domino ꝓprie¬
tatia an et sicius teneatur. siigno
¶ pretor ait. sine homo mortuus ossa¬
ue hominis mortiu ĩ locum purũ
alt̾ius aut ĩ io sepulchrum̃ quo
ins non fu̾it illataeẽ dicentur q
b̾ facit ĩ factum act̃ tenetur a pecu
illatione p̃torsentit que sepulture
causa fit. ¶ ꝓurus autem locus di¬
citur: quineq sac̾ neq sc̃s neq re
ligiosuo s ab hominib huiusmo̾i
nomnb uacare uidenm. ¶ Se¬
pulchrum ẽubi corpus ossaue ho¬
minis conclitasunt. ¶ celsus ã
ait non totus qui sepulture de¬
stinatus ẽ locus religiosus sib qͣte¬
nus corpus humatumẽ. ¶mo¬
num̃tum ẽ quod mcinorie ẜuã¬
de grã existat. ¶ Si usum fruci¬
tum quis hãt. religiosum locum
non facit s et si alius ꝓprietatem
alius usumfructum hat. ñ faciet
litum religiosum nec ꝓprietaruiᷤ

Expanded text:
ri: nam cum dicat 'in locum alterius', apparet de domino eum sentire, id est eo cuius locus est. sed et fructuarius inferendo tenebitur domino proprietatis. an et socius teneatur, si ignoPraetor ait: 'Siue homo mortuus ossaue hominis mortui in locum purum alterius aut in id sepulchrum, in quo ius non fuerit, illata esse dicentur.' qui hoc fecit, in factum actione tenetur et poena illatione praetor sensit, quae sepulturae causa fit.Purus autem locus dicitur, qui neque sacer neque sanctus est neligiosus, sed ab omnibus huiusmodi nominibus uacare uidetur. Sepulchrum est, ubi corpus ossaue hominis condita sunt. Celsus autem ait: non totus, qui sepulturae destinatus est, locus religiosus fit, sed quatenus corpus humatum est. Monumentum est, quod memoriae seruandae gratia existat. Si usum fructum quis habeat, religiosum locum non facit. sed et si alius proprietatem, alius usum fructum habuit, non faciet locum religiosum nec proprietarius,
Abbreviated transcription (Latin):
impediende causa id fi̾ cudeo reli
giosus sit. ⁊ sãne bt̃ ħ rationem¬
sis quipignori dedit agrum nim
eum suum mortuum ĩtulit re¬
ligiosumeum facit sa sup infe
ratur iõ ẽ cerum alii concedere
imi ppsse sieri᷑ id pomp̃scribit.

Expanded text:
mpediendae causa id fieri, et giosus fit: et sane habet hoc ratione.Is qui pignori dedit agrum si eum suorum mortuum intuleligiosum eum facit: sed et si ipse ratur, idem est: ceterum alii concedere um posse fieri, idque Pomponius scribit.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ ẜ cripius h̃s prius quam hr̃¬
dixate. n ad eas. pr̃em famil mor¬
gaum nfẽndolaum facit religio¬
sum. nec quis putet ħ ip̃o pro br̃de¬
eumger̾e finge enim ad huc eurii
telib̾¶ te ad emida hr̃ditate ego
enam puto si non br̃s cumĩtułit.
sz quiais alius br̃ds ul cessante. ul
absente. uł uerente ne pro br̃de ge¬
rere iudeatur tanemilocum religa¬
osum face̾ puto⁊ plerumq enim
defuncti añ sepeuumtur. quã quis
giosus: cum desuncti fuit natur¬
alit enim uidetur ad mortuum¬
ꝑtinere locus: ĩ q̃m infertur p̾ser¬
tim sũ eum locum ĩ feratur ĩ q̃m¬
ip̃edestinauit. uiq adeout q̃ sũ le

Expanded text:
ptus heres prius quam hereditatem adeat patrem familias mortuum inferendo locum facit religiosum, nec quis putet hoc ipso pro heredeerere: finge enim adhuc eum deliberare de adeunda hereditate. ego etiam si non heres eum intulerit, sed quiuis alius herede uel cessante uel absente uel uerente ne pro herede gerere uideatur, tamen locum religiosum facere puto: plerumque enim defuncti ante sepeliuntur, quam quis giosus, cum defuncti fuit: naturr enim uidetur ad mortuumrtinere locus in quem infertur, praesertim si in eum locum inferatur, in qdestinauit: usq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ĩfactum actionem q̃ tam hrdi⁊
quam ibr̃dem competit ippemia
est. ¶ adu̾sus eum qui ĩ alteruis.
archam lapideam ĩ qua ad huc
moriuus ñ erat conditus. mortu¬
umintulĩt utilem actionẽ ĩ faoͤ¬
tum ꝓconsuldat. quia ñ pprĩeut
insepuichrumul ĩsccualtius
intulissẽdici põtit.
corpus anliceat domino lertesfode
uł eruere sine decieto pontisicum:
senuissu principis questionis ẽ
⁊ alt iabeo spectanduus ꝑmissũ
pontificalem: seu iussionem prin¬
cipis alicquin ĩuiriarum fore acti¬
onem adu̾sus emunqͥ d̾iecit. ¶ Si
locus religio sus ꝓ pmo uense dicet᷑:¬

Expanded text:
factum actionem, quae tam heredi quam in heredem competit et perpetua est.Aduersus eum, qui in alterius arcam lapideam, in qua adhuc mortuus non erit conditus, mortuum intulerit, utilem actionem in factum proconsul dat, quia non proprie uel in sepulchrum uel in locum alterius intulisse dici potest. corpus an liceat domino loci effodere uel eruere sine decreto pontificum seu iussu principis, quaestionis est: et ait Labeo exspectandum uel permissum pontificale seu iussionem principis, alioquin iniuriarum fore actionem aduersus eum qui eiecit.Si locus religiosus pro puro uenisse dicet
Abbreviated transcription (Latin):
uł gradus etiam filiis famił ⁊
emancipatis it̾ ius concessum
est. siue ex titũnt hẽdes: siue se se
absimeant ex hr̃datis aũt insi
specialit testati iusto olio cõmo¬
tus ets uctũt. humanitatis grã¬

Expanded text:
uel gradus etiam filiis familiae et emancipatis idem ius concessum est, siue extiterint heredes siue sese abstineant. exheredatis autem, nisi specialiter testator iusto odio commotus eos uetuerit, humanitatis gra
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt emptor cum uencluure ex
empto egiss agere poti̾t q̃ cum
mensore ss si eius nicħ int̾est: cõ¬
dempnari mensoreni ñ oportet.
q̃uod sinon de toto modo qui de¬
erat cumuenditore egit. s de mi¬
nore consequent̾ scribit pomp̃de
residuo cum mensore agi posse.
¶iuditumilatius p̃tor porrexit
nanret sicuius us alt̾ĩus rei m̃¬
suram falsam renintiasse dice¬
tur ħ actio compenit prom̃ suie ĩ
edifitii mensuram fefellit. uł in
dine siue de seruitute ĩ mittendi
proiciendiq queratur: siue are¬
amuł tignumul lapidem mẽ¬
tiendo mentitus fu̾it.
⁊ simensor macbinarius fefel¬
lit. ħ actio dabitu: nec ñ illud ⁊¬
quoq pomponius dicit etiamĩ
eumquimensor n fuit. fefelut
rañt muimodo: compet̾e hanc
chitectum acdodari debet qui fe¬
fellit nam et diuis seũ. adu̾sus
architetum⁊ retemptorẽ accc̃es
dandas tecieuit ego ⁊ adũsus ta¬
bularium puto actiones dãdasͣ
cĩ computatione fefellit. Des¬

Expanded text:
et, emptor cum uenditore ex empto egisset, agere poterit etiam cum mensore: sed si nihil eius interest, condemnari mensorem non oportet. quod si non de toto modo qui deerat cum uenditore egerit, sed de minore, consequenter scribit Pomponius de residuo cum mensore agi posse.Hoc iudicium latius praetor porrexit: nam et si cuius alterius rei mensuram falsam renuntiauisse dicetur, haec actio competit. proinde si in aedificii mensura fefellit uel in dine siue de seruitute ‹im›mittendi proiciendique quaeratur, siue aream uel tignum uel lapidem metiendo mentitus fuerit Et si mensor machinarius fefellerit, haec actio dabitur.Nec non illud quoque Pomponius dicit etiam in eum, qui mensor non fuit, fefellit tamen in modo, competere hanc chitectum actio dari debet qui fefellit: nam et divus Severus adversus architectum et redemptorem actiones dandas decreverit. Ego etiam adversus tabularium puto actiones dandas, qui in computatione fefellit.
Abbreviated transcription (Latin):
põitus. ¶ quod certe alit̾ fieriis
potest. quam si ilud quoq scientͤ
necessariam refectioni petuniã
eẽ quare ⁊simea causa fr̾ut na¬
uis ut resici debẽt: muito tamen
ꝑecunia maior credita fu̾it quã
ad eamrem eẽt necessaria ñ debẽ
ĩsoidum adũsus dominum na¬
ius actionem darut̾dum q̃
illud estimandum. anineolaco
Siretimia creditasit. ĩ quo pp̃ quod¬
s credebatur comparari potũit.

Expanded text:
epositus, quod certe aliter fieri non epositus, quod certe aliter fieri non potest, quam si illud quoque scierit necessariam refectioni pecuniam esse: quare etsi in ea causa fuerit nauis, ut refici deberet, multo tamen maior pecunia credita fuerit, quam ad eam rem esset ‹ne›cessaria, non debere in solidum aduersus dominum nauis actionem dari.Interdum etiam illud aestimandum, an in eo loco pecunia credita sit, in quo id, propter quod credebatur, comparari potuerit:
Abbreviated transcription (Latin):
ammagrõ agere possit ħ em̃
editto non transfertur acc̃o set
adicitur. ¶ Sumus ex ex̾citorib
cummagrõ nanis contrax̾it. a¬
domini nauem ex̾tũit. si sciente
eo quasi tributoria sugnorante:
te peculio acc̃o dabitur. ¶ Si com¬
mimis seruus uoluntate cdño¬
rum ex̾ceat nauem: ĩ singulos da¬
ri debebit ĩ solidum actio.
magr̾̃m naui p̃posuit is petuni¬
am mutuatus cauit se iniefec¬
nonem naius eamaccepisse: q̃ ꝑ¬
situm ẽ. annon alit titius lutuĩ:¬
exercitoria ten̾etur: quam si cre¬
ditor ꝓbaret pecumiam ĩ refec¬
tionem uau̾is eẽ consumptam.
.R. crelitoremutilit̾ acturum. si
cumea pecuma crederetur. nauis
in eacansa fiuss ut resicidebe̾t. et¬
emmũt non oportẽt creditorem
adħ astringic ut ip̃e reficiende na¬
ius curam suscipiat agerat ne.¬
ogicium domini quod c̾te futur̃
sit. si necesse bãt probare pecumsã
ĩ refectionem erogatamee nt
ulud exigendu. at sciat sulͣ
se credẽ. cuirei magr̃ quis sit p̃t¬

Expanded text:
agistro agere possit: hoc enim edicto non transfertur actio, sed adicitur.Si unus ex his exercitoribus cum magistro nauis contraxerit, adomini nauem exercuerit, si sciente eo, quasi tributoria, si ignorante, de peculio actio dabitur.Si communis seruus uoluntate dominorum exerceat nauem, in singulos dari debebit in solidum actio. 7 magistrum nauis praeposuit: is pecuniam mutuatus cauit se in refectionem nauis eam accepisse: quaesitum est, an non aliter Titius exercitoria teneretur, quam si creditor probaret pecuniam in refectionem nauis esse consumptam. respondit creditorem utiliter acturum, si, cum pecunia crederetur, nauis in ea causa fuisset, ut refici deberet: etenim ut non oportet creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae nauis curam suscipiat et negotium domini gerat quod certe futurum sit, si necesse habeat probare pecuniam in refectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui rei magister quis sit pra
Abbreviated transcription (Latin):
quid enim inquit si aduelum e¬
mendum in eius mõi insula pe¬
cuniam quis credidit ĩ qua om¬
nino uelum comparari potest.
anisumina aliquam diligẽtiã
ineamrem ceditorem debe pre¬
stare seadem fere dicendaait. q
si de ustitoria actione queratu
nantunc quo creditorem sci¬
re debe̾ necessariam cẽmertis
cõparationem cuiemende fuus
sit p̃poĩtus: et sufficẽ suns credi¬
derit. nonq̃ ulud exigendumut
ip̃e curam suscipiat. in hauc rem
pecunam erogatameẽ. De lege

Expanded text:
quid enim, inquit, si ad uelum emendum in eiusmodi insula pecuniam quis crediderit, in qua omnino uelum comparari non potest? et in summa aliquam diligentiam in ea creditorem debere praestare.Eadem fere dicenda ait et si de institoria actione quaeratur: nam tunc quoque creditorem scire debere necessariam esse mercis comparationem, cui emendae seruus sit praepositus, et sufficere, si in hoc crediderit, non etiam illud exigendum, ut ipse curam suscipiat, an in hanc rem pecunia eroganda e
Abbreviated transcription (Latin):
rumint suiss iaciuramfieri
conferre oport̾e. quia id tributũ
gatum ẽẽ. iacture summã pecu¬
mam ꝓ rerum p̾cio distribui
oportet. corporum lib̾orum esti¬
mationem nullam fi̾ posse erͣ
conducto dominos irrum am¬
missarum cũ nauta idẽ. cum

Expanded text:
rum interfuisset iacturam fieri, rum interfuisset iacturam fieri, conferre oportere, quia id tributum gatum esse. iacturae summam pro rerum pretio distribui oportet. corporum liberorum aestimationem nullam fieri posse. ex conducto dominos rerum amissarum cum nauta, id est cum
Abbreviated transcription (Latin):
Innum enmẽ comiune de¬
trimentum fieri eorum: qui
pp̃ amissas res aliorum conse¬
quutisunt ut nierces suas sal¬
nas hr̃ent. ¶ Si conseruatis m̾a¬
bus detĩor factasit naius: aut¬
⁊ si quid ex aͣrͣmauit. nulla faciẽ¬
ẽ da ẽ collatio.: quia clisimilis ⁊¬
earun rerum causa sit. que na¬
ius grã parantur ⁊ earum pro¬
⁊ quib m̃cedem aliquis acceꝑit.
namet si faber incudem aut
malicum frrgi̾t. nonimputa¬
retur ei quilccau̾it opus. ¶ S
si uounntate uectorum: ul pp̃
aliquem meͣtum id detrimen¬
tum faccumsit. ħ ipsum sarti
noportet. ¶ cumĩ eadem na¬
ue uaria mertium gnã com.¬
plures mercatores coegissent:
p̾tẽa quod multinectores ser¬
ui libĩq in ea nauigarent. tem¬
pestate graui orta necessario
iactura factaerat. quesitadei¬
de sunt hec an ompes:  iactur¬
am prare oporteat in quitem
tales meries imposussep i
quibus nanisnon honeratur
uelut geminas margoritas
tteat. a qua actione eaies expe¬
dixi possit pladut dinies quo¬

Expanded text:
imum enim est commune detrimentum fieri eorum, qui propter amissas res aliorum consecuti sunt, ut merces suas saluas haberent.Si conseruatis mercibus deterior facta sit nauis aut si quid exarmauerit, nulla facienda est collatio, quia dissimilis earum rerum causa sit, quae nauis gratia parentur et earum, pro quibus mercedem aliquis acceperit: nam et si faber incudem aut malleum fregerit, non imputaretur ei qui locauerit opus. sed si uoluntate uectorum uel propter aliquem metum id detrimentum factum sit, hoc ipsum sarciri oportet.Cum in eadem naue uaria mercium genera complures mercatores coegissent praetereaque multi uectores serui liberique in ea nauigarent, tempestate graui orta necessario iactura facta erat: quaesita deinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibus nauis non oneraretur, uelut gemmas margaritas? rteat? et qua actione ea res expediri possit? placuit omnes, quo