comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neq fid̃i commissi. sats detur. equiᷤ¬
simum er̃ lidi cominislariũ nomi¬
ne legatis satis acciꝑe abhecedesiei
legatarius non caueat. scł. ut ip̃e le
esse exea satis datione magis fidĩ cõ¬
missatto ꝙͣ legatario dandam acti¬
onem ineum scł. casum. quo fidicõ¬
missum eius conditio extit̃it ipĩus
etiam legati ꝑsecutio danda erit fid̾i¬
commissario. si nundum solutum
est. ⁊ conditio eius exstitĩt .s. si fuerit
ficłi cõmissarius. paratus cauere

Expanded text:
 fideicommissi satisdetur? aequissimum erit fideicommissarium nomine legati satis accipere ab herede, si ei legatarius non caueat, scilicet ut et ierit ex ea satisdatione magis fideicommissario quam legatario dandam actionem, in eum scilicet ‹c›asum, quod fideicommissi eius condicio extitit: ipsius etiam legati persecutio danda erit fideicommissario, si nondum solutum est et condicio eius extitit, scilicet si fuerit fideicommissarius
Abbreviated transcription (Latin):
riĩ uł fidei cõmissaiii mittantur: in
rem quidem hedis mitti non pos¬
sunt. s ꝑp̾torem denegatas hedi ac¬
tiones: ipsi ꝑsequantua.
nem eam rem teneas: que mͥ ꝑfidĩ¬
cõmissum relicta eẽt. uerus ẽ. eam¬
me habere. cui ea ipsa relicta ẽ quã
te qui alt̾ius fidĩ cõmissi noĩe ingres¬
sus in eam eẽs. Nam & si mͥ subcon¬
ditionem legatum ẽ. stu medio tp̃r
inpossessionem eius factus fueris le
integra ꝑsecutio. Sic enim ꝯ sistatu¬
lib̾um ex eadem causa cepisses pos¬
sidẽ. impleta conditione eius. tñ
lib̾tatẽ eius impedire non potes ¶

Expanded text:
rii uel fideicommissarii mittantur, in rii uel fideicommissarii mittantur, in rem quidem heredis mitti non possunt, sed per praetorem denegatas heredi actiones ipsi persequantur. nem eam re‹m te›neas, quae mihi per fideicommissum relicta esset, aequius est me eam habere, cui ea ipsa relicta est, qua‹m› te, qui alterius fideicommissi nomine ingressus in eam esses. nam et si mihi sub condicione legatum est et tu medio tempore in possessionem eius factus fueris legintegra persecutio. sic enim e‹t› si statuliberum ex eadem causa possidere coepisset, impleta condicione iustam libertatem eius
Abbreviated transcription (Latin):
neeo nomine satis daretur. ꝓprie¬
tas quiõ non est legata. se tlegatatio
ẽ ꝑmittendum satis dare usum
fructum. pecunie hab̾e. ⁊ ꝓpemodũ
inhanc ꝓpositionem nulle p̃toris e¬
runt partes. quia nisi satis detur.
agicum herede ñpoñt. ¶ Qui fidĩ¬
cominissi seruandi causa in possẽ¬
sionem missus ẽ nonprius de põ¬
sessione decedere debet ꝙͣ ei fid̾i cõ¬
missum solutum. aut eonomine
grare siẽt. inpossessionẽ non init¬
teretur. iõ cum osferctur: discedere
inpossessione eẽ pot̾.¬
⁊ ap̃.Si legatoꝵ satis nondatur.
restituta hereditate in earum qͦq
terum poslessione legatariꝰ mitiẽo
erit: que dolo malo eius: cuire¬
natus hr̃s fuerit. nec peccuniam
soluat: legatauus pot̾ desid̾are mit¬
ti inpossessionem ¶Cum sub
condicionib contrariis ead res duo¬
b legetur. si non caueat᷑: utq mit¬
titur in possessionem.
aulus lib̾ .iii. sentent̃. Si muti¬
les sint res heditaue: in quas legata¬

Expanded text:
o nomine satis daretur, proprietas non est legata, sed legatario permittendum satisdare et usum fructum pecuniae habere: et prop‹emo›dum in h‹a›c propositione nullae praetoris erunt partes, quia, nisi satisdetur, agi cum herede no‹n› poterit.Qui fideicommissi seruandi causa in possessionem missus e‹s›t, non prius de possessione decedere debet, quam ei fideicommissum solutum aut eo nomine gra re fieret, in possessionem non mitteretur, id cum offeretur, discedere in possessionem esse pot Si legatorum satis non datur, restituta hereditate in earum quoque rerum possessionem legatarius mittendus erit, quae dolo malo eius, cui renatus heres fuerit nec pecuniam solvat, legatarius potest desiderare mitti in possessionem. Cum sub condicionibus contrariis eadem res duobus legetur, si non caveatur, uterque mittitur in possessionem. Paulus libro tertio sententilae sint res hereditariae, in quas legata
Abbreviated transcription (Latin):
Is cui legatoꝵ uel fisi cõmissoꝵ
nomine non cauetur. missus inposses¬
sionem. numquã ꝓdño esle inooit nec
tam possessio rerum ei ꝙ̃ custodia dat᷑.
neq enum expellendi heredem uis ut̃.
s simul cum eo possidere iuibet᷑. ut sai¬
temtedio ꝑpetue custodie. extorqueat
heredi cautionem. ¶ Sialus dampni
infecti nomine missus lit inpossessio¬
nem alius legatoꝵ seruandoꝵ causa.
posse eum qͥ legatoꝵ seruandorũ causa
impossessionem missus est ⁊̃ dampniuĩ¬
fecti satis dare. Qͥõ lisatis dedit. non ali

Expanded text:
Is cui legatorum fideiue commiss‹o›rum nomine non cauetur missus in possessionem nunquam pro domino esse incipit. nec tam possessio rerum ei quam custodia datur: neque enim expellendi heredem ius habet, sed simul cum eo possidere iubetur, ut saltem taedio perpetuae custodiae extorqueat heredi cautionem. Si alius damni infecti nomine missus sit in possessionem, alius legatorum servandorum causa, posse eum, qui legatorum servandorum causa in possessionem missus est, etiam damni infecti satisdare: qui si sati
Abbreviated transcription (Latin):
sonis que sunt indefense. Certe si here¬
ditas ita currit aliquo tempore. hoc tp̃s
de medio detrahendum est. Quen pot̃
an inuicem usurarum hii sructus cedãt
que infidi cominissis debentur ⁊ cumadI.
exemplũ pignoꝵ sequimur id ꝙ exfruc ͣ¬
tib ꝑcipitur. primum inusuras. inox

Expanded text:
s nocere, quae sunt indefensae. certe si heres nocere, quae sunt indefensae. certe si hereditas iacuerit aliquo tempore, hoc tempus de medio detrahendum est. Quaeri poterit, an in vicem usurarum hi fructus cedant, quae in fideicommissis debentur. et cum exemplum pignorum sequimur, id quod ex fructi
Abbreviated transcription (Latin):
lus eiul sit estimandus. S ⁊ sihr̃cdis sit he
tes quidolo fecit eq̃ nocere debebit. dolũ
acciꝑe debemus. ⁊ culpam lata s non om¬
nem dolum s qui innitem legatario¬
rum ⁊ fid̃ĩ cõmissariorum factus ẽ¶̃m
bona heredis legatatios ⁊ fidĩ cõmissa¬
rios else mitendos. Si post .ui. menses
cum aditi ꝓtribunali fuerint hii quoꝵ
deea renotio est. insatisfactione cessatũ
est. Iñ fructus recepturos quo ad uolun¬
tati defunctoꝵ satis fiat. Qd̃ remedium
seruaritur ⁊̃ aduersus eos qui excausa
fiõi commissi moram faciunt. ¶Sacisfida¬
tõnis uerbum licet latius patec. ałi ad ex¬
soluendum legatum resfertut ꝓtñ ⁊ sire¬
missa sic sacil datio. rescriptum locum ha¬
bebii. quia mora fit solutioni. Sex aut̃
mensium puto continuum tempꝰ posses¬
sionum computanduni¶ Cessatum nõ
accipimus si pupillus cutorem uon hãt
nec curatorem fiu̾̃osus uel adolescens. Nã

Expanded text:
l‹us› eius sit aestimandus.Sed et si heredis heres l‹us› eius sit aestimandus.Sed et si heredis heres sit, qui dolo fecit, aeque nocere debebit.Dolum accipere debemus et culpam latam, sed non omnem dolum, sed qui in necem legatariorum et fideicommissariorum factus est. Ibona heredis legatarios et fideicommissarios esse mittendos, si post sex menses, quam aditi pro tribunali fuerint hi quorum de ea re notio est, in satisfactione cessatum est, inde fructus petati defunctorum satisfiat. quod remedium seruaretur et aduersus eos, qui ex qua causa fideicommisso moram faciunt. Satisfactionis verbum licet latius patet, tamen ad exsolvendum legatum refertur. Proinde et si remissa sit satisdatio, rescriptum locum habebit, quia mora fit solutioni. Sex autem mensum puto continuum tempus, non possessionum computandum. Cessatum non accipimus, si pupillus tutorem non habeat nec curatorem furiosus vel adulescens: nam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃im̃o legatarius ⁊ sidi comissaĩus mit
tendum legatarium constat. Nam et
hec res incausa hereditaria est. ¶Side¬
posita est apud defunctũ res fu̾it uel cõ¬
modata. locum missioñ ht̃. quia res st̃
iste hereditarie. ¶ Si exduob hr̃dib alt̃
satis clare sit paratus. alt̃ non inpartẽ
euis locum habere debet missio. Missi
ita legatarii. impedient etiam eum qͥ
satis dedit rei ãministrationem. Qua¬
re suadendum erit hr̃li ut in assẽ sa¬
tis det. ne ad ministracio eius unpe¬
diatur. ¶Si ab inpubiᷤᷤ substituco legaca
non solumad ea bona que cestatoris fue¬
runt. u̾um ad ea quoq que impubes ac¬
quisiit. locum habebit. Nam hec quoq
hereditaria sunt. uiuoaut̃ impub̾e ne¬
q missio. neq satis datio locum habet¬
Ysi hr̃s non sit a quo ficłi commissũ
relictum est. s alt̾ius nominis successor.
dicendum est ut edicto locus non sit. ⁊ do¬

Expanded text:
omni modo legatarius et fideicommissarius mittomni modo legatarius et fideicommissarius mitttendum legatarium constat: nam et haec res in causa hereditaria est. Si deposita res apud defunctum fuerit uel commodata, locum missio non habet, quia non sunt istae res hereditariae. Si ex duobus heredibus alter satisdare sit paratus, alter non, iique habere debet. missi itaque legatarii impedient etiam eum, qui satisdedit, rei administratione: quare suadendum erit heredi, ut in assem satisdet, ne administratio eius impediatur.Si ab impuberis substituto legata non solum in ea bona, quae testatoris fuerunt, uerum ad ea quoque, quae impubes adqu‹i›siit, locum habebit: nam haec quoque hereditaria sunt: uiuo autem impubere neque missio neque satisdatio locum habet.Si heres non sit, a quo fideicommissum relictum est, sed alterius nominis successor, dicendum est, ut edicto locus sit et do
Abbreviated transcription (Latin):
possidet alia causa cum creditores rei
setuande caula mittuntur inpossessio¬
nem. Nam qui possident nonsibis
omnib possidet. ¶ Qui prior missus
est legatarius inpossessionem. non p̃
fertur ei qͥ postea mittitur. Intlegata¬
rios enum nullum ordinem obserua¬
mus. s simul om̃s equalit̃ tuemur.¬
¶postꝙͣ tei seruande eͣceditores possid̾e
ceꝑunt. legatoꝵ seruandoꝵ grã missꝰ
inposseslionem creditorib potior ñ habe
bitur. Qui inpossioessionem legatoꝵ
seruandoꝵ gr̃a mutitur. inpossessionẽ
quid̃ terum hereditariar᷑ om̃im̃o ue¬
niet. hoc est earum que incãm heredita¬
riam maneant. Catum autem q̃ in cau¬
sam hereditariã noneit̃. non alias mit¬
titur. quã sidolo malo inea causa essede¬
sierunt. nec semꝑ s causa cognita. ¶bõꝵ
aut̃ appellatione hee res conprehenle
ꝓptietas ad here
⁊ siqua pignora testatori data in eoꝵ qͦq
mutetur possessionem. S ⁊ inpartus an¬
cillarum ⁊ secus peccoꝵ. It fructus eque

Expanded text:
cum creditores rei seruandae causa mittuntur in possessionem: nam is qui possidet non sibi, sed omnibus possidet.Qui prior missus est legatarius in possessionem, non pr‹ae-› fertur ei qui postea mittitur: inter legatarios enim nullum ordinem obseruamus, sed simul omnes aequaliter tuemur.Postquam rei seruandae creditores possidere coeperunt, legatorum seruandorum gratia missus in possessionem creditorQui in possessionem legatorum seruandorum causa mittitur, in possessionem quidem rerum hereditariarum omnimodo ueniet, hoc est earum quae in causa hereditaria manent: earum autem, quae in causa hereditaria non erunt, non alias mittitur, quam si dolo malo in ea causa ‹esse› desieri‹n›t, nec semper, sed causa cognita. 'Bonorum' autem appellatione prietas ad heredet si qua pignora testatori data, in eorum quoque mittetur possessionem. Sed et in partus ancillarum et fetus pecorum, item fructus aeque
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis. beĩgmꝰe ĩtellegi tͣttn latas uideri
acciones.
to relictũ. si n̾ erit heres. n ob hoc suspec¬
tã dicat hereditatẽ neꝑdat legatũ. of¬
ferrx ei oportet quantitatẽ legati afi¬
dĩ cõmissario. demd̃ cogendũ. Nec ss¬
luã admittit iulianꝰ ut quasi heredita¬
tẽ n̾ ad̃iss sic legatũ: a eo herede petat.
adiit enĩ. s magis arbũt᷑ a fiddĩ cõmissario
ei prandũ. S nsiquit alite sua ĩter. ẽẽ.
dicet. Non cogiẽ adne nisi ei c̃apnũ ł ln¬
crũ aficdi cõmisiaru sutiat ł ap̃coit onꝰ te

Expanded text:
ius est intellegi tunc translatas uideri actiones. to relictum 'si heres non erit' et ob hoc suspectam dicat hereditatem ne perdat legatum, offerri ei oportere quantitatem legati a fideicommissario, deinde cogendum. nec illud admittit Iulianus, ut, quasi hereditatem non adisset, sic legatum a coherede petat adiit enim, sed magis arbitratur a fideicommissario ei praestandum. sed et si quid aliud sua interesse dicet, non cogitur adire, nisi ei damnum uel lucrum ‹a› fideico
Abbreviated transcription (Latin):
fisco uacantia bona ãeratur nec uelit bõa
agnoscert ⁊ fic̾i comissario restituere equis¬
simũ erit quasi uend̾icauerit. sic fiscũ resti¬
tucionẽ facere Itẽ simunitipes hereditatẽ
suspectã dicant hereddes ĩstituti. dicendũ
erit cogi eos agnoscere hereditatẽ ⁊ restitu¬
ere. Idemq erit ⁊ĩcollegio dicẽdũs Titui
heres ĩstitutus seprio substituto. rogatꝰ
.ẽ. ip̃i seꝑmo hereditatẽ restituere. institu¬
tus suspectã dicebat hered̃itatẽ. querit
an cogenddusest adire ⁊ restituere here¬
ditatem et liberari põt. suerius. ẽ. cogẽibi¬

Expanded text:
bona deferantur nec uelit bona adgnoscere et fideicommissario restituere, aequissimum erit, quasi uindicauerit, sic fiscum restitutionem facere.Item si municipes hereditatem suspectam dicant heredes instituti, dicendum erit cogi eos adgnoscere hereditatem et restituere: idemque erit et in collegio dicendum.Titius heres institutus Sempronio substituto rogatus est ipsi Sempronio hereditatem restituere: institutus suspectam dicebat hereditatem: quaeritur, an cogendus est adire et restituere hereditatem. et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩstitutus eẽt. si titio dec̾ẽ dedissi ñ alit̾ co¬
getur. quã si ei pecuma offerat᷑. s ⁊ salitoᷤ
aignitatis ro. habenda erit. Quid̃ enĩ si
morbo applicitus alexanãnie. uussus fũit
adire. ł nom̃ pellionis testatoris ãet erce.
Loco iussus. ẽ. adite ⁊ ipei .p. causa absit.e¬
que cogẽdũ .i. adire hereditatẽ ⁊ restitu¬
ere. Iulianus ait. ubi ab. ẽ plane siquis
petierit add̃eliberationẽ tẽpus i ĩpetra¬
u̾it. de iñ post tẽpus deliberacionis ac̃¬
ierit et restituerte hereditatẽ. ñ iudit᷑ coac¬
tus hoc fecisse. Nec em̃ suspestã coactus
aqͥͣ set sponte pꝰdeliberatione. Quoo si
suspectã dicat. ꝓfiteri debee ñ sibi ex
pędire hereditate neq hoc dici oport̾e.
no̾ eẽ soluend̃o. s ꝓfitc̃ĩ eũ oporiet. qͥd
ñ putat sibi expedire hereditatẽ adire.¬
¶Siquis subcõditiont fuerit heres scriptꝰ
pend̾ente cõdicione nil agit. tã i si pa¬
ratus sit restituere hereditatẽ.

Expanded text:
et '‹si› Titio decem dedisset', non aliter cogeretur, quam si ei pecunia offeratur. sed et salutis ac dignitatis ratio habenda erit: quid enim si morbo adplicitus Alexandriae iussus fuit adire uel nomen uispellionis testatoris ferre? 8 Paloco iussus est adire et rei publicae causa absit, aeque cogendum adire hereditatem et restituere Iulianus ait, ubi abest. Plane si quis petierit ad deliberationem tempus et impetrauerit, deinde post tempus deliberationis adierit et restituerit hereditatem, non uidetur coactus hoc fecisse: nec enim suspectam coactus adit, sed sponte post deliberationem. Quod si suspectam dicit, profiteripedire adire hereditatem, neque hoc dici oportere non esse soluendo, sed profiteri eum oportet, quod non putat sibi expedire hereditatem adire.Si quis sub condicione fuit heres scriptus, pendente condicione nihil agit, tametsi paratus sit restituere
Abbreviated transcription (Latin):
epłam possunt.
etiam adu̾sũ ab sentes postulatur decre¬
tusiue certior sit quoꝵdã uolurtas recu¬
santiũ adire et restituere hereditatẽsi¬
ue ĩcertã adquod p̃sentia eoꝵ nomi.
ne ñ ẽ necessaria ¶ Meminisse aut o-
id̃ q tractatũ est aput ulianũ anad
intestatos locũ abeat. S esuerius eoq uure
utimur ut hoc senatus cõsultũ adintestatoᷤ
qͦ pȩtͣimeat. siue legittumi siue oͥnerarim
successores. Si et adfilm̃ qui ĩpotestate. ẽ.
hoc senatus cõsultũ locũ ħt inceteris quo

Expanded text:
am possunt: nam etiam adversus absentes postulatur decretum, sive certior sit eorum voluntas recusantium adire et restituere hereditatem sive incerta: adeo praesentia eorum non est necessaria. Meminisse autem ideoque tractatum est apud Iulianum, ad intestatos locum habeat. sed est uerius eoque iure utimur, ut hoc senatus consultum ad intestatos quoque pertineat, siue legitimi siue honorarii sint successores.Sed et ad filium qui in potestate est hoc senatus consultum locum
Abbreviated transcription (Latin):
culo adĩe et restitui sibi uellec cogatur
heres ĩstitutus ap̾tore adire ⁊ restituere h̾r¬
d̃itatẽ. quoã si fuit factũ transeunt actio¬
nes extrebesliano. Nec quarte cõmodo he¬
res inrestitucione utetur. N̾a cũ alieno
periculo acdier it hereditate. merito om̃t¬
ni comodo arcebit᷑. Nec inter. ẽ. soluen ꝓ¬
d̃o sit hereãitas nec ne suf ł icrem̃ retusł¬

Expanded text:
ogatur heres institutus a praetore adire et restituere hereditatem. quod si fuerit factum, transeunt actiones ex Trebelliano nec quartae commodo heres in restitutione utetur: nam cum alieno periculo adierit hereditatem, merito omni commodo arcebitur. nec interest, soluendo sit hereditas nec ne: sufficit enim recus
Abbreviated transcription (Latin):
tur fecerit. ac ꝑhoc publicata fuerit heredi¬
tutus. iã acifistũ ꝓtinet. et extrebellino ac¬
tiones tanseit. S et si phibiũt testam̃ta¬
riũ introdacere. x testes conuenire. e mortẽ
testatoris ñ desendit. ẜ gxalia causa herecdi¬
tas fisco uendicata ẽ. eque quãte equide

Expanded text:
ntur fecerit ac per hoc publicata fuerit hereditutus, id ad fiscum pertinet et ex Trebelliano actiones transeunt. sed et si prohibuerit testamentarium introducere uel testes conuenire uel mortem testatoris non defendit uel ex alia causa hereditas fisco uindicata est, aeque quartae q
Abbreviated transcription (Latin):
taq sit ĩ eunda.ẽ. legis falcidie rõ. quasi ÷¬
dãpnatꝰ sit. quo euenie sihered̃itatẽ suã
spõte adiss daret titio duccta .xx. t.Ix
su p̃toris adita hereditas foret.
si adheredi honꝰ ẽẽ testator
legata dixerit. ⁊ heres paa
et hereditatẽ. ita d̃ebere cõputationẽ falcid̃ie
iniri. acsi quadrigenta ꝑfid̃i cõmissũ ẽet̃
sarsꝰ tres partes legatarius ¶Quod si sus¬
pecta dicta sit heredias ⁊ ñsponte hesad¬
itt : restitute.e. quide de quadringertis
que abituxus eẽt hes. resident aput fid̃i¬
tõmissariũ. In reliquis aut̃ trec̾etis eadẽ
ãistribuciꝰ. fiet. ut exhis quattuor paites
hab̾at ficdĩ cõmisarius. reliquas treslega¬
tarius. Nã iiquis simũ ẽ. ꝓlus fẽre lega¬
tariũ io ꝙr suspecta dicta. ẽ. hereditas. quã
laturus ẽet sisponte adita firissi Qugd̃ aũt¬

Expanded text:
taque sic ineu‹n›da est legis Falcidiae ratio, quasi hdamnatus sit: quo euenit, ut, si hereditatem sua sponte adisset, daret Titio ducenta uiginti qsu praetoris adita hereditas foret. si ad heredis onus esse testator legata dixerit et heres sponte adiit hereditatem, ita debere computationem Falcidiae iniri, ac si quadringenta per fideicommissum essent eicommissarius, tres partes legatarius. quod si suspecta dicta sit hereditas et non sponte heres adiit et restituit, centum quidem de quadri‹n›gentis, quae habiturus esset heres, resident apud fideicommissarium, in reliquis autem trecentis eadem distributio fiet, ut ex his quattuor partes habeat fideicommissarius, reliquas tres legatarius: nam iniquissimum est plus ferre legatarium ideo, quia suspecta dicta est hereditas, quam laturus esset
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoddũ ad̃fiscũ ꝑtinebit. dodransũõ. ficłi
fieri ut heres institutus nolit adire eredi
asabaari ab he de ĩstituto. Neq illuq̃ ĩ quirit᷑¬
fia soluendo sit hereditas. an ñ sit ͥ opinio
iꝯnistitito debet. õ met uꝰ hereditatẽ acire
suẽ cu noli tũ uarie sint hominu uolu¬
tates. Quoꝵ da segocia timentiũ. quoꝵ

Expanded text:
commodum ad fiscum pertinebit, dodrans uero fideicfieri, ut heres institutus nolit adire herediusari ab herede instituto. neque illud inquiritur, solvendo sit hereditas an non sit. opinio eninstituto debet, cur metuat hereditatem adire vel cur nolit, cum variae sint hominum voluntates:
Abbreviated transcription (Latin):
ap̾ Connumꝗͣ pretor uariantẽ
ñ repellit. ⁊ ꝯsilium mutantis ñ asꝑ¬
natur. uñ quidam filiũ emancipa¬
tũ qͥ de bonis ꝯ ferendis cau̾e fr̃ĩbus
noluit. audiend postea putauerũt.
si uellet oblata cautione btnefici
pudiasse qͥ formã possõnis ꝯserua¬
re noluit. s benignior ⁊ diũsa sen¬
tentia. maxime etm de bonis parentis
int̾ fr̾es disputet᷑ quẽ tñ faciliꝰ admit¬
tendũ existimo. simt̾ tempꝰ delate posso̾¬
nis cautionẽ osferat. nã post annũ quã

Expanded text:
 Nonnumquam praetor uariantem non repellit et consilium mutantis non aspern‹a›tur. unde quidam filium emancipatum, qui de bonis conferendis cauere fratribus noluit, audiendum postea putauerunt, si uellet oblata cautione beneficiupudiasse, qui formam possessionis conseruare noluit: sed benignior est diuersa sententia, maxime cum de bonis parentis inter fratres disputetur. quem tamen facilius admittendum existimo, si intra tempus delatae possessionis ca
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. meruerat capitis penãm. benigniꝰ aũt
punitꝰ ẽ lib̾tus. uł uti tm̃religatus. De
calũmatore enĩ sensit p̃tor.

Expanded text:
est, meruerat capitis poenam, benignius autem punitus est libertus, veluti tantum relegatus: de calumniatore enim sensit praetor.
Abbreviated transcription (Latin):
quib ÷ quelitum. augm̃tum beres¬
op̃. Qui cotam hereditatem restitu¬
ere rogatus quartam retinere nõ uult̃.
fidumq obsequium defuncti p̃cibus
prebere desid̾at. sponte debet adire su
A hr̃ditatem. quãi extrebelliano eã
restiturus. Sualim̃ tñ sulpectam po

Expanded text:
quibus est quaesitum, augmentum hequibus est quaesitum, augmentum hecis. Qui totam hereditatem restituere rogatus quartam retinere non uult fidumqu‹e› obsequium defuncti pre‹cib›us praebere desiderat, sua sponte adire debebit hereditatem, quasi ex Trebelliano eam restituturus. suaserim tamen, suspectam
Abbreviated transcription (Latin):
Thei ꝙ que subconditione sunt
ꝓmisla aut inannos singłos uel m̃ses.
nichil uitest. Sane płr uetu rei que he¬
reditate continentur. hec ꝓcedunt. nec
fructus ficd̃i cominissarium seqͥtur. si
mora non intercessit. s quia nonut br̃s
sid̃i commissum ut sicdix̾im ut sup¬
pleat postulet s qualis nuncẽ. beredi¬
tas desideret sibi restitui. nequaquã
id debet hr̃s recusaẽ ⁊ qͣdãor modo in
partem hereditatis senatus recipiuo¬
luit fidei cominissarium.⁊ hr̃i hr̃dis
loco. ꝓ qua parte resticuta ei esset here¬
dicas. s cum hereditarios nũmos fe
nerauerit aut exfundis fructus ꝑcepit.
nichil eo nomine prãt ei cui hereditã
ꝑ fidi cominissum relicca est. si nõ in¬
tercessit mora. Scił quia suo ꝑicło fene¬
rauit. colendone uel incogendis fruc¬
tib consumplit oꝑã. necequumerat
alt̾ius ut sic dixĩs ꝓcuratorem consti¬
tui. nullum audem impendium ł
oꝑa int̃cedit heredis. cũ his mõis. de

Expanded text:
e›, quae sub condicione sunt promissa aut in annos singulos uel menses, nihil interest. sane pro fructu rei, quae hereditate continetur, haec cedunt, nec fructus fideicommissarium sequitur, si mora non intercessit. sed quia non ut heres fideicommissum, ut sic dixerim, suppleat postulet, set qualis nunc est hereditas, desideret restitui sibi, nequaquam id debet heres recusare: nam et quodammodo in partem hereditatis senatus recipi uoluit fideicommissarium et haberi heredis loco, pro qua parte ei restituta esset hereditas. sed cum hereditarios nuneravit aut ex fundis fructus percepit, nihil eo nomine praestat ei, cui hereditas per fideicommissum relicta est, si non intercessit mora, scilicet quia suo periculo faeneravit colendove fundo vel in cogendis fructibus insumpsit operam: nec aequum erat alterius, ut sic dixerim, procuratorem constitui. nullum autem impendium vel opera intercedit heredis, cum his modis, de
Abbreviated transcription (Latin):
cui hr̃ditacem ut extrebelliano senatꝰ
consulto agenti ⁊ exeo competentibus
accionib ⁊̃ usuras debitas exmoris in
ro ⁊ depensionib quia locationum
obligõ inhereditate suit. ab herede
fructus nullos peto. s illa desidatre¬
fundere me. aut concedere ei acciõe
ulurarum. ⁊ pensionum. non pos¬
sum ꝑsuadiere hereditasis appella

Expanded text:
tui hereditatem, ut ex Trebelliano senatus tui hereditatem, ut ex Trebelliano senatus consulto agenti et ex eo competentibus actionibus etiam usuras debitas ex mortis daero et de pensionibus, quia locationum obligatio in hereditate fuit. ab herede fructus nullos peto, sed illa desiderat refundere me aut concedere ei actiones usurarum et pensionum: non possum persuadere hereditatis appella
Abbreviated transcription (Latin):
Re. qm̃ fercet il qui cõpullus est adire he¬
reditatem confestim ei constituet dema¬
numisso dum caxat senatus consulto
cõprehensum est. nec br̃dis facta ẽ nĩci¬
o potest cñ uenire ut restitucionem dis¬
tissit hr̃s. ueluti si ei pecuniam debue¬
ric defunctus quam retinere uelit qũã
petere. Ceterum estimo iõ in here eius
constitueti dum ũ in illo constitutũ
est. Cuir enim recusaret ꝗͣ recusare ñ po¬
cuit. is cuius hereditatem suscepit. ꝙ
siforce ante herelitacis restitutionem.
sine herede decessĩt lib̾tus. ꝑm̃bona
eiuis creditorib hereditatiis uendere
ꝑmictendum est. ac siresticuta heredi¬
tace decessĩt S in huusmõi questio¬
ne rogo respondeas ãrecte sensĩm Ro¬
gata filia exasse hr̃s institutas resti¬
tuere heredicatisn partem dimidiam.
deductus legatis minimis. ere alieno
non magno. ut legis falcidie locus ñ
sit. mora facta non est restitucio fidi cõ¬
missi desidio uerbo cenus micbiresti¬

Expanded text:
m fere is, qui compulsus est adire hereditatem, confestim ei restituet, de manumisso dumtaxat senatus consulto comprehensum est nec heredis facta est mentio. potest tamen euenire, ut restitutionem distulerit heres, ueluti si pecuniam ei debuerit defunctus, quam retinere maluit quam peterconstituendum, quod in illo constitutum est: cur enim recusaret, quam recusare non potuit is, cuius hereditatem suscepit? quod si forte ante hereditatis restitutionem sine herede decesserit libertus, perinde bona eius creditoribus hereditariis vendere permittendum est, ac si restituta hereditate decessit. Set in huiusmodi quaestione rogo respondeas, an recte senserim. rogata est filia ex asse heres restituere hereditatis partem dimidiam deductis legatis minimis ‹e›t aere alieno non magno, ut legi Falcidiae locus non sit: mora facta non est restitutioni fideicommissi. desidero uerbo tenus mihi resti
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Set nec ip̃itucõi. indistincte res
raue acciõs transeunt. Nulla enim se¬
ꝑacio ẽ inimo ⁊ causa nat᷑alium obli¬
gationum transitꝑsõa. aũt heredis ĩ¬
stituti crebelliano resticuat. ueluti hr̃s¬
bonoꝵ ue possessor uel pater dominus¬
uequib adquisita est. hereditas. Om̃s¬

Expanded text:
. Sed nec ipsi tutori indistincte restrariae actiones transeunt: nulla enim separatio est: immo et causa naturalium obligationum transit. Persona autem heredis institu‹ti› Trebelliano contibonorumue possessor, uel pater dominusue, quibus adquisita est hereditas: om
Abbreviated transcription (Latin):
cutor sine pupillo. iuliinfans est. quia
nec mandare acciones tutorpupilli sui
pocest. nec le quid̃ actore pupillo restitu¬
ere pocuisse heredicatem duius seuerus
inꝑsonam acrii honoraci pupilli decreũ.
quia prior anconino patruo ⁊ tutõi suo
cestituerat. S ⁊ si pupillo restituenda sit. r̃¬
posse necpuꝑillo sine tutõis auctoricate¬

Expanded text:
utor sine pupillo, nisi infans est, quia nec mandare actiones tutor pupilli sui potest. ne se quidem auctore pupillum restituere potuisse hereditatem diuus Seuerus in persona Arri Honorati pupilli decreuit, qui A‹r›rio Antonino patruo et tutori suo restituerat. Sed et si pupillo sit restituenda, non posse
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃. Paỹ traccat siquis hes institutus
ex semisse rogatus sit resticuere heredi¬
tatem ⁊ eam suspectam dicens conpul¬
sus adiit deiñ ticdi commissarius igna¬
tus fit acreuisse porcionem hereditatis.
post cesticucionem scripto heredi anei
opus sit alia acc̾oe. ⁊̃ ait secutum esse

Expanded text:
Papinianus tractat, si quis heres institutus ex ‹s›emisse rogatus ‹sit› restituere hereditatem et ‹e›am suspectam dicens compu‹l›sus adit, deinde fideicommissarius ‹g›narus sit adcreuisse portionem hereditatis post restitutionem scripto heredi, an opus sit ei alia actione. et ait securum esse
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Qui filiũ emancipatũ habebat. pre¬
terito eo patrẽ suũ ⁊ extͣneũ heredẽ in¬
stituit.⁊ patͥlegatũ dedit. filiꝰ ccͣtabulas
bõrũ possõnẽ petit. q̃ro si aut ut̃q be¬
reditatẽ addisset. aut alit̃ ex his. aut
cipatꝰ accepta ccͣ tabulas bõꝵ possessiõe
lib̃is ⁊ parentil legata prare iubet᷑.

Expanded text:
tem. qui filium emancipatum habebat, praeterito eo patrem suum et extraneum heredetuit et patri legatum dedit: filius contra tabulas bonorum possessionem petit: quaero, si aut uterque hereditatem adisset aut alter ex his aut ncipatus accepta contra tabulas bonorum possessione liberis et parentibus legata praestare iub
Abbreviated transcription (Latin):
rent emancipatum aut pecisse.
aut peciturũ contra tabulas
bonoꝵ possessionem.
impub̾em Bedẽm scͥpsit. eiq
substituit. emancipatũ autẽ
filium p̃tiit. Deinde ut̾q filiꝰ
acceperit bonoꝵ possessionem.
legata sunt ꝯ̃ a substituto im¬
pub̾is relicta: non tm̃ lib̾is ꝯ̾
parenti b: uerũ ꝙ̾ ext̃neis. Que¬
ritur an mortuo impubẽ gͤait᷑
cogatur si¬

Expanded text:
rent emancipatum aut petisse rent emancipatum aut petisse aut petiturum contra tabulas bonorum poss‹ess›ionem.impuberem heredem scripsit eique substituit, emancipatum autem filium praeteriit: deinde uterque filius acceperunt bonorum possessionem: legata sunt etiam ‹a› substituto impuberis relicta non tantum liberis et parentibus, uerum etiam extraneis: quaeritur, an mortuo impubere cogatur s
Abbreviated transcription (Latin):
credo tuende sunt. Si aũ excep¬
ti non sunt. auferendas eis pu¬
to mortis causa donationes.
lib̾is autẽ tantũ ꝯ parentib
ri conseruauit legatũ. ħ solũ
aũ debetut: quod ipsis paren¬
tib relictũ ẽ ꝯ lib̾is. Cec̃m si ser¬
uo eoꝵ fuit adscͥptũ uł subie¬
Nec enim guerimus cui ad qui¬
ratur. s cui honor habitꝰ sit. S
& si coniuncũ fue rit legatũ ei¬
Item siquis exhis ꝑsonis rogadꝰ
sit restituere ectero: ꝙ sibi reli¬
ctum ẽ. dicendum nonẽẽ legatũ¬
prandũ. ꝙ emolum̃tũ ad eum
non respic̃. S si ꝓponas extero le¬
& si extraneo relictũsit: sub hoc
modo. ut alicui exlib̾is prãret.
equissimum erte dicẽ non deb̾e
ei p̾torẽ denegare acctionem.
ła autem legata sola pr̃ant qͥ contͣ
tabulas bonoꝵ possessionem acci¬
piunt. que utilit̾ data sunt:
uerum idcirco non debentur.
ꝙ filius contͣ tabulas bonoꝵ poꝰ¬
sessionem accipit.
ħ legatum plerumq scͥpti hedes
omittant ħeditatem. cum sci¬

Expanded text:
credo tuendae sunt: si autem excepti non sunt, auferendas eis puto mortis causa donationes. Liberis autem tantum et parentibus ri conseruauit legatum. Hoc autem solum debetur, quod ipsis parentibus relictum est et liberis: ceterum si seruo eorum fuerit adscriptum uel subienec enim quaerimus, cui adquiratur, sed cui honor habitus sit. Sed et si coniunctim e‹i› fuerit legatum Item si quis ex his personis rogatus sit restituere extero quod sibi relictum est, dicendum nona› emolumentum ad eum non respicit. Sed si proponas extero leet si extraneo relictum sit sub hoc modo, ut alicui ex liberis praestet, aequissimum erit dicere non debere ei praetorem denegare actionem. Ea autem legata sola praestant qui contra tabulas bonorum possessionem acc‹i›piunt, quae utiliter data sunt, uerum idcirco non debentur, quod filius contra tabulas bonorum possessionem accipit,  hoc plerumque scripti heredes omittant hereditatem, cum sci
Abbreviated transcription (Latin):
tia dimpii rescripto antonim cõꝓbata ẽ. cũ
hereditates ñ mͦeo honesto titulo. s ⁊ plem¬
ore honore tribuant᷑. ad eũ autẽ modum
talib ꝑsonis succurrendũ ÷ ut ampliore
qͥdẽ ꝙͣ uirili ꝑ ortione hereditatis data us¬
qr ad uirilẽ grieant᷑. In nimore aut̃ actenꝰ
actões his tribuant᷑ qͣtenꝰ scriptȩ st̃. Idem
obseruat᷑. ⁊ circa legata ⁊ fidei cõmissa q̃
his data fui̾t. ⁊ in mortis causa donatiõibꝰ.

Expanded text:
mprobata est, cum hereditates non modo honestio‹re› titulo, sed et pleniore onere tribuantur. Ad eum autem modum talibus personis succurrendum est, ut ampliore quidem quam uirili portione hereditatis data usque ad uirilem tueantur, in minorem autem eatenus actiones his tribuantur, quatenus scriptae sint. idem obseruatur et circa legata fideiue commissa, quae his data fuerint, et in mor
Abbreviated transcription (Latin):
rõne legis falcidie. lic enim exuntia fũit¬
heres impubes institutꝰ. tñ ꝙ accessit auge¬
b̃legata ab substĩto relicta. omĩb autẽ li¬
beris prãri legata p̃tor uoluit exceptis li
tat legatoꝵ eos ꝑsecutionẽ bab̾e. Consti

Expanded text:
is Falcidiae: licet enim ex uncia fuerit impubes institutus, tamen quod accessit, augebit legata a sub stituto relicta. Omnibus autem liberis praestari legata praetor uoluit exceptis histat legatorum eos persecutionem habere. constit
Abbreviated transcription (Latin):
sus. item is qui captiui bonoꝵ
possessionem petit¶Ubicumq lex
uł senatus. uł constitutio caꝑe
hẽditatem ꝓhibet: ꝙ bonoꝵ pos¬
sessio cessat.
Affricanus lib̾ .u. qͥst Edicto¬
p̃toris bonoꝵ possessio his dene¬
gatur. qui rei capitalis dãpti st̾.
neq ininteg̃ restituti sunt. ¶Rei
autẽ capitał dampnatꝰ intelligi¬
tur is cui pena mortiaut aque aũ
ignis interdictio sit. Cum autẽ

Expanded text:
sus, item is qui captiui bonorum possessionem petit.Ubicumque lex uel senatus uel constitutio capere hereditatem prohibet, et bonorum possessio cessat. 13 Africanus libpraetoris bonorum possessio his denegatur, qui rei capitalis damnati sunt neque in integrum restituti sunt. rei autem capitalis damnatus intellegitur is, cui poena mors aut aquae et ignis interdictio sit. cum aute
Abbreviated transcription (Latin):
te tercia emancipatus: ꝓ parte
t̾cia is: qui in potestate reman¬
sit. ꝓparte t̾eia is qui madop¬
tionem datus ẽ. ꝯfiliĩ eius simł
habebunt. ita: ut sectans patͥ¬
ꝙ sextans nepotib cedat. ¶ Si
pader ex duob filiis: alterum ha¬
bentem filios emancipauit: ꝯ
unum ex nepotib quem ante
emancipauerat in locum filii
adoptau̾uit. p̾tito deinde eman¬
cipato decesserit: equius erit:
nepoti: ꝗͥ in locum filii uen̾it
succuri. & intres partes deduci¬
ħeditatem. ut unam hãt qui
inpotestate remanserit. alteram
nopos adoptatus in locum filii
terciam emancipatus cum filio
suo: qui nepotis loco fuerit. S
ꝯ si mortuo filio alter ex nepo¬
tib in locum filii adoptatus
fuerit. tres partes in bonis fieñ.
Cum sit equius eum qui in lo¬
cum filii adoptatus ẽ: non mi¬
nus hab̾e. quam sinon exnũo
nepotum: s extͣneus adoptatꝰ

Expanded text:
te tertia emancipatus, pro parte te tertia emancipatus, pro parte tertia is qui in potestate remansit, pro parte tertia qui in adoptionem datus est et filii eius simul habebunt, ita ut sextans patri, sextans nepotibus cedat. Si pater ex duobus filiis alterum habentem filios emancipauerit et unum ex nepotibus, quem ante emancipauerat, in locum filii adoptauerit, praeterito deinde emancipato decesserit, aequius erit nepoti, qui in locum filii uenerit, succurri et in tres partes hereditatem diduci, ut unam habeat qui in potestate remanserit, alteram nepos adoptatus in locum filii, tertiam emancipatus cum filio suo, qui nepotis loco fuerit. sed etsi mortuo filio alter ex nepotibus in locum filii adoptatus fuerit, tres partes in bonis fient, cum sit aequius eum, qui in locum filii adoptatus est, non minus habere, quam si non ex numero nepotum, sed extraneus adoptat
Abbreviated transcription (Latin):
emancipatus contra tabulas¬
scͥptus heres etħeditatẽ peten¬
ti cogendus est & p̃dia: & ser¬
uos beditarios pr̃are. Onme enĩ
ius transferri equum est: qͦd
ꝑ causam ħeditariam scͥptus
h̾s nanciscitur. ad eum quem
p̾tor ħedis loco constituit ¶
Q duos filios & ex altero eoꝵ
nẽpotem habebat. eum inad¬
optionem dedit: & ħedem in¬
stituit p̾t̾ito altõ filio. Queri¬
tur ꝗͥ in bis seruari debeat.
utrum in partem patris sui
admittatur an uirilem por
datus nepos: & scpͥtus hes quã¬
dui pater eius aut in potestate:
aut emancipatus ẽ. non potest
contra tabulas bonoꝵ possessio¬
nem acciꝑe. Sed si pater eius an¬
ꝗͣbonoꝵ possessionem acciꝑet.
decesserit: non admittitur ne¬
pos ad bonoꝵ possessionem ¶Si
pater emancipato filio p̃t̾ito. he-¬
des duos scͥpsit: filium quem
inpotestate hab̾bait: o alt̾m quẽ
in adoptionem dederat: ex quo
duos nepotes infamilia relique¬
rat: qui & ipsi testamento p̾t̾iti
sint. bonoꝵ possessionem ꝓpar¬

Expanded text:
em contra tabulasscriptus heres ei hereditatem petenti cogendus est et praedia et seruos hereditarios praestare: omne enim ius transferri aequum est, quod per causam hereditariam scriptus heres nanciscitur, ad eum, quem praetor heredis loco con stituit. Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habebat, eum in adoptionem dedit et heredem instituit praeterito altero filio: quaeritur, quid in his seruari debeat, utrum in partem patris sui admittatur an uirilem portdatus nepos et heres scriptus, quamdiu pater eius aut in potestate aut emancipatus est, non potest contra tabulas bonorum possessionem accipere: sed et si pater eius, antequam bonorum possessionem acciperet, decesserit, non admittitur nepos ad bonorum possessionem. Si pater emancipato filio praeterito heredes duos scripserit, filium quem in potestate habebat et alterum quem in adoptionem dederat, ex quo duos nepotes in familia reliquerat, qui et ipsi testamento praeteriti sint: bonorum possessionem pro par
Abbreviated transcription (Latin):
siꝑt̾ mortẽ. sĩptu hedis ẜ duta legatur¬
sẽꝓnio. x aut sinoliũt hoĩem sticũ le¬
ñextingunt᷑ legatũ. s hoc tantũmͦ eͣxcipit᷑.
quod inuenit᷑. Id̾ it̃ duos dubitet᷑ de¬
ł eodꝰ legato cinpociꝰ daĩop̃tet intpote siti¬
cio relictũẽt⁊ duo eiꝰd̾ nõis amicitestatoĩs
inueniant᷑ ⁊ legatũpetant ⁊ hẽs solue᷑¬

Expanded text:
mortem, sumptibus heredis. Si ita legeturdecem aut, si noluerit, hominem Stichum lenon exstinguitur legatum, sed hoc tantummodo accipit, quod invenitur. Si inter duos dubitetur de eodem legato, cui potius dari oportet, ut puta si Titio relictum est et duo eiusdem nominis amici testatoris veniant et legatum petant et heres solve
Abbreviated transcription (Latin):
abo. Si eũd̾ lib̾tũ ⁊ tu capitis accu¬
sasti. ⁊ pat tuus manumisit. ñ pot̾it
pauł ĩmo ee accidit. siquẽ seruũ ac¬
cusau̾is. dem̃ is patris tui fuĩt factꝰ.
⁊ is pꝰea eũ manuinisit. De lib̾tis muni

Expanded text:
.Si eundem libertum et tu capitis accusasti et pater tuus manumisit, non poteriPaulus: immo contra accidet, si quem seruum accusaueris, deinde is patris tui fuerit factus et is postea eum manumisit. DE LIBERTIS UNI
Abbreviated transcription (Latin):
op̃. Operas stipłatus ant̃ ꝑ actum
diem oꝑam eiꝰ diei pet̾e non pot̃. nec
pars oꝑe ꝑ horas solui pot᷑. qudẽ est of¬
fitii diurni. itaq nec ei lib̾to quis ex
horis dũ raxat. an meridianis p̃sto
fuiss. libatio eiꝰ cliei c̃tingit.
d.  duob manumissus. utriq oꝑas
ꝓmmisa̾t. alt̾̃o ex his mortuo. nicħ ẽ. qr̃
ñ filio eiꝰ quãuis suꝑstite alto. oꝑarũ
detur petitio. nec hoc qͥcqͣm cõe hãt
sine metu exceptioĩs placet. dabit᷑
gͥ. ⁊ uiuo altero patrono.

Expanded text:
.Operas stipulatus ante peractum diem operam eius diei petere non potest.Nec pars operae per horas solui potest, quia id est officii diurni. itaque nec ei liberto, qui sex horis dumtaxat antemeridianis praesto fuisset, liberatio eius diei contingit..A duobus manumissus utrique operas promiserat: altero ex his mortuo nihil est, quare non filio eius, quamuis superstite altero, operarum detur petitio. nec hoc quicquam commune habet sine metu exceptionis placet. dabitur igitur et uiuo altero patrono.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ oportet mortis tẽport. S si diuortiũ
quidẽ secutũ sit. u̾umtñ ue durat ma¬
trimoniũ. hic successio locũ non ht̃. hoc
aũt in huiꝰmoi spetieb ꝓcedit. lib̾ta
ab inuito pat᷑no diu̾tit. lex iulia de ma¬
ritandis ordinib retinet istã in matri¬
monio. dũ eam ꝓhib alii nub̾e ĩ uito
patrono. Ite uilia de adultiis. nͥ certo
mõ diuotiũ fact̃ sit. ꝓ infecto ht̃. Deue¬
teranoꝵ ⁊ militum successione.
puniri meruit. test᷑m fac̾e õ.¬
cecdendũ ẽ. Pauł ⁊ menãder
scͥbt. eiꝰq bõa intestati si punitꝰ sit. ad
cognatos eiꝰ ꝑtin̾e. Sitã exmilitaride
sia fiscoñ uẽdicant᷑. tũ hr̃s legitimus
ad finẽ .U. gͣdus extitit. aut ꝓximꝰ co¬
gnatꝰ eiꝰdem gͣdus instã tpꝰ possessi¬
onẽ accep̃. Quib ñ cõpetitibonorum. pꝰ.
uł. Seruo meo hr̃de instituto
actiones eiꝰ denegͥuile ẽẽnt . R.¬

Expanded text:
esse oportet mortis tempore. sed si diuortium quidem secutum sit, uerumtamen iure durat matrimonium, haec successio locum non habet. hoc autem in huiusmodi speciebus procedit. liberta ab inuito patrono diuortit: lex Iulia de maritandis ordinibus retinet istam in matrimonio, dum eam prohiberet alii nubere inuito patrono. item Iulia de adulteriis, nisi certo modo diuortium factum sit, pro infecto habet. DE UETERANORUM ET MILITUM SUCCESSIONE 1puniri meruit, testamentum facere concedendum Paulus et Menander scribunt eiusque bona intestati, si punitus sit, ad cognatos eius pertinere, si tamen ex militari desia fisco non ui‹n›dicantur, cum heres legitimus ad finem quinti gradus exstitit aut proximus cognatus eiusdem gradus intra tempus possessionem acceperit. QUIBUS NON COum Servo meo herede instituto actiones ei denegandae essent
Abbreviated transcription (Latin):
collocet᷑ pecunia.⁊ aqͥ curã suã reuotatu.¬
rũ pside ꝓuincies q̃iuiseuer᷑ ⁊ antoninꝰ.
gen̾alit̾ rescripsert bononio maximo.
usuras pr̃aturũ eũ: qͥ frustacionis cau¬
sa bnficiũ legis falcidie inplorauit.

Expanded text:
 pecunia, ad curam suam reuocaturum praesidem prouinciae. Diui Seuerus et Antoninus generaliter rescribserunt Bononio Maximo usuras praestaturum eum, qui frustrationis causa beneficium legis Falcidiae implorauit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ triennio ex acto legatariꝰ ħes legẽ
falcidã opponit. idcirco qd amminis¬
trauit tutelas testator. quarũ rõ non¬
dũ reddita sit. ⁊ qd neget tantũ recdi¬
gi ex nõib posse quantũ ĩ cautione
deductũ. ẽ. quesitũ.ẽ. anrationes defu¬
ncti ⁊omniũ instrumentoꝵ heredita¬
rioꝵ ⁊ pupillariũ rationũ legatariis
desiderantib heres describendi potesta¬
tẽ facere deb̾at. ne in potestate eius sit
ꝓ ferre quod uelit ⁊ ꝑhoc in fraudẽ le¬
gatarii inducantur. R ad iuditis offi

Expanded text:
tam hereditatem triennio exacto legatariis heres legem Falcidiam opponit idcirco, quod administrauit tutelas testator, quarum ratio nondum reddita sit et quod neget tantum redigi ex nominibus posse, quantum in cautione deductum est. quaesitum est, an rationes defuncti et omnium instrumentorum hereditariorum et pupillarium rationum legatariis desiderantibus heres describendi potestatem facere debeat, ne in potestate eius sit proferre quod uelit et per hoc in fraudem legatarii inducantur. respondit ad iudicis offi
Abbreviated transcription (Latin):
coferenda quiddã putãt qͥna dena ab iceͦ¬
q nr̃m conferend̾a eẽ. ꝙ minime uerũ
ẽ. licet enim eandẽ quantitatẽ acceꝑi¬
mꝰ manifestũ ẽ. tñ aliquantõ uberiꝰ
ẽẽ meum legatũ. quare statuendũ erte
tͥntominꝰ in tuo legato ẽẽ ⁊ quantũ ex
liii. partib ego quatuor. tutres c̃oferamꝰ.
q̃m qͣͥdẽ quarta ꝑ arsãplius in meo quã
in tuo legato ẽ. Martianꝰ. liber.ui¬

Expanded text:
conferenda, quidam putant quina dena ab utroque nostrum conferenda esse, quod minime uerum est: licet enim eandem quantitatem acceperimus, manifestum tamen est aliquanto uberius esse meum legatum. quare statuendum erit tanto minus in tuo legato esse, quantum ex septem partibus ego quattuor, tu tres conferamus, quoniam quidem quarta pars amplius in meo, quam in tuo legato est. 89 Marcianus libr
Abbreviated transcription (Latin):
strum̃tis ⁊ qͥcqͥd ibi fuerit :⁊ adiecĩt hec
u̾ba. S ea cõdicione lego. ut qͥcqͥd eris
alini in ea domo mea erit. libͣtus titius
filii mei ex soluat ⁊ sit eis utrisq domꝰ
coͥmunis. quesitũ est. si filia legis fal¬
cidie bnficio uti uolet. ad quartama re¬
tiñdã. Ex hereditate que ei relic̃a .ẽ. de¬
ducto hre alieno eiꝰ ꝙ suꝑ fu̾it.: quartã
rã. uerũ ñalias ea q̃ ei data st̃ accept᷑am
si mͦ ea quartã suppleãt. quã uoluntatẽ
tra dotẽ co̾stitũas administrauit. eaq
decedns añ racionẽ sibi reditã aãmim¬
stracionis. Ex asse eundẽ mantũ here¬
dẽ reliqͥ̃. eiꝰq fidi cͥomisit. ut .x. uinci¬
as filio cõmuni cũ morerct᷑ restituent᷑:
duas autẽ uncias nepoti. quesitũ ẽ. anic
quoq ꝙ exaministracione rerũ apud̃
maritũ resedisse costiterit. cũ cetisbomiᷤ
is ꝓrata .x. unciarũ filio restitui de
nẽ uenire deb̃e. ¶ Filie quã mat̾ ro¬

Expanded text:
adiecit haec uerba: 'sed ea condicione lego, ut quidquid aeris alieni in ea domo erit, Titius libertus filii mei exsoluat et sit eis utrisque domus communis'. quaesitum est, si filia legis Falcidiae beneficio uti uolet ad quartam retinendam, an ex hereditate, quae ei relicta est, deducto aere alieno eius quod superfuerit quartam ram, uerum non alias ea, quae ei data sunt, accepturam, si modo ea quartam suppleant, quam uoluntati tra dotem constitutas administrauit eaque decedens ante rationem sibi redditam administrationis ex asse eundem maritum heredem reliquit eiusque fidei commisit, ut decem uncias filio communi cum moreretur restitueret, duas autem uncias nepoti. quaesitum est, an id quoque, quod ex administratione rerum apud maritum resedisse constiterit, cum ceteris bonis pro rata decem unciarum filio restitui debionem uenire debere. Filiae, quam mater ro
Abbreviated transcription (Latin):
garius dedit .c. legatis cõputaconẽ fie¬
ri. ⁊ quinquaginta extra ħeditatẽ ha-¬
tis sue: tͥ restitui uisserii. de inde
pꝰmissiõẽ factis eodicillis. altam partẽ
titio restitui rogau̾it. Siqͥdẽ post an¬
nũ missioĩs sue decessent ⁊t̃ ⁊titio¬
hes partẽ quartã retinebit. qi eo tp̃r
testator ddecesserit. qͦ testam̃tũ eiꝰ acĩbn¬
ficiũ pͥncipale ꝑtine desierat. Si uͦin
tra annũ missioĩs decesserit. solusti¬
tius deductionẽ partis quarte paciȩt᷑.
qr eo tp̃r fidĩ cõmissũ ei relictũ est. q̃
testator uire militari testari ñ potu

Expanded text:
arius dederit, centum legatis computationem fieri et quinquaginta extra hereditatem habtis suae tibi restitui iusserit, deinde post missionem factis codicillis alteram partem Titio restitui rogauerit: si quidem post annum missionis suae decesserit, et tiuartam retinebit, quia eo tempore testator decessit, quo testamentum eius ad beneficium principale pertinere desierat: si uero intra annum missionis decesserit, solus Titius deductionem partis quartae patietur, quia eo tempore fideicommissum ei relictum est, quo testator iure milita
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ deb̃i raciomi ñ cõgruit. qm necesseẽ.
tociꝰ legati codicĩoẽ. ł extitisse. uł defecise.
bꝑ exceptionẽ d̃oli .m. tota ea res tẽꝑan¬
d̃a eĩt. ¶r cũ siqͥs tale qͥd̃ cõseqͥ uelit. sic
cõsequet. siqͦ ampliꝰ legauit ł legau̾o qu¬
am ꝑlegẽ falcidiam sicebit. tum quan¬
tũ adsubplendũ quadrartẽ deduci opo¬
itet ex eo legato ꝗtitio dedi hr̃s ñs cdãp¬
nas esto dare. q ducenta in bonis re¬
t̾epis extuit c̾odicio. Itatn̾ ut ex reditu
eiꝰ sume que tͥ relicta. ẽ. ñ amꝑliꝰ quã ui

Expanded text:
congruit, quando necesse est totius legati condicionem uel exstitisse uel defecisse. ergo per exceptionem doli mali tota ea res temperanda erit. Quare cum quis tale quid consequi uelit, si‹c› consequetur: 'si quo amplius legaui uel legauero, quam per legem Falcidiam licebit, tum quantum ad supplendum quadrantem deduci oportet, ex eo legato quod Titio dedi heres meus damnas esto dare'. Qui ducenta in bonis retemporis exstitit condicio, ita tamen, ut ex reditu eius summae, quae tibi relicta est, non amplius quam
Abbreviated transcription (Latin):
cõp̃liñsum erat: neunꝰ exhẽdib eidaret:
querit᷑: reliqui hedesaitrũ tota .c. dac̃
net huic sentenciȩ. ⁊ uoluntas testatoĩs
congruat. ¶Intestam̃to sicerat sc̃ptum:
lutioticio sih ẽcdimeo tabellas quib ei
peccuniã exꝓminerã dedit̃ .e. dato. Ticiꝰ
demĩ. añꝗͣ tabellas hẽdiredđet deces¬
sit. q̃ scitũẽ: anhedieiꝰ legatũ deberetur:
cassius. R. Sitabule fuissent. ñde¬
bi. quiañredditis his dies legati ñ cesi. ñ¬
sit. Iulianꝰ notat: sitestam̃ti facienditpẽ
tabule nulle fuer᷑ uera racione dici

Expanded text:
nsum erat, ne unus ex heredibus ei daret: quaeritur, reliqui heredes utrum tota centum dare net huic sententiae et voluntas testatoris congruat. In testamento sic erat scriptum: "Lucio Titio, si is heredi meo tabellas, quibus ei pecuniam expromiseram, dederit, centum dato": Titius deinde antequam tabellas heredi redderet, decesserat: quaesitum est, an heredi eius legatum deberetur. Cassius respondit, si tabulae fuissent, non deberi, quia non redditis his dies legati non cessit. Iulianus notat: si testamenti faciendi tempore tabulae nullae fuerunt, una ratio