comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubertas nimia sed tẽpora barbarica Huiꝰ germanꝰ
gunt ꝑtus eo tẽpore infranciã fugiens: ibide usq suȩ
maior natu extitit raginꝑtus nomine. nr̃is dieb
aurelianensem ciuitate rexit. Post cuiꝰ ariꝑti funꝰ ans¬
prand langobardoꝵ regnũ potitꝰ: tres solũmͦ menses reg¬
nauit uir ꝑ om̃ia egregius. icuiꝰ sapientiȩ rari equandi st̃.
Cernentes langobardi huiꝰ in teritũ: liut prandũ eiꝰ filiũ
in regali constituunt solio. Qd̃ ansprand dũ ad huc uiueret
audiens: ualde letatus ẽ:I XXXUIII.
oc tẽpore anastasius imꝑator classem in alexandria con¬
tra sarracenos direxit cuiꝰ exercitꝰ ad aliã uersus con¬
siliũ abitinere medio constantinopolitanã urbẽ regressuꝰ
theodosiũ orthodoxũ in qͥrens imꝑatorẽ elegit atq coac¬
tũ in solio imꝑu confirmauit. Qui theodosius apud
nicenã ciuitatẽ anastasiũ graui p̾lio uicit. datoq sacra¬

Expanded text:
ubertas nimia, sed tempora fuere barbarica. Huius germanus ubertas nimia, sed tempora fuere barbarica. Huius germanus Gumpertus eo tempore in Franciam fugiens, ibidem usque ad maior natu extitit Ragimpertus nomine nostris in diebus Aurelianensem civitatem rexit. Post cuius Ariperti funus Ansprand Langobardorum regnum potitus, tres solummodo menses regnavit; vir per omnia egregius et cuius sapientiae rari aequandi sunt. Cernentes Langobardi huius interitum, Liutprandum, eius filium, in regali constituunt solio; quod Ansprand dum adhuc viveret audiens, valde laetatus est. 36. Hoc tempore Anastasius imperator classem in Alexandriam contra Sarracenos direxit. Cuius exercitus ad alium versus consilium, ab itinere medio Constantinopolitanam urbem regressus, Theodosium orthodoxum inquirens, imperatorem elegit atque coactum in soatem Anastasium gravi proelio vicit. Datoque sibi sacra
Abbreviated transcription (Latin):
natare uoluisset: ibi corruens suffocatꝰ aquis ex¬
tinctus est. Cuiꝰ in crastinũ diem corpꝰ inuentũ in
palatio ordinatũ. ac deinde adbasilicã dñi saluatoris
quã antiquus ariꝑt construxerat ꝓlatũ ibiq sepul¬
tũ ẽ. hic in dieb quib regnũ tenuit noctu egredi¬
rns. et hac illaque ꝑgens. quid de eo asingulis ciuita¬
tib diceret᷑ ꝑsemet ipsũ explorabat. ac diligenter
qualem iusticiã singuli iudices popło suo facerent
in uestigabat. hic aduenientib ad se ex terrarũ gen¬
tiũ legatis: uilib corã eis uestib siue pellicus uteba¬
tur. ut que minus italiȩ insidiarent᷑. Nũ quã eis p̃ci¬
osa uina uel cęterarũ rerũ delicias ministrabat.
Regnauit autẽ cũ patre raginꝑto sure solus. usq ad
annũ duodecimũ fuit quoq uir pius. elemosi¬
nis deditus. ac usticiȩ amator in cuiꝰ tẽporib t̾rȩ

Expanded text:
transnatare voluisset, ibique corruens, suffocatus aquis extransnatare voluisset, ibique corruens, suffocatus aquis extinctus est. Cuius in crastinum diem corpus inventum, in palatio ordinatum ac deinde ad basilicam domini Salvatoris, quam antiquus Aripert construxerat, prolatum ibique sepultum est. Hic in diebus quibus regnum tenuit noctu egrediens et hac illacque pergens, quid de eo a singulis civitatibus diceretur, per semet ipsum explorabat, ac diligenter, qualem iustitiam singuli iudices populo suo facerent, investigabat. Hic, advenientibus ad se exterarum gentium legatis, vilibus coram eis vestibus sive pelliciis utebatur; utque minus Italiae insidiarentur, numquam eis pretiosa vina vel ceterarum rerum delicias ministrabat. Regnavit autem cum patre Ragimperto sive solus usque ad annum duodecimum. Fuit quoque vir pius, elymosinis deditus ac iustitiae amator; in cuius temporibus terrae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb se fatitorẽ catholicȩ fidei ⁊ scĩ sexti concilu p̃dicato¬
rẽ esse declarauit
gitur postquã ansprand apud baioariã iã nouẽ exple¬
tis annis exulasset. ꝓmoto tandẽ teut ꝑtũ decimo
anno ⁊ baioarioꝵ ductor cũ exercitu uenit italiã.
pugnauitq cũ ariꝑto ⁊ factat̃ ex utraq parte stra¬
ges multa populoꝵ Sed quã uis ad extremũ nox
pliũ diremisset: certũ tamen ẽ baioarios terga p̾bu¬
isse ⁊ ariꝑti exercitũ uictorẽ ad castra remeasse. Sed
dũ ariꝑt in castris manere noluisset. sed pocius
ticinũ ciuitatẽ introisset: et suis hoc facto desꝑ¬
tionẽ ⁊ aduersariis adatiã p̾buit. Qui postquã
in ciuitatẽ regressus ẽ. et sensisset quia ꝓhoc facto
suũ exercitũ offensũ haberet: mox accepto consilio
ut in franciã fugeret. quã sibi utile duxit epalacio
aurũ sustulit. Quidũ fluuiũ ticinũ grauatus auro

Expanded text:
quibus se fautorem catholice fidei et sancti sexti concilii predicatoquibus se fautorem catholice fidei et sancti sexti concilii predicatorem esse declaravit. 35. Igitur postquam Ansprand aput Baioariam iam novem expletis annis exulasset, promoto tandem Teutperto decimo anno Baioariorum ductor, exercitu venit Italiam pugnavitque cum Ariperto, et facta est ex utraque parte mulproelium dirimisset, certum tamen est, Baioarios terga praebuisse et Ariperti exercitum victorem ad castra remeasse. Sed dum Aripert in castris manere noluisset, sed potius Ticinum civitatem introisset, et suis hoc facto desperationem et adversariis audaciam praebuit. Qui postquam in civitatem regressus est, et sensisset, quia pro hoc facto suum exercitum offensum haberet, mox accepto consilio ut in Francia fugeret, quantum sibi utile duxit e palatio aurum sustulit. Qui dum fluvium Ticinum gravatus auro
Abbreviated transcription (Latin):
depontificatu eiectũ ad gubernandũ monasteriũ suum
pontũ redire p̃cepit. hic philippicus constantino papȩ litte¬
ras pͣui dognatis direxit: quas ille cũ apłicȩ sedis concilio
respuit: ⁊ huiꝰ rei causa fecit picturas in porticu scĩ petri
quȩ gestas ex scarũ synodoꝵ uniuersaliũ retinent. Nã ⁊
huiꝰ modi picturas cũ haberent᷑ in urbe regia: philippicus
iusserat auferri. tunc statuit popłs romanꝰ  nehetici
imꝑatoris nom̃ aut cartas aut figuras solidi susciꝑent
unde nec eiꝰ effigies in eccła. in troducta ẽ: nec
nom̃ admissarũ sollẽnia ꝓlatũ: I xxx¬
ic cũ annũ unũ et sex mensib regnũ gessisset:
contra eũ anastasius qͥ et artemius dictus ẽ. in sur¬
gens : eũ regno expulit. oculisq pͥuauit: nec tam̃
occidit hic anastasius litteras constantino pape
romã ꝑscolasticũ patriciũ et ex arcũ italiȩ direxit:

Expanded text:
de pontificatu eiecto, ad gubernandum monasterium suum de pontificatu eiecto, ad gubernandum monasterium suum Pontum redire praecepit. Hic Filippicus Constantino papae litteras pravi docmatis direxit, quas ille cum apostolicae sedis concilio respuit; et huius rei causa quae acta sex sanctarum synodorum universalium continerent. Nam et hujusmodi picturas cum haberentur in urbe regia, Phiiusserat auferri. Statuitque populus Romanus, ne heretici imperatoris nomen aut carthas aut figuram solidi susciperent. Unde nec eius effigies in ecclesiam introducta est nec nomen ad missarum sollemnia prolatum. ic cum annum unum et sex mensibus regnum gessisset, contra eum Anastasius, qui et Artemius dictus est, insurgens eum regnum expulit oculisque privavit, nec tamen occidit. Hic Anastasius litteras Constantino pape Romam per Scolasticum patricium et exarcum Italie direxit,
Abbreviated transcription (Latin):
philippicũ quẽ ibi relegauerat: multũ eũ isdẽ uenerabilis
papa. ꝓhibuit ne hoc facere deberet sed tam̃ inhibere ñ potuit:
xercitꝰ qͦq qͥ missus contra philippicũ fuerat. ad partẽ philip¬
pici se contulit. eũq imꝑatorẽ fecit. Qui constantinopolim c̾tra
ustinianũ ueniens: cũ eo aburbe miliario duodecimo pug¬
nauit. uicit et occidit regnũq eiꝰ ad eptus est: Imꝑauit au¬
tẽ iustinianus cũ filio tiberio in hac scđa uice annos sex quẽ
leo in expubsione illius narib detruncauit. Qui post iterũ
assũpto imꝑio quotiens defluentẽ guttã reumatis manu de¬
tersit poene tociens aliquẽ exhis qͥ contra eũ fuerant iugu
Iortuo deniq his dieb patriarcha petro: regimen aqͥleren¬
sis eccłȩ suscepit serenus qͥ fuit uir simplicitate p̾ditus et ad
t uero philippicus qͥ et bardanus dictus. t̃ postquã in im¬
periali dignitate confirmatus est: cyrũ deqͦ dixeramus

Expanded text:
Philippicum, quem ibi relegaverat, multum eum idem venerabilis papa prohibuit ne hoc facere deberet, sed tamen inhibere non potuit, Exercitus quoque qui missus contra Philippicum fuerat ad partem se Philippici contulit, eumque imperatorem fecit. Qui Constantinopolim contra Justinianum veniens, cum eo ab urbe milliario duodecimo pugnavit, vicit et occidit, regnumque ejus adeptus est. Imperavit autem Justinianus cum Leo in expulsione illius naribus detruncavit; qui post iterum adsumpto imperio, quotiens defluentem gutta reumatis manu detersit, pene totiens aliquem ex his qui contra eum fuerant iugulari praecepit. 33. Mortuo denique his diebus patriarcha Petro, regimen Aquileiensis ecclesiae suscepit Serenus, qui fuit vir simplicitate praeditus et ad t vero Filippicus, qui et Bardanis dictus est, postquam in imperiali dignitate confirmatus est, Cyrum, de quo dixeramus,
Abbreviated transcription (Latin):
bello exxsuꝑans: liut ꝑtũ infantulũ uiuũ inbello con¬
p̃hendit. Ans prand quoq fugiens in in suła se com macinã
cõmunuit.I xXi
t uero rotharit dux bergamũ ciuitatẽ suã rediens
regnũ arripuit contra quẽ rex ariꝑt cũ magno
exercitu proficiscens. expugnata pͥmũ & capta lau¬
de pergamũ obsedit eãq cũ arietib et diuersis bellis
machinisq sine aliqua difficultate expugnans mox
coepit. Cõphensũq rotharit speudo regẽ eiꝰ dẽ caput
barb̾aq radens taurinis in exiliũ retrusit. Quiq¬
ibidem post aliquot dies ꝑemptꝰ est. Liut ꝑtũ uero
quẽ ceꝑat pari modo in balneo uita pͥuauit.
isit quoq exercitũ aduersus ansprandũ in insulam
cũ macinã. Quo conꝑto ans prad fugit in dauennã¬

Expanded text:
bello exsuperans, Liutpertum infantulum vivum in bello conbello exsuperans, Liutpertum infantulum vivum in bello conprehendit. Ansprand quoque fugiens, in insulam se Commacinam conmunivit. 20. At vero Rotharit dux Bergamum civitatem suam rediens, regnum arripuit. Contra quem rex Aripert cum magno exercitu proficiscens, expugnata primum et capta Laude, Bergamum obsedit, eamque cum arietibus et diversis belli machinis sine aliqua difficultate expugnans mox cepit, conprehensumque Rotharit pseudoregem, eius caput barbamque radens, Taurinis in exilium trusit, quiqibidem post aliquot dies peremptus est. Liutpertum vero, quem ceperat, pari modo in balneo vita privavit. 21. Misit quoque exercitum adversus Ansprandum in insulam Commacinam. Quo con
Abbreviated transcription (Latin):
fuit autẽ uir eligans ⁊ omi bonitate conspicuus: au¬
daxq belloꝵ. Hic cũ multis langobardoꝵ lacrimis. uxt
basilicã dñi saluatoris quã quondã auus eiꝰdẽ ariꝑpt
construxerat sepultus ẽ. regnũq langobardoꝵ luitꝑto
filio ad huc puerilis ꝑ̧tatis reliquid. cui tutorem ans¬
prandũ uirũ sapientẽ et in lustrẽ contribuit. lxui
ehinc elapsis octo mensib ragimbertus dux tauri¬
nensiũ quẽ quondã rex godibertus cũ extingueretꝰ
agrimoaldo reliquerat paruulũ dequo et suꝑius dix¬
mus. cũ ualida manu ueniens aduersus ansprandũ ⁊
rotharit bergonensiũ ducẽ apud nouarias conflixit.
eosq incãpo exsuperans regnũ langobardorũ inuasit
sed eodẽ anno mortuus est Lxx
unc filius eiꝰ ariꝑt iterũ bellũ parans. pugnauit cũ
luit ꝑto rege apud ticinũ. Cũq ans prand et attone i
tazone. nec non et rotharit. ac farone sed om̃s hos

Expanded text:
Fuit autem vir elegans et omni bonitate conspicuus auFuit autem vir elegans et omni bonitate conspicuus audaxque bellator. Hic cum multis Langobardorum lacrimis iuxta basilicam domini Salvatoris, quam quondam avus eiusdem Aripert construxerat, sepultus est. Regnumque Langobardorum Liutperto filio adhuc puerilis aetatis reliquit, cui tutorem Ansprandum, virum sapientem et inlustrem contribuit. 18. Dehinc elapsis octo mensibus, Raginpertus dux Taurinensium, quem quondam rex Godipertus, cum extingueretur a Grimualdo, reliquerat parvolum, de quo et superius diximus, cum valida manu veniens, adversus Ansprandum et Rotharit Bergomensium ducem apud Novarias conflixit, eosque in campo exsuperans, regnum Langobardorum invasit. Sed eodem anno mortuus est. 19. Tunc filius eius Aripert iterum bellum parans, pugnavit cum Liutperto rege aput Ticinum cumque Ansprando et Atone et Tatzone necnon et Rotharit ac Faraone. Sed omnes hos
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid regib agere mos ẽ cȩper̃. Quippe cũ e¬
cȩlitus esset dispositũ ad horũ ꝓgenie in francoꝵ
trans uei regnũ. fuitq eotẽpore maior domꝰ in regio
palacio arnulfus uir ut post modũ claruit do amabi¬
dens: mirabilis extititit in episcopatu ac demũ here¬
miticã uitã eligens leprosis uniuersa p̃bens obsequia:
continentissime uixit. De cuiꝰ mirabilib apud metten¬
sem ȩccłam ubi episcopatũ gessit liber eaxtuit. eiꝰdẽ
miracula uit& et abstinentiã continens. Sed et ego
in libro quẽ de episcopis eiꝰdẽ ciitatis conscripsi. fla¬
eius miranda conposu que mͦ suꝑfluũ duxi replicare:
nter hȩc cunincꝑt cunctis amabilis princeps postꝙ
duodecĩ annos langobardoꝵ regnũ post patrẽ solus
obtinuit: tandem abhac luce sub tractus est. Hic in
cãpo coronatȩ ubi bellũ contra alachis gessit in hono¬
rem beati georgu martyris monasteriũ construxit

Expanded text:
quicquid regibus agere mos est coeperunt; quippe cum quicquid regibus agere mos est coeperunt; quippe cum elitus esset dispositum, ad horum progeniem Francorum transvehi regnum. Fuitque eo tempore maior domus in regio palatio Arnulfus, vir, ut postmodum claruit, Deo amabidens, mirabilis in episcopatu extitit, ac demum heremiticam vitam eligens, leprosis universa praebens obsequia, continentissime vixit. De cuius mirabilibus apud Metensem ecclesiam, ubi episcopatum gessit, liber existit, eiusdem miracula et vitae abstinentiam continens. Sed et ego in libro quem de episcopis eiusdem civitatis conscripsi flaeius miranda conposui, quae modo superfluum duxi replicare. 17. Inter haec Cunincpert cunctis amabillimus princeps, postquam duodecim annos Langobardorum regnum post patrem solus obtenuit, tandem ab hac luce subtractus est. Hic in campo Coronate, ubi bellum contra Alahis gessit, in honore beati Georgii martyris monasterium construxit.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ sonte meras sumeret almꝰ aquas.
Splendificũq iubar radianti carperet austu.
Ex quo uiuificus fulgor ubiq fuit.
Perspiciensq alacer reciduȩ p̾mia uitȩ¬
Parbaricã rabiem. nom̃ et inde suũ.
Conuersus conuertit ouans petrũq uocari
Sergius antistes ussit ut ipse pat̾.
Fonte renascentis quẽ xp̃i grã purgaus.
Protiis albatũ uexit in arce poli.
Mira fides regis clementia maxina xp̃i.
Cuiꝰ consiliũ nullus adire potest.
Sospes tñĩ ueniens sup̃mo exorbe britanti.
Per uarias gentes ꝑfreta ꝑquȩ uias.
Urbem romuleã uidit tẽplũq uerendũ
Aspexit petri mystica dona gerens.
Candidus in ter oues xp̃i sociabilis ibit.
Corpore iã tumulũ mente suꝑna ten&.
Commutasse magis sceptorũ insignia credas.
oc tẽpore apud gallias francoꝵ regib asolita fortitudi¬
ne. et sciencia degenerantib hu qͥ maiores domus
regalis esse udebant᷑ ad ministrare regni potentiã et

Expanded text:
Cujus fonte meras sumeret almus aquas, Cujus fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque jubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus splendor ubique fuit, PerspiciensqBarbaricam rabiem nomen et inde suum Conversus convertit ovans, Petrumque vocari Sergius antistes iussit, ut ipse pater, Fonte renascentis quem Christi gratia purgans Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christi, Cuius consilium nullus adire potest! Sospes enim veniens supremo ex orbe Brittani Per varias gentes, per freta perque vias, Urbem Romuleam vidit templumque verendum Aspexit Petri, mistica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit, Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credas, oc tempore aput Gallias Francorum regibus a solita fortitudine et scientia degenerantibus, hi qui maiores domui regalis esse videbantur administrare regi potentiam et
Abbreviated transcription (Latin):
uigilii papȩ sub iustiniano pͥncipe contra theodoꝵ
⁊ om̃s hereticos qͥbeatã mariã solũ hominẽ ñ dm
⁊ hominẽ genuisse adfirmabant. Inqua synodo ca¬
tholicȩ ẽ institutũ. ut beata maria semꝑ uirgo ñ sic̃¬
theodorꝰ dicebat sed sicut catholica fides hab& non
is dieb cedoalt rex angloꝵ saxonũ qͥ multa in sua
patria bella gesserat ad xp̃m conuersus romam
ꝓperauit. Qui ꝑ cunincꝑtũ regẽ ueniens. ab eo mi¬
rificȩ susceptus est. Is cũ romã ꝑuenisset: a fergio
papa baptizatus petrusq appellatus est. et ad huc
in albis constitutus ad regna cȩlestia migrauit. Cui
corpꝰ in basilica beati petri sepultũ ẽ: et hoc suꝑ
se epithaphiũ descriptũ hab&.
Culmen opes sobolem pollentia regna triumphos
Exuuias ꝓceres moenia castra lares.
Quȩq patrũ uirtꝰ i quȩ congesserat ipse
Cedoald armipotens liquid amore di.
Ut petrũ sedẽq petri rex cerneret hospes:

Expanded text:
Vigilii papae sub Iustiniano principe contra Theodorum Vigilii papae sub Iustiniano principe contra Theodorum et omnes hereticos, qui, beatam Mariam solum hominem, non Deum et hominem genuisse, adfirmabant. In qua sinodo catholice est institutum, ut beata Maria semper virgo theotocos diceretur, quia, sicut catholica fides habet, non is diebus Cedoaldus rex Anglorum Saxonum, qui multa in sua patria bella gesserat, ad Christum conversus Romam properavit. Qui ad Cunibertum regem veniens, ab eo mirifice susceptus est: is cum Romam pervenisset, a Sergio papa baptizatus, Petrusque est appellatus, et adhuc in albis constitutus, ad regna coelestia migravit. Cujus corpus in basilica beati Petri sepultum est, et hoc super se epitaphium descriptum habet: Culmen, opes, sobolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares, Quaeque patrum virtus et quae congesserat ipse Cedoald armipotens, liquit amore Dei, Ut Petrum sedemque Petri rex cerneret hospes,
Abbreviated transcription (Latin):
illius sy nodo quã constantinopolim fecerat fauere.
et subscribere noluit: misso zacharia ꝓto spata¬
rio suo iussit constantinopolim deportari. sed mi¬
licia rauennȩ uicinarũq parciũ iussa pͥncipis
nefanda contẽpnens: eundem zachariã contu¬
melus ab urbe roma et inuirus pepulit. Tiui
ontra hunc iustinianũ leo augustalem dignita¬
tẽ arripiens eũ regno priuauit. regnũq roma¬
norũ trib annis regens iustinianũ exulem
in ponto seruauit. Rursũq tyberius contra hunc
leonẽ insurgens regnũ eiꝰ in uasit: eũq toto qͦ
ipse regnauit tẽpore in eadem ciuitate in custo¬
dia tenuit.LxU
oc tẽpore synodus aqͥlerȩ facta: ob imꝑitiam fidi
qui tũ uniuersale conciliũ fuscipere diffidit. donec
salutarib beati pape sergii monitis in structa
i ipsa cũ cȩteris xp̃i ȩcclȩsus annuere consentit:
facta ẽ autẽ hȩc sẏnodus constantinopolim tẽporib

Expanded text:
illius synodo, quam Constantinopolim fecerat, favere illius synodo, quam Constantinopolim fecerat, favere et subscribere noluit, misso Zacharia protospathario suo, iussit Constantinopolim deportari. Sed militia Ravennae vicinarumque partium iussa principis nefanda contemnens, eundem Zachariam cum contumeliis ab urbe Roma et iniuriis pepulit. 12. Contra hunc Iustinianum Leo augustalem dignitatem arripiens, eum regno privavit; regnumque Romanorum tribus annis regens, Iustinianum exulem in Ponto servavit. 13. Rursumque Tiberius contra hunc Leonem insurgens, regnum eius invasit, eumque toto quo ipse regnavit tempore in eadem civitate in custodia tenuit. 14. Hoc tempore sinodus Aquileiae facta ob imperitiam fidei quintum universalem concilium suscipere diffidit, donec salutaribus beati papae Sergii monitis instructa et ipsa huic cum ceteris Christi ecclesiis annuere consentit. Facta autem est haec sinodus Constantinopolim temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
ac tẽpestate noctu stella cęlo sereno inter dñi natałẽ
et theophaniã apparuit om̃imodo obumbrata ueluti
cũ luna subnube ẽ constituta. Post hȩc mense febroario
die media stella aboccasu exxut: que cũ magno fulgore
in partes orientis declinauit. LxI¬
e hinc mense marcio bebius eructauit ꝑ dies aliquot
⁊ om̃ia uirentia circũ quaq p̃puluere icinere illuiꝰ
exterminata sunt.  XII
unc sarracenoꝵ gens infidelis et dõ inimica exegypto
in africã cũ nimia multitudine ꝑgens obsessam cartaginẽ¬
coepit captãq crudelit̾ depopulatꝰ est et ad
solũ usq ꝓstrauit. IxIII¬
nter constantinus imꝑator apud constantinopo¬
lim morit᷑ ⁊ eiꝰ minor filius iustinianus romanoꝵ
regnũ suscepit. cuiꝰ ꝑ decẽ annos gubernacula tenuit.
hic africã a sarracenis abstulit: et cũ eisde pacẽ terra
mariq fecit. hic sergiũ pontificẽ quia in erroris

Expanded text:
Hac tempestate noctu stella iuxta vergilias caelo sereno inter Domini natalem Hac tempestate noctu stella iuxta vergilias caelo sereno inter Domini natalem et theophaniam apparuit, omnimodo obumbrata, veluti cum luna sub nube est constituta. Post haec mense Februario die media stella ab occasu exiit, quae cum magno fulgore in partes orientis declinavit. Dehinc mense Martio Bebius eructuavit per dies aliquod, et omnia virentia circumquaque prae pulvere et cinere illius exterminata sunt. 10. Tunc Sarracinorum gens infidelis et Deo inimica ex Aegypto in Africam cum nimia multitudine pergens, obsessam Cartaginecepit captamque crudeliter depopulata est et ad solum usque prostravit. 11. Inter haec Constantinus imperator aput Constantinopolim moritur, et eius minor filius Iustinianus Romanorum regnum suscepit, cuius per decem annos gubernacula tenuit. Hic Africa a Sarracenis abstulit et cum eisdem pacem terra marique fecit. Hic Sergium pontificem, quia in erroris
Abbreviated transcription (Latin):
in sua fide de eadem basilica suscipiens. tisdem cul¬
pam peꝑcit et in reliquũ eosdẽ in loco filiorũ habuit.
o tẽpore floruit in arte grammatica felix patrinis
flauiani p̾aceptoris mei. Quẽ intantũ rex dilexit.
ut ei baculũ argento auroq decoratũ inter reliqͦ
suꝑ̧ largitatis munera condonaret. I Uiuii
eridem quoq tẽpꝰ iohannes ep̃s bergomatis eccłȩ
uir mirȩ sc̃ĩtatis extitit. Qui cũ regẽ cuniꝑtum
in conuiuio dũ fermocinarentꝰ᷑ offendisset : rex ei hos¬
picio reuertenti equũ ferocẽ et in domitũ qͥ in menso
fremitũ suꝑse sedentes terrȩ allidere solebat p̃parari
fecit. Cui cũ ep̃s suꝑ sedisset: ita mansuetus extitit
ut eũ blando in cessu usq ad domũ ꝓpͥam deportaret.
Qđ rex audiens: et epm̃ ex eodie honore debito coluit
⁊ ei ipsũ equũ quẽ sui sessione dedicarat dono largitꝰ ẽ.

Expanded text:
in sua fide de eadem basilica suscipiens, eisdem culin sua fide de eadem basilica suscipiens, eisdem culpam pepercit et in reliquum eosdem in loco fidelium habuit. 7. Eo tempore floruit in arte gramatica Felix, patruus Flaviani praeceptoris mei; quem in tantum rex dilexit, ut ei baculum argento auroque decoratum inter reliqua suae largitatis munera condonaret, 8. Per idem quoque tempus Iohannes episcopus Bergomatis ecclesiae vir mirae sanctitatis extitit. Qui cum regem Cunincpertum in convivio dum sermocinarentur offendisset, rex ei hospitium revertenti equum ferocem et indomitum, qui inmenso fremitu super se sedentes terrfecit. Cui cum episcopus supersedisset, ita mansuetus extitit, ut eum blando incessu usque ad domum propriam deportaret. Quod rex audiens, et episcopum ex eo die honore debito coluit, et ei ipsum equum, quem suae sessioni dedicaverat, dono largitus est. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
arguere coepit. ut quid suũ consiliũ ꝓdere debuisset.
Cui strator suis. ita respondit. Dnẽ rex tuscis qui a
postquã boc consiliati sumꝰ ego atus conspectu non
extiui. Eit quomͦ hoc alicui dicere potui. Tr rex
ad aldonẽ et grausonẽ misit: interrogans eos ut quid
in locũ scm̃ confugiũ fecissent. Qui respondentes dreer̃.
Quia ñtiatũ ẽ nobis. qđ nos domuꝰ rex occidere uellet
Iterũ rex misit ad rossciscitans quisfuerit ille qui eis
ñtiauit : mandans eis ut nisi ei nuntiator̾ent ꝓderent
suã gram in uenire non posfent. Tc̃ illi sicut factũ
fuerat regi mandauer̃ dicentes. cdaudũ hominem se¬
obuium habuisse qͥunũ pede̾ truncatũ haberet et
genutenus crurȩ ligneo utebatur et hunc fuisse siu
interitꝰ ñtium. Tc in tellexit rex muscã ilłã cui pe¬
dẽ truncauerat malignũ spm̃ fuisse. ⁊ ipsũ sui secre¬
ti consilia ꝓdidisse: Qui statĩ aldonẽ et grausonẽ

Expanded text:
arguere coepit, ut quid suum consilium prodere debuisset. arguere coepit, ut quid suum consilium prodere debuisset. Cui suus strator ita respondit: 'Domine mi rex, tu scis, quia, postquam hoc consiliati sumus, ego a tuo conspectu non exivi; et quomodo hoc alicui dicere potui?' Tunc rex ad Aldonem et Grausonem misit, interrogans eos, ut quid in locum sanctum confugium fecissent. Qui respondentes dixerunt: 'Quia nuntiatum est nobis, quod nos dominus rex occidere vellet'. Iterato rex misit ad eos, sciscitans, quis fuerit ille qui eis nuntiaverit, mandans eis, ut, nisi ei nuntiatorem proderent, eius gratiam invenire non possint. Tunc illi sicut factum fuerat regi mandaverunt, dicentes, claudum hominem obvium se habuisse, qui unum pedem truncatum habebat et genu tenus crure ligneo utebatur, et hunc fuisse su interitus nuntium. Tunc intellexit rex, muscams illam cui pedem truncaverat malignum spiritum fuisse et ipsum sui secreti consilia prodidisse. Qui statim Aldonem et Grausonem
Abbreviated transcription (Latin):
Nex uero cunincꝑt dũ post hȩc cũ stratore suo qͥ
lingua ꝓpͥa marphais dicit᷑ consiliũ iniret inciui¬
tate ticinensi quomꝰ aldonẽ et grausonẽ uita pͥua¬
re deberet: repente infenestra iuxta quã consiste¬
bant una de mauisculis musca consedit. Quã cumne¬
ꝑt cultello ut extinguer& ꝑtutere uolens: eiꝰ tan¬
tũ pedẽ abscidit. Aldo uͦ ⁊ grauso dũ ad palatiũ regis
consiliũ nescientes uenirent: cũ basilicȩ scĩ romani
martyris quȩ prope palaciũ sita ẽ ꝓpinquassent re¬
pente eis obuius qͥdã claudus uno pede truncato
factus ẽ: qͥ eis dixit qđ eos cunincꝑt si ad eũ ꝑgerent
occisurꝰ esset. Qui hȩc audientes: magno timore correpti
post altariũ eiꝰdẽ basilicȩ confugar̃. Mexq curincꝑto
regi ñtiatũ t̃: qđ aldo ⁊ grauso in basilicã beati martyris¬
romani confugissent. Tunc cuninc ꝑt suũ stratorem

Expanded text:
Rex vero Cunincpert dum post haec cum stratore suo, qui Rex vero Cunincpert dum post haec cum stratore suo, qui lingua propria "marpahis" dicitur, consilium iniret in civitate Ticinensi, quomodo Aldonem et Grausonem vita privare deberet: repente in fenestra, iuxta quam consistebant, una de maiusculis musca consedit; quam Cunincpert cultello ut extingueret percutere volens, eius tantum pedem abscidit. Aldo vero et Grauso dum ad palatium regis consilium nescientes venirent, cum basilicae sancti Romani martyris, quae prope palatium sita est, propinquassent, repente eis obvius quidam. claudus uno pede truncato factus est; qui eis dixit, quod eos Cunincpert, si ad eum pergerent, occisurus esset. Qui haec audientes, magno timore correpti, post altarium eiusdem basilicae confugiere. Moxque Cunincperto regi nuntiatum est, quod Aldo et Grauso in basilica beati Romani martyris confugissent. Tunc Cunincpert stratorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiã parentes cũ filuis atq fr̃s cũ sororib bini ꝑfere¬
tra positi apud urbem romã ad sepulcͥra ducerent᷑
Pari etiã modo hȩc pestilentia ticinũ quoq de popła¬
ta ẽita ut cunctis ciuib ꝑ uiga montiũ seu ꝑ diuersa
loca fugientib in foro i ꝑplateas cuitatis herbȩ ⁊ frũc¬
tecta nascerent᷑: Tuncq uisibilit̃ multis aꝓparuit.
qui abonus ⁊ malus angłs noctu ꝑciuitatẽ ꝑgerent¬
ferre. quotiens de uenabulo hostiũ cuius cũq dom
ꝑcussisset. tot deeadẽ domo die sequenti homines
interirent. Ec̃ quđa ꝑ reuelationẽ dictũ ẽ qđ pestis
ipsa prus non quiesceret quã in basilica beati petri
quȩ ad uincula dicit᷑ sc̃ĩ sebastiani martiris alta¬
riũ poneret᷑. factũq ẽ et delatis ab urbe roma bea¬
ti sebastiani martyris reliquus. mox ut in iã dicta
basilica altariũ constitũ ẽ. pestis ipsa qui euit.

Expanded text:
ut etiam parentes cum filiis, atque fratres cum sororibus, bini per fereut etiam parentes cum filiis, atque fratres cum sororibus, bini per feretra positi, apud urbem Romam ad sepulcra deducerentur. Pari etiam modo haec pestilentia Ticinum quoque depopulata est, ita ut cunctis civibus per juga montium seu per diversa loca fugientibus, in foro et per plateas civitatis herbae et frutecta nascerentur. Tuncque visibiliter multis apparuit, quia bonus et malus angelus noctu per civitatem pergerentvenabulum manu ferre, quotiens de venabulo ostium cuiuscumque domus percussisset, tot de eadem domo die sequenti homines interirent. Tunc cuidam per revelationem dictum est, quod pestis ipsa prius non quiesceret, quam in basilica beati Petri quae ad Vincula dicitur sancti Sebastiani martyris altarium poneretur. Factumque est, et delatis ab urbe Roma beati Sebastiani martyris reliquiis, mox ut in iam dicta basilica altarium constitutum est, pestis ipsa quievit. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
recteq fidei epłam cõposuit. quȩ in p̾fato synodo non
mediocre suffragiũ tulit. Recta autẽ i uera fides hȩc ẽ
tiones. Uis audire de eo qđ deitatis ẽ egoͣ pater inũ¬
sumꝰ. Uis audire qͥd humanitatis: pat moior meẽ. Cer¬
ne scdm̃ humanitatẽ: eu dormientẽ. Cerne eiꝰ diuim¬
tatẽ cũ euangelista ait . Tc̃ surgens im ꝑauit uentis
et mari et factaẽ tranquillitas magna. Hȩc ẽ sexta
synodus uniuersalis constantinopolim celebrata: et
greco sermone conscripta tẽporib papȩ agathonis.
exequente ac residente constantino principe intra
septa palacii sui:UI
is tẽporib ꝑ indictionẽ octauã luna edipsin passa est.
Solis quoq eclipsis todem pȩne tẽpore hora diri ẽsi¬
decima Sͦ nonas mayas effecta ẽ. Moxq subsecuta
grauissima pestis ẽ trib mensib hoc ẽ uilio augusto
et septẽbrio. Tantaꝙ fuit multitudo morientiũ.

Expanded text:
rectaeque fidei epistolam composuit, quae in praefata synodo non rectaeque fidei epistolam composuit, quae in praefata synodo non mediocre suffragium tulit. Recta autem et vera fides est, uttiones. Vis audire quid deitatis est? Ego, inumanitatis? 'Pater maior ine est'. Cerne secundum humanitatem eum in navi dormientem; cerne eius divinitatem, cum euangelista ait: 'Tunc surgens imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna'. Haec est sexta sinodus universalis Constantinopoli celebrata et Greco sermone conscripta, temporibus papae Agathonis, exsequente ac residente Constantino principe intra septa palatii sui. 5. His temporibus per indictionem octavam luna eclypsin passa est. Solis quoque eclypsis eodem pene tedecima, quinto Nonas Maias effecta est, moxque subsecuta est gravissima pestis tribus mensibus, hoc est, Julio, Augusto, et Septembrio. Tantaque fuit multitudo morientium,
Abbreviated transcription (Latin):
cũꝑto rodoalt in histriã fugit: ac deinde nauigio ꝑ ra¬
uennã ticiũ ad cumncꝑtũ regẽ ꝑuenit. Ansifrid uͦ
cunincꝑtũ rebellans. regnũ eiꝰ inuadere uoluit. Sed
cophensus inuerona ad regẽ ductus euulsis oculis in
exiliũ retrursus est. foro ulanoꝵ autẽ ducatũ posthȩc
ado fr̃ rodo aldi loci seruatoris nomine ꝑannũ ⁊men¬
ũ hec romȩ initalia gerunt᷑. heresis apud constantino
georgius patriarcha constantino politanꝰ. macharius
purus paulus ⁊ petrus. Quõ obcausã constinus augustus
centũ quinquaginta epõs congregari fecit. Inter quos
enã fuerꝰ legati sc̃ȩ romanȩ ecclẽ missi abagathone pap
lohannes. diaconus nohannes portuensis ep̃is qͥ om̃s ean¬
gius qͥdem patriarcha correptus ẽ. Ceteri uͦ in sua defen¬
sione ꝑseuerautes. anathematis sunt ultiorie ꝓculsi. ło
ti mediolanensis archi epĩ. hac decausa satis utilem

Expanded text:
comperto Rodoald in Histriam fugiit ac deinde navigio per Racomperto Rodoald in Histriam fugiit ac deinde navigio per Ravennam TCunibertum rebellans, regnum ejus invadere voluit. Sed comprehensus in Verona, ad regem ductus, evulsis oculis in exsilium retrusus est. Forojulianorum autem ducatum post haec, Ado frater Rodoaldi loci servatoris nomine per annum et men Dum haec geruntur, haeresis apud ConstantinopGeorgius patriarcha Constantinopolitanus, Macarius, Pyrrhus, Paulus et Petrus. Quam ob causam Constantinus Augustus centum quinquaginta episcopos congregari fecit: inter quos etiam fuerunt legati sanctae Romanae Ecclesiae, missi ab Agathone papa, Joannes Diaconus, et Joannes Portuensis episcopus, qui omnes eamgius quidem patriarcha correptus est, caeteri vero in sua defensione perseverantes anathematis sunt ultione perculsi. Eo ti Mediolanensis archiepiscopi, ea de causa satis utilem
Abbreviated transcription (Latin):
uasta solitudo existeret: uententes decenomanni corũ
uł aurelianensiũ regione franci dũ apud uenerabile
corpꝰ ꝑ noctare se simularent eiꝰdem uenerabilis patris
patriã asportauer̃. ubi singillatĩ duo monasteria in utri¬
usq honore beati benedicti ⁊ sc̃ȩ scolasticȩ construc¬
ta st̃. Sed certũ ẽ nob̾ os illud uenerabile ⁊ om̃i nectare
suauius. et oculos sẽꝑ cęlestia contuentes. cȩtera quoq
membra quãiuis defluxa remansisse. Solũ ⁊ enĩ singu¬
lariter dominicũ corpꝰ non uidit corruptionẽ: tete¬
rũ om̃iũ sc̃oꝵ corpora in ȩternã post ea głam repa¬
randa corruptioni subiecta sunt. his exceptis quȩ ob
diuna miracula sine labe seruant᷑ IIII¬
t uero rodoalt quẽ apud forũ uili p̾misimus ducatũ
tenuisse : cũ ab eadem ciuitate ab esset: ansifrit de
castro reunia ducatũ eiꝰ absq regis nutu ꝑuasit. Qđ

Expanded text:
vasta solitudo existeret, venievasta solitudo existeret, venievel Aurelianensium regione Franci, dum apud venerabile corpus pernoctare se simulassent, ejusdem venerabilis Patris,patriam asportaverunt. Ubi singillatim duo monasteria in utriusque honorem beati Benedicti et sanctae Scholasticae constructa sunt. Sed certum est, nobis os illud venerabile et omni nectare suavius et oculos semper caelestia contuentes, cetera quoque membra quamvis defluxa remansisse. Solum etenim singulariter dominicum corpus non vidit corruptionem; ceterum omnium sanctorum corpora in aeternam postea gloriam reparanda corruptioni subiecta sunt, his exceptis, quae ob divina miracula sine labe servantur. 3. At vero Rodoald, quem aput Foroiuli praemisimus ducatum tenuisse, cum ab cadem civitate abesset, Ansfrit de castro Reunia ducatum eius absque regis nutu pervasit. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ. et quomꝰ rex luit prand bellũ in penta polim gessit
beneuentorũ dux congregata exercitꝰ multitu¬
dine tarentũ expugnauit et cȩpit pariq modo
brundisiũ ⁊ omnẽ illã quȩ incireuitu t̃ latissimã regio¬
nẽ suȩ dicioni sub ugauit. Conuix quoq eiꝰ teoderada
eode tẽpore foras muros beneuentane ciuitatis basilicã
in honorem beati petri apłi construxit: quo in loco
multarũ ancillarũ dei coenubiũ in stituit.
omoalt quoq postquã sedecĩ annos ducatũ gessit: ab
sociata fuit uigilinda sorox cuninc ꝑti filia ꝑctarit regis
Desunctoq gruno aldo gisulfus eiꝰ germanꝰ ductor effec¬
tus est. Prefuitq beneuento annis decẽ et septem
huic socuta fuit uumiꝑta quȩ ei romoaldũ peperit. su¬
irea hȩc tẽpora cũ in castro cassini ubi beatissimi benedicti
sacrũ corpꝰ reqͥescebat ab aliquantis iã alituantis. anns

Expanded text:
factus est, et quomodo Liutprand bellum in Pentapoli gessit. Ffactus est, et quomodo Liutprand bellum in Pentapoli gessit. FBeneventanorum dux, congregata exercitus multitudine, Tarentum expugnavit et cepit, parique modo Brundisium et omnem illam quae in circuitu est latissimam regionem suae dicioni subiugavit. Coniux quoque eius Theuderata eodem tempore foras muros Beneventanae civitatis basilicam in honore beati Petri apostoli construxit; quo in loco multarum ancillarum Dei coenobium instituit. 2. Romuald quoque, postquam sedecim annos ducatum gessit, ab sociata fuit Wigilinda, soror Cunincperti, filia Perctarit regis. Defuncto quoque Grimualdo, Gisulfus, eius germanus, ductor effectus est, praefuitque Benevento annis decem et septem. Huic sociata fuit Winiperga, quae ei Romuald peperit. Circa haec tempora, cum in castro Cassini, ubi beatissimi Benedicti sacrum corpus requiescit, ab aliquantis iam elapsis annis
Abbreviated transcription (Latin):
Quomꝰ beatꝰ petronax monasteriũ scĩ patris benedicti
ad apłoꝵ lumina romam uenit.
Quomͦ defuncto sereno patriarcha calistus regimen
eccłȩ suscepit et debello pormonis aduersũ sclauis
De aduentu sarracenoꝵ in his paniã. ⁊ quomꝰ eos harolus
et eudo ingalliã suꝑarunt. ¶ de uicti sunt.
Quomꝰ sarraceni constantinopolim obseder̃ lauulgarib
uexit qͦ etiã tẽpore leo imꝑator igonas deuerit
Q uomꝰ ciuitates romanoꝵ leut prand rex inuasit ⁊ de
teriorib factis leonis augusti.
De romo alt beneuentano duce et gisulfo filio riꝰ.
De inimicus poemonis contra calystũ patriarcham.
Bellũ rachis contra sclauos. totundit
Quomꝰ rex luit prand pippino karoli regis filio capillũ
Sarraceni rursũ gallias repetentes afrancis supant᷑ et
quomꝰ liuit prand in solatiũ francoꝵ iuiit.
De trase mundo dice spoletano. et gisulfo beneuentano
et gregorio & regno hilprandi.
Quia mortuo gregorio got scaleus in beneuento dux

Expanded text:
Quomodo beatus Petronax monasterium sancti patris Benedicti ad apostolorum limina Romam venit. 45. Quod, defuncto Sereno patriarcha, Calixtus regimen ecclesiae suscepit, et de bello Pemmonis adversum Sclavos. 46. De adventu Sarracenorum in Hispaniam, et quomodo eos Carolus et Eudo in Gallia superarunt. 47. Quomodo Sarraceni Constantinopolim obsiderunt et a Bulgavexit; quo etiam tempore Leo imperator igonas deiecit. 49. Quas a civitates Romanorum Liutprand rex invasit, et de deterioribus factis Leonis augusti. 50. De Romuald Beneventano duce et Gisulfo, filio eius. 51. De inimicitiis Pemmonis contra Calixtum patriarcham. 52. Bellum Ratchis contra Sclavos. 53. Quomodo rex Liutprand Pipino, Caroli regis filium, capillum tetigit. 54. Sarraceni rursum Gallias repetentes a Francis superantur, et quomodo Liutprand in solacium Francorum ivit. 55. De Transamundo duce Spoletino et Gisulfo Beneventano et Gregorio et regno Hilprandi. 66. Quia, mortuo Gregorio, Godscalcus in Benevento dux
Abbreviated transcription (Latin):
solo ꝓpͥo apud eandẽ ciuitatẽ construxit. lł ic inter reliquas
optimȩ uitȩ quas habuit uirtutes: etiã uirginitatis flore
decoratꝰ enituit. Cuiꝰ cios aliquot miraculoꝵ qđ posteriori
tõs re gestũ ẽ in loco pprio ponemts. Ant rano

Expanded text:
solo proprio aput eandem civitatem construxit. Hic inter reliquas solo proprio aput eandem civitatem construxit. Hic inter reliquas optimae vitae quas habuit virtutes etiam virginitatis flore decoratus enituit. Cuius nos aliquod miraculum, quod posteriori tempore gestum est, in loco proprio ponemus. At vero
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. Citixp̃i famulus. ad seꝑuenienti: ita dixit. Scio quã
obcausam ueneris: sed id qd̾ postulas fieri ñ potest quia
puer ille defunctus ẽ. Qđ cũ his qui missus fuerat regi
qđ aferuo di audierat renuntiasset: rex licet doluerit
ꝗqd effectũ supplicationis suȩ habere non potuit. tamen
nouit. Huic quoq non dissimilis apud beronensem ciui¬
tatẽ theodelapius nomine fuit. qͥ inter miranda quȩ
patrabat p̾sago etiã spũ. multa quȩ erant uentura p̾dixit
Eo qͦq tẽpore storuit uita uł ac tib ticinensis eccłȩ ep̃s
petrus quia regis erat consanguineus abariꝑto quondã
rege apud spoletiũ exilio fuerat retrusus. łł uicbeati
martyris sauini. ȩccłam frequentanti: isdem uenerabilis
uir ꝓnuntiaint. qd ep̃s apud ticinũ futurus esset. Qui
postea cũ factũ fuissedt basilicã eiđe beati martyris sauini

Expanded text:
tus est. Cui Christi famulus ad se pervenienti, ita dixit: Scio quam tus est. Cui Christi famulus ad se pervenienti, ita dixit: Scio quam ob causam veneris, sed illud quod postulas jam fieri non potest, quia puer ille defunctus est. Quod cum is qui missus fuerat regi quod a servo Dei audierat renuntiasset, rex licet doluerit quod effectum supplicationis suae habere non potuit, tamen  aperte cognovit. Huic quoque non dissimilis apud Veronensem civitatem Theudelapius nomine fuit, qui inter miranda quae patrabat praesago etiam spiritu multa quae erant ventura praedixit. Eo quoque tempore floruit vita, vel actibus, Ticineui quia regis erat consanguineus, ab Ariperto quondam rege apud Spoletum exsilio fuerat retrusus. Huic beati martyris Sabini ecclesiam frequentanti isdem venerabilis martyr praenuntiavit, quod episcopus apud Ticinum futurus esset. Qui postea, cum id fuisset factum, basilicam eidem beato martyri Sabino, in
Abbreviated transcription (Latin):
diuina tẽpla instituit Intra suũ qͦq palaciũ oraculũ
am saluatoris ȩdificauit: ⁊ qđ nulli alii reges habue¬
rant sacerdotes & dericos instituit qui ei cotitdie diuina
officia de cantarent. huiꝰ regis tẽporib fuit in loco
cui forũ nom̃ ẽ uixta fluuiũ tanarũ uir mirȩ sc̃itatis
bao doliiꝰ nomine qͥ multis miracalis xp̃i grã suffra¬
gante rõfulsit qͥ sepe futa p̾ dixit absentia quoq quasi
ssentia nuntiauit. Deniq du rexluit prand in urbẽ
silua uenatũ isset: unꝰ ex eiꝰ comitib seruũ sageta
pcutere nisus eiꝰdẽ regis nepotẽ. hoc ẽ sororis eus
filiui aufusũ nomine nolens sauciauit Qd̾ rexcernens¬
uii io es aindẽ. priũ amabat cũ lacrinis eiꝰ in cõmodũ
di baui l.  curreret. eũq peteret. ut ꝓuita eiꝰ. łt pueri
xpm̃ supplicaret. Qui cũ adseruũ q̃i ꝑgeret: puer defune¬

Expanded text:
divina templa instituit. Intra suum quoque palatium oraculum divina templa instituit. Intra suum quoque palatium oraculum domini Salvatoris aedificavit, et quod nulli alii reges habuerant, sacerdotes et clericos instituit, qui ei cotidie divina officia decantarent. Huius regis temporibus fuit in loco cui Forum nomen est, iuxta fluvium Tanarum, vir mirae sanctitatis Baodolinus nomine, qui multis miraculis, Christi gratia suffragante, refulsit. Qui saepe futura praedixit, absentia quoque quasi praesentia nuntiavit. Denique cum rex Liutprand in Urbem silvam venatum isset, unus ex eius comitibus cervum sagitta percutere nisus, eiusdem regis nepotem, hoc est sororis eius filium, Aufusum nomine, nolens sauciavit. Quod rex cernens–valde enim eundem puerum amabat – cum lacrimis eius incommodum Dei Baodolinum curreret, eumque peteret, ut pro vita ejusdem pueri Christum supplicaret. Qui cum ad servum Dei pergeret, puer defunc
Abbreviated transcription (Latin):
et cunctã suꝑpellectiłẽ suã in naui imposuisset. et no¬
uissime ille ascendere uellet irruentib beneuentanis
gisulsi fidelib extinctus est. Uxor sane illius cũ om̃ib
quȩ habebat. constantinopolim ꝑlata ẽ: Nl.x
unc rex luit prand beneuentũ ꝑueniens. gisulfũ
suũ nepotẽ iterũ in loco ꝓpͥo ducẽ constituit. Reb¬
q ita cõpositis: ad suũ palaciũ remeauit. Hie gloriosis¬
simꝰ rex multas in xp̃i honore. ꝑsingula loca ubi de¬
gere solebat basilicas construxit łłic monasteriũ be¬
ati petri qđ fu̾ras muros ticinensis ciuitatis sitũ est . a
celũ aureũ appellatur instituit. Insũma qͦq bardonis
alpe. monasteriũ qđ bercetũ dr̃ edificauit In nolana
nichil homuiꝰ suo prasticio inyro oꝑe in honorem sc̃ĩ a¬
nastasii martyris xp̃o domiciliũ statuit: in quo et
monasteriũ fecit Pari et̾iã modo. multa ꝑ loça singula

Expanded text:
et cuncta supellectilem suam in navi inposuisset et noet cuncta supellectilem suam in navi inposuisset et novissime ipse ascendere vellet, inruentibus Beneventanis, Gisulfi fidelibus, extinctus est. Uxor sane illius cum omnibus quae habebat Constantinopolim perlata est. 58. Tunc rex Liutprandum Beneventum perveniens, Gisulfum, suum nepotem, iterum in loco proprio ducem constituit. Rebue ita conpositis, ad suum palatium remeavit. Hic gloriosissimus rex multas in Christi honore per singula loca ubi degere solebat basilicas construxit. Hic monasterium beati Petri, quod foras muros Ticinensis civitatis situm est et Coelum Aureum appellatur, instituit. In summa quoque Bardonis Alpe monasterium quod Bercetum dicitur aedificavit. In Olonna nihilominus suo proastio miro opere in honore sancti Anastasii martyris Christo domicilium statuit, in quo et monasterium fecit. Pari etiam modo multa per loca singula
Abbreviated transcription (Latin):
pugnȩ pondus sustinentes uirilit̾q certantes. multisq
trucidatis se suosq ex inde p̃t̃ ut dixi paucis sauciatis
exemer̃. lbi qͥdã spoletanoꝵ fortissimꝰ berto nomine
nominatiue ratchis ad clamans. armis instructus suꝑ
eũ uenit. Quẽ ratchis subito ꝑcutiens. equo deircit
ꝑmisit: Qui manib pedibq reptans. siluã in gressus
euasit. Suꝑ aistulfum uero in quodã ponte duo fortissi¬
mi spoletani a tergo uenientes: unũ eoꝵ aduersa cuspi¬
de feriens deeodẽ ponto deiecit. Alterũ uero subito
ad eũ conuersus uita pͥuatũ post sociũ mersit. I.uii
tuero liut prand spoleciũ ꝑueniens trasemundũ du¬
catu expulit. eũq clericũ fecit. Cuiꝰ in loco agipran¬
dũ suũ nepotẽ constituit Cũ uero beneuentũ ꝓꝑa
ret. gotescalcꝰ audito eiꝰ aduentu nauẽ conscendere
atq in greciã fugere molitus est Qui postquã uxorẽ

Expanded text:
pugnae pondus sustinentes viriliterque certantes, multisque pugnae pondus sustinentes viriliterque certantes, multisque trucidatis, se suosque exinde, praeter ut dixi paucis sauciatis, eximerunt. Ibi quidam Spoletinorum fortissimus Berto nomine nominative Ratchis adclamans, armis instructus super eum venit. Quem Ratchis subito percutiens, equo deiecit.permisit. Qui manibus pedibusque reptans, silvam ingressus evasit. Super Aistulfum vero in quodam ponte duo fortissimi Spoletini a tergo venientes, unum eorum aversa cuspide feriens de eodem ponte deiecit, alterum vero, subito ad eum conversus, vita privatum post socium mersit. 57. At vero Liutprand Spoletium perveniens, Transamundum ducatum expulit eumque clericum fecit. Cuius in loco Agiprandum, suum neporet, Gotscalcus, auditu eius adventu, navem conscendere atque in Greciam fugere molitus est. Qui postquam uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
prudontib hoc portento uisũ ẽ signficerandoes
pruiepatu iuitile fore. Rex aute lumgranẽ et
formutate conualescens eũ regni suit consortũ habi
Quolutis dehinc aliquot annis tiasemundus qn
roma uemerat spoletiũ rediens. hildericũ eximexit
ror suar contra regeꝰ rebellionis auca aa si pept
t lero gregorius dũ apũd beneuentũ anius eptẽ
ducatũ gesisset uita exemptusẽ ꝑose cui obitõ
gotescalcus cux effectas: annis trib beneuentaris p̾fut
ui in coniugio sociata uxor nomine anna fuit. Audĩ¬
cai hcc prand talia despolecio suit beueuenter audrtn
rursu cũ ercercitu spoletiũ petut: Qui pentapedim
tes. magna in cõmoda regis exercitiũ in tuler ti faus
rex mnoiuissimo lõco ratchis ducẽ ⁊ eiꝰ fratrẽ aistulfũ
eũ foro iulanis constituit: Supra quos spoletraret
romũ. c irruentes aliqͦs ex eis uulnerauer̃. sed tam̃ rat¬
chis cũ suo germano ⁊ aliqͥb uiris fortissimis om̃e illud

Expanded text:
prudentibus hoc portento visum est significari, ejus principatum inutilem fore. Rex autem Liutprandus cum firmitate convalescens, eum regni sui consortem habuit. Evolutis dehinc aliquot annis, Trasemundus, qui Romam fugerat, Spoletum rediens, Hildericum exstinxit, rursumque contra regem rebellionis audaciam sumpsitt vero Gregorius dum aput Beneventum annis septem ducatum gessisset, vita exemptus est. Post cuius obitum Godescalcus dux effectus, annis tribus Beneventanis praefuit; cui in coniugio uxor sociata nomine Anna fuit. Rex igitur Liutprand talia de Spoletio sive Benevento audiens, rursum cum exercitu Spoletium petiit. Qui Pentapolim tes, magna incommoda regis exercitui intulerunt. Qui rex in novissimo loco Ratchis ducem et eius fratrem Aistulfum cum Foroiulanis constituit. Supra quos Spoletini et Romani inruentes, aliquos ex eis vulneraverunt. Sed tamen Ratchis cum suo germano et aliquibus viris fortissimis omne illud
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥse expulerant patricios occidit. Leonẽ qͦq et tyberi¬
ũ qͥlocũ eiꝰ usurpauerant cȩpit et in medio circo corã
om̃i popło iugulari fecit. Gallicinũ uero patriarcham
constantiꝰpolitanũ erutis oculis romã misit. cyrũq abbatẽ
hic constantinũ papã adse uenire iubens honorifice
suscepit ac remisit: quẽ ꝓstratꝰ in terra. ꝓsuis peccatis
in tercedere rogans. cuncta eiꝰ ȩccłȩ pͥuilegia renouauit
Qui cũ exercitũ in ponto mitteret ad conp̾hendendũ¬

Expanded text:
eos qui se expulerant patricios occidit. Leonem quoque et Tiberieos qui se expulerant patricios occidit. Leonem quoque et Tiberium, qui locum eius usurpaverant, cepit et in medio circo coram omni populo iugulari fecit. Gallicinum vero patriarcham Constantinopolitanum erutis oculis Romam misit Cyrumque abbatem,Hic Constantinum papam ad se venire iubens, honorifice suscepit ac remisit; quem prostratus in terra pro suis peccatis intercedere rogans, cuncta eius ecclesiae privilegia renovavit. Qui cum exercitum in Ponto mitteret ad conprehendendu