comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ł arlo reu̾tentis recepit uexilla nepotis:
G ens mala catho licis nimis ẽ q̃ria mẽtis.
Eex parar hereticis bella referre locis.
S̾ ex ibet imꝑn iuctricia signa mou̾i.
N et modo se poterint yspanica regna tueri.
Iuditio celi turba maligna perit.
Q ualit yspanos suꝑauit karolus olim.
Nuiꝰ ego libri titulis subscribẽ nolim.
Alteruus moduli sors dabit illa colli.
P iorsus ab hac sede mecũ mea musa rece de.
Mecum leta sede ꝓlem mͥ cęsans ede.
Iodonicus filius karoli exaltat᷑ ĩ imperiũ.

Expanded text:
 Carolus revertentis recipit vexilla nepotis,  Carolus revertentis recipit vexilla nepotis, Gens mala Catholicis nimis est contraria votis, Rex parat haereticis bella referre locis. Rex jubet imperii victricia signa moveri, Nec modo se poterint Hispanica regna moveri, Judicio coeli turba maligna perit. Qualiter Hispanos superavit Carolus olim, Hujus ego libri titulis subscribere nolim, Alterius moduli sors dabit illa coli. Prorsus ab hac caede mecum mea musa recede, Mecum laeta sede, prolem mihi Caesaris ede, Ludovicus filius Caroli exaltatur in imperiu
Abbreviated transcription (Latin):
P rellia dira gerit uictus ab inde redoit.
P ellitur interns rex dauid magnũe uictus.
.A crir̾ africns quia cũ duce ptulit ictus.
Ante domũ regis dux sua signa regit.
D um petit alloquium modica sub pace ten̾i.
R ex fauet ⁊ causas cur uenit ordine q̃rit.
Seria res agitur sermo tenendus erir.
R omulei dux impii ꝓpoint honorem.
Et iubet ut tribuar fisculia uira corone.
Hec ubi nissa mouet rex tuner atq doller.
I ra mouer regẽ quia uissa recepir amara.
I sta sius patrib fuerãt fiscalia rara.
B ursus ĩ arma tuens bella furore parar.
S oliuitur armatis censura breuissima pacis.
hostis ut añ ducis reicit rex uissa minacis.
Utitur inciclii hostis utq satis.
Lix patet absq mora redeũt ad bella pͥora.
Rex nequit ire foras p̾clusus ad int̾iora.
Cesaris ĩ patriam francia signa uolant.
P relia miranctus tullit ĩfinita rolandꝰ.
Militis offitio p̃celsus ĩ orbe notandus.
S ydus honestatis clignus honore satis.

Expanded text:
Praelia dira gerit, victus ab inde redit. Praelia dira gerit, victus ab inde redit. Pellitur interius rex David in agmine victus, Acriter afflictus quia cum duce pertulit ictus, Ante domum regis dux sua signa regit. Dux petit alloquium modica sub pace teneri, Rex favet, et causas cur venerit, ordine quaerit, Seria res agitur, sermo tenendus erit. Romulei dux imperii proponit honorem, Et jubet ut tribuat fiscalia jura coronae, Haec ubi jussa movet, rex tumet, atque dolet. Ira movet regem, quia jussa recepit amara, Ista suis paribus fuerant fiscalia rara, Rursus in arma ruens bella furore parat. Solvitur armatis censura brevissima pacis, Hostis ut ante ducis rejicit rex jussa minacis, Utitur insidiis hostis uterque satis. Lis patet absque mora, redeunt ad bella priora, Rex nequit ire foras, praeclusus ad interiora, Caesaris in patriam Francia signa volant. Proelia mirandus tulit infinita Rolandus, Militis officio praecelsus in orbe notandus. Sidus honestatis, dignus honore satis.
Abbreviated transcription (Latin):
Coge tuas aties/ ait angelus ecce potẽtes.
Sex uideo reges hostialia signa ferentes
Quos ubi marte feris me duce uictos ens.
D ixit ⁊ auratis clipeis montana refulgẽt.
Agnma francoꝵ cirtũtata marte ꝑurgẽt.
Uuln̾a dant strepitũ corpora cessa cadũt.
Agnuina miranda sitiuit manꝰ apta rolãdi.
En se ducis magni reges ꝑire tirampni.
Quos aũt quinq ducis ictib hic cecidisse.
Angelus hic lucis ꝓtegit arma ducis.
Clarior ecelis ferit angelus agmĩa tẽllꝰ.
C uiꝰ ⁊ auxiliis stent inclica turma fiteł.
Cessir ⁊ hostis ei sorte ferente dei
Talia multoꝵ sunt p̃lia fc̃a locoꝵ
Hoc facit armoꝵ uictoria tentonicoꝵ
Uirib ip̃oꝵ uincitur om̃e soluni.
In pampillonia fucrat tũc sũma corona.
Tui barcelona regioq subest aragona.
Atq terascona siue girunda bona.
Sũmus abhac urbe tex dd̾ ad arma recurtẽs.
Agmna francoꝵ belli static̃e ꝑ iugẽs mi

Expanded text:
Coge tuas acies, ait Angelus, ecce potentes, Coge tuas acies, ait Angelus, ecce potentes, Sex video reges hostilia signa ferentes, Quos ubi marte feris, me duce victor eris. Dixit, et auratis clypeis montana refulgent, Agmina Francorum circumdata marte perurgent, Vulnera dant strepitum, corpora caesa cadunt. Agmina mirandi secuit manus apta Rolandi, Ense ducis magni reges periere tyranniQuos aiunt quinque ducis ictibus hic cecidisse, Angelus hic lucis protegit arma ducis. Clarior e coelis ferit angelus agmina telis, Cujus in auxiliis stetit inclyta turma fidelis, Cessit et hostis ei sorte ferente Dei. Talia multorum sunt praelia facta locorum, Hoc facit armorum victoria Teutonicorum, Viribus ipsorum vincitur omne solum. In Pampilona fuerat tunc summa corona, Cui Barsellona, regioque subest Aragona, Atque Tarascona, sive Girunda bona. Summus ab hac Urbe rex David ad arma recurrens, Agmina Francorum belli statione perurgens,
Abbreviated transcription (Latin):
Ne pereat gladio maxima turba tuo.
Mutere magnificũ pot̾is ꝓ pace rolandus
Eius ego sermone reor popͥulũ reuocãdus.
Si cũ pace redit laus tibi maior erit.
Cessat ur iste loqui fauer inclita curia nocis.
Rarlo tam̃ metuit uẽtura picula nepotis
Ne sua mortiferis traderet armalocis.
Surgit ⁊ infremuit plenus feritate rolandꝰ.
Dixit ob inuictiã satagit me tradere gainꝰ.
Mens mimica latet iã maledicta patẽt.
I bo nec orribiles sperint mea dexͣ labores.
S pero ꝙ imperio multos referemꝰ honores.
S it deus minedio dux sua fuga mouer.
Rec timer euentũ sũt nãq picuia centum.
Turba ducũ comittat᷑ eum cenisq potentũ.
Milia tdena tunc ducis agmen erat.
Dux ubi sumit it̾ pergunt sine pace ꝗrites.
U ndiq multiplices peperit uia pessima lites.
Bella parant gentes in regione site.
N octe sub obscura uenit angelus alma figã.
Tella ducis dura p̃cidit ubiq fignra.
S pondet in auxiluam ne ducis arma riãt.

Expanded text:
Ne pereat gladio maxima turba tuo. Ne pereat gladio maxima turba tuo. Mittere magnificum poteris pro pace Rolandum, Ejus ego sermone reor populum revocandum, Si cum pace redit, laus tibi major erit. Cessat ut iste loqui, favet inclyta curia votis, Carolus  tamen metuit ventura pericla nepotis, Ne sua mortiferis traderet arma locis. Surgit, et infremuit plenus feritate Rolandus, Dixit, ob invidiam satagit me tradere Gainus, Mens inimica latet, jam maledicta patent. Ibo, nec horribiles spernit mea dextra labores, Spero quod imperio multos referemus honores, Sit Deus in medio, dux sua signa movet. Rex timet eventum, sunt namque pericula centum, Turba ducum comitatur eum, coetusque potentum, Millia ter dena tunc ducis agmen erat. Dux ubi sumit iter, pergunt sine pace quirites, Undique multiplices peperit via pessima lites, Bella parant gentes in regione sitae. Nocte sub obscura venit angelus, alma figura, Bella ducis dura praedicit ubique futura, Spondet et auxilium ne ducis arma ruant.
Abbreviated transcription (Latin):
A ce data rome papa residẽte leone.
K ard lus ex more dyademare actus honore.
Inpatriam recliit regna pat̾na colens.
Karolus imperii dum gaudia uult renouaiͣ.
T empore paschali solio seder imperiali.
Regib ac ducib regia dona ꝑir.
Nocte quiescenti loquit᷑ uox celica regi.
Q uẽ iuber yspanos xp̃i suppon̾e legi.
Audit ⁊ obstupuit qui diatema regir.
Mane reuelata fir regia nisio grata.
Curia laudata satis est ad iussa ꝑata.
Celica mandata stant raticẽ rata.
¶Pum suꝑ yspanos uult karolus arma ꝑaiͣ.
Gamo prior comitũ dat ꝯsciliũ uanari.
Et requiem petiit tunc suꝑ arma dari.
H inc ait ocesar nunc im̃ber et algor habũdat
Slumina sunt ualida pluuie torrentis ĩundãt.
A speritas yemis ẽ metuẽda nimis.
Parcitt principib equites yemãdo qescãt.
Elumina defitiãt glatiesq muesq ꝗ liqscãt.
Solis mardore tunc tua signa moue.
S i placet int̾ea legatũ mute ꝓotentẽ.
Qui uideat si forte queat ꝯu̾t̾e gentẽ.

Expanded text:
ace data Romae papa residente Leone, Carolus ex more diadematis auctus honore, In patriam rediit regna paterna colens. Carolus imperii dum gaudia vult renovari, Tempore Paschali solio sedet imperiali, Regibus ac ducibus regia dona parit. Nocte quiescenti loquitur vox coelica regi, Quem jubet Hispanos Christi supponere legi, Audit et obstupuit qui diadema regit. Mane revelata fit regia visio grata, Curia laudata, satis est ad jussa parata, Coelica mandata stant ratione rata. Dum super Hispanos vult Carolus arma parari, Gaino prior comitum dat consilium variari, Et requiem petiit tunc super arma dari. Hinc ait, o Caesar, nunc imber et algor abundant, Flumina sunt valida, pluviae torrentis inundant, Asperitas hiemis est metuenda nimis. Parcite principibus, equites hiemando quiescant, Flumina deficiant, glaciesque nivesque liquescant, Solis in ardore tunc tua signa move. Si placet interea legatum mitte potentem, Qui videat si forte queat convertere gentem,
Abbreviated transcription (Latin):
Exlauacto salliens clipeũ rapit atq mucrõe.
P reuenit hostiles ottone iacẽte furores.
Clamat ⁊ exmore p̾lia dira mouet.
Regia pars crescir cimet hostis inde recessit.
Milles ut insequitur nuclus ferapugͣ calescit.
A spicitur late nucdus ⁊ acta patent.
Mirar cesar nudũ p̃cedere fortes.
Nã solũ nudũ cernit suꝑare chortes.
Hus equitis nudi grandis ubiq fuit.
Mane seqnte uber equitẽ rex otto ueĩre.
m illes adire timet ne si reminiscatur ire.
Pristina culpa sibi sir memorata uiri.
Dũq uenit ꝯpulsus eques rex ħ ait illi.
n õne cius manibo nr̃i periere capilli.
N õ ne furore tui barba pillata fuit.
M illes air fateor s erat michi culpa reissa.
Nõ deter ut culpas iteꝵ rex susciter ip̃as.
Securus uenio rege uocatus ego.
Surgit ĩ amplexus equitis inirabił octo.
D icir ei gaudere meis te reb a dopto.
Regia facta geris semꝑ amicus eris.

Expanded text:
Ex lavacro saliens, clypeum rapit, atque mucronem, Ex lavacro saliens, clypeum rapit, atque mucronem, Praevenit hostiles Othone jacente furores, Clamat, et ex more praelia dira movet. Regia pars crescit, timet hostis, et inde recessit, Miles ut insequitur nudus, vera pugna calescit, Aspicitur late nudus, et acta patent. Miratur Caesar, nudum praecedere fortes, Nam solum nudum cernit superare cohortes; Laus equitis nudi grandis ubique fuit. Mane sequente jubet equitem rex Otho venire, Miles adire timet, ne si reminiscitur irae, Pristina culpa viri sit memoranda sibi. Dumque venit compulsus eques, rex haec ait illi: « Nonne tuis manibus nostri periere capilli? Nonne furore tui barba pilata fuit? » Miles ait: « Fateor; sed erat mihi culpa remissa; Non decet ut culpas iterum rex suscitet ipsas; Securus venio rege vocatus ego. » Surgit in amplexus equitis mirabilis Otho, Dicit ei: « Gaudere, meis te rebus adopto; Regia facta geris, semper amicus eris.
Abbreviated transcription (Latin):
Porro furore mei digna fiagella dei.
Partius ista tam̃ punire tͥ potuisses.
Quã sine rasore barbã manib rapuisses.
A modo q̃ cupias orcdine dc̃a feras.
Miles ut exponit q̃ sit mͦ causa furoris.
Mittigar ottonis sintomata ui ratioĩs.
Sic datur incollumis miles abire foras.
Nec dat᷑ huic ire qd̃ debeat ip̃e reddire.
Lesor eĩ si qñ redit reminiscimur ire.
Si mala deliteãr liuor ⁊ ira sillenr.
P ost rechoiir tempus quo rex foret ip̃e pẽptꝰ.
A ut male detentus s milins ense redẽprꝰ.
Corpore stat sano cuiꝰ ⁊ acta cano.
Quado sub arce polli camis ẽ adiũtta leõi.
Ut placet ottoĩ castrũ dat᷑ obsidioni.
Clausũ lege fori uidicar oito mori.
Dũ mechia dormire die rex ip̃e sollerer.
Et ꝓceres scrimpni requies hic in tene̾t.
Uir seder ĩ lauacro balnea rite gerens.
Rege soporato cito ꝓsilit hostis ab urbe.
U t perimant regẽ cursũ latitãdo ꝑurgẽt.
Solus eos milles qui lauar ille urdet.

Expanded text:
Porto furore mei digna flagella Dei. Porto furore mei digna flagella Dei. Parcius ista tamen punire tibi potuisses, Quam sine rasore barbam manibus rapuisses Amodo quae cupias ordine dicta feras. » Miles ut exponit quae sit modo causa furoris, Mitigat Othonis symptomata vi rationis, Sic datur incolumis miles abire foris. Nec datur hinc ire quod debeat ipse redire, Laesor enim si quando redit, reminiscimur irae, Si mala deliteant livor et ira silent. Post rediit tempus, quo rex foret ipse peremptus Aut male detentus, sed militis ense redemptus, Corpore stat sano, cujus et acta cano. Quando sub arce poli, Canis est adjuncta Leoni, Ut placet Othoni castrum datur obsidioni, Clausos lege fori judicat Otho mori. Dum media dormire die rex ipse soleret, Et proceres somni requies hinc inde teneret, Vir sedet in lavacro balnea rite gerens. Rege soporato, cito prosilit hostis ab urbe, Ut perimant regem, cursum latitando perurgent, Solus eos miles qui lavat, ille videt.
Abbreviated transcription (Latin):
Est quia pascha dei rex miẜere mei.
I ra mouet regẽ timet ilłe mori sine lege.
Cũ rex iusta neger millex rapir illico regẽ.
R ex ꝓstratus humi usta negasse luir.
Dũ tener octonẽ cartã tͣhic atq grenonẽ.
Guttur ⁊ ora p̾mẽs gruuor feritate leõe.
Niforet auxiliũ mortuus oito foret.
Sub loculo scũpmi regẽ crirdelit̾ angir.
Unguib ĩ fixũ guttur conanune frangir.
Nũc pede nũc manib t̾ba retractat eum.
Otto seder stupidꝰ tupi statiõe leuatus.
Barba pillis caruir guttur dollet excoi̾atũ¬
⁊ aude coronatũ starsine laude capud.
Turba dollens stans añ fores cup̃ ħ cratiai
Otto reũ deffendir eũ uissitq uocari.
Uit stetit ⁊ silluir incip̃ otto loqui.
Iuditio systi legũ intiõe peristi.
Dũ rͥ nõ licuit tetigit me dexr̃a xp̃i.
nõ tua s domini u̾bera cligna iiii.
Dig̃ lui quia pasca fuit cũ parc̾e possẽ.
Me̾ libuit qb nõ licuit dedit ultio nosse.

Expanded text:
Est quia Pascha Dei, rex, miserere mei. Est quia Pascha Dei, rex, miserere mei. Ira movet regem, timet ille mori sine lege, Cum rex justa neget, miles rapit illico regem, Rex prostratus humi, justa negasse luit. Dum tenet Othonem, barbam trahit, atque granonem, Guttur et ora premens, gravior feritate leone, Ni foret auxilium mortuus Otho foret. Sub loculo scamni regem crudeliter angit, Unguibus infixum guttur conanime frangit, Nunc pede, nunc manibus turba retraxit eum. Otho sedet stupidus, turpi statione levatus, Barba pilis caruit, guttur dolet excoriatum, Laude coronatum stat sine laude caput. Turba dolens, stans ante fores cupit hunc cruciari. Otho reum defendit eum, jussitque vocari, Vir stetit et siluit, incipit Otho loqui: « Judicio sisti legum ratione petisti, Dum tibi non licuit, tetigit me dextera Christi, Non tua, sed Domini verbera digna lui. Digna lui, quia Pascha fuit, cum parcere possem, Me libuit, quod non licuit, dedit ultio nosse,
Abbreviated transcription (Latin):
Coronatus
paschalia
festa pereg̃
Affuir ⁊ cel¬
lebris prima¬
tum curia
regi.
Eercula q̃ decuit regia mensa uehit.
M ensa cibos coctos tenuit pͥus illa ꝑatos.
Quã ueniãt dñi uł more ducũ sẽdeat.
Ille cib miẜis pauꝑib q datur.
Sux puer accedens magmi ducis umcꝰ heres.
Tũ fores esuriens dum fe cula ꝓmpta uiderer
Accip̃ ut comedat cor puerle gerens.
More suo dapifer uitio uanabił ire.
Nõ timuit puerũ grauiori fuste ferire.
I nde puer cecidit uulnere stratus humi.
M illes adest puero custos datus atq magist̃¬
U endicar egregie dominum quẽ pcutit iste.
Uulnere na dapifer mortuus ip̃e iacet.
Turba iemit rex oito uenir cãmq reqrit.
Ille stetit in edius aĩo qi maior achille.
Nec negat ħ̃ ip̃m fuste neccasse uirum.
E ex ait ergo mori clignus ratic̃e uideris.
Crimims actorẽ dũ te satis ore fat̾is.
D igna tius meritis hostia mortis ens
Milles ait discerne mag̾ quid iuris hẽt᷑
Iuctitione p̾cipu res acta puterur.

Expanded text:
coronatus paschalia festa peregit, Adfuit et celebris primatum curia regi, Fercula quae docuit, regia mensa vehit. Mensa cibos coctos tenuit prius illa paratos, Quam veniant domini, vel more ducum sedeatur, Ille cibus miseris pauperibusque datur. Dux puer accedens, magni ducis unicus haeres, Cum foret esuriens, dum fercula prompta videret, Accipit ut comedat, cor puerile gerens. More suo dapifer vitio variabilis irae, Non timuit puerum graviori fuste ferire, Inde puer cecidit, vulnere stratus humi. Miles adest, puero custos datus atque magister, Vindicat egregie dominum quem percutit iste, Vulnere nam dapifer mortuus ipse jacet. Turba gemit, rex Otho venit, causamque requirit, Ille stetit medius, animo quasi major Achille, Nec negat hunc ipsum fuste necasse virum. Rex ait: « Ergo mori dignus ratione videris, Criminis actorem, dum te satis ore fateris, Digna tuis meritis hostia mortis eris. » Miles ait: « Discerne magis quid juris habetur, Judicio ne praecipiti res acta putetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ude cutũuent᷑ ip̃e alb̾tus ĩ eadẽ curia de¬
collat᷑. De cuiꝰ bonis eccłia habẽb̾gensis
ur dr̃ postea constructa diuitiis ampliar̃
Si autẽ acto archiepõ qui ꝓ salute regͥ
hec fecisse asseritur in hac causa peccri̾t
nõ meo s audiroꝵ iuditio reseruetur.
Ego tam̃ si fetissẽ extimarẽ me q̃ sarrace¬
num ꝯducendo peccasse. Ex istuis alb̾ti
sanguune alius alb̾tus horriginẽ traxis¬
se narratur. qui postea marchiã horienta¬
lem .i. uulgalit̾ dcãm osterich quam
alii dicunt parmoniã suꝑiorẽ abunga¬
ris ereprã romano impio adiecir. Lodo¬
uicus rex frantie horientał anno regni
sui .iii.sine hr̃ de decessir ẜm scripra qͣꝵ
dam. misto rege lodoyco ⁊ ĩ frẽ suo sen¬
debuldo supͣmemorabo. Karoloꝵ genea¬
logia finẽ accep̃ ad tp̃s. uñ ꝗdã s scͥpsir.
ultimꝰ augustoꝵ rome fuit agustulus.
ultimꝰ u̾o karuloꝵ ĩ frãtia fiur cendebul¬

Expanded text:
udi circumventus ipse Albertus, in eadem curia deudi circumventus ipse Albertus, in eadem curia decollatur. De cujus bonis ecclesia Babenbergensis, ut dicitur, postea constructa, divitiis ampliatur. Si autem Otho archiepiscopus, qui pro salute regni hoc fecisse asseritur, in hac causa peccaverit, non meo, sed auditorum judicio reservetur. Ego tamen si fecissem, aestimarem me, etiam Saracenum conducendo, peccasse. Ex istius Alberti sanguine alius Albertus originem traxisse narratur, qui postea marchiam orientalem, id est vulgariter dictam Osterich, quam alii dicunt Pannoniam superiorem, ab Ungaris ereptam, Romano imperio adjecit. Ludovicus rex Franciae orientalis, anno regni sui XII sine haerede decessidam, in isto rege Ludovico, et in fratre suo Cendebuldo supramemorato, Carolorum genealogia finem accepit ad tempus. Unde quidam sic scripsit: « Ultimus Augustorum Romae fuit Augustulus; ultimus vero Carolorum in Francia fuit Cendebul
Abbreviated transcription (Latin):
um ab cittone maguntino archiepõ po
stulauit. Arohicp̃ tunc ĩ castrũ iumi
eũq ad regis p̃sentã uenire ꝑsuadet da¬
ta ei dextra ꝙ eum securũ ⁊ indẽpnem in
ip̃m suũ castrũ reducẽ̾t. Alb̾tus domes
recepta fide ⁊ ꝓmissione attoius archie¬
piscopi cum co ꝑgens acastro suo aliꝙͣtu¬
lum egressus ait ad archiep̃m. domine
nos tota die Hac ieuinare. Cui archiep̃s
recte inquir locutus es. Reu̾tam ĩ castrũ
⁊ aliqd comedamus. Alb̾tus comes uba
sac̾dotis q̃ dicebantur ĩ dolo simplicibus
dio nullaq alia secu̾itate ab ep̃o requisi¬
ta iteꝵ inconductus eius ad regẽ ꝑrexit
ubi positus incausa capitali sententia ꝯ¬
dempnatur. Condẽpnatꝰ aũt monet ar¬
chiep̃m d̾ facta securitatis sue ꝓmissione.
Archiepiscopus respondet se fidei promis¬
sionem ẜ uasse ip̃m acastro egressũ sanu
⁊ indempnẽ incastrũ suũ reduxisse tali fra¬

Expanded text:
um ab Othone Moguntino archiepiscopo um ab Othone Moguntino archiepiscopo postulavit. Archiepiscopus in castrum tunc eumque ad regis praesentiam venire persuadet, data ei dextra quod eum securum et indemnem in ipsum castrum suum reduceret. Albertus comes, recepta fide et promissione Othonis archiepiscopi, cum eo pergens, a castro suo aliquantulum egressus, ait ad archiepiscopum: « Dominnos tota die hac jejunare. » Cui archiepiscopus: « Recte, inquit, locutus es. Revertamur in castrum, et modicum comedamus. » Albertus comes verba sacerdotis, quae dicebantur in dolo, simplicibus dio, nulla alia securitate ab episcopo requisita, in conductu ejus ad regem perrexit: ubi positus in causa, capitali sententia condemnatur. Condemnatus autem monet archiepiscopum de facta securitatis suae promissione. Archiepiscopus respondit se fidei promissionem servasse, ipsumque e castro egressum, sanum et indemnem in castrum suum reduxisse. Tali fra
Abbreviated transcription (Latin):
deccei. lodoycus filius arnolfi in loco qui
d̃ forcym rex creatur atq aprincipibusi
lotharingie qui offensi crant cendebuldo
inuitatur ad regnum totius belgice. Re¬
gio eĩ illa belgica gallia apellabatur. Quo
ꝯperto cendebuldus du multa mala ꝯ¬
iuteret regnũq multa p̃dia ⁊ incendia ce¬
de cruentaret tandẽ adomittib stefano gi¬
rardo ⁊ manfredo inbello occiditur. Itaq
lodericus arnulfi filius regno libere ponitur.
Hiis dieb ungari lombardiam ꝑuagantes
incollas terre sibi occurrentes sagittis suiẽ
occidunt atque prouintia crudeliter depo¬
Berengarium expullit. cumq totius y¬
tallie regno ꝓ suo arbitrio potiretur dimi¬
aciub captus ꝑ tradicioem reuocate be¬
rengario cecatus ẽ. Berengarius extũc
regnũ ytallie cũ imperio romano optinu¬
ir. Cirta idem tempus ałb̾tus nobillissi¬
cidir. Oui arb̾tus aquibdam dr̃ lodoyci
nobił ẽ bẽlo inuadr. Ille u̾o impotens
cũ regi resiste̾ nõ posse se uiteret conscili¬

Expanded text:
 Ludovicus filius Arnulphi, in loco qui dicitur Phoreim, rex creatur, atque a principibus Lotharingiae, qui offensi erant Cendebuldo, invitatur ad regnum totius Belgii. Regio enim illa, Belgica Gallia appellatur. Quo comperto, Cendebuldus, dum multa mala committeret, regnumque multa praeda et incendio et caede cruentaret, tandem a comitibus Stephano, Gerardo, et Mafrido, in bello occiditur. Itaque Ludovicus Arnulphi filius regno libere potitur. His diebus Ungari Lombardiam pervagantes, incolas terrae sibi occurrentes sagittis suis occidunt, atque provincia crudeliter depoBerengarium expulit. Dumque toti Italico regno pro arbitrii sui motu potiretur, dimia civibus captus per traditionem, revocato Berengario, caecatus est. Berengarius extunc regnum Italiae cum imperio Romano obtinuit. Circa idem tempus Albertus nobilissicidit, qui a quibusdam dicitur Ludovici nobilis est, bello invadit. Ille vero impotens, cum regi resistere se non posse videret, consili
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes ĩt alia bñfitia romãe eccͣe gaudeãt se
hũc ystoi̾aꝵ libellũ d̾ fõte scĩtatis ur̃ẽ susciꝑe
cuiꝰ instructi ad minuculo poterũt sb̾iectos sibi
ppłos rationabiliꝰ gub̾nare. Hoc aurẽ opus ñ
tantũ ĩ ꝓsis s u̾sib ãnotaui ut lectores eius si
quentes ĩspexint ꝯsonãtia ⁊ delectatõe metroꝵ
co legendii ultuis ꝓuocent̃. Illi aũt ꝗ u̾sus¬

Expanded text:
ia sanctae Romanae Ecclesiae, gaudeant se hunc historiarum libellum de fonte sanctitatis vestrae suscipere; cujus instructi adminiculo, poterunt subjectos sibi populos rationabilius gubernare. Hoc autem opus, non tantum in prosis, sed versibus adnotavi; ut lectores ejus, siquentes inspexerint, consonantia et delectatione metrorum ad legendum ulterius provocentur; illi aut
Abbreviated transcription (French):
Et umuer¬
sali pape gre¬
sio domi¬
no et patri
suo reueren¬
tissimo. Cor¬
tifredus ui¬
terbiensis sacerdos indignus Imperialis aul¬
obedientia subiectissimum. Dũ sacroscẽ ma¬

Expanded text:
et universali papae Urio, domino et patri suo reverendissimo, Gotfridus Viterbiensis sacerdos indignus, seipsuobedientia subjectissimum. Dum sacros
Abbreviated transcription (Latin):
niẽ ⁊ scripturan noscũtur dogmata ignorare
Impator enĩ aut rex expres phylosophye qui
uescius errare sepiꝰ ꝙͣ regͣre uider᷑. Quia dñ ĩ
ñs rei publice sapĩa ĩcliger cogir eã ab aliis
seq̃nt̾ emẽclicare. Et ex hoc aliena sepiꝰ ꝙͣ sua
cernit᷑ iurtute regͣre. O m̃s nãq reges debent
reꝵ statũ ⁊ iusticie cdisciplinã cognosc̾e qͣm so¬
la bruranatã sinit ignorare. Opportet etiã eos

Expanded text:
nem et scripturarum dogmata noscitur ignorare. Imperator enim expers philosophie cum nescius, errare sepius quam regnare videtur. Quia, cum in causis rei publice sapientia indiget, cogitur ab aliis frequenter emendicare, et ex hoc aliena saepius quam sua cernitur virtute regnare. Omnes namque reges debent rerum statum et justitiae disciplinam cognoscere, quam sola bruta animantia ignorant. Oportet etiam eo
Abbreviated transcription (Latin):
elloqũ noscit᷑ ẽẽ autẽticũ nisi ab eiꝰ sapĩe flu¬
opꝰ noua ꝑ aliquẽ ĩstitutõe ꝯficit᷑ rõ suggerit
ut ante ꝙͣ ĩ publicũ deuemat aplico exami
p̃ senter. Quat̃s si acceptiõe clignũ ẽẽ ꝑpenctir᷑
eius mandato ⁊ uiclito apꝑberur/ ⁊ ab eo iu¬
res auctoritatẽꝙ recipiat cui terrena ⁊ cellesti¬
hoc opusculũ lõgo tp̃r simplicitatis mee stu¬
diis aggregatũ ⁊ d uer̾i ⁊ de nouo testam̃to
atꝙ d oĩb fere ystoriis ĩ unũ uolum̃ sb̾ ꝯpẽ¬
dio redactũ ad honorem dei ⁊ emẽdatioe̾m sen

Expanded text:
iae fluopus nova per aliquem institutione conficitur, ratio suggerit ut antequam in publicum deveniat, apostolico examini praesentetur; quatenus, si acceptione dignum esse perpenditur, ejus mandato et judicio approbetur et ab eo vires auctoritatemque recipiat, cui terrena et coelestihoc opusculum longo tempore simplicitatis meae studiis aggregatum et de Veteri et Novo Testamento atque de omnibus fere historiis in unum volumen sub compendio redactum, ad honorem Dei et emendationem, seu
Abbreviated transcription (Latin):
S ub sperie moysi loquit᷑ nũc demõ hebreis.
De uore q suscipit̾ satis aphariseis.
Qui dare dona dei pͥstina sponder eis.
I nsula creuta fuit qua p̃cticar ille futura.
Oinnia q̃ narrat ꝓnuttit eis ualit᷑a.
s ponder eis patriam conciliare suam.
ꝑ mare trãsite siccopede dix̃ abite.
A tq icrosolimã me p̃ueniente redoite.
O mnia q̃ scrĩbi uultis habetis ibi.
Cumq ꝑ equoreos fluctus ꝯducit ebreos.
Turba simul sequit spes magna fouet phaĩsci
I mperus equoreus ꝯcito claudit eos¬
ꝑ ariq reẜuata quã nõ maris obrunit unda.
S it cito catholica xp̃i baptismate mũda
Ccca que periit piscib esta fuit.
martiano et

Expanded text:
Sub specie Mosi loquitur nunc daemon Hebraeis, Sub specie Mosi loquitur nunc daemon Hebraeis, Devote qui suscipitur satis a Pharisaeis, Qui dare dona Dei pristina spondet eis. Insula Creta fuit, cui praedicat ille futura, Omnia quae narrat, promittit eis valitura, Spondet eis patriam conciliare suam. Per mare transite, sicco pede dixit abite. Atque Hierosolymam, me praeveniente, redite. Omnia quae scribi vultis, habetis ibi. Cumque per aequoreos fluctus conducit Hebraeos, Turba simul sequitur, spes magna fovet Pharisaeos Impetus aequoreus quam cito claudit eos. Parsque reservata, quam non maris obruit unda, Fit cito Catholica Christi baptismate munda, Caetera quae periit piscibus esca fuit. De Martiano et
Abbreviated transcription (Latin):
lã ĩmanissimũ tyrampnũ totius orb
inuasorẽ ip̃e cũ romanis conuenirer.
Igit᷑ athila ĩguisogothis bellũ guiso¬
gorhi aũt ꝑ legatos regantes romanos
euticiũ patricum accipiunt ĩ auxiliu
Hic euticius aũt alicitis dͥ frantis ⁊ scutna¬
tis ⁊ brugondionib. Saxonib raꝑa¬
nolis Drionib multisq celitice ac ger¬
manice nationib guisogothis succur¬
runt. Atila uero cu̾m alderico rege ge¬
os.pidaꝵ ⁊ uialamite rege austrogo¬
thoꝵ ĩnum̾isq regũ nationib mouet
ꝓcinctũ. itaq incampis catalauine ⁊
scerib petoꝵ ꝑ phitones euentum rei
ꝑquint seq uincendũ intllig ꝑ augr¬
rium. S ex alta parte principem omni¬
um perentorem esse casurum infedissi¬
mis p̃sagiis auguriisq presensit. Atila
H eo dorio solo regnũ retinẽte minore.
T ransir ab yspanis gẽs guadala ꝑlena furõe
Affrica cont̾itur. coraq capta doller.
U nͥ fides xͥ pauca remãsir ibi.

Expanded text:
lam immanissimum tyrannum, totius orbis invasorem, ipse cum Romanis conveniret. Igitur Attila indicit Wisogothis bellum. Wisogothi autem per legatos rogantes Romanos, Eutium patricium accipiunt in auxilium. Hic Eutius autem, ascitis sibi Francis, et Sarmatis, et Burgundionibus, Saxonibus, Ripariolis, Brionibus, multisque Celticis ac Germanicis nationibus, Wisogothis succurrit. Attila vero cum Aldarico rege Gepidarum, et Vialamire rege Ostrogothorum, innumerisque regum nationibus movet procinctum. Itaque in campissceribus pecorum per Pythones eventum rei perquirit; seque vincendum intelligit. Sed ex altera parte principem omnium potentiorem esse casurum, in foedissimis praesagiis auguriisque praesensit. Attilaheodosio solo regnum retinente minore, Transit ab Hispanis gens Vandala plena furore, Africa conteritur, totaque capta dolet. Unde fides Christi pauca remansit ibi.
Abbreviated transcription (Latin):
Martianus ꝯscilio pulcerrime sororis treo¬
doxii iam defuncti. xlui ab augusto impe¬
rium orientis suscepit ad huc regnãte
ualentini ano in occrtente qui erat xli
ab augusto. Martiano igitur ⁊ ualen¬
timano imperatorib. achsa rex hunoꝵ
sũbiugatis sibi fortissimis gentib ostro¬
gothoꝵ et gepidaꝵ aliisq diu̾sis ppłis to¬
tã macedoma mesiã ⁊ achaiã ⁊ traciam
ꝑuagat᷑. O diebas aũt achilla romanos
ꝑp antiquã eoꝵ dignicatẽ. Ocdiebat etiã
se uing̾e ĩ alt̾utrum cõcitare conabatur
ꝓinde ualẽtinano romanoꝵ imꝑatori in
dolo sc̾bebat. s se contra romanos ag̾e nol¬
le s contra guisogothos. Scͥbebar etiam¬
ẽ. Giusogothis nicħ contra eos ag̾e s ꝯͣ
romanos. Euticius aũt tc̃ patuiꝰ romaoꝵ¬

Expanded text:
Martianus consilio Pulcheriae sororis Theodosii jam defuncti, XLVI, ab Augusto, imperium Orientis suscepit; adhuc regnante Valentiniano in Occidente, qui erat XLV, ab Augusto. Martiano igitur et Valentiniano imperatoribus, Attila rex Hunnorum, subjugatis sibi fortissimis gentibus Ostrogothorum, et Gepidarum, aliisque diversis populis, totam Macedoniam, Mysiam, Achaiam, et Thraciam pervagatur. Odiebat autem Attila Romanos, propter antiquam eorum dignitatem. Odiebat etiam sejungere, et in alterutrum concitare conabatur. Proinde Valentiniano Romanorum imperatori in dolo scribebat, se contra Romanos agere nolle, sed contra Wisogothos. Scribebat etiam Wisogothis, nihil contra eos agere, sed contra Romanos. Eutius autem tunc patricius Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s ꝗ ecͣcͣam fuldẽsẽ aliasq młtas fiuida¬
uerat afresonib quib p̾dicauat martirio
coronar̃. Ceta siqua place̾r usib acta patẽt.
De obitu leuprancti regis lombardoꝵ
er de e agistulfi regis exaltatione er
de primo introytu pipim in ytalliam.i

Expanded text:
siam Fuldensem, aliasque multas fundaverat, a Frisonibus, quibus praedicaverat, martyrio coronatur. Caetera, si qua placent, versibus acta patent. De obitu Luprandi regis Lombardorum, et de Astulphi regis exaltatione, et de primo introitu Pipini in Italiam.
Abbreviated transcription (Latin):
longobardi ꝑ angusta montiũ positis añ
se ad tuitionẽ uallidis muris deffensi oẽ
sibi parassent pipinus occisis ex eis phuri
ligit ubi apipĩo obsessus qͣtragĩta obsides
dare atq ĩ suꝑ uitare ꝯpellit ne romanã et¬
cłiam ãpli ĩfestae̾t. U̾ stephao ppͣ honõi̾fice
cũ militia frãcoꝵ romãi reĩsso ip̃e ĩ frãtiãre

Expanded text:
Longobardi per angusta montium positis ante se ad tuitionem validis muris, defensionem sibi parassent, Pipinus, occisis ex eis plurimligit, ubi a Pipino obsessus XL obsides dare, atque insuper jurare compellitur, ne Romanam Ecclesiam amplius infestaret, ubi Stephano papa honorifice cum milit
Abbreviated transcription (Latin):
Ars quoq papalis sic obiuiat imperiali.
Corpore terrena teneo cellestia mente
Unde tenendo pollũ soluo ligoq solum.
E thera pandere celica papa tangere uider̃
Nã dare tollere nect̾e solu̾e concca m̾et᷑.
Cui dedit decus lex uoua lexq uetus.
Anullus ⁊ baculus ꝙͣuis t̾rena putent¬
Sũt de uire polli q̃ signare uidentur.
Repice uira dei mens tua cedat ei.
Recloit apłico cesar q̃ cũq roguuit.
Pax bona ꝯficĩt sb̾lata deo repauit
I ura sue parris letus ut̾q trahit.
De lothario imperatore.

Expanded text:
ars quoque papalis sic addidit et imperiali: Corpore terrena teneo, celestia mente, Unde tenendo polum, solvo ligoque solum. Ethera pandere, celica tangere papa videtur, Nam dare, tollere, nectere, solvere, cuncta meretur, Cui dedit hoc decus lex nova lexque vetus. Anulus et baculus, quamvis tSunt de jure poli, quae significare videntur, Respice jura Dei, mens tua cedat ei. Reddit apostolico Caesar, quaecunque rogavit, Pax bona conficitur, sublata Deo reparavit Jura suae partis laetus uterque trahit. De Lothario imperatore
Abbreviated transcription (Latin):
et dentib insignis ⁊ honustus preda in
castra ꝑuemi. Iussi tũc clipeis et loricis ua¬
lium loca p̃cing̾e nequid iniurie noctu
elephantoꝵ iuollentia feraꝵq alliaꝵ no¬
bis offerret. Quieta nox fuir usꝙ ad lucẽ
alias indie profecti regiones sumus.¬
pillosos ĩ modum feraꝵ toto corpore nudos
tantũ modo ⁊ aquaꝵ astu uinentes . Q nos
fumĩb se inm̾sere. Demide de illis ho
minib plena inuenimꝰ nemora qui nos
ad lacessere tentabãt. ex eiettis sagitis fu¬
giebant. Nam postea deserta intranti¬
bus nobis nichil dignũ sꝑectaculo ĩueĩmꝰ¬

Expanded text:
et dentibus insigni onustus praeda in castra perveni. Iussi tunc clipeis et lorica vallum praecingi, ne quid iniuriae noctu elephantorum violentia ferarumque aliarum afferret. Quieta nox fuit usque ad lucemalias Indiae profecti regiones pilosos in modum ferarum toto corpore vidimus, tantummodo et aquarum haustu viventes. Quos fluminis se immersereinde plena invenimus nemora, qui nos adlacessere temptabant et eiectis sagittis fugiebant. Iam deserta intrantibus nobis loca nihil dignum spectaculo ab I
Abbreviated transcription (Latin):
¶Postera die matutinas expgefactus dilu¬
cdlo amicos q̃ semisopore sompto extito. S
adhuc ip̃e sac̾dos uelatus pellib ferims ꝗ¬
opobalsamo et thure uescuntur. Cadentes¬
q ariuo purã ex uicino monte potãt aquã
hoĩes illi accubantes ⁊ quiescentes sine
ullis c̾uitalib stratisq sunt tam̃ pellibus

Expanded text:
Postero die matutino expergefactus diluculo amicos etiam semisopore somno excito. Sed adhuc ipse quoque sacerdos velatus pellibus ferinis quiOpobalsamo et ture vescuntur cadenteque rivo puram ex vicino monte potant aquam homines, accubantes et quiescentes sine ullis cervicalibus stratisque, tantum pellibus
Abbreviated transcription (Latin):
cccc. quib suppositis armatis ⁊ iaculatõib¬
⁊ turres gestauẽr ip̃am urbẽ regiã pori do¬
mũq armis inuasimꝰ. Inqua columpnas
aureas solidasq ingenti grossitudine ⁊ al
aꝵ digitaliũ grossitudine crustatos. Q uos
cũ extimare uelim dum ip̃is locis int̾cido.
uincã qͦ sollidã ex auro argentoq nt̾ col

Expanded text:
 qui superpositas cum armatis iaculatoribus turres gestaverant, ipsam urbem regiam Pori domumque armis invasimus, in qua columnas aureas solidasque ingenti grossitudine atqueum digitalium grossitudine. Quos cum aestimare vellem, aliquibus locis intercidi. Vin
Abbreviated transcription (Latin):
occupabãt. Cogitabã eĩ si deuicto orbe t̾raꝵ
inpatriã tͥumphãs ad olimpiã matrẽ meã
sororesq meas carissimas possim ren̾ti. Cũ
subito inditio sermone teniussimo arhor mͥ¬
respondit. In uicte bellis alexander ut con¬
suliusti unius ens orbis t̾raꝵ dominus s ⁊
uiuus ĩ patriã nõ reu̾teris amplius q̃m fa
ta tua ita de capite tuo statuerunt Hec ergo
audiens m̃te pcussus sum Despicuir mͥ eĩ
ꝙ tã multos adduxi mecũ ad sacras arbores
simł ⁊ amuci mei et comites mecũ erant
partun minis partim munerib consultus
sum. Precepiq eis ut nemini hec responsa
dicẽnt. Rusũq oracula auditurus excepto¬
q̃ methia nocte responsa posse fieri sacerdos
affirmat qm̃ tũc luna erat oritura. Tunc¬
affusi metũ iuiros fidelissimos amicos p̃dcõs
si duchoriã ⁊ phylorãq nulum metuebã.¬
¶Igitur dũ totũ ꝑambulare totũ incipio opꝰ¬
qd̾ int̾ parierẽ er̃at nõ magno edificatum

Expanded text:
cula. Cogitabam enim si devicto orbe terrarum in patriam triumphans ad Olympiadem matrem sororesque meas carissimas possem reverti, cum subito Indico sermone tenuissimo arbor respondit: “Invicte bellis Alexander, ut consuluisti, unus eris orbis terrarum dominus, sed vivus in patriam non reverteris amplius, quoniam fata ita de tuo capite statuerunt.” Haec ego audiens mente perculsus suo: displicuit enim mihi quod tam multos adduxi mecum ad sacras arbores. Simul et amici mei et comites mei qui mecupartim minis partim muneribus consolatus sum, praecepique eis ut nemini haec responsa dicerent. Rursum lunae oracula auditurus, quae media nocte posse fieri sacerdos affirmabat, quoniam tunc luna erat oritura, assumpsi mecum tres fidelissimos amicos, Perdicam et Ditoricam et Philotam, quia nullum metuebaIgitur perambulare totem nemus incipio, quod intra parietem erat non magno aedificatum
Abbreviated transcription (Latin):
perauit. Patui ego ꝑ omĩa honũ illi ut pa¬
reremus religiomi. Underima hora diei ex¬
pecrabat ille sac̾dos solis occasum. Nam
solis arborẽ loqui ac responsa dare mane ad
pͥmos uibaris ortos affirmabat Item nocus
eodem tp̃r custodire lune arbore narrabant.¬
uberiorib lacrimis cõmoueri. De numinũ
suoꝵ statu tim̃tes et dumi sacrificare eis m¬
stiruerẽ uictimas ymollare ꝓhybitus sum a
sac̾dote qui negabar lice aut thus modo sa¬
crario igni adiri aut ⁊̃ aĩal ibi int̾fici s cura
aut grece arbores eẽnr responsure. Tũc ille ĩ¬
quid utraq lingua solis arbor ꝓnuntiat i¬
futura. Lune arbor grecoẜmone incip̃ in¬
dente uibarẽ fulgentẽ phebi radiis ꝑ summa
arboꝵ cacumina. Tunc sacerdos ait. Sur
mo pallam pronuntier.
¶Tũc ego er amia cõmilitones mei accura¬
ti sumus intuitu ne int̾ nemoꝵ tensitatẽ

Expanded text:
peravit. Parui per omnia homini, ut pareremus religioni. Vndecima diei hora exspectabat sacerdos solis occasum: nam solis arborem loqui ac responsa dare ad primos iubaris ortus affirmabat. Item noctis eadem tempora custodire lunae enarrabatuberrimis lacrimis commoveri de numinum suorum statu timentes. Et cum sacrificare instituerem et victimas immolare, prohibitus sum a sacerdote, qui negabat licere aut tus in eo sacrario igni uri aut animal ullum interfici, sed volutos t arbores responsurae. Tum ille inquit: “Vtraque lingua solis arbor pronuntiat futura, lunae Graeco sermone incipit, Indente iubare fulgentibus Phoebi radiis percussa arborum cacumina et sacerdos ait: “Surmo palam pronuntiet.” Tum ego et amici et commilitones accuratius sumus intuiti ne inter nemorum densita
Abbreviated transcription (Latin):
cadẽ ceper̃. Q uaꝵ agregatiõem metuens
ne castra cumularentur calcare militem
niuem uidebã ut primũ inuiriam pedũ¬
in iues rabescerãt ꝓderant ⁊ ignes aliq̃te¬
nis qui niue pene erant extincti. una iñ cã
res fiuir salua quia mom̃to tpr̃is hec delete sr̃
nues imbre supueni ente largo quẽ ꝓtinus
arta nub̾ sb̾secuta ẽ. uiseq sunt nube̾s ardẽ¬
tes de celo tamꝙͣ faces decedere inincendio
iã ꝑ eas totus campus uideret᷑ ardere. ui¬
quia ego homo dei erculus ⁊ dei liberi uesti¬
gia transgredi conatus erã: iussiq milites
scisas uestes oppon̾e ignib. Nox serena ꝯ¬
tinuo redoita est nob̾ orantibus.
¶Tunc ignes nr̃ ex integro accendunr᷑ ere
n dicebant᷑ quicũq spellunca dei liberi in

Expanded text:
runt nives. Quarum aggerationem metuens ne castra cumularentur, calcare militem nivem iubeo, ut quam primum iniuria pedum tabesceret, proderentur et ignes aliquatenus, qui nive paene erant extincti. Vna tamen res fuit saluti, quod momento temporis hae dilapsae sunt nives imbre veniente largo. Quem protinus atra nubes secuta est visaeque nubes ardentes de caelo tamquam faces decidere, ut incenarderet. Vequod ego homo Herculis Liberique vestigia transgredi conatus essem. Iussi igitur milites scissas vestes opponere ignibus. Nox serena continuo reddita est nobis orantibus. Tum ignes ex integro accendunturvidimus montes et antrum Lib
Abbreviated transcription (Latin):
tu. seceꝵ si comeatus. xl .m. hominum p̃¬
pon̾em ꝑꝑ itineꝵ angustus sentas ⁊ ꝑꝑ
bestiosa satis loca poss mͥ conting̾e ut ali¬
quid incredibile perspic̾em negotium. Tc̃
senes humanitatis lege eos multẽs ꝗo
pollicemini. Tunc unus ex illis exillara¬
tus blanda mea uere uidebis inquid rex
quicũq es duas solis ⁊ lune arbores indice
senib estimãs pẽna eoꝵ dełe impingi. et a¬
dibilia dicẽs. Ita ne inꝙͣ eo magestas mea

Expanded text:
inum proponerem propter angustas semitas et bestiosa loca, posse mihi contingere, ut aliquod incredibile perspicerem negotium. Tum senes” humanitatis lege eos mulcens “quagnificum pollicemini”. Tum unus exhilaratus blanda mea voce “Videbis” inquit “rex, quicumque es, duas solis et lunae arbores Indice senibus existimans, poena eos impingi et aita dicens: “Itane eo maiestas mea
Abbreviated transcription (Latin):
orãs ego illa numĩa ur me regẽ totius or¬
bis t̾raꝵ cũ similib tropheis triumphan¬
tẽ ĩ macedoniã olimpiati matͥ mee reĩtte¬
rent. quã rẽ frustra me postea pec̾e cognoi.
Qñ cũ siscitarer siquid etiã adhuc uidere
possem dignũ admiratice et memoria ĩ
dis dicentib mͥ aliud memoribłe in ue¬
niri posse. In hiis locis ꝙͣ ꝙ cognouimus
tunc du̾iti signa ĩ fasciantẽ urbẽ pori im¬

Expanded text:
orabam numina, ut me regem totius orbis terrarum cum sublimibus tropheis triumphantem in Macedoniam Olympiadi matri meae remitterent. Quam rem frustra me petere ita cognovi, quoniam dum sciscitor, si quid etiam adhuc videre possem dignum admiratione aut memoria, omnibus Indis dicentibus nihil aliud memorabile inveniri posse in his locis quam quod cognovimus, iussi diverti signa in Fasia
Abbreviated transcription (Latin):
ceruicib stantib alte iibis eoꝵ qui adx
modũ fluminũ ĩ nos imperũ fecerunt.¬
s exceptis nr̃is uenabulis riũit. tantus
repentims oriebatur timultus cumul¬
lante ceca nocre.
nixtĩ macũlosi linces cũ cigrib et orrr̃bi¬
lib pãteris. Miscebant᷑ p̃lia tũc nulli
iã pesti ꝯparanda. S er uesꝑtilionũ ius
ingens collumbĩs corporib equalium
in hora uultusq nr̃os feriebant habentes
dentes ĩ mortẽ hoĩum quib m̃bra militũ
mollabãt. una p̃t̾ea noui geniͣs bestia
maior elephanto apparint trib armata
atri colloris. Hec bestia potata aqua incu¬
ens cascra ĩ nos subito impetũ fecit nec¬
anob̾ ignĩb ꝯpo sitis tartatur ar dorib.
ad quam suscinendã cum apposussera¬
ad quã sustinendã cũ apposuissem manũ
acelo pestes uenere mures .s. indici ⁊ in¬
tasita ꝑgebant uulpib similes quorũ
morsu uulnerata quatrupedia statim ex¬

Expanded text:
cervicibus, stantibus alte iubis in cervicibus, stantibus alte iubis in modum fulminum in nos impetum faciunt exceptique venabulis ruunt. Tantus repentinus oriebatur tumultus cumulante caeca nocte; ixti maculosis lyncibus tigridibusque et horribilibus pantheris, miscebant proelia nulli iam pesti comparanda. Sed et vespertilionum vis ingens columbinis corporibus aequales in ora vultusque nostros ferebatur, habentes dentes in morem hominum quibus artus militum violabant. Vna praeterea novi generis bestia maior elephanto affuit, tribus armata atri coloris. Haec potata aqua intuens castra in nos subito impetum dedit nec ignium compositis tardatur ardoribus. Ad quam sustinendam cum opposuisseAd quam sustinendam cum opposuissem Macedocaelo pestes venere castra pergebant vulpibus similes, quorum morsu vulnerata quadrupedia statim exs
Abbreviated transcription (Latin):
bamus. Q.ue res nos ꝑꝑe duas horas ĩ eo
oꝑe solicios tenuit potata aqua mino
ingenti gaudio nr̃o latebras suas petiert̃.
¶Cũ ãt ad horã noctis t̾tiã aliquã nobis¬
capitũ tristati ẜpentes indici ad columpna¬
rum grossitudinẽ. et aliquantulũ maio¬
res ad potandã aquã ex uicuns montu
spelloncis ꝓcessere orib squamisq sius hu¬
mũ ad tergentes. Quoꝵ pectora erecta cũ
trifulcis sigͣis fauces exͥcebant sintilantib
ueneno occulos quoꝵ alitus qͦ erat pestifer.
macedones ne adu̾sib casib cederent neue
tientia. om̃s ip̃i se efficiebanr oꝑi. post
ẜpentes illos cancri ĩ modice multitu dĩs
cocodriloꝵ pedib contẽpti ad castra uener̃
rũ respuer̃. Multa tam̃ ignib usta sunt.¬
alia se instagnum iecerunt.
¶Iam nos uigiliis inquietos quinta noc¬
tis hora bucina amonẽbat quiescendũ
S affuere albi leones tauroꝵ ꝯpandi ma¬
gnituduus cũ ingenti murmure ꝯcussis

Expanded text:
bamus. Quae res nos prope duas horas in eo opere sollicitos tenuit. Potata aqua minoringenti gaudio nostro latebras petierunt, cum ad horam noctis tertiam aliquam capitum cristati serpentes Indici columnarum grossitudine, aliquantulum proceriores, ad potandum aquam ex vicinis montium speluncis processere oribus squamisque suis humum atterentes; quorum pectora erecta cum trisulcis linguis fauces exserebant scintillantibus veneno oculis; quorum halitus quoque erat pestifer. Macedones, ne adversis casibus cederent neve tientia. Omnes se afficiebant operi. Post serpentes cancri immodicae multitudinis, corcodrillorum pellibus contecti ad castra venerunt; rum respuebant: multa ignibus usta, multa se in stagnum receperunt. Iam nos vigiliis inquietos quinta noctis hora bucina admonebat quiescendum. Sed affuere albi leones taurorum comparandi magnitudinibus: cum ingenti murmure concussis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ hanc uallẽ sunt piramides institute.
pectũ trecenũ ⁊ quinq ab antiquis indo¬
rum obhanc causam hedificare. S
hii ẜpentes quos paulo ante descripsim
gnant multisq morsib depereunr. In¬
de nõ paucos extullims nos ingentis
forme smaragdos. ꝑ magnam demoe ⁊
perhibetur. ubi nec homicidium nec ad¬
ulterium neque peruirium neque ebrie¬
tas comitti dicitur. Panem terra modo
er olleribus et aqua nescuntur. O. in
¶Inde profecti et fiatũ eur uenti secuti ĩ¬
cidimus in mirabiles feras de quaꝵ ca¬
cũ sum̃o tandem labore ac periculo meo
meo p̃cepi quẽ pͥfidis p̃posueram nomĩe
ut pillas solidas aureas ad pedũ ⁊ cubitoꝵ¬
issentq ĩ ultima india ultra dei liberi ⁊⁊ di¬
altiores denis pedib pomi in peraui que
mira cultura futura sunt. Karissime p̃¬
ceptor posteris meis s hiis nõ ad parua

Expanded text:
super hanc vallem sunt piramides institutae pedum tricenum quinum, ab antiquis Indorum ob hanc causam aedificatae. Sed hi serpentes, quos paulo ante descripsimus, gnant multique morsibus depereunt. Inde nos paucos extulimus ingentis formae smaragdos. Per magna deinde perhibetur. Vbi nec homicidium nec adulterium neque periurium neque ebrietas committi dicitur. Pane tantum et oleribus et aqua vescuntur. Qui noInde profecti et flatum Euri venti secuti incidimus externas feras, de quarum cacum summo tandem labore ac periculo meo meo praecepi, quem Persidi praeposueram, nomine terris pilas solidas aureas duas pedum vicee in ultima India ultra Liberi et Haltiora denis pedibus statui imperavi, quae miraculo futura sunt, carissime praeceptor, posteris saeculis non par
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ren̾susq incastra er añ ꝙͣ legerẽ et post¬
quam legi epłam magno risu sum clis¬
solutus. Cuiꝰ tͥ epłe er matri mee ẜoribq
meis ut suꝑbiã indignãq babari tem̃¬
tatẽ mireris exemplar miseri. Mox ꝯ¬
suꝑatisq hiis ita ut uolebã erepta armis
poro regna restitui. Qui mox ut ei iuspa¬
tus honor donatus ẽm thesauros suos
Equib me er comites meos et uniu̾sum
ditanit er̾citũ. Eaccusq amicus ex hoste¬
liberi trophea nos clux̃. In orientis autẽ

Expanded text:
protinus in castra et antequam legerem et postquam legi epistolam, magno risu sum dissolutus. Cuius tibi et matri meae sororibusque meis, ut superbam inclinatamque barbari temeritatem mirareris, exemplar misi. que his ita ut volebam erepta armis regna Poro restitui. Qui, ut ei insperatus honor donatus est, mihi thesauros suos ex quibus me et comites meos et universum ditavit exercitum factusque amicus ex hosteLiberique trophea deduxit. In orientis autem
Abbreviated transcription (Latin):
uisis nob̾ concinuo intra rectoꝵ suoꝵ culini¬
na delicuer. Quoꝵ ego p̃sentiã uidere de¬
siderãs ut dulcem ignaris nob̾ aquã demõ¬
strarent. apparente nuilla aqua paucos de¬
ieci in ciuitatẽ. sagittas imꝑaui ut si uolũ¬
tate sua nollent ꝓce dere metu tñ belli exhi¬
berent̃. tanto magis ilł concris pꝑ timorẽ
abditis diu nemine apparente ex ilłꝰ cc. mi¬
lites de macedonib leuib armis missi pa
p̃nen nataturos. Iamq quartã partẽ flu¬
minis natau̾ant cũ orrenda res iusu sb̾ito
nob̾ ꝯspecta ẽ maiores elephantoꝵ corpori
gurgites raptosq ĩ uernce milites crudeli
penna conctis flentib n ob̾ assumpser̃. Iratꝰ
cũ ego ducib qui nos inindias deducebãt

Expanded text:
visis nobis continuo intra tectorum suorum culmivisis nobis continuo intra tectorum suorum culmina delituerunt. Quorum ego praesentiam videre desiderans, ut dulcem ignaris aquam demonstrarent, apparente nullo paucas in civitatem deici sagittas imperavi, ut si voluntate sua nollent procedere, metu bellico acti exhiberentur. Tanto magis cunctis propter timorem abditis, diu apparente nemine ducentos milites ex Macedonibus levibus armis misi per amnem nataturos. Iamque quartam fluminis partem nataverant, cum horrenda res visu subito nobis conspecta est. Maiores elephantorum corporgurgites raptosque in vertice crudeli poena viros flentibus nobis absumpserunt. Iratus tum ego ducibus qui nos i