comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luim turbe cogende cñtur. nem̃
e. emm dolo. M eius inturbae
dãpm qd datũ neq eierigit
pretorut abipo sit tinba ꝯuoe¬
cata.s hoc dolo.m. aliemius
turba dapnum datũ sic entq
hxc diffra int̾ hoc edẽm.⁊ supi¬
qd̃ibi de co dampno precorlo¬
qtur qd dolo. q hoib coacti
datum e. ul raptũ etiam non
coactis hoib. at hie de co daz¬
pno qddolo.m ĩturba datum
c.etiam sino ip̃e turbã coegit.s
ad clamore cius.ul diẽta ucl

Expanded text:
lium turbae cogendae, tenetur. verum est enim dolo malo eius in turba damni quid datum: neque enim exigit praetor, ut ab ipso sit turba convocata, sed hoc, ut dolo alicuius in turba damnum datum sit. eritque haec differentia inter hoc edd ibi de eo damno praetor loquitur, quod dolo malo hominibus coactis datum est vel raptum etiam non coactis hominibus: at hic de eo damno, quod dolo malo in turba datum est, etiamsi non ipse turbam coegit, sed ad clamorem eius vel dicta vel
Abbreviated transcription (Latin):
datuͣm eẽ debẽt. Cet̾m si alib
datũ sit qu̾a inturba cessabit
eñ titius pussaret curba fũt
collectãas q sums iea turba
sabat. agere p̾sum. quippe cũ
inturba dolocr dapnum do¬
tum sit./Sictn sint dãpnu da¬
ret.io cepar ceder  Cet̾m siali¬
⁊ cã u̾bndi fuĩt. cessat ħac̾tõ
S et siqs ip̃e turbã ꝯnocass ut
turba coram ẜun u̾baret. imin¬
ne faciende ca. nondãpni dãde

Expanded text:
datum debet: ceterum si alibi datum sit quam in turba, cessabit meum Titius pulsaret, turba fuerit collecta isque servus in ea turba sabat agere possum, quippe cum in turba dolo malo damnum datum sit: sic tamen, si, ut damnum daret, ideo coeperat caedere. ceterum si alia causa verberandi fuit, cessat actio. Sed et si quis ipse turbam convocasset, ut turba coram servum verberaret iniuriae faciendae causa, non damni dandi
Abbreviated transcription (Latin):
dolo. cͥ fecent ut intiba dap¬
inquid datin sme illo nem̃t.
siue nõ finĩt preses dolus eni
malus etĩa abͥsetis cẽ potest
hoc edc̃o dicẽdumẽ etiamcũ
tĩm. qui neĩt. inturba fuãt an¬
ctor dãpm dandi. si tñ⁊ipe in¬
tra turbã fiñt cum dãpni da¬
retur.⁊ dolo.m. fuit. Nam⁊ hĩ¬

Expanded text:
dolo malo fecerit, ut in turba damni quid daretur, sive illo venerit sive non fuerit praesens: dolus enim malus etiam absentis esse potest. Hoc edicto dicendum est etiam eum teneri, qui venit et in turba fuit auctor damni dandi, si tamen et ipse inter turbam fuit, cum damnum daretur, et dolo malo fuit: nam
Abbreviated transcription (Latin):
eumnc qui rcipublice caab
ges ca abest hoc bnfitio etia
intreos recepͣtintipossut ab
olitoe int̾ueniete repetise no
liauiditorum publicorum
caneturne codem tprde duo
reis quis qieretiur: nisisuar¬

Expanded text:
eumue, qui rei publicae causa gis causa abest. Hoc beneficio etiam in reos recepti uti possunt, si abolitione interueniente repeti se nolia iudiciorum publicorum cauetur, ne eodem tempore de duobus reis quis quereretur nisi suar
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Pctum ẽ duorũo sẽsi
atq conuentio pollititatõ nõ
offerentis solius ꝓmissum. et
idcoilludẽ ꝯstitutum ut siobho¬
norem pollicitatio fuit facta
quasi debitum etigatur. S exc¬
eptum opuslicet nõ obhonor¬
em ꝓmissum ꝑficere ꝓmissorce
getur. ⁊ est ꝯstitutum siquis qͣz
expolicitatõe tradident rem mu¬
incipibus. ⁊ uendicare ẽa uclit
repellendus ẽ. appetitione cqui¬
simum enim ẽ huius moĩ uolũ¬
tates incuntatos collatas peni¬
tentia nonreuocari S ⁊ sidesier¬
int municipes possiderẽ dic̃coũ:
remotuim. uł aliquã ruinã que¬

Expanded text:
m. Pactum est duorum consensus atque conuentio, pollicitatio uero offerentis solius promissum. et ideo illud est constitutum, ut, si onorem pollicitatio fuerit facta, quasi debitum exigatur. sed et coeptum opus, licet non ob honorem promissum, p‹er›ficere promissor eo cogetur, et est constitutum. Si quis quam ex pollicitatione tradiderat rem municipibus uindicare uelit, repellendus est a petitione: aequissimum est enim huius‹m›odi uoluntates in ciuitates collatas paenitentia non reuocari. sed et si desierint municipes possidere, dicendum rae motum uel aliquam ruinam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
snũauera est. ¶Stichus innabi¬
ma trimadie denos auitos side
pensione stetit phrdem quomiy
optulit ad prima pensionem.
anctiam adscq̃tem quoq pro¬
sit. si offerat.x. an.⁊ ad tciamsi

Expanded text:
entia vera est. Stichus annua bima trima die denos aureos heredpensione stetit per heredem, quo minus optulit ad primam pensionem, an etiam ad sequentem quoque prosit, si offerat? et an et ad terti
Abbreviated transcription (Latin):
morti cestatoris daic iussus finĩt d̾¬
indehrs tardius adicrit tirbatius
a traxit. an obidstatimut adita est
hrditas.adlibtatem pueniat. qd
cnim sicuc hinit. post aditã brdi¬
tatem hre desut. s⁊ hic expletaui
sic accepit lib̾tatem cumx. darc
poterit libesto trebatius .at. licz¬

Expanded text:
mortis testatoris dare iussus fuerit, deinde heres tardius adierit, Trebatius a traxit? an ob id statim, ut adita est hereditas, ad libertatem perveniat? quid enim si tunc habuit, post aditam habere desiit? sed et hic expleta visic acceperit libertatem "cum decem dare poterit, liber esto", Trebatius ait, lic
Abbreviated transcription (Latin):
daic lib ec familic herciscude u¬
ditio. abeo qipedit ꝯseq̃tur ꝙ sua
interat ꝓhibitum statu libino
tumc̃. cuius. andñum noerati
tnslatum ⁊ itapendebat p̾eedẽtis
sũme. alicnatio sictnuit noictro
nimifiant. accipientis. s tuccũ
residua sum a fuit ersoluta. ¶Si
pluros qua iuuissus crat dedit sta¬

Expanded text:
 esse, familiae erciscundae iudicio ab eo qui impedit consequetur, quod sua intererat prohibitum statuliberum tum, cuius ante dominium non erat translatum. ita pendebit praecedentis summae alienatio, sic tamen, ut non retro nummi fiant accipientis, sed tunc, cum residua summa fuerit exsoluta. Si plus quam iussus erat dederit sta
Abbreviated transcription (Latin):
co.s⁊ si argento subtrãcto ul ieb
alus distractis ninos corrasos
dedit pncĩ ad lib̾tatem quauis
sinuimos subtractos dediss ad lib¬
tatem nõ puenerit. nec cĩ iudetur
declisse. s magis rectlidisse. s nec
sialus subrpuent mimos ⁊ brdi
declit adlibtatem puciet qr auel¬
li numici qui accepit. possũt pla¬
ne sisic ꝯsumꝑci fuint. ut nullo
cã aucllipossint. ꝯ petir libertas.
ñõ solum.aũt sibr̃s mor a feccrit

Expanded text:
to. Sed et si argento subtracto vel rebus aliis distractis nummos corrasos dederit, perveniet ad libertatem, quamvis, si nummos subtractos dedisset, ad libertatem non perveniret: nec enim videtur dedisse, sed magis reddidisse. sed nec si aliis subripuerit nummos et heredi dederit, ad libertatem perveniet, quia avelli nummi ei qui accepit possunt. plane si sic consumpti fuerint, ut nullo casu avelli possint, conpetet libertas. Non solum autem si heres moram facit
Abbreviated transcription (Latin):
Auł.l. Lege niladeresidins te¬
neturquipublicam pecumam de¬
legatam inusum aliquem retin¬
uit. neq in eum consumpsit.
successit deportatio ꝯtinet porro
quimeustatum deducitur. sicut
oia pristinauira ita bona amittit
latus penatutur. ¶candatis
aũt canetur desacrilegis. ut presi¬
des sacnlegos latrones plagiãio
quirant ⁊ prout quisq deuq̃rit
ineum aĩadt̾itant. ⁊ sic ꝯstitutõib
cauetur. ut sacrlegi ex̃ordinem
exlocatõe emptõe alintana roe
expecuma quam  accepit. aliaue
qua ca pecuma publica resedit. s
acceptam retinnent. nec croganĩt
haclege tñtur. qua lege dampna¬
tus. amplins cciapte qua debet
epumtur. ¶Non fit locus religi¬
sepellire quis ꝓhibetur. idreligio¬
sum facere non põt.at pecuniam
sepellire quis nõ põt. ut⁊ madati
principalib cauetur s et siderec

Expanded text:
um Lege Iulia de residuis tenetur, qui publicam pecuniam delegatam in usum aliquem retinuit neque in eum consumpsit. successit deportatio, continet. porro qui in eum statum deducitur, sicut omnia pristina iura, ita et bona amittit.latus poena tenetur. Mandatis autem cavetur de sacrilegiis, ut praesides sacrilegos latrones plagiarios conquirant et ut, prout quisque deliquerit, in eum animaduertant. et sic constitutionibus cauetur, ut sacrilegi extra ordinem ex locatione, emptione, alimentaria ratione, ex pecunia quam accepit aliaue qua causa pecunia publica resedit. Sedacceptam retinuerit nec erogauerit, hac lege tenetur. Qua lege damnatus amplius tertia parte quam debet punitur. Non fit locus religisepelire quis prohibetur, id religiosum facere non potest: at pecunia sepeliri non potest, ut et mandatis principalibus cauetur. Sed et s
Abbreviated transcription (Latin):
sir ĩumanimactio dño dabi¬
tur. aut sicelanent macipin
uł qdaliud furadi aĩo fecc̃it.¬
eria.uł furtiul siuirginemĩ¬
maturã strripauerit. etiam le¬
gis aquilie actionem compe¬
tere quidam putant.

Expanded text:
sit, iniuriarum actio dabitur: aut, si celavit mancipium vel quid aliud furandi animo fecit,iam furti: vel, si virginem inmaturam stupraverit, etiam legis Aquiliae actionem competere quidam putant.
Abbreviated transcription (Latin):
quale fiuirapud cũqui tradidit.Si
suus fint fundus cũ ẜmtutib tr̃a¬
sit. silibfint fũons utifuit ⁊ si for¬
ce fuitures debebatur fundo qui tra¬
ditus c̃ cumunt ẜuitutũ debitam̃
tusfertur. ¶Siquis igitur fũdum
rum tnobligat se debebisq prant q
caq titio qi meo pcmratori tclita sit
putomichiquoqr quesitudĩn¬

Expanded text:
dit: si seruus fuit fundus, cum seruitutibus transit, si liber, uti fuit: et si forte seruitutes debebantur fundo qui traditus est, cum iure seruitutium debitarum transfertur. si quis igitur fundum rumtamen obligat se debebitque praestare quod eaque Titio et quasi meo procuratori tradita sit, puto mihi quoque quaesitu
Abbreviated transcription (Latin):
is it uedid̾it ⁊tdidit fac̃ ea accipic:¬
tis. ¶Int̾clunictĩa sine eclitõe nuda
uoluntas din sufficit. ad rem tnsse¬
rendam uclutisi rem q̃ modami. ñ
locauitibi. int. apudit deposin niccli¬

Expanded text:
is rem uendiderit et tradiderit, facit eam accipientis. Interdum etiam sine traditione nuda uoluntas domini sufficit ad rem transferendam, ueluti si rem, quam commodaui aut locaui tibi aut apud te deposui, uendi
Abbreviated transcription (Latin):
causa accipe nolles ⁊ qua spe
non utriq semp tu piculũ
erit quid enĩsino o portmo
tp̃r.uil loco obtulerim. his cẽ¬
sequens ẽe puto. nt etĩa sic̃p
tor m̃imos ⁊ uenditormercẽ
qd̾ in uicem parim fidei hñt
deposuerint.⁊ nũmi emptõi
periculo sĩt utiq sup̃e en ap̃
quem deponerentm. elegere
et nchominus merces quo¬
q quia empto ꝑfecta sit.
actio pignora ticia.item siq̾s
soluit legata debent hiscedere
legatari de possessiõe alioqui
nascitur hrdi interdictim n
ces deicere possit.
terim nich prohibet irete pec¬
cumam adebitorib solui ali¬
oqui pleriq innocencuiz nẽ¬
cessario sumptu egebunt.
bitum udetur.ne areo cclitõi

Expanded text:
ausa accipere nolles. in qua specie non utique semper tuum periculum erit: quid enim, si inopportuno tempore vel loco optulerim? his consequens esse puto, ut etiam, tor nummos et venditor mercem, quod invicem parum fidei haberent, deposuerint, et nummi emptoris periculo sint utique si ipse eum, apud quem deponerentur, elegerit et nihilo minus merx quoque, quia emptio perfecta sit. si quis soluerit legata, debent discedere legatarii de possessione: alioquin nascitur heredi interdictum, ut eos deicere possit. terim nihil prohibet recte pecuniam a debitoribus solui: alioquin plerique innocentium necessario sumptu egebunt. bitum uidetur, ne a reo creditori
Abbreviated transcription (Latin):
Arc. In nũationib aliq̃do
euent ut mnia ñatõe duc ob¬
ligatoes tollanturuno mom̃
uendidit ẽditori eueit eint ex
uendito tollatur obligatio

Expanded text:
arum. In numerationibus aliquando euenit, ut una numeratione duae obligationes tollantur uno momeuendiderit creditori: euenit enim, ut et ex uendito tollatur obligatio
Abbreviated transcription (Latin):
De. ¶mpossibilium mi¬
lla obligatio est.
dem. ¶Achil peti põt añ
io tempus quo ꝑrerum
naturam ꝑsolui possit et
cum soluendi tempus o¬
bligationi additur nisi
Deni. Siquis pregñatẽ
uxorem reliquid. noniu¬
mrentur nentrran ratu
est. ¶Que rerũ natura ꝓ¬
hibentur nulla lege con
si appõita tutoris auẽte
creditur. nam qd̃ animi

Expanded text:
. Inpossibilium nulla obligatio est. orum. Nihil peti potest ante id tempus, quo per rerum naturam persolui possit: et cum soluendi tempus obligationi additur, nisi i quis praegnatem uxorem reliquit, non virentur, neutrum ratum est. Quae rerum natura prohibentur, nulla lege confnisi adposita tutoris auctoritate creditur: nam quod animi
Abbreviated transcription (Latin):
mate dich acnoctib ⁊ omni
etempestate ꝯtẽpta it̾ ꝯtinnare
cogatur.neqz tam delicate pro¬
gredi debeat. ut rep̾hensione di¬
gnus. appareret. S bita rone
tp̃ris etatis sexus nalitudis
cum ⁊ id agatut ⁊ maturre ꝑ¬
nenat.i.codem tp̃r quo pliq
cinsdem od cõis hõies solentp¬
uenire eoq transacto quauis
iome remaẜit. nec possit ephe¬
si pecuĩam dare nichominus
stecĩt quomimis ephen dar

Expanded text:
mate diebus ac noctibus et omni tempestate contempta iter continuar‹e› cogatur neque tam delicate progredi debeat, ut reprehensione dignus appareat, sed habita ratione temporis aetatis sexus ualetudinis, cum id agat, ut mature est eodem tempore, quo plerique eiusdem condicionis homines solent peruenire. eoque transacto, quamuis Romae remanserit nec possit Ephesi pecuniam dare, nihilo minus steterit, quo minus Ephesi daret,
Abbreviated transcription (Latin):
plomate usus. aut felici na¬
pueierit ephesũ ꝯfestim obli¬
fc̃o qd̾ finitum ẽ. nlls ẽ ꝯiectr¬
relocus. ¶Item quisulaz
undiq fabris.⁊ plimis opera¬
rus adhibitis festinare debet
necrursus utr̃oq autalt̾o cõ¬
tentus ẽẽ. s modus adhiben
tr̃asactoq tp̃r quo insulam
ꝯsumare oportuerit. si postea
eclificetur. libetur oĩo reus. si¬
cut libatur qui sedatuꝵ sꝑo¬
poderit. si qnq tdidit. ¶Il

Expanded text:
plomate usus aut felici naperuenerit Ephesum, confestim oblifacto finitum est, nullus est coniecturae locus. Item undique fabris et plurimis operis adhibitis festinare debet nec rursus utroque aut altero contentus esse, sed modus adhibendtransactoque tempore, quo insulam consummare oportuerit, si postea aedificetur, liberetur reus, sicut liberatur, qui se daturum spopondit, si quandoque tradit. Il
Abbreviated transcription (Latin):
lud inspieiedumẽ.an qui .c.
dire ꝓmisito festĩm teneatim¬
anu̾o cosi obligatio donecꝯfer¬
neq don bt neq inneĩat eredi¬
torem. s ħ recedũt abimpedim̃e¬

Expanded text:
lud inspiciendum est, an qui centum dari promisit confestim tenuero cesset obligatio, donec pecneque domi habet neque inueniat creditorem? sed haec recedunt ab impedim
Abbreviated transcription (French):
int̾uenure possit.: quominus
renderistiplanti oportencetum
sip̃t int̾rogatõem alindagcre¬
ceꝑit. nehil ꝓderit q̃uis cade
diespopondiss. ¶Si hoiem
stiplatus sim⁊ egode aliose
sero tudealio nich ictuerit.
namstiplo exutriusq partis
consensu ꝑficitur. ¶ Cuzita os

Expanded text:
minus responderi stipulanti oportet: ceterum si post interrogationem aliud acceperit, nihil proderit, quamuis eadem die spopondisset. Si hominem stipulatus sim et ego de alio ero, tu de alio, nihil acti erit: nam stipulatio ex utriusque consensu perfici
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d omneadindicis cognito
ditum. ut ne ad frẽm eĩris an̾
filiamant ad uxore aut soer¬
umpueiret scripsit. ⁊ hoc uta
stipulate seia spopondit t̾ici.
qmp̃t bienum hrdes relin¬

Expanded text:
d omne ad iudicis cognitioditum, ut ne ad fratrem eius aut filium aut uxorem aut socrum perueniret, Scripsit et haec ita stipulante Seia spopondit Titius, qui post biennium heredes rel‹i›
Abbreviated transcription (Latin):
modico tprreliqun p̾ciumen
nsuris seie titius soluere para¬
tus sit. neq seia accipe uoluit.
etusq mochiernũ diem p̾titiũ
nostet quominus reliquu p̃¬
titum solueret ansinichomin

Expanded text:
modico tempore reliquum pretium cum usuris Seiae Titius soluere paratus fuerit neque Seia accipere uoluit et usque in hodiernum per Titium non stet, quo minus reliquum solueret, an nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
põt ⁊ gnaliter ca difficłtatis
adindmod ꝓmissoris. noad
impedimtum sciplatoris ꝑti¬
nõ possit. cum abalio possibi¬
lesit.inre fc̃am obligatõe sab
scribit. ¶Cmñquis so hac

Expanded text:
potest. et generaliter causa difficultatis ad incommodum promissoris, non ad impedimentum stipulatoris pertinon possit, cum alio possibile sit, iure factam obligationem Sabinus scribit. Cum qu
Abbreviated transcription (Latin):
mis deberinisi aliud actumani¬
feste ꝓponatur. Item quesitu est
qnpeccinamreddere debebo cum
primũ pecierit.i. ẜmea que ꝓpo
mitin capet. ¶ Seiacait late
titio qd madante eo ortos em¬

Expanded text:
nis deberi, nisi aliud actum manifeste probaretur. Item quaesitum est, quando pecuniam reddere debebo 'cum prnitium capere. Seia cauit Lucio Titio, quod mandante eo hortos em
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃ ordiem exca⁊ exꝑsõa statiu
solet i ẜu quidẽ flagelł cesi. do¬
minis restituñtur. libi u̾o hr¬
milioris ꝗdem loci. fustib su¬
Dc extra ordinanis criminib.i

Expanded text:
 ordinem ex causa et persona statui solet. et serui quidem flagellis caesi dominis restituuntur, liberi uero humilioris quidem loci fustibus suDE EXTRAORDINARIIS CRI
Abbreviated transcription (Latin):
¶Eit uuria cẽ bonos mores
neluri siꝗs fimo corrupto a¬
liꝙ̃ ꝑfunderit.ceno.luto. ob¬
linerit. aquas spurtanerit
fistulas lacus. ꝗd ue aliũ ad
inuriam publicastamma¬
uerit.inquos grauit̾ aĩadu̾¬
ri solet. ¶Qui puero strupri¬
abducto abeo nł corruptos
mute ꝑ suarit. aut mulrem
sua deat declit. ꝑsc̃o flagitio
puitlr capitemꝑfecton sulg̃
deportatur corrupti comltes
fummo supplitio afficiũtur.

Expanded text:
iuria contra bonos mores, ueluti si quis fimo corrupto aliquem perfuderit, caeno, luto oblinierit, aquas spurcauerit, fistulas lacus quidue aliud in iniuriam publicam contaminauerit: in quos grauiter animaduerti solet. abducto ab eo vel corrupto comite persuaserit, aut mulierem suadeat, dederit, perfecto flagitio punitur capite, imperfecto in insulam deportatur. Corrupti comites summo supplicio afficiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
et uexare. uł maxie dardanau
solent.quorum auaritie. obi¬
mam itum ẽ. tam mãdatis ꝙ̃
constitutõib. mandatis deni
ita cauetur. p̾t̾ea debes is custẽ¬
dire ne dardanaru ulli merco
singneant abhis q coheptas
m̾ces suprimũtaut alocupl¬
ciorib qui fructus suos equis
p̃ciis uẽlenre uolent. dñ min
na honeretur. Pena aũt in hoc

Expanded text:
et vexare vel maxime dardanarii solent: quorum avaritiae obviam itum est tam mandatis quam constitutionibus. mandatis denique ita cavetur: "praeterea debebis custodire, ne dardanarii ullius mercis sint, ne aut ab his, qui coemptas merces supprimunt, aut a locupletioribus, qui fructus suos aequis pretiis vendere nollent, dum minus na
Abbreviated transcription (Latin):
intlicitur. int̾dum ⁊ relegari
solent hũiliores adopus pub¬
licum dan ¶honerat ãnorã
et statere᷑ ad utine dequibus
diuus adrianus edictum ꝓpo¬
suit. quo edco pẽam legis con¬
nelie in eos statiit. pm̃ ac sile¬
ge test̾aria. qd testin fłm serip¬

Expanded text:
interdicitur, interdum et relegari solent, humiliores ad opus publicum dari.Onerant annonam et‹i›am staterae adulterinae, de quibus diuus Traianus edictum proposuit, quo edicto poenam legis Corneliae in eos statuit, perinde ac si lege testa
Abbreviated transcription (Latin):
habere põt. ¶Si ate stiplatus
fũo fundum sempromianumm
deinde eundem fundñ detͣcto
nsu fructuab alio sciplerprio
stipło nõ nouabicurqr ne sol¬
uendo fũdum detractousuf.
lib̾beris. s ad hucate recte fũ¬
diusum fructum petere possem
quid crgo est. cuz michi fũdu
stipłatus fuera. ¶Si hoiem

Expanded text:
habere potest.Si a te stipulatus fuero fundum Sempronianum, deinde eundem fundum detracto usu fructu ab alio stipulor, prior stipulatio non nouabitur, quia nec soluendo fundum detracto usu fructu liberaberis, sed adhuc a te recte fundi usum fructum peterem. quid ergo est? cum mihi fundum stipulatus fueram.Si hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
necꝯpantis quidem etas specta¬
tur.nam ⁊ sipupiltus emat equ¬
um c̃. cum fidc̃ implere. cũsĩ dã¬
pno cius hoc sit futurũ. dem et si
suus ẽ. nullis sanc ẜuus no int̾

Expanded text:
omparantis quidem aetas spectatur: nam et si pupillus emat, aequum est eum fidem implere, cum sine damno eius hoc sit futurum. idem et si seruus est. In illis sane seruis non int
Abbreviated transcription (Latin):
te militum recuꝑatam nulli
pretium matris pãt̾nuãuit
ptinus postlimimio reuersa
non cumdño set cũ maritor
fuisse declarat᷑. ¶Incunlib
dissensiõib quaius sepepca
res publicaledat᷑. non tame
inexitum rei. pu. ꝯtenditur.
Quint̾ alterutras ꝑtes disce¬
sissent uice hostirũ non sunt i¬
eorumant quos uira captunt¬
atiaut post liminoꝵ fue¬
rint ideo captos ⁊uem̃da

Expanded text:
te militum reciperata nulli pretium matris pater numerauerit, protinus postliminio reuersa non cum domino, sed cum marito fuisse declaratur.In ciuilibus dissensionibus quamuis saepe per eas res publica laedatur, non tamen in exitium rei publicae contenditur: qui in alterutras partes discedent, uice hostium non sunt eorum, inter quos iura captiuitatium aut postliminiorum fuerint. et ideo captos e
Abbreviated transcription (Latin):
us extimsecus argumtis accã¬
tio ĩpleaturnec tn osequens cẽ
ut etiamsine torm̃tis eidem cre
cosdem fac̃ adintiendi facilitatẽ¬
¶ Eum qui uedicati fucauit¬

Expanded text:
s extrinsecus argumentis accusatio impleatur. nec tamen consequens esse, ut etiam sine tormentis eisdem credeosdem facit ad mentiendi facilitatem. Eum, qui vindicanti servu
Abbreviated transcription (French):
Lpl. O chis q car¬
cerc effracto euaẜit
sum̃dum supplitiũ
di frrs emiuo ti
siuc effractis foribz sincospur¬
tione cñ cet̾is qui ĩeadem cus¬
toclia erũt capite puniendos.
qd sipnegligẽciam custodi e

Expanded text:
lis.De his, qui carcere effracto euaserunt, sumendum supplicium diui fratres Aemilio Tirsiue effractis foribus siue conspiratione cum ceteris, qui in eadem custodia erant, capite puniendos: quod si per neglegentiam c
Abbreviated transcription (Latin):
rõe deduci mcbobest quominus p̃¬
sint inlibtatem pclam.are. nsi for¬
te se uenudmn ꝑassi sũt ut pticipart¬
nt p̃tium. ¶Siquis minor.xx. an¬
dansc passus ẽ. nich ci hoc post.at. a

Expanded text:
one deduci, nihil obest, quo minus possint in libertatem proclamare, nisi forte se uenum dari passi sunt, ut participauerint pretium.Si quis minor uiginti andari passus est, nihil ei hoc post
Abbreviated transcription (Latin):
uianorpsunt. cos qui latrones
noĩati. cormptis accatorib diẽ
sinim obierint.ut ꝯfessos decri¬
mine nõ reliñquere defenssioe¬
brdibzrõnis est. ¶Sus decui

Expanded text:
iano. eos, qui a latronibus nominati corruptis accusatoribus diem suum obierint, ut confessos de crimine non relinquere defensiontionis est". Si is, de cui
Abbreviated transcription (Latin):
e plibolibis omiabona dãpntor¬
cessasũt. s. ⁊ duus adriamis̃
u̾ba hec siñ.am rescrpsit. fauora¬
bilem.apud mecm liborum. al¬
bimi filiorum nũs fac̃. cum am¬
pliar imꝑium hominũ adiecti¬
one pocius ꝙpeciñarum copiani¬
qui manifestabũt bot posẜoreͣs
ctiam si accepunt umsa prete¬
rea exhis qͥne pflagitiũ dampã¬
tus acquisunt. portoes liborum
ño.agentur uelutisicognacum
suũ inc̾imi cuxarĩt⁊ eius hr̃dit.¬
tem adut. ul bonorum pone ac¬
cepit. nã ita diuus pis resc̃psit

Expanded text:
 liberis omnia bona damnati concessa sunt. sed et diuus Hadrianus in hac sententia rescripsit: 'Fauorabilem apud me causam liberorum Albini filiorum numerus facit, cum ampliari imperium hominum adiectione potius quam pecuniarum copia mquae manifestabunt tot possessores, etiamsi acceperint uniuersa'.Praeterea ex his, quae per flagitium damnatus adquisiit, portiones liberorum non augentur: ueluti si cognatum suum interemi curauerit et eius hereditatem adiit uel bonorum possessionem accepit: nam ita diuus
Abbreviated transcription (Latin):
rit qdapud eptoremc
eanatũ ẽ. cius app̾hendedigra
ntile int̾clẽm rectli oportet.
¶Sicoloms res infudñduoꝵ
pignoris noĩe ĩtulit.itant
utriq ĩsolidñobligate ẽent
singuli adũsus ex̃nes salina¬
no intdco rect᷑ expiẽtintinter
ip̃os nosi redlatur hoc inten¬

Expanded text:
rit, quod apud emptorem ex ea natum est, eius adprehendendi gratia utile interdictum reddi oportet. Si colonus res in fundum duorum pignoris nomine intulerit, ita ut utrique in solidum obligatae essent, singuli aduersus extraneum Saluiano interdicto recte experientur: inter ipsos uero si reddatur hoc inte
Abbreviated transcription (Latin):
liᷤͦ ł. LAminc appellatioe
⁊ ip̃e priceps familie ꝯtinetũ¬
feminarũ  libos infamilla ea¬
crum non ẽc.palam q̃qr quit
arguisse acc̃asse. ⁊ ꝯuicisse.
dc.x. U rbana predia om̃a
edifitia accipimus. ñõ solu
ca que sunt inopidis s et si
fortestabulla sunt. uł aliam¬
eritoria inuillis ⁊ inrucis. et
si pretorie uoluptati tantur
deẜ uientia quia urbanĩ p̃di¬
um non locus facit. s matcia

Expanded text:
latione et ipse princeps familiae continetur.Feminarum liberos in familia earum non esse palam est, quia qui 'arguisse' accusasse et conuicisse.. 'Urbana praedia' omnia aedificia accipimus, non solum ea quae sunt in oppidis, sed et si forte stabula sunt uel alia meritoria in uillis et in uicis, uel si praetoria uoluptati tantum deseruientia: quia urbanum praedium non locus facit, sed materia.
Abbreviated transcription (Latin):
res libtati ob ẽc̃ non debet. qd̃g̾
defendinius it.  detminadum
est.ut ingenu quidẽ erco dic
nascanturer quomora libtati
fc̃ã est. maimittiant ꝑtunidi¬
cidebcat. exquo peti libts pot᷑nͣ
ẽ auxiliũ ut undeatur⁊ mir mo¬

Expanded text:
e libertati non debet. quod igitur defendimus, ita determinandum est, ut ingenui quidem exinde nascantur, ex quo mora libertati facta est, manumitti autem partum dici debeat, ex quo peti libertas potuest auxilium, ut videatur in re mo
Abbreviated transcription (Latin):
pccui.ania queminorib relicta
sũt. multo magis debeat etiam
inlibtatibrhoc rocm.admitci.
¶Cum qda cccilius mcillaqua
pignoriobligniciat dimisso

Expanded text:
, quae minoribus relicta sunt, multo magis debet etiam in libertatibus hoc idem admitti. Cum quidam Caecilius ancillam, quam pignori obligaverat, dimisso
Abbreviated transcription (Latin):
sinc successore decesẜit.emptora
aut extet. ⁊ uelit ẜuus defuntilib¬
tus ec non c̃ptoris no ee cum. ar¬
diendũ.ualens scripsir. nc emp
talitatis necc̃itate. ul bonoru
publicatoe ad altum ẜuipclux̃¬

Expanded text:
sore decesserit, emptor autem extet et velit servus defuncti libertus esse, non emptoris, non esse eum audiendum Valens scripsit, ne empttalitatis necessitate vel bonorum publicatione ad alium servu
Abbreviated transcription (Latin):
Alistratꝰ. Expugnaturna¬
ius. cum spoliatur ant mergi¬
tur aut dissoluncur^ ant ꝑtum¬
difu Iant fumes enus precidi¬
dirpiatin. uł nequis ex̃neus
intememat colligendis eis
multifanam prospec̃tũ estñ
et dins adrianus edicto pce¬
pitut hii guauielitora maris
possidẽt. scrrent. si qñ nauis
uł infictauł fracta intra fues
giadinpiant. in p̃os snditiap¬
sideshis quires suas duectas
querũtur reddituros ut qeꝗd
probauerint adepcum sibina¬
ufragio. id apossessorib recipi¬
ant. dehis ant quos dipiu¬
se probatum sit p̃sidem ut de
passos sehiismoiquenmt
adire p̾fectos.⁊ apud eos cest¬
anreosq peterur prom̾o cul¬
peul nncti uł suꝑfidenssori¬
sum dicatur satis accppine¬
cognitiõmi desit pcipitur:. Ser¬
nec int̾uemnre nanfragiis col¬
ligendis ait milite. ant pri¬
uatũ. aut lib̾tum ẜimiue pͥn¬
cipis place̾ sibi ait senatus.

Expanded text:
itorii. Expugnatur nauis, cum spoliatur aut mergitur aut dissoluitur aut pertunditur aut funes eius praecidud‹i›ripiatur uel quis extraneus interueniat colligendis eis, multifariam prospectum est. nam et diuus Hadrianus edicto praecepit, ut hi, qui iuxta litora maris possident, scirent, si quando nauis uel inficta uel fracta intra fines gia d‹i›ripiant, in ipsos iudicia praesides his, qui res suas direptas queruntur, reddituros, ut quidquid probauerint ademptum sibi naufragio, id a possessoribus recipiant. de his autem, quos diripuisse probatum sit, praesidem ut de passos se huiusmodi queruntur, adire praefectos et ad eum testari reosque petere, ut pro modo culpae uel uincti uel sub fideiussum dicatur, satis accipi,cognitioni desit, praecipitur. senec intervenire naufragiis colligendis aut militem aut privatum aut libertum servumve principis placere sibi ait senatus.
Abbreviated transcription (Latin):
Austratus ¶ Dimis clandini
edicto p̾cepit. adiciendũ legicorre¬
lic. ut siquis cũ alt̾ins testin ułco¬
dicillos seriberet legatum sibisu¬
a manua scrprit pinde tñatur. xsi
comisiss mlegẽcornelia ⁊ ne uel
bis uenia derur. qui seignorasse
edictise ueritatem pretendant.
Serbere aũt sibilegatum inden
ño solum cũ quimanu fua idfaẽ
s etiam quipsuum suumuł filiũ
.que mnpotate hat dictãte testatore
legato honoratin Plane ꝯstunti¬
onb principalib canetur.ut si
testator sp̾alit sub senptõe  sua de¬
claram̃t dictasse ẜuo aliciuus. ñ
dño enis legatũ abhrdib sins
daretur idualẽresnec gñalit̾qde:
subscriptõem testatoris ualere a
qui etiam sibilegatum adscrpsi
ueniadan. ergo tutins eẽputo. ue¬

Expanded text:
s Claudius edicto praecepit adiciendum legi Corneliae, ut, si quis, cum alterius testamentum uel codicillos scriberet, legatum sibi sua manu scripserit, proinde teneatur ac si commisisset in legem Corneliam, et ne uel is uenia detur, qui se ignorasse edicti seueritatem praetenda‹n›t. scribere autem sibi legatum uideri non solum eum qui manu sua id facit, sed etiam qui quem in potestatem habet, dictante testatore legato honoratur. Plane constitutionibus principalibus cavetur, ut, si testator specialiter subscriptione sua declarauerit dictasse seruo alicuius, ut domino eius legatum ab heredibus suis daretur, id ualere, nec generalem subscriptionem testatoris ualere adm et seruo, qui etiam sibi legatum adscripsit, ueniam dari. ‹e›go tutius esse puto ue
Abbreviated transcription (Latin):
reptoromenm no eẽ publiciin¬
diei. insi testm̃n alicuius suep
subripuenit. deleneñt. subiecer¬
mit resignauĩt. eadem pena a¬
fici sołe. dubiumnonest.¬

Expanded text:
rum crimen non esse publici iudicii, nisi testamentum alicuius subreptsubripuerunt deleverunt subiecerunt resignaverunt, eadem poena adfici solere dubium non es
Abbreviated transcription (Latin):
nure femcestin id appellatur. in
fcm io dicertuii simstitutus
brs exhrdittem nõĩatim filii
ul alianimpsonanĩ adscribit.
senatus ꝯsulto tñtur. similiter
et is quilibtatem suamami
ademit ẜuo testatoris.⁊ mari¬
me cuiase legata ul fidciomis¬
sa data crantsenatus consulto
tñtiu. ¶Si patronus intestõ
liberti. legatum sibi ascripẜit.⁊
uenia impetrata abstine alega¬
touissus est ancmnoluintum

Expanded text:
estamentum id appellatur, in factum diceretur. Si institutus heres exheredationem nominatim filii uel aliarum personarum adscribat, senatus consulto tenetur. Similiter et is, qui libertatem sua manu ademit serui testatoris et maxime cui a se legata uel fideicommissa data erant, senatus consulto tenetur. Si patronus testamento liberti legatum sibi scripserit et uenia impetrata abstinere legato iussus est, an emolumentum
Abbreviated transcription (Latin):
dent.qui argẽttos mimos ad¬
ult̾mes ꝯflauĩt falsicrimincte¬
nẽri. cadempena afficiturctia¬
÷ is quicum prohibere tale quid
poss no prohibint. eadem lege
:exprimitur. neꝗs numos stag¬
gnos plumibres cncre uendere
dolo .m.uelet. ¶Penalegis cor¬
qui falsas attestatões faciẽdas
testimoniane falsa ĩuicemdi¬
cendadolo.m.coierit. ¶Qui
cimcnins potate ẽ ciq quimea
dempotãte ẽct. ascripẜit. nchil
senatus consulto canctur.s hoc
quoqz eãnꝯmittitur in legemqͣ:
hui iriemolum̃tum ãpatitn do¬
nunũneptinet ad que ptineret
si filins ẜuus ne sibi ascripsisset¬

Expanded text:
derit, qui argenteos nummos adulterinos flaverit, falsi crimine teneri. Eadem poena adficitur etiam is qui, cum prohibere tale quid posset, non prohibuit. exprimitur, ne quis nummos stagneos plumbeos emere uendere dolo malo uellet. Poena legis Corqui falsas testationes faciendas testimoniave falsa invicem dicenda dolo malo coierint. Qui tate est eique qui in eadem potestate est adscripserit, nihil senatus consultis cavetur: sed hoc quoque casu committitur in legem, quia huius rei emolumentum ad patrem dominumve pertinet, ad quem pertineret, si filius servusve sibi adscripsisse
Abbreviated transcription (Latin):
ent cct̾um si no signatum fint
magisẽ. utsenatus ꝯsulto loc
no sit.sicutinee intclictum deta¬
bulis cestĩ exibendis locum ht
prins enim oportet eẽ aliqued
testin. uł nõuire fc̃m ut senatus
consulto locus sit.ña ⁊ falsum
testin id deminrecte dic.tur.qḋ

Expanded text:
m si non signatum fuerit, magis est ut senatus consulto locus non sit, sicuti nec interdictum de tabulis testamenti exhibendis locum habet: prius enim oportet esse aliquod testamentum vel non iure factum, ut senatus consulto locus sit. nam et falsum testamentum id demum recte dicitur, quod,
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ꝯmissicã p̾stetur.si mo post
cam scripturam manusua test¬
tator restõ ecdicillis ne subserip¬
ẜit ⁊ qnͣatemus desola spe fideis¬
misse  libertatis hoc senatus con¬
sulto ꝯtinebatin diuns pins re¬
scrpsit. sm̃am magis seqndam
necc̃itatem potatis excusan. sitn
acedat dm nictoritas sub serbe̾ti
seea dictasse ⁊ ncognonisseuide¬
n em̃ ait ip̃ius dmn mann scrip¬
ta ciius uolutate e scripta sũt

Expanded text:
aestatur: si modo post eam scripturam manu sua testator testamento codicillisve subscripserit. Et quatenus de sola specie fideicommissae libertatis hoc senatus consulto continebatur, divus Pius rescripsit sententiam magis sequendanecessitate potestatis excusari, si tamen accedat domini auctoritas subscribentis se ea dictasse et recognovisse: videri enim ait ipsius domini manu scripta, cuius voluntate ea script
Abbreviated transcription (Latin):
Aitiamis .l. Sipater. filio suo
litonis filu. aliqd ascripẜit qua
cõmilitonem inmilitia nonit. i¬
quia patinõ acꝗrtur ex̃ penam
est. ⁊ cum matri filius ascrpsent
dim fres rescripẜunt. cuminssuci

Expanded text:
icis Si pater filio suo litonis filii aliquid adscripserit, quem conmilitonem in militia novit: quia patri non adquiritur, extra poenam est. et cum matri filius adscripserat, divi fratres rescripserunt
Abbreviated transcription (Latin):
sicũnissus ex subscriptõe testato¬
ns.apponrcat. sic cmiueni sena¬
tum censuissesseques qõ est an
quomamplacet idqd illicite sc̃¬
cõi scribentis ⁊ alt̾ins. ad seriptũ
sit. an quãtum ad eum tm̃. qui
adscripsit. cet̾um socio  totumde¬
beatur.⁊ ĩueni marccllum apud
iulianumadnotasse. nam cum
iul. rescripsiss. sisibiet ttio seri¬
psiss. ant suo cõi. cũ pnoscͥptosi.

Expanded text:
iussum ex subscriptione testatoris appareat: sic enim inueni senatum censuisse. Sequens quaestio est, an, quoniam placet id quod illicite scrcommuni scribentis et alterius adscriptum sit an quantum ad eum tantum qui adscripsit, ceterum socio totum debeatur. et inveni Marcellum apud Iulianum adnotasse. nam cum Iulianus scripsisset, si sibi et Titio scrip
Abbreviated transcription (Latin):
quereretur. qd̾ tabule testam̃ti
quib eidata erat lib̾tas subp̾¬
merenti. admittendũ ad suꝑ¬
pressi testamenti accusatõem
os partim rascrint partimtinre¬
⁊ mit. uł funxerint. si quide liber¬
iꝰ sũt ad bestias dar si ẜisuppre
mo supplitio affici debent

Expanded text:
quereretur, quod tabulae testamenti, quibus ei data erat libertas, subprimerentur, admittendum ad suppressi testamenti accusationemos partim raserint, partim tinxerint vel finxerint: si quidem liberi sunt, ad bestias dari, si servi, summo supplicio adfici debent
Abbreviated transcription (Latin):
hrẽ possit magis placet non
indiem sibi debetur. sibi adscp
dos. antcclitori actio sua dene¬
garidebet. nec eorum ut̃q me¬
rito debito cartat Nes aru g¬

Expanded text:
habere possit? et magis placet non in diem sibi deberetur, sibi adscridotis aut creditori actio sua denegari debet, ne eorum uterque merito debito careat. M
Abbreviated transcription (Latin):
maũmissõ aũ adoptõ ⁊ pp̃e qd̾ mu¬
nicipes applłat munĩs ꝑticeps
recepti incuntate ut munerai
nobiscum facerẽt.sz nunc abu¬
siuie municipes dicimus.spei
cuiusqz cuntatis cuies ut put

Expanded text:
manumissio aut adoptio. Et proprie quidem municipes appellantur muneris participes, recepti in civitatem, ut munera nobiscum facerent: sed nunc abusive municipes dicimus suae cuiusque civitatis cives, ut put
Abbreviated transcription (Latin):
sa libtas ielictaẽ.no est itlendus
alii ut abco mainmittatmm. et fiat
altius libtus ꝙ̃ qui rogatus ẽ mi

Expanded text:
so libertas relicta est, non est tradendus alii, ut ab eo manumittatur et fiat alterius libertus, quam qui rogatus est m
Abbreviated transcription (Latin):
fiat ptim⁊ ꝑtim incodem ope tp̃r
ut puta cũ ꝓbiberem fũdamicta
posiustipostea cumꝯ uenissem
nercliquũ opus fieret absenit
me ⁊ ingnorate reliquũ opus
ꝑfecisti ul cc̃ fundamta clam
frcisti. de inde ccc̾ra mephibete
caissius ꝓbat ex dolo tutorisl
curatoris pupillumul funo
interdem ẽte ad pacientiam

Expanded text:
fiat, partim et partim, in eodem opere. ut puta cum prohiberem, fundamenta posuisti: postea cum conuenissem, ne reliquum opus fieret, absente et ignorante me reliquum opus perfecisti: uel contra fundamenta clam iecisti, deinde cetera prohibente Cassius probat, ex dolo tutoris uel curatoris pupillum uel furinterdictum. certe ad patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
nullacostitutõe ĩmu¬
nitatem amunenb cimlibus
hñt psonis date muunitates.
ħ̾rdibũs non rebinquuntur. s
q ad eos qui ex feminis natist
non pertinent.  t¬
nenbus uł honoribus se astri¬
xernt cumar cõpelli nõ põssẽt
iuiti suscipe istum honorem fi¬
que suieadmunã. siuead hono

Expanded text:
la constitutione imnitatem a muneribus ciuilibus Personis datae immunitates heredibus non relinquuntur. Sed  ad eos, qui ex feminis nati sunt, non pertinent. neribus vel honoribus se adstrinxerunt, cum alias compelli non possent viti suscipere istum honorem: fiqua ad munera sive hono
Abbreviated transcription (Latin):
contempnũt cuius retinẽdel
cupidine ficta asseneratoẽ¬
᷑ detegunt. ¶Qui marimos pͣ¬
e incipes appellanit et cam p¬
mam acturus rome ꝓfectus
est. quo ad cognitio finẽ accip¬
iat. ab honorib ⁊ cuulib mu¬
neribus ap̾ suos excusanit᷑.
nenbus oportere. ac si inpatͥa
sua ꝓfitentur. ¶Paulus. R.i¬
prinlegium frumetariis nego¬
ciatorib concessum. ⁊ ad hono¬
res excusandos ꝑtinere. saga¬

Expanded text:
contemnunt, cuius retinendae cupidine fictam adseuerationem detegunt. Qui maximos principes appellauit et causam propriam acturus Roma‹m› profectus est: quoad cognitio finem accipiat, ab honoribus et ciuilibus muneribus apud suos excusatur. 9neribus oportere, ac si in patria sua profiterentur. Paulus respriuilegium frumentariis negotiatoribus concessum etiam ad honores excusandos pertinere. 10 I
Abbreviated transcription (Latin):
pub̾es quanus necͣcitas penine
oium ceoet adhonores non eẽ
admitendes rescripto adbend¬
nis acutelis ⁊ mum̃ibus uacãt¬
o ꝯc ingressus. hacuacatioẽ
nonutemr quia ño uidedur ma¬
ior ẽe scptuaginta anis quiar¬
nuum agit septuagessimum.
tribute coiure ut ao posterosi
tr̃asmiterentur. imppetimims¬
ecedntibus durant. r ere¬
nr̃a senectuo uenerabił fint.
uiamq maiores nri pene eunt
honorem senibus q̃magrãtib
trihuedant curamunã quoqu
muncipalia sud eunda Idez ho¬
nor seneccuti trꝑnendus est. s
cir⁊ qui insenctute locuplec fa¬
ctus est ⁊ante nillo munere⁊
x ubuco. functus ẽ dicipõt nõ
uexationem q̃ peccumiecrroga¬
tionem india munens ad mi¬
instrauo et exea sit curitate in
loci oportet. ancũ aliquas ĩmn¬
intates noratim õoplectentur.
eciam denũo annorum inca
memoretur idq ecia coligi põt
ex litteris dumpii. quas emisit
uintie affrice. ¶ De mostratur
uane nec ascise nũm lib̾orũ ad
excusationem municipaliũ mu

Expanded text:
puberes, quamuis necessitas penuriae hominum cogat, ad honores non esse admittendos rescripto ad Uenidnis a tutelis et muneribus ondum egressus, hac uacatione non utetur, quia non uidetur maior esse septuaginta annis qui annum agit septuagensimum. tributae eo iure, ut ad posteros transmitterentur, in perpetuum succedentibus durant. 6 Canostra senectus uenerabilis fuit: namque maiores nostri paene eundem honorem senibus, quem magistratibus tribuebant. circa munera quoque municipalia subeunda idem honor senectuti tributus est. sed eum, qu‹i› in senectute locuples factus est et ante nullo publico munere functus est, dici potest non uexationem quam pecuniae erogationem indicti muneris administratio, et ex ea sit ciuitate, in cuiusque loci oportet, an, cum aliquas immunitates nominatim complecteretur, etiam de numero annorum in ea conmemoretur. idque etiam colligi potest ex litteris diui Pii, quas emisit rouinciae Africae. Demonstratur uarie nec abscise numerum liberorum ad e
Abbreviated transcription (Latin):
furm̃eti uixta annona ntb̾ ha¬
bent uacationem inpitintus
non idem. ¶Nganorũp sta¬
tĩo. ⁊ recipiẽdi hospitis necͣcit¬
as ⁊ militi ⁊ lib̾alium artium¬
professoribus int̾cetera remis¬
sasunt. ¶Auctis post appella¬
⁊tionem medio tẽpore faculta
proprie doberẽt. dequib. neq
lib̾i. n etas. nec m̃ita mulitie i¬
nec ullum aliud priuilegiumi
nire cribuit eccusatione ut est
prẽdiorum cllatio uie stereõ¬
ĩ angananim ue exibitio. hospi¬
tis suscipiendi munus nã nec
hunuis quisquam excusatiocin
pret̾ cos quib principalibñfit¬
io concessum est ħt et siqua st̃
preterea alia huuismoi¬
lul. ¶Egato qui publicum
negm̃ cutus sit intrateporaua¬
cationi prescituta ⁊sus enifoez
negotu defensio mandani non
potestcomites presroum.⁊ p¬¬
sulum ꝓcuratorum ne cesaris

Expanded text:
frumenti iuxta annonam urbis hab‹e›t uacationem: in prouinciis non idem. Angariorum praestatio et recipiendi hospitis necessitas et militi et liberalium artiumrofessoribus inter cetera remissa sunt. Auctis post appellationem medio tempore facultatproprie cohaerent, de quibus neque liberi neque aetas nec merita militnec ullum aliud priuilegium iure tribuit excusationem: ut sit praediorum collatio uiae sternendae, angariorumue exhibitio, hospitis suscipiendi munus nam nec huius quisquam excusationem praeter eos, quibus principali beneficio concessum est, habet et si qua sunt praeterea alia huiusmoLegato, qui publicum negotium tuitus sit, intra tempora uacationis praestituta rursum eiusdem negotii defensio mandari non potest. Comites praesidum et proconsulum procuratorumue Caesaris
Abbreviated transcription (Latin):
se excusare. necaudiendus est¬
semelenim᷑ agnoscendo iuditũ¬
renuntiat excusatiomi. qd sipõ
ea iustacã incidat. ut udex. nl
uad tp̃s excusetur. non debet ina
lud transferi iditrum. sicum
captione io fuecurum est alt̾u¬
trius tollerabilius demq est ĩ¬
terdum iudicem quisemel cog¬
nouĩt. tantisꝑ expectare quam
iudici nouo remnrsus indicã¬

Expanded text:
se excusare, nec audiendus estsemel enim adgnoscendo iudicrenuntiat excusationi. quod ea iusta causa incidit, ut iudex uel ad tempus excusetur, non debet in ium transferri, si cum captione id futurum est alttrius. tolerabilius deniqterdum iudicem qui semel cognouerat tantisper exspectare, quam iudici nouo rem rursum iudica
Abbreviated transcription (Latin):
unera mumcipalia catus sit
q̃ negecian incipet uꝰ añr quan
incollegamassumẽtur: qͥs ĩm¬
unitadem panat. uł an q̃ sepcu¬
agenarius fieretuł ante quam
liłos suscipet ꝯpellatꝰ aoͣbonore
ugerendum. ¶Negtiatio pĩcre¬
meto facutatũ exerc̃eda est ali¬

Expanded text:
s sit, quam negotiari inciperet, uel antequam in collegium adsumeretur quod immunitatem pariat, uel antequam septuagenarius fieret, uel antequam liberos susciperet, compellatur ad honorem gerendum. Nego‹tia›tio pro incremento facultatium exercenda est. al
Abbreviated transcription (Latin):
ligit oꝑam dare non posse adiũ
dicatum. pollicetur seexcusatu¬
rum. forte quod inperpetuum
quis oꝑamdare no potest:qd̃ in
eam ualicudinem incroit. ut cẽ¬
tum sit eũ cimilia offitia subirer¬
non posse aut sialio morbo  lab¬
possĩt uł siqui sacͥcotium nacti
sint ut discedẽ abeosine religio¬
tnẽ non possint. nam ⁊ hui ĩppetu¬
s um excusantur ¶Dyo genera
tribuende mimĩs publicinacat
õris sunt. unũplenius. cum et

Expanded text:
legit operam dare non posse ad dum, pollicetur se excusarum: forte quod in perpetuum quis operam dare non potest, quod in eam ualetudinem incidit, ut cetum sit eum ciuilia officia subirenon posse: aut si alio morbo labpossit: uel si quid sacerdotium nancti sint, ut discedere ab eo sine religionon possint. nam et hi in peum excusantur. Duo genera tribuendae muneris publici onis sunt, unum plenius, cum et
Abbreviated transcription (Latin):
galuum redoepcores amur̃ub
cuulibus ac tutelis excusana
placiit qͣneos qui p̾senͣtes ne¬
gotium ex̾cerent. ¶Uacatio ũ
prunlegium non spectat libos
ueteranorum. ¶Quimunens
publici uacatione bñt m agrãt

Expanded text:
galium redemptores a muneribus ciuilibus ac tutelis excusari placuit, quam eos, qui praesentes negotium exercerent. Uacationum priuilegia non spe‹c›tant liberos ueteranorum. Qui muneris publici uacation
Abbreviated transcription (Latin):
eorum pr̃atir n. q prĩcipalib
cõsticutionib decleratur ¶Di¬
mis adriamis rescripsit ĩmuni¬
tatem nauium n aritimarum
orum quis sic. naue t̾nuł naue
non haber nec orm̃a ei cõmãt
que principalib cõstitutio ib
cautasunt. nonpotent pͥmlegi

Expanded text:
eorum praestatur: idque principalibus constitutionibus declaratur. Diuus Hadrianus rescripsit immunitatem nauium maritimarum iorum quis sit, nauem tamen uel naues non habeat nec omnia ei congruant, quae principalibus constitutionibus ca
Abbreviated transcription (Latin):
rursus locupler factus ineadez
quantitate negotiationis ꝑ se¬
uerauit tenebitur muñibus si¬
cuti locupletes qui modica pec
cis munerib subtrabere temp¬
tant/idq ita obẜuandũ. epi¬
stola diui adriani rescriptuest

Expanded text:
rursus locuples factus in eadem quantitate negotiationis perseuerauerit, tenebitur muneribus, sicuti locupletes, qui modica pecucis subtrahere temptant: idque ita obseruandum epistula diui Hadriani scripta est
Abbreviated transcription (Latin):
dehoc q̃ratur. an sit inpotãtt. s
ansit iudicatũ. ¶Siquis fili¬
am sua que michimuptasit.
nelit abducere ul exhibi sibi
desideret an adũsus int̾lẽm
exceptõdanda sitsiforte pr

Expanded text:
de hoc quaeratur, an sit in potestate, sed an sit iudicatum. Si quis filiam suam, quae mihi nupta sit, uelit abducere uel exhiberi sibi desideret, an aduersus interdictum exceptio danda sit, si forte pater
Abbreviated transcription (Latin):
tatis inẜintutẽ redigebanti
S mutato statu milicie reci¬
sum acapitis pena est. quia
ꝑłmq uoluntario militi nũ
supplentur ¶Qui filium su¬
a u subtrabit milicic helli te¬
pore erilio et bonorum parte
mulctandus ẽ sumpace fu¬
stibus cedi iubetur et quire¬
quisitus uiuenis uł apotre
postea exhibitus ĩdeteriorem
militiam dandus ẽ. qui enn
tum ut in babilis militie sit
p̃ceptum diui traiam deport

Expanded text:
 redigebantur. sed mutato statu militiae recessum a capitis poena est, quia plerumque voluntario milite numeri supplentur. Qui filium suum subtrahit militiae belli tempore, exilio et bonorum parte multandus est: si in pace, fustibus caedi iubetur et requisitus iuuenis uel a patre postea exhibitus in deteriorem militiam dandus est: qui enim to, ut inhabilis militiae sit, praeceptum diui Traiani deport
Abbreviated transcription (Latin):
militie euisdem ordĩs sedaẽ
alioquim ⁊ sirelinquat liter
uł transigat retinendus est
¶Qui post deẜtionem inaliã
militiam se dedert legi ue pas
antem delictum ẽ detractare
munus militie quã appetere
nam ⁊ qui ad edictũoum nõ¬

Expanded text:
militiae eiusdem ordinis se dare: alioquin et si relinquat litem uel transigat, retinendus est. Qui post desertionem in aliam militiam nomen dederunt legiue passautem delictum est detrectare munus militiae quam adpetere: nam, et qui ad dilectum o
Abbreviated transcription (Latin):
sa libtas debetur no alit̾ut ẜiui¬
questiom appolicetur. nisi alior
apud eu deposuisse defũctãse ab¬
sente dicebat. ⁊ ieamreunũ testez¬
libti sin filiũ procduxerat apud ꝑ
deancilla. sinius negabat se acce¬
pisse ⁊ testimoium no oportere
unius bois admitti. nec sole aq̃¬
stionib inciꝑe acsialiena eẽt an¬
cilla. ꝓcurator qonem deancilla
bint. cũ ex appelloñe cegnoniss¬

Expanded text:
sa libertas debetur, non aliter uquaestioni applicetur, nisi alioruapud eum deposuisse defunctam se absente dicebat, et in eam rem unum testi sui filium produxerat apud prde ancilla.Surus negabat se accepisse et testimonium non oportere unius hominis admitti nec solere a quaestionibus incipi, etsi aliena esset ancilla. procurator quaestionem de ancilla habuerat. cum ex appellatione