comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inet̃ de p̃hendimus. s ñ ineiꝰ moĩ studiosus foctor mo
iu̾ deb. qi aliquid ẽ uitati appro pinqͣsse. Illic ⁊ uͥ non
ꝯ tingit intoto illã ꝯꝑ̃hende. Inlibs ⁊̃ machabeorũ
ꝯ in daniele quedam Qñr. que non facie intellig̾e pos¬
austrũ nicħ alid̾ quã regnũ egipti. ⁊ ꝑ aquilonem ni
uicem uaria temꝑa hũisse leguntur. Quas uicissitu¬
dines nisi ꝑ sonis eoꝵ q gestis cognitis non facile di¬
scernes. Item ꝙ in libro machabeoꝵ legimꝰ antiochũ
atti demetrium eoꝵ q successores ꝓ reguo sirie erad¬
nͥso pugnantes ip̃mq regnum quaĩ pat̾no uire hiẽ
iñ utrosq uendicantes intellige̾ non pot̾ĩs qua decaͥ
factumsit nisi cognouit qualit seleutus filius antio¬
chi inagni rex sirie moriens. successorẽ relinqͦunt auti¬
ochũ epifanem nepotẽ suũ. quo mortuo deuiet̾us sele¬
ucifilius egͥssus aburbe roma uenit insiriã. ind̾. in re¬
Alexander uo filus antiochi euꝑatoris c̃ creuissꝰ el¬

Expanded text:
inesse deprehendimur, tamen in ejusmodi studiosus lector moveri non debet, quia aliquid est, veritati appropinquasse, illic etiam ubi non contingit in toto illam comprehendere. In libris etiam Machabaeorum et in Daniele quaedam dicuntur, quae non facile intelligere posaustrum nihil aliud quam regnum Aegypti; et per aquilonem nihvicem varia tempora habuisse leguntur. Quas vicissitudines, nisi prius eorum gestis cognitis, non facile discernes. Item quod in libro Machabaeorum legimus, Antiochum atque Demetrium eorumque successores pro regno Syriae ex adverso pugnantes, ipsumque regnum quasi paterno jure hinc inde utrosque vindicantes, intelligere non poteris qua de causa factum sit, nisi agnoveris qualiter Seleucus filius Antiochi Magni, rex Syriae, moriens successorem reliquerit Antiochum Epiphaneum fratrem suum. Quo mortuo Demetrius Seleuci filius egAlexander vero filius Antiochi Eupatoris cum venisset, exer
Abbreviated transcription (Latin):
Ieroboam.
nadab
e la.
anri.
achab.
o chorias.
Iorram.
Ioas.
I eroboam¬
⁊ acharias.
s ellũ.
Facoia.
F acee.
o see.

Expanded text:
eroboam, Nadab, Ela, Amri, Acha, Ochozias, Joram, Joas, Jeroboam, Zacharias, Sellum, Faceia, Facee, Ozee.
Abbreviated transcription (Latin):
eleazarꝰ.
manasses.
onias.
simon
onias.
laus.
alchimus.
ionathas.
simon.
loan nes.
aristoliolus.
alexander.¬

Expanded text:
Eleazarus, Manasses, Onias, Simon, Onias, laus, Alchimus, onathas, Simon, Joannes, Aristobolus, Alexander
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ pͥncipẽ militie ad debellandos gt̃s misisse. qui sub¬
actis cetĩs uidõs rebellare conantes : in bethusia obsec.
atq alchior pͥncipe filioꝵ ammon narrante didicit. ip
parua uhis dilign̾t̃ ꝯsidantib dubitatio exoritur. di¬
cut itaq hunc nabuch eãbisem filiũ ciriintelligen dũ.

Expanded text:
nem, principem militiae, ad debellandas gentes misisse; qui subactis caeteris, Judaeos rebellare conantes in Bethulia obsedit, atque, Achior principe filiorum Amon narrante, didicit ipsuparva in his diligenter considerantibus dubitatio exoritur. Dicunt itaque hunc Nabuchodonosor Cambysem filium Cyri intelligendum;
Abbreviated transcription (Latin):
orgades.
inocceano
australi.
auleym¬
damus
o neus
Malicus
neo mari qd̃
diuisit euro¬
þam ⁊ africã

Expanded text:
orgades. In oceano Australi auleumAdamus, Coneus, Malicus. In eo mari, quod dividit Europam et Africa
Abbreviated transcription (Latin):
aleo primo rege exortum ab
anno uicesimo quarto na¬
chor aui habrae usq inan¬
num septimum decimum
heli sacer dotis ⁊ udicis
israhel cucurrit ꝑ annos

Expanded text:
aleo primo rege exortum, ab anno vigesimo quarto Nachor avi Abraae usque in annum decimum septimum Heli sacerdotis et judicis Israel, cucurrit per annos
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipa tũ usq ad finẽ ui¬
te tenuerũt.¬
Medrus codri.
acastus.
Forbas
Diognetꝰ.
a rifron.
t hespieus.
Agamastor.
heschilus.
alimeon.¬

Expanded text:
principatum usque ad finem vitae tenuerunt,Medrus Codri, Acastus, Phorbas, Diognetus, Ariphron, Thespieus, Agamestor, Aeschilus, Almeon
Abbreviated transcription (Latin):
moises.
Iosue.
othouiel.
aioth.
delbora.
ledeon.
abimelecħ.
tola
abesan
sanson.
heli
abia
asa.
iosaphath
a sarias.
athalra.
ioas.
amasias.
oͬtias.
icathas
achat.
ezechias.
manasses.
amon.
losias.
eleachim
Sedethias

Expanded text:
Moyses, Josue, Othoniel, Aoth, Debora, Gedeon, Abimelech, Thola, Abessam, Samson, Heli,Abia, Asa, Josaphat, Azarias, Athalia, Joas, Amasia, Ozias, Joathas, Achas, Ezechias, Manasses, Amon, Josias, Joachim, Sedecias
Abbreviated transcription (Latin):
nocceano orienta¬
li abaustro ada¬
quilonem.
a probane
yle
CRisa
nocceano
septẽtrio¬
nali ab
oriente ad occidẽtẽ
insula phanesioꝵ.

Expanded text:
oceano Orientali ab austro ad aquilonem sunt Taprobane, Tyle, Chrysa. In oceano Septentrionali ab oriente in occidentem insula Phanesio
Abbreviated transcription (Latin):
Albatia
perborea
Apolitana
Gangaiua
Glosaria
ormannia
ORchades
yle
Ecotia
Ritannia
bernia
noccea no
occidentili

Expanded text:
Albatia, Hyperborea, Apolitana, Gangania, Glossaria, Northmannia, Orcades, Tyle, Scotia, Brittania, Hybernia. In oceano Occidentali
Abbreviated transcription (Latin):
horddiadẽ sitã filiã arete regis arabũ abstulit. eãꝙ sib
cͣcͣ morẽ in connigiũ copulauit. ꝓ quo scełe cũ aiołie bap¬
tista argueret᷑ suggestiõe herodiadiᷤ.: tp̃m ioħem d̾ecol¬
se missũ. alba ueste indutũ illux̃. atꝙ ad pilatũ ui¬
dicandũ remisit. Porro aristoholus filiꝰ herodis ma¬
apatre herode obsuspitionẽ prĩadi ĩ trricidatũ dixi¬
mꝰ: filiũ hnutt̃ nõe agrippã. Qni cũ ad ultꝰ fuiss. or¬
batũ ⁊ exheredatũ se c̃uens: qnͣta potuit peccunia
collecta romã ꝑex̃. ilnꝙ cuidã gaio calicule nepoti.
tibii cesariᷤᷤ familiaritate uinc tu ẽ. Qui gaiꝰ cũ pꝰ mor¬
tẽ tiłui imꝑiũ sumpsis. eundẽ agrcppã ob mitũ pͥ

Expanded text:
retae regis Arabum, abstulit, eamque sibi contra morem in conjugium copulavit. Pro quo scelere cum a Joanne Baptista argueretur, suggéstione Herodiadis ipsum Joannem decolse missum, alba veste indutum illusit, atque ad Pilatum judicandum remisit. Porro Aristobolus filius Herodis Maa patre Herode et ob suspicionem parricidii trucidatum diximus, filium habuit nomine Agrippam. Qui cum adultus esset, orbatum et exhaeredatum se cernens, quanta potuit pecunia collecta, Romam perrexit; ibique cuidam Caio Caligulae nepoti Tiberii Caesaris familiaritate junctus est. Qui Caius, cum post mortem Tiberii imperium sumpsisset, eumdem Agrip
Abbreviated transcription (Latin):
uidł ipẽ diuitiis maior ⁊ potñtia a romano pͥncipe
hanc dignatatẽ s nõ acꝗsnus. Qua ex ꝓbatiõe irritatꝰ
herodes. cũ ipsa herodiad̾ peccunta młta sũpta. romã
ꝓfec tuᷤᷤ ẽ. Cũꝙ ap̃ gaiũ q̃reret᷑. cũ sibi ħͥ honor potius¬
callatꝰ nõ fuus ⁊. in dignatꝰ gaiꝰ nõ cõcesa petenti. ⁊ cõ

Expanded text:
 ipse divitiis major et potentiis, a Romano principe hanc dignitatem sibi non acquisisset; qua exprobratione irritatus Herodes, cum ipsa Herodiade pecunia multa assumpta, Romam profectus est. Cumque apud Caium quereretur quod sibi hic honor colla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ uiuã. nã ⁊ int̃fici me p̃cepisti. Ille ꝓditũ se¬
tũtia duc tꝰ. furorẽ furore mutaũ. ⁊ ꝑsingła mo¬
mr̃ta marianne clamãs. se siñ illa uiue ñ posedi¬
cebat. Acce̾sit ꝯcubinaꝵ pestifera ꝑsuasio q̃ filioᷤ
ĩ ultionẽ mat̃ni sanguiniᷤ adu̾su patẽ amari
testat᷑. Iue gͦ missi romã litt̃is a senatu impet̾uit.

Expanded text:
quam vivam? Nam et interfici me praecepisti. Ille, se proditum tentia ductus, furorem furore mutavit, et per singula momenta Mariannem clamans, se sine illa vivere non posse dicebat. Accessit concubinarum pestifera delatio, quae filios in ultionem sanguinis adversus patrem armari testatur. Ille ergo missis Romam litteris a senatu impetravit
Abbreviated transcription (Latin):
tificis fr̃ uinior eundẽ hircanũ apontificatu ꝓpellẽs
sac̃ciatii dignitatẽ arriper. Cũꝙ põpeiꝰ ꝯsul tomanoꝵ
tc̃ ꝑ siriã ex̃citũ ducꝰ. supͣdic tus antipat᷑ missus ab
hixcano anõ suo ad põpeiũ ueniens impet᷑uit. ut cum
ex̃citu ierosolimã ascend᷑. ⁊ deiecto antigont᷑. sac̃do¬
tuĩ dignitatẽ hircano reformaret. põpeiꝰ itaꝙ burano
restituto. tributa t̃rȩ soluenda indix̃. atꝙ eundẽ an¬
tpatrẽ uniu̾se regioĩ ꝓ iꝰtiens recessit. antipat̃ itaq

Expanded text:
pellens, sacerdotii dignitatem arriperet. Cumque Pompeius consul Romanorum tunc per Syriam exercitum duceret, supradictus Antipater, missus ab Hircano domino suo ad Pompeium veniens, impetravit ut cum exercitu Hierosolymam ascenderet, et dejecto Antigono, sacerdotii dignitatem Hircano reformaret. Pompeius itaque, restituto Hircano, tributa terrae solvenda indixit, atque eumdem Antipatrum universae regioni
Abbreviated transcription (Latin):
gialeus.
Europs
Thelchi.
apis.
Megiorus.
Thurimacus.
Leucippus.
M essapus.
Herathus.
Plemnacus.
Orthopolis.
Marathias.
Marathus.
Ecireus.
Corax.
Eꝑopeus.
La omedon.
Sition.
p olib
I nachus.
Festus.
Adrastus.
Poliphides.
Pelasgus.
Feuxippus.

Expanded text:
gialeus, Europs, Felchim, Apis, Aegiorus, Thurimachus, Leucippus, Mesaspus, Eratus, Plemeus, Orthopolis, Marathias, Maratus, Echireus, Chorax, Epopeus, Laomedon, Sichon, Polibus, Inachus, Phestus, Adrastus, Polyphides Pelasgus, Zeuxippus.
Abbreviated transcription (Latin):
Posthec sub u̾sum est regnum lido¬
rum apersis. Cresus namq lido¬
rum rex cum medriꝑse babiloniam
obsiden̾t contra eos caldeis auxiliũ
tulit. propterquod postea sũbuer¬
sa babilone aciro rege persarum
bello appetitur. ⁊ superat uUr sic¬
q regnum lidorom inpersarum
dttionem tRan s it

Expanded text:
Post haec subversum est regnum Lydorum a Persis. Croesus namque Lydorum rex cum Medi et Persae Babylonem obsiderent, contra eos Chaldaeis auxilium tulit, propter quod postea subversa Babylone a Cyro rege Persarum bello oppetitur et superatur. Sicque regnum Lydorum in Persarum ditionem transiit
Abbreviated transcription (Latin):
lexander
assander
emetrius
¶ysimacus.
Pto lomeus ceraunos
Antipater
Antigonus
P hilippꝰ¬
persis
Post ħ̃ fanitũ ẽ regnũ macedonũ
Romani enim int̾ fecto ꝑ se m¬
cedonas. illirios ⁊ galathas libe¬
ros eẽ iussunt.

Expanded text:
ander, Alexander emetrius, Lysimachus, Ptolemaeus Ceraunos, Antipater Antigonus PhilippPerses. Post haec finitum est regnum Macedoniae. Romani enim, interfecto Persa, Macedones, Illyrios et Galatas liberos esse jusserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Reges babilonie
Merodach baladan.
n abuchodonosor
na buchodono sor.
e uil merodach.
e gesar.
Labosor dach.
D althasar.
stisũt reges caldoꝵ qui quãui

Expanded text:
Reges Babyloniae sunt Merodach, Baladam, Nabuchodonosor. Nabuchodonosor, Evilmerodach, Egesar, Labosordach, Balthasar. Isti sunt reges Chaldaeorum, qui, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
Rsaces
Arsaces.
riapatius.
hrahates.
ttridates.
hrahates.
rthabanꝰ.
Mitridates.
O rodes.
Reges numidie
Gala.
M asinissa.
icipsa.
therbal. Hiem sal

Expanded text:
rsaces, Arsaces, Priapacius, Phrahates, Mithridates, Phrahates, Artabanus, Mithridates, Orodes. Reges Numidiae, sunt Gala: Masinissa, Mycipsa, Adherbal, Hiempsal,
Abbreviated transcription (French):
Cil uiꝰ agrippa
S iluiꝰ a remulꝰ
Ciluꝰ auentinꝰ¬
Ciluius amuliꝰ.
Romani.
R omulus¬
Numa ponpiliꝰ¬
Tulliꝰ hostiliꝰ xx¬
Ancus martius xxiii.

Expanded text:
ius Agrippa, Silvius Aremulus, Silvius AventinuSilvius Amulius, Romani, RomulusNuma PompiliTullus HostiliAncus Martius, Tarqui
Abbreviated transcription (Latin):
dociũ strenuũ ac sapientisimũ qͥ in
auriti nuncupabat᷑. Cui filiã
suã constantiã ornatã tͣlidit
regalibꝰ ornamentiᷤ chcens.
Sit tͥ inꝑiũ meu̾. cũ hac
puella concessũ. Udere gͦ eo
cessantꝰ. eqͥtate ⁊ iusticiã p̾ei¬
pua optimi inꝑatori ẽẽ in¬

Expanded text:
docem, strenuum ac sapientissimum, qui Mauritius nuncupatus est. Cui filiam suam Constantiam ornatam reddidit regalibus ornamentis, dicens: Sit tibi imperium meum cum hac puella concessum. Utere ergo fncessanter aequitatem et justitiam praecipua optimi imperatoris esse in
Abbreviated transcription (Latin):
cõmot᷑ inꝑator longinũ p̃fectũ suũ narseci
loco susticuit. S:⁊ augusta sopħia hãc nar¬
seti manlauit contuneliã: ut constanti¬
nopoli remearet. ⁊ cũ puells suiꝰ in genitio
feminarũ lanarũ pensa diuideret. Ad ique
u̾ba narses dr̃ responaise tale se ei cela ori¬

Expanded text:
commotus imperator, Longinum praefectum suum Narsetis loco substituit. Sed et Augusta Sophia hanc Narseti mandavit contumeliam, ut Constantinopolim remearet, cum puellis suis in gynaeceo feminarum lanarum pensa divideret. Ad quae verba Narses dicitur respondisse
Abbreviated transcription (Latin):
tumida. sediciosa. fraudulenta. ꝓcatia.
aut indomesticos motꝰ inqͥti. Natura¬
taciti: ad faciendũ qͥ. ad dicendũ prom¬
ptiores. Prouide scd̾a ut adu̾sa: silen¬
tio tegut᷑. Principibꝰ: metu ñ pudore

Expanded text:
tumida, seditiosa, fraudulenta, praecociaut in domesticos motus inqtaciti, ad faciendum quam ad dicendum promptiores; proinde secunda adversaque silentio tegunt. Principibus metu, non pudore
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ea t̾ꝑibꝰ crassus romanũ assecutꝰ consulatũ.
ꝑ mesopotamiã tendens in parchiã. euphratẽ
fluuiũ contͣ fedus luculli ⁊ põpeii con¬
sulũ romanoꝵ tͣnsiuit. ⁊ caras usq ꝑ¬
uenit. Ubi a parthis cͥcumuentꝰ exereitũ
amisit. ⁊ ip̃e extinctis ẽ. Porro memorati

Expanded text:
temporibus, Crassus, Romanum assecutus consulatum, per Mesopotamiam tendens in Parthiam, Euphratem fluvium, contra foedus Luculli et Pompeii, consulum Romanorum, transivit, et Carras usque pervenit, ubi a Parthis circumventus exercitum amisit, et ipse est exstinctus. Porro Orodi
Abbreviated transcription (Latin):
actis in regno xu. annis decessit: relic¬
tis duobꝰ filiis mitͥdate ⁊ phrahate. Quoꝵ
maior natu phrahates more gentiᷤ sue
heres regni: mardos ualidã gente bello
in signiᷤ uͥtutis uiro beliquit ĩꝑiũ. Qui¬
riosa senectute decessit: eui phrahates¬

Expanded text:
actis in regno XV annis decessit relictis duobus filiis, Mithridate et Phrahate. Quorum maior Phrahates, more gentis heres regni, Mardos, validam gentem, bello insignis virtutis viro, reliquit impeririosa senectute decedit. LIBE
Abbreviated transcription (Latin):
diffidentiã desꝑatione cladis illate:
⁊ hoste uictoria suꝑbũ ad se uocat. Sicq
inconualle insidiis p̾̃paratis: ducenta
ꝑsarũ milia subita uruptiõe deleutt.
iin utrẽ humano sanguine plenum

Expanded text:
diffidentiam desperatione cladis illatae, et hostem victoria superbum ad se evocat, sicque in valle insidiis compositis ducenta Persarum millia subita irruptione delevit. et in utrem humano
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ formauit. militẽ legit. castella mu¬
niuit. ciuitates firmauit. ur̃bẽq eiꝰ
noĩe daran in monte ⁊ apaorche¬
neq municiꝰ qͥcquã ẽe. nec ameniꝰ
possit. Ita eñĩ ⁊ p̾ruptis rupibꝰ undiq

Expanded text:
 format, militem legit, castella munit, civitates firmat;urbem quoque nomine Daram in monte Apaorteneque munitius quicquam esse neque amoenius possit. Ita enim et praeruptis rupibus undique
Abbreviated transcription (Latin):
Seycaruo iegt᷑ gens antiqͥssima sub
septetͥone posita: ab uno latere ponto
ab alto uͦ montibꝰ ripheys. ⁊ asya a
magis quã feminarũ uͥtutibꝰ claruere.¬
parchos bractianosq femine uͦ eoꝵ
amazonũ regna condiderũt. Itaq
res gestas uiroꝵ mulierũq ꝯsid̾antibꝰ:
inc̾tũ ẽ uter apd̃ sexus illustrior fuerit.

Expanded text:
arum igitur gens antiquissima, sub septentrione posita, ab uno latere Ponto, ab altero vero montibus Riphaeis et Asia a magis quam feminarum virtutibus claruere,Bactrianosque, feminae autem eorum Amazonum regna condiderint,prorsus ut res gestas virorum mulierumque considerantibus incertum sit, uter apud eos sexus inlustrior fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ rex. Seythe p̾terea ꝑ incultas solitu¬
dines errare soliti: ñ agrũ exercet᷑ s uro¬
res ⁊ liberos secũ in plautͥs uehut: Coris¬
s mbrẽ ⁊ hẏemis asꝑitatẽ euitantes. ar¬
menta i peccora cũ eis gͣdiunt᷑. lacte
⁊ melle uescunt᷑. Gens laboribꝰ ⁊ bellis
asꝑa. uires corpoꝵ ĩmense. Horui deniq¬

Expanded text:
. Scythae per incultas solitudines errare soliti non agrum exercent, sed uxores et liberos secum in plaustris vehunt, coriis imbrem et hiemis asperitatem evitantes, armenta et pecora secum pertrahunt. Lacte et melle vescuntur; gens laboribus et bellis aspera, vires corporum immensae. Scytharum re
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui credentes ĩte
populos gracie tue
us ad electionẽ tuam: ut
qui saciamento laptisma¬
tis sunt zenati. regnn ce¬
lestis mereautur introitũ¬

Expanded text:
eus, qui credentes in te populos gratiae tuae us ad electionem tuam, ut qui sacramento baptismatis sunt renati, regni coelestis mereantur introitu
Abbreviated transcription (French):
et redemptor: da quesumᷤ
ut reparacionis nr̃e colla¬
ta subsidia te iugiter ĩspi¬
iante secteuinz ꝑ

Expanded text:
et Redemptor, da, quaesumus, ut reparationis nostrae collata subsidia, te jugiter inspirante, sectemur.
Abbreviated transcription (Latin):
oncede misericors deus:
ui deuotus tibi populꝰ
semꝑ ẽristat: et detra clemẽ¬
cia quod ei promusit nndesi¬
uentez obtineat ꝑ¬

Expanded text:
oncede, misericors Deus, ut devotus tibi populus semper existat, et de tua clementia, quod ei prosit, indesinenter obtineat
Abbreviated transcription (Latin):
uincia: Sanniũ a piscania incipit: ⁊
int̃ cãpaniã ⁊ mare adriaticũ ꝑgit.
huiꝰ capd̃ ẽ bñuentꝰ ciuitas. Quinta
bria. hñs opulentas Urbes: Luceriã.
sepontũ. Chonusium. brudusiũ. atq ta¬
rentũ. Sexta decima uͦ Socilia est:
que mari tẏmeno seu ionico alluitur.
Septima decima aũ corsica est: ioctaua¬
decima Sardinia nuncupat᷑. Sciend̾ tñ¬

Expanded text:
cia Samnium, a Piscaria incipit et inter Campaniam et mare Adriaticum pergit. Hujus caput est Beneventus civitas. Quintadbria, habens opulentas urbes Luceriam, Sipontum, Canusium, Brundusium, atque Tarentum. Sextadecima vero Sithilia est, que mari Tireno seu Jolico alitur. Septimadecima autem Corsica est; et octavadecima Sardinia nuncupatur. Sciendum t
Abbreviated transcription (Latin):
grantes. seuientibꝰ in necẽ illoꝵ regibꝰ
⁊ legibꝰ. ducibꝰ ⁊ gentibꝰ. fecti nulł cru¬
ciat᷑ibꝰ potuerũt. semꝑ in expugnabiles
ꝑ manentes. Similit̾ ⁊ scẽ mulieres uiri¬
lem gerentes animo fidẽ: carceribꝰ in¬
cludebant᷑. cedebat᷑. torqͣbant᷑. urebant̾.

Expanded text:
illorum regibus et legibus, ducibus et gentibus, flecti nullis cruciatibus potuerunt, semper inexpugnabiles permanentes. Similiter et sanctae mulieres virilem gerentes animo fidem, carceribus includebantur, cedebantur. torquebantur, urebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Exiit edictũ a cesare augꝰto ut descͥ¬
beret᷑ uniu̾sus orbis. cesars octouiani
faciens mentionẽ: qͣtinꝰ illa que mimis
erant hoĩbꝰ nota. ab his que pene apd̃
om̃s celebri fama ferebant᷑: ꝯfirmarent᷑¬
⁊ corroborarent᷑. Qd̾ ⁊ młti alii religiosi di¬
uinarũ tctatores hystoriarũ: fecisse legũ¬
tur. Ille qͥppe res geste que nulla regũ
ac temꝑũ cercitudine cõmendant᷑ ñ ꝑ
hȩftoriã recipiunt᷑ : s int̾ aniles fabulas
deputant᷑. Porro ideo xp̃c usq ad sextã
uenire distulit etatẽ: ut noue legiꝰ ple¬
nitudinẽ ꝓlixitas tẽpors ñ aufenet. Na¬

Expanded text:
describeretur universus orbis, Caesaris Octaviani faciens iterum mentionem, quatinus illa quae minus erant hominibus nota ab his quae pene aput omnes celebri fama ferebantur confirmarentur et roborarentur; quod et multi alii religiosi divinarum tractatores historiarum fecisse leguntur. Illae quippe res gestae quae nulla regum ac temporum certitudine commendantur, non per historiam recipiuntur, sed inter aniles fabulas deputantur. Porro ideo Christus usque ad sextam venire distulit aetatem, ut novae legis plenitudinem prolixitas te
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pestꝰ. Laniꝰ. ⁊ regiũ. posite sut̃ ciuta¬
tes. Nona uͦ ꝓuintia: in alpibꝰ apen¬
ninis ẽ sita. Decima autẽ: emilia uo¬
cat᷑. Hec incipit int̾ alpes apenninas
⁊ pergit iuxta padi fluenta u̾sus ra-¬
uennã. ⁊ hec locupletibꝰ ur̃bibꝰ decora¬
tur. placentia. palma. Bononia. et corne¬
lu fori: qd mͦ castũ smolã appellat᷑:
Undecima autẽ flaminia uocitat᷑.
⁊ int̾ alpes apenninas ⁊ mare adria¬
ticũ. positaq ẽ in ea & sita Rauen¬
na. Buodecima uͦ ẽ pycenꝰ. hñs ab
austto apenninos montes. ⁊ exalt̾a
parte adriaticũ mare. ⁊ porrigit᷑ usq
ad piscatiã. Apennine autẽ alpes
ꝑ mediã Italiã ꝑtingentes. apuniciꝰ
hoc ẽ. ab exercitu hannibał qͥ ꝑ eas
tͣnͣsitũ hũit uocitant᷑. Tercia ꝙͦ. deci¬

Expanded text:
osite sunt civitates. Nona vero provincia in Alpibus Apenninis sita est. Decima autem Emilia nominatur: hec incipit inter Alpes Apenninas, et pergit juxta Padi fluenta versus Ravennam, et his locupletibus urbibus decoratur, Placentia, Parma, Bononia, et Cornelii Foro, quod modo castrum Imolas appellatur. Undecima autem Flaminia vocitatur, et est inter Apenninas Alpes et mare Adriaticum posita: et in ea sita est Ravenna . Duodecima vero est Picenus habens ab austro Apenninos montes, et ex altera parte Adriaticum mare, et porrigitur usque ad Piscaniam. Apennine autem Alpes per mediam Italiam pergentes, a Punicis, hoc est ab exercitu Annibalis, qui per eas transitum habuit, vocitantur. Tertiadeci
Abbreviated transcription (Latin):
flamimã. uet̾es hȩstorio gͣphos galliã cis¬
alpinã appellauisse. Siqͥdẽ antiqͦ tẽpe
brennꝰ qͥ apd̃ ubẽ regnabat senonensem
cũ. ccͥc. milibꝰ galloꝵ aditaliã uenit:
& eã usq ad senogalliã suꝑ mare adri¬
aticũ sitñ occupauit & ibi ab inuicẽ se¬
parati sũt galli. Quoꝵ centũ milia del¬
phos adeuntes: grecoꝵ gladiis ꝑierũt. alia
alia uͦ.c. milia intͣ greciã remanẽtes
ymii gallo gaei a candore corpi. p̾ea
entes: cis alpine gallie nom̃ dederũt.
Inde ggallia trans alpina que ultra
alpes habet᷑: ⁊i gallia cis alpina que
infia alpes÷ uocitatur. & hec de bren

Expanded text:
eres ystoriographi Galliam Cisalpinam appellavere. Siquidem antiquo tempore Brennus, qui apud urbem regnabat Senonensem, cum trecentis milibus Gallorum ad Italiam venit, et eam usque ad Senogalliam super mare Adriaticum sitam occupavit: et ibi ab invicem separati sunt Galli. Quorum centum milia Delphos adeuntes, Grecorum gladiis perierunt. Alia vero centum milia intra Greciam remanentes, primum Gallogreci a candore corporis, postea entes, Cisalpine Gallie nomen dederunt. Unde Gallia Transalpina que ultra Alpes habetur, et Gallia Cisalpina que infra Alpes est, vocitatur. INCIPIT N
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat: sexta mundi etate eũ ad ple¬
nitudinẽ lecgiꝰ ꝑducer&. ⁊ iã ueterascen¬
tẽ suo nouo aduentu reficer&. Pinde
uenir ñ dubito: Italie sitũ pauci ꝯphendã.
intimabo. Italia gͦ patͥa siue regio ro¬
manoꝵ. a es rcio in eurum extensa:
ht̃ ab africo smenũ mare. ⁊ a borea:
adriaticũ sinũ. Ab occidente. autẽ: obicibꝰ
alpiũ obruit᷑. Porro alpes a gallico mari
suꝑ ligustricũ sinũ exurgentes: pͥmũ nar¬
bonensiũ fines. demũ uͦ galliã. Richia¬
q secludũt : donee in sinu lyburnico de¬
figant᷑. ht̃ autẽ ꝓuintiaᷤ xUIII. Quarũ

Expanded text:
fecerat, 6. mundi aetate eum ad plenitudinem legis perduceret; etiam veterascentem suo novo adventu reficeret. Proinde venire non dubito, Italiae situm paucis comprehendam et ilio. Italia ergo patria, sive regio Romanorum a Cirtio in Eurum extensa, habet ab Africo Tirrenum mare, et a borea Adriaticum sinum. Ab occidente autem obicibus Alpium obruitur. Porro Alpes a Gallico mari super Ligustium sinum exurgentes, primo Narbonensium fines, demum vero Galliam Rethiamque secludunt, donec in sinu Liburnio defingan
Abbreviated transcription (Latin):
philocompos id.ẽ. amatores iactantie
nõ sapĩe: qͥ continentica. castitate.
atq ieiunio. sic̃ qͦdã pietatis ueste
ext̾ius tecti: intͥnsecꝰ uͦ hñtes aĩum
uenenatũ. ꝑ dulces sermones multis
in eclesia scandalũ intuleritt. Quoꝵ
ꝑfidiã denudare curabo. ⁊ eoꝵ erorib̾
lociꝰ oportunis paueiꝰ qͥdẽ s affitim dĩ
opitulante uniamine: respondebo
qd̾ ilł maxime ꝓfuturũ ẽẽ ꝯfido:
qͥ magna doctorũ uolumina qͥbꝰ
eis responsũ ẽ ñ hñt. aut scłaribꝰ
ĩpliciti curis: ea tam̃ minime
legere possũt. Nã ex his tã ⁊ si bribꝰ
responsis. poterut᷑. ⁊ incautã simpli¬
citatis imꝑiciã deuitare : & do¬
mata fidei xane contraria deui-¬
tare ł declinare. Argirã demq ce¬
citatẽ iudeoꝵ. q nolut in xp̃m¬

Expanded text:
tores jactantiae, non sapientiae, qui continencia, castitate atque jejunio sicut quadam pietatis veste exterius tecti, intrinsecus vero habentes animum venenatum, per dulces sermones multis in Ecclesia scandalum intulerunt. Quorum perfidiam denudare curabo, et eorum erroribus locis oportunis, paucis quidem sed affatim, Dei opitulante juvamine, respondebo . Quod illis maxime profuturum esse confido, qui magna doctorum volumina, quibus eis responsum est, non habent, aut secularibus impliciti curis ea minime legere possunt. Nam ex his tametsi brevibus responsis potuerit et incautam simplicitatis impericiam devitare et dogmata fidei christianae contraria declinare. Arguam denique cecitatem Judeorum, qua nollunt in
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ꝑhomnẽ successionẽ cꝑ̃is. si pͥmi homi¬
nes in obeoientia ꝑmansissent. T̃une eñ
hoĩes absq carnis incentiua cocuntes: filios
⁊ amarẽt. Post ꝯuĩctionẽ pͥmi hõinis et pͥ¬
me mulieris. filii ⁊ filiȩ eoꝵ matͥmonio

Expanded text:
 omnem successionem temporis; si primi homines in obedientia permansissent, tunc enim homines absque carnis incentivo coeuntes filios et amarent. Post conjunctionem primi viri et primae mulieris filii et filiae eorum matrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓthospariũ matͥi iue amicoi. om̃iq simul spa¬
dons iei domesicos in exiliũ drusit. Ipsã qͦ. loca¬
uit cũ affiuentia copiosa inpalatio elentheri
qd ipsa edificauerat. ⁊ inqͦ pecuniaᷤ multas
abscondecat. Post modũ uͦ mouit excitũ ad
uetsus bulgares. s: uictꝰ ab ens rediit in ur̃be
multi amiffis. Qua de re qͥdã pͥncipu contͣ
eũ indignati. nicephoꝵ filiũ aui sui cons¬
tantini ꝑ abãt ĩ ꝑatorẽ fac̾e. Ꝙ ut conꝑte
confantinꝰ: eundẽ socĩ nicephoꝵ i fremeiꝰ¬

Expanded text:
tospatarium matris suae amicos, omnesque simul spadones ejus domesticos in exsilium misit. Ipsam tamen locavit cum affluentia copiosa in palatio Eleutherii, quod ipsa aedificaverat, et in quo pecunias multas absconderat. Postmodum vero movit exercitum suum adversus Bulgares; sed victus ab eis rediit ad urbem multis amissis. Qua de re quidam principum contra eum indignati, Nicephorum filium proavi sui Constantini parabant imperatorem facere. Quod ut comperit Constantinus, eumdem statim Nicephorum
Abbreviated transcription (Latin):
cio̾̃e ectholiceq illo suo respondit libello. fiorut
cruci librũ diu̾sis scematiõ decoratũ met̾ce
sere filii. Quoꝵ lothariꝰ p pr̃is obitũ ñ mul¬
tis diebꝰ euoluti. au̾sa ualitudĩe correct᷑. ipi
nitate ĩꝑii. harolꝰ uͦ pꝰ fiantiã burgundiã.
iaqͥtaniã optinuit solus:¬

Expanded text:
cide catholiceque illo suo respondit libello. Floruitcrucis librum diversis scematibus decoratum metrice sere filii. Quorum Lotharius post patris obitum non multis diebus evolutis aversa valitudine correptus, imperii nitatem imperii. Karolus vero Pius Franciam, Burgundiam et Aquitaniam obtinuit solus
Abbreviated transcription (Latin):
successores fine carns incendio ⁊ ardoreli¬
bidinis oĩ tꝑͣr ꝯpleret᷑: si hoĩes mobediencia
sui creatoris ꝑmansissent. Et sic̃ elemosinã
dare boniĩ opꝰ ⁊ ⁊ remun̾ãbile. ita coitus in¬
ri ⁊ muliens bonꝰ eẽt ⁊ remunerabił: qͥ tũc¬

Expanded text:
s sine carnis incentivo et ardore libidinis omni tempore compleretur, si homines in obedientia sui Creatoris permansissent. Et sicut eleemosynam dare bonum est opus et remunerabile, ita coitus viri et mulieris bonus et remunerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃itis nullũ peccĩn remaneat in puintũ.
Uidet᷑ aũt ab hac sententia beatꝰ G̃regoriꝰ
dissentire ⁊ testari. qd̾ ꝯiuges sine pecco neiͦ¬
eccłe paululũ temꝑare. Nec hoc dicentes
pot᷑: ab sacri loci ing̾ssu abstinend ẽ. qͥ a ip̃a
uoluptas sine culpa nullatenꝰ eẽ pot̃. Nos

Expanded text:
catum remaneat impunitum. Videtur ab hac sententia beatus Gregorius dissentire et testari quod conjuges sine peccato nequEcclesiae paululum se temperare. Nec hoc dicentes potest, a sacri loci ingressu abstinendum est; quia ipsa voluptas sine culpa nullatenus esse potest. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
alias. Conibat eñi ꝯiuges. fien qͥc̃q eroo¬
mum consensu se mincẽ recipit̃: qm̃¬
uis amore inflãmati aclexplend̾ desiqłiũ
gis qm̃ liã sͥ copulare uoluit. cã pulcͥtu¬
omis: oicente seͥpt᷑a. Lia lippis erat odis.
rachel oecora facie ⁊ uenusto aspectu bm̃
diligens iacob: ait. Scriuã cibi ꝓtacha fi

Expanded text:
alias. Constat enim conjuges fieri quicunque ex communi consensu se invicem recipiunt, quamvis amore inflammati ad explendum desiderium gis quam Liam sibi copulare voluit causa pulchritudinis, dicente Scriptura: Lia lippis erat oculis, Rachel decora facie et venusta aspectu, quam diligens Jacob ait: Serviam tibi pro Rachel fi
Abbreviated transcription (Latin):
usq adħs berũ amnẽ qͥ apd naccamoi orit᷑.
iferelisimos he spane aego secam sub tortose
cuitati menia baleatieo mari mscet. ⁊ s taliã
totã p̾t̾ea sͥxoniã. que qͥdẽ g̃manie pars ñ
modita ẽ. ⁊ utͣmq pannoniã ⁊ in alt̾a danu¬
bii ripa appositã datiã om̃sq p̃tea barbanas
nationes q̃ int̾ rhenũ ac uiserã fluidꝰ occra¬
nũq atq danubiu̾ posite sut̃. lingua qͥdẽ
pene similes s habitu ł moribꝰ ualde difimi¬
ꝑamicitia sibi xiliats. Adego naq audefonsũ
callicie atq asturice rege. sibi insocietate
deuinxit. ut is cũ ad eũ litt̾as uł leccatos
appellari iuberet. Scottoꝵ qͦ regeᷤ sic hũit
ad suã uoluntate ꝑmunificentiã inclinato.
ut eũ nunꝗͣ alit̾ nisi dñm seq ei subditos.

Expanded text:
usque ad Hiberum amnem, qui apud Nacarios oritur et fertilissimos Hispaniae agros secans sub Tortosae civitatis menia Balearico mari miscetur, et Italiam totam preterea Saxoniam, quae quidem Germaniae pars non modica est, et utramque Pannoniam et in altera Danubii ripa appositam Daciam, omnesque preterea barbaras nationes, quae inter Rhenum ac Wiseram fluvios oceanumque atque Danubium positae sunt, lingua quidem pene similes sed habitu vel moribus valde dissimiamicitiam sibi conciliatis. Adeo namque Hadefonsum Galleciae atque Asturicae regem sibi societate devinxit, ut is, cum ad eum vel litteras vel legatos appellari iuberet. Scottorum quoque reges sic habuit ad suam voluntatem per munificentiam inclinatos, ut eum numquam aliter nisi dominum seq
Abbreviated transcription (Latin):
ARolUs caluis supͣ dicti ludouici fiuli Rex
mundo regnauit annis xxx.vii. Imꝑator. ⁊ ip̾e
Romanoꝵ: initia regni ⁊ finẽ ꝓspere gessit.
edificator eccłiarũ dĩ. amator pauperũ. ĩ pendẽs
eccłiis dĩ młta on̾ficia in erucibꝰ ⁊ in aliis ornanitis.
Udouieꝰ haroli filiꝰ Rex fact᷑.xxii. regna xxII. a

Expanded text:
s Calvus Ludovici filius rex I regnavit annis XXXVII, imperator et ipse Romanorum. Initia regni et finem prospere gessit, aedificator ecclesiarum Dei, amator pauperum, impendens ecclesiis Dei multa beneficia in crucibus et in aliis ornamentis. Ludovicus Caroli filius, rex
Abbreviated transcription (Latin):
in stpendiũ ꝯtulit inaxima ex iparte.
Q mortuus in eccłia b̾ati dẏ omsũ martars
sepultꝰ a sinistra parte altariꝰ ma¬
iors. ui fus ẽ noctu in sp̃o draco¬
niꝰ effracto sepulcͦ ꝑuitieã eccłe cũ max¬
burgundie filiꝰ. regnauit anniꝰ.x.ix.
culcor iusticie. rostautator ecclar̃: resisten¬
tes sibi prospere deuicit .xx.i. a pͥ¬

Expanded text:
in stipendium contulit maxima ex parte. Qui mortuus in ecclesia Beati Dionysii martyris sepultus a sinistra parte altaris majoris, visus est noctu in specie draconis effracto sepulcro per vitream ecclesiae cum maBurgundiae filius, regnavit annis XIX: cultor justitiae, restaurator ecclesiarum, resistentes sibi prospere devicit. L
Abbreviated transcription (Latin):
marimꝰ regionibꝰ in syriã iegiptũ. ⁊ affricã.
⁊ ierosolimiᷤᷤ. ⁊ aleiandrine atq kartagini
pecumaᷤ multaᷤ mitt̾e satagebat Ob h ⁊̃
maxime tnͣsmarinoꝵ regũ amiticias ex¬
statura eminenti. ⁊ a pice capitiᷤ rotundo.
nasao paululũ. mediocͥtatẽ excedente.
ocuł pules. Canicie ueneranda facie leta:
uoce claxa ualitudine ꝓsꝑa. Deniq con¬

Expanded text:
marinis regionibus in Syriam et Aegiptum et Affricam et Hierosolimis et Alexandriae atque Kartagini peccunias multas mittere satagebat. Ob hoc etiam maxime transmarinorum regum amicitias exstatura eminenti et apice capitis rotundo, naso paululum mediocritatem excedente, oculis pulchris, canitie veneranda, facie leta, voce clara, valitudine prospera. Ib. c
Abbreviated transcription (Latin):
quoq suo̾ ita censuit infruendoᷤ. ut cã filii
qm̃ filie pͥmo lib̾ ab lib̾ studiis qͥbꝰ ⁊ ipse oꝑam
dabat erudirent᷑. Tũ filioꝰ cũ pͥmũ eta patre¬
bat᷑ more francoꝵ eqͥtare. ⁊ armiꝰ ac uenati¬
onibꝰ ex̾ceri fecit. filias uͦ lanificio assuescere.
coloq ac fuso. ne ꝑ otiũ torꝑent oꝑã inpen¬
dere. Atq ad omẽm honesfate erudiri iussit.
amisit. Rarolũ qͥ nat᷑a maior erat. ⁊ pipmũ.
que regẽ italie fecerat. ⁊ rhotrudẽ q̃ filiaris
eiꝰ pͥmogenita a constantino geoꝵ ĩꝑatore
desponsata erat. Quoꝵ pipmꝰ unũ filiũ
ũnardũ. filiaᷤ autẽ .u. Adalas de. aculã.
Gundradã. berchaid̃aẽ ac theodorata. fnꝑ¬
sticas reliqͥd. In qͥbꝰ rex pietatis sue p̾cipuũ
docum̃tũ ostñdit cũ filio defuncto ne¬
potẽ patͥ succedere. ⁊ neptes int̾ filiã suã

Expanded text:
quoque suos ita censuit instituendos, ut tam filii quam filiae primo liberalibus studiis, quibus et ipse operam dabat, erudirentur. Tum filios, cum primum aetas patiebatur, more Francorum equitare et armis ac venationibus exerceri fecit. Filias coloque ac fuso, ne per otium torperent, operam impendere, atque ad omnem honestatem erudiri iussit. sit, Karolum, qui natu major erat, et Pipinum, quem regem Italiae fecerat, et Rothrudem, quae filiarum ejus primogenita a Constantino Graecorum imperatore desponsata erat. Quorum Pipinus unum filium Bernardum, filias autem quinque, Adalaydem, Atulam, Guntradam, Berthaidem, ac Theoderadam, superstites reliquit. In quibus rex pietatis suae praecipuum documentum ostendit, cum, filio defuncto, nepotem patri succedere, et neptes inter filias suas
Abbreviated transcription (Latin):
bił dux normãnoꝵ pugnauit ap̃ual¬
liumdunasi. henrieꝰ rex fortis in bello.
helippꝰ filiꝰ henrici Rex factꝰ. xiiͦ.¬
raggnauit ãnis xlix. iiꝰ uiͦiͦ
anno regni su. Wilłs głosui durx
normannoꝵ anglos sub egit. ibiq
rex factꝰ: regnauit annis .xxiiͦ. huic
successit Wilłs loncta spata filiꝰ eiꝰ.
regnauitq anniꝰ xiiii.atq in
noua foresta: sagitta ugenꝰ interiit.
huuic successit henricꝰ fr̃ eiꝰ. uir nobił.
sapiens. iusticie cultor amabił. nulli
moderni tẽꝑis in regendo regno
cõꝑabił. qͥ ⁊ regnauit anniꝰ. xxx.

Expanded text:
 dux Northmannorum pugnavit apud Vallium dunas. Henricus rex fortis in bello hilippus filius Henrici, rex Francorum triregnavit annis XLIX. Hujus VII anno regni Willermus gloriosus dux Northmannorum Anglos subegit, ibique rex factus regnavit XXII annis. Huic successit Willermus Longaspata, filius ejus, regnavitque annis XIV atque in Nova Foresta sagitta interiit. Huic successit Henricus frater ejus, vir nobilis, sapiens, justitiae cultor, amabilis, nulli moderni temporis in regendo regno comparabilis, qui et regnavit annis XXX.
Abbreviated transcription (Latin):
tãbat᷑ libriꝰ scĩ augustini p̾cipueq his
qͥ de ciuitate dĩ p̾citulati sũt. Uini uͦ¬
⁊ om̃is potꝰ adeo parcꝰ inbibendo erat. ut su¬
ꝑ cenã raro plꝰꝙͣ. t̃ biberet. Estate pꝰ cybũ
meridianũ pomoꝵ aliqͥd sumens. ac se¬
mei bibens depositiᷤᷤ uestibꝰ ⁊calciam̃tiᷤᷤ
uelut noctu solitꝰ erat duabꝰ aut tͥbus
horis qͥescere. Hoctibꝰ sic dormiebat. ut
douicũ. ħuit ⁊ .iii. filiã. Rothrude. Bergã.
⁊ Gillã. ħuit ⁊̃ alias .ii. filia. defastrada
sua uxore. fastrada uͭ defuncta leothgardã¬
alamannã duxit urorẽ. ⁊ea mortua ħuit rẽn
duã concũbinã. gresiunda sanoniciꝰ gñs. cde qͣ

Expanded text:
is sancti Augustini, praecipueque his qui de civitate Dei praetitulati sunt. Vini et omnis potus adeo parcus in bibendo erat, ut super caenam raro plus quam ter biberet. Aestate post cibum meridianum pomorum aliquid sumens, ac semel bibens, depositis vestibus et calciamentis, velut noctu solitus erat, duabus aut tribus horis quiescebat. Noctibus sic dormiebat, ut dovicum. Habuit et tres filias, Rothrudem, Bergam et Gislam. Habuit etiam alias duas filias de Fastrada sua uxore. Fastrada vero defuncta, LeothgardaAlamannam duxit uxorem; et ea mortua, habuit iterum duas concubinas, Gresuindam Saxonici generis, d
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi sc̃õ cionsio int̾ mͦ dictꝰ urbẽ monafterũ
edificarꝵ cepit. qd mort p̃uentꝰ consũmas ñ
potuit. Successor t̾ñ eiꝰ parilꝰ illud nebilit̃ con¬
sũmauit. ⁊ qͦsdia cĩ seruos natione g̃eos illie ad¬
unauit. locũq ipsũ ad scõs martires. in scola

Expanded text:
ipsi sancto Dionysio intra modo dictam urbem monasterium aedificare coepit; quod morte preventus consummare non potuit. Successor tamen ejus Paulus illud nobiliter consummavit, et quosdam Dei servos natione Grecos illic adunavit, locumque ipsum Ad sanctos Martyres in scola
Abbreviated transcription (Latin):
ris filia. ꝑmisit autẽ seꝑacionẽ fieri de ꝯui¬
gib legitime copulans: libello dato repu¬
dñ. Et arbitror qd̾ susficiebat illo tẽꝑe ad
innecessaniis reb ꝓuidentia. ⁊ ꝯsensus
desoluendo carmis debito. ita tñ. qd̾ muli¬
er ꝓmittebat se fidem thori seruat᷑am. Ui
aũt pota̾t simł aliã ducẽ ⁊ dato libellore¬
nẽ excreuiss: redacta est lex matͥmoni ad
gẽt᷑. Qua copulatione umꝰ. ͥ. ⁊ uniꝰ ecclẽ ꝯiũc

Expanded text:
autem separationem fieri ex conjugibus legitime copulatis dato libello repudii. Et arbitror quod sufficiebat illo tempore ain necessariis rebus providentia, et consensus de solvendo carnis debito; ita tamen quod mulier promittebat se fidem tori viro servaturam, vir autem poterat aliam ducere, et dato libello renem excrevisset, redacta est lex matrimonii ad geretur, qua copulatione uni
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit hic ꝓpt̃ uitandũ fasticdiũ legentiꝰ plenit̃
explanata. p̾terea rome pͥ lconẽ cuiꝰ sup̃ ferimꝰ
mñtionẽ. Sedit stephauꝰ qͣrtꝰ scepħo qͦ suc
ueniens ad galliᷤ inꝓiuntia cui septimania
nom̃ ÷ hemiticã duxꝰ uitã. Claruit ĩ his tꝑrib
paulꝰ genti sue id: longobardoꝵ hiforie septe.¬

Expanded text:
non sunt hic propter vitandum fastidium legentis pleniter explanata. Preterea Romae post Leonem, cujus supra fecimus mentionem, sedit Stephanus quartus; Stephano quoque veniens ad Gallias, in provintia cui Septimania nomen est heremiticam duxit vitam. Claruit etiam his temporibus Paulus gentis suae, id est Longobardorum, historiae s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nolite nob scð̃m p̃sumitionẽ m̃ãm reddere
tolione. s orate ꝓ nob̾ omnipotentẽ am̃ ut
aꝑiat oculos nr̃os. nosq uobi ꝓmittimꝰ nuꝙͣ
deinceps talia p̃sũpt᷑os. ad ħ u̾ba frẽs solo
cenꝰ fusi orabat᷑ actentiꝰ: ut diuina piotas

Expanded text:
 nolite nobis secundum presumptionem nostram reddere talionem; sed orate pro nobis omnipotentem Deum, ut aperiat oculos nostros, nosque vobis promittimus nunquam deinceps talia presumpturos. Ad hec verba fratres solo tenus fusi, orabant attentius, ut divina pietas
Abbreviated transcription (Latin):
ad conpletionẽ horarũ decidebat̃. ⁊ casu suo
subiectũ sibi ey mbalũ tinnire faciebat᷑. dd¬
sionis fue cotidẽ fenestras aꝑiebao. Cirea ħ pͣ¬
tea tps delata sũt ossa beati marti niͦ es¬
pͥani acartagine cũ reliquiis beatoꝵ scillitanoꝵ
beati ioħis baptiste inciuitate lugdunensi.

Expanded text:
ad completionem horarum decidebant et casu suo ad completionem horarum decidebant et casu suo subiectum sibi cimbalum tinnire faciebant, adsionis suae totidem fenestras, quae ptempus delata sunt ossa beati martiris Cypriani a Kartagine cum reliquiis beatorum Scillitanorum beati Johannis baptistae in civitate L
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰ ħ moci affectꝰ erea illũ indicot᷑. Cum
aaron qͦ reege ꝑsarũ qͥ excepta india totũ
pen tenebat orientẽ. talẽ huit in amicitia
concordiã: ut hic gram eiꝰ om̃iũ qͥ in coto
orbe trarũ erat rrgũ ac pͥncipũ amicitie
p̃poner&. solũq honore ac munificentia
fibi colendũ iudicaret. Ae pinde cũ legaci
eiꝰ qͦs cũ donariis ad sacͣtissimũ dñi ac sal¬
uatoriᷤ nr̃i sepulerũ. locũq resurrechonis
miserat ad eũ ueniꝰset᷑. ⁊ ei dñi sui uolin¬
tatẽ indica̾set̃. ñ solũ q̃ petebant᷑ sieri ꝑmisit.
tati asscriberet᷑:. cessit. ⁊ reu̾tentibꝰ legatis.
suo aduingens: mt̾ uestes ⁊ aromata ⁊ cet̾as
oriendiũ trarui opẽ ingentia illi donadnerit.
Lu ei antẽ paucõ amieo eũ ꝗͣ ge solũ hab̾ebac
roganti misisset elephante. Porio int̃ murera
qͣlegati inꝑatorĩ a ꝑside deculeritt. orolo¬
gui ei ex auri caleo arte mechaniea con¬
positũ attulerut̃t. in qͦ .xii. horarũ cursus ad

Expanded text:
modi affectus eorum erga illum indicatur. Cum Aaron, rege Persarum, qui excepta India totum pene tenebat Orientem, talem habuit in amicitia concordiam, ut his gratiam eius omnium qui in toto orbe terrarum erant regum ac principum amicitiae praeponeret solumque illum honore ac munificentia sibi colendum iudicaret; ac proinde, cum legati eius, quos cum donariis ad sacratissimum domini ac Salvatoris nostri sepulchrum locumque resurrectionis miserat, ad eum venissent, et ei domini sui voluntatem indicassent, non solum quae petebantur fieri permisit, tati ascriberetur concessit, et revertentibus legatis suos adjungens, inter vestes et aromata et ceteras orientalium terrarum opes ingentia illi dona direxit, cum ei ante paucos annos eum quem tunc solum habebat roganti misisset elephantem. ADO. Porro inter munera quae legati imperatoris a Perside detulerunt orologium ei ex auricalco arte mechanica compositum attulerunt, in quo 12 horarum cursus ad
Abbreviated transcription (Latin):
iua. Leo uͦ corgonauit illũ inꝑatorẽ inteplo
scĩ petri. circũdans inꝑatoria ueste. Tẽ h̃bi
acclamatũ ẽ ab uniiso poplo romanoꝵ harolo
augusto a deo coronato magno. ⁊ pacmfco ĩ ꝑatori
consumati. Rarolꝰ magnꝰ rex francoꝵ regnũ qd

Expanded text:
 Leo vero coronavit illum imperatorem in templo sancti Petri, circumdans imperatoria veste. Tunc sibi adclamatum est ab universo populo Romanorum: Karolo augusto a Deo coronato magno et pacifico imperatorconsummatis, Karolus magnus rex Francorum regnum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ filii apd̾ fontanidũ cãpũ atͦcit᷑ pugna¬
uetĩt. In qͦ bello frantie. stalie. Aqͥtane.
Alemanme. saxonie. burgundieq om̃i
pene milites mutuiꝰ sese concidere uul
In romana uͦ cathetlra memorato pape
tͣctorio serggiꝰ succesit. & sercgio: leo .iiͦ.
pͥobã ⁊ auelianensiũ ep̃e. Q cũ insimulatꝰ
multi emimbꝰ apd ĩ ꝑatorẽ ludouicũ fuͦs:
andegauenie exilio relecgatꝰ ẽ. Eͦ dũ¬

Expanded text:
pum atrociter pugnaverunt. In quo bello Franciae, Italiae, Aquitaniae, Alamanniae, Saxoniae Burgundiaeque omnes pene milites mutuis se concidere vulnIn Romana, vero cathedra memorato papae Gregorio Sergius successit, et Sergio Leo quartus, abbas et Aurelianensium episcopus. Qui cum insimulatus multis criminibus apud imperatorem Ludovicum fuisset, Andega
Abbreviated transcription (Latin):
nopolĩ conp̃hendit. his p̃t̾ea diebꝰ arabaes si¬
bimet adusartes regni sui soliditatẽ amiserĩt.
⁊ex uno .iiͦi. ty ranni efficiunt᷑. Quior unꝰ egop¬
tũ iaffricã simuls uendicauit. hy spaniã uͦ
duo ⁊ palestinã aiiiͦ. int̾ se diuisere:¬

Expanded text:
nopolim comprehendit. His preterea diebus Arabes sibimet adversantes regni sui soliditatem amiserunt, et ex uno quatuor tyranni efficiuntur. Quorum unus Aegiptum et Affricam simul sibi vendicavit, Hispaniam vero duo et Palestinam quartus int
Abbreviated transcription (Latin):
pͥfectꝰ limitis britannci: cũ alĩis ꝗͣ plurimiᷤ
sũt int̾fecti. Ex qͥbꝰ rollandus blauia castello
coniugẽ suã hildegarde̾ in uilla regia que
uocat᷑ cassi nogilꝰ. ⁊̃÷ int̾ oroh. ⁊ Warunnã:.
geminã edidĩse ꝓlẽ. Quoꝵ unꝰ anteqͣm
nasceret᷑ int̾iit. alt̾ uͦ baptizatꝰ noĩatꝰ ÷ ludouicꝰ.¬

Expanded text:
prefectus limitis Britannici cum aliis quam pluribus prefectus limitis Britannici cum aliis quam pluribus sunt interfecti. Ex quibus Rollandus Blavia castello conjugem suam Hildegardam in villa regia quae vocatur Cassinogilus, et est inter Droth et Warunnam, geminam edidisse prolem; quorum unus antequam nasceretur interiit, alter
Abbreviated transcription (Latin):
constiuit. &ͦ in italia conposito regotio. sax¬
onicũ bellu ampuit. Saxones autẽ ita ei sut
utute ꝑdomiti. ⁊ emolliti: ut x. milia hõiũ ex
galliã. ⁊gmaniã multimoda diuisione
distriburet. Laliq tand̾ conditione bellũ
constoe ẽẽ sinitũ: ut ab iecto demonũ cultu
xp̃iane fidei sacnta susciꝑent. ⁊ francis
bellũ theret᷑. dipositis ꝑloca congnia. p̃si¬
suꝑato. ⁊ om̃ibꝰ q̃ adietat oppidis atq castelliꝰ indedi¬
tionẽ susceptis: reu̾sus ẽ. S. dũ inde rediret:
in ipso psrenei iugo guaᷤconũ ꝑfidiã ÷ erꝑtꝰ.
Nã cũ agmine longo ut loci. ⁊ angustiarũ
sitꝰ ꝑ mittebat porrectꝰ iret exercitꝰ. gascones
infinu montis insidiis collocati. extremã partẽ
acgminiᷤ inuaserut. ⁊ infubiecta ualle aeie¬
cerit̃. Consertoq cũ eis p̾lio: om̃s qͦs inue¬
netut int̾fecerũt. In qͦ pͣlio egibardꝰ regie mense
p̃positꝰ ⁊ anselmꝰ comes palatii. ⁊ tolandus

Expanded text:
o in Italia composito negotio, Saxonicum bellum arripuit. Saxones autem ita ejus sunt virtute perdomiti et emolliti, ut decem milia hominum ex Galiam et Germaniam multimoda divisione distribuerit. Talique tandem conditione bellum constat esse finitum, ut abjecto demonum cultu christianae fidei sacramenta susciperent et Francis  dispositis per loca congrua presisuperato et omnibus quae adierat oppidis atque castellis in deditionem susceptis, reversus est. Sed dum inde rediret, in ipso Pyrenei  jugo Wasconum perfidiam est expertus. Nam cum agmine longo, ut loci et angustiarum situs permittebat, porrectus iret exercitus, Wascones, in sinu montis insidiis collocatis, extremam partem agminis invaserunt et in subjectam vallem dejecerunt. Consertoque cum eis prelio, omnes quos invenerunt interfecerunt. In quo prelio Eggibardus regiae mensae prepositus et Anselmus comes palatii et Rollandus
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ ꝑueniset regnũ legatꝰ romane eccle
noĩe petiꝰ abadriano pontifice mĩfus: ad
eund̃ głosũ regẽ karolũ. uenit postulans
ab eo auxiliũ contͣ longobatdoꝵ rege desid̾e¬
riũ qͥmore pr̃is sui astulphi romanã inqͥe¬
tabat eccłam. Cui karolꝰ ab audiens bellũ contͣ
cesderiu magna uiriũ copia pparauit. ⁊ ꝑ

Expanded text:
enisset regnum, legatus Romanae Ecclesiae nomine Petrus, ab Adriano pontifice missus ad eumdem gloriosum regem Carolum venit, postulans ab eo auxilium contra Longobardorum regem Desiderium, qui more patris sui Astulphi Romanam inquietavit Ecclesiam. Cui Carolus obediens bellum contra Desiderium magna virium copia praeparavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pons apd maguntiacũ in theno qͥnegentoꝵ
passiuũ longitudinᷤ. nã carta:÷ ibi Ruminᷤ
lacicudo. Qui tñ uno anteꝗͣ decederet anno
incenddio conflagͣuit: nec refri potuit ꝓpt̃ festi¬
natũ ili decessũ. ꝯͣꝗͣ in ea meditatione eẽt
ut ꝓligneo lapideũ restitueret. Incho auit
⁊ palatia oꝑiꝰ egͥgii unũ aut longe a magun¬
cia ciuitate. iuxta uilla cui uocabłm efł

Expanded text:
cum in Rheno quingentorum passuum longitudinis; nam tanta est ibi fluminis latitudo. Qui tamen uno antequam decederet anno incendio conflagravit, nec refici potuit propter festinatum illius decessum, quamquam in ea meditatione esset ut pro ligneo lapideum restitueret. Inchoavit et palatia operis egregii, unum haut longe a Magontiaca civitate juxta villam cui vocabulum est
Abbreviated transcription (Latin):
uosmet ipsos ad ꝓͥa redituros. hii aictis ftĩbꝰ
totiꝰ concgationᷤ ad se uocatis: intͣ uicinã
beati petͥ eccłam se cũ eis reelusit. ubi solotenꝰ
ad scĩ benedicti ꝓ pmqͣsset̾ cumulũ. indusolu¬
tionẽ ⁊ formidinẽ sut̃ ꝯu̾si. ⁊tanta cecitate
ꝑcussi: ut nec inineẽ se recognoscere quirent.
Cũ aũ se ddiuina ultione excecatos ee sen¬
manserãt: infortuniũ fuũ notisicare. Quo
exciti sono frẽs de iã dicta apłi pet̾ ꝓcessenĩt
eccła. existimantes tͥste spectaculũ se uisu¬

Expanded text:
os. His dictis, fratribus totius congregationis ad se vocatis, intra vicinam beati Petri ecclesiam se cum eis reclusit, ubi solo tenus ad sancti Benedicti propinquassent tumulum, in dissolutionem et formidinem sunt conversi, et tanta caecitate percussi, ut nec invicem se recognoscere quirent. Cum autem se divina ultione excaecatos esse senremanserant infortunium suum notificare. Quo exciti sono, fratres de jam dicta apostoli Petri processerunt ecclesia, existimantes triste spectaculum se visu