comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suaruĩ ȩecłarũ e monastriorũ cuenerit & pacifiet ñ potuqrint erdinari apđ citcos
abbates & alios patrts timits dm̃ sine uoluntaria dilationt medus sacre scis cim angliis
ne qua sibi ꝓpͥa uoluntatt concors fr̃m socictas elegerit. & qͥ dectus sit sint dolo ut
uenalitatt aliq̃ ordinetur. Qd si apta int̃ se ꝑsona inuenire nequeuint. sollert᷑ sibi de
aliis ionasteriis similit̃ cligant ordinandũ. neq c̃stituto abbat quȩtũq ꝑsona qua¬
libit occasione p̃ ponat᷑ nͥ forit eetantib criminib qͦd absit. que saris canonibus
pimiri monstrantur. Part̃ autt ustodi ndũ est ut in uito abbate adordinanda
alia monasttria aut ordines sacros. uł depicatus officũ toli oxinde monchi ñdebtant
sca si habundantes fucrint qui ad cclebrandas di laudes rutilitarts loci sufficiant c̃o

Expanded text:
rii evenerit et pacifice non potuerit ordinari, apud electos abbates et alios Patres tementes Deum, sine voluntaria dilatione, mediis sacrosanctis Evangeliis, ne quem sibi covenalitate aliqua ordinetur. Quod si aptam inter se personam invenire nequeunt, sollerter sibi de aliis monasteriis similiter eligant ordinandum. Nęque constituto abbati quęcumque persona qualibet occasione preponatur, nisi forte extantibus, quod absit, criminibusiqua ordinetur. Pariter autem custodiendum est ut, invito abbate, ad ordinanda alia monasteria, aut ad ordines sacros vel clericatus officium tolli exinde monachi non debeant. Sed si habundantes fuerint qui ad celebrandas Dei laudes, vel utilitates loci co
Abbreviated transcription (Latin):
suo ut dictũ est rectore destituta. nequaquã est
dõ disponente pessumdari ꝑmissa. Nam uotis utri¬
usq fidelium ordinis aspirante clementia diuinȩ
maiestatis. triumphatoris inuicti. domini uidelicet
ottonis augusti decreto statuente. agente quoque
germano eͦiusdem. domino brunone pontifice. ge¬
rardus coloniȩ ciuibus oriundus. inclero. genere.
& religione preclarus destitutȩ leuchorũ urbi fu¬
turus designatur ep̃s Qui siquidem cũ esset aeccle¬
susticis institutis ad prime cruditus regnante inꝑpetiũ
año saluatore: dum ntngentesimus seccagesimus tertius
aus dẽ sc̃ẽ incarnationis ageretur temporũ cursus. om¬
nium unamitate acclamante fidelium. in hac eadẽ est¬
sede introni ⁊atus pariter & assũptus. Flic itaꝙ in pri¬
mis dum sibi commissam pleh ⁊ urbẽ ex peteret. inp̃¬
fatũ beati mansueti oratoriũ quod forte obuium habu¬

Expanded text:
suo, ut dictum est, rectore destituta, nequaquam diutsuo, ut dictum est, rectore destituta, nequaquam diutius est, Deo disponente, pessumdari permissa. Nam votis utriusque fidelium ordinis aspirante gratia divinae majestatis, triumphatoris invicti domni videlicet Ottonis Augusti decreto statuente, agente quoque germano ejus domno Brunone pontifice, Gerardus Coloniae civitatis oriundus, in clero genere et religione praeclarus, destitutae Leuchorum urbi futurus designatur episcopus. Qui si quidem cum esset ecclesiasticis institutis apprime eruditus, regnante in perpetuum Domino Salvatore, dum nongentesimus sexagesimus tertius ejusdem sanctae Incarnationis ageretur temporum cursus, omnium unanimitate acclamante fidelium, in hac eadem sede intronizatus pariter et assumptus. Hic itaque imprimis dum sibi commissam urbem expeteret, in praefatum beati Mansueti oratorium, quod forte obvium habu
Abbreviated transcription (Latin):
gor linus sepedictus episcopus. pus ac sc̃issimis optrib
comꝓbatus. plenus dierũ. & bonarũ uirtutũ insignib
sue cõplens tempora uite. magno merort & luctu
omniũ qu ad ragesimo quarto ordinationis suȩ anno
delatus aclero &e populo inbuxeriensi et nobio quod ipse
a fundamentis longe ante construxerat dignissimã
sicut uiuens iusserat accepit sepulturã. inter cho¬
ros uirginũ quas illic plures numero uite districti¬
oris aggregauerat longis seculis indi laudibus ex¬
colendam. Cuius dies depositionis septimo idus sep¬
tembris agitur sub obtentu sc̃ȩ dĩ genitricis & perpe¬
tuȩ uirginis mariȩ in scłm ꝑ manentis. Cał xi
et ordo consequatur. huius sc̃issime & intemeratȩ
uirginis mariȩ p̃eunte grã & uirtute. nec non &
beati ꝓthomartyris Stephani sanguine choruscan¬
te cui urbs tota innititur. uniuersus populus me¬
ritis sc̃ĩficatur & regitur. hȩc eadẽ leuchorũ ciuitas.

Expanded text:
Gozlinus saepe dictus episcopus, piis ac sanctissimis operibus Gozlinus saepe dictus episcopus, piis ac sanctissimis operibus approbatus, plenus dierum et bonarum virtutum insignibus, suae complens tempora vitae, magno moerore et luctu omnium, quadragesimo quarto ordinationis suae anno delatus a clero et populo in Buxuriensi coenobio, quod ipse a fundamentis longe ante construxerat, dignissimam sicut vivens jusserat, accipit sepulturam inter choros virginum, quas illic plures numero vitae districtioris aggregaverat, longis saeculis in Dei laudibus excolendam. Cujus dies depositionis VII Idus Septembris agitur, sub obtentu Dei genitricis et perpetuae virginis Mariae in saeculum permanentis. CAPUT Xet ordo consequatur, hujus sanctissimae et intemeratae virginis Mariae praeeunte gratia et virtute, necnon et beati protomartyris Stephani sanguine coruscante, cui urbs tota innititur, universus populus meritis sanctificatur et regitur. Haec eadem Leuchorum civitas
Abbreviated transcription (Latin):
erat constitutus. Qui uidelicet ꝓmerito carus om̃ib
principalis obedientie titulis fuerat insignitus. disci¬
dinis regularibus p̃tiosus. Hic itaq inusibus necessariis.
anius uaccȩ subsidio fruebatur. Quod uidelicet ani¬
mnal condiendis potissimũ oleribus familiare p̾stabat
obsequium. Sed quadam die dum hora cõpetenti ex¬
pectatur quod non aderat. diuersitate queritur
locorum studio famulantium. Res est incerta. cuius
idem animal fraudulenta fuerit factione tra ductõ
unc prepositus inquit ad ministrum. qui tune forte
dampnirei familiaris nuntiator extiterat: mestus
aduenerat. Uade igitur dic scõ illi. qui nr̃is utitur
ministeriis. si nr̃ȩ uelit amodo commune seruitutis
obsequium. restituat cicius animal necessarium
iniqua fraude sublatum. Nce sermo inuanũ ctei¬
dit. Nam in crastinũ raptoris idem animal exac¬
lerrime reuocatum.
Sloriosȩ uero ae flicis in eternam memorias dominuis

Expanded text:
erat constitutus, qui videlicet pro merito charus omnibus erat constitutus, qui videlicet pro merito charus omnibus principalis obedientiae titulis fuerat insignitus, disciplinis regularibus pretiosus. Hic itaque in usibus necessariis unius vaccae subsidio fruebatur, quod videlicet animal condiendis potissimum oleribus familiare praestabat obsequium. Sed quadam die dum hora competenti exspectatur, quod non aderat, diversitate quaeritur locorum studio famulantium. Res est incerta cujus idem animal fraudulenta fuerit factione traductum. Tunc praepositus inquit ad ministrum, qui tunc forte damni familiaris nuntiator moestus advenerat: Vade igitur, dic sancto illi qui nostris utitur ministeriis, si nostrae velit amodo commune servitutis obsequium, restituat citius animal necessarium, iniqua fraude sublatum. Nec sermo in vanum cecidit. Nam in crastinum raptoris idem animal exaclerrime revocatum. Gloriosae vero et felicis in aeternum memoriae domnus
Abbreviated transcription (Latin):
ubus incubuit. ut se inuicẽ consertis cõnibus appete¬
rent. & cunctis uidentibus maximũ terrorẽ incuterent
Infelices uero rustici. pene abumanis sensibus exceden¬
tes. circũ quaq uagabundi ferrent᷑. bouesq uersi in
amentiã penas suorũ luerent dominorũ. Atilli in qͥb
uigoris animi aliquid resederat. aeccłam beati ponti¬
ficis celerius irrumpentes. reatũ suũ publice ꝓfitent᷑
uotis se & supplicationib astringunt. decetero fore
cautiores. si penis p̃sentibus erepti. liberi redire potu¬
issent. Nec distulit sc̃s uoces audire gemit̾i ũ. quibus
& misera armenta restituit. & ab eundi facultatẽ donauit:
Irefati domnigor lint pontificis obtentu. caẽ uiiii¬
Igrimaldus quidã uir uitȩ uenerabilis. quodã tẽpore
ex monachorũ sc̃i apri religioso collegio assumptus.
eiusdẽ loci sui abbatis imperio. rector & p̃positus fu¬

Expanded text:
libus incubuit, ut se invicem concertis cornibus appetelibus incubuit, ut se invicem concertis cornibus appeterent, et cunctis videntibus maximum terrorem incuterent. Infelices vero rustici pene ab humanis sensibus excedentes, circumquaque vagabundi feruntur, bovesque versi in amentiam poenas suorum luerunt dominorum. At illi in quibus vigoris animi aliquid resederat, ecclesiam Beati pontificis celerius irrumpentes, reatum suum publice profitentur, votis se et supplicationibus astringunt; de caetero fore cautiores, si poenis praesentibus erepti, liberi redire potuissent. Nec distulit sanctus voces audire gementium, quibus et misera armenta restituit, et abeundi facultatem donavit. Praefati domni Gozlini pontificis obtentu, Grimauldus quidam vir vitae venerabilis, quodam tempore ex monachorum sancti Apri religioso collegio assumptus, ejusdem loci, sui abbatis imperio, rector et praepositus fu
Abbreviated transcription (Latin):
tium non paruo numero rustici gregefacto. suptis ut¬
mculis & redarum copiis. uicos expetierant salinarũ
ad sua redirt cupientes salis cõmertia referebant. Atiã
trans gressi. ad alueũ mosellȩ cũ illa sua reda sqũsilen¬
tes labore rustici ꝑuenerunt. Ubi obiectu trans me¬
andi fluminis aliquantulũ intricati. aloci illius in¬
colis duriter sunt inuect. cur eo die rotalibus acti¬
bus insudantes. intanti patris quȩ ea die annua cole¬
batur sollẽpnitate. tamquã agristibus animis. cõ¬
munis leatiȩ se paterentur nonesse consortes. S ue¬
stici huec econtra ludibriis ꝓsecuntur. dicentes heo
saera ad illos non ꝑtinere. nec quicquam cũ hac celebri¬
tate habere cõmune. quamsolis leuchorũ populis
nossent debitã. & uotis ciuilibus ex colendam. His ita
contumaciter ꝑsistentibus. ultio diuina ꝓsequitur.
Mira dicturus sum. Tanta subito rabies miseris illis anima¬

Expanded text:
tium non parvo numero rustici grege facto, sumptis vetium non parvo numero rustici grege facto, sumptis vehiculis, et rerum copiis, vicos expetierant Salinarum ad sua redire cupientes, salis commercia referebant, et jam   Gondreville  transgressi, ad alveum Mosellae cum illa sua rheda squalentes labore rustici pervenerunt. Ubi objectu transmeandi fluminis aliquantulum intricati, a loci illius incolis duriter sunt invecti, cur eo die rotalibus actibus insudantes in tanti Patris quae ea die annua colebatur solemnitate, tanquam agrestibus animis communis laetitiae se paterentur non esse consortes. Rustici haec e contra ludibriis prosequuntur, dicentes, haec sacra ad illos non pertinere, nec quidquam cum hac celebritate habere commune, quam solis Leuchorum populis nossent debitam et votis civilibus excolendam. His ita contumaciter persistentibus ultio divina prosequitur, mira dicturus sum. Tanta subito rabies miseris illis anima
Abbreviated transcription (Latin):
uectus sub sidioseruulorũ. Ingressusq templum
uenerabile. in posito ceruici umculo. sco se exlibero
inseruũ dedicat. & uotũ censuale die certo deuouet
sicq nocte illa ante Aarã ꝓuolutus excubat. atq in
crastinũ inter sacra missarũ sollẽpnia. liuido iã furo¬
re erutus. domũ qua uectus fuerat liber reuer¬
titur & sanus. Non oblitus post haec ereptoris
sui beneficii. quo tã euidenter ab illis stridorib
meruerat absolui. Ca ẽ uii¬
Ireterea innumerabiles nos uidisse meminimus.
huius modi uexationibus attritos: qui flamis
stridentibus totis effusi corporũ uirib solum
exitum meditantes. huius mertus et potentia sc̃i. redie¬
tunt ad ꝓpria sani et incolumes facti. quȩ om̃a siuelimꝰ
plene ꝑ sequi. ante deficient nobis tempora qua umi¬
uersa magnalia eius ualeant litteris c̃onprehendi. cas
hendi quod congruum duximus adiungi. Quodam
temport ut moris ẽ rusticorũ. quidã barrinsium par¬

Expanded text:
vectus subsidio servulorum, ingressusque templum vectus subsidio servulorum, ingressusque templum venerabile, imposito cervici vinculo, sancto se ex libero in servum dedicat, et votum censuale die certo devovet. Sicque nocte illa ante aram provolutus excubat, atque in crastinum inter sacra missarum solemnia, livido jam furore erutus, domum qua vectus fuerat, liber revertitur et sanus; non oblitus post haec ereptoris sui beneficii, quo tam evidenter ab illis stridoribus meruerat absolvi. Praeterea innumerabiles nos vidisse meminimus hujusmodi vexationibus detritos, qui flammis stridentibus totis effusi corporum viribus, solum exitum meditantes, hujus meritis et potentia sancti, redierint ad propria sani et incolumes facti. Quae omnia si velimus plene prosequi, ante deficient nobis tempora, quam universa magnalia ejus valeant litteris comprehendi. Tamenhendi, quod congruum duximus adjungi. Quodam tempore, ut moris est rusticorum, quidam Barrensium par
Abbreviated transcription (Latin):
um implorasse. quos alacriter contigit optite in¬
colomitatis gaudia reportasse. Sicui uero tã etia
salus non occurrerit. sciat᷑ non mereri. uel potius
in ꝓuectum differri.: Calui
odẽ tẽpore. arogo quoque miles notissimus.¬
qui pago dumensi fuerat oriundus. huius grãm
Sc̃i pontificis ẽ pleniter exꝑtus. Qui uidelicet
cũ esset inreb militaribus ftrenuus & promptus
non minus erat tamen fide & bonitate conspicuus.
Hic irruente febrium peste pene ad extrema dedu¬
citur. atq amissis uiribus totius corporis. nihil
sibi suꝑ esse. nisi mortẽ uicinã conspicatur. Quid
potissimũ faciendũ esset. mente confusa uersaba¬
tur. Uitalia exosus alimenta & quietis mnpatiens.
de sola morte cogitabat. Cumecce inter letiferos
febriũ anditus. & ignis ardentis stridentia acumina
menti incidit scĩ huius expetere refugiũ & uotis
p̃euntib implorare suffragium. Adducitur igit᷑.

Expanded text:
um implorasse, quos alacriter contigit optatae inum implorasse, quos alacriter contigit optatae incolumitatis gaudia reportasse. Si cui vero tam cita salus non occurrerit, sciat vel non mereri, vel potius in provectum differri. Eodem fere tempore . . . to quoque miles notissimus.. . . . . . . fuerat oriundus, hujus gratiam sancti pontificis est pleniter expertus. Qui videlicet cum esset in rebus militaribus strenuus et promptus, non minus tamen erat fide et bonitate conspicuus. Hic irruente febrium peste, pene ad extrema perducitur, atque amissis totius viribus corporis, nihil sibi superesse, nisi mortem vicinam conspicatur. Quid potissimum faciendum esset, mente confusa versabatur. Vitalia exosus alimenta, et quietis impatiens, de sola morte cogitabat. Cum ecce inter lethiferos febrium anhelitus, et ignis ardentis stridentia acumina, menti incidit sancti hujus expetere perfugium, et votis praeeuntibus implorare suffragium. Adducitur igitur
Abbreviated transcription (Latin):
salis ante aram ꝓ fundit. ipse inp̃ces ꝓsternit᷑. Qui solo
decubans. subito se quasi pedẽ transeuntis sensit dor¬
so uestigiũ inp̃sisse. Hinc concitus assurgens. cũ nemi¬
nẽ cirtumquaꝙ conspiceret. ad seniorẽ reuertiur.
t ut nota replicẽ. uidimus exclero non mediocris scđm
toto tremebundo corpore ardentius inflamarit. ut
dies noctesq quã plures sine cibo duceret. uite iam
pene desperatus. ad sacrã defertur edẽ manibus fa¬
mulantiũ. Compositis stramentis secus beati aram
sedul is excubator exponit᷑. Ita eo loco biduo cõmo¬
ratus. puiso ardore torrido sic ꝑsensit op̃ẽ medicine
saluatis. ut libera facultate domũ rediret in columis
aqua prius elatus fuerat passus ignifere tormenta
passionis. Nec in hoc solo uirtus ostensa ẽ huius mo¬
di morbos ex cludendi. sed certe frequentissime
hoc angore pressos aspexcimus. Sc̃i pontificis auxili¬

Expanded text:
salis ante aram perfundit, ipse in preces prosternitur: qui solo salis ante aram perfundit, ipse in preces prosternitur: qui solo decubans, subito quasi pedem transeuntis sensit dorso vestigium impressisse. Hinc concitus assurgens, cum neminem circumquaque conspiceret, ad seniorem revertitur, t ut nota replicem, vidimus ex clero non mediocris secuntoto tremebundo corpore ardentius inflammaret, ut dies noctesque quamplures sine cibo duceret, vitae jam pene desperatus, ad sacram defertur aedem manibus famulantium; compositis stramentis secus beati aram sedulus excubator exponitur. Ita eo loco biduo commoratus, pulso ardore torrido, sic praesensit opem medicinae salvantis, ut libera facultate domum rediret incolumis, a qua prius elatus fuerat passus igniferae tormenta passionis. Nec in hoc solo virtus ostensa est hujusmodi morbos excludendi, sed certe frequentissime hoc angore pressos aspeximus sancti pontificis auxili
Abbreviated transcription (Latin):
Qius cutis instar niuis spetiẽ p̃tenderat preni¬
tentẽ. toto tabidus corpore. beati mansueti suf¬
fragium delegit expetendum. Quod cũ ꝑuenisset.
p̃positus aeccłȩ uisus ẽ ꝓforibus astitisse. cuius ille cu¬
piens pedibus ꝓcumbere. iussus est quid uellet. aut
quid quereret indicaret. At ille. Heu me inquid
miserũ. uiuis quodãmodo artubius omni ex parte
p̃mortuũ. cui uita inpenis ducitur. caro letiferis an¬
goribus coartatur. Adhoc enĩ ueni. ut sci huius et¬
si non merear. uel parũ remedis. beneficio ditatis at¬
tingã. Ad quẽ senior spetie interpretantis. Quid ha¬
bes inquit offerre indonariis. Cui ille ostensa ꝓtinꝰ
sũmitate qua tegebatur uestis. en in quã salis exiguũ
subleuandȩ in opiȩ miserantis gr̃a condonatũ. Vade
inquit sumons illud sacris inferendum. His dictis ratus
ille accurate ista sibi iuberi. quȩ sub ludentis habitu
prolata audierat. festinus templum ingreditur. domĩ

Expanded text:
jus cutis instar nivis, speciem praetenderat poenitentem, toto trepidus corpore beati Mansueti suffragium censuit expetendum. Quo cum pervenisset, praepositus ecclesiae visus est pro foribus astitisse; cujus ille cupiens pedibus procumbere, visus est quid vellet, aut quid quaereret indicare. At ille: Heu me, inquit, miserum, vivus quodammodo artubus omni ex parte praemortuum, cui vita in poenis ducitur, caro lethiferis angoribus coarctatur! Ad hoc enim veni, ut sancti hujus, etsi non merear, vel parum remedii beneficio Deitatis attingam. Ad quem senior specie intentantis: Quid habes, inquit, offerre in donariis? Cui ille, ostensa protinus summitate qua tegebatur vestis: En, inquam, salis exiguum sublevandae inopiae miserantis gratia condonatum. Vade, inquit, sumens illud sacris inferendum. His dictis ratus ille accurate ista sibi juberi, quae sub ludentis habitu prolata audierat, festinus templum ingreditur, donum
Abbreviated transcription (Latin):
tutis sc̃i Benedica bene parere docti adꝑfectũ nouerant
collegio decentissimo exornat. & ut ꝓsalute ꝑ petua cum
sua predecessorumq suoꝵ. tum prototius orbis cuiusmas¬
na erant pericula dm̃ exorarent sollertissim aggregauit
ostquam uero locum hunc digne dõ stabilitum reddiderat.
& monachorum copia pulchertima quofundecumq colle¬
gerat honestissimum fecerat id deliberans ut semꝑ suus
non solum sp̃c sed &x anima et corpus dõ & xp̃o cius serui¬
ens nulla sui pars uel ad momentũ quidẽ a diuino pictatis o¬
pere otiosa consisteret. sed impigra & utilis laboris assidua
multimodo etiam sc̃oꝵ exercitiorum genere sese deter re
cupiens. romanum iter aggreditur. limina apłoꝵ adit &

Expanded text:
tutis sancti Benedicti bene parere docti ad perfectum noverant, tutis sancti Benedicti bene parere docti ad perfectum noverant, collegio decentissimo exornat, et ut pro salute perpetua cum sua praedecessorumque suorum, tum pro totius orbis, cujus magna erant pericula, Deum exorarent, sollertissimus aggregavit. Postquam vero locum hunc digne Deo stabilitum reddiderat, et monachorum copia pulcherrima, quos undecumque collegerat, honestissimum fecerat, id deliberans, ut semper suus non solum spiritus sed et anima et corpus Deo et Christo ejus serviens, nulla sui pars vel ad momentum quidem a divino pietatis opere otiosa consisteret, sed impigra et utilis, laboris assidua, multimodo etiam sanctorum exercitiorum genere sese deterere cupiens, Romanum iter aggreditur, limina apost
Abbreviated transcription (Latin):
bexti & dulcissimi domini nr̃i Adelberonis & mentem ut
in hanc quȩ est uidere decoris speciosissimi uenustatem
reduceret induxit. & in rediuiua ut assurgeret formo¬
sitatis gratia deuotissimus claborauit. nec destitit donec
adid qđ cieperat felici dĩ dono uotis beatissimis adimple¬
ret. It quia parietum & maceriarũ ꝓceritas. tectorũ cul¬
mina. columnarum honesta rotunditas. rutilantiũ metal¬
lorum splendor. casso labore adquiritur. & in ani studio
congeritur. si non semota om̃i mundani fauoris cupidita¬
te & transeuntis laudis cuncto appeatu abiecto. ꝓsolo
diuinȩ remunerationis respectu totum congestum corra¬
sumꝙ fuerit. & ut diuinas aeternasq mansiones sibi fide¬
us acdeuota dõ prȩparet anima. haec tertena aedificia
construere appapareꝙ totis studiis debet. hic bextus id
pracuidens. loco qu̾e dõ parauerat. struorum di qui insti¬

Expanded text:
beati et dulcissimi domini nostri Adelberonis et mentem, ut beati et dulcissimi domini nostri Adelberonis et mentem, ut in hanc quae est videre decoris spetiosissimi venustatem reduceret, induxit, et in redivivam ut assurgeret formositatis gratiam, devotissimus elaboravit; nec destitit, donec ad id quod coeperat felici Dei dono votis beatissimis adimpleret. Et quia parietum et maceriarum proceritas, tectorum culmina, columnarum honesta rotunditas, rutilantium metallorum splendor, casso labore adquiritur et inani studio congeritur, si non, semota omni mundani favoris cupiditate et transeuntis laudis cuncto appetitu abjecto, pro solo divinae remunerationis respectu totum congestum corrasumque fuerit, et ut divinas aeternasque mansiones sibi fidelis ac devota Deo praepararet anima, haec terrena aedificia construere apparareque totis studiis debet: hic beatus id praevidens, loco, quem Deo paraverat, servorum Dei, qui insti
Abbreviated transcription (Latin):
aduenȩ. hunc infta hunc extra positi. hunc noti hunc
ignoti miro affectu mentis uenerabant᷑ ac diligebant.
rat igitur corpore plus cuncts sui temporis uenustus.
statura decorus. forma clegans. oculis amantissimus. na¬
so medioens. capillis albus & ipsis raris et planis. exge¬
nere cospulentus. manibus pedibusq & toto qđ eratꝰ mi¬
rabilem dm̃ in om̃ib operib suis ostendebat. & quam de¬
corus factor in sua natuta sit. cuius tam decora opera ha¬
beanitur se cernentib indicabat. Primordia ac primitiȩ
actuuim ipsius ad diuinos usus & ad exercendos animos
in his que e pietatis sunt. sc̃i Sẏmphoriani locus exutit.
qui licet antiquitate nihil preter ruinas & casus prȩten¬
deret. & in nigertimam faciem eius magna nobilitas de¬
cidis set. situs amoenissimus iuncisq ubertimus ac urbis
uicinio honorabilis. scoꝵ multiplicitate & qđ est decenti¬
us sedis pontificum numerosis corporib famosissimus. cor

Expanded text:
advenae, hunc infra et hunc extra positi, hunc noti hunc advenae, hunc infra et hunc extra positi, hunc noti hunc ignoti, miro affectu mentis venerabantur ac diligebant. 10. Erat igitur corpore plus cunctis sui temporis venustus, statura decorus, forma elegans, oculis amantissimus, nasu mediocris, capillis albus et ipsis raris et planis, ex genere corpulentus, manibus pedibusque et toto quod erat mirabilem Deum in omnibus operibus suis ostendebat, et quam decorus Factor in sua natura sit, cujus tam decora opera habeantur, se cernentibus indicabat. Primordia ac primitiae actuum ipsius ad divinos usus et ad exercendos animos in his quae pietatis sunt, sancti Symphoriani locus extitit, qui licet antiquitate nihil praeter ruinas et casus praetenderet, et in nigerrimam faciem ejus magna nobilitas decidisset, situs amoenissimus vineisque uberrimus ac urbis vicinio honorabilis, sanctorum multiplicitate, et quod est decentius, sedis pontificum numerosis corporibus famosissimus, cor
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. Venite ut scatatis adextris filu matris ecdesie
Het uere dico uere fatror. quia hoc & uerbo et pastu
licet immentus. licet abicctissimus suoꝵ. dextere ipsi¬
us domini mei primus assidens sepe usus sum paracipa¬
tusq qꝰ sacris colloquiis. & int̃ conuiuandũ frequentis si¬
me delectatus. miscebantur ctiam sacrȩ exhortationis¬
ac correptionis dulcissimi sermones cibis quos summa
cura sibi erat monachis semꝑ dilecus ac curate satis parare
ir beatus. uir cum quo ut uere credimus ds̃ erat. uere
apostolicus omnia omnib factus ut om̃s lucrifaceret. u¬
niuersis non modo clericis sed & laicis. udȩis etiam di¬
lectissimus erat. ita ut usq hodie prȩgermittam xpia¬
nos. ab ipsis nr̃ae etiam religionis infestissimis. Icotidia¬
nis luctibus & grauib suspiriis defleatur. Hunc om̃is se¬
xus & etas. hunc om̃is ordo & conditio. hunc incolȩ et

Expanded text:
dicebat: Venite, ut sedeatis a dextris filii matris aecclesiae. dicebat: Venite, ut sedeatis a dextris filii matris aecclesiae. 8. Haec vere dico, vere fateor, quia hoc et verbo et pastu, licet immeritus, licet abjectissimus suorum, dextere ipsius domini mei primus assidens, sepe usus sum, participatusque ejus sacris colloquiis, et inter convivandum frequentissime delectatus. Miscebantur etiam sacrae exhortationisac correptionis dulcissimi sermones cibis, quos summa cura sibi erat monachis semper dilectis accurate satis parare. 9. Ergo beatus vir, cum quo, ut vere credimus, Deus erat vere apostolicus omnibus omnia factus, ut omnes lucrifaceret, universis non modo clericis sed et laicis, Judaeis etiam dilectissimus erat, ita ut usque hodie, praetermittam christianos, ab ipsis nostrae etiam religionis infestissimis Judaeis cotidianis luctibus et gravibus suspiriis defleatur. Hunc omnis sexus et aetas, hunc omnis ordo et conditio, hunc incolae et
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus sui temporis. ire omnino expers. ita ut se mirari di¬
ceret ad quid aut quomodo in homines uitium iracundiȩ
assurgertt. cum ipse disciplinas erga male facientes exerce¬
e gestiens. irasci non posset.Seruorum dĩ & pre¬
cipue monachoꝵ amator feruentissimus. adeo ut alaicis
assidue laceratus ac corrosus. nihil preter monachos cu¬
rare in famaretur Xp̃i dñi certe imitator fieri exoptans
& uere cupiens. dum dñm suum quod cum publicanis &
peccatorib conuiuaret᷑ conuiciasi legeret. & auidȩis pes¬
simis uini potatorem uocatum audiret. se imꝓperia hu¬
iusmodi aut forte grauiora prociusdem dñi sui quo mul¬
tum feruebat amore ꝑ peti. diuitias in estimabiles & gra¬
ta sibi munera iudicabat. Conuiuus uiroꝵ sc̃oꝵ & mo
nachoꝵ maxime sic delectabatur. ut felicem se eodie fa¬
teretur quo cum his ei prandere contingeret. quib mun¬
dus crucifixus ẽ & ipsi mundo. quibus & accumbens sepe

Expanded text:
omnibus sui temporis, ire omnino expers, ita ut se mirari diomnibus sui temporis, ire omnino expers, ita ut se mirari diceret, ad quid aut quomodo in homines vitium iracundiae assurgeret, cum ipse disciplinas erga male facientes exerce gestiens, irasci non posset. 6. Servorum Depue monachorum amator ferventissimus, adeo ut a laicis assidue laceratus ac corrosus, nihil preter monachos curare infamaretur; Christi Domini certe imitator fieri exoptans et vere cupiens, dum Dominum suum, quod cum publicanis et peccatoribus convivaretur, conviciari legeret, et a Judeis pessimis vini potatorem vocatum audiret, se improperia hujusmodi aut forte graviora pro ejusdem Domini sui quo multum fervebat amore perpeti, divitias inestimabiles et grata sibi munera judicabat. 7. Conviviis virorum sanctorum et monachorum maxime sic delectabatur ut felicem se eo die fateretur. quo cum his ei prandere contingeret, quibus mundus crucifixus est et ipsi mundo, quibus et accumbens sepe
Abbreviated transcription (Latin):
mulierum turba uoces dõ dignas efferunt in excelsis.
Nterim benedictio sacerdotalis usꝙ in xp̃i dñi natalem
differtur: & quia dominicꝰ dies ad hoc sacramentĩ ꝑ agen¬
dies affuit. & ecce antistites uicinarum ciuitatum treuir
quȩ est mitropolis antiqua confluentes. cui domnꝰ Ecber¬
tus uenerabilis arthiep̃c preerat paribus uotis pariq as¬
sensu dominum A delberonem in sedem mettensis urbis
presulem consecrant att benedicunt. Hlinc iam pastora¬
ubus curis & ouium dñicarum registris susceptis: totũ se
ut forma commissi gregis fieret accinxit. totum in dĩ
opere corpus & animã preparare decliberans. exemplum
subditoꝵ et specimen adiurtutes fore studio summo cura¬
uit. Affabilis ctiam etate aut pauꝑtate inferiorib ulta
qũa credi hoc tempore possit humilis sic ut apruis in
hoc & asuperbis quasi nimis acicctus notaretur. Rsprȩ

Expanded text:
mulierum turba voces Deo dignas efferunt in excelsis. mulierum turba voces Deo dignas efferunt in excelsis. 4. Interim benedictio sacerdotalis usque in Christi Domini natalem differtur; et quia dominicus dies ad hoc sacramentum peragendies affuit; et ecce antistites vicinarum civitatum Trevirim, quae est metropolis antiqua, confluentes, cui domnus Ecbertus venerabilis archiepiscopus praeerat, paribus votis parique assensu dominum Adelberonem in sedem Mettensis urbis praesulem consecrant atque benedicunt. Hinc jam pastoralibus curis et ovium dominicarum registris susceptis, totum se ut forma commissi gregis fieret accinxit, totum in Dei opere corpus et animam praeparare deliberans, exemplum subditorum et specimen ad virtutes fore studio summo curavit. 5. Affabilis etiam aetate aut paupertate inferioribus, ultra quam credi hoc tempore possit, humilis sic, ut a pravis in hoc et a superbis quasi nimis dejectus notaretur, mitis prae
Abbreviated transcription (Latin):
quillatis cuncus regis noui negotiis. Beatrix quȩ hiuus
pacis ꝓpagatrix dõ annuente extittrat. & cuius industria
tam subita militum & principum in regem confederatio
facta fuerat. cum sua felicissima prole felix et ipsa. &
cum nobili illo mettensium exercitõ. Adurbem filio da¬
tam ire ꝓperat. gestibus cordis & corporis quibus poterat.
quibus nouerat am et di antiqua dementia & summam
bonitatem ac notam gentibus uirtutem magnificans atq
collaudans. Eit concursus uirorum ac mulierum. fit m¬
audita populorum irruptio. fit ad mirabilis mona choꝵ
& uirginum ac sc̃orum omnium uotiuus ac dulcis ap¬
plausus dum ueniunt. dum diu prestolata gaudia affo¬
re cernunt᷑ & suscipiunt᷑. Quanta pus gratulatio qͣn¬
ta cordium pritonia. dum apopulis laudes dõ resonant.
dum derus non tantum urbis unius modos dulcissimos
& hos altissimos inter cantandum facit. dum sacrarum

Expanded text:
quillatis cunctis regis novi negotiis, Beatrix, quae hujus quillatis cunctis regis novi negotiis, Beatrix, quae hujus pacis propagatrix Deo annuente extiterat, et cujus industria tam subita militum et principum in regem confederatio facta fuerat, cum sua felicissima prole felix et ipsa, et cum nobili illo Mettensium exercitu, ad urbem filio datam ire properat, gestibus cordis et corporis quibus poterat, quibus noverat, Deum et Dei antiquam clementiam et summam bonitatem ac notam gentibus virtutem magnificans atque collaudans. Fit concursus virorum ac mulierum, fit inaudita populorum irruptio, fit admirabilis monachorum ac virginum et sanctorum omnium votivus ac dulcis applausus, dum veniunt, dum diu praestolata gaudia affore cernuntur et suscipiuntur. Quanta piis gratulatio, quanta cordium praeconia, dum a populis laudes Deo resonantur, dum clerus non tantum urbis unius modos dulcissimos et hos altissimos inter cantandum facit, dum sacrarum
Abbreviated transcription (Latin):
nationis dccc̃e. indictione.xii.
Ira uero dĩ & dñi nr̃i gatia et potentiȩ antiqua uir¬
tute. quod est dictu mirabile. principum illa discordia
qua putabant non sine magnis periculis nec sine san¬
guinis multa effusione umqua euadenda. sic sedata
sic adnihil redacta est: ut res iam in armis constituta
Adunitatem electi principis. & ad diuturnitatem uere
pacis. quȩ quandiu uxit. princeos idem durauit. perftits¬
sima redut. dum uotis fidelium. Ad elbero in hunc digni¬
tatis pontificalis gadum felix ascendit. ACta sunt haec
felicibus auspicus uuormatiae quondam uatigio dictat
quo excicitus galliarum germanicq pars ad fauendum
puero principi. pars ut resisteret concesserat. sed Adel¬
berone baculi pastoralis donato honore. regi quẽ đs le¬
gerat ut erat uidere. qui paulo ante restiterait magis.
huius beati meritis post plus pronos ad seruiendum sẽse
inpingere festinabant. & fideles fore abhinc inposterum
deuouebant. Quid amplius: Pacatis rebus regiis. tran¬

Expanded text:
nationis 984 indictione 12. 3. Mira vero Dei et Domini nostri gratia, et potentiae antiqua virtute, quod est dictu mirabile, principum illa discordia quam putabant non sine magnis periculis nec sanguinis multa effusione umquam evadendam, sic sedata, sic ad nichil redacta est, ut res jam in armis constituta, ad unitatem electi principis et ad diuturnitatem verae pacis, quae quamdiu vixit princeps idem duravit, perfectissima rediit, dum votis fidelium Adalbero in hunc dignitatis pontificalis gradum felix ascendit. Acta sunt haec felicibus auspiciis Wormaciae , quondam Vangio dictae, quo exercitus Galliarum Germanieque pars ad favendum puero principi, pars ut resisteret, concesserat. Sed Adelberone baculi pastoralis donato honore, regi, quem Deus elegerat ut erat videre, qui paulo ante restiterant magis, hujus beati meritis post plus pronos ad serviendum sese inpingere festinabant, et fideles fore abhinc in posterum devovebant. Quid amplius? Pacatis rebus regiis, tran
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ genus humanũ: ut quid tantũ preualuit in imicus¬
um infelix possideat : Suꝑ uentura igit᷑ nocte. mulierẽ in
uigilus ad sistere precepit. Cumq uir dõcarus sese in oran¬
onẽ dedisset. max demoniũ damans &eiulans amuliere
discessit. Ilico gaudentib omnibd̾s iussit illam abire in¬
colomẽ & lactã. quȩ dudũ fuerat ab inimico oppressa & infira
tempus quo triduanũ ieiuniũ uniuersalis cele¬
brart consueuit aeccła. uir sc̃s extra cuutatẽ cũ crucib atq
ꝓmiscuo popłi genere orandi gr̃ã scdm morẽ ex urbe ꝓeesatuio
t ecce ex mediis cateruis femina sarrepta ademonio clama

Expanded text:
rimum humanum genus! Ut quid tam praevaluit inimicusum infelix possideat? Superventura igitur nocte mulierem in vigiliis adsistere praecepit. Cumque vir sanctus sese in oracione dedisset, mox daemonium clamans et eiulans a muliere discessit. Ilico, gaudentibus omnibus, iussit illam abire incolumem et laetam, quae dudum fuerat ab inimico oppressa et infirmidem namque tempus, quo triduanum ieiunium universalis celebrare consuevit ęcclesia, vir sanctus extra civitatem cum crucibus adque promiscuo populi genere orandi gratia secundum mos ex urbe processit; et hecce! ex mediis catervis femina arrepta daemonio clama
Abbreviated transcription (Latin):
cis Gberiq qui sci arnulfi etiam sanguine & carne affinesine¬
piscopatu successerant. dominꝰ Aptatus. domnꝰ Felix reliquiq
quam plurimi sacerdotes ciusdem urbis honorabiliter ibidem

Expanded text:
cis Goerici, qui sancti Arnulfi etiam sanguine et carne affines in ecis Goerici, qui sancti Arnulfi etiam sanguine et carne affines in episcopatu successerant, domnus Aptatus, domnus Felix, reliquique quam plurimi sacerdotes ejusdem urbis honorabiliter ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
cis animȩ officiosissime ex hibitis uotis & precibus. eleuantis
uenerabile corpus ꝑ mediam urbem uersus meridiem extra
murum deuehunt: ad locum quem ipse afundamentis con¬
struens inicium suorum operum mox ut ep̃c est effectus in¬
iciauerat qquem & dõ sc̃oq Sẏmphoriano preparauerat.
quo & se sepulture tradiuisserat. qui ctiam locus multis scor
prȩdecessoꝵ suoꝵ pontificum mettensium corporihus insig¬
nis & cȩlebns habebatur & habetur. Nani sc̃s Aeplitius sci¬
tate & antiquitate inter suos coepiscopos satis darus. nris etiam
temporibus multis & multorum. reuelationib cuius meriti sit
manifestatus ibidem requiscit. Domnꝰ Papolus cui scs Amul¬
fus inepiscopatu successit. qui eidem loco multa praedioꝵ be¬
neficia contulit. & beatus Goericus nris temporib mirabilis
mitaculorum operator. & sc̃s Godo germanus eiusdem pontifi¬

Expanded text:
cis animae officiosissime exhibitis votis et precibus, elevantes cis animae officiosissime exhibitis votis et precibus, elevantes venerabile corpus, per mediam urbem versus meridiem extra murum devehunt ad locum, quem ipse a fundamentis construens, inicium suorum operum, mox ut episcopus est effectus, iniciaverat, quem et Deo et sancto Symphoriano praeparaverat, quo et se sepulturae tradi jusserat; qui etiam locus multis sanctorum praedecessorum suorum pontificum Mettensium corporibus insignis et celebris habebatur et habetur. Nam sanctus Aeplicius sanctitate et antiquitate inter suos coepiscopos satis clarus, nostris etiam temporibus multis et multorum revelationibus cujus meriti sit manifestatus, ibidem requiescit. Domnus Papolus, cui sanctus Arnulfus in episcopatu successit, qui eidem loco multa praediorum beneficia contulit, et beatus Goericus, nostris temporibus mirabilis miraculorum operator, et sanctus Godo, germanus ejusdem pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
potefant ingeminabant. Interim carta bcati uiri corpus
exͤ quiis rite peractis. lotis exmore sacris iusti menbris. induto
pontificalibus uestibus & ipsis preciosis ut nullus umqua sic
preciosis. dericorum. abbatum. monachorum. laicorum diuer¬
sarum dignitatum & etatũ prosetutione lamentabili lugu¬
briq adecđam matrem deuehitur. att sc̃i Stephani ꝓtho¬
martyris preciosissimi leuitarumq precipui ante altare
deponit᷑. ibi tota que suꝑ erat parte dietota etiam sequenti
nocte aclericis non urbanis & regularib stipendiariuisq do¬
mus tantum. uerum suburbanis & exforensibus quoꝵ mag̃¬
na & copiosa multitudo undecumq conuenerat uigilus con¬
suctudinariis & psalmis magna deuotione celebratis. obse¬
quiis seissimis frequentabatur. Sequenti die que sabbati di¬
es diceliatur. cȩlebratis missis oblationibusꝙ dõ magna reuc¬
rentia datis. & usq in horam nonam ꝓcomiendatione feli¬

Expanded text:
poterant ingeminabant. 35. Interim circa beati viri corpus poterant ingeminabant. 35. Interim circa beati viri corpus exuviis rite peractis, lotis ex more sacris justi membris, induto pontificalibus vestibus et ipsis pretiosis, ut nullus unquam sic pretiosis clericorum, abbatum, monachorum, laicorum diversarum dignitatum et etatum prosecutione lamentabili lugubrique ad ecclesiam matrem devehitur, atque sancti Stephani, prothomartiris pretiosissimi levitarumque praecipui, ante altare deponitur. Ibi tota quae supererat parte diei, tota etiam sequenti nocte a clericis non urbanis et regularibus stipendiariisque domus tantum, verum suburbanis et ex forensibus, quorum magna et copiosa multitudo undecumque convenerat, vigiliis consuetudinariis et psalmis magna devotione celebratis, obsequiis sanctissimis frequentabatur. 36. Sequenti die, quae sabbati dies dicebatur , celebratis missis oblationibusque Deo magna reverentia datis, et usque in horam nonam pro commendatione feli
Abbreviated transcription (Latin):
adi ecđas scorum sacro & honesto more concurrerant. & orationũ
ac missatu ritui & obsequio insistebant. Eit ecce strepitus concur¬
itntium. fit clamor ad alta decessu pii pastoris. lacrimosis suspiri¬
is plebs omnino gemebunda & mestissima dõ commendare festi¬
nat. atq transitum cius digna ueneratione. & digno ẽultu prose¬
quitur. Dantur dõ preces & laudes prodebito.dantur pacri piis¬
simo luctus & fletus propictate. quia & patri debent ut orent
ꝓanimȩ absolutione & cõmetc̃atione. & sibi debent ut lugant
pro dilecti & multum dilecu recessu. proq detrunento absenti e
x discessus eius. qui licce. hine abiens. caclestia diu petita ꝓme¬
ruerit. hos quos relinquebat quia exmagna cotidianorum col¬
loquiorum dulcedine ac mutuȩ affabilitatis consuetudine. in
nimios amarissimosq dicf sedeuenturos clamoribus quibus plus
poterat ingeminabant.

Expanded text:
ad aecclesias sanctorum sacro et honesto more concurrerant, et orationum ad aecclesias sanctorum sacro et honesto more concurrerant, et orationum ac missarum ritui et obsequio insistebant. Fit ecce strepitus concurrentium, fit clamor ad alta decessu pii pastoris, lacrimosis suspiriis plebs omnino gemebunda et mestissima Deo commendare festinat, atque transitum ejus digna veneratione et digno cultu prosequitur. Dantur Deo preces et laudes pro debito, dantur patri piissimo luctus et fletus pro pietate, quia et patri debent, ut orent pro animae absolutione et commendatione, et sibi debent, ut lugeant pro dilecti et multum dilecti recessu proque detrimento absentiae et discessus ejus; qui licet hinc abiens coelestia diu petita promeruerit, hos quos relinquebat, quia ex magna cotidianorum colloquiorum dulcedine ac mutuae affabilitatis consuetudine in nimios luctus amarissimosque dies se deventuros clamoribus quibus plus poterant ingeminabant.
Abbreviated transcription (Latin):
ut acciperet coronam quam repromisit ds diligentibus se. egritu¬
dine hac tam ualida tam ingenti depressus iacuit a
omibus dextrȩ partis menbris grauissima paralysi resolutus. nuli¬
lius officii uigore aliquomodo compos existens. solius lingu e
ministerio nactus. laudes creatori suo dõ patri. & redemptori suo
dõfilio. & illuminatori suo do sp̃u sc̃o indefessa sedulitate referebat
is ergo bonorum actuum fructibus. his beat e conuersationis cõ
merciis dõ diu commendatus sp̃c. cęlo repetita anima xuiiii &ł
IAMARIARIMI die. felix migrauit adcum quem deuotissime sitiens
diebus quibus umquam uixerat adesse sibi concupierat. & cui iungi
indefessis precib & uocib indefessa bonorum operum assidiutate
claborauerat. Erat prima hora sextie feri e. quando ciuitatis om̃is
populus & ꝓdic consucta reuerentia. & pro aduentus dñi dignitate

Expanded text:
ut acciperet vitae coronam, quam repromisit Deus diligentibus se, aegrituut acciperet vitae coronam, quam repromisit Deus diligentibus se, aegritudine hac tam valida, tam ingenti depressus jacuit a! omnibus dextrae partis membris gravissima paralysi resolutus, nullius officii vigore aliquo modo compos existens, solius linguae ministerio nactus, laudes Creatori suo Deo Patri et redemptori suo Deo Filio et illuminatori suo Deo Spiritui sancto indefessa sedulitate referebat. 34. His ergo bonorum actuum fructibus, his beatae conversationis studiis commerciis Deo diu commendatus spiritus, coelo repetita anima 19 Kalendarium Januariarum die, felix migravit ad eum, quem devotissime sitiens diebus quibus umquam vixerat adesse sibi concupierat, et cui jungi indefessis precibus et vocibus indefessa bonorum operum assiduitate elaboraverat. Erat prima hora sextae feriae, quando civitatis omnis populus et pro fidei consueta reverentia et pro adventus Domini dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
rentĩa reliquorumq scoꝵ patrum ueteris nouq testamenti remi¬
niscens. qui ludibria & uerbera experti. insuꝑ & uincula et carce¬
res. distenti etiam sunt non suscipientes redemptionem ut meliorẽ
muenirent resurrectionem. Beati etiam Seriuili recordabat᷑ & sem¬
ꝑ merita predicabat. qui ea qua is noster idem felix defixus in¬
firmitate. infirmitati uirtutes ad nectens. ipsius iħu xp̃i dñi nr̃i.
mipsius beati obitus articulo meruit uisitatione consolari. & ymni¬
dicoꝵ angeloꝵ uoces in cęlo resonart audiens. quid uirtus in infir¬
mitate perfecta. quid patienti e lenitas adipiscatur. posteris imi¬
tanda dereliquit. Nam beatus uis & uenerandus sacerdos Adel¬
bero ut aceruus meritoꝵ eius etiam ꝑ infirmitatis pondus inper¬
fectionem usq deueniret. & inuirum perfectum plenissime suc¬
trescens exurgeret. qui temptationes illatas semꝑ pie sufferens

Expanded text:
rentiam, reliquorumque sanctorum patrum veteris novique Testamenti remirentiam, reliquorumque sanctorum patrum veteris novique Testamenti reminiscens, qui ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres, distenti etiam sunt non suscipientes redemptionem, ut invenirent meliorem resurrectionem. Beati etiam servuli recordabatur, et semper merita praedicabat, qui ea qua is idem noster felix defixus infirmitate, infirmitati virtutes adnectens, ipsius Jesu Christi Domini nostri, in ipsius beati obitus articulo, meruit visitatione consolari, et ymnidicorum angelorum voces in coelo resonare audiens, quid virtus in infirmitate perfecta, quid patientiae lenitas adipiscatur, posteris imitanda dereliquit. Nam beatus vir et venerandus sacerdos Adelbero, ut acervus meritorum ejus etiam per infirmitatis pondus in perfectionem usque deveniret, et in virum perfectum plenissime succrescens exurgeret, qui temptationes illatas semper pie sufferens,
Abbreviated transcription (Latin):
am beato Martino turonis. sco Dionisio parisius. sco Remigio
remis. sc̃ȩ Mariȩ uirduni. sc̃o Petro coloniȩ. multisq aliis ꝑfran¬
ciam suꝑiorem inferioremq sc̃is xenia honorificentissima mit¬
tens. patronos sui itineriᷤᷤ quo ꝑgebat ad quirere ꝓut poterat
festinabat. & de mamona iniquitatis amicos qui se intaber¬
nacula eterna reciperent lucrari maturabat. In hac deniq
tanta infirmitate constitutus. hoc egritudinis onere prȩgra¬
uatus. cȩlum ac cȩlestia suspirus continuis petere oculis ipsis
& sp̃u sedulo non cessans. multo maiora se ꝓmeruisse ore et
corde semꝑ fatebatur. dum ẽtiam scđm apłi dulcissimum ad¬
hostatum. ipsis scis proglona aetera & ꝑpitua corona cestantib
non sint condigne passiones huius temporis ad futuram candem glo¬
riam quȩ reuelabitur incisdem scis & utinam in nobis licet indig
nis & non merentibus. Sci lob & Tobie uenerabilis patientiã suffe¬

Expanded text:
33. Nam beato Martino Turonis, sancto Dionisio Parisius, sancto Remigio 33. Nam beato Martino Turonis, sancto Dionisio Parisius, sancto Remigio Remis, sanctae Mariae Virduni, sancto Petro Coloniae, multisque aliis per Franciam superiorem inferioremque sanctis xenia honorificentissima mittens, patronos sui itineris quo pergebat adquirere, prout poterat, festinabat, et de mammona iniquitatis amicos, qui se in tabernacula aeterna reciperent, lucrari maturabat. In hac denique tanta infirmitate constitutus, hoc egritudinis onere praegravatus, coelum ac coelestia suspiriis continuis petere, oculis ipsis et spiritu sedulo non cessans, multo majora se promeruisse ore et corde semper fatebatur, dum etiam secundum apostoli dulcissimum adhortatum ipsis sanctis pro gloria aeterna et perpetua corona certantibus non sint condignae passiones hujus temporis, ad futuram eandem gloriam, quae revelabitur inbus. Sancti Job et Tobiae venerabilis patientiam, suffe
Abbreviated transcription (Latin):
populum dõ orationibusq sc̃orum precibus depositis commit¬
tere prout poterat. prout uirium pos sibilitas aut in becillitas
ꝑmitebat studuit. hinc baiulorum manibus episcopalibus
tectis introductus lecto deponitur. & ut competẽbat infirmi¬
tati qꝰ subsidium necessarium familiareq ei impendit᷑. Elemo¬
sinas exꝓpriis rebus numeniaco expendere cepit. sed mettiꝰ
sic compleuit. ut quicquid se habere recordabatur nihil re¬
seruauerit. siquid uͦ remansit. auaritia potius suoꝵ quam pii
pastoris incurie deputandum est. quicquid auri. argentiq: pal¬
liorum. uestium prȩciosarum habere poterat non modo ꝓxi¬
mis & uicinis. uerum seruis di longe manentibus mittere cura¬
uit. & ut proremedio animȩ suȩ. proq cotidianis excessibus
sine quibus uix aliquis aut nullus uiuit exorarent. & apud pi¬
as diuinitatis aures interuentores ficrent de prȩcabatus.

Expanded text:
populum Deo orationibusque sanctorum precibus depositis commitpopulum Deo orationibusque sanctorum precibus depositis committere, prout poterat, prout virium possibilitas aut imbecillitas permittebat, studuit. Hinc bajulorum manibus episcopalibus tectis introductus, lecto deponitur, et ut competebat infirmitati ejus, subsidium necessarium familiareque ei impenditur. Elemosinas ex propriis rebus Numeniaco expendere coepit, sed Metti sic complevit, ut quicquid se habere recordabatur, nihil reservaverit, si quid vero remansit, avaritia potius suorum quam pii pastoris incuriae deputandum est. Quidquid auri argentique, palliorum, vestium preciosarum habere poterat, non modo proximis et vicinis, verum servis Dei longe manentibus mittere curavit, et ut pro remedio animae suae proque cotidianis excessibus, sine quibus vix aliquis aut nullus vivit, exorarent et apud pias Divinitatis aures interventores fierent, deprecabatur.