comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ait si pater familias uxori uas aut.¬
ͣ uestim̃tũ aut quiꝰpiam aliud italega¬
uit. ꝙͦ eius causa emptum paratunr¬
gis illiił ludetur quam cõmunisus
pomus sedhoc uerũ est nõ solum
sup᷑ uiri ⁊uxoris cõmunisusus. sed
etiamͣ lib̾oꝵ eius aut alterius alicuiuᷤᷤ
comunis usus fuerit Ideuim uidetur
demonstrasse. quod ꝓnousu iuxoris
conꝑãratãsit. Seciꝙ qusutuͣs muci¬
uis demonstrat uasaut uestim̃tum aũ
quid aliud efficit ut falsa sint que÷
sub iecimus. oruil tum enimiinter est
generaliter legentur hec. Nam sige¬
neraliter uł utiqͣue isoris causa cou¬
ĩ parata sũt uera ẽ illiꝰ difinicio. Siucroꝰ.
ita scriptum fuent uestem illam purͥ¬
puiam ut certam demonstr᷑ret. licet
ad iectum sit que eius causa emptapa¬
rataue eẽnt. licet neq em̃pta noq pa¬
crata neq inusũ eiclata sint. legatũomuĩ¬
mõualet. quia certo corpore legato d̾¬
monstratio falsa posita ꝑinũt legatũ

Expanded text:
ius ait: si pater familias uxori uas aut uestimentum aut quippiam aliud ita legauit 'quod eius causa emptum paratumommunis ponius: sed hoc uerum est non solum, si ipsius uiri et uxoris communis usus, sed etiam si liberorum eius aut alterius alicuius communis usus fuerit: id enim uidetur demonstrasse, quod proprio usui uxoris comparatum sit. sed quod Quintus Mucius demonstrat 'uas aut uestimentum aut quid aliud', efficit, ut falsa sint quae subiecimus: multum enim interest, generaliter an specialiter legentur haec. nam si generaliter, ueluti ita 'quae uxoris causa comparata sunt', uera est illius definitio: si uero ita scriptum fuerit 'uestem illam purpuram', ut certa demonstraret, licet adiectum sit 'quae eius causa empta parataue essent', licet neque empta neque parata neque in usum ei data sint, legatum omnimodo ualet, quia certo corpore legato demonstratio falsa posita non peremit legatum.
Abbreviated transcription (Latin):
situm est stichum stataro libtitem con¬
sccutura pͥus autem oͣfunc toscio qua at
annum uiccsimum quintum ꝑuenirt
an ab his ad quos bonaᷤs eiꝰ ꝑuenerunt A
militia sticho conparar debẽt. ⁊ sipla¬
cet deb̃i. utrum statim militia conparã¬
da sit. ancotempore quo seuis annum g̾i¬
iuccsinum quintum ex pleturis fuisset
dam nõ ante. u̾beĩt quam ioips̃ cessis¬
çertis libtissuis legata. et aliis exteris pli¬
xhoc tempus fecilegani cui dareuolui. pe¬
gͦto abhis utitertiam partem petiue flieniẽẽ
łeddant s cͦcłis autem tabulis fac tapupilla¬
ri substitutioͦne inpubib lib̾tis quib a
aol. parentibꝰ lib̾tates dedit᷑ eoan plius alit¬
uerrum tantum quantum insiglis innũmo
situm est cum suꝑ uississet filia tcsto
aperto et codicillis postea autem dec̃es¬
lent᷑. ⁊ fidci comissum datum ei deresti¬
stuenda partr tema adhĩdes suos trans¬
atemnisat. anetiam cibariorum ⁊ uestiano¬
capi rum tertia pra¬

Expanded text:
Sticho statim libertatem consecuto, prius autem defuncto Seio quam ad annum uicesimum quintum perueniret, an ab his, ad quos bona Seii peruenerunt, militia Sticho comparari debet? et si placet deberi, utrum statim militia comparanda sit an eo tempore, quo Seius annum uicesimum quintum expleturus fuisset, ndam, non ante deberi, quam id tempus cessiscertis libertis suis legata et aliis exteris plquod ante hoc tempus feci, legavi cui dari volui, peto ab his, uti tertiam partem Paetinae filiae meae reddant": secundis autem tabulis facta pupillari substitutione impuberibus libertis, quibus a parentibus libertates dedit, eo amplius alterum tantum, quantum in nummo uaesitum eaperto et codicillis, postea autem decesserit et fideicommissum datum ei de restituenda parte tertia ad heredes suos transmiserat, an etiam cibariorum et uestiariorum tertiae pa
Abbreviated transcription (Latin):
ditate postĩore testamẽto. scriptiheredes. ⁊
itauis hñt. ut cumĩ as cc̃ quem filius pent
bonorum posid̃nem remoto filio possitopti¬
nere heralitatem filius quoꝙ recte uideatur
pet̾e bonorum possõnem. ¶Siũo ille nõ¬

Expanded text:
ditate posteriore testamento scripti heredes: et ditate posteriore testamento scripti heredes: et ita ius habet, ut, cum is, contra quem filius petit bonorum possessionem, amoto filio possit optinere hereditatem, filius quoque recte uideatur petere bonorum possessionem, si uero ille no
Abbreviated transcription (Latin):
aul.ł. ¶im adoptionem datus sub con¬
ditione scriptus sit ãnaturalipatre aliocõ¬
mittente cc̃ tabulas edictum ⁊ ip̃e ueniet.
S: ⁊ si ip̃a de fec̾it conditio repelliturab ea pos¬
sĩone. idem puto ⁊ meoqui pure quidem.
s non iure scritus sit heres. ¶ Exemplo
iuris legitimi ⁊ bonorum possõ contra tabi¬
las distribuitur. Igiur nepotes cuni filio.
uampartem habebunt.
auis .ł. Siduob filiis ⁊ ex altõ filio duo¬
b nepotib bonorum possõ competat. ⁊ al¬
terex nepotib nonpetat pars eiusfr̃i acc¬
escit. Siũo ex filiis alt̃ petat alt̃ nõpetat.
tam frĩquam nepotib ioꝓd̃ ẽ. Niam¬
ꝙ tunt duo semisses fiunt ex quib al¬
terum filius alt̾m nepotos consequunt᷑.
s iprius testamentum exstet uire factum.
quo flluis ex heredatus ẽ. sequens mꝑfectũ
in quopren̾tus sit filius: post̾iore test̃o p̃te¬
ritus. recte petet bonorum possonem. Si it¬
motoquoꝙ filio põtiores sunt mea here¬

Expanded text:
um. Si in adoptionem datus sub condicione scriptus sit heres a naturali patre, alio committente contra tabulas edictum et ipse ueniet: sed si defecerit condicio, repellitur ab ea possessione. idem puto et in eo, qui pure quidem, sed non iure scriptus sit heres. Exemplo iuris legitimi et bonorum possessio contra tabulas distribuitur: igitur nepotes ex uno filio unam partem habebuntale. Si duobus filiis et ex altero filio duobus nepotibus bonorum possessio competat et alter ex nepotibus non petat, pars eius fratri adcrescit. si uero ex filiis alter non petat, tam fratri quam nepotibus id prodest: namque tunc duo semisses fiunt, ex quibus alterum filius, alterum nepotes consequuntur. Si prius testamentum exstet iure factum, quo filius exheredatus est, sequens inperfectum, in quo praeteritus sit filius, posteriore testamento praeteritus recte petet bonorum possessionem, si remoto quoque filio potiores sunt in ea here
Abbreviated transcription (Latin):
petenticogendus ẽ. ⁊ p̃dia. ⁊ suos hereditan¬
ospr̃are. om̃eenim uis uransferriequum
ẽ. qd̃ ꝑ cãm hereditariam scriptus heres nan¬
ciscitur ad eum quem p̃tor heredis loco con
stiruit. ¶ Quiduos filios ⁊ exalt̃o eorum
nepotem habebat eum in ad optionem dedit
et heredem instituit. pret̾ito alt̃o filio. qr̃. u
quidin his suaridebeat. utrum in partẽ
⁊ heres scriptus quamdiui pat̾ eius aut i
potestate aut emancipatus non pot̾. ccͣta
bulas bonorum possõnem acciꝑe. ¶S: ⁊ si

Expanded text:
nti cogendus est et praedia et seruos hereditarios praestare: omne enim ius transferri aequum est, quod per causam hereditariam scriptus heres nanciscitur, ad eum, quem praetor heredis loco con stituit. Qui duos filios et ex altero eorum nepotem habebat, eum in adoptionem dedit et heredem instituit praeterito altero filio: quaeritur, quid in his seruari debeat, utrum in partem et heres scriptus, quamdiu pater eius aut in potestate aut emancipatus est, non potest contra tabulas bonoru
Abbreviated transcription (Latin):
eiasignauerat. aosignaturus sũuc̃ ꝓs:
¶pariu autem refret uxori ancontu¬
bine: quis leget que cuis causac̃o m¬
taparata sunt. Sanceñi ĩ oignita¬
rori aurumꝙ eius causa parationẽ.
legatum sit:⁊ postea sitꝰ flatunl.ma
teriatamen: man̾tat᷑ oebitur. Setũ
legatum ualeat. mortis temporeu¬
xorem ẽẽ deb̾e ꝓculus scripsit: ⁊uerũ
est: Separatio enrmparatasunt. dis¬
soluit legatum. ¶Negatum ⁊ filio:

Expanded text:
ei adsignaverat, adsignaturus si vixisset. Parvi autem refert, uxori an concubinae quis leget, quae eius causa empta parata sunt: sane enim nisi dignitauxori aurum, quod eius causa paratum est, legateria tamen maneat, ea ei debetur.Sed ut legatum ualeat, mortis tempore uxorem esse debere Proculus scribsit et uerum est: separatio enim dissoluit legatum.Hoc legatum et fi
Abbreviated transcription (Latin):
iccirita stocitue filia comitto. uͥ
cumin familianu bas.quotiens¬
cumq nubes patiaris exlore tua
quam oote dabis partenidimidi¬
am stipłari fr̃m tuum iseiam ma¬
trem nuo ꝓpartibus dimidii foõa
nisibi. sunma tͥtmoniocius cuinu¬
bes. siue diuortio facto. pͥusquãdoᷤᷤ
tua reddatur. couenomincsatis¬
factumerit. morieris nullo filiosi ł¬
liaue ex eo relicto Pateruirginem
filiam nuptu collocauit:eiusq
nomine dotem dedit: ⁊ p̃diuortiũ
eãdem. recepit ⁊ alii inmatrim¬
onium cum deotelelit. ⁊ stipłatus
est. eam ootem sibi aut filiesue red̃¬
di. Manen te fi liammatrimo¬
amarito defuncro. puella dottrecep¬
ta. nupsit alii. p̃sertib ⁊ consẽtien¬
tibus fratre ⁊ matre. que ĩdoteme¬
ius auxt. ⁊ neutercorum stipłatist̃.
dotem moxm atri filius. ⁊ filian
eres extuterunt denrocͭmatrimonio
Decessit. maritoħrde relicto. Quesi¬
tum est: cum puella non excausale¬
gatipecuniam indotem ab ħrdib
pͥatris acceꝑat. Rimoruo sed̾oma¬

Expanded text:
iecit ita: 'fidei tuae, filia, committo, ut, cum in familia nubas et quotienscumque nubes, patiaris ex dote tua, quam dabis, partem dimidiam stipulari fratrem tuum et Seiam matrem tuam pro partibus dimidiis dari sibi, si in matrimonio eius cui nubes siue diuortio facto, priusquam dos tua reddatur eoue nomine satisfactum erit, morieris nullo filio filiaue ex eo relicto'. pater uirginem filiam nuptum collocauit eiusque nomine dotem dedit et post divortium eandem recepit et alii in matrimonium cum dote dedit et stipulatus est eam dotem sibi aut filiae suae reddi: manente filia in matrimoa marito defuncto puella dote recepta nupsit alii praesentibus et consentientibus fratre et matre, quae etiam dotem eius auxit, et neuter eorum stipulati sunt dotem: mox matri filius et filia heredes exstiterunt: deinde in matrimonio filia decessit marito herede relicto. quaesitum est, cum puella non ex causa legati pecuniam in dotem ab heredibus patris acceperat, sed mortuo secundo ma
Abbreviated transcription (Latin):
tis tp̃s signa ficutur. ⁊ sane sim prbif
lo famił legatum sit. plerumq sentiẽ¬
dum est. quoo sab̾ait. ut non⁊ pat̾ fam̃¬
lias fiat. siur pubes ceterum simaterq̃
suspectam habuit mari. aquodiu̾te¬
rat uitam. filio suo qũauis impubile
fuit. multo magis dicemꝰ oe patit fa¬
nuł cam sensisse. acsidixisẜi insuamtu¬
telam :  unsuam potestatem. quoosiꝗs
pater familias inpubileget cum suctu¬
telesit. deprib̾tare sensit. Interdum ⁊ dẽ
iugintiquinq annis simens testantis
rioso uel prodigo. uel ei cuip̃tor excausa
curatorem dedit. ita legatum sit puto
et deeo sensum casu quo cure tutele
lib̾eturꝰ exhĩs huius modi apparet. uolũ¬
tatis questionem sabinum interpre¬
tatum. ⁊ utiq non clubitat᷑. sipuberi
et multomagis maiori inginti ⁊ qͥnq
annis ita sit legatum desua testatorem
potestate sensisse.  iautem scñpiura c̃¬
uaria est. ⁊ uoluntatis ht̃ questionem
ut illaquoq si quis ita scͥpẜit cũ sui uĩis

Expanded text:
tis tempus significatur. et sane si impuberi filio familias legatum sit, plerumque sentiendum est, quod Sabinus ait, ut non et pater familias fiat, sed ut pubes. ceterum si mater, quae suspectam habuit mariti a quo diuorterat uitam, filio suo quamuis impuberi legfuit, multo magis dicemus de patre familias eam sensisse, ac si dixisset 'in suam tutelam et in suam potestatem'.Quod si quis patri familias impuberi leget, cum suae tutelae sit, de pubertate sensit, interdum et de uiginti quinque annis, si mens testantis rioso uel prodigo uel ei, cui praetor ex causa curatorem dedit, ita sit legatum, puto et de eo sensum casu, quo curae et tutelae liberetur. Ex his et huiusmodi apparet voluntatis quaestionem Sabinum interpretatum: et utique non dubitaret, si puberi et multo magis maiori viginti quinque annis ita sit legatum, de sua potestate testatorem sensisse. Sic autem haec scriptura varia est et voluntatis habet quaestionem, ut illa
Abbreviated transcription (Latin):
trem fami. portabant. Itẽ iumenta.
ut lecti cał sella. uł burdones. Item
mancipia alia puelle fortassis sibi
commãtas mulieres exornant. Ses
si forte uilia ei quedam donauerit.
quodam modo eausa paratrudebun¬
sint. sotitus fuert᷑ ab eaquasiusũmi
utuar ⁊ dicertoum erit ipsuis causa
uroeri parata tem interest. ip̃iꝯ causa
parata sint: legata an ĩpꝰ causa empt.
Paratis enimomniacontrnentur.
queĩpꝰusibus fuerunt designata. ep̃
tuero easolaqueppaterea ep̃ta
fecit maritus. Unot non contine¬
bitntur empns ĩolis legatis. que

Expanded text:
trem familias portabant. item iumenta vel lectica vel sella vel burdones. item mancipia alia, puellae fortassis, quas sibi comatas mulieres exornant. Sed et si forte virilia ei quaedam donaverit, quodammodo eius causa parata videbunuasi usum mutuari, dicendum erit ipsius causa videri parata. Item interest, ipsius causa parata sint ei legata an ipsius causa empta: paratis enim omnia continentur, quae ipsius usibus fuerunt destinata, empta vero ea sola, quae propter eam empta fecit maritus. unde non continebuntur emptis solis legatis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
elsus. Ifi bie pat̾ dotem arbitratu
tu legatũm sit. lab̾o querit quemad:¬
motum aparet. quantã ootem cuiꝰq
filie uiri boni arbitratui constituio¬
portit: ⁊ ait nonẽe cdifficile ex digni¬

Expanded text:
Si filiae pater dotem arbitratu i arbitratu legatum sit. Labeo quaerit, quemadmodum apparet, quantam dotem cuiusque filiae boni viri arbitratu constitui oport
Abbreviated transcription (Latin):
Peẽt. cum uellet alilii restituere. ħ̾r¬
ditatem. Interm non est conpel¬
lerous aostoei comissum. cladi¬
us post mortem enim. utiq ced̾i
datum ¶hrdis scriptistoeicomis¬
at. ut seieuxori uni uersam restitu¬

Expanded text:
et, cum uolet, alii restituere hereditatem, interim non est compellendus ad fideicommissum.Claudius: post mortem enim utique creditur datum.Heredis scripti fidei commisserat, ut Seiae uxori uniuersam restitu
Abbreviated transcription (Latin):
auł: Eatamen adiectio legatum
xiguum alias plenius esficit. aige¬
tur. cumsic scriptum est. que q eiusca¬
usa parata sunt. Penim sigraficat:⁊
siquid preterta que dicta sunt. eiui̾cau¬
sa paratum est: Mimuitur detractaẽ¬
iuncione. quia ex omnibus sup̃cõp̃¬
hensis ca sola disiniuntur. q̃ciꝰ causap¬
iquto carum rerum ante con¬
parauit quamixorenrouxit. sũdei. ut
utẽntur tradi dit. ꝑindeest. quasi p̾ea
parauissi exeo autem legito caꝑtur ĩ
aduxorẽ: que cuis causa empta conpara
q filie neptis. uł nurus. fucrunt. co.¬
tinentur. ¶Nter emp̾tim iparatu
quid interest queritur. ⁊ r pon sum est:
inempto paratum inecꝰ. itparato. ñ¬
̃ continuo cmptum contineri. Uelati
siꝗq̃ prioris uxoris causa emisset. pꝰct̃i¬
oriuxoritradidisfi. ⁊ has res eumpo¬
steri oris uxoris causa parauisseͥ. non
emisse constat. Ioeo q quamuis ma¬
ritus posterio ris uxoris causa. nchil

Expanded text:
um Ea tamen adiectio legatum alias exiguius, alias plenius efficit. augetur, cum sic scriptum est: "quaeque eius causa parata sunt": id enim significat et si quid praeter ea quae dicta sunt eius causa paratum est: minuitur detractiunctione, quia ex omnibus supra comprehensis ea sola dquid earum rerum ante comparauit quam uxorem duxit, si id ei ut uteretur tradidit, perinde est, quasi postea parauisset. ex eo autem legato ea pertinent ad uxorem, quae eius causa empta comparata iliae neptis uel nurus fuerunt continentur.Inter emptum et paratum quid interest, quaeritur: et responsum est in empto paratum inesse, in parato non continuo emptum contineri: ueluti si quis quae prioris uxoris causa emisset, posteriori uxori tradidisset, eas res eum posterioris uxoris causa parauisse, non emisse constat. ideoque quamuis maritus posterioris uxoris causa nihil
Abbreviated transcription (Latin):
hoc am plius dencdio. sumito le¬
gata mea: quem tam patertuus pre¬
seris quam codiꝰ iustus fr̃patris reli¬
querunt. Que si tum est cua funouᷤ
gargilianus testatriciam into eiu̾iõẽ
apate titifilii legatus sit: cui fundꝰ
excausa fiogice missi deb̾atur utrũ
utio filio tam̃ an felicissimo ⁊ fe
felicissime rusi ħ que sp̃a liter lega¬
re linquro legatum gnãli ẜmorae
transferit uoluisse. ¶Testãm̃to
pucros italegauerat. public meuio
domino meo abħrdib mcisda¬
riuolo: pueros quinq. ex meis duoi¬
taxat. intraannos septem. pꝰannos
conplures quã fecit test̾m: morietur.
Quesitum est: cuius etatis meuio
fucrunt. Anquemoitis ip̃e intrae¬
ami etatem inueniãtur Rꝵ eanuti uͦ
deri etatem designatam. que eẽt. cũ
atestatore telinq̾rentũt. ¶Coñ¬
tubine intercet᷑a his u̾bis legau̾at.¬

Expanded text:
hoc amplius de medio sumito legata mea, quae mihi tam pater tuus Praesens quam Coelius Iustus frater patris reliquerunt'. quaesitum est, cum fundus Gargilianus testatrici a marito eius, id est a patre Titii filii legatu‹s› sit, cui fundus ex causa fideicommissi debeatur, utrum Titio filio tantum an Felicissimo et FeFelicissimae nisi haec quae specialiter legareliquit, legatum generali sermone transferre voluisse. Testamento pueros ita legaverat: "Publio Maevio dominulo meo ab heredibus meis dari volo pueros quinque ex meis dumtaxat intra annos septem": post annos complures, quam fecit testamentum, moritur. quaesitum est, cuius aetatis Mfuerunt an quae mortis tempore intra eam aetatem inueniantur. respondit eam uideri aetatem designatam, quae esset, cum a testatore relinquerentur.Concubin
Abbreviated transcription (Latin):
gauero.Ioem p̾ea petiit abħrdib suiᷤ
xorisuerestituerent. cum omnib que
ibi erunt. ⁊ manucĩpiis rustrus uł¬
sis. Quesitum est cum heros⁊ stichusser.
uindiem uite testatoris. ĩnumbria.
Inpiceno. actum ad ministrauerat. Six
autemrdame quẽtestatoruiuus man¬
umniẜat. filii naturales. utrimictoẽ
roame ex uerbis codicilli abħrdib pr̃an¬
oisort. anuero aoseram uxorm. exũ¬
trem naturalem pietatis. intuitu ꝑti¬
nere. ¶Ftlicisimo ⁊ felicissim e quibrs
lib̾tatem oederat. fuiroum gargilian¬
um legauit cum casaicaprit alio. titio
filio quẽ exparte quarta hrclem serip¬
serar: prelegauerat. in hauerba titifili

Expanded text:
gauero'. idem postea petiit ab heredibus suis, xori suae restituerent cum omnibus, quae ibi erunt, et mancipiis rusticis uus serui in diem uitae testatoris in Umbria in Piceno actum administrauerint, sint autem Damae, quem testator uiuus manumiserat, filii naturales, utrum eidem Damae ex uerbis codicilli ab heredibus praestandi sint, an uero ad Seiam uxorem extrem eos naturalem pietatis intuitu pertinere.Felicissimo et Felicissimae, quibus libertatem dederat, fundum Gargilianum legauit cum casa, et alio capite Titio filio, quem ex parte quarta heredem scripserat, praelegauerat in haec uerba: 'Titi fil
Abbreviated transcription (Latin):
Anon possroentis ꝑsonaquinũc ex¬
trancus est. recipienoaẽ: siemptorum
qui sccuroum uoluntatem defunettex
quib ꝑmiserat testatrix uenuntoan.
nec conoitio ertint: datifroti cornissi. ⁊etu¬
¶Nĩculanus. ftoeicomisit cĩ. cui
dũo milia legauit. In hec uerba. atepe¬
troni peto. utͦi ex ouonulia soltoorum:
reddas collegio euius dam templi. Que¬
srtum est : cumid collegium̃ pꝰcadissolu¬
tũsit. ut legatum ad petronum ꝑtine¬
at. Anuero ap̾ut hrdem remanere oebe¬
at R. petronum iurcprtere utiq siꝑ
eum non scetit parere defuncti uolunta¬
tr. ¶Mater fi lios hys scripserat et ai¬
cit p̃dla quexo eos exbonis incis ꝑuen¬
tura sunt. nul laexeau.sa ablicit᷑i: s cõ¬
ẜuñt. successõi sue. ueq ea̾re inicemiͭ

Expanded text:
uia non possidentis persona, qui nunc extraneus est, respicienda est, sed emptorum, qui secundum uoluntatem defunctae ex quibus permiserat testatrix uenundari, nec condicio exstitit dati fideicommissi Tusculanis. Fidei commissit eius, cui duo milia legauit, in haec uerba: 'a te, Petroni, peto, uti ea duo milia solidorum reddas collegio cuiusdam templi'. quaesitum est, cum id collegium postea dissolutum sit, utrum legatum ad Petronium pertineat an uero apud heredem remanere debeat. respondit Petronium iure petere, utique si per eum non sti.Mater filios heredes scripserat et adiecit: 'praedia, quae ad eos ex bonis meis peruentura sunt, nulla ex causa abalienent, sed conseruent successioni suae deque ea re inuicem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
oc legatum uxoris causapa¬
ratum gnaleẽ ⁊ continet taniuestẽ.
quam argentum. aurum. omam̃¬
tum ceteraq que uxoris gr̃a pant᷑
S que ui delitur uxons causa : pa¬
grari sab. libris. Auiccłtium. itasdri¬
psit. quod inusũ frequetissimeu̾¬
satur. ut inlegatis uxoris adicitur
quod eus causa paratasint: hanc¬
t interpre tationem opptͣinuit. ꝙ
magis uxoris causa quã comuni
ꝓinis cuiq usus cau sã paratĩforet¬
uisum est: ante ductamuxorem. Id
spater familias ꝑauis fi. anpostea. a
⁊ exhis rebus quibus ip̃ͤiti soleret a¬

Expanded text:
oc legatum 'uxoris causa parata' generale est et continet tam uestem quam argentum aurum ornamenta ceteraque, quae uxoris gratia parantur. sed quae uideantur uxoris causa parari?Sabinus libris ad Uitellium ita scripsit: quod in usu frequentissime uersatur, ut in legatis uxoris adiciatur 'quod eius causa parata sint', hanc interpretationem optinuit, quod magis uxoris causa quam communis promiscuique usus causa paratum foretuisum est, ante ductam uxorem id pater familias parauisset an postea an etiam ex his rebus quibus ipse uti soleret
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝓmutãt cam agriplagam
Partemueeius ad seram posterosue
ius non ꝑuenturam quaqua ra¬
tione. Quesitum est an legatumuꝰ¬
aleat. cumpublius eme uelit gauiꝰ¬

Expanded text:
tum promittant eam agri plagam partemue eius ad Sei‹u›m posterosue eius non peruenturam quaqua ratione.' quaesitum est, an legatum ualeat, cum Publius emere uelit, Gai
Abbreviated transcription (Latin):
caportione que ex frõi comissopran¬
¶Sorori legauit homines.
quos nominauit. testo. cunq ftoeꝰ
comisit. ut eadem mancipra filiis
suis cum obiret restituent Quesitã
est. Agnata ex his. aroefuncti filiii.
an hrdibus restituerioa sint. pͣmorteor
legataris. anremaneant aputħrdẽ¬

Expanded text:
a portione, quae ex fideicommisso praestatur.Sorori legauit homines quos nominauit testamento eiusque fidei commissit, ut eadem mancipia filiis suis cum obiret restitueret. quaesitum est, adgnata ex his an defuncti filii heredibus restituenda sint post mortem legatariae an remaneant apud
Abbreviated transcription (Latin):
in patria sua: uł intrafines eius de¬
functus exercuit. Instrum̃tam
domo: quam in patria suahabeba¬
t. reliquto. anid quoq calendari:¬
ex causa f̃roei comissi deb̾etur Rñ¬

Expanded text:
in patria sua vel intra fines eius defunctus exercuit, instrumenta in domo, quam in patria sua habebat, reliquit, an id quoque kalendariex causa fideicommissi deberetur. r
Abbreviated transcription (Latin):
aore ex ħrditatemea ꝑuenerit excep¬
tis his siqͣtibi supralegaui. reliqũ
omne redclas. restiuas: meniein¬
fantroulcisime. aquaseia satis exigi
xorem ex pare ouo detima: incuiam
srom e resiquis partibus tdemonum̃to¬
uisar qͣuodsibi exstruiuolebat: itacauit
corpus meum. uxorimet uolo tradi
sepelienoum. infutoo illo. ⁊ monu¬

Expanded text:
e ex hereditate mea peruenerit, exceptis his, si qua tibi supra legaui, reliquum omne reddas restituas Maeuiae infanti dulcissimae. a qua Seia satis exigi xorem ex parte duodecima, Maeuiam ex reliquis partibus et de monumento quod sibi exstrui uolebat, ita cauit: 'corpus meum uxori meae uolo tradi sepeliendum in fundo illo et monu
Abbreviated transcription (Latin):
tatius rogatuo ẽ. utquedam adop¬
tarent. hiluerbis aduetis. si aliud
fecerit. ex hrs estor uł ꝑdat legatuor
Quesitum est. sinon ad optauerit.
anciqui ad optatus nonest. accioq̃
optet ratumnonẽe. ¶ agri pla¬
gam que est mregioneilla. meuine
publio. ⁊gaio trans stͥibi uolo. p̃tioͥ
facto uirbora arbitratu. ⁊ hrductu¬

Expanded text:
tarius rogatus est, ut quendam adoptet, his verbis adiectis: "si alias fecerit, exheres esto" vel "perdat legatum". quaesitum est, si non adoptaverit, an ei qui adoptatus non est actio quoptet, ratum non esse. "Agri plagam, quae est in regione illa, Maeviis Publio et Gaio transcribi volo, pretio facto viri boni arbitratu et h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sibireddi cam scipłatus ẽ. sisincli¬
łb̃is filiamoreretur: mulier filiaor
suscepit Quesitum est. Anftoeico¬
missum apatre exigere possit. R
sinecratam habuiss rootemdatã¬
u saꝑeẽ stoei comissi petitionem:
tem quesitum est: si pateraccepto
facere stipłationem uelit. mulie

Expanded text:
et sibi reddi eam stipulatus est, si sine liberis filia moreretur: mulier filiam suscepit: quaesitum est, an fideicommissum a patre exigere possit. respondit, si nec ratam habuisset dotem datam, superesse fideicommissi petitionem. idem quaesiit, an si pater accepto facere stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
sͥ  Pater filium hrdem̃ preddia
alienare scupignori ponere ꝓhibue¬
rat. ẜ conserua re liberis ex iustis nup¬
tiis. eceteris cognatis. Froei comisat.
filius predia quepater obligatareliq̃¬
rat. clinsso hrditario cretlitore. nũ¬
mis noui ereclitoris apͥore insequẽtẽ
creclitorem pignoris ypothece ueno¬
mine transtusit. Quesitum est.an
quesiit. cum filius p̃dia hrditariaũ
dimit i hrditanoi ereditores distra¬
issi. anemptores. quiftoci comt̾sũ
ignorauerunt bene ertieĩt: Rẜ caq̃¬
ꝓponenturrecte cc̃tum. sinõerat aliũ
inhrditate: uñdebitum exsoluiss.¬
¶ Driobus lib̾tis. sticho ⁊ herote hrdi¬
b instituuis. Itacauit. furtoum cõne¬
ssianum oenomine mneorum: exire
ucto. Unus exħrdib stichus ancillã.
Canͣtusam: test̾ olib̾am cẽ iussit eiq
partem suamꝰ fi̾ntoi legauit. Quero
anheros ⁊ceter con lib̾ti stichi. De
causa ftoci comissi eius fundi partẽ
abhrde stichi petere possirat Rnon
ficiumroenomine meo exire. seoa

Expanded text:
 Pater filium heredem praedia alienare seu pignori ponere prohibuerat, sed conservari liberis ex iustis nuptiis et ceteris cognatis fideicommiserat: filius praedia, quae pater obligata reliquerat, dimisso hereditario creditore nummis novi creditoris, a priore in sequentem creditorem pignoris hypothecaeve nomine transtulit: quaesitum est, an qudimitteret hereditarios creditores, distraxisset, an emptores, qui fideicommissum ignoraverunt, bene emerint. reponerentur recte contractum, si non erat aliud in hereditate, unde debitum exsoluisset. Duobus libertis Sticho et Erote heredibus institutis ita cauit: 'fundum Cornelianum de nomine meorum exire ueto': unus ex heredibus Stichus ancillam Arescusam testamento liberam esse iussit eique partem suam fundi legauit: quaero, an Eros et ceteri conliberti Stichi ex causa fideicoab herede Stichi petere possint. responficium de nomine meo exire, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
ox Piphilo lib̾tohocampliusꝗͣ
coclicitł. reliqui clariuolo centum sti
tuam eireaeos bene ꝑspectam habeo
Quero anuerbis supra seriptis panp¬
hili froei comisit: ut postmortem fi¬
liis defuncticentum restituat. Os¬
eaqueproponentur. nõurderi quidẽ
quantum a uerba testaroris ꝑtinet
frocicomissum panifiliirt
centum restiruerent: S cumientẽ¬
tiam defuncni alibio occipi. latia ĩ¬
humanum est. centum eirelictoᷤᷤ
non habentẽ libos nec congnatos¬
indif errmine uite constitutum ꝑĩ si log¬
firmitatem accersitis gaio seio contur¬
b̾nalidixisse. quod uellet ͤ relinque¬
re prediaquenominassi ea c̃pelic ꝑ¬
ta intesta  guuim seium reodigi¬
se etiam ipso testatore interogatt¬

Expanded text:
'Pamphilo liberto hoc amplius, quam codicillis reliqui, dari uolo centum. sciotuam circa eos bene perspectam habeo.' quaero, an uerbis supra scriptis Pamphili fidei commissit, ut post mortem filiis defuncti centum restituat. ea quae proponerentur non videri quidem, quantum ad verba testatoris pertinet, fidei commissum Pamphili, ut centum restitueret: sed cum sententiam defuncti a liberto decipi satis inhumanum est, centum ei relictos non habentem liberos nec coin discrimine uitae constitutum per infirmitatem arcessitis amicis Gaio Seio contubernali dixisse, quod uellet ei relinquere praedia quae nominasset, eaque dicta in testationem Gaium Seium red‹e›g‹i›sse etiam ipso testatore interrogat
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ¶ xorem ⁊ filium comunem. hr mo¬
deminscituit: ⁊uxoris froci comisitͥ
ur hec uerba. peto ate dominauxor. ne:
ex fundo titiano partem tibi uendices
fumscias meimiuersam empuoneor¬
dy eius fundi fecisse. setbenefitio affeccio¬
nis.⁊pictatis: quam tibi debui: eaõe
emprionem cũnũmis meis comꝑ¬
a sem. tecomunacas se. Quesitum est.
ancum funtorm in solidum silii eẽ uc¬
rationom in furoo hab̾iuoluis se ac
um habeant ¶Intesto itascriptũ
fuerit: domum meam cum hortos ã¬
⁊plicioᷤ lib̾tis meis concedi uolo.: ⁊ alio
item celarium. Iunctum eidem diessã
ab hrmeocon cediuolo: Quesitumest.
anħrs testatoris honeratus. litoeatur
inp̃ stando legatum fortinioꝗͣ
firmatis uacauit. oĩ bautem lib̾tis
mersoi quos uiuuᷤᷤ. ⁊ quos hiscodiciltꝰ
manumist. uł pꝰcamanumnisero.
contubnales suas: item filios filiaue
lego: nisiquos ꝗͣsue aduxorem incior
tesc̾o ꝑtinere uolui. uł emominatile¬

Expanded text:
 Vxorem et filium communem heredes instituit et uxoris fidei commisit in haec verba: "peto a te, domina uxor, ne ex fundo Titiano partem tibi vindices, cum scias me universam emptionem eius fundi fecisse, sed beneficio affectionis et pietatis, quam tibi debui, eandem emptionem, cum nummis meis comparassem, tecum communicasse": quaesitum est, an eum fundum in solidum filii esse vorationem in fundo haberi uoluisse ac sum habeant.In testamento ita scriptum fuit: 'domum meam cum horto applicito libertis meis concedi uolo' et alio item cellarium iunctum eidem diaetae ab herede meo concedi uolo'. quaesitum est, an heres testatoris oneratus uideatur in praestando legato Fortunio, confirmatis ita cauit: 'omnibus autem libertis meis et quos uiuus et quos his codicillis manumissi uel postea manumisero, contubernales suas, item filios filias lego, nisi si quos quasue ad uxorem meam testamento pertinere uolui uel ei nominati
Abbreviated transcription (Latin):
erit. fundum tuianum ad ficum ꝑ¬
tinere. Ita cnimfiet ut fuioustitia¬
nus denomine nr̃o nũ quam exeat
Quesitum est. cum uiuus filius eum
fundum s uoluntatem patris recin¬
uerit: ande functo co non aoħrs scrip¬
tos filios siaoeos qui dfamilia sunt¬

Expanded text:
erit, fundum Titianum ad fiscum pertinere: ita enim fiet, ut fundus Titianus de nomine uestro numquam exeat'. quaesitum est, cum uiuus filius eum fundum secundum uoluntatem patris retinuerit, an defuncto eo non ad heredes scriptos a filio, sed ad eos, qui d
Abbreviated transcription (Latin):
rat. altiplegauerat: ⁊ ab ea petierant
d sororisue.Rx. daret abeaoem filiape¬
tiit utpartem dimroiam fardi etoe d
ĩsorori restitueret. Quesitmnest atii¬
sginti prestarinon debͣ ⁊ .R. nonẽẽp̃¬

Expanded text:
raelegaverat et ab ea petierat, ut sorori suae viginti daret: ab eadem filia petit, ut partem dimidiam fundi eidem sorori restitueret: quaesitum est, an viginti praestari non deberent. resp
Abbreviated transcription (Latin):
Ouesitũ est cũ i ꝑte hr̃ditat fr ꝯ ñ ꝯstit̾it᷑ ᷤ¬
sessonem aumcpdł habiturus est.Ã
nichominus inpartẽ agrorum consi¬
stat. uttitius partes agrorumouas.
Id ẽ unam quã suouire ꝑbonorũ
possessionẽ habeat: alttram uero par
R posse petẽre. Idem quesut si ab eoõe

Expanded text:
stiterit, sessionem avunculus habiturus est, an nihilo minus in partem agrorum consistat, ut Titius partes agrorum duas, id est unam, quam suo iure per bonorum possessionem habeat, alteram vero partespondit posse petere. idem quaesiit, si ab eode
Abbreviated transcription (Latin):
dem reliquro filiam suam nepotem
prrimpilarit. que cadenres du pos¬
sedit. toecedens extrancos inscituitħr¬
des q̃uesitum est. anea prelia extra¬
neus hrs hab̾er. anuero. oiiliando¬
minam que habut patruum maiorẽ
iulium agripam ꝑtine̾nt.R. cum¬

Expanded text:
dem reliquit filiam suam neptem primipilaris, quae easdem res diu possedit et decedens extraneos instituit heredes. quaesitum est, an ea praedia extraneus heres haberet an vero ad Iuliam Domnam, quae habuit patruum maiorem Iulium Agrippam, pertinerent.
Abbreviated transcription (Latin):
cẽuoluntatem defimcti factum quomi¬
nus adhrde. ptricient. ¶ Outude¬
cim lib̾tis quosnomi nauerat. p̃diolũ suũ
cumrab̾na legauerat: aoiec̃at hetũ ba
sibiq tos hab̾eposioere uolo: ea lege.
⁊ conditione nequis corum partem su¬
am uenire donareuealiuo ue quio face¬
realii uelit: quod si aouersus eaquidfac¬
tumerit. tunccas pornones. p̃di ũue
cum tabna xorem publicam: tusculã¬
norum ꝑtineir uolo: qui damex lib̾ri
uob suis exeoõe corpore.emptores autem
defunctigaurm scium extrancum hr¬
dem reliquerumr. Quesitum est: paritꝰ
queuennerunit utrum adgaium sciũ extͣne¬
an ad suꝑstites ͫ libtossuos. qui
partes nonuendiocrunt ꝑtinerent. R.¬

Expanded text:
uoluntatem defuncti factum, quo minus ad heredes pertinerent.Quindecim libertis, quos nominauerat, praediolum cum taberna legauerat et adiecerat haec uerba: 'sibique eos habere possidere uolo ea lege et condicione, ne quis eorum partem suam uendere donareue aliudue quid facere alii uelit: quod si aduersus ea quid factum erit, tunc eas portiones praediumue cum taberna ad rem publicam Tusculanorum pertinere uolo'. quidam ex his libertis rtis suis ex eodem corpore, emptores autem defuncti Gaium Seium extraneum heredem reliquerunt: quaesitum est, partes quae uenierunt utrum ad Gaium Seium an ad superstites collibertos suos, qui partes suas non uendiderunt, pertinerent. r
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.l. Eiino eliodoro fr̃ĩmeo dariuolo
quinquaginta ex rectiitu pͥdiorum meoꝵ
sutim annipostea non uid̾iconditionem
additamꝰ. s tempus soluende pecunie pro¬
latum iuderi .R.afructib fundi recte pecu¬
cume non ꝑceptis ubertatem ẽẽ nece s̃arĩ¬
transinissum adheredem puerifideicõmis¬
sum. R namcertam etatem sorti soluende
prestitutam uideri non pure fideicõmifso
resicto conditionẽ mstam. cum autem fi¬
teicõmifsumabeo peti non poss: penes quẽ¬
uoluit penamcollocan ꝓpt̾ hec ũba eamꝙ¬
a alumpno meo post etatem suprascriptã
curabis recidẽ fideicominissum ab heredib
pefendum. qui pecuniamdari stipsari deleͣ¬
nint s fideussoris abeo non petendos cuir
fidem sequi deflictus maluit. ¶ pat̾an¬
nuator exfructu bonorum que uorlegaũ
accessura filii patrimonio. pret̾ exhibitiõe
quam eꝙ matrimandauit. ad annume¬

Expanded text:
io Heliodoro fratri meo dari uolo quinquaginta ex reditu praediorum meorum futuri anni postea.' non uideri condicionem additam, sed tempus soluendae pecuniae prolatum uideri respondi: fructibus fini relictae pecunia‹e› non perceptis ubertatem esse necessaritransmissum ad heredem pueri fideicommissum respondi: nam certam aetatem sorti soluendae praestitutam uideri, non pure fideicommisso relicto condicionem ‹in›sertam. cum autem fideicommissum ab eo peti non posse‹t›, penes quec uerba 'eamqu‹e› alumno meo post aetatem supra scriptam curabis reddere' fideicommissum ab heredibus petendum, qui pecuniam dari stipulari debuerunt: sed fideiussores ab eo non petendos, cuius fidem sequi defunctus maluit. Pater annu‹a› tot ex fructu bonorum, qu‹e›m uxori legauit, accessura filii patrimonio praeter exhibitionem, quam aeque matri mandauit, ad annum ae
Abbreviated transcription (Latin):
uolosiis patria potestate liberatus fuerit.
Quesitumest. an acoheredib eiusadita he¬
partefidei cõmissum peti posse: ¶ Mẽstrũ¬
osdenarios denos manumissis legauit. q̃¬
siumẽ. cum absentib heredib ex senatꝰ
consultoubetatem sũt consecuti. ex quo

Expanded text:
uolo, si is patria potestate liberatus fuerit': quaesitum est, an a coheredibus eius adita heparte fideicommissum peti posse. Menstruos denarios denos manumissis legauit: quaesitum est, cum absentibus heredibus ex senatus consulto libertatem sunt consecuti, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
op̃& omino dissime is ꝯnõdũ ratus ẽ. itai
br̃s instituit᷑ siue uiuo. s iue mortuo ratus
fuent hĩs esto auit ⁊iã pͥure. neutrius tꝑis
babita m̃tiõe. fialt utcasus omissus fuent. co
casuꝗoniis sus sit. natus rũpit testam̃tũ. Quu
hic filius nec sub ꝯditiõe ꝗde scͥptus hr̃s ĩ telli¬
git᷑. ꝗ ĩ hũc easũ nascit᷑. ꝗnõ ẽ testam̃to ꝯp̃henͥ¬
ta hac adiecta. ꝑ quã distinguit᷑. genitor abeo
agenitꝰ sit. Itaq pꝰmortẽ patͥs ꝑciꝑe hr̃ditatẽ¬

Expanded text:
i nondum natus est ita heres instituitur: "sive vivo me sive mortuo natus fuerit, heres esto", aut etiam pure neutrius temporis habita mentione. si alteruter casus omissus fuerit, eo casu qui omissus sit natus rumpit testamentum, quia hic filius nec sub condicione quidem scriptus heres intellegitur, qui in hunc casum nascitur, qui non est testamento adprehenta hac adiecta, per quam distinguitur genitor ab eo qui genitus sit. itaque post mortem patris non hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
umstetit quo minui accipiat. p̾criculose
hĩdẽ fac turum. sud uinum effuendͣet.
set legarium petentem uinum abhr̃ł. d̾o¬
li mau exceptione placuit summouen. si
om̃e cõtinentur quod exuinca natinitũ
ꝑmansit. S simulsam sit fac tum uini
apellatione nõ continebitur ꝓͥc. nisi for¬
te par̃ familias ctiam dehꝰ sensit c̾te zitũ qͦ
in quib dam ꝓuintiis extriticouł ceor¬
deouł expane conficit. nõcõtinbit᷑ simi¬
li mͦnec camum nec ceruisia cõtinebitur.
ne cydͥomlu quid cõditum. nec ħputo
nisi aliamens testantis fuit ouenielli
plane id̃ ẽ. dulcissimũ uinũ ñ continebit᷑¬

Expanded text:
um stetit, quo minus accipiat, periculose heredem facturum, si id uinum effundet: sed legatarium petentem uinum ab herede doli mali exceptione placuit summoueri, siomne continetur, quod ex uinea natum uinum permansit. sed si mul‹s›um sit factum, uini appellatione non continebitur proprie, nisi forte pater familias etiam de hoc sensit. certe zythum, quod in quibusdam prouinciis ex tritico uel ex hordeo uel ex pane conficitur, non continebitur: simili modo nec camum nec ceruesia continebitur nec hydromeli. quid conditum? nec hoc puto, nisi alia mens testantis fuit. oenomeli plane id est dulcissimum uinum continebit
Abbreviated transcription (Latin):
ño nõ contimditur. cydoncum ⁊ siqua
alia sunt que nõ exignea fumt. ĩum a¬
pellatione nõ cõtinci tur. Item acetũ uiui
apellacione nac̃ ⁊incbitur. hec omnia
quin sabinus scrib̾. omnia uini apella¬
tiõe contineri. que uini numero pater.f.
habuit. Igitur acctum quod uini nume¬
⁊ camum. ⁊ ceteraque ꝓ hominum affe¬
cioneatq usu atq uini numero pa̾ter¬
habebuntur: ꝙ̃ sitotum uinum quod

Expanded text:
no continebitur. cydoneum et si qua alia sunt, quae non ex uinea fiunt, uini appellatione non continebuntur. item acetum uini appellatione non continebitur. haec omnia quin Sabinus scribit omnia uini appellatione contineri, quae uini numero pater familias habuit: igitur et acetum, quod uini numeet camum et cetera, quae pro hominum affectione atque usu uini numero habebuntur. quod si totum uinum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dctur sicuti siseruos om̃s cumpctiulio cu¬
iusꝙ  sum legaffietiam eos quib pcculu
frum̃tũ acctum. mella salsamẽta treᷤ¬
batius agebat ex singulis reb nõ ampli¬
us deb̾i. quã quantum hĩs mulicridait
uoliusri. quoniam non adiectũ eẽt qua¬
tum exquaquie reclantur. O filius cascel¬
lius. tubo omne quantum pater faipili
diͦ centũ qui singuliponoo centũ pond at̃
his dato. ophilius nicħ legatumeẽ. quodi
labopbat quantumeiꝰ moi tͥ ticãimerum

Expanded text:
detur, sicuti, si seruos omnes cum peculio cuiusque eorum legasset, etiam eos, quibus peculii frumentum acetum mella salsamenta. Trebatius aiebat ex singulis rebus non amplius deberi, quam quantum heres mulieri dare uoluisset, quoniam non adiectum esset, quantum ex quaque re daretur. Ofilius Cascellius Tubero omne, quantum pater familiasodios centum, qui singuli pondo centum pendeant, heres dato.' Ofilius nihil legatum esse, quod et Labeo probat, quoniam eiusmodi triticum
Abbreviated transcription (Latin):
fcerctur. hr̃smcus amphoras.x. quot ãnis
mannos singulos dato. Quo anno natũ
nõ fiussi. cesupiore anno eiꝰ fundicum rã
numcrum amphorarum hr̃demdat᷑um
sab̃ cxistimat. q̃ scutñtia siolunta̾no

Expanded text:
scetur, heres meus amphoras decem quotannis in annos singulos dato.' quo anno natum non fuisset, ex superiore anno eius fundi eum numerum amphorarum heredem daturum Sabinus existimat. quae sententia, si uoluntas no
Abbreviated transcription (Latin):
acetũ quis legauĩt ñ ꝯtineb̾r legato acetũ
ꝙ uminũo testator habuit.embãma aũt
ꝯtinebit᷑. qr aceti nũo fũt. Itm̃ siquis
demõstratum est. ĩ est hoc uerum niñ
uoluntas adauersetur Utno autempat̾.¬
no legato: iodemũ legatum uidetur qõ.
testator uimi nuo habuit. nõ ꝙ patͣer. Irẽ
sipeculiare uinum legatimisit. iocõti¬
nebitur ꝙ ẜui habuunt. curtamdiu̾¬
se quod pat̾nũunium iamcepit usus
ipsius testatoris eẽ at pcculiare inusus¬
tum estriꝰabitur. ioẽ quot annoꝵ un̾o¬

Expanded text:
acetum quis legauerit, non continebitur legato acetum quod uini numero testator habuit: embamma autem continebitur, quia aceti numero fuit.Item si quis demonstratum est: et est hoc uerum, nisi uoluntas aduersetur.Uino autem paterno legato id demum legatum uidetur, quod testator uini numero habuit, non quod pater. item si peculiare uinum legatum sit, id continebitur, quod serui habuerunt. cur tam diuerse? quod paternum uinum iam coepit usus ipsius testatoris esse, at peculiare in usu sertum aestimabitur, id est quot annoru
Abbreviated transcription (Latin):
ly.. Seriũ meũ ħedẽ ĩstitutũ cũlib̾tate siui¬
inisuedido̾eicũqͦ testam̃ti factioñẽ posteaq eũ
tedemero. extestam̃to mͥ h̾esẽe pot̾it. nec medi¬
ũ tẽpis qͦ ap̾eũ suit uitiauit ĩstitutionẽ. Qaue¬
rĩ  ẽ utroq tp̃te tã testam̃ti faciẽdi quãmd̾̃¬
tis tp̃re mneñ fuisse uñ sĩãpndeũ remãserat.¬

Expanded text:
Seruum meum heredem institutum cum libertate si uiuus uendidero ei, cum quo testamenti factio non est, posteaque eum redemero, ex testamento mihi heres esse poterit nec medium tempus, quo apud eum fuit, uitiauit institutionem, quia uerum est utroque tempore tam testamenti faciendi quam mortis tempore meum fuisse. un
Abbreviated transcription (Latin):
quitꝰ suris eẽt ẜ hanc scͥpturã illã ĩtp̃tationẽ accipe
rosse. ut luciꝰ titiꝰ ciluas uncias habeãt. ceti aut̃ qͣsi
sinepartib ĩstituti. exreliqͦ textate hedes sint.
quẽ dextatẽ ita diuidi oportet. ut seiis ⁊ ĩ cũcẽ
ut traꝰ ⁊ meluꝰ altũ qͥncuncẽ habearit.
recte in stitutios ũalẽt. filius msimpiissimꝰ ma¬
le d̾me meritꝰ hẽs esto. pure enũ hes instituit᷑
cũ maleclicio. ⁊ om̃s huiꝰ modi ĩstitutiões recep¬

Expanded text:
t. respondit hanc scripturam illam interpretationem accipere posse, ut Lucius Titius duas uncias habeat, ceteri autem quasi sine partibus instituti ex reliquo dextante heredes sint: quem dextantem ita dividi oportet, ut Seius quincuncem, Attius et Maevius alterum quincuncem habeant.  institutio valet: "filius meus inpiissimus male de me meritus heres esto": pure enim heres instituitur cum maledicto et omnes huiusmodi institutiones recep
Abbreviated transcription (Latin):
istatorẽ fitẽ eiꝰ secutũ ẽe ꝓbaretur sitam̃ cũafilio fa¬
milias rogaretur amicus⁊ acditurũ se Reditate
recepiss. ⁊ pꝰtiturũ patͥ familias facto. Non ab:¬
nec filio uulgarẽ cõpetiturã uerũ utilẽ sicitioa
placeret ei. Qui cũ filus familias ẽet. ⁊ xaliqͦ
ftce uississ ac pat familias factus soluiss¬

Expanded text:
statorem fidem eius secutum esse probaretur. si tamen, cum a filio familias rogaretur, amicus et aditurum se hereditatem recepisset et restituturum patri familias facto, non abnec filio vulgarem competituram, verum utilem, sicuti dare placeret ei, qui, cum filius familias esset, pro aliquo fideiussisset ac pater familias factus solviss
Abbreviated transcription (Latin):
sine ip̃i ħeces instituant᷑. siue hiqͥĩpotestate corꝵ
sunt.⁊ idduob tẽporib inspicit᷑. testam̃ti facri.
ut ꝯstiterit institutio⁊ moitis testatoris. ut effec¬
tñ habe̾at hoc ãpliꝰ ⁊ cũ adit ħeclitatẽ ẽẽ dor cũ eo
testãtifactio. siue pure. sine subcõditiõe ħes irsti¬

Expanded text:
s instituantur siue hi qui in potestate eorum sunt, et id duobus temporibus inspicitur, testamenti facti, ut constiterit institutio, et mortis testatoris, ut effectum habeat. hoc amplius et cum adibit hereditatem esse debet cum eo testamenti factio, siue pure siue sub condicione heres insti
Abbreviated transcription (Latin):
R Simeuia mat mea. ⁊ fuluia filiã
quã habuerat. mat̾ aut̃ sr᷑ uxisst.
tñ titiũ ħedẽ fore quiaid ꝙ inp̾sibiles
intestam̃to scͥptũ eẽt. nulla nim hałet.¬
redem insutuere uellet ne ad patr̃e eius
exea hrditate quicquã ꝑueniret. uolũta¬
tẽ suã exposuit filio filuis cũ patris offe¬
usam uerẽtur: petit ate statore nesubcõ¬
diticẽ. si apatre er̃acipatus ẽẽt ħed̾ eũ in¬
stteret. ⁊ ĩ peitut abeo ut amicũ siũ
hedẽ iftitueret atqita testamento amuc
filu ignotus .estaton heres institutus ẽ.
nec quicquam᷑ pecitumẽ. Querebatur
sulle amicus. aut adire nollet. aut a teli¬
tã nollet restitue̾ heredetatẽ anfitĩ cõi¬
missũ abeo peti possit. aut aliqua actie¬

Expanded text:
 Maeuia mater mea et Fuluia filia mquam habuerit, mater autem superuixisset, tamen Titium heredem fore, quia id, quod inpossibile in testamento scriptum esset, nullam uim habeheredem instituere vellet, ne ad patrem eius ex ea hereditate quicquam perveniret, voluntatem suam exposuit filio: filius cum patris offensam vereretur, petit a testatore, ne sub condicione "si a patre emancipatus esset" heredem eum institueret et impetravit ab eo, ut amicum suum heredem institueret: atque ita testamento amicus filii ignotus testatori heres institutus est nec quicquam ab eo petitum est. quaerebatur, si ille amicus aut adire nollet aut aditam nollet restituere hereditatem, an fideicommissum ab eo peti possit aut aliqua acti
Abbreviated transcription (Latin):
ri ⁊ antonini sigͥficat᷑ cuiusubahec sũt. Ser¬
uñ adult̾ii accusatũ. ñ inre testam̃to manu¬
uissẽ aut̃ sũam abca muliere uid̾ri querea
fuerit eiꝰdẽ cͥmiinis postulara ratioĩsẽ quare E¬
segt᷑ ut ĩ eũdẽ a dña collata ĩstitutioui bmnti si
habeat. ¶ Si inpatre. uł mꝑatͥa. ułalia simi.¬
lia ad sũptiõe falsũ scͥprũẽ. dũdeeo quiꝰ mño

Expanded text:
ec sunt: 'seruum adulterii accusatum non iure testamento manumissum ante sententiam ab ea muliere uideri, quae rea fuerit eiusdem criminis postulata, rationis est'. quare sequitur, ut in eundem a domina collata institutio nihil momenti habeat. Si in patre uel patria uel alia simili adsumptione falsum scriptum est, dum de eo qui demo
Abbreviated transcription (Latin):
possõnem ceͣtab̃. libiti acciꝑe ait. qr filiuis
reuendendo lib̾tas cã imꝑita frẽm suum ñ
sũmouet. ¶ Silibtus ħrdem scripserit
isq pͥus quamde familia q̾onem hret. a¬
dierit ħrdditatem: patronum ad cc̃ tałibo.
⁊ patronus lib̾ti necem uindicare qd̾ ⁊ in
patrona erit dieendum.
nepotes exeo a bonoꝵ possõne lib̾ti exclu¬
dãtur qd̃ urꝙ sic dicendum ẽ. ut uiuo
filio donec i potestate eius lid̾i manent.

Expanded text:
sionem contra tabulas liberti accipere ait, quia filius reuendendo libertatis causa imposita fratrem suum non summouet. Si libertus heredem scripserit isque prius, quam de familia quaestionem haberet, adierit hereditatem, patronum ad contra tabulet patronus liberti necem uindicare. quod et in patrona erit dicendum. nepotes ex eo a bonorum possessione liberti excludantur. quod utique sic dirimendum est, ut uiuo filio, donec in potestate eius liberi manent
Abbreviated transcription (Latin):
.xui. qrcum patruus magnus .xui. essi¬
ciat. filius eius eand̾ht̃ num̾ationem.
totidem filie. ⁊ sit ex eĩb hisquas apa

Expanded text:
uia, cum patruus maximus sedecim efficiat, filius eius eandem habet enumerationem totidemque filia: et fit ex omnibus his, quas a pa