comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canticum dicuntur in alteriur instimia compositum & publice
canacum tã eos qui hoc cacntauer̃ quã eos qui comp&int.
&tri ordine uindicatur eo ampliur si pesone dignitas abh
inuidia defendenda sit ĩs r̃dõ Incor auctorerquiftimosos
libellor in contumelia alterius proposuerunt extra ordine
usq: adrelatione in insule uindicatur. Conuicium iudic

Expanded text:
canticum dicitur, in alterius infamiam compositum et publice cantatum tam in eos qui hoc cantauerint quam in eos qui composuerint, extra ordinem uindicatur: eo acrius, si personae dignitas ab hac iniuria defendenda sit. In eos auctores, qui famosos libellos in contumeliam alterius proposuerint, extra ordinem usque ad relegationem insulae uindicatur. Conuiciu
Abbreviated transcription (Latin):
UnII decoortis causaDONaciOnio. Mostis tuusa
dona qui adbellum ꝓ ficis titie & qui nauigut. & sulio
conditione ut si reuersus fuerit sibi restituatur. siperi¬
erit poene istum remanentem cui donauit. Donatio.
mostis cuusa cessante uali tudine & secuta santa¬
te penitentia enĩ reuoactur mostuo enĩ ttntũ modo
Exuusta legatis uut fidei comminis uł mortis uiusa
donationib heredi taetẽ auxilio fulcidei intestat᷑
hereder qua drantem r&inere potest Itð Siquis¬

Expanded text:
e mortis causa donationibus Mortis causa donat qui ad bellum proficiscitur et qui nauigat, ea scilicet condicione, ut, si reuersus fuerit, sibi restituatur, si perierit, penes eum remaneat cui donauit. Donatio mortis causa cessante ualetudine et sequente sanitate, paenitentia etiam reuocatur: morte enim tantummodo Exhausta legatis aut fideicommissis uel mortis causa donationibus hereditate auxilio Falcidiae institutus heres quadrantem retinere potest. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
citur : Ius omnem fidei commisum non uindica cio¬
com messum nel in quitur siceit p&i potest ita not po
lri Btlbant: Sennatus consultus trabelliano
prossectum nesolus eras omnibus here ditaris accio¬
mbus hon&eur & ideo quociensere ditas excausa sidei¬
com missi resti tuitur acci ones es infidei cõmisario
trans feruntur quia uncuiq dam nus eẽ fidẽ fuum
non opta ce: urdost ⁊ cõscilio peg dia nio

Expanded text:
citur. Ius omne fideicommissi non in uindicatiocommissuTrebelliano . Senatus consulto Trebelliano prospectum est, ne solus heres omnibus hereditariis actionibus oneretur. Et ideo quotiens hereditas ex causa fideicommissi restituitur, actiones eius in fideicommissarium transferuntur, quia unicuique damnosam esse fidem suam non op
Abbreviated transcription (Latin):
OMNIBUS qui con trauolumtatẽ defuncti faciuna ut in¬
gnus aufertur heriditas sinihil testam̃to infraui de legis fuen
eẽ testa merũ salua eoꝵ disxepcione scriptis hene s̃ uure
in possesi one mitti deiderat ⁊ s̃t ñ c̃c si ater eredẽ inst tutũm
& substitutum controuersio sit magisplauit eũ in posesi omen
rerũ hereditarium mittiqui primo ioco conseriptus est

Expanded text:
Omnibus, qui contra uoluntatem defuncti faciunt, ut indignis aufertur hereditas, si nihil testamento in fraudem legis fuerit esse testamentum, salua eorum disceptatione scriptus heres iure in possessionem mitti desiderat. Si inter heredem institutum et substitutum controuersia sit, magis placet eum in possessionem rerum hereditariarum mitti, qui primo loco scriptus est
Abbreviated transcription (Latin):
luncerputine piperatoria qi coriria q:q item truelle calicer
scifi & hissimiliua. Libras legatis itm carte uolumina uł
membrane. & filide continentur codices quoq: debebunt᷑
librorum enim upellutionem non uolumina caertiux sed
scrpture modus qui cesto fine concluditur. &timatur lega¬
re. Auro legato geme quoq hcluse itemq mangarite hisma¬
ragdi legato cedunt sed magis ẽ. uoluntati et̃ qi sitionem in fer¬
tum enim aurum debiti fecctum oanam̃toꝵ ienere conti
dente & positt ẽ. Vusis argenteis legatis inclimate quo que
xuuro infixa legato cedunc. Argento poterco legato
omã q aepoco loꝵ specie conparata sunt debebuntur
uł uti patere calices cyfi orcioli in offerarie & conae. Ca¬
rucce cum iunctaria legata mule quoq legate nec non &mu¬

Expanded text:
patinae piperataria: cochlearia quoque itemque trullae calices scyphi et his similia. Libris legatis tam chartae uolumina uel membranae et philyrae continentur: codices quoque debentur: librorum enim appellatione non uolumina chartarum, sed scripturae modus qui certo fine concluditur aestimatur. Auro legato gemmae quoque inclusae itemque margaritae et smaragdi legato cedunt. Sed magis est uoluntatis esse quaestionem: infectum enim aurum debebitur: factum enim ornamentorum enere continetur. Vasis argenteis legatis emblemata quoque ex auro infixa legato cedunt. Argento potorio legato omnia quae ad poculorum speciem comparata sunt debebuntur, ueluti paterae calices scyphi urceoli oenophoria et conchae. Carruca cum iunctura legata mulae quoque legatae, non
Abbreviated transcription (Latin):
eñter pererise s& sȩmel par tum sudise iud& ur nini forte ꝑ inter¬
ualla paroani mulier quimens truosum aliqud autꝓ diosio
ni ieneris conuorso mare ꝓcreatur ot Fũd G Pastum
qui membroꝵ humanoꝵ hoficiam dupliceruit hoc oracionenem
admitrere ut aut septimo pleno aut decimo in separtus mat¬
partũ eficere noni daur Lib ana utius liberen comse qui posiet
riciũ conscuta siter peperit adtegitimã fili ere ditatt̃ ano¬
titur non est euim anunumisaius quiricium hoc scuuta

Expanded text:
ter peperisse, sed semel partum fudisse uidetur: nisi forte per interualla pariat. Mulier si monstruosum aliquid aut prodigiosum ni generis conuerso more procreantur. Partum, qui membrorum humanorum officia duplicauit, quia hoc ratione  uidetur admittere, ut aut septimo pleno aut decimo mense partus matpartum efficere non uidetur. Libertina ut ius liberorum consequi possit, ritium consecuta si ter peperit, ad legitimam filii hereditatem admittitur: non est enim manumissa. Ius liberorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ftactus fuerit fidei comissum relictum cocũq modo patria
Rogati inuicem sibi sine liberis. recesse rint hereditatẽ
restituere altero decidente sine fine liberis hereditas.
cd eum ꝑtin& qui suꝑ uixerit nec &eo parcisei contrauol¬
tatem testacoris possunt. Intẽ Si aliquis itahere ditate¬

Expanded text:
fideicommissum relictum quocumque modo patria Rogati inuicem sibi, si sine liberis decesserint, hereditatem restituere, altero decedente sine liberis hereditas ad eum peruenit qui superuixit: nec ex eo pacisci contra uoluntatem testatoris possunt. Heres
Abbreviated transcription (Latin):
&in& testam̃tores. Quotiens demodo quarte ra in end
q: rituꝵ ꝓpt̃ periculum plur pendendi officium iudicis om¬
nib stimatis quartu facienda ẽ qi uput heredem remane¬
ut uut ceste &igeidu cuutio adlagitorio ut qđ plus duran¬
matris adiermanis eius non potest inputum sed in par

Expanded text:
test. Quotiens de modo quartae retinendae quaeritur, propter periculum plus petendi officio iudicis omnibus aestimatis quarta facienda est, quae apud heredem remaneat, aut certe exigenda cautio a legatario, ut quod plus dodranAeris
Abbreviated transcription (Latin):
cedmanu eirib: legatir omnibq & conuersatione unbana
e inministerio fierint debebuntur nisi & eis aliqui ꝓpeuo
adopurrusticum trans ferantur is̃ p̃ioꝗ̃ Elenatorer
serui uđ uut ciper anint̃ urbana ministeria continentin
dubium remansit & ideo uoluntiare quescio ttm siistra¬
audccrum quo ti dienarum epulaix gr̃c abentur dobuntur
nulioner & institutorer inĩ urbana iistoria continentiu

Expanded text:
amanuensibus legatis omnes qui ex conuersatione urbana et in ministerio fuerint debebuntur, nisi ex his aliqui perpetuo ad opus rusticum transferantur. Venatores serui uel aucupes an inter urbana ministeria contineantur, dubium remansit: et ideo uoluntatis est quaestio. Tamen si instruendarum cotidianarum epularum gratia habentur, debentur. Muliones et institores inter urbana ministeria continentur:
Abbreviated transcription (Latin):
N ĩdiq̃ Dster leate eacedunt q ex lano & lino testa sunt Io
sirica & bum botina qicam Indiui uel loperiende cingendi exter¬
nendi iniciendi queceusa para ta sunt pelle quoque in ducto¬
rie continebuntur ist ÑQ uestes uirile legta eatantun¬
modo debobuntus q: adusum uirilẽ ꝑsoluo pudee urilicaus
adtineno stragola coq huic legtũ diami Nuli obre ueti
lexai om̃nia quea dusum muli ere expectane debentur lan
lgnta siue suocena siue lota sitsiue p& tenata siue uersi collo¬
ria lex tocedunt: purpura uero aut ex tam̃ sub tem̃ ul hoc
nominine continentur: Mundo muli ebrilegto ea cedi
cestuli : It bũis ides unguuenta & uusa in qubus easent de s¬
repa rantur leeto non ceclim qui nec lana lea ta uebils¬
m̃t de buntur. Uss arentes legats ea ompoa copoar¬

Expanded text:
ea cedunt, quae ex lana et lino texta sunt: item serica et bombycina, quae tamen indutui uel operiendi cingendi sternendi iniciendique causa parata sunt: pelles quoque indutoriae continebuntur. Veste uirili legata ea tantummodo debentur, quae ad usum uirilem saluo pudore uirilitatis attinent. Stragula quoque huic legato cedunt. Muliebri ueste legata omnia quae ad usum muliebrem spectant debebuntur. Lana legata, siue sucida siue lota sit siue pectinata siue uersicoloria, legato cedit: purpura uero aut stamen subtemenue hoc nomine non continentur. Mundo muliebri legato ea ceduchae situli, item pyxides unguenta et uasa, in quibus ea sunt: rio nomine separantur, legato non cedunt, quia nec lana legata uestimenta debentur. Vasis argenteis legatis ea omnia co
Abbreviated transcription (Latin):
intratepra quescionem res a nouum dnm entionem trans¬
sierit nec is quiꝑ xx. annor fuerit inqui&atus &uellit ei
ue curauerint si quidem res peculĩariã ẽ stimationem
dubli sarcitur qđ sio hoc corporali alicuius uitã membrir¬
ue noceatur &xtra ordine uindic&ur. Intp̃ Sialiquis¬

Expanded text:
intra tempora quaestionem res ad nouum dominum emptione transierit, nec is per uiginti annos fuerit inquietatus, auelli ei umue curauerint, si quidem res pecuniaria est, aestimatione dupli sarcitur: quod si ex hoc corpori alicuius, uitae membrisue noceatur, extra ordinem uindicatur. Quidqui
Abbreviated transcription (Latin):
maximus q: est reciacopraria & c&era uenationis instru¬
menta continebuntur qi &iã cedinstrum̃ tũ ꝑtinent siquio¬
ut fundi & maxima parte in eonationib: consistat iñ¬
ced legtitaerium ꝑtinent cente precepti heradom. pun¬
do leqato cummancipis & peccorib: & omini in strum̃to
rustico & urbano peculium actorir ante testatorem
de functi si & eodem fundo fuerit magis plac& cedlega¬
tarium ꝑtinere ector uł colonus & adio fundo in eodẽ
constitutus qui cum omni instrum̃to legatur erat cellega¬
rium non ꝑtinent nisi eum adius fundi testatur uoluerit
legcitu testatur & diuersis emtionib cidplicauerit lega¬
terio cederȩ placuit. instrum̃to predio legato fcibri
ferrario item lignarii potatores & qui instrum̃ti
fundi grãm ibidem morabantur legacto cedunt in stri¬
mĩto fundo legati libri quoq & biblioticeq: in eo dẽ
fundo legoto continentur. Seruo in studiendi grãn
& eodem fundo quicũ mancipiis fuerat legatꝰ alio

Expanded text:
MAXIMVSQUE EST retia apraria et cetera uenationis instrumenta continebuntur: quae etiam ad instrumentum pertinent, si quaestus fundi ex maxima parte in uenationibus consistat. Frad legatarium pertinent: ante percepti ad heredem. Fundo legato cum mancipiis et pecoribus et omni instrumento rustico et urbano peculium actoris ante testatorem defuncti, si ex eodem fundo fuerit, magis placet ad legatarium pertinere. Actor uel colonus ex alio fundo in eodem constitutus, qui cum omni instrumento legatus erat, ad legatarium no pertinet, nisi eum ad ius eius fundi testator uoluerit legato testator ex diuersis emptionibus applicauerat, legatario cedere placuit. Instructo praedio legato fabri ferrarii, item tignarii, putatores et qui instruendi fundi gratia ibidem morabantur, legato cedunt. Instructo fundo legato libri quoque et bibliothecae quae in eodem fundo sunt legato continentur. Seruos studendi gratia ex eodem
Abbreviated transcription (Latin):
non de uilla dicit domo legata bal neũ eius qđ publice
p̃u&ur nisi aliar separ&ur legato cedunt. Domum cum
omni iure suo sic instructa ẽ legeriti urbana femilia item
artifices & uestiarii Mazelarii &uquarii &idem domi
seruienter legato cedunt omnib: q indomo s̃ legitis caut¬
oner debitoꝵ rationer q seruoꝵ legato cedunt monilibus¬
q: legatir aumx argentum non deb&ur nisi dehir quoq
manifeste scnxisse testatore posse ostendi is ĩt t̃ dq̃¬
Instrum̃tum cacupone legato ea debenterq inacuponis
usui pccrata s̃ uł ut uicra in quib uinum defunditur scac¬
ria quoq & peculia & uara debbtur sane ministr
& aparatur om̃s confarciendoꝵ medicocm̃ deꝵ. Itemq¬

Expanded text:
essa. Domo legata balneum eius, quod publice praebetur, nisi alias separetur, legato cedit. Domo cum omni iure suo sicut instructa est legata urbana familia, item artifices et uestiarii et zetarii et aquarii itidem domui seruientes legato cedunt. Omnibus quae in domo sunt legatis cautiones debitorum rationesque seruorum legato cedunt. Monilibus legatis aurum uel argentum non debetur, nisi de his quoque manifeste sensisse testatorem possit ostendi. Instrumento cauponio legato ea debentur, quae cauponis usui parata sunt, uelut uasa, in quibus uinum defunditur: escarai quoque et pocularia uasa debentur. Sane ministri et apparatu
Abbreviated transcription (Latin):
instrum̃tocedunt ał uti coaber aliͤ falcer mersorie & sena¬
riae it̃ more oliuaꝵ Con seruaa doꝵ fructu eccusa con¬
parcti instrum̃ta cedunt uelut doua cupie ueicula rus¬
ticti cibaria pistores asini focria ñ ancilleq uestim̃ta
rusticis faciunt strutra quoq & sutor
p̃ id s̃ v uxores eoruoo. Qui operat᷑ magii . ut instrum̃ to
.ut instrum̃to
cedcnt petora quoq & pastores eoꝵ sterce¬
uandi causa pitor¬
ta instrum̃to continentur ea aut̃q custo diͤ
magis causa
qđ cadusus pactri familias eo dilatata s̃s¬
rum̃ti nomine
continentur uxores uero eoꝵ quimera¬
des prestare
consueuerunt neq instructionis neq instrũ¬
m̃ti cepellatio
contin&ur. piscatorer uł uenationes instru¬
m̃tum itade¬
niũ instrum̃to furi continentur si exhis max¬
me fundir
fundum
itt demum cedunt siibidem ced sum mi atestator
consu¬
euerunt. fundo communi infaumento Rugico
& orbano & mancipiisq ibi sunt legato semina cogcibas¬

Expanded text:
i falces messoriae et fenariae, item molae oliuariae. Conseruandorum fructuum causa comparata instrumento cedunt, uelut dolia, cupae, uehicula rustica, cibaria, pistores, asini, focariae: item ancillae quae uestimenta rusticis faciunt, scutra quoque et sutor Vxores eorum qui operantur magis est ut instrumento cedant. Pecora quoque et pastores eorum stercorandi causa parata instrumento continentur. Ea autem, quae custodiae magis causa quod ad usus patris familias eo delata sunt, instrumenti nomine non continentur. Vxores uero eorum, qui mercedes praestare consueuerant, neque instructionis neque instrumenti appellatione continentur. Piscaturae uel uenationis instrumentum ita demum instrumento fundi continetur, si ex his maxime fundi fundi ita demum cedunt, si ibidem absumi a testatore consueuerant. Fundo cum omni instrumento rustico et urbano et mancipiis
Abbreviated transcription (Latin):
recipi& testatoris. Seruo ftcstalit̃ int̃empto legatorii dam nũ
ẽ. quia legatũ nulla culpa heredis inĩcedit. Int̃po Seruus nonui¬
re alie num liber&. Sinendi modo tũ corporales res quãq in u¬
re consistunt. legari possunt &ideo debitori id qđ deb& rete
legatur. Eius Rerci: Legaiti ẽ Remplo heredis partem
agnoscere. pastem repudiare legatarius non potest. Legatũ
nisi ceste reisit & ad cestã ꝑsonã deferatur nullur ẽ mom̃ti
Siquis sibi & p&icio legata adscripserit magis ẽ. ut totum

Expanded text:
pectat. Seruo fataliter interempto legatarii damnum est, quia legatum nulla culpa heredis intercidit. Damnari heres potno eum liberet. Sinendi modo tam corporales res quam quae in iure consistunt legari possunt: et ideo debitori id quod debet recte legatur. Eius rei quae legata est exemplo heredis partem agnoscere partem repudiare legatarius non potest. Legatum nisi certae rei sit et ad certa personam deferatur, nullius est momenti. Si quis sibi et Titio legatum adscripserit, magis est, ut totum
Abbreviated transcription (Latin):
iure suc cessione dñi conparationem p Eapitis
municigiem codmitaitie si insola frustuariis deport&ur ut si ꝙ
causc̃ & alli seruus pene efficictur & nstatũ e hac rogatione
d eđstionem nuttuerit. on utendo admittitur usufructussipos¬
se si qe fundi biennio fructucrius non utatur ił rei mobilis annum¬
Alx non iđẽ Renuttatione amittitur usu fructus si domus logita
sicendio confrcegcuierit uut runa perierit lic& postea restituatue
niurt corsione emittitir usu fructus quotiens dño deꝓpri&atis eum
fucauerius iuro cerserit fincar uiufructus acut merte aut cgrore
mõte cum usu fructuccrius:
noritur tempore quociens cd certũ
tempꝰ usu fructus legatur uł¬
utbiennio cuttriennio ista lex¬

Expanded text:
nii comparatione. Capitis minutione amittitur, si in insulam fructuarius deportetur, uel si ex causa metalli seruus poenae efficiatur, et si statum ex adrogatione uel adoptione mutauerit. Non utendo amittitur ususfructus, si possessione fundi biennio fructuarius non utatur, uel rei mobilis anno. Rei mutatione amittitur ususfructus, si domus legata incendio conflagrauerit aut ruina perierit, licet postea restituatur. In iure cessione amittitur ususfructus, quotiens domino proprietatis eum fructuarius in iure cesserit. Finitur ususfructus aut morte aut tempore: morte, cum usufructuarius moritur: tempore, quotiens ad certum tempus ususfructus legatur, uelut biennio aut triennio
Abbreviated transcription (Latin):
fundo ita ut pomiderat legatum mancipur te orbana
quam rusticc Itenoq argentũ Questerq eodem
te pre in fundo conphendici adlegatarium
ꝑtinebunt. Puscuariaq p̾tea comparata ad
fundo legato destator adiunxerat se eiꝰ apellatione
continentur callegatarium ꝑtinent. quicquid in eadem
domum fructa legecuit pat̃ familias ꝑ p&uũ instrugidi
gratiam cebuit legaticrio cedit instrum̃ta domur legate
cod legato continena quib domur municior uł tutt
ab incondio prestatur teule specularia &ut elegato

Expanded text:
Fundo ita ut possederat legato mancipia tam urbana quam rustica, itemque argentum et uestes, quae eodem tempore in fundo comprehendentur, ad legatarium pertinent. Pascualia, quae postea comparata ad fundum legatum testator adiunxerat, si eius appellatione contineantur, ad legatarium pertinent. Quidquid in eadem domo, quam instructam legauit pater familias, perpetuo instruendi gratia habuit, legatario cedit. Instructa domo legata ea legato continentur, quibus domus munitior uel tuta ab incendio praestatur: tegulae spe
Abbreviated transcription (Latin):
nofficio sum dicitur tesitm̃tum qđ frustra liberis. & hereditatis
non ex officium pi&atis uid&lur cẽ conscriptum post factũ a ma¬
trẽ testecm̃ tũ filios ꝑcreatos non mutata habea cũ posse uolu¬
tate ad &eplũ p̃teriti inofficiosi querellam reinstitua
uieres scriptus ẽ in officiosum arguipotest eosenĩ quiltgos facit
patris maiestatem legis ob temperare conuenit. Quiofficioso
institutus in officiosum dicere potest nec in cẽ ex austa ne
nesit hereditas cũ cput eum quartã legis falcidie insenat᷑
corisulto pegasiano beneficio siuere m̃suram. Int̃p̃ Si pat̃¬

Expanded text:
Inofficiosum dicitur testamentum, quod frustra liberis exheredatis non ex officio pietatis uidetur esse conscriptum. Post factum a matre testamentum filius procreatus, non mutata ab ea cum posset uoluntate, ad exemplum praeteriti inofficiosi querellam recte est, inofficiosum argui potest: eum enim qui leges facit pari maiestate legibus obtemperare conuenit. Qui inofficiosum institutus inofficiosum dicere non potest: nec interest, exhausta nec ne sit hereditas, cum apud eum quarta aut legis Falcidiae aut senatus consulti Pegasiani beneficio sit remansura.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ queꝑium aut ꝑceden interfectus ẽ uł iuigulatus p̃cipitatis
s& & is quicueneno negtus dicitus dicitur hon estatienim
crede s conuenit quule cum que enimor tetatorir multam
non p̃ter mittere isł nõc Ddio ohcciso deeafa milia questi
oabenola eftq intra tectum suerit aut certe &tra tectum cĩ
dno eotempore uim oheci debatur. ist Nõca Quoc ci¬
sis dicitur si const& eum sibi quo quo mo manus intullir&a.

Expanded text:
per uim aut per caedem interfectus est, uelut iugulatus praecipitatus, sed et is qui ueneno necatus dicitur: honestati enim heredis conuenit qualemcumque mortem testatoris inultam non praetermittere. Domino occiso de ea familia quaestio habenda est, quae intra tectum fuerit, uel certe extra tectum cum domino eo tempore quo occidebatur. Qui occisus dicitur, si constet eum sibi quoquo modo manus intulisse,
Abbreviated transcription (Latin):
gadus d fecorint merito i dicimus minore sicut a muiores die¬
mus post pacris auiꝓaui abaui adaui mei auiqui uo cubulã atel
accedant ꝓnatis dum desunt silu qui icleo prius ingẽ te agnos¬
cuntur qui ueniunt ꝑ urili sexus ꝑ sonar uł ati frater eodẽ pa¬
tre  nacus uł frats silius nepus uł exeo its patruus cognat laci
quesuno &c ipsipinqui tate cogncecionis coniusti quunde post
agnatus abentur quia ꝓ seminixeus ꝑ sonas ueniunt nee sore
giati sacdealius naturali iure cognati ꝓximos ꝓpt̃qemus

Expanded text:
gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maiores dicimus, post patris, avi, proavi, abavi, atavi, tritavique vocabulum. accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur, quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius neposve ex eo; item patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis coniuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali iure cognati. Proximus
Abbreviated transcription (Latin):
cisunt ex tranei ab officus publicis estenim nom̃ magsaudur
abenti cõtranus ec cbicti priua tiqđ sni abiofficus curie abidlu
Publica ni apellantur conductore uecti galium sisciul rene
publicuru siue quiuec tige lict puplicce exiguint iđ quipueco¬
cid seculi lucra sectantur unde & conominet cutns. Vilicus¬
cepit inter dũ aut̃ ullicus gib̾ nacione uille sedispensacione
uniuersedomt tulliomter p̃cante significut qđ estum uniuer¬
sarũ possesionum & iularum dispensacoꝵ Ex toreram idẽ &e cu¬
adieni dicti adcultura agi sun ent alii in deuenienter ad quẽ
alienũ agrũ locutum colentes ac de benes conelicio ne gem¬
tali solo ꝓpt̃ agricultura sub dño posse sores ꝓeo qđ is locatus est
fundiscolonis aut̃ quatuor modis dicuntur na colo ni aut roma
nuima aut colonilatni aut coloni aufiliares autcolonũ iuss

Expanded text:
ati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum habenti contrarium, et dicti privati quod sint ab officiis curiae absoluPublicani vocantur conductores vectigalium fisci rerum publicarum, sive qui vectigalia publica exigunt, vel qui per negotia saeculi lucra sectantur, unde et cognominati. Et si salu dispensationem universae domus Tullio interpretante significat, quod est universarum possessionum et villarum dispensatorem. Actores idem et cuadvenae, dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo propter agri culturam sub dominio possessoris, pro eo quod his locatus est fundus. Coloni autem quattuor modis dicuntur. Nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut coloni auxiliares, aut coloni
Abbreviated transcription (Latin):
bato de ponerent crura confracta sunt qui ligno sus pensi ci tomon
non poterant in ipsoquoque genere necihs defert crudelia ẽ eniena
aquu ipsum torquentes expinguugnibus uiri frigore & sumnie necaꝵ
conibus & besteir ex poni Niã fero monetas quo que maior obtautt
gladiuseni si negauore cruciatu conpediosamorte uitufonitelio¬
uit Calcum ẽ paraci dale ucescuduo acudendo iedest claudendo¬

Expanded text:
ligno suspensi cito mori non poterant. In ipso quoque genere necis differt. Crudelius est enim in aqua spiritum torquentes extingui, ignibus uri, frigore et fame necari, canibus et bestiis exponi. Nam ferro mori aetas quoque maior optavit. Gladius enim sine graviore cruciatu conpendiosa morte vitam finire novit. Culleum est parricidale
Abbreviated transcription (Latin):
tuus qni firmutur tostam̃tum sane in seripturis sc̃is no noc
solum boe dicitur qd non uul& nistesta toribus metuis
sabannẽ pet etũ & placitum testa tñ tum uocubant. Nũ
nbani & ie cob testamentum fecerunt qđ utique & ium
ũ d sposuerunt hocẽ puitum & innumerabilia telit¬

Expanded text:
Scripturis sanctis non hoc solum dicitur, quod non valet, nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum, testamentum vocabant; nam Laban et Jacob testamentum fecerunt, quod utique etiam ntum disposuerunt, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
silio nacur̃ est dictus autẽ nerus qucosi natus ꝓpnũ eni filius nasci¬
tur dem de mepus gradus enim sub titu cionis est PUnc & postẽ¬
ritas quas postera & as nepus autẽ urahus que seur est nã at nep¬
tis dicamus inure est ꝓpt̃ di crecionẽ suc cesionis a mistim: ꝑ¬
nꝙus ẽ qui ex nepote conceptus natus que est & dictos pnepus
quacsi natus porropost ex hoc quo que grado incipiuo curi
& pienies qua si peoro post geniti Nan filla & nepotes non sun ꝓgeues
quic nc̃ est ineis. Lorgga posteritas Si cut aute inferaus Eo nteetle

Expanded text:
ilio natus est. Dictus autem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi
Abbreviated transcription (Latin):
siebant num quum ꝑtesta mentĩ fiebant sex pest cpila libta c̃
sumentes incle qui ꝑ testa metum nõfiebunt nec ex testabta t̃
aliquid cccpere nec suo heredes facere poterant ciuesrina
postea sub cõsolibus postes tamenta inurbir romo effecticlicti
auton ciuss ronce iu qui cestame ciliberi essecti in numo o ronmenoꝵ
cicuiu rure diguta huprinuum a cdelictus erat inurberomo

Expanded text:
fiebant, numquam per testamentum, sed per epistolam libertatem sumentes. Inde quia per testamentum non fiebant, nec ex testamento aliquid capere, nec suos heredes facere poterant, cives Romani postea sub consulibus per testamenta in urbe Romana effecti sunt. Dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numerum Romanorum civium r
Abbreviated transcription (Latin):
mmilia su poscis seruis caquum pat familiꝗs poccona delec¬
cione consulut ser uonumque cõdicioñ afilicar afectuñ dis¬
ce nit s&r qua siunam mo bũ aplectut hinc enimegor tum
eftuom̃ patrifamilicar quiu cẽ inique dominuntur in serius
hocse nomine nequie quã rep& ent apellare: Auitpatre pa

Expanded text:
ectione consulit, servorumque condicionem a filiorum affectu non discernit, sed quasi unum membrum amplectit. Hinc enim exortum est nomen patri familias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. Matremfa
Abbreviated transcription (Latin):
eritauus ul timumꝰ gnicionis nom̃ẽ: Pamilio enĩ moraur
patre terminatur in tri cauo filius & silia & familiu dicto
suna ldipsenim primi inor dinẽ nuscencium ex istuni unde
& cor nelia familiu stir pis ipia om̃is cor nelia cota faliaut
astamore fomei eni genus cestir pis estenedletur ⁊ua co

Expanded text:
tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. Filius et filia a familia dicti sunt; ipsi enim primi in ordine nascentium existunt. Unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis a Cornelio orta. Familia autem a femore. Femore enim genus et stirps ostenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
cultace clabant : Senutus conultus consolendo & trac¬
tan do c̃dictus qđ sc sit ut cõsuleat & nocere non posit: pades
autẽ & salustius dicit acure similitutude nẽ similitudinem
uocatusunt Namscut patros filios ita illi rẽ pliplica alebant
Patres conseripti quiadã romulus decẽcuria senatoꝵ elexs¬
& nominueoꝵ p̃senti popło intabulas aureas contullit acd que inde
patres conscriptiuo cantur : Censores aput ueeros romacnos¬
erant esẽ enĩ nom̃ censons dignitas iudicialis aẽsee enĩ iudica¬
re ẽ item censores sun patꝰ monioꝵ iudices acensuaris apellati
Iudicos dicti qua si uidi center ppłm siue qđ clisputare efi iuste iu
iuna uł opem tribuunt constitutisa Ant autem sexto annopost
rees ecuctus dũ enĩ plebs a senatum & consilibus p̃meretu
tunc ipsa cribunos quisi ꝓprior udices & defensores oreucut que

Expanded text:
 consulendo et tractando est dictus; quod sic fit, ut consulat et nocere non possit. Patres autem ut Sallustius dicit a curae similitudine vocati sunt. Nam sicut patres filios, ita illi rempublicam alebant. Patres conscripti: quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde Patres conscripti vocati. erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi p
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt pastumee duodualens quis facit płtcitum uer
uolens qđ nellitur iđ uti auando quis aue paratur sit
inudieio ulrorpondendum quod nemo patust dicere pactum se
alter manum dabat. Ratum uero quan ration able & rex¬
tum unde & quipollic&ur dicit ratum est proficeor hoce sir
sus or coua nem cice uenuens emcio aute outem dict qđame tibi

Expanded text:
sque facit; placitum vero etiam nolens conpellitur, veluti quando quisque paratus sit in iudicio ad respondendum; quod nemo potest dicere pactum, sed alteri manum dabat. Ratum vero, quasi rationabile et rectum, unde et qui pollicetur dicit: 'Ratum esse profiteor', hoc est, tus ex convenientia veniens. Emtio autem dicta, quod a me tibi
Abbreviated transcription (Latin):
re ut puta ille mihi heresẽ aditut quicernito quiinfraudio
tot cedeum dacrum aut hereditatũ centesimus status erat
int̃ parter & pace conueniens scriptura legibus hac morib
comꝑbacta edictum pcestum quasi & pate factum habeo qđ ẽ
pecco unde & pepigre pla citum quoq similiter habes p laceae

Expanded text:
re, ut puta: Ille mihi haeres esto; additurque: Cernitoque intra dies re, ut puta: Ille mihi haeres esto; additurque: Cernitoque intra dies tot. Adeundarum autem haereditatum centesimus statutus erat inter partes ex pace conveniens scriptura, legibus ac moribus comprobata; et dictum pactum, quasi ex pace factum, ab eo quod est pango, unde et pepi
Abbreviated transcription (Latin):
Nuncupatio est quam intaibulis caelis qu& estator rectitat dicens
hec uthis tabulis atelisque scripit sunt itadico ito lego ittia. uos
ciues romani testimonium mihi perib& & hocdicitur nuncupa¬
tio nuncupare ẽ enĩ palam nominare. & confirmare . Iuslibe¬
rorum ẽ. coniugium sine liberis inuicem proloco ignoꝵ her¬
diititi alterna conscriptio codicollum ut u&eres aiunt sine du¬
bio ab auctore dictum qui a hoc scripture ie nus in setautt estaut
scriptura nullam indignens sollemnitatem uerboꝵ sed solam
testatoris uoluntatem quale cũ que scriptura significationẽ
& prersam cuius beneficio uoluntatib defuncttꝵ constat. eẽ
rubuentum ꝓpt logalium uerboꝵ difficulate aut̃ propt̃
necessitatem adhibendoꝵ sollemnium tar ut qui scrib&
titulum eiusdem scripture codicellum doc& sicut autem
quo dicellus sit uice testuim̃ti itae & epła uice codi ellorũ¬
hereditatem aut finito tempore certionis seluditur
necli licrũ ẽ ultra capiende hereditatis crecio autem

Expanded text:
Nuncupatio est, quam in tabulis cerisque testator recitat, dicensin his tabulis cerisque scripta sunt, ita dico, ita lego: itaque vos, cives Romani, testimonium mihi perhibete,' et hoc dicitur nuncupatio: nuncupare est enim palam nominare et confirmare. Ius liberorum est coniugum sine liberis invicem pro loco pignorum hereditatis alterna conscriptio. Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nullam indigens sollemnitatem verborum, sed solam testatoris voluntatem qualicumque scripturae significatione expressam. Cuius beneficio voluntatibus defunctorum constat esse subventum propter legalium verborum difficultatem, aut certe propter necessitatem adhibendorum sollemnium, ita ut qui scribit titulum eiusdem scripturae codicillum vocet. Sicut autem codicillus fit vice testamenti, ita epistola vice codi hereditatem aut finito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra capiende hereditatis. Cretio autem
Abbreviated transcription (Latin):
cerane coperunt & reliquia ruccedentibi erant q ꝑmixto & in¬
ordinate. Postea tebiđniur minor aegustus ad iielimdinem
gregonians et ermoginians coclicem fieltum constitatio nerou
a constantini temporibi sub ꝓprio ciũ q imperatour titulo disposiue
quem cediuo nomine teo dosi cinum uocauit .ii. Oñt aut̃ leyet¬

Expanded text:
inceperunt cesare et reliquis succedentibus erantque permixte et inordinate. Postea Theodosius minor augustus, ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani, codicem factum constitutionum, a Constantini temporibus, sub proprio cuiusque imperatoris titulo disposuit, quem a suo nomine Theodosianum vocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut curias obmo uentur ccut in&ilio mittuntur ecuttẽpꝰ
relingantur .axx .i. adlecem ulia aiaustatis Legẽ
dicor deductus est quiue in iusso imperatoris bellum sege¬
serit delistum ue habuerit xercitum conparauerit soll¬
citauerit destruerit &. imperatorem his centea inperpe¬
tuum aqua &igni inter dicebantur nunc uero humiliores
besteis obiciuntur uł uiui xurantur honestiores capite
puniuntur auicrimen non solum fastam sed uerbis impi

Expanded text:
aut curia submouentur aut in exilium mittuntur aut ad tempus relegantur. Ad legem Iuliam maiestatis Lege Insidias deductus est, quiue iniussu imperatoris bellum gesserit dilectumue habuerit, exercitum comparauerit sollicitauerit, deseruerit imperatorem. His antea in perpetuum aqua et igni interdicebatur: nunc uero humiliores bestiis obiciuntur uel uiui exuruntur, honestiores capite puniuntur. Quod crimen non solum facto, sed et uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
uata tenentur quiquem armatir hominib: possessione
dorium uillam agrum uedeiecerit &x pugnia uerit obrede¬
rit duserit quidue aut fieri hominer condempnauert
locauerit conduxerit quidiue c&runi concursum t̃ ba
sedictionem incendium fecerit funorare repellira¬
uł aliquem ꝓhiberi funur sue eripuit turbauerit &qͥ
eum cui aqua &igni intdicti ẽ. reciperit celauerit
tenuerit qui cum uitello inpuplico fuerit tepla parrar
aluit uł quipuplicum marmatis obsedent cinxerit duserit cõc¬
uerit quib: omnib: conuistus si onestiores sunt tertia pas
bonorum eripintur & in insulam relingantur humiliores im
tallum damnantur Creditor eyto grafurius si fine iusso pres¬
dis peruim debitoris sui pignona quam non abere oblicata cep¬
rit in legem uliam deui priuata coninitat fiduciam uero & p¬
gnera apudse deposita persequi & sine austoritate iudicis un¬
diccere non pro lubeat xxuiiii adlegem iubã peculato

Expanded text:
ur, qui quem armatis hominibus possessione domo uilla agroue deiecerit expugnauerit obsederit clauserit, idue ut fieret homines commodauerit locauerit conduxerit: quiue coetum concursum turbam seditionem incendium fecerit, funerari sepeliriue aliquem prohibuerit, funusue eripuerit turbauerit: et qui eum, cui aqua et igni interdictum est, receperit celauerit tenuerit: quiue cum telo in publico fuerit, templa portas aliudue quid publicum armatis obsederit cinxerit clauserit occupauerit. Quibus omnibus conuictis, si honestiores sunt, tertia pars bonorum eripitur et in insulam relegantur: humiliores in metallum damnantur. Creditor chirographarius si sine iussu praesidis per uim debitoris sui pignora, cum non haberet obligata, ceperit, in legem Iuliam de ui priuata committit. Fiduciam uero et pignora apud se deposita persequi et sine auctoritate iudicis uindicare non prohibetur. Ad legem Iuliam peculatus
Abbreviated transcription (Latin):
sula de portantur. Siquis instrum̃ta utilitatir sue apro cu¬
ratore uł cogitore aduor surio suo ꝓdita eẽ conuincerit tãꝑ
curator quũ cognitor si humiliores r̃ in m&allũ damnantur
si honestiorer cadttmpla dimidia pacrte bonorũ perp&uo re¬
linguntur. Qui falsis instrumtis cactis epłir rescriptis sciens
dolo malo usus fuerit pena ftlsi coercitur ideq: humiliores
in m&allũ damnantur honestiores in insula deportantur
Instrum̃ta poenesse deposita quicũ alteri alterum absente

Expanded text:
a litis suae a procuratore uel cognitore aduersario prodita esse conuicerit, tam procurator quam cognitor, si humiliores sunt, in metallum damnantur, si honestiores sunt, adempta dimidia parte bonorum in perpetuum relegantur. Qui falsis instrumentis actis epistulis rescriptis sciens dolo malo usus fuerit, poena falsi coercetur: ideoque humiliores in metallum damnantur, honestiores in insulam deportantur. In
Abbreviated transcription (Latin):
caure uediccere cedferende more nec contraeum sententia ꝓfert
apellauerit uł defasto suo confessus necediciatur apellare uol¬
cum conuitio ipsius iudicis apellare non oport& qđ itta fecsto a
arbitrio principis uindic&ur. xoana pos pirouationt
Quia obseruanidum est. Quociens postaudita sentẽo¬
udiposdior apellat fructus posse sionis dequa agitur dum se¬
cun de audi encie atuentus indubium ẽ meritose quistra tꝰ
NaMsi p&citur apellauerit hoc abeo nõ potest postolari q̃
non pocest sequistrare qđ non ha b& sippt̃ p̃dia cbana uł mã¬
cipia apell&ur pensi ores eoꝵ uł me cedes uictor e &iũ¬
si denaui ogatur disponi sol& uex uiut demenitis apel¬
La cioruonr Om ni modo puniendume ut quociens in¬
iusta apelacionem ꝓnunciatur sũtus qđ dũ se quere tur
auersarius inpeditredere coratur non simplos s& qua

Expanded text:
cause, sed causa differende more, ne contra eum sententia proferatur, appellaverit, vel si de facto suo confessus, ne abiiciatur, appellare volcum conuicio ipsius iudicis appellare non oportet: ideoque ita factum arbitrio principis uindicatur. Post prouocationem quid obseruandum est Quotiens possessor appellat, fructus medicundae audientiae eventus dubius est, merito sequestrantur. Nam, si petitor appellaverit, hoc ab eo non potest postulari, quia non potest sequestrari quod non habet. Si propter praedia urbana, vel mancipia appellsi de naui agatur, deponi solent. De meritis appellationum Omnimodo ponendum est, ut, quotiens iniusta appellatio pronuntiatur, sumptus, quos dum sequeretur aduersarius impendit, reddere cogatur, non simplos, sed qua
Abbreviated transcription (Latin):
OEPENS Aulitum Sipecunium accepta milis
custodiam dimiserit ccpite puniendus est. ccut ceste querit᷑
uius criminis reur dimissus. eẽ uideatur. Quicustodiam
militi ꝓ sequenti magna mano & cusserit ccepite puniunt᷑¬
postulatur eo tp̃a ceppellandum est qđ defertur non co

Expanded text:
oenis militum Si pecunia accepta miles custodiam dimiserit, capite puniendus est. Et certe quaeritur, cuius criminis reus dimissus esse uideatur. Qui custodiam militi prosequenti magna manu excusserunt capite puniuntpostulatus, no
Abbreviated transcription (Latin):
mali dx empli reforr humiliores in metallã lo est enl
ininsulat amiuia bonoꝵ paste relogantur qđ su qihoc muli¬
en acut homo perierit summo suplicio efficiunitur: Quis¬
acrimina nocturnaueut quemobcatoren desigegut
obili guuerint socerint fticiendam uecuratim aue qucis
susti gantur out besteis obicuntur Quihominem immolaue¬
runt coes en sanguinem litauerint stinum temolum ue golue¬
rns besteis obi ciuntur uł si honestiores sinccepite puniune
obagice ar eis eoinscio nimo supplicio effici placuit iden besteis

Expanded text:
 humiliores in metallum, honestiores in insulam amissa parte bonorum relegantur: quod si ex hoc mulier aut homo perierit, summo supplicio adficiuntur. Qui sacra impia nocturnaue, ut quem obcantarent defigerent obligarent, fecerint faciendaue curauerint, aut cruci suffiguntur aut bestiis obiciuntur. Qui hominem immolauerint exue eius sanguine litauerint, fanum templumue, polluerint, bestiis obiciuntur, uel si honestiores sint, capite puniuntur. Magicae artis conscios summo supplicio adfici placuit, idest bestiis
Abbreviated transcription (Latin):
nea ꝓuincia ex quit quis
origine ducit oficium sis culem Iadministrare ꝓibitur
neaut graciosus aut columniosus aput suos eẽ uideatur ⁊st¬
xĩt ÑDG Quociens in eo auctoritaie iuduacio sisxiales
alicuius bonu ocupant uł describuna suł sub obseruacione
esefaciunt a dito ꝓcuratore inuiriam subnio uitur & rei uius
uuct ores adp̃fectos ptorio sperimendi dmitantur Ist̃ itit̃ p̃rũ
Litẽ inꝑniuiem priua toꝵ fis codo nun nõoper tet nec abeode
ere dem institui in uidiorumẽ nec enim culum niandi facil ta¬
tẽ ex principa li moiesta ten capi oportet & nucla policrta ci¬
one nulla accio nas citur ideoq eius bona quisse eredem imp̃r
facci rum ẽẽ iutuuerat a fisco ocupari non posunt Priuilecũ¬
sisciest inim̃s creditores primum louim retinare : quiqumq: asicto
aduenitur non ex iudice exemplo ali cuius scripture s& e au¬
tentico cõueniendus ẽ & si contratus sides posiit ostendi cece
colum niosã scriptura iuste p&icionis iniudicio obtinere non

Expanded text:
ea prouincia, ex qua quis originem ducit, officium fiscale administrare prohibetur, ne aut gratiosus aut calumniosus apud suos esse uideatur. Quotiens sine auctoritate iudicati officiales alicuius bona occupant uel describunt uel sub obseruatione esse faciunt, adito procuratore iniuria submouetur et rei huius auctores ad praefectos praetorio puniendi mittuntur. Litem in perniciem priuatorum fisco donari non oportet nec ab eodem eredem institui inuidiosum est: nec enim calumniandi facultatem ex principali maiestate capi oportet. Ex nuda pollicitatione nulla actio nascitur: ideoque eius bona, qui se heredem imperatorem facturum esse iactauerat, a fisco occupare non possunt. Ex ifisci est inter omnes creditores primum locum retinere. Quicumque a fisco conuenitur, non ex indice et exemplo alicuius scripturae, sed ex authentico conueniendus est, et ita, si contractus fides possit ostendi: ceterum calumniosam scripturam uim iustae petitionis in iudicio obtinere non
Abbreviated transcription (Latin):
Habeo quo a pellatum e. ad eum qui apellationem co¬
niturus est licteris diminsurie dirigatur qui uules
epłi apellantur quorum apellacio. & acceptio intra
iuintũ diem eofficio faciendat̃ iste iam superius nib
titulo decccutionib: & penis apellationum intp̃tata cse
Quintra tempora prestica dimissorias non posto lauȩrit uł ceccẽ¬
porit uł redderit litteras seriptionem ceb agendo submou&i
& pena cepellationis inferre cogitur.XXUII. De redendis

Expanded text:
atione cogniturus est, dimissoriae litterae dirigantur, quae vulgo apostoli appellantur, quarum postulatio et acceptio intra quinque dies ex officio finienda est. Ista jam saperius sub titulo de cautionibus et poenis appellationum interpretata sunt, § intra tempora praestituta dimissorias non postulauerit uel acceperit uel reddiderit, praescriptione ab agendo submouetur et poenam appellationis inferre cogetur. De reddendis
Abbreviated transcription (Latin):
utuntur maliciamq configunt quoq terreat uł comncuciast
humilierer capite pumniuntur honestianes inin sulaa depontant
Siquis iudicis amicicus & familiarem mencienar euentus ser¬
deutiarum eiꝰ uendunt quidue obtentu nominisciur agunt com¬
aeii proniodo dilecti aut grilio rolingantur aut capice pam¬

Expanded text:
 quem terreant uel concutiant, humiliores capite puniuntur, honestiores deportantur. Si qui de iudicis amicitiis uel familiaritate mentientes euentus sententiarum eius uendunt, quidue obtentu nominis eius agunt, conuicti pro modo delicti aut relegantur aut capite p
Abbreviated transcription (Latin):
in tute apellantur preuera tes aut inuincula puplict conuiei¬
intur nuc inpasula deportintur ił ceste redigantt. quimno¬
uar & pun uł rationo cognitas religionus indicante quiiiino
bo munum moueantur honestiorer deportancur humuliones capi¬
to ꝓtatopinti Eui deralute principis uđ summo ras puplicir mate¬
natieos amiolos aruspicer uaticinatorer comnsulo ei eo
quere ponderit ecepitepuniuntur. Nontantũ diuina

Expanded text:
cula publica coniciuntur aut in insulam deportantur vel certe relegantur. Qui nouas sectas uel ratione incognitas religiones inducunt, ex quibus animi hominum moueantur, honestiores deportantur, humiliores capite puniuntur. Qui de salute principis uel summa rei publicae mathematicos hariolos haruspices uaticinatores consulit, cum eo qui responder
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam accepit in inculã bonis cadeptir deportetu Sapor¬
tittia q arbore curamũ deieceritꝰ nonprodamauit utui¬
gem non in currit inm&allũ datur. Qui homintẽ iiuitur li¬
bi dinit cout comercii eecurt castrouerit canstradur ue
curauerit siue in seruus siue lib̾ sit copite puniuntu hranes

Expanded text:
cuniam acceperit, in insulam bonis ademptis deportatur. Si putator, ex arbore cum ramum deiceret, non proclamauit, ut uigem non incurrit, in metallum datur. Qui hominem inuitum libidinis aut promercii causa castrauit castrandumue curauit, siue is seruus
Abbreviated transcription (Latin):
peotus gram testis e& cor iđ mnaxime. quos acusator lesolno
ꝑ dixerit ud uite humilitas infamare int̃rogare nom plearuus
inteste enim &uite aua lutates expestari deb & & dignitan
Incd finem uł cogncaum inuiti tester interrogari nom porualit
ceduernur se inuicem parenter & liben Item .: libti nec uolen¬
ter adtestimonium codmitendirunt quia reiueritas testin¬
nium nocerritudo ꝑsonarũ plerum peque corrumpit Into

Expanded text:
pectos gratiae testes, et eos uel maxime, quos accusator de domo produxerit uel uitae humilitas infamarit, interrogari non placuit: in teste enim et uitae qualitas spectari debet et dignitas. In adfinem uel cognatum inuiti testes interrogari non possunt. Aduersus se inuicem parentes et liberi, itemque liberti nec uolentes ad testimonium admittendi sunt, quia rei uerae testimonium necessitudo personarum plerumque cor
Abbreviated transcription (Latin):
quir ationes puplicas actos libellos album ꝓpositũ testadones
cacutioneꝰ coro grase aepłar sciens dolum malo infrauden
alicuius deluerit mutauerit sub iecerit sedsi poena coercir¬
Amplissimus cudo dareui eas tabulas q puplicis uł priuati cen¬
tractur scripturam contin& cadibitis testibus ita signari utin
suma marginis ad mediam pacrtem ꝑforate & triplicinio cons¬
tringatur cedo inporitum supre linum ceresigna in p̃mantia
iut xterioris scripture fidem interioris seruare talit tabule

Expanded text:
Qui rationes acta libellos album propositum testationes cautiones chirographa epistulas sciens dolo malo in fraudem alicuius deleuerit mutauerit subiecerit sAmplissimus ordo decreuit eas tabulas, quae publici uel priuati contractus scripturam continent, adhibitis testibus ita signari, ut in summa marginis ad mediam partem perforatae triplici lino constringantur atque impositae supra linum cerae signa imprimantur, ut ext
Abbreviated transcription (Latin):
turõ Quociens intersponios & sponsas defui¬
turo nupcus specialiter fuerit definitum & do¬
nanone suensalicie sponsus aliqua sponse¬
dona uerit ante nupcias sponsus for sitonori¬
reuoccre media mortui heredes adquirant
quo cum que ꝑ gradum successionis ordinen
uiuentis siuero osculum non interueniente
su orso mor tuo nihil sibi puella derebedatis
ultroeitos pogerde uindicare siuero ad puel¬
ue sponio aliquid donatum est eemortar
fuerit quã uis & intercesserit osculo autẽ
noninter cesserit totũ parentes puella siue
pro pinqui aqđ puella donauerat reuocabt¬

Expanded text:
tio. Quotiens inter sponsos et sponsas de futuris nubtiis specialiter fuerit definitum et donationem sponsaliciae donaverit, et ante nuptias sponsus forsitan moriet dimidiam mortui heredes adquirant quocumque per gradum successionis ordine venientes. Si vero osculum non intervenerit, sponso mortuo nihil sibi puella de rebus donatis vel traditis poterit vindicare. Si vero a puella sponso aliquid donatum est et mortua fuerit, quamvis aut intercesserit osculum aut non intercesserit, totum parentes puellae sive propinqui, quod puella donaverat, revocab