comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
straxit: duplamqr promisit ⁊÷
ex duple stipulatione ab est.
primoiudeamus anbic debu¬
erit duplam cauere ⁊ michi u¬
detur ñ debuisse bii enim dem¬
uin ad dulple cautionemcom¬
plłi̾ntur. qui sponte sua distra¬
hunt cetimisi offitio clistralẽ¬
tis fungitur. non debet asfrm¬
gi sion magis quamsi quis ex¬
sequutor ad exequẽdam sentẽ¬
tiam ap̾tore datus distrahat.
nam et bic ĩ ea conditione est̃
ne cogatur implẽ qd̾ cogũtur
hii. qui arbitrio suo distrabut.
namint offitium suscipientis
auoluntatem distrabentis mł¬
tumint̾est qua pp̃ rem quidem
integra stipulationẽ dupłe int¬
ponere ũ debuit s decernere p̃tor
tebet. eẽ eͣmptori ad u̾sus hr̃dem
existentem accc̃em ex empto:
sires distracta: euicta fuisset.
si autem br̃s errau̾it a caiit. ⁊¬

Expanded text:
straxit duplamque promissit et ex ex duplae stipulatione abest. uideamus, an hic debuerit duplam cauere. et mihi uidetur non debuisse: hi enim demum ad duplae cautionem compelluntur, qui sponte sua distrahunt: ceterum si officio distrahentis fungitur non debet adstringi, non magis quam si quis ad exsequendam sententiam a praetore datus distrahat: nam et hic in ea condicione est, ne cogatur implere quod coguntur hi qui suo arbitrio distrahunt: nam inter officium suscipientis et uoluntatem distrahentis multum interest, quapropter re quidem integra stipulationem duplae interponere non debuit, sed decernere praetor debet esse emptori aduersus heredem existentem actionem ex empto, si res distracta fuisset euicta. si autem heres errauit et cauit
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ aput eumirmanet nam
E quilianuis lib̾ .ui. digestorum
scribit. quodĩ debitumex igit:
resfituere eumũ debere. snec
imputaturum quod non debi¬
cum soluit. ¶sra sires sit re¬
debita hicͥutiq ⁊br̃ditana est
ap̃tiumnonueni̾et qd̾ refusũ
e⁊. ⁊ si obuenditoem obstric¬
tus sit emptoripossor hr̃ditatiᷤ.
dicenduerit ꝓspici ei cautrẽ
¶restituere aut precia debe¬
bit possor ͥ i deꝑdite sunt res
uł demimte. s utrum ita de¬
mum restituat sibone fidei
possessor ẽ. ⁊ ansimale fideifi
siquid̃ res aput emptorem ex¬
stent nec deꝑdite nec dimi¬
mite sunt: sine dubio ip̃as re̾
debet p̾stare᷑ male fidei posses¬
soraut sirecipere eas ab ẽpto¬
re nullo modo possit.tantum
quantum ĩ litemeg iuratu ost
atubi deperdite sunt ⁊dimi¬
nute u̾ump̃tium debet pre¬
stari quia si petitor rem conse¬
quutus eẽt distrariss et ue ͣ¬
tur quod i reum natura cẽ
desiit dimunitũ u̾o quodu¬
su captum eẽt ⁊ obid de hrdi¬

Expanded text:
net. nam et Iulianus libro sexto digestorum scribit quod indebitum exegit restituere eum non debere nec imputaturum quod non debitum solvit. Sed si res sit redhibita, hic utique et hereditaria est et pretium non veniet quod refusum est. Sed et si ob venditionem obstrictus sit emptori possessor hereditatis, dicendum erit prospici ei cautione. Restituere autem pretia debebit possessor, etsi deperditae sunt res vel deminutae. sed utrum ita demum restituat, si bonae fidei possessor est, an et si malae fidei? et si quidem res apud emptorem exstent nec deperditae nec deminutae sunt, sine dubio ipsas res debet praestare malae fidei possessor aut, si recipere eas ab emptore nullo modo possit, tantum quantum in litem esset iuratum. at ubi deperditae sunt et deminutae, verum pretium debet praestari, quia si petitor rem consecutus esset, distraxisset et vitur, quod in rerum natura esse desiit: deminutum uero, quod usucaptum esset et ob id de heredi
Abbreviated transcription (Latin):
cesiteret quod inueretimdu
sit tale de sid̾iun anũo quia
ex hrditaria re iccupletiorsit.
et id qd̾ amplius ht̃ ex p̾cio
restituer debratꝰ udendum
nama ĩ oratione diui adriãrdẽ
ita ẽ. despicitẽ pr̃es ẽent unde ñta

Expanded text:
esideret, quod inuerecundum sit tale desiderium: an uero, quia ex re hereditaria locupletior sit, et id quod amplius habet ex pretio restituere debeat, uidendum. nam et in oratione diui Hadriani ita est: 'Dispi
Abbreviated transcription (Latin):
continetur. ne donum ur mu¬
nus ip̃e proconsui ur qui ĩ aliquo¬
officio gĩt accipiat emat ue ꝗdꝰ.¬
nisi uictus cotidiam cã qd̾ ex ado¬
sẽmola non p̃tinct s ad ea q̃ edu c¬
ia producenda sunt ad muncrĩ. es¬
qualitãtem.

Expanded text:
continetur, ne donum unus ipse proconsul uel qui in alioofficio erit accipiat ematue nisi uictus cottidiani causa, aeniola non pertinet, sed ad ea qia producenda sunt ad muneruqualitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
bͣus cederr iubere ers autem qui
colo fecisse ĩ cendium᷑ conuincẽ¬
tur. ad fauium cilonem p̾fecͥ¬
tum urb̃ amicum nr̃i renuit¬
t̾i ⁊ fugitiuos comquirere. eos¬
q dominis redde̾ debes de offõ¬
turbem egressus ẽ põtestatenis
tia sola que ei decreta est.
coͣ possunt tam lib̾i qm scrui
ci adoptiones fieri i ¶ Apnt
legatum n̾o ꝓconsulis uemo
manimutte̾ potͣ quia nnbt
iuirisdicõem talcmuumdicta.

Expanded text:
s caedi iubere: eos autem, qui dolo fecisse incendium conuince‹n›tur, ad Fabium Cilonem praefectum urbi amicum nostrum remittes: fugitiuos conquirere eosque dominis reddere debes.' DE OFFurbem egressus est: potestatem cia sola, quae ei decreta est. eos possunt tam liberi quam servi et adoptiones fieri. Apud legatum vero proconsulis nemo manumittere potest, quia non habet iurisdictionem talem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsit qͥl enim posse euͣm oriris
ffractis q̃stionem hr̃e de suis
custodib licet ĩ illis ip̃ius ini¬
peratoris portõ eẽt. sciẽdum ẽ
aũt p̾fectum uigilum ꝑtotare.
noctẽ iugilase cͥerẽ qͦ coħrar
calciatum cuii arm̃is ⁊ doͣla hiͣ¬
bris ut curam adhibeant õs ͣ
ĩ quilinos ammou̾e ne negligẽ¬
tia aliqua ĩ cendii casus oriatur.
p̃t̾eca ut aquam unus quisq
ĩ quilinus ĩ cenaculo habeat u¬
capiarico quoq qui m̾cede ẜuã ꝑt

Expanded text:
sit. ait enim posse eum horreis effractis quaestionem habere de serius custodibus, licet in illis ipsius imperatoris portio esset.Sciendum est autem praefectum uigilum per totam noctem uigilare debere et coerrare calciat‹u›m cum hamis et dolabris, ut curam adhibeant omnes inquilinos admonere, ne neglegentia aliqua incendii casus oriatur. praeterea ut aquam unusquisque inquilinus in cenaculo habeat, iucapsarios quoque, qui mercede
Abbreviated transcription (Latin):
na cdiligent̾ ex plorabis ⁊ siquid
taie comꝑeris consules nozut ex¬
timemus an ꝑ ĩmanitatem fa¬
cinoris sicum possit uid̾i sẽtire
cominisũ supplitio affaciendus
sit. ¶ cum autem exlittis cuis co¬
gnou̾imus tali eum loco atq or¬
dine cẽ ut a siuis uł etiam inꝓpria
tuilla custrcliatur. recte facturus
te negligentie ex cusseris ⁊ iunũ¬
q̃mq corum prout tibi leuariur¬
stiti̾us namcustis furiosis ñ ad
ħ solum adhibetur nequid ꝑni¬
tio sius ip̃iinse moliantur s ne
alii queq ericio sint qd̾ sicom¬
mittatur nonĩm̃ito culpe eoꝵ ⁊
ad scribendumẽ qui neglegen.¬

Expanded text:
 diligenter explorabis et si quid tale compereris, consules nos, ut aestimemus, an per immanitatem facinoris, si, cum posset uideri sentire, commiserit, supplicio adficiendus sit. cum autem ex litteris tuis cognouerimus tali eum loco atque ordine esse, ut a suis uel etiam in propria uilla custodiatur: recte facturus tae neglegentiae excusseris et in unumquemque eorum, prout tibi leuaristitueris. nam custodes furiosis non ad hoc solum adhibentur, ne quid perniciosius ipsi in se moliantur, sed ne aliis quoque exitio sint: quod si committatur, non immerito culpae eorum adscribendum est, qui neglegen
Abbreviated transcription (Latin):
alist. Curat᷑ores cesaris ius sda ẽ.¬
deplortandinonhñt quia huiĩ¬
modi pene constituẽde ius ñ hñt.
si tam̃ quasi tum᷑ultuosumur iͥ¬
uiriosum ad u̾sus colonos cesaris.
prohibuu̾nt inp̾dia cesenriana k¬
accet̾e abstin̾e derebit. idq diuus e¬
pius uiuo rescripsit dẽinde neq itͣ¬
ꝙ imꝑatores nr̃i seũus ⁊ antoninꝰꝰ¬

Expanded text:
s. Curatores Caesaris ius deportandi non habent, quia huiue constituendae ius non habent. Si tamen quasi tumultuosuuriosum aduersus colonos Caesaris prohibuerint in praedia Caesariana accedere, abstinere debebit idque diuus Pius Iulio rescripsit. Deinde neque reimperatores nostri Seuerus et Antonin
Abbreviated transcription (Latin):
cilem se p̾beat s contempni ^ nõ
patiatur. uude mandatis addi¬
citur ne p̾sides ꝓuintiarum ĩul¬
tĩoremn familiaritatem ꝓuiiti¬
ales ad mittant. nͥam exconu̾sa:¬
Acione equan contemptio digni¬
tatis nascitur s aĩ cognoscendo.
Ineq excandesce ad u̾sus eos quos
malos putatiieq p̾tib calami a¬
cosorum ĩ lacrimari oportetad
enim ñ ẽ constantis ⁊ recti undi¬
cis. cuius animi motimiuuitus
detegit ⁊ sũm̃atim itauis reddi
depet. ut auctoritatẽ dignitatis ĩ¬
genio suo angeat.
ap̃.Legãtus cesaris id ẽ ꝑses uel
corretror prouintie abͣdicandose
seruo corrupto ur ancillade iur

Expanded text:
ni non patiatur. unde mandatis adicitur, ne praesides prouinciarum in ulteriorem familiaritatem prouinciales admittant: nam ex conuersatione aequali contemptio dignitatis nascitur.Sed et in cognoscendo neque excandescere aduersus eos, quos malos putat, neque precibus calamitosorum inlacrimari oportet: id enim non est constantis et recti iudicis, cuius animi motum uultus detegit. et summatim ita ius reddi debet, ut auctoritatem dignitatis ingenio su.Legatus Caesaris, id est praeses uel corrector prouinciae, abdicando se seruo corrupto uel ancilla deuir
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓuntiam ueni̾t contraxert̃
parcissime ius dicatur ita ut ac¬
tiones que obeam cãm iustitu¬
ce noueent. postea qmͣ quis eo¬
rum ea prouintia excessĩt re¬
stituerentur. si quid tam̃ ĩ uito
accidit ueluti sũ iuriamur fur¬
cum passus ẽ. hactemis ius di¬
cendum ẽ ut us contestetur ars
qr ablata ex bibeatur ⁊ deponat᷑.
elus Si forte p̾ses ꝓuintie man¬
umisit uł tutorem ded̾it prius¬
quam cognou̾it successorẽ eue¬
quis p̾sidum iminus donumi
uecaperet. nisi exculentum po¬
tuienͣtum ue quod intra dies
proximes pͥrodigatur

Expanded text:
inciam uenerint, contraxerunt, parcissime ius dicatur, ita ut actiones, quae ob eam causam institutae non essent, posteaquam quis eorum ea prouincia excesserit, restituerentur. si quid tamen inuito accidit, ueluti si iniuriam aut furtum passus est, hactenus ei ius dicendum est, ut litem contestatur. rum.Si forte praeses prouinciae manumiserit uel tutorem dederit, priusquam cognouerit successorem quis praesidum munus donum caperet nisi esculentum potulentumue, quod intra dies proximos prodi
Abbreviated transcription (Latin):
ta uirisdicce ñ tranfferuntur q̃ͦ
u̾o uire magistratus competunt
senatus conuito deiegatam uelu¬
¶ pfiegis uilie de adult̾iis ⁊ si que sunt
alie similes uiris dic̃emsuam inaͣ¬
dant huso rei fortissiminm
argumentum ẽ qd̾ iege uilia deuiᷤᷤ
nominatin cauetur ut is cuicõ¬
tingit er̾citatõ. possit᷑ ẽamꝰ si ꝓficisꝰ.¬
lstatur mandare ñ alit̾ i̾ta /q mamꝰ¬
uis adux ħͣͫ aͣ dare potĩt qmͣsi ab eẽ ceꝑit cũ alias

Expanded text:
ta iurisdictione non transferuntur: quae uero iure magistratus competunt,senatus consulto delegatam, ueluti legis Iuliae de adulteriis et si quae sunt aliae similes, iurisdictionem suam mandant, huius rei fortissimum argumentum, quod lege Iulia de ui nominatim cauetur, ut is, cui optigerit exercitio, possit eam si proficiscatur mandare: non aliter itaque mandare poterit, quam si abesse coeperit, cum alias
Abbreviated transcription (Latin):
cłum priscum ineo furore ẽẽ utcõ h¬
cimia mentis alienatr̃e omni ĩ¬
tellectũ careat nec sub ẽ ulla suspł¬
itio miẽm ab co simulatõne de¬
mentie eccisampotes de modo eui̾¬
e pene dissimulare. cumsatis furo¬
re ip̃o pumatur. ⁊ tantum diligẽ¬
cius custodiendus erit. ac si puta¬
bis. ãuinculo coħ cendus. qñtã
ad penam quam ad cutrlam esꝰ
a securitatem ꝓximorum ꝑtine¬
bit siu̾out plerumq ad solet ĩ f¬

Expanded text:
um Priscum in eo furore esse, ut continua mentis alienatione omni intellectu careat, ne‹c› subest ulla suspicio matrem ab eo simulatione dementiae occisam: †potes de modo poenae eius dissimulare, cum satis furore ipso puniatur. et tamen diligentius custodiendus erit ac, si putabis, etiam uinculo coercendus, quoniam tam ad poenam quam ad tutelam eius et securitatem proximorum pertinebit. si
Abbreviated transcription (Latin):
edegit ilico pignus ancille sol
si quid̃ iam imbutis ue uolũ¬
tͣate debitoris erit actio contra¬
rias siuero nicł borum int̾ces¬
sit. Eiq artifitiis necessariis
erit accõ contraria. ñ camensic
ut cogatur seruis carere ꝓ quãs¬
titate sumptuũ debitor. ¶ sicut
enim nẽglige cteclitorem ⁊ dog¬
lus ⁊ culpa quã prestat᷑ ñ patitim¬

Expanded text:
coegit, ilico pignus ancillae solcoegit, ilico pignus ancillae solsi quidem iam imbutos vel voluntate debitoris, erit actio contraria: si vero nihil horum intercessit, si quidem artificiis necessariis, erit actio contraria, non tamen sic, ut cogatur servis carere pro quantitate sumptuum debitor. sicut enim neglegere creditorem dolus et culpa quam praestat non patit
Abbreviated transcription (Latin):
cumia: queritur. ⁊ constat neq
pignoraticia enmage̾. neq li¬
berari eumposse quiar proba
retunia non lib̾at soluentem.
repbis indelicet mninimis red¬
dendis ¶Siuendid̾it quidem
creclitor pignus pluris quam
tebitum erat. ñ diiautem pre¬
lium ab emptore exigĩt an yi¬
gnoraticio uidicio comuenix i ps̾¬
siꝑ aͣd suꝑfuum ieddendti.
auio uł exreccare debeat quo¬
ad emptor soluat ur suscipere
uactiones adũsus ẽp̃torem: et
arbitrornoneẽ urgendum ad
solunoͣnei creditorens aut
expectare debẽ tebitorem aut
si non expectat m andet ei a cti.¬
ones adu̾sus emptorem. ꝑicu¬
¶ otamen uerditoris quod si
accepit iam pecumam nec sr̃¬
fluum rectlidit. ĩ ꝑignoratitio
iuclitioucmt. ¶ et sires pign¬
oridatas male tractau̾it credi¬
tor uł seruos debilitauit pia¬
ne si ꝓ malefitiis suis coh̾ant.
uł uiuxit.ur obtuut p̾fecture.
uł presidi licendum ẽ pigna¬
ratitia creditorem nontencri Se
quarear si prostitut ancillam
ur aliud improbatum facere

Expanded text:
cunia, quaeritur: et constat neque pigneraticia eum agere neque liberari posse, quia reproba pecunia non liberat solventem, reprobis videlicet nummis reddendis. Si vendiderit quidem creditor pignus pluris quam debitum erat, nondum autem pretium ab emptore exegerit, an pigneraticio iudicio conueniri possit ad superfluum reddendum, an uero uel exspectare debeat, quoad emptor soluat, uel suscipere actiones aduersus emptorem? et arbitror non esse urguendum ad solutionem creditorem, sed aut exspectare debere debitorem aut, si non exspectat, mandandas ei actiones aduersus emptorem periculo tamen uenditoris. quod si accepit iam pecuniam, superfluum reddit. In pigneraticio iudicio uenit et si res pignori datas male tractauit creditor uel seruos debilitauit. plane si pro maleficiis suis coercuit uel uinxit uel optulit praefecturae uel praesidi, dicendum est pigneratquare si prostituit ancillam vel aliud improbatum facere
Abbreviated transcription (Latin):
iss ꝑignus finiri non putet.
ligate crant. seruum qͣi ẽmerate
redubimmerit an desinat seruiãe
locus eẽ magis ẽ ne desinat. nisi ex
uolinitate crelitoris ħ factum ẽ
¶Suinuendittẽ pignoris consensit
arditor: uł si debitorhanc rem per¬
mutet. uł donctur ĩ dõte̾m tet. cli¬
cendum erit pignus ub̾ari: insi
gnoris sui cõsentire s ⁊ sup̃e uendi¬
derit creditor sitamen uenditõem
fecit ne discece̾t a pignore nisi sat̾¬
ei fiat. dicendum erit exceptone
ei non nocere s et si nonconcess ĩt.
pignus uenundari s ratã habuit᷑
uenditionẽ idemerit ꝓbandum¬
tioe rei speriant᷑ obligate ñualeatꝰ
an noccre hec res crrditori deleat:
quod consensit. ut puta si qua rõ
iuris uenditione impediat. dicen
ea discedatur aut ꝑaciscatur credi¬
tor ue ixcuniam petat nisi si quis
dicat pactim int̾põitumeẽ. uta
ꝑsonañ petatu et quid̃ si ł actũ
sit cumforte auus ypothecam po¬
sidebat s cum pactum comientit

Expanded text:
isset, pignus finiri non putet. ligatae erant, servum quem emerat redhibuerit, an desinat Servianae locus esse? et magis est, ne desinat, nisi ex voluntate creditoris hoc factum est. Si in venditione pignoris consenserit creditor vel ut debitor hanc rem permutet vel donet vel in dotem det, dicendum erit pignus liberari, nisgnoris sui consentire. sed si ipse vendiderit creditor, sic tamen venditionem fecit, ne discederet a pignore, nisi ei satisfiat, dicendum erit exceptionem ei non nocere. sed et si non concesserat pignus venumdari, sed ratam habuit venditionem, idem erit probandumtio rei specialiter obligatae non ualeat, an nocere haec res creditori debeat quod consensit, ut puta si qua ratio iuris uenditionem impediat? dicendea discedatur aut paciscatur creditor, ne pecuniam petat: nisi si quis dicat pactum interpositum esse, ut a persona non petatur. et quid si hoc actum sit, cum forte alius hypothecam possidebit? sed cum pactum conuentum
Abbreviated transcription (Latin):
pactus ẽe ¶ Si conuen̾it ut ꝓꝑpo¬
theca fideuissor daretur et datus
sit. satissactumun debiturut ꝑpot¬
hocalibẽtur aluid ẽ siius obuga¬
tioĩs uendid̾it creditor et ptcumiam
acceperit cuncenim manẽt om̃s¬
obligationes incegre. quia p̃tii
lcco id accipitur. non solutionis
nomine. ¶Satisfactum eẽ cre¬
clitori incelligitur. et si uisiuran¬
solutumẽ debitum: suie eo no¬
mine. satisfactumẽ. ¶S et si tẽ¬
pore finitum sit pignus idem¬
dicere debemus uł siqua alia¬
rõne obuigatio eus finita e. ¶ꝗ
paratus ẽ soluere m̾ito ꝑignus
uidetur ub̾asses quiu̾o ñ solu̾e.
s satis dare paratus e. ĩcliũsa
ciusa e ergo satufecisse ꝓdẽ. qr
sibi imputare debet creclitor qui
satiffacionem admisit uice solu¬
tiõis e at qui non ad mittit satis¬
factionems solutionem desid̾at.
cuipandus none: ¶s satis datoẽ
autem non utimuractilicini sẽ
centia: qui ꝑurabat si satis detur
alicui certe pecunie recedẽ eum
apignoribus debẽ.

Expanded text:
pactus esse. Si convenerit, ut pro hypotheca fideiussor daretur, et datus sit, satisfactum videbitur, ut hypotheca liberetur. aliud est, si ius obligationis vendiderit creditor et pecuniam acceperit: tunc enim manent omones integrae, quia pretii loco id accipitur, non solutionis nomine. Satisfactum esse creditori intellegitur et si iusiuransolutum est debitum sive eo nomine satisfactum est. sed et si tempore finitum pignus dicere debemus, uel si qua ratione obligatio eius finita est. Qui paratus est soluere, merito pignus uidetur liberasse: qui uero non soluere, sed satisfacere paratus est, in diuersa causa est. ergo satisfecisse prodest, quia sibi imputare debet creditor, qui satisfactionem admisit uice solutionis: at qui non admittit satisfactionem, sed solutionem desiderat, culpandus non est. In satisdatione autentia, qui putabat, si satisdetur alicui certae pecuniae, recedere eum a pignoribus debere.
Abbreviated transcription (Latin):
tis amicus nogtria ges solui¬
sił ⁊ pignora citra emptionem sua pe
cuma lib̾auit ius pristinum dño re¬
stitutum iudetiu igitur qui uego¬
cium gessit. utueniscriuanam dan
sibi m̃irite desid̾auit. si tameu poni¬
dcatꝰ ecceptione doni de fcnditur ¶cũ
uenditornum̾ata sibi ꝑte p̾cui: p̾ttã¬
p̃dium quoduenierat pignori al de¬
piss ac põstea residuum p̾tium ep̃¬
toriuitĩs ad eum missise donass: eo¬
q  defimicto conationẽ quibdã mo¬
iure pignoris fiscum frustra petẽ pre¬
diuni qui successãt. ĩ iorum uendito¬
ris appariut cuius pignoris sõlutum
cẽ pactuͣm primauoluntate donati¬
onis constabat q̃minutilem peciĩe
donationem lex facit cui non est
locus ĩ pignore ubandor ¶ defẽsor
absentis cautionẽ uilicatumñ
solui prestititũ dominiliũclitio
postea translato: fideuissores obrẽ
iudicatamquos defensor dedit. ñ
tenebuntur nec pignoraq̃ dedert̃.
tione pignus a possõre petierit et
possor uus estimationẽ obtułit.¬

Expanded text:
tis amicus negotia gessit et pignora citra emptionem pecunia sua liberavit: ius pristinum domino restitutum videtur. igitur qui negotium gessit, utilem Servianam dari sibi non recte desiddeat, exceptione doli defenditur. Cum uenditor numerata sibi parte pretii praedium quod uenierat pignori accepisset ac postea residuum pretium emptori litteris ad eum missis donasset, eoque defuncto donationem quibusdam moiure pignoris fiscum frustra petere praedium, qui successerat in locum venditoris, apparuit, cuius pignoris solutum esse pactum prima voluntate donationis constabat, quoniam inutilem pecuniae donationem lex facit, cui non est locus in pignore liberando. Defensor absentis cautionem iudicatum solvi praestitit: in dominum iudicio postea translato fideiussores ob rem iudicatam quos defensor dedit non tenebuntur nec pignora quae dederutione pignus a possessore petierit et possessor litis aestimationem obtuler
Abbreviated transcription (Latin):
non. aideo nominatim deerrone
et sugitiuo excipitur. ħ enim an¬
miuitumnẽ non corporis unde qui¬
damiumenta pauida: et calcitr¬
osa morbosis ñ eẽ annum̾anda di¬
x̾uint animi enimũ corporis hoc
uiturmẽe ĩ sumima siquid̃ animi
cantum uitiumẽ. redib̾inon pot̾.
nisidictum ẽ ħ ab eẽ q non ab eẽ:
exempto camen agipot̾ si sciens id
poris ⁊ amini mixtum uitium re¬
cdibitio locum habebit. ¶ illud erit
notandum quod de morbor gn̾ali
scriptumẽ. uonsontico morboqu
mirum ł uirdĩ pomponius ait. in¬
chil emimibi agitur de eare cuihł
ip̃e morbus obstet i d̾ ait. ñ om̃em
morbum dare licum redibitioniꝰ
nt putaleius lippitudoz aut leius
dentis: auricule ne doior. aut me¬
diocre ulcusñ deniq febriculã quã¬
tulamlibet ad causam huiusmoi
eclicti ꝑtinere.
cantumint̾ alia uitia: et eum mo¬
rbum ex quo quis minus aptus
cum ad ppetuos morbos u̾um ad
temporales quoq l edictum ꝑtine̾¬
Tirbatius agit impetigiosum:

Expanded text:
non. et ideo nominatim de errone et fugitiuo excipitur: hoc enim animi uitium est, non corporis. unde quidam iumenta pauida et calcitrosa morbosis non esse adnumeranda dixerunt: animi enim, non corporis hoc uitium esse.In summa si quidem animi tantum uitium est, redhiberi non potest, nisi si dictum est hoc abesse et non abest: ex empto tamen agi potest, si sciens id poris et animi mixtum uitium, redhibitio locum habebit.Illud erit adnotandum, quod de morbo generaliter scriptum est, non de sontico morbo, nec mirum hoc videri Pomponius ait: nihil enim ibi agitur de ea re, cui hic ipse morbus obstet. Idem ait non omnem morbum dare locum redhibitioni, ut puta levis lippitudo aut levis dentis auriculaeve dolor aut mediocre ulcus: non denique febriculam quantulamlibet ad causam huius edicti pertinere. tantum inter talia uitia et eum morbum, ex quo quis minus aptus tum ad perpetuos morbos, uerum ad temporarios quoque hoc edictum pertinere.Trebatius ait impetiginosum
Abbreviated transcription (Latin):
aius U ei ꝓteru ur guerosiau lepsiꝰ
curui uł prurigionon. ui scabi
ddibitionemeẽ exemptodat ac¬
tionemis siuitlum corporis usq
ad aĩmum penetrat. forte si pp̃ fe¬
bremloquatur alienaur qui ꝑ
uicos more ĩ sanorum deridenda
icquantur ĩ quosi amn iutiũ
ex corporis uitio accidi reb̃tlibi
posseritem aleatores et uinarios
non contuu eclicto quosdam res¬
rondisse pomronius ait. qm̃iad¬
res aut m̃daceo aut hitigiosos¬
¶iõ romponius au quanuus nõ
uarde sapientem seriuiuienditor
prare debeat eñ nita fatuirur mo¬
nouẽ uendidĩt ut seo usus nui¬
lus sit it̃uitium ⁊ udemur l
nure uti ut uiti morbiq appło
ñ uiteatur ꝑtinẽ uisi ad corpora.¬
¶ animi aũt uituita demũ
pr̃abit uenditor. siꝑmisit. s min̾¬

Expanded text:
ium. uel proterui uel gibberosi uel curui uel pruriginosi uel scabiodhibitionem esse, ex empto dat actionem.Sed si uitium corporis usque ad animum penetrat, forte si propter febrem loquantur aliena uel qui per uicos more insanorum deridenda loquantur, in quos id animi uitium ex corporis uitio accidit, redhiberi posse.Item aleatores et uinarios non contineri edicto quosdam respondisse Pomponius ait, quemadres aut mendaces aut litigiosos.Idem Pomponius ait, quamuis non ualide sapientem seruum uenditor praestare debeat, tamen, si ita fatuum uel morionem uendiderit, ut in eo usus nullus sit, uideri uitium. et uidemur hoc iure uti, ut uitii morbique appellatio non uideatur pertinere nisi ad corpora: animi autem uitium ita demum praestabit uenditor, si promisit, si min
Abbreviated transcription (Latin):
quis cirra fana bachatus sitret
responsarectlidit famen si nunc
ħ non faciat nuuiumuitiumeẽ.
neq eonomine quod aliqndo
id fecit accõ erit sicuti aliqñ si fe¬
bremhabuit cetum si nichomi¬
nus mane̾t in eouitio:ut cuxa
fana bachari solet. et quasi de¬
mes responsa daret etiam si iude
xuriomid factumẽ. iutiumtũ

Expanded text:
quis circa fana bacchatus sit et responsa reddiderit, tamen, si nunc hoc non faciat, nullum uitium esse: neque eo nomine, quod aliquando id fecit, actio est, sicuti si aliquando febrem habuit: ceterum si nihilo minus permaneret in eo uitio, ut circa fana bacchari soleret et quasi demens responsa daret, etiamsi per luxuriam id factum est, uitium
Abbreviated transcription (Latin):
antem dominor suie hiis qui t
rotestate eius sunt. deleatur uti
enit tribuendi ssr si duo nel¬
tribuetur ꝓratadebitisu t ¶no
autem totum petulium uenitĩ
tributum s id dimmi taxat quod
exea merte ẽ.Giue m̾ces manẽt.s
siue pretiu earum receptum.
couu̾sumq ẽ inpeculium s et
si adhuc dexatur mercis nomi¬
ne ⁊ quibdam: quibus soleb¬
ot seruns distrale̾ ħ quoq tri¬
buetur ꝓut fu̾it receptum ¶ Si
pret̾ mercem seruus iste ĩ tas¬
nam bãt instrum̃tum. an ha
quocs tribuatur: ⁊ labroait. qi
Utribui ⁊ c̃ equissimum̃ plenĩ¬
q enimbic apparatus ex mces̃¬
negiiationẽ habuit exn̾ice cõ
parata etiam tribuentur. ¶Si
plures habint seruus crclitor¬
es. s quosdam ĩ mercib ctis:
anonines ĩ hinsd̾ contutendĩ er̃
a onnes ĩ tributumucandi:
ut putaduas negociatres ex̃ce¬
bat puta saganam: qlinteanã
ꝯ separatis habuit creditores
puto separatim eos ĩtributum
uccan: unus quisq enim eoꝵ
mercimagis quam ip̃icredidit

Expanded text:
autem domino sive his qui in potestate eius sunt, debeatur, utique erit tribuendum. Sed si duo tribuetur pro rata debiti sui. Non autem totum peculium venit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, sive merces manent sive pretium earum receptum conversumve est in peculium. Sed et si adhuc dene a quibusdam, quibus solebat seruus distrahere, hoc quoque tribuetur, prout fuerit receptum. Si praeter mercem seruus iste in tabernam habeat instrumentum, an hoc quoque tribuatur? et Labeo ait et hoc tribui, et est aequissimum: plerumque enimnegotiatione habuit ex merce parata, etiam haec tribuentur. Si plures habuit servus creditores, sed quosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi credidit.
Abbreviated transcription (Latin):
sententia ht̃ equitaten¶ẽtplerum¬
q arbitrium in hanc rem pretor
debebit daic. cuius int̾uentu tri¬
buantur meices peculiares ¶ Si
cuius malo dolo factumẽ quo
minus itacribuẽtur. in eum tri¬
bͣuͣtoria datur. ut quantominuꝰ
tributum sit quam debu̾it. pr̃et.
que accͣo dolum malum cocxereet
dominisninus autem tribuere
uitetu etiam si nicħ tributum
sit. si tamen ignorans ĩ merce
seruumhr̃e. minus tribuit. nõ
minus iudetur dolo malo tribu̾

Expanded text:
sententia habet aequitatem: et plerumque arbitrum in hanc rem praetor debebit dare, cuius interuentu tribuantur merces peculiares. Si cuius dolo malo factum est, quo minus ita tribueretur, in eum tributoria datur, ut quanto minus tributum sit quam debuerit, praestet: quae actio dolum malum coercet domini. minus autem tribuere uidetur etiam si nihil tributum sit. si tamen ignorans in merce seruum habere minus tribuit, non uidetur dolo minus tribu
Abbreviated transcription (Latin):
re merceus auii ĩ dempnes fi¬
ant alii dampnum fatiant.ͥ
¶pane uui eademtab̾na mercea
deferebmitur. licet hee queextãt.
ex unius creditoris pecuna sit
comparate. dicendumerit om̃s
nitroutum uenire nisifũmt
nrẽlitori pignorate. ¶ s si decli
nertem meam uendedam et
extͣat. uidramus ne ĩiquum
sit ĩtributum meuocari: ẽt si
quid̃ incredium abucributio
iccum babebit. enmuero si no
alii: quia res uencdite ñ alias de¬
sinant eẽ mee quamuis uendi¬
dero nisiere soluto uł fideuisso¬
re dato: uł alias sat̾factor dicr̃¬
direrit uendicare me posse.¬
¶ tributio autem sit prorata ꝙ:
creditor ueniat desid̾ans tribui.
integram portionẽ consequitur
S qm fieri potest ut alius quoq
ułalii existere possint mercs pe¬
culiaris creditores cauere debet᷑
creditor iste prorata se refusurũ
si force alii emiserint creditores.

Expanded text:
re merceue alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae extent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tributum uenire, nisi fuerint creditori pigneratae. Sed si dedi mercem meam uendendam et exstat, uideamus, ne iniquum sit in tributum me uocari. et si quidem in creditum ei abit, tributio locum habebit: enimuero si non abit, quia res uenditae non alias desinunt esse meae, quamuis uendidero; nisi aere soluto uel fideiussore dato uel alias satisfacto, dicendum erit uindicare me posse. Tributio autem fit pro rata eius creditor ueniat desiderans tribui, integram portionem consequitur, sed quoniam fieri potest, ut alius quoque uel alii exsistere possint mercis peculiaris creditores, cauere debet creditor iste pro rata se refusurum, si forte alii emerserint creditores.
Abbreviated transcription (Latin):
hic enim ñ cantum sine dolo ma¬
io non rectlitlit. s nec rectlidit ãli¬
ud est enim redde̾ aliud quasi
de suo dare. ¶sipecunia aput te¬
S ab imto baclege depõita sit. ut
si uoluisses utereris prius quam
utaris depoĩti teneberis. ¶ Sepe
euenit ut res deposita: ur num¬
mi periculo sint. eius aput q̃m
deponiitur. ut pu̾ta si ł nomina¬
tim conuenit.¶G et si sequis depo¬
sito obtulĩt id̃ uilianus scribit:
piculo se depoĩti illigasse ita cam̃
ut non solum dolum set etiam
culpam custodiamq prestet nõ
tamen fortuitos casus. ¶ Si pecu¬
ma ĩ sacculo signato depoĩta sit.
et unus ex hr̃dib eius qui deposũ¬
it ueniat repxtens: qm̃ ad modũ
ei satis fiat iudendinnẽ. promen¬

Expanded text:
hic enim non tantum sine dolo malo non reddidit, sed nec reddidit: aliud est enim reddere, aliud quasi de suo dare. Si pecunia apud te ab initio hac lege deposita sit, ut si uoluisses utereris, prius quam utaris depositi teneberis. Saepe euenit, ut res deposita uel nummi periculo sint eius, apud quem deponuntur: ut puta si hoc nominatim conuenit. sed et si se quis deposito obtulit, idem Iulianus scribit periculo se depositi illigasse, ita tamen, ut non solum dolum, sed etiam culpam et custodiam praestet, non tamen casus fortuitos. Si pecunia in sacculo signato deposita sit et unus ex heredibus eius qui deposuit ueniat repetens, quemadmodum ei satisfiat, uidendum est. promen
Abbreviated transcription (Latin):
stichum debebat . ͭum eo pacta est
ꝓsticho quem michidebes: x. tibi do¬
tierunt. ¶ Secundum id tempꝰ¬
quod placuit remꝓre solu potuiꝰ¬
se et lib̾atio contigit.⁊ .x. ĩ doteni
erunt. quia et ꝑmutatio doctium

Expanded text:
Stichum debebat, ita cum eo pacta est: 'pro Sticho, quem mihi debes, decem tibi doti erunt', secundum id quod placuit rem pro re solui posse et liberatio contingit et decem in dotem erunt, quia et permutatio dotium
Abbreviated transcription (Latin):
ms̃ ipẽ speciałr qui cautionem ĩ.¬
ex posuit causas explanauit. ꝓ¬
quib eamd̾ u cõscripsit. cunc
emmstaͬe eum oportet sũe cofes¬
sioni nisi euidentissimis ꝓba¬
tiomibrinscriptis hĩtis oftende̾¬
quantitatis fidei cõmissum a¬
fr̃e sibidebitum post mortẽ eius
in rationẽ cum heredib com¬
pensare uellet ex liu̾so autem

Expanded text:
si ipse specialiter qui cautionem xposuit causas explanauquibus eandem conscripsit: tunc m stare eum oportet suae confesisi euidentissimis tionibus in scriptis habitis ostendemagnae quantitatis fideicommissum are sibi debitum post mortem eius ione cum heredibus compensare vellet, ex
Abbreviated transcription (Latin):
exigraudetur enim eo quodille
plus capere non potãt ĩ fraudeꝵ
legis ħ intestamento adiecissẽ
tet. ħei querendumẽ an aliquiᷤ
memin̾int id opus faccum eẽ
paulus immo cumĩ arbitrio⁊
queritur. memoria facti ope¬
ris extet. nec ne. ñ ħ queritur ñ.
aliquis meminait quodieant
quo consile factum ẽ sit c̾ita¬

Expanded text:
exigi: videtur enim eo, quod ille plus capere non poterat, in fraudem legis haec in testamento adiecisse. stet, hoc ei quaerendum est, an aliquis meminerit id opus factum esse. Paulus: immo cum in arbitrio quaeritur, memoria facti operis exstet nec ne, non hoc quaeritur, num aliquis meminerit, quo die aut quo consule factum sit
Abbreviated transcription (Latin):
soluit enim ita nuniquam re¬
supłmꝰ ẽ ut facile suas pecuni¬
as iactͣ et ⁊ in debitas esfuid̾ et ⁊¬
maxime ipẽ qui in debitas de¬
disse. Hmio clilgens ẽ et studio¬
sus pr̃ fomilias cuius ꝑ son am¬
increclibile e inaliquo facileñ¬
errasse. ⁊ ideo eum qui dicit in¬
debitas soluisse compiłiad pro¬
bationes qd̃ ꝑ dolum accipie

Expanded text:
ui enim solvit numquam supinus est, ut facile suas pecunas iactet et indebitas effundat,maxime si ipse qui indebitas dedicit homo diligens est et studiopater familias, cuius personamincredibile est in aliquo facileerrasse. et ideo eum, qui dicit indebitas solvisse, compelli ad probationes, quod per dolum accipie
Abbreviated transcription (Latin):
lias nouas restitiut plane si per
ꝑtes resitiat licet ominis noua
facta sit aliud erit nobꝰ dicend̾
¶agri uł lociusus fructus lega¬
tus si fu̾it inuidatus ut stagn¬
ui iamsit. aut paulus ꝓtul
dubio extinguetur s asi stagn
usus fructus legetur ⁊ ex arũit
sic ut ager sit factus mutata re
usus frucius ex tinguitu ñ tñ
si aire usus fructus legetunaibi
uinee sint. poĩte uł contra putõ
exiingni.. ¶ c̾te silue usu fruc¬
tu legato si siua cessa illic satioñ¬
nes fũint facte sine cdabio uius
fructus extinguitur. ¶ Si mas¬
¶se usuo fructus legetura ex ea
uasa sint facta uł contra cassiu̾a
ursemum scribit int̾ire usum
fructum quan sententiam pu¬
toueram proĩ ⁊ ornamentu
dissolutum aut tranffiguratũ
extinguit usum fructum. ¶ in
nauis queq usum fructum sabi¬
nus scribit. si quidem ꝑ partes re¬
fecta sit usum fructum ñ int̾ie
sin autem dissoluta sit. licet husõ

Expanded text:
lias nouas restituerit: plane si per partes reficiat, licet omnis noua facta sit, aliud erit nobis dicendum. Agri uel loci usus fructus legatus, si fuerit inundatus, ut stagnum iam sit aut palus, procul dubio extinguetur. Sed et si stagni usus fructus legetur et exaruerit sic, ut ager sit factus, mutata re usus fructus extinguitur. Non tamen, si arui usus fructus legetur et ibi uineae sint positae uel contra, puto extingui. certe siluae usu fructu legato si silua caesa illic sationes fuerint factae, sine dubio usus fructus extinguitur. Si massae usus fructus legetur et ex ea uasa sint facta uel contra, Cassius apud Urseium scribit interire usum fructum: quam sententiam puto ueram. Proinde et ornamentum dissolutum aut transfiguratum extinguit usum fructum. In nauis quoque usu fructu Sabinus scribit, si quidem per partes refecta sit, usum fructum non interire: si
Abbreviated transcription (Latin):
cupauit dem icessit ius queq
usus fructus restitutum ẽẽ la¬
beom uidetur quiaidͥ solum ꝑ¬
petuo eiusd̾ uiris mansiss ita
idu̾umputo. si flumen ĩumn¬
datione ortumoccupauit nam
si alueo mutato inde manare
ceꝑit. ammuiti usum fructu
ex istimo cumis locus aluci p¬
ublicus eẽ ceperit. neq in pristi¬
num statum restitui possit id̃
uiris ĩ itinere. ⁊ actu custodiẽ
dum eẽ ait labeo de quib reb
ego id̃ quod iusum fructum
sentio labeo  nec sũma si tr̾a sb̃¬
lata ex fundomeo ⁊ alia iregeca
ec̃tid cnͣto meum solumeẽ de¬
sinit ñ mag̾ quam st̾corato agro
patus seruiis uecaptus uł li¬
b̾tus fu̾it: post limumm restitui¬
tur usus fructus.

Expanded text:
ab eo recessit: ius quoque usus fructus restitutum esse Labeoni uidetur, quia id solum perpetuo eiusdem iuris mansisset. ita id uerum puto, si flumen inundatione hortum occupauit: nam si alueo mutato inde manare coeperit, amitti usum fructum existimo, cum is locus aluei publicus esse coeperit, neque in pristinum statum restitui posse. Idem iuris ‹in› itinere dum esse ait Labeo: de quibus rebus ego idem quod in usu fructu sentio. Labeo. nec si summa terra sublata ex fundo meo et alia regesta esset, idcirco meum solum esse desinit, non magis quam stercorato agro.patus servusve captus liberatus fuerit, iure postliminii restituetur usus fructus.
Abbreviated transcription (Latin):
rata sit. usum fructum extinctũ
quam sĩam putomeliorem
frucius extingnitur. ¶ quadri¬
gͥe usu fructulegato. sumnus ex
equio. decessĩt. añ extinguatur
usus fructus queritur ego puto
multum intee. equorum. anqͣ¬
drige nsus fructus legatus nã
si equorum. suꝑerit ĩ residius si
quadrige. ñ remanebit qi qua¬
drigã eẽ desut.

Expanded text:
 usum fructum extinctum: quam sententiam puto veriorem. fructus extinguitur. Quadrigae usu fructu legato si unus ex equis decesserit, an extinguatur usus fructus quaeritur. ego puto multum interesse, equorum an quadrigae usus fructus sit legatus: nam si equorum, supererit in residuis, si quadrigae, non remanebit, quoniam quadriga esse desiit:
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Si subconlictione michilega¬
tus sit usus fructus medio q ten¬
pore sit penes br̃demi põdest hr̃s
usum fructum aui legareque res
facit ut si conlictiore extit̾it mei
legatiusus ⁊uctus ab hr̃de ꝓure¬

Expanded text:
 Si sub condicione mihi legatus sit usus fructus medioque tempore sit penes heredem, potest heres usum fructum alii legare: quae res facit, ut, si condicio extiterit mei legati, usus fructus ab herede re
Abbreviated transcription (Latin):
odest̃. Piust sructus cuutati
legetur. ⁊ aratrum in ea ĩduca¬
tur ciuitas eẽ desinit ut passa ẽ
cartago ^ideoq quasi morte de.
legatus sit. ⁊ illa transmare pro

Expanded text:
Si usus fructus ciuitati legetur et aratrum in ea inducatur, ciuitas esse desinit, ut passa est Carthago, ideoque quasi morte desilegatus sit et illa trans mare pro
Abbreviated transcription (French):
itam broitatem legatus usus ͤ ͤ¬
ructus si iss magio plscet adita
ħ rditate ciimiusums. uctum ad
te transir anec int̾ire quañ nrui¬
tato doumo quianec dieo  a ite
aulno eq usus fructua neq
met ie usumi tantuam hre: ar uc¬
sum frucim retrneat asiquis
sciens seusum fructinu hrbtinꝰ
uti uelit. nichominus frui ui¬
detur siu̾oignoret pnto ermis¬

Expanded text:
itam hereditatem legatus usus fructus fuisset, magis placet adita hereditate eum usum fructum ad te transire nec interire quasi mutato dominio, quia nec dies ante ale. Neque usus fructus neque met se usum tantum habere, an usum fructum retineat? et si quidem sciens se usum fructum habere tantum uti uelit, nihilo minus et frui uidetur: si uero ignoret, puto eum a
Abbreviated transcription (Latin):
aulus. Quobus reis stipulandi
abͥ alt᷑o delatum ius uirandũ enã
altĩnccebit. ¶ quod reus iuxauit.
etiam fidoiussori proficit ¶ afide¬
iussore ex actum ius iurandum:
prodẽe q̃ reo cassius qulianus aiĩt.
nam quia ĩ locum solutiõis succe¬
dit io quaꝵ eod̾ loco hñdumẽ si
modo idco int̾põitumẽ ius uiran

Expanded text:
um. In duobus reis stipulandi ab altero delatum iusiurandum etiam alteri nocebit. Quod reus iurauit, etiam fideiussori proficit. a fideiussore exactum iusiurandum prodesse etiam reo Cassius et Iulianus aiunt: nam quia in locum solutionis succedit, hic quoque eodem loco habendum est: si modo ideo int
Abbreviated transcription (Latin):
semel iurauit. a domino conue¬
oueniatur nec inuitumei ꝓfice̾
si fu̾it ei de rato cͤͣautũm᷑i. suie¬
enim dominus petat. cogetur.¬
daere rrusliquico se uirasse op¬
poĩta scilicet excͣcͣpͣtione suic ex
stipulatione de rato᷑ agat: necc̃e
babebit ip̃e depiurio suo docere.
dum detulit. aliud fecit quã ꝙ
uł uirauit seruetur. si poculii ad
recte potꝰ. a nouande obligatõis¬
ius habuit.

Expanded text:
semel iurauit, a domino conueniatur: nec multum ei proficere, si fuerit ei de rato cautum: senim dominus petat, cogeturocere reus liquido se iurasse pita scilicet exceptione, siue stipulatione de rato agat, necesse habebit ipse de periurio suo docere. dum detulit, aliud fecit quam qudetulit uel iurauit, seruetur, si peculii admrecte potest et nouandae obligatiius habuit.
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ Set et siscrunas meus delato
uł relato ei uire uirandor uira¬
iut iem domini ẽẽ uł eidari opor¬
tere. puto dandamaccionem
michiur pacti e xceptcem pp̃ reli¬
gionem ⁊ conueitem
aulus Quiiuraise clicitur nl
refert cuius sexus: etatisuesit.
fõmnienim modo custoliri deb
ius iurandum adu̾sus eum qui
contentus eocum defferret fuit
atur drierarẽ quia sciẽs fallere
nonuidetur ¶Sipr̃ filium da¬
ir non oport̾ẽ uirau̾it. cassius.n.¬

Expanded text:
 Sed et si servus meus delato vel relato ei iureiurando, iuravit rem domini esse vel ei dari oportere, puto dandam mihi actionem vel pacti exceptionem propter religionem et conventionem. um. Qui iurasse dicitur nihil refert cuius sexus aetatisue sit: omni enim modo custodiri debet iusiurandum aduersus eum, qui contentus eo cum deferret fuit: atur peierare, quia sciens fallere non uideatur. Si pater filium dare non oportere iurauerit, Cassius
Abbreviated transcription (Latin):
ratum id br̃idebet. nam et alie¬
nare res ⁊ solui eis pot̾. ⁊ agẽdo
remimudinum delucunt ¶¬
prccurator quoq quod detulit
ratum hudumẽ scilicet si aut
uniũsorum bonorum ad mi¬
nistrationem sustmet. auͣt su p
sum nominaũ mandatum
sii. aut sũrem suamꝓcurator sit.¬

Expanded text:
ratum id haberi debet: nam et alienare res et solui eis potest et agendo rem in iudicium deducuntProcurator quoque quod detulit ratum habendum est, scilicet si aut uniuersorum bonorum administrationem sustinet aut si id ipsum nominatim mandatum sit aut si in rem suam
Abbreviated transcription (Latin):
aulus Post nuptias pr̃ non pot̾
detĩorem cãm filie facẽ quia nec red¬
legauit. iudendũ ẽ anlegatum
ualeat qñ putoualẽ namcum
creditori debitorlegat. idq debet.
nullum legatume. qd̾ si filie lega¬
uit ualet legatum: dos enim exꝓ
missione marito debe̾tur. filie iẽ¬
eẽ filia ostendĩt. ut luplicare ei
legatinrhabebũt utrumq. dotẽ
quam maritus ꝑ socutus fu̾it.a
legatum ex causalegati: quod
si alfutriminolũit hr̃e. si mulier
logatumpetat oppoĩta doli excep¬
tione ñ alias cogetur eihr̃s lega¬
cumsolũe quam si cau̾it indem¬
pnem ħ nomine hr̃dem futur ad¬
uersus maritũ: ex ꝓmissione agẽ

Expanded text:
um Post nuptias pater non potest deteriorem causam filiae facere, quia nec redlegavit, videndum est, an legatum valeat, et non puto valere: nam cum creditori debitor legat id quod debet, nullum legatum est. quod si filiae legavit, valet legatum: dos enim ex promissione marito debetur, let, ut duplicaret ei legatum, habebit utrumque, dotem quam maritus persecutus fuerit et legatum ex causa legati. quod si alterutrum uoluit habere: si mulier legatum petat, opposita doli exceptione non alias cogetur ei heres legatum soluere, quam si cauerit indemnem hoc nomine heredem futurum aduersus maritum ex promissione
Abbreviated transcription (Latin):
mo m̃m̃io dicendume̾ quam
cum ħ auten agitur. dum hoc
agi semꝑ int̾ pretemur nisi ꝓ¬
betur aliud conuenisse.

Expanded text:
monium dicendum est, quam cum hoc agitur: dum hoc agi semper interpretemur, nisi probetur aliud conuenisse.
Abbreviated transcription (Latin):
reculio cuius anmistratõnem
ht̃. dotem iuro dedit. dem̃ cumin
cad̾ causa peculuneius eẽt. diuor¬
tium fec̃ĩt. dos ei recte soluitur qͥsi
aquolibet peculiari debitore.

Expanded text:
cuius administrationem habet, dotem uiro dedit, deinde, cum in eadem causa peculium eius esset, diuortium fecerit, dos ei recte soluitur quasi a quolibet peculiari debitore.
Abbreviated transcription (Latin):
sidebat ni et bonafide longitempo¬
ris possione potãt sibiquere mułr¬
⁊ ut sum marito cecliti cotem eũ¬
qr uet̾e neglex̾it uircumid facere
poilib iemꝑiculi suifecit nã licet
lexuilia que uetat fundũ docalẽ
alienari pertinet. ⁊̃ ad huiusmo¬
diad quisitionẽ. ñ camenint̾pellat
eampossiõnem que ꝑlongumsit
tempus si añ quam constitũetur
dotalis fundus. iam ceperat pla¬
ne si paucissimi dies ad ꝓfiẽdaꝰ
longitemporis p̾ssẽponem supen¬
ritus uendidit ⁊ tradidit/ si i
m̃m̃io muner decessit. et dos lucͦ
marito cessĩt. fundus emptoi
cinas mͣrmoriᷤ apperuerat dliuortõ¬

Expanded text:
ide longi temporis possessione poterat sibi quaerere, mulier ut suum marito dedit in dotem eumque petere neglexerit uir, cum id facere posset, rem periculi sui fecit: nam licet lex Iulia, quae uetat fundum dotalem alienari, pertineat etiam ad huiusmodi adquisitionem, non tamen interpell‹a›t eam possessionem, quae per longum tempus fit, si ante, quam constitueretur dotalis fundus, iam coeperat. plane si paucissimi dies ad perficiendam longi temporis possessionem superritus uendidit et tradidit: si in matrimonio mulier decesserit et dos lucro mariti cessit, fundus emptoricinas marmoreas aperuerat: diuort
Abbreviated transcription (Latin):
emptor predia possid̾et. quesitum
ẽ. cum neq fideuissor datus est.
nec omnis pecunia secundum
legem suis dieb soluta sit. an
precdia iuendita sint. re. si comie
tur. quamfi deussor uenditi cã
daretur. nec id factum ẽ cumꝑ
emptorem non staret quo minꝰ
fieret. non posse postĩoremlegis
partem ex̾ceri. De periculo⁊ ꝯmo

Expanded text:
emptor praedia possideret: quaesitum est, cum neque fideiussor datus est nec omnis pecunia secundum legem suis diebus soluta sit, an praedia inuendita sint. respondit, situr quam fideiussor uenditi causa daretur nec id factum esset, cum per emptorem non staret quo minus fieret, non posse posteriorem legis partem exerceri. DE PERICULO
Abbreviated transcription (Latin):
legedicta ut si ad diem prcuisom
Lñ soluiss res ĩempia fieret. Seui
parte p̾tis p̃sente souita die tesũc¬
to uenditore filiis cius pupillans
etitis et ip̃e tucor cinnaliio datuo
neq contutorib p̃tium secundu
legem numauit. nec ratiombuo
idmam controu̾siam moturas:
pactuo simiuenditore ut ex p̃tio
aliqua sumima aput so remane¬
ret. donec emptori fideuissor dair¬
tum ueditora postea uenditor.
eomlege inseruit ut si exdie pe¬
cunia omnis solutañeẽt ⁊ uẽditor
Op̾ clia uenisse nouet. in uendita
cẽntiintẽa de adu̾sariis altaminu¬
lierem uenditor suꝑauit. cũ altã¬
transeat itaut sint uila qoneo¬

Expanded text:
i ad diem pecuniam non soluisset, res inempta fieret.Seius parte pretii praesenti die soluta, defuncto uenditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor cum aliis datus, neque contutoribus pretium secundum legem numerauit nec rationibus proniam controuersiam moturas, pactus est cum uenditore, ut ex pretio aliqua summa apud se maneret, donec emptori fideiussor daretur a uenditore: postea uenditor egem inseruit, ut, si ex die pecunia omnis soluta non esset et ia uenisse nollet, inuendita sent: interea de aduersariis allierem uenditor superauit, cum alttransegi‹t›, ita ut sine ulla quae
Abbreviated transcription (Latin):
d.Hundus lutii titii erat obuir¬
tigaul re i publice uenitis cũ luitiio
teciuo debitoꝵ fessuo eẽt paratum
se eẽ uectigni ex solũe solidum cũ
tui iussit lutiotitio. quesitumest
restitũetur ĩ bonio uitiitirii fimd
emptus eẽt. R̾. non prius qua

Expanded text:
dus qui Lucii Titii erat ob vectigale rei publicae veniit: sed cum Lucius Titius debitor professus esset paratum se esse vectigal exsolvere solidum, cumtui iussit Lucio Titio: quaesitum est, restitueretur, in bonis Lucii Titii fundus emptus
Abbreviated transcription (Latin):
tus silituł cliscedatur ab epta¬
cutoris auctoritate emiss ut sci¬
licet ip̃e nonteneatur o agente¬
eo retentiones competant õrner
ulud sineratione diceturqm ĩ
mitio recte emptio sit contracta:
uir bone fidei conueluire eo pacto
stari. quodaltĩ captiosum sit: et
maxime sunstoerrore sit deceptͦ
defuncto seio abeo scriptus hr̃o ⁊
cunighorana. fundum uendẽte
seruo br̃ditario quasi ꝓcurator sut¬
scripsit. qsitum ẽ ancognito eo

Expanded text:
 discedatur ab emptiutoris auctoritate emisset, ut scilicet ipse non teneatur, sed agenteeo retentiones competant. sed nec illud sine ratione dicetur, quoniam initio recte emptio sit contracta, uix bonae fidei conuenire e‹o› pacto stari, quod al‹teri› captiosum sit, et maxime, si iusto errore sit deceptusdefuncto Seio ab eo scriptus heres, cum ignoraret, fundum uendente seruo hereditario, quasi procurator subscripsit: quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
disi oluitur sires sgata n fũit mor¬
tuo autem homme pit
et emptori homo pereat qr iͥita
empto et uenͣ dito manebunt fuoe
cuiss̃ redde̾tur exempto ẽ actio¬
uit sabinuo putat aut proxima
ditione rursus emam: nicħ aget̃¬
postĩore emptione ¶ sipupͣun ꝑ¬
sona uitueniat. quiante sinetu¬
toris auctoricate. deinde auctore
tutore emit. quarnius uenditor

Expanded text:
dissoluitur, si res secuta non fuerit.Mortuo autem homine peret emptori homo pereat: quare nisi iusta empto et uendito manebunt. 6 cuisset, redderetur, ex empto actiout Sabinus putat, aut proxima dicione rursus emam, nihil agposteriore emptione. Si pupilsona interuenit, qui ante sinetoris auctoritate, deinde tutore auctore emit, quamuis uenditor