comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aliud subinde
bellum cum altius ore gente exortum tãq tarentini. cum rem paleopolitanã
uana spe auxilii aliq̃dui sustinuissent. postꝗͣ romanos urbe potitos accepere
uelut destituti ac non quidem ip̃i destituissent in crepare palcopotanos:
atq inuidia in romanos feruere eo etiam ꝙ lucanos & apulos. nam utraq
eo anno sotietas accepta ẽ infidem ppłi ro uenisse alatum ẽ: quippe prope¬
modum ꝑuentum ad se ẽẽ iamq in eorem fore ut rõmani aut hostes aut
dñi habendi sunt. discrimen profecto rerum suarum in bello sannium
euentuq euis u̾ti. eam solam gentem restare. nec eam ipam satis ualidam
qñ lucanus defecerit quem reuocari ad huc impelliq ad abolendam sotie¬
tatem romanam posse siqua ars serendis discordiis ad hibeat᷑. Hec confilia
um apud cupidos rerum nouandarum ualuissent exiuuentute quid.
lucanorum pretio acquisiti. clari magis inter ppłares ꝗͣ honesti interse mul¬

Expanded text:
aliud subinde bellum cum alterius orae Graecis exortum. namque Tarentini cum rem Palaepolitanam uana spe auxilii aliquamdiu sustinuissent, postquam Romanos urbe potitos accepere, uelut destituti ac non qui ipsi destituissent, increpare Palaepolitanos, ira atque inuidia in Romanos furere, eo etiam quod Lucanos et Apulos—nam utraque eo anno societas coepta est—in fidem populi Romani uenisse allatum est: quippe propemodum peruentum ad se esse iamque in eo rem fore ut Romani aut hostes aut domini habendi sint. discrimen profecto rerum suarum in bello Samnitium euentuque eius uerti; eam solam gentem restare nec eam ipsam satis ualidam, quando Lucanus defecerit; quem reuocari adhuc impellique ad abolendam societatem Romanam posse, si qua ars serendis discordiis adhibeatur. haec consilia cum apud cupidos rerum nouandarum ualuissent, ex iuuentute quidam Lucanorum pretio adsciti, clari magis inter populares quam honesti, inter se mul
Abbreviated transcription (Latin):
plebi honestum ẽẽ nisi mercede prius errepta arma ꝓprĩa non cepisse neq
Patribus satis decorum per metum potius ꝗ̃ postmodum uoluntate afflictis ci¬
uium suorum fortunis consuluisse. Contioni deinde edicto addidit finem
quo edixit nequis ciuem romanum uĩctum aut clausum teneret. quo minꝰ
s nõĩs edendi apud consules potestas fieret: ne quis milites donec in ca¬
stris ee̾nt bona possideret uenderet ue. liberos nepotes ue eius moraret᷑. Hoc
cosito edicto qui aderant nexi profiteri extemplo nomina: & undiq ext¬
ta urbe prorepientium se expriuato cum retinendi uis creditori non ẽẽt. cõ¬
cursus inforum ut sacramento dic̾ent fieri. Magna ea manus fuit. neq alio¬
rum magis in uolsco bello uirtus atq oꝑa enituit

Expanded text:
plebi honestum esse, nisi mercede prius accepta, arma pro patria non cepisse, neque plebi honestum esse, nisi mercede prius accepta, arma pro patria non cepisse, neque patribus satis decorum per metum potius quam postmodo uoluntate adflictis ciuium suorum fortunis consuluisse. contioni deinde edicto addidit fidem quo edixit ne quis ciuem Romanum uinctum aut clausum teneret, quo minus ei nominis edendi apud consules potestas fieret, neu quis militis, donec in castris esset, bona possideret aut uenderet, liberos nepotesue eius moraretur. hoc proposito edicto, et qui aderant nexi profiteri extemplo nomina, et undique ex tota urbe proripientium se ex priuato, cum retinendi ius creditori non esset, concursus in forum ut sacramento dicerent fieri. magna ea manus fuit, neque aliorum magis in Uolsco bello uirtus atque opera enituit
Abbreviated transcription (Latin):
Inter hec maior alius terror lati
quites cum trimultuoso aluolant nuntio uolscos cum infesto ex̾citu adur
oppugnadam uienire. Que audita adeo duas exuna ciuitate discordia feceratꝰ¬
longeᷤ aliter patres ac psebem affecẽ exultare gaudio plebes ultores suꝑbiẽ pa
adeẽ dicere deos aluis alium confirmare ne nomina darent: cum om¬
iibus potius q̃ solos se ꝑituros patres militarẽt patres arma caperent. ut penes
quos premia penes cosdem belli ꝑicula ẽe̾nt. At uero curia mesta ac trepida
ancipiti metu & ab ciue & ab hoste. Seruilium consulem cui ingenium magis
ppł are erat orare ut tantis circumuectam terroribus rem publicam. Tum cõ¬
I misso senatu incontionem prodit ibi cure ẽẽ patribus ostendit ut c¬
sulatur plebi. Ceterum deliberationi de maxima quidem illa sed tamẽ ꝑte
cuutatis metum peruniu̾sa re puͨa. interuenisse. nec posse cum hostes ꝓpe¬
d portas eęnͣt bello preu̾tisse quicꝗͣ. nec si sit laxamenti aliquid hai

Expanded text:
inter haec maior alius terror: Latini equites cum tumultuoso aduolant nuntio Uolscos infesto exercitu ad urbem oppugnandam uenire. quae audita—adeo duas ex una ciuitate discordia fecerat—longe aliter patres ac plebem adfecere. exsultare gaudio plebes; ultores superbiae patrum adesse dicere deos; alius alium confirmare ne nomina darent; cum omnibus potius quam solos perituros; patres militarent, patres arma caperent, ut penes eosdem pericula belli, penes quos praemia, essent. at uero curia, maesta ac trepida ancipiti metu et ab ciue et ab hoste, Seruilium consulem, cui ingenium magis populare erat, orare ut tantis circumuentam terroribus expediret rem publicam. tum co misso senatu in contionem prodit. ibi curae esse patribus ostendit ut consulatur plebi; ceterum deliberationi de maxima quidem illa sed tamen parte ciuitatis metum pro uniuersa re publica interuenisse; nec posse, cum prope ad portas essent, bello praeuerti quicquam, nec, si sit laxamenti aliquid, aut
Abbreviated transcription (Latin):
thesauros gallicos attinet rem suapte nam facilem difficilłe interrogatio
facit. Cur enim queritis qđ scitis : cur quod insinu ur̃o est excuti iubetis
potius ꝗͣ ponatis: insi aliqua fraus subest: quo magius argui p̃stigi
tis ur̃as eo plus uertor ne abstuleritis obseruantib etiã oculis. Itaq non
ego uobis ut indice p̃das ur̃as: sed uos id cogendi estis ut inmediũ ꝓferatis

Expanded text:
thesauros Gallicos attinet, rem suapte natura facilem difficilem interrogatio thesauros Gallicos attinet, rem suapte natura facilem difficilem interrogatio facit. cur enim quaeritis quod scitis? cur quod in sinu uestro est excuti iubetis potius quam ponatis, nisi aliqua fraus subest? quo magis argui praestigias iubetis uestras, eo plus uereor ne abstuleritis obseruantibus etiam oculos. itaque non ego uobis ut indicem praedas uestras, sed uos id cogendi estis ut in medium proferatis
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ea Manlius nec se fefellisse ait. non adusus uolscos totiẽs
hostes quotiens patrib expediat: nec adu̾sus latinos hernicosq quos falsis
criminib in arma agant. sed adu̾sus se ac plebem romanam dictatorẽ cre¬
atum ẽẽ Iam omisso bello quod simulatum sit inse impetũ fieri. Iam dicta¬
torem profiteri procinium feneratorum adu̾sus plebem. Iam sibi ex fauore
tres conscripti cirtumfusa turba lateri meo. quin eam deducitis ame sin
adictos duci ex eo ꝙ affluit opibus ur̃is sustinentes necessitates eorum: sed
ego quid uos deuro impendatis oñdam. hortor sortem aliquã ferte de capite
deducite qđ usuris pnũatum est. nam nichilo mea turba ꝗ̃ ullius aspectior
erit. At enim quid ita solus ego curam ciuium ago: nihilo magis qđ respõ¬
deam habeo ꝗͣ si queras quid ita solus capitolium arcemq seruauerim:
Et tum uniusis quam potui opem tuli & nunc singuł feram. nam ꝙ ad

Expanded text:
ad ea Manlius nec se fefellisse ait non aduersus Uolscos, totiens hostes quotiens patribus expediat, nec aduersus Latinos Hernicosque, quos falsis criminibus in arma agant, sed aduersus se ac plebem Romanam dictatorem creatum esse; iam omisso bello quod simulatum sit, in se impetum fieri; iam dictatorem profiteri patrocinium feneratorum aduersus plebem; iam sibi ex fauore uosque, patres conscripti, circumfusa turba lateri meo? quin eam diducitis a me sinaddictosque duci, ex eo quod afluit opibus uestris sustinendo necessitates aliorum? sed quid ego uos de uestro impendatis hortor? sortem reliquam ferte: de capite deducite quod usuris pernumeratum est; iam nihilo mea turba quam ullius conspectior erit. at enim quid ita solus ego ciuium curam ago? nihilo magis quod respondeam habeo quam si quaeras quid ita solus Capitolium arcemque seruauerim. et tum uniuersis quam potui opem tuli et nunc singulis feram. nam quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
d modo sicut alias c non conueniebat ꝙ senatus consulesq nusꝗ̃ alibi spem q̃ in
nis ponebant plebs omnia ꝗ̃ bellum malebat. Spurius nautius iam & Sext
furius consules erant. eos recens entes legiones presidia ꝑmuros aliaq: inꝗbus
stationes uigiliasq ẽe̾ placuerat loca distribuentes multitudo ingens pacem
tentium primum seditioso clamore qu conterruit deinde uocare senatur
referre delegatis ad coriolanura martium mittendis cogit acceperunt relatio¬
nem patres postꝗͣ apparuit delabare plebis animos missiq de pace ad martiũ
tores atrox responsum retulerunt. si uolscis ager redderet᷑ posse agi depa
si p̃cla belli potium frui uelint memorem se ciuium iniurie & hospitum bene¬
fiti ad nixurum ut appareat exilio sibi irritatos non fractos aĩos ẽẽ. Iterum de¬
inde udem mnissi non recipiuntur incastra: saterdotes quoq suis insignibus
uelatos ire supplices ad castra hostium traditũ est nihilo magis ꝗͣ legatos flex¬

Expanded text:
d modo non conueniebat quod senatus consulesque nusquam alibi spem quam in armis ponebant, plebes omnia quam bellum malebat. Sp. Nautius iam et Sex. Furius consules erant. eos recensentes legiones, praesidia per muros aliaque in quibus stationes uigiliasque esse placuerat loca distribuentes, multitudo ingens pacem poscentium primum seditioso clamore conterruit, deinde uocare senatum, referre de legatis ad Cn. Marcium mittendis coegit. acceperunt relationem patres, postquam apparuit labare plebis animos; missique de pace ad Marcium oratores atrox responsum rettulerunt: si Uolscis ager redderetur, posse agi de pace: si praeda belli per otium frui uelint, memorem se et ciuium iniuriae et hospitum beneficii adnisurum, ut appareat exsilio sibi inritatos, non fractos animos esse. iterum deinde iidem missi non recipiuntur in castra. sacerdotes quoque suis insignibus uelatos isse supplices ad castra hostium traditum est; nihilo magis quam legatos flex
Abbreviated transcription (Latin):
Dum hec ad ueyos geñt
uolsci equiq in latino agro posuerant castra populatiq fines erant. eos ꝑse ip̃i
latin assumptis hernicis sine romano aut duce aut auxilio castris exuere in¬
ati p̃da preter suas recuꝑatas res potiti sunt. Missus tamen est abrom
consul & inuolscos consul martius. mos credo non placebat sine romano duce
ex̾citu sotios propriis uiribus consiliisq bella gerere: nullum genus calamita
ntumelieq non editum inuolscos est: nec tamen pelli potuere ut atie di¬
micarent

Expanded text:
dum haec ad Ueios geruntur, Uolsci Aequique in Latino agro posuerant castra populatique fines erant. eos per se ipsi Latini adsumptis Hernicis, sine Romano aut duce aut auxilio castris exuerunt; ingenti praeda praeter suas reciperatas res potiti sunt. missus tamen ab Roma consul in Uolscos C. Nautius ; mos, credo, non placebat, sine Romano duce exercituque socios propriis uiribus consiliisque bella gerere. nullum genus calamitatis contumeliaeque non editum in Uolscos est, nec tamen perpelli potuere ut acie dimicarent
Abbreviated transcription (Latin):
pitio longo. & ꝑ eligo peto consulib cum om̃ia ope magis romaĩ ꝗ̃ bene¬
fitiis parta gratia bona pace obtinerent inter siditinos aruncosq bellũ
ortun. Arunci sito manlio consule indeditionem accepti nihil dei
mouerant. eo petendi auxilii ab romanis causa iustior fuit. sed priusꝗ cõ¬
sules aburbe. Iasserat enim senatus defendi aruncos: ex̾citum educerẽt
urbemq asidicinis delectam. ob ea infensus consulib senatus quorum
cũctatione proditi sotii ee̾nt dictatorem dici iussit. dictus. E. Claudius mu¬
gilensis magrũm equitum. C Claudium hortatorẽ dixit. Religio ĩ iecta
edcãtore & augures uitio creatum uideri dixissent dictator magist
equitum se magratu abdicauit

Expanded text:
picio Longo P. Aelio Paeto consulibus cum omnia non opes magis Romanae quam beneficiis parta gratia bona pace obtineret, inter Sidicinos Auruncosque bellum ortum. Aurunci , T. Manlio consule in deditionem accepti, nihil deinde moverant; eo petendi auxilii ab Romanis causa iustior fuit. sed priusquam consules ab urbe—iusserat enim senatus defendi Auruncos—exercitum educerent, urbemque ab Sidicinis deletam. ob ea infensus consulibus senatus, quorum cunctatione proditi socii essent, dictatorem dici iussit. dictus C. Claudius Inregillensis magistrum equitum C. Claudium Hortatorem dixit. religio inde iniecta de dictatore et, cum augures uitio creatum uideri dixissent, dictator magisterque equitum se magistratu abdicarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
noueri hostis subiectus nob ad om̃es ictus sine sua ꝑnitie poterit. nos
inde ut fortuna ppłi romam aut nr̃a u̾tus expediet. Collaudatas a consule
accepto p̃sidio uadis octultus ꝑsaltum nec pͥus abhoste est uisus ꝗͣ loco quem
petebat appropinquauit. Inde admiratione pauentib cunctis cum omniu
inse u̾tissent ocalos & spatuim consuli dedit ad subducendum agine inequi¬
orem locum & insummo ip̃e cõstitit u̾tice.

Expanded text:
moueri hostis, subiectus nobis ad omnes ictus, sine sua pernicie poterit. nos moueri hostis, subiectus nobis ad omnes ictus, sine sua pernicie poterit. nos deinde aut fortuna populi Romani aut nostra uirtus expediet.' conlaudatus ab consule accepto praesidio uadit occultus per saltum; nec prius ab hoste est uisus quam loco quem petebat appropinquauit. inde admiratione pauentibus cunctis, cum omnium in se uertisset oculos, et spatium consuli dedit ad subducendum agmen in aequiorem locum et ipse in summo constitit uertice.
Abbreviated transcription (Latin):
Postero die uacuis
ostium castris romanus potitur: quo se om̃is campanorum multitudo
tulabunda effuchit. Cȩterum hoc gradum magna ꝓpe clade insãnio feda¬
tum ẽ. nam absatriculo profectus cõnelius consul ex̾citum incaute insaltũ
ia ualle ꝑuium circaq insessum abhoste inclusit. Nec pͥus ꝗͣ recipi tuto
signa non poterant aut inminenti capiti hostem uidit. Dum id more sanni¬
tib est quo ad totum in uallem infimã demitteret agmẽ p. Detius tribunus
militum conspicit unum editum insaltu collem ĩminentem hostium castͥs
aditu arduum impedito agm̃i expeditis haud difficilem. Itaq consuli deterito
aĩo uides ne tu inquit aule Cornelii cacume illud supra hostem: Ayx illa
est spei salutisq nr̃e: si eam quam ceci reliquere sannites impigre capimus
ne tu mihi plusꝗ̃ unius legionis pncipes hastatosq dederis. cum quib ubi eua¬
sero insumum ꝑge hinc omnium liber metu teq & ex̾citum serua. neq em̃

Expanded text:
postero die uacuis hostium castris Romanus potitur, quo se omnis Campanorum multitudo gratulabunda effudit. ceterum hoc gaudium magna prope clade in Samnio foedatum est. nam ab Saticula profectus Cornelius consul exercitum incaute in saltum caua ualle peruium circaque insessum ab hoste induxit nec prius quam recipi tuto signa non poterant imminentem capiti hostem uidit. dum id morae Samnitibus est quoad totum in uallem infimam demitteret agmen, P. Decius tribunus militum conspicit unum editum in saltu collem, imminentem hostium castris, aditu arduum impedito agmini, expeditis haud difficilem. itaque consuli territo animi 'uidesne tu' inquit, ' A. Corneli , cacumen illud supra hostem? arx illa est spei salutisque nostrae, si eam, quoniam caeci reliquere Samnites, impigre capimus. ne tu mihi plus quam unius legionis principes hastatosque dederis; cum quibus ubi euasero in summum, perge hinc omni liber metu, teque et exercitum serua; neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
auis sit: non defore auxilium: Consentire omnes tribunos nullum t̾rorẽ ex ter¬
num nullum ꝑiculum ẽẽ: cauisse deos priore anno ut tuto libertas defendi pos¬
set. hec tribuni. At exꝑte altera consales inconspectu eorum positis sellis delectũ
habebant. Eo decurrunt tribuni concionemq secum trahunt. Citati pauci uelue
rei expiende causa. & statim uis cohorta quencũq lictor iussu consulis pren¬
lissent tribunus mitti ubebat. Neq suum cuiq uis modum faciebat. sed
um spe & manu obtinendum erat: qđ intenderet: quemad motum se tribuni
gessissent in prohibendo delectus. Sicut patres in lege q̃ per omnes comicialis dies
erebat impedienda gerebant. Initium erat rixe cum discedere ppłm iuss
tribum. ꝙ patres se submoueri haud sinebant. nec fere seniores rei intererãt
quippe que uon consilio regenda sed ꝑmissa temeritati audatieq ee̾t̾ multumq

Expanded text:
animus sit, non defore auxilium; consentire omnes tribunos. nullum terrorem exteranimus sit, non defore auxilium; consentire omnes tribunos. nullum terrorem externum, nullum periculum esse; cauisse deos priore anno ut tuto libertas defendi posset. haec tribuni. at ex parte altera consules in conspectu eorum positis sellis dilectum habebant. eo decurrunt tribuni contionemque secum trahunt. citati pauci uelut rei experiundae causa, et statim uis coorta. quemcumque lictor iussu consulis prendisset, tribunus mitti iubebat; neque suum cuique ius modum faciebat sed uirium spes, et manu obtinendum erat quod intenderes. quemadmodum se tribuni gessissent in prohibendo dilectu, sic patres se in lege, quae per omnes comitiales dies ferebatur, impedienda gerebant. initium erat rixae, cum discedere populum iussissent tribuni, quod patres se submoueri haud sinebant. nec fere seniores rei intererant, quippe quae non consilio regenda sed permissa temeritati audaciaeque esset. multum et
Abbreviated transcription (Latin):
uires belli eẽ. ut hec dicta insenatu sunt delectus dicit. Consules belli administra¬
nem inter se disꝑtiri uissi alteri ut uolsci alteri ut equi prouintia ẽet. Tribu
coram in foro fabulam compositam uolsci belli: hernicos ad patres paratas. iam
ne uirtute quidem p̾mi libertatem ppłi roͥ. sed arte ludi quia ocidione prope oc¬
tisos uolscos & equos mouere sua sponte arma posse iam fides abierit nouo
stes queri. colomam ficlam propinquam infamem fieri. bellum in noxiis anciatib
indici. geri cum plebe romana. quoniam oneratam armis exurbe precipiti ag¬
mine acturi ee̾nt exilio & religione cuus ulciscentes tribunos. Sic nequi¬
ud actum putent uictam legem ẽẽ: nisi dum integro res sit dum domi dum
rogati sint. caueant ne possessione urbis pallantur ne iugum accipiant. Si

Expanded text:
eas uires belli esse. ut haec dicta in senatu sunt, dilectus edicitur; consules belli administraeas uires belli esse. ut haec dicta in senatu sunt, dilectus edicitur; consules belli administrationem inter se dispertiri iussi, alteri ut Uolsci, alteri ut Aequi prouincia esset. tribuni coram in foro personare, fabulam compositam Uolsci belli, Hernicos ad partes paratos. iam ne uirtute quidem premi libertatem populi Romani sed arte eludi. quia occidione prope occisos Uolscos et Aequos mouere sua sponte arma posse iam fides abierit, nouos hostes quaeri; coloniam fidam propinquam infamem fieri. bellum innoxiis Antiatibus indici, geri cum plebe Romana, quam oneratam armis ex urbe praecipiti agmine acturi essent, exsilio et relegatione ciuium ulciscentes tribunos. sic, ne quid aliud actum putent, uictam legem esse, nisi dum in integro res sit, dum domi, dum togati sint, caueant ne possessione urbis pellantur, ne iugum accipiant. si
Abbreviated transcription (Latin):
Anno deinde sequenti lex tarentilla ab
toto relata collegio nouos aggressa consules est/. Erant consules ꝑ uolumus
Seruius sulpitius. Eo anno celum ardere uisum. Terra ingenti concussa motũ
.Souem locatam: cui rei priore anno fides non fuerat creditam. Inter al
prodigia carnem pluuisse. quem imbrem ingens nũs auium in teruoluando ra-¬
puisse fertur. Quod intercidit sparsum ita iacuisse per aliquot dies: ut mhil odor
mutaret. Libri perduumuiros sacrorum aditi: ꝑicula a conuentu alienigenarũ
precdicta. ne qui in loca sũma urbis impetus cedes inde fierent. Intercetera mo¬
us ut seditionib abstineretur. Id factum ad impediendam legem tribun
minabantur. Ingensq ad erat certamen: Eete ut idem insingulos annos orbis
uolueretur. hernici nuntiant uolscos & equos & si abscise ressint refice̾ ex̾titus
itii sumam rei positam cetere antiates colonos palam concilia fecere. Id capi

Expanded text:
anno deinde insequenti lex Terentilia ab toto relata collegio nouos adgressa consules est; erant consules P. Uolumnius Ser. Sulpicius . eo anno caelum ardere uisum, terra ingenti concussa motu est. bouem locutam, cui rei priore anno fides non fuerat, creditum. inter alia prodigia et carne pluit, quem imbrem ingens numerus auium interuolitando rapuisse fertur; quod intercidit, sparsum ita iacuisse per aliquot dies ut nihil odor mutaret. libri per duumuiros sacrorum aditi; pericula a conuentu alienigenarum praedicta, ne qui in loca summa urbis impetus caedesque inde fierent; inter cetera monitum ut seditionibus abstineretur. id factum ad impediendam legem tribuni criminabantur, ingensque aderat certamen. ecce, ut idem in singulos annos orbis uolueretur, Hernici nuntiant Uolscos et Aequos, etsi abscisae res sint, reficere exercitus; Antii summam rei positam; Ecetrae Antiates colonos palam concilia facere; id caput,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ pruiatim truces ẽẽ. nisi cum delege agi ceptum e̾e̾t: Alibi ppłaris Inie
erat. nec cetera modo tribum tranquilla pege̾ sed refecti quoq insequẽtem
annum nec uoce quidem incomoda ne dum ut ulla uis fieret paulatim
nulcendo tractandoq mansnefecerant plebem. his ꝑ totum annum arti¬

Expanded text:
 publice neque priuatim truces esse, nisi cum de lege agi coeptum esset; alibi popularis iuue publice neque priuatim truces esse, nisi cum de lege agi coeptum esset; alibi popularis iuueest. nec cetera modo tribuni tranquillo peregere, sed refecti quoque in insequentem erat. ne uoce quidem incommoda, nedum ut ulla uis fieret, paulatim permulcendo tractandoque mansuefecerant plebem. his per totum annum arti
Abbreviated transcription (Latin):
.Noc uiditium & promulgata lex ex̾cuit ci¬
uitatem. abext̾nis armis otium fuit: cum uelut uictores tribuni perculsis
pr̃ibus cesonis exilio prope platam ẽẽ crederent legem: & quod ad seniores
patrum ꝑtinet cessissent possessione rei publice iuniores. id maxime qđ cesoĩs
sodalium fuit auxere iras ĩplebem non minuerunt animos: sed ibi plurimũ
rofectum ẽ quod modo quodam temꝑauere impetus suos Cum primo post
nis exilium lex cepta ferri instructi paratiq cum ingenti clientium ex̾citu sic
causam ad orti sunt ut nemo unus inde precipuũ quicꝗͣ glorie domũ inui¬
dieq ferret. Mille prouno cesones extitisse plebs quereret᷑. Medĩs diebus
quibus tribum delege non agerent nec issdem illis placidius aut quietuis
erat benigne salutare. alloqui plebis homines domum inuitare ad ẽẽ ĩ foro
tribunos ipõs cet̾a̾ pati sine interpellatione concilia hẽre nũꝗ ulli neq pace

Expanded text:
oc iudicium et promulgata lex exercuit ciuitatem: ab externis armis otium fuit. cum uelut uictores tribuni perculsis patribus Caesonis exsilio prope perlatam esse crederent legem, et quod ad seniores patrum pertineret cessissent possessione rei publicae, iuniores, id maxime quod Caesonis sodalium fuit, auxere iras in plebem, non minuerunt animos; sed ibi plurimum profectum est quod modo quodam temperauere impetus suos. cum primo post Caesonis exsilium lex coepta ferri est, instructi paratique cum ingenti clientium exercitu sic causam, adorti sunt ut nemo unus inde praecipuum quicquam gloriae domum inuidiaeue ferret, mille pro uno Caesones exstitisse plebes quereretur. mediis diebus quibus tribuni de lege non agerent, nihil eisdem illis placidius aut quietius erat. benigne salutare, adloqui plebis homines, domum inuitare, adesse in foro, tribunos ipsos cetera pati sine interpellatione concilia habere, nunquam ulli neque
Abbreviated transcription (Latin):
primam curationem expirauit. Tum ad equites dictator aduolat obtestas
ut fesso iam pedite descendant exequis & pugnam capescant. dicto paruere
desiliunt exequis prouolant ingrelium & gro ante signanis parmas obiti¬
nt. Recipit extemplo animium pedestris aties postꝗ̃ iuuentatis proceres
genere pugne secum ꝑtem ꝑiculi substinentes uidit. Tum demum impulsi
Patini perculsaq inelmauit aties. Equitibus admoti equi ut ꝑsequi hostẽ
ssent. secuta & pedestris aties. ibi mhil nec diuine nec humane opis c¬
tor pretermittens edem castori uouisse fertur ac pronuntiasse nuliti pmia
qui primus qui secundus castra hostium intrasset. tantusq ardor fuit. ut
eodem impetu quo fuderant hostem romani castra caperent hoc modo ad
lacum regillum pugnatum ẽ. Dictator & magister equitũ triumphantes in

Expanded text:
primam curationem exspirauerit. tum ad equites dictator aduolat, obtestans primam curationem exspirauerit. tum ad equites dictator aduolat, obtestans ut fesso iam pedite descendant ex equis et pugnam capessant. dicto paruere; desiliunt ex equis, prouolant in primum et pro antesignanis parmas obiciunt. recipit extemplo animum pedestris acies, postquam iuuentutis proceres aequato genere pugnae secum partem periculi sustinentes uidit. tum demum impulsi Latini perculsaque inclinauit acies. equiti admoti equi, ut persequi hostem posset; secuta et pedestris acies. ibi nihil nec diuinae nec humanae opis dictator praetermittens aedem Castori uouisse fertur ac pronuntiasse militi praemia, qui primus, qui secundus castra hostium intrasset; tantusque ardor fuit ut eodem impetu quo fuderant hostem Romani castra caperent. hoc modo ad lacum Regillum pugnatum est. dictator et magister equitum triumphantes in
Abbreviated transcription (Latin):
exules ferociter citato agmiine inuehi: suos ꝑtulsos cedere animadutit cohorti
suȩ quam delecta manu presidii causa circa se habebat dat signum ut quem
suorum fugientem uiderint prohoste habeant. Ita metu ancipiti u̾si a fuga
romani in hostem. & restituta aties. Cohors dictatoris tum pͥmum prelium
miit in tegris corporibus animisq fessos adorti exules tedunt. Ibi alia in
proteres cohorta pugna. Imꝑator latinais ubi cohortem exulum adictatore
ro. prope circũuectam uidit. ex subsidiariis manipulos aliquot inpͥmam
atiem secum rapit. hos agmine uenientes .Thermenius legatus consp
interq eos insignem ueste armisq manilium noscitans t anto ui maiore
quanto paulo ante magister equitum cum hostium duce prelium miit
t & uno ictu transfixum per latus occiderit manilium & ip̃e inter spol¬
dum corpus hostis ueruto ꝑtussus cum uictorum in castra e̾ẽt relatus. inter

Expanded text:
exsules ferociter citato agmine inuehi, suos perculsos cedere animaduertit, cohorti exsules ferociter citato agmine inuehi, suos perculsos cedere animaduertit, cohorti e, quam delectam manum praesidii causa circa se habebat, dat signum ut quem suorum fugientem uiderint, pro hoste habeant. ita metu ancipiti uersi a fuga Romani in hostem et restituta acies. cohors dictatoris tum primum proelium iniit; integris corporibus animisque fessos adorti exsules caedunt. ibi alia inter proceres coorta pugna. imperator Latinus, ubi cohortem exsulum a dictatore Romano prope circumuentam uidit, ex subsidiariis manipulos aliquot in primam aciem secum rapit. hos agmine uenientes T. Herminius legatus conspicatus, interque eos insignem ueste armisque Mamilium noscitans, tanto ui maiore quam paulo ante magister equitum cum hostium duce proelium iniit, ut et uno ictu transfixum per latus occiderit Mamilium et ipse inter spoliandum corpus hostis ueruto percussus, cum uictor in castra esset relatus, inter
Abbreviated transcription (Latin):
dux nihil deterritus uulnere prelium ciet & quia suos perculsos uidebat ac¬
cersit cohortem exulum romanorum. cui lucii tarquinii fr̃ preerat. Ea qua
aiore pugnabat ira oberepta bona patriamq ademptam pagnam parĩ
restituit. Referentibus iam pedem abea ꝑte romanis. M. ualeruis publicole
iter conspicatus ferotem uuenem tarquinium ontantem se inprima ex
atie. domestica etiam gloria actensus ut cuius familie decus eiecti reges erãt
eiusdem interfecti forent subdit calcaria equo & tarquinium infesto spiculo
it. Tanquinius retͦ in agmen suorum infenso cessit hosti. Ualerium temer
inuestum in exulum atiem & transu̾so quidam ad ortus transfigit. Nec quicꝗͣ
equitis uulnere equo retardato moribundus romanus labentibus super corpa
armis ad terram defluxit. Dictator postumius postꝙ̃ cecidisse talem uiruam

Expanded text:
dux nihil deterritus uolnere proelium ciet et quia suos perculsos uidebat, ardux nihil deterritus uolnere proelium ciet et quia suos perculsos uidebat, arcessit cohortem exsulum Romanorum, cui L. Tarquini filius praeerat. ea quo maiore pugnabat ira ob erepta bona patriamque ademptam, pugnam parumper restituit. referentibus iam pedem ab ea parte Romanis, M. Ualerius Publicolae frater , conspicatus ferocem iuuenem Tarquinium ostentantem se in prima exsulum acie, domestica etiam gloria accensus ut cuius familiae decus eiecti reges erant, eiusdem interfecti forent, subdit calcaria equo et Tarquinium infesto spiculo petit. Tarquinius retro in agmen suorum infenso cessit hosti: Ualerium temere inuectum in exsulum aciem ex transuerso quidam adortus transfigit, nec quicquam equitis uolnere equo retardato, moribundus Romanus labentibus super corpus armis ad terram defluxit. dictator Postumius postquam cecidisse talem uirum,
Abbreviated transcription (Latin):
hostium occurrerunt & quia tarquinios e̾e̾ inexercitu latinorum auditũ est
bstineri ira non potuit quin extemplo confligerent. Ergo etiam prelu
aliquanto ꝗ̃ cx̧tera grauius & atrocius fuit non enim duces ad regendam
modo consilio rem affuere sed suis metipis corporibus dimicantes mistuere cer¬
mina: Nec quisꝗ̃ procerum ferme aut exhac aut exilla atie sine uulne
preter dictatorem romanum excessit. Inpostumium prima in atie suos hortan¬
in instruentemq tarquinius suꝑbus q̃ꝗ̃ iam etate & uiribus erat grauios
equum infestus ad misit. istusq ablatere concursu suorum receptus intutũ
est. Ex altero cornu ebucus magister equitum inoctauium manilium impetũ
fecerat. nec fefe̾lit ueniens tusculanum ducem contra quem Rille conci
equum. Tantaq uis infestis uenientium hastis fuit. ut brachium ebatio traiectũ
sit pectus manilio ꝑtussum. hunc quidem insecundam atiem latim recepere e¬
butus cum saucio brachio tenere tellum non possent. pugna excessit. Lat

Expanded text:
hostium occurrerunt, et, quia Tarquinios esse in exercitu Latinorum auditum est, sustineri ira non potuit quin extemplo confligerent. ergo etiam proelium aliquanto quam cetera gravius atque atrocius fuit. non enim duces ad regendam modo consilio rem adfuere, sed suismet ipsi corporibus dimicantes miscuere certamina, nec quisquam procerum ferme hac aut illa ex acie sine volnere praeter dictatorem Romanum excessit. in Postumium prima in acie suos adhortantem instruentemque Tarquinius Superbus, quamquam iam aetate et viribus erat gravior, equum infestus admisit, ictusque ab latere concursu suorum receptus in tutum est. et ad alterum cornu Aebutius magistdederat; nec fefellit ueniens Tusculanum ducem, contraque et ille concitat equum. tantaque uis infestis uenientium hastis fuit ut brachium Aebutio traiectum sit, Mamilio pectus percussum. hunc quidem in secundam aciem Latini recepere; Aebutius cum saucio brachio tenere telum non posset, pugna excessit. Latinus
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno cum satis ꝑse ip̃m sannitiũ bellum
& defectio repens lucanorum auctoresq defectionis tarentini solicitos ha¬
rent pr̃ẽs accessit ut & uestimis ppłus sannitib se comungeret. qua
res sicut eo anno sermonib magis passim hominum iactata ꝗͣ inpublico
o concilo ẽ it a insequentis anni consulib Lfurio. Canuillo iterũ Iun
bruto scene nulla prior potiorq uisa est dequa ad senatum referrẽt. &
ꝗ̃ ꝗ̃ noua res erat tñ tanta cura patres intessit ut pariter eam susceptam
neglectamq timerẽt ne aut impunitas eorum lasciuia suꝑbiaq aut
festinus attingeret᷑ om̃es hñdos hostes. Uicit tñ pars que in pñtia ui
potuit maioris animi ꝗͣ consilii. sed euentus dotuit fortes fortimam iuuare
camillo sorte euenit. Ex̾citus utroq ducti & cura tuendorum finium ho-¬
stes phibiti cõiugere arma

Expanded text:
eodem anno cum satis per se ipsum Samnitium bellum et defectio repens Lucanorum auctoresque defectionis Tarentini sollicitos haberent patres, accessit ut et Uestinus populus Samnitibus sese coniungeret. quae res sicut eo anno sermonibus magis passim hominum iactata quam in publico ullo concilio est, ita insequentis anni consulibus, L. Furio Camillo iterum Iunio Bruto Scaeuae, nulla prior potiorque uisa est de qua ad senatum referrent. et quamquam <non> noua res erat, tamen tanta cura patres incessit ut pariter eam susceptam neglectamque timerent, ne aut impunitas eorum lasciuia superbiaque ai, quos, si Uestinus attingeretur, omnes habendos hostes. uicit tamen pars quae in praesentia uideri potuit maioris animi quam consilii; sed euentus docuit fortes fortunam iuuare.Camillo sorte euenit. exercitus utroque ducti et cura tuendorum finium hostes prohibiti coniungere arma
Abbreviated transcription (Latin):
ta rebus gestis consul ad uocata contione ꝑ decii non ceptas solum an
cumulatas noua uirtute laudes ꝑagit & preter militaria alia dona: aurea
corona eum. & centum bobus eximioq uno albo opimo auratis cornib donat
Milites qui in presidio simul fuerant duplici frumẽto ĩperpetuum inpñtia sin
gulis bobus binisq tuncis donati. Secundum consulis donationem legiones
graminalem eam coronam obsidionalem. c lamore donum approbantes. de-
iponunt. Altera corona eiusdem honoris index asuo p̃sidio imposita ẽ hiis
decoratus insignib bouem eximium marti ĩmolauit centum boues militib
dno dedit qui secum in expeditione fuerant hisdem militibus legiones
bras faris & sextarios ium contulerunt. omnia ea ingenti a lacritate ꝑclamo¬
rem militarem indicem omnium ad sensus gerebant
Tertia pugna cum sanui¬
tib ad suessulam.

Expanded text:
ta rebus gestis consul aduocata contione P. Deci non coeptas solum ante sed cumulatas noua uirtute laudes peragit et praeter militaria alia dona aurea corona eum et centum bubus eximioque uno albo opimo auratis cornibus donat. milites, qui in praesidio simul fuerant, duplici frumento in perpetuum, in praesentia priuis bubus binisque tunicis donati. secundum consulis donationem legiones gramineam coronam obsidialem, clamore donum approbantes, Decio imponunt; altera corona, eiusdem honoris index, a praesidio suo imposita est. his decoratus insignibus bouem eximium Marti immolauit, centum boues militibus dono dedit qui secum in expeditione fuerant. iisdem militibus legiones libras farris et sextarios uini contulerunt; omniaque ea ingenti alacritate per clamorem militarem, indicem omnium adsensus, gerebantur. tertia pugna ad Suessulam
Abbreviated transcription (Latin):
pedimentis prima uigilia premissis legionib. post impedimenta ire iussis
ip̃e substitit cum equitatu & lute orta postero die obequitauit stationibus
hostium qua extra saltum disposite erant & cum satis diu tenuisset hostẽ
ncastra se se recepit portaq altera excessus ante noctem agim̃e assequi
Postero die luce pͥma iuga cumini montis tenebat. inde contemplatus opu¬
lenta etrurie arua militem mittit. ingenti iam abacta preda tumultua¬
ie agrestium etruscorum cohortes repente apncipibus regionis eius c¬
citate romanis octurrunt adeo incomposite ut uindices predarum prope
ipĩ prede fuerint. cesis fagatisq hiis late depopulato agro romanus uictor¬
ilentusq rerum omnium copia incastra rediit. Eo forte quĩq legati ci
duob tribunis plebis uenerant denuntiatum fabio senatus u̾bis ne saltũ
unum transiret letatus seruisse ꝗͣ ut impedire bellum possent uenus
nuntii uictorie romam reu̾tant᷑¬

Expanded text:
pedimentis prima uigilia praemissis, legionibus post impedimenta ire iussis ipse substitit cum equitatu et luce orta postero die obequitauit stationibus hostium, quae extra saltum dispositae erant; et cum satis diu tenuisset hostem, in castra sese recepit portaque altera egressus ante noctem agmen adsequitur. postero die luce prima iuga Ciminii montis tenebat; inde contemplatus opulenta Etruriae arua milites emittit. ingenti iam abacta praeda tumultuariae agrestium Etruscorum cohortes, repente a principibus regionis eius concitatae, Romanis occurrunt adeo incompositae ut uindices praedarum prope ipsi praedae fuerint. caesis fugatisque his, late depopulato agro uictor Romanus opulentusque rerum omnium copia in castra rediit. eo forte quinque legati cum duobus tribunis plebis uenerant denuntiatum Fabio senatus uerbis ne saltum Ciminium transiret. laetati serius se quam ut impedire bellum possent uenisse, nuntii uictoriae Romam reuertunt
Abbreviated transcription (Latin):
Silentio plebis patrum edicitur delestus Iuniores cum sine prouocatiõe imperium
eẽt ad nomina resgondent. legionibus sq̃ptis interse decemuiri comꝑabant. qͦs
ire ad bellum quos pree̾e̾ excitibus oporteret. Principes interdecemuiros erant &
fabius & Appius claudius bellum domi maus ꝗͣ foris appebat Appii uolentiam
aptiorem rati. ad compͥmendos urbanos motus in fabio minus in bono constans
ꝙ̃ nauum in malicia ingenium ẽẽ. hunc enim uirum egregium olim domi mi¬
ieq decemiuratus collegeq ita mutauerant ut appii ꝗͣ sui similis mallet e
Huic bellum insabinis M. Tabuleio & &. petilio additis collegis mandatum M
.Appio Claudio adiutorem adurbem tuendam equo omnium decemiuror
imgio decernunt.

Expanded text:
silentio patrum edicitur dilectus. iuniores cum sine prouocatione imperium et ad nomina respondent. legionibus scriptis, inter se decemuiri comparabant quos ire ad bellum, quos praeesse exercitibus oporteret. principes inter decemuiros erant Q. Fabius et Ap. Claudius . bellum domi maius quam foris apparebat. Appi uiolentiam aptiorem rati ad comprimendos urbanos motus: in Fabio minus in bono constans quam nauum in malitia ingenium esse. hunc enim uirum, egregium olim domi militiaeque, decemuiratus collegaeque ita mutauerant ut Appi quam sui similis mallet esse. huic bellum in Sabinis, M'. Rabuleio et Q. Poetelio additis collegis, mandatum. M.  M. Sergio . Sp. Oppium Ap. Claudio adiutorem ad urbem tuendam, aequo omnium decemuirorum imperio, decernunt.
Abbreviated transcription (Latin):
milis simul sine ducib certis sine impio trepidare. Alius ad eundum ĩatiẽ
ilii castra tuenda censent. mouet plerosq uastatio futura agrorum. A
inceps cum leuib presidiis urbium relictarum extidia. Itaq postꝗ̃ inter
nultas sniãm una que omissa cura comunium ad respectum suari
quemq rerum u̾tisset audita ut pͥma uigilia diu̾si e castris ad portanda
omnia tuendasq męnibus urbes abirent. eã cuncti sententiam ingenti
assensu acceperunt.

Expanded text:
milis sine ducibus certis, sine imperio trepidare. alius exeundum in aciem, milis sine ducibus certis, sine imperio trepidare. alius exeundum in aciem, alii castra tuenda censent: mouet plerosque uastatio futura agrorum ac deinceps cum leuibus praesidiis urbium relictarum excidia. itaque postquam inter multas sententias una, quae omissa cura communium ad respectum suarum quemque rerum uertit, est audita, ut prima uigilia diuersi e castris ad deportanda omnia tuendosque moenibus <se> in urbes abirent, cuncti eam sententiam ingenti adsensu accepere.
Abbreviated transcription (Latin):
Eo anno cum pacatũ
quum samnitib redditum. Ad equos inde ueteres hostes cȩterum ꝑmultos
annos subspetie infide pacis quietos u̾sa arma romana: ꝙ incolumi herni
nomine mitti statuerant simul tum hiis sanniti auxilia & post hern
subactos uniu̾sa ꝓpe gens sine dissimulatione consilii publici ad hostes desci¬
uerat. Et postꝗ icto rome cum sannitib federe fetiales uenerant res repeti¬
tum temptationem aiebant ẽẽ. ut t̾rore in cusso belli romanos se fieri pa¬
terentur: qđ quanto oꝑe optandum foret hernicos docuisse cum quibus li¬
it suas leges rone ciuitati preoptaueuerunt quib legendi quid male
copia non fuerit. propena necessariam ciuitatem fore obhec uulgo inconsi¬
liis iactata ppłus romanus bellum fieri equis iussit. consulesq ambo ad nouũ
profecti bellum quatuor milia a castris hostium consederunt. Equorunr exci¬
tus ut qui suo nomiine per multos annos imbelles egissent tumultuariosi¬

Expanded text:
eo anno cum pacatum quum Samnitibus redditum. ad Aequos inde, ueteres hostes, ceterum per multos annos sub specie infidae pacis quietos, uersa arma Romana, quod incolumi Hernico nomine missitauerant simul cum iis Samniti auxilia et post Hernicos subactos uniuersa prope gens sine dissimulatione consilii publici ad hostes desciuerat; et postquam icto Romae cum Samnitibus foedere fetiales uenerant res repetitum, temptationem aiebant esse ut terrore incusso belli Romanos se fieri paterentur; quod quanto opere optandum foret, Hernicos docuisse, cum quibus licuerit suas leges Romanae ciuitati praeoptauerint; quibus legendi quid mallent copia non fuerit, pro poena necessariam ciuitatem fore. ob haec uolgo in conciliis iactata populus Romanus bellum fieri Aequis iussit; consulesque ambo ad nouum profecti bellum quattuor milia a castris hostium consederunt. Aequorum exercitus, ut qui suo nomine permultos annos imbelles egissent, tumultuario si
Abbreviated transcription (Latin):
passim arma inermes quod tutius fortuna fecerat se hosti offerre. magna
multitudo in custotias dimissa. Oppidum ante noctem reddit᷑. Sutrinis i¬
uolatũ integrumq ab oñĩ clade belli: quia non ui captũ sed traditum
r cõditiones fuerat. Camillus uõ inurbem triumphans rediit: trium sin
bellum orum uictor. Longe plurimos captuos exetruscis ante currum duxit
quibus sub hasta uenundatis tm̃ exeris redactum ẽ: ut p̃tio proauro ma¬
tronis ꝑsoluto exeo ꝙ supererat tres patere auree facte sint quas cu
tulo noĩs camilli ante capitolium incesum in iouis cella constat ante pedes
Iunonis positas fuisse.

Expanded text:
passim arma inermesque, quod tutius fortuna fecerat, se hosti offerre. magna passim arma inermesque, quod tutius fortuna fecerat, se hosti offerre. magna multitudo in custodias diuisa; oppidum ante noctem redditum Sutrinis inuiolatum integrumque ab omni clade belli, quia non ui captum sed traditum per condiciones fuerat. Camillus in urbem triumphans rediit, trium simul bellorum uictor. longe plurimos captiuos ex Etruscis ante currum duxit; quibus sub hasta uenumdatis tantum aeris redactum est ut, pretio pro auro matronis persoluto, ex eo quod supererat tres paterae aureae factae sint, quas cum titulo nominis Camilli ante Capitolium incensum in Iouis cella constat ante pedes Iunonis positas fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
expedito ex̾citu ꝓfectus ad sutrium id qđ rebatur soluta om̃ia rebus ut fit
secundis inuenit nullam stationẽ ante mȩnia: patentes portas iuctorẽ uagũ
ex hostium tectis p̃dam egerentẽ. Iterum igitur eodem die Sutrium capitur
ctoresq etrusci passim trucidantur ab nouio hoste. Neq se conglobandi co
munum aut arma capiendi datur spatium. Cum prose quisq tenderet ad por-¬
tas. si qua forte se in agros eiitẽ possent clausas id enim pͥmum dictator im¬
ꝑauerat portas inueniunt. Inde alia arma capere: alii quos forte arm.
tumultus octupauerat conuocare suos ut p̃lumm inirent: Quod actensum ob
despationẽ hostium fuisset ni precones ꝑ urbem dimissi poni arma & parti
ermi uississent nec preter armatos quẽꝗͣ uiolari. Tum etiam quibus an
in spe ultima obstinati ad certandum fuerant. postꝗ̃ data spes uite ẽ iactãẽ

Expanded text:
expedito exercitu profectus ad Sutrium, id quod rebatur, soluta omnia rebus, ut fit, expedito exercitu profectus ad Sutrium, id quod rebatur, soluta omnia rebus, ut fit, secundis inuenit, nullam stationem ante moenia, patentes portas, uictorem uagum praedam ex hostium tectis egerentem. iterum igitur eodem die Sutrium capitur; uictores Etrusci passim trucidantur ab nouo hoste, neque se conglobandi coeundique in unum aut arma capiundi datur spatium. cum pro se quisque tenderent ad portas, si qua forte se in agros eicere possent, clausas—id enim primum dictator imperauerat— portas inueniunt. inde alii arma capere, alii, quos forte armatos tumultus occupauerat, conuocare suos ut proelium inirent; quod accensum ab desperatione hostium fuisset, ni praecones per urbem dimissi poni arma et parci inermi iussissent nec praeter armatos quemquam uiolari. tum etiam quibus animi in spe ultima obstinati ad decertandum fuerant, postquam data spes uitae est, iactare
Abbreviated transcription (Latin):
Cum in ea ꝑte inqua caput rei romane Camillus erat
ea fortuna e̾et aliam inꝑtem terror ingens ingruerat. Etruria ꝓpe omnis
armata Sutrium sotios ppłi romami obsidebat. Quorum legati opem rebus
afflictis orantes cum senatum adiissent: decretum tulere ut dictator pͥmo q
tempore auxilium sutrinis ferret. Cuius spei moram cum pati fortuna obsesso¬
rum non posset confectaq paucitas oppidanorum opere uigiliis uulneribusq
semper cosdem urgeret perpastionem urbe hostibus tradita inermes cum sin¬
gulis emissi uestimentis miserabili agmine penates relinquerent. Eo forte tpr̃e
amillus cum ex̾citu romano interuenit. Cui cum se mesta turba ad pedi
uoluisset. pncipum orone necessitate ultima expressa fletus mulierum ac pu¬
erorum qui exilii comites trahebant᷑ excepisset parcẽ lamentis sutrinos uibet¬
ruscis se luctum lacrimasq ferre. Sarcinas inde deponi sutrinosq ibi coi¬
sidere p̃sidio modico relicto arma secum statim militem ferre uibet. Itaq

Expanded text:
cum in ea parte in qua caput rei Romanae Camillus erat ea fortuna esset, aliam in partem terror ingens ingruerat: Etruria prope omnis armata Sutrium, socios populi Romani, obsidebat; quorum legati opem rebus adfectis orantes cum senatum adissent, decretum tulere ut dictator primo quoque tempore auxilium Sutrinis ferret. cuius spei moram cum pati fortuna obsessorum non potuisset confectaque paucitas oppidanorum opere, uigiliis, uolneribus, quae semper eosdem urgebant, per pactionem urbe hostibus tradita inermis cum singulis emissa uestimentis miserabili agmine penates relinqueret, eo forte tempore Camillus cum exercitu Romano interuenit. cui cum se maesta turba ad pedes prouoluisset principumque orationem necessitate ultima expressam fletus mulierum ac puerorum qui exsilii comites trahebantur excepisset, parcere lamentis Sutrinos iussit: Etruscis se luctum lacrimasque ferre. sarcinas inde deponi Sutrinosque ibi considere modico praesidio relicto, arma secum militem ferre iubet. ita
Abbreviated transcription (Latin):
ase eos Camillus tum alia orone tum ea que ad religionem ꝑtineban
maxime dicit᷑. Sed rem dubiam decreuit uox opportune emissa quia cumi
senatus post paulo dehis rebus incuria hostilia hretur cohortesq exp̃sidio
entes forte aymine forum transirent Centurio ni comitio ex clamaui
signifer statue signum. hic manebimus optime. Qua uoce audita & senatꝰ
accipere se omen excuria egressus cõclamauit. plebs circũfasa approbauit
quate deinde lege promiscue urbs edificari cepta: tegula pu ͭ ͤ p̃bita ẽ
Saxi macerieq cedende unde quisq uellet ius fc̃m. preciis acceptis eo anno
fitia ꝑfecturis festinatio curam exeenit uicos dirigendi dum o̾misso
sui aliemq discrimĩe inuatuo edificant. Ea est causa ut ueteres cloace pͥ¬
mo ꝑpublicum ducte nunc priuata passim subeant tecta formaq urbis sit
occupate ꝙ̃ magis diuise similis.

Expanded text:
se eos Camillus cum alia oratione, tum ea quae ad religiones pertinebat maxime dicitur; sed rem dubiam decreuit uox opportune emissa, quod cum senatus post paulo de his rebus in curia Hostilia haberetur cohortesque ex praesidiis reuertentes forte agmine forum transirent, centurio in comitio exclamauit: 'signifer, statue signum; hic manebimus optime'. qua uoce audita, et senatus accipere se omen ex curia egressus conclamauit et plebs circumfusa adprobauit. antiquata deinde lege, promisce urbs aedificari coepta. tegula publice praebita est; saxi materiaeque caedendae unde quisque uellet ius factum, praedibus acceptis eo anno aedificia perfecturos. festinatio curam exemit uicos dirigendi, dum omisso sui alienique discrimine in uacuo aedificant. ea est causa ut ueteres cloacae, primo per publicum ductae, nunc priuata passim subeant tecta, formaque urbis sit occupatae magis quam diuisae similis.