comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr dũnsa idipsũ. qi indestinaũ aecidẽs. qi indiseretũ cõcurrẽs. qr indifferẽs suꝑ uentũ. Hon
matrẽ uirginitatis deserit decus. ñ uirginẽ materniꝰ impedit partꝰ. & uiginẽ nobilitat foce us.
& matrẽ h abet pudor uirgineus. Sicq matris ⁊ uirguus nomina. nullis dissociata sunt ca.¬
sibus. nullis impedita difficultatibꝰ nullis lesa ꝓuentibꝰ. uulli dubia rebꝰ. Indisereta utraq
inseparabilia. utraq in dissecabile totũ. in diuisibile totũ. decessit aliquando ut eẽt mat̃.
que uirgo erat. Aduenit ut generarae: qui nusquã corrupta usu generis manoe: Adfuit
ut parturir et. lege parturitionis ignota. Occunrit ut existerae. infilio untegra. que in-
cõuige ñ existe rat diminuta. S illud est mestimabile. illud in cõp̃hensibile. illud in enar.¬
rabile. illud admirabile. illud in auditũ. illud in cognitũ. illud inusitatũ. ut uirginitas

Expanded text:
 indistinctum accidens, quia indiscretum concurrens, quia indifferens superventum. Non matrem virginitatis deserit decus, non virginem maternus impedit partus; et virginem nobilitat foetus, et matrem habet pudor virgineus. Sicque matris et virginis nomina nullis dissociata sunt casibus, nullis impedita difficultatibus, nullis laesa proventibus, nullis dubia rebus. Indiscreta utraque, inseparabilia utraque, indissecabile totum, indivisibile totum. Accidit aliquando ut esset mater, quae virgo erat. Advenit ut generaret, quae nusquam corrupta usu generis maneret. Adfuit ut parturiret, lege parturitionis ignorata. Occurrit ut existeret in filio integra, quae in conjuge non exstiterat, diminuta. Sed illud est inaestimabile, illud incomprehensibile, illud inenarrabile, illud admirabile, illud inauditum, illud invisum, illud incognitum, illud inusitatum, ut virginitas
Abbreviated transcription (Latin):
tas: ⁊ humanitas. Pax nob̾. scandalũ uob̾ ẽ. S apientia nob̾. stulticia gentib ẽ. Inde me¬
rito. humana refert᷑ ad dm̃. ⁊ quȩ dĩ sũt itferut᷑ ad hominẽ. Inde insolida hoĩs dĩ

Expanded text:
tas et humanitas est, pax nobis, scandalum vobis est; sapientia nobis, stultitia gentibus est . Inde metas et humanitas est, pax nobis, scandalum vobis est; sapientia nobis, stultitia gentibus est . Inde merito humana referuntur ad Deum, et quae Dei sunt referuntur ad hominem. Inde insolida hominis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nouitatẽ. si uirgo parturira. ⁊pudore nitescere. Illud hab̾i admiratione cõdignũ:
si uirgo gen̾ara. ⁊ in corrupta cosister&. In illo ostendi miracłm. si huma na c̃ceptione
fierae. qd humana nat᷑a nescira. In illo dari signũ. si nullo maritata . uiro. fieret
pariens uirgo. In illo rei stuporẽ fieri. si femina ⁊ uirginalib simł ⁊ mat̾nis inser¬
uirae officiis. In illo fact admirationẽ ꝑ actã. si uno mulier tp̃re letaretur.
p̃miis simul ⁊pudoris ⁊ plis. Nt gͦ noueris in signo cõcepisse hanc feminã nõ
in usu. in admirationeᷤ ñ inc̾uentione fetosã existere. innouitate miraculi. nõ
in uetustate parere c̃iugali. mui corruptione uirginea fecundari. ñ infedere nuptiali.
dĩ mat̾ est. sce ꝓpt̃ in carnationẽ uerbi. Dei genitrix ẽ. s ꝓpt̾ assũptiouẽ hominis. Dei
nutriunt. reges ⁊ regine erunt. Qm̃ iste filiꝰ eiꝰ. dĩ ⁊ homo ẽ. Uerbũ ⁊ caro est. diuini¬

Expanded text:
novitatem, si virgo parturiret, et pudore nitesceret. Illud haberi admiratione condignum, si virgo generaret et incorrupta consisteret. In illo ostendi miraculum, si in humana conceptione fieret, quod humana natura nesciret. In illo dari signum, si nulli maritata viro, fieret pariens virgo. In illo rei stuporem fieri, si femina et virginalibus simul et maternis inserviret officiis. In illo facti admirationem perauctam iri, si uno mulier tempore laetaretur praemiis simul et pudoris et prolis. Ut ergo noveris in signo concepisse hanc feminam, non in usu; in admiratione, non in conventione fetosam existere; in novitate miraculi, non in vetustate parere conjugali; in incorruptione virginea fecundari, non in foedere nuptiali; Dei mater est, sed propter incarnationem Verbi; Dei genitrix est, sed propter assumptionem hominis; Dei est , divini
Abbreviated transcription (Latin):
um cõtra dñi. dũ inpugnare niteris. expugnatus es. & miro ẽs transactionuas cõ¬
mertio miro certandi cõgressii. nuro ẽtrarietatis cõgressu. paro ẽ trarietatis ob¬
tenttii. muro sibimae irplignantiũ rerũ effectu. Eligitur de latebrauerita s. de
antro lum. d tenebris splendor. de ignomino miraculũ. de infirmitate uirtus. de pena
uictoria. de cõtẽptu honor. de cruce tropheũ. de morte uita. de sepulero uiuens.
De seruitute mortis homo lib̾. de inferis uictor. Et qđ suꝑ ẽ. de obluuone teftimomi io
de slentio uer. & de ex tincto. qd nũ quã possit extingin. Hide gͦ que iudess do¬
liuisti. adtende uiuentia. quę putaueras ex tincra. Intuere intoto t̾rarũ oubie p̃elira.
quȩ siu asisti custodu indatuis ẽe tegenda. Cosidera qualt ucelo os luisti epiiane o fel

Expanded text:
um contra Deum , dum impugnare niteris, expugnatus es, et miro transactionis commercio, miro certandi congressu, miro contrarietatis obtentu, miro sibimet repugnantium rerum effectu elicitur de latebra veritas, de antro lumen, de tenebris splendor, de ignominia miraculum, de infirmitate virtus, de poena victoria, de contemptu honor, de cruce tropaeum, de morte vita, de sepulcro vivens, de servitute mortis homo liber, de inferis victor, et quod superest de oblivione testimonium, de silentio vox, et de exstincto quod nunquam possit exstingui. Vide ergo quae videre noluisti. Attende viventia, quae putaveras exstincta. Intuere in toto terrarum orbe praeclara, quae suasisti custodum mendaciis esse tegenda. Considera qualiter et in coelo, et in toto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit se petentibꝰ illis illos sc sepiꝰ uisitatur frequet ad altart qđ ẽ in
basilicat ambrosiana. quȩ ibidẽ abipso cõstituta ẽ. uisũ orare ipso sc̃õ uro
sac̃dote zenobio referente didicimꝰ. In eadẽ etiã domo inqͣ declias eu¬
geniũ masit tp̃r qͦ ragadaisus supͣ dictã cuntatẽ obsidebat. Cũ iã peni
saliite illis affuturã. Cͦ referẽte. cuuũ animi s̃ crecti. Nã alt̾o die adueniẽ¬
te stilichone tuẽ comite cũerercitu: facta ẽ deostib ictoria. hȩc pansophia
religiosa femma matre pueri ire ferente cognouim: Masce teli ȩcia desꝑãte desailute
sua ł crercitus quẽ ductabat c̃tra uildonẽ baculũ tenẽs manumussũ noctis apparuit.

Expanded text:
miserat petentibus illis eos se saepius visitaturum, frequenter ad altare quod est in basilica Ambrosiana, quae ibidem ab ipso constituta est, visum orare, ipso sancto viro sacerdote Zenobio referente, didicimus. In eadem etiam domo, in qua declinans Eugenium mansit, tempore quo Radagaisus supradictam civitatem obsidebat, cum jam de sesalutem illis adfuturam. Quo referente, civium animi sunt erecti; nam altero die, adveniente Stilicone tunc comite cum exercitu, facta est de hostibus victoria. Haec Pansophia religiosa femina, matre pueri Pansophii referente, cognovimus. 51. Mascezeli etiam desperanti de salute sua, vel exercitus quem ductabat contra Gildonem, bacul
Abbreviated transcription (Latin):
sepulcrũ ꝑduct᷑. Inurbe ętiã cartaginẽse. cũ apud fortunatũ diaconẽ frẽm uenerabilis
uiri aurclii ep̃i. ad cõinuiũ cõuenissem una cũ uncencio colositano cp̃o. murano etia
cõ ꝓbau. Nã de eodẽ loco inqͦ iacebat. cũ subito uulnere ingenti cẽt ꝑcussus. alienis ma¬
nbꝰ ad lectũ usq portat᷑ ẽ. Atq nide ad domũ inqͣ hospitabatͥ reduct. diẽ clausit. his finis
inroꝵ illi degrabentiũ fuit. Quẽ uidentts qͥ tunc ad crãt: mratisut̃. Unde ortor & ob¬
clinet de trahentiũ linguas. siuult magis cũ ambrosio cõsortiũ hab̾e inresirrectionẽ¬

Expanded text:
erductus. In urbe etiam Carthaginensi, cum apud Fortunatum diaconum fratrem venerabilis viri Aurelii episcopi, ad convivium convenissem una cum Vincentio Colossitano episcopo, Murano etiam comprobavit. Nam de eodem loco in quo jacebat, cum subito vulnere ingenti esset percussus, alienis manibus ad lectum usque portatus est, atque inde ad domum in iqua hospitabatur deductus, diem clausit uit, quem videntes qui tunc aderant, admirati sunt. 55. Unde hortor et obclinet detrahentium linguas; si vult magis consortium habere c
Abbreviated transcription (Latin):
cimerẽ sic̃ panc̃ manducaret. & potũ suũ cũ fletu misceret. flebat etiã ama¬
risime qͦciescũq forte illi nunciatũ fuerat decuicũq scĩ obitu sac̃dotis.
intantũ ut nos cõsolari uderem̃: ignorantes piũ affectũ uri. nec qͣratio¬
ne ita ficret in telligẽtes. Qͥbꝰ ille huiꝰ modi responsũ adebat. ñse fle¬
reqͥa recesserat qͥ fuerat mortu nũciat᷑. s qr se p̃cesserat. uł qͥa dificilȩ
eẽt muenirt urũ qͥfũmo sacdotio dignꝰ habet᷑. Ipse aut̃ desua morte
ante p̃dis̃. qd̃ usq pascha nobiscũ futur eẽt. Qd quidẽ meruit dnim obse¬
crando qͦ maturi hinc liberaret᷑. Ingemiscebat eni ucheint̃. cũ indet radicẽ¬

Expanded text:
cinerem sicut panem manducaret et potum suum cum fletu misceret . 40. Flebat etiam amarissime quotiescumque forte nuntiatum illi fuerat de cujuscumque sancti obitu sacerdotis, in tantum ut nos illum consolari niteremur, ignorantes pium affectum viri, nec qua ratione ita fleret intelligentes. Quibus ille hujusmodi responsum reddebat: N praecesserat, vel quia difficile esset invenire virum, qui summo sacerdotio dignus haberetur. Ipse autem de sua morte ante praedixit quod usque ad pascha nobiscum futurus esset: quod quidem meruit Dominum obsecrando, quo maturius hinc liberaretur. 41. Ingemiscebat enim vehementer cum videret radice
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. Surge festina. qͥa mͦ recessurꝰ c̃. a descẽdes obtulit sc̃o dñi corpꝰ & accepto
ubi glutuuit emisit sp̃m. Bonũ uiaticũ ferẽs. ut iniurtute esȩ anima refectior.
ang̃oꝵ nũc cõsorcio. qͦr uita uir̃ intris. & helie societate letat᷑. Qa ut
helias nuiꝗ regibꝰ uł potestatibꝰ ullis. iti & isse ꝓdĩ timore loqͥ uertee.¬
portatũ c. Ibiq cadẽ fuit nocte qͣuigilamꝰ in pascha. Quẽ plurimi
infantes bapticati cũ afonte ueniẽt uider̃ ita ut aliqͥ sedentẽ in lea¬
thedra intribunali uiderẽt. alii uͦ ascẽdente siuns parentibꝰ ostende¬

Expanded text:
sibi: Surge, festina, quia modo est recessurus. Qui descendens, obtulit sancto Domini corpus: quo accepto sibi: Surge, festina, quia modo est recessurus. Qui descendens, obtulit sancto Domini corpus: quo accepto ubi glutivit, emisit spiritum, bonum viaticum secum ferens; ut in virtute escae anima refectior, angelorum nunc consortio, quorum vita vixit in terris, et Eliae societate laetetur; quia ut Elias numquam regibus portatum est; ibique eadem fuit nocte, qua vigilavimus in pascha: quem plurimi infantes baptizati cum a fonte venirent, viderunt, ita ut aliqui sedentem in cathedra in tribunali dicerent, alii vero ambulantem suis parentibus d
Abbreviated transcription (Latin):
positꝰ ab ipsis iaceret ad ꝓbãs ex clamauit t̾cio. Sener. s bon. Erat simplicuanꝰ
euimatur. Q uoce audita ex pauescẽtes fuger. Defuncto tam̃ eo ñ ali. illi
successit insacdotiũ nͥ is quẽ ille bonũ senẽ trina uoce signauerat. Ciu simplici¬
ano ueneriꝰ quẽ supra memoraumi successor fuit. Fclix uͦ nunc usq bonomensẽ
regit eccłam. Castꝰ aut̃ uł polemiꝰ nutrici ab ambrosio. bone arbores. bom fruc¬
ł. inecła mediolanensi diaconii fungunt᷑ officio. In codẽ tam̃ loco inqͦ ia¬
cebat. sic̃ referente scõ basiano ep̃o laudensis ȩccłȩ. qͥabeodẽ audierat didi¬
expansis maibꝰ inmodũ crucis. orauit. Nos uͦ labia illiꝰ moueri uidr̃ bamꝰ.¬
uocẽ aut̃ ñ audiebam᷑. honoratꝰ ȩciã sac̃dos ȩccłȩ uercellemis. cũ insupi¬
ora dom s adqͥ escẽdũ cõposinss : t̾cio uocẽ uocantis se audiut dicetisq

Expanded text:
positus ab ipsis jaceret, approbans exclamavit tertio: Senex, sed bonus. Erat enim Simplicianus positus ab ipsis jaceret, approbans exclamavit tertio: Senex, sed bonus. Erat enim Simplicianus aevi maturus. Qua voce audita, expavescentes fugerunt; defuncto tamen eo, non alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce signaverat. Cui Simpliciano Venerius, quem supra memoravimus, successor fuit: Felix vero nunc usque Bononiensem regit Ecclesiam: Castus autem et Polemius nutriti ab Ambrosio bonae arboris boni fructus, in Ecclesia Mediolanensi diaconii funguntur officio. 47. In eodem tamen loco in quo jacebat sicut referente sancto Bassiano episcopo Laudensis Ecclesiae, qui ab eodem audierat, didiexpansis manibus in modum crucis oravit: nos vero labia illius moveri etiam sacerdos Ecclesiae Vercellis cum in superioribus domus se ad quiescendum composuisset, tertio vocem vocantis se audivit, dicentisque
Abbreviated transcription (Latin):
mo timore repleci sumꝰ
x admiratione. Multos ętiã diebꝰ ipsis.
altare accessiss ut sacram̃ta ꝑci¬
ꝑet. calcatꝰ q casu asac̃dote ex clamare au¬
diuimꝰ. U ade & amodo saliuis
cris. Nec se ampliꝰ doliusset pedẽs
tp̃re qͦ sc̃s sac̃dos
dehac luce migrauit: cũ lacrinis testabat᷑. S pꝰ dies hos ordmnatosac̃do¬
te ȩccłe ticinesi: in infiriitate positꝰ ẽ. Qͣ cũ plurimis diebꝰ detaneret᷑ inlec¬
tulo: comes stilico dirisse fert̾. qđ tanto uiro recedente de cp̃re int̾iꝰ mi
mineret italiȩ. Unde cõuocatis ad se nobilissimis uiris illiꝰ ciuitatis qͦs diligi
ascõ sac̃dote cognouerat. partim int̾muinatꝰ ẽ illis partĩ blando sermone
suast illis ut ꝑgerẽt. ad scm̃ sac̃ dotẽ. suadentq illi ut sibi iuiuendi pet̾et
adño comeatũ. Qđ ille ubi ab illis¬
bat. muno positi. cast. polemiꝰ. ueneriꝰ. & felix. tunc diaconi. secũ tractarẽt

Expanded text:
mo timore repleti sumus et admiratione. Multos etiam diebus illis, altare accessisset, ut sacramenta perciperet, calcatusque casu a Sacerdote exclamasset, audivit: Vade, et amodo salvus eris. Nec se amplius doluisse pedes, tempore quo sanctus Sacerdos de hac luce migravit, lacrymis testabatur. 45. Sed post dies hos, ordinato sacerdote Ecclesiae Ticinensi, incidit in infirmitatem, qua cum plurimis diebus detineretur in lectulo, comes Stilico dixisse fertur quod, tanto viro recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos diligi a sancto Sacerdote cognoverat, partim interminatus est illis, partim blando sermone persuasit, ut pergerent ad sanctum Sacerdotem, suaderentque illi, ut sibi vivendi peteret a Domino commeatum. Quod ille ubi ab illisuno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent
Abbreviated transcription (Latin):
illo loco. uerũ etiã inplurimis ꝓuinciis. usq in hodiernũ mansit. lac¬
tabãt etiã turbȩ uiroꝵ hac mulier̃ oraria uł semi cinetia sua ut
corpꝰ sc̃ĩ aliqͣtenꝰ ab ipsis cotingeret᷑. Erat enĩ exeqͥar̃ tͥba innumerabi¬
lis. tociꝰ dignitatis tociꝰ q serus. om̃iũq penȩ etat᷑. ñ solũ rp̃ianoꝵ s
uenerabili inro simpliciano susceptꝰ ẽ departibꝰ orientis ad ipsũ tãꝗ ad
huc nob cũ uiuẽtẽ directe que nunc usq mediolani habet᷑. Inmonas¬
terio cuiꝰdã sc̃ĩ iri apparuit oras cũ illis & imponẽs̃ illis manꝰ: bab&e enĩ
dĩe epła que directa ẽ qͣlecta unienimꝰ diẽ ẽẽ. qͦ ille defunctꝰ ẽ. Intratusciã¬

Expanded text:
is provinciis usque in hodiernum manet: jactabant etiam turbae virorum ac mulierum oraria, vel semicinctia sua, ut corpus Sancti aliquatenus ab ipsis contingeretur. Erat enim exsequiarum turba innumerabilis totius dignitatis, totiusque sexus, omniumque pene aetatum non solum christianorum, sed venerabili viro Simpliciano suscepta est de partibus Orientis ad ipsum tamquam adhuc nobiscum viventem directa, quae nunc usque Mediolani habetur in monasterio quibusdam sanctis viris apparuit, orans cum illis, et imponens illis manus; habet enim diem epistola quae directa est, qua lecta, invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
sciret qͥ cent iuri. audierit ambrosiũ eĩq cõsortes. Q audito nomine. dũ dep̃caretͥ ut lum̃ re¬
ciꝑet. audirit abco. Perge mediolanũ & occurri fribꝰ meis qͥ illo uenturis designãs diẽ &e reci¬
pies lum̃. Erat enũ uir ut ipse adserebat delittore dalmateno nec se uenisse ante ineiutati
ad serebat. Priꝰ ꝗ recto itinere reliqͥis scõꝵ occurriss Nõdũ idẽs. s tactu loculo uidẽ cepssi
H is itaiq decursis ñ arbitor graie uidĩ sipaululũ ꝓmssionis nr̃e mȩtas exe tesserimꝰ. ut¬

Expanded text:
sciret qui essent ii viri, audierit, Ambrosium ejusque consortes. Quo audito nomine, cum deprecaretur ut lumen reciperet, audivit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis, qui illo venturi sunt, designans diem, et recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante venisse in civitatem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto loculo, videre coepisse. 53. His itaque decursis, non arbitror g
Abbreviated transcription (Latin):
p partũ : In illo m̃datii genert inlectus: Illo pͥmeue ꝑfidie ueneno erapulat. Illo
parentalis fallacie argum̃to c̃fisus: Illo infide ꝑsecutionis astu ꝑuersus: illo antiq
ꝑtinatie munim̃to firmissimꝰ. Insacris litteris ad olescentulã ⁊ nõ uirginẽ parere
posse causaris: Plane m̃tiris. Fallis: ifalleris. Criminaris. Falso ĩpetis. falso ꝓponis.
falso c̃tendis. falso arguis. falso defendis. Si enĩ ut ais uiuencula ⁊ ñ uirgo posset
parere. quid significar&& dñs. qͥd mira culi dcude. qͥd admirabile demonstrarae. qͥd
in usitatũ oftendera. si iuuencula parerae. qđ c̃suetudinis erat : Si puella parerae.
qđ cecitis erat. Si coalescens femina parturirae. qd teneritudinis erat: Sinõ impar
matrimonio parer&. qnat̾e simul ⁊ tpr̃is erat: Cuiꝰ interdũ maxime cura despon¬

Expanded text:
post partum? An illo mendacii genere illinitus, illo primaevae perfidiae veneno crapulatus, illo post partum? An illo mendacii genere illinitus, illo primaevae perfidiae veneno crapulatus, illo parentalis fallaciae argumento confisus, illo infidae persecutionis astu perversus, illo antiquae pertinaciae munimento firmissimus, in sacris litteris adolescentulam, et non virginem parere posse causaris? Plane mentiris, fallis et falleris, falso criminaris, falso impetis, falso proponis, falso contendis, falso arguis, falso defendis. Si enim, ut ais, juvencula et non virgo parere posset, quid significaret Dominus ? quid miraculi daret? quid admirabile demonstraret? quid inusitatum ostenderet, si juvencula pareret quod consuetudinis erat; si puella pareret, quod aetatis erat; si adolescens femina parturiret, quod teneritudinis erat; si non impar matrimonio pareret, quod naturae simul et temporis erat? Cujus interdum maxima cura de spon
Abbreviated transcription (Latin):
ex genere tuo ẽ. ex traduce tua ex ppło tuo÷ ex plebe tua ÷ ex nacione tua ⁊ exorigine tuo
est. Uerũptam̃ ex fide nr̃a: ex credulitate nr̃a ÷ ex assensu nr̃o ÷ ex reuerentia nr̃aẽ. ex honorificen¬
tia nr̃a ẽ. ex laude nr̃a ẽ. ex glorificatione nr̃a ẽ. ex dilatione nr̃aẽ. ex amore nr̃o ⁊ ex p̃dica¬
tione nr̃a ẽ. ex p̾conio nr̃o ÷ ex defensione nr̃a ẽ. ex iundicatione nr̃a : Id̾enuĩ sp̃s sẽs de illa
ꝑ ꝓpħas dix̃. ꝑ oracula in tinauit. ꝑ figuias innotuit. ꝑp̾cedentia. ꝓmisit. ꝑ subsequentia
cõpleuit. te negante. te nõ credente. te abnuente. te respuente. te resultante. te blasphe¬
mante. Ego noui. ego eredidi. ego sapio. ego ueneror ego honoro. ego glorifieo. ego ã plector.
adiit. que enror obtinuit. quẽ obstinatio indurauit. quare ñ credis sine uiro uirginẽ¬
cõcepisse : Quare ñ credis ꝓpriũ uirginẽ gestare filiũ: Quare ñ chedis iuirginẽ m̾anere¬

Expanded text:
ex gente tua est, ex populo tuo est, ex plebe tua est, ex natione tua est, ex origine tua est. Verumtamen ex fide nostra est, ex credulitate nostra est, ex assensu nostra est, ex reverentia nostra est, ex honorificentia nostra est, ex laude nostra est, ex glorificatione nostra est, ex dilectione nostra est, ex amore nostra est, ex praedicatione nostra est, ex praeconio nostra as dixit, per oracula intimavit, per figuras innotuit, per praecedentia promisit, per subsequentia complevit, te negante, te non credente, te abnuente, te respuente, te resultante, te blasphemante, ego novi, ego credidi, ego sapio, ego veneror, ego honoro, ego glorifico, ego amplector, eadiit, quem error obtinuit, quem obstinatio induravit, dicito, quare non credis in geneconcepisse? Quare non credis proprium virginem gestare filium? Quare non credis sine vir
Abbreviated transcription (Latin):
nõte torquet ambrosiꝰ. si fides scõꝵ & nuudia tua. Qm̃ illic uides hom̃es
ascendere. unde tu deiectꝰ es. Nã ambrosiꝰ noscit inflari ͦ dicto. ille qui
damabat obmutuit. ꝓstrat̾q int̾rã ẽ nec ampliꝰ uocẽ qua obstrepi posset
ferarũ eribet mun᷑ ppło illuc cõcurrente data copia c̃. Oisis militib tunc
abstilicone conite hortatu eusebii p̃fecti: ut eresconi qͥdã de ȩccła raperetͥ.
uẽ cõfugientẽ ad altare dñi sc̃s ep̃s cũ clericis qͥ in tp̃re ad erãt defendendũ
cir cũdedit. S multitudo militũ que duces suos habebãt deꝑfidia arrianoꝵ:
p̃ualint ad u̾sũ paucos atq ablato cresconio exultantes ad amphite atrũ¬
reuerter̃ ȩcdȩ luctũ ñ modicũ relinquentes. Nã sac̃dos ꝓstratꝰ ante alta¬
re dm̃ factũ diu fleuit. S intp̃re cũ reuertissẽt & renunciasset̃ his aqͥbꝰ fue¬
rat destinati milites. dimissi leopardi saltu celeri ad eundẽ locũ in qͦ sederãt

Expanded text:
non te torquet Ambrosius, sed fides sanctorum et invidia tua; quoniam illuc vides ascendere homines, unde tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. Quo dicto, ille qui clamabat, obmutuit, postratusque in terram est, nec amplius vocem qua obstrepere posset,ferarum exhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius quidam de ecclesia raperetur; quem confugientem ad altare Domini sanctus Episcopus cum ccircumdedit. Sed multitudo militum, quae duces suos habebat de perfidia Arianorum, praevaluit adversum paucos, atque ablato Cresconio exsultantes ad amphitheatruante altare Domini factum diu flevit. Sed in tempore cum revertissent, et renuntiassent iis, a quibus fuerant destinati milites, dimissi leopardi saltu celeri ad eumdem locum, in quo sederant
Abbreviated transcription (Latin):
atq clericos sub armis ꝓbaturos. S inscrandi homines cũ demonibꝰ suis
male credulisut: & aꝑiunt ossuũ inblasphemiã ap̃ dm̃. spẽ sibi uctorie¬
ad eier̃. Causa aut̃ cõmotionis hȩc fuit: qi nunera impris qͥse sacͥ legio mis¬
cuerat. ab eccła respuebat᷑ nec orandi illi cũ ȩccła sotietas tribuebat᷑. S.¬
toriã adreligiosã imꝑ̃rẽ trãstulit theodosiũ. Extincto itaq eugenio
satellicibq ciꝰ cũ scripta accip& imp̃ris. ñ illi alia maior cura fuit que
ut ꝓhis int̾uciret qͦs reatꝰ inuenerat. Obseeratꝰ ẽ pͥmo scripas imprẽ
misso chacono. Postta uͦ quã directꝰ ẽ ioħs tunc tribunꝰ & notariꝰ qͥ tunc
p̃fectꝰ ẽ ad cuitionẽ eoꝵ qͥ ad eccłã cõfugerãt. etiã ipse aqͥleia ꝑ rer̃ p̃¬

Expanded text:
atque clericos sub armis probaturos. Sed miserandi homines, cum daemonibus atque clericos sub armis probaturos. Sed miserandi homines, cum daemonibus male creduli sunt, et aperiunt os suum in blasphemiam ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, quia munera imperatoris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respuebatur, nec orandi illi cum Ecclesia societas tribuebatur. Storiam ad religiosum imperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet imperatoris, non illi alia cura major fuit quam ut pro iis interveniret, quos reatus invenerat. Obsecratus est primo scriptis imperatorem misso diacono : post ea vero quam directus est Johannes tunc tribunus et notarius, qui nunc praefectus est, ad tuitionem eorum qui ad Ecclesiam confugerant, etiam ipse Aquileiam per
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ suã hoc ẽ francoꝵ bellũ parauit: atq pugnado ñ paruã multitudi¬
nẽ manu fudit. Cũ residius uͦ pacẽ firmauit. Si cũ incõuuuo aregib gen¬
tis suȩ int̾rogaret᷑. utrũ sciret ambrosiũ. & respondiss se noss uirũ.
& diligi abillo. & frequẽt̃ cũ illo cõ uiuari solitũ: audint. Idõ iuncis
comes qͥa abillo iuro diligeris. qͥdicit soli sta. & stabit. Qd ego ideo po
tunc int̾ fuit. Erat enĩ. in tp̃re qͦ hȩc loquebant᷑: uini ministtr. Pfectus
itaq sic̃dos decisscie partibꝰ mediolanũ reuertit᷑. iã inde egresso eugenio
cia ꝗ nõ traderet credentẽ inse hominibꝰ miustis nec relinqueret̃ urgam
peccatoꝵ suꝑ sortẽ uistoꝵ. ne extenderẽt iuasti ad unqͥtatẽ manꝰ suas. ꝓ¬
miserat enĩ arbogastis tuc̃ comes: & flauanꝰ p̃fect mediolano egredien
tes. cũ inctores reuersi finsset. stabulũ se cẽ facturos ȩccłȩ mediolancufis.

Expanded text:
gentem suam, hoc est FRANCORUM, bellum paravit, atque pugnando non parvam multitudinem manu fudit; cum residuis vero pacem firmavit. Sed cum in convivio a regibus gentis suae interrogaretur, utrum sciret Ambrosium, et respondisset nosse se virum, et diligi ab eo, atque frequenter cum illo convivari solitum, audivit: Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego ideo postunc interfuit; erat enim in tempore, quo haec loquebantur, vini minister. 31. Profectus itaque Sacerdos de Tusciae partibus Mediolanum revertitur, jam inde egresso Eugenio e Dei potentia quod non traderet credentem in se hominibus injustis, nec relinqueret virgam peccatorum super sortem justorum, ne extenderent justi ad iniquitates manus suas . Promiserat tes, cum victores reverterentur, stabulum se esse facturos in ecclesia Mediolanensi,
Abbreviated transcription (Latin):
pellerit. Uidebat᷑ enĩ fibi cũ iacẽte iaceret̃. Causã aut̃ criminũ quȩ illi
cõfitebant᷑. nulli msi dño soli ap̃ quẽ int̾cedebat loquebat᷑. Bonũ relinquẽs
erẽplũ posteris sac̃dotib ut int̾cessores magis ap̃ dm̃ sint. quã accusatores
ipse sui accusator ẽ. Nec expectat accusatorẽ. s p̃uenit. Ut cõfitendo alleu&
ipse delictũ. ne habeat qd̃ adu̾sariꝰ criminet᷑. Idõq scriptũ dic̃. iustꝰ inpͥn¬
cipio sermonis acc̾usator c̃ sui. uocẽ enĩ eripit adu̾sario. & qͣsi dentes qͦsdã¬

Expanded text:
cum jacente jacere. Causas autem criminum quae illi confitebatur, nulli nisi Domino soli, apud quem intercedebat, loquebatur; bonum relinquens exemplum posteris sacerdotibus, ut intercessores apud Deum magis sint, quam accusatores ipse sui accusator est, nec exspectat accusatorem, sed praevenit; ut confitendo suum allevet ipse delictum; ne habeat quod adversarius criminetur. Ideoque Scriptura dicit: Justus in principio sermonis accusator
Abbreviated transcription (Latin):
reuelati mr̃: si sc̃s sac̃dos ad locũ ad quẽ nũquã antt fuerat. oratũ isset. cos¬
łoiumꝰ tam̃ acustodibꝰ loci illiꝰ dictũ. qd aparentibꝰ suis ilł traditũ sit. nõ
discedere deloco illo ꝑ om̃e generationẽ & ꝓgrniẽ suoꝵ. eo q̃d thesauri
magni in eodẽ loco positi ẽẽnt. & uere magni chesauri qͦs nõ erugo n̾cq
tinca ex cimue. neꝙ fures effodiant & furent̾. q custos coꝵ xp̃s ĩ &e loc

Expanded text:
tum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non discedere de loco illo per omnem generationem et progeniem suorum; eo quod thesauri magni in eodem loco positi essent. Et vere magni thesauri, quos non aerugo, neque tinea exterminat, neque fures effodi
Abbreviated transcription (Latin):
pedes sac̃dotis testabatͥ meritis & orationibꝰ eiꝰ se eẽ seruatũ. Reuertẽs itaq
de urbe aqͥleiense. uno dic ꝓcessit imp̃rẽ. Nec diu clem̃tissimȩ memoris̨
theodosiꝰ imp̃r. susceptis filiis in ȩccła & traditis sac̃doti in hac luce fuit.
Pcuiꝰ obitũ fere trieniuũ suꝑ uixit. Q intp̃re scĩ nazarii mr corpꝰ qđ erat¬
usq in hodiernũ scire ñ possumꝰ sanguinẽ nir̃. ita recentẽ qͣsi cadẽ diȩ fius¬
s effuus. Cap̃ ętiã ipsiꝰ qđ ab impiis fuerat abscissĩ. ata incegrũ atq incor¬

Expanded text:
itis et orationibus ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae memoriae Theodosius imperator susceptis filiis in Ecclesia et traditis Sacerdoti, in hac luce fuit: post cujus obitum fere triennium supervixit. Quo in tempore sancti Nazarii martyris corusque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem die fuisset effusus. Cap
Abbreviated transcription (Latin):
integritatẽ generatione dhiscc̃ꝑas. N solo iurginitatĩ. exitu nascentis scundas. Nolo ungine
genitrics officio pͥues. Rolo genitricis urgnalis głȩ plertudinẽ tollas. Silioꝵ uuiũ con¬
fundis intoto cõfusis es. ⁊ ih ee cõcordantia nescis. cõcordia ueritatis ipse priura ebnein
herdiscordantia causaris. semꝑ discors iusticie inuniris. Si urgiuis ñe augti entore nertũ
aut utdrgottatas adinrs gandi as de core ado inuuriã facis. Negas enĩ ualuisse incorruptã
siri are: quã fates is absq̃ corsuptione adire iurginẽ potiuisse. Negas dm q̃a uellet faeert
quiar qua cotendis genitricẽ ineegã inuenisse. corruptioni dedi t a relicu seadt gͦ afle

Expanded text:
integritatem generatione discerpas; nolo virginitatem exitu nascentis scindas. Nolo virginem integritatem generatione discerpas; nolo virginitatem exitu nascentis scindas. Nolo virginem genitricis officio prives; nolo genitrici virginalis gloriae plenitudinem tollas. Si horum unum confundis, in toto confusus es. Si haec concordantia nescis, a concordia veritatis ipse privatus es. Si haec discordantia causaris, semper discors justitiae inveniris. Si Virgini nostrae aut generationem, aut integritatem adimis, grandi dedecore Deo injuriam facis. Negas enim valuisse incorruptam servare, quem fateris absque corruptione adire virginem potuisse. Negas Deum quod vellet facere quivisse, quem contendis genitricem integram invenisse, corruptioni deditam reliquisse. Ut e
Abbreviated transcription (Latin):
ia butu t sertion ince: pcatũ p coniis. & p̃dicationibꝰ mis. Predicẽtedonee p̃dicanda es
aligãte: donei cdiligenda es. l audẽ te. donec laudlabilis es. seruã tͥ donec seruendũ ẽ gleo
tu. ⁊u accipies solũ dm̃. postrema filio dõ. iugeueras dm̃ simul &e hominẽ. pͥma boie
filio. Cui insuscipiendo tantũ hospes ds̃. cu incocipiendo in cola homo simul & ds. Iup̃¬
terito mũda do. inpscnti plena homine & dõ. infut̾o generans hominẽ sunul aedma. E
foctu et uirgnitate leta: &e ple ce pudore gaunsa. oe filios sponso fidelis. Ita seruas filio
uer it genitrice. ⁊ anto glabunda mfilio. quanto uiroꝵ omiũ nescia tacto Instrueta
qͥd nonses eadocta qͥd crederes. Certificata qͥd sperares roborata qͥd sinc amissione tenos¬
res. Cesaio. prenateuai. Auditu ꝑcipe tuũeniane. corde sapito fatue pͥcor duis cognos¬
ce stulte. sensii disce caduce. Nolo pudorẽ nr̃e uirginis. corruptũ partũ causeris. nolo

Expanded text:
ectioni meae, beata praeconiis et praedicationibus meis. Praedicem te donec praedicanda es, diligam te donec diligenda es, laudem te donec laudabilis es, serviam tibi donec serviendum est gloriae tuae. Tu accipiens solum Deum, postrema Filio Deo. Tu generans simul Deum et hominem prima homine Filio. Cui in suscipiendo tantum hospes Deus, cui in concipiendo incola homo simul et Deus. In praeterito munda Deo, in praesenti plena homine et Deo, in futuro generans hominem et Deum; et fetu et virginitate laeta, et prole et pudore gavisa, et filio et sponso fidelis. Ita servans filio verit genitricem. Tanto gloriabunda in filio, quanto virorum omnium nescia tactu; instructa quid nosses, edocta quid crederes, certificata quid sperares, roborata quid sine amissione teneres. Auditu percipe, Joviniane, corde sapito fatue, praecordiis cognosce stulte, sensu disce caduce. Nolo pudorem nostrae Virginis corruptum partu causeris; nolo
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ seruare. Qͣ accepta epła mulier suasit iro. ut cũ ppło suo se romanͥs
tradet. Quȩcũ ad uenis mediolaniũ plurimũ doluit. qd sc̃m̃ sacerdotẽ ad
quẽ festinauerat. minime repperiss lã enĩ debac luce migrauerat: ⁊ ẽporib
uͦ gaciani ut retro redeã. cũ adp̃toriũ machedonii tunc magistri officioꝵ
ꝓ qͦdã int̾cedendo ꝑreriss. atq ex p̃cepto sup̃ dicti uiri. fores inueniss clau¬
sas. nec copiã ingrediendi adeptꝰ ẽẽt ait. & tu qͥdẽ uenis ad ęcłam. nec dau¬
sis ianius inuenies qua ingrediaris. Qđ factũ ẽ. mortuo graciano. cõfugens¬
ipse machedomꝰ ad cecłã patentib ianus aditũ reꝑare ñ pot̾at. Ipse aut̃
ieninio maccras corpꝰ. Cui prandendi nũquã cõsuetudo fuit. nisi diȩ sabbo.
na die ac nocte. nec oꝑa de cdinabat. scribendi ꝓpͥa manu libros. isicũ
aliqͣ infirmitate corpꝰ eiꝰ at cenuaret᷑. Erat enĩ millo solicitudo om̃ũ ex¬

Expanded text:
Romanis traderet. Quae cum venisset Mediolanum, plurimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de hac luce migraverat. 37. Temporibus vero Gratiani, ut retro redeam, cum ad praetorium Macedonii tunc magistri officiorum pro quodam intercedendum perrexisset, atque ex praecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem venies ad ecclesiam nec clausis januis invenies, qua ingrediaris. Quod factum est; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patentibus januis, aditum reperire non pjejunio macerans corpus, cui prandendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati,na die ac nocte: nec operam declinabat scribendi propria manu libros, nisi cum aliqua infirmitate corpus ejus attineretur. Erat etiam in illo sollicitudo omnium E
Abbreviated transcription (Latin):
tus que prolatisunt: Cuiꝰ professionis prmcipes ho ses to ni¬
paulo ante memorauim scm̃ in delic& paulũ. & antoniũ no
uimꝰ extitisse : Quinõ ut quidã pus illanimitatis causa nec
inpacientiȩ morbo : sed desiderio sublimioris profectus. con¬
templationis que diuinȩ sollicitudinis secreta sectati sunt

Expanded text:
flores fructusque prolati sunt: cujus professionis principes hos, paulo ante memoravimus, sanctum scilicet Paulum vel Antonivimus exstitisse; qui non, ut quidam, pusillanimitatis causa, nec impatientiae morbo, sed desiderio sublimioris perfectus contemplationisque divinae, solitudinis secreta sectati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
singularis hac solitarię uitȩ districtione nominati
sunt. Vnde conse quẽs fuit. ut ex cõmunione consortii Rõy¬
nõdyso tAI celleque hac diuersoriaeorũ Rõi nõsia uo¬
carentur. Istud ergosolũ fuit antiquis simũ monacho¬
rũ genꝰ qđ non modo tempore : sed &iã gr̃a primũ est
antonii durauit ȩtatem: cinus & iã numnc adhuc indis¬
trictis cȩnobiis cernimus residere uestigia. Itaq cȩno
sit exordiũ Hãtalis extititꝰ iero solimis om̃is illacre¬
dentiũ multitudo quȩ in actib: apłor ũ ita describitur
Mul titudinis aut̃ credẽtiũ eratcor unũ & animauna
Ne quis quã eoꝵ quȩ possidebat. aliquid suũ ẽẽ dicebat:¬

Expanded text:
singularis ac solitariae vitae districtione nominati sunt. Unde consequens fuit ut ex communione consortii coenobitae cellaeque ac diversoria eorum coenobia vocarentur. Istud ergo solum fuit antiquissimum monachorum genus; quod non modo tempore, sed etiam gratia primum est, bbatis Pauli vel Antonii duravit aetatem. Cujus etiam nunc adhuc in districtis coenobiis cernimus residere vestigia. CAPUT sit exordium. Nam talis exstitit in Jerosolymis omnis illa credentium multitudo, quae in Actibus apostolorum ita describitur: « Multitudinis autem credentium erat cor et anima una, nec quisquam eorum, quae possidebat, aliquid suum e
Abbreviated transcription (Latin):
corripere Et si potes⁊ fię
riꝑ decanos ordinetur ut
ante dis posuimus om̃is atilitas
monas teeriiput abbas disposue¬
rit ut dũpluribus cõmittitur

Expanded text:
sui: Et, si potest fieri, per decanos ordinetur, ut ante disposuimus, omnis utilitas monasterii, prout abbas disposuerit: ut, dum pluribus committitur,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ prepositus nichil faciat
nisi qđ pat̃ iusserit. maximȩ
in renoua. Nãquȩ ex more
descendit seruabit regulas
monasterii. ita agens ut nec
abbi tediũ gener&: nec fr̃s
intẽperantia illius laborent
Haec obseruabit senior monas¬
terii quifr̃ibus p̃positus est
referens ad abb̃em om̃ĩa uł p̃¬
ci pue illa que ꝑse nõ ualue¬
rit explicare Cogit& tam̃¬
abbas sede omibus iudiciis
suis dõ reddere rationem
Neforte inuidię aut zeliflã¬

Expanded text:
autem Praepositus nihil faciat, nisi quod Pater jusserit: maxime in re nova. Quae ex more descendit, servabit Regulam abit; ita agens, ut nec abbati taedium generet, nec fratres intemperantia illius laborent. Haec observabit senior monasterii qui fratribus praepositus est, referens ad abbatem omnia, vel praecipue illa quae per se non voluerit explicare. IV. Comabbas se de omnibus judiciis suis Deo reddere rationem, ne forte invidiaeaut zeli flam
Abbreviated transcription (Latin):
deuia fr̃s. ipsodie quo red deuas
ꝑ om̃s canonicas horas dũ explet
opus dĩ ꝓstratisolo orgoruab
om̃i p x ant orationẽ ꝓpt̃ ex¬
cessus ne quis for teꝰ subri¬
puerint in uia uisus aut
oditus malerei aut ociosus

Expanded text:
de via fratres, ipso die quo redeunt, per omnes canonicas horas, dum expletur opus Dei, prostrati solo oratorii ab omnibus petant orationem propter excessus, ne qui forte subripuerint in via visus aut auditus
Abbreviated transcription (Latin):
nasterii nõ & ate senili sed morib
constituendus est Multos&
enĩ ꝑlixitas annoꝵ ad tollit Sed
decus torpentis uite ad in fan¬
cie inmaturitatẽ tepescendo
reducit Constituendus ester¬
go p̃po situs moris grauis. sermo¬
ne solers ingenio fortis. conside¬
ratione uigil Cur su mpiger
Cor reptionepi us. Discipli¬
namoderatus. Actu castus
Moribus sobrius dispensatio¬
ne ȩquiis. Humilitate ornatuꝰ
Paciens mittis ñ tur bulentuꝰ
nõ iracundus nõ suꝑbiȩ uł arro¬
gantiȩ uiciũ maculatus. Nõꝓ
digus nõ garulus. sed om̃i ac tu¬
religionis ornatus. Quisciat
languentiũ morib subuenire.
& tepescentiũ ignauiã excita¬
re Suꝑ quẽ abbas requiescat.
ut innullo ab eius p̃ceptis deui&
Sed in omĩb subditos & inussis.
seniori detentus. Nic hilque
abbatis uolutati sit contra¬
rius. Aut faciat. Aut ordinet
faciendũ sed omia ꝑ eiuꝰ interro¬
gationẽ Iuxta illud qđ scrip¬
tũ est. Interroga patrẽ tuum

Expanded text:
nasterii non aetate senili, sed moribus constituendus est. Multos enim prolixitas annorum attollit, sed dedecus torpentis vitae ad infantiae immaturitatem tepescendo reducit. Constituendus est ergo praepositus moribus gravis, sermone solers, ingenio fortis, consideratione vigil, cursu impiger, correptione pius, disciplina moderatus, actu castus, moribus sobrius, dispensatione aequus, humilitate ornatus, patiens, mitis, non turbulentus, non iracundus, non superbiae vel arrogantiae vitio maculatus, non prodigus, non garrulus; sed omreligionis ornata, quae sciat languentium moribus subvenire, et tepescentium ignaviam excitare: super quam abbatissa requiescat, ut in nullo ab ejus praeceptis deviet; sed in omnibus subdita, et in jussis senioribus detenta, nihil quod abbatissae voluntati sit contrarium aut faciat, aut ordinet faciendum, sed omnia per ejus interrogationem; juxta illud quod scriptum est: Interroga patrem tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ab eodẽ sacer dote uł ab
is abbib: qui abbem ordinant
abipsis &ã & p̃positus ordi¬
natur Moserat eorum tune
ut quundo abbas ordinabatur
coram ad stantibus abbibus
& prepositus ordinaret᷑ Sed
quia in de suꝑ bie uitium nasce¬
batur. noniam abalio hodie
apud nos ordinatur. Sed ap¬
prio abbate p̃positure illi o¬
quando cũ que abbi uisumfu

Expanded text:
ubi ab eodem sacerdote vel ab eis abbatibus qui abbatem ordinant, ab ipsis etiam et praepositus ordi Mos eorum tunc erat ut quando abbas ordinabatur, coram astantibus abbatibus et praepositus ordinaretur. Sed quia inde superbiae vitium nascebatur, jam non ab alio hodie apud nos ordinatur, sed a proprio abbate praepositurae illi quandocunque abbati visum fu
Abbreviated transcription (Latin):
Apor tã monasterii ponat᷑
senex sapiens quisciat ac¬
dere. & cuius maturitas eum
Sene uesapiens ubilatur intel¬
ligiquia non& as inportario
querenda est corporis sed sapi¬
cia & intellectus. Hinc nãq¬

Expanded text:
portam monasterii ponatur senex sapiens, qui sciat acponsum; cujus maturitas eum s sapiens: ubi datur intelligi quia non aetas in portario quaerenda est corporis, sed sapientia et intellectus. »
Abbreviated transcription (Latin):
trpus dr̃. zelo sollititudi¬
nis plenus & suspicionis trpo
npletus. qui &iam eaquȩ non
fiuNi fieri in absentia suspi¬
catur & aquȩ nemo cõmit
tit: in absconditopertumnes¬
cit Et idõ sp̃s eius. numquam
quies cit In ipsis imperiis suis
opera quã iniungit: dis¬
rascðin dm̃ sunt haec Uigi¬
bentur Nonanime Idesł ara¬
re. fodere M&ere & omĩa
similia corporis opera. Sed¬

Expanded text:
typus dicitur zelo sollicitudinis plenus, et suspicionis typo repletus, qui etiam ea quae non fiunt fieri in absentia suspicatur, et ea quae nemo committit, committi in abscondito pertimescit, et ideo spiritus ejus nunquam requiesciopera quae injungit disra secundum Deum sunt haec: Vigibentur, non animae, id est arare, fodere, metere, et omnia similia corporis opera.
Abbreviated transcription (Latin):
cella intraregias monas terii cõs
ent abbi Uasa uł reliqua
utensi lia quȩ ad ospitũ usus ba¬
cuius res diripiendo nõ seruant
Monas teriũ aut̃ si possit
fieri: itadeba cõstitui: ut
omĩa necessaria. dest aqua.

Expanded text:
cella intra regias monasterii prope ant. Vasa vel reliqua utensilia, quae ad opus hospitum bacujus res diripiendo non reservantMonasterium autem, si potest fieri, ita debet constitui, ut omnia necessaria, id est aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
Et dũ contraria sibi abbas
prepositus que sentiunt.
& ipsoꝵ necesse es⁊ subhane
dissesionẽ animas peri cli¬
tari & hiqui subipsis unt dũ¬
adulantur partibus eiuit
inperdiceionẽ Euius peri¬
culi ialũ illos respicit in ca¬
pite. quitalibus  ordinatio¬
ne se fecerunt auetores

Expanded text:
et dum contraria sibi abbas praepositusque sentiunt, et ipsorum necesse est sub hanc dissensionem animas periclitari; et hi qui sub ipsis sunt, duma dulantur partibus, eunt in perditionem. Cujus periculi malum illos respicit in capite qui talibus in ordinatione se fecerunt auctores
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur Qđquã sit absurdũ
facile aduestitur quiꝰ abipso
inicio ordinationis ma teria
ei datur suꝑ bi endidum e isug¬
geritur a cogita cionib suis.
Exutũ eũ ẽẽ apotestate ab¬
batis sui qui a abipsis est ordi¬
natus aquib & abbas Ntad

Expanded text:
Quod quam sit absurdum facile advertitur, quia ab ipso initio ordinationis materia ei datur superbiendi, dum ei suggeritur a cogitationibus suis exutum eum esse a potestate abbatis sui, quia ab ipsis es et tu ordinatus a quibus et abbas.
Abbreviated transcription (Latin):
uare: Ut qui est primus in
nomine: sit & primus in ope¬
ratione: & qđ ore predicat.
opera& compleat : ł prior in
humeris uł ceruitib siuspor¬
t& quȩ portare fr̃s iub&i & u¬
trũ sint leuia. Angra uia a
nera experim̃to cognoscat:
Primatum que suũ. quempri¬
o ad mensam ten& primus
ad uirtutis parsimoniam
uindic&: Ex abstinentiam
quã lingua predicat. experi¬
mento cognoseat. Pe forte¬

Expanded text:
 ut qui est primus in nomine, sit et primus in operatione, et quod ore praedicat, opere compleat, et prior in humeris vel in cervicibus suis portet, quae portare fratres jubet, ut utrum sint levia aut gravia, nera experimento cognoscat, primatumque suum, quem prior ad mensam tenet, primus ad virtutis parcimoniam indicet, et abstinentiam quam lingua praedicat, experimento cognoscat » ut
Abbreviated transcription (Latin):
libellotã quã inspeculopositis
inspicere: ne ꝑ obliuionemali¬
quid negłgatis semel in septima¬
na uobis legatur. Et ubiuos inue¬
neritis eaquȩ scripta sunt faci¬
entes: agite gr̃as domino bo¬
defuturo : orans ut sibi & debi¬
tum dimitatur & in tempta¬
tionẽ nõ inducatur. Hinc & au¬
aliquid neglegatis. se melea
intriginta diebis relsgite Iđt̃

Expanded text:
libello tamquam in speculo uos possitis inspicere, ne per obliuionem aliquid neglegatis, semel in septimana uobis legatur et, ubi uos inueneritis ea, quae scripta sunt, facientes, agite gratias domino bode futuro orans, ut et debitum dimittatur et in temptationem non inducatur. CCXII. aliquid negligatis, semel ea in triginta diebus relegite; id est
Abbreviated transcription (Latin):
riculi malũ illos repicit ui
capite quitalibus inordina¬
tione sefe cerunt auctores
De illis diciuidour. Quisic̃
abbatẽ. ita& prepositum o¬
dinauerunt. Qui unius mo¬
nasterii ordinationẽ nõ
duobus sed uni debuerunt
inponere Et ne inter duos
dala soliabbi congregatio¬
nis suȩ debuerunt commite¬
deo que nos uidimus expe¬
dire ꝓpter pacis caritatisq
cus todiã in abbis. pendere
arbitrio ordinationẽ mo¬

Expanded text:
riculi malum illos respicit in capite qui talibus in ordinatione se fecerunt auctoresdus, dici videtur, qui sicut abbatem, ita et praepositum ordinaverunt, qui unius monasterii ordinationem non duobus, sed uni debuerunt imponere; et ne inter duos dala, soli abbati congregationis suae debuerunt committedeo nos videmus expedire propter pacis charitatisque custodiam in abbatis pendere arbitrio ordinationem mo
Abbreviated transcription (Latin):
hatc ergo alia que testi¬
monia discretionis matris
uirtutũ sumens: sic omĩa
temper& ut sit & fortes
qđ cupiant & infirminon

Expanded text:
Haec ergo aliaque testimonia discretionis matris virtutum sumens ,sic omnino temperet, ut et fortes sit quod cupiant, et infirmi non
Abbreviated transcription (Latin):
cumdicitur Dũ sint aliqui
ma ligno spũ suꝑ bie inflati
& existimantes se secun¬
dos eẽ abbates ad sum̃tes
sibi tprannidẽ scandala
nutriunt. & dissesiones in
congregatione faciunt

Expanded text:
oriantur, dum sint aliqui maligno spiritu superbiae inflati, et aestimantes se secundos esse abbates, assumentes sibi tyrannidem scandala nutriunt, et dissensiones in congregatione faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum confractum ua¬
riis que uiti is conquassatum.
ad disperationis foueam uel
nõ inpellendum. Calamũ
enĩ quassatum sine dubiocon¬
teret: qui pec catori non salu¬
tis. sed perditionis prebet
occasionẽ. Hinc & beatusie¬
ronimus ait Quipeccatori
non porrigit inanũ: nec por¬
tatꝰ onus fr̃is suiis te quassatũ
calamum confringit Inqͥ

Expanded text:
peccatorum confectum, variisque vitiis conquassatum, ad desperationis foveam, vel non impellendum. Calamum enim quassatum sine dubio conterit, qui peccatori non salutis, sed perditionis praebet occasionem. Hinc B. Hieronymus ait : Qui pecnon porrigit manum, nec portat onus fratris sui, iste quassatum calamum confringit; et
Abbreviated transcription (Latin):
cio đt̃ superponitur miscđia
iuditioquia in quo inuentum
fuerit opus misericordiae. &
si abuerit aliquid forte iniudi¬
cio quo puniatur.tam quã unda
mi scđe. peccatiignis extin¬
ternitatẽ simul diligere &¬
est aliud qđ uitiosus est
homo Diligamus ergo in eo
fraternitatẽ nr̃am & hodio
habeamus uitiositatẽ suam
Per sequamur in eo uicium
& emendatũ ut nos metip¬
ait Sisic nimirum exibe¬
re ꝓximis nrĩs hodudis¬
cretionẽ debemus. ut in eis¬
& diligamus qđ sunt & ab ea¬
mus hodio indi nob obsis

Expanded text:
id est, superponitur misericordia judicio. In quo inventum fuerit opus misericordiae, et si habuerit forte in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae, peccati ignis exstinternitatem simul diligere est, aliud quod vitiosus est homo. Diligamus ergo in eo fraternitatem nostram, et odio habeamus vitiositatem ejus. Persequamur in eo vitium, et emendatum ut nosmetipSic sic nimirum exhibere proximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui p̃positussire pertus fue¬
rit uiriosus aut elatione decep¬
tus suꝑbia e. aut contẽpior scȩ
regulȩ fuerit comprobatus.
admoneatur uerbis usque
quater. Si nõ emendauerit
adibeatur ei correptio dis cipli¬
nȩ regularis. Qđ si neque sic
correxerit. tunc dei ciatur de
or dine p̃positurȩ. & alius
qui dignus ẽ in loco ei: subroge¬
tur. Qđ si & postea in con¬
gregatione qui&us & oboe¬
diens nõ fuerit & iã de mo¬
nas terio expellatur Acte¬

Expanded text:
Qui praepositus, si repertus fuerit vitiosus, aut elatione deceptus superbire, aut contemptor sanctae Regulae comprobatus, admoneatur verbis usque quater: si non emendaverit, adhibeatur correptio disciplinae regularis: quod si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alius, qui dignus est, loco ejus subrogetur. Quod si et postea in congregatione quietus et obediens non fuerit, etiam de monasterio expellatur. C
Abbreviated transcription (Latin):
gant obpressꝙͥ Qđ si aut locus
exp& it aut congregatiop& ierit
rationabilit̃ cũ humilito & abbas
iudicauerit expedire. quẽ cũquee¬
legerit abbas cũ consilio frũmtim̃¬
tiũ dm̃ ordinx ipse sibip̃ iositum
Qui tam̃ pre positus illaagat cũ reue¬
rentia que ab abbe ei iniunt ta fue

Expanded text:
n superbiat. Quod si aut locus expetit, aut congregatio petierit rationabiliter cum humilitate, et abbas judicaverit expedire, quemcunque elegerit abbas cum consilio fratrum timentium Deum, ordinet ipse sibi praepositum. Qui tamen praepositus agat cum revere