comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Domp̃. ł. ¶ erboꝵi obligõ aut
naturalit̾ resoluitur. aut cuułr.
naturalit̾ : ueluti sołone. aũ cum
ros in scipsone deducta sine culpa
ꝓmissoris in rebus humanis ẽẽ de¬
sit. Ciuilit̾ ueluti acceptilatõne

Expanded text:
 obligatio aut naturaliter resolvitur aut civiliter: naturaliter veluti solutione aut cum res in stipulationem deducta sine culpa promissoris in rebus humanis esse desiit: civiliter veluti acceptilatione
Abbreviated transcription (Latin):
nule legatũ morte legatarii fini
culpa cua diuortiũ fcm̃ fu̾it dari
nulia stipulatio est. qr contenti e̾e
debemus penes legib cõphensis
nisi ⁊ stipulatõ tiñdẽ hat pene¬

Expanded text:
mile legatum morte legatarii finirculpa tua diuortium factum fuerit, dari?', nulla stipulatio est, quia contenti esse debemus poenis legum comprehensis: nisi si
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. ł. S tipulatus eẽm abste dom̃
edificari. uł si hr̃dem meũ dampna¬
uero. insulam edificau̾o. celso placet:
non añagi posse ex ea cã qmͣ tempus
p̃tiss quo insula edificuri poss. noc
fideiussores diti añ diẽ tenebuntur.
lalia pars insule fcã sit. ⁊ deuĩ incẽdio
cõsumpta sit. an integrũ tp̃s cõputã¬
dũ sit. rursus ad edificandam insulã
an uero reliquũ dũtaxat expectãd̾
ꝙ deerit. ⁊ ueriꝰ est ut integrũ ei de¬
tur

Expanded text:
Si ita stipulatus essem abs te 'domum aedificari?' uel heredem meum damnauero insulam aedificare, Celso placet non ante agi posse ex ea causa, quam tempus praeterisset, quo insula aedificari posset: nec fideiussores dati ante diem tenebuntur: qua pars insulae facta sit, deinde incendio consumpta sit, an integrum tempus computandum sit rursus ad aedificandam insulam an uero reliquum dumtaxat exspectandum quod deerat. et uerius est, ut integrum ei detur
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ .u. Mortuo herde si statu¬
lib̾ locupletiorẽ hereditutẽ tanta
pecunia qnͣtã dare uissus sit fe¬
cerit uł uti c̾ditorib soluendoci¬
baria familie dando statĩ eũ ad
sþeitatẽ et uenturũ existimeint. hͥos¬
¶Statun cũ statu liberum .x. dare
ussum uenderet. condicõnẽ ꝓmĩci¬
auio. ⁊ tradicioni legẽ deciit ut sibi
pocius qmͣ emptori cadẽ .x. darent᷑
querebatur uti eoꝵ statu ub petun
legẽ dixiss ut exͣneo alicui statu¬
ub petuniam daret .R. et hoc casu
cõuemõnẽ uałe. qr heredi uidetur
solu̾e qͥ nolũtatẽ eius aiii soluit.

Expanded text:
tatuliber locupletiorem hereditatem tanta pecunia, quantam dare sit iussus, fecerit, ueluti creditoribus soluendo, cibaria familiae dando: statim eum ad libertatem esse uenturum existimauit. Heres cum statuliberum decem dare iussum uenderet, condicionem pronuntiauit et traditioni legem dixit, ut sibi potius quam emptori eadem decem darentur: quaerebalegem dixisset, ut extraneo alicui statuliber pecuniam daret, respondit et hoc casu conventionem valere, quia heredi videtur solvere, qui voluntate eius alii solvit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ii opũs cꝑ quis iissus est aiu¬
dice qui ex hoc int̾dicto sumptus
eẽt restituere alius quis ui aut
clam sustuliss. nicħominus idem
ille oĩmꝰ iubetur opus restituere.¬
¶ Si iussero opus seruũ meũ fac̾e¬
destinatam suspicione̾ ñ ueniret. S̾¬
uiis aũ mens putau̾it si rẽ sciss
adu̾sariꝰ ꝓhĩturũ eũ antenear.
⁊ non puto cum mea ꝑ̾ sit ĩtuen¬
da. ¶ In oꝑe nouo tam soli qmͣ
celi mensura facienda est. ¶ Si
quis pp̃opus fcm̃ ius aliꝙ p̃dii
amiserit. ⁊ id restitui ex hoc int̾¬
dicto debet.

Expanded text:
i opus, quod quis iussus est a iudice, qui ex hoc interdicto sumptus esset, restituere, alius quis ui aut clam sustulisset, nihilo minus idem ille omnimodo iubetur opus restituere. Si iussero seruum meum destini suspicionem non ueniret, seruus autem meus putauerit, si rescisset aduersarius, prohibiturum eum, an tenear? et non puto, cum mea persona sit intuenda. In opere nouo tam soli quam caeli mensura facienda est. Si quis propter opus factum ius aliquod praedii amisit, id restitui ex hoc interdicto debet.
Abbreviated transcription (Latin):
uũ donatũ manumtẽli gr̃a accepit
ex hũndanti ꝓbat cũ post diui mar
cõmissaria libertatẽ iuiris est cuiꝰ
manumisso non ꝯpetit. ¶ Puellã
ea lege uendidit ut pꝰ ansiũ ab ep̃¬
tore manumte̾t᷑. qr si ñ manumisiss.
ꝯuenit uti manũ inice̾t aut .x. aurcos
ferendi cã int̾uenit itaq nec petu¬
nia petetur cũ emolum̃tũ legis uolũ¬
tatem uenditoris secutũ sit. ¶ Tem¬
ꝑe auenatõnis ꝯuenit ut hom̃o lib̾¬
m̃struam p̃b̾et condicõnẽ lib̾tati m̾¬
cedes nõ face̾. s obsequio tp̃arie
ditores non habeat ub̃tas seraũ
petietur ut ꝯstante m̾m̾io deb̾i dos
intelligat᷑.

Expanded text:
ruum donatum manumittendi gratia accepit, ex abundanti probat post diui Marccommissaria libertate iuris est, cuius manumisso non competit. Puellam ea lege vendidit, ut post annum ab emptore manumitteretur: quod si non manumisisset, convenit, uti manum iniceret aut decem aureos ferendi causa intervenit: itaque nec pecunia petetur, cum emolumentum legis voluntatem venditoris secutum sit. Tempore alienationis convenit, ut homo libemenstruam praeberet. condicionem libertati mercedes non facere, sed obsequio temporariae editores non habeat, libertas servi impedietur, ut constante matrimonio deberi dos intellegat
Abbreviated transcription (Latin):
defuncti sustin ut multis argumẽ¬
tis iuris ciuilis compbatũ ẽ.
pupisli alii tradid̾it ñ recessit ab es
disium. ⁊ nulla ẽ alienatio. ẽ quia
nemo errans rẽ suã amictit.
consentiamꝰ. In causis u̾o discentiam᷑
ñ aũadu̾to cur inefficax sit traditõ
ueluti si ego credam me ex testõ tͥ
mes ex scipłatu eũ tibi deberi. Nam
⁊ si petuniam tͥ tradam donandi
grã tu eam q̃i creditam accipiass
constat ꝓpͥetatẽ ad te tnͣssire. nec
impedimento ẽẽ o circa cãm dan¬
di atꝙ accipiendi dissẽrimꝰ.
nec ullo alio mͦ ꝑ eũ seruũ quic¬
qmͣ ei acqͥritur qmͣuis possõ pen¬
es eũ sit. ¶ Si unꝰ ex dnĩs suo cõi

Expanded text:
defuncti sustinet, ut multis argumentis iuris civilis comprobatum espupilli alii tradiderint, non recessit ab eis dominium et nulla est alienatio, quia nemo errans rem suam amittit.consentiamus, in causis vero dissentiamus, non animadverto, cur inefficax sit traditio, veluti si ego credam me ex testamentomes ex stipulatu tibi eum deberi. nam  numeratam tibi tradam donandi gratia, tu eam quasi creditam accipias, constat proprietatem ad te transire nec impedimento esse, quod circa causam dandi atque accipiendi dissenserimunec ullo alio modo per eum seruum quicquam ei adquiritur, quamuis possessio penes eum sit. Si unus e
Abbreviated transcription (Latin):
ctuarii acquisitum fu̾at ad eũ solũ
ꝑtinebit. ¶ Uuod ex re alt̾iꝰ dnĩ
seruus cõis acquisierit ad utrũq dñm
ꝑtinebit. ¶ Sicut seruus coĩs sti¬
pulando noĩatĩ alt̾i ex oñis. ita ꝑtͣͥ¬
ditõne̾ accipiendo soli ei acqͥrit ¶Q
iuuꝰ seruus ꝑtraditõnẽ accipiendo
acqͥrit ĩ ꝓtẽ nicħ agit. ¶ Fructua¬
riꝰ serũ si dix̃it se dnõ ꝓprictatis ꝑ
tradicõnẽ acciꝑe ex re fructuaruͭ¬
ex re fructuarii dnõ ꝓprietatis acc̾i¬
ret. ¶Sicũ mͥ donare uelles uisse¬
rim te seruo coĩ meo ⁊ ticii rẽ tra:¬
dere isq hac mente acceꝑit ut rem
ticii face̾t nicħ agetur. Nam ⁊ si ꝓcu¬
ratori meo rem tradidis ut meam
fac̾es isq hac mente acceꝑit ut suã
hac mente acceꝑit ut duoꝵ dnoꝵ¬

Expanded text:
ctuarii adquisitum fuerit, ad eum solum pertinebit, quod ex re alterius domini seruus communis adquisierit, ad utrumque dominum pertinebit. Sicut seruus communis stipulando nominatim alteri ex dominis, ita per traditionem accipiendo soli ei adquirit. Quod unius seruus per traditionem accipiendo adquiret, in parte nihil agit. Fructuarius seruus si dixerit se domino proprietatis per traditionem accipere, ex re fructuarex re fructuarii domino proprietatis adquireret. Si, cum mihi donare velles, iusserim te servo communi meo et Titii rem tradere isque hac mente acciperet, ut rem Titii faceret, nihil agetur: nam et si procuratori meo rem tradideris, ut meam faceres, is hac mente acceperit, ut suam hac mente acceperit, ut duo
Abbreviated transcription (Latin):
ħ si ẽẽ contraria. quid igitur est.
melꝰ sratuetur s ab sente pecunia¬
rias ꝙͥ penas uł eas q̃ estimatõnẽ
contingunt si sepiꝰ admoniti per
ꝯtumatiã desint statim posse ⁊ usco
irrogandũ. fuiss puta ĩ metallo
ur capitis pena m̃ eẽ absentib ĩtor
ir rogandam. In accusatorem autem
⁊ in maiorib delictis cõsulto aucͥd
admittatur en caũ ⁊ sane ĩ oĩb¬
criminib distinctio. ħ penã. aut

Expanded text:
haec non esse contraria. quid igitur est? melius statuetur in absentes pecuniarias quidem poenas uel eas, quae existimationem contingunt, si saepius admoniti per contumaciam desint, statui posse et usque irrogandum fuisset, puta in metall‹um› uel capitis poenam, non esse absentibus irrogandam.In accusatorem autem et in maioribus delictis, consulto aliquid admittatur, an casu. et sane in omnicrim
Abbreviated transcription (Latin):
art .l. Ne legati sisie minsulã
deportari debent locis int̾dictis
abstinere. ⁊ hoc sure utimurꝰ. ut
rolegatus int̾ictis locis ñ excedat
ininsulam deportato pena capitis
irrogaturꝰ ⁊ hoc ita sou quis non
excesserit in exiliũ intͣ tempꝰ intͣ
ꝙ debuit. sũr ⁊̃ alias ex alio nõ obtẽ¬
peraust non contumatia eiꝰ cumu¬
iat penã. ⁊ nemo potꝰ ꝯmeatũ. rem

Expanded text:
.Relegati siue in insulam de portati debent locis interdictis abstinere. et hoc iure utimur, ut relegatus interdictis locis non excedat:in insulam deportato poena capitis adrogatur. et haec ita, siue quis non excesserit in exilium intra tempus intra quod debuit, siue etiam alias exilio non obtemperauerit: nam contumacia eius cumulat p
Abbreviated transcription (Latin):
dampnari non debe̾. diuꝰ traianꝰ
Iulio frantino rescripsit. s nͨ de
suspicõnib deb̾e aliquẽ dampnã¬
re. diuus traignꝰ absidio seuerb
rescripsit. Satiꝰeñ ẽe impimitũ
relinqui facinꝰ nocentis. qmͣ ĩ no¬
centeꝰ dampnare. ¶Adu̾sus cõ¬
tumaces u̾ qui n dedtũciationib
n edictis p̃sidũ obtemꝑasset̃ sñiã

Expanded text:
Traianus Iulio Frontoni rescripsit. sed nec de suspicionibus debere aliquem damnari diuus Traianus Adsidio Seuero rescripsit: satius enim esse inpunitum relinqui facinus nocentis quam innocentem damnar‹i›. aduersus contumaces uero, qui neque denuntiationibus neque edictis p
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾tatẽ codicilł. declit optin̾e non
uot᷑ qͦminꝰ iege libertates int̾pella¬
tit᷑. nam ꝯsiluĩ testatoris fraudu¬
ientiũ non eo non eo tp̃r obseru¬
unis .xx. cũ seruũ manumitere uel¬

Expanded text:
tates codicillis dederit, optineri non potest, quo minus lege libertates interpellarentur: nam consilium testatoris fraudulentum non eo tempore obseruannis uiginti cum seruum manumittere uel
Abbreviated transcription (Latin):
libtatib desiturꝰ est solũdo esse.
¶ Sepe enĩ de facultatib suis
amplius qmͣ in hiis ẽ sperant ho¬
mines ꝙ freq̃nt̾ accidit hiis qui
tnͣsmarinas negotiatõnes ⁊ aliis
regionib qmͣ ĩ quib ip̃̃ morant᷑
ꝑseruos atcy libertos ex̃cent ꝙ
sepe attriti istis negõatõibꝰ longo
fraudis ꝯsilio indulg̾et seruus su̾
b̾tates ꝓced̾e pͥncipalib ꝯstitutõibꝰ

Expanded text:
libertatibus desiturus est solvendo esse. saepe enim de facultatibus suis amplius, quam in his est, sperant homines. quod frequenter accidit his, qui transmarinas negotiationes et aliis regionibus, quam in quibus ipsi morantur, per servos atque libertos exercent: saepe, adtritis istis negotiationibus longo fraudis consilio indulgent servis suisbertates procedere principalibus constitutionib
Abbreviated transcription (Latin):
iphenꝰ .ł. ¶ esar cũ insule c̾te
cortomas locaret iegẽ ita dix̃at
nequs p̃t̾ redẽptorẽ post ydꝰ mar¬
cias cotem ex insula creta fodito ue¬
iusdã homista cotib ut añ p̃duis
marcias ex portu crete ꝑfecta pꝰ¬
ea uento relata ĩ portu erat demñ
tm̃ post p̾dus marcias ꝓfecta e¬
rat consulebatur mĩ ccͣ legẽ pꝰ p̃dꝰ

Expanded text:
 Caesar cum insulae Cretae cotorias locaret, legem ita dixerat: "ne quis praeter redemptorem post idus Martias cotem ex insula Creta fodito neiusdam navis onusta cotibus ante idus Martias ex portu Cretae profecta vento relata in portum erat, deinde iterum post idus Martias profecta rat. consulebatur, num contra lege
Abbreviated transcription (Latin):
auł.ł. S i ex stiplo̾ne tͭ sticũ
debeam ⁊ non tradam eũ. tu aũ
tiactus fũis possõnẽ. p̃do es eque
si uendid̾o nͨ tradid̾o rem ⁊ sñ uoͤ

Expanded text:
um.Si ex stipulatione tibi Stichum debeam et non tradam eum, tu autem nanctus fueris possessionem, praedo es: aeque si uendidero nec tradidero rem, si no
Abbreviated transcription (Latin):
libos se putant. sñ. d .m. in lib̾tatẽ
fuisse si mͦ se ꝓ lib̾is gerant qmͣuis
scrui sint. Uatꝰ aũ scrib̾ cũ qͥ se lib̾m
scit dũ in fuga sit non uidi sine
dolo .m. in lbertatẽ ẽẽ. S simul
atq desierit qĩ fugituus se celare
⁊ ꝓ lib̾o age̾ tut̃ inciꝑe sine. du¬

Expanded text:
tate fuisse, si modo se pro liberis gerant, quamvis servi sint. Varus autem scribit eum, qui se liberum sciat, dum in fuga sit, non videri sine dolo malo in libertate esse: sed simul atque desierit quasi fugitivus se celare et pro libero agere, tunc incipere sine d
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ i. Igitur sciendũ ẽ. ⁊ lib̾m
posse. d.m. in lib̾tatẽ e̾e ⁊ seruũ
posse sñ .d .m. ĩ lib̾ate̾ ẽẽ. ¶ In¬
fans subreptus bonã in seruitute
fuit c̃ liber eẽt deinde cũ de statu ignͣ¬
ius eẽt recessit ⁊ clam in lib̾tate mo

Expanded text:
 Igitur sciendum est et liberum posse dolo malo in libertate esse et servum posse sine dolo malo in libertate esse. Infans subreptus bona fide in servitute fuit, cum liber esset, deinde, cum de statu ignarus esset, recessit et clam in libertate morari
Abbreviated transcription (Latin):
ertũ confessus ꝙ iudicato erit.
incertũ. ñ erit.si quis scertum
ꝯfiteatur. uł uti si corpuss sit
confessus. stichũ uł fundũ dare
se oꝑtere urgeri d. ut c̾tũ ꝯfi¬
teatur. Item is qͥ rẽ ꝯfessus est
ut c̾tam qnͣtitatẽ cõfiteatur.¬
s et si fundũ meũ uendice᷑ esse.
tu q cõfessus sis. ꝑiñ hẽberis at¬
q si dñii mei fundũ ẽe ꝓnũcia¬
tũ ẽet. ¶ Si alia quacũq accõẽ
ciuili uł honoraria. uł int̾clco
gribitorio uł restitutorio uel
ꝓhibitorio dũ qͥs ouenit᷑ ꝯfiteaͬ.
dici pot̾ in hiis omĩb subseqd p̾to¬
⁊ omne᷑ omnino ꝙ quis ꝯfessus
est ꝓ iudicato hr̃e. Dabit᷑ igĩ
ex hiis accõnib ex quib dies
datur ad restituendam rẽ oꝯfes¬
so. tempus ad restitutõnẽ. ⁊ si nõ
restituatur. lis estimabit᷑. ¶ Si
quis absente adu̾sano ꝯfessus
sit uidendũ nũcyͥ ñ debeat pro
iudicato hr̃i. qr nec qui iurat
sde oꝑis obligat᷑. nec sol quis

Expanded text:
ertum confessus pro iudicato erit, incertum non erit. Si quis incertum confiteatur uel corpus sit confessus Stichum uel fundum dare se oportere, urgueri debet, ut certum confiteatur: item eum, qui rem confessus est, ut certam qSed et si fundum uindicem meum esse tuque confessus sis, perinde habeberis, atque si dominii mei fundum esse pronuntiatum esset. et si alia quacumque actione ciuili uel honoraria uel interdicto exhibitorio uel restitutorio uel prohibitorio dum quis conuenitur, confiteatur, dici potest in his omnibus subsequi pet omne omnino, quod quis confessus est, pro iudicato habere. dabitur igitur ex his actionibus, ex quibus dies datur ad restituendam rem, confesso tempus ad restitutionem et, si non restituatur, lis aestimabitur. Si quis absente aduersario confessus sit, uidendum, numquid non debeat pro iudicato haber‹i›, quia nec qui iurat de operis, obligatur nec soleat quis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃os ꝓcuratores uł curatores
uł tutores.ł decores fateri suffici¬
at uideamtꝰ ⁊ ñ puto suffice̾.¶
pupillo tutoris auc. exigimꝰ. ¶ Mĩ¬
torẽ a confessione sua restituemꝰ.
Confessi utic post ꝯfessionem

Expanded text:
ocuratores uel tutores uel curatores fateri sufficiat, uideamus: et non puto sufficere. In pupillo tutoris auctoritatem exigimus. Minorem a confessione sua restituemus. Confessi utique post confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
quo legatus creatus est. ñ ex qͦ
romam uenit. Set si non ꝯstat
legatus sid an non rome p̾tor
de hoc ggnoscit:
qui sumptũ ht̃ recce obferuatur ĩ
stipendus legõnũ qui solo mĩst̾io

Expanded text:
quo legatus creatus est, non ex quo Romam uenit. Sed si non constat, legatus sit an non, Romae praetor de hoc cognoscit. 7 qui sumptum habent, recte observatur: in impendiis legationum, quae solo ministerio
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ .l. Siquis cũ alis cõueniss ob¬
ligari. alit̃ ꝑ machinatõnẽ obligat᷑
est erit ꝙ subtilitate iuris obstructus
ẽ ⁊ si nullus dolus int̾cessit stipłantis
s ipa res in se dolũ ht̃. cũ enĩ quis pe¬

Expanded text:
.Si quis, cum aliter eum conuenisset obligari, aliter per machinationem obligatus est, erit quidem suptilitat‹e› iuris obstrictus,est et si nullus dolus intercessit stipulantis, sed ipsa res in se dolum habet: cum enim quis pe
Abbreviated transcription (Latin):
fatere id possit. ¶ Item ce leges fiete
ꝓhibent si ꝑpetułam cãm seruatur̃
ee cessat obligõ. Ueluti si sororẽ suã nu
idem dicẽtlũ erit. qr statĩ ccͣ bonos mo¬
res fit. ¶Si in locando ꝯducendo.
uendendo emendo ad int̾rogationẽ

Expanded text:
facere id possit.Item quod leges fieri prohibent, si perpetuam causam seruaturum est, cessat obligatio, ueluti si sororem nupturamidem dicendum sit, quia statim contra mores sit.Si in locando conducendo, uendendo emendo ad interrogati
Abbreviated transcription (Latin):
tot st ipłatõnes sũt qͦt corꝑa. ¶ Si
a fure hoie̾m stipłatus simn. q̃sitũ ẽ
an stipułõ ualeat. mouet cõnẽ ꝙ sti
let autẽ hiꝰ stipulatio uͥqͥs rẽ suam
stipulatus ẽ. ⁊ constat siquid̾ ita sti

Expanded text:
tot stipulationes sunt, quot corpora.Si a fure hominem sim stipulatus, quaesitum est, an stipulatio ualeat. mouet quaestionem, huiusmodi stipulatio, ubi quis rem suam stipulatus est. et constat, si quidem i
Abbreviated transcription (Latin):
face̾ oꝑ stipłatõnẽ ualere. Sin uero
hoĩem dari scipulatꝰ fuõ. nuluꝰ momĩ¬
ti ẽẽ stipulationẽ. ꝙ si postea sñ mora
decessisse ꝓponat᷑ seruus non teneri
furẽ condicõne marcelł. ait. qnͣ diu
enĩ uiuit ꝯdici pot̾it. at si decessisse
ꝓponatur in ea adcõne ut euanescat
cc nditio pp̃ stipłatonẽ.

Expanded text:
nem ualere: si uero hominem dari stipulatus fuero, nullius momenti esse stipulationem. quod si postea sine mora decessisse proponatur seruus, non teneri furem condictione Marcellus ait: quamdiu enim uiuit, condici poterit, at si decessisse proponatur, in ea condicione est, ut euanescat condictio propter stipulationem.
Abbreviated transcription (Latin):
gam ius mͥ ẽẽ altius ad abos .xͦ.
pedes tollere. obstabit exceptõ cum
ałr suꝑior ꝑs iure hr̃i non possit
qmͣ si inferior quoꝙ iure habeat᷑.¬
¶Item ⁊ si fundo petito. postea ĩsula
que ex regione eius in flumine na¬
ta erit petaturꝰ exceptõ obstatura

Expanded text:
agam ius mihi esse altius ad alios decem pedes tollere, obstabit exceptio, cum aliter superior pars iure haberi non possit, quam si inferior quoque iure habeatur.Item si fundo petito postea insula, quae e regione eius in flumine nata erit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nũst̾iũ quale accomodauerunt
tiaput eos poterit. sids forte odicio¬
minũ ut iñ magna ciuitate offici¬
ne. est enĩ ꝓrenat᷑arũ modus qui
ẽptionib uendicõib cõuĩciis ꝯtrac¬
tib licits utiles non ado imꝓbabi¬
ria fenice splenditissima tyronum
colonia unde michi origo est nobi¬
ł. regionib sp̃rie siculoꝵ antiqͥssima
armipotens fed̾is ꝙ cũ romanis ꝑ¬
cussit denatissima huic diui seueri.

Expanded text:
 qualequale accommodauerunt.ti apud eos poterit, si quis forte condiciominum ut ‹in tam› magna ciuitate officinae. est enim proxenetarum modus, qui emptionibus uenditionibus, commerciis, contractibus licitis utiles non adeo improbabiria Phoenice splendidissima Tyriorum colonia, unde mihi origo est, nobilis regionibus, serie saeculorum antiquissima, armipotens, foederis quod cum Romanis percussit tenacissima: huic enim diuus Seuerus
Abbreviated transcription (Latin):
decdit. ¶S et britensis colonia ĩ
cadem ꝓtrincia augusti bñficii gra¬
tiosa. et ut diuus adrianus ĩ qua¬
dam orõne ait angustiana colonia
na q̃ a diuo seu̾o ꝑ belli cuuł. occõm
ytalice colonie. tem .p. accepit.¬
Est ⁊ laudicena colonia in sỹna
ceie cui᷑ diuus seuͥ. iuis y̾taliũ ob
dedit iurisq. ptalici eam fecit.
nationes que collocata.In¬
palestina due fuerunt colome. cesa¬
riensis elia capitouna. s nentra uis
p̃talic̃ ht̃. Duius quoq seũ. in se has¬
tenam ciuitatẽ coloniã deduxit.
diuo traiano ducca nũs p̾talio est¬
sirrimeget usa qͦ euisdẽ iuris ẽ. Item
napotenus colonia ⁊ apulensis ⁊ pu¬
ta incensiũ uitus qui a diuo seuero
ius colomie impetrauit est ⁊ ĩbichi¬
pensis ẽ. ⁊ in cecilia selinis ⁊ traianapoł.¬

Expanded text:
cia: Est et Berythensis colonia, in eadem provincia, Augusti beneficiis gratiosa. Et ut divus Adrianus in quadam oratione ait: Augustiana colonia, na, quae a diuo Seuero per belli ciuilis occasionem Italicae coloniae rem publicam accepit.Est. et Laodicena colonia in Syria Coele, cui diuus Seuerus ius Italicum ob dedit iurisque Italici eam fecit.Eet nationes collocata.InPalaestina duae fuerunt colonia, Caesariensis et Aelia Capitolina, sed neutra ius Italicum habet.Diuus quoque seuerus in Sebastenam ciuitatem coloniam deduxit.In diuo Traiano deducta iuris Italici estZarmizegetusa quoque eiusdem iuris est: item Napocensis colonia et Apu lensis et Patauissensium uicus, qui a diuo Seuero ius coloniae impetrauit. Est et in Bithpensis. Est et in Cilicia Selinus et Traianopo
Abbreviated transcription (Latin):
teros tnͣs mittantur. ¶ Sicut ergo
fundũ possid̾em ꝓfessus sũpetiter
autẽ eiꝰ non su̾̃it ꝓfessus accionẽ illi
manere placet. In seruis defẽndiᷤ
obseruandũ est. ut ⁊ nationes coꝵ
et etates. ⁊ officia. ⁊ artificia speci¬
alit̾̃ deferantur. lacus quoꝙꝙ pncato¬
rios. et portus incensũ dñs debet
inferre salmesique sunt ĩ p̃diis ⁊
eque ip̾e incensũ defende sunt siquis
inquiluuũ uł colonũ non fu̾i̾t pro¬

Expanded text:
smittatur. Si, cum ego fundum possiderem, professus sim, petitor autem eius non fuerit professus, actionem illi manere placet. In servis deferendis observandum est, ut et nationes eorum et aetates et officia et artificia specialiter deferantur. Lacus quoque piscatorios et portus in censum dominus debet deferre. Salinae si quae sunt in praediis, et ipsae in censum deferendae sunt. Si quis inquilinu
Abbreviated transcription (Latin):
dem ł. Si pat̾ meus p̾gnan¬
te urore relicca decesserit. ⁊ ex
cã hereditaria totũ hoc ꝙ patri
meo debitũ fuiss petissẽ nicħ
me consũpsisse quidẽ existimãt¬
s si nemo natus sit recte me e¬
gisse. qu in reꝵ natura u̾m fu¬
isset me solũ hĩdem fuisse iux
notat. ueriꝰ ẽ meã eam ꝑtem
ꝑdidisse qua heres fuissem añqmͣ
etũ fuiss neminẽ nasci. aũ qͣrtã
ꝑtẽ. qr tres nasci potu̾nt. aũ sextã

Expanded text:
em Si pater meus praegnate uxore relicta decesserit et ex causa hereditaria totum hoc, quod patri meo debitum fuisset, petissem, nihil me consumpsisse quidam existimant: si nemo natus sit, recte me egisse, quia in rerum natura verum fuisset me solum heredem fuisse. Iulianus notat: verius est me eam partem perdidisse, pro qua heres fuissem, antequam certum fuisset neminem nasci, aut quartam partem, quia tres nasci potuerunt, aut sexta
Abbreviated transcription (Latin):
ita demũ fieri meũ sibona fide ue¬
didissem alioqͥn sũ dño fore. ¶pi
sũma sciendũ est q̃ de seruis uendi¬
tis quib denegatur ad ub̾tatẽ
ꝓclamatio dicta sunt ⁊̃ ad donatos
⁊ in dote̾ datos referri posse. Item
ad eos qui pignori dari se passi sift.
¶Si mat̾ ⁊ filiꝰ de lib̾tate litigant
aut ꝯiungenda sunt uttoꝵq u¬
dicia aut differenda est cã filii do¬
nec de mre ꝯstet sicut duiꝰ quo¬
ꝙ adrianus decreuit. Nam cum
ap̾ aliũ iudicẽ mr̃ litigabat. ap̃
aliũ aut̃ filus diuꝰ aug̾tus dixitꝰ
filio cognosci.

Expanded text:
ita demum fieri meum, si bona fide uendidissem, alioquin sine domino fore. In summa sciendum est, quae de uenditis seruis, quibus denegatur ad libertatem proclamatio, dicta sunt, etiam ad donatos et in dotem datos referri posse, item ad eos, qui pignori se dari passi sunt. Si mater et filius de libertate litigant, aut coniungenda sunt utrorumque iudicia aut differenda est causa filii, donec de matre constet, sicut diuus quoque Hadrianus decreuit. nam cum apud alium iudicem mater litigabat, apud alium autem filius, Augustus dixit filio cognosci.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ indanda .s ⁊̃ in obseruanda disci¬
plina constitit pat̾nus quo scripsit. d¬
bere eum quis se meminerit armnato p̾¬
et̾ ꝑcissime ꝯmeatũ dare eqũ militarẽ
exͣ ꝓuinciam̃ deduci ñ ꝑmittẽ ad opꝰ
pͥuatũ p̾scatũ uenatũ militẽ nõ ꝑnt

Expanded text:
m in danda, sed. etiam in obseruanda disciplina constitit. Paternus quoque scripsit debere eum, qui se meminerit armato praeesse, parcissime commeatum dare, equum militarem extra prouinciam duci non permittere, ad opus priuatum pis
Abbreviated transcription (Latin):
dixerim rerum contrahendarũ. Nam
ex negotio contracto. ¶ Comunes
sũt stipulatõnes ueluti rẽ saluam
dũ iudex si alit̾ expediri hec res ñ
pot̾. Item duplex sipulatõ uenit
a iuidice aũ ab edilicio eclicto. ¶ Stĩ¬
pulatio aũ est u̾boꝵ cõceptõ quibꝰ
is ꝙ int̾rogatur daturũ fcũrum¬
ue se ꝙ int̾rogatus ẽ Rendit. ¶ Sa¬
tis acceptio ẽ stipło q̃ ita obligat ꝓ¬
missorem ut ex ꝓmissoris quoq abeo¬

Expanded text:
dixerim rerum contrahendarum: nam et pendent ex negotio contracto. communes sunt stipulationes ueluti rem saluam dum iudex, si aliter expediri haec res non potest: item duplae stipulatio venit ab iudice aut ab aedilis edicto. Stipulatio autem est verborum conceptio, quibus is qui interrogatur daturum facturumve se quod interrogatus est responderit. Satis acceptio est stipulatio, quae ita obligat promissorem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
face̾. nam qx id quo il contentꝰ erat
ei p̃stabaturꝰ. sat᷑ fien dcm̃ est. ⁊
similit̾ q tales quib cõtentꝰ ꝓmis¬
sor quis futurus erat ita dabant᷑
ut u̾bis obligarentur sat᷑ accipi
dcm̃ est. Si sortem ꝓmiseris. ⁊ si
ea soluta ñ eẽt penam etiam si u¬
nuꝰ ex heredib tuis portõnẽ suã
teturꝰ donec portio coh̾edis soluat᷑.

Expanded text:
erat, ei praestabatur, satis fieri dictum est: et similiter quia tales, quibus contentus quis futurus esset, ita dabantur, ut verbis obligarentur, satis accipi dictum est. Si sortem promiseris et, si ea soluta non esset, poenam: etiamsi unus ex heredibus tuis portionem suam ittet, donec portio coheredis solvat
Abbreviated transcription (Latin):
Iop̃ .ł. S tipłonũ alie iudicia¬
les sunt. alie pretorie alie con¬
uentionales alie cões. p̃toue et
iudiciales. ¶Iudiciales sunt
dũtaxat que amero iudicis offcõ
ꝓficiscuntur. ueluti de dolo cau¬
cis officio ꝓficiscuntur uelutid¬
ampni infecti p̃torias añ stipu¬
lationes sic audiri oꝑ ut in
huis cõtineantur. ⁊ d edilicie.
Nam ⁊ hee aiuriscdictõne neni¬
unt. ¶Conuencionales sũt Aex
uentione reoꝵ fuerit quarum
toridem genera sunt quot pene

Expanded text:
ipulationum aliae iudiciales sunt, aliae praetoriae, aliae conuentionales, aliae communes praetoriae et iudiciales. iudiciales sunt dumtaxat, quae a mero iudicis officio proficiscuntur, ueluti de dolo cautoris officio proficiscuntur, ueluti damni infecti. praetorias autem stipulationes sic audiri oportet, ut in his contineantur etiam aediliciae: nam et hae ab iurisdictione ueniunt. conuentionales sunt, quae ex conuentione reorum fiunt, quarum totidem genera sunt, quot paene
Abbreviated transcription (Latin):
post furorem ꝑ atiũ nactus est¬
¶ Wacuũ tp̃s  añ aditam hr̃dita¬
tem. uł post abitami int̾cessit̾ ad
usucapionẽ heridi ꝓ̾codit. ¶ Si de¬
fũctus emit heres autẽ putut cũ
ex dõnis cã posse disse usu capi eum

Expanded text:
 se uel post furorem per alium nactus est. Uacuum tempus, quod ante aditam hereditatem uel post aditam intercessit, ad usucapionem heredi procedit. Si defunctus emit, heres autem putat eum ex donationis causa possedisse, usu eum
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ꝓcuł ait.si ꝑerrorem ĩnitõ
uenditonis tutor pupuloructor
factus sit. uł pꝰ longum tp̃s uen¬
dicõnis ꝑactũ usucaꝑi non pose
qr iuris error est. ¶ In usucapiõ¬
nib mobiliũ cõtinitam tũs mła¬
tur ¶ Seruꝰ licet ĩ lib̾tate mo.¬
retur nichil possid nec ꝑ eum
alius. at qͥn si noĩe aliciuꝰ dñ in
libtate moratur. nactus fuerit
possõne̾ adcupet oi cuiꝰ noĩe nac¬
tus fuit. ¶ S seruus m̃s uel
filius petullaris uł ⁊̃ meo noĩe
quid tenet ut ego ꝑ oũ iguorã
possideam uł ⁊̃ usurapiam si is
fure ceꝑit donet in eadem cã res
fuit intelligendum ẽ. ⁊ possõm
ap̃ me manere. ⁊ usuc apionẽ ꝓ¬

Expanded text:
ideo Proculus ait, si per errorem initio venditionis tutor pupillo auctor factus sit vel post longum tempus venditionis peractum, usucapi non posse, quia iuris error est. In usucapionibus mobilium continuum tempus numeratur. Servus licet in libertate moretur, nihil possidet nec per eum alius. atquin si nomine alicuius, dum in libertate moratur, nactus fuerit possessionem, adquiret ei, cuius nomine nactus fuerit. Si servus meus vel filius peculiari vel etiam meo nomine quid tenet, ut ego per eum ignorans possideam vel etiam usucapiam: si is furere coeperit, donec in eadem causa res fuerit, intellegendum est et possessionem apud me remanere et usucapionem
Abbreviated transcription (Latin):
non bona fide uideatur possid̾e. p
q in iure erranti non ꝓcedat usu¬
capio. ¶Inct̾am ꝑtem possidete
nemo pot̾. Id̃oci s ples sint ĩ fũdo
qui ignorent qͦ tã quisc ꝑtẽ postide¬
at. neminẽ eoꝵ mera subilitate

Expanded text:
non bona fide uideatur possidere uel quia in iure erranti non procedat usucapio. Incertam partem possidere nemo potest: ideo si plures sint in fundo, qui ignorent, quotam quisque partem possideat, neminem eorum mera suptilitate
Abbreviated transcription (Latin):
net .s. alueus qui fuit int̾ eam
ĩsulã ⁊ fundũ uicini mediꝰ diui¬
di debet ita ut ꝑs ꝓpͥor isule
tue tua. pars aũ ꝓprior agro ui¬
cini eiꝰ ẽẽ intelligat᷑. intelligo ut
cum ex alt̾a ꝑt& insule alueus fl¬
uminis exargierit desisse ĩsulã
et. s quo facilius res intellige̾t᷑¬
ep agnĩ qui insula fuerat appel¬
lasti insulam.

Expanded text:
net. set alueus, qui fuit inter eam net. set alueus, qui fuit inter eam insulam et fundum uicini, medius diuidi debet, ita ut pars propior insulae tuae tua, pars autem propior agro uicini eius esse intellegatur. intellego, ut et cum ex altera parte insulae alueus fluminis exaruerit, desisse insulam esse, sed quo facilius res intellegeretur, agrum, qui insul‹a› fuerat, insulam
Abbreviated transcription (Latin):
dem .ł Insula ẽ nata ĩ flumine
t᷑ tonte̾ agri mei. ita ut nicħ ex¬
cede̾t longitudo regionẽ p̃dii mei.¬
⁊ postea aucta ẽ paulatim. ⁊ ꝓcessit¬
ris. ãro ꝙ ac̾uit utrũ meũ sit qm̃
meo adiunctũ est. an eius iuris
in quo insulam ccͣ frontẽ agͥ tiui
nata eẽ scͥpsimꝰ. ita ut non exte¬
deret longitudine̾ agritui si aliu¬
fundo tuo fuit ꝙͣ eius qͥ tnͣsflum̃
hiit tota tua facta est. ⁊ ꝙ post¬
ea ei insule alluuione accessit id
tuũ ẽẽ. ⁊̃ si ita accessit ut ꝓced̾e̾t
insula ccͣ frontes uicinoꝵ suꝑio¬
ns atcꝵ inferioris uł ⁊̃ ut ꝓprior
q̃ro. si ꝓprior ripe mee nata ẽ insũ¬
n ⁊ postea totũ fluere flum̃ int̾¬
cam. ⁊ insulam ceꝑit relicco suo
alueo. qͦ maior ampnis flugerat. ñ¬
la flumen relicto alueo maiore
qui int̾ eam insulam fu̾at. ⁊ eũ
fundũ uicini qui transflumen e¬
rat fluere cepit int̾ insulã ⁊ fũ¬
dũ tuũ nicħominꝰ insula tua ma¬

Expanded text:
m Insula est enata in flumine contra frontem agri mei, ita ut nihil excederet longitudo regionem praedii mei: postea aucta est paulatim et processi, quod adcreuit utrum meum sit, quoniam meo adiunctum est, an eius iuris in quo insulam contra frontem agri tui enatam esse scripsisti ita, ut non excederet longitudinem agri tui, si allufundo tuo fuit quam eius, qui trans flumen habebat, tota tua facta est, et quod postea ei insulae alluuione accessit, id tuum est, etiamsi ita accessit, ut procederet insula contra frontes uicinorum superioris atque inferioris, uel etiam ut propior ropior ripae meae enata est insula et postea totum flumen fluere inter me et insulam coepit relicto suo alueo, qu‹o› maior amnis fluerat, nula, flumen relicto alueo maiore, qui inter eam insulam fuerat et eum fundum uicini, qui trans flumen erat, fluere coepit inter eam insulam et fundum tuum, nihilo minus insula tua ma
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝓbat. et pomp̃. scribit ĩ ip̃is
rebus uen̾is dephensũ occidi. et
Sufficit pat̾ si eo tp̃r hãt ĩ pot̾a¬
te quo occidit ñ quo ĩ tinu̾io collo¬
cauit. finge . N. postea redactam
pat̾ ꝑmittiturꝰ ei occid̾e̾. s domui
sue geni ue sui tm̃. qua ratõ red¬
ditur ꝙ maiorẽ iniuream puta¬
uit legis lator ꝙ in domo pr̃is
aut mariti ausa fui̾t filia adui¬
t̾m̃ inluc̃e. S et si pat̃ alibi hĩtat
hãt autẽ et aliam domũ in qua
non hĩt et dep̃hensam illo. filiam
ait lex in cõtinenti filiam occidat
sic erit accipiendũ. ne occiso ho¬
die adult̾o reseruet. ⁊ post dies
ictu. et uno impetu utrũq occidẽ
equalis ira adu̾sus utcũꝙ sũpta
ꝙ si ñ affectanit. s dũ adult̾iuni

Expanded text:
ita probat, et Pomponius scripsit in ipsis rebus Ueneris deprehensum occidi: et Sufficit patri, si eo tempore habeat in potestate, quo occidit, non quo in matrimonio collocauit: finge enim postea redactampater, permittitur ei occidere, sed domi suae generiue sui tantum, illa ratio redditur, quod maiorem iniuriam putauit legislator, quod in domum patris aut mariti ausa fuerit filia adult‹er›um inducere.Sed si pater alibi habitet, habeat autem et aliam domum, in qua non habitet, deprehensam illo filiam, ait lex 'in continenti filiam occidat', sic erit accipiendum, ne occiso hodie adultero reseruet et post dies prope uno ictu et uno impetu utrumque occidere, aequali ira aduersus utrumque sumpta. quod si non affectauit, sed, dum adulteru
Abbreviated transcription (Latin):
cũt  oĩo fier q̃ minꝰ nobis hr̃e liceat
q̃ res facit ut uideatur reus ꝓmisis¬
se ꝑ om̃s futurũ ut tͥ hẽrede uceat
Uidet᷑ igitur alienũ fcm̃ ꝓmisisse
nemo aũ alienũ fcm̃ ꝓmittendo e¬
obligatur. et ita utimurꝰ. s se obli¬
gat neipẽ faciat quo minꝰ hr̃ẽ lice
liceat. s siciuis ꝓmittat ꝑ aliensĩ sĩ
qnͣti ea res sit pot᷑ ꝓmitt̾e. s qͣte¬
nus hr̃e lic̾e uidebit᷑ si neo otrou̾¬
siam faciat. hoc ẽ n ip̃e reus neq
heres eius heredũ ue succõres ¶ Si

Expanded text:
uam omnino fieri, quo minus nobis habere liceat. quae res facit, ut videatur reus promisisse per omnes futurum, ut tibi habere liceat: videtur igitur alienum factum promisisse, nemo autem alienum factum promittendo obligatur, et ita utimur. sed se obligat, ne ipse faciat, quo minus habere liceatliceat. Sed si quis promittat per alium non quanti ea res sit potest promittere. sed quatenus habere licere uidebitur? si nemo controuersiam faciat, hoc est neque ipse reus, neque heredes eius heredumue successores. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Sał. ł. De iure om incolarũ
ꝙ queq ciuitates sibi uendicãt
p̃sidiũ ꝓuinciarũ ꝯgnitõẽ. eum
tñ qui se negat incolam ẽe̾ apd̾
eum p̃sidem ꝓuincie ag̾e debere
sub cuiꝰ cura est ea ciuitas aqua
uotatur ad munena non ap̃ eũ

Expanded text:
s. De iure omnium incolarum, quos quaeque ciuitates sibi uindicant, praesidum prouinciarum cognitio est. cum tamen se quis negat incolam esse, apud eum praesidem prouinciae agere debet, sub cuius cura est ea ciuitas, a qua uocatur ad munera, non a
Abbreviated transcription (Latin):
Iomp̃ .ł. Si captiuꝰ de quo ĩ pace ca¬
utũ fuerat ut rediret sua uo ͭͤ. ap̃ hos¬
tes mansit ñ ei post ea post luimũ¬
ẽẽuerũ ÷ ¶ Expulsis hostib ex agͥs
dominos redire. nͨ aut publicari aut
p̃de loco cedere. publicatur enĩ ille
liminiũ mutat.

Expanded text:
m. Si captiuus, de quo in pace cautum fuerat ut rediret, sua uoluntate apud hostes mansit, non est ei postea postliminium. Uerum est expulsis hostibus ex agris dominos redire nec aut publicari aut praedae loco cedere: publicatur enim ille limini mutat.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ł : Non qͣi ipo iure paupit¬
lo acquirat᷑. n enĩ ad quirit. sut
utilis actio ex stipulatu pupillo de¬
tur. cauetur᷑ aũ pupillo hac stipło
bitur. Nam nec accio tutele es̃ qͥ
non gessit tenet. s utili actõne cõ¬
ueniendus est. qr suo ꝑiculo cessauit.
⁊ tñ ex stipulatu accione. n ipẽ n
fideuissores eius tenebuntur. Compe¬
lendus gͥ erit ad ad mĩstracõnẽ. ppea
ut stipułone quoc ita possit tem̃.¬
¶Haberi stipłonẽ placet finita de¬
mũ ticela ꝯmitti. ⁊ fideiussoribus
diem ex inde inciꝑe ced̾e debere ĩ
curatorib aliud est. S in eo qͥ pro
tutore negotia gessit aliuid dicend̾
est. itaq iste stipłones. siqͥdẽ quis
tutor fuit. finita demũ tuteła ꝯmͤ¬
tentur. Si uero pro tutore negotia
gessit cõueniens ẽ drẽ statũ atq
qui q res salua non ẽẽ cepiss diuit¬
ti scipłonẽ. ¶ Si tutor ab hostibꝰ
captus sit an cõmittat᷑ stipło ui¬
est licet retupepati speretur ⁊ pu¬

Expanded text:
m. non quasi ipso iure pupilo adquirat neque enim adquirit, sed ut utilis actio ex stipulatu pupillo detur.Cauetur autem pupillo hac stipulabitur: nam nec actio tutelae eum qui non gessit tenet, sed utili actione conueniendus est, quia suo periculo cessauit: et tamen ex stipulatu actione neque ipse neque fideiussores eius tenebuntur. compellendus igitur erit ad administrationem propterea, ut stipulatione quoque ista possit teneri.Hanc stipulationem placet finita demum tutela committi et fideiussoribus diem exinde incipere cedere. in curatore aliud est: sed et in eo, qui pro tutore negotia gessit, aliud dicendum est. itaque istae stipulationes, si quidem quis tutor fuit, finita demum tutela committentur: si uero pro tutore negotia gessit, conueniens est dicere, statim atque quaeque res salua non esse coepisset, committi stipulationem.Si tutor ab hostibus captus sit, an committatur stipulatio, uiest, licet reciperari speretur: et pu
Abbreviated transcription (Latin):
fisco erit uendicanda.Ex
bonis dampnatorum portiones
adoptisus liberis sine fraudis cã
facta est adoptio non muius
quam naturalibus concedi equũ
est. fraudis autẽ causa adoptio
facta uidetur. etiam si non rei¬
tu. s desperatione retum per
conscientiam metu ininentis
accusationis quis adoptet in hoc
ut ex bonis que se amissurum
cogitat portio detrahatur.
Si plures filios dampnatos
habeat ferunturꝰ exempla. per
que pluribus liberis omniꝰ bo¬
na dampnati concessa sunt. S
tentiam rescripsit fauorabilem
aput me causam uberoꝵ albi¬
ni filiorum uumerus facit. Cũ
ampliari imperium hominum
adiectione potius quam pecuni¬
arum copiam malum. Ideoei
illis paterna sua conced̾e uõlo
que manifestabunt tot possõ¬
res etiam si acceperint uniu̾sa.¬
Preterea ex̾ huis que per fla¬
gitium dampnatus ad quisiit
portiones liberoꝵ non auge¬
nturꝰ. ueluti si cognatum su¬
um interemi curauerit. ⁊ eiꝰ
hereditatem adiit. uel bono¬

Expanded text:
fisco erit vindicanda. Ex fisco erit vindicanda. Ex bonis damnatorum portiones adoptivis liberis, si non fraudis causa facta est adoptio, non minus quam naturalibus concedi aequum est. fraudis autem causa adoptio facta videtur, etiamsi non in reatu, sed desperatione rerum per conscientiam, metu imminentis accusationis quis adoptet in hoc, ut ex bonis, quae se amissurum cogitat, portio detrahatur. Si plures filios damnatus habeat, feruntur exempla, per quae pluribus liberis omnia bona damnati concessa sunt. sed et tentia resapud me causam liberorum Albini filiorum numerus facit, cum ampliari imperium hominum adiectione potius quam pecuniarum copia malim: ideoque illis paterna sua concedi uolo, quae manifestabunt tot possessores, etiamsi acceperint uniuersa'.Praeterea ex his, quae per flagitium damnatus adquisiit, portiones liberorum non augentur: ueluti si cognatum suum interemi curauerit et eius hereditatem adiit uel bono
Abbreviated transcription (Latin):
N capitalibus criminib¬
us a principibus decretum
est. non nocere ei qui aduer¬
sarium corrũpit. set in huis
demum que penani mortis con¬
tiuẽtur. Nam ignoscendũ cen¬
sueuent ei qui sangͥnem suum
qualitertumq redemptum no¬
trones nominati corruptis
accusatoribus diem suum obi¬
erint ut confessos de crimine.
non relinquere defensionem
heredibus rationis est. ¶ Si
is de cuius pena imperatoris res
criptũ est. ueluti quoq decur¬
o fuerit. uel quod in insulam
deportari debuerit ante quã
rescriberet decesserit potest q̃¬
ri. non ante sententiami deces¬
est .s. s quod factum est de
hiis qui romam tnͣsiissi an¬
te sententiam decessissẽt cuius
uerba hec sunt conde̾mpnatꝰ
nemo uideri possit in hunc
annum ante qmͣ de eo forte iu¬
diciũ rome redditũ. et pronũ¬
ciatum esset. neque cuius ꝙͣ
mortui bona ante quam de ed
rome ꝓnunciatum sit. publi¬
ca ͣ funt ea quoq bona here¬
des possidere debent.

Expanded text:
n capitalibus criminibus a principibus decretum est non nocere ei qui aduersarium corrupit, sed in his demum, quae poenam mortis continent: nam ignoscendum c‹e›nsuerunt ei, qui sanguinem suum qualiterqualiter redemptum uotronibus nominati corruptis accusatoribus diem suum obierint, ut confessos de crimine non relinquere defensionem heredibus rationis est". Si is, de cuius pcriptum est ueluti quod decurio fuerit uel quod in insulam deportari debuerit, antequam rescriberetur decesserit: potest quaeri, num ante sententiam decesltum, quod factum est de his, qui Romam transmissi ante sententiam decessissent. cuius verba haec sunt: "cum damnatus nemo videri possit in hunc annum, antequam de eo forte iudicium Romae redditum et pronuntiatum esset: neque cuiusquam mortui bona, antequam de eo Romae pronuntiatum sit, publicata sunt, eaque bona heredes possidere debent
Abbreviated transcription (Latin):
lo feceruit quonunꝰ possideant.
S enĩ ⁊ uendicõne tenebuntur
re exhibita. Itẽ cõdicõ adu̾sus
eos conpetit heredẽ aũ furti a¬
gere posse eque costat. exetutio
enĩ quorũdã delictoꝵ hereib
est data. Itaq et legis aquilie
accionẽ heres hs̃ si inuiriaꝵ acci¬
o hr̃di nõ cõpeti᷑. ¶ Non tm̃ ĩ
furti uerum in ceteris quoq ac̃¬
tionib q̃ ex delictis oriunturꝰ

Expanded text:
lo fecerint quo minus possideant: sed enim et uindicatione tenebuntur re exhibita. item condictio aduersus eos competit. Heredem autem furti agere posse aeque constat: exsecutio enim quorundat: ita et legis Aquiliae actionem heres habet. sed iniuriarum actio heredi non competit. Non tantum in furti, uerum in ceteris quoque actionibus, quae ex delictis oriuntur
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł. Iusiurandũ uicẽ rei iu¬
dic̾ate optin. non in m̾to. cũ quis
iudicẽ adu̾sariũ de cã sua feceritꝰ
deferendo ei iusiurandũ. ¶ St pu.
sine tũtoreis autͤ detulent iusuirs¬
dũ. dicemus non obstare exceptio¬
ne̾ istam. nͥ tutore. apcteꝵe in iudicio
delatõ facta sit. ¶ Si petitor fim¬
di insuirandũ detulerit adu̾sario
ut si auctor eius iurass saũ fun¬
dũ se tradidisse. ab ea ꝯtrou̾sia dis¬
cessuris se exceptõ possõri fundi
dabitur. ¶ Si fideuissor iuraiu̾it
reo. si u̾o ĩ rem uirauit dabit᷑ exte¬
ptio reo qͦ. ¶Si manumisero eum
seruũ qui negõtia mea gesserat in
seruitute. dem̃ stipulatus fu̾o ab eo
qͥ negotia mea gesserit quictp ob eã
rem si cũc lib̾ fuiss eũ mͥ dare oꝑ¬
teret id dari. deuĩ ex stipulatu a¬
gam non sũmoueri me exceptõne
n eiũ honeratũ se hoc noĩe pͭ q̃ri
lib̾tus si iucrũ abruptã ex re prõ¬
ni non faciat. ¶ Que honerand

Expanded text:
siurandum uicem re‹i› iudicatae optinet non immerito, cum ipse quis iudicem aduersarium suum de causa sua fecerit deferendo e‹i› iusiurandum.Si pupillus sine tutoris auctoritate detulerit iusiurandum, dicemus non obstare exceptionem istam, nisi tutore auctore in iudicio delatio facta sit. Si petitor fundi iusiurandum detulerit adversario, ut, si auctor eius iurasset suum fundum se tradidisse, ab ea controversia discessurum se, exceptio possessori fundi dabitur. Si fideiussor iuravit, roderit: si uero in rem iurauit, dabitur exceptio reo quoque.Si manumisero eum seruum, qui negotia mea gesserat in seruitute, deinde stipulatus ab eo fuero, quod negotia mea gesserit, quidquid ob eam rem, si tunc liber fuisset, eum mihi dare oporteret, id dari, deinde ex stipulatu agam, non summoueri me exceptione: neque enim oneratum se hoc nomine potest queri libertus, si lucrum abruptum ex re patroni non faciat.Quae onerandae
Abbreviated transcription (Latin):
euentũ ognitõnis ꝑgant pecẽ exce¬
ꝑtõne doli mali posse sũmonen.¬
¶Marito ⁊ filio coĩ ex ꝑte dumda
scriptis h̃edib filiam suam ex pͥore
natam nnm̾io ita heredem ĩsiitult᷑
menia filia mea ex sex uncus m he
res esto. sicũ coheredib tius ꝑtem
rõnẽ fet̾is ꝓ mea portione in die
mortis mee eiꝰ accus qui pendet
ex tutela tua qmͣ ticius pat̃ meus
auus tuus admĩstrauit. q̃sitũ ẽ an
sub ea condicõne insticuta filia ess
si obmitt̾et h̾elitatẽ uti saluam̃
tutele accionẽ hrẽt. legataq sibi
a mre data cosisequi possit. Re. scd̾m¬

Expanded text:
euentum cognitionis pergant petere, exceeuentum cognitionis pergant petere, exceptione doli mali posse summoueri.Marito et filio communi ex parte dimidia scriptis heredibus filiam suam ex priore matrimonio ita h'Maeuia filia mea ex sex unciis heres mihi esto, si cum coheredibus tuis parem rationem feceris pro mea portione in diem mortis meae eius actus, qui pendet ex tutela tua, quam Titius pater meus, auus tuus administrauit'. quaesitum est, an, quia sub condicione instituta filia esset, si omitteret hereditatem, uti saluam tutelae actionem haberet, legata sibi a matre data consequi possit. resp
Abbreviated transcription (Latin):
serat. et pactus erat ut ip̃e ałe̾t
filiam suam. eiusq homines. Idẽ
hõ rusticanus gn̾o scripsit. q̃i usu¬
ras p̃t̾itas ex dotis ꝓmissione q̃si¬
tũ ẽ cũ ip̾e filiã suã exibu̾it ⁊ mari¬
tus nullã impensã fecerit. an ex cp̃¬
rographo ex stipulatu agenti geno
exceptio obstare debeat. R Si ut
tioni. ¶ Anus nepotib ex filia
legauit singulis centena.⁊ adiecit
hec u̾ba ignoscite. Nam potueram
amplius uobis relinq̃re nisi fron¬
uncti face̾ uideat᷑. ⁊ an doli mali
exceptõne sũmouetur. R. excepti¬
onẽ obstaturã. ¶ Ex qͣdrante
heres scriptus. ex coherede ex do¬
drante instituto emit portionẽ
certa qnͣtitate ex qua aliam sum¬
mam ĩ noĩb ex kalendario utida¬
ret scipulanti spopondit defunc¬
to uenditore hereditatis falsũ
testm cepticurs accusare ꝓcepit
⁊ h̾editatẽ ab emptore petit.⁊
nequid ex ea minueret spetra¬
uit q̃sitũ est falsi ꝯgnitione
pendente an heredes ex stipła¬

Expanded text:
serat et pactus erat, ut ipse aleret filiam suam eiusque omnes: idem homo rusticanus genero scripsit quasi usuras praeteritas ex dotis promissione: quaesitum est, cum ipse filiam suam exhibuerit et maritus nullam impensam fecerit, an ex chirographo ex stipulatu agenti genero exceptio obstare debeat. respondittioni. Auus nepotibus ex filia legauit singulis centena et adiecit ha‹e›c uerba: 'Ignoscite, nam potueram uobis amplius relinquere, nisi me Fronuncti facere uideatur et doli mali exceptione summoueatur. respondit exceptionem obstaturam. Ex quadrheres scriptus a coherede ex dodrante instituto emit portionem certa quantitate, ex qua aliquam summam in nominibus ex kalendario uti daret, stipulanti spopondit: defuncto uenditore hereditatis falsum testamentum Septicius accusare coepit et hereditatem ab emptore petit et ne quid ex ea minueret, impetrauit: quaesitum est, cognitione falsi pendente an heredes ex stipula
Abbreviated transcription (Latin):
haua .r. S i faio famił delatũ sit
usurrandii.⁊ iuras̾it prẽm suum
dire non oꝑtere danda ẽ prĩ excep¬
tio. ¶ ẜi in alea rẽ uendam. a il
ludam Tnicta re conueniar. excep¬
tione sũmouebitur emptor ¶ Si
seruꝰ promittat dño pecunia ut
manumittatur cũ alias si eẽt ma¬
minissurꝰ dñs. eamq lib̾ factꝰ spon¬
deat. dicitur non obstare exceptõ¬
nt̃ prõno si eam petat nõ enĩ ho¬
nerande lib̾tatis cã ħ pecunia ꝓ¬
missa est. alioqͥ ĩ iquuꝰ ẽ dum̃. ⁊
seruo carere ⁊ eiꝰ p̃cio. tociens gͦ
honerande lib̾tatis cã pecume ui¬
dentur ꝓmitti quociens sua spõ¬
te dñs manumisit. ⁊ pp̃ea uelit
ubtam pecuniã ꝓmitte̾ ut ñ exi¬
gat eam. s ut libertus eũ tuneat
⁊ ab temperet ei de litigiosis. R
facit denũciatõ q̃ impediende uen¬
dicõnis cã fit. ¶Si int̾ pͥmũ ⁊ se¬
cundũ lis ꝯtestatai sit. ⁊ ego a t̾rs̃

Expanded text:
um.Si filio familias delatum sit iusiurandum et iurauerit patrem suum dare non oportere, danda est patri exceptio.Si in alea rem uendam, ut ludam, et euicta re conueniar, exceptione summouebitur emptor.Si seruus promittat domino pecuniam, ut manumittatur, cum alias non esset manumissurus dominus, eamque liber factus spondeat: dicitur non obstare exceptionem patrono, si eam petat: non enim onerandae libertatis causa haec pecunia promissa est. alioquin iniquum est, dominum et seruo carere et pretio eius. totiens ergo onerandae libertatis causa pecunia uidetur promitti, quotiens sua sponte dominus manumisit et propterea uelit libertum pecuniam promittere, ut non exigat eam, sed ut libertus eum timeat et obtemperet ei. DE LITIGIOSIS 1 Ufacit denuntiatio, quae impediendae uenditionis causa fit.Si inter Primum et Secundum sit lis contestata