comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adostio et priprie quidem mumcipes appellant muneris pirciapes reepti naudate
Ue munera nobiscum fucerent sed nunc abusiue minncipes diamus siue cuiug cuui¬
tatis ciues at puta camipanos puteolanos qui. ex duc ĩgitꝰ camgams parenai dus
natus est campinuse mumaps sedsi ex pro campano & mre putrolana aegus
mumass cam̃tmuso insi forte pieuilepio aliguo materna oripo enteitur trrne
n materne eyigmns erit mumceps. ueguta iliensih concesu ett ut qui mis i liesi
cias ex beneficao pompri migm comgstere. ut qui pontica myẽ natus eset bon¬
ticus sit puod heneficui ad uulxo quesitos solos ꝓtiner qlam putant quoy sente¬

Expanded text:
adoptio.Et proprie quidem municipes appellantur muneris participes, recepti in ciuitate‹m›, ut munera nobiscum facerent: sed nunc abusiue municipes dicimus suae cuiusque ciuitat‹i›s ciues, ut puta Campanos, Puteolanos.Qui ex duobus igitur Campanis parentibus natus est, Campanus est. sed si ex patre Campano, matre Putus est, nisi forte priuilegio aliquo materna origo censeatur: tunc enim maternae originis erit municeps. ut puta Iliensibus concessum est, ut qui matre Iliensi ticis ex beneficio Pompeii Magni competere, ut qui Pontica matre natus esset, Ponticus esset. quod beneficium ad uolgo quaesitos solos pertinere quidam putant. quorum sente
Abbreviated transcription (Latin):
Ipi de testamento amlitis Melicibus liberam testamet ftctionem primis quidem do
Iuluus caar conaent sed ea concesio temporalis enat posteiuero prrmus diuus titus
dedit Pet hos donnticmnus Pascea dius nerua slemienni indulipentiam en calitss ꝯtult
ennꝗ ee traianis secutus est Rexonde mandits mieri coepit capitulu tall outuem
que pasnie mi controuertam deaua si ad dilipenturm legii i euurent et obrenuandam

Expanded text:
imo quinto ad edictum.Militibus liberam testamenti factionem primus quidem diuus Iulius Caesar concessit: sed ea concessio temporalis erat. postea uero primus diuus Titus ded‹i›t: post hoc Domitianus: postea diuus Nerua plenissimam indulgentiam in milites contulit: eamque et Traianus secutus est et exinde mandatis inseri coepit caput tale.Caput ex mquae possint in controuersiam deduci, si ad diligentiam l
Abbreviated transcription (Latin):
hec pars uireliais actiame idest legitoinȩ alnones & ita code peny tempore tna hec uia
nata sume lages xii. tabuloꝵ. eIi. fluer coepit ius cuulo ex isdem legis acliues
composite sunt: Onnu in hore et incerptindi saentra et actiones apud colleuis
populis anis aentum hoic conuetudine usus est Postia quil Ipusclaudus propos uiuet
et ad formam redeguset iaz actiones. Oneus flauius crba euis libertim filius subre¬
ptum libram populo tradidit. et adeo id pratũ mimus pqp̃lo fue ut tribemus plebis
fieret & senator E aedilis currulis hie libes qui actiones continet apgellat
ius cuuleflauiaum: sicut ille uus auiele pasirianu: nam nec gneus plauius
de suo quic quam adient libro Nagesaente ciuitute qui aderant quedã penera
agendi comgosuerunt. Non pest multu temporis spacium sextus aeliũs alies
ediltiones composuit ee liby popto dedit qui appellatur uis elimum hemae

Expanded text:
est legitimae actiones. et ita eodem paene tempore tria haec iura nata sunt: lege duodecim tabularum ex his fluere coepit ius ciuile, ex isdem legis actiones compositae sunt. omnium tamen harum et interpretandi scientia et actiones apud collegium populus annis prope centum hac consuetudine usus est. Postea cum Appius Claudius proposuisset et ad formam redegisset has actiones, Gnaeus Flavius scriba eius libertiptum librum populo tradidit, et adeo gratum fuit id munus populo, ut tribunus plebis fieret et senator et aedilis curulis. hic liber, qui actiones continet, appellatur ius ciuile Flauianum, sicut ille ius ciuile Papirianum: nam nec Gnaeus Flauius de suo quicquam adiecit libro. augescente ciuitate quia deerant quaedam genera agendi, non post multum temporis spatium Sextus Aelius alias actiones composuit et librum populo dedit, qui appellatur ius Aelianum.Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
Sxlua quidem nõ edit. detosx aut̃ adores lynoꝵ appellatioẽ contiesens
nisi aluid estator senit ligms aut̃ lepatis quod comburedi cauza paratien
est continotior qus ad bal nei calefitionem. sue deietoꝵ ipocau s tri suĩs
ad calem aelacalu rem coquencum slebat ua effluis l n Iunreser
sorgut nec sarmenta ligm appellaticẽ contineri sedai uolunites nos adfia¬
satror et uaniule et pnmã et rarmenta et supamẽta mãtioꝵ et ci

Expanded text:
non cedet, deiectae autem arbores lignorum appellatione continebuntur, nisi aliud testator sensit.Lignis autem legatis quod comburendi causa paratum est continetur, siue ad balnei calefactionem siue diaetarum hypocaustarum siue ad calcem uel ad aliam rem coquendam solebat uti.Ofilius librsit nec sarmenta ligni appellatione contineri: sed si uoluntas non refragatur, et uirgulae et gremia et sarmenta et superamenta materi
Abbreviated transcription (Latin):
si quis chartas lesciueue puras. membrans nõ conanebuntur.: nee ccetery initeris cia
contineamntuꝵ noncum psoripti &: nõ pato contineu nõ masis q curo uestis afpellat
nondum decxta continetur. sed perscrpti libri nodum mallenti uel ornati
lipi o a L ipni appellatio nom̃ onyalo est sed se separatur ut sit aliguia
materia alquid lignum. Materia ẽ gus ad edificundum fulaenduq nececpania
est ligni q̃uuicgd comburendi caurã ponatum est sea utrum ita demisi dasũ

Expanded text:
si quis chartas legauerit puras? membranae non continebuntur neque ceterae ad si quis chartas legauerit puras? membranae non continebuntur neque ceterae ad ntineantur nondum perscripti. et non puto contineri, non magis quam uestis appellatione nondum detexta continetur. sed perscripti libri nondum malleati uel ornati inum.Ligni appellatio nomen generale est, sed sic separatur, ut sit aliquid materia, aliquid lignum. materia est, quae ad aedificandum fulciendum necessaria est, lignum, quidquid conburendi causa paratum e
Abbreviated transcription (Latin):
in memoranagint. suue inquiuis alia materia sedet si infilira autntilia u
noniulli corscent auẽ ini quo elos conio ent uden dandum. quodii m couiadus
Ml embraneis Uel chortisis Uel ot etorsis uel alteris materis̨ ud in ceratis codicaillis
ter ipit coetera quos debebunt᷑. si nõ aduerset uoluntas cestatoris si cui ceneum libri
eint leuiti eneimi ⁊ olitnña ei dabimus. nõ entum que quis inpemo suo metities es
quę ad libri scribturam. suficerent: ue puta quii haberet homer. totuni uno
accipiendum est. Si hemeri erpus sit Lopatu et no sie plenu quitecumꝵ partes¬
odie muemane debent. Libris aue legaas bibliochecas nõ contineri sabinis scrib
memoranis pcuris sorpat ueꝵ est. nam nec charge puys debent libris sias
nec charas ieeatis libri debent. mii forco ee hic nos un ene coduntas: ue prataziguas
forto chartas untis umnueres. qui nihil aliud qua libros habetat: studiosas studigo
nemo .n. dubitabie libros diberi nam ee on uni pteng libro chartas appellant quidenco

Expanded text:
ilyra aut in tilia ut nonnulli conficiunt aut in quo alio corio, idem erit dicendum. quod si in codicibus sint membraneis uel chartaceis uel etiam eboreis uel alterius materiae uel in ceratis codicillis, ter igitur cetera quoque debebuntur, si non aduersetur uoluntas testatoris.Si cui centum libri sint legati, centum uolumina ei dabimus, non centum, quae quis ingenio suo metitus est, qui ad libri scripturam sufficerent: ut puta cum haberet Homerum totum in uaccipiendum est.Si Homeri corpus sit legatum et non sit plenum, quantaecumquaeodiae inueniantur, debentur.Libris autem legatis bibliothecas non contineri Sabinus scribit: membranis puris scripsit, uerum est: nam nec chartae purae debentur libris legatis nec chartis legatis libri debebuntur, nisi forte et hic nos urserit uoluntas: ud quam libros habebat, studiosus studioso: nemo enim dubitabit libros deberi: nam et in usu plerique libros chartas appellant. quid ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
qui aerum colunt & qui eum exerent: p̃positue sume is quoꝵ in nuro funt&
uillici & monitores.: preterea boues domniti & peccora stercorandi cauisa porrata auisa¬
 uailia calturs sunt aratra lizene sarculi falaes putatoris. bidentes et sigua
enm̃lia diai possumt. Copendi que admedum. torcularia. coroes. faleꝗ mesorie : falces
fenaris quali umdennitoris exceptiniq in quid̃ aue amportmtur: conseruandi
caura. dolia liet defurza nõ sunt : & cuꝑa quibuudam yqr̃ci q acceduntinstramẽto:
si uilla calto est. aeluti: atrienses. segunii sed et et si curidaria init tpinis
sifimdus alens pasfioesq labet: orges pecaꝵe pastores. saltuaris :¬

Expanded text:
qui agrum colunt, et qui eos exercent praepositiue sunt is, quorum in numero sunt uilici et monitores: praeterea boues domiti, et pecora stercorandi causa parata, uasaque utilia culturae, quae sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falcesque messoriae falces fenariae quali uindemiatorii exceptoriique, in quibus uuae comportantur. conseruandi, quasi dolia, licet defossa non sint, et cuppae.Quibusdam in regionibus accedunt instrumento, si uilla cultior est, ueluti atrienses scoparii, si etiam uirdiaria sint, topiarii, si fundus saltus pastionesque habet, greges pecorum pastores saltuari
Abbreviated transcription (Latin):
nam & senuius li pͦ adbrutum aie si quid cum iiulaño pestimm est : uReo
quem quis cedifino praposuit. uel frummt̃to coemendo insolidu cum teneri. labreo
quo peripst. si quis poecumiis poenerandis : agris olendis. mercaturis redeptura
faciendis pposuerit: insolidum eum teneri s ed et si mienia quis habuie senui
praepositum. nõie eius tnesitur. sea et eos istitores dicendos placiuie: quibas uesi
anii ud linteari dant &estem aiconftreume dist ntendimi q̃s uulgo aratoro
appellamus sed et muliones quis porie infitores appellat: Ite fulonũ er uora¬
natoꝵ prepositus. stabuloni quog loco inftitoꝵ habendi sume sed e si tabes¬
narius zeriui siui pegre miiteret ad merces companandas. et sibi mltendas
loco infitoris habendum labeo sengut. Idtem ait si lisitinonus polliatibre

Expanded text:
Nam et Seruius libro primo ad Brutum ait, si quid cum insulario gestum sit uel eo, quem quis aedificio praeposuit uel frumento coemendo, in solidum eum teneri.Labeo quoque scripsit, si quis pecuniis faenerandis, agris colendis, mercaturis redempturisque faciendis praeposuerit, in solidum eum teneri.Sed et si in mensa habuit quis seruum praepositum, nomine eius tenebitur. sed etiam eos arii uel lintearii dant uestem circumferendam et distrahendam, quos uolgo circitores appellamus.Sed et muliones quis proprie institores appellet, Item fullonum et sarcinatorum praepositus. stabularii quoque loco institorum habendi sunt.Sed et si tabernarius seruum suum peregre mitteret ad merces comparandas et sibi mittendas, loco institoris habendum Labeo scripsit.Idem ait, si libitinarius se
Abbreviated transcription (Latin):
Hermosemanso e ti lurs pentui introducta sunt sella: discrete pentes yggna
indita. domima distincta agris termai positi : aedriciu colliti: comertia: emꝑeiono:
uenditiones : lecationes conductiones oblipitionor insti tiute exeptis qui buidum que
uure cuiuli introductę sumt :
ipcoti lus cuile e quod ne ini totium arutiraliiure ui gentium peedit: nq ponna
ei seruit: ita quualiqiua addimus uel deeshamis iunri comumi uo broprius ĩdet
cuule efiamus hoc igitur. uis notuui constat auescrigto aut ine scripto utapuagrn¬

Expanded text:
m.Ex hoc iure gentium introducta bella, discretae gentes, regna condita, dominia distincta, agris termini positi, aedificia collocata, commercium, emptiones uenditiones, locationes conductiones, obligationes institutae: exceptis quibusdam quae iure ciuili introducta‹e› sunt. 6 ionum.Ius ciuile est, quod neque in totum a naturali uel gentium recedit nec per omnia ei seruit: itaque cum aliquid addimus uel detrahimus iuri communi, ius proprium, id est ciuile efficimus.Hoc igitur ius nostrum constat aut ex scripto aut sine scripto, ut apud Gr
Abbreviated transcription (Latin):
exsibebantur lepato nõ conaneri: Hostianqͣ aut̃ ingt. Ud copiars dietari :
aquari domui tanti desenuentes continebuntur : sed quod de artificibus aus
falcum est se cuis domus causi paraa sunt. liaet alis quos praediis comabidus¬
Idem iespondit domo instructa liata mensas ehertus et libros nõ iontnen
sed et soc falsum est: nam om̃e quidsd in como put quo insputier psste

Expanded text:
exhibebantur, legato non contineri: ostiarii autem, inquit, uel topiarii diaetarii exhibebantur, legato non contineri: ostiarii autem, inquit, uel topiarii diaetarii aquarii domui tantum deseruientes continebuntur. sed quod de artificibus ait, falsum est, si eius domus causa parati sunt, licet aliis quoque praediis commodabantur.Idem respondit domo instructa legata mensas eboreas et libros non contineri: sed et hoc falsum est: nam omne, quidquid in domo fuit, quo instruct
Abbreviated transcription (Latin):
aor uemrene coel malui uu ꝗ̃ sundi conuertrent nnfrulto fundo contineri¬
sdem Celsus codem li ait enam sugdlellicanes et teros hoc penur s erus gte¬
neri idest ministena quibus inistruetus erat in casimdo. exgra eos qlibertates
acceperant & qui aure morari solebant: si instructu fundum lenas sed cape¬
ancogia que ebi habetat. ut puil ibi uemsset presto esset intucdimo lopato
concinent. Cintubernales qua seruore idest URores et priatos infructo piendo
contneri aieromo sosfrulto aut fundo et hbliot heca et libros qui eblie
erant ut quotiens etet Uemset uteretur contineri constat: sod quasi agorseti
libroꝵ cebatur contra ent dicendum.: feratius qua li quarto epistolaꝵ
iutio de Instructo fondoet suppelielalem re uina et manapia no solim
ad culti ad custidiam ue a ille. soa et que ut ipi patrisumꝰ et mimsterioibi
ornatu uillę fuerunt :¬
iespandit. Urbanm fuliam scemarafices quoꝵ operõ careris quas prais

Expanded text:
nstructo fundo non contineri.Idem Celsus eodem libro ait etiam suppellecticarios et ceteros hoc genus seruos contineri, id est ministeria, quibus instructus erat in eo fundo extra ea quae libertatem acceperunt, et qui rure morari solebant.Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi uenisset, praesto essent in triclinio, legaseruorum, id est uxores, et natos, instructo fundo contineri uerum est.Instructo autem fundo et bibliothecam et libros, qui illic erant, ut quotiens uenisset uteretur, contineri constat. sed si quasi apotheca librorum utebatur, contra erit dicendum.Neratius quoque libro quarto lem et uina et mancipia non solum ad cultum custodiamue uillae, sed etiam quae ut ipsi patri familias in ministerio ibiornatu uillae fueruntrbanam familiam, item artifices, quorum operae ceteris quoque praediis
Abbreviated transcription (Latin):
pentia obiaatur. quid i om̃es in cuictat saant quodille solus ignorit &
piendam. ueru eus qui cam iem. dilipenter inquirendo nõtom hoc porsit
Iuris ignorantia nõ prodesse labeo ita accipiendi existinat maxme si uurts
consala copiam haberet: uel sua prudentia inttructus se: ut cui faale
sat sare et detramentum sit iuris ignorantia quod raro ac apiendum est :
ac si ita illi et illi legasset:¬

Expanded text:
gentia obiciatur: quid enim si omnes in ciuitate sciant, quod ille solus ignorat? ei hominis accipiendam, uerum eius, qui cum eam rem ut, diligenter inquirendo notam habere possit.Sed iuris ignorantiam non prodesse Labeo ita accipiendum existimat, si iuris consulti copiam haberet uel sua prudentia instructus sit, ut, cui facile sit scire, ei detrimento sit iuris ignorantia: quod raro accipiendumac si ita 'illi et illi' legasset
Abbreviated transcription (Latin):
quod grea sled eepos dicant. alcera que ad sequentia quos tembora ꝓtinet
que qraer diatur eECa ReE quod ita acapitur quotiens qus ent nam potest
fieri ut sis editaum sibi rationem quis ꝑ dideret at abuiteꝵ ꝑsaepuis acapia¬
lpe de uer signi Itenere fucendo xx mlia passiꝰ in dies conpulo paipenda
sie sunt accipienda: Ut si post sanc amumerationem minus quã xxmi

Expanded text:
 dicunt: alteram, quae ad insequentia quoque tempora pertinet, quae Graece dicitur πάλιν, quod ita accipitur 'quotiens opus erit'. nam potest fieri ut bis editam sibi rationem quis perdiderit: ut uerbum iedictum. 'Itinere faciendo uiginti milia passuum in dies singulos peragenda' sic sunt accipienda, ut, si post hanc dinumerationem minus quam uigin
Abbreviated transcription (Latin):
pi de dedli ediito ⁊ugitius gd nt diffant qfllusi. fugitius est qui exra dui domum
Iuze cauza ut se adno elaret mansit. sealus aut sucitinuii es ait eui qui ea mente
disceaat nead dominsu aedarat tomet si mutato cõslio adeum aeuertatur nemo
ens tali peccato mgt poemtentia sua nocens ee desmnt apuiss quo scribit fugitiui
es qui cert pposito domu ielinquat. Icem apud suliami aclatu et. fugi tiuu ferre

Expanded text:
d sit fugitiuus, definit Ofilius: fugitiuus est, qui extra domini domum fugae causa, quo se a domino celaret, mansit.Caelius autem fugitiuum esse ait eum, qui ea mente discedat, ne ad dominum redeat, tametsi mutato consilio ad eum reuertatur: nemo enim tali peccato, inquit, paenitentia sua nocens esse desinit.Cassius quoque scribit fugitiuum esse qui certo proposi
Abbreviated transcription (Latin):
Alstratus de mune de hono. Hionos mumapalis et admminsszatio yei pablite
cinm digmitaas pradu: suie cu sumptu. suie smme exopatioe cotingens Numus¬
aut aut publitum aut priuatum e. Publicum mumus diatur quod m adimn¬
stranda reguᵈᵃ cum sumpeue ime titulo digntutis sutemus:¬
el eipsi populo iomano caeten latranculi. uel praedones appellantier:¬

Expanded text:
blicae cum dignitatis gradu, siue cum sumptu siue sine erogatione contingens.Munus aut publicum aut priuatum est. publicum munus dicitur, quod in administranda re publica cum sumptu sine titulo dignitatis subimusuel ipsi populo Romano: ceteri latrunculi uel praedones appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
Iaaime: no quę degzicrem ee sorant ex quib aeadiis mulier acquiratis
sicut mnbista posanaciane. ulna quã ne oge suerat item detrna pueroꝵ
quoꝵ nõiẽ meri mulierem ignerantem ud niuriam nõ qpportit inet
copotur fundo aut mancgis carere. In qs ingenis et pisgenis et Sedrca
iniale tali adietum plerũg diemus. U dimtonis sent que speadra dictaxa¬

Expanded text:
esse non sinant, ex quibus reditus mulieri adquiratur: sicuti arbusti pastinatione‹m› ultra quam necesse fuerat, item doctrinam puerorum. quorum nomine onerari mulierem ignorantem uel inuitam non oportet, ne cogatur fundo aut mancipiis carere. in his impensis et pistrinum et horreum insulae dotali adiectum plerumque dicemus. 'Uoluptariae' sunt, quae spe
Abbreviated transcription (Latin):
eni no ita erat numus neg aliud mers. aliud praũo uocabatur: sed unugio
secundum nedessitatem tempoꝵ ac rere ualibi mutilia ꝑ mutabat: q̃mam pło¬
ruams ouenerit. ut quodalteri supest. alteri desit: sed quia nõ semeac fuilt con¬
curreuat: ut quil laberes quod ẽpo deriderarem mucem saberem qued tu acagere
uello Mieta matena ⁊̃ cuiue publica ac perpetua astmatio afiçaltanoes pl¬
mutationũ aequalitat qnatatis subuemrer: eiꝗ matr̃ia forma publica ꝓciuga sprar
domimug nõ tom ex sucb̃stanti pdet qua ex gnãtit mec ultra mers uituȩ erie iei

Expanded text:
non ita erat nummus neque aliud merx, aliud pretium uocabatur, sed unusquisque secundum necessitatem temporum ac rerum utilibus inutilia permutabat, quando plerumque euenit, ut quod alteri superest alteri desit. sed quia non semper nec facile concurrebat, ut, cum tu haberes quod ego desiderarem, inuicem haberem quod tu accipere uelles, electa materia est, cuius publica ac perpetua aestimatio difficultatibus permutationum aequalitate quantitatis subueniret. eaque materia forma publica percussa usum dominiumque non tam ex substantia praebet quam ex quantitate nec ultra merx utrumque, sed
Abbreviated transcription (Latin):
atur cumfurto & parue aetre asuo dẽprenslatur u trumabeo cuus aengũt
m ab alis ses utrum cta aemus fuit sie mansstor sr en ftrarnto fpers
deprebndatur an uero ee s alicabi futrit deptrenus et muiys ett at sulimus sengsie
et si noibi deprhendatur ube furtum frat aitami ee furei mamfestum: si cuᵗre furtua
fuerit appre hensus priusq̃ eoloci rem pertulit quo deffirauenrit sidse ptilenit quo des
nuut tnner si deprehnditur. cum refuraua no est manhotuss fue:¬

Expanded text:
ur cum furto.Et parui refert, a quo deprehendatur, utrum ab eo cuius res fuit an ab alio.Sed utrum ita demum fur sit manifestus, si in faciendo furto deprehendatur, an uero et si alicubi fuerit deprehensus? et magis est, ut et Iulianus scripsit, etsi non ibi deprehendatur, ubi furtum fecit, adtamen esse furem manifestum, si cum re furtiua fuerit adprehensus, priusquam eo loci rem petsi deprehendatur cum re furtiua, non est manifestus fu
Abbreviated transcription (Latin):
et quasi trparatram recaipiunt diuisionem. ut quid dehir. Ut quid siat. ut
quid oberipit uel petro ne detur nefiat: no ostrigat. E de his demdi fuaedis
conaitiones mn ꝓponas collocant aut ĩp̃oy quis quid relraguit᷑ aut a lioꝵ¬
retia speaes in euentu ponetur :3¬
compirendat quę cã no minus in fidei connisis q in nnisi hationih one lepatis
madere selent: ut hec amditio titis si imhi eupserit. no dubie niscuiuende¬
testatoe illa aut si ad exequias funeris moi uenent: nisi post morem:
impleri mo posit. illa uero si filio meo nupserit uel cuiente cel mobio
testator impleri possit: & prima quidem ac terta ex uelatis conditiom bes
nfintii cempus habent. quadocume .n. nupsenit mmipledor conditio ⁊pcuda
ad certum tempus ascripta est :¬

Expanded text:
et quasi tripertitam recipiunt diuisionem, ut quid detur, ut quid fiat, ut quid optingat, uel retro ne detur, ne fiat, ne optingat. ex his dandi faciendique condiciones in personas collocantur aut ipsorum, quibus quid relinquitur, aut aliorti‹a› species in euentu ponetur.Ficomprehendatur: quae omnia non minus in fideicommissis quam in institutionibus ac legatis incidere solent: ut haec condicio 'Titiae, si mihi nubserit' notestatore, illa autem "si ad exsequias funeris mei venerit" nisi post mortem impleri non possit, illa vero "si filio meo nubserit" vel vivente vel mortuo testatore impleri possit. et prima quidem ac tertia ex relatis condicionibus infinitum tempus habent: quandoque enim nubserit, impletur condicio: secunda ad certum tempus adscripta est. V
Abbreviated transcription (Latin):
P Roculus ea Disumctruu lueuti quil dicignus. aut dies aut nox e. quoꝵ põito
altero ne cosio est tolli alteꝵ : item sublato alero pom alieꝵi ita samli figuratioẽ.
alteꝵz pot eẽ subdisiunetiuuũ subdisumctiuoꝵ aut̃ oma sunt deo. unul quil en
ꝓpositis finib ita nõ pot utrumꝯ esse ut possit neutrum en: ueluti qui dicemus
aut sedet aut ambulat: nam ut necio põt atrumi smul facer uta aliques pot
neutram: Melitti is qui accubit. Altius garos est: quii ex propostis sinibus ita no
põt neucul pe: ut possie utrums oe : ueluti quii dicius : om̃e ammalaut fuat aut

Expanded text:
uum est, ueluti cum dicimus 'aut dies aut nox est', quorum posito altero necesse est tolli alterum, item sublato altero poni alterum. ita simili figuratione uerbum potest esse subdisiunctiuum. subdisiunctiui autem genera sunt duo: unum, cum ex propositis finibus ita non potest uterque esse, ut possit neuter esse, ueluti cum dicimus 'aut sedet aut ambulat': nam ut nemo potest utrumque simul facere, ita aliquis potest neutrum, ueluti is qui accumbit. alterius generis est, cum ex propositis finibus ita non potest neuter esse, ut possit utrumque esse, ueluti cum dicimus 'omne animal aut facit aut
Abbreviated transcription (Latin):
interdu soluta ꝑ separatis sepe ita comptatum est : Namnquii dicituer apua
ueteres: agnators pentiliuzq ꝓ separaitione acapituor Ae qͣuii dicibier super
pecuma tutella ue sua et tuto separatim s me pecunma dori no potist: Riquil
diamus quod dedi aut donaui taꝗ contiaenỹ. quii uero diamũs quod pum
munus operasue redemerit si onña inposita sumt caetera no degderabuntor:
ex sententia conurpentui : aut separanbui sed uerus e quat et labedait sipa¬
ratun acapienda quia aliua factu est enis qui ope. aliud eus qui comilo

Expanded text:
s. nam cum dicitur apud ueteres 'adgnatorum gentiliumque', pro separatione accipitur. at cum dicitur 'super pecuniae tutelaeue suae', tutor separatim sine pecunia dari non potest: et cum dicimus 'quod dedi aut donaui', utraque continemus. cum uero dicimus 'quod eum munus operas redemerit', si omnia imposita sunt, certum est omnia  sententiae coniungentium aut separantium. sed uerius est, quod et Labeo ait, separatim accipienda, quia aliud factum est eius qui ope, aliud eius
Abbreviated transcription (Latin):
tare hic n. no est coniucuem facero sed aduersus henos mores autstare¬
Qui ponpie uertis utituy nõ centat pudicitiam. ioi nuiraꝵ tonetur¬
Alliua ẽ aepellare aliud asseltari. Megellat in ꝗ sermone pudiatiam
attentat. qhec tatier ꝗ tnatus frequenter assequitior ahidua n. freguetia
quezi preset no nullam nfamam Maniinsse aut geredit no õsi qaecti
tuz est noc omes qui appe lauit eaicto iiuriꝵ conueniri pose. neq. n.si
quo colludendi: siquis offei honese fuaendi gra ia fent ftatim in edietieea¬
madit. sed qui contra henos meres hoc fuat:¬

Expanded text:
re: hoc enim non est conuicium, sed aduersus bonos mores adtemptare.Qui turpibus uerbis utitur, non temptat pudici tiam, sed iniuriarum tenetur.Aliud est appellare, aliud adsectar‹i›: appellat enim, qui sermone pudicitiam adtemptat, adsectatur, qui tacitus frequenter sequitur: adsiduo enim frequentia quasi praebet nonnultus est, nec omnem, qui appellauit, hoc edicto conueniri posse neque enim si quis colludendi, si quis officii honeste faciendi gratia id facit, statim in edictum in‹cid›it, sed qui contra bonos mores hoc fa
Abbreviated transcription (Latin):
odestinus eti Cognationis suesttantia bifariam apud romonos intlligituer
nam quedam cognatioes iure cutili. quadom naturali conectuntur: nonug
utroguure eocarrente & naturali& cuulicopulatur cognatio & quidem naturatis
coghatioper se sine ciuili cognatioe intelligitur. que ꝑloeminas dese¬
dit. quę̃ uulpo liberos peperermt siuilis aue ꝑ se qũę et̾ legittima dicitur
sme uire natuerali cognatio cosistit. ꝑ adoptienem utroꝗ iuye consistit iognati
quil iusas nugsis contracas cpulatur : s ed naturalis quidem cognatio hoc
ipso noie appellatur Ciuuilis aut cognatio licet ipsa quos ꝑse plemsenme ioc
noĩe uocẽtur proprie in apnatio uocatur us̃ quę ꝑ: mar&s onerigle¬

Expanded text:
sint.Cognationis substantia bifariam apud Romanos intellegitur: nam quaedam cognationes iure ciuili, quaedam naturali conect‹u›ntur, nonnumquam utroque iure concurrente et naturali et ciuili copulatur cogn‹a›tio. et quidem naturalis cognatio per se sine ciuili cognatione intellegitur quae per feminas descendit, quae uolgo liberos peperit. ciuilis autem per se, quae etiam legitima dicitur, sine iure naturali cognatio consistit per adoptionem. utroque iure consistit cognatio, cum iustis nuptiis contractis copulatur. sed naturalis quidem cognatio hoc ipso nomine appellatur: ciuilis autem cognatio licet ipsa quoque per se plenissime hoc nomine uocetur, proprie tamen adgnatio uocatur, uidelicet quae per
Abbreviated transcription (Latin):
Pomo e ti A ppento esconio lepato id solu debetitur quodad epulandui in an¬
nifterio habuit. idest adesum et poti. unde de asuiminanio dubitatis est
et puto contineri nam & hoc per escam paratior. certe si cacabos aypetlos
habebat. Ue imilariũ aspenteurs. uel cartaipine. a el aliud uas cudcãquedus
dubitari potest an escario contincatur et hoc masis apnatori insrumẽn sane

Expanded text:
m argentum legatum sit, id solum debebitur, quod ad epulandum in ministerio habuit, id est ad esum et potum. unde de aquiminario dubitatum est: et puto contineri, nam et hoc propter escam paratur. certe si caccabos argenteos habebat uel miliarium argenteum uel sartaginem uel aliud uas ad coquendum, dubit
Abbreviated transcription (Latin):
exsibebantur lepato nõ conaneri: Hostianqͣ aut̃ ingt. Ud copiars dietari :
aquari domui tanti desenuentes continebuntur : sed quod de artificibus aus
falcum est se cuis domus causi paraa sunt. liaet alis quos praediis comabidus
Idem iespondit domo instructa liata mensas ehertus et libros nõ iontnen
sed et soc falsum est: nam om̃e quidsd in como put quo insputier psste

Expanded text:
exhibebantur, legato non contineri: ostiarii autem, inquit, vel topiarii diaetarii exhibebantur, legato non contineri: ostiarii autem, inquit, vel topiarii diaetarii aquarii domui tantum deservientes continebuntur. sed quod de artificibus ait, falsum est, si eius domus causa parati sunt, licet aliis quoque praediis commodabantur. Idem respondit domo instructa legata mensas eboreas et libros non contineri: sed et hoc falsum est: nam omne, quidquid in domo fuit, quo instruct
Abbreviated transcription (Latin):
aor uemrene coel malui uu ꝗ̃ sundi conuertrent nnfrulto fundo contineri
sdem Celsus codem li ait enam sugdlellicanes et teros hoc penur s erus gte¬
neri idest ministena quibus inistruetus erat in casimdo. exgra eos qlibertates
acceperant & qui aure morari solebant: si instructu fundum lenas sed cape¬
ancogia que ebi habetat. ut puil ibi uemsset presto esset intucdimo lopato
concinent. Cintubernales qua seruore idest URores et priatos infructo piendo
contneri aieromo sosfrulto aut fundo et hbliot heca et libros qui eblie
erant ut quotiens etet Uemset uteretur contineri constat: sod quasi agorseti
libroꝵ cebatur contra ent dicendum.: feratius qua li quarto epistolaꝵ
iutio de Instructo fondoet suppelielalem re uina et manapia no solim
ad culti ad custidiam ue a ille. soa et que ut ipi patrisumꝰ et mimsterioibi
ornatu uillę fuerunt :¬
iespandit. Urbanm fuliam scemarafices quoꝵ operõ careris quas prais

Expanded text:
nstructo fundo non contineri. Idem Celsus eodem libro ait etiam suppellecticarios et ceteros hoc genus servos contineri, id est ministeria, quibus instructus erat in eo fundo extra ea quae libertatem acceperunt, et qui rure morari solebant. Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi venisset, praesto essent in triclinio, legaservorum, id est uxores, et natos, instructo fundo contineri verum est. Instructo autem fundo et bibliothecam et libros, qui illic erant, ut quotiens venisset uteretur, contineri constat. sed si quasi apotheca librorum utebatur, contra erit dicendum. Neratius quoque libro quarto lem et uina et mancipia non solum ad cultum custodiamue uillae, sed etiam quae ut ipsi patri familias in ministerio ibiornatu uillae fueruntrbanam familiam, item artifices, quorum operae ceteris quoque praediis
Abbreviated transcription (Latin):
aut iuro. honorario. aut nerssitat: aut exficto. Re oblixamnur quit yes ipsi meradue
uerbis quũ praecedit interyopatio & sequit conguens res ponsio RCR Uerbis pariter
oblidamur quii et res maerropationi ineradit onientients mnaliqua rem ex cniansu
obligari necessano ex uoluntae nr̃a uidem lęse oblixamuer qui obempantes leih̃
aliquid secundum p̃ceptum legis aut contra fficimus: suro honorario obliaimuor.
q̃s que edilto perpetuo ud mapistratui fieri papuntur: uel fieri phibentier :

Expanded text:
aut iure honorario aut necessitate aut ex peccato. Re obligamur, cum res ipsa intercedit. Uerbis, cum praecedit interrogatio et sequitur congruens responsio. Re et uerbis pariter obligamur, cum et res interrogationi intercedit, consentientes in aliquam rem. Ex consensu obligari necessario ex uoluntate nostra uidemur. Lege obligamur, cum obtemperantes legibus aliquid secundum praeceptum legis aut contra facimus. Iure honorario obligamur ex his, quae edicto perpetuo uel magistratu fieri praecipiuntur uel fieri prohibentur.
Abbreviated transcription (Latin):
hec pars uireliais actiame idest legitoinȩ alnones & ita code peny tempore tna hec uia
nata sume lages xii. tabuloꝵ. eIi. fluer coepit ius cuulo ex isdem legis acliues
composite sunt: Onnu in hore et incerptindi saentra et actiones apud colleuis
et ad formam redeguset iaz actiones. Oneus flauius crba euis libertim filius subre¬
ptum libram populo tradidit. et adeo id pratũ mimus pqp̃lo fue ut tribemus plebis
fieret & senator E aedilis currulis hie libes qui actiones continet apgellat
ius cuuleflauiaum: sicut ille uus auiele pasirianu: nam nec gneus plauius
de suo quic quam adient libro Nagesaente ciuitute qui aderant quedã penera
agendi comgosuerunt. Non pest multu temporis spacium sextus aeliũs alies
ediltiones composuit ee liby popto dedit qui appellatur uis elimum hemae

Expanded text:
est legitimae actiones. et ita eodem paene tempore tria haec iura nata sunt: lege duodecim tabularum ex his fluere coepit ius civile, ex isdem legis actiones compositae sunt. omnium tamen harum et interpretandi scientia et actiones apud collegiumet ad formam redegisset has actiones, Gnaeus Flavius scriba eius libertini filius subreptum librum populo tradidit, et adeo gratum fuit id munus populo, ut tribunus plebis fieret et senator et aedilis curulis. hic liber, qui actiones continet, appellatur ius civile Flavianum, sicut ide suo quicquam adiecit libro. augescente ciuitate quia deerant quaedam genera agendi, non post multum temporis spatium Sextus Aelius alias actiones composuit et librum populo dedit, qui appellatur ius Aelianum.Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
si uenditoo seniuu constantem. auit labonosum. aue curio: aut uipilot esse
aue ex frupalitate sua pccilium acgrenem afirmiuerit & s ex diuerso leuis:
ꝓcurures desdiosus: sominculosus piger turdus. cõmesto muematur. hec om̃a
uidentur eo ptinero ne id quod qstymauerie. Uenditor amare ab eo exigatir
sed quil quodunerpanto Ut si fort costuntem ee affirmauerit no exasta
uitas & constintia quasi aphiloropho desi deretur & si laboriosu et uigilates
affirmauerit ee: nõ conaniuis labor ꝑ dies notegabeo expgatier. sed hoc onña

Expanded text:
t laboriosum aut curracem uigilacem esse, aut ex frugalitate sua peculium adquirentem adfirmauerit, et is ex diuerso leuis proteruus desidiosus somniculosus piger tardus comesor inueniatur. haec omnia uidentur eo pertinere, ne id quod adfirmauerit uenditor amare ab eo exigatur, sed cum quodam temperamento, ut si forte constantem esse adfirmauerit, non exacta grauitas et constantia quasi a philosopho desideretur, et si laboriosum et uigilacem adfirmauerit esse, non continuus labor per dies noctesque ab eo exigatur, s
Abbreviated transcription (Latin):
Alphenus en : lnstaimetum uinos nisil io senuius uespondit qui eu consulebat
quod ueridis est:¬
se penculi et canceria et conchs astrumodo pescatono contineri arito aitͥ mu¬
celles quy pecium capiendoꝵ comza parati sunt seder piscatorss contineri
uerius est: Iastrumeto balntanio qnto diebim est balnautorem sic infumento

Expanded text:
nto eius legato instrumentum vineae nihil esse Servius respondit: qui eum consulebat, quod verius esttem peniculi et cauteria et conchae. Instrumento piscatorio contineri Aristo ait naucellas, quae piscium capiendorum causa comparatae sunt: sed et piscatores contineri verius est. Instrumento balneatorio legato dictum est b
Abbreviated transcription (Latin):
lpi de adilitio edisto Ml. orbul apud sabinu ie difiritui esse scendui e iabitum
cuurte copporis contra naturam qui unii eius ad id facat dpriorem cuus
causa naturi nobis eius corporis santatem dedit Ia aut alias nnitto conpore
alos nnpart acaidere Hanq̃ totius corpous morbus ẽ pata fobris partis uelus
caatas. licet homo ita natus uit. Mirius ꝗ annorto mulcti diferre. at puta siquus
salbus sit nam hunc uitiosum magis est quã morbouema. Exempliitaꝵ prã
ieferamis qui merbos a ctiaiq suene A pud sulianui quoutrr. si seniuus rnter
tanaticos nõ semꝑ caput iactaret: Et aliqua pfatis eset. an nihilorrinus saenis
uideret & ait Iulianus nisi lonnus hune sanum esge noc eni nos inquit minus
mfinito hac ratione mnltas sanos noparemus. ut puti leuem. suꝑsticiosu iracudi
contimacem: et siqua sunt sumli ani citia: magis ent de corporis samtall

Expanded text:
endum est morbum apud Sabinum sic definitum esse habitum cuiusque corporis contra naturam, qui usum eius ad id facit deteriorem, cuius causa natura nobis eius corporis sanitatem dedit: id autem alias in toto corpore, alias in parte accidere namque totiucaecitas, licet homo itaque natus sit: uitiumque a morbo multum differre, ut puta si quis balbus sit, nam hunc uitiosum magis esse quam morbosum. referamus, qui morbosi vitiosique sunt. Apud Vivianum quaeritur, si servus inter fanaticos non semper caput iactaret et aliqua profatus esset, an nihilo minus sanus videretur. et ait Vivianus nihilo minus hunc sanum esse: neque enim nos, inquit, minus urum, ut in infinito hac ratione multos sanos esse negaremus ut puta levem superstitiosum iracundum contumacem et si qua similia sunt animi vitia: magis enim de corporis sanitate,
Abbreviated transcription (Latin):
eo q abaria uistus mapisq iolendi ca parantur. sed puto et frumedi etuinu
ad abaria paratum instro conaeneri & ita seruili nespondisse auditrres euus
ieferunt e nonullis uisu est frumentum ꝗ serendi ca sepositum et
instrumeto contineri. quia et instar cultuys esset. et ita consumntur ue segiꝑ
reponeret sea causa semns nehil aabariis difent :¬
lprati nstrumeta fimei conceruandi frultus ca ueluti granaria quil mis
fuctus eusfidiunt. ureos. capsellas inquibi fruitus tomponunt sedet ragus
exportandoꝵ puctiui caura parant inhumẽti et constat malicti uemeto d

Expanded text:
eo, quod cibaria uictus magis quam colendi causa pararentur. sed ego puto et frumentum et uinum ad cibaria paratum instrumento contineri: et ita Seruium respondisse auditores eius referunt. item nonnullis uisum est frumentum, quod serendi causa sepositum est, instrumento contineri, puto quia et instar culturae esset et ita consumitur, ut semper reponeretur: sed causa seminis nihil a cibariis differt. Conseruandi fructus causa, ueluti granaria, quia in his fructus custodiuntur, urceos capsellas, in quibus fructus componuntur: sed et ea, quae exportandorum fructuum causa parantur, instrumenti esse constat, ueluti ium
Abbreviated transcription (Latin):
ligna ptineye que alio nõĩe nõ appellantur aeluti: uiype: carbones. nuo lei oliucaꝵ
quihad nuliam aliam rem mi ad comburendũ possit uti: sed et balani et siqui
alis nucleis idem li xi. negat arbores nondum conasas nsi que rennutdit
conadunt Uideri ei lepatas cui ligna legata sunt  ioaũt arbiror hoc
quog lipm appellatioe centineri qued nondum nainutatm̃ fut conaisum. si uam

Expanded text:
ligna pertinere, quae alio nomine non appellantur, veluti virgae carbones nuclei olivarum, quibus ad nullam aliam rem nisi ad comburendum possit uti: sed et balani vel si qui alii nuclei. Idem libro secundo negat arbores nondum concisas, nisi quae minutatim conciduntur, videri ei legatas, cui ligna legata sunt. ego autem arbitror hoc quoque ligni appellatione contineri, quod nondum minutatim fuit concisu
Abbreviated transcription (Latin):
aesemauerent. Edere quas et harantniss artores nõ miedicuntiꝵ saem
de salicto dicenda est Sed iequs ialignas nuzgas insatuendi salieti caura
defixt hecꝗ antequã radies exerumnt sucadintur aut euellantior hecte
Pom scigit nõ posis age de orboris sacaus quil tulia arbor prgrit dicatir
quȩ racuem non conaeeit gaus aes ex semmano ⁊ scippitos radicrtr rosu

Expanded text:
ue et harundines arbores non male dicentur.Idem de salicteto dicendum est.Sed si quis saligneas uirgas instituendi salicti causa defixerit haeque, antequam radices coegerint, succidantur aut euellantur, recte Pomponius scripsit non posse agi de arboribus succisis, cum nulla arbor proprie dicatur, quae radicem no
Abbreviated transcription (Latin):
amplus et psborera et consorea qui stamliys custes canta paras sunt pueit
contrneri stem Fabra qui ailię reficerge causa poratus sit: & mulieres que
panem coquant queꝙ uella seruent stem inolitores si qui ad usum rusticiam
parate sunt stem̃ ficariuam et uillicama ie mõ aliquo offino auoru aduent sten
Lanificas quę fanliara iusticam uesiunt. & que palmetaria iustins eguat¬

Expanded text:
e causa parati sunt, putat contineri, item fabrum, qui uillae reficiendae causa paratus sit, et mulieres quae panem coquant quaeque uillam seruent: item molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et uilicam, si modo aliquo officio uirum adiuuet: item lanificas quae familiam rusticam uestiunt, et quae pulmentaria rusticis coqua
Abbreviated transcription (Latin):
xii tabular quonferendaꝵ auecorem fuss deem uiri hermodoni quenamn
ffesum existinem mitaia quidm a etulerunt: His lesih latis cocpit ut nata
ialiter euenre solet ue interptatis aesideraret prudentiũ auctoritatem: necessarũ
osse disputationemfori. hec disputato et soc us q sm̃e soripto uemie corpositum aprude¬
tibus ꝑpria pte aliqua no appelatur. ue caetere partes ueris suis nolbi deignane¬

Expanded text:
 Quarum serendarum authorem fuisse ex decem viris, Hermodorum quendam Ephesium exulantem in Italia, quidam retulerunt. His legibus latis evenit, ut interpretatio desideraret prudentium authoritatem necessariamque esse disputationem fori. Hec disputatio et hoc ius quod sine scripto venit, compositum a prudentibus, propria parte aliqua non appellatur, ut cetere partes iuris suis nominibus designan
Abbreviated transcription (Latin):
uxore nasatur. sed si fraganus abuose maritum. Uerdi pra ꝑ decenus et reuenta
anculum enuenisse in domo sua. placee nobis uiliani sententia hunc no ee
mariai filiu. Hon in ferendu iulemes ait cum qui cu uxoye sua moratus
pbat. si constat maritu aliquemdiu cum UXOI sua nõ concubuisse infixm¬
tata interuement uel alia causa uel si et ualitutms patersartil ftent
Ue purare no possit. hurt qui in domo natis est liot uiainis saentih filiem no ene¬

Expanded text:
uxore eius nascitur. sed si fingamus afuisse maritum uerbi gratia per decennium, reuersum anniculum inuenisse in domo sua, placet nobis Iuliani sententia hunc non esse mariti filium. non tamen ferendum Iulianus ait eum, qui cum uxore sua adsidue probat, si constet maritum aliquamdiu cum uxore non concubuisse infirmitate interueniente uel alia causa, uel si ea ualetudine pater familias fuit ut generare non possit, hunc, qui in domo natus est, licet uicinis scientibus, filium non
Abbreviated transcription (Latin):
pi de dedli ediito ⁊ugitius gd nt diffant qfllusi. fugitius est qui exra dui domum
Iuze cauza ut se adno elaret mansit. sealus aut sucitinuii es ait eui qui ea mente
disceaat nead dominsu aedarat tomet si mutato cõslio adeum aeuertatur nemo
ens tali peccato mgt poemtentia sua nocens ee desmnt apuiss quo scribit fugitiui
es qui cert pposito domu ielinquat. Icem apud suliami aclatu et. fugi tiuu ferre¬

Expanded text:
d sit fugitivus, definit Ofilius: fugitivus est, qui extra domini domum fugae causa, quo se a domino celaret, mansit. Caelius autem fugitivum esse ait eum, qui ea mente discedat, ne ad dominum redeat, tametsi mutato consilio ad eum revertatur: nemo enim tali peccato, inquit, paenitentia sua nocens esse desinit. Cassius quoque scribit fugitivum esse, qui certo pro
Abbreviated transcription (Latin):
mulienemꝗ nisfrimea oe constat: ex molas & machinas: foenui: supulas
asmnu machinapul machina spuętariam. Uas aened inquo sap̃a cequeret
& defiuctu fat: &aqua que ad hibendu lauandas famliam paratur instua
esse e cribris e plaustra quib steras euezatur: Ea uero que solo continentur
instrumsa simi nõ esse cassus serbit. Ueluti layuameta et salista mequi
cossa sint. quid fundus fundi instrumetu eese no pot. sedsi caera int pacone
contneni: quia querendo puctu deceriuunt idem et ipalis erit diendum¬
Si magro cuenationes sint put uenatores quog et uestigatores ot comes
et cateri quȩ ad uenationemsant necossaria instua contineri mazentie
si ager ex hoo redastim habuit. E si ab auegtio relatus fut. aucupeser pgs¬

Expanded text:
mulionemque instrumenti esse constat.Et molas et machinas, fenum stipulas, asinum machinarium, machinam frumentariam, uas aeneum, in quo sapa coqueretur et defrutum fiat et aqua ad bibendum lauandamque familiam paratur, instrumenti esse, et cribra, et plaustra quibus stercus euehatur.Ea uero, quae solo continentur, instrumenti fundi non esse Cassius scribit, ueluti harundineta et salicta, antequam caesa sint, quia fundus fundi contineri, quia quaerendo fructui deseruiunt. idem et in palis erit dicendum.Si in agro uenationes sint, puto uenatores quoque et uestigatores et canes et cetera quae ad uenationem sunt necessaria instrumento contineri, maxime si ager et ex hoc reditum habuit.Et si ab aucupio re
Abbreviated transcription (Latin):
interdu soluta ꝑ separatis sepe ita comptatum est : Namnquii dicituer apua
ueteres: agnators pentiliuzq ꝓ separaitione acapituor Ae qͣuii dicibier super
pecuma tutella ue sua et tuto separatim s me pecunma dori no potist: Riquil
diamus quod dedi aut donaui taꝗ contiaenỹ. quii uero diamũs quod pum
munus operasue redemerit si onña inposita sumt caetera no degderabuntor:
Irem dubitatu est illa uerea ope & consilio. que d moduacepienda unt utru¬
ex sententia conurpentui : aut separanbui sed uerus e quat et labedait sipa¬
ratun acapienda quia aliua factu est enis qui ope. aliud eus qui comilo

Expanded text:
s. nam cum dicitur apud ueteres 'adgnatorum gentiliumque', pro separatione accipitur. at cum dicitur 'super pecuniae tutelaeue suae', tutor separatim sine pecunia dari non potest: et cum dicimus 'quod dedi aut donaui', utraque continemus. cum uero dicimus 'quod eum munus operas redemerit', si omnia imposita sunt, certum est omnia Item dubitatum, illa verba "ope consilio" quemadmodum accipienda sunt, sententiae coniungentium aut separantium. sed verius est, quod et Labeo ait, separatim accipienda, quia aliud factum est eius qui ope, aliud eius
Abbreviated transcription (Latin):
et quasi trparatram recaipiunt diuisionem. ut quid dehir. Ut quid siat. ut
quid oberipit uel petro ne detur nefiat: no ostrigat. E de his demdi fuaedis
conaitiones mn ꝓponas collocant aut ĩp̃oy quis quid relraguit᷑ aut a lioꝵ¬
retia speaes in euentu ponetur :3¬
compirendat quę cã no minus in fidei connisis q in nnisi hationih one lepatis
madere selent: ut hec amditio titis si imhi eupserit. no dubie niscuiuende
testatoe illa aut si ad exequias funeris moi uenent: nisi post morem:
impleri mo posit. illa uero si filio meo nupserit uel cuiente cel mobio
testator impleri possit: & prima quidem ac terta ex uelatis conditiom bes
nfintii cempus habent. quadocume .n. nupsenit mmipledor conditio ⁊pcuda
ad certum tempus ascripta est :¬

Expanded text:
et quasi tripertitam recipiunt diuisionem, ut quid detur, ut quid fiat, ut quid optingat, uel retro ne detur, ne fiat, ne optingat. ex his dandi faciendique condiciones in personas collocantur aut ipsorum, quibus quid relinquitur, aut aliorti‹a› species in euentu ponetur.Ficomprehendatur: quae omnia non minus in fideicommissis quam in institutionibus ac legatis incidere solent: ut haec condicio "Titiae, si mihi nubserit" non dubie nisi vivente testatore, illa autem "si ad exsequias funeris mei venerit" nisi post mortem impleri non possit, illa vero "si filio meo nubserit" vel vivente vel mortuo testatore impleri possit. et prima quidem ac tertia ex relatis condicionibus infinitum tempus habent: quandoque enim nubserit, impletur condicio: secunda ad certum tempus adscripta est. V
Abbreviated transcription (Latin):
tare hic n. no est coniucuem facero sed aduersus henos mores autstare
Qui ponpie uertis utituy nõ centat pudicitiam. ioi nuiraꝵ tonetur
Alliua ẽ aepellare aliud asseltari. Megellat in ꝗ sermone pudiatiam
attentat. qhec tatier ꝗ tnatus frequenter assequitior ahidua n. freguetia
quezi preset no nullam nfamam Maniinsse aut geredit no õsi qaecti
tuz est noc omes qui appe lauit eaicto iiuriꝵ conueniri pose. neq. n.si
quo colludendi: siquis offei honese fuaendi gra ia fent ftatim in edietieea¬
madit. sed qui contra henos meres hoc fuat:¬

Expanded text:
re: hoc enim non est convicium, sed adversus bonos mores adtemptare. Qui turpibus verbis utitur, non temptat pudicitiam, sed iniuriarum tenetur. Aliud est appellare, aliud adsectari: appellat enim, qui sermone pudicitiam adtemptat, adsectatur, qui tacitus frequenter sequitur: adsiduo enim frequentia quasi praebet nonnultus est, nec omnem, qui appellavit, hoc edicto conveniri posse neque enim si quis colludendi, si quis officii honeste faciendi gratia id facit, statim in edictum incidit, sed qui contra bonos mores hoc fa