comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Adu̾susq omnia obstinato aĩo appius¬
nta uis amentie ueruis q̃ amoris mentem turbauerat in tribunal ascend
& ultro querente pauca petitore ꝙ sibi pridie us per ambitionem dem̃ nõ eẽt
priusꝗ̃ aut ille postulatum ꝑageret. aut uirginio respondendi daretur locus
Appius interfatur. quem decreto sermonem pretenderit forsan aliquem uerũ
auctores antiqui tradiderunt. quia nusꝗ̃ ullum in tanta feditate decreti ueri-
em inuenio: id quod constat midum uidetur proponendum decͤsse uin¬
ditias secundum seruitutem

Expanded text:
aduersus quae omnia obstinato animo Appius—tanta uis amentiae uerius quam amoris mentem turbauerat—in tribunal escendit, et ultro querente pauca petitore quod ius sibi pridie per ambitionem dictum non esset, priusquam aut ille postulatum perageret aut Uerginio respondendi daretur locus, Appius interfatur. quem decreto sermonem praetenderit, forsan aliquem uerum auctores antiqui tradiderint: quia nusquam ullum in tanta foeditate decreti ueri similem inuenio, id quod constat nudum uidetur proponendum, decresse uindicias secundum seruitutem
Abbreviated transcription (Latin):
Consules cum incõtioẽ
pronuntiassent tp̃us non ẽẽ causas cognoscendi omnes uiniores postero die
ia luce in campo martio adeent cognoscendis causis eorum qui noia non
dedissent bello ꝑfc̃o se cdaturos tpũs. pro desertore futurum cuius non ꝓbassẽt
causam: omnis iuuentus affuit Postero die cohortes queq centuriones legerũt
bini senatores singulis cohortibus p̃positi. Nec omnia adeo mature perfecta ac¬
cepimus ut signa eo ip̃o die a questoribus exerario prõpta delataq in campũ
quarta diei hora mota excampo sint. ex̾citusq nouus paucis cohortib ue
militum uoluntate sequentibus manserit ad decimum lapĩdem. Insequens dies
hostem inconspectum dedit castraq ad corbionem castris sunt comuncta Pre

Expanded text:
ue. cum in contione pronuntiassent tempus non esse causas cognoscendi, omnes iuniores postero die prima luce in campo Martio adessent; cognoscendis causis eorum qui nomina non dedissent bello perfecto se daturos tempus; pro desertore futurum, cuius non probassent causam,—omnis iuuentus adfuit postero die. cohortes sibi quaeque centuriones legerunt; bini senatores singulis cohortibus praepositi. haec omnia adeo mature perfecta accepimus ut signa, eo ipso die a quaestoribus ex aerario prompta delataque in campum, quarta diei hora mota ex campo sint, exercitusque nouus, paucis cohortibus ueterum militum uoluntate sequentibus, manserit ad decimum lapidem. insequens dies hostem in conspectum dedit, castraque ad Corbionem castris sunt coniuncta. tertio
Abbreviated transcription (Latin):
Dictatore comitia hñte consules
creati sunt.T Ueturius. spurius postumius. & si belli pars cum sidicinis
st abat tñ ut benefitio p̃uenirent desideriũ plebis decolonia deducenda
les retulerunt. Factoq senatus consulto ut duo milia quingenti eo sci¬
berent᷑. triũuiros coloniȩ deducende agroq diuidendo creauerunt Ceso-
num diullium .T quintium M fabium. Noui deinde consules aueterib
titu accepto. ingressi hostium fines ppłando usq ad menia atq urbemꝑ
uenerunt. Ibiq ingenti ex̃citu compato sidicini. & ipĩ pro extrema spe di¬
micaturi enixe uidebant. & sannium fama erat conciri ad bellum dicta
tor aconsulib aũcte senatus dictus p Cornelius rufinis magr̃ equitum
MAntonius. Religio deinde incessit uitio eos creatos magrãtuq se abdica¬
runt. Et quia pestilentia insecuta est uelut omnib eo uitio contactis anspi¬
tiis res ad interregnum rediit. Gesta rome. Ab interregno inito per ꝗntũ

Expanded text:
dictatore comitia habente consules creati sunt T. Ueturius Sp. Postumius . <ei> etsi belli pars cum Sidicinis restabat, tamen, ut beneficio praeuenirent desiderium plebis, de colonia deducenda Cales rettulerunt; factoque senatus consulto ut duo milia quingenti homines eo scriberentur, tres uiros coloniae deducendae agroque diuidundo creauerunt K. Duillium T. Quinctium M. Fabium . noui deinde consules a ueteribus exercitu accepto ingressi hostium fines populando usque ad moenia atque urbem peruenerunt. ibi quia ingenti exercitu comparato Sidicini et ipsi pro extrema spe dimicaturi enixe uidebantur et Samnium fama erat conciri ad bellum, dictator ab consulibus ex auctoritate senatus dictus P. Cornelius Rufinus , magister equitum M. Antonius . religio deinde incessit uitio eos creatos magistratuque se abdicauerunt; et quia pestilentia insecuta est, uelut omnibus eo uitio contactis auspinterregnum rediit. ab interregno inito per quintum
Abbreviated transcription (Latin):
Tum demum coactus cum multa
indignitate pẽns abat singulos. sequebantur necessani principes ciuitatis. Titus¬
ntius capitolinus: qui ter consal fuerat cum multa refertet. sua famili
decora: affirmabat: neq in quintia gente neq in ciuitate romana tantam
indolem tam mature uirtutis unꝗͣ extitisse. suum pͥmum militem fuisse. se sepe
uicdentem pugnasse in hostem. Spuriũs furiũs & ipsum missum ab quintio capi¬
tolino sibi indubiis suis rebus uenisse subsidio: neminem unum ẽẽ cuiꝰ magis
patet rem restitutam ẽẽ. P. lucretius consul anni prioris recenti gloria
nitens suas laudes participare cum tesone memorare pugnas referre egregia
facinora nunc in expeditionibus nunc inatie suadere. & monere uiuenem
gregium instructum nature. fortuneq omnibus bonis maximum mnon
rerum eius ciuitatis inquancũq uenisset suum ꝗͣ alienum malent ciuem ẽẽ
Quod offendat in eo feruorem & audatiam. etatem quottidie efferre: quod

Expanded text:
tum demum coactus cum multa indignitate prensabat singulos. sequebantur necessarii, principes ciuitatis. T. Quinctius Capitolinus , qui ter consul fuerat, cum multa referret sua familiaeque decora, adfirmabat neque in Quinctia gente neque in ciuitate Romana tantam indolem tam maturae uirtutis unquam exstitisse; suum primum militem fuisse, se saepe uidente pugnasse in hostem. Sp. Furius , missum ab Quinctio Capitolino sibi eum in dubiis suis rebus uenisse subsidio; neminem unum esse cuius magis opera putet rem restitutam. L. Lucretius , consul anni prioris, recenti gloria nitens, suas laudes participare cum Caesone, memorare pugnas, referre egregia facinora nunc in expeditionibus, nunc in acie; suadere et monere iuuenem egregium, instructum naturae fortunaeque omnibus bonis, maximum momentum rerum eius ciuitatis in quamcumque uenisset, suum quam alienum mallent ciuem esse. quod offendat in eo, feruorem et audaciam, aetatem cottidie auferre: quod
Abbreviated transcription (Latin):
tes cirtũducit agmen constitatis haud procul porta signis quinq eꝗtes
iubet intrare urbem & modicam spatiũ congressos tres manere eodem loco
si tuta uideant duos explorata ad se referre. Qui ubi relierunt retulerũtq
eo se progressos unde inomnes ꝑtes circũ spectus esset longe lateq silentium
ac solitudinem uidisse extemplo consul eohortes expeditas inurbem ĩ duxit
ceteros interim castra cõmunire iussit. In gressi milites refractis forib pau
graues etate aut inualidos inueniunt relictaq que migratu diffitil
eẽnt. Ea direpta. et cognitum excaptiuis est comuni consilio aliquot circa
urbes conscisse fugam: suos pͥma uigilia profectos: credere eandem ĩ aliis
solitudinẽ inuenturos dictis captiuorum fides extitit. desertis oppi¬
dis consul potitur.

Expanded text:
ites circumducit agmen. constitutis haud procul porta signis quinque equites ites circumducit agmen. constitutis haud procul porta signis quinque equites iubet intrare urbem et modicum spatium progressos tres manere eodem loco si tuta uideantur, duos explorata ad se referre. qui ubi redierunt rettuleruntque eo se progressos unde in omnes partes circumspectus esset longe lateque silentium ac solitudinem uidisse, extemplo consul cohortes expeditas in urbem induxit, ceteros interim castra communire iussit. ingressi milites refractis foribus paucos graues aetate aut inualidos inueniunt relictaque quae migratu difficilia essent. ea direpta; et cognitum ex captiuis est communi consilio aliquot circa urbes conscisse fugam; suos prima uigilia profectos; credere eandem in aliis urbibus solitudinem inuenturos. dictis captiuorum fides exstitit; desertis oppidis consul potitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Inde feretrum ducte legiones unde oppidani cum
omnibus rebus suis que ferri agiq potuerũt nocte ꝑ adu̾sam portam
silentio excesserunt. Igitur simul ac uenit consul ita compositus ĩ stru¬
ctosq menibus successit tanꝗͣ idem quod ad melionam fuerat certainas
dret: deinde ut silentium uastum inurbe nec arma nec uiros intrn
ac muris uidit auidum inuadendi deserta menia militem detinet
ne quam occultam infraudem in cautus rueret. Quas turmas sotiorum
itim nõĩs circũequitare menia atq explorare omnia iubet. Equi
portam unam alteramq eadem regione in propinquo patentes conspi¬
tunt. Itineribusq his uestigia nocturne hostium fuge ad equitant. de¬
inde sensim portis: urbemꝰq extato rectis itineribusꝰ conspitiunt ad cõ-¬
sules referunt excessum urbe solitudine haud dubia id ꝑspicuũ ẽẽ &
recentibus uestigiis fuge ac strage rerum intrepidatione nocturna reli¬
t arum passimꝰ hũs dudicis consuł ad eam ꝑtem urbis quã adierant eq¬

Expanded text:
inde Feritrum ductae legiones, unde oppidani cum omnibus rebus suis quae ferri agique potuerunt nocte per auersam portam silentio excesserunt. igitur, simul aduenit consul, primo ita compositus instructusque moenibus successit, tamquam idem quod ad Milioniam fuerat certaminis foret; deinde, ut silentium uastum in urbe nec arma nec uiros in turribus ac muris uidit, auidum inuadendi deserta moenia militem detinet, ne quam occultam in fraudem incautus rueret; duas turmas sociorum Latini nominis circumequitare moenia atque explorare omnia iubet. equites portam unam alteramque eadem regione in propinquo patentes conspiciunt itineribusque iis uestigia nocturnae hostium fugae. adequitant deinde sensim portis urbemque ex tuto rectis itineribus peruiam conspiciunt et consuli referunt excessum urbe; solitudine haud dubia id perspicuum esse et recentibus uestigiis fugae ac strage rerum in trepidatione nocturna relictarum passim. his auditis consul ad eam partem urbis quam adierant equ
Abbreviated transcription (Latin):
tra ubicumq ẽẽt latinus hostis satis sciere eum e̾ẽ: quem ad regillum lacũ
deuictum centum annorum pace obnoxia tenuerint. locum insignẽ memoĩã
dis irritaturum se potius ad delendam memoriam dedecoris ꝗͣ ut timoi
fatiat. nequa t̾ra sit nefesta uictoria sua quin ip̃i galli si offerant᷑ illo loco
se it a pugnaturos. romȩ ut pagnauerint in repetenda patria ut postero die
ad gabios tum cum efficerint nequis hostis qui menia romana ĩtra
nuntiũ sedẽ aduseq fortune domum ꝑferret

Expanded text:
tra, ubicumque esset Latinus hostis, satis scire eum esse quem ad Regillum lacum tra, ubicumque esset Latinus hostis, satis scire eum esse quem ad Regillum lacum deuictum centum annorum pace obnoxia tenuerint: locum insignem memoria cladis inritaturum se potius ad delendam memoriam dedecoris quam ut timorem faciat, ne qua terra sit nefasta uictoriae suae; quin ipsi sibi Galli si offerantur illo loco, se ita pugnaturos ut Romae pugnauerint in repetenda patria ut postero die ad Gabios, tunc cum effecerint ne quis hostis qui moenia Romana intrasset nuntium secundae aduersaeque fortunae domum perferret
Abbreviated transcription (Latin):
Ingens inurbe trepitatio fuit. conclamatũ
ad arma concursumq inmuros & portas est tandemq abseditione ad
um u̾si. Dictatorem t quintũ cincinatum creauere. Is magistratũ eꝗtũ
Aulum sempronium atracinum dixit. Qđ ubi auditum ẽ: tantus euis ma¬
gistratus terror erat simnl hostes amenib recessere & uiniores romani
ad edictum sine retractione conuenere. Dum conscribit᷑ romȩ ex̾citus ca¬
stra interim hostium haud procul allia flumen poita. inde agrum late
ppłantes. fatalem se urbi romane locum accepisse inter se iactabant. simile
pauorem inde ac fugam fore ac bello gallico fuĩt. Etenim si diem cõtactũ
religione insignemq noĩe eius loci timeant romani qͣto magis alliensi die
alliam ip̃am monumentũ tante cladis reforiidaturos. spes ꝓfecto his truces
gallorum sonumq uocis in oculis atq aurib fore. has in anium renim ĩanes
ip̃as uoluentes cogitationes fortune loci delegauerant spes suas. Romani cõ¬

Expanded text:
ingens in urbe trepidatio fuit. conclamatum 'ad arma', concursumque in muros adque portas est; tandemque ab seditione ad bellum uersi dictatorem T. Quinctium Cincinnatum creauere. is magistrum equitum A. Sempronium Atratinum dixit. quod ubi auditum est— tantus eius magistratus terror erat—simul hostes a moenibus recessere et iuniores Romani ad edictum sine retractatione conuenere. dum conscribitur Romae exercitus, castra interim hostium haud procul Allia flumine posita; inde agrum late populantes, fatalem se urbi Romanae locum cepisse inter se iactabant; similem pauorem inde ac fugam fore ac bello Gallico fuerit; etenim si diem contactum religione insignemque nomine eius loci timeant Romani, quanto magis Alliensi die Alliam ipsam, monumentum tantae cladis, reformidaturos? species profecto iis ibi truces Gallorum sonumque uocis in oculis atque auribus fore. has inanium rerum inanes ipsas uoluentes cogitationes fortunae loci delegauerant spes suas. Romani con
Abbreviated transcription (Latin):
um ancipiti malo oppressi aprelio ad preces uersi hinc dictatorem hinc confułe
rare ne moccasione uictoriam ponerent: ut inermes sinerent se abire.
consule ad dictatorem ire ussis ignominiam infensus addidit. Gractũ cloeli¬
um ducem principesq alios iunctos ad se adduci iubet. opido corbione decedi
sanguinis se equorum non egẽ: lice̾ abire: Sed ut exprimat᷑ tandem confessio
subactam domitamq ẽẽ gentem subiugum habituros. Tribus hastis ugum
humi fixis duabus. suꝑq eas transu̾sa una deligata. sub hoc iugo dictator eqͦs
misit. Castris hostium receptis plenis omnium rerum nudos enim emiserat¬
predam omnem suo tantum imliti dedit. Consularem ex̾citum ipm̃q cosulem
in crepans carebis inquit prede parte miles exeo hoste cui ꝓpe preda fuisti Et
tu L Mimiti donec consularem animum incipias habere: legatus his legionib
reeris. Ita se Minutius abdicat a consulatu. uissusq ad ex̾citum manet. S

Expanded text:
um ancipiti malo urgente, a proelio ad preces uersi hinc dictatorem, hinc consulem orare, ne in occidione uictoriam ponerent, ut inermes se inde abire sinerent. ab consule ad dictatorem ire iussi; is ignominiam infensus addidit; Gracchum Cloelium ducem principesque alios uinctos ad se adduci iubet, oppido Corbione decedi. sanguinis se Aequorum non egere; licere abire, sed ut exprimatur tandem confessio subactam domitamque esse gentem, sub iugum abituros. tribus hastis iugum fit, humi fixis duabus superque eas transuersa una deligata. sub hoc iugo dictator Aequos misit. castris hostium receptis plenis omnium rerum—nudos enim emiserat—praedam omnem suo tantum militi dedit; consularem exercitum ipsumque consulem increpans 'carebis' inquit 'praedae parte, miles, ex eo hoste cui prope praedae fuisti. et tu, L. Minuci , donec consularem animum incipias habere, legatus his legionibus praeeris.' ita se Minucius abdicat consulatu iussusque ad exercitum manet. sed
Abbreviated transcription (Latin):
urbem agrum nolanum ẽẽ Malum erit quidem militibus meis inquit. si qui¬
euerint. quod auditum non contionem magis. ꝗͣ mox patres offendit. & tribu¬
nus pł. uir acer. nec infacundus nactus inter adu̾sarios supbum ingenium
ip̃i tantum sed cause atq uniu̾so ordini e̾e̾nt. neminẽ excollegio trib¬
norum militum sepius postumium indisceptationẽ trahebat. tum u̾o secudũ
tam seuum atq in humanum dictum auditis inquit quurtes. sicut scruis ma¬
lum minantem militib. tñ hec bellua dignior uobis tanto honore uidebit
q̃ qui uos urbe agrisq donatos incolonias mittunt: qui sedem senectati urȩ
pugnant incipite deinde mirari cur pauci iam ur̃am suscipiunt cãm quid:
bus datis. ingemuistis modo uoce huius audita quid id refert. iamsi s¬
fragium detur hunc qui uobis malum minatur his qui agros sedes atq
fortunas stabilire uolunt.¬

Expanded text:
urbem agrumque Bolanum esse —'malum quidem militibus meis' inquit, 'nisi quiurbem agrumque Bolanum esse —'malum quidem militibus meis' inquit, 'nisi quieuerint.' quod auditum non contionem magis quam mox patres offendit. et tribunus plebis, uir acer nec infacundus, nactus inter aduersarios superbum ingenium non ipsi tantum sed causae atque uniuerso ordini essent, neminem ex collegio tribunorum militum saepius quam Postumium in disceptationem trahebat. tum uero secundum tam saeuum atque inhumanum dictum 'auditis' inquit, 'Quirites, sicut seruis malum minantem militibus? tamen haec belua dignior uobis tanto honore uidebitur quam qui uos urbe agrisque donatos in colonias mittunt, qui sedem senectuti uestrpugnant? incipite deinde mirari cur pauci iam uestram suscipiant causam. quid  propugnatoribus datis? ingemuistis modo uoce huius audita. quid id refert? iam si suffragium detur, hunc qui malum uobis minatur, iis qui agros sedesque ac fortunas stabilire uolunt
Abbreviated transcription (Latin):
Tribunis militũ rome consulari po¬
testate M Cornelio cosso. lualerio petito & fabio iubilano. iterũ M. postumio
religiliensi Huic bellum adusus equos ꝑmissumẽ praue mentis hoĩ. quam inde
ctoriam magis qͣ bellum oñdit. nam ex̾citu impigre scripto ductoq ad nol.
cum leuib preliis equorum aiõs fregisset. postremo inoppidum irrupit. deinde
ab hostib inciues certamen utit. Et cum inter oppugnatõem p̃lam mlitis fore
edixisset capto oppido fidem mutauit eam magis adducor ut credam ire cãm
ex̾citui fuisse. ꝗͣ ꝙ inurbe nuper direpta coloniaq noua minus predicatione:
ibuni prede fuerit auxit eam iram postꝗͣ acollegis arcessitus ꝑꝑ seditione
tribumtias mnurbem reu̾tit. audita uox eiis in contione stolida ac prope uecors
qua Sȩxtio tribuno plebis legem agrariam ferenti simul uolas quoq ut mitte¬
nt᷑ colom laturum dicenti dimum enim ẽẽ qui armis cepissent eorui

Expanded text:
tribunis militum Romae consulari potestate Cn. Cornelio Cosso L. Ualerio Potito Q. Fabio Uibulano iterum M. Postumio Regillensi . huic bellum aduersus Aequos permissum est, prauae mentis homini, quam tamen uictoria magis quam bellum ostendit. nam exercitu impigre scripto ductoque ad Bolas cum leuibus proeliis Aequorum animos fregisset, postremo in oppidum inrupit. deinde ab hostibus in ciues certamen uertit et cum inter oppugnationem praedam militis fore edixisset, capto oppido fidem mutauit. eam magis adducor ut credam irae causam exercitui fuisse, quam quod in urbe nuper direpta coloniaque noua minus praedicatione tribuni praedae fuerit. auxit eam iram, postquam ab collegis arcessitus propter seditiones tribunicias in urbem reuertit, audita uox eius in contione stolida ac prope uecors, qua M. Sextio tribuno plebis legem agrariam ferenti, simul Bolas quoque ut mitterentur coloni laturum se dicenti—dignum enim esse qui armis cepissent, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
be ac menibus propulsari uellent. plebemq obedientem in re tam trepida pa-¬
tribus preberent. appellare tribunos coẽm prĩam auxiliumq eorum implorare
uastatis agris urbe ꝓpe oppugnata. Consensu omnium delectus decernu¬

Expanded text:
urbe ac moenibus propulsari uellent plebemque oboedientem in re tam trepida paurbe ac moenibus propulsari uellent plebemque oboedientem in re tam trepida patribus praeberent; appellare tribunos communem patriam auxiliumque eorum implorare uastatis agris, urbe prope oppugnata. consensu omnium dilectus decern
Abbreviated transcription (Latin):
Raro alias tribuni pplaris otõ
eptior plebi ꝗ̃ tunc scuerissimi consulis fuit. Iuuentus quoq que int̾ ta
metus detractionem militie telum accerimum adusus prẽs hr̃e solita erat
arma & bellum spectabat. & agrestium fuga spoliatiq inagris & uulnerati uio¬
atiq fediora his que subitiebantur oculis nuntiantes totam urbem ira
pleuere. Insenatum ubi uentum ẽ ibi tum in quintium omnes u̾si ut unum
uindicem maiestatis romane intueri. & primores prũm dignam dicere contio¬
iem impio consulari dignam tot consulatibus ante actis. dignam uita o
plena honorum sepe gestorum sepius meritorum alios consules aut ꝑ prodicio¬
nem dignitatis patrum plebi adulatos aut acerbe tuende iura ordinis aspiorẽ
indo multitudinem fecisse. Titum quintium orõnem memorem maiesta¬
tis prũm concordieq ordinum & tp̃rum impͥmis huisse. Orare cum collegaq
capescerent rem pͥ. orare tribunos ut uno aĩo cum consulib bellum al

Expanded text:
raro alias tribuni popularis oratio acceptior plebi quam tunc seuerissimi consulis fuit. iuuentus quoque, quae inter tales metus detractationem militiae telum acerrimum aduersus patres habere solita erat, arma et bellum spectabat. et agrestium fuga spoliatique in agris et uolnerati, foediora iis quae subiciebantur oculis nuntiantes, totam urbem ira impleuere. in senatum ubi uentum est, ibi uero in Quinctium omnes uersi ut unum uindicem maiestatis Romanae intueri, et primores patrum dignam dicere contionem imperio consulari, dignam tot consulatibus ante actis, dignam uita omni, plena honorum saepe gestorum, saepius meritorum. alios consules aut per proditionem dignitatis patrum plebi adulatos aut acerbe tuendo iura ordinis asperiorem domando multitudinem fecisse: T. Quinctium orationem memorem maiestatis patrum concordiaeque ordinum et temporum in primis habuisse. orare eum collegamque ut capesserent rem publicam; orare tribunos ut uno animo cum consulibus bellum ab
Abbreviated transcription (Latin):
Haud segnius ꝗͣ fide ppłi romani dignũ
fuit. ex̾citus tuscalum ductus Louintius & secutus Sulpitius tribimi militũ
luxere. portas clausas tusculi latinosq simul obsidentium atq obses
aĩo. hinc menia cusculi tueri uident illinc arcem oppugnare: terrẽ una
ac pauere Aduentus romanorũ mutauerat utriusq ꝑtis animos. tuscula¬
ios ex ingenti metu insũmã alacritatem. latinos exꝓpe certa fiduti.
capiende arcis qm̃ oppido potirent᷑ in exiguam deipis spem uerterat Tol¬
litur ex arte clamor ab tusculanis. excipit᷑ aliquanto maior ab ex̾citu romão
utrinq urgent᷑ latini nec impetus tusculanorum decurrentiũ ex supiore
co sustinent. nec romanos subeuntes menia molientesq obices portarũ art̃
possunt scalis pͥus menia capta: inde effracta c laustra portarum: & cũ anceps
hostis & afronte & atergo urgeret nec ad pugnam ulla iuis nec ad fagam loci
ex̾citus romã est reductus.

Expanded text:
haud segnius quam fide populi Romani dignum fuit exercitus Tusculum ductus; L. Quinctius et Ser. Sulpicius tribuni militum duxere. clausas portas Tusculi Latinosque simul obsidentium atque obsessorum animo hinc moenia Tusculi tueri uident, illinc arcem oppugnare, terrere una ac pauere. aduentus Romanorum mutauerat utriusque partis animos: Tusculanos ex ingenti metu in summam alacritatem, Latinos ex prope certa fiducia mox capiendae arcis, quoniam oppido potirentur, in exiguam de se ipsis spem uerterat. tollitur ex arce clamor ab Tusculanis; excipit aliquanto maior ab exercitu Romano. utrimque urgentur Latini: nec impetus Tusculanorum decurrentium ex superiore co sustinent nec Romanos subeuntes moenia molientesque obices portarum arcere possunt. scalis prius moenia capta, inde effracta claustra portarum; et cum anceps hostis et a fronte et a tergo urgeret nec ad pugnam ulla uis nec ad fugam loci qexercitus Romam est reductus.
Abbreviated transcription (Latin):
IGRIIAM Hinc ppłi roͥ. res pace belloq gestas annuos
magistratus imꝑiaq legum potentiora ꝙ hominum ꝑagã
quae libertas. ut lectior ee̾t proximi regis suꝑbia feterat
Nam priores ita regnauerunt. ut haud inmerito omnes de¬
inceps conditores ꝑtium cepte urbis. quas nouas ip̃i sedes
lase aucte multitudini ad diderunt numerent. Fleq am¬
igitur quin brutus idem qui tantum glorie suꝑbo exacto rege meruit pi
publico id facturus fu̾it: si libertas inmature cupidine priorum regum alicui
regnum extorxisset. Quid enim futurum fuit si illa pastorum conuenarumq
lebs transfugayͤ suis p̃płis. subtutela in uiolati templi aut libertatem.
certe impunitatem adepta soluta regio metu. agitari cepta ee̾t tribuniciis ꝓtel-¬
lis & in aliena urbe cum patribus serere certamina prius ꝗͣ pignora coniugum
ic liberorum caritasq ipsius soli cui longo tempore assuescitur animos ẽ
consotiasset. Discipate res nundum adulte discordia forent quas fouit tran¬

Expanded text:
i iam hinc populi Romani res pace belloque gestas, annuos magistratus, imperiaque legum potentiora quam hominum peragam. quae libertas ut laetior esset proximi regis superbia fecerat. nam priores ita regnarunt ut haud immerito omnes deinceps conditores partium certe urbis, quas nouas ipsi sedes ab se auctae multitudinis addiderunt, numerentur; neque ambigitur quin Brutus idem qui tantum gloriae superbo exacto rege meruit pessimo publico id facturus fuerit, si libertatis immaturae cupidine priorum regum alicui regnum extorsisset. quid enim futurum fuit, si illa pastorum conuenarumque plebs, transfuga ex suis populis, sub tutela inuiolati templi aut libertatem aut certe impunitatem adepta, soluta regio metu agitari coepta esset tribuniciis procellis, et in aliena urbe cum patribus serere certamina, priusquam pignera coniugum ac liberorum caritasque ipsius soli, cui longo tempore adsuescitur, animos eorum consociasset? dissipatae res nondum adultae discordia forent, quas fouit tran
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerum ac pauore portis ex̾citum uiderint: non fortunã aut quẽꝗͣ deoꝵ
d hos duces accusantem procerto hr̃e neminem incontione stare qui ill
die non caput. domum fortunasq L Uirginii & M. Sergii. sit execratus de¬
statusq: minime cõuenire quibus iratos quisq deos precatus sit. & his sũ
pot̾ate cum liceat & opporteat non uti. Nunꝗͣ deos ip̃os ad mou̾ẽ nocentib
manus. Satis ẽẽ si occasione ulciscendi lesos arment.

Expanded text:
uolnerum ac pauoris incidentem portis exercitum uiderint, non fortunam aut quemquam deorum uolnerum ac pauoris incidentem portis exercitum uiderint, non fortunam aut quemquam deorum sed hos duces accusantem. pro certo se habere neminem in contione stare qui illo die non caput domum fortunasque L. Uergini ac M'. Sergi sit exsecratus detestatusque. minime conuenire quibus iratos quisque deos precatus sit, in iis sua potestate, cum liceat et oporteat, non uti. nunquam deos ipsos admouere nocentibus manus; satis esse, si occasione ulciscendi laesos arment.
Abbreviated transcription (Latin):
& resistere conspirationi patritiorum possint. Preuiditii iam de reis & ab sena¬
tu & abppło romano & abeorũ collegis factũ ẽẽ. tam & senatus consulto cos¬
abre p ͭͣ remotos ẽe̾ & recusantes abdicare se magratu dictatoris metu ab
ollegis coercitos ẽẽ & ppłm romanum tribunos creasse qui non idib decẽl
die solemnii sed extemplo Nł. octobrib magratum occiperent. quia stare
duitius. res pu ͭ ͣ his manentib in magratu nõ posset. & tamẽ eos tot iuditiis
onfessos. predam natosq uenire ad ppłi iuditiũ & estimare defunctos se
satisq penarum dedisse quod duob mensib citius pͥuati sint neq intelligẽ
nocẽdi sibi diutius. tum potatem ereptã ẽẽ non penã arrogatã. quippe a¬
collegis abrogatũ imꝑium qui certe nihil deliquissent. illo repeterẽt aĩos
quirites quos recenti clade accepta habuissent: cum fugam trepidam. plenũ

Expanded text:
et resistere conspirationi patriciorum possint. praeiudicium iam de reis et ab senaet resistere conspirationi patriciorum possint. praeiudicium iam de reis et ab senatu et ab populo Romano et ab ipsorum collegio factum eab re publica remotos esse, et recusantes abdicare se magistratu dictatoris—metu ab collegis coercitos esse, et populum Romanum tribunos creasse qui non idibus Decembribus, die sollemni, sed extemplo kalendis Octobribus magistratum occiperent, quia stare diutius res publica his manentibus in magistratu non posset; et tamen eos, tot iudiciis confossos praedamnatosque, uenire ad populi iudicium et existimare defunctos se esse satisque poenarum dedisse quod duobus mensibus citius priuati facti sint, neque intellegere nocendi sibi diutius tum potestatem ereptam esse, non poenam inrogatam; quippe ecollegis abrogatum imperium qui certe nihil deliquissent. illos repeterent animos Quirites, quos recenti clade accepta habuissent, cum fuga trepidum, plenum
Abbreviated transcription (Latin):
militia longinquitasq belli sit grauis: qui clade accepta adueios doleant
qui amiissis liberis fratrib propinquis affinib iugubres domos heant. his pu
pͥuatiq doloris exequendi uis potatemq ex duobus noxiis capitib datam ab
memorant Omnium namq malorum insergio uirginioq causas ẽẽ. Nec i
accusatorẽ magis arguere ꝗͣ fateri reos qui noxii ambo alter in alterũ conferũt¬
causam fugam sergii uirginius Sergius proditionẽ increpans uirginii quorũ
deo incredibilem amentiam fuisse ut multo uerisimilius sit conspecta cõ
cã rem & coi fraude prĩtiorũ actã. abhis pͥus datum locum ueientĩb ad incen¬
denda oꝑa belli trahendi causa. & nũc ꝓditũ ex̾citũ tradita faliscis romana
astra. omnia fieri ut consenescat adueios iuuentus nec de agris nec de a
comodis plebis ferre ad ppłm tribuni frequentiaq urbana celebrare actiones

Expanded text:
militia longinquitasque belli sit grauis, qui clade accepta ad Ueios doleant, militia longinquitasque belli sit grauis, qui clade accepta ad Ueios doleant, qui amissis liberis, fratribus, propinquis, adfinibus lugubres domos habeant, his publici priuatique doloris exsequendi ius potestatemque ex duobus noxiis capitibus datam ab se memorant. omnium namque malorum in Sergio Uerginioque causas esse; nec id accusatorem magis arguere quam fateri reos, qui noxii ambo alter in alterum causam conferant, fugam Sergi Uerginius, Sergius proditionem increpans Uergini. quorum adeo incredibilem amentiam fuisse ut multo ueri similius sit compecto eam rem et communi fraude patriciorum actam. ab his et prius datum locum Ueientibus ad incendenda opera belli trahendi causa, et nunc proditum exercitum, tradita Faliscis Romana castra. omnia fieri ut consenescat ad Ueios iuuentus, nec de agris nec de aliis commodis plebis ferre ad populum tribuni frequentiaque urbana celebrare actiones
Abbreviated transcription (Latin):
pł. Inter delectũ tributumq & octupatos aĩos maiorum rerum curis comĩ¬
tiis tribunorum pleb nũs expleri nequit. Pugnatum inde in loca uacua u
dubie patriciorum opib. fors ita tulit ut eo anno tribunis pleb̾ Qti Trebonius
ee̾t qui nomini ac familie debitum prestare uiderent᷑. tribunitie legis proci¬
ium: is quod petissent patres quidam pͥmo inceptu repulsi cum tribun n
tum expugnassent uociferans legem treboniã sublatam & coaptatos tribuno
pleb̾ non suffragiis plli populi sed impio patriciorũ eo reuolui rem ut aut prĩtii
tiam potatem. id fraude patriciorũ scelere a proditione collegarum ftũ argu̾e
Cum arderent inuidia nõ
prẽs modo sed etiã tribuni pleb coaptati pariter & qui coaptauerant. Tum ex
collegio tres. A Curratuis M. Nictiluis. M Minutius rerum suarum in Sergium¬
irginiumq pͥoris anni tribunos militares in currunt: in eos abse iram ppł
ucliamq die dicta au̾tunt. quibus delectus quibus tributum: quib duitina

Expanded text:
. inter dilectum tributumque et occupatos animos maiorum rerum curis, comitiis tribunorum plebis numerus expleri nequiit. pugnatum inde in loca uacua ut dubie patriciorum opibus fors ita tulit ut eo anno tribunus plebis Cn. Trebonius esset, qui nomini ac familiae debitum praestare uideretur Treboniae legis patrocinium. is quod petissent patres quondam primo incepto repulsi, tandem tribunos militum expugnasse uociferans, legem Treboniam sublatam et cooptatos tribunos plebis non suffragiis populi sed imperio patriciorum; eo reuolui rem ut aut patricii ciam potestatem; id fraude patriciorum, scelere ac proditione collegarum factum cum arderent invidia non patres modo sed etiam tribuni plebis, cooptati pariter et qui cooptaverant, tum ex collegio tres, P. Curatius M. Metilius M. Minucius, trUerginiumque, prioris anni tribunos militares, incurrunt; in eos ab se iram plebis inuidiamque die dicta auertunt. quibus dilectus, quibus tributum, quibus diutina
Abbreviated transcription (Latin):
ausam ꝑtinere suam. Nam & si tenuerit lex emilia eos censores. quoru
in magratu lata est. quia post illos censores creatos eam legem ppłus iussis¬
set: qđq postremum iussisset id ius ratumq eẽt non tñ aut se aut corum
quẽꝙͣ qui post eam legem latam creati censores ee̾nt. teneri ea lege

Expanded text:
causam pertinere suam; nam etsi tenuerit lex Aemilia eos censores quorum causam pertinere suam; nam etsi tenuerit lex Aemilia eos censores quorum in magistratu lata esset, quia post illos censores creatos eam legem populus iussisset quodque postremum iussisset id ius ratumque esset, non tamen aut se aut eorum quemquam qui post eam legem latam creati censores essent teneri ea lege
Abbreviated transcription (Latin):
Permulti anni iam erant cum inter patricios ma¬
gistratus tribiosq nulla certamina fuerant: cum ex ea familia que uelut
alis cum tribuns ac plebe erat certamẽ oritur. Appius claudius censor
circumactis x. & octomensib qđ emilia lege finitum censure spatiũ tp̃rĩs
erat cum c plantius collega eius magistratu se ab dicasset. nulla ui cõpelli
ut ab dicaret potuit. Puplius sempronius erat tribunus plebis: qui finiende
censure intra legiptimum tp̃us actionem susceperat non popularem magis
ꝗͣ iustam nec in uulgus ꝗͣ optimo cuiq gratiorem. Is cum identidem legẽ
niliam recitaret auctoremq eius mamercum emilium dictatorem laud
ferret qui quinquenalem ante cessuram & longinquitate dnãtem potestatẽ
intra sex mensium & anni egisset spatium dic agebam inquit appi c laudi
quid nam facturus fueris si eo tp̃re: quo Cfurius & M Geganius censores fu-¬
erunt censor fuisses: negare. Appius interrogationem tribun magnoꝑe ad

Expanded text:
permulti anni iam erant cum inter patricios magistratus tribunosque nulla certamina fuerant, cum ex ea familia cui velut fato lis cum tribunis ac plebe erat certamen oritur. Ap . Claudius censor circumactis decem et octo mensibus quod Aemilia lege finitum censurae spatium temporis erat, cum C. Plautius collega eius magistratu se abdicasset, nulla vi compelli ut abdicaret potuit. P. Sempronius erat tribunus plebis, qui finiendae censurae intra legitimum tempus actionem susceperat, non popularem magis quam iustam nec in volgus quam optimo cuique gratiorem. is cum identidem legem Aemiliam recitaret auctoremque eius Mam. Aemilium dictatorem laudibus ferret, qui quinquennalem ante censuram et longinquitate potestatis dominantem intra sex mensum et anni coegisset spatium, dic agedum inquit, Appi Claudi, quidnam facturus fueris, si eo tempore quo C. Furius et M. Geganius censores fuerunt censor fuisses. negare Appius interrogationem tribuni magno opere ad
Abbreviated transcription (Latin):
torie artis ordinib aut subsidiis locandis fuit omnia ira militaris ꝓpe
ano impetu egit. Itaq non fusi modo hostes sunt. sed ne castris qđ
suis fugam impedire ausi. Apuliam dissipati petiere. Luceriam tue coacto
rursus inuno agmine est ꝑuẽctum. Romanos ira ed eadem que ꝑ me¬
diam atiem hostium tullerat & incastra ꝑtulit. ubi plus¬

Expanded text:
toriae artis ordinibus aut subsidiis locandis fuit; omnia ira militaris prope toriae artis ordinibus aut subsidiis locandis fuit; omnia ira militaris prope uesano impetu egit. itaque non fusi modo hostes sunt sed ne castris quidem suis fugam impedire ausi Apuliam dissipati petiere; Luceriam tamen coacto rursus in unum agmine est peruentum. Romanos ira eadem, quae per mediam aciem hostium tulerat, et in castra pertulit. ibi plus
Abbreviated transcription (Latin):
a publii. Consules inter se partiti ꝓ¬
intias. Papirius in apuliam ad luceriam ꝑgit. ubi equites romani obsic
ad caudium dati custodiebant᷑. publius insannio substitit ad u̾sus caudinas
legiones. Discendit ea res sannitium aiõs ꝙ nec ad luceriam ire ne atergo
istaret hostis: nec mane̾ ne luceria interim dimitteret᷑ satis audebant
timũ uisum ẽ cõmittẽ rem fortune & transigere cũ publio certamẽ. It aꝙ
in atiem copias educunt adu̾sus publius consul cum dimicaturus eẽt prius
ad loquendos milites ratus contionem ad uocari uissit. Ceterum sicut ingẽti
alacritatetad p̃torium concursum ẽ: ita p̃clamare poscentium pugnã nulla
d hortatio imꝑatoris audita est. siuis cuiq animus memor ignominie.
hortator aderat. Uadunt igitur inp̃lium urgentes signiferos & ne mora
inconcursu pilis emittendis stringendisq inde gladiis eẽt pila uelud dato ad
id signo abitiunt strictisq gladis cursu in hostem ferunt᷑ nihil illic imꝑa¬

Expanded text:
unt. consules inter se partiti prouincias, Papirius in Apuliam ad Luceriam pergit, ubi equites Romani obsides ad Caudium dati custodiebantur, Publilius in Samnio substitit aduersus Caudinas legiones. distendit ea res Samnitium animos, quod nec ad Luceriam ire, ne ab tergo instaret hostis, nec manere, ne Luceria interim amitteretur, satis audebant. optimum uisum est committere rem fortunae et transigere cum Publilio certamen; itaque in aciem copias educunt. aduersus quos Publilius consul cum dimicaturus esset, prius adloquendos milites ratus contionem aduocari iussit; ceterum sicut ingenti alacritate ad praetorium concursum est, ita prae clamore poscentium pugnam nulla adhortatio imperatoris audita est; suus cuique animus memor ignominiae adhortator aderat. uadunt igitur in proelium urgentes signiferos et, ne mora in concursu pilis emittendis stringendisque inde gladiis esset, pila uelut dato ad id signo abiciunt strictisque gladiis cursu in hostem feruntur. nihil illic impera
Abbreviated transcription (Latin):
mbus inflamato animo ad hec uitio quoq ingenii uehemes & impotẽs postꝗͣ
inter patres non q̃tum equum censebat excellere suas opes au̾tit. pͥmum omni¬
um expatrib popularis factus cum plebeis magistratib cõsilia coĩcare crimi¬
nando patres allitiendoq ad se plebeiam auram non consilio ferri: fameq ma¬
gne malle q̃ bone e̾ẽ. Et non contentus agrariis legib que materia semper
ribums pleb̃ seditionum fiusset idem moliri cepit. Acriores quippe eris
ni stimulos qui non egestatem modo atq ignominiã minant᷑. sed neruo
ac iunculis corpus liberum territent. Et erat eris alieni magna uis res dan¬
iosissima etiam diuitib edificando contracta. Bellum ita uolscũ gra
ꝑse & oneratũ latinorum atq hernicorum defectione inspem̃ cause iacta¬
tum ut maior potestas queret᷑.¬

Expanded text:
nibus inflato animo, ad hoc uitio quoque ingenii uehemens et impotens, postquam nibus inflato animo, ad hoc uitio quoque ingenii uehemens et impotens, postquam inter patres non quantum aequum censebat excellere suas opes animaduertit, primus omnium ex patribus popularis factus cum plebeiis magistratibus consilia communicare; criminando patres, alliciendo ad se plebem iam aura non consilio ferri famaeque magnae malle quam bonae esse. et non contentus agrariis legibus, quae materia semper tribunis plebi seditionum fuisset, fidem moliri coepit: acriores quippe aeris alieni stimulos esse, qui non egestatem modo atque ignominiam minentur sed neruo ac uinculis corpus liberum territent. et erat aeris alieni magna uis re damnosissima etiam diuitibus, aedificando, contracta. bellum itaque Uolscum, graue per se, oneratum Latinorum atque Hernicorum defectione, in speciem causae iactatum ut maior potestas quaere
Abbreviated transcription (Latin):
Insequenti anno T Manlio PCornelio T &L
lum foris grauior domi seditio exorta bellum auolscis ad iuncta latinorũ
& hernicorum defectione. Seditio inde minime timeri potuit abprĩtie gentis
uiro inclite fame M. Manlio Capitolino qui nimius animi cum alios pri¬
es sperneret uni inuideret eximiis simul honorib atq uirtutibus Mfu¬
rio egre ferebat solum eum inmagratib solitum apud ex̾citus e̾ẽ tm̃ iam emi¬
nere ut issdem auspitiis creatos non solum ꝓcollegis sed proministris hẽbat Cũ
interim si quis uere existimare uelit.M. furio recuꝑari prĩa ex obsidione
hostium non potuerit nisi abse prius Capitolium atq arx seruata e̾e̾t. & ille
inter aurum accipiendum & spem pacis solatis aĩs aggressus est gallos ipse ar¬
matos capientesq artem depulerit. Illuis glorie pars uirilis apud omnes milites
sit ꝗ simul uicerunt sue uictorie omnium mortalium sotium ẽe̾. Is opinio¬

Expanded text:
insequenti anno, A. Manlio P. Cornelio T. et L. testate, graue bellum foris, grauior domi seditio exorta, bellum ab Uolscis adiuncta Latinorum atque Hernicorum defectione, seditio, unde minime timeri potuit, a patriciae gentis uiro et inclitae famae, M. Manlio Capitolino . qui nimius animi cum alios principes sperneret, uni inuideret eximio simul honoribus atque uirtutibus, M. Furio , aegre ferebat solum eum in magistratibus, solum apud exercitus esse; tantum iam eminere ut iisdem auspiciis creatos non pro collegis sed pro ministris habeat; cum interim, si quis uere aestimare uelit, a M. Furio reciperari patria ex obsidione hostium non potuerit, nisi a se prius Capitolium atque arx seruata esset; et ille inter aurum accipiendum et in spem pacis solutis animis Gallos adgressus sit, ipse armatos capientesque arcem depulerit; illius gloriae pars uirilis apud omnes milites sit qui simul uicerint: suae uictoriae neminem omnium mortalium socium esse. his opinio
Abbreviated transcription (Latin):
Eiecto incarcerem Manlio satis¬
tat magnam ꝑtem plebis uestem mutasse. multos mortales capillum ac
barbam promisisse obũsatamq uestibulo carteris mestam turbam sictator de¬
fo uolscis triumphauit inuidieq magis triumphus ꝗͣ glorie fuit. quippe do¬
mi non militie partum eũ: actumq de ciue non dehoste fremebant. Unum
procul seditiõe res erat cuius leniende causa postulante nullo largitor uolũ¬
arius repente senatus ftũs satriũ coloniam duo milia ciuiũ romanorũ di
iussit. bina iugera & semisses agri assignati quod cum & paruũ & paucis da¬

Expanded text:
coniecto in carcerem Manlio satis constat magnam partem plebis uestem mutasse, multos mortales capillum ac barbam promisisse, obuersatamque uestibulo carceris maestam turbam. dictator de Uolscis triumphauit, inuidiaeque magis triumphus quam gloriae fuit; quippe domi non militiae partum eum actumque de ciue non de hoste fremebant: unum procul seditione res erat; cuius leniendae causa postulante nullo largitor uoluntarius repente senatus factus Satricum coloniam duo milia ciuium Romanorum deduci iussit. bina iugera et semisses agri adsignati; quod cum et paruum et paucis da
Abbreviated transcription (Latin):
me inimicis reum. dictura me abdico. uos queso consales. si uobis dat
absenatu negotium fu̾it in me p̾mum. & hunc M folium questiones ex̾ce¬
atis ut appareat in nocentia nr̃a nos non maiestate honoris tutos a cri¬
minatiõibus istis eẽ. Abdicat inde se dcãtura & post eum confestim fo¬
lius magr̃ equitum. Primi atq apud consules hiis enim absenatu res man¬
tiplicatis sũmis honorib post res domi belloq gestas ceterum inuisus
nobilitati cãm dixit absolutusq est: Nec diutius ut fit ꝗ̃ dum recens erat
questio per elara nomina reorum uiguit. Inde labi cepit aduiliora capi¬
ta: donec contionib factionibq aduersus quas comperta erat oppressa ẽ
Earum fama

Expanded text:
me inimicis reum, dictatura me abdico. uos quaeso, consules, si uobis datum me inimicis reum, dictatura me abdico. uos quaeso, consules, si uobis datum ab senatu negotium fuerit, in me primum et hunc M. Folium quaestiones exerceatis, ut appareat innocentia nostra nos, non maiestate honoris tutos a criminationibus istis esse.' abdicat inde se dictatura et post eum confestim Folius magisterio equitum; primique apud consules—iis enim ab senatu maniam Philo multiplicatis summis honoribus post res tot domi belloque gestas, ceterum inuisus nobilitati, causam dixit absolutusque est. nec diutius, ut fit, quam dum recens erat quaestio per clara nomina reorum uiguit: inde labi coepit ad uiliora capita, donec coitionibus factionibusque aduersus quas comparata erat oppressa est. earum fama
Abbreviated transcription (Latin):
Et omnes ante acte uite uos doscios
habeo quirites & hic ip̃e honos delatus adme testis est innocentiȩ mee: neq
enim qđ sepe alia quia it a tpr̃a postulabant patres con ͭ ͥ tribunus plebis¬
ui bello clarissimiis erat. sed qui maxime procul ab hiis coitionib i
egisset. dictator delegendus ex̾tendis questionibus fuit sed qm̃ quid am
nobiles homines. qua de cã uos existimare ꝗ̃ me pro magr̃ãtu quicꝗͣ in¬
cõptum dicere melius est pͥmum ipas expugnare questiores omni ope ad¬
misi sunt. Deinde postꝗ̃ ad id parum potentes erant ne cãm dicerent inp̃¬
dia adu̾sariorum appellationem & tribuntium auxilium patricii e¬
fugerunt. postrẽo repulsi: inde adeo omnia tutiora q̃ innocentiã suam
irgarent uisa in nos irruerunt: & priuatis dictatorem poscere reũ. uer¬
cundie non fuit. Ut omnes dii hominesq sciant ab illis etiam que non
possunt temptari ne rõnem uite redant me obuiam ire crimini & offerre

Expanded text:
et omnes ante actae uitae uos conscios habeo, Quirites, et hic ipse honos delatus ad me testis est innocentiae meae; neque enim, quod saepe alias, quia ita tempora postulabant rei publicae, qui bello clarissimus esset, sed qui maxime procul ab his coitionibus uitam egisset, dictator deligendus exercendis quaestionibus fuit. sed, quoniam quidam nobiles homines—qua de causa uos existimare quam me pro magistratu quicquam incompertum dicere melius est—primum ipsas expugnare quaestiones omni ope adnisi sunt; dein, postquam ad id parum potentes erant, ne causam dicerent, in praesidia aduersariorum, appellationem et tribunicium auxilium, patricii confugerunt; postremo repulsi inde—adeo omnia tutiora quam ut innocentiam suam rgarent uisa— in nos inruerunt, et priuatis dictatorem poscere reum uerecundiae non fuit;—ut omnes di hominesque sciant ab illis etiam quae non possint temptari ne rationem uitae reddant, me obuiam ire crimini et offerre
Abbreviated transcription (Latin):
Anco regnante lucu
r impiger ac diuitiis potens romam cõmigrauit cupidine maxime
ac spe magñi honoris: cuius adipiscendi tarquiniis nam ibi quoq ꝑegrina
stirpe orundus erat facultas non fuerat. Demarati corinthii filu
Qui ob seditiones domo ꝑfugus tum tarquiniis forte consedisset uxore ibi
ducta duos filios genuit. Nomina his lucumo atq aruns fuerunt. lucumo
iꝑfuit patri bonorum om̃nium heres. Aruns prior ꝗ̃ pater moritur u
grauida relicta. Nec diu manet suꝑstes filio pater qui cum ignorans nurũ
ferre uentrem ĩmemor intestando nepotis decessisset: puero post aui mor
innullam bonorum sortem nato ab inopia egerio inditum nomen
cumoni contra omnium bonorum heredi cum duntie iam animos facerẽt
auxit ducta in matrimonium tanaquil sumo loco nata & quȩ haucs
his in quibus nata erat huiliora sineret

Expanded text:
Anco regnante Lucumo, uir impiger ac diuitiis potens, Romam commigrauit cupidine maxime ac spe magni honoris, cuius adipiscendi Tarquiniis—nam ibi quoque peregrina stirpe oriundus erat—facultas non fuerat. Demarati Corinthii filius erat, qui ob seditiones domo profugus cum Tarquiniis forte consedisset, uxore ibi ducta duos filios genuit. nomina his Lucumo atque Arruns fuerunt. Lucumo superfuit patri bonorum omnium heres: Arruns prior quam pater moritur uxore grauida relicta. nec diu manet superstes filio pater; qui cum, ignorans nurum uentrem ferre, immemor in testando nepotis decessisset, puero post aui mortem in nullam sortem bonorum nato ab inopia Egerio inditum nomen. Lucumoni contra, omnium heredi bonorum, cum diuitiae iam animos facerent, auxit ducta in matrimonium Tanaquil, summo loco nata et quae haud facile iis in quibus nata erat humiliora sineret
Abbreviated transcription (Latin):
Quae utraq simul auxi¬
lio tribimitio & consensu pleb̾ ĩpediri cepta: nam neq duci addictos tri¬
pecuĩe uiris exequendi ꝗͣ delectus e̾ẽt Quppe iam apreneste profectos ho¬
stes in agro sabio consedisse nuntiabat᷑. interim tribios pleb fama ea
ã irritauerat magis ad susceptum certamẽ ꝗͣ deterruerat. neq aliud
luit. N̾am cum e̾ẽt prenestinis nuntiatũ nullum ex̾citũ conscp̾tũ rome nul¬
lum ducem certe̾m eẽ prẽs ac plebem insemetipos u̾scs occasionẽ rati duces
raptim agmine facto ꝑuastatis ꝓtinus agris. ad portam colinã signa
intulere

Expanded text:
quae utraque simul auxilio tribunicio et consensu plebis impediri coepta; nam neque duci addictos tripecuniae iuris exsequendi quam dilectus esset —quippe iam a Praeneste profectos hostes in agro Gabino consedisse nuntiabatur—interim tribunos plebis fama ea ipsa inritauerat magis ad susceptum certamen quam deterruerat neque aliud luit. nam cum esset Praenestinis nuntiatum nullum exercitum conscriptum Romae, nullum ducem certum esse, patres ac plebem in semet ipsos uersos, occasionem rati duces raptim agmine facto, peruastatis protinus agris ad portam Collinam signa intulere