comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nicu feritate inuadũt. Irrupcoĩb namqz creberri¬
mis ciucta uastãdo circumeñtes. pͥmo quidẽ pedi¬
tes. eo qd̃ equitãdi ꝑicia deesset. deinde equis euecti
ficauere burgi: quo cartiuoꝵ greges iatenis aftrit¬
tos asseruarent. ip̃i q pro tempore corpora a labore¬
resic̾ent. expedicõni ilico scruitura. Et qua ĩopiua¬
tos discursus agitãtese mnͦ nauibz modo equis de¬
lati. totam ciriũria deleuere ꝓuiticiã. Ei pͥmo
quidẽ aduẽtu urbẽ nanmueticã incendio cremauere
deinde andegauẽsem ꝑcuretes regionẽ. ip̃am qͥdẽ
ciitatẽ cõcremiãt pictanoꝵ uͦ castella atqz uites om¬
nem qz patriã a mari usqz ad eauidã pictauẽsem
urbem populãtur uastant iedib repletes omnia
Sequẽti uãqz tempore nauigio turoniuu adeunt
entatẽ. eamqz de more stagibz obplentes ad postre¬
rum iquibz tradũt. populata omui cireuinquq
regione. Haui longo post suꝑiora lig̾it ãne nauibz
expetẽtes: aureliauis ꝑueniũt. captani qz urbem

Expanded text:
it feritati. Irruptionibus namque creberrimis cuncta vastando circumeuntes, primo pedites quidem, eo quod equitandi peritia deesset, deinde equis evectificavere burgi, quo captivorum greges catenis astrictos asservarent, ipsique pro tempore corpora a laborereficerent expeditioni illico servitura. Ex qua inopinatos discursus agitantes, modo navibus, modo equis delati, totam circumcirca delevere provinciam. Et primo quidem adventu urbem Nanneticam incendio cremavere. Dein Andegavensem percurrentes regionem, ipsam quidem civitatem concremant. Pictavorum vero castella atque vicos, omnemque patriam a mari usque ad eamdem Pictavensem urbem populantur, vastant, caedibus replentes omnia. Sequenti namque tempore, navigio Turonum adeunt civitatem, eamque de more stragibus opplentes, ad postremum ignibus tradunt, populata omni circumquaque regione. Haud longo post, superiora Ligeris amnis navibus expetentes, Aurelianis perveniunt, captamque urbem
Abbreviated transcription (Latin):
excellẽtiss ime. que feliciter in ocłĩs dei niuunt. utilr
et in hõmi notiuia uuãt. Non eĩ populari aura len
sed puicioso arrisu blandiẽte delectari. eaqz illecebra mũ¬
do ĩplicari cõdecet. quem angustie mac̾iaꝵ ꝓ supue¬

Expanded text:
excellentissimae, quae feliciter in oculis Dei vivunt, utiliter excellentissimae, quae feliciter in oculis Dei vivunt, utiliter et in hominum notitia vivant. Non enim populari aura leni sed pernicioso arrisu blandiente delectari, atque illecebra mundo implicari condecet, quem angustiae maceriaru
Abbreviated transcription (Latin):
iupiduis. lectulũ salomonis diuine legis ꝓuigili mu¬
mimine sataqunt tueri. Subtilissimi quoqz ĩnenii
iugorem celici dispensatoris prerogatinu nobis iolt¬
lati. qͣliter in armoꝵ reginime. sic ĩuiuuctis quibutꝭ
intendere. que ꝑpende ꝓponitis. mira ualere efficacia
multimode probauerurnt. Munuscliu qͥ tantilli nostri
laboris placda manusumite nobilissina nesta ieleber
memorra dignissima. ur̃a et antiqua ꝑ has paginas
recolite. Principĩ namqr naroacõis usq ad ricaddũ
secundũ adudonis ꝑiti mri historia collegi. quiq
post̾is ꝓpagandum carte commendauit a rodulio
conuite ꝑmi ricardi fr̃ẽ diligenter ex quisiuit. Neliq̃¬
u̾o que partim relatu plurimor ad corcoborandam fidẽ
sacris mancipatũ siolis forte p̾sũpiõnis aut alia
qualibet culpa tali pro studio notauerit hanc hiꝰ
ut uirtutes optimoꝵ uir̃oꝵ tũ ĩ sclãrib tũ ĩdiuinis

Expanded text:
insidiis, tectum Salomonis divinae legis pervigili muinsidiis, tectum Salomonis divinae legis pervigili munimine satagunt tueri. Subtilissimi quoque ingenii vigorem coelici dispensatoris praerogativa vobis collati, qualiter in armorum regimine, sic in cunctis, quibus intendere, quae perpendere proponitis, mira valere efficacia, mlaboris placida manu sumite, nobilissima gesta celebri memoria dignissima, vestra et antiqua per has paginas recolite. Principium namque narrationis usque ad Richardum II e Dudonis periti viri historia collegi, qui quod posteris propagandum chartae commendavit, a Rudolpho comite, primi Richardi fratre diligenter exquisivit. Reliq quae partim relatu plurimorum ad corroborandum fidem aequsacris mancipatum scholis forte praesumptionis aut alia qualibet culpa tali pro studio notaverit, hanc hujut virtutes optimorum virorum tum in saecularibus tum in divinis
Abbreviated transcription (Latin):
anꝯsorum regeni in normannorum ducum gesars
Io uictorioso. atq orthodoro sumini regis
nitu augloꝵ regi Willelmo gemietceusit
cenobita oĩm cenobitarum indignissimus
Uillelmus. ad cõterendos hostes sansonis fortitudinem.
et ad dist̾uendũ iudiciũ salonionis abyssun. Opus hoc
prudẽtissime rex et serenissime in normannoꝵ ducum
gestis de diu̾sis excerptum codicib iucta mee exiquia¬
tem industrie cõterui. uestre q dicans idem celitudim.
obrecolenda priscoꝵ patrum mier pͥcipuas lararũ diqni¬
tatum ad mĩstracõnes piissimoriun aduum erempla
ibrromcorum bibliothere delegaudum decreui. Quod nõ
rethorum uenusta erornatum granitate. non politi
sermoris uenali lepore seu intore. sed in elimato stilo
ienui or̃one per plana deductum. ciulibet lectori ad liqͥ¬
dumi᷑ laboraui. Pr̃e quidem maiestatis lat̾a ambiũt
pͥclari uri. lict̾aꝵ ꝑicia ad modũ eruditi: qui strittis
gladiis ciuitateni circ̃uentes eliminatis prauorum

Expanded text:
ANGLORUM REGEM De Northmannorum ducum gestis. Pio, victorioso atque orthodoxo, summi Regis nutu Anglorum regi, WILLELMO, Gemmeticensis coenobita omnium coenobitarum indignissimus WILLELMUS, ad conterendos hostes Samsonis fortitudinem et ad discernendum judicium Salomonis abyssum. Opus hoc, prudentissime rex et serenissime, in Northmannorum ducum gestis, de diversis excerptum codicibus, juxta meae exiguitatem industriae contexui; vestraeque dicans idem celsitudini, ob recolenda priscorum patrum, inter praecipuas laicarum dignitatum administrationes, piissimorum actuum exempla, chronicorum bibliothecae delegandum decrevi. Quod non rhetorum venusta exornatum gravitate, non politi sermonis venali lepore seu nitore; sed inelimato stylo, tenui oratione per plana deductum cuilibet lectori ad liquidum elaboravi. Vestraeque quidem Majestatis latera ambiunt praeclari viri, litterarum peritia admodum eruditi, qui strictis gladiis civitatem circumeuntes, eliminatis pravorum
Abbreviated transcription (Latin):
et eĩ ꝑhenius ierlm̃ sabrira erecta: corã regis eteri
obtutibz ut selle lucide sulgent ĩꝑpecuas et̾uitates.
Que uidelicet etuͣa multis francoꝵ temporib sub diuersis
regibus ualida uirtute pelleus uguit: donec a pace .iiͦ.
ludoui impatoris filus dissidẽtibz ex magna glĩa
regnũ frauioꝵ quati cepit. in tautũ ut collectis iide¬
quaqz iirib itritoritorio antisiodorensi apud fouta¬
neticũ uicũ. duo adu̾sus duos diabolo ĩstigãte cõflis
satisfac̾ent edio. Qͥ prĩam pene onmi inunimine
mlitũ frequẽtia pͥlioꝵ desulueles. inualidã ⁊ bar¬
barorũ seu cuꝰ libet hostis inuasioni opportunam
eaut reliquerũt. Quo iỹe pagaui ium lothroci regis
silio uoĩe bier roste quidẽ ferree ꝓcurãte eiꝰ expedicõ¬
nem hastingo oĩm paganoꝵ neqͥssimo. a noricis
seu. dauicis finibz erutuãtes. maritima lictora in¬
coletes cõiuus iladib uerauerũt. ciuitates diruẽ¬
tes atqz albarias cõremãles. Quis uͦ iste lottieorus

Expanded text:
erecta, coram regis aeterni obtutibus ut stellae lucidae fulgent in perpetuas aeternitates. Quae videlicet ecclesia multis Francorum temporibus sub diversis regibus valida virtute pollens viguit, donec a pace quatuor Ludovici imperatoris filiis dissidentibus ex magna gloria regnum Francorum quati coepit: in tantum ut, collectis undequaque viribus, in territorio Autisiodorensi apud Fontaneticum vicum duo adversus duos diabolo instigante confligesatisfacerent odio. Qui patriam pene omni munimine militum frequentia praeliorum destituentes, invalidam et barbarorum seu cujuslibet hostis invasioni opportunam eam reliquerunt. Quo tempore pagani, cum Lothroci regis filio, nomine Bier, costae quidem ferreae, procurante ejus expeditionem Hastingo omnium paganorum nequissimo, a Noricis seu Danicis finibus eructantes, maritima littora incolentes continuis cladibus vexaverunt, civitates diruentes, atque abbatias concremantes. Quis vero iste Lothrocus
Abbreviated transcription (Latin):
alar hutes puniceas. quaꝵ ismitissima etremiatẽ
ex haurire insu nõ pot̾as. hoĩes diu̾sar ꝓ iunciarum
scutulata brachia hñtes. cuiqz esfeni nideles. quorum
nimeram m̃ltitudinẽ coadunatã iudebis. ão dep̾¬
hendas. Paralites fonte ĩtusas ⁊ ĩeo alt̾uatim ablu¬
tas. iõmumq comestione edc̃tes. pplm̃ atique siaudis
cotagio pollitũ. tipuo baptisiate abluẽdũ. facro ral̃
corporir ⁊ sãguĩs alimoma sagmandũ. Piuides quos¬

Expanded text:
tes puniceas et quarum infinitissimam extremitatem exhaurire visu non poteras, homines diversarum provinciarum scutulata brachia habentes, tuique effecti fideles, quorum innumeram multitudinem coadunatam videbis, animo deprehendas. Per alites fonte infusas et in eo alternatim ablutas, communique comestione edentes, populum antiquae fraudis contagio pollutum, typico baptismate abluendum, sacrosancti corporis et sa
Abbreviated transcription (Latin):
barbaroꝵ eorũd̾ iroupcõib atqz hestili gladio cõci¬
dere. Piget reserre nobilissimoꝵ ceuobiorũ tam
ꝙ nõ ignobilium plebiũ. captiuitates matronaꝵ.
uginũ ludibria ac ĩcta que uictis uictores inferra
ualent. insanda iormẽtor gen̾a. Quid acquitanũe
tentis in gelentem retera asfentõem. que olimi belloꝵ

Expanded text:
barbarorum irruptionibus atque hostili gladio concidere? Piget referre nobilissimorum coenobiorum, tam que non ignobilium plebium, captivitates matronarum, virginum ludibria, ac cuncta quae victis victores inferre valent infanda tormentorum genera. Quid Aquitanicae gentis ingentem referam afflictionem, quae oli
Abbreviated transcription (Latin):
a nudie ꝑ oriẽtem usqz ad septẽtrionẽ pueit. Eucepa
uͦ a seylentrione uiqz ad ocridetem. atqz irde affrita
ab occidẽte usq ad m̾ndiẽ. Uñ iudetur orbem didiũ
due tenere. euroyi i affrica. aliud uͦ dimidiũ sola asia.
S ideo ille due ꝑtes sacte sũt: qz intͥ utramq it rat
ab occeano quicqͥo aquaꝵ tras int̾luit. ⁊ ħ mare man¬
mini nobis facit. Quappler si ĩduas ptes orbem diui¬
dis orientis ⁊ occidẽtis. asia erit ĩnua. ĩalta uͦ europa
et iffrica. Huis succĩte ĩtimatis. ad ꝓpositũ redeanus
Guropa qͣmplimis iluminũ alueis interrmata

Expanded text:
Europa vero a septentrione usque ad occidentem, atque inde Africa ab Occidente usque ad meridiem. Unde videntur orbem dimidium duae tenere, Europa et Africa, aliud vero dimidium sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, quia inter utramque intrat ab Oceano quidquid aquarum terras interluit et hoc mare magnum nobis facit. Quapropter si in duas partes orbem dividas, Orientis et Occidentis, Asia erit in una, in altera vero Europa et Africa. » His succincte intimatis, ad propositum redeamus. Europa quamplurimis fl
Abbreviated transcription (Latin):
kes et eĩ noe filios habuisse soere ad liquidũ
testãtur pagine. quor iuinor noĩe iaphed fi¬
liũ henuit. quẽ ꝓpͥo uocabulo magog noĩauit. Cuiꝰ
gothiea soboles de similitudine ultime sillẽ pat̾n
sulã scanzan iutra maris fretũ sibi uiudicaret. In
qua ꝑ succedẽtia tp̃oꝵ turrulã ad modũ m̃stiplicata.
Duos ex se in armis robustissimos produxit goi hoꝵ
pplẽs. Ex quib unus iũ rege suo thanau se de nagi¬
na sua egressus. ult̾iorẽ scichiã ĩuasit. sͥqz usurpu¬
uit m̃ltũ post adu̾sũ uesosẽ egypnor regẽ contra
se bella actemptãtem dutissime searmis et p̾lus ex¬
tendens. Quor ureres post med̾ uocate amazones.
diut᷑nã eoꝵ morã moleste ferẽtes: repudiata uiror
copłã arma iapessũt. Duas regnnas lampeto salic
atq marpessam cet̾is audaiõres pͥncipatui subrogãtes.
Que dextris manullis ob telor ittus adustis lotam
asiã aggresse e per .c. fere annoꝵ uolumĩa gͣuissiẽ

Expanded text:
s habuisse, sacrae ad liquidum testantur paginae. Quarum junior nomine Japhet filium genuit, quem proprio vocabulo Magog nominavit. Cujus Gothica soboles de similitudine ultimae syllabae patsulam Scanzam intra maris fretum sibi vindicaret. In qua per succedentia temporum curricula admodum multiplicata, duos ex se in armis robustissimos produxit Gothorum populos. Ex quibus unus cum rege suo Thanause de vagina sua egressus, ulteriorem Scythiam invasit, sibique usurpavit: multum post adversum Vesosem Aegyptiorum regem contra se bella attentantem, diutissime se armis et praeliis extendens. Quorum uxores postmodum vocatae Amazones, diuturnam eorum moram moleste ferentes, repudiata virorum copula arma capessunt: duas reginas Lampeto scilicet atque Marpessam caeteris audaciores principatui subrogantes. Quae dextris mamillis ob telorum jactus adustis, totam Asiam ag
Abbreviated transcription (Latin):
tatus ꝑsusiꝰ. et a iu̾idie ad oriẽteni means ꝓ iellosut
g̾mancã q et suihiã usq eo qͦ ponto stuhito recipit
discriminatꝰ: uocilatur danubius. In iopiosa nͥ in¬
t̾rapedine a danubio ad scithui ponti usqz cõfiinum
disfuse commoralur sere gts et barbare. que ex ianza
insula oaeauo huic inide iirctũsepta uelud exa m̃ apiũ
ex canistro. seu gladiꝰ enagina diu̾sitate m̃ltimoda.
diciãur ꝓsilluisse cõsuetudine barbarita. Est namo
ibi tractꝰ qͣmplĩmiꝰ a lama sitꝰqz nnimuni copiosus
dacie. atqz meatꝰ multũ pretẽsus gecie. Quar dacia
exstat medioxina. in modun corone inslarqz tiuita¬
tis pͥ maguis alpib emimila. Quos prolente ausrat¬
tus amplitudiis iurẽles iolũt ppli. premonẽte

Expanded text:
rientem means procellosus, Germaniam et Scythiam usque eo, quo ponto Scythico recipitur discriminatus, vocitatur Danubius. In copiosa igitur intercapedine a Danubio ad Scythici ponti usque confinium diffusae commorantur ferae gentes et barbarae, quae ex Scanza insula Oceano, hinc inde circumsepta, velut examen apum ex canistro, seu gladius e vagina, diversitate multimoda dicuntur prosiluisse consuetudine barbarica. Est namque ibi tractus quamplurimus Alaniae, situsque nimium copiosus Daciae, atque meatus multum protensus Getiae. Quarum Dacia exstat medioxima, in modum coronae, instarque civitatis praemagnis Alpibus emunita. Quos protentae anfractus amplitud
Abbreviated transcription (Latin):
et pacẽ ⁊ bella simiul. pussumi genitoris urĩ glĩe sissimi
diis noberti. supiorũqz parẽtum. qui t̾rene mmilicie
noĩatissimi pͥncipes. sincerissima tamẽ fide. alac̾rima
spe. feruẽtissima caritate ad celesua tendẽies. xp̃i maxime
strenui milites ac itudiosissimi cultores extiterũt. Impa¬
tor et̾no presideus imꝑio in quo iõfiders plima senis¬
simor ꝑulõꝵ obstacula admirãdis ꝓuẽtib ouãtissime
triumphando ꝓt̾iustir. Ip̃e potẽtissimꝰ uitor in cunctis
gendis uos tutetur prudẽtie ur̃e qͣm cõtulit gub̾nando
patrocinetur. quo adusqz selicissimo cursu sub mũdano
diademate cõsuminato ĩ aulam u̾e sũmeqz bĩtudinis
patriã assumamini phemius qlẽ auuloat stola adoruatꝰ
pie rer uittoriose atq orthodore. M D apcͦ.
Quomodo fortitudo francoꝵ que du ¶ primum.¬
inquerat inmunita sit. uñ et ip̃i feritati paganorũ
minus resistere ualuerunt.

Expanded text:
genitoris vestri gloriosissimi ducis Roberti, superiorumque parentum; terrenae militiae nominatissimi principes, sincerissima tamen fide, alacerrima spe, ferventissima charitate ad coelestia tendentes, Christi maxime strenui milites ac studiosissimi cultores exstiterunt. Imperator aeterno praesidens imperio, in quo confidens plurima saevissimorum periculorum obstacula admirandis proventibus ovantissime triumphando protrivistis: ipse potentissimus tutor in cunctis gerendis vos tutetur; prudentiae vestrae, quam contulit, gubernando patrocinetur: quoadusque felicissimo cursu sub mundano diademate consummato, in aulam verae summaeque beatitudinis patriam assumamini, perennis gloriae annulo ac stola adornatus, pie rex, victoriose atque orthodoxe. HISTORIAE Quomodo fortitudo Francorum, quae diu viguerat, immutata sit, unde et ipsi feritati paganorum minus resistere valuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nor. Cefiatur id rutauis fecũdissima iube
aqͥtame. Hoc sanctonitũ. h engolisma. si ꝑc tra¬
goritũ ħ lemonicas. ħ certe aruerns. ip̃m qr
auaritũ apud regni aquitamti. San¬
ic itaq huiusiemodi calamitatũ ma¬
lis ut p̾libauimus gallus nõ abiar
piaculo quorulis et ꝑ .xxx. iere annoꝵ gaciũ
lucubre detritis. hastingiꝰ dũn suũ ad alcio¬
ra cupiẽt ꝓ uehere. de ĩriali diude ᷝ  iñ aume
complicũ reyit actenciꝰ tractare. Postrem᷑ inito
cõcilio uelmolum pineãtes mare. toma debe¬
ferãt clandestĩa irouꝑtõe optin̾e. S muna cror¬
ta tẽpestate ad urbe lunis deuoluũ tͣ uẽto ipes¬
tẽte: que ꝓ sui decore hoc uotabat᷑ noĩe. Poixo
ciues tata atonia ilasse: ciuitatis reragula
portis inducut. ꝓpugnauã ilixeie ⁊ rulis uiu¬
mut atq semet põs hortant᷑ ad reritãdũ. QRũ
audatiã hastingꝰ ut comꝑit: ratꝰ hnͣt reran¬

Expanded text:
norum. Testatur id Pictavis fecundissima urbs Aquitaniae, hoc Sanctonum, hoc Engolisma, hoc Petragoricum, hoc Lemovicas, hoc certe Arvernus, ipsumque Avaricum caput regni Aquitanici. CAis atque hujuscemodi calamitatum malis, ut praelibavimus, Galliis non absque piaculo quorumlibet per XXX fere annorum spatium lugubre detritis, Hastingus dominum suum ad altiora cupiens provehere de imperiali diademate cum agmine complicum coepit attentius tilio velivolum permeantes mare, Romam deliberant clandestina irruptione obtinere. Sed nimia exorta tempestate, ad urbem Lunis devolvuntur, vento impellente, quae pro sui decore hoc vocabatur nomine. Porro cives tanta attoniti classe, civitatis repagula portis inducunt, propugnacula et jaculis muniunt, atque semetipsos hortantur ad resistendum. Quorum audaciam Hasting
Abbreviated transcription (Latin):
Quod pagani cõpiẽtes illã urbẽ non ẽẽ ronã diuisi sũt.
et biẽr uolens redire danamarchã apud frisiã obut. haftĩ¬
gus uͦ pacificatꝰ est cũ barolo rege accepit ab eo loco sti¬
pendu urlẽ cartis. ĩ qͣ et hĩtauit t¬
st quo francorũ gens resũptis uiribz roma¬
ne feritatis iugũ a cernue ꝓpria pepulit.
ferinaqz colla sub regum dominio flexit
cpi eccͣia nehemẽter adulta passim. odori feros. fructus
ferens. ad usqz orciduos liuites floruit: Qͣ demq
tempestate ip̃i reges reb bellicis sirenui at rpĩane sidei
iugore fulti: ciriũquoq de iuiuicis ualidissimos
semꝑ reportabant triumphos. Sub quoꝵ mod̾antĩe
Er hac quiire qͣmplima monachor proruperũt ouilia.
que uelud apes ex sins aluearuis multimodos ex diu̾sis

Expanded text:
Quod pagani, comperientes illam urbem non esse Romam, divisi sunt, et Bier volens redire Danamarcham apud Frisiam obiit: Hastingus vero pacificatus cum Carolo rege, accepit ab eo loco stipendii urbem Cartis, in qua et habitEx quo Francorum gens resumptis viribus Romaae feritatis jugum a cervice propria depulit, ferinaque colla sub regum dominio flexit, Christi Ecclesia vehementer adulta, odoriferos fructus ferens, ad usque occiduos limites floruit. Qua denique tempestate ipsi reges rebus bellicis strenui, ac christianae fidei vigore fulti, circumquaque de inimicis validissimos semper reportabant triumphos. Sub quorum moderaminEx hac quippe quamplurima monachorum proruperunt ovilia, quae velut apes ex suis alveariis multimodis, ex
Abbreviated transcription (Latin):
qr un gẽma in anulo rictilat situ el ubiate fruduũ¬
Hic nempe clodonei francoꝵ regis tp̃e a beato philib¬
to opitulate regina bathilde construitꝰ: in lauto incre¬
tͦreni militatã ꝓpria colla salubrimo iugo iubetit. Si
loci monachi sine incole paganoꝵ aduẽtũ isꝑiẽtes:
suga lapsi quedã suaꝵ reꝵ sus t̾ra oculẽtes. q̃dam
secũ asportãtes doiuãte euaserũt. Pagaui locũ
uacuũ reꝑietes: monastͥĩ sce marie sũ q petri et
cucta edificia itue miecto adur̃t. i solitudinẽ oĩa
redigẽtes. Hac ita parͣta eu̾sione. locus qͥ tuuto ho¬
noris splendore diũ inguerat. exturbatis oĩb ac
subu̾sis domibz cepit eẽ cubile ferar et uolutrum.
macerus ne sua seliditate ĩsullime porrectis. q¬
busus qz densissinus ⁊ arborũ iurgultis ꝑ . xxx.

Expanded text:
quia, ut gemma in annulo, rutilat situ et ubertate fructuquia, ut gemma in annulo, rutilat situ et ubertate fructuHic nempe Clodovei Francorum regis tempore, a beato Philiberto, opitulante regina Baltilde constructus, in tanto increChristo regi militatura, propria colla saluberrimo jugo subegit. Cujus loci monachi sive incolae, paganorum adventum comperientes, fuga lapsi, quaedam suarum rerum sub terra occulentes, quaedam secum asportantes, Deo juvante, evaserunt. Pagani, locum vacuum cuncta aedificia igne injecto adurunt, in solitudinem omnia redigentes. Hac itaque patrata eversione, locus qui tanto honoris splendore diu viguerat, exturbatis omnibus ac subversis domibus, coepit esse cubile ferarum et volucrum: maceriis in sua soliditate in sublime porrectis, arbustisque densissimis, et arborum virgu
Abbreviated transcription (Latin):
nitur exercitꝰ. Iude uͦ statuto die pelago impellũt᷑
naues. ad eas ꝓpere festmant milites. eleuãt᷑ uexilla.
libuͣt uẽtis carbasa. uehũtur lupi pnices ad lac̾an¬
das dm̃cas oues. dõ suo thur. hũanũ sanguinẽ libãtes.
Ilãte. sidõ uerm̾e deusem aggrediũtur portum.
anno ab incarnacõe dñi. dccͣcͤ .l.i. Exiliẽtes qz e nanib
totum illico uulcano tradũt comitatũ. Scĩ queq qͥn¬
tiui monast̾ium ferali rabie cõburũt. de xͥano pplõ nesa¬
rium exercentes ludibriũ. Nomomisit quoq emimo
ep̃s / cum suis diacoĩb eor gladio obtrĩuat᷑: sitqz cedes
ĩ plebe ꝓpͥo orbata pastore. De huic seqͣnica ora aggrediũ¬
tur. et apud gemmeticũ dassica stacione obsidionẽ cõpo¬
nunt. Qui lotus iure geminetuꝰ uocat᷑: qr ꝓ siue os¬
seusis illui genuũt. ꝯ ĩslãmis ultricib gemituri nõ
erũi. Quidã uͦ agemima illũ fore uocatũ arbitrãtur.

Expanded text:
nitur exercitus. Inde vero statuto die pelago impelluntur nitur exercitus. Inde vero statuto die pelago impelluntur naves, ad eas propere festinant milites, elevantur vexilla, librant ventis carbasa; vehuntur lupi pernices ad lacerandas dominicas oves, deo suo Thur humanum sanguinem libantes. flante secundo, Vermandensem aggrediuntur portum, anno ab incarnatione Domini 851. Exsilientesque e navibus, totum illico Vulcano tradunt comitatum. Sancti quoque Quintini monasterium ferali rabie comburunt, de christiano populo nefarium exercentes ludibrium. Noviomensis quoque Emmo episcopus cum suis diaconibus eorum gladio obtruncatur; fitque caedes in plebe proprio orbata pastore. Dehinc Sequanica ora aggrediuntur et apud Gemmeticum classica statione obsidionem componunt. Qui locus jure Gemmeticus vocatur, quia pro suis offensis illuc gemunt, qui in flammis ultricibus gemituri non erunt. Quidam vero a gemma illum vocatum arbitrantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sa mansit. quo adusqz loi hrotus rex de quo
supra pͬlibauimꝰ patri ĩ regno successit. Is ⁊rer pa¬
trum legib excitus. cum iugẽti iiuenũ agiine sorte
conente i iluĩ noĩe bier coste ferree asuo abdicat regno
cũ eiꝰ pedagogo. hastingo ꝑ oĩa fraudulentissimo. ut
peg̾na regna petens eiteras sibi armis adquire̾t sedes.
Qui ideo costa ferrea uocabat᷑: qr nõ clipens ei obu̾et᷑.¬
sz nh̾nus in aue sians. armoꝵ ium quacũqz spu̾et
illesus. uehemẽtissimis małs eiꝰ uenesicus ĩ feaur.
Hastiugꝰ uͦ a patria cũ suo adolesceie exus ꝓscͥptus.
missa legaiõe nulites de finitinus ꝓunicus ammo
lenes. belliqz cupidos. ad hanc expedudem muitans:
ĩnum̾abilem pugnãtiũ tyronũ congregauit ci̾citũ.
Quid plã: sabricãtur nanes. ĩnonat᷑ scuta. resar¬
uunt᷑ thoraces. polunit᷑ lorite et galee. accim̃tur
laucee et enses. oĩqz teloꝵ apporatu accurate mu¬

Expanded text:
sa mansit, quoad usque Lothrocus rex, de quo sa mansit, quoad usque Lothrocus rex, de quo supra praelibavimus, patri in regno successit. Is etiam rex patrum legibus excitus, cum ingenti juvenum agmine sorte cogente filium, nomine Bier Costae Ferreae, a suo abdicat regno, cum ejus paedagogo Hastingo per omnia fraudulentissimo; ut, peregrina regna petens, exteras sibi armis acquireret sedes. Qui ideo Costa Ferrea vocabatur, quia non ei clypeim quamcunque sperneret illaesus; vehementissimis matris ejus venenis infectus. Hastingus vero a patria cum suo adolescente exsul proscriptus, missa legatione milites de finitimis provinciis animo leves, bellique cupidos, ad hanc expeditionem invitans, innumerabilem pugnantium tironum congregavit exercitum. Quid plura? fabricantur naves, innovantur scuta, resarciuntur thoraces, poliuntur loricae et galeae, acuuntur enses et lanceae, omnique telorum apparatu accurate mu
Abbreviated transcription (Latin):
os ꝓdicõem illiꝰ ab eo ꝑpetratã euasisse: ac ꝓ multiãdos
ponti an tractꝰ g̾maniã appulisse. alq pestiuod̾ in
dacia regnasse. eãqz a quodã dauao iue stirpis rege
danamarcham mĩrupasse. Hac gͥ de cã daci mĩturã¬
tur a sus danai l̾dam. Normãmi autẽ dicũtur qr
lingua eor boreas north uocatur. hõ uͦ man. Idem north¬
mãm id est hõmes boreales ꝑ denoĩacionem ñupantur.
Sz sine hoc siue illud extiterit. originẽ tamẽ a gotsus
noscutur ducemdam. Qui tãtis post hoc adoleuerunt
ĩ cremẽtis. ut dum replete ẽẽnt hoĩb ĩsule. qͣni plẽs
sancita a regib lege cog̾entur de ꝓprus sebib migͣie.
Que geus icirco sic m̃luplicabatur qm̃ ninio dedi¬
ta luxui. mulierib nĩgebatur multis. Nam pater
adultos filios cũctos a se pellebat. preter unũ quem
heredem sin iuris relinquebat.
De demq sex ꝑ m̾stor tempora legũ incõuul¬

Expanded text:
oditionem illius ab eo perpetratam, evasisse; ac per multimodos oditionem illius ab eo perpetratam, evasisse; ac per multimodos ponti anfractus Germaniam appulisse, atque postmodum in Dacia regnasse, eamque a quodam Danao suae stirpis rege Danamarcham nuncupasse. Hac igitur de causa Daci nuncupantur a suis Danai vel Dani. Northmanni autem dicuntur, quia lingua eorum Boreas North vocatur, homo vero Man: inde Northmanni, id est, homines boreales, per denominationem nuncupantur. Sed sive hoc sive illud exstiterit, originem tamen a Gothis noscuntur ducere Dani. Qui tantis post hoc adoleverunt incrementis, ut, dum repletae essent hominibus insulae, quamplures sancita a regibus lege cogerentur de propriis sedibus migrare. Quae igitur idcirco sic multiplicabatur, quoniam nimio dedita luxui mulieribus jungebatur multis. Nam pater adultos filios cunctos a se pellebat, praeter unum, quem haeredem sui juris relinquebat.e lex per multorum tempora regum inconvul
Abbreviated transcription (Latin):
gitur alt̾ gothoꝵ cuneus ex stanza insula.
q̃ erat qͣsi essicina geuciũ. aut uelut uagi¬
na nacõnũ cum rege suo noĩe berig eqressus. mox
ui e naĩbz ereũtes t̾ras accingerũt. nour loco dedeꝵt.
scanzanqz obillius memoriã de ꝯͦ eruperãt illum
uocau̾ũt. Inde deniq ꝓlixiꝰ tendẽtes: intra g̾man¬
cos suiꝰ meotidas occupauerũt paludes. plĩnias regiones
diffuse metãtes. Quaꝵ in sidã sede. daciaqz et dauamiar¬
cha sistens. reges habuit m̃ltes mire philosophie erudi¬
cõne uehemẽt imbutos. zeutan scilicet atq dicineum.
nec nõ zalmoxen. aliosqz plẽs. unde et pene oĩbz bar¬
baris gothi semꝑ extiterũt sapiẽtiores. grecisqz serme
cõsiules. Nam martem deũ apud se autumant fu¬
isse ecortũ: quẽ huani placabant effusione sangiũi.
Iactauit eĩ se troianos ex sua styrpe ꝓcessisse. autenorẽ¬
q ab urbis ert̾mimo cũ duob iilib militũ et .d. uris¬

Expanded text:
gitur alter Gothorum cuneus ex Scanza insula, quae erat quasi officina gentium, aut velut vagina nationum, cum rege suo nomine Berig egressus, mox ut e navibus exeuntes terras attigerunt, nomen loco dederunt, Scanzamque ob illius memoriam, de quo eruperant, illum vocaverunt. Inde denique prolixius tendentes intra Germanicos sinus, Meotidas occupaverunt paludes, plurimas regiones diffuse metantes. Quarum in secunda sede Dacia, quae et Danamarcha, sistens, reges habuit multos, mirae philosophiae eruditione vehementer imbutos, Zeutan scilicet, atque Dicineum, necnon Zalmoxem, aliosque plures. Unde et pene omnibus barbaris Gothi semper exstiterunt sapientiores, Graecisque ferme consimiles. Nam Martem deum apud se autumant fuisse exortum, quem humani placabant effusione sanguinis. Jactant enim Trojanos ex sua stirpe processisse, Antenoremque ab urbis exterminio cum duobus millibus militum et qui
Abbreviated transcription (Latin):
illis monstrum: nec seuior ulla
pestis: & iradeum Stygiis sese ex¬
tulit undis iurginei uolucrum
uultus fedissima uentris prolu¬
uies unceq manus & pallida sẽ¬

Expanded text:
illis monstrum, nec saevior ulla pestis et ira deum Stygiis sese extulit undis. Virginei volucrum voltus, foedissima ventris proluvies, uncaeque manus, et pallida sem
Abbreviated transcription (Latin):
omnes rapiunt: spoliant: Uerbe¬
rant: Uulnerant. occidunt: con
mum ullam in regno: nego quẽꝙͣ
hominem expertum Inurie esse:
nego ullum genus sceleris libidi¬
ꝙ in eorum Ullo: qui pati potue¬
rit sit pretermissum: tam dura

Expanded text:
omnes rapiunt, spoliant, verberant, volnerant, occidunt; consmum ullam Locris, nego quemquam hominem expertem iniuriae esse; nego ullum genus sceleris, libidiquod in ullo qui pati potuerit praetermissum sit. uix
Abbreviated transcription (Latin):
pła uobis⁊ c̃. sic ait. sic̃ post̾eritatisue fi¬
delis mandauit antiquitas. hodie salua¬
tor a caldeis est adoratꝰ. hodie fluenta
iordanis benedcõe ꝓpͥ baptismatis cõse¬
crauit. hodie inuit᷑atꝰ ad nupcias aqͣm¬

Expanded text:
 etc. Sic ait: Sicut posteritati suae fidelis mandavit antiquitas, hodie Salvator a Chaldaeis adoratus est, hodie fluenta Jordanis benedictione proprii baptismatis consecravit, hodie invitatus ad nuptias aq
Abbreviated transcription (Latin):
peritutam et homerum mendacia stupturũ
Aliam samyam de qua erathosteues in antiquis
annalibus samyorum dicit esse striptum
Septimam cumariam nomme amalchatam
heraclides pontitus solonir et cyri fuisse tem¬
poribus / Noyam phrniam que multa uatici¬

Expanded text:
Troiam et Homerum mendacia scripturum; sextam Samiam, de qua scribat Eratosthenes in antiquis annalibus Samiorum repperisse so scriptum; septimam Cumanam nomine Amaltheam, Heraclides Ponticus Solonis et Cyri fuisse temporibus: nonam Phrygiam, quae vatici
Abbreviated transcription (Latin):
Iudien signũ tellus sudore madestet
E celo rex aduemet per secla futurus
Salicet in cate presens ut iuditet ortem
Unde deui cednerent in credulus atq fidelis
Celsum cum sanctis tui iam termino in ip̃o
Sit anme cum catur a derunt quas iudicat ip̃e
Cum iacet incultis densis in uepribus orbis
Reicient simulatra uixi cunetam quoq yazã
Exuret terras ignis pontiniqz polumq
Inquirens tetii portas offrmget auerin
Sanctorum non erit cunete lux libera carni
Tradentur sontes eterua eterna flãma tremabit¬
Occultos actus tetegens tunc quisq loque
Secreta atq deus reserabit pectora luci
Tunt erit luctus stridebunt dentibus om̃t
Eripitur solus iubar et corus interit astris
Uoluetur celum lunaris splendor obibit
Deicient colles ualles ualles extollet ab imo
Non erit in rebus hominũ sublime uelaltũ
Iain equantur campi montes et cerula põti
Omĩa cessabunt tellus confracta petibit
Sit pariter fontee torrẽtur flaniaqz igm
Et tuba cum sonitum tristem dimittet ab alto

Expanded text:
Iudicii signum: tellus sudore madescet, E celo rex adveniet per secla futurus, Scilicet in carne presens, ut iudicet orbem. Unde Deam cernunt incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic anime eum carne aderunt, quas iudicet ipse. Cum iacet incultus densis in vepribus orbis, Reicient simulacra viri, curam quoque gaçam Exuret terras ignis, pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet averni. Sanctorum sed enim cuncte lux libera carni Tradetur, sontes eterOccultos actus retegens; tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus resecabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunEripitur solis jubar, et chorus interit astris. Solvetur coelum, lunaris splendor obibit. Dejiciet colles, valles extollet ab imo. Non erit in rebus hominum sublime vel altum; Nam aequantur montes campis, et caerula ponti Omnia cessabunt, tellus confracta peribit. Sic pariter fontes, torrentes, fluminaque igni. Et tuba cum sonitum tristem demittet ab alto
Abbreviated transcription (Latin):
salomon.
Roboam.
Iosaphath
Azarias
Athalia.
Ioas.
Amasias.
Ozias.
Ioathan.
achaz.
e zechias.
manases.
Amon.
Ioachim
Sedechias.

Expanded text:
Salomon, Roboam, Josaphat, Azarias, Athalia, Joas, Amasia, Ozias, Joathas, Achas, Ezechias, Manasses, Amon, Joachim, Sedecias.
Abbreviated transcription (Latin):
fiut aeatis siupitu erat excedere. seu accipere p̃cium. Nam in plerisq locis
dort moeu paum sexaginta soldorum. alias quoq. iextarurs ougorum cam¬
decim. Sirterra post esum bestiarum & uolucrum. urgente famc acctrmt. aper
onones pu pere in ciebum morticina queo acdictu barrenda. Q uuidamuerotẽ¬
tere consigrum ade nee ioeis ud adices situarum herenss. fuiluinueros

Expanded text:
o vendentis pro libitu erat excedere, seu accipere pretium. Nam in plerisque locis o vendentis pro libitu erat excedere, seu accipere pretium. Nam in plerisque locis fuit modii pretium sexaginta solidorum, alias quoque sextarius solidorum quindecim. Interea post esum bestiarum et volucrum, urgente fame acerrima, coepere homines praeripere in cibum morticina quaeque ac dictu horrenda. Quidam vero fecere confugium evadendae mortis ad radices silvarum herbasque fluviorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ter se ipsa dementa inter se pugnam discordie agere. cum ꝓcul dubio uincdic¬
tam exercerent humane in solentie. assiduis enim imbribus. ita compluta
erat unu̾sa tellus. ut inspaciotrium annorum nulli reppirentur sulci uti¬
les semnibus. Tempore quoq messis herbe agrestes. atq infelix lolium totã
operuerant suꝑficiem agrorum. Modius quoq sementis. ubi mauus ꝓfici¬
bat: reddebat in messe sextarium. ipseq sextaruis: uix referebat pugiliũ.
Ceperat enim primitus hec sterilitas uitionis m partibus orientis. depopłan¬
do gretiam deuenit in italiam. dehinc infusa ꝑ gallias. transũt ad unnuer¬
sosanglorum populos. T uncũero constricta tota gens indigentia uictus. ma¬
tores ac medioeres fame pallebant cum paupibus. cessit enim raptis poten¬
tinti. unusali mopie. Si quidgͦ uictus uenundatus reppiebatur. arbitri¬

Expanded text:
ter seipsa elementa pugnam discordiae agere, cum procul dubio vindicter seipsa elementa pugnam discordiae agere, cum procul dubio vindictam exercerent humanae insolentiae. Assiduis enim imbribus ita compluta erat universa tellus, ut in spatio trium annorum nulli reperirentur sulci utiles seminibus. Tempore quoque messis herbae agrestes, atque infelix lolium, totam operuerant superficiem agrorum. Modius quoque sementis ubi magis proficiebat, reddebat in messe sextarium, ipseque sextarius vix referebat pugillum. Coeperat enim primitus haec sterilitas ultionis in partibus Orientis; depopulando Graeciam, devenit in Italiam. Dehinc infusa per Gallias, transiit ad universos Anglorum populos. Tunc vero constricta tota gens indigentia victus, majores ac mediocres fame pallebant cum pauperibus. Cessit enim raptus potentum universali inopiae. Si quid ergo victus venundatus reperiebatur, arbitri
Abbreviated transcription (Latin):
in loco optimo eiusdem eccłe. Post aliquot uero dies contigit ut puerulus fer¬
me decẽnis ualida confectus egritudine. ad sepulchrum illius gr̃a recuꝑande
sanitatis duceretur ibiq a parentibus dimissus decubabat solus. Qui subito
respiciens: uidit siꝑ eundem sepulchrum insidentem auiculam formam
columbe p̃ferentem. Quam dn intuens oblormiuit. De hinc lem exsietus sõ¬
no. euigilans ita se repperit incolumem. ac si nichil egritu dinis pse. issa. Sus¬
cipunt itaq leti parentes suum. fit omnibus cõmine gaudium. se⁊ ie⁊ itaq
tempore. cepit iuniuerso orbe t̾rarum fames conualescere. ac interitus pe¬
ne unuuiersi humani generis ĩminere. Nam temperies aeris. sic intempesti
ua effecta ẽ. ut nullius sationis ꝓueniret tempus congrium. nec messiom p̃¬
cipue obmundantiam aquarum foret oportuum. Uidebantur enim in¬

Expanded text:
in loco optimo ejusdem ecclesiae. Post aliquot vero dies contigit ut puerulus ferin loco optimo ejusdem ecclesiae. Post aliquot vero dies contigit ut puerulus ferme decennis valida confectus aegritudine ad sepulcrum illius gratia recuperandae sanitatis duceretur, ibique a parentibus dimissus decubabat solus. Qui subito respiciens, vidit super idem sepulcrum insidentem aviculam formam columbae praeferentem, quam diu intuens obdormivit. Dehinc leni expletus somno, evigilans ita se reperit incolumem, ac si nihil aegritudinis persensisset. Suscipiunt itaque laeti parentes suum, fit omnibus commune gaudium. Sequenti itaque tempore coepit in universo orbe terrarum fames convalescere, ac interitus pene universi humani generis imminere. Nam temperies aeris sic intempestiva est effecta, ut nullius sationis proveniret tempus congruum, nec messioni praecipue ob inundantiam aquarum foret opportunum. Videbantur enim in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i millesimo tricesimo t̃cio. qui ẽ apassione eiusdem saluatoris mille¬
simus obiere uiri in orbe romano famosissimi. sacreq religionis signiferi. Be¬
nedictus uidelicet papa uniu̾salis. ac rex francorum. utrim diximus rob̾¬
tus. Fulb̾tus quoq carnoti psulum incomꝑabilis uir sapier tissimus. nec non
p̃nominatus pater monachorum. fundatorq cenobiorum eximius uoiliel¬
mus. de quo etiam ꝑplura forent dicenda utilia. nisi quod in libello quem
de uita &. uirtutibus illius edidimus. ꝓlata dudum suisse noscuntur. unũ
restat tamen quod noui ibidem minime contineri. Migrauit enim p̃dictus
pater a seculo ad beatorum requiem in neustrie partibus in fiscamnense ui¬
delicet monastio. supra mare occeanim constituto. quod a rotomagenie ur¬
be. quadraginta fere milibus distat. sepultꝰq ẽ uͥi tantum condecebat uir̃

Expanded text:
i millesimo tricesimo tertio, qui est a passione ejusdem Salvatoris millei millesimo tricesimo tertio, qui est a passione ejusdem Salvatoris millesimus, obiere viri in orbe Romano famosissimi, sacraeque religionis signiferi, Benedictus videlicet papa universalis, ac rex Francorum, ut jam diximus, Robertus. Fulbertus quoque Carnoti praesulum incomparabilis, vir sapientissimus, nec non praenominatus pater monachorum, fundatorque coenobiorum eximius Willelmus, de quo etiam perplura forent dicenda utilia, nisi quod in libello, quem de vita et virtutibus illius edidimus, prolata dudum fuisse noscuntur. Unum restat tamen, quod novi ibidem minime contineri. Migravit enim praedictus Pater a saeculo ad beatorum requiem in Neustriae partibus, in Fiscamnense videlicet monasterio supra mare Oceanum constituto, quod a Rothomagense urbe quadraginta fere milliaribus distat, sepultusque est, uti tantum condecebat virum,
Abbreviated transcription (Latin):
huruserroris asserebant eẽ eadem iusti martyris onsa. qui eodie bellaco ge¬
liarum pasus urbe. cuusetiam caput autisi otioro ubi natus & mrtritas fu¬
erat iotitum e. se babetur.So ego qui rei ueritatem noueram. fruiolum qd̾
sli cebutur asserebam. Elegantiores tam urorum psone. cegnoscentes sigme¬
ta falutie sudem tabant assertioni quam ꝓtuleram. Nocte deniq in secuta.
uisas a quibusdam monachorum. seu aliorum religiosorum monstruosa in
caddem ecła fantasmata. atq a locello quo inclusa habebanturt ossa formas
nigrorum ed nopum exisse necnon ab eccła recessisse. Et licet plures sane mẽ¬
tis tetestabile figientum abhominandum clamarent. uulgus tam̃ rusti¬
cane plebis mangonem corruptum. iniusti nomen ꝓ iusto uenerans. olim
in suo ꝑmansit ẽrrore. Nos autem iccirco ista retulimus. ut amultiformis de¬
mominn seu humanorum errorum. qui in orbe passim habundant. p̃cipue
Fin fontibus seu arboribus ab egris incaute ueneratis caueatur. de same ua

Expanded text:
hujus erroris asserebant esse eadem Justi martyris ossa, qui eo die Bellovaco Galliarum passus urbe; cujus etiam caput Autissiodoro, ubi natus et nutritus fuerat, relatum est et habetur. Sed ego, qui rei novitatem noveram, frivolum quod dicebatur asserebam. Elegantiores tamen virorum personae cognoscentes figmenta fallaciae, fidem dabant assertioni quam protuleram. Nocte denique insecuta, visa sunt a quibusdam monachorum seu aliorum religiosorum monstruosa in eadem ecclesia phantasmata, atque a locello, quo inclusa habebantur ossa, formas nigrorum Aethiopum exisse, nec non ab ecclesia recessisse. Et licet plures sanae mentis detestabile figmentum abominandum clamarent, vulgus tantum rusticanae plebis mangonem corruptum injusti nomen pro Justo venerans, olim in suo permansit errore. Nos autem idcirco ista retulimus, ut a multiformis daemonum seu humanorum errorum, qui in orbe passim abundant, praecipue in fontibus seu arboribus ab aegris incaute veneratis, caveatur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
circum accut. aciuiuꝰquem tangem hostui manu ꝑgentes dimicaturi. reuera ut
terorumq scõrum possessionibus rapti abstrax̾at. Indeq accepto sigillo imponens
illud. ꝓp̃e haste cum exercitu equitum peditumq multorum obuiam ꝑrexit. adu̾sũ
se dimicaturiss. dumq uenirent. utreq partes in cominus. tantus t̃ror inuasit
ex citum duorum frm̃. ac si uincti ligaminibus. omnes parit̃ imbelles extiterunt. Ste¬
phanus auten arrepta fuga. cum aliquibus militibus euasit. teobaldus uero c̃
cetera mulutudine totius exercitus captus ad turonensem ciuitatem deducitur
ipsamq gos̨fredo teddidit. atq cum suis omnibus huc uiucq dispsis in capti¬
one reman it. Hulli dubium ẽ beato martino auxiuante. qui ilium pie iuo¬
cauerat suorum inimicorum uictorem ext. se. Referebant enim aliqur ex
acie fugientes. quod tota falanr militum gosstedi m ipso ꝓcinctu belultam¬

Expanded text:
circumdedit. Adversus quem tandem hostili manu pergentes dimicaturi, revera ut circumdedit. Adversus quem tandem hostili manu pergentes dimicaturi, revera ut terorumque sanctorum possessionibus raptu abstraxerat. Indeque accepto vexillo, imponens illud propriae hastae, cum exercitu equitum peditumque multorum obviam perrexit adversum se dimicaturis. Dumque venirent utraeque partes in cominus, tantus terror invasit exercitum duorum fratrum, ac si vincti ligaminibus omnes pariter imbelles exstitissent. Stephanus autem, arrepta fuga, cum aliquibus militibus evasit. Thebaldus vero, ex caetera multitudine totius exercitus, captus ad Turonensem civitatem deducitur, ipsamque Gozfredo reddidit, atque cum suis omnibus huc illucque dispersis in captione remansit. Nulli dubium est beato Martino auxiliante, quia illum pie invocaverat, suorum inimicorum victorem exstitisse. Referebant enim aliqui ex acie fugientes quod tota phalanx militum Gozfredi, in ipso procinctu bell
Abbreviated transcription (Latin):
ris insolito ad tras emittitur. insulsum enim uulgus: ꝑhibet stellam de celo cadere.
ł unc ergo p̃dicto mense nouembrio ꝑducte sunt in quiblsdam locis galliarũ
p̃ter solitum ad maturitatẽ segetes prime sationis augustimensis colecte. men¬
seoctobrio quod non sine magna aomiratione contigit fieri. de bello mire gesto.
ub eodem quoq tempore. fuerat orta grandis discordia usq ad effusionẽ
multi sanguinis inter heuiritum francoram regem. Rob̾ti filium & filios supra
tarati odonis tebaldum uidelicet atq stephanum. Contigit enim post multas strageᷤᷤ
cladis utrarumq partium ut iscdem rer ablato ab eisddem dominio turonice urbis. ta¬
ret illud gor fredo. cognoniento tuditi filio scł fulconis iã dicti andegauoꝵ comitis.
Q ui colle ago eccicitu ipsam cuitatem anno uno. & eo amplius obsidione

Expanded text:
ris insolito ad terras emittitur; insulsum enim vulgus perhibet stellam de coelo cadere. ris insolito ad terras emittitur; insulsum enim vulgus perhibet stellam de coelo cadere. Tunc ergo praedicto mense Novembri, perductae sunt, in quibusdam locis Galliarum, praeter solitum, ad maturitatem segetes primae sationis Augusti mensis, collectae mense Octobri; quod non sine magna admiratione contigit fieri. CAPUT II. De bello mire gesto. Sub eodem quoque tempore fuerat orta grandis discordia usque ad effusionem multi sanguinis, inter Henricum Francorum regem, Roberti filium, et filios supra taxati Odonis, Thebaldum videlicet atque Stephanum. Contigit enim, post multas strages cladis utrarumque partium, ut idem rex, ablato ab eisdem dominio Turonicae urbis, daret illud Gozfredo, cognomento Tuditi, filio scilicet Fulconis jam dicti, Andegavorum comitis. Qui, collecto magno exercitu, ipsam civitatem anno uno et eo amplius obsidione
Abbreviated transcription (Latin):
tia carnis uixurie infamabatur. Illud enim uicium plus ceteris in gen̾e
humano rerum ordinem turbat
equenti igitur anno. id ẽ quadragesimo serto pꝰ miuesimum facta
e ꝓ ioca magna iuni staitas &c seguminum. post bce uo scrto
idus nouembrii mensis. luna quarta decuna. nulla curre. e epacta. conturrente
septimo facta ẽ eclipsis lune hominibus ualde tremenda. Nam ꝯciai hora noctis
inter solem &. ipsam lunam. siue patratum a deo ostensum. sen unagriente spe¬
ra alterius syderis qualiter euenerit manet notum scientie conditoris Ipsa qq
luna primitus pene facta ẽ t̾ota sicut teter sanguis paululum euadendo usq
ad auroram supuenientis tiei. Codem nichilominus intrse apud castruni scĩflo¬
rentini quod ẽ suꝑ armentionem fluuium. cirea medium cuiusdam diei. ceeidͥ
de celo quod grece dicitur selas. ł casma scu palmetie dum fulgor etherei splendo¬

Expanded text:
tia carnis luxuriae infamabatur. Illud enim vitium plus caeteris in genere tia carnis luxuriae infamabatur. Illud enim vitium plus caeteris in genere humano rerum ordinem turbat. Sequenti igitur anno, id est, quadragesimo sexto post millesimum, facta est per loca magna vini fertilitas et leguminum. Post haec vero Idus Novembris mensis, luna quartadecima, nulla currente epacta, concurrente septimo, facta est eclipsis lunae hominibus valde tremenda. Nam octava hora noctis inter solem et ipsam lunam, sive patratum a Deo ostensum, seu invertente sphaera alterius sideris, qualiter evenerit, manet notum scientiae Conditoris. Ipsa quoque luna primitus pene facta est tota sicut teter sanguis, paululum evadendo usque ad aurarem supervenientis diei. Eodem nihilominus mense apud castrum sancti Florentini, quod est super Armentionem fluvium, circa medium cujusdam diei cecidit de coelo, quod Graece dicitur selas, vel chasma, seu palmatias, dum fulgor aetherei splendo
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. E p̃orum uero: nuimero uiginti octo. ꝓuenerat enim in deditionem pre¬
dictłregis regnum austrasiorum quod illi a ꝓgenitoribus compet hat. Simł
etiam genti bunoram ꝓpͥo moderamine regeꝵ ablianem nomine instituerat.
U nanimiter enim unsisi uiat e none. actumites. tam ex italia. quam ex
germania longe lateq eiusdem regis dominũ semet suꝑ exercere gratant̃
expetebant. Et non in merito. Erat enim. affabilitate gratissimus. aclibera¬
litate ꝑspicuus. atq humilitatis gr̃a p̃ditus. Nec cuiuspiam extollentie nu¬
tu notabatur indeptus. atq iccirco umu̾sis circumcirca existebat amabilis.
Ipso itidem anno p̃dicta gens ungrorum eius imꝑio rebellis extitit. quã
ule hostiliter aggressus potenter deuicit. sibiq tributariam subiugauit.
t amen ꝓpudor unum in eo erat nimium rep̃hensibile. quod in continẽ¬

Expanded text:
tudo, episcoporum vero numero viginti octo. Provenerat enim in deditionem praetudo, episcoporum vero numero viginti octo. Provenerat enim in deditionem praedicti regis regnum Austrasiorum, quod illi a progenitoribus competebat. Simul etiam genti Hunorum proprio moderamine regem, Abbonem nomine, instituerat. Unanimiter enim universi marchiones ac comites, tam ex Italia quam ex Germania, longe lateque, eumdem regem dominium super semet exercere gratanter expetebant. Et non immerito. Erat enim affabilitate gratissimus, ac liberalitate perspicuus, atque humilitatis gratia praeditus. Nec cujuspiam  dominium  extollentiae nutu notabatur indeptus. Atque idcirco universis circumcirca existebat amabilis. Ipso itidem anno praedicta gens Hungarorum ejus imperio rebellis exstitit. Quam ille hostiliter aggressus, potenter devicit, sibique tributariam subjugavit. Tamen, proh pudor! unum in eo erat nimium reprehensibile, quod incontinen