comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tissime ait. Hec ad diuisionẽ
reꝵ hereditariaꝵ ñ ꝑtinere ¶d̾
q ait. siquis testam̃to cau̾it. ut
seruus exportandus ueneat of¬
ficio familie herciscunde contiñi
ut uoluntas defuncti ñ inttidat.
S cum monum̃tum uissit testa¬
tor fieri familie h̾ciscunde aget᷑
ut fiat. Idem tñtemptat. quia
heredum int̾ ẽ quos uis monum̃¬
ti sequitur p̃scriptis ub̾ posse eos
exꝑiri. uti monum̃tum fiat.  Sũp¬
tus quas unus ex herelib bona
fide fecerit. usuras quisquis cõseqͥ
pot̃ achoh̾ede ex die more sccłm re¬
scͥptum imꝑatoꝵ señi ⁊ amonini.
Celsus eciam ilud eleganter adi¬
oit coheredem. ⁊ si ñ soluit hr̃e fa¬
milie herciscunde iudicium ut
cogatur coheres solu̾e cum alias
ñ sit lib̾aturus remcreditor nis ĩ
solidum eĩsatis fiat᷑. ¶: Sĩ filius
famisias patriheres ꝓ ꝑte extitis¬
s ⁊ ac̃ditorib peculiarib cõueni¬
retur cum paratus sit soluere.
id omne ꝙ debet᷑ ꝑ doli exceptõem

Expanded text:
nius ait haec ad diuisionem rerum hereditariarum non pertinere.Idem quaerit, si quis testamento cauerit, ut seruus exportandus ueneat, officio familiae erciscundae iudiut voluntas defuncti non intercidat. sed et cum monumentum iussit testator fieri, familiae erciscundae agent, ut fiat. idem tamen temptat, quia heredum interest, quos ius monumenti sequitur, praescriptis verbis posse eos experiri, ut monumentum fiat. Sumptuum, quos unus ex heredibus bona fide fecerit, usuras quoque consequi potest a coherede ex die morae secundum rescriptum imperatorum Severi et Antonini. Celsus etiam illud eleganter adicit coheredem et si non solvit habere familiae erciscundae iudicium, ut cogatur coheres solvere, cum alias non sit liberaturus rem creditor, nisi in solidum ei satisfiat. Si filius familias patri heres pro parte extitisset et a creditoribus peculiaribus conueniretur, cum paratus sit soluere id omne quod debetur, per doli exceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
adiudicare s ⁊ regionib diu¬
sum fundum posse ad iudicare
scd̃m diuisionem uemo diuit a¬
u̾it s ⁊̃ cum adiudicat pot̾it
unponere aliqͣm seruitutem
ut alii aliumsuum faciat ex
his quos aduidicat s si pure
alii adiudicau̾it fundum alii
adindicando amplius ad sui-¬
fauulie hertiscunde udicium
ex duob constat idest reb atq
prãtionu que sunt ꝑsonales
acciones. Papͣ. de re que
apud hostes ẽ m arcellum rep̃
ones eius rei uenire in familie
h̾ciscunde uidurm q̃ apud ho¬
stes ẽ quidam enim impedunẽ¬
ti ẽ rei pr̃ationem uenire cum

Expanded text:
dicare: Sed et regionibus divisum fundum posse adiudicare secundum divisionem nemo dubitaverit. Sed etiam cum adiudicat, poterit imponere aliquam servitutem, ut alium alii servum faciat ex iis quos adiudicat: sed si pure alii adiudicaverit fundum, alium adiudicando amplius serviFamiliae erciscundae ex duobus constat, id est rebus atque praestationibus, quae sunt personales actiones.Papinianus de re quae apud hostes est Marcellum repretationes eius rei uenire in familiae erciscundae iudicium, quae apud hostes est. quid enim impedimentum est rei praestationem uenire
Abbreviated transcription (Latin):
inquib pat̾ ei consentit illi ga-¬
tus ẽ ⁊ ꝓ parte heres scriptus ẽ
hoc queq̃ deb̾e p̾cipere. Quia ⁊
hoc patris es alienum fuit S
si qͣ numera post mortem pr̃is
suscepit. ab his herecles patris
ex filiis. urios. ⁊̃ suscepturũ
ꝓfessum ẽẽ ⁊ prius qͣm honere
figeretur mortuum eẽ om̃ib
filiis hereclib iustitutis ⁊ q̃sitũ
eẽ au is filiusquod ineamrem ĩ¬
pendiss familie hertisciuide õ
sequatur eiq R̾disse nulla accõe
idem consequi posse ꝙ nũto dis¬
plicet deb hoc itaq in familie
bertiscunde iudicium uenire.¬
Item pap̃. scribit. Si maritus
uende q̃ĩ stipulafem uenit
suscipere uissit ⁊ mulier adu¬
sus utrumq dirigat dotis pe¬
ticõem cheretem ẽẽ defenden¬
dum ab eo qui suscipere honꝰ
iussus est. S ⁊ legata que au
utroq ꝓdote data electa dote
retineretur in compendio cohe¬
retłis ẽẽ qui debito ieuat᷑ ũ opoe¬
tet uidelicet᷑ ut coheres qui ho¬

Expanded text:
i consentit, reliquatus est et pro parte heres scriptus est, hoc quoque debere praecipere, quia et hoc patris aes alienum fuit: sed si qua munera post mortem patris suscepit, ab his heredes patris ex filiis ἀγωνοθεσίαν suscepturum professum esse et priusquam honore fungeretur, mortuum esse omnibus filiis heredibus institutis, et quaesitum esse, an is filius, quod in eam rem impendisset, familiae sequatur: eique respondisse nulla actione idem consequi posse. quod merito displicet. debet itaque hoc in familiae erciscundae iudicium uenire.Item Papinianus scribit, si maritus uendae, quae in stipulationem uenit, suscipere iussit et mulier aduersus utrumque dirigat dotis petitionem, coheredem esse defendendum ab eo, qui suscipere onus iussus est. sed legata, quae ab utroque pro dote data electa dote retinentur, in compendio, coheredis esse, qui debito leuatur, non oportet, uidelicet ut coheres, qui o
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest uisi causa cognita. Ꝙ
si q̃dam res indiuise relicte sĩt
cominum dundundo de his a¬
gi pot̃. ¶Pap̃. ait. Si uni ex
heredib honus eris alien ĩuiu¬
gatur cit᷑ra sp̃en legati officõ
udicis familie hertiscunde cog¬
noscentis susciꝑe eum id opert᷑e
s ñ ultra dodrautem portiõis
sue. ut quadrautem ullibatum
hãt. Indempnes igitur cohere

Expanded text:
n potest nisi causa cognita: quod si quaedam res indiuisae relictae sunt, communi diuidundo de his agi potest.Papinianus ait, si uni ex heredibus onus aeris alieni iniungatur citra speciem legati, officio iudicis familiae erciscundae cognoscentis suscipere eum id oportere, sed non ultra dodrantem portionis suae, ut quadrantem illibatum habeat: indemnes igi
Abbreviated transcription (Latin):
t puto offõ uidicis contiñi ut
si uolent heredes a communiõe
usus fruct᷑. discedere morem eis
gerat cautionib int̾positis.¬
Iuł. ait Sialii fundum aliiu¬
sum ff̃ructum fundi uidex ad¬
iudicau̾it ñ comunicari uss̃ f̾.¬
usus fructus ⁊ exterto tempore
⁊ usq ad certum tempus ⁊ alt̾i¬
us auuis adiudicari pot̾: Id
quod annis fimdo p̾ litem conte¬
statam alluit eque uenit inħ̾
iudicium.: S ⁊ si dolo ł culpa
quid inusum fructum abuno
ex heredib factum sit nocquo
iniudicium uenire pomip̃. ait.
Nam ⁊ omnia quequis in here¬
ditate dolo aut cuipa fecit ĩ uidi¬
cium familie hertiscunde ueni¬
unt. Et sic tm̃. si qͣsi hr̃s fecit. et

Expanded text:
t puto officio iudicis contineri, ut, si uolent heredes a communione usus fructus discedere, morem eis ‹g›erat cautionibus interpositis.Iulianus ait, si alii fundum, alii usum fructum fundi iudex adiudicauerit, non communicari usum fructum.Usus fructus et ex certo tempore et usque ad certum tempus et alternis annis adiudicari potest.Id quod amnis fundo post litem contestatam alluit, aeque uenit in hoc iudicium.Sed et si dolo uel culpa quid in usum fructum ab uno ex heredibus factum sit, hoc quoque in iudicium uenire Pomponius ait: nam et omnia, quae quis in hereditate dolo aut culpa fecit, in iudicium familiae erciscundae ueniunt, sic tamen, si quasi heres fecerit. et
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ aquiua lege quasi corruꝑit
nͣ miniu autem famrilie hercis¬
cunde uidicio. It si suus be¬
reclitarius ꝓpriam rem heredis
unius sub ripuerit offilius ait
ẽẽ familie h̾eiscunde accionem
⁊ cõmuni diuidundo furtiq ac¬
cõem cessare. Qͣ re agenteni fa¬
milie hertiscunde iudicio cõse¬
cuturum ut aut ei s̾uns acl iu¬
dicetur aut litis estimatio in sim
de conueuicus ẽẽ dicet᷑ simpli
hñdam existimationem uif a¬
milie herciscunde uidicio. Ulp̃.¬
ait si ex plurib heredib uni suꝰ
sit gn̾aliter ꝑ optionem legat.i
⁊ heredes stichum tabulas heredi¬
tarias iit̾ lenisse dicent ł corru¬
pisse ⁊ ꝑꝑ hoc denuntiau̾int ue
optaretur seruus deuide optatus
uendicet᷑. pot̾int si ab eis uen¬
dicetur. doli mali exceptõe uti :
de suo q̃stionem htlbere. ¶S an
ĩ familie hercisciuide nidiciũ¬

Expanded text:
Aquilia, quasi corruperit: non minus autem etiam familiae erciscundae iudicio.Item si seruus hereditarius propriam rem heredum unius subripuerit, Ofilius ait esse familiae erciscundae actionem et communi diuidundo furtique actionem cessare. quare agentem familiae erciscundae iudicio consecuturum, ut aut ei seruus adiudicetur aut litis aestimatio in simpde conueniens est dicere simpli habendam aestimationem in familiae erciscundae iudicio. ait: si ex pluribus heredibus uni seruus sit generaliter per optionem legatus et heredes Stichum tabulas hereditarias interleuisse dicant uel corrupisse et propter hoc renuntiauerint, ne optaretur seruus, deinde optatus uindicetur, poterunt, si ‹ab› eis uindicetur, doli mali ex ceptione uti et de seruo quaestionem habere.Sed an in familiae erciscundae
Abbreviated transcription (Latin):
romissor hominis homine mor¬
tuo cum ꝑ eu stererit qͦ minͦ
trad̾etur ⁊ si houinẽ daturũ se ꝯ¬
stitũit de constituta pecunia tẽ¬
nebitur ut p̃tiũ eissoluat.
epłam emisit in ħ u̾ba remanse¬
runt apudimne quinqͣgnnita ext̃¬
dito tuo ex cͣcttu pupilloꝵ incoꝵ
quos tibi redłe debco idib ma¬
dii probos ꝙ si ad diẽ supͣscͥptũ a P¬
ñ ded̾o tunc dare debebo usuras.
tot q̃ro an luciꝰ ticiꝰ in locũ pupil¬
loꝵ ad cautionẽ rẽ success̾it. mar¬

Expanded text:
romissor hominis homine mortuo, cum per eum staret quo minus traderetur, etsi hominem daturum se constituerit, de constituta pecunia tenebitur, ut pretium eius solvat.ulam emisit in haec verba: "Remanserunt apud me quinquaginta ex credito tuo ex contractu pupillorum meorum, quos tibi reddere debebo idibus maiis probos: quod si ad diem supra scriptum non dedero, tunc dare debebo usuras tot". quaero, an Lucius Titius in locum pupillorum hac cautione reus successerit. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
enus qui a p̾ hostes decessit hoc
in uidicio exꝑirĩ possunt siui¬
les almm castrensium alium ce¬
t̾orum bonoꝵ heredem fecerit
ñ ẽ locus familie bertiscunde
iudicio diu̾isum ẽ enim per cõ¬
stitutões int̾ eos patrimoniũ.
Quẽ admod̾ cessat familie ħ¬
ciscunde uidicium cum nichꝑ¬
sit incorꝑorib s omnia ł nõĩb
sunt. ¶ Quantum u̾o accipiẽ¬
dum facili fami lierciscistunde
iudicium nichil inter ẽ possi¬
deat quis hereditatem nec ne.¬
De płib herectitatib que int̾
cosdem ex du̾isis causis ⁊ mu¬
nes suit unum familierciscũ¬
de uidicium sumi potest. Si
int̾ me ⁊ te ticiana hereclitas
commnuni fit inter me aut̃ ⁊te
ticium sei ana posse unum iui¬
dicium accipi int̾ tres. pomp̃.
scb̃. It̃ si plures hereditates
int̾ nos omunes sũt possumꝰ
de una familierciscunde uidi¬
cium exꝑiri. ¶Si testator
rem cominuẽ cum extranco
hẽbant sine rei sue partem
alicmn legauit aut heres ante

Expanded text:
eius, qui apud hostes decessit, hoc iudicio experiri possunt.Si miles alium castrensium, alium ceterorum bonorum heredem fecerit, non est locus familiae erciscundae iudicio: diuisum est enim per constitutiones inter eos patrimonium. quemadmodum cessat familiae erciscundae iudicium, cum nihil in corporibus, sed omnia in nominibus sunt.Quantum uero ad accipiendum familiae erciscundae iudicium nihil interest, possideat quis hereditatem nec ne.De pluribus hereditatibus, quae inter eosdem ex diuersis causis communes sint, unum familiae erciscundae iudicium sumi potest.Si inter me et te Titiana hereditas communis sit, inter me autem et te ‹et› Titium Seiana, posse unum iudicium accipi inter tres Pomponius scribit.Item si plures hereditates inter nos communes sunt, possumus de una familiae erciscundae iudicium experiri.Si testator rem communem cum extraneo habebat siue rei suae partem alicui legauit aut heres ante
Abbreviated transcription (Latin):
tu michi ꝓmiseras alnn eccid̾it
de tolo malo accõnem meuindãdã
pleriq recte pntant qui a tu a
me liberatus sis. Ideoq legis a¬
quilie accio tibi denegabinur.
promissum aumnal ante morã oc¬
cid̾it de dolo accionẽ rrodi adũsus
eum oporterc neratuis priscus ⁊ uss̾
ꝑ osequentiam ip̃e quoq dminti¬
eruus tuus cimmi tibi deb̾ nec sel¬
uendo ẽẽt orͣtatu tuo pecurmam
mutuam ame accepit ⁊ trbi sol¬
uit lab̾oait de dolo accionẽ intẽ
dendani quia noc depetulio ritił
sit cum inpeculio utilis nicħ̾¬
heres sũ et ob id uidicio ab¬
soluite passus sum dandam

Expanded text:
tu mihi promiseras, alius occiderit, de dolo malo actionem in eum dandam plerique recte putant, quia tu a me liberatus sis: ideoque legis Aquiliae actio tibi denegabitur.promissum animal ante moram occiderit, de dolo actionem reddi adversus eum oportere Neratius Priscus et Iuliper consequentias ipse quoque dimittieruus tuus cum tibi deberet nec soluendo esset, hortatu tuo pecuniam mutuam a me accepit et tibi soluit: Labeo ait de dolo malo actionem in te dandam, quia nec de peculio utilis sit, cum inheres sum, et ob id iudicio absolvi te passus sim: dandam
Abbreviated transcription (Latin):
at qͥn si maiora pondera com¬
t modauit io quod amplius m̃¬
tis datrim est repeti condicõne
potest. si mĩnora ut reliqua
mere. detur erempto agi po¬
test᷑. nuii ea condicione mers
uenit ut ius pond̾ib traderet᷑
cum ule decipiendi cã affiria¬
unt secqua pondera hr̃e. ¶ dolo
cuius effectum ẽ ut lis temporib
logitimis transactis ꝑcat. treba¬
clicium ñ ut arbutrio uidicis re

Expanded text:
atquin si maiora pondera commodauit, id quod amplius mercis datum est repeti condictione potest, si minora, ut reliqua merx detur ex empto agi potest: nisi si ea condicione merx uenit, ut illis ponderibus traderetur, cum ille decipiendi causa adfirmasset se aequa pondera habere. Dolo cuius effectum est, ut lis temporibus legitimis transactis pereat: Trebaudicium, non ut arbitrio iudicis res
Abbreviated transcription (Latin):
tem exigit pretor ut compre¬
hendatur quio dolo malo fc̃m
sit. Scire enim deb acc̾or inqͣ
re circ umscriptus sit nec in
Itanto crimine uagari.  lp̃¬
i plures dolo feceruit ⁊ uaus
restituerit omnes lib̾antur q d̃¬
siuus quanti ea res est presti¬
hec accio iuberedem ⁊ incete¬
ros successores datur. Uum tax¬
at de eo quod ad eos peruenit.
tutio comphendit᷑ et nisi fiat re¬
stitutio sequitur condempnatios
certa qͦuantitas ũ adr ut possit
per continnatiam suam tanti re¬
us condempnari quanti antor
unlitem uirau̾it s offõ indicis de¬
bet de utraq actione taratione
indicis uisiurandum refrenari.
stitui ñ posse: ueluti si serms
dolo malo traditus defructus sit
Ideoq protinus condempnari de
legatus erat int̾end̾it ñ est de a¬
dolo accio qm̃ alie ex hoc oriuit᷑
acciones. ¶De eõ qui sciens cõ¬
mouas ondera ut uenditor
emptori m̃tes appencłit treba

Expanded text:
tem exigit praetor, ut comprehendatur, quid dolo malo factum sit: scire enim debet actor, in qua re circumscriptus sit, nec in tanto crimine uagari. 17 Ui plures dolo fecerint et unus restituerit, omnes libes est praestiHaec actio in heredem et ceteros successores datur dumtaxat de eo quod ad eos pervenit. tutio comprehenditur: et nisi fiat restitutio, sequitur condemnatio qucerta quantitas non adicitur, ut possit per contumaciam suam tanti reus condemnari, quanti actor in litem iuraverit: sed officio iudicis debet in utraque actione taxatione iusiurandum refrenari. stitui non posse ueluti si seruus dolo malo traditus defunctus sit ideoque protinus condemnari debelegatus erat, incenderit, non est de dolo actio, quoniam aliae ex hoc oriuntur actiones. De eo qui sciens commodasset pondera, ut uenditor emptori merces adpenderet, Treba
Abbreviated transcription (Latin):
ex̃unt aduocatos qͦ petẽtib debe
qui petat ultro eis dare debebit s
siquis ꝑ potẽciã adu̾sarii ñ ĩueni¬
re se aduocantũ dicat. eque opor¬
teb̾ ei aduocatum dare. Cet̾moppri¬
mi aliq̃m ꝑ adu̾sariisui potẽtiã
ñ oꝑtet. hoc enĩ ⁊̃ ñ inuidiam eiꝰ
qui ꝓuincie p̃ spectat. siquis tã
potent̾ segerat ut om̃s inetuãt ad¬
ũsus eũ aduocatõem susciꝑe. que¬
⁊̃ õim p̃sidũ ꝯnunia sunt. ⁊ debẽt
age eũ sit nñ posulatuis ⁊ ulitã

Expanded text:
exerunt. Aduocatos quoque petentibus debebexerunt. Aduocatos quoque petentibus debebqui petat, ultro eis dare debebit. sed si qui per potentiam aduersarii non inuenire se aduocatum dicat, aeque oportebit ei aduocatum dare. ceterum opprimi aliquem per aduersarii sui potentiam non oportet: hoc enim etiam ad inuidiam eius qui prouinciae praeest spectat, si quis tam impotenter se gerat, ut omnes metuant aduersus eum aduocationem suscipere. Qu omnium praesidum communia sunt et debent agere, cum sit unus proconsulatus et utilita
Abbreviated transcription (Latin):
cãe ꝯgnifõe desid̾ant. ꝑlibellũ ñ
possunt expediri. ¶ Circa aduoca¬
tos patientẽ eẽ ꝓ ꝯsulẽ oꝑteti s c̃ ĩge¬
mo. Netõtemptibilis uideat nec a¬
deo dissmmulare siquos cãrocinua¬
tores ł redẽptores dep̃hendat eos q
solos pati pꝰtulare quib pedictum
cius p̾tulare ꝑmittit᷑. ¶ De p̾lano
aut̃ ꝓ osul potest expedire hec ut ob¬
sequium ꝑentib ⁊ patronis lib̾isq
patronor exhib̾i iubeat. Cõmina
ri ⁊ t̾rere filium apr̃e oblatum qͥ
ñ ut oꝑtet ꝯu̾sari uideat᷑ pot̾it de
plano siłr ⁊ lib̾tũ ñ obseq̃ntẽ emẽ¬
dare aut u̾b̾ aut fustiũ aut castiga¬
tõne. Obseruare itaq eñ opotet ut
sit ordo aliquis p̾tulatõnũ scilic
ut oĩm desid̾ia audiant᷑. ne forte
dum honori p᷑tulantiũ dat᷑ łimꝑ¬
bitati cedit mediocres desid̾iasna
ñ ꝓfa̾nt . aut õino ñ adhibu̾unt
aut mims freq̃ntes neq ĩ aliqͣdig¬
nitate positos ad nocatos sibi ꝑsp¬

Expanded text:
ae cognitionem desiderant, per libellum non possunt expediri. Circa ‹a›duocatos patientem esse proconsulem oportet, sed cum ingenio, ne contemptibilis uideatur, nec adeo dissimulare, si quos causarum concinnatores uel redemptores depraehendat, eosque solos pati postulare, quibus per edictum eius postulare permittitur. De plano autem proconsul potest expedire haec: ut obsequium parentibus et patronis liberisque patronorum exhiberi iubeat: comminari etiam et terrere filium a patre oblatum, qui non ut ‹o›portet conuersari dicatur, poterit de plano: similiter et libertum non obsequentem emendare aut uerbis aut fustium castigatione. Obseruare itaque eum oportet, ut sit ordo aliquis postulationum, scilicet ut omnium desideria audiantur, ne forte dum honori postulantium datur uel improbitati ceditur, mediocres desideria sua qui aut omnino non adhibuerunt, aut minus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos sibi prosp
Abbreviated transcription (Latin):
bito ꝓ ꝯsuł ita adimere manda¬
tũ uiris dictõe licet quid̃ ꝓ osuli. ñ¬
q̃ aut̃ dẽb mosulto principe hoc fa
uero in totũ exeniis abstiñe debe¬
bit ꝓ osul s modũ adicere ut ni
modo se intotũ abstineat neq a¬
uare modũ exenioꝵ. ⁊ excedat ꝙͣ
ꝑe. s passim uilissimũ ẽ.⁊ ꝑ om̃ia
at uequid nͥ inctus coridianicãꝙ
ad exenia ñ ꝑtinet. s ad eaque e¬
dulrũ excedant usum. s nͨ exeni
a ꝓducẽda sũt ad muerũ qͣlita¬
Ii ĩaliam qͣicelebrẽ ciuitatẽ ł pro¬
uincie cãp̃ aduen̾itipati deb om̃¬
dari cͥciuitatẽ. laudesq suas ñ gͣ¬
utate audire. c̃ ħonori suo ꝓuiu¬
ciales iduindicẽt ⁊ ferias scdm mo¬
res ⁊ ꝯsuetudinẽ que retro optinuit
dãres edes sacras ⁊ opera publica cir¬
cuire inspiciendigr̃a ansarta ret¬
ta q̃ sint ł an aliqͣrefectõe ĩdigeãt

Expanded text:
is, ita adimere mandatam iurisdictionem licet quidem proconsuli, non autem debet inconsulto principe hoc facuero in totum xeniis abstinere debebit proconsul, sed modum adicere, ut neque morose in totum abstineat neque auare modum xeniorum excedat. pere, sed passim uilissimum est et omnia atue quid nisi uictus cottidiani causa, ad xeniola non pertinet, sed ad ea quae edulium excedant usum. sed nec xenia producenda sunt ad munerum qualitaelebrem ciuitatem uel prouinciae caput aduenerit, pati debet commendari sibi ciuitatem laudesque suas non grauate audire, cum honori suo prouinciales id uindicent: et ferias secundum mores et consuetudinem quae retro optinuit dare. Aedes sacras et opera publica circumire inspiciendi gratia, an sarta tectaque sint uel an aliqua ref
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur ed̾e. ¶Ed̾e ñ uidetur
iqui stipulatõem tõtam ñ edidit.
lis qui ob etatẽ ł rũstictatẽ ł
obsenum lapsi ñ edid̾unt. łex
alia iusta cã subuenit᷑. Paus.

Expanded text:
s est compellatur edere. Edere non videtur, qui stipulationem totam non edidit. Eis qui ob etatem vel rusticitatem vel ob sexum lapsi non ediderunt, ex alia iusta causa subvenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
si ip̃c feciss. s si inscio dño fec̃ sa¬
tis eẽ dñm ũirare eas se rõnes ñ
hr̃e S si suus peculiarẽ. faciatar¬
gentariã dñs de petulio. ł deiu
rem u̾so tẽnetur. s si dominꝰ hat
põnes nec edat in solid̃ tenetur.
Etiã si uissit᷑ qui desiit argenta
pellitur ed̾e. ubi argent ariã exer¬

Expanded text:
ecisset. sed si inscio domino fecit, satis esse dominum iurare eas se rationes non habere: si servus peculiarem faciat argentariam, dominus de peculio vel de in rem verso tenetur: sed si dominus habet rationes nec edit, in solidum tenetur. Etiam is qui desiit argentar Sed ibi quis compellitur edere, ubi argentariam exer
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ inmare ꝑierunt ñ magis e¬
stimatõ faciẽda ẽ qͣm si qui egri
innaue docesses int aut si ab qͥ
se se p̾cipitau̾unt.  Siquis
ex nectorib soluẽdo ñ sit hoc de¬
enĩ fortunas cuiusq nanta ex¬
cut̃e deb̾.: Si res que iastes̃
apparu̾unt ex hoñatur colla

Expanded text:
in mare perierunt non magis aestimatio facienda est, quam si qui aegri in naue decesserint aut aliqui sese praecipitauerint. Si quis ex uectoribus soluendo non sit, hoc deenim fortunas cuiusque nauta excutere debet. Si res quae iactae sunt apparuerint, exoneratur colla
Abbreviated transcription (Latin):
qui innaut ꝑdid̾iut qr ĩactꝰ
T̃ tͥbutũ naue samalienit.
S si nauis intempestate i actu
ĩtium unius m̃catoris leuata
t̃. alio loco subm̃sa ẽ ⁊ aliquorũ
tracte sunt data m̃cete rõnẽ
hr̃i deb̾e eiis cui m̃ces in nauiga¬
torẽ lauande nob̾ nauis cã
iacte sunt abhisqui p̃ea suas ꝑ
uri natores t̾uaũunt. Sab̾ qͦ eq̃
respondit coꝵ u̾oquuta sencccu

Expanded text:
qui in naue perdiderunt, quia iactus in tributum naue salua uenit. Sed si nauis, quae in tempestate iactu mercium unius mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum tractae sunt data mercede, rationem haberi debere eius, cuius merces in nauigatione leuandae nauis causa iactae sunt, ab his, qui postea sua per urinatores seruauerunt, Sabinus aeque re
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ ꝯsecuti s̃ ut mnces suas saluas ha¬
bẽt. Siꝯsuatis m̃tib det̾ior fc̃a
sit nainis aũ siquid ex arm ai̾ut
nulla facienda ẽ collatõ cr difsi¬
milis eaꝵ reꝵ cã sit q̃ naius gr̃a ꝑã¬

Expanded text:
orum consecuti sunt, ut merces suas saluas haberent. Si conseruatis mercibus deterior facta sit nauis aut si quid exarmauerit, nulla facienda est collatio, quia dissimilis earum rerum causa sit, quae nauis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
o: sartiri oꝑtet. ¶ Cũ incad̾ nane
uaria m̃tiũ gn̾a. c̃ plures m̃cato¬
res cargissent p̃t̾eaꝙ multi uectore
ram pr̃are oꝑteat ⁊ siqͣnid tales
m̃ces imposuissent quib nauis ñ
hoñaret᷑ ł ut gẽmas margaritas ẜ¬

Expanded text:
 sarciri oportet. Cum in eadem naue uaria mercium genera complures mercatores coegissent praetereaque multi uectores ram praestare oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibus nauis non oneraretur, uelut gemmas margaritas? e
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mͥ ł uire cuuli ł honerariocõ¬
petit. Nam ⁊ cui ius alii ñ obstz
hoc edictũ. qͦ minꝰ c̃ magr̃o ãgͤe
possit hõc enĩ elicto ñ trausfert
accõ sad̾icit᷑.: Sumus ex hisͤ
exertitorib c̃ magr̃o nauis cͣcͣxe¬
rit agere cum aliis exercitorib
isuus ñ uoluntate dñi nauẽ ex¬
excũit si sciẽte eo qͣi tͥbutaria
si igñante de peculio accõ dabit᷑.
S ꝯmunis suus uolũtate dñor
exerceat nauẽ ĩ singuł dari debe¬
uit se in refetc̃oem nauis caiac¬
cepisse. q̃sitũ ẽ an ũ alit̾ lutiꝰ ticꝰ cx̃¬
citoria teñet᷑. ꝙͣ si c̃ditor ꝓbat pe¬
cuniã iurefectõem uau̾is ẽẽ cõ¬
sumptã. Ex.creclitorr̃ utilit̃ ac

Expanded text:
ure ciuili uel honorario competit: nam et cuiuis alii non obstat hoc edictum, quo minus cum magistro agere possit: hoc enim edicto non transfertur actio, sed adicitur. Si unus ex his exercitoribus cum magistro nauis contraxerit, agere cum aliis exercitoribus uus non uoluntate domini nauem exercuerit, si sciente eo, quasi tributoria, si ignorante, de peculio actio dabitur. Si communis seruus uoluntate dominorum exerceat nauem, in singulos dari debeuit se in refectionem nauis eam accepisse: quaesitum est, an non aliter Titius exercitoria teneretur, quam si creditor probaret pecuniam in refectionem nauis esse consumptam. respondit creditorem utiliter ac
Abbreviated transcription (Latin):
cuuit᷑ cum impleta fu̾it odicio.
S utru hec ẽ uendicõius ꝯctici¬
O si ip̃e dñsoputass suo arbitrio.
anuero si arbitrio uiri bom. Nã
si arbitriũ dñi accipiamus uendici¬
onulla ẽ quẽad̾m siquis ita uen¬
edidit. si uolu̾it. łstipulanti sic spõ¬
deat. si uolu̾o decem dabo. Neq e¬
acciꝑe necaccepit ł accep̃. fingit
ã se ñ accepisse impleta odicio
emptõił ẽ ⁊ exempto nenditor
ĩ arca habeo ualet. nec enim iucer¬
tum ẽ p̃tium intam enidenti uen¬
dicione. Mag̃ enĩ ignoratur qͣn¬
tiemptus sit qͣm in rei ueritate ĩ¬
certũ ẽ. Siquis ita emit ẽ michi
fundus emptꝰ centũ ⁊ qͣnto plus
eum uendido. ualet uendicio⁊
tium. centũ. augebitur ã p̃tinm᷑
ueneat pot̃ intelligi ⁊ tñ ⁊ fruc¬
tus ⁊ partus fun recte emunt᷑. ut
eẽt negotium uendicio fc̃ã imtel¬
ligatur. S si id eg̃it uenditorn᷑e
nascatur aut fiat exempto agi
posse. Aliqũ tñ. ⁊ sine re uenchi¬

Expanded text:
ciuntur, cum impleta fuerit condicio. sed utrum haec est uenditionis condicio, si ipse dominus putasset suo arbitrio, an uero si arbitrio uiri boni? nam si arbitrium domini accipiamus, uenditio nulla est, quemadmodum si quis ita uendiderit, si uoluerit, uel stipulanti sic spondeat 'si uoluaccipere nec accepit, vel accepit, fingit autem se non accepisse, impleta condicio emptionis est et ex empto uenditor in arca habeo', ualet: nec enim incertum est pretium tam euidenti uenditione: magis enim ignoratur, quanti emptus sit, quam in rei ueritate incertum est. Si quis ita emerit: 'est mihi fundus emptus centum et quanto pluris eum uendidero', ualet uenditio etium centum, augebitur autem pretiveneat potest intellegi. et tamen fructus et partus futuri recte ementur, ut, esset negotium, uenditio facta intellegatur: sed si id egerit uenditor, ne nascatur aut fiant, ex empto agi posse. Aliquando tamen et sine re uendi
Abbreviated transcription (Latin):
uata. : S si calicem argente¬
um qiuis alienũ in ꝓfud̃ adict̾it
dampni dandicã nõ lucri faci¬
ti furti neq dampni in uirie ac¬
cõem ẽẽ. in factum tm̃ agendũ.
Si glans ex arbore tua inme ĩ fũ pr¬
dimi cadat eam q ego in iuisso pe¬
core de pascam aristo scb̾. ñ tibi
occurrere legitimam accõe exꝑiri¬

Expanded text:
uata. Sed et si calicem argenteuata. Sed et si calicem argenteum quis alienum in profundum abiecerit damni dandi causa, non lucri facique furti neque damni iniuriae actionem esse, in factum tamen agendum. Si gla‹n›s ex arbore tua in meum fundum cadat eamque ego immisso pecore depascam, Aristo scribit non sibi occurrere legitimam acti
Abbreviated transcription (Latin):
miniũ dedo̾ ut ĩsula cclificata ꝑtẽ
michi reddas neq emptõe eẽ qr
p̃tii loco ꝑtemrei mec recipio noc
mandatum quia ñ ẽ gratuitum
ẽẽ desunt. ¶. S si pu̾m uocẽdũ
ł pecus pascend̃ tibi dedo ł pu̾m mi¬
tͥendum ĩ ũ si pꝰ c̾tos ãnos uenss
p̃tiũ ĩt̾ nos ꝯmunicaretur abħor¬
rere ħ ab arcła eo ꝙ hic dñs eẽ ñ de¬
sinit qui prius fint ꝯpetit Igit᷑
ꝓsocio actio. s si forte pu̾m dñii tui
primũ dñm ꝑtiuere. Quid ergo
ẽ infactum putat acc̃m Iuli anũ
dandã. id̾ p̾scriptis uͥbis. ergo siqͥs
ł p̃tiũ erit societas. id̾ q ci par¬
tis areẽ dñiũ tnͣstulit partis ñ ⁊ ea
nas merces inmare ꝓiec̃. nu̾ila
tenetur acc̃oe s sincͤ cã id feciss¬
⁊ piufactum si dolode dolo tenetur.
¶S ⁊ si seruũ quis alicnũ spolia¬
u̾it isq frigore mortiuis sit de
uestimentis quidẽ furti agi pot̾it.
de seruo uero infactun a gend̾
cͥminali pena adu̾suseum serꝰ¬

Expanded text:
minium dedero, ut insula aedificata partem mihi reddas, neque emptionem esse, quia pretii loco partem rei meae recipio, neque mandatum, quia non est gratuitum,esse desinit. sed si puerum docendum uel pecus pascendum tibi dedero uel puerum nutriendum ita, ut, si post certos annos uenisset, pretium inter nos communicaretur, abhorrere haec ab area eo, quod hic dominus esse non desinit qui prius fuit: competit igitur pro socio actio. sed si forte puerum dominii tui primum dominum pertinere. quid ergo est? in factum putat actionem Iulianus dandam, id est praescriptis uerbis. ergo si quiuel pretium, erit societas. idemque et si partis areae dominium tran‹s›tulerit, partis non, et nas merces in mare proiecit, nulla tenetur actione: sed si sine causa id fecisset, in factum, si dolo, de dolo tenetur. Sed et si seruum quis alienum spoliauerit isque frigore mortuus sit, de uestimentis quidem furti agi poterit, de seruo uero in factum agendum criminali poena aduersus eum ser
Abbreviated transcription (Latin):
sigratuitã hĩtacõe oductor michi
ĩ posse ut in ꝑtẽ debiti sit ouligatũ.¬
Siquis fi deuibeat t̃ res illius a debito¬
re ꝓquo fi deuissit pigñi data sit
uerissime ĩtelłr hoc ip̃o quod fide¬
iupeat quodã mͦ mandare res suas
cẽ obłigatas sane si p̾ca sint euis
nascuntur tacite intelligunt᷑
pigñi ẽẽ dño fiuidi locati eciã si
nominatĩ id ũ oueñit. uiden¬
oumẽ ne ñ omuia illata ⁊ indnta

Expanded text:
si gratuitam habitationem conductor mihi ita posse, ut in partem debiti sit obligatum.Si quis fideiubeat, cum res illius a debitore pro quo fideiussit pignori data sit, bellissime intellegitur hoc ipso, quod fideiubeat, quodammodo mandare res suas esse obligatas. sane si postea sint eius nascuntur tacite intelleguntur pignori esse domino fundi locati, etiamsi nominatim id non conuenerit.Uidendum est, ne non omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Si drr̾eũ fu̾it conluctũ i diũsoriũ¬
d iss arta tacitã ouentionẽ de inuet¬
nis ⁊ illatis ⁊̃ inhis lociaꝯ hr̃e putat
inducta illata ĩ pigñi cẽ t̾dant᷑
qͣi id tacite du̾eu̾it in rustitis p̃¬
diis cc̃ obsernatur. Stabula
q̃u̾sunt incontinentib edificũs

Expanded text:
fuit conductum uel deuorsorium uel area, tacitam conuentionem de inuectis illatis etiam in his locum habere putat inducta illata sunt pignori esse credantur, quasi id tacite conuenerit: in rusticis praediis contra obseruatur.Stabula quae non sunt in continentibus aedificiis
Abbreviated transcription (Latin):
ũ alia rõe qͣmꝙ st̃o eĩ intelligit᷑ ad
ceꝑit alii poero increditũ ł insolu¬
tum decłit ꝯsumpta ea ⁊ ip̃e pupil¬
lo obligat᷑ ł eũ asc lib̾anit ⁊ eum cͥ
decłit obligatũ hẽbit ł seab eo lib̾a¬
uit. Nã om̃ino qͣni alienã pecu¬

Expanded text:
ad ceperat, alii porro in creditum uel in solutum dederit, consumpta ea et ipse pupillo obligatur uel eum a se liberabit et eum cui dederit obligatum habebit uel se ab eo liberabit. nam omnino qui aliena
Abbreviated transcription (Latin):
oͣ oĩs nũatio eũ qui accepit obligat
s qͦtiens id ipm agitir ut confestĩ
obligaretur. Nã ⁊ his qui mortisc̃ã
pecumiã donat. num̃at pocũiã s ñ
alit̾ obligauit accipiẽtẽ qͣm si exsti¬
tiss casus ĩꝙ obligatõ collata fuis¬
s ueluti si donator ꝯualuiss aut
is qui accipiebat price decessiss.
Et cũ pecunia daretur ũ aliqͥd fie̾t
ꝙͣ diu ĩpẽdẽti ẽẽt an id futũ eẽt cessa

Expanded text:
omnis numeratio eum qui accepit obligat, sed quotiens id ipsum agitur, ut confestim obligaretur. nam et si, qui mortis caus‹a› pecuniam donat, numerat pecuniam, sed non aliter obligabit accipientem, quam si exstitisset casus, in quem obligatio collata fuisset, ueluti si donator conualuisset aut is qui accipiebat prior decessisset. et cum pecunia daretur, ut aliquid fieret, quamdiu in pendenti esset, an id futurum ess
Abbreviated transcription (Latin):
sores datierãt minume dabitur un
e. ut actori ꝑsecutio loco det̾iori ñ
sit. qͣmuis exactõ rei pͣsit eẽ diffi¬
tilior. licet enĩ difficilior exacio
stetisse. Nam ⁊ si nouũ esalienũ
ĩcad̾ cã sterisse ergo ⁊ qui alii uidi¬
uidetur in ead̾ cã sisti illo̾ tẽnẽd̾¬

Expanded text:
sores dati erant, minime dabitur in re, ut actori persecutio loco deteriori non sit, quamuis exactio rei possit esse difficilior. licet enim difficilior exactiostetisse: nam et si nouum aes alienum causa stetisse: ergo et qui alii iudividetur in eadem causa sisti. Illud tenend
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ defendi ñ ꝓcuratoris s eius cꝰ
negotiũ gessit utilitatẽ iuea re
spͨtandam eẽ ut qͣntum dñi litis
int̾fiit sisti tm̃ ineascipilatõe
ñ stato reo ꝓ̃curatori debeatu Ca¬
dem ⁊ fortius ad huc dici p̾sunt. si
ꝓcurator ita stipulatuscẽt qͣnti ea
reserit ut hanc ꝯceptionẽ u̾borũ

Expanded text:
est defendi non procuratoris, sed eius cuius negotium gesserit utilitatem in ea re spectandam esse: ut quantum domini litis interfuit sisti, tantum ex ea stipulatione non stato reo procuratori debeatur. eadem et fortius adhuc dici possunt, si procurator ita stipulatus esset 'quanti ea res erit': ut ‹hanc› conceptionem uerborum
Abbreviated transcription (Latin):
bitor iudiciosisti cum pena ꝓ¬
miserit alit̃ aũ impedierit. ita
demũ except̃o adu̾sus alt̾m dan¬
da ẽ si socii suit ne ꝓsit ei dolus ꝑꝑ
societatẽ It̃ duo rei ꝓmittendi st̃¬
alt̾o peuã disertõras petendo. excep¬
tõe sisubmnouebitui Eq̃ sĩ apr̃e ft̃a
fu̾it ꝓmissio. iudicio sistendi cã
ex filii ꝯͣctu deuide de re accor eg¬
it cum filio erceptõe sũmoue¬
bitur si cum pr̃e ex euis ꝓmissiõe¬

Expanded text:
m poena promiserit, alter autem impedierit: ita demum exceptio aduersus alterum danda est, si socii sint: ne prosit ei dolus propter societatem.Item si duo rei promittendi sint etaltero poenam desertionis: petendo poenam exceptione summouebitur.Aeque si a patre facta fuerit promissio iudicio sistendi gratia ex filii contractu, deinde de re actor egerit cum filio, exceptione summouebitur, si cum p
Abbreviated transcription (Latin):
te reuuntiatum÷. ¶ It qͥueritur
siquis cũ iudicio sistendi cã satiͤ¬
dare ñ deb̾et satis dato ꝓmisit au
fidenissorib euis exceptio detur. pr
ł si exouentõe minime dandam.

Expanded text:
ur, si quis, cum iudicio sistendi causa satisdare non deberet, satisdato promiserit, an fideiussoribus eius exceptio detur. put: si ex conuentione, minime dandam.
Abbreviated transcription (Latin):
tis exhĩbendis ut curator detur
bonoꝵ eius. cui an hr̃s exstif᷑us
sit incertum ẽ aut de alendis li¬
b̾is parentib p̃atͦnis aut de ade¬
unda suspecta hreditate. aut
aspectu at̃rox inuiria extune¬
tur. ł fidei ꝯmissaria lib̾tas p̾¬
ꝑiture s̃. Morte ueluti furti dãp
nimurie. inuiriaꝵ atrociũ ł
que de incendio naufragio riu¬
na rͣate naut expuguata. ra¬
puisse dñr ⁊ si q̃ smmules sunt. It
si res q̃ tempore ꝑiture sunt aut

Expanded text:
tis exhibendis: ut curator detur bonorum eius, cui an heres exstaturus sit incertum est: aut de alendis liberis parentibus patronis: aut de adeunda suspecta hereditate: aut ut aspectu atrox iniuria aestimetur: uel fideicommissaria libertas prperiturae sunt. morte: ueluti furti: damni iniuriae: iniuriarum atrocium: qui de incendio ruina naufragio rate naue expugnata rapuisse dicuntur: et si quae similes sunt. item si re‹s› tempore periturae sunt aut
Abbreviated transcription (Latin):
inieq sunt ad p̾torẽ uenire. Sci¬
licet si res temꝑe ꝑitura sit. ħ est
sidilatio actionẽ sit ꝑemptura.¬
Sa ne qͦtiens res nrgrt cogendi qͥ¬
dẽ sumus adp̾torẽ nenre. berum
ad hoc tm̃ cogiequũ ẽ ut lis ꝯtẽstet᷑
alt̾utto recus aute p᷑litẽ ꝯtestatã
adiri.⁊̃ dieb feriatis ut puta. ut
tutores ⁊ curatores aut dentũr ut õf¬
ficiaᷤᷤ admoneant᷑cessantis er tusa¬
tiones a logenturalim̃ta ostituãt᷑.
ctãtes ꝓbent᷑ n entris uoie in p̾ses

Expanded text:
miaeque sunt, ad praetore‹m› uenire: scilicet si res tempore peritura sit, hoc est si dilatio actionem sit peremptura.Sane quotiens res urguet, cogendi quidem sumus ad praetorem uenire, uerum ad hoc tantum cogi aequum est ut lis contestetur, alterutro recusante post litem contestatam adiri etiam diebus feriaticis: ut puta ut tutores au‹t cura›tores dentur: ut offici admoneantur cessantes: excusationes allegentur: alimenta constituantur: aetates probentur: uentris nomine in poss
Abbreviated transcription (Latin):
iuriaꝵ aut̃ accõ ħedi ñ competit.
Qͣmins enĩ ħ stipulatio indic̃o si¬
stendi cã fta ad̾ heredem transcat.
tñ inhac cã dãnda ñ ẽ. Nam ⁊ de¬
functus si uell omissa inuiriaꝵ
acrõne ex stipulatu ag̾e ñ ꝑmit¬
t̾etur ei Itẽ dicend̃ ẽ ⁊ si is cum quo
in iuriarum age uolebam stipłatõe

Expanded text:
iuriarum autem actio heredi non competit. iuriarum autem actio heredi non competit. quamuis enim haec stipulatio iudicio sistendi causa facta ad heredem transeat, tamen in hac causa danda non est: nam et defunctus si uellet omissa iniuriarum actione ex stipulatu agere, non permitteretur ei. idem dicendum esse et si is, cum quo iniuriarum agere uolebam, stipulatione
Abbreviated transcription (Latin):
Et si pꝰ tres aut quinq płes ue dies
qͣm iudicõ sisti sẽ re̾ ꝓmisit secum
igendi p̾tatem fec̾it si actoris ius
ex mora deterius fcmsit. ꝯsequens÷
ñ ꝯnuttitur stipulat̃o neq in eũ
noq in fidenssores eius. ¶ Sĩpluri¬
um seruorum nomine iuidicio sistẽ¬
di cã una stipulatõe ꝓmittatur.
penam quidẽ integram  mittili¬
cz unus status ñ sit lab̾o ait qr ue¬
rum sit oͣmnes statos ñ eẽ. uerũ
si ꝓrata unius offẽtur pena excep¬
tõe doli nsurum eñ qui ex hac sti
iam tp̃r lib̾atꝰ ẽẽ dicebatur. qr iam
actõe forte ũtenebatur. actio iu
ie dãnda ẽ ut uł exhibeam eũ ł
defendam ut ueritas inquiratur.¬
¶ Hõmosisti ꝓmitt᷑ ante diem dolo
ꝓmissoris ppͥnt certo iure utim̃
ñ añ penam peti połse qͣm diesne¬
niat. Tota enimstipulatõ in diẽ
collata uidẽt. Qm̃i imuriaꝵ
acturꝰ c̃ stipulatus erat autelitẽ
ꝯtestatã ut adn̾saruis suus iudi
pislatões ꝓpt rẽ ĩpam darentur. In¬

Expanded text:
si post tres aut quinque pluresue dies, quam iudicio sisti se reus promisit, secum agendi potestatem fecerit nec actoris ius ex mora deterius factum sit, consequens est non committitur stipulatio neque in eum neque in fideiussores eius.Si plurium seruorum nomine iudicio sistendi causa una stipulatione promittatur, poenam quidem integram committi, licet unus status non sit, Labeo ait, quia uerum sit omnes statos non esse: uerum si pro rata unius offeratur poena, exceptione doli usurum eum, qui ex hac stipiam tempore liberatus esse dicebatur, quia iam actione forte non tenebatur: actio in me danda est, ut uel exhibeam eum uel defendam, ut ueritas inquiratur.Homo sisti promissus ante diem dolo promissoris periit: certo iure utimur non ante poenam peti posse, quam dies uenerit: tota enim stipulatio in diem collata uidetur.Qui iniuriarum acturus est, stipulatus erat ante litem contestatam ut aduersarius suus iudicpulationes propter rem ipsam darentur, in
Abbreviated transcription (Latin):
e qͣtus messinm uindemiaꝵ qr tp̃r
adu̾sariim cogat adiudiciũ uenire
orodiui marci expͥmitur quia õe¬
cupati curarẽ rusticã inforo ꝯpellẽ¬
di ñsimi s si p̃tor aut ꝑ ĩgͣnorãti¬
ã ł se cordia cuocait hos ꝑseu̾au̾it¬

Expanded text:
e quis messium uindemiarumque tempore aduersarium cogat ad iudicium uenire, oratione diui Marci exprimitur, quia occupati circa rem rusticam in forum conpellendi non sunt.Sed si praetor aut per ignorantiam uel socordia
Abbreviated transcription (Latin):
mino.. It tutori pupilli ꝯstitui
pot̃ ⁊ actori murincipũ ⁊ curatori
furiosi s ⁊ ip̃i constituc̃tes tene¬
buntur. ¶ Si actori municipũ
łtutori pupillił curatori furił¬
osi ł adolescentis ita cõstituat᷑ mu¬
nicipibꝰ solui łpupillo ł furioso
ładolestenti utilitatis gr̃a puto
dandã municipib ł pupillo ł fu¬
rioso ładolescenti utilẽ accõem.
¶Suo quoq cõstui posse constat ⁊ si

Expanded text:
Item tutori pupilli constitui potest et actori municipum et curatori furiosi: sed et ipsi constituentes tenebuntur. Si actori municipum vel tutori pupilli vel curatori furiosi vel adulescentis ita constituatur municipibus solvi vel pupillo vel furioso vel adulescenti, utilitatis gratia puto dandam municipibus vel pupillo vel furioso vel adulescenti utilem actionem. Servo quoque constitui posse constat et, s
Abbreviated transcription (Latin):
at tñ ap̃ se q̃striim ñ nͥ płes depoñe
p̾sunt. nam tt̃ id fit c̃ aliqͣ res ĩ ꝯ¬
trou̾sia deducitur ita q hoc casu ĩ
olidũ un᷑ quistp uͣr de posuisse ꝙ.
aliter ẽ cũ rem cõem płes deponũt.
Rei deposite ꝓprietas ap̃ depoñtẽ oco

Expanded text:
amen apud sequestrem non nisi plures deponere possunt: nam tum id fit, cum aliqua res in controuersiam deducitur. itaque hoc casu in solidum unusquisque uidetur deposuisse: quod aliter est, cum rem communem plures deponunt. Rei depositae proprietas apud deponentem
Abbreviated transcription (Latin):
i ĩ asia depositũ fu̾t ut rome
reddatur iudet᷑ id actũ ut ñ rm¬
pensa erus id fiat ap̃ ꝙ̃. depositũ
sit sz cins qui deposait. Beposi¬
tũ eoloco rescitui deb in quosine
dolomalo eius ẽ ap̃quẽ depositũ co¬

Expanded text:
i in Asia depositum fuerit, ut Romae reddatur, uidetur id actum, ut non inpensa eius id fiat apud quem depositum sit, sed eius qui deposuit. Depositum eo loco restitui debet, in quo sine dolo malo eius est, apud quem depositum
Abbreviated transcription (Latin):
tam petebat ueꝵ ꝓcuratorẽ ñ puta¬
bat aut eius qui deposuiss hẽ dẽ. nͥlo
dolo malo facitip̾ca aut̃ sicognou̾it
c̃ eoagi pot̾it. qm̃ tunc ĩcip̃doloma¬
lo fake si redd̾e eam ñ uult.

Expanded text:
tam petebat uerum procuratorem non putaret aut eius qui deposuisset heredem, nihil dolo malo fecit: postea autem si cognouerit, cum eo agi poterit, quoniam nunc incipit dolo malo fa
Abbreviated transcription (Latin):
Dec adu̾sus coheredes eius qui dolo
positũ ẽ suo rectissimmr recdet er bo¬
na fide nec enĩꝯuenit bone fid̾i
abnegarr⁊ idꝙ qͥs accep̃ sit tñ¬
pe quidẽ suspicõ sit deniq sab̾
explicuit addendo nͦ ulla cã ĩt̾ne¬
ñ q̃r putari possit dñm reodi nol¬
let hoc ĩ ⁊ si potuit suspicari usta

Expanded text:
ec aduersus coheredes eius, qui dolo positum est seruo rectissime reddet ex bona fide: nec enim conuenit bonae fidei abnegare id quod quis accepit,pae quidem suspicio sit. denique Sabinus hoc explicuit addendo: 'nec ulla causa interuenit, quare putare possit dominum reddi nolle'. hoc ita est, si potuit suspicari, iusta
Abbreviated transcription (Latin):
ad quisiti peculii ratõ hab̾atur.¬
Iuris iurãdiꝰ dicio ex nũo ẽẽ pot̃
nichil nouandi de lagandiue
qr ꝓficiscitur ex cõnẽtiõe ꝙͣ u̾is
hãt. ⁊ iustar iu̾dicii. Daius.ł .u.¬

Expanded text:
adquisiti peculii ratio habeatur.Iurisiurandi condicio ex numero esse potest uideri nouandi delegandiue, quia proficiscitur ex conuentione, quamuis habeat et instar iudicii. 27 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
oblata priori pecumi a in locum ei
success̾it uendicõẽ ob pecuniã so¬
lutam ⁊ cͤreclitam recte fat̃. Si
sccłus c̾ditor ł fideuissor solutape¬
cumia pign̾a susceꝑut recte eis of¬
fert᷑ qͣmius emptõis titulo ea te
ñ tam acquirenqͥ cdñii qͣm s̃ uandi
pigñis suicã intlligit᷑ pocuniã de¬
disse ⁊ idõ offerri ei a debitore pot̃.¬

Expanded text:
oblata priori pecunia in locum eius successerit, uenditionem ob pecuniam solutam et creditam recte facit.Si secundus creditor uel fideiussor soluta pecunia pignora susceperint, recte eis offertur, quamuis emptionis titulo ea tennon tam adquirendi dominii quam seruandi pignoris sui causa intellegitur pecuniam dedisse et ideo offerri ei a debitore pot
Abbreviated transcription (Latin):
quibdã modis ĩutłlẽ et̃ constabit
uire pigñis fiscum pet̾e frustra p̃
dium qui successerat inlocũ uendi¬
toris apparuit cͦ temꝑis pign̾is so¬
lotum ẽẽ pactum prima uolunta¬
te don atõis constabat qm̃ inutiẽ
pocune donatõẽ lex fac̃ cui ñ est
locͦ inpigñe ibando.: Sefensor
absentis cautcem iudicatũ solui
p̃stitit indnm uidicio pꝰea trantla¬
to fideuissores obrem uidicatam

Expanded text:
quibusdam modis inutilem esse constabat. iure pignoris fiscum frustra petere praedium, qui successerat in locum uenditoris, apparuit, cuius pignoris solutum esse pactum prima uoluntate donationis constabat, quoniam inutilem pecuniae donationem lex facit, cui non est locus in pignore liberando.Defensor absentis cautionem iudicatum solui praestitit: in dominum iudicio postea translato fideiussores ob rem iudicatam
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ petantur.⁊ extant duo de fenso¬
res parati in quinq defendere au¬
tis ⁊ instipulatõib deb dñm defẽ¬
d̾e uerũ inĩt̾rogatõnib quoco ut ĩ
uire int̾rogatus ex omnib cãis re¬
spõdeat. ex quib dñsan igit᷑ heres
sit absens respond̾e tebebit. ⁊ si re¬
spondit. ł tacu̾it tenebitur. aͥ
alieno uoĩe agit qͣcũꝙ actione id
ratum hĩturum eum ad q̃m ea res
ꝑͥtinebit caue deb. ¶. S int̾dum li¬
cet suo noĩe ꝓcurator ex ꝑratur. t̃
curatori pẽtuli uirauitq absenti da

Expanded text:
cem petantur et exstant duo defensores parati in quina defendere, autis et in stipulationibus debet dominum defendere, uerum in interrogationibus quoque, ut in iure interrogatus ex omnibus causis respondeat, ex quibus dominus. an igitur heres sit absens, respondere debebit et si responderit uel tacuerit, tenebitur.Qui alieno nomine agit quamcumque actionem, id ratum habiturum eum ad quem ea res pertinebit cauere debet. sed interdum licet suo nomine procurator experiatur, tamen rocuratori rettulit, iurauit absenti dar
Abbreviated transcription (Latin):
ri ã de inofficõso testõ ñ pot̾it. ꝙ si
ex ħedatꝰ fisiꝰ fu̾it emancipat᷑. pot̾¬
it q̃ri ⁊ ita uingetur filio suo⁊ simł
c̃ eo hereditatẽ optinebit. si he¬
ditatẽ abheredib iustitutis ex heda¬
tiemerunt. ł res singulas scientes
eos heredes ẽẽ aut ꝯdux̾int p̃clia: ali¬
ud ue quid siłe fec̾ĩt:ł sołu̾it he

Expanded text:
i exheredatus sit filius emancipatus, poterit queri et ita iungetur filio suo et simul cum eo hereditatem optinebit. Si hereditatem ab heredibus institutis exheredati emerunt uel res singulas scientes eos heredes esse: aut conduxerunt praedia aliudue quid simile fecerunt: ue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓñtiatũ fuiss multo magis si mi¬
chi legatũ testator dedit cͦ de ĩ of¬
ficioso test̃o filuis agens detessit
me h̾ ede relicto egoq hereditariã
cãmꝰ ꝑegi ⁊ iuictus sir id quod
michi eo testõ relictũ ẽ ñ ꝑdaniu¬
tiq si iam defunctus agere cepat.
It̃ si arrogaui eum qui institiat ͦ
litẽ de inoffõso testõ eius qui mi¬
chi legatũ dedit: litẽq ꝑ eg̃o noie
filii nec optinu̾o perd̾e me legatũ ñ
oꝑcet quia ñ sum iudignus ut af¬
ferat᷑ michi a fisco idꝙ d̾elictum ẽ.
c̃ ñ ꝓprio nomine s uire cuidam suc¬
cessõis egi. Hauł .ł.¬

Expanded text:
ntiatum fuisset. Multo magis si mihi legatum testator dedit, cuius de inofficioso testamento filius agens decessit me herede relicto, egoque hereditariam causam peregi et uictus sum: id quod mihi eo testamento relictum est, non perdam: utique si iam defunctus agere coeperat. Item si adrogaui eum, qui instituerat litem de inofficioso testamento eius qui mihi legatum dedit, litemque peregero nomine filii nec optinuero: perdere me legatum non oportet, quia non sum indignus, ut auferatur mihi a fisco id quod derelictum est: cum non proprio nomine, sed iure cuiusdam successionis egi. 23
Abbreviated transcription (Latin):
inͣ mortis cã fu̾it iddonatũ s int̃
uiuos: hac tñ .s. otemplatiõe ut ĩ
qͣrta habeatur. potest dici de ĩoffõsi
q̃relam cessare si qͣrtam indonatõe
ht̃ aut siminus hẽat ꝗ de ẽ uiri bo¬
ni arbitratii rẽpͣleatur aut certe ꝯ¬
c̃ ñ possit de inoffõso q̃ri ad q̃re¬
lã admissus ꝓ parte rescind̾e testm̃
temptet. ⁊ uũ sibi h̾edẽ eligat. ccͣ¬

Expanded text:
n mortis causa fuerit donatum, sed inter uiuos, hac tamen contemplatione, ut in quartam habeatur: potest dici inofficiosi querellam cessare, si quartam in donatione habet aut si minus habeat, quod deest uiri boni arbitratu repleatur: aut certe ccum non possit de inofficioso queri, ad querellam admissus pro parte rescindere testamentum temptet et unum sibi heredem eligat, c
Abbreviated transcription (Latin):
testm̃ ꝓnuntiet᷑: equũ ẽ huic quoq
succurri ut serui p̃tiũ a manumis¬
ẽ net fides abherede trausactõni pr̃a¬
t. inoffõsi cãm integrã ẽẽ placuit.¬
¶ Ei quise filium euis affirmat ciui
test. ¶ De ĩ offõso testõnepos contͣ
patrusi suũ ł alium scͥptum heredẽ
ꝓportõe egerat ⁊ optinuat: s stͥptus
heres applłau̾at. ⁊placuit ĩti ꝓpt̃ ĩ opi¬
ã pupilli alim̃ta ꝓ modo facu̾ltatũ q̃¬

Expanded text:
tum pronuntietur: aequum est huic quoque succurri, ut servi pretium a manumisest nec fides ab herede transactioni praestatur, inofficiosi causam integram esse placuit. Ei, qui se filium eius esse adfirmat, qui test. De inofficioso testamento nepos contra patruum suum vel alium scriptum heredem pro portione egerat et optinuerat, sed scriptus heres appellaverat: placuit interim propter inopiam pupilli alimenta pro modo facultatium, q