comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adebitore pocest petere qr nicħ ei
solutum est ẽẽ: ut aufferri non
poscit palam factum est. S usi sĩ¬
plum p̃stit̾it doli exepcione &¬
hrũt iepelm̃dus ent auusuraꝵ
petitõneqr huĩt usum petunie.
p̾tũ ꝙ ab emptore acceꝑat. .lp̃.¬

Expanded text:
a debitore petere potest, quia nihil ei solutum esse, ut auferri non possit, palam factum est: sed si simplum praestitit, doli exceptione repellendus erit ab usurarum petitione, quia habuit usum pecuniae pretii, quod ab emptore acce
Abbreviated transcription (Latin):
uuidetur tunta ẽẽ pignoris obli¬
gõua ꝯtractu recessum Immnou¬
tilis accõ exemꝑto a ꝯmodanda
est q̃madmod̾ si ꝓsoluto ei rec
data fiũt ut indtitacem debi¬
ti ei saciẜtiat uł incntum eius
int̃sit ucpensatõm hr̃e potest
creditor si forte ꝑignoraticia uł
ox aua cã cum eo age̾tur.¶Qui re¬
ꝓbros miminos soluit credito¬
bi. anhãt pignoraticiam accõm¬

Expanded text:
uidetur finita esse pignoris obligatio et a contractu recessum. immo utilis ex empto accommodata est, quemadmodum si pro soluto ei res data fuerit, ut in quantitatem debiti ei satisfiat uel in quantum eius intersit, et compensationem habere potest creditor, si forte pigneraticia uel ex alia causa cum eo agetur. Qui reprobos nummos soluit creditori, an habet pigneraticiam ac
Abbreviated transcription (Latin):
pignori tibi sit tuenda ÷ a pͥore ħ
cofientõ ut uteꝰ eͣxigñda pecuma
ndebitorem adũsus mt sicum eo
exꝑiartueatur gͦ sudem nomen
pecumarum fuit exactm peciũ¬
am cecum ꝯpensab̾. ¶ a uo corꝑis
alicͥiis id ꝙatooꝑis erit cibi icro pie
noris. ¶ Si mida ꝓͥetas data sit pigͥ
noris ususfructut ꝙ postea ad c̾ut
pignoꝵi xbit. eadem cã est aluuo
ms ¶ Si fundus pignoratus uenis¬

Expanded text:
pignori tibi sit, tuenda est a praetore haec conuentio, ut et te in exigenda pecunia et debitorem aduersus me, si cum eo experiar, tueatur. ergo si id nomen pecuniarium fuerit, exactam pecuniam tecum pensabis, si uero corporis alicuius, id quognori tibi sit, tuenda est a praetore haec conuentio, ut et te in exigenda pecunia et debitorem aduersus me, si cum eo experiar, tueatur. ergo si id nomen pecuniarium fuerit, exactam pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
lideculpa d deb itori ieꝓmittere.
usi ꝑ̃dium fu̾it pignoratum ide
litde eius reꝓmittendum est nec
forte seruitutes cessante c̾dito
utor lege nõ refragante si ded̾
rem pupilli pignori tuenduser̃
pignoraticiam creditori accõm
ꝯpetere cercum est. ꝑ inde sirem
auenam uł alii pignoratam uł
inpubucum obligam dedit cene¬
bitur quannus quis stelionatusͤ
crimine amuittat s utrum ita¬

Expanded text:
 debitori repromittere: et si praedium fuit pigneratum, et de iure eius repromittendum est, ne forte seruitutes cessante uti creutor lege non refragante si dederit rem pupilli pignori, tuendum erpigneraticiam creditori actionem competere certum est: proinde si rem alienam uel alii pigneratam uel in publicum obligatam dedit, tenebitur, quamuis et stellionatus crimen
Abbreviated transcription (Latin):
utorpupillam fcam luam nͨ ip̃e
uxorem ducẽ. nec filio suo inmr̃i¬
monio adiuncg̾e potest. sciastũ
ꝙ de nptus tractamꝰ ⁊ ad spõsalia
p̾tin̾e. lp̃.¬
ratio imꝑatoꝵ autonimi ⁊ ꝯmo¬
di q̃ qͣsdam nuptias in ꝑsonac
senatorũ inhibuit. de sponsali¬
sponsalia in hus casib ip̃o iure
nlluis eẽ mom̃ti ut suꝑleat᷑¬

Expanded text:
pupillam suam nec ipse uxorem ducere nec filio suo in matrimonio adiungere potest. scias tamen, quod de nuptiis tractamus, et ad sponsalia pertinere. Vlpratio imperatorum Antonini et commodi, quae quasdam nuptias in personam senatorum inhibuit, de sponsalitur etiam sponsalia in his casibus ipso iure nullius esse momenti, ut suppleat
Abbreviated transcription (Latin):
Ddqr pr̃is uoluntati. ñ repugnͣt¬
consentire mtlłr. bunt aut̃ so¬
lum dissentiendi apatrelm̃a
filie conceditur. si indignum
morib ułturꝑẽ spõsum ei p̃r

Expanded text:
ris voluntati non repugnatconsentire intellegitur. tunc autem solum dissentiendi a patre licentia filiae conceditur, si indignum moribus vel turpem sponsum ei pater
Abbreviated transcription (Latin):
dotemeẽ ꝯdicionom q exting¬
uet q̃cã ñ secuta nasci pot̾ĩt
uͥ force quispponat ica dotẽ pa¬
trẽ ꝓ emantipata filia dedisse
enim hẽbit repetitõnem.uł.

Expanded text:
dotem esse condictionemque extinguet, quae causa non secuta nasci poterit. nisi forte quis proponat ita dotem patrem pro emancipata filia dedisse,enim habebit repetitionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Iiptie consiste̾ ñ possunt int̾ eaᷤᷤ
ꝑ sonas q̃ innuimero ꝓentum
libõrum uesunt sĩnit ꝓximi.
cognatio descendat. anu̾o non.
nam ⁊ quesitam uulgo sororem
quił uetatur uxorem duc̾e. Caiꝰ.
quo uxorem ducere q̃ ꝑ a dopti¬
onem filia ueptis ueẽe ceꝑit In
tm̃ ut si ꝑem ancipationem ad¬
optio dinsoluca sit idem iuris
ianeat. Item pr̃is adoptiui.
meiaut mr̃em aut materterã
aut neptem ex filio uporem
duc̾e ñ possum. scit. si nifam̃.
eius suit. aliequin si eniantipa¬

Expanded text:
ptiae consistere non possunt inter eas personas quae in numero parentium liberorumue sunt, siue proximi scognatio descendat an uero non: nam et uolgo quaesitam sororem quis uetatur uxorem ducere. 55 Gaquoque uxorem ducere, quae per adoptionem filia neptisue esse coeperit, int et, si per emancipationem adoptio dissoluta sit, idem iuris maneat.Patris adoptiui mei matrem aut materteram aut neptem ex filio uxorem ducere non possum, scilicet si in familia eius sim: alioquin si eman
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad cͥcauum appellari auuit:
suꝑiores maiores dici ħuerẽs ex¬
stimasse. põpͣ reft. s gauis cassiuᷤ
õs ĩinfintum pentes dicit ꝙ iho
dicebat ad solosiustos lib̾os ꝑmĩet
s isimulgo ãsitus sit filius ĩnr̃en

Expanded text:
usque ad tritauum appellari aiunt, superiores maiores dici: hoc ueteres existimasse Pomponius refert: sed Gaius Cassius omnes in infinitum parentes dicit, quod dicebat, ad solos iustos liberos: sed et si volgo quaesitus sit filius, matrem
Abbreviated transcription (Latin):
autari caupo istabularius m̾cedẽ
accipiut. n ꝓ custodia. s nauta ut
truitiat uectores. caupo ut ia¬
tores man̾e incaupona patiatur.¬
stabularius ut ꝑmuitat᷑ ut ꝑr̃¬
rauuũta apud cum stabulari
tñ custodis nominẽ tenẽtur nã
⁊ fullon⁊ sarcinator ñ ꝑcustodia
s ꝑ arte m̾cedem accipiunt ł tñ cͦ¬
todie nomine ex locato tem̃itur.
ãcumn defurto diximus cad̾ ide
dampno debẽt intelłi ñ eram duͤ¬
bitari o quin isrun saluũ fore
receꝑit. ñ solum a fuito s ĩ adq̃s¬
no reciꝑe indẽatur. lp̃.¬
denegabuntur si dãpñ iniuria
Yparcus es. ¶ si su̾o meo in naui
uł ĩ caupona utaris ⁊ dãpñ mͥ det
uł furtum fatiat qͣꝙͣ ⁊ furti ar¬
tio ⁊ dãꝑñ iniurie ^ mecũ sit ħtñ¬

Expanded text:
auta et caupo et stabularius mercedem accipiunt non pro custodia, sed nauta ut traiciat uectores, caupo ut uiatores manstabularius ut permittat jumenta apud eum stabulari, et tamen custodiae nomine tenetur, nam et fullo et sarcinator non pro custodia, sed pro arte mercedem accipiunt, et tamen custodiae nomine ex locato tenentur. Quaecumque de furto diximus, eadem et de damno debent intellegi: non enim dubitari oportet, quin is, qui saluum fore recipit, non solum a furto, sed etiam a damno recipere uideatur. denegabuntur, si damnum iniuria passus es. Si seruo meo in naue uel in caupona utaris et damnum mihi det uel furtum faciat, quamquam et furti actio et damni iniuria mecum sit
Abbreviated transcription (Latin):
n quisꝙͣ putet gͣuit̾ ħ adu̾sus
eosꝯstitutum. nam inip̃orum:
statutum matĩa daretur cũ furi¬
b adũsus eos quos recipiut coe¬
udib ¶ quisunt gͥ qui tencantur
uidendum ẽ ait p̃tor uante nau¬
tam accipe debemus. eum qui nã
qui nauis naiugẽde cã ĩ naui st̃
aut messonantã obligãri. s ꝑso

Expanded text:
 quisquam putet grauiter hoc aduersus eos constitutum: nam est in ipsorum statutum, materia daretur cum furibus aduersus eos quos recipiunt coeudibus. Qui sunt igitur, qui teneantur, uidendum est. ait praetor 'nautae'. nautam accipere debemus eum qui nauequi nauis nauigandae causa in naue sint: aut mesonautam obligari, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
competit cuiussit ꝑiculo insi ip̃e
supripu̾it ⁊ postea aheo suruipi¬
at᷑ aut alio surriꝑiente ip̃e nai¬
¶ta solim̃do ñ sit. ¶ sinauta naute
stabłarius stabła ii caupo caupo¬

Expanded text:
sit periculo, nisi si ipse subripiat et postea ab eo subripiatur, aut alio subripiente ipse nauta soluendo non sit. Si nauta nautae, stabularius stabularii, caupo caupo
Abbreviated transcription (Latin):
mõ qui rerepit tenetur ⁊̃ si sñ cłpa
cius resꝑier uł dampñ datum est nͥ
si qͥ dãpno fatali ꝯtingit Ite
onẽcidari: Idem er̃dicend̾. ⁊si ĩsta¬
bło aut intauponis ius maiq cõ¬
tingit codem modo dem̃iturꝰ cau¬
pones . istabłarii exc̾entes qd̾ negm

Expanded text:
tenetur, etiam si sine culpa eius res periit uel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit. inde onem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona uis maior contigerit. Eodem modo tenentur caupones et sta
Abbreviated transcription (Latin):
d iint̾pellatur quominus Hul.¬
suĩam disat. qr incħ coram furio
pendente potest quidem p̾sente cu¬
iatore siña dici Carhit̾ ad ẽe li¬
tolam iubere potest sĩ ab aita dͣ¬
taxat ꝑte hr̃dis m̃tio conp̃ ꝯñsa
tunt compeonuisum soluetur:
morte. cuius ius cxhtigatorib sitꝰ
solucretur alto mortuo s slitusos

Expanded text:
 interpellatur, quo minus sententiam dicat, quia nihil coram furiospendente, potest praesente curatore sententia dici. Arbiter adesse litulam iubere potest. Si ab altera dumtaxat parte heredis mentio comprehensa fuerit, compromissum soluetur morte cuiusque ex litigatoribus, sicut solueretur altero mortuo, si neutrius
Abbreviated transcription (Latin):
G sigͣtis res suscepte sunt. ait põp̃:
depõiti agiposse. nuratur gͥ cur ho¬
noratia acciosit inducta. cum sint
truiles isiforte inquid io ut in¬
uotesceret p̾tor. curam ageros repͥ¬
m̃de imitatis hoc gñs hominiuit᷑
nq inlocato noducto culpa snde põi

Expanded text:
 si gratis res susceptae sint, ait Pomponius depositi agi potuisse. miratur igitur, cur honoraria actio sit inducta, cum sint ciuiles: nisi forte, inquit, ideo, ut innotesceret praetor curam agere reprimendae improbitatis hoc genus hominum: et quia in locato conducto culpa, in deposi
Abbreviated transcription (Latin):
pecłium. ⁊i ħ amplius :⁊ nomina
debitoꝵ. s ⁊ siquid furciaccõe ser¬
uodebettr uł aua accõne in pe¬
culium computab̾r hr̃ditas qͦ
ilegatum ut labeo ait s id qd do
siforte in domini rõnem impend̾
li domimis ea iebitor man̾o uolũ
aut si debitorẽ euis dñs conuenit
Qoͣ si forte ex su emptõne euictõ¬
nes nomino duplũ dñs exegit in
peculium siu erit ꝯu̾sum insifor¬
te dommus eoꝓpoĩto fuĩt ut nou
ħ eẽ inpeculio serui. s ⁊ si quid eiq
re sua peculũ eẽ pecusiũ fecit s si
tradidit aut cum ap̾ eum eẽt ꝓtra¬
dito huit. desid̾at enĩ res naturalẽ
datõnem. Gontra aut̃ sumul atq
noluit pecłium sui desunt peculi

Expanded text:
peculium: hoc amplius et nomina debitorum. Sed et si quid furti actione servo deberetur vel alia actione, in peculium computabitur: hereditas quoque et legatum, ut Labeo ait. Sed et id quod si forte in domini rationem impendit et dominus ei debitor manere voluit aut si debitorem eius dominus convenit. quare si forte ex servi emptione evictionis nomine duplum dominus exegit, in peculium servi erit conversum, nisi forte dominus eo proposito fuit, ut nollet hoc esse in peculium servi. Sed et si quid ei re sua peculii esse, peculium fecit, sed si tradidit aut, cum apud eum esset, pro tradito habuit: desiderat enim res naturalem dationem. contra autem simul atque noluit, pe
Abbreviated transcription (Latin):
rem suã faciluis dicetur. succurri
ei sicuti fideuisiori huius mułris
eadem datur exceptio: sed in eo qui
ꝓ filio fam̃. iem suam obligauit
eadem dicenda erunt q̃ cuattantur
⁊ infideuissore euis. ꝑ auł¬

Expanded text:
rem suam, facilius dicetur succurri ei, sicuti fideiussori huius mulieris eadem datur exceptio. sed et in eo, qui pro filio familias rem suam obligauit, eadem dicenda erunt, quae tractantur et in fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ui dotem ꝓ mułre ꝓmisit  pocores¬
pignus siue ypothecam de i ꝓignore¬
restituenda sibi dote accep̃
subsecuta deiũ ꝓ parte nume a¬
ratione maritus eandem uem
pignori alii dedit mox residue qnͣ¬
de ꝑignore: eum excã ꝓmissionis
adumu̾se qͣntitatis exsolutõnem qͥ
dotem ꝓmisit conpelutur ñ utici
solutionũ obseruanda sunt tp̃a
s dies ccͣce obligõnis nec ꝓbe dici:
potãte eius eẽ ne ꝑecuniam resi¬
duam redde̾ ut minus dotata mlr¬

Expanded text:
ui dotem pro muliere promisit, pignus siue hypothecam de restituenda sibi dote accepit: subsecuta deinde pro parte numeratione maritus eandem rem pignori alii dedit: mox residuae qmissionis ad uniuersae quantitatis exsolutionem qui dotem promisit compellitur, non utique solutionum obseruanda sunt tempora, sed dies contractae obligationis. nec probe dici in potestate eius esse, ne pecuniam residuam redderet, ut minus dotata m
Abbreviated transcription (Latin):
ypothecam daronon pot̃. ⁊łypothi
culiarem obligau̾ uł seruus gar
dicendum est eam ñ tem̾̃ liczñ pꝰ¬
lib̾am peculii sui administͣcõm ͭ
hẽant. sicut nec dõare ei concedit᷑

Expanded text:
ypothecam dare non potest. Si culiarem obligauerit uel seruus, dicendum est eam non teneri, licet liberam peculii sui administrationem habeant: sic
Abbreviated transcription (Latin):
quo usq̃ ei ꝑmissum iudeatur pe¬
culium administrare. Lam rem
ꝙͣ quisq emere ñ potest: qr ꝯm̃tiũ
eius ñ est uire pignoris acciꝑere ñ
potest ut duuis pius claudio sa¬
turnino rescͥpsit. Quid gͦ si p̃diũ
qui litigiosum pignoris accepit
dus est ⁊ occauenus putabat. ĩ in¬

Expanded text:
quousque eis permissum uideatur peculium administrare. Eam rem, quam quis emere non potest, quia commercium eius non est, iure pignoris accipere non potest, ut diuus Pius Claudio Saturnino rescripsit. quid ergo, si praedium quis litigiosum pignori acceperit, dus s
Abbreviated transcription (Latin):
eni hr̃ditas extiebelliano genatus
o resatuta est hĩdem iure dabit
ꝓturatorem ¶Scdominũ pignoriᷤ
creditor pecte dabit ꝓcuratorem
ad siuanam  drrosi uni exreis
credendi conftinut sit is alium:
in ꝯstitutã pecuriã det ñ negabi¬
mus posse daress ex duob reis
curatorem dabit ¶sipłes he̾des smt
ħ rem ñ est ꝑmittũd̾ dare. qm̃ res
expediri ñ potest cuca adiudicarões
siuł us ex hiis cum ꝓ solido defẽ¬
ded̾int inciuem uid̾m tnͣsfatur

Expanded text:
no senatus consulto restituta est heredem iure dabit procuratorem. Sed et dominum pignoris creditor recte dabit procuratorem ad Servianam. Porro si uni ex reis credendi constitutum sit isque alium in constitutam pecuniam det, non negabimus posse dare. sed et ex duobus reis procuratorem dabit. Si plures heredes sint rem non estexpediri non potest circa adiudicationessi uel unus ex his eum pro solido defendederint in quem iudicium transfer
Abbreviated transcription (Latin):
ders ĩ carum q̃ in hĩdẽ ñ dantur¬
uñ est ãsitum si adu̾sanut pleł
intñdat acciones usingłat smn¬
gli existant defensores surtipere pa¬
quo iure uos uti. pomp̃ u̾oscb̃:¬

Expanded text:
dere, etiam earum quae in heredem non dantur.Unde est quaesitum: si aduersarius plures intendat actiones et in singulas singuli existant defensores suscipere paquo iure nos uti Pomponius sc
Abbreviated transcription (Latin):
apud uit. utrum dommũ sonum
ratam rem hẽre d sansdare. an
ñ cetos c̾reditores: ⁊ am duutaxat
tiossi de doͣte agat pẽcauered ratã
rem filiam hĩturm s ⁊ defendere

Expanded text:
apud Iulianum: utrum dominum solum ratam rem habere debet satisdare an etiam ceteros creditores? et ait dumtaxat tio. Si de dote agat pater, cavere debet ratam rem filiam habituram: sed et defendere
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃e patus sit tetm si uelit q̃dam
tor hano inconstantiam retͦusab
nectuea conꝑasti q̃ inuito te at¬
tasunt tibi non p̃uidicãt iõ tal¬
aueno fc̃o honeretis ħ autem cos¬
itio ꝑturats ꝓcuratoris mutã¬
di pͥnrs est. si ex ꝑte attoris
litis tuͣla tio fiat dicimuit ꝯmi¬
tsidicatum solui suiꝑlõm a

Expanded text:
s sit. ceterum si velit quaedam rator hanc inconstantiam recusabit. nec tu ea comprobasti: quae invito te acta sunt tibi non praeiudicant ialieno facto onereris. haec autem cognitio procuratoris mutandi praetoris est. Si ex parte actoris litis translatio fiat, dicimus committi iudicatum solvi stipulationem a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ o c̾ditorem ad ħ adstͥngi ut ip̃e
reficiende naiuis curam suscipiat
iuegotium domini genit ꝙ c̾ce
futurum sit sincc̃e hãt bare pecu¬
mam ĩ refeccõe erogatam eõ staq
aliud exigñdum ut sciat in ħ se
credere cui rei magist̃ quis sit p̾pĩ¬

Expanded text:
 creditorem ad hoc adstringi, ut ipse reficiendae nauis curam suscipiat et negotium domini gerat quod certe futurum sit, si necesse habeat probare pecuniam in refectionem erogatam esse, ita illud exigendum, ut sciat in hoc se credere, cui rei magister quis sit p
Abbreviated transcription (Latin):
missaꝵ m̃tium domini si m̾ces
uehñdas locau̾at exlocato cuꝵꝯ
magistro nauis ag̾e debent sisdeĩ¬
de cum reliquis quoꝵ m̾ces sal¬
ue sunt exconducto ut detͥment̃¬

Expanded text:
missarum mercium domini, si merces uehendas locauerant, ex locato ‹c›um magistro nauis agere debent: is deinde cum reliquis, quorum merces saluae sunt, ex conducto, ut detriment
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus dominũ nauis accõnemda
lum emñdum in euis modi insu¬
la pecumam quis credid̾it maͣ oĩo
uelũ comꝑari ñ potest. ¶Et insur¬
mam aliꝙ diligñtiam meã uẽ cre¬
ditorẽ dob̾e p̃stare ¶eadem fere diõe¬
da ait usi deinstitoria accõne n¬

Expanded text:
auis actionem dalum emendum in eiusmodi insula pecuniam quis crediderit, in qua omnino uelum comparari non potest? et in summa aliquam diligentiam in ea creditorem debere praestare.Eadem fere dicenda ait et si de institoria actione
Abbreviated transcription (Latin):
ta placuit qd̾ iꝑlib ex̾citorib ¶ plã¬
ne siumus exomnib uoluatate
exc̾cuit insolidum ie solus tene¬
bitur. Et iõ puto umisupiore  casu ẽ
solidum omnes tenĩ. ¶sisuus sit
ꝙ nauem ex̾cuit uoluntate dnĩ .i
alenatus fu̾it inch̾ominus isquie¬
um alienau̾t tenebitur. ꝓuide ⁊
si decessĩt seruus cenebitur. nam
umagist᷑ defincto tenebitur¶lxeai¬
numi ex̾cuit decessit ñ post ammum
dabitur h̾accõ. ꝙͣuis deꝑreulio ult᷑
annum nõ tenetur. auł.

Expanded text:
 placuit quod in pluribus exercitoribus. plane si unius ex omnibus voluntate exercuit, in solidum ille tenebitur, et ideo puto et in superiore casu in solidum omnes teneri. Si servus sit, qui navem exercuit voluntate domini, et alienatus fuerit, nihilo minus is qui eum alienavit tenebitur. proinde et si decesserit servus, tenebitur: nam et magistro defmini exercuit, decessit, etiam post annum dabitur haec actio, quamuis de peculio ultra annum non det
Abbreviated transcription (Latin):
uis ht̃. utitur publiciana. iñ solum
emptori bono fidei competit pubu⁊i¬
aua. s. alus ut puta ei cii dotis nõit¬
ibeod̾ tradita res est necd ulit capta est enĩ
iuistissima cã sũ cstimate res in dotẽ
date suꝑt siue nor tem s ues ex cã ib¬
dicai tradita sit. ꝑ aut

Expanded text:
nis habet, utitur Publiciana: et non solum emptori bonae fidei competit Publiciana, sed et aliis, ut puta ei cui dotis nomine tradita res est necdum usucapta: est enim iustissima causa, siue aestimata res in dotem data sit siue non. item si res ex causa iudicati sit tradita
Abbreviated transcription (Latin):
intur ꝙ accor caucre ñ deb accõnes
emi ei dandam placuit. ne inpotã¬
te ciuusq sit. ꝑ rapinam auin iuito
domino remiͥlusto p̾tio comꝑare. ꝑ¬
Ud si poscõr quidem dolofecit  aut.¬
actor uo iuxare ñ uuͣlt. S qͣnti res
sit adũsatiũ condempnari maluit
tibilit traditus soluto p̾tio. d̾einde
est ut tu potior sus. nam. iel ip̃e uẽ¬
ditor cam rem ate peteret except e
cum submoneres. set siirem possi¬
dereicũ peceres adusps. exce¬
tõnem dnũ repͥlicatone lit̾eris. d̾¬
çiana obseruatur. auł.
tio q iudicis continetur ꝓ modo ꝑ¬
cis ea quo restiti iubere̾ q̃ simł cũ
ip̃a ꝑte restitui debent. ¶Incerte ꝑtil
uendicatio datur si iustacã int̾ue¬
nrat. Iusta aut̃ cã eẽ potest si forte le¬
gi faicidie locus sit intestam̃to uẽ ĩ¬
corcam decractõnem ex legif q̃ uixe
apud iudicem ex aminatur. iustam
hũit ignorantiam legatanius cui
homo iegatus est quotam ꝑtem uẽ¬
dicare tebeat. itaz tał dabitur actio.

Expanded text:
uod actor cauere ei non debet actiones, em ei dandam placuit, ne in potestate cuiusque sit per rapinam ab inuito domino rem iusto pretio comparare. d si possessor quidem dolo fecit, actor vero iurare non vult, sed quanti res sit adversarium condemnari maluit,tibi traditus sit pretio soluto, deinde est, ut tu potior sis. nam et si ipse uenditor eam rem a te peteret, exceptione eum summoueres. sed et si ipse possideret et tu peteres, aduersus exceptionem dominii replicatciana obseruatur. Supercioque iudicis continetur pro modo partis ea quoque restitui iubere, quae simul cum ipsa parte restitui debent. Incertae partis uindicatio datur, si iusta causa interueniat. iusta autem causa esse potest, si forte legi Falcidiae locus sit in testamento, propter incertam detractionem ex legatis, quae uix apud iudicem examinatur: iustam enim habet ignorantiam legatarius, cui homo legatus est, quotam partem uindicare debeat: itaque talis dabitur actio.
Abbreviated transcription (Latin):
lecti sunt s ĩ eccepti. ut teria contiñe
se fruccus desierint ueluti si oliue.ł.ii
olcum ab auquo fc̃m sit. starim enĩ
ip̃e atcepisse fructum existimoandus
nt si possit adu̾sanus eum uincere.
rem ab adu̾sariõ possider tͣnsferat ad

Expanded text:
epti ita percipi, ut terra continere se fructus desierint: ueluti si oliuae uuae oleum ab aliquo factum sit: statim enim ipse accepisse fructum existimandus ut, si possit aduersarius conuincere rem ab aduersario possideri, transferat ad
Abbreviated transcription (Latin):
taxat omnis ꝙ cãe nomine ꝯdemp¬
natõ fit. si u̾o non pof restituere si
quid̃ dolo fecit quo minuis possit
is qͣratum adũsaruis in licẽ lñ ul¬
ere. nec dolo fecit. quominus pos¬
sit ñ pluris qͣm qͣnti res est. id est
sũ int̾dicca sũ accõnes in rem siue
inꝑsona suit et quib arbitratu iu¬
dicis quid rostitintur locum hãt.

Expanded text:
taxat omnisque causae nomine condemnatio fit. si uero non potest restituere, si quidem dolo fecit quo minus possit, is quantum aduersarius in litem sine ulere nec dolo fecit quo minus possit, non pluris quam quanti res est, id est siue interdicta, siue actiones in rem siue in personam sunt, ex quibus arbitratu iudicis quid restituitur, locum habet.
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝑtor p̃dium qud̃ a ñ domino e¬
mt exceptõne doli oppoĩta ũalit̾ re¬
sticuere domino cogecur. qͣm si pecu¬
niam tredicori euis solutam qui
ceptis fuĩt. nam cos usuris nousiꝰ.
dumtaxat. compensar sũꝑtuum
in p̃dio fc̃orum exemplo cqũ est.
Ancilla q̃ non ẽ indocem data s in
peculium filie ꝯcella est peculio fi¬
lic ũ legato mancipiũ hr̃dicarium
cẽ ꝯuenit si pat̾ tñ dotis acpeculii ꝯ¬
cemplacõne filiam Hĩdauit. n ea
rõne reddita incħ testamentoueli¬
quit aut cominus iegauit filiam
defensio tuebitur uolutatis.  aut.
cabuus gabire a nobis dominu
sꝑatur. sicdicio legati ł lib̾tatis exti¬
uis refectõnem fabrum induxisti.
sipecunia iuenit᷑ q̃ritur ad q̃m¬

Expanded text:
mptor praedium, quod a non domino emit, exceptione doli posita non aliter restituere domino cogetur, quam si pecuniam creditori eius solutam, qui litem perceptis fuit: nam eos usuris nouis dumtaxat compensari sumptuum in praedium factorum exemplo aequum est. Ancillam, quae non in dotem data, sed in peculium filiae concessa est, peculio filiae non legato mancipium hereditarium esse conuenit. si tamen pater dotis ac peculii contemplatione filiam exheredauit et ea ratione reddita nihil ei testamento reliquit aut eo minus legauit, filiam defensio tuebitur uoluntatis. 66 Pacabimus, quod abire a nobis dominium speratur, si condicio legati uel libertatis extieius refectionem fabrum induxit: is pecuniam inuenit: quaeritur ad q
Abbreviated transcription (Latin):
it p̃tor. si quis id ꝙ traditur ex iuista
cã non adommo ñ ñdum usu caꝑt̃
petat iuditium dabo ¶nũto p̃tor ait
uñdum usitcaptum. nam siusu cap¬
tum ÷ ht̃ ciuileni actionem. nec
desid̾at honorariã. S cur trodipõĩ
dumtaxat. iusu capionis fetit ritio¬
ncm cum satis multe unt uaris ꝑtes
qnib dominium quis nanciscẽtur
ut puta legatum. aut.¬

Expanded text:
Ait praetor: 'Si quis id quod traditur ex iusta causa non a domino et nondum usucaptum petet, iudicium dabo.' Merito praetor ait 'nondum usucaptum': nam si usucaptum est, habet ciuilem actionem nec desiderat honorariam. Sed cur traditionis dumtaxat et usucapionis fecit mentionem, cum satis multae sunt iuris partes, quibus dominium quis nancisceretur? ut puta legatum
Abbreviated transcription (Latin):
ũditoriam ei obligatus fui̾t
tñqr pupillus ñ tenebatur.
renouata ũdicõ efficit ut inui¬
cem obligati sunt ꝙ siaña tuto¬
uis auitoritas int̾uerãt dem̃ sñ
turoris autͣo enut. nicħ accum
est post̾ĩore emptõne dem ãri

Expanded text:
uenditor iam ei obligatus fuit, tamen quia pupillus non tenebatur, renouata uenditio efficit, ut inuicem obligati sint: quod si ante tutoris auctoritas interuenerit, deinde sine tutore auctore emit, nihil actum est posterio
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ exigere. s ita dem̃. suinc̾siũt elu¬
ca it ania ẽẽ uasa in quib fuĩt
uimi ułi si locaturus ea fius¬
suł si ncõe. har̃it alia ꝯducere
doua.Commodius est aũt ꝯduci
uasa nec reddi uinum nͥ qͣntũ
ꝯdux̾it ab emptore reddatur aũ
im̃dere uinum bona fide:m
qͣntum siue ip̃iuis in comodo fi
potest oꝑam dare ut fim mini¬
¶ux deconũto sit ea res ͤͤ mꝑtõr.¶si
doliare uinum em̃s nec decradñ¬
do eo quicqͣm ꝯuen̾it. id uid̃i acc̃.
ut anã euacuarentuu. qͣm ad uinde
d̾uetẽꝙ putau̾nt ꝓ corbem un̾ditorẽ

Expanded text:
t exigere, sed ita demum, si interfuit eius inania esse uasa in quibus uinum fuit ueluti si locaturus ea fuisset uel si necesse habuit alia conducere dolia. commodius est autem conduci uasa nec reddi uinum, nisi quanti conduxerit ab emptore reddatur, aut uendere uinum bona fide: id est quantum sine ipsius incommodo fieri potest operam dare, ut quam minime detrimento sit ea res emptori. Si doliare uinum emeris nec de tradendo eo quicquam conuenerit, id uideri actum, ut ante euacuarentur quam ad uindemod ueteres putauerunt, per corbem uenditorem
Abbreviated transcription (Latin):
ustodiam aut̃ uñditor talem p̃¬
stare deberet. qͣle p̃stant hui qui¬
b resꝯmodara est ut diligñtiã
p̾stet exactõnem qͣm insius rebꝰ
Niquis uina uñdid̾it ͣtͣ diem
certum degustanda dix̾it dem̃ ꝑ
uñditorem stetĩt quo minus de¬
gustarentur. utrum p̃tĩtum d̾¬
taxat piculum acoris umucorĩ
unditor p̃stare debeat. en u̾o .⁊
magis emptõ sit soluta qĩ sub &
da est. Ex ħ apparet siñ ita uinum
uenit ut degustaretur. n acorẽ n¬

Expanded text:
ustodiam autem uenditor talem praestar‹e› debet, quam praestant hi quibus res commodata est, ut diligentiam praestet exactiorem, quam in suis rebus ncertum de‹g›ustanda dixerit, deinde per uenditorem steterit, quo minus degustarentur, utrum praeteritum dumtaxat periculum acoris et mucoris uenditor praestare debet, an uero magis emptio sit soluta quasi subtanda est. ex hoc apparet, si non ita vinum enit, ut degustaretur, neque acorem n
Abbreviated transcription (Latin):
ħ itaꝰ um est sus  uñditor cui siñ
noua uindemia ñ sunt ista uasa
uina im̃dẽ solent is dies spectandꝰ
est quo exꝯmodo ũditoris coui pꝰ.¬
¶sunt custod iam aut añ admen¬
endi diem qͣlem p̃stare ũduorẽ

Expanded text:
 is est uenditor, cui sine noua uindemia non sint ista uasa uina et uendere solet, is dies spectandus est, quo ex commodo uenditoris tolli possint.Custodiam autem ante admetiendi diem qualem praestare uenditor
Abbreviated transcription (Latin):
d hr̃ditas. ut sit emptõ netñ alea
emitur ut inpenatone  insimi¬
emptõ. nõ p̃tiuͣm ꝯdicetur. ab̃.¬
U siauila hr̃ditas ad mm̃dicorem ꝓtin
qͣntum emptori p̾stare deb̾at. itã
distingui opportebit. ut si est qͥ¬
dem auqua hr̃ditas s adĩdito¬
rem ñ ꝑtiu ip̃a estimetur. ei nul¬
la est dẽqua actum uideatur p̃tiꝰ¬
um duntaxat᷑ si quid in eam uẽ
impñsum est emptor auũditore
est siquidiuris eẽt um̃ditoris ue¬

Expanded text:
et hereditas, ut s‹it› emptio: nec enim alea emitur, ut in uenatione et simiemptio et ideo pretium condicetur.  si nulla hereditas ad uenditorem pertinuit, quantum emptori praestare debuit, ita distingui oportebit, ut, si est quidem aliqua hereditas, sed ad uenditorem non pertinet, ipsa aestimetur, si nulla est, de qua actum uideatur, pretium dumtaxat et si quid in eam rem impensum est emptor a uenditore et si
Abbreviated transcription (Latin):
moturas pactus cum uñditore
ut ex p̃tio aliqͣ sũia ap̃ se rema¬
ueret donec emptori fideuissor
daretur auũditore. postea uñdi¬
cor eam legem inseruit ut si exdi¬
e pecuma omnnus soluta eẽt ñ. Et
uñdicor ea p̾dia uenisse noliet
uiis aitãm mulierem ũditor sr̃¬
auit cum altã transegit ita ut
siñ ulia quõne emꝑcor p̃dia pꝰ¬
sideret q̃situm est ouni n fideuis¬
sordatus ÷ nec omns pecunia ẜ
qͣin fideiussor nr̃iditi cã daretur
necid fc̃m eẽ eum ꝑ etptoren
ñ staret quo minũs fieret: ñ poͤ¬
se postiorem legis ꝓtem ex̾ceri.

Expanded text:
moturas, pactus est cum uenditore, ut ex pretio aliqua summa apud se maneret, donec emptori fideiussor daretur a uenditore: postea uenditor eam legem inseruit, ut, si ex die pecunia omnis soluta non esset et uenditor ea praedia uenisse nollet, riis alteram mulierem uenditor superauit, cum altera transegi‹t›, ita ut sine ulla quaestione emptor praedia possideret: quaesitum est, cum neque fideiussor datus est nec omnis pecunia secundum quam fideiussor uenditi causa daretur nec id factum esset, cum per emptorem non staret quo minus fieret, non posse posteriorem legis partem exerceri.
Abbreviated transcription (Latin):
eius alutioticio eunt fund̾ lege
dc̃a ut si addiem pecumam nõ
solust res mepta fieret. seius
ꝑte pͥcũ pͥsente die soluta de furt¬
touñdicore fuũs eius puyia¬
bis etatis ⁊ ip̃e tutor cum auisda¬
iegem nu̾auit nec rõnib tute¬
le recoltit q̃sicum est anirrita¬

Expanded text:
io emit fundum lege dicta, ut, si ad diem pecuniam non soluisset, res inempta fieret.Seius parte pretii praesenti die soluta, defuncto uenditore, filiis eius pupillaris aetatis et ipse tutor cum aliis dalegem numerauit nec rationibus tutelae rettulit: quaesitum est, an
Abbreviated transcription (French):
sũ ꝙͥ indicͤm debebat siũ subadi¬
cõne i postea ꝯditõ extitisset itatr̃¬
⁊ si ctd debiti adu̾sus hr̃ sꝑm acc̃õ
tore agatur q si serustutem ami¬
sic hõs mslitutus adica hũditate
exuñdico potĩt. exꝑiri. adu̾sus ep̃¬
torem. ut seruitutes et restituan¬

Expanded text:
uid in diem debeatur siue sub condicione et postea condicio exstitisset, ita tamen, si eius debiti aduersus heredem actio tore agatur.Et si seruitutes amisit heres institutus adita hereditate, ex uendito poterit experiri aduersus emptorem, ut seruitutes ei restituan
Abbreviated transcription (Latin):
emptoris erit dampnum. q̃ mad̾
si uinumeõ esfusum. uł uasis.
detusis ułqͣ alia ex cã. s si um̃ditor
se ꝑiculo subiecit in id cempus
piculum sustinebit quo ad sesb¬
iecit ꝙ siñ desiguauit tempus eã¬
tenus ꝑiculum sustinere d quo
ad degustetur uinum. iudel q̃ tt
plenssime ueneat cum fui̾t de¬
gustatum autgͥ ꝯuenit. quoad
piculiu᷑ onne sustneat. ieate¬
uus sustinebit aut ñ quenit uus¬
q ad degustõm sustinebit ¶ si sũt¬
core uasa uł doua oseq̃nt̃ dicemuᷤᷤ
¶ud ꝯuenit. ¶ sucustodiam ad di
ras uł ñ siguladolia. si dol̃
signatum sit ab emptore crebatiꝰ
ait cradicum id uideri lab̾o etͣ ꝙ¬

Expanded text:
erit damnum, quemadmodum si uinum esset effusum uel uasis contusis uel qua alia ex causa. sed si uenditor se periculo subiecit, in id tempus periculum sustinebit, quoad se subquod si non designauit tempus, eatenus periculum sustinere debet, ad degustetur uinum, uidelicet quasi plenissime ueneat, cum fuerit degustatum. aut igitur conuenit, quoad periculum uini sustineat, et eatenus sustinebit, aut non conuenit et usque ad degustationem sustinebit. sed si nontore uasa uel dolia, consequenter dicemus ud conuenit.Sed et custodiam ad dieras uel etiam singula dolia.Si dolium signatum sit ab emptore, Trebatius ait traditum id uideri: Labeo con
Abbreviated transcription (Latin):
emptori ꝙ̃ illuis negm agam
q̃mad̾m fundi uñdicor sriutuᷤ
ustet bone fidei rõnẽ. qͣmuis si
neclexisset. ut auenum inch̾
ei imputari possit nisii tulpa
eius argue̾tur¶ ꝙ sirem ꝙͣ uii¬
didi auo possidente petii ilitis es¬
cimatõnem accepi. utrum p̾ti¬
um illi debebo. anrem uti rẽ.
ñ cnim accõnem eis srem p̃sta

Expanded text:
mptori, quasi illius negotium agam: quemadmodum fundi uenditor fructus praestet bonae fidei ‹r›ation‹e›, quamuis, si neglexisset ut alienum, nihil ei imputare possit, nisi si culpa eius argueretur. quid si rem quam uendidi alio possidente petii et litis aestimationem accepi, utrum pretium illi debeo an rem? utique rem, non enim actiones ei, sed rem pra
Abbreviated transcription (Latin):
fit lib̾ari. Et ãratur utrum nem
ch̾agatur ex ͣ ca paccone. Anu̾o
quid̃ lib̾or: filuis maneat obli¬
gatus. sicutisi pupius sũceta
pitoris auct̃e ꝑaciscatur. ip̃e qͥd̾
libatur nͭ ũ quicumeo pacis pac¬
tus est. nam ꝙ aristo dixit posse
Et iõ siab unã renouatus sit gcͣ ꝑ¬

Expanded text:
t liberari et quaeratur, utrumne nihil agatur ex ea pactione an uero ego quidem liberer, filius maneat obligatus, sicuti, si pupillus sine tutoris auctoritate paciscatur, ipse quidem liberatur, non etiam qui cum eo pactus est. nam quod Aristo dixi‹t› posset ideo si ab una parte renouatus sit c
Abbreviated transcription (Latin):
gal rei publice uenit. s cum u¬
cuis cicius debitor ꝓsessus eẽt ꝑa¬
tumeẽ se uettigal ex soluers so¬
lidum cum minoris uẽillet fũ¬
dus qͣm debiti summa eẽt p̃ses
ꝓuintis recindi uñdicõnem. eũ¬
q resticui iussit sñ iucio titõ q̃¬
situmest anpost siñam p̃sidis
anã qͣmei restitueretur inbonis
lucuticu fundus emptus eẽt sx¬

Expanded text:
gale rei publicae ueniit: sed cum Lucius Titius debitor professus esset paratum se esse uectigal exsoluere solidum, cum minore uenisset fundus, quam debita summa esset, praeses prouinciae rescindit uenditionem eumque restitui iussit Lucio Titio: quaesitum est, an post sententiam praesidis, antequam restitueretur, in bonis Lucii Titii fundus emptus es
Abbreviated transcription (Latin):
Niemptõ etracta sic toge puta aut
iancis. ipactus sit unditor nealt̾iꝰ
emptõ maneat. ꝑuto resolui ob¬
ligõnem huius rei nomine d̾ cãt᷑
fatiat uoluntas ut̾use ostãdit᷑
idagentis ut anegõ discedatur
ciꝑ rã leatur. ac si conueniss in¬
t̃ cos ut neut̾ aualtõ quicqͣmpe¬
tẽt. s ut eiudñtiuis appareat ac¬

Expanded text:
emptio contracta sit togae puta aut lancis, et pactus sit venditor, ne alterutrius emptio maneat, puto resolvi obligationem huius rei nomine dumtaxat.faciat, voluntas utriusque ostenditur id agentis, ut a negotio discedatur et perinde habeatur, ac si convenisset inter eos, ut neuter ab altero quicquam peteret, sed ut e
Abbreviated transcription (Latin):
gulari ñ potest credi namisi eũ¬
dem homnnẽ tibi uñdido. ineo¬
dum cradito eo auiquo uñdidõ
p̃cumiq accẽpo mnorcuo es uide¬
amus nenicħ tibi dedeam exep̃¬
co aũi moram intradñdo ñ fecip̃¬
tium eñ hominis uñditi ñ exre:¬

Expanded text:
si eundem hominem tibi uendidero et necdum tradito eo alii quoque uendidero pretiumque accepero, mortuo eo uideamus ne nihil tibi debeam ex empto, quoniam moram in tradendo non feci pretium enim hominis uenditi non ex re
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem sĩt exceptõne quo nͥ
n contrarnim accumsit. s si c̃ce
sumine debitor dictiũ sit in ea
summam cenetur uñditor si
at qͣntum int̾sit emptoris ⁊d̾¬

Expanded text:
quidem sine exceptione quoque, nisi in contrarium actum sit. sed si certae summae debitor dictus sit, in eam summam tenetur uenditor: si at, quanti intersit emptoris
Abbreviated transcription (Latin):
Querire eopacto stare ꝙ altĩ capsi¬
osmpist e max̃s si iustoerrore
sit deceptus. ceu
abeoscͥptus hr̃s cũ ignoraret fũ¬
rator subscͥpsit q̃ situm est an
cognito eo prius quam ep̃tõ ꝑfa¬
deretur. auñdicõne discede̾ possit

Expanded text:
nire e‹o› pacto stari, quod al‹teri› captiosum sit, et maxime, si iusto errore sit deceptus. 8 Scab eo scriptus heres, cum ignoraret, funrator subscripsit: quaesitum est, an cognito eo, priusquam emptio perficeretur, a uenditione discedere possit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ rem nactu¶ ¶Rune rem debebit.
si hominem gͥ m̃did̾it. ⁊is decess¬
erit an p̃tium emisõ debeat . ñ e¬
min deberet stichi ꝓmissor si cũ
uñdidiss mortuo eo: si nulla mo¬
ra p̃cessisset. Subi hr̃ditatem
undidi ⁊ postea ex ẽa remuñdi¬
di. pos uidĩ ut negm̃ eiub agam

Expanded text:
t, tunc rem debebit. si ergo hominem uendiderit et is decesserit, an pretium eiusdem debeat? non enim deberet Stichi promissor, si eum uendidisset, mortuo eo, si nulla mora processisset. sed ubi hereditatem uendidi et postea rem ex ea uendidi, potest uideri, ut negotium eius agam
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝯpñsatõne uł exactoneꝰ fuit
ꝯsecutus^ integrum emptori rest
iñ ciciuis cui ace hĩde cornelius.
legauat. pͥus qͣmi leganim abemp¬
tone ꝓciꝑet. te fecit hr̃d̾. ⁊iem. rec¬
te puto ex im̃dito te acturum ut
cibi p̃stetur q iõ mimuis cominꝰ
hĩditas uenieñd ut iegatum p̃sta¬
ret emptor nͥc quicꝙͣꝵ int̾sit utỹ

Expanded text:
uel compensatione uel exactione fuerit consecutus, integrum emptori restiinde Attius, cui a te herede Cornelius legauerat, priusquam legatum ab emptore perciperet, te fecit heredem: recte puto ex ‹u›endito te acturum ut tibi praestetur, quia ideo eo minus hereditas uenierit, ut id legatum praestaret
Abbreviated transcription (Latin):
cetĩ adirent hr̃ditatem pecumã ã
subpena debebatur atestatore oẽm
soli̾nt  hr̃dicatem im̃did̾it nec
acohidib lius pp̃ egestatem eoꝵ
quicqͣm seruare potĩt cum emp¬
tore hrditatis ub exstipusetir ui
exim̃dito recce exꝑietur. dnine

Expanded text:
ceteri adirent hereditatem, pecuniam, quae sub poena debebatur a testatore, omnem soluerit et hereditatem uendiderit nec a coheredibus suis propter egestatem eorum quicquam seruare poterit, cum emptore hereditatis uel ex stipulatu uel ex uendito recte experietur: omne
Abbreviated transcription (Latin):
ncestumoniũ acc̃acor citare ñ d
eum qui inuidicõ. p᷑. reus erit᷑
testimoniũ dicant. Icem senat᷑¬
rei condicio sit uͥ armariũ cestõ
uł similem ꝓsonã admutẽ co¬
gumu sũ corm̃to testimonio eł
credendui ñ est. si cestes om̃s
eius dem honestutis ⁊ estimatiõis
sints megotii qͣntasaciudicis
motus. cum hus ꝯcurrat. seq̃n¬
da sunt ommia cestimonia sin
ꝙ inimicicie aut gre suspitione
caret. confirmabit ꝙuidexmotũ
auimi ex argum̃tit  itestimonuᷤᷤ

Expanded text:
estimonium accusator citare non debet eum, qui in judicio publico reus erit, testimonium dicant. Praestem uel similem personam admittere cogimur, sine tormentis testimonio eius credendum non est. Si testes omnes eiusdem honestatis et existimationis sint et negotii qualitas ac iudicis motus cum his concurrit, sequenda sunt omnia testimonia: si quod inimicitiae aut gratiae suspicione caret, confirmabitque iudex motum animi sui ex argumentis et testimoniis
Abbreviated transcription (Latin):
stare debeas. ¶ s siquid̾ c̾to p̃cio em̃daiᷤᷤ
redenu̾s. sic i tua ꝑs coartabitur. ut ñ
hablatet mandati qͣntitatem in ꝙͣ
tibi em̃dum totum mandaui sin
mandauuim tuq exdiu̾sis p̃cus ꝑceᷤᷤ¬

Expanded text:
debeas. sed si quidem certo pretio emendas redemeris, sic et tua pars coartabitur, ut non abundet mandati quantitatem, in quam tibi emendum totum mandaui: sinmandauerim tuque ex diuersis pretiis p
Abbreviated transcription (Latin):
sime agitari solet fideuisior an
ni pͥuis quam soluat᷑ agere possit
ut uietuꝰ. nec tñ sempꝰ exspettand
eẽ ut soiuat aut iuditio accepto odẽ¬
puctur. qi dui incotone ueus cessau̾
aut c̃te uoa sua dissipauit. p̃strati
ci domi pecuniam fiteuisior ñ hẽbit

Expanded text:
sime agitari solet, fideiussor an et prius quam soluat agere possit, ut liberetur. nec tamen semper exspectandum est, ut soluat aut iudicio accepto condemnetur, si diu in solutione reus cessabit aut certe bona sua dissipabit, praesertim si dom
Abbreviated transcription (Latin):
qri ꝑcin̾e ait. ut siforte pͥus emptõ fi¬
cret᷑ decessĩm. icucum scurs me deces¬
sisse. ip̃ mandatum ncum aui uen¬
dẽ noliũs anheres meus eb nomine
tibi oͣbligatus iretrosi alu uendid̾it
an hẽdi meo tenearis nam siquidem
sub ꝯdicõne emptõ fcã indeatur: potest
mortem extitisset sm uo ꝑi ian¬
datiagñdum sit. ac sialienum fud̾
emimandassem. morte insecuta tũ
id scieris resoluto mandato milam
tibraccõnem cum hẽde meo foress ⁊
sim̾andati agend̾ eẽt: eandem p̃standa¬
ẽẽnt q̃ p̃starentur si exempto agẽt᷑¬

Expanded text:
rtinere ait, ut, si forte prius quam emptio fieret decesserim et tu, cum scires me decessisse, propter mandatum meum alii uendere nolueris, an heres meus eo nomine tibi sit obligatus, et retro, si alii uendideris, an heredi meo tenearis. nam si quidem sub condicione emptio facta uidetur, potest mortem exstitisset: sin uero pedati agendum sit, ac si alienum fundum emi mandassem, morte insecuta, cum id scieris, resoluto mandato nullam tibi actionem cum herede meo fore. sed et si mandati agendum esset, eadem praestanda, quae praestarentur, si ex empto age
Abbreviated transcription (Latin):
pi᷑ liħ mandatum int̾cessisset fore
mꝰandãti accõnem existimo siquis
aut̃ mandarĩt alicui ne mãdatu¬
legatum aso repellat longe ei distse
ẽẽ. nam legatum acquisitum nũꝙͣ
dum dampnosa est¶ in sumina qͥ¬
cum contraitus tales sunt ut quo
cum nomine adeiusior obligari p̃¬
cit. ⁊ mandati obligõm consistore pb¬
to. n enĩ multo referre. p̃sens quis in¬
c̃iogatus fideiuibeat an absens aup̃seᷤ
lic mandato creditoꝵ he̾ditates suspͤ.¬
sumiiam se obligauit recte tenetur
płisq sensum est eum quim mais
rem qͣm rogatus sit fideiussĩt. hacte¬
nus mandati accõnem hr̃e qͣtenus
rogatus fuisset qr id ferisset qr
mandatum ei est. namusq ad eã
suminam inqͣ rogatus erit fidem eiꝰ
spectare uidetur qui rogauit᷑. a strũ.
adebitorib eius pecumam dominex¬
egisset. epłam ad eum misit qͣc̃tist¬
sigͣret c̾tam suminam ex admunstͣ¬
debiturum cum usuris semissib. q̃¬
situm estanexea c̃ã credita pecuma

Expanded text:
intercessisset, fore mandati actionem existimo. si quis autem mandauerit alicui, ne legatum a se repell‹a›t, longe ei dissimile esse: nam legatum adquisitum numquam rdum damnosa est. ‹et› in summa quicumque contractus tales suntum nomine fideiussor obligari posset, et mandati obligationem consistere puto: neque enim multo referre, praesens quis interrogatus fideiubeat an absens ‹uel› ‹plicet mandatu creditorum hered‹itat›es suspecsummam se obligauit, recte tenetur: ponsum est eum, qui maiorem summam quam rogatus erat fideiussisset, hactenus mandati actionem habere, quatenus rogatus esset, quia id fecisset, quod mandatum ei est: nam usque ad eam summam, in quam rogatus erat, fidem eius spectasse uidetur qui rogauit. 34 ‹Africaa debitoribus eius pecuniam exegisset, epistulam ad eum emisit, qua significaret certam summam ex administrdebiturum cum usuris semissibus: quaesitum est, an ex ea causa credita pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
tibi p̃statiuᵈ qͣntinit᷑ est tuadum¬
mdo intra id p̃cium ꝙ mandato ꝯ¬
tinetur. ¶ quid em̃ fiet si exigno
p̃tio hũ cułm quib cibi ꝯmums fũ¬
s nec lucrumtibi ex cãhac adcm¬
uere tebes cum mandatum gͣcurt᷑
ẽe debet. n cm̃tibi concedendrmn⁊¬

Expanded text:
tibi praestatur, quanti interes‹t› tua, dummodo intra id pretium, quod mandato continetur. quid enim fiet, si exiguo pretio hi, cum quibus tibi communis funsed nec lucrum tibi ex hac causa adquirere debes, cum mandatum gratuitum esse debet: neque enim tibi concedendum
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. qr tunc mimmi qui mei erant
tui fuint. Itent᷑si a debitore meo uis¬
sero ce accipere pecumam c̃dica fiat.
id enmbenigne receptum est hus ab.¬
gumĩtum eẽ eum quicum mutuam
petunam oare uellet i argentum uẽ¬
dendendũ dedisi. incħo mag prcumã
creditam recte petiturum. itam̃ petu¬
niam ex argento redaccã ꝑiculo eius
fore qͥ accepisset argñtum. ⁊ mꝓpoito
Orit prãre debeat/ ¶ Cum heres exꝑte eẽi
mandaui cibi ut p̃dium hẽditauum
quid̃ ꝑtib ñ dubii ̃iandati accõ est:
int̾ nos ꝓꝓtua aut̃ ꝑte posse dubitari
ait utrũm ue exemĩpto an mandatia cci

Expanded text:
ui mei erant, tui fiunt: item quod, si a debitore meo iussero te accipere pecuniam, credita fiat, id enim benigne receptum est. his argumentum esse eum, qui, cum mutuam pecunia‹m› dare uellet, argentum uendendum dedisset, nihilo magis pecuniam creditam recte petiturum: et tamen pecuniam ex argento redactam periculo eius fore, qui accepisset argentum. et in proprit, praestare debeat.Cum heres ex parte esses, mandaui tibi, ut praedium hereditariumquidem partibus non dubie mandati actio est inter nos. pro tua autem parte posse dubitari ait, utrumne ex empto a‹n› mandati
Abbreviated transcription (Latin):
porarur rxciꝑi ignorantia euus pot̃
bicor solusset. ignarus fidemssor
soluit puro eum hr̃e mandatiꝰ ac
tonem. ignoscendum ÷ enĩ ei si ñ
diuinauit debitorem soluisse. de¬
bicor em̃ notum debuit facere fi¬
deuiciori iam se souusse. ne forte
cueduor obrepat. ingnorantiam eꝰ
cͥcumuemat ii excuciat el sirminã
deiussore potest. sicum soluiiet
ñ c̾ciorauit reum s dem̃ reus col¬
uiss ꝙ soluere eum ñ oporteat
ucredo sicum posset eum c̾ciorare
ñ fecitopportere mandati agentẽ
fideiussorem repelli dolo enim ꝓx¬
uet debitori: federe reus indebiti
Accõnem fidenissorid ne duꝑlure
prita si exceptõnem ꝓcuratoriamo¬
misit. siue sciens. cũ ignorans de
bonai fide enum agituꝰ cui ũ ꝯgrũ
de apicib uiris disputare. s de hee

Expanded text:
norauit, recipi ignorantia eius potest, bitor soluisset, ignarus fideiussor soluerit, puto eum mandati habere actionem: ignoscendum est enim ei, si non diuinauit debitorem soluisse: debitor enim debuit notum facere fideiussori iam se soluisse, ne forte creditor obrepat et ignorantiam eius circumveniat et excutiat ei summam, fideiussore potest, si, cum solvisset, non certioravit reum, sic deinde reus solvit quod solvere eum non oportebat. et credo, si, cum posset eum certiorare, non fecit, oportere mandati agentem fideiussorem repelli: dolo enim prverit debitori: cedere autem reus indebiti actione fideiussori debet, ne duplum puta si exceptionem procuratoriam omisit siue sciens siue ignarus: de bona fide enim agitur, cui non congruit de apicibus iuris disputare, sed de h
Abbreviated transcription (Latin):
seruum recuꝑare uelmisqui ma¬
datum suscepit. si pot̃ id expłe:
licquin qnͣti mandatoris int̾ sit
ẽditorẽ agec. T
dampnabicur. ũo interu̾t ex¬
płẽ ie id officium ñ posse id ipm
cum pͥmum potĩt d mandatori
demuntiare ut is si uelit ait̾nsoꝑ
era utatur . ꝙ sicum possit renĩ¬
ciare cessau̾it. qͣnti mandatoris
nit̾sit tenebiturssi alioiua ex c̃a
ñ potĩt renuntiare securus erssõb¬
tẽ quo euis cui mandatum est sod
si bona ate tcã sunt restitui omi¬
ꝯ moco debent nec ad rem ꝑtinet
d is qui mandasset potuisiẽt.li ip̃
negm̃ geueret minus impendere¬
¶si mandato meo ticio credidĩt ⁊me¬

Expanded text:
seruum reciperare uelim.Qui mandatum suscepit, si potest id explere, alioquin quanti mandatoris intersitt damnabitur: si uero intellegit explere se id officium non posse, id ipsum cum primum poterit debet mandatori nuntiare, ut is si uelit alterius opera utatur: quod si, c‹um› possit nuntiare, cessauerit, quanti mandatoris intersit tenebitur: si aliqua ex causa non poterit nuntiare, securus erit.Morte quoque eius cui mandatum e‹s›t, si si bona fide facta sunt, restitui omnimodo debent, nec ad rem pertinet, quod is qui mandasset potuisset, si ipse negotium gereret, minus impendere.Si mandatu meo Titio credideris et me