comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror fieri: ut conditionibus laxandi añonam & tribunitiam potestatem
& omnia inuitis uira patribus imposita demerent sibi & senatui nimis atrox
uisa sententia ẽ & plebem ira prope armauit. fame seiam sicut hostes peti
cibo uictuq fraudari peregrinum frumentũ que sola alimenta ex insuꝑato for¬
tuna dederit. abore rapi. qisi gneo martio uincti dedantur tribuni. nisi de
tergo plebis rõne satisfiat. cum sibi carnificem nouum exortum qui aut mo-¬
i aut seruire iubeat. In ex euntem e curia impetus fcũs eẽ̾t n per oport
tribuni diem dixissent. ubi ira est suppressa se uidicem quisq dnũ uite ne-¬
cisq inimici factum uidebat. Contemptum primo mairtius audebat minas
ribumcias. auxilii non pene uis solutum illi potestati. plebisq non patru
tribunos ẽẽ. Sed adeo infensa erat. cohorta plebs ut unius pena defungen-¬

Expanded text:
arbitror fieri ut condicionibus laxandi annonam et tribuniciam potestatem arbitror fieri ut condicionibus laxandi annonam et tribuniciam potestatem et omnia inuitis iura imposita patres demerent sibi. et senatui nimis atrox uisa sententia est et plebem ira prope armauit. fame se iam sicut hostes peti, cibo uictuque fraudari; peregrinum frumentum, quae sola alimenta ex insperato fortuna dederit, ab ore rapi nisi Cn. Marcio uincti dedantur tribuni, nisi de tergo plebis Romanae satisfiat; eum sibi carnificem nouum exortum, qui aut mori aut seruire iubeat. in exeuntem e curia impetus factus esset, ni peropportune tribuni diem dixissent. ibi ira est suppressa; se iudicem quisque, se dominum uitae necisque inimici factum uidebat. contemptim primo Marcius audiebat minas tribunicias: auxilii, non poenae ius datum illi potestati, plebisque, non patrum tribunos esse. sed adeo infensa erat coorta plebs ut unius poena defungen
Abbreviated transcription (Latin):
Marco minutio deinde & A
sempronio consulibus magna uis frumenti ex scicilia aduecta. agitatumq
insenatu q̃tum plebi daretꝰ. Multi uenisse tp̃ũs premẽde ꝓlebis putabant re¬
andiq uira que extorta secessione ac ui patribus eent. Impͥmis Mari
coriolanus hostis tribunitie potestatis si annonam inquit ueterem uolunt
pristinum reddant patribus. cur ego plebeios magistratus cur sicinũ pe¬
tentem pollentemq uideo subiugum missos tanq̃ ab latronibus redemptus:
Ego ne has indignitates duitius p̾atiar ꝗ̃ necesse est: tarquinium regem. qui
on tulerim sicinium feram: secedat nunc auocet plebem. patet uia insa
montem. aliosq colles. rapiant frumenta ex agris nr̃is quemad modum t̾tio
anno rapuere. Ut antur ãnona qua furore suo fecere. audeo dicẽ hoc malo
lomitos ipõs s potius cultores agrorum fore: ꝗͣ ut armati persecessione
coli prohibeant. haud tam facile dictu est. fatiendum ue fuerit. ꝗͣ potuisse

Expanded text:
M. Minucio deinde et A. Sempronio consulibus magna uis frumenti ex Sicilia aduecta, agitatumque in senatu quanti plebi daretur. multi uenisse tempus premendae plebis putabant reciperandique iura quae extorta secessione ac ui patribus essent. in primis Marcius Coriolanus, hostis tribuniciae potestatis, 'si annonam' inquit, 'ueterem uolunt, ius pristinum reddant patribus. cur ego plebeios magistratus, cur Sicinium potentem uideo, sub iugum missus, tamquam ab latronibus redemptus? egone has indignitates diutius patiar quam necesse est? Tarquinium regem qui non tulerim, Sicinium feram? secedat nunc; auocet plebem; patet uia in Sacrum montem aliosque colles; rapiant frumenta ex agris nostris, quemadmodum tertio anno rapuere. fruantur annona quam furore suo fecere. audeo dicere hoc malo domitos ipsos potius cultores agrorum fore quam ut armati per secessionem coli prohibeant.' haud tam facile dictu est faciendumne fuerit quam potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Inclinatis semel in apulia rebus theates ꝙͦ
apuli ad nouos consules Iumum pul. bubulchumq emilium barbulam pe¬
titum fedus uenerunt: pacis per omnem apuliam prestande populo ro.
auctores. id audacter respondendo impetrauere ut fedus daret Neq ut
equo tñ federe sed ut indeditionem ppłi rõ. eẽnt. Apulia ꝑdomita nam
a conto quoq ualido oppido iumus potitus erat in lucano prectum inde
repentino aduentu emilii consulis uerulum ui captum. Et postꝙͣ res ca¬
pue stabilitas. romana disciplina fama ꝑsotios uulgauit antiatib quoq¬
ui se sine legibus certis sine magistratib agere querebant᷑ dati ab
natu ad uira statuenda ipsius colonie patroni. Nec arma modo sed iura
etiam romana late pollebant.

Expanded text:
inclinatis semel in Apulia rebus Teates quoque Apuli ad novos consules, C. Iunium Bubulcum Q. Aemilium Barbulam, foedus petitum venerunt, pacis per omnem Apuliam praestandae populo Romano auctores. id audacter spondendo impetravere, ut foedus daretur neque ut aequo tamen foedere sed ut in dicione populi Romani essent. Apulia perdomita —nam Forento quoque, valido oppido, Iunius potitus erat—in Lucanos perrectum; inde repentino adventu Aemili consulis Nerulum vi captum. et postquam res Capuae stabilitas Romana disciplina fama per socios volgavit, Antiatibus quoque, qui se sine legibus certis, sine magistratibus agere querebantur, dati ab senatu ad iura statuenda ipsius coloniae patroni; nec arma modo sed iura etiam Romana late pollebant.
Abbreviated transcription (Latin):
is ex senatus consulto sententiam ad ppłm tulit ut omnes tarquin
gentis exules ee̾nt. Collegam sibi comitiis tenturiatis creauit. P. ualerium
quo ad uitore reges eiecerat. Cum haud cuiꝗ̃ indubium eẽt bellum esset
atarquiniis iminere. Id quidem spe omnium serius fuit. cȩterum id quod
non timebatur ꝑdolum aut ꝓdicionem ꝓpe libertas amissa est. Erant inro-
romana iuuentute adolescentes aliquot nec hi tenui loco orti quorum in
regno libido solutior fuerat equales sodalesq adolescium tarquiniorum
assueti more regio uiuere eam tum equato iure omnium licentiam querẽ¬
is libertatem aliorum insuam uertisse seruitutem inter se conquere
Regem hominem ẽe a quo impetres ubi uis ubi inuiria opus sit ẽe gratie
locum ẽẽ benefitio & irasci & ignoscere posse inter amicum atq inimicum
as crimen nosse. leges rem surdam mexorabilem ẽẽ salubriorem melb
in opi ꝙ̃ potenti niħil laxamenti. nec uenis habere. Si modran excesseris/

Expanded text:
s ex senatus consulto ad populum tulit ut omnes Tarquiniae gentis exsules essent; collegam sibi comitiis centuriatis creauit P. Ualerium , quo adiutore reges eiecerat. cum haud cuiquam in dubio esset bellum ab Tarquiniis imminere, id quidem spe omnium serius fuit; ceterum, id quod non timebant, per dolum ac proditionem prope libertas amissa est. erant in Romana iuuentute adulescentes aliquot, nec ii tenui loco orti, quorum in regno libido solutior fuerat, aequales sodalesque adulescentium Tarquiniorum, adsueti more regio uiuere. eam tum, aequato iure omnium, licentiam quaerentes, libertatem aliorum in suam uertisse seruitutem inter se conquerebantur: regem hominem esse, a quo impetres, ubi ius, ubi iniuria opus sit; esse gratiae locum, esse beneficio; et irasci et ignoscere posse; inter amicum atque inimicum discrimen nosse; leges rem surdam, inexorabilem esse, salubriorem melioremque inopi quam potenti; nihil laxamenti nec ueniae habere, si modum excesseris;
Abbreviated transcription (Latin):
inus rite emisisset. Uictoriam deueientib dari. Anteq̃ id fiat deos me
ueientiĩ deserturos non e̾ẽ. Exequebant inde que solemnis deriuatio ẽẽt
Sed auctorẽ leuem nec satis fidum super tantare prẽs rati. decreuẽ legatos
sortesq oratuli pythici expectandos

Expanded text:
manus rite emisisset uictoriam de Ueientibus dari; antequam id fiat deos moenia manus rite emisisset uictoriam de Ueientibus dari; antequam id fiat deos moenia Ueientium deserturos non esse. exsequebatur inde quae sollemnis deriuatio esset; sed auctorem leuem nec satis fidum super tanta re patres rati decreuere legatos sortesque oraculi Pythici exspectandas
Abbreviated transcription (Latin):
usatus depriuati portendi procuratione si ope illi ee̾t consule̾ uelle ad
colloquium uatem elicuit. Cumq progressi ambo asuis longius ee̾nt ĩner¬
mes sine ullo metu. preualens iuuenis romanus senem infirmum incõspectu
omnium rapit: nequicꝗ̃ tumultuantib etruscis ad suos transtulit qui c
ꝑductus adimpatorem inde romam ad senatum missus e̾e̾t. sciscitantib ꝗd nã
id eẽt quod delatu albano dociusset. rndit profecto iratos deos ueienti ppło
fuisse die quo sibi eam mentem obiecissent ut excidium prĩẽ fatale pi¬
deret. Itaq que tum cecinerit diuino spũ instinctus ea se ne. cui indicta sit̃
reuocare posse. & tatendo forsitan que dii inmortales uulgari uelin
minus ꝗ̃ celanda effando nefas contrahi Ius igitꝰ libris fatalib sic disci¬
plina. etrusca traditum ee̾ ut qñ aqua albana. habundasset. tum si eã ro¬

Expanded text:
causatus de priuati portenti procuratione si operae illi esset consulere uelle, ad causatus de priuati portenti procuratione si operae illi esset consulere uelle, ad conloquium uatem elicuit. cumque progressi ambo a suis longius essent inermes sine ullo metu, praeualens iuuenis Romanus senem infirmum in conspectu omnium raptum nequiquam tumultuantibus Etruscis ad suos transtulit. qui cum perductus ad imperatorem, inde Romam ad senatum missus esset, sciscitantibus quidnam id esset quod de lacu Albano docuisset, respondit profecto iratos deos Ueienti populo illo fuisse die quo sibi eam mentem obiecissent ut excidium patriae fatale proderet. itaque quae tum cecinerit diuino spiritu instinctus, ea se nec ut indicta sint reuocare posse, et tacendo forsitan quae di immortales uolgari uelint haud minus quam celanda effando nefas contrahi. sic igitur libris fatalibus, sic disciplina Etrusca traditum esse, ut quando aqua Albana abundasset, tum si eam Ro
Abbreviated transcription (Latin):
Prodigia iterum multa nunciata qͦrꝑ
pleraq & quia singuli auctores erant credita sumptaq & quia hostib etrus¬
cis per quos ea procurarent. auruspices non erant. In unum omniũ o
u̾se sunt. quod lacus in albano nemore sine ullis celestibus aquis causaue qua
alia que rem miraculo eximeret inaltitudinem insolitam creuit. Quid nã
eo dii portenderent prodigio missi suscitatũ oratores ad delphicum orac
Sed propior interpres fc̃is oblatus senior quidem ueiens qui inter cauillantes
instationib ac custodis milites romanos etruscos uaticinantis in modum ce¬
nit: prius & latu albano aqua emissa foret nunq̃ potiturum ueis roma
qđ pͥmo uelut temẽ i actum sperni. agitari deinde sermonibus ceptum ẽ: do¬
nec unus exstatione romana ꝑcunctatus ꝓximũ oppidanorum iam per lon¬
ginquitatẽ belli comertio sermonum fc̃o quisnam is eẽt qui ꝑambages de lacu
albano i ateret. Postq̃ audiuit auruspicem ee̾. Uir haud intacti religione aĩ

Expanded text:
prodigia interim multa nuntiari, quorum pleraque et quia singuli auctores erant parum credita spretaque, et quia, hostibus Etruscis, per quos ea procurarent haruspices non erant: in unum omnium curae uersae sunt quod lacus in Albano nemore, sine ullis caelestibus aquis causaue qua alia quae rem miraculo eximeret, in altitudinem insolitam creuit. quidnam eo di portenderent prodigio missi sciscitatum oratores ad Delphicum oraculum. sed propior interpres fatis oblatus senior quidam Ueiens, qui inter cauillantes in stationibus ac custodiis milites Romanos Etruscosque uaticinantis in modum cecinit priusquam ex lacu Albano aqua emissa foret nunquam potiturum Ueiis Romanum. quod primo uelut temere iactum sperni, agitari deinde sermonibus coeptum est donec unus ex statione Romana percontatus proximum oppidanorum, iam per longinquitatem belli commercio sermonum facto, quisnam is esset qui per ambages de lacu Albano iaceret, postquam audiuit haruspicem esse, uir haud intacti religione animi,
Abbreviated transcription (Latin):
in tacti euasere: tantaq cede ꝑrumpere cunctos ł cuneos. ut uix quartã ꝑtẽ
relinquerent hostium. Sannites quoq sub radicib montis ꝓcul instructi pre¬
iere terrorem latinis. Ceterum inter omnes ciues sotiosq precipua la
belli penes consules fuit quorum alter omnes minas ꝑiculaq abdeis suꝑisq
inferisq in se unum u̾tit. Alter eau̾tute eoq consilio ip̃lio fuit ut fatile
cõuenerit inter romanos latinosq qui euis pugne memoriam p̃steris tradide¬
runt. U triusq ꝑtis .T. Manlius dux fuisset euis futuram haud dubie fu-¬
isse uictoriam. Latini ex fuga sementurnas tõtulerunt. castra secundũ p̃liũ
capta. multiq mortales ibi uiui opp̃ssi maxime campani. Decii corpus ne
eo die inuenrret᷑ nox querentes oppssit. postero die inuentũ inter maximã
ũ stragem coꝑtum telis. fumisq ei par morti telebrãte collega fcm̃ est

Expanded text:
inermes prope intacti euasere tantaque caede perrupere cuneos ut uix quartam partem inermes prope intacti euasere tantaque caede perrupere cuneos ut uix quartam partem relinquerent hostium. Samnites quoque sub radicibus montis procul instructi praebuere terrorem Latinis. ceterum inter omnes ciues sociosque praecipua laus eius belli penes consules fuit, quorum alter omnes minas periculaque ab deis superis inferisque in se unum uertit, alter ea uirtute eoque consilio in proelio fuit ut facile conuenerit inter Romanos Latinosque, qui eius pugnae memoriam posteris tradiderunt, utrius partis T. Manlius dux fuisset, eius futuram haud dubie fuisse uictoriam. Latini ex fuga se Minturnas contulerunt. castra secundum proelium capta multique mortales ibi uiui oppressi, maxime Campani. Decii corpus ne eo die inueniretur, nox quaerentes oppressit; postero die inuentum inter maximum hostium stragem, coopertum telis, funusque ei par morti celebrante collega factum est
Abbreviated transcription (Latin):
intur. Procedente deinde certamine cum aliis partib multitudo su-¬
paret latinorum. Manlius consul audito euentu college: cum ut uis fasq
t lacrimis non minus ꝗ laudib debitis prosecutus. tam memorabilẽ
accensos anouissima atie ante signa procedere iubet. Qui ubi subire ex¬
emplo latini tanꝗͣ iidem adu̾sarii fecissent triorios suos excitauerũt. q
aliquãdui pugna atroci cum & semetip̃s fatigassent & hastas aut prefre¬
gissent aut hebetassent pollerentq ui tñ hostem debellatum iam rati per¬
uentumq ad extremam atiem. Tum consul triariis consurgite nũc ĩquit
integri ad u̾sus fessos memores prĩe parentumq & coniugum ac liberoꝵ
memores consulis prourã uictoria morte occubantis ubi triarii cõsurrexe¬
runt integri refulgentib armis noua ex inprouiso exorta aties receptis
iuint̾ualla ordinumꝰ antepilanis. Clamor sublato pn̾cipia latinorũ ꝑturbant
astisq ora fodientes pͥmo robore uirorum ceso ꝑ alios manipulos uelut

Expanded text:
nt. procedente deinde certamine cum aliis partibus multitudo superaret Latinorum, Manlius consul audito euentu collegae, cum, ut ius fasque erat, lacrimis non minus quam laudibus debitis prosecutus tam memorabilem accensos ab nouissima acie ante signa procedere iubet. qui ubi subiere, extemplo Latini, tamquam idem aduersarii fecissent, triarios suos excitauerunt; qui aliquamdiu pugna atroci cum et semet ipsi fatigassent et hastas aut praefregissent aut hebetassent, pellerent ui tamen hostem, debellatum iam rati peruentumque ad extremam aciem, tum consul triariis 'consurgite nunc' inquit, 'integri aduersus fessos, memores patriae parentumque et coniugum ac liberorum, memores consulis pro uestra uictoria morte occubantis'. ubi triarii consurrexerunt integri refulgentibus armis, noua ex improuiso exorta acies, receptis in interualla ordinum antepilanis, clamore sublato principia Latinorum perturbant hastisque ora fodientes primo robore uirorum caeso per alios manipulos uelut
Abbreviated transcription (Latin):
ertum du̾si auctores fatiunt. illa procerto hnda in quibus non dissenti
ab arce caruentana cum diu nec quicꝗ̃ oppugnata e̾ẽt recessum Ueruginẽ
in uolscis eodem ex̾citu receptã: populationesq & p̃das & in equis & in uolsco
agro ingentas factas

Expanded text:
certum diuersi auctores faciunt; illa pro certo habenda, in quibus non dissentiunt, certum diuersi auctores faciunt; illa pro certo habenda, in quibus non dissentiunt, ab arce Caruentana, cum diu nequiquam oppugnata esset, recessum, Uerruginem in Uolscis eodem exercitu receptam, populationesque et praedas et in Aequis et in Uolsco agro ingentes factas
Abbreviated transcription (Latin):
buni expediebant. Inclinante se de fortuna. ad causam plebis. nutii ueniut
rtem caruetanã dilapsis ad predam militib qui inp̃sidio erant. equos in¬
fectis paucibus custodibus artis inuasisse alios recurrentes in arcem alios pa¬
lantes in agris cesos Ea adusa ciuitatis res iures tribunitie actiom adiecit
equicꝗͣ enim temptati. ut tum deniq desisterent impediendo bello. pos
peruicunt ut senatus consultum fiat de tribunis militum creandis: certo tum
pacto ne cuiꝯ ratio haberetur: qui eo anno tribumis plebis eẽt neue quis refice¬
retur in annum tribunus pl. haud dubie Icilios denotante senatu quos mner¬
cedem seditiosi tribunatus petere consulatum insimulabant. Tum del
hr̃ĩ bellumq omnium ordinium consensu appari ceptum/ consules ne ambo
profecti sint ad arcem canietanam. an alter ad comitia hnda substinerit in¬

Expanded text:
buni expediebant. inclinante deinde se fortuna ad causam plebis, nuntii ueniunt buni expediebant. inclinante deinde se fortuna ad causam plebis, nuntii ueniunt arcem Caruentanam, dilapsis ad praedam militibus qui in praesidio erant, Aequos interfectis paucis custodibus arcis inuasisse; alios recurrentes in arcem, alios palantes in agris caesos. ea aduersa ciuitati res uires tribuniciae actioni adiecit. nequiquam enim temptati ut tum denique desisterent impediendo bello, postquam peruincunt ut senatus consultum fiat de tribunis militum creandis, certo tamen pacto ne cuius ratio haberetur qui eo anno tribunus plebis esset, neue quis reficeretur in annum tribunus plebis, haud dubie Icilios denotante senatu, quos mercedem seditiosi tribunatus petere consulatum insimulabant. tum dilectus haberi bellumque omnium ordinum consensu apparari coeptum. consules ambo profecti sint ad arcem Caruentanam, an alter ad comitia habenda substiterit, in
Abbreviated transcription (Latin):
mis Irritatis utriusq ꝑtis ais cum & sp̃us plebs sumpsisset. & tres ad popu¬
larem cam celeberrimi nõis hrẽt duces: patres omma questoris comitiis ubi utrũ¬
q plebi liceret similia fore cernẽtes. tendẽ consulum comitia que nondũ pro¬
mistua ee̾nt Icilii contra tribunos militum creandos dicẽ & tandem aliqñ im¬
ꝑtiendos plebi honores. Sed nulla erat consularis actio que impediendo. ⁊d qđ
petebant expͥmeret: cum mira opportunitate uolscos & equos predatum exͣ
fines exisse in agrum latinum hernicum affert Ad quod bellum ubrexse¬
natus consulto consules delectum habere occipunit obstare tunc onxetͥbli¬
i. sibi plebeiq eam fortunã oblatam memorantes. tres erant. & omnes a¬
cerrimi uiri gñosiq iam ut int̾ plebeios duo singuli singulos sibi consules
ruandos sibi assidua oꝑa desumunt uni contionib dat̾a nunc detinen
nunc contienda plebs nec dilectum consules nec comitia que petebant tri¬

Expanded text:
 inritatis utriusque partis animis cum et spiritus plebs sumpsisset et tres ad popularem causam celeberrimi nominis haberet duces, patres omnia quaestoriis comitiis ubi utrumque plebi liceret similia fore cernentes, tendere ad consulum comitia quae nondum promiscua essent: Icilii contra tribunos militum creandos dicere et tandem aliquando impertiendos plebi honores. sed nulla erat consularis actio quam impediendo id quod petebant exprimerent, cum mira opportunitate Uolscos et Aequos praedatum extra fines exisse in agrum Latinum Hernicumque adfertur. ad quod bellum ubi ex senatus consulto consules dilectum habere occipiunt, obstare tunc enixe tribuni, sibi plebique eam fortunam oblatam memorantes. tres erant, et omnes acerrimi uiri generosique iam, ut inter plebeios. duo singuli singulos sibi consules adseruandos adsidua opera desumunt; uni contionibus data nunc detinenda, nunc concienda plebs. nec dilectum consules nec comitia quae petebant tri
Abbreviated transcription (Latin):
Maiore deinde animo patis oꝑa inchoata ꝗ̃ qͣ̃ta ho
mole gesserat bella ut non quietior pplus domi eẽt ꝗͣ militie ferotior fusset
am & muro lapideo guis exordium oꝑis sabino bello turbatum erat urbem
quam nundum numerat ciugere parat & in infima urbis loca circa for
asq interiectas collibus conuallei. qr̃ explanis locis haud facile euchebant aqͥs
eloacis efastigio intiberim deductis siccat. & arcam ad edem incapitolino io¬
uis quam uouerat bello sabino. iam presagiente animo futura glu leci ampli¬
tudinem occupat fund amentis

Expanded text:
maiore inde animo pacis opera incohata quam quanta mole gesserat bella, ut non quietior populus domi esset quam militiae fuisset. nam et muro lapideo, cuius exordium operis Sabino bello turbatum erat, urbem qua nondum munierat cingere parat, et infima urbis loca circa forum aliasque interiectas collibus conualles, quia ex planis locis haud facile euehebant aquas, cloacis fastigio in Tiberim ductis siccat, et aream ad aedem in Capitolio Iouis quam uouerat bello Sabino, iam praesagiente animo futuram olim amplitudinem loci, occupat fundamentis
Abbreviated transcription (Latin):
unius bubulcus & quintus eiilius barbula consules exitu anni no¬
uis consulibus abse creatis. Spurio mutio &. M. popilio Ceterum dictatori
L Emilio legiones tradiderunt. Is eum l fuluio magr̃o equitum satriculã
oppugnare ad ortus. rebellandi causam sanitib dedit. Duplex inde terror
illatus remanis hinc sannis magno ex̾citu coacto adeximendos obsidione
sotios haud ꝓtul castris romanorum castra posuit. hinc satricani magno cũ
tumultu patefactis repente portis instationes hostium incurrerunt. Inde
pars utraq spe alieni magis auxilii ꝗͣ uirib freta suis usto mox p̃lio ũito
romanos urgent. & ꝗͣꝗͣ anceps dimicatio erat. tñ utrinq tutam atsi
cor habuit quia & locuam haud facilem ad circumueniendum cepit & di¬
usa statuit signa. Infestior tum in erumpentes incessit nec magno certa¬
me intra menia compulit.tam totam atiem insannites obũtit. Ibi
certamĩs fuit uictoria sicut sera ita nec dubia nec uaria fuit. fusi in ca¬

Expanded text:
unius Bubulcus et Q. Aemilius Barbula consules exitu anni non consulibus ab se creatis, Sp. Nautio et M. Popilio, ceterum dictatori L. Aemilio legiones tradiderant. is cum L. Fulvio magistro equitum Saticulam oppugnare adortus rebellandi causam Samnitibus dedit. duplex inde terror inlatus Romanis: hinc Samnis magno exercitu coacto ad eximendos obsidione socios haud procul castris Romanorum Rornanorum castra posuit; hinc Satictumultu patefactis repente portis in stationes hostium incurrerunt. inde pars utraque, spe alieni magis auxilii quam uiribus freta suis, iusto mox proelio inito Romanos urgent et quamquam anceps dimicatio erat, tamen utrimque tutam aciem dictator habuit, quia et locum haud facilem ad circumueniendum cepit et diuersa statuit signa. infestior tamen in erumpentes incessit nec magno certamine intra moenia compulit; tum totam aciem in Samnites obuertit. ibi plus certaminis fuit; uictoria sicut sera ita nec dubia nec uaria fuit. fusi in ca
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ hec
atricani ad sannites defeterunt & fregelle colonia nec oppinato adu
sannitium fuisse & satricanos cum his satis constat nocte occupate ẽ limor
inde mutuus utros ad lucem quietos tenuit. Lux pugne initium fuit: quã
iliqͣdiu equam & quia ꝑaris ac focis dimicabatur & quia ex tectis adi¬
bat imbellis multitudo tum fregellani sustinuerunt. fraus deinde rem
inclinauit ꝙ uocem audiri p̾conis passi sunt incolumem abiturum ꝗ arma
suisset. ea spes remisit acertamĩe aios & passim arma iactari cepta.
tinatior pars armata per adu̾sam ꝑtis portam erupit: tutiorq eis audatia
fuit. quã incautus ad credendum ceteris pauor. quos circũdatos igni neꝗcꝗͣ
deos fidemq inuocantes sannites cremauerunt

Expanded text:
inter haec Satricani ad Samnites defecerunt, et Fregellae colonia necopinato aduentu Samnitium—fuisse et Satricanos cum iis satis constat—nocte occupata est. timor inde mutuus utrosque usque ad lucem quietos tenuit; lux pugnae initium fuit, quam aliquamdiu aequam—et quia pro aris ac focis dimicabatur et quia ex tectis adiuuabat imbellis multitudo—tamen Fregellani sustinuerunt; fraus deinde rem inclinauit, quod uocem audiri praeconis passi sunt incolumem abiturum qui arma posuisset. ea spes remisit a certamine animos et passim arma iactari coepta. pertinacior pars armata per auersam portam erupit tutiorque eis audacia fuit quam incautus ad credendum ceteris pauor, quos circumdatos igni nequiquam deos fidemque inuocantes Samnites concremauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
urbis dicat aliquis & menia & eã turbam a qua urbs incolitur. Inmo
hertule ꝓduntꝰ ea om̃ia delecto hoc ex̃citu non seruant᷑. quis enim tuebitur.
mbellis uidelicet atq in ermis multitudo tam hercule ꝙ̃ agallorum impe¬
tu defendit a ueis ex̾citum camillumq ducem implorabuntu hic om̃nef᷑
spes opesq sunt: quas seruando patriam seruamus delendo ad nece priam
deserimust ac prbdimus. At feda atq ignominiosa deditio. sed caritas priẽ
est ut tam ignominia eãꝙ morte nr̃a si opus sit seruemus. Subeat ergo
Uista quantacumq est indignatio & pareatur necessitati quam ut dii qui¬
dem suꝑant. Ite consules redimite armis ciuitatem quam auro maiores
nr̃i redemerant.¬

Expanded text:
urbis, dicat aliquis, et moenia et eam turbam a qua urbs incolitur. immo urbis, dicat aliquis, et moenia et eam turbam a qua urbs incolitur. immo hercule produntur ea omnia deleto hoc exercitu, non seruantur. quis enim ea tuebitur? imbellis uidelicet atque inermis multitudo. tam hercule quam a Gallorum impetu defendit. an a Ueiis exercitum Camillumque ducem implorabunt? hic omnes spes opesque sunt, quas seruando patriam seruamus, dedendo ad necem patriam deserimus ac prodimus. at foeda atque ignominiosa deditio est. sed ea caritas patriae est ut tam ignominia eam quam morte nostra, si opus sit, seruemus. subeatur ergo ista, quantacumque est, indignitas et pareatur necessitati, quam ne di quidem superant. ite, consules, redimite armis ciuitatem, quam auro maiores uestri redemerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum diu silentium fuisset
ec consules aut profedere tam turpi: aut contra fedus tam necessaru
hiscere possent: tum LLentulus qui tum princeps legatorum uirtute atq
honoribus erat. patrem meum inquit consulem sepe audiui memorantem
e incapitolio unum non fuisse auctorem senatiu redimende auro ag.
ciuitatis. Quando nec fossa ualloq ab ignauissimo ad oꝑa ac muniendu
hosti clausi eent & erupere si non sine magno piculo. tñ sine certa ꝑni¬
tie possent ꝙ si ut illis decurre excapitolio armatis in hostem licuit ꝙ
sepe nuo obsessi in obsidentes eruperunt. It a nob̃ equo aut iniquo loco di¬
micandi tantũmõ cum hoste copia ee̾t non mihi pat̾ni aĩ indole
silio dando deee̾t. equidem mortem pro prĩa preclaram ẽẽ fateor & me ł
deuorare ꝓppło roͦ. legionibq uel inmedios me inmittere hostes paratus¬
prose ip̃is ad mortem ruere uolunt quid hñt qđ morte sua seruent: tecta

Expanded text:
cum diu silentium fuisset nec consules aut pro foedere tam turpi aut contra foedus tam necessarium hiscere possent, L. Lentulus , qui tum princeps legatorum uirtute atque honoribus erat, 'patrem meum' inquit, 'consules, saepe audiui memorantem se in Capitolio unum non fuisse auctorem senatui redimendae auro a Gallis ciuitatis, quando nec fossa ualloque ab ignauissimo ad opera ac muniendum hoste clausi essent et erumpere, si non sine magno periculo, tamen sine certa pernicie possent. quod si, illis ut decurrere ex Capitolio armatis in hostem licuit, quo saepe modo obsessi in obsidentes eruperunt, ita nobis aequo aut iniquo loco dimicandi tantummodo cum hoste copia esset, non mihi paterni animi indoles in consilio dando deesset. equidem mortem pro patria praeclaram esse fateor et me uel deuouere pro populo Romano legionibusque uel in medios me immittere hostes paratus suae nisi pro se ipsis ad mortem ruere uolunt, quid habent quod morte sua seruent? tecta
Abbreviated transcription (Latin):
Et incastris romanis cũ
frustra multi conatus ad erumpendum capti eẽnt & omnium rerum in¬
opia eẽt uicti necessitate. legatos mittunt qui pͥmum pacem equã pete¬
rent si patem non impetrarent uti prouocarent pugnam. Tum pontuis de
ries cum singalis uestimentis subuigum missurum. Alias conditiões
pacis equas uictis ac uictorib fore: si agro sannitium decederet᷑ colũme
ducerent suis inde legib romanum ac sannitem equo federe uicturo
hiis conditionib paratum se e̾ẽ. fedus cum consulibus ferire. si quid eorum
displiceat. legatos adse uenire uetuit. Hec cum legatio renuntiaret᷑ tantas
nitus omnium subito exortus est tantaq mescitia incessit ut non gra¬
uius accepturi uiderent᷑ si nuntiaret᷑ omnib eo loco mortem appetendam

Expanded text:
et in castris Romanis cum frustra multi conatus ad erumpendum capti essent et iam omnium rerum inopia esset, uicti necessitate legatos mittunt, qui primum pacem aequam peterent; si pacem non impetrarent, uti prouocarent ad pugnam. tum Pontius debinermes cum singulis uestimentis sub iugum missurum; alias condiciones pacis aequas uictis ac uictoribus fore: si agro Samnitium decederetur, coloniae abducerentur, suis inde legibus Romanum ac Samnitem aequo foedere uicturum; his condicionibus paratum se esse foedus cum consulibus ferire; si quid eorum displiceat, legatos redire ad se uetuit. haec cum legatio renuntiaretur, tantus gemitus omnium subito exortus est tantaque maestitia incessit ut non grauius accepturi uiderentur, si nuntiaretur omnibus eo loco mortem oppetendam
Abbreviated transcription (Latin):
seruitia infida transfugerent. exiere ꝑfuge inditio. multoq plures inspem uni-¬
erse prede flumen traiciunt. P ualeruis titum hermenum cum modicis
piis ad secundum lapidem gabina uia occultum considere iubet Spuriũ largiũ
cum expedita uuientute ad portam collinam stare donec hostis pretereat: dem̃de
obicere ne sit ad flumen reditus. Consulum alter T. lucretius porta neuia e
aliquot manipulis militum egressus. Ipse ualerius celio ex monte cohortes dele¬
ctas educit. hiiq primi apparuere hosti. Titus hermenius ubi tumultum sensit.
concurrit ex insidiis. uersisq inlucretium etruscus terga cedit. dextra leciaq hĩc
aporta collina illinc ab neuia redditus clamor. Ita cesi in medio predatores
ad pugnam uiribus pares & adfugam septis omnibus uiis finisq ille tam
effuse euagandi etruscis fuit.

Expanded text:
seruitia infida transfugerent. et sciere perfugae indicio; multoque plures, ut in spem uniuseruitia infida transfugerent. et sciere perfugae indicio; multoque plures, ut in spem uniuersae praedae, flumen traiciunt. P. Ualerius inde T. Herminium cum modicis copiis ad secundum lapidem Gabina uia occultum considere iubet, Sp. Larcium cum expedita iuuentute ad portam Collinam stare donec hostis praetereat; inde se obicere ne sit ad flumen reditus. consulum alter T. Lucretius porta Naeuia cum aliquot manipulis militum egressus; ipse Ualerius Caelio monte cohortes delectas educit, hique primi apparuere hosti. Herminius ubi tumultum sensit, concurrit ex insidiis, uersisque in Lucretium Etruscis terga caedit; dextra laeuaque, hinc a porta Collina, illinc ab Naeuia, redditus clamor; ita caesi in medio praedatores, neque ad pugnam uiribus pares et ad fugam saeptis omnibus uiis. finisque ille tam effuse euagandi Etruscis fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Porsenna primo conatu repulsus cõ¬
siliis ab oppugnanda urbe ad obsidendam u̾sis presidio imanicalo locato ip̃e
ĩplano ripisq tiberis. castra posuit nauibus undiq accitis & ad custodiam
nequid romam fruienti subuehi sinerent & ut predatum milites tranflumẽ
ꝑ occasiones aliis atq aliis locis traicerent. breuiq adeo infestum omnem roma-¬
im agrum reddidit ut non cetera solum exagris. sed pecus quoq omne ĩ
urbem compelleretur neq quisꝗ̃ extra portas propellere auderet. hoc tantum
litentie etruscis non metu magis ꝗ̃ consilio concessum. Namq ualerius consul
intentus inoccasionem multos simul & effusos improuiso adoriundi. Inpãius
rebus negligens ultor grauem se ad maiora uindicem seruabat. Itaq ut allice̾̃t
predatores edicit suis. postero die frequentes porta exquilina que auersissima
ab hoste erat expellerent pecus scituros id hostes ratus ꝙ in obsidione & fame

Expanded text:
Porsinna primo conatu repulsus, consiliis ab oppugnanda urbe ad obsidendam uersis, praesidio in Ianiculo locato, ipse in plano ripisque Tiberis castra posuit, nauibus undique accitis et ad custodiam ne quid Romam frumenti subuehi sineret, et ut praedatum milites trans flumen per occasiones aliis atque aliis locis traiceret; breuique adeo infestum omnem Romanum agrum reddidit ut non cetera solum ex agris sed pecus quoque omne in urbem compelleretur, neque quisquam extra portas propellere auderet. hoc tantum licentiae Etruscis non metu magis quam consilio concessum. namque Ualerius consul intentus in occasionem multos simul et effusos improuiso adoriundi, in paruis rebus neglegens ultor, grauem se ad maiora uindicem seruabat. itaque ut eliceret praedatores, edicit suis postero die frequentes porta Esquilina, quae auersissima ab hoste erat, expellerent pecus, scituros id hostes ratus, quod in obsidione et fame
Abbreviated transcription (Latin):
.Eo anno in ciuitatem accepti. qui ueientiũ capenatiũq ac fa¬
liscorum per ea bella transfugerant ad romanos. agerq his nouis ciuibus
tia occupatis ibi uacuis tectis. ueios se contulerant. Et primo fremitus fent
aspernantiũ imꝑium. dies deinde prestitata capitalisq pena nisi remigras¬
it romam: exferocibus uniu̾sis singulos metu suoꝙ quemq obedientes
fecit. Et roma cum frequentia crescere. tum tota simul exurgere edifitiis
re puͫ. impensas adiuuante: & edilibus uelut publicum exagentib opi
& ip̃is pͥuatis admonebat enim desiderium usus festinantibus ad effectũ
oꝑis: intraq annum noua urbs stetit

Expanded text:
eo anno in ciuitatem accepti qui Ueientium Capenatiumque ac Faliscorum per ea bella transfugerant ad Romanos, agerque his nouis ciuibus pigritia occupatis ibi uacuis tectis Ueios se contulerant. et primo fremitus fuit aspernantium imperium; dies deinde praestituta capitalisque poena, qui non remigrasset Romam, ex ferocibus uniuersis singulos, metu suo quemque, oboedientes fecit; et Roma cum frequentia crescere, tum tota simul exsurgere aedificiis et re publica impensas adiuuante et aedilibus uelut publicum exigentibus opus et ipsis priuatis—admonebat enim desiderium usus—festinantibus ad effectum operis; intraque annum noua urbs stetit
Abbreviated transcription (Latin):
tam tristi leta repente pax cariores sabinas uiris ac ꝑentibus & ante om¬
es romulo ip̃i fecit. Itaq cum populum in curias triginta diuideret.
earum curiis imposuit. id non traditur cura haud dubie aliquanto nume¬
rus maior hoc mulicrum fuerit etate. an dignitatibus suis uirorum ne
n sorte lecte sint: quae nomina turiis darent. Eodem tempore &i
curie tres equitum consaipte sunt xa ninenses abromulo abtito tatio
tatinenses appellati. lucerum nominis & originis causa incerta est. Inde
nim modo comune. sed concors etiam regnumꝰ duobus regibus fuit. De¬

Expanded text:
aeta repente pax cariores Sabinas uiris ac parentibus et ante omnaeta repente pax cariores Sabinas uiris ac parentibus et ante omnes Romulo ipsi fecit. itaque cum populum in curias triginta diuideret, nomina earum curiis imposuit. id non traditur, cum haud dubie aliquanto numerus maior hoc mulierum fuerit, aetate an dignitatibus suis uirorumue an sorte lectae sint, quae nomina curiis darent. eodem tempore et centuriae tres equitum conscriptae sunt. Ramnenses ab Romulo, ab T. Tatio Titienses appellati: Lucerum nominis et originis causa incerta est. inde non modo commune sed concors etiam regnum duobus regibus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
lieres quarum & iniuria bellum ortum erat crinibus sparsis. scisaq ueste
acto malis muliebri pauore. ause se in ter tella uollantia inferre. ex
u̾so impetu facto dirimere infestas aties: dirimere iras: hinc patres. hinc
uiros orantes ne se sanguine nephando. soceri gnĩq respergerent. ne pr̃i¬
dio macularent ꝑtus suos. nepoturi illi hii liberorum progeniem si as¬
tatis interuos si connubii piget in nos uertite iras.nos causa belli uulnerãꝵ
ac cedium uiris ac pentibus sumus. melius ꝑibimus. ꝗ̃ sine alteris urum
adue aut orbe uiuemus. Mouet res: cum multitudinem tum duces.s¬
tium & repentina fit quies. inde ad fȩduo fatiendum duces prodeunt. nec
pacem modo sed ciuitatem unam exduabus fatunt. regnum consotiant
imperium omne conferunt romam. it a geminata urbe. ut sabinis tamen
aliquid daretur. quirites a curibus appellati monuinentũ eius pugne ubi
num exprofunda emersus palude equum curcius inuada statuit cur¬
um latum appellarunt.

Expanded text:
lieres, quarum ex iniuria bellum ortum erat, crinibus passis scissaque ueste, uicto malis muliebri pauore, ausae se inter tela uolantia inferre, ex transuerso impetu facto dirimere infestas acies, dirimere iras, hinc patres, hinc uiros orantes, ne sanguine se nefando soceri generique respergerent, ne parricidio macularent partus suos, nepotum illi, hi liberum progeniem. 'si adfinitatis inter uos, si conubii piget, in nos uertite iras; nos causa belli, nos uolnerum ac caedium uiris ac parentibus sumus; melius peribimus quam sine alteris uestrum uiduae aut orbae uiuemus.' mouet res cum multitudinem tum duces; silentium et repentina fit quies; inde ad foedus faciendum duces prodeunt. nec pacem modo sed ciuitatem unam ex duabus faciunt. regnum consociant: imperium omne conferunt Romam. ita geminata urbe ut Sabinis tamen aliquid daretur Quirites a Curibus appellati. monumentum eius pugnae, ubi primum ex profunda emersus palude equus Curtium in uado statuit, Curtium lacum appellarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte hedificia menibus continuarentur que nunc uulgo etiam conuingunt
xtrinsecus puri aliquid ab humano cultu pateret᷑ soli. hoc spatium qu
neq habit ari neq arari fas erat non magis ꝙ post murum ee̾t ꝗͣ ꝙ murus
post id pomerium Romani appellauerunt & in urbis incremento. semper qnͣtũ
processura erant: tantum termini hi consecrati proferebantus¬

Expanded text:
parte aedificia moenibus continuarentur, quae nunc uolgo etiam coniungunt, et parte aedificia moenibus continuarentur, quae nunc uolgo etiam coniungunt, et extrinsecus puri aliquid ab humano cultu pateret soli. hoc spatium quod neque habitari neque arari fas erat, non magis quod post murum esset quam quod murus post id, pomerium Romani appellarunt; et in urbis incremento semper quantum moenia processura erant tantum termini hi consecrati proferebantu
Abbreviated transcription (Latin):
urauerat metu legis deinceps late cum uinculorum minis mortisq edixi
omnes ciues romani equites peditesq insuis quisq centuriis in campo martio
prima luce ad essent: ibi instructum ex̾citum om̃em sue oue taris tribus lustra
dq condictum lustrum appellatum qr̃ incensendo finis factus est. Milia
lxxx. eo lustro ciuium censa dicuntur adicit scriptorum antiquissimus fabius
actor eorum qui arma ferre possent eum numerum fuisse. Ad eam mi¬
dinem urbs quoq amplificanda uisa est. addit duos colles quirinalem Uimi
nalemq Inde deinceps auget esquilias Ibiq ipse ut loco dignitas fieret hitat
gere & fossis & muro circumdat urbem. itempomerium profert. pomeru
urbi uim solum intuentes post menium interpretantur ẽẽ est autem magis
circa murum locus. quem incondendis urbibus condam etrusci. quia murum
turi erant certis e̾eᷤ terminis in augurato consacrabant. ut neq inte̾ior

Expanded text:
urauerat metu legis de incensis latae cum uinculorum minis mortisque, edixit ut omnes ciues Romani, equites peditesque, in suis quisque centuriis, in campo Martio prima luce adessent. ibi instructum exercitum omnem suouetaurilibus lustrauit, idque conditum lustrum appellatum, quia is censendo finis factus est. milia octoginta eo lustro ciuium censa dicuntur; adicit scriptorum antiquissimus Fabius Pictor, eorum qui arma ferre possent eum numerum fuisse. ad eam multitudinem urbs quoque amplificanda uisa est. addit duos colles, Quirinalem Uiminalemque; Uiminalem inde deinceps auget Esquiliis; ibique ipse, ut loco dignitas fieret, habitat; aggere et fossis et muro circumdat urbem; ita pomerium profert. pomerium uerbi uim solam intuentes postmoerium interpretantur esse; est autem magis circamoerium, locus quem in condendis urbibus quondam Etrusci qua murum ducturi erant certis circa terminis inaugurato consecrabant, ut neque interiore
Abbreviated transcription (Latin):
Nec diu pax albana mansit: ĩ uidia
uulgi. ꝙ tribus militibus fortuna publica cominissa fuerit Uanum
ingenium dictatoris corrupit. & qm̃ recta consilia haud bene euenerant
parius reconciliare popularium animos cepit. Igitur ut pͥmus in bello pacem
in pace bellum querens qr sue cuiitati animorum plus ꝗ̃ uirium c¬
nebat esse ad bellum pallam atq ex edicto gerendum: alios concitat ppłos
suis per spetiem sotietatis proditionem reseruat. fidenates colonia romana
uentibus sotiis consilii assumptiꝰ pacto transitionis albanorum ad bell
atq arma incit antur. Cum fidene aperte descissent tullus metio ex̾cituq
eius ab albana accito contra hostem ducit. Ubi anienem transiit ad con¬
fluentes collocat castra. Inter eum locum. & fidenas ueientiũ ex̾citus ti
tr ansierat: hi & atie prope flumen teruere dextrum cornui Insinistro fide

Expanded text:
nec diu pax Albana mansit. inuidia uolgi quod tribus militibus fortuna publica commissa fuerit, uanum ingenium dictatoris corrupit, et quoniam recta consilia haud bene euenerant, prauis reconciliare popularium animos coepit. igitur ut prius in bello pacem, sic in pace bellum quaerens, quia suae ciuitati animorum plus quam uirium cernebat esse, ad bellum palam atque ex edicto gerundum alios concitat populos, suis per speciem societatis proditionem reseruat. Fidenates, colonia Romana, Ueientibus sociis consilii adsumptis, pacto transitionis Albanorum ad bellum atque arma incitantur. cum Fidenae aperte descissent, Tullus Mettio exercituque eius ab Alba accito contra hostes ducit. ubi Anienem transiit, ad confluentes conlocat castra. inter eum locum et Fidenas Ueientium exercitus Tiberim transierat. hi et in acie prope flumen tenuere dextrum cornu; in sinistro Fide
Abbreviated transcription (Latin):
tor romanus procul inde ad confluentem consedit inutrisq ripis anis qua
sequi munimento poterat uallo int̾posito: postero die matiem eduxit. Int̾ ho¬
es uarie fuere sinẽ falicus ꝓcul adomo militiam egre patiens: satisq f
sibi poscẽ pugnam: ueienti. fidenatiq plus spei intrahendo bello ẽẽ. Iolumnus
ꝗͣꝗ̃ suorum magis placebant consilia nec longinquam militiam paterentur
falisci postẽo die pugnaturum se edicit. Prelium atrox cum ueientibus fide¬

Expanded text:
ictator Romanus haud procul inde ad confluentes consedit in utriusque ripis amnis, qua ictator Romanus haud procul inde ad confluentes consedit in utriusque ripis amnis, qua sequi munimento poterat uallo interposito. postero die in aciem eduxit. inter hostes uariae fuere sententiae. Faliscus procul ab domo militiam aegre patiens satisque fidens sibi, poscere pugnam: Ueienti Fidenatique plus spei in trahendo bello esse. Tolumnius, amquam suorum magis placebant consilia, ne longinquam militiam non paterentur Falisci, postero die se pugnaturum edicit. dictatori ac Romanis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ueientibus fidenatibusq ppłis p̾terq̃
taq ad curam sume rerum quieta plebe tribunisq eius nihil controu̾sie fuit
quin consules crearentur M. Geganius macerinus tertio. &L Sergius fidenas
lo credo qđ deinde gessit appellatus. hic enu pͥmus circa anienem cum
rege ueientium secundo bello conflixit. nec in cruentam uictoriam retulit.
maior it aq exciubus ammissis dolor. ꝗͣ letitia fusis hostibus fuit. & senatꝰ¬
intrepidis rebus. dictatorem dici Mamercum emileum iussit. Is mag
excollegio prioris ann quo simul tribum militum consulari potestate fuerãt
us hitum centuriones ueteres belli ꝑiti adiecti. & nũs ammissorum ꝓx
pugna expletus. Legatos quintium capitolinum. & M Fabium iubilanum seꝗ
se dictator iussit. tum potestes maior tum uir quoq potati par hostes ex agro¬
romano transanienem submouẽ: collesq inter fedenas atq anienem ceperũt
ant Tum deinum castra etruscorum promenibus fedenarum posita. Et o¬

Expanded text:
cum Ueientibus Fidenatibusque, praeterquam itaque ad curam summae rerum quieta plebe tribunisque eius, nihil controuersiae fuit quin consules crearentur M. Geganius Macerinus tertium et L. Sergius Fidenas . a bello credo quod deinde gessit appellatum; hic enim primus cis Anienem cum rege Ueientium secundo proelio conflixit, nec incruentam uictoriam rettulit. maior itaque ex ciuibus amissis dolor quam laetitia fusis hostibus fuit; et senatin trepidis rebus dictatorem dici Mamercum Aemilium iussit. is magistrum equitum ex collegio prioris anni, quo simul tribuni militum consulari potestate fuerant, tur a consulibus habitum centuriones veteres belli periti adiecti et numerus amissorum proxima pugna expletus. legatos T. Quinctium Capitolinum et M. Fabium Vibulanum sequi se dictator iussit. cum potestRomano trans Anienem submouere; collesque inter Fidenas atque Anienem ceperunt nerunt. tum demum castra Etruscorum pro moenibus Fidenarum posita. et d
Abbreviated transcription (Latin):
ninum alpes incolabant sepe excitus gallici pugnaũẽ De opib tuscorã¬
uscorum ante romanũ impium late terra mariq opes patuere mari supero
inferoq quibus Italia insula non cingit᷑. qͣto potuerũt noĩa sunt argumento
d alt̾nu tuscum coi uocabulo gentis alterum adriaticum mare uocant. E¬
ad inferum mare postea trans appenninũ totidem quot capita originis ee̾̃nt
niis missis que transpadum omnia loca excepto Enetorũ Angulo qui suun
circum colunt maris usq ad alpes tenuere. Alpinis quoq ea gentib haud
ubia origo est maxime retiis. quos loca ip̃i efferarunt nequid ex antiqi
preter sonum lingue nec cum incorruptũ retinerẽt
De transitu galloru ĩ stalia

Expanded text:
ninum Alpesque incolebant saepe exercitus Gallici pugnauere. Tninum Alpesque incolebant saepe exercitus Gallici pugnauere. Tuscorum ante Romanum imperium late terra marique opes patuere. mari supero inferoque quibus Italia insulae modo cingitur, quantum potuerint nomina sunt argumento, quod alterum Tuscum communi uocabulo gentis, alterum Hadriaticum mare ab ad inferum mare, postea trans Appenninum totidem, quot capita originis erant, coloniis missis, quae trans Padum omnia loca,—excepto Uenetorum angulo qui sinum circumcolunt maris,— usque ad Alpes tenuere. Alpinis quoque ea gentibus haud dubie origo est, maxime Raetis, quos loca ipsa efferarunt ne quid ex antiquo praeter sonum linguae nec eum incorruptum retinerent. de transitu in Italia
Abbreviated transcription (Latin):
capi. Romam non poterat aduentante fatali urbis clade. legati ad clusinis
eniunt auxilium adu̾sus gallos petentes. Eam gentem tradit᷑ fama du¬
dine frugum maximeq uini nouam cum uoluptate captam alpes tran-¬
sisse agrosq ante ab etruscis cultos possedisse & inuexisse in galiam uinũ
lliciende gentis causa Arruntem clusinum. ira corrupte uxoris abluc¬
mone cui tutor is fuerat: ip̃o prepotente iuuene: & ab quo expeti pene nisi
ext̾na uis petita eẽt nequirent: hunc transeuntib alpes ducem auctorẽq
lusium oppugnandi fuisse. Equidem haud abnuerim clusium ab Ari
seu quo uis alio clusino gallos adductos. sed eos qui oppugnauerĩt clusium
non fuisse. qui pͥmũ alpes transierint satis constat. ducentis quippe annis
I clusium oppugnarẽt urbemq romã caperẽt. In italiã galli transcende¬
runt. nec cum his primũ etruscorũ sed multo ante cum bis qui inter appen¬

Expanded text:
capi Roma non potuerat, aduentante fatali urbi clade legati ab Clusinis capi Roma non potuerat, aduentante fatali urbi clade legati ab Clusinis ueniunt auxilium aduersus Gallos petentes. eam gentem traditur fama dulcedine frugum maximeque uini noua tum uoluptate captam Alpes transisse agrosque ab Etruscis ante cultos possedisse; et inuexisse in Galliam uinum inliciendae gentis causa Arruntem Clusinum ira corruptae uxoris ab Lucumone cui tutor is fuerat, praepotente iuuene et a quo expeti poenae, nisi externa uis quaesita esset, nequirent; hunc transeuntibus Alpes ducem auctoremque Clusium oppugnandi fuisse. equidem haud abnuerim Clusium Gallos ab Arrunte seu quo alio Clusino adductos; sed eos qui oppugnauerint Clusium non fuisse qui primi Alpes transierint satis constat. ducentis quippe annis ante quam Clusium oppugnarent urbemque Romam caperent, in Italiam Galli transcenderunt; nec cum his primum Etruscorum sed multo ante cum iis qui inter Appen