comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad carnem cingebat: setretũ memoriale
uulnerum saluatoris. Memoriale qd
qua dominus in finẽ dilexerat suos. Cir¬
ca sero ꝓpinquante dñi agonia.: clara cõ¬
tristata ⁊ mesta. incelle secretarisi se re¬
clusit. Cumq orantẽ dñm. orans ꝑseq̃¬
retur. ⁊ tristis usq ad mortẽ. anima tri¬
sticie illius habuiss affectum:. iam captõ¬
nis ⁊ totius illusionis memoria debria¬
ta lecto resedit. Tota igitur nocte illa et
cdie seq̃nti sic absorta sic a se ip̃a ꝑmanet
aliena. ut irreuerberatis circa unũ semꝑ
intenta luminibz. confixa xp̃o ac ꝓrsus
insensibilis uideretur. Respondit fa mi¬
liaris quedã filia sepe ad ip̃am si forte
aliquid uelit.⁊semꝑ eodem modo se ha¬
bentẽ reperit. Nocte uero diei sabbati ue¬
niente. filia deuota candelam accendit.
⁊ preceptũ sc̃i francisi ad matris memori¬
am signo non u̾bo reducit. Preceperat
enim sc̃s. ne ullũ sine comestione tran¬

Expanded text:
ad carnem cingebat, secretum memoriale ad carnem cingebat, secretum memoriale vulnerum Salvatoris. Memoriale quoqua Dominus in fine dilexerat suos. Circa sero, appropinquante Domini agonia, Clara contristata et maesta, in cellae secretarium se reclusit. Cumque orantem Dominum orans prosequeretur, et tristis usque ad mortem anima tristitiae illius hausisset affectum, iam iamque captionis et totius illusionis memoria debriata, lecto resedit. Tota igitur nocte illa et die sequenti sic absorpta, sic a seipsa permanet aliena, ut irreverberatis circa unum semper intenta luminibus, confixa Christo, ac prorsus insensibilis videretur. Redit familiaris quaedam filia saepe ad ipsam, si forte aliquid velit, et semper eodem modo se habere reperit. Nocte vero diei sabbati veniente, filia devota candelam accendit, et praeceptum S. Francisci, ad matris memoriam signo, non verbo reducit. Praeceperat enim sanctus, ne ullum sine comestione tran
Abbreviated transcription (Latin):
planctus dñice passionis: a more¬
que ex sacris uulnerib nunc miratas af¬
fectiones exhaurit: nunc culcora gaudia
suggit. Hanc lacruna xp̃i passi uelemẽt
inebriat: etiam qd̃ cordi suo profundus
amor impresserat. freq̃nter memoria re¬
presentat. Docet nouitias xp̃m plang̾e
crucifixum: ⁊ simul qd̾ uerbis docet frĩs
exemplat. Nam sepe cum ad ĩ secreto ad
talia ortaretur: preueniebat uerborum
exitum irriguũ lacrimarũ. Int̾ horas
diei sexta ⁊nona maiori compũstione
exmore afficitur: ut cum immolato
dño ĩmoletur. Nam ⁊ semel hora nona
orantẽ in cellula dyabolus in maxila
ꝑcutiens: oculum sanguine. genam
liuore suffudit. Ut autẽ crieifixt deliciis
absq intermissione passent mentẽ. ora¬
tionem de qͥnq plagis dñi freq̃ntius ri¬
minabat. Officiũ crucis prout crucis
amator franciscus instituerat dicdicit.
⁊ affett onsimili freq̃ntauit. Cordulã
tredetim nodoꝵ scopulis anulatã subtꝰ

Expanded text:
planctus Dominicae passionis, planctus Dominicae passionis, quae ex sacris vulneribus nunc myrrhatas affectiones exhaurit, nunc dulciora gaudia fugit. Hanc lacryma Christi passi vehementer inebriat, et quem cordi suo profundius amor impresserat frequenter memoria repraesentat. Docet novitias Christum plangere Crucifixum, et simul quod verbis docet, factis exemplat. Nam saepe cum in secreto ad talia hortaretur, praeveniebat verborum exitum irriguum lacrymarum. Inter horas diei, Sexta et Nona maiori compunctione ex more afficitur, ut cum immolato Domino immoletur. Nam et semel hora Nona orantem in cellula diabolus in maxilla percutiens , oculum sanguine, genam livore suffundit. Ut autem Crucifixi deliciis absque intermissione pasceret mentem, orationem de quinque membris Domini frequentius ruminabat. Officium Crucis, prout Crucis amator Franciscus instituerat, didicit, et affectu consimili frequentavit. Chordulam tredecim nodorum copulis annulatam, subtus
Abbreviated transcription (Latin):
oratoriũ ꝑgunt:⁊matiẽ infirmitatibus
pressam. solam telinquũt. Cumq de par¬
uulo ih̾u cogitare cepiss.⁊ multũ doleret
qd̾ suis laudib interesse ñ poss suspirans
ait. Domine deus. ecce sola relicta sum ti-¬
bi in locoisto.⁊ ecce repente mirabilis ile
concentus qui in ecclesia sc̃i francisei fiebet:
suis cepit aurib intonare. Auaiebat in bi¬
lum fratrum psallentiũ: armonias can¬
tantiũ attendebat: ip̃m etiam ꝑcipiebat
sonitum organoꝵ. Nullatenus tanta e¬
rat loci pinquitas. ut hec attingere potu¬
isset humanitꝰ. nisi uel illa sollempnitas
ad eam fuissz ampliata diuinitꝰ. ueleuis
supra humanũ modũ uigoratꝰ audlitus
Uerum qd̾ totum hoc excellit oraculum:
ip̃m digna fuit dñi presepe uidere. Mane
ad eam uenientib filiab: dixit beata ela
gr̃am xp̃i tota illa sollempnia q̃ in eccle¬
sia sc̃i frantisci hac nocte celebrata sunt.
amiliaris ei de feruentissimo etifix

Expanded text:
oratorium pergunt, et matrem infirmitatibus oratorium pergunt, et matrem infirmitatibus pressam, solam relinquunt. Cumque de parvulo Iesu cogitare coepisset, et multum doleret quod suis laudibus interesse non posset, suspirans ait: Domine Deus, ecce sola relicta sum tibi in loco isto. Ecce repente mirabilis ille concentus, qui in ecclesia sancti Francisci fiebat, suis coepit auribus intonare. Audiebat iubilum fratruum psallentium, harmonias cantantium attendebat, ipsum etiam percipiebat sonitum organorum. Nullatenus tanta erat loci propinquitas, ut haec attingere potuisset humanitus, nisi vel illa solemnitas ad eam fuisset ampliata divinitus, vel eius supra humanum modum vigoratus auditus. Verum quod totum hoc excellit oraculum, ipsum digna fuit Domini praesepe videre. Mane ad eam venientibus filiabus, dixit beata Clargratiam Christi tota illa solemnia, quae in ecclesia sancti Francisci hac nocte celebrata sunt. <B><I> De ferventissimo crucifix
Abbreviated transcription (Latin):
ginib pateat. ad consistoriũ maiestatis
Si enim celoꝵ se ip̃m feruenter amantibz
tribuit. quid est qd̃ deuote orantib si ex¬
pedit non concedit. de mira deuotõe eiꝰ erga
ad altaris sacramentũ fuerit deuo¬
tionis affectus. effectus ostendit. In illã
enim graui infirmitate que eã grabato
ascripserat. faciebat se erigi ⁊ fulcimentis
appositis sustentari. ⁊ sedens filabat delica¬
tissimos pannos. de quib ult quinqua¬
ginta paria corporalium faciens ⁊ ea serier
uel purpureis thecis includens. ꝑ plana
⁊ montana asisi uariis ecclesiis destinabat.
Corpus uero domini susceptura: calidis
primo lacrimis se irrigat.⁊accecdens eũ
tremore. non minus formidat in sacra¬
mento latentem: quam celum terramꝙ
regentem. De quadã consolatõne miablĩ¬
memor erat. sic ⁊xp̃c eam in sius langori¬
bus usitabat. In illa natiuitatis hora
quando paruulo nato mundus cũ ange¬
lis iubilat: omnes dñe admatutinũ in

Expanded text:
ginibus pateat ad consistorium maiestatis. ginibus pateat ad consistorium maiestatis. Si enim Rex coelorum seipsum ferventer amantibus, tribuit, quid est, quod devote orantibus, si expedit, non concedit? De miranda devotione eius d altaris Sacramentum fuerit devotionis affectus, effectus ostendit. In illa enim gravi infirmitate quae eam grabato adscripserat, faciebat se erigi, et fulcimentis appositis substentari: et sedens, filabat delicatissimos pannos: de quibus ultra quinquaginta paria Corporalium faciens, et ea sericis vel purpureis thecis includens, per plana et montana Assisii variis ecclesiis destinabat. Corpus vero Domini susceptura, calidis primo lacrymis irrigatur, et accedens cum tremore non minus formidat in Sacramento latentem, quam coelum terramque regentem. De quadam consolatione vere mirabilmemor erat, sic et Christus eam in suis languoribus visitabat. In illa nativitatis hora, quando parvulo nato mundus cum angelis iubilat, omnes dominae ad Matutinum in
Abbreviated transcription (Latin):
elaram. De expulsione demoulim.
irum non est si contra maliciã
hominũ clare oratio ualeat: q̃
etiam demones incendebat. Mulier
enĩ quedam pisane dyocesis deuota se¬
mel uenit adlocum ut deo ⁊sc̃e clare
gr̃as ageret: pro eo qd̃ meritis eiꝰ a qͥnq
demoniis liberata fuiss. Fatebantur
autẽ in sui expulsione demonia: qd̃
ip̃a oratione sce clare incenderent. ⁊ ex
possesso uasculo deturbarent. Non sinẽ
causa dñs paꝑa Gregorius in huius scẽ
rationib fidem habebat mirabilem:
ouarũ uirtutẽ senserat efficacem. Sepe
quidem noua ut absolet em̃gente diffi¬
cultate.⁊cum essz hostiensis ep̾c. ⁊ post¬
quam ad cultũ apłicũ est euectus: sup¬
plex eidem uirgini ꝑepistolam factus.
poscit suffragium. sentit auxiliũ. Res
certe sicut humilitate conspicua. sic toto
studio imitanda. quando xp̃i uicarius
axp̃i ancilla opem efflagitat. ⁊ suis se uir¬
tutib recommendat. Sciebat sane quid
potest amor. ⁊ qͣm liber aditus puris uir¬

Expanded text:
lum de repulsione daemonum. 27 Mirum non est si contra malitiam hominum Clarae oratio valeat, quae etiam daemones incendebat. Mulier enim quaedam Pisanae dioecesis devota semel venit ad locum ut Deo et sanctae Clarae gratias ageret pro eo quod meritis eius a quinque daemoniis liberata fuisset. Fatebantur enim in sui expulsione daemonia, quod ipsa orationes sanctae Clarae incenderent et ex possesso vasculo deturbarent. Non sine causa Dominus Papa Gregorius in huius sanctae orationibus fidem habebat mirabilem, quarum virtutem senserat efficacem. Saepe quidem nova, ut assolet, emergente difficultate et cum esset Ostiensis Episcopus et postquam ad culmen apostolicum esset evectus, supplex eidem virgini per epistulam factus, poscit suffragium, sentit auxilium. Res certe, sicut humilitate conspicua, sic toto studio imitanda; quando Christi Vicarius a Christi ancilla opem efflagitat et suis se virtutibus recommendat. Sciebat sane, quid potest amor et quam liber aditus puris vir
Abbreviated transcription (Latin):
sue sollicitudini cõmendare. Quib in¬
fc̃o negotio cũ amaro recedentib animo:
agnes iocunda surrexit. ⁊ lam xp̃i cruce
gaudens pro quo hac prima pugna cer¬
tauerat se diuinis seruitiis ꝑpetuo mã¬
cipauit. Si quidem ⁊ beatus franciscus
manu sua ip̃am totondit:⁊una cum
sorore in uia dñi erudiuit. Uerũ quia
magnificã eius uite ꝑfectionẽ sermo

Expanded text:
suae sollicitudini commendare. Quibus insuae sollicitudini commendare. Quibus infecto negotio cum amaro recedentibus animo, Agnes iucunda surrexit, et iam Christi cruce gaudens, pro quo hac prima pugna certaverat, se divinis servitiis perpetuo mancipavit. Siquidem et Beatus Franciscus manu sua ipsam totondit, et una cum sorore sua in via Domini erudivit. Verum quia magnificam eius vitae perfectionem ser
Abbreviated transcription (Latin):
tione procumbens petit sorori mentis
constantiã tribui. petit uires hominũ
diuina potentia suꝑari. Confestim
uero tanto pondere corpus illius in t̾ra
iacentis figi uidetur: ut illam plures
homines suis conatib adnitentes.
nequaqͣm ualeant ultra quedam ri¬
uulũ asportare. Accurrentes etiã aliqͥ
de agris ⁊ uineis auxiliũ illis p̃stare
contendũt: s corpus illud de terra le-¬
uare nullatenus possunt. Denicy
in suo conatu deficiunt: u̾bo illusorio
miraculum extollunt dicentes.Tota
nocte plumbũ comedit:⁊ideo si ponderat
non est mirũ: Nam ⁊ dñs monaldus
patruis eius cum in tanta rabie con-¬
stitutus. uellet eam letaliter pugno ꝑ¬
cutere. manũ quã leuauit subito dixͦ
dolor inuasit. eamq usq ad plura tem¬
pora doloris angustia cruciauit. Ecce au¬
tem post longum agonẽ:clara pergẽs
ad locum rogat ꝓpinquos a tali conflic¬
tu discedere. ⁊agnetem seminecẽ iacentẽ

Expanded text:
tione procumbens, petit sorori mentis tione procumbens, petit sorori mentis constantiam tribui, petit vires hominum divina potentia superari. 26 Confestim vero tanto pondere corpus illius in terra iacentis figi videtur, ut illam plures homines, suis conatibus adnitentes, nequaquam valeant ultra quemdam rivolum absportare. Accurrentes etiam aliqui de agris et vineis, auxilium illis praestare contendunt, sed corpus illud de terra levare nullatenus possunt. Dumque in suo conatu deficiunt, verbo lusorio miraculum extollunt, dicentes: Tota nocte plumbum comedit et ideo si ponderat non est mirum. Nam et dominus Monaldus patruus eius, cum in tanta rabie constitutus, vellet eam laetaliter pugno percutere, manum, quam levavit, subito dirus dolor invasit, eamque usque ad plura tempora doloris angustia cruciavit. Ecce autem post longum agonem Clara pergens ad locum, rogat propinquos a tali conflictu discedere et Agnetem seminecem iacentem,
Abbreviated transcription (Latin):
plus de dño sentiebat suã erudiret no¬
uitiam ⁊ germanã: repente contra
puellas noua consanguineoꝵ prelia
suscitantur. Audientes enĩ agnetem
ad claram transisse.currũt ad locum se¬
q̃nti die duodecim uiri furore succensi:
⁊ conceptã maliciam dissimulantes ex¬
terius: pacificũ pretendunt ingressũ
Moxq ad agnetem conu̾si nã de clara
iam desꝑauerant: quid tu inquiunt
ad locum istũ uenisti: festina qͣmtotiᷤ
domũ redire nobiscũ. Qua respondẽte
nolle se a sorore sua elara discedere. irru¬
it in eam miles unus animo efferato:
⁊ pugnis calcibq ñ parcens. eam ꝑ ca¬
pillos abstrahere conabat᷑: ceteris impel¬
lentib ⁊sius brachiis leuantib eã. At
proba iuuencula dum quasi a leonibus
capta de manu dñi raperetur: exclamat
lenti predones adolescentulã renitentẽ
ꝑ deuexũ montis abstraherent. uestes
abruperent:uias criniũ laceratione
complerent:clara cum lacrimis iora¬

Expanded text:
plus de Domino sentiebat, suam erudiret noplus de Domino sentiebat, suam erudiret novitiam et germanam, repente contra puellas nova consanguineorum proelia suscitantur. Audientes enim Agnetem ad Claram transisse, currunt ad locum sequenti die duodecim viri furore succensi et conceptam malitiam dissimulantes exterius, pacificum praetendunt ingressum. Moxque ad Agnetem conversi, nam de Clara iam antea desperaverant: Quid tu, inquiunt, ad locum istum venisti? Festina quantocius domum redire nobiscum. Qua respondente nolle se a sorore sua Clara discedere, irruit in eam miles unus animo efferato et pugnis calcibusque non parcens, eam per capillos abstrahere conabatur, ceteris impellentibus et suis brachiis levantibus eam. Ad quod iuvencula dum quasi a leonibus capta de manu Domini raperetur exclamat dlenti praedones adulescentulam renitentem per devexum montis abstraherent, vestes abrumperent, vias crinium laceratione complerent, Clara cum lacrymis in ora
Abbreviated transcription (Latin):
plenis affectib offerebat. hoc postulabat
obnixius. ut sicut cum sorore habuerat
in setulo coherentiam animoꝵ.ita iam ĩ
dei seruitio fieret inter eas unitas uolũ¬
tatum. Orat igit᷑ instant̾ miscdie patrẽ.
ut reliste in domo sorori agneti desipiat
mundꝰ. dulcescat deus.: eamq sic a propo¬
sito carnaliũ nuptiarũ. ad sui amoris
copulam transferat. qͣtenus una fetũ
in uirginitate perpetua ꝑseueret. fauet¬
trici. Primũq illud donũ qd̃ pcipue
postulat qd̃q magis deum exhibere de¬
lestat. ⁊ festinantius elargitur. Nam
post sexdetim dies a conuersione clare
agnes diuino afflata sp̃u proꝑat ad
deseruire. Quam illa gaudenter ãples¬
dens. gr̃as inquit ago deo dulcissima
soror.qui me de te sollicitã exaucliuit.
Miram conu̾sionẽ: satis est miranda
defensio subsecuta. Cum enĩ felices so¬
rores apud ecclesiam sc̃i angeli de pan
co xp̃i uestigiis inh̾e̾rent atq illa que

Expanded text:
plenis affectibus offerebat, hoc postulabat plenis affectibus offerebat, hoc postulabat obnixius, ut sicut cum sorore habuerat in saeculo cohaerentiam animorum, ita iam in Dei servitio fieret inter eas unitas voluntatum. Orat igitur instanter misericordiae Patrem, ut relictae in domo sorori Agneti desipiat mundus, dulcescat Deus, eamque sic a proposito carnalium nuptiarum ad sui amoris copulam transferat, quatenus una secum in virginitate perpetua Sponso trici, primumque illud donum quod praecipue postulat, quodque magis Deum exhibere delectat, festinantius elargitur. Nam post sedecim dies a conversione Clarae, Agnes divino afflata spiritu, properat ad deservire. Quam illa gaudenter amplectens: Gratias, inquit, ago Deo, dulcissima soror, quod me de te solicitam exaudivit. 25 Miram conversionem satis est miranda defensio subsecuta. Cum enim felices sorores apud ecclesiam S. Angeli de Panso Christi vestigiis inhaererent, atque illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
ad se uocatis ait. Ab ista cuutate Rm̃e filie
multa cotidie bona suscipimꝰ: impiũ ualde
est si non intempore oportuno ei prout pos¬
sumus succurramꝰ. Iubet afferri cineres:
iubet capita nudare sorores: ac primũ suũ
exoꝑtũ caput cinere multo conspargit. de¬
inde suꝑ illarũ capita cinerem ponit. spar¬
nem ciuitatis totis affectib postulate.
Quid singula narrem: Quid uirginũ
lacrimas: quid preces repetã uiolentas:
facit misericors d̃s seq̃nti mane cũ tẽp¬
tatione prouentũ: ut toto dissoluto ex̾¬
citu ⁊ suꝑb homo cont᷑ uota dliscederet.
ac terra illam ulterius ñ uexaret. Nam
⁊ ip̃e dux belli: paulo post gladio interẽn
uirtus mirifica debet silentio sepeli¬
ri. quẽ in ip̃o conu̾sionis initio unã ani¬
mam ad d̾m conu̾tit: conu̾sã defendit
Habebat namiq sororem ȩuo tenerã carne
as puritate germanã: cuiꝰ conuersionem
desiderans int̾ precũ primicias quas deo

Expanded text:
ad se vocatis, ait: Ab ista civitate, carissimae filiae, ad se vocatis, ait: Ab ista civitate, carissimae filiae, multa quotidie bona suscipimus: impium valde est si non in tempore opportuno ei, prout possumus, succurramus. Iubet afferri cineres, iubet capita nudare sorores. Ac primum suum exopertum caput cinere multo conspergit: deinde super illarum capita cinerem ponit. Pernem civitatis totis affectibus postulate. Quid singula narrem? Quid virginum lacrymas, quid praeces repetam violentas? Facit misericors Deus sequenti mane cum tentatione proventum, ut toto dissoluto exercitu, et superbus homo contra vota discederet, ac terram illam ulterius non vexaret. Nam et ipse dux belli paulo post gladio interemptirtus mirifica debet silentio sepeliri, quae in ipso conversionis initio, unam animam ad Deum convertit, conversam defendit. Habebat namque sororem, aevo teneram, carne ac puritate germanam: cuius conversionem desiderans, inter precum primitias, quas Deo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hanc si placet protege ciuitatẽ. que nos ꝓ
tuo amore sustentat. Et dñs adeam. Graua¬
mina sustinebit: s meo munere defendet᷑.
T̃unc uirgo lacrimosã erigens faciem. flen¬
tes confortat dicens. sideuibeo uobis filiole
ꝗd̾ nichil patiemini mali: tantũ in xp̃o cõ¬
fidite. Nec mora statim canũ illoꝵ repssa
pauescit audatia. ⁊ ꝑ muros qͦs ascenderãt
celeriter exeuntes.orantis iuirtute detur¬
bati sunt. Confestim clara illis que uocẽ
cupidus. ⁊ in preliis odiosus imꝑia¬
lem exerritũ cui capitaneus p̃erat admo¬
uit contra a sisiũ. Terrã itaq nudauit ar¬
borib. adiacentia cunsta uastauit. ⁊ sic ĩ
ciuitatis obsidione resedit. firmat u̾bis
minacib se inde nullatenus recessurum
dones ip̃am habuerit ciuitatẽ. Iamq ad
id deuentũ erat. ut de tiuitatis ꝑieulo in
proximo timeret᷑. Quod cũ audiss clara
famula xp̃i uehem̃ter ingemuit. ⁊ sororib

Expanded text:
 hanc si placet, protege civitatem, quae nos pro  hanc si placet, protege civitatem, quae nos pro tuo amore substentat. Et Christus ad eam: Gravamina substinebit, sed meo munimine defendetur. Tunc Virgo lacrimosam erigens faciem, flentes confortat, dicens: Fide iubeo vobis, filiolae, quod nihil patiemini mali, tantum in Christo confidite. Nec mora: statim canum illorum repressa pavescit audacia, et per muros, quos ascenderant, celeriter exeuntes, orantis virtute deturbati sunt. Confestim Clara illis, quae vocem cupidus et in proeliis animosus, Imperialem exercitum, cui capitaneus praeerat, admovit contra Assisium. Terram itaque nudavit arboribus, adiacentia cuncta vastavit et sic in civitatis obsidione resedit. Firmat verbis minacibus, se inde nullatenus recessurum, donec ipsam habuerit civitatem. Iamque ad id adventum erat ut de civitatis periculo in proximo timeretur. Quod cum audisset Clara famula Christi, vehementer ingemuit et sororibus
Abbreviated transcription (Latin):
culiarem dñi ciuitatẽ. hostilis semel fu ror
irrueret.⁊iam ip̃is portis exercitus propĩ¬
quaret:sarraceni gens pessima qui sangui¬
nem sitiunt xp̃ianũ ⁊ omne nefas impu¬
dentius audent. apud sc̃m damianũ intͣ
loci terminos. ĩmo int᷑ claustrũ uirginũ
influxerunt. Liquescunt dñarum corda
timorib: tremũt formidine u̾ba. ⁊ ad ma¬
trem referunt fetus suos. Que impauido
corde se infirmã ad ostium duci iubet ⁊ ãte
hostes poni precedente eam capsa argẽtea
intra ebur inclusa: in qua sc̃i corpus de
oratione dño substrauiss: xp̃o suo cũ la cri¬
mis ait. Placet mi dñe mermes ancillas
tuas qͣs tius amorib innutriui. manibꝰ ecce
tradere paganoꝵ. Custodi dñe precor has fa¬
mulas tuas qͣs ip̃a in presenti articulo custo¬
dire ñ possum. Mox de noue gratie ꝓpitiato¬
rio. uox quasi pueruli ad eius aures inso-¬
nuit. Ego uos semꝑ custodiã. Mi dñe ait:¬

Expanded text:
culiarem Domini civitatem, hostilis semel furor culiarem Domini civitatem, hostilis semel furor irrueret, et jam ipsis portis exercitus appropinquaret, Saraceni gens pessima, qui sanguinem sitiunt christianum et omne nefas impudentius audent, apud sanctum Damianum intra loci terminos, immo intra claustrum virginum, influxerunt. Liquescunt dominarum corda timoribus, tremunt formidine verba, et ad matrem referunt fletus suos. Quae impavido corde, se infirmam ad ostium duci iubet, et ante hostes poni, praecedente eam cassa argentea, intra ebur inclusa, in qua Sancti Sanctoruoratione Domino substravisset Christo suo cum lacrymis ait: Placet, mi Domine, inermes ancillas tuas, quas tuis amoribus innutrivi, manibus, ecce, tradere paganorum? Custodi, Domine, precor, has famulas tuas, quas in praesenti ipsa custodire non possum. Mox de novae gratiae propitiatorio vox quasi puerili ad eius aures insonuit: Ego vos semper custodiam. Mi Domine, ait, et
Abbreviated transcription (Latin):
sic in rota uersatili uirtute stabili fulta. ⁊
in uase fictili thesaurum glorie claudens
carne in imis.mente ꝑmanet in excelsis.
Mos ei erat ad matittinũ preuenire iuuẽ-¬
culas qͣs per signa silenter excitans prouoca¬
bat ad laudes. Sepe ceteris dormientib lam¬
ꝑades accendebat: sepe campanã ꝓpriis mani¬
b ip̃a pulsabat. Nullus erat torpori nullus
in suo claustro desidie locus: ubi orandi et
dño seruiendi pigriciam aspera inuectio
sbet hic orationũ eius rectare mag¬
nalia.: sicut ueritate fidelissima sic et
ueneratione predigna. Illa tempestate qͣm
sub imꝑatore frederico in diuersis mundi
partib sustinebat ecclesia: uallis spoletana
de calice ire freq̃ntius imbibebat. Erant in
ea pro depopulatione castroꝵ. pro ciuitatũ
expugnatione imꝑiali iussu constitute
acies militũ. ⁊ sarracenoꝵ sagntarioꝵ exa¬
mina uelut apum. Cumq in asisium pe¬

Expanded text:
sic in rota versatili, virtute stabili fulta, et sic in rota versatili, virtute stabili fulta, et in vase fictili thesaurum gloriae claudens, carne in imis, mente permanet in excelsis. Mos ei erat ad Matutinum praevenire iuvenculas, quas per signa silenter excitans, provocabat ad laudes. Saepe, ceteris dormientibus, lampades accendebat: saepe campanam propriis manibus ipsa pulsabat. Nullus erat tepori, nullus in suo claustro desidiae locus, ubi orandi et Domino serviendi pigritiam aspera invectio 21 Libet hic orationum eius recitare magnalia, sicut veritate fidelissima, sic et veneratione praedigna. Illa tempestate, quam sub Imperatore Friderico in diversis mundi partibus sustinebat Ecclesia, vallis Spoletana de calice irae frequentius imbibebat. Erant in ea pro depopulatione castrorum, pro civitatum expugnatione, imperiali iussu constitutae acies militum et Saracenorum sagittariorum examina velut apum. Cumque in Assisium, pe
Abbreviated transcription (Latin):
nocte post matutinũ orante clara et
irriguo solito balneata:monitor frau¬
dulentus accessit. Ne tantũ inquit
fleueris. ne tamdiu resolutũ cerebrũ
ꝑnares emũxeris: qm̃ adhuc tortum
nasum habebis. Cui celeriter responden¬
te.torturam nullam patitur qui lño
famulatur. statim lapsus euanuit.
Quantã sui mutationẽ in fornace fer-¬
uentis oratõnis accipiat: qͣntũ sibi in
illa fruitõne bonitas diuina dulcescat
solita inclitia probant. Cum enĩ ab ora¬
tione sc̃a cum iocunditate redibat: ca¬
lida uerba ⁊que soroꝵ pectora succẽde¬
bant de igne altaris domini reporta-¬
bat. Mirabantur enĩ tantã dulcedi¬
nem exore ẽus procedere:⁊clariorẽ
solito faciem apparere. Parauerat
certe indulcedine sua pauꝑi deus: et
mentẽ qͣm inoratione lux uera reple¬
uerat: exterius corporaliter exemplabat.
Sic in mũdo labili. sponso suo nobili nõ la¬
biliter iuncta continue deliciatur ĩ superis:

Expanded text:
nocte post Matutinum orante Clara, et nocte post Matutinum orante Clara, et irrigulo solito balneata, monitor fraudulentus accessit: Ne tantum, inquit, fleveris, ne tandiu resolutum cerebrum per nares emunxerit: quoniam adhuc tortum nasum habebis. Cui celeriter respondente: Torturam nullam patitur, qui Domino famulatur; statim elapsus evanuit. 20 Quantam sui munitionem in fornace ferventis orationis accipiat, quantum sibi in illa fruitione bonitas divina dulcescat, solita indicia probant. Cum enim ab oratione sancta cum iucunditate redibat, calida verba, et quae sororum pectora succendebant, de igne altaris Domini reportabat. Mirabantur enim quamdam dulcedinem ex eius ore procedere et clariorem solito faciem apparere. Paraverat certe in dulcedine sua pauperi Deus , et mentem quam in oratione lux vera repleverat, exterius corporaliter exemplabat. Sic in mundo labili sponso suo nobili non labiliter juncta, continue deliciatur in superis:
Abbreviated transcription (Latin):
interni desiderii aciem fixerat iam ĩ lucẽ:
⁊que globum transcenderat terrenorũ
uoluminũ: sinũ mentis latius expan¬
debat ymbrib gratiarũ. Longis post
completoriũ tractib cũ sororib orat: et
lacrimarũ profluuia dum in ip̃a pro¬
rumpunt: in ceteris excitant᷑. Dost qͣm
uero cetere fessa membra duris adhibant
refouere cubilib: ip̃a in orationib per-¬
uigil ⁊ inuicta manebat. ut tũc uenas
diuini susurrii furtiue susciꝑet: qͣndo
sopor ceteras occupass. Sepissime ad ora¬
tionem prostrata in faciem terram ĩfun¬
dit lacrimis. osculis q demulcet. ut semꝑ
suum ih̃m tenere uideat᷑ in manib. in
cuius pedes lacrime ille fluant.⁊ oscula
imprimant᷑. lacrimanti semel ꝓfũda
noste astitit angelus tenebrarũ in forma
nigri pueruli:⁊ ip̃am monuit dicens.
Ne tantũ plores: qm̃ ceca fies. Cui cum
illico responderet.cecus ñ erit qui deum
uidebit: confusus ille discessit. Fadem

Expanded text:
interni desiderii aciem fixerat iam in lucem et interni desiderii aciem fixerat iam in lucem et quae globum transcenderat terrenorum voluminum, sinum mentis latius expandebat imbribus gratiarum. Longis post Completorium tractibus cum sororibus orat et lacrymarum profluvia dum in ipsa prorumpunt, in ceteris excitantur. Postquam vero ceterae fessa membra duris adibant refovere cubilibus, ipsa in oratione pervigil et invicta manebat, ut tunc venas divini susurii furtive susciperet , quando sopor ceteras occupasset. Saepissime ad orationem prostrata in faciem, terram infundit lacrymis, obsculisque demulcet: ut semper suum Iesum tenere videatur in manibus in cuius pedes lacrymae illae fluant, et oscula imprimantur. Lacrymanti semel profunda nocte adstitit angelus tenebrarum in forma nigri pueruli et ipsam monuit dicens: Ne tantum plores quoniam caeca fies. Cui cum illico responderet: Caecus non erit qui Deum videbit: confusus ille discessit. Eadem
Abbreviated transcription (Latin):
gilia ꝑfecte inedie quasi in festũ soluere¬
tur panis ⁊aque.Non mirũ si tantan
giditas multo tempore obseruata. clar̃
infirmitatib subdidit: si uires consump¬
sit. si uigorem corporis eneruauit. Cõpa¬
tiebantur propterea sc̃e matri deuotissime
filie. ac mortes illas qͣs coticdie uolũtarre
sustinebat lacrimis deplorabant. Prohi¬
buere tandem beatus franciseus et ep̃c
ieuiniũ. precipientes ut nullũ trã seat
diem: quin saltem unciam ⁊ dimicliã
panis sumat in pastũ. Cum afflictiocor
ge alit̾ effulgebat in clara. seruabat
enĩ in omni sua mortificatione uultus
festiuos ⁊ hylares. ut uel ñ sentiẽs uel
deridere uideret᷑ angustias corporales. Ex
quo liquido datur intelligi qd̾ sc̃ã leticia
que interius habundabat. exterius re¬
dundabat: qm̃ flagella corporis leui¬
sic erat a mundo penitus aliena:
continue sacris orationib ⁊diuinis lau¬
dib animã occupabat. feruentissimã

Expanded text:
igilia perfectae inediae, quasi in festum solvereigilia perfectae inediae, quasi in festum solveretur panis et aquae. Non mirum si tanta rigiditas multo tempore observata, Claram infirmitatibus subdidit, si vires consumpsit, si vigorem corporis enervavit. Compatiebantur propterea sanctae matri devotissimae filiae, ac mortes illas, quas quotidie voluntarie sustinebat, lacrymis deplorabant. Prohibuere tandem beatus Franciscus et Episcieiunium, praecipientes ut nullum transeat diem, quin saltem unciam et dimidiam panis sumat in pastum. Cumque gravis affge aliter effulgebat in Clara: servabat enim in omni sua mortificatione vultus festivos et hilares, ut vel non sentire, vel deridere videretur angustias corporales. Ex quo liquido datur intelligi, quia sancta laetitia, quae interius abundabat, exterius redundabat; quoniam flagella corporis levisic erat a mundo penitus aliena, continuo sacris orationibus et divinis laudibus animam occupabat. Ferventissimam
Abbreviated transcription (Latin):
rum sarmenta erant pro lectulo. lignũq
durũ prestabat sub capite officiũ pului¬
naris. Drocessu uero temporis storium de¬
bilitato corpori strauit. ⁊ capiti modicam
paleam clementer indulfit. Post qͣm autẽ
corpus tam seuere tractatũ longa cepit
occupare infirmitas: iubente beato fran¬
cisco saceo pleno paleis usa est. Porro in
ieiuniis tantus erat rigor abstinẽtie sue:
ut de uiatico qd̾ sumebat uix corporalit̾
uiueret. nisi eam uirtus alia sustẽtaret.
Sanitatis namq tempore maiorẽ qua¬
dragesimã ⁊ quadragesimã scimartna
potunde in pan̾e ⁊ aqua ieiunãs solis aie¬
b dñicis uinũ si habebat gustabat. Et
ut mireris auditor qd̾ imitari potes. tei¬
bus dieb in ebdomada. scd̾a uidelicet qͣr¬
ta ⁊ serta feria nichil in illis quadragens
sumebat in cibum. Sic alternatim clies
penuriose refectionis. ⁊ dies acerbe mori¬
ficationis sibi inuicẽ succedebant. ut u¬

Expanded text:
rum sarmenta erant pro lectulo, lignumque rum sarmenta erant pro lectulo, lignumque durum praestabat sub capite ufficium pulvinaris. Processu vero temporis storium, debilitato corpore, stravit et capiti modicam paleam clementer indulsit. Postquam autem corpus tam severe tractatum longa coepit occupare infirmitas, iubente beato Francisco, sacco pleno paleis usa est. 18 Porro in ieiuniis tantus erat rigor abstinentiae suae, ut de viatico tenui, quod sumebat, vix corporaliter viveret, nisi eam virtus alia sustentaret. Sanitatis namque tempore maiorem quadragesimam et quadragesimam S. Martini episcopi in pane et aqua ieiunans, solis diebus dominicis vinum, si habebat, gustabat. Et ut mireris, auditor, quod imitari non potes, tribus diebus in hebdomada, secunda videlicet, quarta et sexta feria, nihil in illis quadragesimis sumebat in cibum. Sic alternati dies penuriosae refectionis et dies actae mortificationis sibi invecem succedebant, ut v
Abbreviated transcription (Latin):
cum talia fecerit in quib audientiũ stupor
cum rerum ueritate contendet. Non illud
magnũ qd̾ simpla tunicula ⁊ uili mãtello
de rudi panno tegebat potius qͣm fouebat
corpusculũ. nec illud miandũ qd̾ calciamẽ¬
toꝵ penitus ignorabat usum. Non magnũ
erat omni tempore continuare teuinia
ner uti lectulo sine pluma. In hiis enim
dum reliquas in suo claustro habuit simi¬
les.laudes fortasse ñ meruit singulares.
Sed que conuentio carni uirginee ad uestẽ
portinã: Procurauerat enĩ sibi uirgo sanc¬
tissima uestem de corio porei:quam uersa
ad carnẽ yspida tonsura piloꝵ. secreto sub
tunica deferebat. Utebatur non nunquã
duro eilicio de pilis equoꝵ nodose conserto:
qd̾ hinc inde cordulis rudib stringebat
ad corpus. Banc uestem uni de filiab clũ
petenti accomodassz illaq uestisset. tante
protinus asperitati sucrumbens ñtam yla-¬
riter petiit quam celeriter post tridluum re-¬
signauit. Nuda humus ⁊ interdũ uinea¬

Expanded text:
cum talia fecerit in quibus audientium stupor cum rerum veritate contendit. Non illud magnum quod simpla tunicula et vili mantello de rudi panno tegebat potius quam fovebat corpusculum. Nec illud mirandum quod calceamentorum penitus ignorabat usum. Non magnum erat omni tempore continuare jejunia, nec uti lectulo sine pluma. In his enim dum reliquas in suo claustro habuit similes, laudes fortasse non meruit singulares. Sed quae conventio carnis virgineae ad vestem porcinam? Procuraverat enim sibi virgo sanctissima vestem de corio porci, quam, versa ad carnem hispida tonsura pilorum, secreto sub tunica deferebat. Utebatur nonumquam duro cilicio, de pilis equorum nodose conserto, quod hinc inde chordulis rudibus stringebat ad corpus. Hanc vestem uni de filiabus dum petenti accomodasset, illaque vestisset, tantae protinus asperitati succumbens, non tam hilariter petiit, quam celeriter post triduum resignavit. Nuda humus et interdum vinea
Abbreviated transcription (Latin):
gitur dum incarnationis dominice an¬
nus fere primus post ducentesimum et
nonagesimum uerteretur. dioclecia nus
imꝑator romanus tricesimus tercius ab

Expanded text:
gitur dum Incarnationis Dominicae annus fere primus post ducentesimum et nonagesimum verteretur, Diocletianus imperator trigesimus tertius ab
Abbreviated transcription (Latin):
tes actu uerba psalmiste dicentis. Mi
chi autem adherere deo bonum est. et po¬
nere in dño deo spem meã. In qua con¬
stanter et unanimiter summã carita¬
tem que d̃s est. corde credentes ad iusti¬
ciam. ore autẽ confitentes ad salutem.
hanc apłicam constantiam sedula uo¬
luntate et morib meditabantur. Qͥs
nos seꝑabit a caritate xp̃i: ẽ ribulatio
an angustia. an ꝑsecutio. an fames an

Expanded text:
tes actu Psalmistae verba, dicentis: « tes actu Psalmistae verba, dicentis: « Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo spem meam. » In qua constanter et unanimiter summam charitatem, quae Deus est, corde credentes ad justitiam, ore autem confitentes ad salutem, hanc apostolicam constantiam sedulo voluntate et moribus meditabantur: Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio? an augustia? an persecutio? an fames
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani basilicam supra martyrũ anrpri
magno sumptu cultuq nimio constris
frequentia et exꝑiuntur infirmi. quan¬
tum dei famulos conueniat honorari.
ubi recipit cecitas uisum. debilitas gres¬
sum. et obstructe aurrũ ianue recipe me¬
rentur auditum. S nec illd̾ silendum
est qd̾ immundi sp̃c infestatione uexa¬
ti. dum ad memoratum locũ examinan
situs loco assignatis nominib indicare.
De quoꝵ passione septimo idus acbobus
fructum martyrũ repmisit. cui est houl
hebeoꝵ martyrum satull¬
simam legionẽ hodicnad
festiuis attollere laualbhs
dsnir. in qua preciosissima sc̃e illius
iuitauis pignora: gereonem. uictorem
sriss ueneramur. Neq enim secer¬
rintr in gaudio retributionis: qui
uillomodo dissenserant głose constan¬
tua passionis. Nam quãuis non uno di
net eodem loco martyrii głam suscipe
mul om̃s uno consilio. una deuotione
felici ꝑseuerantia adherebant. implen¬

Expanded text:
Christiani basilicam supra martyrum corpora Christiani basilicam supra martyrum corpora magno sumptu cultuque eximio construxefrequentia, et experiuntur infirmi quantum Dei famulos conveniat honorari, ubi recipit caecitas visum, debilitas gressum, et obstrictae aurium januae recipiunt auditum. Sed nec istud sciendum est, quod immundi spiritus infestatione vexati, dum ad memoratum locum examinandpositus loco, assignatis nominibus, indicare; de quorum passione VII Idus Octobris nostrum fructum repromisit, cui est honor hebaeorum martyrum sacratissimam legionem hodierna die festivis attollere laudibus admonemur, in qua pretiosissima sanctae illius sodalitatis pignora, Gereonem, Victorem, ociis veneramur. Neque enim secernuntur in gaudio retributionis, qui nullo modo dissenserant gloriosae constantia passionis. 2. Nam quamvis non uno die, nec eodem loco martyrii gloriam suscimul omnes uno consilio, una devotione, felici perseverantia adhaerebant, implen
Abbreviated transcription (Latin):
ne tamen se desiderare et mente monstra.¬
bar et oꝑe. facere aliquid cogitans dño pla¬
citurum. Usa subtilitate consilii ad conui¬
uium uenire postulat ꝑsecutores. et dum
copiam oblate humanitatis extendit. a me¬
moria eoꝵ que susceperant agenda discussit.
ac fidelib suis secrete ordinationi cõmittit.
ut subtracta furto corꝑa diligenter labora¬
ret occultare ꝓuisio. Qui clomine ordi¬
irclustria colentis abscontdunt. atauuto¬
ceps ut mos est satione.: nec usindex
negauit obseoguiũ. que tali frunditos¬
ut centuplica tos fructus cultor admuit¬
res es patria mereretur salutẽ. quas
bescente tutius latuit. qd̾ erat parisoy
populis ꝓfuturũ. Ante dicta tam̃ mii¬
familias scõꝵ non immemor secreton ã
primũ ꝑsecutionis uidit tepuisse fetui¬
rem. locum sc̃oꝵ martyrũ ossa serianta
qua oportuit sollicitudine requisinuit. t
q inuentum eminentis mausolei conltu¬
tione significauit. Unde post madum

Expanded text:
nem tarnen se desiderare mente monstranem tarnen se desiderare mente monstrabat et opere , facere aliquid cogitans domino placitura, usa subtilitate consilii ad convivium venire postolat percussores, et dum copiam oblatae humanitatis extendit, a memoria eorum quae susceperant agenda discussit ac fidelibus suis secreta ordinatione committit, ut subtracta furto corpora diligens elaboraret occultare provisio. 28 Qui dominae ordierant industria colentis abscondunt. 29 Facta ut moris est satione nec suum seges negavit obsequium, quae tale fecundatut centuplicatos fructus et cultor adquireret et patria mereretur salutem. Qua pubescente totis latuit quod erat Parisiorum populis profuturum. 30 Antedicta tamen materfamilias horum non inmemor secretorum, cum primum persecutionis vidit tepuisse fervorem, locum sanctorum martyrum ossa servantem qua oportuit sollicituque inventum eminentis Mausolei constructione signavit. Ubi postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
rire non potuit quem a societate martyrii
separaret. Interrogati unum et uerũ in
trinitate dñm confitentur. Terrore sub¬
iuncto multisq affecti iniuriis uł suppłi¬
ciis macerati xp̃ianos se ẽẽ testantur. Usi¬
q ꝑcutientis ictu dñi ac dei nr̃i se famu
los magna confessionis uoce ꝓnuntiant.
In hac ergo fidei ꝑtinacia ꝑmanentes. red¬
dentes terre corꝑa: beatas celo animas in¬
tulerunt. tali ad dnm̃ meruerunt ꝓfessi¬
one migrare. Qua amputatis capitib ad¬
huc putabatur lingua palpitans dnm̃
confiteri. Beata nimiũ et dño nr̃o grata
societas. inter quos nec primus potuit al
uenerabilem locum trino decorare marty¬
rio. Metuentes igitur ꝑcussores ne conu̾¬
rent. elegerunt tetris sequane ꝓfundisq
gurgitib martyrũ corꝑa ꝑdenda commit¬
tere. que imposita naui ad ꝓuisum iuben¬
tur gurgitem destinare. Tunc matrona q̃¬
ad huc implicita teneretur errore. conu̾sio¬

Expanded text:
rire non potuit quem a societate martyrii rire non potuit quem a societate martyrii separaret. 24 Interrogati unum et verum in trinitate deum confitentur. terrore subacti multisque adflicti iniuriis vel suppliciis macerati christianos se esse testantur visoque percutientis ictu domini ac dei nlos magna confessionis voce pronuntiant. In hac ergo fidei constantia persistentes, reddentes terrae corpora, beatas coelo animas intulerunt, talique ad Dominum meruerunt professione migrare, ut, amputatis capitibus, adhuc putaretur lingua palpitans Dominum confiteri. Beata nimium et Deo grata societas, inter quos nec primus alter potumeruerunt venerabilem locum trino decorare martyrio. Metuentes igitur ret, elegunt tetris Sequanae profundisque gurgitibus martyrum corpora perdenda committere, quae inposita navibus ad provisum iubentur gurgitem destinari. 27 Tunc matrona qurum inplicata teneretur errore, conversio
Abbreviated transcription (Latin):
chinam ad impugnanda que fuerant cõ¬
structa conuertit. et sue partis auctores
deoꝵ suoꝵ flentes exitiũ. ad impietatẽ subi¬
te ꝑsecutionis armauit. ut eos qui unũ et
uerum dm̃ colendum insinuauerant et
timendum. expendere diuersitate suppli¬
cii maturarent. ne suꝑeẽ possit qui uale¬
ret ad quirere qd̃ ꝑibat. Psecutionis ergo
publicata sententia impioꝵ gaudens tur¬
ba ꝓgreditur. et contra dñicum popłm pug¬
natura conspirat. Non cunctati sunt ap¬
petere gladio. quos dñs suos monstraue¬
rat eẽ sc̃o signaculo. Itaq cum occidiu
orbis partem ꝓ xp̃ianoꝵ inquisitione ꝑ¬
currerent. scm̃ dionisium contra incre¬
dulos dimicantem parisius reppererunt.
cum quo rusticum prb̃rm et eleutheriũ
archidiaconũ ꝑsecutionis furor inuenit.
H i beati uiri a scĩ dionisii nunquam su¬
stinuerunt ab ẽẽ presentia. quos in unum
interrogatio ꝑsecutoris inuenit. s reppe¬

Expanded text:
chinam ad impugnandum quae fuerant conchinam ad impugnandum quae fuerant constructa convertit, et suae partis auctores, deorum suorum flentes exitium, ad impietatem subitae persecutionis armavit, ut eos qui unum et verum Deum colendum insinuaverant, et timendum, perdere diversitate supplicii maturarent, ne superesse posset qui valeret acquirere quod peribat. Persecutionis ergo publicata sententia, impiorum gaudens turba progreditur, et contra dominicum populum pugnatura conspirat, non cunctati appetere gladio, quos Dominus suos monstraverat esse signaculo. 23 Itaque cum occiduam orbis partem pro christianorum inquisitione percurrerent, sanctum Dionisium conto incredulos demicantem Parisius reppererunt, quocum Rusticum et Eleutherium archidiaconem persecutionis furor invenit. Hii sancti viri a beati Dionisii nunquam sustinuerunt abesse praesentia. quos in unum interrogatio percussoris invenit, sed reppe
Abbreviated transcription (Latin):
sccłi ordinis ampliauit. Cinctus ergo fide
etiam constructione basilice roboratus. de¬
um gentib non desinebat insinuare quẽ
nouerat. eisq om̃ib et iuditiũ et misccłi¬
am anteponens. paulatim sociabat dõ. qͦs
diabolo subtraheba. T̃antas etiã ꝑ illum
dñs dignabatur exercere uirtutes. ut rebel¬
lium corda gentilium. non minus miracu
lis quam p̃dicationib obtineret. miroq
modo merii uiro. non ualebat plebs ar¬
mata resistere. Subdebat se certatim ger¬
manie ceruicositas. et iugum xp̃i suaue
imponi sibi alta cordis compunctione pos¬
cebat. Ab ip̃is quoq destruebantur ydola
quoꝵ sumptu fuerant et studio fabricata.
Et inuento salutis portu idoloꝵ gaudebãt
perire naufragia. Lugebat portio uicta di¬
aboli. cum de ea uictrix eccłie legio trium¬
phabat. Tunc hostis antiquus uidens si¬
bi perire qd̃ dño constabat assidua popłoꝵ
confessione ꝓficere. totam artificii sui ma¬

Expanded text:
secundi ordinis ampliavit. 18 Cinctus ergo fide secundi ordinis ampliavit. 18 Cinctus ergo fide et iam constructione basilicae roboratus deum gentibus non desinebat insinuare quem noverat eiusque omnibus et iudicium et misericordiam anteponens paulatim sotiabat deo quem diabulo subtrahebat. 19 Tantas etiam per illum dominus dignabatur exercere virtutes, ut rebellium corda genlis quam praedicationibus obtineret, miroque modo inermi viro non valebat plebs armata resistere, sed subdebat se illi certamini Germaniae cervicositas, et jugum Christi suave imponi sibi, acta cordis compunctione, poscebat. Ab ipsis quoque destruebantur Idola, quorum sumptu fuerant, et studio fabricata, et invento salutis portu, idolorum gaudebant perire naufragia. Lugebat portio victa diaboli, cum de ea victrix Ecclesiae legio triumphabat. Tunc hostis antiquus videns sibi perire quod Domino constabat assidua populorum conversione proficere, totam artificii sui ma
Abbreviated transcription (Latin):
ineredule gentis expetere feritatẽ. quia
uirtutem suam penarũ preteritarũ recor
datio roborabat. Et quia meruerat ẽẽ con¬
fessor. non cunctatus est trucib popłis ac¬
cedere predicator. Tunc memorata ciui¬
tas et conuentu germanoꝵ et nobilitate
pollebat. quia erat salubris aere. iocunda
fumine. fecunda terris. arborib nemo
referta commertiis. Ip̃mq insule pocius
quam urbis spacium. qd̾ habitatio circũ¬
fsa fuminis unda prestabat crescenti¬
b consistentium cateruis reddebatur exi¬
guum. et iccunditatis sollicitatione in
lnura ꝑlebs commigrans. pene territori¬
lm suũ intra muroꝵ conclusionẽ con¬
darerat. Hunc ergo locum dei famulus
espit erpetendum. Ad quem cum pri¬
mun fide armatus. et constantia confes¬
sor accessit intrepidus. eccłiam illie que nec
dum in locis erat. et popłs ille nouam cõ¬
struxit. ac officia seruientium clericoꝵ ex
more constituit. ꝓbatasq ꝑsonas honore

Expanded text:
incredulae gentis expetere feritatem, quia incredulae gentis expetere feritatem, quia virdatio roborabat, et qui meruerat esse confessor, non cunctatus est auctoribus populis accedere praedicator. Tunc memorata civitas et conventu Germanorum et nobilitate pollebat, quod esset salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, vinetis uberriopulis, referta commerciis, ipsumque insulae potius quam urbis spatium, quod habitationi circumfusa fluminis unda praestabat, crescentibus consistentium catervis, reddebatur exiguum, et jucunditatis sollicitatione in unum plebs acta commigrans, pene territorium suum intra murorum conclusionem contraxerat. Hunc ergo locum Dei famulus exegit expetendum. Ad quem cum primum fide armatus et constantia confessionis accedit intrepidus, ecclesiam illic quae nec dum et locis erat et populis illis notam construxit ac officia servientium clericorum ex more constituit probatasque personas honore
Abbreviated transcription (Latin):
ta compage celebrum frequentis illisi oms
disꝑsit iniuria. S talem descensum me
tutis. cui concessum est primũ doctoren¬
ẽẽ: postea sic martyrem. Qui qd̵ docuis
uerbis: euidentib impleuit exempls
Simili etiam grã beatissimus paulio
antistes atq confessor narbonenscaẜ
sin salutari adquisiuit eloquio: quẽ
nus psta ꝓ labore mercedem: ut nullum
noꝵ fuisse gaudeat hostis inbellem. Dũ
iigo ad petusiaris patroni gesta suscepti
oficii tendit obsequium non omia que
deseruo dei sunt comꝑta ꝓsequimur. S
immemores sui nõ ñ fuisse sufficiat. In
talib enim causis magis conuenit fide¬
les credere quam possit relatio humana
bearo clemente petri apłi successore. uerbi
diuini semina gentib parturienda sus¬
ceperat. quo loco amplius gentilitatis fer¬
uere cognouit errorem illuc intrepidus
et calore fidei flammatus accessit. ac pa¬
risius dño ducente ꝑuenit. non ueritus

Expanded text:
ta compage, cerebrum frequentis illisionis ta compage, cerebrum frequentis illisionis dispersit injuria, sed tali descensu ad onae et virtutis, cui concessum est primum esse doctorem, post martyrem, qui quod docuit verbis evidentibus implevit exemplis. Simili etiam gratia beatissimus Paulus antistes atque confessor Narbonensem nciam salutari acquisivit eloquio. Quem tuis praestas pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis inbellem. 14 Dum ergo ad peculiaris patroni gesta suscepti officii tendat obsequium, non ex atse quae de servo dei sunt conperta prosequimur, sed inmemores sui nos non fuisse sufficiat: in talibus enim causis maius convenit fideles credere quam possit relatio humana beato Clemente Petri apostoli successore verbi divini semina gentibus parturienda susceperat, quo amplius gentilitatis fervere cognovit errorem, illic intrepidus et calore fidei flammatus accessit ae Parisius domino ducente pervenit non veritus