comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Strs porro effectis inenbras: uuũ erit atq idem¬
totũ : quare si corpus uniuerse rei longitudinem
& latitudinem solas. crassitudinem uͦ nullam
hab̾e deb̾ce eẽtq huuis moidi qualis est corpoꝵ
solidoꝵ suꝑfit̾ies: na medietas sufficẽt. ad semoe
ipfam uinciendam. & extimai partes. Nu̾ne
quõ soliditate opus erat mundano corpori.
porro solida. nunꝗͣ una. sed duabus medietatib
uinciuntur : idcirco mundi opifex inter ig¬
nem terramq aera & aquam: inseruit.
lbratis isden elementis. salubri mͦ. Ut que
cognatio. est. int̾ ignẽ & aera: eadem forae
int᷑ aera & aquã. Nursum. quenit᷑ aera &e aquã:
hec eadem maquę terreq sotietate consistet᷑.
atq ita ex quatuor supͣdictis mat̾ius. ꝓͣ cdarã
istam machinam. uisibilem.continguamq
fabricatus est. amica partui  equilibritatis:
corpora & sine ulla delibatione. ad mundi¬
continentiam supta sunt. Ex oi quippe igne
& itẽ totis illis reliquis. Aeͬre. a̾qͣ tra constru¬

Expanded text:
s porro effectis membris unum erit atque idemtotum. Quare, si corpus uniuersae rei longitudinem et latitudinem solam, crassitudinem uero nullam habere deberet essetque huius modi, qualis est corporum solidorum superficies, una medietas sufficeret ad semet ipsam uinciendam et extimas partes. Nunc quoniam soliditate opus erat mundano corpori, solida porro numquam una sed duabus medietatibus uinciuntur, idcirco mundi opifex inter ignem terramque aera et aquam inseruit libratis isdem elementis salubri modo, ut quae cognatio est inter ignem et aera, eadem foret inter aera et aquam, rursum quae inter aera et aquam, haec eadem in aquae terraeque societate consisteret. Atque ita ex quattuor supra dictis materiis praeclaram istam machinam uisibilem contiguamque fabricatus est amica partium aequilibritatis rcorpora et sine ulla delibatione ad mundicontinentiam suet item totis illis reliquis, aere aqua terra, constru
Abbreviated transcription (Latin):
latus. eid̾e & simili illi cireuͥ act̾ioni. uirtute pontifitioq
rotatus dato. Unam quippo ut enit. ean. & indiuisam
reliqͥd. Itĩorẽ uͦ scidit septies septẽq impares orbes.
fabricatus est. uixta. duppli &e tripli spatia.
orbes ꝙ ipsos ⁊traria ferri iussit agitatione. Ex qͥb setem.
iiͦi. qͥdꝑari uelocitate. Quatuor uͦ ñbimet ipsis .& ad
conparationem ceteroꝵ iꝑari dis suniliq ied cduratioẽ¬
mocu. Gcũ ꝓuolinitate patͥs cuncta rationabilis animȩ
suba nasceret᷑. aliqñ pꝰ. omẽ corporeũ uitͣ conseptũ
euis defir᷑ medunq applicans medie modulamine apto
uigabat. At illa conpletens celi ultima. circũfusaq
eidem ext̾iore cõplexu. oͣpiensq ambitu suo. ipsaq
insemꝙ conu̾tens: diuinã orignie̾ auspicata est. m¬
Sefesse sãpientisq & suie utimissione ute. ce corpꝰ qͥd
celi siue mundi. uiibile factũ. ipsa uͦ iniulildis.

Expanded text:
latus eidem et simili illi circumactioni uirtute pontificioque latus eidem et simili illi circumactioni uirtute pontificioque rotatus dato. Unam quippe, ut erat, eam et indiuisam reliquit, interiorem uero scidit sexies septemque impares orbes fabricatus est iuxta dupli et tripli spatia orbesque ipsos contraria ferri iussit agitatione, ex quibus septem tres quidem pari uelocitate, quattuor uero et sibimet ipsis et ad comparationem caeterota rationabilis animae substantia nasceretur, aliquanto post omne corporeum intra conseptum eius effinxit mediumque applicans mediae modulamine apto iugabat; ast illa complectens caeli ultima circumfusaque eidem exteriore complexu operiensque ambitu suo ipsaque in semet conuertens diuinam originem auspicata est indefessae sapientisque et sine intermissione uitae. Et corpus quidem caeli siue mundi uisibile factum, ipsa uero inuisibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
qui nũs epogdous ab e isd̾e uocat᷑ exhus uerib illa pͥma
spatia . pogdois spitiis. epietitoꝵ õm̃ int̾ualla cõ¬
plebat  ita ut ꝑfecdani cumulatanq ꝑfectionem de
conparatione ducentis quadragnitatͥb adu̾sũ ducentos.
quinqͣgnnta sex. Etiani omẽ fere conintitum uluo
gn̾s essentie cõsipͣtũ erat. hũius modi secfionib
partium. Tuno banc ipsã seriem isongum secuto¬
ꝙͥ ex una serie duas fecit anq medta incdiinsponis
thi x. gͣcȩ litt̃ȩ coartauit. c̾uruauitq inorbes. q ad qͦuet¬
interse cͣaͣpita. Orbemq orbi sic in seruit. ut astesa
eoꝵ aduerso ult oblico circuitu rotarentur: & ercious
quod circuli motum. eund̾eni ͤ. qd̾ erat eiusłe nate con¬
sanguineus cogtominauit. Itioris .h. diu̾sum. Et extĩ¬
orem qͥđ cuxulimi quem eund̾e cognomit᷑um esse dimmꝰ.
Aregione dextã. ꝑsinistrum latus. usq indextrum¬
latus infler. Diu̾sum porro ꝑdiametrum. insitistrum

Expanded text:
dem uocatur, ex his nexibus illa prima est epogdoi spatiis epitritorum omnium interualla complebat, ita ut ad perfectam cumulatamque completionem deeta comparatione ducentis quadraginta tribus aduersus ducentos quinquaginta sex. Et iam omne fere commixtum illud genus essentiae consumptum erat huius modi sectionibus partium. Tunc hanc ipsam seriem in longum secut ex una serie duas fecit easque mediam mediae in speciem chi Graecae litterae coartauit curuauitque in orbes, quointer se capita, orbemque orbi sic inseruit, ut alter eorum aduerso, alter obliquo circuitu rotarentur, et exterioris quidem circuli motum eundem, quod erat eiusdem naturae consanguineus, cognominauit, interioris autem diuersum; atque exteriorem quidem circulum, quem eundem cognominatum esse diximus, a regione dextra per sinistrum latus usque ad dextrum inflexit, diuersum porro per diametrum in sinistrum
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ casu qͦdã i inꝑsꝑa sorce habet̾at᷑. nec exꝓiudntiȩ c̃ sultis salubrib Frgo ur¬
ta prtagorã siluȩ anima neq sine ulla ẽ. substantia. ut pleriq arbient᷑ :
qͥdẽ ẽ. dĩ opꝰ n officiũ. Ceca uͦ fortuttaq tem̃ttas exꝓsapia sĩue ut sit euidus¬

Expanded text:
eius casu quodam et improspera sorte habebatur nec ex prouidentiae consultis salubribus. Ergo iuxeius casu quodam et improspera sorte habebatur nec ex prouidentiae consultis salubribus. Ergo iuxta Pythagoram siluae anima neque sine ulla est substantia, ut plerique arbitrantuquidem est dei opus et officium, caeca uero fortuitaque temeritas ex
Abbreviated transcription (Latin):
net̃u encssonia łpt̃eaq numenũ laudat craditũ rep̃bendent homerũ qͥ
obrnũt anẽitũ ac uasticatẽ malis uite. sd ñ utgilig̃et muindũ sibi deler pla¬
cere. si q̃dẽ silua q̃ maloꝵ fons ẽ. extrainaret᷑ Platoneq ide numeni la ulr
anima oũ uetigerȩt᷑ neceẽ ẽ. lege eoꝵ omiũ q̃ geniuno motu mouent᷑. Que qͥd
ũ patibilis arinis parcis in qͣ ẽ. aliqͥd corpulentũ mortaleq ii corꝑis simils
a uettex ẽ. n patͦna. sic̃ in rationabł anĩę pars auctore utte᷑ raciõe acdõ Por¬
ro et dõ n silua factus ẽ. iste mundus. Ginta platone mundo bona sua or
raqͣ pat̾s libefłbe collata fc̃. mala uͦ mac̾s siluę utcio cobeser. Qua ratiõe in¬
ut lib& exagitata p̃sũptio. Itaq si ds̃ eã correr ut intimeo loqͥt᷑ plato rede¬
gteq in ordiẽ ex inc̃dita. itẽbulenta iactatiõe certe c̃fusa. Hec intemꝑies

Expanded text:
endentem Homerum, qui optauerit interitum ac uastitatem malis uitae, quod non intellegeret mundum sibi deleri placere, siquidem silua, quae malorum fons est, exterminaretur, Platonemque idem Numenius laudat anima conuegetetur necesse est lege eorum omnium quae genn qua est aliquid corpulentum mortaleque et corporis simile, auctrix est et patrona, sicut rationabilis animae pars auctore utitur ratione ac deo. Porro ex deo et silua factus est iste mundus. Igitur iuxta Platonem mundo bona sua dei tamquam patris liberalitate collata sunt, mala uero matris siluae uitio cohaeserunt. Qua ratione inut libet exagitata praesumptio. Itaque si deus eam correxit, ut in Timaeo loquitur Plato, «redegitque in ordinem ex incondita et turbulenta iactatione», certe confusa haec intemperies
Abbreviated transcription (Latin):
t̾a ꝓbͥa s. pꝑ siluesta: eũ igdẽ seneari putat᷑: fit hiuꝰmodi sensus uncurtus Precdara
dietũ silua suie sensu tangentiũ tangi qr puro sensu minime sentit᷑. ut siq diar
temebias qͦi sine sensu uderi. Non enĩ ꝑnũ sentt uisus homis conebras intueri ut
eũ solet initueri res coloratas dilucidasq s ctn̾ia passione n amisside atq indigitiã
est omiuĩ q̃ oeeli uident. St enĩ tenebre decolores ⁊ sine clarituditus illustratioe.
Nec pot̾ iusus cõphendere aliꝗͣ õlitutẽ tenebrarũ. s suspicari qd̾ ñ sit. poci qͣ qd
terũ sit: nibilq uidñs id ipsũ sibi uidet᷑ uidere qd̾ ñ uidet. ni uidere se ał qͥd putat
eũ nihil uideat. Lius eni uisus in tenebrise s ꝙ nat᷑a oculi hȩc ẽ. ut colores disoer¬
nat corians opinor discernere nat᷑am decolorẽ tenebs sentire se suspicat᷑ uncelligu
sub sensus uenunt. si cũ tactus eiꝰ ꝓuenit ex accidnti. herũ hoc ipsũ sine sensi

Expanded text:
ter siluestria cum isdem sentiri putatur, fit huius modi sensus incertus, praeclareque dictum siluam «sine sensu tangentium tangi», quia puro sensu minime sentiatur, ut si quis dicat tenebras quoque sine sensu uideri. Non enim perinde sentit uisus hominis tenebras intuentis ut cum solet intueri res coloratas dilucidasque, sed contraria passione et amissione atque indigentia eorum omnium quae oculi uident — sunt enim tenebrae decolored rerum sit, nihilque uidens id ipsum sibi uidetur uidere quod non uidet et uidere se aliquid putat, cum nihil uideat — quis enim uisus in tenebris?. Sed quia natura oculi haec est ut colores discernat, conans, opinor, discernere naturam decolorem, tenebras sentire se suspicatur. Sic sub sensus ueniunt, sed contactus eius prouenit ex accidenti, uerum hoc ipsum sine sensu
Abbreviated transcription (Latin):
oportunitatẽ facultatãq. formabilẽ. Habebit aũ sierte pura ⁊ qͣlitate onũ carens. Qope
sua iute eã mͦ informẽ mͦ minime fig̃atã int̾dũ siue qͣlitate cognominat. ũ qͣ habuerie
Et c̃cludit asserens om̃e qd̃ bñ atq asfabre receptu̾m erit formas. inforie eẽ debere. pu¬
rumq ab his omũb q̃ ertt recept᷑um. ħ ẽ. sine fig̾a isine cołore odcre .ii. cecisꝙͣ corꝑis
nat᷑am setunt᷑. Ee enĩ si erit inqͥt aliciuꝰ eoꝵ q̃ inse recipit simile receptacłm eũ qͥd
obueruet dissimuile his qͥb simile ẽ. discordabit opinor uultu nullãq expͥm& similitudrnẽ.¬
qd̾ dic̃ tale ẽ. si aqͣ sit imiuĩss rei silua siue substantia. Ut cales censec habebit certe qͣli¬

Expanded text:
opportunitatem facilitatemque formabilem. Habebit autem, si erit pura et qualitate omni carens; quippe opportunitatem facilitatemque formabilem. Habebit autem, si erit pura et qualitate omni carens; quippe sua, iure eam modo «informem», modo «minime figuratam», interdum «sine qualitate» cognominat, non quo habuerit Et concludit asserens omne quod bene atque affabre recepturum erit formas informe esse debere purumque ab his omnibus quae erit recepturum, hoc est sine figura et sine colore, odore etiam et ceterisna subuehenda. Etenim si erit alicuius eorum quae in se recipit simile receptaculum, cum quid obueniet dissimile his quibus simile est, discordabit, opinor, uultus eius cum inQuod dicit tale est: si aqua sit uniuersae rei silua siue substantia, ut Thales censet, habebit certe quali
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ est. Nec uͦmoueri quẽ ꝗ oportet siexẽ pla exẽplis ñ uiq ꝗͣq similia indebunt᷑ Cõparatio em̃
iuxta similitudinẽ instituit᷑ qͦ similitudo parilitatis. lis palitatsq ẽ eretio es. Quare siꝗͥd inhuuꝰ
modi reb ꝑfunctoriã si mil itudinẽ habe inueniet᷑ aplecti nos oportet intellecł mamfestationisq
cansi. De ĩde ait. fierm̃ possȩ ut una existat faeies ꝗͦ om̃s rerłi om̃iũ formas uultꝰq centineat. Uariaq¬
innu̾si corporis undiq hior ademonstrat. ñ subiecto priꝰ informi aliqͦ corpoꝵ gremio. ꝑ inde itq
inpicłis subst̾nit᷑ infectio de color ad coloꝵ lumina sub uehienda. Nẽ p̾stat causas cur necesse fuer¬
siluã esse inopẽ qͣlitatis. Et enĩ sierit aliqd opꝰ futu̾m eui nichil desit ad ꝑfecta atq integͣm
ipsa silua atq maties ex ꝗͣ iłłd opꝰ fieri neccẽ ẽ. Erit porro mat̾ia idonea si habebit

Expanded text:
semper est. Nec uero moueri quemquam oportet, si exempla exemplis non usque quaque similia uidebuntur; comparatio enim iuxta similitudinem instituitur, quae similitudo parilitatis disparilitatisque concretio est. Quare si quid in huius modi rebus perfunctoriam similitudinem haba intellegendum, fieri non posse, ut una existat facies, quae omnes rerum omnium formas uultusque contineat uariaque corporis undique ora demonstret, nisi subiecto prius informi aliquo corporum gremio, perinde ut quae in picturis substernitur infectio decolor ad colorum lumina subuehenda. Esiluam esse inopem qualitatis. Etenim si erit aliquod opus futurum cui nihil desit ad perfectam atque integram ipsa silua atque materies ex qua illud opus fieri necesse est. Erit porro materia idonea si habebit
Abbreviated transcription (Latin):
alti. humor utrigꝰ ꝓpͥa st  alti siccitas . i calor. Hge g̾ inqtꝰ diula sibi ⁊ repugnantia
ñ patient᷑ altiꝰ sincerã expͥm qͣlitatẽ. cũ cułor qͥde trigꝰ inpugnae siccitas dxmũ inti¬
mat humorẽ. uelut alio ibtat᷑ exep̃lo. si sit aliqͥd candidũ: ⁊te psimi̾hum. deiũ ħ oportut
tͣnsterri in aliũ colore. ł diũsũ ut ruborẽ siue pallore ł contͣriũ ut atrũ : tc̃ candor
ñ pacit̃ intͦeuntes colores sinceros ꝑseuerure. s ꝑmutiõe sui faciet irt̃polatos.¶a gͥ sibi
color. s hec duo plurimũ a se distant. Candido enĩ minimũ distat qd dr̃ paslidũ. E¬
aliqͣnto plus qd̾ appellat᷑ rubeũ. hoc ampliꝰ errane color: plutimũ ũ iugdo. lx̃s. can

Expanded text:
gnantia non patientur alterius sinceram exprimi qualitatem, cum calor quidem frigus impugnet, siccitas demum interimat humorem, uel, ut alio utamur exemplo, si sit aliquid candidum ut psimithium, deinde hoc oporteat transferri in alium colorem uel diuersum ut ruborem siue pallorem, uel contrarium ut atrum, tunc candor non patietur introeuntes colores sinceros perseuerare sed permixtione sui faciet interpolatos. Quid igitur sibi color. Sed haec duo plurimum a se distant — candido enim minimum distat quod dicitur pallidum, aliquanto plus quod appellatur rubeum, hoc amplius cyaneus colo
Abbreviated transcription (Latin):
si eꝰ fie imaginatio. Sine sensu gͣ. fĩc tum̃ euauida qda eiꝰ aterectatio sine ctagio.

Expanded text:
m sensu eius fit imaginatio, «sine sensu» igitur. Fit tamen euanida quaedam eius attrectatio sine contagio m sensu eius fit imaginatio, «sine sensu» igitur. Fit tamen euanida quaedam eius attrectatio sine contagio
Abbreviated transcription (Latin):
pacies id natiua mutuat᷑ substantiã de specie pͥncipali q̃ sine ortue ⁊ gcna. censeta
idoe noĩe.Silua demũ ex natiua specie suniit substantiã. t uͦ locũ uocat eã uelut
corꝑeirũ specierũ q̃ st̃ iñbra mundi. ut uidt᷑ ꝓpe om̃ib indissolubilis ⁊ ec̃ni.
Ipsa gͥ mmortuł e si his q̃ pariunt᷑ in ei̾dẽ ginio dat᷑ sustgitia. Ieĩ ꝓg̃duris
ma qdã aninu cc̃eptiõe dic iplã sine tangentis sensu tangi Qiuppe omȩ qd̾ tan¬
gte sensile ẽ n sensib subiacet. Iuueqͥd gͦ cangit᷑ sensu sentiat᷑ natẽt ẽ. Quo ne¬
patoris tut breui elocutiõe suspicioẽm ñttis sus de silia reuelauot ¶tte dirte
id alieuꝰ sirtule ẽ. ex simili suo recognoseit᷑. Ut gͥ eerte rei dutin deq cerne dit
finita ẽ. cõphensio sic incerty minimeqi disfinie mcerta n indefinita suspicio
st uacẽ .ẽ. Quia gͥ sensus cercarũ difinitarũq rerũ sensus ẽ. qͥppe habentiu

Expanded text:
species, id est natiua, mutuatur substantiam de specie principali, quae sine ortu est et aeterna, censita ideae nomine, silua demum ex natiua specie sumit substantiam. At uero locum uocat eam uelut porearum specierum quae sunt membra mundi, ut uidetur prope omnibus, indissolubilis et immortalis est, sed his quae paradam animi conceptione dicit «ipsam sine tangentis sensu tangi»; quippe omne quod tangitur sensile est et sensibus subiacet, quidquid ergo tangitur sensu sentiatur necesse est. Quo pectoris et ut breui elocutione suspicionem mentis suae de silua reuelauerit: Omne certe quod alicuius simile est ex simili suo recognoscitur; ut igitur certae rei definitaeque certa et definita est comprehensio, sic incertae minimeque definitae incerta et indefinita suspicio sit necesse est. Quia igitur sensus certarum definitarumque rerum sensus est, quippe habentium
Abbreviated transcription (Latin):
ccinent᷑ erẽpłloꝵ imagines pẽ. dñi. Dem̃ eiudñti qͣdã comꝑatiõe atq exẽplo q̃stioe
reuelat. Cõꝑat enĩ qd̾ ꝑcipit in se species matͥ uidelicet silue hęc enĩ recipie ana¬
ta ꝓditas species. Ilło uͦ ex qͣ similitudo cõmeat patͥ hoc ẽ. idee. Huiꝰ eni similitu¬
dine memiorate species mutũant᷑. Qđ uͦ ex bis duob ẽ ꝓli gn̾ate scilicee speciei
ł st eni liec polira uͦ natami uer enstnte eftantẽ eandẽq semꝑ. Nimirũ idea¬

Expanded text:
icuntur. Deinde euidenti quadam comparatione atque exemplo quaestionem reuelat. Comparat enim quod percipit in se species matri, uidelicet siluae — haec enim recipit a natura proditas species —, illud uero ex quo similitudo commeat patri, hoc est ideae — huius enim similitudinem memoratae species mutuantur —, quod uero ex his duobus est proli, generatae scilicet speciei — est enim haec posita inter naturam uere existente
Abbreviated transcription (Latin):
solidat᷑. ifte. t̾ra. si qͣdẽ. ẽ. humuda. ẜ. qd̾ ea q̃ subiacet udelicet silua qtͣriã nat᷑am ħ ẽ.
siccitatẽ suscipiens. ste ex eũsioe tra mutato repente habitu mutataq c̃ditiõe appa¬
renf qd ñ erat. s aꝗͣ in sarxũ solidari dic̃. q inglacialib i gelidis locis aqua diu c̃treta¬
mutat᷑ in saxũ qͣd cristallus uocat᷑ ab alpinis genaib moreiuĩ recicoꝵ. E st qͦ: in asia
ciuitas tͣpolis aqͥs in m̃sũ caliitib uaporaea. q̃ cũ missa ĩ formulas diusas obrigũent
qͥt᷑ qd̾ ag̃ssus ẽ u qi c̃ũsã aꝗͣ fieri t̾rã dixertt: hanc eande aꝗͣ demũ tenuatũ. In.

Expanded text:
 quod ea quae subiacet, uidelicet silua, contrariam naturam, hoc est siccitatem, suscipiens fit ex conuersione terra, mutato repente habitu mutataque condicione apparens quod non erat. Sed aquam in saxum solidari dicit, quia in glacialibus et gelidis locis aqua diu constmutatur in saxum, quod crystallus uocatur ab Alpinis gentibus montium Raeticorum. Est quoque in Asia ciuitas Tripolis aquis immensum calentibus uaporata, quae, cum missa in formulas diuersas obriguerit,quitur quod aggressus est et quia conuersam aquam fieri terram dixerat, hanc eandem aquam demum tenua
Abbreviated transcription (Latin):
sit initiũ de monstrau imꝰ. conse qͦns erit ia nc̃ considerare. utrũ hoc ignis sit. ant̾ra.
ancet̾a qͣ dũr elementa. Arbitror qͥppe non recte hoꝵ qͥd inttiũ putari. Hex enĩ
minime sĩmplitia. s ex dũsis mat̃iis nat̾ĩq c̃cteta se corꝑa initu porro sipliee¬

Expanded text:
sit initium demonstrauimus, consequens erit iam nunc considerare utrum hoc ignis sit an terra sit initium demonstrauimus, consequens erit iam nunc considerare utrum hoc ignis sit an terra an cetera quae dicuntur elementa. Arbitror quippe non recte horum quid initium putari; haec enim minime simplicia sed ex diuersis materiis naturisque concreta sunt cor
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Igit᷑ sine qͣlieate. ec̃nũ qͦq intaũ. ee. sic ꝓbat᷑. Nam si ñ etũ ex aliqͣ
temꝑẽ sie neceẽ : ẽ. si hoc ita erte causa erit qͦq oũt sit. p̾cedat ortã eꝰ
necee ẽ. Iea erit initio aliqͥd antiquiꝰ.s. ħ absurdũ ẽ. initiũ initu suspicari.
eterna. Est gͥ origo uerũ eadẽꝙ in mortalis: Nãsi occidua. ñ de erit ei conditio interit
neq enĩ in simplex aliqͥd neq in cõpositũ dissol uet᷑. In simpler. ido qđ sola iniia
simplicia. Ergo inse dissoluet᷑ ireei eabit᷑ potiꝰ ꝗͣ interibit. Ne in cõpositũ qͥdẽ.
cominebit᷑ enĩ ex cõpositis. gͦ nec dissol uet᷑. Quippe om̃e cõpositũ et simplicium¬
nat᷑arũ conexione sub sistit  nec uͦ innichilũ dissolui potest. Nec enĩ qͥcꝗͣ pote̾ cise
qđ niehił est. Certe ut ait plato initio ꝑdito nec ipsũ ex alio q qͣ nec ex eodẽ aliad qͥeꝙͣ
recreabit᷑. Quopacto in mortale rerũ initiũ repꝑitur. Quia gͥqͥd & cuiꝰ madi

Expanded text:
 sine qualitate. Aeternum quoque initium esse sic probatur. Nam si non aeternum, ex aliquo tempore sit necesse est; si hoc ita erit, causa quoque cur sit praecedat ortum eius necesse est: ita erit initio aliquid antiquius. Sed hoc absurdum est initium initii suspicari: aeterna est igitur origo rerum eademque immortalis. Nam si occidua, deerit ei condicio interitus, neque enim in simplex aliquid neque in compositum dissoluetur: in simplex, ideo quod sola initia simplicia; ergo in se dissoluetur et recreabitur potius quam interibit. Neque in compositum quidem, continebitur enim ex compositis; ergo nec dissoluetur, quippe omne compositum ex simpliciumnaturarum conexione subsistit. Nec uero in nihilum dissolui potest; nec enim quicquam potest esse quod nihil est. Certe, ut ait Plato, «initio perdito nec ipsum ex alio quoquam nec ex eodem aliud quicquam recreabitur»; quo pacto immortale rerum initium reperitur. Quia igitur quid et cuius modi
Abbreviated transcription (Latin):
res placonis q̃tpe alii gnatã dici ab eo ꝑicauer. ũbia qͥ dã potiꝰ quã re seciti.
Ałii uͦ sine guãtioe s animã p̃ditã quanto añ illustratioem qͦq mocu ĩsta¬
bili atq in ordinato dererit eã fluctuasse cũ matꝰ inttimꝰ genuiñq sit uiuentiũ
ꝓpͥus. Quoq idẽ sepe alias duas eẽ. mundi animas dirert. Una malgnã ex silna
altam beneficã ex dõ.s oͣg stetił ͥ  i taq: bonis ac malis. lona qͥdẽ er aĩa benefica
mundo tͥbuta. in cõmoda porro ex siluestri maligna. Cũ diuina sapientia t̃cel¬
rationabilẽ appelant. ¶utis uͦ nagstib ex silua ratiõis eꝑtẽ iussu dĩ uus ⁊ aĩancib.
bestus e̾rȩ gruo ꝓfusis. Quoꝵ innitio fuerit ⁊̃ illa serpens q̃ pͥmiitiuas gũis humani
malis suasioĩb inla queaut. Nec dest̃ qͥ putent inordinatũ allũ ⁊ tumultuariũ motũ i
Siurpe si ẽ infortius nunordiea: nimirũ ⁊̃ innobilis nata sua. Hec ĩmobit mͦ uetũ

Expanded text:
potius quam rem secuti, alii uero sine generatione sed anima praeditam, quando ante illustrationem quoque motu instabili atque inordinato dixerit eam fluctuasse, cum motus intimus genuinusque sit uiuentium proprius, quoque idem saepe alias duas esse mundi animas dixerit, unam malignam ex silua, alteram beneficam ex deo. Existentibus itaque bonis ac malis, bona quidem ex anima benefica mundo tributa, incommoda porro ex siluestri maligna, cum diuina sapientia intelrationabilem appellant, mutis uero et agrestibus ex silua rationis expertem, iussu dei uiuis et animantibus bestiis terrae gremio profusis; quorum in numero fuerit etiam ille serpens qui primitias generis humani malis suasionibus illaqueauerit. Nec desunt qui putent inordinatum illum et tumultuarium motum PlQuippe si est informis et inordinata, nimirum etiam immobilis natura sua, nec immobilis
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ale uitiũ luari omĩo neqͥret. Ds̃ reaq siluã magnfica u̾tute come¬
bat uitiaq eiꝰ onuĩfaria corrigebat. Non intficiens ne nat᷑a siluests fundit
lͥntir&. Nec uͦ ꝑmittens porrigi dilatariq passim s ut manente nat᷑a ꝗ̃ ex in¬
cõmodo habitu ad ꝓspitatẽ deuocari cõmutariq possit. Prdinẽ mordinaee ẽ tu¬
sioni modũ inmodatiõĩ ⁊ cultũ feditati õiungens cocũ statũ eĩ illustrando atq¬
seexornanoo c̃uercit. Deniq negat inueniri numeniꝰ ⁊ recte negat iniime

Expanded text:
naturale uitium limari omnino nequiret. Deus itaque siluam magnifica uirtute comebat uitiaque eius omnifariam corrigebat non interficiens, ne natura siluestris funditus interiret, nec uero permittens porrigi dilatarique passim; sed ut manente natura quae ex incommodo habitu ad prosperitatem deuocari commutarique possit, ordinem inordinatae confusioni, modum immoderationi et cultum foeditati coniungens totum statum eius illustrando atque exornando conuertit. Denique negat inueniri Numenius — et recte negat — immunem
Abbreviated transcription (Latin):
igni ꝗͣ de cȩt̾is mat̾us qͥ magis aquã uire aquã dici puttariq oporceat ꝗͣ t̾rã. Cum

Expanded text:
igni igni
Abbreviated transcription (Latin):
de qͣ tẽtatꝰ ẽ. s luxta dicentẽ: fit obscuritus cũł studio datiq oꝑa dogma suuĩ uelat
auctor ite ferer̃ aristeciles ũ heraditꝰ.ł ex in becillitate sermonis. Iuxta audientem uͦ
ł cũ inaudita. uinsolita dñm ł cũ his qͥ audit pigͥore ingenio ẽ. ad inelligendũ. harta
rẽ porro cũ talis erte. qͣlis ẽ hec ipsa de qͣ sermo ng̃ nob̃ ẽ. ito neq ullo sensu ẽciigi
neq utcellectu copbendi q̃at. Htpete carens foritia. sine qͣlitate. sine fine. s. neq
timeus qͥ disserit instabił orator. nec audientes tardi.Nestiato ut res ipsa difficił u ob¬
seura sit. nec silua qͥcꝗͣ difficiliꝰ ad ex planandũ. Uͦ cunct̾a q̃ de nat᷑a eiꝰ dicta sc̃ ma
p̃dita uerteate ft̃. nec tam̃ aꝑte dilucideq intimata. Ieniq p̾stat oausa dissicultatis
cũ tea diẽ. Est tarã arduũ eo magis qd̾ p̃efundi nĩtis aciem nec eẽ .c̃. i estuare tã de

Expanded text:
de qua tractatus est. Iuxta dicentem fit obscuritas, cum uel studio dataque opera dogma suum uelat auctor, ut fecerunt Aristoteles et Heraclitus, uel ex imbecillitate sermonis; iuxta audientem uero, uel cum inaudita et insolita dicuntur uel cum is qui audit pigriore ingenio est ad intellegendum; iuxta rem porro, cum talis erit qualis est haec ipsa de qua nunc sermo nobis est, ut neque ullo sensu contingi neque intellectu comprehendi queat, utpote carens forma, sine qualitate, sine fine. Sed neque Timaeus, qui disserit, instabilis orator nec audientes tardi; restat ut res ipsa difficilis et obscura sit. Nec silua quicquam difficilius ad explanandum; ergo cuncta quae de natura eius dicta sunt mera praedita ueritate sunt nec tamen aperte dilucideque intimata. Denique praestat causam difficultatis, cum ita dicit: «Est tamen arduum eo magis quod praeconfundi mentis aciem necesse est et aestuare tam de
Abbreviated transcription (Latin):
finuat᷑. Inmorealib ꝑseũantib aqͦ fitꝰ. nite ex q fic qd gignte᷑. Rep̃honeũt.
reiã qd̾ cũ sine in eminenti p̃statteissimaq ⁊ uet̾e eafłite alia substantia
rerũ omiũ exempla: mundũ sensile iuxta inmortale eremplũ. adõ factũ
stoiei de silua deq initus rerũ partĩ aplatone usurpantes. parti cõnttis sic ut
facile srt intelligere. Nullã eos ne suspicuri qdẽ potuise diminã utute susstant ̃g

Expanded text:
niatur, immortalibus perseuerantibus, a quo fit et item ex quo fit quod gignitur. Reprehendunt etiam quod, cum sint in eminenti praestantissimaque et uetere existente alia substantia rerum omnium exempla, mundum sensilem iuxta immortale exemplum a deo factum nt enixa sit. Haec Stoici de silua deque initiis rerum partim a Platone usurpantes partim commenti, sic ut facile sit intellegere nullam eos ne suspicari quidem potuisse diuinam uirtutem substantiamque
Abbreviated transcription (Latin):
litate qͥdẽ sit corpꝰ. esfectis qͦq atq oꝑatiõe nullũ corpꝰ. Nec aristocelis de
silua sentñtia. nͥ qd̾ addit platone tͥa illa nomib cant̾ attigisse: effectu
aũ duo pofuisse inttia. Corpes rei speciẽ. uminimũ gͣnde qd sit silua. Nongͣ
ta s duo hȩc erunt inttia inqͥt species ⁊ silua. qͣm ait ex nat᷑a nullã hałere
substantiã. aut si inqͥt gͣnde hoc minimũ: carentiã fore intelligendũ ẽ. Rursũ
silua p̃t̃ita erit: n duo uidebunt᷑ initia rerũ. species atq carentia. soici qͦq ł
ercũ silue: reitiunt. qͥn potiꝰ ipsã n dñi: dduo totiꝰ rei sumunt mitia. bm̃ ut
opificẽ siluã ut q̃ oꝑatioĩ subitiat᷑. Una qͥd ẽ ee̾ncia p̃ditos. facientẽ: n qb fie. qd fac.¬

Expanded text:
litate quidem sit corpus, effectu uero atque operatione nullum corpus. Haec Aristotelis de litate quidem sit corpus, effectu uero atque operatione nullum corpus. Haec Aristotelis de silua sententia, nisi quod addit Platonem tria illa nominibus tantum attigisse, effectu autem duo posuisse initia corporeae rei, speciem et minimum grande, quod sit silua. «Non ergo tria sed duo haec erunt initia, inquit, species et silua», quam ait ex natura nullam habere substantiam. «Aut si, inquit, grande hoc minimum carentiam fore» intellegendum est, rursum silua praeterita erit et duo uidebuntur initia rerum, «species» atque «carentia». Stoici quoque ortum siluae reiciunt, quin potius ipsam et deum duo totius rei sumunt initia, deum ut opificem, siluam ut quae operationi subiciatur; una quidem essentia praeditos, facientem et quod fit ac
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex solescere qd̾ ẽ. in sem& ex indigentie uitio. Cont̾ria siqͥbẽ hec duo sibi ⁊ repug¬
nantia species ⁊ itẽ carentia. Quoꝵ qd̾ obtinuerte: alt̾um ꝑimiit. Cupiditate uͦ nogt
ẽẽ. talẽ: qͣlis ẽ. animaliũ. s ut cũ qͥd c̃ceptũ atq inchoatũ. grͣ ꝑfactiõen desid̾are
sic opinor ũ silua speciẽ eupit. Pot̾ enĩ eiꝰ fiorere ẽsortio. Ergo iuita aristotelẽ ꝓpͥe
qͥdẽ ⁊ pͥncipalit̃ eustens species ẽ. E x accidñti uͦ eẽ. dr̃ ulua: ꝓptea qs nat᷑a talis
ti uͦ silua. Patit᷑ qͥppe id qd̾ ue atq ex nat᷑a ñ ẽ. id ẽ. carentiã ł rgo silua alio qͦdã
gn̾e .ẽ. tec̃ alio non ẽ.: ⁊ pot̾ aliqd ex ea fieri. ut de re ñ existente. Nomiina
tam̃ s diũsa significatiõe. Conseq̃nt̃ gͦ dicemꝰ maliciã eẽ. acq initiũ maloꝵ: ñ sil¬

Expanded text:
atque exolescere quod est in semet ex indigentiae uitio, contraria siquidem haec duo sibi et repugatque exolescere quod est in semet ex indigentiae uitio, contraria siquidem haec duo sibi et repugnantia, species et item carentia, quorum quod obtinuerit alterum perimit. Cupiditatem uero negat esse talem qualis est animalium, sed ut, cum quid coeptum atque inchoatum dicitur perfectionem desiderare, sic, opinor, etiam silua speciem cupit; potest enim eius florere consortio. Ergo iuxta Aristotelem proprie quidem et principaliter existens est species, ex accidenti uero enti uero silua, patitur quippe id quod uere atque ex natura non est, id est carentiam. Ergo silua alio quodam genere est, item alio non est, et potest aliquid ex ea fieri ut de re non existente, non una tamen sed diuersa significatione. Consequenter ergo dicemus malitiam esse atque initium malorum non sil
Abbreviated transcription (Latin):
cesse e. gͥ fuisse siluã anteꝙ fieret. Ui qͥde ex ea fuint cet̾a. siue qd̾ dissoluit᷑ ĩpio:
ad hanc endem nat᷑am pꝰcrero rẽdrat necdẽ ẽ. Ergo ⁊̃ corrupta erit añ corrup¬
telã dissolutioemq. hec aristoteles assisteris sententis sue de unitus rerũ deq nat̾a
silue : loqͥt᷑ s qr obscurior scͣmo ẽ.: explan̾dus udet᷑. Cres ab eo ponunt᷑ origines
uniusȩ rei species. silua. carentia. Speciẽ laudat. ut sũmi dĩ similẽ diuinieatẽ pleno
ꝑfectoq nuixã bono ideoq appetibilẽ. ¶d gͦ ẽ. qd̾ appecit. neq ipsa a se inqͥt. qr nichi
ei deest ad ꝑfectã exornatiõem.i ẽ. ꝓpus iudigñtiũ appetitꝰ. Hec iͦ carentia cupit
s ob indigñtiã.ẽ. ni tͦpitudo silue cuseu formaq uidige. ic qͥppe erit uidua carens
specie. ꝑ ũ ut carens uiro femina: ꝓpt̃eaq ninqͥt ap̃petit speciem. ut sexꝰ femine̾
uirile. quȩq ste in aliqͣ posita deformitate formã atq cultũ simul cupiens ꝑirr.

Expanded text:
ea fiunt cetera, siue quod dissoluitur et perit ad hanc eandem naturam postremo redeat necesse est; ergo etiam corrupta erit ante corruptelam dissolutionemque». Haec Aristoteles assistens sententiae suae de initiis rerum deque natura siluae loquitur; sed quia obscurior sermo est, explanandus uidetur. Tres ab eo ponuntur origines uniuersae rei, species, silua, carentia. Speciem laudat ut summi dei similem diuinitatem pleno perfectoque nixam bono ideoque appetibilem. Quid est ergo quod appetit? ei deest ad perfectam exornationem et est proprius indigentium appetitus». Nec uero carentia cupit sed ob indigentiam. Est enim turpitudo siluam cultu formaque indigere; sic quippe erit uidua carens specie, perinde ut carens uiro femina. «Proptereaque et, inquit, appetit speciem, ut sexus femineus uirilem», quoque sit in aliqua posita deformitate, formam atque cultum, simul cupiens perire
Abbreviated transcription (Latin):
sine genit᷑a. ⁊sine uit̃itu diẽ mundũ eẽ. diunia ꝓuidntia ꝑpetuitati ꝓpagatũ Cui sen¬
tentia cũ sit p̃clara ⁊⁊ nobilis. i ad platoniei dogniatis csidatioẽm satis accõmodata: ñ
qr qd̃ iã dudũ ẽ: fieri adp̾sens ñ pot. Io enĩ qđ gignit᷑: ñ dũ ẽ nec uͦ de nerxistr̃ce
qr neoee .ẽ. ei qd̾ fit sub eẽ. aliquã mat̾iã: ex qua fiat. Nichil gͦ fit. S nec cor¬
rũpit᷑. Id enĩ ꝗd corrupit᷑ ł in aliqͥs reliqͥas ł in nullas dissoluit᷑. S neq: ĩ aliqͥs
ut docebit᷑: neq innullas. Hichil gͦ corrũpit᷑. Ostengũ ẽ. porto qd̾ nec siat qͥd.
Neq gͥ fit aliqͥd: neq corrũpit᷑. Quatenꝰ gͦ qdđ est a corrũpit᷑. negamꝰ in mchilũ ł

Expanded text:
tia perpetuitati propagatum. Cuius sententia cum sit praeclara et nobilis et ad Platonici dogmatis considerationem satis accommodata, non quia quod iam dudum est fieri ad praesens non potest — id enim quod gignitur nondum est — nec uero de non existente, quia necesse est ei quod fit subesse aliquam materiam ex qua fiat: nihil ergo fit. Sed nec corrumpitur; id enim quod corrumpitur uel in aliquas reliquias uel in nullas dissoluitur, sed neque in aliquas, ut docebitur, neque in nullas: nihil ergo corrumpitur. Ostensum est porro quod nec fiat quid: neque igitur fit aliquid n
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Uñs gͦ bi qͣ ł aquę ł aeri. ł igni tͥbuunt pͥncipatũ: in motu positã rerũ cenluer
cẽ. censentes ĩmobile. sine ortu n sine int̾itu. ut xenophanes. melissus. parmenides.
U parmenides qͥdẽ unũ om̃e ꝑfectũ u definitũ ꝓnuntiat. Nelissuse infinitũ ⁊ m¬
detminatũ. ł mpedodes. uariũ. ⁊ inultiformẽ qͥd̃dã ex̃: siluã docet uu diũlis suste ntatũ
radicib Ignis. aquȩ. aeris. t̾re. atq ex his fieri corꝑm mͦ ceretiõem. mͦ discretiõenr
Ideq c̾eretiõem. qͥdẽ uocat amititiã. discretioem uͦ: discordiã. Ni st̃ opinor qͥ for¬
matã descͥptũq q̃litatib ncorpꝰ siluã eẽ ꝓnuntiant At uͦ qͥ dechunt ei qͣlitats.
inforinẽq õstituunt. et sine consortio corꝑm. solã ꝑsenet ipsã m̃te intuent᷑.
Aristoteles qͥdẽ tria inita constituit corꝑee rei. siluã. specie. carentiã ł aq singłe

Expanded text:
ti. Omnes ergo hi qui uel aquae uel aeri uel igni tribuunt principatum in motu positam rerum originemesse censentes immobile sine ortu et sine interitu, ut Xenophanes, Melissus, Parmenides; sed Parmenides quidem unum omne perfectum et definitum pronuntiat, Melissus infinitum et indeterminatum. Empedocles uarium et multiforme quiddam esse siluam docet quattuor diuersis sustentatum radicibus ignis, aquae, aeris, terrae atque ex his fieri corporum modo concretionem, modo discretionem; idemque concretionem quidem uocat amicitiam, discretionem uero discordiam. Hi sunt, opinor, qui formatam descriptamque qualitatibus et corpus siluam esse pronuntiant. At uero qui detrahunt ei qualitates informemque constituunt et sine consortio corporum solam per semet ipsam mente intuentur, Aristoteles quidem tria initia constituit co
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ silue obuenũt ñ ꝑmanent. Nãq assidue ac sine int̃missiõe nuitant᷑ mortis
nascendiq ꝑpecua successiõe ob in excusabilẽ nat᷑s cuidã uecessitaoe. Quã obre dietae.
aplatone silua posita eẽ. ad recipienda rerũ signacła. Preclare posita q eũ sit nat̾a ĩ mo¬
bilis: ing̾dientiũ formantiũq cͤ ᷤ pecierũ qͣliã meatu mouet᷑. ⁊ easdẽ inuice moue spocies
ut ꝓg̃dions docebit. Noct̾e itaq cũ eadẽ sit sẽꝑ ⁊ inmutabił. Uidec᷑ tam̃ i qͥt obspecierũ¬
multiformiũ cȩcũ dispariles induere formas. A uͦ q̃ obueniunt silue species ⁊ĩea disiol¬
uunt᷑ ac ꝑeune: et̾narũ atq ĩmortaliũ specierũ simulac᷑ fc̃. earũ uidelicet qͣs ideas uo

Expanded text:
 siluae obueniunt, non permanent, namque assidue ac sine intermissione mutantur mortis nascendique perpetua successione ob inexcusabilem naturae cuiusdam necessitatem. Quam ob rem dicta est a Platone silua posita esse ad recipienda rerum signacula. Praeclare posita quia, cum sit natura immobilis, ingredientium formantiumque eam specierum commeatu mouetur et easdem inuicem mouet species, ut progrediens docebit. Recte itaque, cum eadem sit semper et immutabilis, uidetur tamen, inquit, ob specierumultiformium coetum dispariles induere formas; at uero quae obueniunt siluae species et in ea dissoluuntur ac pereunt, aeternarum atque immortalium specierum simulacra sunt, earum uide
Abbreviated transcription (Latin):
ris anfractib genit᷑am eoꝵ c̃ũsiõemq ꝓoedere ãmon&. Cũ ignis app̾a subeilteta
discedñs c̃ditiõem aeris accipto. qͥ denset᷑ pͥmo qdẽ in nebulas nubesqi opimat᷑. Post
soluta ⁊ liq̃facta sagina in pluuias defflute. ex aqͣ rursũ soliditas iisara subsistunt.¬
Igiẽ scdm hãc orbitã ratiõemq cͥcuitꝰ: t̾ra qͦi uidet᷑ in alia ilem̃ea mittari.si enĩ
sañ titat᷑ ad p̾cremũ om̃a t̾ra fient. si qͥdẽ cec̾a ĩ ipiã cũtent᷑ ipsa aũ inniblum
eoꝵ  abebit conu̾siõem. s: q ꝓbatio c̃sistit in uisu unusꝗͣ uisa t̾ra ẽ. ĩ aꝗͣ aliãue
ꝗͣ mat̃iã c̾ũti. idcco abstinuit ac refugit c̾renę inmutatiõis assertiõem: ne pug¬
nare adũsũ sensus uideret᷑. sũpsit tam̃ qͦ ꝑfeetiꝰ t̾ctaret de mutua elem̃to. ex alio
in aliud c̃u̾siõe. Ait enti atq ita cͥcuitu qͦdã uirs forrãataqi gnatid̃is corꝑib ĩuiee¬

Expanded text:
 anfractibus genituram eorum conuersionemque procedere admonet, cum ignis a propria subtilitate discedens condicionem aeris accipit, qui densatus primo quidem in nebulas nubesque opimatur, post soluta et liquefacta sagina in pluuias diffluit; ex aqua rursum soliditas et saxa subsistunt.secundum hanc orbitam ratioconuertitur, ad postremum omnia terra fient, siquidem cetera in ipsam conuertentur, ipsa autem in nihil eorum habebit conuersionem. Sed quia probatio consistit in uisu et numquam uisa est terra in aquam aliamue quam materiam conuerti, idcirco abstinuit ac refugit terrenae immutationis assertionem, ne pugnare aduersum sensus uideretur. Sumpsit tamen, quo perfectius tractaret de mutua elementorum ex alio in aliud conuersione. Ait enim: «Atque ita circuitu quodam uires fomentaque generationis cor
Abbreviated transcription (Latin):
plane ratiõem talis assertio. Si aũ conficent᷑ aĩam homũs rationabilẽ
fore. credant sibi qđ dĩ a se homĩb factis inspirauerit diunor ĩule
qͦ ratiocinam̃. qͦq intelligimũ. ⁊ qͦ ueneram̃ pie dm ł stq nob cũ dium¬
natiõ emꝰ q̃ ratiocinam̃ sangiunẽ putare cẽ : ñ recte opmantis ẽ. ue om̃a
nob̾ adũsũ empedo clea qͦꝙ: dicta sint. Ftoici uͥ cor qͥdie scecte ẽ unicema¬
certa animal ẽ. Nat᷑ali porro sp̃u recedente morit᷑ animal nacalise¬

Expanded text:
plane rationem talis assertio. Si autem confitentur animam hominis rationabilem fore, credant sibi quod deus a se hominibus factis inspirauerit diuinum spiritum, quo ratiocinamur quoque intellegimus et quo ueneramur pie deum estque nobis cum diurationem qua ratiocinamur sanguinem putare esse non recte opinantis est. Quae omnia nobis aduersum Empedoclea quoque dicta sint. Stoici uero cor quidem sedem esse principacerte anima est; naturali porro spiritu recedente moritur animal, naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Consdat enĩ apͥncipali ⁊ qͥnq sensib ⁊̃ uocali psabsta tiausal anue¬
de pereandiq potentia. Porro partes animȩ uellt se stuttia ⁊ seren
cordis sede manantes: ꝑ uniũsũ corpꝰ porrigunt᷑. omĩaᷤ inbra usqr q̃q.
ex pncipali parce illa tamꝗ trabe pandis : fut̃os eoꝵ quę sentumes
nuncios. ipsa de his q̃ nuciauer̃ iudicauerit. ucdicat. Fx his porro
que sentiunt᷑: cõposita st̃ ut pote corpa singłiq ite sensus unũ qdda
sertiunt. hic colores sonos alius. Ast ille sucoꝵ sapores qiscerntt qea
uapores odoraminũ. ille asꝑum leuigatioemq tactu aer omia
futa. Intimȩ uͦ delib̾atioĩs ⁊ consicdatiõis ꝓpͥũ ẽ.: ciũq. sensus intet¬
ligere passiõem. ⁊ ex his q̃ nuntiant: colligere qͥd sit ullud. ip̃isens
qͥdẽ acciꝑe. absentis aũ: meminisse. fut̃um itẽ: ꝓudere. Defints iclẽ
intimã m̃tis delib̾atiõem sic. Intimꝰ ẽ. motꝰ aĩe. uis racionabilis. ł ño

Expanded text:
nitur; constat enim e principali et quinque sensibus, etiam uocali substantia et serendi procreandique potentia. Porro partes animae uelut ex capite fontis cordis sede manantes per uniuersum corpus porriguntur omniaque membra usque quaque lut ramos ex principali parte illa tamquam trabe pandit futuros eorum quae sentiunt nuntios, ipsa de his quae nuntiauerint iudicat ut rex. Ea porro quae sentiuntur composita sunt utpote corpora singulique item sensus unum quiddam sentiunt, hic colores, sonos alius, ast ille sucorum sapores discernit, hic uapores odoraminum, ille asperum leuigationemque tactu, atque futura. Intimae uero deliberationis et considerationis proprium cuiusque sensus intellegere passionem et ex his quae nuntiant colligere quid sit illud et praesens quidem accipere, absentis autem meminisse, futurum item prouidere». Definit idem intimam mentis deliberationem sic: «Intimus est motus animae uis rationabilis». Habent
Abbreviated transcription (Latin):
iclonea iacta sine: totũ eoꝵ domamitet. Que ẽ. enim eoꝵ de aĩa opinioe
nẽpe qd ex minutis corpusculis constet. łrgo corpꝰ uutiũ ẽ. animę. ⁊ erit
animȩ ꝓpͥe nulla substantia. s potiꝰ corꝑił. Corpꝰ enĩ aĩam creat. uirca ip¬
sos uitamq q̃ animę contingit. Ergo scdmi hanc eoꝵ opinioẽm. ut nũqͣm
sit eadẽ anima. s diu̾sa habeat᷑ atq mutabilis. Cũ enĩ dicant corpꝰ ẽẽ.
antiquiꝰ anima: dant corꝑi pͥncipatũ. id porro semꝑ fluit atq ĩmutat᷑.¬

Expanded text:
idonea iacta sint, totum eorum dogma nutet. Quae est enim eorum de anima opinio? idonea iacta sint, totum eorum dogma nutet. Quae est enim eorum de anima opinio? Nempe quod ex minutis corpusculis constet. Ergo corpus initium est animae et erit animae propria nulla substantia, sed potius corporis; corpus enim argo secundum hanc eorum opinionem ut numquam sit eadem anima sed diuersa habeatur atque mutabilis. Cum enim dicant corpus esse antiquius anima, dant corpori principatum. Id porro semper fluit atque immutat
Abbreviated transcription (Latin):
tib simul oscitent alii. i in consonis richinis moueri nos iuxta sonos.
Que cũ ita sint. querunt qͥ magis capite quã pedib sapiamꝰ quando
confirmata fit disciplina. Idẽ negant pͥncipalẽ aĩȩ ium consistere in ca¬
pite ꝓpt̾ea ꝗd pleraq ammalia capite secto uiuant. ad tempꝰ. ⁊ agant
solica tamꝗͣ nullo clampno allato corꝑis uniu̾sitati. ut apes .utẽ fuci. quę
licet capitib abscisis ad mom̃tũ licet uiuunt. ⁊ uolant. a culeissse scđm
nat᷑am suã defendunt. Que ñ facerent: si in capite c̾sisteret qd ẽ ĩ aĩa
pͥncipale. ñ in corde negant. Crocodrillos enĩ auulsis cordib aliquandiu
uiuere ⁊ resistere aduersũ uolentiã. Hoc ͤ ĩ in testudinib obseruatũ
marinis. ⁊ t̾restrib capris. Adu̾sũ ꝗ̃ respondet᷑ ab aliis. nichil ẽẽ
mirũ. si cũ initia ⁊ qͣsi quędã fundam̃ta dogmatis. ĩ becilla .⁊ minꝰ

Expanded text:
tibus simul oscitant alii, inque consonis rhythmis moueri nos iuxta sonos. tibus simul oscitant alii, inque consonis rhythmis moueri nos iuxta sonos. Quae cum ita sint, quaerunt qui magis capite quam pedibus sapiamus, quando confirmata fit disciplina. Idem negant principalem animae uim consistere in capite propterea quod pleraque animalia capite secto uiuant ad tempus et agant solita tamquam nullo damno allato corporis uniuersitati, ut apes et item fuci, quae licet capitibus abscisis ad momentum uiuunt et uolant aculeisque secundum naturam suam se defendunt, quae non facerent, si in capite consisteret quod est in anima principale. Illud etiam in corde negant; crocodilos enim auulsis cordibus aliquamdiu uiuere et resistere aduersum uiolentiam, hoc idem in testudinibus obseruatum marinis et terrestribus capris. Aduersum quae respondetur ab aliis nihil esse mirum si, cum initia et quasi quaedam fundamenta dogmatis imbecilla et minus
Abbreviated transcription (Latin):
sui similes. tũ atomos ł solidas moles: nullũ locũ certũ disfinitumq.
pͣcipali animę parti dederunt. Sp̃i qͥppe ut ipsi asseuerant: ꝑ fauces ad pulmonẽ
cõmeans. in respiratiõe atenuatꝰ. ad cordis sedẽ fac̃ tͣnsicũ. Deiñ ꝑ arcerias q̃ ic̃
a corde porrecte: ꝑuenit ad caroricas ita appellatas uenas qđ eedẽ uulnera¬
tȩ moreẽ adferant soporiferã. ꝑ quas id̾e sp̃s ad caput fert᷑ ꝑtenues neruoꝵ
i angustos meatꝰ. atq ibi pͥmũ nasci dñe mitiũ sentiendi. nnt̃ manare
ꝓpͥus ob diũ̾sitatẽ m̃broꝵ qͥb sentimꝰ. Qualia eñ fuerint organa sentien¬
asclepiades putat. Aut ignite athomi iuxra democͥtũ. qͥ ex hidẽ corꝑib
unũ c̃currentes ⁊ aĩam creantes. ut epicuro placet. ob similitudinem
acerba q̃dã. qͥ hoc uident: assidue spuunt increm̃to saluie. ⁊ cũ oscitan¬

Expanded text:
sui similes, tum atomos uel solidas moles, nullum locum certum definitumque sui similes, tum atomos uel solidas moles, nullum locum certum definitumque principali animae parti dederunt. Spiritus quippe, ut ipsi asseuerant, per fauces ad pulmonem commeans, in respiratione attenuatus, ad cordis sedem facit transitum, deinde per arterias quae sunt a corde porrectae peruenit ad caroticas ita appellatas uenas quod eaedem uulneratae mortem afferant soporiferam; per quas idem spiritus ad caput fertur per tenues neruorum et angustos meatus, atque ibi primum nasci dicunt initium sentiendi et intermanare prius ob diuersitatem membrorum quibus sentimus. Qualia enim fuerint organa sentienAsclepiades putat, aut ignitae atomi iuxta Democritum, qui ex isdem corporibus oncurrentes in unum et animam creantes, ut Epicuro placet, ob similitudinem acerba quaedam, qui hoc uident assidue spuunt incremento saliuae et cum oscitan
Abbreviated transcription (Latin):
cutꝰ duplex uͥtus Alt̾a intelligens. alt̾a opiuat̾r. iuxta qͣs sapientia
cũ disciplina ⁊ itẽ prudentia cũ rectis opimõib c̃ualescunt. Iuas ouas
diuinas cͥcũactiões animȩ idẽ auctor appellat. iuxtaq eas diuina
potestates q̃ fingebant corꝑa homĩũ ad similitudinẽ mundani corpis.
formasse diẽ: cãput rocundũ ⁊ globosũ oiiq ita informato coneansse
rationabilẽ mocũ. Qui rationabilis motꝰ: pͥncipalis animȩ pocestas e.
A pt̃eaq pͥncipalẽ aĩẽ pocestatẽ. adserit in capite sedes habere .S. qm̃
de hoc diũse opiiões philosophoꝵ cã uec̃um qͣni nouoꝵ exciterunt:
recen̾sende nob̾ singłe sc̃ ut habita comꝑatiõe: qͣnco cȩcis ad uerita¬
tẽ pstet platonis: tiet palam. Qui diuduã fore silue substantiã censu
eruno uetponentes inm̾so inani mͦ ex ctia. mͦ partes qdẽ s ĩ differentis

Expanded text:
a, iuxta quas sapientia a, iuxta quas sapientia cum disciplina et item prudentia cum rectis opinionibus conualescunt. Quas duas diuinas circumactiones animae idem auctor appellat iuxtaque eas diuinas potestates, quae fingebant corpora hominum, ad similitudinem mundani corporis formasse dicit caput rotundum et globosum eique ita informato conexuisse rationabilem motum, qui rationabilis motus principalis animae potestas est; proptereaque principalem animae potestatem asserit in capite sedes habere. Sed quoniam de hoc diuersae opiniones philosophorum tam ueterum quam nouorum extiterunt, recensendae nobis singulae sunt ut, habita comparatione, quanto ceteris ad ueritatem praestet Platonis fiat palam. Qerunt interponentes immenso inani modo expertia, modo partes quidem, sed indifferentes,
Abbreviated transcription (Latin):
qe de totuꝰ homĩs ꝯsticutiõe fecerat. ut ilicatẽ ciuĩꝙ m̃bri reuelat. cau¬
sasq reddit uisus nr̃i nauditꝰ. Sensuũ qͦq: utilitatẽ ꝑseqt᷑ n eoꝵ młnꝑ.¬
ꝗͣ sensũ adiuuane. Dic̃ de memoria. Dic̃ de sõpnus. eoꝵ qͥq: causas mllit
ꝙ inspeculis simulac᷑ cernunt᷑ n eoꝵ omĩũ eausas. raciõesq subduudit.
Demonstrat ⁊̃ ꝙ̃ pͥncipales cause sint ꝙ̃ itẽ pͥnctpalib accidant q̃
itẽ sint̾ ipsa qͥde ĩmobilia : moueant tam̃. alia demũ: ꝙ̃ abhis ipsis
mouent᷑ ex aliqͣ necessitate.q̃q: cũ raciõe mouent ad effectũ rei utilis
alicuiꝰ q̃qs sine ratiõe nut libet. Ordit̾ deniq a capite quã partem
corpis pͥncipali qͣdã eẽ. eminentia dic̃ ꝓpt̾enq oportiusse in excelso
atq:ieminenti loco tãꝗͣ arcẽ totiꝰ corpis collocari ut domiciliũ ẽet
partas animȩ pͥncipalis. qđ hegemonicon aphilosophis dr̃ ið racio.¬

Expanded text:
 corporis constitutione fecerat, utilitatem cuiusque membri reuelat causasque reddit uisus nostri et auditus. Sensuum quoque utilitatem persequitur et  sensum adiuuant. Dicit etiam de memoria, dicit de somniis. Eorum quoque causas reddit quae in speculis simulacra cernuntur et eorum omnium causas rationesque subdiuidit. Demonstrat etiam quae principales causae sint, quae item principalibus accidant, quae item sint ipsa quidem immobilia moueant tamen alia, quae demum ab his ipsis mouentur ex aliqua necessitate quaeque cum ratione mouent ad effectum rei utilis alicuius, quaeque sine ratione et ut libet. Orditur denique a capite, quam partem corporis «principali quadam» esse «eminentia» dicit proptereaque oportuisse in excelso atque eminenti loco tamquam arcem totius corporis collocari, ut domicilium esset partis animae principalis, quod hegemonicon a philosophis dici