comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t religosi s conuiuus sollẽnitatẽ celebrent pecdiabolo lamanimalia immolent secg laudẽ
nesu suo animalia occĩdant & donator om̃ium desatietatesua gratias reserant ut dũeis
eliqua exterius gaudia referunt᷑ ad intemora gaudia consentire facilius ualeant Na mdu
mentib: simul omĩa abscidere impossibi eẽ nondubium ẽ q enĩ ꝗsummũ locũ ascendere
itit̃ gradib: uł passib: non aut̃ saltib: eleuat᷑. Sic israhelit copopulo inȩ grptoduñs seq dembi¬
otuit sed tam̃ eis sa crificioꝵ usum quẽ diabolo solebant ex hibere incultũ ꝓprium reseruauit.
teis in suo s acrificio animalia immolare p̃ciperei quatinꝰ cormutantes aliud desacrificio ome¬
arent aliud re inerent ut & siipsa eẽnt anialia q̃ offerre c̃sueuera uero tam̃dõ hȩc & p̃
susceptione sc̃s ambrosius annectit in libro ꝗ scriptus ẽ poenitentiȩ Qui stud& humanȩ in fir¬

Expanded text:
et religiosis conviviis solemnitatem cet religiosis conviviis solemnitatem cin esu suo animalia occidant: et donatori omnium de satietate sua gratias referant, ut dum eis aliqua exterius gaudia referuntur, ad interiora gaudia consentire facilius valeant. Nam duris mentibus simul omnia abscidere, impossibile esse non dubium est. Quia enim qui summum locum ascendere nititur, gradibus vel passibus, non autem saltibus elevatur. Sic Israelitico populo in Egypto Dominus se quidem innotuit: sed tamen eis sacrificiorum usum, quem diabolo solebant exhibire, in cultum proprium reservavit, ut eis in suo sacrificio animalia immolare praeciperet: quatenus cor mutantes, aliud de sacrificio omitterent, aliud retinerent; ut etsi ipsa essent animalia quae offerre consueverant, vero tamen Deo haec susceptione S. Ambrosius annectit in libro qui inscriptus est Poenitentiae . « Qui studet humanae infir
Abbreviated transcription (Latin):
dõ misericor diȩ uiscera. Latro istecruentis manib: abstractus a fauce itieris suspensus
est inpatibulo crucis : Ibi confessus est ibi s anatus ẽ Ibi audi remeruit hodie metueris
deat opus qđ coepit auxilianted ño ad ꝑfectionẽ deducere & siue eos qui aliquando fide¬
les fuert̃. sed adcultũ idoloꝵ neglegentia aut necessitate faciente reuersi st festina o
indicta poenitentia aliquantoꝵ dierũ ad fidẽ reducere utreatũ suumplangere debe¬
ant & tanto firmius teneant hoc qđ adiuuante dñoreuertunt᷑ quanto illud ꝑfecte di¬
do rationẽ quoq re didendo qđ ligna & lapidescolere pondebent fefin& sratnitasciuom̃ petenti
ro aliquasollẽmitas irimutari ut die dedicitionis ł natalti ÷ꝰ scõramarttorũ quoꝵ illicree que
onunt᷑ tabernacula sibi circa easdẽ ecđo : q̃ ex fanis cõmutata sunt deraiis arbor faciantis

Expanded text:
Deo misericordiae viscera. Latro iste cruentis manibus abstractus a fauce itineris, suspensus Deo misericordiae viscera. Latro iste cruentis manibus abstractus a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis. Ibi confessus est, ibi sanatus est, ibi audire meruit: « Hodie mecum studeat, opus quod coepit, auxiliante Domino, ad perfectionem deducere; et sive eos qui aliquando fideles fuerunt, sed ad cultum idolorum, negligentia aut necessitate faciente, reversi sunt, festinet cum indicta poenitentia aliquantorum dierum ad fidem reducere, ut reatum suum plangere debeant, et tanto firmius teneant hoc ad quod adjuvante Domino revertuntur, quanto illud perfecte dedo, rationem quoque reddendo quod ligna et lapides colere non debent. Festinet fraternitas tua omnipotenti hac aliqua solemnitas immutari; ut die dedicationis vel natalitiis sanctorum martyrum, quorum illic reliquiae ponuntur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias quae ex fanis commutatae sunt, de ramis arborum faciant,
Abbreviated transcription (Latin):
dõ inquit uiuere in pueritia & iuuentute poluistis saltem adultimã ȩtatẽ resi pis cito & adut
uias cũ lamlabora turi multũ ponestis. uel serouenite Et paucis int̃positis plerũq tales anto
xemunerant᷑ qx prius ad regi lecor pore exeunt quã hi ꝗlam in pueritia uocat c̃e iuidebant᷑
A pnon ad unde cimã uenitlatro: ꝗ& si pon habuit ꝑȩtatẽ habuit tamen sero ꝑ poenã Qui dini
eruee confessus est e pene cũ uoce sententiȩ sp̃m ex hala uit uitȩ Anouis simoa utẽ redder ȩ
demnarium pat̃ familias coepit : quia ad para drsire ꝗemprius latronẽ quã petrũ ꝑduxcit Iteu
dem Regnũ cȩloꝵ rapiuult pris fletibus qđ nr̃is meritis pondebet Abspei ergo cercit
am latroille uenerabilis : qui non in de uenerabilis unde latro: Nam latro ex crudelitate
uenerabilis ex confessione : Cogitaterogo cogitate quã sint in cõp̃ hensibilia in om̃ĩ potente

Expanded text:
um . « Si Deo, inquit, vivere in pueritia et juventute noluistis, saltem ad ultimam aetatem resipiscite, et ad vitae vias, cum jam laboraturi multum non estis, vel sero venite. » Et paucis interpositis. « Plerumque tales ante remunerantur, quia prius ad regnum de corpore exeunt, quam hi qui jam in pueritia vocati esse videbantur. Annon ad undecimam venit latro? Qui etsi non habuit per aetatem, habuit tamen sero per poenam, qui Deum in cruce confessus est; et pene cum voce sententiae, spiritum exhalavit vitae. A novissimo autem reddere denarium paterfamilias coepit, quia ad paradisi requiem prius latronem, quam Petrum perduxit. » Item idem. « Regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. Ab spei ergo certituam latro ille venerabilis, qui non inde venerabilis unde latro. Nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate, rogo, cogitate quam sint incomprehensibilia in omnipotente
Abbreviated transcription (Latin):
qui respondens ait ad eũ basili p̃iudicasme : Non abii ego adeum sed ipseuenit a dme
nẽ iudicẽ eũ duco : Sc̃s dĩ dix̃ benedictꝰ dñs ds̃ m̃s non deflect& popuł iste manꝰde al¬
ntudin ecȩli donec reddas manuseriptũ : & õuertens se diã populo Erigitemanꝰuras
sas habente manꝰ incelũ eccemanus cripta pueri ꝑ aerẽ delata & ab om̃ib: uisa uenit
Vimposita ẽ manib: memor abił nr̃ipatris & pastoris : suscipiens autẽ eã & gratias agi
dõ gauisus factꝰ ẽualde & corã om̃i populo di&ẽ ad puerũ Cognoscis litterulas has frat᷑ :
quiait ad eũ Nia scẽ dĩmanu scripta meaẽ & disrũ pens manuscriptã sẽs basilius ꝑ dix eũ ađ
ȩcołam & dignũ fet̃ s cõminis terio & cõmuniꝰ mrsterioꝵ & munerum ep̃is ꝓ aux eu a¬

Expanded text:
Qui respondens dixit ad eum: Basili, praejudicas me, non abii ego ad eum, sed ipse venit ad me.Qui respondens dixit ad eum: Basili, praejudicas me, non abii ego ad eum, sed ipse venit ad me.nem judicem eum duco. Sanctus Dei dixit: Benedictus Dominus Deus meus. Non deflectet populus iste manus de altitudine coeli, donec reddas manuscriptum. Et convertens se dixit populo: Erigite manus vensas habente manus in coelum, ecce manuscripta pueri per aerem delata, et ab omnibus visa venit: et imposita est manibus memorabilis nostri patris et pastoris. Suscipiens autem eam, et gratias agens Deo, gavisus factus est valde, et coram omni populo dixit ad puerum: Cognoscis litterulas has, frater? Qui ait ad eum: Etiam sancte Dei, manuscripta mea est. Et disrumpens manuscriptum sanctus Basilius, perduxit eum ad ecclesiam; et dignum fecit sancto ministerio, et communione mysteriorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
clerũ & monasteria & omne rep̃o a mabilẽ populũ & dix̃ eis : filioli mei dilectissimi om̃se
toranimart̃  ĩ in hoe facto : &alant populo coag gerato ꝑorinẽ noctẽ postulauerẽ dm̃ cũ bon
pastore cũ lacrimis damantes peo Urrie eleis on& mature cũ om̃i multitu dine popili acto¬
et eccedi aboł om̃ium fascinans intrist̃ẽ uitã cũ om̃i ꝑniciosa uirtute aduenit : & inuisibiuts
a pp̃hendens puerũ conabat᷑ rapere eũ demanus ci : & coepit clamare puer: Sc̃e dĩ adiuua
ne : & rursus conuersus sc̃s ad diabolũ dix̃ : im ꝓbissime & animarũ corruptor pat᷑ tene¬
brarũ & ꝑditionis nonsufficittibi tua ꝑditio quate & eos ꝗ subte st̃ affecisti pisi&iã & dĩ
nei tẽptes plasma: & ꝑ paucis int̃positis : Sc̃s dĩ ait addi abolũ : increpatte dñs diaboli

Expanded text:
clerum, et monasteria, et omnem Christo amabilem populum, et dixit eis: Filioli mei dilectissimi, omnes clerum, et monasteria, et omnem Christo amabilem populum, et dixit eis: Filioli mei dilectissimi, omnes tor animarum etiam in hoc facto. Et alacriter populo coaggerato per omnem noctem postulaverunt Deum cum bono pastore cum lacrymis, clamantes pro eo, Kyrie, eleison; et mature cum omni multitudine populi acceEt ecce diabolus oculos omnium fascinans in tristem vitam cum omni perniciosa virtute advenit, et invisibiliter apprehendens puerum, conabatur rapere eum de manu sancti; et coepit clamare puer: Sancte Dei, adjuva me. Et rursus conversus sanctus ad diabolum, dixit: Improbissime, et animarum corruptor, pater tenebrarum et perditionis, non sufficit tibi tua perditio, qua te, et eos qui sub te sunt, affecisti, nisi etiam et Dei mei tentes plasma? » Et perpaucis interpositis, « Sanctus Dei ait ad diabolum: Increpat te Dominus, diabole.
Abbreviated transcription (Latin):
Dequodã a postata roperit᷑ in mira culis beatibasilii cȩsariensis ep̃ ꝗ scriptone gauit ⁊p̃m
& diabolo intestimoniũ negationis suȩ tradidit ipsum Cuidẽ uir mirabilis basilius int̃ca¬
ra dix̃ Nis reuerti ad dñm dm̃ nr̃m : adquẽ puer lttq uolo sed nonualeo : dic̃ ei : quare
Benignꝰ ẽ enĩ ds̃ nost̃ & recipiecte penitentẽ cõpatit᷑ enĩ malitiis nr̃is : & ꝗbdã int̃postu¬
dic̃ ad puerũ idẽ sc̃s : credis saluari: ꝗait. Credodomine adiuua incredulita tẽ meã : & ẽti nuo
apprehendens manũ eꝰ faciens xp̃isignũ in ipso & orans recdusit eũ inuno loco interioris sacri
pertoli & dans ei regulã collabor ab at ei ꝑtresdies : & post aliquanta. Quad ragesimo die ips
sc̃s ad eũ redut & dic̃ ei quomodo habes frat̃ : respondens dic adeũ : bene habeosc̃ẽ dĩ Vi di
enĩ tehodi e inuis upugnantẽ ꝓme & uincentẽ diabolũ : & iterũ mane facto uocaũ sacrũ

Expanded text:
De quodam apostata reperitur in miraculis B. Basilii Caesariensis episcopi, qui scripto negavit Christum, et diabolo in testimonium negationis suae tradidit seipsum. « Cui idem vir mirabilis Basilius int “Vis reuerti ad Dominum Deum nostrum?” Ad quem puer: “Volo, sed non ualeo, quia benignus est enim Deus noster, et recipiet te poenitentem. Compatitur enim malitiis nostris. » Dicit ad puerum idem sanctus: Credis salvari? Qui ait: Credo, domine, adjuva incredulitatem meam. Et continuo apprehendens manum ejus, faciens Christi signum in ipso, et orans, reclusit eum in loco interioris sacri periboli; et dans ei regulam, collaborabat ei per tres dies. » Et post aliquanta: « Quadragesimo die ipse sanctus ad eum rediit, et dicit ei: Quomodo habes, frater? Respondens, dicit ad eum: Bene habeo, sancte Dei. Vidi enim te hodie in visu pugnantem pro me, et vincentem diabolum. Et iterum mane facto, vocavit sacrum
Abbreviated transcription (Latin):
in aot : saluator uost ꝓpet catorib suã nobdignatꝰ ẽ oehibe to pͥsentiã e ostendit mrste
nũn ꝑ qđ omĩ apeceata & crimina om̃ia hominib: auferant & om̃s uirtutes dñ c̃ferant᷑ : & post
iubcã snssobastianꝰ abnit ad policar pũ scm̃ prbiterũ ubierat causa ꝑ secutionis occultus
os marraũ oiomia q̃ gesta st̃ Quib auditis policarpꝰ. gratias egitdõ &una cũ eo uenit addo¬
soqes core fatia ł olitelugũ meũ suꝑuos. & dis citea me qimttissũ & humilcorde &inuo¬
matisunda diluit & c̃ secrando dõ om̃ĩ potemi carissimosfilios fec̃ ꝓ hoc qđ aꝓpositosuo sẽ¬
reia auenir&is: Nunc aut̃ qi ad tantã gloriã accessistis ut &iã ad passionẽ a qua dolen¬
t alios rouocare uoluistis adipsã desiderolis gratant̃ uelle currere & libent̃ ue hac pi¬

Expanded text:
tianus ait: Salvator noster pro peccatoribus suam nobis dignatus est exhibere praetianus ait: Salvator noster pro peccatoribus suam nobis dignatus est exhibere praet omnes virtutes Domini conferantur. Et post multa. Sanctus Sebastianus abiit ad Polycarpum sanctum presbyterum, ubi erat causa persecutionis occultus, et narravit ei omnia quae gesta sunt. Quibus auditis Polycarpus gratias egit Deo et una cum eo venit ad dorequiescere faciam. Tollite, jugum meum super vos, et discitematis unda diluit, et consecrando Deo omnipotenti charissimos filios fecit, pro hoc quod a proposito suo slgentiam veniretis. Nunc autem quia ad tantam gloriam accessistis, ut etiam ad passionem a qua dolenter alios revocare voluistis, ad ipsam desideretis gratanter velle currere et libenter:
Abbreviated transcription (Latin):
arcerali custodia multo lã tẽ pr̃ gentilis ꝗ plorando amissis ocuł cetꝰ factꝰ fuerat. Dix̃ ado
iost ipsius c̃fessionẽ baptixato a ꝑtist̃ oculiẽ & coepit clamare dicens Benedict᷑ dñs ih s
tũ more solito cateri raũ & acceptaa quabene dix̃ & bapt xaũ illũ. Dem desimili modo mi¬
marcellanũ uenepa ne u nanimit̃ crederent xp̃m. nicostratꝰ cũ coniugesua urgetat di¬
censs tionca piẽ abũ netio potũ nisi mrstenũ mii gep̃i angreligonis sugrstaraditu tuiscs
iudutaq ̃ siliũ meũ & om̃s quoscarter indusit quo siunculatem enł quosergastulae ficiunt in unũ
reditea qđ iufeceris antistitẽ sacrosc̃ȩ legis ad hibeã ut cũ omib: ꝗcredereuoluerint meste¬
& sus argumto hosquos diaboł iniustelucratꝰ ẽ curare debem e suo resti iuere creatori
& nicostrat ad hȩcrespondit dicens: quomodoiniqs & erminosis pos st̃ scã cõmitti sc̃s selas¬

Expanded text:
ali custodia multo jam tempore gentilis, qui plorando amissis oculis caecus factus fuerat, dixit ad t te. Et continuo post ipsius confessionem baptizato, aperti sunt oculi ejus, et coepit clamare dicens: Benedictus Dominustum more solito catechizavit, et, accepta aqua, benedixit et baptizavit illum. Deinde simili modo miMarcellinum venerant, unanimiter crederent Christum: Nicostratus cum conjuge sua urgebat dicens: Non capiam cibum, neque potum, nisi mysterium mihi Christianae religionis fuerit traditum. Cui sconsilium meum, et omnes quos carcer inclusit, quos vincula tenent, quos ergastula conficiunt, in unum redige. Quod cum feceris, antistitem sacrosanctae legis adhibeam, ut cum omnibus qui credere voluerint mysteetatis argumento, hos quos diabolus injuste lucratus est, curare debemus, et suo restituere C reatori? Et Nicostratus ad haec respondit, dicens: Quomodo iniquis et criminosis possunt sancta committi? Sanctus Sebas
Abbreviated transcription (Latin):
exigipossit uel ubinaues subtꝰ ponteftransi re soleNt siue in medior lumine ubinullũ ẽ
obstaculũ ut auferant : Antiquȩ autẽ ad nr̃am notitiã deferant᷑: De honore eclesi arũ
ut pomĩa eis ex hibect᷑ sicut nuꝑa nobcũ consensu om̃ĩũ fideliũ nr̃oꝵ consatutũ ẽ &sut ho
minũ : cõmucet᷑ : Si autẽ defisco nr̃o fuerit nr̃a liberalitate concedat᷑ : De obser¬
uatione p̃ceptoꝵ nr̃oꝵ s immunitatũ ut ita obseruent᷑ si cut a nob̵ & abantecessoribns

Expanded text:
exigi possit, vel ubi naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum est exigi possit, vel ubi naves subtus pontes transire solent, sive in medio flumine ubi nullum est obstaculum, ut auferantur. Antiquae autem ad nostram notitiam deferantur. 5. De honore ecclesiarum, ut minum commutetur. Si autem de fisco nostro fuerit, nostra liberalitate concedatur. 49. De observation
Abbreviated transcription (Latin):
e hȩc fecisseinuentꝰ fuerit sta tĩ restituat᷑ : Si uero uel comes uel auctor dominicꝰ uel alter
nissuspalatinꝰ hoc ꝑ p&rauit & in nr̃am potestatẽ redegit resdiligent᷑ inuefagata & des¬
cripta ad nr̃m iudiciũ reserue᷑ : Volum autẽ ut deins libertatib: & reb: reddendis ꝗ in
nr̃a uestitura st̃ primo ꝑ obtimos quosq: in ꝗrat᷑ & si ꝑ illos inueniri nonpossit : tunc peo
⁊ postillos in illa uicinia melioressun & sin ec ꝑillos reiueritas in ueniri potest . tuncliq¬
at litigantib: eutraq: parte testes adhibere. & sidis cordauerint scđm conftititionẽ a
& releuen᷑. De in iustis occasionib:  consuetudinib: nonit̃ infiitutis. sicut st̃ tributa & telo¬
nei in mediauia ubi nec aqua nec palus nec pons necaliꝗd tale fuerit unde iuste census

Expanded text:
be hoc fecisse inventus fuerit, statim restituatur. Si vero vel comes vel actor dominicus, vel alter be hoc fecisse inventus fuerit, statim restituatur. Si vero vel comes vel actor dominicus, vel alter missus palatinus, hoc perpetravit, et in nostram potestatem redegit, res diligenter investigata et descripta ad nostrum iudicium reservetur. 2. Volumus autem ut de his libertatibus et renostra vestitura sunt, primo per optimos quosque inquiratur. Et si per illos inveniri non possit, tunc per eos qui post illos in illa vicinia meliores sunt. Et si nec per illos rei veritas inveniri potest, tunc liceat litigantibus ex utraque parte testes adhibere. Et si discordaverint, secundum constitutionem a ntur et releventur. 4. De iniustis occasionibus et consuetudinibus noviter institutis, sicut sunt tributa et telonei in media via, ubi nec aqua, nec palus, nec pons, nec aliquid tale fuerit unde iuste census
Abbreviated transcription (Latin):
Aut ea legitime contineat. aut quȩ rentidominoreddat & actor ꝓpt̃ uesti¬
turã domni karo ligenitoris ñrie adẽ mancipia contradicere nonaudeat.
sullius ꝓpriaeẽ noscunt᷑. DEEORESTIBISNOUITER INSTITUTIS
Vt ꝗcumq illas habe dimittat nisi forte indicio ueraci ostende repossit
qđ ꝑ iussionẽ siue ꝑmissionẽ domni karoligenitorisnr̃i eas instiius set
p terillas quȩ ad nrmopus ꝑtinens undenos decernere uc lumꝰ ꝗt ꝗd nobisplacuent¬
Volumut inis sinr̃i ꝑs ingulas ciuitatis unacũ ep̃o & comite missos ud nr̃os hom ines ibidẽ
dare debeNt ex nr̃a iussione admonere ut ꝗsq: iuxta suã possibi litatẽ & quan¬
titatẽ eos emenda restudeat : HE CRLI TUI MPRECIPUE ADLEGAIONEUIS¬
SORṼ NROꝵ OBME MORIE CAUSAETINENIA DEQVIB UIDE LICET CAUSIS
di ib & libertatib: iniuste ablatis e siȩ p̃sa ut abbas aut uicarius aut aduocatꝰ aut qs lib& deple¬

Expanded text:
aut ea legitime contineat, aut ea quaerenti domino reddat. Et actor propter vestiaut ea legitime contineat, aut ea quaerenti domino reddat. Et actor propter vestituram domni Karoli genitoris nostri eadem mancipia contradicere non audeat, si illius propria esse noscuntur. 40. De forestibus noviter institutis. quicumque illas habet, dimittat, nisi forte indicio veraci ostendere possit, quod per iussionem sive promissionem domni Karoli genitoris nostri eas instituisset; praeter illas quae ad nostrum opus pertinent, unde nos decernere volumus quicquid nobis placueostri per singulas civitates una cum episcopo et comite missos vel nostros homines ibidem eos qui illos emendare debent, ex nostra iussione admonere, ut unusquisque iuxta suam possibilitatem et quantitatem eos emendare studeat. 42. De sorum nostrorum ob memoriae causam pertinentia, de quibus videlicet causis de rebus et libertatibus iniuste ablatis; et si episcopus, aut abbas, aut vicarius, aut advocatus, aut quislibet de ple
Abbreviated transcription (Latin):
e uassinm̃ aut in cõmune tantiõ peris accipiant quantũ rerũ ecclesĩasticarũ habeNt
uel unꝰ ꝗsq ꝑ seluxta quantitatẽ ꝙ ipse tene aut si int̃ eos conuenerit ut ꝓ opere fa¬
ciendo argentũ donent iuxta ȩstimationẽ operis in argento soluant cũ quo preto
rector ecclesiȩ ad p̃dictã restaurationẽ operarios conducere & materĩa emere
possit & ꝗ nonas e decimasda reneglexerit : primũ ꝗdem ea scũ legesua restituat
insuꝑ &bannũ nr̃m soluat ut ltacastigatꝰ caueat : nesepius iterando bene ficium
amittat: DEMANCIPIIS IN VILLASDOMINICASCONEUGIENTIBIS
Sicuiꝰ lib& mancipia inuillã nr̃am confugerip actor eiꝰdẽ uillȩ quereni domino
canon contradicat sed statĩ ea foris deeadẽ uilla eiuat & siseputat adearepeten¬
da iustitiã habere repetat & scđmlegẽ ad ꝗrat: si uero tẽporedomni karoli
genitoris nr̃i inuillã illã confugert̃ & dominꝰ eaquȩnt actoreiꝰdẽ uillȩ

Expanded text:
carum habent, vel unusquisque per se juxta quantitatem quam ipse tenet. Aut si inter eos convenerit ut pro opere faciendo argentum donent, juxta aestimationem operis in argento persolvant; cum quo pretio rector ecclesiae ad praedictam restaurationem operarios conducere et materiam emere possit. Et qui nonas et decimas dare neglexerit, primum quidem illas cum lege sua restituat, insuper et bannum nostrum solvat, ut ita castigatus caveat ne saepius iterando beneficium amittat. 6. De mancipiis in villas dominicas confugientibus. Si cuiuslibet mancipia in villam nostram confugerint, actor eiusdem villae quaerenti domino ea non contradicat, sed statim ea foras de eadem villa eida iustitiam habere, repetat, et secundum legem adquirat. Si vero tempore domni Karoli genitoris nostri in villam illam confugerunt, et dominus ea quaerit, actor eiusdem villae
Abbreviated transcription (Latin):
puigant̃ ue tacemplo & uerbo si bi s ubiectis us que quaq ꝓdesseuale ant
Quraue ro tanonica ꝓfesso amults partĩ gnorantia parti desidia de honestabat᷑ apere
pants q uosdã uernantes flosculos carpendo : in unũ regulã canonicora canon carun
cos gemneiit̃ canonicis uel sc̃isnonalib seruandã contradere ut ꝑca tanqonc usrio
abserambiguitate poss & seruari & qm̃ illãsa cerconuent᷑ itaeã laudib &xauletutlosq.¬
adunũ lota obseruandã ꝑcenserestatiumꝰ ut a b omĩb in radẽ ꝓfessione degentib In dubita nt̃
neat᷑ ee nodisorũb siuea anon icissiuea scĩmonialib ca nonice degentib de inceps obserut¬
partes e usos eꝗdtepore t tierĩ ñr̃ a fidelib eedȩ sponte conlatũ fuert indicionb locis dues
constitutũ fuerit
Mona ebioꝵ suden causã qualit̃ dõopitulante ex parte disposuerimꝰ & quomodo ex sc ipsissib
indefese suostodire ialerent ordinauerinꝰ in alia scedula dilgent ad iotariscat slut¬

Expanded text:
eligantur, ut exemplo et verbo sibi subiectis usquequaque prodesse valeant. 3. Quia vero canonica professio a multis, partim ignorantia, partim desidia, dehonestabatur, operae rsis pratis quosdam vernantes flosculos carpendo in unam regulam canonicorum et canonicarum congerere et canonicis vel sanctimonialibus servandam contradere, ut per eam canonicus ordo absque ambiguitate possit servari. Et quoniam illam sacer conventus ita etiam laudibus extulitad unum iota observandam percenseret: statuimus, ut ab omnibus in eadem professione degentibus indubitanter teneatur, et modis omnibus sive a canonicis sive a sanctimonialibus canonice degentibus deinceps obsert quicquid tempore imperii nostri a fidelibus ecclesiae sponte conlatum fuerit, in ditioribus locis duas constitutum fueritMonachorum siquidem causam qualiter, Deo opitulante, ex parte disposuerimus, et quomodo ex se ipsis sibi indefessi custodire valerent, ordinaverimus, in alia scedula diligenter adnotari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinetinisi forte filius aut neposeꝰ sit ꝗ eã tradidit et ei ad tenendũ eadẽ terta placita sit :
Sed in hacrȩ considerandũ ẽ utrũ ille ꝗ hancten& diues anpauꝑ sit : & utrũ aliudbe¬
neficiũ habeat uel & iãꝓpriũ & ꝗ hoꝵ neutrũ hab&. erga huncmiseri cordit̃ agendũ ẽ¬
ueextotodispaliaꝰ in ȩgestatẽ incidat ut auttalẽ censum inde ꝑsoluat qualis eifuerit
constitut᷑ꝰ uel portionẽ aliq inde in beneficiũ accipiat unde sesustenta reualeat :
DΕΝΟΝΙS EΤDECIΜIS Consideratũ ẽ ut defrugib t̃rȩ & animaliũ nutrimine

Expanded text:
rtinet; nisi forte filius aut nepos eius sit qui eam tradidit, et ei eadem terra ad tenendum placita sit. Sed in hac re considerandum est, utrum ille qui hanc tenet, dives an pauper sit, et utrum aliud beneficium habeat, vel etiam prne ex toto dispoliatus in egestatem incidat; ut aut talem censum inde persolvat qualis ei fuerit constitutus, vel portionem aliquam inde in beneficium accipiat, unde se sustentare valeat. 38. De nonis et decimis. Consideratum est, ut de frugibus terrae et animalium nutrimine
Abbreviated transcription (Latin):
ec taloccasione ꝓpriohonore carent siue dehis ecclesis quȩ nimium reb ꝓpris st̃ at tenua¬
e uel certedehis reb: quȩ nuꝑ necessitate cõpellente a non nulli s ecdesiis suNlablate & siqu
sunt alia siue in ecclesiasticissiue in publicisreb emendatione dignaquȩ ꝓtẽporis breuitate est¬
cerene ꝗuimꝰ intantũ differendũ illud dignũ iudi cauimus donec dño fauente consultu
fideliũ facultas nobis idefficiendi abeo tribuat᷑ : Inuenta uero ut dõ opitulante effectum

Expanded text:
et tali occasione proprio honore carent, sive de his ecclesiis quae nimium rebus propriis sunt adtenuaet tali occasione proprio honore carent, sive de his ecclesiis quae nimium rebus propriis sunt adtenuatae, vel certe de his rebus quae nuper, necessitate compellente, a nonnullis ecclesiis sunt ablatae, et si qua sunt alia sive in ecclesiasticis sive in publicis rebus emendatione digna, quae pro temporis brevitate efficere nequimus; in tantum differendum illud dignum iudicavimus, donec Domino favente consultu fidelium facultas nobis id efficiendi ab eo tribuatur. Inventa vero ut Deo opitulante effectum
Abbreviated transcription (Latin):
liuel petitor potensuel raptor aliꝗs formidat᷑ uel sie iã aliquomortis penculoso serupus
afferre p̃ iudiciũ consecranti:¬
Sinutũe ut nullus deinceps qualib& examinatio nẽ crucis facere p̃sumat neq xp̃ipassione
beatus gregorius irã contraseocculti iudicis excitat sacerdos si sine p̃dicationis sonitu in ce¬
t &ł ut cłerũ sibi cõmissum in sobrietate & castitate nutrirent diuinisq officuis hbuerent
quȩrite ad sacrosscõs ecclesiasticosordines ꝓmoueripossent & ut operãdent quattinꝰ presbite
missalẽ & lectionariũ siue ceteros libellossibi necessarios bene correctos habeart & qua¬
lter ecclesias destructas sibi ꝑtinentes iux taui res emendent qualit̃ & iamuiduas diligenter
struant quomodo &iã scđm a postolicã auctoritatẽ conuersa ridebeant ȩ doceant: & ut supi¬
stitiones quas ꝗbdã locis in exeꝗis mortuoꝵ non nulli faciunteradicent . & ut exemplos uȩ in¬

Expanded text:
vel petitor potens vel raptor aliquis formidatur, vel si etiam aliquo mortis periculoso scrupulo afferre praeiudicium consecrantist, ut nullus deinceps quamlibet examinationem crucis facere praesumat; ne Christi passio, beatus Gregorius, iram contra se occulti iudicis excitat sacerdos, si sine praedicationis sonitus incedit. Et ut clerum sibi commissum in sobrietate et castitate nutrirent, divinisque officiis imbuerent, qui rite ad sacrosanctos ecclesiasticos ordines promoveri possent. Et ut operam dent quatenus presbyteri missalem et lectionarium sive caeteros libellos sibi necessarios bene correctos habeant, et qualiter ecclesias destructas ad se pertinentes iuxta vires emendent, qualiter etiam viduas diligenter instruant, quomodo etiam secundum apostolicam auctoritatem conversari debeant, edoceant. Et ut superstitiones quas quibusdam in locis in exequiis mortuorum nonnulli faciunt, eradicent, et ut exemplo suae in
Abbreviated transcription (Latin):
sed dein ceps hoc ca uere uelle & eotẽpore suũ ministeriũ in quantũ facultas dabat᷑ exequi quo
eoꝵ ꝓfectio quantũ millis erat his ꝗb ꝓdesse posst̃ & deben non sit importuna uel onero sa:
Nepueriuero sine uo luntate parentũ tonseret᷑ uel puellȩ uelent᷑ modis om̃ib: in hibitũ: Et
hoc facere tẽptauert multaq: incapitulis legis mundanȩ a nobis constitutis coninet᷑ ꝑ soluere cariꝰ
alio religioscp sacerdotũsuoꝵq parentũ at q a mice id qdeligire debent eliga ñ e& quia asacro

Expanded text:
se deinceps hoc cavere velle, et eo tempore suum ministerium, in quantum facultas dabitur, exequi, quo se deinceps hoc cavere velle, et eo tempore suum ministerium, in quantum facultas dabitur, exequi, quo eorum profectio, quantum in illis erat, his quibus prodesse possunt et debent, non sit importuna vel onerosa. 20. Ne pueri vero sine voluntate parentum tonsorentur, vel puellae velentur, modis omnibus inhibitum est; et qui hoc facere temptaverit, multam quae in capitulis legis mundanae a nobis constitutis continetur, persolvere coaliorum religiosorum sacerdotum, suorumque parentum atque amicorum, id quod eligere debent eligant. Et quia a sacro
Abbreviated transcription (Latin):
Deecclesis sane destructis uel dedonis & decimis siue declaustris canonicoꝵqualit̃ conft̃
& ordinare nobis placuerit : aliis capitulis subter notauimus
Sed & de ecclesia rũ honore quomododõ adiuuante quantũ in nos ẽ iugeat : similit̃ in subtad nota¬
tis capitulis insertũ eẽ dinoscitur:
XVI. De ep̃is uero in langobar dia constitutis ꝗab his quosordinabañ sacramef & munera contra diuinã &ca¬
non icã auctoritate accipere uel exigere solitierant modis omib: in hibitũ ẽ neulterius fiat q lide
sacros ordines ut̃q: a gradu ꝓprio talia facientes decidi debent:
suspitione denotant᷑ ut side inceps ad moniti nonse correxerit uelut contẽptoressacroꝵ canonũ
canonica in uectione feriantur:¬
iesoꝗ non longius aciuitate quã quat tuor aut quinq milib habitap more solto adacci¬

Expanded text:
De ecclesiis sane destructis, vel de nonis et decimis, sive de claustris canonicorum, qualiter constitui De ecclesiis sane destructis, vel de nonis et decimis, sive de claustris canonicorum, qualiter constitui et ordinari nobis placuerit, aliis ca15. Sed et de ecclesiarum honore, quomodo Deo adiuvante, quantum in nos est, vigeat, similiter in subter adnotatis capitulis insertum esse dinoscitur. 16. De episcopis vero in Langobardia constitutis, qui ab his quos ordinabant sacramenta et munera, contra divinam et canonicam auctoritatem, accipere vel exigere soliti erant, modis omnibus inhibitum est ne ulterius fiat; quia iuxta sacros canones uterque a gradu proprio, talia facientes, decidi debent. suspicione denotantur, ut si deinceps admoniti non se correxerint, velut contemptores sacrorum canonum canonica invectione ferianturerat. Hi vero qui non longius a civitate quam quatuor aut quinque milibus habitant, more solito ad acci
Abbreviated transcription (Latin):
siarũ ad sacros ordines ꝓmouere uoluerint : Sed e&ł his quos p̃ positi canonicoꝵ aut mo¬
nachoꝵ ordinandos expetiuerint eadẽ forma seruanda ẽ :
II Statutũ ẽ ut nullus ꝗ lib& ecclesi asticꝰ abhis ꝑsonis resde inceps accipere p̃sumat quoꝵ liberi
Statutũ ẽ &iã ut nullus in canonica aut regulari ꝓfessione constitutꝰ aliquẽ tonsorare ꝓpt̃res
pellant᷑ &sila ĩciclericos ꝓbabilis uitȩ & doctrinȩ ep̃is consecrandos suisq in ec lesiis constituen¬
dos obtul eript. pulla quȩ lib& occasione eos reiciant:
stituti nonde decimis neq: de oblationih: fi deliũ uonde domib neq: deatrus uelortis iuos¬
uidente ep̃o ꝑmiserit:
Sincitũ t deuillis nous & eed esis ineis dẽ pouit̃ constructis ut de cinȩ delpsis uilis adeas de cdesas
quã fieri p̃sumat᷑ nisi solũ modo necessi tatere dimendoꝵ captiuoꝵ cõpellentur¬

Expanded text:
siarum ad sacros ordines promovere voluerint. Sed et de his quos praepositi canonicorum aut mosiarum ad sacros ordines promovere voluerint. Sed et de his quos praepositi canonicorum aut monachorum ordinandos expetiverint, eadem forma servanda est. 7. Statutum est, ut nullus quilibet ecclesiasticus ab his personis res deinceps accipere praesumat, quarum liberi  redeant. 8. Statutum est etiam, ut nullus in canonica aut regulari professione constitutus aliquem tonsorare propter res pellantur. Et si laici clericos probabilis vitae et doctrinae episcopis consecrandos suisque in ecclesiis constituendos, obtulerint, nulla qualibet occasione eos reiciant. i in eis constituti non de decimis, neque de oblationibus fidelium, non de domibus, neque de atriis vel hortis iuxtovidente episcopo permiserit. citum est de villis novis et ecclesiis in eisdem noviter constructis, ut decimae de ipsis villis ad easdem ecclesoquam fieri praesumatur, nisi solummodo necessitate redimendorum captivorum compellent
Abbreviated transcription (Latin):
ure ꝓmoueant᷑ : statutũ ẽ ut in potestate dominoꝵ consistat utrũ illis concedere ansibi uind¬
careuelint : C&erũ si postordinationẽ aliꝗd ad ꝗsiuerit : illud obseru& qđ in ca nonib: de consecra¬
cis nihilhabentib: constitutũ ẽ : Deecclesiarũ ueroseruis cõmunisententia decretũ ẽ ut arhi
ꝑ singulas piuncias constituti nr̃am auctoritatẽ suffraga nei uero illoꝵ exemplar illius penesseha¬
beant & quando cũq defamiliaeccłȩ utilis inuentꝰ aliꝗs ordinandis ẽ. in ambone ipsa auctoritas
corã om̃i populo legat᷑ & corã sacerdotib: uel corã fidelib: laicis & ante cornualtaris sicut in
nr̃a auctoritate continet᷑ remota qualib& calliditate libertatẽ consequat᷑ & tuncdemũ
ad gradus eclesiasticos ꝓmoueat᷑ : Similit̃ quoq: dehis agendũ ẽ quos laicide familia ecdle

Expanded text:
iure promoveantur, statutum est, ut in potestate dominorum consistat, utrum illis concedere an sibi vindiure promoveantur, statutum est, ut in potestate dominorum consistat, utrum illis concedere an sibi vindicare voluerint. Ceterum, si post ordinationem aliquid adquisierit, illud observetur, quod in canonibus de consecratis nihil habentibus constitutum est. De ecclesiarum vero servis co singulas provincias constituti nostram auctoritatem, suffraganei vero illorum exemplar illius penes se habeant. Et quandocumque de familia ecclesiae utilis inventus aliquis ordinandus est, in ambone ipsa auctoritas coram populo legatur, et coram sacerdotibus vel coram fidelibus laicis ante cornu altaris, sicut in nostra auctoritate continentur, remota qualibet calliditate libertatem consequatur, et tunc demum ad gradus ecclesiasticos promoveatur. Similiter quoque d
Abbreviated transcription (Latin):
it om̃ib: cũsacris canonib: concordari debere &statutũ ẽ ut nullus ep̃oꝵ de inceps eos ad sacriso¬
uus dominũ suũ fugiens aut latitans autad hibitis testib: munere conductis uel corruptis aut
calliditate uel fraude ad gradus ecclesi asticos ꝑuenerit : decretũ ẽ ut deponat᷑ & dominꝰi us
recipiat : Si uero auus uel pat᷑ ab alia patria in aliammigrans. in eadẽ ꝓuincia filiũ genuerit:
& ipse filiusibidẽ educatꝰ & ad gradus eclesiasticos ꝓmotꝰ fuerit & utrũ seruus sit ignora uer
& postea nens dominꝰ illius legib eũ ad ꝗsiuerit sancitũ ẽ ut sidominꝰ ei i llilibertatẽ dare uoluerit :
in gradusuo ꝑmaneat: Si uero catena seruitutis eũ a castris dominicis ex trałere uoluerit ut gra
dũ amittat qr iuxta sacrosordines uilis ꝑsona manens sacerdocu dignitatẽ funginon potest :
Dereb: uero illoꝵ uel peculiare quia ꝓpriis dominis libertate donant᷑ ut ad gradus ecclesiasticos

Expanded text:
it omnibus cum sacris canonibus concordari debere. Et statutum est ut nullus episcoporum deinceps eos ad sacros osi quilibet servus dominum suum fugiens, aut latitans, aut adhibitis testibus munere conductis, vel corruptis, aut qualibet calliditate vel fraude, ad gradus ecclesiasticos pervenerit, decretum est ut doponatur, et dominus ejus eum recipiat. Si vero avus aut pater, ab alia patria in aliam migrans, in eadem provincia filium genuerit, et ipse filius ibidem educatus, et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utrum servus sit ignoratum fuerit, et postea veniens dominus illius legibus eum adquisierit, sancitum est ut si dominus eius illi libertatem dare voluerit, in gradu suo permaneat. Si vero eum catena servitutis a castris dodum amittat: quia iuxta sacros ordines vilis persona manens sacerdotii dignitate fungi non potest. De rebus vero illorum vel peculiare qui a propriis dominis libertate donantur, ut ad gradus ecclesiasticos
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝗulterius intalib: locis uel dehis ꝗad palatiũ seuin hostẽ ꝑgunt telone ũ ex acta uerit̃
cũ sualegei psumt eloneũ reddat & bannũ nr̃m id est Ix soł cõponat :¬

Expanded text:
Et qui ulterius in talibus locis, vel de his qui ad palatium seu in hostem pergunt, teloneum exactaverit, Et qui ulterius in talibus locis, vel de his qui ad palatium seu in hostem pergunt, teloneum exactaverit, cum sua lege ipsum teloneum reddat, et bannum nostrum, id est sexagint
Abbreviated transcription (Latin):
Quiuerc epistolã nr̃am quocũq: modo dispexerit iussunr̃o ad placitũ ueniat
& sixtauoluntatẽ nram congruã stulticiae suae castigationẽ accipiat:¬
& si homoliberuelministeri alis comitis hoc fecerit : honorẽ qualẽcũq habuerit si ue
beneficiũ amittat : Et si seruus fuerit nudus ad palũ uapul& & caput ei tondeat᷑
DEINIUSTISTELONEIS ETCONSUETU DINIBIS
Vt ubi tẽpore au inri domnipipini consuetudo fuit : teloneũ dare ibi & infuturũ
det᷑ : Nã ubin ouit̃ in coeptũ ẽ ulterius nonagat᷑ & ubi necesse non ̃ fluuiũ aliquẽ
pontetrans meare uel ubi nauis ꝑmediã aquã aut sub pontẽierit & adripã non
adppinquauenet neq: ibidẽ aliꝗd emptũ uel uenun datũ fuerit : ulteriusteloneũ
piondat᷑ denemo cogat aliquẽ ad pontemire ubi iux ta ponte a quã transire potest

Expanded text:
Qui vero epistolam nostram quocumque modo dispexerit, iussu nostro ad palatium veniat, Qui vero epistolam nostram quocumque modo dispexerit, iussu nostro ad palatium veniat, et iuxta voluntatem nostram congruam stulticiae suae castigationem accipiat. Et si homo liber vel ministerialis comitis hoc fecerit, honorem, qualemcunque habuerit, sive beneficium amittat. Et si servus fuerit, nudus ad palum vapulet, et caput eius tondeatur. 17. De iniustis teloneis et consuetudinibus. Ut ubi tempore avi nostri domni Pippini consuetudo fuit teloneum dare, ibi et in futurum detur; nam ubi noviter inceptum est, ulterius non agatur. Et ubi necesse non est fluvium aliquem ponte transmeare, vel ubi navis per mediam aquam aut sub pontem ierit, et ad ripam non adpropinquaverit, neque ibidem aliquid emptum vel venundatum fuerit, ulterius teloneum non detur. Et nemo cogat alium ad pontem ire, ubi iuxta pontem aquam transmeare potest.
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsentiã comitis sex dramiat & sire sñ hab& fide iussores doquieũ ad hra¬
mire & inplacitũ adducifaciant & lice at ei primauice ꝑsecramentũ
se scđm legẽ idoneare sipotuerit adsi aliauice duo ueltres eũ de furt
accussauerint liceat ei contraunũ ex his cũ scuto & fuste incãpocontendere
qđ si seruus de furte accus satꝰ fuerit dominꝰe iuspeo emend& aut eũ sacra¬
mento excuss& nisitale furcũ ꝑpetratũ habeat ꝓpt̃ qđ ad supplicium tra¬
didebeat. DEDISPECTŨ LITTERARŨ DOMINI CARU
udiquis litteras nr̃as dispeaerit idẽ tractoriãquȩ ꝓpc̃ missos recipiendo sdi¬
rigit᷑ aut honores quos hab& amittat aut inuno loco ub prȩdiccosmissos
suscipere debuit tãdiu resideat & desuisreb: legationes illucueniente
suscipiat quousq: animo nr̃o satis factũ habeat:

Expanded text:
praesentiam comitis se adhramiat. Et si res non habet, fideiussores donet, qui eum adhrapraesentiam comitis se adhramiat. Et si res non habet, fideiussores donet, qui eum adhramire et in placitum adduci faciant. Et liceat ei prima vice per sacramentum se secundum legem idoniare, si potuerit. At si alia vice duo vel tres eum de furto accusaverint, liceat ei contra unum ex his cum scuto et fuste in campo contendere. Quod si servus de furto accusatus fuerit, dominus eius pro eo emendet aut eum sacramento excuset, nisi tale furtum perpetratum habeat, propter quod ad supplicium tradi debeat. 28. De despectu litterarum dominicaruSi quis litteras nostras dispexerit, id est tractoriam quae propter missos recipiendos dirigitur, aud honores quos habet amittat, aud in eo loco ubi praedictos missos suscipere debuit, tamdiu resideat et de suis rebus legationes illuc venientes suscipiat, quousque animo nostro satisfactum habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
rus non mannitur sed ꝑ comitẽ bannint᷑ et si postuna esalteia conutusud¬
monitionẽ aliquis admallũ uenire uoluerit rebuselus inbannũ missi s ue niro
& iusticiam face re cõpellatur :
DEEAIDIS CONERCENDIS
Siquis aliqua necessitate cogente homicidiũ cõmisit cõm inculus ministorio
respes petrata est & cõpositionẽ soluere e faidã ꝑsicra menteũ pacificui
diũ aut isqui cõpositionẽ susciperedeb& faciat illũ quiei contumasi fuer
ad prȩsentiã nr̃am uenire ut eũ ad tẽ pꝰ qđ nobis placuerit in exiliomit¬
& malusdãnũ inde ñ ad crescat. VBISACRAMENTA LU RANBA SINT¬
IIII Vbiantiquitus consuetudo fuit delibertate sacramentũ abra mire uel lura
lo co ubi mallũ tenere deb&s conftruat᷑ ut ꝓpt̃ calorẽ solis & pluuiã pul¬
licautilitas ñ remaneat: PENIS QUI DEEVRTO ACCUS SATUS EUERIT

Expanded text:
rus, non manniatur, sed per comitem banniatur. Et si post unam et alteram comitis adrus, non manniatur, sed per comitem banniatur. Et si post unam et alteram comitis admonitionem aliquis ad mallum venire noluerit, rebus eius in bannum missis, venire et iustitiam facere conpellatur. 13. De faidis cohercendis. Si quis aliqua necessitate cogente homicidium commisit, comes in cuius ministerio perpetratum est, et compositionem solvere, et faidam per sacramentum pacificare ium commisit, aut is qui compositionem suscipere debet, faciat illum qui ei contumax fuerit ad praesentiam nostram venire, ut eum ad tempus quod nobis placuerit in exsilium maius damnum inde non adcrescat. 14. Ubi sacramenta iuranda sint. Ubi antiquitus consuetudo fuit de libmus a comite in loco ubi mallum tenere debet, constituatur, ut propter calorem solis et pluviam publica utilitas non remaneat. 27. De his qui
Abbreviated transcription (Latin):
redibus propriũ suũ diuisũ habuit conuoca eos cõm&cũ eis legitimã diuesio¬
nẽ faciat &tunc sicut iam dictũ est partim elus fisco nr̃o addicat & cõpositionẽ
de eaiuxta modũ superius comprehensum his ad quosilla legibus pertinet ex¬
soluat Qđ sinon de alia re sed ipsa proprietate quȩ inbannũ missa fuit acper
hocinnram potestaetẽ redactaẽ fuera int̃pellatus com incuius inisterio eam
eẽ c̃stiterit hoc ad noticiã nram ꝑferre cur& ut noseandem ꝓprietatẽ quȩ
secundũ supradictũ modũ in nrũm dominiũ redactaẽ per prȩceptipri au¬
toritatẽ in ius& pocestatẽ hominis quieã querebat si sua eẽ deba faciamꝰ
DEMANNIRE
Si quis deftatusuo idest delibertate uel de hereditate cõpellendus est iuxtale¬
gis conscitutionẽ manniatꝰ. Deceteris uero causi sundequis rationẽ ẽ redditu¬

Expanded text:
redibus proprium suum divisum habuit, convocet eos comes, et cum eis legitimam divisioredibus proprium suum divisum habuit, convocet eos comes, et cum eis legitimam divisionem faciat; et tunc, sicut iam dictum est, partem eius fisco nostro addicat, et conpositionem de ea, iuxta modum superius conpraehensum, his ad quos illa legibus pertinet, exsolvat. Quod si non de alia re, sed de ipsa proprietate quae in bannum missa fuit, ac per hoc in nostram potestatem redacta est, fuerat interpellatus, comes in cuius ministerio eam esse constiterit, hoc ad notitiam nostram perferre curet, ut nos eandem proprietatem, quae secundum supradictum modum in nostrum dominium redacta est, per praecepti nostri auctoritatem in ius et potestatem hominis qui eam quaerebat, si sua esse debet, faciamus 12. De mannire. Si quis de statu suo, id est de libertate, vel de hereditate conpellendus est, iuxta legis constitutionem manniatur. De ceteris vero causis, unde quis rationem est redditu
Abbreviated transcription (Latin):
cor nosciualeit quãper illos qui uiciniores s̃ sitamen contentioquae int eose es¬
nc̃ finio duorũ comitatuũ fuerit licexteis deuicinacentena adiacendis comitatus ad
cuisan suamtestes habere
PECROPRIOIN BANNV MISSO
Cuiuscũq hominis ꝓpreta s obcrimen aliqđ ab eo cõmis sum ineannũ fuerit missa & ille
recognita neiusticiã faciat uenire distulerit annũ q: ac diem in eobanno illncẽper¬
miserit ulterius eã ñ ad quirat sed ipsafisco nr̃o societꝰ. Debitũ uero qđ isculus ea fuit sol¬
uere debit per comitẽ acministrosesus luxta stimationem dã nidereb mobilibus
quȩ inea dẽ ꝓ prietate inuente fuerint hisquib: idẽ debitor fuit ex poluae Qđ sire
rĩqđ super fuerint sicut diccuest fiscusnr̃t possideat sinib super compositione i
remane repotuerit totũ in illã expendat᷑ Si autẽ homo ille nondũ cũ fiuscohe¬

Expanded text:
cognosci  valeat quam per illis qui viciniores sunt. cognosci  valeat quam per illis qui viciniores sunt. xhorta est, in confinio duorum comitatuum fuerit, liceat eis de vicina centena adiacentis comitatus ad causam suam testes habere. 11. De proprio in bannum misso. Cuiuscunque hominis proprietas ob crimen aliquod ab eo conmissum, in bannum fuerit missa, et ille re cognita, ne iustitiam faciat, venire distulerit, annumqmiserit, ulterius eam non adquirat, set ipso fisco regis societur. Debitum vero, quod his cuius ea fuit solbere debuit, per comitem ac ministros eius iuxta examinationem damni, de rebus movilibus qui in eadem proprietate inventet quod superfuerit, sicut dictum est, fiscus noster possideat. Si nihil super conpositionem remanere potuerit, totum in illam expendatur. Si autem homo ille nondum cum
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem partistestes quia falsi apparuer̃ manꝰ sua sredimant : Culus cõpositionis duȩ
huuisce moditestium diuersitas cãpo cõprobet᷑ In ec de si astia s autẽ ausis ubi deu¬
na parte seculare dealte raue ro eđasticũ negotiũ ẽ idem modus obseruet᷑ : Vbi uero
eautraq parte ecdesia sticũ fuerit rectore searundẽ ecdesia rũ sise familiariter
pacifiaare uelint licencia habeant si autẽ de huluscemodi pacificatione intereoscon¬
uenire ñ possit aduocatieorim in mallo publico ad prȩsentiã comitisueniant a ĩbi
legitimꝰ terminꝰ eorũ concentionibus imponat᷑ : Lestes uero de quali ba causa non ai
unde que ranit᷑ nisi de ipso comitatu inquore sunde causa agitur positȩ s̃ Quia ñefecre¬
dibile ut uel de statu hominis uel depossessione cuius lib& peralio melius regiuritas

Expanded text:
eiusdem partis testes, qui falsi apparuerint, manus suas redimant; cuius compositionis duae eiusdem partis testes, qui falsi apparuerint, manus suas redimant; cuius compositionis duae huiuscemodi testium diversitas in campo conprobetur. In ecclesiasticis autem causis, ubi de una parte seculare, de altera vero ecclesiasticum negotium est, idem modus observetur. Ubi vero ex utraque parte ecclesiasticum fuerit, rectores earundem ecclesiarum si se familiariter pacificare velint, licentiam habeant. Si autem de huiuscemodi pacificatione inter eos convenire non possint, advocati eorum in mallo publico ad praesentiam comitis veniant, et ibi legitimus terminus eorum contentionibus inponatur. Testes verunde querantur, nisi de ipsum comitatum in quo res unde causa agitur posite sunt, quia non est credevilem, ut vel de statum hominis vel de possessionem cuiuslibet per alios melios rei veritas
Abbreviated transcription (Latin):
soluat uel inpresenti ã prãm cõmeũ aduenire faciat a quantotẽpore nobis
placuerit in exiliomaneat & illã feminã ei habereñ liceat:
DEFALSISTES TIBUS CONUIN CENDIS
iquiscũ altero de qualiba eaus contentionẽ habuerit & testes contratũ psudicium
ꝓducti fuerint si ille falsoseo sesse suspicatur lice at ei alioste stesquos meliorespotu¬
erit contraeo sobponere ut ueratiũ testimonio falsorũ testiũ peruersitas supere t᷑
Quod si ãbȩ partestestimoniũ itaint̃ se dissenserint ut nullatenꝰ una pars alteracre¬
dereuelit eligant᷑ ducexipsis idest exiitraq parte unꝰ quicũ sc̃utis & fustibus in cã po
decertent ut rapars falsitatẽ ut raueritatẽ suocestimonio sequat᷑ & cãpioni qui uictus fu¬
erit propter piurium qđ ante pugnã cõmiserit dextramanꝰ amputet᷑ Ceteriuero

Expanded text:
solvat, vel in praesentiam nostram comes eum advenire faciat, et quanto tempore nobis solvat, vel in praesentiam nostram comes eum advenire faciat, et quanto tempore nobis placuerit in exilio maneat, et illam feminam ei habere non liceat. 10. De falsis testibus convincendis. Si quis cum altero de qualibet causa contentionem habuerit, et testes contra eum per iudicium producti fuerint, si ille falsos eos esse suspicatur, liceat ei alios testes, quos meliores potuerit, contra eos opponere, ut veracium testimonio falsorum testium perversitas superetur. Quod si ambae partes testium ita inter se dissenserint, ut nullatenus una pars alteri cedere velit, eligantur duo ex ipsis, id est ex utraque parte unus, qui cum scutis et fustibus in campo decertent, utra pars falsitatem aut veritatem suo testimonio sequatur. Et campioni qui victus fuerit, propter periurium, quod ante pugnam commisit, dextra manus amputetur; caeteri vero