comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ideiussorem si sine. adie.¬
ctone bonitatis critici. ꝓ aito
triticum spopondit. ꝙͣlib triti¬
cumdando reum libare posse
existimo. areo aut ñ aliud cri¬
ticum repet̾e pot̾it. qm̃ quo pe¬
ssimo critico lib̾are se astipłat¬
ore licuit. Ita si ꝑatus fu̾it rẽ
us ꝙ dando ipẽ creditori lib̾a¬
n potuit fideiussoridare. et si¬
fideussor id ꝙ dedit id ẽ meliꝰ
triticum conͣdicet exceptõne
eum doli mali submou̾i exist
ꝓ alto fideuissit p̾sente et no
recusante. utro obligatos in
ignorante alt̾utrius manda¬
mouet ꝙ peciia fideuissoris
se mandat em̃t. nullũ mand¬
atume /s siin h̾mandatum
int̾cẽstit ut ẜuus manumit¬
conseq̾tur dominus ut uẽdi¬
tor. et exaffectus rõne madati
naturalem uł fr̃em eius esse
placuit enim prudentiorib
affectus rõm in bone fideruu¬
diciis hñdam. Q si desius
numis emptor p̾ciũ dederit.

Expanded text:
ideiussorem, si sine adiectione bonitatis tritici pro altero triticum spopondit, quodlibet triticum dando reum liberare posse existimo: a reo autem non aliud triticum repetere poterit, quam quo pessimo tritico liberare se a stipulatore licuit. itaque si paratus fuerit reus, quod dando ipse creditori liberari potuit, fideiussori dare et fideiussor id quod dederit, id est melius triticum condicet, exceptione eum doli mali summoueri exist alio fideiussit praesente et non recusante, utrosque obligat‹o›s habet ignorante alterutrius mandamouet, quod pecunia fideiussoris se mandat emendum, nullum mandatum est. sed si in hoc mandatum intercessit ut seruus manumitus ut uenditor et affectus ratione mandati naturalem uel fratrem esse placuit enim prudentioribus affectus rationem in bonae fidei iudiciis habendam. quod si de suis nummis emptor pretium dederit
Abbreviated transcription (Latin):
Auł Di mandau̾o tibi utati
cõ.x. exigẽs. et añ exacta ea mã¬
dati tecum ego. si añ rem iud¬
dan urt sibi credaturmanda
dimatur pomp̃ elegant̾ tra¬
ctat.an is ꝗ suum redemerit
ultro conuenire possit uend¬
itorem ut suum recipiat qm̃
mandati acc̃o ultro citrõ ẽ.
s eẽ iniꝗssimũ pomp̃ait. Ex
ciꝑe ꝙ̃ imppetuũ alienari uo¬
lueram. nec magis in hunc
caũm debeo mandati teni ꝙ̃
ut cum tibi uendẽm.

Expanded text:
um Si mandavero tibi, ut a Titio decem exigeres, et ante exacta ea mandati tecum egero, si ante rem iuddari, ut sibi credatur, mandardimatur, Pomponius eleganter tractat, an is, qui servum redemerit, ultro convenire possit venditorem, ut servum recipiat, quoniam mandati actio ultro citroque est. sed esse iniquissimum Pomponius ait ex in perpetuum alienari uolueram, nec magis in hunc casum debeo mandati teneri, quam ut eum tibi uenderem.
Abbreviated transcription (Latin):
cã alienas m̃ces in mare ꝓiecit.
nulla tenetur act̾oneis si sine
cã id fecissent: infc̃niisi dolo:
de dolo tenetur. ¶D et siẜuuz
ꝗs alienũ spoliau̾it.isq frigo¬
re mortuus sit. de uestim̃tis ꝗd
fuiti agi pot̾it. de ẜuo u̾o ĩ fc̃m
agendum. criminali pena adũ¬
sus eum ẜuata. ¶S et sicalicẽ
argenteum ꝗs alienum in pro¬
fũdum abiec̾it: id dampni dan¬
di cã: ñ lucri faciendi. pomp̃. ł.¬
xuii. ad sab scripsit. n furti n dã¬
pni iniuric accõm eẽ in fc̾m tñ¬
ẽẽ agendum. ¶Si glans exar¬
bore tua mncum fundũ cadat.
eamq ego ĩmisso peccore depasc¬
am: aristo scribit. ñ tibi occurr̾e
coris. qr ñ in tuo pasciturn dei¬

Expanded text:
sa alienas merces in mare proiecit, nulla tenetur actione: sed si sine causa id fecisset, in factum, si dolo, de dolo tenetur. Sed et si seruum quis alienum spoliauerit isque frigore mortuus sit, de uestimentis quidem furti agi poterit, de seruo uero in factum agendum criminali poena aduersus eum seruata. Sed et si calicem argenteum quis alienum in profundum abiecerit damni dandi causa, non lucri faciendi, Pompimo ad Sabinum scripsit neque furti neque damni iniuriae actionem esse, in factum tamen agendum. Si gla‹n›s ex arbore tua in meum fundum cadat eamque ego immisso pecore depascam, Aristo scribit non sibi occurrere coris quia non in tuo pascitur ne
Abbreviated transcription (Latin):
snia pot̾ sane u̾a uidi dehus
mistione. alt̾ius mat̾ie usiu
mixta aliis mat̾us ad eo noc¬
endi naͣtiłtam deponuntut
exhus antidota etalia quedã
salubria medicam̾ta ꝯfitiãt᷑
aliud dicipot᷑.¶ Si ꝗs amico
pegre cunti mandauit ut fu¬
gitium fuũ quęrat et sunue¬
icus eius qr pͥsentẽ uẽdidit
Emptor quo qui p̾sentem
enn. recte negotiugtre itel
prius ad aĩadu̾̃tandũ ent᷑
qd int̾ eos de custodia rei cõ¬
uen̾at siu̾o nicħ appareat cõ¬
uenisse tar custodia desidan¬
dae auenditore q̃lem bonus
p̾stit̾it et tm rem ꝑdidit. see¬

Expanded text:
a videri de his iectione alterius materiae usu mixta aliis materiis adeo nocendi naturam deponunt, ut ex his antidoti et alia quaedam salubria medicamenta conficiantur, aliud dici potest. Si quis amico peregre eunti mandaverit, ut fugitivum suum quaerat et si iicus eius, quia praesentem uendit: emptor quoque, qui praesentem emit, recte negotium gerere intelprius animadvertendum erit, quid inter eos de custodia rei convenerat: si nihil appareat convenisse, talis custodia desideranda est a venditore, qualem bonus praestiterit et tamen rem perdidit, se
Abbreviated transcription (Latin):
furiososi intelligitur ꝙ si fur¬
iosus curatorem ht uł nãbu¬
erit ad huc litigiopendente po¬
cest quid presente curatore sẽ¬
tenciadici. Arbit᷑ adeẽ litiga
relitigacores uł ꝑ nuntumi
dumtaxat ꝑte hrdis mentio
comphensa fu̾it. compmussũ
soluetur. morte cuiusius ex
litigatoribꝰ sicut solu̾etural¬
co mortuo. si nentrius h̾rdis
ꝑsona comphend̾etur.

Expanded text:
fieri intellegitur. quod si furiosus curatorem habet uel habuerit adhuc litigio pendente, potest praesente curatore sententia dici.Arbiter adesse litigatores uel per nuntidumtaxat parte heredis mentio comprehensa fuerit, compromissum soluetur morte cuiusque ex litigatoribus, sicut solueretur altero mortuo, si neutrius heredis persona compraehenderetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ratiumitem lintrarus nichil
cauetur. s id constitiu oportere
labõscribit et s uire utimur.¬
Taupones. uit et stabularios
eque eos accipiemus. qui cau¬
ponam uł stabulu exercet. inst¬
utputa atraru et focaruethiis
similes. ¶Ait p̾corꝙ cuiusq¬

Expanded text:
ihil cauetur: sed idem constitui oportere Labeo scribit, et hoc iure utimur.Caupones autem et stabularios aeque eos accipiemus, qui cauponam uel stabulum exercent, instut puta atriarii et focarii et his similes.Ait praetor: 'q
Abbreviated transcription (Latin):
Umpau parui referre res nras
analienas intułimus. si tñ nr̃a
int̾sit saluas eẽ. et enim nobis
magis qmͣ quorum su̾t debet
soluiset ĩo sipignorim̃ces acce¬
ꝑo ob peccuiam nautitamnicħ
magis qm̃ debitori nautaten¬
ebitur si an eas suscep recepit
aũt saluum fore utrimmsũ na¬
uem ros misse ei assignate sũt

Expanded text:
 parui referre, res nostras an alienas intulerimus, si tamen nostra intersit saluas esse: etenim nobis magis, quam quorum sunt, debent solui. et ideo si pignori merces accepero ob pecuniam nauticam, mihi magis quam debitori nauta tenebitur, si ante eas suscepit.Recipit autem saluum fore utrum si in nauem res missae ei adsign‹a›tae sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
s de ex̾citore solum mo pretor
sentit. nec enim d inquit po¬
ponius ꝓ remigem aut meso¬
nautam obligaris ꝑseuł per
nauis magistros qm̃qmͣsup̃e
aucui ex nautis ꝯmitti uissit¬
sine dubio debeat obligari. et¬
sunt quidam innauib ꝗ cus
todie grã nauib pponũturs¬

Expanded text:
solummodo praetor entit. nec enim debet, inquit Pomponius, per remigem aut mesonautam obligari, sed per se uel per nauis magistrum: quamquam alicui e nautis committi iussine dubio debeat obligari. Esunt quidam in nauibus, qui todiae gratia nauibus praeponuntur
Abbreviated transcription (Latin):
D  iquis iussus ẽ ab arbitro
ex compromisso solu̾e pectun
endopena lib̾abitur.
P̃. it p̾tor naute
aupones stabularii
ꝙ cuiusq saluũ fore re¬
cepint nisi restituerint.
in eos iuditium dabo.
¶Maximautilitas ẽ huius
adu̾sus eos ꝯstitutum name
mor in eoꝵ arbitrione quem
recipiant et nisi ħẽet ꝯstitutũ
matia daretur. cum furib ad¬
iisus eos quos recipiunt choe¬
undi cum nec nũc quit̾ absti¬
neant huiusmõi fraudib ꝗ
sunt igitur qui teneantur iũ¬
dendum ẽ et ait pretor naute¬

Expanded text:
 qui iussus est ‹ab› arbitro ex compromisso soluere pecuniendo poena liberatur.it praetor: "Nautae caupones stabularii quod cuiusque salvum fore receperint nisi restituent, in eos iudicium dabo". Maxima utilitas est huius aduersus eos constitutum: nam est in ipsorum arbitrio, ne quem recipiant, et nisi hoc esset statutum, materia daretur cum furibus aduersus eos quos recipiunt coeundi, cum ne nunc quidem abstineant huiusmodi fraudibus.Qui sunt igitur, qui teneantur, uidendum est. ait praetor 'naut
Abbreviated transcription (Latin):
micilio nͣ acciꝑe debe ctum est.
Q aũt p̾cor negat se furtiac¬
conem daturum uideamus
utrum ad penalem accõm solũ
ꝑtineat. an et siad exibendũ ue¬
ut age̾. ur uendicare uł condic̾e
et ẽ relatum apͥ pomp solũmo
penaiem accõm denegandam.
ꝙ nputo um p̃tor enim simpl¬
itit᷑ ait si ꝗd subtractum eritiu¬
ditium ñ dabo. ¶ neuinquit
qui alec ludende cãitulit inde¬

Expanded text:
micilio nos accipere debere certum est. Quod autem praetor negat se furti actionem daturum, uideamus utrum ad poenalem actionem solam pertineat an et si ad exhibendum uelit agere uel uindicare uel condicere. et est relatum apud Pomponium solummodo poenalem actionem denega puto verum: praetor enim simpliciter ait "si quid subtractum erit, iudicium non dabo". "In eum", inquit, "qui aleae ludendae causa vim in
Abbreviated transcription (Latin):
B clausula ꝑtin ad animadu̾si¬
onem er ꝯcompulit lude ut ã
mulcta mictetur. aut in iatu¬
mias uł iuncła publica ducat᷑.
ci dumretmentu ¶Senatus
publicia et cornelia etiam sp̃oñ¬
sionem fac̾e liciss ex aliis ubiꝓ
uirtute c̾tamen nfit. ñ licet.

Expanded text:
usula pertinet ad animadversionem eius qui conpulit ludere, ut aut multa multetur aut in lautumias vel in vincula publica ducatur:ti dum retinent. Senatus Publicia et Cornelia etiam sponsionem facere licet: sed ex aliis, ubi pro virtute certamen non fit, non licet.
Abbreviated transcription (Latin):
ci ad remĩandum darietin
honõrarium appelari. ¶Si
aũt exlõcato et conducco fu̾it ac¬
timildicendum erit. necͣtenere
intentõm. ¶Dec acto dolũma¬
iui dunitaxat exigit. uisunẽ
cere m̃soremsi dolus malus cõ¬
ueniatur eius hominis ꝗ ciui¬
lit̾ obuigatus ñ est spm̃ si im¬
pite u̾satus ẽ sibimp̃pũtared
qui eum adhibuit s et si neg¬
ligent᷑ eque m̃sor securus erit.
lata culpa ꝑlane. dolo comꝑabr
Q et si niced̾em accepit. ñ om¬
nebitur hac accõneq̃ renuntia¬
debemus qui palum renunti¬
auit
cum eẽs m̃sor mandau̾imutm̃¬
suramagriage̾s. et tiud tito de¬
iegan̾is. et ille dolo maloquid
ineare fec̾it. cu teneb̾is mea qr
dolomalo u̾satus es qui tali
homini credidisti.

Expanded text:
ei, ad remunerandum dari et inde honorarium appellari: si autem ex locato conducto fuerit actum, dicendum erit nec tenere intentionem. Haec actio dolum malum dumtaxat exigit: uisum est rceri mensorem, si dolus malus soconveniatur eius hominis, qui civiliter obligatus non est. proinde si imperite versatus est, sibi imputare debet qui eum adhibuit: sed et si neglegenter, aeque mensor securus erit: lata culpa plane dolo comparabitur. sed et si mercedem accepit, non omnetur hac actione qui renuntiadebemus, qui per alium renuntiavit cum esses mensor, mandaverim, ut mensuram agri ageres et tu id Titio delegaveris et ille dolo malo quid in ea re fecerit, tu teneberis, quia dolo malo versatus es, qui tali homini credidisti.
Abbreviated transcription (Latin):
tendo dix̾it fũdum tito ẜxuxe c̃
ei ñ ẜinret eẽt ant obligatus ut¬
ditor cito. ad fuitutem p̾stãda
an agł possit ex uendicout emp¬
cor fuitutẽ impoĩ patiatur pre¬
dio ꝙ m̃catus eͥ magis qr putat
ꝓmittend̾ agẽ. ¶demq ait et
Cet̾um si quis inquit ueuts
ne suitus tito debeatur. ideo
ob ħ excepit. ñ erit ex uendito

Expanded text:
 fundum Titio seruire, cum ei non seruiret, esset autem obligatus uenditor Titio ad seruitutem praestan- dam, an agere possit ex uendito, ut emptor seruitutem imponi patiatur praedio quod mer- catus est: magisque putat permittendum agere. idemque ait et ceterum si quis, inquit, ueritus, ne seruitus Titio debeatur, ideo hoc excepit, non erit ex uendito
Abbreviated transcription (Latin):
Nur. Incradendis unis edi
aut om̃is ẜuitus impoi debeat.¬
¶nt̾poitis quo. ilienis edibus.
impomĩ pocit ułnti ut altius
si it̾ deleatim /ut itaꝯualescat
simedus ẽdib fuitus postea
impoita fu̾it sicuti ꝑpłium
p̃dia suitus imꝑoni ⁊ diu̾sis
temporib potsqm̃qm dicipot̾¬

Expanded text:
num.In tradendis unis aediaut omnis seruitus imponi debeat.Interpositis quoque alienis aedibus imponi potest, ueluti ut altius si iter debeatur, ut ita conualescat, si mediis aedibus seruitus postea imposita fuerit: sicuti per plurium praedia seruitus imponi etiam diuersis temporibus potest. quamquam dici pote
Abbreviated transcription (Latin):
isͣ p̃dus ẜuitute acqri posse.
Si u̾o extremoꝙ̃ retineam. qr
et mediumeũ sit. ẜuitutẽ con¬
uste. I S et si nirsus. aut id cui
acquinta sit ẜuitus. ant medi¬
sulas duob eod mom̃to trad¬
impõĩta ualeat qr aliens qd
edib. nec impoi̾ nec acquits.¬
uitus pot̾. s ant̃ traditom per¬
actam sins magis acquitit. ł
imponit is qui fradidit ioq¬

Expanded text:
is seruitutem adquiri posse: si uero extremo, quod retineam, quia et medium meum sit, seruitutem consistere, sed si rursus aut id, cui adquisita sit seruitus, aut medisulas, duobus eodem momento tradimposita ualeat quia alienis quidem aedibus nec imponi nec adquiri seruitus potest. sed ante traditionem peractam suis magis adquirit uel imponit is qui tradit ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
Debitor mulieris iussuer
peciuam uiro expromisit. deinde
iracceptam eam iussumulie¬
ris fecit res mulieriꝑit. ħ quo¬
m̃o accipiemus utrum dotisno¬
minc. anet si alia ͤ ca. et uidetur
de eo debĩtore dictum qui dotis
nomine ꝓmisit. illud adhuc i¬
subest. utrum. asi nuptias aut
post nuptias id fc̃m ẽ multum
enim intẽc uidetur. nam si secu¬
tis nuptiis id fc̃m ẽ dode iamꝰ
stitut maritus accepto fe̾ndo
sequerẽtur nicħ uidetur doti

Expanded text:
Debitor mulieris iussu eius pecuniam uiro expromisit, deinde uir acceptam eam iussu mulieris fecit. res mulieri perit. hoc quomodo accipimus? utrum dotis nomine an et si alia ex causa? et uidetur de eo debitore dictum, qui dotis nomine promisit. illud adhuc subest, utrum ante nuptias an post nuptias id factum sit: multum enim interesse uidetur. nam si secutis nuptiis id factum est, dote iam constituta maritus accepto ferendo sequerentur, nihil u
Abbreviated transcription (Latin):
mulier nupsit distinguendũ
arbitror castratus fuit nec ne
ut in castratodicas dotemñ eẽ
in eo qui castratus ñ est qr ẽ ma¬
trimonium et dos et docis. act̃o

Expanded text:
mulier nubserit, distinguendum arbitror, castratus fuerit necne, ut in castrato dicas dotem non esse: in eo qui castratus non est, quia est matrimonium, et dos et dotis actio
Abbreviated transcription (Latin):
ane uidend c̃anmariton
mulier q̃ iussit accepto ferri ob¬
ugetur et puco eam obligan
mandati actõne. et ħ ip̃m indo¬
tem conu̾ti ꝙ muuermandati
iuditõ obligata ẽ. et ꝙ diciturm
ceꝑit uenc de dote age̾ cm debi

Expanded text:
ane uidendum est, an marito mulier, quae iussit accepto ferri, obligetur. et putem obligari mandati actione et hoc ipsum in dotem conuerti, quod mulier mandati iudicio obligata est. et quod dicitur rem coeperit uelle de dote agere, i
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃ constante comiunctone ad
ub̾tatem ambo ꝑueniunt pec¬
ulio eius n adempͣto et meade
ꝯunictõne ꝑmanrint. ita resi
modẽtur ut sique ex reb corp¬
oralib uult ut in dote tẽpore
ẜuitutis datiᷤ extit̾int uideant᷑

Expanded text:
deinde constante coniunctione ad libertatem ambo peruenerint peculio eis non adempto et in eadem coniunctione permanserint, ita res mode‹re›tur, ut, si quae ex rebus corporalibus uelut in dotem tempore seruitutis datis exstiterint, uideant
Abbreviated transcription (Latin):
itius sempnio fundum
pignori dedit. et eũdem fũdu
postea gaio scio pignori dedit
atq ita id̃ titius semꝑmo ⁊ gaio
seio. eũdem fundum massemue¬
didit quib pignori añ ded̾at in
solrõ singur. q̾ro anuenditõne¬

Expanded text:
Titius Sempronio fundum pignori dedit et eundem fundum postea Gaio Seio pignori dedit, atque ita idem Titius Sempronio et Gaio Seio fundum eundem in assem uendidit, quibus pignori ante dederat in sol
Abbreviated transcription (Latin):
ligatus. sccłs crelitorpecuiam rei
dicebat añ rem .pu. sibi fu̾dũ obl¬
igatum ẽc̃. Inueniebatur aũ meu
fudum nulli alii ẽc obligatum.
Q̾ro. an accõ aliqͣ in rem meiuo⁊
nus debitor uẽcdidit. et postea pla¬
cuit int̾ eum et emptore ut auen¬
ditone disced̾entius pignorum
saluierit crecditori. sam sic debito¬
n ita et creclitori pristinũ uis rest¬
ituitur in õimo crelitor pignus
remisit. s ita demũ si emptor re̾ re¬
tineat. nec reddat ueditoriset ĩo
si iudito quo accepto nenditor
absolutus sit. ur qr ñ tͣdebat ĩ id

Expanded text:
ecuniam rei dicebat ante rem publicam sibi fundum obligatum fuisse: inueniebatur autem Maeuifundum nulli alii esse obligatum: quaero, an actio aliqua in rem Maeuio nus debitor vendidit et postea placuit inter eum et emptorem, ut a venditione discederent. ius pignorum salvum erit creditori: nam sicut debitori, ita et creditori pristinum ius restituitur, neque omni modo creditor pignus remittit, sed ita demum, si emptor rem retineat nec reddat uenditori. et ideo si iudicio quoque accepto uenditor absolutus sit uel quia non tradebat in id
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ in hpminẽ em̃um. ꝯpetẽ
debrant. ¶ Cum redibitoria ac¬
tone de sanitate agitur ꝓmittẽ¬
si quid.alud postea. apparuisset.
de eo it̾imagetur. Simplan¬
mũuenditonũ cane sit redib¬
itõ musu est.
p. Eciam in fudo uenditore¬
ułuti si pestilẽs fũdus disc̃tus
futim tpris post redibitom. ad¬
u̾sus emptore cessarfum mus

Expanded text:
fructum in homine emerim, competere debeant.Cum redhibitoria actione de sanitate agitur, permittensi quid aliud postea apparuisset, de eo iterum ageretur.Simplariarum uenditionum causa ne sit redhibitio, in usu est..Etiam in fundo uendito reueluti si pestilens fundus distractus futuri temporis post redhibitionem aduersus emptorem cessare. 50
Abbreviated transcription (Latin):
LP.tem illa uba p̾toris. n
p auctorem stetisseleand̾ reci¬
piunt dubitatõm. ¶Et põp
ea et puto et ħ ad dͦiẽꝯstituti
referenda. prom̃ si ualitudĩe
ipeditus aut uiaut tempe¬
state petitor n uenit ipinoce
pomp̾ scribit.¶Qd̾ adicit᷑¬

Expanded text:
tem illa uerba praetoris 'neque per actorem stetisse' eandem recipiunt dubitationem. et Pomponius ea. et puto et haec ad diem constituti referenda. proinde si ualetudine impeditus aut ui aut tempestate petitor non uenit, ipsi nocere Pomponius scribit.Quod adicit
Abbreviated transcription (Latin):
inpagnore dando bonoru ire
postea quesitoꝵ est recepta sIn
spẽ aut̃ auiene rei couata ꝯuen¬
tõne. siñ fuit ei qui pignusda¬
bat debita postea debitori dn̾̃o
q̃ito: difficilius creditori qui
ñ ignorauit auienũ utir accio
dabitur. s facilior erit possidẽti
retentõ. ¶ Seruopignorida
tam: frustra distrahit. nec int̾¬

Expanded text:
pignore dando bonorum uel postea quaesitorum recepta est: in speciem autem alienae rei collata ‹c›onuentione, si non fuit ei qui pignus dabat debita, postea debitori dominio quaesito difficilius creditori, qui non ignorauit alienum, utilis actio dabitur, sed facilior erit possidenti retentio.Seruo pignori datam frustra distrahit, nec inte
Abbreviated transcription (Latin):
ecdilitium currulium deuend¬
itonib rerum eẽ. tam carum
que soli sunt quam earumque
mobiles aut se mouẽtes sunt
saiunt ediles qui mancipia uẽ¬
dunt: c̾tiores faciant ẽptores
ꝗd morbi uicii ue cuiq sit. qs
fugituus erroue sit. noxa ueso¬
lutus ñ sit. eadq omĩa cum ea
mancipia ueneunt palã ac rec¬
te ꝓnũtiandoꝙ si mancipiu
adu̾sus eami ueniss. Siuead¬
u̾sus ꝙ dictum ꝓmissum ue fu¬
bratur. si ꝗd añ post uẽditõem
traditoemq det̾ius emptoris o¬
ꝑa familie ꝓcuratoris ue ens
factũ erit siuequid ex eo postue¬
ditom natũ acꝗsitũ ue fu̾it et
si quid.aliud in uenditone ei ac¬
cessit siue quid ex eare fructus

Expanded text:
edilium curulium de uendionibus rerum esse tam earum quae soli sint quam earum quae mobiles aut se mouentes. Aiunt aediles: 'Qui mancipia uendunt certiores faciant emptores, quid morbi uitiiue cuique sit, quis fugitiuus erroue sit noxaue solutus non sit: eademque omnia, cum ea mancipia uenibunt, palam recte pronuntianto. quodsi mancipium aduersus ea uenisset, siue aduersus quod dictum beatur. si quid autem post uenditionem traditionemque deterius emptoris opera familiae procuratorisue eius factum erit, siue quid ex eo post uenditionem natum adquisitum fuerit, et si quid aliud in uenditione ei accesserit, siue quid ex ea re fructu
Abbreviated transcription (Latin):
Mul. Qui aquolz rem emit q̃
putat ip̃ius ẽẽ. bona fide emit
as. ⁊ quisine tutoris auctorita¬
te apupillo emit. uł faiso tu¬
core actore qm scit cutorẽ ñ ẽẽ
n uidetur bonã fide em̾̃e ut sa
binus scribit.

Expanded text:
um. Qui a quolibet rem emit, quam putat ipsius esse, bona fide emit: at qui sine tutoris auctoritate a pupillo emit, uel falso tutore auctore, quem scit tutorem non esse, non uidetur bona fide emere, ut et Sabinus scripsit.
Abbreviated transcription (Latin):
nirent. N om̃ib pensioni¬
bus p̾tĩtis ⁊̃ si una porto solu¬
ta ñ sit pignus pot̾ uenire.¶ S
si ita scriptum sit si qͣ pecũa su¬
a die soluta ñ ent. statim ꝯpeti
ei pacti conuentõ. ¶De uendẽ¬
dopignore in rempactõ cipi¬
enda ẽ ut om̃s ꝯtineantur: S⁊
licreditoris dũtaxat psoa fue¬
Tum pignus ex pactõne ue¬
nire pot̾. ñ solum ob sortẽ ñ so¬
lutam uenire pot̾it. s ob cetera

Expanded text:
. sed omnibus pensionibus praeteritis, etiamsi una portio soluta non sit, pignus potest venire. sed si ita scriptum sit: "si qua pecunia sua die soluta non erit", statim competit ei pacti conventio. De vendendo pignore in rem pactio concipienda est, ut omnes contineantur: sed et si creditoris dumtaxat persona fueCum pignus ex pactione uenire potest, non solum ob sortem non solutam uenire poterit, sed ob cetera
Abbreviated transcription (Latin):
mancipia pot̾ rẽtͣin̾e. donec ei
caueatur ꝙ eiucconis noĩe ꝓ¬
mifit in depnem ñ ẽe futurũ.
Siun ex hrdib debitori  por¬
soluiss ¶Si amnua bima tri¬
ma die slipulatus accepam pi¬
gnus pactusq simut nisi sua
quaꝙ die. pecin̾a solita eẽt᷑ ue¬

Expanded text:
onec ei caveatur, quod evictionis nomine promiserit, indemnem eum futurum. Si unus ex heredibus debitoris porsolvisset. Si annua bima trima die triginta stipulatus acceperim pignus pactusque sim, ut nisi sua quaque die
Abbreviated transcription (Latin):
sibipignus durare.s si subscr¬
ipsit forte in tabuus emptoĩs
ꝯsensisse uidebitur nisi manife¬
ste appareat deceptũ ec̃ ꝙ obser¬
nari oport et si sine scriptis co¬
senfit. ¶Si debitori ꝯ cessũ sit
et hr̃s enis uendidit põt fci qõ¬
ec̃. qd intellex̾it creclitor s recte
uenisse dicendum ẽ. hec cium
subtilitates a iudicib ñ admi¬
or forte ꝯcessa uenditone desieit
possid̾e. et nouus possor uendi¬
dit. an duret pignus qĩ ꝑsone
Nam si nouo possori ñ debitori
a quo is ypotħcam accep̃ꝯcess¬
it creditor uende̾. dicend̃ ẽ noce̾
excep̃tom. SS si intͣ anñum
aut biennui ꝯceseit creclitor ne¬
de. post ħ tempus uendendo ñ
anfet pignus creditori. ¶Si
creclitor ypotħcaria usus a pos¬
sessore litis estimatõm ⁊ secut

Expanded text:
sibi durare. sed si subscripserit forte in tabulis emptionis, consensisse videtur, nisi manifeste appareat deceptum esse. quod observari oportet et si sine scriptis consenserit. Si debitori concessum sit et heres eius vendiderit, potest facti qeditor. sed recte uenisse dicendum est: hae enim suptilitates ab iudicibus non admior forte concessa uenditione desierit possidere et nouus possessor uendidnam si nouo possessori, non debitori a quo hypothecam accepit, concessit creditor uendere, dicendum est nocere ei exceptionem. Sed si intra annum aut biennium consenserit creditor vendere, post hoc tempus vendendo non aufert pignus creditori. Si creditor hypothecaria usus a possessore litis aestimationem consecut
Abbreviated transcription (Latin):
bitor n̾o donauit: an except̾o¬
ne illũ sumoueat an fc̃i sit in¬
mag̃ qͥstio. Nũꝗd id uenire
uoluit ut p̾cio accepto ip̃i quo
res exꝑediat. quo cans ĩ noceb¬
it ꝯsensus ꝙ sun dotẽ dedit. ue̾¬
didisse in s cãu recte uidetur
bitor repelletur creditor insi ꝗs
dicat io concessisse donari:ꝙq
amicus erat creditoris is cuido¬

Expanded text:
o donauerit, an exceptione illum summoueat? an facti sit magis quaestio, numquid ideo ueniri uoluit, ut pretio accepto ipsi quoque res expediat? quo casu non nocebit consensus. quodsi in dotem dederit, uendidisse in hoc casu recte uidetur bitor, repelletur creditor, nisi si quis dicat ideo concessisse donari, quod amicus erat creditori is cui do
Abbreviated transcription (Latin):
fine flanuui athenagore cuius bo¬
na fũant fubiugata de fisco io
nũar decies centena dotisnoĩe
iussit. ꝙ de ꝑte cap̃stitisse dotis
usuras. alegasi.¬

Expanded text:
iae Flauii Athenagorae, cuius bona fuerant publicata, de fisco ideo numerari decies centena dotis nomine iussit, quod ea patrem praestitisse dotis usuras allegas
Abbreviated transcription (Latin):
uamq possõm cradi potest dici.
partũ postea editum in bonis
sius reus stipuadi hr̃e potiss.¬
Si post tͣctam emptõm añint̾¬
põĩtam stipłom partus editus.
aut aliꝗo ꝑ suumueditori acꝗ¬
sitũ ẽq ex stipniatu ꝯ sequi nõ
pot̾it. iudico emptiꝰ seqͣnetur.
id enimq ñ tñsfertur in cãm
nonatõis nnt pristino petipot̃.¬

Expanded text:
uamque possessionem tradi' potest dici ppartum postea editum in bonis suis reus stipulandi habere potuisset.Si post contractam emptionem ante interpositam stipulationem partus editus aut aliquid per seruum uenditori ast, quod ex stipulatu consequi non poterit, iudicio empti consequitur: id enim quod non transfertur in causam nouationis iure pristino peti pot
Abbreviated transcription (Latin):
danit fim̾and siue soluit ei cii
mandauit sinetutoris. auccor¬
dandam adu̾s brdem. ei q̃ im¬
pendit. lucͣri .n. hrdeminiquũ
ẽ sinaũt pupilł fumus ad seꝑ
tinens sine tucoris aucte man¬
dauit. dandanm cum accõmi
arbitror. si et ħrs exstitit ei qui
fu̾atus c̾soluendoq hr̃ditas

Expanded text:
dauit funerandum, siue soluit ei cui  pupillus mandauit sine tutore auctordandam aduersus heredem ei qui impendit: lucrari enim heredem iniquum est. si autem pupillus funus ad se pertinens sine tutoris auctoritate mandauit, dandam in eum actionem arbitror, si et heres extitit ei qui funeratus est soluendoque hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
fuit᷑ sit fimus ducatur sine
quo fumis duci ñ possit ut
puta si quid impensum est
mallitone mortui. s et siqd
in iocum fu̾it erogatum in
quem mortuus inferretur

Expanded text:
fuit ut funus ducatur, sine quo funus duci non possit, ut puta si quid impensum est in elationem mortui: sed et si quid in locum fuerit erogatum, in quem mortuus infer‹r›etur
Abbreviated transcription (Latin):
sifilium testatoris hrs eius ꝓ¬
hibͣuit. ħ tradici pot̃ ergo pie¬
tatis grã sim̾ asti s pone me ꝓ¬
testatum hĩturum me fim̾.ar¬
iam accõm. de suo .n. expetit in¬
ortuus fim̾ariset quid site sta

Expanded text:
si filium testatoris heres eius prohibuit? huic contradici potest: 'ergo pietatis gratia funerasti'. sed pone me testatum: habiturum me funerariam actionem: de suo enim expedit mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
tuiꝰ q hi fc̾m siquis impediat
quominus ei res uendite tra¬
dantur. ¶Si colonus uł ĩqui¬
imus sit is qui mortuus c̃ nec
sit infun̾etusr. ex innectis illa¬
tis eumfim̾and pomp̃ scripsit.
et si quid suꝑfluũ remanẜit ħ
ꝓ debita peciũ.a tenissi et sires
legata sit. atestatore deciuꝰ fu¬
ne agitur nec sit nĩ fun̾etur.
Ad eamquo manus mitt̾e o.
Satius ẽ enim de suo testator̃
res empcori. auferenda no est
qr bone froi possor est et dnium
oport. si pot̾ indempnis abhr¬

Expanded text:
huiusmodi factum si quid impediat quo minus ei res uenditae tradantur. Si colonus uel inquilinus sit is qui mortuus est nec sit unde funeretur, ex inuectis illatis eum funerandum Pomponius scribit et si quid superfluum remanserit, hoc pro debita pensione teneri. sed et si res legatae sint a testatore de cuius funere agitur nec sit unde funeretur, ad eas quoque manus mittere oportet: satius est enim de suo testatoremres emptori auferend‹a› non est, quia bonae fidei possessor est et dominioportet, si potest indemnis ab her
Abbreviated transcription (Latin):
fun̾is c̃a uidi ne impensũ lab̾o
scribit qr neccio locus ꝑatur. ĩ
quo corpus ꝯditur. ¶ Impensa
ad corpus custodiend. uł ⁊̃ cõ¬
m̃dandum fe̾m sit uł siquid
in marmoruł nestem collo cã¬
didam. Nõ aũt oport orn̾am̃ta.
cum corporib ꝯdi. nec ꝗd aliud
dignitate eius qui fin̾atus e
ex cã ex tp̃r et ex bo fide ut neq
pl imputetur sumptus nõie
tatum. eius in qm fcm e̾. et ip̃i
rei queult mod sinec̃a ꝯsum¬
itur.¶ Quid ergo siex uolũtate
testatoris ꝗd impensum est.
sciend̾e. nec uolutate m seq̃n¬
damsires egrediatur instam
pit si pietatis grã fecit ñ ħ aĩo
qĩ recepturus sumptũ qm̃fec̾n

Expanded text:
funeris causa uideri impensum Labeo scribit, quia necessario locus paratur, in quo corpus conditur. Impensa ad corpus custodiendum uel etiam commendandum factum sit, uel si quid in marmor uel uestem collocandam. Non autem oportet ornamenta cum corporibus condi, nec quid aliuddignitate eius qui funeratus est, ex causa, ex tempore et ex bona fide, ut neque plus imputetur sumptus nomine tatium eius, in quem factum est, et ipsius rei, quae ultra modum sine causa consumitur. quid ergo si ex uoluntate testatoris impensum est? sciendum est nec uoluntatem sequendam, si res egrediatur iustam pit, si pietatis gratia fecit, non hoc animo quasi recepturus sumptum quem fecit:
Abbreviated transcription (Latin):
fuant uł alii quihr̾des fieri
ad illud semimire uidentur ne
miscuisse se secredantur. nadil¬
lud ut sumptumꝰ seqñtur. ꝯppe
ꝓtͥestantur pietatis grã id se fa¬
ceꝑlenius igitur eos testario.
ut et sumptus possint ẜuare.
Fortassis quis possit dice̾ int̾dũ
ꝑtem sumptus feĩ posse recupa¬
ri ut siꝗs ꝓ ꝑte qͣi negotium ge¬
rens ꝓꝑte pietatis gr̃a id faciat
sumptus qm̃ ñ donandi anim¬
o fecit. ¶udex qui de ea eꝗtatei
cognoscit. mntdum sumptum
fc̃m si forte incoͣnͣtumeliam de¬
functi hoĩs locupletis modic
lienum negotium g̾ens et ita
trebatius et procul putant pu
fimarĩam. ¶Lab̃o. ait. Qruociẽs
quis aliam actõm ht de fuis ĩ¬
pensa ꝯseqnda fim̾ania en agere
ñ posse et iosi famił ħr. ag̾t poss¬

Expanded text:
ant, uel alii qui heredes fieri ad illud se munire uidentur, ne miscuisse se credantur, ad illud non, ut sumptum consequantur: quippe protestantur pietatis gratia id se facere. plenius igitur eos testari oportet, ut et sumptum possint seruare. Fortassis quis possit dicere interdum partem sumptus facti posse reciperari, ut quis pro parte quasi negotium gerens, pro parte pietat, quem non donandi animo fecit. Iudicem, qui de ea aequitate cognoscit, interdum sumptum factum, si forte in contumeliam defuncti hominis locupletis modiculienum negotium gerens: et ita Trebatius et Proculus putat. puto funerariam. Labeo ait, quotiens quis aliam actionem habet de funeris impensa consequenda, funeraria eum agere non posse: et ideo si familiae
Abbreviated transcription (Latin):
cors ul pus qui fun̾au̾it ut e¬
um sepelir ne insepultus iace̾t
ñ ⁊̃ ut de suo sumptus fecerit.
uerfim̾atur. Oport igĩtur ꝓꝰ¬
testari qm quo animo fun̾at
ne postea patiatur qͥonem¬

Expanded text:
cors uel pius qui funerauit, ut eum sepeliret, ne insepultus iaceret, non etiam ut suo sumptu fecerit: uer funerat? oportebit igitur testari, quem quo animo funerat, ne postea patiatur quae
Abbreviated transcription (Latin):
Qul. qi oꝑas suas locau̾it
si ꝑ eos ñ srecit quominus ca¬
ulam agant. honoraria redd̾e
ne dampnũ miuria. ib. alioda¬
ni possitis marcellꝰ int̾cdũẽe¬
agi posse.ut. siñ custodir põtu¬
erit ne dampnũ daretur siũ
ip̃e tnͣstos dampnũ dedit. que
Iña marcelli probanda est.
subripias. utrũq iiditiũ.ad¬
ũsus re c̃ exercendu. locati
accõnis et furti.
catum/ euisdẽ nuln̾s nomine.
legis. acqlie. et ex locato. actõ c̾.¬

Expanded text:
um. Qui operas suas locauit, si per eos non steterit, quo minus causam agant, honoraria redderene damnum iniuria ab alio dari possit? sed Marcellus interdum esse posse ait, siue custodiri potuit, ne damnum daretur, siue ipse custos damnum dedit: quae sententia Marcelli probanda est. subripias, utrumque iudicium aduersus te est exercendum, locati actionis et furti. catum, eiusdem uulneris nomine legis Aquiliae et ex locato actio
Abbreviated transcription (Latin):
edium ꝑiculo se poĩtum ẽẽt. ñ
nocet. ¶ Ait p̾tor neꝗs in subg¬
ad om̃s ꝑtinent. ur malinos
ur dños edium siue mb̾itent
poĩtum in hiis locis sup̃ cum
hitatõnib uł cenacul. siueetiã
in horreis uł cur alt̾ins eclificii.¬
Põĩtum hr̃c ⁊̃ is recte uidetur
poitum patitur. Quaresi ẜuus
posunit. dñs aut poitum paciat᷑.
ñ noxali iudito drĩs. s suonoie
tenebitur. ¶Pretor ait cuius
amus ut noceat. s omĩno sino¬
ce possit elito locus sit.Cho¬
ercetur aut ꝙ poitum huit. siue
accõn sufficiat qr poĩtum hũi¬
sse ñ ntiꝙ iudetur qui posuit.
nisi uł dñs fuit ediu uł inẜit¬
acor sam cũpictor inꝑgulacli¬
peum uł tabłam expoitũ hũis¬
set eaq excidiss et tñseuntidã¬
ni ꝗd dediss. s̾nius Rndit. ad
exemplum hui actõnis dan
oporte accõm. Hanc enĩ ñ ꝯpet̾e.
ticulo suspensa decroissi et dam¬
pnum dediss qr et legitimaet
unoraria accõ deficit. ¶Ista

Expanded text:
aedium periculose positum esset, non noceret.Ait praetor: 'ne quis in suggad omnes pertinent uel inquilinos uel dominos aedium, siue inhabitent expositum his locis. 'Supra eum habitationis uel cenaculi, siue etiam in horrei uel cuius alterius aedificii.Positum habere etiam is recte uidetur,positum patitur: quare si seruus posuerit, dominus autem positum patiatur, non noxali iudicio dominus, sed suo nomine tenebitur.Praetor ait 'cuiusamus ut noceat, sed omnino si nocere possit, edicto locus sit. coercetur autem, qui positum habuit, siue actio non sufficiat, quia positum habuisse non utique uidetur qui posuit, nisi uel dominus fuit aedium uel inhabitator. nam et cum pictor in pergula clipeum uel tabulam expositam habuisset eaque excidisset et transeunti damni quid dedisset, Seruius respondit ad exemplum huius actionis dari oportere actionem: hanc enim non competere ticulo suspensa decidisset et damni dedisset, quia et legitima et honoraria actio deficit.Ista
Abbreviated transcription (Latin):
Nui. Hoc edłictũ. ñ tm̃. ad ciui¬
locum hr̃e ħ ecłctnm si mntͥiu
deiectum sit. ñ noctu.s qboda
locis et nocte nit̾sit. ¶ Ditator
suam suoꝵ q cuipam. pr̃are d.¬
Si de naue deiectum sit dabitur
ex eoꝙ delectum effusumueqd
erit lesum fu̾it udex ꝯputat
m̾cedes medicis p̾stitas. Cet̾a¬
q impendia quemcuratõne fa¬
cta sut. p̾t̾ea oꝑarũ quib caru¬
it aut cariturus ẽ obidꝙ intił¬

Expanded text:
tum.Hoc edictum non tantum ad ciuilocum habere hoc edictum, si interdiu deiectum sit, non nocte: sed quibusdam locis et nocte iter fit.Habitator suam suorumque culpam praestare debet.Si de naue deiectum sit, dabitur ex eo, quod deiectum effusumve quid erit, laesum fuerit, iudex computat mercedes medicis praestitas cetque impendia quae in curatione facta sunt, praeterea operarum quibus caruit, aut cariturus est, ob i
Abbreviated transcription (Latin):
datus postltis ͣcestatõm si
uice conueniatur mutua eq¬
tate compensatonis uͣtetur.¬
¶Creditor compensare ñ cogit᷑
tatem eorum solurt ꝗb debi¬
tum recte solui potiit. obligõ
pristina manebit. s dabitur
ei compensatõ peculii ẜuiqd̃
suus publicus habebit.

Expanded text:
datus post litis contestationem, si uice mutua conueniatur, aequitate compensationis utetur.Creditor compensare non cogitutatem eorum soluit, quibus debitum recte solui potuit: obligatio pristina manebit, sed dabitur ei compensatio peculii fini, quod seruus publicus habebit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ labõ scribit ꝯpet̾e ex ꝯducto. ac¬
tõm ut eitolle uceat sic tñ ut dã¬
faciat. fiut et pristinam faciem
edium reddat. ¶ Si inqlinus
archam cãmatam medes ꝯtule¬
rit et ecdium aditum coangust¬
lut dñs. u̾ius ẽ ex ꝯducto eum
teni eubexibendũ iccone siue
scit siuc ignorau̾it. Offitio
eͣnim iudicis ꝯfinctur.ut cog¬
Ał eum aditum et facultatem
inqlino pr̃arc. ad.acham collẽ¬
dam sumptib s. iocatoris/ Siq̃s
cũ mnannum bĩtatõm ꝯduxiss
pensionem totius. anni cedit¬

Expanded text:
 Labeo scripsit competere ex conducto actionem, ut ei tollere liceat, sic tamen, ut dafaciat, sed ut pristinam faci‹e›m aedibus reddat. Si inquilinus arcam aeratam in aedes contulerit et aedium aditum coangustauerit dominus, uerius est ex conducto eum teneri et ad exhibendum actione, siue scit siue ignorauerit: officio enim iudicis continetur, ut cogat eum aditum et facultatem inquilino praestare ad arcam tollendam sumptibus scilicet locatoris. Si quis, cum in annum habitationem conduxisset, pensionem totius anni ded
Abbreviated transcription (Latin):
utimurcolonum sibi parare de¬
łr natius scribits/quud si regrisis
olca p̾matur et pun ect ictullã
et regulas et timpanũ et trocle¬
as quib releuatur p̾lium. do¬
minum pr̃are oport̾e. sicuti dolia
uinaria que ad p̾sentẽ usũ colo¬
no pare oportebit ħ om̃ia sic sũt
accipienda. nisi quid aliud sp̃ałr
accum sit Si dñs exce ꝓit in loca¬
frum̃tum. acciꝑe n peciĩam ex
m̃cede deduc̾e pot̃ quid̃ sũmam
quens ẽ existimare offit̾o iudiciꝰ
inpecuniam solu̾e pensionis ex¬
ceptam peciũam portonissimili
m̾o et si exconducto. igatur idẽ
erit dicend̃. ¶Egimquilr host¬
ium uł quedam. alia edifito. io¬

Expanded text:
utimur, colonum sibi parare debere Neratius scripsit: quod si regulis olea prematur, et praelum et suculam et regulas et t‹y›mpanum et ‹c›ocleas quibus releuatur praelum dominum praestare oportere, sicuti dolia uinaria, quae ad praesentem usum colonum picare oportebit. haec omnia sic sunt accipienda, nisi si quid aliud specialiter actum sit. Si dominus exceperit in locafrumentum accipere neque pecuniam ex mercede deducere, potest quidem totam quens est existimare officio iudicis in pecunia solvere pensionis exceptam portionem. simili modo et si ex conducto agatur, idem erit dicendum. Si inquilinus ostium vel qu
Abbreviated transcription (Latin):
¶sLQuosi fiuii nõieꝯstituit
se decem solutur ꝙ̃uis ĩpecłio
qnq fũmit. deꝯstituta in dece
tenebitur.
¶ex dote qnͣti fac̾e pot̾at qi debit
ꝯstitu̾it in soud̃ qd tenetur.sed
mulien in qnͣtum fac̾e pot̾ cõ¬
debebat .i. ꝑ excepcoman ꝯstitu

Expanded text:
Quod si filii nomine constituerit se decem soluturum, quamuis in peculio quinque fuerint, de constituta in decem tenebitur. ex dote quam facere poterat, quia debitum constituerit, in solidum quidem tenetur, sed mulieri in quantum facere potest condebeba
Abbreviated transcription (Latin):
ptuũ fund̃ em̾o. uacue possõis
traditõ nuua ẽ. Itaq cauerede¬
bes ꝑte ñ fĩ quominꝰ utaissi
fuit. uł quo uenit uł quo lis
in condempnatõm deducitur
Item quoloco pluris fuit. uł
quo uenit ur ubi agatꝰ ꝙ siꝑ
emptorem mora fuiss ẽstima
n o p̾cium ꝙ sit cũ agatur. et
quo loco minoris sit Mora aut
uidetur eẽ. si nulla difficultas
uenditore impediat quominꝰ
cradet. p̾ciur p̾stim si omni
tempore ꝑatus fuit tradc Ite
ñ oport eiꝰ loci mich̾ retradas
ũm ẽ et ut edifices ag̾e̾ me ꝓo¬
sse ex uendito et ut edificata
auquid ex reuendita. ap̃te su¬
ꝑeẽt ex uendito me hr̃e actio¬
nem constat. Si locũ sepult
em̾is. et ꝓpriis eum locum. mñ¬
qm mortuus ibi inferatur. e¬
dificatum auenditore fuerit.
pot̾is ad eum reũti. ¶ Siuas
aliꝙ micħ uendidis. et dixisti
c̾tam m̾suram caꝑe uł certum
pond hr̃c ex emꝑto tecumagã

Expanded text:
 emero, uacuae possessionis traditio nulla est: itaque cauere debes per te non fieri quo minus utar. Si fuit, uel quo uenit uel quo lis in condemnationem deducitur, item quo loco pluris fuit, uel quo uenit uel ubi agatur. Quod si per emptorem mora fuisset, aestima quod sit cum agatur, et quo loco minoris sit. mora autem uidetur esse, si nulla difficultas uenditorem impediat, quo minus traderet, praesertim si omni tempore paratus fuit tradere. item non oportet eius loci uerum est et ut aedifices agere me posse ex uendito et ut aedificatam aliquid ex re uendita apud te superesset, ex uendito me habere actionem constat. Si locum sepulchri emeris et propius eum locum, antequam mortuus ibi inferatur, aedificatum a uenditore fuerit, poteris ad eum reuerti. Si uas aliquod mihi uendideris et dixeris certam mensuram capere uel certum pondus habere, ex empto tecum agam
Abbreviated transcription (Latin):
possom iure. auocau̾it. tradita
possõ ñ intelligatui¶Si ẽptor
uacuam possõm tradi scipu¬
latus sit. et ex stipulatu agat.
fructus ñ uenient in eam ac

Expanded text:
possessionem iure auocauerit, tradita possessio non intellegatur. Si emptor uacuam possessionem tradi stipulatus sit et ex stipulatu agat, fructus non uenient in eam ac
Abbreviated transcription (Latin):
inpotãte retentum. Hr̃dem in¬
stitutum eẽ. filius pot᷑ contra
filium suum. cestatoris nepo
et ita uingetur filio suo et simł
cum eo hrditatem optinebit.¬
Si hrditatẽ ab hr̃dib istitutis.
exhrdati em̾unt. uł res singłas
scientes eos brdes et. autduxͤ¬
int p̾dia aliudue quid simue
fec̾int. uł soliunt hrdiꝙ testa¬
coridebebant iuditiũ desuncti
agnosc̾e indentur et aquerela ex¬
cludũtur. ¶ Si duosint filiiex¬
hrdati et anibo de mofficõso tes¬
tam̃to eg̾int et unus postea cõ¬
stituit ñ agł. ps eius aic̾i accres¬
cit ¶Itẽ q erit et si tempore exclu-¬
sus sit.

Expanded text:
in potestate retentum heredem inin potestate retentum heredem institutum esse: filius potest contra filium suum, testatoris nepotet ita iungetur filio suo et simul cum eo hereditatem optinebit.Si hereditatem ab heredibus institutis exheredati emerunt uel res singulas scientes eos heredes esse: aut conduxerunt praedia aliudue quid simile fecerunt: uel soluerunt heredi quod testatori debebant: iudicium defuncti adgnoscere uidentur et a querella excluduntur. Si duo sint filii exheredati et ambo de inofficioso testamento egerunt et unus postea constituit non agere, pars eius alteri adcrescit. idemque erit, et si tempore exclusus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
legatum ex test̾̃o mr̃is accepis¬
in euis eẽt potͣate nec ꝑrohib̾i
pr̃em dixiiure filii accũsare.
Aam indignatõ filii ẽ set quer¬
ebatur si nõ optinuiss in acc¬
usando. anͣꝙ prĩdatum ẽ pu¬
blicaretur. qm alii ꝯmodum
uictorie parat. et in hac causa
nicħ ex offic̾o pris. s t̾m̃ dẽ m̾it¬
is filu agitur. et inclinandũ ẽ
nperd̾e pr̃em sibi datum si sm
stator dedit. cuuis de inoffit̾o¬
so test̃o filius agens decessit
me hrde relicto. egoq hr̃dita¬
nam cãm peregi. et iuuctus sũ.
id ꝙ micħ ex eꝯtestõ relictũ ẽ.
Non ꝑdamitaq si iam defũct̾
agẽ ceperat/ Item si arrogaui
eum qui institũat litẽ de ĩoffi¬
cõso test̾o. eius qui micħ lega¬
tum dedit.litemq pergeto no¬
mine filii. nec optinu̾o ꝑdere
me legatum ñ oport qr ñ su
dignus ut auferatur micħ a
fisco id ꝙ delictum ẽ cumñ ꝓ
prio nomine s iure cuiusdã
successionis egi.
patum p̾ret̾itum. et eͥo nepotẽ

Expanded text:
legatum ex testamento matris accipiin eius esset potestate: nec prohiberi patrem dixi iure filii accusare: nam indignatio filii est. Et quaerebatur, si non optinuisset in accusando, an quod patri datum est publicaretur? quoniam alii commodum victoriae parat et in hac causa nihil ex officio patris, sed totum de meritis filii agitur. et inclinandum est non perdere patrem sibi datum, si sestator dedit, cuius de inofficioso testamento filius agens decessit me herede relicto, egoque hereditariam causam peregi et uictus sum: id quod mihi eo testamento relictum est, non perdam: utique si iam defunctus agere coeperat. Item si adrogaui eum, qui instituerat litem de inofficioso testamento eius qui mihi legatum dedit, litemque peregero nomine filii nec optinuero: perdere me legatum non oportet, quia non sum indignus, ut auferatur mihi a fisco id quod derelictum est: cum non proprio nomine, sed iure cuiusdam successionis egi. patum praeteritum et ex eo nepotem
Abbreviated transcription (Latin):
siqͣrtam in donatom ht̃ aut si
minus hẽat. ꝙ deest uiri bonia
arbitͣtu rep̾seatur. aut certe cõ¬
ferri oporte. id ꝙ donatum est.¬
Si quis cum npossit de inoffi¬
tõso quen.ad querelam admis¬
sus pro ꝑte rescind̾e cestam̃tũ
temptet. et unum sibi b̾rdem
eligat contra quẽ inoffitosi q̃¬
umusit. et man̾ũmisiss et pꝰ¬
ea qmͣ manumisit inofficios¬
um ul iniustũ testam̃tum pro¬
nuntietur. equum ẽ huicquo

Expanded text:
si quartam in donatione habet aut si minus habeat, quod deest uiri boni arbitratu repleatur: aut certe conferri oportere id quod donatum est.Si quis, cum non possit de inofficioso queri, ad querellam admissus pro parte rescindere testamentum temptet et unum sibi heredem eligat, contra quem inofficiosi quumiserit' et manumisisset, et posteaquam manumisit inofficiosum uel iniustum testamentum pronun
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ampret̾iit. ħ de in officoso eg̃
et õptinut. queroscripte filie
quomo succurrendum sit R
Itaq dicipot̃ eam queomissa
est ⁊ si totam hrditatẽ. ab intesta¬
copetat. et optineat solamhitu¬
ram uniu̾sam successionẽ. quẽ¬
admod̾ si alt̾am omisiss legiti¬
mam hrditatem ¶S ñ ẽ ad¬
mittendum ut. adusus sororẽ
audiatur agendo de moffitio¬
sospret̾ca dicendum ẽ non esse
similem omittenti eam queex

Expanded text:
teram praeteriit: haec de inofficioso egit et optinuit. quaero, scriptae filiae quomodo succurrendum sit. ritaque dici potest eam quae omissa est etiam, si totam hereditatem ab intestato petat et optineat, solam habituram uniuersam successionem, quemadmodum si altera omisisset legitimam hereditatem. sed non est admittendum, ut aduersus sororem audiatur agendo de inofficioso: praeterea dicendum est non esse similem omittenti eam, quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
gentla ẽ quociẽs si u̾e fili eẽt.
hr̃s eẽcaut bõrum possor̃. ut
int̾ii et possideat et aiatur.⁊
acc̃onib p̾iuditium n pͣatia¬
tur ¶Qmiu̾o de inoffitõsodi¬
cit. nec actõnes mou̾e d. nec
auamuuam qm̃ hrditatis
petitom excere nec alias unꝙͣ
meuoris sit condictonis q̃m
testi querelam instituit ⁊ fra¬
ude hrdis scriptiqi t̾tiam ꝑtẽ
h̾rditatis tacite rogatus ec̃t
ei restituere. reliquit eam actio¬
nemã uid̃i desetuisse querelã
et ĩo ñ prohibi eum repet̾e in¬
choatam accom ¶Itẽ q̾itũ est
an hr̃s audiendus estante ĩ
offitõsi querelam actam desi¬
dans restitui sibi ea que soluit
R̾ ei qui sciẽs indebitum fid̾i

Expanded text:
e filius esset, heres esset aut bonorum possessor, ut interim et possideat et alatur et actionibus praeiudicium non patiatur: qui uero de inofficioso dicit, nec actiones mouere debet nec aliam ullam quam hereditatis petitionem exercere nec ali, ne umquam melioris sit condicionis, quatestamenti querellam instituit et fraude heredis scripti, quasi tertiam partem hereditatis tacite rogatus esset ei restituere, reliquit eam actionem, non uideri deseruisse querellam et ideo non prohiberi eum repetere inchoatam actionem.Item quaesitum est, an heres audiendus est, ante de inofficiosi querellam actam desiderans restitui sibi ea quae soluit. respondit ei, qui sciens indebitum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
commissum soluit. nullanre¬
petitonem ex ea caus a cõmpetẽ.¬
Id̃ Rendit euicta hrditate per
inoffic̾osi querelam ab eo qui
hr̃s institutus eẽt. ꝑ iñ omĩa
obẜuari oport̾e. ac sibrditas
adita ñ fuiss. et iõ et pecitom¬

Expanded text:
commissum soluit, nullam repetitionem ex ea causa competere.Idem respondit, euicta hereditate per inofficiosi querellam ab eo qui heres institutus esset, perinde omnia obseruari oportere, ac si hereditas adita non fuisset: et ideo et petit
Abbreviated transcription (Latin):
recisso testõ Alt̾ quo ad succe¬
ssionem ab incestato uocatur
et ĩo unu̾sam brditatẽ non
recix uendicass hic sinoptin¬
uit utetur rei iud̾icate aucto¬
ritate. qͣi centum uiri hunci
solum filium in reb hũanis
ẽẽ nũc cum fac̾et intestatum
credidint. ¶Cum contra ces¬
tam̃tum ut inoffitosum iud¬
icetur cestĩ facc̃onem hũisse
defunctus ñcreditur n idem
ꝓbandum ẽ sih̾rden respõdẽto
ibse ẜm p̾sentem iudicatum sitł
enim cãun crediturius exsen¬
tentia iudicis fi̾set ĩo liu̾tates
competunt et legata pecũtur.

Expanded text:
rescisso testamento alter quoque ad successionem ab intestato uocatur, et ideo uniuersam hereditatem non recte uindicasset: hic si optinuerit, uteretur rei iudicatae auctoritate, quasi centumuiri hunc solum filium in rebus humanis esse nunc, cum facerent intestatum, crediderint. Cum contra testamentum ut inofficiosum iudicatur, testamenti factionem habuisse defunctus non creditur. non idem probandum est, si herede non respondesecundum praesentem iudicatum sit: hoc enim casu non creditur ius ex sententia iudicis fieri: et ideo libertates competunt et legata petuntur.