comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfemina puerum. Nam & statura utriq medio¬
cris. & uox eque gracilis & liniamentorũ quali¬
tas matri ac filio similis erat. brachiaq & crura
nouo habitu aliquid occultare uideret᷑: eodẽ
ornatu & popłm uestiri uib&. Quem morẽ uestis
ex inde gens illa uniuersa ten&. S primiᷤ initiis
sexum mentita. puer esse credita est. Magnas
deniq resgessit. Quarum amplitudine ubi in-¬
uidiam putat suꝑatam. quȩ sit fatet᷑ quem ue
simulass&. S hoc illi dignitatẽ regni non ademit.
sed ammirationem auxit quod mulier mͦ non fe.¬
minas uirtute sed &iam uiros ante iret. Nec ÷¬
indis bellũ intulit. quos p̃t illam nullus ante

Expanded text:
pro femina puerum. Nam et statura utrique mediopro femina puerum. Nam et statura utrique mediocris et vox pariter gracilis et liniamentorum qualitas matri ac filio similis. Igitur bracchia et crura novo habitu aliquid occultare videretur, eodem ornatu et populum vestiri iubet, quem morem vestis exinde gens universa tenet. Sic primis initiis sexum mentita puer esse credita est. Magnas deinde res gessit; quarum amplitudine ubi invidiam superatam putat, quae sit fatetur quemve simulasset. Nec hoc illi dignitatem regni ademit, sed admirationem auxit, quod mulier non feminas modo virtute, sed etiam viros anteiret. Haec Indis bellum intulit, quo preter illam et Ale
Abbreviated transcription (Latin):
uice abia. Itemq post pauca. Exiit edictũ
acȩsare augusto ut describeret᷑ tniuersus orb̾
cȩsaris octauiani faciens iterum mentionem.
Oportet enĩ ut opinor anotissimis regib uel
imꝑatorib catholicis uiris eccłiasticas historias
ordinare. & ab his quȩ cȩlebri fama ferunt᷑ ȩtiã
apud gentiles ꝑfectissime roborare. Un de ego
anino regum antiquorũ notissimo nunc incipiã.
Itaq rex primꝰ qui dudũ regib habitũ morẽ
quib fines regni magis tueri quã ꝓferre mos
erat. noua regni cupiditate mutauit. & bella
finitimis intulit. ninus cuius supra meminimus
legit᷑ extitisse. Qui dũ totam syriam & alias mul¬
tas orientis ꝓuintias sibi subegiss & : ꝑ annos quin¬
relico adhuc inpubere filio nina nomine. &¬
uxore semiramide. Quȩ nec i maturo puero¬
imꝑium ausa tradere. nec ipsa palam tractare.
tot ac tantis gentibus uix pacient̾ uni uiro nedũ
femine parituris simulat se ꝓuxore nini filium.

Expanded text:
a: Exiit edictum a Caesare Augusto ut describeretur universus orbis, Caesaris Octaviani faciens iterum mentionem. Oportet enim, ut opinor, a notissimis regibus vel imperatoribus catholicis viris ecclesiasticas historias ordinare, et ab his quae celebri fama feruntur etiam apud gentiles perfectissime roborare. Unde ego a Nino regum antiquorum notissimo nunc incipiam. Itaque rex primus, qui dudum regibus habitum morem, quibus fines regni magis tueri quam preferre mos erat, nova regni cupiditate mutavit et bella finitimis intulit, Ninus, cujus supra meminimus, legitur extitisse. Qui dum totam Syriam et alias multas Orientis provincias sibi subegisset et per annos relicto adhuc impubere filio Ninia et uxore Semiramide. Haec neque inmaturo puero ausa tradere imperium nec ipsa palam tractare, tot ac tantis gentibus vix patienter Nino viro, nedum feminae parituris, simulat se pro uxore Nini filium,
Abbreviated transcription (Latin):
lit octoginta cohortes. triplici ordinauit dis¬
positione. Inexercitu cȩsaris fuere minꝰ quam
xexx. milia peditũ. & equites mille. S dũ
utrinq certaret᷑. tandem uniuersꝰ pompeii
fugit exercitus. Cȩsa sunt in eo p̾lio põpeianoꝵ
duodecĩ milia. ⁊ centuriores xxx.iiii. Põpeuis¬
fugiens honeraria nauim natus in asyam ꝓpe¬
rauit : & inde ꝑtẏrũ inegyptũ transiit. ibiq
statim ut litus attigit. iussu ptholomei adoles¬
centis ingram cesaris uictoris occisus est. Pom¬
peio uͦ int̾fecto. cȩsar syriam ꝑuagatꝰ alexandri¬
am uenit. ubi alexandrinis petentib p̃fatum
ꝑtholomeũ ad olescentẽ alexandriȩ regno do¬

Expanded text:
liter octoginta cohortes triplici ordinavit disliter octoginta cohortes triplici ordinavit dispositione. In exercitu Caesaris fuere minus quam triginta millia peditum, et equites mille; sed dum utrinque certaretur, tandem universus Pompeii fugit exercitus. Caesa sunt in eo praelio Pompeianorum duodecim millia, et centuriones triginta qufugiens onerariam navim nactus, in Asiam properavit, et inde per Tyrum in Aegyptum transiit. Ibique statim ut littus attigit, jussu Ptolemaei adolescentis, in gratiam Caesaris victoris, occisus est. Pompeio interfecto, Caesar, Syriam pervagatus, Alexandriam venit, ubi Alexandrinis petentibus praefatum Ptolemaeum adolescentem Alexandriae regno do
Abbreviated transcription (Latin):
cennio. decerni sibi aromano senatu postula¬
uit alt̾um consulatũ. Contradictũ est a marcel-¬
lo tunc consule adn it ente pompeio. Deinde
decretũ est asenatu. ut inurbem non nisi dimis-¬
so ueniret exercitu. Quod cȩsar grauit̾ tulit ac
demũ contractis undiq uirib romam hostilit᷑
crescentib cȩsaris uiribus trepidi tanquã italia
pulsi greciam expetentes. Mirachiũ gerendi bel¬
li sedem eleger̃. Cȩsar autẽ cũ iã aduersꝰ pom¬
peii duces multa certamina ꝑegiss&. tandẽ ro-¬
mam intrauit. & exȩrario publico pecuniam
fractis ianuis tulit. quã suis militibus erogauit.
Intea apud dirachiũ multi reges orientis ad pom-¬
peiũ cũ auxiliis conuenere. Qđ audiens cȩsar
agmine p̃parato. ꝑepẏrũ inthessaliã uenit.
Pompeius aut̃ : cũ maximis copiis subsecutus
milia. & equites in sinistro cornu sexcenti. &
indextro quingenti. p̃terea reges multi. senato¬
resq
& equites romani plurimi. Contra cȩsar simi¬

Expanded text:
cto, decerni sibi a senatu Romano postulavit alterum consulatum; contradictum est a Marcello ter consule, adnitente Pompeio. Deinde decretum est a senatu, ne in Urbem nisi dimisso veniret exercitu. Quod Caesar graviter tulit, et contractis undique viribus, Romam hostiliter crescentibus Caesaris viribus trepidi, tanquam Italia pulsi Graeciam adierunt, Dyrrachium gerendi belli sedem eligentes. Caesar autem, cum jam adversus Pompeii duces multa peregisset certamina, tandem Romam intravit, et ex aerario publico fractis januis pecuniam tulit, quam suis militibus erogavit. Interea vero apud Dyrrachium multi reges Orientis ad Pompeium cum auxiliis devenere; quod audiens Caesar, agmine comparato, per Epirum in Thessaliam venit. Pompeius cum maximis copiis secutus, bemillia, equites in siniin dextro quingenti. Inter quos erant reges multi, senatoresque et equites Romani plurimi. Contra Caesar simi
Abbreviated transcription (Latin):
orientis sine mertennario gallorũ exercitu ulla
bella gerere p̾sumerent. neq pulsi regno ad
alios quã adgallos confugerent. Non enĩ alit̾ ma¬
iestatẽ suam tutã neq amissam recuꝑe se posse.
nisi gallica uirtute arbitrabant᷑. Itaq in auxiliũ
ab ithiniȩ rege uocati. regnũ cũ eo pacta uictoria

Expanded text:
Orientis sine mercennario Gallorum exercitu ulla bella gesserunt, neque pulsi regno ad alios quam ad Gallos confugerunt. Tantus tgestatem suam tutam, neque amissam recuperare se posse sine Gallica virtute arbitrarentur. Itaque in auxilium a rege Bithiniae vocati, regnum cum eo parta victoria
Abbreviated transcription (Latin):
fabianꝰ
cornelus
lucius9
scephay¬
Sictuoi
felix
marcelsinꝰ.
Marcellus
eusebuis
molchiades
Marcus
iulius
amasus
Siricius
Anastasuis
Inuocencius
zotinus
bone facius
celestinus
Ilaruis
Sĩplicius

Expanded text:
Fabianus, Cornelius, Lucius, StephaSixtus, Felix, Marcellinus, Marcellus, Eusebius, Melchiades, Marcus, Julius, amasus, Siricius, Anastasius, Innocentius, Zozimus, Bonifacius, Coelestinus, ilarius, Simplicius
Abbreviated transcription (Latin):
Uigilius
relagus
pelagius ii.
Gregoriue.
Sauimianus¬
Nleus de dit
honorius
Theadorus
marterius
eugenius
Uitalianus
a deo datus
Vonus.
agatho
Cxnon
Fergii¬

Expanded text:
ius, Pelagius, Pelagius, Gregorius, SabinianusDeusdedit, Honorius, Theodorus, Martinus, Eugenius, Vitalianus, Adeodatus, Bonus, Agatho, Conon, Sergi
Abbreviated transcription (Latin):
dibus fatigauit. Dum int̾ea romani missis in hispaĩ¬
am Scipionib pͥmo poenos ꝓuincia expulerunt. po¬
stea cum ip̃is hispanis grauia bella. gesserunt. nec pͥus
pdomitae prouintiae. ingum hispaniae cape potuerũt
ꝙ̃ Caesar augustus ꝑdomito orbe. iuctricia. ad eos ar¬
ma transtulit. ppłmq barbarum. ac ferum legibus
ad cultiorem uitae usum traductum in formam. pro¬
uintia redegit:¬

Expanded text:
dibus fatigavit,cum interea Romani missis in Hispanidibus fatigavit,cum interea Romani missis in Hispaniam Scipionibus primo Poenos provincia expulerunt, postea cum ipsis Hispanis gravia bella gesserunt. Nec prius perdomitae provinciae iugum Hispani accipere potuerunt, quam Caesar Augustus perdomito orbe victricia ad eos arma transtulit populumque barbarum ac ferum legibus ad cultiorem vitae usum traductum in formam provinciae redegit
Abbreviated transcription (Latin):
origo est sacra herculis per quietem iussi inhispaniam
transtulissent. urbemq ibi condidissent inuidentib in¬
crementis nouae urbis. finitimis hispaniae ppłis ac ppea
Gaditanos bello lacessentib auxilium consanguineis
Carthaginenses misere. Ibi felici expeditione et Gadi¬
tanos ab iniuria uendicauerunt. et maiorem partem
prouinciae impio suo adiecerunt. Postea quoq hortan¬
tibus p̃mia expeditionis auspiciis Hamilcharem imꝑa¬
torem cum manu magna ad occupandam prouintiã
misere. Qui magnis rebus gestis dum fortunã incon¬
sultius sequit᷑: in insidias deductus occidit᷑. In huius
locum gener ip̃ius Asdrubal mittit᷑: quiet ip̃e a seruo
hispani cuiusdam ulciscente domini iniustam necem
interfectus ẽ. Et maior utroq Annibal impator ha¬
milcharis filius suecedit. Siquidem utriusq res ge¬
stas supgressus uniusam hispaniam domuit. Inde ro¬
manis illato bello ltaliam per annos sedicim uariiscla¬

Expanded text:
origo est, sacra Herculis per quietem iussi in Hispaniam origo est, sacra Herculis per quietem iussi in Hispaniam transtulissent urbemque ibi condidissent, invidentibus incrementis novae urbis finitimis Hispaniae populis ac propterea Gaditanos bello lacessentibus auxilium consanguineis Karthaginienses misere. Ibi felici expeditione et Gaditanos ab iniuria vindicaverunt et maiore iniuria partem provinciae imperio suo adiecerunt. Postea quoque hortantibus primae expeditionis auspiciis Hamilcarem imperatorem cum manu magna ad occupandam provinciam misere, qui magnis rebus gestis, dum fortunam inconsultius sequitur, in insidias deductus occiditur. In huius locum gener ipsius Asdrubal mittitur, qui et ipse a servo Hispani cuiusdam, ulciscente domini iniustam necem, interfectus est. Et maior utroque Hannibal imperator, Hamilcaris filius, succedit, siquidem utriusque res gestas supergressus universam Hispaniam domuit. Inde Romanis inlato bello Italiam per annos sedecim variis cla
Abbreviated transcription (Latin):
psarum cane altus ꝓderet᷑. Ab hoc et enim minist̾ia ẜ¬
uilia ppło interdicta. et plebs in septem urbes diui¬
sa. Nortuo abbide regnum per multa sacula a succeᷤᷤ¬
soribus eius retentum. In alia parte hispaniae: et q̃
ex insulis constat regnum penes Gerionem fuit. In hac
tanta pabuli laeticia est: ut nisi abstinentia. interpella¬
ta sagina fuerit. pecora rumpant᷑. Inde deniq arm̃¬
ta gerionis: quae illis temporib solae opes hẽbantur
tanta famae fuere: ut herculem ex Asia praedae mag̾¬
tudine illexerint. Porro Gerionem ip̃m non triplicis
natura ut fabulis proditur fuisse ferunt: sed tres frẽs
tanta concordiae extitisse: ut una anima om̃s regi ui¬
derentur. Nec bellum herculi sua sponte intulisse: s
cum arm̃ta sua rapi uidissent: amissa bello repetisse.
Ost regna deinde hispaniae primi Cartha¬
ginenses impium prouintiae occupauere.
Nam cum Gaditani a Tyro unde etiam carthaginensib

Expanded text:
Persarum, cane alitus proderetur. Ab hoc et ministeria sPersarum, cane alitus proderetur. Ab hoc et ministeria servilia populo interdicta et plebs in septem urbes divisa. Mortuo Habide regnum per multa saecula ab successoribus eius retentum. In alia parte Hispaniae et quae ex insulis constat, regnum penes Geryonem fuit. In hac tanta pabuli laetitia est, ut, nisi abstinentia interpellata sagina fuerit, pecora rumpantur. Inde denique armenta Geryonis, quae illis temporibus solae opes habebantur, tantae famae fuere, ut Herculem ex Asia praedae magnitudine inlexerint. Porro Geryonem ipsum non triplicis naturae, ut fabulis proditur, fuisse ferunt, sed tres fratres tantae concordiae extitisse, ut uno animo omnes regi viderentur, nec bellum Herculi sua sponte intulisse, sed cum armenta sua rapi vidissent, amissa bello repetisse. Post regna deinde Hispaniae primi Karthaginienses imperium provinciae occupavere. Nam cum Gaditani a Tyro, unde et Karthaginiensibus
Abbreviated transcription (Latin):
exponit᷑. Nec multo pꝰt cerua affuit: quae ubera par¬
uo offerret. Inde deniq conu̾satione nutricis exi¬
mia puero pnicitas fuit. interq ceruoꝵ greges du
mõtes saltusq haud inferior uelocitate ꝑagrauit. Ad
postremum laqueo captus regi donatus est. Tunc et
lineamẽtoꝵ similitudine et notis corporis quae par
uulo fuerant. nepos agnitus. Admiratione deinde
tot casuum. ꝑiculoꝵq ab eodem successor regni de¬
stinat᷑. nom̃ illi impositum Abbis: Qui ut regnum
accepit. tantȩ magnitudinis fuit: ut non frustra deo¬
rum maiestate tot piculis ereptus uideretur. Quippe
et barbarum ppłm legibus iunxit. et boues pͥmo ara¬
tro domari. frum̃taq sulco quaereͬ docuit. Et ex agre¬
sti cibo mitiora uesci odio eorum quae ip̃e passus fue¬
rat homines coegit. Huius casus fabulosi uiderent᷑:
ni et romanoꝵ conditores lupa nutriti. et Cyrus rex

Expanded text:
exponitur,nec multo post cerva adfuit, quae ubera parexponitur,nec multo post cerva adfuit, quae ubera parvulo offerret. Inde denique conversatione nutricis eximia puero pernicitas fuit; interque cervorum greges diu montes saltusque haud inferior velocitate peragravit. Ad postremum laqueo captus regi dono datus est. Tunc et liniamentorum similitudine et notis corporis, quae inustae parvulo fuerant, nepos agnitus. Admiratione deinde tot casuum periculorumque ab eodem successor regni destinatur. Nomen illi inpositum Habidis, qui ut regnum accepit, tantae magnitudinis fuit, ut non frustra deorum maiestate tot periculis ereptus videretur. Quippe et barbarum populum legibus vinxit et boves primus aratro domari frumentaque sulco quaerere docuit et ex agresti cibo mitiora vesci odio eorum, quae ipse passus fuerat, homines coegit. Huius casus fabulosi viderentur, ni et Romanorum conditores lupa nutriti et Cyrus, rex
Abbreviated transcription (Latin):
filiae stupro nepos proueniss: pudore flagitii. uariis
generib extingui paruulum uoluit. S per omnes
casus. fortuna quadam seruatus. ad postremũ ad re¬
gnum tot piculoꝵ miẜatione ꝑuenit.Primum enĩ
cum eum exponi iussissi. et post dies ad corpus ex¬
positi requirendũ misiss: inuentus ẽ ferarum uaio
lacte nutritus. Deinde relatum domũ in tramite an¬
gusto: per quem arm̃ta commeare consueuerãt ꝓiici
uib. crudelis ꝓrsus. qui proculcare nepotem. q̃ sim¬
plici morte int̾sici maluit. Ibi quoq cum inuiolatꝰ
ẽẽt nec alim̃tis egeret. canib pͥmo ieiunis. et mul¬
torum dierum abstinẽtia cruciatis. mox suibus ob¬
iecit. Itaq cum non solum non nocẽnt. uerumetiam
quarumdam uberibus aleretur: ad ultimum in Occe¬
anum abici iussit. Tum plane manifesto quodam
numine inter furentis aestus reciprocantes undas
ueluti naue non fluctu ueheretur leni salo in lutoeͬ

Expanded text:
filiae stupro nepos provenisset, pudore flagitii variis filiae stupro nepos provenisset, pudore flagitii variis generibus extingui parvulum voluit; sed per omnes casus Fortuna quadam servatus ad postremum ad regnum tot periculorum miseratione pervenit. Primum omnium cum eum exponi iussisset et post dies ad corpus expositi requirendum misisset, inventus est vario ferarum lacte nutritusDeinde relatum domum tramite angusto, per quem armenta commeare consueverant, proici iubet, crudelis prorsus, qui proculcari nepotem, quam simplici morte interfici maluit. Ibi quoque cum inviolatus esset nec alimentis egeret, canibus primo ieiunis et multorum dierum abstinentia cruciatis, mox etiam suibus obiecit. Itaque cum non solum non noceretur, verum etiam quarundam uberibus aleretur, ad ultimum in Oceanum abici iussit. Tum plane manifesto quodam numine inter furentes aestus ac reciprocantes undas, velut nave, non fluctu veheretur, leni salo in litore
Abbreviated transcription (Latin):
quod etiam uicino flumini nom̃ dedit. auro quoq
ditissima. adeo ut etiam aratro frequent glebas au¬
reas excitent. In huius gentis finibus sacer mons
est. quem ferro uiolari ut nefas hẽtur. S si quan¬
do fulgure t̾ra ꝑscissa sit: quod in iis locis assidua res
ẽ. detectum aurum. uelut dei munus collige̾ ꝑmit¬
titur. Toemina res domesticas agrorumq cultas
administrãt. lp̃i armis. et rapinis seruiunt. p̃cipua
iis quidem ferri mat̾ia: sed aqua ip̃a ferro uiolentior.
Quippe temꝑam̃to eius. ferrum aciius reddit̾. nec ul¬
lum apud eos telum probat᷑ quod non aut barbili
fiuuio aut Calibi tingat᷑. unde etiam Calibes fuuii
finitimi appellati. ferroq caeteris p̃stare dicunt᷑.
Altus uero Carcesiorum in quib Titanas. bel¬
lum aduersum deos gessisse ꝓditur incolueͬ
Curetes. Quorum rex uetussimus Gargorius
mellis colligendi usum pͥmus inuenit. Huic cum ex

Expanded text:
quod etiam vicino flumini nomen dedit. Auro quoque quod etiam vicino flumini nomen dedit. Auro quoque ditissima, adeo ut etiam aratro frequenter glebas aureas excidant. In huius gentis finibus sacer mons est, quem ferro violari nefas habetur; sed si quando fulgure terra proscissa est, quod in his locis adsidua res est, detectum aurum velut dei munus colligere permittitur. Feminae res domesticas agrorumque culturas administrant, ipsi armis et rapinis serviunt. Praecipua is quidem ferri materia, sed aqua ipso ferro violentior; quippe temperamento eius ferrum acrius redditur, nec ullum apud eos telum probatur, quod non aut Birbili fluvio aut Chalybe tinguatur. Vnde etiam Chalybes fluvii huius finitimi appellati ferroque ceteris praestare dicuntur. Saltus vero Tartessiorum, in quibus Titanas bellum adversus deos gessisse proditur, incoluere Curetes, quorum rex vetustissimus Gargoris mellis colligendi usum primus invenit. Huic cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
gregarius miles ip̃o imꝑatore opulentior uideret᷑. In
lusitanis iuuxta fluuium tagum uento equas foetus
concipe multi auctores ꝓdidere: qua fabula ex equaꝵ
faecunditate. et gregum multitudine nata sunt: Qui tã¬
ti in Gallecia ac lusitania et tam ꝑnices uisunt᷑: ut nõ
ĩmerito uento ip̃o concepti uideant᷑. Gallecii autem
graecam sibi originem asserunt.Siquidem post sine
troiani belli. Teuerum morte aiacis frĩs. inuisum
patri Thelamoni cum non recipet᷑ in regnum Cyprũ
concessisse: atq ibi urbem nomine antiquae patriae
Salaminam condidisse. Inde accepta opinione pat̾¬
nae mortis patriam repetisse. S cum ab furisace aia¬
cis filio. accessu prohiberet᷑. hispaniae littoribus ap¬
pulsum. loca ubi nunc ẽ Carthago noua occupasse
lnde Galleciam transisse: et positis sedibus genti nom̃
dedisse. Galleciae aut̃ portio amphyloci dicuntur
Regio cum aeris et plumbi uberrima tumet: Minio

Expanded text:
gregarius miles ipso imperatore opulentior videretur. In gregarius miles ipso imperatore opulentior videretur. In Lusitanis iuxta fluvium Tagum vento equas fetus concipere multi auctores prodidere. Quae fabulae ex equarum fecunditate et gregum multitudine natae sunt, qui tanti in Gallaecia ac Lusitania et tam pernices visuntur, ut non inmerito vento ipso concepti videantur. Gallaeci autem Graecam sibi originem adserunt; siquidem post finem Troiani belli Teucrum morte Aiacis fratris invisum patri Telamoni, cum non reciperetur in regnum, Cyprum concessisse atque ibi urbem nomine antiquae patriae Salaminam condidisse; inde accepta opinione paternae mortis patriam repetisse,sed cum ab Eurysace, Aiacis filio, accessu prohiberetur, Hispaniae litoribus adpulsum loca, ubi nunc est Karthago Nova, occupasse; inde Gallaeciam transisse et positis sedibus genti nomen dedisse. Gallaeciae autem portio Amphilochi dicuntur. Regio cum aeris ac plumbi uberrima, tum et minio,
Abbreviated transcription (Latin):
cura qͣ uitae celebratur. Eadem etiam bello punico
serui illius patientia. qui ultus dominũ inter tormẽta
risu exultauit. serenaq laeticia crudelitatem torq̃ntiũ
uicit. Uelocitas genti ꝑnix. inquies animus. plurimis
militares equi. et arma sanguine ip̃orum cariora. Nullꝰ
ni festis diebus epularũ apparatus. Aqua calida lauari
post secundum punicũ bellum a romanis didicẽ. In
tanta sȩculoꝵ serie. nullus illis dux magnus praeter
luriatum fuit: qui annis decem romanos uaria uictoia
fatigauit. adeo feris ꝓpiora ꝗͣ hominib ingenia gerũt
Quem ip̃m non iudicio ppłi electum: s ut cauendi scĩa
declinandoꝵq piculorum pitum secuti sunt. Cuius
ea uirtus. continentiaq fuit: ut cum consulares excitus
frequent̾ uicerit. tantis rebus gestis. non armoꝵ non
uestis cultum non deniq uictum mutau̾it: s in eo ha¬
bitu quo bellare pͥmum coepit ꝑseuerau̾it: ut quiuis

Expanded text:
cura quam vitae. Celebratur etiam bello Punico cura quam vitae. Celebratur etiam bello Punico servi illius patientia, qui ultus dominum inter tormenta risu exultavit serenaque laetitia crudelitatem torquentium vicit. Velocitas genti pernix, inquies animus: plurimis militares equi et arma sanguine ipsorum cariora. Nullus in festos dies epularum apparatus. Aqua calida lavari post secundum Punicum bellum a Romanis didicere. In tanta saeculorum serie nullus illis dux magnus praeter Viriatum fuit, qui annis decem Romanos varia victoria fatigavit; adeo feris propiora quam hominibus ingenia gerunt. Quem ipsum non iudicio populi electum, sed ut cavendi scientem declinandorumque periculorum peritum secuti sunt. Cuius ea virtus continentiaque fuit, ut, cum consulares exercitus frequenter vicerit, tantis rebus gestis non armorum, non vestis cultum, non denique victum mutaverit, sed in eo habitu, quo primum bellare coepit, perseveraverit, ut quivis
Abbreviated transcription (Latin):
pisq irrigui. Estuariis quoq occeani affatim piscosi.
plaeriq etiam diuites auro: quod in paludes uehunt.
Uno tantum pyrenei montis dorso adheret galliae. re¬
liquis partibus undiq in orbem mari cingitur. Forma
trae prope quadrata: nisi ꝙ artantib freti littoribus
in pirencum coit. Porro pyrenei montis spacium sex¬
centa millia passus efficit. Salubritas caeli per omne:
hispaniam aequalis: quia aeris sp̃s. nulla paludum gͣ¬
ui nebula inficit᷑. Huc accedunt et marinae aurae. un¬
diq uersus assidui flatus: quib omnem ꝓuintiam pe¬
netrantib euentilato t̾restri sp̃u. p̃cipua omnib saĩ¬
tas redditur. Corpora hominũ ad inediam. laborẽq.
animi ad mortem parati. dura omnib et astricta paͬ¬
simonia. Bellum qͦ ocio malunt. Si extraneus deest.
domi hostem quaerunt. Saepe torm̃tis pro silentio reꝵ
creditarum ĩmortui. Adeo illis potior taciturnitatis

Expanded text:
pisque inrigui, aestuariis quoque Oceani adfatim piscosi, pisque inrigui, aestuariis quoque Oceani adfatim piscosi, plerique etiam divites auro, quod in balucibus vehunt. Vno tantum Pyrenaei montis dorso adhaeret Galliae, reliquis partibus undique in orbem mari cingitur. Forma terrae prope quadrata, nisi quod artantibus freti litoribus in Pyrenaeum coit. Porro Pyrenaei montis spatium sexcenta milia passuum efficit. Salubritas caeli per omnem Hispaniam aequalis, quia aeris spiritus nulla paludium gravi nebula inficitur. Huc accedunt et marinae aurae undique versus adsidui flatus, quibus omnem provinciam penetrantibus eventilato terrestri spiritu praecipua hominibus sanitas redditur. Corpora hominum ad inediam laboremque, animi ad mortem parati. Dura omnibus et adstricta parsimonia. Bellum quam otium malunt; si extraneus deest, domi hostem quaerunt. Saepe tormentis pro silentio rerum creditarum inmortui; adeo illis fortior taciturnitatis
Abbreviated transcription (Latin):
lspania sicuti Europae t̾ͥminos claudit.
ita et huius oꝑis finis futura ẽ. Hanc
uet̾es ab Hybero amne. hyberiam pͥ¬
mum postea ab hispalo hispaniam
cognominauerũt. Haec int̾ Africam
et Galliam posita Occeani freto. et freneis montib:
claudit᷑: sicut minor utraq t̾ra: ita utraq fertilior
Nam neq ut Africa uiolento sole torretur: neq ut
gallia assiduis uentis fatigatur. sed media inter utn¬
q hinc temꝑato calore. inde felicibus. et tempestiuis
imbribus in omnia frugum genera faecunda ẽ ad̾o
ut non ip̃is tantum incolis: uerumetiam italiae ur¬
biq: romana cunctarum rerum abundantiã suffici¬
at. Huic enim non frum̃ti tantum magna copia ẽ.
uerum et uini mellis. oleiq. Nec ferri solum mat̾ia
p̃cipua: s et equoꝵ pnices greges. S nec summa
tantum t̾rae laudanda bona uerum et abstrusorũ
certe. nulla feracior tra. In hac cursus amnium nõ
torrentes. rapidiq ut noceant: s lenes et uineis. cam¬

Expanded text:
spania sicuti Europae terminos claudit, ita et huius operis finis futura est. Hanc veteres ab Hibero amne primum Hiberiam, postea ab Hispalo Hispaniam cognominaverunt. Haec inter Africam et Galliam posita Oceani freto et Pyrenaeis montibus clauditur. Sicut minor utraque terra, ita utraque fertilior. Nam neque ut Africa violento sole torretur, neque ut Gallia adsiduis ventis fatigatur, sed media inter utramque hinc temperato calore, inde felicibus et tempestivis imbribus in omnia frugum genera fecunda est, adeo ut non ipsis tantum incolis, verum etiam Italiae urbique Romanae cunctarum rerum abundantia sufficiat. Hinc enim non frumenti tantum magna copia est, verum et vini, mellis oleique. Nec ferri solum materia praecipua, sed et equorum pernices greges. Sed nec summae tantum terrae laudanda bona, verum et abstrusorum certe nulla feracior terra. In hac cursus amnium non torrentes rapidique, ut noceant, sed lenes et vineis cam
Abbreviated transcription (Latin):
thrydates. Mediae. Uacasen p̃ponit. ip̃e in hyrcani¬
am ꝓficit᷑: unde reuersus bellum cum Elimeoꝵ
rege gessit: quo uicto hanc quoq gentem regno ad¬
iecit. Imꝑiumq parthorum a monte Caucaso mul¬
tis pplĩs in ditionem redactis usq fumen Eufratem
ꝓtulit. atq ita aduersa ualitudine arreptus nõ mĩor
arsace proauo glĩosa senectute decessit:¬

Expanded text:
thridates Mediae Bacasin praeponit, ipse in Hyrcanithridates Mediae Bacasin praeponit, ipse in Hyrcaniam proficiscitur. Vnde reversus bellum cum Elymaeorum rege gessit, quo victo hanc quoque gentem regno adiecit imperiumque Parthorum a monte Caucaso multis populis in dicionem redactis usque flumen Euphraten protulit. Atque ita adversa valetudine adreptus, non minor Arsace proavo, gloriosa senectute decedi
Abbreviated transcription (Latin):
gium eos ꝑduxit. Bactriani autem per uaria bella
iactati non regnum tantum: uerumetiam libertatẽ
amiserunt. Si quidem Sogdianorum et Arcadoꝵ
et Drangaritanorum Indoꝵq bellis fatigati: ad
postremum ab inualidioribus uelut exangues op¬
p̃ssi sunt. Multa tamen fucratides bella magna
uirtute gessit. Quib attritus: cum obsidionem Deme¬
trii. regis indorum pateretur. cum trecentis militib
lx. millia hostium assiduis eruptionib uicit. Quĩto
itaq mense liberatus. indiam in pot̾ãtem redegit.
Unde cum se recipet a filio. quem regni socium fece¬
rat. in itinere interficitur: qui non dissimulato parri¬
cidio uelut hostem non patrem interfeciss. et per
sanguinem eius currum egit: et corpus abiici inse¬
pultum iussit
Um haec apud Bactros gerunt᷑: interim int̾
parthos. et Medos. bellum oritur.Cum ua¬
rius utriusq casus ppłi fuisset. ad postremũ
uietoria penes parthos fuit. His uiribus auctus mi¬

Expanded text:
gium eos perduxit. Bactriani autem per varia bella gium eos perduxit. Bactriani autem per varia bella iactati non regnum tantum, verum etiam libertatem amiserunt, siquidem Sogdianorum et Arachotorum et Drancarum et Areorum Indorumque bellis fatigati ad postremum ab invalidioribus Parthis velut exsangues oppressi sunt. Multa tamen Eucratides bella magna virtute gessit, quibus adtritus cum obsidionem Demetrii, regis Indorum, pateretur, cum CCC militibus LX milia hostium adsiduis eruptionibus vicit. Quinto itaque mense liberatus Indiam in potestatem redegit. Vnde cum se reciperet, a filio, quem socium regni fecerat, in itinere interficitur, qui non dissimulato parricidio, velut hostem, non patrem interfecisset, et per sanguinem eius currum egit et corpus abici insepultum iussit. Dum haec apud Bactros geruntur, interim inter Parthos et Medos bellum oritur. Cum varius utriusque populi casus fuisset, ad Postremum victoria penes Parthos fuit. His viribus auctus Mi
Abbreviated transcription (Latin):
Arsaces et ip̃e nomine aduersus Antiochum Seleu¬
ci filium centum milib peditum et xx. milibus
equitum instructum mira uirtute pugnauit. Ad
postremum in societatem eius assumptus est. I Ex¬
tius parthis rex friapatius fuit. sed et ip̃e Arsaces di¬
nomine. sicuti romani Caesares. Augustosq cognoĩ¬
nauere. Nic actis in regno xi. anmis decessit: reli¬
ctis duobus filiis Mithrydate et Phraate. quorũ
maior Phraates more gentis heres. Mardos ualroã
gentem bello domuit. Nec multo post decessit: plu¬
ribus filiis relictis: quibus praeterits fratri potissiũ:
mithrydati insigni uirtutis uiro reliquit impiu
plus regio. ꝗͣ patrio deberi nomini ratus.potius q
patriae. ꝗͣ liberis consulendum:
Odem ferme tempore sicut in parthis Mi¬
thrydates: ita in bactris fucratides. magͥ
utriq uiri. regna ineunt. S parthorum
fortuna felicior. ad sũmum hoc duce impii fasti¬

Expanded text:
Arsaces et ipse nomine, adversus Antiochum, SeleuArsaces et ipse nomine, adversus Antiochum, Seleuci filium, centum milibus peditum et XX milibus equitum instructum mira virtute pugnavit; ad postremum in societatem eius adsumptus est. Tertius Parthis rex Priapatius fuit, sed et ipse Arsaces dinomine, sicuti Romani Caesares Augustosque, cognominavere. Hic actis in regno XV annis decessit relictis duobus filiis, Mithridate et Phrahate. Quorum maior Phrahates, more gentis heres regni, Mardos, validam gentem, bello domuit nec multo post decessit pluribus filiis relictis,quibus praeteritis fratri potissimum Mithridati, insignis virtutis viro, reliquit imperium, plus regio quam patrio deberi nomini ratus potiusque patriae quam liberis consulendum. Eodem ferme tempore, sicut in Parthis Mithridates, ita in Bactris Eucratides, magni uterque viri, regna ineunt. Sed Parthorum fortuna felicior ad summum hoc duce imperii fasti
Abbreviated transcription (Latin):
de sollennem uelut imtium libertatis obseruant. Re¬
uocato deinde Seleuco: nouis motibus in Asia dato
laxam̃to. regnum parthicum format. militem legit
castella munit. ciuitates firmat. urbem quoq nomine
claram in monte zipaoternon condit: cuius loci ea
conditio ẽ: ut neq munitius quicꝗͣ ẽẽ neq amoeniꝰ
possit. Ita enim p̃ruptis rupibus undiq cingit᷑: ut
tutela loci nullis defensorib egeat. Et soli circum¬
iacentis tanta ubertas: ut propriis opibus expleatur.¬
Fontium ac siluarum ea copia est: ut et aquarum abũ¬
dantia irrigetur: et uenationum uoluptatibus exoͣ¬
netur. Sie Arsaces. quaesito simul constitutoq regͦ
non minus memorabilis parthis. qͣ persis Cyrus:¬
Macedonibus Alexander: Romanis Romulus matura
senectute decedit: Cuius memoriae hunc honorem
parthi tribuerunt: ut om̃s deinde reges suos arsaces
nomine nuncupent. Nuius filius et successor regͥ

Expanded text:
de sollemnem velut initium libertatis observant. Rede sollemnem velut initium libertatis observant. Revocato deinde Seleuco novis motibus in Asiam dato laxamento regnum Parthicum format, militem legit, castella munit, civitates firmat;urbem quoque nomine Daram in monte Apaorteno condit, cuius loci ea condicio est, ut neque munitius quicquam esse neque amoenius possit. Ita enim et praeruptis rupibus undique cingitur, ut tutela loci nullis defensoribus egeat, et soli circumiacentis tanta ubertas, ut propriis opibus expleatur;fontium ac silvarum ea copia est, ut et aquarum abundantia inrigetur et venationum voluptatibus exornetur. Sic Arsaces quaesito simul constitutoque regno non minus memorabilis Parthis quam Persis Cyrus,Macedonibus Alexander, Romanis Romulus matura senectute decedit,cuius memoriae hunc honorem Parthi tribuerunt, ut omnes exinde reges suos Arsacis nomine nuncupent. Huius filius et successor regni,
Abbreviated transcription (Latin):
res omiserunt. Eodem tempore et theodotus mille
urbium bactrianarum praefectus defecit. regemq se appel¬
lari iussit. Quod exemplum secuti totius orientis ppli
a macedonib defecere.
Rat eo tempore Arsaces uir sicut incerte origĩs
ita uirtutis exꝑtae. Hic solitus latrociniis et
rapto uiuere accepta opinione Seleucum a
qallis in asia uictum solutus regis metu cum praedonu
manu parthos ingressus p̃fectum corum Mandragora:
opp̃ssit sublatoq eo imꝑium gentis inuasit. Non mra¬
gno deinde post tempore Hyrcanoꝵ quoq regnumĩ¬
uasit atq ita duarum ciuitatum imꝑio p̃ditus grandẽ
exercitum parat metu tam̃ Theodoti et Seleuci bact̾¬
anoꝵ regis s cito metu theodoti morte liberatus. cum
filio eius et ip̃o theodoto foedus ac pacem fecit. nec mł¬
to post cum Seleuco rege ad defectores ꝑsequendos ue¬
niente congressus uictor suit. Quem diem parthi exĩ¬

Expanded text:
res omiserunt. Eodem tempore etiam Theodotus, mille res omiserunt. Eodem tempore etiam Theodotus, mille urbium Bactrianarum praefectus, defecit regemque se appellari iussit, quod exemplum secuti totius Orientis populi a Macedonibus defecere. Erat eo tempore Arsaces, vir sicut incertae originis, ita virtutis expertae. Hic solitus latrociniis et rapto vivere accepta opinione Seleucum a Gallis in Asia victum, solutus regis metu, cum praedonum manu Parthos ingressus praefectum eorum Andragoran oppressit sublatoque eo imperium gentis invasit. Non magno deinde post tempore Hyrcanorum quoque regnum occupavit, atque ita duarum civitatium imperio praeditus grandem exercitum parat metu cum Seleuci et Theodoti, Bactrianorum regis. Sed cito morte Theodoti metu liberatus cum filio eius, et ipso Theodoto, foedus ac pacem fecit, nec multo post cum Seleuco rege ad defectores persequendos veniente congressus victor fuit;quem diem Parthi exin
Abbreviated transcription (Latin):
uiris. mansuetudinem mulerib assignant. Semꝑ
in ext̾nos. aut in domesticos motus inquieti. natura
taciti. Ad faciendum. ꝗͣ ad dicendum ꝓmptiores
proinde secunda. atq aduersa silentio tegunt. pͥn¬
cipibus metu non pudore parent. In libidinem pro¬
iecti. in cibum parci. fides dicti ꝓmissiq nulla: nisi
quatenus expedit. Post mortem alexandri magͥ
cum int̾ successores eius orientis regna diuiderentur
nullo macedonum dignante parthorum imꝑium:
Stragonori. externo socio tradunt᷑. fostea deductis
macedonib in bellum ciuile cum caeteris suꝑioris
asiae pplis Cumenem secuti sunt: quo uicto ad An¬
tigonum transiere. Post hunc a Nicanore Seleuco ac
mor. ab antiocho et successorib eius possessi: a cuius
L. Manilio bulsione. M. Attilio regulo consulibus
huius defectionis impunitatem. illis duorum fratrũ
regum Seleuci et Antiochi discordia dedit: qui dũ
inuicem eriꝑe sibi regnum uellent: ꝑsequi defecto¬

Expanded text:
viris, mansuetudinem mulieribus adsignant. Semper aut viris, mansuetudinem mulieribus adsignant. Semper aut in externos aut in domesticos motus inquieti, natura taciti, ad faciendum quam ad dicendum promptiores; proinde secunda adversaque silentio tegunt. Principibus metu, non pudore parent. In libidinem proiecti, in cibum parci. Fides dicti promissique nulla, nisi quatenus expedit. Post mortem Alexandri Magni cum inter successores eius Orientis regna dividerentur, nullo Macedonum dignante Parthorum imperium Staganori, externo socio, traditur. Postea diductis Macedonibus in bellum civile cum ceteris superioris Asiae populis Eumenen secuti sunt, quo victo ad Antigonum transiere. Post hunc a Nicatore Seleuco ac mox ab Antiocho et successoribus eius possessi, a cuius L. Manlio Vulsone M. Atilio Regulo consulibus. Huius defectionis inpunitatem illis duorum fratrum regum, Seleuci et Antiochi, discordia dedit, qui dum invicem eripere sibi regnum volunt, persequi defecto
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lia deserunt: ac paulo pt pugnam ex fuga repetũt.
ut cum maxime te uicisse putes tunc tibi discrimẽ
subeundum sit. Munim̃tum ip̃is equisq loricae
plumatae sunt: quae utcunq toto corpore tegunt.
Auri. argentiq nullus nisi in armis usus. Uxores
dulcedine libidinis singuli plures hẽnt. nec ulla de¬
licta adulterio grauius uindicant. Oͣ obrem foemĩs
spectum interdicunt. Carne non nisi uenatibus q̃¬
sita. uescunt᷑. equis omni tempore uectant᷑. Illis bella
illis coniuiuia: illis publica. ac pͥuata officia obeunt.
suꝑ illos ire. consistere. mercari. colloqui: hoc deniq
diserimen inter seruos. liberosq est: ꝙ serui pedi¬
bus liberi nonnisi equis incedunt. Sepultura uul¬
go aut auium: aut canum laniatus est. Nuda demũ
ossa t̾ra obruunt. Insuꝑstitionib ac cura deorum p̃¬
cipua omnib ueneratio ẽ. Ingenia genti tumida. se¬
ditiosa. fraudulenta procacia. Quippe uiolentiam.

Expanded text:
proelia deserunt ac paulo post pugnam ex fuga repetunt, proelia deserunt ac paulo post pugnam ex fuga repetunt, ut, cum maxime vicisse te putes, tunc tibi discrimen subeundum sit. Munimentum ipsis equisque loricae plumatae sunt, quae utrumque toto corpore tegunt. Auri argentique nullus nisi in armis usus. Vxores dulcedine variae libidinis singuli plures habent, nec ulla delicta adulterio gravius vindicant. Quamobrem feminis spectum interdicunt. Carne non nisi venatibus quaesita vescuntur. Equis omni tempore vectantur; illis bella, illis convivia, illis publica ac privata officia obeunt; super illos ire, consistere, mercari, colloqui. Hoc denique discrimen inter servos liberosque est, quod servi pedibus, liberi non nisi equis incedunt. Sepultura vulgo aut avium aut canum laniatus est; nuda demum ossa terra obruunt. In superstitionibus atque cura deorum praecipua omnibus veneratio est. Ingenia genti tumida, seditiosa, fraudolenta, procacia; quippe violentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ac fluuida. Armoꝵ patrius ac Scythicus mos. Exer¬
citum non ut aliae gentes liberorum: sed maiorẽ par¬
tem seruitiorum hñt. Quoꝵ uulgus. nulli manuĩt¬
tendi potãte ꝑmissa. ac per haec omnib seruis nascẽ¬
tibus in dies crescit. Hos pari ac liberos suos cura ha¬
bent. et equitare. et sagittare magna industria docẽt.
locupletissimus ut quisq est: ita plures in bella equi¬
tes regi suo praebet. Deniq Antonio bellum parthis
inferenti cum. L millia equitum occurrissent: soli
iui. liberi fuere. Cominus in acie p̃liari aut obsessas
expugnare urbes nesciunt. pugnant aut ꝓcurrenti¬
bus equis. aut terga dantibus. Saepe etiam fugam
simulant: ut incautiores aduersum uulnera inseq̃n¬
tes hẽant. Signum his in p̃lio non tuba: sed tym¬
pano datur. Nec pugnare diu possunt. Caeterum
intolerandi forent: si quantus est impetus: uis tãta
et ꝑseuerantia ẽẽt. Plerunq in ip̃o ardore certaĩs

Expanded text:
ac fluida. Armorum patrius ac Scythicus mos. Exerac fluida. Armorum patrius ac Scythicus mos. Exercitum non, ut aliae gentes, liberorum, sed maiorem partem servitiorum habent, quorum vulgus nulli manumittendi potestate permissa ac per hoc omnibus servis nascentibus in dies crescit. Hos pari ac liberos suos cura et equitare et sagittare magna industria docent. Locupletissimus ut quisque est, ita plures in bella equites regi suo praebet. Denique Antonio bellum Parthis inferenti cum L milia equitum occurrerent, soli CCCC liberi fuere. Comminus in acie proeliari aut obsessas expugnare urbes nesciunt. Pugnant aut procurrentibus equis aut terga dantibus; saepe etiam fugam simulant, ut incautiores adversum vulnera insequentes habeant. Signum his in proelio non tuba, sed tympano datur. Nec pugnare diu possunt; ceterum intolerandi forent, si quanta his est impetus vis, tanta et perseverantia esset. Plerumque in ipso ardore certaminis
Abbreviated transcription (Latin):
cum granib Scythicis et uicinalib bellis assidue
uexati. uariis piculorum certaminib urgerent᷑. hi do¬
mesticis seditionib scythia pulsi solitudinis int̾ hyr¬
caniam et Dachas et Arsos. et Spartanos. et Magia¬
nos furtim occupauere fines. Deinde postea non int̾¬
dicentibus pͥmo finitimis. postea etiam prohibenti¬
bus in tantum protulere: ut non immersa tantum
ac profunda campoꝵ: uerumetiam p̃rupta colliu:
montiumq ardua occupauerint. Ex quo fit: ut
parthiae plaeraq finium. aut estus aut frigoris ma¬
gnitudo possideat. Ouippe cum montes nix: cam¬
pos estus infestet. Administratio gentis post defe¬
ctionem macedonici impii sub regibus fuit. ꝓximꝰ
maiestati regum pplorum ordo est. Ex hoc ducesin
bello ex hoc in pace rectores hñt. Sermo iis inter Scythi¬
cum mediumq medius. et utrisq mixtus. uestis olĩ
sui moris. posteaꝗͣ accessere opes: ut medis plucida

Expanded text:
cum gravibus Scythicis et vicinalibus bellis adsidue cum gravibus Scythicis et vicinalibus bellis adsidue vexati variis periculorum certaminibus urgerentur. Hi domesticis seditionibus Scythia pulsi solitudines inter Hyrcaniam et Dahas et Areos et Sparnos et Margianos furtim occupavere. Fines deinde non intercedentibus primo finitimis, postea etiam prohibentibus in tantum protulere, ut non inmensa tantum ac profunda camporum, verum etiam praerupta collium montiumque ardua occupaverint. Ex quo fit, ut Parthiae pleraque finium aut aestus aut frigoris magnitudo possideat, quippe cum montes nix et campos aestus infestet. Administratio gentis post defectionem Macedonici imperii sub regibus fuit. Proximus maiestati regum probulorum ordo est; ex hoc duces in bello, ex hoc in pace rectores habent. Sermo his inter Scythicum Medicumque medius et utrisque mixtus. Vestis olim sui moris; posteaquam accessere opes, ut Medis perlucida
Abbreviated transcription (Latin):
Arthi penes quos uelut diuisione
orbis cum romanis facta nunc oriẽ¬
tis imꝑium ẽ. Scytharum exules fu¬
Iere. hoc etiam ip̃o uocabulo manife¬
statur. Nam scythico ẜmone exules parthi dicuntur
hi et assyriorum. et medorum temporib inter ori¬
entis ppłos obseuissimi fuere. Postea quoq cum imꝑi¬
um orientis a medis in ꝑsas translatum est: ueluti uul¬
gus sine nomine p̃da uictorum fuere. Postremo ma¬
cedonibus triumphato oriente seruierunt: ut cuiuis
mirum uideat᷑ ad tantam eos felicitatem per uirtu¬
tem ꝓuectos: ut impent gentib sub quarum impio
ueluti seruile uulgus fuere. Aromanis quoq t̾nis
bellis per maximos duces. Norentissimis temporibus
lacessiti. soli ex omnib gentib non pares solum: ue¬
rumetiam uictores fuere. Quanꝗͣ plus glie est inter
Assyria. et medica. ꝑsicaq memorata olim regna. et
opulentissimum mille urbium Bactrianum impiu
emergere potuisse ꝗͣ longinqua bella uicisse. Praet̾ea

Expanded text:
arthi, penes quos velut divisione orbis cum Romanis facta nunc Orientis imperium est, Scytharum exules fuere. Hoc etiam ipsorum vocabulo manifestatur, nam Scythico sermone exules "parthi" dicuntur. Hi et Assyriorum et Medorum temporibus inter Orientis populos obscurissimi fuere. Postea quoque, cum imperium Orientis a Medis ad Persas translatum est, veluti vulgus sine nomine praeda victorum fuere. Postremum Macedonibus triumphato Oriente servierunt,ut cuivis mirum videatur ad tantam eos felicitatem per virtutem provectos, ut imperent gentibus, sub quarum imperio veluti servile vulgus fuere. A Romanis quoque trinis bellis per maximos duces florentissimis temporibus lacessiti soli ex omnibus gentibus non pares solum, verum etiam victores fuere;quamquam plus gloriae est inter Assyria et Medica Persicaque memorata olim regna et opulentissimum illud mille urbium Bactrianum imperium emergere potuisse quam longinqua bella vicisse,praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
gladio pyram conscendit. Atq ita ad ppłm respiciẽs
ituram se ad uirum. sicut p̃ceꝑant dixit: uitamq gla¬
dio finiuit. Qͣ dui carthago inuicta fuit pro dea cul¬
ta est. Condita est urbs haec lxii. annis ante ꝗͣ alba.¬
cuius uirtus sicut bello elara fuit: ita domi status ua¬
riis discordiarum casibus agitatus est. Cum inter caet̾a
mala etiam peste laborarent. eruenta sacrorum reli¬
gione. et scelere pro remedio usi sunt. Quippe hoies
ut uictimas ĩmolabant: et impuberes: quae etas etia
hostium misericordiam prouocat: aris admouebant.
pacem deorum sanguine eorum exposcentes. proqꝵ
uita dii rogari maxime solent.
Taq auersis tanto scelere numinib cum in
Sicilia diũ infeliciter dimicassent. translato in Sardiniã
bello amissa maiore exercitus parte graui praelio uicti
sunt. pꝑ quod ducem suum Macheum cuius auspiciis
et Siciliae partem domuerãt: et aduersus afros magsͣ

Expanded text:
gladio pyram conscenditatque ita ad populum respiciens gladio pyram conscenditatque ita ad populum respiciens ituram se ad virum, sicut praeceperint, dixit vitamque gladio finivit. Quam diu Karthago invicta fuit, pro dea culta est. Condita est haec urbs LXXII annis ante quam Roma;cuius virtus sicut bello clara fuit, ita domi status variis discordiarum casibus agitatus est. Cum inter cetera mala etiam peste laborarent, cruenta sacrorum religione et scelere pro remedio usi sunt;quippe homines ut victimas immolabant et inpuberes, quae aetas etiam hostium misericordiam provocat, aris admovebant, pacem deorum sanguine eorum exposcentes, pro quorum vita dii rogari maxime solent. Itaque adversis tanto scelere numinibus, cum in Sicilia diu feliciter dimicassent, translato in Sardiniam bello amissa maiore exercitus parte gravi proelio victi sunt;propter quod ducem suum Malchum, cuius auspiciis et Siciliae partem domuerant et adversus Afros magnas
Abbreviated transcription (Latin):
principib ad se accersitis Elisa nuptias sub belli denuntia¬
tione petit. Quod legati reginae referre metuentes: puico
cum ea ingenio egerunt nuntiantes regem aliquem po¬
scere: qui cultiores uictus eum afrosq ꝑdoceat. s quẽqͣ
inueniri non posse: qui ad barbaros: et ferarum more
uiuentes transire a consanguineis uelit. Tunc a regiã
castigati si pro salute patriae aspiorem uitam recusa¬
rent cui etiam ip̃a uita si res exigat debeatur. regis
mandata apuere: dicentes. quae praecipiat aliis ipsi fa¬
cienda ẽẽ si uelit urbi consultum eẽ. Hoc dolo capta
du Acernae uiri nomine cum multis lachrymis et
lamentatione flaebili inuocato ad postremum iturã
se quo sua et urbis fata uocarent. respondit. In hoc
trium mensium sumpto spacio pyra in ultima parte
urbis extructa: uelut placatura uiri manes: inferiasq
ante nuptias missura multas hostias caedit et sumpto

Expanded text:
principibus ad se arcessitis Elissae nuptias sub belli denuntiaprincipibus ad se arcessitis Elissae nuptias sub belli denuntiatione petit. Quod legati reginae referre metuentes Punico cum ea ingenio egerunt, nuntiantes regem aliquem poscere, qui cultiores victus eum Afrosque perdoceat;sed quem inveniri posse, qui ad barbaros et ferarum more viventes transire a consanguineis velit?Tunc a regina castigati, si pro salute patriae asperiorem vitam recusarent, cui etiam ipsa vita, si res exigat, debeatur, regis mandata aperuere, dicentes quae praecipiat aliis, ipsi facienda esse, si velit urbi consultum esse. Hoc dolo capta diu Acherbae viri nomine cum multis lacrimis et lamentatione flebili invocato ad postremum ituram se, quo sua et urbis fata vocarent, respondit. In hoc trium mensium sumpto spatio, pyra in ultima parte urbis instructa, velut placatura viri manes inferiasque ante nuptias missura multas hostias caedit et sumpto