comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canorum idc̃ hononio & paulino direximus. utdũ quis eorum
dehoc scło ad auctorẽ suũ fuerit accersitus in loco ipsius alcan
tam prourãe caritatis affectu. quampro tantarum pro uincia riu
spacu quas int̃ nos & uos esse noscuntur sumus inuitati con¬
cedere: ut in om̃ibus deuotioni uraẽ nostrum concursum & uu
custodiat¬
effectus Quiordinatus uenit ad paulinum: & occurrente sibi
misit pallium & litteras in quibus decernit boc ipsum quod
inepła adaeduinum regẽ missa decrtuerat Scilic& ut cumndo¬
nueruensis uel eburacensis antestis dehac iuta transierit. Isqu
supes est consors cuis dem gradus habeat potestatẽ alcerum
ordinandi inloco eius qui transierat sacer dotem nesit necessi
ad ro manam usque cuutatem ꝑtam prolixa terrarum & mans
spatia pro ordinando archi ep̃o semꝑ fatigari. Quarum & nt̃

Expanded text:
tanorum, id est, Honorio et Paulino direximus, ut dum quis eorum tanorum, id est, Honorio et Paulino direximus, ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fuerit accersitus, in loco ipsius alterutam pro vestrae charitatis affectu, quam pro tantarum provinciarum spatio, quae inter nos et vos esse noscuntur, sumus invitati concedere, ut in omnibus devotioni vestrae nostrum concursum, et jcustodiatum effectus  Al., electus: qui ordinandus venit ad Paulinum, et occurrente sibi misit pallium et literas, in quibus decernit  Al., decrevit hoc ipsum, quod in epistola ad Aeduinum regem missa decreverat: scilicet ut cum Doruvernensis vel Eburacensis antistes de hac vita transierit, is qui superest consors ejusdem gradus, habeat potestatem alterum ordinandi, in loco ejus qui transierat, sacerdotem; ne sit necesse ad Romanam usque civitatem per tam prolixa terrarum et maris spatia pro ordinando archiepiscopo semper fatigari. Quarum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
na uos caritate quã conuenit exhostamur. ut hoc quod uos diui¬
na miscđia ad suam gram̃ uocare dignata est sollicita intentio¬
ne & ad siduis orationibus seruare omnimodo festinetis: Ut qui
uos in praesenti scło ex omni errore absolutos. ad agitionem sui
nominis est dignatus ꝑducere. & caelestis patriae uobis prae¬
par& mansionem, Praedicatoris igitur ur̃i domini mei apłicae
memoriae are gorii frequent̃ lectione occupati pocculis affectũ
docerinae ipsuis qđ prouris animabus libent̃ exercuit habaote.¬
quatenus cius otatiõ & regnum urm̃ populum queaugeat & uos
om̃ potenti dõ in rep̃hensibiles rep̃sent&: Ecce uero quoe aro¬
bis prour̃is sacer dotibus ordinanda speratisunt. hoc prosid
unẽ sinceritate quac nobis multimoda relatione ꝑpraesentium
postitores laudabilit̃ insinuataest gatutu animo ad tribuer
ulla sine dilatione pudemus & duo pallia utrorũ q m&io peli¬

Expanded text:
rna vos caritate qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divirna vos caritate qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divina misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione et adsiduis orationibus servare omnimodo festinetis; ut qui vos in praesenti saeculo ex omni errore absolutos, ad agnitionem sui nominis est dignatus perducere, et coelestis patriae vobis praeparet mansionem. Praedicatoris igitur vestri domini mei apostolicae memoriae Gregorii frequenter lectione occupati, prae oculis affectum doctrinae ipsius, quem pro vestris animabus libenter exercuit, habquatenus ejus oratio et regnum vestrum populumque augeat, et vos omnipotenti Deo irreprehensibiles repraesentet. Ea vero quae a nobis pro vestris sacerdotibus ordinanda sperastis, haec pro fidei vestrae sinceritate, quae nobis multimoda relatione per praesentium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo attribuere illis sine ulla dilatione praevidemus. Et duo pallia utrorumque metropoli
Abbreviated transcription (Latin):
uo tempore presulatum sedis apłicae honorius bonifacu
suc cessor habebat, Quiubigentem nordam hrmbrorũ
cum suo rege ad fidem confessionem que xp̃i paulino euangelitan¬
te conuersam esse didicit. misiteidem paulino pallium. misit&
rege aediuno litteras exostatorias pat̾na illum caritate accen¬
angłorum honorius ep̃s seruus seruorũ dĩ salutem: Itacris¬
tianitatis uraẽ intearitas circa sui conditoris cultum sidei estar¬
dore suecensa ut longe lateq resplendeat. & in omnimundo ad¬
nuntiata. uestri operis multi plicit̾ referat fructum: Sic enĩ uos reges
esse cognoscitis. dumregem & creatorẽ urm̃ osto doxa predicati¬
one edocti. dm̃ uenerando creditis eiq qđ humana ual& condi¬
tio mentis urãẽ sincera deuotionẽ ex soluitis Quid enĩ dõ nro
aliud offerre ualebimus &: nisi ut in bonis actibus ꝑsistentes
ipsumque. auc torem humani generis consitentes. eum colere: eiq
uota nrã reddere festinemus: & ideo excellentissimae fili. pat̃¬

Expanded text:
uo tempore praesulatum sedis apostolicae Honorius Bonifacii successor habebat, qui ubi gentem Nordanhymbrorum cum suo rege ad fidem confessionemque Christi, Paulino evangelizante conversam esse didicit, misit eidem Paulino pallium, misit et regi Aeduino literas exhortatorias, paterna illum caritate accenAnglorum, Honorius episcopus servus servorum Dei, salutem. « Ita Christianitatis vestrae integritas circa sui Conditoris cultum, fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo adnunciata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum Regem et Creatorem vestrum orthodoxa praedicatione edocti, Deum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid enim Deo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confitentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus? Et ideo, excellentissime fili, pate
Abbreviated transcription (Latin):
missa quae ad fertis : sed quia noua sunt & incerta: nonhis possũ
ad sensum tribuere. Relictis eisquae tanto tempore cum omni
anglorum gente seruaui. Uerum quia delonge huc peregrmi
uenistis & ut ego mihi uideor pspexisse ec que uos uera & obtima
credebatis nobis quoq cõmunicare desiderastis. Nolumus mo¬
lesti esse uobis qum pocius benigno uos ospitio recipere & quae
uictui sunt urõ necessaria minis trare curamus: Nec prohibemꝰ.
quin om̃s quos potestis fidei utãe religionis predicando socuxis
De dit ergo eis mansionem in ciuitate doruuernensi quac impe¬
nisui totius erat metropolis eisque ut promisserat cũ ad mensera tonr
uictus cemporalis Iicentiã quoq predicandi non abstulit. sestur
autem quia ad propinquantes ciutati more suo cumence sc̃ & mo¬

Expanded text:
missa quae adfertis; sed quia nova sunt, et incerta, non his possum missa quae adfertis; sed quia nova sunt, et incerta, non his possum adsensum tribuere, relictis eis quae tanto tempore cum omni Anglorum gente servavi. Verum quia de longe huc peregrini venistis, et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera et optima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis; nolumus molesti esse vobis: quin potius benigno vos hospitio recipere, et quae victui sunt vestro necessaria, ministrare curamus: nec prohibemus quin omnes quos potestis fidei vestrae religionis praedicando societis. » Dedit ergo eis mansionem in civitate Doruvernensi, quae impei sui totius erat metropolis, eisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis, licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia adpropinquantes civitati, more suo cum cruce
Abbreviated transcription (Latin):
trari donec uiderit quid eis facere iussit Nam & antea fama ad
eum cristiane religionis ꝑuenerat : ut pote qui & uxorem habebat
conditione a parentib acceperat : ut ritum fidei acreligionis suae
cumep̃o quem ei adiutorem fidei dederant nomine liudhar
nit ad insulam rex : & residens sub diuo. iussit augustinum cumso¬
cus ad suum ibidem aduenire colloquium. Cauerat enim ne in
aliquam domũ ad se introirent uetere usus augurio nesuꝑuen¬
tusuo siquid malefice astis habuissent eum superando decipe¬
bant. crucẽ prouexillo. ferentes argenteã. & imaginem dñi sal¬
uatoris in tabula depictam. laetaniasq canentes prosua simul
& eorum propt̃ quos & ad quos uenerant salute xerna dñõ sup¬
plicabant. Cumque adiussionem regis residentes uerbum ei
uitae unacum om̃ibus quiad erant eius comitibus praedicarent:
Respondit ille dicens. Pulchra sunt quidem uerba & pro¬

Expanded text:
trari donec videret quid eis faceret, jussit. Nam et antea fama ad trari donec videret quid eis faceret, jussit. Nam et antea fama ad eum Christianae religionis pervenerat, utpote qui et uxorem habebat conditione a parentibus acceperat, ut ritum fidei ac religionis suae cum episcopo quem ei adjutorem fidei dederant, nomine Liudhardl. add. aliquot venit ad insulam rex, et residens sub divo, jussit Augustinum cum sociis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent, vetere usus augurio, ne superventu suo, si quid maleficae artis habuissent, eum superando decipebant, crucem pro vexillo ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabula depictam, laetaniasque canentes, pro sua simul et eorum propter quos et ad quos venerant salute aeterna, Domino supplicabant. Cumque ad jussionem regis residentes, verbum ei vitae, una cum omnibus qui aderant ejus comitibus praedicarent, respondit ille dicens: « Pulchra sunt quidem verba et pro
Abbreviated transcription (Latin):
oboratus ergo confirmatione beati patris gregorii augustinꝰ
cumfamul is xp̃i quierant cumeo redut in opus uerbi pue¬
nieque brictanum łra t cotempore rex edilbretb incanta potentissims¬
quiad consinium usq̃ umbrae fluminis maximi quo menidiam & se¬
tentrionalis anglorum populidirimuntur sines imperu tetendera
Est autẽ adorientalem plagam cantiae tanatos insula non modie
id est magnitudinis iuxta mansuaeudinẽ aestimationis anglorun
familiarã derũ quama continenti teria secernat fluuius uant su¬
mui quiest latitudinis circit̃ trium stadiorũ & duobus tantum
in locis est trans meabilis. Utrumq enim capud protendit i
mare. In bac ergo ad plicuit seruis dñi augustinus & socũ eius
rio degente frncorum inc̃ pretes &̃ mitens ad edilbrtbtũ maon
scuenise deroma: ac nuncium ferre obtimum. quisibi obtempe¬
rantibus a& na incaelis gaudia & regnum sine fine cũ dõ uiuo &
manere illos in ea quam adierant in sula & eis necessaria minis¬

Expanded text:
oboratus confirmatione beati Patris Gregorii Augustinus confamulus Christi qui erant cum eo, rediit in opus verbi, pervenitque Britanniam. Erat eo tempore rex Edilbereth in Cantia potentissimque Humbrae  Al., Humbri fluminis maximi quo Meridiani et Septentrionales Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad Orientalem Cantiae plagam Tanatos insula non modica, id est, magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum, quam a continenti terra secernit fluvius Vantsumu, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis est transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac ergo adplicuit servus Domini Augustinus, et socii ejus rio, de gente Francorum interpretes, et mittens ad Aedilberctum, mandavit se venisse de Roma, ac nuncium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus, aeterna in caelis gaudia, et regnum sine fine cum Deo vivo et manere illos in ea quam adierant insula, et eis necessaria minis
Abbreviated transcription (Latin):
continuo romam laurentium presbiterum. & p&rum monachũ
Quibeato pontisi gregorio gentẽ anglorum sidem xp̃i suscepisse
ac se epm̃ fac tumesse referrent. si mul & de eis quae necessaria e
uidebantur questionibus eius consulta flagitans. Nec mora con¬
arua quaes. tu responsa recepit: Quȩ & iam huc istoriae nrãe cõ¬
modũ duximus indere: Interrogatio beati augustini ep̃i cantu
uł dehis quae sidelium oblationibus accedunt altario quante¬

Expanded text:
continuo Romam Laurentium presbyterum, et Petrum monachum, continuo Romam Laurentium presbyterum, et Petrum monachum, qui beato pontifici Gregorio gentem Anglorum fidem Christi suscepisse, ac se episcopum factum esse referrent DXCVIII: simul et de eis quae necessariae videbantur quaestionibus, ejus consulta flagitans. Nec mora, congrua quaesitui responsa recepit; quae etiam huic Historiae nostrae commodum duximus indere. I. Interrogatio beati Al. om. beati Augusvel de his quae fidelium oblationibus accedunt altario  A
Abbreviated transcription (Latin):
mundissima scõ rum & promissis eorũ suauissimis. qua euera es¬
se miraculorũ quo que multorum ostensione firmauerãt ere¬
dens baptiratus est. cepere plures cotidie ad audiendum uer¬
bum confluere. ac relicto gentilitatis ritu unitati sescaẽ xp̃i
ccdesiae credendo sociare: quorum sidei & conuersationi ita con¬
oratultitus esse rex phib& ur. ut nullum tamen cogera& axp̃u¬
nismum sed tantũ modo credentes astiori dilectione quasi conciues
sibi regni caelestis amplecteretur. Didiceratenim ado ctoribus q suae
tulit Quin &iam ipsis doctoribus suis locum sedis eorũ gradiui
congruum indoruuerni metropoli sua donar&: Simul & necessarias
indiuersis speciebus possessiones conferr& xxUIIi
In terea uir dnĩ augustinus uenit arelas & ab archi ep̃o eiusdem ciui¬
tatis a& herio uxta qđ iussa scĩ patris gegorii acceperant. archi¬
eps genti anglorum ordinatus est, Reuersusq: brittanuã misit

Expanded text:
mundissima sanctorum, et promissis eorum suavissimis, quae vera esmundissima sanctorum, et promissis eorum suavissimis, quae vera esse miraculorum quoque multorum ostensione firmaverant, credens baptizatus est, coepere plures ad audiendum verbum confluere, ac relicto gentilitatis ritu, unitati se sanctae Christi Ecclesiae credendo sociare. Quorum fidei et conversioni ita congratulatus esse rex perhibetur, ut nullum tamen cogeret ad Christianismum; sed tantummodo credentes arctiori dilectione, quasi concives sibi regni caelestis, amplecteretur. Didicerat enim a doctoribus auctoribtulit, quin etiam ipsis doctoribcongruum in Dorobernensi metropoli sua donaret, simul et necessarias in diversis speciebus possessiones conferret. Interea vir Domini Augustinus venit Arelas, et ab archiepiscopo ejusdem civitatis Aetherio, juxta quod jussa sancti Patris Gregorii acceperant, archiepiscopus genti Anglorum ordinatus est DXCVII, reversusque Brittaniam, misit
Abbreviated transcription (Latin):
is inqilis acieiumus seruiendo uerbumiutae quibus poterant pre¬
dicando cuncta huiuis mundi ueludaliena spernendo ea tantũq
iuc tunecessaria uidebantur abeis quos docebant Accipiendo
secundum eaq docebant ipsi pomĩa uuendo & paratum adpa¬
ciendum aduersa quȩ que uł &iam moriendum ꝓea quam pdica¬
bien ueritati animum habendo quidmoras credider̃ non nil¬
li & baptirabantur. mirantes simplicitatem in nocentis uitae
ac dulcedinem doc trinae eorum caelestis Era t autẽ ꝓpe ipsã
ciuutatẽ adorientẽ ecclesia in honorẽ scĩ mas tini anti quitꝰ
facta Sum adhuc romani brittanã in colerent. in qua reg¬
na quã erstianam fuisse p̃diximus orre consueuerat: Inhac
ento & ipsi primo conuenire. psallere orare muissas facere. pme¬
dicare & baptirare ceperunt: donec rege ad fidem conuersoma¬
iorem p̃dicandi ꝑomĩa etclesius fabri candi uel restaurandi lica¬
tum acciperent At ubi ipse & iam int̃ alios delectatus uita

Expanded text:
is, vigiliis, ac jejuniis serviendo, verbum vitae quibus poterant praedicando, cuncta hujus mundi velut aliena spernendo, ea tantum quae victui necessaria videbantur, ab eis quos docebant, accipiendo, secundum ea quae docebant ipsi per omnia vivendo, et paratum ad patiendum adversa quaeque, vel etiam ad moriendum pro ea quam praedicabant veritate, animum habendo. Quid mora? Crediderunt nonnulli, et baptizabantur, mirantes simplicitatem innocentis vitae, ac dulcedinem doctrinae eorum caelestis. Erat autem prope ipsam civitatem ad Orientem Ecclesia in honorem sancti Martini antiquitus facta, dum adhuc Romani Brittaniam incolerent, in qua regina, quam Christianam fuisse praediximus, orare consueverat. In hac ergo et ipsi primo convenire, psallere, orare, missas facere, praedicare et baptizare coeperunt; donec rege ad fidem converso, majorem praedicandi per omnia, et ecclesias fabricandi vel restaurandi licentiam acciperent. At ubi ipse etiam inter alios delectatus vita
Abbreviated transcription (Latin):
nuxores debent. & stipendia sua exterius accipere quia & deis¬
uidebatur singulis prout cuiq opus erat, De eorũ quoq sci¬
pendio cogitandum at que ꝓuidendum ẽ. & sub ecdesiastica
regula sunt tenendi. utbonis moribus uiuant. & canendis psal¬
mis inuigilent. & ab omnibus inlicitis &cor & linguam & cor¬
pus dõ auctore conseruent: Communi autẽ uita uuentibus
iam defaciendis portionibus uł exibenda hospitalitate &
ad implenda misericordia nobis quiderit loquendum cum
om ne quod suꝑ est in causis pus acreligiosis erogandum est

Expanded text:
uxores debent, et stipendia sua exterius accipere. Quia et de hisuxores debent, et stipendia sua exterius accipere. Quia et de hisvidebatur singulis prout cuique opus erat . De eorum quoque stipendio cogitandum atque providendum est, et sub Ecclesiastica regula sunt tenendi, ut bonis moribus vivant et canendis psalmis invigilent, et ab omnibus inlicitis et cor et linguam et corpus Deo auctore conservent. Communi autem vita viventibus jam de faciendis portionibus, vel exhibenda hospitalitate, et adimplenda misericordia, nobis quid erit loquendum? Cum omne quod superest, in causis piis ac religiosis erogandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
espondit gregorius. papa urbis romae Sacra scriptura
testatur. quã te bene nosse dubium non est : & specia¬
liter beati pauli ad timotheum epistolae: inquibus eũ erudi¬
re studuit. qualiter indomo dĩ conuersari debuiss& Mos
autem sedis apłicae est : ordinatis ep̃s precepta tradere ut om¬
ni stipendio quod acceꝑit .iiii. debeant sieri postiones: Vna
uidelic& episcopo & familiae propt̃ hospitalitatem atque
suscẽptionem. Alia clero tercia pauperibus. Qualta ecdesus
reparandis: Sed quia tua frat̃nitas monasterii regulis erudita
seorsum fieri nondeb& a clericissuis. In ecclesia anglorum quae
auctore dõ nupadhuc adfidem adducta est : Hanc deb& con¬
uersationem instituere. quae initio nascentis ecdesiae suit¬
patribus nr̃is in quibus nullus corum ex hisꝙ possidebant aliquid suũ
esse dicebant. sed erant eis omĩa cõmunia: Siqui uero sunt derici
extra sacros ordines constituti quise continere. non possunt sorti

Expanded text:
esponsio Gregorii papae urbis Romae. Sacra Scriptura testatur, quam te bene nosse dubium non est, et specialiter beati Pauli ad Timotheum Epistolae, in quibus eum erudire studuit qualiter in domo Dei conversari debuisset. Mos autem sedis apostolicae est, ordinatis episcopis praecepta tradere, ut in omni stipendio quod accedit, quatuor debeant fieri portiones; una videlicet episcopo et familiae propter hospitalitatem, atque susceptionem; alia clero; tertia pauperibus; quarta ecclesiis reparandis. seorsum fieri non debet a clericis suis in Ecclesia Anglorum, quae auctore Deo nuper adhuc ad fidem producta est, hanc debes conversationem instituere, quae initio nascentis Ecclesiae fuitpatribus nostris, in quibus nullus eorum ex his quae possidebant aliquiesse dicebat, sed erant eis omnia communia. Si qui vero sunt clerici extra sacros ordines constituti, qui se continere non possunt, sortiri
Abbreviated transcription (Latin):
n hoc & enim monasterio plura uir tutum sunt signa patrata
quae & ad memoriam aedificationem que sctium. ab his
qui nouere descripta habentur amultis. e quibus & nos ali¬
qua historiae nostrae ecclesiasticae inserere cur auimus:
Cum tem pestas saepedicta cladis latae cuncta depopu¬
lans & iampartem monasteru huius illam qua uiri tene¬
batur inuasiss& & passim cottidie raperentur. ad dnm̃.
sollicita mat̾ congregationis quahora & iam eam monas¬
terii partem qua an cillarum dĩ cat̾ua. auirorum erat socreta
contubernio eadem plaga tan ger&: crebrius in conuentu
sua pom. & cimitirium fieri uellent. cum eas eodem quo
c& eros exterminio raptari emundo continger&: Cũq
nichil certi responsitam & si saepius inquirens a sororibus
accepiss&. accepit ipsa cum omnibus certissimum suꝑ
expl& am matutinae laudis psal modiis egres sae deo¬
ratorio famulae xp̃i ad sepul cra fratrum qui eas ex hac
luce preces serant solitas dnõ laudes decantarent. ec ce

Expanded text:
n hoc etenim monasterio plura virtutum sunt signa patrata, quae et ad memoriam aedificationemque sequentium, ab his qui novere, descripta habentur a multis: e quibus et nos aliqua Historiae nostrae ecclesiasticae inserere curavimus. Cum tempestas saepe dictae cladis late cuncta depopulans, etiam partem monasterii hujus illam qua viri tenebantur, invasisset, et passim quotidie raperentur ad Dominum; sollicita mater congregationis, qua hora etiam eam monasterii partem, qua ancillarum Dei caterva a virorum erat secreta contubernio, eadem plaga tangeret, crebrius in conventu sua poni et cimiterium fieri vellent, cum eas eodem quo caeteros exterminio raptari e mundo contingeret. Cumque nihil certi responsi, tametsi saepius inquirens, a sororibus accepisset, accepit ipsa cum omnibus certissimum supeexpletis matutinae laudis psalmodiis, egressae de oratorio famulae Christi, ad sepulcra fratrum, qui eas ex hac luce praecesserant, solitas Domino laudes decantarent, ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ chus ⁊ ign̾e appoĩtũ facile ardestẽs ⁊ applłat᷑ ap̃
nos mascłs. eo ꝙ sit nꝰ rotund̾ ad mod̾ testicłoꝵ re¬
liquũ planũ ⁊ plane scabrosũ minꝰ optinũ. adult̾a
Nam thꝰ igni ĩpoĩtũ ardescit. resma fumescit. gũ¬
mi uͦ liq̃scit calestiũ. thus ã atundendo dcm̃i hoc
⁊ libanũ uocatũ alibano monte aiuibie uͥ sabie sũt

Expanded text:
le ardescit: et appellatur apud nos masculus eo quod sit natura rotundum, in modum testiculorum, reliquum planum, et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur Nam thus igni impositum ardescit: resina fumescit. Gumen vero liquescit calefactum. Thus autem a tundendo dictum: hoc et Libanum vocatum a monte Arabiae, ubi Sabaei sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dinem corporis. apud iidos barro uotat᷑
lum admouet hoc gũs aĩantis ĩ rebus bel¬
licis aptum est. Inhiis ẽ aĩalib ꝑ se ⁊ me¬
di ligneis turrib collotatis tanqͣm dem¬
uris iacułos dimicãt. Intlłcu ã ⁊ memori¬
a młta iugẽt g̾gati incedut motu qͦ

Expanded text:
dine corporis. Apud Indos autem a voce Nam hoc genus animantis rebus bellicis aptum est. In illis enim Persae et Indi ligneis turribus collocatis, tanquam de muro jaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multum vigent, gregatim incedunt nut
Abbreviated transcription (Latin):
añ ã ꝑ turiũt inaquis uł insulis dii¬
ttut fetus pp̃ dragchones. quia eis ĩ nui¬
ci sũt ⁊ ab eis implicati necant᷑. biennio
aut̃ portant fetus nec amplius auam
se mel gignunt. nec plures. s tnĩ unũ

Expanded text:
arturiunt, in aquis vel insulis dimittunt fetus propter dracones, quia inimici sunt et ab eis inplicati necantur; biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum;
Abbreviated transcription (Latin):
lia altaris. enei fecit yrã ex ere ledetes adsuscipiẽ¬
dos ciueres ⁊ prunas altaris. ollasq ⁊ caldarias ad
coꝙ̃das carues ⁊ hamulas .i. fucmulas ad extͣhendas
carnes. uł disponẽdas. ⁊ ac pagiones .i. furcas ad ꝯpo¬
uẽd̾ ignẽ ⁊ nĩbra hostiaꝵ desuꝑ disponenda iscu¬
tra uasa .i. eqͣlis amplitud̾is ĩore ⁊ fundo adcale¬
faciend̾. Iosephꝰ addit ⁊ trullas forte adꝯg̾gados
ciueres. uł eruendos. uł adiurend̾ paum̃tũ.

Expanded text:
lia vero altaris aenei fecit Hiram ex aere lebetes ad suscipiendos cineres et prunas altaris, ollas quoque et caldarias ad coquendas carnes, et hamulas, id est fuscinulas ad extrahendas carnes vel disponendas, et arpagiones, id est furcas ad componendum ignem, et membra hostiarum desuper disponendat aequalis amplitudinis in ore et fundo, ad calefaciendum . Josephus addit et trullas forte ad congregandos cineres, vel eruendos, vel ad vertendum pavimentum.
Abbreviated transcription (Latin):
atum dicunt pagaui quicquid dii fant᷑
ẽẽ seriptum ĩlitt̾is scĩs. semel locutus est deus
duo hec audiui ⁊c̃. quod enim dictum est se¬
iel locutus est deus incłłigitur immobilit̾
hoc est intonmuitabilr̃ est locutus sicut nou¬
it in ꝯnuitabilit̾ omĩa aue futura sũt ⁊ que
facturus est. tria autẽ futa figũt᷑. ui colo
⁊ fuso digitis q fila ex lana torꝙͣtib ⁊ pp̃ tria
rempora. p̾teritũ quod infuso iam uetũ atq
inuolutum est. presens ꝙ uit̾ digitos uentis
trahicitur futurum auod iulaua que iucola
implicituta est. eo qd adhuc ꝑ digitos uentis
iuiusme partant quas tres eẽ uoluerũt. unã
aue uitam honñs ordiatur. alteram que cõ¬
texat. terciam aue rupat Incipimus eĩ¬

Expanded text:
autem dicunt esse, quidquid dii fanturesse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec audivi, etc. . Quod enim dictum est, semel locutus est: intelligitur immobiliter, hoc est, incommutabiliter est locutus, sicut novit incommutabiliter omnia, quae futura sunt, et ipse facturus est. Tria autem fata fingunt in colo et fuso digitisque fila ex lana torquentibus propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso jam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos nentis trahitur: futurum in lana, quae colo implicata est, et quod adhuc per digitos nentis minime parcant. Quas tres esse voluerunt: unam, que vitam hominis ordiatur; alteram, que contexat; terciam, que rumpat".
Abbreviated transcription (Latin):
soluaias mẽstruale eniꝰ cruoris ꝯtactu fruges
nõ gnniant. acescũt. niusta moriũt᷑. ħ be a ni¬
tcũt artores fetꝰ. ferrũ rubigo corripit mees¬
cũt era. si qui tanes inde ederuit ĩ rabiẽ efferũt᷑
glutnũ astaisi ꝙx nͨ ferro is aqͥs dissoluit auiore
ipõ pollucũ sponte disꝑgit᷑. It̃ amẽstruo mnẽste

Expanded text:
solum animal menstruale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte
Abbreviated transcription (Latin):
qͥntꝰ ab angͥtus. sextus elul. Septẽber Sep¬
timꝰ deseri. october quẽ pp̃ collectõnẽ frugũ
⁊ celeberrimas ĩ ipõ festuntates nouũ amnũ.
applłant. octouus maresuan.s. nouẽb̾. Nonꝰ
calleu dedemb̾. decimꝰ.thebech. ianuariꝰ. uu¬
detiniꝰ. sabath februariꝰ. duodetimꝰ adar. mar¬

Expanded text:
quintus Aab Augusto, sextus Elul Septembri, septimus Theseri Octobri, quem propter collectionem frugum et celeberrimas in ipso festivitates novum annum appellant: octavus Maresuan Novembri: nonus Casseu Decembri: decimus Tebeth Januario: undecimus Sabat Februario: duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
assyrii. fenica uotãt. nͨ fruge n ħbis. s thuris
lacͥmis ⁊ succo uiuit amorui. ħ uͥ qͥuq sue
ꝯpleuit scł̃a uite. Illitis ĩ ramis tremuleq ca¬
cumue palie ungib ⁊puro uidũ sͥ ꝯstruit̃
ore qͦ siłac casi as ⁊ nardi lenis aristas ẽassaq
c̃ fulua sb̾sfͣuit cmania mirra se sr̃ ĩpoĩt fiui¬
tq ĩodorib euũ. Iude fuert̃ totidẽ qͥ uiu̾e debe

Expanded text:
ue herbis, Sed turis lacrimis, et suco vivit amomi. Hec ubi quinque sue complevit secula vite, Ilicis in ramis tremuleque cachumine palme, Unguibus et puro nidum sibi construit ore, Quo simul ac casias et nardi lenis aristas Quassaque cum fulva substravit cinnama mirra Se super imponit finitque in odoribus evum. Inde ferunt, totid
Abbreviated transcription (Latin):
solis dirigat. soł g ͦ c̃ sit liũosũ cor radios suosmit¬
ẽ densa ĩ alia deusior ĩ alia densissima. It̃ ĩalia sui
ꝑte ẽ tara. ⁊̃ alia tarior. ĩ alia tarisnna. In illa q̃ ẽ
deusa solares radios qiͣ ĩ uitꝰ ĩ clius̃ rubeũ colorẽ fa¬
tiuĩt.Indeisiori cetuleũ. inden sfina nigrũ. Itͥ ĩ

Expanded text:
os dirigat; sol ergo, cum sit luminosum corpus, radios suos mitest densa, in alia densior, in alia densissima, item in aliqua sui parte est rara, in alia rarior, in alia rarissima. In illa que est densa solares radii, tamquam in utre conclusi, rubrum colorem faciunt, in densiori ceruleum, in densissima nigrum; item i
Abbreviated transcription (Latin):
niã fluũt distilatõ eiꝰ ĩ t̾tã cadens mũda ñ est
s c̃ ꝓpͥe corticis scorbe seruat᷑. illa ã q̃ uirgis ⁊
casa nus ĩ heserit mũda ẽ ⁊ albida. dehinc fulua
odoris. Ioꝯdi. humecta ⁊ ueluti mesucũ liquorẽ
euntcens. storax ã dcã ꝙ fit gutta arboris ꝓ¬

Expanded text:
imam fluunt. Distillatio eius in terram cadens munda non est, sed cum propriae corticis scrobe servatur. Illa autem, quae virgis et calamis inhaeserit, munda est et albida, dehinc fulva odoris iucundi, humecta et veluti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta quod sit gutta arboris p
Abbreviated transcription (Latin):
cami humile et breue dicũt siue quia cur¬
nus est dorso Com᷑ enim greto u̾bo curu¬
um signficat os licet alie regiones mit¬
bina. tubera indorso habent reliquariun
regionũ singła¬

Expanded text:
i humile et breve dicunt sive quia curvus est dorso. Camur enim verbo graeco curvum significat. Hos licet et aliae regiones mitbina tubera in dorso habent, reliquarum regionum sing
Abbreviated transcription (French):
que plus sb̾tilis hr̃ ⁊ que plus mordet uuxta du¬
lcedine liuguã. humores stomachi siccat corro¬
borat ipm̃ ⁊ fac̃ acceptas ut digerat cciꝰ oescas.
Sũptũ turat epar leciñq ⁊ m̃strua purgat. Rep¬
tiliũ intesus curat. si uĩgit᷑ illis: qͥ curaut ocłos.
hũores siccat aqͦsos. Si bñ ꝯcritũ forti miscetur
aceto: liberat appoĩtũ tecta lentignie uultũ. ⁊ c̾.¬

Expanded text:
quae plus subtilis habetur et quae plus mordet mixta dulcedine linguam. Humores stomachi siccat, corroborat ipsum, et facit acceptas ut digerat ocius escas; sumptum curat hepar lotiumque et menstrua purgat, tilium morsus curat; si jungitur illis, quae curant uculos, humores siccat aquosos; si bene contritum forti miscetur aceto liberat appositum tetra lentigine vultum, sic
Abbreviated transcription (Latin):
soluaias mẽstruale eniꝰ cruoris ꝯtactu fruges
nõ gnniant. acescũt. niusta moriũt᷑. ħ be a ni¬
tcũt artores fetꝰ. ferrũ rubigo corripit mees¬
cũt era. si qui tanes inde ederuit ĩ rabiẽ efferũt᷑
ipõ pollucũ sponte disꝑgit᷑. It̃ amẽstruo mnẽste

Expanded text:
struale est. 141. Cujus cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint in rabiem efferantur. ipso pollutum sponte
Abbreviated transcription (Latin):
de scͥbit famã dicẽs extimpso libie magnas it fam
a ꝑ urbes fama malũ qͦ nõ aᵈ uelotiꝰ ullũ mobili¬
tate uiget iuiresq ad quirit euudo ꝑua metu pͦ
mox. sese actollit ĩ auras. Ingͦdit᷑q solũ ⁊ capud ĩ¬
t̾ nubilo ꝯdit. illã t̾rãꝑens. ira irritata deoꝵ. ex

Expanded text:
e culpam. Extemplo Libyae magnas it Fama per urbes— Fama, malum qua non aliud velocius ullum; mobilitate viget, viresque adquirit eundo, parva metu primo, mox sese attollit in auras, ingrediturque solo, et caput inter nubila condit. Illam Ter
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ qͦt᷑ st̃ cor᷑ plume: tot iugiles oculi sb̾ st̃ mirabile
dcũ tot linguetotidẽ ora sonãt. cot surrigit aures
Nocte uolat᷑ celimedio t̾teq ꝑ ubtãs. st̾ͥdens ũ dłci
decliatliũa sõpno. luce cedet custosaũ sũmi cłmi¬
uetecti. T̃ urrib aut altis aũ maguas t̾ritat urbes
tam ficti pͣmq tenax ꝙͣ nuĩtia ueri. dabãt dii¬

Expanded text:
t sunt corpore plumae tot vigiles oculi subter, mirabile dictu, tot linguae, totidem ora sonant, tot subrigit aures. Nocte volat caeli medio terraeque per umbram, stridens, nec dulci declinat lumina somno; luce sedet custos aut summi culmine tecti, turribus aut altis, et magnas territat urbes; tam ficti pravique tenax, quam nuntia veri. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ex cusatõnẽ p̾tend̾et̃ pͨcuĩe nõ hĩte posu̾ant ĩdẽ
nũamilarios q niutuã sb̾cautõne darent pͦcuĩam
S qr lex nõ paciebat᷑ ut astĩb suis usuras acciꝑent
extogitau̾ut ut collibistas fuc̾ent. Gallibistae. st̃¬
lia nuniꝰcła. ut citeris uue passe ⁊ pomioꝵ diu̾si gm̾s

Expanded text:
excusationem praetenderent pecuniae non habitae, posuerunt ibidem nummularios, qui mutuam sub cautione darent pecuniam. Sed quia lex non patiebatur, ut a fratribus suis usuras acciperent, excogitaverunt, ut collibistas facerent. Collibia lia munuscula, ut ci
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ẽ mat̾iã ꝑtin. uaille sb̾ tił uͥuẽtosi ⁊ ꝓtellosi muo¬
tꝰ nõ possũt ex ist̾e ad celestẽ ꝑtin ꝑtẽ. iste uꝰ tͤ¬
bilẽcior qͥ exalatõib hñidis corporescit. t̾re de¬
putat᷑ qͥq ex se młtas spẽs reddit. nã ꝯmotꝰ uẽ¬
tos facit. uehem̃ciꝰ ꝯcitat᷑ igues ⁊ conitrua ꝯ¬

Expanded text:
si motus non possunt existere, ad caelestem pertinet partem; iste vero turbulentior, qui exhalationibus humidis corporescit, terrae deputatur; quique ex se multas species reddit. Nam commotus ventos facit; vehementius concitatus ignes et tonitrua; c
Abbreviated transcription (Latin):
eũ a̾ sacͥficabat ne ĩpediret ᷑ pendẽtes sĩuita¬
tes sr̃ liueũ hum̾ũ refłctebat. uñ ⁊ foete dia¬
conꝰ añ casulã ꝑlicatã eid̾ huiu̾o suꝑ pouit
Quarto simplicẽ thyarã gestabat ĩ capite¬
⁊ a cẏdari pontificali płumĩ diffe̾ntẽ. erat em̃
̃ꝑ mod̾ ꝑ nitalamati uł cassiddis muodice medi¬
iͥtatẽ capitis extedens dicebat᷑ qͦ manephei
hũs metas ĩ uolute sepiꝰ nectebant᷑ ne facile
capitis sr̃ficiẽ aptatũq ꝑfc̃e ne laborante rue¬

Expanded text:
itates super laevum humerum reflectebat, unde, et forte diaconus quandoque casulam plicatam eidem humero superponit. Quarto simplicem tiaram gestabat in capite, a cidari pontificali plurimum differentem. Erat enim in modum parvi calamati, vel cassidis modicae, medietatem verticis exuae involutae saepius nectebantur, ne facile capitis superficiem, aptatumque perfecte, ne laborant
Abbreviated transcription (Latin):
cortex ligni ꝑ cai̾mas exiuni odoris guttas dis¬
t̾antꝰ ᷤ mxto eypͥno oleo cũ melle. s sinterꝰ liqͦr¬
ꝓbat ᷑ amelle. si cũ lacte coagulau̾it aboleg si
instillatꝰ aq̃. aut a mixtꝰ fuele fu̾it resolutꝰ. p̾t̾¬
ea ⁊ si lanee nestes ex ip̃o pollute macłat᷑ ad ult̾a¬

Expanded text:
cortex ligni per cavernas eximii odoris guttas disterant admisto Cyprino oleo, vel melle. Sed sincera probatur a melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillata aqua, aut admista, facile fuerit resoluta, praeterea si laneae vestes ex ipsa pollutae non macul
Abbreviated transcription (Latin):
seuex natꝰ uił natu. qr ĩ illa dignitate d elige¬
bãt᷑ senes uatu.uł nascebant᷑. ĩ ea .i. eligebat᷑
seues saltẽ prudencia uł seuat᷑ d̾r asinendo
Qr senatores facultatẽ eligendi dabant nõ
torã d̾r qͥ ht̃ digͥtatẽ

Expanded text:
tate eligebantur senes natu, vel nascebantur in ea, idest eligebantur, senes, saltem prudentia; vel senatus dicitur a sinendo, quia senatores facultatem agendi dabant, nam t
Abbreviated transcription (Latin):
liẽ ⁊ dũ sol ad eam ascend̾it ꝯm̃cta cũ sole dup¬
litat᷑ talor ip̃iꝰ ⁊ dissoluũt᷑ corꝰ ⁊ naporant᷑. uñ ⁊
ficiat. aut pp̃ fłame candorẽ ꝙ eiꝰ modi sit̃. ut pͥ
cet̾is luc̾e uideat᷑. itaq qͦ mag̃ eã cogsc̾e̾nt syri¬
exse fundat. ꝙdã gũs syd̾is qũ apparu̾t aut pes¬

Expanded text:
ad eam ascenderit, coniuncta cum sole duplicatur calor ipsius, et dissolvuntur corpora et vaporantur. Unde et ficiat, vel propter flammae candorem, quod eiusmodi sit ut prae caeteris lucere videatur. Itaque quo magis eam cognoscerent, Syriex se fundat, quod genus sideris quando apparuerit, aut pes
Abbreviated transcription (Latin):
ris frumenti quoque &hordei fertilis : neque enĩ
brucosa sed herbosa & florida soli illius est qualitas:
ncuius summa uertice ubidñs ad cuelos aescendit
ecclesia rotunda grandis ternus per circuitũ
cameritus hub& porticus. desuper tectas:
nterior namque domus propter dñici corporis
meatum : camerari & teginon potuit: altare autẽ
adorientem habens angusto culmine protectũ :
eandemque adhuc speciem ueluti in pressis signa¬
ta uestigiis seruat: haec circa ccerea rota luc&
us que ad ceruicem alta uboc casũ hubens hitro¬
itum: pendente desuper introcleis magna lapudae.
totui quȩ die & nocte lucente. ⁊Meco dotidieini qus¬
den crdesae purte fonestpas petos totide ni que
oeo ionde sliumpades infunibus pendentes⁊us que
bue asabr inamper uitrum fulgenti quar umilix
cord intuentium cumquac& adicitur indie ascen
conpunctione pauuie facer endicitur : indie as cen¬
uolios fluminis procella desur scnue uirte eora¬

Expanded text:
ris, frumenti quoque et ordei fertilis; neque enim ris, frumenti quoque et ordei fertilis; neque enim brucosa, sed herbosa et florida soli illius est qualitas. In cuius summo uertice, ubi Dominus ad caelos ascendit, ecclesia rotunda grandis ternas per circuitum cameratas habet porticus desuper tectas; interior namque domus propter dominici corporis meatum camerari et tegi non potuit; altare ad orientem habens angusto culmine protectum, eandemque adhuc sui speciem ueluti inpressis signata uestigiis seruat. Haec circa aerea rota iacet usque ad ceruicem alta, ab occasu habens introitum, pendente desuper in trocleis magna lampade totaque die et nocte lucente. In occidentali eiusdem ecclesiae parte fenestrae octo totidemque e regione lampades in funibus pendentes usque Hierosolimam per uitrum fulgent, quarum lux corda intuentium cum quadam alacritate et conpunctione pauefacere dicitur. In die ascenualidi flaminis procella desursum uenire con
Abbreviated transcription (Latin):
meninscus stens hiomo maru continder. fgcest
boment htbens Ine ottums cunse Lespisille
mognas c d positus est. quod intrunisecite fnt¬
mentorum uestigia usque in presens sostendate
Nume trinsecus usque ad culmnus sunini tatem
totum murmore tectumeste summunuero
cul men cuito or natumaureerm maquiacde ptort
culinem Iin huuis ergo monumenti aiquilioni pagi
sepus hr in dimi sneccdem p&ra ex cisum longicus¬
ss Auipedũ trium mensura pal mncerum pau¬
mentn pltius eminex Intr oitum habens gdatere
dextro : Lccpis quiadostium monumenti positus erat:
nunc fissus est : cuius pars minor. quadratum alta¬
re unte ostium nihi lominus eius dem monumenti
stat: Malor uero inorientali eius dem eclesiae loco
quadrangulum aliud altare sublinte aminibus
ectat: Color autem eius dem monum̃ti & sepulchri:
cilbo & rubicundo permixtus ẽẽ uidetur : deloco
dorefert : Mons oliuccrum. altitudini montision
par est s edlatitudine & langitudine pres¬
tut. exceptis uitibus &oliuis rarae ferux arbo¬

Expanded text:
insecus stans homo manu contingere potest, ab oriente habens introitum, cui lapis ille magnus adpositus est, quod intrinsecus ferramentorum uestigia usque in praesens ostendit. Nam extrinsecus usque ad culminis summitatem totum marmore tectum est; summum uero culmen auro ornatum auream magnam gestat crucem. In huius ergo monumenti aquilonali parte sepulchrum Domini in eadem petra excisum longitudinis VII pedum, trium mensura palmorum pauimento altius eminet, introitum habens a latere dextro. Lapis, qui ad hostium monumenti positus erat, nunc fissus est, cuius pars minor quadratum altare ante hostium nihilominus eiusdem monumenti , stat, maior uero in orientali eiusdem ecclesiae loco quadrangulum aliud altare sub linteaminibus extat. Color autem eiusdem monumenti et sepulchri albo et rubicundo permixtus udo refert: Mons Olivarum altitudini montipar est, sed latitudine et longitudine praestat, exceptis uitibus et oliuis rarae ferax arbo
Abbreviated transcription (Latin):
quuodionspfluncam duplicem inuclle hcib& fubi
sepiuichstel patridr charum qui dedequ murs
srduon dantut: caprtibus uersis edeaquloreo
eiscior singula singulis tocta lapidibusi insta
basilicae dolatis trium pcetri csiohas oper
candidis : adcum obs curioris &iuilio eis coreenus
quihadit longe aibillis cedbor eulem getieniu¬
qua inuo illius pcurtem ꝑcansanortes uneiquo¬
que femincrum uiliores &minoresiiemo¬
uus omoiioridus campestrem̃ habens iuer¬
tie dplentiem incuius aquil onali parte¬
quercus abrahae duorum hominum altitudi¬
nis truncus ecclesia circumdata est: haec deopus¬
culis excerpta prefuti scribtoris: ad sensum
quidem uerborum illius sed breuioribus strictis¬
que conprehensa sermonibus nostris adutilitatẽ
legentium historus. inder epla cuit : Plura uolu¬
uolumine uel ineo quod deillo dudũ strictim ex¬
cerpsimus epito mate : requirat: XUIIII¬

Expanded text:
dio speluncam duplicem in ualle habet, ubi sepulchra patriarcharum quadrato muro circumdantur, capitibus uersis ad aquilonem, et haec singula singulis tecta lapidibus instar basilicae dolatis, trium patriarcharum candidis, Adam obscurioris et uilioris operis, qui haud longe ab illis ad borealem extremamque muri illius partem pausaque feminarum viliores et minores memovalde et floridus, campestrem habens in vertice planitiem; in cujus aquilonali partequercus Abrahae duorum hominum altitudinis truncus ecclesia circumdata est. » Haec de opusculis excerpta praefati scriptoris ad sensum quidem verborum illius, sed brevioribus strictisque comprehensa sermonibus, nostris ad utilitatem legentium Historiis indere placuit. Plura voluvolumine, vel in eo quod de illo dudum strictim excerpsimus, epitomate requirat.
Abbreviated transcription (Latin):
ocolebnunt quelalia perplura uetdesidust tosqu
castititi & pcici contraria get unt dan ul toscu
corum quioccidert saxonibus. subdit cl cbrt
tionem biuus lectione perduxituse liesctm plẽ
uotintatus libr um eimium que beene ples
secului gtminato opere &uet sibus otnueeris
seorosas conposuit : scribsit &tcdia non nulliane
atppote uirunde cumque doctis simus iucim&
sermonenitidus : & scriptururumna uit dri
sum liberulium quam ec desius ticarũ pontis¬
rud itione mirandus : quo de functo pontificõ
dipse inscripturis scĩs multum eruditus : quibus epis¬
copatum ad ministrantibus : statutum est srnoda¬
li decr&o: lit prouincia ccustradium saxonũ quue
ectonuf adciuitatis uentanae. cui tunc danihel
preerat paor rochiam pertinebat : & ipsa sedem
epis copalem acproprium haber& epis copum
Consecratus que est eis primus antistes eadberct
quierat cibbu monasterii beatae memoriae
ante aliquot años ex hacluce subtracto : ꝙis copa¬
tus usque hodie cessauit XUIiii.

Expanded text:
alia perplura ecclesiasticae castitati et paci contraria gerunt, multosque eorum qui Occidentalibus Saxonibus subditi erant tionem hujus lectione perduxit. Scripsit et de Virginitate librum eximium, quem in exemplum Sedulii geminato opere, et versibus hexametris, et prosa composuit. Scripsit et alia nonnulla, utpote vir undecumque doctissimus: nam et sermone nitidus, et scripturarum, ut dixi, tam liberalium quam ecclesiasticarum erat eruditione mirandus. Quo defuncto, pontificatrest; vir et ipse in Scripturis sanctis multum eruditus. Quibus episcopatum administrantibus DCCXI statutum est synodali decreto, ut provincia Australium Saxonum, quae eatenus ad civitatis Ventanae, cui tunc Danihel praeerat, parochiam pertinebat, et ipsa sedem episcopalem ac proprium haberet episcopum: consecratusque est eis primus antistes Eadberct, qui erat abbas monasterii beatae memoriae ante aliquot annos ex hac luce subtracto, episcopatus usque hodie cessavit.
Abbreviated transcription (Latin):
marmore tecta : sũpr a locum ubi dñs natus
speciulius traditur : scaẽ mariae grandem
ges tut ecdesiam: scribsit Item hocmodo deloco
passionis acresurrectionis illius ingressis
primum delocis scĩs proconditione platearũ.
decertendumest adecdesiam constantinicinã:
quae martyrum appellatur: hanc constan¬
tinus imperator eo quod ibi cruxdnĩ abhele¬
na matre repertusit. Magnifico & regio cul¬
tu construxit: dehinc aboccasu. golgothãna
uid&ur ecdesia : inqua &icm rupis appar&
illa quae quondam ipsam adfixodñi crucem: corpore
pertulit. argente cm modo pergrandem susti¬
nens crucem: pendente magna desuper aerea
rota cumlupdibus : infruipsum uero locũ dñicae
crucis xcisa inpdra criptuest inquea supo el tant

Expanded text:
marmore tecta, supra locum ubi Dominus natus marmore tecta, supra locum ubi Dominus natus specialius traditur, sanctae Mariae grandem gestat ecclesiam. » Scripsit item hoc modo de loco passionis ac resurrectionis illius: « Ingressprimum de locis sanctis pro conditione platearum divertendum est ad ecclesiam Constantinianam, quae Martyrium appellatur. Hanc Constantinus imperator, eo quod ibi cruxna matre reperta sit, magnifico et regio cultu construxit. Dehinc ab occasu Golgothana uidetur ecclesia, in qua etiam rupis apparet illa, quae quondam ipsam adfixo Domini corpore crucem pertulit, argenteam modo pergrandem sustinens crucem, pendente magna desuper aerea rota cum lampadibus. Infra ipsum uero locum dominicae crucis excisa in petra crypta est, in qua super altare
Abbreviated transcription (Latin):
tumi uenerat hier osolimamis lus tcons tunteno
peltri amque nauigio reuertens uitempesteris in
oc aidentalia bratoniue litora Sd eulues ad̃
acpostmulta admemoratum xp̃i ft muluti ad ẽ¬
nconum perueniens. T ibi doctus inscinbtunil
scerum que locorũ gnecrus esses conperdis eld
tbeassconut quteque ille serilocis sõs memora¬
tudine uidis ise test cibatur: cuncta moxusis let¬
norunt portexit autem librumbune a dcunnen
ad fido fogi acpor eius est largitioneri to qun¬
nor ibus colegendum contreditus sncibus fore¬
que lips ouitus cebeo muneribus donaetus patrẽ
fore legentibus reor : scripsit ergo delocodm̃icae nati¬
uitatis : In huc modum: bethleem ciuitas decuid. in
dorsosita est ungusto. ex omniparte uallibus
extrema plani uerticis instructo : Incuius ori¬
ental angulo quasi quoddã naturale semians¬
trumest. cuius exterior pars̃ natiuitatis domi¬
nicae fuisse dicitur locus : interior p̃sepe dñi
nominatur : haecspelunca tota interius prȩtioso

Expanded text:
rum venerat Hierosolymam, et lustrata omni terra dierat; patriamque navigio revertens, vi tempestatis in occidentalia Brittaniae littora delatus est: ac post multa, ad memoratum Christi famulum Adamnanum perveniens, ubi doctus in Scripturis sanctorumque locorum gnartus; adeo ut quaeque ille se in Locis sanctis memoratu digna vidisse testabatur, cuncta mox iste litnorunt. Porrexit autem librum hunc Adamnan Aldfrido regi, ac per ejus est largitionem etiam minoribus ad legendum contraditus. Scriptor quoque ipse multis ab eo muneribus donatus,  Al., fore legentibus reor. Cvitatis in hunc modum: « Bethleem, civitas David, in dorso sita est angusto ex omni parte vallibus extrema plani verticis instructo; in cujus orientali angulo quasi quoddam naturale semiantrum est, cujus exterior pars nativitatis Dominicae fuisse dicitur locus; interior Praesepe Domini nominatur. Haec spelunca tota interius pretioso
Abbreviated transcription (Latin):
r& muta tus mente est . Ita ut et quae uider at
&ccudierat Iec clesus anglorum suae suorumque
consu&udini libentissime preferr& ⁊ erat enim
uirbonus & sapiens : & scientia scribturarumno¬
bilis sime instructus : Quicum domum rediss&
curauit suos quierant in hii quiue eidemerant
subditi moncs terio. ad eum quem cogno uercet
quemque ipse toto ex corde susciperat ueritatis
declarans legitimum pas chae tempus : pluri¬
mos corum & pene omnes qui abhiensium dominio
ercNT liberi. Aberrore auito correctus adu¬
nitatẽ reduxit catholicam : ac legitimum pus¬
chae tempus obseruare pedocuit : Qui cum
celebrato in hibernia canonico pascha adsuam
insulam reuer tisse. suoque monus terio cu
tholicum temporis paschalis obserucntiã
instuntissime p̃dicur & Nec ta menper fice¬
re quod conabatur poss& contigit eum
ante expl&um anni circulum migrasse de
scło diuina utique gratia disponente ut uir
unitatis acpacis studiosissimus ante adui¬

Expanded text:
ret, mutatus mente est; ita ut ea quae viderat ret, mutatus mente est; ita ut ea quae viderat et audierat in Ecclesiis Anglorum, suae suorumque consuetudini libentissime praeferret. Erat enim vir bonus et sapiens, et scientia Scripturarum nobilissime instructus. Qui cum domum rediisset, curavit suos qui erant in Hii, quive eidem erant subditi monasterio, ad eum quem cognoverat, quemque ipse toto ex corde susceperat, veritatis declarans legitimum Paschae tempus, plurimos eorum, et pene omnes qui ab Hiiensium dominio erant liberi, ab errore avito correctos ad unitatem reduxit catholicam, ac legitimum Paschae tempus observare perdocuit. Qui cum celebrato in Hibernia canonico Pascha, ad suam insulam revertisset, suoque  Al., sutholicam temporis Paschalis observantiam instantissime praedicaret, nec tamen perficere quod conabatur posset, contigit eum ante expletum anni circulum migrasse de saeculo DCCII. Divina utique gratia disponente, ut vir unitatis ac pacis studiosissimus ante ad vi