comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis tenebat locum. aditusq habebat ad portu
& ad reliqua naualia. Has munitiones in sequẽ¬
cibus auxit diebus. ut pro muro obiectas hr̃et
neu dimicare inuitus cogeret᷑. Interim filia mi¬
nor ꝑtholomei regis uacuã possessionẽ regni spe¬
rans ad achillam se se ex regia traiecit: unaq
bellum administrare copit. Sed celeriter est int
eos de principatu cõtrouersia orta. Quȩ res
apud milites largiciones auxit. Magnis eĩ
iacturis sibi quisq eor animos conciliabat.
Hce dum apud hostes geruntur. pͥhthinus nu¬
tricius pueri & procurator regni in parte Cȩ¬
saris: cũ ad achillam nũcios muteret. horta¬
returq ne negocio desisteret. ne ue aĩo defice¬
ret. indicatis deprehensis in ternuntiis a cęsare
est interfectue.
ELLO. ALEXANDRI¬
no conflato. Cesar rhodo
Atq ex syria Ciliciaq omẽ
dassem arcessit. Creta sagit¬
tarios equites ab rege naua¬
teoꝵ malco euocat᷑. tormẽ¬

Expanded text:
cis tenebat locum aditusque habebat ad portum cis tenebat locum aditusque habebat ad portum et ad regia navalia. has munitiones insequentibus auxit diebus, ut pro muro obiectas haberet neu dimicare invitus cogeretur. interim filia minor Ptolomaei regis vacuam possessionem regni sperans ad Achillam sese ex regia traiecit unaque bellum administrare coepit. sed celeriter est inter eos de principatu controversia orta, quae res apud milites largitiones auxit; magnis enim iacturis sibi quisque eorum animos conciliabat. haec dum apud hostes geruntur, Pothinus, nutricius pueri et procurator regni, in parte Caesaris, cum ad Achillam nuntios mitteret hortareturque, ne negotio desisteret neve animo deficeret, indicatis deprehensisque internuntiis a Caesare est interfectus.ello Alexandrino conflato Caesar Rhodo atque ex Syria Ciliciaque omnem classem arcessit; Creta sagittarios, equites ab rege Nabataeorum Malcho evocat; tormen
Abbreviated transcription (Latin):
lia egipcior & uiti oppicli magnitudine queq
ibi naues imprudentia aut tempestate paulu
suo cursu discesserunt. has more predonum
diripere consuerunt. His autem inuitis aquibo
pharus tenetur. non potest esse ꝑꝑ angustias
nauibus introitus in portu. hoc tum ueritus
Cȩsar. hostibus in piigna occupatis. militibusq
expositis. pharum comprehendit. atq ibi p̃¬
sidium posuit. Quibus est rebus effectũ: uti tuto
frumentu auxiliaq nauibus ad eum supporta¬
ri possent. Deduxit eĩ circũ omes propĩquas
prouincias. atq inde auxilia euocauit. Reliquis
oppidi partibus sic est pugnatũ ut equo prȩlio
discederet᷑: & neutri pellerent᷑. Deficiebanti
angustiȩ loci. paucisq utrinq interfectis. Cȩsar
loca maxiẽ necessaria complexus noctu p̃munis:
nec tractu oppidi pars erat regia exigna ĩ qua
ipẽ habitandi causa inicio erat inductus. et
theatrum quod erat cõuictu domui quod ar¬

Expanded text:
lia Aegyptiorum et vicus oppidi magnitudine; quaeque lia Aegyptiorum et vicus oppidi magnitudine; quaeque ubique naves imprudentia aut tempestate paulum suo cursu decesserunt, has more praedonum diripere consuerunt. iis autem invitis, a quibus Pharos tenetur, non potest esse propter angustias navibus introitus in portum. hoc tum veritus Caesar hostibus in pugna occupatis militibusque expositis Pharon prehendit atque ibi praesidium posuit. quibus est rebus effectum, ut tuto frumentum auxiliaque navibus ad eum subportari possent. dimisit enim circum omnes propinquas provincias atque inde auxilia evocavit. reliquis oppidi partibus sic est pugnatum ut aequo proelio discederetur et neutri pellerentur — id efficiebant angustiae loci — paucisque utrimque interfectis Caesar loca maxime necessaria conplexus noctu praemuniit. in eo tractu oppidi pars erat regiae exigua, in quam ipse habitandi causa initio erat inductus, et theatrum coniunctum domui, quod ar
Abbreviated transcription (Latin):
teq om̃ibus rebus ad natugandu. prȩter has.xxii
quȩ p̃sidii causa Alexandrię esse consueuerant
constrate omẽs. Quas si occu pauissent dasse Cȩ¬
saris erepta. portum ac mare totum in sua ptãte
haberent. cõmeatu auxiliisq Cȩsarem prohiber&̃.
taq tanta est contencione actum: quanta agi
debuit cũ ille celerem in ea re uictoriam. hi
salutem suã consistere uiderent. Sed rem ob¬
tinuit Cȩsar. omẽsq eas naues & reliqua quȩ
erant in naubus incendit: quod tam late tuei
parua manu non potuerat. confestimq ad pha¬
rum naiubus milites exposuit. Pharus ĩ insula
turris magna altitudiẽ/ mirificis operibus ex.¬
structaq nomẽ ab insula cepit. Hlȩe insula ob¬
iecta alex andriȩ portũ efficit. sed a suꝑiorib
regibus in longitudinem passiuĩ. decec. ĩ ia¬
re iactis molibus. angusto itinere & ponte cũ
oppido cõiungit᷑. In hac una sunt insula domici¬

Expanded text:
ue omnibus rebus ad navigandum, praeter has xxii, ue omnibus rebus ad navigandum, praeter has xxii, quae praesidii causa Alexandriae esse consueverant, constratae omnes; quas si occupavissent, classe Caesari erepta portum ac mare totum in sua potestate haberent, commeatu auxiliisque Caesarem prohiberent. itaque tanta est contentione actum, quanta agi debuit, cum illi celerem in ea re victoriam, hi salutem suam consistere viderent. sed rem obtinuit Caesar omnesque eas naves et reliquas, quae erant in navalibus, incendit, quod tam late tueri parva manu non poterat, confestimque ad Pharum navibus milites exposuit. Pharus est in insula turris magna altitudine, mirificis operibus extructa; quae nomen ab insula cepit. haec insula obiecta Alexandriae portum efficit; sed a superioribus regibus in longitudinem passuum dcccc in mare iactis molibus angusto itinere et ponte cum oppido coniungitur. in hac sunt insula domici
Abbreviated transcription (Latin):
ni ex̾citus instituto consuerant. Pręterea eꝗtũ
milia duo inueterauerant. hi omẽs compluribus
Alex andriȩ bellis ꝑcolomeu pr̃e in regnũ redux¬
erant Bibuli filios duos interfecerant. bella cum
egiptiis gesserant. hunc usum rei militaris habebãt.
His copiis fidens a chillas paucitatemq militu cęsa¬
ris despiciens: occupabat alexandriam. prȩterea
oppidi ꝑte quã Cęsar cũ militibus tenebat. primo
impetu domũ eius irrũpere conatus est. Sed Cę¬
sar dispositis ꝑuia cohortibus impetum eius susti¬
nuit. Eodemq tempore pugnatum ẽ ad portũ
ac longe maximã ca res aitulit dimicationẽ. Si¬
mul eĩ deductis copiis. pluribus uiis pugnabatur:
& magna multitudine naues longas occupare co.¬
hostes
nabantur: Quaꝵ erant .L. auxilio misse ad pom¬
peuim. praȩlioq in thesalia facto domũ redierãt
lli triremes omẽs &. quinq remes apte instruc¬

Expanded text:
ni exercitus instituto consuerant. erant praeterea ni exercitus instituto consuerant. erant praeterea equitum milia duo. inveteraverant hi omnes compluribus Alexandriae bellis, Ptolomaeum patrem in regnum reduxerant, Bibuli filios duos interfecerant, bella cum Aegyptiis gesserant. hinc usum rei militaris habebant. His copiis fidens Achillas paucitatemque militum Caesaris despiciens occupabat Alexandriam praeter eam oppidi partem, quam Caesar cum militibus tenebat, primo impetu domum eius inrumpere conatus. sed Caesar dispositis per vias cohortibus impetum eius sustinuit. eodemque tempore pugnatum est ad portum, ac longe maximam ea res adtulit dimicationem. simul enim diductis copiis pluribus viis pugnabatur, et magna multitudine navis longas occupare hostes conabantur. quarum erant l auxilio missae ad Pompeium proelioque in Thessalia facto domum redierant, quadriremes omnes et quinqueremes aptae instruc
Abbreviated transcription (Latin):
hominu neq usui rei militaris contẽpnendȩ ui¬
derentur. Milia eĩ .xx. in arinis habebat. hoc
constabat ex gabianis militibus qui iam in cõ¬
suetudinem Alex andri̾ę uitę ac licentię uene¬
rant. & nomẽ disciplinãq ppłi romani didice¬
rant: uxoresq duxerant: ex quibus pleriq libe¬
ros habebant. Huc accedebant collecti ex predoni¬
bus latronibusq Syriȩ Ciliciȩq proiunciȩ finitĩaꝵ¬
q regionũ multi prȩterea capitis dãpnati exules¬
q cõuenerant. fugitiuis omĩbus nostris certus
crat Alexandrię receptus certaq uitȩ condicio
ut dato noĩe militu esset nũo. Quoꝵ si quis
adnõ premeret᷑ consensu militum cripiebat᷑. qui
uim suoꝵ qui in simili culpa uexabant᷑. qui uim
ipi pro suo ꝑiculo defendebant. hi regum amitos
ad mortem deposcere. hi bona locupletũ diripere
Stipendia augendi causa regis domũ obsidere. regͦ
expellere. alios arcessere. uetere quodã alex andri¬

Expanded text:
litaris contemnendae viderentur. milia enim xx in armis habebat. haec constabant ex Gabinianis militibus, qui iam in consuetudinem Alexandrinae vitae ac licentiae venerant et nomen disciplinamque populi Romani dedidicerant uxoresque duxerant, ex quibus plerique liberos habebant. huc accedebant collecti ex praedonibus latronibusque Syriae Ciliciaeque provinciae finitimarumque regionum. multi praeterea capitis damnati exulesque convenerant. fugitivis omnibus nostris certus erat Alexandriae receptus certaque vitae condicio, ut dato nomine militum essent numero. quorum siquis a domino prehenderetur, consensu militum eripiebatur, qui vim suorum, quod in simili culpa versabantur, ipsi pro suo periculo defendebant. hi regum amicos ad mortem deposcere, hi bona locupletum diripere, stipendii augendi causa regis domum obsidere, regno expellere alios, alios arcessere vetere quodam Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
bant admare: longissimeꝑa maxĩs castris cęsaris abe¬
rant. Codem quas demonstrauimus aggere &
leus armaturȩ militibus completas: quasq ad dixa¬
chiu naues longas habebat. & quid aquoq fieri uelit
prȩcipit. Ad cas municiones Cęsar Lentulũ Mar¬
cellinum quęstorem cũ leg̃.uiiii. positum habebat .i
Huic quod ualitudine minus cõmoda utebat᷑. Fuluiu

Expanded text:
bat ad mare longissimeque a maximis castris Caesaris abebat ad mare longissimeque a maximis castris Caesaris aberat. eodem naves quas demonstravimus aggere et levis armaturae militibus completas, quasque ad Dyrrachium naves longas habebat, mittit et quid a quoque fieri velit praecipit. ad eas munitiones Caesar Lentulum Marcellinum quaestorem cum legione viiii positum habebat. huic, quod valetudine minus commoda
Abbreviated transcription (Latin):
pene quottidie a pompeio ad Cȩsarem ꝑ fugerent
Uulgo uero uniuersi in epyro atq etholia conscrip¬
ti milites earumq regionũ oĩu que a cesare
tenebantur. sed hii cognitis om̃ib rebus seu ꝗͥ
in munitionibus ꝑfectu nõ erat: seu quid a pe¬
ricioribus rei militaris desiderari uidebat᷑. tem¬
poribus q reꝵ & spatiis locoꝵ & custodiaꝵ uaria
diligentia aĩaduersa prout tuiusq eoꝵ qui negotiĩs pre¬
erant aut natura aut studium ferebat. hȩc ad põ¬
peium omĩa detulerat. Quibus ille cognitis eruptio¬
nisq iam ante capto consilio ut demonstratũ est te¬
gimenta galeis milites ex uiminibus facere atq ag¬
gerem ub& comportare. His paratis rebus magnũ
numeꝵ leuis armaturȩ & sagutarioꝵ aggerẽq oẽ
noctu in schaphas & naues actuarias imponit. et
de media nocte: Lx. ex maximis castris presidiisq
deductas ad eam ꝑte municionũ ducit. quę ꝑtine¬

Expanded text:
paene cotidie a Pompeio ad Caesarem perfugerent, paene cotidie a Pompeio ad Caesarem perfugerent, vulgo vero universi in Epiro atque Aetolia conscripti milites earumque regionum omnium quae a Caesare tenebantur. sed hi cognitis omnibus rebus, seuquid in munitionibus perfectum non erat, seuquid a peritioribus rei militaris desiderari videbatur, temporibusque rerum et spatiis locorum et custodiarum varia diligentia animadversa, prout cuiusque eorum, qui negotiis praeerant, aut natura aut studium ferebat, haec ad Pompeium omnia detulerunt. Quibus ille cognitis eruptionisque iam ante capto consilio, ut demonstratum est, tegimenta galeis milites ex viminibus facere atque aggerem iubet conportare. his paratis rebus magnum numerum levis armaturae et sagittariorum aggeremque omnem noctu in scaphas et naves actuarias inponit et de media nocte cohortes lx ex maximis castris praesidiisque deductas ad eam partem munitionum ducit, quae pertine
Abbreviated transcription (Latin):
sed in alud tempus reseruari arbitrati.: discedere ab ꝓnii¬
nobis & nouã temptare fortunã nouasq amititias
exꝑiri constituerunt. Et cũ paucis collocuti dienti¬
bus suis. quibus tantu fatinus cõmitere audebant:
ut postea bello confecto cognitũ ẽ: ut cũ munere
aliquo ꝑfugisse ad pompeii uiderent. Postq̃
id difficilius uisum est. neq facultas ꝑficiendi dabat᷑
satisfacere & fraudata restituere uellent multis
coẽptis equis ad pompeiu transierũt cum his
quos sui consilii participes habebant. Quos pom¬
peius quod erant honesto loco nati & instructi
liberaliter magno q comitatu & multis iumentis
uenerant. uiriq fortes habebant᷑. & in honore
apud Cȩsarem fuerũt : quod nouũ & pręter con¬
suetudinem acciderat: oĩa sua p̃sidia tircũ duxit
atq ostentauit. Nam ante id tempus nemo aut mi¬
les aut eques a cesare ad pompeium transierat. cũ

Expanded text:
sed in aliud tempus reservari arbitrati discedere ab sed in aliud tempus reservari arbitrati discedere ab nobis et novam temptare fortunam novasque amicitias experiri constituerunt. et cum paucis collocuti clientibus suis, quibus tantum facinus committere audebant, ut postea bello confecto cognitum est, ut cum munere aliquo perfugisse ad Pompeium viderentur; postquam id difficilius visum est neque facultas perficiendi dabatursatisfacere et fraudata restituere vellent, multis coemptis equis ad Pompeium transierunt cum iis quos sui consilii participes habebant. Quos Pompeius, quod erant honesto loco nati et instructi liberaliter magnoque comitatu et multis iumentis venerant virique fortes habebantur et in honore apud Caesarem fuerant, quodque novum et praeter consuetudinem acciderat, omnia sua praesidia circumduxit atque ostentavit. nam ante id tempus nemo aut miles aut eques a Caesare ad Pompeium transierat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
apud Cesarem in honore erant. sed &iaz apul
ex̾citum cari habebant: sed freti amicitia cęsaris
& sculta ac barbara arrogantia elati despiciebant suos.
scipendiuq equitu fraudabant. & predam omẽ do¬
mũ auertebant. Quib illi rebus ꝑmoti uniuersi
Cesarẽ adigerũt. palamq de eoꝵ inuiriis sũt questi
& ad cętera addiderũt falsu abhis equitũ num
deferri quoꝵ scipendiu auerterent. Cȩsar neque
tempus illud aĩaduersionis esse existimans & multa
uirtuti eoꝵ concedens rem totam distulit. illos se¬
creto castigauit. quod questui equites haber&. monu¬
itq equites ut ex sua amicitia omnia expectarent.
& ex preteritis suis officiis reliqua sperarent. Mag¬
nã tñ hȩc res illis offensione & cõtemptionẽ ad oẽs
attulit. Idq ita esse cũ ex illoꝵ obiectacionib tu
& ex domestico iudicio atq aĩ conscientia intellige.¬
bant. Quo pudore adducti & fortasse nõ se liberai᷑

Expanded text:
apud Caesarem in honore erant, sed etiam apud apud Caesarem in honore erant, sed etiam apud exercitum cari habebantur; sed freti amicitia Caesaris et stulta ac barbara adrogantia elati despiciebant suos stipendiumque equitum fraudabant et praedam omnem domum avertebant. quibus illi rebus permoti universi Caesarem adierunt palamque de eorum iniuriis sunt questi et ad cetera addiderunt falsum ab iis equitum numerum deferri, quorum stipendium averterent. Caesar neque tempus illud animadversionis esse existimans et multa virtuti eorum concedens rem totam dispulit; illos secreto castigavit, quod quaestui equites haberent, monuitque ut ex sua amicitia omnia expectarent et ex praeteritis suis officiis reliqua sperarent. magnam tamen haec res illis offensionem et contemptionem ad omnes adtulit, idque ita esse cum ex aliorum obiectationibus tum etiam ex domestico iudicio atque animi conscientia intellegebant. quo pudore adducti et fortasse non se liberari,
Abbreviated transcription (Latin):
ogebantur corcyra atq acarania longo inc̾iecto
nauigationis spatio pabulu supportarẽ. erat quoq
eius rei minor copia ordeo ad augere: atq his rati¬
onibus equitatu tollerare. Sed postꝗͣ nõ modo or¬
deum pabuluq omibus in locis herbęq desecte. sed
&̃ fructus ex arboribus deficiebãt: corruptis aquis:
in acie conandu sibi aliquid pompeius de cruptioẽ¬
ex istimauit. Erant apud Cesarem ex equitũ nũo
allobroges. fratres Roscillus & Egus adbiccilli filii. dic¬
qui principatu in ciuitate multis annis obtinuerãt
singulari uirtute hoĩes. quoꝵ oꝑa Cesar om̃ibus gal¬
licis bellis optima fortissimaq exat usus. His domi
ob eͥas causas amplissimos magistratus mandauerat.
atq eos extra ordine in senatũ legendos curaue¬
rat. agrosq in gallia exhostibus captos: premiaq
rei pecuniarie magna tribuerat. locupletesq ex
egentibus fecerat. Hi propter uirtute nõ solum

Expanded text:
cogebantur Corcyra atque Acarnania longo interiecto cogebantur Corcyra atque Acarnania longo interiecto navigationis spatio pabulum subportare, quodque erat eius rei minor copia, hordeo adaugere atque his rationibus equitatum tolerare. sed postquam non modo hordeum pabulumque omnibus locis herbaeque desectae, sed etiam frons ex arboribus deficiebat, corruptis equis macie conandum sibi aliquid Pompeius de eruptioexistimavit. Erant apud Caesarem in equitum numero Allobroges ii fratres, Roucillus et Aecus, Adbucilli filii, qui principatum in civitate multis annis obtinuerat, singulari virtute homines, quorum opera Caesar omnibus Gallicis bellis optima fortissimaque erat usus. his domi ob has causas amplissimos magistratus mandaverat atque eos extra ordinem in senatum legendos curaverat, agrosque in Gallia ex hostibus captos praemiaque rei pecuniariae magna tribuerat locupletesque ex egentibus fecerat. hi propter virtutem non solum
Abbreviated transcription (Latin):
cohercendu haber&. quod si fecisset quiete italiȩ.
patem prouintiaꝵ. salute imꝑio. uni om̃ẽs accep¬
tam relaturos. Hec ad eu mandata Clodius re¬
fert. Ac primis diebus ut iudebat᷑ꝰ libenter auditꝰ.
reliquis ad colloquiu nõ ad mittitur. Castigato
Scipione a fauonio ut postea confecto bello repe¬
riebamus. Infectaq re se se ad cęsare recipit
Cesar quo facilius equitatu ꝓompeianũ ad dura¬
chium contineret: & pabulatione prohiber&. adi¬
tus duos quos esse angustos demonstrauimus. mag¬
nis oꝑib p̃muniuit. castellaq his locis posuit. Põ¬
peuis ubi nichil profice equitatũ cognouit. paucis
int̾missis diebus: rursu eu nauibus ad se intra
municiones recipit. Erat suma in opia pabuli:
adeo ut foliis ex arboribus strictis & teneris harun¬
dinũ radicibus contusis equos alerent. frumẽta
ẽi quȩ fuerãt intra munitiones sata cõsumꝰ serant

Expanded text:
coercendum haberet. quod si fecisset, quietem Italiae, coercendum haberet. quod si fecisset, quietem Italiae, pacem provinciarum, salutem imperii uni omnes acceptam relaturos. haec ad eum mandata Clodius refert ac primis diebus, ut videbatur, libenter auditus, reliquis ad colloquium non admittitur castigato Scipione a Favonio, ut postea confecto bello reperiebamus, infectaque re sese ad Caesarem recepit. Caesar quo facilius equitatum Pompeianum ad Dyrrachium contineret et pabulatione prohiberet, aditus duos, quos esse angustos demonstravimus, magnis operibus praemunivit castellaque his locis posuit. Pompeius ubi nihil profici equitatu cognovit, paucis intermissis diebus rursus eum navibus ad se intra munitiones recepit. erat summa inopia pabuli, adeo ut foliis ex arboribus strictis et teneris harundinum radicibus contusis equos alerent; frumenta enim, quae fuerant intra munitiones sata, consumpserant. et
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ tener&. sic pro castris ex̾citum costitue¬
bat. ut tercia acies uallũ continger&. Omnis que eius
instructus ex̾citusi telis ex uallo abiectis ꝓ tegi pos¬
Scipionezq in macedonia uenisse constar&. nona
oblitus pristini instituti cęsar: mittit ad eum clodi¬
um suu atq illuis familiaren. quẽ ab illo traditi
inicio & cõmendatu in suoꝵ necessarioꝵ nuo hĩe
instituerat. huic dat litteras mandataq ad eum:
quorũ exat hec summa. se se omĩa de pate exꝑtu
nichil adhuc arbitrari uitio factu eorum quos eẽ
auctores eius rei uoluiss&: quod sua mandata per¬
ferre nõ oportuno tempore ad pompeiu uererent.
Scipionẽ ea esse auctoritate: ut nõ solu libere que
probasset exponere: sed &iaz ex magna ꝑte compel¬
lare atq errante regere posset: Pre esse aute suo
noĩe exͥcitui ut pręter auctoritate uires quoq ad

Expanded text:
hominum teneret, sic pro castris exercitum constituehominum teneret, sic pro castris exercitum constituebat, ut tertia acies vallum contingeret, omnis quidem instructus exercitus telis ex vallo abiectis protegi posScipionemque in Macedoniam venisse constaret, non oblitus pristini instituti Caesar mittit ad eum Clodium, suum atque illius familiarem, quem ab illo traditum initio et commendatum in suorum necessariorum numero habere instituerat. huic dat litteras mandataque ad eum, quorum haec erat summa: sese omnia de pace expertum; nihil adhuc arbitrari vitio factum eorum quos esse auctores eius rei voluisset, quod sua mandata perferre non opportuno tempore ad Pompeium vererentur. Scipionem ea esse auctoritate, ut non solum libere, quae probasset, exponere, sed etiam ex magna parte compellare atque errantem regere posset; praeesse autem suo nomine exercitui, ut praeter auctoritatem vires quoque ad
Abbreviated transcription (Latin):
Cassium longinũ & Caluisiu sabinũ ut demonstrauimꝰ
receptis. temptanda sibi achaia ac paulo longius
progrediendu existimabat. Cȩsar itaq eo quo
calenũ misit. &.Q. sabinũ & Cassiu cũ cohortib
adiũgit. Quoꝵ cognito aduẽtu rutiluis lupus qui
achaiam missus a pompeio obtinebat. Schiunium
p̃munire instituit ut Achaia fufium prohibers
alenus delphos. thebas & orcomeneum uolũtatẽ ip̃aꝵ
ciuitatũ recepit. Non nullas urbes ꝑ uim expũg¬
nauit. reliquas ciuitates circũmissis legationibus
amicitia Cęsaris reconliare studebat. In his rebus
fere erat Fufus occupatus. Omnibus : dein
ceps Cesar ex̾citu in atie equũ in locũ produxit
si pompeuis prelio decertare uellet: ut pene cas¬
tris pompei legionẽ subiteret. tantũq a uallo eus
prima acies aberat: uti ne telo tormẽto ue adigi
posset. ꝑompeus aute ut famã õpinionemq

Expanded text:
Cassium Longinum et Calvisium Sabinum, ut demonstravimus, Cassium Longinum et Calvisium Sabinum, ut demonstravimus, receptis temptandam sibi Achaiam ac paulo longius progrediendum existimabat Caesar. itaque eo Q. Calenum misit eique Sabinum et Cassium cum cohortibus adiungit. quorum cognito adventu Rutilius Lupus, qui Achaiam missus a Pompeio obtinebat, Isthmum praemunire instituit, ut Achaia Fufium prohiberet. Calenus Delphos, Thebas et Orchomenum voluntate ipsarum civitatium recepit, nonnullas urbes per vim expugnavit, reliquas civitates circummissis legationibus amicitiae Caesaris conciliare studebat. in his rebus fere erat Fufius occupatus. Haec cum indiebus Caesar exercitum in aciem aequum in locum produxit, si Pompeius proelio decertare vellet, ut paene castris Pompei legiones subiceret; tantumque a vallo eius prima acies aberat, uti ne telum tormento adigi posset. Pompeius autem, ut famam opinionemque
Abbreviated transcription (Latin):
nium afferre uellent. milia sagitaꝵ circiter .xxx.¬
ut in castellum cõiecta Cęsari remunerauerunt.
scutoq ad eum relato sceue centurionis inuenta
sunt in eo foramina. ccxxx. quẽ cesar ut erat
dese meritus & de .r.p. donatũ milibus cc atque
octauis ordinibus ad primipilu se traducere pro¬
nũciauit. Cuius eĩ ope castelu ex magna ꝑte
conseruatum esse constabat. cohortẽq p̃terea duplici
stipendio frumẽto uespetiariis militarib donis am¬
plissime donauit. pompeius noctu magnis adlitis
munitionib reliquis diebus turres extruxit. & in
altitudinem pedum .xu. effectis operibus uineis eã
ꝑtem obtexit. Et .u. int̾missis diebus alterã noctẽ
sub nubulã nactus ex tructis omĩbus castrorũ portis
& ad impediendu obiectis. tercia mita uigilia
silentio ex̾citu eduxit: & se in antiquas muniti¬
ones recepit. E tholia: Carnania. amphi lochis per

Expanded text:
nium adferre vellent, milia sagittarum circiter xxxnium adferre vellent, milia sagittarum circiter xxx in castellum coniecta Caesari renumeraverunt, scutoque ad eum relato Scaevae centurionis inventa sunt in eo foramina cxx. quem Caesar, ut erat de se meritus et de re publica, donatum milibus cc atque ab octavis ordinibus ad primum pilum se traducere pronuntiavit — eius enim ope castellum magna ex parte conservatum esse constabat — cohortemque postea duplici stipendio, frumento, veste, cibariis militaribusque donis amplissime donavit. Pompeius noctu magnis additis munitionibus reliquis diebus turres extruxit et in altitudinem pedum xv effectis operibus vineis eam partem castrorum obtexit, et quinque intermissis diebus alteram noctem subnubilam nactus obstructis omnibus castrorum portis et ad impediendum obiectis tertia inita vigilia silentio exercitum eduxit et se in antiquas munitiones recepit. Omni
Abbreviated transcription (Latin):
muniuit: omẽsq ibi copias cõtinuit. Eode tẽpo¬
re duobus p̃terea locis pugnatũ est. Nam plura
castella pompeius pariter destinende manus cã
temptauerat. ne ex proximis presidiis succurri
poss&. Uno loco uolcatius tullus impetũ legionis sus¬
tinuit cohortibus tribus: atq eam loco depulit.
Altero germani munitiones nostras egressi compłi¬
bus interfecris: sese ad suos in columes receperũt
Ita uno die sex pliis factis. tribus ad dyrachiu: tri¬
bus ad munitiones: cũ hoꝵ oĩu ratio haberet᷑. ad
duoꝵ miliũ mimero ex pompeianis cecidisse
reꝑiebamus. Euocatos centurionesq complures.
n eo fuit nuõ. Ualerius flacchuis .L. filius eius. qui
pretor asiam obtinuerat. signaq sũt militaria t¬
sex relata. Nostri nõ amplus .xx. omnibus sũt
p̃liis desiderati. Sed in castello nemo fuit oĩno mi
oculos amiserũt. Et cũ laboris sui ꝑiculo tostimo¬

Expanded text:
communivit omnesque ibi copias continuit. Eodem tempocommunivit omnesque ibi copias continuit. Eodem tempore duobus praeterea locis pugnatum est; nam plura castella Pompeius pariter distinendae manus causa temptaverat, ne ex proximis praesidiis succurri posset. uno loco Volcacius Tullus impetum legionis sustinuit cohortibus tribus atque eam loco depulit; altero Germani munitiones nostras egressi compluribus interfectis sese ad suos incolumes receperunt. Ita uno die sex proeliis factis, tribus ad Dyrrachium, tribus ad munitiones, cum horum omnium ratio haberetur, ad duo milia numero ex Pompeianis cecidisse reperiebamus, evocatos centurionesque complures; in eo fuit numero Valerius Flaccus L. filius eius, qui praetor Asiam obtinuerat; signaque sunt militaria sex relata. nostri non amplius xx omnibus sunt proeliis desiderati. sed in castello nemo fuit omnino mioculos amiserunt. et cum laboris sui periculique testimo
Abbreviated transcription (Latin):
existimant si acrius insequi uoluiss& bellũ eo die potu¬
isse finiri: Cuius consiliu rep̃hendendu nõ uidet᷑.
A lie enim sunt legati partes atq imꝑatoris. Alter
omĩa agere ad preseriptũ. alter libere ad suma reꝵ
consulere deb&. Sylla a Cesare castris relictus. libe¬
ratis suss hoc fuit contentus. neq p̃lio de certare uolu¬
it. Quȩ res tñ fortasse aliquẽ reciperet casum: ne
imꝑatorias sibi partes suppresisse uideret. Pompeia¬
nis magna res ad receptũ difficultatem afferebat.
N am ex iniquo progressi loco in summo constiterant.
si ꝑ decliue sese reciperent nostros ex suꝑiore inse¬
suꝑ erat. Spe eni conficiendi negocii prope ĩ noctẽ
rem duxerant. Ita necessario atq ex tempore cap¬
to consilio pompeius tumulum quenda occupau :
qui tm̃ aberat a nr̃o castello ut telũ tormẽtũ ue¬
missum adigi nõ poss&. Hoc consedit loco. At con

Expanded text:
existimant, si acrius insequi voluisset, bellum eo die potuexistimant, si acrius insequi voluisset, bellum eo die potuisse finiri. cuius consilium reprehendendum non videtur. aliae enim sunt legati partes atque imperatoris; alter omnia agere ad praescriptum, alter libere ad summam rerum consulere debet. Sulla a Caesare castris relictus liberatis suis hoc fuit contentus neque proelio decertare voluit, quae res tamen fortasse aliquem reciperet casum, ne imperatorias sibi partes sumpsisse videretur. Pompeianis magnam res ad receptum difficultatem adferebat. nam ex iniquo progressi loco in summo constiterant; si per declive sese reciperent, nostros ex superiore insem temporis supererat; spe enim conficiendi negotii prope in noctem rem deduxerant. ita necessario atque ex tempore capto consilio Pompeius tumulum quendam occupavit, qui tantum aberat a nostro castello, ut telum tormento missum adigi non posset. hoc consedit loco atque eum
Abbreviated transcription (Latin):
copia utebat᷑. tũ cõmeatus omni genere. pręter
frumẽtu habundabat. quib quottidie melius
sub currere tempus maioremq spem maturitate
frumentoꝵ proponi uidebant. In nouo genere
belli. noue ab utrisq bellandi rationes reꝑiebant.
lli cum aĩaduertissent ex ignibus nocte cohortes
nostras ad municiones ex cubare. silentio aggressi
uniuersas inter multitudine sagutas cõii ciebat᷑.¬
& se confestim ad suos recipiebant. Quibus
rebus nostri usu docti hȩc reꝑiebant remedia ut
alio loco ignes facerent. Interim certior factus
.p. Silla quẽ discedens castris prefecerat Cęsar auxi¬
lio cohorti uenit cũ legionibus duabis. Cuius ad uẽ¬
tu facile sunt repulsi pompeiani: neq uoͣ conspectũ
aut impetũ nr̃oꝵ tulerunt primisq deiectis reliquos¬
euerterũt. & loco cesserũt: Sed insequẽtes nostros ne
longius prosequerent᷑ Silla reuocauit. At plerique

Expanded text:
copia utebatur, tum commeatus omni genere praeter copia utebatur, tum commeatus omni genere praeter frumentum abundabat; quibus cotidie melius subterere tempus maioremque spem maturitate frumentorum proponi videbant. In novo genere belli novae ab utrisque bellandi rationes reperiebantur. illi cum animum advertissent ex ignibus nocte cohortes nostras ad munitiones excubare, silentio adgressi universas inter multitudinem sagittas coiciebant et se confestim ad suos recipiebant. quibus rebus nostri usu docti haec reperiebant remedia, ut alio loco ignes facerent. Interim certior factus P. Sulla, quem discedens castris praefecerat Caesar, auxilio cohorti venit cum legionibus duabus; cuius adventu facile sunt repulsi Pompeiani. neque vero conspectum aut impetum nostrorum tulerunt, primisque deiectis reliqui se verterunt et loco cesserunt. sed insequentis nostros, ne longius prosequerentur, Sulla revocavit. at plerique
Abbreviated transcription (Latin):
& arboribus ucturos ꝗͣ pompeu e manibus di¬
missuros. Libenter &ia ex ꝑfugis cognoscebãt
equos eoꝵ tollerari reliqua uero iumenta inte¬
risse: uti aut̃ ip̃os ualitudine non bona: cũ angus¬
multitudine cadaueru & quottidianis laboribus
in suetos opeꝵ: tum aque sũma inopia affectos.
Omĩã eĩ flumina. atq om̃es riuos. qui ad mare
ꝑtinebant. cesar aut auerterat. aut magnis oꝑib
obstruxerat . atq ut erant loca montuosa & ad
specus angustię ualluntur: has sublicis in terra
dimissis presepserat ⁊ erramq ad gesserat: aquã¬
ut continerẽ. ita illi necessario loca sequi dimis¬
sa ac palustria & pluteos fodere cogebant᷑: atq
huc̃ labore ad quottidiana opera addebant. Qui
tamen fontes a quibusda p̃sidiis ab erant lon¬
gius & celeriter estibus ex arescebant. At cę¬
saris ex̃citus optima ualitudine. summaq aquę

Expanded text:
ex arboribus victuros, quam Pompeium e manibus diex arboribus victuros, quam Pompeium e manibus dimissuros. libenter etiam ex perfugis cognoscebant equos eorum tolerari, reliqua vero iumenta interisse; uti autem ipsos valetudine non bona cum angusmultitudine cadaverum et cotidianis laboribus, insuetos operum, tum aquae summa inopia adfectos. omnia enim flumina atque omnes rivos, qui ad mare pertinebant, Caesar aut averterat aut magnis operibus obstruxerat, atque ut erant loca montuosa et ad specus angustiae vallium, has sublicis in terram demissis praesepserat terramque adgesserat, ut aquam continerent. ita illi necessario loca sequi demissa ac palustria et puteos fodere cogebantur atque hunc laborem ad cotidiana opera addebant; qui tamen fontes a quibusdam praesidiis aberant longius et celeriter aestibus exarescebant. at Caesaris exercitus optima valetudine summaque aquae
Abbreviated transcription (Latin):
entia milites ferebant. Recordabantur enim
eadem se suꝑiore anno in hispania ꝑpessos. labore
& patientia maximu bellum confecisse. Memi¬
nerant ad Alexiam magnam se in opiam pert¬
pessos. multo &iam maiorem tol auaricum max¬
imarum se gentium uictores discessisse. Non
illis ordeum cum daretꝰ non legumina recusabãt.
pecus uero cuius rei sũma erat ex epiro copia n
magno in honore habebant. Est ei genus ra¬
dicis inuentu abhis qui fuerant ualerious quod
appellatur chata. quod ad mixtũ lacte multu
in opiam leuabat. Id similitudine panis efficiebat
euis erat magna copia. Ex hoc effectos panes. cũ
in colloquiis ꝑ ompeiani famem nostris obiectar&̃:
uulgo in eos iatiebant: ut spem eoꝵ minuerent.
amq frumẽta maturescere incipiebant: atq ipã
spes mopĩa substentabat. quod celerit̾ se habituros
copiam confidebant. Crebręq uoces militũ in
iugiliis colloquiisq audiebantur. prius se cortice

Expanded text:
entia milites ferebant. recordabantur enim entia milites ferebant. recordabantur enim eadem se superiore anno in Hispania perpessos labore et patientia maximum bellum confecisse; meminerant ad Alesiam magnam se inopiam perpessos, multo etiam maiorem ad Avaricum, maximarum se gentium victores discessisse. non illis hordeum cum daretur, non legumina recusabant; pecus vero, cuius rei summa erat ex Epiro copia, magno in honore habebant. Est etiam genus radicis inventum ab iis qui fuerant ab alebribus, quod appellatur chara, quod admixtum lacte multum inopiam levabat. id ad similitudinem panis efficiebant. eius erat magna copia. ex hoc effectos panes. cum in colloquiis Pompeiani famem nostris obiectarent, vulgo in eos iaciebant, ut spem eorum minuerent. Iamque frumenta maturescere incipiebant atque ipsa spes inopiam sustentabat, quod celeriter se habituros copiam confidebant. crebraeque voces militum in vigiliis colloquiisque audiebantur prius se cortice
Abbreviated transcription (Latin):
aliis comprehensis collibus municiones ꝑfecert.
⁊ rat noua ẜ inusitata belli ratio: cũ tot castelloꝵ
numero tantoq spatio & tantis munitionibus. &
tato obsidionis genere: tum &ia reliquis rebus
Nam quicꝗͣ alterum obsidere conati sunt ꝑculsos:
atq infirmos hostes adorti: aut pręlio suꝑatos.
aut aliqua offensione ꝑmotos continuerunt.
cum ip̃i numero militũ equitumq prestarent.
ausa autem obsidionis hec fere esse consueuit.
ut frum ento hostes prohiberent. At cum inte¬
gras atq in columes copias cesar inferiores militũ
numero cõtinebat. cum illi oium rerum copia
habundarent. quottidie eĩ magnus undiq naui¬
um numerus cõueniebat. quę cõmeatum suppor¬
tarent. neque ullus flare uentus poterat quin
aliqua ex parte secundum cursum haber&. Ipse
autem consumptis om̃ibus longe lateq frumẽtis
summis erat in angustiis: Sed hec singulari pati¬

Expanded text:
aliis comprehensis collibus munitiones perfecerunt. aliis comprehensis collibus munitiones perfecerunt. Erat nova et inusitata belli ratio cum tot castellorum numero tantoque spatio et tantis munitionibus et toto obsidionis genere, tum etiam reliquis rebus. nam quicumque alterum obsidere conati sunt, perculsos atque infirmos hostes adorti aut proelio superatos aut aliqua offensione permotos continuerunt, cum ipsi numero equitum militumque praestarent; causa autem obsidionis haec fere esse consuevit, ut frumento hostes prohiberent. at tum integras atque incolumes copias Caesar inferiore militum numero continebat, cum illi omnium rerum copia abundarent; cotidie enim magnus undique navium numerus conveniebat, quae commeatum supportarent, neque ullus flare ventus poterat quin aliqua ex parte secundum cursum haberent. ipse autem consumptis omnibus longe lateque frumentis summis erat in angustiis. sed tamen haec singulari pati
Abbreviated transcription (Latin):
a maxime impediri. Ipẽ idoneis locis funditores ĩ¬
truxit: ut presidio nostris se retipientib essent. His
rebus completis legiones reduci iussit. Pompeiani
hoc in solentus atq audacius nostros premere & in¬
stare ceperunt cratesq promunicione obiectas pro¬
pulerunt ut fossas transcenderent. Quod cũ
uaduertiss& cesar. ueritus ne nõ reducti sed
deiecti uiderentꝰ: mauisq detrimentũ caperet᷑.
a medio fere spatio suos ꝑ Antoniu qui ei legioni
preerat cohortatus tuba signũ dari atq ĩ hostes
impetum fieri ussit. Milites legiomis none sub.¬
ito conspicati pila cõiecerũt & ex inferiore loco
aduersus pilum incitati cursu precipites pompe
directe longuriq obiecti & institute fosse magno
impedimento fuerunt. Nostri uero qui satis
habebant sine detrimento discedere: compluribus
interfectis. quinq omĩno suoꝵ amissis quietis¬
sime se receperunt. Pauloq cirta eum locum mori¬

Expanded text:
quam maxime impediri. ipse idoneis locis funditores insquam maxime impediri. ipse idoneis locis funditores instruxit, ut praesidio nostris se recipientibus essent. his rebus conpletis legionem reduci iussit. Pompeiani hoc insolentius atque audacius nostros premere et instare coeperunt, cratesque pro munitione obiectas propulerunt, ut fossas transcenderent. quod cum animadvertisset Caesar, veritus, ne non reducti, sed deiecti viderentur maiusque detrimentum caperetur, a medio fere spatio suos per Antonium, qui ei legioni praeerat, cohortatus tuba signum dari atque in hostes impetum fieri iussit. milites legiones viiii subito conspirati pila coniecerunt et ex inferiore loco adversus clivum incitati cursu praecipites Pompeiderectae longuriique obiecti et institutae fossae magno impedimento fuerunt. nostri vero, qui satis habebant sine detrimento discedere, compluribus interfectis, v omnino suorum amissis quietissime receperunt, pauloque citra eum locum
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑte prope equũ aditũ haber&. primu sagutariis
funditoribusq cirtũ uectis. postea leuis armature
magna multitudine missa tormẽtisq prolatis muni¬
ciones impediebat. Neq erat fatile nostris uno tprͣe
propugnare & munire. Cȩsar cũ suos exom̃ibus
ꝑtibus uulnerari uider& retipere se uissit & loco
excedere. Erat ꝑ decliue receptum. Illi autẽ hoc
acrius instabant: neq regredi nostros patiebant᷑.
quod timore ad ducti locu relinq̃re iudebantur.
Uicitur eo tempore glorians apud suos pompeuis
dixisse/ ne recusare se quin nullius usus imꝑator
existimaretur si sine maximo detrimento legi¬
ones cȩsaris se se recepissent inde quo temere᷑
esent progresse. Cesar receptu suoꝵ timẽs
crates ad extremũ tumulu cont᷑ hoste ꝓferri: & ad¬
uersas locari mtra has mediocri latitudine fossã
tectis militibus obduci ussit. Locũq in om̃es partes

Expanded text:
ex parte prope aequum aditum haberet, primum sagittariis ex parte prope aequum aditum haberet, primum sagittariis funditoribusque circumiectis, postea levis armaturae magna multitudine missa tormentisque prolatis munitiones impediebat. neque erat facile nostris uno tempore propugnare et munire. Caesar cum suos ex omnibus partibus vulnerari videret, recipere se iussit et loco excedere. erat per declive receptus. illi autem hoc acrius instabant neque regredi nostros patiebantur, quod timore adducti locum relinquere videbantur. dicitur eo tempore glorians apud suos Pompeius dixisse, non recusare se, quin nullius usus imperator existimaretur, si sine maximo detrimento legiones Caesaris sese recepissent inde, quo temere essent progressae. Caesar receptui suorum timens crates ad extremum tumulum contra hostem proferri et adversas locari, intra has mediocri latitudine fossam tectis militibus obduci iussit, locumque in omnis partes
Abbreviated transcription (Latin):
sent. sed illi oꝑib uincebant: quod & nuoꝰ militũ
p̃stabant & interiore spatio minorẽ circuitu habe¬
bant. Quȩ cũ erant loca cesari capienda. & si ꝓ¬
hibere pompeius totis copiis & dimicare nõ cõstitu¬
erat. tñ suis locis sagittarios. funditores mittebat. qͦꝵ
magnũ habebat num: multiq ex nostris uulnera¬
bantur. magnusq incesserat timor sagutaꝵ. atq
omnes fere milites aut ex coastis aut ex centonibo
aut ex coriis tunicas aut tegimenta fecerant: ꝗ¬
bus tela uitarent. In occupandis p̃sidiis magna ui
uterq utebat᷑. Cęsar ut ꝗͣ angustissime pom¬
peium cõtinere. Pompeius ut ꝗͣ plurimos colles
ꝗͣ maxĩo circuitu occupar&: Crebraq ob eam cã
prelia fiebant. In his cũ legio Cesaris nona p̃sidiũ
quodda occupau̾ss&. & munire cepiss&. Huic
loco propinquũ & contrariu collem pompeuis oc¬
cupauit. nostrosq oꝑe ꝓhibere cepit. Et cu una

Expanded text:
sent. sed illi operibus vincebant, quod et numero militum sent. sed illi operibus vincebant, quod et numero militum praestabant et interiore spatio minorem circuitum habebant. quae cum erant loca Caesari capienda, etsi prohibere Pompeius totis copiis et dimicare non constituerat, tamen suis locis sagittarios funditoresque mittebat, quorum magnum habebat numerum, multique ex nostris vulnerabantur, magnusque incesserat timor sagittarum, atque omnes fere milites aut ex coactis aut ex centonibus aut ex coriis tunicas aut tegimenta fecerant, quibus tela vitarent. In occupandis praesidiis magna vi uterque nitebatur: Caesar, ut quam angustissime Pompeium contineret, Pompeius, ut quam plurimos colles quam maximo circuitu occuparet; crebraque ob eam causam proelia fiebant. in his cum legio Caesaris nona praesidium quoddam occupavisset et munire coepisset, huic loco propinquum et contrarium collem Pompeius occupavit nostrosque opere prohibere coepit, et cum una
Abbreviated transcription (Latin):
ma.tormenta. ibi collocauerat. frumẽtũq ex̾citui
nauibo supportabat. neq munitiones cesaris prohi¬
bere poterat: nisi p̃lio decertare uell&: quod eo tẽ¬
pore statuerat non esse fatiendu. Relin quebat
ut extremã rationẽ belli sequens ꝗͣ plurimos colles
occuparet. & ꝗͣ latissimas regiones p̃sidiis tener&.
esarisq copias ꝗ maxime poss& destiner&. Idq
accidit. Castellis eĩz xxiiii. effectis .xu. mił pasf
circuitu amplexus. hoc spatio pabulabat᷑. Multaq
exant intra eu locum manu sata: quibus interi
iumẽta pascerent᷑. Atq ut nostri ꝑpetuas muniq¬
ones uidebant ꝑductas ex castellis in proxĩa cas¬
tella. ne quo loco erumperent pompeiani atque
nostros post tergũ ad orirentꝰ timebant. ita illi inte¬
riore spatio ꝑpetuas municiones efficiebant: ne quo
loco nostri intrare atq ip̃os a tergo circũ uenire pos¬

Expanded text:
ma tormenta ibi collocaverat frumentumque exercitui ma tormenta ibi collocaverat frumentumque exercitui navibus subportabat, neque munitiones Caesaris prohibere poterat, nisi proelio decertare vellet; quod eo tempore statuerat faciendum non esse. relinquebatur, ut extremam rationem belli sequens quam plurimos colles occuparet et quam latissimas regiones praesidiis teneret Caesarisque copias quam maxime posset distineret; idque accidit. castellis enim xxiv effectis xv milia passuum circuitu amplexus hoc spatio pabulabatur; multaque erant intra eum locum manu sata, quibus interim iumenta pasceret. atque ut nostri perpetuas munitiones videbant perductas ex castellis in proxima castella, nequo loco erumperent Pompeiani ac nostros post tergum adorirentur timebant, ita illi interiore spatio perpetuas munitiones efficiebant, nequem locum nostri intrare atque ipsos a tergo circumvenire pos
Abbreviated transcription (Latin):
comportarat. Quibus rebus cognitis Cęsar cosiliu
capit ex loci natura. Erant eĩ circũ castra pompei
ꝑmulti editi atq asperi colles. hos primũ psidiis tenuit:
castellaq ibi cõmunit. Inde ut loci cuiusq natura fe¬
rebat ex castello in castellu ꝑlucta munitione circũ¬
uallare pompeui instituit. hec expectans quod angus¬
ta re frumẽtaria utebatur. quodq pompeuis mul¬
titudiẽ equitu ualebat: quo minore ꝑiculo undiq fru¬
mentu cõmeatũq ex̾titui supportare poss&: simul uti
pabulatione pompeiu prohiber&. equitatũq eius ꝗd
rem gerendam in utilem efficer&. tercio ut aucto¬
ritatem. qua ille maxĩe apud externas nationes
nite uidebat᷑ minueret. cũ fama ꝑ orbem terraꝵ
ꝑ crebuiss& illu a cęsare obsideri: neq audere p̃¬
lio dimicare. Pompeius neq a mari dura chioq
discedere uolebat qđ omẽ apparatũ belli. tela. ar¬

Expanded text:
ites in Petram comportarat. Quibus rebus cognitis Caesar consilium ites in Petram comportarat. Quibus rebus cognitis Caesar consilium capit ex loci natura. erant enim circum castra Pompei permulti editi atque asperi colles. hos primum praesidiis tenuit castellaque ibi communiit. inde, ut loci cuiusque natura ferebat, ex castello in castellum perducta munitione circumvallare Pompeium instituit. haec spectans, quod angusta re frumentaria utebatur, quodque Pompeius multitudine equitum valebat, quo minore periculo undique frumentum commeatumque exercitui supportare posset, simul uti pabulatione Pompeium prohiberet equitatumque eius ad rem gerendam inutilem efficeret, tertio ut auctoritatem, qua ille maxime apud exteras nationes niti videbatur, minueret, cum fama per orbem terrarum percrebruisset illum a Caesare obsideri neque audere proelio dimicare. Pompeius neque a mari Dyrrachioque discedere volebat, quod omnem adparatum belli, tela ar
Abbreviated transcription (Latin):
cõmouit. Eo parte nauiu longaꝵ cõuenire: frumẽtũ
comeatũq ab asia atq om̃ĩb regionibus quas tenebat
comportari imꝑat. Cesar longius bellu ductu iri exis¬
timans & de italicis comeãtibus desꝑans. quod tanta
diligẽtia oĩa littora a pompeianis tenebant᷑. Classesq
ipius quas hieme in sicilia. gallia. it alia fecerat mora¬
bant᷑ in epiꝵ rei frumẽtariȩ̨ causa. Q. cilliu & .L.
Canulegiũ leg̃. misit. quodq hee regiones aberant
longius locis certis horrea constituit. uecturasq fru¬
menti finitimis ciuitatibꝰ descripsit. Itom Lyso pari¬
thinisq & omibꝰ castellis quod esset frumẽti cõquiri
iussit. Id erat ꝑ exiguũ cũ ipius agri natura quod st
aspera ac montuosa ac plerũq frumẽto uetunt᷑ impor¬
tato: tu quod pompeius hec prouidebat. & suꝑioribus
diebus prede loco parthinos habuerat. frumẽtũq omẽ

Expanded text:
communit. eo partem navium longarum convenire, frumentum communit. eo partem navium longarum convenire, frumentum commeatumque ab Asia atque omnibus regionibus, quas tenebat, conportari imperat. Caesar longius bellum ductum iri existimans et de Italicis commeatibus desperans, quod tanta diligentia omnia litora a Pompeianis tenebantur classesque ipsius, quas hieme in Sicilia Gallia Italia fecerat, morabantur, in Epirum rei frumentariae causa Q. Tillium et L. Canuleium legatos misit, quodque hae regiones aberant longius, locis certis horrea constituit vecturasque frumenti finitimis civitatibus discripsit. item Lisso Parthinisque et omnibus castellis, quod esset frumenti, conquiri iussit. id erat perexiguum cum ipsius agri natura, quod sunt loca aspera ac montuosa ac plerumque frumento utuntur inportato, tum quod Pompeius haec providerat et superioribus diebus praedae loco Parthinos habuerat frumentumque omne
Abbreviated transcription (Latin):
magno circuitui difficili angustoq itinere durachium
profectus est sperans pompciu aut cdurachiu com¬
pelli aut ab eo int̾cludi posse: quod ome comeatum
tociusq belli apparatu eo contulisset: ut accidit. Pomi¬
peuis eĩ primo ignorans eus consiliu quod duueso ab
ea regione itinere profectu uidebat angustiis rei
frumẽtarię compulsu discessisse existimabat. postea ꝑ
exploratores certior factus postero die castra mouit: bre¬
uiori itinere se occurrere ei sperans: quod fore suspica¬
tus Cesar militesq adhortatus ut ęquo aĩo laborem fex¬
rent. parua ꝑte noctis itine̾ int̾misso mane duxachiũ
uenit. Cum primũ agmẽ pompeii procul cerneret᷑
atq ibi castra posuit. Pompeuis interelusus duxachio
ubi propositũ tenere non potuit: secũdo usus consilio.
edito loco qui appellabat᷑ petra adituq hab& nauibus
mediocrem atq eas a quibusda protegit uentis: castra

Expanded text:
magno circuitu difficili angustoque itinere Dyrrachium magno circuitu difficili angustoque itinere Dyrrachium profectus est sperans Pompeium aut Dyrrachium compelli aut ab eo intercludi posse, quod omnem commeatum totiusque belli adparatum eo contulisset: ut accidit. Pompeius enim primo ignorans eius consilium, quod diverso ab ea regione itinere profectum videbat, angustiis rei frumentariae compulsum discessisse existimabat; postea per exploratores certior factus postero die castra movit breviore itinere se occurrere ei posse sperans. quod fore suspicatus Caesar militesque adhortatus, ut aequo animo laborem ferrent, parva parte noctis itinere intermisso mane Dyrrachium venit, cum primum agmen Pompei procul cerneretur, atque ibi castra posuit. Pompeius interclusus Dyrrachio, ubi propositum tenere non potuit, secundo usus consilio edito loco, qui appellatur Petra aditumque habet navibus mediocrem atque eas a quibusdam protegit ventis, castra