comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fauitine. Cum te pietatis religionẽ non
uolasse. s mariti ꝯ uigũ qd̾ fũas sortita
distiahere noluisse. ac ꝓpt̾ea offensũ. atq
iratũ patrẽ. ad ħex heredationis notã ꝑla¬
psum ȩẽ dicas: inofficiosi testam̃ti. quere¬
lam inferre nõ uetabis.¬
flagitiosa feditate uiuit. ut a successione
tua eã excludenclã putes: sinõ in ꝯsulto ca¬
lore. s ex m̃itis ei:. ad io odiũ incitatꝰ es:
morbitate patͥs relicta. c̃mai̾to. cui matͤ
uolente nupsit colens ꝯcordiã. iustas offẽ¬
sionis. pꝰ ei :cł mat̾s penitentiã causas nõ
prat. nec ex uoluntatib mom̾ tariis matͥs
nupta aiq u̾rouaᷤ iure eẽ compellit᷑.

Expanded text:
Faustinae. Cum te pietatis religionem non violasse, sed mariti coniugium quod fueras sortita distrahere noluisse ac propterea offensum atque iratum patrem ad exheredationis notam prolapsum esse dicas, inofficiosi testamenti querellam inferre non vetaberiflagitiosa foeditate vivit, ut a successione tua eam excludendam putes, si non inconsulto calore, sed ex meritis eius ad id odium incitatus es, in orbitate patris relicta cum marito, cui matre volente nupsit, colens concordiam iustas offensionis post eiusdem matris paenitentiam causas non praestat nec ex momentariis voluntatibus matris nupta a
Abbreviated transcription (Latin):
quẽꝗͣ urgeat aͥ monitio. milla fixe iussiõis
flagitet᷑ ex actio. taceat apparitio. ad uoca¬
tio delitescat. Sit id dies a cognitionibus
alien: p̃conis orrida uox silescat. Respirẽt
a ꝯtrou̾siis litigantes. ⁊ ħnt federis int̾ualla
ad se ueniat᷑ ad ũsarii nõ tim̃tes. sub eatꝰ aĩos
incaria penitubo. pacta ꝯ ferunt. tumsac̃tiõ es¬

Expanded text:
quam urgueat admonitio, nulla fideiussionis flagitetur exactio, taceat apparitio, advocatio delitescat, sit idem dies a cognitionibus alienus, praeconis horrida vox silescat, respirent a controversiis litigantes, habeant foederis intervallum, ad se veniant adversarii non timentes, subeat animos vicaria paenitudo
Abbreviated transcription (Latin):
quis pat̾ ei emancipat᷑ fuĩt defunctus exꝑi¬
nõ ÷. dũ n̾onmin: qui pietatis m̃itis sibi¬
ncuis est partis qui intestato defuncto po¬
ꝯtuit ad eii ꝑtiñe. qͣrta exuibitio parentis
obtineat. Qui aut̾ agnou̾ iubicmuꝰ de fũc¬
ti eo qd debitũ pat̾u ꝓheditaria parte ꝑ¬
soluit. ł alio legatimno m.⁊ si minꝰ ꝗ ci cle

Expanded text:
is pater eius emancipatus fuerat defunctus, exn est, dum non minus, qui pietatis sibi conscius est, partis quae intestato defuncto potuit ad eum pertinere quarta ex iudicio parentis obtineat. Qui autem agnovit iudicium defuncti eo, quod debitum paternum pro hereditaria parte persolvit vel alio leg
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥ cubiculi. Hac lege sanctimꝰ ut sũi a¬
gat domoꝵ nr̃aꝵ colon:. aut in quilin:.
aut ẜiius seu pulset᷑ ab aliqͦ suꝑ cͥmiuali.
ł cuuli negotio. nõ alibi ꝗͣ tui culminis. ac
iuri spectabił comitis domoꝵ petat᷑ ex am̃
nullius allegatione suꝑfori p̃scriptione

Expanded text:
sacri cubiculi. Hac lege sancimus, ut, sive agat domorum nostrarum colonus aut inquilinus aut servus seu pulsetur ab aliquo super criminali vel civili negotio, non alibi quam tui culminis ac viri spectabilis comitis domorum petatur examen: nullius adlegatione super fori praescriptione
Abbreviated transcription (Latin):
cãa. actriano p̃p. Opprim̃tioꝵ clesertoꝵ
facultatẽ ꝓuincialib iure ꝑmittiim:: qͥ si
resistere ausi fiunt. in his uelox ubic̃q ub¬
m: c̾e suppliciũ cuncti ⁊ eñi ad uersus iatro¬
nes publicos desertoresq militie: us sibi sci¬
ant ꝓquie ce ꝯmuni ex̃cende publieu

Expanded text:
AA. Hadriano pp. Opprimendorum desertorum facultatem provincialibus iure permittimus. qui si resistere ausi fuerint, in his velox ubicumque iubemus esse supplicium. cuncti etenim adversus latrones publicos desertoresque militiae ius sibi sciant pro quiete communi exercendae publicae
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s oĩo domesticos. ⁊ agentes in reb
⁊ quec̃q alia p̃tẽclit᷑ miliciat dignitas sub
mod eratorib ꝓuinciar᷑. ꝑfunctionib pub¬
lieis responde. nulla fori p̃scriptione ualit᷑a¬
sanctimꝰ. si hac qui exigunt᷑ publica debita
uti tẽptau̾int. ĩmo ⁊ in aliis priuatis actio¬
nib occupatos. nolumꝰ respondẽ. qui ꝑ ꝓ
uinciã ociant᷑. ł ꝯcluctoꝵ uocabuł. cũ nõ
armata militia pͣbi di sut̃. defendunt᷑. siũ
domoꝵ diuinaꝵ. siue uiroꝵ potentium.
seu cuĩlib ꝯditionis sunt ꝯluctores. nisi
forte ꝯmeatũ adrẽ ꝓͥam ꝯponendã unius
anni inducias ostñcłint se accepisse. eas for¬
ma seruancla. ihis ⁊̃ qui m̃candi. ⁊ mili¬
tandi saera bñficia meruey. ut ⁊÷ ipsi re¬
ctorib ꝓuinciay respondeant. uͥ cause¬

Expanded text:
omnino domesticos, agentes in rebus et quaecumque alia praetenditur militiae dignitas, sub moderatoribus provinciarum functionibus publicis respondere, nulla fori praescriptione valitura, si hac qui exiguntur debita publica uti temptaverint. Immo et in aliis privatis actionibus occupatos malumus respouctorum vocabulis, cum non armata militia praediti sunt, defenduntur, sive domorum divinarum sive virorum potentium seu cuiuslibet condicionis sunt conductores, nisi forte commeatum ad rem propriam componendam unius anni indutias ostenderint se accepisse. Eadem forma servanda in his etiam, qui mercandi et militandi sacra beneficia meruerunt, ut etiam ipsi rectoribus provinciarum respondeImp. A
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ĩ. adbulefoꝵ rationalẽ sũme rei. Do¬
Iminicis colonis. ⁊ patr imonialib grauitã¬
tem tuã censuun: disceptatricẽ eẽ debere:
nis ab stiuere oporter.
Iseruus rei priuate nr̃e cc̃ disciplmã publicã
asserat᷑ ꝑpetrare: ad uiditũ rectoris ꝓuiucie
uenire cogendus est. sic uidł ut pͣ sente rõ¬
nali ł ꝓcuratore dom: nr̃e int̾ eũ ⁊ accusa¬
torem causa tractetur. ⁊ si faci fuĩt ab¬

Expanded text:
. ad Bulephorum rationalem summae rei. Dominicis colonis et patrimonialibus gravitatem tuam censemus disceptatricem esse debere. nis abstinere oportet. servus rei privatae nostrae contra disciplinam publicam adseratur perpetrare, ad iudicium rectoris provinciae venire cogendus est, sic videlicet, ut praesente rationali vel procuratore domus nostrae inter eum et accusatorem causa tractetur et, si facinus fuerit ad
Abbreviated transcription (Latin):
c̃celebrat᷑ cognitio insecretariis uroican. S¬
tium uis ꝯsequant᷑. ⁊ uidices qͦ pate factis
tes eoꝵ sententiis abstineant. dũ nr̃e pie¬
tans. ao suas merũint relationes responsũ
supplicio idelicar. qs accusatorib pate fac¬
taeoꝵ calumpnia ingerendũ est. nec aẜ ꝓ
uinciales iudices sinõ sic ut suꝑuis dictum

Expanded text:
cum celebratur cognitio, in secretariis iudicancum celebratur cognitio, in secretariis iudicantium ius consequantur et iudices patefactis quoque tes eorum sententiis abstineant, dum nostrae pietatis ad suas meruerint relationes responsum: supplicio videlicet, quod accusatoribus patefacta eorum calumnia ingerendum est, nec apud provinciales iudices, si non, sicut superius dictum
Abbreviated transcription (Latin):
be degentes. qui sine ã munstratione hon¬
orariis decorati fu̾int codicellis. licet ta¬
lem p̾rogatiuã nr̃e uissionis meruũit. ũ
ꝙ nõ egerint uro eant᷑ egisse in cͥinmalib
causis magnifice tuz sed is. ⁊ illustrissime
ui bicariȩ p̃fecture uecñ ⁊̃ uiri magnifi¬
ei magisri officioꝵ. quociẽs tñ ad ei: ui
ditiũ spuł nr̃e pietatis emanau̾it uissio.
sententi is responde decermm. ita ut¬
.ꝯ. hiii mͦi uiri sedend ꝙ in cognitionib
dicendis mmnime sibi uendicent facul¬
X tatẽ. Sciant aut̃ ipsi qͦ nec dese ⁊ suisfa¬
cultatib uipicaf᷑os aliquib nec ꝑbatis cͥ¬
minib nisi pris ad nr̃am pietatẽ retułit᷑¬
posse statuere. Quotiẽs aut̃ uri illustres
in ꝓunciis ꝯstituti. nõ hui tñ quoꝵ co¬
guitio ad nr̃am marestatem. ł ad uidicẽ
nr̃i numinis auditurũ ꝑtineat. inqueri¬
moniã fũt cͥminalem uocati. ⁊ sed endi

Expanded text:
be degentes, qui sine administratione honbe degentes, qui sine administratione honorariis decorati fuerint codicillis, licet talem praerogativam nostrae iussionis meruerint, ut quod non egerint videantur egisse, in criminalibus causis magnificae tuae sedis et illustrissimae urbicariae praefecturae nec non etiam viri magnifici magistri officioruis nostrae pietatis emanaverit iussio sententiis respondere decernimus, ita ut huiusmodi viri sedendi quidem in cognitionibus dicendis minime sibi vindicent facultatem. Sciant autem ipsi quoque nec de se vel suis facultatibus iudicaturos aliquid nec probatis criminibri illustres in provinciis constituti non hi tamen, quorum cognitio ad nostram maiestatem vel ad vice nostri numinis auditurum pertineat in querimoniam fuerint criminalem vocati, et sedendi,
Abbreviated transcription (Latin):
se uiris deuotissimis sacͥ nr̃i scrinũ libelleu¬
sib sollẽpna ĩplentib aubiant᷑. eo qd̾ in cͥm̃
uocat᷑ erit. neqͣs añ ꝑationqͥs in iurias pati¬
atͣs sedentĩ qͦ inaliq̃ sccretarũ parte. que
iudicib inferior. Alt̾cantib uͦ suꝑior ẽẽ ui¬
deat᷑. habituro licentiã ało aut̾ tantar ho¬
nores dignitatum dux imus augendos.¬
tori licebit. ut si intentatũ ap̃ se cͥm̃ pate¬
factum fiuiss. ad pͥncipalẽ referat not̾im.
Ultionis autͥ tantis inferendi: dignitatibus.
modus nõ nisi ut in principis residebit ar¬
bitrio. c̃ sit c̾tum oportẽ accusatoris calũpm
am reo uroł ꝓtin: ab soluendo in ꝯsulta
qͦ nr̃a serenitate ꝓ ut leges sanchut᷑ coher¬
ceri. nisi forte accusator quoq nõ minoris
quã reus sit dignitatis. In ħ namq easu su¬
ꝑ cohercenda hinusim accusatoris całupn.¬
ia nõ in m̃ito ꝯsulenda erit principat auc¬
toritas ¶Uiros aut̃ ilbustres in hac inclita ur¬

Expanded text:
 libellensibus sollemnia implentibus, audiantur: eo qui in crimen vocatus erit, ne quas ante probationes iniurias patiatur, sedendi quoque in aliqua secretarii parte, quae iudicibus inferior, altercantibus vero superior esse videatur, habituro licentiam. Adeo autem tantarum honores dignitatum duximus augendos,turo licebit, ut intentatum apud se crimen, si patefactum fuisset, ad principalem referat notionem. Vltionis autem tantis inferendae dignitatibus modus non nisi in principis residebit arbitrio, cum sit certum oportere accusatoris calumet protinus absolvendo inconsulta quoque nostra serenitate prout leges sanciunt coerceri, nisi forte accusator quoque non minoris quam reus sit dignitatis: in hoc namque casu super coercenda huiusmodi accusatoris calumnia non immerito consulenda erit principalis auctoritas. Viros autem illustres in hac inclita ur
Abbreviated transcription (Latin):
tate p̃sides ipsi diuidicent.
pionẽ. Elacos ut uidicib siquos grauitã
tua. disceptatores dedit. insinues. ut dele¬
gata sibi negotia. lata sententia det̾minõe.
nec in his causis ui quib ꝓnunciare debẽt
⁊ poss̃: facultatẽ sibi remutendi pate adui¬
diciũ p̃fidał cognoscat᷑. Maxim̃ ẽ ⁊ si u¬
dicatio alicui litigatoꝵ parti iniusta. ui
d. aa i ce. E irmino.
lacuit quoniens pedanei uidices dati pꝰ li¬
tem ꝯtestatã. ł ad alud urditiũ. nec essario di¬
rigant᷑. ł pub lice utilitatis ratione. in alias
ꝓiuncias ꝓficiscant᷑. ⁊ diẽ obierint. atq his
rõib negotiis ceptis finis nõ possit adhibi. ali¬
um in locũ eoꝵ urdicẽ tribui. qͥ negotium
examun&: ne ei moui casib int̾uenientibus

Expanded text:
tate praesides ipsi diiudicent. pionem. Placet, ut iudicibus, si quos gravitas tua disceptatores dederit, insinues, ut delegata sibi negotia lata sententia determinent: nec in his causis, in quibus pronuntiare debent et possunt, facultatem sibi remittendi patere ad iudicium praesidale cognoscant, maxime cum, et si iudicatio alicui litigatorum parti iniusta vide. et CC. Firmino. Placuit, quotiens pedanei iudices dati post litem contestatam vel ad aliud iudicium necessario dirigantur vel publicae utilitatis ratione in alias provincias proficiscantur vel diem obierint atque his rationibus negotiis coeptis finis non possit adhiberi, alium in locum eorum iudicem tribui qui negotium examinet, ne eiusmodi casibus intervenientibus
Abbreviated transcription (Latin):
Mxͣ. ał.ã. Maximñ. Cum uendente
ꝓcuiatore meo emisse te pͣdia dicas. p̃¬
ciuĩ eoꝵ necessario solũe debes. c̃ his qͥb
mandantib ead pͣdia emisse te tradidisse
licas agente te ꝓcurator m̃s. si ei: audien¬

Expanded text:
 A. Maximae. Cum vendente procuratore meo emisse te praedia dicas, pretium eorum necessario solvere debes. Cum his, quibus mandantibus eadem praedia emisse te et tradidisse dicas, agente te procurator meus, si eius audien
Abbreviated transcription (Latin):
iudices daudi ħ añt potestatem: qd uõ ita ac¬
cipi ꝯuenit. ut ⁊̃ in his causis in quib solebãt
ex officio suo cognoscere. dandi iudices licen¬
tia ꝑ missa credatur. ꝗd usq ad eo in p̃sioũ
cognationẽ retinendum est. ut eoꝵ iudici¬
a nõ dimuuita. uideant᷑. dũ tñ de ingenunta

Expanded text:
ces dandi habeant potestatem. Quod non ita accipi convenit, ut etiam in his causis, in quibus solebant ex officio suo cognoscere, dandi iudices licentia permissa credatur: quod usque adeo in praesidum cognitione retinendum est, ut eorum iudicia non deminuta videantur: dum tamen de ingenuita
Abbreviated transcription (Latin):
lum: in ipso litis exordio. Sin aut̃ cause ad¬
huc pendentes inueniantur. ł pꝰ utẽ ꝯtestatã.
tum locum hr̃e.⁊ in pruno post hanc legem
ingͣssu. eum ꝯpelli iusiurandum p̃stare.
modo dare sacramentum. Ab senti aut̃ in
pendentib dum taxat litib scđ qd pre¬
dictum est hoc ꝯcedi. Sin aut̃ utraq prm¬
cipalis persona ab fuerit: ne duigus lites
ꝓtelentur. ⁊ sine clatione sacramenti li¬
tes pendentes suo decurrant tramite:¬

Expanded text:
lumus in ipso litis primordio. Sin autem causae adlumus in ipso litis primordio. Sin autem causae adhuc pendentes inveniantur vel post litem contestatam ntum locum habere et in primo post hanc legem ingressu compelli iusiurandum praestare. modo dare sacramentum, absenti autem in pendentibus dumtaxat litibus secundum quod praedictum est hoc concedi. Sin autem utraque principalis persona afuerit, ne diutius lites protelentur, etiam sine datione sacramenti lites pendentes suo decurrant tramite
Abbreviated transcription (Latin):
ł roonea. uniu̾sitatis ꝓcedat.¶ Qd̾ si ac̃tor no¬
lu̾it subire sacramentũ calũpinȩ.⁊ ħ legiti¬
me fu̾it aꝓꝓbatũ: nõ liceat ei penit : ad li¬
tẽ ꝑ uenire. s cadãt ab instituta actione qͣsi
int̾ininatione occurrat. ⁊ aurortio eũ ꝗͣ lon¬
gissime expellat. Sin aut̃ reus ħ sacram̃¬
tum subire recusau̾it: inhis capituł que
narratione ꝯp̃hensa sunt: ꝓ ꝯfesso habeat᷑.
ei.⁊ ipsa rei qualitas suggesserit. Sic enun
non utes solum. s ⁊ calupmat᷑ores minuent᷑.
sic ꝓuroni is putabt̃ sese om̃s in saciuriis si
tum.⁊ ipsi iudices ꝓpositis sacͦ scis scripturis.
tam cause tocuis faciant examinationẽ quã
suũ ꝓferant arbitriũ. Quid aliud insi ꝓͥ om̃ib
clm̃ in om̃ib causis uroicẽ ẽẽ credendum est :
Antiqua utiq calũpnia quiescente.⁊ ei: ãbagi¬
b ꝯstitutio nĩa dilucida.⁊ ꝯpendiosa in t̾ris
b ꝗ que nec dum sunt inchoate. p̾stari uo¬

Expanded text:
 idonea universitatis procedat. Quod si actor noluerit subire sacramentum calumniae et hoc legitime fuerit approbatum, non liceat ei penitus ad lipervenire, sed cadat ab instituta actione quasi interminatione occurrat et ab iudicio eum quam longissime expellat. Sin autem reus hoc sacramentum subire recusaverit, in his capitulis, quae narratione comprehensa sunt, pro confesso habeatur um et ipsa rei qualitas suggesserit. Sic enim non lites solum, sed etiam calumniatores minuentur, sic pro iudiciis putabunt sese omnes in sacrariis sisntum et ipsi iudices propositis sanctis scripturis tam causae totius faciant examinationem quam suum proferant arbitrium, quid aliud, nisi pro hominibus deum in omnibus causis iudicem esse credendum est? Antiqua itaque calumnia quiescente et eius ambagibus constitutio nostra dilucida et compendiosa in terrisquidem quae necdum sunt inchoatae praestari vo
Abbreviated transcription (Latin):
ui.is est ꝙꝯ cessa est ⁊ militarib hõd ludi¬
candi facultas. Quid eñi obstaculi ÷ hoĩes
qui cuiusclã rei ꝑitiã hañt de ea uroicare :
Cum scim: ⁊ militares magistrat᷑. ⁊ õs tales
noĩes ꝑ usũ cotidianũ iam ẽẽ aꝑ ꝓbatos. ut
⁊ audiat̃ lites. ⁊ eas dirimat᷑. ⁊ ꝓͥsiu legis sci¬
entia s̃mͦi alt̾cationib fines imponant.
ud ex siue ab augusta fortuna. siue au̾roi¬
ciali culmine in aliqi ꝓ uincia uͥ incusat᷑
deg̃ datꝰ sit. ⁊ una pars suspectũ eũ s̃ ẽẽ dic̃.¬

Expanded text:
iuris est, quod concessa est militaribus hominibus iudiiuris est, quod concessa est militaribus hominibus iudicandi facultas. quid enim obstaculi est homines, qui cuiusdam rei peritiam habent, de ea iudicare? cum scimus et militares magisiam esse approbatos, ut et audiant lites et eas dirimant et pro sui et legis scientia huiusmodi altercationibus fines imponant. iudex sive ab Augusta fortuna sive ab iudiciali culmine in aliqua provincia, ubi incusatus degit, datus sit et una pars suspectum eum sibi esse dic
Abbreviated transcription (Latin):
tgatorib udices anteq̃ uis inchoet᷑ recusa¬
re c̃ ⁊̃ ex gn̾alib formis subsimissime tue
sedis sttitutũ est necessitot ipom dioicẽ
reciusato. partib ad eligendos uenire arbi¬
tros. ⁊ sub aidientia eoꝵ sua iura p̃ponere.
Licoe eñ ex imꝑiali numine iudex delega y¬
t: est. tñ qr sine suspicione om̃s lites ꝓced̾e
nob cordi ÷. liceat ei ꝗ suspectũ iubicem
putat. anteꝗͣ lis inchoet᷑ eũ recusare. ut
ad aliũ currat᷑. libello recusationis ei porree¬
to. sium pꝰ litẽ. ntestatã neq appellare po¬
sse ante diffimt  a lententia ians stãtũis¬
mus. neq recusare posse. ne lites in infin¬
sitatem partib ꝑ orclinariũ urdicẽ. ⁊ om̃e
ciuił auxilium ĩponente. ⁊ arbitros ẽli¬
gere.⁊ ap̃ eos uenire.⁊ sic litẽ apparante
quasi arbit̾ fuint. ab iꝑiali culmine d¬
legati. Q d̾ ⁊ si ab imꝑiali maiestate uidex
delegat: non sit. s ab alio culmine obtiñe

Expanded text:
recusare, cum etiam ex generalibus formis sublimissimae tuae sedis statutum est necessitatem imponi iudice recusato partibus ad eligendos venire arbitros et sub audientia eorum sua iura proponere. Licet enim ex imperiali numine iudex delegatus est, tamen quia sine suspicione omnes lites procedere nobis cordis est, liceat ei, qui suspectum iudicem putat, antequam lis inchoetur, eum recusare, ut ad alium curratur libello recusationis ei porrecto, cum post litem contestatam neque appellare posse ante definitivam sententiam iam statuimus neque recusare posse, ne lites in infinsitatem partibus per ordinarium iudicem et omne civile auxilium imponente et arbitros eligere et apud eos venire quasi arbitri fuerint ab imperiali culmine delegati. quod et, si ab imperiali maiestate iudex delegatus non sit, sed ab alio culmine, obtine
Abbreviated transcription (Latin):
steriã a ad ꝯpetentẽ referat potestatẽ. Ut
hii qui łut debiti postulent᷑. ꝓͥuinciali ui¬
ditio destinati. ibi euentũ iuoitii ex pec¬
̾tent: ubi ura moueri p̾cipuĩt. hui: moui
questiones. sr̃ publicis aut functionib ⁊
ꝙ bitis: nemini liceat fori p̾scͥptionẽ oppo¬
ñe. p̾t̾ eos ⁊ qͥ sp̃alit᷑ ex̃cepti st̃. Cet̃os excelꝰ¬
se cuȩ sedis rectoꝵ ꝓuinciar in quolibas.
negotio declinare mimne posse urpicium
decernimꝰ. Ita ut quitã salubrimã legem
ꝑtinacit᷑ uiolare tẽprau̾int. sciant ad mo¬
d̾atorib ꝓuinciar̾ ad uersus se tamꝗͣ in ꝯtu¬
maces sententiã ꝓferendam uͥ senatores uł¬

Expanded text:
steriam vel ad competentem referat potestatem, ut steriam vel ad competentem referat potestatem, ut hi, qui velut debiti postulentur, provinciali iudicio destinati ibi eventum iudicii expectent, ubi iura moveri praecipiunt huiusmodi quaestiones. Super publicis autem functionibus et debitis nemini liceat fori praescriptionem opponere praeter eos qui specialiter excepti sunt. Ceteros excelsae tuae sedis et rectorum provinciarum in quolibet negotio declinare minime posse iudicium decernimus, ita ut, qui tam saluberrimam legem pertinaciter violare temptaverint, sciant a moderatoribus provinciarum adversus se tamquam in contumaces sententiam proferendam. D.
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ł curic. ł officiis uroicũ. aut a¬
liis quib c̃q corꝑib ob noxius int᷑ ꝑ uinciã
abhis erit quos anfug̾at ꝯp̃hensus: nõ ex¬
pectata ex: uroicis nonõe. sub qͦ ꝑ ambitum
ceꝑat militare. penitꝰq em̃dicati honoris
ỹscriptione submota. a urdice qͥ in locis adi¬
tus fũit audiat᷑. manfestar̃q rer ꝓbatione
ꝯuictus: eoꝵ societati qͦs declmau̾it aggͣget᷑.
ppetua lege sanctim: ꝓuincialib ubieiis n
posse fori p̃scriptionẽ oppoñe eos qͥ ad curi¬
as uocant᷑ ł cohortalib debi dicant᷑. offieiis
ł aliis corꝑib ob noxii sunt: eos ⁊̃ qui stͣ
ex actiones. ł ꝯquuissiones ꝑpetrasse firmẽ¬
Etͣ exceptis uibł his qui armata militia p̃¬
diti st̃. ł alii qui sp̃ali bñficio pricipali se¬
se defendant. ita tn ut cui ex militaribus
uiris curie nom̃ ⁊ cohortał officii questio
ingerat᷑. rector ꝓuincie suꝑ eiz nõĩe tam
ad sedẽ tuę magnificentiȩ. quã ad magi¬

Expanded text:
Si quis vel curiae vel officiis iudicum aut aliis quibuscumque corporibus obnoxius intra provinciam ab his erit quos aufugerat comprehensus, non expectata eius iudicis notione, sub quo per ambitum coeperat militare, penitusque emendicati honoris praescriptione submota ab iudice, qui in locis aditus fuerit, audiatur manifestarumque rerum probatione convictus eorum societati quos declinaverat adgregetur. perpetua lege sancimus provincialibus iudiciis non posse fori praescriptionem opponere eos, qui ad curiam vocantur vel cohortalibus deberi dicuntur officiis vel aliis corporibus obnoxii sunt, eos etiam, exactiones vel concussiones perpetrasse firmentur: exceptis videlicet his qui armata militia praediti sunt, vel aliis qui speciali beneficio principali sese defendant, ita tamen ut, cui ex militaribus viris curiae nomen vel cohortalis officii quaestio ingeratur, rector provinciae super eius nomine tam ad sedem tuae magnificentiae quam ad magi
Abbreviated transcription (Latin):
fiat cause dilatio. honorariis scł achentib
que dare p̾og̃ disertissimis togatis om̃i¬
mͦ p̃standis. ⁊ si cessau̾int ꝑ ex sequuto¬
reiͦ negotioꝵ exigendis. ue ⁊ ꝑ huiꝰ modi
machinacionẽ causȩ m̃itt ꝓerahant᷑. nͥ

Expanded text:
fiat causae dilatio: honorariis scilicet qui dare possint, disertissimis togatis omnimodo praestandis et, si cessaverint, per exsecutores negotiorum exigendis, ne et per huiusmodi machinatio
Abbreviated transcription (Latin):
facultatẽ. ut quic̃ꝙ militũ. ł priuatoꝵ ad
agͦs nocturnus ppłator intraũit. aut miña
frequentata insidiis aggͣssionis obsederit.
ꝑmissa cuic̃q licentia. digno ilieo suppli¬
cio subiuget᷑. ac mortẽ ꝗͣ minabat᷑ ex ipiat:
⁊id ꝗd intendebat incurrat. Meluis cst
em̃i occurrere in tp̃r: ꝗͣ post exitũ uindicae¬
punire iutitio. subiugamꝰ edicto ut nullus
parcat militi. ciu obiuare telo oporteat ũ¬

Expanded text:
facultatem, ut quicumque militum vel privatorum ad agros nocturnus populator intraverit aut itinera frequentata insidiis adgressionis obsederit, permissa cuicumque licentia dignus ilico supplicio subiugetur ac mortem quam minabatur excipiat et id quod intendebat incurrat. Melius est enim occurrere in tempore, quam post exitum vindicapunire iudicio, subiugamus edicto: nullus parcat militi, cui obviare telo oporteat u
Abbreviated transcription (Latin):
d̾.ã. ad seuerũ. Anullo
uidice p̾sumi deb&̾. ut auctoritate sua
ferias ali quas ꝯclat. nec enĩ ĩꝑiales fer ias
uocari oporto. quas ammmnistiutor e.¬
aaa. ad olbruii.ppꝰ. Publicas ac fiscales
causas tua sinceritas ⁊̃ feriatis geminis m¬
sib. ħ ÷ sine aliqͣ int̾missione distĩgat. pi¬
storiis ꝙ qͦ causis fo dieb uitũ in futurũ
S. aãa. Iuliano uicario macedonie. Qxo¬
draginta dieb qu̾i aiipico cermoniar᷑
pascst tps anticipant. om̃is cognitio inhibe¬

Expanded text:
dem A. ad Severum. A nullo iudice praesumi decet, ut auctoritate sua ferias aliquas condat. nec enim imperiales ferias vocari oportet, quas administrator eAAA. ad Olybrium pu. Publicas ac fiscales causa tua sinceritas etiam feriatis geminis mensibus, hoc est sine aliqua intermissione, discingat. Pistoriis quoque causis isdem diebus ratum in futurum s AAA. Albuciano vicario Macedoniae. Qdraginta diebus, qui auspicio cerimoniarum paschale tempus anticipant, omnis cognitio inhibe
Abbreviated transcription (Latin):
uariar ꝯsuetos dies ociomancipamꝰ. his
adicimi: natalitios dies urbiũ max unar̾
fferri: qr ⁊. ab ipsis nata sunt. Sacͦs quoq
pasce dies. qui septeno. ł p̾cedut᷑ nimero.¬
.xͥ. ⁊ quo tpͣr ꝯmemoratio apłice passionis
tocius xͥanitatis magistre. a cunctis iure
neq spectaculoꝵ. copiã reseiumꝰ. In eas̾ obf¬
T uatione numamꝰ ⁊ dies solis. quos dnicos
rite dixere maiores qui repetito inse ealꝰ¬
culo reuoluunt .¶ Parẽ nẽcee ⁊ ħre reue¬
rentiam. ut ne ap̃ ipsos arbitros. ⁊ a uidi¬
cib flagitatos. ⁊ sponte elec̃tos: ulla uit e dot¬

Expanded text:
uariarum consuetos dies otio mancipamus. His adicimus natalicios dies urbium maximarum fferri, quia et ab ipsis nata sunt. Sacros quoque paschae dies, qui septeno vel praecedunt numeroet quo tempore commemoratio apostolicae passionis totius Christianitatis magistrae a cunctis iure neque spectaculorum copiam reseramus. In eadem observatione numeramus et dies solis, quos dominicos rite dixere maiores, qui repetito in se calculo revolvuntur. Parem necesse est habere reverentiam, ut ne apud ipsos arbitros vel a iudicibus flagitatos vel sponte delectos ulla sit agn
Abbreviated transcription (Latin):
uentilat᷑: iiue ꝓ actore siue ꝓreo. exami¬
natio canse siñ ulo obsteto ce lebret
turer litig̃atoris absentia. di pͥsentia re¬
pleat᷑. nec ꝑtimescat iuidex appellatioĩs
obstaculum. c̾ ei ꝗꝯtumacit. ab ee noleit
nulla ÷ ꝓuocationis licentia. Qs ⁊inue¬
t̾ib legib eẽ statutũ manifestissum uiris
est. Hii: nii aut seutentia ꝓpe fiune trien¬
uii ꝓferat᷑: ꝓ quo ⁊ p̃sentem legẽ induxi¬
mus. Si eñi uiꝰ antiorẽ tp̃r . inquo larga
tp̃ris suꝑ est cdilatio: ⁊ spes ab senti relicta
forsitã p̃stetur peuał sententia. nõ aut̃ ic̃ e̾

Expanded text:
eo, examinatio sine ullo obstaculo celebretur. turae, litigatoris absentia dei praesentia repletur, nec pertimescat iudex appellationis obstaculum, cum ei, qui contumaciter abesse noscitur, nulla est provocationis licentia, qumanifestissimi iuris est. Huiusmodi autem sententia prope finem triennii proferatur, pro quo et praesentem legem induximus. si enim in anteriore tempore, in quo larga temporis superest dilatio et spes absenti relicta forsitan praestetur poenalis sententia, non autem
Abbreviated transcription (Latin):
Mpͣ. G̃rat᷑. Uał. ⁊ theod̾. aaͣa. ad fonciũ uica¬
riũ: Quisqͥs fũt ex hibit: usq ad uego¬
tii tminum. ab eo app̃aritore. cui pri¬
mũ t̃aditꝰ suĩt. obseruari eũ dẽcernun.
siqͣ p̃sumptione fuit ħ mansnetutuns
nr̃e pꝰ habita pͥcẽptio primm sc̾nio ꝗ uissa tr¬

Expanded text:
AAA. ad Potitum vicarium. Quisquis fuerit exhibitus, utii terminum ab eo apparitore, cui primum traditus fuit, observari eum decernimus: si qua praesumptione fuerit haec mansuetudinis nostrae posthabita praeceptio, primiscrinio qui iussa t
Abbreviated transcription (Latin):
My. Constanti: ⁊ sonstant᷑. aã. ad patro
niũ affricanũ. Int̾ pruiatos ⁊ fisẽ. si
aliqua lis mota fĩt. uit parti petende
dilationis. ꝑ defensores suos copia nõ ẽ
cdeneganda. si ħ cõmoritatis ratio postulau̾it

Expanded text:
. Constantius et Constans AA. ad Petronium vicarium Africae. Inter privatos et fiscum si aliqua lis mota fuerit, utrique parti petendae dilationis per defensores suos copia non est deneganda, si hoc commoditatis ratio postulaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
urdicio tã p̃toriane quã urbicarie pfectu¬
re. nec nõ magistri officioꝵ. quotiẽs tñ ad
eũ nr̃e pietatis emanau̾it. iussio. in ꝑuinciis
uͦ uͥ larẽ fouent. aut ubi maiorẽ bonoꝵ
partẽ possident. aut ubi ⁊ assibue. ꝯu̾sant᷑:¬
Quotiens iuro forte patricio. ł ex patri¬
cio. ł ei quẽ p̃toriane ł urbicarie amplissi¬
me sedis amministratio illustraũ. ł ꝯsulari
iuro quẽ tã ordinaria ꝓcessio ꝗͣ sacͣ nr̃e pi¬
etatis parit᷑ sublimaũ or̃o: qͥ ue magist̾iȩ¬
potestatis sudorib clariͦs factus est. ⁊ ei qͥ
magistri officioꝵ.ł questoris officio func¬
tiis. aut sacꝰ nr̃e pietatis cubiculo p̃positus.
pꝰ depositã ãmunistrationẽ senatorio ordi¬
ni sociatꝰ est. aut cui m̃a serenitas domesti¬
coꝵ. scolam regendã mandaũ. cinue sacͦs
nr̃i numinis tesauros aut res priuatas
gis gubnandis in uinex̃it. pꝰ depositam

Expanded text:
rianae quam urbicariae praefecturae nec non magistri officiorum quotiens tamen ad eum nostrae pietatis emanaverit iussio, in provinciis vero ubi larem fovent aut ubi maiorem bonorum partem possident et adsidue versantQuotiens viro forte patricio vel ex patricio vel ei, quem praetorianae vel urbicariae amplissimae sedis administratio illustravit, vel consulari viro, quem tam ordinaria processio quam sacra nostrae pietatis pariter sublimavit oratio, quive magistepotestatis sudoribus clarus factus est, vel ei, qui magistri officiorum vel quaestoris officio functus aut sacri nostrae pietatis cubiculi praepositus post depositam administrationem senatorio ordini sociatus est, aut cui nostra serenitas domesticorum scholam regendam mandavit cuive sacros nostri numinis thesauros aut res privatas ugis gubernandas iniunxit, post depositam
Abbreviated transcription (Latin):
defense mortis questionẽ ap̃ ꝓ curatores
nr̃os nõ oport̾e tractari quis ignorat. nec
bona fisco peti posse. ꝗͣ si der innue ꝯsti¬
t̃it apud eum cui ꝯuctis penã irroga¬
re lica. Plane de functis homicidii reis
apͣ ꝓcuratores qͦ causam agendã eẽ ra

Expanded text:
defensae mortis quaestionem apud procuratores nostros non oportere tractari quis ignorat, nec bona fisco peti posse, quam si de crimine constiterit apud eum, cui convictis poenam inrogare licet? plane defunctis homicidii reis apud procuratores quoque causam agendam esse ra
Abbreviated transcription (Latin):
mis militia exit penas luat corꝑales. Hrĩs
aut̃ amplissimis iudicib liceutia sit: ⁊ mai¬
ores penas. ⁊ corꝑales maculas ex sequutorib
ĩ pon̾e. si mał fiu̾int cirea lites ũsati. ut sciant
nõ &ẽ causas eludendas. nec nicͥ gr̾̃a aliͥ ẽssui¬

Expanded text:
s militia exuti poenas luant corporales. Nostris autem amplissimis iudicibus licentia sit et maiores poenas et corporales maculas exsecutoribus imponere, si male fuerint circa lites versati, ut sciant non esse causas a se deludendas nec lucri gratia aliquod eis vi
Abbreviated transcription (Latin):
ł alt̾ius spectabił iudicis ĩpioret auxiliim.s
appellatione. legib facta ad sacrũ auditoriu
.pp̃. si alliar. In criminali negonio rei foꝵ
uit examine. aut ex sequimonẽ popos cenit
militarẽ. actor quid ꝓposit negotii actione
mulctet᷑. Reus uͦ ꝓ condempnato nabehat᷑.
⁊ tribum sisi uicarii capitalem sibi anim¬
ad usionẽ sub eundã cognoscat᷑. si i suam
ĩmilitũ ex sequutionẽ uit̾dictã p̃buerint.
op. hon. ⁊ theotꝰ. aã. anthemio pp
Magisterie potetati uit̾ militares iuros.
ł priuato actore ĩreũ militarẽ.⁊̃ quil ium¬
M̾. questionũ aoiendi  cedim: facultatẽ. p̃ser¬
tim c̃ id ipsiumdmore litigantiũ uideat᷑. ꝯsto.¬
q militarẽ reũ nisi a suo uibice. nec ex hibi
quũ ⁊ temerarĩ ẽe ꝑspicim: eos qui ꝓͥfessĩ¬
ones aliquas. seu negotiationes excere nos

Expanded text:
vel alterius Spectabilis judicis imploret auxilium, sed appellatione legibus facta ad sacrum auditoriupp. Galliarum. In criminali negotio rei forum it examine aut exsecutionem poposcerit militarem, actor quidem propositi negotii actione multetur, reus vero pro condemnato habeatur: et tribuni sive vicarii capitalem sibi animadversionem subeundam esse cognoscant, si vel suam vel militum exsecutionem interdictam praebueri et Theodosius AA. Anthemio pp. Magisteriae potestati inter militares viros vel privato actore in reum militarem etiam civilium quaestionum audiendi concedimus facultatem, praesertim cum id ipsum e re esse litigantium videatur constetque militarem reum nisi a suo iudice nec exhiberi quum et temerarium esse perspicimus eos, qui professiones aliquas seu negotiationes exercere nos
Abbreviated transcription (Latin):
Q s̾ si ħ pret̾miser ut. ex sua suba hui: modi
detrim̃tũ lesis resarcire ꝯpellent᷑. Q⁊ in
pedaneis urdicib obseruari censem licar
nõ citati s recͥsit̾i litigato res mala ꝯscien¬
tia ab fuerint

Expanded text:
 si hoc praetermiserint, ex sua substantia huiusmodi detrimentum laesis resarcire compellantur. quod et in pedaneis iudicibus observari censemus, licet non citati, sed requisiti litigatores mala conscientia afuerint
Abbreviated transcription (Latin):
subpet̾ẽ. S eos qui statutis inquacumiq
militiaꝯ nunati sutꝰ. ł fiũnt. seu dignitatẽ
aliꝗͣ p̃tendut᷑. sine qͥdam fori p̃ scriptione.
his iut itib tã in publicis ꝗͣ in priuatis ca¬
usis obedire ꝯpelli. ad quoꝵ solluitiroinẽ
ꝓfessionis. seu negonationis qͣs pret̃ mili¬
ciã ut cdictum eit excent. gibnatio uidi
respic̃e ¶ta tñ ut ipsis inchominꝰ iudicib¬

Expanded text:
suppetere, sed eos, qui statutis in quacumquemilitia connumerati sunt vel fuerint seu dignitatem aliquam praetendunt, sine quadam fori praescriptione his iudicibus tam in publicis quam in privatis causis oboedire compelli, ad quorum sollicitudinem professionis seu negotiationis, quam praeter militiam, ut dictum est, exercent, gubernatio videtur respicere, ita tamen, ut ipsis nih
Abbreviated transcription (Latin):
Dõĩs dies iubem: ẽẽ iuridicos. illos tm̃ in
anere feriar dies fas erit: quos geminis
iñsib ad requiẽ laboris indilgentior annuis
accepit estiuos teruorib mitigandii. ⁊ autũ¬
nos ferib descerpẽdis. n alendar̾ quoq ian

Expanded text:
Omnes dies iubemus esse iuridicos. Illos tantum manere feriarum dies fas erit, quos geminis mensibus ad requiem laboris indulgentior annus accepit, aestivis fervoribus mitigandis et autumnis fetibus decerpendis. Kalendarum quoque Ian
Abbreviated transcription (Latin):
tute sua. oĩq ope. qd̾ iustũ ⁊ uer ex istima¬
ĩunt dientib suis inferre ꝓcuret᷑. nichil
stupii relimquentes qd̾ sibi possibił ẽ. Hon
aut credita sibi cã cognita. qd in ꝓba sit ł pe¬
nit: despãtã ⁊ ex m̃cdatib allegationib ꝯpo¬
sitti . ipsi scientes prirdentesq c̃ mala ꝯsciẽ¬

Expanded text:
tute sua omnique ope quod iustum et verum existimaverint clientibus suis inferre procurent, nihil studii relinquentes, quod sibi possibile est, non autem credita sibi causa cognita, quod improba sit vel penitus desperata et ex mendacibus adlegationibus composita, ipsi scientes prudentesque mala conscie
Abbreviated transcription (Latin):
his om̃ib locũ hñtib. c̃ un: uidex om̃em
cãm abim̾itio ꝑagat ¶ Sin aut̃ in medio¬
trienmi. ł morte uroicis. ł alia in recusa¬
bili occasione iudiciũ fũit mũtatũ. tẽ sic
inquo alius uidex causȩ mponãt intͣ reli¬
quũ tp̃s cꝰausa finiat᷑. S in aut̃ minus ꝗͣ
amał sit. tc̃ oẽ qd cdee repleat᷑. ut nõ in mi¬
nore ꝑ fecti anni tp̃r litẽ possit subrogatꝰ
uidex tam discute ꝗͣ t̾minare ¶ No ꝓcul
dubio obseruando. ut si neq ꝑ altuti lun
litigantium partem a ꝑ iudicem sten̾it qͦ¬
min: lis suo marte discurrat. s ꝑpatͦnoi
causar: licentia detͣ iudici. ⁊ eos duar̃ libra¬
rũ auri pena affic̃e. ꝑscolam palatinam
da. ipso uidł urdice unsua cententia hõe
ipsum manifestante. ꝗ ꝑ patronos cause.
i fugientis. ł agentis. dilatio facta est. l ꝑ
om̃s. ł ꝑ quosdam ex his. necessitate ad uo¬
catis ĩponenda. ex qͦ litẽ ꝑ agendã susce¬

Expanded text:
his omnibus locum habentibus, cum unus iudex omnem causam ab initio peragat. Sin autem in mediovel morte iudicis vel alia inrecusabili occasione iudicium fuerit mutatum, tunc, siin quo alius iudex causae imponitur, intra reliquum tempus causa finiatur: sin autem minus quam annale sit, tunc omne quod deest repleatur, ut non in minore perfecti anni tempore litem possit subrogatus iudex tam discutere quam terminare. Illo procul dubio observando, ut, si neque per alterutram litigantium partem vel per iudicem steterit, quominus lis suo Marte decurrat, sed per patronos causarum, licentia detur iudici et eos duarum librarda, ipso videlicet iudice in sua sententia hoc ipsum manifestante, quod per patronos causae vel fugientis vel agentis dilatio facta est vel per omnes vel quosdem ex his: necessitate advoponenda, ex quo litem peragendam susce
Abbreviated transcription (Latin):
armasio. pp. Dies festos clies maiestati
altissime declicatos. nullis uolum: uolup¬
tatib occupari. nec ullis exactionũ uexa:¬
tionib ꝓfanari. Doninicũ itaq diem
ita semꝑ honorabilẽ decernimꝰ ueneranoỹ.
ut acunctis ex sequtionib excusetur. nulla

Expanded text:
Armasio pp. Dies festos, dies maiestati altissimae dedicatos nullis volumus voluptatibus occupari nec ullis exactionum vexationibus profanari. Dominicum itaque diem semper honorabilem ita decernimus venerandum, ut a cunctis exsecutionibus excusetur, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
delegationib aluo ꝯsultissune pcipmꝰ ob¬
seruari: ut ita ualent᷑ si ad iuris clictionẽ
ꝑͦtineat᷑ lelegantis. Qd siquis alietie uiris¬
dictionis causam crediderit delegaudã: nec
pcepto cogintorẽ datũ parienitiã ac comoda¬

Expanded text:
delegationibus illud consultissime praecipimus observari, ut ita valeant, si ad iurisdictionem pertineant delegantis. Quod si quis alienae iurisdictionis causam crediderit delegandam, nec praecepto cognitorem datum parientiam accommoda
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ũsq ad illustrat guroũ: A. libis au¬
ri pruatis uris sargitionib inferre ꝑse¬
olam palatinoꝵ ꝯ pellatur. Sin aut̃ udex
minor fuĩtꝰ triũ librar auri mulcta plec¬
tet̾. ꝑ eanł scolã exigenda: nr̃oq erario ap¬
plicanda. ⁊ eo remouendo. alt̾ uroex in lo¬
co ei subroget᷑. sub simił pene formrdine

Expanded text:
tate usque ad illustratus gradum, decem libras auri privatis nostris largitionibus inferre pelam palatinam compellatur: sin autem iudex minor fuerit, trium librarum auri multa plectetur per eandem scholam exigenda et nostro aerario applicanda, et eo removendo alter iudex in locum eius subrogetur sub similis poenae formidine
Abbreviated transcription (Latin):
Mp̃. Constant᷑ .ã. ad mari¬
mianũ. udices oporta. in primis rei qua¬
litatem plen̾a inquisitione discutẽ. ⁊̃ timc
unramq partẽ sepi: inter rogare. nequro
Enoui addẽ desiperent. c̃ ħ ipsum ad altu¬
tiam partẽ ꝓficiat. siue diffiniencla causa

Expanded text:
mp. Constantinus A. ad Maximum. Iudices oportet imprimis rei qualitatem plena inquisitione discutere et tunc utramque partem saepius interrogare, ne quid novi addere desiderent, cum hoc ipsum ad altm proficiat, sive definienda causa
Abbreviated transcription (Latin):
te ei d ꝓuincie ꝯmorante. ꝯpellant᷑ longo iti¬
n̾ere einso recufationis libellum ei ineusatus
suspectum sibi uroicẽ ẽẽ dic̃. ipsump̃ frdẽ adi¬
re.⁊ ħ fac̃e in actis manifestum. Sin aut̃
nõ est moderator ꝓuincie in p̾fato loco. ħ
ead ap̃ defensores locoꝵ. ł duũ uiros muni¬
cipales gestis ẽos ap̃ abitis celebrare. ⁊ urdict̃
⁊ eum recusare. Ilico aut̃ idest int̾ trrou¬
um ꝓximũ sine ulla dilatione ꝯpelli. ar¬
uitrum. ł arbitros elig̾e.⁊ ap̃ eos litigare.

Expanded text:
em provinciae commorante compellatur longo itinere emenso recusationis libellum ei incusatus suspectum sibi esse iudicem dicit, ipsum praesidem adire et hoc facere in actis manifestum: sin autem non est moderator provinciae in praefato loco, haec eadem apud defensorem locorum vel duumviros municipales gestis apud eos habitis celebrare et iudicem quidem eum recusare, ilico autem, id est intra triduum proximum, sine ulla dilatione compelli arbitrum vel arbitros eligere et apud eos l
Abbreviated transcription (Latin):
plicatione doli mali uteris
o status bonoꝵ disceptatiomi ꝯcurrit: ncħ
ꝓhiba. quo mag̾ ap̃ eũ quoq qui alioquĩ
sipꝑ causa stat: cognosc̾e nõ possit: discepta¬
tio terminetur

Expanded text:
plicatione doli mali uteris.o status bonorum disceptationi concurrit, nihil prohibet, quo magis apud eum quoque, qui alioquin super causa status cognoscere non possit, disceptatio terminetur
Abbreviated transcription (Latin):
dãs dirimere ꝯcessim. nisi sacroseis euan¬
głiis ꝓpõsitis: ⁊ patronos causar̃ qui in õĩ
orbe terraꝵ sunt. ꝗ romano imꝑio suppo¬
sit: est. prius iuure. ⁊ ita ꝑ ferre causas
chiposium:: necessarium duxim: ⁊ pre¬
sentem legem pone. ꝑ ꝗͣ sanctim: in õĩb
litib que fu̾int post  presentem legem
incohate. nõ alit̾ neq actorẽ. neq fugiẽ¬
tem in primordio litis exercere c̃tamina
nisi p̾ꝰ narrationem. ⁊ responsione anteꝗͣ
utriusq partis ad uocati sacram̃tum legi¬
timũ prestent. ipse principales ꝑsone sub¬
eant. iusumandum .⁊⁊ actor ꝑ i̾ura. ñ ca
calumpinandi aĩo litẽ morisse. s estimã¬

Expanded text:
is evangeliis propositis et patronos causarum in omni orbe terrarum, qui Romano imperio suppositus est, prius iurare et ita perferre causas disposuimus: necessarium duximus et praesentem legem ponere, per quam sancimus in omnibus litibus, quae fuerint post praesentem legem inchoatae, non aliter neque actorem neque fugientem in primordio litis exercere certamina, nisi post narrationem et responsionem, antequam utriusque partis advocati sacramentum legitimum praestent, ipsae principales personae subeant iusiurandum. et actor quidem iuret non calumniandi animo litem movisse, sed existiman
Abbreviated transcription (Latin):
cã. Non÷ uris inc̃ti eũ qui apꝰ acta ftict᷑
est agentis ꝓcurator nõ ꝯ̃pelli uitã rẽ do¬
minũ habitur̃ satis dare. h oc eñi casu ułu¬
ti p̾sentis ꝓcuuitorẽ int̾uenire intelligendũ
est. Itaq ⁊ si postea mutata uoluntate ꝓ¬
curatorẽ ẽẽ nolu̾it. tñ uiditium quo quasi
ꝓcurator ex ꝑtus est uidex naitum hr̃e de¬
bebit . S in aut̃ ei ab ad uersario suo oppo¬
sita fu̾it. in ipso litis exorcho defensionis
allegatio ⁊̃ ipse quasi absentis in hac par¬
te ꝓcurator satis clationẽ suꝑ excipienda li¬
te p̾stare cogit᷑. qu̾a noͣ pͣ cedente lis q̃ ei mã¬

Expanded text:
uris incerti eum, qui apud acta factus est agentis procurator, non compelli ratam rem dominum habiturum satisdare: hoc enim casu veluti praesentis procuratorem intervenire intellegendum est. Itaque etsi postea mutata voluntate procuratorem esse noluerit, tamen iudicium, quo quasi procurator expertus est, iudex ratum habere debebit. Sin autem ei ab adversario opposita fuerit in ipso litis exordio defensionis adlegatio, etiam ipse quasi absentis in hac parte procurator satisdationem super excipienda lite praestare cogitur, qua non praecedente lis quae ei ma
Abbreviated transcription (Latin):
d.ia. Iuliano. pp̃. Nem nõ nouã. neq in¬
solitã agg̃dimͣ. s antiqͥs ꝙ iegis latorib
placitã. Cum uͦ ꝯtempta sit. nõ leue detͥ¬
m̃tum causis inferentẽ. Cui eñi nõ est co¬
nitui antiquos urdices nõ alit̾ uroicialem
calculum᷑ acciꝑe. nisi pri: sacͥmentũ p̃stitis¬
sent. om̃imͦꝰ se se cum u̾itate. ⁊ legũ ooser¬
uatione uidiciũ eẽ disposit᷑os: Cum gͥ⁊

Expanded text:
uliano pp. Rem non novam neque insolitam adgredimur, sed antiquis quidem legislatoribus placitam, cum vero contempta sit, non leve detrimentum causis inferentem. cui enim non est cognitum antiquos iudices non aliter iudicialem calculum accipere, nisi prius sacramentum praestitissent omnimodo sese cum veritate et legum observatione iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
u bitrium ꝑagiuit. ł ex auctoritate sentẽ¬
tiarui. ex partiũ ꝯsensu electis ⁊ gu̾alit̃
om̃s oino uroices romani uiris discepta¬
tores. nõ alit᷑ litium pyimordhũ acciꝑe. nͥ
prĩ añ uidicialẽ sedẽ sacͦ sc̃ę deponantur:
script̾e. ⁊ hoꝑmanẽãt nõ solũ in pr incipig
litis. s ⁊ in om̃ib cognitionib. usq ad ip¬
sum t̾minũ. ⁊ cdiffinitiue sẽtẽtie recitationẽ.¬

Expanded text:
auctoritate sententiarum et partium consensu electi, et generaliter omnes omnino iudices Romani iuris disceptatores non aliter litium primordium accipere, nisi prius ante iudicialem sedem sacrosanctae deponantur scripturae: et hoc permaneat non solum in principio litis, sed etiam in omnibus cognitionibus usque ad ipsum t
Abbreviated transcription (Latin):
to p̃sentis fugittrᷤ manifestanla.⁊ om̃i
cautela ꝗͣ supͥ litẽ reus exposuit redden¬
Sin aut̾ exgestis ap̃se habitis parte actoris
in inime inuenta. possit inuenire uiã ex
q̃ manifestum ei fiat. quid statuendũ sit.

Expanded text:
ento fugientis manifestanda et omni cautela, quam super lite reus exposuit, reddenSin autem ex gestis apud se habitis parte actoris minime inventa possit invenire viam, ex qua manifestum ei fiat, quid statuendum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut aut̃ isqui ẽ altõ fide nissit nõ solus ꝯueni¬
at᷑. s cliuidat᷑ actio mnt̃̾ eos qͥ soluendo st̃ añ. c̃¬
Icondempnationẽ exordie postulari sol&.
d̾.ã. Salustio. QuM alt̾ ex fide uissorib
in solidũ debito satis faciat. actio ei ad uersꝰ
cũ qui una fide uissit nõ ꝯpetit. Potinsti
sane cũ fisco solues desiderare ut iꝰ pigno¬
ris qd̾ fiscus hũit in te transferret᷑. ⁊ si ħita. Qe
factũ ÷ cessis actionib uti potu . d ⁊ in piuas

Expanded text:
non solus conveniatur, sed dividatur actio inter eos qui solvendo sunt, ante condemnationem ex ordine postulari solet. PP. Idem A. Sallustio. Cum alter ex fideiussoribus in solidum debito satisfaciat, actio ei adversus eum qui una fideiussit non competit. Potuisti sane, cum fisco solveres, desiderare, ut ius pignoris quod fiscus habuit in te transferretur, et si hoc ita factum est, cessis actionibus uti poteris. quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ libis eoꝵ ł aliis ꝑsonis. qͥb eadem actio cõ¬
pet̾e pot̾at. ut siue adiciat᷑ testam̃to dead
implenda legitima portione. siue nõ firnũ
ꝗͥ testam̃tum sit. liceat uͦ his ꝑ sonis que
testam̃tũ enuasi mofficiosũ. ł alio mͦ subũ

Expanded text:
 liberis eorum vel aliis personis, quibus eadem actio competere poterat: ut, sive adiciatur testamento de implenda legitima portione sive non, firmum quidem testamentum sit, liceat vero his personis, quae testamentum quasi inofficiosum vel alio modo sub
Abbreviated transcription (Latin):
ei ⁊ legitimã reliquerit portionem. ut te¬
stam̃to remoto matͥ successio deferat᷑. si tñ
mat᷑ in honestis factis. atq in decentib ma¬
chinationib filiũ forte obsedit. insidiisq
eũ ł clã destims ł manifestis apperiit. ł ini¬
micisei: suas amicicias eopulaũ. atq in ali

Expanded text:
ei et legitimam reliquerit portionem, ut testamento remoto matri successio deferatur. Si tamen mater inhonestis factis atque indecentibus machinationibus filium forte obsedit insidiisque eum vel clandestinis vel manifestis appetiit vel inimicis eius suas amicitias copulavit atque in ali
Abbreviated transcription (Latin):
Imi mͦ testacoꝵ uoluntatib ꝓspicientes
pagnã.⁊ in num̾abilẽ occasionẽ subũtẽd¬
eoꝵ dispositionis amputare cẽsem ⁊ in c̃tis¬
lõ casib inqͥb demosficiosis defunctoꝵ testa¬
m̃tis. ł alio mͦ sub uertendis m̾oĩu solebat

Expanded text:
cientes magnam et innumerabilem occasionem subveum dispositionis amputare censemus et in certis casibus, in quibus de inofficiosis defunctorum testamentis vel alio modo subvertendis moveri solebat
Abbreviated transcription (Latin):
bata. inqua depositiones eoꝵ referunt᷑.
eas quasi factas acciꝑe. Sin uͦ res ꝑmix¬
te fuerit. ⁊ quidam ex his mortui ⁊ alii
uiuentes: tunc in suꝑstitũ đ testimonio
eanł electionem seruai litigatbri ac¬

Expanded text:
bata, in qua depositiones eorum referuntur, eas quasi factas accipere. sin vero res permixtae fuerint et quidam ex his mortui alii viventes, tunc in superstitum quidem testimonio eandem electionem servari litigatori, a
Abbreviated transcription (Latin):
audaces executorib obieceruit manꝰ uł alias
parere didtuloryt̃. tũc uidex ꝓ unciȩ memor
ꝑicli sun aiuto debitum tribuno scu primati¬
b: imlitũ qui sunt in locis auxibũ postulo. ut¬

Expanded text:
audaces exsecutoribus obiecerint manus vel alias audaces exsecutoribus obiecerint manus vel alias parere distulerint, tunc iudex provinciae memor periculi sui a viro devoto tribuno seu primatibus militum qui