comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑im. sicluplũ ꝓeoprẽt: appellatione
aut̃ tingni. õs materie significant᷑.
ex quib eoisma siunt. Ergo sialiqua
ex causa onutũ st edificiũ poterit
matorie dñs tc̃ eã paĩdicare. ⁊ ad exi¬
bnclu agere¶silud recte querit᷑. ai¬

Expanded text:
m pro eo praestet. appellatione m pro eo praestet. appellatione autem tigni omnes materiae significantur, ex quibus aedificia fiunt. ergo si aliqua ex causa dirutum sit aedificium, poterit materiae dominus nunc eam uindicare et ad exhibendum agere. Illud recte quaeritur, a
Abbreviated transcription (Latin):
ustrũ.aut coliria. aut medicam̃ta reu̾¬
ti pꝰ sũt. ¶idet̃ tm̃ mͥ recte quidam dixiᷤ¬
se nõ deb̾e dubitari. quin exalienisspi¬
cis excussũ. frum̃tũ eiꝰ sit. cuiꝰ et spice
fuerũt: Cũ enĩ grana que spicis conti¬
nent̾ ꝑfectã han̾t suã spẽm quiexcus¬
oeteg̃. ¶ uolũtas duoꝵ oñoꝵ misentiũ
materias. cõmune totũ corp̃ effic̾it.
uina miscuerũt. uł arͣgẽtũ cõflauer̃.:
siue diu̾se. ueluti si alius uinũ cõrulĩt.
alius mel. ł alius auꝵ. aliargentũ. quã¬
uis : mulsi etelectri simul. noui corpo¬
ris sit spẽs setl  sine uolũtate clnõꝵ
ca su cõ fuse sũt duoꝵ materie. ł ei̾d̃
gñis. uł oui̾se. ide uũs ẽ. ¶ Cũ in suo lo᷑¬
co aliquis ex aliena materia edificouit
ipe dns intellig ẽdiffitii. quia omẽꝙ.
inedificat᷑ solo cedit. nec tm̃ iõ his qͥ
tantis ꝑ neq uẽdicare eã pot̃. neq ad¬
enũ edib suisiunctũ eximere coga:¬

Expanded text:
strum aut collyria ad medicamenta reti possunt. videntur tamen mihi recte quidam dixisse non debere dubitari, quin alienis spicis excussum frumentum eius sit, cuius et spicae fuerunt: cum enim grana, quae spicis continentur, perfectam habeant suam speciem, qui excusdetegit. Voluntas duorum dominorum miscentium materias commune totum corpus efficit, ina miscuerunt vel argentum conflaverunt, sive diversae, veluti si alius vinum contulerit alius mel, vel alius aurum alius argentum: quamvis et mulsi et electri novi corporis sit species. Sed et si sine voluntate dominorum casu confusae sint duorum materiae uel eiusdem generis uel diuersae, idem iuris est. Cum in suo loco aliquis aliena materia aedificauerit, ipse dominus intellegitur aedificii, quia omne quod inaedificatur solo cedit. nec tamen ideo is qui tantisper neque uindicare eam potest neqenum aedibus suis iunctum eximere coga
Abbreviated transcription (Latin):
ti debuit lib̾tatẽ ei cõpetisse
P: ł.u. sent̃ Cu̾i necẽsitas ꝓbandim
genuitatẽ suam nõ incũbit ultro su p̃
genuitate.cog scũt decalũpnia eius
qui tunẽ cõtrou̾siam mouẽ admõũ ex¬
illi pꝰsunt ferre sintẽtiã ¶tutoẽs ułcuã¬
toẽs pirpilloꝵ quoꝵ tutelã ⁊̃ resadim¬
nistrauerũt p̃ea stat̾ q̃stioẽ fãcẽ̾ nõpꝰ

Expanded text:
ti debuit, libertatem ei competissenecessitas probandi de ingenuitate sua non incumbit, ultro si ipse genuitate cognoscunt, de calumnia eius, qui temere controuersiam mouit, ad modum exsilii possunt ferre sententiam. Tutores uel curatores pupillorum, quorum tutelam et res administrauerunt, postea status quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
eo ipõ quouniu̾sitas edifitii longo
cõstabat capte eent. ꝙ nõplatuit. sex
diuer̃sosquis mnalieno solo suamateria
edificauit. illius fit edifirium: cuiꝰ ⁊
solũ ẽ. Et siscit alienũ solũ eẽ suauolunta¬
te amisisse ꝓͥetate m materie intelligͥ.
Itaq neq diruto quidẽ edifitio. uẽdi¬
cano eiꝰ materie cõpent. certe si dñs so¬
li petat edifitiũ. nec soluat p̃tiũmate¬
tione dolimali repelli Ttiq sine scit
qui eclificaui̾t alienũ ẽẽ solũ.⁊ tãquã in
suo bcã fide edificauit. nã scienti alie¬
edificauit in eo solo ꝙ intelligẽt alie¬
num. ¶Si alienã plantãminõ solo po¬
suero. mea erit. ⁊ ex diu̾so simeam
plantã malieno sold̾ posuero anteq̃¬
ita terram meã p̃ssit. ut inmeũ fũdũ ra¬
oĩces egĩt. meã effici arborẽ: rationẽ
enĩ nõ pmitie. ut alterius arbor intel¬
ligat᷑. quã cuiꝰ infũdoradices egĩet. Et¬
ioeo ꝓe cõfinium arbor poĩta. siet̃in¬

Expanded text:
eo ipso, quo uniuersitas aedificii longo constabat, captae essent: quod non placuit. Ex diuerso si quis in alieno solo sua materia aedificauerit, illius fit aedificium, cuius et solum est et, si scit alienum solum esse, sua uoluntte amississe proprietatem materiae intellegitur: itaque neque diruto quidem aedificio uindicatio eius materiae competit. certe si dominus soli petat aedificium nec soluat pretium mateionem doli mali repelli, utique si nescit qui aedificauit alsuo bona fide aedificauit: nam si scit, cuaedificauit in eo solo, quod intellegeret alienum. Si alienam plantam in meo solo posuero, mea erit: ex diuerso si meam plantam in alieno solo posuero,ita terra presserim, ut in meum fundum radices egerit, meam effici arborem: rationem enim non permittere, ut alterius arbor intellegatur, quam cuius fundo radices egiprope confinium arbor posita, si
Abbreviated transcription (Latin):
aul.ł .ui. reg̃ Debonis eoꝵ qui ex
ẜuitute aut inlib̾tinitate mingenui
fensieent ut iddũ taxat ferrent.ꝙ.
indomo cuiꝰq intulissent. mecq aut̃
bonis qui pꝰmanumissiõm repetẽ orri¬
ginẽ suã uollłiss hampliꝰ ntq pꝰmanu¬
missione qͦ ad quisissent nõ exre maũmiᷤᷤ¬
sioͣnis. secũ ferant cet᷑a bõa relinquerẽt
illi excuiꝰ familia exissent.
R: lib̾. sing̃. delib̾alicuisa Qui scienꝰ
lib̾m emeĩt. quã uis ille sepaterent̃

Expanded text:
ularum. De bonis eorum, qui ex seruitute aut libertate in ingenuitfensi essent, ut id dumtaxat ferrent, quod in domo cuiusque intulissent: in eorum autem bonis, qui post manumissionem repetere originem suam uoluissmissionem quoque adquisissent non ex re manumissoris, secum ferant, cetera bona relinquerent illi, ex cuius familia exissent. Idem libro singulari de liberali causa Qui sciens liberum emit, quamvis et ille se pateretur
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nosunin ea potestate lib̾tatis peti ⁊¬
ꝓbandũ ut denegetur ẽi lib̾tatis peticio
qui potuit pete lib̾tatẽ. ⁊ maluit seuenũ
dari quia indignꝰ ẽ auxilio p̃toi̾s fidĩcõ¬
duo lib̾m hoĩem maiorẽ annis .xx. e.
merimꝰ. umnussciens eiꝰ cõdinonẽ. alt̃
ignoa̾ns. nõ ꝑꝑ eũ qui scit adlib̾tatẽ ei

Expanded text:
 in eius potestate, libertatis petiprobandum est, ut denegetur ei libertatis petitio, qui potuit petere libertatem et maluit se uenum dari, quia indignus e‹s›t auxilio praetoris fideicoduo liberum hominem maiorem annis uiginti emerimus, unus sciens eius condicionem, alter ignorans, non propter eum qui scit ad libertatem ei
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝵ. Ouaratione aut plante quet̾ra
coale scũt solo cedũt. eadẽ ꝙͦ ratione
frum̃ta quoq que sata sut. solo cedẽ in¬
telliguntur.ceter̃ sic̃isquimalieno solo
edificauĩt. siabeo dñssoli petat edifitiũ.¬
pot̃ o efendi ꝑ exceptionẽ doli mali. ita¬
ciꝰdẽ excepnonis anxilio tunis eẽ pot̃. qͥ
in alienũ fũdũ sua cuinpensa conseuit.
¶littẽ quoq licet auree sint. ꝑiñ cartis
m̃branisq cedr̃. acsi solo cede solent

Expanded text:
it. Qua ratione autem plantae quae terra coalescunt solo cedunt, eadem ratione frumenta quoque, quae sata sunt, solo cedere intelleguntur. ceterum sicut is qui in alieno solo aedificaverit si ab eo dominus petat aedificiupotest per exceptionem doli mali, itam exceptionis auxilio tutus esse poterit, qui in alienum fundum sua impensa conseuit. Litterae quoque licet aureae sint, perinde chartis membranisque cedunt, ac solo cedere solent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ munatio. R scͥpserũt. cu romullis de
cuiꝰ statu queritur pupillariꝰ etatissit.
ã exĩgnte uarie clone matre ⁊ cõsẽti¬
ente uarie herinete es demetut̃drẽ.
ad rp̃s pub̾tatis causa differñda sit:
urẽ gͣauitatis ẽ ex fide ꝑsonaꝵ ꝙ
utile ẽ pupillo cõstitue̾re/ ¶Si eaꝑso¬
na desit cognitior. quȩ aliicuͤastatꝰ cõtro¬
u̾siam faciebat in eadẽ causa ẽ quidelib̾¬
tate sua litigat. quia fuit pͥus quã s elib¬
ua e controu̾siam patiat᷑ sane hoc᷑ lũc t̃
ꝙ his qui eani status confu̾siã faciebrt
anaitut suamꝰ ca̾usã. nec earẽ in genu¬
ũ eũ facit quind fuit. nec enĩ penuria
adu̾sarii ingenuitatẽ solet tͥbuere
ubi de ẽ is quiins uitutẽ petit electi¬
om̃ adu̾sariao deferant utrũ malit
cogntiom̃ cͥcũ dũci anaudita causa sẽ¬
tenniã ꝓferri.⁊ sicognouint ꝓnõtiare
debetunt ẜutm illius nõuderi neq¬

Expanded text:
unt: 'Cum Romulus, de cuius statu quaeritur, pupillaris aetatis sit, an exigente Uaria Hedone matre et consentiente Uario Hermete tutore ad tempus pubertatis causa differenda sit, uestrae grauitatis est ex fide personarum quod utile est pupillo, constituere'. Si ea persona desit cognitioni, quae alicui status controuersiam faciebat, in eadem causa est qui de libertate sua litigat, qua fuit, priusquam de libertate controuersiam patiatur: sane hoc lucratur, quod is qui eam status controuersiam faciebat amittit suam causam. nec ea res ingenuum facit eum qui non fuit: nec enim penuria aduersarii ingenuitatem solet tribuereubi deest is qui in seruitutem petit, electionem aduersario deferant, utrum malit cognitionem circumduci an audita causa sententiam proferri. et si cognouerint, pronuntiare debebunt seruum illius non uideri: neq
Abbreviated transcription (Latin):
tium ꝙ si p̾ aliqt̃ teꝑĩs ad p̾orẽ alueũ
reu̾sum fuit flum̃. rursus nouus alue
cupau̾it. licet adpͥorẽ alueũ reu̾sũ fiu
qͥcqͣ meo alueo hab̾e pot̃ Quia ille ager
qui fuãt desũt eẽ. amuisa ꝓͥa forͣma. Et
qui uitmũ poni nullum hat nõ pot̃
ranoẽ uicmnitatis ullam partẽ in alueo
coħae. s uisẽ. ut idobtineat. ¶aliud
sane e. sicuꝰ ager totꝰ inundatꝰ fuit: nã¬
q mundatio spetiem fundi nõmutat.
⁊obio cũ recessit᷑ aq. palã ẽ. eiꝰdẽ eẽ cuiꝰ
⁊ fuit: ¶Cũquis exaliena materia spẽm
aliquã suondẽ fecĩt. nerua ⁊ ꝓculuspu.¬

Expanded text:
tium. quod si post aliquod temporis ad priorem alueum reuersum fuerit et flumen, rursus nouus alueucupauerit, licet ad priorem alueum reuersum fuin eo alueo habere potest, quia et ille ager qui fuerat desiit esse amissa propria forma et, quia uicinum praedium nullum habet, non potest ratione uicinitatis ullam partem in eo alueo habere: sed uix est, ut id optineat. Aliud sane est, si cuius ager totus inundatus fuerit: namque inundatio speciem fundi non mutat et ob id, cum recesserit aqua, palam est eiusdem esse, cuius et fuit. Cum quis ex aliena materia speciem aliquam suo nomine fecerit, Nerua et Proculus pu
Abbreviated transcription (Latin):
tat eorquicum selibos sirent dolo ma¬
lo passisunt se ꝓẜuis. uenũ dari occurrit
sus ẽ ut ei adlib̾tatẽ ꝓclamano oenẽger.
dolo aut̃ nõ solumfecisse accipimus qui
nõ ultro instruxit emptorẽ sa ꝗͥ cẽpit
emptoĩs causa: sitm̃ ui metuq cõpulsus
fuit hic qui district̾ ẽ dicemꝰ eũ doloca¬
rere. tuc̃ ht᷑ ẽp̃tor hanc actiõm. cũ lib̾um
eẽ nestiret. namsisit lib̾m ⁊ sic emit ipẽ
cͥcũ uenit qr̃ si filius fam̃ emit si quidem
ip̃ sit: pat̃ ignõauit nõ acqui siui patͥ ac¬
tiom. hoc si peculiari nõe egerit. cetm̃si
patre mãdate. ħ querit̾ filii scientionoce¬
tonrõ emit tase ẽ ut si certũ hoẽm mã¬
oauõ quisciens lib̃m eẽ licet his cuimã¬
oatum ẽ ignoret. idẽ ẽ⁊ nõ cõpetet eiac

Expanded text:
tati eorum, qui, cum se liberos scirent, dolo malo passi sunt se pro seruis uenum dari, occurrit.sus est, ut ei ad libertatem proclamatio denegetur. Dolo autem non eunon ultro instruxit emptorem, sed qui decepemptoris causa. Si tamen vi metuque compulsus fuit hic qui distractus est, dicemus eum dolo carere. Tunc habet emptor hanc actionem, cum liberum esse nesciret: nam si scit liberum et sic emit, ipse se circumuenit. Quare si filius familias emit, si quidem ipse scit, pater ignorauit, non adquisiit patri actionem: hoc si peculiari nomine egerit. ceterum si patre mandante, hic quaeritur, an filii scientia nocenostro emit, tale est, ut, si certum hominem mandauero emi sciens liberum esse, licet is, cui mandatum est, ignoret
Abbreviated transcription (Latin):
auro uł argento. uł ere uasa aliquod
fecĩm. uł ex tabulis tuis nue̾. aut ar
sum. uł ex medicam̃tis tuis. emplau¬
strũ aut colliriũ: ł exuuistuis. aut oli¬
uis. aut ex spicis tuis. uiũ. ł oleũ. uł fru¬

Expanded text:
auro uel argento uel aere uas aliquod uel ex tabulis tuis nauem aut armsum, uel ex medicamentis tuis emplastrum aut collyrium, uel ex uuis aut oliuis aut spicis tuis uinum uel oleum uel fru
Abbreviated transcription (Latin):
tũ maneat ꝙ si adhuc nõctũ finito iu¬
oitio supuenit᷑ adeudẽ iudic̃ẽ mittet᷑
nisiuistam cau̾sam ad feat̃. qr̃ ad eum
ntti Ndebat for᷑te sieũ iudice mi¬
iicum sibi eẽ adfirmet. Idẽ dicemꝰ ⁊

Expanded text:
finito iudicio superuenerit, ad eundem iudicem mittetur, nisi si iustam causam adferat, quare ad eum mitti non debeat, forte si eum iudicem inimicum sibi esse adfirmet. Idem dicemus et
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ: quotiens quisiustis rationib duc¬
tꝰ uł nõiustissime caliditate tm̃putauit
ea causa eẽ ut sine dolo malo inlib̾tate
fũit. atq idõ p̾sessois qͦm fruat᷑. ꝓbato
aut̃ adid tp̃s refertur cũsme dolo molo¬

Expanded text:
dum est, quotiens quis iustis rationibus ductus uel non iustis, sine calliditate tamen putauit ea causa esse, ut sine dolo malo in libertate fuerit atque ideo possessoris commodo fruatur. Probatio autem ad id tempus referetur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
iure debitoris ẽ ⁊ iusta lib̾tatẽ abko cõ¬
sequi pot̾ silex alia sm̃ia ñ impeoiat li¬
b̾tatemidẽ sisolim̃do sit. nec obid c̃dito¬
res uideant̃ fraudari. ¶ Sub cõditone
ẜuus legat̾. pñdñte cõditione. plenoni¬
re hrcdis ẽ. s nullã lib̾tatẽ ab eo cõseq

Expanded text:
itoris est et iustam libertatem ab eo consequi potest, si lex Aelia Sentia non impediat libertatem, id est si soluendo sit nec ob id creditores uideantur fraudari. Sub condicione seruus legatus pendente condicione pleno iure heredis est, sed nullam libertatem ab eo conse
Abbreviated transcription (Latin):
sus qui ꝓ sualib̾tate litigat. desit cc̃dic¬
tõr uõ p̃sens sit melius erit augeri ca¬
usã eius sententiã ꝙͣ p̾fei ͭ. sienĩ liq̃bit
cc̃lib̾tatem dab̾it euenire aũt pot uͥ
ut ⁊ ab sens uincat nã pot sentẽtia ⁊̃¬

Expanded text:
s, qui pro sua libertate litigat, desit, contradictor uero praesens sit, melius erit inaugeri causam eius sententiamque proferri: si enim liquebit, contra libertatem dabit: euenire autem potest, ut etiam absens uincat: nam potest sententia
Abbreviated transcription (Latin):
sãtis fuĩ cõcessu c̃ditoꝵ manumitu nõ põt
s⁊ pupilli ẽcditoris eit tutois eit̃ auctõi¬
tatẽ coͣnsensus. nicħ lib̾tati ꝓdẽ. Sicuti
nõ ꝓ dẽ sifructuarius pupillus manumis¬
siom similiter consentiañ¬

Expanded text:
satis, sine consensu creditorum manumitti non potest. sed pupilli creditoris citra tutoris auctoritatem consensus nihil libertati prodest, sicuti non prodest, si fructuarius pupillus manumissioni similiter consentia
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. ł .iiii. adleg̃ eliescĩiã. Si quis hac
slege ẜ uu emei̾t ut manumittat.⁊ ñ
manumittnte eo ẜ uus ad lib̾tatẽ ꝑue¬
nerit excołstitutione diuimarci. anpꝰ¬
sit ut in gratum accusaẽ uideamus ut
cicipõt cũ nõ p̾sit manumissor. hius
cũ nõ habe. ¶ Sifiliusm̃s ex uoluntate¬
mea maniłmisit anut ingratiũ eu accusã¬
diuis habean dubitari pot̃. id cͥeo quia nõ
manumisiss: ꝓ eo habñd̾ sum ac simanumi¬
sissem: S⁊ si castren sẽ ẜuũ filiusm̃s manu¬
mitat. clubio ꝓcul hoc iusnõ habebo.

Expanded text:
 Sentiam Si quis hac lege servum emerit, ut manumittat, et non manumittente eo servus ad libertatem pervenerit ex constitutione divi marci, an possit ut ingratum accusare, videamus. et dici potest, cum non sit manumissor, hoc ius eum non habere. Si filius meus ex voluntatemea manumiserit, an ut ingratum eum accusandi ius habeam, dubitari poterit idcirco, quia non manumisi: sed pro eo habendus sum, ac si manumisi castrensem servum filius meus manumittat, dubio procul hoc ius non
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. ł .xui. adplaut. Si mortis tp̃re
soluẽdo sit hrclitas. str̃m cũ aõdit᷑. desie¬
rit eẽ soluẽdo lb̾tas atestatorẽ in f̃¬
de c̃ctitoꝵ relictam nõ cõpetet Nam
sicut auta hrclitas ꝓłirde lib̾tarib r
ta nocet oemmuta: ¶Sus cui lib̾tas
relicta ẽ iussus sit. Hrdi dare tantũ
quantiẽ. ⁊ lib̾ eẽ .iudeamꝰ an adhuc
accepturꝰ ẽ. anuᷤ sialius ꝓeo uł ip̃ nõ
depeculio det. nulla sit fraus s sihrs¬
locuplex nõ ꝓficit adlib̾tatem. nec q

Expanded text:
decimo ad Plautium. Si mortis tempore soluendo sit hereditas, si tamen ‹cum› aditur desierit esse soluendo, libertas a testatore in fditorum relicta non competet: nam sicut aucta hereditas prodest libertatibus, ita nocet deminuta. Si is, cui libertas relicta est, iussus sit heredi dare tantum, quanti est, et liber esse, uideamus, an adhuc accepturus est, an uero, si alius pro eo uel ipse non de peculio det, nulla sit fraus. sed slocuples non proficit ad libertatem, nec qui
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sexagesimũ diẽ decesseĩt anmanu¬
mitt̾e uł alienare iamposit sup̃scͥptiᷤ
ꝑ sonas uideamus ⁊ nõputo p̾se. quã¬
ius accusari mulieri defitiat᷑ amatͣto
cũpat̃re accusare p̾sit ⁊ simpliciter

Expanded text:
 sexagesimum diem decesserit, an manumittere uel alienare iam possit supra scriptas personas, uideamus. et non puto posse, quamuis accusatore mulier deficiatur marito, cum pater accus‹are› possit. Et simplicite
Abbreviated transcription (Latin):
tũsit mat̾moniũ uł aliq̃ pẽna eiꝰ manu¬
nac̾łiõm nõ ĩpediris⁊ ⁊ si cõstante matri¬
moĩo mulier dũ oiuortiũ cogitat manu¬
mittat. uł alienet ⁊ hoc dilucidis apobati¬
oĩb fiñt appbatũ. qual infraudẽ legiss
factum sit nõ deb alienatio ualere
uł manumissio alienatio em omnẽ om¬
nino accipere debennis.

Expanded text:
anunationem non impediri. Sed et si constante matrimonio mulier, dum diuortium cogitat, manumittat uel alienet et hoc dilucidis probationibus fuerit adprobatum: quasi in fraudem legis hoc factum sit, non debet alienatio ualere uel manumissio. Alienationem omnem omnino accipere debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
dies soluede pectume iamcessit. fiue
moiem ł sub cõditione sit debitũ diu̾sa
causã ẽ legati subc̃õditione relictinam
ant̃ quã cõditio extint int̾ c̃ditoes leg¬
tariusiste nõhhab̾ent᷑. ¶ Ex oĩ aut̃ cansa

Expanded text:
uendae pecuniae iam cessit, siue in diem uel sub condicione sit debitum. diuersa causa est legati sub condicione relicti: nam antequam condicio extiterit, inter creditores legatarius iste non habetur. ex omni autem causa
Abbreviated transcription (Latin):
aliis ⁊ aliis regionib ꝗ̃ inquib ipi morã¬
tur ꝑsouos atq lib̾tos excercent. ꝙ se¬
pe adt̾ti istis negotiationib longotẽ¬
pore id ignorantes ⁊ manumittũdo si¬
ne fraudis consilio indulgent ẜuissuis
uoe fiscidata lib̾tates ꝓcede pͥncipali

Expanded text:
et aliis regionibus, quam in quibus ipsi morantur, per seruos atque libertos exercent: quod saepe, adtriti‹s› istis negotiationibus longo tempore, id ignorant et manumittendo sine fraudis consilio indulgent seruis suis ude
Abbreviated transcription (Latin):
stulari p̾ se lex uoluit. Sext̃ ceciliusre.¬
cte ait augustissimũ tp̃s legẽ p̃stitisse
alienandis manumittendi sue ẜuus
finge inquidreã adulterũ intra sexage¬
simũdiẽ postolatã que cognitio facile

Expanded text:
stulari posse lex uoluerit. Sextus Caecilius recte ait angustissimum tempus legem praestitisse alienandis manumittendisue seruis. finge, inquit, ream adulterii intra sexagesimum diem postulatam: quae cognitio tam facile
Abbreviated transcription (Latin):
ipit  aduus tontestatiom̃ s sustinectũ uoi¬
uum donec delib̾tate udicet̃ necuidet᷑
in lib̾tate eum morarinã ordinato udẽ¬
uentu aut utile iudinũ aĩt. aut nullũ
lib̾tatem ꝓclamat furti aua dĩpmin¬
iuria ꝗbaliquo arguat᷑ mela ait inism
melioris conditionis sit quitubie lib̾ta¬

Expanded text:
itis contestationem, sed sustinendum iudicium, donec de libertate iudicetur: nec uideri in libertate eum morari: nam ordinato uentu aut utile iudicium erit aut nullum, libertatem proclamat, furti aut damni iniuria ab aliquo arguatur, Mela ait interim melioris condicionis sit qui dubiae liberta
Abbreviated transcription (Latin):
nus de eo lõqu̾mir qui insubstantia
nicħꝰ aliud hat̃ nã sihat̃ qr̃ nõdicet᷑. u¬
nũ pꝰse manumitti. quia ⁊ unomõtuo
solum̃ oo ẽ: uno manͣiisso soluẽdo ͤ nec
aduẽtinicasus conpͥutandi sut̃ alioqͥn
facultatib codiellos cõfirmaũ dem̃ cũ
cosiliũ c̃ditoꝵ fraud̃a doꝵ cepiss lid̾¬
tatescodicillis dedit᷑ optmeri nõ potst
quo minꝰ lege lib̾tatis ĩt pellarñt᷑. nãcõ¬
siliũ testatõis fraudulñtiũ ñ eotp̃re

Expanded text:
nus de eo loquitur, qui in substantia nihil aliud habeat: nam si habeat, quare non dicetur unum posse manumitti? quia et uno mortuo soluendo est, et uno manumisso soluendo est, nec aduenticii casus computandi sint: alioquin facultatibus codicillos confirmauit, deinde, cum consilium creditorum fraudandorum cepisset, libertates codicillis dederit, optineri non potest, quo minus lege libertates interpellarentur: nam consilium testatoris fraudu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ sua eẽ lib̾am. cũ doãtiois leginõ
eẽt obtẽꝑatũ. ex sñtẽtia cõstnutionis
dun marcũ lib̾tates obtingẽ matre
didit ancillam ita ut manumittẽ nõ
cip̃ ei lib̾tas cõpetẽ. cessante ep̃torem

Expanded text:
a: cum donationis legi non esset obtemperatum, ex sententia constitutionis diui Marci libertates optingere matre didit ancillam ita, ut manumitteretur, non cipit ei libertas competere cessante empt
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cõperũt. si cõsciliũ ⁊ euñtus fuit fra¬
udan cloꝵ c̃ditoꝵ nec fidĩ comisse pr̃a¬
bunt̃ sieuẽt᷑ũ fraudñt̃ c̃clitoressibona
siuint fisc̾o ñ agnita eaq addict᷑alibertatis
fiscus p̾ea agnosc̾e ermagisẽ nep̾sit. plane
siñcerciorato p̃fecto errar̃i i bai fuerint li¬
bertans cõẜuãd̾ cã addicta. iudẽbũ ẽ ã cõstitu¬

Expanded text:
silium et euentus fuerit fraudandorum creditorum: nec fideicommissae praestabuntur, si euentu fraudentur creditores.Si bona fuerint a fisco non adgnita eaque addicta libertatis fiscus postea adgnoscere? et magis est, ne possit. plane si non certioratis praefectis aerario bona fuerunt libertatis co
Abbreviated transcription (Latin):
sticinus lib̾ esto. s hoc nõ est. consequẽs
sabini ⁊ cassu stãnie. quã . ⁊pẽ sequiui¬
det̾ qui existimat consciliũ qũẽq manu¬
mittentis. spectare. debe. Nãqui sub ea
conclitione s uum suũ lib̾m ẽẽ uib ad eo
sine frauctis consilio lib̾m eẽ uib. ut aptis¬
fime curare uideatur. necc̃clitoes sui
fraudarentur.

Expanded text:
consequens Sabini et Cassii sententiae, quam et ipse sequi uidetur, qui existima‹n›t consilium quemque manumittentis spectare debere: nam qui sub ea condicione seruum suum liberum esse iubet, adeo sine fraudis consilio liberum esse iubet, ut apertissime curare uideatur, ne creditores sui fraudarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
cilio adhibito manumittere possunt
usis pͥbandis. meminisse uidicefi opõtet
ut nõ exluxurias ⁊ exafẽctũ descẽdñtes
causas ab ꝓbent. Neq enĩ delitiis. s ustiᷤᷤ¬
t affectionib sededisse uxtã lib̾tatẽ leggẽ

Expanded text:
silio adhibito manumittere possunt.usis probandis meminisse iudices oportet, ut non ex luxuria, sed ex affectu descendentes causas probent: neque enim deliciis, sed iustis affectionibus dedisse iustam libertatem l
Abbreviated transcription (Latin):
oici fieĩ lib̾tos. ut ꝑ inlib̾tas cõpetat acsi
p̃sgns solis manuttere pot̾uissr. ꝙ si
exius unus decessit. sũ iuxta ex causa ab¬
sit. ħrs. siue fari nõ pꝰsit. aquopetitũ ẽ.
d ecernẽ p̃toẽs. duos qui suꝑ sunt fieri li¬
b̾tos conuent ¶cũ his qui fidĩ cõmissam
lib̾tatẽ cõpet̾et piaẽ debet iusta excã.
ab ẽ aut lititat. aut quidã p̾sentes sut
alii exiusta causa ab sunt nõ nulli frau¬
sirandi grã fioĩ cõmissi copiã sui nõ faciũt.
aut ei qui lib̾tatẽ dabuit hes nõ ex¬
tiat aut. ẜuus aut suus hrs hrelitates¬

Expanded text:
dici fieri liberos, ut perinde libertas competat, ac si praesens solus manumittere potuisset. quod si ex seruis unus decesserit, siue iusta ex causa absit heres siue fari non possit a quo petitum est, decernente praetore duos qui supersunt fieri liberos conuenit. Cum si qui fideicommissam libertatem praestare debet iusta ex causa abest aut latitat: aut quidam praesentes sunt, alii ex iusta causa absunt, nonnulli frustrandi gratia fideicommissi copiam sui non faciunt: aut ei, qui libertatem debuit, heres non extitit: aut suus heres hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
conontionȩ ꝙ mag ei̾t ꝓbandũ. addicti̾
itaq boĩs directe lib̾tait̾. pise dare statim coo¬
petunt. ex die cũuenĩt dies uenit con¬
omonales cũditio existerit nec est abre
existimare ⁊ pñdñte cõditione lib̾tatiũ.¬

Expanded text:
condicio? quod magis erit probandum. addictis itaque bonis directae libertates pure datae statim competunt, ex die, cum dies uenerit, condicionales, cum condicio extiterit: nec erit ab re existimare etiam pendente condicione libertatiu
Abbreviated transcription (Latin):
rete dixĩt ordinẽ scͥpture seqñdũ ꝙ si
ordo nõ appareat. aut sortiri eosop̃teb̾.
ne aliquã ambinois ⁊ grẽsu spitiõm p̃¬
tor subeat. aut meĩtis cuiꝰq alegans
arbitrari eos opotet. simili modo dicẽ¬
stare nec pecͥcunia ꝗ legata ẽ. suffici¬
at ad redẽpnõm omĩũ quib lib̾taᷤ oata

Expanded text:
recte dixerit ordinem scripturae sequendum: quod si ordo non pareat, aut sortiri eos oportebit, ne aliquam ambitionis uel gratiae suspicionem praetor subeat, aut meritis cuiusque allegatis arbitrari eos oportet.Simili modo dicestare nec pecunia quae legata est sufficiat ad redemptionem omnium, quibus libertas data
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbuere solet lib̾tatem fidĩ cõmissaĩam.
s cũ ex p̃sũptione libͥtas p̃stita eẽtuide¬
baͣt᷑hrdisẽ. cont̃riãuoluntatẽ testatois
ꝓbare ¶Siquis tũtõẽm idõ scͥpsit. quia
lib̾m putauit certissimũ. ẽ. neq lib̾ta¬
tẽ petipse. neq tutelam lib̾tatis pr̃ati¬

Expanded text:
iam. sed cum ex praesumptione libertas praestita esse uidetur, heredis est contrariam uoluntatem testatoris probare.Si quis tutorem ideo scripserit, quia liberum putauit, certissimum est neque libertatem peti posse neque tutelam libertatis praestati
Abbreviated transcription (Latin):
bił me aristo ⁊ octanenus putabant ⁊ his¬
ẜ uum dequo quereret᷑ sidĩ cõmisisse
hecutans nõ eẽ quia testaiõ rogando łir¬
dem.nt eum manimttẽt. nõ uidet᷑ de
eo restituendũ sensisse. si tm̃ perro¬
rem. abħrcle danisfuit ea dicenda sũt
oltĩus ẜ umitem expiat̾ intelligictatã fi¬
clĩ cõmissiam sib̾tatẽ placuit pͥncrpi ꝗd
eiũ tam cẽrium ẽ ẜuiuiti qualib̾tasnec
tm̃ nec quaĩ p̾mõtẽ hedis data uidet᷑
endã lib̾tatis peticiõm. sireoemeĩt eũ
cuiꝰ semel conditio extitit. Idemꝓbũ
de facta ẽ Necrefragabit̾. quod nõ ꝑ
ip̃m̃ alienatio facta ẽ. fuit enĩquaĩ statu¬

Expanded text:
ime Aristo et Octauenus putabant hunc seruum, de quo quaereretur, fideicommissae hereditatis non esse, quia testator rogando heredem, ut eum manumitteret, non uidetur de eo restituendo sensisse: si tamen per errorem ab herede datus fuerit, ea dicenda sunt alterius seruitutem experiatur.' intellegi datam fideicommissam libertatem placuit principi: quid enim tam contrarium est seruituti quam libertas? nec tamen quasi post mortem heredis data uidebitendam libertatis petitionem, si redemerit eum, cuius semel condicio extitit. idem probede facta est: nec refragabitur, quod non per ipsum alienatio facta est. fuit enim quasi statu
Abbreviated transcription (Latin):
cogatmr ẜuũ manumittẽ quispauit le¬
gatũ seu̾eñcõsecutuꝵ ⁊ putẽ silegatũ
refundẽ sit patus nõ eẽ cogendũ. iocͥco
quia alia cõteplan᷑one agnouit legatũ ꝙ
exinopinato deminutũ ẽ. ꝑato gͥ enale¬

Expanded text:
e qui sperauit legatum uberius consecuturum. et putem, si legatum refundere sit paratus, non esse cogendum, idcirco, quia alia contemplatione adgnouit legatum, quod ex inopinato deminutum est: pa
Abbreviated transcription (Latin):
niariũ pꝰ sũt relinquere. ¶⁊ pͥncipis uo
uł mumicipii. ⁊ cuiꝰ altius filĩ cõmissasli¬
btas adscͥptaualet ¶hostiũ si fidĩ com¬
tari annõsit. mefficax ⁊ fortassis. quis
dixĩt inclignũ eẽ ciuem romanũ fie̾i
hostiũ ẜuum s siucassum relinquat᷑. q̃¬

Expanded text:
niarium possunt relinquere.Et principis seruo uel municipii et cuius alterius fideicommissa libertas adscripta ualet.Hostium seruo si fideicomtari, an non sit inefficax. et fortassis quis dixerit indignum esse ciuem Romanum fieri hostium seruum: sed si in casum relinquat
Abbreviated transcription (Latin):
lũ concepto. ⁊ nato fidĩ cõmissała lid̾ras
se. quasi ẜuũ diuus pius rescͥpsit. ¶ Sipe¬
titum atestatore suĩt ne pꝰ eastichus ẜui¬
ret placuit fidĩ comirassai̾am lib̾tatẽda¬
tamuidi: nãq ħpetit ne pꝰea ẜuiat uidet᷑
petere ut lidtas ei praret᷑ s su tascͥpsit ne

Expanded text:
fideicommissaria libertas sse quasi seruum diuus Pius rescripsit?Si petitum a testatore fuerit, ne postea Stichus seruiret, placuit fideicommissariam libertatem datam uideri: nam qui hoc petit, ne postea seruiat, uidetur petere, ut libertas ei praestetur.Sed e
Abbreviated transcription (Latin):
meis. lib̾ esto quesitũ ẽ qcũ manẽte eo¬
dem testam̃to pot̃ aliquot annoso eceᷤ¬
sit̃ nec ulle quȩ rele locus de panplilo
cͥcarationes poct̾ni sint. an extestam̃to
ub̃tatem sit consecutꝰ. R. nich ꝓponi¬

Expanded text:
meis, liber esto': quaesitum est, cum manente eodem testamento post aliquot annos decesserit nec ullae querellae locus de Pamphilo circa rationes patroni sit, an ex testamento libertatem sit consecutus. respon
Abbreviated transcription (Latin):
uł delegante. uł in se recipiente oebitũ.
redẽptussit: e crodẽdũ ẽ. sius nũmis eñ
redeptum Satis ẽ enĩ ꝙ his qui ep̃noĩ
suũ nom̃ accõmodonĩt. nicħ o esuo inpẽ¬
dłt. Siabignoto ẽpt̾ sit. p̾ea aut̃ debi¬
tũ suũ obtulĩt. oicendũ eĩt nõ Audiend̾.
abmintio enĩ hoc aga debr. ut mnlagina
eẽt̃ actum ut suis nũmis reoimẽtur:
siue hoc acto numos ẜuusnd dedit: cessa

Expanded text:
se delegante uel in se recipiente debitum redemptus sit, credendum est suis nummis eum redemptum: satis est enim, quod is, qui emptioni suum nomen accommodauerit, nihil de suo inpendit.Si ab ignoto emptus sit, postea autem pretium suum optulerit, dicendum erit non esse audiendum: ab initio enim hoc agi debet, ut imaginaresset actum, ut suis nummis redimeretur, siue hoc acto nummos seruus non dedit, cessabit
Abbreviated transcription (Latin):
hecditañs ẜ uuslib̾tas data fu̾ĩt nõ ab¬
surde ⁊ dehedisẜuiis idẽdicetur delis
aut̃ quos redm̃dos habebit nõ uistͬe
meditam̃ siquidẽ eo casumiquũ her̃t
ħedem. ꝑ ĩcõpellli o ebẽ redimere
eos atq siconditio impleta eẽt ꝙ si

Expanded text:
hereditariis seruis libertas data fuerit.Non absurde et de heredis seruis idem dicetur.De his autem, quos redimendos habebit, non iuste dubitamus, siquidem eo casu iniquum erit heredem perinde compelli debere redimere eos, atque si condicio impleta esset, quod
Abbreviated transcription (Latin):
inrationib meis scͥpta sũt: lib̾tas eẽ uolo.
questum ẽ. eutichiam quetestam̃ti facti
tpr̃e inter pedisse qualib̾tatem acce pat
mortis aut̃ tp̃re inueniatur acco̾incõ¬
tͣub̾mo tradita exgnĩali capite pedis¬

Expanded text:
in rationibus meis scripta sunt, liberas esse uolo'. quaesitum est, an Eutychi‹a›, quae testamenti facti tempore inter pedisequas libertatem acceperat, mortis autem tempore inueniatur actori in contubernio tradita, ex generali capite pedi
Abbreviated transcription (Latin):
stitĩmo ꝓspexit ut fiscus boã admiseat
eque libtates cõpetant. gͦ siũuacẽt boã
fiscos ꝑtinente. siue agnouĩt constitu¬
tio locum hat̃ hab̾r.cteꝵ sialia ratione
agnostat apparet cessare debẽ cõstitu¬
tiom qr̃ ⁊ sic adducis adlegem boã de¬
lat᷑asint idẽ eĩt ꝓbanctũ. ¶tẽ siminor
xx. annis dedit lib̾tatem dicemus nõcõ:¬
petẽ nisi fid e̾ cõmissam. hec enĩ cõptere
simͦ potuit causã ꝓbare minor .xx. annĩ
siuiuus manumrttẽt ¶Simfraudẽ cdi¬
toꝵ lib̾tas data sit. ab eo qui mõtis tp̃r sol¬
uẽdonõ est anconpetat. ⁊ siquidẽ fiscus
bona nõ agnouit forͣte conpetẽt lib̾taᷤᷤ¬

Expanded text:
stitutio prospexit, ut, si fiscus bona admiserit, aeque libertates competant: ergo siue iacent bona fisco spernente siue adgnouerit, constitutio locum habet. ceterum si alia ratione adgnoscat, apparet cessare debere constitutionem: quare et si caducis legionis bona delata sint, idem erit probandum.Item si minor uiginti annis dedit libertatem, dicemus non competere, nisi si fideicommissam: haec enim competeret, si modo potuit causam probare minor uiginti annis, si uiuus manumitteret.Si in fraudem creditorum libertas data sit ab eo, qui mortis tempore soluendo non est, an competat? et si quidem fiscus bona non adgnouerit, forte competet lib
Abbreviated transcription (Latin):
testato. dem̃ filius igrãs patrem suuĩ
mortuũ lib̾tatẽ imposuit lib̾tas ẜ uo
fauore lib̾tãtis cõtigit: cũ nõ appareat
mutataᷤ ẽẽ onĩ uolũtas Sĩ aut̃ ignorãt̾e
filio uetuiss pat̃ ꝑnũtiũ ⁊ añq̃ filiꝰ certi¬
or fiert. ẜuũmanumisisz. lib̾o nõfit.
siã ut filio manumutente. ẜuus adlib̾ta

Expanded text:
testato, deinde filius ignorans patrem suum mortuum libertatem imposuerit, libertas seruo fauore libertatis contingit, cum non appareat mutata esse domini uoluntas. sin autem ignorante filio uetuisset pater per nuntium et antequam filius certior fieret, seruum manumississet, liber non fit. nam ut filio manumitten
Abbreviated transcription (Latin):
adlib̾tatem adipiscendam ei quia suas
rationes reodiderit siũo simul nõ ałuidi
alt̃m paruisse. nͥut᷑q reliqua so ex solueit̃
In reliquis accipe debemus ut et ipauo¬
limina rationum. reodemtur:. s ⁊sian¬
cilla cũflluss lib̾o eẽ iuissa sit. ⁊ si nullum

Expanded text:
ad libertatem adipiscendam ei qui suas rationes reddit: si uero simul, non alias uideri alterum paruisse, nisi utriusque reliqua exsoluerit. in reliquis accipere debemus, ut et ipsa uolumina rationum reddantur.Sed et si ancilla cum filiis libera esse iussa sit, etsi nullos
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissam lib̾tatẽ debeant p̃sentes sint alii
exiusta causa absint alii lten ꝑpideiscui
fidĩ comissaĩa lib̾tas relicta ẽ lib̾eit. ꝗtq
sisoli qui adbent qui exiusta causa abeẽt.
rogati eẽnt. pars gͥ latitantis his ꝓͣficit.
testato ħeditas fauor cõstitimonis diui
marci debet locũ hab̾et. ⁊ hoc casu q̃ iub
lib̾tatem cõpetẽ ẜ uo ⁊ boã ei adici sudo¬
ne e creditoib cauerit. de solido ᷤ uiq¬
trum existat successor anñ. cessabit cõ¬
quia nõ ẽ certũ abintestato neminẽ suc¬
ces soẽm extare. ẽ tm̃ueriꝰ admittñdũ

Expanded text:
commissam libertatem debeant, praesentes sint, alii ex iusta causa absint, alii latitent, perinde is cui fideicommissaria libertas relicta est liber erit, atque si soli, qui adessent et qui ex iusta causa abessent, rogati essent: pars ergo latitantis his proficit.testato hereditas, fauor constitutionis diui Marci debet locum habere et hoc casu, quae iubet libertatem competere seruo et bona ei addici, si idonee creditoribus cauerittrum existat successor an non, cessabit conquia non est certum ab intestato neminem successorem exstare? est tamen ueri
Abbreviated transcription (Latin):
matꝰ trãde: ut ꝑ ei ãpueniatadlibtatẽ
to factoseiam uxoem suam.⁊ tꝑrticia
isuã cõmimẽ equis partionib scͥpͦsit¬
ħrs item alio cãpite he ᷑roͣre̾ ẜuũ meũ¬
qui ⁊ phillus uocatur lib̾m eẽuolo si
uxori meeꝰ pͥłaceat cũ itaq seia uxor¬
lucii ticii tui abstinuĩt ab eodẽ ħroita
te⁊ ex substitutione portio eiꝰ aoticiã
adticiam filiam ꝑuenĩt. quero ane¬
roti qui ⁊ ph llus couocatur exhisu̾¬

Expanded text:
erveniat ad libertatem. to facto Seiam uxorem suam, item Titiam filiam communem aequis portionibus scripes. item alio capite: "Erotem servum meuqui et Psyllus vocatur, liberum esse volo, si uxori meae placeat". cum itaque Seia uxori Titii abstinuerit ab eadem hereditaet ex substitutione portio eius ad Titiam filiam peruenerit, quaero, an Eroti, qui et Psyllus uocatur, ex his
Abbreviated transcription (Latin):
seãt illum ⁊ illũ ẜuĩis meos uenire nolo
si iõ eos noluit uenũdari ut siueniãt ad
lib̾tatẽ ꝑueniant prãnda eit lib̾tas.
nã ⁊ illiuid et᷑ lid̾tas relict̾a oequoita
sicͥptum ẽ nolo aliquã tibi ẜu̾at: scõm¬

Expanded text:
serat: 'illum et illum seruos meos uenire nolo'. si ideo eos noluit uenumdari, ut, si ueneant, ad libertatem perueniant, praestanda erit libertas: nam et illi uidetur libertas relicta, de quo ita scriptum est: 'nolo alii quam tibi seruiat
Abbreviated transcription (Latin):
¶ adicita de̾łnũ bõa uoluit. si iclonee c̃cli¬
toĩb cautũ fuit de solido. ꝙ cuiq debet᷑.
gͥ cauẽdũ ẽ icdones. quudẽ idlonee satis da¬
cione utiq aut pigrib datis. s⁊ si eifides
habita fuerit ꝓmittẽdi sinosatis datio

Expanded text:
t, si idonee creditoribus cautum fuerit de solido, quod cuique debetur. ergo cauendum est idonee. quid est idonee? satisdato utique aut pignoribus datis. sed si ei fides habita fuerit promitten‹t›i sine satisdatio
Abbreviated transcription (Latin):
to accepit nõ eẽ conpellenclũ manu¬
mittẽ: uideamꝰ neutiq in hac spẽ ali¬
ud dicendum sit s insupiore sũt qui
putant cogendũ legataiũ redimere
ẜuũ. ⁊ se hoĩ subietisse. dũ accepit uł
dodñtẽ s̃ sipatus sit retro restituere.
tũ itaut ẜuĩ alienli redimat ⁊ manumit¬
tat ⁊ bonis heclis: uenditis parcẽ nõtotũ
psequãtur nõ alias oebet consequi lega¬
gatum quõ sicauĩt semanumissuꝵ s⁊ ħ
tũ oemũ silargĩat᷑ portioni quãaccep̃ ꝰ
aoẜui p̃tium patus que siit dñstanti eũ
uendere alioquim exprione doli debe
mi legatis fuissent sicrogatꝰ fuiss .xx.¬

Expanded text:
on esse compellendum manumittere. uideamus, ne utique in hac specie aliud dicendum sit. sed in superiore sunt qui putant cogendum legatarium redimere seruum, et se oneri subiecisse, dum accipit uel dodrantem: sed si paratus sit retro restituere tum ita, ut seruum alienum redimat et manumittat, et bonis heredis uenditis partem, non totum persequatur, non alias debet consequi legatum, quam si cauerit se manumissurum sed hoc tunc demum, si largiatur portio quam accepit ad serui pretium paratusque sit dominus tanti eum uendere: alioquin exceptione doli debebmi legati fuissent, si rogatus fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
cit exacta cautiõm acuitõib ꝓnuntiatũ
ẽ lib̾m enam ẽẽ nẽ gaiussenis filius testa¬
toĩs negat cuãtoib suis recte pecunam
inlatam eẽ quero anͣiure. soluta sit qn¬
adscͥptaᷤ m pleatur nõ uire ex solũtã
uidi̾ s sipsent᷑e adulescente peccunia
illata ẽ. uł mrationib eiꝰ relata implet̾ã
conditiõm tuo̾rac st ipĩ soluta eet¬

Expanded text:
cautione a curatoribus pronuntiatum est liberum eum esse: nunc Gaius Seius filius testatoris negat curatoribus suis recte pecuniam inlatam: quaero, an iure soluta sit quanadscripta impleatur, non iure exsolutam uideri: sed si praesente adulescente pecunia illata est uel in rationibus eius relata, impletam condicionem uideri, ac si ipsi soluta
Abbreviated transcription (Latin):
sacce ⁊ eitichie ⁊ tyrene sub cõditione
lib̾tatem relinqui his u̾b̾sic saccis ẜ uus
m̃s. ⁊ eytychia ⁊ yrene ancille mee om̃
subhac conditione libi funto ut monu¬
m̃tomeo alt̾nism̃sib lucernã accen¬
dant ⁊ solemnia mõtis ꝑagant quero
cumas silue monum̃ to meiuiȩ saccus
eẽ. ut lib̾tas sub cõditione suspensit. cũ
libos eos monum̃to ad eẽ uoluit offitio
rib cõoitionib data libtatem iẽuissimã
conditiõm spectandã eẽ itaueꝵ᷑ ẽ. si se

Expanded text:
Eutychiae et Irenae sub condicione libertatem reliquit his uerbis: 'Saccus seruus meus et Eutychia et Irene ancillae meae omnes sub hac condicione liberi sunto, ut monumento meo alternis mensibus lucernam accendant et sollemnia mortis peragant': quaero, cum adsiduo monumento Maeuiae Saccus esse, ut libertas sub condicioneliberos eos monumento adesse uoluit: officio ribus condicionibus data libertate leuissimam condicionem spectandam esse, ita uerum est, si se
Abbreviated transcription (Latin):
ideo qͥue p̾ea oicta sunt sictm̃ ut cũ Redẽ
meo sit quousq uiuenis sit. ꝙ sinoluĩt aũ
cõtẽpsẽit. uie ẜ uitutis teneatur adre¬
uocandam lib̾tatem q̃ cõpetit nõ sũt tef¬
ficatiꝯ̃. idẽ ⁊ inpaganoꝵ testamintis obẜ¬

Expanded text:
 quae postea adiecta sunt: "sic tamen, ut cum herede meo sit qu‹o› usque iuuenis sit: quod si noluerit aut contempserit, iure seruitutis teneatur" ad reuocandam libertatem, quae competit, non sunt efficacia'. idem et in paganorum testamentis ob
Abbreviated transcription (Latin):
boĩs suis tradit᷑ioib factisticio cõgnato
doãtionis causa cessiss. usũ fructũ sibi
receprt. ⁊ conuenit. ut sititius ant ip̃a
uita decessisset. pͥetas ad eam rediret¬
Itẽ si pͥostea supstitib lib̾is titii mõtua
suisset: tc̃ adeos bõa ꝑtinent. Ig sires
singłas hedes lutii triuendicent᷑. doli
nõ mutilit̾ ꝓponentur exceptio. bone
fidei aut̃ uĩdicio constituto querebat᷑. an
mulier ꝓmittẽ debeat. sebona cũ more¬
retur filiis tiii restituturam: Incurre¬
bat hesitatio nõ extorquende doniois:¬

Expanded text:
suis traditionibus factis Titio cognato donationis causa cessisset, usum fructum sibi recepit et conuenit, ut, si Titius ante ipsam uita decessisset, proprietas ad eam rediret, si postea superstitibus liberis Titii mortua fuisset, tunc ad eos bona pertinerent. igitur si res ‹s›ingulas heredes Lucii Titii uindicent, doli non inutiliter opponetur exceptio. bonae fidei autem iudicio constituto quaerebatur, an mulier promittere debeat se bona, cum moreretur, filiis Titii restituturam. incurrebat haesitatio non extorquendae donati
Abbreviated transcription (Latin):
cloꝵ .x. lib̾tas data sit. siũ ħrlit᷑ate ussus
sit. siue ħrclita quilib̾tate accep̃siue ñ
sit clicͥtũ. andando ei cui boã addicẽda
translat᷑a conlitio uid eat̃. certe si alu
quã hrchibare uissus sit ipĩ cunussusẽda¬

Expanded text:
 libertas data sit, siue heredi dare iussus sit qui libertatem accepit siue non sit dictum cui, an dando ei cui bona addicenda translata condicio uideatur. certe si alii quam heredi dare iussus sit, ipsi, cui ‹i›us
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ⁊ suta intestam̃to scͥptũ fuĩt stichus
sicapuãierit lib̾ esto. alit̃ libꝵꝵ nõ eẽ. q̃
si capuam ieĩt ħamplius octauenꝰ aibeat
siquis intestam̃to sub qua lib cõdinoẽ
lib̾tatẽ ẜuo datam ita scͥpsissiant cõdidi¬

Expanded text:
e.Et si ita in testamento scriptum fuerit 'Stichus, si Capuam ierit, liber esto', aliter liberum non esse, quam si Capuam ierit.Hoc amplius Octauenus aiebat, si quis in testamento sub qualibet condicione libertate seruo data ita scripsisset 'ante condici
Abbreviated transcription (Latin):
miseãt. epłam misit. in hecu̾ba. ticus.
sticho lid̾to sueo salutem. Cunte manu¬
miserim. pecculiũ qͦ: tuum omẽ quicd
habes tam ĩoib. quam inreb mouẽtib
siũ innumeato. metͥ cõceclẽ. hac epłama
nuimea scͥpta. Notũ tͥ facio. Eumdẽ ut¬
tũ testam̃to exbesse scͥpsit ħedẽ. semꝓ¬
nium extͥemte. nec peculiũ sticholegaũ.
nec actioẽs pr̃are uissit Que sitũ ẽ utrũ
massem sticho accõ detur. eoꝵdẽ nõui
quemnpeculio habuei̾t. anutͥq hedib¬

Expanded text:
miserat, epistulam misit in haec uerba: 'Titius Sticho liberto suo salutem. cum te manumiserim, peculium quoque tuum omne, quidquid habes tam in nominibus quam in rebus mouentibus siue in numerato, me tibi concedere hac epistula manu mea scripta notum tibi facio'. eundem libertum testamento ex besse scripsit heredem, Sempronium ex triente: nec peculium Sticho legauit nec actiones praestari iussit. quaesitum est, utrum in assem Sticho actio detur eorundem nominum, quae in peculio habuit, an utrisque heredib
Abbreviated transcription (Latin):
gat᷑ fuĩt manumittẽ: ħ enĩ ꝯferẽcla
est quantitas emolũm̃ti. q̃ adeum
ꝑuenit. exuiditio eiꝰ quirogaũ cũ p̃tio
coꝵ quosrogatus ẽ manumitte .f si hac
huiꝰ moĩ cõdinonis ux oem sortitꝰur̾ sit.
erit ei condñdũ ¶Dułieriquoq uo¬
lenti suũ filiũ nat᷑alẽ. uł que sup̃scͥptis
manumittẽ. ꝑmittñdũ eẽ marcellus
sc̾bit ¶Cõnͣsul ap̃sepot̃ manumitere.
⁊̃ sieuenit ut minor annis iugniti sit.

Expanded text:
gatus fuit manumittere: hic enim conferenda erit quantitas emolumenti, quae ad eum pervenit ex iudicio eius qui rogavit, cum pretio eorum quos rogatus est manumittere. Sed et si hac huiusmodi condicionis uxorem sortiturus sit, erit ei concedendum.Mulieri quoque uolenti suum filium naturalem uel quem ex supra scriptis manumittere permittendum esse Marcellus scribit.Consul apud se potest manumittere, etiamsi euenerit, ut minor annis uiginti sit.
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ ẽ. nͥaliuo ex p̃ssit testatõ. faciẽtm̃
sibi conditiõm impleui̾t. alt̃i nõ qͥnĩmo
extingut᷑ ei cõoino: ñ n ãpliꝰ parere cõdi¬
tiomi pot cũsemel expletã sit. idẽ queĩ
põt̃. ⁊ si fabris duob uł pictoĩb sim̃brũ.
depmxissent. uł si fabricass: nauẽ. ꝙ ꝗd÷¬

Expanded text:
 aliud expressit testator. faciendo tamen sibi condicionem impleuit, alteri non: quin immo extinguitur ei condicio: nec enim amplius parere condicioni potest, cum semel expleta sit.Idem quaeri potest et si fabris duobus uel pictoribus, si membrum depi‹n›xissent uel si fabricassent nauem, quid
Abbreviated transcription (Latin):
incognitũ ẽ uaĩouire coĩ mancipio lib̾
tatem obtinge̾re.n
missam sartuã inlib̾tatem eẽ iussi direc¬
tam lib̾tate uire militi accepisse plãcu
ristoͣ testam̃to facto si bõauntura sint
alioqn uacamtib fisco umdicatis. nõ hãe
constinmom̃ locum apãte caͣłlet᷑. ẜuoᷤ
aũt̃ testom̃to maumissos ut bos susci᷑pi¬
antur. uiẽ caunõm idoneam offerre nõ
minus q̃ cetõs defimcti libtos aut ex¬
t̃ ne oͥs declarauit ꝗ̧bnͣ fit᷑iũ minoib an¬
ut quisq mẽruiss eos manumittilib̾¬

Expanded text:
incognitum est uario iure communi mancipio libertatem optingere. 49missam 'Samiam in libertate esse iussi' directam libertatem iure militiae cepisse placuitrito testamento facto, si bona uenitura sint: alioquin uacantibus fisco uindicatis non habere constitutionem locum aperte cauetur.Seruos autem testamento manumissos, ut bona suscipiant, iure cautionem idoneam offerre, non minus quam ceteros defuncti libertos aut extrarios declarauit: quod beneficium, minoribus anut quisque meruisset, eos manumitti. lib
Abbreviated transcription (Latin):
nierit: extestam̃to lib̾tatẽ cõsequit̃.
c̃te utiliter lib̾tas data. factꝗhrdis nõpe¬
inp̃ct: aũquid inlegato eͥom oãto dicemus di¬
u̾sum enĩ nulla roẽdicet᷑ Nãit̃ lib̾tatẽ.
be. nõ enĩcogͥetur inqͥ excausa fidĩ cõ¬
missi estimatiõm sufferre cũ debitam
lib̾tatem red̾dit s⁊ ⁊ si subconoitione ẜ¬
uolib̾tas ꝑfidĩ commissum det᷑. ⁊ ipẽ p̃¬
sentidie oaret᷑ nõ alit̃. tradere eũ coge

Expanded text:
nierit, ex testamento libertatem consequitur: ‹qui›ppe utiliter libertas data facto heredis non peremitur. aut quid in legato eo modo dato dicemus? diuersum enim nulla ratione dicetur: nam inter libertatem bere: non enim cogetur, inquit, ex causa fideicommissi aestimationem sufferre, cum debitam libertatem reddiderit.Sed et cum sub condicione seruo libertas per fideicommissum detur et ipse praesent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ insidias detexĩt. ⁊ longum ẽ si exseq
uolueĩs. ꝗa multa meritamcidẽ pꝰsũt.
ꝗb honestũ sit. lib̾tatẽ cũde treto pr̃are
Quas extimare debebit. isap̃quẽ de ea
re agatur ¶ pluesumdicta paĩt ma¬
numitti pꝰsut. ⁊ sufficit p̃sẽtia ẜuoꝵ ut

Expanded text:
 insidias detexerit. et longum est, si exequi uoluerimus, quia multa merita incidere possunt, quibus honestum sit libertatem cum decreto praestare: quas aestimare debebit is, apud quem de ea re agatur.Plures uindicta pariter manumitti possunt et sufficit praesentia seruorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
peccuiam dns. pꝰ eaquã accepisset. in sue
peccume rom habuiss starm desisse
eiꝰ pecculii eẽ.s.⁊ simt̃ ea dũ erũ manumit.¬
teret accͤeptũ ẜuũ retuliss uidi peccłu
fuisse ⁊debẽ hecdes. ⁊ eã peciũam manu¬
misso reddere:
his alter ẜuulum suum peculiarẽ uiuo
patre mami misit. Pat utͥq testam̃to
peculium p̃leganat. Querebant᷑. ẜ¬
uus iste utrum amboꝵ uł eiꝰ aquo ma

Expanded text:
pecuniam dominus, posteaquam accepisset, in suae pecuniae rationem habuisset, statim desisse eius peculii esse: sed si interea, dum eum manumitteret, acceptum servo rettulisset, videri peculii fuisse et debere heredes eam pecuniam manumisso reddere. his alter servulum suum peculiarem vivo patre manumisit: pater utrique testamento peculium praelegaverat. quaerebatur, servus iste utrum amborum, an eius a quo ma
Abbreviated transcription (Latin):
contͥbutionis ꝓp̃ falcidiã ex ꝑscã sua te¬
nebuntur. ¶Cũ patrr mextremis uite
constitutus. emancipato filio quedã sine
ullã cõditioe reodibi m̃oi doãs or. ac tr̃s
⁊ cohedes eiꝰbd̃ms cd̃tͥbui dcõtiones fal

Expanded text:
contributioni propter Falcidiam ex persona sua tenebuntur.Cum pater in extremis uitae constitutus emancipato filio quaedam sine ulla condicione redhibendi donasset ac fratres et cohere