comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hitsplane simichi ꝓponas. coll¬
usisse alique cũ tutore. factũ
suum ei nocebit. ¶Siquis nõ
tutor s pro tutore negociage¬
rat. andolus ip̃ius noceat pũp¬
illo uidcamus ⁊ putẽ non no¬
cenamsiis qui protutore ne¬
gocia gerebat.rem uendident
uisu capta sit. exceptionem

Expanded text:
trahit? plane si mihi proponas colltrahit? plane si mihi proponas collusisse aliquem cum tutore, factum suum ei nocebit.Si quis non tutor, sed pro tutore negotia gerat, an dolus ipsius noceat pupillo, uideamus. et putem non nocere: nam si is, qui pro tutore negotia gerebat, rem uendiderit et usucapta sit, exceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
mulicris cui peccuma quercĩ¬
an obstatura ec̃t exceptio. ex
psona mulienis /⁊ ait iulian
simantus ex ymissione do¬
tis abhr̃de sccen petat. ⁊ hr̃s
eccipiat dedolo filie cui ca
precumia ad quirtreturex¬
ceptione obstare dosenim¬
quam mantus abhroe socer
petit intelligitur. inquit filis
adquir. cum ꝑ hoc dotẽ sit hĩ¬
tura Illud non explicat uił.
an ⁊de dolo manti excipipo¬
ssit. puto autem eum hoc sẽ¬
tire. ut q̃⁊ dedolo mantin¬
oceat exceptio licet uideatu
nulla dos filio utait queri.¬
Illa ⁊ questio uentilata ẽ ap̾
plerosꝙ. andedolo tutoris ci¬
ceptio pupillo ecpienti noc̾e
debeat. et ego puto. utiluis. ⁊¬
sipcas psona s pupillis fauct᷑.
tn dicendũ eẽ siuc quis eme¬
nt atutore rẽ pupilli sic cõ¬
tc̃tum sit cum coinrẽ pupi¬
lli. siuc dolo quid tutor fece
nt. ⁊cxeopupillus locupleci¬
or factus estpupillo nocere
sit.annon tutordum modo
tem administretunde onim̃
diuinat ẽ quicum tutore cõ¬

Expanded text:
mulieris, cui pecunia quaereran obstatura esset exceptio ex persona mulieris. et ait Iulianus, si maritus ex promissione dotis ab herede soceri petat et heres excipiat de dolo filiae, cui ea pecunia adquireretur, exceptionequam maritus ab herede soceri petit, intellegitur, inquit, filiae adquiri, cum per hoc dotem sit habitura. illud non explicat Iulianus, an et de dolo mariti excipi possit: puto autem eum hoc sentire, ut etiam de dolo mariti noceat exceptio, licet uideatur nulla dos filiae, ut ait, quaeri.Illa etiam quaestio uentilata est apud plerosque, an de dolo tutoris exceptio pupillo experienti nocere debeat. et ego puto utilius, etsi per eas personas pupillis fauetur, tamen dicendum esse, siue quis emerit a tutore rem pupilli siue contractum sit cum eo in rem pupilli, siue dolo quid tutor fecerit et ex eo pupillus locupletior factus est, pupillo nocere sit an non tutor, dummodo rem administret: unde enim diuinat is, qui cum tutore con
Abbreviated transcription (Latin):
latus atescius ẽ ⁊iudicume¬
didit ut labeo. eccipiendum
lo. ¶tẽ quentur. si debito: ñ
te cͥcum ueniebat.teꝙ michi
reum decłit. ogo abste stipuli¬
tus fuero. deiñde petam ando¬
limali exceptio obstet⁊ mag̾
ẽ ut nõ tͥ ꝑmitcatur dedolõ
debitoris mei adu̾sus me exa¬
pere cum non ego te ccumne
dolum debitorem suum ma¬
rito indotem delegainit⁊ drm
probandum erit. de dolo mu¬
licris nonc̃ẽ ꝑmittendum
cccipere/ ne indotata fiat.¬
Apud uulianum quesitum ẽ.
sihrs socen aquo dos peterur
ccciperet dedolo manti et¬

Expanded text:
ium edidit: ait Labeo excipiendum lo.Item quaeritur, si debitor meus te circumueniebat teque mihi reum dederit egoque abs te stipulatus fuero, deinde petam, an doli mali exceptio obstet. et magis est, ut non tibi permittatur de dolo debitoris mei aduersus me excipere, cum non ego te circumu admissum dolum debitorem suum marito in dotem delegauerit, idem probandum erit de dolo mulieris non esse permittendum excipere, ne indotata fiat.Apud Iulianum quaesitum est, si heres soceri, a quo dos peteretur, exciperet de dolo mariti et
Abbreviated transcription (Latin):
solemus diccit petitonis antem
u̾bo. inrem actõnes significari
indentur psccud̃is nerbo. extra¬
ordinarias psecutõnes puto con¬
tim̃. ut puta fid̃icomissoꝵ. ⁊ si q̃

Expanded text:
solemus dicere. "petitionis" autem verbo in rem actiones significari videntur. "persecutionis" verbo extraordinarias persecutiones puto contineri, ut puta fideicommissorum et si q
Abbreviated transcription (Latin):
hoc colligipone eũ filumõ
senaidris. ul cuius altius di¬
gnitati quare non dicas u
culu administratione pan
aut̃ rõe q̃ donare filius fa. ꝓli
ibetur⁊ si mortiscansa doãre
phibebr̃ qu̾ams eĩ cxpatris
uoluntate. mortis quo cau¬
sa donare possit  at tñcum oc¬
cetex qui hnt castrense pecci¬
lium.ul quasi castrẽse. mea
ꝯditione sunt. ut donare ⁊
mortisc̃i⁊ nõ mortis cã poss¬
int cum testĩ factionẽ ẜeat.¬

Expanded text:
hoc colligi: pone enim filium esse senatoriae uel cuius alterius dignitatis: quare non dicas uiculii administrationem?Pari autem ratione, qua donare filius familias prohibetur, etiam mortis causa donare prohibebitur: quamuis enim ex patris uoluntate mortis quoque causa donare possit, attamen ubi ceceterum qui habent castrense peculium uel quasi castre‹n›se, in ea condicione sunt, ut donare et mortis causa et non mortis causa possint, cum testamenti factionem ha
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙ silibam pecculu admi¬
nigrationem beat no ei ad
hoc coceditir liba pecculy
administi o. ut perdatiq gͥ
siiusta rõre motus donet.
nũouid possit dici locum cẽ

Expanded text:
neque si liberam peculii administrationem habeat: non enim ad hoc ei conceditur, libera peculii administratio, ut perdat. Quid ergo, si iusta ratione motus donet, numquid possit dici locum esse
Abbreviated transcription (Latin):
uisatum m exim̃e de suo fun¬
to  pmisit donationis cnisi
statim cum lapis excp̃tus est
m̃s firIneq prohibendo me
enchere. efficit. ut m̃s ẽc desi¬
nat quia quodã mo traditio¬
ne ñ factus ẽplane. si m̾een¬

Expanded text:
ui saxum mihi eximere de suo permisit donationis causa, statim cum lapis exemptus est meus fit, neque prohibendo me evehere efficit, ut meus esse desinat, quia quodammodo traditione meus factus est: plane si merc
Abbreviated transcription (Latin):
unt. aut stipulati sunt. ip̃o unt
i singulis ⁊ insolidum debcat᷑
ꝓcticione ⁊ acceptilatione un¬
s toti soluitur obligõ.¶p̃
stra timctur nonationam lic
prior ante sendenit. postior pr
asiex int̾uallo concipiatur. cõ¬
sequens ẽ dr̃e pristinam oblig¬
ationem durare. ⁊ sequente
accedetipiu refert sił spondea.
ansepatim promittant. cum
hactum intereos sit. ut duo
rei constituantur. neq ulla
nouatio fiat. ¶ubi duo reifã
sunt: pot uł. ibimo cor solidu̾

Expanded text:
t aut stipulati sunt, ipso iure et singuli in solidum debentur petitione acceptilatione unius tota soluitur obligatio. 3stra timetur nouatio: nam licet ante prior responderit posterior etsi ex interuallo accipiatur, consequens est dicere pristinam obligationem durare et sequentem accedere: et parui refert, simul spondeant an separatim promittant, cum hoc actum inter eos sit, ut duo rei constituantur: neque olla nouatio fiet. Ubi duo rei facti sunt, potest uel ab uno eorum solidum
Abbreviated transcription (Latin):
uitus uire ciuili constitiu pot̾
capud aque illud ẽ unde aqua
nascitur si ex fonte nascatur.
ip̃e fonssiex flumine uł lacu.
prima incilia uel principia fo¬
ssax quib aque ex flumine ł
exlacu inprimum riuũ cõpe¬
lli solent plane si aqua sudo

Expanded text:
itus iure civili constitui potest. itus iure civili constitui potest. Caput aquae illud est, unde aqua nascitur: si ex fonte nascatur, ipse fons: si ex flumine vel lacu, prima incilia vel principia fossarum, quibus aquae ex flumine vel ex lacu in primum rivum compelli solent. plane si aqua sudo
Abbreviated transcription (Latin):
cctur. et siea sint loca que nat̃a
non admittant aqua nsi esta¬
te. dicendum erit recte estiua
dici. QQ ante striptũm ẽ in ĩt¬
dc̃o uti hoc anno. a quam duxi¬
sti. ħ est nõ cotidie. s hoc anno.
ułimadie. uł noctes ergo cotio¬
iana quidem aqua ea est que
conidie duci possit uł ieme. nel
estate. et si aliquo momiẽto tẽ¬
poris ducta non sit estiua eaq
condier quidem duci possit.ẜ
fola estate ducatur aut̃ estate
tm̃ non ⁊ ieme. non quia no
possit ⁊ieme. s quia non solet¬
Loquitur ut̾ pretor in hoc int̾¬
dicto de ea.aqua sola que per¬
ennisest nulla enimaqua du
hoc interdictum ꝑtin̾e. adeas
tñ perennes ꝑtinet que duci
possunt. ceteꝵ sunt quedam
non possu¶ ut puta pute iles
aque ita sunt. submerse. ut de¬
aquis que ducinon possunt.
haustus sutus impomipotest¬
Hec int̾clicta de aqua. Item de
fonte ad eam aquam ꝑtinert
uidentur. que acapite ducitur
ñ aliuncehaxenim aquar ⁊̃ ẜ¬

Expanded text:
cetur: et si ea sint loca, quae natura non admittant aquam nisi aestate, dicendum erit recte aestiuam dici.Quod autem scriptum est in interdicto: 'uti hoc anno aquam duxisti' hoc est: non cottidie, sed hoc anno uel una die uel nocte. ergo cottidiana quidem aqua alia est, quae cottidie duci possit, uel hieme uel aestate, etsi aliquo momento temporis ducta sit, aestiua ea, quae cottidie quidem duci possit, uel sola aestate, ducatur autem aestate tantum, non et hieme, non quia non possit et hieme, sed quia non solet.Loquitur autem praetor in hoc interdicto de ea aqua sola, quae perennis est: nulla enim alia aqua duchoc interdictum pertinere, ad eas tamen perennes pertinet, quae duci possunt. ceterum sunt quaedam, non possunt, ut puta puteales et quae ita sunt summersae, ut deaquis, quae duci non possint, haustus seruitus imponi potest.Haec interdicta de aqua, item de fonte ad eam aquam pertinere uidentur, quae a capite ducitur, non aliunde: harum enim aquarum e
Abbreviated transcription (Latin):
pptq⁊ simnurbina predia. quis
fundi quia quocumꝙ duciꝑo¬
ssunt: tñ ad hoc int̾clictum ꝑtin̾e¬
Io̾labeo scbit a sipretor hoc in̾ter¬
dicto. de aquis frigidis sentiat. tñ
decalidis aquis interdicta non ẽe
denegandasnamꝙ hax quoꝙ a

Expanded text:
si in urbana praedia quis fundi, quia quocumque duci possint, tamen ad hoc interdictum pertinere.Idem Labeo scribit, etiamsi praetor hoc interdicto de aquis frigidis sentiat, tamen de calidis aquis interdicta non esse deneganda: namque harum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
agris. his accedit ꝙ inquibrda
locis. ⁊ cum calide sunt. inrigãdi¬
iera polisconstat enim ap̾hicra¬
politinos. masia agrumaqua ci¬
lida rigari et quamuisea. sit aq̃ q̃
adrigandos agros non sit nc̃tia
tñ nemo ambiget his intͥdictis
locumfore. ¶uic aut̃ int̾ urbem

Expanded text:
ccedit, quod in quibusdam locis et cum calidae sunt, irrigandiHierapoli: constat enim apud Hierapolitanos in Asia agrum aqua calida rigari. et quamuis ea sit aqua, quae ad rigandos non sit necessaria, tamen nemo ambiget his interdictis locum fore.Siue autem intra ur
Abbreviated transcription (Latin):
nuus adriamis aditus plibeli¬
um auilio tarẽtino ⁊ indicãte
eo fli̾s testimoniis conspirati¬
one adu̾sarox testib peccu¬
nia coruptis religionem in¬
dicis cͥcumũctam ec̃. minteg¬
rum causã itstituendam in
hec uba Rꝑsit exẽplum libelli
datim auilotarentino mini
tibi iussit ł sit conꝓ
bauit conspirationẽ adu̾saĩ¬
orum ⁊testib peccuma corup¬
tis. opp̾ssum se ⁊ rẽ seuere uin

Expanded text:
uus Hadrianus, aditus per libellum a Iulio Tarentino et indicante eo falsis testimoniis, conspiratione aduersariorum testibus pecunia corruptis, religionem iudicis circumuentam esse, in integrum causam restituendam in haec uerba rescripsit: 'Exemplum libelli dati mihi a Iulio Tarentino mitti tibi iussi: tu, si tibi probauerit conspiratione aduersariorum et testibus pecunia corruptis oppressum se, et rem seue
Abbreviated transcription (Latin):
luictum uclsfatũ in nus.¬
fem quis iudicato nõ paciatur
util icum penal actio dãda
c̃uł ut quidam putant iniu¬
naꝵ cum eo agi pot̾it. Api
mẽtor restitui negocia mini¬
me oporteat tñ in negdcio pũ
ex causa ꝑmitte se hũius mõi
finstrumentis uti. A¬

Expanded text:
uictum uel stratum inferri quis iudicato non patiatur, utilis in eum poenalis actio danda est uel, ut quidam putant, iniuriarum cum eo agi poterit. 35 mentorum restitui negotia minime oporteat, tamen in negotio publico ex causa permittere se huiusmodi instrumentis uti.
Abbreviated transcription (Latin):
fisco uendicata qm tacite quis rog¬
atus cãt ei qui capere no poterat᷑
restituere hroititemẽ⁊ duecto et
non studio manumissoris. s for¬
tuito paciatur ne manumitetur.
libum quidem non panet s coge
qui manumitte debuit natum
matri trade. ut ꝑeam ꝑũciat ad a¬
Utuis ticius. testõ fc̃o se iam irco¬
rem suamatẽ ticiam filiam com¬
unem cquis portionib scͥpsit hĩ¬
des ⁊tem alio capite erote suum
meum qd ⁊ psllus uocatur lib̾m
cc uolo. si uxori mee placeat cum
itaꝙ scia uxor lucii ticii. abstinu¬
erit ab eaide̾ hrditate.⁊ ex substituti¬
one portio eius adticiam fili am
puenent quero ancroti qui et
pͥsillus uocatur. exhis ubis. supra
scͥpta lib̾tas conpetat modestinu
tate abstinut. petenti erroti lib̾¬
tittm. iuste ꝯ dic̾e possit crodesti¬
nus re. scie dissensum. nullius
cc̃ mometi.
Dem.

Expanded text:
fisco vindicata, quoniam tacite quis rogatus erat ei, qui capere non poterat, restituere hereditatem, et directo et non studio manumissoris, sed fortuito patiatur, ne manumitteretur, liberum quidem non pariet, sed cogetur qui manumittere debuit natum matri tradere, ut per eam perveniat ad us Titius testamento facto Seiam uxorem suam, item Titiam filiam communem aequis portionibus scripsit heredes. item alio capite: 'Erotem seruum meum, qui et Psyllus uocatur, liberum esse uolo, si uxori meae placeat'. cum itaque Seia uxor Lucii Titii abstinuerit ab eadem hereditate et ex substitutione portio eius ad Titiam filiam peruenerit, quaero, an Eroti, qui et Psyllus uocatur, ex his uerbis supra scriptis libertas competit. Modestinus tate abstinuit, petenti Eroti libertatem iuste contradicere possit. Modestinus respondit Seiae dissensum nullius esse momenti. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
Mpator antoninus cum firmus
ꝓublicatis bonisticiam ꝑ ꝑsit debe
cos publice manumitt.¶ ⁊ legata
non minus quam hes roganpotest
fuum manumittecisi ante mani¬
missionem dccesẜit:successoros ci

Expanded text:
ator Antoninus, cum Firmus publicatis bonis Titiani rescripsit debere eos publice manumitti. Et legatarius non minus quam heres rogari potest servum manumittere et, si ante manumissionem decesserit, success
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝙ magisplacet si parat᷑
cĩt petitor extimationẽ resti¬
tuere nec restituetur ei hom¬
o q̃nti in litem iurass dam¬
pnarctur el possessor. Llꝑ.¬
s cuius int̾est. furti ħt actio

Expanded text:
uod magis placet, si paratus esset petitor aestimationem restituere nec restituetur ei homo, quanti in litem iurasset, damnaretur ei possessor. Vlpim Cuius in
Abbreviated transcription (Latin):
stetit quo minus es alienum ex sol¬
uetur. ex causa fidei comissi lib̾tatẽ
consequi possunt Re nõ quidẽ impu¬
tandum hr̃di. sipro comoditatib
rer sue ad ministrande es alienuz
tardius ex soluit Uex si manifeste
stedium nõ soluetis eritipatũ ut
libertatib mora ficret ꝓbattur ĩt¬
presentandas lib̾tates. Sutoris qp̃¬
quem upsum testõ libis ded̾at. fi¬
dei comisit. de manumittendis ẜui
ip̃ius tutoris. s is atutla excusatus
fu. at quero. in eisdẽ ẜuis ip̃ius libta¬
tem p̾stare debent tutores qui in lo¬
cum excusati dati tutelam admi¬

Expanded text:
quo minus aes alienum exsolueretur, ex causa fideicommissi libertatem consequi possint. respondit non quidem imputandum heredi, si pro commoditatibus rei suae administrandae aes alienum tardius exsoluerit: uerum si manifeste studium non soluentis ei rei paratum, ut libertatibus mora fieret, probaretur, repraesentandas libertates. Tutoris, quem et ipsum testamento liberis dederat, fidei commisit de manumittendis seruis ipsius tutoris, sed is a tutela excusatus fuerat: quaero, an eisdem seruis libertatem praestare deberent tutores, qui in locum excusati dati tutelam admi
Abbreviated transcription (Latin):
aliis quibdam ancillam supra
scͥptam legauit ut manumitt̾et᷑
quero an septicia filia natinralis an¬
cillam supra scͥptam manumitt̾e
cogi possit piulus .R. si uiuo patre¬
naturalr iudicium incct̾is legati
filia agnouit. nõ posse cam conpe¬
lli ancillam ꝓpͥam excausa fidei¬
missi manumitt̾e¶ Iuciꝰ ticius stich
suũ meuio legauit ⁊petit. ut neq
ab eo. neq ab hroe eus unquam
manumitt̾etur paul. Rn. testatorẽ
potusse prea hunc ẜuum adlibta¬

Expanded text:
aliis quibusdam ancillam supra scriptam legauit, ut manumitteretur: quaero, an Septicia filia naturalis ancillam supra scriptam manumittere cogi possit. Paulus responditnaturalis iudicium in ceteris legatis filia adgnouit, non posse eam compelli ancillam propriam ex causa fideicommissi manumittere. Lucius Titius Stichum seruum Maeuio legauit et petit, ut neque ab eo neque ab herede eius umquam manumitteretur. Paulus respondit testatorem potuisse postea hunc seruum ad lib
Abbreviated transcription (Latin):
notanum que pcto manumittas
seius codem testameto tutor datu
atutela se excusauit quentur anm
beatur. Sorore sũa br̃oe instituta
dicendo cos non plaċe sibi anaudi
placcre. ut libtatẽ consequantur.
lutia ticia hidum fid̾i comisit. nti
pamphilam ancillam scie cũ filiis
cus redimeret ⁊ manumitterent.¬
⁊ iuridicus quanti singuli eẽnt re¬
dimendi estimauit. medio tẽpore
pamphila ante quam peccunia so¬
luctur peperit. q̃ro id ꝙ natũ ẽ. exp̃i¬
phila utrum adhrdem scie.in hrdẽ¬

Expanded text:
notarium, quem peto manumittas.' Seius eodem testamento tutor datus a tutela se excusauit: quaeritur, an beatur. Sorore sua herede instituta dicendo eos non placere sibi, an audiplacere, ut libertatem consequantur. Lucia Titia heredum fidei commisit, uti Pamphilam ancillam Seiae cum filiis eius redimerent et manumitterent, et iuridicus, quanti singuli essent redimendi, aestimauit: medio tempore Pamphila, antequam pecuni‹a› solueretur, peperit: quaero, id quod natum est ex Pamphila utrum ad heredes Seiae an ad
Abbreviated transcription (Latin):
ti filii nominẽ. donatiomis a¬
Inimo peccumam feñauit.
eãq filius stipulatu s ẽ. ip̃o in¬
re ꝑfectam donationẽ amb¬
igi nõ pot. ¶Siquis aliquer
alatrunculul hostib erpu

Expanded text:
ti filii nomine donationis animo pecuniam fenerauit eamque filius stpulatus est, ipso iure perfectam donationem ambigi non potest. Ei, qui aliquem a latrunculis uel hostibus eripu
Abbreviated transcription (Latin):
Ei lege donationis causa pocc¬
umia ticio num̾at. ut statim
donatori mutuo deturnon
impeditur dñii tñslatio ac
ꝓp tea hiso nũmis donatori
ceditis. nouum dñium inh¬
is quentur ¶ Mutus ⁊ surdu
donait nõ ꝓhibctur. Sicum¬
primus tibi donarc uellet de
ẜo exuolũtate tua stipulanti¬
ꝓmisit. ꝑficitur donatio et¬
quia nich primus. soaquo s
uenitur. don.auit: ⁊ quidem
insolidum nõ mid ꝙ facere
pot̃.ꝯdẽpnaturdꝙ custodit¬
⁊si delegnte co qui dona

Expanded text:
Ea lege donationis causa pecunia Titio numerata, ut statim donatori mutuo detur, non impeditur dominii translatio: ac propterea isdem nummis donatori creditis nouum domi nium in his quaeritur.Mutus et surdus donare non prohibentur.Si,Primus tibi donare uellet et do ex uoluntate tua stipulantierit, perficitur donatio etquia nihil Primus Secundo, a uenitur, donauit, et quidem n solidum, non in id quod facere condemnatur. idque custoditsi deleg
Abbreviated transcription (Latin):
at iuriaqdeq et si fama eꝰ
cuiꝰ hrces extitimꝰ. lacerat᷑
Nuł ad eo autẽ. Inuiria qͥ
fit ub̃is nrĩs. nr̃m pud orem
ꝑtingit. ut etiam si uolẽte
filĩ quis uendidit. patri
suo. quide noĩe ꝯmpetit in¬
niriaꝵ accio filii uõ noĩeco¬

Expanded text:
fama eius, cui heredes exstitimus, lacessatur. Usque adeo autem iniuria, quae fit liberis nostris, nostrum pudorem pertingit, ut etiamsi uolentem filium quis uendiderit, patri suo quidem nomine competit iniuriarum actio, filii uero nomine
Abbreviated transcription (Latin):
dem agcit posscatsi post ad¬
itam hrditatem łib̾atus sit.
siue sciat se lib̃m siue igno¬
rat. ip̃m ag̾e pos ¶ sinc autẽ
sciat quis filiũ meũ ẽẽ uł ix¬
uorẽ m eã. siuc ignorau̾itan
bereme meo noĩe actionez

Expanded text:
dem agere posse: at si post aditam hereditatem verberatus sit, sive scit se liberum sive ignorat, ipsum agere posse. Sive autem sciat quis filium meum esse vel uxorem meam, sive ignoraverit, habere me
Abbreviated transcription (Latin):
hunc dñm ẽẽ qui fecerit quia qd̃ fa¬
ccum ẽ ante nullius fuat. sabinus ⁊
cassius magis ñalem rõne efficere
putant ut qui mat̾ie dominusfu̾at.
id̾ cius quo ꝙ exeadem mat̾ia factũ
sit. dominus cẽt quia sine mat̾ia nu¬
lla sp̃es effici possit uł uti si ex auro
uł argento. uł erc. uasa aliqua fece¬
ro uel ex tabul tius. nau̾e. iut arma¬
num.aut sub sellia fecero. ulexla¬
na tua uestimetum. uł cemno ⁊ me¬
lle tuo mulsum ulee medicametis
tiis emplaustrum. aut colliriũ. uel
ceuius. aut oluus. ut spicis tiisumũ¬

Expanded text:
hunc dominum esse qui fecerit, quia quod fahunc dominum esse qui fecerit, quia quod factum est, antea nullius fuerat. Sabinus et Cassius magis naturalem rationem efficere putant, ut qui materiae dominus fuerit, idem eius quoque, quod ex eadem materia factum sit, dominus esset, quia sine materia nulla species effici possit: veluti si ex auro vel argento vel aere vas aliquod fecero, vel ex tabulis tuis navem aut armarium aut subsellia fecero, na tua uestimentum, uel ex uino et melle tuo mulsum, uel ex medicamentis tuis emplastrum aut collyrium, uel ex uuis aut oliuis aut spicis tuis u
Abbreviated transcription (Latin):
uo tius slucre cepit. deinde infrano¬
uus iste nũ inuetertm se conu̾̃tit
ager quia duob niniscompr chesu
relicto flume̾n ał fluere ceꝑit.prior qͥ¬
possident pro modo scilicet latituo¬
mis cuiusq prediique latitudo ꝓpe
npam sit nonus autem alucus enis
corum ec incipit. qui ꝓpe npamciu
predia possident. sicui tñ totum agr¬
um nouus alucus occupauerit. l ad
priorem aluicum rcũsum fu̾it flum̃
ño tñ iscuius ager fu̾at stricta rõne
quicquam in co aluco ħre pot̾ quia
ille ager qui fu̾at desiit ẽc̃. amissa ꝓpͥa
form A ⁊ qui uicinum predium null¬
um het. non pot̾ rone uicinitatis ull¬
ampatem meo alu coh̾re suix est
ut idoptineat. ¶Aliud saneẽ. sici
ager totus mundatus fiuit namq
mundatio sp̃em funoino mutat.
⁊ obid cum iccesẜit aquã. palam est
cuis dẽ cẽ cuius ⁊ fuit.Tum quisex
aliena mat̾ia spẽmaliquam suo no¬
mine fecerit nerua ⁊ proculus putãt.

Expanded text:
uo riuo fluere coeperit, deinde infra nouus iste riuus in ueterem se conuerterit, ager, qui a duobus riuis comprehensus relicto flumen alias fluere coeperit, prior qupossident, pro modo scilicet latitudinis cuiusque praedii, quae latitudo prope ripam sit: nouus autem alueus eius eorum esse incipit, qui prope ripam eius praedia possident. cuius tamen totum agrum nouus alueus occupauerit, licet ad priorem alueum reuersum fuerit flumen, non tamen is, cuius is ager fuerat, stricta ratione quicquam in eo alueo habere potest, quia et ille ager qui fuerat desiit esse amissa propria forma et, quia uicinum praedium nullum habet, non potest ratione uicinitatis ullam partem in eo alueo habere: sed uix est, ut id optineat.Aliud sane est, si cuius ager totus inundatus fuerit: namque inundatio speciem fundi non mutat et ob id, cum recesserit aqua, palam est eiusdem esse, cuius et fuit.Cum quis ex aliena materia speciem aliquam suo nomine fecerit, Nerua et Proculus putant
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ bona fide possidemus d:quib sing¬
ulis uł diligẽtius dispiciamus. ¶igit
ꝙ. ẜui nr̃i extraditione nasciscuntur
s.quis stipulc̃tur. ulecqualib alia ca
idquinit. id nob̃ ad quiriam ⁊p̃e ciũ¬

Expanded text:
quos bona fide possidemus: de quibus singulis diligentius dispiciamus.Igitur quod serui nostri ex traditione nanciscuntur siue quid stipulentur uel ex qualibet alia causa adquirunt, id nobis adquiritur: ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
eo quidemut lib̾ihoie Sluis.
insuitutem recligantu: qui tñ si eu¬
Lifint hostium potestatem recipiũt
pristinam lib̾tatem. pret̾ca ꝙ per
alluuione agro nr̃o flumen adic̃
nre getĩ nb̃ad quiritun palluuio¬
nẽ aut id indetur adiciꝙ Ita paul¬
atim adicitur. ut intellige no possi¬
mus quantum quo mõmento tẽ¬
poris adicitur ꝙ siuis luminis ptẽ
aliquam ex tuo predio detcͣrerit. ⁊
meo predio appulent. palami ẽ eim
tuam ꝑmaneresplane silongo tpre
fundo meoheserit arbores ꝙ quas se¬
cum traxerit in meum radiçes ege¬
nnt. exco tpre udẽtur meo fundo
ladquisita ec Insula que in marina¬
scitur ꝙ rird accidit. occuꝑanti s fit.
nullui ᷤ eĩ c̃ẽ c̾diturnlumine na

Expanded text:
eo quidem, ut et liberi homines in servitutem deducantur: qui tamen, si evaserint hostium potestatem, recipiunt pristinam libertatem. Praeterea quod per alluvionem agro nostro flumen adicit, iure gentium nobis adquiritur. per alluvionem autem id videtur adici, quod ita paulatim adicitur, ut intellegere non possimus, quantum quoquo momento temporis adiciatur. Quod si vis fluminis partem aliquam ex tuo praedio detraxerit et meo praedio attulerit, palam est eam tuam permanere. plane si longiore tempore fundo meo haeserit arboresque, quas secum traxerit, in meum fundum radices egerint, ex eo tempore videtur meo fundo adquisita esse. Insula quae in mari nascitur quod raro accidit occupantis fit: nullius enim esse creditur. in flumine na
Abbreviated transcription (Latin):
uisse non debero dabrari quies al¬
icnis spics er cussum fiumgntum.
tius sit cuius ⁊ spice fucrunt  crĩ
grana que spicis continetur ꝑfeccã
b̾cant suͥam pci Qͥeccussit spica
non nouam spccicr faat. sedeam q̃
misceñtium mat̾ia. Smune totur
corpus efficit. siuc ciuscem gn̾is sint
matcrie uł uti uina miscucruntinł
argentum conflauerunt uit diu̾¬
si uł uti. si alius uinum cõtulerit.
alius mel ułalius auꝵ. alius argẽt̾
quamuis mulsi⁊electri noui corpor¬
is sit sp̃os s ⁊si sine uoluntate dño¬
rum casu confuse sint duorũ mat̾ic
mat̾ia elificiuut. ap̾̃e dñs intelligit᷑
edificu. quia omne ꝙ medificatur
solo cedit nec tñ ioco i s mat̾ie dñs
fuit. desiit ciũs dñs ee s tantisꝑno¬

Expanded text:
 dubitari, quin alienis spicis excussum frumentum eius sit, cuius et spicae fuerunt: cum enim grana, quae spicis continentur, perfectam habeant suam speciem, qui excussit spicas, non nouam speciem facit, sed eam quae miscentium materias commune totum corpus efficit, siue eiusdem generis sint materiae, ueluti uina miscuerunt uel argentum conflaverunt, sive diversae, veluti si alius vinum contulerit alius mel, vel alius aurum alius argentum: quamvis et mulsi et electri novi corporis sit species. Sed et si sine voluntate dominorum casu confusae sint duorum materiamateria aedificaverit, ipse dominus intellegitur aedificii, quia omne quod inaedificatur solo cedit. nec tamen ideo is qui materiae dominus fuit desiit eius dominus esse: sed tantis
Abbreviated transcription (Latin):
uendit. pattadidit. facit camaccipiẽ¬
tis. ¶nt̾ lum ⁊ sine traditione mida
uolunta:domini suffic̃ adrem tras¬
ilant ocui tibi. aut apuote depos.¬
sici ¶Ette siquis m̃cos morreo repo¬
sris uendidit. simulatq clanes orei

Expanded text:
et tradiderit, facit eam accipientis. Interdum etiam sine traditione nuda voluntas domini sufficit ad rem transvi aut locavi tibi aut apud te deposuefficio. Item si quis merces in horreo repositas vendiderit, simul atque claves horrei
Abbreviated transcription (Latin):
meo solo. ꝙ intelliget alicuum. ¶Si
alicnam plantaminmeo solo posu¬
cro: meierit ceduiso simcamplan¬
tim mnalieno solo in posuero. ilmꝰ
cntisi moto utroꝙ csu radices eg̾¬
it ante quam enm iadicos ageret.
illius ꝑmanet cuius ⁊ fuit his que¬
am presserit. ut in meum fundum
ridices egerit. ncum effici arbo¬
remi iõnẽ cnim ño ꝑmitt̾e. ut alt̾uiꝰ
arbor intelligatur.qͣzemꝰ auusin
nium arbor posita. si⁊̃ inuicinum
comunia predi&x tunc enit lapis ꝑ
in diusꝙ comun sisitra ceẽptus sit

Expanded text:
in eo solo, quod intellegeret alienum.Si alienam plantam in meo solo posuero, mea erit: ex diuerso si meam plantam in alieno solo posuero, illius erit: si modo utroque casu radices egerit: antequam enim radices ageret, illius permanet, cuius et fuit. his conuea presserim, ut in meum fundum radices egerit, meam effici arborationem enim non permittere, ut alterius arbor intellegatur, quam cuius nium arbor posita, si etiam in viccommunia praedia, tunc erit lapis pro indiviso communis, si terra exemptus sit
Abbreviated transcription (Latin):
agere llud recte quentur ansud e
dificium uendiderit.is qui eclifica¬
uerit.⁊ abc̃ptore longo tre aptu.
pca diutum situo huc dñs ma¬
dubitationis ẽ. an eo ip̃o ꝙ unru̾si
ltis edifici.longo tp̃re cipta ẽ sin¬
gule quo: res. ex quib constabat
cipte cẽnt. q non plicuit. Ex diu¬
so.s quis mnalieno solo sua mat̾ia
dificiũt lluis fit edificium cui
untate amisisse ꝓpͥctatẽ mat̾ie in¬
Silligiturhtaꝙ nec diruto quidem
sedi fciemendicatio eius mafie con¬
pctitscene si dominus petat soli cc¬
ficiumniec soluat p̾ium matie et
m̾çedes fabror potent ꝑ exccytion
do limalirepellisutiq sinescit qui
ccuficauit alicnum c̾e solumati
quam insuo bona fide edificauit.

Expanded text:
agere. Illud recte quaeritur, an, si in aedificium vendiderit is qui aedificaverit et ab emptore longo tempore captum postea dirutum sit, adhuc dominus madubitationis est, an eo ipsore capta est, singulae quoque res, ex quibus constabat, captae essent: quod non placuit.Ex diuerso si quis in alieno solo sua materia aedificauerit, illius fit aedificium, cuius untate amississe proprietatem materiae intellegitur: itaque neque diruto quidem aedificio uindicatio eius materiae competit. certe si dominus soli petat aedificium nec soluat pretium materiae et mercedes fabrorum, poterit per exceptionem doli mali repelli, utique si nescit qui aedificauit alienum esse solum et tamquam in suo
Abbreviated transcription (Latin):
talis regula cõprobata ẽ ut eousꝙ no¬
stia cc̾ incelligantur: dones reu̾tendi
occupintuim intelliguntur autem
ocsisse reu̾tendi animum hretunc.¬
⁊ cum ituercenti consuetudinẽ des
natura ꝑilam ẽ enĩ. aliascẽ feras gall¬
mas.⁊ asios feros anserositiꝙ si q¬
lib medo anseres mei ⁊galline me
turbati turbate ue. ⁊ deo longius cuo¬
lauut. ut ignore mus ubi sint. tñ
nichominus inund dmno tenentur
ma de cuisa finti nobistenebr̃ qͥ ꝙͥ
corum lucrandi animo apprche dit¬
item que ex hostib capiuntur. iure
statum capientium fuint. Lorẽtiꝰ.¬

Expanded text:
talis regula comprobata est, ut eo usque nostra esse intellegantur, donec reuertendioccupantium. intelleguntur autem desisse reuertendi animum habere tunc, cum reuertendi consuetudinem desnatura: palam est enim alias esse feras gallinas et alios feros anseres. itaque si quolibet modo anseres mei et gallinae meae turbati turbataeue adeo longius euolauerint, ut ignoremus ubi sint, tamen nihilo minus in nostro dominio tenentur. qua de causa furti nobis tenebitur, qui quid eorum lucrandi animo adprehenderit.Item quae ex hostibus capiuntur, iure gentium statim capientium fiunt: 6 Florenti
Abbreviated transcription (Latin):
um cumipo geñe huano proditu
ẽ opꝰ ẽ ut dehoc prius referedum sit.¬
¶Omnia g animalia que tramance¬
loq capiunturio ẽ fere bestie uolucr¬
es pisces: capiẽtium fuitułca exhis
naturali occupanti concediturinec
int̾ est qͦ ad feris bestias ⁊uolucres.
ut in suo fundo quisꝙ capiat an
alicno. Olme inalienum fundũ
ingreditur. uenandi occupandiue¬

Expanded text:
ium cum ipso genere humano proditum est, opus est, ut de hoc prius referendum sit.Omnia igitur animalia, quae terra mari caelo capiuntur, id est ferae bestiae et uolucres pisces, capientiumali ratione occupanti conceditur, nec interest feras bestias, et volucres utrum in suo fundo quisque capiat an in alieno. Plane qui alienum fundum ingreditur venandi aut occupandi
Abbreviated transcription (Latin):
tas. salubritas. amplituto. Narc̃
que mino cingitinz roma est ct̃¬
qͣntũ contincacia cdificia essent.
na romam nõ murotenus cris¬
timari ex consuctudis cotidiana
posst intelligi. cũ dicciemus romͣ

Expanded text:
itas, salubritas, amplitudo? 87 Marquae muro cingeretur, 'Roma' est etiam, qua continenti‹a› aedificia essent: nam Romam non muro tenus existimari ex consuetudine cotidiana posse intellegi, cum diceremus Romam
Abbreviated transcription (Latin):
re non agere qui prosus rem
act̾iones. uinumꝙ udicati fi¬
nem suffic̃c. probabili rõne
p̃lacuit ne alit modus litiũ
multiplicatus. summam at¬
ꝙꝙ mectricabilem faciat di¬
ficultatemsmatime sidiũsa
pronunciarentur parere g
ecceptioni rei indicate.fre̾¬
quens est.Ip̃.¬
petat exceptio rei iudicate
nocet./ nam pars intotũ ẽ ca¬
dem enim its accipitur. ⁊ si
pars petatur eius ꝙ totum pe¬
titum ẽ/nec int̾ ẽ. utrum in
corpe hoc queratur an inqñ¬
titate.ul miurespinde siqui
fundum petiert. deinde ꝑtẽ
petat. uelprodiuiso uł pr̃o ĩ¬
duuso. dicendum erit excep¬
tionem obstareꝓronide. ⁊
sipponas michictum locum
me petere et eo fundo quem
pecii. obstabit exceptio ⁊dem
erit probandum⁊ si duo fiĩt¬

Expanded text:
em actiones unumque iudicati finem sufficere probabili ratione placuit, ne aliter modus litium multiplicatus summam atque inexplicabilem faciat difficultatem, maxime si diversa pronuntiarentur. parere ergo exceptionem rei iudicatae frequens est. Vlppetat, exceptio rei iudicatae nocet, nam pars in toto est: eadem enim res accipitur et si pars petatur eius, quod totum petitum est. nec interest, utrum in corpore hoc quaeratur an in quantitate vel in iure. proinde si quis fundum petierit, deinde partem petat uel pro diuiso uel pro indiuiso, dicendum erit exceptionem obstare. proinde et si proponas mihi certum locum me petere ex eo fundo, quem peti, obstabit exceptio. idem erit probandum et si duo
Abbreviated transcription (Latin):
ns quistichum danstipula
fu̾at. hr̃s exstitit.ci cui ex testõ
id stichus debebatur. siextestõ
stichum pecierit. non consu¬
met stipulonemnsecontra si
cestipulatu stichum pecient.
quia initio ita constitucrit.
hx ducobligationes utalta
iiudicium deducta alt̾a ni¬
chominus integra remanet

Expanded text:
 qui Stichum dari stipulatus fuerat, heres exstiterit ei, cui ex testamento idem Stichus debebatur: si ex testamento Stichum petierit, non consumet stipulationem, et contra si ex stipulatu Stichum petierit,m habebit, quia initio ita constiterint hae duae obligationes, ut altera in iudicium deducta altera nihilo minus integra remane
Abbreviated transcription (Latin):
it posset intra comeatũ restitu¬
endus est. ¶Arma alicnasse
grauc crimen est. ⁊ ea culpa de¬
int. castigari u̾bibus debet si uͦ
ioricã. scutũ. galcã. gladiũ. deẜ̃¬
tori simił est tironi in ħ̾ cͥmĩt
facilius ꝑcetur. srmoꝵq custo¬
di płq ea culpa ĩputatir. Si
arma militi ꝯmisit nõ suo tp̃r¬

Expanded text:
sset intra commeatum, restituendus est. Arma alienasse graue crimen est et ea culpa deuit, castigari uerberibus debet, si uero loricam scutum galeam gladium, desertori similis est. tironi in hoc crimine facilius parcetur armorumque custodi plerumque ea culpa imputatur, si arma militi commisit non suo t
Abbreviated transcription (Latin):
uerit capite ꝑiniedũ paulus
scripsit. ¶storem qui apre
suofuãt obł atus: in det̾iore.
militi am. diuus pius uissit dar
Inc iudeatur in ꝯd pat̾. ad supo¬
liciũ filiũ obtulisse. Ite diuus
tari iusserũt qd̾ cremplu ⁊
in cet̾is sequi nos dełe menad
dius reuerso est. Ite temporis
naugatõis. uł itiñis./ ⁊ si se ꝓ¬
bet uantudĩe impedit uł ala¬
tronibus decent᷑. simili ue caũ¬

Expanded text:
uerit, capite puniendum Paulus scripsit. Desertorem, qui a patre suo fuerat oblatus, in deteriorem militiam divus Pius dari iussit, ne videatur, inquit, pater ad supplicium filium optulisse. item divustari iusserunt. quod exemplum et in ceteris sequi nos debere Menandius reuersus est: item temporis nauigationis uel itineris. et si se probet ualetudine impeditum uel a latronibus detentum similiue ca
Abbreviated transcription (Latin):
libensdandum ẽe igeliuisꝙeĩt¬
Infactum actione hiis copet̾e.¬
Alit atꝙ siui armata usus sit.
adusus lib̾tum pr̃onus. uład
ñsus liberos parens namhic¬
int̾dictum cõpetit. ¶ uc int̾¬
dictum ⁊ h̾rdi ⁊ cet̾is successo

Expanded text:
liberis dandum esse meliusqfactum actionem his competealiter atque si ui armata usus sit rsus libertum patronus uel ersus liberos parens: nam hiinterdictum competit.Hoc intdictum et heredi et ceteris successo
Abbreviated transcription (Latin):
Et meluis dicetur nõ adangu¬
lum itfcrendum. ul locum in
deicitur. ¶Annus in hoc int̾dco
aitił ẽ ge die quo quis deiectu
c̃fructuum rõ habctur quam¬
⁊ insmcctis int̾dictis ex quoed¬
itisunt. non retro conputãt᷑.
tus ẽ.Non solum aut̃ fructu¬
um rõ in hoc int̾dicto ħ̾ctur.

Expanded text:
et melius dicetur non ad angulum referendum vel locum, indeicitur. Annus in hoc interdicto utilis est. Ex die, quo quis deiectus est, fructuum ratio habetur, quamvis in ceteris interdictis ex quo edita suntus est.Non solum autem fructuum ratio in hoc interdicto habetur,
Abbreviated transcription (Latin):
missa peccuna ẽ sidubium sit
fincares eousq conatoris fac¬
ultatos ex aurut possit. ut urc
quicquam eiinbonis relictum
fficiẽs relinquaturq maxĩe

Expanded text:
missa pecunia est, si dubium sit, an ea res eo usque donatoris facultates exhaurire possit, ut vix quicquam ei in bonis relictum fficiens relinquatur. quod maxime
Abbreviated transcription (Latin):
tiptiñct. dixi recte eum ca
actione exꝑm que in bon¬
um et cquũ concepta est
nec tamen si egerit. ħrdi¬
tarios creditores timebit

Expanded text:
tineret. dixi recte eum ea actione experi‹ri›, quae in bonum et aequum concepta est: nec tamen si egerit, hereditarios creditores timebit
Abbreviated transcription (Latin):
siue iscuuis debonis agitur siue
sine quiid his debuit ꝙ iocelere
cum sinuiet fun̾aua actione
cogioporteret. ꝓrim legio locus
sig ꝑaruiꝙ referre dicamus qͣ
accione hic sũptus repetatur.
funeraria. an familic heitiscũde
anqua alia dum mo sũptus fu¬
neris causa fc̃s sit.quacumꝙ
actione obfunis sũptum utat᷑
⁊ fumn̾ariam ei conpete. quare si
instipulatum fimeris inpẽsa
declucta sit. dicendum ẽ. locũ ẽc
priuilegio. simodo quis nonab¬
iciendi priulegii causa stipula¬
tus ẽ.Sisponsa dodit dotem.⁊
nuptus renunciatum ẽ tã⁊ sup̃i
dotem cõdicit. tñ equũ ẽ hanc

Expanded text:
sive is, cuius de bonis agitur, sive quid is debuit, quod reddere eum, si viveret, funeraria actione cogi oporteret, privilegio locus sit parvique referre dicamus, qua actione hic sumptus repetatur, funeraria an familiae erciscundae an qua alia, dummodo sumptus funeris causa factus sit. quacumque igitur actione ob funeris sumptum utatur, etiam funerariam ei competere. quare si in stipulatum funeris inpensa deducta est, dicendum est locum esse privilegio, si modo quis non abiciendi privilegii causa stipulatus est. Si sponsa dedit dotem et nuptiis renuntiatum est, tametsi ipsa dotem condicit, tamen aequum est h
Abbreviated transcription (Latin):
Eruius ait si ita scriptũ sit fili¬
ofiliisq meis hos tutores dom¬
asculis dũ taxat tutores datos
lib̃is ꝓspcrisse in tutore danto:
uoluerit ꝙ. mag̾ rõnabile esse

Expanded text:
eruius ait, si ita scriptum sit: 'filio filiisque meis hosce tutores do', masculis dumtaxat tutores datos, liberis prospexisse in tutore dando uoluerit. quod magis rationabile esse
Abbreviated transcription (Latin):
Siego tibi comodauo. tunido
Iquip̾utet tuum tẽ nichomi
Iego id possi debofud crit sicol¬
gonus meus fudum locau̾it
ant his apudquem deposue¬
ram. apud alium rusum de
dum ita ei̾t.

Expanded text:
Si ego tibi commodauero, tu Titio, qui putet tuum esse, nihilo minus ego id possidebo. et idem erit, si colonus meus fundum locauerit aut is, apud quem deposueram, apud alium rursus dendum ita erit.
Abbreviated transcription (Latin):
gulas res que in edificio sũt.
non mnoctur possidesid dici
deb. ⁊ denaue.⁊ armario.
multismodi uł uti.si mortu¬
um incum locũ intulimus.
qu̾e possidebamu Inaq loc̃¬
aut religiosum. aut sacrum.
nõ possumu possidea sicotq̃¬
namus religionem appͥuate
cum teneamus. sic̃ hõiem lib¬
um. ¶tẽ cum prctor iocͥco ĩ
infecti non promittebatur.
possonem muitum dominũ
amitt̾e labeo aitteꝙ mari
aut flumine occupatum sit.
posside nos desiminuᷤ.aut si
isqui possidet. in alt̾ius potesta¬
tẽ. ꝓucit itemq mobile ẽ mlti
modis desimmus posside̾ si ⁊
nolumꝰ Paut suum puta mau̾

Expanded text:
las res, quae in aedificio sunt, non uidetur possedisse. idem dici debet et de naue et de armario. multis modis, ueluti si mortuum in eum locum intulimus, quem possidebamus: namque locum religiosum aut sacrum non possumus possidere, etsi contemnamus religionem et pro priuato eum teneamus, sicut hominem liberum. Item cum praetor idcirco in infecti non promittebatur, possessionem inuitum dominum amittere Labeo ait. Item quod mari aut flumine occupatum sit, possidere nos desinimus, aut si is qui possidet in alterius potestatem peruenit. Item quod mobile est, multis modis desinimus possidere: si aut nolimus, aut seruum puta
Abbreviated transcription (Latin):
disõneai pupulum sine tuto¬
ris aucroritate. mntt̾e possi
statsnont animo s ut corpore
desin. at possidere ꝙ ẽenimi fcĩ.
potͦ amu̾tt ulia causa ẽ.si forte
animo possonem ulit amit̾e.¬

Expanded text:
ionem pupillum sine tutoris auctoritate amittere posse constat, non ut animo, sed ut corpore desinat possidere: quod est enim facti, potest amittere. alia causa est, si forte animo possessionem uelit amitte
Abbreviated transcription (Latin):
libro .x. ad ẜ. probat. ¶Item
dicitur. et si duo ẜii surap¬
ti sunt simił. ꝯpcc̃e utriusq
omine furti actionẽ credito¬
ꝙ ei debetur eius int̾oet se¬
patim aũt duobꝰ surreptr
Si umus nomine sonduz
con socutus sit alt̾iꝰ nichil
consequatur. ¶tem põp̃.
ł.x. ad sab̾ scripsit. si is cui
ꝯmodaui dolo fcc̾it cnca
rem ꝯmodatam ag̾e cum
furti nõ põsse. Idem. pap̃. p
bat. et incum qui rem in¬
andato alicuiꝰ accepit ꝑfe¬
rendam. ¶An p̃r cinꝰ filio¬

Expanded text:
em dicunt, et si duo serui subrepti sint simul, competere utriusque nomine furti actionem creditoquod ei debetur, eius interest: separatim autem duobus subreptis, si unius nomine solidum consecutus sit, alterius nihil consequeturx Sabino scripsit, si is cui commodaui dolo fecerit circa rem commodatam, agere eum furti non posse.Idem Pomponius probat et in eo, qui rem mandato alicuius accepit perferendam.
Abbreviated transcription (Latin):
eumꝙ eligendis tñ mente h̾r¬
tum ẽsi forte sint plures c̾dito¬
res. quidam secuti hrdem qui¬
cuti non sunt.impetitiuerint
sepationem. aneos secum ad¬
mittant. qui secuti sunt ipute
nichil eis prodce hos enim cũ
cclitorib hr̃ois nũandos. ¶tẽ
sciendum uulgo place c̾litor¬
es quid̾ h̾rois siquid suꝑfint
ex bonis testatoris. posse hr̃c ĩ
suum debitum. ecutores u̾o
testatoris ex bonis h̾idis nichil
cuuisrei rõ illa ẽ ꝙ qui impet̃¬
uit seꝑationẽ sibi debet impu¬
tare suam facilitatẽ. sicume̾ent
bona idonea hrois. ille malint
bona pocius defuncti sibi seꝑai
hrois autẽ c̃cditorib ħ imputa¬
n non possit. at cͥditores defu¬
ncti desiocit̾t ut ⁊̃ inbonis ħro¬
is substituantur. non sunt an¬
diendii seꝑatio enim quam ip̃i
petier eos ibistis bonis seꝑabit.
sitũ temere seꝑatione petiert
creclitores defuncte. impetra¬
re ueniam possunt. iustissima
scil ugnorantie causa illegata¬

Expanded text:
er, eligen‹t›is tamen mente, hertum est, si forte sint plures creditores, quidam secuti heredem, quicuti non sunt, impetrauerint separationem, an eos secum admittant, qui secuti sunt. et putem nihil eis prodesse: hos enim cum creditoribus heredis numerandos.Item sciendum est uulgo placere creditores quidem heredis, si quid superfuerit ex bonis testatoris, posse habere in suum debitum, creditores uero testatoris ex bonis heredis nihil. cuius rei ratio illa est, quod qui impetrauit separationem, sibi debet imputare suam facilitatem, si, cum essent bona idonea heredis, illi maluerint bona potius defuncti sibi separari, heredis autem creditoribus hoc imputari non possit. at si creditores defuncti desiderent, ut etiam in bonis heredis substituantur, non sunt audiendi: separatio enim, quam ipsi petierunt, eos ab istis bonis separauit. si tamen ‹t›emere separationem petierunt creditores defuncti, impetrare ueniam possunt, iustissima scilicet ignorantiae causa allegata
Abbreviated transcription (Latin):
ne induct. Apinde ⁊ si aliena sĩt
⁊ sitalia q̃ pĩgnoris nomine¬
pignoris tm̃ nomine intro¬
ductasunt. huic int̾dicto locꝰ
erit. ꝙ sinec pignoris nom̃e
inductasunt. nec retineri po¬
t̾it. alocatore. ¶oc int̾dictũ¬

Expanded text:
ne inducta sit. proinde et si aliena sint ne inducta sit. proinde et si aliena sint et si talia, quae pignoris nominepignoris tamen nomine introducta sint, interdicto hoc locus erit: quod si nec pignoris nomine inducta sint, nec retineri poterunt a locatore. Hoc interdictu
Abbreviated transcription (Latin):
ita quominus eiquipignori
nomine induxit. inde abduce
liceat nim fi ucto. ¶oc inter¬
dictum proponitut inquili¬
no qui soluta pensione nult
mgraresnam colono non
cõpetit. ciuiti ⁊̃ ex̃ ordinem sb̾¬
ueniri .n. pot ergo inficquen
ẽ hoc int̾dictum ẽsitũ gͣtui¬
tam quishitationem habet.
hoc int̾clictum utile conpetit¬
efssipensio nondum debeaf.
ait labeo int̾clictum ħcessaẽ
nisi patus sit eampensione
soluerepinde si se mestrcm̃
solũ et sem̃ctri᷑ debeatur. in¬
Entilit int̾dic̃ nisi soluit et f¬
quetis sem̃strisita tñ si
conuctio special factaẽ in cõ¬
duccione domuut nonlice¬
at ant̾ finitum annumułctũ
tẽp migrare Idem ẽ ⁊ siquis
impluros annos conduxit
muniũsam conducionem
pignora sũt obligati cõscq̃s
erit dicere int̾dicto locum ñ
fore. nisi lib̾ata fuit. ¶llud no¬
tandum ẽ pretorem hic no
exegisse ut inbonis fu̾it con¬
ductoris. necut ẽet aͥpignori
re ᷤ illata. s ut pignoris nomi¬

Expanded text:
 quo minus ei, qui eum pignoris nomine induxit, inde abducere liceat, vim fieri veto". Hoc interdictum proponitur inquilino, qui soluta pensione vult migrare: nam colono non competit. Cui rei etiam extra ordinem subveniri potest: ergo infrequens est hoc interdictum. Si tamen gratuitam quis habitationem habeat, hoc interdictum utile ei competet. Si pensio nondum debeatur, ait Labeo interdictum hoc cessare, nisi paratus sit eam pensionem solvere. proinde si semenstrem solvit, sexmenstris debeatur, inutiliter interdicet, nisi solverit et sequentis sexmenstris, ita tamen, si conventio specialis facta est in conductione domus, ut non liceat ante finitum annum vel certum tempus migrare. idem est et si quis in plures annos conduxerit in universam conductionem pignora sunt obligata, consequens erit dicere interdicto locum non fore, nisi liberata fuerint. Illud notandum est praetorem hic non exegisse, ut in bonis fuerit conductoris, nec ut esset pignori res illata, sed si pignoris nomi
Abbreviated transcription (Latin):
nxam duor. Hoc aut̃ edc̃o te¬
nctur. non solum qui dãpnũ
inturbam dedit.s ⁊ isqui do¬
lo malo fecit. ut inturba dapi
quid daretur sine ille uenert
siue non fuit presens. dolus

Expanded text:
am duorum. Hoc autem edicto tenetur non solus, qui damnum in turba dedit, sed et is, qui dolo malo fecerit, ut in turba damni quid daretur, siue illo uenerit siue non fuerit praesens: dolus
Abbreviated transcription (Latin):
dies ce igit adcxplendum eẽ¬
stitutum tp̃c. ¶ Accessio possõ¬
nis fit. nonsolum tpr̃is ꝙ ap̾
cum fuit. unde. quiᷤ emit. s¬
cius quici  uendidit unde
tu emisti ¶ si medius aliquis
et actorib non possedent. pie¬
cedentium auctor possessio
nonproderit: quia conuicta
nonestsicurnec ei qui no poss
uendendum mandauit qd
siisquoq cui mandatum eã¬
alii uendendum mandauat.¬
nonalit huiusquiprea man¬
dauat dandam accessionem
cipmisitis ⁊ si afilio uel suo¬
itm emcro accessio tp̃ris quo¬
apud patĩt aut apud dñm fu¬
it. ita danda erit m̾.si aut no¬
luntate pr̃is dñiue. aut cum
amistratione peculu ht. uen¬
didit. Etemdanda ẽ accessio
q cumco. apud pupillum fu¬
ent. acꝰ tutore cumistutdam
cius aministraret. emsti ꝗde¬
meo quia curatore pupilli fu¬
nosi ue ement. suandum est
asi nomine. aut ciusqui rei su¬

Expanded text:
dies exigitur ad explendum constitutum tempus. Accessio possessionis fit non solum temporis, quod apud eum fuit, unde is emit, sed et qui ei vendidit, unde tu emisti. sed si medius aliquis ex auctoribus non possederit, praecedentium auctorum possnon proderit, quia coniuncta non est, sicut nec ei, qui non possiuendend‹u›m mandauit. quod si is quoque, cui mandatum eralii uendendum mandaunon aliter huius, qui postea manat, dandam accessionem ermiserit.Sed et si a filio uel m emero, accessio temporis apud patrem aut dominum fuit ita danda est mihi, si aut luntate patris dominiue aut cum nistrationem peculii haberdidit.Item danda est accessio o, quod apud pupillum fuuius tutore, cum is tutelam us administraret, emisti. ideeo, qui a curatore pupilli fuosiue emerit, seruandum est: is nomine aut eius, quae rei s