comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arta ñ ẽent. Ita coacti inunũ romani
equites: in unĩ pedites densabant᷑.
hrtercapedinem tanti ꝑiculi: nox
imt̾iteniens dedit. ¶Cadem postera die
& belli &e ꝑiculi facies erat: erumꝑe
in hostem quanuis stricto militis
gladis ñ ualebat. eminꝰ enim iacuł
rpellebantur. Fugere ñ poterant:
undiq enim uelocior ad ꝑsequen¬
dum eques incluserat Iam tercia
dies. & nullũ undecunq suffragi¬
um: dira undiq mortis facies obi¬
ciebatursTandem mariꝰ consul: for¬
ti desꝑatione spei uiam fecit. Uni¬
uerso simul aginine ꝓrupit euallo.
campoq sese simul & prelio dedit.
Etcum nt̃m circũfusi hostes ñ solũ
agminis extrema laniarent. uerũ
etiam media excussis ꝓcultelis ce¬
derent: turbatosq romanos in suꝑ
itiam estus solis. intolerantia sitis.
mortis circunstantia. usq ad extrem̃s¬
desꝑationis defatigaret: subito no¬
uim illud romanorũ adu̾sus affros
tempestatũ imbriũq suffragium

Expanded text:
certa non essent. Ita coacti in unum Romani certa non essent. Ita coacti in unum Romani equites, in uintercapedinem tanti periculi nox interueniens dedit. eadem postera die et belli et periculi facies: erumpere in hostem quamuis stricto miles gladio non ualebat, eminus enim iaculis repellebatur; fugere non poterant, undique enim uelocior ad persequendum eques incluserat. iam tertia dies et nullum undecumque suffragium, dira undique mortis facies obiciebatur: tandem Marius consul forti desperatione spei uiam fecit, uniuerso simul agmine prorupit e uallo campoque sese simul et proelio dedit. et cum iterum circumfusi hostes non solum agminis extrema laniarent, uerum etiam media excussis procul telis caederent turbatosque Romanos insuper etiam aestus solis, intolerantia sitis, mortis circudesperationis defatigaret, subito notum illud Romanorum adversus Afros tempestatum imbriumque suffragium
Abbreviated transcription (Latin):
nice ut ferunt conditam. regiisͣ
thesauris confertissimam dolocr¬
cumuenit & cȩpit.
iffidens deinde propriis uirib
& rebus uigurta: societatem cũ
bocco maurorũ rege fecit. Cuiꝰ equita¬
tu in imm̃sum actus: marianũ ex¬
reruum creberrimis incursionib
fatigauit. Postremo aͣpud cirtham
urbem antiquã masinisse regiam
ad u̾sum romanos exꝑugnationem
instructus occurrit¶ Nunqͣm ulla
romano militi tumultuosior pu¬
gna & t̾ribilior fuit: ad eo ut dis¬
cursu & fremitu tircũ cursantiũ
& imperentiũ equitũ suscitatus
puluis cęlum subtexuerit. diem
ademerit. nocteli obduxerit. Lan¬
tus autẽ telorũ nimb ingruerit:.
ut nulla pars corporis ab ictu tuta
ẽẽt. Qmppe quib & uisus ad pros¬
piciendum impedim̃to taliginis. &
expeatuo ad cauendũ compressions
mulittudins aeerat. Nec laborabete.
eques inaurus ac numida: ut bene
collocatum hostem opportuo teli im¬
ꝯttui rimaretur. s potius in incertũ
pla mittebant: certi qͦd uulnera in¬

Expanded text:
nice ut ferunt conditam, regiis tunc thesauris confertissimam, dolo circumvenit et cepit. Diffidens deinde propriis rebus et viribus Jugurtha, societatem cum Boccho Maurorum rege fecit, cujus equitatu in immensum auctus, Marianum exercitum creberrimis incursionibus fatigavit. Postremo apud Cirtam, urbem antiquam, Massanissae regiam, adversus Romanos expugnationem instructus occurrit. Numquam ulla Romano militi tumultuosior pugna et terribilior 323 fuit, adeo ut discursu et fremitu circumcursantium et impetentium equitum suscitatus pulvis coelum subtexuerit, diem ademerit, noctemque obduxerit: tantus autem telorum nimbus ingruerit, ut nulla pars corporis ab ictu tuta esset, quippe quibus et visus ad prospiciendum impedimento caliginis, et expeditio ad cavendum compressione multitudinis deerat. Nec laborabat eques Maurus ac Numida, ut bene collocatum hostem opportuno teli impetu rimaretur, sed potius in incertum pila mittebant, certi quod vulnera in
Abbreviated transcription (Latin):
paras aduersus democham & pon¬
perum nauale p̃ lium gessit ac ui¬
cit: ibiq tunc naues .xxx. art ai¬
mersit aut cepit. reliquis lacerans
pompeiꝰ mesenam confugie Cisa
interea tauromeniũ transieras
quẽ  repentino impetu pompeꝰ
afflixit. Unde multis demersi
uib suis. ac magna multituaim
suorũ militũ ꝑdita: in italĩa cqi
aufugit. Nec int̃ueniente dilanĩ¬
ne msiciliam rediit: ibiq loy¬
dum ex affrica aduentem obit
habuit. summas sibi partes
re minis ac suꝑbia uendicam
st dies ꝑaucos

Expanded text:
paras aduersus Democham et Pompeium nauale proelium gessit ac uicit ibique tunc naues triginta aut demersit aut cepit reliquis laceratis. Pompeius Messanam confugit. Caesar interea Tauromenium traiecerat: quem repentino impetn Pompeius adflixit: unde multis demersis nauibus suis ac magna. multitudine suorum militum perdita, in Italiam Caesar aufugit; nec interueniente mora in Siciliam rediit; ibique Lepidum ex Africa aduentantem obuium habuit, summas sibi partes terrore minis ac superbia uindicantem. post dies pauoos
Abbreviated transcription (Latin):
Hono ab urbe condita. dccec.xcuii.
soctem regnifecit: mansitq in eo
amnis septemslic pͥmus imꝑatorũ
om̃ium xp̃ianus fuit: ac pͣt terciũ
imꝑii eiꝰ annum. millesimꝰ a condi¬
tione romȩ annus impletus ẽ. Ita
magiificis ludis angustissimꝰ om̃i¬
um prȩteritorum hic natalis annus.
sum fuisse in capitolium. immoe¬
latasq ex more hostias: nullus ai¬
ctor ostendit. Ambo tam̃ quanuis
diu̾sis. locis: tumultu militari &
decii fer fraude int̾fecti funt
Nno ab urbe condita millesimo
quarto: decius ciuilis belli incen¬
tn & repressor. occisis philippis
tesimꝰ quintus ab augusto inuasit
imꝑium: tenuitq anus trib. Ide
continuo inquo se etiam ob hoc phi¬
lippum int̾fecisse docuit. ad ꝑ seq̃n¬
dos nit̾ficiendosq xp̃ianos. septimꝰ
post neronem feralia disꝑsit edicta:
plrimosq scõrum ad coronas xp̃i
desuis cruciatib misit. Idemq fi¬
lium suum tȩsarem legit: cum qͦ

Expanded text:
Anno ab Vrbe condita DCCCCLXLVU sortem regni fecit mansitque in eo annis septem. hic primus imperatorum omnium Christianus fuit ac post tertium imperii eius annum millesimus a conditione Romae annus impletus est. ita magnificis ludis augustissimus omnium praeteritorum hic natalis annus asum fuisse in Capitolium immolatasque ex more hostias nullus auctor ostendit. ambo tamen quamuis diuersis locis tumultu militari et Decii fraude interfecti sunt. Anno ab Vrbe condita millesimo quarto Decius, ciuilis belli incent repressor, occisis Philippis uicensimus quintus ab Augusto inuasit imperium tenuitque annis tribus. idem continuo, in quo se etiam ob hoc Philippos interfecisse docuit, ad persequendos interficiendosque Christianos septimus post Neronem feralia dispersit edicta plurimosque sanctorum ad coronas Christi de suis crucibus misit. idemque filium suum Caesarem legit: cum q
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus quiesceret: qͣm in basilica bea¬
ti petri que ad uincła dicitur. sc̃i
Sebastiani martyris altariũ pone¬
retur. Factumq est. Et delatis ab
urbe roma beati sebastiani mar¬
tẏris reliquiis. mox ut in iam dic¬
ta basilica altarium constitutum

Expanded text:
 quiesceret, quam in basilica beati Petri quae ad Vincula dicitur sancti Sebastiani martyris altarium poneretur. Factumque est, et delatis ab urbe Roma beati Sebastiani martyris reliquiis, mox ut in iam dicta basilica altarium constitutum
Abbreviated transcription (Latin):
todit Scd̃a adu̾sus antoniũ pugna:
magne utrinq strages actȩ sunt.
hanstunc ibi hircius consul occisuͤ
e uictus fugit autonius. CesaR:
uictoria potitus ẽ. Cui decius brutꝰ
de comuratione occisi iulii cȩsaris
tonfessus. preces penitentie fudit
Dolabella trebonium ex interfecto¬
rib cesaris. sm irne interfecit.¶ Dola¬
bellam senatus hostem ꝓnuntiaute.
sonsulum occisorũ uterq exercitus

Expanded text:
todiit. Secunda adversus Antonium pugna todiit. Secunda adversus Antonium pugna magnae utrimque strages actae sunt. Namque tunc ibi Hirtius consul occisus est, victus fugit Antonius, Caesar victoria potitus est, cui D. Brutus, de conjuratione occisi Julii Caesaris, confessus, 431 preces poenitentiae fudit: Dolabella Trebonium, unum ex interfectoribus Caesaris, Smyrnae interfecit. Dolabellam senatus hostem pronuntiavit. Consulum occisorum uterque exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
Nno ab urbe condita
.dcc .x. int̃fecto iulio cęsasl
octomanus qui testam̃to uilii cł¬
ris anunculi & hereditatem & no
men assumpserat sidemq qui poste
rerum potitus augustus ẽ. dictul.
simul ut romam adolescens adn¬
dum uenit. indolem suam bells
ciuilib mouit. Nam ut brentẽ
coaceruationẽ malorũ expliutm
bella ciuilia quinq gessit. Miti¬
nense. philippense. perusinũ su¬
lum. attiacum¶ E quib duo has
marcũ antonium: scd̾m adi̾sm
brutum & cassium. tercium ad
pompeii filium confecit santoniꝰ
a seuatu hostis ꝓnuntiatur: deciũ¬
enm brutũ apud mutinam obsi¬
adione concluserats Consules hir¬
aus & pansa & cum his cesar: ad
liberandum brutum expugnan¬
aumq Antonium missisPans a
pͥmo ueniens: exceptuis insidiis. in¬
ter suorũ clades ipse quoq pͥmo
grainter nulneratus: ab eod̾e uul¬
nere int̾positis dieb ẽ. iortuus.
hirtius auxilium college ferens
magnas autonii copias uasta stra¬
n aeleuit scesar eatenus castra cus¬

Expanded text:
nno ab Urbe condita DCCX, interfecto Julio Caesare, Octavianus, qui testamento Julii Caesaris avunculi et haereditatem 429 et nomen assumpserat, idemque qui postea rerum potitus Augustus est dictus, simul ut Romam adolescens admodum venit, indolem suam bellis civilibus vovit. Nam, ut breviter coacervationem malorum explicem, bella civilia quinque gessit: Mutinense, Philippense, Perusinum, Siculum, Actiacum: e quibus duo, hoc Marcum Antonium, secundum adversus Brutum et Cassium, tertium advPompeii filium, confecit. Antonius a senatu hostis pronuntiatus, D. Brutum ad Mutinam obsidione concluserat. Consules Hirtius et Pansa, et cum his Caesar, ad liberandum Brutum, expugnandumque Antonium missi. Pansa primo veniens, exceptus insidiis, inter suorum clades, ipse quoque pilo graviter vulneratus, ab eodem vulnere interpositis diebus est mortuus. Hirtius, auxilium collegae ferens, magnas Antonii copias vasta strage delevit. Caesar eatenus castra cus
Abbreviated transcription (Latin):
nauib fugit: antonius qͦ detracto
insigni pretorie nauis. fugientem
secutus est uxorem. Illuscescente ĩa
die: uictoriam cesar consũmauit.
Ex uictis .xn. milia cecidisse referun¬
tur. sex milia uulnerata sunt: eqͥb
mille int̃curandum defecerunt.

Expanded text:
nauibus fugit; Antonius quoque detracto nauibus fugit; Antonius quoque detracto insigni praetoriae nauis fugientem secutus uxorem est. inlucescente iam die uictoriam Caesar consummauit. ex uictis duodecim milia cecidisse referuntur, sex milia uulnerata sunt, e quibus mille inter curandum defecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ano p̃sidio munitam expugnauit.
Inde cortiram cȩpit: fugientes nauali
prelio ꝑsecutus ꝓfligau̾it. multisq
rebus truentissime gestis: ad cesarẽ
uenit ¶Antonius defectu & fame mi¬
litum suorũ ꝑ motus. bellũ matura¬
re instituit: ac repente instructis co¬
piis ad cesaris castra processit. & uic¬
tus est sTercio post pugña die antoniꝰ
castra ad accium transtulit: nauali
prelio dimicare paratus¶Ducente &¬
sine rostris triremes. uelocitate libur¬
uiris pares: & octo legiones classi suꝑ¬
positȩ. absq cohortib quinq p̃toriis.
quantũ numero cedens. tantũ ma¬
gnitudine p̃cellens. Nam decem pe¬
dum altitudine a mari aberant. Fa¬
mosum & magnũ hoc bellũ: apud
actium fuit. Abhora quinta usq
inhoram septimã: incerta uincendi
spe grauissime utrinq cedes acte. Re¬
liquum diei cũ subsequenti nocte.
inccoriam cesaris declinauit. Prior
regina cleopatra cum.lx. uelocissimiᷤ

Expanded text:
ano praesidio munitam expugnauit. ano praesidio munitam expugnauit. inde Corcyram cepit; fugientes nauali proelio persecutus profligauit multisque rebus cruentissime gestis ad Caesarem uenit. Antonius defectu et fame militum suorum permotus bellum maturare instituit ac repente instructis copiis ad Caesaris castra processit et uictus est. tertio poet pugnam die Antonius castra ad Actium transtulit, nauali proelio decernere paratus. ducentae tsine rostris, triremes uelocitate Liburnicis pares et octo legiones classi superpositae, absque cohortibus quinque praetoriis. quantum numero cedens tantum magnitudine praecellens, nam decem pedum altitudine a mari aberant. famosum et magnum hoc bellum apud Aotium fuit. ab hora quinta usque in horam septimam incerta uincendi spe grauissimae utrimque caedes aotae; reliquum diei cum subsequente nocte in uictoriam Caesaris declinauit. prior regina Cleopatra cum LX uelocissimis
Abbreviated transcription (Latin):
fectus ẽ¶Cesar illiricum pannoniãq:
partẽ italie: bellis subegit ac domuitͥ.
Nđonius artabenem
armeniȩ regem: ꝓditione & dolo
cȩpit. Quem argentea tathena uinc¬
tum: ad confessionẽ thesaurorum
regiorim coegit. expugnatoq oppi¬
do in quo conditos ee. ꝓdiderat. ma¬
gnam uim auri argentiq abstulit.
QQua elatus pecuma: denuntiari
bellum cesari. atq octauiȩ sorori
cȩsaris uxori suȩ repudium indici
iussit: & cleopatram sibi ex alexan¬
dria oc̃currere imꝑauit. Ipse actium
ubi classem suam constituerat ꝓfectꝰ.
cum prope terciam partem remigũ
fame absumptã offendisset. nichil
motus remi inquit mͦ salui sint: na
uib. abrundesio in epirum profect᷑
ẽ Agrippa uͦ p̃missus a cęsare: mul¬
tas onerarias naues frum̃to atq ar¬
mis graues. ab egypto. sy ria. asiaq
ad subsidium antonii uenientes cȩpte
Peragratoq peloponensiũ sinu: o¬
thonem urbem ualidissimo antoni¬

Expanded text:
fectus est. Caesar Illyricum Pannoniam fectus est. Caesar Illyricum Pannoniam partemque Italiae bellis subegit ac domuit; Antonius Artabanen Armeniae- regem proditione et dolo cepit: quem argentea catena uiactum ad confessionem thesaurorum regiorum. coegit, expugnatoque oppido, in quo conditos esse prodiderat, magnam uim auri argentique abstulit. qua elatus pecunia denuntiari bellum Caesari atque Octauiae, sorori Caesaris , uxori suae, repudium indici iussit et Cleopatram sibi ex Alexandria occurrere imperauit. ipse Actium ubi classem constituerat profectus, cum prope tertiam partem remigum fame absumptam offendisset, nihil motus remi, inquit, modo salui sint; namuibus a Brundisio. in Epirum profectus est. Agrippa nero praemissus a Caesare, multas onerarias naues frumento atque armis graues ab Aegypto Syria Asiaque ad subsidium Antonio uenientes cepit peragratoque Peloponnensium sinu Mothonam urbem ualidissimo Antoni
Abbreviated transcription (Latin):
auit .xxx. milia seruorũ dñis red¬
idit : ui. milia quorũ dñi ñ exta¬
ant. in crucem egit. Ouans urbem
dgressus. ut imꝑpetuũ tribuntiȩ
otestatis ẽẽt: & a senatu decretumẽ.
ie dieb trans tyberim tabna ie¬
toria fontem olei t̾ra exundauit:
cꝑ totum diem largissimo riuo
t Antonius uͦ postqͣm araxim
ansinisit: om̃ib undiq malis cir¬
ientus. uix tandem antiochiam
um paucis rediit. Nam cũ multi¬
uame equitũ & sagittarum ab
m̃ib prȩliis quȩ plura temptau̾.
utus semꝑ effugeret: tum pret̾ea
nertis & ignotis regionis locis im¬
iditus. granissima fame ad nefan-¬
os cibos coactus ẽ. ł lurimi militũ:
de hostib dederunt. Inde greciam
transit: iussitq pompeiũ. qui uiccus
a cȩsare exercitum bellũq reꝑabat
cum pancis ad se uenire. Pompeius
sugiens. aticio & formo antonianis
ducib sepe t̾restri naualiq bello ui¬
ctus & captus: ac post paululũ inter¬

Expanded text:
rauit, triginta milia seruorum dominis resrauit, triginta milia seruorum dominis restituit, sex milia, quorum domini non exstabant, in crucem egit. ouans Vrbem ingressus ut in perpetuum tribunioiae potestatis esset, a senatu decretum est. his diebus trans Tiberim e taberna meritoria fons olei terra exundauit ac per totum diem largissimo riuo fluxit. Antonius uero postquam Araxim transmisit, omnibus undique malis circumuentus, uix tandem Antiochiam cum paucis rediit. nam cum multitudine equitum et sagittarum ab omnibus proeliis, quae plura temptauit, uictus semper effugerit tum praeterea incertis et ignotis regionis locis impeditus grauissima fame ad nefandos cibos coactus est; plurimi militum sese hostibus dediderunt. inde in Graeciam transiit iussitque Pompeium, qui uictus a Caesare exercitum bellumque reparabat, cum paucis ad se uenire. Pompeius fugiens a Titio et Furnio Antonianis ducibus saepe terrestri naualique bello uictus et captus ac post paululum inter
Abbreviated transcription (Latin):
agrippa iussu cȩsaris a lim
tum acie structa prospectanti
atrocissimo nauali ꝑrelio ads
insolentia tumens: cum me¬
nam militib ꝑ missam as¬
isset. ipsum cesarem ad se uenien¬
thi semel atq iterum spreuit.
ts telis appeti msstt ¶Que
ecollecta in leuum brachium
deria: repellendo uitauit ¶Mex
gumisso equo ad suos reuersus:
ustricto exercitii adu̾sus lepidũ
eniens. plurimas legiones lepidi
paucis interfectis transire in suam
putem compulitil epidus tandema
itelligens quo napitas sua tende¬
ir. deposito pasudamento assump¬
q ueste pulla: supplex cęsari fac¬
pisuitam & bona impetiauit. ꝑpe¬
uo quidem emendatus exilio ¶Tau¬
tus cesaris p̃fectus. totam pene sicili¬
In ferro ꝑtemptatam cont̾ritamq
nfidem recepit. ¶Quadraginta &.uiii.
egiones: sub umꝰ tunc imꝑio cęsaris
rant Milites multitudine ferocio¬
rs: quosdam ꝓ accipiendis agris tu¬
multus excitauer̃t. S cȩsar animo
gens .xx. milia militũ exaucro¬

Expanded text:
Agrippa iussu Caesaris a litore cum acie instructa prospectantis atrocissimo nauali proelio aduinsolentia tumens cum Messanam militibus permissam diripuisset, ipsum Caesarem ad se uenientem semel atque iterum spreuit ac potius telis adpeti iussit. quae ille collecta in laeeuum bracchium lacerna repellendo uitauit; mox inmisso equo ad suos reuersus, instructo exercitu aduersus Lepidum ueniens, plurimas legiones Lepidi paucis interfectis transire in suam partem conpulit. Lepidus tandem intellegens, quo uanitas sua tenderet, deposito paludamento assumptaque ueste pulla, supplex Caesari factus uitam et bona impetrauit, perpetuo quidem amendatus exilio. Taurus, Caesaris praefectus, totam paene Siciliam ferro pertemptatam conterritamque in fidem recepit. quadraginta et quattuor legiones sub unius tunc imperio Caesaris erant; milites, multitudine ferociores, quosdam pro accipiendis agris tumultus excitauerunt; sed Caesar, animo ingens, uiginti milia militum exaucto
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq apud eburasum oppidum mor¬
anum & getam. Quorũ geta hostis
publicus iudicatus interiit: bassi¬
q caracalla: octauus decimꝰ ab augusto
ñ plenis annis septem. Hixit patre
asꝑior: om̃ib aut̃ẽ hominib libidi¬
ne intemꝑantior. qui etiam nouerc̃a
suã uriliam uxorem duxit. Hic contͣ
parthos bellum moliens: inter edis¬
sam & charpas ab hostib cirtum¬
uentus occisus ẽ Fost hunc nonꝰde

Expanded text:
Ibique apud Eboracum oppidum moranum et Getam: quorum Geta hostis publicus judicatus interiit; Bassique Caracalla, octavus decimus ab Augusto n plenis septem. uixit patre asperior, omnibus autem hominibus libidine intemperantior, qui etiam nouercam suam Iuliam uxorem duxerit. hic contra Parthos bellum moliens, inter Edessam et Carras ab hostibus circumuentus occisus est. Post hunc non
Abbreviated transcription (Latin):
tunc plurima erant.S theatra ñ
erant. in quib quod incredibile dic¬
tu ẽ: ad aram luxuxie uirtitrum
ꝑsuasio: brem pͣrȩt̾missa ẽ. A roma¬
nis uͦ exactum ut semet ipsos ꝑdit¬
& damatur ut fiat. qui ꝓ mactan¬
da gregis sui pecude fortasse offen-¬
derentur: ꝓ int̾ficienda cordis suiut¬
pute letantur. Quin potius nassice
rubescant: qui xꝑianis exprobranõi
pritant. & ñ nobis de hostib qͦs sem¬
ꝑ habuerunt.s illi de theatro quod
haberi prosibuerat conquerantur.
Igͥ in hispania seregius galba precor
lusitanos citra tagum flumen habi¬
tantes: cum uoluntarios indeditiom
recepisset. ꝑ scelus int̃fecit. Simulis
enim de cõmodis eorum se acturum
fore: a circũpositis militib cunctos
mermes incautosq ꝓstrauit. Quen
postea unn̾ise hispaniȩ propt̃ roma¬
norum ꝑfidiam causa maximi tu¬
multus fuit.

Expanded text:
tunc plurima erant, sed theatra non erant, in quibus, quod incredibile dictu est, ad aram luxuriae virtutum issa est; a Romanis uero exactum est, ut. semet ipsos perditet clamatur ut fiat: qui pro mactanda gregis sui pecude fortasse oferentur, pro interficienda cordis sui uirtute laetantur. quin potius Nasicae erubescant, qui Christianis exprobrandum putant et non nobis de hostibus, quos semper habuerunt, sed illi de theatro, quod haberi prohibuerat, conquerantur. Igitur in Hispania Sergius Galba praetor Lusitanos citra Tagum flumen habitantes cum uoluntarios in deditionem recepisset, per scelus interfecit; simulans enim de commodis eorum se acturum fore, circumpositis militibus cunctos inermes incautosque prostrauit. quae res postea uniuersae Hispaniae propter Romanorum perfidiam causa maximi tumultus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur langobardi tandem in mau¬
ringam ꝑuemientes. ut bellatorũ¬
possent amplificare numerum.
plures a seruili ugo ereptos ad lib̾¬
tatis statum ꝑducunt. Utq rata eoꝵ
haberi possit libertas. sanciunt

Expanded text:
gitur Langobardi tandem in Mauringam pervenientes, ut bellatorupossint ampliare numerum, plures a servili jugo ereptos, ad libertatis statum perducunt, utque rata eorum haberi posset libertas, sanciunt
Abbreviated transcription (Latin):
& enim philippo arrogantie mos
ꝓpior erat: alexandro uͦ assunt
aristotelis disciplinȩ. forsitanecĩa¬
his condigna reuerentiam deferte
masse uidebatur in beniuolana¬

Expanded text:
enim Philippo adrogantiae mos proprior erat, Alexandro vero adsunt Aristotelis disciplinae. Neque iit non his reverentiam deferat masse videbatur in benivolen
Abbreviated transcription (Latin):
cõmodetis. Aut enim meliores e
oportet: aut meliorib obsequestõ
Pa ꝗi re: mille annua talenta m
hunc modũ¶ Non uos diffitemur e
patris tui uita du offensos. & eius
Quod si tibi tanta ẽ. confidentiabi
landi: paratiorib occursabissfur
ad me ꝑduceret᷑. At nunc consultꝰ¬
mͥ uisum ẽ. meipsum ad subu̾ten¬
nr̃is obiecerit con̾tumaciam. Siuͦ.
tis. decem oratores ur̃os ad mede¬
duci sinitẽ. Hoc eñĩ modo seuiciã¬

Expanded text:
commodetis. Aut enim meliores esse oportet aut melioribus obsequentes eaque re mille annua talenta denon nos diffitemur et patris tui vita diu offensos et eius qa, paratioribus occursabis. Hisad me perduceret. Enim consultius visum est ipsum me ad evertenae iussis nostris obiecerit contumaciam. Si igitis, decem oratores vestros ad me deduci patiemini. Hoc enim modo reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
odem anno grachus grachi illins
qui iam occisus in seditione fu
erat frat̃ tribunus plebi ꝑ tumul¬
tum treatus: magnã rei publice ꝑ¬
nuies fuit. Nam tum sepe populũ
romanũ larginonib ꝓmissisq ni¬
miis in acerbissimas seditiones ex
citauisset: maxime legis agra Re
causa. pro qua etiam frater eiꝰ gra¬
chus fuerat occisus: tand̾e a tribu¬
natu minutio suctessore decessit.
Minutius tribunus plebi cũ max¬
ma ex parte decessoris sui grachi
statuta conuulsisset. legesꝙ: abro¬
gasset: grachus cum fuluio flacto
ingenti stipatus agmine. capitoliũ
ubi contio agitabatur ascendit. Ibi
maximo tumultu excitato: quida
preco a gracianis int̾fectus. tum
signum belli fuit. Fłaccus duob
siliis armatis cinctus. comitand̃
etiam gracho togato. Breuemo
gladium sub sinistrã occultapte
quanins & preconem frustra a¬
misit. qui seruos ad libextatem
uocaret: ianium tanqͣm arcem

Expanded text:
ec Gaius Grachus, Gracchi illius qui jam in seditione occisus fuerat frater, tribunus plebis per tumultum creatus, magna rei publicae pernicies fuit. Nam cum sepe populum Romanum largitionibus promissisque nimiis in acerbissimas seditiocitauisset, maxime legis agrariae causa, pro qua etiam frater eius Gracchus fuerat occisus, tandem a tribunatu Minucio successore decessit. Minucius tribunus plebi cum maxima ex parte decessoris sui Gracchi statuta conuulsisset legesque abrogasset, C. Gracchus cum Fuluio Flacco ingenti stipatus agmine Capitolium, ubi contio agitabatur, ascendit: ibi maximo tumultu excitato quidam praeco a Gracchanis interfectus uelut signum belli fuit. Flaocus duobus filiis armatis cinctus, comitante etiam Graccho togato breuemque gladium sub sinistra occultante, quamuis et praeconem frustra praemisisset, qui seruos ad libertatem uocaret, Dianium tamquam arcem
Abbreviated transcription (Latin):
abiectis honeribus liberate sunt
Hamilchar dux penorum cum
exercitu in mimidiam mauritana¬
q missus: postquam bostaiter
chuenterq inuniuersos egit. eir
regulum suscepisse dicerentur. muils
argenti talentis ⁊ uingniti mii¬
bus boum. reliquos condemna¬
uit. Erincipes autem omniun

Expanded text:
abiectis oneribus liberatae sunt. Hamilcar dux Poenorum cum exercitu in Numidiam Mauretaniamque missus postquam hostiliter cruenteque in uniuersos egit, cur Regulum libenter suscepisse dicerentur, mille argenti talentis et uiginti milibus boum reliquos condemnauit; principes autem omniu
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens. ad gallias ꝑrexit: denun¬
tians francorũ regib. ut sicut cum
auarib : ita pacem habeant cum
langobardis. Inter hec langobar¬
di cum auarib & scłauis histroꝵ
fines ingressi: uniũsa ignib & ra¬
pinis uastauerunt.

Expanded text:
eniens ad Gallias perrexit, denuntians Francorum regibus, ut sicut cum Avaribus, ita pacem habeant cum Langobardis. Inter haec Langobardi cum Avaribus et Sclavis Istrorum fines ingressi, universa ignibus et rapinis vastaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
contempta. nisi quia falsa uł ua¬
na uel dubia:
nde prudenter poet᷑a premo¬
nuit. Inconsulti ab eunt: sedemq
oaere sibillȩ ¶Et ne forte pariu id
pendant quod contemptu aboli¬
tum atq antiquitũ fuit. hoc est
ant numen aut sedem: apollo
ille pithicus erat. quem ferunt
magno illo pithone serpente int̾¬
fecto totuis uaticinationis aucto¬
re & pͥncipe. heredem & sedis & di-¬
imationis & numinis extitisse.
ibiq eum redaere elegisse respon¬
sa: ubi orta cum auctore ipsa di¬
uinatio uidebatur. Prȩterea quem
ꝑalias quoq t̾rarum partes spũ¬
mantib buccis rapidoqͣ discursu
omuis furatorum ructat insania.
Ad quem plurimi t̾rarum reges
quasi ad uiuam uocem consulti

Expanded text:
contempta, nisi quia uel falsa uel uana uel dubia ? unde prudenter poeta praemonuit: Inconsulti abeunt sedemque odere Sibyllae. Et ne forte parui id pendant, quod contemptu abolitum atque antiquatum fuit, hoc est aut numen aut sedem: Apollo ille Pythius erat, -quem ferunt magno illo Pythone serpente interfecto, totius uaticinationis auctore et principe, heredem et sedis et diuinationis et numinis exstitisse ibique eum reddere elegisse responsa, ubi orta cum auctore ipsa diuinatio uidebatur, praeterea quem per alias quoque terrarum partee spumantibus buccis rabidoque discursu omnis furiatorum ructat insania, ad quem plurimi terrarum reges quasi ad uiuam uocem consulti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯecupauit. Contra decius brutus
uir consularis a cliuo publio cũ
ingenti certamine irrutt: ibi flac¬
cisam obstinatissime dimicauit.
Rachus postqͣm in

Expanded text:
cupauit. contra D. Brutus nir consularis a cliuo Publicio cum ingenti certamine inruit. ibi Flaccus diu obstinatissime dimicauit; Gracchus, postquam in
Abbreviated transcription (Latin):
mus sertorius in eadem hispa¬
ma. Hec tune ciuilia uł quo a¬
lio dicenda sunt nomine bella
excitantes: de uno multa de ma¬
gno magna fecerunt. Absq illis
trib nastissimis bellis. quȩ tunc
externa uocabantur: hoc ẽ. parl¬
philico. macedonico. atq: dalma¬
tico. Dissimulato etiam magno il¬
lo m̃itridatico: longe omium di¬
uturno infestissimo ac formidolo¬
sissimo. Deinde adhuc bispanieu¬
si sertoriano ñdum finito. immo
adhuc ipso uiuente sertorio: hoc
fugitiuorũ & ut uerius dicam gla¬
diatorium bellum inhorruit. iam
ñ specrandum pautis: s ubiq: me¬
tuendum. Quod quia fugitiuorũ
bellum dicitur: nemini uile habe¬
atur ex nomine. Sepe in eo singuli
& aliquando simul cũ agminib
frustra iunctis ambo cͥonsules uin¬
cti sunt: ex quo ad monemꝰ. ut ipsa
se consoletur italia de uexatione
exteriioium prȩsentium: ꝑ recor¬
dationem p̃tẽritoru̾m. ex se atq
in se & ipsa se incomparabilit̾ cru¬
fecerim: ut bella ciuilia ext̾nis uͥq

Expanded text:
mus Sertorius in eadem Hispania haec tunc ciuilia, uel quo alio dicenda. sunt nomine, bella excitantes, de uno multa, de magno magna fecerunt; absque illis tribus uastissimis bellis, quexterna vocabantur, hoc est, Pamphylico, Macedonico atque Dalmatico, dissimulato etiam magno illo Mithridatico, longe omnium diuturnissimo, infestissimo, ac formidolosissimo: deinde, adhuc Hispaniensi Sertoriano nondum finito, immo ipso adhuc vivente Sertorio, hoc fugitivorum, et ut verius dicam, gladiatorium bellum inhorruit, jam non spectandum paucis, sed ubique metuendum. Quod quia fugitivorum bellum dicitur, nemini vile habeatur ex nomine. Saepe in eo singuli et aliquando simul cum agminibus frustra junctis ambo consules victi se consoletur Italia de vexatione externorum praesentium, per recordationem praeteritorum ex se atque in se; et ipsam se incomparabiliter 363 crufecerim, ut bella civilia externis ubique
Abbreviated transcription (Latin):
Rat aute his dieb adhuc disen¬
dia langobardis cũ romanis
propt̃ captiuitat̃e filiȩ regis. Qua
decausa rex agilulfus egressus me-¬
diolano m̃sẽ iulio. obsedit ciutta¬
tem cremonensem cũ sclauis qͦs ei
cacanus rex auarũ in solatium mi¬
serat. Cepiuip eam duodecimo Reł
septembris: & ad solum usq destri¬
xit. Pari etiam mͦ expugnauit ma
tuam. & int̾ruptis muris eiꝰ cũ arii¬
tib: dans uiam militib qui in ea
erant reu̾tendi rauennã. ingres¬
sus ẽ. in eam die iduũ seꝑtembriũ
Tunc etiam partib langobardoꝵ
se tradidit castrũ qͦd uulturnai
catur. M ilttes uͦ brexillum oppidũ
igni cremantes. effugerunt. his
ita patratis. reddita est filia regis
asmaragilo patricio. cum uifo
& filiis ac rebus cunctis. factas
aqi: ob difficultatem partus pe¬
iditata. statim defuncta ẽ. hoc
anno theudeb̾tus & theudericus
neges francorum. adu̾sus lothari¬
uin patruũ sĩ dimicarunt. In
quo certamine ex utraq paRte

Expanded text:
rat autem his diebus adhuc discordia Langobardis cum Romanis propter captivitatem filiae regis. Qua de causa rex Agilulf egressus Mediolanio mense Iulio, obsedit civitatem Cremonensem cum Sclavis, quos ei cacanus rex Avarorum in solacium miserat, et cepit eam duodecimo Kalendas Septembris et ad solum usque destruxit. Pari etiam modo expugnavit etiam Mantuam, et interruptis muris eius cum arietibus, dans veniam militibus qui in ea erant revertendi Ravennam, ingressusque est in eam die Iduum Septembrium. Tunc etiam partibus Langobardorum se tradidit castrum, quod Vulturina vocatur. Milites vero Brexillum oppidum igni cremantes, fugerunt. His ita patratis, reddita est filia regis a Smaragdo patricio, cum viro, et filiis, ac rebus cunctis; factaque et ob difficultatem partus periclitata, statim defuncta est. Hoc anno Theudebertus et Theudericus reges Francorum adversus Clotarium patruum suum dimicarunt, in quo certamine ex utraque parte
Abbreviated transcription (Latin):
ille cdux nobilis. cum quinquagin¬
ta uiris captus est: et in catenas
instibilium mutationem cimens. ilt¬
c et affrica migranit in gretiam.
Gitur emilius paulus tuliuus no¬
bilior consules: audita captiuitate
reguli. et clade exercitus romani:

Expanded text:
ille dux nobilis cum quingentis uiris captus est et in catenas instabilium mutationem timens ilico ex Africa migrauit in Graeciam. Igitur Aemilius Paulus et Fuluius Nobilior consules audita captiuitate Reguli et clade exercitus Romani
Abbreviated transcription (Latin):
rum occisa & .c.xl. milia capta suñ.
absꝙ: innumera mulierũ multitu¬
dine. quȩ se suosq paruulos femi¬
neo furore. ui autem uirili neca¬
uerum Ngitur talem marii tri¬
umphũ romanamq uictoriam:
incredibile facinus & nunqͣm an¬
tea romanis cognitũ rome subito
ꝑpetratum.uersa in horrorem ac
merorem urbe fuscauit.

Expanded text:
rum caesa et CXL milia capta sunt, absque innumera mulierum multitudine, quae se suosque paruulos femineo furore, ui autem uirili necauerunt. igitur talem Marii triumphum Romanamque uictoriam incredibile facinus et numquam antea Romanis cognitum Romae subito perpetratum uersa. in horrorem ac maerorem tota Vrbe fuscauit.
Abbreviated transcription (Latin):
arent: in eiꝰ conti sũmitate tu¬
ulus auis uolitando ueniens in¬
sedͥtt. Tunc aliquib prudentib
hoc portento uisum est significa¬
n eiꝰ pͥncipatũ inutilem fore. Rex
autẽ luttprandus cũ hoc cognonis¬
set: ñ equo animo accepit. Tam̃ de
infirmitate conualescens: eũ regni
sui consort̾e habuit. Euolutis dehiic
aliqͦt annis. trastinundꝰ qui romã
sugerat spoletum rediens hilderic̃e
rtͦmxit. Rursumq contra regem
rebellionis audaciam sũpsit.lu.
t̃ uͦ gregoriꝰ dum apud beneuen¬
tum annis .uii. ducatũ gessisset:
uita exemptꝰ ẽ. Post cuiꝰ obitum: go¬
descalcus dux effectus: annis trib
beneuentanis p̃fuit. cui in coniu¬
gio uxor sociata nomme anna fuit.
lex g liutprandus talia de spole¬
to siue beneuento audiens: rur¬
lum c̃i exercitu spoletũ petiit. Q
pentapolim ueniens. dũ afano ci¬
utate forum simphronii ꝑgeret:
nslua quȩ inmedio ẽ. spoletani¬
se cũ romanis sociantes. inagna in¬

Expanded text:
derent, in eius conti summitate cuderent, in eius conti summitate cuculus avis volitando veniens insedit. Tunc aliquibus prudentibus hoc portentu visum est significari, eius principatum inutilem fore. Rex autem Liutprand cum hoc cognovisset, non aequo animo accepit; tamen de infirmitate convalescens, eum regni sui consortem habuit. Evolutis dehinc aliquod annis, Transamundus, qui Romam fugerat, Spoletium rediens, Hildericum extinxit rursumque contra regem rebellionis audaciam sumpsit. 56. vero Gregorius dum apud Beneventum annis septem ducatum gessisset, vita exemptus est. Post cujus obitum Godeschalcus dux effectus, annis tribus Beneventanis praefuit; cui in conjugio uxor sociata nomine Anna fuit. Rex ergo Liutprandus talia de Spoleto, sive Benevento, audiens, rursum cum exercitu Spoletum petiit. Qui Pentapolim veniens, dum a Fano civitate forum Sempronii pergeret, in silvam quae in medio est, Spoletanse cum Romanis sociantes, magna in
Abbreviated transcription (Latin):
oniñe undiq armat̾am mulit¬
dinem conuenire. Alexander qͦq
iter ꝑ ciliciam agens. cũ multum
spacii sub estiuo sole armis onustꝰ
pedib exegisset: forte cum cygnũ¬

Expanded text:
omnem undique armatam multitudinem convenire. Alexander vero iter per Ciliciam agens, cum multum spatii sub aestivo sole armis onustus pedibus exegisset, forte Cydnu
Abbreviated transcription (Latin):
armis sese ꝑ recipitat ẽponte. & na¬
tabundus exit. Sed id factum licet
ei ad testimoniũ fortitu dinis fũt.

Expanded text:
armis sese praecipitat e ponte ac natabundus exit. Sed id factum etiamsi ei ad testimonium fortitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
U Mista apud lange¬
bardos transpadis
geruntur. romuis
beneuenta noru dͥi
congregata exercitus
multitudine tarentũ expugnan
& cepit: pariꝙ modo brundisu
& omnẽ illam que in cirtuttuti
latissima regionem suȩ dition
subingauit. Comuux quoq: eiis¬
theuderada eodem temꝑe foras
muros beneuentanȩ cittatisle
silicam in honore beati petͥ apł
construxit. quo in loco multarĩ
ancillarũ dei cęnobiũ instituit.

Expanded text:
 ista aput Langobardos trans Padum geruntur, Romualdus Beneventanorum dux, congregata exercitus multitudine, Tarentum expugnavit et cepit, parique modo Brundisium et omnem illam quae in circuitu est latissimam regionem suae dicioni subiugavit. Coniux quoque eiTheuderada, eodem tempore foras muros Beneventanae civitatis, basilicam in honorem beati Petri apostoli construxit, quo in loco multarum ancillarum Dei coenobium instituit.
Abbreviated transcription (Latin):
Se romualdo duce beneuentano. & gi¬
De inimiciciis pemmonis contͣ calixtũ li
Quom rex linprandus pipino karolilui¬
regis filio capillum totondit.
Quod sarraceni rursum gallias repe Lun¬
tentes a francis suꝑantur. & qͦmͦ li¬
utprandus in solatiũ francoꝵ iutt
De trasemundo duce spolerano & pe
uento dux faitus ẽ. & quom liutpras¬
rex bellum in pentapoli gessit.

Expanded text:
e Romuald Beneventano duce et GiDe inimicitiis Pemmonis contra Calixtum paQuomodo rex Liregis filio capillum totondit.54. Sarraceni rursum Gallias repetentes a Francis superantur, et quomodo Liutprand in solacium Francorum ivit. 55. De Transamundo duce Spoletino et Gienevento dux factus est, et quomodo Liutprand bellum in Pentapoli gessit.
Abbreviated transcription (Latin):
terfectus est.
Nno ab urbe condita. dcece bemun
maximinꝰ inicesimꝰ scd̾s ab augati
nulla senatus uoluntate imꝑatorl
exettu postq̃m bellum in germi¬
nia prosꝑe gesserat creatus: ꝑ ser¬
tionem in xꝑianos sextus a nerone
exertuit. Sed continuo hoc ẽ. tercie
quã regnabat anno: apupieno aqͥ¬
leie interfectus. & ꝑsecutionis & uit̃
finem fecit. Qui maxime propt̃yp̃¬
anam alexandri cui successerat &
mameȩ matris eiꝰ familiam: ꝑseci¬
uonẽ in sacerdotes & clericos id ẽ aee¬
tores. uł precipue ꝓpter origenem

Expanded text:
terfectus est. Anno ab Vrbe condita DCCCCLXXXVII Maximinus uicensimus secundus ab Augusto nulla senatus uoluntate imperator ab exercitu, postquam, bellum in Germania prospere gesserat, creatus persecutionem in Christianos sextus a Nerone exercuit. sed continuo, hoc est tertio quam regnabat anno, a Pupieno Aquileiae interfectus et persecutionis et uitae finem fecit. qui maxime propter Christianam Alexandri, cui successerat, et Mameae matris eius familiam persecutionem in sacerdotes et clericos, id est doctores, uel praecipue propter Origenem
Abbreviated transcription (Latin):
pud beneuentũ uͦ mortuo rodo¬
aldo duce qui ducatũ quinq
rexerat annis. grimoaldus eꝰ ger¬
manus dux effectus ẽ: gub̃naũq
ducatũ samnitũ annis quinq
& uigintilhic de captiua ꝑ uella
s tamen nobili cunis nom̃ ita
fuit. romualdũ filiũ & duasfilia
genuit. Qui cũ ẽet uirbellicosis¬
simus & ubiq insignis. ueluen¬
situm dep̃darent: grimoaldus su¬
per eos cum exerettu ueniens.ul¬
tima eos cede prostrauit

Expanded text:
pud Beneventum vero mortuo Radoaldo duce, qui ducatum quinque rexerat annis, Grimoaldus ejus germanus dux effectus est, gubernavitque ducatum Samnitium annis viginti et quinque. Hic de captiva puella, sed tamen nobili, cujus nomen Itta fuit, Romualdum filium et duas filias genuit. Qui cum esset vir bellicosissimus, et ubique insignis, veniensitum depper eos cum exercitu veniens, ultima eos caede prostravit
Abbreviated transcription (Latin):
domicianꝰ titi frat̃ ab augusto no¬
nus. fr̃i successit in regno. Quiꝑ an¬
nos .xu. ad hoc paulatm ꝑ omnes
scelerum gradus creuit: ut confir¬
matissimam toto orbe xp̃i eccłiam.
datis ubiq crudelissime ꝑ secutio¬
nis edictis: conuellere auderet. Is
in tantam suꝑbiam prolapsus fuit
ut dñm se ẽẽ. ac dm̃ uocari scribi co¬
liq nfserit. Nobilissimos esenatu

Expanded text:
Domitianus Titi frater, ab Augusto nonus, fratri successit in regnum. qui per annos xv ad hoc paulatim per omnes scelerum gradus creuit, ut confirmatissimam toto Orbe Christi Ecclesiam datis ubique crudelissimae persecutionis edictis conuellere auderet. is in tantam superbiam prolapsus fuit, ut dominum sese ac deum uocari scribi colique iusserit. nobilissimos e senatu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾empto: arnefrit eiꝰ filius uolu¬
it in loco patris apud forumiulii
obtinere ducatũ. Sed metuens gri-¬
moaldi regis uires. fugit ad sclauo¬
rum gentem: in carnuncũ quã
corrupte uocitant carantanum.
Qui postea cum sclauis adueniens.
quasi ducatũ eorũ uirib resũp.¬
turus: apud nenienas castrũ qͦd
ñ longe a foroiulii distat. irruen

Expanded text:
interempto, Warnefridus ejus filius voluit in loco patris apud Forum-Julii obtinere ducatum. Sed metuens Grimoaldi regis vires, fugit ad Sclavorum gentem in Carnuntum, quod corrupte vocitant Carantanum. Qui postea cum Sclavis adveniens, quasi ducatum eorum viribus resumpturus, apud Nemas castrum, quod non longe a Foro-Julii distat, irruen
Abbreviated transcription (Latin):
regebat᷑: tum quo rex grimoaldꝰ
pacis firmissimȩ fedus inierat.
Cuiꝰ grimoaldi iires bertarit eci¬
am apud francorũ patriam con¬
stititus metuens. egressus e gal¬
lia: ad britanniam insulam sa¬
xonumq regẽ ꝓperare disponitꝰ.¬
nono die pͦt flebotomũ in
suo palatio constititꝰ. accepto ar
Cui ut ferunt medici uenenata
inedicamina suꝑponentes. eum
ab hac funditꝰ priuauert luceshic¬
in edicto qͦd rotharit rex cõposue¬
rat. alia quoq captiula legis que
ei utilia uisa sunt adiecit fuitꝰ
autẽ corpore p̃ualidus. audacia
primꝰ. caluo capite. barba promi¬
nenti. ñ minꝰ consilio qͣm uirib
decoratus. Sepultũ autẽ ẽ. corpꝰ¬
eiꝰ in basilica beati ambrosii con¬
fessoris. quã dudũ ipse intra ti¬
cinensem construxerat tiuttatẽ¬

Expanded text:
regebat, cum quo rex Grimoaldus pacis firmissimae foedus inierat. Cujus Grimoaldi vires Bertaridus etiam apud Francorum patriam constitutus metuens, egressus e Gallia, ad Britanniam insulam Saxonumque regem nono die post flevotomum in suo palatio constitutus, accepto arcCui, ut ferunt, medici venenata medicamina supponentes, eum ab hac funditus privaverunt luce. Hic edicto, quod Rothari rex composuerat, aliqua quoque capitula legis, quae ei utilia visa sunt, adjecit. Fuit autem corpore praevalidus, audacia primus, calvo capite, barba prominenti, non minus consilio quam viribus decoratus. Sepultum est autem ejus corpus in basilica beati Ambrosii confessoris, quam dudum ipse intra Ticinensem construxerat civitate
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq ibi hiemaret iñse ianua¬
rio: febre ualida corriptus decu¬
buit. Qui statim ut infebribus
solebat: tibi sui abstinentiam
indixit: arbitratus hac continen
tia morbũ posse depelli. uł certe
mitigari.S accedente ad febrem
lateris dolore quẽ greci pleuresis
ditunt: illoq adhuc mnẽdiam re¬
tinente. neq corpus aliter qͣm ra¬
rissimo potii sustentante: septi¬
mo postqua decubuit die sacra
cõmunione ꝑcepta decessit. anno
etatis sue seꝑtuagesimo scd̃o. &
ex quo regnare ceꝑ at quadrage¬
ei tercia. Copꝰ more solenn lotũ
& curatum. & maximo totius po¬
puli luctu eccłe illatum atq hu¬
matum ẽ. Dubitatum ẽ. primo
ubi poni deberet. eo quod ipsȩ de
hoc uiuus nichil precepisser. Tan¬
dem om̃ium animis sedit. nusqͣm
honestius tumulari posse: qͣm n
ca basilica quã ipse ꝓpter amorem

Expanded text:
Cumque ibi hiemaret, mense JanuaCumque ibi hiemaret, mense Januario febre valida correptus, decubuit, statimque, ut in febribus solebat, cibi abstinentiam sibi indixit, arbitratus hac contitia morbum posse depelli vel certe mitigari. Sed accedente ad febrem lateris dolore, quem Greci pleuresin dicunt, illoque adhuc inediam retinente neque corpus aliter quam rarissimo potu sustentante, septimo, postquam decubuit, die, sacra communione percepta, decessit, anno aetatis suae septuagesimo secundo et ex quo regnare coeperat quadrageei tertia. 31. Corpus more sollemni lotum et curatum et maximo totius populi luctu ecclesiae inlatum atque humatum est. Dubitatum est primo, ubi reponi deberet, eo quod ipse vivus de hoc nihil praecepisset. Tandem omnium animis sedit nusquam eum honestius tumulari posse quam in ea basilica, quam ipse propter amorem
Abbreviated transcription (Latin):
stroni: austrũ sundroni: Austrũi¬
africum. sundiuuestroni: africũ
uuest sundroni: ⁊ephirũ uuestro¬
ni:chorum uuestnoiarone: circi¬
um nordiuestruni: Septetrionẽ
nordroni: aquilonẽ nordostruni:
uulturnũ osmordroni ¶xtremo
uite tempore cũ iam & morbo &
seneitute p̃meretur. euocatũ ad se¬
ludouicum filium suũ aquitanie
regem. qui solus filiorũ hildigar
totius regni: & imꝑialis nomins
heredem constituit. Impositoq
capiti eiꝰ diademate: imꝑatorem
& augustum iussit appellari. Sus¬
ceptum ẽ. hoc eiꝰ consiliũ ab om̃ib
qui aderant magno cũ fauore. sc̃
diuinitus ei propͦt̃ regni utilita¬
tem uidebatur inspiratũ. Auxitq¬
in aiestatẽ eis hoc factum. & ex¬
teris nationib ñ minimũ t̾rorio
incussit. Dimisso deinde in aqui¬
taniam filio. ipse more soltto qͣn¬
uis senectute confectus: ñ longe
reliquum erat autũpni: circa bđ̃
nouembris aquisgrani reu̾iturr.

Expanded text:
stroni, austrum sundroni, austrostroni, austrum sundroni, austroafricum sundwestroni, africum westsundroni, zefyrum westroni, chorum westnordroni, circium nordwestroni, septentrionem nordroni, aquilonem norđostroni, vulturnum ostnorđroni. 30. Extremo vitae tempore, cum iam et morbo et senectute premeretur, eLudewicum filium suum Aquitaniae regem, qui solus filiorum Hildigardtotius regni et imperialis nominis heredem constituit; impositoque capiti ejus diademate, imperatorem et augustum jussit appellari. Susceptum est hoc ejus consilium ab omnibus qui aderant cum magno favore; nam divinitus ei propter regni utilitatem videbatur inspiratum; auxitque majestatem ejus hoc factum, et exteris nationibus non minimum terroris incussit.--Dimisso deinde in Aquitaniam filio, ipse more solito, quamvis senectute confectus, non longe reliquum erat autumni, circa Kalendas Novemb. Aquasgrani revertitur.
Abbreviated transcription (Latin):
so oculo hec uident atq ideo dup¬
plicia illis uidentur quȩ uident.
Et confusi caligine nequitiȩ in id ca-¬
dunt: ut minus uidendo plas ui¬
deant. cum tamen id quod est ista
ut est uidere non possunt. Qui
grauiora arbitrantur flagella pa-¬
tris. quam hostis incendia: quia¬
cerbiore uocant blandientem.
ammonentem et redimentem de¬
um: quam persequentem. domi-¬
nantem. crucidantemq diabolum.
Quam quasi depatre intelligerent:
de castigatione gauderent. Et si p̃¬
uideretur fructus eruditionis:
esset disciplina tolerabilis. Ac pro
pter spem que nunci gentib data
est antea uero non fuerat leuiora
ducerent. et si grauiora paterentur.
Quamquam contemptus miseriaꝵ
possunt etiam suis dicͤere. apra
quos sumina mala prosummis
bonis estunata sunt. tantum ut
gloriam fame celebrem atꝙ illustr̃e
consequerentur. Per quos colligi da¬
tur quanta nobis quibus eterni

Expanded text:
so oculo haec vident, atque ideo duso oculo haec vident, atque ideo duplicia illis videntur quae vident: et confusi caligine nequitiae, in id cadunt, ut minus videndo plus videant, cum tamen id quod est, ita ut est, videre non possint: qui graviora arbitrantur flagella patris quam hostis incendia: qui acerbiorem vocant blandientem, admonentem, et redimentem Deum, quam persequentem, dominantem, trucidantemque diabolum. Quamquam si de patre intelligerent, de castigatione gauderent: et si praevideretur fructus eruditionis, esset dispter spem, quae nunc gentibus data est, antea uero non fuerat, leuiora ducerent, etsi grauiora paterentur. quamquam contemptus miseriarum possunt etiam a suis discere, apud quos summa mala pro summis bonis aestimata sunt, tantum ut gloriam famae celebrem atque inlustrem consequerentur: per quos colligi datur, quanta nobis, quibus aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
Do terrestri naualiq cercamine
sepe superati. nouissime ad roma¬
na bella conuersi sunt. Pro dolor.
legunt ne ista deueteribus qui
de recentibus conqueruntur:
mino legunt: et ea non equitate
sed emulatione conitiunt. Maxi¬
mo enim illo et ineffabili quem
nec ipsi discernunt stimulo com¬
punguntur: non propter tempora
mala.sed propter tempora xp̃iana:
et diriuatio est mundi ulceris.
ut quicquid sub grecrabili agitur.:
atrocius ẽẽ. uideatur. Si cut etiam
in ter nos sepe inimicorum oculis
utideri solet: eosquos execrantur
nichil non paruum. nichil non
curpe niebil non susceuum. nichil
non uulnerosum: dicto facto ue a¬
gere. Et hoc tamen simpliciter. In
tantum enim captum cor oblicaquat
inudia: ut rectum natura non
uideat. De quorum mimero sunt
isti: sed multo miseriores quia im¬
mici dei. ac per inde immici ueri¬
tatis: de quibus flentes hec dicim᷑
et quos misericorditer si patientur
argumus ut sanemus. Qui uicio¬

Expanded text:
to, terrestri navalique certamine to, terrestri navalique certamine saepe superati, novissime ad Romana bella conversi sunt. Proh dolor! legunt ne ista de veteribus, qui de recentibus conqueruntur? Immo legunt, et ea non aequitate, sed aemulatione conjiciunt. Maximo enim illo et ineffabili, quem nec ipsi discernunt, stimulo compunguntur, non propter tempora mala, sed propter tempora Christiana: et derivatio est invidi ulceris, ut quidquid sub exsecrabili agitur, atrocius esse videatur: sicut etiam inter nos saepe inimicorum oculis videri solet, eos quos exsecrantur, 231 nihil non pravum, nihil non turpe, nihil non subsicivum, nihil non in vulnus suum, dicto factove agere, et hoc tamen pene simpliciter. In tantum enim captum cor obliquat invidia, ut rectum natura non videat, de quorum numero sunt isti: sed multo miseriores, quia inimici Dei, ac perinde inimici veritatis, de quibus flentes haec dicimus, et quos misericorditer, si patiantur, arguimus, ut sanemus, qui vitio