comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta bñdictione suꝑ eam. iubet dñi¬
cam dicere orationem. Dixit illa:
bens lectulo quidam iam dies duo¬
decim. pͥuatus lingue officio. ad
uissionem uisitantis se sc̃i loq̃lã
recuiꝑat: eucharistiam sumit: &¬
ita munitus extremũ in bona cos¬
fessione efflauit sp̃m. Ooluia fru¬
ctifera in domo dĩ: o oleũ iocun¬
ditatis ungens & lucens & splen¬
dore miraculi illustrauit sanos.:
& suauitate bñficii unxit infir¬
mumr: cui mox morito salutarẽ
confitendi & cõmunicandi obtinu¬
it facultatẽ. INtrauit ad eum
quidam de nobilib: habens ei ali¬
quid dicere. Qui int̾ loquendũ
fide plenus. tres iuncos pie furatꝰ
de lectulo quo ille sedebat. tulit
secum: & multa deus de furto pie¬
tatis est oꝑatus. fide illiꝰ e p̾sulis
scĩtate. Forte uenerat in ciuita¬
mensam: ingressus uir nobilis
de ciuritate ip̃a. humilit̾ suppli¬
cat ꝓ urore p̃gnante que iam sol¬
lemine preterisset tempꝰ pariendi:

Expanded text:
ta benedictione super eam, jubet dominita benedictione super eam, jubet dominicam dicere orationem. Dixit illa, bens lectulo quidam dives, jam dies duodecim privatus linguae officio, ad jussionem visitantis se sancti, loquelam recuperat, eucharistiam sumit: et ita munitus, extremum in bona confessione efflavit spiritum. O oliva fructifera in domo Dei! o oleum jucunditatis, ungens et lucens! Et splendore miraculi illustravit sanos, et suavitate beneficii unxit infirmum, cui mox morituro salutarem confitendi et communicandi obtinuit facultatem. Intravit ad eum quidam de nobilibus, habens ei aliquid dicere. Qui inter loquendum, fide plenus, tres juncos pie furatus de lectulo, in quo ille sedebat, tulit secum: et multa Deus de furto pietatis est operatus, fide illius, et Praesulis sanctitate. Forte venerat in civitamensam, ingressus vir nobilis de civitate ipsa humiliter supplicat pro uxore praegnante, quae jam solemne omne praeterisset tempus pariendi,
Abbreviated transcription (Latin):
& in aqͣ ꝙͣ bñdixit lauari. Lota t̃.
& sanata. Alteram quoq in sa¬
ballo regione ulidie. menbra ꝓ¬
pͥa dentib laniantem: orando &
tangendo curauit. Amentem
hominem multa predicentẽ fu¬
tura. amici & ꝓpinqͥ addiicunt ad
di hoĩem uinctum funib &e forti¬
ter. qd fortem ad nocendũ rabies
ipsa fecisset. & terribilem uaide.
Oat malachias: & in continentie¬
ger sanat᷑ & soluit᷑. Factum est hoc
loco quodam cus nomen tacemus.
quod nimis barbarum sonet: sicut
& alia multa. Alio tempore in
prefata ciuitate lesmnor. puellam
mutam parentes eiꝰ in media pla¬
tea offerunt eranscunti: cum mul¬
ca supplicatione rogantes. ut ei sub¬
uenire dignet᷑. Stat malachias: &
facta oratione tangens digito lin¬
guam eius: sputã misit in os: & lo¬
quentem dimisit. Exiens de¬
it cum uxore sua: que ñ poterat
loqui. Rogatus ut eiꝰ misercatur.
statinporta ꝓppło circũstante: &da¬

Expanded text:
et in aqua, quam benedixit, lavari. Lota est, et in aqua, quam benedixit, lavari. Lota est, et sanata est. Alteram quoque in Saballo regione Ulydiae, membra propria dentibus laniantem, orando et tangendo curavit. Amentem hominem, multa praedicentem futura, amici et propinqui adducunt ad Dei hominem, vinctum funibus fortiter, quod fortem ad nocendum rabies ipsa fecisset, et terribilem valde. Orat Malachias; et incontinenti aeger sanatur, et solvitur. Factum est hoc loco quodam, cujus nomen tacemus, quod nimis barbarum sonet, sicut et alia multa. Alio tempore in praefata civitate Lesmor puellam mutam parentes ejus in media platea 678 offerunt transeunti, cum multa supplicatione rogantes ut ei subvenire dignetur. Stat Malachias, et facta oratione, tangens digito linguam ejus, sputum misit in os ejus et loquentem dimisit. CAPUT nem cum uxore sua, quae non poterat loqui. Rogatus ut ejus misereatur, stat in porta, populo circumstante; et da
Abbreviated transcription (Latin):
chiam loquerent᷑: quem non mł¬
co ante in cadem domo memine¬
rat ꝑ noctasse & adhuc stramen
in loco. Sumptaq fiducia & quẽ
pocuit conatu cepit reꝑe: debilis
corpore. s fide fortis. Et ecce in aere
clamor & uociferatio. Prohibe eum
ꝓhibe: recine eum retine: amictimꝰ
bdam. uerum is quẽ portabat fi¬
des & desidium euadendi: quanto
plus clamabant illi. tantomagis
genib manib q intens. ad reme¬
cdiun festinabat. Et ꝑuenieus as¬
cendit lectulir uolutat᷑ in strami¬
ne: audit ululatum plangentiũ.
heu. heu. ip̃i nos ꝓdidimus: decep¬
tisumus: euasit. Et dicto cicius
recessit ab eo demoniũ: terror &
horror quem patiebat᷑: & omĩs pa¬
riter egritudo. IN lesmor cun¬
tate homo a demõnnio uexatꝰ per
malachiam lib̾atus est. I tem tͣn¬
seriti aliqñ ꝑ laginiam oblatꝰ
illi infans habens demoniũ: sa¬
nus relatꝰ est. IN regione eadẽ
ligatam funib freneticã solui ilit.

Expanded text:
chiam loquerentur, quem non muchiam loquerentur, quem non multo ante in eadem domo meminerat pernoctasse. Et adhuc stramen in loco: sumptaque fiducia, et quo potuit conatu, coepit repere debilis corpore, sed fide fortis. Et ecce in aere clamor et vociferatio: « Prohibe eum, prohibe; retine eum, retine: amittimus praedam. » Verum is quem portabat fides et desiderium evadendi, quanto plus clamabant illi, tanto magis genibus manibusque nitens, ad remedium festinabat. Et perveniens ascendit lectulum, volutatur in stramine, audit ululatum plangentium: « Heu, heu! ipsi nos prodidimus, decepti sumus, evasit. » Et dicto citius recessit ab eo daemonum terror et horror quem patiebatur, et omnis pariter aegritudo. In Lesmor civitate homo a daemonio vexatus, per Malachiam liberatus est. Item transeunti aliquando per Laginiam, oblatus illi infans habens daemonium, sanus relatus est. In regione eadem ligatam funibus phreneticam solvi jussit,
Abbreviated transcription (Latin):
sus. recurrit in alt̾am. Ita ꝑ aliqd̃
spaciũ alc̾natim uexabat illas. Hĩc
inde refiigiens. Tunc sẽs indig¬
nans sibi illudi a demone. coili¬
gens q spĩ infremuit: & cotis ui¬
rib fidei facto impetu in aduer¬
saruĩ. ab utͦq fugauit: & quid̃ ñ
minus uexatum. his quas uera¬
uerat ipse. Ceterum quod moram
fecit scd. non putes lector fuisse uir¬
tutis eius. s dispensationis diui¬
ne: ut uidelicet ex hoc manifes¬
tior fieret. & maligni presentia.
& uictoria malachie. Deniq au¬
di quid alibi fecerit: non autem
ꝑ presentiam suam. Qutiq po¬
tiit p̃sens: quod absens ualuit.
a. li. regione. aquilonaris par¬
tis hibernie. iacebat in domo in
firmus: nec dubiũ quin demonũ
maleficio. Nam qͣdam nocte au¬
diuit eos dicentes: loquente al¬
tero ad alt̾um. uide ne miser iste.
hipocrite illiꝰ stratũ. stramen ue
continguat: & sic esfugiat manꝰ
nr̃as. Cognouit homo qđ mala¬

Expanded text:
sus, recurrit in alteram. Ita per aliquod sus, recurrit in alteram. Ita per aliquod spatium alternatim vexabat illas, hinc inde refugiens. Tunc sanctus indignans sibi illudi a daemone, colligensque spiritum, infremuit, et totis viribus fidei facto impetu in adversarium, ab utraque fugavit, et quidem non minus vexatum his, quas vexaverat ipse. Caeterum quod moram fecit sancto, non putes, lector, fuisse virtutis ejus, sed dispensationis divinae: ut videlicet ex hoc manifestior fieret et maligni praesentia, et victoria Malachiae. Denique audi quid alibi fecerit, non autem per praesentiam suam. Et utique potuit praesens, quod absens valuit. 46. In regione aquilonaris partis Hiberniae jacebat infirmus in domo, nec dubium quin daemonum maleficio. Nam quadam nocte audivit eos loquentes, dicente altero ad alterum: « Vide ne miser iste hypocritae illius stratum, stramenve contingat, et sic effugiat manus nostras. » Cognovit homo, quod Mala
Abbreviated transcription (Latin):
erigunt. turres ac menia ad ce¬
los leuant̾. malachias non habes
ubi caput reclinet: opꝰ facit e¬
uangłiste. Illi equos ascendunt:
cum tba hominũ gratis mandu¬
cantiũ panem & ñ suũ: malachi¬
as septus scõꝵ fratrũ collegio. pe¬
des circuit. portans panes angłoꝵ
quib saciet animas esurientes.
Iui plebes ne agnoscunt qͥdẽ.i ste
erudit. Illi potentes e tirannos
honorant: iste punit. Suirum
apłicum: quem tot & talia nobi¬
litant signa apłatus sui. Qd gͦ
mirũ si mira est oꝑatus: sic mira¬
b̾ilis ip̃se: Immo uero non ipse:
s ds in ipso. elliõquin tues in qͥt¬
d̾s qui facis mirabilia. Erat¬
mulier in ciuitate culratinr: de
lachias: orat ꝓ addicta urget¬
inuasorem. exit. Sed numdũ ex satu¬
rata est nequitia eius: miseram
inuadit mulicreulam que forte
ꝓpter assisteret.  malachias. Hon
ad hoc inquit tibi illam culi. ut
hanc ꝑuaderes: eri ab ea. Paret:
s repecit pͥorem. Qua denuo pul¬

Expanded text:
erigunt, turres ac moenia ad coeerigunt, turres ac moenia ad coelos levant; Malachias non habens ubi caput reclinet, opus facit evangelistae. Illi equos ascendunt cum turba hominum gratis manducantium panem, et non suum; Malachias septus sanctorum fratrum collegio, pedes circuit, portans panes Angelorum, quibus satiet animas esurientes. Illi plebes ne agnoscunt quidem: iste erudit. Illi potentes et tyrannos honorant: iste punit. O virum apostolicum, quem tot et talia nobilitant signa apostolatus sui! Quid ergo mirum, si mira est operatus, sic mirabilis ipse? Imo vero non ipse, sed Deus in ipso. Alioquin tu es Deus, inquit, qui facis mirabilia . CAmulier in civitate Culratim  al.lachias; orat pro addicta, urgetinvasorem; exit. Sed nondum exsaturata nequitia ejus, miseram invadit mulierculam, quae forte prope assisteret. Et Malachias: « Non ad hoc, » inquit, « tibi illam tuli, ut hanc pervaderes: exi et ab ea. » Paret, sed repetit priorem. Qua denuo pul
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Illi fastum & questum estimas
pietatem: malachias hereditate
uendicat sibi opus. & onus. Illi fe¬
lices se credunt si dilatauerint
terminos suos: malachias in dila¬
tanda caritate głatur:. Illi congre¬
gant in horrea. & dolia replent: un¬
de onerent mensas: malachias col¬
ligit in deserta & solitudines. un¬
de impleat celos. Illi cũ accipiant
decimas. & primitias. & oblationes.
insuꝑ & de cesaris beneficio thelo¬
nea &e tributa. & alios redditꝰ infi¬
nitos: solliciti sunt nichilonuuꝰ
quid mandiicent atq bibant
malachias nichil habens horũ. mul¬
tos tamen locupletat de ꝓmptua¬
rio fidi. Illis nec cupiditatis. nec
sollicitudinis ullus est finis. ma¬
lachias cupiens nich. non nouit
tamen cogitare de crastino. Illi a
pauꝑib exigunt qđ dent diuiti¬
b: iste sollicitat duntes ꝓ pauꝑi¬
b sustentandis. Ini marsupia uia¬
cuant subditoꝵ: iste ꝓ peccatis
eoꝵ altaria cumulat uotis. hos¬
tiis q pacificis. Illi alta palatia

Expanded text:
t. Illi fastum et quaestum aestimant pietatem: Malachias haereditate vindicat sibi opus et onus. Illi felices se credunt, si dilataverint terminos suos: Malachias in dilatanda charitate gloriatur. Illi congregant in horrea, et dolia replent, unde onerent mensas: Malachias colligit in deserta et solitudines, unde impleat coelos. Illi, cum accipiant decimas, et primitias, et oblationes, insuper et de Caesaris beneficio telonia, et tributa, et alios redditus infinitos, solliciti sunt nihilominus, quid manducent, et quid bibant: Malachias nihil horum habens, multos tamen locupletat de promptuario fidei. Illis nec cupiditatis, nec sollicitudinis ullus est finis; Malachias 677 cupiens nihil, non novit tamen cogitare de crastino. Illi a pauperibus exigunt quod dent divitibus: iste sollicitat divites pro pauperibus sustentandis. Illi marsupia vacuant subditorum: iste pro peccatis eorum altaria cumulat votis, hostiisque pacificis. Illi alta palatia
Abbreviated transcription (Latin):
tina p̃penditur tuis: nobis efficiat᷑
meritis & precib salutaris. Gła scĩta¬
tis tue que a nobis frequentat᷑. con¬
tinuatuir ab angłis. sic erit nobis
digne iocunda: si fuerit & fructuo¬
sa. Liceat nobis aliquas te migͣnte.
retinere reliquias de fructib sp̃c.
quib onustus ascendis: qui in tuo
hodie tam delicioso conuiuio con¬
gregamur. Elcto nobis quesumꝰ alt̾¬

Expanded text:
tiva impenditur, tuis nobis efficiatur tiva impenditur, tuis nobis efficiatur meritis et precibus salutaris. Gloria sanctitatis tuae, quae a nobis frequentatur, continuatur ab angelis, sic erit nobis digne jucunda, si fuerit et fructuosa. Liceat nobis aliquas, te migrante, retinere reliquias de fructibus spiritus, quibus onustus ascendis qui in tuo hodie tam delicioso convivio congregamur. 8. Esto nobis, quaesum
Abbreviated transcription (Latin):
sterio uisitauit plebem suam: & nẽ
assumpto eo in scãm ciuitatem. tan¬
te recordatione suauitatis. nr̃ãm ñ
desinit consolari captuntatem. Ex¬
ultet in dño sp̃c malachie: quod le¬
uatus ponde corporee molis. nulla
iam feculenta uł terrena mat̾ia. pre¬
grauat᷑: quo mminus tota alacrita¬
te ac uiuacitate. corporcam omnẽ
& incorpoream. transiens creaturam.
ꝑgat totus in dm̃: & adherens illi
unus cum eo sit sp̃e ineternum.
Domum istam decet sc̃ĩtudo: in qua
tante frequentat᷑ memoria sc̃ĩtatis.
Scẽ malachia serua eam in sc̃itate
& iusticia misertus nr̃i: qui inter
tot & tantas miserias. memoriam
abundantie suauitatis tue eructa¬
mus. Magna est suꝑ te diuine dis¬
pensatio pietatis. qui ce fecit par¬
uum in oculis tuis. magnũ in su¬
is: qui magna fecit ꝑte. saluans
patriam tuam: magna fecit tibi. in¬
troduccns in głam suam. Festiuitas
tua que merito tuis uirtutib. uo¬

Expanded text:
sterio visitavit plebem suam, et nunc sterio visitavit plebem suam, et nunc assumpto eo in sanctam civitatem, tantae recordatione suavitatis nostram non desinit consolari captivitatem, Exsultet in Domino spiritus Malachiae, quod levatus pondere corporeae molis, nulla jam faeculenta vel terrena materia praegravatur, quominus tota alacritate ac vivacitate corpoream omnem et incorpoream transiens creaturam, pergat totus in Deum, et adhaerens illi, unus sit cum eo spiritus in aeternum. 7. Domum istam decet sanctitudo, in qua tantae frequentatur memoria sanctitatis. Sancte Malachia, serva eam in sanctitate et justitia, misertus nostri, qui inter tot et tantas miserias memoriam abundantiae suavitatis tuae eructamus. Magna est super te divinae dispensatio pietatis: qui te parvum fecit in oculis tuis, magnum in suis; qui magna fecit per te, salvans patriam tuam, magna fecit tibi, introducens te in gloriam suam. Festivitas tua, quae merito tuis virtutibus vo
Abbreviated transcription (Latin):
non immerito hodie malachias.
in consortio angłoꝵ recipit᷑: re ad¬
eptus qd̾ nomine dicebatur: & ante
quid̃ angłs erat. non nuꝰ purita¬
te ꝙͣ nomine: snuinc felicuis głosi
in eo int̾precatio nominis adimple¬
tur: qñ pari cum angłis głã & feli¬
ues suos ꝓfiliis captiuatis legatio¬
ne fungens: corda nobis concilians
bcator. uota illis intimans miseroꝵ.
Letem᷑ inqͣ. & cxultemus: quia celestis
illa curia ce nobis habet cui sit cu¬
ra nr̃i: qui suis nos ꝓtegat meritis.
quos informainit exemplis. miracu¬
lis confirmauit. Sẽs pontifex. qui in
spui humilitatis hostias pacificas. ce¬
us frequenter inuererat. hodie ꝑ se¬
met ipsum introuit ad altare d̾̃i.
ipse hostia & sacerdos. Migͣnte sacer¬
dote. sacrificii ritus in mieliꝰ mutatꝰ
est: fons lacrimarum siccatus est.
holocaustum omne condit᷑ in leci¬
cia & cxultatione. Bñctictus dñs ds
malachie. qui tanti pontificis mini¬

Expanded text:
non immerito hodie Malachias non immerito hodie Malachias in consortium angelorum recipitur, re adeptus, quod nomine dicebatur. Et quidem ante angelus erat non minus puritate, quam nomine; sed nunc felicius gloriosi in eo interpretatio nominis adimpletur, quando pari cum angelis gloria et felives suos, pro filiis captivitatis legatione fungens, corda nobis concilians beatorum, vota illis intimans miserorum. Laetemur, inquam, et exsultemus, quia coelestis illa curia ex nobis habet, cui sit cura nostri, qui suis nos protegat meritis, quos informavit exemplis, miraculis confirmavit. 6. Sanctus pontifex, qui in spiritu humilitatis hostias pacificas coelis frequenter invexerat, hodie pemetipsum introivit ad altare Dei, ipse hostia et sacerdos. Migrante sacerdote, sacrificii ritus in melius mutatus est; fons lacrymarum siccatus est, holocaustum omne conditur in laetitia et exsultatione. Benedictus Dominus Deus Malachiae, qui tanti pontificis mini
Abbreviated transcription (Latin):
tempus liberum a necessitatib
plebium: tamen a scĩs meditati¬
onib feriatum. non orandi stu¬
dio. non ip̃o ocio contemplandi.
Sermo illi in tempore ocii: aut se¬
rius aut nullus. o lspectus aut
osficiosus. aut demissus: & cohibitꝰ
int᷑se. Nempe quod non medio¬
eri laudi ducit᷑ int̃ sapientes. ocu
lus eius in capite eiꝰ nusquam auolas.
nisi cum uirtuti paruisset. Risus aut
indicans caritatem. aut ꝓuocans. ra¬
rus tamen & ip̃e. Est quidem inter¬
dum eductus: excussus numnꝙͣ Q
ita nunciaret cordis leticiaur: ut ori
gram non miniieret sz augeret.
Tam modestꝰ. ut leuitatis ũposset
esse suspectus tantillus camen. ut
hilarem uultum ab om̃i tͥsticie
neuo. uł nebulo uendicare suffice¬
ret. Omunus ꝑfectum: o holocan¬
stum pingue: o obsequium gͣcum.
mente & manu. Quam bonus odor
deo in orationib ociosi: qͣm bonus
hominib in sudorib occupati. Phu
ius modi ergo dilectus adeo & hõib

Expanded text:
tempus liberum a necessitatibus tempus liberum a necessitatibus plebium, non tamen a sanctis meditationibus feriatum, non orandi studio, non ipso otio contemplandi. Sermo illi in tempore otii aut serius, aut nullus. Aspectus ejus aut officiosus, aut demissus, et cohibitus intra se. Nempe quod non mediocri laudi inter sapientes ducitur oculus ejus in capite ejus , nusquam avolans, nisi cum virtuti paruisset. Risus aut indicans charitatis, aut provocans: rarus tamen et ipse. Equidem interdum eductus, excussus nunquam: qui ita nuntiaret cordis laetitiam, ut ori gratiam non minueret, sed augeret. Tam modestus, ut levitatis non posset esse suspectus: tantillus tamen, ut hilarem vultum ab omni tristitiae naevo vel nubilo vindicare sufficeret. O munus perfectum! o holocaustum pingue! o obsequium gratum mente et manu! Quam bonus odor Deo in orationibus otiosi! quam bonus hominibus in sudoribus occupati! 5. Pro hujusmodi ergo dilectus a Deo et hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ira suꝑari non poterat. Ira eius. in ma¬
nu eius. Cocata ueniebat: eriens non
erimpens: nutu non impetu fereba¬
tur. Non urebat᷑ illa. s utebatur.
Magna illi. tam in hoc ꝗͣ in cunctis utͥ¬
usq hominis sui. motib regendis uł
cohibendis. censure diligentia: & cir¬
conspectio multa. Non enim ita om¬
nib intendebat: ut se solum expone¬
ret: solum cure exciꝑet generali.
Erat & sui sollicitꝰ. Se ipm custodiebat.
Ita deniq totus suus. & totus om̃i¬
ũ erat: ut nec caritas acustodia
fui: nec ꝓprietas ab utilitate com¬
muni: eum impedire uel retarda¬
re in aliquo uideret᷑. Si ideres
homniem mediis immersum tur¬
bis. &implicitum curis: diceres pa-¬
trie natum. non sibi. Si iuderes
hominem solum. & secum habi¬
sibi. Sine turbatione uersabat᷑
in turbis: sine ocio. temptꝰ qd̾ ocio
dederat transigebat. Quomodo
ociosus: qͣndo exercebat᷑ in rustifi¬
cationib dñi: Nam & si habebat

Expanded text:
ira superari non poterat. Ira ejus in maira superari non poterat. Ira ejus in manu ejus. Vocata veniebat, exiens, non erumpens; nutu non impetu ferebatur. Non urebatur illa, sed utebatur. Magna illi tam in hoc, quam in cunctis utriusque hominis sui motibus regendis vel cohibendis, censurae diligentia, et circumspectio multa. Non enim ita omnibus intendebat, ut se solum exponeret, solum curae exciperet generali. Erat et sui sollicitus. Seipsum custodiebat. Ita denique totus suus, et totus omnium erat, ut nec charitas a custodia sui, nec proprietas ab utilitate communi eum impedire vel retardare in aliquo videretur. Si videres hominem mediis immersum turbis, et implicitum curis, diceres patriae natum, non sibi. Si videres hominem solum, et secum habisibi. 4. Sine turbatione versabatur in turbis: sine otio tempus, quod otio dederat, transigebat. Quomodo otiosus, quando exercebatur in justificationibus Domini? Nam etsi habebat
Abbreviated transcription (Latin):
um: cum subito factus est in fliiũ
magnũ qui riuulus erat: & riuus
ibat & intumescebat. inundans. & ne-¬
gans omĩno transitum uolentib
malignari Qͣta audiuimus & cog¬
nomimus ea de delo uiri. & ultione
immicoꝵ: cum tamen esset suauis
mum. parens iiuebat omĩb: qͣsi
gallina pullos suos. sic fouebat om̃s.
& in uelamento alarum suarũ ꝓte¬
gebat. Non sexꝰ non etas. non condi¬
tio. discernebat᷑ aut ꝑsona: deerat
uemini. expanso omĩb gremio pie¬
tatis. De quacumq tribulatione
clamaret᷑ ad eum. ꝓpriam reputa¬
bat: insi quod in sua paciens. ui alie¬
na compaciens erat. plerumq & im-¬
paciens. Non numꝗͣ siquidem re¬
pletus telo. ꝓaliis in alios mouebat᷑.
ut eripiens inopes. & repͥmens forces.
consuleret ꝑinde omĩb in salutem.
peccaret: iuxta illud de psalmo.
irascimini & nolite peccare. Non
ira illi: s ip̃e anino dominabat᷑.
Efrat suimet potis. Sane uictor sui:

Expanded text:
um: cum subito factus est in fluvium um: cum subito factus est in fluvium magnum, qui rivulus erat: et rivus ibat, et intumescebat inundans, et negans omnino transitum volentibus malignari. 3. Quanta audivimus et cognovimus ea de zelo viri et ultione inimicorum, cum tamen esset suavis nium parens, vivebat omnibus; quasi gallina pullos suos, sic fovebat omnes, et in velamento alarum suarum protegebat. Non sexus, non aetas, non conditio discernebatur, aut persona: deerat nemini, expanso omnibus gremio pietatis. De quacunque tribulatione clamaretur ad eum, propriam reputabat: nisi quod in sua patiens, in aliena compatiens erat, plerumque et impatiens. Nonnunquam siquidem repletus zelo, pro aliis in alios movebatur, ut eripiens inopes, et reprimens fortes, consuleret proinde omnibus in salutem. peccaret, juxta illud de psalmo: Irascimini, et nolite peccare , non ira illi, sed ipse animo dominabatur. Erat suimet potis. Sane victor sui,
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ. Hilaris dator: petitor rarus:
acceptor uerecundus. Pacis refor¬
mande int̾ discordantes. fuit illi cu¬
ra maxima: & efficatia multa. Quiᷤ
eque pius ad compariendũ: ad sub¬
ueniendum ꝓmptus. ad corripiendũ
liber: Nam & delans erat: nec dee¬
rat scientia. zeli ip̃iꝰ modatͥe Et qͥdẽ
infirmus infirmis: s nichilominus
potentib potens. suꝑbis resistebat.
tirannos uerberabat. regum magi¬
sterium ac pͥncipum. Ipse est qui re¬
gi orando uisum & malignitati cu¬
lit & humiliato restituit. Ipse est qͥ
pacis quam fecerat iolatores spũi
erroris traditos frustratus est in
malo. quod facere cogitabant: ac de¬
nuo coegit ad pacem. confusos quid̃
& stupefactos. in eo quod sibi contig̃at.
Ipse est cui aduersus alios. pacti eque
p̃uaricatores. riuus officiosissume af¬
fuit: miro modo obiectu sui euacu¬
ans molimina impioꝵ. Imbres non
erant. non illiuues aquarum: non¬
cursus nubium᷑. ũ liquefactio nui¬

Expanded text:
sorum. Hilaris dator, petitor rarus, sorum. Hilaris dator, petitor rarus, acceptor verecundus. Pacis reformandae inter discordantes fuit illi cura maxima, et efficacia multa. Quis aeque pius ad compatiendum, ad subveniendum promptus, ad corripiendum liber? Nam et zelans erat, nec deerat scientia, zeli ipsius moderatrix. Et quidem infirmus infirmis, sed nihilominus potentibus potens, superbis resistebat, tyrannos verberabat, regum magister ac 1047 principum. Ipse est, qui regi orando visum et malignanti tulit, et humiliato restituit. Ipse est, qui pacis quam fecerat violatores, spiritui erroris traditos, frustratus est in malo quod facere cogitabant: ac denuo coegit ad pacem, confusos quidem et stupefactos in eo quod sibi contigerat. Ipse enim est, cui adversus alios, pacti aeque praevaricatores, rivus officiosissime adfuit, miro modo objectu sui evacuans molimina impiorum. Imbres non erant, non illuvies aquarum, non concursus nubium, non liquefactio nivi
Abbreviated transcription (Latin):
nem tuam terminos terre. Quam
libens saluator recipiebat. qd emerat:
& einerat p̃cio sanguinis sui. ignomi¬
nia crucis. horrore passionis. Quam
libens de manib malachie ꝓ co qd̃
gratis munstraret. Ergo in minnistro
quidem gratum munus gratuitum:
in ministerio aut̃ placita conuersio
peccator Grata inꝗͣ. & placita in im¬
nistro simplicitas oculi: in minist̾io
salus populi. Quamꝗͣ &siministe¬
rii quidem minor efficientia seque-¬
retur: nichilominus tamen ad ma¬
lachiam. & ad oꝑa eiꝰ. ille merito res¬
perisset. cui amica puritas. cui fami¬
liaris simplicitas: cuius iusticie est.
de intentione pensare opus. & de o-¬
culi qͣlitate totius estimare corporis
statum. Nunc uero magna oꝑa do¬
mim. exquisita in om̃s uoluntates eiꝰ:¬
& si ꝓbona caste intentionis origine
meliora. Qđopus pietatis preteriit
malachiam: Pauꝑ sibi: s diues pau¬
ꝑib erat. Nat̃ orphanoꝵ⁊ maritus
uiduarum: patronus ȩxtitit oppres-¬

Expanded text:
nem tuam terminos terrae? Quam nem tuam terminos terrae? Quam libens Salvator recipiebat quod emerat, et emerat pretio sanguinis sui, ignominia crucis, horrore passionis! Quam libens de manibus Malachiae, pro eo quod gratis ministraret! Ergo in ministro quidem gratum erat munus gratuitum, in ministerio autem placita conversio peccatorum. Grata, inquam, et placita in ministro simplicitas oculi, in ministerio autem salus populi. 2. Quanquam etsi ministerii quidem minor efficientia sequeretur, nihilominus tamen ad Malachiam et ad opera ejus ille merito respexisset, cui amica puritas, cui familiaris simplicitas: cujus justitiae est de intentione pensare opus, et de oculi qualitate totius aestimare corporis statum. Nunc vero magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates epro bona castae intentionis origine meliora. Quod opus pictatis praeteriit Malachiam? Pauper sibi, sed dives pauperibus erat. Pater orphanorum, maritus viduarum, patronus exstitit oppres
Abbreviated transcription (Latin):
IQUEł dilectissimi quod dũ
ꝑ hoc luctum magis quam gau¬
dium mscrandum nob̃ indicit
exilium. & conscientia delictoꝵ. Oa
tamen apłico gaudere cum gau¬
dentib ammonem᷑ in omnẽ nos
suscitari leticiam: tempus & cau¬
sa requirit. Nam si uere quod
ꝓpha sensit. exultant iusti in cons¬
pectu di: exultat sine dubio ma¬
lachias. qui in dieb suis placuit
deo & inuentꝰ est iustꝰ. In scĩtate &
iusticia coram ip̃o ministunt: placuit
ministerium. placuit & minister.
Quid in placuerit: Dosuit sine sump¬
tu euangłium: repleuit cuangłio
patͥam: suoꝵ maxime fertilem edõ¬
mnt barbariem hib̾noꝵ: leui iugo
xp̃i ingladio sp̃c. exteras subdidit na¬
tiones. usq ad extrema terre restitu¬
ens herecditatem suam illi. Omini-¬
sterium fructuosum: õ muistrum
fidelem. Numquid non ꝑ ip̃m. filio
est paterua adimpleta ꝓmissio: Nũ¬
quid non hunc otim intuebatur pa¬
ter. cum ad filium loqueret᷑: dabo tͥ
gentes hereditatem triam. & possessio¬

Expanded text:
iquet, dilectissimi, quod dum mino : ac per hoc luctum magis, quam gaudium, miserandum nobis indicit exsilium et conscientia delictorum. Quia tamen apostolico ore gaudere cum gaudentibus admonemur , in omnem nos suscitari laetitiam, tempus et causa requirit. Nam si vere, quod Propheta sensit, exsultent justi in conspectu Dei , exsultat sine dubio Malachias, qui in diebus suis placuit Deo, et inventus est justus. In sanctitate et justitia coram ipso ministravit: placuit ministerium, placuit et minister. Quidni placuerit? Posuit sine sumptu Evangelium, replevit Evangelio patriam, suorum maxime feralem edomuit barbariem Hibernorum; levi jugo Christi in gladio spiritus exteras subdidit nationes, usque ad extrema terrae restituens haereditatem suam illi. O ministerium fructuosum! o ministrum fidelem! Nunquid non per ipsum Filio est paterna adimpleta promissio? Nunquid non hunc olim intuebatur Pater, cum ad Filium loqueretur: Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessio
Abbreviated transcription (Latin):
Rater erat quidã
scłaris: habens u¬
nicam filiam par¬
conuerti cupiens. commenda¬
uit eam ciudam parenti suo.
& abiit in monasteriũ. quod los¬
ge aberat de ciuitate miliaria
tringitta duo: & ingressus ꝑ¬
ceteros qui in monastĩo erant
diligeret: eo quod ficĩelis esset
& obediens. Contigit aut̃ post
aliquot tempus. ut recordaret᷑
tos dies hoc faceret:uidit eum
abbas eius tribulantem & dix̃
ei. Quid habes fr̾: quod sic tri¬
stis ambulas: Dic michi: & d̃s
qui consolat᷑ om̃s det tͥ auxi¬
beo unũ filium in ciuitate.
quẽ reliqui paruulũ: & recor-¬
datus affligor ꝓpt̃ eum: & no¬
luit illi indicare quod puella
esset. obbas uero ens ignorars
quid esset. & nolens eum amit¬
tere. quia necessarus erat mo¬
nasterio: dicit ei. Si diligis il¬
lum: uade & adduc eum buc.
& sit tecum. Et abiens adduxit
eam: & dicebat᷑ marina. & mu¬
tauit ei nomen: & uocauit eam
marinum. Et dedit eam ad dis¬
cendas litteras int̾ monasternũ.
&erat cum eo. Et nullus cogno¬

Expanded text:
 Erat quidam saecularis habens unicam filiam parconverti cupiens, commendavit eam cuidam parenti suo, et abiit ad monasterium, quod longe erat de civitate milliaria triginta duo. Et ingressus pquam caeteros qui in monasterio erant diligeret, eo quod fidelis esset et obediens. Contigit autem, post aliquod tempus, ut recordareturtos dies hoc faceret, vidit eum abbas ejus tribulantem, et dixit ei: Quid habes, frater, quod sic tristis ambulas? dic mihi, et Deus qui consolatur omnes, dabit tibi auxibeo unum filium in civitate quem reliqui parvulum, et recordatus, affligor propter eum. Et noluit indicare ei quod puella esset. Abbas vero ejus ignorans quod esset, et nolens eum amittere, quia necessarius erat monasterio, dicit ei: Si diligis eum, vade, et adduc eum hoc, et sit tecum. Et abiens adduxit eam, dicebaturque Marina. Et mutavit ei nomen, et vocavit eam Marinum. Et dedit eam ad discendas litteras intra monasterium, et erat cum ea: nullusque agno
Abbreviated transcription (Latin):
cum uirgio. Igitur post sa¬
lutaria uerba melliflue pre¬
dicationis: partitus est eis sep¬
tem portiones sue silue. in fu¬
nculo distributionis. Erant
enim septem familie. His ita¬

Expanded text:
m. Igitur post salutaria verba mellifluae praedicationis partitus est inter eos septem portiones suae silvae in funiculo distributionis. Erant enim septem familiae. – – Mu
Abbreviated transcription (Latin):
postulabat ut una bucella pa¬
nis ei daret᷑. Hoc faciensper trẽ
annos: non recedebat de ante mo¬
nast̃ĩum. Pandochis uero filia.
ei. Ecce fr̃ marine qͦmͦ uosti. nutͥ
filium tuum. Et reliquit cũ
ibi: & abiit. Sc̃a uirgo suscipiens
tanqͣm ꝓpriumfilium: de ip̃a bu¬
triebat filium alienũ. Factũ ẽ¬
aut̃ hoc ꝑ alios duos annos. Post
cti: ingressi ad abbaten rogare
ge: & suscipe fratrem marinũ.
Ecce quinq annisunt quod in
penitentia ante ianam mo¬
nast̾ii iacet: & non recessit unꝗͣ

Expanded text:
postulabat ut vel una boccella papostulabat ut vel una boccella panis ei daretur. Hoc faciens per tres annos, non recessit de monasterio. Pandochis vero filia pei: Ecce, frater Marine, quomodo nosti nutrica filium tuum. Et reliquit eum ibi, et abiit. Sancta virgo suscipiens, tanquam proprium filium, de ipsa bunutricabat filium alienum. Factum est hoc per alios duos annos. CAP. cti, ingressi ad abbatem rogare ge et suscipe fratrem Marinum. Ecce quinque anni sunt, quod in poenitentia ante januam monasterii jacet, et non recessit u
Abbreviated transcription (Latin):
nacho qui dicit᷑ fr̃ marinus. qui
hic firequent̃ cũ carro mansit: ip̃e
me opp̃ssit & concepi Statĩq per¬
rexerunt parentes eius admona¬
steriũ: & dicunt abbati eiꝰ Ecce
dñe abbas. quod fecit monachꝰ
tuus marinꝰ qͦmͦ decepit filiam
nram. Dicit eis abbas. Sinite ui¬
deamꝰ si manifesta sunt que di¬
citis. Et ueniente illo: dicit ei ab¬
bas suus. fr̃ marine: tu hoc scelꝰ
oꝑatus es in filia eoꝵ Stans uero¬
duitius cogitauit it se: & inge¬
miscens dixit. Peccaui pat̾: peni¬
tentiam ago de hoc peccato: ora
ꝓ me eld iracundiã aut̃ cominotꝰ
abbas eius: uissit eum contundi
& asfligi. & ait. In ueritate dico.
quia tu qͥhoc malũ oꝑatꝰ es. non
manebis in hoc monastĩo: & iac¬
tauit eam foras. Ip̃a uero nulli
umꝙ̃ confessa est misteriũ suũ.
s abieus iactauit se ante fores mo¬
nasterii. & iacebat super t̾rã in
penitentia asfligens se tanqͣ ip̃a
peccasset. Et ingredientib frĩb

Expanded text:
nacho, qui dicitur frater Marinus, qui nacho, qui dicitur frater Marinus, qui hic frequenter cum carro mansit, ipse me oppressit, et concepi. Statim autem perrexerunt parentes ejus ad monasterium, et dicunt abbati: Ecce, domine abba, quid fecit monachus tuus Marinus? quo modo decepit filiam nostram? Dicit eis abbas: Sinite, videamus si manifesta sunt quae dicitis. Et veniente eo dicit ei abbas ejus: Frater Marine, tu hoc scelus operatus es in filia eorum? Stans diutius cogitavit, intra se ingemiscens dixit: Peccavi, Pater, poenitentiam ago huic peccato; ora pro me. Ad iracundiam autem commotus abbas, jussit eum contundi et affligi. Et ait: In veritate dico, quia tu qui hoc malum operatus es, non manebis in hoc monasterio. Et jactavit eam foras. Ipsa vero nunquam ulli confessa est mysterium suum, sed abiens jactavit se ante fores monasterii, et jacebat super terram in poenitentia, affligens se tanquam 394 ipsa peccasset, et ab ingredientibus fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
is. eternam damnationẽ accipi¬
amus. Et alia multa docebat
cem & septem: defunctus est pa¬
ter eius. Remansit aut̃ sola in
cella patris sui: & obseruabat
se m oĩb doctrinis patris sui. &
erat obediens om̃ib in monast̾ĩo
ita ut ab abbate suo & ab om̃ib
diligẽt᷑. Habebat nempe mona¬
sterium. par boum & carrum.
qr uicinum habebat mare ubi
erat emporiũ. ad miliaria tria:
& ibant monachi & asferebant
que necessaria erant monasfĩo
¶Ina uͦ die dicit albas euis. Frat̃
marine: qͣre tu ñ uadis cũ fr̃ib
& adiuuas nos: Qui respondit.
Non uissisti pat̃. Erat aut̃ in ip̃o
marinus frequent̃ ꝑgere c̃ car¬
ro: & si fiebat tardũ ad reũtendũ.
manebat in ip̃o pandochio. cũ ce
haberet filiam uirginẽ: ad qͣ in¬
gressus miles concubuit cum
ea: & concepit puella de illo mi¬
lite. Et dum cognitũ fuisset apa¬
rentib eius: ceꝑunt afflig̃e pu¬
ellam dicentes. Dic nob̾ dequo
concepisti. Respondit. De illo mo¬

Expanded text:
is aeternam damnationem accipiamus. Et alia multa docebat cem et septem, defunctus est pater ejus. Remansit vero haec sola in cella patris sui, et ipsa observavit se in omnibus doctrinis patris sui, et erat obediens omnibus in monasterio, ita ut ab abbate suo et ab omnibus diligeretur. Habebat autem monasterium par boum et carrum, quia vicinum habebat mare, ubi erat emporium ad millia tria; et ibant monachi, et afferebant quae necessaria erant monasterio. Una vero die dicit abbas ejus: Frater Marine, quare et tu non vadis cum fratribus et adjuvas eos? Quae respondit: Jussisti, Pater? Erat autem in ipso Marinus frequenter pergere cum carro, et si faciebat tarde ad revertendum, manebat in ipso pandochio cum caethaberet filiam virginem. Ad quam ingressus miles aliquis, concubuit cum ea, et concepit puella de illo milite. Et dum cognitum fuisset a parentibus ejus, coeperunt affligere puellam, dicentes: Dic nobis de quo concepisti? Respondit eis: De illo mo
Abbreviated transcription (Latin):
seutabant. Qmplures uero ibi re¬
manebant: & in morem famłoꝵ.
seruitutis obsequia ꝓmittebant
Sediuir dĩ magis studuit illiꝰ seriu¬
re. distribuens eis partem ex spa¬

Expanded text:
Quam plures vero ibi remanebant et in morem famulorum servitutis obsequia promittebant. Sed vir Dei magis studebat illis servire, distribuens eis partem ex spa
Abbreviated transcription (Latin):
tem transirent: quicũq in uin¬
culis seu in carcerib fuissent de¬
tenti. confestim sine ullo impe¬
dinento dimitterent᷑ liberi. Quod
usq hodie conseruatur. Si qͣndo
quippe rex gallie ad p̃dictam ur¬
bem diuertitur: om̃s ex carcerib
ab soluti exeunt & ad reddendas
gr̃as obuiam ei ꝓsiliunt. Ad imi¬
tationem uero boni magistri re¬
migii. leonardꝰ discipulus bonus.¬
hoc ip̃m expeciit a rege humilli¬
mnis p̃cib: quatinus om̃s qui in
ergastuloꝵ custodia detinerent᷑.
si eos tp̃e uoluisset uisitare õino
soluerentur. Qͣrem arege cũ be¬
niuolentia impetͣuit. Et ubic̃q
in carceratos esse audiebat: non
piger ad eoꝵ ab solutionem totis
fecistis: michi fecistis Crescebat

Expanded text:
tem Remensium, quicumque in vintem Remensium, quicumque in vinculis seu in carceribus fuissent detenti, confestim sine ullo impedimento dimitterentur liberi, – quod usque hodie conservatur; si quando quippe rex Galliae ad praedictam urbem divertitT omnes ex carceribus absoluti exeunt et ad reddendas gratias obviam ei prosiliunt, – ad imitationem ergo boni magistri Remigii Leonardus bonus discipulus hoc ipsum expetiit a rege humillimis precibus, quatinus omnes qui in ergastulorum custodia detinerentur, si eos ipse voluisset visitare, omnino solverentur. Quam rem a rege cum benivolentia impetravit, et ubicumque incarceratos esse audiebat, non piger ad eorum absolutionem totis fecistis, mihi fecistis. 3. Int
Abbreviated transcription (Latin):
Cat us igitur leo¬
nardus. temporib
anastasii imꝑatoris.
in prouincia gallia¬
rum claris parentib
extitit natus. Colla¬
terales uero clodouẽi
regis francie parentes eius erant.
& int̾ satellites palacii. pͥmatum
militie post regem habebant
Ipse aut̃ rex clodouẽ in pͥmordio
sue etatis. scłm morem gentiliũ
fuit paganus s per p̃dicationẽ
scĩ remigii remensium archiep̃i.
ad fidem xp̃i conuersus. factus ẽ
xp̃ianus. Qui deniq scdm uerba
testium ueridicoꝵ: puerum leo¬
nardum suscepit de sacro fonte.
ob parentũ nobiliũ carissimũ amo¬
rem. Puer aut̃ leonardus postꝙͣ
euasit incrementa puerilia ado¬
lescens factus uixta consuetudi¬
plicari militia: s sp̃u diuino ta
ria monita. non ut surdus audi¬
tor intendebat: uerum ut pru¬
dens & futurris seminator. in se¬
cretarium cordis audita repone
olim francigenis suaserat regib
ut tale pro honore sancirent edi¬
ctum: qͣtinus quocienscũq intͣ¬
rent aut secus remensiũ cuuta¬

Expanded text:
atus igitur Leonardus temporibus Anastasii imperatoris in provincia Galliarum claris parentibus extitit natus. Conlaterales vero Clodovei regis Franciae parentes eius erant et inter satellites palatii primatum militiae post regem habebant. Ipse autem rex Clodoveus in primordio suae aetatis secundum morem gentilium fuit paganus, sed per praedicationem sancti Remigii Remensium archiepiscopi ad fidem Christi conversus, factus est christianus. Qui denique secundum verba testium veridicorum puerum Leonardum suscepit de sacro fonte ob parentum nobilium carissimum amorem. 2. Puer autem Leonardus postquam evasit incrementa puerilia, adolescens factus, iuxta consuetudiplicari militia, sed Spiritu divino tacria monita non ut surdus auditor intendebat, verum ut prudens et futurus seminator in secretarium cordis audita reponeb beatus Remigius olim Francigenis suaserat regibus, ut tale pro Dei honore sanctirent edictum, quatinus quotienscumque intrarent aut secus transirent civita
Abbreviated transcription (Latin):
catholicus respondit. Sacratissi¬
me uoluntati tue. homo d̾i & a¬
mice religionis satisfacere abũ¬
dant̃ possum: quia sub carturali
p̃cepto. tradam tibi istud uemus
totum. Cui beatus leonardus res
pondit. Non totum inquit sere¬
nissime rex accipiam s partẽ. po¬
stqͣm tuam exinde sentio largi¬
hac silua cum asello meo peragͣ¬
re pot̾o: tantum & non amplius.
a tua celsitudine michi concedi
exopto. Quod rex sub regali pre¬
cepto adimpleuit. Nam quicqͥd
ip̃e. circuitione sui aselli comp̃¬
di p̃cepit. Non expedit gͥ litt̃is
conscribere qͣntum telluris una
nocte equitando ualuit condu
sc̃s leonardus in eodem loco. qͥm
ei rex prebuerat. uidelicet in ip̃a
nemoris solitudine: ubi &̃ cons¬
trurit oratorium in honorem
sc̃ẽ dĩ genitͥcis marie. In sinistro
quidem oratorii latere. colloca¬

Expanded text:
catholicus rex respondit: ' Sacratissimae voluntati tuae, homo Dei et amice religionis, habundanter satisfacere possum, quia sub cartulari praecepto tradam tibi istud nemus totum'. Cui beatus Leonardus: 'Non totum', inquid, 'serenissime rex, accipiam, sed partem, postquam exinde tuam sentio largihac silva cum meo asello peragrare potero, tantum et non amplius a tua celsitudine mihi concedi exopto'. Quod rex sub regali decreto adimplevit, et quicquid ipse circuitione sui aselli comprdi praecepit. Non expedit igitur litteris conscribere, quantum telluris ipse una nocte equitando valuit conclusanctus Leonardus in eodem loco, quem ei rex praebuerat, videlicet in ipsa nemoris solitudine. Ubi etiam construxit oratorium in honore sancte Dei genitricis Mariae; in sinistro quidem oratorii latere colloca
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Multi uero de longinquis
regionib ex ergastulis aut exiun¬
culis liberati ꝑ ip̃m: requirebant
inquo loco beatus leonardus. ha¬
beret hospitium. Qumn &̾ cõmpe¬

Expanded text:
am. Multi vero de longinquis regionibus, ex ergastulis aut ex vinculis liberati per ipsum, requirebant, in quo loco beatus Leonardus haberet hospitium. Quam p
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ iter initum: tandem in sil¬
lum est pauum. Que quid siluar
satis erat abundans & plena fera¬
rum: & ꝓpt̃ea reges gallie atq du¬
ces aquitanie. consueuerant in
ea ue uenatum. Inp̃fata uero sil¬
ua. regalis habebatur aula: cau¬
sauenationis antiquitꝰ p̃parata.
Non longe aut̃ distabat aciuita¬
te lemonica: s fere decem int̾erañ
nuliaria. Ueniebat gͥ rex singu¬
lis annis cum suis iuuenib: et
sicut fertur. sepius comitabat᷑
secum uxor eius. Accidit aut̃ eo¬

Expanded text:
sequitur iter initum; tandem intralum est Pavum . Quae denique silva satis erat habundans et plena ferarum, proptereaque reges Galliae atque etiam duces Aquitaniae consueverant in ea ire venatum. In praefata vero silva regalis habebatur sala, causa venationis antiquitus praeparata; non longe quidem distabat a civitate Lemovica, sed fere decem intererant miliaria. Veniebat igitur rex singulis annis cum suis iuvenibus et, sicut fertur, saepius comitabatur secum uxor eius. 5. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ea dum uir di beatus leonaroꝰ.
niuersos multiplici sermone. Qe¬
ꝓpt̾ rex francie ip̃m ad se accersire
ꝑ honorabiles legatos uissit: eiq
dixit. Leonarde homo di. dep̃cor
te ut nusꝗͣ discedens in palatio
meo mecum maneas: quousq in¬
fulam pontificalem. sicut dignꝰ
es ame suscipias. Erat enĩ iam cle¬
rex quia in tua aula inr̃ mediocres
non fuissem. Uerum quia magis
ꝑare t̾reno: largire eis qui eas cu

Expanded text:
Interea dum vir Dei beatus Leonardus apud universos multiplici sermone. Quapropter rex Franciae ipsum ad se accersiri per honorabiles legatos iussit, cui et dixit: 'Leonarde, homo Dei, deprecor te, ut nusquam discedens in palatio meo mecum maneas, quousque infulam pontificalem, sicut dignus es, a me suscipias'. Erat enim iam clerex, quia in tua aula inter mediocres non fuissem. – – Magis are
Abbreviated transcription (Latin):
confestim puteus recepit aqͣm
in deficientem. que incolis potũ
p̃stat usq in diem p̃sentem
Appellauit p̃terea sõs leonardus.
eundem locum nobiliacũ eo
quod a nobilissimo rege. sibi esset

Expanded text:
Confestim puteus recepit aquam indeficientem, quae incolis potum praestat usque in diem praesentem. Appellavit praeterea sanctus Leonardus eundem locum Nobiliacum, eo quod a nobilissimo rege sibi esset
Abbreviated transcription (Latin):
& tu de tuo spũ nobis. ip̃oꝵ siquidẽ
i sp̃u & uirtute uenisti. Uita tua¬
o malachia lex uite & discipline:
mors tua mortis portus & porta uite:
memoria tua dulcedo suauitatis
& gr̃e: presentia tua corona głe. in
manu dñi d̃i tui. O oliua fructife¬
ra in domo di: ooleum leticie un¬
gens & lucens. Fouens bñficiis. cho¬
ruscans miraculis: fac nos eius qͣ
frueris lucis suauitatisq partici¬
pes. O odoriferum lilium. ineter¬
num ante dum̃ germinans & flo¬
rens. & spargens ubiq uiiificum
suauitatis odorem: cuiꝰ apud nos
memoria apud nos in bñdictione
est. apud suꝑos p̃sentia in honore:
da canentib te. tante plenitudi¬
nis participio non fraudari. Olu¬
minare magirum & lux in tene¬
bris lucens: signoꝵ radiis & meri¬
torum illuminans carcerem. leti¬
ficans ciuitatem: fuga de cordibꝰ nr̃is.
uirtutum splendorib tenebras
uicioꝵ. Ostella matutina.¬

Expanded text:
u tuo nobis: ipsorum siquidem in spiritu et virtute venisti. Vita tua, lex vitae et disciplina: mors tua, mortis portus, et porta vitae; memoria tua, dulcedo suavitatis et gratiae; praesentia tua, corona gloriae in manu Domini Dei tui. O oliva fructifera in domo Dei! o oleum laetitiae ungens et lucens, fovens beneficiis, coruscans miraculis! fac nos ejus, qua frueris, lucis suavitatisque participes. O odoriferum lilium, in aeternum ante Dominum germinans, et florens, et spargens ubique vivificum suavitatis odorem, cujus apud nos memoria in benedictione est, apud superos praesentia in honore! da canentibus te tantae plenitudinis participio non fraudari. O luminare magnum, et lux in tenebris lucens, signorum radiis et meritorum illuminans carcerem, laetificans civitatem! fuga de cordibus nostris, virtutum splendoribus tenebras vitiorum. O stella matutina
Abbreviated transcription (Latin):
tes ire. Cum aut̃ egredemur de
nescio quẽadmodum in mari
relicta est. Pater uero nr̃ portans
nos duos: flens ꝑgebat. ꝑueniens¬
aut̃ ad q̃nidam fluium᷑ trans¬
meauit cum fr̃e meo uiniore: et¬
nis. Cum reuerteret᷑ ut me acci¬
appropinqͣret: subito de silua exi¬
ens leo rapuit me. & duxit in sil¬
de ore leonis: & nutritus sum in

Expanded text:
sfretantes egrederemur de nescio quomodo in mari relicta est; pater uero portans nos duos flens pergebat et perueniens ad quendam fluuium transiuit cum frnore. Cumque rediret ut me acciueniret subito leo de silua exiens rapuit me et portauit in silberatus nutritus sum in
Abbreviated transcription (Latin):
a demonio. Audientes aut̃
qui erant in ip̃o emporio. &
uicina monasteria mirabi¬
lia que facta fuerant: accipi¬
entes cruces & cereos. cum hu¬
nis & canticis & psalmis bene.¬
dicentes deum. uenerunt in
si oratorium ubi corpus eius
requiescebat. benedixerunt
dñm: ubi usq modo deus
orationib sc̃e uirginis mul¬
ta facit mirabilia.

Expanded text:
a daemonio. Audientes autem a daemonio. Audientes autem qui erant in ipso emporio, et vicina monasteria, mirabilia quae facta fuerant, accipientes cruces et cereos, cum hymnis et canticis et psalmis, benedicentes Deum, venerunt in ingressi ubi corpus ejus requiescebat, benedixerunt Deum. Ubi usque modo Christus orationibus sanctae virginis multa facit mirabilia,
Abbreviated transcription (Latin):
re uoces: & tundentes se clama¬
bant: quia talis conuersatio
& penitentia sc̃a innuenta est in
ca. cuius misterium nullus cog¬
nouit᷑ & sic ab eis afflicta esset.
Et uenientes cum lacrimis di¬
cunt abbati. Abba ueni: & uide
fr̃em marinum. Dicit eis. Qͥd
est hoc fr̃s: Dicunt iterũ. Ce¬
ni & uide mirabilia di. & quid
de te agas. Ille t̾ritus ꝑrexit: &
uenit usq ad corpus Et cũ le¬
uarent pallium unde cooꝑta
erat. uidit quia mulier esset:
rabat᷑ dicens. Coniuro te ꝑ¬
nes ante conspectũ di eo quod
afflixerim te: quia ignorans
feci Tu dña non dixisti mis¬
terium tuum: & ego non cog¬
noui in ueritate. scãm conũ¬
sationem tuam. Et iussit cor
pus eius infra monasteriũ
in oratorio reponi. Eadem au
tem die. puella illa arrepta
a demonio uenit ad mona¬
sterium: & confitebatur cri¬
men quod ei admiserat: & de
quo concepisset. Et septima
die repausationis eius in dño:
ibi intra oratorium lib̾ata ẽ

Expanded text:
re voces, et tundentes se, clanare voces, et tundentes se, clanabant: Quia talis conversatio et patientia sancta inventa est in ea, cujus mysterium nullus agnovit, et sic ab eis afflicta fuisset. Et venientes cum lacrymis dicunt abbati: Abba, veni et vide fratrem Marinum. Dicit eis: Quid est hoc? Fratres dicunt iterum: Veni et vide mirabilia Dei, et vide quid de te agas. Ille territus perrexit, et venit ad corpus. Et levans pallium, unde coopertum erat, vidit quia mulier esset; rabatur dicens: Conjuro te nes ante conspectum Dei eo quod afflixerim te, quia ignorans feci. Tu, domina, non dixisti mysterium tuum, et ego non cognovi in veritate sanctam conversationem tuam. Et jussit sanctum corpus ejus intra monasterium in oratorio reponi. CAP. VI.--Eadem vero die puella illa arrepta a daemonio venit ad monasterium, et confitebatur crimen quod admiserat, et de quo concepisset. Et in septima die repausationis ejus in Domino, ibi intra oratorium liberata est