comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate atq opib longe pͥmus erat. His
nuntiis ꝓpe uno temꝑe turbati erectiq ma¬
gonem cum classe sua copiisq in hispaniam
mutunt. In sardiniam hasdrubalem delig̃t
ducenri tm̃ ferme copiarum qͣntum mago¬
n decernunt. Et rome. cõs. transactis reb que
inurbe agende erant. mouebant iam sese ad
bellum. Ti. sempromus militib sinuessam ad¬
diem conuemendum edixit. Et .q. fabius con-¬
sulto pͥus senatu ut frumenta om̃s ex agris
ante. kb̃ iunias pͥmas murbes munitas conue¬
herent qui ñ inuerisset enis se agrum ppłatu¬
rum seruos sub hasta uenditurum. uillasm
censurum. Ne p̃torib quidem quiadius di-¬
cendum creatierant. uacatio abelli administ᷑¬
tione data est. Ualerium . p̃r. in apuliam ire
placuit. ad ex̾citum aterentio accipiendum.
Eum ex sicilia legiones uenissent. hispotissi¬
mum uti ad regionis enisp̃sidium terentia
disium ac tarentum tutariposset. Par naui¬

Expanded text:
auctoritate atque opibus longe primus erat. his auctoritate atque opibus longe primus erat. his nuntiis prope uno tempore turbati erectique Magonem cum classe sua copiisque in Hispaniam mittunt, in Sardiniam Hasdrubalem deligunt ducem et tantum ferme copiarum quantum Magoni decernunt. et Romae consules transactis rebus quae in urbe agendae erant mouebant iam sese ad bellum. Ti. Sempronius militibus Sinuessam diem ad conueniendum edixit, et Q. Fabius consulto prius senatu ut frumenta omnes ex agris ante kalendas Iunias primas in urbes munitas conueherent; qui non inuexisset eius se agrum populaturum, seruos sub hasta uenditurum, uillas incensurum. ne praetoribus quidem qui ad ius dicendum creati erant uacatio a belli administratione data est. Ualerium praetorem in Apuliam ire placuit ad exercitum a Terentio accipiendum; cum ex Sicilia legiones uenissent, iis potissimum uti ad regionis eius praesidium, Terentiadisium ac Tarentum tutari posset. par naui
Abbreviated transcription (Latin):
natores quibq insenatu dicere sententiã
liceret. ad portam capenam conuenirent.
.ꝓr̃. quoꝵ uiris dictio erat tribunalia ad pis¬
cinam publicam posuerunt. Eouadimo¬
nia fieri iusserunt. ibiq eo anno us dictũ
ẽ. Interim carthaginẽ uñ mago fr̾hanni¬
.m̃. argenti milia talenta in italiam trans¬
missurus erat cum p̃sidio.Lx. nauium lon¬
garum nunciꝰ adfert᷑. in hispaniam rem ma¬
le gestam om̃sq ferme eus ꝓuncie ppłos.
ad romanos defecisse. Erant qui magonem
cum classe ea copiisq omissa italia in his¬
paniam aũterent. cum sardine recipien¬
dexepentina. spes adfulsit. paruum ibi exci¬
ri. ad hoc fessos iam animos sardoꝵ ẽẽ diu¬
atq auare imꝑatum grauitributo ⁊ colla¬
tione iniqua frum̃ti p̾ssos. nichil deẽe aliud.
quam auctorem ad quem defficerent. Hec
cdlandestmna ligatio ꝓ pͥncipes milsa erat ma¬
xime eam rem milientes. Amspicor equitum

Expanded text:
natores quibusque in senatu dicere sententiam natores quibusque in senatu dicere sententiam liceret ad portam Capenam conuenirent. praetores quorum iuris dictio erat tribunalia ad Piscinam publicam posuerunt; eo uadimonia fieri iusserunt ibique eo anno ius dictum est. interim Carthaginem, unde Mago, framille argenti talenta in Italiam transmissurus erat cum praesidio sexaginta nauium longarum, nuntius adfertur in Hispania rem male gestam omnesque ferme eius prouinciae populos ad Romanos defecisse. erant qui Magonem cum classe ea copiisque omissa Italia in Hispaniam auerterent, cum Sardiniae recipiendae repentina spes adfulsit: paruum ibi exerciri; ad hoc fessos iam animos Sardorum esse diuatque auare imperatum; graui tributo et conlatione iniqua frumenti pressos; nihil deesse aliud quam auctorem ad quem deficerent. haec clandestina legatio per principes missa erat, maxime eam rem moliente Hampsicora, qui tum
Abbreviated transcription (Latin):
unirogando in locum .L. postumii edicunt᷑.
Creatur ingenti consensu marcellus. qͥextĩ¬
plo magistratum acciperet. Cui ineunti con¬
sulatũ cum tenuisset. uocati augures uitio
creatum uidunt ꝓnunciauerunt. Uulgoq
patres ita fama ferebant qͦd tum pͥmũ duo
plebei: cõs facdi eẽnt. id deis cordi ñ eẽ. In locũ
marcelli iuis se magistratu abdlicauit suste¬
tus fabuis maximus tercio. Mare arsit eo
anno ad sinuessam bos eculeum peꝑit signa
lanuuii aduinonis sospite cruore manauẽ.
lapidibq tirca id templum pluit. Ob quẽ
imbrem nouendiale ut adsolet sacrum fu¬
it. ceteraq prodigia cum cura expiata. cõs.
ex̾citus intereẽ usserunt. fabio ex̾citus traditi.
cui . in. unius dictator p̃terfuerat. euenit.
decrete. M. claudius pro cõs. ad eum ex̾citũ
qui supͣ sessulam nole p̃sideret missus. Pretoreᷤᷤ
in siciliam ac sardiniam profecti. Cõs. edixe¬
runt quotiens in senatum uocassent uti se¬

Expanded text:
uni rogando in locum L. Postumi edicuntur. uni rogando in locum L. Postumi edicuntur. creatur ingenti consensu Marcellus qui extemplo magistratum occiperet. cui ineunti consulatum cum tonuisset, uocati augures uitio creatum uideri pronuntiauerunt; uolgoque patres ita fama ferebant, quod tum primum duo plebeii consules facti essent, id deis cordi non esse. in locum Marcelli, ubi is se magistratu abdicauit, suffectus Q. Fabius Maximus tertium. mare arsit eo anno; ad Sinuessam bos eculeum peperit; signa Lanuui ad Iunonis Sospitae cruore manauere lapidibusque circa id templum pluit, ob quem imbrem nouendiale, ut adsolet, sacrum fuit; ceteraque prodigia cum cura expiata. consules exercitus inter sese diuiserunt. Fabio exercitus Teani, cui M. Iunius dictator praefuerat, euenit; decretae; M. Claudius pro consule ad eum exercitum qui supra Suessulam Nolae praesideret missus; praetores in Siciliam ac Sardiniam profecti. consules edixerunt, quotiens in senatum uocassent, uti se
Abbreviated transcription (Latin):
obegregie inp̃tura res gestas creari uolebãt.
fremitus in curia ortus. Quod uͥ sensit. cõs.
ꝓficisq⁊ ⁊ comitia ñ prius edici qͣm is iñ con¬
fecto qd̾ mandatum ẽ negotio reu̾tisset. ut
uos. cõs. quem tempꝰ. rei .p. postularet. quẽ
maxime uultis hab̾etis. Ita de comitiis donec
rediit marcellus silentiũ fuit. Interea duum¬
uiri creatisunt.&. fabius maximus⁊ .t. otaciliꝰ
crassus. Edib dedicandis m̃ti: acilius. fabuis
ueneri ericme utraq in capitolio ẽ. canaliu¬
no decrete. Et de. ccc. equitib campanis qui
in sicilia cum fide stipendiis emeritis romã
uenerant delatum ad ppłm. ut ciuies .Rx. eẽnt.
Item uti municipes cumani ẽẽnt. Pridie qͣm
ppłs campanus a . pr. defecisset. maxime ut
hoc ferret᷑ mouerat. qd̾ quoꝵ hominũ eẽnt.
scire se ipsi negabant. uetere patͥa relicta ine
am quam redierant ñdum adsciti. Postqͣm
martellus ad ex̾citum redit. comitia consuli

Expanded text:
ob egregie in praetura res gestas creari uolebant, ob egregie in praetura res gestas creari uolebant, fremitus in curia ortus. quod ubi sensit, consuproficisci et comitia non prius edici quam is inde confecto quod mandatum est negotio reuertisset, ut uos consulem, quem tempus rei publicae postularet, quem maxime uoltis, haberetis.' ita de comitiis donec rediit Marcellus silentium fuit. interea duumuiri creati sunt Q. Fabius Maximus et T. Otacilius Crassus aedibus dedicandis, Menti Otacilius, Fabius Ueneri Erycinae; utraque in Capitolio est, canali uno discretae. et de trecentis equitibus Campanis qui in Sicilia cum fide stipendiis emeritis Romam uenerant latum ad populum ut ciues Romani essent; item uti municipes Cumani essent pridie quam populus Campanus a populo Romano defecisset. maxime ut hoc ferretur mouerat quod quorum hominum essent scire se ipsi negabant uetere patria relicta, in eam in quam redierant nondum adsciti. postquam Marcellus ab exercitu rediit, comitia consuli
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sens omnib militib daretur. p̃ter quam
quimilites ad cannas fuissent. Iñde exerciti¬
b ita decreuerunt. ut duab legionib urba¬
nis . ti. semproniꝰ. cõs. cales ad conueniendũ
diem ediceret. In de sex legiones in castra clau¬
diana supͣ sessulam deducerent᷑. Que ibi legi¬
ones ẽẽnt. erant autẽ cannensis maxime ex-¬
citus. eas appiꝰ. claudius pulcher. p̃ r. in siciliã
traiceret. queq̃ insiciliã eẽnt. romam depor-¬
tarẽe᷑. Adetitum cui ad conuieniendum ca¬
lel edieta dred erat o clandnis matellius
missus. isꝙ iussus in castra claudiana deducẽ
urbanas legiones. Ad ueterem exercitum ac-¬
cipiendum deducendum q iñ in siciliam .ti.
mecilus croto legatus. ab. app̃. cl. ẽ missus. La¬
citi pͥmo expectauerant homines. uti. cõs. co¬
mitia college creando haberet. Deiñ nͥ able-¬
gatum uelut de industria .m. marcellũ i¬
derunt. quem maxĩe. cõs. in eum annum

Expanded text:
praesens omnibus militibus daretur praeterquam praesens omnibus militibus daretur praeterquam qui milites ad Cannas fuissent. de exercitibus ita decreuerunt ut duabus legionibus urbanis Ti. Sempronius consul Cales ad conueniendum diem ediceret; inde eae legiones in castra Claudiana supra Suessulam deducerentur. quae ibi legiones essent—erant autem Cannensis maxime exercitus—eas Ap. Claudius Pulcher praetor in Siciliam traiceret quaeque in Sicilia essent Romam deportarentur. ad exercitum cui ad conueniendum Cales edicta dies erat M. Claudius Marcellus missus, isque iussus in castra Claudiana deducere urbanas legiones. ad ueterem exercitum accipiendum deducendumque inde in Siciliam Ti. Maecilius Croto legatus ab Ap. Claudio est missus. taciti primo exspectauerant homines uti consul comitia collegae creando haberet; deinde ubi ablegatum uelut de industria M. Marcellum uiderunt, quem maxime consulem in eum annum
Abbreviated transcription (Latin):
causa. et .in. emilio lepido qͥbis. cõs augurq
⁊.ti. sempronius gracchꝰ consules designati.
qui m edilitate mag̃. equitum fuerat. ludosro¬
manosfecerant qui ꝑtriduum instaurati sunt
plebeiludi edilium .m. aurelicotte.⁊ .m. claudii
marcelli. ter. instaurati. Cicumacto tercioan¬
no punicibelli . ti. semproniꝰ. cõs. idib martis
magistratũ init. Pretores .q. fuluiꝰ flaccꝰ qui ante¬
a cõs. censorq fuerat Yrbanam. in ualerius
leuinus ꝑ egrinam sortem inuiris dicꝰtone ha¬
buit. App̃. claudius pulcher. siciliam .q. muqiꝰ.
sceuola. sardiniã. sortiti sunt. M. marcello ꝓ
consule imꝑium ẽẽ ppłs uissit. qͦd post cannẽ¬
sem cladem unus romanoꝵ imꝑatoꝵ inita¬
lia ꝓsꝑe rem gessisset. Senatuis quo die pͥmũ
ẽ in capitoli o consultus. decreunt ut quod
eo anno dupplex tributum imꝑaret᷑ sim¬
plex confestim exigeret᷑ ex quo stipendium

Expanded text:
causa. et M. Aemilio Lepido, qui bis consul augurque causa. et M. Aemilio Lepido, qui bis consul augurque et Ti. Sempronius Gracchus, consul designatus, qui in aedilitate magister equitum fuerat, ludos Romanos fecerunt, qui per triduum instaurati sunt. plebei ludi aedilium M. Aurelii Cottae et M. Claudii Marcelli ter instaurati. circumacto tertio anno Punici belli Ti. Sempronius consul idibus Martiis magistratum init. praetores Q. Fulvius Flaccus, qui antea consul censorque fuerat, urbanam, M. Valerius Laevinus peregrinam sortem in iuris dictione habuit; Ap. Claudius Pulcher Siciliam, Q. Mucius Scaevola Sardiniam sortiti sunt. M. Marcello pro consule imperium esse populus iussit, quod post Cannensem cladem unus Romanorum imperatorum in Italia prospere rem gessisset. senatus quo die primum est in Capitolio consultus decreuit ut quod eo anno duplex tributum imperaretur simplex confestim exigeretur, ex quo stipendium
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm inter tumultũ capte urbis emediace¬
de quidam esfngere. Et locrenses desciuere
ad brutͥos penos q ꝓdita multitudine apͥn¬
cipib. Regini tm̃m᷑ regionis eiꝰ in fide er¬
ga romanos ⁊ potestatis sue ad ultimũ man¬
serunt. In siciliam qͦ eadem inclinatio ani¬
moꝵ ꝑuenit. Et ne domus quidem hiero¬
nis tota ab defectine abstinuit. Nam geb
maximus stirpis contempta simul senctu¬
te patris. simul pꝰt cannensem cladem ioma¬
na societate ad penosdefecit. mouisset q ii
sicilia reᷤ nmoᷤ̾adeo oportuna ut patrem qͦ
suspitione aspergeret armãtam eum amł̃¬
titudinẽ sollicitãtemꝰ socios absumpsillet
Hec es anno in ttalia i astrica. in ficiba an
hispania uario euẽtu acta. Exitu ãniꝰsabiꝰ. maximꝰ¬
a senatu postulauit. ut edem uenĩs ericine
quam dictator uouisset. dedicare liceret. Sẽ¬
natus decreuit. ut .ti. semproniꝰ cõns. desig
bium duumu̾rum eẽ iubent edis dedicande

Expanded text:
quam inter tumultum captae urbis e media caequam inter tumultum captae urbis e media caede quidam effugere. et Locrenses desciuere ad Bruttios Poenosque prodita multitudine a principibus. Regini tantummodo regionis eius et in fide erga Romanos et potestatis suae ad ultimum manserunt. in Siciliam quoque eadem inclinatio animorum peruenit et ne domus quidem Hieronis tota ab defectione abstinuit. namque Gelo, maximus stirpis, contempta simul senectute patris simul post Cannensem cladem Romana societate ad Poenos defecit, mouissetque in Sicilia res, nisi mors, adeo opportuna ut patrem quoque suspicione aspergeret, armantem eum multitudinem sollicitantemque socios absumpsisset. haec eo anno in Italia, in Africa, in Sicilia, in Hispania uario euea senatu postulavit ut aedem Veneris Erycinae, quam dictator vovisset, dedicare liceret. senatus decrevit ut Ti. Sempronius consul designbium duumvirum esse iuberent aedis dedicandae
Abbreviated transcription (Latin):
tuletabant᷑ Lum hee in hispania gerunt᷑
peteliambrutiis aliquot post m̃sib quã
cepta oppugnari erat ab himilcone p̃fecto
hannibał expugnata ẽ. Multo sanguine
ac uuln̾ib ea penis uictoria stecit. Nec ulla
magis uis obsessos qͣm fames expugnauit.
Abumptis enim frugum alim̃tis. carnisq
mo coriis herbisq iradicib ⁊ corticib tene¬
ris strictisq rohis uixere. nec añqͣm uires
ad standum in muris ferendaq arma dee¬
rant expugnati sunt. Recepta petilia penꝰ
ad consentiam copias traducit. Quã minuᷤ
ꝑtinacit̾ defensam intra paucos dies in de-¬
ditionem accepit. Hisdem ferme dieb et
brutioꝵ ex̾citus crotonẽ grecam urbem cis.¬
cumsedit. opulentam qͦndam armis in-¬
risq iam adeo multis magnisq cladib ad¬
flictam ut omnis etatis minus. xx̃. ciuum
suꝑeẽnt. Itaq urbe a defensorib uastata fa¬
cile potiti hostes sunt. arx tm̃ re tantam

Expanded text:
tu laetabantur. dum haec in Hispania geruntur, tu laetabantur. dum haec in Hispania geruntur, Petelia in Bruttiis aliquot post mensibus quam coepta oppugnari erat ab Himilcone praefecto Hannibalis expugnata est. multo sanguine ac uolneribus ea Poenis uictoria stetit nec ulla magis uis obsessos quam fames expugnauit. absumptis enim frugum alimentis carnisque mo coriis herbisque et radicibus et corticibus teneris strictisque foliis uixere nec ante quam uires ad standum in muris ferendaque arma deerant expugnati sunt. recepta Petelia Poenus ad Consentiam copias traducit, quam minus pertinaciter defensam intra paucos dies in deditionem accepit. iisdem ferme diebus et Bruttiorum exercitus Crotonem, Graecam urbem, circumsedit, opulentam quondam armis uirisque, tum iam adeo multis magnisque cladibus adflictam ut omnis aetatis minus duo milia ciuium superessent. itaque urbe a defensoribus uasta facile potiti hostes sunt: arx tantum retenta, in
Abbreviated transcription (Latin):
tis uirium ad dimouenda hostium cornu¬
a habuit. Ita duo diu̾sa p̃lia erant. utroq
romam qui pulsis tandem mediif⁊ nũo
⁊ robore uiroꝵ prestarent haud dubie su¬
perant. Magna uis hominũ ibi occisa. Et
nisi hispani uix dum conserto p̃lio tam
effuse fugissent. ꝑ pauci extota suꝑfuissẽt
acie. Equestris pugna nulla ad modũ fuit.
Quia simul inclinatam mediam aciem
mauri numideq uiderunt. extimplo fu-¬
ga effusa nuda cornua elefantis qͦ p̃seac¬
tis deseruere.⁊ hasdrubal usq ad ultimũ
euentum pugne moratꝰ. e media cede. cũ
pautis effugit. Castra romani cepere. atq
diripuere. Lapugna si qua dubia in hispa¬
nia erant romanis adiunxit. hasdruba¬
liq ñ mͦ in italiam traduce di ex̾citus. s
ne manendi quidem satistuto in hispani¬
a spem reliquerat. Quepostea qm luteris
scipionũ rome uulgata sunt. ñtam incdone
quam ꝓhibito hasdrubalis in italia transi¬

Expanded text:
tis uirium ad dimouenda hostium cornutis uirium ad dimouenda hostium cornua habuit. ita duo diuersa proelia erant. utroque Romani, ut qui pulsis iam ante mediis et numero et robore uirorum praestarent, haud dubie superant. magna uis hominum ibi occisa et, nisi Hispani uixdum conserto proelio tam effuse fugissent, perpauci ex tota superfuissent acie. equestris pugna nulla admodum fuit, quia, simul inclinatam mediam aciem Mauri Numidaeque uidere, extemplo fuga effusa nuda cornua elephantis quoque prae se actis deseruere. et Hasdrubal usque ad ultimum euentum pugnae moratus e media caede cum paucis effugit. castra Romani cepere atque diripuere. ea pugna si qua dubia ltingt Hispania erant Romanis adiunxit, Hasdrubalique non modo in Italiam traducendi exercitus sed ne manendi quidem satis tuto in Hispania spes reliqua erat. quae posteaquam litteris Scipionum Romae uolgata sunt, non tam uictoria quam prohibito Hasdrubalis in Italiam transi
Abbreviated transcription (Latin):
exfesso armatis transultare mos erat. Tanta
uelocitas ip̃is tamq docile equoꝵ genusẽ.
sum hoc mͦ instructi starent imꝑatoꝵ utͥuᷤᷤ¬
q partes haud ferme dispares spes erant¬
Namne multum quidem aut numero
aut genere multũ hi aut illi p̃stabant. Mili¬
tib longe dispar animus erat. Romanis it
quamquã ꝓcul apatͥa pugnarent. facile ꝑ-¬
suaserant duces: ꝓ italia atq urbe romana
eospugnare. Itaq uelut quib reditus in pa¬
triam eo discrimine pugne u̾teret᷑. obstina¬
uerant animis iuncẽ aut mori. Minus per¬
tinaces uiros habebat altera acies. Nam
maxima pars hispani erant. qui uinci in
hispania quam uictores in taliam trahi
malebant. Primo gͥ contursu cum uix pila
coniecta ẽẽnt. retulit pedem media acies.
Inferentib q se magno impetu romanis.
hinc penus. hinc afer. uiguet̃ uelut in cir¬
cũuentos p̃lio ancipiti pugnant. S cum
medium tota iam coisset romana acies. sa¬

Expanded text:
ex fesso armatis transultare mos erat; tanta ex fesso armatis transultare mos erat; tanta uelocitas ipsis tamque docile equorum genus est. cum hoc modo instructi starent, imperatorum utriusque partis haud ferme dispares spes erantnam ne multum quidem aut numero aut genere militum hi aut illi praestabant; militibus longe dispar animus erat. Romanis enim, quamquam procul a patria pugnarent, facile persuaserant duces pro Italia atque urbe Romana eos pugnare; itaque, uelut quibus reditus in patriam ltingt eo discrimine pugnae uerteretur, obstinauerant animis uincere aut mori. minus pertinaces uiros habebat altera acies; nam maxima pars Hispani erant, qui uinci in Hispania quam uictores in Italiam trahi malebant. primo igitur concursu, cum uix pila coniecta essent, rettulit pedem media acies inferentibusque se magno impetu Romanis lium fuit. hinc Poenus, hinc Afer urget, et uelut in circumuentos proelio ancipiti pugnant; sed cum in medium tota iam coisset Romana acies, sa
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnare parant. Quod ubi sensit hasdru¬
balꝓope ferenda sociis ꝑgit ire ip̃e ad urbem
deditam nuꝑ in fidem romanoꝵ oppugnan¬
dam. Ita iam cepta obsido omissa ab romaniͤ
ẽ.⁊ in ip̃m hasdrubalem u̾sum bellum. Qͥnq
nullium. interuallo castra distantia habue̾.
paucos dies nec sine leuib preliis nec ut in a¬
ciem exirent. Tandem uno eodemq die ue-¬
litt ex composito utrimq signũ pugne ꝓposiũ
ẽ. atq omnib copiis in campum descensũ¬
ẽ. Irplexstetit romana acies. Peditum pars
int̾ante signa locata. pais post signa accepta.
Equites cornua cinxere. Hasdrubal mediam
aciem hispanis firmat. in cornib dextro pe-¬
nos locat leuo affros mercennarioꝵq auxi¬
lia equitum numidas penoꝵ peditib ceteroᷤᷤ
astros ꝓ cornib opponit. Nec om̃s numide
in dextro locati cormi s quib desultoꝵ in
modicum binos trahentib equos. int̾ acer¬
rimam sepe pugnam in recentem equum

Expanded text:
oppugnare parant. quod ubi sensit Hasdruoppugnare parant. quod ubi sensit Hasdrubal, pro ope ferenda sociis pergit ire ipse ad urbem deditam nuper in fidem Romanorum oppugnandam. ita iam coepta obsidio omissa ab Romanis est et in ipsum Hasdrubalem uersum bellum. quinque milium interuallo castra distantia habuere paucos dies nec sine leuibus proeliis nec ut in aciem exirent: tandem uno eodemque die uelut ex composito utrimque signum pugnae propositum est atque omnibus copiis in campum descensum. triplex stetit Romana acies; uelitum pars inter antesignanos locata, pars post signa accepta; equites cornua cinxere. Hasdrubal mediam aciem Hispanis firmat; in cornibus, dextro Poenos locat, laeuo Afros mercenariorumque auxilia; equitum Numidas Poenorum peditibus, ceteros Afris, pro cornibus apponit. nec omnes Numidae in dextro locati cornu sed quibus desultorum in modum binos trahentibus equos inter acerrimam saepe pugnam in recentem equum
Abbreviated transcription (Latin):
moueret castra. pecumas imꝑat ppłis omnib
sue ditionis satis ignarus. hannibalem tran¬
situs quosdam p̃tio mertatum: nec auxilia
gallica alter quam conducta habuisse mopẽ
tm̃ iter ingressum uix penetraturũ ad alpes
fuisse. Pecuniis gͥ raptim exactis ad hib̾m des-¬
cendit Decreta carhagimiensiunr i hasdruba¬
lis iter uͥ ad romanos sunt plata: omnib omis¬
sis reb. ambo duces uĩctis copiis ire obuiã cep¬
tis. atq obsistere parant. rati sihannbali uix
ꝑse ip̃i tolerando italie hosti hasdrubal dux
atq hispamensis excitus ẽẽt iuinctus: illius fi¬
nem romani imꝑii fore. his anxii curis ad bi¬
b̃m contrahunt copias. Et transito amne cũ
diu consultassent utrum castra castris confer¬
rent an scis hiberum sociis carthaginiensiũ
oppugnandis morari abitinere ꝓposito hostẽ:
urbem appropinquoflumĩe hiberã appellatã
oppilentissimam ea tempestate regionis euiᷤ.

Expanded text:
moueret castra pecunias imperat populis omnibus moueret castra pecunias imperat populis omnibus suae dicionis, satis gnarus Hannibalem transitus quosdam pretio mercatum nec auxilia Gallica aliter quam conducta habuisse; inopem tantum iter ingressum uix penetraturum ad Alpes fuisse. pecuniis igitur raptim exactis ad Hiberum descendit. decreta Carthaginiensium et Hasdrubalis iter ubi ad Romanos sunt perlata, omnibus omissis rebus ambo duces iunctis copiis ire obuiam coeptis atque obsistere parant, rati, si Hannibali, uix per se ipsi tolerando Italiae hosti, Hasdrubal dux atque Hispaniensis exercitus esset iunctus, illum finem Romani imperii fore. his anxii curis ad Hiberum contrahunt copias et transito amne, cum diu consultassent utrum castra castris conferrent an satis haberent sociis Carthaginiensium oppugnandis morari ab itinere proposito hostem, urbem a propinquo flumine Hiberam appellatam, opulentissimam ea tempestate regionis eius,
Abbreviated transcription (Latin):
sidium nec ducem haberet quem relinqueret
rib resisti possit. Itaq si ulla hispame cura ẽẽt.
successorem sibicum ualido exercitu mitterent.
cui omnia ꝓspere euenirent. Non tñ ociosam
ꝓuinciam fore. hee litte quãqͣm pͥmo ad mo¬
dum mouerunt senatum. tam̃ quia italie cu
piis eiꝰ mutatum ẽ. Himilco cum ex̾citu iusto i
acta classe. ad retinendam terra mariq ac tu¬
endam hispaniam ẽmissus. Qui ut pedestris
naualeq copias traicecit castris cõmunitis na¬
uib q subductis. ⁊ uallo circumdatis: cũ equi¬
tib delectis ip̃e qͣntum maxim ad celerare
poterat. ꝑ dubios infectos q ppłos uixta inten¬
tus ad hasdrubalem ꝑuenit. cum decreta sena¬
tus mandata q exposuisi atq edociusset. ip̃e
inuicem quemadmodũ tractandum bellum
in hispaniam foret. retro insua castra rediit.
nulla re qͣm celeritate tutior. quod undiq abi¬
erat. añqͣm consentirent. Hasdrubal pͥusqͣm

Expanded text:
sidium nec ducem haberet quem relinqueret sidium nec ducem haberet quem relinqueret ribus resisti possit. itaque si ulla Hispaniae cura esset, successorem sibi cum ualido exercitu mitterent; cui si omnia prospere euenirent, non tamen otiosam prouinciam fore. eae litterae quamquam primo admodum mouerunt senatum, tamen, quia Italiae curpiis eius mutatum est: Himilco cum exercitu iusto et aucta classe ad retinendam terra marique ac tuendam Hispaniam est missus. qui ut pedestres naualesque copias traiecit, castris communitis nauibusque subductis et uallo circumdatis cum equitibus delectis ipse, quantum maxime accelerare poterat, per dubios infestosque populos iuxta intentus ad Hasdrubalem peruenit. cum decreta senatus mandataque exposuisset atque edoctus fuisset ipse in uicem quemadmodum tractandum bellum in Hispania foret, retro in sua castra rediit, nulla re quam celeritate tutior, quod undique abierat antequam consentirent. Hasdrubal priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
currerent. alii ñdum ecastris exissent: Tamen
ip̃a audatia terruere hostem. Deinderari in
confertos inlati. cum paucitas parum tutaãt
respicere alii alios.⁊ undiq pulsi. coire inoibẽ
Et dum corporib applicant᷑ armaq armsiũ¬
gunt. in artum compulsi. cum uix mouendiᷤ
armis satis spacii eẽt. corona hostium cincͦt.
ad multum diei credunt᷑. exigua pars erupi¬
one sacta siluas ac montis petit. Pariq t̾ime
i cistra sint deleta⁊ unuisai geal postero die
in deditionem uenit. Nec dui inpacato mansit.
Nam subinde ab carchagine allatum ẽ. ut has¬
drubal pͥmo quoq temꝑe in italiam ex̾citum
ouceret que uulgata res ꝑhispaniam omniũ
ferme animos ad romanos au̾tit. Itaq hasdrui¬
bal extimplo litteras carthaginem mitit. indi¬
cans qͣnto fama ꝓfectionis sue dampno fuiss.
Siuõ mñ ꝑgeret pͥusqͣm hib̃m transiret. roma¬
noꝵ hispaniam fore. Nam p̃terqͣm qͦd nec p̃¬

Expanded text:
currerent, alii nondum e castris exissent; tamen currerent, alii nondum e castris exissent; tamen primo ipsa audacia terruere hostem; deinde rari in confertos inlati, cum paucitas parum tuta esset, respicere alii alios et undique pulsi coire in orbem, et, dum corpora corporibus applicant armaque armis iungunt, in artum compulsi, cum uix mouendis armis satis spatii esset, corona hostium cincti ad multum diei caeduntur; exigua pars eruptione facta siluas ac montes petit. parique terrore et castra sunt deserta et uniuersa gens postero die in deditionem uenit. nec diu in pacto mansit; nam subinde ab Carthagine allatum est ut Hasdrubal primo quoque tempore in Italiam exercitum duceret, quae uolgata res per Hispaniam omnium ferme animos ad Romanos auertit. itaque Hasdrubal extemplo litteras Carthaginem mittit, indicans quanto fama profectionis suae damno fuisset: si uero inde pergeret, priusquam Hiberum transiret Romanorum Hispaniam fore; nam praeterquam quod nec prae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt contracta. Nec numida hispano eques
par suit nec iacłator maurus. cetrato. ueloc¬
tate pari robore animiuiriumq aliqͣntum
p̃stanti. Postqͣm neq elicere penum ad certa¬
men obu̾sati castris poterant. neq castroꝵ op.¬
pugnatio faciliserat: urbem ascuam quo fineᷤ
hostium ingrediens hasdilbal frum̃tatum
cõmeatusq alios conuexerat: ui capiunt omĩ¬
q cirta agro potiuntur. Nec iam aut magmi¬
ne aut in castris illo imꝑio contineri. Quamu̾
negligentiam exre ut fit bene gesta oriri sense-¬
rat hasrubal: cohortatꝰ milites ut palatos sñ
signis hostes ad gredẽntur. degressus colle ꝑgit
ire acie instructa ad castra. Quem ut adeẽ tu¬
multuose nuncii refugientes exspecut stato¬
nib q adtulere: ad arma conclamatum ẽ. Ut
quisq ama ceperat. sine imꝑio. sine signo. il¬
compositi. mordinati. in prelium ruunt. Iam
pͥmi conseruerant manus cum alii cat̃uatim

Expanded text:
sunt contracta; nec Numida Hispano eques sunt contracta; nec Numida Hispano eques par fuit nec iaculator Maurus caetrato, uelocitate pari, robore animi uiriumque aliquantum praestanti. postquam neque elicere Poenum ad certamen obuersati castris poterant neque castrorum oppugnatio facilis erat, urbem Ascuam, quo fines hostium ingrediens Hasdrubal frumentum commeatusque alios conuexerat, ui capiunt omnique circa agro potiuntur; nec iam aut in agmine aut in castris ullo imperio contineri. quam ubi neglegentiam ex re, ut fit, bene gesta oriri senserat Hasdrubal, cohortatus milites ut palatos sine signis hostes adgrederentur, degressus colle pergit ire acie instructa ad castra. quem ut adesse tumultuose nuntii refugientes ex speculis stationibusque attulere, ad arma conclamatum est. ut quisque arma ceperat, sine imperio, sine signo, incompositi, inordinati in proelium ruunt. iam primi conseruerant manus, cum alii cateruatim
Abbreviated transcription (Latin):
bilem tartesioꝵ ducem. cum ualido ex̾citu ca¬
stris se detinentem ad gredistatuit. Premissa
gͥ leui armatura que eliceret hostis ad certa
mem peditum partem ad deppłandum ꝑ
agros passim dimisit. ut palantis exciperent.
Simul⁊ ad castra tumultus erat: ⁊ ꝑagros fu¬
gaq ⁊ cedes. Deinde undiq diu̾sis itinerib
cum in castra serecepissent: adeo repente deceᷤᷤ¬
sit animis pauor ut ñ ad munim̃ta mͦ defen¬
denda satis animoꝵ eẽt: s etiam ad lacessen¬
dum p̃lio hostem Erimpunt gͥ agmine ccastꝰ
tripudiantes more suo: repentinaq eoꝵ auda¬
tia. terrorem hosti paulo ante lacessenti in¬
cussit. Itaq ⁊ ip̃e hasdrubal in collem satis ar¬
duumtutum flumine etiam obiecto. tum
copias subducit. ⁊ p̃missam leuem armatu-¬
ram equites q palatos eodem recepit. Nec aut
colli aut fluminis. satis fidens. castra uallo per-¬
munit. In hoc alt̾no pauore. certamina aliqͦt

Expanded text:
bilem Tartesiorum ducem, cum ualido exercitu cabilem Tartesiorum ducem, cum ualido exercitu castris se tenentem, adgredi statuit. praemissa igitur leui armatura qumen, equitum partem ad populandum per agros passim dimisit et ut palantis exciperent. simul et ad castra tumultus erat et per agros fugaque et caedes; deinde undique diversis itineribus cum in castra se recepissent, adeo repente decesit animis pauor ut non ad munimenta modo defendenda satis animorum esset sed etiam ad lacessendum proelio hostem. erumpunt igitur agmine e castris, tripudiantes more suo, repentinaque eorum audacia terrorem hosti paulo ante ultro lacessenti incussit. itaque et ipse Hasdrubal in collem satis arduum, flumine etiam obiecto tutum, copias subducit et praemissam leuem armaturam equitesque palatos eodem recipit, nec aut colli aut flumini satis fidens, castra uallo permunit. in hoc alterno pauore certamina aliquot
Abbreviated transcription (Latin):
ad eam diem magis ꝓsperum romanis . P.i.
cñ. scipionib interse partitis copiis ut gneus
t̃ra : p. nauib rem gereret. Hasdrubal ĩꝑator
ste interuallo ac locis tutus tenebat se. Quo id
equites in supplem̃tum missi ex asfrica sunt.
Tum refecta tandem spe. castra ꝓpius hostem
mouit. classemq ⁊ ipse instrui ꝑariq uibet
ad insulas maritimamq oram tutandum.
In ip̃o impetu mouendarum de integro rerũ
ꝑculit eum p̃fectoꝵ nauium transitio. Qui pꝰ
classem ad hib̃m ꝑ pauorem desertam grauit̃
increpitinunqͣm deiñ satissidi. aut duci. aut
carthaginiensium reb fuerant. fecerant hii
transfuge motum intartesioꝵ gente. desciu-¬
erantq his auctorib urbes aliquot una eti¬
am ab ip̃is. ui capta fuerat. In eam gentemũ¬
sum ab romanis bellum ẽ infesto q ex̾citu haᷤᷤ¬
drubal ingressus agrum hostium. ꝓcapte
ante dies paucos urbis menib chalbum no-¬

Expanded text:
ad eam diem magis prosperum Romanis. P. et ad eam diem magis prosperum Romanis. P. et Cn. Scipionibus inter se partitis copias ut Gnaeus terra, Publius nauibus rem gereret, Hasdrubal, Poenoruste interuallo ac locis tutus tenebat se, quoad editum et quingenti equites in supplementum missi ex Africa sunt. tum refecta tandem spe, castra propius hostem mouit classemque et ipse instrui pararique iubet ad insulas maritimamque oram tutandam. in ipso impetu mouendarum de integro rerum perculit eum praefectorum nauium transitio, qui post classem ad Hiberum per pauorem desertam grauiter increpiti nunquam deinde satis fidi aut duci aut Carthaginiensium rebus fuerant. fecerant hi transfugae motum in Tartesiorum gente, desciuerantque his auctoribus urbes aliquot; una etiam ab ipsis ui capta fuerat. in eam gentem uersum ab Romanis bellum est, infestoque exercitu Hasdrubal ingressus agrum hostium pro captae ante dies paucos urbis moenibus Chalbum, no
Abbreviated transcription (Latin):
lares ex̾citus satis firmat. tm̃ bellum esfice̾nt᷑
mibat᷑ rõ. Itaq galliam quãqͣm stimulabat
iusta ira omitti eo anno placuit. Exercitus
dictatoris consuli decretus ẽ. De exercitu mar¬
celli qui eoꝵ exfuga cannensi ẽẽt in sicibia e¬
os traduci. atq ibi militare donec in italia
bellum eẽt placuit. eodem ex indictatoris le-¬
gionib reici militem minimi quemq ro¬
boris. nullo p̃stituto militie temꝑe nisi qui
stipendioꝵ legitimoꝵ eẽt. Due legiones urba¬
ne altĩ consuli qui in locum. L postumii suf¬
fectus eẽt decrete sunt. eumq cum pͥmum
salus auspitiis posset creari placuit. Legio¬
nes p̃ter eas duas pͥmo qͦ tempe exsicilia acci-
militum sumeret qnͣt̾ opus ẽẽt: c. terentio. cõs.
ꝓpagari in annum impium neq de ex̾citu
quem ad p̃sidium apulie hab̾e̾t quicquam
minui. Dum hec in italia geruntur. apꝑant᷑¬
q nicħo segnius in hispania bellum erat. s

Expanded text:
lares exercitus satis firmi ad tantum bellum efficerentur lares exercitus satis firmi ad tantum bellum efficerentur inibatur ratio. itaque Galliam, quamquam stimulabat iusta ira, omitti eo anno placuit. exercitus dictatoris consuli decretus est. de exercitu M. Marcelli , qui eorum ex fuga Cannensi essent, in Siciliam eos traduci atque ibi militare donec in Italia bellum esset placuit; eodem ex dictatoris legionibus reici militem minimi quemque roboris nullo praestituto militiae tempore nisi quod stipendiorum legitimorum esset. duae legiones urbanae alteri consuli, qui in locum L. Postumi suffectus esset, decretae sunt eumque, cum primum saluis auspiciis posset, creari placuit; legiones praeterea duas primo quoque tempore ex Sicilia accirimilitum sumere quantum opus esset; C. Terentio consuli prorogari in annum imperium neque de eo exercitu quem ad praesidium Apuliae haberet quicquam minui. dum haec in Italia geruntur apparanturque, nihilo segnius in Hispania bellum erat sed
Abbreviated transcription (Latin):
Hac nunciata cdade: cum ꝑ dies multos in tan¬
to pauore fuisset cuutas. ut tab̾nis clausis ue¬
lut nocturna solitudine purbem acta: sena¬
tus edilib negotium daret ut urbem circũ¬
irent aꝑiriq tab̾nas ⁊ mestine publice spẽm:
urbi demi iuberent tum . ti. semproniꝰ sena¬
tum hũit. consolatus q patres ẽ ⁊ adhortatꝰ.
ne qui cannensi ruine ñ succubuissent ad mi¬
nores calamitates animos sũmiterent. Quod
ad carthaginienses hostes hannibalẽ ditinet:
ꝓspera mͦ ẽẽnt sicut sparet futura. Galli cum
bellum ⁊ omitti tuto ⁊ differri posse ultionẽ¬
re. De hoste peno extitib q ꝑ quos id bellum
gereretur consultandum atq agitandum.
Ip̃e pͥmum quid peditum equitumq quid
ciuium quid socioꝵ in ex̾citu eẽt dictatoris
disseruit. Tum marcellus suarum copiarũ
sũmam exposuit. quid in apulia cũ. c teren¬
tio. cõns. eẽt aꝑitis quesitum ẽ ne scd̾o consu¬

Expanded text:
hac nuntiata clade cum per dies multos in tanhac nuntiata clade cum per dies multos in tanto pauore fuisset ciuitas ut tabernis clausis uelut nocturna solitudine per urbem acta senatus aedilibus negotium daret ut urbem circumirent aperirique tabernas et maestitiae publicae speciem urbi demi iuberent, tum Ti. Sempronius senatum habuit consolatusque patres est, et adhortatus ne qui Cannensi ruinae non succubuissent ad minores calamitates animos summitterent: quod ad Carthaginienses hostes Hannibalemque attineret, prospera modo essent, sicut speraret, futura, Gallicum bellum et omitti tuto et differri posse ultionemre: de hoste Poeno exercitibusque, per quos id bellum gereretur, consultandum atque agitandum. ipse primum quid peditum equitumque, quid ciuium, quid sociorum in exercitu esset dictatoris, disseruit; tum Marcellus suarum copiarum summam exposuit. quid in Apulia cum C. Terentio consule esset a peritis quaesitum est nec unde duo consu
Abbreviated transcription (Latin):
uiros equos obruerunt. ut uix .x. homines effu¬
gerent. Nam cum examinati pleriq eẽnt ar-¬
borum truncis fragm̃tisq ramoꝵ. ceteram
multitudinẽ inoppinato malo trepidam: galli
saltum omnẽ armati cucum sedentes interfece¬
runt. Paucis e tanto numero captis. Qui pontẽ
fluminis petentes. obsesso ante ab hostib pon-¬
te interclusi sunt. ibi postumiꝰ omni ui ne caꝑe-¬
tur dimicans occubuit. Spolia corporis. caput¬
q p̃cisum ducis. boiouantis templo qd̾̃ scĩssimỹ
ẽ apud eos intulere. Purgato iñ capite ut mos
hiis ẽ caluam:. Auro celauẽ. Idq sacrum uasis
erat quo solennib libarent poculumq idẽ sa¬
cerdotis eẽ ac templi ãutistib. Preda qͦ haud
minor galł qͣm uictoria fuit. Nanri si magna
parl auimalum sbhage silue oppressa erat tam̃
cetere res quia nichil dissipatum fuga ẽ. strate
ꝑomnem iacentis agminis odinem inuente ft̃.

Expanded text:
uiros, equos obruerunt, ut uix decem homines effuuiros, equos obruerunt, ut uix decem homines effugerent. nam cum exanimati plerique essent arborum truncis fragmentisque ramorum, ceteram multitudinem inopinato malo trepidam Galli saltum omnem armati circumsedentes interfecerunt paucis e tanto numero captis, qui pontem fluminis petentes obsesso ante ab hostibus ponte interclusi sunt. ibi Postumius omni ui ne caperetur dimicans occubuit. spolia corporis caputque praecisum ducis Boii ouantes templo quod sanctissimum est apud eos intulere. purgato inde capite, ut mos iis est, caluam auro caelauere, idque sacrum uas iis erat quo sollemnibus libarent poculumque idem sacerdoti esset ac templi antistitibus. praeda quoque haud minor Gallis quam uictoria fuit; nam etsi magna pars animalium strage siluae oppressa erat, tamen ceterae res, quia nihil dissipatum fuga est, stratae per omnem iacentis agminis ordinem inuentae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eilixit: Quib .l. postumius tertio. absens.
qui tum galliam ꝓuinciam obtinebat: d.
stratib teanum in hib̾na ad ex̾citum redit᷑.
relicto mag̃. equit̾. rome. Quicum pt paucoᷤ
dies magistratum initurus ẽẽt. de ex̾citib scri¬
bendis comꝑandisq in annum patres consu¬
leret. cum hee res maxime agerent᷑: noua cla-¬
des nunciata alia suꝑ aliam cumulante in
eum annum fortunam. Lucium postumium
cõs. designatum in gallia. ipsum atq ex̾̃ci¬
tum delectos. Silua erat uastalitanam galliuo¬
cabant qua ex̾citum traducturus erat. Euis sil¬
ue dextra leuaq circa uiam galli arbores ita in¬
ciderunt. ut in mote starent. mom̃to leui impulse.
occidentlegiones duas romanas habebat postumus.
extreme silue c̃ circum sedissent uͥ intrauit agm̃
saltum: tum extremas arborum succisarum
impellunt que alia maliam instabilem ꝑseac
male herentem incidentes ancipiti strage arma

Expanded text:
edixit, quibus L. Postumius tertium absens, edixit, quibus L. Postumius tertium absens, qui tum Galliam prouinciam obtinebat, et Ti. stratibus Teanum in hiberna ad exercitum redit relicto magistro equitum Romae, qui, cum post paucos dies magistratum initurus esset, de exercitibus scribendis comparandisque in annum patres consuleret. cum eae res maxime agerentur, noua clades nuntiata aliam super aliam cumulante in eum annum fortuna, L. Postumium consulem designatum in Gallia ipsum atque exercitum deletos. silua erat uasta—Litanam Galli uocabant— qua exercitum traducturus erat. eius siluae dextra laeuaque circa uiam Galli arbores ita inciderunt ut immotae starent, momento leui impulsae occiderent. legiones duas Romanas habebat Postumius,extremae siluae cum circumsedissent, ubi intrauit agmen saltum, tum extremas arborum succisarum impellunt; quae alia in aliam, instabilem per se ac male haerentem, incidentes ancipiti strage arma,
Abbreviated transcription (Latin):
minum in senatu lecti: extimplo se magistra.¬
tu ab dicauit. pͥuatusq de rostris descendit lie¬
torib abire iussił turbeq se inmiscuit pͥuataᷤᷤ
agentium res tp̃s hoc sedulo terens. ne deducẽ¬
di sui causa ppłm de foro abduceret. Neq iñ
elanguit cura hominũ ea mora frequentesq
eum domum deduxerunt. Consul nocte ise¬
quenti ad ex̾citum rediit. ñ facto cerciore sena¬
tum. ne comitioꝵ causa in urbe retineretur
Postero die consultus. a . in. pomponio. p̃r se¬
natus. decreuit dictatori scribendum uti .si.
e. re .p. cesseret ẽẽ: ad consules subrogandosire¬
ex his p̃sentib noscere patres possent. quo sta¬
tu. res .p. eẽt consilia q exreb caperent. Quias¬
citierant om̃s uenerunt relictis legatis quile¬
gionib p̃eẽnt. Dictator de se pauca ac modie
locutus. in mag̃. equitũ .ti. sempnium. gras¬
chum. magnam partem głe u̾tit. comitiaq

Expanded text:
probatione hominum in senatum lectis, extemplo se magistraprobatione hominum in senatum lectis, extemplo se magistratu abdicauit priuatusque de rostris descendit lictoribus abire iussis, turbaeque se immiscuit priuatas agentium res, tempus hoc sedulo terens ne deducendi sui causa populum de foro abduceret. neque tamen elanguit cura hominum ea mora frequentesque eum domum deduxerunt. consul nocte insequenti ad exercitum redit non facto certiore senatu ne comitiorum causa in urbe retineretur. postero die consultus a M. Pomponio praetore senatus decreuit dictatori scribendum uti, si e re publica censeret esse, ad consules subrogandos ueex iis praesentibus noscere patres possent quo statu res publica esset consiliaque ex rebus caperent. qui acciti erant, omnes uenerunt relictis legatis qui legionibus praeessent. dictator de se pauca ac modice locutus in magistrum equitum Ti. Sempronium Gracchum magnam partem gloriae uertit comitiaque
Abbreviated transcription (Latin):
uim uni ꝑmissam: ⁊ idem itm̃ nec dictator
nisi rei gerende causa c̾ato in sex m̃ses datũ
imꝑium. quẽ ĩmod̾ãta fors tempus ac nece ᷤᷤ¬
sitas fecerit: His se mod̾ impositurũ. Nam
neq senati quẽquam moturũ exq̃ s. flam¬
nus .l. emiliꝰ censores insenatum legissent trͣs¬
scribi tm̃ recitariq eos uissurum nepenes unũ
hominẽ uditiumq arbitumq de fama ac-
morib senatoris fũit. ⁊ ita in mortuoꝵ locum
subuecturum ut ordo ordini ñ homo hõi p̃¬
latus uidẽtur. recitato uetere senatu iñ pͥmo sm
temortuoꝵ locum legit. qui postb emilium
.c. flaminium censorescurulem magistratum
cepissent. necdum in senatu lecti eẽnt: ut qͥsq¬
eoꝵ senats pͥmus c̾atus erat. tum legit quie¬
diles. tr̃ . pł. questores ue fuerant tum exhis qui
magistratus cepissent. qui spolia .R. boste fixadi¬
mi hab̾ent. aut ciuicam romanã accepissent.

Expanded text:
uim uni permissam et eidem iterum, nec dictatori, uim uni permissam et eidem iterum, nec dictatori, nisi rei gerendae causa creato, in sex menses datum imperium. quae immoderata fors, tempus ac necessitas fecerit, iis se modum impositurum; nam neque senatu quemquam moturum ex iis quos C. Flaminius L. Aemilius censores in senatum legissent; transcribi tantum recitarique eos iussurum, ne penes unum hominem iudicium arbitriumque de fama ac moribus senatoriis fuerit; et ita in demortuorum locum sublecturum ut ordo ordini, non homo homini praelatus uideretur. recitato uetere senatu, inde primos in demortuorum locum legit qui post L. Aemilium C. Flaminium censores curulem magistratum cepissent necdum in senatum lecti essent, ut quisque eorum primus creatus erat; tum legit qui aediles, tribuni plebis, quaestoresue fuerant; tum ex iis qui ltnongt magistratus cepissent, qui spolia ex hoste fixa domi haberent aut ciuicam coronam accepissent.
Abbreviated transcription (Latin):
ullius alieniore tempore mentionem factã.
in senatu dirit. quam incertam suspensus
socioꝵ animos incertamq fidem in tactũ
quod insuꝑ sollicitaret eoseam uniꝰ homĩs
temerariam uocem. silentio omniũ extin¬
guendam eẽ. Et siquid umqͣm archani sc̃i¬
ue ad silendum in curia fũit id omniũ ma¬
xime tegendum occulendũ obliuiscendũ
ꝓ dicto habendum ẽẽ. Ita eius rei oppressa
mentio est. Dictatorem qui censor ante fuiss
uetustissimusq exhis qui uiuerent censor¬
is ẽẽt creari placun qͥ senatũ legẽt acciriq s.
trentium consulem ad dictatorem dicendũ.
usserunt. Qui eo ex apulia relicto ibi p̃sidio
cum magnis itinib romam redisset.⁊ nocte.
ꝓxima ut moserat.m. fabium buteonem ex
ses dixit. Ubi cum lictorib in rostra ascendit.
neq duos dictatores tempore uno. qd̃ ñ qͣm
antea factum eẽt ꝓbare sedixit. neq dicta¬
torẽ se sine magistro eqͥtũ neccensoriam

Expanded text:
ullius alieniore tempore mentionem factam ullius alieniore tempore mentionem factam in senatu dicit quam inter tam suspensos sociorum animos incertamque fidem id iactum quod insuper sollicitaret eos; eam unius hominis temerariam uocem silentio omnium exstinguendam esse et, si quid unquam arcani sanctiue ad silendum in curia fuerit, id omnium maxime tegendum, occulendum, obliuiscendum, pro non dicto habendum esse. ita eius rei oppressa mentio est. dictatorem, qui censor ante fuisset uetustissimusque ex iis qui uiuerent censoriis esset, creari placuit qui senatum legeret, accirique C. Terentium consulem ad dictatorem dicendum iusserunt. qui ex Apulia relicto ibi praesidio cum magnis itineribus Romam redisset, nocte proxima, ut mos erat, M. Fabium Buteonem ex nses dixit. is ubi cum lictoribus in rostra escendit, neque duos dictatores tempore uno, quod nunquam antea factum esset, probare se dixit, neque dictatorem sine magistro equitum, nec censoriam
Abbreviated transcription (Latin):
dinem curie. paucitatẽ q iuenientiũ ad pu¬
blicum consilium respexerunt. Neq enim
post .l. emilium. ic. flaminiũ censores sãna.¬
tus electus fuerat. cum tantũ senatoꝵ ad n̾se
pugne ad hoc sui quemq casus ꝑ quinquẽ¬
nium absumpsissent. Cum de eare .m. emihꝰ
dictatore post casilinũ amissum profecto
ad ex̾citum exposcentib cunctis retuliss:
tum purius caruiliꝰ cum longa or̃one ñ so¬
lum inopiam s paucitatẽ etiam ciuium ex
quib in patres legerent᷑ conquestus eẽt. ex
tres romani censuissent: ciuitas daret᷑. atq
Fam sententiam hud equiorib animis qͣm
ip̃oꝵ qͦndam postulatum latinoꝵ patresau¬
dierunt. Et cum fremitus indignantium to¬
tacuria ẽẽt. ⁊ precipue manlium ẽẽ etiã nc̃
eius stirpis uirum diceret. qui quondam in
capitolio consulminatus eẽt quem latinũ.¬
quem incuria uidisset eum sua manu se
int̾secturum: q fabuis maximus nũqͣm rei

Expanded text:
dinem curiae paucitatemque conuenientium ad pudinem curiae paucitatemque conuenientium ad publicum consilium respexerunt; neque enim post L. Aemilium et C. Flaminium censores senatus lectus fuerat, cum tantum senatorum aduersae pugnae, ad hoc sui quemque casus per quinquennium absumpsissent. cum de ea re M. Aemilius praetor, dictatore post Casilinum amissum profecto iam ad exercitum, exposcentibus cunctis rettulisset, tum Sp. Caruilius cum longa oratione non solum inopiam sed paucitatem etiam ciuium ex quibus in patres legerentur conquestus esset, exptres Romani censuissent, ciuitas daretur, atqueam sententiam haud aequioribus animis quam ipsorum quondam postulatum Latinorum patres audierunt; et cum fremitus indignantium tota curia esset et praecipue T. Manlius esse etiam nunc eius stirpis uirum diceret ex qua quondam in Capitolio consul minatus esset quem Latinum in curia uidisset eum sua manu se interfecturum, Q. Fabius Maximus nunquam rei
Abbreviated transcription (Latin):
ab .a. cornelio. mãmula pro.p̃ r. ex sardinia
scripta. Responsum utͥq ñ eẽ unde mitteret᷑.
Iussiq ipsiclassib atq ex̾citib suis consulerẽt.
Otacilus ad unicum subsidiũ. p .r. hreronem
legatoscũ mississ: instipendiũ quanti argen¬
ti opus fuit ⁊ sexm̃sium frum̃ti accepit. Cor¬
nelio in sardinia ciuitateᷤᷤ socie benigne contu¬
lerunt. Et rome qͦ pp̃penuriam argenti. tri
.L. emilius. papus. qui cõs censorq fuerat. m.
atiluis regulus quibis. cõs. fuerat.⁊ .l. scriboniꝰ.
.p̃r. uouerat dedicauerunt ⁊ trespontifices
creati .q. cecilus metellus ⁊ .q. fabuis. maximꝰ.
⁊ .q. suluiꝰ. saccus. in locum .p. seantmiidemor¬
tuͥ i .l. emili pauli. cõs .iq. elipetii qui ceci¬
derat pugna cannensi. Cum cetera que cõ¬
tinus cladib fortunam minuerat quan¬
tum consiliis humanis ad sequi poterant
patres explessent. tandem se quoq ⁊ sobxu¬

Expanded text:
ab A. Cornelio Mammula propraetore ex Sardinia ab A. Cornelio Mammula propraetore ex Sardinia scripta. responsum utrique non esse unde mitteretur, iussique ipsi classibus atque exercitibus suis consulere. T. Otacilius ad unicum subsidium populi Romani, Hieronem, legatos cum misisset, in stipendium quanti argenti opus fuit et sex mensum frumentum accepit; Cornelio in Sardinia ciuitates sociae benigne contulerunt. et Romae quoque propter penuriam argenti triu facti, L. Aemilius Papus , qui consul censorque fuerat, et M. Atilius Regulus , qui bis consul fuerat, et L. Scribonius praetor uouerat, dedicauerunt; et tres pontifices creati, Q. Caecilius Metellus et Q. Fabius Maximus et Q. Fuluius Flaccus , in locum P. Scantini demortui et L. Aemili Pauli consulis et Q. Aeli Paeti , qui ceciderant pugna Cannensi. cum cetera quae continuis cladibus fortuna minuerat, quantum consiliis humanis adsequi poterant, patres explessent, tandem se quoque et solitu