comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hispanus undecimus ab augusto.
rei publicȩ gubernacula nerua tra¬
dente suscepit: ac ꝑ annos.x. & no¬
uem tenuit. Apud agrippinam gal¬
lie urbem insignia sumpsit imꝑii.
mox germaniam trans renum in pͥs¬
tinum statum reduxit: trans danu¬
bium multas gentes subegit. Regio¬
nes autem trans eiifratem & tigrin
sitas ꝓuintias fecit: seleutiam & the¬
si fontem &e babilonem occupauit.
Inꝑsequendis sane xp̃ianis errore de¬
ceptus tercius a nerone. cum passun¬
inter ceptos cogi ad sacrificandumi¬
dolis aut detrect᷑antes int̾fici p̾cepis¬
set. &e plurmi qui interficerentur¬
ẽẽnt plinii scđ̃i qui inter cȩteros iu¬
dices ꝑsecutor erat datus. relatu ao¬
monitus eos homines p̃ter confessione
xp̃i honestaq conuenticula. nichil
contrarium romanis legib facere fi¬
ducia sane innocentis confessionis ne¬
mini mortem grauem ac formido¬
losam uideri: rescriptis ilico lemor¬
bus temꝑauit edictum. Uerunta¬
men continuo romȩ aurea domus

Expanded text:
Hispanus, undecimus ab Augusto reipublicae gubernacula Nerua tradente suscepit ac per annos decem et nouem tenuit. apud Agrippinam Galliae urbem insignia sumpsit imperii; mox Germaniam trans Rhenum in pristinum statum reduxit; trans Danuuium multas gentes subegit; regiones autem trabs Euphraten et Tigrin sitas prouincias fecit; Seleuciam et Ctesiphontem et Babylonem occupauit in persequendis sane Christianis errore deceptus tertius a Nerone, cum passim repertos cogi ad sacrificandum idolis ac detrectantes interfici praecepisset plurimique interficerentur, Plinii Secundi, qui inter ceteros iudices persecutor datus fuerat, relatu admonitus, eos homines praeter confessionem Christi honestaque conuenticula nihil contrarium Romanis legibus facere, fiducia sane innocentis confessionis nemini mortem grauem ac formidulosam uideri, rescriptis ilico lenioribus temperauit edictum. uerumtamen continuo Romae aurea domus,
Abbreviated transcription (Latin):
uo antoninꝰ cognom̃to pius.
t̾cius decimꝰ ab augꝰto imꝑator creatꝰ
cum liberis suis aurelio oe lucio. atͣ.
&e non plenis trib annis rem publi¬
cam gub̾nauit: ad eo tranquille ce
sc̃ȩ̃ ut merito piꝰ & pater patriȩ no¬
minatus sit. Huius tamen
temporib ualentinus he¬
resiarches ce cherdo magiᷤᷤ¬
ter martionis. romã uene¬
runt. Uerum iustitius philosophus
librum pro xp̃iana defensione com¬
positum antonino tͣdidit: benig¬
uumq eum erga xp̃ianos homines
fecit. Antoninus ad duodecimum ab
urbe lapidem morbo correptus inte¬
Iriit
nno ab urbe

Expanded text:
 Antoninus cognomento Pius tertius decimus ab Augusto imperator creatus cum liberis suis Aurelio et Lucio uiginti et non plenis tribus annis. rempublicam gubernauit adeo tranquille et sancte, ut merito Pius et pater patriae nominatus sit. huius tamen temporibus Valentinus haeresiarches et Cerdo magister Marcionis Romam uenerunt. uerum Iustinus philosophus librum pro Christiana religione compositum Antonino tradidit benignumque eum erga Christianos homines fecit. Antoninus ad duodecimum ab Vrbe lapidem morbo correptus interiit. Anno ab Vrbe
Abbreviated transcription (Latin):
cesar. nam de fine nil confero. qm̃ hec
felicissima uictoria. illa uel illud aces¬
bissima clades fuit: & sic demum ro¬
ma cognoscat ꝑeuis latentem proui¬
dentiam inagendis reb ante se parte
felicitatis habuisse. cuius agnitionȩ
suscepta plenissima felicitatȩ ꝑfruitus
inquantum tamen non blasphemiar
offendiculis deprauatur. Eodem an
imꝑii eius fames grauissima ꝑsiria
facta ẽ. quam etiam propħȩ p̾nuntia¬
uerunt: s xxp̃ianorum necessitatib a¬
pud iherosolimam conuectis ab egipt
frumentis helena adiabenorum regi¬
na conuersa ad fidem xp̃i. largissim

Expanded text:
Caesar — nam de fine nil confero, quoniam hoc Caesar — nam de fine nil confero, quoniam hoc felicissima uictoria, illud acerbissima clades fuit — et sic demum Roma cognoscat, per eius latentem prouidentiam in agendis rebus antea se partem felicitatis habuisse, cuius agnitione suscepta plenissima felicitate perfruitur, in quantum non tamen blasphemiarum offendiculis deprauatur. Eodem anno imperii eius fames grauissima per Syriam facta est, quam etiam prophetae praenuntiauerant; sed Christianorum necessitatibus apud Hierosolymam, conuectis ab Aegypto frumentis, Helena Adiabenorum regina conuersa ad fidem Christi largissim
Abbreviated transcription (Latin):
excorientem tiranuidem. & consurgens
illud cuule bellum neget quisquam
diuinitus ẽẽ conpressum: qui preteritis
temporib de compressione bellorum ci¬
uilium simile probarit ecemplum.
Claudius quoque quarto imꝑii suian¬
no cupiens utilem rei publicȩ ostentare
se pͥncipem: uellum ubiq &̃ uictoriam
undecunq quesiuit. Itaq exxpeditione
inbritanniam mouit. quȩ exccitata in
tumultum propter non redditos trans¬
fugas uidebatur. transuectusq in insu¬
lam ẽ: quam neq ante ulium cȩsarem
neq posteum quisquam adire ausus fu¬
erat: ibiq ut uerbis suetonii tranquil¬
li loquar. sine ullo prelio ac sanguine.in¬
tra paucissimos dies plurimam insule
partem indeditionem accepit. Orchada
etiam insulas ultra britanniam inoc¬
ceano positas romano adiecit imperi
ac sexcto postquam profectus fuerat me¬
se romam rediit. Conferatur nunc si
cuiquam placet subuna insula tempꝰ
& tempus. bellum &e bellum. cȩsar ce

Expanded text:
exorientem tyrannidem et consurgens exorientem tyrannidem et consurgens istud ciuile bellum neget quisquam diuinitus esse conpressum. qui praeteritis temporibus de conpressione bellorum ciuilium simile probarit exemplum. Claudius quarto imperii sui anno, cupiens utilem reipublicae ostentare se principem, bellum ubique et uictoriam undecumque quaesiuit. itaque expeditionem in Britanniam mouit, quae excitata in tumultum propter non redhibitos transfugas uidebatur: transuectus in insulam est, quam neque ante Iulium Caesarem neque post eum quisquam adire ausus fuerat, ibique — ut uerbis Suetoni Tranquilli loquar — \'sine ullo proelio ac sanguine intra paucissimos dies plurimam insulae partem in deditionem recepit\'. Oroadas etiam insulas ultra Britanniam in Oceano positas Romano adiecit imperio ac sexto quam profectus erat mense Romam rediit. Conferatur nunc, si cuiquam placet, sub una insula tempus et tempus, bellum et bellum, Caesar et
Abbreviated transcription (Latin):
pentib inirritum cesserat: hanc clau¬
dius quamuis multo truculentiore cau¬
sa incedem conspiratorum stimularetur
ultronea clementia nullo exxpetente fir¬
mauit. Accidit etiam eotempore p̾sen¬
tis gr̃ȩ dei grande miraculum. Siqui¬
dem furus catullus scribonianus dal¬
matiȩ legatus. bellum ciuilȩ molitus. le¬
giones multas fortissimas ad sacram̃ti
mutationem pellexerat. Itaq die dato
ut inunum undiq ad nouum imꝑato¬
rem conueniretur: neq aquilȩ ordina¬
ri neq conuelli quoquomodo signa mo¬
ueriue potuerunt. E xercitus tanta &
tam inusitata miraculi fide motus. &
conuersus inpenitentiam scribonianũ
quinto statim diȩ destitutum uiterfecit.
seseq insacramento pͥoris militiȩ conti¬
nuit. Tristius ac ꝑnitiosus urbi rome
nichil unquam fuisse quam bella ciui¬
lia: satis notum ẽ. Itaq propter aduen¬
germina uix dum adhuc pauca ad
sc̃e fidei professionem erumpentia hanc

Expanded text:
pentibus in inritum cesserat: hanc Claupentibus in inritum cesserat: hanc Claudius quamuis multo truculentiore causa in caedem conspiratorum stimularetur, ultronea dementia nullo expetente firmauit. accidit etiam eodem tempore praesentis gratiae Dei grande miraculum: siquidem Furius Camillus Scribonianus, Dalmatiae legatus, bellum ciuile molitus legiones multas fortissimasque ad sacramenti mutationem pellexerat. itaque die dato, ut in unum undique ad nouum imperatorem conueniretur, neque aquilae ornari neque conuelli quoquo modo signa moueriue potuerunt. exercitus tanta et tam inusitata miraculi fide motus et conuersus in paenitentiam Scribonianum quinta statim die destitutum interfecit seseque sacramento prioris militiae continuit. tristius ac perniciosins urbi Romae nihil umquam fuisse quam bella ciuilia satis notum est. itaque propter aduengermina uixdum adhuc pauca ad sanctae fidei professionem erumpentia hanc
Abbreviated transcription (Latin):
maria corrupit.
nno ab urbe condita septin¬
tiberius claudius ab augusto qͦr¬
tus regnum adeptus ẽ: mansitq in eo
mam uenit. & salutarem cuncͦtis cre¬
dentib fidem fideli uerbo docuit. po¬
tentissimisq uirtutib approbauit:
atq ex hinc xp̃iani romȩ ẽẽ ceperunt.
Sensit hoc collatum fidei suȩ roma
beneficium Nam cum interfecto ca¬
ligula multa de abrogando imperio
acrei publicȩ statuinantiquũ ordi¬
nem restituendo euertendaq penitus
cȩsarum uniuersa familia senatus ce
consules decreuissent: claudius mox
ut confirmatus ẽ.: in inꝑium magna
atq adhuc rome incognita usus cle¬
citer consultatum actumq fuerat. me¬
morie exemit. omniumq factorum
dictorumue in eo ueniam ce obliuionẽ
inꝑpetuum sãxit. Ita illam p̾claram
& famosam atheniensium amnestiã
quam quidem romȩ inducerȩ uiuo
cesare interfecto senatus cicerone suaden¬
te temptauerat. s antonio oe oct᷑auia no
propter ultionem extincti cȩsaris irrũ¬

Expanded text:
maria corrupit. Anno ab Vrbe condita Tiberius Claudius ab Augusto quartus regnum adeptus est mansitque in eo mam uenit et salutarem cunctis credentibus fidem fideli uerbo docuit potentissimisque uirtutibus approbauit; atque exim Christiani Romae esse coeperunt. sensit hoc conlatum fidei suae Roma beneficium., nam cum interfecto Caligula multa de abrogando imperio ac republica in antiquum ordinem restituenda euerrendaque penitus Caesarum uniuersa familia senatus et consules decreuissent: Claudius mox ut confirmauit imperium, magna atque adhuc Romae incognita usus cleciter consultatum actumque fuerat, memoriae exemit omniumque factorum dictorumue in eo ueniam et obliuionem in perpetuum sanxit. ita illam praeclaram et famosam Atheniensium amnestiam, quam quidem Romae inducere Iulio Caesare interfecto senatus Cicerone suadente temptauerat, sed Antonio et Octauiano propter ultionem extincti Caesaris inrum
Abbreviated transcription (Latin):
suum a mari ad mare duxcit: ibiq
apud eboracum oppidum morbo in
ce getan: quorum geta hostis publicꝰ
potitus est:
nno ab urbe condita non¬
relius antoninꝰ. basianꝰ. itẽq caragal¬
la octauus decimus ab augusto im¬
ꝑium adeptus ẽ. mansitq in eo non¬
plenis annis septem: uiaritq patre
asperior. omnib autem hominib
libidinȩ intemꝑantior. qui etiam no¬
uercam suam iuliam uxcorem duait.
Hic contͣ par thos bellum moliens.
inter edissam & carras ab hostib
circuiuentus occisus ẽ. Post hunc
nonus decimus ab augusto philos
macrinus qui p̾fec̾tus p̾torio erat. cũ
filio diadumeno inuasit imꝑium.
s emenso anno continuo apud ar¬
chilaidem militari tu multu occisus

Expanded text:
suum a msuum a mapud Eboracum oppidum morbo obiet Getam: quorum Geta hostis publicus potius est. nno ab Vrbe condita Drelius Antoninus Bassianus idemque Caracalla octauus decimus ab Augusto principatum adeptus est mansitque in eo annis non plenis septem. uixit patre asperior, omnibus autem hominibus libidine intemperantior, qui etiam nouercam suam Iuliam uxorem duxerit. hic contra Parthos bellum moliens, inter Edessam et Carras ab hostibus circumuentus occisus est. Post hunc nonus decimus ab Augusto Ophilus Maorinus, qui praefectus praetorio erat, cum filio Diadumeno inuasit imperium sed emenso anno continuo apud Archelaidem militari tumultu occisus
Abbreviated transcription (Latin):
arabas. adiabenosq suꝑauit. Quin¬
ta post neronem ꝑsecutione xp̃ianos
excruciauit: plurimiq scõrum ꝑ di¬
uersas prouintias martirio corona¬
tisunt. Hanc ꝓfanam in xp̃ianos
ce eccłiam dei p̾sumptionem seueri:
celestis ultio euestigio acta subsequi
tur. Nam continuo rapitur uel po¬
cius retrahitur ingalliam seuerus
ex siria: ad tercium ciule bellum.
Unum enim iam rome aduersus ui¬
lianum. aliud insiria contra piscen¬
nium gesserat: tercium claudius al¬
binus uiliani in occidente ꝑtinace so¬
cuis. qui se ingalliis cȩsarem fecerat
suscitabat. cuius bello multum u¬
trimq romani sanguinis fustim ẽ
Albinus tamen apud lugdunum
opp̃ssus &e interfectus ẽ seuerus uic¬
tor inbritannias defectu penȩ om¬
nium sociorum thraitur uͥ magnis
grauibq p̃liis sepe gestis receptã par¬
te insule a ceteris indomitis gentibus
uallo distinguendam putauit. Itaq
magnã fossam firmissimũq uallum
crebris insuꝑ turrib cominutum

Expanded text:
Arabas Adiabenosque superauit. quinta post Neronem persecutione Christianos excruciauit, plurimique sanctorum per diuersas prouincias martyrio coronati sunt. hanc profanam in Christianos et Ecclesiam Dei praesumptionem Seueri caelestis ultio e uestigio acta subseqtur. Nam continuo rapitur, vel potius retrahitur in Galliam Severus e Syria, ad tertium civile bellum, unum enim jam Romae adversus Julianum, aliud in Syria contra Pescennium gesserat, tertium Clodius Albinus, 502 Juliani in occidendo Pertinace socius, qui se in Gallia Caesarem fecerat, suscitabat: cujus bello multum utrimque Romani sanguinis fusum est. Albinus tamen apud Lugdunum oppressus et interfectus est. Severus victor in Britannias, defectu pene omnium sociorum trahitur. Ubi magnis gravibusque praeliis saepe gestis, receptam partem insulae a caeteris indomitis gentibus vallo distinguendam putavit. Itaque magnam fossam firmissimumque vallum, crebris insuper turribus communitum,
Abbreviated transcription (Latin):
iiim archades. biotii. thebani. pꝰ
tremo gretia. asia. ꝑsis. atq egyp¬
tus. cum libia insulisq maximis:
nauales simul pedestresq simul
conflictus indiscretis egere discur¬
sib referre cesa hominum milia ñ
possem. etiam si bella numerare:
at nc̃ increpet hec tempora. atq
illa collaudet quicunq nescit hos.¬
ce om̃s istarum urbium ꝓuinciarũꝙ
populos. ita nunc insolis ludis ac
theatris consenescere: sicuti nunc in
castris maximeq preliis tabuisse.
Forentissima illa & tocius tunc im¬
perium orientis affectans lacedemo¬
niorum cuuitas. uix centũ potuit
habere senes: ita incessabilib circũ¬
uenta malis inmaturas misere ex¬
pendebat etates. Et queruntur
nunc homines quorum referte
pueris & senib ciuitates. secura ui¬
uenum peregrinatione ditant᷑.
pacificisq exercititiis stipendia
domestice uoluptatis accquirũt.
nͥ forte ut assolent humanȩ mu¬
tabilitati omnia sordere p̾sentia

Expanded text:
nii, Arcades. Boeotii, Thebani, 155 nii, Arcades. Boeotii, Thebani, 155 postremo Graecia, Asia, Persis, atque Aegyptus cum Libya, insulisque maximis, navales simul pedestresque conflictus indiscretis egere discursibus. Referre caesa hominum millia non possem, etiam si bella numerarem. At nunc increpet haec tempora atque illa collaudet, quicumque nescit hosce omnes istarum urbium provinciarumque populos, ita nunc in solis ludis ac theatris consenescere, sicuti tunc in castris maxime praeliisque tabuisse. Florentissima illa, et totius tunc imperium Orientis affectans, Lacedaemoniorum civitas, vix centum habere potuit senes: ita incessabilibus circumventa malis, immaturas misere expendebat aetates: et queruntur nunc homines, quorum refertae pueris et senibus civitates, secura juvenum peregrinatione ditantur, pacificisque exercitiis stipendia domesticae voluptatis acquirunt? nisi forte ut assolent humanae mutabilitati omnia sordere praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
sensi tacito ucrinq discessum ẽ s pa¬
ceuictoria suoꝵ comꝑisset. seutumos
eroscłatus eet: remota manu quauil¬
nus obcluserat. egressum sanguiniᷤ
acmortis patefecit introitũ. Ciuiꝰ mor¬
ten sic thebanoꝵ ꝑditio subsecutaẽ:
ut ñ ꝑdidisse ducem.s ipsi cumeo
tunc ꝑise uiderent᷑. Conteriu indi¬
geste historie mextricabilem eratẽ.
atq incercosbelloꝵ orbes hucaco
illuclymphatico furore gestoꝵ. uer¬
bis e nestigio secutus impliciu: q m
tanto ut uideo in ordinatius serip¬
si. quantomagis ordinem custodi¬
ui. Improba dominandi lacede¬
moniorum cupiditas. quantis po¬
pulis qualib urbib quib piunti¬
is cuuimodi odiorum motus. quan¬
tas causas certaminum fuscitarit.
quis uł numero uł ordine uł ra¬
tione disponat. cũ ipsi quoq ñ
plus affecti bellis quam bellorum
confusione referantur: Siquidẽ
tracto ꝑ aliquot etates. hoc conti¬
nuo bello athenienses lacedemo¬

Expanded text:
sensu tacito utrimque discessum est. Epasensu tacito utrimque discessum est. Epade uictoria suorum conperisset scutumque exosculatus esset, remota manu, qua uulnus occluserat, egressum sanguinis ac mortis patefecit introitum: cuius mortem sic Thebanorum perditio subsecuta est, ut non perdidisse ducem sed ipsi cum eo tunc perisse uiderentur. Contexui indigestae histeriae inextricabilem cratem atque incertos bellorum orbes hucilluc lymphatico furore gestorum, verbis e vestigio secutus implicui: quoniam tanto ut video inordinatius scripsi, quanto magis ordinem custodivi. Improba dominandi Lacedaemoniorum cupiditas, quantis populis, qualibus urbibus, quibus provinciis, cujusmodi odiorum motus, quantas causas certaminum suscitarit, quis vel numero, vel ordine, vel ratione disponat? cum ipsi quoque non plus afflicti bellis quam bellorum confusione referantur: siquidem, tracto per aliquot aetates hoc continuo bello, Athenienses, Lacedaemo
Abbreviated transcription (Latin):
dato parcendi signo finẽ ded̾e certa¬
mini. Paucis deinde interuenientib
induciarũ cdieb. lacetdemoniis ad.
alia bella conuersis: chebani cum
epaminunda duce de inuadenda la¬
oedemonia quasi secura & destituta
ceꝑunt fidutiam. Taciti intempesta
nocte lacedemoniã ueniunt: s non
ita in cautã uł inclefensam sicut re¬
bant᷑ offendunt. Armati enĩ senes
cum reliqua turba imbellis etatis. pre¬
cognito aduentu hostiũ. in ipsisse por¬
tarum angustiis obiecerunt: & adu̾¬
sus qͥnclecim milia militũ uix centũ
confecti euo homines proruꝑunt.
hisitaq tantam belli molem sustiner¬
tibus: iuuentus suꝑueniens congre¬
di aduersus thebanos. aꝑto certami¬
ne incunctant̾ decreuit. Commisso
prelio cum lacedemonii uincerent᷑.
repente epam inundas duxthebano¬
rum incautius dimicans uulnerat᷑.
Quare dum his exdolore metus. illis
ex gaudio stupor nascitur: ueluti ex cõ¬

Expanded text:
dato parcendi signo, finem dedere certadato parcendi signo, finem dedere certamini. paucis deinde interuenientibus indutiarum diebus, Lacedaemoniis ad alia bella conuersis, Thebani cum Epaminonda duce de inuadenda Lacedaemona quasi secura et destituta cepere fiduciam. taciti intempesta nocte Lacedaemonam ueniunt; sed non ita incautam uel indefensam, sicut rebantur, offendunt: armati enim senes cum reliqua turba inbellis aetatis, praecognito aduentu hostium, in ipsis se portarum angustiis obiecerunt et aduersus quindecim milia militum uix centum confecti aeuo homines proruperunt. his itaque tantam belli molem sustinentibus iuuentus superueniens congredi aduersus Thebanos aperto certamine incunctanter decreuit. commisso proelio cum Lacedaemonii uincerentur, repente Epaminondas dux Thebanorum incautius dimicans uulneratur. quare dum his ex dolore metus, illis ex gaudio stupor nascitur, ueluti ex con
Abbreviated transcription (Latin):
reformauit:
Nterea artaxerses rex ꝑsarum sic̃
principio dictum ẽ uniuersis gre¬
ciȩ popłis ꝑ legatos ut ab armis dis¬
cederent & paciac qͥesc̾e̾nt imꝑauit:
ñ quia miscd̾iter fessis consuleret.
s nese inegypto bellis occupato. a¬
liqua in regnũ suũ temptaretur
irruptio. Cunctis gͥ grecis optatis¬
sima quiete resolutis. domesticoq
ocio torpentibus: lacedemonii in¬
quieti magis quã strenui. & furo¬
re potius quam uirtute intolera¬
biles. post bella deposita temptant
furta belloꝵ. Nam speculati absentiã
archadum: castellum eoꝵ repentu
irruptione ꝑfringunt. Archades
uͦ exciti iniuria: iuncto sibi theba¬
noꝵ auxilio. amissa furto bello re¬
petunt. In eo p̾lio archedamus dux
lacedemonioꝵ uulneratus. cũ etiã
celi suosiam ut uictos iuideret oc¬
cisoꝵ corpora ꝑ preconẽ ad sepultu¬
ram poposcit: qͦd signũ uictorie
tradite int̾ grecos hab̾i solet. The¬
bani autẽ hac confessione contenti

Expanded text:
reformauit. interea Artaxerxes rex Persarum, sicut principio dictum est, uniuersis Graeciae populis per legatos, ut ab armis discederent et paci adquiescerent, imperauit: non quia misericorditer fessis consuleret, sed ne se in Aegypto bellis occupato aliqua in regnum suum temptaretur inruptio. Cunctis igitur Graecis optatissima quiete resolutis domesticoque otio torpentibus Lacedaemonii, inquieti magis quam strenui et furore potius quam uirtute intolerabiles, post bella deposita temptant furta bellorum. nam speculati absentiam Arcadum castellum eorum repentina inruptione perfringunt. Arcades uero exciti iniuria, iunoto sibi Thebanorum auxilio amissa furto bello repetunt. in eo proelio Archidamus dux Lacedaemoniorum uulneratus cum iam caedi suos ut uictos uideret, occisorum corpora per praeconem ad sepulturam poposcit: quod signum uictoriae traditae inter Graecos haberi solet. Thebani autem hac confessione contenti,
Abbreviated transcription (Latin):
p̾lio elapsa: lancham confugit.Cũq
milites circundatam urbem incen¬
dio adoriri pararent: dux carisuis
oe a suis cessationem imperauit in¬
cendii & a barbaris uoluntariam
deditionem exegit. Studiose enim
nitebatur: integram atq incolumẽ
ciuitatem uictoriȩ suȩ testem relin¬
quere. Cantabrice uictoriȩ hunc ho¬
norem cȩsar detulit:ut tunc quoq
belli portas claustro cohiberi iuberet.
Ita tunc scđo post cȩsarem quarto pꝰ
urbem conditam: clausus ẽ ianus
ost hoc claudius

Expanded text:
proelio elapsa Lanciam confugit. cumque proelio elapsa Lanciam confugit. cumque milites circumdatam urbem incendio adoriri pararent, dux Carisius et a suis cessationem impetrauit incendii et a barbaris uoluntatem deditionis exegit. studiose enim nitebatucivitatem victoriae suae testem relinquere. Cantabricae victoriae hunc honorem Caesar detulit, ut tunc quoque belli portas claustro cohiberi juberet. Ita tunc secundo per Caesarem, quarto post Urbem conditam clausus est Janus. Post hoc Claudius
Abbreviated transcription (Latin):
magna ui ac dui repugnans. postre¬
mo captum acdirutum ẽ: p̃terea ul¬
deriores galiciȩ partes.que montib
silusq consite occeatio terminantur
muerunt. Nam &e̾ medulliũ mon¬
sem uinnio flumini inminentem in
quo se magna multitudo hominum
suebatur.: ꝑ quindecim milia passu¬
uin fossa circum septum obsidione cin¬
rerunt. Itaq uͥ segens hominum trux
latura &e feroce neq tolerandȩ obsidi¬
one sufficientem. neq suscipiendo bel
lo intellexit parem: aduoluntariam
mortem seruitutis tunore concurrit.
Nam se pene omnes certatim igne.
ferro. ac ueneno necauerunt. Astures
uero positis castris apud asturam flu¬
men. romanos nͥ ꝓditi p̾uentiq eẽnt
magnis consiliis uiribusq opp̃ssissẽt:
tres legatos cum legionib suis incas
tra tria diuisas. trib equȩ agminib
obruere repente moliti suorum pro¬
ditione detecti sunt. Hos postea cari¬
sius bello exceptos: non parua etiam
romanorum clade suꝑauit. Pars eoꝵ

Expanded text:
magna ui ac diu repugnans, postremagna ui ac diu repugnans, postremo captum ac dirutum est. praeterea ulteriores Gallaeciae partes, quae montibus siluisque consitae Oceano terminantur, muerunt. nam et Medullium montem Minio flumini inminentem, in quo se magna multitudo hominum tuebatur, per quindecim milia passuum fossa circumsaeptum obsidione cinxerunt. itaque ubi se gens hominum trux natura et ferox neque tolerandae obsidioni sufficientem neque suscipiendo bello parem intellegit, ad uoluntariam mortem seruitutis timore concurrit. nam se paene omnes certatim igne ferro ac ueneno necauerunt. Astures uero positis castris apud Asturam flumen Romanos, nisi proditi praeuentique essent, magnis consiliis uiribusque oppressissent. tres legatos cum legionibus suis in tria castra diuisos tribus aeque agminibus obruere repente moliti, suorum proditione detecti sunt. hos postea Carisius bello exceptos non parua etiam Romanorum clade superauit. pars eorum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsare septies. &e bis marco agrippas
sulibꝰ: cȩsar parum in hispania ꝑdi
centos annos auctum intelligens.
cantabros atq astures duas fortissil¬
gentes hispaniȩ suis uti legib sinert
aperuit iani portas. atq in hispani¬
as ipse cum exercitu profectus ẽ. Can¬
tabri &e astures galitiȩ prouintiȩ por.¬
tio sunt: qua extentum pirenei iugũ
haud procul scdo occeano septemtrio¬
ne deducitur. Hi ñ solum ꝓpͥam liber¬
tatem parati tueri. uerum etiam fini¬
timorum ausi preripere: uacceos &
tur magos. & austrigonas suis erup¬
tionib populabantur. Igitur cęsar
apud segesimam castra posuit.trib
agminib totam penȩ amplexus can
tandem ab aquitanico sinu ꝑ occea¬
num incautis hostib amoueri clas¬
sem: atq exponi copias iubet. Tũc
demiun cantabri sub menib attice
maximo congressi bello oe uicti. in
uiunnium montem natura tutis¬
sunum confugerunt: uͥ obsidionis
faine ad extremum penȩ consump¬
n sunt. Racilium deinde oppidũ

Expanded text:
Caesare sexies et bis M. Agrippa consulibus Caesar parum in Hispania. per ducentos annos actum intellegens, si Cantabros atque Astures, duas fortissimas Hispaniae gentes, suis uti legibus sineret, aperuit Iani portas atque in Hispanias ipse cum exercitu profectus est. Cantabri et Astures Gallaeciae prouinciae portio sunt, qua extentum Pyrenaei iugum haud procul secundo Oceano sub septentrione deducitur. hi non solum propriam libertatem tueri parati uerum etiam finitimorum praeripere ausi, Vaccaeos et Turmogos et Autrigonas adsiduis eruptionibus populabantur. igitur Caesar apud Segisamam castra posuit, tribus agminibus totam paene amplexus Canttandem ab Aquitanico sinu per Oceanum incautis hostibus admoneri classem atque exponi copias iubet. tunc demum Cantabri sub moenibus Atticae maximo congressi bello et uicti in Vinnium montem natura tutissimum confugerunt, ubi obsidionis fame ad extremum paene consumpti sunt. Racilium deinde oppidum
Abbreviated transcription (Latin):
ercitu missi: quorum gellius crixum
acerrime pugnantem p̾lio oppressit
lentulus a sparchaco superatus aufu¬
git. Post etiam collatis frustra ambo
consules copiis: accepta graui clade fu¬
gerunt. Deinde gaium cassium pro¬
consulem: idem sparthacus oppressũ¬
bello interfecit. Itaq excterrita ciuita¬
te ñ minore prope modum metu: qͣm
sub hamnibale circa portas fremente
trepidauerat: senatus crassum cũ
dum misit. Is mox ut fugitiuorum
pugnam iniit: sex milia eorum int̃¬
fecit. nongentos uͦ cȩpit. Inde pͥusqͣm
ipsum spartacum ad capud sillarii
fluminis castra metantẽ bello aggre¬
deretur gallos auxiliatores eius ger
manosq superauit. E quib trigin¬
ta milia hominum cum ipsis duci¬
b interfecit: nouissime ipsum spar¬
tacum disposita acie congressũ maxi¬
norum recepta sunt. Ceteri qui exx

Expanded text:
ercitu missi, quorum Gellius Crixum, ercitu missi, quorum Gellius Crixum, acerrime pugnantem, praelio oppressit, Lentulus, a Spartaco superatus, aufugit. Post etiam collatis frustra ambo consules copiis, accepta gravi clade, fugerunt. Dehinc C. Cassium proconsulem idem Spartbello interfecit. itaque exterrita Ciuitate non minore propemodum metu, quam sub Hannibale circa portas fremente trepidauerat, senatus Crassum cum tum misit. is mox ut fugitiuopugnam iniit, sex millia eorum interfecit, nongentos vero cepit. Inde priusquam ipsum Spartagum, ad caput Silari fluminis castrametantem, bello aggrederetur, Gallos auxiliamanosque superauit, e quibus xxx milia hominum cum ipsis ducibus occidit. nouissime ipsum Spartacum disposita acie congressum maxinorum recepta sunt. ceteri, qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
Icondita sexcentesimo septua¬
gesimo nono lucullo & cassio
consulib: gladiatores septuaginta
& quatuor capue a ludo gnei lentuli
diffugerunt. Qui continuo ducib
crixo & inomao gallis & sparthaco
trache uesuuium montem occupaue¬
runt. Unde erumpentes. claudii p̃¬
toris qui eos obsidione cinxerat cas¬
tra expugnauerunt: ipsoq infugã
acto. cuncta inp̾dam auerterunt.
Inde ꝑconsentiam & meta pontum
circum ducti: ingentia breui agmi¬
na collegerunt. Nam crixo decem
milium multitudo: sparthaco aut̃¬
tunc triplex numerus fuisse fertur.
Inomaus autẽ iã insuꝑiore bello fu¬
erat occisus. Itaq cum cȩdib incendiiᷤ
rapinis stuprisq omnia miscerent.
in exequiis captiuȩ matronȩ quȩ
se dolore uiolati pudoris necauerat
munus gladiatorum exquadringen¬
tis captiuis scilicet. quod spectandi fue¬
rant spectaturi. ut poce laniste. gla¬
diatorum pocius quam militum pͥn¬
cipes ediderunt. Deinde consules gel¬
lius & lentulus aduersum eos cum ex¬

Expanded text:
condita sexcentesimo LXXIX, Lucullo et Cassio consulibus, gladiatores septuaginta et quatuor Capuae a ludo 360 Cn. Lentuli diffugerunt: qui continuo, ducibus Crixo et Oenomao Gallis, et Spartaco Thrace, Vesuvium montem occupaverunt; unde erumpentes, Clodii praetoris, qui eos obsidione cinxerat, castra expugnarunt: ipsoque in fugam acto, cuncta in praedam verterunt. Inde per Consentiam et Metapontum circumducti, ingentia brevi agmina collegerunt. Nam Crixo decem millium multitudo, Spartaco autem triplex tunc numerus fuisse refertur. Oenomaus enim jam in superiore bello fuerat occisus. Itaque cum caedibus, incendiis, rapinis, stuprisque omnia miscerent, in exsequiis captivae matronae, quae se dolore violati pudoris necaverat, munus gladiatorum ex quadringentis captivis, scilicet, qui spectandi fuerant, spectaturi, utpote lanistae, gladiatorum potius quam militum principes, ediderunt. Deinde consules Gellius et Lentulus adversus eos cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
bendi pot̾. quom dicat idem sp̃c̃.
uł quomͦ sciat ea quȩ sunt. ab hu¬
mana scientia comprehendi ñ posse:
Nam nulli dubium creatas subas
multo alit̾ ẽẽ in seipsis: quam in nr̃a
scientia. In se ipsis namq sunt per
ipsam suã essentiam. in nr̃a uero sei¬
entia non sunt earum ẽẽntiȩ. s earũ
similitudines. Restat igitur ut tan¬
to uerius sint in seipsis quam in
nr̃a scientia: quanto ueriꝰ alicubi st̃¬
ꝑ suam ẽẽntiam quam ꝑ suam s¬
militudinem. Cum ergo & hoc conᷤ¬
tet. quia omnis creata substantia
tanto uerius ẽ in uerbo. id ẽ in intel¬
ligentia creatoris quam in seipsa
quanto uerius existit creatrix quã
creata ẽẽntia: quomodo comprehen¬
dat humana mens cuiusmodi sit
illud dicere. & illa scientia que sic
longe suꝑior & uerior ẽ creatis sul¬
stantiis. si nr̃a scientiatam lõge su¬
ꝑatur abillis. quantum earum si¬
militudo distat ab earũ ẽentia:

Expanded text:
endi potest quomodo dicat idem Spiritus, vel quomodo sciat ea quae facta sunt, ab humana scientia comprehendi non posse. Nam nulli dubium creatas substantias multo aliter esse in seipsis, quam in nostra scientia. In seipsis namque sunt per ipsam suam essentiam; in nostra vero scientia non sunt earum essentiae sed earum similitudines. Restat igitur ut tanto verius sint in seipsis, quam in nostra scientia; quanto verius sunt alicubi per suam essentiam, quam per suam similitudinem. Cum ergo et hoc constet, quia omnis creata substantia tanto verius est in Verbo, id est in intelligentia Creatoris, quam in seipsa; quanto verius existit creatrix quam creata essentia: quomodo comprehendat humana mens, cujusmodi sit illud dicere et illa scientia, quae sic longe superior et verior est creatis substantiis; si nostra scientia tam longe superatur ab illis, quantum earum similitudo distat ab earum essentia
Abbreviated transcription (Latin):
na pestilentia fuit. Uespasianus au¬
tem in uilla propͥa circa sabinos: no¬
no anno pͥncipatus sui pro fluiuio
uentri ẽ mortuus.
nno ab urbe condita ocꝰtingen¬
tesimo uicesimo octauo titusse¬
gregatis anumero pͥncipum o¬
thone && uitellio ab augusto octauus
biennio post uelpasianum regnauit:
cuius tranquillitas tanta in imꝑio fu¬
it. ut nullus omnino sanguinem in
re publica administranda fudisse re¬
feratur.: &e tamen tunc rome orto re¬
bii montis uerticem magna profudis¬
se incendia ferunt: dorrentibq flam¬
marum globis uicina regionis cum
urbib ce hominib deleuisse. Titus uͦ¬
cum ingenti hominum lucͦtu: in eadẽ

Expanded text:
na pestilentia fuit. Vespasianus auna pestilentia fuit. Vespasianus autem in villa propria circa Sabinos nono anno principatus sui profluvio ventris mortuus est. Anno ab Urbe condita octingentesimo vigesimo octavo, Titus segregatis a numero pthone et Vitellio ab Augusto octauus, biennio post Vespasianum regnauit. cuius tanta tranquillitas in imperio fuit, ut nullius omnino sanguinem in republica administranda fudisse referatur. et tamen tunc Romae orto rebii montis uerticem magna profudisse incendia ferunt torrentibusque flammarum uicina regionis cum urbibus hominibusque delesse. Titus cum ingenti omnium luctu in eade
Abbreviated transcription (Latin):
Pulchrum ce iguotum antea cuns¬
tis mortalib inter trecentos uigin¬
ti triumphos qui a conditionȩ urb
usq ad id tempus acti erant. hoc spa¬
taculum fuit: patrem oe filium u¬
no truimphali curru uectos. gloris¬
sissimam abhis qui patrem oẽ filiũ
offenderant uictoriam reportass
Qui continuo omnib bellis ac tumul¬
tib domi forisq comp̾ssis pacem tocius
orbis pronuntiauerunt: &e ianumge¬
minum obseratis choiberi claustris:
sexto demum ipsi post urbem condi¬
cam censuerunt. Iure enim idem ho¬
nor ultioni passionis dñi impensus ẽ:
qui etiam natiuitati fuerat attributꝰ.
Tunc deinde sinȩ ullis bellorum tu¬
multib ininmensum romana respu¬
blica prouehit᷑: Siquidem achaĩa.
licia. rhodus. bizantium. samus. tra¬
cia. cilicia. conmagene tunc pͥmum
redactȩ in prouintias: romanis iu¬
dicib legibq paruerunt. Nono autẽ
imperii eius anno tres ciuitates cipri
terremotu corruerunt: ce romȩ mag¬

Expanded text:
Pulchrum et ignotum antea cuncPulchrum et ignotum antea cunctis mortalibus inter trecentos viginti triumphos, qui 481 a conditione Urbis, usque in id tempus acti erant, hoc spectaculum fuit, patrem et filium uno triumphali curru vectos, gloriosissimam ab his qui patrem et filium offenderant, victoriam reportasse. Qui continuo omnibus bellis ac tumultibus domi forisque compressis, pacem totius orbis pronuntiaverunt, et Janum geminum obseratis cohiberi claustris, sexto demum ipsi post Urbem 482 conditam censuerunt. Jure enim idem honos ultioni passionis Domini impensus est, qui etiam nativitati fuerat attributus. Tunc deinde sine ullis bellorum tumultibus in immensum respublica Romana provehitur: siquidem Achaia, Lycia, Rhodus, Byzantium, Samos, Thracia, Cilicia, Commagene, tum primum redactae in provincias, Romanis judicibus, legibusque paruerunt. Nono autem imperii ejus anno tres civitates Cypri terraemotu corruerunt, et Romae mag
Abbreviated transcription (Latin):
timonium uictoriȩ reser uaret. S ec¬
cdesia dei lam ꝑtotum orbem uberri¬
me germinante: hoc tanquam effetũ
ac uacuum nulliq usui bonum uel¬
cõmodum arbitrio dĩ auferendum
fuit. Itaq titus imꝑator ab exercitu
pronuntiatus. templum iniheroso¬
limis incendit ac diruit: quod a die
conditionis pͥmȩ usq ad diem euersio¬
nis ultime ꝑmanserat annis millec.
ce duob muros urbis uniuersos:
solo adequauit. Sexcenta milia ui¬
deorum eo bello interfecta: corne¬
lius & suetonius referunt. Iosephus
uͦ iudeus qui ei cunc bello p̃fuit. &
apud uespasianum propter p̃dic¬
tum imꝑium ueniam gr̃amq me¬
ruerat: scribit undecies centenai¬
lia gladio & fame perisse. reliquias
uͦ iudeorum diuersis actas conditio¬
nib toto orbe disꝑsas. quorum nu¬
merus ad nonaginta milia homin
fiuisse narratur. Uespasianus ce tr
imꝑatores magnificum agentes de
iudeis triumphum: urbem ing̾ssisꝰ

Expanded text:
timonium uictoriae reseruaret. sed Ectimonium uictoriae reseruaret. sed Ecclesia Dei iam per totum Orbem uberrime germinante, hoc tamquam effetum ac uacuum nullique usui bono commodum arbitrio Dei auferendum fuit. itaque Titus, imperator ab exercitu pronuntiatus, templum in Hierosolymis incendit ac diruit, quod a die conditionis primae usque ad diem euersionis ultimae manserat annis mille centum et duobus. muros urbis uniuersos solo adaequauit. sexcenta milia Iudaeorum eo bello interfecta Cornelius et Suetovero Judaeus, qui ei tunc bello praefuit, et apud Vespasianum propter praedictum imperium veniam gratiamque meruerat, scribit undecies centena millia gladio et fame perisse: reliquias vero Judaeorum diversis actas conditionibus toto orbe dispersas: quarum numerus ad nonaginta millia hominum fuisse narratur. Vespasianus et Titus imperatores, magnificum agentes de Judaeis triumphum, Urbem ingressi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cong̃gatos obsidione clausisset. cogni¬
ta neronis morte: hortatu plurimoꝵ
regum ce ducum. maxime iosephi
iudeorum ducis sententia. qui cap¬
tus cum inuincula coniceretur con¬
stantissime dixerat. sicut suetonius
refert continuo se ab eodem s imꝑa¬
tore soluendum imꝑium adeptiis ẽ:
relictoq in castris ad procurationẽ
obsidionis iherosolimorum filiotito.
ꝑ alexandriam profectus. ẽ. romam:
s coguita interfec̾tionȩ uitellii pau¬
lisper alexandriȩ substitit. Titus uͦ
magna ac duturna obsidione uide¬
os premens: machinis cunctisq belli¬
cis molib ñ sine muito suorum sangui¬
ne tandem muros ciuitatis irrupit.
S ad expugnandam interiorem tẽ¬
pli munitionem quam multitudo
sacerdotum ac pͥncipum tuebatur.
maiore ui &e mora opus fuit. Q d̃ tam̃
post ꝗͣ inpotestatem redactum opus
atq antiquitatem suspexit: duide¬
liberauit utrum tanquam incita¬
mentum hostium incenderet. an intes¬

Expanded text:
congregatos, obsidione clausisset, cognicongregatos, obsidione clausisset, cognita Neronis morte hortatu plurimorum regum et ducum — maxime losepbi Iudaeorum ducis sententia, qui captus cum in uincla coiceretur, constantissime dixerat, sicut Suetonius refert, continuo se ab eodem sed imperatore soluendum — imperium adoptus est, relictoque in castris ad procurationem obsidionis Hierosolymorum filio Tito, per Alexandriam profectus est Romam; sed cognita interfectione Vitelli paulisper Alexandriae substitit. Titus uero magna ac diuturna obsidione Iudaeos premens, machinis cunctisque bellicis molibus non sine multo suorum sanguine tandem muros ciuitatis inrupit. sed ad expugnandam interiorem templi munitionem, quam reclusa multitudo sacerdotum ac principum tuebatur, maiore ui et mora opus fuit. quod tamen postquam in potestatem redactum opere atque antiquitate suspexit, diu deliberauit utrum tamquam incitamentum hostium incenderet an in tes
Abbreviated transcription (Latin):
res dies a uespasiani militib aduer¬
sum senatum populumq romanũ.:
indiscreta cedȩ seuitum ẽ.
nno ab urbe condita octin¬
breui illa quidem s turbida
tirannorum tempestate discussa: trran¬
quilla sub uespasiano ducȩ serenitaᷤ
redut. Nanq ut paulo altus repe¬
tam uidei post passionem xp̃i des¬
tituti in totum gr̃a dei. cum undiq
omnib malis circum uenirentur:
quibusdam in carmelo monte seduc¬
ti sortib quȩ portenderent exortos
a uidea duces rerum potituros fore.
predictumq ad se trahentes in rebel¬
lionem exarserunt: extinctisq roma¬
nis p̾sidiis. legatum quoq siriȩ suppe¬
tias ferentem. rapta aquila. & cȩsisco¬
piis fugauerunt. Ao hos uespasianus
a nerone missus. titum filium suum
maiorem inter legatos habuit: nã
muitas ce ualidissimas legiones secũ
in siriam traiecit. Itaq cum uideos
multis eorum oppidis captis. inurbe
iherosolimorum p̃cipue obdiem festũ

Expanded text:
res dies a Vespasiani militibus, adverres dies a Vespasiani militibus, adversum senatum populumque Romanum indiscreta caede saeuitum est. Anno ab Vrbe condita DCbreui illa quidem sed turbida tyrannorum tempestate discussa, tranquilla sub Vespasiano duce saeuitum rediit. namque, ut paulo altius repetam, Iudaei post passionem Christi destituti in totum gratia Dei cum omnibus undique malis circumuenirentur, quibusdam in Carmelo monte seducti sortibus, quae portenderent exortos a Iudaea duces rerum potituros fore, praedictumque ad se trahentes in rebellionem exarserunt extinctisque Romanis praesidiis legatum quoque Syriae suppetias ferentem rapta aquila et caesis copiis fugauerunt. ad hos Vespasianus a Nerone missus Titum filium suum maiorem inter legatos habuit; nam multas et ualidas legiones secum in Syriam traiecit. itaque cum Iudaeos, multis eorum oppidis captis in urbem Hierosolymorum praecipue ob diem festum
Abbreviated transcription (Latin):
nequiter ageret. incredibili etiam uo¬
racitatis appetitu humantim uitã
probris aggrauaret: postquam de
uespasiano comꝑit. pͥmum depon̾e
molitus ẽ imꝑium. post aquib̾dam
animatus. sabinum uespasiami fr̃em
nichil mali suspicantem cum ceteris
flauianis incapitolium compulit.
succensoq templo & mixta simui flã¬
ma runaq omnes inunum pariter
interitum ac tumulum dedit. Post
deficiente uespasiani nomen excerci¬
tu suo destitutus. appropinqͣntibus
iam hostib trepidus cum se in quandã
proximam palacio cellulam contrus¬
sisset. turpissime inde protractus.cũ
ꝑuiam sacram nudus duceretur:¬
omnib passun fimum in os eius con¬
iectantib inforum deductus: octa¬
uo quam regnum presumpserat
mense. apud germanias scolas minu¬
tissimorum ictuum crebris conpũc¬
tionib excarnificatus. atq inde un¬
co tractus. & intiberim missus etiã
cõmuni caruit sepultura. Multis
autem & nefariis modis: ꝑ complu¬

Expanded text:
nequiter ageret, incredibili etiam uonequiter ageret, incredibili etiam uoracitatis appetitu humanam uitam probris adgrauaret, postquam de Vespasiano comperit, primum deponere molitus imperium, post a quibusdam animatus Sabinum Vespasiani fratrem, nihil tum mali suspicantem, cum ceteris Flauianis in Capitolium compulit succensoque templo et mixta simul flamma ruinaque omnes ia unum pariter interitum ac tumulum dedit. post deficiente in Vespasiani nomen exercitu suo destitutus adpropinquantibusque iam hostibus trepidus cum se in quandam proximam palatio cellulam contrusisset, turpissime inde protractus cum per uiam sacram nudus duceretur, passim fimum in os eius coniectantibus in forum deductus, octauo quam regnum praesumpserat mense apud Gemonias scalas minutissimorum ictuum crebris conpunctionibus excarnificatus atque inde unco tractus et m Tiberim mersus etiam communi caruit seautem et nefariis modis per complu
Abbreviated transcription (Latin):
ritatȩ tantorum incendia bellorum
& eiccitata sint ce repressa: cum et an¬
tea minimis causis quam magnȩ ac
diuturnȩ clades agerentur. &e nunc
maime undiq concrepantes mag¬
norum malorum fragores minimo
negocio sopirentur. Iam enim erat
romȩ quamuis ꝑsecutionȩ uexata
eccła: quȩ iudici omnium xp̃o etiã
pro inimnicis &e ꝑsecutorib supplica¬
ret. Igitur otho cum galba ce pisone
rome inter fectis inter tumultus ce¬
desq inuasisset imꝑium. ac mox cre¬
atũ imꝑatorem ingallia ꝑ germani¬
cas legiones uitellium comꝑisset: bel¬
lum ciuile molitur. cum trib pͥmũ
leuib p̾liis. hoc ẽ uno apud alpes. alio
circa placentiam. tercio circa locum
quem castores uocant. contra uitel¬
lianos duces congressus uictor exti¬
tisset. quarto ap̾ brediacum p̾liocũ
ammaduertisset suos uinci mense
tercio quam imꝑare cȩperat sese in¬
terfecit: uitellius uictor romam ue¬
nit. Ubi cum multa crudeliter ac

Expanded text:
ritate tantorum incendia bellorum ritate tantorum incendia bellorum et excitata sunt et repressa, cum et antea minimis causis magnae ac diuturnae clades agitarentur et nunc maximi undique concrepantes magnorum malorum fragores minimo negotio sopirentur. iam enim erat Romae. quamuis persecutione uexata Ecclesia, quae iudici omnium Christo etiam pro inimicis et persecutoribus supplicaret. igitur Otho cum, Galba et Pisone Romae interfectis, inter tumultus caedesque inuasisset imperium ac mox creatum imperatorem in Gallia per Germanicas legiones Vitellium conperisset, bellum ciuile molitus tribus primum leuibus proeliis, hoc est uno apud Alpes, alio circa Placentiam, tertio circa locum, quem Castores uocant, contra Vitellianos duces congressus uictor exstitisset, quarto apud Bedriacum proelio cum animaduertisset suos uinci, mense tertio quam imperare coeperat sese interfecit. Yitellius uictor Romam uenit: ubi cum multa crudeliter ac
Abbreviated transcription (Latin):
Imata est.
nias usurpauit imperium. Q ui
mox ut neronis mortem comperit.
romam uenit. Cunq om̃s auaritia.
seuitia. segnitiaq offendẽt.: pisonem
sibi uobilem industriumq adoles¬
centem infilium atq in regnum ad¬
optauit: cun quo septimo mense in¬
perii sui ab othone iugulatus ẽ. Lu¬
it roma cedib pͥncipum. exitatisq
ciuilib bellis. recentes xp̃ianȩ relig¬
onis inuirias: ce signa illa legioni
quȩ sub aduentu in urbem petri ap¬
stoli diuinitus cohercita. conuelli ns¬
lo modo ad excitandum ciuilȩ bellẽ
ualuerant. quod ꝑscribonianump¬
rabatur. petro in urbȩ interfecto. &ᷤ
xp̃ianis penarum diuersitate lans¬
tis. toto se orbe soluerunt. De hispil¬
nia siquidem ilico galba sur rexeriss
quo mox opp̾sso otho romȩ uitellis¬
ingermania. uespasianus insiria.
iꝑia simul atq arma rapuerant.
Probent sanȩ etiam inuiti potentiam
simul atq clem̃tiam dĩ. qui xp̃ianis
temporib offenduntur. quanta cele¬

Expanded text:
mpta est. nias usurpauit imperium. qui mox, ut Neronis mortem conperit, Romam uenit; cumque omnes auaritia saeuitia segnitiaque offenderet, Pisonem sibi nobilem industriumque adulescentem in filium atque in regnum adoptauit: cum quo septimo mense imperii sui ab Othone iugulatus est. Luit Roma caedibus principum excitatisque ciuilibus bellis recentes Christianae religionis iniurias, et signa illa legionum, quae sub aduentu in Vrbem Petri apostoli diuinitus cohercita conuelli nullo modo ad excitandum ciuile bellum ualuerant, quod per Scribonianum parabatur, Petro in Vrbe interfecto et Christianis poenarum diuersitate laniatis toto se Orbe soluerunt. de Hispania siquidem ilico Galba surrexerat; quo mox oppresso Otho Romae, Vitellin Germania, Vespasianus in Syria imperia simul atque arma rapuerunt. probent sane etiam inuiti potentiam simul et clementiam Dei, qui Christianis temporibus offenduntur: quanta cele
Abbreviated transcription (Latin):
das. ut sunt quedam uoces uelut .a.
uocalis. exceptis in quam his: nullũ
aliud uerbum sic uidetur rei simile
cuius ẽ uerbum. aut sic eam expri-¬
mit quom illa similitudo quȩ in
acie mentis rem ipsã cogitantis expͥ¬
mitur. Illud igitur uire dicendum
maxime propriũ & pͥncipale rei u̾bũ.
Quappt̾ sinulla de qualibet re locu¬
tio tantũ ꝓpinquat rei. quantum
illa que huiusmodi uerbis constat.
nec aliquid aliud tam simile rei uł
future. uł iam existentis in racione
alicuius potest ẽẽ. non ĩ merito ui¬
deri pot̾ apud sũmam substantiam.
talem rerũ locutionem & fuisse an¬
tequam ẽẽnt. ut ꝑ eam fierent. & ẽẽ
cum facta sunt. ut ꝑ eam sciant᷑.

Expanded text:
das, ut sunt quaedam voces, velut A das, ut sunt quaedam voces, velut A vocalis: exceptis, inquam, his, nullum aliud verbum sic videtur rei simile, cujus est verbum, aut sic eam exprimit, quomodo illa similitudo quae in acie mentis rem ipsam cogitantis exprimitur. Illud igitur jure dicendum est maxime proprium et principale rei verbum. Quapropter si nulla de qualibet re locutio tantum propinquat rei, quantum illa quae hujusmodi verbis constat; nec aliquid aliud tam simile rei vel futurae, vel jam existenti in ratione alicujus potest esse: non immerito videri potest apud summam substantiam, talem rerum locutionem et fuisse, antequam essent, ut per eam fierent; et esse, cum facta sunt, ut per eam sciantur.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nomine qđ est homo significo.
alit̾ cum idem nom̃ tacens cogito:
alit̾ cum eum ipsum hominemꝰ mẽs
aut ꝑ corporis imaginem. aut ꝑ ra¬
cionem intuetur. ꝑ corꝑis quidẽ
imaginem. ut cum eius sensibilem
figuram imaginatur ꝑ racionem
uero ut cum eius uniuersalem essen¬
tiam quȩ est animal racionale mor¬
tale cogitat. Heȩ uero tres loquendi
uarietates: singule uerbis sui gen̾is
constant. S illius quam terciam et
ultimam posui locutionis uerba cum
de reb non ignoratis sunt. naturalia
sunt. & apud omnes gentes sunt eadẽ:
inuenta: ubi ista sunt. nullum ali-¬
ud uerbum ẽ necessarium ad rem
cognoscendã: & ubi ista ẽe non posst̃
nullum aliud ẽ utile ad rem osten¬
dendam. Possunt etiam ñ absurde
dici tanto ueriora: quantomagis
reb quarum sunt uerba similia st̃.¬
& eas expressius signant. Exceptis
namq reb illis. quib ipsis utinur
ꝓ nominib suis ad easdem signif cã¬

Expanded text:
hoc nomine, quod est, homo, significo; hoc nomine, quod est, homo, significo; aliter cum idem nomen tacens cogito; aliter cum eum ipsum hominem mens, aut per corporis imaginem, aut per rationem intuetur; per corporis quidem imaginem, ut cum ejus sensibilem figuram imaginatur: per rationem vero, ut cum universalem ejus essentiam, quae est, animal rationale mortale, cogitat. Hae vero tres loquendi varietates singulae verbis sui generis constant; sed illius, quam tertiam et ult mam posui, locutionis verba, cum de rebus non ignoratis sunt, naturalia sunt, et apud omnes gentes sunt eadem. aec sunt inventa; ubi ista sunt, nullum aliud verbum est necessarium ad rem cognoscendam; et ubi ista esse non possunt, nullum aliud est utile ad rem ostendendam. Possunt etiam non absurde dici tanto veriora, quanto magis rebus, quarum sunt verba, similia sunt, et eas expressius significant, exceptis namque rebus illis, quibus ipsis utimur pro nominibus suis ad easdem significan