comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ltu eos aduuuabat ꝙ liger exniub creue̾rat ut omĩmio uado nõ posse trãsir iuderetur.
Quib reb cognitis Cesar maturãdu sibicensuit sic̾et ĩꝑfitiendis pontib piclitãdu
ut pͥusꝙͣ ẽent maiores eo coacte copie dinucaret. Nam ut cõmutato ꝯsilio it̾ inꝓuĩtia¬
ꝯu̾teret idre metu ꝗde necessario facieridu existimabat: cu ĩfamia atq ĩdignitas
rei et oppositus mons ceuẽne uiaꝵq difficultas ĩpediehat. tu maxime qõ ad urcto
labieno: atq hiis legionib quas uria miẜat uehemẽt timebat. Itaq ad demũ magͥs
duirius nocturiusq itinerib cõfectis ꝯtraonũu oppinionẽ adligerĩuenit. Uado
q ꝑequites ĩuento ꝓre nocessitate oportuno. ut brachia modo atq humeri ad sustinc̃¬
da arma liberi abaqua õe possẽt disposito equitatu qui iu fluminis restrĩgeret. at¬

Expanded text:
ltum eos adiuvabat, quod Liger ex nivibus creverat, ut omnino vado non posse transiri videretur. ltum eos adiuvabat, quod Liger ex nivibus creverat, ut omnino vado non posse transiri videretur. Quibus rebus cognitis Caesar maturandum sibi censuit, si esset in perficiendis pontibus periclitandum, ut prius quam essent maiores eo coactae copiae dimicaret. Nam ut commutato consilio iter in proviteret, id ne metu quidem necessario faciendum existimabat; cum infamia atque indignitas rei et oppositus mons Cevenna viarumque difficultas impediebat, tum maxime quod abiuncto Labieno atque eis legionibus quas una miserat vehementer timebat. Itaque admodum magnis diurnis nocturnisque itineribus confectis contra omnium opinionem ad Ligerem venit vadoque per equites invento pro rei necessitate opportuno, ut brachia modo atque humeri ad sustinenda arma liberi ab aqua esse possent, disposito equitatu qui vim fluminis refringeret, at
Abbreviated transcription (Latin):
gen de pace ⁊ deamicicia cõciliãda publice missos nõ pret̾mctẽdu trã cõmodu existi¬
manerũt. Itaq int̾fectis nouio du custodib quiq eonegotiãdi ẽa ꝯuenerãt. Pe¬
cuniã atq equos irit̾ se ꝑtitisũt. obsides ciuitatu. bibracte admagr̾atu deducẽdos cu¬
rauerũt. oppidum qd̃ ase teneri nõ posse iudicabãt neq c̾et usui romanis ĩcenderũt.
frumẽti qd̃ subito potuerũt nauib auxerũt reliquu flumine atq ĩcendio cõrũperũt
Ip̃i exfinitimis regionib copias cogere p̾sidia custodiasq adtipas litigeris disponẽ.
equitatũq onũib locis mitiẽdu timoris causa obstentare ceperũt. Si abre frum̾taria
romanos excludere aut adductos ĩopia ex ꝓuintia expellere possẽt. Qua adspez nui¬

Expanded text:
gem de pace et amicitia concilianda publice missos, non praetermittendum tantum commodum existigem de pace et amicitia concilianda publice missos, non praetermittendum tantum commodum existimaverunt. Itaque interfectis Novioduni custodibus quique eo negotiandi causa convenerant pecuniam atque equos inter se partiti sunt; obsides civitatum Bibracte ad magistratum deducendos curaverunt; oppidum, quod a se teneri non posse iudicabant, ne cui esset usui Romanis, incenderunt; frumenti quod subito potuerunt navibus avexerunt, reliquum flumine atque incendio corruperunt. Ipsi ex finitimis regionibus copias cogere, praesidia custodiasque ad ripas Ligeris disponere equitatumque omnibus locis iniciendi timoris causa ostentare coeperunt, si ab re frumentaria Romanos excludere aut adductos inopia in provinciam expellere possent. quam ad spem mu
Abbreviated transcription (Latin):
ter sua heduos merita exposut. quos ⁊q̃ hunules accepisset. ⁊cõpulsos ĩoppida
mistatos agns onũb ereptis copiis ĩ posito siipẽtio obsidib sũma cu ꝯtumelia extortis.
et qua ĩfortunã quãq ĩamplitudinẽ deduxisset ut nõ solu ĩ pristinũ statũ redissẽt.
set omin tẽpoꝵ digtate ⁊gr̃a añcessisse iuderẽt. Hiis datis mãdatis eos adsedimisit¬
Nomodonũ erat oppidumi heduoꝵ adripas ligeris oporturo loco positũ. Huc Cesar
om̃s obsites gallie fcumẽtu pecuniã publica suoꝵ atq ex̾citus ĩ pedim̃toꝵ magnã
ꝑte cõtulerat. Huc magnu nũmeꝵ equoꝵ hui belli cã inytalia atq yspania cõẽptu
iniserat. Eo cu eporedorix uiridomarusq uenissẽt ⁊ destatu ciuitatis cõgnouissent.
litanictu bibrati abheduis receptum qd̃ est oppidu apud eos maxiie auctoritatis. cõ

Expanded text:
ter sua in Aeduos merita exposuit, quos et quam humiles accepisset, compulsos in oppida, ter sua in Aeduos merita exposuit, quos et quam humiles accepisset, compulsos in oppida, multatos agris omnibus ereptis copiis, imposito stipendio, obsidibus summa cum contumelia extortis, et quam in fortunam quamque in amplitudinem deduxisset, ut non solum in pristinum statum redissent, sed omesar omnes obsides Galliae, frumentum, pecuniam publicam, suorum atque exercitus impedimentorum magnam partem contulerat; huc magnum numerum equorum huius belli causa in Italia atque Hispania coemptum miserat. Eo cum Eporedorix Viridomarusque venissent et de statu civitatis cognovissent, Litaviccum Bibracti ab Aeduis receptum, quod est oppidum apud eos maximae auctoritatis, Con
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃o equestri p̾lio. atq ẜo ĩcastris ex̾citu reduxit. Cuħ ide postero die fecisset satis adga¬
llicam obstentatõne minuẽda milituq aĩos cõfirmãdos factũ existimãs ĩhedu¬
os mouit castra netũ quide ĩsecutis hostib t̃cio die adflumen elaber pontes reficit.
eoq ex̾citu traducit. Ibi auuridomaro quioꝑi digne hardius appellatus didicit cum
oñu equitatu litauictũ ad sollicitãdos heduos ꝓfectũ. opus ẽẽ ip̃os an̾cedere ad ꝯfir¬
mãda ciuitate ⁊ si multis iam reb ꝑfidia heduoꝵ ꝑ spectã habebat atq hoꝵ di¬
scessu admaturari defectione cuntatis existimabat. tñ eos retinẽdos nõ ꝯsticuit/ ne
aut ĩferre ĩ iuriã uideret᷑: aut dare timoris aliquã suspitionẽ. Discedentib his breui¬

Expanded text:
facto equestri proelio atque secundo in castra exercitum reduxit. Cum hoc idem postero die fecisset, satis ad Gafacto equestri proelio atque secundo in castra exercitum reduxit. Cum hoc idem postero die fecisset, satis ad Gallicam ostentationem minuendam militumque animos confirmandos factum existimans in Aeduos movit castra. Ne tum quidem insecutis hostibus tertio die ad flumen Elaver venit; pontem refecit exercitumque traduxit. Ibi a Viridomaro atque Eporedorige Aeduis appellatus discit cum omni equitatu Litaviccum ad sollicitandos Aeduos profectum: opus esse ipsos antecedere ad confirmandam civitatem. Etsi multis iam rebus perfidiam Aeduorum perspectam habebat atque horum discessu admaturari defectionem civitatis existimabat, tamen eos retinendos non constituit, ne aut inferre iniuriam videretur aut dare timoris aliquam suspicionem. Discedentibus his brevi
Abbreviated transcription (Latin):
modo detrimẽtu ĩ ꝯtentione ꝑꝑ miquitate loci accideret. ꝙͣto oꝑe eoꝵ animi magͥtrdĩ
admrraret᷑. qd̃ nõ castroꝵ mimutoes nõ altitudo mõtis. nõ mitus oppidi tardare po
tuisset. tarto oꝑe licentiã arrogãtiaq rep̾hendẽ qd̃ plus se qͣ amꝑatore deuic¬
toria atq exitu reꝵ sentire existimarẽt nec min̾ se abhiis milite modestia ⁊cõtinẽ¬
tia ꝙͣ uirtute atq animimagtudĩe desiderare. Hac ħ̾ita ꝯtentiõe et adextremã or̃onẽ
cõfirmatis militib ne obhãc c̾ãm aĩo ꝑmorent᷑ neu qd̃ iniquitas loci actulisset iduirtu¬
ti hostium tribuerẽt eade de ꝓfectione cogitans que añ̾ senserat legiones ex castris edu¬
cit acienq ydoneo loco cõstituit. Cu u̾cingetorix nichonũ ĩequu locu descendẽt lem

Expanded text:
modo detrimentum in contentione propter iniquitatem loci accideret. Quanto opere eorum animi magnitudinem modo detrimentum in contentione propter iniquitatem loci accideret. Quanto opere eorum animi magnitudinem admiraretur, quos non castrorum munitiones, non altitudo montis, non murushendere, quod plus se quam imperatorem de victoria atque exitu rerum sentire existimarent; nec minus se ab milite modestiam et continentiam quam virtutem atque animi magnitudinem desiderare. Hac habita contione et ad extremam orationem confirmatis militibus, ne ob hanc causam animo permoverentur neu quod iniquitas loci attulisset id virtuti hostium tribuerent, eadem de profectione cogitans quae ante senserat legiones ex castris eduxit aciemque idoneo loco constituit. Cum Vercingetorix nihil magis in aequum locum descenderet, levi
Abbreviated transcription (Latin):
inseq̃ntes legio decima tardauit que ꝓsb̾sidio paulo equiore loco cõstiterat. Hanc
rursus .xiii. legionis cohortes exceperũt que excastris miniorib eductecu tito sextio
legato ceperãt locu suꝑiore. Legiones ⁊ibi pͥmu planitiẽ accingerũt ĩ festis ꝯtra
hostes signis cõstiterũt: u̾cingetorix abradicib collis suos int̾ nuitões reduxit. Eo
die milites sũt paulu minꝰ septĩgenti desiderati. Postero die Cesarcõcione aduocata.
temeritatẽ cupiditateq militum rep̾hendit qd̃ sibi ip̃i iudicauissẽt quo ꝓcedendu
aut ꝗd agendu underet᷑. nequi signo recipiẽdi dato cõstituisse̾t: ricq atribunis militũ
legatis q retiner potuissẽt. exposuit ꝗd iniquitas loci posset: qd ip̃e aduaricu senseĩt.
cu sine duce ⁊ sine equitatu dep̾hensis hostib. explorata uictoriã dimisisset. ne ꝑuũ

Expanded text:
insequentes legio decima tardavit, quae pro subsidio paulo aequiore loco constiterat. Hanc insequentes legio decima tardavit, quae pro subsidio paulo aequiore loco constiterat. Hanc rursus XIII legionis cohortes exceperunt, quae ex castris minoribus eductae cum Tito Sextio legato ceperant locum superiorem. Legiones, ubi primum planitiem attigerunt, infestis contra hostes signis constiterunt. Vercingetorix ab radicibus collis suos intra munitiones reduxit. Eo die milites sunt paulo minus septingenti desiderati. Postero die Caesar contione advocata temeritatem cupiditatemque militum reprehendit, quod sibi ipsi iudicavissent quo procedendum aut quid agendum videretur, neque signo recipiendi dato constitissent neque ab tribunis militum legatisque retineri potuissent. Exposuit quid iniquitas loci posset, quid ipse ad Avaricum sensisset, cum sine duce et sine equitatu deprehensis hostibus exploratam victoriam dimisisset, ne parvum
Abbreviated transcription (Latin):
existimabãt. Eodem tpͣe lutius fabius centurio quiq una muru ascenderãt cir¬
cuzueniti atq int̾fecti muro p̾cipitabant᷑. Marcus petronius ciusde legionis centu¬
rio cu portas excidere conatus est. amultitudĩe oppressus ac sui despectans multis iã
uulnetib acceptis mamipularib sius qui illu secuti erãt. Qñ inqd una nob̾cm ser
uare nõ possum ur̃e quidẽ uite ꝓspitia quos cupiditate głie adductus ĩpericulu de¬
duxi. uos data falcutate nob̾ cõsulite simul ĩmedios hostes irrupit duob quoq int̾fec¬
tis. reliquos aporta paulu sbmouit. conãtib auxilian sius frustra ĩqd mee ite sb̃ue¬
nx conanum que iam sangnis uiresq defitĩt. ꝓ inde habite. Dum ẽ facultas uos¬
q ad legionẽ recipite. Ita pũgnans post paululu ꝯcidit. ac siuis saluti fuit. Ar̃i nsinͥ
cu untaq p̾merent᷑. xl .u. centurionib amissis deiecti sũt loco. sed ĩtollerãtius galloᷤᷤ

Expanded text:
existimabant. Eodem tempore Lucius Fabius centurio quique una murum ascenderant circumventi atque interfecti muro praecipitabantur. Marcus Petronius, eiusdem legionis centurio, cum portam excidere conatus esset, a multitudine oppressus ac sibi desperans multis iam vulneribus acceptis manipularibus ae quidem certe vitae prospiciam, quos cupiditate gloriae adductus in periculum deduxi. Vos data facultate vobis consulite." Simul in medios hostes irrupit duobusque interfectis reliquos a porta paulum summovit. Conantibus auxiliari suis "Frustra," inquit, "meae vitae subvenire conamini, quem iam sanguis viresque deficiunt. Proinde abite, dum est facultas, vosque ad legionem recipite." Ita pugnans post paulum concidit ac suis saluti fuit. Nostri, cum undique premerentur, XLVI centurionibus amissis deiecti sunt loco. Sed intolerantius Gallos
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar cu iiquo loco pugnari. hostiumq augen copias iuderet p̃metu sius adti¬
tum sextum legatu que iinorib casttis presidio relinqͥrat misit ut cohortes ex
castris celerit educeret ⁊ sub ĩfirmo colle adextro latere hostium cõstitueret. ut sint̾os
loco depulsos iudisset quo mui libere hostes ĩsequerẽt tcͣeret. Itez paulu ex eoloco depul¬
sos rdifset cu legione ꝓgressus ubi ꝯstituerat euentũ pugne expectabat quã acerrine
Cu minus hostos loco ⁊ nũo nr̃ uirtute cõfiderẽt subito sũt hedui uisi ablatere nũis aꝑ¬
to. quos Cesar adexta ꝑte alio ascensu manus distrriẽde cã miserat. Hu simlitudinẽ
armoꝵ uehem̃ter nr̃os ꝑterruenĩt actã ⁊ sidextris humeris exertis aĩadu̾tebantur.
qd̃ in signe peccatu ẽẽ ꝯsueuerat. tñ idip̃m sui fallendicã milites ab hostib factum

Expanded text:
Caesar, cum iniquo loco pugnari hostiumque augeri copias videret, praemetuens suis ad TiCaesar, cum iniquo loco pugnari hostiumque augeri copias videret, praemetuens suis ad Titum Sextium legatum, quem minoribus castris praesidio reliquerat, misit, ut cohortes ex castris celeriter educeret et sub infimo colle ab dextro latere hostium constitueret, ut, si nostros loco depulsos vidisset, quo minus libere hostes insequerentur terreret. Ipse paulum ex eo loco cum legione progressus, ubi constiteratur, hostes loco et numero, nostri virtute confiderent, subito sunt Aedui visi ab latere nostris aperto, quos Caesar ab dextra parte alio ascensu manus distinendae causa miserat. Hi similitudine armorum vehementer nostros perterruerunt, ac tametsi dextris humeris exsertis animadvertebantur, quod insigne pactum esse consuerat, tamen id ipsum sui fallendi causa milites ab hostibus factum
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝙͣ muru ascendẽt. tres suos nactus mamipulares atq abhiis sẏleuatus ascen¬
dit. hos ip̃e tursus singłos exceptãs ĩ muꝵ extulit. inteñ hiiqui adalt̾a ꝑte oppidi
ut supͣ demostrauimꝰ munitõis c̾a ꝯuenerãt pͥmo exandito clamore ĩde etiã crebris
nũciis ĩcitati oppidu aromanis teneri p̾missis equitib magno ꝯcursu eo ꝯtẽderũt
coꝵ ut quisq p̾mus uenerat sbmuto cõsistebat suoꝵq pũgnãtiu nũmeꝵ augebat
Quoꝵ cu magna multitudo ꝯuenisset matres familie que paulo ante romanis
manus tendebat demuco suos obtestari ꝯmore gallico passum capillu obstẽtare
liberos q ĩ cõspectu ꝓferre ceperũt. Erat romanis nec loco nec nño equa ꝯuentio.
simul icursu et spatio pũgne defatigati nõ facile recentes atq integros sbstinebãt.

Expanded text:
quisquam murum ascenderet, tres suos nactus manipulares atque ab eis sublevatus murum ascenquisquam murum ascenderet, tres suos nactus manipulares atque ab eis sublevatus murum ascendit: hos ipse rursus singulos exceptans in murum extulit. Interim ei qui ad alteram partem oppidi, ut supra demonstravimus, munitionis causa convenerant, primo exaudito clamore, inde etiam crebris nuntiis incitati, oppidum a Romanis teneri, praemissis equitibus magno concursu eo contenderunt. Eorum ut quisque primus venerat, sub muro consistebat suorumque pugnantium numerum augebat. Quorum cum magna multitudo convenisset, matres familiae, quae paulo ante Romanis de muro manus tendebant, suos obtestari et more Gallico passum capillum ostentare liberosque in conspectum proferre coeperunt. Erat Romanis nec loco nec numero aequa contentio; simul et cursu et spatio pugnae defatigati non facile recentes atque integros sustinebant.
Abbreviated transcription (Latin):
exaudito sonotube ꝙ satis magna uallis int̾cedebat. tam̃ atribuns militu legatis¬
q ut erat acesare preceptũ retinebãtur. Set elati spe celeris uictorie ⁊hostiũ fuga ⁊su¬
penoꝵ tẽpoꝵ p̾liis nil adeo sibi arduu ẽẽ existimanerũt qd̃ nõ uirtute cõsequi possẽt
Neq fine pͥus seq̃tidi fecerũt qz muro oppidi portisq aꝓpinquauerũt. Tum uero
exonũb urbis ꝑtib orto clamore qui longniꝰ ab erãt repẽtino trunłtu ꝑterriticu hoste
intra portas ẽẽ existimarẽt se se exoppito eiecetũt. Matres famlie demuro uestez ar¬
gentu q iactabãt et pectore ido ꝓminẽtes passis manib obstentabant᷑ romanos
nõ nulle ꝑmanus demisse se se militib tradebãt. Labius certurio legionis .uiii. quẽ
int̾suos eo die dixisse cõstabat/ excitari se auarici censib p̾miis neq comissuꝵ ne prĩ

Expanded text:
exaudito sono tubae, quod satis magna valles intercedebat, tamen ab tribunis militum legatisexaudito sono tubae, quod satis magna valles intercedebat, tamen ab tribunis militum legatisque, ut erat a Caesare praeceptum, retinebantur. Sed elati spe celeris victoriae et hostium fuga bi esse existimaverunt quod non virtute consequi possent, neque finem prius sequendi fecerunt quam muro oppidi portisque appropinquarunt. Tum vero ex omnibus urbis partibus orto clamore, qui longius aberant repentino tumultu perterriti, cum hostem intra portas esse existimarent, sese ex oppido eiecerunt. Matres familiae de muro vestem argentumque iactabant et pectore nudo prominentes passis manibus obtestabantur Romanos, nt: nonnullae de muris per manus demissae sese militibus tradebant. Lucius Fabius, centurio legionis VIII, quem inter suos eo die dixisse constabat excitari se Avaricensibus praemiis neque commissurum, ut prius
Abbreviated transcription (Latin):
ic cuuitus admolliẽdu cluũ accesẜat. idspatiu itineris augebat᷑: amedio fere i¬
colle ĩlongitudĩe ut naturamõtis ferebat ex grãdib saxis sex pedu muru qui nr̃
ĩpetum tardaret ꝓdixerãt galli atq ĩ feriore onũ spatio nacuo relicto suꝑiore ꝑte col¬
lis usq adiuiru oppidi densissimis castus cõpleuerãt. milites dato signo celerit᷑ ab
munitõe ꝑuemiũt eã ꝙ trãsgressi trins castris potiunt᷑ ac tanta fuit ĩcastris capi¬
endis celenitas ut uacomapatus rex antrobrogũ subitoĩtab̾naculo oppressus ut mer¬
die cõquieuerat supiore corpis ꝑte nubata nulnierato equo uix se exmanib p̾dan¬
tiu nulitu enꝑet. Cõsecutus io qd̃ aimo ꝓposuerat Cesar receptui caui iussit legio¬
niq decime qua cũ erat cõcionatus signa ꝯstituit. ac reliquaꝵ regionu milites non

Expanded text:
circuitus ad molliendum clivum accesserat, id spatium itineris augebat. A medio fere circuitus ad molliendum clivum accesserat, id spatium itineris augebat. A medio fere colle in longitudinem, ut natura montis ferebat, ex grandibus saxis sex pedum murum qui nostrorum impetum tardaret praeduxerant Galli, atque inferiore omni spatio vacuo relicto superiorem partem collis usque ad murum oppidi densissimis castris compleverant. Milites dato signo celeriter ad munitionem perveniunt eamque transgressi trinis castris potiuntur; ac tanta fuit in castris capiendis celeritas, ut Teutomatus, rex Nitiobrigum, subito in tabernaculo oppressus, ut meridie conquieverat, superiore corporis parte nudata vulnerato equo vix se ex manibus praedantium militum eriperet. Consecutus id quod animo proposuerat, Caesar receptui cani iussit legionique decimae, quacum erat, continuo signa constituit. Ac reliquarum legionum milites non
Abbreviated transcription (Latin):
paulu ꝓgcessa ĩferiore cõstituit loco silius q occulta. Augetur gallis i uspitio. atq
om̃es illomimutionũ copie traducũt uacua castra hostiu Cesar ꝯspicatus: tectis in¬
signib suoꝵ occultatisꝙ signis militarib raros milites qui exoppido aĩadu̾terẽtͣ
exͦmaiorib castris ĩminora traducit. legatisq quos singłis legionibo p̃fecerat
qd fier uellet ostendit. In pͥmis monet ut ꝯtiueãt milites: ne studio pugnãdi au
spe p̾de longnĩ ꝓgrediant᷑. qo iniquitas loci heat ꝓponit ĩcomodi. hac una celerita¬
te posse mutari. octonis ẽẽ re nõ p̾lii. Hiis reb expositis signũ dat. ⁊ adextra ꝑte
Alio ascensu eode tp̃e adheduos mictit. Oppidi mutus abplanitie atq initio ascen¬
sus recta regione sinullus cofractus ĩtercedẽt. nulle. cc. passus abexat. quicꝗd hu

Expanded text:
paulum progressam inferiore constituit loco silvisque occultat. Augetur Gallis suspicio, atque paulum progressam inferiore constituit loco silvisque occultat. Augetur Gallis suspicio, atque omnes illo ad munitionem copiae traducuntur. Vacua castra hostium Caesar conspicatus tectis insignibus suorum occultatisque signis militaribus raros milites, ne ex oppido animadverterentur, ex maioribus castris in minora traducit legatisque, quos singulis legionibus praefecerat, quid fieri velit ostendit: in primis monet ut contineant milites, ne studio pugnandi aut spe praedae longius progrediantur; quid iniquitas loci habeat incommodi proponit: hoc una celeritate posse mutari; occasionis esse rem, non proeli. His rebus expositis signum dat et ab dextra parte alio ascensu eodem tempore Aeduos mittit. Oppidi murus ab planitie atque initio ascensus recta regione, si nullus anfractus intercederet, MCC passus aberat: quidquid huc
Abbreviated transcription (Latin):
abhoĩb qui suꝑiorib diebꝰ uix p̾multitudĩe cermi pot̾at. admirat querit ex ꝑfugis c̾a
quoꝵ magius adeũ cotidie nũmerꝰ ꝯfluebat. Constabat int̾ oñs qd̃ iam ipe Cesat ꝑ ex¬
ploratores cõgnouerat. dorsu ẽẽ eĩ iugi ꝓpt equu. s hũc siluestre et angustũ qua eẽt
calle ab romanis occupato si alt̾m amisissẽt. quĩ penecutũuallati atq om̃i exitu ⁊ pa¬
bulatõne int̾cudi uiderẽtur. Adhũc muniẽdri om̃es Au̾cintorige euocatos. Hac
re cõgnita Cesar mictit ꝙͣ plures equitu turmas eisbe media nocte inꝑas ut paulo
tumultuosi omĩb locis uagarẽtur. Pma luce magnu nũmeꝵ ĩpedimẽtoꝵ ex ca¬
his paucos addit equites: qui latĩ obstẽtatoi̾s ea uagarẽtur. longocuruitu easde oẽs
iubet petere regiones. Hec ꝓcul exoppido uidebãtur. ut erat agergonia despectus ĩ ca¬
stra. neq tanto spatio certi qd eẽt ex plorati poterat. legionẽ una eode igo mictie: et

Expanded text:
 vix prae multitudine cerni poterat. Admiratus quaerit ex perfugis causam, quorum magnus ad eum cotidie numerus confluebat. Constabat inter omnes, quod iam ipse Caesar per exploratores cognoverat, dorsum esse eius iugi prope aequum, sed hunc silvestrem et angustum, qua esset colle ab Romanis occupato, si alterum amisissent, quin paene circumvallati atque omni exitu et pabulatione interclusi viderentur: ad hunc muniendum omnes a Vercingetorige evocatos. Hac re cognita Caesar mittit complures equitum turmas; eis de media nocte imperat, ut paulo tumultuosius omnibus locis vagarentur. Prima luce magnum numerum impedimentorum ex caHis paucos addit equites qui latius ostentationis causa vagarentur. Longo circuitu easdem omnes iubet petere regiones. Haec procul ex oppido videbantur, ut erat a Gergovia despectus in castra, neque tanto spatio certi quid esset explorari poterat. Legionem unam eodem iugo mittit et
Abbreviated transcription (Latin):
niore et capti ꝯpendio eͦxdireptis bonis qd̃ ea res admultos ꝑtiriebat timore pene exte¬
nti co silia clam uebello ire ĩ cipũt cuntates reliquas legatõnib sollicitãt. Que tũ¬
et si cesar ĩtelligebat tñ quã nutissime põ̾t legatos appellat nichil se ꝑꝑ inscĩa leuita¬
teq uuloi graui deciuitate iubicate. neq de iua ĩ heduos beniuolẽtia diminuere ⁊ p̃e
maiorẽ galłie motum expectans ne abomĩb ciuitatib cicũ sisteret᷑ cõsilia mibat quẽ¬
ad mnodu Agergouia discedẽt ac rursus om̃e ex̾citu ꝯtraheret. ne ꝓfectõ nata atiniore
defectõnis sinł fuge udecet᷑. Nec cogitãti accidere isa ẽ facultas bene deigerẽde. Na

Expanded text:
nore et capti compendio ex direptis bonis, quod ea res ad multos pertinebat, timore poenae extenore et capti compendio ex direptis bonis, quod ea res ad multos pertinebat, timore poenae exterriti consilia clam de bello inire incipiunt civitatesque reliquas legationibus sollicitant. Quae tametsi Caesar intellegebat, tamen quam mitissime potest legatos appellat: nihil se propter inscientus de civitate iudicare neque de sua in Aeduos benevolentia deminuere. Ipse maiorem Galliae motum exspectans, ne ab omnibus civitatibus circumsisteretur, consilia inibat quemadmodum ab Gergovia discederet ac rursus omnem exercitum contraheret, ne profectio nata ab timore defectionis similis fugae videretur. Haec cogitanti acci
Abbreviated transcription (Latin):
iuuat᷑ rem ꝑclinata ꝯuicto litaũ plebemq ad furorẽ inpellit ut facinore admisso ad
sanitate reũti pudeat. Marcum anstu tubunũ nulitu it̾ ad legione facientẽ fide
data exorpido cauillono educũt. ide facere cogũt eos qui negotiãdi cã ibi cõstiterãt. hos
continuoitinẽ ad horti omib ĩpedimẽtis exiũt repu̾gnãtes die noctẽq obsidẽt. Mu¬
tis utñq int̾fectis maiore multitudĩe armatoꝵ ꝯcitarit. Interĩ nũtio allato om̃es
coꝵ milites ĩpotestate cesaris tenen. Cõcutrũt adaristiu: nicħ puꝰ factũ cosilio de¬
mostrãt. qͣstionẽ debonis direptis decernũt. Litauici fr̾mq bona publicãt legatos
ad Cesare sui purgãdi gc̃a mictũt hoc fatiũt recuꝑandoꝵ suoꝵ c̾a/ sedcõtaminatiꝰ faci¬

Expanded text:
iuvat rem proclinatam Convictolitavis plebemque ad furorem impellit, ut facinore admisso ad iuvat rem proclinatam Convictolitavis plebemque ad furorem impellit, ut facinore admisso ad sanitatem reverti pudeat. Marcum Aristium, tribunum militum, iter ad legionem facientem fide data ex oppido Cabillono educunt: idem facere cogunt eos, qui negotiandi causa ibi constiterant. Hos continuo in itinere adorti omnibus impedimentis exuunt; repugnantes diem noctemque obsident; multis utrimque interfectis maiorem multitudinem armatorum concitant. Interim nuntio allato omnes eorum milites in potestate Caesaris teneri, concurrunt ad Aristium, nihil publico factum consilio demonstrant; quaestionem de bonis direptis decernunt, Litavicci fatrumque bona publicant, legatos ad Caesarem sui purgandi gratia mittunt. Haec faciunt reciperandorum suorum causa; sed contaminati faci
Abbreviated transcription (Latin):
mostrat. Cum crebro ĩ tegri defessis succederẽt: nr̃osq assiduo labore defatigarẽt. qb¬
ip magnitudĩe castroꝵ ipetuo ẽetisde ĩuallo ꝑmanẽdu multitudie sagictaꝵ atq
oniis gĩs teloꝵ multos uulneratos adħsustinẽta magno usu fuisse torm̃ta. fabiũ
discessu eoꝵ duab relictis portis obstinere ceteras pluteosq uallo addere: ⁊ se ĩ posteꝵ
die simile q cau epectãs. Hiis reb cognitis Cesar sũmo studio nulitu an̾ ortum
solis ĩ castra ꝑuenit. Duh ad Gergonia gernt᷑. Hedui pͥmis nũtiis ablictauicto
acceptis. nullu sibi ad cognoscẽdui spatiu reliquũt. impellit alios auaritia. Alios
iacundia ⁊ tementas que maxime illi hoi̾u gñ est ĩnata. ut leue auditionẽ hant
pro copata bona cuuũ romanoꝵ dicipũt. cedes faciũt. inseruitutes abstrahunt: ad¬

Expanded text:
monstrant, cum crebro integri defessis succederent nostrosque assiduo labore defatigarent, qmonstrant, cum crebro integri defessis succederent nostrosque assiduo labore defatigarent, qdinem castrorum perpetuo esset isdem in vallo permanendum; multitudine sagittarum atque omnis generis telorum multos vulneratos; ad haec sustinenda magno usui fuisse tormenta. Fabium discessu eorum duabus relictis portis obstruere ceteras pluteosque vallo addere et se in posterum diem similemque casum apparare. His rebus cognitis Caesar summo studio militum ante ortum solis in castra pervenit. Dum haec ad Gergoviam geruntur, Aedui primis nuntiis ab Litavicco acceptis nullum sibi ad cognoscendum spatium relinquunt. Impellit alios avaritia, alios iracundia et temeritas, quae maxime illi hominum generi est innata, ut levem auditionem habeant pro re comperta. Bona civium Romanorum diripiunt, caedes faciunt, in servitutem abstrahunt. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
tõe ad ꝯtrahenda castra qd̃ res posita ĩceleritate uidebat̃. Eabium legatum cuz le¬
cionb duab castuis p̃sidio relinqo. Eo̾e̾m litauicti cu cõprehendi iussisset pau¬
do ante repent ad hostes fin̾sse adortatus milites ne necessario tp̃e itineris labore
et licuicti fraude ꝑspecta hedui manus tendere deditione sigficare et proiectis armĩ
iortẽ depͥcan ĩcipuit litauictus cu sus clientib quib more galloꝵ nef̾as est etiã in
exfrrma fortuna deserere patronos Gergͥniam ꝓfugit cesar nuntiis ad ciuitate hedu¬
oꝵ missis qui suobenefitio cõseruatos docerẽt. quos iure belli int̾ficere potuisset Orib¬
q honis noctis excitui ad quietez datis castra ad Gergouã mouit. medio fere itinere eꝗ¬
tes afabio iissi quãto res ĩpericulo finĩt exponũt. sũmis copiis castra oppũgnaca de¬

Expanded text:
tempore ad contrahenda castra, quod res posita in celeritate videbatur; Gaium Fabium legatum cum letempore ad contrahenda castra, quod res posita in celeritate videbatur; Gaium Fabium legatum cum legionibus duabus castris praesidio relinquit. Fratres Litavicci cum comprehendi iussisset, paulo ante reperit ad hostes fugisse. Adhortatus milites, ne necessario tempore itineris labore et Litavicci fraude perspecta Aedui manus tendere, deditionem significare et proiectis armis mortem deprecari incipiunt. Litaviccus cum suis clientibus, quibus more Gallorum nefas est etiam in extrema fortuna deserere patronos, Gergoviam profugit. Caesar nuntiis ad civitatem Aeduorum missis, qui suo beneficio conservatos docerent quos iure belli interficere potuisset, tribusque horis noctis exercitui ad quietem datis castra ad Gergoviam movit. Medio fere itinere equites a Fabio missi, quanto res in periculo fuerit, exponunt. Summis copiis castra oppugnata de
Abbreviated transcription (Latin):
heduoꝵ dimictit. eode mẽdatio decede equitũ et pͥncipu ꝑiouet. hortat᷑ ut simili u̾one
atq ip̾̃c fecerit suas ĩnurias ꝓseqͣnt᷑. Eporedorix hedius sũmo loco natus adulescens
et sũmne domii potẽtie. quna uiri domarus parietate ⁊ gr̃a. s generi dispan que cesar
abdũciaco sibi traditu exhumili loci ad sũma dignitate ꝑdrxerat ĩequitu nĩmiero
cõuenerãt noĩatĩ ab eo euocati. hiis erat se depͥncĩpatu ꝯtentio ⁊ ĩilla magr̃̾atu ꝯtrou̾sia¬
Alter ꝓcõuictolitauo. alt̾ ꝓcocto sĩmis opib pũgnauerãt. exhiis eporedorix cõgnito lita¬
uicti cõsilio media fere nocte re ad cesaie defert. orat ne patiat᷑ ciuitatez prauis adulescen¬
quoꝵ saltite noq ꝓpĩqui neglere. neq ciuitas lemi mom̾to existimare posset. Magna affe
tione legiones expeditas quatuor equitatũq om̃ez excastris educit. Nec fuit spatiũ tali

Expanded text:
ovet; hortatur ut simili ratione atque ipse fecerit suas iniurias persequantur. Eporedorix Aeduus, summo loco natus adulescens et summae domi potentiae, et una Viridomarus, pari aetate et gratia, sed genere dispari, quem Caesar ab Diviciaco sibi traditum ex humili loco ad summam dignitatem perduxerat, in equitum numero convenerant nominatim ab eo evocati. His erat alter pro Convictolitavi, alter pro Coto summis opibus pugnaverant. Ex eis Eporedorix cognito Litavicci consilio media fere nocte rem ad Caesarem defert; orat ne patiatur civitatem pravis adulescenquorum salutem neque propinqui neglegere, neque civitas levi momento aestimare posset. Magna adfectione legiones expeditas quattuor equitatumque omnem ex castris educit; nec fuit spatium tali
Abbreviated transcription (Latin):
let. atq eade que lictauictus ꝓmitiauerat multitudim exponũt. mltos equites he¬
duoꝵ int̾fectos qd̃ collocuti cu aruerius dicerẽtur. ip̃os se rrit̾ multitirdĩe militu occu¬
tasse. atq exmedia cede fuisse cõclamiãt hedui et litauictu obsecrant. ut sibi cõsulat.
uingẽ. andubitaniꝰ quĩ nefario facinore admisso romani iam aduos int̾ficiẽdos ꝯui¬
rant. ꝓ inde siqd ĩ nob̾ animi ẽ ꝓsequam̃ eoꝵ morte. qui ĩdignissime ĩterierũt atq hos

Expanded text:
let, atque eadem, quae Litaviccus pronuntiaverat, multitudini exponunt: multos equites Aelet, atque eadem, quae Litaviccus pronuntiaverat, multitudini exponunt: multos equites Aeduorum interfectos, quod collocuti cum Arvernis dicerentur; ipsos se inter multitudinem militum occultasse atque ex media caede fugisse. Conclamant Aedui et Litaviccum obsecrant ut sibi consulat. oniungere. An dubitamus quin nefario facinore admisso Romani iam ad nos interficiendos concurrant? Proinde, si quid in nobis animi est, persequamur eorum mortem qui indignissime int
Abbreviated transcription (Latin):
querebat᷑. ꝙ ciuitate temere adsuscipiẽdu bellum adduci posse no cõfidebãt. Placuit ut
litauictus decem illis milib que Cesari adhellu micterẽtur p̾ficeret᷑ atq eaducẽda cura¬
ixt. fr̃esq eĩ ad cesare p̾currẽnt reliqua qua rõne cogi placeat cõstitũt. Litauictus accep¬
to excitu cu milia passuũ cucit᷑ .xxx. abgergonia abẽet cõnocatis subito mlitib lacri¬
mãs quo ꝓficiscimͣ inꝗd milites. omĩs nͣr equitat̾ otiũs nobilitas ĩteriit. Principes ci¬
uitatis epͥoredorix ⁊ uindomarus ĩsimulati ꝓditõnis ab romanis ĩdc̃a cã int̾fecti sũt. Hec
abip̃is cõgnoscite qui abip̾acede fugerũt. Nam ego fr̾ib atq om̃ib meis ꝓpĩquis inter¬
fectis dolõre ꝓhibeor que gesta sũt ꝓnũtiare. ꝓducunt᷑ hii quos ille edocuerat que dici nel¬

Expanded text:
quaerebatur, quod civitatem temere ad suscipiendum bellum adduci posse non confidebant. Placuit ut quaerebatur, quod civitatem temere ad suscipiendum bellum adduci posse non confidebant. Placuit ut Litaviccus decem illis milibus, quae Caesari ad bellum mitterentur, praeficeretur atque ea ducenda curaret, fratresque eius ad Caesarem praecurrerent. Reliqua qua ratione agi placeat constituunt. Litaviccus accepto exercitu, cum milia passuum circiter XXX ab Gergovia abesset, convocatis subito militibus lacrimans, "Quo proficiscimur," inquit, "milites? Omnis noster equitatus, omnis nobilitas interiit; principes civitatis, Eporedorix et Viridomarus, insimulati proditionis ab Romanis indicta causa interfecti sunt. Haec ab ipsis cognoscite, qui ex ipsa caede fugerunt: nam ego fratribus atque omnibus meis propinquis interfectis dolore prohibeor, quae gesta sunt, pronuntiare." Producuntur hi quos ille edocuerat quae dici vel
Abbreviated transcription (Latin):
uimus: sollicitatus ab aruẽnis pecunia. cri quibda adulescẽtib colloquit᷑. quoꝵ erat prin¬
ceps litauictus atq eiꝰ fr̃es amplissima familia nati adulescẽtes cu hiis p̾miũ cõmum¬
cat hortaturq ut se liberos et imꝑio natos meminerĩt. mazẽe heduoꝵ cruitate que cẽ¬
tissima gallie uictoriã destineat eĩ auc̃te reliquas cõtineri. qua traducta locu cõsistendi
romanis ĩgallia nõ fore. ẽe nõ nullo se Cesaris bnũfitio affectu. sictam̃ ut iustissimã apd̃
enz cãm obtinerit. Set plus conũ lib̾tati tribuere. Curem̃ poti hedui desuouire ⁊ dele¬
gib ad cesarem disceptatore qua ronian adheduos ueniãt. Celerit᷑ adulescentib ⁊ or̃o¬
ne magr̃atus / et p̾mio deductis cu se uł pͥncipes eĩ cõsilii fore ꝓfitere̾tur. ratio ꝑfitiendi

Expanded text:
vimus, sollicitatus ab Arvernis pecunia cum quibusdam adulescentibus colloquitur; quorum erat prinvimus, sollicitatus ab Arvernis pecunia cum quibusdam adulescentibus colloquitur; quorum erat princeps Litaviccus atque eius fratres, amplissima familia nati adulescentes. Cum his praemium communicat hortaturque, ut se liberos et imperio natos meminerint. Vnam esse Aeduorum civitatem, quae certissimam Galliae victoriam detineat; eius auctoritate reliquas cse Caesaris beneficio adfectum, sic tamen, ut iustissimam apud eum causam obtinuerit; sed plus communi libertati tribuere. Cur enim potius Aedui de suo iure et de legibus ad Caesarem disceptatorem, quam Romani ad Aeduos veniant? Celeriter adulescentibus et oratione magistratus et praemio deductis, cum se vel principes eius consili fore profiterentur, ratio perficiendi
Abbreviated transcription (Latin):
du uideret. neq ullum fere die int̾ictebat quin equestri p̾lio int̾iectis sagictariis ꝗd in
quoq ẽẽt animi ac uirtutis suoꝵ ꝑspiceret. Erat cregione oppidicollis sb̾ip̃is radicib mõ¬
tis egrogie munitus atq exom̃i ꝑte circu cisus que si tenerẽt nr̃i ⁊ aque magne ꝑte ⁊ pabu¬
latõne lib̾a prohibituri hostes uidebant᷑. S his locus p̾sidio abhiis non firino terebatur. Dam̃
silentio noctis Cesar excastus egressus pͥusꝙͣ subsidio exoppido uenri posset deiecto: p̾sidio poti¬
tus loco duas ibi legiones collocauit. fossamq duplice duodenũ pedu. amaioribꝰ castris ad
minora ꝑduxit. ut tuto ab repentino hostiu ĩcursu etiã singli cõmeare possẽt. Duzhec ad
gergonia gerũtur cõucto lictanis heduus cui magr̃atu adiudicatu acesare demostra¬

Expanded text:
dum videretur; neque ullum fere diem intermittebat quin equestri proelio interiectis sagittariis, quid in dum videretur; neque ullum fere diem intermittebat quin equestri proelio interiectis sagittariis, quid in quoque esset animi ac virtutis suorum perspiceret. Erat e regione oppidi collis sub ipsis radicibus montis, egregie munitus atque ex omni parte circumcisus; quem si tenerent nostri, et aquae magna parte et pabulatione libera prohibituri hostes videbantur; sed is locus praesidio ab his non nimis firmo tenebatur; tamen silentio noctis Caesar ex castris egressus, priusquam subsidio ex oppido veniri posset, deiecto praesidio potitus loco duas ibi legiones collocavit fossamque duplicem duodenum pedum a maioribus castris ad minora perduxit, ut tuto ab repentino hostium incursu etiam singuli commeare possent. Dum haec ad Gergoviam geruntur, Convictolitavis Aeduus, cui magistratum adiudicatum a Caesare demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
stus castra ponebãt. Dispositis ex ploratorib. nec ubi effecto pornite pendii cos ias dioon.¬
ceret. Erat ĩmiagnis cesaris difficultatib res ne maiore estatis ꝑtez flusm̃e ł̃pedtre f
egionib ĩ occusto restituit. reliquas copias cu om̃ib ĩpedĩitis. cosueusrat euslle sai¬
tis quiboda cohortib uti nus legionu cõstare uidecet. His qualõg ussime possent¬
egrediussis. Cu iamexdici tpre cõiectura ceperat ĩcastra puentu. haste subditis q
nia ꝑuenit. equestriq eodic p̾lio leiifc̃o. ꝑspecto urbis situ que posita ĩaltissimo itote
sepatim singłaꝵ cuutatu copias collocauerat. atq om̾̃ib eĩ iugicollib. eccupatis q uiebre¬
pia porerat Itortibilez spͥe p̾bebat. pͥricipes q care siuitatu q̃uos sibi ao cõsiliu capiendu
delegerat pͥmaluce cotidic adseuenux iubebat. seu ꝗd cõmunicãdu scu ꝗdadinmnistran¬

Expanded text:
stris castra ponebant dispositis exploratoribus, necubi effecto ponte Romani copias traducerent. Erat in magnis Caesaris difficultatibus res, ne maiorem aestatis partem flumine impediretur, legionibus in occulto restitit; reliquas copias cum omnibus impedimentis, ut consueverat, misit, apertis quibusdam cohortibus, uti numerus legionum constare videcum iam ex diei tempore coniecturam ceperat in castra perventum, isdem sublicis, quarum viam pervenit equestrique eo die proelio levi facto perspecto urbis situ, quae posita in altissimo monte separatim singularum civitatium copias collocaverat atque omnibus eius iugi collibus occupatis, qua despici poterat, horribilem speciem praebebat; principesque earum civitatium, quos sibi ad consilium capiendum delegerat, prima luce cotidie ad se convenire iubebat, seu quid communicandum, seu quid administran
Abbreviated transcription (Latin):
ratus sũmãq ibi copia frumiẽti et reliqui cõmeatus mactus. ex̾citinuexlado ⁊ecoloster

Expanded text:
ratus summamque ibi copiam frumenti et reliqui commeatusratus summamque ibi copiam frumenti et reliqui commeatus
Abbreviated transcription (Latin):
sibi patiẽtia existimarẽt. Nec minus ꝙͣ est pollicitus u̾cingetorix aĩo laborabat. ut re¬
liquas ciuitates adiuĩgẽt: atq eas bonis pollicitatoĩbs alliciebat. Huic re ydoneos ho¬
mĩes diligebat quoꝵ quisq aut or̃one subdola aut amicicia facilime posset. Qui aua¬
rico expũgnato refugerãt armãdos uestiẽdosq curat simul ut diminute copie re ĩtegra¬
rent᷑. imꝑat certu nũm militu ciuitatib que ⁊ quã ante diez ĩcastra adduciuelit. sagi
ptariosq om̃s. quoꝵ erat ꝑmagnus nũs ĩgallia coquiri ⁊ ad se mictiiubet. Hiis ue¬
bus celerit̾ id qd̾ auarici deperierat expletur. Interĩ tentonatus ollouiconis filius rex
utiobrogũ cuĩ paterabsenatu nr̃o amicus erat appellatus. cu magno equitu suoꝵ
nũo. ⁊ quos exaquitania coduxerat adeu ꝑuenit. Cesar auarico cõplures dies ꝯmo¬

Expanded text:
sibi patienda existimarent. Nec minus quam est pollicitus Vercingetorix animo laborabat ut resibi patienda existimarent. Nec minus quam est pollicitus Vercingetorix animo laborabat ut reliquas civitates adiungeret, atque eas donis pollicitationibusque alliciebat. Huic rei idoneos homines deligebat, quorum quisque aut oratione subdola aut amicitia facillime capere posset. Qui Avarico expugnato refugerant, armandos vestiendosque curat; simul, ut deminutae copiae redintegrarentur, imperat certum numerum militum civitatibus, quem et quam ante diem in cassque omnes, quorum erat permagnus numerus in Gallia, conquiri et ad se mitti iubet. His rebus celeriter id quod Avarici deperierat expletur. Interim Teutomatus, Olloviconis filius, rex Nitiobrigum, cuius pater ab senatu nostro amicus erat appellatus, cum magno equitum suorum numero et quos ex Aquitania conduxerat ad eum pervenit. Caesar Avarici complures dies commo
Abbreviated transcription (Latin):
ru atq ui cõsiliũ tociꝰ gallie effecturũ. cuiꝰ ꝯsensui ne orbis quidẽ terraꝵ possit obsi¬
stere. idq seꝓpe iam effectu hr̃e. Inte̾a equu est abhiis comunis salutis causa ĩpetra¬
ri. ut castra munire ĩstituerẽt. quo facili̾ depẽtinos hostiũ impetus sb̃stirerẽt. Fuit ħ
or̃o nõ ingrata gallis. ⁊ maxime ꝙ ip̃e aĩo nõ defecerat tanto accepto ĩcõmodo neq ĩoccul¬
tum abdiderat. ⁊cõspectu multitudis fugerat. plusq aĩo ꝓuidere: ⁊ p̾senti re existinia¬
batur. qd̾ re ĩtegra pͥmo ĩcendẽdu auaricu post deserẽdu censuerat. Itaq ut reliquoꝵ
simul ĩ sp̾e ueniebãt eĩ affirinatõe deueliquis adiu̾gẽdis ciuitatib. pͥmũq eo tp̃e galli
castra ĩstituerũt. ⁊ sic sũt aĩo ꝯst̾nati hoĩes insueti laboris:. ut omĩa que ĩpetrarẽtur.

Expanded text:
rum atque unum consilium totius Galliae effecturum, cuius consensui ne orbis quidem terrarum possit obsirum atque unum consilium totius Galliae effecturum, cuius consensui ne orbis quidem terrarum possit obsistere; idque se prope iam effectum habere. Interea aequum esse ab eis communis salutis causa impetrari ut castra munire instituerent, quo facilius repentinos hostium impetus sustinerent. Fuit haec oratio non ingrata Gallis, et maxime, quod ipse animo non defecerat tanto accepto incommodo neque se in occultum abdiderat et conspectum multitudinis fugerat; plusque animo providere et praesentire existimabatur, quod re integra primo incendendum Avaricum, post deserendum censuerat. Itaque ut reliquorSimul in spem veniebant eius adfirmatione de reliquis adiungendis civitatibus; primumque eo tempore Galli castra munire instituerunt et sic sunt animo confirmati, homines insueti laboris, ut omnia quae imperarentur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul inuia dispotis familiarib suus pͥncipib q ciuitatu disꝑandos deducẽdos q ad
suos curaret. que cuiq ciuitati ꝑs castroꝵ abinitio obuenerat. Postero die ꝯcilio cõno¬
cato cõsolatus cohortatus que ẽ ne seadmodu aĩo diuucterẽt ne ꝑturbarẽtur lcomo¬
do no uirtute neq ĩacie uicisse uomarios: set artifitio quoda ⁊ scĩa oppũgnatõis: cuĩ
rei fuerĩt ip̃i ĩperiti. Errare siqui ĩ bello omĩs secũdos reꝵ ꝓuẽtus expectẽt sibi nũ ꝙ̃
placuisse auaricu defendi. cuiꝰ reitestes ip̃os hr̃et. sed factu ĩ prudẽtia biturigu et in¬
mia obseq̃titia reliquoꝵ uti hoc ĩcõmodu acciꝑetur. Idtm̃ secelerit maioribo cõmodiᷤᷤ
semãtuꝵ. Nanique ab deliquis gallis cuutates dissentirẽt. has suadiligẽtia adiu̾ctu¬

Expanded text:
procul in via dispositis familiaribus suis principibusque civitatum disparandos deducendosque ad procul in via dispositis familiaribus suis principibusque civitatum disparandos deducendosque ad suos curaret, quae cuique civitati pars castrorum ab initio obvenerat. Postero die concilio convocato consolatus cohortatusque est ne se admodum animo demitterent, ne perturbarentur incommodo; non virtute neque in acie vicisse Romanos, sed artificio quodam et scientia oppugnationis, cuius rei fuerint ipsi imperiti; errare, si qui in bello omnes secundos rerum proventus exspectent. Sibi numquam placuisse Avaricum defendi, cuius rei testes ipsos haberet; sed factum imprudentia Biturigum et nimia obsequentia reliquorum uti hoc incommodum acciperetur; id tamen se celeriter maioribus commodis sanaturum. Nam quae ab reliquis Gallis civitates dissentirent, has sua diligentia adiunctu
Abbreviated transcription (Latin):
lauerũt.murũq celerit̾ cõpleuerũt. Hostes ue noua ꝑterriti muro turribꝰ deiecti. ⁊̃
foro ac locis patentiorib cuneatĩ cõstiterũt. hoc aĩmo ut siqua exꝑte onia ꝯtraueni¬
rẽt acie ĩstructa depugnarẽt. Ubi neminẽ ĩequũ locu sese dimuctere. s toto undiq
iuiro circũ fundi uiderũt ueriti ne oĩo spes fuge tolleret᷑ abiectis arinus ultimas oꝑ¬
pidi ꝑtes ꝯtinẽti impetu petiuerũt. Pars q ibi cu angusto exitu portaꝵ se ip̃i p̾merẽt
amilitib. pars iam egressa portis abequitib est intͥfecta. nec fuit ꝗsꝙͣ qui p̃de stubẽt.
rũt. Deniq exonũ nũo qui fruit cucit̾ miliu. xl.iiix. cec. qui pͦ clamore audito se¬
exoppido ĩcõlumes ad ꝟcingetorigẽ ꝑuenerũt. Quos ille ia multa nocte silentio

Expanded text:
laverunt murumque celeriter compleverunt. Hostes re nova perterriti muro turribusque deiecti in laverunt murumque celeriter compleverunt. Hostes re nova perterriti muro turribusque deiecti in foro ac locis patentioribus cuneatim constiterunt, hoc animo ut si qua ex parte obviam contra veniretur acie instructa depugnarent. Vbi neminem in aequum locum sese demittere, sed toto undique muro circumfundi viderunt, veriti ne omnino spes fugae tolleretur, abiectis armis ultimas oppidi partes continenti impetu petiverunt, parsque ibi, cum angusto exitu portarum se ipsi premerent, a militibus, pars iam egressa portis ab equitibus est interfecta; nec fuit quisquam, qui praedae srunt. Denique ex omni numero, qui fuit circiter miliuerunt, incolumes ad Vercingetorigem pervenerunt. Quos ille multa iam nocte silentio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpublicum ꝓcurtenit flentes que ꝓiecte ad pedes suoꝵ om̃ib p̃cib petierãt:. ne se et
conuntes iberos hostib ad suppliciai dederẽt. quos ad capiẽda fuiga: natute ⁊iiniu
galli neab equitatu romanoꝵ me p̾occuparent᷑ cõsilio destiterũt. Postero die Cesar ꝓmo¬
ta turri erectisq oꝑib que facere ĩstituerat magno cohorto imbre. nõ ĩutile hãc ad capiẽdũ
cõsiliu tempestate arbitratus ẽ. qd̃ paulo ĩcautiꝰ custodias ĩniuro depositas indebat. suos¬
q languidius ĩoꝑe u̾sariiussit. ⁊ qd fieri uellet ostẽdit. legionib extra castra uineas ĩoccul¬
to expeditis cohortatur: ut aliqũ ꝓtãtis laborib fructu uictorie ꝑciperẽt. hiis qui pͥmi m
muru ascendissẽt. p̾mia ꝓposuit mlitib q signũ dedit. illi subito ex om̃ib ꝑtib euo¬

Expanded text:
in publicum procurrerunt flentesque proiectae ad pedes suorum omnibus precibus petierunt, ne se et in publicum procurrerunt flentesque proiectae ad pedes suorum omnibus precibus petierunt, ne se et communes liberos hostibus ad supplicium dederent, quos ad capiendam fugam naturae et viriuGalli, ne ab equitatu Romanorum viae praeoccuparentur, consilio destiterunt. Postero die Caesar promota turri perfectisque operibus quae facere instituerat, magno coorto imbre non inutilem hanc ad capiendum consilium tempestatem arbitratus est, quod paulo incautius custodias in muro dispositas videbat, suosque languidius in opere versari iussit et quid fieri vellet ostendit. Legionibusque intra vineas in occulto expeditis, cohortatus ut aliquando pro tantis laboribus fructum victoriae perciperent, eis qui primi murum ascendissent praemia proposuit militibusque signum dedit. Illi subito ex omnibus partibus evo
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ qd̃ dignũ memoriauisu p̾teundu nõ existimauinĩ. Q uida an̾t portã oppio
Sallus pianet seui ac picis traditas gleuas ĩ ignẽ etegione tutris proiciebat scorpio¬
ne alatere dexteo teaiectus exaĩatusq ꝯcioit. Huic ex ꝓximis inuis iacentẽ tãsgres¬
sus eode illo murẽ fũgebat᷑. eade rone ictu scorpionis examinato alti succe ssit telio
atq eĩ ca ꝑte sumotis hostib fin̾is est pugnãdi factus. Oniĩa exꝑtigalli qd pes ulla
succesierat. Postero die cõsiliũ ceperũt ex opido ꝓfuge̾ se horta̾te eb ibete uaiugetorige
uo silentio noctis conati noniagna iactura suoꝵ se se effecturos sperabãt. ꝓpfea ꝙ neq¬
longe aboppito castra u̾gngẽtong aberat. ⁊ palus que ꝑpetua int̾de debat tomanos
ad inseq̃ndu tardabat. Iami hec facere noctu apparaba̾t. cu matres famuiliẽ repenti

Expanded text:
od dignum memoria visum praetereundum non existimavimus. Quidam ante portam oppidi od dignum memoria visum praetereundum non existimavimus. Quidam ante portam oppidi Gallus per manus sebi ac picis traditas glebas in ignem e regione turris proiciebat: scorpione ab latere dextro traiectus exanimatusque concidit. Hunc ex proximis unus iacentem transgressus eodem illo munere fungebatur; eadem ratione ictu scorpionis exanimato alteri successit tertiatque omni ex parte summotis hostibus finis est pugnandi factus. Omnia experti Galli, quod res nulla successerat, postero die consilium ceperunt ex oppido profugere hortante et iubente Vercingetorige. Id silentio noctis conati non magna iactura suorum sese effecturos sperabant, proptelonge ab oppido castra Vercingetorigis aberant, et palus, quae perpetua intercedebat, Romanos ad insequendum tardabat. Iamque hoc facere noctu apparabant, cum matres familiae repente