comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersabant᷑. t̾cia ꝑtez laborantib n̾s sbsidio inisit. ita preliu restitutu est. Atq ⁊
ouĩes hostes terga uerterũt. Neq pͥus fugere. destiterũt q̃ ad flumen rhenu milia
passuu exeo loco circit̾ quĩq ꝑuenerit. ibi ꝑ pauci aut urib confisi tranare ꝯtenderunt
aut lintrib ĩuentis sibi salute repetierut. In hiis fuit Arioiustus qui nauicula deli¬
Due fuerũt arioiusti uxores. Una sueua natione qua adomo secu aduxerat. Alt̾a no¬
rica regis Boeçionis soror qua ĩgallia duxerat afratre missa. Uterq mea fuga perie¬
rũt. due filie haru alt̾a occisa altera capta est. Gallus ualerius procillus cu acusto¬
incioit. Que quidez tes casari nõ minore qua ip̃a uictoria uoluptate actulit. qd̃ ho¬

Expanded text:
versabantur, tertiam aciem laborantibus nostris subsidio misit. Ita proelium restitutum est, atque versabantur, tertiam aciem laborantibus nostris subsidio misit. Ita proelium restitutum est, atque omnes hostes terga verterunt nec prius fugere destiterunt quam ad flumen Rhenum milia passuum ex eo loco circiter L pervenerunt. Ibi perpauci aut viribus confisi tranare contenderunt aut lintribus inventis sibi salutem reppererunt. In his fuit Ariovistus, qui naviculam delirunt. Duae fuerunt Ariovisti uxores, una Sueba natione, quam domo secum eduxerat, altera Norica, regis Voccionis soror, quam in Gallia duxerat a fratre missam: utraque in ea fuga periit; duae filiae: harum altera occisa, altera capta est. C. Valerius Procillus, cum a custouam ipsa victoria voluptatem attulit, quod ho
Abbreviated transcription (Latin):
cormi qd̾ cam ꝑte minime firma hostiũ aĩaduterat preliu cõmisit. Ita mr̃i acritẽ
in hostes signo dato impetu fecerũt. itaq hostes repente celeritq ꝓcurrerũt. ut spa¬
tium pila in hostes coniciendi nõ daretur. reiectis pilis cõminus gladiis pũgnatu est.
At gerinam celeriter excosuetudine sua phalãge facta impetus gladioꝵ excepetũt. Re¬
perti sũt ꝙͣ plures nr̃i milites qui ĩ phalange insilirẽt ⁊ scuta ĩmanib reuellerent.
et de suꝑ nulnerarẽt. Cum hostiu aties asinistro cornu pulsa atq ĩ fugam ꝯu̾sa ẽet.
adextro cornu nehem̃ter multudine suoꝵ nr̃a aciem p̾mebant. Idcu aĩadu̾tisset
publius carssus adulesce̾s qui equitatui p̃erat qd̾ expeditior erat ꝙͣ hii qui iritra aciẽ

Expanded text:
cornu, quod eam partem minime firmam hostium esse animadverterat, proelium commisit. Ita nostri acriter cornu, quod eam partem minime firmam hostium esse animadverterat, proelium commisit. Ita nostri acriter in hostes signo dato impetum fecerunt itaque hostes repente celeriterque procurrerunt, ut spatium pila in hostes coiciendi non daretur. Relictis pilis comminus gladiis pugnatum est. At Germani celeriter ex consuetudine sua phalange facta impetus gladiorum exceperunt. Reperti sunt complures nostri qui in phalanga insilirent et scuta manibus revellerent et desuper vulnerarent. Cum hostium acies a sinistro cornu pulsa atque in fugam coniecta esset, a dextro cornu vehementer multitudine suorum nostram aciem premebant. Id cum animadvertisset P. Crassus adulescens, qui equitatui praeerat, quod expeditior erat quam ii qui inter aciem
Abbreviated transcription (Latin):
tibus et uacticiratõnib declararent. Utru preliu cõmicti exusu cẽt nec ne. Eas itaq dicer̾
non ẽe fax geritianos suꝑare siante nouaz lunaz prelio ꝯtendissent. Post tridie eĩ diei Cesar
ut ad spemalariis uteret᷑. Ip̃e triplici uristructa aciẽ usq ad castra hostium accessit. Gum
deniu necessari geriani suas copias castris adouxerũt. generatĩq instituerͣ pari¬
busq int̾uallis harrdes marroniamos. aribocos uangiones nemetes seduxios
suenos. Prłrie q atiem sua redis et caris curũdederũt requa spes infuga relu¬
queretur. eomulieres ĩ posuetũt que ĩ preliu proficiscentes nulites passis marilo
flentes implorabãt. nõ se inseruitutẽ domaras traderẽt. Cesar singłis legiorib
singłos legatos ⁊ questore p̾fecit uti eos testes sue quisq uirtutis hr̃et. Ip̃e adextro

Expanded text:
tibus et vaticinationibus declararent utrum proelium committi ex usu esset necne; eas ita dicere: tibus et vaticinationibus declararent utrum proelium committi ex usu esset necne; eas ita dicere: non esse fas Germanos superare, si ante novam lunam proelio contendissent. Postridie eius diei Caesar ut ad speciem alariis uteretur; ipse triplici instructa acie usque ad castra hostium accessit. Tum demum necessario Germani suas copias castris eduxerunt generatimque constituerunt paribus intervallis, Harudes, Marcomanos, Tribocos, Vangiones, Nemetes, Sedusios, Suebos, omnemque aciem suam raedis et carris circumdederunt, ne qua spes in fuga relinqueretur. Eo mulieres imposuerunt, quae ad proelium proficiscentes milites passis manibus flentes implorabant ne se in servitutem Romanis traderent. Caesar singulis legionibus singulos legatos et quaestorem praefecit, uti eos testes suae quisque virtutis haberet; ipse a dextro
Abbreviated transcription (Latin):
equitatu Ationistus misit que copie nr̃os ꝑterrerẽt ⁊ munitiorie ꝓhiberẽt. Nichilo
senus Cesat ut ante constituerat duas acies hostem propulsare. t̾cia opus ꝑficere iussit
munitis castris duas ibi legiores reliquid ⁊ ꝑtem auxilioꝵ. quatuor reliquas legiones
incastra maiora reduxit. Primo die nstituto suo Cesar ecastris utrisq copias suas edu¬
xit. Pariluniq amaiorib castris ꝓgressus atiem ĩstaixit. hostibq pugnãdi potestatem
Ariorustus ꝑtem suaꝵ copiaꝵ q̃ castra minora oppugnaret misit. Acriter utrisq usq ad
uespenim pͥugnatu est. Solis occasu suas copias arionistus multis et illatis ⁊ acceptis iuil¬
neribus ĩcastra reduxit. Cu excaptius quereret Cesar qua obren Arioiustus prelio non
decertaret hanc reperiebat cãm qd̃ apud germanos ea cõsuetudoẽet ut matres familie eoꝵ sor¬

Expanded text:
equitatu Ariovistus misit, quae copiae nostros terrerent et munitione prohiberent. Nihilo equitatu Ariovistus misit, quae copiae nostros terrerent et munitione prohiberent. Nihilo setius Caesar, ut ante constituerat, duas acies hostem propulsare, tertiam opus perficere iussit. Munitis castris duas ibi legiones reliquit et partem auxiliorum, quattuor reliquas legiones in castra maiora reduxit. Proximo die instituto suo Caesar ex castris utrisque copias suas eduxit paulumque a maioribus castris progressus aciem instruxit hostibusque pugnandi potestatem Ariovistus partem suarum copiarum, quae castra minora oppugnaret, misit. Acriter utrimque usque ad vesperum pugnatum est. Solis occasu suas copias Ariovistus multis et inlatis et acceptis vulneribus in castra reduxit. Cum ex captivis quaereret Caesar quam ob rem Ariovistus proelio non decertaret, hanc reperiebat causam, quod apud Germanos ea consuetudo esset ut matres familiae eorum sor
Abbreviated transcription (Latin):
erant sex. totide mimero pedites uelocissum ac fortissimi quos ex onũ copia singłi sĩgłos
sue salutis c̃ã delegerant. cum hus uersahant᷑. ad eos se equites recipiebãt. Hisi ꝗd erat
durius cõcurrebãt siqui grauiore nulnere accepto equo deciderat circũsistebãt. Siquo e¬
erat longius ꝓdeunou. aut celerius recipiẽdu. tantaerat hoꝵ exercitatõe celeritas ut
iubis equoꝵ sublenati cursum adequarent. Ubi cu castris sese tenere Cesar ĩtellexit ne
diutius cõmeatu ꝓhiberet᷑ ultra eiti locum quo ĩloco germam cõsederãt circit̾ passus sex
cenitos abhus castris ydoneũ locum delegit. Acieq triplici instructa adeu locur ueriit.
Prima ⁊ scd̾am aciem ĩ armis ẽe t̾cia castra munire iuissit. Hic locus abhoste circit̾ pas¬
sus sexcentos utidictũ est aberat. eocuxit hõĩu numero sexdecim milia expedita cu om̃

Expanded text:
erant VI, totidem numero pedites velocissimi ac fortissimi, quos ex omni copia singuli singulos erant VI, totidem numero pedites velocissimi ac fortissimi, quos ex omni copia singuli singulos suae salutis causa delegerant: cum his in proeliis versabantur, ad eos se equites recipiebant; hi, si quid erat durius, concurrebant, si qui graviore vulnere accepto equo deciderat, circumsistebant; si quo erat longius prodeundum aut celerius recipiendum, tanta erat horum exercitatione celeritas ut iubis sublevati equorum cursum adaequarent. Ubi eum castris se tenere Caesar intellexit, ne diutius commeaelegit acieque triplici instructa ad eum locum venit. Primam et secundam aciem in armis esse, tertiam castra munire iussit. Hic locus ab hoste circiter passus DC, uti dictum est, aberat. Eo circiter hominum XVI milia expedita cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
incastris Anoiustus conspexisset exerciti suo p̾sente clamiauit. qd ad se uenirẽt. An speculã¬
di causa conante dicere ꝓhibuit ⁊ incatenas corriecit. Eodem die castra ꝓmouit ⁊ nulib
passuu sex ac esaris castris sbmonte cõsedit. Post tridie cius dici p̾ter castra Cesaris su¬
as copias traduxit ⁊ milib passim duob ultta eu castra fecit eo cõsilio ut frũto cõmeatu¬
q qui ex sequanis ⁊ hedius sy portaretur Cesarem int duderet. Exeo dic dies cõtinuos quĩq
Cesar ꝓcastris suas copias ꝓduxit. ⁊ aciem ĩstructa huĩt ut siuellet Arionistus prelio con¬
tendere ei potestas non deeẽt. Arioiustus hiis or̃ib dieb ex̾citum castris cõtiit eque¬
stri p̾lio cotidie ꝯtendit. Genus hoc erat pugne quo se germam ex̾cuerãt. Equitũ mili

Expanded text:
in castris Ariovistus conspexisset, exercitu suo praesente conclamavit: quid ad se venirent? an speculanin castris Ariovistus conspexisset, exercitu suo praesente conclamavit: quid ad se venirent? an speculandi causa? Conantes dicere prohibuit et in catenas coniecit. Eodem die castra promovit et milibus passuum VI a Caesaris castris sub monte consedit. Postridie eius diei praeter castra Caesaris suas copias traduxit et milibus passuum duobus ultra eum castra fecit eo consilio uti frumento commeatuque qui ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet. Ex eo die dies continuos V Caesar pro castris suas copias produxit et aciem instructam habuit, ut, si vellet Ariovistus proelio contendere, ei potestas non deesset. Ariovistus his omnibus diebus exercitum castris continuit, equestri proelio cotidie contendit. Genus hoc erat pugnae, quo se Germani exercuerant: equitum milia
Abbreviated transcription (Latin):
fecte ẽent agere cumeo. utiant iteꝵ colloquio diem constituẽt aut sudminꝰ uellet esiris le¬
gatis alique adse micteret. Colloquendi cesar ca uisa non est ⁊comagis ꝙ pͥdie eĩ diei
germam retinen nõ poterant: quin ĩnr̃os tela concerent. Legatumꝰ ex suis sese magno
cu periculo adeu missuru ⁊ honũb feris obiecturu existimabat. Comodissim̃ iusu
est galum ualeriu procillum .c. ualeri cabun filiu sũia uirtute et humanitate adole¬
scente cuĩ pater agalo ualerio flacco cuntate donatus erat. Et ꝑꝑ fidem ⁊ ꝑꝑ lingue ga
llice scĩam qua multaiam. Anoiustus longirqua consuctudine utebat᷑. ⁊ qd̃ meo peccãdi
germanis causa nõ eẽt adeu mictere ⁊ mariu ticium qui hospitio Ariousti utebatur.
Niis mãdauit ut que diceret Anoiustus cognoscerẽt. ⁊ ad se referrẽt. Quos cuz apuo se

Expanded text:
fectae essent agere cum eo: uti aut iterum conloquio diem constitueret aut, si id minus vellet, ex suis lefectae essent agere cum eo: uti aut iterum conloquio diem constitueret aut, si id minus vellet, ex suis legatis aliquem ad se mitteret. Conloquendi Caesari causa visa non est, et eo magis quod pridie eius diei Germani retineri non potuerant quin tela in nostros coicerent. Legatum ex suis sese magno cum periculo ad eum missurum et hominibus feris obiecturum existimabat. Commodissimum visum est C. Valerium Procillum, C. Valerii Caburi filium, summa virtute et humanitate adulescentem, cuius pater a C. Valerio Flacco civitate donatus erat, et propter fidem et propter linguae Gallicae scientiam, qua multa iam Ariovistus longinqua consuetudine utebatur, et quod in eo peccandi Germanis causa non esset, ad eum mittere, et una M. Metium, qui hospitio Ariovisti utebatur. His mandavit quae diceret Ariovistus cognoscerent et ad se referrent. Quos cum apud se
Abbreviated transcription (Latin):
Ariouisti ꝓpͥus tumulu accedere ⁊ adnr̃os ad eqͤuitare lapides telaq innros conicere.
Cesar loq̃ndi finez fecit seq adsuos recepit siusq imꝑauit. ne qd̃ omimio telum ĩ hostes reicerẽt
Namasisine ullo periculo legionis dilecte cõmissu cuzequitatu p̾liu fore uidebat tam̃
ꝯnuctẽdu nõ putabat: ut pulsis hostib dici posset abse ꝑfide incolloquio cirauientos. Po¬
stea quã ĩuilg̃ militu dlatu est. qua arrogautia ĩcolloqiuo anoiustus usus om̃e galia.
Romanis int̾dixet inpetuq ĩ tr̃os eius equites fecissert: eaq res colloquiuz ut di¬
remisset multo maior alacritas studiũq pugnãdi maius exetcͥ i nectu est. Biduo post
Arioiustus ad Cesarez logatos mictit uelle se deistis reb que int cos agicepte neq per¬

Expanded text:
Ariovisti propius tumulum accedere et ad nostros adequitare, lapides telaque in nostros coicere. Ariovisti propius tumulum accedere et ad nostros adequitare, lapides telaque in nostros coicere. Caesar loquendi finem fecit seque ad suos recepit suisque imperavit ne quod omnino telum in hostes reicerent. Nam etsi sine ullo periculo legionis delectae cum equitatu proelium fore videbat, tamen committendum non putabat ut, pulsis hostibus, dici posset eos ab se per fidem in conloquio circumventos. Postea quam in vulgus militum elatum est qua arrogantia in conloquio Ariovistus usus omni Gallia Romanis interdixisset, impetumque in nostros eius equites fecissent, eaque res conloquium ut diremisset, multo maior alacritas studiumque pugnandi maius exercitui iniectum est. Biduo post Ariovistus ad Caesarem legatos misit: velle se de iis rebus quae inter eos egi coeptae neque per
Abbreviated transcription (Latin):
ducat ex hiis rrgionib sese illu nõ proatco s ꝓhoste habituꝵ. Que sieu int̾ficerit
et quecũq bellagen uellet sine ullo ezus labore ⁊ periculo cõfracturu. oulta acesare m
cam siĩa dicta sũt. Quare negotio desistere nõ posset. ⁊ neq sua neq ppłi Romaui
consuetudine pati uti optime ieritos socios desereret neq se iubicare. galliam potius
esse. aroust ꝙͣ ppłi romam. bello suꝑatos esse auernos ⁊ rutenos aquĩto fabio maximo
quib ppłs Romañ ignouisset neq inꝓuiritiã redegisset neq stipendiu inposuisset ꝙ
si antiquissimnu quodq tp̃s spectan oporteret. ppͥ Romani iustissimũ esse ingallia inpe¬
rium. Si iuditiu senatus obseruari oporteret liberam debere ẽẽ gallia quãbello iuctai
sius legibis uti uoluisset. Dum hoc ĩcolloquio gerunt᷑ cesari nuntiatuz est. Equites

Expanded text:
ducat ex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste habiturum. Quod si eum interfecerit, ducat ex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste habiturum. Quod si eum interfecerit, et quaecumque bella geri vellet sine ullo eius labore et periculo confecturum. Multa a Caesare in eam sententiam dicta sunt quare negotio desistere non posset: neque suam neque populi Romani consuetudinem pati ut optime meritos socios desereret, neque se iudicare Galliam potius esse Ariovisti quam populi Romani. Bello superatos esse Arvernos et Rutenos a Q. Fabio Maximo, quibus populus Romanus ignovisset neque in provinciam redegisset neque stipendium posuisset. Quod si antiquissimum quodque tempus spectari oporteret, populi Romani iustissimum esse in Gallia imperium; si iudicium senatus observari oporteret, liberam debere esse Galliam, quam bello victam suis legibus uti voluisset. Dum haec in conloquio geruntur, Caesari nuntiatum est equites
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm. Roinanũ. L lumꝙͣ añ hoc tp̃s exercitũ ppłi romani gallie ꝓuiritie fires ĩgressu
Dud sibi uellet curĩsuas possessiones ueniret. et ꝓuirtia sua hãc gallia sic illa
nt̾a ut ip̃i ꝯcedi riõ oporteret sint̃os fines ĩ petu faceret sic ite nos ẽẽ iniquos ꝗ in
suorre seint̾pellarem̃. Qrioo ftatres ase ⁊ anicos heduos appellatos diceret. nõ se
tam barbaꝵ neq tam ĩperitũ esse reꝵ ut nõ sciret neq bello allobrogu ꝓximo hediros
romanis auxilu tulisse neq ip̃os itihiis ꝯtentionil quas heduisetu acu sequanis
huissent auxilio ppłironiam usos esse ꝯebere. se suspicari simulatã cesare aiiciciã
qd̾ exercitum ĩgallia heat sui causa opprẽdi habere. Dui nisi decedat atq exercitum re¬

Expanded text:
populum Romanum. Numquam ante hoc tempus exercitum populi Romani Galliae provinciae finibus egressum. populum Romanum. Numquam ante hoc tempus exercitum populi Romani Galliae provinciae finibus egressum. Quid sibi vellet? Cur in suas possessiones veniret? Provinciam suam hanc esse Galliam, sicut illam nostram. Ut ipsi concedi non oporteret, si in nostros fines impetum faceret, sic item nos esse iniquos, quod in suo iure se interpellaremus. Quod fratres a senatu Haeduos appellatos diceret, non se tam barbarum neque tam imperitum esse rerum ut non sciret neque bello Allobrogum proximo Haeduos Romanis auxilium tulisse neque ipsos in iis contentionibus quas Haedui secum et cum Sequanis habuissent auxilio populi Romani usos esse. Debere se suspicari simulata Caesarem amicitia, quod exercitum in Gallia habeat, sui opprimendi causa habere. Qui nisi decedat atque exercitum de
Abbreviated transcription (Latin):
he ciuitates adse oppugnãdu uenisse. ac ꝯtra se castra habuisse eas onĩs copias ase ure
prelio pulsas ac superatas ẽe. Oiteꝵ experi uelint se iteꝵ paratuz esse decertare. Si
pace uti uelint iniquũ esse destipendio recusare qd̾ sua uoluntate ad io tp̃s ꝑpenderint
aiicicia. ppͥ. Ro. sibi ornam̃to et p̾sidio nõ detri mẽto esse oportere idq se ea spe petisse.
Si ꝑppłm Romanũ stipenoiũ rerictat᷑ et deditici sb̾trahant᷑ nõ miniꝰ liberit̾ sese recu¬
saturu pp. Ro. amicicia qua appetierit. D. uod muiltitudĩe germianoꝵ ĩgallia
tradricat id sesui munẽdi nõ gallie in pugnãde causa facere. Eius rei testimonio ẽe
ꝙ nisi rogatus nõ uenerit q qd̾ bellu nõ intulerit s defenderit. se pͥus ĩgallia uenisse ꝙͣ

Expanded text:
liae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse; eas omnes copias a se uno liae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse. Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare; si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare, quod sua voluntate ad id tempus pependerint. Amicitiam populi Romani sibi ornamento et praesidio, non detrimento esse oportere, atque se hac spe petisse. Si per populum Romanum stipendium remittatur et dediticii subtrahantur, non minus libenter sese recusaturum populi Romani amicitiam quam adpetierit. Quod multitudinem Germanorum in Galliam traducat, id se sui muniendi, non Galliae oppugnandae causa facere; eius rei testimonium esse quod nisi rogatus non venerit et quod bellum non intulerit sed defenderit. Se prius in Galliam venisse quam
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinẽ ut sotios atq aricos nõ modo sui nnchil deperdere. S gr̃a dignitate hono¬
re auctores uelit eẽ. Quod uõ adamicicia. ppͥ. Ro. actulissent. idhis enpiquis patii
posset. Postulauit deĩde eadeq legatis ĩ mãdatis dederat. ne aut hedius aut eoꝵ sotiis
bellum referret. obsides redderet. Oitulla ꝑte germanoꝵ domu remictere posset. at
nequos amplius rhenu trãsire pateret᷑/ Ariourstus ad postulata Cesaris. pauca respõ¬
dit desuis uirtutib mlta p̃dicauit. Grarisisse rhenu se se nõ sua sponte s rogatu ⁊ accẽ¬
situm agallis nõ sine magnaspe maginsq prentiis domu ꝓpinquosq reliquisse. sedes
habere ĩ gallia ab ip̃is ꝯcelsas. obsides ip̃oꝵ noluntate datos stipendiu capere iure belli
qd̾ uictores uictis imponẽ cõsuenerĩt. nõ sese gallis s gallos sibi bellu ĩtulisse. orũes gal¬

Expanded text:
consuetudinem, ut socios atque amicos non modo sui nihil deperdere, sed gratia, dignitate, honore auctiores velit esse; quod vero ad amicitiam populi Romani attulissent, id iis eripi quis pati posset? Postulavit deinde eadem quae legatis in mandatis dederat: ne aut Haeduis aut eorum sociis bellum inferret, obsides redderet, si nullam partem Germanorum domum remittere posset, at ne quos amplius Rhenum transire pateretur. Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit: transisse Rhenum sese non sua sponte, sed rogatum et arcessitum a Gallis; non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse: omnes Gal
Abbreviated transcription (Latin):
cittũsteterũt. ac si sese int̾fici nollẽt arma poriere uisserũt. Cu illi orbe ft̃o sese defenderet
celerit᷑ adclamore hoĩu cirot̾ milia sex couenenũt. Q ua renu̾tiata Cesar om̾ez excass¬

Expanded text:
circumsteterunt ac, si sese interfici nollent, arma ponere iusserunt. Cum illi orbe facto sese defenderent, circumsteterunt ac, si sese interfici nollent, arma ponere iusserunt. Cum illi orbe facto sese defenderent, celeriter ad clamorem hominum circiter milia VI convenerunt. Qua re nuntiata, Caesar omnem ex cas
Abbreviated transcription (Latin):
ex hiis occidenit. Deĩde om̃ib longe lateq hedifitus ĩcensis se ĩcastra receperũt. Eodẽ die
legati abhostib missi adcesare de pace uenerũt. ¶ Hiis Ces ar nũ obsidiu quẽ an̾ impe¬
rauerat duplicauiteosq ĩ ꝯtinẽte adduci iussit: ꝙ ꝓpinqua die equinoctii ĩ firius iauib.
hienus naigatõe subiciẽda nõ existimabat. Ip̃̾e ydonea tempestatẽ nactus paulo post me¬
dia noctẽ naues soluit. Que om̃s ĩ coluines ad cõtinẽtez ꝑuenenĩt. S exhiis honerarie⁊
due. eosde quos reliqui portus capere nõ potuerũt: ⁊ paulo ĩfra delate sũt. Q. uib exna
uib cu c̾ent expositi nilites cuxit trecenti. atq ĩcastra ꝯtendetẽt moriniquos Cesar
britamã ꝓficisceris pacatos reliquerat. spe p̾adoucti. pͥmo nõita magno suoꝵ nuiere

Expanded text:
ex iis occiderunt, deinde omnibus longe latequeex iis occiderunt, deinde omnibus longe latequeerum obsidum quem ante imperaverat duplicavit eosque in continentem adduci iussit, quod propinqua die aequinoctii infirmis navibus hiemi navigationem subiciendam non existimabat. Ipse idoneam tempestatem nactus paulo post mediam noctem naves solvit, quae omnes incolumes ad continentem pervenerunt; sed ex iis onerariae duae evibus cum essent expositi milites circiter CCC atque in castra contenderent, Morini, quos Caesar in Britanniam proficiscens pacatos reliquerat, spe praedae adducti primo non ita magno suorum numero
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ tp̃s arbitratus. suo̾ loco cõtimit. ibreuitp̃e int̾misso/ ĩcastra legiones repuxit. Dum ħ
genmtͣ nt̃is om̃ib occupatis qui era̾t ĩ agris peliqui discesserũt. secute sũt cõtinuo ꝯplu¬
suilibandi facultas daret᷑. si romanos castris expulsissẽt demostrauerũt. Hiis rebꝯ celerit
inagna multitudĩe peditatus equitatꝰq coacta ad castra uenerũt. Cesar ⁊ sude qd̃ suꝑio¬
rib dieb acciderat forte iudebãt ⁊ sice̾nt hostes pulsi celeritate ꝑiculu effugerẽt. tam̾ nac¬
tus equites cucit.xxx. quos comĩ attebas. dequoan̾dictũ est secu trãsportauerat legiones ĩ
atie ꝓcastris cõstituis. Cõmisso p̾lio diutiꝰ nr̃oꝵ militu impetu hostes ferre rio potuerunt.
ac terga ũterũt. Quos tanto spatio secuti ꝙ̃tu cursu et uirib efficere potuerut cõplures

Expanded text:
esse tempus arbitratus suo se loco continuit et brevi tempore intermiesse tempus arbitratus suo se loco continuit et brevi tempore interminostris omnibus occupatis qui erant in agris reliqui discesserunt. Secutae sunt continuos complusui liberandi facultas daretur, si Romanos castris expulissent, demonstraverunt. His rebus celeriter magna multitudine peditatus equitatusque coacta ad castra venerunt. Caesar, etsi idem quod superioribus diebus acciderat fore videbat, ut, si essent hostes pulsi, celeritate periculum effugerent, tamen nactus equites circiter XXX, quos Commius Atrebas, de quo ante dictum est, secum transportaverat, legiones in acie pro castris constituit. Commisso proelio diutius nostrorum militum impetum hostes ferre non potuerunt ac terga verterunt. Quos tanto spatio secuti quantum cursu et viribus efficere potuerunt, complures
Abbreviated transcription (Latin):
turbauerãt. siml equitatu atq effedis cucu dederãt. Genius hoc est exedis pũgne. Pmo
pon̾is ꝑtes ꝑequitat. atelacõnitiũt atq ip̃o terrore equoꝵ et stcepitu uotaꝵ ordines ple¬
rũq ꝑturbãt. Et cu se int̾equitu turias ĩsinuauerit ex essedis desiliũt ꝯpedilo p̾liã¬
tur. aurige inteñ paulati ex plio excedu̾b: atq ita cursus collocant: ut si illi a mltitudĩe
hostium p̾mant᷑. expeditu absuos receptu habebãt. Ita mobilitate equitu stabilitatẽ pe¬
ditu ĩ prelus p̾starit. ac tantu usu conidiano ⁊ exercitatõe effitiũt uti ĩdediui ac p̃cipiti loco
incitatos equos sb̾stirẽ abreui moderari ac flectere. ⁊ ꝑtemonẽ ꝑcurrẽ. ⁊ ĩ iugo ĩ sistere. ⁊
se ĩde ĩcurrus recipere citissime cõsuerĩt. Q uib reb ꝑturbatis nr̃is rouitate pugne tp̃e

Expanded text:
erturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo erturbaverant, simul equitatu atque essedis circumdederant. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per omnes partes perequitant et tela coiciunt atque ipso terrore equorum et strepitu rotarum ordines plerumque perturbant, et cum se inter equitum turmas insinuaverunt, ex essedis desiliunt et pedibus proeliantur. Aurigae interim paulatim ex proelio excedunt atque ita currus conlocant ut, si illi a multitudine hostium premantur, expeditum ad suos receptum habeant. Ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in declivi ac praecipiti loco incitatos equos sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem percurrere et in iugo insistere et se inde in currus citissime recipere consuerint. Quibus rebus perturbatis nostris novitate pugnae tempore
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓportis instatione castroꝵ erãt Cesari mĩtiauerũt puluere maiore ꝙͣ cõsuetubo fer¬
ret. ĩea ꝑte uideri ꝙ̃ in ꝑte legio it̾fecisset. Cesar ioꝙ erat suꝑatus aliqo noui abar¬
baris initu cõsilii cohortes que ĩstatioĩb erãt secum ĩea ꝑte ꝓficisci. exreliquis duas ĩ
statione cohortes succedẽ reliquas armari. ꝯ cõfestim sese sosequi iussit. Cu paulo lon¬
gniꝰ acastris ꝓcessisiet suos abhostib p̾mi. atq egre sustinẽ. ⁊ ꝯfertalegione exonu̾b ꝑtib
tela cõnici aĩadu̾tit. Nam qd̃ omñi ex reliquis ꝑtib denisso frum̃to: pars una erat reli¬
qua suspicati hostes huc nr̃os ẽẽ uenturos. noctu ĩsiluis delituerãt. Tum disꝑsos. de po¬
sitis armis ĩmetẽdo occupatos subito adorti paucis int̾fectis: reliquos ĩcertis ordinib ꝑ¬

Expanded text:
suetudo fersuetudo ferret in ea parte videri quam in partem legio iter fecisset. Caesar—id quod erat—suspicatus aliquid novi a barbaris initum consilii, cohortes quae in statione erant secum in eam partem proficisci, ex reliquis duas in stationem succedere, reliquas armari et confestim sese subsequi iussit. Cum paulo longius a castris processisset, suos ab hostibus premi atque aegre sustinere et conferta legione ex omnibus partibus tela coici animadvertit. Nam quod omni ex reliquis partibus demesso frumento pars una erat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant; tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti paucis interfectis reliquos incertis ordinibus p
Abbreviated transcription (Latin):
tu: ẽe duxerũt. rebellione fc̃a suꝑatis aut reoditu int̾clusis: nemine posteabelli in fe¬
tendi cã. inbritania trasituru cõfidebat. Itaq rursus cõuiratione fcã paulati exca¬
stris discedere aut suos clam exaguis deducereceperũt. At Cesar ⁊ sinõdu eoꝵ ꝯfilia co¬
gnouerat. tam̃ ⁊ exeuentu nauiu suaꝵ ⁊ exeo ꝙ obsides dare int̾miserãt. fore id ꝙ
accioit suspicabat. Itaq ad om̃s casus subsidia cõꝑabat. Nam et frum̃tu exagris
quas reficiendas ntebat᷑. ⁊ que adeas res ant usm: exc̾otinẽti cõportan udebat. Itaq cum
sũiio studio amilitib administraret᷑ .xii. nauib ãmissis reliquis ut nauigare comode
posset effecit. Dum ea gerunt᷑ legione ⁊ cõsuetudĩe una frum̾itu missa que appellabat᷑¬
septima. neq ulla ad id tp̃s belli suspitione intposita: cu ꝑs hoĩu ĩagris remanẽt. hii

Expanded text:
hiemem producere, quod his superatis aut reditu interclusis neminem postea belli inferendi causa in Britanniam transiturum confidebant. Itaque rursus coniuratione facta paulatim ex castris discedere et suos clam ex agris deducere coeperunt. At Caesar, etsi nondum eorum consilia cognoverat, tamen et ex eventu navium suarum et ex eo quod obsides dare intermiserant fore id quod accidit suspicabatur. Itaque ad omnes casus subsidia comparabat. Nam et frumentum ex agris quas reficiendas utebatur et quae ad eas res erant usui ex continenti comportari iubebat. Itaque, cum summo studio a militibus administraretur, XII navibus amissis, reliquis ut navigari satis commode posset effecit. Dum ea geruntur, legione ex consuetudine una frumentatum missa, quae appellabatur VII., neque ulla ad id tempus belli
Abbreviated transcription (Latin):
hotis quatuor fortissime pũgnauerũt. ⁊ pancis uultierib acceptis ꝯplures exhis occiderũ
Postea uoꝙͣ equitatus nt ĩcospectũ uenis. Hostes abiectis arinus terga uerterũt: magns¬
q coꝵ nũs est occisus. Cesar postero die titu labieuu legatu cuhiis legionib quas exbri¬
tanis reduxerat ĩ morinos qui rebellione fecerãt nusit. O. uicu ꝑꝑ siccitates paludum qͦ
rant seadC esare receperũt. Cesar ĩbelgis omĩ legionu hyberna cõstituit. Eo due
omĩuo ciuitates exbritania obsides miserũt. relique neglexerũt. Hiis reb gestis. exlic¬
teris Cesaris dieꝵ uiginti supplicatio asenatu decreta est:

Expanded text:
t paucis vulneribus acceptis complures ex iis occiderunt. Postea vero quam equitatus noster in conspectum venit, hostes abiectis armis terga verterunt magnusque eorum numerus est occisus. Caesar postero die T. Labienum legatum cum iis legionibus quas ex Britannia reduxerat in Morinos qui rebellionem fecerant misit. Qui cum propter siccitates paludum quorant, se ad Caesarem receperunt. Caesar in Belgis omnium legionum hiberna constituit. Eo duae omnino civitates ex Britannia obsides miserunt, reliquae neglexerunt. His rebus gestis ex litteris Caesaris dierum XX supplicatio a senatu decreta est.
Abbreviated transcription (Latin):
nam longa premictit. Huic mãdat ut exploratis onĩb reb adse ꝙͣ pͥmu reu̾tat᷑.
Ip̾c cu omib copiis ĩmori nos ꝓficiscit᷑ ꝙ inde erat breuissimus ĩbritaniã traiectus
Huc naues unrdiq exfinitimis regionib: ⁊ qua suꝑiore estate adueneti cu bellum
effecerat. classem ubet ꝯuenire. Interĩ cõsilio qui ꝯgnito ⁊ ꝑmercatores ꝑlato adbrita¬
nos acõpłib insule ciuitatib adeu legati ueniũt qui polliceant᷑ obsides dare atq impe¬
rio ppłi Ro. optẽpetare. Quibꝰ auditis libalit pollicitus hortatusq ut ĩea sm̃a ꝑmane
tuerat: cuĩ q ueritate et ꝯsiliu ꝓhabat. ⁊ que sibi fidele ẽẽ arbitrabat᷑ cuiꝰq auctoritas

Expanded text:
navi longa praemittit. Huic mandat ut exploratis omnibus rebus ad se quam primum revertatur. navi longa praemittit. Huic mandat ut exploratis omnibus rebus ad se quam primum revertatur. Ipse cum omnibus copiis in Morinos proficiscitur, quod inde erat brevissimus in Britanniam traiectus. Huc naves undique ex finitimis regionibus et quam superiore aestate ad Veneticum bellum fecerat classem iubet convenire. Interim, consilio eius cognito et per mercatores perlato ad Britannos, a compluribus insulae civitatibus ad eum legati veniunt, qui polliceantur obsides dare atque imperio populi Romani obtemperare. Quibus auditis, liberaliter pollicitus hortatusque ut in ea sententiatuerat, cuius et virtutem et consilium probabat et quem sibi fidelem esse arbit
Abbreviated transcription (Latin):
sci cõtendit. ꝙ om̃ib fere gallicis bellis hostib nr̃is ĩde sũmristrata auxilia ĩtellige¬
bat. Et sitp̃s enmi adbellu gerendu deficeret. tañ magno sibi usui fore arbitrabat᷑.
Si modo insula adisset et genus hõĩu ꝑspexisset loca portus aditus cognouisset.
que omĩa fere gallis erãt incognita. Neq eñ temetr mercatores illo adiit quisꝙͣ. ne¬
q hus ip̃is quiꝙͣ p̾ter ora maritima. atq eas regiones que sũt ꝯ̃t gallias notum est.
Itaq uocatis adse undiq mercatorib: neq ꝙͣtã ẽet insule magnitudo neq que aut
quãte natiores incolerent neq que usum belli haberẽt aut quib ĩstitutruterentͣ
neq qui eẽnt admagnaꝵ nauiu multitudirẽ ydonei portus reperire poterat. Ad hec
cognoscenda priusꝙͣ periculu faceret ydoneu ẽe arbitratus Gãuurrn uolusenũ cu

Expanded text:
sci contendit, quod omnibus fere Gallicis bellis hostibus nostris inde subministrata auxilia intellegesci contendit, quod omnibus fere Gallicis bellis hostibus nostris inde subministrata auxilia intellegebat, et si tempus anni ad bellum gerendum deficeret, tamen magno sibi usui fore arbitrabatur, si modo insulam adiisset, genus hominum perspexisset, loca, portus, aditus cognovisset; quae omnia fere Gallis erant incognita. Neque enim temere praeter mercatores illo adit quisquam, neque his ipsis quicquam praeter oram maritimam atque eas regiones quae sunt contra Galliam notum est. Itaque vocatis ad se undique mercatoribus, neque quanta esset insulae magnitudo neque quae aut quantae nationes incolerent, neque quem usum belli haberent aut quibus institutis uterentur, neque qui essent ad maiorem navium multitudinem idonei portus reperire poterat. Ad haec cognoscenda, prius quam periculum faceret, idoneum esse arbitratus C. Volusenum cum
Abbreviated transcription (Latin):
Cesar paucos dies nieoꝵ finib moratus omũib uicis hedifitiisq incẽsis frumẽtisq succẽ¬
sis se nnfines ubioꝵ recepit. Atq hiis auxilium suu pollicitus si asuenis p̾merent᷑. hec
abhiis cogriouit Sueuos postea ꝙͣ ꝑ exploratores ponte fieri cõꝑisserit. more suo ꝯsilio
hito nuntios ĩom̾s ꝑtes misisse uti de oppidis denugrarẽt liberos uxores suaq omĩa in
siluas deponerẽt. atq om̃s qui arma ferre possent iniuz ĩ locu ꝯuenirẽt. Hic romanoꝵ¬
raret dieb omĩo dece iocto tras thenu ꝯsũptis satis ad laude ⁊ adutilitate ꝓfectũq ar¬
bitratus. se igallia recepit: pontẽq rescioit. Exigua ꝑte estatis reliqua Cesar isuhiis
locis ꝙ om̃is gallia ad septẽtrione nergit mature sũt hiemes. tam̾ imbritamã ꝓ fici¬

Expanded text:
Caesar paucos dies in eorum finibus moratus, omnibus vicis aedificiisque incensis frumentisque succiCaesar paucos dies in eorum finibus moratus, omnibus vicis aedificiisque incensis frumentisque succisis, se in fines Ubiorum recepit atque his auxilium suum pollicitus, si a Suebis premerentur, haec ab iis cognovit: Suebos, postea quam per exploratores pontem fieri comperissent, more suo concilio habito nuntios in omnes partes dimisisse, uti de oppidis demigrarent, liberos, uxores suaque omnia in silvis deponerent atque omnes qui arma ferre possent unum in locum convenireraret, diebus omnino XVIII trans Rhenum consumptis, satis et ad laudem et ad utilitatem profectum arbitratus se in Galliam recepit pontemque rescidit. Exigua parte aestatis reliqua Caesar, etsi in his locis, quod omnis Gallia ad septentriones vergit, maturae sunt hiemes, tamen in Britanniam profici
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe ꝯuĩcte. iu flumĩs exciperẽt. Et alie itẽ sup̃ ponte mediocii spatio. ut arboꝵ trunci si¬
ue naues deiciendi oꝑis ẽent abarbaris misse hiis defensorib eaꝵ reꝵ uis minueretur.
neuponti ctererẽt. Diebꝰ dece quib materie cepta erat cõportari om̃i tp̃e effecto. excitus
traducit᷑. Cesar adutrãq ꝑte pontis firmo p̾sidio relicto infines sigabroꝵ ꝯtendit. In¬
terim acõplutib ciuitatib ad eu legati ueniũt. Quib pacem amicicia petentib li¬
beralit̾ resp̾õdit: obsidesq ad se adduci iubet. Siganibri ex eo tp̃e quo pons institui ce¬
tus est fugatio pͤata hortantib hiis quos extenteris atq usipedib apd̃ se habebãt fi¬
nib sus excesserat. suaq omĩa exportauerat. seq ĩ solitudinẽ ac siluas abdiderãt.

Expanded text:
unctae vim fluminis exciperent, et aliae item supra pontem mediocri spatio, ut, si arborum trunci siunctae vim fluminis exciperent, et aliae item supra pontem mediocri spatio, ut, si arborum trunci sive naves deiciendi operis causa essent a barbaris missae, his defensoribus earum rerum vis minueretur neu ponti nocerent. Diebus X, quibus materia coepta erat comportari, omni opere effecto exercitus traducitur. Caesar ad utramque partem pontis firmo praesidio relicto in fines Sugambrorum contendit. Interim a compluribus civitatibus ad eum legati veniunt; quibus pacem atque amicitiam petentibus liberaliter respondet obsidesque ad se adduci iubet. At Sugambri, ex eo tempore quo pons institui coeptus est fuga comparata, hortantibus iis quos ex Tencteris atque Usipetibus apud se habebant, finibus suis excesserant suaque omnia exportaverant seque in solitudinem ac silvas abdiderant.
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Rationez potitis hãc instituit. Oigꝰ bina sex quipedalia pauluz abimo p̾acuta di¬
mẽsa adaltitudie flumĩs int̾uallo pedum duoꝵ int̾ se uĩgebat. Hec cu machinatõĩl
ĩ missa influmũ difixetat: fistutisq adegerat. nõ publice inoro directe adppendiculu. set
prone ac fastigiate: ut scom naͣ fluminuis ꝓcũberẽt. Hiis ite ꝯĩa duo adeundẽ modu
bat. Hec uttaq insuꝑ bipedalib trabib ĩmissis ꝙͣtu eoꝵ tĩgnoꝵ ĩctura distabat. biri̾
utririq fibulis ab extrema ꝑte destinebant᷑. Quib disclusis atq ĩ ꝯtratiã ꝑte renĩctis
tanta operis firmitudo atq reꝵ natura: ut quo maioruis aque se ĩcitauisset hoc illigata
tenerent᷑. Hec directa materia ĩ iecta cõtexebant᷑. ac longnis cratibq cõsterniebant᷑. ac n¬
chilo setĩ sublice ⁊ adĩferiorẽ ꝑte flumĩs obliq̃ agebant᷑. que ꝓ ariete sb̾iecte ⁊ cu omui

Expanded text:
bat. Rationem pontis hanc instituit. Tigna bina sesquipedalia paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis intervallo pedum duorum inter se iungebat. Haec cum machinationibus immissa in flumen defixerat fistucisque adegerat, non sublicae modo derecte ad perpendiculum, sed prone ac fastigate, ut secundum naturam fluminis procumberent, iis item contraria duo ad eundem modum bat. Haec utraque insuper bipedalibus trabibus immissis, quantum eorum tignorum iunctura distabat, binis utrimque fibulis ab extrema parte distinebantur; quibus disclusis atque in contrariam partem revinctis, tanta erat operis firmitudo atque ea rerum natura ut, quo maior vis aquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. Haec derecta materia iniecta contexebantur ac longuriis cratibusque consternebantur; ac nihilo setius sublicae et ad inferi
Abbreviated transcription (Latin):
uallez decurrerẽt ⁊ tela conicerẽt Ne pͥmu quide posse impetu suu sustinere existi¬
mabãt. Accedebat ꝙ suos ase liberos abstractos obsidu noie dolebãt. Et domanos nõ
solum inmneꝵ causa. s etia ꝑpetue possessionis culmina apium occupare. conan e ea
loca finitime ꝓuintie adunge̾. sibi ꝑsuasum hebant. Hiis nũptiis acceptis Gabba
cu neq opus hib̾noꝵ nunitõesq plene ẽent ꝑfecte ne defruñito reliquoq cõmeatu
celeritet cõnocato señtias exquitẽ cepit. Quo ĩꝯcilio cu ĩtantu repẽtini pericule. p̾tt:
rib quib eo ꝑuenissẽt ad salute ꝯterderit. Maiori ꝑti placuit hoc reẜuato adextremũ
consilio. interĩ rei euentũ experin ⁊ castra defendẽ. breui spatio int̾iecto uix ut hiis reb q̃s¬

Expanded text:
et tela coicerent, ne primum quidem impetum suum posse sustineri existiet tela coicerent, ne primum quidem impetum suum posse sustineri existimabant. Accedebat quod suos ab se liberos abstractos obsidum nomine dolebant, et Romanos non solum itinerum causa sed etiam perpetuae possessionis culmina Alpium occupare conari et ea loca finitimae provinciae adiungere sibi persuasum habebant. His nuntiis acceptis Galba, cum neque opus hibernorum munitionesque plene essent perfectae neque de frumento reliquoque commeatu celeriter convocato sententias exquirere coepit. Quo in consilio, cum tantum repentini periculi praeter ribus quibus eo pervenissent ad salutem contenderent. Maiori tamen parti placuit, hoc reservato ad extremum casum consilio interim rei eventum experiri et castra defendere. Brevi spatio interiecto, vix ut iis reb
Abbreviated transcription (Latin):
magna adiecta planitie altissinus montib undiq cõtinet᷑. Cu hic ĩduas ꝑtes flu¬
mine diuideret. Altamꝑtem eiꝰ uicigallis adhiemãdu ꝯcessit. Alt̾a uacua ab illis re¬
licta cohortib atribuit. Eum locum uallo fossaq munirut. Eu dies hib̾noꝵ cõpłes
transissẽt ftumẽtu q cõportan iussisset. subito ꝑ exploratores Ceͣnis factus est ex ea ꝑte
uici. qua gallis cõcesserat. om̃s noctu discessisse. montesq qui impedirẽt exmaxima
multitudine sedunoꝵ ⁊ueragcoꝵ teneri. Id aliqb decausis acciderat: ut subito galli belli
renouãdi legionisq opprimẽde cõsilui capecẽt. Pnu qd̾̃ legionẽ neq tam plenis¬
sima detractis cohortib duab ⁊ copłib sigillatim qui ꝯmeatus petendi c̃ã missi erãt ab¬

Expanded text:
magna adiecta planitie altissimis montibus undique continetur. Cum hic in duas partes flumagna adiecta planitie altissimis montibus undique continetur. Cum hic in duas partes flumine divideretur, alteram partem eius vici Gallis ad hiemandum concessit, alteram vacuam ab his relictam cohortibus attribuit. Eum locum vallo fossaque munivit. Cum dies hibernorum complures transissent frumentumque eo comportari iussisset, subito per exploratores certior factus est ex ea parte vici, quam Gallis concesserat, omnes noctu discessisse montesque qui impenderent a maxima multitudine Sedunorum et Veragrorum teneri. Id aliquot de causis acciderat, ut subito Galli belli renovandi legionisque opprimendae consilium caperent: primum, quod legionem neque eam plenissimam detractis cohortibus duabus et compluribus singillatim, qui commeatus petendi causa missi erant, ab
Abbreviated transcription (Latin):
profoctus est. Oheas que ues exlicteris cesaris dies quĩdecim supplicatio decreta est. qd̾ ante
id tp̃s accidit nulli.¶
Uin inytalia proficisceret̃ Cesar sgiũ: Galbam cu legioñ
duodecima. et ꝑte equitatus ĩnantuate. ueragros sedunos¬
q mnisit qui afinib allobrogum ⁊ laculemano aflumine
rhodano adsu̾mas alpes ꝑtiriẽt. Cansa mictẽdi fuit ꝙ iter
ꝑalpes quo magno cu periculo magnisq cõportoriis mẽ¬
Catores nre cõsueuerãt patefieri uolebat. Hic misit si opus
esse arbitraret. ut ĩ hiis locis legione yemãdi cã collocaret.
Galba secũdis aliquot p̾liis factis castellis q copłib eoꝵ ex¬
pũgnatis. Missis adeu niqͥ legatis obsidibq datis ⁊ pace
hortib ĩnico ueragcoꝵ qui appellat᷑ octodorus hiemare. Qui uicus positus inualle nõ

Expanded text:
profectus est. Ob easque res ex litteris Caesaris dierum XV supplicatio decreta est, quod ante profectus est. Ob easque res ex litteris Caesaris dierum XV supplicatio decreta est, quod ante id tempus accidit nulli. liam proficisceretur Caesar, Ser. Galbam cum legione XII. et parte equitatus in Nantuates, Veragros Sedunosque misit, qui a finibus Allobrogum et lacu Lemanno et flumine Rhodano ad summas Alpes pertinent. Causa mittendi fuit quod iter per Alpes, quo magno cum periculo magnisque cum portoriis mercatores ire consuerant, patefieri volebat. Huic permisit, si opus esse arbitraretur, uti in his locis legionem hiemandi causa conlocaret. Galba secundis aliquot proeliis factis castellisque compluribus eorum expugnatis, missis ad eum undique legatis obsidibusque datis et pahortibus in vico Veragrorum, qui appellatur Octodurus hiemare; qui vicus positus in valle non
Abbreviated transcription (Latin):
salutis cõsisteret. Occisis ad homĩu milib quatuor reliqui ĩ oppidum reiectisũt. posttridie eiꝰ
diei refractis portis cu iam defenderet nemo atq intronuissis militib nr̃is sectione eĩ oppidi u¬
niusam Cesar uendidit. Abhiis qui emerãt capitu nũs adeu uelatus est miliuz ququa¬
girita tuiu. Eode tp̃e. apublio crasso quẽ cu ĩlegione una nuserat aduenetos. iellos. osismõ
curiosolitas. sesuos. Aulercos. rhedones. que sũt maritume ciuitates octanũq actĩgunt.
certior fc̃s est. omĩes eas ciuitates ĩdeditione potestatẽq ppłi. Ro. c̃e redactos. Hiis rebꝰ gestis
omigallia pacata est: tarita huiꝰ belli adbarharos opinio ꝑlata est. uti abhiis nationib que trãs
tur. quas legationes Cesar ꝙ ĩ ytalia illĩcumq ꝓperabat: inita ꝓximaestate adse ren̾ti iussit.

Expanded text:
s consisteret. Occisis ad hominum milibus IIII reliqui in oppidum reiecti sunt. Postridie eius s consisteret. Occisis ad hominum milibus IIII reliqui in oppidum reiecti sunt. Postridie eius diei refractis portis, cum iam defenderet nemo, atque intromissis militibus nostris, sectionem eius oppidi universa Caesar vendidit. Ab iis qui emerant capitum numerus ad eum relatus est milium LIII. Eodem tempore a P. Crasso, quem cum legione una miserat ad Venetos, Venellos, Osismos, Coriosolitas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt maritimae civitates Oceanumque attingunt, certior factus est omnes eas civitates in dicionem potestatemque populi Romani esse redactas. His rebus gestis omni Gallia pacata, tanta huius belli ad barbaros opinio perlata est uti ab iis nationibus quae transtur. Quas legationes Caesar, quod in Italiam Illyricumque properabat, inita proxima aestate ad se reverti iussit.
Abbreviated transcription (Latin):
ria acciperẽt. Illi aũt mito ut ĩtellectu ẽ cõsilio ꝙ dedictione fẽa nr̃os p̾sidia nõ inductaros aut
deniq ĩdulgẽtius seruaturos crediderãt. partm cu hiis que retiruerãt et celauerãt arnus ꝑtun
exscutis excortice fcĩs aut ũminb ĩtextis que sb̾ito ut tp̃is exignitas postulabat pellib ĩ duxe¬
rãt. Teitia uigilia qua minime arduus ad nr̃as numitões ascensus indebat᷑. om̃ib copiis repẽ¬
te exoppido eructionẽ fecerũt. Celeriter ut añ Cesar imꝑat. ignib sigͥficatõe fcã exp̾iuissis caste¬
llis eo cõcursum ẽ. pugnatũq ab hostib ita acrit̾ est. ut auius fortibꝰ in extrema spẽ salutis. ĩ¬
quo loco ꝯ̃t eos qui exuallo turribq tela iacerent pugnari debuit. cu ĩma uirtute om̃is spes¬

Expanded text:
riam acciperent. Illi ante inito, ut intellectum est, consilio, quod deditione facta nostros praesidia deducturos aut riam acciperent. Illi ante inito, ut intellectum est, consilio, quod deditione facta nostros praesidia deducturos aut denique indiligentius servaturos crediderant, partim cum iis quae retinuerant et celaverant armis, partim scutis ex cortice factis aut viminibus intextis, quae subito, ut temporis exiguitas postulabat, pellibus induxerant, tertia vigilia, qua minime arduus ad nostras munitiones ascensus videbatur, omnibus copiis repente ex oppido eruptionem fecerunt. Celeriter, ut ante Caesar imperaverat, ignibus significatione facta, ex proximis castellis eo concursum est, pugnatumque ab hostibus ita acriter est ut a viris fortibus in extrema spe salutis iniquo loco contra eos qui ex vallo turribusque tela iacerent pugnari debuit, cum in una virtute omnis spe
Abbreviated transcription (Latin):
uatucos ẽe cõseruãdos ne se arrius dispoliaret sibiomies fere funtimos ẽẽ ininucos ac sue
uirtuti ĩuidere. aquibꝰ se defendẽ traditis arnus rõ possent sibi p̾stare. sũeu casu duce¬
rerit᷑. ꝙͣ uis forturiã appło Romano pati. ꝙ̃ abhiis ꝑcruciatu int̾fici. nt quos dominari
consuessent. Quib adhoc Cesar respondit. se magis cõsuetudĩe sua ꝙ̃ merito eoꝵ ciuta¬
te cõseruatuꝵ. si priusꝙͣmuru aries actigisset se dedissent. Set deditionis nulla ẽe con
Arinoꝵ magna multitudĩe deituro ĩ fossa que erat ante oppidum iacta sic. ut ꝓpe sũruã
spectum est celata atq inoppido detenta portis patefactis codie pace sãt usi. Subuespm
Cesar portas claudi ⁊rlitesq exoppido exire uissit. neꝙͣ noctu oppidam ahmilitib ĩ iu¬

Expanded text:
uatucos esse conservandos, ne se armis despoliaret. Sibi omnes fere finitimos esse inimicos ac suae uatucos esse conservandos, ne se armis despoliaret. Sibi omnes fere finitimos esse inimicos ac suae virtuti invidere; a quibus se defendere traditis armis non possent. Sibi praestare, si in eum casum deducerentur, quamvis fortunam a populo Romano pati quam ab his per cruciatum interfici inter quos dominari consuessent. Ad haec Caesar respondit: se magis consuetudine sua quam merito eorum civitatem conservaturum, si prius quam murum aries attigisset se dedidissenArmorum magna multitudine de muro in fossam, quae erat ante oppidum, iacta, sic ut prope summam  ut postea perspectum est, celata atque in oppido retenta, portis patefactis eo die pace sunt usi. Sub vesperum Caesar portas claudi militesque ex oppido exire iussit, ne quam noctu oppidani a militibus iniu