comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bu de meoss eroer dleraptorib quaquã specilit degreuis somi quid paridebrant qu hioe ne¬
fas de mcros facere ⁊e ptatierint. quid eañ suphis sacri canones pcipittit cit se i aco
dndes pensatis. De puellis raptis necdũ desponsatis nconcilio calee doner sis biges n
do quo ope marites & coiibentes raptoribus ÷ drert uit sc̃a sinodus siqni de dleriailsita
docidant griduꝓprio. siuero laiti: anathemati⁊ ent᷑ : Q uib uer ł apte dat incolu¬
g. qua lit̃ huius mali auceores dãpnandi sunt : quando participes & conhibentes tanto
themate feriunt᷑ & iuxta canonicã auccoritatẽ : ad coniugia legitima raptasibi iu¬
re uindicare nullate nus possunt xcviiii. Dedesponsatis & ab aliis raptis: De despon¬
& postea ab aliis raptas placuit erui &eis reddi quib: ante fuerunt desponsate : etiã sies
araptorib: uis in lata consiticerit : Pro inde statutũẽ as acro conuentu ut raptor publica pȩ¬

Expanded text:
specialiter decrevissemus, quid pati debeant qui hoc nefas deinceps facere temptaverint, quid tamen super his sacri canones praecipiunt hic inserendum dum desponsatis. De puelldi, cooperantes et conibentes raptoribus, decrevit sancta sinodus, si quidem clerici sunt, decidant gradu proprio; si vero laici, anathematizentur. Quibus verbis aperte datur inegi, qualiter huius mali auctores damnandi sunt, quando participes et conhibentes tanto anathemate feriuntur, et quod iuxta canonicam auctoritatem re vindicare nullatenus possunt. 99. De desponsatis et ab aliis raptis. De despontas puellas et post ab aliis raptas placuit erui et eis reddi, quibus ante fuerant desponsatae, etiamsi eis a raptoribus vis inlata constiterit. Proinde statutum est a sacro conventu, ut raptor publica poe
Abbreviated transcription (Latin):
rator sit & omnos fidelos ad iacores ipsius Sed quã quã sũma huius minis terii in nrã ꝑ
sona consistere uideat᷑ : tam̃ & diuina auctoritate & humana ordinatione ita ꝑ pastes
diuisã cẽ cognoscit᷑ ut nnus quis q urm̃ in suoloco &ordine partẽ nr̃ĩ minis terui habe¬
re cognos cat᷑ Vnde apparet qđ ego omniũ urm̃ ã monitor eẽ debeo : &omnes cos nr̃i adui¬
toros esse debetis : Nec e nĩ ignoramus quid unicuiq: urm̃ ꝓsibi cõmissa portione con
niat : &ideo prȩt̃ matere non possumus quin unũ quẽq: iuxta suũ ordinẽ ad moneamꝰ :¬

Expanded text:
rator sit, et omnes fideles adiutores ipsius. Sed quamquam summa huius ministerii in nostra rator sit, et omnes fideles adiutores ipsius. Sed quamquam summa huius ministerii in nostra persona consistere videatur, tamen et divina auctoritate et humana ordinatione ita per partes divisum esse cognoscitur, ut unusquisque vestrum in suo loco et ordine partem nostri ministerii habere cognoscatur. Unde apparet, quod ego omnium vestrum admonitor esse debeo, et omnes vos nostri adiutores esse dveniat; et ideo praetermittere non possumus, quin unumquemque iuxta suum ordinem admoneam
Abbreviated transcription (Latin):
Seprbis qui accipiendi eliris matis gratia ad ciuitates ingena dnĩ uenire solitierant : sanctutũ e
ue dehis qui longe positi sunt deocto uł decẽ unus ab epo cligat᷑ qu acceptã chrismasibia so
tus sus diligent̃ pͥferat: hnuero quinon longius acuntato quã quattue auc quiq milib habi¬
tant more solito adaccipietidũ cinisnia ꝑ seuemiant: Oscendi uer bigracia: aliononqua dniges na¬
sone palicend aut confir mandi oneries sent populis a nob ad moniti polbciti sunt sedeit ceps

Expanded text:
eris qui accipiendi chrismatis gratia ad civitates in coena Domini venire soliti erant, sancitum est, ut de his qui longe positi sunt, de octo vel decem unus ab episcopo eligatur, qui acceptum chrisma sibi et sociis diligenter perferat. Hi vero qui non longius a civitate quam quatuor aut quinque milibus habitant, more solito ad accipiendum chrisma per se veniant. Discendi vero gratia alio, non quadragesimandi aut confirmandi oneri essent populis, a nobis admoniti adm. a n. polliciti sunt se deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
ta priore sanitione. urgines deao ex tacis suȩ annorite consecrande sint: Quodsip̃nis¬
s necos sitates ante id fiericõpulent: nullũ possit ep̃o adferre p̃ iunditiũ conseeratio en¬
Deedaminatione scȩcrucis non facierida. Sanccitũẽ ut nullus de mnceps qua liba
examinationẽ cracis facere p̃sumat : nexp̃i passio quȩ ẽ .glorificatio. eiunuis libettu¬
meritute conteptai habeat᷑. ciii Depa bulo cdhiatmi uerbimintiando: E põs mone mis¬
esuepsessui poniraries paduli u⁊ bidiuam sedule populis adnintient: quia ntat becta
eregorius ir̃ dontõnse oec ulei udicis eaxcitat sacerdos si sinepdicatioro sontumce drt. Et

Expanded text:
 vigesimo quinto aetatis suae anno rite consecrandae sint. Quod si praemissae necessitates ante id fieri conpulerint, nullum possit episcopo adferre praeiudicium consecranti. De examinatione sanctae crucis non facienda. Sancitum est, ut nullus deinceps quamlibet examinationem sanctae crucis facere praesumat, ne Christi passio neque glorificatio cuiuslibet temeritate contemptui habeatur. 229. Dee per vicarios pabulum verbi divini sedule populis adnuntiet; quia, ut ait beatus Gregorius, iram contra se occulti iudicis excitat sacerdos, si sine praedicationis sonitu incedit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
talia agunt regnũdĩ non consequent᷑: Ideohȩc eadẽq magnus p̃dicator eccłȩ di singillat
nominauit : cũ omniscudio ꝓhibeant᷑ : intelligentes quã sit cerribile illud qđ dixr. Q m̃qu
talia agunt regnũdĩ non consequent᷑: Sed ec omni in stantia ãmonete eos dedilection
dĩ et ꝓximi. defide ec spe indõ. dehumilitate & pacientia Anuscuate. & continentia ł
benignicate & misericordia. De elemos iis et confes sione pectatorũ suorũ et ut debi¬
toribus suis secundũ dominicã orationẽ suadebita dimittant: scientes certis sime qđ a
ia agunt regnũ dĩ possidebunt : Et hoc ideodiligentius in iungimus urȩ caritati.
scimus tẽ porib: nouissimis pseudo doccnres eẽ uenturos: sicut ipse dñs ineuang elio p̃dox¬

Expanded text:
magnus praedicator aeclesiae Dei singillatim nominavit, cum omni studio prohibete, intellegentes quam sit terribile illud quod dixit: Qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Sed omni instantia ammonete eos de dilectione Dei et proximi, de fide et spe in Deo, de humilitate et patientia, de castitate et continentia, de benignitate et misericordia, de elimosinis et confessione peccatorum suorum, et ut debitoribus suis, secundum Dominicam orationem, sua debita dimittant: scientes certissime quod qui talia agunt, regnum Dei possidebunt Et hoc ideo diligentius iniungimus vestrae caritati, quia scimus temporibus novissimis pseudodoctores esse venturos, sicut ipse Dominus in Euangelio p
Abbreviated transcription (Latin):
ne adimplere possitis. VII De ad monitione ad laitos ꝓ honore ecclosiastico conseruan
nia ab illis cõmunit indicta rouerent conser uent & suos obseruare doceant & tompel¬
lant. Vt otiã dies dominicus sicut decet honoret᷑. & colat᷑omines studeant. & ut liberi¬
us fieripossic mertata & placita acomitib sicut sepeã monita fuit illo dieꝓhibe ant . in
De ad monitione adabbates &lauicos ꝓ monesteris exregali lar gitate si bi cõ mis sis
Abbatib & laicis specialit iubemus : ut in monasceriis que ex nr̃a largitate habent . ep̃o¬
rũ consilio & documento ea quȩ ad religionẽ canonicoꝵ monachorũ sci monialiũ ꝑtinent᷑

Expanded text:
ne adimplere possitis. 7. De admonitione ad laicos pro honore ecclesiastico conservando. ne adimplere possitis. 7. De admonitione ad laicos pro honore ecclesiastico conservando. rant, et ieiunia ab illis communiter indicta reverenter conservent et suos observare doceant et compellant. Ut etiam dies Dominicus sicut decet honoretur et colatur, omnes studeant. Et ut liberius fieri possit, mercata et placita a comitibus, sicut saepe admonitum fuit, illo die prohibeantur. 8. De admonitione ad abbates et laicos pro monasteriis ex regali largitate sibi commissis. Abbatibus quoque et laicis specialiter iubemus, ut in monasteriis quae ex nostra largitate habent, episcoporum consilio et documento ea quae ad religionem cano
Abbreviated transcription (Latin):
dit̃uuatis & eis adiutoriũ ad suũ minis teriũ ꝑagendũ pbeatis : & ut uos ipsi uiminis te
uris pacẽ & iustitiã faciatis. & quȩ nr̃a auctoritate publice fieridecer nunt: in ur̃is minis¬
teris studiosȩ ꝑficere studeatis: Proinde monemus uram fidelitate. ut memores sitis fi¬
uatores iustedici & uocari possitis. & nulla qualibot causa aut munerũ accepto aut ami¬
citia cuius lib& uł odiũ aut timor uł gratia abscatu rectitudinis uosdeduare conpella
nint̃ ꝓximũ & ꝓximũ semꝑiuste iudicetis: Pupillorũ uero & uiduarũ & cetero
possibilitate sitis: Illos quoq: quite meritate & uiolentia infurta & latrocinia si uerapi¬
nis communẽ pacẽ populi ꝑ turbari moliunt: ur̃o studio& correctione sicut decet com¬
cite : si aliqua ꝑsona in aliquo uob̵ inpedimentũ fuerit quin in eaq dicimus si¬
re ñ taleatis. nob̵ ad tẽpus illud notũfiat . ut ura auccoritate adiuti. minis teriũ nr̃m dig¬

Expanded text:
endum praebeatis, et ut vos ipsi in ministeriis vestris pacem et iustitiam faciatis, et quae nostra auctoritas publice fieri decernit, ut in vestris ministeriis studiose perficere studeatis. Proinde monemus vestram fidelitatem, ut memores sitis fivatores iuste dici et vocari possitis; et nulla quaelibet causa, aut munerum acceptio, aut amicitia cuiuslibet, vel odium aut timor vel gratia, ab statu rectitudinis vos deviare compellat, inter proximum et proximum semper iuste iudicetis. Pupillorum vero et viduarum et caeterorum possibilitatem sitis. Illos quoque, qui temeritate et violentia in furto et latrocinio sive rapinis communem pacem populi perturbare moliuntur, vestro studio et correctione, sicut decet, compescite. Et si aliqua persona in aliquo vobis impedimento fuerit, quin ea quae dicimus facere non valeatis, nobis ad tempus illud notum fiat, ut nostra auctoritate adiuti ministerium vestrum dig
Abbreviated transcription (Latin):
lubemus ut quib dataẽ potestas iudicandi: iusce indicent. sicut scriptũẽ. inste iuidicate fili
hominũ : Non in munerib: quia munera excecanti corda prudentiũ : & subuestine cordauis tur
Non in oblatione necinconsideratione ꝑ sonȩ .: sed sicat indeutero nomio dictũ ẽ. Quodius tũ est
icate si te citis sitille siue peregrinus. nalladistantia ꝑ sonarũ quiadĩ iuditiũẽ: Primon
in inditiodiligent̃ discernaturi lexa sapientib: popubi composica ne ꝑ ignorantiã auia uerita¬
tis erret. &dũ ille intelligit rettũ udiciũ: caneat nedeclinet aut ꝑadolationẽ aliquorũ
ur ꝑ amorẽ cuius libet amici aut ꝑtimore alicuus potentis ant ꝓpt̃ ꝓmiũ arecto iaditio: Rectõ autẽ &¬

Expanded text:
us. Ut quibus data est potestas iudicandi, iuste iudicent, sicut scriptum est: Iuste iudicate, filii us. Ut quibus data est potestas iudicandi, iuste iudicent, sicut scriptum est: Iuste iudicate, filii hominum. Non in muneribus, quia munera excoecant corda prudentium et subvertunt verba iustorum. Non in adolatione, nec in consideratione personae, sicut in deuteronomio dictum est: Quod iustum est iudicate; sive civis sit ille, sive peregrinus, nulla sit distantia personarum; quia Dei iudicium est. Primo namque in iudicio diligenter discernatur lex a sapientibus populi composita, ne per ignorantiam a via veritatis erret. Et dum ille rectum intellegit iudicium, caveat, ne declinet aut per adulationem aliquorum, aut per amorem cuiuslilibet amici, aut per timorem alicuius potentis, aut propter praemium, a recto iu
Abbreviated transcription (Latin):
lus ep̃s : induas uelare p̃sumat. Lxiii Defidecatholica et primo p̃ceptalegis. Primo omni¬
exeoto corde. & excotamente. et ex cota anima. & ex eoca uistute. Luiui Depace & concordia
seruanda. Prȩcipimus ut pax sit et concordia & un animitas cũamini populo xp̃iano int̃ ep̃os abba¬
tes. comites iudices ec omines ubiq seumaiores seuminores ꝑ sonas : quia ni hildõ sine pace placet.
ecmunus sc̃ȩ oblationis ad altare sicut in euangelio psod nõ p̃cipiente legimus: et ut ẽ illud so¬
dũ mandatũ inlege . diliges ꝓximũ cuũ sicut teipsũ Itẽ in enangelio. Beatipacifici. qm̃ filudi
uocabunt᷑ : Et lterũ. In hoccognoscent om̃s quuiamei discipuliestis : sidilectionẽ habueritis ad
inuigẽ: In hoc enimpcepto discer punt᷑ filidĩ & filiidiaboli q̃uia filidiaboli semꝑdis sensiones
dis cordias mouere satagunt : fili autẽdi semꝑ paci & dilectionisctident. LX Deiudicibi¬

Expanded text:
ur quindecim solidis. 4. De fide catholica et primo praecepto legis. Primo omniex toto corde, et ex tota mente, et ex tota anima, et ex tota virtute. 59. De pace et concordia servanda. Ut pax sit et concordia et unanimitas cum omni populo christiano inter episcopos, abbates, comites, iudices et omnes ubique seu maiores seu minores personas: quia nihil Deo sine pace placet, nec munus sanctae oblationis ad altare, sicut in euangelio ipso Domino praecipiente legimus. Et ut est illud secundum mandatum in lege: Diliges proximum tuum sicut te ipsum. Item in euangelio: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Et iterum: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem. In hoc enim praecepto discernuntur filii Dei et filii diaboli, quia filii diaboli semper dissensiones et discordias movere satagunt, filii autem Dei semper paci et dilectioni student. 60. De iudicib
Abbreviated transcription (Latin):
sarũ cȩlebrationes : ut fidẽ rectã teneant. & baptisma catholicũ & missarũ cȩlebrationes : ut fidẽ rectã te¬
neant. & baptis macatholicũ obseruent. & missarũ p̃ces bene intelligant. et ut palmi digne secundũ diuisio¬
nes uer suũ modulent᷑: & dominicã orationẽ ipsi intelligant &omnib p̃dicent intelligandã . ut quisq sciat
gotia uł uaniloquia in etclesis nonagant᷑ : quia domusdĩ domus orationis debet esse non spelunca latroni
Et intentos habeant animos addm̃ quandoueniunt admissarũ solemnia & nonexeant ante completi¬
onẽ benedictionis sacerdocalis : LxVIII Deminstris altaris diet descola: Fllagitamus uram almitatẽ¬

Expanded text:
 missarum celebrationes, ut fidem rectam teneant, et baptisma catholicum observent, et missarum preces bene intellegant, et ut psalmi digne secundum divisiones versuum modulentur, et dominicam orationem ipsi intellegant et omnibus praedicent intellegendam, ut quisque sciat negotia vel vaniloquia in ecclesiis non agantur: quia domus Dei domus orationis debet esse, non spelunca latronum. Et intentos habeant animos ad Deum, quando veniunt ad missarum sollemnia, et ut non exeant ante completionem benedictionis sacerdotalis. 68. De ministris altaris, et de scola. Sed et hoc fl
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ alterũ nillus sollicit& ad clericalẽ uł monachalẽ ordiiẽ : sine uol uniare: ilicentia dimini sui. xxiiii.
Destabilitate ep̃oꝵ ł clericoꝵ Itẽ inẽdẽ sinodo ut nullus ab

Expanded text:
servum alterius nullus sollicitet ad clericalem vel monachicum ordinem sine voluntate et licentia domini sui. 24. servum alterius nullus sollicitet ad clericalem vel monachicum ordinem sine voluntate et licentia domini sui. 24. De stabilit
Abbreviated transcription (Latin):
causa xu. Dedie dominica qualit seruanda sit. Itẽ in eodẽ concilio p̃cipt᷑ ut adues pera usq ad ues¬
peradies dominica seruetur XVIDeignotis angeloꝵ nominib: Itẽ in eodẽ ineode p̃cipit utignota ange
lort̃ nomina nec fingant᷑ nec nominant᷑ nisilloꝵ quos habemus mauctoritate : hn sant michael gabricd
raphael. XUII Demulierib ne ad altare accedant. Itẽ in eodẽ concilio. qđ non opos teat mulieres ad alta¬
ro. Itẽ incõcilio calce donensi qđ nõ opos teat ep̃maut quẽ lib& ea dero ꝑ prcimias &r dinari. qui utri q: depo¬
nendi sunt & quioedmnat & qui erdimet᷑ nec non& qui meditat orẽ inteos. Itẽ de eadẽre incanonib aploꝵ
oius et a cõmumicatione abscielat᷑ . xxi. Demaleficis uł in cantatorib: Itẽ mec de concilio. ut codearis
male ficuncantatores & hncantaerices fieri non sinent᷑ : quos insimone mago t̃rbilit̃ dñs danaut XXII. De mona chi

Expanded text:
ur. 65. De die dominica, qualiter observanda est. Item in eodem concilio praecipitur, ut a vespera usque ad vesperam dies dominica servetur. 66. De ignotis angelorum nominibus. Item in eodem concilio lorum nomina nec fingantur nec nominentur, nisi illorum quos habemus in auctoritate. Hi sunt Michael, Gabriel, Raphael . 17. De mulieribus, si ad altare accedant. Item in concilio eodem, quod non oporteat mulieres ad altaro. Item in concilio Chalcedonensi, quod non oporteat episcoporum aut quemlibet ex clero per pecunias ordinari. Quia utrique deponendi sunt, et qui ordinat et qui ordinatur, necnon et qui mediator est inter eos. Item de eadem re in canonibus apoeius, et a communione abscidantur. 21. De maleficis vel incantatoribus. Item in eodem concilio, ut coclearii, malefici, incantatores et incantatrices fieri non sinantur: quos in Simone mago terribiliter Dominus dampnavit. 22. De m
Abbreviated transcription (Latin):
ces seẽ : quantũ malũ sit odiũ uł inuidia. In lege enĩ scriptũẽ. Nonoderis fratrẽ tuũ incordetuo. sed
pab lice arguȩ eũ. Itẽ ioh euangelista : quiodit fratrẽ suũ : homicidaẽ. Itẽ in euuangelio si peccauerit in
te frac̃tuus : uade et torripe eũ int̃te & ipsũ solũ. & rełq̃. LxiiIi. Deauaritia uł concupis centia: Deaua
uero legit᷑ : qđ radix sit ommũ maloꝵ : Et in lege : Non concupiscesrẽ pximitui : LXU. De honore pa¬
entũ : Hoc cũ magnostudio a monendũẽ ut filii honorent parentes suos quia ipse dñs dic
Honora patrẽ tuum & matrẽ tuam: ut sis longeuus suꝑt̃rã quã dñs ds̃tuus dabit tibi : LXVI Defide

Expanded text:
cesse est, quantum malum sit odium vel invidia. In lege enim scriptum est: Non oderis fratrem tuum in corde tuo, sed cesse est, quantum malum sit odium vel invidia. In lege enim scriptum est: Non oderis fratrem tuum in corde tuo, sed publice argue eum. Item Iohannes euangelista: Qui odit fratrem suum, homicida est. Item in euangelio: Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum solum; et reliqua 64. Item de avaritia et concupiscentia. De avarvero legitur, quod radix sit omnium malorum; et in lege: Non concupisces rem proximi tui. 65. De honore parentum. Hoc cum magno studio ammonendum est, ut filii honorent parentes suos; quia ipse Dominus dicit: Honora patrem tuum et matrem tuam, ut sis longaevus super terram, quam dominus Deus tuus dabit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ ipsedns ineunangelio. Egosuuia & ueritas: Ideo qui mueritate & caritate urat.: indõ iurat : Itẽ
canendũe. nepharisaica suꝑstitione aliquis plus atirũ honoret quã altare. nedicat eidñs Stultȩ ecce
quidẽ mauis aurũ analtare qđ sc̃ificat aurũ : sedec nob̵ hones cũ uidet᷑ uc quimnscis hab& iurare . hoc ie¬
Et qui semel ꝑiuratus suerit nectestis sit post hȩc nec ad sacram̃tũ accedat. nec insua causa uł alteruis
uirator existat. Lxii. Deauguuis ł aliis maleficiis. Habemꝰ in lege dni mandatũ non augure mini :
Et indeutero nomio: Nemosit quiariolos scis citet᷑ uł somn aliseruet : uł auguria intendat : Itẽ : Nemo
sit maleficus nec incantator: necplitonis consolator: Idõ p̃cͥpimꝰ ut nec auguratores. nec incancatores
usus et dõ ex secrabilis ubicũq: inuenit᷑ collat᷑ & destruat᷑ : Lxiii Deodio uł inuidia: Prȩdicare ne¬

Expanded text:
Item ipse Dominus in Evangelio: Ego sum via et veritas. Ideo qui in veritate et caritate iurat, in Deo iurat. Item cavendum est ne farisaica superstitione aliquis plus aurum honoret quam altare; ne dicat ei Dominus: Stulte et caece, quid est maius, aurum an altare, quod sanctificat aurum? Sed et nobis honestum videtur, ut qui in sanctis habet iurare, hoc ieEt qui semel periuratus fuerit, nec testis sit post haec, nec ad sacramentum accedat, nec in sua causa vel alterius iurator existat. 62. De auguriis vel aliis maleficiis. Habemus in lege Domini mandatum: Non auguriamini; et in deuteronomio: Nemo sit, qui ariolos sciscitetur, vel somnia observet, vel auguria intendat. Item: Nemo sit maleficus, nec incantator, nec phitonis consultor. Ideo praecipimus, ut nec cauculatores et incantatores, usus et Deo execrabilis, ubicumque inveniatur, tollatur et distruatur. OMNIBUS.--65. Item praedicari ne
Abbreviated transcription (Latin):
gere suꝑ flua abscidere recta coartare studomus. sed magis bonitdo caritatis amimo sascipiat:
dã legimꝰ in regnorũ libris. quomodosẽs iosias rognũ sibi ad ñodatũ cirtũe uaido corrigendoa monen¬
do ad eodltt̃ nerdiseremt reuocare:. Noniͣne eius scitatiae qui perabilẽ faciã: sed qđ nob funt ubiquẽ
tadẽ uos amonore studea tis & quȩcũq uob alia necessaria esse scitis ut & ista & illa & qualiintentione
tinus et urã sollertia. & subiectorũ obȩdientia &t̃ nafelicitate ab omni potente dõ reminere
XPLICIT PRȨEATIO SONM RAROLISERE ISSIMIIMPERATORIS. INCIPIVNT CAP̃ SUPSERIPTA

Expanded text:
gere, superflua abscidere, recta coarctare studemus, sed magis benivolo caritatis animo suscipiat. Nam legimus in regnorum libris, quomodo sanctus Iosias regnum sibi a Deo datum circumeundo, corrigendo, ammonendo, ad cultum veri Dei studuit revocare. Non ut me eius sanctitati aequiperabilem faciam, sed quod nobis sint ubique eadem vos ammonere studeatis, et quaecumque vobis alia necessaria esse scitis, ut et ista et illa aequali intentione tenus ut et vestra solertia et subiectorum obedientia aeterna felicitate ab omnipotente Deo remuneretur. Explicit praefatio domni Karoli praeclarissimi imperatoris. INCIPIUNT CAPITULA SUPRASCRIPTA
Abbreviated transcription (Latin):
u De his quia si nodo uł as uo ep̃o
dapnatisunt. Haet tero ꝑsingula capituila. instatutis
in conciluligere potestis. seu maluis scõꝵ patrũ sinoda lib: edictis & mantioce no concilio
ins quid̃pnatisunt as modo uł as uo epõ & postea ministrare p̃siment. praecipit̃ ut nullus audaut comu
ueare: siqus uero eis cõmuncauerit: simili sententioe subiaceat sicut & dãpnatꝰ: uiii De suffraga neis eñs:
tẽ in ecdẽ concilio : ut ad metropolitanũ ep̃m. suffraganei respicutł. ⁊ inuhil noui audeent focere . uiscus parro

Expanded text:
qui a synodo vel a suo episcopo damnati sunt. Haec vero per singula capitula in statutis Niceni concilii legere potestis, seu in aliis sanctorum patrum synodalibus edictis et in Antioceno concilio, quod hi, qui damnati sunt a synodo vel a suo episcopo, et postea ministrare praesumunt, praecipitur ut nullus auunicare. Si quis vero communicat, simili sententia subiaceat, sicut et dampnatus. 8. De suffraganeis episcopis. Item in eodem concilio, ut ad metropolitanum episcopum suffraganei respiciant, et nihil novi audeant facere in suis parro
Abbreviated transcription (Latin):
tis suç annũ : quia dñs iđs ap̃s non p̃dicauut ante axex mũ annũ. LDe paceclanda. indecre¬
calib i. mocencipipȩ tt̃ parxdet᷑ a b omnib: confectis xp̃ĩsaeramentis. Li Desponsa alte¬
rius. Indecretalib firiciipapȩ : ut alterius sponsã. nemoacce piat. Lii. Denominib: recitan¬
dis: Itẽ eius dẽ ut nomina publicȩ nonrecitent᷑ : ante p̃ces sacer dotales. Luii Decanonũ
istitutis aprb̃is nonignorantis. Itẽ eiusdẽ. ut nulli sacer doti liceat ignorare : scõrũ co¬
nũ inscicuta Liiii Dedericis alterius ep̃i. Andecrecis leonis papȩ sanccituẽ & insar dicensi¬
imat & hoc gangrense conciliũ ꝓhibec. Iui Desacer dotib: contra decrecalia agentib:
Itẽ eius dẽ ut siquis sacerdotũ contra conscituta decretalia p̃sũptiosȩ agens corrigi noluerit :

Expanded text:
a. In decretalibus Innocentii papae, ut pax detur ab omnibus, confectis Christi sacramentis. 51. De sponsa alterius. In decretalibus Syrici papae, ut alterius sponsam nemo accipiat. 52. De nominibus recitandis. Item eiusdem, ut nomina publice non recitentur ante preces sacerdotales. 53. De canonum institutis a presbyteris non ignorandis. Item eiusdem, ut nulli sacerdoti liceat ignorare sanctorum canonum instituta. 54. De clericis alterius episcopi. In decretis Leonis papae sancituaesumat. Et hoc Gangrense concilium prohibet. 56. De sacerdotibus contra decretalia agentibus. Item eiusdem, ut si quis sacerdotum contr
Abbreviated transcription (Latin):
reportare satagatis nelupuis insidians aliquẽ canonicas sanctiones trans gredioitẽ uł pa¬
c̃nas traditiones uniuersaliu concilioꝵ excedente. qđ ab sit innemens deuoret: Ideo meig¬
nȩ deuotiones studit̃ ã monendi et aciartandistne imo cõpellendi. ut firmafido
tigabiliꝑ seuerantia intra pat̃ nas sanctiones secõtineant. In quo cperis studo scut certis¬
sime saniitas ura nram uobis cooperaridiligentiã. Qua ꝓpt̃ & nr̃os aduos direximus missos
quiex nr̃i nominis auccoritate una uobcũco rigerent qaecorrigendaes sent. Sed ecꝰli¬
qua capitula ex tanonicis institutionib quȩ magis uob necessaria uide bant᷑ subiunximus
Nealiquis quȩ sohuius pietatis a monitionẽ esse p̃suptiosã iudicet qua nos errata corri

Expanded text:
reportare satagimini ne lupus insidians aliquem canonicas santiones transgredientem uel pareportare satagimini ne lupus insidians aliquem canonicas santiones transgredientem uel paternas tradiciones uniuersalium conciliorum excedentem quod absit inueniens deuoret. Ideo magno deuotionis studio ammonendi et adortandi sunt immo conpellendi ut firma fide et infatigabili perseuerantia intra paternas sanctiones se contineant in quo opere et studio sciat certissime sanctitas uestra nostram uobis cooperare diligentiam. Quapropter et nostros ad uos direximus missos qui ex nostri nominis autoritate una uobis cum corrigerent que corrigenda essent. Sed et alia capitula ex canonicis institutionibus quem magis nobis necessaria uidebantur subiunximus. Ne aliquis queso huius pietatis ammonitionem esse presumptiosam iudicet qua nos errata corri
Abbreviated transcription (Latin):
nante dnõ nr̃o ihũ xp̃o in ꝑpetuũ. Ego Rarolus gratia di enusq: misericcrdia dona¬
b ecdesias cicȩ pietatis ordinib seasecularis potentiae dignitatib: in xp̃od nõ dõ cet no ꝑpetuae
pacis etbeatitudinis saltte: Considerans pacifico piae mentis intuitu. unacusater dotib: eetor¬
siliaris nr̃is abuandantẽ in nos nrm̃q populũ xp̃iregis dementiã et quã necefsariatꝰ non solũ
totocude et ore eius pietatiagere gratias inces santer : sedetiã continua bonꝵ operu exer¬
citatione eius insistere laudib: quatenus quinroregnotantos contulit hoores : suaꝓtec¬
tione nos nrm̃q regnũ mȩ cnũ conseruare dignetur: Quaꝓppt̃ placut nobis uram rogare
solertiam : Opastorts ecclesiarũ xp̃i ec doctoros gregis tius et clarissima mundi luminaria.: ut
uiglitura et sedula ã monitione populũdi ꝑ pascua inte aternȩ ducere secdertis &errani¬
tes oues ꝑbonoꝵ exẽplaoperũ seuados tationẽ humeris intra ecaleslasticȩ firmuatis muros

Expanded text:
nostro Iesu Christo in perpetuum. Ego Carolus, gratia Dei eiusque misericordia donanibus ecclesiasticae pietatis ordinibus, seu saecularis potentiae dignitatibus, in Christo domino deo aeterno, perpetuae pacis et beatitudinis salutem. Considerans pacifico piae mentis intuitu, una cum sacerdotibus et consiliariis nostris, abundantem in nos nostrumque populum Christi regis clementiam, et quam netoto corde et ore eius pietati agere gratias incessanter, sed etiam continua bonorum operum exercitatione eius insistere laudibus; quatenus qui nostro regno tantos contulit honores, sua protectione nos nostrumque regnum in aeternum conservare dignetur. Quapropter placuit nobis vestram rogare solertiam, o pastores aecclesiarum Christi et ductores gregis eius, et clarissima mundi luminaria, ut vigili cura et sedula ammonitione populum Dei per pascua vitae aeternae ducere studeatis; et errantes oues bonorum exemplorum seu adortationum humeris intra ecclesiesiastice firmitatis muros
Abbreviated transcription (Latin):
ibituẽ nedeinceps a quo quã fieri psumat᷑ : nisi solũ modonecessitate redimeridorũ cap¬
rũ compellante : LXXXUIII. Deecdesus destructis uł denonis & decimis. Deecdesus
ne descructis uł denonis et decimis siue decliustris canon corũ qualit̃ constitui & ordinari
nobis placuerit : aliis capitulis subt ad notauimus . XC Deecdesiarũ honore. Deecclesiarũ
honore quomododõ adiuuante quantũ in nobis iuget. similit̃ in subt ad notatis capitu¬
ordinabant satramenta & munera contra diuinã & canonicã auctoritatẽ accipere uł exige¬
re solitierant matis omnib Inibitũe ne ulcerius fiat : quiuixta sacros cinones ut̃ que gra
duꝓpriotilia facents decidero debent. xcn. Deprbis quifeminas in domib habent : Sincti

Expanded text:
hibitum est, ne deinceps a quoquam fieri praesumatur, nisi solummodo necessitate redimendorum caphibitum est, ne deinceps a quoquam fieri praesumatur, nisi solummodo necessitate redimendorum captivorum compellente. 89. De ecclesiis destructis, vel de nonis et decimis. De ecclesiis sane destructis, vel de nonis et decimis, sive de claustris canonicorum, qualiter constitui et ordinari a nobis placuerit, aliis capitulis subter adnotavimus. 90. De ecclesiarum honore. Sed et de ecclesiarum honore, quomodo Deo adiuvante, quantum in nobis est, vigeat, similiter in subter adnotatis capituordinabant sacramenta et munera contra divinam et canonicam auctoritatem accipere vel exigere soliti erant, modis omnibus inhibitum est ne ulterius fiat: quia iuxta sacros canones uterque gradu proprio talia facientes decidi debent. 92. De presbyteris qui feminas i
Abbreviated transcription (Latin):
pos sint rerũ ppriarũ exheredari : Quodsi aliquis de inceps hoc faceretemptauerit : sino¬
daliuł imperiali sententia modus omnib: feriat᷑. LxxXIIII. De prbis conscituendis
tuendos obtulerint : nulla qualibet occasione eosreiciant. ΚxXXV Demansis unius¬
cunusq ecłȩ. Sanccitũẽ ut unicuniq ecdȩ unus mansus integer absq al ioseruitio ad tri
bus neque deatriis uł ortis iuxta ecclesiã positis. neq dep̃scripto manso aliquod seriiti¬
um faciatat prec̃ ecde siasticũ : Et sia liquid amplius habuerint : inde seniorib suis
stitutis: Sanctitũ ẽ. deuillis nouis. et ecclesus in eis nouit̃ constitacis: ut de
de ipsis uillis ad eas dẽ ecdesias conferantur : LxXXVII. De sacris uasis ecđȩ inpignus¬
datis: Desacris uasis eclȩ quȩ inpignus a non nullis inquibus dã locis dari comperimus in¬

Expanded text:
possint rerum propriarum exheredari. Quod si aliquis deinceps hoc facere temptaverit, a sinopossint rerum propriarum exheredari. Quod si aliquis deinceps hoc facere temptaverit, a sinodali vel imperiali sententia modis omnibus feriatur. 84. De presbyteris constituendis. tuendos obtulerint, nulla qualibet occasione eos reiciant. 85. De mansis uniuscuiusque ecclesiae. Sancitum est, ut unicuique ecclesiae unus mansus integer absque servitio alio adtribubus, neque de atriis vel ortis iuxta ecclesiam positis, neque de praescripto manso, aliquod servitium faciant praeter ecclesiasticum. Et si aliquid amplius habuerint, inde senioribus suis stitutis. Sancitum est de villis novis et ecclesiis in eis noviter constitutis, ut decimae de ipsis villis ad easdem ecdatis. De sacris vasis ecclesiae quae in pignus a nonnullis in quibusdam locis dari comperimus, in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuius constituti nram auctoritatẽ suffraga nei uero illoꝵ exemplar illius poenes se
habeant & quando cũq: defamiliȩ ecdȩ ncilis inuentus aquis ordinandus ẽ : inam bone
ipsa auccoritas corã populo legat᷑ & corã sacer dotib uł corã fidelib: laicis ante cornualta¬
ris sicut in nr̃a auctoritate continet᷑ remota qualibet calliditate lib̾tatẽ consequat᷑ & tunc
de mũ ad grad ecclesias tieos ꝓmoueat᷑ : similit quoque dehis agendũ est quos laici defami
lia etlesiarũ ad sacros ordines ꝓ mouere uoluerint : sed et de his quos prȩpositica nonicorũ
aut mona chorũ ordinandos expecierint eadẽ forma seruandae : Lxxxiii Deꝑsonis
aquibi non sunt res accipieridȩ : Statutuẽ. ut nullus quilibet ecdesiasticus ab insꝑsonis
res de inceps accipere p̃sumat : quarũ liberi aut ꝓpinqui hac inconsulta oblatione

Expanded text:
provincias constituti nostram auctoritatem, suffraganei vero illorum exemplar illius penes se provincias constituti nostram auctoritatem, suffraganei vero illorum exemplar illius penes se habeant. Et quandocunque de familia ecclesiae utilis inventus aliquis ordinandus est, in ambone ipsa auctoritas eorum populo legatur, et coram sacerdotibus, vel coram fidelibus laicis ante cornu altaris, sicut in nostra auctoritate continetur, remota qualibet calliditate libertatem consequatur: et tunc demum ad gradus ecclesiasticos provehatur. Similiter quoque de his agendum lia ecclesiarum ad sacros ordines promovere voluerint. Sed et de his, quos praepositi canonicorum aut monachorum ordinandos expetiverint, eadem forma servanda est. 211. De personis, a quibus non sunt res accipiendae. Statutum est, ut nullus quilibet ecclesiasticus ab his personis res dein
Abbreviated transcription (Latin):
de ad gradus ecclesiasticos ꝑuenerit : decre cũẽ ut deponat᷑ & dominus eiꝰ eũ recipiat :
Siuero anus uł pat̃ ab alia patria in aliã migrans in eadẽ ꝓuincia filiũ genuerit & ipsefi¬
lius ibidẽ educatus t ad gradus ecclesiasticos ꝓmocus fuerit. et utrũ seruus sit ignora ue¬
it & postea uemenis cominus eius legib: eũ ad quisierit : sanccitũ ẽ ut si dominus e
nicis extrahere uoluerit : gradũ amittat: Quia iuxta sacros ordines uilla ꝑsona
manens  sacer docii dignitate fiinginon pocest : Dereb: uero illoꝵ uł peculariquia
ꝓprus dominis lib̵tate donant᷑ ut ad građ ecclesi asticos iure ꝓmoue ant᷑: statũ ẽ ut in
pads tate dominor consistat utrũ illis concedere ansibi uindicare uoluerint : Cȩterũ si post
oidinationẽ aliquid ad quisierit : illud obseuet̃ qd inta nonib deconsecrat s nihil habes to¬
bi constitue: Deecdesiarũ ueroseruis cõmuni sententia decretũe : ut archiep̃i ꝑ singulas

Expanded text:
de ad gradus ecclesiasticos pervenerit, decretum est ut deponatur, et dominus eius eum recipiat. Si vero avus vel pater ab alia patria in aliam transmigrans, in eadem provincia filium genuerit, et ipse filius ibidem educatus et ad gradus ecclesiasticos promotus fuerit, et utrum servus sit ignoraverit, et postea dominus eius veniens legibus eum adquisierit, sancitum est, ut si dominus einicis extrahere voluerit, gradum amittat: quia iuxta sacros ordines vilis persona manens sacerdotii dignitate fungi non potest. De rebus vero illorum vel peculiare qui a propriis dominis libertate donantur, ut ad gradus ecclesiasticos iure promoveantur, statutum est, ut in potestate dominorum consistat, utrum illis concedere an sibi vindicare voluerint. Ceterum, si post ordinationem aliquid adquisierit, illud observetur, quod in canonibus de consecratis nihil habentibus constitutum est. De ecclesiarum vero servis communi
Abbreviated transcription (Latin):
si nominare noluerit : teneat᷑ adiundictã : Qđ si ho nestior ꝑsona ẽ et pro scelere rta¬
tionẽ reddat et quȩ ablata ł cuersa fuerant qua d rupli c̃positione restituat : Qđh¬
certe apud seriũ rapinȩ pars epperiat᷑ : centũ quin quaginta flagella publice ex
periunt᷑ cCCIUI: Quicũq iugenuũ uł seruus aliquit diripiend i indicauerit ut
cuĩ cũq ees eũ tat᷑ aut pecora uł iuñta diripiant᷑ & e hoccertis ꝓbationib: publi¬

Expanded text:
si nominare noluerit, teneatur ad vindictam. Quod si honestior persona esi nominare noluerit, teneatur ad vindictam. Quod si honestior persona etionem reddat, et quae ablata vel eversa fuerant quadrupliciter restituat. Qcerte apud servum rapinae pars reperiatur, centum quinquaginta flagella publice extcunque ingenuus vel servus aliquid diripiendum indicaverit, ut cujuscunque res evertatur, aut pecora, aut jumenta diripiantur, et hoc certis probationibus publi
Abbreviated transcription (Latin):
possidentẽ prius quã ꝓ ipsouidicissententia ꝓcedat siauisammeliore habuerit ipsãcan s adequa agr̃ pdat
ille uero quuuolentiã ꝑtulit pnuersamstatu quo fueranit recipict. & quȩ possedit secur t̃eneat S uero
iliud nuiadit qđ ꝑ iuidicium obtonere potuit. & causcomamitat : & aliud tantũ quantũ nua sit recdder
expulso Siad diripiendũ quisq alios puitasse repperiat᷑. cccliuii Siquis ad diripiendũ alios ouutaue¬
rit ut cũcũqr encuertat ait pecora ł cmalia quecũq diripiat: illicui resdureptaẽ inseptuplũ quae
sublatast̃restituat hiuero quicũipso fuerint sungenus int. qui nos soł aomponore cõpellantur
autsincoi habuerint unde cõponant : & flogella suiscipiant. Suero seruihoc sinedomoriuolinitate
cõmiserint : centenis quinquagenis flagellis uerberentur. et abeis resom̃s in integro in

Expanded text:
possidentem priusquam pro ipso judicis sententia procedat, si causam meliorem habuerit, ipsam causam de qua agitur perdat. possidentem priusquam pro ipso judicis sententia procedat, si causam meliorem habuerit, ipsam causam de qua agitur perdat. Ille vero qui violentiam pertulit, universa in statu quo fuerant recipiat, et quae possedit securus teneat. Si vero illud invadit quod per judicium obtinere potuit, et causam amittat, et aliud tantum qua Si ad diripiendum quisque alios invitasse reperiatur, cap. 353. Si quis ad diripiendum alios invitaverit, ut cujuscunque rem evertat, aut pecora vel animalia quaecunque diripiat, illi cujus res direpta est in septuplum quae sublata sunt restituat; si vero qui cum ipso fuerint, ingenui sint, quinos solidos componere compellantur. Aut, si non habuerint unde componant, 150 flagella suscipiant. Si vero servi hoc sine domini voluntate commiserint, centenis quinquagenis flagellis verberentur, et ab eis res omnes integro in
Abbreviated transcription (Latin):
pesigereustitoeture : ad probetse aut sacramento aut tes tibus ooio center
qđ eũ fure nescierit
eteqd̃ apud enon agnosctur acceptam precumeditatem restiuat: atque ambodats
nucem sacramentis promittant. quod fure fideliter que rauit
ses omuno furer ouerurt nequiu oront rentantum quac emꝑtaẽ dominorei emitor
exrttgritate reformat. Suero domun re furem noueri & cumpublicart noluerit reextoto ant¬
tat qua emptor quete possideat. Nco & deseriuis formo seruabitur. Netestaficent᷑ maumsi ecelii.
Libc̃ ł liberta inullis negocus contraquẽquã testononiũ dicere adnutant᷑. ex cepto inaliquibus
ausis. ub ingenuitas dece dinosciur sicut ꝓmissuc̃ & deseruis. Quiaidignuonnrã penscot dem̃tia
iilibertoꝵ testimonia ingenus dapna concuciat Quuero decide fuerint ꝓgenti ad cestimnoniũ uit cia
gneratione admittant Siposessor ꝑiuolentiã expellat᷑ ccc .liii. Quncũq uiolenter ex pulert¬

Expanded text:
potuerit invenire, adprobet se aut sacramento aut testibus innocentem, quod eum furem nescierit; et quod apud eum agnoscitur, accepta pretii medietate restituat; atque ambo datis invicem sacramentis promittant, quod furem fideliter quaerant. Quod si omnino furem invenire nequiverint, rem tantum, quae empta est, domino rei emptor ex integritate reformet. Si vero dominus rei furem noverit et eum publicare noluerit, rem ex toto amittat, qu liberta in nullis negotiis contra quemquam testimonium dicere permittantur, exceptis illis causis in quibus ingenuitas deesset, sicut praemissum est et de servis, quia indignum nostra pensat clementia ut libertorum testimonia ingenuis damna incutiant. Qui vero ex iisdem fuerint progeniti, ad testimonium a tertia generatione admittuntur. De
Abbreviated transcription (Latin):
curã corã altari aut supͣ ten& inmanudicens ei dẽ loci s ac̃dotib: arq: custodib: Offerodõ atq
dedico om̃s res quȩ hac in cartula tenent̃ inserte prore missione peccatorũ meorũ ac pa¬

Expanded text:
turam coram altari aut supra tenet in manu, dicens eiusdem loci sacerdotibus atque custodibus: « Offero Deo atque turam coram altari aut supra tenet in manu, dicens eiusdem loci sacerdotibus atque custodibus: « Offero Deo atque dedico omnes res, quae hac in cartula tenentur insertae, pro remissione peccatorum meorum ac pa
Abbreviated transcription (Latin):
bene doctielectionẽ udelicet ceterorũ &r benedictionẽ dandã & ad periditantiũ rec̃tiliationeti
faciendã neuos & nos sunulcũ plurib pereamus sedecrũ p̃cib: atiã memora utiũ ẽ fulciamir:¬
Quã formã & desacerdotib tonere optamꝰ iđ ut nec illi in hostẽ nisi bene docti etipsielectione atq ꝑmis¬
sionȩꝓpriorũ eporũ quitam̃ talessint de quorũ scientia &iuta & coniersatione omõis securice possim
geredesideram̃ ut & ipsi& uos& noss aliuores simꝰ & dõpociũ ipso amminiculante placere meream : Scim
a fideolib: collote dõq sacrater aufert : ꝓculdubio sacrilegiũ cõmittit : Cac enĩ ẽ : quuista ñiuid&:
lius quis ergo nrm sua sresȩcđłȩ tradit : d nõdõ illas offert atq: dedicat suisq: scis & ñ alteri
cendocalia & agendoita : Facit enĩ scripturã deipsis reb quas dõ dare desiderat & ipsã scrip¬

Expanded text:
bene docti, electione videlicet caeterorum, ad benedictionem dandam et ad periclitantium reconciliationem bene docti, electione videlicet caeterorum, ad benedictionem dandam et ad periclitantium reconciliationem faciendam, ne vos Quam formam et de sacerdotibus tenere optamus, id est ut nec illi in hostem nisi bene docti et ipsi electione atque permissione propriorum episcoporum; qui tamen tales sint, de quorum scientia et vita ac conversatione omnes securi esse possimgere desideramus; ut et ipsi et vos et nos salviores simus et Deo potius ipso adminiculante placere mereamur. Scima fidelibus collatae Deoque sacratae sunt, aufert, procul dubio sacrilegium committit. Coecus enim est, qui ista non videt. Quisquis ergo nostrum suas res ecclesiae tradit, Domino Deo illas offert atque dedicat suisque sanctis, et non alteri, dicendo talia et agendo ita. Facit enim scripturam de ipsis rebus, quas Deo dare desiderat, et ipsam scrip
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus terror ad p̃hendit nos & quidã ex nris terrore ꝑterriti: ꝓp̃t̃ hoc fugere
et inmieis tengauentere solent : plures eni potestis labere p̃liatoror sulli propris resident
quẽ faiciure seleos tantũ medo custodiunt: Nãsine dibio potius uabis mbisq profitere possint
terua n serent quã si in liostẽ uł adpugnuã prexerint quia tunc eorũ p̃cib adiuuiamur Eino¬
docorũ pressuris grauant̃: Quando uero mor ses expansis ad celũ manib ondatiur cetino¬
isł ÷ & quando a p̃cib: cessabat & manꝰ ei grauabant᷑ prius quã sustentate fierent et ipsep̃cibus
insisterit uincelat̃ & t̃ga uertebat : Talib erge& multis alus exẽplis fulti quorũ ꝓlixitate
uitantos molonondicimꝰ qua sapienti semel dicta sufficiunt : Predicta obnixe om̃ps p̃camꝰ
enit concedant rogamꝰ quia nillatenus uolumus ad sentire ut nobiscũ adtalia pgant. nisiduo aut trer

Expanded text:
videmus, terror adprehendit nos, et quidam ex nostris timore perterriti propter hoc fugere videmus, terror adprehendit nos, et quidam ex nostris timore perterriti propter hoc fugere et inimicis terga vertere solent. Plures enim potestis habere praeliatores, si illi propriis resident ine dubio potius vobis nobisque proficere possunt, si remanserint, quam si in hostem vel ad pugnam perrexerint: quia tunc eorum precibus adiuvamur, et modo eorum pressuris gravamur. Quando vero Moyses expansis ad coelum manibus orabat, vin et quando a praecibus cessabat et manus eius gravabantur, priusquam sustentatae fierent et ipse praecibus insisteret, vincebatur et terga vertebat. Talibus ergo et multis aliis exemplis fulti, quorum prolixitatem vitantes modo non dicimus, quia sapienti semel dicta sufficiunt praedicta, obnixe omnes praecamur et ut concedantur rogamus, quia nullatenus volumus adsentire ut nobiscum ad talia pergant nisi duo aut tres
Abbreviated transcription (Latin):
qus sopłi supplicatione apud principe psic̃ibtũ causa ne inlustẽ aut pugnĩ pgeret᷑ &qualetis om̃¬
h ex iociniineat periculũ Ex cap̃ dõm laroli imperatoris uuar matia goneralit̃ de tratis
atq om̃b firmatis eł cunctis dege tenendis contraditis : cCCIXX Fexs oris p̃camtꝰ popitiby
ima gestatẽ uram̃ ut epĩ deincepssicut accenus ñ uexent᷑ hostib: sed quan donos uosq
in hostẽ ꝑgimus. ipsi ꝓpriis resideaNT in parrochius dõq fidelit̃ famulari studeano et corũ
sacro saneta misteria canonicae &dõ placide ꝑagere sacagant aq ꝓuobis et cuncto
exercicuurõ una cũ omib sibi cõmissis orare uisilitori missasq: decantare & lactanas
atq: aelemnosinas agere decertent : Quos dã enĩ exeis in hostib &sp̃lus uulneratos ui¬
dimus : et quosdã perisse cognouimꝰ : Hȩc uero ualde periculosa & opido sunt cauenda
quȩ id circo sug gerimꝰ nepro talib: uos & nos simul pereamus Nouit dñs quando cas Intalib:

Expanded text:
tius populi supplicatione apud principem pro sacerdotum causa, ne in hostem aut pugnam pergerent, et quale eis omnibus ex hoc inmineat periculum. Ex capitulis domni Karoli imperatoris Wormatia generaliter decretis atque ab omnibus firmatis et cunctis pro lege tenendis contraditis. Flexis omnes praecamur poplitibus maiestatem vestram, ut episcopi deinceps sicut hactenus non vexentur hostibus; sed quando vos nosque in hostem pergimus, ipsi propriis resideant in parochiis Deoque fideliter famulari studeant et eorum sacrosancta misteria canonice et Deo placide peragere satagant, atque pro vobis et cuncto exercitu vestro una cum omnibus sibi commissis orare viriliter missasque decantare et letanias atque elimosinas agere decertent. Quosdam enim ex eis in hostibus et praeliis vulneratos vidimus, et quosdam perisse cognovimus. Haec vero valde periculosa et oppido sunt cavenda. Quae idcirco suggerimus, ne pro talibus vos et nos simul pereamus. Novit Dominus, quando eos in talibus
Abbreviated transcription (Latin):
ltẽ in salomone domino dicente. Pondus & pondus mensurã & mensurã odit animcmea
Et hoc nobis competens & uenerabile uidetur . ut hos pites peregruuq & pauperes
usceptiones regulares et canonicas per loca diuersahabeant quia ipse dominus
erit inremuneratione magnidiei. hospeseram & suscepistis me: Et apostolus hos¬
pita litatem laudanfdixit. Per hanc quadam placuerunt dõ angelis hospicio susceptis
Ex quib supra aliquid sacer dotibus aliquid populo ccclxxuiiii. ltemut is ti mangones
& isticociones. quisine omnnlege uagabundiuadunt ꝑ istam terram. nonsinantur :¬

Expanded text:
Item in Salomone, Domino dicente: Pondus et pondus, mensuram et mensuram odit anima mea. Item in Salomone, Domino dicente: Pondus et pondus, mensuram et mensuram odit anima mea. Et hoc nobis competens et venerabile videtur, ut hospites peregrinique et pauperes susceptiones regulares et canonicas per loca diversa habeant; quia ipse Dominus dicturus erit in remuneratione magni diei: Hospes eram, et suscepistis me. Et apostolus hopitalitatem laudans dixit: Per hanc quidam placuerunt Deo, angelis hospitio susceptis. 379. Ex quibus supra. Aliquid sacerdotibus, aliquid populo. Item ut isti mangones et isti cociones, qui sine omni lege vagabundi vadunt per istam terram, non sinantur
Abbreviated transcription (Latin):
nef Multas curas secunt᷑ somnia : & in multis sermonib inuenit̃ stulticia
Obsecram̃ omns ut bonã & ꝓbabilẽ habean conuersationẽ . sicut ipsed ñs ineuu angelio p̃cepit : Sic luceat lux
osolum seriulis condicionis infantes. sed etiam ingenuoꝵ filios congregent᷑ sibiq socient. &ut sco
gentilũ pueroꝵ fiant. psalmos. notas. cantũ cõpotũ gramaticã ꝓsingulamonas teria ł episcopia & libros
catholicos bene habeant em̃datos. quia sepe dumbene aliquiddm̃ rogarecupiunt. ꝓm̃dosos librosi nale
rogoit : Et pueros uros non soute cos ł legendo ł scribendo corrũpere. Et siopẽ euuangelui. psalteriũ missale
cribere ꝑfectȩ etatis homines scribant cumomũ diligentia. Ex quib sup̃ generalit̃ omnibu¬
ccclxxuiii. Vte quales mensuras & rectas et pondera uista et equalia omns habeant. siue inciuitatibus
siue in nonasterus. sue addandũ suie ad cccipiendũ. Situt in legednũ preceptũ habemus

Expanded text:
nes. Multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus invenitur stulticia. Obsecramus omnes, ut bonam et probabilem habeant conversationem, sicut ipse Dominus in euangelio praecepit: Sic luceat lux vnon solum servilis conditionis infantes, sed etiam ingenuorum filios congregent sibique socient. Et ut scolae gentilium puerorum fiant. Psalmos, notas, cantum, compotum, grammaticam per singula monasteria vel episcopia, et libros catholicos bene habeant emendatos: quia saepe dum bene aliquid Deum rogare cupiunt per mendosos libros male rogant. Et pueros vestros non sinite eos vel legendo vel scribendo corrumpere. Et si opus est euangelium, psalterium, missale scribere, perfectae aetatis homines scribant cum omni diligentia. 378. Ex quibus supra. Generaliter omnibus. Ut aequales mensuras et rectas et pondera iusta et aequalia omnes habeant, sive in civitatibus, sive in monasteriis, sive ad dandum, sive ad accipiendum, sicut in lege Domini praeceptum habemus.