comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Siccarii autem appꝑuantur
a sica ꝙ significat aureumcul¬
crum. Catem lege ⁊ uenefici ca¬
pite dampnantur qui artibo
odiosis tam uenenis ꝙͣ susurris
magicis homines occiderũt uł
mala medicam̃ta publice uẽ¬
diderunt. ¶Alia deinde ler
asperimũ crimen noua peria ꝑ¬
sequicur q̃ pomperana ḋ parri¬
diis uocatur. qua cauetur ut si
quis parentiş aut filii aut oĩo
affectonis eio q̃ nuncupatõe
parricidu ꝯtinetur fata p̾paue¬
rit. siue clam siuuie palam id au¬
sꝯ fu̾it. nec non is ciuiꝯ dolo eñlo
id fc̃um ẽ ul conciꝯ criminic
existit l er̾neus sit pena parri
penã subicietur: S insutꝯ cul¬
eo cum cane. ⁊ gallo galliñcio

Expanded text:
 sicarii autem appellantur a sica, quod significat ferreum cultrum. eadem lege et venefici capite damnantur, qui artibus odiosis, tam venenis quam susurris magicis homines occiderunt vel mala medicamenta publice vendiderunt. Alia deinde lex asperrimum crimen nova poena persequitur, quae Pompeia de parricidiis vocatur. qua cavetur, ut, si quis parentis aut filii, aut omino adfectionis eius quae nuncupatione parricidii continetur, fata properaverit, sive clam sive palam id ausus fuerit, nec non is cuius dolo malo id factum est, vel conscius criminis existit, licet extraneus sit, poena parricpoenae subiugetur, sed insutus culleo cum cane et gallo gallinaceo
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ sub iectu s inchest
furore a moris ue hem̃tirͤ
quẽ retiñe filosofi est per¬
fecte mon entes et ĩ filiẽ¬
tem acq in hentem con¬
cupiscenciam refrenã¬
cis uthii qui hoc talia de¬
tinentur siabstineb ũt

Expanded text:
cimus subiectis: sed nihil est furore amoris vehementius, quem retinere philosophiae est perfectae, monentis et insilientem atque inhaerentem concupiscentiam refrenantis; ut hi qui hoc tali detinentur quo se abstinebunt
Abbreviated transcription (Latin):
lem c̃ditorib cum tali c̃au¬
tela cum qua debitordare
possic rerum uero datio sic
himodi quecumq quid̃¬
sunt meliora dentur cre¬
dicori que uero dec̾iora ap̃

Expanded text:
lem creditoribus cum tali cautela cum qua debitor dare possit. Rerum vero datio sit huiusmodi: quaecumque quidem meliora sunt, dentur creditori, quae vero deteriora, ap
Abbreviated transcription (Latin):
Ecamitos. et gerometras ⁊
architectas qui diuisiones ꝑti¬
um oñ inciu̾onesq seruãt
mensuris que institutis oꝑi
fabricationib stringunt ⁊¬
eos qui aquaꝵ inuentus tiuc¬
tus ⁊ modos docibili libratio¬
ne ostendunt. in par studi

Expanded text:
echanicos et geometras et architectos, qui divisiones partium omnium incisionesque servant mensurisque et institutis operam fabricationibus stringunt, et eos, qui aquarum inventos ductus et modos docili libratione ostendunt, in par studi
Abbreviated transcription (Latin):
Rtifices artium urbi sb̾¬
ditos comp̾hensaꝵ ꝑ sin¬
gulas ciuitates morantes ab
mus si qud̾ inr discendis arti¬
b occiũ sit ac omodandũ quo
magis cupiant ⁊ ip̃i ꝑitõres
fiꝰ ⁊ suos filios erudire. ¶Et
est noticia ista sic architecti.
medici pictores. statuarii. ma¬
riuorarii. lectarii. securii seu¬
iactarii. cauiclarii. quadriga¬
riruł quadratarii quos g̾co uo¬
cabulo ypontas applłant. struc¬
tores .i. edificatores. sculptoreᷤᷤ
sigiimusarii de auratores. al¬
bini quos g̾ci comatos applłant
argentarii. barbaritarii. diar¬
res. signaris. bracarui. ꝑ checarii
atq libratores. figuli qui gͥ¬
ces iucrearii. pliibarii. specu¬
larii. eborani. pelliones. fullio¬
nes carpentarii. t̾garii. scupto¬
res de albatores. dusatores. tigra¬
rii. signarii bratelarii. id ẽ pẽ¬

Expanded text:
rtifices artium brevi subdito comprehensarum per singulas civitates morantes ab mus, si quidem ediscendis artibus otium sit accommodandum, quo magis cupiant et ipsi peritiores fieri et suos filios erudire. Et est notitia ista: architecti medici mulomedici pictores statuarii marmorarii lectarii seu laccarii clavicarii quadrigarii Quadratarii quos Graeco vocabulo λιθοθήκτας appellant structores id est aedificatores sculptores ligni musarii deauratores albini quos Graeci κονιάτας appellant argentarii barbaricarii diares signarii fabri bracarii aquae libratores figuli qui Grces vitrearii plumarii specularii eborarii pelliones fullones carpentarii sculptores dealbatores cusores linarii tignarii blattearii id e
Abbreviated transcription (Latin):
nerib cuilib nõ frã¬
geris q̃ ꝑsonis mandant᷑
si qͥnq filios incolumes f̾u̾s.
¶aut si contra idem pͥm¬
łm ad mmunꝰ fatigandi tui
causa quidẽ te deuocau̾ins.
tuq applłone int̾põita secu¬
ritatem reportau̾is a noĩa¬
torib sumptus quos mintẽ
fec̾is recuꝑabis si pꝰ c̾atõm qͥs¬
I ante decessent ¶mp̃i

Expanded text:
neribus civilibus non fungeris, quae personis mandantur, si quinque filios incolumes habeas. at si contra id privilegium ad munus fatigandi tui causa quidam te devocaverint tuque appellatione interposita securitatem reportaveris, a nominatoribus sumptus quos in litem feceris recuperabis. SI POST CREATIONEM QVIS DECESSERIT. IImp.
Abbreviated transcription (Latin):
itus. qui sint obuoxii ser¬
nituti. ¶Sĩ ⁊ siquis dñor ẜ
uũ suũ siue colonum caitas
publitas agere ꝑmiẜit: con¬
sensum enim non ignoran¬
ciam nolumꝰ obligari ip̃m
tata sunt obnoxiũ actin̾i
suũ aũt competentib af¬
fc̃m u̾b̾ib fisco addici. ¶ do¬
minoꝵ ciũ int̾fuit abinitio
ꝓuidere nepublitis actib pͥ¬
uata seruitia in misc̾e̾ntur.
domogrum macheas. logo¬
graphos. diastoleos que uo¬
re aut alicuius p̾uisu colo¬
mexorabiliũ suam fortumã
sb̾ure compelli. quatenus nͦ
publics quicqͣm noceatur

Expanded text:
it obnoxius servituti. Sed et si quis dominorum servum suum sive colonum chartas publicas agere permiserit consensum enim, non ignorantiam volumus obligari, ipstata sunt, obnoxium attineri, servum autem competentibus adfectum verberibus fisco addici. dominorum enim interfuit ab initio providere, ne publicis actibus privata servitia immiscerentur.demogrammateos logographos diastoleos, quae vore aut alicuius privilegii coloinexorabilium suam fortunam subire compelli, quatenus nec publicis quicquam noceatur
Abbreviated transcription (Latin):
oituo. coram quib eciam
codicillos accipianta iurent
hoc p̃cipimus cormi cu¬
nalib ⁊gi. quos competẽs
est magna fru etatua cel¬
situdin e et qͥers eud̃ cͥculũ
optima erit prouidencia
ec studium et ut nichilab
mitas eos abullo ledi
sẽos em quikãc nitimt
iniquitatẽ quãtenꝰ et
felicissimo nr̃o aũtatãt
exercitu. et reiqͣs curial¬
es adimpleant funccõeᷤ.
qr non oporcet talia tẽ

Expanded text:
io, coram quibus etiam codicillos accipiant, et hoc praecipimus circa curiales agi, quos competens est magna frui, et a tua celsitudine: et qui eumdem cingulum, optima erit providentia, et studium, ut nihil ab ermittas eos ab ullo laedi. Eos enim qui hanc nituntur iniquitatem, quatenus et felicissimo nostro utantur exercitu, et reliquas curiales adimpleant functiones: quia non oportet talia
Abbreviated transcription (Latin):
poͣmorte aliciuꝯ militis testes
existerent. qui affirmarẽt se au¬
diuisse dicencẽ aliquẽ relĩq̃re
se bona cui uisum sit ⁊ ꝑ ħ iudi

Expanded text:
mortem alicuius militis testes existerent, qui adfirmarent se audisse dicentem aliquem relinquere se bona cui uisum sit, et
Abbreviated transcription (Latin):
sealienam. quia semꝑ nec̾itas
pbandi incumbit illi qui agit
S ⁊ si rem obligatam credito
re necẽe heat his. si sciebat de¬
functo remobligatam eẽ. ⁊ ĩ
du seuerꝰ ⁊ anconino rescͥp¬
serunt. si cam̃ d̾ functo uoluit
legatarium luere. ⁊ ħ expssit. nõ
dbet he res eam luere ¶Si
res auena legata fu̾it ⁊ eiꝯ ui¬
uo cestatore legatario domĩo
fc̃ꝰ fuit. siquid̾ ex ca emptõnis

Expanded text:
se alienam, quia semper necessitas probandi incumbit illi qui agit. Sed et si rem obligatam creditorre necesse habeat heres, si sciebat defunctus rem obligatam esse: et ita divi Severus et Antoninus rescripserunt. si tamen defunctus voluit legatarium luere et hoc expressit, non debet heres eam luere. Si res aliena legata fuerit et eius, vivo testatore, legatarius dominus factus fuerit, si quidem ex causa emptionis,
Abbreviated transcription (Latin):
nati sint aliquieiłsi
nalde sunt senes par¬
ge ꝓcecentes legem cũ
utiq nos hunc hĩumꝰ
intenlectum ut si cok̾et
iam quidam urorib
eẽt aut nõ coherent qd̾
postea uero nuptie fie¬
rent post legem nati
at aitib uti et mali¬
gnati et possõnũ noc̃e
dm̃s talib int̾p̃tatõi
qmi nati funt atp̃re le¬
nascantur matribꝰ oẽ
per legem scrrpscimꝰ
medences. hiis que de
eccasticis alienatõib
fuĩt et uolentes siquid
publc̃ debitum sit pꝰ
se eas et alienarẽ cum
oñi subcilitate ẜin le¬
pͥuatum debitum ꝓ
soluto dare rem ĩm̃o¬
bilem ec ĩnullo iudi
orfend̾e poffitãl egem
que om̃e alienatoe pro¬
hibetẽciam istudadi

Expanded text:
nati sunt aliqui, vel si valde sint senes, puge praecedentes legem: cum utique nos hunc habuerimus intellectum, ut si cohaerent iam quidam uxoribus ent, aut non cohaerent quidem, postea vero nuptiae fierent, post legem nati at artibus uti et malignari et possessionum nocere dominis talibus interpretatiqui nati sunt a tempore lenascantur matribus, omper legem scripsimus medentes his quae de ecclesiasticis alienationibus fiunt et volentes, si quidem publicum debitum sit, se eas et alienare cum omni subtilitate secundum leprivatum debitum, pro soluto dare rem immobilem, et in nullo videri offendere positam legem quae omnem alienationem prohibet: etiam illud adi
Abbreviated transcription (Latin):
per cum dei
auxilio oẽi fa¬
cimus ꝓuiten¬
ciam. ut subiti abeiꝰ cle¬
mencia craditi nob̾ illessi
si suentur q̃taz et leges
facimꝰ oĩ ĩ eiscurãtes ius¬
cicia. et qd̾ paulatim labr
repare festinamꝯĩ sr̃ q̃¬

Expanded text:
per cum dei auxilio omnem facimus providentiam, ut subiecti ab eius clementia traditi nobis illaesi serventur. Itaque et leges ponimus omni in eis curantes iustitia, et quod paulatim labitur reparare festinamus,
Abbreviated transcription (Latin):
cinuit sabini snĩa obligatori¬
umẽe in ħcasu mandatuiq
non ałr cicio credidisses quã
si cibi mandatum ess. ¶¬
llud quoq mandatũ nõ est
obligatorium ꝙ ꝯtra bonos
mores ẽ Iuluti siticiꝯd̾ furto.

Expanded text:
inuit Sabini sententia, obligatorium esse in hoc casu mandatum, quia non aliter Titio credidisses quam si tibi mandatum esset. Illud quoque mandatum non est obligatorium, quod contra bonos mores est, veluti si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ placuit. Si dbitores manu¬
misso dispensacore cicii ꝑ ign¬
oranciam libco soluerint libari
eosscum alioquin stricta uiris
rõne non possent libari quia
alu soluissent quã cui soluere
dbuerunt. ¶Mandatum
non suscipere libum ẽ suscep

Expanded text:
 placuit, si debitores manumisso dispensatore Titii per ignorantiam liberto solverint, liberari eos: cum alioquin stricta iuris ratione non possent liberari, quia alii solvissent, quam cui solvere debuerint. Mandatum non suscipere liberum est: suscep
Abbreviated transcription (Latin):
minacł p̃ senci lege com¬
liceat epalia lege in gr̃a¬
titudiniscãs opoñe. nisi q̃
Huiꝰ consticucõis sere con¬
tinentur. ¶ causas uĩc i¬
cas ingratitudiurs has eẽ
dec̃iumꝰ. ¶siquis parẽti

Expanded text:
minatim praesenti lege comliceat ex alia lege ingratitudinis causas opponere nisi quae huius constitutionis serie continentur. Causas autem iustas ingratitudinis has esse decernimus: Si quis parenti
Abbreviated transcription (Latin):
iõ ẜuum cun occiderit qui eu̾
male secuit auc ꝓperam ei me¬
dicam̃cum d̾dit.¶ Impetu qͦq
mularum quas mulio ꝓpcer

Expanded text:
 tuum occiderit, quod eum male secuerit, aut perperam ei medicamentum dederit. Impetu quoque mularum, quas mulio pr
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpeditus fu̾it et tacĩt
aduxorem ꝑ quadrien¬
nium. ec nullum ei fi¬
atab illo eo signũ eiꝰ
cira eam affectus. cunc
licencia sic mulieri ad

Expanded text:
peditione fuerit et tacuerit ad uxorem per quadriennium, et nullum ei fiat ab illo signum eius circa eam affectus, tunc licentia sit mulieri ad
Abbreviated transcription (Latin):
git dudum ẜuil aut ã¬
cillam seu lãguentes
deliquisse. seu et̾ contẽ¬
psisse eos et amisisse fĩ
dño adũsus eos uolun

Expanded text:
git dudum servum aut ancillam seu languentes dereliquisse seu etiam contempsisse eos et amisisse super dominio adversus eos volun
Abbreviated transcription (Latin):
co dubitato que ĩ int̃ r¬
p̾cari iustum estimauimꝰ
ec lege comp̾hen de c̃tissi¬
ma. hoc. qd̾ nr̃e consue¬
cudinis ẽ in negociis mo¬
tis exlegib opcimis acci¬
pe occasiones. filios em̃
quidam suos instituens
hr̃des. deinde ec altutͥs eos
filis nõ extantib substi¬
tuere uolens uissit si con¬
tig̾it aliquem euis filioꝵ
et hr̃dum futum sine fi

Expanded text:
o dubitato, quod etiam interpretari iustum existimavimus et lege comprehendere certissima, hoc quod nostrae consuetudinis est in negotiis motis ex legibus optimis accipere occasiones. Filios enim quidam suos instituens heredes, deinde etiam alterutris eos filiis non extantibus substituere volens iussit, si contigerit aliquem eius filiorum et heredum futurum sine fi
Abbreviated transcription (Latin):
nores. uel qualibet alie ciuitatis
mim̾a deuocet᷑/ nec .n. ciuitatũ
ordinib ⁊ cet̾is ex quib ꝓmulti¬
tudine fieri noĩationes oꝑtet
ꝑ om̃ia florentib adħ suppͥma
p̾sidia iniuriosa noĩa tõe descẽ¬
deuoũ est. ¶dem.¬
Oionos nr̃os qui sunt pͥuati.
ueladrõcima gerẽda. uł ad colen¬
dos agrosỹdonei retrahi iubemꝰ
tm̃ colendis nrĩs reb additi fͥm¬

Expanded text:
 vel quaelibet alia civitatis munera devocetur. nec enim civitatum ordinibus et ceteris, ex quibus pro multitudine fieri nominationes oportet, per omnia florentibus ad haec suprema praesidia iniuriosa nominatione descendendum est. Idemos nostros, qui sunt privati vel ad ratiocinia gerenda vel ad colendos agros idonei, retrahi iubemus ac tantum colendis nostris rebus addici
Abbreviated transcription (Latin):
anobis diccis penis insr̾
eciam uror rea oĩo ex me¬
moratis cãis ꝓ nr̃onabi¬
lis repudii missione fcã
et in quĩq̃niũ tocum ad
scd̃ uenirẽ ꝓhibetur ma¬
trimoniũ ec añ quĩquẽ¬
nium inip̃cias ñ ẽẽ sine
reatu neq legitimasuo¬
car s oĩs uolens adeat
et acuset fc̾m tãꝙͣꝯͣ lege¬

Expanded text:
nobis dictis poenis. Insuper etiam uxor rea omnino ex memoratis causis pro irrationabilis repudii missione facta et in quinquennium totum ad secundum venire prohibetur matrimonium, et ante quinquennium nuptias non esse sine reatu neque legitimas vocari, sed omnis volens adeat et accuset factum tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
mus igitur contestatõe
quid liciũ oĩb modis
ap̃ ip̃os fi̾ ad inimsctoreᷤᷤ
siue maiores siue mi¬
nores sint s ecum ĩ me¬
diis litibꝰ introduci rur

Expanded text:
mus igitur, contestationes quidem litium omnibus modis apud ipsos fieri administratores, sive maiores sive minores sint, sed etiam in mediis litibus introduci rur
Abbreviated transcription (Latin):
apͥncipio difintum eius
mensuri redigaturssiũo
hoc non fec̾it. ip̃a cuitacis
ecc̃.a.imnistrat emolumẽ¬
aut bñficia. ex hoc eamsũ
his que sunt possibilia in¬
inistrareaut.antiꝙ̃conẜ¬
uare consuecudin ẽ nichil
penitus ĩnouantẽsũn de cõre¬
tit deo amabiles pacͥarchas
et metropolitashuiꝰ hab̾e
ꝓuidenciã et eos quidẽ qui
actemis sunt sinere ĩsce¬
mate in quo sumͣt cł̾icos
meriri uero unius cuiꝰq ẽc¬
de uirtutẽ.etita ip̃os quo
scissimos pacͥarchas subse
ꝯstitutas eccãs ordinare me
cropolitas hoc ip̃a a scrssimis¬
is pacriarchis cõmonitos
face̾ illos ail alios om̃s ep̃o

Expanded text:
ncipio definitum eius mensura redigatur. Si vero hoc non fecit, ipsa vero civitatis ecclesia ministrat emolumenaut beneficia ex hoc eam sumhis quae sunt possibilia ministrare aut antiquam conservare consuetudinem nihil penitus innovantem. Vnde competit deo amabiles patriarchas et metropolitas huius habere providentiam, et eos quidem, qui hactenus sunt, sinere in schemate, in quo sunt, clericos, metiri vero uniuscuiusque ecclesiae virtutem. et ita, ipsos quoque sanctissimos patriarchas sub se constitutas ecclesiae ordinare, et metropolitas hoc ipsum a sanctissimis patriarchas commonitos facere, illos autem alios omne
Abbreviated transcription (Latin):
parences eoꝵ habuerint
ad ec̃am ciuitatis ubi do¬
micium hẽbãt res eoꝵ uo¬
lumꝰ ꝑtinere ita ut si ecc̃¬
astici intra annale spac¬

Expanded text:
parentes eorum habuerint, ad ecclesiam civitatis ubi domicilium habebant res eorum volumus pertinere, ita ut si ecclesiastici intra annale spa
Abbreviated transcription (Latin):
similit aũt ꝓduxit ĩgemi¬
os. ꝓmis siamq parẽtibꝰ
pͥmi filu similit̾ quidẽ
hb̾i similit̾ aũt legitimi
acreatura fiebant./ Bel¬
ia uͦ etlites atq ubidineᷤ.
ec c̾cupistentie. cãm depo¬
suerad aliud scema. serm¬
tutẽnãq muenit bellu.
nacurales aũt castieatis
casus. lex aũt rursus hiꝰ¬
modi delicca curaus.ii¬
b̃tatẽ seruis molita est.

Expanded text:
similiter autem produxit ingenuos. Primis namque parentibus primi filii similiter quidem liberi similiter autem legitimi a creatura fiebant. Bella vero et lites atque libidines et concupiscentiae causam deposuerunt ad aliud schema. Servitutem namque iuvenit bellum, naturales autem castitatis casus; lex autem rursus huiusmodi delicta curans libertatem servis molita est
Abbreviated transcription (Latin):
et nõ plurimis humanis
cogituracionib ꝓtrahi¶s
n ĩ teruditus exutens s. ic¬
rorum dogmatũ ad ep̃atu
accedat pͥꝰ. aũt aut monachi¬
cam uitũ ꝓfessꝰ. auit ĩdero
constitutus. non minus m̾¬
sib sex uxori tñ non coherẽ
aut filios aut nepotes hu̾s¬

Expanded text:
et non plurimis humanis cogitationibus distrahi. Sed neque incruditus existens sacrorum dogmatum ad episcopatum accedat, nisi prius aut monasticam vitam professus, aut in clero constitutus non minus mensibus sex, uxori tamen non cohaerens, aut filios, aut nepotes h
Abbreviated transcription (Latin):
et aliam post hãc fecumm
legem dec̾nentẽ siquis
ĩdotatam uxorem paft¬
ectũ solum accepit ius
ad morte tũ ca uiuens pͥ

Expanded text:
et aliam post haec fecimus legem decernentem , si quis indotatam uxorem per affectum solum acceperit et usque ad mortem cum ea vivenet aliam post haec fecimus
Abbreviated transcription (Latin):
nptias etrea ħ̾ eligt̃. ec
nõ recuset neq exigat
filios ꝓ extimatõe earũ
usuras s diligenciam
earum hãt scd̃ qd̾ lex
dat isui dĩis constitu¬
tis. conseruet ãt hoc ẜ¬

Expanded text:
nuptias, et ea haec eligat et non recuset, neque exigat fides pro aestimatione earum usuras, sed diligentiam earum habeat secundum quod lex dat usus dominis constitutis, conservet autem
Abbreviated transcription (Latin):
cela rerum e dixunꝰ. ec le¬
onis nouimꝰ diue me¬
morie cõstitucõe d̾ scd̃iꝰ
nupcus siadeai ueniẽs
młr ñ ualeat dare fidi¬
iussionis caucelam. qr
flliis restituat rest̾ciam
pcẽ centesim e accipiens
noscãm ad huc meliꝰ

Expanded text:
rum ediximus et Leonis novimus divae memoriae constitutionem de secundis nuptiis, si ad eas veniens mulier non valeat dare fideiussionis cautelam quia filiis restituat res, tertiam partem centesimae accipiens: nos causam adhuc melius
Abbreviated transcription (Latin):
missariouiel mortis causa
pcipientedari aͥd aut fi
testatoruoluit. eodem or¬
dine in occõne ab lacqru
rerum seruando. et incho¬
ante quid̃ a substitutis le¬
gatarus cermino ueroĩ
fisco. ¶ et millus hãc legẽ
duram hãt tanquam re¬
lictis priuatuᷤ. s consideras
quia omnb hominibus
terminus est uite mors. et¬
non solum abalus ipse se

Expanded text:
missario aut mortis causa percipiente dari aliquid aut fieri testator voluerit; eodem ordine in occasione ablatarum rerum servando, et incohante quidem ab substitutis legatarii, terminante vero in fisco. Et nullus hanc legem duram habeat tanquam relictis privatus, sed considerans, quia omnibus hominibus terminus est vitae mors, non solum ab aliis ipse se
Abbreviated transcription (Latin):
dantur res ꝑ leg̾ta p̾bet᷑
eciam reciñe hẽdes qͣtum¬
cumiq eis inpleat quartã
sub̾e. et hͥ enim repugna¬
requidem uidentur uol¬
imitati deficientis et inc̃¬
b̾c legi talia ꝑmittenti.
int hac utilitate potiñ pu¬
ram seruare legis uolunt¬
atẽet non su ꝑ ea que for¬
te surnpuerint aut mali¬
gnant incroduc̃e tẽpt̾et
falcidiam c̃utiq si inch̾
malignati eẽt nõ forte cõ¬
petetͥ fiat gͥ inuentariuz
ab hrde metuente. ne forte
non hãt post debita et le¬
gata falcidiam scõm mod̾
et temꝑra perquedudum
sanccuum. qnͣ homines
excẽpimus ex dampno re¬
rum suarum in adicõib
statuentes honerausq
ad sube relicte mensura
¶ILO adiecto solo ut op¬
orteat huiꝰ modi hẽdem qͥ
non creditorem solum.s
eciam legatarios u̾entur.
et metit non dampnifi¬
cari solum. s eciam ñ lucͣri.

Expanded text:
dantur res per legata, praebet etiam retinere heredes quantumcumque eis impleat quartam substantiae. Et hic enim repugnare quidem videntur voluntati deficientis, et incumbere legi talia permittenti. s, si voluerint hac utilitate potiri, puram servare legis potestatem; et non per quae forte subripiunt aut malignantur, introducere temptent Falcidiam, cum utique, si nihil malignati essent, non forte competeret. Fiat igitur inventarium ab herede metuente, ne forte non habeat post debita et legata Falcidiam, secundum modum et tempora, per quae dudum sancivimus, quando homines excepimus ex damno rerum suarum in aditionibus, statuentes onera usque ad substantiae relictae mensuram: illo adiecto solo, ut oporteat huiusmodi heredem, qui non creditores solum, sed etiam legatarios veretur, et metuit non damnificari solu
Abbreviated transcription (Latin):
demde ad colyrdes. et pose¬
comissarios necñ ecseruoᷤᷤ
erita adeos qui ab incestato
uocantur. ecad exͣn eos at
fiscum uenimus. non ab

Expanded text:
deinde ad coheredes, et poscommissarios, nec non et servos, et ita ad eos, qui ab intestato vocantur, et ad extraneos atque fiscum venimus, non ab
Abbreviated transcription (Latin):
tes ubiq deficiencium le¬
Ogitimas dispositõness̃pea
namq eciam adtancao
resperimus successionesare
non remaneat sine aditõ¬
ne morientis hrditas.
ce apatre exdusi simter
nich̾ expatiis hãt uolun¬
cate non uocamus neq re¬
picimus licer decies milie
ueluit. Una est em̃ legis
intent̃out que disposita
sunt amorientib inoleã¬
turẽum enim qui ab ipso
est. quomodo erit iustum
uocari ad res quarum eum
ille pererhr̃datonem fr̃a ĩ
eum exp̃ssim fien ꝑticipe
noluit. ¶ siuero ablatam
ꝑtem anõ complentem¬
deduximus ad substitutos.¬

Expanded text:
tes ubique deficientium legitimas dispositiones: propterea namque etiam ad tantas respeximus successiones, ut non remaneat sine aditione morientis hereditas. te a patre exclusi sint et nihil ex patris habeant voluntate, non vocamus neque respicimus, licet decies milies velint. Vna enim est legis intentio, ut quae disposita sunt a morientibus impleantur; eum enim, qui ab ipso est, quomodo erit iustum vocare ad res, quarum eum ille per exheredationem factam in eum expressim fieri participem noluit? Si vero ablatam partem a non complentededuximus ad substitutos
Abbreviated transcription (Latin):
ita ad eam que est ab in¬
testato uocatõne eralios
uenemus. ¶ Momibus
aũt in quib scriptis nõ
complentib uocamus ex
testamento ꝑsonas ut ab
intestato et cetos lamus
tionis hab̾eiꝰ. hec enim
hr̃des omnia gerere et cõ¬
uentos eccomiementes
hoc quid eciam antiquis¬
simeleges ex pͥpa euocite¬
ant eos qui neq scripti

Expanded text:
ita ad eam quae est ab intestato vocationem et alios veniremus. In omnibus autem, in quibus scriptis non complentibus vocamus aut ex testamento personas aut ab intestato et ceteros, damtionis habere ius haec enim heredes omnia gerere, et conventos et convenientes: hoc quod etiam antiquissimae leges ex propria aucta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑẜuum ad quiritur. id diio ac
puniri iubetur ꝙ̃ qui ẜnũ alien
occidit. s maior aspitas dñoru
eiusd̃ principis constitutõne co¬
hcetur. Nam consultꝯ a quibod¬
am p̃sidibꝰ ꝓuinciarũ d̾ huc ẜ¬
uis qui ad edem sacrã uł ad statu¬
as principii confugint ycep. ut
si intollerabił ind̾tur eorũ seu¬
icia: cogantur suos suos bonis
conditõnibꝯ uende. ut ỹtiũ dñs

Expanded text:
uum adquiritur, id domino apuniri iubetur, quam qui alienocciderit. sed et maior asperitas dominorum eiusdem principis constitutione coercetur. nam consultus a quibusdam praesidibus provinciarum de his servis qui ad aedem sacram vel ad statuas principum confugiunt, praecepit, ut si intolerabilis videatur dominorum saevitia, cogantur servos bonis condicionibus vendere, ut pretium d
Abbreviated transcription (Latin):
obrem nobis recte pla¬
cuit em̃dacõe dignũ erti¬
mare Mulier em̃ adi¬
rum ueniẽs hc̃ extulit
ut apparet eciam sr̃stite
eo nõ caste uiuere cogi¬
rans. nõdum em̃ com

Expanded text:
obrem nobis recte placuit emendatione dignum existere. Mulier enim ad virum veniens hunc extulit, ut apparet etiam superstite eo non caste vivere cogitans; nondum enim com
Abbreviated transcription (Latin):
łiuicinum mare ulinamn¬
em prohiciatur ut omniũ ele¬
m̃torum usu uiuꝯ carere ĩci¬
piat ⁊ ei celum supstiti terra
mortuo auferatur.¶Siqͥs

Expanded text:
icinum mare, vel in amnem proiicitur, ut omnium elementorum usu vivus carere incipiat et ei celum superstiti, terra mortuo auferatur. I
Abbreviated transcription (Latin):
siue eruĩ incħ uolũt spa¬
rg̃e non coginus siue
rursus uenire ad hoc uo¬
liñt. ec argento muñib
honorare populum nec
hoc int̃dñs nõtam̃ aurũ
noris a licuius nõ maio¬
ris oĩo. nõ medu carac

Expanded text:
Sive enim nihil voluerit spargere, non cogimus, sive rursus venire ad hoc voluerit et ex argento muneribus honorare populum, nec hoc interdicimus. Non tamen aurum noris alicuius, non maioris omnino, non medii charac
Abbreviated transcription (Latin):
relacum muno auͭ fed̾ at̾
subcg̃e in sua iadomo
aut inꝓpͥas hab̾e posseffi¬
ones: ꝓ quib nos multos
sustinemꝰ labores.ł exc̃¬
centur em̃ et militatur

Expanded text:
relatum numero aut foederatum subtrahere in sua domo aut in proprias habere possessiones: pro quibus nos multos sustinemus labores; exercentur enim et milita
Abbreviated transcription (Latin):
dem creditorum manumittit. sũc¬
nͥ ag̃ quia lex eliascencia ĩpedit
um cum libtace hed̾m instit¬
uere. ut fiat libheresq ei solꝯ
⁊ necessarius. si modo nemo aliꝯ
exeo cest̾o heres excitit. aut qr
nemoheres scripcꝯ sit. aue qr

Expanded text:
dem creditorum manumittit nihil agit, quia lex Aelia Sentia impedit um cum libertate heredem instituere, ut fiat liber heresque ei solus et necessarius, si modo nemo alius ex eo testamento heres extiterit, aut quia nemo heres scriptus sit, aut q
Abbreviated transcription (Latin):
rente nb cribuniano uiro excel¬
so ⁊ ex qͥstore antiqui uiris alt̾ã¬
iunianos ⁊ omẽ qͥ cura cos fu̾at
obsuanciam alia ꝯsticutone per
eiusd̃ ex qͥstoris suggestione cor¬
texiinꝯ que int̾ imperiales radi¬
at sanctonessi omnes uib̾co̾ n¬
ullo nec etacis mariumissi. nec
dñ manumissoris. nec ĩ manu¬
missionis modo discͥmine hico.
sicuti ancea obẜnabat᷑. ciuitati
romane donauimꝯ. młtis moĩs
additis ꝑ quos possic lib̾tas ẜins

Expanded text:
rente nobis Triboniano, viro excelso, quaestore, antiqui iuris altercatIunianos et omnem quae circa eos fuerat observantiam alia constitutione per eiusdem quaestoris suggestionem correximus, quae inter imperiales radiat sanctiones, et omnes libertos, nullo nec aetatis manumissi nec dominii manumissoris nec in manumissionis modo discrimine habito, sicuti antea observabatur, civitate Romana donavimus: multis additis modis, per quos possit li
Abbreviated transcription (Latin):
q officus infligenda si statuta nõis ñi credidint
ẽẽ contempnenda. ¶Nis addimꝰ ut cũiam opta¬
tam quietem acceperint ⁊ int̾ uiros illustres se¬
natores cẽꝑint mutilari honorane curie sine a¬
liqua functione lecentur ĩmunitatisq gaudia pl¬
ena dignitatis leticia pociant᷑. ut dignitatẽ solaᷤ
ħ̾eant ex senatu sub hac uidelicet diffinitõe. ut
nes quo tres s eoi tunc demũ ꝓpotiri dec̾nimuᷤ
beneficiis supͣ scͥptis cũ ꝑ ꝯtinuos .xiii. annos in¬

Expanded text:
 officiis infligenda, si statuta numinis nostri crediderint esse contemnenda His addimus, ut, cum optatam quietem acceperint et inter viros illustres senatores coeperint numerari, honore curiae sine aliqua functione laetentur, immunitatisque gaudio plena dignitatis laetitia potiantur, ut dignitatem solam habeant ex senatu: sub hac videlicet definitione, ut nes quoque tres. Sed eos tunc demum perpotiri decernimus beneficiis supra scriptis, cum per continuos tredecim annos in
Abbreviated transcription (Latin):
Scuriones m̃i palacii post
em̾sũ fidelr̾ ob sequiũ. post¬
q deposita sacram̃ta miligie elc¬
tionẽ sant suis ex magro offi¬
rũ. uelut agentes dignitatem
ꝯsequia nr̃a maiestate malu̾it
siueint̾ niros illustres ꝯmuites
domesticoꝵ indelitet int̾ agenteᷤᷤ
taxari ut tam ĩ adoranda ña se¬
renitate qͣm in salutandis ad¬
mĩstratorib uł reliquis p̾dig
honoris pͥmlegns. Nec nõ nd
nusquisq decimo nel sien¬
ciarius atironuĩ equoꝵ qr pedi¬
tatione habeatur inimunis.
nullam colłonem que pletũq
poscit᷑ soluat nnchꝰ hiis nlła po¬
testas ĩ iũgat aut nc̃titas im¬
ponatur. Imp̃r.¬

Expanded text:
curiones nostri palatii post emensum fideliter obsequium postque deposita sacramenta militiae electionem habeant, sive ex magistro officiorum velut agentes dignitatem consequi a nostra maiestate maluerint, sive inter viros illustres comites domesticorum, videlicet inter agentes, taxari, ut tam in adoranda nostra serenitate quam in salutandis administratoribus et reliquis praedicti honoris privilegiis nec non in nusquisque decurio vel silentiarius a tironum et equorum praestatione habeatur immunis: nullam collationem, quae plerumque poscitur, solvat: nihil his ulla potestas iniungat aut necessitas imponat.
Abbreviated transcription (Latin):
uisc meliore transcendũt. omĩa pͥuiłia que iam du¬
dum diuoꝵ pͥncipum iudicio meruerint legis
istius p̾ceptione nou̾it ẽẽ firmata. nõ p̾uidicatu¬
ra quacũq gen̾autate pͣgmatica. nec angarias
uł per anganas siue paraueredos nssa eius amplis¬
sime p̾ceptõis imponet auͣctas sordidis quo mun̾ib
excoctõne calcis ⁊ super indc̃i grauamĩe eos liłamꝰ
domꝰ quoq eoꝵ nõ tm̃ in hac sacratissima urbe. s

Expanded text:
u meliore transcendunt, omnia privilegia, quae iam dudum divorum principum iudicio meruerunt, legis istius praeceptione noveris esse firmata, non praeiudicatura quacumque generalitate pragmatica. Nec angarias vel parangarias sive paraveredos ulla eis amplissimae praeceptionis imponat auctoritas. Sordidis quoque muneribus, excoctione calcis et superindicti gravamine eos liberamus Domus quoque eorum non tantum in hac sacra
Abbreviated transcription (Latin):
ramaticos tam gͥcos qmitiuẽ¬
tinos. sophistas ⁊ uir̃ ꝑitos
in hac regia urbe ꝓfessionem
tos. si laudabilẽ in se probis
morib uitam eẽ monstraue¬
ttut. si docendi fͤ acũdiamq di¬
cendi int̾ptandiq subtilitatẽ
copiam disserendi se nr̃e patefe¬
cerint. ⁊ cetu amplissimo uidicã¬
tẽ digni fu̾int estimati. cũ ad.
.xx. amios obseruatõe iugi at se¬
dulo docendi la bore ꝑuen̾int
platuit honorari ⁊ hus qui sñt
ex uitatia dignitate ꝯnim̃iari.

Expanded text:
rammaticos tam graecos quam latinos, sophistas et iuris peritos in hac regia urbe professionetos, si laudabilem in se probis moribus vitam esse monstraverint, si docendi peritiam facundiamque dicendi interpretandi subtilitatem copiam disserendi se habere patefecerint, et coetu amplissimo iudicante digni fuerint aestimati, cum ad viginti annos observatione iugi ac sedulo docendi labore pervenerint, placuit honorari et his qui sunt ex vicaria dignitate connumerari.
Abbreviated transcription (Latin):
incausis que necdũ iudici¬
alisententia uł ameali c̃¬
nita decisione finita sũt.
q et magnifica auetori¬
tas tua p̃sentẽ mĩ nummi

Expanded text:
in causis, quae necdum vel iudiciali sententia vel amicali conita decisione finitae sunt,que et magnifica auctoritas tua praesentem n
Abbreviated transcription (Latin):
cis. ali i u̾o non alr putauerũt
cuam ee quam si ceperis S posti¬
orem sniam nos confirmamus.
fera e. Itaꝙ que in arbore cua cõ¬
sed̾rint. an quã ace alneo cuo ĩclu¬
dantur. non magis ẽẽ cue incelli¬
guntur ꝙͣ uolucres que in arbore¬
cua nidum fecerint. Ideoq si aliꝯ
eas inclusit. is earũdne erit. Fauoᷤᷤ
quid̾ siquos effecerint quill exi¬
me pt̃. plane incegrare si p̾uidis¬
eum ingredientẽ in fundũ cuũ.
poces eum iure ꝓhibere ne ĩgred
iacuriẼ eam̃ qd ex alueo cuo euo¬
nec inconspectu tuo ẽ. nec diffici¬
lis c̃ eius ꝑsecutõ alioquin occu¬
bata ẽ ut eo usq cua ec intlłigã¬
cur donec animũ reu̾tendi he¬

Expanded text:
tis. Alii autem non aliter putaverunt tuam esse quam si ceperis. Sed posteriorem sententiam nos confirmamus, fera est. Itaque quae in arbore tua consederint, antequam a te alveo includantur, non magis tuae esse intelliguntur quam volucres quae in tua arbore nidum fecerint; ideoque si alius eas incluserit, is earum dominus erit; favos quoque, si quos effecerint, quilibet eximere potest. Plane integra re, si praevideris ingredientem fundum tuum, potes eum jure prohibere niatur. examen quod ex alveo tuo evonec in conspectu tuo est nec difficilis eius persecutio est: alioquin occurobata est, ut eo usque tua esse intellegantur, donec animum revertendi habe
Abbreviated transcription (Latin):
filios. si em̃ oĩo aut per
siquidẽ nõ sint filii. ma¬
neant prior ĩ suo or dĩe
siu̾o fil iis existentibus
fiat hoc. ec neq filios
erubescentes dẽt tũ oc¬
casionẽ spontanea et
tñsactioms et ꝑ ꝯsensũ
facce: aut eciam ĩ uite
fors in petence.aut uiro
co̾mictente digna a mis¬
sione ante nirptralis
donatioms. aut muliere
digna casu docis.n iur
dotem lucretur. n mlx
añ nuptialẽ donationẽ
s repente casu ꝓceden¬
te. aut dotisaut m nuy¬
cialis donatõrs ꝓpͥecatis lu¬
ctũ mox ad coẽs uemat fi¬
lios. et eoꝵ fiat. uisui solo

Expanded text:
filios. Si enim omnino aut per si quidem non sint filii, maneant priora in suo ordine; si vero filiis existentibus fiat hoc, et neque filios erubescentes dent tamen occasionem spontaneae transactionis et per consensum factae, aut etiam invitae forsan peccante aut viro committente digna amissione antenuptialis donationis aut muliere digna casu dotis, neque vir dotem lucretur neque mulier antenuptialem donationem, sed repente casu procedente aut dotis aut antenuptialis donationis proprietatis lucrum mox ad communes veniat filios et eorum fiat, usu solo
Abbreviated transcription (Latin):
cuit exploso senato ꝯsulto pe¬
gasiano qui postea fr̾uenit õer
auccoritacem crebelliano senͣ¬
cꝯconsulto pr̃are. ut ex eo fid

Expanded text:
cuit exploso senatus consulto Pegasiano, quod postea supervenit, omnem auctoritatem Trebelliano senatus consulto praestare, ut ex eo fide
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnꝙ̃niũ hãnt solum ad
monendã querelam
nõ num iate peccume
sufficiente tp̃r. ec nõ ex¬
pecrante exitum oĩum
Muliere namq ꝯiugata
quarto ec decimo anno.
post uicesimũ annũ

Expanded text:
quinque habeant solum ad movendam querelam non numeratae pecuniae, sufficiente tempore et non expectante exitum omniummuliere namque coniuncta quarto et decimo anno post vicesimum annum
Abbreviated transcription (Latin):
s̾ pro is introductũ ẽ ⁊ p̾fatũ
uis uirandum.⁊ ut imꝑbꝰ lici¬
gator ⁊dampnũ ⁊ impẽsas li¬
cis inferre adusario suo coga¬
cur. ¶Ex quibodã uidicus
dampnati ignominiosi fu̾it.

Expanded text:
sed pro his introductum est et praefatum iusiurandum et ut improbus litigator etiam damnum et impensas litis inferre adversario suo cogatur. Ex quibusdam iudiciis damnati ignominiosi fi
Abbreviated transcription (Latin):
quid hoĩes putent legẽ
contra se solumodo esse¬
positam. milices aũt al¬
ciore ntentes fastigio le¬
existimẽt. ut igͥ tua ma

Expanded text:
quidem homines putent legem contra se solummodo essepositam, milites autem altiore nitentes fastigio leexistiment. Vt igitur et
Abbreviated transcription (Latin):
I priusquam fisci
rationib pater i¬
ester obligaretur
perfectam p̾dioꝵ donation¬
em fecisse. fuerit probatꝰ
quod citra fraudem cͥoitoꝵ
estum est: non rescinditur.
tatio atabulariis facta: nͥ¬

Expanded text:
i prius, quam fisci rationibus pater vester obligaretur, perfectam praediorum donationem fecisse fuerit probatus, quod citra fraudem creditorum gestum est, non rescinditur. tatio a tabulariis facta, n
Abbreviated transcription (Latin):
si fiscus ĩ unu̾si debiti qͣnti¬
tatem securitatem ndẽpni¬
tatis consecutus non fu̾it. ⁊̃ uo
adrestituenda fiscalia debita
istringet. Imꝑ̃s
tudmnis. ob noxii sunt omissa
frustatione teneantur. ut
quod de sins noĩbr debent:
de sius facuitatib cogantur

Expanded text:
ti quantitate securitatem indemnitatis consecutus non fuerit, etiam vos ad restituenda fiscalia debita adstringet. Imppp.tudinis obnoxii sunt, omissa frustratione teneantur, ut, quod suis nominibus debent, de suis facultatibus cogantur
Abbreviated transcription (Latin):
polluisse cͥminib fisci rõ¬
nib nequatͣm competere.
uel abeo alieuari censemꝰ
nͥ post pirblitam accusa¬
tionem eos constit̾it fuisse
ratione desideratis. pͥnet¬
pali repromissa fisco ĩdẽpni¬
tate. eos pͥncipali uel pͥori lo¬
co conueniri qui reliqua
contraxerunt. mox ad uos
ꝑueniri qui ab hus q̃dam
m̾cati estis. Imp̃r.
net actio. quod argentũ
quod inferre debebas rõm¬
b fu̾it relatũ. si cautioni
q̃ tͥ super eo expõita est tiui¬
est tñ ut prins de bonis eius
qui exactor fu̾it si soluendoᷤ
est ⁊ ꝯuemendi eius facul¬
tas datur. et nndẽpnitatifis¬
ci satiffiat. tunc ate si ser¬
uari hic modis non possit
Co exigenda reliqua con¬
sortes uos. atq sociatos. uł¬
dũ taxat nomũeractõm mã¬
datam. nec int̾ te ⁊ eñ. c ce¬
teioi qui exactores fu̾ant no¬
minati confuse exactionis
inutuũ ꝑiculum conscitu¬
tũ est s separato mumenis
obsequio quo disct iol¬
ucitudinis rõnem fuisse

Expanded text:
polluisse criminibus, fisci rationibus nequaquam competere vel ab eo alienari censemus, nisi post publicam accusationem eos constiterit fuisse ratione desideratis repromissa fisco indemnitate eos principali loco conveniri, qui reliqua contraxerunt, mox ad vos perveniri, qui ab his quaedam mercati estis. Impp. Vnet actio, quod argentum, quod inferre debebas, rationibus fuit relatum, si cautioni, quae tibi super eo exposita est, tabuest tamen, ut prius de bonis eius qui exactor fuit, si solvendo et conveniendi eius facultas datur, indemnitati fisci satisfiat, tunc a te, si servari hic modus non possit,ad exigenda reliqua consortes vos atque sociatos edumtaxat nominum exactionem mandatam nec inter eum et ceteros, qui exactores fuerant nominati, confusae exactionis mutuum periculum constitutum, sed separato muneris obsequio discretam sollicitudinis rationem fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
uper creandis susceptori¬
br ꝑiculo ꝓcuratoꝵ rei do¬
minice dispositionẽ tue su̾¬
limitatis firmam ẽẽ p̾cipi¬
mus. ita ut om̃i ambitione
cessante que statuta sunt
queq antiqͣ consuetu dine.¬
inpabulis. uł insũptu fami¬
ne mimistrando intemera¬
ta ꝑmaneant. suꝑ ũrenar¬
consuetudine obseruanda.
tuoꝵ qui uite sue tp̃r diũ¬
sis conscĩam suam dicunt᷑¬

Expanded text:
Super creandis susceptoribus periculo procuratorum rei dominicae dispositionem tuae sublimitatis firmam esse praecipimus, ita ut, omni ambitione cessante, quae statuta sunt quaeque antiqua consuetudinein pabulis vel sumptu familiae ministrando intemerata permaneant: super irenarconsuetudine observanda. rum, qui vitae suae tempore diversis conscientiam suam dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
res est. aꝑta frande ẽp¬
toris ur gr̃a que obligata
sunt. a fisco uenierunt. adi¬
tus ꝓcurator meus debitã
Incitatem inferenti restiͦ¬
tii ca p̾dia iubebit. Iapp̃s
icis data est qui iussu
pͥncipis maliam cuntatem
tianslati sunt. nam p̾dia
coꝵ que anteqͣm demi grarẽt
hab̾uint si ab hiis distracta
non cẽnt fisci rõnib uendi¬
cari iam p̾dem dec̾tũ est. nͥ
alurd sp̃ali p̾cepto angus¬

Expanded text:
res est, aperta fraude emptoris vel gratia quae obligata sunt a fisco venierunt, aditus procurator meus debitam quantitatem inferenti restitui ea praedia iubebit. Impp. Decis data est, qui iussu principis in aliam civitatem translati sunt. nam praedia eorum, quae antequam demigrarent habuerint, si ab his distracta non essent, fisci rationibus vindicari iam pridem decretum est, nisi aliud speciali praecepto Augus
Abbreviated transcription (Latin):
bucuu stãtim qͦqnaturaliuur
minii sũt fructuaru. ¶Ba¬
rcꝯuero ancille in fructunonẽ
Itaq ad dnm ꝓprietatis ꝑcinet.
h̾eat in locum d̾ mortuorũ capi¬
cum ex fetu fructuariꝯ sbmit¬
cere dbet ut ⁊ uiliano uisũe. ⁊ in
uinearum d̾ mortuarũ ularbo¬
rum locum. ⁊ alias dłet sbstitue¬
re. Recte aũt cole dret. ⁊ q̃i bonus
os quos quie in loco suo inuene¬
rit diuo adrianꝯ naturalẽ equi¬
catem secuco. ei ꝯcessit qͥ iuene¬
rit. Id̾q stacuit si quie ĩ sacro aut¬

Expanded text:
uli statim naturali iure dominii sunt fructuarii. partus vero ancillae in fructu non est, itaque ad dominum proprietatis pertinet: habeat, in locum demortuorum capitum ex fetu fructuarius summittere debet, ut et Iuliano visum est, et in vinearum demortuarum vel arborum locum alias debet substituere. recte enim colere debet et quasi bonus os, quos quis in suo loco invenerit, divus Hadrianus, naturalem aequitatem secutus, ei concessit qui invenerit. id
Abbreviated transcription (Latin):
nentes ei erutro cene¬
e hoc uolum  ecͥ his do¬
natiomib quẽ ab ĩpa¬
torib in priuatis fiunt
et que apriuatis ĩmꝑ¬

Expanded text:
nentes ei ex utroque tenere hoc volumus et in his donationibus quae ab imperatoribus in privatis fiunt et a privatis in imp
Abbreviated transcription (Latin):
Orcinarii urbis et̾ne cũ per ͭ¬
uigilem laborem populi ro¬
mani ꝯmodis exhibeant sordi¬
b. dis semper mim̾b lib̾entui¶ mp̃r.
Quicũq ex corporib suarioꝵ. si¬
ue excipiende nc̃citates litis astͥctꝰ.
seu inferende uoluntate spon¬
tanea ꝓuocatus iudiciũ uolu̾it

Expanded text:
orcinarii urbis aeternae cum pervigilem laborem populi Romani commodis exhibeant, sordidis semper muneribus liberentur.Quicumque ex corporibus suariorum sive excipiendae necessitate litis adstrictus seu inferendae voluntate spontanea provocatus iudicium voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
aũt supra nuniez qui in cau¬
tis breuib continetur. nemo
se quolrbet patrocimo. uel cuiꝰ¬
libet assumpta potencia de be¬
at excusare. hoc est nr̃e sereni¬
tatis censura tue sublimitati.
titq officii. cauciꝰ obseruare.
hoc inter omnes equa lauce ẜ¬
uari p̾cipimus usso diuine do¬
mus pr̃ocimo. nullo sacro satͣ¬
mur. illud etiam dicendũ ob¬
seruandũ q ẽẽ censemus. ut qͣr¬
te uenditio que de ꝓuinciis
ad corporato suppliciũ ꝑ inno¬
uationem trailata est pͥme
constitutionis t̾miss conclu¬
datur. ħ est ꝙ ĩ uncio dispõnis

Expanded text:
autem supra numerum, qui encautis brevibus continetur, nemo se quolibet patrocinio vel cuiuslibet adsumpta potentia debeat excusare, hoc nostrae est serenitatis censere, tuae sublimitatis tuique officii cautius observare. Hoc inter omnes aequa lance servari praecipimus, nullo divinae domus patrocinio, nullo sacrosanctamur, illud etiam dicendum observandumque esse censemus, ut chartae venditio, quae de provinciis ad corporatos supplicum per innovationem translata est, primae constitutionis terminis concludatur, hoc est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ¶ Sin aũt ex eoꝵ mim̾o fu¬
erint qui uidentur intͣ capito¬
lii auditoriũ constituti. hii oĩ¬
b modis pͥuataꝵ edum studia
sibi interdicta c̃e cognoscant. su¬
turi quod si adu̾sus celestia sta
tuta facientes fu̾int depͥhen¬
si: nicħ̾ penitus ex illis pͥmłus
consequantur. que hus que
in capitolio tantũ modo p̾cep¬
grauitatis pelłe noscuntur .u.
num̾o sint sophiste ⁊ grama¬
tici eque decem. ¶ Et qͣm non
in hus artib tm̃ adolescencia
głosam optamus institui pro¬
fimdioris quoq sciencie. atq
doctͥne menioratis magr̃is soci¬
amus auctores. unũ gͥ aduin¬
gi cet̾is uolumus qui ph̾ie ar¬
chana timetur. ¶ Duos quoq
qui uiris ac legum uoluntateᷤᷤ
pandant. ita ut mueuiq sp̃a
liter loca deputata assignari
faciat tua sublimitas. ne dis¬
cipuli quidem sibi inuicem
possint obsteꝑe. uel magr̃i. uie¬
ue linguaꝵ confũo ꝑ mixta
uel nocũ. aures quoꝵ dam: aut
mentes a studio interaꝵ au̾tat

Expanded text:
mus. Sin autem ex eorum numero fuerint, qui videntur intra Capitolii auditorium constituti, ii omnibus modis privatarum aedium studia sibi interdicta esse cognoscant scituri, quod, si adversum ctuta facientes fuerint deprehensi, nihil penitus ex illis privilegiis consequantur, quae his, qui in capitolio tantum docegraecitatis pollere noscuntur, quinque numero sint sophistae et grammatici aeque decem. Et quoniam non his artibus tantum adulescentiam gloriosam optamus institui, profundioris quoque scientiae atque doctrinae memoratis magistris sociamus auctores. Unum igitur adiungi ceteris volumus, qui philosophiae arcana rimetur, duo quoque , qui iuris ac legum voluntates pandant, ita ut unicuique loca specialiter deputata adsignari faciat tua sublimitas, ne discipuli sibi invicem possint obstrepere vel magistri, neve linguarum confusio permixta vel vocum aures quorundam aut mentes a studio litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
ũi. ita ut si quis eoꝵ post emis¬
sos. diuine sanctionis affatus
quẽ ꝓhibemꝰ atq dampnamꝰ
it̾m forte temptau̾it non solũ
eius qͣm meretur infamie
notam sb̾eat. u̾m ⁊̃ pellend̾ se
ex ip̃a uͥ u̾satur: illicite urbe ꝯ¬
gnoicat. ¶Illos u̾o qui intra płi¬
studia consneuerũt ip̃is tm̃mͦ¬

Expanded text:
veri, ita ut, si qui eorum post emissos divinae sanctionis adfatus quae prohibemus atque damnamus iterum forte temptaverit, non solum eius quam meretur infamiae notam subeat, verum etiam pellendum se ex ipsa ubi versatur illicite urbe cognoscat. Illos vero, qui intra pluristudia consueverunt, si ipsis t
Abbreviated transcription (Latin):
interest conuocatis pͥus acta
conficiat seseq doceat. nõ auo
non patre curiali ꝓgenitum
incħ ordini ciuitatis debere.
nulli se cini ꝯmanere obnoxi¬
um. ate ita demũ gestis con
fectis. uł apud mod̾atorẽ ꝓuin¬
cie. uł si is absit aput defenso¬
rem ciuitatis admiliciam ꝙͣ
eptau̾it suscipiatur quod si ab¬
sqr bac cautione quispiam ad
fabricensium consortium ob¬
repsit sciat se ad ordinis tui de¬
betur patͥe q sue esse mumera

Expanded text:
interest convocatis primitus acta conficiat, sese doceat non avo non patre curiali progenitum, nihil ordini civitatis debere, nulli se civico muneri obnoxium, atque ita demum fectis vel aput moderatorem provinciae vel si is absit aput defensorem civitatis ad militiam quam optaverit suscipiatur. Quod si absque hac cautione quispiam ad fabricensium consortium obrepserit, sciat se ad ordinis cui debetur patriaeque suae munera
Abbreviated transcription (Latin):
Ropter multas uistasq cãs
metropolitano nõie ac di¬
exornandam. iam suis uirtutib
coronatam. gͥ hec quoq metro¬
politanam ħat dignitatẽ tyro
nich̾ de iuire suo de rogetur sit il¬

Expanded text:
ropter multas iustasque causas metropolitano nomine ac diexornandam iam suis virtutibus coronatam. igitur haec quoque metropolitanam habeat dignitatem. Tyro nihil de iure suo derogatur. sit il
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯueniat. ut scd̾m missam a
sublimitate tua noticiã na¬
ues. uł angarie confestim de
publico p̾beantur quod si a¬
iqua traditas uł negligen¬
cia post datas a sb̾limitate
tua ad emiuentissimã pre¬
fecturam litteras indestinan¬
dis auctoribz amplissime tue
quo tp̃r officuis eiusdem am¬
plissime sedis qͣm alios quoꝵ¬

Expanded text:
nveniat, ut secundum missam a sublimitate tua notitiam naves vel angariae confestim de publico praebeantur. Quod si aliqua tarditas vel neglegentia post datas a sublimitate tua ad eminentissimam praefecturam litteras in destinandis auctoritatibus amplissimae tempore officii eiusdem amplissimae sedis quam alios quo
Abbreviated transcription (Latin):
baphia penites ꝑcertũ tempꝰ
mitti p̾cipimꝰ. ut frans om̃is
eoꝵ ꝓhibeitur sollertia timeu¬
cium. ne quesitis longo sudo¬
re stipeudiis careant.i .xx.¬

Expanded text:
bafia Foenices per certum tempus mitti praecipimus, ut fraus omnis eorum prohibeatur sollertia timentium, ne quaesitis multo sudore stipendiis careant: