comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗdem non iundicatoĩs extimplo timuit Constã¬
dã ꝙ eiꝰ haut dũ exꝑtus agataie̾ actemptari aĩ
mouento crebro castra populancoꝙ ĩ oculis eiꝰ
ngtos socioꝵ cepiti ⁊ moto cito agmme e co¬
spottũ abibat mͦ rep̃ete in aliquo flexu uiese
ex cire digressum in equũ posset occultꝰ obsiste¬
bat fabuis ꝑloca alta agm̃ tuçebat modico
ab hoste int̾uallo ut n omittẽt eũ n cõgredẽtur
Cãstris insiquãtũ usłis necão cogẽt tenebatur
miles pabulm̃ ligͥ nͭ pauci petebant nͦ passim
equitũ leusq artnature Instatio cõposita in¬
structaq in subitos ẽ tumult ⁊ suo milite tu¬
ta oĩa ⁊ infesta effusis hostiũ ppłatorib p̃bebat
ileq uniu̾so ꝑiculo ssima reꝵ cõmittebatur
et ꝑua momenta leuiũ c̾tammũ extuto ceptoꝵ
finittior recepta assuefticiebant territũ pristĩs¬
in cladib his militẽminꝰ iã tãdem aut u̾tutis

Expanded text:
quidem non uim dictatoris extemplo timuit; constquidem non uim dictatoris extemplo timuit; constantiam hauddum expertus, agitare ac temptare animum mouendo crebro castra populandoque in oculis eius agros sociorum coepit, et modo citato agmine ex conspectu abibat, modo repente in aliquo flexu uiae, si excipere degressum in aequum posset, occultus subsistebat. Fabius per loca alta agmen ducebat, modico ab hoste interuallo ut neque omitteret eum neque congrederetur. castris, nisi quantum usus necessarii cogerent, tenebatur miles; pabulum et ligna nec pauci petebant nec passim; equitum leuisque armaturae statio, composita instructaque in subitos tumultus, et suo militi tuta omnia et infesta effusis hostium populatoribus praebebat; neque uniuerso periculo summa rerum committebatur et parua momenta leuium certaminum ex tuto coeptorum, finitimo receptu, adsuefaciebant territum pristinis cladibus militem minus iam tandem aut uirtutis
Abbreviated transcription (Latin):
in u̾ba iurauerat ex hoc urbano extitu ꝗmino¬
res quinꝙ ⁊ trignta annis er̃ãt innauib im¬
positis aliis ut urbi ꝑsiderẽt relictis. dictator
eecitu coñs/ ac orpto fuluio flacco legato ꝑ
agtũ sabinũ tibus quo die ad cõueniẽd̾ ẽdi¬
sumatum eitra exploratis ad hostem ducit slullo
loco nisi ꝙ̃tu nec̃citas coge̾t fortune secõmis¬
surus Quopͥmũ diehaut ꝓcul arpis ĩ cõspectu
hostrum posuit castra nulla mora sticta quin
penus educẽt in aciem copiãꝙ pugnãdifacãt
S ubi quieta omĩa ap̃ hostes nec castra ullo
t̾umultu mota uidet increpatis quidẽ tãde¬
qui martii aĩ romanis tetellati ⁊ concessi. Q¬
ꝓpalante uirtutis ac głie e̾e̾nt incastra rediił
Deteꝵ tacita cura aĩm incensu ꝙ cumdu¬
ce haut ꝙ̃rq̃ flaminio Semꝓnioꝙ simili fut̾a
subires eẽt actum demum edocti malis romani
pacem ambili ducem q̃sissent Et prudẽtia

Expanded text:
in uerba iurauerant. ex hoc urbano exercitu, qui minoin uerba iurauerant. ex hoc urbano exercitu, qui minores quinque et triginta annis erant, in naues impositi, alii ut urbi praesiderent relicti. dictator exercitu consulis accepto a Fuluio Flacco legato per agrum Sabinum Tibur, quo diem ad conueniendum edisumma cum cura exploratis ad hostem ducit, nullo loco, nisi quantum necessitas cogeret, fortunae se commissurus. quo primum die haud procul Arpis in conspectu hostium posuit castra, nulla mora facta quin Poenus educeret in aciem copiamque pugnandi faceret. sed ubi quieta omnia apud hostes nec castra ullo tumultu mota uidet, increpans quidem  Martios animos Romanis, debellatumque et concessum propalam de uirtute ac gloria esse, in castra rediit; ceterum tacita cura animum incessit quod cum duce haudquaquam Flamini Sempronique simili futura sibi res esset ac tum demum edocti malis Romani parem Hannibali ducem quaesissent. et prudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩposito ut quib oppida casstellaꝙ ĩmututa eenꝰt
ut cõmigrarẽt oẽs regionis eiꝰ qua iturꝰ Anibal
oẽt toctis pͥus incẽsis ac frugib corruptis neꝙy
cuiuis rei copia ȩẽt Ip̃e uia flamina ꝓfectus
obuiã consuli ex̾citumꝙ cũ ad tiberim cuta
tiaret ut sine lictorib ad dictatorẽ uenirt Qui
cutco paruisset congressuꝙ cor ingente spũra
dictature apud aues sociosꝙ uetustate iã oblitos
eͣ Impni fecisset litere ab urbe allate sunt Na¬
ues oneratias comeatũ ab hostia ĩ hispama
ad ex̾citum portantes aclasse punica cͥta por¬
tum amsarniũ captas õe Itaq ox timplo ooñs
hostiam ꝓficisci iuissus nauib ad urbẽ roma¬
nam aut hostie eẽnt cumpletis milite ac na¬
ualib sociis ꝓsequi hostiũ classe aclitora yta¬
lie tutari Magna uis hoñi cõscͥpta rome eãt
lib̾tini etiã quib liberi eẽnt Ĩtaetas militais

Expanded text:
proposito ut, quibus oppida castellaque immunita essent, proposito ut, quibus oppida castellaque immunita essent, ue demigrarent omnes regionis eius qua iturus Hannibal esset, tectis prius incensis ac frugibus corruptis, ne cuius rei copia esset, ipse via Flaminia profectus obviam consuli exercituque, cum ad Tiberim circatiaret ut sine lictoribus ad dictatorem veniret. qui cum dicto paruisset congressusque eorum ingentem speciem dictaturae apud cives sociosque vetustate iam prope oblitos eius impues onerarias commeatum ab Ostia in Hispaniam ad exercitum portantes a classe Punica circa portum Cosanum captas esse. itaque extemplo consul Ostiam proficisci iussus nauibusque quae ad urbem Romanam aut Ostiae essent completis milite ac naualibus sociis persequi hostium classem ac litora Italiae tutari. magna uis hominum conscripta Romae erat; libertini etiam, quibus liberi essent et aetas militaris,
Abbreviated transcription (Latin):
alis diminũtis diuitiis bub albis atq octis
hostuis uotis rite nuncupatis guppͣtio edicta
na młtitudin tant s agrestiũ etiã quos aliqͣ
sua fortuna pͤi quoꝙ contingebat Curatũ lectist̾¬
nuim ⁊ ꝑtriduũ hĩtu ꝑ .x. uiris sacrum curãtib
⁊ puluinaria in cõspectu fuer̃t Ioui ⁊ iunoni unu
alteꝵ Neptuno ac minerue tertũi marti ac uenci
Quartũ appollim ac dyane. Quintũ ualcano ac
beste Sextum m̾curio ⁊ Cereri Tum ctes uote
bemiꝰ euricine edemq fabuis max̾ dictator uouit
ꝑita ex fatalib libris edictũ erat ut is uouẽt
pactis Tum debello re d cepublica dictatõ
retulit quib quot ue legionib uictori ho¬
sti obuiari eundumeẽt patres censecent de¬
cetum ut a. Cñ ẜuilio. coñs ex̾citu acce¬
per sicriberet p̃tea ex tiub sociisꝙ ꝙ̃tum
equitũ ac poditũ indereturꝰ setera om̃a si
geret. facẽt ꝙ ut ere .p. duoe̾t fabus duas legiones

Expanded text:
multis aliis diuis bubus albis atque ceteris hostiis. uotis rite nuncupatis supplicatio edicta;na multitudo tantum sed agrestium etiam, quos in aliqua sua fortuna publica quoque contingebat cura. tum lectisternium per triduum habitum decemuiris sacrorum curantibus: sex puluinaria in conspectu fuerunt, Ioui ac Iunoni unum, alterum Neptuno ac Mineruae, tertium Marti ac Ueneri, quartum Apollini ac Dianae, quintum Uolcano ac Uestae, sextum Mercurio et Cereri. tum aedes uotae. Ueneri Erycinae aedem Q. Fabius Maximus dictator uouit, quia ita ex fatalibus libris editum erat ut is uoueretperactis, tum de bello reque de publica dictator rettulit quibus quotue legionibus uictori hosti obuiam eundum esse patres censerent. decretum ut ab Cn. Seruilio consule exercitum acciperet; scriberet praeterea ex ciuibus sociisque quantum eqeretque ut e re publica duceret. Fabius duas legiones
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ literis fuerãt. m̃. ualerii messalem maxime
mouit patres hasdrubalis transitus ĩ italiam
uix hamnibali atq eius armmis subsistente pro¬
ductus et incontione lelius ea demũ dusenut.
Senatus ob res felicite a Reipione gestas in unũ
uenerat nanib reclid̾e in hisuaniã iussit¶ Carta¬
ginis expugnatione ĩ hũc annũ cõtulli młtis
simile ueri uisum ẽ. annũ integrũ scipionem
nichil gerũdo in hispania cõsũpsisse.q. fabio ma
is quo die magratus unerunt mitalia ambobus
ꝑiuncia decreta regionibus tam̃ partitũ impiũ.
Fabius ad tarentũ. Fuluus in lucanis ac bruciis
re gereret.mͥ. claudio ꝓrogatũ in annũ impiũ
pretores sortiti prouincias.E. hostilius tubulus
urb. l. ueturius philo pegrinã cũ gallia .t. qn¬
tius crispinus capua. c. autũ culeius sanidiniã
excitus ita ꝑ prouicias diuisi. Eulmo due le.¬

Expanded text:
in litteris fuerant M. Ualeri Messallae . maxime in litteris fuerant M. Ualeri Messallae . maxime mouit patres Hasdrubalis transitus in Italiam, uix Hannibali atque eius armis obsistentem. productus et in contionem Laelius eadem edisseruit. senatus ob res feliciter a P. Scipione gestas supplicauenerat nauibus redire in Hispaniam iussit. —Carthaginis expugnationem in hunc annum contuli multis simile ueri uisum est annum integrum Scipionem nihil gerendo in Hispania consumpsisse. Q. Fabio Mais, quo die magistratum inierunt, Italia ambobus prouincia decreta, regionibus tamen partitum imperium: Fabius ad Tarentum, Fuluius in Lucanis ac Bruttiis rem gereret. M. Claudio prorogatum in annum imperium. praetores sortiti prouincias, C. Hostilius Tubulus urbanam, L. Ueturius Philo peregrinam cum Gallia, T. Quinctius Crispinus Capuam, C. Aurunculeius Sardiniam. exercitus ita per prouincias diuisi: Fuluio duae leg
Abbreviated transcription (Latin):
crassum maximũ pontificem crassum licinius. nec
consul. nec pͣtor ante fuea̾t ꝙͣ cenfor est factus
Exedilitate gradum ad censura fecisset. hi cen¬
sores neq senatum legentur.neq ꝯcquã publice
rei egerũt osors diremit .l. ueturius uide et
licinus censura le addicauit. Ediles curules ne
turius ⁊ p̃. licinus uarrus ludos romanos diez
unũ instaurauerũt. Ediles plebis . q. catius.
s .l. porcius licuus. ⁊ młtaticio argento signa e¬
nea ad ceteros debere eludos ꝓ temporis copia ma¬
gnifici apparatus fecerũt  Exitu anni hił die qͣr¬
ta ⁊ tricegisima qua ad tarraconẽ ꝓfectus est eãs
romam uenit usq cũ agmine captiuorũ ingres¬
sus urbem magnũ̾ cõcursum homĩu fecit. postõ̾
die in senatu introductus captam cartaginem
caput hispanie uno die receptasq aliqͦt ibes qr
defetissent nouasq ĩ societatẽ ad scitas eeposuit.
Ex captiius compta quis fere congnientia. qr ꝙ

Expanded text:
Crassum, maximum pontificem. Crassus Licinius nec Crassum, maximum pontificem. Crassus Licinius nec consul nec praetor ante fuerat quam censor est factus; ex aedilitate gradum ad censuram fecit. sed hi censores neque senatum legerunt neque quicquam publicae rei egerunt: mors diremit L. Veturi; inde et Licinius censura se abdicavit. aediles curules L. Veturius et P. Licinius Varus ludos Romanos diem unum instaurarunt. aediles plebei Q. Catius et L. Porcius Licinus ex multaticio argento signa aenea ad Cereris dedere, et ludos pro temporis eius copia magnifice apparatos fecerunt. exitu anni huito et tricensimo quam a Tarracone profectus erat Romam uenit; isque cum agmine captiuorum ingressus urbem magnum concursum hominum fecit. postero die in senatum introductus captam Carthaginem caput Hispaniae uno die, receptasque aliquot urbes quae defecissent nouasque in societatem adscitas exposuit; ex captiuis comperta iis fere congruentia quae
Abbreviated transcription (Latin):
placere. Concedentib tribunis comitia habita decla¬
rati consulesꝙ fabius maximꝰ. ũ. ꝗ flactus fuliuus
pretores creati .P. ueturius plulo. B. ꝗntius crispinꝰ
C hostilius tumulus .c. aurũ culeius. magistratib
matinũ creatis. q. fuluius dictature se addicauit
Extremo estatis. huiꝰ classis punica nauiũ. xxe.
pͥmo de in postꝙͣ ibi p̃. malius colso p̃tor cũ ex̃citũ
apporuit circuacta inde ad alterũ insule latus ca¬
ralitanũ agrũ uastauit. Et cũ p̃da om̃is generis
in affricam redit. Sacerdotes romani es anno mõ¬
otaciliu crassi . x. uiri inter sactifaciendis ̃ lo¬
cu.t̾. sempnii. ti .f. lõgiti. sempromiꝰ .c.f. lõgus
suffectus. mͥ. marcius rex sactorum inuntus ẽ.
⁊ .mͥ. cenulius papus maximus curio. Neq in
eoꝵ locũ sacerdotes eo anno suffecti.⁊ censores lu
canus habuit .I. ueturiũ plulonẽ ⁊ p̃. liciniũ claf¬

Expanded text:
placere. concedentibus tribunis, comitia habita; declaplacere. concedentibus tribunis, comitia habita; declarati consules Q. Fabius Maximus quintum, Q. Fuluiuspraetores inde creati L. Ueturius Philo , T. Quinctius Crispinus , C. Hostilius Tubulus , C. Aurunculeius . magistratibus in annum creatis Q. Fuluius dictatura se abdicauit. extremo aestatis huius classis Punica nauium quadraprimo, dein postquam ibi P. Manlius Uolso praetor cum exercitu apparuit circumacta inde ad alterum insulae latus Caralitanum agrum uastauit, et cum praeda omnis generis in Africam redit. sacerdotes Romani eo anno morOtacilii Crassi; decemvir item sacris faciundis in locum Ti. Semproni C. f. Longi Ti. Sempronius Ti. f. Longus suffectus. M. Marcius rex sacrorum mortuus est et M. Aemilius Papus maximus curio; neque in eorum locum sacerdotes eo anno suffecti. et censores hic annus habuit L. Veturium Philonem et P. Licinium
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt aiebãt. et młto fcedioẽs exempli eum ip̃m cre¬
ari qui coniugia hr̃et. Itaq si suũ nom̃ dictator ac¬
cipet sed comitiis intercessuros. Si alioꝵ p̃t̃ ꝙͣ ĩpius in¬
comitioꝵ auctoitate senatus plebiscito exempli tuta¬
at trãsumenium cecidisset. ex autoĩtate patrũ ad
plebẽ latũ. plebẽq sciuisse ut qͦ ad bellũ ĩ italia eẽt
ex his qui cosules fuisse quos et quotiẽs uellet re¬
ficiendi. cõs. populo uis ẽẽt exemplũ que ea rem
ẽẽ se hr̃e edus .l. postumi megelli qui intei res
hiis comitiis que ip̃e hũisset. cõs. cũ .c̃. iunio bu¬
bulo creatus eẽt recens .ii. fabu. qui sib cõtinu¬
ari consulatũ nisi id bono ꝓublico fieret. ꝓfecto n¬
ꝙ̃ fuisset. His orationib cũ diu certatũ esset:
Postremo ita inter dictatorẽ ac tribunos cõuenit. ut
eo ꝙ censuisset senatus staretur. parb id tp̃ rei p

Expanded text:
esse aiebant et multo foedioris exempli eum ipsum creesse aiebant et multo foedioris exempli eum ipsum creari qui comitia haberet; itaque si suum nomen dictator acciperet, se comitiis intercessuros: si aliorum comitiorum auctoritate senatus, plebis scito, exemplis tutaad Trasumennum cecidisset, ex auctoritate patrum ad plebem latum plebemque sciuisse ut, quoad bellum in Italia esset, ex iis qui consules fuissent quos et quotiens uellet reficiendi consules populo ius esset; exemplaque in eam rem se habere, uetus L. Postumi Megelli , qui interrex iis comitiis quae ipse habuisset consul cum C. Iunio Bubulco creatus esset, recens Q. Fabi , qui sibi continuari consulatum nisi id bono publico fieret profecto nunquam sisset. his orationibus cum diu certatum esset, postremo ita inter dictatorem ac tribunos conuenit ut eo quod censuisset senatus staretur. patribus id tempus
Abbreviated transcription (Latin):
consuleret ita decreuit senatus. ut quos pͥusꝙͣ
ab urbe discederet populu rogaret. siue bis q¬
de uellet. tũ tribuni ad plebem ferrẽt cũ consu
le ppłm rogaturũ negasset ꝙ sue potestatis esset
diceret᷑. Sed quo die id plebis conciliũ futurũ eãt
a collega. ut p̃. subueĩret dic̾ctq quẽ ppłs iussiss
dictatore. ita aclaudio. cõs. fuliuus dictator dictuᷤᷤ
et excode ꝑlebiscito et absq fuluio dictatorep.
icinus crassus pontifex maximꝰ magĩ. eꝗtũ dictꝰ.
dictator postꝙ̃ romam ueĩt c̃. semproniũ plesu
legitu quem ad capuam habuetat in etruriam
poiuincĩa ex̾citum misit an locum calpurmi pre¬
decio qũe ut capue excituu ꝙ suo p . cet literis
esciuit. ip̃e comitia in quemdiem primum
potuit dixit que certamina ĩ tribunos dictatore
iniecto perfici nõ potuẽãt. galane iunioꝵq sorte
prerogatifero fuluium et fabium. cõs. dixerat. eodẽ

Expanded text:
consuleret, ita decreuit senatus ut consul priusquam consuleret, ita decreuit senatus ut consul priusquam ab urbe discederet populum rogaret quem uidem vellet, tum tribuni ad plebem ferrent. cum consul se populum rogaturum negasset quod suae potestatis esset, diceretur. sed quo die id plebis concilium futurum erat,em populus iussisset dictatorem. ita a M. Claudio consule Q. Fuluius dictator dictus, et ex eodem plebis scito ab Q. Fuluio dictatore P. Licinius Crassus pontifex maximus magister equitum dictus. dictator postquam Romam uenit, C. Sempronium Blaesum legatum quem ad Capuam habuerat in Etruriam prouinciam ad exercitum misit in locum C. Calpurni praetoris, quem ut Capuae exercituique suo praeesset litteris exciuit. ipse comitia in quem diem primum potuit edixit; quae certamine inter tribunos dictatoremque iniecto perfici non potuerunt. Galeria iuniorum, quae sorte praerogatiua erat, Q. Fuluium et Q. Fabium consules dixerat, eodemq
Abbreviated transcription (Latin):
uticense ascensicẽ fecit. Cumiq depopulatus la¬
te multis mortalib cũ alia om̃is gnĩs preda captiᷤ
ad nauem redit. et ad sciciliam transmisit. Tertio
decimo die ꝙͣ ꝓfectus. Inde lilibeum renectus
ey captinis questione. habita hec compta cõsuliq
leuino om̃ia ordine ꝓscỹta. ut sciret quo ordiẽ
uł quo statu affrice res esset. Quinq milia nu¬
midarum cũ massinissa gale filio accerimo iuue¬
ne cartagine esse. Et alios ꝑ totam affrioam mi¬
lites mercede deduci. qui in hispaniã ad adruba¬
le traicerent᷑. ut his ꝙͣ maximo ex̾citu primo
quoq tempore in italiam trangressus uingeret
se hamnibali. in eo posita uictoriã credere carta¬
ginienses. classem pret̾a ingentem apparari ad
ut nõ expectanda comitia consulis censerent. sed
dictatore comitioꝵ habendoꝵ cã dici. et extimplo
in ꝓuinciã redeundu. Illa disceptatio tenebat qͣ
pesset dictatorẽ dicturus eẽ aiebat. Patres extra

Expanded text:
nsionem fecit; eumque late depopulatus multis mortalibus cum alia omnis generis praeda captis ad naues redit et ad Siciliam tramisit, tertio decimo die quam profectus inde erat Lilybaeum reuectus. ex captiuis quaestione habita haec comperta consulique Laeuino omnia ordine perscripta ut sciret quo in statu res Africae essent: quinque milia Numidarum cum Masinissa, Galae filio, acerrimo iuuene, Carthagine esse, et alios per totam Africam milites mercede conduci qui in Hispaniam ad Hasdrubalem traicerentur, ut is quam maximo exercitu primo quoque tempore in Italiam transgressus iungeret se Hannibali; in eo positam uictoriam credere Carthaginienses; classem praeterea ingentem apparari ad ut non exspectanda comitia consuli censeret, sed dictatore comitiorum habendorum causa dicto extemplo in prouinciam redeundum. illa disceptatio tenebat quod si praeesset dictatorem dicturum esse aiebat, patres extra
Abbreviated transcription (Latin):
et proceris abiectis ãborib septus leta ĩ medio pa¬
scua habuit. ubi omĩs geneno sacrum dee pasce
gencris. Nocte remcabant ad stabula. Nunꝙͣ ĩsidii ᷤᷤ
femrum. Non fraude uolati hoĩi. Mugni igit᷑ fruc¬
tus exco pectore capti. coluniuaqi inde aurca solida
facta ⁊ sacrata est. inditumꝙ templã diuitiis ctiam
nõ tantũ sanctitate fuit ad miracula aliqua adsi¬
guntur. plenĩq tam insignibus locis. fama ẽ am
cẽ ĩ uestibulo templi. cuius cinerẽ nullus unꝙ̃
mouet uentus. et agros crotonis unia parte ĩ mi¬
nens mari. alter uergenit̃ in agrum situ tantũ
natunili quodam munita postta et muro ciacta
qua ꝑ au̾sae rupes addionsio sicbe tyranno ꝑ do¬
lum fuenit. capta. corum arce satis ut uidebatur

Expanded text:
et proceris abietis arboribus saeptus laeta in medio paet proceris abietis arboribus saeptus laeta in medio pascua habuit, ubi omnis generis sacrum deae pecus generis nocte remeabant ad stabula, nunquam insidiis ferarum, non fraude uiolati hominum. magni igitur fructus ex eo pecore capti columnaque inde aurea solida facta et sacrata est; inclitumque templum diuitiis etiam, non tantum sanctitate fuit. ac miracula aliqua adfinguntur ut plerumque tam insignibus locis: fama est aram esse in uestibulo templi cuius cinerem nullo unquam moueri uento. sed arx Crotonis, una parte imminens mari, altera uergente in agrum, situ tantum naturali quondam munita, postea et muro cincta est qua per auersas rupes ab Dionysio Siciliae tyranno per dolum fuerat capta. ea tum arce s
Abbreviated transcription (Latin):
plebis tindende que auctore urbis et ĩuasta ur¬
be lateꝙ om̃ib disicctis menib parasset. Statione ᷤᷤ
custodias ꝙ senatoꝵ eẽ. quacũꝙ custodiant hoĩes
plebis. eas patere aditum. Auctore aut duce. per¬
fuga bructi corona cinxerũt urbem. acceptiꝙ a
plebe primo impetu. oẽs pret̾ arcem capere. Ar¬
cem optimates tenchant p̃parato iam ante ad
talem casum ꝑfugio. Eodem aristomacus ꝑfugit tã¬
ꝙͣ penis nõ brutiis auctor urbis tradende fuisset.
urbs croto murum in crautu patencẽ. duodeam
milia passuum habuit. antt puri in italiã aduẽtũ.
post uastitate co bello factã. uix. pars dimidia ha¬
bitabat᷑. flumen ꝙ medio oppido fluxerat. extra
frrquc̃tia tectis loca preter fluebat. et agros procul
cis qua habi tabant᷑ seꝑmilia haberat. In urbe nobile
templũ ip̃a urbe erat nobilius laciuie uinonis sanc¬
tum om̃ib curca populis. lucus ibi frequẽti silua

Expanded text:
plebis tradendaeque auctorem urbis, et in uasta urplebis tradendaeque auctorem urbis, et in uasta urbe lateque moenibus disiectis raras stationes custodiasque senatorum esse; quacumque custodiant plebis homines, ea patere aditum. auctore ac duce perfuga Bruttii corona cinxerunt urbem acceptique ab plebe primo impetu omnem praeter arcem cepere. arcem optimates tenebant praeparato iam ante ad talem casum perfugio. eodem Aristomachus perfugit, tamquam Poenis, non Bruttiis auctor urbis tradendae fuisset. urbs Croto murum in circuitu patentem duodecim milia passuum habuit ante Pyrrhi in Italiam aduentum; post uastitatem eo bello factam uix pars dimidia habitabatur; flumen, quod medio oppido fluxerat, extra frequentia tectis loca praeterfluebat, <erat> et arx procul eis quae habitabantur. sex milia aberat in<de> urbe nobili templum, ipsa urbe erat nobilius, Laciniae Iunonis, sanctum omnibus circa populis; lucus ibi frequenti silua
Abbreviated transcription (Latin):
croto brutiorui cẽt. hannibal cũ p̾sentiũ ea cosultã¬
tionẽ cẽ respondisset ad hannonem cõo deiecisset.
ab lannone nichil certi allatũ nẽc co diripi uolebãt
nobilem atqi opulentẽ urbem. et spembant cum
⁊ ex campania in britos reditũ ẽ. hanuo
adiutorib et ducib brutiis greois urbes
temptaui. eo faalius in societate manẽteᷤᷤ
romana. quot brutios quos et oderant et
metuebant carchaginiensium partis factos cerncdĩt.
regium prnũ atitatum est . dies aliquot ibi nc ꝗacq̃
ad supti Itaꝙ loctensee frumẽtũ lignaꝙ et cetera ned¬
Ititudõ stundi postremo hoc mado relicti inuobe
ertut. qmindi cere nuros portas. telaꝙ inpiopages¬
b̾rutius oppugnaret. penos nec probare. Nec ui¬
uare eã oppugnatoẽ appareret. co matunus ad
bus inuasent. cẽs italie cuitates. ut plebs ab
et plebs ad penos retrnheret. eam dissensionẽ in

Expanded text:
Croto Bruttiorum esset. Hannibal cum praesentium eam consultaCroto Bruttiorum esset. Hannibal cum praesentium eam consultationem esse respondisset et ad Hannonem eos reiecisset, ab Hannone nihil certi ablatum; nec enim diripi uolebat nobilem atque opulentam urbem et sperabat, cum ex Campania in Bruttios reditum est, Hanno adiutoribus et ducibus Bruttiis Graecas urbes temptauit, eo facilius in societate manentes Romana quod Bruttios, quos et oderant et metuebant, Carthaginiensium partis factos cernebant. Regium primum temptatum est diesque aliquot ibi nequiquam absumpti. interim Locrenses frumentum lignaque et cetera neltitudo effundi; postremo sescenti modo relicti in urbe erant qui reficere muros portas telaque in propugBruttius oppugnaret, Poenos nec probare nec iuuare eam oppugnationem appareret, eo maturius ad bus inuaserat omnes Italiae ciuitates ut plebes abet, plebs ad Poenos rem traheret. eam dissensionem in
Abbreviated transcription (Latin):
sib uissi hannibalis data pax: ne legibus sius libert
uiuctent. Urbo pariter et poenis portus ĩ potestate
lorensium eẽt. societas eo uire staret. ut penus lo¬
citnsem. locrenses ꝙ penũ poc ac bello iuiuaret. Sic
antto peni reducti frumẽtibus hiutris. ꝙ regiu
acloctos quas urbes direpturos se destinauerat in¬
tictas reli quissent Itaꝙ ꝑsc ip̃i cõscͥptis armatis iu
pegunt ire. gretam et ipãm urbem et marrtima
płimum accessurũ opibus. si mora maris urbi ac¬
portũ menib ualidam tenuissent gedentes. Eu cura
argebat. ꝙ neq nõ accersere. ad auxilium penos satᷤ
audebant. ne quid nõ pro sociis oi sse uiderentu. ꝯ
A penus ruisuo magis arbitor pacis ꝙ̃ adiutor belli
suiset. ut in libertatem grotonis sicut ante locroꝵ
fiustra pugnaret᷑ Itaꝙ optimũ uisum est ad han¬
nibalem micti legatos. cauenqi abco ut receptus

Expanded text:
sibus iussu Hannibalis data pax ut liberi suis legibus sibus iussu Hannibalis data pax ut liberi suis legibus uiuerent, urbs pateret Poenis, portus in potestate Locrensium esset, societas eo iure staret ut Poenus Locrensem Locrensisque Poenum pace ac bello iuuaret. sic a freto Poeni reducti frementibus Bruttiis quod Regium ac Locros, quas urbes direpturos se destinauerant, intactas reliquissent. itaque per se ipsi conscriptis armatisque pergunt ire, Graecam et ipsam urbem et maritimam, plurimum accessurum opibus, si in ora maris urbem portu ac moenibus ualidam tenuissent, credentes. ea cura angebat quod neque non accersere ad auxilium Poenos satis audebant, ne quid non pro sociis egisse uiderentur et, si Poenus rursus magis arbiter pacis quam adiutor belli fuisset, ne in libertatem Crotonis, sicut ante Locrorum, frustra pugnaretur. itaque optimum uisum est ad Hannibalem mitti legatos cauerique ab eo ut receptus
Abbreviated transcription (Latin):
sdibus datio. pigneratos haberent animos. paua
mnagis taciti probarent cõstantẽ fidem. quã probatam
ne auderent. aut dubio inspetiem cõsensu sit ad pe¬
ns deditio .l. atilio p̃fecto presidi quiq milites cum¬
co romani crant. clam in portum deductis. atꝙ impo¬
sins ĩnauib ut regium deucherent᷑. hanulcarem pe¬
ios ꝙ ea condictõe. ut fedus cxtimplo equis legib fie¬
nt in urbem acceperũt. Cuius rei prope ño ẜuata
fides deditis c̃. Cum penus dolo dimissũ. romanum
nursaret. locrenses profugisse ip̃m causarent᷑ In¬
basti cniam equites sunt. si quo casu infracto estus
monari. aut deferre naues in term̃ posset. Et eoe
quidem quos sogucbant᷑. nõ sunt a depti alias ãmes:¬
sana traiaentis ferto regum. naues cõspexerũt. Mi¬
lies crant romani. adaudio. p̃ł. missi ad optinẽd
urdom presidio. Itaq regio ex timplo abscessum ẽ. locrẽ¬

Expanded text:
sidibus datis pigneratos haberent animos, pauci sidibus datis pigneratos haberent animos, pauci magis taciti probarent constantem fidem quam propalam tueri auderent, haud dubio in speciem consensu fit ad Poenos deditio. L. Atilio , praefecto praesidii, quique cum eo milites Romani erant clam in portum deductis atque impositis in naues ut Regium deueherentur Hamilcarem Poenosque ea condicione ut foedus extemplo aequis legibus fieret in urbem acceperunt; cuius rei prope non seruata fides deditis est, cum Poenus dolo dimissum Romanum incusaret, Locrenses profugisse ipsum causarentur. insecuti etiam equites sunt, si quo casu in freto aestus morari aut deferre naues in terram posset. et eos quidem quos sequebantur non sunt adepti: alias a Messana traicientes freto Regium naues conspexerunt. milites erant Romani a Claudio praetore missi ad obtinendam urbem praesidio. itaque Regio extemplo abscessum est. Locren
Abbreviated transcription (Latin):
romanos defecerũt. modoꝙ maiores ca estate in
hispania quã ĩ italia res geste¬
tium ordinũꝙ multitudinẽ ꝯuagantẽ in agris
magna ex parte inermem. hamilcar penus oquites
emnisit. Qui molari quẽꝙͣ uetiti Tantũ ut educerẽt¬
ab ube fuga dissipatos tuimas obicere. dux ip̃e lao
supiore castra. Unde agros urbem possit conspicẽ.
bunioꝵ cobortẽ adire muros. atq uocare pͥncipes
lcitnsium ad colloquium iussit. Et pollicentes ami¬
qtiam hannibalis adhortaĩ ad urbem tradendam
Sritius ĩ colloquio nulli rei pͥmo fides ẽ deinde ut
denus apparuit in collib et refugientes puci. aliã
q̃m multitudinẽ in pocestate hostiũ eẽ. ad ferebant.
tum metu uicti. cõsulturos se pp̾m responderũt. ad¬
uocatiq cy timplo cõcione. cum et leuissimus quisq
nouas res nouamꝙ societatẽ mallent. et quoꝵ ꝓpin¬
qu̾ cxtra urbem interdusi abhostib erant. uelut ob¬

Expanded text:
Romanos defecerunt, multoque maiores ea aestate in Romanos defecerunt, multoque maiores ea aestate in Hispania quam in Italia res gesttium ordinumque multitudinem et uagantem in agris magna ex parte inermem Hamilcar Poenos equites emisit, qui uiolare quemquam uetiti, tantum ut ab urbe excluderent fuga dissipatos, turmas obiecere. dux ipse loco superiore capto unde agros urbemque posset conspicere, Bruttiorum cohortem adire muros atque euocare principes Locrensium ad conloquium iussit et pollicentes amicitiam Hannibalis adhortari ad urbem tradendam. Bruttiis in conloquio nullius rei primo fides est; deinde ut Poenus apparuit in collibus et refugientes pauci aliam omnem multitudinem in potestate hostium esse adferebant, tum metu uicti consulturos se populum responderunt; aduocataque extemplo contione, cum et leuissimus quisque nouas res nouamque societatem mallent et, quorum propinqui extra urbem interclusi ab hostibus erant, uelut ob
Abbreviated transcription (Latin):
cercamine ac strage oblistentiu ꝑuenissent. frum̃¬
tum curas in opia erat aduexerũt cobortatiq opp¬
danos ut eodem aĩo menia tutarent᷑. quo prose
pugnãtem romanũ excitũ uidissent. ad castra ma¬
xima oppugnãda quib hasdrabal p̃erat ducunt.
fodem et ducces et duo exotus carthagiẽsiu ibi
rem sũmam agi cernentes cõuenerũt.Itaꝙ cruptae
ecastris pugnatũ est .lx. hostium. milia co die in
aut dubia uictoria fuit. ut plures numero ꝙ̃ ip̃i
erant romani hostium occiderint. ceꝑint ampliꝰ
tria milia hominũ paulo minus equoꝵ. Unde h¬
trinõq castis co die potiti sut. Illi turto obsidiõe
liberato abĩtibili oppugnãdum puniciex̾citu tm¬
ducti. suppletis copiis ex prouintia ut que maxͤ
oiũm belli auida. modo p̃da aut merces eẽt. et
tum inuenta abundante i terũ signis collatis. ca¬
dem fortuna ut̾usq partis pugnatũ. Supͣ .xii. m̃

Expanded text:
certamine ac strage obsistentium peruenissent, frumecertamine ac strage obsistentium peruenissent, frumentum, cuius inopia erat, aduexerunt, cohortatique oppidanos, ut eodem animo moenia tutarentur quo pro se pugnantem Romanum exercitum uidissent, ad castra maxima oppugnanda, quibus Hasdrubal praeerat, ducunt. eodem et duo duces et duo exercitus Carthaginiensium, ibi rem summam agi cernentes, conuenerunt. itaque eruptione e castris pugnatum est. sexaginta hostium milia eo die in haud dubia uictoria fuit, ut plures numero quam ipsi erant Romani hostium occiderint, ceperint amplius tria milia hominum, paulo minus mille trinisque eo die castris potiti sint. Iliturgi obsidione liberato ad Intibili oppugnandum Punici exercitus traducti suppletis copiis ex provincia, ut quae maxime omnium belli avida, modo praeda aut merces esset, et tum iuventute abundante. iterum signis conlatis eadem fortuna utriusque partis pugnatum. supra tredecim
Abbreviated transcription (Latin):
nem fuluio. p̃t. eẽ uidicadas. populo publicas ne¬
cessitates cohortandos ꝙ qui redepturis auxissent
pat̾monia. ut. rei . p̃. ex qua cicuissent tẽpus cõmo¬
darent cõducerẽtꝙ ex lege prebenda. que ad cyatũ
his panĩensem opus eeñt. ut cũ pecimia inemraiõ
quo uestimẽta trumẽtum. hispaniensi cxerotui
prebenda. queq alia opus ceñt. naualib sociĩs
cẽt locaturus. Ubi ca dies uenit ad cõducẽdum
tite socictates aderant hoiũm. Unde .xx. quoru
duo postulata fuere unum michi tarentum ĩ co¬
impetrabo cõduxerũt priuataꝙ pecunia. rec.p̃
administratos timores ea que caritas patrie ꝑ cc̃s
ordines uelut tenore uno ꝑtinebat. Quẽ admodu
cõducta oĩa mogno aĩo sunt. sic sũma fide p̃bita.
rentur. Cum hi cõmeatus uenerũt. iliturci oppidũ.
tionẽ ad romanos oppugnabat᷑. Inter hec trina ca¬
stra hostiũm. Scipiones cum ĩ urbem socioꝵ magno

Expanded text:
nem Fuluio praetori esse, indicandas populo publicas nenem Fuluio praetori esse, indicandas populo publicas necessitates cohortandosque qui redempturis auxissent patrimonia, ut rei publicae, ex qua creuissent, tempus commodarent, conducerentque ea lege praebenda quae ad exercitum Hispaniensem opus essent, ut, cum pecunia in aerario quo uestimenta frumentum Hispaniensi exercitui praebenda quaeque alia opus essent naualibus sociis esset locaturus. ubi ea dies uenit, ad conducendum tres societates aderant hominum undeuiginti, quorum duo postulata fuere, unum ut militia impetrato conduxerunt priuataque pecunia res publica administrata est. ii mores eaque caritas patriae per omnes ordines uelut tenore uno pertinebat. quemadmodum conducta omnia magno animo sunt, sic summa fide praebita, rentur. cum hi commeatus uenerunt, Iliturgi oppidum tionem ad Romanos oppugnabatur. inter haec trina castra hostium Scipiones cum in urbem sociorum magno
Abbreviated transcription (Latin):
sissent. s pecuniã ĩ his. stipendium uestimẽtaꝙ.
et frum̃tũ ex̾citu et sociis naualib oĩa de eẽ. Quod
ad stipendium attineat. si enarium in ops cẽt. se aliqua
ratõs inituros quomodo ab hispanis sumãt. ceter utiꝙ
ab roma mictenda ẽẽ. Nec aliter aut exatũ aut pro¬
uintiam atteneri posse. licteris recitatis nemo oĩu
erat. qui nec uena scribi. et postulan equa fateretũ
S occurrebat animiẽ. quãtos exercitu terrestris. Na¬
ualisꝙ tuerent᷑. quãtaꝙ. Noua classis mox paranda
cẽt. Si bellũ macedonicũ moueret᷑. Sialiam ac sar¬
diniam. que antt bellũ uectigales fuissẽt. uix p̃si¬
des ꝓuintiaꝵ exͤatus alere tributo sũptus subpe¬
ditari. Eum ip̃m tributũ cõferentiũ numerũ tãtiꝰ
ep̾citium frgib et ad trasimenu lacum ad cannas
ĩminutũ. Qui suꝑ cent panai. s multiplici graua¬
rent᷑. stipendio. alia ꝑituros peste Itaꝙ nisi fide

Expanded text:
ssissent; sed pecuniam in stipendium uestimentaque ssissent; sed pecuniam in stipendium uestimentaque et frumentum exercitui et sociis naualibus omnia deesse. quod ad stipendium attineat, si aerarium inops sit, se aliquam rationem inituros quomodo ab Hispanis sumatur; cetera utique ab Roma mittenda esse, nec aliter aut exercitum aut prouinciam teneri posse. litteris recitatis nemo omnium erat quin et uera scribi et postulari aequa fateretur; sed occurrebat animis quantos exercitus terrestres naualesque tuerentur quantaque noua classis mox paranda esset si bellum Macedonicum moueretur: Siciliam ac Sardiniam, quae ante bellum uectigales fuissent, uix praesides prouinciarum exercitus alere; tributo sumptus suppeditari; eum ipsum tributum conferentium numerum tantis exercituum stragibus et ad Trasumennum lacum et ad Cannas imminutum; qui superessent pauci, si multiplici grauarentur stipendio, alia perituros peste. itaque nisi fide
Abbreviated transcription (Latin):
retur. patenti hostium porte inuectũ. ꝑ altãm stipen¬
tibus miniculo hostib intactũ. euasisse. Quicta in¬
de statuia fuere. Ac retro ctiã cõs. mouit castin.
ut semẽt campani facerẽt Nec ante molauit a¬
grum cãpaniu. quã iam alte insegentib herbe pa¬
bula p̃bere poterant. Id cõuexit ĩ claudiana ca¬
udio. pro. cõs. imperauit. ut retento nole nectio
ad tuendam urbem p̃sidio. ceteros milites admic¬
teret rom̃ã. Nc honeris sociis. et suptui rei p̃eẽnt.
Et .t gractus a cumis luceiam in apulia legioneᷤᷤ
cũ duxisset.m̃. ualerium. inde. ꝑt brindusium
cum eo que lucerie habucint exercitu misit. tueriꝙ
oram agn salentini. Et ꝓuidere ꝙ ad philippũ bellũ¬
qi macedonicũ attineret mssit. exeratu estatis eiuᷤ
quã hec gesta ꝑscͥpsimus. lict̾c. ap̃. et cñ. scipionib
uenerũt quãtas quamq ꝓsperas ĩ hispania its ge¬

Expanded text:
retur, patenti hostium portae inuectum per alteram, stupenretur, patenti hostium portae inuectum per alteram, stupentibus miraculo hostibus, intactum euasisse. quieta inde statiua fuere ac retro etiam consul mouit castra ut sementem Campani facerent, nec ante uiolauit agrum Campanum quam iam altae in segetibus herbae pabulum praebere poterant. id conuexit in Claudiana caaudio proconsuli imperauit, ut retento Nolae necessario ad tuendam urbem praesidio ceteros milites dimitteret Romam ne oneri sociis et sumptui rei publicae essent. et Ti. Gracchus a Cumis Luceriam in Apuliam legiones cum duxisset, M. Ualerium inde praetorem Brundisium cum eo quem Luceriae habuerat exercitu misit tuerique oram agri Sallentini et prouidere quod ad Philippum bellumque Macedonicum attineret iussit. exitu aestatis eius qua haec gesta perscripsimus litterae a P. et Cn. Scipionibus uenerunt quantas quamque prosperas in Hispania res ge
Abbreviated transcription (Latin):
no uallum modo castroꝵ s menia etiam urbis ꝓspet.¬
tantes repleuerũt. Cum ⁊am ante ferocibus dictis
rem nobilitasset: i festis hostis cõcitarũt. equos. dein
libero inter se ludificãtos sine uulnere pugña ex̃ he.¬
bant. Tum cmpanus romano. Equoꝵ inquit hoc nõ
cquitũ enit certamine. Nisi ecampo in cauam hac
uiam dimictimus. Ibi nullo ad cuagandum spatio.
cõminus cõserentu: manus. dicto prope citius.
oquum ĩ ua dam delegit. caurea u̾bis ferocior ꝙ̃
te minime lis inquit cantherium infossum. Quc
uoꝵ ĩ rusticum inde ꝓu̾bium prodita cł. cum ex
uia longe pequitasset ꝗa nullo obuio hoste. ⁊ cãpũ
rursus euectus. increpans ignaniam hostis. cum
magno gaudio ⁊ gnatulatõe uictor ĩ castra redit.
huic pugne oquestri rem quã etatis cõmunis cẽ¬
te existimatio ẽ. mirbile certe adiciũt. quidam
annales. cũ itfugientẽ ad urbem tauream .d. seq̃¬

Expanded text:
non uallum modo castrorum sed moenia etiam urbis prospecnon uallum modo castrorum sed moenia etiam urbis prospectantes repleuerunt. cum iam ante ferocibus dictis rem nobilitassent, infestis hastis concitarunt equos; dein libero spatio inter se ludificantes sine uolnere pugnam extrahere. tum Campanus Romano 'equorum' inquit 'hoc non equitum erit certamen, nisi e campo in cauam hanc uiam demittimus equos. ibi nullo ad euagandum spatio comminus conserentur manus'. dicto prope citius equum in uiam Claudius egit. Taurea, uerbis ferocior quam re, 'minime, sis,' inquit 'cantherium in fossam'; quae uox in rusticum inde prouerbium prodita est. Claudius cum ea uia longe perequitasset quia nullo obuio hoste in campum rursus euectus, increpans ignauiam hostis, cum magno gaudio et gratulatione uictor in castra redit. huic pugnae equestri rem—quam uera sit communis existimatio est—mirabilem certe adiciunt quidam annales: cum refugientem ad urbem Tauream Claudius seque
Abbreviated transcription (Latin):
armatoꝵ habebint. peditem in bellem. Equitatu plus
poterant. Itaq cquestrib p̃liis lacessiebant hostem.
Inter multos nobiles cꝗtes campanus cerrinus inbel¬
lius crat. cognomine tauroa. cinis indidem erat lon¬
gt oiũm cãpanoꝵ fortissimus oques. adco ut cũ apud
romanos militaret. unus eĩ romanus claudius ascł¬
lus gła. oquestri oquaret. hic taurca cũ du plustranꝰ
oculis obequitasset hostium turmis. tandem fc̃o silen
uirtute ambigere solitus eẽt. cur nõ ferro decerneret
daretꝙ opima spolia uictus. aut uictor caperet. hoc
uͥ asello sũt nũtiata in castra. id modo moratus. ut
cõs. ꝑcũctaret᷑ liceret ne extra ordinẽ in prouocãte
bostem pugnare. per missu cius arma ex timplo cepit.
prouectoꝵ ante statoẽs cquo. tauream noĩe cõpella.¬
uit. cõgrediꝙ ubi uellet iussit. Iam romani ad spec¬
taculum pugne eiꝰ frequẽtes exierant. et campani

Expanded text:
armatorum habebant, peditem imbellem, equitatu plus armatorum habebant, peditem imbellem, equitatu plus poterant; itaque equestribus proeliis lacessebant hostem. inter multos nobiles equites Campanos Cerrinus Uibellius erat, cognomine Taurea. ciuis indidem erat, longe omnium Campanorum fortissimus eques adeo ut, cum apud Romanos militaret, unus eum Romanus Claudius Asellus gloria equestri aequaret. tunc Taurea cum diu perlustrans oculis obequitasset hostium turmis, tandem silentio fa secum de uirtute ambigere solitus esset, cur non ferro decerneret daretque opima spolia uictus aut uictor caperet. haec ubi Asello sunt nuntiata in castra, id modo moratus ut consulem percontaretur liceretne extra ordinem in prouocantem hostem pugnare, permissu eius arma extemplo cepit, prouectusque ante stationes equo Tauream nomine compellauit congredique ubi uellet iussit. hinc Romani ad spectaculum pugnae eius frequentes exierant, et Campani
Abbreviated transcription (Latin):
mille intẽfecti. posterũ diem indutiis tacitis. scpelien.¬
do utrũq cesos in acie cõsũpserũt. Spolia hostium. mã
tm̃sfugerũt. Eorum forti fideliq opere.in cobello usi
sunt sept romani. ager hispanis in hispania. et numi¬
dis ĩ africa post bellũ. uirtutis causa locus datus ẽ. han¬
nibal ab nola remisso inbrutios annone. ĩ quib ueñ¬
at copiis. ip̃e apulie hirbena petit. circa que arpos
cõsedit. Quoniam fabius ut profectũ. ĩ abulia hanni¬
balem audiuit. frumẽtũ ab nola ncapoliq in ea castᷤ
cõnecto. que suꝑ suessulam crãt. munimẽtisꝙ firma¬
tis. et p̃sidio ꝓ ꝑ hiberna ad petendũ locũ satie esset
relicto. ip̃c capuam propͥus mouĩt castin. agrumꝙ
campanũ ferro igniq ẽ depopulatus. donec coicti sũt
campani. nichil ad modum uirib suis fidentes egredi
portis. et castra ante urbem in aꝑto cõmunit .ui. mil

Expanded text:
mille interfecti. posterum diem indutiis tacitis sepelienmille interfecti. posterum diem indutiis tacitis sepeliendo utrimque caesos in acie consumpserunt. spolia hostium Marcetransfugerunt. eorum forti fidelique opera in eo bello usi sunt saepe Romani. ager Hispanis in Hispania et Numidis in Africa post bellum uirtutis causa datus est. Hannibal ab Nola remisso in Bruttios Hannone cum quibus uenerat copiis ipse Apuliae hiberna petit circaque Arpos consedit. Q. Fabius ut profectum in Apuliam Hannibalem audiuit, frumento ab Nola Neapolique in ea castra conuecto quae super Suessulam erant, munimentisque firmatis et praesidio quod per hiberna ad tenendum locum satis esset relicto ipse Capuam propius mouit castra agrumque Campanum ferro ignique est depopulatus, donec coacti sunt Campani, nihil admodum uiribus suis fidentes, egredi portis et castra ante urbem in aperto communire. sex milia
Abbreviated transcription (Latin):
oenidit. et ferrũ nũc habet andexire toipent. an qo
nadigum ẽ. aliud qui pana plureo uincẽ soliti estis.
lune paucis plures iux testatiso Eomam uos expug̃¬
turos siquis duceret fortes. linguam iactabatis. Enĩ
minores est hͥ. Experiri uim uirtutemq uolo. Expug¬
te nolam campestre urbem. non flumine. non mari
septam. hinc uos ex tam opulenta urbe p̃da. spoliisq
onustos. uel ducam quo uoletis ũl sequar. nec bene nͦ
maledicta profuerũt ad cõfirmandos animos. Cum oĩ
parte pellerent᷑. romanisꝙ crescerẽt anĩmi. Non mͦ¬
ducc solum adhortante. S nolanis etiã ꝑ clamorem
fauore indicem accedentib ardorem pugne terga
peni dederũt. atꝙ in castra cõpulsi sunt. Que oppu¬
gnare cupientes milites.r̃. marcellus nolam redu¬
xit cũ magno gaudio et gratulatiõe etiã plebis que
ante inclinatior ad penoc fuerat. hostium plus uel

Expanded text:
occidit? ferrum nunc hebet? an dextrae torpent? an quid occidit? ferrum nunc hebet? an dextrae torpent? an quid prodigii est aliud? qui pauci plures uincere soliti estis, nunc paucis plures uix restatis. Romam uos expugnaturos, si quis duceret, fortes lingua iactabatis. en, minor res est: hic experiri uim uirtutemque uolo. expugnate Nolam, campestrem urbem, non flumine, non mari saeptam. hinc uos ex tam opulenta urbe praeda spoliisque onustos uel ducam quo uoletis uel sequar.' nec bene nec male dicta profuerunt ad confirmandos animos. cum omni parte pellerentur, Romanisque crescerent animi, non duce solum adhortante sed Nolanis etiam per clamorem fauoris indicem accendentibus ardorem pugnae, terga Poeni dederunt atque in castra compulsi sunt. quae oppugnare cupientes milites Romanos Marcellus Nolam reduxit cum magno gaudio et gratulatione etiam plebis quae ante inclinatior ad Poenos fuerat. hostium plus quin
Abbreviated transcription (Latin):
qui pugnẽt. marce̾ campana luxuria uino scortis
om̃ibusq lustris ꝑ totã hyeme cõfectos. abisse illa uim.
igorẽꝙ delapsa ẽc̃. robori corpoꝵ. animoꝵq quibus
piren alpiumq saꝑata sint uga. teliquias illoꝵ uĩ
roꝵ uix arma mẽbrq sustinẽtis pugnare. capuam
hnnibali cannas fuisse. ibi uirtutem bellicam. ibi mi¬
litarẽ disciplinã. ibi p̃teriti tp̃is. famã ibi sictur spem
extinctã. Cum hec exprobrndo hosti marcellus suoꝵ
nilitũ animos exigeret. hannibal multo graiuioribus
probris increpat. Arma signaqi cadem se noscert que
ad trebiam trisi menumq postremo ad cannas iuderit.
legionis uniꝰ atꝙ ale magno cortamine iuxto tolenins
pugnam. quos bine acies cõsulares nũꝙ̃ sustinuerũt
Nicellus tinore milite ac nolanis subsidĩs. ultus iam
nos iteꝵ lacessit. Uͥ ille m̃e miles ẽ qui erepto exequo
flaminio cõs. caput abstulit. ubi .i. pulum ad cãna

Expanded text:
qui pugnent marcqui pugnent marcomnibusque lustris per totam hyemem confectos. <Abisse> illam vim vigoremque, delapsa eciam robora corporum animorumque, quibus Pirenei Alpiumque superata sunt iuga relorum uix arma membraque sustinentes pugnare. Capuam Hannibali Cannas fuisse: ibi uirtutem bellicam, ibi militarem disciplinam, ibi praeteriti temporis famam, ibi spem futuri exstinctam. cum haec exprobrando hosti Marcellus suorum militum animos erigeret, Hannibal multo grauioribus probris increpabat: arma signaque eadem se noscere quae ad Trebiam Trasumennumque, postremo ad Cannas uiderit hlegionis unius atque alae magno certamine uix toleratis pugnam, quos binae acies consulares nunquam sustinuerunt? Marcellus tirone milite ac Nolanis subsidiis inultus nos iam iterum lacessit. ubi ille miles meus est, qui derepto ex equo C. Flaminio consuli caput abstulit? ubi, qui L. Paulum ad Cannas
Abbreviated transcription (Latin):
anorum nullus. Imber cõtinens ꝑ noctẽ totã usꝙ ad
horam t̾tiam dici inscquẽtis tenuit. Itaꝙ quãꝙͣ utꝙ
munimẽtis. Tertio die hannibal partẽ copiaꝵ predaꝵ
in agrum. Nolanũ misit. Quod ubi añi auertit mar.¬
cellus ex timplo in aciem copias eduxit. Neq hannibal
detractaũ mille pa fere passuu int̾ urbem erãt castͥ¬
q eo spatio. et sunt om̃ia campi cum nolanĩ cõcurerũt.
clamor ex parte utraq sublatus. proximos ex cohortib
hisꝙ in agros p̃datum exierant. ad p̾lium iam cõmis¬
sum reuocauit. Et nolani aciem romanã anexerunt.
Quos cõlaudatos marcellus. in subsidiis start iubet
accepissent. p̾lium erat anceps. Sũma ui et duces
hortabant᷑. ⁊ milites pugnabant. Marcellus uictis añ
dicm t̾tium. fugatis anit paucos dies acumis. pul¬
lis priore anno a nola abse duce milite alio start ũi¬
bet. nõ oẽs eẽ in acie. predantis uagaĩ in agro. Sed

Expanded text:
aginta. imber continens per noctem totam usque ad aginta. imber continens per noctem totam usque ad horam tertiam diei insequentis tenuit. itaque, quamquam sese tamen munimentis. tertio die Hannibal partem copiarum praedatum in agrum Nolanum misit. quod ubi animaduertit Marcellus, extemplo in aciem copias eduxit; neque Hannibal detrectauit. mille fere passuum inter urbem erant castraque; eo spatio—et sunt omnia campi circa Nolam—concurrerunt. clamor ex parte utraque sublatus proximos ex cohortibus iis quae in agros praedatum exierant ad proelium iam commissum reuocauit. et Nolani aciem Romanam auxerunt, quos conlaudatos Marcellus in subsidiis stare accepissent. proelium erat anceps; summa ui et duces hortabandiem tertium, fugatis ante paucos dies a Cumis, pulsis priore anno ab Nola ab eodem se duce, milite alio, instare iubet: non omnes esse in acie; praedantes uagari in agro; sed
Abbreviated transcription (Latin):
amiatiam ẽẽ. Cuius neutros ad cam diem peniteis.
et libi si cum fortuna mutanda fides fuent sero
iam eẽ. mutare eam. dedituns se hannibali fuisse
iatiscendum. romanũ p̃sidium. Cum is qui ad se¬
s tuendos uenisset. omĩa sibi et eẽ cõsociata. et ad
ultimũ fore. hoc collogum abstulit. spem hannibali
artũdedit. ut simul ab om̃i parte menia aggredeit¬
tui. Quẽ ut successise muris marcellus uidit instr¬
ucta intra portã acic cũ magno tumultu crupit.
aliquot pͥmo impetu ꝑculsi. cesiq sũt dein cõcursu
ad pugnam facto. equatis uirib atrox cẽ cepit pugͦ
pemorabilisꝙ int̾ paucos fuisset. Ni ingentib ꝓcelliᷤ
ffusis imber diremisset pugnãtes. Eo die cõmisso
modico certaminc atq iritatis aĩmis. In urbem ro¬
manĩ peni in castra. sese receꝑunt. Tam̃ penorum
pͥma cruptiõe ꝑculsi ceciderũt haud plus ꝙͣ .xxx. Rom

Expanded text:
amicitiam esse, cuius neutros ad eam diem paenitere amicitiam esse, cuius neutros ad eam diem paenitere et sibi, si cum fortuna mutanda fides fuerit, sero iam esse mutare. an dedituris se Hannibali fuisse accersendum Romanorum praesidium? cum iis qui ad sese tuendos uenissent omnia sibi et esse consociata et ad ultimum fore. hoc conloquium abstulit spem Hannibali  oppidum circumdedit ut simul ab omni parte moenia adgrederetur. quem ut successisse muris Marcellus uidit, instructa intra portam acie cum magno tumultu erupit. aliquot primo impetu perculsi caesique sunt; dein concursu ad pugnantes facto aequatisque uiribus atrox esse coepit pugna, memorabilisque inter paucas fuisset ni ingentibus procellis effusus imber diremisset pugnantes. eo die commisso modico certamine atque inritatis animis in urbem Romani, Poeni in castra receperunt sese; tamen Poenorum prima eruptione perculsi ceciderunt haud plus quam