comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ uita. quasi inuia sumꝰ: quat ad
patriam ꝑgunꝰ. Maligni aut sp̃s.
iter nr̃m. quasi quida latrunculi
obsident. dep̃dari ergo desiderat:
quithes aurum publice portat in
cent patrem ur̃m qui incelis est. sed
ut ꝑhoc qd̾ agimꝰ. laudes exterius ni
queramꝰ. Sic aut sit opus inpubli¬
co: quatinus uitentio maneat inoc¬
culto. Ut & debono oꝑe ꝓrimis pre¬
beamꝰ exemplum: ⁊tam̃ ꝑ uitentiouẽ
qua deo soli placere querimꝰ: semꝑ
obtemꝰ secretum. Thesaurꝰ aut. cę¬
leste est desiderium. Ager uero. in
quo thesaurꝰ abscondit᷑: disciplina
studii celestisest. Que ꝓfecto agrũ
uenditis omibꝰ conparat. qui uolup¬
tatibꝰ carnis renuntians. cuncta sua
terrena desideria ꝑdiscipliuȩ cȩles¬
tis custodiam caleat. Ut nil ia quod
caro blandit᷑ libeat: nil qd̾ car nalem
uitã trucidat: sp̃s perorreseat.
Per sum celeste regnum negociato .iii.¬
ri homin simile dicit᷑. qͥbonas mar¬
garitas querit: sed unam p̾ciosam

Expanded text:
ia sumus, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum quasi quidam latrunculi obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice portat in cent Patrem vestrum qui in coelis est , sed ut per hoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatotiatori simile dicit, qui bonas margaritas quaerit, sed unam pretiosam
Abbreviated transcription (Latin):
inte. Decuiꝰ dilȩctione: recte ꝑsalo¬
monẽ dicit. Fortis est: ut mors diles¬
tio. Quia uidelica sicut mors corpꝰ¬
interimit: sic abamore rerũ corpo¬
ralium xtne uite caritas occidit.
Nainque ꝑfecte absorbuerit: ad ter¬
rena foris desideria uelut insensibi¬
lem reddit. Neq enim scã hec euiꝰ
hodie natalicia cel ebramꝰ: inori pro
dño potuiss& incorpore: si prius
atrenis desideriis mortua non fuisse
culmine animꝰ torm̃ta derisit: p̾mia
calcauit. Aate armatos reges ⁊ p̃si¬
des. ducta sterit. feriente robustior.
iudicante sublimior: Quid inter hiec
nos barbati. ⁊ debiles dicinꝰ. qui ire
ad regna celestia ꝓuellas ꝑferrũ uidenꝰ:
Quos ira suꝑat. suꝑbia inflat: am¬
bicio ꝑturbat. luxuria inquinat.
Quisi ad ipisei regna celoꝵ ꝓbella
ꝑsecutionum non possunꝰ: hoc ipsu
nobis urpefit. qd deum nolumus
sattem per pacem sequi. Sece nulli
nortror Hoc tpr dicit deus. prome
morere. sed illicita tantum uite de¬

Expanded text:
lectione recte per Salomonem dicitur: Valida est ut mors dilectio , quia videlicet sicut mors interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit: nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. Neque enim sancta haec cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Domino potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset culmine animus tormenta risit, praemia calcavit, ante armatos reges et praesides ducta stetit: feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, quia ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus: quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria coinquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit quod nolumus Deum saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostro tempore dicit Deus: Pro me morere, sed, illicita tantummodo in te de
Abbreviated transcription (Latin):
uo modo te ancillam eę comniemo. a¬
gathe dixit. Suma ingenuitas ista
est: inqua xp̃i seruitꝰ cõpbat᷑. Quin¬
uanꝰ dixit. Quib ergo nos ingenuita
ura ad tantam capti uitare. deuennt
ut non solum peccato uos faciat ser¬
uos. uerũ etia lignis ilapidibꝰ uos
psta obnorios. Quinianꝰ dixit. Quic¬
qͥd furioso ore blasphȩmaueris: pene
poterꝰ umdicare. Hic tim antequan
antequa adtor inta uenias: quur

Expanded text:
uomodo te ancilla esse| commemoras. Agathe dixit summa ingenuitas ista| est . in qua christi seruitus conprobatur. Quintianus dixit| quid ergo nos ingenuitatuestra| ad tantam captiuitatem deuinit . ut non solum pec| cati  uos faciat seruos . uerum etiam lignum et lapedibus uos faciat obnoxios. Quintianus dixit quidquid furioso| ore blasphemaueris . poenae poterunt uindicare. Dic ta| men antequam ad tormenta uenias . cur
Abbreviated transcription (Latin):
ineteria. Tam quia ibi erã ea hora qua
nalem meo corpori nunquã exhibui:
itur peest ut qd̃ tamdiu ab in eunte
etate seruaui: nuc pdam. Dic̃ ei ille
stimulo titillari: ex quo mͥ aspectꝰ¬

Expanded text:
eternum+ tamen quia ibi eram qua hora haec| nale meo corpore numquam exhibui . et tur| pe est . quod tamdiu ab ineunci  aetate conseruaui nunc| perdam. Dicit ei ille stimul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdiusa metalla inauratis. Quinti¬
bilis ꝗd te natura dietaui. ⁊ sacr¬
fica diis omipotentibꝰ. quos ueros¬
deos et̃ diuinitas ipsa demostrat.
lgrche dixit. Sit talis uxor tua
qualis dea tua uenꝰ fuit. Et tu
sis talis: qualis iouis deus tuus
extitit. Quintianꝰ audiens hec:
iussit eã alapis cedidicens. In iuri
iudicis: noli temerario ore garrir
Agathedixit. Du inti deos tuos ee.
quos uera diuinitas demostrauit¬
Ideo dixi ego. Sit inor tua ut uen
⁊ tu quasi iouis: ut & uos possitis
rum prudentẽ. intantam stultio
deuolutũ: ut quos deos cribis cibi¬

Expanded text:
ies inauratis.| Quintibiles quod te| natura ditauit . sacrifica diis omnipotentibus·quos| uera diuinitas esse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea tua uenus fuit . et tu sis ta| lis ut ioues deus tuus extitit. Quintianus audiens haec . ius| sit eam alapis caedi. et dixit iniuriam iudici noli teme| rario ore garrire. Agathe dixit . dixisti deos tuos esse| quos uera diuinitas demonstrat. Sit ergo talis uxor tua| ut uenus . et tu ut ioues . ut uos possitis rum pruden| tem . ad tantam stulticiam deuolutum ut illos | deos tuos di
Abbreviated transcription (Latin):
specialit̃ mpellati. ⁊de eiꝰ ad sierte
manite stesunt locitti: ueru ipse
pat adam. abel⁊ ierioch ⁊ erteri pa¬
eriuin factis quiq: sius oñpensatione
testimoniumodunt Uude dñs
ipse uideorũ udicium redarguens
ait. Si creonietis moysi. crederetis
forsimimͥ. deine eni ille scripsit.
Salutẽ eximicis nr̃is. ⁊ demaniu
oinium quioder̃ nos. Iiingendum es
isuꝑiore uersiculo. erexit nobis:
idest erexit nabis salutem exininu¬
cis nins. Sum etum pͥmo breuiter
p̃misissa ierexit cornu salutis nob
coitinuo qͥn apertius quid dixerit

Expanded text:
specialiter appellati, et ejus adventu manifeste sunt locuti; verum ipse pater Adam, Abel et Enoch, et caeteri Patrum factis quique suis ejus dispensationi testimonium reddunt. Unde Dominus ipse Judaeorum duritiam redarguens ait: « Si crederetis Moysi, crederetis forsitan mihi: de enim ille scripsit . » « Salutem ex inimicis nostris et de manu omnium, qui oderunt nos. » Jungendum est a superiori versiculo, Erexit nobis, id est, erexit nobis salutem ex inimicis nostris, cum enim primo breviter praemisisset: « et erexit cornu salutis nobis, » continuo
Abbreviated transcription (Latin):
A IIl aut impletiun est
Uenbum impletionis: scã scriptu¬
ra inbonoꝵ tantum ortu: uel obi¬
tu. uel actu: ponere consueuit.
quorum uita plenitudiunẽ perfec¬
tionis habere significat. Deniq h
elisaboh: imnpletumest tempꝰ pari
endi Impletisunt dies marie.
ut parera. Impleuit salomon:
xdificare domum dei. Defuctꝰ est
abra ham uel alius aliquis patru.
sener tplenus dierum. At post¬
qͣm uenit plenitudo temporis:
misit deus filium suum
at contra dies impioꝵ: inanesut
⁊ uacui. Uirieni sanguinum
i dolosi: non dimidiabunt dies
suos. Et audier uicini ⁊ cognati
eiꝰ: quia magnisicauit dñis iniẽm

Expanded text:
abeth autem impletum est Verbum impletionis sancta Scriptura in bonorum tantum ortu, vel habitu, vel actu ponere consuevit, quorum vitam plenitudinem perfectionis habere significat. Denique Elisabeth impletum esendi. Impleti sunt dies Mariae ut pareret. Implevit Salomon aedificare domum Domini. Defunctus est Abraham vel alius aliquis patrum senex et plenus dierum, et postquam venit plenitudo temporis, misit Deus filium suum, at contra dies impiorum inanes, et vacui; viri enim sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos . Et audierunt vicini et cognati ejus, quia magnificavit Dominus m
Abbreviated transcription (Latin):
paimum om̃ium apłoꝵ¬
indomini passione fuisse turba¬
tum Ase turbatum: sed axp̃o
in nouatum. Futt enim prius
aubax presũptor. ⁊ postea faet ẽ
tinudꝰ uegator. P romiserat se
ꝓdomino moritur un: cũpͥus
ꝓillo eẽr dñs morirurus. Quado
eigo dixit tecumsũ usque adma¬

Expanded text:
primum omnium Apoin Domini passione fuisse turbatum. A se turbatum, sed a Christo innovatum. Fuit enim prius audax praesumptor, et postea factus est timidus negator. Promiserat se pro Domino moriturum, cum prius pro illo esset Dominus moriturus. Quando ergo dicebat, Tecum ero usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
phenie c̃ restitura credenti. esttauit
au̾t dominus plebem sua. quasi
longua infirmitate tabescentem
riquasi uenditã subpeccato: uni
filii sui sanguie redemit. Quod
quia beat᷑ tacharias ꝓxime fi xi¬
endiun cognouerit ꝓpheticomo¬
re qͣsi ĩa factũ nariat. Et notandũ
qd̃ uistrasse. ⁊ reormisse plebem
tantar ulierem fortẽ quis in¬
uenur: Neque eni eandẽ muli¬
crem iudelicoe ȩccłam fortem

Expanded text:
restituta credenti. Visitavit autem Dominus plebem suam, quasi longa infirmitate tabescentem, et quasi vendita sub peccato, unici filii sui sanguine redemit. Quod quia beatus Zacharias proxime faciendum cognoverat, prophetico more quasi jam factum narrat. Et notandum quod visitasse et redemisse plebem cantatur: Mulierem fortem quis inveniet ? Neque enim eamdem mulierem, videlicet Ecclesiam fortem
Abbreviated transcription (Latin):
ilex ipsa psalmiq acꝓphete aꝑiis
sentrntiarum uocibꝰ. grãm xp̃i pre¬
dicant. Et sacerdocium illud uetꝰ:
figuratis: cerimoniarum ⁊ sacrifici¬
oꝵ umbris eidem testimonium
perhib&r. Pul chrtq zacharias octa¬
archana patuer linguaq pontifi¬
cum iudeoꝵ qua diffidentie uin¬
eula firinxerant intelligentie
racionabilis est uoce solitta. Et
suꝑ om̃ta montana iudee. diuuil¬
gabant᷑ ouña uerbahec Et posue
r̃ om̃s qui auoierant incorde suo
chcentes. Qind putas puer iste
erit.: Et enim manus dĩ erat
cum illo Magna oꝑa domini exqͥ¬
stta: mom̃s uoluntates eiꝰ. Ecce enĩ
unum zacharie silentium: ipse
tantum dat᷑ ad penam in creduli¬
tats ⁊ signum credendi proficit.
Sed et cum aufertͣ: om̃s uicinos
eius mira. ulo ac timore stupe¬
facit. Omia cir cum quaq monta¬
anta: fama nati ꝓphete ꝑfundit.
dĩs qui audire potuerant. ad ꝑ¬
quirendũ diligentius pueri qui

Expanded text:
et lex ipsa psalmique ac prophetae apertis et lex ipsa psalmique ac prophetae apertis sententiarum vocibus gratiam Christi praedicant, et sacerdotium illud vetus figuratis caeremoniarum et sacrificiorum umbris eidem testimonium perhibent. Pulchreque Zacharias octaarcana patuerunt, linguaque pontificum Judaeorum, quam diffidentiae vincula strinxerant, intelligentiae rationabilis est voce soluta. Et super omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba runt omnes qui audierant, in corde suo dicentes: Quid putas puer iste erit? Etenim manus Domini erat cum illo. Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus . Ecce enim unum Zachariae silentium, non ipsi tantum, cum datur ad poenam incredulitatis et signum credendi, proficit, sed et cum aufertur, omnes vicinos ejus miraculo ac timore stupefacit. Omnia circumquaque montana, fama nati prophetae perfundit, omnes qui audire poterant ad perquirendum
Abbreviated transcription (Latin):
Qte segauerat. Noneni simeb¬
quam isti. Dealiis discipulis dicebat.
Ile nonputauit dicere: nisi amotę.
Momausus est plushis: noliit iter
eẽ mendax. Sufficit ei testimoniũ
ꝑhibere corda suo: nondebuit ẽẽ.¬

Expanded text:
terrogaverat. Non enim simplquam isti? De aliis discipulis dicebat: ille non potuit dicere nisi, Amo te: non ausus est dicere, Plus his. Noluit iterum esse mendax. Suffecerat ei testimonium perhibere cordi suo: non debuit esse j
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione: cõmendauit gregem.
Per singula eni: dicebat petro
petro. figurabat unitas om̃iũ
apłoꝵ. sed bonoꝵ: qui sciunt oue
Num̃quid ⁊ modo petrus m̃dax
respondebat: quod incorde suo
uidebat. Quando aut dixerat
animam meam prote ponam
defuturis uoluit presumere
ribus suis. Omis ait hor no
qualissit tunc eumloquit forte
scit qualis erastino futurus sit
las ucer sinua petrus. quando
interio abat᷑ adña ⁊ fides respon

Expanded text:
dilectionem, commendavit gregem. Per singula enim dicebat DominuPetro figurabatur unitas omnium pastorum, sed bonorum, qui sciant oves Numquid modo Petrus mendax respondebat, quod in corde suo videbat. Quando autem dixerat, Animam meam pro te ponam, de futuris voluit praesumere viribus. Omnis autem homo qualis sit tunc cum loquitur, forte scit; qualis crastino futurus sit, suos ad cor suum Petrus, quando interrogabatur a Domino, et fidens respon
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. pi Hoc aũt dicebat in¬
qui signsuuus quamorte cliri¬
ficatiiũ ess& deuin. Itust: quia
pro xp̃o erat crucifigendus hoc est
enim extendes manus tuas.
Uriest ille negator: de inde post
hec. ait ei dñs iħs. Sequereme.
Honsic: quomodo prius quando
uocauit discipulos. Nam ttunc
dixit sequereme. Sed tunc ad doctri¬
uam: inodo ad coronam. Numquit
non quando negauit ap̃m occidi
timuit: Hoc timuit pati: qd pas¬
susest xp̃s. Sed iam timere ñdebuit.
quem uiderat inligno pendentem.
Nesurgendo xp̃s: abstulit mortes
timorem. Et qm̃ abstulerat mortis
timorem: mnerito interrogabat pe¬
tri amorem. c̾er negauit timor:
ter confessus est amor. Trinitas ne¬
gationis: discrecio est ueritatis.
ĩuinitas confessionis: est testimo¬
mum dilectionis. Quantum q¬

Expanded text:
oc autem dicebat, inquit, significans qua morte clarificaturus esset Deum: id est, quia pro Christo fuerat crucifigendus; hoc est enim, Extendes manus tuas. Ubi est ille negator? Deinde post haec ait Dominus Christus: Sequere me . Non sic quomodo prius, quando vocavit discipulos. Nam et tunc dixit, Sequere me: sed tunc ad doctrinam, modo ad coronam, Numquid non quando negavit Christum, occidi timuit? Hoc timuit pati, quod passus est Christus. Sed jam timere non debuit. quem viderat in ligno pendentem. Resurgendo Christus abstulit mortis timorem: et quoniam abstulerat mortis timorem, merito interrogabat Petri amorem. Ter negaverat timor, ter confessus est amor. Trinitas negationis, desertio veritatis: trinitas confessionis, testimonium dilectionis. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
siue conessoribus. uius festiuita¬
tem dici non in cõgnitam cẽ credimꝰ.
qui corda fidelium spualiter qͣsi
imbribus irrigant celestibꝰ. ut fi¬
deliter proferre iumnarcessibilem
bonoꝵ operum possint fructum:
qui talenta sibi eredita nonsolum
rodere. uerum etiam cuinusiua
sine fraude amplificare ꝓcurauer:.
tũ modo ꝓfuturum. sed aliis subiec¬
paptium. arguendo. obsccrando. inͦ¬
crepando. curamq facieudo inscrere
nitebant᷑: quo mens lucidissima.
manius uero plenesunt mundicia.
corporis ⁊ sangiunis misteria oele¬
brantes: insui etiam cordis penena¬
libus hostiam uiuã deoq placentẽ.
idest semetipsos sine macula. atq
admiatione praui oꝑis offerre uon
desistant. & lie&x ꝑsecutoꝵ non senie¬
rint gladium. tam̃ ꝑuite mncritum bõ
digni. inartyrio nenpͥuant᷑: quia
mart prium non iola sangnirs esfiu¬
uone seo abninentio pecuttꝵ ⁊ exer¬

Expanded text:
confessoribus, hujus festivitatem diei non ignotam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine fraude amplificare procuraverutummodo profuturum, sed et aliis subjecpraeceptum, arguendo, obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, se
Abbreviated transcription (Latin):
tate huius dici cũ siuis uirginibꝰ exper
uullo modo credenda est. que dei ppłin
faciendo monebat sꝑnere pituri lutus
scli. lenocinio mortalis naturȩ decli¬
nace A arnis pudiciciam. cũ uirgirta¬
rabilis utriusq sexiis multitudo: eius
sequeret᷑ uestigia. irelictis nuptiarũ
copulationib: spretaq liberoꝵ ppagi¬
ne sponio quuncȩlisest p enni mente.
actu habitu & gestu apolicari merue¬

Expanded text:
s virginibus, expers nullo modo credenda est, quae Dei populum faciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitarabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus, spretaque liberorum propagine, sponso qui in coelis est, perenni mente, actu, habitu et gestu, applicare se malue
Abbreviated transcription (Latin):
gregorius ppͣ inexposidione cuiusdã
euaglii. de istius modi bellatoribus
querimoniam ficiendo ita dicit
Ecce inquid elec tidei carne domat
sp̃m roborat. demonib imperant.
uirtutib coruscant: p̃sentiadis¬
picuunt. eternã patri un uocibus
moribusq prdicurt. Sini tiam
moriendo diliquiti. atquli per

Expanded text:
Gregorius, in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant; praesentia despiciunt, aeternam patriam cum vocibus moribusque praedicant: eam etiam moriendo diligunt, atque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ui apatre meo. nota feci uobis. Ut qd ciiq
ligare uoluissent super terra ligatum
ert uincelis. Et qd cumq soluerent sup
terram. solutum uncelis ee promisit.
& iterum: cumuenerit adudicandũ
scłm: eos suꝑsedes duodecim eẽ sessuros.
isecum iudicaturos ẽẽ orbem terre pͥ¬
duerat. Ialibus ut credimꝰ pattonis
ee dies subiecta declarat᷑
His subiectum est triumphale mr̃m¬
quipdiuersa tor m̃toꝵ genera xp̃ipassi¬
onem. nonlassescentib p̾cordiorum
mentib unitabant. Alii ferio pepti
ilii flamis exusti. alii flagris ui beriti
alii uectib perforati. alii cruciii pi¬
ibulo. alii pelagi periculo missi. alii
uꝗ deco aiti. alii uinculis mantip¬
citilii luigius priuati. alii lapidib
obruti: alii frigore afflicti. alii fame
eruciati: alii uero trunccatis manibus.
siue ceteris cesis membris: spẽc factilũ
miscens ait. Sci ludibria nerbera
experti. usup iuincula ⁊ curceres
Lapidatisunt sectisunt. tẽptitisut.
unoccisione gladii mortui sunt.

Expanded text:
a Patre meo nota feci vobis. Et quodcunque ligare voluissent super terram, ligatum esse et in coelis; et quodcunque solverent super terram, solutum esse in coelis promisit. Et iterum, cum venisset ad judicandum saeculum, eos super sedes duodecim esse sessuros, et secum judicaturos orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus, patronis haec dies subjecta declaratur. His subjectum est triumphale martydiversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati patibulo, alii pelagi periculo subjecti, alii vivi decoriati, alii vinculis mancipati, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis membris, spectaculum conmiscens ait: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres. Lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occi
Abbreviated transcription (Latin):
patrum. quosante legẽ. ⁊ subloge serip¬
turi sacta demonstrante cognouinu.
adhoc tantũ modo ꝓferimꝰ ut faciliu
intelligeri ualeatis: quanta uelquals
sit huiassacratissime p̾sentia diei.
unda uaptis matis icffusio sangui
endo purgauit. Quoꝵ oculi beati
qui ip̃m incar ne uenientem: uidere
meruer. Hac tam preclara uisione:
Ubes baptista. quieodem angło quo
xp̃s denuntiante concept̾ẽ. inexordio
p̃dicationis. atq baptisimatis pͥmatum
tenebat. Qui iħm peccata mundi tolle¬
tem. uidendo agnouit: acdigito demos¬
trauit. quo inter natos mulierum. nõ
rito p̾cursor dñi: p̾co udicis ꝓpheta
altissimi nuncupat. Quia nondum editꝰ
dẽptionẽ animarum ad inferos descẽden¬
tẽ. glosa peueurrit passione Huis ie ad¬
lete dei electo concordat duo denus
aploꝵ numerus. quos pͥmi smiraculoꝵ¬
xp̃s uirtutib ad cõponendum noue fide
fundam̃tum. erigendumq ad huc tener
statum ȩccle diuine ꝓudentię erom̃ib

Expanded text:
sub lege, Scriptura sancta demonstrante, cognovimus, ad hoc tantummodo proferimus, ut facilius intelligere valeatis quanta vel qualis sit hujus sacratissimae praesentia diei, unda baptismatis, et effusio sanguinis endo purgavit; quorum oculi beati, qui Christum in carne venientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem angelo, quo Christus denuntiante conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito demonstravit, quo inter natos mulierum non rito praecursor Domini, praeco judicis, propheta Altissimi, nuncupatur; qui nondum editus, demptionem animarum ad inferos descendentem gloriosa praecucurrit passione. Huic athletae Dei electo concordat duodenus apostolorum numerus, quos a primis miraculorum virtutibus, ad componendum novae fidei fundamentum, erigendumque adhuc tenerae statum Ecclesiae divina Providentia, ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
moritarũ singiare ꝓpositũ. ab huius¬
dimꝰ: qpsingula heremi loca inspelucis
eiguis cellirũ tugurus uniti: modico
uius calcantes. laudẽ temporalẽ non
amantes. uisũ homiuũ fugientes. an¬
glor ad sueri eloquiis. plurimis uirtu

Expanded text:
choretarum singulare propositum non sper singula eremi loca, in speluncis et exiguis cellarum tuguriis, modico uli calcantes, laudem temporalem non amantes, visus hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, pluribus effu
Abbreviated transcription (Latin):
iuiidos uestientes: infirmos uisttantes.
titr ib ulacionib gaudentes: uiuerbis
calupnie uel contumelie pacientes: in
augm̃to sue ꝓfessionis humiles. indĩpis
ierum corporalium deo gr̃as agentes.

Expanded text:
estientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae patientes; in augmento suae profectionis humiles, in damno rerum temporalium Deo gratias agentes.
Abbreviated transcription (Latin):
abhoc selo inte trausit seruicio
omipis dñi subdit. Ille ienĩ tiere
doseruire aipetit. qͥ ab bot scro
iñte transire didicerit. Feruus
exeat gritis. Auideñ ꝑserarium
numerũ: nisi acliue uite ꝑfalio

Expanded text:
nte transit, servitio omnipotentis Domini subditur. Ille enim vere servire Deo appetit qui ab hoc saeculo mente transire didicerit. Servus exeat gratis. Quid enim per senarium numerum nisi activae vitae perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
Sex ergo annisseruit. ⁊ septimo
transit. Notãdũ uero. qd gratis lib̾
egredit᷑. qͥa hi postꝗͣm om̃ĩa fece¬
rit. dicut se inutilesser uos. Sis
ꝓcul dubio sicut ipsa actiua fuit
exmunere: naerit exgra etiam
cõtẽplatiua. Sũqͣli ueste ĩ trauerit.
cũtali exeat. qͥa om̃ino necesscest.
ut unus qͥsq nr̃m. in hoc qd uici¬
pit ꝑseuerx. atq usq infinem

Expanded text:
Sex ergo annis servit, et septimo transit. Et notandum quod gratis liber egreditur, quia hi, qui postquam omnia fecerint, dicunt se inutiles servos , eis procul dubio sicut ipsa activa fuit ex munere, ita erit ex gratia etiam contemplativa. Cum quali veste intraverit, cum tali exeat, quia omnino necesse est ut unusquisque nostrum in hoc, quod incipit, perseveret, atque usque ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
templũ: sps scĩ gr̃a consecrauit.
Et t̾ra nr̃a dedit fructum suum:
qa eade uirgo. quede t̾ra corpꝰ assũ¬
serat. filium genuit. diuinitate
qdẽ deo patri coeqͥlem: sedsibi
carnis ueritate consubstantialẽ¬

Expanded text:
s sancti gratia consecravit. Et terra nostra dedit fructum suum, quia eadem virgo quae de terra corpus habuerat, Filium genuit divinitate quidem Deo Patri coaequalem, sed sibi carnis veritate consubstantiale
Abbreviated transcription (Latin):
dñm pascere dispones. ⁊ p̾parans.
circa multũ ministeriũ occupaba
rorem suã circa multũ ministeriu
laborantẽ: ⁊ sedit circa pedes dii.
Uacasq: audiebat uerbũ eius.

Expanded text:
num pascere disponens et praeparans, circa multum ministerium occupabatrorem suam circa multum ministerium laborantem, et sedit ipsa ad pedes Domini, et vacans audiebat verbum ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
eia: qua sc̃s nuitu ussissa. Lictũ
est aut ut illa die dominici ꝓpheti¬
mnulti. cum nullas emerpentrus
excitare p̾siumnera: transactis fere
duarum aut trium horarum
spacus excitiuer̃ diccates. lamhora
p̃teriit. iubeat domnus lectori
lertionem logere. expectit enlin
ppłs ualde iam lassus. Bespondẽs
aut beat᷑ ambrosius Nolite inqͥd
frẽmameuri martinũ sacerdotem
eius funcri obsequium pͥbuisse
Pactoq exmore seriucio. capitellũ
T̃unc illi siupe facti parit᷑ ⁊ admirã¬
tes. diemr nempꝰ notant sollicite re¬
retis. qu ipsam diem tempꝰq¬

Expanded text:
et, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetimulti, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolite', inquid, fratrem meum Martinum sacerdotem eius funere obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum Tunc illi stupefacti, pariterque admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsam diem temp
Abbreviated transcription (Latin):
religiosam agens uitim iususoft.
diaboius mttinere humana speciȩ ao¬
supta se ei obiuã cebruit qua tendera¬
irquirẽs. lũq id amartino responsi
accepissa. sequo dns uocane tender
ait abeuni. Quocumq: ieris. uel qdcũ¬
ꝓ tẽptaueris: di abolus tibi aduersa¬
bit᷑. ĩuc ei ꝓfitica uoce respondit: ⁊ait:¬

Expanded text:
religiosam agens uitam uisus est,diabolus in itinere, humana specie adsumpta, se ei obuiam tulit, quo tenderet quaerens. cumque id a Martino responsi accepisset, se quo Dominus uocaret intendere, ait ad eum: quocumque ieris uel quaecumque temptaueris, diabolus tibi aduersabitur. tunc ei prophetica uoce respond
Abbreviated transcription (Latin):
assupsit cum angłis. maria suscepit cũ
uirginum choris. paradisus rer ne lȩtũ
cum sc̃is. Sed quid nos inlaudem eius rep¬
timꝰ. qd non suficimꝰ adimplere. Ipsec̃
eni laus illius cuius laus ab eius ore nũ¬
qͣm recessit. Nam nosittinam uel simpli¬
cem possimus historiam ex plicare. hiefter¬
nadie cumatne pleriq inonachi ue¬
nis ent. int̾ fabulas iuges longumq.
cũ amultis legi libentissime audiebani.
Interea indicat mndixissȩ: quedã malo spu
suscitatum. dum martinus qͥmortuos

Expanded text:
adsumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retenet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laude eius temptamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cuius laus ab eius ore numquam recessit. Nam nos utinam vel simplicem possimus historiam explicare! na die, cum ad me plerique monachi uenissent, inter fabulas iuges longumqueeum a multis legi libentissime audiebam. interea indicatur mihi dixisse quendam malo spiritu suscitatum, cur Martinus, qui mortuos
Abbreviated transcription (Latin):
dequoꝵꝵ uocib pictiui ei pge ficti. nid is
dethes auio quẽ custodieb ant habentes.
cũmagna confusione adppͥa sunt reu̾si.
Adsiquis requirit. cur post transitum
romea sine benedictione saderdotali
celebrabant. Nam siqui apaganis re¬
pti fuissent xp̃iam. aut affiebantur
uerberib aut gladio truncabat. Apas¬
sione ergo dni. usq ad transitum sci
martini. anII. cccc.xii. computantut.
B eatus aut seuerinus colonensis ciucta
clericis ciscuirx: illa hora qua uir beatus
obiit. audiuit choꝵ cinentium in sublimi.
uocatoq arche diacono int̾igit: si aures
cius peitierent uoces quasille attentius
audire. Reipondit. nacqium. i unc ille
diligenter inquid auscufta. Are tdiacho¬
mis autt crepit sursum collum eiterider
aures erigere. ⁊ suꝑsumis icticulis. b¬
culo susteutante stue Sedcreoo cum non
fuisse talis mereti. aquh nontno¬

Expanded text:
De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum ronica sine benedictione sacerdotali vinum officium celebrabant. Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque transitum sancti Martini, anni 412 computantur.Beatus autem Severinus Colonensis civitatclericis circuiret, illa hora qua vir obiit, audivit chorum canentium in sublimi. Vocatumque archidiaconum interrogavit si aures ejus percuterent voces quas ille attentus audiret. Respondit: Nequaquam. Tunc ille: Diligentius, inquit, ausculta. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere, et super summos articulos, baculo sustentante, stare. Sed credo eum non fuisse a
Abbreviated transcription (Latin):
&imiut p̃ter iniitãm plurimna s uscitauit
duosinortuos nobis unum. Et ut ipse
sepe dicebat. maiere uir t̃ ante episcopa¬
tum fuit: qua post epicopatum. Ergo
necesscert: ut qd robiscum non impleuit
uiuus: expleat uelde funct᷑.U. obis est
enĩ oblat᷑. nobis adeo donatꝰ. Uerum si
mos amtiquit᷑ institut᷑ seruat inurbe
qua ordinat᷑ ẽ.: habebit deo iubente
sepulerhum &erte siꝑpmonasterii pͥui¬
legio cupitis uindicare: scitote quia pͥmo
amonasterium cũmed iolanensibus
uit. hisergo litigantib: sosr uente lauor¬
custodit᷑: ut futur o mane facto apicti¬
uis piuolentiam auferet᷑. Seo ds omĩpns.
noluit urbem turonicam appͥo st uian
pattono. Deniq nocte mena. oms pictiui
isoinno fallacie conprinunt: nec ullus
ꝑ fuet quaex iac inultitudine igilafa
Ient̾ ubi turonici eos conspiciunt abdor
ꝑfenestram eiciunt. alii foris suscipiunt.
fluuium. adurbẽ turoniei. eum magnis
liudibꝰ psallentium: dirigunt copiosũ.

Expanded text:
ittamus plurima, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, major ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo necesse est, ut quod nobiscum non implevit vivens, expleat vel defunctus. Vobis est enim ablatus, nobis a Deo donatus. Verum si mos antiquitus institutus servatur, in urbe qua ordinatus est, habebit Deo jubente sepulcrum. Certe si pro monasterii privilegio cupitis vindicare, scitote quia primum ei monasterium cum Mediolanensibus fuit. His ergo litigantibus, sole ruente nocustoditur, futurum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Pictava somno phalanga comprimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormper fenestram ejiciunt, alii aforis suscipiunt, alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso.
Abbreviated transcription (Latin):
nomine chiui ifii signoerucis noueli¬
peo ꝓrectꝰ aut galea. hostium cuncos
penetrabo securꝰ Hotrudi ergo inc̾to¬
diã iubet: facturus fidem dictis.
ut inhermis barbar is obicetet᷑. Poite¬
ra dic ostes legatos depace miserũt.
sua om̃ia seqidedentes. Undequis
dubit& hãc uere beai uiri fuisse
uictoriam. cui p̾stitũ sit ne uiher¬
mis ad p̾lium intiteret᷑. Et quauis
pius dñs seruare militẽ suũ licae int̾
hostium gladios ttela potiuss&: ram̃
neuel alioꝵ mortibꝰ sci uiolarentur
obtut᷑. exemit pugne necessitatem.
Neque enĩ aliã ꝓmilite suo xp̃s debu¬
it p̃stare uictoriã: qͣmut subactis
siue singiume hostib nemoreretur.
C inde relicta milicia. scm̃ ylari¬
um piclaue epñi eiuitatis: cuiꝰtums

Expanded text:
nomine Domini Iesu, signo crucis, non clipeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. retrudi ergo in custodiam iubetur, facturus fidem dictis, ut inermis barbaris obiceretur. postero die hostes legatos de pace miserunt, sua omnia seque dedentes. unde quis dubitet hanc uere beati uiri fuisse uictoriam, cui praestitum sit, ne inermis ad proelium mitteretur. et quamuis pius Dominus seruare militem suum licet inter hostium gladios et tela potuisset, tamen ne uel aliorum mortibus sancti uiolarentur obtutus, exemit pugnae necessitatem. neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare uictoriam, quam ut subactis sine sanguine hostibus nemo moreretur. Exinde relicta militia sanctum Hilarium Pictauae episcopum ciuitatis, cui
Abbreviated transcription (Latin):
odouilium hereticos. uis coegerit:
mon asteriuta cnstirut. Pbi quoq
cum auxentius uulctor ⁊ pͥnceps arre¬
anoꝵ grauissine iisecut᷑ est: multisis
ufectũ iniuriis deciuntate axtii¬
piu̾it. leo cudum naq tempora ratus
diusulam cui qulirat i nom̃ẽ seces¬
sit. Pommete quobam p̃sbiteo ma¬
narum ui titũ uiro: hic aliqͥndu
radicibꝰ uixte herbirũ. Luctpio
immines piculum oracione depiltt
statumq omis dolor fugai est iace
inulto port cũ scs hylario cõperiue
segis penitentia potestitẽ in dultiu
fuisse rede undi. oie tẽptautt ei¬
occurrere: pfectꝰq ad urbem esi

Expanded text:
reticorum uis coegerat, monasterium statuit. ibi quoque eumAuxentius, auctor et princeps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque tempori arbitratus ad insulam, cui Gallinaria nomen est, secessit comite quodam presbytero, magnarum uirtutum uiro. hic aliquamdiu radicibus uixit herbarum: quo tempore imminens periculum oratione repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperisset regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeundi, Romae ei temptauit occurrere profectusque ad urbem est.
Abbreviated transcription (French):
iare p̾siabat Eemtisacto triba¬
uitꝰ surtprs. renuntaturũ se scło pol¬
ucciat᷑. Lua martrius expecłaio
spensus: ꝓbienium fere postq̃
I. Si ut ert n suetuoirs singula
tam. st. łunc uero oportunũ temp

Expanded text:
sacto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatur. qua Martinus expectatione suspensus per biennium fere posteaq ut est consuetudinis, singuli entum est. tum uero oportunum tempu
Abbreviated transcription (Latin):
uetaie puerili. qd pofra deuetus
impleriit. Sacumedi chum ox̃t
aregibueut ueterinoꝵ filii ad milieiã ser saeret.
ydesite patre quifelicib eius ac tibus in¬
uidebat. cum cet annoꝵ qͥudecim. captus
icartenatus sicramtis militaribꝰ illigatuse
Uno tantum seruo cõmite contentus.
Lii tan uersa uice diisseruiebat. adeo
sepius ministrara. C̃riennium fere ante
baptismũ inarmis fuit: integer tamen
abhis uiciis qͥb illuo hominum genꝰ im¬
plicari sola Multi illius circa comiliiones
berignitas: mira caritas. pacientia uero
atq huinilitas ultra humatũ modiun.
Nanfi ugalitate in eolaudari nõ est uede sle
quaita ususest. ut iam illo tp̃re nõmisles
sed monacus putaret᷑. Quib reb ita sibi
om̃s cõmilitoues suos deusucxerit: ut

Expanded text:
a deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, adeo saepius ministraret. triennium fere ante baptismum in armis fuit, integer tamen ab iis uitiis, quibus illud hominum genus inplicari solet. multa ibenignitas, mira caritas, patientia uero adque humilitas ultra humanum modum. nam frugalitatem in eo laudari non est necesse, qua ita usus est, ut iam illo tempore non miles, sed monachus putaretur. pro quibus rebus ita sibi omnes commilitones deuinxerat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
at mͥhomo. Eratimq a conspec tu eiꝰ:
inimicꝰ iuunuit. Itaq ut uumo acm̃¬
te concepit: matre gentilitatis absol¬
uit errore. patre in malis pseuerante.
plures tim: suo saluauit exemplo.
debine cumhęresis irriana ptotum
erbem i maxime intra ylliricum pul¬
lulass&: cuadusus ꝑfidiam sacerdotum
solus acerrime repugrin& multisq
suppliciis eẽt affectꝰ: nam ⁊ publice iis¬
nis oesusest. ⁊ adertrenũ decciuitate

Expanded text:
timque de conspectu eius inimicus euanuit. itaque ut animo ac mente conceperat, matrem a gentilitatis absoluit errore, patre in malis perseuerante: plures tamen suo saluauit exemplo. Dehinc cum haeresis Arriana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdotum solus paene acerrime repugnaret multisque suppliciis esset adfectus—nam et publice uirgis caesus est et ad extremum de ciuitate
Abbreviated transcription (Latin):
GtUI martinus sabarię panno fes¬
rioꝵ oppido oriundus fuit: sed g¬
intra italiam ticini alitus est
parentibus sedin sełi dignitate in nõ
infunis. gentilib tam̃. Pater miles
primum: post tribunus milrium
fiit. Ipse armatam miliciam inado¬
lescentia secutus: inter scolares aule
subrege constintio. Nehinc subiulia¬
no cesare militauit. Nontam̃ sponte
qͥa pͥmis fere atinis diuinam pocius
seruitutem. sacra illustris pueri
inspirauit infamia. Numncũeẽt antoꝵ
decem. inuitis parentibꝰ ad recłam cũ¬
sugit seq catecueminum fieri pastu¬
lauit Mac mrum in modumn otꝰ
inaei ope comier sus: eum eẽt arnon.

Expanded text:
tur Martinus Sabaria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei ope
Abbreviated transcription (Latin):
ru mgeni hoc Cummobo posse coretri¬
gi uiidei ficii inponere: inquo qͥbari
locus iuuriẽ uideret Itaq er or cistã
eum eẽ p̃cepit. Quam ille ordinaciomẽ
nedisperisse tanqͣnihumiliorẽ uioeret.
non repudiauet. Nec multum post
admonit᷑ ꝑsoporem. ut patriam pa¬
rentesq quos ad huc gentilitas dͥetine¬
bat religiosa sollicitudine iustrarde.
ex uoluntare scĩ hylarii profectus est.
multisq ab eo obstri ctꝰ p̃cib ilacri¬
ꝓbauit euent᷑. Ac primũ int̾ alpos de¬
uia secut᷑: incidit inlatrones. Lumq
unus secure eleuata incaput eiꝰlibras¬
soc ic tum ferientis dexteram sustinuit
alter. U inctꝰ tam̃ postergũ manibꝰ: uni
ad seruandũ ispoliandum traditur.
Quic ũ eũ adremociora durissoc: per¬
cũctari abeoc epit qͥs nã essoe. hespon¬
dit ip̃ianũ se eẽ. Querebat etiã abes

Expanded text:
constringi, si id ei officii imponeret, in quo quidam locus iniuriae uideretur: itaque exorcistam eum esse praecepit. quam ille ordinationem, ne despexisse tamquam humiliorem uideretur, non repudiauit. nec multo post admonitus per soporem, ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas detinebat, religiosa sollicitudine uisitaret, ex uoluntate sancti Hilari profectus est, multis ab eo obstrictus precibus et lacriprobauit euentus. ac primum inter Alpes deuia secutus incidit in latrones. cumque unus securi eleuata in caput eius librasset ictum, ferientis dexteram sustinuit alter: uinctis tamen post tergum manibus uni adseruandus et spoliandus traditur. qui cum eum ad remotiora duxisset, percontari ab eo coepit, quisnam esset. respondit Christianum se esse. q
Abbreviated transcription (Latin):
diaboł ciuniquis anglis retmere tẽp¬
tauit. Nichilq suunt ineundem re¬
periens confusus ab scessit. Q uidergo
denobis pecentonsbꝰ erit. sitantũ suce¬
dorum ueluit. pars iniqua nocere:
hec sacer dote loquente. notat tempꝰ
archi diachoni s. turonis misit uelocit̾
quibet diligent inquria Ruiuo¬

Expanded text:
 iniquis angelis retenere temptavit, nihilque suum in eundem repperiens, confusus abscessit. Quid ergo de nobis peccatoribus erit, si tantum sacerdotem voluit para iniqua nocere?' Haec sacerdote loquente, notatum tempus, archidiaconus Turonus misit velociter qui haec diligenter inquir
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ sc̃ĩ dei. apud condatensem ut
diximꝰ uicum egrotare cȩpiss&e. pic¬
tiui ppłi adeius transitum: sicut tu¬
roniei conuener. Quo migrante.
grandis. attercatio inutrũq surrex
ppłm. dicebit enim pictaui. Noster
est monachi us. nobis abba exttiti
cunt uobis ista omĩa nobis liceat
uit terre uel cabauer ex anime. Aohec
urbiaci respondebant. Siurtiri
nobis facti sufficeredicitis. scitote quia¬

Expanded text:
us Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pectavi: 'Noster est monachus, nobis abba extetit,ciant ergo vobis ista omnia, nobis liciat uferre vel cadaver exanimum'. Ad haec Toronici respondebant: 'Si virtutum nobis facta sufficere
Abbreviated transcription (Latin):
seunt cinitta: quetemporaliter festiua
celebiant᷑. Curate qhis sllepuitatib int̾¬
estis ne ibetna solleputtate separemi
Quid pdest int̾ eẽ festis hominum. si de cẽ
contiugat festis angłoꝵ: Noltte ergo
peusart in uobis transitoria que possi¬
detis. sed cousiderate quid estis. E cce
inundus quidiligit fugit. Sc̃ĩ tsti
quoꝵ hodie cõmemorationẽ facimus.
florentem mundum ñitis despectu
calcauerunt. ĩ ut enĩerat uitilegeua.
salus continua. opꝰ lentia uirebus.
fecunditas inppagine: tranquillitis
aruerat. Ecce iamundus in se ipso arut.
iadhiuc in nr̃is cordib fiorescit. Uiq
eluct᷑ ubiq desolatio Uudiq ꝓcuti¬
mͦ. undiq am̃aritudinib replentiuir
Er tum cecam̃te carnadis cncupiscẽ¬
tis ipsas eius amaritudines amamus
nũc tartis pfagis plenusert. ut ipse
nos mudus mittat ad dim. Pensati gͦ
quia mullasluit: quetem poraliter
currunt. Finis eni temposidium
ostendit. quia nichil sit qd trar sire
potes. Iasus perũ indicit. quia ref

Expanded text:
seunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse festis hominum, si deesse contingat festis angelorum? Nolite ergo pensare in vobis transitoria, quae possidetis, sed considerate quid estis. Ecce mundus, qui diligitur, fugit. Sancti isti, quorum hodie mentionem facimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Tunc enim erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in paruerat. Ecce jam mundus in seipso aruit, et adhuc in cordibus nostris floret. Ubiqcutimur, undique amaritudinibus replemur, et tamen caeca mente carnales concupiscentias, ipsas ejus amaritudines amamus. nunc tantis plagis plenus est, ut ipse jam nos mundus mittat ad Dominum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt, finis enim temporalium ostendit quia nihil sit quod transire potest. Casus rerum indicat quia res
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixus est. Beatus uero eleut herius silen¬
adrianus impr̃ ait. eleut heru. responde adhac
que te in ter rogo tunc sc̃s eleut herius aspiciens.
& omnium creatorem.Adrianus impr̃ dixit.
eleut herius dicit. Uerbu tua dolo &ama¬

Expanded text:
 silenad eum . eleutheri. Responde ad ea que te interrogo.| Sic eleutherius aspiciens in ognuscere factorem.| Adrianus dixit. Eleutherius| respondit. Verba tua ama
Abbreviated transcription (Latin):
tuseccisti fratrem meum ut relinquera dm̃surm¬
& tuo creder&: Snaego faciam tȩrelinquere
dicit ei apostolos. Sed egodm̃ quem colebat
tueris hoc facere domeo poterisme ad sacrificiũ
meo. ego om̃s deos tuos comminuam: & tuere¬
quod ds̃eius. baldat cecidiss&: aminutatim abis¬
sed: Tunc scidit rex pur p̃yream uestem. qua indii¬

Expanded text:
sti fratrem meum deum suum relinquere tuoque credere, ita ego faciam te relinquere Respondit apostolus: «Ego deum quem colebat tueris hoc facere deo meo, poteris me ad sacrificium tes, ego omnes deos tuos comminuam et tuquod Deus ejus Waldach cecidisset et minutatim abiisset. Tunc rex purpuream vestem, qua indu
Abbreviated transcription (Latin):
Ili idõ uulne rabant quos põterant : ut uulnera
ipsos reuo carent: Quique idõ curare putabantur
qm̃ a le sione cessabant. Mat heus autem
apostolus xp̃i: non solũ hos curabat. quosilli ledebans
s& eiã omnes quiad eũ ferebuntur infirmitatib

Expanded text:
enim ideo vulnerabant quos poterant, ut vulnerati ipsos rogarent; quique ideo curare putabantur, quoniam a laesione cessabant. Matthaeus autem apostolus Christi non solum hos curabat quos illi laedebant, sed etiam omnes, qui ad eum afferebantur infirmitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
tuis: Surgens autem iohannes: coepit ine: Sed dñs
dicit ei. dominica resurrectionis meae. die qui post
quinque dies futurus est itaueniens adme: &cum ha
dixis&. caelo receptus est. Veniente itaq diedomins
fuerat nomine fabricata. & a primo pullorum fiusque¬

Expanded text:
Surgens autem Joannes, coepit ire. Sed Dominus dixit ei: « Dominica resurrectionis meae, quae post quinque dies futura est, ita venies ad me. » Et cum haec dixisset, coelo receptus est. Veniente itaque Dominica,fuerat fabricata; et a primo pullorum cantu
Abbreviated transcription (Latin):
Siueram dõ paenitenciam. obtulleris. ueram eius indul
genciam consequęris : Dicit ei hermogenis : In tantun
uerã dopenitenciam offerro: ut om̃s codices meos in qu¬
bus erat. in licita p̃sumptio abiecerm & omnibus
simul renonciauerim artibus inimi ci Dicitei a posto¬

Expanded text:
«Si ueram Deo penitentiam obtuleris, ueram eius indul- gentiam consequeris». Dicit ei maleficus: «In tantum Deo ueram penitentiam offero, ut omnes codices meos, in quibus erat inlicita presumptio, incendi, et omnibus simul renunciaui actibus inimicis, et om
Abbreviated transcription (Latin):
proici: Et descendens in ea: expandit manus suas addm̃
&dixit.
Inuitatus: ad conuiuium tuũ uenio. gratias
mitare: sciens quod extotocorde meo. deniderabã de
unde faciem tuam & quasi desepulcros suscitatus sum
odortuos concupis cencias. Inme exeitauit atrnas
Voxtua plena suauitate: melliflua : & allo cuciotua
In conparabilis. eloquiis angelorum:. Quociens

Expanded text:
proici. Et descendens in eam expansis manibus ad dixit: «Inuitatus sum ad conuiuium tuum; gratiasinvitare, sciens quod ex toto corde meo desiderabam te. Vidi faciem tuam, et quasi de sepulcro suscitatus sum. Odor tuus concupiscentias in me excitavit aeternas. Vox tua plena suavitate melliflua, et allocutio tua incomparabilis est eloquiis angelorum. Opera
Abbreviated transcription (Latin):
tum tuarum: Et scripsiea que oculis meis uidi. & ea
uerba : qułaudiui exoretuo auribus meis: Et nunc
pemẽ iut cum fratribus meisSim cum quibus uen̾i¬
pessuꝑbie & manus extranea ad te non contingatme:
sed suscipeme : secundum uerbum tuum: Et ꝑduc me ad
conuiuium epularum tuarum : ubi epulantur tecum
om̃s amicitui:. Tues enim xp̃s filius di uiui. qui precep¬

Expanded text:
 tua scripsi, quae oculis meis vidi; et verba quae ex ore tuo auribus meis audivi. Nipe me ut cum fratribus meis sim, cum quibus venipes superbiae, et manus extranea a te non contingat me; sed suscipe me secundum verbum tuum, et perduc me ad convivium epularum tuarum, ubi epulantur tecum omnes amici tui. Tu es Christus Filius Dei vivi, qui c
Abbreviated transcription (Latin):
bilis multitudo: insisteba sa¬
crificiis & marti uanas uictimar
offerebã. Quid multis moror.¬
Ad ultimũ creuit obsidio. & u¬
niuersi tribuni mei ac milites
se hostib tradiderunt: Cũq
cuperem fugiendi aditũ reppe
paulus & ioħns ex quibpre¬
positus unꝰ & primiceriꝰ alius do¬

Expanded text:
sacrificiis, et Martianas victimas offerebat. Quid multa? Ad ultimum crevit obsidio, et universi tribuni ejus ac milites se hostibus tradiderunt. Cumque cuperet fugiendi aditum reperire, Paulus et Joannes, ex quibus praepositus unus, alter primicerius