comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iubet. Hus reb comparatis rep̾sso iam luterio ⁊re¬
moto ꝙ intraret intra p̾sidia picłosum putabat ĩhelui¬
oe ꝓfisciscit᷑. ꝙ. sic euerna qui auernos ab elius discdudit
durissimo tp̾r anni altissima niue itet impediebat. tñ dis¬
cussa mue sex ĩaltitudiem pedu atq ittaius patefc̃us
sũmo milicũ sudore ad fines aruernoꝵ ꝑuei̾t. quibꝰ op¬
p̾ssis ĩ oppinãtibq se seuenna ut mubo munitos existi¬
mabant. ac ne singulari quidem umꝙͣ om̃i es tp̾r ann
semite ꝑatu̾ant equitib impat ut ꝙͣ latissime possent
uagent᷑. & ꝙͣ maximu̾ hostib terrorem ĩferant. Celiter

Expanded text:
iubet. His rebus comparatis, represso iam Lucterio et reiubet. His rebus comparatis, represso iam Lucterio et remoto, quod intrare intra praesidia periculosum putabat, in Helvios proficiscitur. Etsi mons Cevenna, qui Arvernos ab Helviis discludit, durissimo tempore anni altissima nive iter impediebat, tamen discussa nive sex in altitudinem pedum atque ita viis patefactis summo militum sudore ad fines Arvernorum pervenit. Quibus oppressis inopinantibus, quod se Cevenna ut muro munitos existimabant, ac ne singulari quidem umquam homini eo tempore anni semitae patuerant, equitibus imperat, ut quam latissime possint vagentur et quam maximum h
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtrans alpinam galliam ꝓfectꝰ ẽ. Eo cũ uenissi magna di¬
ficultate ad ficiebat᷑ quar̾one ad ex̾citum ꝑuenire posset
Nam si legiones ĩ ꝓuinciam arcerceret se aibsente utin̾e
plio dimicaturos ĩcesligebat. Si ip̾e ad excitũ conte̾d̾et
ne is quidem eo tp̾r qui quien uiderent᷑ suã salute̾ recteꝯ
initti uidelut. Int̾im lucretius cadurcꝰ ĩ ruthenos miss
eam ꝯuitate ar̃uerins consiliat. ꝑgressꝰ iiiti obriges
gabalos ahut̾sq obsides accipit. ꝙ magna ceatta manii ĩ
ꝑ unciam narbone̾ uersus erupc̾one̾ fat̾e contendit. qͣre
nũciata cesar oib consilus añ uertend̾ existimauit ut nar
bonem ꝓniscisc̾et᷑. eo cũ uenissi cimentes ꝯfirmat p̾sidia ĩ
narbonem que loca hostib erant finitima constituit. par¬
cẽ copiaꝵ es ꝓuincia supplem̃tu que ꝙ ex italia addiee¬
uat ĩ heliniios qui fines aruernoꝵ contigunt ꝯuenite

Expanded text:
in Transalpinam Galliam profectus est. Eo cum venisset, magna diin Transalpinam Galliam profectus est. Eo cum venisset, magna difficultate adficiebatur, qua ratione ad exercitum pervenire posset. Nam si legiones in provinciam arcesseret, se absente in itinere proelio dimicaturas intellegebat; si ipse ad exercitum contenderet, ne eis quidemitti videbat. Interim Lucterius Cadurcus in Rutenos missus eam civitatem Arvernis conciliat. Progressus in Nitiobriges et Gabalos ab utrisque obsides accipit et magna coacta manu in provinciam Narbonem versus eruptionem facere contendit. Qua re nuntiata Caesar omnibus consiliis antevertendum existimavit, uto cum venisset, timentes confirmat, praesidia in Narbonem, quae loca hostibus erant finitima, constituit; partem copiarum ex provincia supplementumque, quod ex Italia adduxerat, in Helvios, qui fines Arvernorum contingunt, convenire
Abbreviated transcription (Latin):
arũ in rute nos mittit. Ip̾e in bituriges ꝓficiscit᷑. Eiꝰ adue̾¬
tu bit̾iges ad eduos quoꝵ erant ĩfide legatos mittũt sub¬
sidium rogatũ quo faciliꝰ hostium copias sustin̾e possint.
Lediu de consilio legatorũ quos cesar adex̾atum reliqͥrat
copias equitatus peditatoq subsidio bit̾igib mittũt. qͥ
cum ad flumen lig̾im uenissent qd̾i bituriges ab hedius
diuidit pautos dies. iͥ morati in flumen transsire ausi doi¬
mũ reu̾tuntur legatisq nr̃is renu̾tiant sc̃ biturigũ ꝑfi¬
diam u̾itos reu̾tisse quibꝰ id consili fuisse cognou̾int. ut
si flum᷑ transissent una ex parte ip̃i alt̾a aduenisse cͥtum¬
sist̾ent. Iid ea ne de ca quã legatis ꝓmĩciarint a nͥ ꝑfidia
rebꝰ in ytaliam cesari nu̾ciatis cũ iam ille urbanas res uir¬
tute cũ pompei cõmodiore ĩ statum ꝑuenisent ĩtellig̾e̾t

Expanded text:
arum in Rutenos mittit; ipse in Bituriges proficiscitur. Eius advenarum in Rutenos mittit; ipse in Bituriges proficiscitur. Eius adventu Bituriges ad Aeduos, quorum erant in fide, legatos mittunt subsidium rogatum, quo facilius hostium copias sustinere possint. Aedui de consilio legatorum, quos Caesar ad exercitum reliquerat, copias equitatus peditatusque subsidio Biturigibus mittunt. Qui cum ad flumen Ligerim venissent, quod Bituriges ab Aeduis dividit, paucos dies ibi morati neque flumen transire ausi domum revertuntur legatisque nostris renuntiant se Biturigum perfidiam veritos revertisse, quibus id consili fuisse cognoverint, ut, si flumen transissent, una ex parte ipsi, altera Arverni se circumsisterent. Id eane de causa, quam legatis pronuntiarunt, an perfidia rebus in Italiam Caesari nuntiatis, cum iam ille urbanas res virtute Cn. Pompei commodiorem in statum pervenisse intellegeret,
Abbreviated transcription (Latin):
pellat᷑. 2imittit qͦ uersus legacon d obtestnt᷑ ut ĩfide
maneant. Celiter s senones parisios pictones cadurcos
turonos auleurcos lemouices andos reliques qr õs qͥ ocea¬
num attingunt adungunt. Dium consensi ad cũ defer¬
tur imꝑium. Qua oblata pot̾ate om̃ib hus ciuitatibus
obfides imꝑat c̾ium nun̾n militũ ad se cen̾ter adduci
iussit armoꝵ qua̾tum q̃q cuntas domi ꝙqr an̾ tp̾t efficiat
ꝯscicuit. In pͥmis equitatui studet. Sũmo diligencie sũ¬
mam imꝑni scu̾itatem addit. magiitudine suplicu dubi¬
tantes cogit. nã maiore co̾misso delicto igneat o̾ib tormͣ¬
tis netat. Leuiore de cũ aurib desectis aut fingulis esfossis
ꝯrilis domũ renitit ut sint reliquis detum̾to & magnitudi¬
ne pene ꝑterreant alios. Hus supplicus cesiter coatto exa¬
tu luct̾ium caduram sũme hominẽ audacie cũ parte cepi¬

Expanded text:
pellatur. Dimittit quoque versus legationes; obtestatur ut in fide pellatur. Dimittit quoque versus legationes; obtestatur ut in fide maneant. Celeriter sibi Senones, Parisios, Pictones, Cadurcos, Turonos, Aulercos, Lemovices, Andos reliquosque omnes qui Oceanum attingunt adiungit: omnium consensu ad eum defertur imperium. Qua oblata potestate omnibus his civitatibus obsides imperat, certum numerum militum ad se celeriter adduci iubet, armorum quantum quaeque civitas domi quodque ante tempus efficiat constituit; in primis equitatui studet. Summae diligentiae summam imperi severitatem addit; magnitudine supplici dubitantes cogit. nam maiore commisso delicto igni atque omnibus tormentis necat, leviore de causa auribus desectis aut singulis effossis oculis domum remittit, ut sint reliquis documento et magnitudine poenae perterreant alios. His suppliciis celeriter coacto exercitu Lucterium Cadurcum, summae hominem audaciae, cum parte copi
Abbreviated transcription (Latin):
fectam uigiliam ĩ finib aruernoꝵ audita sunt. Qd̾ spa¬
cium c̾ milium passuũ cirater centũ.Lx. Siłi rone ibi
uercingetoria certilli filius aruernus su̾me potẽnie ad
olescens cuiꝰ pat̾ pͥncipatũ gallie rociꝰ optinu̾at. ⁊ ob eã ca̾
ꝙ regnũ appetebat ab ciuitate erat ĩcepfertꝰ cõnecatis
suis dientib facile incendit. Cogͥto eiꝰ consilio ad armaꝯ
currit᷑ ꝓhibet᷑ ab gobannit̾one pateuo suo reliquis qr pͥnci¬
pib qui hanc temptandã fortunã no̾ existimabãt expeslit᷑.
ex oppido gergobia. Non destitit tñ at ĩ agris ħt diłctũ ege̾¬
cium ac ꝑdiceeũ. ac caatta mami quoscũq adit exciuita¬
te ad suã sm̾a ꝑducit. Hortat᷑ ut ꝯminis lib̾rtatis c̾a ar¬
ma capiant. magnisq coactis copus adu̾sarios suos a qͥb
paulo ante erat eietmꝰ expellit ac ex ciuitate rex absins.ap¬

Expanded text:
fectam vigiliam in finibus Arvernorum audita sunt, quod spafectam vigiliam in finibus Arvernorum audita sunt, quod spatium est milium passuum circiter centum LX. Simili ratione ibi Vercingetorix, Celtilli filius, Arveulescens, cuius pater principatum Galliae totius obtinuerat et ob eam causam, quod regnum appetebat, ab civitate erat interfectus, convocatis suis clientibus facile incendit. Cognito eius consilio ad arma concurritur. Prohibetur ab Gobannitione, patruo suo, reliquisque principibus, qui hanc temptandam fortunam non existimabant; expellitur ex oppido Gergovia; non destitit tamen atque in agris habet dilectum egentium ac perditorum. Hac coacta manu, quoscumque adit ex civitate ad suam sententiam perducit; hortatur ut communis libertatis causa arma capiant, magnisque coactis copiis adversarios suos a quibus paulo ante erat eiectus expellit ex civitate. Rex ab suis ap
Abbreviated transcription (Latin):
bellum facturos pollicent᷑. Et qm̾ in p̾sencia absidib cau̾e
int̾ se non possent ne res aufferat᷑ aut uir̾ uirando at fides¬
anciat᷑ petunt collatis militatib signis ꝙ more eoꝵ graui¬
ssima cerimonia continet᷑. ne fco̾ inicio belli ab reliquis de¬
serant᷑. Dum collaudacis carmitib dato uir̾ uirando ab oĩbꝰ
qui aderant ĩ tp̃reiꝰ rei constituto ab consilio discedit᷑ ubi
ea dies uenit carnutes cotuato ⁊ conconeto dumpno duci¬
b despatis hom̃ib genabim signo dato ꝯcurrũt ciuesq ro¬
manos qui negoriandi ca̾ li constituerant. In hiis gauunsis¬
fium citam honestum equitem romanu̾ qui rei frum̾tarie ⁊¬
uissu cesaris precrat interficiunt bona eoꝵ dirripiu̾t.
Celicer ad om̃s gallie ciuitates fama ꝑfirt᷑. na̾ ubiq ma¬
ior & illustͥor ĩcideres cdamore ꝑ agros regionesq sigͥficant
Haut alii deinceps exipiunt ⁊ ꝓximis mdunt ut tumac¬
aidit. namq genabi oriente sole gesta essent an̾ pͥma̾ con¬

Expanded text:
licentur et, quoniam in praesentia obsidibus cavere inter se non possint ne res efferatur, ut iureiurando ac fide sanciatur, petunt, collatis militaribus signis, quo more eorum gravissima caerimonia continetur, ne facto initio belli ab reliquis deserantur. Tum collaudatis Carnutibus, dato iureiurando ab omnibus qui aderant, tempore eius rei constituto ab concilio disceditur. Vbi ea dies venit, Carnutes Cotuato et Conconnetodumno ducibus, desperatis hominibus, Cenabum signo dato concurrunt civesque Romanos, qui negotiandi causa ibi constiterant, in his Gaium Fufium Citam, honestum equitem Romanum, qui rei frumentariae iussu Caesaris praeerat, interficiunt bonaque eorum diripiunt. Celeriter ad omnes Galliae civitates fama perfertur. Nam ubicumque maior atque illustrior incidit res, clamore per agros regionesque significant; hunc alii deinceps excipiunt et proximis tradunt, ut tum accidit. Nam quae Cenabi oriente sole gesta essent, ante primam con
Abbreviated transcription (Latin):
cut palme rami qr late diffundunt᷑. cad̾ est femine ma¬
ris qr natura ead̾ forma magnitudoq cornuu̾ sũt itemq
appellant᷑ alter. Haꝵ ẽ consilis capͥs figura ⁊ uarietas ⁊¬
peslium s magnitudine paulo ancecedũt mutile qͥ su̾t cor¬
nib ⁊ cruta sinc nodis articulis ꝙ hñt n quietis cãi ꝓtum¬
bunt. nr si quo ad flcte tau̾i conad̾unt erigere sese aut
sublenare possunt. Hii sunt arbores ꝓ cubilibꝰ. ad eas se
applicant atq ita paulũ mͦ retlinate quietẽ capiũt. qꝵ
ce uestigus ci est aĩadu̾sum auenatorib quo se recipere
consuetunt. om̃s eo locd aut ab radicib subrĩt ut ac¬
tidunt arbores tm̃ ut sũma sp̃es eaꝵ sta̾cium relinqͣ tur
Huc cũ se consuctudine retlinau̾unt ĩ firmas arbores:
ponde ad fugũt. at. una ip̃e conadu̾t. Terau̾ est genꝰ
cor qui uirĩ appellant᷑. Hn sunt magnitudĩe paulo ĩfiue

Expanded text:
cut palmae, rami late diffunduntur. Eadem est feminae macut palmae, rami late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura; eadem forma magnitudoque cornuum. Sunt item quae appellantur alces. Harum est consimilis capris figura et varietas pellium; sed magnitudine paulo antecedunt, mutilaeque sunt cornibus, et crura sine nodis articulisque habent; neque quietis causa procumbunt, neque, si quo afflictae casu conciderint, erigere sese aut sublevare possunt. His sunt arbores pro cubilibus, ad eas se applicant, atque ita paululum modo reclinatae quietem capiunt. Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus quo se recipere consueverint, omnes eo loco aut ab radicibus subruunt aut abscindunt arbores, tantum ut summa species earum stantium relinquatur. Huc cum se consuetudine reclinaverint, infirmas arbores pondere affligunt, atque una ipsae concidunt. Tertium est genus earum quae uri appellantur. Hi sunt magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
quolao insum ẽ. agri attͥbuũt at post alio trassire co¬
gunt. Sĩ rei multas adferunt c̾as ne adsiduaꝯ suetudi¬
ne capti studiũ belligerendi agricultura ꝯnuitẽt ne la¬
tos fines parare studeãt pote̾tiores q humiliores posses¬
si onibꝰ expeslãt ne acturaciꝰ ad frigora atq estruitãdos
Hedificent ne qua horiat᷑ petiu̾e cupiditas q̃ exrefiuct̾aes
discenc̾ones qr nascunt᷑ ut aĩcqͥtate plebe̾ ꝯtineat. cũ su
as qsq opes cũ potr̃tissimis equari uideat. Ciucatibus
marima laus ẽ quam latissime cͥtumse uastnas fmib̾ solitri¬
dines hr̃e. Hc ꝓprium uirtutis existimãt expulsos agͥs
cũ bellũ auitas aut in latum defendit aut infert magrã¬
i qui ei bello p̾sint ut uite netis q h̾ant pot̾atẽ deligunt᷑
In pace nullis ẽ cõmuins magr̾ata. s pͥncipes regionu̾ ati
pagoꝵ int̾ suos ius dñt. ꝯtrou̾sisq minuũt. Latͦcinia ⁊¬

Expanded text:
quo loco visum est agri attribuunt atque anno post alio transire coquo loco visum est agri attribuunt atque anno post alio transire cogunt. Eius rei multas adferunt causas: ne adsidua consuetudine capti studium belli gerendi agricultura commutent; ne latos fines parare studeant, potentioresque humiliores possessionibus expellant; ne accuratius ad frigora atque aestus vitandos aedificent; ne qua oriatur pecuniae cupiditas, qua ex re factiones dissensionesque nascuntas quisque opes cum potentissimis aequari videat. Civitatibus maxima laus est, quam latissime circum se vastatis finibus solitudines habere. Hoc proprium virtutis existimant, expulsos agrisCum bellum civitas aut illatum defendit, aut infert, magistratus, qui ei bello praesint, ut vitae necisque habeant potestatem, deliguntur. In pace nullus est communis magistratus, sed principes regionum atque pagorum inter suos jus dicunt controversiasque minuunt. Latrocinia
Abbreviated transcription (Latin):
tas ex siuis bonis estimacõne fr̃a cum docib cõmuĩcant.
Hiuiꝰ om̃is peccunie coniunttir̾o̾ habet᷑ fructoq ẜuã¬
netisq hñt pot̾atem. u̾ cũ pat̾familie illustͥore loco na¬
tus decessit ciꝰ ꝓpinqui cõueniunt ⁊ de morte res ĩ suspi¬
nera sunt ꝓculti galloꝵ magnifica ꝙ sumptuosa. Oĩa
q̃ꝙ uius cordi fuisse arbitͣnt᷑ inigne̾ infu̾nt ⁊̃ aĩalia
Ac paulo supra hanc memoriã ẜui dientes qͣᷤ ab hus
diłitos eẽ constabat iustis fun̾ib confestis una crema¬
bant᷑. Que ciuitates cõmodius suã rem publicã. admis¬
trare cxistimant᷑. hũt legib sanctũ siquis ꝙͥ dere p̾afi
Agreculture nõscudent. Maior qr parseoꝵ uitto ĩlacte
quas eo carne ꝯsistit. n quisquã agrimodũ certũ aut
fines ht ꝓpͥos si magu̾ato ac pͥncipes ĩ aunos singulos ĩ
gentib cognaco̾nib q hoĩm qui cũ una corgerũt ꝙͣ. cũ ei

Expanded text:
tas ex suis bonis aestimatione facta cum dotibus communicant. tas ex suis bonis aestimatione facta cum dotibus communicant. Huius omnis pecuniae coniunctim ratio habetur fructusque servannecisque habent potestatem; et cum paterfamiliae illustriore loco natus decessit, eius propinqui conveniunt et, de morte si res in suspinera sunt pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa; omniaque quae vivis cordi fuisse arbitrantur in ignem inferunt, etiam animalia, ac paulo supra hanc memoriam servi et clientes, quos ab eis dilectos esse constabat, iustis funeribus confectis una cremabantur. Quae civitates commodius suam rem publicam administrare existimantur, habent legibus sanctum, si quisos atque imperitos falsis rumoribus terreri et ad facinus impelli et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa sunt occultant quaeque esse ex usu iudicaverunt multigentibus cognationibusque hominum, qui una coierunt, quantum et
Abbreviated transcription (Latin):
capta ĩmolant reliquas. ᷤ ueres inunũ locum conferũt. Mul¬
tis ĩ ciuitatibꝰ haꝵ reꝵ extructos tumulos locis consetratis
conspicari licet. n sepe acadit ut neglecta quispiã reli¬
gione aut capta apud se occultare aut posita toller: aud̾et
Grauissimũ q ei rei supplicũ cum cruciatu ꝯstitutũ ẽ. Eal¬
lise om̃s abdite patre ꝓgnatos p̾dica  idq abdrindibus
proditum dicunt. Obeam cãmcia om̃is temporis nõ
nun̾io dicrũ s noctium finiunt. Nes natales .u mẽsiũ
ꝟannoꝵ unticia sic obẜuant ut noctem dies sub seqͣtur
In reliquis uite ĩstitutis hoc fere ab reliquis diffu̾nt ꝙ
suos lib̾os nͥ cum adoleu̾unt ut mimꝰ milicie sustin̾e pos¬
sunt. palam ad se adire nõ ꝑaciunt᷑. Filiumq pu̾ilie¬
tate ĩ publico ĩ conspectu pr̃is adsist̾e curpe ducũt. uiri
quantas peccimias ab uxorĩb dotis noĩe acceꝑunt/ can¬

Expanded text:
capta immolant reliquasque res in unum locum conferunt. Mulcapta immolant reliquasque res in unum locum conferunt. Multis in civitatibus harum rerum exstructos tumulos locis consecratis conspicari licet; neque saepe accidit, ut neglecta quispiam religione aut capta apud se occultare aut posita tollere auderet, gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutum est. Galli se omnes ab Dite patre prognatos praedicant idque ab druidibus proditum dicunt. Ob eam causam spatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt; dies natales et mensum et annorum initia sic observant ut noctem dies subsequatur. In reliquis vitae institutis hoc fere ab reliquis differunt, quod suos liberos, nisi cum adoleverunt, ut munus militiae sustinere possint, palam ad se adire non patiuntur filiumque puerili aetate in publico in conspectu patris adsistere turpe ducunt. Viri, quantas pecunias ab uxoribus dotis nomine acceperunt, tan
Abbreviated transcription (Latin):
taliũ num̾ũ placari arbitrant᷑. Pubhce q eiꝰdem gen̾¬
is bñt ĩsticuta sacͥficia. Alii ĩ mam mag̨nitudine slła¬
cra hñt quor conterta uiminib menbra uiuis hõibus
complent. Qiubꝰ suctensis cͥcuuenti fla̾ma exanimã¬
t᷑ homines. Supplicia eoꝵ qui ĩ furto aut ĩ latcimo aut
dunt. Deu̾ maxime m̾curiũ colũt. Huiꝰ sunt płima
simulacra. Hunc ĩuentorem arciũ ferũt. nũc uiarũ
atq irin̾um ducem hunt ad q̾st pecui̾e m̾caturas . que
br̃c uim maximã arbitͣnt᷑. Post hũc appolline̾ ⁊ martẽ
ã. Iouem ⁊ min̾uam. De hus eand̾ fete ꝙͣ reliq gentes
hñt opinionẽ. Appollinẽ merbos depelłe min̾uã operũ
atq artificoꝵ ũcium tradere iouem imꝑiũ celestiũ ten̾e mar¬
tem bella regere. Huic cũ p̾ho dimicare constitu̾unt eaq
bello cepint/ plerumq deuouent. que suꝑau̾int animalia

Expanded text:
talium numen placari arbitrantur, publiceque eiusdem genetalium numen placari arbitrantur, publiceque eiusdem generis habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine simulacra habent, quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent; quibus succensis circumventi flamma exanimantur homines. Supplicia eorum qui in furto aut in latrocinio aut dunt. Deum maxime Mercurium colunt. Huius sunt plurima simulacra: hunc omnium inventorem artium ferunt, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaestus pecuniae mercaturasque habere vim maximam arbitrantur. Post hunc Apollinem et Martem et Iovem et Minervam. De his eandem fere Apollinem morbos depellere, Minervam operum atque artificiorum initia tradere, Iovem imperium caelestium tenere, Martem bella regere. Huic, cum proelio dimicare constituerunt, ea quae bello ceperint plerumque devovent: cum superaverunt, animalia
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ mortem transsire ad alios. atq hoc mapime ad uͥtute
cxicari putant. mortu mortis neglegto. Multa p̾terea
desid̾ib atq eoꝵ motudemundi ac t̾raꝵ magnitudĩe. de
rr̃.natura. dedeoꝵ ĩmortalium ui ac potatedisputãt. &
uuentuti tradunt.Alt̾m genꝰ est cquita hii cum est
usus atq aliꝙ bellũ incidit ꝙ fere antr cesaris aduentu
quot annis acadere solebat uti aut ip̃i inuirias ĩferrẽt
aut ĩlatas ꝓpulsarẽt om̃s ĩ belio uersant᷑ atq eoꝵ ut qͥs
ẽ gen̾e copus qͣue amplissimus ita plurimos cͥtum se am¬
bactos dientos q ht̃. Hant unã gr̾am pote̾ciã q nou̾unt
Naconei oĩum galloꝵ ad modum dedit a religionibꝰ at
ob eam ca qui sunt ad fecri grauiorib morbis ͥq ĩ pre¬
lus piculis q u̾sant᷑ aut ꝓuictims homines ĩ olãt auͭ
se ĩmolaturos uouent admi̾st̾s qr ad ea sacͥficia driuidibꝰ

Expanded text:
post mortem transire ad alios, atque hoc maxime ad virtutem post mortem transire ad alios, atque hoc maxime ad virtutem excitari putant metu mortis neglecto. Multa praeterea de sideribus atque eorum motu, de mundi ac terrarum magnitudine, de rerum natura, de deorum immortalium vi ac potestate disputant et iuventuti tradunt. Alterum genus est equitum. Hi, cum est usus atque aliquod bellum incidit quod fere ante Caesaris adventum quotannis accidere solebat, uti aut ipsi iniurias inferrent aut illatas propulsarent, omnes in bello versantur, atque eorum ut quisque est genere copiisque amplissimus, ita plurimos circum se ambactos clientesque habet. Hanc unam gratiam potentiamque noverunt. Natio est omnis Gallorum admodum dedita religionibus, atque ob eam causam, qui sunt adfecti gravioribus morbis quique in proeliis periculisque versantur, aut pro victimis homines immolant aut se immol
Abbreviated transcription (Latin):
parent. Disciplina ĩbritannia reꝑta.atqr m̾ in galba
tra̾slata et̾ cxistimat᷑. Et nũc qui diligenaꝰ eam rem cog¬
nost̾e uolunt: płmq illo discendi cã ꝓficiscunt᷑. Driudeᷤ
a bello ab c̾e consuerũt. n tͥbuta una cum reli quis pen¬
dunt. Milicie uacatonẽ. o̾ĩumq r̾r̾ hñt ĩmimitatẽ. tan¬
tis exitati p̾mus. ⁊ sua sponte multi indisciplinã conue̾urat:
apparentib ꝓpinquisq mittunt᷑. Magnũ iͥ num̾u u̾suci¬
ura edic̾e dicunt᷑. Itaq annos nõ nulli.xe.ĩ disciplina per¬
manent. n fas e̾t eeistimant ea lr̃is mandare. cum ĩ te¬
liquis fere reb publicis p̾uatisq ronib gretis lr̃is utã¬
disciplinã efferri uelint: n eos qui discunt lr̃is ꝯfisos ⁊¬
ininus memoria estudere.ꝙ fere płisq acadit ut p̾sidio lit¬
t̾arum diligenciã in ꝑdiscendo ac memoria remitãt. In
pͥmis hoc uolunt ꝑsuadere nõ interroe aĩas. s ab aliisi

Expanded text:
parent. Disciplina in Britannia reperta atque inde in Galliam translata esse existimatur. Et nunc qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi causa proficiscuntur. Druides a bello abesse consueverunt, neque tributa una cum reliquis pendunt. Militiae vacationem omniumque rerum habent immunitatem. Tantis excitati praemiis, et sua sponte multi in disciplinam conveniunt, et a parentibus propinquisque mittuntur. Magnum ibi numerum versuum ediscere dicuntur. Itaque annos viginti nonnulli in disciplina permanent, neque fas esse existimant ea litteris mandare, cum in reliquis fere rebus publicis privatisque rationibus Graecis litteris utandisciplinam efferri velint neque eos, qui discunt, litteris confisos minus memoriae studere: quod fere plerisque accidit, ut praesidio litterarum diligentiam in perdiscendo ac memoriam remittant. In primis hoc volunt persuadere, non interire animas, sed ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
tes q pet̾et nõ maiore equitum p̾sidio ꝙͣ quatuor quibꝰ solis
uitam sua̾ ꝯmitt̾e audebat. Tali modo uastatis regionibꝰ
ex̾citum cesar duaꝵ cohorcium dampno duro corthoꝵ remo¬
rũ reducit. Concilioq ĩ eũ locũ gallie ĩ dicto de ꝯiuracͥone
senonũ ⁊ carnutũ q̾one hr̾e ĩscituit. Et de acone qui pͥn¬
teps eiꝰ consilii fuerat grauiore sñia ꝓnu̾ciata more maoꝵ
suppliciũ sumpsit. no̾ nulli iudiciũ ueriti ꝓfug̾unt. qͥbus
cũ aqua at igni interdixiss duas legiones ad fines treuero¬
rũ duas ĩ lingonib sex reliquas in senonũ fimbus agedin¬
a in hibernis collocauit. Erinento q exercitui ꝓuiso ut
instrtuerat. italia ad ꝯuentus agendos ꝓfectus est. Iu¬

Expanded text:
tesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis tesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno Durocortorum Remorum reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius consili fuerat, graviore sententia pronuntiata more maiorum supplicium sumpsit. Non nulli iudicium veriti profugerunt. Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Treverorum, duas in Lingonibus, sex reliquas in Senonum finibus Agedinci in hibernis collocavit frumentoque exercitui proviso, ut instituerat, in Italiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Cesar rursus ad uexandes hostes ꝓfecto magno co¬
acto nim̾o ex finitimis ciuitatib ĩ om̃s partes dimitcit.
⁊ m̃s uici atq ei̾a hedificia que qͥs conspex̾at ĩ cendebant᷑
p̾da. ex om̃ibꝰ locis agebat᷑ frum̾ta nõ solu̾ tanta multitu¬
ꝓcubuerant. ut si qui ⁊̃ in p̾sencia se octultassent. tñ hus
dediuto cx̾citu rhenũ om̃ium ĩ opia ꝑeund̾ uid̾et᷑. ac sepe i
cum locum uentũ est tantos ĩ om̃is partis diuiso equitatu
ut nõ modo uii̾um ab se ambiouge ĩ fuga c̾cnspic̾ent cap¬
tiii. nec plaue ̃ abisse ex conspecti contend̾ent. ut spe cõ¬
seꝙ̃di ĩ lati atq ĩfinito labore suscepto qui se su̾mã ab cesa¬
re gr̃am ĩituros putarent pene naͣm studio iunc̾ent. sem¬
ꝑ qr paulu̾ ad su̾mã felicitate defuisse uid̾et᷑. at ille latebris
aut saltibꝰ se eriperet ⁊ noctu. ocultatiᷤᷤ alias regiones par¬

Expanded text:
lerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno colerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit. Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incende frumenta non solum tanta multituprocubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur. Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones par
Abbreviated transcription (Latin):
rhenũ sese receꝑunt. Ac tantus fuit ⁊̃t post discessum hos¬
tium terror ut ea nocte cum gauis uolusenus missus cũ eqͥ¬
tatu ad castra ueniss fidem no̾ fac̾e̾t ade̾c̾ cum ĩ columm cesa¬
rem exerctu. Sic oi̾o annnos animos timor pͥoccupau̾at ut
pene alienata mente deletis omib copus equitatũ se ex fu¬
ga recepisse di̾ent n ĩcolumi ex̾citu germanos castra oppug¬
nat᷑os suisse contend̾ent. Quc̃ timore̾ cesaris aduentus
sustulit. Reu̾sus ille euentꝰ belli nõ ignorans unu̾̃ ꝙ cohor¬
tos exrasione et pͥsidio e̾ent einisse qͥstus neminmo quidẽ
casuloctun relinqui debiusse multũ fortunã in repentino hos¬
tium aduentu potuisse uidicauit. Multo ⁊̃ ampliꝰ ꝙ pene
o̾ium roꝵ maxime admirand̾ uidebat᷑ ꝙ germani quieo a¬
silio rhenũ transsierãt ut ambiorigis fines depopularent᷑
ad castra romanoꝵ delan optacissimu̾ ambiorigi bñficiũ obtu¬

Expanded text:
Rhenum sese receperunt. Ac tantus fuit etiam post discessum hosRhenum sese receperunt. Ac tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut ea nocte, cum Gaius Volusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quomnium rerum maxime admirandum videbatur, quod Germani, qui eo consilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtu
Abbreviated transcription (Latin):
ti duce gnio trebonio equite romano qui eis erat p̾positꝰ per
medios hostes ꝑrumpunt ĩcolumes q ad unu̾ om̃s ĩ castra ptr¬
ueniunt. Hos subsetut calones equites q eodem impetũ mili¬
tum uirtiut ẜuant᷑. At hui qui ĩnigo constitant millo ⁊ͥ nc
ut se loco suꝑiore defend̾ent. n eam quã prodesse alus um ec¬
łitatem q uid̾ant imitar potuerant. S se ĩ castra recipe co¬
nati ĩiquum ĩ locum deimẜunt. Denturiones quoꝵ no̾ nlłi
ce ĩfiorib ordinib reliquaꝵ legionũ uit tutis c̾a ĩ suꝑiores e¬
rant hordines huiꝰ legionis craducti ne an̾ partam rei mili¬
taris laudem amitt̾ent fortissime pugnates conad̾unt. ai¬
litũ pars hoꝵ uirtute sũmotis hostib p̾ter spem ĩ columis
ĩ castra puenit pars ab arbaris cͥcumue̾ta ꝑut. Germani
cionibꝰ uidebant cum ea preda qua̾ insilius deposuerãt urĩs

Expanded text:
ti duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per ti duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per medios hostes perrumpunt incolumesque ad unum omnes in castra perveniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc ut se loco superiore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt. Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani tionibus videbant, cum ea praeda quam in silvis deposuerant trans
Abbreviated transcription (Latin):
Hic uͦ nulla munic̾o e̾ que ꝑterritos ietipiat. modo ꝯscͥp¬
ni at usus militaris imꝑici ad tͥbunuĩ milicũ cent̾iones qr
hora cõuertunt quid ab hiis pͥcipiat᷑ expettant. Nemo ẽ
fortis quin rei nouitate ꝑturbet᷑. Rirbari signa ꝓcul as¬
ꝑicati ob pugnac̾onẽ desistu̾t redisse pͥmo legiones cre¬
dunt quas longiꝰ dicesisse ex captiuis cognou̾ant. Post¬
ca despetta paucitate ex oib partib impetũt faciũt. E¬
alones ĩ ꝓximũ tumulũ ꝓcurrũt. Hinc ccłiter deiecti se
ĩsigna manipulos q coniciunt. Eo magis tiuidos ꝑter¬
rent milites. Alii cuneo fc̾o ut cełiter prumpant cen¬
sent qm̃ tam ꝓpinqua sint castra ⁊ si pars aliqͣ cͥãuẽta
cend̾it ad reliquos fuari posse confidunt. Aluut ĩuigo consis¬
tant atni eumdem om̃s ferant ca̾um. Hoc uet̾es nõ ꝓbãt mili¬
tes quos sub uexillo una ꝓfecros docaum. Itaq int̾ se cobarta¬

Expanded text:
Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripHic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohorta
Abbreviated transcription (Latin):
pe nitunt᷑ seq ip̃i adortant᷑ ne tantã fortunã ex manib
dimitãt. Erat eger cum p̾sidio relicto publiꝰ sexiꝰ bacu¬
lus qui pͥmũ pilum ad cesare duxͥ̾it auꝰ menc̾o̾ne suꝑiori¬
b pͥlus fctim̃ ac diem iam qͥntũ cibo caruerat. Hic difisꝰ
suc atq oĩum saluci ĩhermis ex cab̾rnaculo ꝓdit. Uidet ĩ¬
mn̾e hostes atq ĩ sũmo ce̾ rem distͥmĩe. Capit arma a
ꝓximis atq ĩporta censistit. Consequnt᷑ hũc cent̾ĩones
eiꝰ cohortis que ĩ statͥone erat. paulisꝑ una pͥliũ sustinẽti
Relinquit aĩmus sexciũ grauib acceptis uuln̾b egre ꝑ
man̾ꝰ cractus ẜuat᷑. Ixx spac̾o int̾posito reliqui sese ꝯfirmãt
tm̃ ut ĩ munico̾nib consist̾e audeant spe̾m q defensorẽ pre¬
beant. Int̾im confecta fruũtat̾one milices nñi clamore
exaudiũt. p̾currũt equites quãto res sit ĩꝑiculo cognoscĩt

Expanded text:
pere nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus pere nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui sub uallo tend̾ent m̾catores recipiendi sui facłta¬
tem nõ b̾ent. Inopinantes nñ renoua ꝑturbant᷑ ac uix
pͥmũ impetũ cohors ĩstac̾one̾ sustiui. Circũ fundunt᷑ ex
reliquis hostes partibꝰ si quem aditũ reꝑire possent. Egre
portas nr̃i tuent᷑. Reliquos aditus locus ip̃e ꝑ se munico¬
qr defendit. totis trepidat᷑ castͥs at aliꝰ ex alio ca̾m tumul¬
tus qͥrit. n quo signa ferant᷑ nr quã in parte quisq con¬
ueniat ꝓuident. illiꝰ castra iam capta ꝓnũciat. alius de¬
leto ex̃citu aci imꝑator euitores barbaros uenisse ꝯtendit
Pleriq nouas s ex loco religiones fingunt. Cotteq &
titurii calamitate qui ĩ ecdem ocad̾int castello an̾ oculos po¬
nũt. tali timore om̃ib ꝑterritis confirmat᷑ oppinio barba¬
ris ut excaptiuo. audierant nullu̾ ec̾ into p̾sidiũ. Perrũ¬

Expanded text:
ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultaut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultatem non haberent. Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primum impetum cohors in statione sustinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus, si quem aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, reliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum esse intus praesidium. perrum
Abbreviated transcription (Latin):
fama ad ferebat᷑ simul coꝵ ꝑmotꝰ nocib qui illiꝰ paci̾a
pene obsessionem appellabant si quidem ex castͥs egredi
nõ lic̾e᷑ nullũ eiꝰ modi ca̾m expectãs quo nouem expositis
legionibꝰ maximo q equitatu disꝑsis ac pene deletis hos¬
tib ĩmilibꝰ passuu̾ tͥb offendi posse qͥnq cohortes frum̃ta¬
tum ĩ ꝓximas segetes mittit. Quas int̾ ⁊ castra unus
eĩo collis int̾erat. Complures erant ex legionib egri re¬
licti ex quib qui hoc spac̾o dieꝵ ꝯualuerant circit̾ tre
centi sul uexillo una mictunt᷑. Migna p̾terea multi¬
tude calonũ magna uis uim̾toꝵ q̃ in castͥs subsederant
st̾a potãte sequit᷑. Hoc ip̃o tp̃r ⁊ cãui germani equites in¬
teruei̾unt ꝓtinus qr eodem illo quo uen̾ant cursu ab de¬
cimana porta ĩ castra inrupe conant᷑. nec pͥus sunt uisi
obstis al en parte silius quã castͥs ad ꝓpinquarẽt. Usq co

Expanded text:
fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus, qui illius patientiam fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna praeterea multitudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsederant, facta potestate sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equites interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur, nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, usque eo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃runt ꝓfectũ longiꝰ repperu̾t o̾em q ex̾ctũ discessisq cog¬
noscũit. at unꝰ ex captiuis quid uos ĩquit hanc miẜam
ac temiem settamini predam quib l iã ẽe fortunacissiõs
tͥb horis ad uatutã uenire potestis. huc om̃s suas fortimas
ex̾citus romanoꝵ contulit. Presidii tantum ẽ ut num̾us
quidem cingi possit. n quisquã egredi ex̃ municones aude¬
at. oblatas pegermani quã natti erãt p̾dam ĩ occulto re¬
linqunt ip̃i ad uatucam contendunt usi eod̾ duce ciuꝰ ħ
indico cognou̾ant. Cicero qui om̃s suꝑiores dies p̾ceptis
cesaris cum su̾ma diligencia milites ĩ cast̾s continuuisset
ac necalonem quidem ꝙ quã exͣmunicõne̾ egredi passus e¬
ess septimo dic diffidens de mm̾o dioꝵ cesarc̾ fidem ẜua¬
turũ ꝙ longius ꝓgressum audiebat n ulla de redica eiꝰ

Expanded text:
fectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cogfectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimos? Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: praesidi tantum est, ut ne murus quidem cingi possit, neque quisquam egredi extra munitiones audeat." Oblata spe Germani quam nacti erant praedam in occulto relinquunt; ipsi Aduatucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant. Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidens de numero dierum Caesarem fidem servaturum, quod longius progressum audiebat, neque ulla de reditu eius
Abbreviated transcription (Latin):
ad diem cesar ad impedim̾ta legione̾ q reu̾ti constitue¬
uit. Hic quantũ ĩ bello fortuna possit ⁊ ꝙͣtos ad fa̾t
caus cognosa potuit. Dissipatis ac ꝑterritis hostibꝰ ut
demostrauimꝰ man̾erat nulla qͣ paruã mͦ ca̾m timoris
ad ferret. tan srhenũ ad g̾manos ꝑuenit fama diripi
cburones atqi ultro om̃s ad p̾dam euocari. Cogunt cqͥtũ
duo milia sugambri qui sunt ꝓximi rheno a quibꝰ reteptos
cefuga
thencteros ac usi petens supͣ docuimꝰ tuansseu̾t rhenũ na¬
uibꝰ racibq tͥgnita milib passuũ infraeu̾̃ locũ uͥ pons erat
ꝑfecta p̾sidium q ab cesare relictũ.Primos eburonu̾ fi¬
nes adeunt multos ex fuga disꝑsos exipiunt magno pecco¬
tis nuo cuiꝰ sunt cupidissimi barbari pociunt᷑. Inuitati
p̾da longius ꝓcedunt. nõ hos palus ĩbeslo lacrocinus q
natos nõ silue morant᷑ quibꝰ ĩ locis sit cesar excaptiuis¬

Expanded text:
ad diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituead diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituerat. Hic quantum in bello fortuna possit et quantos adferat casus cognosci potuit. Dissipatis ac perterritis hostibus, ut demonstravimus, manus erat nulla quae parvam modo causam timoris adferret. Trans Rhenum ad Germanos pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad praedam evocari. Cogunt equitum duo milia Sugambri, qui sunt proximi Rheno, a quibus receptos ex fuga Tencteros atque Vsipetes supra docuimus. Transeunt Rhenum navibus ratibusque triginta milibus passuum infra eum locum, ubi pons erat perfectus praesidiumque ab Caesare relictum: primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga dispersos excipiunt, magno pecoris numero, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae morant
Abbreviated transcription (Latin):
Si negocium confia stupemq o̾ium scełatoꝵ ĩter fici uellẽt
dimittende plures manus deducendi que erãt milites. Si
continere ad signa manipulos uellent ut i̾stitutar̾o ꝙꝯ
suctudo ex̾citus romani postulabat locus ip̾e erat p̾sidio
barbaris. n epatulto insidiandi ⁊ disꝑsos cͥcuuciendi
singulis deerat audacia.ut ĩciꝰ modi difficultatibꝰ qua̾tũ
diligencia ꝓuid̾i pot̾at ꝓuidebat᷑ ut pociꝰ innocendo aliꝙͥ
p̾cermit̾et᷑. ⁊ si omium amini adulciscend̾ ardebant ꝙͣ
cum aliquo militũ det̾mento nec̾et. Dimittit ad futi¬
mas ciuitates nũcios cesar om̾s ad se uocat spe prede
ad diripiendos eburenes ut pociꝰ in siluis gallorũ uita ꝙͣ
legionariꝰ miles ꝑiclitet᷑. Simul ut magna multitudi̾̃e
cͥcum fusa pro tali facinore strips ac nom̃ ciuitatis tollat᷑
num partib gerebant᷑ dios que adpetebat septimꝰ ꝙ̃

Expanded text:
Si negotium confici stirpemque hominum sceleratorum interfici vellet, Si negotium confici stirpemque hominum sceleratorum interfici vellet, dimittendae plures manus diducendique erant milites; si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etsi omnium animi ad ulciscendum ardebant, quam cum aliquo militum detrimento noceretur. Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatunum partibus gerebantur, diesque appetebat septimus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
trebonũ q ortat᷑ si rei p̃i cõmodo fac̾e̾ possint ad eu̾ diem
reu̾tant᷑ ut rursus cõmunicato consilio exploratisq hos¬
tium ro̾nib aliud ĩicium belli coꝑe possint. Erat ut s̃
demonser.iuimꝰ manus c̾ta nulla nõ oppidum nõ predium
ꝙ se defend̾et armis. s ĩ om̃is partis disꝑsa multicndo ubi
cũq aut ualles abdita aut locum siluestͥs aut palus ĩpe¬
dita sꝑem p̾sidii aut salutis aliquã offerebat consed̾at. ħ
locnui cuutatib erant nota magnã queres diligenciam.
requibat nõ in sũma ex̾citus tuenda. nullum eiꝰ pot̾at uni¬
u̾sis ꝑterritis ac dispsis ꝑiculum accid̾e s ĩ singulis mili¬
tibꝰ conẜuandis. que tñ ex ꝑte res ad salutem ex̾citus ꝑti¬
nebat. nã.u̾ p̾de cupiditas multos longius cuocabat ꝙ
silue in c̾ris occultis q itiu̾ib confertos adire ꝓhibebant

Expanded text:
Treboniumque hortatur, si rei publicae commodo facere possint, ad eum diem Treboniumque hortatur, si rei publicae commodo facere possint, ad eum diem revertantur, ut rursus communicato consilio exploratisque hostium rationibus aliud initium belli capere possint. Erat, ut supra demonstravimus, manus certa nulla, non oppidum, non praesidiums defenderet, sed in omnes partes dispersa multitudo. Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat. Haec loca vicinitatibus erant nota, magnamque res diligentiam requirebat non in summa exercitus tuenda nullum enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere, sed in singulis militibus conservandis; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat. Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat, et silvae incertis occultisque itineribus confertos adire prohibebant.
Abbreviated transcription (Latin):
aruntuł eiꝰ hyemandi cꝰ consid̾it. Hunc cũ reliquis rebꝰ
loum prob. arat nint ꝙ supioris anm munic̾ones ĩtegre ma¬
nebant ut milicum laborem subleuaret. P̾sidio inpedimẽ¬
tis legione quartamdetimã reliquit unã ex hud tͥb. auas
ꝓmaxime conscͥptas ex italia tradux̾at. Ei legioni cast̾s¬
q quintum culiũ ait̾onem p̾ficit dritentos q equites attͥ¬
buit. Partito ex̾citu titum labienũ cum legionibꝰ tͥbus
ad coranũ uersus ĩ cas partes que menapios attingunt
ꝓficisci iubet. g̾creboniũ cum pari legionũ nm̾o ad eam
regionem que ad natucos adiacet depopulandã mittit. Ip¬
se cum reliquis tͥbus ad flumen scaldem ꝙ ĩ fluit ĩ moram
excremas q aduenne partis ire constituit ꝙ cũ paucis e¬
quitibꝰ ꝓfectum ambiorigem audiebat. Discedens post
diem scptimũ sese reu̾surũ confirmat. ꝙͣ ad diem ei legio¬
ni q ĩ presidio relinqͥbat᷑ deb̾i frum̾tum sciebat. Libienũ

Expanded text:
hiemandi causa consederant. Hunc cum reliquis rebus locum probabat, tum quod superioris anni munitiones integrae manebant, ut militum laborem sublevaret. Praesidio impedimentis legionem quartamdecimam reliquit, unam ex eis tribus, quas proxime conscriptas ex Italia traduxerat. Ei legioni castrisque Quintum Tullium Ciceronem praeficit ducentosque equites attribuit. Partito exercitu Titum Labienum cum legionibus tribus ad Oceanum versus in eas partes quae Menapios attingunt proficisci iubet; Gaium Trebonium cum pari legionum numero ad eam regionem quae ad Aduatucos adiacet depopulandam mittit; ipse cum reliquis tribus ad flumen Scaldem, quod influit in Mosam, extremasque Arduennae partis ire constituit, quo cum paucis equitibus profectum Ambiorigem audiebat. Discedens post diem septimum sese reversurum confirmat; quam ad diem ei legioni quae in praesidio relinquebatur deberi frumentum sciebat. Labienum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiquitatis condempnari debere nͥ eoꝵ uitam sua salute
ħ̾at cariorem. sit milites consolatos eodem die reducit
ĩ castra reliqua q̃q ad oppugnac̾onẽ ꝑtinebãt oppidi ad¬
mĩscrare ĩsticuit. Uercingetorix cũ ad suos rediss ꝓdi¬
c̾onis ĩsimulatus ꝙ castra ꝓpius romanos mouis qd̾
cum om̃i equitatu discesissq sine impio tantas copias
reliquisse ꝙ eius discessuro manitãta oportunitate ꝙ
celi̾ttite uenissent nõ ħ om̃ia fortuito aut sine ꝯfilio ac¬
cid̾e potiusse regnu̾ illũ gallie malle cesaris concessu ꝙͣ p̾o¬
desider.ari debuissi. x̾ illis finsse utilem quos sint ꝓfecti
Sũinã imꝑise consulto nulli discedente tradidisse ne
ferre nõ possent. Romani si cãu int̾uenirent fortune

Expanded text:
iniquitatis condemnari debere, nisi eorum vitam sua salute iniquitatis condemnari debere, nisi eorum vitam sua salute habeat cariorem. Sic milites consolatus eodem die reducit in castra reliquaque quae ad oppugnationem pertinebant oppidi administrare instituit. Vercingetorix, cum ad suos redisset, proditionis insimulatus, quod castra propius Romanos movisset, quod cum omni equitatu discessisset, quod sine imperio tantas copias reliquisset, quod eius discessu Romani tanta opportunitate et celeritate venissent: non haec omnia fortuito aut sine consilio accidere potuisse; regnum illum Galliae malle Caesaris concessu quam ipsodesiderari debuisse et illic fuisse utilem, quo sint profecti. Summam imperi se consulto nulli discedentem tradidisse, ne ferre non possent. Romani si casu intervenerint, fortunae,