comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
firmari. Qd̃ fidelis ille religionis acdiutor
sicut u̾bo ꝓmisit: sic oꝑe adimpleuit. Re¬
uoluto anno dñs papa cũ cardinalib de
perusio transiuit asisiũ. ut de transitu sc̃e
preostensa uisio sortiretur effectum. Ipse
namq sũmus pontifex ultra hominem
citraq deũ existens ꝑsonã dñi rep̃sentat:
cui in templo militantis ecclesie familia

Expanded text:
firmari: quod fidelis ille religionis adiutor sicut verbo promisit, sic opere adimplevit. Revoluto anno Dominus Papa cum Cardinalibus de Perusio transivit Assisium ut de transitu Sanctae praeostensa visio sortiretur effectum. Ipse namque Summus Pontifex, ultra hominem, citraque Deum existens, personam Domini repraesentat: cui in templo militantis Ecclesiae familia
Abbreviated transcription (Latin):
catissimus amantius ruthe
ne quonda m fuit urbis or¬
tus. uita pastor. nunc felici
patronus excessu est. Qui in
pnmeuo etatis flore abruptis scłi laque¬
is miliciam xp̃i ꝑseuerantie definicio¬
ne suscepit. et uicia quib pulsatur hu¬
mana fiagilitas pacientie uirtute cal
tuit. Qui beato feruens ꝓposito et fe¬
lnum meritoꝵ splendore conspicuus
siridotii culmen et sublimis cathedre
iodem emeruit. gessit q mentẽ fastigi

Expanded text:
atissimus Amantius Ruthenae urbis quondam fuit civis ortu, vita pastor, nunc felici patronus excessu est: qui in primaevo aetatis flore abruptis saeculi laqueis militiam Christi perseverantiae definitione suscepit et vitia quibus pulsatur humana fragilitas patientiae virtute cal Qui beato fervens proposito et felicium meritorum splendore conspicuus sacerdotii culmen et sublimis cathedrae sedem promeruit gessitque mentem fastigio
Abbreviated transcription (Latin):
et filium eius karolum regno patris
piti. Qui multas gentes sceptris ad¬
uat francoꝵ. inter quas etiam cum
mumphi gła fresiam deuicto rabbo¬
do paterno suꝑ addidit imꝑio. In qua
nunc gente sẽs willibrordus positus
est p̃dicator. sedisq episcopalis intraiec¬
D eastello delegatus est. Qui maiori
niuangelizandi occasione accepta. mii¬
roladio acquisitam gentem sacrobap¬
tis̃mate abluere conatus est. ne quie¬
ium in ea uetusti erroris tenebras
enorantie latuisse sinebat. s totam
dit in loeo ubi dititur eil non popusus

Expanded text:
et filium eius Carolum regno patris et filium eius Carolum regno patris potiri. Qui multas gentes sceptris adiecit Francorum inter quas etiam cum triumphi gloria Fresiam, deuicto Rabbodo, paterno superaddidit imperio. In qua tunc gente sanctus Willibrordus positus est praedicator sedisque episcopalis in Traiecto castello delegatus est. Qui maiori euangelizandi occasione accepta nuper gladio adquisitam gentem sacro baptismate abluere conatus est. Nec quicquam in ea uetusti erroris tenebras ignorantiae latuisse sinebat sed totam erit in loco ubi dicetur eis: «Non populus
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝑ loca singula serere. Quib ttls
pius p̃dicator aut segnit̾ implet les¬
gebat. circũiens om̃s illius tera ndes
nes ꝑurbes. uicos. et castella ubi pte
euangelizabat. exhortans om̃s quase
bono animi ꝓposito in uere ficci ͤ¬
ncrent firmitate. Et dum ꝑdisꝰ e
srisssus erescebat fidelium. et maior
arntum turba ad ueri dei agnitionẽ
asucbat. ceperunt plurimĩ fidei fer¬
e incitati patrimonia sua uiro dei
istis. Quib ille acceptis mox eccle¬
ius in iis edificare iusserat. statuitq
ras singulas presbiteros. et uerbi dei
sh coꝑatores. quatinus dei nouus po
pilus haberet quo se dieb festiuis cõ¬
garet. uel salures audiret ammo¬
uones. uel a quib sacribaptismatis
muinera accepisset. et xp̃iane religio¬
uis regulas edisceret. et ita uir dei ma¬
is magisq de die in diem diuina do¬
unte gr̃a ꝓficiebat. Contigit autem
pippinũ ducem francoꝵ diem obire.

Expanded text:
tanter per loca singula serere. Quod etiam tanter per loca singula serere. Quod etiam pius praedicator haud segniter implere satagebat, circumiens omnes illius terrae regiones per urbes, uicos, castella ubi prius euangelizabat exhortans omnes quatenus bono animi proposito in uerae fidei permanerent firmitate. Et dum per dies singulos numerus crescebat fidelium et maior credentium turba ad uerbi Dei agnitionem confluebat, coeperunt plurimi, fidei feruore incitati, patrimonia sua uiro Dei offerre. Quibus ille acceptis mox ecclesias in eis aedificare iusserat statuitque per eas singulas presbiteros et uerbi Dei sibi cooperatores quatenus nouus Dei populus haberet quo se diebus festiuis congregaret uel salutares audiret ammonitiones uel a quibus sacri baptismatis munera accepisset et christianae religionis regulas edisceret. Et ita uir Dei magis magisque de die in diem, diuina donante gratia, proficiebat. 13. Contigit autem Pippinum ducem Francorum diem obire
Abbreviated transcription (Latin):
tẏrio coronatus est. Uocabatur uero uir
nisi uius. qui creauit celum et
mare et otnia que in eis sunt. Q
qui uera fide colit. uitam habeor
piternam Quius e go seruus hohe
bi testificor. ut ab antiqui erapis e¬
tate quã coluerunt patres tui tons
peccata tua. et ꝓiecta om̃i iniquitat.
et iniusticia. deinceps nouus homo
uas in om̃i sobrietate iusticia et sc̃itat
Hoc faciens cum deo et st̃ĩs cius. głam
possidebis sempiternam. Si uero me
contempnis uiam salutis tibi oftendet¬
tem scito tertissime qd̃ eterna supplicia
et infernales flammas tu cum diabol
cui obtemꝑas sustinebis. Ad hec rȩxr
ratus respondit. Uideo te minas nr̃is ñ
metuisse. et uerba tua ẽẽ sicut oꝑa ful
Et si noluisset ueritatis p̃dicatori ei¬
dere. tamen et ad pippinum dicẽ fru¬
coꝵ cum honore remisit eum. Quis
eius letatus aduentu. rogauit tum d¬
stinato uerbi dei oꝑe insistere. eradia¬
tisq ydolatrie spinis. uerbum dei mł̃¬

Expanded text:
tyrio coronatus est. Vocabatur uero uir tyrio coronatus est. Vocabatur uero uir nisi unus qui creauit caelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt. Quem qui uera fide colit uitam habebit sempiternam. Cuius ego seruus hodie tibi testificor ut ab antiqui erroris uanitate quam coluerunt patres tui tandem peccata tua et proiecta omni iniquitate et iniustitia, deinceps nouus homo uiuas in omni sobrietate, iustitia et sanctitate. Hoc faciens cum Deo et sanctis eius gloriam possidebis sempiternam. Si uero me contemnis uiam salutis tibi ostendentem, scito certissime quod aeterna supplicia et infernales flammas tu cum diabolo cui obtemperas sustinebis». Ad haec rex miratus respondit: «Video te minas nostras non metuisse et uerba tua esse sicut et opera». Etsi noluisset ueritatis praedicatori credere, tamen ad Pippinum ducem Francorum cum honore remisit eum. 12. Qui in eius laetatus aduentu rogauit eum destinato uerbi Dei opere insistere eradicatisque idolatriae spinis uerbum Dei ins
Abbreviated transcription (Latin):
aliquot dies quo usq se positis tempesta¬
tib oportunum nauigandi tempus ad¬
ueniret. S parui pendens stultam loci
illius regionem uł ferocissimũ regis an¬
mum qui uiolatores sacroꝵ illoꝵ atrocis¬
sima morte dampnare solebat. Igitur tres
homines in eo fonte cum inuocatione sc̃e
trinitatis baptizauit.S et animalia in
ea terra pascentia in cybaria suis macta¬
re precepit. Qd̾ pagani intuentes. arbi¬
trabantur eos uł in furorem uerti: uel
etiam ueloci morte perire. Quos cũ ni¬
chil mali cernebant pati. stupore ꝑ terri¬
ti. regi tamen rabbodo qd̃ uidebant fac¬
tum retulerunt. Qui nimio furore suc¬
census in sacerdotẽ dei uiui. suoꝵ iniu¬
rias deoꝵ ulcisci cogitabat. Et ꝑ tres di¬
es semꝑ trib uicib sortes suo more mit¬
tebat. et nuinquam dampnatoꝵ sors dõ
uero defendente suos. suꝑ seruum dei uł
aliquem ex suis cadere potuit. nisi unus
tantum ex sociis sorte monstratus et mar¬

Expanded text:
aliquot dies quousque, sepositis tempestaaliquot dies quousque, sepositis tempestatibus, oportunum nauigandi tempus adueniret. Sed parui pendens stultam loci illius religionem uel ferocissimum regis animum qui uiolatores sacrorum illius atrocissima morte damnare solebat, igitur tres homines in eo fonte cum inuocatione sanctae Trinitatis baptizauit sed et animalia in ea terra pascentia in cibaria suis mactare praecepit. Quod pagani intuentes arbitrabantur eos uel in furorem uerti uel etiam ueloci morte perire. Quos cum nihil mali cernebant pati, stupore perterriti regi tamen Rabbodo quod uidebant factum retulerunt. 11. Qui nimio furore succensus in sacerdotem Dei uiui suorum iniurias deorum ulcisci cogitabat et per tres dies semper tribus uicibus sortes suo more mittebat et numquam damnatorum sors, Deo uero defendente suos, super seruum Dei uel aliquem ex suis cadere potuit nisi unus tantum ex sociis sorte monstratus et mar
Abbreviated transcription (Latin):
offendit. acceptis tunc triginta eiusdem
patrie pueris. ad electos ado popłos reg¬
ni francoꝵ reuerti festinauit. S in eo
ip̃o itinere cathezizatos eosdem pue¬
ros uite fonte abluit. ne aliqd̃ ꝓpter ꝑi¬
cula longissimi nauigii. uel ex insidus
ferocissimoꝵ terre illius habitatoꝵ damp¬
num pateretur in illis. uolens antiqui
hostis preuenire astucias. et dñi sacram̃¬
tis animas munire adquisitas. Et dum
pius uerbi dei p̃dicator iter agebat. ꝑue¬
nit in confinio fresonum et danoꝵ ad
quandam insulam que a quodam deo
suo fosite ab accolis terre fosites appella¬
batur. quia in ea eiusdem dei fana fuere
constructa. Qui locus a paganis in tan¬
ta ueneratione habebatur. ut nichil in
ea uł ani malium ibi pascentium uł alia¬
rum quarũlibet rerum quisquam gen¬
tilium tangere audebat. nec etiam a fon¬
te qui ibi ebulliebat aquam haurire ni¬
si tacens presumebat. Quo cum uir d̃i
tempestate iactatus est. mansit ibidem

Expanded text:
offendit, acceptis tunc triginta eiusdem offendit, acceptis tunc triginta eiusdem patriae pueris, ad electos a Deo populos regni Francorum reuertere festinauit. Sed in eo ipso itinere catezizatos eosdem pueros uitae fonte abluit ne aliquod propter pericula longissimi nauigii uel ex insidiis ferocissimorum terrae illius habitatorum damnum pateretur in illis, uolens antiqui hostis praeuenire astutias et Domini sacramentis animas munire adquisitas. 10. Et dum pius uerbi Dei praedicator iter agebat, peruenit in confinio Fresonum et Daenorum ad quandam insulam quae a quodam deo suo Fositae ab accolis terrae Fositesland appellabatur quia in ea eiusdem dei fana fuere constructa. Qui locus a paganis in tanta ueneratione habebatur ut nihil in ea uel animalium ibi pascentium uel aliarum quarumlibet rerum quisquam gentilium tangere audebat nec etiam a fonte qui ibi ebulliebat aquam haurire nisi tacens praesumebat. Quo cum uir Dei tempestate iactatus est mansit ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
tum pia admonitione ꝑcduxerat. Testes
quoq eccłie quas ꝑ loca singula construx¬
erat. testes et deo famulantium congre
gationes quas aliquib adunauit in lo¬
cis. Temptauit quoq idem uir dei ułtra
francoꝵ regni fines. celestis doctrine flu¬
mina diriuare. Nam tunc temporis re
gem fresonum rabbodum cum sua gen¬
te paganum non timuit adire. Et quo¬
cũq ꝑrexerat uerbum dei cum om̃i fidu¬
cla loquebatur. S p̃fatus fresonũ rex
uirum dei humilitatis gr̃a benigne sus¬
cipiens. nullis tamen uite fomentis sax¬
eum eius cor emolire potuit. Et dum a¬
pud eum uir dei fructificare non posse
agnouit. ad ferocissimos danoꝵ populos
iter euuangelizandi conuertit. Ibi ta¬
men ut fertur regebat ongen dus. homo
om̃i fera crudelior: et om̃i lapide duri¬
or. Qui tamen iubente deo. ueritatis
preconẽ honorifice tractabat. Qui dũ
obduratam morib et ydolatrie delitam
et nullam melioris uite spem habentem

Expanded text:
tum pia ammonitione perduxerat; testes tum pia ammonitione perduxerat; testes quoque ecclesiae quas per loca singula construxerat, testes et Deo famulgationes, quas aliquibus adunavit in locis. 9. Temptavit quoque idem vir Dei ultra Francorum regni fines caelestis doctrinae flumina dirivare. Nam tunc tegem Fresonum Rabbodum cum sua gente paganum non timuit adire et quocumque perrexerat uerbum Dei cum omni fiducia loquebatur. Sed praefatus Fresonum rex uirum Dei humilitatis gratia benigne suscipiens, nullis tamen uitae fomentis saxeum eius cor emollire potuit. Et dum apud eum uir Dei fructificare non posse agnouit, ad ferocissimos Danorum populos iter euangelizandi conuertit. Ibi tamen, ut fertur, regnabat Ongendus, homo omni fera crudelior et omni lapide durior, qui tamen, iubente Deo, ueritatis praeconem honorifice tractabat. Qui dum obduratam moribus et idolatriae deditam et nullam melioris uitae spem habentem
Abbreviated transcription (Latin):
peum ordinauit archiepm. ac orclina¬
d nomen imposuit clemens. uestim̃tis
suis sacerdotalib induit eum. et sc̃
uasi suꝑbumerali aaron pallio ligni¬
uuis et indumenti confirmauit gła.
ad uoluit uel periit aut in patroci¬
iis scõꝵ aut rebus eccłiasticis. cum to
mentis alacritate tradidit illi. firma¬
nꝙ benedictione. donis ditatũm eũ
ltarid p̾ceptis iterum eum in opus
ueum cum summa honoris mag¬
lentia meptum tum suopos itatis
Maxime tamen in borealib regni sui par¬
tib quo eatenus ob raritate doctoꝵ uel
duriciam habitatoꝵ flamma minus re¬
lucebat. eo uir dei instantius illis in regi¬
onib semina uite sparserat. quo plus
necessarium antiquam ignorantie famẽ
depellere ꝑspexerat. Qualem diuina gra
adiuuante illis in locis fructum fecisset.
testes sunt usq hodie popłi ꝑ ciuitates.
uicos et castella. quos ad ueritatis agniti¬
tionem. et ad unius dei om̃ipotentis cul¬

Expanded text:
eum ordinauit archiepiscopum ac ordinaeum ordinauit archiepiscopum ac ordinato nomen imposuit Clemens uestimentisque suis sacerdotalibus induit eum et sancto quasi superhumerali Aaron pallio dignitatis et indumenti confirmauit gloria et quodque uoluit uel petiuit aut in patrociniis sanctorum aut in rebus ecclesiasticis cum tota mentis alacritate tradidit illi firmatumque benedictione, donis ditatum cum salutaribus praeceptis iterum eum in opus essus est. Qui eum cum summa honoris magnificentia receptum cum suae potestatis maxime tamen in borealibus regni sui partibus quo eatenus ob raritatem doctorum uel duritiam habitatorum fidei flamma minus relucebat. Eo uir Dei instantius illis in regionibus semina uitae sparserat, quo plus necessarium antiquam ignorantiae famem depellere perspexerat. Qualem, diuina gratia adiuuante, illis in locis fructum fecisset testes sunt usque hodie populi per ciuitates, uicos et castella quos ad ueritatis agnitionem et ad unius omnipotentis Dei cul
Abbreviated transcription (Latin):
re censuit. Dux uero contra religos
suasit: qd̃ uir dei uerecunde negal
alit balire consilio quam suam ꝑ¬
utitr defendere uoluntatem. Et sic
am honorifica legatione et muneri
apsice auctoritati condignis. romã
dinctus est. S die quarta priusquam
lo ueniret beatissimus apłicus ange¬
I in sompnis responsione ãmonitus
s ut illum cũ summo honore susce¬
pssit. et qd̾ multarũ eẽt animarum
iliminator futurus a deoq electus.
tad hoc uenisset ut ab eo sũmi sacerdo¬
⁊ honorem suscepisset. nichilq ei ne¬
eindum eẽ quicquid petisset. Qua fac¬
iis apłicus admonitione certus. tum
nagno gaudio. et summo eum suscepit
honore. Et ut in eo fidei agnouit feruo¬
rem religionis deuotionem sapientie
plenitudinem die competenti popło ad¬
uenienti aduocatis uenerabilib ad so¬
uetatem ministerii sacerdotib publice
mersia beatissimi petri principis apło¬
rum cum magna dignitate more apłi

Expanded text:
habere censuit. Dux uero contra religiose habere censuit. Dux uero contra religiose suasit quod uir Dei uerecunde negauimiliter oboedire consilio, quam suam pertinaciter defendere uoluntatem. Et sic cum honorifica legatione et muneribus apostolicae auctoritatis condignis Romam directus est. 7. Sed die quarta priusquam illo ueniret, beatissimus apostolicus angelica in somnis responsione admonitus est ut illum cum summo honore suscepisset et quod multarum esset animarum inluminator futurus a Deoque electus et ad hoc uenisset ut summi ab eo sacerdocii honorem suscepisset nihilque ei negandum esse quicquid petisset. Qua factus apostolicus ammonitione certus cum magno gaudio et summo eum suscepit honore et ut in eo fidei agnouit feruorem, religionis deuotionem, sapientiae plenitudinem, die conpetenti populo aduenienti, aduocatis uenerabilibus societatem ministerii sacerdotibus publice in ecclesia beatissimi Petri principis apostolorum cum magna dignitate more apostolico
Abbreviated transcription (Latin):
prurare gentem. loca ei oportuna ns
terminos regui sui p̃uidens quo pte¬
sem y dolarrie spinas exstrpare a pos¬
sima uerbi dei semina ꝑ munda roe¬
lia babundantius spargere it impla
ꝓpħicum illd̾ preceptum. Nouat u¬
la discurrendo optatum enuangi¬
di opus exercuisset et semina uite si¬
ꝑne gr̃e rore irrigante. longe lateq i
agris multoꝵ cordium ad eius p̃cicat¬
onem uberrime pullulassent. congau¬
dens predictus francoꝵ dux pipinus
eius scĩssime deuotioni. et uerbi dei cla¬
rissima multiplicatione. maioris ꝓfet¬
tus occasione prudenti cogitabat consi¬
lium eum romã mittere. ut a domno
tunc temporis in summi sacerdotii ho¬
norem orclinaret᷑ quatinus aplica be¬
nedictione et iussione accepta maior
ab eo fisus fidutia roboratus in opus
tionis p̃ceptis longe inferiorem hl
uirtutum cathalogo asserebat. quem s¬
gius mundi predicatoꝵ filiũ sum
motheum crudiens. oportere ep̃n lal

Expanded text:
priuare gentem loca ei oportuna intra priuare gentem loca ei oportuna intra terminos regni sui praeuidens quo potuisset idolatriae spinas exstirpare et purissima uerbi Dei semina per munda noualia abundantius spargere ut impleret propheticum illud praeceptum: «Nouate uoingula discurrendo optatum euangelizandi opus exercuisset et semina uitae, supernae gratiae rore inrigante, longe lateque in agris multorum cordium ad eius praedicationem uberrime pululassent, congaudens praedictus Francorum dux eius sanctissima deuotione et uerbi Dei clarissima multiplicatione, maioris profectus occasione prudenti cogitabat consilio eum Romam mittere ut a domno tunc temporis, in summi sacerdotii honorem ordinaretur quatenus apostolica benedictione et iussione suscepta maiori ab eo missus fiducia roboratus in opus tionis praeceptis longe se inferiorem huic uirtutum catalogo asserebat quem egregius mundi praedicator filium suum Timotheum erudiens oportere episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
uore armatos. quo et ip̃e nauim conscen¬
dit. Quoꝵ aliqui postea ob predicationis
euuangelice instantiam martyrio corona¬
ti sunt: aliqui uero episcopatus ordinem
accipientes. post sc̃e predicationis labores
in pace quieuerunt. Igitur uiro dẽi cũ
sociis sicut p̃diximus nauiganti donec
ꝓspero cursu ostia reni fluminis uela de¬
posuit. ibiq obtata telluris statione refo¬
cillati sunt. et mox ad castrum tralectũ
qd̃ in ip̃a eiusdem fluminis situm est ꝑ¬
uenerunt. In quo etiam post aliquot tẽ¬
pus deo donante et fide crescente idem
sc̃s uuillibrordus sedem episcopatus sui
habuit. S quia eadem gens fresonum
in quo idem edificatum est castellum cũ
rege rabbodo paganis adhuc ritib sordu¬
it. uisum est uiro dei francia contendere.
ac cluseit. ulioꝵ adire pipimum urig
nuum triumpbis larum et nod
bum. Qui eum eũ omni honbieso¬
preus o nolens tanto doctore seiefe

Expanded text:
uore armatos quo et ipse, nauem conscenuore armatos quo et ipse, nauem conscendit. Quorum aliqui postea ob praedicationis euangelicae instantiam martyrio coronati sunt, aliqui uero episcopatus ordinem accipientes, post sanctae praedicationis labores in pace quieuerunt. Igitur uiro Dei cum sociis, sicut praediximus, nauiganti, donec prospero cursu ostia Hreni fluminis uela deposuit, ibique optata telluris statione refocilati sunt et mox ad castellum Traiectum, quod in ipsa eiusdem fluminis ripa situm est, peruenerunt. In quo etiam post aliquot tempus, Deo donante et uerbo fidei crescente idem sanctus Willibrordus sedem episcopatus sui habuit. Sed quia eadem gens Fresonum in quo idem aedificatum est castellum cum rege suo Rabbodo paganis adhuc ritibus sorduit, uisum est uiro Dei Franciam contendere ac ducem illorum adire Pippinum, uirum strenuum, triumphis clarum et moribus probum. Qui eum cum omni honore suscipiens sed nolens tanto doctore se uel suam
Abbreviated transcription (Latin):
fauos construeret. ibiq duodecim annis
inter eximios simul pie religionis et sa¬
cre lectionis magistros. futuris multoꝵ
popłoꝵ predicator erudiebatur. donec oc¬
curreret in uirum ꝑfectum. et in etatem
plenitudinis xp̃i. Tricesimo itaq et ter¬
cio etatis sue anno maior egregio uiro fi¬
dei flamina crescebat in pectore. ita in
parum ei uidebatur sibi soli tantũmo¬
do in religionis scĩtate subdasse. si non et
aliis quoq in predicationis ueritate pro¬
desse. Audiuit in borealib mundi par¬
tib messem quidem multam eẽ. S oꝑa¬
rios paucos. S ut somnii deo dispen¬
sante impleretur ueritas. qd̃ mater olĩ
de eo se uidisse testabatur sue conscius
uoluntati. licet ad huc diuine dispensa¬
tionis ignarus illas in partes nauigare
cogitauit. et clarissima euuangelice p̃dica¬
tionis luce torpentes longa in fidelitate
popłos si dei uoluntas illustrare: assump¬
tisq secum undecim fratrib eo fidei fer¬

Expanded text:
fauos construeret. Ibique XII annis fauos construeret. Ibique XII annis inter eximios simul piae religionis et sacrae lectionis magistros futurus multorum populorum praedicator erudiebatur, donec occurreret in uirum perfectum et in aetatem plenitudinis Christi. 5. Tricesimo itaque et tertio aetatis suae anno maior egregio uiro fidei flamma crescebat in pectore ita ut parum ei uidebatur sibi soli tantummodo in religionis sanctitate sudasse si non et aliis quoque in praedicationis ueritate prodesset. Audiuit in borealibus mundi partibus messem quidem multam esse sed operarios paucos. Sed ut somnii, Deo dispensante, impleretur ueritas quod mater olim de eo se uidisse testatur, suae conscius uoluntatis, licet adhuc diuinae dispensationis ignarus illas in partes nauigare cogitauit et clarissima euangelicae praedicationis luce torpentes longa infidelitate populos, si Dei esset uoluntas inlustrare. Adsumptisque secum duodecim fratribus, eo fidei fer
Abbreviated transcription (Latin):
num adolescente ꝓficiente. artioris uite
ardore succensꝰ. et ꝑegrinationis amore ĩ¬
citatus. et quia in hibernia scolasticam
eruditionem uiguisse audiuit. etiam et
quoꝵdam sc̃oꝵ uiroꝵ fama narrante cõ¬
uersatione instigatus. et p̃cipue beatissi¬
mi patris et ep̃i echberti. qui cognom̃to
sc̃s uocabatur. et uuichberti uenerabilis
uiri et sacerdotis dei. quoꝵ uterq ob ce¬
lestis patrie amorem. domo. patria: cog¬
nationeq relicta. yberniam secessit. ubi
dulcissimos suꝑne contemplationis fruc¬
tus scło nudus. deo plenus. solitaria co¬
tidie hauriebat conuersatione. Hoꝵ
beatus adolescens emulari cupiens reli¬
gionem. cum conuenientia sui abbatis
et fratrũ in hẏberniam uelo ei cursu cõ¬
tendit. p̃dictoꝵ q patrum se familiari¬
tate coniungens. quatinus. ceu pruden¬
tissima apis. ex eoꝵ ꝓpinquitate melli¬
fiuos pietatis carperet flores. et in sui
pectoris alueario duleissimos uirtutũ

Expanded text:
num adolescente proficiente, artioris uitae num adolescente proficiente, artioris uitae ardore succensus et peregrinationis amore instigatus. Et quia in Hibernia scolasticam eruditionem uiguisse audiuit, etiam et quorundam sanctorum uirorum, fama narrante, conuersatione incitatus et praecipue beatissimi patris et episcopi Ecgberti, qui cognomento sanctus uocabatur, necnon et Wictberti uenerabilis uiri et sacerdotis Dei, quorum uterque ob caelestis patriae amorem domo, patria cognationeque relicta, Hiberniam secessit, ibique dulcissimos supernae contemplationis fructus, saeculo nudus, Deo plenus, solitaria cotidie hauriebat conuersatione: horum beatus adolescens emulari cupiens religionem cum conuenientia sui abbatis et fratrum in Hiberniam ueloci cursu contendit praedictorumque patrum se familiaritate coniungens, quatenus ceu prudentissima apis ex eorum propinquitate mellifluos pietatis carperet flores et in sui pectoris alueario dulcissimos uirtutum
Abbreviated transcription (Latin):
i imposuit ei pater nomen. inuille¬
dintulũ tacdidit eum pater ꝓpersic
is mdiendum ut fragilior e tas ualt¬
rib in uasceret discipsinis. ubi nichi
nos concessit. ita ut nr̃is temporib nouũ
samuhel nasci putares de quo dictum est
puer autem samuhel ꝓficiebat atq cres¬
cebat. et placebat tam deo quam homini¬
b. ibiq in p̃dicto monasterio multis ꝓ¬
futurus puer. clericatus accepit tonsurã
et pia ꝓfessione monachum se fecit eẽ.
et inter ceteros eiusdem sc̃issimi monaste¬
rii adolescentes enutritus. S nulli alacri¬
tate minor. nulli humilitatis officio se¬
cundus. nulli lectionis studio inferior.
s sic cotidie bone indolis puer ꝑficiebat.
ut teneros puericie annos morũ grauita¬
te transcenderet. Factusq est grandeuus
sensu. qui corpusculo fuit modieus et
fragilis. Igitur in sacris cruditionib
et om̃i sobrietate. moꝵq honestate. be¬
atissimo usq ad uicesimũ etatis sue an¬

Expanded text:
rato, imposuit ei pater nomen Wilrato, imposuit ei pater nomen Wilfantulum, tradidit eum pater Hrypensiris erudiendum ut fragilior aetas ualidioribus inualesceret disciplinis ubi nihil nos concessit ita ut nostris temporibus nouum Samuhel nasci putares de quo dictum est: «Puer autem Samuhel proficiebat atque crescebat et placebat tam Deo quam hominibus». Ibique in praedicto monasterio multis profuturus puer clericatus accepit tonsuram et pia professione monachum se fecit esse et inter ceteros eiusdem sanctissimi monasterii adolescentes enutritus sed nulli alacritate minor, nulli humilitatis officio secundus, nulli lectionis studio inferior sed sic cotidie boni indolis puer proficiebat ut teneros pueritiae annos morum grauitate transcenderet, factusque est grandeuus sensu qui corpusculo fuit modicus et fragilis. 4. Igitur in sacris eruditionibus et in omni sobrietate morumque honestate beatissimo usque ad uicesimum aetatis suae an
Abbreviated transcription (Latin):
ati quasi nouam in celo uideret lunam
isaente illa usq dum plena uidebatur
̃ Quam diligentius intuens: repenti¬
i cursu lapsa ruit in os eius. Qua de¬
irata. eius intima splendore ꝑfusa sũt.
fuigilans uero timore ꝑterrita cuidã hoc
idigioso presbitero retulit somniũ. Illo¬
ꝙ interrogante si ea nocte qua ei uisio fac¬
ta est suo more solito iungeretur uiro.
accepta ab ea eius rei confessione. ita re¬
spondit. Lunam enim quã ex modico
iuidisti in magnã creuisse. filius est quẽ
in ea nocte concepisti. Qui luce ueritatis
taliginosos tenebrarum errores discuti¬
et. et quocũq ꝑrexerit comitante suꝑni
luminis splendore. plenum sue ꝑfectio¬
us ostendet globum. choruscanteq ru¬
nons eius candore et moꝵ pulchritu¬
line multoꝵ in se alliciet aspectum.
unis ergo somnis et int̾pretationẽ re¬
um ueritas subsecuta est. Factum est
ost cireulum dierum peperit mulier
lum sacro ꝙ baptifmatis fonte regene¬

Expanded text:
est ei quasi nouam in caelo uideret lunam, est ei quasi nouam in caelo uideret lunam, crescente illa, usque dum plena uidebatur esse. Quam diligentius intuens, repentino cursu lapsa ruit in os eius; qua deuorata, eius intima splendore perfusa sunt. Euigilans uero timore perterrita cuidam hoc religioso praesbitero retulit somnium; illoque interrogante, si ea nocte qua ei uisio facta est suo more solito iungeretur uiro, acceptaque ab ea eius rei confessione, ita respondit: «Luna enim quam ex modico uidisti in magnam creuisse filius est, quem in ea nocte concepisti; qui luce ueritatis caliginosos tenebrarum errores discutit et quocumque perrexerit, comitante superni luminis splendore, plenum suae perfectionis ostenderit globum, coruscanteque rumoris eius candore et morum pulchritudine multorum in se adlicit aspectum». Cuius ergo somnii et interpretationem rerum ueritas subsecuta est. 3. Factum est post circulum dierum, peperit mulier filium, sacroque baptismatis fonte regene
Abbreviated transcription (Latin):
hystoriam scĩssimi patris et sũmi de¬
toris uuillebrorli te iubente beatisie
pontifex beonrade conscripsi. qui tre
patri et sũmi sacerdotii dignitate it e¬
neris posteritate. et scõꝵ locoꝵ obsemal¬
one que ab eo in dei honorẽ construta
eẽ noscuntur. scd̾m datam tibi adoge¬
tiam heres dignissimus extinsti. Etis
eiusdem scĩ patris uu illebrordi almis
natiuitatis originem. et mox in uta
matris diuine electionis repetam pl¬
a reuertar unde egressus sum. Nan
deo sc̃ĩficatus religiosis parentib a e
cedens lucifer multis in salutra ꝓ¬
rentib natus ec̃ dinoscitur. No¬
osibili uulgis de quo nobis pauloan
sts fuit ad hoc tantum deo p̃destinã
qmatimonio iunctus est. ut talis ad
tum multoꝵ popłoꝵ ex eo ederetur ꝓ¬
S Igtur uxor eius mater scilicet beati
nuilebrordi in tempesta nostis quiete
ilesti in somnis uidit oroma. Uisum

Expanded text:
historiam sanctissimi patris et summi dohistoriam sanctissimi patris et summi doctoris Willibrordi, te iubente, beatissime pontifex Beornrade, conscripsi; qui tanto patri et summi sacerdocii dignitate et generis posteritate et sanctorum locorum obseruatione quae ab eo in Dei honorem constructa esse noscuntur, secundum datam tibi a Deo gratiam heres dignissimus exstitisti. 2. Et ut eiusdem sancti patris Willibrordi altius natiuitatis originem et mox in utero matris diuinae electionis repetam praesagia, reuertar unde egressus sum. Nam Deo sanctificatus, religiosis parentibus, ut olem praecedens lucifer, multis in salutem profutuparentibus natus esse dinoscitur. Nauenerabilis Wilgils, de quo nobis paulo ante sermo fuit, ad hoc tantum, Deo praedestinante, matrimonio iunctus est, ut talis ad profectum multorum populorum ex eo ederetur prolis. Igitur uxor eius, mater scilicet beati Willibrordi patris intempesta noctis quiete caeleste in somnis uidit oroma. Visum
Abbreviated transcription (Latin):
uit in brittannia insula nor
familias genere saxo et nomine
wilgis religiosam in xp̃o cum coniuge
et om̃i domo sua. sicut post signis pate¬
factum est uitam agens. Nam relicto
habitu scłari. monachicam elegit conuer¬
sationem. ac non multo post crescente
in eo feruore uite sp̃ualis artiori animi
stu dio solitaria se ipm mancipauit di¬
strictione in ꝓmunctoriis que mari occe¬
ano et humbri flumine cingunt᷑. Ibi eti¬
am multo tempore in quodam paruo ora¬
elareret et: nonꝰ ens aelebre
ube l ouorabilis efelus estinti
ut ei aliquas terrarũ possessiumdos
dam deo eccłiam: dono ꝑpetus ant¬
riunt: Iunua pius pater motiatis¬
dem s honestam deo seruuientiũ d¬
uit congregationem. in qua et poftra¬
tiplices sci laboris agones adeo aotonit
corpore requiescit. et posteri euis uss h
die ex scĩtatis eius traditione possiotit
Quoꝵ ego meritis et orcline retremus.
eandem cellulam ꝑ successiones legiti¬
mas suscepi gubernandam. qui hane

Expanded text:
uit in Brittannia insula, profamilias genere Saxo et nomine Wilgils, religiosam in Christo cum coniuge et omni domu sua, sicut post signis patefactum est, uitam agens. Nam relicto habitu saeculari monachicam elegit conuersationem ac non multo post, crescente in eo feruore uitae spiritalis, artiori animi studio solitaria se ipsum mancipauit districtione in promontoriis quae mari Oceano et Humbri flumine cinguntur. Ibi etiam multo tempore in quodam paruo oraeus honorabilis effectus est, in tantum ut ei aliquas terrarum possessiunculas andam Deo ecclesiam dono perpetuo contulerunt in qua pius pater modicam quidem sed honestam Deo seruientium adunauit congregationem in qua et post multiplices sancti laboris agones a Deo coronatus corpore requiescit et posteri eius usque hodie ex sanctitatis eius traditione possident. Quorum ego meritis et ordine extremus eandem cellulam per successiones legitimas suscepi gubernandam qui hanc
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ depelli potuit. donec sc̃s uuillibror¬
dus a patre fimilias postulatus. aquã
illis benedictam dirigeret. precipiens
omnem domus illius suppellectilem fo¬
ras ferre. et aqua illa asꝑgi preuidens
in spũ domũ flammis consum mandã
ẽẽ. Quib ita gestis uacuam domũ a lo¬
co lectuli ignis inuasit. totamq consũp¬
sit. Altera uero in eo loco cum sc̃ificati¬
one aque beneclicte edificata. nichil ex¬
inde pristine temptationis passi sunt
in ea. s cum om̃i tranquillitate et quiete
degentes. et dño gr̃as agentes qui illos
ꝑ seruum suũ redimere dignatus est. Idẽ
quoq uir deo amabilis quedam ꝓpheti¬
co p̃dixerat spũ. que post rerum euen¬
tus uera ꝓbauit. Baptizauit igitur
pippinum filii fortissimi francoꝵ ducis
karoli patrem huius nobilissimi karo¬
li qui modo cum triumphis maximis
et om̃i dignitate głosissime francoꝵ re¬
git imꝑium. De quo pippino patre tiꝰ¬

Expanded text:
rorum depelli potuit donec uir sanctus Wilbrorrorum depelli potuit donec uir sanctus Wilbrordus a patre familias postulatus aquam illis benedictam direxerat, praecipiens omne domus illius suppellectile foras ferre et aqua illa aspargi, praeuidens in spiritu domum flammis consummendam esse. Quibus ita gestis, uacuam domum a loco lectuli ignis inuasit totamque consumpsit. Altera uero in eo loco cum sanctificatione aquae benedictae aedificata, nihil exinde pristinae temptationis passi sunt in ea sed cum omni tranquillitate et quiete degentes et Domino gratias agentes qui illos per seruum suum redimere dignatus est. 23. Idem quoque uir Deo amabilis quaedam prophetico praedixerat spiritu quae post rerum euentus uera probauit. Baptizauit igitur Pippinum, filium fortissimi Francorum ducis Karoli, patrem huius nobilissimi Karoli qui modo cum triumphis maximis et omni dignitate gloriosissime Francorum regit imperium. De quo Pippino, patre ei
Abbreviated transcription (Latin):
uenientis liddam ut scam suscitaret ta¬
bitam. sic festinus uir dei audito deside¬
rio ancillarum dei non piguit uenire
ad illas. et ueniens mox in eodem mona¬
sterio missa ꝓifirmis celebrata aquã
benedixit. qua domus illarum asꝑgi iussit.
ac egrotantib potandum transmisit. Que
cito diuina donante miscłia conualue¬
re. nec ulla in eo monasterio predicta peste
ex inde monebatur. Contigit cuidam
patri familias et domui sue dira demo¬
niace illusionis temptatio. ita ut aꝑte
malignus in eius domo sp̃c exhorrore et
maleficiis habitare agnoscebatur. Nã
subito cibos uel uestimenta. uł alia do¬
mui necessaria rapere solebat. et in
ignem mittere. Immo paruulum int̾
amplexus parentem pausantem. illis
dormientib tulit et in ignem ꝓiecit.
s uagitu infantis parentes suscitati. uix
paruulum de incendio eruerunt. Et
multa atrocia eadem familia a nefan¬
do sp̃u ꝑpessa est. nec aquolibet p̾sbite¬

Expanded text:
uenientis Lyddam ut sanctam suscitaret Tauenientis Lyddam ut sanctam suscitaret Tabitham, sic festinus uir Dei, audito desiderio ancillarum Christi, non piguit uenire ad illas. Et ueniens mox in eodem monasterio, missa pro infirmis celebrata, aquam benedixit, qua domus illarum aspargi iussit ac egrotantibus potandum transmisit. Quae cito, diuina donante misericordia, conualuere nec ulla in eo monasterio praedicta peste exinde moriebatur. 22. Contigit cuidam patri familias et domui suae dira demoniacae inlusionis temptatio, ita ut aperte malignus in eius domu spiritus ex horrore et maleficiis habitare agnoscebatur. Nam subito cibos uel uestimenta uel alia domui necessaria rapere solebat et in ignem mittere, immo paruulum inter amplexus parentum pausantem, illis dormientibus, tulit et in ignem proiecit sed uagitu infantis parentes suscitati, uix paruulum de incendio eruerunt. Et multa atrocia eadem familia a nefando spiritu perpessa est nec a quolibet presbite
Abbreviated transcription (Latin):
dei miscdia motus absoluit. deditq illi
cum benedictione de suo bibere calice.
Qui mox absolutus bibit. et sanus in
suam reuersus est domũ. Est intreue¬
ris ciuitate monasterium puellarum
qd̃ temporib beati uullebrordi ep̃i pestis
acerrima inuasit. Cuius acerbitate mul¬
te ex ancillis dei moriebantur. quedam
longo infirmitatis dolore iacentes in lec¬
tulo. cetere uero nimio terrore turbate
quasi presentem mortem timentes. Et
quia ꝓpe est predicte ciuitati scĩ uiri mo¬
nasterium qd̃ appellatur esternacum
in quo usq hodie sc̃s ille requiescit cor¬
pore et eius posteri ex legitima patris tra
ditione et piissimoꝵ pietate regum te¬
nere noscuntur. ante dicti uero monaste¬
rii femine audientes scm̃ uirum ueni¬
re illuc. statim miserunt legationẽ postu¬
lantes eum non tarde uenire. Qui petri
principis apłoꝵ mitissimo doctus exem¬
plo de ioppe obuiduarũ xp̃i peticionem

Expanded text:
Dei misericordia motus absoluit deditque illi Dei misericordia motus absoluit deditque illi cum benedictione de suo bibere calice. Qui mox absolutus bibebat et sanus in suam reuersus est domum. 21. Est in Treueris ciuitate monasterium puellarum quod temporibus beati Willibrordi episcopi pestis acerrima inuasit. Cuius aceruitate multae ex ancillis Dei moriebantur, quaedam longo infirmitatis dolore iacentes in lectulo, ceterae uero nimio terrore turbatae, quasi praesentem mortem metuentes. Et quia prope est praedictae ciuitati sancti uiri monasterium quod appellatur Aefternacho in quo usque hodie sanctus ille requiescit corpore et eius posteri ex legitima traditione patris et piissimorum pietate regum tenere noscuntur antedicti uero monasterii faeminae, audientes sanctum uirum uenire illuc statim miserunt legationem, postulantes eum non tarde uenire. Qui beati Petri principis apostolorum mitissimo doctus exemplo de Ioppe ob uiduarum Christi petitionem
Abbreviated transcription (Latin):
ulo habeo. Rapiens ex ore eius hoc uer¬
tin uir dei si non uelis nobiscũ bibere
ponbibe. Et statim ꝑatis sociis: ꝑrexit
tam. Ille quoꝙ contumax domũ suam
fdbinabat adire. s totus subito sitl ar¬
bat. cupiensqꝙ ardentẽ stomachum ui
ssigerare. s os qõ uiro dei coniucia
nisit umi potioneni recipere non ua¬
t. Et qui pacem cum serio driuo
sitim sedarent. qui facultatem egroto bi¬
bendi p̃starent. Anhelabant uiscera s
non fuit qui guttam uini feruescenti pul¬
moni infundere ualuisset. Sero tandẽ
aliquando penitentia ductus. in seipsũ
reuersus est agnoscebat scm̃ uuillebror¬
dum eẽ quem offendebat illiusq anhe¬
late spũ optabat reditum. Qui sequen¬
ti anno eadem reuersus uia p̃cognito q
aduentu eius. obuius ei egrotus uenire
festinabat culpam confitens suã. et quã
patiebatur penam aꝑiens: et ꝓ amore
xp̃i se soluere dep̾catus est. Quem uir

Expanded text:
hilo habeo». Rapiensque ex ore eius hoc uerhilo habeo». Rapiensque ex ore eius hoc uerbum uir Dei: «Si non uelis mecum bibere, non bibe». Et statim, paratis sociis, perrexit uiam suam. Ille quoque contumax domum suam festinabat adire sed totus subito siti ardebat cupiensque ardentem stomachum uino refrigerare sed os quod uiro Dei conuicia ingessit uini potionem recipere non ualuit et qui pacem cum seruo Dei uoedici qui sitim sedarent, qui facultatem egroto bibendi praestarent. Anhelabant uiscera sed non fuit qui guttam uini feruescenti pulmoni infundere ualuisset. Sero tandem aliquando poenitentia ductus, in se ipsum reuersus est. Agnoscebat sanctum Willibrordum esse quem offendebat illiusque, anhelante spiritu, optabat reditum. Qui sequenti anno eadem reuersus uia praecognitoque aduentu eius obuius ei homo egrotus uenire festinabat culpam confitens suam et quam patiebatur poenam aperiens et pro amore Christi se soluere depraecatus. Quem uir
Abbreviated transcription (Latin):
Iuitis paululum lassos refocillare eqͦs
ains. Quos diues ille in pratis suis
uisti ctrnens. suꝑbie spũ equos cedere
pi. et pascuis abigere. Quem uir dei
utdissimis uerbis alloquitur dicens.
Dlsime nobis frater inuiriã facere. nõ enĩ
¶t lisionẽ tui s ꝓpt̃ necessitatẽ nr̃i ad horã
his pastuis quiescere uoluimus. Instat
anobis opus dei ꝑagendum. cuius tu
quoq mercedem habere poteris. si nos
quantum ad te ꝑtinet benigno aduiua¬
uetis animo. memor illius dñi nr̃i ihu
recipit me recipit. et qui me reupit. re¬
cipit eum qui me misit. s magis m̃te
pinfica nobiscum quasi amicus te ip̃m
neficiens aliquantulum bibe. nobis q
apto itinere ꝑgentib tu deo benedictus
miertere in domũ tuam. Ille igitur in
malicia ꝑtinax nolens pacificis uiri dei
ad quiescere uerbis. S conuicia ingemi¬
nans obpbria iaculans. Tu me inquit¬
antaris bibere et pacem tecum iire:
Suto certissime qd̾ tecum bibere ꝓ ni¬

Expanded text:
diuitis paululum lassos refocilare equos diuitis paululum lassos refocilare equos uolens. Quos diues ille in pratis suis pasci cernens superbiae spiritu equos cedere coepit et pascuis abigere. Quem uir Dei placidissimis uerbis alloquitur dicens: «Desine nobis, frater, iniuriam facere: non enim propter lesionem tui sed propter necessitatem nostri ad horam in his pascuis quiescere uoluimus. Instat in nobis opus Dei peragendum cuius tu quoque mercedem habere poteris si nos quantum ad te pertinet benigno adiuuaueris animo, memor illius domini nostri recipit me recipit et qui me recipit recipit eum qui me misit». Sed magis mente pacifica nobiscum quasi amicus te ipsum reficiens, aliquantulum bibe nobisque coepto itinere pergentibus tu Deo benedictus reuertere in domum tuam». Ille igitur in malitia pertinax, nolens pacificis uiri Dei adquiescere uerbis sed conuicia ingeminans obprobria iaculans: «Tu me hortaris bibere et pacem tecum inire. Scito certissime quod tecum bibere pro ni
Abbreviated transcription (Latin):
memorq dominice iussionis discipls
suis p̃cipientis. ne cui tranffiguratiõs
precepit eidem cellerario. ne cui mira¬
culum qd̃ cernebat ante diem obitus
sui ediceret. S et aliud huie simlle
sociis suis ad domũ cuiusdam amia
sui. paulisꝑ cupiens in domo dilli
longi laborem itineris refectione all¬
uiare. S patrem familias nil uil
buisse comperit. quatuor modical
cones. quas tantum in itineris solabsi
secum sui socii ferebant iussit atĩ
easq in eius nomine benedixit. qull
coniiirio nuiptiali aquas conuert
uinum. et mirum in modum postl
nedictionis grãm. quasi quadrap
uiri ex illis paruis flasculis usgᷤ
cietatem biberunt. et cum maxᷤ
rum actione letis sibi muicem u
dicebant. Uere dñs ihe implal¬
in eũngłio ꝓmisit. qui credit p
m tempore more solito ob euuan¬
Sandi gr̃a cum festinatione fresiã
cpmt laborem uie. in pratis cuiusdã

Expanded text:
memorque dominicae iussionis, discipulis memorque dominicae iussionis, discipulis suis praecipientis, ne cui transfigurationisuae dicerent, praecepit eidem celerario, ne cui miraculum, quod cernebat, ante diem obitus sui ediceret. 19. Sed et aliud huic simile sociis suis ad domum cuiusdam amici sui, paulisper cupiens in domo dilecti longi laborem iteneris refectione adlevare, sed patrem familias nihil vini habuisse comperit. Quatuor modicas flascones, quas tantum in iteneris solacium secum sui socii ferebant, iussit adferri easque in eius nomine benedixit, qui in convivio nuptiali aquas convertit in vinum. Et mirum in modum post benedictionis gratiam quasi XL viri ex illis parvis flasculis usque ad sacietatem bibebant et cum magna gratiarum actione laetis sibi invicem animis dicebant: 'Vere dominus Iesus implin euangelio promisit: Qui credit inquodam tempore more solito ob euangelizandi gratiam cum festinatione Fresiam et propter laborem uiae in pratis cuiusdam
Abbreviated transcription (Latin):
in modum illis ab euntib ex uino opti¬
mo. flasco de qua tanti biberant homi¬
nes inuenta est plena ut ante. Hoc cõ¬
ꝑto benedicebant om̃s dñm nrm dicen¬
tes. uere impletum est in nobis qd̃ in euͣn¬
gelio dñs xp̃c dixit. date et dabitur uo¬
bis. Uenit quoq uir dci ad fuum uisi¬
tandi grã monasterium. et post oratio¬
nes ad dm̃ et salutationes fraternas.
stammonitiones patificas. endups
explorare uolens. in trauit quopes
larium t quo moditum uini mn ioi
reperit touna. in qua suũ beneliti¬
nis grã cuni oratione iminisit lbues
et exiuit. S eadem nocte ines p̃os¬
culo uinum crescere cepit. et ꝑfindis
sis margine. Hoc celle rarius omis
inspiratia habundantia obstupefaetis
nec celerare audebat. qd̃ diuina msdha
ꝑ serui sui benedictione geri egnostbe
Cras mane cucurrit ante pedes sc̃i p¬
tris se ꝓsternens confitebatur qd̃ ude¬
bat. Qui more solito deo grãs agens.

Expanded text:
in modum, illis abeuntibus, ex optimo uiin modum, illis abeuntibus, ex optimo uino flasco de qua tanti bibebant homines inuenta est plena ut ante. Hoc conperto, benedicebant omnes Dominum nostrum dicentes: «Vere impletum est in nobis, quod in euangelio deus Christus dixit: Date et dabitur uobis». 18. Venit quoque uir sanctus ad suum uisitandi gratia monasterium et post orationes ad Deum et salutationes fraternas et ammonitiones pacificas circuienexplorare uolens intrauit quoque in cellarium in quo modicum uini in una repperit tunna in qua suum benedictionis gratia cum oratione immisit baculum et exiuit. Sed eadem nocte in eo ipso uasculo uinum crescere coepit et supereffundi uasis margine. Hoc celerarius cernens insperata habundantia obstupefactus nec celare audebat quod diuina misericordia per serui sui benedictionem geri cognoscebat. Cras mane cucurrit, ante pedes sancti patris se prosternens confitebatur quod uidebat. Qui more solito Deo gr
Abbreviated transcription (Latin):
suos cernebatur cõmilitones ꝓpter ardo¬
rem sitĩs grauiter sustinere. uocato uno
ex illis precepit illi intra tentoriũ suum
forsam aperire paruam.Ubi secreto fix¬
is genib orabat dm̃. qui popło suo in de¬
sertis aquam ꝓduxit de petra. seruis suis
eadẽ mĩa de harenosa aquam ꝓduceret ter¬
ra. Qui mox exauditus. et subito fons
dulcissimi saporis fossam implebat. Qd̃
sui cernentes. grãs agentes deo omĩpoten
ti qui scm̃ suum magnificauit. et eum
exaudire dignatus est. Bibebantq usq
ad sacietatem. secum q ad p̃destinati itine¬
ris necessitatem. quantũ sufficere uideba¬
tur portare curabant. Iterum sc̃s dñi
sacerdos in quodam loco iter agens. uidit
mendicantes inopes duodetm pariter
latii. Quos ut fuit mitissimus benigno
aspexit animo. uniq ex suis mandauit
specialem suam flasconem sumere ac pau¬
ꝑib miscere xp̃i. Ex qua om̃s illi duode¬
cim usq ad sacietatem biberunt. et mirũ

Expanded text:
suos cernebat commilitones propter ardosuos cernebat commilitones propter ardorem sitis grauiter sustinere, uocato uno ex illis, praecepit ei intra tentorium suum fossam aperire paruam, ubi secreto, fixis genibus, orabat Deum qui populo suo in desertis aquam produxit de petra, seruis suis eadem misericordia de harenosa aquam produceret terra. Qui mox exauditus et subito fons dulcissimi saporis fossam implebat. Quod sui cernentes, gratias agentes omnipotenti Deo qui sanctum suum magnificauit et eum exaudire dignatus est bibebantque usque ad sacietatem secumque ad praedestinati itineris necessitatem quantum sufficere uidebatur portare curabant. 17. Iterum sanctus Dei sacerdos in quodam loco iter agens uidit mendicantes inopes XII pariter solacii. Quos ut fuit mitissimus, benigno aspexit animo unique ex suis mandauit specialem suam flasconem sumere ac pauperibus miscere Christi. Ex qua omnes illi XII usque ad sacietatem bibebant et mirum
Abbreviated transcription (Latin):
Michi uindictam: ego retribuam dicit
dñs. U lio quoq tempore iter beato uiro
facienti ad quandam sue ditionis cel¬
lulam. que ex nomine pret̾ fluentis
aque suestra dicitur. S ꝓpter compen¬
dium ꝓpioris me. ꝑ segetes cuiusdam di¬
uitis angustam sub intrauit semitã. Qd̾
eoꝵdem custos segetum uidens. nimio
inflatus furore uirũ di blasphemare ce¬
pit. Quem conuitia uiro dei inferentẽ
socii qui cũ eo erant uindicare uolentes.
esᷤ miti animo dei famulus compescuit.
nolens aliquẽ sui causa ꝑire. qui salu¬
tem gestiebat om̃ium. Et dum insani¬
entis animũ nullomodo lenire potuit.
dans locum ire. eius uia qua uenit reuer¬
suꝰ ẽ. S die postera idem infelix quia fa¬
mulo dei conuicia facere non abhorruit.
multis cernentib in eodem loco repenti¬
na morte periit. Dum uir deo plenus
ꝓpter euuangelice p̃dicationis instantiã
loca circuibat maritimã in eisdem aque
dulcis penuriam paciebantur. Qd̃ dum

Expanded text:
«Mihi uindictam, ego retribuam, dicit «Mihi uindictam, ego retribuam, dicit Dominus». 15. Alio quoque tempore iter beato uiro facienti ad quandam suae dicionis cellulam quae ex nomine praeterfluentis aquae Suestra dicitur sed propter conpendium proprioris uiae per segetes cuiusdam diuitis angustam subintrauit semitam. Quod earumdem custos segetum cernens, nimio inflatus furore uirum Dei blasphemare coepit. Quem conuicia uiro Dei inferentem socii qui cum eo erant uindicare uolentes quos miti animo Dei famulus conpescuit nolens aliquem sua causa perire qui in salute gestiebat omnium. Et dum insanientis animum nullo modo lenire potuit dans locum irae eius uia qua uenit reuersus est. Sed die postera idem infelix qui famulo Dei conuicia facere non abhorruit multis cernentibus in eodem loco repentina morte periit. 16. Dum uir Deo plenus propter euangelicae praedicationis instantiam loca circuibat maritima, in quibus aquae dulcis penuriam patiebantur, quod dum