comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
equitatii: ut non modo uisum a se Ambiorigem in fuga circum¬
spicerent captiui. sed nec planc etiam abisse ex conspectu conten¬
derent. ur spe consequendi illata atq infinito labore suscepto qui
se summai a cęsare gratiam inituros sperarent. pene naturam
studio uncerent semperq paulum ad summam felicitatẽ defu¬
isse uideretur atq ille latebris aut saltibus se recipere & noctii oc¬
cultare alias regiones partesq petere non maiore equitum presi¬
dio ꝗͣ quatuor. quibus solii uitam suam committere audebat.
Tali modo uastatis regionibus. exercitum cȩsar duarum: cohortiũ
damno durocortoꝵ rhemoꝵ reducit. consilioq: in eum locum gal¬
lic indicto de coniuratione senonum & carnurum questionem
habere instituit. & de accone qui princeps eius consilii fuerat:
grauiore sententia pronuntiat:ac more maioꝵ supplicium
sumpsit. Honnulli iudicium ueriti profugerunt. quibus cum

Expanded text:
equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumequitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno Durocortorum Remorum reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius consili fuerat, graviore sententia pronuntiata more maiorum supplicium sumpsit. Non nulli iudicium veriti profugerunt. Quibus cum
Abbreviated transcription (Latin):
quidem casu locum relinqui debuisse. inultum fottunam inre¬
pentino hostium aduentii potuisse iudicauit. Multo enam am¬
plius qd pene ab ip̃o xallo portisq castroꝵ barbaros auertisser. E¬
rum rerum omnium maxime admirandum uidebatur. qđ
ꝯerinani qui eo consilio rhenum transierant. ut ambiorigis fa¬
Nes depopularentur. ad castra romanorum delati optatissum
Amnbiorigi beneficiu obtulcrunt. Cȩsar ad uexandos rursus
hostes profectus magno coacto numero ex finitimis ciutatibus.
in omnes partes dimittit. onmes uici atq ommnia ȩdificia que
quisq conspettrat incendebantur. Pred a ex omnibus locis age¬
batur. Frumenta non solum tanta multitudine iumentoꝵ atq
hominum consumebantur sed etiam anni tempore atq imbrib
procubuerant: ut siqui etiam in presentia se occultassent. tamen
his deducto exercitu rerum omnium inopia imminere uideretur.
Ac sepe in cum locum uentum est tanto in omnes partes diuiso

Expanded text:
quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in requidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso vallo portisque castrorum barbaros avertisset. quarum omnium rerum maxime admirandum videbatur, quod Germani, qui eo consilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtulerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit. Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeda ex omnibus locis agbatur; frumenta non solum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur. Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes diviso
Abbreviated transcription (Latin):
mitterent. torrissime pugnantes conciderunt milicum pars hoꝵ
iurtute summotis hostibus preter spem incolumis in caltra por¬
ueuit pars a barbaris circumuenta periit. Sermani desperata
cepugnatione castroꝵ qd nostros iam conslitiñc in muni tonib
uidebint. cum ea preda quam in silius deposuerant trans rhenũ
sesc receperunt At tantus fuit criam post discessum hostium ter¬
ror ut ea nocre cum e. uolusenus missus cum equitatu ad ca¬
stra uenisset fidem non faceret adesse cum incolumi cȩsarem
excrcitii. Sic omnino animos timor preoccupauerat. ut pene
alienara mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga re¬
cepisse dicerent. neq incolumi exercitii germanos castra oppuga¬
tiuos fuisse contenderent. quem timorem cȩsaris aduennis
sustulit. Reuersus ille cuentiis belli non ignorans unum qd co¬
hotres ex statione & presidio essent emissę questus: neminimo

Expanded text:
mitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars horum mitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus videbant, cum ea praeda quam in silvis deposuerant trans Rhenum sese receperunt. Ac tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut ea nocte, cum Gaius Volusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo
Abbreviated transcription (Latin):
ciderit: ut reliquos seruari posse confidunt. Alii ut in iugo con¬
sistant atq omnes eundem ferant casum. Hoc ueteres non pro¬
bant milites quos subuexillo una profectos dociumus. Itaq in¬
ter se cohortati duce .c. Trebonio equitero. qui eis erat p̃positus
per medios hostes perrumpunt. incolumesq ad unum orines
i caibia perueniunt. hos subsecuti calones equitesq eodera
unpeni militum uirrure seruantur. At hiqui in iugo constite¬
rant. Nullo etiam nunc usu rei militatis percepto neq ineo qd
probauerant consilio permanere ut se loco supiore deferderentn
ricq eam quam prodesse aliis uim celeritatemq uiderant. imi¬
rati poterant. sed se in castra recipere conati in iniqurm locum
aumniserunt. Centuriones quoꝵ nonnulli ex inferioribus ordinis
reliquarum legionum cauisa uirturis in supiores erant ordines
huius legionis traducti: ne antepartam rei militans lauderda¬

Expanded text:
ciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo conciderit, at reliquos servari posse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per medios hostes perrumpunt incolumesque ad unum omnes in castra perveniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superiore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt. Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem a
Abbreviated transcription (Latin):
rantum ut in munitionibus consistere audeant.speciemq
defensoꝵ prebeant. Interim confecta frumentatione mili¬
tes nostri clamorem exaudiunt.precurrunt equites: quan¬
to res sit in piculo cognoscunt. Hic uero nulla munitio ẽ:
quȩ perterritos recipiat: nec modus conscriptus atq: uisuis
militaris imperiti ad tribinum militum centurionesq
ora conuertunt. qui ab his precipiatur expectant. Nemo est
fortis quin rei nouitate perturbenm. Barbari signa procul cõ¬
spicati oppugnare desistunt: rediisse primo legiones credunt.
quas longius discessisse ex captiuis cognouerant. Postea despe¬
cta paucitate ex omnibus partibiis impetum faciunt.Calones
in proximum tumulum procurrunt. hinc celeriter deiecti se ĩ
signa manipulosq coniiciunt. eo magis timidos perterrent
milites. Alii cuneo facto facro ut celeriter perrumpant censent:
quoniam ꝓpinqua sunt castra. & si pars aliqua circumuenta ce¬

Expanded text:
tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatione desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant censent, quoniam tam propinqua sint castra, et si pars aliqua circumventa ce
Abbreviated transcription (Latin):
gunt: Cottȩq & Titurii calamitatem: qui in eodem occiderunt
castello ante oculos ponunt.Tali timore perterritis confirmatur
opinto. barbaris ut ex captiuo audierant nullum esse intus p̾¬
sidium perrumpere conantur:seq ip̃i adhortantur: ne tantã
fortunam ex manibus dimittant.Erat ȩger cum presidio reli¬
ctus. P. sextus bibaculus: qui primum pilum ad cęsarem duxe¬
rat: cuius mentionem superioribus preliis fecimus: ac diem qn¬
tum cibo caruerat. hit diffisus suȩ ac omnium saluti inermis
ex tabernatulo prodit. Uidet imminere hostes atq in summo
esse rem discrimine.Capit arma a proximis atq in porta con¬
sistit.consequunturq centuriones eius cohorts quȩ in statio¬
ne erat:paulisper una prelium sustinent. Relinqui dene¬
gant sextum grauibus acceptis uulncribus ȩgre per manꝯ
tractus seruatur. Hoc spacio interposito reliqui sese confirmãt.

Expanded text:
gunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint gunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum esse intus praesidium. perrumpere nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant
Abbreviated transcription (Latin):
muutido calonum magna uis iumentoꝵ quȩ in castris subsede¬
ranoiracia pocestate sequitur. Nlor ip̃o tempore & casu germani e¬
quites ainteriieniunt: protinus q eodem illo die quouetierant
quisi ab decumana porta in castra irrempere conantiuue. tieia priuis
suntusi obiccns ab caparte silius ꝗͣ casitis appropinquareror. u¬
qroo ur quil auib y allo tenderent metcatores recipiendi san non ha
uix primum impetum cohors in stationes sustiner. crreumsim¬
duntu ex reiquis hostes pattibui siquem aditum reperire pos¬
sent ⁊ gre nostri gortas tuentur. Reliquos aditus locus ip̃e per se
munitioq defendir: roris trepidatur castris. atq alius ex alioat
causam tumultus querit. neq quo signa ferantur. neq quam
in partem quisq conueniat proiuident᷑. aliusiam capta castra
pronuntiat. alius deleto exercui atq imperatort uictores bar¬
baros uenisse contendit. pleriq nouas sibi ex loco religiones fin¬

Expanded text:
multitudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsedemultitudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsederant, facta potestate sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equites interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur, nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui facultavix primum impetum cohors in statione sustinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus, si quem aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, reliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores babaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fin
Abbreviated transcription (Latin):
oo poalior neqiquisq̃ egt edieetra muni tones uudeat ablat is sor
Satucam contendunt: usi eodem duce cuius hecindicio corsm sue¬
rante Qnco qun teomnes su piores dies preceptis eelones caeni sun¬
ma diligentia milites in castrs continuisses. ac ne calonerquulẽ
quaaia rira i nunitionem egredi passus esser. septimo diedifsi dlẽo¬
ꝯressum au cducbar: neq ullade eius aduentu fata a stsrehntm. siml
cor ꝓmotus uocibus qui illius patentiam pene osessoeien m iotil¬
lara p s quiacm et astris egrcdi non liceret nullrm eios modu
caluim Epectans. quȩ nouera appositis legionibus massimoq cara¬
catira ispetsio ac penc delens hostibus. inmilibus passiuem t iby
osfendi posset qnq cohortes frumentum in prorlmas segess mit¬
tic. quas inter & eastra unus omnimo collis intererat. Complin eo
erint ex legionibus egri relica. ex quibus qui hoc spacio dieruri coe¬
ualurrant cuciter ccce. sub uexillo una mittiuitutr. aiagna greiarea

Expanded text:
tra munitiones audeat." Oblata spe Aduatucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant. Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidsimul eorum permotus vocibus, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret, nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino collis intererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
ominium iuditio ut prerepta non prebita facultas scriptoribus ui¬
deatur. Cuius tamen rei maior nostra ꝗ̃ reliqiorum est admira¬
tio. Cercri enim ꝗ̃ benc atq eruendate. Nos enam q̃ facile atq celeri¬
ter perfecerit scimus. Erat aut in cęsare cum faculras atq elegantia
sunna scribendi tum uerissima scientia suoꝵ consilioꝵ explicando¬
rum. Mihi ne illud quidem accidit. ut alexan drino atq africano
bello interessem. quebella q̃ꝗͣ ex parte nobis cȩsaris sermone sint
notata. tamen aliter audimus ea quȩ rerum nouitate atq ad¬
miratione nos capiunt. aliter que pro testimonio sumus dicturi
Sedego nimirum cumomines excusationis causas colligo ne cũ
cesare conferar. hoc ip̃m crimen arrogantie subeo. qu̾odme iudi¬
cio cuius ꝗ̃ existimem posse cum cȩsare comparati. Uale:¬

Expanded text:
omnium iudicio ut praerepta, non praebita, facultas scriptoribus viomnium iudicio ut praerepta, non praebita, facultas scriptoribus videatur. Cuius tamen rei maior nostra quam reliquorum est admiratio: ceteri enim, quam bene atque emendate, nos etiam, quam facile atque celeriter eos perfecerit scimus. Erat autem in Caesare cum facultas atque elegantia summa scribendi, tum verissima scientia suorum consiliorum explicandorum. Mihi ne illud quidem accidit, ut Alexandrino atque Africano bello interessem; quae bella quamquam ex parte nobis Caesaris sermone sunt nota, tamen aliter audimus ea, quae rerum novitate aut admiratione nos capiunt, aliter, quae pro testimonio sumus dicturi. Sed ego nimirum, dum omnes excusationis causas colligo ne cum Caesare conferar, hoc ipsum crimen arrogantiae subeo, quod me iudicio cuiusquam existimem posse cum Caesare comparari. Vale
Abbreviated transcription (Latin):
thenos cum singulis legionibus mittit.Q. Tullium ciceronem et
.ẜ. Sulpitium cabilloni & matiscone in heduis ad ararim rei fru¬
mentariȩ causa collocat. Ip̃e bibracte hiemare constituir. His lit
mea recusatio non difficultatis excusationem sed in¬
extiȩ uideretur deprecationem habere. difficillimam¬
rem suscepi cęsaris noibri commentarios rerum gesta¬
rum galliȩ non comparandos supioribus atq inferioribus scriptis¬
eius contexui. nouissimumq imperfectum ab rebus gestis alexiȩ
confeci usq ad exitum nonquidem ciuilis dissensionis cuius finẽ
nullum uidemus. sed uitȩ cęsaris. Quos ũt qui legerint scire possit̃
ꝗͣ inuitus susceperim scribendos quo facilius carcam stultitiȩ atq
arrogantiȩ crimine. qui me mediis interposuerim cȩsaris scriptis.
constat eniminter omnes nihil tam operose ab aliis esse ꝑfectum:
quod non horum elegantia cõmentariorum superctur. qui sunt
edti: ne scientia tantarum rerum scriptoribus desit: ad eoq probant̃

Expanded text:
tenos cum singulis legionibus mittit. Quintum Tullium Ciceronem et Publium Sulpicium Cabilloni et Matiscone in Aeduis ad Ararim rei frumentariae causa collocat. Ipse Bibracte hiemare constituit. His littmea recusatio non difficultatis excusationem, sed inertiae videretur deprecationem habere, rem difficillimam suscepi. Caesaris nostri commentarios rerum gestarum Galliae, non comparantibus superioribus atque insequentibus eius scriptis, contexui novissimumque imperfectum ab rebus gestis Alexandriae confeci usque ad exitum non quidem civilis dissensionis, cuius finem nullum videmus, sed vitae Caesaris. Quos utinam qui legent scire possint quam invitus susceperim scribendos, qua facilius caream stultitiae atque arrogantiae crimine, qui me mediis interposuerim Caesaris scriptis. Constat enim inter omnes nihil tam operose ab aliis esse perfectum, quod non horum elegantia commentariorum superetur: qui sunt editi, ne scientia tantarum rerum scriptoribus deesset, adeoque probantur
Abbreviated transcription (Latin):
none defenderer squitium ueto operam neq in loco palursiri de¬
sidrrati decbuisse . et illis fuisse utile quo sint puofent. Smnutirt̃
luipaii se consulto nulli duscedentem tradidisse. ut is maltitu¬
aumi s lucio addimicandum impelleretiar. cuitel  creuat¬

Expanded text:
ione defenderet: equitum vero operam neque in loco palustri deione defenderet: equitum vero operam neque in loco palustri desiderari debuisse et illic fuisse utilem, quo sint profecti. Summam imperi se consulto nulli discedentem tradidisse, ne is multitudinis studio ad dimicandum impelleretur; cui rei propte
Abbreviated transcription (Latin):
& quot uirorum fortium morte necesse sit constare uictoriam:
quos cum sic animo paratos uideret:ut nullum pro sua lau¬
de periculum recusarent: summȩ se iniquitatis dixit condem¬
nari debere: nisi eorum uitam sua salute habeat cariorem. Sic
milites consolatos codem die reducit in castra reliqua quȩ ad
oppugnationem oppidi pertinebant administrare instituit.
Uercingentorix cum ad suos redisset proditionis insimulat᷑:
qđ castra ꝓpius romanos mouisset: qd cum omni equitatu di¬
cessisser: qd sine imperio rantas copias reliquisset. qd eius disces¬
su romani tanta oportunitate & celertate uer N regnom
hecomana fortaitu. aut sine confilio accidete posse regnum
nlum gallie male cȩsaris concessu q̃ ipoꝵ habere benesii fa
Au mosioacemsanis ad nȩc tesgondit. Qa castra morus eofa¬
aliminopia populi etiam ipis hortantibus. qd ꝓpius i oria¬
no umsissea persuasumloci oportunitate quisiaesum. mntine¬

Expanded text:
et quot virorum fortium morte necesse sit constare victoriam; et quot virorum fortium morte necesse sit constare victoriam; quos cum sic animo paratos videat, ut nullum pro sua laude periculum recusent, summae se iniquitatis condemnari debere, nisi eorum vitam sua salute habeat cariorem. Sic milites consolatus eodem die reducit in castra reliquaque quae ad oppugnationem pertinebant oppidi administrare instituit. Vercingetorix, cum ad suos redisset, proditionis insimulatus, quod castra propius Romanos movisset, quod cum omni equitatu discessisset, quod sine imperio tantas copias reliquisset, quod eius discsu Romani tanta opportunitate et celeritate venissent: non haec omnia fortuito aut sine consilio accidere potuisse; regnum illum Galliae malle Caesaris concessu quam ipsorum habere beneficio—: tali modo accusatus ad haec respondit: Quod castra movisset, factum inopia pabuli etiam ipsis hortantibus; quod propius Romanos accessisset, persuasum loci opportunitate, qui se ipsum munit
Abbreviated transcription (Latin):
dimentaq sua in artiores siluas abdiderunt:copias omues
in loco edito atq aperto instruxerunt.Qua re nuntiata cȩ¬
sar celeriter saccinas conferri arma expediri iussit. Callis eãt
leniter ab insimo accliuis. Nuic ex omnibiis fere partibus pa¬
lus difficilis atq impedita cingebat: non latior pedibus. I
hoc se colle interruptis pontibus galli fiducia loci contine¬
bant. generatimq distributis in ciuitates omnia uada
ac saltus eius paludis detinebant. sic animo parati uti si eã
paludem romani perrumpere conarentur hesitantes pre¬
merent ex loco suꝑiore.ut qui ꝓpinquitatem loci uderent
paratos ꝓpe ȩquo marte ad dimicandum existimarent: et¬
qui iniquitatem conditionis perspicerent.inani simulatio¬
ne sese ostentare cognoscerent. Indignantes milites cȩsar qđ
conspectum suum hostes perferre possent:tantulo spacio int̾¬
iecto & signum prelui exposcentes edocet quanto detrimento

Expanded text:
dimentaque sua in artiores silvas abdiderunt, copias omnes dimentaque sua in artiores silvas abdiderunt, copias omnes in loco edito atque aperto instruxerunt. Qua re nuntiata Caesar celeriter sarcinas conferri, arma expediri iussit. Collis erat leniter ab infimo acclivis. Hunc ex omnibus fere partibus palus difficilis atque impedita cingebat non latior pedibus quinquaginta. Hoc se colle interruptis pontibus Galli fiducia loci continebant generatimque distributi in civitates omnia vada ac saltus eius paludis obtinebant, sic animo parati, ut, si eam paludem Romani perrumpere conarentur, haesitantes premerent ex loco superiore; ut qui propinquitatem loci videret paratos prope aequo Marte ad dimicandum existimaret, qui iniquitatem condicionis perspiceret inani simulatione sese ostentare cognosceret. Indignantes milites Gaesar, quod conspectum suum hostes perferre possent tantulo spatio interiecto, et signum proeli exposcentes edocet, quanto detrimento
Abbreviated transcription (Latin):
abeo ne iad faceret perebant. Sic se complures annios illoc prienus
meruns cit nuli amignominiam acciperent. nusq̃ incepta redis¬
cederent. hoc se ignominie laturos loco si inceptam oppugniauone
reliquisent prestate omnes peistrre aceibitates qͥ non eiuibus rõ
qui genabi perfidia gallorum interissent parentarent.Hȩc ea¬
dem centurionibus tribunisq militum mandabant: ut per
eos ad cęsarem deferrentur. Cum iam muro turres appropinqͣs¬
sent. ex capriuis cȩsar cognouit uercingentorigem consumpto
pabulo castra mouisse ꝓpius auaricum: atq ip̃m cum equi¬
ratu expeditisq qui inter equites pręliari consuessent insidia¬
rum causa eo profectum: quo nostros postero die pabulatum
uenturos arbitraretur. Quibus rebus cognitis media nocte
silentio profectus ad hostium castra mane peruenit. Illi cele¬
riter per exploratores aduentu cęsaris cognito carros impe¬

Expanded text:
ab eo, ne id faceret, petebant: sic se complures annos illo imperante ab eo, ne id faceret, petebant: sic se complures annos illo imperante meruisse, ut nullam ignominiam acciperent, nusquam infecta re discederent: hoc se ignominiae laturos loco, si inceptam oppugnationem reliquissent: praestare omnes perferre acerbitates, quam non civibus Romanis, qui Cenabi perfidia Gallorum interissent, parentarent. Haec eadem centurionibus tribunisque militum mandabant, ut per eos ad Caesarem deferrentur. Cum iam muro turres appropinquassent, ex captivis Caesar cognovit Vercingetorigem consumpto pabulo castra movisse propius Avaricum atque ipsum cum equitatu expeditisque, qui inter equites proeliari consuessent, insidiarum causa eo profectum, quo nostros postero die pabulatum venturos arbitraretur. Quibus rebus cognitis media nocte silentio profectus ad hostium castra mane pervenit. Illi celeriter per exploratores adventu Caesaris cognito carros impe
Abbreviated transcription (Latin):
siquai tm ratione prouidn potenit a nostas occurtebatie in par¬
sema timporibus dtiuiersisq inncribus iretur. Castris adeam pa¬
cemo porti otposinis. ces ar que interiissi a fumint dapaludibius
aditums ut supra diximus angustum habelat. a geerem asure ale
uauean agere tuitres duas comifituere cepit. Nam anciriu liro lo¬
ci natura ꝓrosbebat. De re frinentaria boios atq haeduos. ialaitur¬
ti nondestinit. quoꝵ alitri qd nullo studio agcbant et non multoum
⁊diuabunt: alteri non magnis facultatibus qđ ciuitas erat exigiia
& insrima. celeriter quos habuerunt consumꝑsecunt Summadi
dissicultate rei srumentarie affecto exercitu tenuitate boioꝵ endi
ligrntia heduo incendiiis edificiorum uiq ed ut complupesuu¬
es mlates fummento caruerint. uit pecore ex longinquior ibors eit¬
ci ad acto extremam famem iiistentarent. Nulia tamos uouiosi
ib bns audita ppłiro. maiestate & s̃uperioribus uictoris uerdigna
nopiuam ftrrent. se dimissutum oppugnationem diccrel iniorersi

Expanded text:
quantum ratione provideri poterat, ab nostris occurrebatur, ut incertis temporibus diversisque itineribus iretur. Castris ad eam partem oppidi positis Caesar, quae intermissa a flumine et a paludibus aditum, ut supra diximus, angustum habebat, aggerem apparare, vineas agere, turres duas constituere coepit: nam circumvallare loci natura prohibebat. De re frumentaria Boios atque Aeduos adhortari non destitit; quorum alteri, quod nullo studio agebant, non multum adiuvabant, alteri non magnis facultatibus, quod civitas erat exigua et infirma, celeriter quod habuerunt consumpserunt. Summa difficultaligentia Aeduorum, incendiis aedificiorum, usque eo ut complures dies frumento milites caruerint et pecore ex longinquioribus vicis adacto extremam famem sustentarent, nulla tamen vox est ab eis audita populi Romani maiestate et superioribus victoriis indigna. acerbius inopiam ferrent, se dimissurum oppugnationem diceret, universi
Abbreviated transcription (Latin):
dolore omnes ferebant. tamen hoc sibi solacii pponebant: qđ̃ explo
rata ructoria celeriter amissa recuperaturos confidebaui. icebatuo
du a uatico sn communi consilio incendi placerer an defenoli fro
galid ubeim que prendio & oramento st eis germbus sdisina¬
Sabus incena qts poercatus. facile se locinatiuea de sinsuros dicunt
abrat a perangustum aditum datur pettaribus uen. deissiadon¬
n ibemo pereingnioig. post concedente & precibus ioriaernse¬
ricornia uingn getusores oppido i donci dliguntar. uenengen de¬
re mui orims esatem itincribiis subsequiur e lorum⁊ castisde¬

Expanded text:
dolore omnes ferebant, tamen hoc sibi solati proponebant, quod se pdolore omnes ferebant, tamen hoc sibi solati proponebant, quod se prope explorata victoria celeriter amissa reciperaturos confidebant. Deliberatur de Avarico in communi concilio, incendi placeret an defendi. ProcGalliae urbem, quae praesidio et ornamento sit civitati, suis manibus succendere cogerentur: facile se loci natura defensuros dicunt,num habeat et perangustum aditum. Datur petentibus venia dissuadente primo Vercingetorige, post concedente et precibus ipsorum et misericordia vulgi. Defensores oppido idonei deliguntur. Vercingetorix minoribus Caesarem itineribus subsequitur et locum castris de
Abbreviated transcription (Latin):
perere. Hos omnes quotidie ab equitibus diripi posse. freterea
tur: harum ip̃is rerum copiam suppetere: qđ quorum finibus bel¬
lum geratur: eorum opibus subleuentur: romanos aut inopiam
non laturos aut magno periculo longius a castris processuros: ne¬
q interesse ip̃os ne interficiant. impedimentis ne exuant: quibus
amissis bellum gerinon possit. Preterea oppida incendi oportere: quȩ¬
& non munitione & loci natura ab omni periculo tuta neu suis
sint ad detrectandum militiam receptacula: neu romanis ꝓpositã
ad copiam comieatus predamq tollendam. Hlȩc si grauia aut a¬
cerba uideantur: multo illagrauius ȩstimare liberos coniuges in
seruiturem abstrahi: ip̃os interfici que sint necesse accidere uictis
Omnium consensu hȩc sententia probata uno die amplius.xx.
urbes biturigum incenduntur. hoc idem in reliquis ciuitatibus. in
omnibus partibus incendia conspiciuntur. Que & si magno cum

Expanded text:
petere: hos omnes cotidie ab equitibus deligi posse. Praeterea petere: hos omnes cotidie ab equitibus deligi posse. Praeterea tur. Harum ipsis rerum copiam suppetere, quod, quorum in finibus bellum geratur, eorum opibus subleventur: Romanos aut inopiam non laturos aut magno periculo longius ab castris processuros; neque interesse, ipsosne interficiant, impedimentisne exuant, quibus amissis bellum geri non possit. Praeterea oppida incendi oportere, quae non munitione et loci natura ab omni sint periculo tuta, neu suis sint ad detractandam militiam receptacula neu Romanis proposita ad copiam commeatus praedamque tollendam. haec si gravia aut acerba videantur, multo illa gravius aestimare, liberos, coniuges in servitutem abstrahi, ipsos interfici; quae sit necesse accidere victis. Omnium consensu hac sententia probata uno die amplius XX urbes Biturigum incenduntur. Hoc idem fit in reliquis civitatibus: in omnibus partibus incendia conspiciuntur; quae etsi magno cum
Abbreviated transcription (Latin):
bere instituerat. eorum impetum galli sustinere non potuerunt. at¬
q in fugam coniecti multis amissis se ad agmen receperunt. Qui¬
bus profligatis rursus oppidani perterriti comprehensos eos quoꝵ
oꝑa plebem concitatam existimabant: ad cȩsarem perduxerunt: se¬
seq ei dediderunt. Quibus confectis cęsar ad oppidum auaricum
quod erat maximum munitissimumq infinibus biturigum at¬
q agri fertilissima regione profectus est: qđ eo oppido recepto bituri¬
gum se in potestatem redacturum confidebat. Uercingentorix tot
continuis incommodis uellaunodum genabi nouiodimi acceptis
suis ad consilium prouocat: docet longe alia ratione esse bellum
gerendum: atq antea gestum sit. omnibus modis huicrei studen¬
dum: ut pabulatione atq comineatu romani prohibcantur. id ẽe
facile ut equitatu ip̃i abundent & qđ̃ anni tempore subleuentur
pabulum secari non posse: necessario dispersos hostes ex edificiis

Expanded text:
secum instituerat. Eorum impetum Galli sustinere non potuerunt atsecum instituerat. Eorum impetum Galli sustinere non potuerunt atque in fugam coniecti multis amissis se ad agmen receperunt. Quibus profligatis rursus oppidani perterriti comprehensos eos, quorum opera plebem concitatam existimabant, ad Caesarem perduxerunt seseque ei dediderunt. Quibus rebus confectis, Caesar ad oppidum Avaricum, quod erat maximum munitissimumque in finibus Biturigum atque agri fertilissima regione, profectus est, quod eo oppido recepto civitatem Biturigum se in potestatem redacturum confidebat. Vercingetorix tot continuis incommodis Vellaunoduni, Cenabi, Novioduni acceptis suos ad concilium convocat. Docet longe alia ratione esse bellum gerendum atque antea gestum sit. Omnibus modis huic rei studendum, ut pabulatione et commeatu Romani prohibeantur: id esse facile, quod equitatu ipsi abundent et quod anni tempore subleventur; pabulum secari non posse; necessario dispersos hostes ex aedificiis
Abbreviated transcription (Latin):
ui sbiiꝯnosctiet sueq iutȩ consuleret: ut celeritate reliquids y rodu¬
ficcte quottum pleraq erat consecutus arma confemequos produ¬
c obsidesdari iubet. Parte iam obsidum tradita cum reliqua admũ¬
nisteacentr centurionibus & paucis militibus introrcuisis qui
arima lumentaq conquirerent: equitatus hostium puocul uisir
est quĩ aꝯmen ⁊ ert ingentoricis antecescrat: quem simul ate opr¬
lani coniptrcriint atq in spem auxilii uenerunt clamore subla¬
coarna capere portas daudere mutum complere cepetun. sioa¬
nmones s n oppido cum ex significatione gallorum nout adiodu
ab bus initi consilii in telloxissent : gladis distictis portas occuparũt
suos q onmes incolumes receperunt. Cȩsar ex castris equitatum
educi iuber. prelium equestre committitur. laborantibus iam suis
germanos equites circitr. cccc. summittit: quos ab initio setum ha

Expanded text:
ut sibi ignosceret suaeque vitae consuleret, ut celeritate reliquas res conut sibi ignosceret suaeque vitae consuleret, ut celeritate reliquas res conficeret, qua pleraque erat consecutus, arma conferri, equos produci, obsides dari iubet. Parte iam obsidum tradita, cum reliqua administrarentur, centurionibus et paucis militibus intromissis, qui arma iumentaque conquirerent, equitatus hostium procul visus est, qui agmen Vercingetorigis antecesserat. Quem simul atque oppidani conspexerunt atque in spem auxili venerunt, clamore sublato arma capere, portas claudere, murum complere coeperunt. Centuriones in oppido, cum ex significatione Gallorum novi aliquid ab eis iniri consili intellexissent, gladiis destrictis portas occupaverunt suosque omnes incolumes receperunt. Caesar ex castris equitatum educi iubet, proelium equestre committit: laborantibus iam suis Germanos equites circiter CCCC summittit, quos ab initio habere
Abbreviated transcription (Latin):
oura cai nurir prosi cisatut. qui t uinc primum allato muntio sle
oppuonamomneri en auno duni cum longius eam ees enluctient
compstabant hue biduo petuenit castris aate oidur. posius
dii perabort excusus in posterum oppugnationt moiden gure¬
qi ed emptem usui sunt militibus imperat. & qđ oppiduna sotoa¬
Sum poni fuminis ligeris contincbit. uecitus neno St exop¬
do prosugt fent duas legiones i armis excubate uibra Senaber¬
so prolliosantr nicdia mꝰ uocitm silentio ex orpido egredei Eli aueie
neoquas ecpeditas esse iusserat portis ineensis inrcomartie a neros¬
pido potitirr. ꝓpaucis ex hostium nimero desideratis dixu suag aem¬
perioitum qđ pontis anqi itmerum angustis muleitudi nis sugam
interdusetant. oppidum ditipit atq incendit. predam muliabus
conai exeratum ligiim traducit atq in biturigum fires ior¬
uonat uoruinomntorre ubi de cȩsaris aduentu cognouit. opi uegra¬
reasisiiutras diio ex oppido cum legati ad eum uenissent orato cor

Expanded text:
nabum Carnutum proficiscitur; qui tum primum allato nuntio de oppugnatione Vellaunoduni, cum longius eam rem ductum comparabant. Huc biduo pervenit. Castris ante oppidum positis diei tempore exclusus in posterum oppugnationem differt quaeque ad eam rem usui sint militibus imperat et, quod oppidum Cenabum pons fluminis Ligeris contingebat, veritus ne noctu ex oppido profugerent, duas legiones in armis excubare iubet. Cenabenses paulo ante mediam noctem silentio ex oppido egressi flumen nes quas expeditas esse iusserat portis incensis intromittit atque oppido potitur, perpaucis ex hostium numero desideratis quin cuncti caperentur, quod pontis atque itinerum angustiae multitudinis fugam intercluserant. Oppidum diripit atque incendit, praedam militibus donat, exercitum Ligerem traducit atque in Biturigum fines pervenit. Vercingetorix, ubi de Caesaris adventu cognovit, oppugnare instituerat. Quo ex oppido cum legati ad eum venissent oratum
Abbreviated transcription (Latin):
polueuus. terulon ꝓr inprc souna de obndo iscar ere iter
sonone ooslats nuli auibus signis quodimore edo q̃e auissina de¬
remor as cuts atu ne eauo imitio belli abreliquis destrontir
⁊umo rosl audans camutibus daro iurciurando ab euanbus qu
aeraol tnpose enus tei consituto a corisillo disudibus. adoer

Expanded text:
ere inter petunt, collatis militaribus signis, quo more eorum gravissima caerimonia continetur, ne facto initio belli ab reliquis deserantur. Tum collaudatis Carnutibus, dato iureiurando ab omnibus qui aderant, tempore eius rei c
Abbreviated transcription (Latin):
Uieta gallia cȩlar ur constituerase int abaro
L coruuentus agendos proficisciaro. An cogno¬
sa de cioau cede. senatusq conisulo certareta¬
cus ut omnes iuniores lralie eo iustaunt
delcctt on tota prouintia habere unistier nt
Re res ingalliam tansaloinam el tuiyet

Expanded text:
uieta Gallia Caesar, ut constituerat, in Italiam ad conventus agendos proficiscitur. Ibi cognoscit de Clodii caede de senatusque consulto certior factus, ut omnes iuniores Italiae coniurarent, delectum tota provincia habere instituit. Eae res in Galliam Transalpi
Abbreviated transcription (Latin):
nir. quibus in locis sit cȩsar ex captiuis querunt. profectum longius
reperiunt omnem exercitum discessisse cognoscunt atq unus ex
captiuis quid uos inquit hanc miseram at q tenuem sectami
aauaturam uenire portins huc omnes suas torui quideercuim

Expanded text:
tur. Quibus in locis sit Caesar ex captivis quaerunt; profectum longius tur. Quibus in locis sit Caesar ex captivis quaerunt; profectum longius reperiunt omnemque exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini Aduatucam venire potestis: huc omnes suas
Abbreviated transcription (Latin):
in omnibus eburorum partibus gerebantur. diesq appetebat septi¬
mus. quem ad diem cęsar ad inipedimenta legionemq reuerti con¬
stituerat. Hic quantum in bello fortuna posset & quantos afferat ca¬
sus cognosci ponuit. Dissipatis ac perterritis hostibus ut demonstraui¬
mus manus erat nulla quȩ paruam modo causam timoris afferret.
Traus rhenum adgermanos ꝓuenit fama diripi eburones atq ultro
omnes ad predam euocari. Cogunt equitum duo milia sicambri
qui sunt proximi rheno:a quibus receptns ex fuga testorios atq u¬
siperes supra docuimus transeuntes rhenum nauibus ratibusq
xxx. mnilibus passuum infra eum locum ubi pons erat profectus
presidiumq a cesare relictum:primos eburonum fines adeunt:
multos ex fuga dispersos excipiunt: magno pecoris numnero cuius
sunt cupidissimi barbari potiuntur. Inuitati preda longius proce¬
dunt. Non hoc palus in bello latrociniisq natos non siluȩ morã¬

Expanded text:
in omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat septiin omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat septimus, quem ad diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituerat. Hic quantum in bello fortuna possit et quantos adferat casus cognosci potuit. Dissipatis ac perterritis hostibus, ut demonstravimus, manus erat nulla quae parvam modo causam timoris adferret. Trans Rhenum ad Germanos pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad praedam evocari. Cogunt equitum duo milia Sugambri, qui sunt proximi Rheno, a quibus receptos ex fuga Tencteros atque Vsipetes supra docuimus. Transeunt Rhenum navibus ratibusque triginta milibus passuum infra eum locum, ubi pons erat perfectus praesidiumque ab Caesare relictum: primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga dispersos excipiunt, magno pecoris numero, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae moran
Abbreviated transcription (Latin):
num sceleratoꝵ interfici uellent: dimittendę plures manus essent¬
deducendiq erant milites.Si continere ad signa manipulos uel¬
lent. ut institura ratio et consuetudo exercitus .ro. postulabant.
locus ip̃e erat presidio barbaris: neq ex occulto insidiandi & dispsos
circũueniendi singulis deerat audatia & in ciusmodi difficultati¬
bus quantum diligentia prouideri prouideri poterat prouideba¬
tur: ut potius in nocendo aliquid prerermitteretur.: & si omnium
animi adolescentum ardebant. ꝗ cum aliquo militum detrimento
nocererur. Dimittit ad finitimas ciuitates nuntios cesar. omnes
ad se uocat spe prede ad diripiendos eburones ut ponius in siluis
gallorum uita q̃ legionarius miles pcriclitetur. simul ut magna
multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen ciuri¬
rans tollatur. a lagnus undiq numcrus celeriter conuenit. Nec

Expanded text:
num sceleratorum interfici vellet, dimittendae plures manus num sceleratorum interfici vellet, dimittendae plures manus diducendique erant milites; si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etsi omnium animi ad ulciscendum ardebant, quam cum aliquo militum detrimento noceretur. Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numerus celeriter convenit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
labieniu Treboniumq hortatur: si reipu cominodo facere pos¬
sint. ad eum diem reuertantur ut rursus communicabo con¬
silio exploratisq hostium rationibus. aliud initium belli capes¬
re possent Frarut supra demonstauimus manus certa nulla nõ
oppidum non presidium quo se armis defenderet. sed in orores
partes dispersa multitudo ubicimq aut xallis ablita aut locus
fluessris aur palus impedira spem presidii aut saliatis aliquam
offtrebat consederat. hec loca in ciuitatibus erant nota maguã¬
q reo diligentiam rquirebat non in summa exercitus tuenda nl¬
lum eum poterat uiuersis perterritis ac dispersis periculum
accidere. sed in singulis militibus conseruandis. Qua tamen ex
parte res ad saluitm exercitus pertinebat. Nam & predȩ cupidi¬
tas mulros longius euocabat: & siluc incertis occultisq itineribus
confertas adire prohibebant. Si negocium confici stirpemq homi¬

Expanded text:
Labienum Treboniumque hortatur, si rei publicae commodo facere posLabienum Treboniumque hortatur, si rei publicae commodo facere possint, ad eum diem revertantur, ut rursus communicato consilio exploratisque hostium rationibus aliud initium belli capere possint. Erat, ut supra demonstravimus, manus certa nulla, non oppidum, non praesidium, quod se armis defenderet, sed in omnes partes dispersa multitudo. Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat. Haec loca vicinitatibus erant nota, magnamque res diligentiam requirebat non in summa exercitus tuenda nulum enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere, sed in singulis militibus conservandis; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat. Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat, et silvae incertis occultisque itineribus confertos adire prohibebant. Si negotium confici stirpemque homi
Abbreviated transcription (Latin):
legionum acduatucam contulit. Id castelli uomen est. hoc succ
est m mediis eburoꝵ finibus uibi t̃ iturius atq autunculcis bio¬
manai causa consederant. huuic cum reliquis rebus locum proba¬
ree tuimqã supioris anni munitiones integre manebut u̾t mili¬
tum laborem sublcuaret. fresidio impedimentis legionem xiuia
readurerat. Ei legioni castrisq & tullium ciceronem prefecit. du¬
centos q equites attribuit. Partito exercitii ⁊. Labienum cum be¬
gionibus rribus ad occeanum uersus in cas partes quȩ rnenapios
urtuigunit prosicisci iubet. C. Trebonium cum pari legionunda
numco acd eam regionem que aduatuacos adiacet depopulandã
in moiam excremasq arduentiȩ partes ire conilituit. quo cii mos
pautui equitibui profectum ambiorigem audiebat. Discedeus post
diem septimum sese reuersurum confirmat. quam ad elien eb
legioni quȩ in presidio relinquebatur deberi frimencia serebat

Expanded text:
legionum Aduatucam contulit. Id castelli nomen est. Hoc fere legionum Aduatucam contulit. Id castelli nomen est. Hoc fere est in mediis Eburonum finibus, ubi Titurius atque Aurunculeius hiemandi causa consederant. Hunc cum reliquis rebus locum probabat, tum quod superioris anni munitiones integrae manebant, ut militum laborem sublevaret. Praesidio impedimentis legionem quartatraduxerat. Ei legioni castrisque Quintum Tullium Ciceronem praeficit ducentosque equites attribuit. Partito exercitu Titum Labienum cum legionibus tribus ad Oceanum versus in eas partes quae Menapios attingunt proficisci iubet; Gaium Trebonium cum pari legionum numero ad eam regionem quae ad Aduatucos adiacet depopulandam in Mosam, extremasque Arduennae partis ire constituit, quo cum paucis equitibus profectum Ambiorigem audiebat. Discedens post diem septimum sese reversurum confirmat; quam ad diem ei legioni quae in praesidio relinquebatur deberi frumentum sciebat.
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Multi ex suis finibus egressi se suaq omnia alienissimis cre¬
diderunt. Carauolcus rex dimidie eburorum:qui una cum Am¬
biorige consilium inierat. ȩxate iam confectus cum laborem belli
aut sugȩ ferre non posser: omnibus precibus detestatus Ambio¬
rigem qui elus consilii auctor fuisset. taxo cuius magna ingal¬
lia germaniaq copia est se exanimauit. Segnicondrusiqi exgen¬
te e⁊ nurero germanoꝵ. qui sunt inter eburones rreueros q le¬
gatos q adi cesarem miserunt oratum ne se in hostum irumero
duceret. neue omnium germanorum qui esseut eitra rhenu
cuisam eise uinam indicaret nihil se de bello cogitauisse. nulla
Ambiorigi auxilia misisse. Cȩsar exploratare e questior utapti¬
uoy siquiacieos eburones ex fuga conuenissent adieu redu¬
cerens amperauuit. suta fecissent fines coꝵ se uiolaturum nega¬
uit sum copiis in tres parres diuisis impedmenta ominisi

Expanded text:
runt; multi ex suis finibus egressi se suaque omnia alienissimis crerunt; multi ex suis finibus egressi se suaque omnia alienissimis crediderunt. Catuvolcus, rex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Ambiorige consilium inierat, aetate iam confectus, cum laborem aut belli aut fugae ferre non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, qui eius consilii auctor fuisset, taxo, cuius magna in Gallia Germaniaque copia est, se exanimavit. Segni Condrusique, ex gente et numero Germanorum, qui sunt inter Eburones Treverosque, legatos ad Caesarem miserunt oratum, ne se in hostium numero duceret neve omnium Germanorum, qui essent citra Rhenum, unam esse causam iudicaret: nihil se de bello cogitavisse, nulla Ambiorigi auxilia misisse. Caesar explorata re quaestione captivorum, si qui ad eos Eburones ex fuga convenissent, ad se ut reducerentur, imperavit; si ita fecissent, fines eorum se violaturum negavit. Tum copiis in tres partes distributis impedimenta omnium