comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cante conspexisse inteepette: suum en. fompeiu: ad
eum mittie rogatuy ut sibi militibusq paitat. Ille ap¬
pellatꝰ respondĩt. Si uelie secui colloqui licere : specare a
multitudine impetrari posle: quod ad milieu salutes
pertineae. Ipsi uõ suł nocitũ ua inq eam rẽ se suam f¬
dem in eponere. Illecũ cocta saucio cõmunicat si uidt
pugnasue excedane & cui abiorige una colloquant᷑ speta¬
re ab eo de sua ac militu salute impetrari posse. Cocta
se ad armatu hostem itur negat atq ĩ eo pecseuerat
Sabinus quos in pntia eribunos militum crccu se habe¬
bat & primorꝵ ordinu centuriones se sequi uib&. Et
cui propius ad Ambiorigem accessiss& uissus arma abi¬
Itere imperatu facie: siisq ut ide faciant imperat: In¬
teci diui de condicionibs inter se agunt. longiorq consul¬
to ab Ambiorige instituit sermo. Paulatis circuuentꝰ
interficitur. sum uõ suomore uic toriam conclamãt¬

Expanded text:
tantem conspexisset, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad tantem conspexisset, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad eum mittit rogatum ut sibi militibusque parcat. Ille appellatus respondit: si velit secum colloqui, licere; sperare a multitudine impetrari posse, quod ad militum salutem pertineat; ipsi vero nihil nocitum iri, inque eam rem se suam fidem interponere. Ille cum Cotta saucio communicat, si videatur, pugna ut excedant et cum Ambiorige una colloquantur: sperare ab eo de sua ac militum salute impetrari posse. Cotta se ad armatum hostem iturum negat atque in eo perseverat. Sabinus quos in praesentia tribunos militum circum se habebat et primorum ordinum centuriones se sequi iubet et, cum propius Ambiorigem accessisset, iussus arma abicere imperatum facit suisque ut idem faciant imperat. Interim, dum de condicionibus inter se agunt longiorque consulto ab Ambiorige instituitur sermo, paulatim circumventus interficitur. Tum vero suo more victoriam conclamant
Abbreviated transcription (Latin):
sone fugiebant. Interi eam partem nudari necesse erat&
ab lattie aperto tela recipi. Rursus cu in eum locum unde
erane egressi reuerti ceperane &abhis qui cessecant & ab has
qui proximi steterant ci cũueniebant᷑. Si aũt locum
tenere uellent: nec uireuei locus relinquebatur neq: a
tanea multitudine coniecta cela confeiti uitare pote¬
tane eñ toe in cõmodis confliceati multis uulnetibe ac-¬
ceptis resistebant & magna parte diei consumpta. cum
a prima luce ad horai octauam pugnaretur nihil ꝙ
ipsis essee indignum omittebane tum .I. baluentio: qui
superiore anpio primui pillui duxerae uiro forti & mage
auctoritatis ut tũq femur eragula traiititur. Q. luca¬
nius euide ordinis fortissime pug̃tins du cutũ uento filio
subuenit: ineficitur .L.cocta legatus omnes cohoites ordi¬
nesq adhortans c̃ aduesu osfunda uulnerat᷑. His reb
permocus o: titutius cu procul Ambiorigem suos cohor¬

Expanded text:
sime refugiebant. Interim eam partem nudari necesse erat sime refugiebant. Interim eam partem nudari necesse erat ab latere aperto tela recipi. Rursus cum in eum locum unde erant egressi reverti coeperant, et ab eis qui cesserant et ab eis qui proximi steterant circumveniebantur; sin autem locum tenere vellent, nec virtuti locus relinquebatur, neque ab tanta multitudine coniecta tela conferti vitare poterant. Tamen tot incommodis conflictati, multis vulneribus acceptis resistebant et magna parte diei consumpta, cum a prima luce ad horam octavam pugnaretur, nihil quod ipsis esset indignum committebant. Tum Tito Balventio, qui superiore anno primum pilum duxerat, viro forti et magnae auctoritatis, utrumque femur tragula traicitur; Quintus Lucanius, eiusdem ordinis, fortissime pugnans, dum circumvento filio subvenit, interficitur; Lucius Cotta legatus omnes cohortes ordinesque adhortans in adversum os funda vulneratur. His rebus permotus Quintus Titurius, cum procul Ambiorigem suos cohor
Abbreviated transcription (Latin):
ab impedimentis petere atq abcipere ꝓperat&. Clamo¬
re & fletu omnia completent. Ae karbatis consilium
non defuie. Nam duces eoꝵ tota accie pronunciare ius¬
secune ne quis a loco disceder&. Illor esse predam atq
illis resecuari quȩ cũq: romani reliquissene. Proinde oĩa
inuictoria posita existimare. Exant & uiceute & nuo
pugnãdi pares nostri. tam & si aduce et a fortuna desere¬
baneur. tamen omne spem salutis inuictute ponebant
Et quociens queq cohors procurrebant ab ea parte magꝰ
numecus hostiu cadebat: Quare aĩaduersa Ambioriꝵ
pronunciati uib& ut procul tela coniiciant neu ꝓpius
accedant: &qua in partem romani impetu fecerunt ce¬
dane: leuitate drmor & cotidiana exectitatione nin
his noceti posse. Ruesus se ad signa recipientes in sequant᷑.
Quo precepto ab his diligentissime obsecuato: cui quȩ pia
cohors ex orbe excessetat atq impetu fecerat: hostes uelocis¬

Expanded text:
ab impedimentis petere atque arripere properaret, clamoab impedimentis petere atque arripere properaret, clamore et fletu omnia complerentur. At barbaris consilium non defuit. Nam duces eorum tota acie pronuntiare iusserunt, ne quis ab loco discederet: illorum esse praedam atque illis reservari quaecumque Romani reliquissent: proinde omnia in victoria posita existimarent. Erant et virtute et studio pugnandi pares; nostri, tametsi ab duce et a fortuna deserebantur, tamen omnem spem salutis in virtute ponebant, et quotiens quaeque cohors procurrerat, ab ea parte magnus numerus hostium cadebat. Qua re animadversa Ambiorix pronuntiari iubet, ut procul tela coniciant neu propius accedant et, quam in partem Romani impetum fecerint, cedant levitate armorum et cotidiana exercitatione nihil eis noceri posse, rursus se ad signa recipientes insequantur. Quo praecepto ab eis diligentissime observato, cum quaepiam cohors ex orbe excesserat atque impetum fecerat, hostes velocis
Abbreviated transcription (Latin):
Quod plerũ q hus accidere consueuit qui in ipso negocia
consiliui capete coguntue. At cocta qui cogitass& hec posse
in ieinere accidere: aeq obea c̾am profeotionis auctor nõ
fuiss& nulla in re cõi saluti deetat. Et in appellandis co-¬
horeandisq militib imperatotis & ĩpugna militis officia
prestabat. Eumq ꝑꝑ longitudine agminis minus facere
omnia perse obire & quid quoquo loco faciendum esse
prouidere possene: uissetune pronunciati ut impedim̃¬
ea relinquerene atq in orbe consisterent quod consiliu
& sine eius modi casu reprehendendũ non est tñ in com¬
mode accidit. Nam & nostris militib spem minuit &¬
hostes adpugnandu alacuores effecit : quod non sine sũ¬
mo timore & despecatione id factus uidebatur. Prete¬
cerea accidit quod fieu necesse erat ut uulgo milites
absignis discederẽe: quȩq quisq eoꝵ catissimã habebat

Expanded text:
quod plerumque eis accidere consuevit, qui in ipso negotio quod plerumque eis accidere consuevit, qui in ipso negotio consilium capere coguntur. At Cotta, qui cogitasset haec posse in itinere accidere atque ob eam causam profectionis auctor non fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appellandis cohortandisque militibus imperatoris et in pugna militis officia praestabat. Cum propter longitudinem agminis minus facile omnia per se obire et, quid quoque loco faciendum esset, providere possent, iusserunt pronuntiare, ut impedimenta relinquerent atque in orbem consisterent. Quod consilium etsi in eiusmodi casu reprehendendum non est, tamen incommode accidit: nam et nostris militibus spem minuit et hostes ad pugnam alacriores effecit, quod non sine summo timore et desperatione id factum videbatur. Praeterea accidit, quod fieri necesse erat, ut vulgo milites ab signis discederent, quae quisque eorum carissima haberet,
Abbreviated transcription (Latin):
relinquere cogeretur. Omnia ex cogitantur. Qua re nec
sine periculo maneatur & lagtorẽ milieu & uigiliis
pericului augeatur prima lũce sic ex castus prosiciscut
ut quib ess& persua su non ab hoste sed ab homine ami¬
cissimo ambiotige consiliu dacum longissimo agmine
maximusq impedimentis. At hostes postẽã ꝙͣ ex noc tur¬
no fremitu uigiliisq de profectione eoꝵ sensecunt: col¬
locatis insidiis ꝑ bipaitito in siluis opoctuno atq occulto
loco a milib passuu cricie duob romanor aduentu
expectabane & cur̃ se maior pars agminis in magnã
conuallem dimisiss& ex utcaq parte eius uallis subito
se ostendecunt nouissimos premere & ptimos prolubẽ
ascensũ atq iniquissimo nostror loco preliu cõmiete
ceperunt. su demu ficiocius qui nihil ante prouidiss&
trepidare & concĩrsare cohortesq disponere. Hec tñ
ipsa timide: atq ue eui omnia deficere uiderentur

Expanded text:
relinquere cogeretur. Omnia excogitantur, quare nec relinquere cogeretur. Omnia excogitantur, quare nec sine periculo maneatur, et languore militum et vigiliis periculum augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur, ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine maximisque impedimentis. At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu vigiliisque de profectione eorum senserunt, collocatis insidiis bipertito in silvis opportuno atque occulto loco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adventum exspectabant, et cum se maior pars agminis in magnam convallem demisisset, ex utraque parte eius vallis subito se ostenderunt novissimosque premere et primos prohibere ascensu atque iniquissimo nostris loco proelium committere coeperunt. Tum demum Titurius, qui nihil ante providisset, trepidare et concursare cohortesque disponere, haec tamen ipsa timide atque ut eum omnia deficere viderentur;
Abbreviated transcription (Latin):
biea cui a cocta primisq ordinibus acriter resisteret᷑ :
uincite inquie si iea uultis sabinus & clatiore uoce
ut magna parssmilitus exaudiret. Neq inꝗe is sus
qui grauissime ex uobis mortis peciculo cecrear. Hi saprent
si grauius quid acciderit absee ratione: deposcent qui si ꝑ
et liceat pecendino die cu proximis hibernis cõiuncti cõ¬
munem curreliquis belli cãiũ substineant non reiecti
relegati longe a ceteris aue ferro aut fame ineeceane. Co¬
surgicue ex consilio comprehendũt uerũq & orant ne sua
dissensione & pertinatia rem in sũmu periculu deducãt
facilime esse tem seu maneane seu proficistant᷑ sed mouĩ
unũ oms sentiantut ac prebene contra isensione nullã
se salute prospicere. Res dispueatione ad mediam noc¬
giliis reliqua pars noctis cu sua quisq miles ciccuspicer&
quid secui portare posse quid ex instrumento hibernoꝵ

Expanded text:
bita, cum a Cotta primisque ordinibus acriter resisteretur, " bita, cum a Cotta primisque ordinibus acriter resisteretur, " Vincite," inquit, " si ita vultis," Sabinus, et id clariore voce, ut magna pars militum exaudiret; "neque is sum," "qui gravissime ex vobis mortis periculo terrear: hi sapient; si gravius quid acciderit, abs te rationem reposcent, qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis coniuncti communem cum reliquis belli casum sustineant, non reiecti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut fame intereant." Consurgitur ex consilio; comprehendunt utrumque et orant, ne sua dissensione et pertinacia rem in summum periculum deducant: facilem esse rem, seu maneant, seu proficiscantur, si modo unum omnes sentiant ac probent; contra in dissensione nullam se salutem perspicere. Res disputatione ad mediam nocgiliis reliqua pars noctis, cum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hibernorum
Abbreviated transcription (Latin):
sene & cum aliquid calamitatis in proyimis hibeenis es
aliter carnutes intecficiendi telgetii consilium fuisse
capturos. Neq eburones si ille adesset tanta contem¬
ptione nostri ad castra uenturos esse: non hoste aue¬
torei sed rem spectare. subesse rhenum magno esse ger-¬
manis doloti Ariouisti morte Esupetiores nostras uic¬
torias ardere galliam eoe contumeliis acceptis sub pR.
cta Fostremo quis hoc sibi peduaderet sine certa te am¬
biorigem ad cius modi consiliu descendisse: sua sñam
in ueraq parte esse tutam. Si nihal esset diccius. nullo
cui periculo ad proximam legione pecuenturos. si gal¬
lia omnis cu germanis consentire : unam esse posita
incelecitate salucem. Cocte quide atq eori qui cort¬
dissentir& consiliu: que hr̃et exitum. in quo si p̃ns
periculu non sit: at certa longinqua obsidione fame
esset timenda. Hac inueraq parte disputatione ha¬

Expanded text:
sent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis esssent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis essaliter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse. Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias; ardere Galliam tot contumeliis acceptis sub populris exstincta. Postremo quis hoc sibi persuaderet, sine certa re Ambiorigem ad eiusmodi consilium descendisse? Suam sententiam in utramque partem esse tutam: si nihil esset durius, nullo cum periculo ad proximam legionem perventuros; si Gallia omnis cum Germanis consentiret, unam esse in celeritate positam salutem. Cottae quidem atque eorum, qui dissentirent, consilium quem habere exitum? In quo si non praesens periculum, at certe longinqua obsidione fames esset timenda. Hac in utramque partem disputatione ha
Abbreviated transcription (Latin):
dicebantur tñ non negligenda existimabant maxime¬
q hac re permouebantur ꝙ ciuitatem ignobilem atq hu¬
milem eburonui sua sponte pͦ .R. bellu facere ausã uix
erat credendum. Itaq consilium rem defecune magͦq
intec eos existit controuesia. Lucius Aurunculeuãs
complures bribuni militu & ptimor ordinu cẽturiões
nihil temere agendu neq in hibemis in uissu Cȩsatis dice¬
dendum existimabant quantas uis magnas & copias
germanoꝵ substineri posse munitis hibetnis docebãt.
rem esse eestimonio ꝙ primu hostium impetũ multis
ultro uulnetib illatis fortissime substinuorũt. re
frumentatia non pͥmi. Interea & ex proꝵimis hibernis
&a Cesare conuẽtura subsidia. Postremo quid esset le¬
uius aue curpius q auctore hoste de sumis rebus ca-¬
pere consiliu. Coneta ea fitutiꝰ sero factiros damitat.
cui maiores manus hostiui adiũctis geemanis conuenis¬

Expanded text:
dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximedicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque hac re permovebantur, quod civitatem ignobilem atque humilem Eburonum sua sponte populo Romano bellum facere ausam vix erat credendum. Itaque ad consilium rem deferunt magnaque inter eos exsistit controversia. Lucius Aurunculeius compluresque tribuni militum et primorum ordinum centuriones nihil temere agendum neque ex hibernis iniussu Caesaris discedendum existimabant: quantasvis magnas copias etiam Germanorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia: postremo quid esse levius aut turpius, quam auctore hoste de summis rebus capere consilium? Contra ea Titurius sero facturos clamitabat, cum maiores manus hostium adiunctis Germanis convenis
Abbreviated transcription (Latin):
facile galsos gallis negare potiusse. preserti cum de recu¬
peranda cõi libertatẽ consilium initum uideretur. ꝗbr
qm̃ propietate satisfecerit habere nũc serationem ot¬
ficii pro bñficiis cesaris monere orare ti tirciu pro ho-¬
spicio ue suȩ ac militu saluti consulat magnam ma¬
mu germanor: conductam thenũ eransisse. hanc af¬
fore bi duo ipsor esse consiliu uelint: prius q finitimi
sentiane eductos ex hibernis milites aut ad Cicerone
aut ad Labienum deducere: quoralter milia passu¬
um cirtiter quanquaginea. Alter paulo complius ab
his absit. Illud se polliceti & ure uirando confitmare
tueum iter pet fines dature. quod cu faciat & ciuitati
sese consulere ꝙ hibernis leuetur. Et cȩsatipro eius me¬
ritis gratias referre: Hac oratione habita descedit Am¬
biorix Carpienus & Iunius : quȩ audiecunt ad legatos
detulerunt. Illi repentina re perturbati & si ab hoste ea

Expanded text:
facile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recufacile Gallos Gallis negare potuisse, praesertim cum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat. Magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc adfore biduo. Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, quorum alter milia passuum circiter quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit. Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum; quod cum faciat, et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Caesari pro eius meritis gratiam referre. Hac oratione habita discedit Ambiorix. Arpineius et Iunius, quae audierunt, ad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea
Abbreviated transcription (Latin):
euerae. Apud quos Ambioroꝵ ad hunc modum locutꝰ
est. Sese pro cesaris in se beneficis płũi ei confiteti de¬
bere: ꝙ eius opera stipendio liberatus esseꝙ ad uatias
finitimis siis pendere consuess& ꝙq ei & filius et fẽd
filius a cesare remissi essent quos aduatia obsidum nũo
missos apud se in secui tute & catenis tenuissene. Neq
id quod fecerat de oppugnatione castror aut uidicio
aue uoluneate sua fecisle sed coactu ciuitatis suaq esse
huius modi imperia ut non minus haber& uitis in se mł¬
titudo q̃ ipse in multieudines: tiuitati porro hanc fu-¬
iste belli causam : ꝙ repentinȩ galloꝵ coniucationi resiste
non potuerit id se facile ex humilitate sua probate pos-
se ꝙ non adeo sit imperitus rerue suis copiis pR. suꝑ¬
ari posse confidat: Sed esse ingallia cõe consiliu omni¬
bus hibetnis cȩsacis oppugnandis hunc esse dictu diem
ne qua legio alteri legioni subsidio uenire poss&. Non

Expanded text:
uerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus uerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: sese pro Caesaris in se beneficiis plurimum ei confiteri debere, quod eius opera stipendio liberatus esset, quod Aduatucis, finitimis suis, pendere consuesset, quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Aduatuci obsidum numero missos apud se in servitute et catenis tenuissent; neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut iudicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis, suaque esse eiusmodi imperia, ut non minus haberet iuris in se multitudo quam ipse in multitudinem. Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit imperitus rerum ut suis copiis popuari posse confidat. Sed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset; non
Abbreviated transcription (Latin):
locumq hbernis esse municui Diebus cucitet. UU: qui¬
bus in hibera uenei est inieium repentini tumules
ac defectionis ortum ẽ ab ambiorige & catideo qui
cum ad fines regni sui Sabino cactȩq prestro fiuissent
frumentaq in hiberna comportauissent induciomari
treuiti nuneiis impulsi suos concitauetũt: subitoq ꝙ¬
pressus lignatoribus magna manu ad castta oppugna¬
cum uenerune: Cum celerieer arma nostri cepissent
uallumq ascendis sent aeqr una ex parte hispanis equi¬
cibus cmissis equestei prelio superiores fuissent: despeca-¬
tare hostes suos ab oppugnatione reduxetunt : Func suo
more conclamauerunt uei aliqui ex nostas ad colloqui¬
um prodirent habere sese que de re cõi dicere uellent:
quibus rebus controuesias minui posse specarene mit¬
tieur ad eos colloquendi causa. G. carpineius eques roma
ia ante uisiu cȩsaris ad ambi origem uentitare consũ-¬

Expanded text:
locumque hibernis esse munitum. Diebus circiter XV, quilocumque hibernis esse munitum. Diebus circiter XV, quibus in hiberna ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco; qui, cum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt. Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione reduxerunt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent. Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques Romaniam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare cons
Abbreviated transcription (Latin):
lib passuu centum continebantur. Ipse interea quoad
iegiones collocatas munitaq hiberna cognouiss& ĩ gal¬
lã morati constieuie. Erae ĩ catmutib summo loco
nacus sasiectus huius maiores in sua ciuitate regnũ
obeinuetãt. Huic cȩsir peo eius uictute atq in se bñ¬
uolentia ꝙ in omnibus bellis singulati eius opera fue¬
cae usus maior  locum restituerat. Fecci hunc ias
annus regnaneem inimici ia multi pała exciuitate
multis austotib cum interfecetunt. Defectur ea res ad Gesare
Ille ueritus ꝙ ad plures pertinebat ne ciuitas eorꝵ impulsi¬
one deficere: L. Plancu cui legione ex belgis celeriter in
carmites proficisci uibe ibiq huemare: quorq opera cogͣ¬
uerat lasietiũ in tecfectum hos comprehensos ad se se mit¬
tere Interii ab omnib legatis questoribusq quibus legi¬
ones cradiderat certior factus est in hiberna peruentu:

Expanded text:
libus passuum centum continebantur. Ipse interea, quoad libus passuum centum continebantur. Ipse interea, quoad legiones collocatas munitaque hiberna cognovisset, in Gallia morari constituit. Erat in Carnutibus summo loco natus Tasgetius, cuius maiores in sua civitate regnum obtinuerant. Huic Caesar pro eius virtute atque in se benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius opera fuerat usus, maiorum locum restituerat. Tertium iam hunc annum regnantem inimici, multis palam ex civitate eius auctoribus, eum interfecerunt. Defertur ea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures pertinebat, ne civitas eorum impulsu deficeret, Lucium Plancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnutes proficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoverat Tasgetium interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus legatis quaestoreque, quibus legiones tradiderat, certior factus est in hiberna perventum
Abbreviated transcription (Latin):
mentu ingallĩas ꝓꝑ siecieates angustius peruenetat
coactus est aliter ac superiorib annis execcitu in hib̵¬
nis collocare legionesq in plures auitates distribuere
Ex quibus unam ĩ morinos ducendag R. fabio legato de¬
dic. Alteram in neciuos &. ciceroni Teccia ĩ esuos.L.
Roscio. Quarta in themis cum .T. labieno in confinio tre-¬
uiroꝵ hiemare iussie: Tres in belgis collocauie. His
conscripserat & cohortes quinq in eburones : quor pars
maxima est inter mossam ac thenu: qui sub imperio am¬
biorigis & catuoler erant misie. His militibus Q. Titutiũ
sabinu & L. Autunculeiu coctam legatos preesse uissit
Ad hunc modui destributis legionib facillime inopie fru-¬
mentariȩ sele mederi posse existimauie: aeq harꝵ iñ
omniui legionui haberna preter ea qua. Lroscio paca-¬
tissimai & quietis sima partem dederat ducenda mi-¬

Expanded text:
mentum in Gallia propter siccitates angustius provenerat, mentum in Gallia propter siccitates angustius provenerat, coactus est aliter ac superioribus annis exercitum in hibernis collocare legionesque in plures civitates distribuere; ex quibus unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios Lucio Roscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confinio Treverorum hiemare iussit. Tres in Belgis collocavit: eis conscripserat, et cohortes V in Eburones, quorum pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, qui sub imperio Ambiorigis et Catuvolci erant, misit. Eis militibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit. Ad hunc modum distributis legionibus facillime inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit. Atque harum tamen omnium legionum hiberna praeter eam, quam Lucio Roscio in pacatissimam et quietissimam partem ducendam dederat, mi
Abbreviated transcription (Latin):
mare. Naues inuenie refectas Nis deductis ꝙ & capti¬
uor magnu nĩ habebat & nõnulle tempestate
deperierant̃ naues duob cõmeatib execcitum reporta¬
re instituit: ac sic accidie uti ex tãto nauium nume.¬
ro toe nauigationibus: neq hoc neq superiore anno
ulla cio nauis: quȩ milites porear& deuderaretur: At
ex his que in anes excontinenti ad eu remieterentur
& peioris commeatus expositis militibus & quas postea
Labiends faciendas cutauerat nuo. Ix per paucȩ locui
caper& reliquȩ fere om̃s reficerentur. quas cu alĩq¬
diui Cȩsar fcustea expectasset ne añi epte a nauigatione
excluderetut ꝙ equi noctiũ suberat necc̃io angũstius
miliees collocauit ac sũma exanquilitate consecuta. Se¬
cunda inita cu soluisse uigilia ptima luce terra at¬
cigie: omnesq incolumes naues perduxit. Subductis na-¬
uĩb coneilioq galloꝵ samat hobrine pcacto ꝙ eo año su¬

Expanded text:
mare, naves invenit refectas. His deductis, quod et captimare, naves invenit refectas. His deductis, quod et captivorum magnum numerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant naves, duobus commeatibus exercitum reportare instituit. Ac sic accidit, uti ex tanto navium numero tot navigationibus neque hoc neque superiore anno ulla omnino navis, quae milites portaret, desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur et prioris commeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram attigit omnesque incolumes naves perduxit. Subductis navibus concilioque Gallorum Samarobrivae peracto, quod eo anno fru
Abbreviated transcription (Latin):
nibuis quatuor reges preerant. Cintotix catiulius: ta¬
ximagulus segonaꝵ nuncios mittit atq his impe¬
rat uei coactis omnib copiis castra nauadia deim¬
prouuso adoriantur atq oppugnent. Hi cu ad cast᷑
uenis sene nostri ecuptione facta multis eoꝵ inter¬
fectis capto Enobili duce lugotorige suos incolumeᷤ
reduxerunt. Cassuelanus hoe prelio nunciato tot
dettimentis acceptis uastatis finib maꝵime E per¬
moeus defectione ciuitatu legatos peratrebatem co¬
mium de dedicione ad Cesare mietit: Ce sarcũ constitu¬
illet hyemare in contiẽti proptet repentinos galliȩ mo-¬
tus neq multũ estatis superess& atq id faciłe extrali
posse ineelligere : Obsides imꝑae ee qđ in annos singulos¬
uectigalia pR. brieania pender& constituie incerdi¬
cit atq imperat. Casiuelano ne Mandubratio neu tͥ¬
nouantib noceat. Obsidib acceptis execcitu deduc ad

Expanded text:
nibus quattuor reges praeerant, Cingetorix, Carvilius, Tanibus quattuor reges praeerant, Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso adoriantur atque oppugnent. Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos incolumes reduxerunt. Cassivellaunus hoc proelio nuntiato tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatum legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit. Caesar, cum constituisset hiemare in continenti propter repentinos Galliae motus, neque multum aestatis superesset, atque id facile extrahi posse intellegeret, obsides impeulo Romano Britannia penderet constituit; interdicit atque imperat Cassivellauno, ne Mandubracio neu Trinobantibus noceat. Obsidibus acceptis exercitum reducit ad
Abbreviated transcription (Latin):
fensũ atq ab omni milicum inuicia prohibieis . Cõma¬
gni sengoriaci anchalides Bibroci crassi legationib
missus sese cesari dedune. Abhis cognoscit non longe
ab eo loco oppidi Cassiuelani abesse sileus paludibusq ⁊
munitu quo satis magnus hominu pecorisq numetꝰ
conuenerat. Oppidum aũt freitani uocant cu silua
impedicas uallo atq fossa munierũt. Quo in cursionis
nos tuu uitande causa conuentre consuerante eo
proficiscitur cui legionib Locum reperiie egregie na¬
tura atq opere mũnitum: tñ hunc duabe partib op¬
pugnare concendit. Hostes paulisper morati militu¬
nostroꝵ impetum non tulerunt. seseq exalia parte op¬
idi eiecetunt. Magnus ibi numerus peoꝵ repertus mł¬
tiq in fuga sunt comprehensi atq incerfecti : Cui hec
inhis locis geruneur: cassuelanus ad cantium quod
esse ad mare supta demons trauimus : quibus regio¬

Expanded text:
fensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimafensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimagni, Segontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari dedunt. Ab his cognoscit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa munierunt, quo incursionis hostium vitandae causa convenire consuerunt. Eo proficiscitur cum legionibus: locum reperit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex partibus oppugnare contendit. Hostes paulisper morati militunostrorum impetum non tulerunt seseque alia ex parte oppidi eiecerunt. Magnus ibi numerus pecoris repertus, multique in fuga sunt comprehensi atque interfecti. Dum haec in his locis geruntur, Cassivellaunus ad Cantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regio
Abbreviated transcription (Latin):
batur: ut neq longius ab agmine legionum discedi e¬
sar pateretur: Et cm̃ in agrõs uastandis ince idisq fa-¬
ciendis hostibus noceretur q̃tu labore atq itinere legi¬
onarii milites efficere pocerant. intecu teraouantes p¬
pe firmilsima ea regionum ciuitas: ex qua mandu¬
bratius adolescens Cȩsaris fidem secutus ad eu in con¬
tinente galliam uenerat ciuus pater in ea cuuta¬
te regnum obeinuerat interfectusq erat a cassiuela¬
no ipse fuga mortem iutauerat. legatos ad cesarem
mittũt pollicenturq sese ei dedituros atq imperata
facturos petunt ue mandubrachiu ab iniutia cas¬
siuelani defendae atq in ciuitatem mietat: qui pre¬
sit. imperiumq obtineat: His cȩsar imperat obsides qͣ¬
draginta frumentumq execcitiu mandubrachiũ¬
q ad eos mietie. Illi imperata celeriter fecerunt. obsi¬
des ad nui fcumencuq miserunt. łrinouantib de¬

Expanded text:
batur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caebatur ut neque longius ab agmine legionum discedi Caesar pateretur, et tantum in agris vastandis incendiisque faciendis hostibus noceretur, quantum labore atque itinere legionarii milites efficere poterant. Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos; petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtineat. His Caesar imperat obsides quadraginta frumentumque exercitui Mandubraciumque ad eos mittit. Illi imperata celeriter fecerunt, obsides ad numerum frumentumque miserunt. Trinobantibus de
Abbreviated transcription (Latin):
xebus cognitis a captuus perfugisq ȩiat premisso equi¬
tatu confestim legiones subsequi uissie. Sed ea celerita
te & eo impetu milites iecunt cu capite solo ex aqua
extarent: ut hos tes impetu legionu atq equitatum
substinere non possene: ripasq dimieterẽt. ac se fuge
mandarent. Cassielanus ut supra demonstrauimu
omni deposiea spe contentionis : dimissis amplioribus
copiis mailibus cieciter. uior. effadarioꝵ relictis: iti¬
neca nostra secuabat paululu exuia excedebat. locis-¬
q impeditis ac silues trib sese occultabat atq his regio-¬
nibus quibus nos iter facturos cognouerat. Pecora atꝙ
homines ex agcis in siluas compellebat. Et cu equitatus¬
noster liberius predandi uastandiq cã se in agros ciie¬
ret omnibe uiis semituq esedarios ex siluis emittebat et
magno cum peciculo nostror execcitu cui his conflige¬
bat atq hoc metu latius euagati prohibebat. Relinq̃¬

Expanded text:
rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equirebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit. Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent. Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis amplioribus copiis milibus circiter quattuor essedariorum relictis itinera nostra servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos iter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et, cum equitatusnoster liberius praedandi vastandique causa se in agros eiecerat, omnibus viis semitisque essedarios ex silvis emittebat et magno cum periculo nostrorum equitum cum eis confligebat atque hoc metu latius vagari prohibebat. Relinque
Abbreviated transcription (Latin):
legato miss set repente ex omnibus pactibus ad pabula¬
totes aduola uecunt sic ut absignis legionibusq non
absisterent. Hostri alactiter in eor im̃petu facto repu¬
lerunt. neq finem sequendi fecetunt. Qui subsidio cõ¬
fui equices cu post legiones uiderunt precipites hostes
egerunt magnoq eoꝵ nũo interfecto neq sui colligẽ¬
dimeq consistendi aut ex essedis desiliendi faculeatem
dederunt: ex hac fuga protinus. quȩ undiq conuenerãt
auꝵ discesserunt neq postid tempus summis copis no¬
biscu hostes contenderunt. Cȩsar cognito consilio eor
ad flumen chemesim in fines cassiuelati exercitu dux̃:
quod flumen uno omnino loco pedibus atq hoc egre trã¬
sici potest. Eo cui uenis s& animaduertit ad alteram
fluminis cipam magnas esse copias hostiu instrpotas
Ripa aũt erat acut̾is sudibus prefixis munita: Euiss
genecis sub aqua defixȩ sudes flũẽ tegebantur. His

Expanded text:
legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulalegato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent. Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent, praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desiliendi facultatem dederunt. Ex hac fuga protinus, quae undique convenerant, auxilia discesserunt, neque post id tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt. Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest. Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas; ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur. His
Abbreviated transcription (Latin):
stros ꝑꝑ grauitatem armor. ꝙ neq insequi cȩdentes pos-¬
sene: neq absignis discedere auderent minus aptos esse ad
huius gñis hõstem. E quites aue magno cu peticulo pͥ-
dimicare propter ea: ꝙ illi & consulto pletunq cederẽt
&cum paulum a legionib nostros remouissent & exede
desilirent & pedib dispari prelio contenderent. Equestri
aũt prelii ratio &cedentibus & in sequentibus & paratq
idem periculu inferebat. Accedebat huc ut nunq cõ¬
ferti sed rari magnisq interuallis preliarentur statio¬
nesq dispositas haberent: aesalios alii deinceps exciperent
integriq & recente defatigatis succederent. Postero die¬
cum procul a casbeis hostes in collib constituissent. ta¬
ti se ostendere & leuius q̃ ptidie nostros equites prelio la¬
cessere ceperune. Sed meridie cum Cesar pabulandi aã
tres legiones atq omnes equitatum cum. E. Trebonio

Expanded text:
stros propter gravitatem armorum, quod neque insequi cedentes posstros propter gravitatem armorum, quod neque insequi cedentes possent neque ab signis discedere auderent, minus aptos esse ad huius generis hostem, equites autem magno cum periculo proelio dimicare, propterea quod illi etiam consulto plerumque cederent et, cum paulum ab legionibus nostros removissent, ex essedis desilirent et pedibus dispari proelio contenderent. Equestris autem proeli ratio et cedentibus et insequentibus par atque idem periculum inferebat. Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent. Postero die procul a castris hostes in collibus constiterunt rarique se ostendere et lenius quam pridie nostros equites proelio lacessere coeperunt. Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio
Abbreviated transcription (Latin):
equitatu nostro in itinere conflixerunt: eñ ut nostri
omnib partib supetiores fuecint aeq omnes in siluas
collesq compulerint. Sed complurib intecfectis cupidi.¬
us in secuei nonnullos ex suis amiserunt. At illi intecmis¬
sospatio imprudentib nostris atq occupatis in muniti¬¬
one castroꝵ subito se esilius eiecetunt impetuq in eos
facto qui erant in statione pro casteis collocati acriterpu¬¬
gnauecune duabusq missis subsidio conortib a Cesare
atq his primis legionu duaꝵ cui hec per exiguo inter¬
misso loci spacio interse constitius sent nouo g̃ne pugnȩ
perterritis nos tris per medios audacissime ꝑtupecũt
seq inde in columes receperune. Eodem die: Q laberius
durus cribunus militu interficit᷑. Illi plurib submissi
cohortibo reppelluntur. Toto ħ genere pugnȩ cu sub ocu-¬
lis omnium ac pro castris dimicaretur intellectum est no¬

Expanded text:
equitatu nostro in itinere conflixerunt, tamen ut nostri equitatu nostro in itinere conflixerunt, tamen ut nostri omnibus partibus superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint. Sed compluribus interfectis cupidius insecuti nonnullos ex suis amiserunt. At illi intermisso spatio imprudentibus nostris atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto qui erant in statione pro castris collocati, acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spatio inter se constitissent, novo genere pugnae perterritis nostris per medios audacissime perruperunt seque inde incolumes receperunt. Eo die Quintus Laberius Durus, tribunus militum, interficitur. Illi pluribus submissis cohortibus repelluntur. Toto hoc in genere pugnae, cum sub oculis omnium ac pro castris dimicaretur, intellectum est no
Abbreviated transcription (Latin):
ei nulla est abiecta terra. Sed eius angulus latecisma¬
xime ad germaniam spectat. Hec milia pas luui octĩ¬
gente in longitudine existimatue. Ita omnis insula
incictuitu est uices centu milibus passuu. Ex hil
omnibus longe humanissimi qui cantiũ in colunt : q̃
regio est matitima omnis neq multum gallica dif-¬
fecunt consuetudine. Interiores pleciq fcumenta nõ
secunt: & sed lacte & camne uiuũt pellibusq sunt uesti¬
ti. Omnes uõ brieani sese nitro inficiunt ꝙ ceculeum
efficit coloreme aeq hoc hortidiores sunt inpugnaa¬
spectu capilloq sunt propnissõ atq omni parte corpo¬
tis tasa preter caput & labrum superius. UNores¬
habent deni duodeniq incerie comunes & maxime fratre
cu fratribus parentesq eu liberiss sed siqui sunt ex his na-¬
ti coꝵ habent᷑ libeti: quoꝵ primũ uirgo quȩq deduc̃¬
ca est. Equites hostiuim essedariiq acritẽr prelium cũ

Expanded text:
arti nulla est obiecta terra, sed eius angulus lateris maarti nulla est obiecta terra, sed eius angulus lateris maxime ad Germaniam spectat. Hoc milia passuum octingenta in longitudinem esse existimatur. Ita omnis insula est in circuitu vicies centum milium passuum. Ex his omnibus longe sunt humanissimi qui Cantium incolunt, quae regio est maritima omnis, neque multum a Gallica differunt consuetudine. Interiores plerique frumenta non serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu; capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. Vxoreshabent deni duodenique inter se communes et maxime fratres cum fratribus parentesque cum liberis; sed qui sunt ex his nati, eorum habentur liberi, quo primum virgo quaeque deducta est. Equites hostium essedariique acriter proelio cum
Abbreviated transcription (Latin):
linam gustare & ansere fas non ꝑutane. Hec tñ alunt
animi uolupeatisq causa: loca sunt temperatiora qͣ
ingallia : remissioribusq frigotibus. Insula nautt̃q
uer appellantur ad ociente solem: inferior ad meridĩẽ
spectat. Hoc pertinet ciecitet milia passuu octingenta
Alter uergit ad hispaniam atq occidentem solem : qua
exparee est hibnia dimidio minor ut extimatur q
britania. Sed pati spacio tranimissus atq ex gallia est
inbrieaniam. In hoc medio cursu est insula quȩ appella-¬
curmona Complures preterea minores subiecte insule
existimantur : de quib insulis nõnulli scripsetunt. Dies
continuos. ꝵ subbruma esse noctes. Nos nihil de eo
peccuncationib reperiebamus : nisi certis ex aqua men¬
sucis breuiores esse qꝗ in continenti noctes uidebamus.
Huius est longitudo la teris ut fert illoꝵ opinio septin¬
geneor miliũ. Tercium est conera setenttiones: cui ꝑ¬

Expanded text:
linam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt linam et anserem gustare fas non putant; haec tamen alunt animi voluptatisque causa. Loca sunt temperatiora quam in Gallia, remissioribus frigoribus. Insula natura trves appelluntur, ad orientem solem, inferior ad meridiem spectat. Hoc pertinet circiter millia passuum quingenta. Alterum vergit ad Hispaniam atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam. In hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona: complures praeterea minores subiectae insulae existimantur, de quibus insulis nonnulli scripserunt dies continuos triginta sub bruma esse noctem. Nos nihil de eo percontationibus reperiebamus, nisi certis ex aqua mensuris breviores esse quam in continenti noctes videbamus. Huius est longitudo lateris, ut fert illorum opinio, septingentorum milium. Tertium est contra septentriones; cui p
Abbreviated transcription (Latin):
sic a mati circiter passuui milia l huic supetiore
tempore cum reliquibus ciuitatibus continua bella ĩ¬
cercesserane. sed nostro aduentu permoti hirtani hũc
toti bello imperioq prefecerant hirtanie pars interior ab
his in colicur: quos natos in insula ipsi memoria petditũ
dicunt. Mlaxitima pars ab his qui prede ac belli infe-¬
rendi causa ex belgis transierunt. Qui omnes fere his
nominib ciuitatum appellantur: quibus orei exciui¬
tatibus eo peruenerunt. Ee bello illato ibi permanserũt
atq agros colere ceperune. Hominus est infinita mul¬
ticudõ crebertimaq edificia fere gallicis consilia. Pe¬
coꝵ magnus numecus. Veuneur aue ere aut nũmo au¬
reo aut̃ anulis ferreis ad cectum pondus exam inatis ꝓ
nũmo. Nascitur ibi plumbu album in medicerancis re¬
Nonibus in maricimis ferum sed euis exigua est copia
Aere utuntur importato.ateria cuiusq genecis
ue in gallia est preter fagum & abietem. Leporem & gal¬

Expanded text:
mari circiter milia passuum LXXX. Huic superiore tempore cum reliquis civitatibus continentia bella intercesserant; sed nostro adventu permoti Britanni hunc toti bello imperioque praefecerant. Britanniae pars interior ab eis incolitur quos natos in insula ipsi memoria proditum dicunt, maritima pars ab eis, qui praedae ac belli inferendi causa ex Belgio transierunt qui omnes fere eis nominibus civitatum appellantur, quibus orti ex civitatibus eo pervenerunt et bello illato ibi permanserunt atque agros colere coeperunt. Hominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere Gallicis consimilia, pecorum magnus numerus. Vtuntur aut aere aut nummo aureo aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo. Nascitur ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis ferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque generis ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem. Leporem et gal
Abbreviated transcription (Latin):
are leginum dano durocõtoꝵ remoꝵ reducit con¬
cilioq̃ in eũ locum gallie indicto de conuitatõe seno¬
num & carmitum qͥoe habere instituit & de Acõe
qui princeps cius consilii fuerat gxauiore sñtia pronũ¬
tiae ac mote maioꝵ suppliciũ sumpsie. nonnulli ui¬
diciũ ueniti profugetũt: quibus cum aqua & igni in¬¬
terde isset duas legiones ad treutooꝵ fines : duas inlĩ¬
gonibus & reliquas ĩ senonũ finibus addixit &ã hibec¬
nis collocauit : fcum̃toq exercitui ꝓuiso ut instituecat

Expanded text:
arum cohortium damno Durocortorum Remorum reducit conarum cohortium damno Durocortorum Remorum reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius consili fuerat, graviore sententia pronuntiata more maiorum supplicium sumpsit. Non nulli iudicium veriti profugerunt. Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Treverorum, duas in Lingonibus, sex reliquas in Senonum finibus Agedinci in hibernis c
Abbreviated transcription (Latin):
edificia quȩ quisq conspexecat incendebant᷑ pre¬
da ex omnibus locis agebatur Fcumẽta non solum
cãta multieudine iimeneoꝵ aeq hominui con-¬
suebãtur. sed &anni t̃pr aeq imbribus procuberãt
citu re õiuu inopia iminere uiderẽt ac sepe ĩ eum lo-¬
cum uencũ est taneo ĩ omnes partes diuiso equitatu
ut nõ modo uisum abse Ambiorigem ĩ fuga cxxcuspi¬
cerent captiui. sed nec & plane abisse exconipectu cõ¬
cenderene ut spe conseꝗdi illata atq infinito labote
suscepeo: qui se sũmam a cesare gcatiam inituros pu-¬
tarent pene na studio uincerent: semperq paulũ
ad sũma fȩlicitatem defuisse uideret aeq ille lace¬
bris aeq saltibus se cciper& et noctu occult̾atus alias
regiones partesq peteret non maiore equitũ presidio
ꝙ quatuo quib solis uita suam c̃õmitere aude¬
baẽ Iali m̃o uastatis regionibus execcitum. Cȩsar du-¬

Expanded text:
aedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeaedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeda ex omnibus locis agebatur; frumenta non solum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbrcitu rerum omnium inopia pereundum videretur. Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar du