comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur.
dificauit p̃terea multa
nes plurimas. equib unũ
edificauit ĩ honorẽ petru a¬
plĩ insuburbio turonice
cuitatis. ante portã castel¬
li beati martini. fecit ⁊ a¬
liud monasteriũ suꝑfiu

Expanded text:
tur. Edificavit preterea multa nes plurimas, e quibus unum edificavit in honorem Petri apostoli in suburbio Turonice civitatis ante portam castelli beati Martini. Fecit et aliud monasterium su
Abbreviated transcription (Latin):
odolore et amarctudine cor¬
dis cum lacͥmis ait. Satisun¬
diq me angustie p̾munt.
Si regnare nõ debent. quid
michi eos enutrisse fuit:
Eis meliuis est mori. quam
tonłi. At ille renunciauit
eis falso licens. Sic dicit re¬
prehendit clotarius puer
seniorẽ. Proietitq ĩ terram.¬
ac defixit cultrum ĩ ascella
euis.Qui transuerberatus.
statim mortiuis ẽ. frater qͦ
eius iunior cum hoc uidis¬
setz proiecit se ad pedes chil¬
deberti flendo dicens. Suc¬
curre michi piissime pater:
ne et ego peream sicut fra¬
ter mens. Tunt childebert
commotus lacrimis ait. Ob¬
secro te clulcissime frater.
ut huius uitam tua lar¬
gitate michi ꝯcedere iubeas:
⁊ quantũcumq uolueris

Expanded text:
dolore et amaritudine cordis cum lacrimis ait: 'Satis undique me angustiae conpremunt. Si regnare non debent, quid mihi eos enutrisse fuit? Eis melius est mori quam tundere'. At ille renunciavit eis falsum, dicens: 'Sic dicit readprehendit A. Chlotharius puerum seniorem, proiecit in terram, defixit cultrum in ascella eius. Qui transverberatus, statim mortuus est. Frater quoque eius iunior, cum hoc vidisset, proiecit se ad pedes Childeberti, dicens flendo: 'Succurre mihi, piissime pater, ne et ego peream, sicut frater meus'. Tunc Childebertus commotus lacrimis, ait: 'Obsecro te, dulcissime frater, ut huius vita tua largitate mihi concedere iubeas, et quantumcunque volueris
Abbreviated transcription (Latin):
spem preberet
ggreclitur itaq pri¬
mũ diina misatõ.
ad illius multoꝵq salu¬
tẽ corporalib molestiis
erroneũ reuocare. ⁊ diu

Expanded text:
spem praeberet. 2 Aggreditur itaque primum divina miseratio, ad illius multorumque salutem, corporalibus molestiis erroneum revocare, et diu
Abbreviated transcription (Latin):
a plenius explicare mlto
prolixioris ẽ operis. Nam
p̃ter alia quasi innum̃a
que incliũsis egͥtudinum
neccessitatũ seu periculoꝵ
geñ b gessit multos etiã
mirifice mortuos susci¬
tauit.Quoꝵ et si de pluri¬
b ñ sumus interti. numex
tamẽ ad presens certũ nõ

Expanded text:
a plenius explicare multo prolixioris est operis. Nam praeter alia quasi innumera, quae in diversis aegritudinum, necessitatum seu periculorum generibus gessit, multos etiam mirifice mortuos suscitavit; quorum, etsi de pluribus non sumus incerti, numerum tamen ad praesens certum no
Abbreviated transcription (Latin):
spacio obstupefacti. inuicẽ
flentes p̾gaudio deambu¬
lassemus iactis interram
ciliciis consedimus. Tum
ens. cum ẽẽm inquit in re¬
motis egyꝑti patib. libu¬
it ut ad mare usq procederẽ
Nauem illic onerariam of¬
fendi. que cum mercib nar¬
bonam petens.soluere pa¬
rebat. Eadem nocte. michi
insomnis astare uisus es:
⁊iniecta me manu trahere.
ut nauem illam conscende¬
rem. Mox tenebras rum¬
pente diluculo.cum eo loco
in quo quieueram surrexiᷤ¬
sem. somniũ meũ ipse me¬
cum reputans. tanto tui
desiderio subito correptus sũ:
ut nichil cunctatus nauẽ
constenderĩ. Tricesimo die
massiliã appulsus. inde huc

Expanded text:
si obstupefacti, inuicem flentes prae gaudio, deambulassemus, expansis in terram ciliciis consedimus. tum ens, Cum essem, inquit, in remotis Aegypti, libuit ut ad mare usque procederem. Navim illic onerariam offendi, quae cum mercibbonam petens soluere parabat. eadem nocte mihi in somnis adstare uisus es et iniecta me manu trahere, ut nauem illam conscenderem. mox tenebras rumpente diluculo, cum eo loco, in quo quieueram, surrexissem, somnium meum ipse mecum reputans tanto tui desiderio subito correptus sum, ut nihil cunctatus nauem conscenderem. tricensimo die Massiliam adpulsus, inde huc
Abbreviated transcription (Latin):
dñm suppliciter obsecrabã.
ut michi locũ thesauri cele¬
stis ostend̾et. Tollens etiam
rastrum cepi fodere ⁊ ꝑue¬
ni ad locum qui erat edifi¬
catus excalce. ⁊ ordinariis
teguus. Quantsĩq ego fo¬
dendo descendebam tantũ
sonus ualidior.quasi ex re¬
ꝑcussione hydrie reddeba¬
tur. Et postea quam fodi
et descendi usqz ad solum.
repperi uelut harenam
exere fusam. Multumes
laborans. iux harenanz
potui sequestrare. Post ħ
autem ⁊ harena sublata.
una tegula maior appa

Expanded text:
num suppliciter obsecrabam ut mihi locum thesauri coelestis ostenderet. Tollens etiam rastrum, coepi fodere, et perveni ad locum quod erat aedificatum de calce et ordinariis tegulis. Quantumque ego fodiendo descendebam, tantum sonus validior quasi ex repercussione hydriae reddebatur. Et posteaquam fodi et descendi usque ad solum, reperi velut arenam ex aere fusam, multumque laborans, vix arenam potui sequestrare. Post haec autem arena sublata, una tegula major appa
Abbreviated transcription (Latin):
sedlutio perire non potuit.
uid illud qd̾ factumẽ
aquodã: cuius nomẽ
uia presens est et ꝓcli seue¬
lit supprimet᷑. Cui quidẽ
emnpori. hic etiam saturinꝰ
slerfuttz. Canis nobis impx¬
tumor oblatrabat. In nomi¬
ne inquit martini.iubeo te
obmutesc̾e. Cani hesit latra¬
tus ingutture. linguã ut ab¬
stisam putares obmutuit.

Expanded text:
edictio perire non potuit. Quid illud, quod factum a quodam est, cuius nomen, quia praesens est et prodi se uetuit, supprimetur: cui quidem tempori hic etiam Saturninus interfuit. canis nobis inportunior oblatrabat. in nomine, inquit, Martini iubeo te obmutescere. canis — haesit latratus in gutture: linguam abscisam putares - obmutuit.
Abbreviated transcription (Latin):
tachius monachus nomi¬
ne.⁊alteruis secte presbiter.
illud qd̃ in ydria serualmt
sicut obsignatũ erat accẽ¬
pit. Profecto namq quide¬
derant religionẽ discerñe
nequiueruntz eumq pii
arbitrati sunt hominem
Qui nimis astute santra¬
tes. que ꝑ uirtutẽ sacri capi¬
tis accedentib ꝯferebantur.
sibimet ascribens. ũitatem
fidei sicut caupo nequissi¬
mus adulterare nitebat᷑.
Tandenq seruis his qui
recte et sc̃e atq inseparab.¬
liter beatam tͥnitatẽ glor¬
ficabant notus factus. ip̃e
qui sub obtentu pat̾ne uene¬
rationis ĩ diminutione
xp̃i filii dei ꝯtumeliosus
ẽẽ probabatur. ab emesse

Expanded text:
tachius, monachus nomine, et alterius sectae presbyter, illud quod in hydria servabatur, sicut obsignatum erat, accepit. Profecto nempe, qui dederant, religionem discernere nequiverunt, eumque pium arbitrati sunt hominem; qui nimis astute sanitates quae per virtutem sancti capitis accedentibus conferebantur sibimet ascribens, veritatem fidei, sicut caupo nequissimus, adulterare nitebantur; tandemque servis his, qui recte, et sancte, atque inseparabiliter beatam Trinitatem glorficabant, notus factus, ipse qui sub obtentu paternae venerationis in diminutionem Christi, Filii Dei, contumeliosus esse probatur, ab Emese
Abbreviated transcription (Latin):
illi martyres. ursus ⁊ uictor.
quos salodoro passos fama
confirmat. Salodorũ uero
castrũ est suꝑ aram fluuiũ.
neq longe areno positũ est.
Opere pretium est eciam illd̃
indicarez qui deinde maximi¬
anum trucem tyrannũ exituᷤ
consecirtus est. Cum dispo

Expanded text:
illi martyres Ursus et Uictor quos Salodoro passos fama confirmat. Salodorum uero castrum est supra Arulam flumen neque longe a Rheno positum. Operae pretium est etiam illud indicare qui deinde Maximianum trucem tyrannum exitus consecutus est. cum dispo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ totus apłicus ĩp̾diutt̃one
sua principaltter monuit.
ut romane ecclĩe fides ĩui¬
olabiter seruaret᷑. ⁊ obdñ¬
ci sacramenti qd̃ minist̾ĩo
sacerdotum confuttur dig¬
nitatẽ in sũma sacerdotas
ordo reuerentia teneretur.
S ⁊ diuine legis doctores
⁊omnes eccliasticos ordĩes
docebat summoꝑe reu̾en¬
dos. Erat autẽ tanta fr̃m¬
simplicitas qd̾ cum quidã¬
sacerdos qui nõ ignora¬
batur ĩ famis. uni e fr̃i¬
b diceret.uide ne sis y po¬
trita. ip̃e frater se ẽẽ ypo¬
critã certissime crederet.

Expanded text:
et totus apostolicus in praedicatione et totus apostolicus in praedicatione sua principaliter monuit, ut Romanae Ecclesiae fides inviolabiliter servaretur, et ob Dominici sacramenti quod ministerio sacerdotum conficitur, dignitatem, in summa sacerdotalis ordo reverentia teneretur. Sed et divinae legis doctores et omnes ecclesiasticos ordines docebat summopere reverendos.Erat autem tanta fratsimplicitas, quod cum quidasacerdos, qui non ignorabatur infamis, uni e fratribus diceret: "Vide, ne sis hypocrita!", ipse frater se esse hypocritam certissime crederet
Abbreviated transcription (Latin):
et intentionẽ grauit̃ ferẽs.
qui uidelicet eõs illic pro
domib edificandis. ⁊ dila¬
tanco uł appropiando sibi
locello credidit adunatos.
domiciliũ mox reliquit:
i ad locum qui ꝓitiuncła
dicitur. ubi gloriose uirgi¬
nis ecclesiã reedificaũãt
transinigrauit.
citer ill huiusmodi for¬
mã tradidit dicens. Cũ
orabitis. dicite pater nost
ad omnes ecclĩas tuas
que sunt ĩ toto mundo. ⁊
beneclitimus t̾ quia per
sc̃am crucẽ tuã redemi¬
sti mundũ. Qd̃ ip̃i fr̃es
humiliter exequentes.⁊
ubum simplex ꝓmanda¬
to obediencie reputantes.
sed eciam ad eccłias quas
elonginquo prospic̾e pote¬
rant mnilinabant: ⁊ proni
interra prout instructi fu¬
erant. adorabant. Erẽs qͦq
tunc sacerdotes ordinis nõ
habentes. confitebantur
scłarib sacerdotib inlifferẽ¬
der bonis et malis: nec pet¬
catum in aliquo ⁊sid̾ãbant:
sed ad exemplũ ⁊ doctͥnam
scĩ prĩs. maximã omnib
reuerenciã exhibebant.
Hoc enim ip̃e uir catholicꝰ.

Expanded text:
et intentionem graviter ferens qui videlicet eos illic pro domibus aedificandis et dilatando vel appropriando sibi locello credidit adunatos, domicilium mox reliquit et ad locum, qui Portiuncula dicitur, ubi gloriosae Virginis ecclesiam reaedificaverat, transmigravit. citer illis huiusmodi formam tradidit dicens: "Cum orabitis dicite: Pater noster, Christe, ad omnes ecclesias tuas, quae sunt in toto mundo, et benedicimus tibi, quia per sanctam crucem tuam redemisti mundum. Quod ipsi fratres humiliter exsequentes et verbum simplex pro mandato obedientiae reputantes, se etiam ad ecclesias quas e longinquo prospicere poterant inclinabant, et proni in terra, prout instructi fuerant, adorabant. Fratres quoque, tunc sacerdotes Ordinis non habentes, confitebantur saecularibus sacerdotibus indifferenter bonis et malis; nec peccatum in aliquo considerabant, sed ad exemplum et doctrinam sancti patris maximam omnibus reverentiam exhibebant. 28 Hoc enim ipse vir catholicus
Abbreviated transcription (Latin):
plus miranda succedunt.
genouefa ad ꝓpria ẽ reuer¬
sa. ⁊ in sua sede sollempnit̾
ut decuit collocata. ⁊ ppłs qͥ
eam comitabatur. ad ꝓpria
recliit.iux transacto dimidie
hore spacio. scilicet ĩ noctis
trepusculo. paruus pons
corruit ⁊ qui paulo ante
tbanseuntẽ sustinuit. popło
transacto nemine leso uł sub¬
merso corruens. precedentis

Expanded text:
plus miranda succedent: Genovefa ad propria est reversa, et sua in sede solemniter, ut decuit, collocata, et populus qui eam comitabatur ad propria rediit, vix transacto dimidiae horae spatio, scilicet in noctis crepusculo, Parvus Pons corruit, et qui paulo ante transeuntem sustinuit, populo transacto, nemine laeso vel submerso, corruens, praecedentis
Abbreviated transcription (Latin):
Regina uero dicebat. Deo
grãs ago: quia me ñ dux̃
ĩdignã ut de ut̃o meo pͥmo¬
genitũ ĩ regno suo reciꝑe
dignaret᷑. Ego autẽ nullũ dolorem
ĩ corde meo pro hac causa re¬
tineo.Post hunc u̾o genu¬
it aliũ filiũ. quem baptiza¬
tũ. clodomirẽ uocauit. Et
hic cum egrotare cepisset.
dixit rex. Non potest aliud
Regina uero nõ cessabat

Expanded text:
Regina vero dicebat: 'Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo primogenitum in regno suo recipere sit dignatus. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo'. Postea vero genuit filium alium, quem in baptismo Chlodomirum vocavit. Et hic cum aegrotare cepisset, dixit rex: 'Non potest aliud, Regina quoque non cessabat
Abbreviated transcription (Latin):
tuix ẽẽ nescirent.demoni¬
oꝵ gemitus indicaret. Ui¬
di quendã aꝑꝓpiante mar¬
tino ĩ aera raptũ. manibꝰ
extentis insublime suspẽ¬
di ut nequaquã solum
pedib attingeret. Si quã¬
do autẽ exortirandoꝵ demo¬
nũ martinus oꝑam rese¬
pisset.neminẽ manibus
attrectabat. neminẽ sermo¬
nib intrepabat: sicuit ple¬
rumq ꝑcłicos rotatur tͤ¬
bo uerboꝵ. S ad motis eñ¬
giiminis.ceteros iubebat
abscedere. ac forib obsera¬
tis. ĩ medio ecclesie cilitio
circumtectus. cinere resꝑ¬
sus. solo stratus orabat. Tũ

Expanded text:
um esse nescirent, daemoniorum gemitus indicaret. uidi quendam adpropiante Martino in aera raptum manibus extensis in sublime suspendi, ut nequaquam solum pedibus adtingeret. si quando autem exorcizandorum daemonum Martinus operam recepisset, neminem manibus adtrectabat, neminem sermonibus increpabat, sicut plerumque per clericos rotatur turba uerborum, sed admotis energumenis ceteros iubebat abscedere, ac foribus obseratis in medio ecclesiae cilicio circumtectus, cinere respersus, solo stratus orabat. tu
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis genouefe caput
in ecclesia nostra ñ esset.
huius rei rumoribus. a¬
nimus regis asꝑsus ual¬
de ꝯfunditur. ⁊ obnubłat᷑
aspectus. Consulitur.tã
clerus. quam ppls: cõmu¬
nicatoq eoꝵ ⁊silio. ad eccle¬
siã nr̃ãm sine dilatione
uenitur.⁊ne qd̃ aliud ca¬
put nocte ipsa incapsa qͣ
uenerabile corpus uirgine¬
um quiescebat a frĩb po¬
neretur: regio caractere
capsa eadem cõmunitur
Crastina die. hora prima
inchoante. ex regis man¬
dato mittuntur ad ecclesi¬
am nrãm uenerabiles pa¬
tres nr̃i. dñs scilicet seno¬
nensis. ⁊ autisiodorensis¬
Ue ⁊ nit ⁊ aurelianes
manasses dictus obluuone
potius qͣm memoria dignꝰ.
u̾itatis inimicꝰ. religionis
⁊ honestatis promptissimꝰ
ꝑseciitor: ⁊ cum eo ppłi copio¬
sa multitudo. uideres tã¬

Expanded text:
irginis Genovefae caput in ecclesia nostra non esset. Hujus rei rumoribus animus regis aspersus valde confunditur, et obnubilatur aspectus. Consulitur tam clerus quam populus, communicatoque eorum consilio ad ecclesiam nostram sine dilatione venitur, et ne quidem aliud caput nocte ipsa in capsa, qua venerabile corpus virgineum quiescebat, a fratribus poneretur, regio charactere capsa eadem communitur. Crastina die hora prima inchoante ex regis mandato mittuntur ad ecclesiam nostram venerabiles nostri domini, scilicet Senonensis et Antissiodorensi, venit et Aurelianensis, Manasses dictus, oblivione potius quam memoria dignus, veritatis inimicus, religionis et honestatis promptissimus persecutor, et cum eo populi copiosa multitudo. Tandem
Abbreviated transcription (Latin):
catum. Tandẽ de reseranda
rapsa interz eos sermo cõ¬
seritur: Et ut supͣdictus as¬
tutissimus sceler ꝯmenta¬
tor. iniquitatẽ corde ꝯceptã
palliaret uirtutis ymagi¬
ne. latrimis profusioribus
inundatus. antiphonã de
sanctissima uirgine pͥmꝰ
inceptt cantare. Nec mo¬
ra de loco sc̃o suo dña nr̃a
deponitur:⁊amoto regie
sublimitatis caractere cap¬
sa reserat᷑⁊ sanctissime uir¬
gnis corpus lintheami¬
nib amotis. in oculis nr̃is
exponitur. Integrum igitur

Expanded text:
tudo. Tandem de resecanda capsa inter eos sermo conseritur, et supradictus astutissimus scelerum commutator, ut iniquitatem corde conceptam palliaret virtutis imagine, lacrymis profusioribus inundatus, antiphonam de sanctissima virgine primus incoepit cantare. Nec mora: de loco sancto suo domina nostra deponitur, et amoto regiae dignitatis charactere capsa reseratur, et sanctissimae virginis corpus linteaminibus amotis in oculis nostris exponitur. Integrum er
Abbreviated transcription (Latin):
tun. diuina uircus affuit.
que ad demonstrandã pon¬
tifitis głam odorẽ suauitatiᷤ
ostendit. Fraglabat de illo o¬
tor necareus: tamquã si fuis¬
set multis aromatib deli¬
butus. Corpus impositum
seretro. diuinis canticis cir¬
cumdatum. caterua seque¬
batur plangentiũ. ato iuxͣ
preceptũ ip̃ius uiri sc̃i. ĩstu¬
licidio basilice. ad pedes sc̃e
dñi uirtutũ muͬtiplicanͭ
congeriẽ.s.ã quedã mulier
triginta annoꝵ curricula
lumine ꝑdito oculoꝵ. dum
ibidẽ aduenisset ex fire sa¬
na recessit cum lumine
S e alia contrecta neui¬
bris. recepit ibidẽ p̾mia sa¬
nitatis. Os ulierram ꝓ
nobilis bectula nomine.
cum ebdomada sine cibo ⁊
somno deg̃et.⁊acridentiũ
torquerecur dolore.cũ ex
puluere sepulchri. sputo
mixto locum linuisset
doloris. confestun recepit
gaudium sospitatis. Lec

Expanded text:
tim divina virtus adfuit, quae ad demonstrandam pontificis gloriam odorem suavitatis ostendit; flagrabat de illo odor nectarius, tamquam si fuisset multis aromatibus delibutus. Corpus inpositum feretro, divinis canticis circumdatum, caterva sequebatur plangentium; atque iuxta praeceptum ipsius viri sancti in stillicidio basilicae ad pedes sanctDomini virtutum multiplicavit congeriem. 27. Nam quaedam mulier, triginta annorum curriculo lumen perditum oculorum, dum ibidem advenisset ex fide, sana recessit cum lumine. Sed et alia contracta membris recepit ibidem praemia sanitatis. Mulier namque nobilis Bettola nomine, cum ebdomada sine cibo et somno degeret et acri dentium torqueretur dolore, cum ex pulvere sepulchri sputo mixto locum livisset doloris, confestim recepit gaudium sospitatis. Lec
Abbreviated transcription (Latin):
testiũ ꝑsonasq subnectã.
Ad quas siquis fuerit incre¬
dulus. quia adhuc ĩ corꝑe
lunt recurrat. Exigit id ĩ¬
fidelitas plurimoꝵ qui in
aliquib que hesterno me¬
morata sunt nittare dicũ¬
tur. Accipiant gͦ testes. ad¬
huc incolumes atq uiuẽ¬
tes. quib quia defide nr̃a
dubitant. magis credant
b si adeo infideles sunt.
profiteor quia nec illi sũt
credituri. Miror aũ quẽ¬
dam qui uel denuẽ sensũ
religionis habeat. tantũ
piatuli uelle committere.
ut putet quemꝙͣ de mar¬
tno posse mentiri. facessat
a quo quã qui sub dõ uiuͭ.
ista suspicio. Neq eñi mar¬
tinus hoc indiget. ut mẽ¬
datiis asserat᷑ S tam̃ tociꝰ
sermonis fidẽ apd̃ texp̃e
de promimꝰ:nos nec alia di¬
xisse. nec alia dicturos quẽ
que aut ip̃i uidimꝰ. aut q̃

Expanded text:
testium personasque subnectam, ad quas, si quis fuerit incredulus, quia adhuc in corpore sunt, recurrat. Exigit id infidelitas plurimorum, qui in aliquibus quae hesterno memorata sunt, nutare dicuntur. Accipiant ergo testes adhuc incolumes atque viventes, quibus, quia de fide nostra dubitant, magis credant. Sed si adeo infideles sunt, profiteor, quia nec illis sunt credituri. Miror autem quemquam qui vel tenuem sensum religionis habeat, tantum piaculi velle committere, ut putet quemquam de Martino posse mentiri. Facessat a quoquam qui sub Deo vivit, ista suspicio: neque enim Martinus hoc indiget, ut mendaciis asseratur. Sed tamen totius sermonis fidem apud te, Christe, depromimus, nos nec alia dixisse nec alia dicturos, quam quae aut ipsi vidimus, aut q
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e dñatõnis coeam. Et rex
ait rex Postula qd̃ uis: et e¬
go concedã. At illa postulaui
dicens.Orimũ peto. ut d̾m

Expanded text:
rae dominationis coeam'. Et rex ait: 'Postola quod vis, et ego concedam'. Et illa postolavit, dicens: 'Primum peto, ut D
Abbreviated transcription (Latin):
tium insublimi. Uocatoq
archidyachono. interregat
si aures euis ꝑcuterent uo¬
ces quas ille attentius au

Expanded text:
tium in sublimi. Vocatumque archidiaconum interrogavit si aures ejus percuterent voces quas ille attentus au
Abbreviated transcription (Latin):
ostquã ergo batus frã¬
ciscus immanitatem
pat̾ne ꝑsecutionis euascit.
accidit die quadã.ut ipse
noue legis et elator.ĩ qͦdã nemo¬
re seminudus inced̾et. ⁊ sic
dño laudes ĩ gallica decantã.
subito in latrones ĩcidexet
Quib ferali modo qͥsnam
eẽt querentib. nil trepidãs.
ꝓphetice sic respondit. Preco
sum magni regis. Qͥd ad
uos:At illi inclignantes.
seruũ dei ĩ foueam niuibꝰ
plenã. post uerba ꝓiecũnt:
⁊ futuro dñici g̃gis pasto¬
ri.taliter insultando dixe¬
runt. Iace rustice. preco dei
Ip̃e u̾o recedentib illis ne¬
fariis. de fouea letus oris

Expanded text:
ostquam ergo beatus Franciscus immanitatem paternae persecutionis evaserat, accidit die quadam ut ipse novae legis zelator in quodam nemore seminudus incederet, et sic Domino laudes in gallica lingua decantans, subito in latrones incideret. Quibus ferali modo quisnam esset quaerentibus, nil trepidans prophetice sic respon dit: "Praeco sum magni Regis! Quid ad vos?". At illi indignantes servum Dei in foveam nivibus plenam post verbera proiecerunt, et futuro dominici gregis pastori taliter insultando dixerunt: "Iace, rustice praeco Dei!". Ipse vero, recedentibus illis nefariis, de fovea laetus exs
Abbreviated transcription (Latin):
misit clodoueus tilde¬
aurelianũ legatũ suum
ad gundebandũ. pro sponsa
sua cl otilde. Audiens ħ gn̾¬
de baudus. t̾ritus corde ait. ut
sciant om̃s fortissimi ꝯsiliaris
⁊ amici mei burgundiones.
qualẽ occasionẽ querat clod¬
ueus adu̾sũ nos: qr nũquã
nouit neptẽ meã. Et ait ad
aurelianũ.Tu explorare ue¬
nisti domos nr̃as. occasione
querendi. Renuncia dñs
tud qr frustra mendatiũ
loqutus est.sponsã habere
neptẽ meã. Aurelianꝰ con¬

Expanded text:
misit Chlodoveus Aurelianum legatarium suum ad Gundobadum pro sponsa sua Chrothilde. Audiens haec Gundobadus, territus in corde suo, ait: Ut sciant omnes fortissimi consiliarii et amici mei Burgundiones qualem occasionem quaerit rex Chlodoveus adversum nos, quia nunquam novit neptam meam. Et ait ad Aurelianunisti domus nostras occansionem querendi. Renuncia dominum tuum, quia frustra mendacium loquutus est sponsam habere neptem meam'. Et Aurilianus con
Abbreviated transcription (Latin):
potens: negotia tractat se¬
cularia. sed ħ ut ꝑpendo spe¬
tie tenus ĩ diuinis uero
medullitus occupat᷑. Placet
equidẽ ĩ his ĩmorari . ⁊ bõi
fulconis bonitatẽ expͥmere.

Expanded text:
potens negotia tractat saecularia: sed hoc, ut perpendo, specie tenus, in divinis vero medullitus occupatur. Placet etiam in his immorari, et Boni Fulconis bonitatem exprimere
Abbreviated transcription (Latin):
trix palme tue accessi. Instat
namq iam uobis tempus ex¬
equende uictorie: assunt dies
publice ꝓfitendifidem catho¬
licam hostẽq expugnandi te
perpetua deinceps pace poti¬

Expanded text:
trix palmae tuae accessi. Instat namque jam vobis tempus exsequendae victoriae; adsunt dies publice profitendi fidem catholicam, hostemque repellendi tetperpetua deinceps pace fun
Abbreviated transcription (Latin):
a conspectu ip̃ius illa uirgi¬
nalis species e. heris nuntia
to spe firmiori add preliũ exti¬
tatur: quanto patrate actio¬
nis ueritate cernitur informa

Expanded text:
a conspectu ejus illa virginalis species aetheris nuntia,to spe firmiori ad praelium excitatur, quanto sese patratae actionis veritate cernit informari.
Abbreviated transcription (Latin):
na clotilclis. q̃ quãta sed
carnẽ nobilitate. qͥbq pa¬
rentib nata fũit. qͣlitet¬
q ad regni celestis fastigi¬
oꝑib uiuens floruern.
quo ue fine de hoc setuld
migraũit. ĩtimamꝰ futu¬
ioꝵ postitati. Fuit quila
rex burgondionũ nõie
gondoueus. de gen̾e atha¬

Expanded text:
na Chrothildis, que quanta secundum carnem nobilitate quibusque parentibus nata fuerit qualiterque ad regni celestis fastigioperibus vivens floruerit, quove fine de hoc seculo migraverit, intimamus futurorum posteritati. 2. Fuit quidam rex Burgundionum nomin e Gundeveus ex gen
Abbreviated transcription (Latin):
effectus et gr̃as om̃ipotẽti
domino referens.ĩ mag¬
na animi lib̾tate ad locũ
ĩ quo pruis steterat ẽ reu̾¬
sus. NQd̃ fc̃m ut domũ redi¬
ens pateragnouit.iratus
uxorem ꝯtumeliis lacessi¬
urtz nec adhuc cessans aĩo

Expanded text:
effectus, et gratias omnipotenti Domino referens, in magna animi libertate ad locum, in quo prius steterat, est reversus. Quod factum ut domum rediens pater agnovit, iratus uxorem contumeliis lacessivit; nec adhuc cessans, animo
Abbreviated transcription (Latin):
liare colloquiũ inuitans de
acquirendis deo aĩab cum
eis tractabat. Factũ est ĩterea
ut hortatu presulis. ⁊ beati
sydonii ad natale solũ uir
dñi reuerceret᷑ ut in patria
sua hoĩes inuia erroris am¬
bulantes. acd lumen uerita¬
uis reduceret. cui Rei ip̃e
magis quam alius sufficis̃s
esset.Egressus q urbem. spũ
scõ duce deuenit in fines ma¬
driacensis pagi ad locũ uir-¬
tutib quidẽ insignẽ. nullis
tamen habitatulis adornatũ.
Dudum namq cũ uir dñi
Audoeuus rothomagensium
antistes spu scõ plenus. diũ¬
dĩ disseminare ñ cessasset. iã¬
ꝙ graui senio confectus. eqͥta¬
rẽ nõ ualeret usus ẽ uehitu¬
lo in quo iacentẽ eũ duomu¬
li uehebant. Quodam igit᷑
temꝑe. tũ sic inteteret. accid̾
ut transiret ꝑ uallẽ illustrẽ
iuxta fluuium aucturã. ubi

Expanded text:
liare colloquium invitans, de adquirendis Deo animabus cum eis tractabat. Factum est interea, ut hortatu praesulis et beati Sydonii ad natale solum vir Domini reverteretur, ut in patria sua homines in via erroris ambulantes ad lumen veritatis reduceret; cuius rei ipse magis quam alius sufficiens esset. 10. Egressusque urbe, Spiritu sancto duce devenit in fines Madriacensis pagi ad locum virtutibus quidem insignem, nullis tamen habitaculis adornatum. Dudum namque cum vir Domini Audoenus, Rotomagensium antistes, Spiritu sancto plenus diveDei disseminare non cessasset, iamque gravi senio confectus equitare non valeret, usus est vehiculo, in quo iacentem eum duo muli vehebant. Quo dam igitur tempore, cum sic incederet, accidit, ut transiret per vallem inlustrem iuxta fluvium Aucturam, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
querar: quam a de patior
iniuriam: Nullam mͥ do¬
mi chartulam. nullum
libellum. nullam eplam
reliquisti. Ita furaris oĩa

Expanded text:
querar, quam a te patior iniuriam? nullam mihi domi chartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: ita furaris o
Abbreviated transcription (Latin):
algentẽ clamide decisa ꝯte¬
xit. oratoriũ a fidelib est e¬
dicatũ. ĩ quo nunc puelle
religiose deseruiunt sci an

Expanded text:
algentem clamide decisa contexit, oratorium a fidelibus est aedificatum, in quo nunc puellae religiosae deserviunt, san
Abbreviated transcription (Latin):
tti eum in lacũ. Ip̾e u̾o pre¬
cedens. signauit aqͣm ⁊ mox
tis deos. ostendite uirtutẽ
eoꝵ. et introite uos huc. Et
ingressi.xlui. uiri: mox

Expanded text:
tti in stagnum. Ipse ergo precedens signauit aquam; et atis deos ostendite uirtutem eorum et uenite huc». Et ingressi LXV uiri mox
Abbreviated transcription (Latin):
tantã gr̃am ei dñs cõtulit
ut in eiuis aduentu muri
eius corruerent. Interfectis
gothis.qui ibidem erant.
ip̃am urbẽ apprehenclit. om¬
nẽ tram illã subiugauit.
In sanctonico uł burdegalen¬
se francos precepit manere.
ad gothorũ gentẽ delendam
Deinde turonis ciuitate re¬
u̾sus multa munem basi¬
lice martini tribuit. Pro eqͦ¬
ũo quẽ antea ad ip̃am

Expanded text:
tantam gratiam ei Dominus contulit, tantam gratiam ei Dominus contulit, ut in eius adventu muri eius corruerent. Interfectis Gothis, qui ibidem erant, ipsam urbem adprehendit, omnem terram illam subiugavit. In Sanctonico vel Burdigalinse Francos precepit manere ad Gothorum gentem delendam. Deinde A. Toronis civitate reversus, multa munera basilicae beati Martini tribuit. Equo vero, quem antea ad ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
iit bellum cum alarico
rege gothoꝵ ĩ campo uo¬
gladinse. suꝑ fluiiũ clĩ¬
no. mili ario decimo ab
uert̾unt. Codoueus sicut
solebat uictor extitit. Cũq
alaricũ int̾ficeret. duo go¬
thi cultris eũ ex adũso ĩ la¬
tera feriunt. s ꝓpter loricã
qua inelutus erat. eũ non¬
adiuuabat eũ. ĩ cunctis
que agelrit. Maximus ã
tunc ibi aruernoꝵ ppłus̾
qui cum apolinari ducei¬
biuenerat. corruit gladio
francoꝵ cum multis sena¬
torib. De hac pugna amal¬
rlcus euasit ꝑ fuga. filius
llarici in hyspaniis. et¬
et regnũ patris sui sagaciter
recepit. Clodoueus autẽ theo¬
dericum filiũ suũ ꝑ albiensẽ
et rotenus ciuitatẽ. ad aruer
burgundiã subiugauit.
⁊ ĩ potestatẽ prĩs sui restituit.
Regnauit igitur alaricus
annis luodecim. Clodoueuᷤ
quoq burdegalis cuutate
tota he hieme resedit.The¬
sauros u̾o plurimos alari¬
ci regis de tolasa abstulit.
omnes urbes illas accipiẽs.
Engolesma ciuitate ueniẽs.

Expanded text:
iet, cum Alarico rege Gothorum in campo Moglotinse super fluvium Glinno miliario decimo ab verterunt. Hludowicus, sicut solebat, victor extitit. Cumque Alaricum interficeret, duo Gothi cum contis eum ex adverso in latera feriunt, sed propter loricam qua indutus erat ledere nadiuvabat eum in cunctis quae agebat. Maximus autem tunc ibi Arvernorum populus, qui cum Apollonare duce ibi venerat, corruit in gladio Francorum cum multis senatoribus. De hac pugna Amalricus evasit per fugam, filius Alarici; in Hispaniis regnum patris sui sagaciter recepit. Chlodoveus autem Theuderico, filio suo, per Albiensem et Rotinus civitatem et ad ArvernBurgundiam subiugavit et in potestate patris sui restituit. Regnavit igitur Alaricus annis 12. Chlodoveus quoque Burdigalensem civitatem totum hyemem resedit; thesauros vero plurimos Alarici regis de Tolosa abstullit. Omnesque urbes illas accipiens, Ecolosinam civitatem veniens,
Abbreviated transcription (Latin):
Uccurrunt hoc loco
illius uiri magna
miraculaz que fatilius
ad mirari possumꝰ. quam
referre. Agnoscitis ꝓfecto
quod dico. Multa sunt il

Expanded text:
uccurrunt hoc loco illius uiri magna miracula, quae facilius admirari possumus quam referre. agnoscitis profecto quod dico: multa sunt il
Abbreviated transcription (Latin):
uenientium turbam. qͥdnã
id esset ignarus. paululum
stetit. Nam fere quingentoꝵ
passuum int̾uallum erat

Expanded text:
uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat
Abbreviated transcription (Latin):
la. ut credi iubes. manens
ĩ homine d̃s̃ prestitit. nũqͥd
suscipere et pati crucẽ debu¬
it.Aut quam obcausam¬
alios erepturus amorte.
derit. qui sibi prodesse ñ p¬

Expanded text:
la, ut credi studes, manens in homine Deus praestitit, numquid suscipere et pati crucem voluit? aut quam ob causam erepturus a morte proderit, qui sibi prodesse non p
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ figurari. in
.scripturis audierat. Nam
tempore quodã ꝑ marchiã
anchone cum fr̃e paulo.
quemibidem ministrũ cõ¬
scituerat transiensz quem¬
dam hyrcoꝵ et capraꝵ uidit
ĩ pascuis non modicũ gre¬
gẽ: et unicam inter om̃s
iam dicti gregis petudes
ouiculã depascentẽ. Ad cu¬
ius intuitũ grauiter ĩge¬
miscens.dixit ad frẽm. Nõ¬
ne uides hanc solam ouicu¬
lã. inter hyrcos et capras
similiter ambulantẽ: Sic
diligenter eam longo tẽ

Expanded text:
similitudinem figurari in Scripturis audierat. Nam tempore quodam per Marchiam Anconae cum fratre Paulo, quem ibidem ministrum constituerat, transiens, quemdam hircorum et caprarum vidit in pascuis non modicum gregem, et unicam inter omnes iam dicti gregis pecudes oviculam depascentem. Ad cuius intuitum graviter ingemiscens, dixit ad fratrem: "Nonne vides hanc solam oviculam inter hircos et capras simpliciter ambulantem? Sic nocens, mansuetus et humi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnam patriã anhelarent ꝓ
quibdam necessariis nego¬
ciis euenit. ut reuerentissi-¬
mus patronus nr̃ nobilis¬
simũ principẽ karolũ ma¬
iorem domus adiret. adiret
qui eo temꝑe quo dagobertꝰ
rex clildeberti gloriosissimi
⁊ equissimi regis filius. reg¬
num francoꝵ tenebat. curã
rei publice nobiliter admi¬
nistrabat. A quo honorifite
susceptus est. ⁊ humane
tractatus. ⁊ quecũq sug¬
princeps familiarissime io

Expanded text:
nam patriam anhelarent, pro quibusdam necessariis negotiis evenit, ut reverentissimus patronus noster nobilissimum principem Karolum maiorem domus adiret, qui eo tempore, quo Dagobertus rex, Childeberti gloriosissimi et aequissimi regis filius, regnum Francorum tenebat, curam rei publicae nobiliter administrabat. A quo honorifice susceptus est et humane tractatus et, quaecumque sugs eius isdem princeps familiarissime eo
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatẽ.omipotenciãq
coet̾nam agnosce. ⁊ agnitã
crede. ⁊ydola uana derelinq̃.
quia nõ sunt dii. sed sculp¬
tilia uana.et incende ea:eccle-¬
siasq scas qͣs succendisti re¬
staura. Et mem̃to queso. uͭ
requiras portionẽ genitoris
mei et genitricis mee.quos
auunculus meus gunde¬
baudus malo ordine inter
le petis. ut deo

Expanded text:
maiestatem omnipotentiamque coeternam agnosce et agnitam crede et idola vana derelinque, qui non sunt du, sed sculptilia vana, incendeque ea et ecclesias sanctas, quas succendisti, restaura. Et memento, queso, ut requirere debeas porcionem genitoris mei et genetricis meae, quos avuncolus meus Gundobadus malo ordine interfle petis, ut deo
Abbreviated transcription (Latin):
ab or̃one.⁊elemosinaꝵ lar¬
gitione. nullom cessauit.
S qͥd daret xp̃i paupera
nõ habebat: quia regium
thesaurũ minuerat.⁊ per
manus pauꝑum celo trã¬
miserat. Misit ergo nũci¬
ũ ad filios suos childebert.
⁊ clotariuh iubens eos ad se

Expanded text:
ab oratione et elemosinarum largitione nullo modo cessavit. Sed, quid daret, Christi paupera non habebat, quia regium thesaurum minuerat et per manus pauperum celo transmiserat. Misit ergo nuntium ad filios suos Childebertum et Chlotharium, iubens eos ad se
Abbreviated transcription (Latin):
regis afficiebat᷑ infanciã:
ut si quando ih̾m xp̃m no¬
minare deberet. ip̃m uelu¬
ti dalbuciens puerx de bech¬
leem p̾nimia amoris tene¬
ritudine nuncuparet. S
⁊ ne frã putentur ħ omĩa
sine nutu diuino: mirã¬
da talis ibidẽ cuidã uiro uͥ¬
tutis ostensa est uisio. Uid̃
namq ad sepedictsi prese¬
pe beatũ frmciscũ accedere
quendam qui ĩ illo iacere iu¬
debat᷑ exanimis. uelut a sõp¬
ni sopore puerulũ excitare
recolenti in huiusmodi for¬
mula ñ absurde monstratꝰ.

Expanded text:
Regis afficiebatur infantiam, ut, si quando Iesum Christum nominare deberet, ipsum veluti balbutiens "puerum de Bethlehem" prae nimia amoris teneritudine nuncuparet. 55 Sed et ne facta putentur haec omnia sine nutu divino, miranda talis ibidem cuidam viro virtutis ostensa est visio. Vidit namque ad saepedictum praesaepe beatum Franciscum accedere et quemdam, qui in illo iacere videbatur exanimis, velut a somni sopore puerulum excitare.recolenti in huiusmodi formula non absurde monstrat
Abbreviated transcription (Latin):
sic grauiter laborauerat
mensib ferme decẽ ⁊ octo:
ut ĩ hora accessionis quasi
freneticus. nec matrẽ agnoᷤᷤ¬
ceret suam.uirum quoq
uenerabilẽ geraudũ lemo¬
nicensem ep̃m testantem
dam de familia sua letali¬
ir ĩ capite sauciũ cum ia¬
ceret spumans. et impos
mentis. ĩmussa sibi ĩ os bu¬
cellula panis quẽ benedi¬
rerat homo dei: tam cele¬
rem sensisse uirtutẽ. ut in¬
columis surgeret ip̃a hora
Neq illud tacendũ qd̾ ipsã
quoq sub̃am panis ab õi
corruptionis iniuria eadẽ
beneclictio nenclicabat a dõ
it plures iuderimꝰ qui per
septenniũ et ultra eoscem
seruaũant panes.nec colore

Expanded text:
sic graviter laboraverat mensibus ferme decem et octo, ut in hora accessionis, quasi phreneticus, nec matrem agnosceret suam. Virum quoque venerabilem Gerardum, Lemovicensem episcopum, testantem dam de familia sua lethaliter in capite saucium, cum jaceret spumans et impos mentis, immissa sibi in os buccellula panis, quem benedixerat Homo Dei, tam celerem sensisse virtutem, ut incolumis surgeret ipsa hora. Neque illud tacendum, quod ipsam quoque substantiam panis ab omni corruptionis injuria eadem benedictio vindicabat; adeo ut plures viderimus, qui per septennium et ultra eosdem servaverint panes, nec colore
Abbreviated transcription (Latin):
per in peius malignandi
studio prouocantur: ad
dampnationis sue cumu¬
lum quidam prorumpẽ¬
tes ĩmedium: religionis
et honestatis hosfẽs. ut
gladiũ acutũ. ĩ scõs dei
lingam suã armau̾unt.

Expanded text:
per in pejus malignandi studio provocantur, ad damnationis suae cumulum quidam prorumpentes in medium, religionis et honestatis hostes, ut gladium acutum in sanctos Dei linguam suam armaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
melioris uite conuersatõ¬
ne purgari:⁊ꝑ misericor¬
diam domini absoluen¬
dos ẽẽ peccatis quipeccare
desinerent:contrndicente
dyabolo nõ ꝑtinere adueni¬
am criminosos. ⁊semel lap¬
sis nullam a domino pre¬
stari clementiam. Tunc in
hanc uocem fertur excla¬
masse martinus. Si tu ip̃e
omiserabilis. ab hominũ
insectatione desisteres.⁊ te
factorum tuoꝵ uł hoc tem¬
pore cum clies iuclicii ĩ pro
O quam santta de domini
pietate presumptio ĩ qͣ
i si auctoritatem prestare
non potuit. ostendit affet¬
tum. Et quia de dyabolo
eiuscemq artib sermo ex¬
ortus est non abre uidetur.
licet extrinsecus referre
quod gestum est: quia ⁊
quedam in eo martini iur¬
tutum portio est.⁊ res digna

Expanded text:
melioris uitae conuersatione purgari, et per misericordiam Domini absoluendos esse peccatis, qui peccare desierint. contra dicente diabolo, non pertinere ad ueniam criminosos, et semel lapsis nullam a Domino praestari posse clementiam, tunc in hanc uocem fertur exclamasse Martinus: si tu ipse, miserabilis , ab hominum insectatione desisteres et te factorum tuorum uel hoc tempore, cum dies iudicii in proxo quam sancta de Domini pietate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum. et quia de diabolo eiusdemque artibus sermo exortus est, non ab re uidetur, licet extrinsecus, referre quod gestum est, quia et quaedam in eo Martini uirtutum portio est et res digna
Abbreviated transcription (Latin):
non solum se in uoraginẽ
baratri mersit. uerũ etiã¬
perinania instituta eter¬
nis dedicauit incendiis
Tũc in insaniam ꝓceres

Expanded text:
non solum se voragini barathri immerserit, verum eper inania instituta aeternis dedicarit incendiis. » 34. Tunc in insaniam proceres
Abbreviated transcription (Latin):
oculos suos nascens ex utõ
matris uirginis. u̾bum
ĩfans. speciosus forma pre
filus hominũ et pueruli
scĩ ĩ se rapiens minime

Expanded text:
oculos suos nascens ex utero matris Virginis verbum infans, speciosus forma prae filiis hominum, et pueruli sancti in se rapiens minime
Abbreviated transcription (Latin):
pertĩgens acelo usq ad ter¬
tͥam. uicinis ergo in circu-¬
itu cõmanentib. tante rei
nouitate stupeft̃is. quidã e¬
oꝵ casulam horrei sui super
pignora sc̃oꝵ q̃ prefati sumꝰ
stabilire curauit. Nunc
deniq locũ uir dei leutfred̃
post aliquos annos descesuio¬
nis sc̃l audoeni archiepilcop.
inuisere temptauit. uisco
loco. amenitate eius eo qd̃ es¬
set aquaꝵ nemoꝵq ⁊ uinea

Expanded text:
pertingens a caelo usque ad terram. Vicinis ergo in circuitu commanentibus tantae rei novitate stupefactis, quidam eorum casulam horrei sui super pignera sanctorum, quae praefati sumus, stabilire curavit. Hunc denique locum vir Dei Leutfredus post aliquot annos decessionis sancti Audoeni archiepiscopi invisere temptavit, visoque loco, amoenitate eius, eo quod esset aquarum nemorumque et vinea
Abbreviated transcription (Latin):
solent martyres consecrari.
Uicisti inquit postumianꝰ.
galle uicisti.Non iitiq me.
qui martini sum potius as¬
sertor.⁊qui hec omnia de il¬
lo iuro. et sciui semꝑ ⁊cre.¬
didi. sedheremitas omnes
anachoretasq ucisti. Ne¬
mo enun illoꝵ sic mar¬
tinus hic uester. immo nr.
mortib imꝑauit. Merito¬
qz hunc iste sulpicius apłi
omnia illis ẽẽ consimilẽ
fidei uirtus. ac uirtutum
oꝑa testantur. S ꝑge que¬
so quãquam nichil magni¬
ficentius auclire possimu.
ꝑge tamen gallez quod e¬
ciam nunc de martino su¬
perest sermonis euoluere
Nam eciam minima ectãt¬
illius et cotidiana animꝰ
festinat agnoscere: quia mi

Expanded text:
solerent martyres consecrari. Vicisti, inquit Postumianus, Galle, uicisti, non utique me, qui Martini sum potius adsertor et qui haec omnia de illo uiro et sciui semper et credidi, sed eremitas omnes anachoretasque uicisti. nemo enim illorum, sicut Martinus hic uester, immo noster, mortibus imperauit. meritoque hunc iste Sulpicius apostomnia illis esse consimilem fidei uirtus ac uirtutum opera testantur. sed perge quaeso, quamquam nihil magnificentius audire possimus, perge tamen, Galle, quod etiam nunc de Martino superest sermonis euoluere. nam etiam minima illius et cotidiana animus festinat agnoscere, quia mi
Abbreviated transcription (Latin):
ille quasi amiculo cirtum¬
tectus. non declignatus est
munus ꝑ bestiã sumere cꝰ
alium potius int̾pretabat᷑

Expanded text:
ille quasi amiculo circumtectus, non dedignatus est munus per bestiam sumere, cujus alium potius interpretabat
Abbreviated transcription (Latin):
sim quandam pro
sollempni ꝯsuetudine. sicut
episcopis uisitare ecclesias
suas moris est. meclia fere
martinus hyeme ueniss.
mansionem ei in secreterio
etclesie clerici parauerunt:
multumq ignem scabro
lam ꝑtenui paiumento sub¬
diderunt: lectum ei płimo
stramine extruxerunt. Dein.
tum se martinus cubitum
collocasset. insuetam mollł¬
ciem strati mnale blandien¬
tis horrescitz quippe qui nu¬
da humo uno tantum cilr¬
cio superiecto cubare ꝯsueue.¬
rat. Itaq quasi accepta ꝑ¬
motus iniuxia: stramentũ
omne proiecitz casu suꝑ for¬
naculam partem palee illiꝰ
quam remouerat aggessit
Ip̃e ut erit moris. nuda hu
mo lassitudine itmeris.
urgente requieuit.Ad me¬
diam fere noctem. ꝑ interrup.¬
tum ut supra diximus pa¬
iumentum ignis estuans
arescentes paleas apprehen¬
dit. Martinus somno excit¬
tus. re inopinata. ancipiti
peritulo. ⁊ maxime ut re

Expanded text:
sim quandam pro sollemni consuetudine, sicut episcopis uisitare ecclesias suas moris est, media fere hieme Martinus uenisset, mansionem ei in secretario ecclesiae clerici parauerunt, multumque ignem scabro iam et pertenui pauimento subdiderunt: lectum ei plurimo stramine extruxerunt. dein, cum se Martinus cubitum conlocasset, insuetam mollitiem strati male blandientis horrescit, quippe qui nuda humo, uno tantum cilicio superiecto cubare consueuerat. itaque quasi accepta permotus iniuria stramentum omne proiecit. casu super fornaculam partem paleae illius, quam remouerat, aggessit. ipse, ut erat moris nuda humo ex lassitudine itineris urguente requieuit. ad mediam fere noctem per interruptum, ut supra diximus, pauimentum ignis aestuans arentes paleas adprehendit. Martinus somno excitus re inopinata, ancipiti periculo et maxime, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
um conuolasse uideret.
Et qm̃ obp̾cipuũ creatoriᷤᷤ
amorẽ miro ĩ om̃s eciam
creaturas ducebat᷑ affectu.
sociis ĩ uia relictis a lacri¬
ter contra locũ ubi stabãt
adunate cucurrit, easq
prout ei ꝯsuetudinis erat.
ueluti rõnis humane ꝑ¬
ticipes salutauit. uidens
autẽ qd̃ ꝓpter ip̃m loco
nõ cederent. ammirans

Expanded text:
um convolasse videret. Et quoniam ob praecipuum Creatoris amorem miro in omnes etiam creaturas ducebatur affectu, sociis in via relictis, alacriter contra locum ubi stabant adunatae cucurrit, easque, prout ei consuetudinis erat, veluti rationis humanae participes salutavit. Videns autem quod propter ipsum loco non cederent, admirans
Abbreviated transcription (Latin):
i uinis indefessa mentis
agilitas ferebatur. Qui dũ
sermone mutuo inuicem de
spiritalib agerent. uisũ est
eis ut aspectib hominum se
sb̾ducerent. ⁊ quasi cathena

Expanded text:
ivinis indefessa mentis agilitas ferebatur. Qui dum sermone mutuo invicem de spiritalibus agerent, visum est eis, ut aspectibus hominum se subducerent, et quasi catena
Abbreviated transcription (Latin):
cuitẽ iocunclus ĩfabulis.stre¬
nuis iꝯsiliis. iustus ĩiu¬
diciis. et ĩrmisso fidelis. De¬
niq clodoueo cum om̃i ex̃¬
ertitu circa muros urbis
residente. ait ariclius. Si di¬
gnanter:o rex gloriose celsi¬
tudo tua paucos humiltta¬
tis mee sermones uellet as¬
cipert: ꝯsilio. licet nõ egeatis.
tamẽ fide integra ministͣ¬
bo. Idemq uel tibi ꝯgruũ.
uł cuutatib erit. ꝑ quas
transire deliberas. Cur ĩqͥt
retines exc̾itum. cum loco
firmissimo tuus resideat
inimitus: De popularis

Expanded text:
im jucundus in fabulis, strenuus in consiliis, justus in judiciis, et in commissis fidelis. Denique Chlodovecho cum omne exercitu circa muros urbis residente, ait Aridius: Si dignanter, o rex, gloria celsitudinis tuae paucos humilitatis meae sermones vellet accipere, consilium, licet non egeatis, tamen fide integra ministrarem. Idemque vel tibi congruum, vel civitatibus erit, per quas transire deliberas. Cur, inquit, retines exercitum, cum loco firmissimo tuus resedeat inimicus? Depopularis
Abbreviated transcription (Latin):
ret qui tractator scripturaꝵ
satrarium perttissimus
habebatur: sed episcopi que¬
dam in libris illius insanius
scripta memorabant que
assertores eus defendere nõ
ausi abherecicis potius

Expanded text:
ret, qui tractator scripturarum sacrarum peritissimus habebatur. sed episcopi quaedam in libris illius insanius scripta memorabant, quae adsertores eius defendere non ausi ab haereticis potius
Abbreviated transcription (Latin):
tha sexea corpus beati cle¬
petri positũ: ita ut anchora
cum qua missus fuerat.
iuxta eum ẽẽt posita. Reue¬
latum est discipulis eiꝰ. ut
eciã hoc intimatũ est: qd̾

Expanded text:
a saxea corpus sancti Cle positum, ita ut anchora cum qua missus est, juxta eum esset posita. Revelatum est autem discipulis ejus ut etiam hoc intimatum est q
Abbreviated transcription (Latin):
carnib erat. ip̃a eciam sub¬
tilissima cutis ingenis mo¬
dice rubens. Illo nimirũ
quicquid caloris in erat
no uincere malum. sicut
ad quosam fr̾es. scribẽs
iter cetera ait. Adherebo
uobis. et si nolitis adhere¬
uip̃e et si nolim ip̃e. Iui-¬
ns prestabo. ingratis adi¬
uam honorabo et ꝯtemp¬
nentes mẽ. usq a d̾o siqͥd̾
om̃s homines germano
amplectabatur affectu.
ut eoꝵ scandalo sicut ipse
fateri solebat. grauius

Expanded text:
carnibus erat. Ipsa etiam subtilissima cutis in genis modice rubens; illo nimirum quidquid caloris inerat nre in bono malum, sicut ad quosdam fratres scribens, inter caetera ait: « Adhaerebo vobis, etsi nolitis: adhaerebo etsi nolim ipse. Invitis praestabo, ingratis adjiciam, honorabo et contemnentes me. » 28. Usque adeo siquidem omnes homines germano amplectebatur affectu, ut eorum scandalo, sicut ipse fateri solebat, gravius
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ ui sc̃itatis oppressit.
Dec paulinus ĩ sexto o¬
peris sui libro.uersu
eclam cum ad eum. huiuᷤ
inliculi carta uenisset. ne¬
pos eius graui tenebatur
icommõdo. At ille ꝯfisus ĩ
uirtute sc̃ĩ. si tͥ inquid pla¬
cet beate martine. ut aliqͣ
intua laude ꝯscribã. appare¬
at suꝑ hunc infirmũ. Posi¬
taq carta pectori eius extem¬
plo recedente feure. sanatꝰ ẽ
qui erat egrotus. & ⁊ fortu¬
natus presbiter omne opꝰ
uite eius. ĩ quatuor libris ũ¬
suconscripsit. His nos ex¬
ptamus tamẽ aliqua deuͭ
tiutib sci ac beatissimi uiri¬
martini. que post obitũ ei
acte sunt. quantũ scilicet
nuenire possumus me¬
morit̾ replicare. Quia hoc
erit scribenli studiũ. quod
illo seueri.Aut paulini oꝑe
on inuenit᷑ insertum:

Expanded text:
ignis vi sanctitatis obpressit'. Haec Paulinus in sexto operis sui libro versu culum. Verum cum ad eum huius indiculi carta venisset, nepus eius gravi tenebatur incommodo. At ille confisus in virtute sancti: 'Si tibi', inquid, 'placet, beate Martine, ut aliqua in tua laude conscribam, appareat super hunc infirmum'. Positaque carta pectori eius, extemplo recedente febre, sanatus est qui erat aegrotus. Sed et Fortunatus presbiter omne opus vitae eius in quattuor libris versu conscripsit. 3. His ptamus tamen aliqua de virtutibus sancti ac beatissimi Martini, quae post obitum eius actae sunt, quantum invenvenire possumus, memoriae replicare: quia hoc erit scribendi studium, quod in illo Severi aut Paulini opere non invenitur insertum