comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ni scolaꝵ latiuitatis magrĩ. laiai potentes asto
irobilitate uiri młti pee ip̃ius auiore multat
eidem ette tras contulere. Ditatur ilico beciensit locus
ornamentis. possessionib personis nobilib ⁊ honestis.
Iut̾ius religio aiqz erudicõ multum acreste̾. oxt̾ius
rerũ eĩm necessarioꝵ summumistra cõ cepit ad plemun
abundare. qui g ͦ in ip̃iꝰ monast̾u incheacõne domib
necces sarus solũ suffiuiens ñ sabuit. eiꝰ paucos in¬
fra annos ad miliaria protentur domium. Non
mulio pos pp̃ inhabitauiũ multituoiẽ. cõligit in
ea illud a dño ꝑ ysaiã ꝓphũm. Angustus iͥ est locꝰ.
fac spaciũ nͥ ut inhabiten. Auuatam et eĩ illit fra

Expanded text:
Latinitatis magistri, laici potentes alta nobilitate, viri multi pro ipsius amore multas eidem ecclesiae terras contulere. Ditatur illico Beccensis locus ornamentis, possessionibus, personis nobilibus et honestis, interius religio atque eruditio multum accrescere, exterius rerum omnium necessariarum subministratio coepit ad plenum abundare. Qui ergo in ipsius monasterii inchoatione domibus necessariis solum sufficiens non habuit, ejus paucos infra annos ad milliaria protenditur dominium. Non multo post, propter inhabitantium multitudinem, contigit in ea illud a Domino per Isaiam prophetam: Angustus mihi est locus, fac spatium mihi ut inhabitem. Adunatam etenim illic fra
Abbreviated transcription (Latin):
uero exurgẽtes. Rotlandũ in momẽlo ĩtemerunt.
et eiꝰ sequaces. Ramaldꝰ i hastingꝰ iet̾iqz conuies
illic cuuctos mortuos cõsid̾antes: ierga u̾cẽles iu¬
nam eipetiuerũt hilares. Gabz partis: Rollo na¬
uib festine mellenti municipiũ onurat. Quo
subu̾so: omnes iiolas gladio necat.
C
ousid̾ans ergo tht boldus comes se reꝑ¬
isse tp̃s opportunũ ad decipiẽdũ hastin¬
gũm: talib u̾bis faho appetit illũ. Cur ĩquit
isigniis mie uir ig nauia torpes: Ignoras regẽ
decreuit. Manꝰ eciã tua ut ip̃e ait: cũ rollone
pagano ad deluẽdes frãcos sentit. Qͣde re ĩ pro¬
cimo pessime deleb̾is ab eis. Consule aũt tibi ne
cansultus pumaris. Quib u̾bis hastingus
territus. confestini carnotenã urbem ⁊ hetbolio
uendidit et distractis oĩb peregere ꝓfectus dispiul¬

Expanded text:
ero exsurgentes, Rotlandum in momento interemerunt ejus sequaces. Rainaldus et Hastingus, caeterique comites, illic cunctos mortuos considerantes, terga vertentes fugam expetiverunt hilares. Quibus peractis, Rollo navibus festine Mellenti municipium occupat. Quo subverso, omnes incolas gladio necat. Considerans ergo Tetboldus comes se reperisse tempus opportunum ad decipiendum Hastingum, talibus verbis falso appetit illum: « Cur, inquit, insignissime vir, ignavia torpes? Ignoras regem decernit. Manus etiam tua, ut ipse ait, cum Rollone pagano ad delendos Francos sentit. Qua de re in proximo pessime deleberis ab eis. Consule autem tibi, ne inconsultus puniaris. » Quibus verbis Hastingus territus, confestim Carnotenam urbem Tetboldi vendidit, et distractis omnibus peregre profectus disp
Abbreviated transcription (Latin):
ioꝵ uror ludonici regis ded it p̾dc̃o Willõ sororẽ suã
urorẽ. efficiẽs ꝑ maritũ suũ ut idẽ iome flandre̾¬
siũ cõstitue̾t᷑. Deresserat .ii. harolus absqz filio. sscet¬
lũ idẽ willẽ longe aberat a cognacione iominum slãdrie.
Nã mathildis regiia ãgloꝵ ama ip̃iꝰ. suit silia luldin¬
ni.c̾ barlu conitis slũdrẽtium. hic uͥ buldumꝰ duo ͭ si¬

Expanded text:
rem suam uxorem; efficiens per maritum suum ut idem comes Flandrensium constitueretur. Decesserat enim Carolus absque filio. Nec tamen idem Willelmus longe aberat a cognatione comitum Flandriae. Nam Mathildis regina Anglorum avia ipsius fuit filia Balduini cum Barba co
Abbreviated transcription (Latin):
uerut. Idẽ qͦ index sequẽti uoite auglos iundicauit.
⁊ surẽtes nor mãnos intetã uoraginẽ p̾cipitauit . spĩ .ii.
contra p̾ceptum legis reui alienã ĩmodate concu¬
pierũt. ac uelotes ut saliegiaphus dicit. pedes eoꝵ
ad effũdend̾ sãquie̾n fuerũt. Ideoqz cõtricõnẽ et in¬
selicitatem numie suis offenderunt.

Expanded text:
octe Anglos vindicavit, et furentes Normannos in caecam voraginem praecipitavit. Ipsi enim contra praeceptum legis rem alienam immoderate concupierunt, ac veloces, ut Psalmographus dicit, pedes eorum ad effundendum sanguinem fuerunt; ideoque contritionem et infelicitatem in viis suis offenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
sumiltatibz que sere intrcesus oriebãtur cepit dolẽ
multum ⁊ anxiari. Ad ea eniꝰ cõponẽdo qui ĩ ilaustͦ
p̾sideret. nimme erat. sũptuum cõgerendoꝵ et ne¬
cessitas illũ extra iumorari cõpellebant. Hac dere
uir erat. quem latiuitas in antiquũ ab eo restituta
sciencie statũ iota sũpinum debito cũ auiore et he¬
nore agnosut nomine lanfrantus. Ir̃a quoq ĩliba¬
libus fudus gẽcium magistra grecia. discipulos illiꝰ
litenter audiebat et admirabatur. Is prĩa egressut
quam ples multi nominis scolires secũ habens in
normãniũ deuenit. beccum itaqz adict que nuslũ

Expanded text:
simultatibus, quae saepe introrsus oriebantur, coepit dolere simultatibus, quae saepe introrsus oriebantur, coepit dolere multum et anxiari. Ad ea enim componenda, qui in claustro praesideret, minime erat, sumptuum congerendorum necessitas illum immorari extra compellebat. Hac de re, vir erat, quem Latinitas, in antiquum ab eo restituta scientiae statum, toto supremum debito cum amore et honore agnoscit, nomine Lanfrancus. Ipsa quoque in liberalibus studiis gentium magistra Graecia discipulos illius libenter audiebat et admirabatur. Is patria egressus, quamplures multi nominis scholares secum habens, in Northmanniam devenit. Beccu
Abbreviated transcription (Latin):
Aqͣ nõ nͥ lueulenta. qr fins nusqͣu ad duo miliaria
habetatur. Simili imbi se põ deũ suituti nobilis
mat eiꝰ addixit. et cõressis deo preduis que habebat an¬
ulle fũget̾otur esfucõ. ieruoꝵ dei pãuis ab luens.
el quiegud imung ebatur ertremi oꝑis acurantis¬
petenti opportum iaie oĩo iarebat. cũ ad locũ sui mris
mansionem cnfferret qui a rmo ulit manãti beccus
appellabatur ad miliarĩn a castie qd̃ noxatur brionni¬
um. Est hu locus in ip̃o saliu õtionnẽsi uaila unu
montib saltuosis hun inde comlusa om̃i epportu¬
uitate humars usu cõmodus. Propter deupriatẽ
a riu iecedcõnem serarini illit muluis erat auie¬
sut. Taiũ tantũ melendinoꝵ tres domiꝰ illie erant.
et solũ haritabise ꝑ modicũ. Consecrata paucis
excructa amis nõ ꝓua euͬa. coluimus ex lignere clau¬
arum construxit. in quo ad morẽ patrie frẽs iam
misquã progressuros considere instituit. Uariis hͦ

Expanded text:
Aqua non nisi lutulenta, quia fons nusquam ad duo milliaria Aqua non nisi lutulenta, quia fons nusquam ad duo milliaria habebatur. Simili se inibi propter Deum servituti nobilis mater ejus addixit, et concessis Deo praediis quae habebat, ancillae fungebatur officio; servorum Dei pannos abluens et quidquid injungebatur extremi operis accuratispetenti opportunitate omnino carebat, eum ad locum sui juris mansionem transferret, qui a rivo illic mananti Beccus appellatur, ad milliarium a castro quod vocatur Brionnium. Est hic locus in ipso saltu Brionnensi, valle ima montibus saltuosis hinc inde conclusa, omni opportunitate humano usui commodus. Propter densitatem ac rivi recreationem, ferarum illic multus erat accursus. Trium tantum molendinorum tres domus illic erant, et solum habitabile permodicum. Consecrata paucis extructa annis non parva ecclesia, columnis ex ligneis claustrum construxit, in quo ad morem patriae fratres jam nusquam progressuros considere instituit. Variis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uacabat. qr p̃p iertõem ninqͣm diurm oꝑis int̾¬
misit execucõem. Auilsit iluo pal̾uas domos.
unde ẜuoꝵ dei habitacula cõstruxii. Satracta
uͦ qͣui conttruxit ecc̃a ab ep̃o lexoiuẽsi herberto.
comã totũdit. ac secularem habitũ depouent.
iigũ cũ eo. subierũt duo sui. Post monidũ a p̾fato p̾su¬
le lac̾dos conseciatus. plĩb ducatu illuis iam additis
fratrib abbas pͥficitur. Quos gͦ regẽdtir acceperat.
artissime s more patrũ p̾cedenciũ iegebut. Uideres ꝑ¬
auo ĩ eccͣa officõ. abbem̃ iollo sementem mami rastrũ
u̾l sarculũ gestuntem ad agricultuã preie. mona¬
chis om̃s iuris operi subdiei l̾minũ Nistẽ. Sẽtibur
et spinis alii ag̾um emũdabant. alii simum scaplis
cõportãtes spargetant. Hu arabant. abi seretent.
nenio panem assumebiti in ocio. Ad orã agendi of¬
colidianus. pais saligmeus. et herte cũ aqͣ et sale.

Expanded text:
vacabat, quia propter lectionem nunquam diurni operis intevacabat, quia propter lectionem nunquam diurni operis intermisit exsecutionem. Avulsit illico paternas domos, unde servorum Dei habitacula construxit. Sacrata vero quam construxit ecclesia ab episcopo Luxoviensi Herberto, comam totundit, ac saecularem habitum deponens cum eo jugum subierunt duo sui. Postmodum a praefato praesule sacerdos consecratus, pluribus ducatui illius jam additis fratribus abbas praeficitur. Quos ergo regendos acceperat, artissime, sed more patrum praecedentium, regebat. Videres, peracto in ecclesia officio, abbatem collo sementem, manu rastrum vel sarculum gestchos omnes, ruris operi sub diei terminum insistere, sentibus et spinis alii agrum emundabant, alii fimum scapulis comportantes spargebant, hi sarriebant, illi ferebant, nemo panem assumebat in otio, ad horam agendi ofotidianus, panis siligineus, et herbae cum aqua et sale.
Abbreviated transcription (Latin):
s. Qr dignior ⁊ u̾a nobilitate generosior gͥmanis
essiuetatur: ne ab eis illi subici nec ĩdignũ
aut inuriosũ etimabatur. Notinus in iulla
que duitur burneuilla extruendũ seruicio dei opꝰ
fossam efferens. lapides. sabulũ. calcemqz hume¬
ris cõportans. ac ea in parietẽ ip̃emet cẽportas
Quibz alii horis aberant ip̃e congeretut q̃ ad opꝰ
exigebantur excludeus ocum abonñ ꝑte diei.
quãto nauitate tiimda olimi delicacõr. tanto uera
huilitate nũc ad omẽm laboris toleranciã pp̃ deũ
pacientior. Cibũ p̾ter quibz nõ licet dieb accipie¬
bat semel.uec exqͥsitũ. ⁊ parce satis explete cũ die
oꝑe suo. Pma lict̾aꝵ elemẽta didicit iñ iau gi¬
matica ĩ exponẽdis ac ĩtelligendis diuinarum
scͥpturaꝵ sentencus merito haberetur adura¬
bilis. qd ut solius diuine gracia effitacie actũ
credatur : nocturius tictũ horis huic studio

Expanded text:
sibi. Quia dignior et vera nobilitate generosior germanis sibi. Quia dignior et vera nobilitate generosior germanis efficiebatur, jure ab eis illi subjici, nec indignum aut injuriosum aetimabatur. Protinus in villa quae dicitur Burnenvilla, extruendum servitio Dei opus fossam efferens, lapides, sabulum, calcemque humeris comportans, ac ea in parietem ipsemet componens. Quibus, alii horis aberant, ipse congerebat quae ad opus exigebantur, excludens otium ab omni parte diei. Quanto vanitate tumida olim delicatior, tanto vera humilitate nunc ad omnem laboris tolerantiam propter Deum patientior. Cibum praeter quibus non licet diebus, semel accipiebat, nec exquisitum et parce satis, expleto cum die opere suo. Prima litterarum elementa didicit, cum jam eximmatica in exponendis ac intelligendis divinarum Scripturarum sententiis merito haberetur admirabilis. Quod ut solius divinae gratiae efficacia actam credatur, nocturnis tantum horis huic studio
Abbreviated transcription (Latin):
tissimus nõ eẽ. impaciens erat quibz de reb nõ solũ
singulareui dimimi su obtinuerat sauorẽ. uerum
et apud robertũ tocies patrie ducem et apud ertera¬
ium diõ regionũ pepererat sͥ nom̾ plurmum
acessumqz samuliarem. Uite huiꝰ iecu̾dissimo
natu anuos ille iam exiesserat. xxx. ui. est tan
dem diuino metu suaendi a more mens illius
cepu. et ab anoie mu̾di teresi̾e̾. sensumqz ĩdies
fages cere. Ab ext̾iorib oculuĩ cordis conuertẽs
ad seipm̃ : itat frequẽtius ad eccͣãm. erabat deuo¬
ie. at sepe prorũ petatur in lacrimas. luditraie¬
enĩ oni omissa. iam miꝰ freq̃us erat in curia. E
hot solo detinebatur: qdͥ pͥdia sua deo setũ lugrari
sictagebat. qd et optinuut extorquens eas a domino
iuo m̃lta instãtia seruien. Dicõmi illius a ẜiniõ
ip̃o dño tradẽte quicquid pat̾iu iuris habebant
sui frẽs. ꝯͥ eadẽ dignitate geuiti. pares ex tlerant

Expanded text:
tissimus non esse, impatiens erat. Quibus de rebus non solum tissimus non esse, impatiens erat. Quibus de rebus non solum singularem domini sui obtinuerat favorem, verum et apud Robertum totius patriae ducem, et apud exterarum dominos regionum, pepererat sibi nomen plurimum, accessumque familiarem. Vitae hujus jucundissimo statu annos ille jam excesserat tridem divino metu succendi amore mens illius coepit et ab amore mundi tepescere, sensimque in dies frigescere, ab exterioribus oculum cordis convertens ad seipsum, ibat frequentius ad ecclesiam, orabat devote, ac saepe prorumpebatur in lacrymas. Ludicra re omni omissa, jam minus frequens erat in curia. Qua hoc solo detinebatur, quod praedia sua Deo secum lucrari satagebat. Quod et obtinuit, extorquens ea sibi a domino suo multa instantia servitii; ditioni illius ac servitio ipso domino tradente quidquid paternifratres sui, qui eadem dignitate geniti exstiterant
Abbreviated transcription (Latin):
reui uian sacre religioiis habitu̾ suscepit. at ep̃o lex¬
uieusi herberto. ⁊ pofioa ab eodem p̾sute socerdos ordi¬
natur. atqz abbas costitutus est. Inde bectense ieuo¬
hiũ iepit habere iciciũ. S qr tanti patris ferimꝰ
mẽcionem. libet ad memoriã post̾itatis his anualiũ
paginus aliqͣ de eo ⁊ ecclia ab eo cõstructa paulo lacius
artiqit. Ansgotus ille. ista helois nomẽ habelut. gus¬
lebertus brionnẽsis comes pͥmi ricardi normãme
ducis nepos. ex filio cõsule gode frido. illum enuitut
peues se mier om̃s curie sue primates habuit. accex¬
tissime. habilis ille ad arma plurimũ erat̃. uec mi¬
nori ea aĩofitate gustabat. Om̾s omi iocius uor¬
manme maioꝵ samilie ĩelectis illũ habebant
mariuis. omniqz rei militaris usus iultu corporis
sui actollebant. Ab inhouestis an̾tebat aminum ho¬
nestisq̃z iurie magnifaciunt impendetat oñe siu¬
dium. domi ac milicie. ionmnulitonũ suoꝵ p̾stan¬

Expanded text:
itam, sacrae religionis habitum suscepit ab episcopo Luxoviensi Herberto; et postea ab eodem praesule sacerdos ordinatus, atque abbas constitutus est. Inde Beccense coenobium coepit habere initium. Sed quia tanti Patris fecimus mentionem, libet ad memoriam posteritatis his annalium paginis aliqua de eo et ecclesia ab eo constructa paulo latius attigit. Ansgotus ille, ista Helois nomen habebat. Gislebertus Brionensis comes, primi Richardi Northmanniae ducis nepos ex filio consule Godefrido, illum enutritum penes se inter omnes curiae suae primates habuit acceptissime. Habilis ille ad arma plurimum erat, nec minori ea animositate gestabat. Omnes omnium totius Northmanniae majorum familiae in electis illum habebant in armis, omnique rei militaris usu et cultu corporis sui attollebant. Ab inhonestis avertebat animum, honestis quae curiae magnifaciunt, impendebat omne studium. Domi ac militiae commilitonum suorum praestan
Abbreviated transcription (Latin):
umultuãtis ꝓplĩ murmire penitꝰ sedato.
sedisq dicẽtis. suctgestu sullinit rollẽ sus¬
secto: Un tit ore mellisluo. Uos qͥb mcaalescit nue¬
nil ardor. quiq flore p̾stãcioris estis iurtutis allo¬
quor. Soslerti ꝓposito reuerẽdos prẽs auõq et po¬
auos mutaminor cõualescirte uirilit̾᷑ ⁊ cõfortami¬
nor et ne oqͥꝑis uicib illis ualeatis d̃gruet̃ cõue¬
mnre dedignamuor. Rersiquid̾ hiꝰ regin mosit᷑
nos suꝑtiedi. nĩe q monarchiã dirõnis ĩuadens

Expanded text:
ultuantis populi murmure penitus sedato, ultuantis populi murmure penitus sedato, sedisque decentis suggestu sublimiter Rollone suffecto, infit ore mellifluo: « Vos, quibus incalescit juvenilis ardor, quique flore praestantioris istis virtutis, alloquor. Solerti proposito reverendos patres, avosque et proavos imitaminor. Convalescite viriliter, et confortaminor, et ne ut equiperis vicibus illis valeatis congruenter convenire dedignaminor. Rex siquidem hujus regni molitur nos su
Abbreviated transcription (Latin):
ussimus pater rollonis ⁊ gurim sorte fueretus suip¬
ma. Tñt rex ante malor q̃ tͥ ille dux aulit reminis¬
cens: cuuctis sin ĩrern accersitis pͥncipib in quit.
Nos nõ latet patrẽ ralonis ⁊ qurmi ẽẽ deffãctũ. Ae¬
grediar ergo iines illoꝵ et capiã urber ⁊ castra atqr
miuntiisima loca. ulcistar qr fla prĩs ĩ filioe. eosq
pparate ad talia negocia adimplẽda. De nominatiuo
gͥ t̾ͥmino ꝓfectõis: undecũq uen̾ant repedarilł cũ
sius. Mot esera dacie inuẽtus inimo curar i hians
estu: que iõmioda sũt pparat ĩ illo ꝓfectu. Hi leuas
chipeos. lucidiq spicula fabrili aduiti arie cõponũt.
Mi tela enses q atq secures cote exacuunt. Miti rei
topmata fama rollonis ⁊ gurim aures plabitur.⁊
talis relacõis ẜ mone ꝓturbant᷑. Qͥ cõuotata copio¬
ia manu congruenq pub̾tate florẽaũ. congregre¬
ta q multitudine medie etatis. senum atq ax ext¬
imandũ descͥptoꝵ elatis dextris mãdant silẽciũ.

Expanded text:
scilicet Rollonis et Gurim sorte frueretur suprema. Tunc rex ante malorum, quae sibi ille dux intulit, reminiscens, cunctis sui imperii accersitis principibus inquit: « Vos non latet patrem Rollonis et Gurim esse defunctum. Aggrediar ergo fines illorum, et capiam urbes et castra atque munitissima loca, ulciscarque facta patris in filios, eosque , precor, praeparate ad talia negotia adimplenda. Denominativo igitur termino profectionis, undecunque venerant repedarunt cum suis. Mox effera Daciae juventus nimio curarum inhians aestui, quae commoda sunt praeparat in illo profectu. Hi leves clypeos lucidaque spicula fabrili adjuti arte componunt. Hi tela ensesque atque secures cote exacuunt. Hujus rei inopinata fama Rollonis et Gurim aures perlabitur et talis relationis sermone perturbantur. Qui convocata copiosa manu, congruentique pubertate florentium, congregataque multitudine mediae aetatis, senum, atque ad exterminandum descriptorum, elatis dextris, mandant silentium.
Abbreviated transcription (Latin):
illis ouurxit. plĩmos qz illor ꝓstrauit. atq ceterii¬
q uoia uer teriũ dorsu hasta fatigauit. Demq pageses
pliorit pͥorib plures coaceruantes: cõtra rollonem
Ille uͦ studus betli edoctus. c̾tamu si necessi tate
as primus. galea auro mirisice cõpta. tͥpliciq lorica
idutus. cõtra oburgãtes ciũ ⁊ ꝓsuistenciũ in sẽ
turmas armigeras. uelocit᷑ atq u dubitãt prerit.
milia q illor imiauit psirauit uct᷑ ce manustce¬

Expanded text:
illis occurrit, plurimosque illorum prostravit, atque caeterorillis occurrit, plurimosque illorum prostravit, atque caeterorum fuga vertentium dorsa hasta fatigavit. Denique pagenses prioribus plures coacervantes, contra Rollonem Ille vero studiis belli edoctus, certaminisque necessitate asperrimus, galea auro mirifice compta, trilicique lorica indutus, contra objurgantium et proficiscentium in se turmas armigeras, velociter atque indubitanter perrexit, milliaque illorum immaniter prostravit, victrice manu, ce
Abbreviated transcription (Latin):
q quos fugare̾t de datia regalis ĩmaitas ad eũ reu̾te¬
retur. sessis labore aitubz iopore oppressis. uot diuina
nauigio tͥnsmeãt ad anglos ꝑge. ibi andies qd̾ ad
priam sospes reu̾terit. ꝓperuaq paie ĩ ea sine detͥmẽ
to fruens. Hoc sõuũ cũ cindã sapiẽti iuio et ap̃i¬
cole retulisset: huiꝰ modi simone it pretatꝰ est. Tu
tis scuĩ ad anglos sclicet auglõs usq olimi pueniens.
pacẽqz phemiuis qlẽ cũ illis habebit. Illuo uela na¬
nib apians. remisqr eas exornãs atq trumẽto in
no i̾gisqz suum eas ouerans. ueliuolum mare ce¬
leriter ꝓmeãs anglos aggreditur ibiqz morari qͥete
diu iuspicatur. Audiẽtes autẽ illiꝰ t̾nitoru pagẽses.
qd̾ rollo dacus adueniret. aciẽ magnã cõtra illum
costruxerunt. eumqz ab illis sinibz fugare cognati
sũt. Qui more solito indubitater ad p̾liũ pergens

Expanded text:
ique quos fugarat de Dacia regalis immanitas, ad eum reverteique quos fugarat de Dacia regalis immanitas, ad eum reverterentur, fessis labore artubus, sopore oppresus, vox divina navigio transmeans ad Anglos perge: ibi audies quod ad patriam sospes reverteris, perpetuaque pace to frueris. » Hoc somnium cum cuidam sapienti viro et Christicolae retulisset, hujusmodi sermone interpretatus est: « Tu tis saeculi ad Anglos, scilicet Angelos, usque olim pervenies, pacemque perennis gloriae cum illis habebis. » Illico vela navibus apno, tergisque suum eas onerans, velivolum mare celeriter permeans, Anglos aggreditur, ibique morari quiete diu suspicatur. Audientes autem illius territorii pagenses quod Rollo Dacus adveniret, aciem magnam contra illum construxerunt, eumque ab illis finibus fugare conati sunt. Qui more solito indubitanter pergens
Abbreviated transcription (Latin):
lia sͥ detulit. Quedã uͦ seq̃bat᷑ rollonẽ. regẽ hostili
imaĩtate fugãtem. Cernẽs aut rex ĩcensã urbẽ isi¬
dias q p̾ualere: retrogressus p̾liubat᷑ iotra illum
secit eego ex parte rollonis qͣm plib. cecidit gurĩ frat᷑
ciꝰ in plio. Uidẽs autẽ iollo se int̾ utrũq eicitum.
unum sugã suũlãtem. alterũ la tebris egressum:
fiatiemq mortuũ. uit liuorib plius lat̾atut. cũ
paucis duitit ab eis. Tunc rer obsidẽs ⁊ capiẽs ubes.
populũ iõtra ie obuigatem s̾ sbiugauit. Rollo nͣ ualẽt
morari ĩ dacia. pp̃ regẽ diffidẽs sui. scanz amĩsulam¬
cũ .ui. nauibz aggressus est. Tũc dacia pio duce rat̾cio¬
q ato robusuissiõ aduocatas pͥuata. in agno eiulatu
coucussa. cepit innium flere.
umqr diu scanza insula mestꝰ moraret᷑. solli¬
citaqz cotorquẽtis aĩositatis cogitacione estu¬
ans. moluetur ut iuiudicarei ie de timicis suis. plũm¬

Expanded text:
sequebatur Rollonem, regem hostili immanitate fugantem. Cernens autem rex incensam urbem, insidiasque praevalere, retrogressus praeliabatur contra illum. Caesis ergo ex parte Rollonis quampluribus, cecidit Gurim frater ejus in praelio. Videns autem Rollo se inter utrumque exercitum, unum fugam simulantem, alterum latebris egressum, fratremque mortuum; vix livoribus plurimis laceratus, cum paucis divertit ab eis. Tunc rex obsidens, et capiens urbes, populum contra se objurgantem sibi subjugavit. Rollo vero morari cum sex navibus aggressus est. Tunc Dacia pio duce, patricioque atque robustissimo advocato privata, magno ejulatu concussa coepit nimium flere. umque diu Scanza insula moestus moraretur, sollicitaque contorquentis animositatis cogitatione aestuans, moliretur ut vindicaret se de inimicis suis, plurim
Abbreviated transcription (Latin):
Ieu autẽ huiꝰ cemodi ꝑturbacõib sollicitꝰ¬
Thereret. hoĩesqz regionis illiꝰ dicõi sue fi¬
delitatis gr̃a iuinclõqz sese submgarẽt. q̃dẽ nocte so¬
porifera lethee molis sete ꝓ mebra leuit ẜpente.
inde̾ iudebat᷑ p̾celletissimꝰ quodã p̾celsiore srãcis ha¬
tem ligͥdũ ⁊ odoriierũ seq ĩ co absu. ⁊ abco expiari
cõtagione lepre et prurigine cõtamĩatũ. Demq
illiꝰ mõtis cacium̃e ad huc suꝑsies. urca basim illiꝰ
inĩ. quaꝵ diffuse longe lateqz m̃ltitudĩs in et hau¬
stam ectremitatẽ ꝑspicati ⁊ aguitato obtutu non
pot̾at cõphẽdere. Ceterũ cõgruẽti ĩ cessu atq uolatu
eas sͥ alt̾m ucib ĩuicẽ iedẽtes fontẽ mõtis petere.
easq se cõuemeti natacõe sicuti solẽt iỹe future
plune ablũe. Gĩsq mira ĩsusione deliburis.
comede̾. casq deportatis iamusculis festinãti labore indi¬
sicare. Qu euã sue iussionis ĩꝑio uolutaue suaubere.

Expanded text:
 autem hujuscemodi perturbationibus sollicithaereret, hominesque regionis illius ditioni suae fidelitatis gratia vinculoque sese subjugarent, quadam nocte soporifera, letheae molis quiete per membra leviter serpente, videre videbatur praecellentissimus quodam praecelsiore Franciae hatem liquidum et odoriferum, seque in eo ablui, et ab eo expiari contagione leprae et prurigine contaminatum. Denique illius montis cacumine adhuc superstes circa basim illiusentium. Quarum diffusae longe lateque multitudinis inexhaustamcomprehendere. Caeterum congruenti incessu atque volatu eas sibi alternis vicibus invicem cedentes, fontem montis petere, easque se convenienti natatione sicuti solent tempore futurae pluviae abluere. Omnibusque mira infusione delibutis, comedere; easque deportatis ramusculis festinanti labore nidificare: quin etiam suae visionis imperio voluntarie succumbere.
Abbreviated transcription (Latin):
ost emensis plĩmoꝵ annoꝵ ĩtersticus
francia ab his tumuliũ fragorib pau¬
lisper sopita. iterũ danamarcha si am¬
minomos ext̾mumi nre ticiones spq̃es¬
plĩmos iyrones a se iuenili flore u̾nãtet. priscorum
parĩ lege a genitali solo elmimãdos deceruit. I ais
uͦ in dieb senei quidã erat ĩ ꝑtib dacie. oĩ rer asstu¬
encia locupletissumis ĩmumerabiliũq mil tũ sre
quẽtia iuidiq setꝰ constipatꝰ qͥ nũqͣni colla sue ierui¬
cis cmipiam regi subegit. nec cuiꝰ libet maib grã
seruitu manꝰ suas cõmẽdando cõmisit. Qui dacie
regtnũ pene uniu̾sũ possidẽs: affines dacie. ⁊ uła¬

Expanded text:
Post emensis plurimorum annorum interstitiis, Francia ab his tumultuum fragoribus paulisper sopita, iterum Danamarcha flammivomos exterminii jure titiones spargensplurimos tirones a se juvenili flore vernantes, priscorum patrum lege, a genitali solo eliminandos decernit. Illis vero in diebus senex quidam erat in partibus Daciae omnium rerum affluentia locuplequentia undique secus stipatus: qui nunquam colla suae cervicis cuipiam regi subegit nec cujuslibet manibus gratia servitii manus suas commendando commisit. Qui Daciae regnum pene universum possidens, affines Dacia
Abbreviated transcription (Latin):
a nudie ꝑ oriẽtem usqz ad septẽtrionẽ pueit. Eucepa
uͦ a seylentrione uiqz ad ocridetem. atqz irde affrita
ab occidẽte usq ad m̾ndiẽ. Uñ iudetur orbem didiũ
due tenere. euroyi i affrica. aliud uͦ dimidiũ sola asia.
S ideo ille due ꝑtes sacte sũt: qz intͥ utramq it rat
ab occeano quicqͥo aquaꝵ tras int̾luit. ⁊ ħ mare man¬
mini nobis facit. Quappler si ĩduas ptes orbem diui¬
dis orientis ⁊ occidẽtis. asia erit ĩnua. ĩalta uͦ europa

Expanded text:
Europa vero a septentrione usque ad occidentem, atque inde Africa ab Occidente usque ad meridiem. Unde videntur orbem dimidium duae tenere, Europa et Africa, aliud vero dimidium sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, quia inter utramque intrat  quidquid aquarum terras interluit; et hoc mare magnum nobis facit. Quapropter si in duas partes orbem diuidas, Orientis et Occidentis, Asia erit in una, in altera uero Europa
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad comitẽ. eiq retulit qd̾ s̾ accidiss. cuidux iisit
aiidenqrios. Uñ poss dãpnũ: epare. Isse iaq rediẽs do¬
mum. retulit sue uxori ꝙͥ ei comes fecisz. cͥ illa. Modo
bonũ et qr ⁊ ip̃e demario  ⁊ qd ꝑdid̾a̾t ip̃a hr̃et. Quo audi¬
io ne ĩsidelit᷑ anet. reporiauit iomiti denario quos ei dede¬
furtũ q fet̾at. Cñ itaqz rustuꝰ domiũ rediret. inueniẽs
ixorẽ suã merita pena multatã: cũ mdignatõe dixit ei.
Noliamplius firrari ⁊ a ini diste obẜuare p̾cepta comitis.
lut comes multum ampliauit t̾ris ⁊ oruamẽtr etnͣan
siscani. qͣui pat᷑ snus pͥmus ricardꝰ edifitan̾at. Abueciã
erat sotitꝰ fere onũ tp̃e suã turiã ĩ paschali sollennitate

Expanded text:
eique retulit quod sibi accidisset. Cui dux jussit dari denarios unde posset damnum reparare. Ille itaque rediens domum, retulit uxori suae quod ei comes fecisset; cui illa: « Modo bonum est, quia et ipse denarios et quod perdiderat ipsa haberet. » Quo audito, ne infideliter ageret, reportavit comiti denarios quos ei dedefurtum quod fecerat. Cum itaque rusticus domum rediret, inveniens uxorem suam merita poena mulctatam, cum indignatione dixit ei: « Noli amplius furari, et amodo disce observare praecepta comitis. » Hic comes multum ampliavit terris et ornamentis ecclesiam Fiscanni, quam pater suus primus Richardus aedificaverat. Ibi etiam erat solit
Abbreviated transcription (Latin):
co filio baroli caluu. t̾ barolus simpler filiꝰ erꝰ ad huc yuer
halena᷑ regni mimine mod̾ari uale̾t. ⁊ duo filii iobti comi¬
e rob̾tũ frẽm eiꝰ. burgũdionẽses ⁊ aqͥtãnẽses elegerũt sͥ
rexu. ⁊ ꝯͣ dauos qͥ tũc tpĩs gallias demolielũt᷑ nobiliter
ꝓtexit. Decedẽte uͦ odone. harosꝰ simplei recepit reginun
suuĩ. ⁊ robtꝰ fr̃ odonus fcis est sub eod̾ harolo pͥncert frãcoꝵ.¬

Expanded text:
ejus adhuc puer habenas regni minime moderari valeret, et duo filii Roberti comiet Robertus frater ejus; Burgundiones et Aquitanenses elegerunt sibi rexit et contra Danos, qui tunc temporis Gallias demoliebantur, nobiliter protexit. Decedente vero Odone, Carolus Simplex recepit regnum suum et Robertus frater Odonis factus est sub eodem Carolo princeps Franco
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma cominie s desna yͥma ei mãdass. Pma ei erꝰ m̃lto ri¬
cius fuerat qͣm pͥma conitis. ⁊ iõ u̾m fuit ꝯd̾ dixit. Dũ
tñ ĩ illa uocte ad focũ hospitis sui sede̾t. ⁊ ille de m̃ltit eum
int̾r octaret. et marime de illo comite. si gn̾acõ illa dui ma¬
neret. res pondit illũ ducciꝰ man̾e. illoꝵqz ducatũ usq ad

Expanded text:
dasset. Prima enim ejus multo citius fuerat quam prima comitis, et ideo verum fuit quod dixit. Dum tamen in illa nocte ad focum hospitis sui sederet, et ille de multis eum interrogaret, et maxime de illo comite, si generatio illa diu maneret; respondit illam diutius manere, illorumque ducatum usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
se. lib lici̾aꝵ memorie ꝯludare sũ ab ãtiquis didici qͣlr̃
ad ꝯuigiũ comitis ricardi eadẽ gũnor aceslerit. t ricar¬
dut comes audita fama pulchritudĩs ꝯuigit cꝰlam¬
sui forestarii manẽtis haud ꝓcul ab oppido arcarũ
uilla q̃ dicit᷑ secheuilla. ex idustͥa iuit uenatũ illut no¬
leur ꝓbare si um ẽet qd̾ relacõe qrũdã ꝑceꝑat. Hospi¬
tatꝰ gͥ ĩdomo forestaruĩ illectꝰqz uenustaie ultꝰ uyo¬
ris ip̃iꝰ. p̾ccpit hospiti suo ꝯd̾ ip̃a nocte adducet ad iu¬
bitulũ suñ ixorẽ suã sumfriã. sic .ii. uocatatur. qd
ꝯ ille eio tͥsior retulissz. illa ut iapiẽs iñlier ꝯsola¬
ta est. eũ dicẽs supes iturã ĩ loco suo gũuorẽ sororẽ¬

Expanded text:
dare, sicut ab antiquis didici, qualiter ad conjugium comitis Richardi eadem Gunnor accesserit. Igitur Richardus comes, audita fama pulchritudinis conjugis cujusdam forestarii, manentis haud procul ab oppido Arcarum, villa quae dicitur Schechevilla, ex industria ivit venatum illuc, volens probare si verum esset quod relatione quorumdam perceperat. Hospitatus igitur in domo forestarii, illectusque venustate vultus uxoris ipsius, praecepit hospiti suo quod ipsa nocte adduceret ad cubiculum suum uxorem suam Sainfriam; sic enim vocabatur. Quod cum ille eidem tristior retulisset, illa, ut sapiens mulier, consolata est eum, dicens se supposituram in loco suo Gunnorem sorore
Abbreviated transcription (Latin):
raleuianoꝵ cͥ sucep it conradꝰ nepos heriti qͣrti. qui
añ lotharium imperanerat.
foditamenta ad tlistoriã Normannorm
Paucis de pluribus de inemorato illuste hege
Acurico factis succincte pofius quam piꝯsitutis .
Miraculum queddam dignum nion muinus
fructug̃io ⁊elatu. quam aduurabilis subuittendun¬

Expanded text:
rum; cui successit Conradus nepos Henrici IV, qui ante Lotharium imperaverat. ADDITAMENTA AD HISTORIAM NORTHMANNORUM Paucis de pluribus de memorato illustri rege Henrico tactis succincte potius quam prosecutis, miraculum quoddam, dignum non minus fructuoso relatu quam admirabili, subnectendu
Abbreviated transcription (Latin):
Widonis comuitis põtini. qͥ robtꝰ os mimã crudeli¬
tutẽ ip̃o reni. ⁊ cet̾is m̃ltis sapiẽub iuris ecosus hẽlu.
Ip̃o demq ĩ uiilis posito ĩ qͥb ⁊ defemt. eec hẽritꝰ nobi¬
lissinũ oppidũ eiꝰdeu nõie belisinũ cepii. ⁊ illd̾ rotroco
comiti ꝑticẽsi gn̾o suo dedit. l pagꝰ betisinc̃su ũ od
pus rex frãcoꝵ cognato sno uillõ semoĩ regi ãglorũ
⁊ duci normũnoꝵ. Iuo aũt de belismo antecessor hiꝰ
rob̾ti fuit int petẽs ⁊ sapiẽs iꝰ osilio pͥuꝰ ricurdꝰ d̾ ad¬
huc puer teu̾et᷑. ĩcustedia regis suuoꝵ ereptꝰ ẽ. ugẽ¬

Expanded text:
 ob nimiam crudelitatem ipsi regi et caeteris multis sapientibus viris exosus habebatur. Ipso denique in vinculis posito, in quibus et defecit, rex Henricus nobilissimum oppidum ejusdem nomine Bellismum cepit et illud Rotroco comiti Perticensi genero suo dedit. Licet pagus Bellismensis non ad pus rex Francorum cognato suo Willelmo seniori regi Anglorum et duci Northmannorum. Ivo autem de Bellismo antecessor hujus Roberti fuit vir potens et sapiens, cujus consilio primus Richardus, dum adhuc puer teneretur in custodia regis Francorum, ereptus est, agen
Abbreviated transcription (Latin):
ihi comitis belome. hu tñ ad reuerentiã nrũ ucẽptoris
uoluit regio diademate isictuiri. qͦ mortuo: baldumiꝰ sr̃
Et illi ut diximꝰ accerta eiꝰ filia: sulco comes a̾degauor.
Ct̾ia u filiaꝵ Willĩ regis adelidis heralde ꝓditori aute
bellũ anglicũ spõsa. sz illo digna morte multato uulli nup¬
ta u̾go iã mit ilis obut. Qrͣta adela uocata. nupsit/ tepha¬
no conuti blesensi ex ꝯͣ suscepit . iti. silios uilliũ. teiluldũ

Expanded text:
n ad reverentiam nostri Redemptoris, voluit regio diademate insigniri. Quo mortuo, Balduinus fraEt illi, ut diximus, accepta ejus filia, Fulco comes Andegavorum. Tertia vero filiarum Willelmi regis Adelidis Heraldo proditori ante bellum Anglicum sponsata, sed illo digna morte multato nulli nupta, virgo jam nubilis obiit. Quarta Adela vocata nupsit Stephano comiti Blesensi, ex qua suscepit quatuor filios, Willelmum, Theobaldum,
Abbreviated transcription (Latin):
sis filiꝰ willĩ conutis. lz ꝓxima iõsangnĩtate necc̾ent᷑.
uateqz sũt illi ex ea tros silii. ⁊ una silia. Tetbaloꝰ nr ꝑ
onũa laudabilis ut pote luicꝰ. at ires retigieses nimo as¬
sectu uen̾aus ac fouẽs: suaessii prĩ ĩ comitatu blesersi.
comuiatũ ⁊̾ erethax emuens ab hugene pr̃uo suo. smũl c̃
curuotẽsi possedit Alicepit aũ iuorẽ siliã c̾iĩ comitis de¬
monachus clumacẽsis pꝰmod̾ a hẽruo amiũ lõ suo rege
an lor accepit pͥus douo albiani glastonie. ⁊ poste ep̃e¬
tum W̾utomẽsem. Sitephẽ ⁊̾ ab eod rege sct̃s iomes

Expanded text:
ma consanguinitate necterentur, natique sunt illi ex ea tres filii et una filia. Theobaldus vir per omnia laudabilis, utpote laicus, ac viros religiosos nimio affectu venerans, ac fovens, successit patri in comitatu Blesensi; comitatum etiam Trecarum emens ab Hugone patruo suo, simul cum Carnotensi possedit. Accepit aumonachus Cluniacensis, postmodum ab Henrico avunculo suo rege Anglorum accepit prius dono abbatiam Glastoniae et postea episcopatum Wintoniensem. Stephanus etiam ab eodem rege
Abbreviated transcription (Latin):
wulleui conitis huntedonie. hũit eĩ id Wallenus
t̾s filias ex uxore sua sili comitisse de allamarlu.
q̃ conntissa fuit soror uterma Willĩ regis ãglorum
accepit simon siluanenẽsis ꝯ countutu hũtedomie.
et genuit unũ filiũ uoĩe simonẽ. Mortuo autẽ
sunone connte. A̾ sr̃ sidẽ machildis reqie ãgloꝵ¬

Expanded text:
Waldevi, comitis Huntedoniae. Habuit autem idem Waldevus tres filias ex uxore sua, filia comitissae de Albamarla, quae comitissa fuit soror uterina Willelmi, regis Anglorum accepit Simon Silvanectensis, cum comitatu Huntedoniae, et genuit ex ea unum filium vocatum Simonem. Mortuo autem Simone comite
Abbreviated transcription (Latin):
ãglia: heres scĩs est. Cẽnuit aũ ex ea plẽt filios ⁊ sili¬
at. Hic aũ stephẽ fit̃t ẽ rer anglor. pꝰ etiessũ auũcli̾ sui
herici regis. Nã t̾ decedẽt idẽ rer ĩuormũma machidis
filia ip̃iꝰ sudã ĩꝑatrix qͣuidudũ ꝯstituerat hẽdem sin
reqni. ĩ audeganẽsi pago c̃ ꝯuige suo gausrdoduce ip̃iꝰ

Expanded text:
autem ex ea plures filios et filias. Hic autem Stephanus factus est rex Anglorum post excessum avunculi sui Henrici regis. Nam cum decederet idem rex in Nortmannia, Mathildis filia ipsius quondam imperatrix, quam dudum constituerat haeredem sui regni, in Andegavensi pago cum conjuge suo Gaufrido
Abbreviated transcription (Latin):
S filiab pͥmi willi regis angłoꝵ. iororib alite
regis hẽrici de cꝰ gestie iã aliqͣ recensiumꝰ. libz huic
megenita gͥ eaꝵ cetilui noĩe uirgo deo sacͣta. ĩ monastio
siẽ t̾nitatis cadomĩsis oppidi. pꝰ machildẽ ip̃iꝰ loti pͥmã
albĩssã. illi cenobio plĩb ãnis p̾suit. Sadã uͤ ꝯstũna¬
li qͥ ionano successerat. matͥmonio incta: abiq lileris
mortua est. Uñ fiti est: ut idẽ come᷑ pꝰ ip̃m duc̾et filiã
fulionis rechu conitis ãdeganoꝵ. ex qͣ genuit connũ in

Expanded text:
 primi Willelmi regis Anglorum, sororibus inclyti regis Henrici, de cujus gestis jam aliqua recensuimus, libet huic mogenita igitur earum, Cecilia nomine, virgo Dei sacrata, in monasterio sanctae Trinitatis Cadomensis oppidi, post Mathildem ipsius loci primam abbatissam, illi coenobio pluribus annis praefuit. Secunonano successerat, matrimonio juncta, absque liberis mortua est. Unde factum est ut idem comes post illam duceret filiam Fulconis Rechin comitis Andegavorum, ex qua genuit Co
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ officinis mõachis ogruetib e ⁊ abitu muroꝵ
ip̃m locũ decorãs. ñnulla p̾dia tã ĩ normãma ꝙͣ
ĩanglia ad opus ibidẽ deo s̾uiẽtiũ uu oruamentir
foret sconĩ suã ꝓmissionẽ largitinrus. ⁊ qr idem
locus ad eccͣam beccensem ꝑtinebat. ut pete patͥ¬
moniũ dm̃i liluini pͥmi allĩes e fũdatorui beccẽsi
monast̾u. monachoᷤ beciẽses illit doo suiuro in

Expanded text:
fficiis monachis congruentibus et ambitu murorum ipsum locum decorans, nonnulla praedia tam in Northmannia quam in Anglia, ad opus ibidem Deo servientium, cum ornamentis foret, secundum suam promissionem largiturus. Et quia idem locus ad ecclesiam Beccensem pertinebat, utpote patrimonium domni Herluini primi abbatis et fundatoris Beccensis monasterii, monachos Beccenses illi
Abbreviated transcription (Latin):
rãpit. Osficius qͦ monuihoꝵ tpeoni ꝯstrueneis.
ñ nulla ad iuiuenta p̾uidit. exepto doorinitorio qd̾ ex ĩte¬
gro ip̃e fi̾ ob memoriã sui er suis solumm ĩpẽsis uoluit.
Nec ũ xenodochiũ elephãcioꝵ carnoti manẽtiũ opꝰ indel
⁊ ꝑ gͣnde ac mirificũ ip̃iꝰ munificẽtia ꝯpleuit. Egit p̾t̾eui
⁊ ex hausta ip̃iꝰ largita᷑ alpes hactenꝰ pene in uias petẽ¬

Expanded text:
ndis nonnulla adjumenta praevidit, excepto dormitorio, quod ex integro ipse fieri ob memoriam sui ex suis solummodo impensis voluit. Necnon etiam xenodochium elephantiasorum Carnoti manentium, opus videlicet pergrande ac mirificum, ipsius munificentia complevit. Egit praeterea inexhausta ipsius largitas Alpes, hactenus pene invias, pete
Abbreviated transcription (Latin):
no exin ip̃e exacto: ĩuocẽsius papa sids: rothomagum
ueniẽs cã regis hẽrici. ingetib obsegͥis. ut uirũ mli¬
cum decebat ab eod̾ rege susceptus ⁊ psecutꝰ ea. Su ĩ
pud castrũ snũ gisor noĩe ĩ murgĩe sia ducatꝰ sitũ.
regalit ꝓcuratũ. mimm̾b omstũ regus remiseret.

Expanded text:
e exacto, Innocentius papa II Rothomagum veniens causa regis Henrici, ingentibus obsequiis, ut virum Apostolicum decebat, ab eodem rege susceptus et prosecutus est. Sic etiam pud castrum suum Gisorz nomine, in margine sui ducatus situm, regaliter procuratum, muneribus onustum regiis remiser
Abbreviated transcription (Latin):
ñcupata. data ẽ conauo comiti inmoris britume.
Genuitqz ex ea siliũ noĩe beollũ. ⁊ filia duas. Tercia
sulz uliana: eustachio de paceio. ꝯͥ hũit ĩ ĩu duoe
filios Willm̃ ⁊ rog̾ĩ. qͣrta: Willõ goiete. qͥnta ẽ iuie¬
comiti debeilomõte: qd̾ castrũ sitũ est ĩcinenũnẽ¬
si pago. Sexta: matheo filio bicardi de mõte morẽ¬
ceio. Septina q̃ nuta ẽ ex helirabets sorore w̾ale¬
raun comitie mellẽti ad huc ĩnupla ꝑmanei

Expanded text:
ta est Conano comiti minoris Britanniae, genuitque ex ea filium nomine Hoellum et filias duas. Tertia, scilicet Juliana, Eustachio de Paceio, qui habuit ex ea duos filios, Willelmum et Rogerium. Quarta, Willelmo Goieto. Quinta, vicecomiti de Bellomonte, quod castrum situm est in Cenomannensi pago. Sexta, Mattheo filio Bulchardi de Montemorenceio. Septima, quae ex Elisabeth, sorore Waleranni comitis Mellenti, ad
Abbreviated transcription (Latin):
iecede̾t. Tũt ille renũdait romiti. qr ĩ traflmo eũ
usq ad primam ecpectaret. Umi ĩ crastino manesur¬
gens uiam sua ieuinit. ⁊ nihil locutꝰ est couiti. comeͬ a ut
andunt illũ ita recessisse dixit eũ mẽtitũ ẽẽ. et iõ putare eũ
aliqs santasina cẽ qͥ sic eos noluiss deludẽ. tunc duerũt.

Expanded text:
recederet. Tunc ille remandavit comiti quia in crastino eum usque ad primam exspectaret. Verum in crastino mane surgens viam suam tenuit et nihil locutus est comiti. Comes vero ut audivit illum ita recessisse, dixit eum mentitum esse, et ideo putare eum ali
Abbreviated transcription (Latin):
oc tp̃e morit᷑ Will̃s alba᷑ beccensis. ⁊ successit dõnus
boso. de ꝯ ͦuenit ĩliẽ plꝰ ne sit meritꝰ hominũ reue¬
rẽcia. atq aliam. singulariũ ac spũalium rerũ singlãri
pericia. an ordinis monastici ⁊ inglãri obssuãcia. Hũc plĩ¬
ini potete᷑ tum sc̃lari qͣm eccͣastica dignitate fulgẽtes in

Expanded text:
Hoc tempore moritur Willelmus abbas Beccensis et succedit domnus Boso, de quo venit in litem, plusne sit meritus hominum reverentiam atque gloriam, saecularium ac spiritualium rerum singulari peritia, an ordinis monastici singulari observantia. Hunc plurimi potentes, tam saeculari quam ecclesiastica dignitate fulgente
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ tandẽ willẽ idẽ captrũ sit ꝓpriũ qͦ adiuxit seturꝰ pos¬
sedit. Uũ añ ad ext̾ma ueniẽs idẽ wills̃ iiuenẽ quẽd̃
rodul iũ de ikuie et sorore emma uepotẽ hedem ini ta¬
samĩti serisset: eustaihiꝰ filiꝰ eiꝰ natiualis dñ erede
ent. om̃em t̾rum su prĩs duisiꝰ hc̃ inuasione qͥe

Expanded text:
ixit securus possedit. Cum autem ad extrema veniens idem Willelmus juvenem quemdam Rodulphum de Waiet, ex sorore Emma nepotem, haeredem sui casamenti fecisset; Eustachius filius ejus naturalis, dum exsequiae iens, omnem
Abbreviated transcription (Latin):
es ĩꝯͥb neqͥcia prĩs eoꝵ ⁊ fraudulẽtia ueld̾ ĩ malo
g̾mine ad pinciẽ innotioꝵ ad huc ꝑseu̾at. Will̃s̃ au̾
de britolio a norib lib̾. memor ĩiuriei a ꝑsido sͥ illicie.
ꝙͣdã rem dignã mnemoria ausus ẽ ĩcipere. Nã regem
ad se ĩmẽsis inui̾b euocans. ⁊ ip̃is ⁊ hoĩlz eoꝵ õib ꝯͥ

Expanded text:
ia patris eorum et fraudulentia, velut in malo germine, ad perniciem innoxiorum adhuc perseverat. Willelmus autem de Britolio a nexibus liber, memor injuriae a perfido sibi illatae, quamdam rem dignam memoria ausus est incipere. Nam regem ad se immensis
Abbreviated transcription (Latin):
h  decã dutiẽtula̾t. Sũt ãtiqꝵ plũm᷑ qͣͥ dicãt qd
ricardꝰ pat̾ rog̾ui ꝓ repeticõe eiꝰ dẽ castͥ dudũ ĩ auilia
accerit oppidũ toneburge. afferẽtes leugã brionii c̃ fu¬
nculo cirgcirta fuisse mẽsuatũ. ⁊ eodẽ fime ĩ anglia
delato. leugã teneburge tm̃dẽ spatu ĩ meciẽdo recepis¬
se: ꝯͣitũ hactenꝰ briounẽse miliariũ ꝓbat᷑ retinere.
dism̃ Willm̃ de b̾tolio delose capet: ⁊ ĩ ip̃a capcõe eum

Expanded text:
plurimi qui dicant quod Richardus pater Rogerii pro repetitione ejusdem castri dudum in Anglia acceperat oppidum Toneburge, asserentes leucam Brionii cum funiculo circum circa fuisse mensuratam et eodem fune in Anglia delato, leucam Toneburge tantumdem spatii in metiendo recepisse, quantum hactenus Brionense milliarium probatur retinere. suum Willelmum de Britolio dolose caperet et in ipsa captione eum
Abbreviated transcription (Latin):
cõpabiles aculerai. derũ ⁊̾ quas regalis. ĩmo paluua mu¬
insitẽtia de iexabasus angloꝵ thesauris s̾ ꝯtulerat. tani
serita supꝙͣ in ip̃a ĩfirmuate iacebat abstin̾et qͥn ip̃a dis¬
tratta. p̾ciũ eiꝰ lexsis erogari iuberet. Dermaũ ꝓmciorẽ
scli̾ t̾minum honora ꝑman̾e naleãt. Iẽx ip̃iꝰ ĩpatricis

Expanded text:
comparabiles attulerat, verum etiam quas regalis, imo paterna munificentia de inexhaustis Anglorum thesauris sibi contulerat, tam serica, super quam in ipsa infirmitate jacebat, abstineret, quin ipsa distracta pretium ejus leprosis erogari juberet. Verumtamen promptiorem saeculi terminum honora permanere vale
Abbreviated transcription (Latin):
ge nito filro pͥdicti sulionis comitis andeganoꝵ sugcessit alt̃
filiꝰ siuis fulto uoĩe. notꝰ ex alia ꝯuige noĩe u̾ta. sorore in¬
delz amulrici conutis ebroicẽsis. Hic plyͣ accepit silũ comi¬
tis helye cyno mãnoꝵ cũ ip̃iꝰ comitatu. et geuint ex ea dio
filior. gaufud̾ scilz marcellũ de qͦ ĩ panca sr̃ius diximꝰ.
et helyã et totidẽ filias. ꝙ ⁊ una impsit comiti xincie.¬

Expanded text:
successit alter filius suus Fulco nomine, natus ex alia conjuge nomine Bertha, sorore videlicet Almarici, comitis Ebroicensis. Hic, postquam accepit filiam comitis Heliae Cenomannorum, cum ipsius comitatu, et genuit ex ea duos filios, Gaufridum scilicet Martellum, de quo jam pauca superius diximus, et Heliam et totide
Abbreviated transcription (Latin):
u̾to mouacho philosopho. pͦea uͦ pͣa romano ĩstructꝰ.
ħ̾ de gestis trãcoꝵ huic opusculo ĩserui. uolẽs nesuẽtib
ĩtimare nobilitatẽ comitũ audegauẽtiũ. ⁊ qd̾ t̾cia sami¬
lia regũ srãcie siquidẽ detot samiliis ab micio illius
regii usq ñc snatĩ creati sũt regez de coꝵ ꝓgenie mͦ q̃mi¬

Expanded text:
opho, postea vero papa Romano, instructus. » Haec de gestis Francorum huic opusculo inserui, volens nescientibus intimare nobilitatem comitum Andegavensium, et quod tertia familia regum Franciae siquidem de tot familiis ab initio illius regni usque nunc seriatim creati sunt reges de eo
Abbreviated transcription (Latin):
ounte itaqz Waleranne ĩ unillie ĩ sociẽ suiͨ
posito.: et fẽuiꝰ iurgẽ wacenille fũditꝰ fecit
eu̾ti. Eppido p̾te̾a brionini ni pouꝰ ꝯͣ uolũtaria reddicõe
sͥ subingabeto. eũ ꝯͥ idẽ pꝰ capcõem comitis diu tenu̾at
orbitate ocloꝵ multauit. uñ ꝑt̾riti qͥ castrũ bellimõtis
suabãt. ne sila pat̾ent᷑ illud regi redoiderũt. Talit᷑̾ g
Qll̃i uͦ ꝯcaptiunoꝵ ꝙͣdiu id̾ rex humam reb ił fuit. ĩ
uincłi̾s suis ꝑmãserũt. Ex quo aũ iomes mellẽti in
supradicto ꝯflictu captus ẽ. tã ĩ ducatu normauine ꝙ
n requo angdsie ꝓtotum deceninũ quo rex heritꝰ iuꝑuicit.
tũ slũsraꝵ tenuit eã ꝑt̾tare ꝓ suo posse iatagͥet. S ed cũ

Expanded text:
uis posito, rex Henricus turrem Watevillae funditus fecit everti. Oppido praeterea Brionnii vi potius quam voluntaria redditione sibi subjugato, eum qui idem post captionem comitis diu tenuerat, orbitate oculorum multavit. Unde perterriti, qui castrum Bellimontis servabant, ne similia paterentur, illud regi reddiderunt. Taliter iguandiu idem rex humanis rebus interfuit, in vinculis suis permanserunt. Ex quo autem comes Mellenti in supradicto conflictu captus est, tam in ducatu Northmanniae quam in regno Angliae per totum decennium quo rex Henricus supervixit, tum Flandriarum tenuit, eam perturbare pro suo posse satageret. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m idẽ hũerat t eod̃ octiso ad dĩnum ducũ normã¬
me redierat. Et qͣui roguis siliꝰ ruardi idẽ tastrum
regeiebat.qz auͦ sius comes gislebͣlus id ip̃m sit at̾m
esi añ ea possid̾at. Reb̾tus iomes mellenti ouui ĩquie¬
tudine tarere ꝯgliẽs egit apd̾ ducẽ robͣtũ. ut qddũ mu¬
nicipiũ nũcupatũ humecũ situm ĩglãtimẽsi cemita

Expanded text:
ipsum idem habuerat, sed eodem occiso, ad dominium ducum Northmanniae redierat. Et quoniam Rogerius filius Richardi idem castrum repetebat, quia avus suus comes Gislebertus idipsam, sicut dictum est, antea possederat, Robertus comes Mellenti omni inquietudine carere gestiens, egit apud ducem Robertum, ut quoddam municipium nuncupatum Humetum
Abbreviated transcription (Latin):
uegocus tractaturꝰ ꝯsiliũ ꝯgregauit. Int̾ alia uͦ q̃ ibi salu¬
brit̾ disposuit. hortatꝰ est sdeles tam pñtes qͣm absẽtos ut
ad lib̾anda scã loca de potestate paganoꝵ a qͥb tt posessa
cõłanãabãtux ierlm̃ ꝓ remissione exceisuũ suoꝵ neut.
fere samose ꝓbctatis milites oicidue regionis tam
glor ꝑ nũciũ mãdat ut ĩ normãmã festinãt᷑ uemat.¬

Expanded text:
negotiis tractaturus, concilium congregavit. Inter alia vero, quae ibi salubriter disposuit, hortatus est fideles tam praesentes quam absentes, ut ad liberanda sancta loca de potestate paganorum, a quibus tunc possessa contaminabantur, Hierusalem pro remissione excessuum suorum fere famosae probitatis milites Occiduae regionis, tamglorum per nuntium mandavit, ut in Northmanniam festinanter veniat