comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ii id qued mag̃ futuꝵ confidat relictis impedmietis
sue saluti asulat. et usu rer necessariaꝵ et dig̾tate
spoliatũ ii Nam de equitibꝰ hoscui quin uenio cor
progredi miodo extia agnien audeat et ip̃es quidem
non debere dubitrre . Io qͥd maiere faciant aio copias
e ens yro castas hĩtur et terrori hostibꝰ futuru
Conclaniat equites sanctissimo uire uirando cofrr¬
mari oportere. ne tecto recipiat ͤ. ne ad liberos ne ad
uirando adactis. uostero die intres ꝑter distubuto
equitatu due se acies aduobꝰ lateribꝰ ostendut una
smo agmine iter impedrra cepit. Qua re nũciata c
suii qͦ equitatũ taptite diuisũ ꝯtia hostem rre iubet
Eugnat una õibꝰ in ꝑtibꝰ. Costitit agnien ipedi¬
menta inter legienes recipũt Si qua in parte
nosta laborare aut grauiꝰ prenu uidebat eo signa
in ferri. Ccͫ acieniq ꝯstitui iubebat. Que res et ho¬

Expanded text:
si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad iurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Cque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et ho
Abbreviated transcription (Latin):
Ceͣ. qd hestes equitatu supieres esse intelligebas e
iuttlusis õibꝰ itmeribꝰ mulla ⁊t exprouintia atqi
italia subleuari poterat transienũ ĩ germaniam.
nittit ad eas tuutates quas supiorabꝰ anus plasi¬
uerat equites ab hiis acissit et leius armaticae
pidites qui nt res prelari ꝯsutuerat. Eoꝵ adueta¬
ꝙ iuiuꝰ ideneis equis utebant᷑ͤ a trabuiis muilita
reliquis q equitibꝰ romianis atq euocitis equeẽ.¬
u̾mnt germanisq distubuit. Interea dñ h. geris
hostui copie ex aruerns equitesq osui teti gallie
facties quo faciliꝰ subsidii prouincie fieri posses pu
tircit milia passuii .x. a romanis tenus castas u
tiugentorir asedit quocatisq ad ꝯsilui prefetis
equitũ uenisse tp̃s uictorie demestiat fugere in
brouintia romanos galliaq tecidere Io libi ad
coagis copns reuersuros neq fine bellandi facturos:
pronnde agnnne impeditos adoriant  Si peditibꝰ suis̃
iuxiliũ ferat atq in eo morent ͤ iter factre nõ posse

Expanded text:
d hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui bantur, a tribunis militum reliquisque equitibus Romanis atque evocatis equos sumit Germanisque distribuit. Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romaniercingetorix consedit convocatisque ad concilium praefectis equitum venisse tempus victoriae demonstrat. Fugere in provinciam Romanos Galliaque excedere. Id sibi ad coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur. Si pedites suis auxilium ferant atque in eo morentur, iter facere non posse;
Abbreviated transcription (Latin):
lrãnouocibꝰ blano iuis mulia .xxxu. parem
numeꝵ aruernis ad uictis elenteris caduicis.
tabalis. uellaiuis. qui sub ipio aruernoꝵ esse
asuerut. Sequanis senombꝰ. biturigibꝰ sactonis
ritenis carnutibꝰ. duodena nulia billouagis .u.
totidem lemouitibꝰ. octana pictonibꝰ. Et tirionibꝰ
medionatucis petrogoriis neruiis moriius. an¬
tiobrogibꝰ quina nulia. auleicis. ce nonianis to¬
leicis due ebinonibꝰ tua. Rauracis et bons
sur in nũo coriosolites redones anibibari cadetes

Expanded text:
m numerum Arvernis adiunctis Eleutetis, Cadurcis, Gabalis, Vellaviis, qui sub imperio Arvernorum esse consuerunt; Sequanis, Senonibus, Biturigibus, Santonis, Rutenis, Carnutibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Lemovicibus; octona Pictonibus et Turonis etMediomatricis, Petrocoriis, Nerviis, Morinis, Nitiobrigibus quina milia; Aulercis Cenomanis tolercis Eburovicibus terna; Rauracis et Boiissunt in numero Curiosolites, Redones, Ambibarii, Caletes
Abbreviated transcription (Latin):
tiria pretuu impiũ libeitatẽq asequi udeãt. Hiis
ꝯstitutis ⁊ebꝰ edius segusiamsq qui sut. Siui tumui
ei ꝓuincie .x. milia poditũ imperat huc addit eote
octingentos. Hus yficit fiẽm eporedorigis belluq
nferi allobrogibꝰ iuibet altera cxpte gabalos ꝓxies¬
q pagas aruernoꝵ in eluecies itẽ iutenos cadir
tosq ad fines uolgar arenucoruq depopulandes
nuctit. Nichiloninꝰ candistinis nũtus legatẽ bq
allebroges sollicitat. quoꝵ mietes nõ dui a supiore
bello resedisse sperabat her penicipilꝰ pecunas cua¬

Expanded text:
equi videant. His constitutis rebus Aeduis Segusiavisque, qui sunt finitimi provinciae, decem milia peditum imperat; huc addit equites octingentos. His praeficit fratrem Eporedorigis bellumque inferri Allobrogibus iubet. Altera ex parte Gabalos proximosque pagos Arvernorum in Helvios, item Rutenos Ces Volcarum Arecomicorum depopulandos mittit. Nihilo minus clandestinis nuntiis legationibusque Allobrogas sollicitat, quorum mentes nondum ab superiore bello resedisse sperabat. Horum principibus pecunias, civ
Abbreviated transcription (Latin):
affuerut. Ii qd amuicitia romanor sequebant
tieneri ꝙ aberat longiꝰ et agermanis p̃mebant᷑
Que guit ca quart toto abesset bello et nento
auxilia nntteret. Magno dolore ediu ferit se
deiectos priicipatu querut ͦ fortune coniutatões
et eͣ indulgentia in se requirut neq tñ suscep
marꝰ uertĩgentorigi parit. Iyse nꝑat reliqui
tiuitatibꝰ obsides demiq ei rei ꝯscituit diem
huc oius equites quindecim nuilui nũo celerit᷑
ꝯuenire uibet peditatu que an habuerat se fere
ꝯrentũ dicit. neq fortuna teptatuꝵ. aut ĩ acie di¬
mucatuer. Ses quonas habudet equtatu y facle

Expanded text:
tiam Romanorum sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent. Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen susceptmarus Vercingetorigi parent. Ipse imperat reliquis civitatibus obsides diemque ei rei constituit. Omnes equites, quindecim milia numero, celeriter convenire iubet; peditatu quem antea habuerit se fore contentum dicit, neque fortunam temptaturum aut in acie dimicaturum, sed, quoniam abu
Abbreviated transcription (Latin):
magna subito cohorta tempescit ab nr̃is oppri¬
munt  equitatꝰ peditatꝰ q equitibꝰ romianis ad¬
ministrantibꝰ qͦs ei ne netocio pͥfecerat teleriter
⁊ aͥ snuttic ͦ uno fere tp̃ie sub lutẽ hostibꝰ nũciat᷑
i castas romanoꝵ pret asuitudiuẽ tunil tuari
et magnũ ne agmien aduło flumine sonitum
remoꝵ in tadem ꝑte exaudiri. et paulo infra
milites nauibꝰ tras portari. Quibꝰ rebꝰ auditis.
q̃d existuabat tabꝰ locis trãsire legiones atq
oͦs ytuibatos defectione eduor fuga parare sual
quoq copias in tres ptes distribuer̃t Nam
presidio e regione castioꝵ ⁊licto et yua mani
et losedu uersus nussa que tantu ꝓgrẽdiat᷑
qͣtmn naues ꝓcessissẽt reliqͣs copias cõtra. labi¬

Expanded text:
magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimagna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimuntur; exercitus equitatusque equitibus Romanis administrantibus, quos ei negotio praefecerat, celeriter transmittitur. Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine sonitumque remorum in eadem parte exaudiri et paulo infra milites navibus transportari. Quibus rebus auditis, quod existimabant tribus locis transire legiones atque omnes perturbatos defectione Aeduorum fugam parare, suas quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto et parva manu Metiosedum versus missa, quae tantum progrediatur, quantum naves processissent
Abbreviated transcription (Latin):
la cisseret sed ut in colunẽ eycitũ agenditu
redu ceret cogitabat : nãq altera ey parte bello¬
uagi que ciuitas in gallia maxina ht op
dermebat tantis subito difficultatibꝰ dbiectis at.
Ni. uirtute auxilui petindũ uidebat. Sub uespeꝵ
ꝯsilio auocato cohortatꝰ ut ea que nupasset dili¬
gent industrieq adminstraret naues quas a¬
secudo flumine silencio progadi. ibiq se erstazi.
uibet. Quinq cohortes quas nuuine firiuas ad
dimicanduĩ esse existimabat castrs presidio ielĩqt
.X. eiusdem legionis reliquas de media nocte cũ
cibꝰ nupedmientis a uerso flumie magno tunił¬
tu ꝓficisci imyat. Conquint etia linties has
magno sonitu renioꝵ intitatas ĩ eandẽ ꝑtrm
nuttit ip̃e post paulo silencio egressus cũ tͥbꝰ
legionibꝰ eũ locũ petit quo naues appelli. uisse¬
rat. Eo cũ esset uentũ exploratores hostiũ oi
fluminis ꝑte erat dispesiti in oppinantes qui

Expanded text:
lacesseret, sed ut incolumem exercitum Agedincum lacesseret, sed ut incolumem exercitum Agedincum reduceret, cogitabat. Namque altera ex parte Bellovaci, quae civitas in Gallia maximam habetdistinebat. Tantis subito difficultatibus obiectis ab animi virtute auxilium petendum videbat. Sub vesperum consilio convocato cohortatus ut ea quae imperasset diligenter industrieque administrarent, naves, quas secundo flumine silentio progredi ibique se exspectari iubet. Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse existimabat, castris praesidio relinquit; quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat. Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorum incitatas in eandem partem mittit. Ipse post paulo silentio egressus cum tribus legionibus eum locum petit quo naves appelli iusserat. Eo cum esset ventum, exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uanibꝰ cirtit᷑.l. celerit᷑ quĩctis atq eo militibꝰ
mietis et rei nouitate ꝑterrtis oppidanis qͦꝵ
magna ys erat ad bellul euocata siue ꝯtẽtõe.
oppido potit ͦ. Refecto põte que suꝑioribꝰ dicbꝰ
hostes resciderat excitũ traducit et secudo. fliue
ad lutetia᷑ iter facere cepit Hostes ie cognita
ab hnis qui ameledone fugerãt lutecia ĩ tedi
ad upas secane e regione lutecie ꝯtia labien
castia concidut iam. Ce a gergouia discessisse
audiebat ͦ iam de eduor defectione et secundo.
gallie iuotu ⁊ umores afferiebat᷑ galliq in
colloquiis in interclusũ itmere et ligeri. Ce.
n opia faimuenti coactu ĩ prouinciã atẽdisse
ꝯfirmabat. Bellouagi at defectione eduoꝵ co¬
gnita qui añ ꝑse erat infideles manꝰ cogere
atq aperte bellũ parare ceperut. Cũ labienꝰ
tanta ieꝵ ꝯmutatione lonte aliud sibi. capi¬
endui ꝯsiliu atq antea senserat iuteli gebas
neq iam ut aliud acqurieret prelio q hostes

Expanded text:
uaginta celeriterque coniunctis atque eo militibus iniectis et rei novitate perterritis oppidanis, quorum magna pars erat ad bellum evocata, sine contentione oppido potitur. Refecto ponte, quem superioribus diebus hostes resciderant, exercitum traducit et secundo flumine ad Lutetiam iter facere coepit. Hostes re cognita ab eis, qui e e regione Lutetiae contra Labieni castra considunt. Iam Caesar a Gergovia discessisse audiebatur, iam de Aeduorum defectione et secundo Galliae motu rumores adferebantur, Gallique in colloquiis interclusum itinere et Ligeri Caesarem inopia frumenti coactum in provinciam contendisse confirmabant. Bellovaci autem defectione Aeduorum cognita, qui ante erant per se infideles, manus cogere atque aperte bellum parare coeperunt. Tum Labienus tanta rerum commutatione longe aliud sibi capiendum consilium atque antea senserat intellegebat, neque iam, ut aliquid adquireret proelioque hostes
Abbreviated transcription (Latin):
capti ad.Cc. p̾ducũt ͤ. Coctus prefectꝰ equitu qui
ontiouersia cũ conuictolitano proxinus comitus
habueras./ Cauarillus qui post defectione litauici.
gato oi equitatu uertiugentorie copias quas pro
cello cauerat reduxit protinꝰ alesia q̃d ẽ oppid uni
mandubioꝵ ite⁊ faceie cepit. celeritq ĩpedimẽta
e castus educi et se iubsequi uissit / Ceͫ  ĩ pednuetis
pelnia colle dedutis dial legionalꝰ p̃ sidio celitis.
sequutus ꝙ̃tum diei. tỹs passuui tacit̾ tabus.

Expanded text:
ducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci gato omni equitatu Vercingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facere coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit. Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secut
Abbreviated transcription (Latin):
ruenit defectione eduor cognita bellu augerur
legationes in es ꝑtes cricũmittut᷑ quantũ gacia
auctoritate pecuna ualẽt ad solicitandas ciuitateᷤ
ntunt Macti obsides quos . Ce apud eos deposu¬
erat hoꝵ supplicio dubitantes teratat. þetunt a
uertingentorige edui ut ad se ueniat ratõnesqr
celli gerendi cõmunicet re. impetrata ꝯtendunt
ut ip̃is sũma imperi tradat᷑ et rem ĩ cõtionerha
deduci totiꝰ gallie ꝯsiliu bibracte indicit᷑. Eedem
ꝯueniũt undiq frequetis multitudines suffragis
res ynuttit᷑ ad unã om̃s uertingentorigẽ pbeat

Expanded text:
rvenit. Defectione Aeduorum cognita bellum augetur. Legationes in omnes partes circummittuntur: quantum gratia, auctoritate, pecunia valent, ad sollicitandas civitates nituntur; nacti obsides, quos Caesar apud eos deposuerat, horum supplicio dubitantes territant. Petunt a Vercingetorige Aedui ut ad se veniat rationesque belli gerendi communicet. Re impetrata contendunt ut ipsis summa imperi tradatur, et re in controversiam deducta totius Galliae concilium Bibracte indicitur. Eodem conveniunt undique frequentes. Multitudinis suffragiis res permittitur: ad unum omnes Vercingetorige
Abbreviated transcription (Latin):
.C cuiꝰ ductu sepe nũo hostes supassẽt pnte
adesse exstimarit dat signui plu pͥmo cõtur¬
su adeytio cornu ubi septia legio astiterat.
hostes pellut ͦ atq in fuga conituit᷑ a smistie
que locũ qutadecnua legio tenebat cũ pͥmi.
ordines hostui trasfixis cilis ꝯcidiss et tam̃
reliqui acerinue resistebat nec dabat Cuspic¬
tione fuge quisꝙͣ iỹe dux hostiũ canui¬
lotenꝰ sino ad tias atq cos cohortabal ni
ceito nũc etia exitu utorie cũ a seytina legionse
tribums essec nuiciatuq ĩ smistio cornu gereret

Expanded text:
 cuius ductu saepe numero hostes superassent, praesentem adesse existimarent, dat signum proeli. Primo concursu ab dextro cornu, ubi septima legio constiterat, hostes pelluntur atque in fugam coniciuntur; ab sinistro, quem locum duodecima legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acerrime reliqui resistebant, nec dabat suspicionem fugae quisquam. Ipse dux hostium Camulogenus suis aderat atque eos cohortabatur. certo nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis tribunis esset nuntiatum quae in sinistro
Abbreviated transcription (Latin):
euocatꝰ hiis cũ aĩadueitisset ipetua eẽ paude
magnopere nupediret hic asedit nr̃osq tan¬
situ prohibere iustituit labienꝰ pͥmo uiueas a¬
gere cratibꝰ atq aggere paludi expłere atq iter
munire conabat  post ꝙ̃ ĩd difficiliꝰ cũ fieri a¬
mmaduerter et silencio e castris tercia uigilia e¬
hressus codem quo uenerat itiuere meledunu

Expanded text:
 Is cum animadvertisset perpetuam esse paludem, magnopere impediret, hic consedit nostrosque transitu prohibere instituit. Labienus primo vineas agere, cratibus atque aggere paludem explere atque iter munire conabatur. Postquam id difficilius confieri animadvertit, silentio e castris tertia vigilia egressus
Abbreviated transcription (Latin):
a sensus recta regiont si nullus an fiaciꝰ mtcidet¬
nulle ducentos passus aberat quicquid huic cr¬
ruitꝰ admolliendũ Iter. accesseras i spacium
itnieris augebar. Amduo fere colle in longitũdie
ut natura montis ferebat ex grandibꝰ sayis ui.
pedii muꝵ qui nrm impetũ taadaret ꝑcluscrat
galli / atq inferiore oi spatio uacuo relicto sur¬
iorem ytem collis usq ad muꝵ oppidi desi ssimis
castris cõpleuerat. muilites daro signo celeritate ad
nulnutõnẽ puenuit caniq tansgessi trmis cascrs
poriunt᷑ ac tanta fuit n castas capiendis celeritas
ut uocomapat rex ratiobrogum subito ĩ tabnacie
oppressus ut meridie ꝯquieuerat supioris corperiẽ
yte nudata uulnerate equo uix se e mianibꝰ pre¬
proposuerat. Cͫ ieceytui cani iussit legioniq.
reliquar legionũ mulites nõ exaudite hons tube q
satis magna uallis int̾ cedebat tñ a caibunis nu¬

Expanded text:
ascensus recta regione, si nullus anfractus intascensus recta regione, si nullus anfractus intercederet, MCC passus aberat: quidquid huc circuitus ad molliendum clivum accesserat, id spatium itineris augebat. A medio fere colle in longitudinem, ut natura montis ferebat, ex grandibus saxis sex pedum murum qui nostrorum impetum tardaret praeduxerant Galli, atque inferiore omni spatio vacuo relicto superiorem partem collis usque ad murum oppidi densissimis castris compleverant. Milites dato signo celeriter ad munitionem perveniunt eamque transgressi trinis castris potiuntur; ac tanta fuit in castris capiendis celeritas, ut Teutomatus, rex Nitiobrigum, subito in tabernaculo oppressus, ut meridie conquieverat, superiore corporis parte nudata vulnerato equo vix se ex manibus praeproposuerat, Caesar receptui cani iussit legionique reliquarum legionum milites non exaudito sono tubae, quod satis magna valles intercedebat, tamen ab tribunis mi
Abbreviated transcription (Latin):
dit eqnites qui laciꝰ ostentatõnis cansa uagaret᷑
lengo cucuitu casde om̃is uibet petere regiones
hec procul ex oppido iudebãt ͤ ut eras precul. A
gerctouia despetꝰ i cascia neq tanto spatio certi
quid eset explorari poterat legioue unam co¬
dem iugo nuttit et pauli progessa ĩferiore cos¬
tituit loco siluis octultat . Augec . gallis suspitie
atq oñis illo nunitionũ copie tiahũtͤ. Uatua
tastia hostui Ce. ꝯspicat᷑ tectis q in signibꝰ suoꝵ
occultatisq signis militaribꝰ iares mlites qui
ey oppido aĩaduerterent ͤ ey maiorieꝰ castris ĩ muine¬
ra traducit. legatisq quos Inigulis legionibꝰ prefe¬
cerat quid fieri uelit oscendit nn pͥmis mouet ut
ꝯtiueant miltes ne studie piguandi aut spe.
occasionis ee reni nõ prelu Hiis rebꝰ erpositis sig¬
nũ dat et a dextera ꝑte alio accensu redem hpre
Ad doues iuttit o ppiai mõs a planicie atq mitio.

Expanded text:
dit equites qui latius ostentationis causa vagarentur. dit equites qui latius ostentationis causa vagarentur. Longo circuitu easdem omnes iubet petere regiones. Haec procul ex oppido videbantur, ut erat a Gergovia despectus in castra, neque tanto spatio certi quid esset explorari poterat. Legionem unam eodem iugo mittit et paulum progressam inferiore constituit loco silvisque occultat. Augetur Gallis suspicio, atque omnes illo ad munitionem copiae traducuntur. Vacua castra hostium Caesar conspicatus tectis insignibus suorum occultatisque signis militaribus raros milites, ne ex oppido animadverterentur, ex maioribus castris in minora traducit legatisque, quos singulis legionibus praefecerat, quid fieri velit ostendit: in primis monet ut contineant milites, ne studio pugnandi aut spe poccasionis esse rem, non proeli. His rebus expositis signum dat et ab dextra parte alio ascensu eodem tempore Aeduos mittit. Oppidi murus ab planitie atque initio
Abbreviated transcription (Latin):
g. auiꝰ de cuntate inditare neq de sua medues ue¬
iuolencia diminuere siye maiore gallie motũ cepes¬
tans ne ab aibꝰ cuitatibꝰ crrcu̾sitaet᷑ asilia inibat.
lis fute uideritͦ shec cogitanti accidere iusa est fa¬
tultas bene rei gerende nani cil i ninora casta
operis yspiciendi ca uenisset aiaduertit celle qui
ab hostibꝰ tenebat ᷑ nudatũ hoĩbꝰ qui supioribũs
querit ex profugis cãm.quor maguꝰ ad euiii
totidie nũs ꝯfluebat. Cõsrabas int̾ os q̃dl̃. ian
ip̃e. Ccͫ . y exploratores cognouerat dorsum ẽe erꝰ
iuti ꝓpe equu s huic siluestiẽ et angustum.
colle a romanis eccupato si alteꝵ amisissẽt quin
pene circuuallati atq oi cx̃itu et pabulatione.
interdusi udderenit ad hiis minuendũ os auerti¬
gentorige euecatos. Hac re coginta. Ceͥ nuttit
ꝙ̃ plicrimas equitu turmas. cisdem media notte
inperat ut paulo tumultuosiꝰ oibꝰ locis uagare
nu latene cellibꝰ circũuchi iubet. hiis pautes ad¬

Expanded text:
duos benevolentia deminuere. Ipse maiorem Galliae motum exspectans, ne ab omnibus civitatibus circumsisteretur, consilia inibat qlis fugae videretur. Haec cogitanti accidere visa est facultas bene rei gerendae. Nam cum in minora castra operis perspiciendi causa venisset, animadvertit collem, qui ab hostibus tenebatur, nudatum hominibus, qui superioribus gis causam, quorum magnus ad eum cotidie numerus confluebat. Constabat inter omnes, quod iam ipse Caesar per exploratores cognoverat, dorsum esse eius iugi prope aequum, sed hunc silvestrem et angustum, colle ab Romanis occupato, si alterum amisissent, quin paene circumvallati atque omni exitu et pabulatione interclusi viderentur: ad hunc muniendum omnes a Vercingetorige evocatos. Hac re cognita Caesar mittit complures equitum turmas; eis de media nocte imperat, ut paulo tumultuosius omnibus locis vagarentur. imulatione collibus circumvehi iubet. His paucos ad
Abbreviated transcription (Latin):
tum. quod est orpidũ apud eos maxime auctori¬
tatis. Cõuitolitaui magistai magnãq ꝑartem
senatꝰ ad eũ conuenisie legatos ad uertĩgetonçe
de pace et amicicia ꝯsilianda publice missos nõ
pietereuudii tantũ comedii eristimauerũt. Itaꝙ
nit̾fectis nouiediuus custodibꝰ quiq eo negoci¬

Expanded text:
tum, quod est oppidum apud eos maximae auctoritum, quod est oppidum apud eos maximae auctoritatis, Convictolitavim magistratum magnamque partem senatus ad eum convenisse, legatos ad Vercingetorigem de pace et amicitia concilianda publice missos, non praetermittendum tantum commodum existimaverunt. Itaque interfectis Novioduni custodibus quique eo nego
Abbreviated transcription (Latin):
tñ cos retiuendos non ꝯstituit. ne aut ĩferie in¬
uiuam uidcret᷑ aut dare tnuoris aliqua suspit¬
tione. Discedentibꝰ huis breuiter sua ĩ dduos m̾ũta
ex pesuit quos et ꝙ̃ humules accepises ee cõplsoᷤ
i erpdoa malitatos agris õibꝰ ereptis copiis mupo¬
sito stirendis obsidibꝰ suma cũ ꝯtu melia extortoᷤ
et quã ĩ fortimna quãq ĩ amplitudinẽ deduxiset
ut non solũ in pristinĩ scatũ redisset sd ol̃u
tp̃oꝵ dignitate et gãm antecessisse inderent᷑. Ins
daris mandatis eos ase dimisit Nomodumu ciat
oppidu eduoꝵ ad upas ligeris opportuno loco posita
huc .Ccͫ. en̾is obsides gallie famictũ pecuniam
publita suoꝵ atq cẽcitꝰ impednuctor magna ꝑtẽ
atulerat huc magnũ nũ equoꝵ huiꝰ belli causa
in italia atq hispania coemptoꝵ nuserat bo cũ
exore doriy urademarꝰ q ueniset et de statu cun¬
tatis cognoiussẽt litanicũ bibratti ab ddiis recep¬

Expanded text:
tamen eos retinendos non constituit, ne aut inferre intamen eos retinendos non constituit, ne aut inferre iniuriam videretur aut dare timoris aliquam suspicionem. Discedentibus his breviter sua in Aeduos merita exposuit, quos et quam humiles accepisset, compulsos in oppida, multatos agris omnibus ereptis copiis, imposito stipendio, obsidibus summa cum contumelia extortis, et quam in fortunam quamque in amplitudinem deduxisset, ut non solum in pristinum statum redissent, sed omnium temporum dignitatem et gratiam antecessisse viderentur. His datis mandatis eos ab se dimisit. Noviodunum erat oppidum Aeduorum ad ripas Ligeris opportuno loco positum. Huc Caesar omnes obsides Galliae, frumentum, pecuniam publicam, suorum atque exercitus impedimentorum magnam partem contulerat; huc magnum numerum equorum huius belli causa in Italia atque Hispania coemptum miserat. Eo cum Eporedorix Viridomarusque venissent et de statu civitatis cognovissent, Litaviccum Bibracti ab Aeduis recep
Abbreviated transcription (Latin):
licentia aregantiaq repechendere q̃d pla se ꝙ̃ ĩpe¬
catorem de uictoria atq eritu rer sentrre cristima¬
rent / nec nunꝰ se a milite modestiã et ꝯtinẽciam
ꝙͣ uirtutem atq ai. magiitudine desiderare Hac
hĩta concione et ad ertrenam orationẽ ꝯfirmatis
militibꝰ ne ob hac cãm aio rmeuerent᷑. neu qd
miquitas loci attulisset. id untuti hosciũ attubue¬
reuit eadem de yfectione cogitans que ante sen¬
serat ligiones ⁊ castas edurit acieqi dones los
constitiut. Cum uertigentorie inchilomuꝰ in
equum locu descenderet leui facto equesta plio
atq secũdo ĩ castia excitũ redurit Cũ hoc ideni.
postero die feciset satis ad galicam ostentationem
minuendã militũq aĩos afirmandos factũ existi¬
mans in doug̃s meuit castia Ne tum quidem in¬
litauiciĩ ad solicitandos euos profectu opus ese
ipͥos antecedere ad ꝯfrrmandã cuutate et Inultis
discessu ad maturari defectione ciutatis errimabat

Expanded text:
hendere, quod plus se quam imperatorem de victoria atque exitu rerum sentire existimarent; nec minus se ab milite modestiam et continentiam quam virtutem atque animi magnitudinem desiderare. Hac habita contione et ad extremam orationem confirmatis militibus, ne ob hanc causam animo permoverentur neu quod iniquitas loci attulisset id virtuti hostium tribuerent, eadem de profectione cogitans quae ante senserat legiones ex castris eduxit aciemque idoneo loco constituit. Cum Vercingetorix nihil magis in aequum locum descenderet, levi facto equestri proelio atque secundo in castra exercitum reduxit. Cum hoc idem postero die fecisset, satis ad Gallicam ostentationem minuendam militumque animos confirmandos factum existimans in Aeduos movit castra. Ne tum quidem inLitaviccum ad sollicitandos Aeduos profectum: opus esse ipsos antecedere ad confirmandam civitatem. Etsi multis discessu admaturari defectionem civitatis existimabat,
Abbreviated transcription (Latin):
una muiserat uehement tnuebat. Itaq ad cõme¬
dum magnis durnus necurnusq itmeribꝰ ꝯfeciᷤ
ꝯtia õtui eppmionem ad ligerimi uenit uadoq. su¬
y equites in uento pio rei necessitate opportũs
ut brachia modo atq humeri ad subsciuenda
arma liber ab aqua esse posset disposito equi¬
tatu qui uiii flumnus refrmgeret ato hosttꝰ
pͥnio aspectu ꝑturbatis ĩ colunien excitil traduxie
frumentũ q in actas et paccus copia nactꝰ reple

Expanded text:
una miserat vehementer timebat. Itaque admouna miserat vehementer timebat. Itaque admodum magnis diurnis nocturnisque itineribus confectis contra omnium opinionem ad Ligerem venit vadoque per equites invento pro rei necessitate opportuno, ut brachia modo atque humeri ad sustinenda arma liberi ab aqua esse possent, disposito equitatu qui vim fluminis refringeret, atque hostibus primo aspectu perturbatis, incolumem exercitum traduxit fru
Abbreviated transcription (Latin):
noñ posse teneri iudicaba̾t ne qd esset usin roniais
nicenderũt farmenti qd subito potueuit naubꝰ.
adduxer̃t reliquũ flumine atq inicendio corupit
hosi ex fuutimis regionibꝰ copias cogere prefidia.
cuscediasq ad uapas ligeris disponere equitatũ q.
õibꝰ locis miciendi tnuoris causa oscentaie cepĩt
si ab re friuẽtaria remanos excludere aut addis¬
tos mopia ex pro iuncia expellere possẽt. Qua ad
spem multũ cos adiuuabat qd liger ex miubus
creuerat. ut oĩo. uado nõ posse transir uidrief᷑
Quibꝰ rebꝰ cognitis. Cc. maturandũ sibi ce suit
si cẽt in ꝑficiendis yontibꝰ periclitandũ ut pͥaq̃
esset maiores eo coarte copit dimicaret Nam ut
cõnutato ꝯsilio iter in prouinciã querteret. So
ne netu quidem nicessario faciendii eristuuabat
cũ nifamia atq iudignitas iei et oppositꝰ mẽs
ceuene uiarũq dificultas impedienat tũc ma¬
ynue qd aduuto labieno ataz hus legionibꝰ qͣs

Expanded text:
non posse iudicabant, ne cui esset usui Romanis, incenderunt; frumenti quod subito potuerunt navibus avexerunt, reliquum flumine atque incendio corruperunt. Ipsi ex finitimis regionibus copias cogere, praesidia custodiasque ad ripas Ligeris disponere equitatumque omnibus locis iniciendi timoris causa ostentare coeperunt, si ab re frumentaria Romanos excludere aut adductos inopia in provinciam expellere possent. quam ad spem multum eos adiuvabat, quod Liger ex nivibus creverat, ut omnino vado non posse transiri videretur. Quibus rebus cognitis Caesar maturandum sibi censuit, si esset in perficiendis pontibus periclitandum, ut prius quam essent maiores eo coactae copiae dimicaret. Nam ut commutato consilio iter in provinciam converteret, id ne metu quidem necessario faciendum existimabat; cum infamia atque indignitas rei et oppositus mons Cevenna viarumque difficultas impediebat, tum maxime quod abiuncto Labieno atque eis legionibus quas
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscũ seruare nõ possum ur̃e quidem carte la¬
luti ꝓspicia. quos cupiditate glorit adductꝰ ĩ picdin
adduxi. ues data facultate uobis asulite Snuul
in idios hostes rrupit duebꝰ q iut̾fectis: cliquos

Expanded text:
vobiscum servare non possum, vestrae quidem certe vivobiscum servare non possum, vestrae quidem certe vitae prospiciam, quos cupiditate gloriae adductus in periculum deduxi. Vos data facultate vobis consulite." Simul in medios hostes irrupit duobusque interfectis reliquos
Abbreviated transcription (Latin):
cassus presidio ⁊eliquerat misit ut cohortes ex castͥs
alerit educeret et sub infnuo colle a dextio. latere
hostui ꝯscitueret. ut si nr̃os loco de pulsos iudiss.
que minꝰ libere hostes insequerẽt᷑. terieret. Ipe pau¬
lusia ex ee leco cũ legione progressus ubi astiterat
euenti yugne cypectabat Cun acerrune cominus
puguaret hostes loco et nĩo nrra uirtute ꝯtideret
subito .s. ediu uisi a latere nr̃is aperto. Ques
uaduertibant ᷑. qͥc ini pigne patatũ esse ꝯsueuerat
mn id ix̃ui sui fallenti causa milites ab hostibꝰ
factii esse eyis cnuabat Eedem tỹre lutiꝰ fabius
aenturie quiq una mirii ascenderat circuueti
sn a int̾fecti maro precipitabant᷑ marcꝰ petionius
eiudem cencurio legionis cũ portas excidere co¬
uarꝰ eet a młticudiue oppssus ac siu despe: ans
multis iam uulueribꝰ acceptis manipularibus
ius qui illia secuti erat. quoi inquit me una.

Expanded text:
castris praesidio reliquerat, misit, ut cohortes ex castris castris praesidio reliquerat, misit, ut cohortes ex castris celeriter educeret et sub infimo colle ab dextro latere hostium constitueret, ut, si nostros loco depulsos vidisset, quo minus libere hostes insequerentur terreret. Ipse paulum ex eo loco cum legione progressus, ubi constiterat, eventum pugnae exspectabat. Cum acerrime comminus pugnaretur, hostes loco et numero, nostri virtute confiderent, subito sunt Aedui visi ab latere nostris aperto, quos animadvertebantur, quod insigne pactum esse consuerat, tamen id ipsum sui fallendi causa milites ab hostibus factum existimabant. Eodem tempore Lucius Fabius centurio quique una murum ascenderant circumventi atque interfecti muro praecipitabantur. Marcus Petronius, eiusdem legionis centurio, cum portam excidere conatus esset, a multitudine oppressus ac sibi desperans multis iam vulneribus acceptis manipularibus suis, qui illum secuti erant, "Quoniam," inquit, "me una
Abbreviated transcription (Latin):
niq cemissuꝵ ut priusꝙͣ muru ascenderet ties suos
uactꝰ mampula: eẽ atq ab hiis subleuatꝰ muꝵ ascen¬
dit. Hes iye rursus singlos exceptas ni murui ex¬
tulit. Intermm hn qui ad alteram ptẽ oppidi ut supͣ
demostauimꝰ munitionis cansa ꝯuenerãt hrmio
eraudite clamore uide etia ciebus nũtiis ĩ citati.
eppidĩ a romanns teneri premissis equitibꝰ magno
concursu. es ꝯtenderut. Gor ut quisq pͥmꝰ uenerit
sub mirio asistebat suoꝵq pugnantiũ uũ augebat
Quoꝵ cũ magna multitudo ꝯuenisset mat es
familie. que paulo ante a romanis de muro manꝰ
endebat suos obtestari et more galico parsum ca¬
pillii ostentire liberosq in cõspectii profere ceperũt
Eeat romanis nec loco nec nũo equa contentio.
simul et spatio et cursu rugne defacigati uẽ fa¬
cale recentes anq uitegios sustinebãt Ceͫ. cũ n̾oͦ.
loto pugnari. hostuiq augeri copias uideret pre¬
meruens. suis / ad titu sectui legatũ quẽ inineribꝰ

Expanded text:
uisquam murum ascenderet, tres suos nactus manipulares atque ab eis sublevatus murum ascendit: hos ipse rursus singulos exceptans in murum extulit. Interim ei qui ad alteram partem oppidi, ut supra demonstravimus, munitionis causa convenerant, primo exaudito clamore, inde etiam crebris nuntiis incitati, oppidum a Romanis teneri, praemissis equitibus magno concursu eo contenderunt. Eorum ut quisque primus venerat, sub muro consistebat suorumque pugnantium numerum augebat. Quorum cum magna multitudo convenisset, matres familiae, quae paulo ante Romanis de muro manus tendebant, suos obtestari et more Gallico passum capillum ostentare liberosque in conspectum proferre coeperunt. Erat Romanis nec loco nec numero aequa contentio; simul et cursu et spatio pugnae defatigati non facile recentes atque integros sustinebant. Caesar, cum iniquo loco pugnari hostiumque augeri copias videret, praemetuens suis ad Titum Sextium legatum, quem minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
celenter a qued auaraci de perierat en plit ͤ intens¬
tet̃ ꝙ ł eutomaton sollo uutenis filius rex uitiobroguni
tuiꝰ pater a senatu nr̃o amicꝰ erat appellatꝰ tum
magno equitũ suoꝵ nũo et quos ex aquitania.
renduyerat ad eñ yuenis. Ce. auarito cõplures.
dies comoratꝰ sumaniq ibi copia frumenti et reli¬
qui cõmeatꝰ nactꝰ eẋcitũ ex labore atq mepia re¬
fecis. lam ꝓpe ienie ꝯfecta cũ ip̃o anui tp̃re. adge¬
rendũ bellũ uecaret᷑ et ad hostem pioficisci asti¬
riusset siue eu ex paludibꝰ siliusq elicere siue obsi¬
diene premere posset legati ad eũ principes e du¬
oꝵ uenuit oratũ ut maxime necessario tẽpore
cuitati sub ueniat. sumo esse periculo rem qd cu
sugili magistiatꝰ antiquitꝰ creari atq regiani
potescite anmii obtinere asuesset due magistiatur
gerat et se uterq eoꝵ legibꝰ cieatũ esse dicat. hor
¶e alteru coniutolitauem florentem et illustrez

Expanded text:
celeriter id quod Avarici deperierat expletur. Inteceleriter id quod Avarici deperierat expletur. Interim Teutomatus, Olloviconis filius, rex Nitiobrigum, cuius pater ab senatu nostro amicus erat appellatus, cum magno equitum suorum numero et quos ex Aquitania conduxerat ad eum pervenit. Caesar Avarici complures dies commoratus summamque ibi copiam frumenti et reliqui commeatus nactus exercitum ex labore atque inopia refecit. Iam prope hieme confecta cum ipso anni tempore ad gerendum bellum vocaretur et ad hostem proficisci constituisset, sive eum ex paludibus silvisque elicere sive obsidione premere posset, legati ad eum principes Aeduorum veniunt oratum ut maxime necessario tempore civitati subveniat: summo esse in periculo rem, quod, cum singuli magistratus antiquitus creari atque regiam potestatem annum obtinere consuessent, duo magistratum gerant et se uterque eorum legibus creatum esse dicat. Horum esse alterum Convictolitavem, florentem et illustrem
Abbreviated transcription (Latin):
imperatoꝵ res ad uerse auctoritatem minuunt. Sic
huiꝰ ex contrario dignitas ĩ cõmodo accepto ĩ dies ÷¬
augebat᷑ / Snuul in spem uenmiebat eiꝰ affrrmatie.
de reliquis adiugendis ciuitatibꝰ pͥniũq ce tp̃ie.
galli castia nuluire instituerũt et sicut sũt animo
ꝯsternati homines in sueti laboris ut oia que mi¬
perareut᷑ sibi pacieuda gistimarent Nec nimus ꝙͣ
est uollicitꝰ uertingentorix aĩo labor abas ut reliq̃s
ciuitates adiugeret. atq cas bonis pollicitationibus
alliciebat. Hius rei idoneos hoĩes diligebas quo
quisq aut oratione subdola aut anucicia faciimne
pesset Qui auarico ex ruguato confugerat uesti¬
endos ar muandosq curat Siul ut dimiute ce¬
pie rentegrarent᷑ imperat certũ nũ nulitum.
tiuitatibꝰ queni et ꝙ̃ ante diem in castia adduci.
uelit sagiptaries q. ẽs quo erat per magnꝰ nus ĩ
gallia conquiri et ad se mitti iuber Huis rebus

Expanded text:
imperatorum res adversae auctoritatem minuunt, sic imperatorum res adversae auctoritatem minuunt, sic huius ex contrario dignitas incommodo accepto in dies augebatur. Simul in spem veniebant eius adfirmatione de reliquis adiungendis civitatibus; primumque eo tempore Galli castra munire instituerunt et sic sunt animo confirmati, homines insueti laboris, ut omnia quae imperarentur sibi patienda existimarent. Nec minus quam est pollicitus Vercingetorix animo laborabat ut reliquas civitates adiungeret, atque eas donis pollicitationibusque alliciebat. Huic rei idoneos homines deligebat, quorum quisque aut oratione subdola aut amicitia facillime capere posset. Qui Avarico expugnato refugerant, armandos vestiendosque curat; simul, ut deminutae copiae redintegrarentur, imperat certum numerum militum civitatibus, quem et quam ante diem in castra adduci velit, sagittariosque omnes, quorum erat permagnus numerus in Gallia, conquiri et ad se mitti iubet. His rebus
Abbreviated transcription (Latin):
si qui iu bello oĩs secũdos cez prouentꝰ ex pectẽt. sibiz
nuiꝙͣ ylacusse auaricũ defendi eiꝰ rei testes ipsos.
h̃et sed factũ in prudencia bitirrigũ et niiia ob¬
se quentia reliquor uti hoc ĩ cõmodii reciperetur.
I tñ se celeriter maioribꝰ cõmodis sanatuꝵ Nam
que ab reliquis gallis ciuitates dissentires has sua
diligencia ad iũcturũ atq un asiliũ tociꝰ gallie
effectur / cuiꝰ consensui ue orbis quidem cerrarum
pessit obsiscere. idq se ꝓpe iam effectu hr̃e Interea
equũ esse ab hus coĩs salutis causa impetrari ut
castia muuire institueret quo faciliꝰ repentiuos.
hostui nuxetꝰ sustiuerent Fuit hec mratio nõ ĩgrata
gallis et maxnue q̃d iỹe aĩo nõ defecerat tante ac¬
cepto ĩ cõniode neq mnoccultu abdiderat et aspͤtui
multitudnus fugerat plusq aĩo piouidere et pñti.¬
2e. existiabasᵃ. quod ⁊e integia prius incendendii
auaricũ. poscea deserendũ censuerat. Itaq ut reliqͦꝵ

Expanded text:
si qui in bello omnes secundos rerum proventus exspectent. Sibi numquam placuisse Avaricum defendi, cuius rei testes ipsos haberet; sed factum imprudentia Biturigum et nimia obsequentia reliquorum uti hoc incommodum acciperetur; id tamen se celeriter maioribus commodis sanaturum. Nam quae ab reliquis Gallis civitates dissentirent, has sua diligentia adiuncturum atque unum consilium totius Galliae effecturum, cuius consensui ne orbis quidem terrarum possit obsistere; idque se prope iam effectum habere. Interea aequum esse ab eis communis salutis causa impetrari ut castra munire instituerent, quo facilius repentinos hostium impetus sustinerent. Fuit haec oratio non ingrata Gallis, et maxime, quod ipse animo non defecerat tanto accepto incommodo neque se in occultum abdiderat et conspectum multitudinis fugerat; plusque animo providere et praesentire existimabatur, quod re integra primo incendendum Avaricum, post deserendum censuerat. Itaque ut reliquorum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ undiq premerent ᷑. xłui. centurionibꝰ amissis
duiecti uuit loco Sid intellerancius galles ĩsequẽ¬
tes legio decnna tardauit. que pro subsidio. paunlo
equiore leco astiterat hãs rursus terciedecime le¬
gienis cohoites exceperut que er castas miuoribꝰ
educte cum tito sectio legato ceperãt locũ supiorẽ
legiones ubi pͥmu plancie actigerũt ĩ festis cõtia
hostem signis aytiterit uertingentorie sues aradi¬
cibꝰ collis uitra munitiones redurit. Eo die milites.
sut paulu nuiꝰ septingenti deliderati postera die
C contione. d uocata temeratatẽ cupiditatẽ q inilitũ
reprehendit qd sibi ip̃i iudici nissct. qͦ. precedendum
aut qua agendui inderatᵒ neq signo recipiendi. dato
astitissiet. neq a tabiums nulitũ legatisq rerineri po¬
tiusset. Exposuit quid nuquitas loci posset quid ipe
de augracũ sensisset cum sñ duce et smie eꝯtatu
de prehensis hostibꝰ cxe ploratam uictoriain dimisisset.

Expanded text:
undique premerentur, XLVI centurionibus amissis deiecti sunt loco. Sed intolerantius Gallos insequentes legio decima tardavit, quae pro subsidio paulo aequiore loco constiterat. Hanc rursus XIII legionis cohortes exceperunt, quae ex castris minoribus eductae cum Tito Sextio legato ceperant locum superiorem. Legiones, ubi primum planitiem attigerunt, infestis contra hostes signis constiterunt. Vercingetorix ab radicibus collis suos intra munitiones reduxit. Eo die milites sunt paulo minus septingenti desiderati. Postero die Caesar contione advocata temeritatem cupiditatemque militum reprehendit, quod sibi ipsi iudicavissent quo procedendum aut quid agendum videretur, neque signo recipiendi dato constitissent neque ab tribunis militum legatisque retineri potuissent. Exposuit quid iniquitas loci posset, quid ipse ad Avaricum sensisset, cum sine duce et sine equitatu deprehensis hostibus exploratam victoriam dimisisset,
Abbreviated transcription (Latin):
uertigentorigem cãsupto pabulo castra mouisse
ꝓpius auaricũ atq ip̃m cũ equitatu eypeditisqi
qui inter equites preliari ꝯsuessit insidiaꝵ cauia
ee ꝓfectũ quo nr̃os postero die pabulatũ uĩturos
abitiaret Quibꝰ iebꝰ cognitis midia uote sile¬
çio ꝓfectꝰ ad hostui castia mant ꝑuenit illi ce

Expanded text:
Vercingetorigem consumpto pabulo castra movisse Vercingetorigem consumpto pabulo castra movisse propius Avaricum atque ipsum cum equitatu expeditisque, qui inter equites proeliari consuessent, insidiarum causa eo profectum, quo nostros postero die pabulatum venturos arbitraretur. Quibus rebus cognitis media nocte silentio profectus ad hostium castra mane pervenit. I
Abbreviated transcription (Latin):
cenurtate beioꝵ i diligencia eduoꝵ in cendiis e¬
dificioꝵ usq es ut cõplures dies filimẽto nulitiᷤ
caruerit Cet pecore ex longinquieribꝰ uicis adacto
eytrena fanem sustentaret nulla cñ uox est ab
hiis audita. U. R. maiescate et suꝑioribꝰ uictoris
in digna Quin etia. Ce ͥ cũ in ope sigulas legi¬
ones appellaret et si a cerbius mopiam ferient.
se dinusstiru oppugnatõne dret unmuersi ab eo ne
de faceret petebat sic se cõpłes anuos illo ipe¬
rante meriusse ut ulłam ignenunam acciperet
nusꝙͣ incepta re discederẽt Hoc se ignonnue la¬
turos loco si iniceptã oppugnatõnẽ reliquissẽt pres¬
tare oñis pͥferient acerbitates ꝙͣ nõ cuubꝰ rõanis
qui genabi ꝑfidia galloꝵ uiterissent parentarẽt
hec eadeni Centurionibꝰ tabinisq militũ man¬
dabat ut ꝑ eos acl Ceꝰ. difirentͫ tũ iam muro.
turies aꝓpiuquasset / ex captuus. Cc. cogneuit.

Expanded text:
tenuitate Boiorum, indiligentia Aeduorum, incendiis aetenuitate Boiorum, indiligentia Aeduorum, incendiis aedificiorum, usque eo ut complures dies frumento milites caruerint et pecore ex longinquioribus vicis adacto extremam famem sustentarent, nulla tamen vox est ab eis audita populi Romani maiestate et superioribus victoriis indigna. Quin etiam Caesar cum in opere singulas legiones appellaret et, si acerbius inopiam ferrent, se dimissurum oppugnationem diceret, universi ab eo, ne id faceret, petebant: sic se complures annos illo imperante meruisse, ut nullam ignominiam acciperent, nusquam infecta re discederent: hoc se ignominiae laturos loco, si inceptam oppugnationem reliquissent: praestare omnes perferre acerbitates, quam non civibus Romanis, quiHaec eadem centurionibus tribunisque militum mandabant, ut per eos ad Caesarem deferrentur. Cum iam muro turres appropinquassent, ex captivis Caesar cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
Ipi y ceitos ex ploratores in singula diei tẽpora.
que ad auaratũ aterent᷑ dogiosdbat et qͥd fier.
uellet mpabat dñis nr̃as pabulatones furmic̃tate¬
nesq obseruabas disysosq cũ longiꝰ necessario ꝓce¬
derene adoriebat᷑ magnoq in cõmode afficiebãt
et si quãtũ ratione pro uidiri poterat a uostas
occuriehat᷑ ut in certis tpribꝰ diui̾sisq irieribus
net  cascrs ad ea yte oppidi positis. Ceͣ que ĩ¬
ternussa a flumine et a plandibꝰ aditũ ut supͣ
dixnuꝰ anguscũ hebat aggerem apparere uincas
agere turres duas astituere cepit. nam arcuual¬
lare losi natura ꝓhibebat de re frumẽtaria boioᷤ
atq eduos ad hortari non descitit. quez altizi.
qui nuille studio agebat nõ multũ aduuabant
alteri no magius facultatibꝰ que cuutas erat
exigua et in firma celerit qd habuert ꝯsũpsẽt
suma difficultate rei tumentarie affecto excitu

Expanded text:
Ibi per certos exploratores in singula diei tempora Ibi per certos exploratores in singula diei tempora quae ad Avaricum agerentur cognoscebat et quid fieri vellet imperabat. Omnis nostras pabulationes fronesque observabat dispersosque, cum longius necessario procederent, adoriebatur magnoque incommodo adficiebat, etsi, quantum ratione provideri poterat, ab nostris occurrebatur, ut incertis temporibus diversisque itineribus iretur. Castris ad eam partem oppidi positis Caesar, quae intermissa a flumine et a paludibus aditum, ut supra diximus, angustum habebat, aggerem apparare, vineas agere, turres duas constituere coepit: nam circumvallare loci natura prohibebat. De re frumentaria Boios atque Aeduos adhortari non destitit; quorum alteri, quod nullo studio agebant, non multum adiuvabant, alteri non magnis facultatibus, quod civitas erat exigua et infirma, celeriter quod habuerunt consumpserunt. Summa difficultate rei frumentariae adfecto exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
anussis bellũ geri nõ posse. preterea oppida ĩ cendi
portere que non niuuttõne et loci natura ab oi.
snic picło tuta. neil. suis suit ad detractandami
mlitiam receptacula. neu iomanus ꝓposita ad
copiani cõnieatꝰ predam q tollendam Hec si gͥia¬
uia aut a criba uideantͦ młto illa grauiꝰ exti¬
morre liberos quiges in seruitute abscralu ipsos
itfici que sit necesse actidere uctis Oiuz con¬
ensui hec suia probata uno die ampliꝰ .xx. iube ᷤ
bicturitũ incendũt ͦ hos idem in reliquis cuuta
perarures ꝯfidebat Dicebat de auarito ĩ cõnuini
ꝯsalie uicendi placeret an defendi procunibunt
sit tiuitati. sulis manibꝰ succendeu cogerentur:
sacile le loci nã defensuros dicũt q̃d̃ ꝓpe ex oibꝰ
partibꝰ flumine it palude tricũdata unũ habeat
ce y angustũ a ditũ datur petentibꝰ uenia dis¬
uadente primo uertingetorige post ꝯcedente et
muntum ab auarico longe milia passiui .xui.

Expanded text:
amissis bellum geri non possit. Praeterea oppida incendi amissis bellum geri non possit. Praeterea oppida incendi oportere, quae non munitione et loci natura ab omni sint periculo tuta, neu suis sint ad detractandam militiam receptacula neu Romanis proposita ad copiam commeatus praedamque tollendam. haec si gravia aut acerba videantur, multo illa gravius aestimare, liberos, coniuges in servitutem abstrahi, ipsos interfici; quae sit necesse accidere victis. Omnium consensu hac sententia probata uno die amplius XX urbes Biturigum incenduntur. Hoc idem fit in reliquis civitaperaturos confidebant. Deliberatur de Avarico in communi concilio, incendi placeret an defendi. Procumbunt sit civitati, suis manibus succendere cogerentur: facile se loci natura defensuros dicunt, quod prope ex omnibus partibus flumine et palude circumdata unum habeat et perangustum aditum. Datur petentibus venia dissuadente primo Vercingetorige, post concedente munitum ab Avarico longe milia passuum XVI.