comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
asperiorẽ nob̃ fuisse
quam debuit. Nec uͦ
Me aũ ħ̾tacitis cogi¬
tationib reuoluen¬
tem admod̾ dolor is¬
te ꝯpungit pene nos
sapientis et religio¬
si uiri amicicia de¬
stitutᷤ Illum quon¬
dam tam amicum
nob̾tam amaꝵ ĩnos
esse potuisse. uere ħ
que meroris plena st̃
relinqͣmus te potius
ut dudũ spopond̾as
audiamꝰ. Ita inquit
fiat postumianꝰ. Ꝙ
cũ dixisset paululũ
om̃s ꝯticuimꝰ. Deinde
cilicium cui insed̾at
ad me ꝓprius admo¬
uit. atq ita exorsus
est. Ante hoc trienni

Expanded text:
asperiorem nobis fuisse asperiorem nobis fuisse quam debuit. Nec verMe autem haec tacitis cogitationibus resolventem admodum dolor iste compungit pene nos sapientis et religiosi viri amicitia destitutos, illum quondam tam amicum nobis, tam amarum in nos esse potuisse. Verum haec, quae moeroris plena sunt, relinquamus: te potius, ut dudum spoponderas, audiamus. Ita, inquit, fiat, Postumianus; quod cum dixisset, paululum omnes conticuimus. Dein cilicium cui insederat, ad me propius admovit, atque ita exorsus III. Ante hoc trienni
Abbreviated transcription (Latin):
solis egressu usq in
euis ocidua uenisti.
Age ergo qr irt secreti
int̾ nos nec occupa¬
ti sumus. et sermo¬
ni tuo uacare debe¬
mus. edisseras nob̾
uelun omnẽ tue pe¬
regrinatioĩs hysto¬
riam qualit in ori¬
ente fides xp̃i floreat
que sit scõꝵ quies.
que ĩstituta mona¬
choꝵ. quantisq sig¬
nis acuirtutib in
seruis suis xp̃c ope¬
retur. Nam certe qr
ĩ hiis regionib in t̾
ista que uiuimꝰ ip̃a
nob̾ uita fastidio ẽ.
Libent̾ ex te audiemꝰ.
quit: ut desiderare te
uideo. S queso prius
ex teaudiam an isti
om̃s quos reliquerã
sacerdotes tales sint
quales eos anteqͣm
ꝓficisceret nouera¬
mus. Cunc ego absit¬
absit teinquã ista
q̃rere que aut una
mecũ ut puto nos¬
ti. aut si ignoras ñ¬
audire sit meluis.
Illud reticere ñ pos¬
sum. ñ solum illos
de quib interrogas
nicħ meliores quã
illũ nr̃i quondã a¬
mantẽ in quo respi¬
rare abistoꝵ ĩsecta¬
tionib solebamus:

Expanded text:
solis egressu usque in solis egressu usque in eius occidua uenisti. age ergo, quia et secreti inter nos nec occupati sumus et sermoni tuo uacare debemus, edisseras nobis uelim omnem tuae peregrinationis historiam, qualiter in Oriente fides Christi floreat , quae sit sanctorum quies, quae instituta monachorum, quantisque signis ac uirtutibus in semis suis Christus operetur. nam certe, quia in his regionibus inter ista quae uiuimus ipsa nobis uita fastidio est, libenter ex te audiemus,quit, ut desiderare te uideo. sed quaeso prius ex te audiam, an isti omnes, quos hic reliqueram sacerdotes, tales sint, quales eos antequam proficiscerer noueramus. Tum ego, absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum ut puto nosti, aut si ignorasaudire sit melius. Illud reticere non possum, non solum illos de quibus interrogas, nihil meliores quam illum nostri quondam amantem, in quo respirare ab istorum insectationibus solebamus,
Abbreviated transcription (Latin):
qz de te dies acnoctes
cogitantẽ totum tua
caritas possidebat nͨ¬
dum modo tibi esti¬
mes de puncto tp̃ris
defutuꝵ quominus
amore tuo pendens te
intuear: te audiam.
tecũ loquar nullo pe¬
nitus in secretũ nr̃m
quo nob̾ ħ remocior
cellula prestat amisso.
Nam huius nr̃i ut
arbitror galli presẽ¬
ciam ñ moleste feres.
qui hoc aduentu tuo
ut uides. ꝑ inde atq e¬
go ip̃e triumphat gar¬
dio. Recte plane inqͥe
postumianꝰ in societa¬
te nr̃a gallus iste re¬
tinebitur. Quia ⁊ si
michi parꝵ cognitꝰ
est pro eo tñ qd̃ tibi
est kiñs non potest
michi ñ eẽ carusma¬
xime cũ ex marti¬
ni sit disciplina. Ne¬
q grauabor quam¬
libet ꝯste uob̾cum
ut poscitis fabulari.
Quippe cũ ꝓp̃ hoc ue¬
nerim ut me hꝰsul¬
picii mei me aũ utͣ¬
q manu ꝯplecteba¬
tur desiderio etiam
uerbosus impenderẽ
Enĩ uero in qͣm satis
ꝓbasti quãtũ piusa¬
mor possit qui nos¬
tri causa tot maria
a sũmo ut tta dicã

Expanded text:
que de te dies ac noctes que de te dies ac noctes cogitantem totum tua charitas possidebat; nedum modo me tibi aestimes puncto temporis defuturum, quominus amore tuo pendens te intuear, te audiam, tecum loquar, nullo penitus in secretum nostrum, quod nobis haec remotior cellula praestat, admisso: nam hujus nostri, ut arbitror, Galli praesentiam non moleste feres, qui hoc adventu tuo, ut vides, perinde atque ego ipse, triumphat gaudio. Recte plane, inquit Postumianus; in societate nostra Gallus iste retinebitur : qui etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen, quod tibi est carissimus, non potest mihi non esse carus, maxime cum ex Martini sit disciplina. neque grauabor quamlibet conserte uobiscum, ut poscitis, fabulari, quippe cum propter hoc uenerim, ut me huius Sulpicii mei — me autem utraque manu conplectebatur — desiderio etiam uerbosus inpenderem. Enimuero, inquam, satis probasti, quantum pius amor possit, qui nostri causa tot maria a summo, ut ita dicam,
Abbreviated transcription (Latin):
quo se ante trienni¬
um patriam relin¬
quens ꝯtulerat eg̾s¬
sus. Complexi homi¬
nem amantissimũ
ex osculatiq genu
a ⁊pedes eius cũ uno
atq altero spacio at¬
qͣi obstupefacti inui¬
cem flentes. gaudio
de ambulassemꝰ iac¬
tis in t̾ram ciliciis ꝯ¬
sedimꝰ. Tũc prior posto¬
mianꝰ me intuens. cũ
eẽm inquit ĩ remotĩ
egypti. libuit ut ad
mareusq procedem
Nauem illic honera¬
riam offendi que cũ
merrib narbonam
petens soluere ꝑabat.
Eadem nocte michi
illain conscend̾em. Mor
tenebras rumpente
dilucło cum eo Loco
ĩquo qͥ eueram surre¬
xissem: sompnium
meum ip̃e mecum
reputans. tanto tui
desiderio subito cor¬
rec̾tus sum: ut ni¬
scenderem.tricesimo
die massiliam appul¬
sus: in de huc decimo
ꝑuenerim. a deo proᷤ¬
pera nauigatio pie
affuit uoluntati. eu
uero ꝓpter quẽ tot
maria transnauiga
motis omnib trade.
Ego uero inquã etiã
cum tu ĩ egypto mo¬
raris totus tecũ sem¬
per animo et cogita¬
tione uersabar. me¬

Expanded text:
quo se ante triennium patriam relinquens contulerat, regressus. Complexi hominem amantissimum, exosculatique genua et pedes ejus, cum uno atque altero spatio quasi obstupefacti, invicem flentes gaudio deambulassemus, jactis in terram ciliciis consedimus. Tum prior Postumianus me intuens, Cum essem, inquit, in remotis Aegypti, libuit ut ad mare usque procederem. Navim illic onerariam offendi, quae cum mercibus Narbonem petens solvere parabat. Eadem nocte astareillam conscenderem. Mox tenebras rumpente diluculo, cum de eo loco in quo quieveram surrexissem, somnium meum ipse mecum reputans tanto tui desiderio subito correptus sum, ut nionscenderim; tricesimo die Massiliam appulsus, inde huc decimo pervenerim: adeo prospera navigatio piae adfuit voluntati. Tu modo, propter quem tot maria transnavigavmotis omnibus, trade. Ego vero, inquam, etiam cum tu in Aegypto morareris, totus tecum semper animo et cogitatione versabar, me
Abbreviated transcription (Latin):
de cam̾acensi ui¬
co reliquias lerti ⁊¬
martini expeciit. Qͥ¬
b iam uespere accep¬
tis cum psallendo ꝓ¬
ficisceretur: et dum
ligem fluuiũ tran¬
bito ꝯtenebratũ est
celum et ecce fulgu
ra ac tonitrua mͣg¬
na descendebant. Cũ
h̾ agerent᷑ due pue¬
roꝵ lancee enussis.

Expanded text:
de Camaracense ecclesia reliquias beati Martini expetiit. Quibus jam vespere acceptis, cum psallendo proficisceretur, et dum Ligerim fluvium tranbito contenebratum est coelum; et ecce fulgura magna ac tonitrua magna descendebant. Dum haec agerentur, duae puerorum lanceae, emissas
Abbreviated transcription (Latin):
sexto annis maturꝰ ⁊
meritis ĩcelestia ad¬
uocatus est regna. qͣ¬
tinus cũ multiplici
sui laboris m̾cede. ꝑ¬
ciperet coronam. S
diem obitus sui ml¬
to ante prenoscens.
et quibz dam suis
p̃dicẽs fr̃ib appropĩ¬
quanteq hora febri¬
um dolore tactus le¬
tus ĩlaude deu inter
diina predicatõis
uerba. inter angeli¬
cas celestium hẏm¬
noꝵ uoces suis astã¬
tib discipulis. scã
deo xp̃o reddidit aĩã.

Expanded text:
 annis maturus et meritis, in coelestia advocatus est regna; quatenus cum multiplici sui laboris mercede, pciperet coronam. Sed diem obitus sui multo ante pernoscens, et quibusdam suis praedicens fratribus, appropinquanteque hora, febrium dolore tactus, laetus in laude Dei, inter divina praedicationis verba, inter angelicas coelestium hymnorum voces, suis astantibus discipulis, sanctam Deo Christo reddidit animam.
Abbreviated transcription (Latin):
os primogenitum
floꝵ beati martini
turon genitorẽ. Se¬
cund̃ hilgrinũ. eer¬
siquidem hilgrinus
quatuor filioe ge
dem. Quiriacum.
et innocentium.
florus siquidẽ cum
regno suo fere per
decem annos felici¬
ter potiret᷑ a maxi¬
miano aggreditur.
qui fere per tres an¬
nos laborans uix⁊
cũ maxima difficdꝰ¬
tate primas paren¬
tes regni eius ĩgl¬
sus est. Nec sñ morte
it sangũie suoꝵ. Pg¬
nauerat siquidẽ flo¬
uictũ fugauerat. S
ꝓditõe suoꝵ saisiuit
qd̃dam castrũ et mu¬
niit ꝯtraeũ et eius
regnum et sic scd̃m
et terrium. Alud.¬
andem obsedit e¬
um ĩ qd̃dam ca¬
strum minutissim̃
cum oĩ fere nobilita
ad deditõnem ꝯpul¬
sus est uenire uita
sibi cum membris
suis atq suoꝵ ꝯces¬
sa captosq duxit se¬
cum romam. Inter
quos fuerũt duo
fr̃es flori regis mͣr¬
tinus et aumar᷑. filios

Expanded text:
os: primogenitum Florum, beati Martini Turonensis genitorem; secundum Hilgrinum; tersiquidem Hilgrinus quatuor filios gentem, Quiriacum et Innocentium. Florus igitur cum regno suo fere per decem annos feliciter potiretur, a Maximiano aggreditur. Qui fere per tres annos laborans, vix, et cum maxima difficultate, primas partes regni ejus ingressus est, nec sine morte et sanguine suorum pugnatorum. Siquidem Flovictum fugaverat. Sed proditione suorum saisivit quoddam castrum, et munivit contra eum, et ejus regnum; et sic secundum et tertium. Tandem obsedit eum in quodam castro munitissimo cum omni fere nobilitatad deditionem compulsus est venire, vita sibi cum membris suis atque suorum concessa. Captosque duxit secum Romam, inter quos fuerunt duo fratres Flori regis, Martinus et Amnarus. Filios
Abbreviated transcription (Latin):
am preterierunt.
molestia fistule di¬
u laborauerant q̃
ꝑ septimane circu¬
lum totam suis ba¬
silicam replentes cla¬
morib uscera nr̃a
calamitosis plancti¬
b turbauerant. De¬
niq pater miscd̃ie
eaꝵ miserie et nr̃e
prestita ilł pariter
sanitate finem im¬
ub ip̃o tempore¬
alia puella to¬
te nr̃e inciuitati p̾
duiturna cecitate co¬
gnita ad tumbam ẜ¬
ui dei cum lacrimiᷤᷤ
et precib pernoctãs
per aliquos dies de¬
pulsus ueterib te¬
nebris peregrinũ lu

Expanded text:
am praeterierunt, molestia fistulae diu laboraverant, quae per septimanae circulum totam suis basilicam replentes clamoribus, viscera nostra calamitosis planctibus turbaverant. Denique Pater misericordiae earum miseriae et nostrae, praestita illis pariter sanitate, finem imub ipso temporealia puella toti nostrae civitati prae diuturna caecitate cognita, ad tumbam servi Dei cum lacrymis et precibus pernoctans per aliquos dies, depulsis veteribus tenebris, peregrinum lu
Abbreviated transcription (Latin):
dolorẽ: sudore cepit nõ
paruo madesc̾e. Deinde
tepefãs uenis. repara¬
tisq nerus rediuiuoᷤ
pedes extendit. Nec ml¬
co post cernẽte ppłosᷤ
rexit ĩcolumis pedib¬
q suis ad ꝓpria reme¬
auit: qui manibus
allatus fuerat alie¬
Tem q̃dam mu¬
lier noĩe roscelina ꝙͣ
malignꝰ sp̃c per quĩ¬
quẽnium possed̾at.
et aboĩ membroꝵ
priuatã obsequio
abintroitu quoq
eccłie diu ꝓhibue¬
rat. Postquã basili¬
cam sancti antistitiꝰ
ĩtrauit ꝯtinuo libe¬
rata a demonio.to¬
ciuis corporis a lacritatẽ

Expanded text:
dolorem, sudore coepit non parvo madescere deinde tepefactis venis, reparatisque nervis, redivivos pedes extendit. Nec multo post cernente populo, surrexit incolumis, pedibusque suis ad propria remeavit qui manibus allatus fuerat alietem quaedam mulier, nomine Roscelina, quam malignus spiritus per quinquennium possederat, et ab omni membrorum privatam obsequio, ab introitu quoque ecclesiae diu prohibuerat, postquam basilicam sancti antistitis introivit, continuo liberata a daemonio, totius corporis alacritate
Abbreviated transcription (Latin):
stis decidit ꝯminurta
Effusumq oleũ ue¬
locit̃ terra absorbu¬
it. Tam̃ puer qui od¬
erat cum uidiss fc̃m
accepto uascłd ip̃am t̾¬
rain exprimens paꝵ¬
per olei elicuit.Ro¬
samq que effusa
fuerat cum effracto
uttro colligẽs nob̃
exhibuit. Qd̃ ego
calicis paruili. Et
digitoꝵ tantũ alti¬
tudinẽ fecit. In cras¬
tino autẽ ꝓspiciẽs
erat altitudo olei qͣ¬
si quatuor digito¬
rum. Obstupefactꝰ
ego obuirtutẽ scĩ
liquoris. hũc signa¬
culomeo munitũ
atq coopertũ reli¬
qui. Post dies aũt
septem iter ꝓspici¬
ens plus ibi quam
unũ sextariũ repe¬
ri. Ad nocãs enĩ dia¬
corẽ et hoc ei ostẽdẽs
affirmabat iuram̃¬
to dantũ cũc ĩ effra¬
cta periisse ampul¬
la quantũ ñt ĩ is¬
ta decerneret q̃ usq
hodie ĩ dei noĩe be¬
neficiũ petentib
prestat. Ip̃e quoq pꝰ¬
ea abhoc unguen¬
to similẽ ĩfirmũ ꝑ¬
ungẽs oleo crescen¬
cente sanauit. Et
multos deinceps
per illum sanitatire

Expanded text:
sta decidit comminuta, effusumque oleum velociter terra absorbuit. Tamen puer qui aderat, cum vidisset factum, accepto vasculo, ipsam terram exprimens parumper olei elicuit, rosamque quae effusa fuerat, cum effracto vitro colligens, nobis exhibuit. Quod ego calicis parvuli: et digitorum tantum altitudinem fecit. In crastino autem prospiciens, erat altitudo olei quasi quatuor digitorum. Obstupefactus ego ob virtutem sancti liquoris, hoc signaculo meo munitum atque coopertum reliqui. Post dies autem septem iterens, plus ibi quam unum sistarium repperi. Advocans enim diaconem et hoc ei ostendens, adfirmabat iuramento, tantum tunc in effractam perisse ampullam, quantum nunc in ista decernerit. Quae usque hodie in Dei nomine beneficium petentibus praestat. Ipse quoque postea ab hoc unguento similem infirmum perunguens, oleo crescente, sanavit et multos deinceps per illum sanitati re
Abbreviated transcription (Latin):
set.Animus tamen
aut circa mon asteri¬
a. aut circa eccl̃iam
semper intentꝰ. Me¬
ditabatur adhuc ĩ
etate puerili quod
postea deuotus ĩple-¬
uit. S cũ edictũ ess a
regib ut ueteranoꝵ
filii ad miliciã scri¬
berentur.prodente
patre qui felicib eiꝰ
actib inuidebat. cũ
esset annoꝵ quinde¬
cun raptus et cathe-¬
natus sacram̃tis mi¬
litarib implicatus
est. uo tantũ seruo
comitẽ ꝯtentus. Cui
tamen uersa uiçe do¬
minus seruiebat.
adeout plexq ei
et calciam̃ta ip̃e de¬
traheret.⁊ ip̃e deterge

Expanded text:
set. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regibus, ut ueteranorum filii ad militiam scriberentur prodente patre, qui felicibus eius actibus inuidebat, cum esset annorum quindecim, captus et catenatus sacramentis militaribus inplicatus est, uno tantum seruo comite contentus, cui tamen uersa uice dominus seruiebat, adeo ut plerumque ei et calciamenta ipse detraheret et ipse deterge
Abbreviated transcription (Latin):
onis. in reuersione
noꝵ dellus sibi ĩ suf¬
ficiens est.moris
a terra sua exulet ⁊
in alienis terris mã¬
sionẽ sibi quoquomꝰ
ad ꝓpria ñ reuersu¬
ra uendicet.Urgente
igitur dure sortis in¬
clementia hastingꝰ
cũ inmim̾a armator̃
manu a finibz suis
exulans gallias ingͤ¬
ditur cuutates obsi¬
det menia subuertit
turres derre coequat
oppida rura. ulcos.
fecro flamina fame
depopulatur. Conti¬
git autẽ ut gallie su¬
ꝑioris partib incen
rus descend̾et. Amba¬
zio itaq et uniuer¬
sis que inter liger
et karum ꝯtineban¬
tur ĩ fauillam redac¬
tis curonũ obsidet.
Portis igitur custo¬
dias admonet et ne
quis tuto exeat ma¬
gno studiosoq co¬
namine prouidet
Aggeres etiam stru¬
it aspera ꝯplanat
et quicquid urbi
capiende ꝯmod̾ eẽt:
ordinat. Aliemi ĩfor¬
tinii rumor delat̾
obsessis ꝯcepte formi¬
dinis. fomitem sub¬
ministrat. Muros
tam̃ reparãt et tur¬
rium propugnacl̃a
missa uarios sub¬
ungunt assultus

Expanded text:
ONIS IN REVERSIONE rum tellus sibi insufficiens est, morisa terra sua exsulet, et in alienis terris mansionem sibi quoquomodo ad propria non reversura, vindicet. Urgente igitur durae sortis inclementia, Hastingus cum innumera armatorum manu a finibus suis exsulans, Gallias ingreditur, civitates obsidet, moenia subvertit, turres terrae coaequat, oppida, rura, vicos, ferro, flamma, fame depopulatur. Contigit autem ut Galliae superioris partibus incensrus, descenderet. Ambazio itaque, et universis, quae inter Ligerim et Karum continebantur, in favillam redactis, Turonum obsidet. Portis igitur custodias admovet, et ne quis tuto exeat, magno studiosoque conamine providet. Aggeres etiam struit, aspera complanat, et quidquid urbi capiendae commodum esset, ordinat. Alieni infortunii rumor delatus obsessis conceptae formidinis fomitem subministrat. Muros tamen reparant, et turrium propugnacula missa varios subjungunt assultus.
Abbreviated transcription (Latin):
rum quasi peculia¬
rius diligere ꝯsueue¬
runt. s et obtimatẽ
quiq lacrimati qͥn
etiam et reges fuisse
dicantur. Quib e¬
quidem uim doloriᷤ
hoc maxime exagge¬
rabat: qd eadem do¬
mus ante ñ multos
annos ꝯbusta fu̾at
⁊ nũc multo sumptu
młtaq suoꝵ indus¬
tria tandem repara-¬
ta pulchrius uideba¬
tur. Ml̃to enĩ decen¬
tius nũc quã ante
illam ꝯbustionem
fuerit compta renite-¬
bat. Longe tñ inferi¬
stulis marmoreis ĩ¬
tus obducta erat. Nã
interdũ protonisso
marmore paries rubi¬
cundus nũc pario cã¬
didus nc̃ quoq prasi¬
no uiridis uariũ et sa¬
tis pulchrum scema
preferebat et foris au¬
reolis saphicinis at¬
q musuus fulgebat
lapillis. S et tec̾tum
stagneis tabulis erat
oꝑtum. De his q̃ dam
adhuc indicia sunt:
et quosdam grandeui¬
ores fratres uĩdimus
qui ita testabantur
dicentes. qd̃ machina
domus ꝯtra solem re¬
splendens. quasi mõ¬
ticulus aureus uide¬
batur: et tam gratã

Expanded text:
rum quasi peculiarius diligere consueverunt, sed et optimates quique lacrymati, quin etiam et reges fuisse dicantur. Quibus equidem vim doloris hoc maxime exaggerabat, quod eadem domus ante non multos annos combusta fuerat: et nunc multo sumptu, multaque suorum industria tandem reparata pulchrius videbatur. Multo enim decentius nunc, quam ante illam combustionem fuerit, compta renitebat, longe tamen inferistulis marmoreis intus obducta erat. Nam interdum Protonisso marmore paries rubicundus, nunc Pario candidus, nunc quoque prasino viridis varium et satis pulchrum schema praeferebat, et foris aureolis sapphirinis, atque musivis fulgebat lapillis. Sed et tectum stagneis stanneis tabulis erat opertum. De iis quaedam adhuc indicia sunt, et quosdam grandaeviores fratres vidimus, qui ita testabantur, dicentes, quod machina domus contra solem resplendens quasi monticulus aureus videbatur, et tam gratam
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatorẽ maxi¬
mum ferocis ĩgenii
uu et belloꝵ ciui¬
lium uictoria ela¬
nissẽt et feda ccͣ pͥn¬
cipem om̃ium ad¬
ulatio notaretur
seq de generi in ꝯ¬
stantia regie clien¬
tele sacerdotał dig¬
nitas subdidisset.
ĩsolo martino apo¬
stolica auctoritas

Expanded text:
imperatorem Maximum, ferocis ingenii uirum et bellorum ciuilium uictoria elanissent et foeda circa principem omnium adulatio notaretur seque degenere inconstantia regiae clientelae sacerdotalis dignitas subdidisset, in solo Martino apostolica auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
ne ut aliqua in
tua laude ꝯscribam
appareat suꝑ hunc
infirmũ. Positaq
carta eius pectort:
extimplo recedente
febre sanatus est qͥ
erat infirmus. Sed
et fortunatꝰ presb̾r
omne opus uite eiꝰ
ĩquatuor libris u̾¬
su conscripsit.
iis nos illecti. et si
imꝑiti temptamꝰ
tam̃ aliqua deuir¬
tutib sancti ac bea¬
tissimi martini q̃
te sunt quantum
inuenire possimus
memorie replicare.
Quia ħerit scriben¬
di stidium qd̃ ĩ il
lo seueriaut pauli¬
ni opere non inue¬
nitur insertum.
to orbe renitens
głosus dñs martinꝰ
decedente iam mũ¬
do:sol nouus exori¬
ens. sicut suꝑior nar¬
rat hystoria apdsa¬
bariam pannonie
ortus ad saluatio¬
nem galliaꝵ opitu¬
lãte deo dirigitur. Qs

Expanded text:
ne, ut aliqua in ne, ut aliqua in tua laude conscribam, appareat super hunc infirmum'. Positaque carta pectori eius, extemplo recedente febre, sanatus est qui erat aegrotus. Sed et Fortunatus presbiter omne opus vitae eius in quattuor libris versu conscripsit. 3. His nos inlecti, etsi inperiti, temptamus tamen aliqua de virtutibus sancti ac beatissimi Martini, quae tae sunt, quantum invenire possumus, memoriae replicare, quia hoc erit scribendi slo Severi aut Paulini opere non invenitur insertum. to orbe renitens gloriosus domnus Martinus, decedente jam mundo, sol novus exoriens, sicut anterior narrat Historia, 1005 apud Sabariam Pannoniae ortus, ad salvationem Galliarum, opitulante Deo, dirigitur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
tes iosue littori cui
aduen̾at ꝯsecrauit.
uł illa que pettum
pereuntem pia dexte¬
ra amplectens ne pe¬
riret ecipuit uł que¬
mox nautã subm̾¬
gendũ martini do¬
minũ inuocantem
deꝓfundo pelagi ad
littus qd optabat
elicuit.
uidam pro bene
de assumere flagitã
et infra penetralia do¬
nius tanqͣ thesauiz
celestem reposuit. fa¬
ctum est autẽ mui
dia demptatoris in¬
misso incendio do¬
mus uoraci flãma
circuiretur Et sꝑsũ
ꝑ aridas tabulas
cuncta uastaret. In¬
terea clamor ad celũ
tollitur et beatimͣt¬
tini auxilium implo¬
ratur reminiscitur
etiam cere ꝑticłam
a sc̃i templo delatã¬
fuisse que reperta ⁊
igni in iecta proti¬
nus cunctũ restrin¬
xit incendiũ. Nono¬
q miracło cera que
ignem alere erat so¬
lita uiolentiam ig¬
nis ui sc̃itatis opp̃s¬
sit. ħ paulinus ĩ sex¬
to sui operis libro
uersu ꝯscripsit ac
rum cum ad eum hꝰ¬
indiculi carta ueniᷤ
set nepoe cius graut
placet beate marti¬

Expanded text:
tes Josue littori cui tes Josue littori cui advenerat consecravit; vel illa quae Petrum pereuntem pia 1004 amplectens dextera, ne periret, eripuit; vel quae nautam submersurum, Martini Dominum invocantem , de profundo pelagi ad littus quod optabat elicuit. uidam pro benedde assumere flagitanset infra penetralia, domus tanquam thesaurum coelestem reposuit. Factum est autem, ut invidia tentatoris immissum incendium domus voraci flamma circumureretur, et sparsum per aridas tabulas cuncta vastaret. Interea clamor ad coelum tollitur, et beati Martini auxilium imploratur. Meminit ille etiam cerae particulae a Sancti templo delatae. Quae reperta, et igni injecta, protinus cunctum restinxit incendium, novoque miraculo cera, quae ignem alere erat solita, violentiam ignis vi sanctitatis oppressit. Haec Paulinus in sexto operis sui libro versu conscripsit, acrum cum ad eum hindiculi carta venisset, nepus eius gravi 'placet, beate Marti
Abbreviated transcription (Latin):
rat.uł̾ corpori quie¬
tem post multos la¬
bores indulserat claᷤ¬
se nauiũ preparata
amẽ transire parat
ut beatũ sepulchr̃
adeat. et se cũ fletu
ueniam deprecans
coram confessore pro¬
sternat. Nauiganti¬
b autẽ illis tempta¬
toris impulsu ꝯmo¬
to uento nauis in pro¬
fundum demergitur
et sexus ut̃q abanne
diripitur. Cumq ĩ t̾
ꝓcellas fluctus rota¬
rentur et spes omnis
euadendi ꝑisset una
oĩum uox ĩclamore
ꝓfertur dicens. Mi¬
serator martine. ertpe
a presenti interitu fa¬
mulos. famulasq tu¬
as. Hiis dictis ecce au¬
refsatus placidus ar¬
tus submersoꝵ subue¬
hens abundis illesos
omnes littori qd de¬
sid̾abant unda famu¬
lante restituit. Nec
ullus deperiit. s cũcti
saluati: paschali fes¬
tatione ꝑfuncti st̃.
Non enĩ defuit illa
uirtus que iordanem
scindens ppłorsb̾ aqua¬
rum molib margi¬
ne araite traduxit c̃
de fundo fluuii duode¬
cun lapides ablatos
signa apłica gestien¬

Expanded text:
rat, vel corpori quierat, vel corpori quietem post multos labores indulserat, classe navium praeparata, amnem transire parat, ut beatum sepulcrum adeat, et cum fletu veniam deprecans, coram Confessore se prosternat. Navigantibus autem illis, tentatoris impulsu commoto vento, classis in profundo demergitur, et sexus uterque ab amne diripitur. Cumque inter procellas fluctuum rotarentur, et spes omnis evadendi deperisset, una omnium vox in clamore profertur, dicens: Miserator Martine, eripe a praesenti interitu famulos famulasque tuas! His dictis, ecce afflatus aurae placidus artus submersorum subvehens ab undis illaesos, omnes littori, quod desiderabant, unda famulante, restituit: nec ullus deperiit; sed cuncti salvati, paschalia fesultatione perfuncti sunt. Non enim defuit illa virtus, quae Jordanem scindens, populum sub aquarum molibus margine arente traduxit, cum de fundo fluvii duodecim lapides ablatos signa apostolica gestien
Abbreviated transcription (Latin):
ctum.
anctus uero perpe¬
tuus ep̃c merito bĩ
discipl̃s predicandus
ampullam cum ole¬
o ad sc̃m̃ tumulum de
Et eraso amarmore
quo sc̃a membra te
tis nectareo odore ef¬
flagrans: oleagina
perierunt salutem.
s et ꝓcelle ab agris
hoc liquore purifi¬
catis sepe ꝓhibite st̃.
ui aittẽ ad tem¬
plũ sc̃m qͥdam deuo¬
tus fide plenus acces¬
siss et gr̃am sc̃i siciẽs
cogitaret: quid de bã¬
ede raperet ad salutẽ:
ꝓpe sepulchrũ accedẽs
edituũ supplicat ut
sibi parxper benedc̃e
cere largiretur etu¬
mulo. Quã accipi¬
ens letus abscessit. ⁊¬
agro cui frugẽ seue¬
rat confiisus imposu¬
it. Adueniens autẽ
tẽpestas seuissima q̃
uicina ĩ annis prece¬
dentib sepe uastaue¬
rat ab hac bñdictõe¬
agnifica ueroat¬
q desiderabili
paschali festiuitate
adueniente ppłs ad be-¬
ati cellulam inqua
et singula loca ad¬
lambens oscł̾is uel
irrigãs lacrimis in
quã uir beatus. aut
sed̾at aũ orauerat siue
ubi cibum sumpse¬

Expanded text:
ctum. anctus vero Perpetuus episcopus, merito Beati discipulus praeconandus, ampullam cum oleo ad sanctum tumulum detEt eraso a marmore, quo sancta membra tegtis nectareo effragrans odore, oleagina periere salutem. Sed et procellae ab agris hoc liquore purificatis saepe prohibitae sunt. um autem ad templum sanctum quidam devotus fide plenus accessisset, et gratiam Sancti sitiens, cogitaret quid de beata aede raperet ad salutem, prope sepulcrum accedens, aedituum supplicat, ut sibi parumper benedictae cerae largiretur e tumulo. Quam accipiens laetus abscessit; et agro, cui frugem severat, confisus imposuit. Adveniens autem tempestas saevissima, quae viciniam in annis praecedentibus saepe vastaverat, ab hac Magnifica vero atque desiderabili paschali festivitate adveniente, populus ad Beati cellulam, in qudvenit. Et singula loca allambens osculis, vel irrigans lacrymis, in qua vir beatus ante sederat, aut oraverat, sive ubi cibum sumpse
Abbreviated transcription (Latin):
N porta ambianensi ĩ
qua quondã uir b̾s
pauperẽ algentẽ clami¬
de decisa contexit: ora¬
toruim a fidelib est
edificatum. ĩ quo ñc
puelle religiose deser¬
uiunt. Sancti antisti¬
tis obhonorem parũꝑ
facultatis habentes
nisi qd̃ eas deuotoꝵ
aut seꝑe deuotio. Erãt
tam̃ eis quondam tẽ¬
pore pauca apium al¬
nearia. Que cũ qui¬
dam inuidus ꝯspexis¬
set. ait infra se. Uti¬
nam aliqua deua
sis hiis possim au fer¬
re. Secuta autẽ nocte
instigatus a demone
ablatis trib uasis.
transito anne facilius

Expanded text:
n portam Ambianensi, in qua quondam vir beatus pauperem algentem clamide decisa contexit, oratorium a fidelibus est aedificatum, in quo nunc puellae religiosae deserviunt, sancti antestitis ob honorem parumper facultatis habentis, nisi quod eas devotorum alit saepe devotio. Erant tamen eis quodam tempore pauca apium alvearia, quae cum quidam invidus conspexisset, ait infra se: 'Utinam aliqua de his vasis possim auferre'. Secuta autem nocte instigatus a daemone, ablatis tribus vasis transito amne, facilius
Abbreviated transcription (Latin):
loquentia:s in fide
ꝯstat. Meminerũt
etiã salutẽ secło nõ
ab oratorib sed api¬
scatorib predicatã.
Cũ utiq siutile fu¬
isset. id quoq dñs
prestare potuisset.E¬
go enĩ cũ pͥmoanimũ
adscribend̃ appuli.
qr nefas putarẽ la
tutes. Apd̾̃ me ipse
didici ut soloecis¬
mus ñ erubescerem.
qr nec magnã ista¬
rum uniquã recũ
scientiam ꝯtigisse. Et
siquid ex hiis studi¬
is olini forte libassẽ
totum id dissuetu¬
dine tanti temporiᷤ
ꝑdidissem. S tñ ne
nos maneat tam mo¬
lesta defensio: sub p̾s¬
so si tibi uidetur no¬
mine libellus edatꝰ᷑.
Quod ut fieri uale¬
at titulum frontis
erade. ut mut᷑a sit
pagina. Et qd̃ suf¬
ficit loquatur ma¬
teriam: nec loquat᷑

Expanded text:
loquentia, sed in fide constat. Meminerint etiam, salutem saeculo non ab oratoribus, sed a piscatoribus praedicatam; cum utique, si utile fuisset, id quoque Dominus praestare potuisset. Ego enim cum primum animum ad scribendum appuli, quia nefas putarem tanti tutes, apud me ipse decidi, ut soloecismis non erubescerem: quia nec magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem, et si quid ex his studiis olim fortasse libassem, totum id desuetudine tanti temporis perdidissem. sed tamen ne nos maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi uidetur, nomine libellus edatur. quod ut fieri ualeat, titulum frontis erade, ut muta sit pagina et, quod sufficit, loquatur materiam, non loquatur
Abbreviated transcription (Latin):
rus sum recenti me¬
moria ferebatur. Qͥ¬
dam itidẽ ad eundẽ
abb̃em recipiendus a¬
uenerat cum prima
lex ei obedientie pone¬
retur. ac ꝑpetẽ polli¬
ceretur et omĩa uel
extrema pacientiã ca¬
uit abbas storacinã
uirgam iam pridem
aridam manu gere¬
bat. Hanc solo figit.
atq illi aduene id o¬
peris imponit: ut tã¬
diu uirgule aqͣm
irriguam ministrat.
uisceret. Subiectus
aduena dure legis ĩ¬
perio aquã ꝓpriis
humeribꝰ cotidie in¬
uehebat: que nilo
flumine ꝑ duo fere
milia petͥebatur. Iã¬
q emerso ãni spacio:
labor ñ cessabat ope¬
rantis. et de fructu o¬
peris spes eẽ non po¬
terat. Camen obedi¬
entie uirtus ĩ labo¬
re durabat. Sequẽs
quoq annus uanũ
laborem iam affũ
fr̃is eludit. Tercio de¬
mum succedentium
tempoꝵ. labente cur¬
ricło cum neq noc¬
te neq int̾dui aqua¬
ris ille cessaret ope¬
rator uirga floruit.
Ego ip̃am ex illa uir¬
gula arbusculam.
que hodieq intraa
trium monasterii¬

Expanded text:
rus sum, recenti memoria ferebatur. quidam itidem ad eundem abbatem recipiendus aduenerat. cum prima ei lex oboedientiae poneretur ac perpetem polliceretur ad omnia uel extrema patientiam, casu abbas storacinam uirgam iam pridem aridam manu gerebat. hanc solo figit adque illi aduenae id operis inponit, ut tamdiu uirgulae aquam inriguam ministraretresceret. subiectus aduena durae legis imperio aquam propriis umeris cotidie, conuehebat, quae a Nilo flumine per duo fere milia petebatur. iamque emenso anni spatio labor non cessabat operantis, et de fructu operis spes esse non poterat: tamen oboedientiae uirtus in labore durabat. sequens quoque annus uanum laborem iam affecti fratris eludit. tertio demum succedentium temporum labente curriculo, cum neque noctu neque interdiu aquarius ille cessaret operator, uirga floruit. ego ipsam ex illa uirgula arbusculam uidi, quae hodieque itrium monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
dis panib parabatur
Exundabat abrup¬
tis flãma fornacib.
et intra camini illiͦ
ꝯcaua totis habenis
regnabat incendiũ.
illum iubet magis¬
ter intrare. Nec dis¬
tulit parere precep¬
to. Medias flãmas
ditur. Que mox tã
audaci fide uicte ue¬
lud illis quondã
hebreis pueris cesse¬
re uenienti. Suꝑa¬
ta natura est. fugit
incendium.et qui
putabat᷑ arsurus.
uelud frigido rort
perfusus:se ip̃e mi¬
ratus ẽ.S quid
tyronem ignis nõ
attigit ille: ut nec
abbatẽ pigeret du¬
ra mandasse. nec di¬
scipulum peniteret ĩ¬
petio periisse:qui eo
quo aduen̾at die d̾
temptaretur infir¬
mus ꝑfectus inuẽ¬
tus est. Merito felix.
batꝰ obedientia gło¬
rificatus est passio¬

Expanded text:
dis panibus parabatur. Exundabat abruptis flamma fornacibus, et intra camini illius concava totis habenis regnabat incendium. illum jubet magister intrare: nec distulit parere praecepto: medias flammas editur; quae mox tam audaci fide victae, velut illis quondam Hebraeis pueris, cessere venienti. Superata natura est, fugit incendium: et qui putabatur arsurus, velut frigido rore perfusum se ipse miratus est. Sed quid tironem ignis ille non attigit, ut nec abbatem pigeret dura mandasse, nec discipulum poeniteret imperio paruisse? qui eo quo advenerat die, dum tentaretur infirmus, perfectus inventus est, merito felix, robatus obedientia, glorificatus est passio
Abbreviated transcription (Latin):
tur excludere etiã sa¬
cerdotes. Totus hoc mũ¬
dus exaudiat. Uideri
se martino uirgo nõ
spectũ puella ñ uenͣ:
quẽ uidere salus ui¬
denciũ fuit. Quis aũ
num sacerdos ñ ad su¬
am iniuriam retuliᷤ¬
set:quos aduersus sã¬
ctam uirginẽ motus
qͣntasq iras m̃te ꝯce¬
piss. Hereticã iudicas¬
set ⁊ anathematizan¬
dam ẽẽ decreuiss. Qm
ueroilli beate amme
illas uirgines pretu¬
lisset que crebris oc¬
cursibz ubiq se pre¬
bent obuias sacerdoti

Expanded text:
tur excludere etiam sacerdotes. totus hoc mundus exaudiat\': uideri se a Martino uirgo non spectum puella non uenit, quem uidere salus uidentium fuit. quis autem num sacerdos non ad suam iniuriam rettulisset? quos aduersum sanctam uirginem motus quantasque iras mente concepisset ? haereticam iudicasset et anathemandam esse decreuisset. quam uero illi beatae animae illas uirgines praetulisset, quae crebris occursibus ubique se praebent obuias sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
obedientia. Neq ali¬
ter adueniens ad mo¬
nasterium abbatis
suscipitur quã qui
temptatus prius fu¬
erit et probatus nul¬
lum unqͣ recusaturꝰ
quãlibet arduũ ac
difficile indignũq
toleratu abbatis im¬
perium. De probatio
uo uob̃ referam
incredibil̃ obe¬
dientie ad mod̾ ma¬
gna miracła licet
suppetant plura re¬
colenti. S ad extitã¬
dam uirtutũ emu¬
lationem cui pau¬
ca ñ sufficiũt: pa¬
uca ñ ꝓderunt. Ex¬
go cum quidã scł̃i
auctib abdicatus.
monast̾ium mag¬
ne disposicionis in¬
gressus cepiss ro¬
istius discipline la¬
bores sua uero du¬
ra imperia q̃ nulliͦ
facile ualet imple
pacientia. Aliud
pocius monast̾iũ
ubi faciliorib le¬
gib uiueret᷑ expe¬
teret. Non tempta¬
ret aggredi qd̃ impłe
ñ poss. Ille uero ni¬
ch̾ hiis terrorib ꝓ¬
moueri. s magis
ta oẽm obedientiã
polliceri ut si abbã
eum ĩignẽ ire pre¬
ciperet non recusa¬
ret intrare. Quam

Expanded text:
oboedientia: neque alioboedientia: neque aliter adueniens a monasterii abbate suscipitur, quam qui temptatus prius fuerit et probatus, nullum umquam recusaturus quamlibet arduum ac difficile indignumque toleratu abbatis imperium. Duo uobis Duo vobis referam incredibilis obedientiae admodum magna miracula, licet suppetant plura recolenti: sed ad excitandam virtutum aemulationem, cui pauca non sufficiunt, multa non proderunt. Ergo cum quidam saeculi actibus abdicatis, monasterium magnae dispositionis ingressus suscipi se roistius disciplinae labores, sua uero dura imperia, quae nullius facile ualeret inplere patientia: aliud potius monasterium, ubi facilioribus legibus uiueretur, expeteret: non temptaret adgredi, quod inplere non posset. ille uero nihil his terroribus permoueri, sed magis ita omnem oboedientiam polliceri, ut, si eum abbas in ignem ire praeciperet, non recusaret intrare. quam
Abbreviated transcription (Latin):
ligiosi uiri a dire uo¬
luerunt: cursu aui¬
a petens ꝯgressus ui¬
tabat humanos uni
tantũ modo ferebat᷑
se ante quinq̃nniũ p̾¬
buisse qui credo potẽ¬
ti fide id obtinere ꝓ¬
meruit. Cui int̾ ml¬
ta colloquia ꝑcun¬
ctanti cur hõĩes tan¬
toꝑe uitaret. Respõ¬
disse ꝑhibetur eum qͥ
ab hominib freq̃nta¬
retur ñ posse ab an-¬
gelis frequentari. Uñ
non inm̾ito recepta
opinione multoꝵ fa-¬
ma uulgau̾at sc̃m
illum ab angłis uisi¬
tari. Ego autẽ a sy¬
na monte digressꝰ
ad nilum flum̃ re-¬
gressus cuiꝰ ripas freq̃n¬
tib monast̾iis ꝯsertaᷤᷤ
utraq ex parte lustra¬
ui. Płmq uidi ut du¬
dum dixeram uno ĩ
loco ht̃tare centenos.
S ⁊ bina et t̾na mi¬
lia in hisdem uicłis
agere ꝯstabat. Nec sa¬
nẽ ibi minorẽ pute¬
tis deu̾santium ĩ mł¬
titudine monachor
ẽẽ uirtutẽ: quã eoꝵ
ẽẽ cognoscitis qui se
ab humanis cetibus
remouerũt. Precipua
ut iam dixeram ibi
uirtus et prima est

Expanded text:
ligiosi uiri adire uoluerunt, cursu auia petens occursum uitabat humanum. uni tantummodo ferebatur se ante quinquennium praebuisse, qui credo potenti fide id obtinere promeruit : cui inter multa conloquia percontanti, cur homines tantopere uitaret, respondisse perhi- betur, eum, qui ab hominibus frequentaretur, non posse ab angelis frequentari. unde non inmerito recepta opinione multorum fama uulgauerat, sanctum illum ab angelis uisitari. ego autem a Sina monte digressus ad Nilum flumen regressus, cuius ripas frequentibus monasteriis consertas utraque ex parte lustraui. plerumque uidi, ut dudum dixeram, uno in loco habitare centenos, sed et bina et terna milia in isdem uiculis agere constabat. nec sane ibi minorem putetis diuersantium in multitudine monachorum esse uirtutem, quam eorum esse cognouistis, qui se ab humanis coetibus remouerunt. praecipua, ut iam dixeram, ibi uirtus et prima est
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus beati marti¬
ni meritum pro fe¬
nore qd̃ euis templo
direxi et accensus de¬
sid̾io uoluit ĩ unã
atq aliam nauem
ꝯscendere s aparen¬
tib est retentus. Re¬
perta aute tercia na¬
ui retineri penitus
non potuit. Qua
ascensa cum impel¬
lente uento altũ⁊
mare ingressi fui¬
issent: os eius uir¬
tus sci antistitis reẜ

Expanded text:
virtus beati Martivirtus beati Martini meritum pro fenore, quod eius templo direxi'. Et accensus desiderio, voluit in unam atque aliam navem conscendere, sed a parentibus est retentus. Reperta autem tertia nave, retenere penitus non potuit. Qua ascensa, cum inpellente vento altum mare ingressi fuissent, os eius virtus sancti antistitis re
Abbreviated transcription (Latin):
ost paucos uero
dies cum culpa¬
biles quosdam urb
turonice iudicis sẽ¬
tencia carterali er¬
gastulo conclusiss
lamentantib iunc¬
tis uittus beati cõ¬
fessoris apparuit. Q
disruptis uinculis
compeditoꝵ liberos
ad basilicam abire
ꝑmisit. Sicq et hii
auidice relaxatiad
De maurano muto.
uidam ĩ regione
cantabrie mau¬
ranus nomine ma¬
ne a lectulo consur
ei quasi ab aliquo ꝑ¬
cussus fuiss incerui¬
cem. Qui protinus
ruens in terram fẽs
est tanqͣ mortuus
ac per triduũ solo
mortuus putabatꝰ.
Quarta autẽ die. a¬
pertis ocłis nich po¬
terat loqui. Ab lata
eĩ ei fuerat faudi
facultas. Auditis e¬
miracłis unũ tri¬
antem nautis por¬
rigit. Innuens cũ
supplicatione ute¬
umͣ ad beati antis¬
titis templum de¬
ferrent. Quib ab¬
euntib ille ad do¬
mũ suam reuersus
udit ante pedes su¬
os aureum in simi¬
litudinẽ triantis Q
assumpto pensatoq¬
unius solidi appen¬
sus est pondere. Qd il¬
le cernens dixit intra
se. Reddidit michi

Expanded text:
ost paucos vero dies cum culpabiles quosdam urbis Turonicae, judicis sententia carcerali ergastulo conclusisset, lamentantibus vinctis, virtus beati Confessoris apparuit, quae diruptis vinculis compeditorum, liberos in basilicam abire permisit. Sicque et hi a judice relaxati, a CAPUT XL. De Maurano muto. Quidam in regione Cantabriae, Mauranus nomine, mane a lectulo consurgei quasi ab aliquo percussus fuerit in cervicem. Qui protinus ruens in terram, factus est tanquam mortuus, ac per triduum solo mortuus putabatur. Quarta autem die apertis oculis nihil poterat loqui. Ablata enim ei fuerat fandi facultas. Auditis amiraculis, unum triantem nautis porrexit, innuens cum supplicatione ut eum ad beati Antistitis templum deferrent. Quibus abeuntibus, ille ad domum suam reversus, vidit 1137 ante pedes suos aureum in similitudinem triantis. Quo assumpto, pensatoqunius solidi appensus est pondere. Quod ille cernens, dixit intra se: 'Reddidit mihi
Abbreviated transcription (Latin):
liam eius ñ dissi-¬
milem in similio¬
pere uirtutẽ refrige¬
rio astipulante ꝑhi¬
beo. Columnã ĩmen¬
se molis cui ydolum
superstabat parabat
euertere s nulla erat
facultas qua id dare¬
tut effectui. Tũc ad
or̃onẽ suo more ꝯuer¬
titur. Uisam c̾cum ẽ
parilem quodam mo¬
do columpnam ruere
de celo. que impacta
ydolo totam illam ĩ¬
pugnabilem molem
soluit in puluerem.
nisi ip̃e uirtutes uisi¬
bil̃r seruire martino

Expanded text:
liam eius non dissimilem in simili opere uirtutem Refrigerio adstipulante perhibebo. columnam immensae molis, cui idolum superstabat, parabat euertere, sed nulla erat facultas, qua id daretur effectui: tum ad orationem suo more conuertitur. uisam certum est parilem quodammodo columnam ruere de caelo, quae inpacta idolo totam illam inexpugnabilem molem soluit in puluerem: nisi ipsae uirtutes uisibiliter seruire Martino
Abbreviated transcription (Latin):
tinũ beatũ qui illã
repulsam ñ ad ꝯtu¬
meliam suam du¬
xit. S magnificãs
illius cũ exultatiõẽ
uirtutẽ in usitato
ĩ hiis dũtaxat regio¬
nib gaudebat exẽplo.
Ergo cũ haut longe
ab illa uillula nos
manere nox ĩminẽs
coegiss xenum bea¬
to iuro eadem uirgo
transmisit. Fecitq mͣr¬
tinus qd̵ antea non
fecerat. Nulluiꝰ enĩ ille
nũꝙͣ xenium nulliuiᷤ
mimus accepit. Nich̃
exhiis que uirgo ue¬
nerabił miserat refu¬
tauit. dicẽs benedicti¬
one illiuis a sacerdote
minime respuendã
que ess multis sacir¬
dotib preferenda. Audi¬
ant q̃so uirgines is¬
tud exemplum ut
fores suas si eas mali
obsidere nolu̾int eti¬
am bonis claudant.
Et ne ase imꝓb̾ sit
lib̾ accessus: ñ uerean

Expanded text:
tinum beatum, qui illam tinum beatum, qui illam repulsam non ad contumeliam suam duxit, sed magnificans illius cum exultatione uirtutem inusitato in his\' dumtaxat regionibus gaudebat exemplo! ergo cum haut longe ab illa uillula nos manere nox inminens coegisset, xenium beato uiro eadem illa uirgo transmisit : fecitque Martinus, quod ante non fecerat — nullius enim ille umquam xenium, nullius munus accepit —: nihil ex his, quae uirgo uenerabilis miserat, refutauit, dicens benedictionem illius a sacerdote minime respuendam, quae esset multis sacerdotibus praeferenda. audiant, quaeso, uirgines istud exemplum, ut fores suas, si eas malis obsistere uolunt, etiam bonis claudant, et, ne ad se inprobis sit liber accessus, non uerean
Abbreviated transcription (Latin):
llud uero sulpici me¬
minisse te credo quo
affectu nob̾cum et tu
coram adẽes illã uir¬
giẽ predicarer q̃ ita
se penitꝰ ab om̃ium ui¬
roꝵ oculis remouiss
martinũ cũ eam ille
officii causa uisitare
uellet admiserit. Nã
cum ꝓpt̾ agellũ illiuᷤ
preteriret in quo se iã¬
ante cũ plures annos
pudica cohibebat: au¬
dita fide illius atq uͥ¬
tute deu̾tit ut tam il¬
lustris m̾iti puellam
religioso officio ep̃c
honoraret. Nos ꝯseq̃.¬
tes gauisurã illam
uirginẽ putabamꝰ.
Siquidẽ hoc in testĩo¬
nium uirtutis sue
eẽ habit᷑am ad ꝙͣ tan¬
ti noĩs sacerdos:depo¬
sito propositi rigore¬
ne ueniss. U̾m illa
fortissimi uincła ꝓ¬
positi ne martini qͥ¬
dem ꝯtemplatioẽ la¬
xauit. Ita uir beat᷑
accepta ꝑ aliam femi¬
nam excusatione lau¬
dabili ab illiuis fori¬
b que uidendã se sa¬
lutandã ꝙͣ ñ declerit
letus abcessit. Ouir¬
ginẽ gloriosã quea
martino quidẽ pas¬
sa est se uideri. Omͣr¬

Expanded text:
Illud uero, Sulpici, meminisse te credo, quo affectu nobis, cum et tu coram adesses, illam uirginem praedicarit, quae ita se penitus ab omnium uirorum oculis remouisset, Martinum, cum eam ille officii causa uisitare uellet, admiserit. nam cum praeter agellum illius praeteriret, in quo se ante conplures annos pudica cohibuerat, audita fide illius adque uirtute deuertit, ut tam inlustris meriti puellam religioso officio episcopus honoraret. nos consequentes gauisuram illam uirginem putabamus, siquidem hoc in testimonium uirtutis suae esset habitura, ad quam tanti nominis sacerdos deposito propositi rigore uenisset. uerum illa fortissimi uincula propositi ne Martini quidem contemplatione laxauit. ita uir beatus accepta per aliam feminam excusatione laudabili ab illius foribus, quae se uidendam salutandamque non dederat, laetus abscessit. o uirginem gloriosam, quae ne a Martino quidem passa est se uideri! o Mar
Abbreviated transcription (Latin):
uiroꝵ castra ñ adeat.
Acies militum sepa¬
rata cõsistat. Procul
femmna ĩ suo degens
tab̾naculo sit remo¬
ta. Contemptibilẽ eĩ
reddit ex̾citum si u¬
roꝵ cohortib turba
feminea misceatur.
Miles ĩ acie. miles
pugnet ĩ campo. Mu¬
lier se intra muroꝵ
munim̃ta ꝯtineat.
ht̾ ⁊ etiã illa głam su¬
am si pudiciciã uiro
absẽte caste seruaue¬
rit. Cuius ħ prima
uirtus ⁊ ꝯsũmataui¬
ctoria ẽ non uideri.

Expanded text:
uirorum castra non adeat, acies militum separata consistat: procul femina in suo degens tabernaculo sit remota. contemptibilem enim reddit exercitum, si uirorum cohortibus turba feminea misceatur. miles in acie, miles pugnet in campo: mulier se intra murorum munimenta contineat. habet et illa gloriam suam, si pudicitiam uiro absente seruauerit : cuius haec prima uirtus et consummata uictoria est, non uideri.
Abbreviated transcription (Latin):
tuat. Septimo uero
die astitit ei angeluᷤᷤ
uibet eum ad palaci¬
um ire secuiꝵ regiaᷤ
fores quamius clau¬
sassponte reserandas
imꝑatoris sp̃m su¬
ꝑbum molliendũ.
Igitur istius modi
presentis angłi con¬
firmatus alloquio
⁊ fretus auxilio pa¬
lacium petit. Patẽt
limina. Nullus ob¬
sistit. Postremo usq
ad regẽm nemine ꝓ¬
hibente ꝑuenit. Qͥ
cũ uenientẽ emmnꝰ
uideret. Infrendens
cur fuiss amissꝰ neqͣꝙͣ
assurgere dignatus¬
ẽ astanti: donec re
bat afflaretincendiũ.
Ita solio suo suꝑbus¬
excutitur et marti¬
no inuitus assurgit.
Multumq ꝯplexus
quem sꝑnere ante de¬
creuerat uirtutẽ se sẽ¬
sisse diuinã em̃daci¬
or fatebatur. nec exp̾¬
tatis martini precibꝰ:
prius omnia prestitit
quam rogaretur. Col¬
loquio illum atq ꝯ¬
niuio frequent̾ asci-¬
uit. Postremo abeum¬
ti multa munera ob¬
tulit.que uir beatus
ut semꝑ pauꝑtatis
sue cusigs cuncta re¬
iecit. et qr palacium
semel ingressi sumꝰ:

Expanded text:
tuat. Septimo vero die astitit ei angelus: jubet eum ad palatium ire securum: regias forres quamlibet clausas sponte reserandas: imperatoris spiritum superbum molliendum. Igitur istiusmodi praesentis angeli confirmatus alloquio et fretus auxilio, palatium petit. Patent limina, nullus obsistit, postremo usque ad regem nemine prohibente pervenit. Qui cum venientem eminus videret, infrendens cur fuisset admissus, nequaquam assurgere est dignatus astanti, donec regbat, afflaret incendium. Ita solio suo suexcutitur et Martino inuitus adsurgit: multumque conplexus quem spernere ante decreuerat, uirtutem sensisse diuinam emendatior fatebatur: nec expectatis Martini precibus prius omnia praestitit quam rogaretur. conloquio illum adque conuiuio frequenter adsciuit: postremo; abeunti multa munera obtulit, quae uir beatus, ut semper, paupertatis suae custos cuncta reiecit. Et quia palatium semel ingressi sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
homo poterat emitt̾e.
fide instigante cum
magna animi ꝯfidẽ¬
cia atria beati ꝯfesso¬
ris aggreditur. Ibiq
multis dieb residẽs
et stipem simul atq̃
oris aꝑtionẽ postulãs
tandem a sancti iuir¬
tute respicitur. Nam
quodam die dñico d̃
missarũ sollẽpnia ce¬
bebrarẽtur. hec ĩ sanc¬
ta basilica cũ reliqͦ po¬
pulostabat. Factum
est aũcum dñica or̃o
diceretur. et hec aper¬
to ore sc̃am orationẽ¬
cepit cum reliquis
decantare. Ip̃a autẽ
cum iugoseruitutiꝰ
haberetur iũcta de re¬
b beati ꝯfessoris redẽ¬
pta est et nũc cũ uo¬
tis officio ĩgenua perse¬

Expanded text:
homo poterat emittere, homo poterat emittere, fide instigante, cum magna animi confidentia, atria beati Confessoris aggreditur; ibique multis diebus residens, et stipem simul atque oris apertionem postulans, tandem a Sancti virtute respicitur. Nam quadam die Dominica dum missarum solemnia celebrarentur, haec in sancta basilica cum reliquo populo stabat. Factum est autem cum Dominica oratio diceretur, et haec aperto ore coepit sanctam orationem cum reliquis decantare. Ipsa autem cum jugo servitutis haberetur vincta, de rebus beati Confessoris redempta est: et nunc cum vocis officio ingenua perse