comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autillinc cõmunis mars bello aufet multiplex quã ꝓnumero damnũ ÷ uulgus aliud armatorũ uelut delogata
primorib pugna euentũ suũ inuirtute aliena ponit multi utrimq cadunt plures uulnera accipiunt tandem
equites alius aliũ increpantes quid dein deres taur& quaerendo sinq exequis pepulis sent hostem ne que pedites
quicquã momenti facerent quã tertiã exspatarent pugnã. quid ante signa fero as ꝓsiluissent & alieno pugnarant
loco hisinterse uocbus concitati clamore renouato inferunt pedem & primum gnaedu mouerunt hostem
deinde pepulerunt. postremoiam haud dubiȩ auertunt neq tãuires pares quȩ superauerit refacile dictu ÷
nisi quod ꝑpetua fortuna utriusq populi & extollere animos & m inuere potuit usq ad castra fugientes hernicos

Expanded text:
aut illinc communis Mars belli aufert, multiplex quam pro numero damnum est. uolgus aliud armatorum, uelut delegata aut illinc communis Mars belli aufert, multiplex quam pro numero damnum est. uolgus aliud armatorum, uelut delegata primoribus pugna, euentum suum in uirtute aliena ponit. multi utrimque cadunt, plures uolnera accipiunt; tandem equites alius alium increpantes, quid deinde restaret quaerendo, si neque ex equis pepulissent hostem neque pedites quicquam momenti facerent? quam tertiam exspectarent pugnam? quid ante signa feroces prosiluissent et alieno pugnarentloco?—his inter se uocibus concitati clamore renouato inferunt pedem et primum gradu mouerunt hostem, deinde pepulerunt, postremo iam haud dubie auertunt; neque, tam uires pares quae superauerit res facile dictu est, nisi quod perpetua fortuna utriusque populi et extollere animos et minuere potuit. usque ad castra fugientes Hernicos
Abbreviated transcription (Latin):
quod ut duplex acuiperent stipendium dereuerant spe animorũq impleuere in munes qq̃ operũ militarium
erant ut inunũ pugnae laborẽ reseruati plussibi quã ꝓiurili parte adnitendum scirent extra ordinem &iam
inacie
locati quo conspatior uirtus e&̃ duum milium planicies castrrromana abhenias drimebat ibi
parifame utrimque spatio in medio pugnatũ ÷ primosteat ambigua spe pugna nequiȩ¬
quam sepeonatis  uitib: romanis impetuturbare hostiũ aciem postquã eques tris pugna e¬
fatu quã conatib: uanior erat consulto prius dictatore equites ꝓmissu dende aus relictis equis
damore ingenti ꝓuolant ante signa & nouã integrant pugnã neq sustinei poterant mex tnt hordinarie cobor¬
tes pari corporũ anim&rũq robore se obieissent tunc inter primores duorũ populorũ regerit᷑ quid quid ihinc

Expanded text:
quod ut duplex acciperent stipendium decreuerant, spei animorumque impleuere; immunes quoque operum militarium quod ut duplex acciperent stipendium decreuerant, spei animorumque impleuere; immunes quoque operum militarium erant, ut in unum pugnae laborem reseruati plus sibi quam pro uirili parte adnitendum scirent; extra ordinem etiam in acie locati quo conspectior uirtus esset. duum milium planities castra Romana ab Hernicis dirimebat; ibi pari ferme utrimque spatio in medio pugnatum est. primo stetit ambigua spe pugna nequiquam saepe conatis equitibus Romanis impetu turbare hostium aciem. postquam equestris pugna effectu quam conatibus uanior erat, consulto prius dictatore equites, permissu deinde eius relictis equis, clamore ingenti prouolant ante signa et nouam integrant pugnam; neque sustineri poterant, ni extraordinariae cohortes pari corporum animorumque robore se obiecissent. tunc inter primores duorum populorum res geritur; quidquid hinc
Abbreviated transcription (Latin):
gesta aegragiae ÷ inhernicos morte consulis contẽptim ad castra romana cũ haud dubiȩ expugnandi spesuccedentes
hortante legato & plenis ire atq in dignitatis militũ animis eruptio ÷ factamultũ abspe adeundi ualli resher¬
niuis a fuit a deo turbatis inderdinib: abscessere dictatoris dande aduentu nouus ueteri exetitus iungit᷑ & copiȩ
duplicant᷑ & pcontione ditator laudib legati militũq quorũ uirtute castradefensa erant simul audientiob laudes
meritas tollit animos simulceteros ademulandis uirtutes acuit Neq sergius ad hostes bellum apparat᷑ qui& para
ante deoris memores nequeignari auctarũ uiriũ hostis suas qq̃ uires augent omne hernicũ nomen omnis militaris
aetas exitͥ quadrigenariae octo cohortes leta robont uirorũ scribunt᷑ hunc eximium florẽ iuuentutis eo&iam

Expanded text:
gesta egregie est. in Hernicos morte consulis contemptim ad castra Romana cum haud dubia expugnandi spe succedentes, gesta egregie est. in Hernicos morte consulis contemptim ad castra Romana cum haud dubia expugnandi spe succedentes, hortante legato et plenis irae atque indignitatis militum animis eruptio est facta. multum ab spe adeundi ualli res Hernicis afuit; adeo turbatis inde ordinibus abscessere. dictatoris deinde aduentu nouus ueteri exercitus iungitur et copiae duplicantur; et pro contione dictator laudibus legati militumque, quorum uirtute castra defensa erant, simul audientibus laudes meritas tollit animos, simul ceteros ad aemulandas uirtutes acuit. neque segnius ad hostes bellum apparatur, qui et parti ante decoris memores neque ignari auctarum uirium hostis suas quoque uires augent. omne Hernicum nomen, omnis militaris aetas excitur; quadringenariae octo cohortes, lecta robora uirorum, scribuntur. hunc eximium florem iuuentutis, eo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
calamitate maestipatres quantũ feroces inselici consulis plebei ductũ premunt omnibus locis irent crcarent
conss gxplebe trans fetrent auspicia quone fasess& potuisse patres plebis cito pelli honorib: suis Num&iã indeos
in mortales inauspicatã logem ualuisse iindicasse ipsos suum numen sua auspicia quȩ utprimum contracta sint
abeo a quo nec iusne fas fuerit deletũ cũ duceexercitũ documenta fuisse nedeinde turbato gentiũ iure comitia
haberent᷑ his uocib: curia & orũ ꝑsonat appium claudium quia dis suaserat legẽ maiore cũ auctoritate cuei¬
tum rep̃hensi abseconsilii incusantem dictatorem consensu patriciorũ seruilius consuldicit dilatusq &iusti¬
tiũ indictum prius quam dictator legionesq nouae in herni cosuenirent ductu c̃sulpiuii legati res poccasionem

Expanded text:
calamitate maesti patres, quantum feroces infelici consulis plebeii ductu, fremunt omnibus locis: irent crearent calamitate maesti patres, quantum feroces infelici consulis plebeii ductu, fremunt omnibus locis: irent crearent es ex plebe, transferrent auspicia quo nefas esset; potuisse patres plebi scito pelli honoribus suis: num etiam in deos immortales inauspicatam legem ualuisse? uindicasse ipsos suum numen, sua auspicia, quae ut primum contacta sint ab eo a quo nec ius nec fas fuerit, deletum cum duce exercitum documento fuisse ne deinde turbato gentium iure comitia haberentur. his uocibus curia et forum personat. Ap. Claudium , quia dissuaserat legem, maiore nunc auctoritate euentum reprehensi ab se consilii incusantem, dictatorem consensu patriciorum Seruilius consul dicit, dilectusque et iustitium indictum. priusquam dictator legionesque nouae in Hernicos uenirent, ductu C. Sulpici legati res per occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
illo titi milite curtio m&tio sel ab hoc appellatũ cunt non deess& siqua aduerũ uia in quirentẽ fer& nunc fama
rerũ standũ ÷ ubuertã derogat uecustas fidem̃ & lacus nomen ab hacrecentiore insignitius fabula ÷ posttanta
ꝑdigii ꝓcumtionẽ eodemanno dehernicis consultus senatus cũ feciales ad resrepetendas nequi quã misiss& pri
moqq̃ die ferendũ ad populũ debello indicendo hernicis censuit populusq idbellum frequens iussit l. genucio
cõs eaprouincia sorte euenit in exspatatione ciuitas erat quod primus ille dep̃l cõs bellum suis auspicus gestu¬
russra pinde ut eueniss& resita communi catus honores ꝓbene autseus consulto habitunt forte ita tult casus ut
genucius ad hosta magno conatu ꝓfatus minsidias ꝑcipitaret᷑ logionib necopinato pauore fusis consul ertũ¬
uentus ab insciis quem inter fecissent occider& quod ubi ÷ romam nuntiatũ nequaquamta¬

Expanded text:
illo T. Tati milite Curtio Mettio sed ab hoc appellatum. cura non deesset, si qua ad uerum uia inquirentem ferret: nunc fama rerum standum est, ubi certam derogat uetustas fidem; et lacus nomen ab hac recentiore insignitius fabula est. post tanti prodigii procurationem eodem anno de Hernicis consultus senatus, cum fetiales ad res repetendas nequiquam misisset, primo quoque die ferendum ad populum de bello indicendo Hernicis censuit populusque id bellum frequens iussit. L. Genucio consuli ea prouincia sorte euenit. in exspectatione ciuitas erat, quod primus ille de plebe consul bellum suis auspiciis gesturus esset, perinde ut euenisset res, ita communicatos honores pro bene aut secus consulto habitura. forte ita tulit casus, ut Genucius ad hostes magno conatu profectus in insidias praecipitaret <et> legionibus necopinato pauore fusis consul circumuentus ab insciis quem intercepissent occideretur. quod ubi est Romam nuntiatum, nequaquam ta
Abbreviated transcription (Latin):
opere pretium est audire quiomnia prediuitus humana spernunt neque honori magno locum ne queuir¬
tuti putant esse nisi ubieffusȩ a fluentopes spes unica imperii .p.r.l. quintius transtiberim contra
eum ipsum locum ubinunc naualia sunt quat tuor iugerum colebat agrum quȩ pnita quintiauo cant᷑
ibi ablegatis scu fossam fodiens palo innixus. seucum arar& opericerteid quod constat agresti intentus.¬
salute data inuicem redditaque rogatus ut quod bene uerterat ipsi raque .p̃. togatus mandata senatus
audir&. ad miratus rogitansq satin saluȩtogami propere &ugurio proferriuxorem raciliam iub&

Expanded text:
operae pretium est audire qui omnia prae diuitiis humana spernunt neque honori magno locum neque uiroperae pretium est audire qui omnia prae diuitiis humana spernunt neque honori magno locum neque uirtuti putant esse, nisi ubi effuse afluant opes. spes unica imperii populi Romani, L. Quinctius trans Tiberim, contra eum ipsum locum ubi nunc naualia sunt, quattuor iugerum colebat agrum, quae prata Quinctia uocantur. ibi ab legatis—seu fossam fodiens palae innixus, seu cum araret, operi certe, id quod constat, agresti intentus—salute data in uicem redditaque rogatus ut, quod bene uerteret ipsi reique publicae, togatus mandata senatus audiret, admiratus rogitansque 'satin salue?' togam propere e tugurio proferre uxorem Raciliam iub
Abbreviated transcription (Latin):
romani uiderentur minucio neque fortuna necuis animi eadem ingerendo negotio fuit nam cum haud
ꝓcul abhoste castrit posuiss& nulla magnopere clade accepta castris se pauidus tenebat quodubi sen¬
serant hostes creuit & metualieno ut fit audacia. & nocte adorti castra postquam parumuis a perta pro¬
fecerat munitiones postero die circumdant quȩ prius quam undique uallo obiectȩ clauderant exitus
iuaus equites intet statione hostium emisb comam pertulere consulem e eccitum que obsidersꝰ nibiltã
quinque equites inter stationes hostium emissi romam pertulere consulem exercitum que obsideri nihiltã
inopinatãm nectam insperatum accidere potuit itaque tantus pauor tanta trepidatio fuit. quanta siur¬
bem non castrait ostes obsiderent naucium consulem artessunt : in quo cum parum presidii uideretur dic¬
tatorem que diciplacer& qui rempertulsam restituer& .l. quintius cincinnatus consensu omnium dicit᷑

Expanded text:
Romani uiderentur. Minucio neque fortuna nec uis animi eadem in gerendo negotio fuit; nam cum haud procul ab hoste castra posuisset, nulla magnopere clade accepta castris se pauidus tenebat. quod ubi senserant hostes, creuit ex metu alieno, ut fit, audacia, et nocte adorti castra postquam parum uis aperta profecerat, munitiones postero die circumdant. quae priusquam undique uallo obiectae clauderent exitus quinque equites inter stationes hostium emissi Romam pertulere consulem exeromani uiderentur. Minucio neque fortuna nec uis animi eadem in gerendo negotio fuit; nam cum haud quinque equites inter stationes hostium emissi Romam pertulere consulem exercitumque obsideri. nihil tam inopinatum nec tam insperatum accidere potuit. itaque tantus pauor, tanta trepidatio fuit quanta si urbem, non castra hostes obsiderent. Nautium consulem arcessunt. in quo cum parum praesidii uideretur dictatoremque dici placeret qui rem perculsam restitueret, L. Quinctius Cincinnatus consensu omnium dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
hominum que simuluiolata iunt exe quae mur romam rediere legati senatus ius sit alterum consulem con¬
tra gnacchum in algidum exercitum ducere. alteri populationem finium e quorum ꝓuinciam dedit
tribuni suomore impedire dilectum & forsitam adultimum impedissent sed nouus subito additus ter¬
rorest uissab inorum ingens prope admoenia urbis infesta populatione uenit : foedati agri terror iniectus
urbiest tumplebs benigne arma cͦepit reclamantibus frustrat tribunis magniduo excercitus scripti alterũ
nautius contrit sabinos duxit castris que ad fretum positis perexpeditiones paruas plerumque nocturnis
incursionibus tantam uastitatem insabino agro reddidit . ut conparati ad eam prope intactibello fines

Expanded text:
hominumque simul uiolata iura exsequemur.' Romam ut rediere legati, senatus iussit alterum consulem conhominumque simul uiolata iura exsequemur.' Romam ut rediere legati, senatus iussit alterum consulem contra Gracchum in Algidum exercitum ducere, alteri populationem finium Aequorum prouinciam dedit. tribuni suo more impedire dilectum, et forsitan ad ultimum impedissent; sed nouus subito additus terror est. uis Sabinorum ingens prope ad moenia urbis infesta populatione uenit; foedati agri, terror iniectus urbi est. tum plebs benigne arma cepit; reclamantibus frustra tribunis magni duo exercitus scripti. alterum Nautius contra Sabinos duxit, castrisque ad Eretum positis, per expeditiones paruas, plerumque nocturnis incursionibus, tantam uastitatem in Sabino agro reddidit ut comparati ad eam prope intacti bello fines
Abbreviated transcription (Latin):
Inire hocinter ualli datum. restran quillas inurbe feat nec diuturnam qui etem aequi dederunt qui rup¬
tofoedere quodictumerat priore anno cumromanis imperium ad gnacchum doelium deferunt is tũ longe
princeps in aequis enat gnaccho ducein lanum uinuma grum indeintusculanum hostili populatione
ueniunt plenique predȩ inalgido castnt locant in eacastnt. q̃ fabius p̃. uolumnius a postumius logati
ab roma uenerunt questum iniurias. & exeo foedere resrepeatum eos aȩquorum imperatorque mandat
habeant absenatu romano ad quertum iub& dicere sealia interim acturum quertus ingens arbor p̃torio
imminebat cuius umbnt opaca sedes erat tum exlogatis unus abiens & hȩ in quit sacrata quertus & quid¬
quid deorum est audiant fedus sauobis ruptum nris que & nunc querellis ad sint & moxarmis. cum deorũ

Expanded text:
inire. hoc interualli datum res tranquillas in urbe fecit. nec diuturnam quietem Aequi dederunt, qui rupinire. hoc interualli datum res tranquillas in urbe fecit. nec diuturnam quietem Aequi dederunt, qui rupto foedere quod ictum erat priore anno cum Romanis, imperium ad Gracchum Cloelium deferunt; is tum longe princeps in Aequis erat. Graccho duce in Labicanum agrum, inde in Tusculanum hostili populatione ueniunt, plenique praedae in Algido castra locant. in ea castra Q. Fabius , P. Uolumnius , A. Postumius legati ab Roma uenerunt questum iniurias et ex eo foedere res repetitum. eos Aequorum imperator, quae mandata habeant ab senatu Romano, ad quercum iubet dicere; se alia interim acturum. quercus ingens arbor praetorio imminebat, cuius umbra opaca sedes erat. tum ex legatis unus abiens 'et haec' inquit, 'sacrata quercus et quidquid deorum est audiant foedus a uobis ruptum, nostrisque et nunc querellis adsint et mox armis, cum deorum
Abbreviated transcription (Latin):
pacem peperere. & domi & sinon concorsminus tamen quam alias infestaciuitas fuit l minutius inde
&l nautius cõs. factiduas residuas anniprioris causas exceperunt eo demmodo consules legem tri¬
buni iudicium de uolscio impediebant. sedin questoribus nouis maior uis maior auctoritaserat cũ
marto ualerio ueleri filio uelesi nepote questor erat .t. quintius capito linus quiter consul fuerat is
qm̃ neque quintiae familitiae caeso neque reip̃. Maximus iuuenum restitui poss& falsum testem
quidicendȩ causȩ in noxiȩ potestatem ademiss&. iusto acpio bello ꝑseque batur cum uerginius maxime¬
& tribuni extribunis deloge ager& duum mensuum spatium consulibus datumest adinspiciendam¬
legem ut tume do cuissent populum quid fntudis occulte ferretur. sinerent dande suffurgium inre¬

Expanded text:
pacem peperere, et domi, etsi non concors, minus tamen quam alias infesta ciuitas fuit. L. Minucius inde et pacem peperere, et domi, etsi non concors, minus tamen quam alias infesta ciuitas fuit. L. Minucius inde et C. Nautius consules facti duas residuas anni prioris causas exceperunt. eodem modo consules legem, tribuni iudicium de Uolscio impediebant; sed in quaestoribus nouis maior uis, maior auctoritas erat. cum M. Ualerio Mani filio Uolesi nepote quaestor erat T. Quinctius Capitolinus qui ter consul fuerat. is, quoniam neque Quinctiae familiae Caeso neque rei publicae maximus iuuenum restitui posset, falsum testem qui dicendae causae innoxio potestatem ademisset, iusto ac pio bello persequebatur. cum Uerginius maxime ex tribunis de lege ageret, duum mensum spatium consulibus datum est ad inspiciendamlegem ut cum edocuissent populum quid fraudis occultae ferretur, sinerent deinde suffragium
Abbreviated transcription (Latin):
uolsc quamcesonis uolscoteste fuerant faciebant : in mora tribunierant . qui comitia questores habere¬
redereo nisi prius habita delege essent passuros negabant ita extracta ut raqueres in consulum aduen¬
tum est qui ubi trium phantes uictore cumexercitum urbem inierunt. quia si lentium delegeerat ꝑ¬
culsos magna pars credebant tribunos atilli &enim extremum anni iamerat quartum ad fatantes
tribunatum in comitiorum disceptationem ablegecertamen auerterant &cum consules nihilominus
aduersus continuationem tribunatus quam silex minuendȩ suae maiestatis causa promulgata ferretur
tetendiss& : uictoria certaminis penes tribunos fuit. Eodemanno aequis paxest petentibus datacensus
res priores anno inchoata perficitur. at quelustrum aborigine arbis decimum conditum fuerunt

Expanded text:
Uolsci quam Caesonis Uolscio teste fuerat faciebant. in mora tribuni erant, qui comitia quaestores habeUolsci quam Caesonis Uolscio teste fuerat faciebant. in mora tribuni erant, qui comitia quaestores habere de reo, nisi prius habita de lege essent, passuros negabant. ita extracta utraque res in consulum aduentum est. qui ubi triumphantes uictore cum exercitu urbem inierunt, quia silentium de lege erat, perculsos magna pars credebant tribunos; at illi—etenim extremum anni iam erat—quartum adfectantes tribunatum, in comitiorum disceptationem ab lege certamen auerterant. et cum consules nihilo minus aduersus continuationem tribunatus quam si lex minuendae suae maiestatis causa promulgata ferretur tetendissent uictoria certaminis penes tribunos fuit. eodem anno Aequis pax est petentibus data. census, res priore anno incohata, perficitur, idque lustrum ab origine urbis decimum conditum ferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
senihilominus remsusceptam peracturos optinuit tamen p̃. lucretius p̃fatus urbis ut actiones tribu¬
niciȩ in aduentum consulum differentur enat & noua exorta causa motussã corndius & q̃ seruilius
questores .m̃. uolscio quod falsus haud dubie testis in cesonem extitiss& diem dixerat multis enim ema¬
nabat indiciis. neque fremuulsci ex quosemel fuerit egerum quam non modo uisum inpublico sedne ad sur¬
rexisse quidem ex morbo multorumque tabȩmensum mortuum nec his temporibus inqua gestis crim̃
conieciss& caesonem romaeuisum. ad firmantibus quiuna meruerunt secumeum tam frequentem que
ad signa sineulla commeatu fuisse nisiita ess& multi priuatim multis priuatis ferebant uolsco iudicem
cum adiudicium irenon auderent omnes eas res inunum congruentes haud magis dubiam damnationẽ

Expanded text:
se nihilo minus rem susceptam peracturos. obtinuit tamen L. Lucretius praefectus urbis ut actiones tribuse nihilo minus rem susceptam peracturos. obtinuit tamen L. Lucretius praefectus urbis ut actiones tribuniciae in aduentum consulum differrentur. erat et noua exorta causa motus. A. Cornelius et Q. Seruilius quaestores M. Uolscio , quod falsus haud dubie testis in Caesonem exstitisset, diem dixerant. multis enim emanabat indiciis neque fratrem Uolsci ex quo semel fuerit aeger unquam non modo uisum in publico, sed ne adsurrexisse quidem ex morbo, multorumque tabe mensum mortuum; nec iis temporibus in quae testis crimen coniecisset Caesonem Romae uisum, adfirmantibus qui una meruerant secum eum tum frequentemque ad signa sine ullo commeatu fuisse. nisi ita esset multi priuatim ferebant Uolscio iudicem. cum ad iudicium ire non auderet, omnes eae res in unum congruentes haud magis dubiam damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
postquam uentum ad extremum est inermes nudique om nes subiugum ab tusculanis missi hosigno¬
miniosa fuga domum sercipientes romanus cõs in algido consecutus ad unum omnes occidit uictor¬
ad¬
In columen idlo conomenest exercitu relicto castrlocat. & alter consul postquam moenibus iamro¬
manis pulso hoste periculumẽe desierat &ipse abroma ꝓfetusitabi fariam consules ingressi hostium
fines ingenti certamine hinc uolscos hincaequos populanter eodem anno descisse antiates apud plerosq¬
auctores inuenio : l. cornelium cõs id bellum gessisse oppidumque cepisse certum ad firmare. quia nulla
apuduetustiores scriptores eius rementio est non ausim hoc bello perfacto. tribunicium domibellum pa¬
tres terntat clamat frcude fieri quod foris teneatur exerutus. frustrationem eam legis tollendȩ esse.

Expanded text:
postquam uentum ad extremum est, inermes nudique omnes sub iugum ab Tusculanis missi. hos ignopostquam uentum ad extremum est, inermes nudique omnes sub iugum ab Tusculanis missi. hos ignominiosa fuga domum se recipientes Romanus consul in Algido consecutus ad unum omnes occidit. uictorad Columen—id loco nomen est—exercitu reducto castra locat. et alter consul, postquam moenibus iam Romanis pulso hoste periculum esse desierat, et ipse ab Roma profectus. ita bifariam consules ingressi hostium fines ingenti certamine hinc Uolscos, hinc Aequos populantur. eodem anno descisse Antiates apud plerosqauctores inuenio; L. Cornelium consulem id bellum gessisse oppidumque cepisse. certum adfirmare, quia nulla apud uetustiores scriptores eius rei mentio est, non ausim. hoc bello perfecto tribunicium domi bellum patres territat. clamant fraude fieri quod foris teneatur exercitus; frustrationem eam legis tollendae esse;
Abbreviated transcription (Latin):
deletusque exercitus for& nifugientis siluae texissent dumadantium hȩc geruntur. interim ae qui robore iu¬
uentutis premisso. artem tusculanam in prouiso nocte capiunt reliquo exercitu haud ꝓcul moenibus tusculi
considunt ut distenderent hostium copias hȩcceleriter romam abroma incastrit antium perlata mouent
romanos haud setus quamsicapitolium captum nuntiaretur adeo ad reens erat tusculanorum meritum
&similitudo ipsa periculi reposcere datum auxilium uidebatur fabius omissis omnibus prȩdam ex castris
rxptimantium conuehis ibi modico presidio relicto citatum agmentusculum rapit. nihil prȩter arma
& quod coact ad manum fuit cibifere militi licuit. conmeatum ab roma cõs cornelius subuehit aliquot
menses tusculi bellatum parte exertitus consulcastra aequorum oppugnabat partem tusculanis dede¬
rat adartem recuperandam uinum quameo subire potuit fames postremo in de detraxit hostem quo

Expanded text:
deletusque exercitus foret ni fugientes siluae texissent. dum ad Antium haec geruntur, interim Aequi robore iuuentutis praemisso arcem Tusculanam improuiso nocte capiunt, reliquo exercitu haud procul moenibus Tusculi considunt ut distenderent hostium copias. haec celeriter Romam, ab Roma in castra Antium perlata mouent Romanos haud secus quam si Capitolium captum nuntiaretur; adeo et recens erat Tusculanorum meritum et similitudo ipsa periculi reposcere datum auxilium uidebatur. Fabius omissis omnibus praedam ex castris raptim Antium conuehit; ibi modico praesidio relicto, citatum agmen Tusculum rapit. nihil praeter arma et quod cocti ad manum fuit cibi ferre militi licuit; commeatum ab Roma consul Cornelius subuehit. aliquot menses Tusculi bellatum. parte exercitus consul castra Aequorum oppugnabat; partem Tusculanis dederat ad arcem reciperandam. ui nunquam eo subiri potuit: fames postremo inde detraxit hostem. qua
Abbreviated transcription (Latin):
quaeromano inperio que ipsius &iam liumaiestate e&̃ captiuam pecuniam in ȩdificationem eius templi
seposuit excepit deinde cum lentius spebellum quo gabios ꝓpinquam urbem nequiquam uiadortus cumob¬
sidendi quoͦurbem spespulso amoenibus a dempta e& postre mominime arteromana fncude acdolo ad¬
gressus est namcum uelut posito bello fundamentis templi faciendis aliis que urbanis operibus intentũ
seese simular& sextus filius eius quiminimus extribuserat trens fugit ex composito gabios patris in sese
seuitiam intollenebilem conquerent᷑ iam abalienis in suos uertisse supebiam. & liberorum quoque cum

Expanded text:
quae Romano imperio, quae ipsius etiam loci maiestate esset; captiuam pecuniam in aedificationem eius templi quae Romano imperio, quae ipsius etiam loci maiestate esset; captiuam pecuniam in aedificationem eius templi seposuit. excepit deinde lentius spe bellum, quo Gabios, propinquam urbem, nequiquam ui adortus, cum obsidendi quoque urbem spes pulso a moenibus adempta esset, postremo minime arte Romana, fraude ac dolo, adgressus est. nam cum uelut posito bello fundamentis templi iaciendis aliisque urbanis operibus intentum se esse simularet, Sextus filius eius, qui minimus ex tribus erat, transfugit ex composito Gabios, patris in se saeuitiam intolerabilem conquerens: iam ab alienis in suos uertisse superbiam et liberorum quoque eum
Abbreviated transcription (Latin):
acsentiro cumrege uidebant & turnus sui cuique periculi siaduersatus es s& recenserat docdm̃tũ
Ita renouatum foedus indictum que iunioribus latinorum ut exfoedere diecerta adlucum feren¬
tine armati frequentes adessent quiubia dedictum romaniregis ex omnibus populis conuenere neducẽ
suum neue secretum imperium ꝓpriaue signa haberent miscuit manipulo sexlatinis romanis que
ut exisbinis singulos facer& binos que exsingulis ita geminatis manipulis. centuriones imposuit necut
iniustus in pace rexita duxbelli pnruus fuit : quin ȩa arte aquass& superiores reges. nide generatum
in alus huic quoque decori offecis seqs̃ primus uolscisbellum inducentos amplius postsuos ȩtatem
reque cepiss&. concepit animo eam amplitudinem iouis templi quaȩ digna deum hominumque rege

Expanded text:
ac sentire cum rege uidebant, et Turnus sui cuique periculi, si aduersatus esset, recens erat documentum. ac sentire cum rege uidebant, et Turnus sui cuique periculi, si aduersatus esset, recens erat documentum. ita renouatum foedus, indictumque iunioribus Latinorum ut ex foedere die certa ad lucum Ferentinae armati frequentes adessent. qui ubi ad edictum Romani regis ex omnibus populis conuenere, ne ducem suum neue secretum imperium propriaue signa haberent, miscuit manipulos ex Latinis Romanisque ut ex binis singulos faceret binosque ex singulis; ita geminatis manipulis centuriones imposuit. nec ut iniustus in pace rex, ita dux belli prauus fuit; quin ea arte aequasset superiores reges ni degeneratum in aliis huic quoque decori offecisset. is primus Uolscis bellum in ducentos amplius post suam aetatem refecisset, concepit animo eam amplitudinem Iouis templi quae digna deum hominumque rege,
Abbreviated transcription (Latin):
leti delactus ad caput aquae ferentinȩ gͣnate suꝑne iniecta saxisque congestis mergeretur
reuocatis deinde ad concilium latinis tarquinius conlaudantisque qui turnum nouantem
res ꝓmani festo parricidio merita poena ad fecissent. Ita uerba fecit: posse quidem seuetusto
iure agere quod cum omnes latinqͥ ab alba oriundisint in eo foedere teneantur quod abtullio
reomnis albana cumcolonis suis in romanum cesserit imperium. ceterum seutilitatis id magis
omnium causa censere ut renouetur id foedus secundaque postius fortuna. pr̃ ut participes
latini fruantur quam urbium excidia uastationesque agrorum quas ancoprius patre de¬
inde suore gnante perpessi sint semper aut exspectent aut patiantur haudd difficulter ꝑsuasũ
latinis quam quam in eo foedere superior romana reserat ceterum & capita nominis latinistare

Expanded text:
leti, deiectus ad caput aquae Ferentinae crate superne iniecta saxisque congestis mergeretur. leti, deiectus ad caput aquae Ferentinae crate superne iniecta saxisque congestis mergeretur. reuocatis deinde ad concilium Latinis Tarquinius conlaudatisque qui Turnum nouantem res pro manifesto parricidio merita poena adfecissent, ita uerba fecit: posse quidem se uetusto iure agere, quod, cum omnes Latini ab Alba oriundi sint, in eo foedere teneantur, quo sub Tullo res omnis Albana cum colonis suis in Romanum cesserit imperium; ceterum se utilitatis id magis omnium causa censere ut renouetur id foedus, secundaque potius fortuna populi Romani ut participes Latini fruantur quam urbium excidia uastationesque agrorum, quas Anco prius, patre deinde suo regnante perpessi sint, semper aut exspectent aut patiantur. haud difficulter persuasum Latinis, quamquam in eo foedere superior Romana res erat; ceterum et capita nominis Latini stare
Abbreviated transcription (Latin):
absentis in sectationem eẽ natam. quod monindo spem destituerit non dubitare siuent defenentur
quin prima luce ubiuentum in concilium sit instructus cum coniuratorum manu armatusque uentui¬
uenturus sit diugladiorum ingentemeẽ numerum ad eum conue Ntum iduanum necnesit. extemplo
sciriposse rogare eos ut inde secum ad turnum ueniant sus patam fait rem. & ingenium turni ferox
& onttio hesterna & monttar quinii quod uidebatur obeam differri caedis potuisseeunt incdinatis
quidem ad credendum animis. tamenni si gladiis deprehensis cetent uana existimaturi ubi est ȩo
euetum turnõ ex somno excitatum crtum sistunt custodes. conprehensis que seuis qui caritate
dominiuim panabant cumgladii abditi exomnibus locis deuerticuli ꝓtritherentur. enimuero
manifestares uisa in iectaeque turno catenȩ. & confestim latinorum concilium magno cum tumula
aduocatur ibitam a trox inuidia orta est gladiis immedio positis. ut indita causa nouo genere

Expanded text:
absentis insectationem esse natam quod morando spem destituerit. non dubitare, si uera deferantur, quin prima luce, ubi uentum in concilium sit, instructus cum coniuratorum manu armatusque uenturus sit. dici gladiorum ingentem esse numerum ad eum conuectum. id uanum necne sit, extemplo sciri posse. rogare eos ut inde secum ad Turnum ueniant. suspectam fecit rem et ingenium Turni ferox et oratio hesterna et mora Tarquini, quod uidebatur ob eam differri caedes potuisse. eunt inclinatis quidem ad credendum animis, tamen, nisi gladiis deprehensis, cetera uana existimaturi. ubi est eo uentum, Turnum ex somno excitatum circumsistunt custodes; comprehensisque seruis qui caritate domini uim parabant, cum gladii abditi ex omnibus locis deuerticuli protraherentur, enimuero manifesta res uisa iniectaeque Turno catenae; et confestim Latinorum concilium magno cum tumultu aduocatur. ibi tam atrox inuidia orta est gladiis in medio positis, ut indicta causa, nouo genere
Abbreviated transcription (Latin):
inuenio: id quod constat nudum uidetur ꝓponendum decresse uindicias secundum seruitutem: pri¬
mo stupor omnes admiratione rei tam atro us defixit silentium inde aliquam diu tenuit: deincũ
m. claudius circum stantibus matronis ir& ad prehendam uirginem : lamentabilisque eum mu

Expanded text:
inuenio, id quod constat nudum uidetur proponendum, decresse uindicias secundum seruitutem. priinuenio, id quod constat nudum uidetur proponendum, decresse uindicias secundum seruitutem. primo stupor omnes admiratione rei tam atrocis defixit; silentium inde aliquamdiu tenuit. dein cum M. Claudius , circumstantibus matronis, iret ad prehendendam uirginem, lamentabilisque eum mu
Abbreviated transcription (Latin):
& non onorare solum precariam opem sed ꝓdebita petere seproliberis eorum ac coniugibus cotidie
in aciestare nec alium uirum esse cuius strenue acferociter facta in bello plunt memontripossent
quid ꝓdeẽ siin columi urbeque capta ultimatimeantur. liberis suis sint patienda : hec propecontio¬
nabundus circumibat homines similia his abicilio iactabantur : comitatus muliebris plustacito
fletu quam ulla uox mouebat aduersus que omnia abstinato animo appius tantauis amantiȩ ueri¬
us quam amoris mentem turbauerat : intribunal escendit : & ultro querente pauca petitore quodsibi
pridie perambitionem dictum noness&. prius quam autille postulatum ꝑager& autuerginio res¬
pondendi dareturlocus appius interfatur: quem de creto sermonem prȩtenderit : forsan aliquam
uerum auctores anti qui trrdiderint qui anusquam ullum intanta feditate decreti uerisimilẽ

Expanded text:
et non orare solum precariam opem, sed pro debita petere: se pro liberis eorum ac coniugibus cottidie et non orare solum precariam opem, sed pro debita petere: se pro liberis eorum ac coniugibus cottidie in acie stare, nec alium uirum esse cuius strenue ac ferociter facta in bello plura memorari possent: quid prodesse si, incolumi urbe, quae capta ultima timeantur liberis suis sint patienda? haec prope contionabundus circumibat homines. similia his ab Icilio iactabantur. comitatus muliebris plus tacito fletu quam ulla uox mouebat. aduersus quae omnia obstinato animo Appius—tanta uis amentiae uerius quam amoris mentem turbauerat—in tribunal escendit, et ultro querente pauca petitore quod ius sibi pridie per ambitionem dictum non esset, priusquam aut ille postulatum perageret aut Uerginio respondendi daretur locus, Appius interfatur. quem decreto sermonem praetenderit, forsan aliquem uerum auctores antiqui tradiderint: quia nusquam ullum in tanta foeditate decreti ueri similem
Abbreviated transcription (Latin):
nuntu missi incastrax manus tollere undique multitudo & sequisque panitum adspondendum icilio
ostendere atqueille lacrimabundus. gra tum est inquit cntstina die unt̃ opera utar. sponsorum nunc
satis est : itauindicatur uerginia spondentibus prapinquis appius paulis permaratus ȩ ne eius rei causa
sedisse uȩderetur : post quamomisissis rebus aliis prȩcunt unius nemo adibat. domum serecepit.
collegisque in castrat soribit neuirginio cam meatum dent atq &iam in custodia habeant in probum¬
consilium serum ut debuit fuit : &iamammeatu sumpto profectus uerginius primauigilia erat
cumpostero die mane deretinendo eonequio quam litterȩ redduntur: atinurbe primaluce cũ cuitas
inforo exspectatione erecta star& uerginius sordidatus filiam secum obsoleta uestẽ comitantibus ali¬
quot matronis cm ingenti aduocatione in forum deducit: cirtumire ibi & p̃nsare homines cepit.

Expanded text:
nuntii missi in castra, manus tollere undique multitudo et se quisque paratum ad spondendum Icilionuntii missi in castra, manus tollere undique multitudo et se quisque paratum ad spondendum Icilioostendere. atque ille lacrimabundus 'gratum est' inquit; 'crastina die uestra opera utar; sponsorum nunc satis est.' ita uindicatur Uerginia spondentibus propinquis. Appius paulisper moratus ne eius rei causa sedisse uideretur, postquam omissis rebus aliis prae cura unius nemo adibat, domum se recepit collegisque in castra scribit, ne Uerginio commeatum dent atque etiam in custodia habeant. improbumconsilium serum, ut debuit, fuit et iam commeatu sumpto profectus Uerginius prima uigilia erat, cum postero die mane de retinendo eo nequiquam litterae redduntur. at in urbe prima luce cum ciuitas in foro exspectatione erecta staret, Uerginius sordidatus filiam secum obsoleta ueste comitantibus aliquot matronis cum ingenti aduocatione in forum deducit. circumire ibi et prensare homines coepit
Abbreviated transcription (Latin):
suo uindicarique puellam in posterum diem pateretur: quod nisi pate postero die ad fuiss& de¬
nuntiare se icilio similibus queicili neque legi suȩ latorem. neque x uiro constantiam defore. nec se
utique collegarum lictores conuocaturum. ad coertendos seditionis auctores contentum sesuis lictorib
forecumdilatum tempus in iuriȩ ess& secessissentq aduocati puellȩ placuit omnium primum fr̃m
icili filiumq numitorii inpigros iuuenes pergere inde recta ad portam & quantum adcelentri poss&
su suum acirie atris in eiuera puelle saliten siposterodiȩ uindec iniurie adtenpus presto esse¬
iussi ꝑgunt citatisque equis nuntium ad patrem ꝑferunt: cuminstar& adsertor puellȩ utuindica¬
r& sponsores que darent atque idipsumagi dicer& icilius sedulo tempus terens dum preiperent: inter

Expanded text:
suo uindicarique puellam in posterum diem pateretur; quod nisi pater postero die adfuisset, desuo uindicarique puellam in posterum diem pateretur; quod nisi pater postero die adfuisset, denuntiare se Icilio similibusque Icili neque legi suae latorem neque decemuiro constantiam defore; nec se utique collegarum lictores conuocaturum ad coercendos seditionis auctores: contentum se suis lictoribus fore. cum dilatum tempus iniuriae esset secessissentque aduocati puellae, placuit omnium primum fratrem Icili filiumque Numitori, impigros iuuenes, pergere inde recta ad portam, et quantum adcelerari posset Uerginium acciri e castris; in eo uerti puellae salutem, si postero die uindex iniuriae ad tempus praesto essgunt citatisque equis nuntium ad patrem perferunt. cum instaret adsertor puellae ut uindicaret sponsoresque daret, atque id ipsum agi diceret Icilius, sedulo tempus terrens dum praeciperent iter
Abbreviated transcription (Latin):
istud umquam decretum sinecedennt̃ referes postulo appi &iam at que &iam consideres quo progredi¬
are uirginius uiderit defilia ubiuenerit quid agat. hoc tantum suat sibi si huius uindicus cesserit
conditionem filiȩ quȩendam esseme uindicanten sponsam in libertatem uitautius deser& quam
fides concitatam multitudo erat : certamenque instare uidebatur : lictoresicilium cirtum st& erant
necultrar minas tamen processumest cum appius non uerginiam defendiabacilio. sed in quietũ ho¬
minem & tribunatum &iam nunc spirantem locum seditionis querere dicer& non prȩbiturum seilli eo die
materiam sedutiam scir& non id petulantiaȩ sue sed uirginio absentis & patrio nomini & libetati datũ
ius eodie senondicturum neque decretum interpositurum a.m. claudio petiturum ut deceder& iure

Expanded text:
istud unquam decretum sine caede nostra referes. postulo Appi, etiam atque etiam consideres quo progrediistud unquam decretum sine caede nostra referes. postulo Appi, etiam atque etiam consideres quo progrediare. Uerginius uiderit de filia ubi uenerit quid agat; hoc tantum sciat sibi si huius uindiciis cesserit condicionem filiae quaerendam esse. me uindicantem sponsam in libertatem uita citius deseret quam fides.' concitata multitudo erat certamenque instare uidebatur. lictores Icilium circumsteterant; nec ultra minas tamen processum est, cum Appius non Uerginiam defendi ab Icilio, sed inquietum hominem et tribunatum etiam nunc spirantem locum seditionis quaerere diceret. non praebiturum se illi eo die materiam, sed, ut iam sciret non id petulantiae suae sed Uerginio absenti et patrio nomini et libertati datum, ius eo die se non dicturum neque decretum interpositurum: a M. Claudio petiturum ut decederet iure
Abbreviated transcription (Latin):
uian cum multitudo icili maxime interuentures isti posse appio creder& lictor. decresse ait uoci ferantem¬
que lalium sub mou& placidum quoque ingenium tam atrox iniuria accendiss&. ferro hinctibi sub mouen¬
dussum appi inquit ut tacitum fenes quod celariuis uirginem eo hanc sum ducturus nuptamque pudicã
habiturus ꝓinde omnescollegarum quo que lictores conuoca expediri uirgas & secures iubenon manebit
extraidomum patriss̃ ponsa icilis nonsi tribucinium auxilium & ꝓuocationem plebiromanȩ duas arces
libertatis tuendȩ ademistis ideo in liberos quo quenrõs coniuges que regnumuntẽ libidinidatum est sȩu
intergum & in aeruicesn yães. pudicitia saltem intuta sit huic siuis ad feretur ego prȩsentium quiritiũ
ꝓsponsa uerginius militum ꝓu nica filia omnes deorum hominumque in plontuimus fide neque tu

Expanded text:
uia, cum multitudo Icili maxime interuentu resisti posse Appio crederet, lictor decresse ait uociferantemuia, cum multitudo Icili maxime interuentu resisti posse Appio crederet, lictor decresse ait uociferantemque Icilium submouet. placidum quoque ingenium tam atrox iniuria accendisset. 'ferro hinc tibi submouendus sum, Appi' inquit, 'ut tacitum feras quod celari uis. uirginem ego hanc sum ducturus nuptamque pudicam habiturus. proinde omnes collegarum quoque lictores conuoca; expediri uirgas et secures iube; non manebit extra domum patris sponsa Icili. non si tribunicium auxilium et prouocationem plebi Romanae, duas arces libertatis tuendae, ademistis, ideo in liberos quoque nostros coniugesque regnum uestrae libidini datum est. saeuite in tergum et in ceruices nostras: pudicitia saltem in tuto sit. huic si uis adferetur, ego praesentium Quiritium pro sponsa, Uerginius militum pro unica filia, omnes deorum hominumque implorabimus fidem, neque tu
Abbreviated transcription (Latin):
lata uindicias det secundum libertatem. neu patiatur uirginem adultam famȩ prius quam libertatis
periculum adire: appius decreto p̃fatus quam libertati fauerit eam ipsam legem dedanere quã uergini
amici postulatione sue prȩtendant. ceterum ita in ea firmum libertati fore presidium sine causis nec ꝑso¬
nis uari& in his enim qui ad serantur in libertatem quia quiuis lege agerepossit. iduiriseẽ in eaque
patris manu sit neminem esse alium cui dominus possessione caedat: placere itaque patrem artessiri:
interea iuris sui iactunam adsertorem non facere quinducat puellam sistendamque in aduentũ eius
qui paterdicatur ꝓmittat aduersus iniuriam decreticum multimagis fremerent quam quis quã unus¬
recussare auder& : p. mimitorius puellacauus & sponsusiclius interueniunt dataque interturbam

Expanded text:
lata uindicias det secundum libertatem, neu patiatur uirginem adultam famae prius quam libertatis lata uindicias det secundum libertatem, neu patiatur uirginem adultam famae prius quam libertatis periculum adire. Appius decreto praefatur quam libertati fauerit eam ipsam legem declarare quam Uergini amici postulationi suae praetendant; ceterum ita in ea firmum libertati fore praesidium, si nec causis nec personis uariet. in iis enim qui adserantur in libertatem, quia quiuis lege agere possit, id iuris esse: in ea quae in patris manu sit, neminem esse alium cui dominus possessione cedat. placere itaque patrem arcessiri; interea iuris sui iacturam adsertorem non facere quin ducat puellam sistendamque in aduentum eius qui pater dicatur promittat. aduersus iniuriam decreti cum multi magis fremerent quam quisquam unurecusare auderet, P. Numitorius puellae auus et sponsus Icilius interueniunt; dataque inter turbam
Abbreviated transcription (Latin):
ritium in plorantis fit concursus uergini patris sponsique icili populare nomen celebrabatur. notos
gnitia eorum turbam in dignitas reiuirgini concliat iam aui tutaerat. cumadsertor nihilopus esre
multitudine concitata ait seiure grassari nonuiuocat puellam inius auitoribus quiaderant ut
sequerentur ad tribunal appiperuentum est. notam iudici fabulam petitor quippe apud ipsum
auctorem argumenti peragit. puellam domisue natum. furto que inde indomum uerginu tnens latam.
suppositam ei eẽ id seindicio conpertum ad ferre: ꝓbaturum que uelipso uerginio iudice adquem
maior pars iniuriae eius pertineat interim dominum se quiancillam ȩ quumesse: aduocati puellȩ
cum uerginium reĩp causa dixissent abesse biduo ad futurum sinuntiatum sit. Iniquum esse
absentem deliberis dimicare. postulant utrem in tegnm in patris aduentum differat lege abipso

Expanded text:
ritium implorantis fit concursus; Uergini patris sponsique Icili populare nomen celebrabatur. notos ritium implorantis fit concursus; Uergini patris sponsique Icili populare nomen celebrabatur. notos gratia eorum, turbam indignitas rei uirgini conciliat. iam a ui tuta erat, cum adsertor nihil opus esse multitudine concitata ait; se iure grassari, non ui. uocat puellam in ius. auctoribus qui aderant ut sequerentur, ad tribunal Appi peruentum est. notam iudici fabulam petitor, quippe apud ipsum auctorem argumenti, peragit: puellam domi suae natam furtoque inde in domum Uergini translatam suppositam ei esse; id se indicio compertum adferre probaturumque uel ipso Uerginio iudice, ad quem maior pars iniuriae eius pertineat; interim dominum sequi ancillam aequum esse. aduocati puellae, cum Uerginium rei publicae causa dixissent abesse, biduo adfuturum si nuntiatum ei sit, iniquum esse absentem de liberis dimicare, postulant ut rem integram in patris aduentum differat, lege ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
estupnandȩ libido cepit pater uirginis l. uerginius honestum ordinem in algido ducebatuir exem¬
pli recti domi militiaeque ꝑinde uxor instituta fugrat libeique instituebantur : desponderat filiam .l.
icilio tribunicio uiro acri & procausa plebis expertȩ uirtutis: hanc uirginem adultam forma excellen¬
tem appius amore amens pretio acspe perlicere a dortus. postquamomnia pudore septa animadue¬
terat ad crudelem suꝑbamque uimanimum conuertit: .e. claudio dlienti negotium dedit ut uir¬
ginem inseruitutem ad ferer& ne queceder& sec̃ libertatem postulantibus uindicias. quod paterpu¬
ellȩ abess& locum in iurie esseratus uirgini uenienti in forumibinamque in tabenis littentrum lu¬
derant mainistor putilibicdinis pinaninieit secuam siam natam set amaua iat allare rum lu¬
seiubebat: cunctantem uia bstnacturum: pauida puella stupante adclamorem nutricis fidem qui¬

Expanded text:
stuprandae libido cepit. pater uirginis, L. Uerginius , honestum ordinem in Algido ducebat, uir exemstuprandae libido cepit. pater uirginis, L. Uerginius , honestum ordinem in Algido ducebat, uir exempli recti domi militiaeque. perinde uxor instituta fuerat liberique instituebantur. desponderat filiam L. Icilio tribunicio, uiro acri et pro causa plebis expertae uirtutis. hanc uirginem adultam forma excellentem Appius amore amens pretio ac spe perlicere adortus, postquam omnia pudore saepta animaduerterat, ad crudelem superbamque uim animum conuertit. M. Claudio clienti negotium dedit, ut uirginem in seruitutem adsereret neque cederet secundum libertatem postulantibus uindicias, quod pater puellae abesset locum iniuriae esse ratus. uirgini uenienti in forum—ibi namque in tabernaculis litterarum ludi erant—minister decemuiri libidinis manum iniecit, serua sua natam seruamque se iubebat: cunctantem ui abstracturum. pauida puella stupente, ad clamorem nutricis fidem Qui
Abbreviated transcription (Latin):
fides nuntiantibus fuit profecta deinde cohors ad sepeliendos quiceciderant x uirorum permissu postquã
nullum spoliatum ibi corpus siccium que in medio iacentem armatumque omnibus in eum uersis corporib:
uidere hostium neque corpusullum nec uestigia abeuntium: ꝓfecto ab suis interfatum memoraentes
retulere corpus inuidiaeq plena castrt erant. & romam ferri protinus siccium placebat. nix uiri
funus militare ei publica in pensa facere maturassent: sepultus ingenti militum mestitia pessima x¬
uirorum inuulgus fama est : sequitur aliud in urbe nefas ab libidine ortum haud minus foedo euentu
quam quod ꝑstu prum cedem que iucretiae urberognoque tar quinios expulerat ut non finis solumidem
xuiris qui regibus sed causa &iam edem inperii amitendiess& : Appiumc laudium uirginis plebeiae

Expanded text:
fides nuntiantibus fuit; profecta deinde cohors ad sepeliendos qui ceciderant decemuirorum permissu, postquam fides nuntiantibus fuit; profecta deinde cohors ad sepeliendos qui ceciderant decemuirorum permissu, postquam nullum spoliatum ibi corpus Sicciumque in medio iacentem armatum omnibus in eum uersis corporibus uidere, hostium neque corpus ullum nec uestigia abeuntium, profecto ab suis interfectum memorantes rettulere corpus. inuidiaeque plena castra erant, et Romam ferri protinus Siccium placebat, ni decemuiri funus militare ei publica impensa facere maturassent. sepultus ingenti militum maestitia, pessima decemuirorum in uolgus fama est. sequitur aliud in urbe nefas, ab libidine ortum, haud minus foedo euentu quam quod per stuprum caedemque Lucretiae urbe regnoque Tarquinios expulerat, ut non finis solum idem decemuiris qui regibus sed causa etiam eadem imperii amittendi esset. Ap. Claudium uirginis plebeiae