comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatis debet daͬri. nc sĩguł iudiciis
ucxaittur. uẽclitorem eͥ tt̃neri certũ
est s finge ñ ex tart uẽditorẽ. e mo¬
dico uendidisse. et ione fide possesso¬
rem fiussc. an porrigimanus atc̃p¬
torem debeant. ⁊ putat guꝰ cassius
dandã actionẽ utuẽ iõ erit diccn¬
dum. q si paruo tẽpore p̃tio iussus
uẽde hr̃s. titio hĩtlitatẽ uendidẽit.
nã putat dicc̃dum papaducrsus
ficti cõmissariũ in dari actiõe abc

Expanded text:
ne singulis iudiciis uexaretur? uenditorem enim teneri certum est: sed finge non extare uenditorem uel modico uendidisse et bonae fidei possessorem fuisse: an porrigi manus ad emptorem debeant? et putat Gaius Cassius dandam utilem actionem. Idem erit dicendum et si paruo pretio iussus uendere heres Titio hereditatem uendidit: nam putat dicendum Papinianus aduersus fideicommissarium dari
Abbreviated transcription (Latin):
est quia pecunia ẽ hĩditaria. iõ et in
coqui solos fructus ex hĩtlitate reti¬
net. dicẽclum erit. tenetur eͥ ⁊ is hr̃e¬
ditatis petitione. ¶Siquis scĩes alie¬
nam cment hitritatẽ. quasi ꝓ posses¬
sore possidet. et sic peti ab courtlitate

Expanded text:
est, quia pecunia hereditaria est. Idem et in eo qui solos fructus ex hereditate retinet, dicendum erit: tenetur enim et is hereditatis petitione. Si quis sciens alienam emit hereditatem, quasi pro possessore possidet: et sic peti ab eo hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
di lib̾tatem sibi ex testam̃to defende¬
bat. diuus pius ait. si qd̃ posses¬
sor cẽt hĩditatis licinmus. faci¬
lius audiẽclus quoniã ess hỹli¬
tatis noĩe iudiciũ susceptuurꝰ. et
erat ĩ arbitrio ͭ cͥnis ꝗ se dñum di

Expanded text:
ditatem ex testamento sibi defendebat: diuus Pius ait, si quidem possessor esset hereditatis Licinnianus, facilius audiendum, quoniam esset hereditatis nomine iudicium suscepturus et erat in arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
rei pubuce cã affuturus ẽ. aut morbo ꝑ¬
petuo tenetur. autꝰ magistratũ c̃mi
ẽi aut ꝗĩ uitus ẽ. iudicium patiñ põtẽ
idoncus desensor. ĩ telligitur. ¶ tutores. ꝗ

Expanded text:
rei publicae causa afuturus est aut morbo perpetuo tenetur aut magistratum initurus est aut inuitus iudicium pati non potest, idoneus defensor intellegitur.Tutores,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcator ut ĩceteris qq̃ negotiis gerẽ¬
dis ita ⁊ ĩutib exloni fide raciõs
reddere deret. itaꝙ ꝙ ex lite ꝯsecut᷑
erit. siue pͥncipaliter ipꝰrei nõe. siue
extrinsicus ob eãm rem deret mã¬
dati iudicio restituere usꝙ adeo ut
si ꝑ errorẽ aut in iuitã iudicis. ñ
d̾bitum ꝯsecutus fuerit. idq̃q rod¬
dere debeat. ¶ It̃ ccͣ. ꝙ obrẽ iudicai¬
tam ꝓcurator soluerit. ccͣio manc¬
dati iudicio rocupare debet: pena
aũt quam ex suo delicto p̾stitit. it¬
cuꝑare ñ debet.¶ Litis ĩpẽclra loa
fside facta. ł ab actoris ꝓcuratore uł
arcidebere ei restitui cotas sua det.¬
Sidũob mãdata fit. ad mistratõ
negotioꝵ quoꝵ alt̾ debitor sit mã¬
datoris. ã alter cum eo rocte acturꝰ
sit. qutiq rc̃cte ñ enim ob id minꝰ
ꝓcurator ĩ telligit᷑. ꝙ is qq̃ cum quo
agitur procurator sit.sat c̃ip¬
ut ait̃ abaltero peciniã petat. ñ ui¬
tetur mãdatum utrilibet eoꝵ d̾diͤse

Expanded text:
gerendis, ita et in litibus ex bona fide rationem reddere debet. itaque quod ex lite consecutus erit siue principaliter ipsius rei nomine siue extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere usque adeo, ut et si per errorem aut iniuriam iudicis non debitum consecutus fuerit, id quoque reddere debeat.Item contra quod ob rem iudicatam procurator soluerit, contrario mandati iudicio reciperare debet: poenam autem, quam ex suo delicto praestitit, reciperare non debet.Litis impendia bona fide facta uel ab actoris procuratore uel a rei debere ei restitui aequitas suadet.Si duobus mandata sit administratio negotiorum, quorum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus procurator intellegitur, quod is quoque cum quo agitur procurator sit. 47 Iut alter ab altero pecuniam petat, non uidetur mandatum utrilibet eorum dediss
Abbreviated transcription (Latin):
unide adic̾ pretor sccum ue agendic.
potestatẽs non fac̾et. ut si dum ħͥ fi¬
cãt ꝓ usum acꝗsitio impleta.e quid.
ce supͣ scriͤptis ꝯtĩgit. restitutio con¬
cecdatur merito. nec eͥ sufficit sẽp in
possessionem bonoꝵ cius mitti. qr ĩ

Expanded text:
inde adicit praetor: 'secumue agendi potestatem non faceret', ut si dum hoc faciat, per usum adquisitio impleta uel quid ex supra scriptis contigit, restitutio concedatur: merito, nec enim sufficit semper in possessionem bonorum eius mitti, qui
Abbreviated transcription (Latin):
F Homine certũm ꝓ te daric
ficciuai.⁊ solui.cum mandati aga¬
e tur estimatio cius adid potius tẽ¬
m pus quo si lutus sit. nĩ quo agat᷑¬
usᷤ resern cͣelet et iõ si mortuus fu̾it
nicͥlominus utu hec actio ẽ alit̾¬

Expanded text:
Hominem certum pro te dari fideiussi et solui: cum mandati a‹g›atur, aestimatio eius ad id potius tempus, quo solutus sit, non quo agatur, referri debet, et ideo etiamsi mortuus fuerit, nihilo minus ut
Abbreviated transcription (Latin):
iussor an ⁊ pͥus quam soluat a
aut iudicio accepto ꝯtempnẽt.
si diu insolutioe reus cessauit
aut cerit loãfidesua disi pauit
pscrtim si comipctunã ficciꝰ¬
sor ñ halepit. qua num̾ata c

Expanded text:
iussor an et prius quam soluat agaut iudicio accepto condemnetur, si diu in solutione reus cessabit aut certe bona sua dissipabit, praesertim si domi pecuniam fideiussor non habebit, qua numerata c
Abbreviated transcription (Latin):
itis ꝯtestate temporr in quen
solet.inpupillus cuĩ sinctutoris
auctoritate negotia gesta sũt. locupie¬
tior sit cx ea re factus. cũ his patitur
actionc̃ ¶ Sipecunic ꝗs negotium
tunas amiser̃t: ut tp̃r litis ex ea ac¬
tione contestate. souendo non essẽt¬
¶pat̾. si cm̃acipati fuii. res ase donataᷤᷤ
ammistraũ. filio actione negotioru
gestorum tenebitur.
bat crectitoris sui gessit negoti q̃¬
situm ẽ. in negoꝵ gistorũ actione
sũme illius usuras pit deteat dixi
si ase met ip̃o cxigere cũ oportuit.
tcbitoꝵ usuras. Eud̃ si dies soluen¬
de pecume. tp̃r quo nogotia gerebat.
ñdum ucri̾at. usuras ñ cebituꝵ sec
die p̃tito. si ñ intulit. ritionib cẽ¬
ditors cuius negotia gcrebat en

Expanded text:
itis contestatae tempore quaeri solet, an pupillus, cuius sine tutoris auctoritate negotia gesta sunt, locupletior sit ex ea re factus, cuiactionem.Si pecuniae quis negotium tunas amiserunt, ut tempore litis ex ea actione contestatae soluendo non essent.Pater si emancipati filii res a se donatas administrauit, filio actione negotiorum gestorum tenebitur. bat, creditoris sui gessit negotia: quaesitum est, an negotiorum gestorum actione summae illius usuras praestare debeat. dixi, si a semet ipso exigere eum oportuit, debiturum usuras: quod si dies soluendae pecuniae tempore quo negotia gerebat nondum uenerat, usuras non debiturum: sed die praeterito si non intulit rationibus creditoribus cuius negotia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutũ esse dicebatur. ut si mater
aluiss. ñ posset alim̃ta q̃ pietate cõ¬
gẽte te suo p̾stitiss. rtpetere. Mtranodi¬
cebͤatur tunc ħ recte dicicũ ecsuo alui¬
isse mat ꝓbaretim. at ĩ ꝓposito aui¬
am q̃ negotia administrat. ueri¬
simile esse de re ip̃ius nepotis. cum
aluisse. tractatu̾ ẽ nunꝗd utroꝙ
patrimonio erogata uiteãtur que¬
ro. ꝗo tͥ iustus uidcatur. Rdi. y di

Expanded text:
stitutum esse dicebatur, ut si mater aluisset, non posset alimenta, quae pietate cogente de suo praestitisset, repetere. ex contrario dicebatur tunc hoc recte dici, ut de suo aluisse mater probaretur: at in proposito auiam, quae negotia administrabat, uerisimile esse de re ipsius nepotis eum aluisse. tractatum est, numquid utroque patrimonio erogata uideantur. quaero quid tibi iustius uideatur. respondi
Abbreviated transcription (Latin):
postumo tutorẽ dederit. isq tutelam
ĩttrim administrauerit. nec postu¬
mus natus fuẽrit. cũ conon tutele.
s negõꝵ gestorum ent agm̃oum qd̃
sinatus fu̾it postumus. tutele erit
actio. ⁊ ĩeam utrũꝙ tempus uemiet
quo añquam nasceictur ĩ fans gͣes¬

Expanded text:
postumo tutorem dederit isque tutelam interim administraverit nec postumus natus fuerit, cum eo non tutelae, sed negotiorum gestorum erit agendum: quod si natus fuerit postumus, tutelae erit actio et in eam utrumque tempus veniet, et quo, antequam nasceretur infans, ges
Abbreviated transcription (Latin):
u:ostitutũ est cum gratuitã certe
ĩtegram. ⁊ abstinc̃tem omniuicꝰ.
pr̃e fidem dcterẽt. licc̃tia qua uidẽ¬
tur abuti maxiinis uxuris. uice
cuiusdam pene subiciĩtur.Huora
rationc. accep̃ auilio mutuũ. Iusu¬
ris ꝗa ñ foluit. ñ qr ex negotis

Expanded text:
stit‹ut›um est, cum gratuitam certe integram et abstinentem omni lucro praestare fidem deberent, licentia, qua uidentur abuti, maximis usuris uice cuiusdam poenae subiciuntur: hic bona ratione accepit ab alio mutuum et usuris, quia non soluit, non quia ex negotiis
Abbreviated transcription (Latin):
accipe testator ad sũptum monu¬
m̃tiuoluit. siqd amplius fu̾it e¬
rogatum actiõe negotioꝵ gestoꝵ
abhĩde ñ rectẽ petetur: nec iure
fidci cõmissi. cum uolũtas. finem
crogationis fec̃it. ¶ tũtoris ħos¬
.. impubes fuiꝰ obea q̃ tutor er in
reb pupille paterne gessit. ñ te¬
metur. s tutor ꝓͥo nõe iudicio negi
estoꝵ ꝯuenietur. Quã quam ma¬
ter. fiuii negotia sccłũ patris uolu̾¬
tatẽ pietatis fiducia gent. tam̃ iuᷤᷤ
actoris ꝑiculo suo litiũ causa cõ¬
stituẽli. ñ harebit. qr ipã nec fi
ui nõe iecte agit. aut res bonoru
eius alinat. ẽ debitorẽ impubis
accipiẽdo pecunrã. ubat. rno de¬
fentẽte causam cõmunis aq̃. snã¬
rios ac ꝓbabiles ĩ cõmuni lte fe¬
cerit. negoꝵ gestoꝵ atioghabet.¬

Expanded text:
ator ad sumptum monumenti uoluit: si quid amplius fuerit erogatum, iudicio negotiorum gestorum ab herede non recte petetur ‹nec› iure fideicommissi, cum uoluntas finem erogationis fecerit.Tutoris heres impubes filius ob ea, quae tutor eius in rebus pupillae paternae gessit, non tenetur, onvenietur. Quamquam mater filii negotia secundum patris voluntatem pietatis fiducia gerat, tamen ius actoris periculo suo litium causa constituendi non habebit, quia nec ipsa filii nomine recte agit aut res bonorum eius alienat vel debitorem impuberis accipiendo pecuniam liberat. Vno defenderios ‹ac› probabiles in communi lite fecit, negotiorum gestorum actione
Abbreviated transcription (Latin):
nerasf qan ⁊ maxĩmax usuras. Q¬
q̃m ubi quis cius pocunũ cuius
tutelĩ negotia ue ãministrat. aut
magistratus muicipii publicã
ĩ usus suos ꝯuertit. maxinras usu¬
ras prãt.ut ẽ ꝯstitutu aduis pͥn¬
cipib. s istius diucrsa cã est. ł qr qñ

Expanded text:
nerasset, an et maximas usuras: quoniam ubi quis eius pecuniam, cuius tutelam negotiaue administrat, aut magistratus municipii publicam in usus suos conuertit, maximas usuras praestat, ut est constitutum a diuis principibus. ‹sed› istius diuersa c
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis ꝯstitutũ. eigctm aliũ subcã¬
torẽ ꝯstitutũ siuginẽ miscento corũ¬
pisse. atꝙ ita precium siuginis que
ĩpubucum ẽpta erat. curatori ĩfflic¬
tum eẽ quiꝙ actione curator cum sub

Expanded text:
ium subcuratorem constitutum siliginem miscendo corrupisse atque ita pretium siliginis, quae in publicum empta erat, curatori adflictum esse: quaque actione curator cum subc
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est adu̾sus titiũ cuidatur ac¬
tio item ĩtutore uiris ẽ ¶ litem in
iudicium deductam. ⁊ areo de ẜta
frustratoris amicus ultro egit. cau¬
sas absentie eiꝰ allegãs iudici. culpã
strator ꝯdẽpnatus ẽ. ceteꝵ si amu¬
cus cum absctẽ desoridet ꝯdẽpna¬

Expanded text:
sus Titium, cui datur actio. idem in tutore iuris est.Litem in iudicium deductam et a reo desertam frustratoris amicus ultro egit, causas absentiae eius allegans iudici: culpam strator condemnatus est: ceterum si amicus, cum absentem defenderet condemna
Abbreviated transcription (Latin):
ãg̃ nõ si duo p̃dra que mutuo
ẜuielant. inter coctc̃ fu̾it com¬
municata. qm fuitutes ꝓpar
te retineri placet.ab altõ ẜuitu
altĩ remicti ñ põt quamius cruĩ
unusqsꝙ socioꝵ solus sit cui

Expanded text:
o si duo praedia, quae mutuo seruiebant, inter eosdem fuerint communicata, quoniam seruitutes pro parte retineri placet, ab altero seruitus alteri remitti non potest: quamuis enim unusquisque sociorum solus sit, cui
Abbreviated transcription (Latin):
nos usi sũt ex fõteꝗ ẽ in fũtoc
sutriano duce ñ potuisse ꝙ᷑ fõs
cxhauruisset. ⁊ postea exco fon¬
te aquam flui̾e cepisse. peticr̃t ꝙ
rũ ipostulatio cum ñ iniqͣu
si fit. succurt̾dũ his putaui

Expanded text:
nos usi sunt ex fonte, qui est in fundo Sutrino, ducere non potuisse, quod fons exaruisset, et postea ex eo fonte aquam fluere coepisse: petieruntqurum mihi postulatio cum non iniqua uisa sit, succurrendum his putaui.
Abbreviated transcription (Latin):
mum ci aqua ꝑucnĩt ad cosnonc
ditor aque ducende ẜuitus ĩposita
sit.ẽpto p̃dio quesita ẜuitus dicc
ti placuit ad porã emptoris si ei for¬
te frui non licuiss. relata esti

Expanded text:
mum ea aqua pervenire ad eos non ditor, aquae ducendae servitus imposita sit, empto praedio quaesita servitus distractti placuit, ad personam emptoris, si ei forte frui non licuisset, relata est
Abbreviated transcription (Latin):
ulico loco ĩttruoniorite. e ii publi¬
ca. haustus fuitus imponi põt. aq̃¬
ductuctus ñ põti apͥricut autẽ peti
solet ut ꝑuiam publicam aquam
duccie snc ĩn commodõ publico¬
uceat. ¶ Sacriaitligiosi loci ĩteruẽ¬
tus. q itnncris ẜuitutẽ impcdit. cu
dioꝵ ẜuitutes sũt. qr nichil uicino¬
rumĩttrest. ñ ualet. ueluti ne ꝑfũ¬
cectas ius tibi ñ esse sumto tuo uti
fui. nichil agitur alit̃ atꝙ si mͥ cõ¬
coclas ius tibiñ esse ĩfundo tuo.a¬
lat. aut amcrorẽ ꝓspectũ prestet.
aut ĩ hoc u̾in suo pingat. s ũ aliqͦ¬
faciat patiatur aut non fociat.

Expanded text:
lico loco interveniente vel via publica haustus servitus imponi potest, aqueductus non potest. A principe autem peti solet, ut per viam publicam, aquam ducere sine inliceat. sacri et religiosi loci interuentus etiam itineris seruitutem impedit, cum aediorum seruitutes sunt, quia nihil uicinorum interest, non ualet, ueluti ne per funcedas ius tibi non esse fundo tuo uti frui, nihil agitur: aliter atque si concedas mihi ius tibi non esse in fundo tuo alat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed ut aliquid patiatur aut non faciat.
Abbreviated transcription (Latin):
cdoE cui simpłiciusu uri ꝑ fũ¬
dum cuius piãedatur ꝑ itlinq̃f
ĩ infinito uitelicet. ꝑ quãlibet cui
partẽ ire agcrelicebit. ciuilit̾ nõ.
nã quedã inẜmonc tacite excipi¬
ũt᷑ur. ñ cnim puillã ipãm nec ꝑ
est. cũ id cq̃ cõmore ꝑ altorã partẽ
fac̾e possit. minore ẜiuentis func¬
dide trim̃to ueꝵ ꝯstitui. ũ qua p¬
mũ uiam direxiss cãdemũ uia
ire agere tełet. noc ãplius m̃utã¬
de cius potestatẽ hab̾et. sicuti sabi¬
noquoꝙ uitebatur. ꝗ argum̃to
riui utcbatur quẽ pͥmo qͣlibet
ducere lucuiss. posita. quã duct᷑
eẽt transfere nuceret. qud̃ ⁊ inc
uia ẜuandum cẽ utrum est.
facto iri ñ possit. lic̾c fodiẽdo sub¬
struendo iter fac̾e̾ ꝓculus ait.

Expanded text:
 cui simplicius uia per fundum cuiuspiam cedatur uel relinquatur, in infinito, uidelicet per quamlibet eius partem, ire agere licebit, ciuiliter modo: nam quaedam in sermone tacite excipiuntur. non enim per uillam ipsam nec per est, cum id eque commode per alteram partem facere possit, minore servitutis detrimento. Verum constitit ut qua primum viam direxisset, ea demum via ire agere deberet nec amplius mutandae eius potestatem haberet: sicuti Sabino quoque videbatur, qui argumento rivi utebatur, quem primo qualibet ducere licuisset, posteaquam ductus esset, transferre non liceret: quod et in via servandum esse verum est. facto iri non possit, licere fodiendo substruendo iter facere Proculus ait.
Abbreviated transcription (Latin):
tib q̃ aditioẽ ꝯfuse sũt. respõsu
ec̃ tou exceptionẽ nociturã iegata¬
uitut ẽ imponi. ꝯsiñ utir sit. pos¬
sc eristimo. uelutisi aquã alicui
nus ꝯstitinci ẜuitꝰ possit. ẽdã eͥ¬

Expanded text:
tibus, quae aditione confusae sunt, responsum est doli exceptionem nocituram legataeruitutem imponi, et si non utilis sit, posse existimo: ueluti si aquam alicui nus constitui ea seruitus possit: quae
Abbreviated transcription (Latin):
cõmorata sũt posse dũ non noce¬
at legatario. lutiustitius apto
pnicit domus suc quadenus stu¬
licidii rigor ⁊tignoꝵ ꝓtectus cõpe¬
tebat. ianuã ĩpublico aꝑuit. euer
cũ neꝙ lumib pubbii mc̃uii iuci¬
nineq:tineri uicnũ officcret. ne¬
q stilucidiũ inuicini domo cadat
an aliquã actionẽ publius me¬

Expanded text:
morata sunt posse, dum non noceat legatario. Lucius Titius aperto pariete domus suae, quatenus stillicidii rigor et tignorum protectus competebat, ianuam in publico aperuit: quaero, cum neque luminibus Publii Maevii vicini neque itineri vicini officeret neque stian aliquam actionem Publius Mae
Abbreviated transcription (Latin):
cõputãda sunt ħaͣquc auitus. ꝓt¬
coris adaquã. appulsus. ius pasc¬
di.Calcis coq̃nde arenc fodiente.c¬
triditio plane̾ q⁊ͣ patic̃tri fuitũ. in¬
ducet officium prctoris

Expanded text:
computanda sunt aquae haustus, pecoris ad aquam adpulsus, ius pascendi, calcis coquendae, harenae fodiendae.Traditio plane et patientia seruitutium inducet officium praetoris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtignatione tectas. utrasq diuer¬
sis logaũ. dixiq magis placet ti¬
gnũ posse duoꝵ cẽ. itã u̾ccĩte par¬
tes cuiusꝙ sint ꝯtĩgnationis ex
regione cuiusq dominii fore ti¬
gn̾a.nec ullam ĩuicom habituc¬
ros hactionẽ ius ñ esse imissioñ
hrẽnoc ĩtẽst purt utsq an subcõ¬
ditõe altĩ gles logate fint.

Expanded text:
contignatione tectas: utrasque diuersis legauit. dixi, quia magis placeat tignum posse duorum esse ita, ut certae partes cuiusque sint contignationis, ex regione cuiusque domini fore tigna nec ullam inuicem habituros actionem ius non esse immissum habere: nec interest, pure utrisque an sub condicione al
Abbreviated transcription (Latin):
stitu̾e que honus iucinaꝵ eclium
ftrebat. cuius esset gles q̃ ẜuirẽt. ñ
cumq impdñc uellet. namcũ in
loge ediũ ita scriptũ ess paries po¬
nen serc̃do uti nẽ est. ut itasit. sa¬
tis apte significari. ĩperpetuũ esse¬
panctẽ debere. ñ enim hoc his uerb̾
dici ĩ perpetuũ item paries cẽt eter¬

Expanded text:
stituere, quae onus uicinarum aedium ferebat, ‹cu›ius essent aedes quae seruirent, non eum, qui imponere uellet. nam cum in lege aedium ita scriptum esset: 'paries oneri ferundo uti nunc est, ita sit', satis aperte significari in perpetuum parietem esse debere: non enim hoc his uerbis, dici, ut in perpetuum i
Abbreviated transcription (Latin):
et hĩlitariam.⁊ dcłe ueredem in¬
stitutum si uelit. sepatun duaꝵ ac¬
tionum cõmodo uti.añ aditam br̃¬
ditatẽ ꝓprium uenditorẽ ꝯuemi¬
re.dem̃ adita hiclitate hĩditariu
ꝙ si pͥus adicrit hĩlitatem.unã ꝙ¬
tcm actionem mou̾e põt̾est. s ita
tus sentut cõmodum. ex ꝯtrario
quoꝙ si uẽclitor uenditori hĩs ex¬
titĩt. palamc̃ duas eructions cũ
prestare deltit.

Expanded text:
et hereditariam, et debere heredem institutum, si uelit separatim duarum actionum commodo uti, ante aditam hereditatem proprium uenditorem conuenire, deinde adita hereditate hereditarium: quod si prius adierit hereditatem, unam quidem actionem mouere potest, sed ita, tus sentiat commodum. ex contrario quoque si uenditor uenditori heres exstiterit, palam est duas euictiones eum praestare debere.
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝙ sĩ ẜuũ prtdium intraditioẽ
fecero. ꝙ lbum tibi tratere debia
xempto habebis actionẽ. itimitten¬
de cius ẜuitutis grĩ. quam pati nõ
dito agicum eopotest. ũ costollat.

Expanded text:
ditione fecero, quod liberum tibi tradere debui, tu ex empto habebis actionem remittendae ‹e›ius seruitutis gratia, quam pati non dito agi cum eo potest, ut eos tollat.
Abbreviated transcription (Latin):
ius iudicii põstite. ⁊ ĩ primiᷤᷤ
ip̃am rem p̾start uenditorẽ opor¬
tet .i. tradere. q̃ res siꝗtẽ dominus
fuit uẽclitor. faciet ẽptorẽ tomi¬
num.si non fuit. tãtum euictioĩs
nomine uenditorem obuigat.sic
m̃o pitͣtiũ est nuãtum. aut eoc
nose satissactũ. emptor. aũnum¬

Expanded text:
s iudicii potestate. Et in primis ipsam rem praestare uenditorem oportet, id est tradere: quae res, si quidem dominus fuit uenditor, facit et emptorem dominum, si non fuit, tantum euictionis nomine uenditorem obligat, si modo pretium est numeratum aut eo nomine satisfactum. emptor au
Abbreviated transcription (Latin):
ui transigit᷑ qͣi de̾
dubia et uce ĩcctu. ne finita tͣnsi¬
git Qui uero paciscitur donationis
causa rẽ certa ⁊ ĩ dubitatam. lbera
lum si aquiliana stipulatio fuerit
subiecta. ẜ etiam si pactũ ꝯuentũ
fu̾it factũm.
ita itĩcripserũt. priuatis pictiõil
dubiũ non est. ñ locli ius cctẽroru.
euare trãsactione q̃ inter nĩtdem et
matrẽ defuncti facta est. neq testam̃¬
tũ rescissũ uideri posse. neꝙ manu¬
missis eiegatãriis. actiones suc ad¬

Expanded text:
ui transigit, quasi de re dubia et lite incerta neque finita transigit. Qui vero paciscitur donationis causa rem certam et indubitatam liberallum, si Aquiliana stipulatio fuerit subiecta, sed et si pactum conventum fuerit factum.ita rescripserunt: 'Priuatis pactionibus non dubium est non laedi ius ceterorum. quare transactione, quae inter heredem et matrem defuncti facta est, neque testamentum rescissum uideri posse neque manumissis uel legatariis actiones suae ad
Abbreviated transcription (Latin):
ri repeticionem. nec crũ detit eralie¬
no dampno eẽ locupies. ¶Sũan
nõs singulos cc̃ta quãtuas alicui
fucrit relcta. hoĩ honestioris loci.
ueluti salariũ annũũ ł nsuffruct᷑.
trãsactio ⁊ sine p̾tore fieri potest.c
terũ siusus fructus modicus auõ¬
toꝵ uicesit relictus. dico trãs actiõe
citra p̃torcm actã esse nulliꝰe̾e oxõti
riai fucrĩt rclcta. ñ poterũt te histͣ¬
sigere. siue ãnua fiue m̃strua cuit
dĩc ncꝙ modũ pmutaũi. s tantu
genus. ẽ ex ꝯtͣrio si pactus fuerit

Expanded text:
t ex alieno damno esse locuples. Si in annos singulos certa quantitas alicui fuerit relicta homini honestioris loci ueluti salarium annuum uel usus fructus, transactio et sine praetore fieri poterit: ceterum si usu‹s› fructus modicus alimentorum uice sit relictu‹s›, dico transactionem citra praetorem factam nullius esse momenti. ria sunt, fuerint relicta: non poterit de his transigere, siue annua siue menstrua ei diem neque modum permutauit, sed tantum gen
Abbreviated transcription (Latin):
transactio ł que admitti debeat. eiuiᷤᷤ¬
tẽ pretoris notio ob transactioneor
erit. siue rabitatio. siue uestiarium
siue de p̾diis alim̃tu legabitur.u
tũ factis sine ab ĩtestato. id cmc̾it. Itez¬
crit dicẽdũ ⁊ si mortis causadonita
fucrĩt relicta.x. ab do cui mortis cã do

Expanded text:
transactio uel quae admitti debeat. Eiustransactio uel quae admitti debeat. Eiusdem praetoris notio ob transactionem erit, siue habitatio siue uestiarium siue de praediis alimentum legabitur. tum factis siue ab intestato. idem erit dicendum et si mortis causa donata fuerint re
Abbreviated transcription (Latin):
tio ualet.si uel appellatio intercesserit.
uel appellate pot̾ueris. ¶ Si fideius¬
sor ꝯuictus ⁊cõdẽpnatus fuiss. c
mõx reꝰ transegisset. cũ co. cuierati
fideiussor ꝯtẽpnatus.an trasãctioi
ualeat. q̾ritur ⁊puto ualere. qͣi exõi
cã. ⁊adu̾sus reu̾. et adu̾sus fideius¬
sorẽ. dissolu̾ta. si tñ ipẽ fideiussor ꝯdẽ¬
pnatus tr̃asegent. ⁊ sitrãsactio ñ peri¬
mit rẽ iudicatam. tam̃ eo ꝙ datum
ẽ. releuari rem iudicatã oportet. ũs¬
ꝙ ad eo aũt qud̃ datum est. ⁊̃ sino
ꝓficit. ad trãsictionẽ. ex teriuat tñ
rẽ iudicatã. ut ĩn sit. ⁊ eͣlictũ. ⁊ re¬
scͥptum cuta alim̃toꝵ. transactionẽ
citra p̾toris auctoritatẽ factã. ut ꝙ
datũ est. ꝓficiat ad aliñta. ita ut
siꝙ ampliꝰ ex cã alim̾toꝵ deberi põt
facile uansigerẽt ꝯtenti modico pͥsẽ¬
ti. diuus maitus oratione ĩ senatu
recitata effecit. ne aliter alim̃toꝵ mͣ
sactio rata cẽt. quam si auctore p̃to

Expanded text:
tio ualet, si uel appellatio intercesserit uel appellare potueris. Si fideiussor conuentus et condemnatus fuisset, mox reus transegisset cum eo, cui erat fideiussor condemnatus: ‹an› transactio ualeat quaeritur: et puto ualere, quasi omni causa et aduersus reum et aduersus fideiussorem dissoluta. si tamen ipse fideiussor condemnatus transegit, ‹etsi› transactio ‹n›on peremit rem iudicatam, tamen eo quod datum est releuari rem iudicatam oportet. Usque adeo autem quod datum est etiamsi non proficit ad transactionem, extenuat tamen rem iudicatam, ut inde sit et dictum et rescriptum circa alimentorum transactionem citra praetoris auctoritatem factam, ut quod datum est proficiat ad alimenta: ita ut, si quid amplius ex causa alimentorum deberi potest, facile transigerent contenti modico praesenti: diuus Marcus oratione in senatu recitata effecit, ne aliter alimentorum transactio rata esset, quam si auctore praet
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ pretoris. et ꝓ utuitate ali¬
mentarii accipienda sunt. ¶ Siãd
titas fit annuarelita ⁊ ita fit trã¬
sanctum sine p̃tore. ut habitatio p̃¬
stctur. muct trãfictio. q fructus habi¬
tatiꝯnis p̾stãtur. licet rume ł incen¬
cuit trtã quantitatem p̾stari trant¬
actio rata estꝰ. ct citra p̾t. rem.
portione administrate tritie fuc ege¬
rat et trãsogerit. aduersus cosdc̃ tuto¬
ros er pona frĩs sui cui hr̃s eriutrat a¬
gẽs presi ipuone facte tra̾sictionis
ñ fũmouitur trãs actio que cũꝙ fit
sine aquana stipiationẽ interposu
euindum certus ad se querciam cõtͣ
patris testam̃tum ꝑtincre. de aliis ca¬
usis am aduariis pacto trinsegit.ta¬
tum inhis inteipossitum pactumo
no cebit. tt qis ĩta eos actum essi ꝓlut̃
¶his tãtum trãsactio orest quauis mi¬
ior annis.xxu. eã interposut. de qui¬
ca quoꝵ accionos cõpet̾e e poste com¬
tertũ est: iniquũ est puni. pacto. id
dequo cogitatum non docetur.

Expanded text:
toris et pro utilitate alimentarii recipienda sunt. Si titas sit annua relicta et ita sit transactum sine praetore, ut habitatio praestetur, ualet transactio, quia fructus habitationis praestatur, licet ruinae uel incencuerit certam quantitatem praestari, transactio rata est et citra praetorem. portione administratae tutelae suae egerat et transegerat, aduersus eosdem tutores ex persona fratris sui, cui heres extiterat, agens praescriptione factae transactionis non summouetur. Transactio quaecumque fitsine Aquiliana stipulatione interposui Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris testamentum pertinere, de aliis causis cum adversariis pacto transegtum in his interpositum pactum nocebit, de quibus inter eos actum esse probatur. his tantum transactio obest, quamvis maior annisea, quorum actiones competere ei postea conpertum est, iniquum est peremi pacto. id de quo cogitatum non docetur.
Abbreviated transcription (Latin):
aiacto ꝯueto. aquana ꝗdẽ iti¬
pulatio subici solet. s ꝯsult̾ius ẽbu¬
ic penalcm quoꝙ stipiuationẽ fube¬
iungere.qr reicisso forte pacto pena
&x stipulatu peti potest.
pit. ñ exceptioẽ tantũ sum mouẽbi¬
tur. s ⁊ peñ. quam si ꝯtra plact um
uc̾it ritomanẽte pacto scipulãtint¬

Expanded text:
acto convento Aquiliana quidem stipulatio subici solet: sed consultius est huic poenalem quoque stipulationem subiungere, quia rescisso forte pacto poena ex stipulatu peti potest. pit, non exceptione tantum summovebitur, sed et poenam, quam, si contra placitum fecerit rato manente pacto, s
Abbreviated transcription (Latin):
stitissem. p̃tium mͥ ñ daros. tuq mͥ p̃sti¬
tisses. p̾tium᷑ deb̾e desinere. qr rone fider
ad quã omnia ħ̃ recligũtur. ĩterpetatio.
hanc quoꝙ ꝯuẽtionẽ admittit. nec ꝗc¬
quã interest. utrum ĩtegris omrubꝰ ĩ que
obligati essemus ꝯueniret ut ab cou
negotio discetłctur. an ĩtogrũ restitutis
his que co tͥ prestitissem ꝯsentutmnus
nc ꝗd tu michico noĩe p̾staros. ¶ Ilut
plane ꝯuẽtione que ꝑtinet ad resolũe¬
dum id ꝙ actũ est ꝑfici nõ potest. ut tu
ꝙ iam eo tibi p̾stiti. ꝯtra p̾stare mͥ cõga¬
ris. qr eo m̃o. non tam hoc agitur: ut a
pͥstino negotio discedamus. quã ut no¬
ue quedam obligationes ĩter nos ꝯsti

Expanded text:
stitissem, pretium mihi non dares tuque mihi ea praestitisses: pretium te debere desinere, quia bonae fidei, ad quam omnia haec rediguntur, interpretatio hanc quoque conventionem admittit. nec quicquam interest, utrum integris omnibus, in quae obligati essemus, conveniret, ut ab eo negotio discederetur, an in integrum restitutis his, quae ego tibi praestitissem, consentiremus, ne quid tu mihi eo nomine praestares. illud plane conventione, quae pertinet ad resolvendum id quod actum est, perfici non potest, ut tu quod iam ego tibi praestiti contra praestare mihi cogaris: quia eo modo non tam hoc agitur, ut a pristino negotio discedamus, quam ut novae quaedam obligationes inter nos consti
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ caũi. petititionẽ ullã adu̾sus possesso¬
rem rerum hereditariũ ñ dabit. uuit
sũter ciebitorẽ ⁊cum ꝗ fũdum pigne¬
ratũ acroclitore quasi debitoris negotiu
geres emerit. placuit ut habita cõrt̃a¬
tione fructuum. soluto ꝙ ꝙ reliquu
deberctur. fundus debitori restituere. ⁊¬
hĩs pacto ꝙ defũctus fecit. fidẽ prestare
tctet. ¶ pactum ut si quas sumas ꝓpter
tͥbutionẽ predii pignorine xifactas
creditor soluiss. a debitore rccipet. ⁊ut tͥ¬
buta cius de p̃dudebitor phenderet. iu¬

Expanded text:
us possessores rerum hereditariarum dabit. Si inter debitorem et eum, qui fundum pigneratum a creditore quasi debitoris negotium gereret emerit, placuit ut habita compensatione fructuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus debitori restitueres pacto, quod defunctus fecit, fidem praestare debet. Pactum, ut si quas summas propter tributiones praedii pignori nexi factas creditor soluisset, debitore reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor penderet, iu
Abbreviated transcription (Latin):
cisci deuitori tuo cxistimãs. pactuꝰ fũ ne
ab eo petes. ncq iure ip lib̾atur deuitor
neꝙ petẽtam sũmouebit ex ceptione sõ¬
titio. cui legatũ falso dełe ex istimas. ⁊ tebi¬
tor pactus sit cũtitio suo debitore ꝯstitu¬
to. neꝙ tͥ adi̾sus tuũ tebitorem neꝙ ip̃i ad¬
c̾iũtꝰ sium actionẽ pemptam.¬

Expanded text:
cisci debitori tuo existimas, pactus sit ne ab eo peteres: neque iure ipso liberatur debitor neque petentem summouebit exceptione conTitio, cui legatum falso debere existimas, et debitor pactus sit cum Titio suo debitore constitu‹to›: neque tibi aduersus tuum debitorem neque ipsi aduersus suum actionem peremptam
Abbreviated transcription (Latin):
pactũ ne facias fin̾rẽ ł fugiturũ ser¬
uũ meu̾ ħ est ne sollicites ut sur frat
ut fugitiuus frat. ut ne ita negligas
fuũ ut fur efficiatur. sic̃ eͥ fuicorrup¬
ti actio iocũnt ita po t etr̃iħ pactiolo¬

Expanded text:
pactum: "ne facias furem vel fugitivum servum meum", hoc est: ne sollicites ut fur fiat, ut fugitivus fiat: ne ita neglegas servum, ut fur efficiatur. sicut enim servi corrupti actio locum habet, ita potest eti
Abbreviated transcription (Latin):
conomine sit tradita ceteꝵ anit
traditioẽ quamuis uonefitei ꝗo
traditionis ignorasse it̾ aliena

Expanded text:
eo nomine sit tradita: ceterum ante traditionem, quamuis bonae fidei quis traditionis ignorasse rem aliena
Abbreviated transcription (Latin):
reus estimatione utis. publicacia
cum finere emit. posse usucare. gͦe
et pubucianã harebit. S qnas
celucratiuis caĩs remaccipit. ħt̃
publiciariã. que q̃ adu̾sus donato¬
rem cõpetit ẽ enim iustus posses
Si amuiore qs crit. ignorãs cũ
miriore esse. ht̃ pͥulicianã s ⁊sip¬
mutationẽ facta sit.catm actio
competit  pubucianaactio
adinstar ꝓctatis. ñ adĩstar posses¬
sionis respicit. ¶ Sipetẽti mic̾c
rem ius iurĩdum detuicris. ogoꝙ
iuraucro it̾ meã osse compttit᷑ pu¬

Expanded text:
reus aestimationem litis, Publicianeum furere emit, posse usucapere: ergo et Publicianam habebit.Sed et si quis ex lucratiuis causis rem accepit, habet Publicianam, quae etiam aduersus donatorem competit: est enim iustus possess.Si a minore quis emerit ignorans eum minorem esse, habet Publicianam.Sed et si permutatio facta sit, eadem actio competit.Publiciana actio ad instar proprietatis, non ad instar possessionis respicit.Si petenti mihi rem iusiurandum detuleris egoque iurauero rem meam esse, competit Pu
Abbreviated transcription (Latin):
ultum intẽst sub ꝯditione
aliqui obligatio uencat. in cum
ipã obligatio sub ꝯditione st pu¬
rt uencat. pͥore caũ deficientt con¬
ditione nullam esse uenditione
si titius tibi.x. auitos sub ꝯditione
tcleat.⁊ ego absie nom̃ eius emã.
ꝯfestim c̾rẽpto ⁊ uedito agtrt potõ.

Expanded text:
ultum interest, sub condicione aliqua obligatio ueneat an, cum ipsa obligatio sub condicione si‹t›, pure ueneat. priore casu deficiente condicione nullam esse uenditionemsi Titius tibi decem sub condicione debeat et ego abs te nomen eius emam, confestim ex empto uendito agere pot
Abbreviated transcription (Latin):
iberecutatem mit lututitiiũs¬
diteris ac post tebitori cuisttm hcͣs
cxistas. actione exempto tẽñeteris¬
q̃ud̃ simplicius ctiam ĩilla ꝓpositõ

Expanded text:
ereditatem mihi Lucii Titii uendideris ac post debitori eiusdem heres existas, actione ex empto teneberis.Quod simplicius etiam in illa proposit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsultum. neꝙ actiõe incorti qr cohr̃¬
disitis declitillut ⁊̃ nob̾ placcticga¬
tariũ cogendum ꝓmittẽsfinito aũt
pariusse dtmꝙ cautionis icgato li¬
untoͥs gc illo nec diutractãdum fu¬

Expanded text:
one incerti, quia coheredi satisdedit. illud etiam nobis placet legatarium cogendum promittere. finito autem paruisse: denique cautionis legato liberatos. de illo nec diu tractandum fu
Abbreviated transcription (Latin):
hałe michi liccitt. clsus filius
ego ex alia causa romhaltrem.
siduplo stipͣulator ex possessor
petitor factus siuicius sit. quã
rem. si possiteret retinere potu̾it.
peti aũt utilit̾ non potĩt. ł ip̃o
nure ꝓmissor duple tutus erit.
uł certe dolimali exceptiõe se
tueri poterit. s ita si culpał spon¬
te cluple stipulatoris possenioa¬
missa nũt᷑ ¶ euolitet tpr uen¬
da añit. qr ñ presiitur certum
nem id fiat.

Expanded text:
em liceret, Celsus filius ego ex alia causa rem haberem. Si duplae stipulator ex possessore petitor factus et victus sit, quam rem si possideret retinere potuerit, peti autem utiliter non poterit, vel ipso iure promissor duplae tutus erit vel certe doli mali exceptione se tueri poterit, sed ita, si culpa vel sponte duplae stipulatoris possessio amissa fuerit. Quolibet tempore venda adsit, quia non praefinitur certum nem id fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
u exccptione renouendus. ꝯt
ubidum taxͣat dac̾re iussus est¬
iton ait si uisserit mic tibidare
ct ualitudine sis immpeditus qͦ
minus accipias aut alia iusta exc
causa. ꝓculum existiare penam
ñ commitu. nec si post calendas c¬
tt parato accipe ñ ton ẜ ipẽ rocte
putat ouo eẽ arbitri p̾cepta unũ
pecimuĩdan aliud inta balend¬

Expanded text:
exceptione remouendus. contra, ubi dumtaxat dare iussus est.Idem ait, si iusserit me tibi dare et ualetudine sis impeditus, quo minus accipias, aut alia iusta ex causa, Proculum existimare poenam non committi, nec si post kalendas te parato accipere non dem. sed ipse recte putat duo esse arbitri praecepta, unum pecuniam dari, aliud intra kalen
Abbreviated transcription (Latin):
um ei non parebitur. quam sentẽ
quam alt̃ ex litigatorib honeste
uenire ñ possit. alter possit. et is
ñ ueriit ꝗ sine sua turpitudĩe
couenire possit.is uenit ꝙinc
honeste ueñit. an cõmittatur
et icte putat ñ committi . absũ¬
dũm ẽ esst uisum ẽ. in alterii
põa ratum ẽsft. in alterius nõ..¬
intra quãtum aũ temporis ni
na statim peti potest. ut tñ iri¬
ꝗd q si dederit an acceptũ iudi¬
ciuĩ.agi ex stipũlatu ñ potest.¬

Expanded text:
 ei non parebitur: quam sententquem alter ex litigatoribus honeste uenire non possit, alter possit, et is non uenerit, qui sine sua turpitudine eo uen‹i›re possit, is uenerit, qui inhoneste uenerat, an committatur ti: absurdum enim esse iussum in alterius persona ratum esse, in alterius non.Intra quantum autem temporis, nina statim peti potest: et tamen, inquit, et si dederit ante acceptum iudicium, agi ex stipulatu non pote
Abbreviated transcription (Latin):
uolutioni diem posse arbicrium sẽ¬
uidetur sentire. ¶ponp ait. in utiu¬
ter arbitriũ iñccrtam snãm dicẽ. ut
puta quantũ eideles iodde. diuisioĩ
uit̃ stari placet ꝓ ca parte quã crecti
toru soluisti accĩpesitẽ si arbiter cx¬

Expanded text:
olutioni diem posse arbitrum suidetur sentire.Pomponius ait inutiliter arbitrum incertam sententiam dicere, ut puta: 'quantum ei debes redde': 'diuisioni uestrae stari placet': 'pro ea parte, quam creditoribus tuis soluisti, accipe'.Item si arbiter
Abbreviated transcription (Latin):
sus suptus cir. nichil sidi cõĩous
et te una snãm dixit. dde aliis non¬
dum. nũqd te sut esse arbit̾ uideac¬
mus gͥ an in pͥma ꝯtrouersia pos¬
sit mutare snãm de qua eam dix̃it.
et multũ interest de oĩb simul ut
dicat snãm compiomissũ est.ã nõ.
nam si de oĩb pottrit mutare. ñdũ

Expanded text:
siis sumptus est nihil sibi communibus et de una sententiam dixit, de aliis nondum, numquid desiit esse arbiter? uideamus igitur, an in prima controuersia possit mutare sen‹ten›tiam, de qua iam dixerat. et multum interest, de omnibus simul ut dicat sententiam compromissum est, an non: nam si de omnibus, poterit mutare nondum
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝓmissum et quo actũ sit ut ue¬
miret. s ẽ tutius siꝗs ticertare. cõ¬
ꝓmissum facturus sit. de ca sola
dicm cõpromissi aditus arbitor. pos¬
diom cõpmissi ad eẽ iusserit. pera
ñ committctur. ¶ Si quis ex uti¬
gatorib ñ ideo ad fucrit. ꝙ ualitu

Expanded text:
compromissum, de quo actum est ‹ut› ueniret. sed est tutius, si quis de certa re compromissum facturus sit, de ea sola diem compromissi aditus arbiter pdiem compromissi adesse iusserit, poena n committetur.Si quis ex litigatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut̃ autc̃ nichilominus pena a¬
oscluitur Si arbit ussit putaĩ
puincia facit. ad cẽ utigatores. cũ
rome cẽt in cum cõpmusum ã ac
bitur. si auo loco adeẽ iustit qd ego
sin appartat te quo loco actum sit
ca urtẽ adeẽceꝑit iusseru. pegasus
admittit uuie uissum. ꝙ puto ita

Expanded text:
bit: ipse autem nihilo minus poena absoluitur.Si arbiter iussit puta in prouincia adesse litigatores, cum Romae esset in eum compromissum, an ei bitur, si alio loci adesse iusserit. quid ergo, si non appareat, de quo loco actum sit?ca urbem, adesse iusserit?Pegasus admittit ualere iussum. quod puto ita
Abbreviated transcription (Latin):
fnĩa si ad huc crit ap̃tore cogt̾dus¬
uñ uitendũs erit. ã mutart fña
possit ⁊ alias qd̃ est. agitatũ. si arc¬
biter iusscrit dari mox uetuit utͣ
sixãm magistri sui ltne excusat. ⁊
caẽ. ut puta si uifit litigatores h̾a¬
lendis ad cẽ. mox idib iultati na
mutare cũ diem posse. cct̾um si cõ

Expanded text:
ia, sed adhuc erit a praetore cogendus.Unde uidendum erit, an mutare sententiam possit. et alias quidem est agitatum, si arbiter iussit dari, mox uetuit, utrum sententiam magistri sui bene excusat et causae: ut puta si iussit litigatores calendis adesse, mox idibus iubeat: nam mutar
Abbreviated transcription (Latin):
set nauta ut trahiciat uectores caupo
ut uiatores mancre ĩ caupona pati¬
atur siabularius ut ꝑmittat ium̃c¬
ta ap̃ eum stabulari. ⁊tñcustodiee
noĩe tenentur. nã ꝯ fullo ⁊ sarcina¬
tor.ñ ꝓcuistodia.s ꝓ arte mercede
accipiũt. ⁊ tñcustodie noĩe ex loca¬

Expanded text:
sed nauta ut traiciat uectores, caupo ut uiatores manere in caupona patiatur, stabularius ut permittat iumenta apud eum stabulari: et tamen custodiae nomine tenentur. nam et fullo et sarcinator non pro custodia, accipiunt, et tamen custodiae nomine ex loca
Abbreviated transcription (Latin):
hitlom ⁊ perpetuodatur nouis¬
rci noĩe ⁊de recepto honoraru ac¬
tione. ⁊ furti agendum sit. ⁊ põp
dubitat. s magis ẽ. ut ł officio iu¬
dicis.ł toli eroptione altũ esse

Expanded text:
et perpetuo datur. Nouisrei nomine et de recepto honoraria actione et furti agendum sit: et Pomponius dubitat: sed magis est, ut uel officio iudicis uel doli exception
Abbreviated transcription (Latin):
buirius stabularii caupo caupoĩs
xit ctram ad cas ros hoc odictum
ꝑtinere. q̃ pot impoĩtas merces ĩ
naim iocatasꝙ ĩferentur sicarũ
uectura ñ debeatur. ut uestim̃toꝵ¬
uel penoris cotidiam s̃. qr ħ ip̃a
cerarũ rerum locationi accedunt

Expanded text:
cauponis xit etiam ad eas res hoc edictum pertinere, quae post impositas merces in nauem locatasque inferentur, etsi earum uectura non debetur, ut uestimentorum, penoris cottidiani, quia haec ipsa ceterarum rerum locationi accedunt
Abbreviated transcription (Latin):
to. oĩmodo ꝗ reccp̃ tenetur q̃ sisine u¬
culpa cius res ꝑit. ł dãpnum datu
est. nisi sigodampno fatali contĩgit
Ind̾ lalto scribit siquid naufragio̾ a¬
excep̾tionẽ cidari. ictm erit. dicẽclũ
et si instabulo. aut ĩcauꝑona. ius
maior ꝯtĩgerit. ¶ Eod̾ mõ tenent᷑
caupones ⁊stabularii. ꝙ exercẽtosc
negotiũ suuĩ recipuit. ceteꝵ si extͣ
ncgotiũ receꝑĩt. non teniebũtur

Expanded text:
to omnimodo qui receperit tenetur, etiam si sine culpa eius res periit uel damnum datum est, nisi si quid damno fatali contingit. inde Labeo scribit, si quid naufragio aexceptionem ei dari. idem erit dicendum et si in stabulo aut in caupona uis maior contigerit.Eodem modo tenentur caupones et stabularii, quo exercentes negotium suum recipiunt: ceterum si extra negoti
Abbreviated transcription (Latin):
dos ꝯstitui. tñ si añ mat̾mõiũ
acceptilatio fu̾it ĩdopõĩta ⁊i
nuptic secuit sccy ait matri¬
mõicã acceptilatioẽ ĩ terpdĩ¬
ta ñ secutis nuptus nullar
cẽatꝙ iõ suo loco mani̾e obui¬
gatõs. que sententia ucraẽ
Quotiẽs aũt extraneus accep¬
to fcit cebito ⁊ totis ꝯstituẽ¬

Expanded text:
constitui, tamen, si ante matrimonium acceptilatio fuerit interposita nec nuptiae secutae, Scaeuola ait matrimonii causa acceptilationem interpositam non secutis nuptiis nullam esse atque ideo suo loco manere obligationem. quae sententia uera est. Quotiens autem extraneus accepto fert debitori dotis constitue
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s i partem fũdim̃ nor̃
cius ̃ si altĩus partiscauia płu¬
ꝙ ducatur. te quoq seq̃tur neꝙ
ibi aut ronitatisagri. aut usus
eius aque ratio habẽda ẽ. ita ut
eam solampãto fundi q̃ p̃tio¬
sis sima fit. aũmaxune usũ eiu̾
aque desierat. ius cius ducẽde se

Expanded text:
Si partem fundi mei ius, etiamsi alterius partis causa plerumque ducatur, te quoque sequetur: neque ibi aut bonitatis agri aut usus eius aquae ratio habenda est ita, ut eam solam partem fundi, quae pretiosissima sit aut maxime usum eius aquae de
Abbreviated transcription (Latin):
sublatis uitis ẜuitus mucbit
s si ĩ ꝯtratenda fuituit aliut actũ
erit coumali exccptio Eit necoss ai
¶Sitotus ageritincri aut actui ruit.
ue sine uua det̾m ilutiõe legatus ẽ.
modus det̾minabitur.⁊quã pͥmũ
iter cet̾minitũ est. ea ẜuitus ꝯsistir.¬

Expanded text:
s uineis seruitus manebit: sed si in contrahenda seruitute aliud actum erit, doli mali exceptio erit necessaria. Si totus ager itineri aut actui seruitue sine ulla determinatione legatus est: modo determinabitur et qua primum iter determinatum est, ea seruitus
Abbreviated transcription (Latin):
iũtus mutius scͥbit. cum
dum erituce sistulã frã ł fictile
uł cuius liret geneꝵ ĩriuo ponere
q̃aquãlatius expͥmcret. ꝯꝙ uel
let ĩ riuo fic̾eliceret. dum ne doon¬
no p̾dii aquariũ detĩus facciet.

Expanded text:
intus Mucius scribit, cum dum erit, licere fistulam suam uel fictilem uel cuiuslibet generis in riuo ponere, quae aquam latius exprimeret, et quod uellet in riuo facere, licere, dum ne domino praedii aquagium deterius fac
Abbreviated transcription (Latin):
cessoo ius m̾uti frui ñ essc. ñ ali¬
ter coloco utens frucris. quam
ut ne age m̾ocit liceatiitẽ siet
ducere ꝑ tuũ fundũ aquam iue̾
potucro. ⁊ĩ cotibi cclificare ĩuio
meius ñ fuerit. sitibi ꝯcessero iͦ
cẽ cdificare. nichilominus hanc
Fuitutẽ michi p̾stare debebis. nc
aut̃ cclifices quã ut ductus aque
nicus maneat. toriusꝙ cius relẽ¬
dumtreat initio ꝯcessio facta cẽt
Seruitus naturalit̾. non manuc

Expanded text:
cessero ius mihi uti frui non esse: non aliter eo loco uteris frueris, quam ut ire agere mihi recte liceat. item si et ducere per tuum fundum aquam iure potuero et in eo tibi aedificare inuito me ius non fuerit: si tibi concessero ius esse aedificare, nihilo minus hanc seruitutem mihi praestare debebis, ne aliter aedifices, quam ut ductus aquae meus maneat, totiusque eius rei cdumtaxat initio concessio facta esset. Seruitu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝑ eum qualibet in potĩt. sin aũt
⁊ p̾termissus ẽ. eue latitudine nõ
adiecta ꝑ totũ fundum una potĩt
eligi uia dũtarat eius latituduus
q̃ legt cõprensi ẽ. ꝓ quo ipõ sidu¬
bitabitur arbitͥ officm̃ ĩ uocandu

Expanded text:
er eum qualibet iri poterit: sin autem praetermissus est aeque latitudine non adiecta, per totum fundum una poterit eligi uia dumtaxat eius latitudinis, quae lege compraehensa est: pro quo ipso, si dubitabitur, arbitri officium inuocandum
Abbreviated transcription (Latin):
dum iero. ꝑ aliũnon. ꝑtãtum tez¬
pus quãto ẜuitus amittitur ã re¬
ta amittatur. aũ totaretineatu. iõ¬
ꝙ si uclnullo usũs stm. tota amit¬
singuli ex sociis sibi dari oportc̃t
percit possũt. qr ita daricis põtis¬
atc. ¶ Sistipulator uie płes hr̃¬
tes reriquerit. ĩ utuło stipulatõ¬

Expanded text:
iero, per alium non per tantum tempus, quanto servitus amittitur, an reta amittatur aut tota retineatur: ideoque si nullo usus sum, tota amitsinguli ex sociis sibi dari oportere petere possunt, quia ita dari eis potest: ne, si stipulator uiae plures heredes reliquerit, inutilis stipulat
Abbreviated transcription (Latin):
tarc̃tur. sicut inquil dãm fit ut ĩ¬
amphoris iuinũ cuehatim: aũ ut
dolia frãt. ł tegule uł adiullã eli¬
sicãdam s su̾it uasa uenirẽt. figli¬
lõgt rec̾edit ab uñi fructuius cal¬
harene si dig̃de eclificãdi eius grã¬

Expanded text:
m fit, ut amphoris uinum euehatur aut ut dolia fiant, uel tegulae uel ad uillam aedificandam. sed si, ut uasa uenire‹nt›, figlilonge recedit ab usu fructu ius calharenae fodiendae aedificandi eius gra
Abbreviated transcription (Latin):
õp inegotia absentis. ctram itu¬
ignorantis geris. et cuipam. ⁊doiũ
pr̃are deres. s ꝓculus ĩtordum q̃ caũ
p̃star det̾e. ueluti si nouũ negotiũ
ꝙ ñ sit soli tus absc̃s fac̾e. tu nõct
eius geras. ueluti uenalos nõuitoᷤᷤ
cocm̃do. ł auquã negotutionẽ ine¬
undo. nã sicd dãnum ex eant secu¬
tum fuerit.te scqtur lucrũ ucro ab¬

Expanded text:
 negotia ‹a›bsentis et ignorantis geras, et culpam et dolum praestare debes. sed Proculus interdum etiam casum praestare debere, ueluti si nouum negotium, quod non sit solitus absens facere, tu nomine eius geras: ueluti uenales nouicios coemendo uel aliquam negotiationem ineundo. nam si quid damnum ex ea re secutum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
impẽcienm retẽturum. id ẽ sola nõa¬
ginta restituẽda. siuero uista cã fu̾it
ucluti siꝑiculum erat ne p̃dia ĩpu¬
bucum ꝯmittẽntur ne pera truoc¬
titic pecimic augeretur: aut ex cõpro¬

Expanded text:
impenderim retenturum, id est sola nonaginta restituenda. si uero iusta causa fuerit, ueluti si periculum erat, ne praedia in publicum committerentur, ne poena traiecticiae pecuniae augeretur aut ex compro
Abbreviated transcription (Latin):
lum negotiũ tuum gestũ est. cum
tebitor tuus ñ fu̾it. s rati rabitio ĩ¬
ꝗd fec̃ tuum negotiũ et sicut ei aqͦ
exactũ est adu̾sus eũ tatur repenitõ
qr ratũ habuit. ita ⁊ ip̃i detcbit post
rati habitionẽ adu̾sus me cõpetere
actio. sic rati habitio ꝯstituet tuum
negotiũ ꝙ abinitio tuũ norierit.s
tua cõtẽplatiõe ẽ gestũᷤ o̾ait fitͥi¬
tii tebitorem. cui te hr̃dem putaba
cum eẽt seiꝰ gr̃s. oucneis. similitẽ
et exegero. mox turatũ habueris. oẽ
mͥ adu̾sus te ⁊ tibi mutuã negotio¬
rũ gestõꝵ actionẽ at qn auenumc
negͥotium gestũ ess. s ratioitio s

Expanded text:
lum negotium tuum gestum est, cum debitor tuus non fuerit. sed ratihabitio, inquit, fecit tuum negotium: et sicut ei a quo exactum est adversus eum datur repetitio qui ratum habuit, ita et ipsi debebit post ratihabitionem adversus me competere actio. sic ratihabitio constituet tuum negotium, quod ab initio tuum non erat, sed tua contemplatione gestum. Idem ait, si Titii debitorem, cui te heredem putabam, cum esset Seius heres, convenero similiter et exegero, mox tu ratum habueris: esse mihi adversus te et tibi mutuam negotiorum gestorum actionem. adquin alienum negotium