comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ it̾ ĩ sãniũ ẽẽ. his satis exploratis profectus
tãto in t̾uallo ab hostib cõstedit. ut nec aduentꝰ
suus ꝓpĩquitate nimia nosti posset. et egredi ẽ¬
tem ecasts hostem oppͥmẽt. Aliꝙ̈to añ lucem
ad castra accessit gnaros ꝑ oste lĩgue explora¬
tum qͥd agat᷑ mittit. Int̾ mixti hostĩb ꝙ facił¬
le erat ĩ noctu̾na trepidatõe cogͦstũt ĩ freq̃ntia
armatis sigͣ eg̾ssa p̃dam p̃deq custodes exire igͦ¬
bile agm̃ ex sua ꝙ̃q molientẽ. Nullo int̾ alios
ꝯstensu nec satis certo imꝑio tỹs aggdiendi ap¬
tissimũ uisũ est. ⁊̃ lux appetebat itaq sigͣ canẽ
iussit agm̃q hostiũ agg̾dit᷑. Sãnites p̃da ĩpedi¬
ti ĩfreq̃ntes armati. ꝑs adde̾ gͣdũ. ac p̃se age̾
castͣ tutiꝰ foret. Int̾ ꝯta tõe oppͥmũtus ⁊ romaĩ
ĩã tͣnscenderãt uallũ cedesq ac tumultꝰ erat ĩ

Expanded text:
rum; iter in Samnium esse. his satis exploratis profectus rum; iter in Samnium esse. his satis exploratis profectus tanto interuallo ab hostibus consedit ut nec aduentus suus propinquitate nimia nosci posset et egredientem e castris hostem opprimeret. aliquanto ante lucem ad castra accessit gnarosque Oscae linguae exploratum quid agatur mittit. intermixti hostibus, quod facile erat in nocturna trepidatione, cognoscunt infrequentia armatis signa egressa, praedam praedaeque custodes exire, immobile agmen et sua quemque molientem nullo inter alios consensu nec satis certo imperio. tempus adgrediendi aptissimum uisum est; et iam lux appetebat; itaque signa canere iussit agmenque hostium adgreditur. Samnites praeda impediti, infrequentes armati, pars addere gradum ac prae se muntur et Romani iam transcenderant uallum caedesque ac tumultus erat in
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sãnio noui excitꝰ exorti ad depplandos inipii toma¬
ni fines ꝑ uestinos ĩ cãpaniã falernũq agru tͣns
cendũt. ĩgentes q̃ p̃das facĩt. uolũnũ mag̾ iti¬
nerib ĩ sãniũ redeũtẽ.iã eĩ fabio d̾cioq ꝓrogati
impii finis aderat. fama de sãnitũ ex̾citu de poyu¬
latoĩb cãpani agn ad tuendos socios ꝯu̾tit. Ut
ĩ calenũ agrũ ueĩt et ip̃e c̾nit recẽtia cladis ue¬
stigia et caleni narãt tantũ iã p̃de hostis tͣhete
ut uix explicae̾ agm̃ p̾sit. Itaq iã ꝓralã duces
loꝗ ex tẽplo eund̾ ĩ sãniũ ẽẽ. ut relicta ibi p̃da
ĩ expeditõe redeãt. nͨ tã hoñatũ agm̃ dimicatõi
comtant. Ea ꝙͣꝙͣ similia uei̾s erãt c̾tiꝰ tam̃ explo
randa ratꝰ dim̾tit eꝗtes ꝗuagos p̃datores ĩ agͦs
palãtes excipiãt. ex qb ĩꝗrendo cogͦstit ad uul¬
turnũ flum̃ sedere hostẽ. Inde t̾tia uigilia motu¬

Expanded text:
in Samnio noui exercitus exorti ad populandos imperii Romani fines tesque praedas faciunt. Uolumnium magnis itineribus in Samnium redeuntem—iam enim Fabio Decioque prorogati imperii finis aderat —fama de Samnitium exercitu populationibusque Campani agri ad tuendos socios conuertit. ut in Calenum agrum uenit, et ipse cernit recentia cladis uestigia et Caleni narrant tantum iam praedae hostes trahere ut uix explicare agmen possint; itaque iam propalam duces loqui extemplo eundum in Samnium esse, ut relicta ibi praeda in expeditionem redeant nec tam oneratum agmen dimicationibus committant. ea quamquam similia ueris erant, ctit equites, qui uagos praedatores in agro palantes intercipiant; ex quibus inquirendo cognoscit ad Uolturnum flumen sedere hostem, inde tertia uigilia motu
Abbreviated transcription (Latin):
est. ꝙ nũtiabat᷑ ex spelũca q̃dam ex cũsiõnes
atmatoꝵ in agros fic̾i.In eã srelunca renet᷑¬
tum cũ sigͥs ẽ. ⁊ ex eo loco obscuto multa uul¬
neta accepta maximeq lapidũ ictu donͦ alt̾o
specus eiꝰ ore na ꝑuiꝰ erat ĩuento utteq fau¬
ces ꝯiestis lignis accẽse. Ita intͦ fumo ac ua¬
pore ad duo milia atmatoꝵ tuentia nouissiẽ
ĩ ipas flãmas dũ euade̾ tendũt apsũpta. M.
finib ĩpositam sũma ui ĩ expugͣte adorti. ab
solos ꝑ se equos ad bellũ cohortos ut tumłtus eiꝰ
causa dictator dicẽtur.c. iimꝰ bubultꝰ. cũ. Mͦ.
titimo mag̾ eꝗtum ꝓfectus pͥmo cõg̾ssu equos
subegit. Ac die octauo tͥumphãs ĩ urbẽ cũ redis¬
set edẽ salutis ꝙͣ ꝯsul uouat.censor locaũãt. dic̃¬
tator dedicauit. Eodem anno classis g̾coꝵ de¬
onimo duce lacedemonio ad italie lictora aypul¬
sa ducior utbem ĩsalentinis cepit. Adusus hẽ
hoste ꝯsul emiliꝰ missus p̃lio uno fugatũ ꝯpulit

Expanded text:
s armatorum in agros fieri. in eam speluncam penetratum cum signis est et ex ea, loco obscuro, multa uolnera accepta maximeque lapidum ictu, donec altero specus eius ore— nam peruius erat—inuento utraeque fauces congestis lignis accensae. ita intus fumo ac uapore ad duo milia armatorum, ruentia nouissime in ipsas flammas, dum euadere tendunt, absumpta. M. finibus impositam, summa ui expugnare adorti ab solos per se Aequos ad bellum coortos, ut tumultus eius causa dictator diceretur C. Iunius Bubulcus . cum M. Titinio magistro equitum profectus primo congressu Aequos subegit ac die octauo triumphans in urbem cum redisset aedem Salutis, quam consul uouerat censor locauerat, dictator dedicauit. eodem anno classis Graecorum Cleonymo duce Lacedaemonio ad Italiae litora adpulsa Thurias urbem in Sallentinis cepit. aduersus hunc hostem consul Aemilius missus proelio uno fugatum compulit
Abbreviated transcription (Latin):
stes secutos mille. inde locis munitis ⁊ ip̃o ꝯsedisse.
Consul ut statiua tuta copiosaq et ita erant rets¬
se uidẽtur.postꝙͣ et munim̃tis castra firmauit
et om̃ia proꝑatu reꝵ utiliũ insttux̃ relicto firmo
ỹsidio de uigilia t̾cia qua duci ꝓxie põt expedita
legiões ad colegã et ip̃m adu̾sus alios sedentem
ducit ibi auctore pꝰunno minutiꝰ. cũ hostib sig
confert et cũ anceps p̃liu ĩ multũ dici ꝓcessisset
tũ p̾unuꝰ integ̾s legionib defesam ĩ atiẽ hostiu
ĩprouiso ĩuadit. Itaq cũ lassitudo ⁊ uulna fugã
qͦr p̃pendissent. occidione occisi hostes signa unũ
⁊.xxti. capta atqr ad castra pumii prectã ibi die
uictores ex̾citꝰ ꝓculsum. nã fame hostem adordu
fundut fugãtq signa militaĩa. sex ⁊.xx. capta
et imꝑator sannitiũ statiꝰ celliꝰ multiq alii mõtias

Expanded text:
stes secutos duo milia inde locis munitis et ipsos consedisse. stes secutos duo milia inde locis munitis et ipsos consedisse. consul ut statiua tuta copiosaque—et ita erant—petisse uideretur, postquam et munimentis castra firmauit et omni apparatu rerum utilium instruxit, relicto firmo praesidio de uigilia tertia, qua duci proxime potest, expeditas legiones ad collegam, et ipsum aduersus alios sedentem, ducit. ibi auctore Postumio Minucius cum hostibus signa confert; et cum anceps proelium in multum diei processisset, tum Postumius integris legionibus defessam iam aciem hostium improuiso inuadit. itaque cum lassitudo ac uolnera fugam quoque praepedissent, occidione occisi hostes, signa unum et uiginti capta, atque inde ad castra Postumi perrectum. ibi duo uictores exercitus perculsum iam fama hostem adorti fundunt fugantque; signa militaria sex et uiginti capta et imperator Samnitium Statius Gellius multique alii
Abbreviated transcription (Latin):
lega q̃ eiꝰ.M̾. uałio maxĩo iũge ꝑ agros publica
ĩpensa fetẽ. ⁊ cũ cartaginẽsib eodẽ ãno fedus
comĩt̾ munã missa.dictatorẽ idẽ annꝰ habuit .p̃.
corneliũ sustĩpionẽ cũ mag̃ eꝗtum .p̃. decio mu¬
te. ab hiis ꝓyt̃ que c̾ati etãt comĩcia ꝯsularia
uolupmũq ⁊ corneliũ cũ ma̾cio ꝯsũleꝰ fcõs t̃dimꝰ
memorie ne fugerit. In annalib diggendis. an
ꝯsulto binos ꝯsules falsos ractus tͣnscendei̾t in¬
cettũ est. Eodem anno ĩ cãpum stellatũ agͥ cã¬
pam sannitiũ incursioẽs fc̃e. Itaq am̃bo ꝯsules
ĩ sanniũ missi cũ diu̾sas regiones tiferniũ p̾u¬
mius. beuianũ inuĩciꝰ petisset. pꝰiumii pͥͫꝰ duc¬
uictos ad. Cxx. milia. hoĩu capta tradũt. Alii
mãte equo discessum ⁊ p̾umiũ metũ simlantem
noct᷑uo i t̾nere clam ĩ motes copias abduxisse ho¬

Expanded text:
legaque eius M. Ualerio Maximo uiae per agros publica legaque eius M. Ualerio Maximo uiae per agros publica impensa factae. et cum Carthaginiensibus eodem anno foedus comiter munera missa. dictatorem idem annus habuit P. Cornelium Scipionem cum magistro equitum P. Decio Mure . ab his, propter quae creati erant, comitia consularia Uolumniumque et Cornelium cum Marcio consules factos tradidimus. memoriane fugerit in annalibus digerendis an consulto binos consules, falsos ratus, transcenderit, incertum est. eodem anno in campum Stellatem agri Campani Samnitium incursiones factae. itaque ambo consules in Samnium missi cum diuersas regiones, Tifernum Postumius, Bouianum Minucius petisset, Postumi prius ducuictos ac uiginti milia hominum capta tradunt, alii Marte aequo discessum et Postumium metum simulantem nocturno itinere clam in montes copias abduxisse, ho
Abbreviated transcription (Latin):
cõs. legionũ ardori ut ꝗ prost̾nent no uũ militẽ
satis c̾tamĩs fore. nͨ eos oppinio refellit. oẽs san¬
nitiũ copie uet̾es noue q mõtes ꝓxiõs fuga capi¬
unt. eo romana dirigit᷑ aties. nec ꝗcꝙͣ satiꝰ tutĩ
loci uictis ẽ. ⁊ de ĩugis q̃ cepant fundunt᷑ iamq
una uoce oẽs potebãt pacẽ. Dũ tͥum mẽsium
frumento ĩꝑato ⁊ ãnuo stipendio ac singlis in
nulitẽ tuĩcis. ad senatũ patis oratores missi. Cõ¬
nelio ĩ sannio relict᷑: marti de ħnicis tͥumphans
ĩ urbem rediit. Statua q eq̃stris ĩ foro decceta ẽ
que añ tẽplum castoĩs posita est. Hnicoꝵ tribus
ppłis aletrinati ueturano ferentinati. qr mal¬
luetunt ꝙ cuũtatẽ suẽ leges reddite. cõnũbiũ¬
sum. Anagninis qr atma romaĩs ĩtulerãt ciui¬
tas sine suffragii latoẽ data. cõ cilia cõnubiaq
locuta ẽ ꝙ̃ ꝯsul bello sãnitiũ uouãt. ab eodẽ col¬

Expanded text:
consules legionum ardori, ut qui probe scirent nouum milconsules legionum ardori, ut qui probe scirent nouum milsatis certamini fore. nec eos opinio fefellit: omnes Samnitium copiae, ueteres nouaeque, montes proximos fuga capiunt. eo et Romana erigitur acies, nec quicquam satis tuti loci uictis est et de iugis, quae ceperant, funduntur; iamque una uoce omnes pacem petebant. tum trium mensum frumento imperato et annuo stipendio ac singulis in militem tunicis ad senatum pacis oratores missi. Cornelius in Samnio relictus: Marcius de Hernicis triumphans in urbem rediit statuaque equestris in foro decreta est, quae ante templum Castoris posita est. Hernicorum tribus populis, Aletrinati Uerulano Ferentinati, quia maluerunt quam ciuitatem, suae leges redditae conubiumsum. Anagninis quique arma Romanis intulerant ciuitas sine suffragii latione data: concilia conubiaquelocata est, quam consul bello Samnitium uouerat. ab eodem col
Abbreviated transcription (Latin):
transu̾sam hostiũ atiẽ atq alio c̾tamine occupatã
inuadit̃. Elamitãs sũmu flagiciũ fore si alterũ
ex̾citũ utͥusq uictorie cõpotem sinerẽt fi. Nec ad
se sui belli uindicarent decus. ꝙͣ impetu dederat
ꝓrũpit aciẽq ꝑ mediã ĩ castra hostiũ tendit ꝯ ua¬
cua defensonb cap̃ atq inoendit q̃ uͥ flagrançia
ma̾cianus miles ꝯspexit. et hostes ꝯspexere. tũ
passim fuga cepta sãnitiũ fic̾i̾. s oĩa optinet ce¬
des. nec ĩ nullã ꝑtem tutũ refugiũ ẽ. Ia. xxx.
milib. hostiũ cesis signũ receptu ꝯsules d̾derãt.
colligebãtq ĩ unũ copias ĩuioe int̾ se gt̾antes.
cũ repente ĩ se ꝓcũl hostiũ noue coħ̾tes que ĩ sup¬
plemĩtum st̾pte fũant. ĩtegͣuere cedem ĩ quas nec
iussu ꝯsũlũ ñ signo accepto uic̃tores nadũt malo ti¬
rocinio ĩstruendũ sannitẽ clamitãtes. Indulgẽt

Expanded text:
transuersam hostium aciem atque alio certamine occupatam transuersam hostium aciem atque alio certamine occupatam inuadit, clamitans summum flagitium fore, si alterum exercitum utriusque uictoriae compotem sinerent fieri nec ad se sui belli uindicarent decus. qua impetum dederat, perrumpit aciemque per mediam in castra hostium tendit et uacua defensoribus capit atque incendit. quae ubi flagrantia Marcianus miles conspexit et hostes respexere, tum passim fuga coepta Samnitium fieri; sed omnia obtinet caedes nec in ullam partem tutum perfugium est. iam triginta milibus hostium caesis signum receptui consules dederant collium repente uisae procul hostium nouae cohortes, quae in supplementum scriptae fuerant, integrauere caedem. in quas nec iussu consulum nec signo accepto uictores uadunt, malo tirocinio imbuendum Samnitem clamitantes. indulgent
Abbreviated transcription (Latin):
cis impeditõr eãt. oĩa itinera obsesẜant hosteᷤ
saltusꝙ ꝑuios ceꝑant ne sub ueĩ comeatrie
p̾sent. Neq ees cũ cotidie signa ĩ atiẽ ꝯsul
ꝓferret elice̾ ad c̾tam̃ pot̾at. satisꝙ appurebat
neq sannitẽ c̾tam̃ p̃sens nͨ tomanũ dilatõe
belli latutũ. Aduentꝰ Ma̾ci qui h̾nĩcis sũbactis
maturauit colege ueĩre a uxilio morã cͥta mĩs
hosti exemit. Nã ut qui ne alti quidẽ excitui
se ad c̾tam̃ ccedidissent pares ꝯiungi utiq pas¬
si duo ꝯsulares ex̾citꝰ niciꝰ c̾derent suꝑeẽ spei.
Adueĩente se ĩ ꝯposito agmine martiũ. ag¬
grediunt᷑. raptim elate sarcine ĩ mediũ. ⁊ ꝓu̾
tẽpus paciebat᷑ instructa acies.clamor pͥmũ
ĩ statiua platus deincõspettꝰ ꝓcul pulus tumł¬
tum ap̃ alt̾m ꝯsulẽ ĩ cast̾e fec̃. Hiisq ꝯfestĩ
arma cape iussis. raptiq eductis ĩ atie̾ militib

Expanded text:
cis impeditior erat. omnia itinera obsaepserant hostes cis impeditior erat. omnia itinera obsaepserant hostes saltusque peruios ceperant ne qua subuehi commeatus possent; neque eos, cum cottidie signa in aciem consul proferret, elicere ad certamen poterat, satisque apparebat neque Samnitem certamen praesens nec Romanum dilationem belli laturum. aduentus Marci, qui Hernicis subactis maturauit collegae uenire auxilio, moram certaminis hosti exemit. nam ut qui ne alteri quidem exercitui se ad certamen credidissent pares, coniungi utique passi duos consulares exercitus nihil crederent superesse spei, aduenientem incomposito agmine Marcium adgrediuntur. raptim conlatae sarcinae in medium et, prout tempus patiebatur, instructa acies. clamor primum in statiua perlatus, dein conspectus procul puluis tumultum apud alterum consulem in castris fecit; isque confestim arma capere iussis raptimque eductis in aciem militibus
Abbreviated transcription (Latin):
latia ⁊ sora p̈sidiaqr q̃ in hiis romana etãt ex¬
pugnata ⁊ ĩ captiuoꝵ cõpora militũ fede seuitũ.
Itaq eo .p. cõneliꝰ cũ ex̾citu missus. Marcio non
hostis.iã eĩ anagninis hernicisq aliis bellum
iussũ eãt dec̾nunt᷑. pͥmo ita oĩa opportuna loca
hostes int̾ ꝯsulũ castra int̾ceꝑunt. ut ꝑ uadem
expeditꝰ nũtius nõ posset. Et ꝑ aliquot dies
inc̾ti reꝵ oĩu suspensi ꝙ de statu alt̾ius ut̾q
.c̾. ag̾e̾t. romãq is metus man̾et. adeo ut oe̾s
iuniores sacram̃to addi gerẽt᷑. atꝙ ad subita reꝵ
duo iũsti setbent᷑ ex̾citus. Cet̾m he̾nicũ beilũ
fuit nichil usꝙͣ dictu dignũ. Auxit̾m castas ĩ¬
ira paucos dies exuti .xxx. diẽꝵ inducias ita
ut senatũ romã legatos mitr̾ent pacti sunt.
bimestii stipẽdio frum̃toꝙ et singłis ĩ militẽ
sum de h̾nicis erat. Hiis eã gentẽ ĩ deditõe
accepit. Et ĩ sannio alt̾ ꝯsui suꝑior iitib lo¬

Expanded text:
latia et Sora praesidiaque quae in his Romana erant expugnata et in captiuorum corpora militum foede saeuitum. itaque eo P. Cornelius cum exercitu missus. Marcio noui hostes—iam enim Anagninis Hernicisque aliis bellum iussum erat—decernuntur. primo ita omnia opportuna loca hostes inter consulum castra interceperunt ut peruadere expeditus nuntius non posset et per aliquot dies incerti rerum omnium suspensique de statu alterius uterque consul ageret, Romamque is metus manaret, adeo ut omnes iuniores sacramento adigerentur atque ad subita rerum duo iusti scriberentur exercitus. ceterum Hernicum bellum fuit: nihil usquam dictu dignum ausi, trinis castris intra paucos dies exuti, triginta dierum indutias ita ut ad senatum Romam legatos mitterent pacti sunt bimestri stipendio frumentoque et singulis in militem sum de Hernicis erat; isque eam gentem in deditionem accepit. et in Samnio alter consul superior uiribus, lo
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. ut maruani marsi. pelig̾ fecettani mictetẽt
rom̃a oratores pacis petende amiciciaq hiis populis
fedus petentib datũ. Eodem anno. cũ. flauiꝰ signũ
alius stciba patre lib̾tino humili fortuna ortus.cete¬
tũ callidus uir ⁊ facũdus edilis urbanꝰ fuit. In uenio
in quibdam annalib cũ appareret ⁊ dirib fuerit¬
queso ꝓ t̾buno edilem iuderet. Neq accepi nom̃q¬

Expanded text:
fuit, ut Marrucini Marsi Paeligni Frentani mitterent Romam oratores pacis petendae amicitiaeque. his populis foedus petentibus datum. eodem anno Cn. Flauius Cn. filius scriba, patre libertino humili fortuna ortus, ceterum callidus uir et facundus, aedilis curulis fuit. inuenio in quibusdam annalibus, cum appareret aedilibus fierique se pro tribu aedilem uideret neque accipi nom
Abbreviated transcription (Latin):
tbuno. pleb̾ int̾pellata. donͦ se censun addica¬
uit. in quibdam ãnalib ĩucĩo creatꝰ ꝯsul. Cũ
colege nouũ bellũ salentiũ hostes dec̾nerentur
rone m̃asit ut urbaĩs atrib opes augẽt. qñ bel
decus penes alios esset. Uoluminũ pronĩcie
faad penituit. młta sedũ p̃lia fecit. Aliq̾t ũbes
hostiũ ui apit. p̃de etat largitor et beĩg̾tatẽ
ꝑ st gratã comitate adiunabat militẽ ꝙ ãtib¬
his fec̃at et piculi ⁊ laboĩs auidũ. fabius ꝓ con¬
sul ad urbẽ alliffas cũ sannitiũ excitu signis
cõlatis cõflig̾.et mĩme ãbigua res fuit. fus
hostes atq ĩ castra ꝯpulsi. Nec castra forent
retenta ĩ exiguũ suꝑfuisset dici. Ante noctẽ
tñ sũt cͥcũsessa et nocte custodita. ne ꝗs clabi
posset. Post̾o die uix dũ luce c̾ta deditõ fieri
cepta ⁊ pacti qͥ sannitiũ forẽt ut cũ singulis

Expanded text:
abdicarit, in quibusdam annalibus inuenio. creatus consul, cum collegae nouum bellum, Sallentini hostes decernerentur, Romae mansit ut urbanis artibus opes augeret quando belli decus penes alios esset. Uolumnium prouinciae haud paenituit. multa secunda proelia fecit; aliquot urbes hostium ui cepit. praedae erat largitor et benignitatem per se gratam comitate adiuuabat militemque his artibus fecerat et periculi et laboris auidum. Q. Fabius pro consule ad urbem Allifas cum Samnitium exercitu signis conlatis confligit. minime ambigua res fuit; fusi hostes atque in castra compulsi; nec castra forent retenta, ni exiguum superfuisset diei; ante noctem tamen sunt circumsessa et nocte custodita ne quis elabi posset. postero die uixdum luce certa deditio fieri coepta et pacti qui Samnitium forent ut
Abbreviated transcription (Latin):
uidia mimicos spectauit. Cet̾m flauiu dix̾at
edilẽ forẽsis factio apii claudii censure uires nac¬
ta qui senatũ pͥꝰ lib̾tinoꝵ filiis lectis inquinau̾at
et postea ꝙͣ eã lectõem nemo tatã hũit nec ĩ cũia
adeptus etat q̃ spectauãt. etat opes urbanas hu¬
milib ꝑ oẽs trib diuisis foꝵ ut cãpũ co̾rupit. tã¬
tumꝙ fabii comitia ĩ dignitatis huetũt ut płiꝙ¬

Expanded text:
uidia inimicos spectauit.—ceterum Flauium dixerat uidia inimicos spectauit.—ceterum Flauium dixerat aedilem forensis factio, Ap. Claudi censura uires nacta, qui senatum primus libertinorum filiis lectis inquinauerat et, posteaquam eam lectionem nemo ratam habuit nec in curia adeptus erat quas petierat opes urbanas, humilibus per omnes tribus diuisis forum et campum corrupit; tantumque Flaui comitia indignitatis habuerunt ut p
Abbreviated transcription (Latin):
busq noctutno alt̾e colonie deducende. Cet̾m id ꝙ
baud disecrepat cõtumacia adu̾sus ꝯtẽpnentes humi¬
seabem suã nobiles c̾tauit Cuule ius repositũ in
renetralib põtificũ emulgauit. fastosq c̾ca foꝵ
m̃ albo ꝓposuit. ut qñ lege agi posset sciret᷑. Edem
concordie in area uulcam sũma ĩ uidia nobilium
dedicauit. Coactusq ꝯstensu ppłi cõneliꝰ ba̾batus
pontifex maxĩus u̾ba p̾ire. c̃ more maioro nega¬
tet nͥ ꝯsulũ aut imꝑatoꝵ posse tẽplum deditate.
Itaꝙ ex auctoritate senat᷑ latũ ad ppłm ẽ. ne ꝗs
feplum aram ue ĩ uissu senatꝰ aut t̾bunoꝵ plebci
ptis maioĩs dedicaret. Haud memorabilem rem
pnisi docum̃tũ sit adu̾sus suꝑbiã nobiliũ plebeie
ibtatis refe̾tam. Ad collegã egrũ uisendi causa
flauiꝰ cũ uẽisset. ꝯsen suꝙ nobiliũ adolescentiu
qui iͥ assidebãt ad sutrectũ ei nõ esset. curulẽ af¬
fetri sellã eo iussa ac sede honoris sui atixiõs in¬

Expanded text:
urno altero, altero coloniae deducendae. ceterum, id quod haud discrepat, contumacia aduersus contemnentes humilitatem suam nobiles certauit; ciuile ius, repositum in penetralibus pontificum, euolgauit fastosque circa forum in albo proposuit, ut quando lege agi posset sciretur; aedem Concordiae in area Uolcani summa inuidia nobilium dedicauit; coactusque consensu populi Cornelius Barbatus pontifex maximus uerba praeire, cum more maiorum negaret nisi consulem aut imperatorem posse templum dedicare. itaque ex auctoritate senatus latum ad populum est ne quis templum aramue iniussu senatus aut tribunorum plebei partis maioris dedicaret.—haud memorabilem rem per se, nisi documentum sit aduersus superbiam nobilium plebeiae libertatis, referam. ad collegam aegrum uisendi causa Flauius cum uenisset consensuque nobilium adulescentium, qui ibi adsidebant, adsurrectum ei non esset, curulem adferri sellam eo iussit ac sede honoris sui anxios in
Abbreviated transcription (Latin):
tona ueĩte. qͥ se cuũe hetnicũ dix̾at. seorsum
ĩ custodia hĩtus. Eos oẽs fabiꝰ rom̃a ad senatũ
misit. Et cũ q̃sitũ eẽt delectu an uoluntarii
ꝓ sannitib adu̾sus tomanos bellassẽt. ꝑ latinoᷤᷤ
ppłos custodiendi dant᷑.uissiq eã intega rẽ. noui
ꝯsules .p. cõncliꝰ aruina maciꝰ tͣmulus. hii eͥ
iam c̾ati erãt ad senatũ refẽre. id gͦ passi her

Expanded text:
um dixerat seorsus in custodia habitus; eos omnes Fabius Romam ad senatum misit; et cum quaesitum esset dilectu an uoluntarii pro Samnitibus aduersus Romanos bellassent, per Latinos populos custodiendi dantur, iussique eam integram rem noui consules P. Cornelius Aruina Q. Marcius Tremulus —hi enim iam creati erant—ad s
Abbreviated transcription (Latin):
die luce pͥma iuga cuminii mõtis tenebat. qn ore
agͣstium etriisto ꝵ cohortes reyente a princaipibus
tegionis eius ꝯcitate romanis occũrunt ade oite¬
posite ũ uindices p̃daro ꝓpe ip̃i p̃de fu̾it. Mesosi
fugats ꝙ late depopũlato agõ uctõ romanꝰ opulen

Expanded text:
die luce prima die luce prima agrestium Etruscorum cohortes, repente a principibus regionis eius concitatae, Romanis occurrunt adeo incompositae ut uindices praedarum prope ipsi praedae fuerint. caesis fugatisque his, late depopulato agro uictor Romanus opulen
Abbreviated transcription (Latin):
Natura agnomina ptincipum iñ populis accire
nequa int̾ colloquia insigni nota exhesitantes de¬
prehensi possent. iere pastorali habitu a grestib
telis falcibus cesisq binis armati. sed neque
comettiũ lingue nec uestis armoꝵ ue habitus
sic̃ eos texit ꝙ ꝙ ab otrebat ab fide quẽꝙͣ ext̾nũ
çiminos saltus inẗturos. usq ad cam̾tes umbros
penetrasse dicunt᷑. ibi qui essent fateri remanum
amicitiaꝙ atq inde cõi hospitio acceptum nũtiaie
fore si ea loca intrasset. iuuentutẽq cam̾tiũ ũbior
ĩ atmis ꝑatam impio fu turã. ħ cũ relata consuli
essent impedimentis pͥma uigilia p̃missis legionibi
p̾impedim̃ta ire iussis. ipem subsistit cũ eꝗtatu  luo
orta p̾tero die obeꝗtauit statoĩb hostiũ q̃ ex̃ saltum
disposite erãt ⁊ cũ satis diu tenuissi hostẽ ĩ cast̾ sesi
recep̃. põtaq alt̾a eg̾ssus añ nocte̾ agm̃ asseꝗt. p̾ter

Expanded text:
naturam ac nomina principum in populis accepere, naturam ac nomina principum in populis accepere, ne qua inter conloquia insigni nota haesitantes deprendi possent. iere pastorali habitu, agrestibus telis, falcibus gaesisque binis armati. sed neque commercium linguae nec uestis armorumue habitus sic eos texit quam quod abhorrebat ab fide quemquam externum Ciminios saltus intraturum. usque ad Camertes Umbros penetrasse dicuntur; ibi qui essent fateri Romanum amicitiaque atque inde comi hospitio acceptum nuntiare fore, si ea loca intrasset, iuuentutemque Camertium Umbrorum in armis paratam imperio futuram. haec cum relata consuli essent, impedimentis prima uigilia praemissis, legionibus post impedimenta ire iussis ipse substitit cum equitatu et luce orta postero die obequitauit stationibus hostium, quae extra saltum dispositae erant; et cum satis diu tenuisset hostem, in castra sese recepit portaque altera egressus ante noctem agmen adsequitur. postero
Abbreviated transcription (Latin):
Silua etat ciminia magͣ tum ĩ uiã atq otrenda
ꝙͣ nuꝑ fuere germanici saltus. Nulla ad eam
diem ne mercatoꝵ quidẽ abdita ea intraret auͥ
fere quisꝙͣ preter ducem ip̃m audebat aliis õĩb
cladis caudine non dum memoria aboleuerat.
Tum ex hiis qui adherant consul frẽm.M.fa¬
bium cesonem alii .c. claudium quidam mat᷑
cadem qua consulem genitũ tradũt. spetulatu
se iturum profesus breuiq omĩa alatur. Cete
educatus apud hostes etrũstis inde lictens eru¬
ditus erat. lingã q etrustam probe nouerat ab¬
eo auctores uulgoꝵ romanos pueros sicut nũc
grecis ita etcustis licteris erudiri solitos. sed ꝓ pꝰ
est uõ precipuum aliquid fuisse in eo qui se tam
audaci simulatõe hostibus ĩmiscuetit. ẜuus ei di¬
citur comes unus fuisse nutritus una eoq aud
ignatus lingue ciusdem. Nec quicꝙͣ alide profisci¬
scentes quã sũmatim regionis que in teda eãt.

Expanded text:
silua erat Ciminia magis tum inuia atque horrenda silua erat Ciminia magis tum inuia atque horrenda quam nuper fuere Germanici saltus, nulli ad eam diem ne mercatorum quidem adita. eam intrare haud fere quisquam praeter ducem ipsum audebat; aliis omnibus cladis Caudinae nondum memoria aboleuerat. tum ex iis qui aderant, consulis frater— M. Fabium , Caesonem alii, C. Claudium quidam matre eadem qua consulem genitum, tradunt—speculatum se iturum professus breuique omnia certa allaturum. Caere educatus apud hospites, Etruscis inde litteris eruditus erat linguamque Etruscam probe nouerateo auctores uolgo tum Romanos pueros, sicut nunc Graecis, ita Etruscis litteris erudiri solitos; sed propius est uero praecipuum aliquid fuisse in eo qui se tam audaci simulatione hostibus immiscuerit. seruus ei dicitur comes unus fuisse, nutritus una eoque haud ignarus linguae eiusdem; nec quicquam aliud proficiscentes quam summatim regionis quae intranda erat
Abbreviated transcription (Latin):
ab ic̃ttis missilibus quo çelerius manus consere¬
rent. stringerent gladiꝰ uadentes in hostem to¬
manus contra nunc tela nunc saxa quib eos
affatim. locus ip̃e armabat ingetem igit᷑ scuta
galee ꝙ ĩcte cum etiã quos non uulneta uerãt
turbarẽt neq subire etat facile ad piorem
pugnam neque missilia habebant quibus ent¬
nus rem ierent. stantes et expositos ad ictus cũ
iam satis nichil tegeret quosdam etiam pede de¬
fetentes fluctuantẽq et instabilem atiem redin¬
tegrato clamore strictis gladiis hastati et prin¬
cipes inuadunt. eum impetum nõ tuletũt ettu¬
sti. uctsio ꝙ signis fuga effusa castra repetũt
sed cquites romani p̃uecti ꝑ obliqua campi cum se
fugientib obtulissent omisso ad castra itinere mo.¬
tes petunt. Inde mermi pene agmine ac uexa¬
to uulneribus in siluam cuminã penetratũ. roma
ti potitur.tũ de ꝑsequendo hoste agittari ceptum.

Expanded text:
abiectis missilibus quo celerius manus consereabiectis missilibus quo celerius manus consererent stringerent gladios uadentes in hostem. Romanus contra nunc tela, nunc saxa, quibus eos adfatim locus ipse armabat, ingerere. igitur scuta galeaeque ictae cum etiam quos non uolnerauerant turbarent—neque subire erat facile ad propiorem pugnam neque missilia habebant quibus eminus rem gererent—stantes et expositos ad ictus cum iam satis nihil tegeret, quosdam etiam pedem referentes fluctuantemque et instabilem aciem redintegrato clamore strictis gladiis hastati et principes inuadunt. eum impetum non tulerunt Etrusci uersisque signis fuga effusa castra repetunt; sed equites Romani praeuecti per obliqua campi cum se fugientibus obtulissent, omisso ad castra itinere montes petunt; inde inermi paene agmine ac uexato uolneribus in siluam Ciminiam penetratum. Romanti potitur. tum de persequendo hoste agitari coeptum.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ duo conficent legittima sufragia nõ renũcian¬
do alto comitia differant᷑. ego te q̃ solus censor cͥ¬
ari nõ possit.solũ censurã gerere nõ patiat. Hec
taliaq cum dixisset p̃ndi censorem et ĩ uincła
duci uissit approbantib sex tribunis actõem. co¬
lege tres appellanti appio auxilio fuetũt. sũmaꝙ
iniudia oĩum ordinũ solus censurã gessit. Dũ ea
tome ietunt᷑. iam sutͥum ab etrustis obsidebatur.
cõsuliq fabio iũs montib ducenti ad ferendã opẽ
sotiis. tentandas ꝙ mumitões siqua posset aciẽs
hostiũ instructa occurit. Quoro ingentẽ multitu¬
dinẽ cũ ostenderet subiecta late planities consul
ut loco paucitatem suoꝵ adiuuaret et flectit pa¬
ululum inclinos agm̃. aspteta crant strata saxis̃¬
inde signa in hostẽ obuertit. etcusti oĩum pret¬
ꝙͣ multitudinis sue qua sola freti etant ĩ memo¬
tes prelium ineunt adeunt ractĩ et auide ute

Expanded text:
nisi duo confecerint legitima suffragia, non renuntianisi duo confecerint legitima suffragia, non renuntiato altero comitia differantur, ego te, qui solus censor creari non possis, solum censuram gerere nunc patiar.' haec taliaque cum dixisset, prendi censorem et in uincula duci iussit. approbantibus sex tribunis actionem collegae, tres appellanti Appio auxilio fuerunt; summaque inuidia omnium ordinum solus censuram gessit. dum ea Romae geruntur, iam Sutrium ab Etruscis obsidebatur consulique Fabio imis montibus ducenti ad ferendam opem sociis temptandasque munitiones, si qua posset, acies hostium instructa occurrit; quorum ingentem multitudinem cum ostenderet subiecta late planities, consul, ut loco paucitatem suorum adiuuaret, flectit paululum in cliuos agmen —aspreta erant strata saxis—inde signa in hostem obuertit. Etrusci omnium praeterquam multitudinis suae qua sola freti erant immemores proelium ineunt adeo raptim et auide, ut
Abbreviated transcription (Latin):
stitutum deo abnobilissimis antestibus eius sacͥ
ad ẜuoꝵ minist̾ium teligiosus censor deduxisti.
gens antiqͦtum onginib urb huiꝰ hospitio deoꝵ
urb eolustro capta est. emortuo colega .c. iulio
censore .l. papinius censor nec abiret magr̃atu.m.
corneliũ maluginẽsem colegã subrogauit ⁊ quãto
modestior illius cupiditas fuit. ꝙͣ tua api nec solus
nec ultra finitu lege tp̃s .l. papiriꝰ censurã iessit.
Tamen neminẽ inuenit qui se postea auctorez
sequeret. Om̃es deinceps censores post mortem
censoris colege se magrãtu abdicarũt. tenet qd̾
dies exit censure nec ꝙ colegat magratu abiit.
Nec lex nec pudor coheroet. uĩtutem in suꝑbiam.
in audatiã in contẽptu deoꝵ hornũq ponis. Ego
te appi claudi ꝓpistiꝰ magrãtus maiestate ac ue¬
recundia quẽ iessisti nõ mͦ manu uolatũ. s ne
uerbo quidem ĩ clem̃tiõni a me appellatũ uellẽ. S

Expanded text:
stitutum deo ab nobilissimus antistitibus eius sacri stitutum deo ab nobilissimus antistitibus eius sacri ad seruorum ministerium religiosus censor deduxisti, gens antiquior originibus urbis huius, hospitio deorum imus. urbs eo lustro capta est, quo demortuo collega C. Iulio censore, L. Papirius Cursor , ne abiret magistratu, M. Cornelium Maluginensem collegam subrogauit. et quanto modestior illius cupiditas fuit quam tua, Appi? nec solus nec ultra finitum lege tempus L. Papirius censuram gessit; tamen neminem inuenit qui se postea auctorem sequeretur; omnes deinceps censores post mortem collegae se magistratu abdicarunt. te nec quod dies exit censurae nec quod collega magistratu abiit nec lex nec pudor coercet: uirtutem in superbia, in audacia, in contemptu deorum hominumque ponis. ego te, Appi Claudi, pro istius magistratus maiestate ac uerecundia quem gessisti, non modo manu uiolatum sed ne uerbo quidem inclementiori a me appellatum uellem; sed
Abbreviated transcription (Latin):
timo ui̾e rex rome creat᷑ sit.Creatũ se dicet
ꝙ̃ semestri dictatura quẽ int̾ regno.uͦ. dietum
ꝯtentũ fore putos quẽ cliui figendi. haud lu¬
dor cã dictatorẽ audact̾ c̾es. que stollidos. ac
qui uitio c̾ati abierunt magrãtu. Qͥd ego
antiqua re petam. Nuꝑ intͣ .x. annos .c. me¬
miͦ dictator qr cũ q̃stiones seuenꝰ. ꝙͣ ꝗbusdã
potentib tutum erat ex̾cerat contagio eius
quo q̃ rebat ip̃a crimĩs obiectata ab inimitis
est. ut priuatus obuiam iret crimini dicta¬
tura se abdicauit. Nolo ego istã uite modestiã.
abietis.mͦ. ne excedas finitũ tẽpus satis est.
aut diem aut mĩsem censura eam diceret. tͥ¬
ennium inꝗt ⁊ sex m̃ses ultͣ ꝙͣ licet emilia¬
lege censuram gerã et solus geram. ħ quidẽ iam
regno simile est. an colegã subrogab̾ ꝙ̃ nec in
demortui quidẽ locũ subrogari fas est. Penitet enĩ
ꝙ antiquissimũ sollep̃ne et solum ab ip̃o cui fit in¬

Expanded text:
timo iure rex Romae creatus sit, creatum se dicet. timo iure rex Romae creatus sit, creatum se dicet. quem semestri dictatura, quem interregno quinque dierum contentum fore putes? quem claui figendi aut ludorum causa dictatorem audacter crees? quam isti stolidos ac qui uitio creati abierunt magistratu. quid ego antiqua repetam? nuper intra decem annos C. Maenius dictator, quia, cum quaestiones seuerius quam quibusdam potentibus tutum erat exerceret, contagio eius quod quaerebat ipse criminis obiectata ab inimicis est, ut priuatus obuiam iret crimini, dictatura se abdicauit. nolo ego istam in te modestiam;abieris, modo ne excedas finitum tempus. satis est aut diem aut mensem censurae adicere? triennium, inquit, et sex menses ultra quam licet Aemilialege censuram geram, et solus geram. hoc quidem iam regno simile est. an collegam subrogabis, quem ne in demortui quidem locum subrogari fas est? paenitet enim, quod antiquissimum sollemne et solum ab ipso, cui fit, in
Abbreviated transcription (Latin):
quã duo ex̾citꝰ. Aduentim̃ insedistis ħ que fe¬
nebas leges ħ que agranas semꝑ impugnauit.
ħ cõnũbia patrũ ⁊ pleb̾ int̾rump̃ ħ plebi ad cu¬
rules magrãtꝰ intꝰ obsessit. ħ est nom̃ multo ꝙͣ
tatore tot censores fuint nobilissimiꝙ fortissi¬
mi uin. Nemo eor .xii. tabłas legit. Nemo
oẽs sciuerũt ⁊ iõ emilie potiꝰ legi paruerĩt ꝙͣ¬
appi nõ teneĩ emilia lege ppłm an ppłm teneri
te unũ ex lege eẽ. tenuit emilia lex uolentes
ĩ te .pu. male facere posset iudicatũt. Cũ ita
finite potãtis mam̾cũ emiliũ principem etatiᷤᷤ
sue belli domiq eraniũ fecerant. Tenuit dein¬
ceps oñs censores int̾ c̾tum ãnoꝵ spatiũ tenet
.c. plauciũ colegã tuũ hisdem auspiciis. eodem
iure creatũ. an hc̃. nõ ut qͥ optimo iue̾ cẽsoꝵ
creatꝰ esse ppłs. creauit unͦ exep̃tꝰ es ĩ quo ħ
p̃cipitũ an singłãre ualeat. Quẽ tũ regem
sacrificior crees amplexus regͥ nom̃ ut qui op¬

Expanded text:
quam duo exercitus Auentinum insedistis; haec, quae fenebres leges, haec, quae agrarias semper impugnauit; haec conubia patrum et plebis interrupit; haec plebi ad curules magistratus iter obsaepsit. hoc est nomen multo quam tatore, tot censores fuerunt, nobilissimi fortissimique uiri, nemo eorum duodecim tabulas legit? nemo omnes sciuerunt et ideo Aemiliae potius legi paruerunt Appi, non teneri Aemilia lege populum? an populum teneri, te unum exlegem esse? tenuit Aemilia lex uiolentos dicarunt, cum ira finitae potestatis Mam. Aemilium , principem aetatis suae belli domique, aerarium fecerunt; tenuit deinceps omnes censores intra centum annorum spatium; tenet C. Plautium , collegam tuum iisdem auspiciis, eodem iure creatum. an hunc non, ut qui optimo iure censor creatus esset, populus creauit? tu unus eximius es in quo hoc praecipuum ac singulare ualeat? quem tu regem sacrificiorum crees? amplexus regni nomen, ut qui op
Abbreviated transcription (Latin):
tum cẽsure spatiũ tpt̾is etat. cũ.c̾. plaucius
colega eius magr̃a tu se abdicasset. nulla ui
cõpuli ut se abdicaret potuit .p᷑. sem ꝓniꝰ eãt
tribunꝰ pleb̾. qui finiende cẽsure int̾ legiptim᷑
tp̃s actõem susteꝑat. nõ ppłarem mag̃ ꝙ iustã.

Expanded text:
tum censurae spatium temporis erat, cum C. Plautius tum censurae spatium temporis erat, cum C. Plautius collega eius magistratu se abdicasset, nulla ui compelli ut abdicaret potuit. P. Sempronius erat tribunus plebis, qui finiendae censurae inter legitimum tempus actionem susceperat, non populare
Abbreviated transcription (Latin):
comania pͥm aties fuit añ sigͣ cͥcaq oẽs ceti¬
derũt. nullo umꝙͣ p̃lio fuge minꝰ nͨ pł cedis
fuisser. ni obstinatos morituros ꝯsules nox te¬
xisset. ita ut uictores pͥus ꝙ̃ uicti pugnandi
finẽ face̾nt.p̾ ocrasũ solis sigͫ receptui datũ
est. nocte ab utroq ĩ castra redditũ. Nec dem̃
ꝗtꝙͣ eo ãno rei memoĩa dig ͫ apud sutriũ iestũ
est. qr ex hostiũ ex̾citu pͥma tota acies deleta
uno plio fuat. subsidiaũs mͦ relictis uie ꝙ sa¬
tis eẽt ad castroꝵ p̃sidiũ. ⁊ apud romanos tã¬
tum uulner fuit ut plue̾s p̾ p̃liũ sa ucii deces¬
serint. ꝙͣ ceciderãt ĩ acie. fabius inseq̃ntis ã¬
ni. cõs. bellũ ad sutͥum excep̃. Colega fabio
.c. ma̾ciꝰ rutiliꝰ datus est. cet̾m̾ ⁊ fabius suple¬
mentũ ab roma abdux̃. ⁊ nouus ex̾titꝰ domo
plebe erat c̾tamen orit᷑. Appiꝰ daudiꝰ cen sor
cͥcũactis .x. et octo. m̃sib. ꝙ emilia lege fini¬

Expanded text:
 acies fuit, ante signa circaque omnes ceciderunt. nullo unquam proelio fugae minus nec plus caedis fuisset, ni obstinatos mori Tuscos nox texisset, ita ut uictores priusquam uicti pugnandi finem facerent. post occasum solis signum receptui datum est; nocte ab utroque in castra reditum. nec deinde quicquam eo anno rei memoria dignae apud Sutrium gestum est, quia et ex hostium exercitu prima tota acies deleta uno proelio fuerat subsidiariis modo relictis, uix quod satis esset ad castrorum praesidium, et apud Romanos tantum uolnerum fuit ut plures post proelium saucii decesserint quam ceciderant in acie. Q. Fabius , insequentis anni consul, bellum ad Sutrium excepit; collega Fabio C. Marcius Rutulus datus est; ceterum et Fabius supplementum ab Roma adduxit et nouus exercitus domo plebe erat,† certamen oritur. Ap. Claudius censor circumactis decem et octo mensibus, quod Aemilia lege fini
Abbreviated transcription (Latin):
patrib candoce armis insignes eos seorsũ ap¬
tare uiniꝰ dictitans cũ intullissent signa tur¬
bauit ordines et aut dubie impulit atiem
uͥtuti equites. aud legatoꝵ studia ducibus
cedunt. ⁊ nałius a dextro .p̃. decius ab leuo
cornu ambo cõsulates ad eꝗtes ĩ cornib po¬
traq cͥcum uasisset atiem et ad t̾rorẽ hostiũ
legiones romane redintegrato cla more intu¬
lissent gͣdum. Tum fuga ab sannitib cepta
Iam strage hoĩum armoꝵq insigum cãpi
repleri. Ac pͥmo pauidos sannites castͣ sua
accepere. Dem ne ea es tͥhumphauit. cuiꝰ
tͥumpho longe maxima spẽz captiua arma
p̃buere tantũ magͥficentie uisũ ĩ his ut au¬
ad foꝵ ornandum diui derent᷑. Inde natũ
mitiu dicit᷑. fori ornandi ab edilib cũ tẽse
duce̾ntur et romani ꝗdem ad honorẽ dñi
in signib arĩs hostiũ usi sed cãpam ab suꝑ¬
bia et odiũ sannitiũ gladiato tes ꝙ specta

Expanded text:
paribus candore armis insignes; eos se Orco macparibus candore armis insignes; eos se Orco mactare Iunius dictitans, cum intulisset signa, turbauit ordines et haud dubie impulit aciem.uirtuti equites aut legatorum studia ducibus cedunt. M. Ualerius a dextro, P. Decius ab laeuo cornu, ambo consulares, ad equites in cornibus potraque circumuasisset aciem et ad terrorem hostium legiones Romanae redintegrato clamore intulissent gradum, tum fuga ab Samnitibus coepta. iam strage hominum armorumque insignium campi repleri; ac primo pauidos Samnites castra sua accepere, deinde ne ea qutriumpho longe maximam speciem captiua arma praebuere. tantum magnificentiae uisum in his, ut auad forum ornandum diuiderentur. inde natum initium dicitur fori ornandi ab aedilibus cum tensae ducerentur. et Romani quidem ad honorem deum insignibus armis hostium usi sunt: Campani ad superbiam et odio Samnitium gladia
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ et sinstcũ ctus. ocrea tectũ galce tͥsta
autatie militib u̾si colotes argentatis lĩtee
candide hu dexterũ cornu datum. illi ĩ simstͦ¬
cornu cõsistant. Notus iã romanis appaͣtus
ĩsignium armoꝵ fu̾at doctiq aducib erant
hotidum militẽ esse debẽ. nõ celatũ auro et
argento.sed ferro et aĩs freto quippe illa p̃dam
uerꝰ qͣm arma eẽ. nitentia añ rem defortia
int̾ sanguinẽ ⁊ uulna uͥtutem esse militis de¬
cus. et oĩa illa uictonã sequi et ditem hostem
ꝙͣ nis panꝑis uictoris p̃miũ esse his cursor
uocib instinctos milites ĩ p̃lium ducit. dextͦ
ip̃e cornu ꝯsistit sinistro p̃fecit mag̃ equitũ
simł est concutsũ. Ingens fuit cũ hoste c̾ta¬
men nõ segniꝰᷤ intꝰ dictatorẽ et magrm̃ etum
ab utraq ꝑte uictona inciꝑet. ptior forte xn¬
mius comouit hostem leno dextum cõnui sacͣta
more sannitiũ milites eoq candida ueste et

Expanded text:
mentum et sinistrum crus ocrea tectum. galeae crismentum et sinistrum crus ocrea tectum. galeae crisauratis militibus uersicolores, argentatis linteae candidae. his dextrum cornu datum: illi in sinistro consistunt. notus iam Romanis apparatus insignium armorum fuerat doctique a ducibus erant horridum militem esse debere, non caelatum auro et argento sed ferro et animis fretum: quippe illa praedam uerius quam arma esse, nitentia ante rem, deformia inter sanguinem et uolnera. uirtutem esse militis decus: et omnia illa uictoriam sequi et ditem hostem quamuis pauperis uictoris praemium esse. his Cursor uocibus instinctos milites in proelium ducit. dextro ipse cornu consistit, sinistro praefecit magistrum equitum. simul est concursum, ingens fuit cum hoste certamen, non segnius inter dictatorem et magistrum equitum ab utra parte uictoria inciperet. prior forte Iunius commouit hostem, laeuo dextrum cornu, sacratos more Samnitium milites eoque candida ueste et
Abbreviated transcription (Latin):
tur propugnatorib signa. fit ex sdã pͥma acies
ab ultimis. Deinde subsidiis cietur miles. a¬
deoq ad ultimũ labons ac ꝑiculi uentũ est.
ut equites romani omissis equis ad ꝓximos
ordines ꝑcditum ꝑ arma ꝑ corpora euaserint.
Ea uelut noua int̾ fessos exorta acies turba¬
uit signa etcuscoꝵ. secuta dem̃ impetu eoꝵ
ut cũq affecta erat ceta multitudo tandem
ꝑtumpit ordines hostiũ. Tunc uinci ꝓstina
opes. cesum macie ꝙ ruboris fuit. castͣ eo ĩ¬
petu capta direptaꝙ. Pari subinde peticulo
gloneq euentu bellum in sannitib eaͣt. qui
pret̾ cet̾os belli apparatꝰ ut acies sua fulgeret
nonis armoꝵ insignib fecetũt. Duo excitus
erant scuta alt̾ius auto alt̾ius argẽto celaut¬
tunt. forma erat scuti sũmũ lati̾ ꝙͣ pectus
atq humi tegũt᷑. fastigio equał cadiniu cu¬
neatior mobilitatis causa. spõgia pectori tegu¬

Expanded text:
tur propugnatoribus signa, fit ex secunda prima acies. tur propugnatoribus signa, fit ex secunda prima acies. ab ultimis deinde subsidiis cietur miles; adeoque ad ultimum laboris ac periculi uentum est ut equites Romani omissis equis ad primos ordines peditum per arma, per corpora euaserint. ea uelut noua inter fessos exorta acies turbauit signa Etruscorum; secuta deinde impetum eorum, utcumque adfecta erat, cetera multitudo tandem perrumpit ordines hostium. tunc uinci pertinaopes; caesum in acie quod roboris fuit: castra eo impetu capta direptaque. pari subinde periculo gloriaeque euentu bellum in Samnitibus erat, qui, praeter ceteros belli apparatus, ut acies sua fulgeret nouis armorum insignibus fecerunt. duo exercitus erant; scuta alterius auro, alterius argento caelauerunt; forma erat scuti: summum latius, qua pectus atque umeri teguntur, fastigio aequali; ad imum cuneatior mobilitatis causa. spongia pectori tegu
Abbreviated transcription (Latin):
a martio ꝯsule ueterib militib in aciẽ copias e¬
duxit .M. nec hostes detractare nisi pugnã instͥcͥ¬
tos. Dem̃ armatosꝙ cũ ab neutͥs preliũ incipet
nox opp̃sit quieti aliꝙͣ diu nec suis defidentes ui¬
tibus nec hostem spernẽtos statiua ĩ proyinquo
habuere. Nam et cũ umbroꝵ ex̾citu acie depu¬
gnatũ est. fusi tam̃ mẽ mag̃ ꝙͣ cesihostes qui ac
ceptam acrit̾ nõ toleratunt pugnã et ad uadimo¬
nis lacũ etrusti lege sactata coacto excitu cũ uir
iuꝵ legisset quãtis nũꝙͣ alias antea simul copiiᷤᷤ
simul aĩs dimicarũt. tantosꝙ iratũ certanue
iesta res est. ut ab neutra ꝑte emissa sit̃ tela
gladiis pugna cep̃. et accerime comissa ipso
cettamine ꝙ aliquãdu anceps fuit acrensa
est ut nõ cũ etcustis totiens uictis s cũ aliqͦ
noua gente udetet᷑ dimicatõ eẽ. nł ab ulla
ꝑte mouet᷑ fuge. cadũt añ signatu ⁊ ne uidẽ¬

Expanded text:
a Marcio consule ueteribus militibus in aciem copias ea Marcio consule ueteribus militibus in aciem copias eduxit. nec hostes detractare uisi pugnam. instructos deinde armatosque, cum ab neutris proelium inciperet, nox oppressit. quieti aliquamdiu nec quis diffidentes uiribus nec hostem spernentes, statiua in propinquo habuere. †nam et cum Umbrorum exercitu acie depugnatum est; fusi tamen magis quam caesi hostes, quia coeptam acriter non tolerarunt pugnam; et ad Uadimonis lacum† Etrusci lege sacrata coacto exercitu, cum uir uirum legisset, quantis nunquam alias ante simul copiis simul animis dimicarunt; tantoque irarum certamine gesta res est ut ab neutra parte emissa sint tela. gladiis pugna coepit et acerrime commissa ipso certamine, quod aliquamdiu anceps fuit, accensa est, ut non cum Etruscis totiens uictis sed cum aliqua noua gente uideretur dimicatio esse. nihil ab ulla parte mouetur fugae; cadunt antesignani et, ne nuden
Abbreviated transcription (Latin):
conuenientem mãdatis. Consul demissis in tet¬
ram oculis tacitus ab incertis quidnã acturus
esset legatis recessit. Nocte de mñ silentio ut mos
.l. papiriũ dictatorem dixit. Cui cũ ob animum
egregiũ uictũ legati grãs agerent obstinatũ silẽ¬
tium obtinuit. ac sine responso ac mentione fcĩ
sui legatos dimisit ut appareret insigẽ dolorem
cõprimi animo ingenti. Papirius iuniũ bubul¬
cum mag̃. equitũ dixit. atq ei legem curiatam
de Imperio ferenti triste om̃e dien difidit. qua¬
id efficiat cutia fuit prinapium duab iñsignis
cladib capte urbis ⁊ caudine pacis ꝙ utroq an¬
no ciꝰdem curia fuerat. Principium macer licinꝰ
uandam eam curram facit. dictator postero die
auspiciis repetitis ꝑtulit legẽ et profectus cũ le¬
gionib ad terretem traducti siluam ciminiã exẽ¬
citus nuꝑ striptus ad longulã ꝑuenit acceptisꝙ

Expanded text:
conuenientem mandatis, consul demissis in terconuenientem mandatis, consul demissis in terram oculis tacitus ab incertis quidnam acturus esset legatis recessit; nocte deinde silentio, ut mos est, L. Papirium dictatorem dixit. cui cum ob animum egregie uictum legati gratias agerent, obstinatum silentium obtinuit ac sine responso ac mentione facti sui legatos dimisit, ut appareret insignem dolorem ingenti comprimi animo. Papirius C. Iunium Bubulcum magistrum equitum dixit; atque ei legem curiatam de imperio ferenti triste omen diem diffidit, quod Faucia curia fuit principium, duabus insignis cladibus, captae urbis et Caudinae pacis, quod utroque anno eiusdem curiae fuerat principium. Macer Licininandam eam curiam facit. dictator postero die auspiciis repetitis pertulit legem; et profectus cum legionibus ad terrorem traducti siluam Ciminiam exercitus nuper scriptis ad Longulam peruenit acceptisque
Abbreviated transcription (Latin):
potãtem nõ faciat/ obuius hiis consul fait. dimi¬
catum ptelio utrimq atroci atq in certo euentu
est. et cum ancess cedes fuisset. aduersa tamen
rei fama in comanos uertit ob amissos quosdam
equestris ordinis tribunosꝙ militũ atq nũlega¬
tum et ꝙ insigͤ maxie fait consulis ip̃ius uul¬
nus. Eb ħ etiam auc fama ut solet ingens t̾ror
patres inuasit. dictatorẽq dici placebat.Ne qͥn
cursor papirius diceret᷑ in quo tamen sũma reibel¬
lice ponebat᷑. dubiũ cuiꝙͣ erat. sed nec in sanniũ
nunciũ ꝑfem om̃ib infensis tuto posse nec uiu̾e
mãciũ consulem satis fidebant. Alter consul fa¬
bius infestus priuatim papitio erat que ne ira
obstaret bono publico legates ex cõsulariũ numͬo
mittendos ad cũ senatus censuit. qui sua quoq cũ
nõ publica solum auctoritate mouerent ut memo¬
riam simlatiũ patrie mitteret profetti legati ad

Expanded text:
potestatem non faciat. obuius iis consul fuit. dimipotestatem non faciat. obuius iis consul fuit. dimicatum proelio utrimque atroci atque incerto euentu est et, cum anceps caedes fuisset, aduersae tamen rei fama in Romanos uertit ob amissos quosdam equestris ordinis tribunosque militum atque unum legatum et, quod insigne maxime fuit, consulis ipsius uolnus. ob haec etiam aucta fama, ut solet, ingens terror patres inuasit dictatoremque dici placebat; nec, quin Cursor Papirius diceretur, in quo tum summa rei bellicae ponebatur, dubium cuiquam erat. sed nec in Samnium nuntium perferri omnibus infestis tuto posse nec uiuere Marcium consulem satis fidebant. alter consul Fabius infestus priuatim Papirio erat; quae ne ira obstaret bono publico, legatos ex consularium numero mittendos ad eum senatus censuit, qui sua quoque eum, non publica solum auctoritate mouerent ut memoriam simultatium patriae remitteret. profecti legati ad