comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quo pr̃ãbitur. ut sabino pla¬
cuit. ¶Usus fructus mͥseruilogatꝰ
est. isq cumco uti frui desissem. liber
ẽẽ iussus est deinde ego abhĩde exti¬
mationem legati tuli nichomagise¬
um liberum fore sab.R̾. Namq ui
remheam conditionem autemeius
libritatis eandem mancit itaut mor¬
tis mee aut capitis diminutõẽ int̾uen¬
tu liber futimuis eẽt.
luuo eo decidit uel deusta est. usum
fructum deberiextunaiit. ccͣ aũ nõ
itrmiuns est. si insule usufiuctulega¬
ẽẽ i si cyphorum usus fructus legatꝰ
licet enim pristinaqͣntas ꝙyphoꝵ resti¬
tuta sit. non tñ illos eẽ quorumusitᷤ
fructus legatus sit. ¶ Stipulatus
sum decitio fundum coruelianumi.
detracto usu fiuctu titiꝰ decesũt. Que¬
situm est quid mͥ hr̃ eius prãre oꝑt:

Expanded text:
hoc quoque praestabitur, ut Sabino placuit.Usus fructus serui mihi legatus est isque, cum ego uti frui desissem, liber esse iussus est: deinde ego ab herede aestimationem legati tuli: nihilo magis eum liberum fore Sabinus responditrem habeam, condicionem autem eius libertatis eandem manere, ita ut mortis meae aut capitis deminutionis interuentu liber futurus esset. uiuo eo decidit uel deusta est: usum fructum deberi existimauit. contra autem non idem iuris esse, si insulae usu fructu legaesse, et si scyphorum usus fructus legatus licet enim pristina qualitas scyphorum restituta sit, non tamen illos esse, quorum usus fructus legatus sit.Stipulatus sum de Titio fundum Cornelianum detracto usu fructu: Titius decessit: quaesitum est, quid
Abbreviated transcription (Latin):
płos ue fundos accpi iuliciũ finiũre¬
gundoꝵ pͭ. ut puta singulipłiũ fim¬
nũ regundoꝵ actio n ĩ agͥs uectigali
b unt̾ eos quiusum fructũ hñt i fr¬
utuãiũ. ⁊ dñm ꝓpͥietatis uicini fun
di untereoe qͥ uire pignõis possidẽt¬

Expanded text:
es pluresue fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli plurium regundorum actio et in agris uectigalibus et inter eos qui usum fructum habent uel fructuarium et dominum proprietatis uicini fundi et inter eos qui iure pignoris possident
Abbreviated transcription (Latin):
inde pr̃antur. s añiipicium ꝑcepti
bona fide ꝑcepit. ilutͣri eum oportet
sieos consampsit. aut mala fide et
odicie oportet. ¶ N isiquis iudi
cũ pareat insuccidenda arbore uel
eclifino infine põito deponendo. ꝑ¬
temue euis condempnabr. ¶Si
dicantur t̾mini deiecti uł exarati.
uidex qui decrimine cognoscit: ĩ de
finib cognoscere potest. ¶si alt̃ fũ¬
gis fundo qͣm ꝑ sonis adiudicari. ꝑ¬
tes intelliguntur. hͥ aũ cũ fit adiudi¬
catio plurib unusquisq portõnẽ

Expanded text:
ntur: sed ante iudicium percepti bona fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumpsit, aut mala fide, et condici oportet.Sed et si quis iudici non pareat in succidenda arbore uel aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur.Si dicantur termini deiecti uel exarati, iudex, qui de crimine cognoscit, etiam de finibus cognoscere potest.Si alter fungis fundo quam personis adiudicari fines intelleguntur: hic autem cum fit adiudicatio pluribus, unusquisque portionem
Abbreviated transcription (Latin):
cumiq dñium ĩ eoloco uidex compe¬
tit. ¶ Iniuditio finium regundoꝵ
ter est siquis aliqmutilitatẽ ex coloco
iniq̃ dampnatio eo nomĩ fiet. ¶S
isimensor ab alt̾o solo ꝯductussit.
⁊ dempnatio erit faciendieiꝰ. qmñ
oduxit in ꝑtem mercede. ¶ Post
litẽ autẽ ꝯtestatã ĩ fructis uemient

Expanded text:
minium in eo loco iudex compererit. In iudicio finium regundorum si quis aliquam utilitatem ex eo loco inique damnatio eo nomine fiet. sed et si mensor ab altero solo conductus sit, condemnatio erit facienda eius, qui non conduxit, in partem mercedis.Post litem autem
Abbreviated transcription (Latin):
arbores quis inconfinio anedificium
ponat. ¶ Iudicifiniũ regundoꝵ per¬
mittitur. ut uͥ non possit dirmere fi¬
nes adiudicatione ꝯtrou̾siã darnnat.
s si forte amouende ueterisobscurita¬
tis grã ꝑaliam regionẽ fines dirig̾e
uidex uelit. potest hoc facere. ꝑ adiu¬
Dicationẽ i ꝯtẽpnationẽ.
aiꝰ. Ruii. Quocãu opꝰ est ũex alten¬
uttruis p̾chio. alii aduidicand̾ it. Qͦ
nomĩe is cui adiudicatur. inuicem ꝓ
eo quo ei adiudicatur. certa pecunia
condempnandꝰẽ¬

Expanded text:
arbores quis in confinio an aedificium ponat.Iudici finium regundorum permittitur, ut, ubi non possit dirimere fines, adiudicatione controuersiam dirimat: et si forte amouendae ueteris obscuritatis gratia per aliam regionem fines dirigere iudex uelit, potest hoc facere per ‹ad›iudicationem et condemnationem.ale.Quo casu opus est, ut ex alterutrius praedio alii adiudicandum sit, quo nomine is cui adiudicatur in uicem pro eo quod ei adiudicatur certa pecunia condemnand
Abbreviated transcription (Latin):
suonoĩe extitortenebr̃. Culpe .s. sue qui tales
adhibuit. ⁊ dõ sidecesserit ñ releuabit᷑.
S̾uoꝵ aũ suoꝵ noĩe noxali d̾taxat tengt᷑.
siã cũ auenos adhib explorare eũ oꝑtetcꝰ fid̾i
instruendãnauẽ adhubi̾t. SSipłes naũ

Expanded text:
suo nomine exercitor tenetur, culpae scilicet suae qui tales adhibuit: et ideo et si decesserint, non releuabitur. seruorum autem suorum nomine noxali dumtaxat tenetur: nam cum alienos adhibet, explorare eum oportet, cuiusinstruendam nauem adhibuerit. Si plures nauem
Abbreviated transcription (Latin):
błarius mcedẽ accipiũt. nõ ꝓcꝰtodia s nau¬
ta u̾ticiat uectores. caupo: nt uiatores ma¬
n̾e incaupona patiat᷑. stabłãnis uͭ ꝑmittat
ium̃ta ap̃cũ stabulari. ⁊ tn custodie nõie
tenent᷑. ã fullo isartinator ñ pcto dia s

Expanded text:
bularius mercedem accipiunt non pro custodia, sed nauta ut traiciat uectores, caupo ut uiatores manere in caupona patiatur, stabularius ut permittat iumenta apud eum stabulari: et tamen custodiae nomine tenentur. nam et fullo et sarcinator
Abbreviated transcription (Latin):
bu̾it ad hͨ litigiopendente pͭ p̾sente
potest. ¶Si ab alt̾a diuntaxat ꝑ¬
te hĩclis m̃tio cam prehensa fu̾it co¬
ꝓmissum soluetur. morte cꝰuis ex li¬
tigatorib sicut souui̾et᷑ alt̾omortuo.

Expanded text:
buerit adhuc litigio pendente, potest praesente  iubere potest. Si ab altera dumtaxat parte heredis mentio comprehensa fuerit, compromissum soluetur morte cuiusque ex litigatoribus, sicut solueretur altero mortuo,
Abbreviated transcription (Latin):
est. non ad qualitatem utendi.
sumpturum ex nanceclua in uinea
sumpturum. dimine fundum dete
nonpossent eas ced̾e.¬
toꝵ deiedis usq adusumsirum nuille
posse usn fructuarium ferce labeo
ait nec materia eum ꝓlignousurum
si ht̃ ũ utatur ligno. qͣm sñiam puto
ueram. alioq̃uin ⁊ si totusagersit hõ
casum passus om̃s arbores auferret fru¬
ctuarius. Materiam tamen ip̃m suc¬
cidere qͣmtum ad uille refectionem pu¬
tat posse. qũead̾i calcem inquid crq̃¬
re: uł arenamfod̾e alid aliud uequid
edifiti o nec̃c̃m sumere. ¶ Nauis u¬
su fructu legato. nauigatum intitẽ¬
dam puto. licet naufragii ꝑiculum
imineat. Nauis i enim ad hoc ꝑatur:
quilocat utitur. ⁊ qui uend̾ utitur. s
isi alii pcaio conceclat. ł donat puto

Expanded text:
est, non ad qualitatem utendi. sumpturum: ex non caedua in uineam sumpturum, dum ne fundum deternon posse eas caedetorum deiectis usque ad usum suum et uillae posse usufructuarium ferre Labeo ait: nec materia eum pro ligno usurum, si habeat unde utatur ligno. quam sententiam puto ueram: alioquin et si totus ager sit hunc casum passus, omnes arbores auferret fructuarius: materiam tamen ipsum succidere quantum ad uillae refectionem putat posse: quemadmodum calcem, inquit, coquere uel harenam fodere aliudue quid aedificio necessarium sumere. Nauis usu fructu legato nauigandum mittendam puto, licet naufragii periculum immineat: nauis etenim ad hoc paratur, qui locat, utitur et qui uendit, utitur. sed et si alii
Abbreviated transcription (Latin):
ł .u. isabinus ꝓbat. ¶ Nonsolum
autem siego locauero retineo usum
fructum. d si alius negotium ineũ
quid tñ sinon locauero s absente⁊
ignorante me ne gotiumineum ge¬
rens utatur quis et finatur. nichomi¬
tat. Si fugitiuꝰ in quo nĩs usus fructus
est stipuletur a liquid ex remea: uel ꝑ
tradictionem accipiati an lc ipsum

Expanded text:
 ex Sabino probat. non solum autem si ego locauero, retineo usum fructum, se‹d› et si alius negotium meum quid tamen si non locauero, sed absente et ignorante me negotium meum gerens utatur quis et fruatur? nihilo mitat, si fugitiuus, in quo meus usus fructus est, stipuletur aliquid ex re mea uel per traditionem accipiat: an per hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ instrum̃tum agͥ. ut finito usufruc¬
tu dño restituatur. Instrum̃ti autem
sructum hr̃e debet. uendenclitñ ius nõ¬
ht̃. Namrisi fundi usus fructus fuerit
legatus ⁊ sit ager uñpalo. infund̾ cꝰ
usus fructus legatus est. solebat pr̃fa
fructuarium hactenus ntiposse. nõ
ex eo uencat isiforte saliciieius uł
silue palaris. uel a runcdinetiusus fr¬
uctus sit legat᷑us. tunc eñriuendere pͭ.
Nam itrebatus scrib. ut nuco siluam
ceduam iarundinctum. posse fructu¬
arium cedere. sicut pr̃ fanuł. cedebat. li

Expanded text:
quasi instrumentum agri, ut finito usu frucquasi instrumentum agri, ut finito usu fructu domino restituatur. Instrumenti autem fructum habere debet: uendendi tament. nam et si fundi usus fructus fuerit legatus et sit ager, unde palo in fundum, cuius usus fructus legatus est, solebat pater fructuarium hactenus uti posse, ne ex eo vendat, nisi forte salicti ei vel silvae palaris vel harundineti usus fructus sit legatus: tunc enim et vendere potest. nam et Trebatius scribit silvam caeduam et harundinetum posse fructuarium caeder
Abbreviated transcription (Latin):
nas hẽat uł lapides cedere uelit. uł
creti fodinas hãt. uł harenas omnib¬
b hiis usurum sab̃ ait. qiͣ bonum pa¬
trem familias qmͣ sententiam putoue¬
ram. S isi metalla post usum fructũ
legatum sint inuenta cum tocius agri:
retinquatur usus fuidus. non ꝑtium
cortinentur in legato. huic uitims
tractus est. qui solet in eoqui accessit
tractari. ⁊ placuit allumonis quoq u¬
sum fructum ad frutuarium ꝑtinere.
¶S si insula uixͣ funclum influmĩe
natasit eiꝰ usum fructum ad fructu¬
fundum cuiꝰusus frnctus ad te ñꝑtineat.
Que sententia non est sine rõne. Nã
u̾latẽt incrementum ⁊ usufructus au¬
getur uͥ aũ apparet sepeͥratuz. fructu¬
arionon accedit. ¶Aucupioꝵ qg i
uenatõnum rectlitum cassius ait.
ł .ix. uiris ciuił. ad fructuarium ꝑtin̾e.
gͦ: ⁊ piscationunt. semmarios anten
fructus puto ad fruduarium ꝑtinere.
at. Debet tamen conserencl agricã:
sciuii. rium ꝑatum semper renouãe

Expanded text:
nas habeat et lapidem caedere velit vel cretifodinas habeat vel harenas, omnibus his usurum Sabinus ait quasi bonum patrem familias: quam sententiam puto veram. Sed si haec metalla post usum fructum legatum sint inventa, cum totius agri relinquatur usus fructus, non partium, continentur legato. Huic vicinus tractatus est, qui solet in eo quod accessit tractari: sum fructum ad fructuarium pertinere. sed si insula iuxta fundum in flumine nata sit, eius usum fructum ad fructufundum, cuius usu‹s› fructus ad te non pertineat. quae sententia non est sine ratione: nam ubi latitet incrementum, et usus fructus augetur, ubi autem apparet separatum, fructuario non accedit. Aucupiorum quoque et uenationum reditum Cassius ait libro octauo iuris ciuilis ad fructuarium pertinere: ergo et piscationum. Seminarii autem fructum puto ad fructuarium pertinere iat: debet tamen conserendi agri causa seminarium paratum semper renouare
Abbreviated transcription (Latin):
nec eclificumi licere dominote inuito
alterius tollere. sicutinec aree usufr¬
uctu legato pot̾ inarea edificium põ¬
ni. qm sententiamputo ueram. ¶ Ql¬
niam gͥ om̃s fructuster: ad eum ꝑtiñ¬
ent. reficere quoq eumedes ꝑ arbitr̃¬
nus tam̃ut sarta tecta putat. hẽat eS
quatamen uetustate corruisent. ne¬
utrum cogi reficere. S sihr̃s refecerit.
passurumusu fructuariumuti. Unde
celsus demõ. sartatecta hũdiquerit.
siqͣuetustate corruerunt reficere non
legato ut putastipentiiumuł tributũ.
uł salariumuł alimenta ab ẽo relicta.
rei ꝑ arbitrum cogireficere. qũẽ adra ib̃
serere cogitur arbores ⁊ aristo ait hec
uera eẽ. ¶Nerat̾ins autemł .iii. m̃bͣ¬
narum ait. non posse fructuarium ꝓ¬
hiberi. quo mimis reficiat qr nec ara¬
re ꝓhiber pot̾. aut colere. neqͥ solum

Expanded text:
edificium licere domino te inuito altius tollere, sicut nec areae usu fructu legato potest in area aedificium poni: quam sententiam puto ueram. Quoniam igitur omnis fructus rei ad eum pertinet, reficere quoque eum aedes per arbitrunus tamen, ut sarta tecta habeat: si qua tamen uetustate corruissent, neutrum cogi reficere, sed si heres refecerit, passurum fructuarium uti. unde Celsus de modo sarta tecta habendi quaerit, si quae uetustate corruerunt reficere non legato: ut puta stipendium uel tributum uel salarium uel alimenta ab ea re relicta. per arbitrum cogi reficere, quemadmodum adserere cogitur arbores: et Aristo notat haec uera esse. Neratius autem libnarum ait non posse fructuarium prohiberi, quo minus reficiat, quia nec arare prohiberi potest aut colere: nec solum
Abbreviated transcription (Latin):
omnino ꝙ uenditor moia non fr̃a con¬
sequi potuit. ułliti si negotiator fuit.
ip̾cio soluto ex m̾cib. pluqͣm usuris
querere potint. de senus ex portandis¬
tractus setuus ne ali uemient ut¬
uendidit in ea canditio Co¬
ne est ut possit legem remi uamnm
inquit securitatem custoditur lex:
ne periculum subeat.

Expanded text:
omnino, quod uenditor mora non facta conomnino, quod uenditor mora non facta consequi potuit, ueluti si negotiator fuit et pretio soluto ex mercibus plus quam ex usuris quaerere potuit. DE SERUIS EXPORTANDIStractus seruus, ne aliquo uendidit in ea condicione est, ut possit legem remittere, mini enim, inquit, securitatem custoditur lex, ne periculum subeat.
Abbreviated transcription (Latin):
Dmp̃.ł. Illud sciendum ẽ cummorã
emptor adhibere cepit: iam uonculpã
sed dolum malum tantum prãndum
auendur. auenditore. ꝙ si ꝑuenditorẽ
⁊emptorem mora fu̾it. labeo quidem
scribit. emptoripotus nocere qͣm uen¬
ditori moram adi. ad hibitam. d ui¬
dend̾ est ue posterior mora damꝑnosa ¶¬
eisit. Quid enim siit̾pellau̾o uendi.¬
torem: ⁊ nonded̾it id ꝙ emeram. deiñ
postea offerente illo: ego non acceꝑim
sane ħcãu nocere mͥ deberet. S si ꝑẽp¬
torem mora fuisset deiñcum omnia ĩ
tegra ẽent. uenditor moram adhibu̾it
cum posset se ab soluere equum est.
posteriorem moram uenditori noceres
cãm uenditor uontenebitur. Si nich̾
aliud conuenit qm ut hĩtationes .ẜ.
defincti uoluntatem suꝑ p̾cium lib̾tis
pr̃arentur. ¶ Ante p̾cium solutũ
dominii qõne mota. p̃cium eniptor
soluere non cogetur nisi fide uissores
ydonei auenditore euis euictionis of
emptor inp̾cio soluendo moram fecit:
usuras dunitaxat pr̃abit. non om̃e

Expanded text:
m.Illud sciendum est, cum moram emptor adhibere coepit, iam non culpam, sed dolum malum tantum praestandum a uenditore. quod si per uenditorem et emptorem mora fuerit, Labeo quidem scribit emptori potius nocere quam uenditori moram adhibitam, sed uidendum est, ne posterior mora damnosa ei sit. quid enim si interpellauero uenditorem et non dederit id quod emeram, deinde postea offerente illo ego non acceperim? sane hoc casu nocere mihi deberet. sed si per emptorem mora fuisset, deinde, cum omnia in integro essent, uenditor moram adhibuerit, cum posset se exsolvere, aequum est posteriorem moram venditori nocere. causam venditori non tenebitur, si nihil aliudefuncti uoluntatem super pretium libertis praestarentur.Ante pretium solutum dominii quaestione mota pretium emptor soluere non cogetur, nisi fideiussores idone‹i› a uenditore eius euictionis ofemptor in pretio soluendo moram fecerit, usuras dumtaxat praestabit, non omne
Abbreviated transcription (Latin):
Lacrepit sũ possideat ⁊ cam ⁊ a lius uendacz
ypotecaria actione: exceptiopͥori utił ẽ.
sinon mͥ aute pignoris ypothece ueno¬
mine sit res obligata. siue alio possidẽ¬
te prior creclitor uendicet y pothecãm̃.
actione: ulle excipiat. Aiͦ nlon conuenit
ut sͥ res sit obligata: hic inmodum supͣ
relatum replicabit.S sicum alio posses¬
sore creclitor secundus agat: recte agi
i adiudicati eiꝰ potert. ħ potheca ut tñ
pͥor cumeo agendo auferat eiren qͦ
uͥ am non restituebat rem pignoratam
possessor. condempnatus exp̾fatis mo¬
uerit. an ꝑuide secundo creclitoritene a¬
tur. ac si soluta sit pecunia pͥori credito¬
ri queritur. ⁊ recte puto hoc admittend̾
eẽ. ¶ Si pͥmus ciuisine ypotheca tredi¬
or. Uñ si indiem deypothe conueuit:
dubium nou est quin potiorsit. licet añ
diem cum alio creclitore: pure de e adem
eum crediderit tertio. in pͥore pecuni a:¬

Expanded text:
eat eam et alius uindicet hypothecaria actione, exceptio priori utilis est 'si non mihi ante pignori hypothecaeue nomine sit res obligata': siue alio possidente prior creditor uindicet hypothecaria actione et ille excipiat 'si non conuenit, ut sibi res sit obligata', hic in modum supra relatum replicabit. sed si cum alio possessore creditor secundus agat, recte aget et adiudicari ei poterit hypotheca, ut tamen prior cum eo agendo auferat ei rem. Si quoniam non restituebat rem pigneratam possessor condemnatus ex praefatis mouerit, an perinde secundo creditori teneatur, ac si soluta sit pecunia priori creditori, quaeritur. et recte puto hoc admittendum esse. Si primus, qui sine hypotheca credi: unde si in diem de hypotheca conuenit, dubium non est, quin potior sit, licet ante diem cum alio creditore pure de eadem eum crediderit, in priore pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ter pͥorem creclitoremr⁊ qͥ ab eo emit.
¶Atitiomutuatus pactus ẽ cum illout ei
predium suumpignori ypothece ue es¬
set. deinde mutuatus est pecuni am ame¬
uio i pactus est cum eo ut si titio desierit
p̾lium teneri ei teneatur. Tercuis deide
aliquis cait mutuam pecuniani tͥ ut
cio solueres ⁊ pasciscitur tetum ut idem p̾¬
diumei pignori hypothece ue sit. ilocum
euis subeatꝰ. mim hic medius tercio potior
est qui pactus est ut titio solita pecunia
impleatur conditio iterruis de sua neg¬
gligentia queri debeat s tamen ihic tͥ¬
cius crecdlitor scdo p̾ferend̾ est. ¶ Siterꝰ
creditor piͣgnora sua diftrahi ꝑmittit.

Expanded text:
praeter priorem creditorem et qui ab eo emit. praeter priorem creditorem et qui ab eo emit. A Titio mutuatus pactus est cum illo, ut ei praedium suum pignori hypothecaeve esset: deinde mutuatus est pecuniam a Maeuio et pactus est cum eo, ut, si Titio desierit praedium teneri, ei teneatur: tertius deinde aliquis dat mutuam pecuniam tibi, ut Titio solueres, et paciscitur tecum, ut idem praedium ei pignori hypothecaeue sit et locum eius sube‹a›t: num hic medius tertio potior est, qui pactus est, ut Titio soluta pecunia impleatur condicio, et tertius de sua neglegentia queri debeat? sed tamen et hic tertius creditor secundo praeferendus est. Si tertius creditor pignora sua distrahi permittit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓꝑtior est scdo inposteniore tercuis est.
¶Sitetum de hẏpotheca paciscatur debi¬
tor demnde idem cum alio tua uoluntate:
secundus potior erit. pecunia autemsolu¬
ta secundo an rursus teneatur tͥ recte q̃n¬
tur. Erit autem fr̃i qõ agitanda. quid ĩt
cos actum sit. ntrum ut discedlatur aby¬
potheca in totum cum pͥor concesut cre¬
clitori alii obligari hypothecam:. anu
ne fc̃a eadem pignora cum aliis accepit
insuum locum eum succed̾e. S si scds ñ
offerat pecuniam passe pͥorem uendere
ut pͥmam tantum pecumani expensã:
ferat. non ĩ quam postea treclidit. ⁊ qd̾
restituat᷑. ¶ Sciendum est scd̾o trecli¬
tori remteneri. ĩ inuito debitore. tam
insuum debitum qmin pͥmi crelitoris.
imusuras suas i quas pͥmo creclitori
soluit. s tanien usurarum quas creclito¬
ri primo soluit usuras non conseciuetur.
non enim negotium alterius gessit. sed
conueniss secundus creclitor de hy pothe¬
sa ab omni possessore eam auferre pot̾it

Expanded text:
tior est secundo, in posteriore tertius est. Si tecum de hypotheca paciscatur debitor, deinde idem cum alio tua uoluntate, secundus potior erit: pecunia autem soluta secundo an rursus teneatur tibi, recte quaeritur. erit autem facti quaestio agitanda, quid inter eos actum sit, utrum, ut discedatur ab hypotheca in totum, prior concessit creditor alne facta eadem pignora cum aliis accepit, in suum locum eum succedere: sed si secundus non offerat pecuniam, posse priorem vendere, ut primam tantum pecuniam expensam ferat, non etiam quam postea credidit, et quod oc secundo restituat. Sciendum est secundo creditori rem teneri etiam invito debitore tam in suum debitum quam in primi creditoris et in usuras suas et quas primo creditori solvit: sed tamen usurarum, quas creditori primo solvit, usuras non consequetur: non enim negotium alterius gessit, sed convenisset secundus creditor de hypotheca, ab omni possessore eam auferre poterit
Abbreviated transcription (Latin):
uidendumẽ au competat ei. ypotheca¬
ria actio: nolente pͥore creclitore pecũi ã
accipere. ⁊ dicimus pͥori creclitori inutilẽ
actionem ẽẽ. cum ꝑ eum fiat ne eipeciũ a
soluatur.

Expanded text:
uidendum est, an competat ei hypothecia actio nolente priore creditore pecuniam accipere. et dicimus priori creditori inutilem esse actionem, cum per eum fiat, ne ei pecunia soluatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dere. sihoc expediat. Et si egodommnꝰ
ꝓprietatis eum seruum nolui deten¬
dere defensio tͥ ꝓ mittenda ẽ. ⁊ si dap̃¬
natus: hominemtradas. aduersus
meͣ tͤueberis.

Expanded text:
dere, si hoc expediat. et si ego dominus proprietatis eum seruum nolui defendere, defensio tibi permittenda est, et si damnatus hominem tradas, et aduersus me tueris.
Abbreviated transcription (Latin):
diuidundo uiditio. ut si ille quo sciẽ¬
te feat p̾stitit. ñ tocuiꝰ ꝑtem ferat. s
ꝑtemcius qnͣti seriuis xest. Sic est¬
⁊ si alter aliquid p̾iliterit eius partẽ
fieri. Illud iniquum est eum qui iͦsit
seruum facere consequi aliquid a soci¬
ocimex suo delicto dampnum paciat᷑
¶Siptes euicdem serui nomine nox¬
alimetum agereuelint uł siunus płi¬
b iuditiis eiusdem serui nomine agat
incuo usus fructus neu tuus ꝓpͥetas
measit. offitio iudicis continetur. cũ
eum noxededero. ut ĩ usum fructim

Expanded text:
dividundo iudicium, ut, si ille quo sciente fecit praestiterit, non totius partem ferat, sed partem eius, quanti seruus est: sic et si alter aliquid praestiterit, eius partem fieri. illud iniquum est eum, qui iussit seruum facere, consequi aliquid a socio, cum ex suo delicto damnum patiatur. Si plures eiusdem serui nomine noxali mecum agere uelint uel si unus pluribus iudiciis eiusdem serui nomine agat, in quo usus fructus tuus, proprietas mea si‹t›, officio iudicis continebitur, cum eum noxae dedero, ut etiam usum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
adquiri placuit. hoc ita uerumest.
siin eum locum nich̃ꝙ ex celo aque
concedi aq̃ cdluctus potest. stillicidii
quo ĩmittendi naturał. ⁊ ꝑpetua ẽẽ¬
mine ex ꝯͦ seruitus naiconsistit dãp¬
num uicinus sensisset qcendum est
dampm inftĩ stipulatõen locum hr̃e
Aauł.l.xii. Si quis edez que sis eclib
seruirent: cum emisset. naditas sͥ
accepit. confusa sublataqseratꝰ :
Et si rur sus uendere nult romtia¬
tim imponenda seruitus esti
finidi seruitutem placet. q ꝓꝑte:
seruitus retmetur. Itaq si preddiame¬
aprediis seruiant tuis. ⁊ tuoꝵ partẽ
mͥ. ⁊ egomeorum ꝑtem tibi tradid̾o:
manebit seruitus. Itemusus fruct᷑
in airẽnitris precdiis adquistus nõ
interrũpit seruitutem
nib eritt seruitutem pr̃aret tepo¬
suit eclifitium conceclenda erit le¬
gatario. utił actõ qua ꝓhibeat᷑ hĩ
si postea extollere supͣpriorem mo¬
dum eclifitium conabitur.

Expanded text:
adquiri placuit. hoc ita verum est, si in eum locum nihil ex caelo aquae concedi aquae ductus potest. stillicidii quoque immittendi naturalis et permine, ex quo servitus non consistit, damnum vicinus sensisset, dicendum est damni infecti stipulationem locum habeum. Si quis aedes, quae suis aedibus seruirent, cum emisset traditas sibi accepit, confusa sublataque seruitus est, et si rursus uendere uult, nominatim imponenda seruitus est: alioquin confundi seruitutem placet, quia pro parte seruitus retinetur. itaque si praedia mea praediis tuis seruiant et tuorum partem mihi et ego meorum partem tibi tradidero, manebit seruitus. item usus fructus in alterutris praediis adquisitus non interrumpit seruitutem.nibus seruitutemque praestaret, deposuit aedificium, concedenda erit legatario utilis actio, qua prohibeatur heres, si postea extollere supra priorem modum aedificium conabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rumest. Id̾ uuexͣneo hĩde. ꝙ si man¬
dato creditoꝵ adierit: ĩ in andati pu¬
iat eum hr̃e actionem. S siciuidut
supr a tetulimꝰ inseruitute pactusẽ.
uegat marcelł̾. qm̃ nonsoiet ei ꝓfi¬
cere. si quid inseruitute eg̾it post li¬
bertatemꝙ inpacti exceptione ad¬
mittendumẽ.S anuł douei ꝓ sit
exceptio qiuerit᷑. Marcelł in siłibus
spẽb licet antea clubitauit tñ ad¬
misit. ut puta filuis familias heres
institutus pactusest cum creclitori¬
b iemancipatus adiit hereditatem
⁊ dicit doli eum posse uti exceptione.
Id̾ ꝓbat i si filius uiuo pr̃e. cum cre¬
clitorib pr̃nis pactus sit. Nam ihuic
uoliexceptõem ꝓfuturam. Immo ⁊̃
seruo doli exceptõ non est respuenda.
hodie tñ ita demum pactiohiꝰ credito¬
rib ob est. Si conueniunt in unum
N⁊ communi consensu declarau̾int
quota ꝑ te debin contenti sunt.
Si uero dissentiaut tt̃ p̾toris ꝑtes
ncͣcie sunt. qui decteto suo sequet᷑
maioris ꝑtis uoluntatem.

Expanded text:
mandatu creditorum adierit, etiam mandati putat eum habere actionem. sed si quis, ut supra rettulimus, in seruitute pactus est, negat Marcellus, quoniam non solet ei proficere, si quid in seruitute egit, post libertatem: quod in pacti exceptione admittendum est. sed an uel doli ei prosit exceptio, quaeritur. Marcellus in similibus speciebus licet antea dubitauit, tamen admisit: ut puta filius familias heres institutus pactus est cum creditoribus et emancipatus adiit hereditatem: et dicit doli eum posse uti exceptione. idem probat, et si filius uiuo patre cum creditoribus paternis pactus sit: nam et hic doli exceptionem profuturam. immo et in seruo doli exceptio non est respuenda. Hodie tamen ita demum pactio huiusmodi creditoribus obest, si conuenerint in unum et communi consensu declarauerint, quota parte debiti contenti sint: si uero dissentiant, tunc praetoris partes necessariae sunt, qui decreto suo sequetur maioris partis uoluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
iecta sit penestipło querit᷑ utrum
puctiexceptio locuin hẽat. an exceptõ
exitipł atu adio. Sab̾ putat ꝙ estue¬
rius. utraq uia uti posse ꝓut eleg̾it
enu stipulatus est. Sitam̃ im ex
cãpacti exceptõne utatur eciuum
ent. accepto eum stipuiationem fetir.
ꝑplerumq solemus dr̃e dou exceptoẽm
subsiclium cẽ pacti exceptõnis. Quos

Expanded text:
ipulatio, quaeritur, utrum pacti exceptio locum habeat an ex stipulatu actio. Sabinus putat, quod est uerius, utraque uia uti posse prout elegerit qui stipulatus est: si tamen ex causa pacti exceptione utatur, aequum erit accepto eum stipulationem ferre. Plerumque solemus dicere doli exceptionem s
Abbreviated transcription (Latin):
Aur. ł.xi. Diplures sint qui eandẽ
actiouemhñt unuis locohũtu ut
puta plures sunt rei stipuiandi uel
pures argentarii quorum nomina
suui fca sunt unius loco numerab¬
untur q unum debitum est ⁊ cũ
tutores pupuucreclitoris plures cõ¬
uenisient. uniꝰ loco nu̾aut᷑. qr uniꝰ¬
pupuu nomine couuen̾anti neo nõ
i unꝰ tutor płlum pupilloꝵ noĩeu¬
nuni cebitum p̾tendentiuni si ouen̾it.
placuit uniꝰlocacẽ. Nam difficile est
ut unꝰ homo cuoꝵ uicẽ sustineat. Nã
net  is qui pluros actiones ht̃: adu̾¬
suseum qui unam actõem ht̃ pllum
ꝑsonarum loco acapitur. ¶umu¬
lum debiti iad plures suminas rete¬
renius. si uni forte. minute summe
centum aureoꝵ⁊ debeantur. alii u̾o

Expanded text:
um. Si plures sint qui eandem actionem habent, unius loco habentur. ut puta plures sunt rei stipulandi uel plures argentarii, quorum nomina simul facta sunt: unius loco numerabuntur, quia unum debitum est. et cum tutores pupilli creditoris plures conuenissent, unius loco numer nec non et unus tutor plurium pupillorum nomine unum debitum praetendentium si conuenerit, placuit unius loco esse. nam difficile est, ut unus homo duorum uicem sustineat. nam nec is, qui plures actiones habet, aduersus eum, qui unam actionem habet, plurium personarum loco accipitur. Cumulum debiti et ad plures summas referemus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, alii uero
Abbreviated transcription (Latin):
eiens circuinscrsbendi alterius cã aliud
agitur. i aliud agi simulat᷑. S si fraudã¬
ducã pactum fr̾mdicatur. nncħ p̾tor edi¬
citz s eleganter la beo ait. hocaut ini¬
quum eẽ eredditor aut suꝑuacuum:
Iniquum: si qd̾ semel remisit credutor
delutori sus bona fide iterum hoc cone
tur destiruere. Suꝑuacuum si decop¬
tus hoc fecenit. Inest enim dolo ⁊ fraus.
Siue autẽ ab iuitio dolo malo pactũ
fc̃m sit. siue post pactum dolo maloa¬
liquid fc̃m est. nocebit exceptõ pp̃hec
uerba edicti. neꝙͥ fiat. ¶ Qd̃ fere no¬
uissima par te pacdorum iͣ solet in se¬
ri. rogauit lutius ticius spopondit
meuius. ħ u̾ba non tm̃paclõnis loco
accipiunt᷑ s ĩ supulatonis. idxõq ex

Expanded text:
iens circumscribendi alterius causa aliud agitur et aliud agi simulatur. Sed si fraudandi causa pactum factum dicatur, nihil praetor adicit: sed eleganter Labeo ait hoc aut iniquum esse, aut superuacuum. iniquum, si quod semel remisit creditor debitori suo btur destruere: supervacuum, si dectus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus. Siue autem ab initio dolo malo pactum factum est siue post pactum dolo malo aliquid factum est, nocebit exceptio propter haec uerba edicti 'neque fiat'. Quod fere nouissima parte pactorum ita solet inseri 'rogauit Titius, spopondit Maeuius', haec uerba non tantum pactionis loco accipiuntur, sed etiam stipulationis: ideo
Abbreviated transcription (Latin):
paciscatur ne iudicatiur incensaꝵ
eclium agat᷑. hoc pactum uaiet.
Sipaciscar ne oꝑis noui nuntia¬
tionẽ. exequar quidam putant. nõ
pa uale pactionem qĩ in eare p̾toris
imꝑium u̾set᷑. labeo aũ distinguit.
ut siex re familiari oꝑis noui nun¬
tiatõ sit facta: liceat pacisci. ꝙ si de
adpublicam lesionem: s ad remfa¬
miliarem respituint: paciscilicet. nã
pactus sit ut excã depõtti omne per¬
iculum prẽt. pomp̃ait. pactõnem ua¬
lere. nec qiͣ contra uiris formam fac¬
tam nonẽẽ senandam. ⁊ gñaliter
quotiens pactum a iure communi
lrmnotum ẽ. serͣuari hoac non oportet.
nec legari nec iusuirand̾ de hoc ad ac
siti inter poĩta de hiis ꝓ quib pascisci
nonlicet seruandanonẽ s omni mo¬
do rescindenda. ¶Si ante aditam he¬
reditatem paciscatur quis quis pacis¬
cum crelitorib ut minus soluatur.
pactum ualiturumest. S si seruus sit
qui pascisct᷑ pͥusqͣm libertatem i he¬
irclitatem adipiscat᷑q sub conditõe

Expanded text:
paciscar, ne pro iudicati uel incensarum aedium agatur, hoc pactum ualet. Si paciscar, ne operis noui nuntiationem exsequar, quidam putant non ualere pactionem, quasi in ea re praetoris imperium uersetur: Labeo autem distinguit, ut si ex re familiari operis noui nuntiatio sit facta, liceat pacisci, si de ad publicam laesionem, sed ad rem familiarem respiciunt, pacisci licet: nampactus sit, ut ex causa depositi omne periculum praestet, Pomponius ait pactionem ualere nec quasi contra iuris formam factam non esse seruandam. Et generaliter quotiens pactum a iure communi remotum est, seruari hoc non oportet: nec legari, nec iusiurandum de hoc adacsit interposita de his, pro quibus pacisci non licet, seruanda non est, sed omnimodo rescindenda. Si ante aditam hereditatem paciscatur quis cum creditoribus ut minus soluatur, pactum ualiturum est. Sed si seruus sit, qui pa‹ci›scitur, priusquam libertatem et hereditatem apiscatur, quia sub condicione
Abbreviated transcription (Latin):
siue uniu̾sorimbonoꝵ siue negoti¬
ationis alicuius siue ueigał. sue
ĩ reiunius. ¶ Societas autemcoiri
potest. ⁊ ualet. ⁊̃ int̾eos cruinonsũt
equis facultatib cum plerumq pau¬
ꝑationem prĩmonii deest. ¶ Dna¬
tioniscã societas recte nonoͣhitnur
coieris ea conditione ut partes sacie¬
tatis constitueres ad boniuin arbitri¬
uin eares recligenda est. ⁊ conuemẽs

Expanded text:
siue uniuersorum bonorum siue negotiationis alicuius siue uectigalis siue etiam rei unius.Societas autem coiri potest et ualet etiam inter eos, qui non sunt aequis facultatibus, cum plerumque pauparationem patrimonii deest. donationis causa societas recte non contrahicoieris ea condicione, ut partes societatis constitueres, ad boni uiri arbitrium ea res redigenda est: et c
Abbreviated transcription (Latin):
de cominuni soluendum est. liceti
postea qm societas distracta est solutũ
sit. Gͥ ĩ si sub conditõe ꝓmiserat. idist¬
racta societate condino ex tinit ex cõisol¬
uendumẽ. Ideoq suint̾im societas cliri¬
matur cautiones int̾ponende sunt.

Expanded text:
uendum est, licet posteaquam societas distra‹cta› est solutum sit. igitur et si sub condicione promiserat et distracta societate condicio exstitit, ex communi soluendum est: ideoque si interim societas dirimatur, cautiones interponendae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus eos ht actionem. Item certumẽ
niche uetare. prius int̾eum qui ad¬
misit. i eum qui admisius fu̾it soci¬
etatis iuditio agi. qm agi incipiat
utrum actionem eum manlare :¬
sotis suffint ut si fac̾e ille non poss
nichultra socius prestet. anuero in¬
dempnes eoᷤ prãre debeat. ⁊ puto om̃i¬
mͦ eiunten̾i. eiꝰ nõie q̃. ip̃e solus ad¬
misit. q dafficile est uegare culpa ip̃iꝰ
pp̃ admissum socium accesuit. compen¬
sare cumdampno ꝙ culpa p̾buit debe
minop̾põius neggligent̾us atus sit.
dũm societati qui p̾posu̾it p̾stanirum
uum societati accessit cum damp
nouͣ diuũmarcum ꝓnunciasse nec
posse dici socio abstinere. cõmodo ꝙ ꝑ
um alterins pposu̾int nontenebit᷑¬
A dominis eius nomine nͥ dũtaxat de

Expanded text:
rtum est nihil uetare ‹prius› inter eum qui admiserit et eum qui admissus fuerit societatis iudicio agi, quam agi incipiat utrum actionem eum mandare sociis sufficit, ut, si facere ille non possit, nihil ultra sociis praestet, an uero indemnes eos praestare debeat. et puto omnimodo eum teneri eius nomine, quem ipse solus admisit, quia difficile est negare culpa ipsius  quod propter admissum socium accessit, compensari cum damno, quod culpa praebuit, debeat, mino praepositus neglegenter uersatus sit, dominum societati qui praeposuerit praestaturum uum societati accessit, cum damno: et ita diuum Marcum pronuntiasse, nec posse dici socio: 'abstine commodo, quod per um alterius praeposuerint, non tenebitur dominus eius nomine, nisi dumtaxat de
Abbreviated transcription (Latin):
aur.⁊.ui.Lon obeam reniminͦ
adꝑiculum socui ꝑtinet. ꝙ neggligẽ¬
tia eius ꝑisser. ꝙ inplensq aliis indu¬
gligenter. insocietate egisset. inplens¬
q autem societatem auxisset. non cõ¬
pensatur compendium. cum neggli¬
gentia ut marcelł.x.ui.. scribit.¬

Expanded text:
abinum.Non ob eam rem minus ad periculum socii pertinet quod neglegentia eius perisset, quod in plerisque aliis induglegenter in societate egisset, in plerisque autem societatem auxisset, non compensatur compendium cum neglegentia, ut Marcellus lib
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃a.ui. Et ita de hereclitate. lega¬
todonatione quintus mutuis scribit
lucri questus ilucri sociisint: uerum
est non ad aliudlucrum qͣm ꝙ ex q̃st¬
conuenit neabeatur. anualeat elegã¬
ter pomp̃scrib̾. frustra hoc conuenire.
Nam ismouconuenit si tamei in¬
tempestiue remincietur societati ẽẽ ꝓ
sacio actionem. s si conuenit. ne intͤ
ceitum tempus societate᷑ beatur: ⁊ añ
tp̃s renuncietur. pot̾ rõm hr̃e renunci
atio. nec teneb̃ ꝓsocio. qui ideo renũ
iniuriosus i dampnosus socius sit:
ut non expecliat eum pati:¬
ceat. cuiꝰ grã ne gotiatio suscepta
sit.
non numnꝙͣ ei obiciposut. quia potu
it ⁊ ꝑ aliumsocietatem ad ministrare.
uł socio cõmitt̾e. s non hocalaᷤ. nisi
ualde sit ydoneus socius aut fatił sit.
aͥ funro ⁊̃ ꝑ alium societatis admi-¬
instratio ciui gͥ paciscitur ne diui¬
dat insialiqua iustarõ ĩt̾cedat nec
uendere pot̾it. nec aliarõne fiat ut¬

Expanded text:
um. et ita de hereditate legato donatione Quintus Mucius scribit.et quaestus et lucri socii sint, verum est non ad aliud lucrum, quam quod ex quaestconvenit, ne abeatur, an valeat? eleganter Pomponius scripsit frustra hoc convenire: nam et si non convenit, si tamen intempestive renuntietur societati, esse pro socio actionem. sed et si convenit, ne intra certum tempus societate abeatur, et ante tempus renatio. nec tenebitur pro socio qui ideo renuntiniuriosus et damnosus socius sit, ut non expediat eum paticeat, cuius gratia negotiatio suscepta sit? nonnumquam ei obici possit, quia potuit et per alium societatem administrare uel socio committere: sed hoc non alias, nisi ualde sit idoneus socius aut facilis afuturo etiam per alium societatis administratio.Qui igitur paciscitur ne diuidat, nisi aliqua iusta ratio intercedat, nec uendere poterit, ne alia rat
Abbreviated transcription (Latin):
qui d̾ non impeliri. s exceptionem
adu̾sus emptorem locum hr̃e.si ante
diuidat qmͣ cliuideret is quiuenoidit.
cietans aut communi duud̾do iuditõ.
¶ di absentirenunciata societassit.
quo auis scierit ꝙ is adqͥsiuit qui re
ad solum eum ꝑtinere decrim̃tum ab
eo fc̃m cominune eẽ. ¶In societate
autem coheunda nich̾ artinet de reñ¬
tiatione cau̾e. qr ip̃o iure societans s¬
tempestina renuntiatio inestimatio¬
nemuenit.
coeg̾it non sufficiet si iubeatur a do¬
mino seruus abire a societate. s soco
ci tm so ciuis est. qui admisit irecte.
Cum enimsocietas consensu cͣchitur
sociꝰ meus is eẽ non pot̾it ꝙ̃ egosocs¬
um ẽẽ nolui. Quid ergo socius meui
eum admisit. eͥ soli socuis est.
cius non est.¬

Expanded text:
quidem non impediri, sed exceptionem aduersus emptorem locum habere, si ante diuidat, quam diuideret is qui uendidit.cietatis aut communi diuidundo iudicio. Si absenti renuntiata societas sit, quoad is scierit, quod is adquisivit qui renad solum eum pertinere, detrimentum ab eo factum commune esse. In societate autem coeunda nihil attinet de renuntiatione cavere, quia ipso iure societatis intempestiva renuntiatio in aestimationem venit. coierit, non sufficiet, si iubeatur a domino seruus abire a societate, sed sociei tantum socius est qui admisit, ‹e›t recte: cum enim societas consensu contrahatur, socius mihi esse non potest quem ego socium esse nolu‹i›. quid ergo si socius meus eum admisit? ei soli socius est 2cius non est
Abbreviated transcription (Latin):
illo quentur si ita societas coita sit. ut
siqna iusta hereditas alt̾utri obuen̾¬
it commnunis sit que sit iusta hr̃clitaᷤ
utrumq̃ iure legittimo obuenitan
⁊̃ ea que testam̃to ⁊ ꝓlabilius est. ad
legittimamhr̃ditatem tantum hoc
ꝑtinere. ¶ Societas sidolomalo auͣ
fraudandicã coitasit. ip̃o iure nulliꝰ
moiñtiẽ. quiafies bona contraria
est fraudi idolo.

Expanded text:
illo quaeritur, si ita ‹sit coita› societas, ut, si qua iusta hereditas alterutri obuenerit, communis sit, quae ‹sit› iusta hereditas, utrum quae iure legitimo obuenit an etiam ea quae testamento? et probabilius est ad legitimam hereditatem tantum hoc pertinere.Societas si dolo malo aut fraudandi causa coita sit, ipso iure nullius momenti est, quia fides bona contraria est fraudi et dolo
Abbreviated transcription (Latin):
tudo u̾satur cessat repetitõ. Qͦciens
autem solius accipietitis turpitudo
u̾satur celsus ait repetiposse. uełu¬
ꝙ m̾etrici datur repetinon pͭ. ut la¬
beo ⁊ marcetł scrib̃. S noua rõne
nonea ꝙ utriusꝙ turpttudo u̾sat᷑
s soluis clantis. Illam eniiiturpi¬
ter facere ꝙsit meretrix. non turpi¬
ter accipere c̃ sit meretrix. Sitͥ indi¬
cium decło ut fugitiuum meum in¬
dices uł fuiẽ ror̃ meaꝵ non potĩt
repetiꝙ datum est. nec eninmrpit̾
accepisti. E si afugitiuo meo acceꝑ¬
is: ue eum inclicares. condic̾e tͥ ħ qiͣ
furi possum. s isup̃e fur ͦ inditium a
me acce p̃.ł furis uł fugitiui socius pu
quis accepiss ne fuitum ab eo fc̃m in¬
dicaret. suie in dicass siue non itpe¬
titionem tore eius retume ꝓcuł R.

Expanded text:
tudo uersatur, cessat repetitio.Quotiens autem solius accipientis turpitudo uersatur, Celsus ait repeti posse: ueluquod meretrici datur, repeti non potest, ut Labeo et Marcellus scribunt, sed noua ratione, non ea, quod utriusque turpitudo uersatur, sed solius dantis: illam enim turpiter facete, quod sit meretrix, non turpiter accipere, cum sit meretrix.Si tibi indicium dedero, ut fugitiuum meum indices uel furem rerum mearum, non poterit repeti quod datum est: nec enim turpiter accepisti. quod si a fugitiuo meo acceperis ne eum indicares, condicere tibi hoc quasi furi possim: sed si ipse fur indicium a me accepit uel furis uel fugitiui socius, puquis accepisset, ne furtum ab eo factum indicaret, siue indicasset siue non, repetitionem fore eiu
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃ .ł.xu. Procuratore inremsuã
dato p̾ferendus non est dominus
procuratori inlitem monen dam
uel pecuniam suscipiendam. Quieͥ
confestim agat intelligendus est
ꝑmittere ꝓ curatori. ⁊ postealitem
ꝑagere. ¶ Si quisomiserit excep¬
Qrionem ꝓcuratoriam non pot̾it
Aut .l. lxx.i. Procurator ciuige¬
neraliter libera anministratio
rerum commisi a ẽ potest exigere
⁊nouare. aliud ꝓalio ꝑmutare.

Expanded text:
um Procuratore in rem suam dato praeferendus non est dominus procuratori in litem movendam vel pecuniam suscipiendam: qui enconfestim agat, is intellegendus est permittere procuratori et postea litem peragere. Si quis remisit exceptionem procuratad edictum. Procurator, cui generaliter libera administratio rerum commissa est, potest exigere, ‹nouare,› aliud pro alio permutare.
Abbreviated transcription (Latin):
rum alter debitor sit mandatoris
analter cumeo recte acdurus sit. ⁊
utiq recte. Non enim obid minus
omnium rerum suarum reliquit:
nisi nominatim p̾cepit: ũ aͥterab
aitero pecuniam petat. non uidet᷑
eo cumquo agitur sinon manda¬
tba sit. ut adebitorib pet̾em. acto¬
rem itaz debere replicare. aut si mͥ
ditio deterior ꝑ procuratorem fieri
non debet.

Expanded text:
rum alter debitor sit mandatoris, an alter cum eo recte acturus sit? et utique recte: non enim ob id minus omnium rerum suarum rel‹i›quit, nisi nominatim praecepit ut alter ab altero pecuniam petat, non uidetur eo cum quo agitur 'si non mihi mandatum sit, ut a debitoribus peterem' actorem ita debere replicare 'aut si mihi dicio deterior per procuratorem fieri non debet.
Abbreviated transcription (Latin):
S si subsꝙͥserit forte intabuł emptiõis
consensise uidebitur. nisi maifeste appare
at deceptum eẽ. qd̃ obseruari oportet. ⁊ si
sine scriptis ꝯienserit. ¶Si debitorio¬
cessunisit ⁊ heres eius uendiderit. pͭ fr̃ qõ
se dicend̾ ẽ: hee enim subtaitates a uidi¬
itib non adintitunt᷑ ¶ Si debitor forte

Expanded text:
sed si subscripserit forte in tabulis emptionis, sed si subscripserit forte in tabulis emptionis, consensisse uidetur, nisi manifeste apat deceptum esse. quod observari oportet et si sine scriptis consenserit. Si debitori concessum sit et heres eius uendiderit, potest factse dicendum est: hae enim suptilitates ab iudicibus non admittuntur. Si debitor forte
Abbreviated transcription (Latin):
preciũ rei uendite usq ad sumnam debi
sitiꝙ ĩ intelligenus. ut ⁊ si legatum re¬
pucdiatum fũt conualescat pignus ¶ Si
debitor uendiderit rem nec tradiderit.
annͥon repellatur cretlitor cum adhuc
res ĩ bonis sit debitoris anuo cumteneat᷑
si ꝑmiserit creditor uendere. debitor uero
quo cãu non uocebit consensus. ꝙ si in
dotẽ declit uendidisse in hoc cãu recte ur᷑.
pp̃honera mr̃imoniiinctͣrium si concessit
donare ⁊uendaderit debitor repelletur
creclitor. nisi quis clicat ideo concessisie
donari: ꝙ amicus erat creclitoris cui do¬
nabatur. ꝙ si consenserit .x. uendere. il¬
le quinq uendiderit. dicend̾ ẽ ñ ẽẽ re¬
płłend̾ creditorem. ĩ contrarium non
erit querend̾: quin recte uendi t. si plie
uendent qͣm concesserit croclitor ¶Nõ
uidetur aũ osensisse creclitor. sisciente
eo debitor remuenclid̾it. cum ideo passꝰ:
uenire. ꝙ sciebat uͥq pignus sͥ durare.

Expanded text:
pretium rei uenditae usque ad summam debitpretium rei uenditae usque ad summam debitquod ita intellegemus, ut, si legatum repudiatum fuerit, conualescat pignus. Si debitor uendiderit rem ne tradiderit, an non repellatur creditor, quasi adhuc res in bonis sit debitoris, an uero, cum teneatur si permiserit creditor uendere, debitor uero quo casu non nocebit consensus. quodsi in dotem dederit, uendidisse in hoc casu recte uidetur propter onera matrimonii. in contrarium, si concessit donare et uendiderit debitor, repelletur creditor, nisi si quis dicat ideo concessisse donari, quod amicus erat creditori is cui donabatur. Quod si concesserit decem uendere, ille quinque uendiderit, dicendum est non esse repellendum creditorem: in contrarium non erit quaerendum, quin recte uendit, si pluris uendiderit, quam concessit creditor. Non uidetur autem consensisse creditor, si sciente eo debitor rem uendiderit, cum ideo passus est ueniri, quod sciebat ubique pignus sibi durare.
Abbreviated transcription (Latin):
li suspitio merit tͣslata ad p̾sẽs tpo ut
pꝰ sit crecditor replicatõem doli mali obice.
Ilrs uideamꝰ Si ti ciuꝰ debitor uolũ¬
tate creclitoris sui uendiderit meuio. ł
ei aquo meuiusem̾it ⁊ p̾ea meuius titio
heres extit̾it ⁊ crelitorab eopetat qͥdus¬
sit. S ĩ iqͣid̃m ẽ iufr̾i ei rem a creclitore
qui ñ successionis uire. s alio modo rem
nactus est. pͭtñ dici cũ titii dolus inre u̾¬
saretur. ne creclitor a possõre pecuniam
recipiat. inquissimum eẽ ludificari e¬
um. ꝙ si is fudꝰ a meuio alicin obliga¬
tus possideatur. cui ñdum satisfactum
erit. tunc rursus equum erit excipi. si ñ
uoliuitate creditoris uenit. licet enun do¬
lus maluis debitorii interueniat. qͥ non
soluit tũ sccłs crelitor qii pignori acce¬
pit potior est. tutius tñ ẽ si debitor a cre¬
pitorͤpetat. ũ ei ꝑmatatur pignꝰ uendere.
quomagis satiffaciat ante cautionem
accipere ab eoquirem empturꝰ erit. ut

Expanded text:
li suspicio inerit translata ad praesens tempus, ut li suspicio inerit translata ad praesens tempus, ut possit creditor replicationem doli mali obicere. Illud uideamus, si Titius debitor uoluntate creditoris sui uendiderit Maeuio uel ei, a quo Maeuius emerit, et postea Maeuius Titio heres exstiterit et cresit. sed iniquum est auferri ei rem a creditore, qui non successionis iure, sed alio modo rem nactus est. potest tamen dici, cum Titii dolus in re versaretur, ne creditor a possessore pecuniam recipiat, iniquissimum esse ludificari eum. Quod si is fundus a Maevio alicui obligatus possideatur, cui nondum satisfactum erit, tunc rursus aequum erit excipi "si non uoluntate creditoris ueniit': licet enim dolus malus debitoris interueniat qui non soluit, tamen secundus creditor qui pignori accepit potior est. Tutius tamen est, si debitor a creditore petat, ut ei permittat pignus uendere, quo magis satisfaciat, ante cautionem accipere ab eo, qui rem empturus erit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ne pars cdimiclia ꝓ incliuiso pignori sit
quetumq fundieius pars a quolibet poᷤ¬
seãdre petetatur: dumidia non recte petet̃
¶Si plures rẽ decłint ꝓ inliund ⁊ cum
Iumo creditor paciscatur ne ypothece sit
denide abeo petat. ⁊̃ sihic cumquo pactꝰ
est. solidum fundum possideat ꝓindiruso
qr de parte duenisset non repellit eum a
uant. ¶ Si uoluntate creditoris fundus
alien atus est inuerecunde applicari si bi
eum creditor desiderat. si tñ effc̃s sit secu¬
tus uenditionis. Ilam siñ uemerit nõ
est satis ad repellendum creditoremqd̃
uoluit uenire. ¶ Suꝑuacinuim est cͤ¬
dere agrum spãłr ypothece datum ꝑmis¬
sucreclitoris uenisse. su p̃e debitor rem
possideat. nisi ꝙ potest fieri ut debitor ꝑ¬
issu creclitoris uenduderit. demde post¬
ea bona fide redem̾it. abeodemlꝰ alio adꝙ̃¬
ꝑ successonemeares ꝑtin̾e cepisses. aut si
ip̃e debitor emptori heres extinit. uerũp¬
tam̃ cum pecitnia soluta nõ sit. doli ma¬

Expanded text:
ne pars dimidia pro indiviso pignori sit, quaecumque fundi eius pars a quolibet possessore petatur, dimidia non recte petetur. Si plures dederint pro indiviso et cum uno creditor paciscatur, ne hypothecae sit, deinde ab eo petat, etiamsi hic cum quo pactus est solidum fundum possideat, pro indiviso quia de parte convenisset, non repellit eum a dant. Si voluntate creditoris fundus alienatus est, inverecunde applicari sibi eum creditor desiderat, si tamen effectus sit secutus venditionis: nam si non venierit, non est satis ad repellendum creditorem, quod voluit venire. Supervacuum est quaerere agrum specialiter hypothecae datum permissu creditoris venisse, si ipse debitor rem possideat: nisi quod potest fieri, ut debitor permissu creditoris vendiderit, deinde postea bona fide redemerit ab eodem vel a successionem ea res pertinere coepisset, aut si ipse debitor emptori heres exstiterit: uerumtamen cum pecunia soluta non sit, doli ma