comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uuit qͦd semei arripuerit ex sencẽtia: ab eo de facili ñ
ossit auelli. Qͣre faciliꝰ credi oportet ipͣm in hãc obsti¬
euam de sua ierutate ꝓ more ĩcidisse. & aliã nõ uido¬
uiam ad ciꝰ corecdioe̾m: nisi ut ur̃a discretio ad id esfici¬
end̾ manuͣ apponat gͣuiorem. Intelligenti satis dictum
it. Nec pꝰ eum aliqͥs epͣoꝵ ampliꝰ addidit. Io udu̾s co¬
mes de aruudel. stabat eniꝰ in ordine suo c̾ institudi̾e
iniditum: postulat audientiã. Et facto silentio. Dñe in

Expanded text:
itio, ut quod semel arripuerit ex sententia, ab eo facile non possit avelli. Quare facilius credi oportet ipsum in hanc obstinationem de sua levitate de more incidisse. Et aliam non vidviam ad ejus correctionem, nisi ut vestra discretio ad id efficiendum manum apponat graviorem. Intelligenti satis dictum it. Nec post eum aliquis episcoporum amplius addidit. Id autem videns comes de Arundel, stabat enim in ordine suo cum multitudine militum, postulat audientiam. Et facto silentio in
Abbreviated transcription (Latin):
de eboracense a camera regis: ueniens
lartholomeus exoniensis ep̃e. ꝓcidit ad
pedes dñi cantuariensis ⁊ ait. Pat̾ mi
mus odio capitis tui. Exiit nãq edic¬
tum a rege. ut qui ampliꝰ cũ cantuari¬
ensi staret. publicus hostis iudicet᷑: in
capite puniendus Dictum est etiam qd
ad supplicium in membris mutilandi:
qui ⁊ ip̃i ꝓ salute sua cantuariensẽ roga¬
bant. Inspiciens gͦ cantuariensis ĩ exo¬
niensem ep̃m. fuge hinc ait. non eni sa¬
pis ea que di sunt. Exierunt deniꝙ a ꝯsili¬
o regis om̃ssimul ep̃i cum tumultu ad
cantuariensem. Quoꝵ unꝰ eloquens hila¬
nꝰ cicestriensis ep̃c ꝓrumpens in uocem:¬

Expanded text:
episcopo a camera regis, veniens Bartholomaeus Exoniensis episcopus procidit ad pedes domini Cantuariensis et ait: « Pater mi, mus odio capitis tui. » Exiit namque edictum a rege, ut qui amplius cum Cantuariensi staret, publicus hostis judicaretur in capite puniendus. » Dictum est etiam quod ad supplicium in membris mutilandi, qui et ipsi pro salute sua Cantuariensem rogabant. Inspiciens igitur Cantuariensis in Exoniensem episcopum: « Fuge hinc, ait, quia non sapis ea quae Dei sunt. » Exierunt denique a consilio regis omnes simul episcopi cum tumultu ad Cantuariensem. Quorum unus eloquens, Hilarius Cicestrensis episcopus, prorumpens in vocem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cenam: sollicitꝰ cepit contristari de ca¬
su ⁊ angustia dñi sui. Płima itaq noc
puero ⁊ claude ult̾us aule ostium: ut
securius dormiamus. Ueniens aut̃ illue
accenso lumine aꝑto ostio. iuidit dñm can¬
tuariensem in angło sede ⁊ solum Quo
uiso territus aufugit. putans se fantas¬
ma uidere Posugesto: clericus ille nlłate¬
nus uoluit fidem adhibere mͥ sui ꝑsona¬

Expanded text:
t post coenam sollicitus coepit constristari de cat post coenam sollicitus coepit constristari de casu et angustia domini sui. Plurima itaque parte puero, et claudeeniens autem illuc puer accenso lumine, aperto ostio, vidit archiepiscopum in angulo sedere et solum. Quo viso, territus aufugit, putans se phantasma vidisse. Eo suggesto, clericus ille nullatenus voluit fidem adhibere, don
Abbreviated transcription (Latin):
Te ip̃m id inqͥt respicit. qͥ hodie omĩo
ꝑdidisti ꝯscĩam ⁊ famã. Dõ odibili et
honestati contͣrio exemplo in posterũ
relicto: cũ manꝰ tuas dõ sacͣitas ad execͣn¬
das consuetudiẽs ꝯseruandas extend̾es:
meũ ꝑhorrens excessum. me ip̃m ĩ dig¬
num iudico de cet̾o accedere in sac̾do
um. Silebo itaꝙ sedens in merore donͨ
me uisitau̾it oriens ex alto ut ꝑ ip̃m
dm̃ ⁊ domnũ papam merear ab
lam restitit. ne scriptum illarum consuetu¬
dinum sicut ꝯdictum fuerat suo siggillo cor¬
roboraret Exinde princeps exasꝑatus. grauio¬
uexare exactionib. ita ut palam fieret intłłi¬
gentib sanguinem ip̃ius ⁊ uitam requiri
Id ip̃m ꝑtimescens. fugam consuluit Et ue¬
niens ad maneriũ suum altintonã noĩe ce¬
teris dormientib secreto se surripuit. duo¬
b tantũ comitatꝰ Inuento ꝙ nauigio: ma¬
ri se cõmisit. Auento uͦ contrario diu fati¬
gatus iux dilucło est cũ u̾ita ad t̾ram reu̾sꝰ:

Expanded text:
Te ipsum, inquit, id respicit, qui hodie omnino prodidisti conscientiam et famam, Deo odibili et honestati contrario exemplo in posterum relicto, cum manus tuas Deo sacratas ad exsecrandas consuetudines observandas extenderes, meum perhorrescens excessum, me ipsum indignum judico de caetero ad eum accedere in sacerdoum: silebo itaque sedens in moerore, donec me visitaverit oriens ex alto, ut per ipsum Deum et dominum papam merear abslam restitit, ne scriptum illarum consuetudinum, sicut condictum fuerat, suo sigillo corroboraret. Exinde rex asperatus graviovexare exactionibus, ita ut palam fieret intelligentibus, sanguinem ejus et vitam requiri. Id igitur pertimescens fugam consuluit et veniens ad manerium suum Aldintonam nomine, caeteris dormientibus secreto se subripuit, duobus tantum comitatus, inventoque navigio mari se commisit. A vento vero contrario diu fatigatus, vix est diluculo cum vita ad terram reversus.
Abbreviated transcription (Latin):
tas etiam ꝓ lib̾tate eccłe passus fu¬
nt angustias ip̃iꝰ martiris clericus ⁊ fa¬
nuiltaris postea carnotensis ep̃c. magister
inuixta b̾uicatem historie ex industria
omissa sunt. q̃ si apposita fu̾nt legentis
r audientis pot̾unt exeitare deuotionem.
maxime c̃ ea ꝑtineant ad epłarũ q̃ segt᷑¬

Expanded text:
tas etiam pro libertate Ecclesiae passus fuerit angustias, ipsius martyris clericus et familiaris, postea Carnotensis episcopus magisteribi juxta brevitatem historiae ex industria omissa sunt, quae si apposita fuerint legentis et audientis poterunt excitare devotionem, maxime cum ea pertineant ad epist
Abbreviated transcription (Latin):
tuariensis eccłe exposuit eis quid
sibi acciderit: ⁊ qr nondum fuit uolũ¬
ep̃o fugiente confiscarent᷑ om̃ia s.
audita ⁊ uisa eius presentia ꝯfusi. si¬
luerunt: ꝓinde aggrauat pͥnceps manũ
tari ꝑemptorie. ut die statuto regi res¬
trahitur in causam Seorsum itaq in
pateret exitus ꝓpositum᷑ ꝑte regia est al¬

Expanded text:
tuariensis, exposuit iis quid sibi acciderit, et quod nondum fuerit voluncopo fugiente confiscarent omnia; sed audita et visa ejus praesentia confusi siluerunt. Proinde aggravabat rex manum faciens peremptorie, ut die statuto regi resahitur in causam. Seorsum itaque inpateret exitus, propositum est
Abbreviated transcription (Latin):
taminis mnẽtna beatitudine cog¬
noscat᷑ ab om̃ib suscepisse tͥuin¬
phum. Nos autẽ auditis in mi¬
m̾is et magnis miracuł q̃ ingĩt
narrat fideliũ. et suꝑ his ñ sũ mag¬
no gaudio ꝑ dilectos filios nr̃os
abb̃tũ traili sc̃ĩ laurentii in luci¬
na⁊ theoctinũ tituli sc̃i uitał. pres

Expanded text:
taminis in aeterna beatitudine cognoscatur ab omnibus percepisse triumphum. Nos vero, auditis innumeris et magnis miraculis, quae junarrat fidelium, et super his non sine magno gaudio per dilectos fratres nostros Albertum tituli Sancti Laurentii in Lucin
Abbreviated transcription (Latin):
nes: adeo q felici gaudebat
memoria: ut qd̾ semel in sen¬
tentiis aut uerbis didicerat. fere
quotiens uolebat posset sine dif¬
ficultate ꝓferre. Quod multi
litt̃atiores assequi non ualen¬
tes: tantam mentis alacritatẽ
presertim in homine uariis oc¬
cupationib dedito. miraculis
ascribebant. Sic enĩ nutrix gr̃a.
futurũ ꝓsequebat᷑ antistititem:
ut ei in collationib. aut cursu ser¬
monis ut dici solet. ad manũ ne¬
cessaria ministraret. Ab inerite
autem etate sicut referre solitus
cem uiarum suarum. et uite pa¬
tronam dulciꝰ inuocare. ⁊ i illã
post xp̃m. totam iactare fidutĩã.
Publice mendicantib pleno com¬
patiebat᷑ affectii. et subueniebat
effectu: ut cum beato iob dicere
posset. ab iitio michi coluit iii
seratio. ⁊ pietas de utero matris

Expanded text:
nes, adeoque felici gaudebat nes, adeoque felici gaudebat memoria ut quae semel in sententiis aut verbis didicerat, fere quoties volebat, posset sine difficultate proferre. Quod multi litteratiores assequi non valentes, tantam mentis alacritatem, praesertim in homine variis occupationibus dedito, miraculis ascribebant. Sic enim nutrix gratia futurum prosequebatur antistitem, ut ei in collationibus aut cursu sermonis, ut dici solet, ad manum necessaria ministraret. Ab ineunte autem aetate, sicut referre solitus cem viarum suarum, et vitae patronam, dulcius invocare, et in illam post Christum totam jactare fiduciam. Publice mendicantibus pleno compatiebatur affectu et subveniebat effectu, ut cum beato Job dicere posset: « Ab initio coaluit mihi miseratio, et pietas de utero matris
Abbreviated transcription (Latin):
iure ⁊ merito sanctus cantuarioꝵ
archiep̃s thomas associandꝰ est: ut
merita clarius elucescant. sĩa
conuersationis enis. succinctus ⁊
admodũ breuis sermo ꝑcurrat.
Nam gestoꝵ eius seriem nosse si
ctu forte in uoto est. a magnis que
ta sunt. erit mutuanda: ut constet
ad cõmendationẽ gratie dei. que
ubi uult spirat. quam breui int̃¬
uallo uariarum occupationũ ex¬
pleuerit temꝑa multa. Indicant
hoc epistole eius. et scripta alioꝵ¬
fide plena. ꝙ dignarelatu: que tã
presentes qͣm posteros si diligent̃
inspiciantur ad uirtutẽ poterunt
thomas lundoniensis urbis in¬
digena parentũ mediocrũ ꝓles
illustris: a primis adolescencie
annis gratia multiplici ditatꝰ
est. Erat enim statura ꝓcerus.
decorus formã ingenio ꝑspicax.
dulcis ⁊ iocundus eloquio. ⁊ ue¬
nustate moꝵ: pietate amabi¬
lis: tanto q rationis uigebat
acumine. ut prudenter in au¬
ditas ⁊ difficiles solueret qͤstio¬

Expanded text:
jure et merito sanctus Cantuariorum jure et merito sanctus Cantuariorum archiepiscopus Thomas associandus est, utmerita clarius elucescant, summam conversationis ejus succinctus et admodum brevis sermo percurrat. Nam gestorum ejus seriem nosse, si cui forte in voto est, a magnis, qualuminibus erit mutuanda. Ut constet ad commendationem gratiae Dei, quae « ubi vult spirat, » quam brevi intervallo variarum occupationum expleverit tempora multa, indicant hoc epistolae ejus, et scripta aliorum, plena et digna relatu, quae tam praesentes quam posteros, si diligenter inspiciantur, ad virtutem poterunt THOMAdigena, parentum mediocrium proles illustris, a primis adolescentiae annis gratia multiplici ditatus est. Erat enim statura procerus, decorus forma, ingenio perspicax, dulcis et jucundus eloquio, et venustate morum pro aetate amabilis, tantoque rationis vigebat acumine ut prudenter inauditas et difficiles solveret quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
acrosanctam ec¬
clesiam iugiter
impugnat hostis
antiquus. s qui
ipsam cruore ꝓ¬
prio redemit
dei filius. eam
anguine menbroꝵ suoꝵ in
ieram asserit ⁊ ꝓuehit liberta¬
em.In quib preminent glorio¬
urtyrum purpuratus exerci¬
s. quoꝵ doctrina compac̾ti.
noꝵ exemplo roborati: quoꝵ
inguine uelut cemento:⁊qͣsi
lutino quodam consolidati ft̃
iu lapides in edificio corporis
crescat numero fidelium. et
urtute. in demplum sc̃m in do¬
uno. Sed cum om̃s marty¬
s prerogatiuam habeant głe
mpiterne: titulus tamen il¬
rum illustrior est ceteris. ⁊ cõ¬
na clarius radiat. qui dupli
honore digni doctoꝵ fungun¬
ir osfitio: forma gregis ex aĩo
facti: et ter ꝑore necessitatis sue po¬
nentes aĩam ꝓ ouib suis. Sicut eñi
stella a stella differt in claritate.
sic in resurrec̾tione scõꝵ singuli
in ordine suo iusti fulgebunt ut
sidera. ⁊ qui ad uitam multos eru¬
diunt. erunt ut firmamenti splen¬
dor in ꝑpetuas eternitates. Quib

Expanded text:
acrosanctam Ecclesiam jugiter impugnat hostis antiquus, sed qui ipsam cruore proprio redemit Dei Filius, eam sanguine membrorum suorum in veram asserit et provehit libertatem; in quibus praeeminent gloriomartyrum purpuratus exercitus, quorum doctrina compacti, quorum exemplo roborati, quorum sanguine velut caemento et quasi glutino quodam consolidati sunt vivi lapides in aedificio corporis crescat numero fidelium, et virtute in templum sanctum in Domino. Sed cum omnes martyres praerogativam habeant gloriae sempiternae, titulus tamen illorum illustrior est caeteris, et corona clarius radiat, qui duplici honore digni doctorum funguntur officio, forma gregis ex animo facti, et tempore necessitatis ponentes animam pro ovibus suis. Sicut enim stella a stella differt in claritate, sic in resurrectione sanctorum singuli in ordine suo justi fulgebunt ut sidera: et qui ad vitam erudiunt multos, erunt ut firmamenti splendor in perpetuas aeternitates. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
re poterit. uel aulire. Ecelesia
quoq que sacro cruore uiolata
fuerat. uel potius consecrata. s
non tamen sine hesitatione ⁊ de¬
liberatione multa ꝓpter metũ
impioꝵ ad ꝓtestandam inuiriã
dei suspendere ausa est. Et adiui¬
nis cessare. sed tantus terror ex
signis patentib. ꝓuinciales in¬
uasit. ut nullui omnino aut
paratus fuerit qͥ audsret a diu¬
nis cessare ꝓ exhibitione iustitue

Expanded text:
re poterit vel audire? Ecclesia re poterit vel audire? Ecclesia quidem quae sacro cruore violata fuerat, vel potius consecrata, se non tam sine haesitatione et deliberatione multa propter metum impiorum ad protestandam injuriam Dei, suspendere ausa est a divinis; sed tantus terror ex signis patentibus provinciales invasit, ut nullus omnino aut perrarus, qui auderet a divinis cessare pro exhib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ admirande constautie martyr.
non uerbũ uel clamor̃e emisit:
ñ edidit gemitũ. nec brachium
aut uestem opposuit ferienti. s
caput inelinatũ qd̃ gladiis expo¬
suerat donec consũmaret᷑ tenebat
ĩmobile. Deniq in terram ꝓciden.
ricto corpore non pedem mouit.
aut manũ. sicariis insultantib
se in strage ꝓlitoris pac̃e patrie
bilare desiderat: quod deus clari¬
ficare disponit. Lo enĩ ampliꝰ per¬
crebruere miracła. quo uideban¬
tͣ impiis studiosus occultanda.
Homo uidet in facie:. solus cleus ẽ
qͥ renes et corda scrutat᷑. Nam cũ
beati martyris corpus sepult᷑e
tradendum ẽẽt. ꝙ de more ponti¬
ficalib indueret᷑: qd̾ ad modum
pauci familiares eiꝰ nou̾ant. in¬
uentum ẽ cilitio pediculis ⁊ uer¬
mib referto inuolutĩr: ipsaq fe¬
moralia eiꝰ int̾iora usq ad popli¬
tes cilicina. qd̃ apuil nostrates an¬
tea fuerat inauditum rẽꝑta sũt
Quuis qd̃ seqͥtur sine lacͥmis refer¬

Expanded text:
et admirandae constantiae martyr, et admirandae constantiae martyr, nec verbum vel clamorem emisit, non edidit gemitum, nec brachium aut vestem opposuit ferienti, sed caput quod inclinatum gladiis exposuerat donec consummaretur tenebat immobile. Denique in terram procidens recto corpore, non podem movit aut manum sicariis insultantibus se in strage proditoris pacem patriae bilare desiderat, quod Deus clarificare disponit. Eo enim amplius percrebuere miracula, quo videbantur impiis studiosius occultanda. Homo videqui renes et corda scrutatur. Nam, cum beati martyris corpus sepulturae tradendum esset, et de more pontificalibus indueretur, quod admodum pauci familiares ejus noverant, inventum est cilicio pediculis et vermibus referto involutum, ipsaque femoralia ejus interiora usque ad poplites cilicina, quod apud nostrates antea fuerat inauditum, reperta suntquis quod sequitur sine lacrymis refer
Abbreviated transcription (Latin):
gladiis. in mocsũ orantis inclina¬
uit caput. hec nouissima ꝓferens
uerba. Beo ⁊ beate marie ⁊ sanctis
huiꝰ eccłie patronis. et beato dyo¬
nisio. ꝯmendo me ip̃m ⁊ eccłie cau¬
sam. Cetera qͥs sine suspiriis. singul¬
tib et lacrimis referat. Singula
ꝓseqͥ pietas non ꝑmittit: que car¬
nifices ĩmanissimi dei timore con¬
tempto. et tam fidei qͣm totius hu¬
manitatis ĩmemores cõmiserunt:
Non enĩ sufficit eis sangume sacer¬
dotis. et nece ꝓfanare eccłiam. et di¬
em sacratissimũ incestare. nͥ coro¬
na capitis qͣm sacͥ crismatis unctio
deo dicauerat amputata qd̾ etiã
dictu horribile est. funestis gladiis ĩa
defũcti eicerẽt. cerebrũ. et ꝑ pauimentũ
cũ eruore ⁊ ossib cruclelissime spar¬
gerent ĩmaniores xp̃i crucifixorib
qui eius crura quem obiisse ui¬
d̾ant. sicut uiuentiũ ñ censue¬
rint ẽẽ frangenda. Sed in his
cruciatib omib inuicti animi

Expanded text:
gladiis, in modum orantis inclinagladiis, in modum orantis inclinavit caput, haec novissima proferens verba, Deo et sanctae Mariae et sanctis hujus ecclesiae patronis et beato Dionysio: Commendo me ipsum et Ecclesiae causam. Caetera quis sine suspiriis, singultibus, et lacrymis referat? singula persequi pietas non permittit, quae carnifices immanissimi, Dei timore contempto, et tam fidei quam totius humanitatis immemores, commiserunt. Non enim suffecit eis sanguine sacerdotis et nece profanare ecclesiam, et diem sacratissimum incestare, nisi corona capitis, quam sacri chrismatis unctio Deo dicaverat, amputata, quod etiam dictu horribile est, funestis gladiis jam defuncti ejicerent cerebrum, et per pavimentum cum cruore et ossibus crudelissime spargerent: immaniores Christi crucifixoribus, qui ejus crura, quem obiisse viderant, sicut adhuc viventium, non censuerunt esse frangenda. Sed in his omnibus cruciatibus, invicti animi
Abbreviated transcription (Latin):
rat. uultu intrepido dicens. Eece
ego. Quid uultis: Cuiunꝰ fune¬
stoꝵ militũ in sp̃u furoris intu¬
lit. Ut moriaris: impossibile est.
ut ulterius iuiuas. Respondit
autem archiep̃t. non minori cõ¬
stantia uerbi qͣm amini qr qd̾
omniũi martyrum exanimi mei
santentia fidenter dix̃im. nullꝰ
duamore mori paratus sum:⁊
passertione iustitie ⁊ eccłie liber¬
saui. Sed si caput meũ queritis:
phibeo ex parte om̃ipotentis dei.
sub anathemate ne cuiqͣm alii
sue monacho. sure clerico. uel
aies maiori uel minori in aliqͦ
haceatis: s suit ĩmunes apena.
liut extitert̃ a causa. Non enim
perunt Mortem libenter amplec̃¬
t̾or dum mͦ eccłia in effusione sangũis
mei. pacem consequat᷑ et liberta¬
tem. Quis isto uideret᷑ in caritate
feruentior᷑ qui dum se ꝓ lege clei
ꝑsecutorib offcrebat. in id solum
erat sollicitus. ne ꝓximi in aliqͦ
His dictis. uidens carnifices. eductiᷤᷤ

Expanded text:
rat, vultu intrepido dicens: « Ecce rat, vultu intrepido dicens: « Ecce ego, quid vultis? » cui unus funestorum militum in spiritu furoris intulit: « Ut modo moriaris, impossibile enim est ut ulterius vivas. » Respondit autem archiepiscopus non minori constantia verbi quam animi, quia quod omnium martyrum pace ex animi mei sententia fidenter dixerim nulluDeo mori paratus sum, et pro assertione justitiae et Ecclesiae libertate. Sed si caput meum quaeritis, prohibeo ex parte omnipotentis Dei, et sub anathemate, ne cuiquam alii, sive monacho, sive clerico, sive laico, majori vel minori, in aliquo noceatis, sed sint immunes a poena sicut exstiterunt a causa; non enim perunt. Mortem libenter amplector, dummodo Ecclesia in effusione sanguinis mei pacem consequatur et libertatem. Quis isto videtur in charitate ferventior? qui dum se pro lege Dei persecutoribus offerebat, in id solum erat sollicitus ne proximi in aliquoHis dictis, videns carnifices eductis
Abbreviated transcription (Latin):
euaderet:. non gentiliũ non hosti¬
um. s eoꝵ qui legem dei ꝓfitebar¬
tur. et amicoꝵ fidem. Sane mura
ordinantis. dispensatione contign
quod qͥ hec tam male. tam impu¬
denter ⁊ imprudent̃ ꝑmisit fieri
eadem non est passus abstondi il
hic etiam temꝑaliter impleat᷑ q̃s
ueritas ꝓtulit nil scilicet esse oit¬
tũ quod non reuelet᷑. Nam qͤos
signifero ꝓditoꝵ uida sermoni
lebri uulgatum est. pari iure te¬
hendum est ⁊ ad complices sus
eo qd cde simillimis rebus idems
uelabunt miqͥtatem ipsoꝵ s. q
uersus eos terra consurget. Quis
antem fideliũ audeat lubita¬
ñ qd̃ deus actores et ꝑpetratores
tanti sacrilegii aut conuertet aut
conteret Passurus autẽ in eccle¬
sia ut dictum est corã altari xp̃i
martyr. anteqͣm feriret᷑. cũ se au¬
disset inquiri. militib qͥ ad hoc
uenerant in turba clericoꝵ et
monachoꝵ uociferantib. uͥ est
archiep̃c. occurrit eis ex gradu
quem ex maxima parte ascende¬

Expanded text:
evaderet, non gentilium, non hostievaderet, non gentilium, non hostium, sed eorum qui legem Dei profitebantur et amicorum fidem. Sane mira ordinantis dispensatione contigit, quod qui haec tam male, tam impudenter et imprudenter permisit fieri, eadem non est passus abscondi: ut hic etiam temporaliter impleatur quod veritas protulit, nihil scilicet esse occultum quod non reveletur. Nam quod de signifero proditorum Juda sermone celebri vulgatum est, pari jure trahendum est et ad complices ejus, eo quod de similibus rebus idem cvelabunt iniquitatem ipsorum, et adversus eos terra coautem fidelium audeat dubitare, quod Deus auctores et perpetratores tanti sacrilegii aut converteret aut contereret? Passurus autem in ecclesia, ut dictum est, coram altari Christi martyr, antequam feriretur, cum se audiisset inquiri a militibus, qui ad hoc venerant in turba clericorum et monachorum vociferantibus: « Ubi est archiepiscopus? » occurrit iis ex gradu quem ex ma
Abbreviated transcription (Latin):
preambulis eoꝵ in crucifixione
lem allegandi ꝓ se acceꝑat facul¬
tatem: ⁊ ab urbe eductus extra por¬
tam crucifixus est. ministerio utiꝙ
gentilium qͥ dm̃ non noũant. et
actoritate publice potestatis. hiis
reũ deferentib quoꝵ legem uisus
est impugnare. discipło filio ꝑ di
non mͦ in urbe s intra eccłiam. non
temꝑe ꝓphano. sed die qͣm natini¬
tatis dñice sollempnitas consetra.¬
bat. Et om̃i iure decuit. ut natalif
eins qui innocenter ⁊ sc̃issime ux̃rat.
natalem scõrum in nocentiũ seqͥ¬
ret᷑. Etquidem ut creditur necem
uerunt. tanto in malitia anna et
caypham. pilatum. herodem. am¬
plus precedentes. qͣnto diligentꝰ
precauerunt. ne in uiditiũ trahe¬
ret᷑. ne conueniret᷑ ab apparitorib
ne appareret ante faciem presi¬
dis ne pͥuilegio sacri loci uel tem¬
ꝑis aut dignitatis. aut gradꝰ aut
reformate patis. et date securita¬
tis conditione. sacrilegas manus

Expanded text:
praeambulis eorum in crucifixione praeambulis eorum in crucifixione lemcunque allegandi pro se acceperat facultatem, et ab urbe eductus extra portam crucifixus est, ministerio utique gentilium, qui Deum non noverant, et auctoritate publicae potestatis, his reum deferentibus quorum legem visus est impugnare, discipulo, filio pernon modo in urbe, sed intra ecclesiam, non tempore profano, sed die quem nativitatis Dominicae solemnitas consecrabat. Et omni jure decuit ut natalis ejus, qui innocenter et sanctissime vixerat, natalem sanctorum Innocentium sequeretur. Et quidem, ut creditur, necem verunt, tanto in malitia Annam et Caipham, Pilatum et Herodem amplius praecedentes, quanto diligentius praecaverunt, ne in judicium traheretur, ne conveniretur ab accusatne appareret ante faciem praesidis, ne privilegio sacri loci, vel temporis aut dignitatis, aut gradus, aut reformatae pacis, et datae securitatis conditione sacrilegas manus
Abbreviated transcription (Latin):
fore. Nec ad modum ⁊ quasi ad
horam credens. et in articulo tẽp¬
tationis recedens. aduersa ꝑpessus
est: s exilium ⁊ acerbam ꝓscrip¬
tionem in annũ septimũ ꝓtela¬
uit: tanta qͥdem uirtute constan¬
eiꝰ animꝰ nec fortune seuientis im¬
tis emolliri. Sed et ubi sit ĩmolatꝰ
aduertite. Certe in eccłia que cap
regni est. et aliarum omniũ mat̃
in xp̃o. coram altari inter consa¬
cerdotes. et manus religiosoꝵ. quos
armatorũ carnificũ tumultus
fecerat ad stupendũ ⁊ miserabile
spectaculum conuenire. Quiergo
se ipsum a multo temꝑe exhibue¬
rat hostiam uiuam. scãm. deo pla¬
centẽ: qui carñe suam in oratio¬
cilicii usu. cũ uiciis ⁊ concupiscen¬
tiis crucifixerat᷑ qͥ dorsum qd̾ scĩ
familiares eiꝰ nouerant. tanqͣm
xp̃i puerulus exponere consueue¬
rat ad flagellaͥ qui xp̃i corpus et
sanguinẽ solitus erat offerre in
altari. coram altari ꝓstratus. effu
molatione discipłi et serui. qd̃ in

Expanded text:
fore. Nec ad modicum et quasi ad fore. Nec ad modicum et quasi ad horam credens et in articulo tentationis recedens adversa perpessus est; sed exsilium et acerbam proscriptionem in annum septimum protelavit, tanta quidem virtute constanejus animus nec fortunae saevientis imiis emolliri. Sed et ubi sit immolatus advertite. Certe in Ecclesia, quae caput regni est, et aliarum omnium mater in Christo, coram altari, inter consacerdotes et manus religiosorum, quos armatorum carnificum tumultus fecerat ad stupendum et miserabile spectaculum concurrere. Qui ergo seipsum a multo tempore exhibuerat hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, qui carnem suam in oratiocilicii conviciis et concupiscentiis crucifixerat, qui dorsum, quod soli familiares ejus noverant, tanquam Christi puerulus exponere consueverat ad flagella, qui Christi corpus et sanguinem solitus erat offerre in altari, coram altari prostratus effusuimmolatione discipuli et servi, quod
Abbreviated transcription (Latin):
piscopꝰ. britanniarũ pͥmas. sedis
aysice legatus. nidex incorrup¬
issimꝰ. utpote nec acceptor ꝑso¬
iarum nec munerũ: assertor ec¬
siastice libertatis. et qͣsi turris
recta in ierłm. contra faciem
amnasci: maleus impioꝵ. sed
auꝑum ⁊ merentiũ consolator
dent qͥ uoluerit: qͥs e regione
elat. Et si causa martyr̃ẽ fa
e qd nulli rectum sapienti
uenit in dubium: quid iustitius.
qͥd sanctius causa eiꝰ qͥ opes ⁊ omñe
mundi glam. qui amicoꝵ ⁊ tocius
cognationis affec̾tationẽ ꝓ xp̃i a
more contempnens. exiliũ subiit:
et se suosq omnes exposuit ꝑicłis.
et pauꝑtati: qui ꝓ lege dei sui tuen¬
da. et enacuandis abusionib ueterũ
tẏrannoꝵ. certauit usq ad mortẽ:
nec in aliqͣ obligatione postqͣm se¬
mel lapsus est: captus insicdiantĩ
dolo. induci potuit. ut aliqͥd eorũ
que exigebant᷑ ab ipso ꝓmitteret.
quin in om̃ib adiceret honorem
dei. ⁊ honestatem eccłie saluam

Expanded text:
piscopus, Britanniarum primas, sedis piscopus, Britanniarum primas, sedis apostolicae legatus, judex incorruptissimus, utpote nec acceptor personarum, nec munerum, assertor ecclesiasticae libertatis, et quasi turris erecta in Jerusalem contra faciem Damasci, malleus impiorum, sed pauperum et moerentium consolator. Viderit qui voluerit quis e regione procedat. Et si causa martyrem facit, quod nulli rectum sapienti venit in dubium, quid justius, quid sanctius causa ejus? qui opes et omnem mundi gloriam, qui amicorum et totius cognationis affectionem pro Christi amore contemnens, exsilium subiit, se et suos omnes exposuit periculo et paupertati, qui pro lege Dei sui tuenda et evacuandis abusionibus veterum tyrannorum certavit usque ad mortem, nec in aliqua obligatione postquam semel lapsus est captus insidiantium dolo, induci potuit ut aliquid eorum quae exigebantur ab ipso promitteret: quin in omnibus adjiceret honorem Dei et honestatem Ecclesiae salvam
Abbreviated transcription (Latin):
ram. qͣm iustitiam dei ⁊ eccłie
libertatem. absq subuentione
uel saltem reclamatione ꝑicli¬
si tantũ quisqͥs deo immolat qͦ¬
tum ꝓ ipsius amore relinqͥt ĩ
facile inuenit᷑ qͥ thomani ants¬
mundum. contempsit se ipsũ
st quia stilus ad confessoris pro¬
ꝑat passionem. cuiꝰ actores ⁊ cau¬
sa ex multis ⁊ magnis patent
indiciis. in ea mͥ non censui diu¬
tiꝰ immorandũ: presertim cum
iam fere ꝑ orbem latinũ ex re¬
latione plurimoꝵ sit nota ⁊ uul¬
gata mat̾ĩa. Hoc tamen in tan¬
to diuine dispensationis mune¬
re silendum ẽẽ non credicdi. qd
ad dei ⁊ martyris sui glam u¬
niu̾si mirant᷑. qͥa sic om̃s circũ¬
stantie concurrerunt in agone
pontificis. ut pacientis titulũ
ppetuo illustrarent: ⁊ ꝑsequen¬
tium reuelarent impietatẽ: et
nomen sempituo matularent
obꝓbrio. Si enim ꝑsonas hinc
nde intueri. ⁊ metiri plaeuerit:
ccurrit hinc religiosus archie¬

Expanded text:
ram quam justitiam Dei et Ecclesiae ram quam justitiam Dei et Ecclesiae libertatem absque subventione vel saltem reclamatione periclisi tantum Deo quisque immolat, quantum pro ipsius amore relinquit, non facile invenitur, qui Thomam antemundum, contempsit et se ipsum. Et quia stylus ad confessoris properat passionem, cujus auctores et causa ex multis et magnis patent indiciis, in ea mihi non censui diutius immorandum; praesertim cum jam fere per orbem Latinum ex relatione plurimorum sit nota et divulgata materia. Hoc tamen in tanto divinae dispensationis munere silendum esse non credidi: quod ad Dei et martyris sui gloriam universi mirantur, quia sic omnes circumstantiae concurrerunt in agone pontificis, ut patientis titulum perpetuo iliustrarent et persequentium revelarent impietatem, et nomen sempiterno macularent opprobrio. Si enim personas hinc inde intueri et metiri placuerit: occurrit hinc religiosus archie
Abbreviated transcription (Latin):
te conductum. septimo exilii an¬
no reu̾sus est. et aclero ⁊ a popło
receptus tanqͣm angelus dñi
Cum uͦ dominꝰ papa prefatam
iam archiep̃i eboracensis ⁊ ep̃õꝵ
qui ei astiterant presumptio
sancto thoma conquerente au¬
disset: tam eboracensẽ archie¬
piscopũ qͣm fauentes ei ep̃os.
ab episcotiali suspendi offitio.
et Gislebertũ lundomensem⁊
iocelinũ salesbiriensem in sen¬
tentiam anathematis reuoca¬
uit. Que sẽuitas in sc̃i thome
ingressu publicata. regem am¬
pluuis exacerbauit: et linguas
toxicatas detrahentiũ efficano¬
res redidit ad nocendũ Iterum
ergo dampnis. iterum atrociori¬
b iniuriis supͣ modũ ⁊ numenĩ
athleta xp̃i affectus est. ⁊ edicto
publico ꝓhibitus. ecclesie sue
septa exire. Ouisqͥs ei uel alicui
suoꝵ faciem hylarem precende¬
bat: hostis publicus censebatus
S hec omĩa uir dei in multape¬
tientia sufferebat. malens ñ nͦ
rerum sed ⁊ salutis subire iacti¬

Expanded text:
te conductum, septimo exsilii ante conductum, septimo exsilii anno reversus est et a clero et populo receptus tanquam angelus Domini. Cum vero dominus papa praefatam jam dicti Eboracensis et episcoporum qui ei astiterant praesumptionem, sancto Thoma conquirente audiisset, tam Eboracensem archiepiscopum quam faventes ei episcopos ab episcopali suspendit officio, et Gilbertum Londoniensem et Jocelinum Saresberiensem in sententiam anathematis revocavit. Quae severitas, in sancti Thomae ingressu publicata, regem amplius exacerbavit et linguas toxicatas detrahentium efficaciores reddidit ad nocendum. Iterum ergo damnis, iterum atrocioribus injuriis supra modum et numerum athleta Christi affectus est et edicto publico prohibitus ecclesiae suae septa exire. Quisquis ei vel alicui suorum faciem hilarem praetendebat, hostis publicus censebatur. Sed haec omnia vir Dei in multa patientia sufferebat, malens non modo rerum, sed et salutis subire jactu
Abbreviated transcription (Latin):
cantuariensi post ꝓhibitionẽ dñi
pape. contra dignitatem cantu¬
ariensis eccłie. et antiqͣm consu¬
etudinẽ. henricũ filium regis
coronare presumpsit: asistenti¬
b sibi suffraganeis. nec ꝓtestan¬
tib ius dorobernien secclie. Mul¬
tiplicatis ergo iniuriis. ⁊ ꝑuersis
⁊ suos multiplex et certa ⁊ cita
ꝯminatio ꝓcedebat. Instabat q
ꝑemptorius dies. ut sententia
ulterius differri non posset.Ar¬
tatus itaq rex seu̾itate canoni¬
ca tandem acqͥeuit ut par an¬
glicane eccłie reformaret᷑ Reg¬
na itaq gauisa sunt. cunctis
credentib. rem potius ueratit
agi qͣm concipi simulate. s qͥd
ageret᷑ a qͥbdam rei exit᷑ decla¬
rauit. Pontifex eni xp̃i ex fide su¬
a metiens alios. decontͣ habenti¬
b secũ meliora sꝑabat. Et licet
multi dissuaderent ne redire p̃¬
sumeret. nͥ pax certiꝰ firmaretur.
ꝑicłm tamen metuens animarũ.
ad eccłiam suam rege sibi prestã¬

Expanded text:
Cantuariensi post prohibitionem domini Cantuariensi post prohibitionem domini papae contra dignitatem Cantuariensis Ecclesiae et antiquam consuetudinem, Henricum filium regis coronare praesumpsit, assistentibus sibi suffraganeis nec protestantibus jus Dorobernensis Ecclesiae. Multiplicatis ergo injuriis et perversiet suos multiplex et certa et cita comminatio procedebat. Instabatque peremptorius dies, ut sententia ulterius differri non posset. Arctatus itaque rex severitate canonica, tandem acquievit ut pax Anglicanae Ecclesiae reformaretur. Regna itaque gavisa sunt, cunctis credentibus negotium potius veraciter agi quam concipi simulate; sed quid ageretur a quibusdam rei exitus declaravit. Pontifex enim Christi ex fide sua metiens alios, de contrahentibus secum meliora sperabat. Et licet multi dissuaderent ne redire praesumeret, nisi pax certius firmaretur, periculum tamen metuens animarum, ad Ecclesiam suam rege sibi praestan
Abbreviated transcription (Latin):
et longa supplitia ꝑtulit. meritũ
oẜ coronam martyrii gloriosus il¬
lustrauit. Timens autẽ occasione
sui iuris sc̃is ĩmirere dispendium:
sponte discessit̾ et ad francoꝵ xp̃ia¬
nissimũ regem lodouicũ se contu¬
lit. qui eum reu̾enter excipiens do¬
nec pax reformaret᷑ humanissime
necessaria ministrauit. Sollicita¬
uit etium sũmũ pontificem in uir¬
tute amoris. it sub impensi ꝓtesta¬
tione obsequii. ne ulteriꝰ dilationes
frustratorias prorogaret: ficut
regnũ francoꝵ diligebat.⁊ hono¬
rem apłice sedis. Miseratꝰ etiam an¬
glicane eccłie desolationẽ. guiller¬
mꝰ senonensiũ uen̾andꝰ antistes. se¬
dem aplĩcam petiit: ⁊ a romana
ecclesia impetrauit. ut rex angloꝵ
onũ appellatione cessante subice¬
ret᷑ anathemati. ⁊ regnũ int̃dicto:
nͥ pax cantuariensi eccłie reddere¬
tur. Interim ꝓcurantib his qui
eccłie pacem contͣbau̾ant rogerus
eboracensis archiep̃c in ꝓuincia

Expanded text:
et longa supplicia pertulerit, meritum et longa supplicia pertulerit, meritum et coronam martyrii gloriosius illustravit. Timens autem occasione sui juris sanctis imminere dispendium, sponte discessit, et ad Francorum christianissimum regem Ludovicum se contulit, qui eum reverenter excipiens, donec pax reformaretur, humanissime necessaria ministravit. Sollicitavit etiam summum pontificem in virtute amoris et sub impensi protestatione obsequii, ne ulterius dilationes frustratorias prorogaret: sicut regnum Francorum diligebat et honorem apostolicae sedis. Miseratus etiam Anglicanae Ecclesiae desolationem, Willelmus Senonensis venerandus antistes, sedem apostolicam petiit et a Romana Ecclesia impetravit, ut rex Anglorum omni appellatione cessante subjiceretur anathemati et regnum interdicto, nisi pax Cantuariensis Ecclesiae redderetur. Interim procurantibus his, qui Ecclesiae pacem oderant, Rogerus Eboracensis archiepiscopus in provincia
Abbreviated transcription (Latin):
delitas. Cũ enĩ catholica etiam
phereticis ⁊ scismaticis ⁊ ꝑfidis
nideis oret eccłia: ꝓhibitũ est. ne
quis eum uł orationũ suffragiis
adiuuaret. Ministri qͦq publice
porestatis. om̃s adultos iurare co¬
ebant. qd pontiniatũ conͥstan¬
di archiep̃i causa peterent. Ibi e¬
ũ se uir sanc̃tus diu ieiuniis. ⁊
bationib macerauit᷑ orans ui¬
iter ꝓ ecelĩa. ꝓ rege. et regno an¬
loꝵ. donec eum inde ꝑ abbates
istertienses qͥ de terra sua adca¬
itulum geñale coruien̾ant. pro¬
uare curauit. S ante qͣm inde
giederet᷑. diuina reuelatione con¬
ntatus est: celitus sibi ostenso in¬
itio qd̾ ad eccłiam suam redit᷑us
it cũ gloria: et inde ꝑ martyrii
palmam migraturus ad dñm. Et
sicut beata uirgo cuiꝰ aĩam infilii
passione. doloris gladius transuer¬
berauit. plusquã martyr legit᷑ ex¬
titisse:. sic ⁊ xp̃i confessor dũ inse.
⁊ suis. multa. magna ⁊ inaudita.

Expanded text:
delitas. Cum enim Catholica etiam delitas. Cum enim Catholica etiam pro haereticis et schismaticis et perfidis Judaeis oret Ecclesia, prohibitum est ne quis eum vel orationum suffragiis adjuvaret. Ministri quoque publicae potestatis omnes adultos jurare cogebant, quod Pontiniacum contristandi archiepiscopi causa peterent. Ibi enim se vir sanctus diu jejuniis et orationibus maceravit, orans jugiter pro Ecclesia, pro rege et regno Anglorum, donec eum inde rex per abbates Cistercienses, qui de terra sua ad capitulum generale convenerant, proturbare curavit. Sed antequam inde progrederetur, divina revelatione confortatus est, coelitus sibi ostenso indicio, quod ad Ecclesiam suam rediturus erat cum gloria, et inde post martyrii palmam migraturus ad Dominum. Et sicut beata Virgo, cujus animam in Filii passione doloris gladius transverberavit, plus quam martyr legitur exstitisse, sic et Christi confessor dum in se et suis multa, magna et inaudita
Abbreviated transcription (Latin):
eriliũ xp̃i confessor. a dño papa
alexandro senonis honorifice
niacensi cõmendatus est. Et re
ta ꝓmittens. dũ modo legati
mitterent᷑. qͥ causam cantuan¬
ensis archiep̃i qͣm instantissit
remitti postulabat. om̃i appes¬
latione remota diffinirent. l¬
debat᷑ eñi qd̃ carcdinales flecti
possent. ⁊ testũi copia in omn
cause articło facillime ꝓcurari
S cũ se in hac petitione redeuis¬
tib nuntus. didicisset fuisse ri¬
sum: eccłiam ⁊ omĩa bona ani¬
episcopi ⁊ suoꝵ. precepit confis¬
cariꝰ. ⁊ qd̃ in nullus hystorie serie
legit᷑. totam cognatioñe eiꝰ ⁊ om̃s
quieum familiaritate aut quo¬
ius titulo contingebant. ꝓscrip¬
tos addixit exilio. sine delectir uł¬
nis conditionis. aut fortune aut
etatis aut sexus. Nam ⁊ mulie¬
res in puerꝑio decubantes ⁊⁊ par¬
mili uagientes in cunis. in exiliũ
acti sunt. ꝓcessit ulteriꝰ furor in¬
manis: ⁊ piis aurib horrenda cru¬

Expanded text:
exsilium Christi confessor, a domino papa exsilium Christi confessor, a domino papa Alexandro Senonis honorifice niacensi commendatus est. Sed reulta promittens dummodo legati mitterentur, qui causam Cantuariensis archiepiscopi, quam instantissime remitti postulabat, omni appellatione remota definirent. Videbatur enim quod cardinales flecti possent, et testium copia in omni causae articulo facillime procurari. Sed, cum se in hac petitione redeuntibus nuntiis didicisset fuisse repulsum, ecclesiam et omnia bona archiepiscopi et suorum praecepit confiscari; et quod in nullius historiae serie legitur, totam cognationem ejus et omnes qui eum familiaritate aut quovis titulo contingebant, proscriptos addixit exsilio sine delectunis, conditionis aut fortunae, aetatis aut sexus. Nam et mulieres in puerperio decumbentes, et parvuli vagientes in cunis, in exsilium acti sunt. Processit ulterius furor immanis et piis auribus horrenda cru
Abbreviated transcription (Latin):
uus agnosceret. fere undiq audre¬
bat crncifige crucifige eum. Ipse
autẽ transiens ꝑ mectiu illoꝵ ibat.
Cũ autẽ se in hospitio recepisset.
duo magni ⁊ fidelissimi ꝓceres ad
eum in ipso noctis conticio acces¬
serunt: uultu miserabiles ⁊ lacri¬
mosi tundentes pectora sua. confi¬
tentes ⁊ ꝓtestantes ꝑtremendum
iuditiũ dei. qd̃ indubitant̃ sciebant
uiros magnos ⁊ maleficiis insignes.
utpote multis pollutos facinorib
in illius necem conspirasse. ⁊ se
ad eum occidentum mutius in¬
uicem astruxisse iuramentis. Nx
ergo causei eccłie. que ñdum pͥene¬
pene innotuerat in morte eiꝰ pate¬
ret᷑ occasum᷑. eadem nocte fugam
aggressus est. et uno dũtaxat fra¬
tre sibi ferente solatm̃. dieb delites¬
cens ⁊ noctib iter ꝑagrans. post di¬
em sextũdecimũ ad portũ sandu¬
uici ꝑuenit. ⁊ cũ potiores uectores
ñ haberent ad manũ. in fragili c̃ibi¬
la duob sacerdotib transiectus

Expanded text:
vus agnosceret, fore undique audievus agnosceret, fore undique audiebat: « Crucifige, crucifige eum. » Ipse autem transiens per medium illorum ibat. Cum autem se in hospitium recepisset, duo magni et fidelissimi proceres ad eum in ipso noctis conticinio accesserunt, vultu miserabiles et lacrymosi, tundentes pectora sua, et confitentes ac protestantes per tremendum judicium Dei, quod indubitanter sciebant viros magnos, et malefactis insignes, utpote multis pollutos facinoribus, in illius necem conspirasse, et se ad eum occidendum mutuis invicem astrinxisse juramentis. Ne ergo causa Ecclesiae, quae nondum plene innotuerat, in morte ejus pateretur occasum, eadem nocte fugam aggressus est, et uno duntaxat fratre sibi ferente solatium, diebus delitescens et noctibus iter peragens, post diem decimum sextum ad portum Sandvici pervenit, et cum potiores vectores non haberet ad manum, in fragili cymbula a duobus sacerdotibus transvectus
Abbreviated transcription (Latin):
uexatus est. ut eũ oportuerit ad¬
uersus ep̃os ne eum iniusto iudi¬
tio condempnarent. ut sic regi blan¬
dirent᷑. sedem aplĩcam appellare.
et ab eis uidem sit aͦ domini pape
audientiam appellatus. Pceres ta¬
men licet aduersus eos ꝓcesserit
appellatio. ⁊ sub anathemate ꝓ¬
hibiti sint in patrẽ ⁊ iudic̃e suũ
ferre sententiam: nichilominꝰ ta¬
men ni eũ. nee confessum nec con¬
nic̾tum. sed pͥuilegiũ eccłie ⁊ suũ
dumtaxat ꝓtestantẽ ⁊ inuocantẽ
publici uiris auxiliũ. presũpsert̃
ad cumulũ dampnationis sue
non tam dictare sententiã. qͣm c̃o¬
cepti furoris insanã uomere. Qni
cũ in publicũ ꝓferre uellent᷑ uir
sanctus crucem xp̃i qͣm manu
tenebat. ⁊ qͣm uigit̾ cͥcũ ferebat in
corde ⁊ corꝑe silo in altũ erigens.
a funesta discessit curia succla¬
mantib impiis eum rapiendũ
ut ꝓditorem ⁊ merito suspenden¬
dum: ⁊ ut titusũ dñi sui fidelis ser¬

Expanded text:
vexatus est, ut eum oportuerit advexatus est, ut eum oportuerit adversus episcopos, ne eum injusto judicio condemnarent, ut sic regi blandirentur, sedem apostolicam appellare, et ab eis itidem sit ad domini papae audientiam appellatus. Proceres tamen, licet adversus eos processerit appellatio, et sub anathemate prohibiti sint in patrem et judicem suum ferre sententiam, nihilominus tamen in eum, nec confessum nec convictum, sed privilegium Ecclesiae et suum duntaxat protestantem et invocantem publici juris auxilium, praesumpserunt, ad cumulum damnationis suae, non tam dictare sententiam, quam concepti furoris insaniam vomere. Quam cum in publicum proferre vellent, vir sanctus crucem Christi, quam manu tenebat et quam jugiter circumferebat in corde et corpore suo in altum erigens, a funesta discessit curia, succlamantibus impiis eum capiendum ut proditorem, et merito suspendendum et ut titulum Domini sui fidelis ser
Abbreviated transcription (Latin):
S archiep̃t in hac lib̾atione
corꝑm. riunam metiens anima¬
rum. se ip̃m austeriorib alimentiᷤᷤ
⁊ indumentis. grauiꝰ cepit afflig̾e.
et se ab offitio suspendit altaris.
donec ꝑconfessionẽ. ⁊ condignos
penitentie fructus aromano pon-¬
tifice absolutus meruit relaxari.
Porro nec sic regis qͥeuit indigna¬
tio: s minis et terrorib ampliorẽ
intendebat seuitiã. nͥ consuetu¬
dines qͣs contͣ eccłĩam intebatur
conatib qͥa confessor xp̃i fut᷑us
martyr. se opponere ausus est:
multis int̾im appetitꝰ dampnis.
contumeliis lacessitus. ⁊ affectus
miuriis. tandem norhantuniã
iure iniqͦ tractus. se licet ꝑmiꝗͣ
sententiam in qͣdam causa pecu¬
niaria satis patient̃ sustinuit.
condempnari: regi iudicatũ solui
sufficientissime cauit. Inde in eũ
ñ ad hoc utiq citatũ. sub p̃textu
de cõmissis sibi temꝑe admini¬
strate cancellarie negotiis redden¬
de rationis. alias calũpnias intor¬
serunt qͥb contͣ iuis et fas adeo

Expanded text:
d episcopus in hac liberatione corporum ruinam metuens animarum, seipsum austerioribus alimentis et indumentis gravius coepit affligere, et se ab officio suspendit altaris, donec per confessionem et dignos poenitentiae fructus a Romano pontifice absolutus meruit relaxari. Porro nec sic regis quievit indignatio, sed minis et terroribus ampliorem intentabat saevitiam, nisi consuetudines, quas contra Ecclesiam nitebatur conatibus quia confessor Christi, futurus martyr, se opponere ausus est, multis interim appetitus damnis, contumeliis lacessitus et affectus injuriis, tandem Northamptonam jure iniquo tractus, se licet per iniquam sententiam in quadam causa pecuniaria satis patienter sustinuit condemnari, et regi judicatum solvi sufficientissime cavit. Inde in eum non ad hoc utique citatum sub praetextu de commissis sibi tempore administratae cancellariae negotiis reddendae rationis alias calumnias intorserunt, quibus contra jus et fas adeo
Abbreviated transcription (Latin):
ira regis. Pondꝰ autẽ belli in
archiep̃m uersũ est. sine cuiꝰ
tanqͣm sine capitis sui consi¬
lio. nil audebant ep̃i: ⁊ ei ut
aoqͥesceret consulere formida¬
bant. Is autem de quoꝵdam
gis qͣm de ꝓpͥis. licet plurima
it grauissima ĩminerent. an¬
nabat᷑ ꝑiculis. ⁊ tam ꝓ instan¬
li necessitate. qͣm ꝑsuasibilib
magnoꝵ uiroꝵ religionis ha¬
bitum preferentiũ uerbis de

Expanded text:
ira regis. Pondus autem belli in ira regis. Pondus autem belli in archiepiscopum versum est, sine cujus tanquam sine capitis sui consilio nihil audebant episcopi et ei ut acquiesceret consulere formidabant. Is autem de quorumdagis quam de propriis licet plurima et gravissima imminerent, anxiabatur periculis, et tam pro instanti necessitate quam pro suasibilibus magnorum virorum religionis habitum
Abbreviated transcription (Latin):
frangi poterat. nec blanditiis
emolliri. Maluit enĩ pauꝑ pan¬
perem seqͥ xp̃m. qͣm derelinque¬
re legem dei: quo consolante
adiutor est pauꝑum cõpatien¬
tium breui numero. Cum uero
post ĩmensas uexationes ⁊ m¬
uirias. tandem apud clarendo¬
nam regia uoluntate ep̃i ⁊ ꝓce¬
res conuenissent: exegit rexi¬
stantius ut regni consuctudi¬
nes quas scd̾m assentatioñe
cerum aius suus obseruasse
uidebat᷑ publice recenserentus
⁊ expresso ⁊ absoluto omnĩe
piscopoꝵ assensu firmarent᷑
nulla omnino conditione ad
dentes. quantum licuit impedĩ¬
re. aut saltem differre conati st̃.
metientes ꝑiculũ qd̃ hinc inde
ineuitabiliter ĩminebat. Sienĩ
intiis prauitate inolitis. consen¬
tirent: sequebat᷑ sine dubio fi¬
dei salutis ꝙ discrimen. Si uͦ ad¬
uersarent᷑: pax eccłie ⁊ incolu¬
mitas uite. certis erat obiecta
ꝑiculis. Nec iusta timendi
causa deerat. cũ sccdm salomo¬
ne. sicut fremitꝰ leonis. ita et

Expanded text:
frangi poterat nec blanditiis frangi poterat nec blanditiis emolliri. Maluit enim pauper pauperem sequi Christum, quam derelinquere legem Christi, quo consolante adjutus est pauperum compatientium brevi numero. Cum vero post innumeras vexationes et injurias tandem apud Clarendonam regia voluntate episcopi et proceres convenissent, exegit rex instantius ut regni consuetudines quas secundum assentationem procerum avus suus observasse videbatur, publice recenserentur, et expresso et absoluto omnium episcoporum assensu firmarentur, nulla omnino conditione adjdentes, quantum licuit impedire aut saltem differre conati sunt, metientes periculum quod hinc inde inevitabiliter imminebat. Si enim vitiis pravitate inolitis consentirent, sequebatur sine dubio fidei salutisque discrimen. Si vero adversarentur, pax Ecclesiae et incolumitas vitae certis erat objecta periculis. Nec justa timendi causa deerat, cum secundum Salomonem: Sicut fremitus leonis, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓceribus ex mandato regis. ad ex¬
pediendas regni necessitates: orta
forte contentio est int̃ regem et
eccłiam. q̃ protract̾a duutiꝰ insti¬
gante diabolo magis ac magis
augebat᷑ in dies. Et quia ep̃i cũ
archiep̃o suo unanimĩt om̃s in
eo erant ꝓposito. ut regi in his q̃
dei sunt deuotissime parerent.
nec aliqͣm facerent ꝓmissionem.
aut obligationẽ cum es mirent.
nͥ quatinꝰ possent saluo ordine
suo. multis modis pr o curatũ
est. ut unita ecclesie unitas scin¬
deretur. per quosdam pontifices
qͥ fidei ⁊ teligionis columpne
uidebant᷑. ut aut cũ eis ꝑuer¬
teretur archiep̃e: aut si solus sta¬
rit. facile contereret᷑. Nitebant᷑
plurimi supplantare uirũ dei.
s hostes familiares ꝑnitiosissi¬
me ꝑurgebant. Recolit uir m¬
uicte constantie. hominẽ cuid̾s
assistit non ẽe solum: ⁊ eo inspi¬
rante securus. ascendit ex aduer¬
so. opponens se mirrũ solidissi¬
mũ. ꝓ domo israel: qͥ non minis

Expanded text:
proceribus, ex mandato regis, ad exproceribus, ex mandato regis, ad expediendas regni necessitates, orta forte contentio est inter regem et Ecclesiam, quae protracta diutius, instigante diabolo, magis ac magis augebatur in dies. Et quia episcopi cum archiepiscopo suo unanimiter omnes in eo erant proposito, ut regi in his quae Dei sunt devotissime parerent, nec aliquam facerent promissionem aut obligationem cum eo inirent, nisi quatenus possent salvo ordine suo, multimodis procuratum est ut inita Ecclesiae unitas scinderetur, per quosdam pontifices qui fidei et religionis columnae videbantur, ut aut cum iis perverteretur archiepiscopus, aut si solus staret, facile contereretur. Nitebantur plurimi supplantare virum Dei; sed hostes familiares perniciosissime perurgebant. Recolit vir invictae constantiae, hominem cui Deus assistit non esse solum, et eo inspirante securus ascendit ex adverso opponens se murum solidissimum pro domo Israel, qui nec minis