comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one adimitur. Nam pure legatum si sub ꝯ¬
dicione adiatur sub ꝯtratia ꝯlicione
datum intelsigitu. ⁊ ideo ꝯfirmabitir
ad ep̃tio aut. quo minus non quo magis
legatum debeatur int̃uenit. ¶ Quib
excausis dacio lagati in utilis est exhi¬
dem causis etiam ad ẽp̃tio in efficax ha¬
betur ueluti si uiam ꝓparte adimas
aut ꝓparte liberum ẽẽ uetes
tore ⁊ alienatus fursus redẽptu
sit atestatore non debetur legatano

Expanded text:
si sub condicione adimatur, sub contraria condicione datum intellegitur et ideo confirmatur. ademptio autem, quo minus, non quo magis legatum debeatur, interuenit.Quibus ex causis datio legati inutilis est, ex isdem causis etiam ademptio inefficax habetur, ueluti si uiam pro parte adimas aut pro parte liberum esse uetes.tore et alienatus rursus redemptus sit a testatore, non debetur legatario
Abbreviated transcription (Latin):
elsus: Prchil ꝓhib priorem scripturã
posteriorem corrigere ꝯmutare rescinde
cess tratem rei familianris an mera uobõ¬
tate donauent ut si necessitate dona¬
uent legatum debeatur.Si nuda uobõ¬
tate non debeatur hec enĩ distinctio i
donantis munificẽtiam non cadit cum
nemo innecessitatil libecał existat.
de ¶ od̾. iꝵ si adim̃do legatum ꝙ̾. me¬
uio relictum sit. fidei. ẽ abeo datum de¬
functus reuocare nolint᷑ ħereded exca

Expanded text:
l prohibet priorem scripturam posteriore corrigere commutare rescindernecessitatem rei familiaris an mera voluntate donaverit, ut, si necessitate donaverit, legatum debeatur, si nuda voluntate, non debeatur: haec enim distinctio in donantis munificentiam non cadit, cum nemo in necessitatibus liberalis exsistat.espondit, si adimendo legatum, quod Maeuio relictum sit, fideicommissum ab eo datum defunctus reuocare noluit, heredes ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
ti auo eius clem rei debitores tñ uerius est ħ
uesu adep̃tum esse legatum. INam cum¬
⁊̃ cdico ꝙ titium cdare cdãpnaui seius dãp¬
nas estoddare uideor clicere netitius d.¬
It̃ fiꝓ fundo .x. legẽtur qdcm putant.

Expanded text:
em rei debitores, tamen uerius est hoc casu ademptum esse legatum: nam cum dico: 'quod Titium dare damnaui, Seius damnas esto dare', uideor dicere, ne Titius det.Item si pro fundo decem legentur, quidam putant
Abbreviated transcription (Latin):
Aone adiecta itm̃ eidem legauit. si ꝗdeo
quas i alteram hanc sũmam esse uoluit
⁊ꝙͣ pure relictum est statim debebit̃ ⁊ qͥ
sub ꝯclictione ascriptum est si ꝯdicio ex¬
iłtitent ꝙ si eandem scma mutata uolũ¬

Expanded text:
one adiecta iterum eidem legauit, si quidem quasi aliam hanc summam esse uoluit, et quod pure relictum est statim debebitur et quod sub condicione adscriptum est, si condicio exstiterit. quod si eandem summam mutata uolu
Abbreviated transcription (Latin):
sum uideretur s⁊ ita demum si ꝯdiciore
sequentis extiterit. cc̃m si hoc animo
fuenit testor ut omñ modo recessum apͥ¬
mo putauerit olicendum erit apri¬
moad ep̃cum legatũ a ⁊ stit¬

Expanded text:
ur a primo, sed ita demum, si condicio sequentis exstiterit: ceterum si hoc animo fuerit testator, ut omnimodo recessum a primo putauerit, dicendum erit a primo ademptum legatum. 8 I
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si nerum in ancitiam re¬
cliecunt. ⁊ penituit testatorẽ prioris of¬
fense. legatum ł fidei. c. relictum redintegͣ¬
tursambulatona em̃ uoluntas est defũe¬
ti usꝙ ad uite supmũ exitum. ĩ pg lacio
alium trans ferri ueluti hoc mõ ꝙ titio
citam ad iectionem ꝯtim.¬

Expanded text:
Quod si iterum in amicitiam redierunt et paenituit testatorem prioris offensae, legatum uel fideicommissum relictum redintegratur: ambulatoria enim est uoluntas defuncti usque ad uitae supremum exitum. 5 Gaius ad alium transferri, ueluti hoc modo: 'quod Titio citam ademptionem
Abbreviated transcription (Latin):
ude sobolis cupidine tenta sit Aicenciaeri¬
t conpoti mentis ꝑsone furenti. num¬
anum mittere. ut nullius culpauideat᷑.
ͣ eẽ matrimonium dissolurum. neꝙ in
daptium alterutra pars incidatur.Sin
utem inseiissimo finore. mulieit con¬
stituta. maritus dirimere. quidem ma¬
itrimonium caliditate nonuult. sper¬
nt aut̃ infelicitatem uxoris: ⁊ non a¬
indeãm flectitur: nullãq ei ĩferrecutã
cinpetẽ  manifestum est. ẜ ab utitur
dote. tunc licenciam habet. uł cura¬
tor furiose. uł cognati ad ut iudicem
conpetemtem quatinus nesͤs itas in

Expanded text:
dae subolis cupidine tenta est: licentia eridae subolis cupidine tenta est: licentia erit compoti mentis personae furenti nuntium mittere, ut nullius culpa uideatur esse matrimonium dissolutum neque in damnum alterutra pars incidat. Sin autem in saeuissimo furore muliere constituta maritus dirimere quidem matrimonium calliditate non uult, spernit autem infelicitatem uxoris et non ad eam flectitur nullamque ei competentem curam inferre manifestissimus est, sed abutitur dotem: tunc licentiam habeat uel curator furiosae uel cognati adire iudicem competentem, quatenus necessit
Abbreviated transcription (Latin):
c. silie leuis mulier ur adtomum iuue¬
nis. uł ninĩiᷤ circamaritum fon merea¬
ttem aucendiuri est poc̾ius patri aquiese¬
ere pretorem oportere. daroque ei accio¬
nem. ¶ Simaritus uł uxor constantea¬
trimonio. furrere ceꝑit. quid faciendum
sit tractemus. s̃ ⁊llud qisqd̃ ubio ꝑcul
ob seruatur eampersonatn que furore d¬
centaest. quia sensum nd habet. nuniciũ
mittere non pot. an autem illa repudi¬
anda ẽ considerandum est a siquidem in¬
func nullo modo oporter dirimi matrĩ¬
monium sciente eapersona que curcon¬
Q pos mentis eẽt ꝑira furenti quemꝰad mo¬
onlum diximus nuncium misit culpã su¬
hs anupcias cẽ  reptas.: Q uid enim tam:
casib mulicris maritum. uel uxoremiui¬
emi participem eẽ Siu aritem tantus furoᷤ¬
rest. ita ferox. ita ꝑniciosus ut sanitari
hidiaspes suꝑ sit circamisto̾s. terribiles
⁊ forsitam alia persona. uel ꝑꝑ seuiciam
furoris. uł quialiberos non habet. ꝓcreã¬

Expanded text:
 fili‹a› leuis mulier uel admodum iuuenis uel nimia circa maritum non merentem, dicendum est patri potius adquiescere praetorem oportere dareque ei actionem. Si maritus uel uxor constante matrimonio furere coeperint, quid faciendum sit, tractamus. et illud quidem dubio procul obseruatur eam personam, quae furore detenta est, quia sensum non habet, nuntium mittere non posse. an autem illa repudianda est, considerandum est. et si quidem intunc nullo modo oportet dirimi matrimonium, sciente ea persona, quae, cum compos mentis ess‹et›, ita furenti quemadmodum diximus nuntium miserit, culpa sua nuptias esse diremptas: quid enim tam casibus mulieris maritum vel uxorem viri participem esse? Sin autem tantus furor est, ita ferox, ita perniciosus, ut sanitatis nulla spes supersit, circa ministros terribilis, et forsitan altera persona uel propter saeuitiam furoris uel, quia liberos non habet, procrean
Abbreviated transcription (Latin):
petatur ee nõliceat. filie satis dote ficriopor
ter. ita tñ ut caucat ratamrem patremhabi¬
curum ¶Eo tempore consentire filiam patri.
oportet: quoli contestatur. ẜhec sifiliadicat
se patriconsentire. ⁊ añlitis contestacionem
mutauerit uoluntͤatem ureciam eman¬
cipata sit. frustra pateragetꝰ. Nec nõeciam ptẜ
patri denegandam. acrionemi. si tamtur¬
ꝑis ꝑsona patris sit. ut uerendum sit.
se acceptam dotem consumat. Ideoꝙ offi¬
cium uidicis uit̃po  dum ẽ. quatenus ⁊ fi¬
lie ⁊ patri ꝯpetent᷑ꝯ sulatur. s si latitet fi¬
lia ne talipatri ꝯsentire cogatur. puto dã
quidem parri actionen. s cã cognita. Quid
enim si filia ueretunde ꝑabsenciã patri ccͣ¬
dicatͦcur non clicamus patri non ẽẽ dan¬
damꝰacticẽm ꝙ siis parersit. cui õinocon¬

Expanded text:
petatur, esse non liceat, filiae satis dotis fieripetatur, esse non liceat, filiae satis dotis fieritet, ita tamen, ut caueat ratam rem patrem habiturum. Eo autem tempore consentire filiam patri oportet, quo lis contestatur. secundum haec si filia dicat se patri consentire et ante litis contestationem mutauerit uoluntatem uel etiam emancipata sit, frustra pater aget. Nec non illud quom patri denegandam actionem, si tam turpis persona patris sit, ut uerendum sit, ne acceptam dotem consumat: ideoque officium iudicis interponendum est, quatenus et filiae et patri competenter consuletur. sed si latitet filia, ne tali patri consentire cogatur, puto dari quidem patri actionem, sed causa cognita. quid enim, si filia uerecunde per absentiam patri contradicat? cur non dicamus patri non esse dandam actionem? quod si is pater sit, cui omnimo
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Sicum dotem daret pater: uł extra.¬
neus ꝓmuliere inunum casimͥ pepigit.
uł indiuoꝵtium. uł inniortem. dicendumꝰ
est in eum casum inquem non pepigit. es¬
se muueri accionem¶ Sipost solutum ma¬
trimonium filia familias ctirapatris uo¬
luntatem exactam communem dotem
consumat. pari ⁊ uiuaea. ⁊ mortua. acci¬
o suꝑẽ. ut dos Ip̃i soluatur. Ceterum si
non ꝑditure ⁊ cxͫ stis eiusis solutasit. nõ si¬
erit accio. set mortuo patre nec eciamꝰ ert̃
age t nec mulier. ¶Simillier solutoma¬
trimonio egentem reum dotis ꝑnouacio¬
pinem decepta accipiat. nich̾lominus accio
dotis eimnanebit ¶Sipater filia ab sente de
dote egerit. isi omissa sit derato satis dag
tum dotis satis erit. ⁊ ita uilianus pluri¬
b locis scribit. Conpensindum ei in dotem
quod apatre datur lucroq eius cedit. sitñ
ab eõ censecutasit. quantum cidotis nomi¬
ne debeatur amarito quipatri soluerit.
¶Si patri ꝑꝑcondepnacionem ꝑome ubidos:

Expanded text:
m. Si, cum dotem daret pater uel extraneus pro muliere, in unum casum pepigit, uel in diuortium uel in mortem, dicendum est in eum casum, in quem non pepigit, esse mulieri actionem. Si post solutum matrimonium filia familias citra patris uoluntatem exactam communem dotem consumat, patri et uiua ea et mortua actio superest, ut dos ipsi soluatur. quod inon perditurae et ex iustis causis soluta sit, non supererit actio. Sed mortuo patre nec etiam heredes agent nec mulier. Si mulier soluto matrimonio egentem reum dotis per novationem decepta accipiat, nihilo minus actio dotis ei manebit. Si pater filia absente de dote egerit, etsi omissa sit de rato satisdatitum dotis satis esset. Et ita Iulianus pluribus locis scribit compensandum ei in dotem quod a patre datur lucroque eius cedit, si tantum ab eo consecuta sit, quantum ei dotis nomine debeatur a marito qui patri solvit. Si patri propter condemnationem Romae, ubi dos
Abbreviated transcription (Latin):
ro decet  dotis quantirateri. Sĩ nero ita¬
dorem dissipaͬturus manifestumest utͣ
non hominem: frugi oportet: tuncdo¬
tem scquestari. quatinus camulier
conpetens habeat solacium unacum
silias uaspactis uidelicet dotalib que.
inter cos ab inicionupciarumꝰ huꝑ¬
ca fuerint in suostatu durantib ialt̾i
expectantib sanitatem. ⁊ moͬtiseuẽtũ¬

Expanded text:
secundum dotis quantitatem. sin uero dotem ita dissipaturus ita manifestus est, ut non hominem frugi oportet, tunc dotem sequestrari, quatenus ex ea mulier competens habeat solacium una cum sua familia, pactis uidelicet dotalibus, quae inter eos ab initio nuptiarum inita fuerint, in suo statu durantibus et alterius exspectantibus sanitatem et mortis euentu
Abbreviated transcription (Latin):
accio dotis cuanesit. ⁊ multo magis idẽ
dicendum ẽ sisocer agat de dote deber
ue ip̃s maritus boc fecit. siue filie ut facia¬
t. dedit. S ⁊siñ pat̾re cxpͣurtur s. pofmor¬
tencius filia sola. declote ageret. idemerit
dicendum. Cum enimͣ eͦrcepcio insit ac dote
accioni. ut inceteris bone fidei iudicis potest
dici. ut excelso uideatur inesse hunc sũptũ
accioĩ de clote. maxime sicx uolunte fiue fa

Expanded text:
actio dotis euanescit. et multo magis idem dicendum est, si socer agat de dote, deberue ipse maritus hoc fecit siue filiae ut faciat dedit: sed et si non pater experiretur, sed post mortem eius filia sola de dote ageret, idem erit dicendum: cum enim doli exceptio insit de dote actioni ut in ceteris bonae fidei iudiciis, potest dici, ut et Celso uidetur, inesse hunc sumptum actioni de dote, maxime si ex uoluntate filiae fa
Abbreviated transcription (Latin):
lriph .ł. Dicħ interẽ ipẽ patron̾o scriptus
ħrs ex minore parte adierit hereditatemã
suum suum scriptum uisẜit adire ħrdita¬
temquam retinet. nihxħominus enim re¬
pulsus erit acc̃ tab̾. ronorum possõne sitr̃
antequam iubet lib̾ti ħrditatem adireẜ
uum uendiõit aut manumiserit. ⁊ ita ip̃e
nouus lib̾tus. aut emptor heredes exstite¬
rĩt. uerb̾edicti nõ ꝓhibetur patronus acci¬
ꝑe contra tab̃. bonorum possõnem. s nũ¬
quid p̃tor ei dare denegare possessorias acci

Expanded text:
ihil interest, ipse patronus scriptus heres ex minore parte adierit hereditatem an servum suum scriptum iusserit adire hereditatem, quam retinet: nihilo minus enim repulsus erit a contra tabulas bonorum possessione. Si tamen antequam iuberet liberti hereditatem adire, servum vendiderit aut manumiserit et ita ipse novus libertus aut emptor heredes extiterint, verbis edicti non prohibetur patronus accipere contra tabulas bonorum possessionem. Sed numquid praetor ei denegare possessorias acti
Abbreviated transcription (Latin):
stare debeat. R debcit. ¶Testator
coucubine mancipia tustica num ero octo
iegauit. ⁊ hiscibana p̾stariuissir. in hec
ucrba ei̾s q mancipiis que supra lega¬
ui cibarii pomine ab łxdib mneis ꝑstãi
uoio quemeuo accipiqunt: Quesitum
est. cum uiuo restatore Maͣ cipia nistica
t̾ĩpr miestlum ⁊ arcaruĩ delegata fuerit.
tempore cibaria exratione domini
sui numquam a c̃ ce ꝑintꝰ. excepto custo¬
der p̃dioram lñs cius quoq tempori
iclẽ añsis et argłtan⁊ cibaria concubi
ue ꝓmancipis̃ usticis pͥstare debert
Respondit cum᷑ cuius notio c̃ estimꝰ¬
dinĩ. claudius merito. nasieo dẽmͦ quo
apur testatorem fucrunt aputestatorẽ¬
uit nontebintur eris temporis dequoqͦsi¬
tumẽ cibanauenim siuelut innimi ster¬
um urhanũ abhis transfe̾rentur. debbũt᷑.
łiciã deceͣns restoita cauit om̃ib lib̾to
lib̾tatib q meis cibaria ⁊ uestiara que
uiuap̃stabam dar p̾stariq uolo. e¬

Expanded text:
aestare debeat. respondit debere. Testator concubinae mancipia rustica numero octo legauit et his cibaria praestari iussit in haec uerba: 'eisque mancipiis, quae supra legaui, cibarii nomine ab heredibus meis praestari uolo, quae me uiuo accipiebant'. quaesitum est, cum uiuo testatore semper mancipia rustica tempore messium et arearum delegata fuerint, et eo tempore cibaria ex ratione domini sui numquam acceperint excepto custode praedii, an heres eius quoque temporis, id est messis et arearum, et cibaria concubinae pro mancipiis rusticis praestare deber‹e›t. respondit eum, cuius notio est, aestimaturum. Claudius: merito: nam si eodem modo, quo apud testatorem fuerunt, etuit, non debebantur eius temporis, de quo quaesitum est, cibaria: uerum si uelut in ministerium urbanum ab his transferentur, debebuntur. Titia decedens testamento ita cauit: 'omnibus libertis libertabusque meis cibaria et uest‹i›aria, quae uiua praestabam, dari praestarique uolo': quae
Abbreviated transcription (Latin):
cñusuisquin seifituerentiss. Itaut exusu¬
.xis al eretur. ꝓut etatẽanpliauit. S
ntotsitum est. Mexalio capite quogenca¬
liter lib̾tis lib̾tabq cibana ⁊ uesliara
⁊ habitationem eius reliquit᷑ basilice
deberet᷑. R. scclmeaquẽ ꝓouereutur¬

Expanded text:
cuncibus restituerentur ita, ut ex usuris aleretur, prout aetatem ampliauerit: quaesitum est, an ex alio capite, quo generaliter libertis libertabusque cibaria et uestiaria et habitationem reliquit, etiam Basilice debere‹n›tur.
Abbreviated transcription (Latin):
q tue comicto ut dei prestẽt inincmorãmeã
cuis pcdis sequis mas quos ad curam teni ⁊¬
cũ at pli reli ꝗ singłis m̃struacibarla ci arenu
questiana certa. Quesitum est enterio
Qtis. anuero exeo tempoir quo templum

Expanded text:
e tuae committo, ut des praestes in memoriam meam pedisequis meis, quos ad curam templi reliqui, singulis menstrua cibaria et annua uestiaria certa'. quaesitum est, cum rtis an
Abbreviated transcription (Latin):
dub.ͥ Iibtis quos testo manumisat
alimtorum nomine m̃struoĩ clecem lega¬
uerat: demntr codicillis gnã liter om̃ib li¬
ptis iñstruos sẽptem ⁊ annormos uetianĩ
nomine denos legaut. Quesitum est. a
srdsi er testo et ex codecdilis lib̾tis fidriconũ¬
a sum h̃des p̃stare debcant: ꝑ nichilp

Expanded text:
anumiserat, alimentorum nomine menstruos decem legauerat, deinde codicillis generaliter omnibus libertis menstruos septem et annuos uestiarii nomine denos legauit: quaesitum est, an et ex testamento et ex codicillis libertis fideicommissum heredes praestare debeant.
Abbreviated transcription (Latin):
ninumcto fuit. ¶Siugium legatum
sit uideamus ancuuas ꝑ tebeitur cicas
stnõsit legatum cum uasis. uasaquoq le ꝯ¬
gatauideri nd̾ quia ꝑs sunt utu̾asas̃
⁊ ad modum ẽplemata argenti sex ꝑhor
forte uł speculi. sodquia cieͥbile est m̃e¬
temiestantis cam ẽẽ qnͣcuoluent accessi
one uo amphoras ⁊ sscitquid loqui¬
mur hꝰ anipͥhoras mille adiñsuramuii
it ferente ¶ dolus nõ puto uerum ut ⁊t̃ ui¬
tio legatuꝰ dolia debantur. maxime sideps¬
sa incalautnaria fuerint aut easunt q̃ꝑ
magnitudinan difficile mouentur n cupi¬
oudus ⁊ catrm debi. nisiparimedo inmobi¬
quio les in agro uelut instrũtᷤ agricran
auri. Qumccrtum pondus oleiqus¬
titate nõ adiccta qualitatt logatur. non
Polce queri cuius generis olcouti soltas tor̃
testator autcuus gnñ olcumistius regio¬
nũ hõs inissuhabcant. ⁊ eoco libum est. hr̃¬
dicuius uellet generis olcum legatari o

Expanded text:
legatum sit, uideamus, an cum uasis debeatur. si non sit legatum cum uasis, uasa quoque legata uideri, non quia pars sunt uini uasa, quemadmodum emblemata argenti scyphorum forte uel speculi, sed quia credibile est mentem testantis eam esse, ut voluerit accessioni esse vino amphoras: et sic, inquit, loquimur habere non amphoras mille, ad mensuram vini referentes. in doliis non puto verum, ut vino legato et dolia debeantur, maxime si depressa in cella vinaria fuerint aut ea sunt, quae per magnitudinem difficile moventur. in cupendum et ea deberi, nisi pari modo immobiles in agro velut instrumentum agri eranum.Cum certum pondus olei non adiecta qualitate legatur, non solet quaeri, cuius generis oleo uti solitus fuerit testator aut cuius generis oleum istius regionis homines in usu habeant: et ideo liberum est heredi, cuius uellet generis oleum legatario
Abbreviated transcription (Latin):
amphorarum uinilegatus cẽt. Excoqd̃
infunco. sciꝓniano natum cẽt ⁊ muinus
batqmcẽt. non amplius debi placuit. ⁊ qͣ¬
⁊ sitaxitionis uicemoptincit ħuba qanata

Expanded text:
amphorarum uini legatus esset ex eo, quod in fundo Semproniano natum esset, et minus natum esset, non amplius deberi placuit et quasi taxationis uicem optinere haec uerba
Abbreviated transcription (Latin):
d. ubto. ¶artus uxor ine codrgllis
ꝑfioci cotrinssum dedit predia. Item
tancti quas clegerit. quattuor. Queli¬
tumest ancrhis lancib que mortiᷤ tempo¬
ir sint: cligere possit. ĩespõdit. posse.¬

Expanded text:
um Maritus uxori suae codicillis per fideicommissum dedit praedia, item lances quas elegerit quattuor: quaesitum est, an ex his lancibus, quae mortis tempore sint, eligere possit. respondit posse.
Abbreviated transcription (Latin):
auł .ł. Crea tpã bonorum possõis pa¬
tris sciencia ignoranti filio non nocet.
ses. ⁊ bonorum possõm accepis qͣuan¬
doꝙ coħrs tuus constitiũt nolle petere
bonorum possõmtibidata tota intelłr.
solum si tanquam filius. s si tanqm̃
agnatus. uł tanquam cognatus adbo.¬
quamius ut manumissor bonorum
possõm accipiat. taraen ad bonorum
po. accipiendam annuũ spaciũ habr.
telataẽ. dies quib certiorare patrem
noncedunt.: fingamus statim pͥmo
non posse.noncedent.e. Idies .c. Inci¬
pient aut ced̾e cumc̃eycior fieri potĩt.
Oreutis autem .c. dieb frustra ratum
habebit. queri pot̾. sicum poss filius pe¬
tẽ bonorum possõm patre ita absente
ut certiorare eum non possit. uł etiam
furente petẽ neglex̾it an peti amplius
non poss. s quid noceat non petitam
bonorumꝰ possõm: que sipentam eẽt.i
tamen nõnañ an acqiirerẽ. quam pat̃
compbass. ¶ Sisuiis aliems ħrs ĩsti¬

Expanded text:
um. Circa tempora bonorum possessionis patri‹s› scientia ign‹o›ranti filio non nocet. ses et bonorum possessionem acceperis, quandoque coheres tuus constituerit nolle petere bonorum possessionem, tibi data tota intellegisolum si tamquam filius, sed et si tamquam adgnatus uel tamquam cognatus ad boquamuis ut manumissor bonorum possessionem accipiat, tamen ad bonorum possessionem accipiendam annuum spatium habet. elata est, dies, quibus certiorare patrem sessionis, non cedunt. fingamus statim primonon posse, non cedent dies centum: incipient autem cedere, cum certior fieri potuit. praeteritis autem centum diebus frustra ratum habebit. Quaeri potest, si, cum posset filius petere bonorum possessionem, patre ita absente, ut certiorare eum non possit, uel etiam furente, petere neglexerit, an peti amplius non possit. sed quid noceat non petitam bonorum possessionem, quae, si petita esset, tamen non ante adquireretur, quam pater comprobasset? Si seruus alienus heres insti
Abbreviated transcription (Latin):
uandi grãeẽ ꝑmiitit. Princeps auteme¬
arum rerum nomine dequib fuerat ui¬
dicatum mutuas aomittt cautiones si¬
cuiẽ debonis suis conferendis filuis ac¬
ceptabonoꝵ possd̃ne cau̾e nõ pot̃. quia
negamus ei aec̃ones: defertur condicio
cauendissib ex formi uiris dictionisa
exportione frĩs fuiͣnt oonsecuti. cum
bona ꝓpͥa conferre ceꝑit se restituturũ.¬

Expanded text:
utem earum rerum nomine, de quibus fuerat iudicatum, mutuas admisit cautiones: sicuti, cum de bonis suis conferendis filius accepta possessione cauere non potest, quia denegamus ei actiones, defertur condicio cauendi fratribus ex f‹o›rma iurisdictionis, quod ex portione f‹r›atris fuerint consecuti, cum bona propria conferre coe
Abbreviated transcription (Latin):
lauone cautum fuãt exstitũt. fideuissores
mt̾m teneri negaui qr neqͦ ius neꝙ ꝑ sõã
eẽt ad quam u̾ba scipulationis dirigipos¬
sint. ¶Impr orrcus antoninus iulio
debuit: amitti post uictoriamdilatapeᷤ¬
titione nõ oportuit. s quare nõ caueatur
de fideic̃õmisso qui puõeauit. sicau̾et adu̾¬
sarius ad eum posidnem eẽ tranfferendanꝰ

Expanded text:
titit: fideiussores interim teneri negavi, quia neque ius neque persona esset, ad quam verba stipulationis derigi possint. Imperator Marcus Antonius Iulio debuit, amitti post victoriam dilata petitione non oportuit. sed quare non caverat de fideicommisso qui provocaverit, si caveret adversarius, ad
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e̾t heres et. ⁊ om̃is hereditas inꝓuinci¬
a eẽt ad satis dationcin fideicõmissi noĩe
iꝓuintia fideicõmissarium remiitendũ
tcẽ. qrͣ si heres ineum locum eauendigrã:
remiiti desideret. ubi domicilium habet.
legatarius antem ibi campostulet ubiẽ
hereditas. nõ erit heres remittendus. Idꝙ¬

Expanded text:
incia esset, ad satisdationem fideicommissi nomine in provinciam fideicommissarium remittendum esse. quare si heres in eum locum cavendi gratia remitti desideret, ubi domicilium habet, legatarius autem ibi caveri postulet, ubi est hereditas, non erit heres remittendus. id
Abbreviated transcription (Latin):
appłłois opriẽ p᷑ utħ ⁊t̃ si ꝑn ꝑs ruiouet ꝑ ꝙ̃ sic renocãd̾ dic ꝓ ꝑ iuditẽ
eumm potestate. non precise. s sub conditi¬
one si cumcuis legatides cedit: inporestate
sitoecĩmi suiiuris inuematur iniquum
ec̃ uisum ẽ. patricantum eẽ eumalũ lega¬
tum debeatur q̃uamquam. ⁊ sine hacadiec¬
tione cau̾etur. ueruntanen exceptione pa¬
tremuł dñ submou̾emus. si existentis
conditionis tp̃rnon hrẽt eos inpotestate.

Expanded text:
et eum in potestate, non praecise, sed sub condicione "si, cum eius legati dies cedit, in potestate sit". ceterum si sui iuris inveniatur, iniquum esse visum est patri cautum esse, cum alii legatum debeatur, quamquam etsi sine hac adiectione caveretur, verum tamen exceptione patrem vel dominum submoveremus, si existentis condicionis tempore non
Abbreviated transcription (Latin):
uiden petitamuerumtamen ab eis relicta le¬
gata non cẽ prãnda s que a substitutis relic
uunt. lic nemo adeat ħrliteitẽ ea mnlegata

Expanded text:
uideri petitam, uerumtamen ab eis relicta legata non esse praestanda, sed quae a substitutis relictuant, licet nemo adeat hereditatem, ea tamen legata
Abbreviated transcription (Latin):
Sap̃ .i. Cum illud aut illud legetur enui¬
merato pͥlurium rerum. disumctiuomo¬
do comp̃hensa plur̾alegata non facit. nec
aliud ꝓbaripot̾it. Sip ire fundum alt̾um.
uł ałłm sub conditione legau̾it. Nam pẽ¬
dente conditione non erit electio. nec simo¬
natur ad heredem transisse: legatum uide¬
bitur. ¶ heros mi titro cato quos michi
seuis debet. si seiuis pupillus sinetutoris a¬
uctoritate num mos accepisset. nec locu¬
pletior factus eẽt. ilł creditor ad p̃sens de¬
bitum u̾baretulit quia ncħ eidebet. nul¬
lius momenti legatum erit. ꝗ si łibodebi¬
tinaturalem obligationem futuram soło¬
nemcogitau̾it. int̾im nichil titus petetq̃i
tacite conditio inserra sit. non secus. ac si
itadixiss titio dato ꝗ pupillus solu̾it. uł
silegass: quod ex arethusa natum erit.
uł fructus quiinillo fundo nascentim. cc̃

Expanded text:
stionum Cum illud aut illud legetur, enumeratio plurium rerum disiunctivo modo comprehensa plura legata non facit. nec aliud probari poterit, si pure fundum alterum vel alterum sub condicione legaverit: nam pendente condicione non erit electio nec, si moriatur, ad heredem transisse legatum videbitur. "Heres meus Titio dato quod mihi Seius debet". si Seius pupillus sine tutoris auctoritate nummos accepit nec locupletior factus est et creditor ad praesens debitum verba rettulit, quia nihil Seius debet, nullius momenti legatum erit: quod si verbo debiti naturalem obligationem et futuram solutionem cogitavit, interim nihil Titius petet, quasi tacite condicio inserta sit, non secus ac si ita dixisset: "Titio dato, quod pupillus solverit" vel si legasset "quod ex Arethusa natum erit" vel "fructus, qui in illo
Abbreviated transcription (Latin):
nos singlos legentur: an mãnum pͥmũ:
ulos annos s utrum in inino cuiusꝓan
m: anu̾o finito annocedat q̃onis fuit ⁊ la
b que in annos singulos relinquutur.
ħ ꝓbauer̃. ut in mino cuiusꝙ anni huus
logati die soedet. inde iulianus ait. ħ logatũ
si seruo relinquantin: dem̃ post primum.
legati diem exdic moriis cedẽ ex quo adita
ẽ hereditas. ⁊ si forte post multos annosa¬
dratur heroditas omia annoꝵ legatario
deberi. S ⁊ si quot annis sit legatum mͥ i
tandum nisi forte euidens sit uotuncastesta¬
roris mannuaspensiones. iceodiuteniis:
qm̃ non legarario consultum s herodi pro¬
spectum uoluit. ne urguentur ad solutiõe.¬
¶ Si in habitanoẽ aliquid uł indisciplina le¬
getur. sic annua. ułquot annis. quibroi¬
eb pensio deletur habitationisuł mercediᷤ
disciplinax hisdem intelligitm logatum
relictum conieetura uoluntatis. ¶ꝯiouis¬
sime pop̃ scribit. nicħ int̾cẽ. utrum insing¬

Expanded text:
annos singulos legentur an in annum primum ulos annos. Sed utrum initio cuiusque anni an uero finito anno cedat, quaestionis fuit. et bus, quae in annos singulos relinquuntur, hoc probauerunt, ut initio cuiusque anni huius legati dies cederet. Inde Iulianus ait, hoc legatum si seruo relinquatur, deinde post primum legati diem ex die mortis cedere, non ex quo adita est hereditas, et si forte post multos annos adeatur hereditas, omnium annorum legatario deberi. Sed et si quotannis sit legatum, mihitandum, nisi forte euidens sit uoluntas testatoris in annuas pensiones ideo diuidentis, quoniam non legatario consultum, sed heredi prospectum uoluit, ne urgueretur ad solutionem. Si in habitatione‹m› aliquid uel in disciplina‹m› legetur sic 'annua' uel 'quotannis', quibus diebus pensio debetur habitationis uel merce‹s› disciplinarum, isdem intellegitur legatum relictum, coniectura uoluntatis facta. Nouissime Pomponius scribit nihil interesse, utrum 'in an
Abbreviated transcription (Latin):
põp. purat. ꝑinde huius legatidiem cede.at¬
q sipure uł lega relictumeẽt. qm̃ certumeẽt
herede existente debitum iri neq enim ꝑ con¬
ditionem heredum fierimcerta legata. nec
decim cet factus legatum fl̾it. ⁊is antequar¬
tum decim̃ annum decesserit u̾m ẽ. ad herẽ¬
demeius legatum nõ ĩnsire qm̃ in nõ solũ¬

Expanded text:
 perinde huius legati diem cedere atque si pure relictum esset, quoniam certum esset herede existente debitum iri: neque enim per condicionem heredum fieri incerta legata nec decim esset factus', legatum fuerit et is ante quartum decimum annum decesserit, uerum ‹est› ad heredem eius legatum non transire, quoniam non solu
Abbreviated transcription (Latin):
perueniant pocuniam pupillus ex soluat.
heros legarii petitionemhabebit. namq
dios logati cui conditio nom asscribitur.ꝙͣ¬
uis ex trisecus exspectanda sit ceduiᷤ

Expanded text:
perueniant, pecuniam pupillus exsoluat, heres legatarii petitionem habet: namque dies legati cui condicio non adscribitur, quamuis extrinsecus exspectanda sit, cedi
Abbreviated transcription (Latin):
et si quidem alimentorum nomine idlega¬
dͥ tum fui̾t. plura eẽ lega. ⁊ suturorum ãno¬
nim legatum legatarium mortuum ad
heredem non transinitt̾e. Siu̾o non ꝓali¬
mentis legauit. s inpłes pensiones diuis t¬
it. ex honerandi heredis grã poc easu aut
omĩum annoruni unum eẽ. legatum. ⁊
intra decennum decedentemelegatarium

Expanded text:
et si quidem alimentorum nomine legatum fuerit, plura esse legata et futurorum annorum legatum legatarium mortuum ad heredem non transmittere: si vero non pro alimentis legavit, sed in plures pensiones divisit exonerandi heredis gratia, hoc casu ait omnium annorum unum esse legatum et intra decennium decedentem legatarium
Abbreviated transcription (Latin):
dumusum .f. adhereditatem pertinere. eo
quoddies eius ante aditãm hereditatem
dios euis legat ꝙ seruodatur nõ mortis tp̃r.
s adita hereditate cedit ⁊ cdeo impedimẽto
nonẽ. regła uiris quominus manuinisso
legatum debeatur. quia ⁊ siconfestim pat.
lumentum legati ⁊ obligatio iuris concur.
rede instituto patrilegatum eẽt ꝙ consistẽ
intelligitur. eoꝙ quaniuis statim pat̾. fa.:
moriatur: pot̾ emancipatus adire ħrditatẽ
ut patrilegatum debrat᷑.

Expanded text:
uctum ad hereditatem pertinere, eo quod dies eius ante aditam hereditatem dies eius legati quod seruo datur non mortis tempore, sed aditae hereditatis cedit: et ideo impedimento non est regula iuris, quo minus manumisso legatum debeatur, quia etsi confestim pater lumentum legati et obligatio iuris concurrerede instituto patri legatum esset: quod consistere intellegitur eo, quod, quamuis statim pater familias moriatur, potest emancipatus adire hereditatem, ut patri legatum debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
gaticessit ĩnde dñis. ⁊ si ex substituto lega¬
tum sit relietum quandiu institutus deli¬
⁊ bat desuncto de functo legatario nõ noceb.
sipostea heres instrtutus repudiauit. ⁊iã
ac heredem suum transtułit petinonems tã¬
tum deẽ. si ab impub̃i substituto legatur.
Nam abheredem slum legatum transat.¬

Expanded text:
gati cessit. Inde dicimus et si a substituto legagati cessit. Inde dicimus et si a substituto legatum sit relictum, quamdiu institutus deliberat defuncto legatario non nocebit, si postea heres institutus repudiauit: nam ad heredem suum transtulit petitionem. Tantundem et si ab impuberis substituto legetur: nam ad heredem suum legatum trans
Abbreviated transcription (Latin):
et alieni quisuiris ẽ. deben his logatum qͦꝵ
iuri fuir subiectus. ⁊deio sipurum logatũ
suiͣt.⁊ post diem legaticeden demliber factꝰ
c̃. apd̃ dominum legatum reliquet: S: si
ususfructus fliͣt leganus ucer post mortẽ
testatoris ante aditam tamen heredirateo
haretur. at si exirmsecus suspẽctatur lega¬
tum. nõ ex ipõ testõ. uicet añ decedat legara¬
nius ad heredem transmississe legatum oi
cmusueluti sirem dotalem maritus legaũ
libertate uxore de electione dotis decesserir le¬
gatararius. atq legatum elog̾it mulien: ad
heredem transirelegatum: dictumẽ. idq et
tomieeta uidetur. ¶ E oꝵ legatorumque
moodicillis relicra sunt ꝑinde dies ceditat
legapetitionifaciat. cessiom̃ diei nõ facit ꝓ¬
ince siuie substiturus pure tarduis adeat. si¬
ue sub conditione. nec per conoitionem im¬
pedianir legararius securus ẽ .s ⁊ si nõdũ
natus sit heros institutus auta pd̾ hostos
sit. similit̾ legatario nõ nocebit. eoꝙ oies le¬

Expanded text:
 deberi his legatum, quorum iuri fuit subiectus. et ideo si purum legatum fuerit et post diem legati cedentem liber factus est, apud dominum legatum relinquet: sed si usus fructus fuerit legatus, licet post mortem testatoris, ante aditam tamen hereditatem habetur. At si exstrinsecus suspendatur legatum, non ex ipso testamento: licet ante decedat legatarius, ad heredem trancimus: veluti si rem dotalem maritus legaverdeliberante uxore de electione dotis decesserit legatarius atque legatum elegerit mulier, ad heredem transire legatum dictum est. idque et to iniecta uidetur. Eorum legatorum, quae in codicillis relicta sunt, perinde dies cedit atem petitioni facit, cessioni diei non facit. Proinde siue pure institutus tardius adeat siue sub condicione per condicionem impediatur, legatarius securus est. Sed et si nondum natus sit heres institutus aut apud hostes sit, similiter legatario non nocebit, eo quod dies le
Abbreviated transcription (Latin):
reditas eius quiusum frueium legau̾̃it.
adita fiũt. nulla ratio ẽ curdiem legãtice¬
dẽ existimenius antequamea hereditas qͥ
exqua seruus legatus erat. ateatur. cum
neꝙ in p̾sentia ullum emolumtum here¬

Expanded text:
reditas eius, qui usum fructum legauerit, adita fuerit: nulla ratio est, cur diem legati cedere existimemus, antequam ea quoque hereditas, ex qua seruus legatus erat, adeatur, cum neque in praesentia ullum emolumentum here
Abbreviated transcription (Latin):
cẽt restitueret. heradia soror mortua sinelibe¬
ris frẽm suum phebum heredem instituit. po¬
uẽtes fidei cõmissum petebat. ⁊ obtinucrat
apd̃ aurelium ꝓculum ꝑconsulem lachait.¬
appellatione facta: cum solus phebus egisset
stirueratis ⁊ uoluntas hec patris uidebatir
qui exceperat bona eorumbona mateͬna. qz
pollicrates aliam matrem. quidem super.¬
stitem halebat. cuiusetiam fidei cõmissum
erat ut legata: que eided̾at inrestacomories.

Expanded text:
ent restitueret. Heraclia soror mortua sine liberis fratrem Foebum heredem instituit: Polycrates fideicommissum petierat et optinuerat apud Aurelium Proculum proconsulem Achaiappellatione facta, cum solus Foebus egisset stituerat: sed et voluntas haec patris videbatur, qui exceperat eorum bona materna, quia Polycrates aliam matrem et quidem superstitem habebat, cuius etiam fidei commissum erat, ut legata, quae ei dederat in testamento, moriens
Abbreviated transcription (Latin):
puto nõ acquiridomino. uł puim legatum:
siañ aditam hereditatem filius uł suus
decesserit. Namcum ꝑsõẽ cohereat. recte
dicitur añ ad iamhereditarem diem non
cedere.

Expanded text:
puto non adquiri domino uel patri legatum, si ante aditam hereditatem filius uel seruus decesserit: nam cum personae cohaereat, recte dicitur ante aditam hereditatem diem non cedere.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .i. estam̃to datos tutoreᷤ acciꝑe debemꝰ.
⁊̃ eos qui codicilł testam̃to ꝯfirmatis. scͥptis.
s eos d̾mũ testam̃to datos accipe nos opot¬
to quasi in rem potius quam inꝑaͣm tuto¬
rẽ dare uid̾atᷤ s̃ ⁊ ĩquiri eũ. quimat̾s testam̃¬
fõs sit. ł exdiuite puperior effectus sit.
oꝵ ⁊ ip̃is tutores dati sit. uidendũ.⁊ mag ẽũ
ip̃is quoq datiuid̾ant᷑. si molib̾es dixicetũ¬
sifilios. nõ ꝯtinebuntur. alit eñi filii. alit̾
nepotes appellant᷑. plane si postumis deterit.
tã filii potumi quãceteri libi ꝯtinebunt᷑.¬

Expanded text:
 Testamento datos tutores accipere debemus etiam eos, qui codicillis testamento confirmatis scripti sunt. Sed eos demum testamento datos accipere nos opori instituto, quasi in rem potius quam in personam tutorem dare videatur. sed et inquiri in eum, qui matris testamus vel ex divite pauperior effectus sit. orum et ipsis tutores dati sunt? dicendam est, ut ipsis quoque dati videantfilios, ’ non continebuntur: aliter enim filii, aliter nepotes appellantur. plane si ‘ postumis ’ dederit, tam filii postumi quam ceteri liberi continebunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtm̃ ladeo scoit qui ꝑiĩi aũcedẽ suntͦ
int̾fecti ut puta ingula tũstrangulatũ.
p̃cipitatũ tił xaxoẜ fuste uł lapide peus¬
sum saliquo auo telo necatũ. Quod si
ñtulerunt. Quotiens potuerunt ei adũsꝰ
iĩopẽ ferre ⁊ ñtulerunt. Cẽt̾u quid̾ po.¬
tuerunt facere adu̾sus eos qui ueneno
uł quo aliomore uidiantur plane
siuenenum ꝑ u infusum sit se .cõ.¬

Expanded text:
 Labeo scribit, qui per vim aut caedem sunt interfecti, ut puta iugulatum strangulatum praecipitatum vel saxo vel fuste vel lapide percussum vel quo alio telo necatum. Quod si non tulerunt, quotiens potuerunt ei adversus vim opem ferre et non tulerunt: ceterum quid potuerunt facere adversus eos, qui veneno vel quo alio more insidiantur? Plane si venenum per vim infusum sit, se
Abbreviated transcription (Latin):
sin fuit. tẽ sceuola ait ꝯstantius cefendẽclũ
fetẽ. situtor filio cehis questionẽ habẽdã.
⁊ suplitium qui pure legati uł maniumissi
sunt ant᷑ adatã heclit filio occiso. quãius enĩ
siuiuẽt hede eo existẽte ip̃ius ñ ẽent futuri.
catus sit ande fuis filii qnestio habeatur.
siforte aistrensi pcłi ẜnos habrat. ⁊ magis
ẽ questionẽ ceẜius filii habedã. supeliciũ&
sumẽcdũ. licet ñsit inpotestate filius. ¶Si
uiraut uxot cccisi eẽ xponãtur. de ẜiiteo.
s̃ rũquestio hatetur. quaquã nec uiri fui

Expanded text:
it.Idem Scaeuola ait constantius defendendum herede instituto filio de his quaestionem habendam et supplicium, qui pure legati uel manumissi sunt, ante aditam hereditatem filio occiso: quamuis enim, si uiueret, herede eo existente ipsius non essent futuri, catus sit, an de seruis filii quaestio habeatur, si forte castrensi peculio seruos habuit? et magis est quaestionem de seruis filii habendam suppliciumque sumendum, licet non sit in potestate filius.Si uir aut uxor occisi esse proponantur, de seruis eorum quaestio habetur, quamquam neque uiri serui
Abbreviated transcription (Latin):
pet̾et. sufficeret ꝙ patrono q̃ utegram de¬
bitam sibi poitionẽ ãt. hecaut̃ itasurit.
sicohes collu sit cũ patrorio. Aut enmi ñẽe
patronum cogenclan iegata pr̃are. neq cñi
e mt̃dictum c̃ ut quisomttat heclitagm. si
cdum ẽ. scĩt ut qui accipiendo contra tabu¬
las bõꝵ possesiorie lb̾rs parentib q legat.
pr̃aret. s omisĩt eam bõꝵ possessionẽ ⁊ abĩ¬
test o possiceat R̾editatẽ. cogatur ea pr̃are
causa testam̃ti fuĩt. ñ alit̾ uib̾tas cõpetet quã
si cõcuitiõl pariturn sit.

Expanded text:
peteret, sufficeretque patrono, quod integram debitam sibi portionem habeat. haec autem ita sunt, si coheres collusit cum patrono: aliter enim non esse patronum cogendum legata praestare: neque enim interdictum est, ut quis omittat hereditatem, si ndum est, scilicet ut qui accipiendo contra tabulas bonorum possessionem liberis parentibusque legata praestaret si omiserit eam bonorum possessionem et ab intestato possideat hereditatem, cogatur ea praestacausa testamenti fuerit, non aliter libertas competet, quam si condicioni paritum si
Abbreviated transcription (Latin):
s. exceptisꝓħede ⁊ possessore possideat hedit̾
alegatariis ⁊ fideicomissanis ñ ꝯuenitur.
dsenatus ꝯsulto sillano⁊ claudiano
sit nsi ꝑͥtulo capitis sui custodiã dñis tãa
domesticisquã a bextraneis prãre ẜuico¬
buca questiõe a familia necatoꝵ habẽda¬
¶ Oni appellat᷑ ꝯtinetur qui habet ꝓpͥeta¬
tẽ ⁊ si usus fructus auenus sit ¶ Qui fmm̃
bona. f. possedit clñi appellat ñ ꝯtinebit᷑¬
ri datus quod attinet ad debitoris netem
poĩa ꝑ iudc habetur. atq sipignori datus
sinãt ẽẽ hedes. facit neuideantur int̾ĩ
cuisẽẽ. Idẽq erit adicẽdũ ⁊ instatulło¬

Expanded text:
 possessore, possideat hereditatem, a legatariis et fideicommissariis non conuenitur. DE SENATUS CONSULTO SILANIANO ET CLAUDIANO:sit, nisi periculo capitis sui custodiam dominis tam ab domesticis quam ab extraneis praestare serui coblica quaestione a f‹a›milia necatorum habenda.Domini appellatione continetur qui habet proprietatem, etsi usus fructus alienus sit.Qui seruum bona fide possedit, domini appellatione non continebitri datus, quod attinet ad debitoris necem, per omnia perinde habetur atque si pignori datus sinant esse heredis, facit ne uideantur interim eius. idemque erit dicendum in statul
Abbreviated transcription (Latin):
filia patris substitintur sucasi. ñ arbitn¬
um eligẽdi relinquatur s siuarialegata
supra doctrãtẽ datasiunt. coꝵ prius ratiõe
habẽdã que afilia relictasunt. Nõemũ ca a¬
ret dolo pat̾ qui honore ꝓpͥo omilsoꝑꝑ ꝯ¬

Expanded text:
filia patri substituitur in casu, non ut arbitrium eligendi relinquatur: sed si uaria legata supra dodrantem data sint, eorum prius rationem habendam, quae a filia relicta sunt. non enim caret dolo pater, qui honore proprio omisso
Abbreviated transcription (Latin):
m̃it. ab intestato possidcat hecditatẽ co¬
gatur om̃imõiegata prãre. Nec etũ utiq
omitt̾e eiħxclitate cagitã ꝑmĩsit qui fi¬
dei cõmissa ab eo reliquid. ab intestato¬
pianc sincatĩ idei ꝑmisit dicemus ncũ
incid̾e medictũ. quia usus est faculta¬
te ea quã ei testator cõcessit. quod siñ
ei cõcessit. speciałr testator omitt̃e is

Expanded text:
ato possideat hereditatem, cogatur omnimodo legata praestare: nec enim utique omittere ei hereditatem permisit, qui fideicommissa ab eo relinquit ab intestato.Plane si nominatim id ei permisit, dicemus non eum incidere in edictum, quia usus est facultate ea, quam ei testator concessit: quod si non ei concessit specialiter testator omittere, is
Abbreviated transcription (Latin):
dlb: Plaucius mulier ita lega¬
uit. quis quis micbi br̃s ent titie ue¬
stem incã mũdum ornam̃taq mu¬
dum muliebria dampnax esto dart
cassius ait sinon appͣant quȩt sinor¬
cundim uẽrba test̾i leganiim utderi

Expanded text:
 Plautius: mulier ita legavit: "quisquis mihi heres erit, Titiae vestem meam mundum ornamentaque muliebria damnas esto dare". Cassius ait, si non appareret cundum ve
Abbreviated transcription (Latin):
tis meñ cibaria q que aliap̃stabamꝰ ab
hr̃dibus meis p̃stabi uolo. Unus cxlib̃¬
itis cruoluntate pation sui gratiaqͣ¬
drienio anir clicm mortis ab fuit. ex
hac causa cibariaque ante aec ꝑat᷑ mo¬
tis tp̃c nonͣ a eccpit: cuitam̃ libto eo dt̃
test̾o patronus sicut ⁊ aliis quos inps.¬
tle manumiserat legatum ꝗn ꝙ dedrat e¬
⁊ Quesitum est. anistiquoq crbana ⁊ rr
dẽ liqua que octenis lib̾tis legatasunt de¬
bcantur. Respõdit eur uoñ diad ꝑs¬
nepos. lib̾tus esto cuidecem aurcosatiͥ¬
nuos dan uolo. Qui dcmot uitͣposi¬
tis nominib eidem sticho contub̾na¬
lem eius qͦ libros legauit. Isquoq uiuus
p̃stabat. dcinde alio caput lib̾tis omĩb
que uiuus pit stabat clauiussit. Quẽo
ansticus pͥtir suum legatum iaumfa
Alimenta lib̾tis utriusq sexus pelique¬

Expanded text:
eis cibaria quaeque alia praestabam ab heredibus meis praestari uolo': unus ex libertis ex uoluntate patroni negotii sui gratia quadriennio ante diem mortis afuit: ex hac causa cibaria, quae ante acceperat, mortis tempore non accepit: cui tamen liberto eodem testamento patronus, sicut et aliis, quos uiuus manumiserat, legatum quinque dederat. quaesitum est, an isti quoque cibaria et reliqua, quae ceteris libertis legata sunt, debeantur. respondit: cur non? 20 nepos liber esto: cui decem aureos annuos dari volo". qui deinde interpositis nominibus eidem Sticho contubernalem eius et liberos legavit hisque, quae vivus praestabat: deinde alio capite libertis omnibus quae vivus praestabat dari iussit. quaero, an Stichus praeter suum legatum et alimalimenta libertis utriusque sexus relique
Abbreviated transcription (Latin):
tui debebat. Quifiis sin lib̾ti alim¬
ta debebat Nͣ tͥesto uineas cum hac adie¬
tione reliquerat. ut habeant. unde se
pascant. ͤ Si pro alim̃tis iurieas reliquisse
non alitr eis ex fidci comissi causa eaiꝰ prã
bͣerassẽtit aut si id omissum suiss. et si¬
postra extest̾o agtrent doli mali excep¬
tionem tutum hr̃dem futurum. scilie
sinõ minus ualent uince quã alim̃to¬
e rum ẽstimatio. Illam autem adiectiõ¬
nem ut habeant unde se pascant ma¬
educes ad uĩc turam. necessanacip̃stap
cogencluses. Paulus eur plenius est ali¬
m̃torum legatum. ubi dictum est etu
uestiarium & habitationẽ contineri. in¬
nio anbo ex scquẽda sunt. de aͦuͦio ⁊ arͦ¬
gento mũdo ornam̃tis ⁊ unguẽtis

Expanded text:
tui debebit. Qui fratris sui libertis alimenta debebat, his testamento vineas cum hac adiectione reliquerat "ut habeant, unde se pascant". si pro alimentis vineas reliquisset, non aliter eis ex fideicommissi causa eas praestberassent: aut, si id omissum fuisset et ptestamento agerent, doli mali exceptione tutum heredem futurum, scilicet si non minus valent vineae quam alimentorum aestimatio. illam autem adiectionem "ut habeant unde se pascant" maeduces: ad victum necessaria ei praestare cogendus es. Paulus: cur plenius est alimentorum legatum, ubi dictum est et vestiarium et habitationem contineri? immo ambo exaequanda sunt. II DE AVRO ARGEN
Abbreviated transcription (Latin):
cõ missum relicta sũt ñ adiecta. Rͥ¬
quantitate. añ oĩa inspiciendũ estͣ
que defũctus solitus fuerat eip̃stãre o
deinde quidceteri eius dem ordinist Ca¬
liquerit. Sineutrũ apparuit tũ s exfa ͥ ͭ¬
cultatib defũcti ⁊ caritate eius cuifi ñ tͥ¬
dei ꝯmissiudatũ fuierit. suodussta Sur¬

Expanded text:
commissum relicta sunt non adiecta quantitate, ante omnia inspiciendum est, quae defunctus solitus fuerat ei praestare, deinde quid ceteris eiusdem ordinis reliquerit: si neutrum apparuerit, tum ex facultatibus defuncti et caritate eius, cui fideicommissum datum erit
Abbreviated transcription (Latin):
aliiuestis muliebris separatim legatã
sĩt cletractis muligrib & ei ad signatis
cui spetialiter legata sunt. reliqum al¬
teri debetur. Idem est cum alteri mun¬
dus muliebns alteri argentum ome le¬
gatum ec̃t. dcargento ꝙ inmunde erat
Item sidue statue marmoreͤ tibi ⁊ dcĩ
om̃e marmor legatum̃ ec̃t p̃ter duas
nulla statua marmorea legata est tibi
Idem urbanis ẜuis tibi legatis si mich̾
ꝑispensator legatus sit. ¶Eui cercũ
numeratam clandoiur ipso libeaͬtur
siinca pecunia eademẽstimatio fuerit.
ꝙ itaucrum ẽ sm̃ certum genꝰ argenti.
rat ut ornam̃ta in uiumueoris suc e¬
meres eidem uxon ut ad solet legauit
que incius causa parata er᷑unt. tudem̃
post mortem mantatoris nignorans
eum decessisse emisti. Nodebebunt᷑
mulieri. qm̃ eauerba admortis tempꝰre¬
feruntur. Atsiuiuente testatore mulic¬
Ere autem mortiaͤ mera nõ clegantor.
clicetur. incficax hoc legatum ee quando
nõpossit uere clici eius causa paratum.

Expanded text:
alii uestis muliebris separatim legata sit, detractis muliebribus et ei adsignatis, cui specialiter legata sunt, reliquum alteri debetur. idem est, cum alteri mundus muliebris, alteri argentum omne legatum esset, de argento quod in mundo esset. item si duae statuae marmoreae tibi et deinde omne marmor legatum esset, praeter duas nulla statua marmorea legata est tibi. idem urbanis seruis tibi legatis, si mihi dispensator legatus sit.Cui certum numeratam dando iure ipso liberatur, si in ea pecunia eadem aestimatio fuerit: quod ita uerum est, si non certum genus argenti rat, ut ornamenta in usum uxoris suae emeres, eidem uxori uti adsolet legauit quae eius causa parata erunt: tu deinde post mortem mandatoris ignorans eum decessisse emisti. non debebuntur mulieri, quoniam ea uerba ad mortis tempus referuntur. at si uiuente testatore, muliere autem mortua emeris, non ineleganter dicetur inefficax hoc legatum esse, quando non possit uere dici eius causa paratum
Abbreviated transcription (Latin):
deducta testia partt quantitatis lega to¬
rum test̾o clatorum conputan debeantur
ut dũc partis quantitius debeantur p̃¬
ter codicillos quib terciam partem codi¬
cillis legatorum ad filiam suã ꝑtincit u̾

Expanded text:
 quantitatis legatorum testamento datorum computari debeat, ut duae partes quantitatis debeantur, praeter codicillos, quibus tertiam partem codicillis legatorum ad filiam suam pertinere u
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti siita sit scriptum stichum quẽ
ex uendiciõne ticiiemi. Nauisiue¬
queemit aut exabauenclicione em̾n
slegatũ nicħouinus ualetͫ plane nĩ
italegacum fint uasa aut uestim̃ ta
aut que uxoris causa parata sunt tise
eq̃ erit uera quintimucii senrentio
Quocasu sciendum ẽ et iaisi: aliene
res hee fuenĩt quas putauit besta tor
suasesse. heredem teneriur eas tes.

Expanded text:
ueluti si ita sit scriptum: 'Stichum, quem ueluti si ita sit scriptum: 'Stichum, quem ex uenditione Titii emi': nam si neque emit aut ex alia uenditione emit, legatum nihilo minus ualet. plane si ita legatum fuerit 'uas, aut uestimenta, aut quae uxoris causa parata sunt', tunc aeque erit uera Quinti Muci sententia: quo casu sciendum est, etiam si alienae res hae fuerint, quas putauit testator suas esse, heredem teneri, ut eas det.