comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cerneret. imperat omnes ut surgant atq messem
marea uirga cedant. Surrexerunt gͦquoꝵ con¬
scientiã oboedientiȩ ignis urebat. ad areamq
uenientes uirga messem cedere cum fidei gratia
aggressi sunt. Uidens gͦ pater fidẽ infiliss. et
obȩdientiȩ gram abundare. sinite inquit fessa
egritudine membra alabore reficere.Mirant᷑
cdesospitate obedientes. nullo doloris uestigio re
manente. mensasq parari iub& ut uberi gaudio
om̃s reficerentur. Increpantur deinde in obȩdi¬
entes. ignauia fidei arguitur. longuudo ȩgri¬
tudinis denuntiatur. Mira ultio. Nam supra
metã. anni inobȩdientes egritudinis pęna ita ue¬
hement᷑ exussit ut uix mortẽ euaderent. In ple¬
ueruntq mensurã pęnitentiȩ desuscepto inobȩ
horrtis conderet᷑ nec ꝓrsus ius uentoꝵ nubes cõ¬
pilaro cossabat. Urguebat sane necessitas nemare
messis spiç instipula germine misso perirent.

Expanded text:
cerneret, imperat ut omnes surgant, atque messem cerneret, imperat ut omnes surgant, atque messem in area virga caedant. Surrexerunt ergo quorum conscientiam obedientiae ignis urebat; ad areamque venientes, virga messem caedere cum fidei gratia aggressi sunt. Videns ergo Pater fidem in filiis et obedientiae gratiam abundare: Sinite, inquit, fessa aegritudine membra a labore refici. Mirantur de sospitate obedientes, nullo doloris vestigio in eis remanente, mensasque parare jubet, ut uberi gaudio omnes reficerentur. Increpantur deinde inobeentes, ignavia fidei arguitur, longitudo egritudinis denuntiatur. Mira ultio ! nam supra metam anni inoboedientes egritudinis poena ita vehementer exussit, ut vix mortem evaderent; impleverunt mensuram poenitentiae de suscepto inoboedhorreis conderentur, nec prorsus vis ventorum nubes conpilare cessabat. Urguebat sane necessitas, ne maturae: messis spica in stipulam, germine emisso, periret.
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ efratrib cum eo erat gallus nomine
cui ille imperat ut ad bruscã eat piscesq capi¬
at. Ille ab ut ratumq duxit ut ad lignonem
amnem ꝑgeret. Quo cum ꝑuenisset rete in alueo
iactauisset. aspicit tantam multitudinẽ aduenire
nec ꝓrsus reti teneri sed uelut in pariete inpin¬
gerent retro reuertere. Laborauit itaq ꝑtotã
diẽ ne ue unum capere quiuit. Reuersus patri
renuntiat defrustrato labore. Ille in obȩdientẽ
inerepat cur non ad denuntiatum locũ ꝓperassee¬
T itq denuo. Uade cito & ad denuntiatum ꝑge
locũ. ꝑ uenit itaq & un dis rete opposuit copia
potuisset. Hȩc nobis supra dictus gallus sepe
narrauit
irsum expulerat. diuq in oratidne ibi et ieui¬
nio corpus afflgerat cognouit ꝑ reuelationẽ
fratres qui penes luxouium erant diuersis mor¬
boꝵ generib uexari. nec amplius remansisse. quã
qui egrotis amministrabant. E gressus itaq de
specu adluxouiũ uenit. Cumq omnes afflictos

Expanded text:
tantum e fratribus cum eo erat Gallus nomine; cui ille imperat, ut ad Bruscam eat piscesque capiat. Ille abiit ratumque duxit, ut ad Lignonem amnem pergeret. Quo cum pervenisset, retem in alveum iactavisset, aspicit tantam multitudinem advenire nec prorsus retem tenere, sed, velut in parietem inpingerent, retro revertere. Laboravit itaque per totam diem neve' unum capere quivit; reversus, patri renuntiat de frustrato labore. Ille inoboedientem increpat, cur non ad denuntiatum locum properasset. Aitque denuo: 'Vade cito et ad denuntiatum perge locum'. Pervenit itaque et undis rete opposuit, tantapotuisset. Haec nobis supra dictus Gallus sepe narravit.ursum expulerat, diuque ibi oratione et ieiunio corpus adflixerat. Cognovit per revelationem, fratres qui poenes Luxovium erant diversis morborum generibus vexari nec amplius remansisse, quam qui egrotis adminispecu ad Luxovium venit; cumque omnes afflictos
Abbreviated transcription (Latin):
pedes humo deficit. Ipse doemone correptus
ante uestigia uiri dei ruit. Quẽ cernens ille
se corã ultione ꝑcussũ die illa noctuq penesse
tenuit. Cumq sequens rursus dies illuxit ad se
accer siuit dõq fauente. eutatus apeste ad ꝓpria
remeauit. Deinde adchorã fluuium ꝓperans ad
demum cuiusdam nobilis et religiose femine
uiri pleni rapido demone furentes atq ruentis
interram. quosuar dĩ ꝓtinus oratione curauit.
eadẽ die adiucum quẽ chorã uocant ueneruas.
ibiq qđinq frenesi uexati uenerunt. ubi & more
ibat duceret. memento inquit oragamunde chlo¬
tharium quẽ nunc spernitis inra triennium
dominum habebits. At ille. Cur in qͥt talia
domine mi agis: Illeq uidebis ꝓrsus qđ dicxi.
tunc uitã cum superis feras.

Expanded text:
pedes humo defixit; ipse demone correptus, pedes humo defixit; ipse demone correptus, ante vestigia viri Dei ruit. Quem cernens ille se coram ultione percussum, die illa nocteque penes se tenuit, cumque sequens rursus dies inluxit, ad se arcessivit; Deoque favente curatus a peste, ad propria remeavit. Deinde ad Coram fluvium properans, ad domum cuiusdam nobilis et religiosae feminae urrerunt viri pleni rabido demone, furentes atque ruentes in terram, quos vir Dei protinus oratione curavit. Eademque die ad vicum quem Coram vocant venerunt, ibique quinque frenesi vexati ob venerunt, uibat duceret: Memento, inquit, o Ragamunde, Chlotharium, quem nunc spernitis, intra triennium dominum habebitis. At ille: Cur, inquit, talia, domine mi, ais? Illeque: Videbitis prorsus quae dixit, si tunc vitam cum superis feras.
Abbreviated transcription (Latin):
peeptis ce regus nbi remansuros. Hoe cũ egre¬
giuis pat̃ cerneret uia se sua membra discerpi
ta suus quẽ etiã membroꝵ suoꝵ dolor multipli¬
catur. dtanti selens pondere dmi omnium
consolator ẽ deprecantur. Ut quos ase regia ꝑti¬
natia segregabat. ipse sua custodia tueretur.
nter quos uenerabilis uir qui post in eodẽ monas¬
terio pater extitit eustasius discipulus et minister
scĩ uiri iuolenter auellitur: intendente super eũ
mietio auunculo eius. qui lingonicȩ ȩccłȩ poni¬
fex erat. Egressus gͦ uir ses cum suis iucesimo an¬
no post in colatum heremi illius ꝑurbẽ bisontio¬
nura augustidunũq ad cquallonẽ castrũ ꝑuenit.
Sed postqua cauallonem ꝑuenir et inuia ei custos
equoꝵ theuderici occurit. lanceaq uirum dei
traicere ueluit. sed maluolã animam ultio mox
digna p̃uenit. Nam dextera quã aduersum
dĩ leuauerat uirum torpente. lanceã ante suos

Expanded text:
preceptis esse regiis inibi remansuros. Hoc cum egrepreceptis esse regiis inibi remansuros. Hoc cum egregius pater cerneret, vim a se sua membra discerpi, tam suus quam etiam membrorum suorum dolor multiplicatur; pro tanti sceleris pondera Dominum omnium consolatorem deprecatur, ut quos a se regia pertinacia segregabat, ipse sua custodia tueretur. Inter quos venerabilis vir, qui post in eodem monasterio pater exstetit, Eusthasius discipulus et minister sancti viri violenter avellitur, intendente super eum Mietium avunculum eius, qui Lingonicae ecclesiae pontifex erat. Egressus ergo vir sanctus cum suis vicesimo anno post incolatum heremi illius, per orbem Vesontionum Augustidunumque ad Avallonem castrum pervenit. Sed priusquam Avallonem perveniret, in via ei custos equorum Theuderici occurrit lanceaque virum Dei traicere voluit, sed malivolam animam ultio mox digna praevenit. Nam, dextra quam adversum Dei levaverat virum torpente, lancea ante suos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ quo usq ditionis suȩ regno polleret᷑. non eum
tantoꝵ membror dispendio celos respicit ȩt̾ne
inquit conditor rerũ tu nobis locũ p̃para opor¬
tunum quo t tuc famulentur insecula plebes. Con¬
solatur uniuersã simul cohortẽ ut sp̃ẽ ne p̃cidant.
sed omnipotenti dõ inmensas laudes rependant.
Sed hoc nen ob dispendium sũm uł suoꝵ habere
sed obmultiplican das monachoꝵ plebes hanc eẽ
datã occasionẽ. Qui eumq enim se sequi uellens
ꝓmptissimo animo adsustinendas secũ inuirias
uenirent. Qui uero insupra dicto coenobio re¬
manere uoluernt securi in hoc loco remanerent.
cito dnm de eo merore ultionẽ daturũ. sed cũ
equo animo de custodia pastoris segregari non
uellent. eustodes regii in quiunt nequaquã hine
se sequi alios ꝓmissuros nisi eos quos sin ortus
senia dederat. ud qui ebritanicis arius ipsũ
sequni fuerant. Cetros qui gallico ortu solo

Expanded text:
qui, quousque ditionis suae regno pelleretur, non eum qui, quousque ditionis suae regno pelleretur, non eum tantorum membrorum dispendia caelos respicit: 'Aeternę', inquit, 'conditor rerum, tu nobis locum praepara oportunum, quo tibi tuae famulentur in secula plebes'. Consolatur deinde universam simul cohortem, ut spem ne praecedant, sed omnipotenti Deo inmensas laudes rependant; se hoc non ob dispendium suum vel suorum habere, sed ob multiplicandas monachorum plebes hanc esse datam occasionem. Quicumque enim se sequi velint, promptissimo animo ad sustinendas secum iniurias venirent; qui vero in supradicto coenobio remanere voluerint, securi in hoc loco remanerent: cito Dominum de eorum merore ultionem daturum. Sed cum equo animo de custodia pastoris segregari non vellint, custodes regii inquiunt, nequaquam hinc se sequi alios permissuros, nisi eos quos sui ortus terra dederat, vel qui e Brittanica arva ipsum secuti fuerant; ceteros, qui Gallico orti solo,
Abbreviated transcription (Latin):
reor placere conditori simul natali solo ob xp̃i
timorem relicto repedare. Cumq nullatenus
cerneret sibi uirum dei obandire relietis qͥbꝰdã
quib ferocia mens fertior inerat. bertharius
abscessit. Hi uͦ qui remanserant uirũ dĩ hor¬
tantur ut illis misereatur quid actale opus ratran¬
dum infeliciter. fuerant relica eoꝵq inculo cen¬
sulerer qui si eum molenter ñ abttraherent
mertis ces periculum incurrere. At ille se ut iã
sepius testatum eẽ nisi ui abstraherer se non
discessurion. Illi gemino uallen ꝑiculo undiq
urguente fermidine pallium quo indinuis erat
gxtingunt alii genib ꝓuoluti cumn lacrimis pre¬
cantur ut ꝓtanti sceleris culpã illis ignosceret.
qui non suis desiderus sid regiis obtemperarent
p̃ceptis. Uidens itaq ur dei periculum aliorum
fore. si sue seueritati satis faceret cũomniũ heiuila¬
tu atq merore egredinur. Deputatis custodib

Expanded text:
reor placere conditore, semel natali solo ob Christi reor placere conditore, semel natali solo ob Christi timorem relicto, denuo repedare'. Cumque nullatenus cerneret sibi virum Dei obaudire, relictis quibusdam, quibus ferocia animi fortior inerat, Bertecharius abscessit. Hi vero qui remanserant virum Dei hortantur, ut illis misereatur qui ad tale opus patrandum infeliciter fuerant relicti eorumque periculo consuleret; qui si eum violenter non abstraherent, mortis eos pericolum incurrere. At ille se ait iam sepius testatum esse, nisi vim abstraheretur, se non discessurum. Illi gemino vallati periculo, undique urguenti formidinae, palleum quo indutus erat adtingunt; alii genibus provoluti, cum lacrimis precantur, ut pro tanti sceleris culpam illis ignosceret, qui non suis desideriis, sed regiis obtemperarent praeceptis. Videns itaque vir Dei pericolum aliorum fore, si suae severitatis satisfaceret, cum omnium eiulatu atque merore egreditur, depotatis custodibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tente atria eccłȩ ꝓ agratis nec omnino repperris.
nequaquã amplius insanie errore cor urm deci¬
piatur. non enim poteritis uos inuenire quẽ uirtꝰ
tegit diuina. Recedite abhac intemione & regi
ꝓperemus nuntiare quia eum minime repperistis.
Oaturq manifeste intellegi tribunum militũ non
sponte ad paranda uiro dĩ inuiriã uenisse. e ideo
adeũ uidendũ lumen meruisse Renuntiantio.
illis aurib regiis illi aucto furore miserȩ inten
tionis. Bertharium comitẽ ad eum attentius per¬
quirendũ iuroꝵ cũ p̃sidio simulq & baudulfu
quẽ superiꝰ direxerat destinarunt. Quo cum
uenissent heatũ columbanũ in aȩccła positum
psallentẽ orationiq deditũ cũ om̃i c̃gregatione
frm̃ repperiunt. sieq uirũ di alloquiratur
Uir dĩ p̃camur ut regiis quã etiã nr̃is obedias
p̃ceptis. egressusq ꝑgas eo uinere quo primũ
his aduentasti in locis. At ille. Hon enĩ inqͥt

Expanded text:
tente atria ecclesiae peragratis nec omnino repperitis? tente atria ecclesiae peragratis nec omnino repperitis? Nequaquam amplius insaniae errore cor vestrum decipiatur; non enim poteritis vos invenire quem virtus teget divina. Recedite ab hac intentione, et regi properemus nuntiare, quia eum minime repperistis'. Daturque manifeste intellegi, tribunum militum non sponte ad patrandam viro Dei iniuriam venisse et ideo ad eum videndum lumen meruisse. Renuntiantibus illis auribus regiis, illi, aucto furore miserae intionis, Bertecharium comitem ad eum attentius perquireudum virorum cum praesidio simulque et Baudulfum, quem superius direxerat, destinarunt. Quo cum venissent, beatum Columbanum in ecclesia positum psallentioque ac oratione deditum cum omni congregatione fratrum repperiunt, sicque virum Dei adlocuntur: 'Vir Dei, precamur, ut tam regiis quam etiam nostris oboedias praeceptis, egressusque, pergas eo itenere quo primum his adventasti in locis'. At ille: 'Non enim', inquid,
Abbreviated transcription (Latin):
contrarius existeret. ipse ꝑ mediã urbẽ cum suis
ad monasteriũ regreditur. Quo audito brimihil¬
dis ac theudericus qđ scilicet ab exilio reueriisse
atrociorib irȩ aculeis stimulantur. Iubentq mi¬
litũ cohortẽ ut rursũ uirũ dĩ ui abstrahant
et ad pristinum ꝓrsus excilium reuocent. Ueni¬
entes gͦ milites cum tribuno ꝑ agrantur septa
monasterii uirum dĩ ꝑquirunt. Residebat
enim ille in atrio a eccłe et librũ legebat ubi cĩ
sepe uenissent et ꝓpe eum transirent. ita ut ñ¬
nulli in eius pedib suos offenderent et uestim̃tis
suis eum tangerent. obcȩcans luminib ipsum
nequaquã uiderent. Eratq spectaculũ pulcherri¬
mum ille ouans cernebat querentes nec omnino
iudebatur. Illi inmedio eoꝵ positũ cũ uiderentur
non uidebant. Uenitq tribunus intuitusq per
fenestrã uidit uirũ dĩ inter ipsos lȩtũ residere
& legere cernensq uirtutẽ dĩ ait. Quid tam in¬

Expanded text:
contrarius existeret, ipse per mediam urbem cum suis contrarius existeret, ipse per mediam urbem cum suis ad monasterium regreditur. Quo audito, Brunichildis ac Theudericus, quod scilicet ab exilio revertisset, atrociorebus irae aculeis stimulantur iubentque militum cohortem, ut rursum virum Dei vim abstrahant et ad pristinum prorsus exilium revocent. Venientes ergo milites cum tribuno, peragrantur septa monasterii, virum Dei perquirunt; residebat enim ille in atrio ecclesiae librumque legebat. Ubi cum sepe venissent et propter eum transirent, ita ut nonnulli in eius pedibus suos offenderent et vestimentis suis eius tangerent, obcecatis luminibus, ipsum nequaquam viderent, eratque expectaculum pulcherrimum: ille ovans cernebat quaerentes, nec omnino videbatur; illi in medio eorum positum, cum viderentur, non videbant. Venitque tribunus, intuitusque per fenestram, vidit virum Dei inter ipsos laetum residere et legere, cernensque virtutem Dei, ait: 'Quid tam in
Abbreviated transcription (Latin):
obserrasset. ꝑ ueniens gͦ columbanus cum suis
simulq et tribunus cum militib inueniunt fores
Qui cum uenisset clauigeroq usu fores reserare uo¬
lens ait se num quã diligentius obserata claustra
inuenisse. N ec quisquã post ausus ẽ dampnatis in¬
iuria inferre. quos diuina uirtus eruisset.
Iost hȩc uirdĩ cernens quod
nullis custodiis angeret᷑ anulloq molestiã ferret.
uidebant enim omnes in eo dĩ uirtutẽ flagrare.
deoq omnes ab cuis iumis segrega hamt᷑ ne soei
culparũ forent. Ascendit gͦ dominica die inuer
tieem ardui cacuminis montis illius. Ita enĩ situs
urbis habetur cum domoꝵ densitas indiffuso latere
ꝓeliui montis sita sit. ꝓrumpant ardua insublimib
cacuminib qui undiq abscisi fluminis douȩ aluco
uallante nullatenus comeantib uiã pandit. Ibi
usq ad mediã diem eacspectat. si aliquis iter ad
monasterium reuertendi ꝓhibeat. et cum nullus

Expanded text:
obserasset. Perveniens ergo Columbanus cum suis obserasset. Perveniens ergo Columbanus cum suis simulque et tribunus cum militibus, fores obserataQuo cum venisset claviger, ostii fores reserare volens, ait se nunquam diligentius obserata claustra invenisse. Nec quisquam post ausus est damnatis injuriam inferre, quos divina virtus eruisset. 35. Post haec vir Dei cernens quod nullis custodiis angeretur, a nulloque molestia sibi inferretur videbant enim omnes in eo Dei virtutem flagrare, ideoque omnes ab ejus injuriis segregabantur, ne socii culparum forent, ascendit Doticem ardui cacuminis montis illius, – ita enim situs urbis habetur: cum domorum densitas in diffuso latere proclivi montis sita sit, prorumpent ardua in sublimibus cacuminibus, qui undique abscisi, fluminis Dovae alveo vallante, nullatenus commeantibus viam pandit, – ibique usque ad mediam diem expectat, si aliqui iter ad monasterium revertendi prohibeat. Et cum nullus
Abbreviated transcription (Latin):
et commissi sceleris penitendo. ac fletib abluendo
culpas. ꝓ perantes gͦ illi eccłe fores obserratas rep¬
periunt. Tribunus gͦ militũ cum uidisset uirtutẽ
dĩ ꝑbeatũ columbanum dampnatoꝵ compedes
fractos. et uacuũ sibi tantũ modo relinqui ergas¬
tulum insequi ealces dampnatoꝵ. ac si esomno
excitatus. cum militib coepit. Illi uͦ postergum
apꝓƿinquare satellites uidentes. et fores aeccłȩ ob¬
serratas cernentes. gemina uallati angustia uirũ
dĩ compellunt ut eruantur. Anxio ille anhelitu
sursum caput attollit. p̃caturq dnm̃. ut sua uir¬
tute ereptos eferro. non sinat denuo tradisatelli¬
tum nexiii. Nec morata auctoris honitas. fores
firmis obserratas claustris. reserat in angustia po¬
sitis. adnum pandit. pernieiq cursu ingrediunt᷑
acccłam. Fores uͦ post dampnatorum introitum
inoculis militũ absq humana manu obserantur.
ac si custos usu clauigero. ꝑnicit et reserasset &

Expanded text:
et commissi sceleris penitendo ac fletibus abluendo et commissi sceleris penitendo ac fletibus abluendo culpas luant. Properantes ergo illi ecclesiae fores obseratas repperiunt. Tribunus ergo militum cum vidisset virtutem Dei per beatum Columbanum damnatorum conpedes fractos et vacuum sibi tantummodo relinqui ergastulum, insequi calces damnatorum, acsi a somno eappropinquare satellites videntes, et fores ecclesiae obseratas cernentes, gemina vallati angustia, virum Dei compellant ut eruantur. Anxio ille anhelitu sursum caput attollit, precaturque Dominum ut sua virtute ereptos e ferro, non sinat denuo tradi satellitum nexui. Nec morata Auctoris bonitas fores firmis obseratas claustris reserat, in angustia positis aditum pandit, pernicique cursu ingrediuntur ecclesiam, fores vero post damnatorum introitum in oculis militum absque humana manu obserantur, ac si custos usu clavigero perniciter et reserasset et
Abbreviated transcription (Latin):
baldulfum. Is enĩ cũ remansisset uirum dei
amonasterio pellit. et penes uesontionense op
pidum ad exulandũ ꝑducit. quo adusq exeo
regalis sententia qđ uoluisset decerneret. Com¬
morans gͦ inibi audit carcerem eo in loco plenum
cẽ dampnatoꝵ hominuni. mortis dampna exxspec¬
tantiũ. Ad quẽ uir dĩ ꝓperat. ingressusq ostiũ
nullo obstante uerbũ dĩ dampnatis de ꝓmit.
Spondentq illi se si liberarentur emendaturos. &
de commissa nocea pęnitentiã acturos. Beatus itaq
columbanus. post hȩc ministro domo alicuius suꝑiꝰ
fecimus mentionẽ. imperat ut manu ferrũ quo
compedes irretra erant atq innexei apprehendat
ac trahat. Qđ ille app̃hensum trahit et ueluti
fu̾tex putrefacta ꝑ partes cõminuitur. E grediq
carcere dampnatos. soluns compedib iubet. Per¬
actoq euangelici cultus offino. pedes lauit. lin¬
teoq abstersit. Imperatq deinde ut eccłam petaNs

Expanded text:
Baudulfum. Is enim cum remansisset, virum Dei Baudulfum. Is enim cum remansisset, virum Dei a monasterio pellere, et penes Vesontionense pidum ad exulandum perducit, quoadusque ex eo regalis sententia quod voluisset decerneret. Commorans ergo inibi, audit carcerem eo in loco plenum esse damnatorum hominum mortis damna expectantium. Ad quem vir Dei properat, ingressusque ostium, nullo obstante, verbum Dei damnatis depromit, spondentque illi, si liberentur, emendaturos et de commissa noxa penitentiam acturos. Beatus itaque Columbanus post haec ministro Domoali, cuius superius fecimus mentionem, imperat, ut manu ferrum quo conpedes inretiti erant atque innexae adprehendat ac trahat. Quem ille adprehensum trahet et veluti fructix putrefacta per partes comminuitur; egredique carcerem damnatos, solutis conpedibus, iubet, peractoque euangelici cultus officio, pedes lavit linteoque abstersit. Imperatque deinde, ut ecclesiam petant
Abbreviated transcription (Latin):
subregularis disciplinȩ habenis conftrictus sini.
sub sidus me fore ate susteostandum. Et si hanc
obcausam. tu in hunc locum uenisti. ut seruorũ
dei cęnobia destruas. et regulare disciplinã ma¬
cules. cito tuum regnum funditus ruiturum.
conatu reac refectoriũ ingressus fuerat. His gͦ
territus dictis. foras celer repedat. duris
post hȩc uiri dĩ increpationib rea urguetur.
contraq theudericus ait. Martyrii coronã
me tͥ illaturum speras. non eẽ tantȩ dementię
se ut hoc tantũ patraret scelus. sed potioris
consilii se agere utilia paraturum respondit.
Ut qͥ ab omniũ seculariũ more disciscat. qͥ uenerat
ea uia repedare studeat. Aulicũ simul consona
uoce uota ꝓrumpunt. se habere non uelle his
in locis. qui omnib non societur. Ad hec beatꝰ
columbanus se dicit de coenobii sepris ñ egres
surum nisi uiolent̃ abstrahatur. Discessit ergo
rec relinquens uirum quend ã ꝓcerem nomine

Expanded text:
sub regularis disciplinae habenis constrictum Al. csub regularis disciplinae habenis constrictum Al. csubsidiis me fore a te sustentaturum. Et si hanc ob causam tu hoc in loco venisti, ut servorum Dei coenobia destruas, et regularem disciplinam macules, scito tuum regnum funditus ruiturum, conatu rex refectorium ingressus fuerat. His ergo territus dictis foras celer repedat. Duris post haec viri Dei increpationibus rex urgetur. Contra quem Theudericus ait: Martyrii coronam me tibi illaturum speras: non esse me tantae dementiae scias, ut hoc tantum patrarem scelus, sed potioris consilii tibi scias utilia paraturum, ut qui ab omnium saecularium moribus disciscit, qua venerit, ea via repedare studeat. Aulici simul consona voce vota prorumpunt, se habere in his locis non velle, qui omnibus non societur. Ad haec beatus Columbanus se dicit de coenobii septis surum nisi violenter abstrabatur. 34. Discessit ergo rex relinquens virum quemdam procerem nomine
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitare aggressa. ut eius religioni detrahendo
statũ regulȩ quã siuis custodiendum monachis
indiderat macularent. Obtemperantes igitur
aulice ꝑsuasionib miserę reginę regis animum
contra uirũ dei ꝑturbant. cogentes ut accede¬
ret ac religionẽ ꝓbar ci. Ab actus itaq rex ad
uirũ di lurouium uenit. Conquestusq cum eo.
cur ab conꝓuintiarum morib discisceret. et intͣ
septa secretiora. omnib expĩanis aditus ñ pateret.
Beanis itaq columbanus ut erat auda& atq ani¬
mo uigens. talib obicienti regi respondit. se
consuetudinẽ non habere. ut scłariũ omnium
& religioni alienis famuloꝵ dĩ habitationis
pandat introitum. sed oportuna loca aptaq
ad hoc habere parata quo omniũ hospitũ ad¬
uentus suscipiatur. Ad hec rex. Si inquit lar¬
gitatis nr̃ȩ munera & solaminis supplementum
capere cupis omnib in locis omnium patebit
introitus. Uir dei respondit. Si qđ nunc usq

Expanded text:
sollicitare aggressa est, ut ejus religionem detrahendo, sollicitare aggressa est, ut ejus religionem detrahendo, et statum regulae quem suis custodiendum monachis indiderat, macularent. Obtemperantes igitur aulici persuasionibus miserae reginae, regis animum contra virum Dei perturbant, cogentes ut aut cederet, aut religionem probaret. Coactus itaque rex ad virum Dei Luxovium venit; conquestusque est cum eo, cur a comprovincialium moribus descisceret, et intra septa secretiora omnibus Christianis aditus Beatus itaque Columbanus, ut erat audax atque animo vigens, talibus objicienti regi respondit: Se consuetudinem non habere ut saecularibus hominibus et religione alienis famulorum Dei habitationis pandat introitum. Sed opportuna aptaque loca ad hoc habere parata, quo omnium hospitum adventus suscipiatur. Ad haec rex: Si, inquit, largitatis nostrae munera et solaminis supplementum capere cupis, omnibus in locis omnium patebit introitus. Vir Dei respondit: Si quod nunc usque
Abbreviated transcription (Latin):
directa. ab ominatus ca. ait. Scriptũ ẽ. Munera¬
impioꝵ reꝓbat altissimus. Non enĩ dignũ ẽ
ut famuloꝵ dei ora cibis etꝰ polluantur. qui ñ
solũ suis uerũ etiã alioꝵ habitaculis famulis
dĩ aditũ deneget. His dictis uascula omnia
infrustra disrupta sunt. unaq ac sicera solo
diffusa.ceteraq separatim disꝑsa. Pauefacti
ministri regi gestȩ rei causã nuntiant. Ille
pauore ꝑculsus. cum auia diluculo aduirũ dĩ
ꝓperant. p̃cantur de commisso ueniã. sed in
post modũ emendare pollicentur. His pacatus
demonii ura non dui seruata uiolantur. Ex¬
ercentur miseriasum incrementa solitoq arege
adulteria patrantur. Quȩ audita beatus co¬
ribi plenas direxit. Cominanturq eax comuni¬
cationẽ si emendare dilatando non uellet.
Aabec rrsum ꝑmota brunibildis regis animũ
aulicos. eptimates omnes ut regis animumn
contra uruã dei ꝓtarbarent ł piscopos q¬

Expanded text:
directa. Abominatus directa. Abominatus impiorum reprobat Altissemus". Non enim dignum est, ut famolorum Dei ora cibis eius polluantur, qui non solum suis, verum etiam aliorum habitaculis famulis Dei aditum deniget'. His dicta, vascula omnia in frustra disrupta sunt, vinaque ac sicera solo diffusa, ceteraque separatim dispersam. Pavifacti menistri rei geste causam regi nunciant. Illi pavore perculsus, cum avia delucolo ad virum Dei properant. Precantur de commisso veniam; se in postmodum emendare pollicentur. His pacatus demonii iura non diu servata violantur; exercentur miseriarum incrementa, solitoque a rege adulteria patrantur. Quae audita, beatus Coribus plenas direxit comminaturque excommunicationem, si emendare dilatando non vellit. Ad haec rursum permota Brunichildis, regis animum aulicos, et optimates omnes, ut regis animum contra virum Dei perturbarent, episcoposq
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. Paratq deinde insidias moliri uicinis monaste
ri ꝑnuntios imperat. ut nulli eoꝵ exire monasterii
terminos iter pandatur. neq receptacula mona¬
chis eius uel quelibet subsidia tribuantur. Cer¬
nens beatus columbanus regios animos aduersum
se ꝑmotos. ad eos ꝓperat ut suis monitis miserȩ
ꝑtinane intentum frangat. Erat enim tunc
temporis apud spissiam uillam publicam. Quo
cum iam sele occumbente uenisset. regi nuntiats
uirũ di inibi eẽ. nec in regiis domib meatre uelle.
unc theudericus ait. Melius ẽ uirum dĩ opor¬
tunis subsidiis honorare. quã dñm exseruoꝵ
eiꝰ offensã ad iracundiã ꝓ uocare. lubet ergo
regio cultu oportuna parare. dĩq famulo di¬
rigi. Itaq uenerunt et uixta imperium regis
imperia oblata offerunt. Qui cũ uidisset dapes
& pocula cultu regio amministrata inquirit
quid sibi ista uellent. aiuint illi. Tibi arege fore

Expanded text:
cuit. Paratque deinde insidias moliri vicinis monasteriis, cuit. Paratque deinde insidias moliri vicinis monasteriis, et per nuntios imperat ut nulli eorum extra monasterii terminos iter pandatur, neque receptacula monachis ejus vel quaelibet subsidia tribuantur. Cernens 613 beatus Columbanus regios animos adversum se permotos, ad eos properat, ut suis monitis miseram pertinaciae incentivam frangant. Erant enim tunc temporis apud Spinsiam villam publicam. Quo cum jam sole occumbente venisset, regi nuntiant virum Dei inibi esse, nec regis domibus metare velle. Tunc Theudericus ait, melius esse virum Dei opportunis subsidiis honorare, quam Dominum ex servorum ejus offensa ad iracundiam provocare. Jubet ergo regio cultu opportune Al. opportuna parare, Dei famulo dirigere. Itaque venerunt, et juxta imperium regis oblata Al. oblatam offerunt. Qui cum vidisset dapes, et pocula cultu regio administrata, inquirit quid sibi ista vellent. Dicunt illi: Tibi a rege fore
Abbreviated transcription (Latin):
uiri dĩ imperium regis sermo obtemperaret. & se
omnib illicras segregare responderet. mentem
suꝓbiȩ aculco excitat. quia cerneret iuro dei theuds¬
ricũ obedire. Uerebatur enim ne si abiectis
concubinis. reginã aulȩ p̃fecisset. dignitatis anq
honoris suȩ modũ amputasset.
prunihildẽ ueniret erat enĩ tẽ apuo brocariaei
uillã. Cumq illa eũ inaula uenisse cerneret filio
theuderici quos de adulterinis ꝑ mixtionib habe¬
bat aduirũ dĩ adducit. Quos cũ uidisset sciscitas
quid sibi uellent. Cui brunihildis ait. Regis
sunt filii. tu eos tua benedictione robora. At
ille. Nequaquã inquit istos. regalia sceptra
su̾cepturos scias. quia delupanarib emersert.
lla furens paruulos abire ubet. E gredicis
uir dĩ regiã aulã. dumlimitẽ transiret fragor ecx¬
ortus. terã domum quatiens. omnib terrorem
incussit. Nec tam̃ misere feminȩ furorẽ compes¬

Expanded text:
viri Dei imperium regis sermo obtemperaret et se viri Dei imperium regis sermo obtemperaret et se omnibus inlicitis segregare responderet, mentem superbiae aculeo excitat, quia cerneret viro Dei Theudericum oboedire. Verebatur enim, ne si, abiectis concubinis, reginam aulae praefecisset, dignitates atque honoris suae modum amputasset. Brunichildem villam. Cumque illa eum in aulam venisse cerneret, filios Theoderici, quos de adulterinis permistionibus habebat, ad virum Dei adducit: quos cum vidisset, sciscitatur quid sibi vellent. Cui Brunechildis ait: Regis sunt filii, hos tu benedictione robora. At ille: Nequaquam, inquit, istos regalia sceptra suscepturos scias, quia de lupanaribus emerserunt. Illa furens parvulos abire jubet. Egrediens ergo vir Dei regiam aulam, dum limitem transiliret, fragor exortus totam domum quatiens omnibus terrorem incussit, nec tamen miserae feminae furorem compes
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. ad eum sepe ueniret et orationũ suarũ
suffragia omni cum humilitate deposceret. Sigibrꝰ
uillã publicam quȩ in suburbano arauiensis ur¬
bis sita ẽ. Hilperici germani sui dolo qͥ apud
tornacum oppidum tunc erat. Quẽ sigibertus
berto. chil debertus filiꝰ eius regni sceptra sus¬
cepto. annuente matre brunihilde. Mortuo
deinde childeberto int̃ adolescentie annos. reg¬
nauerunt filii childeberti duo. theudebertus.
& theuderieus cum auia brunhilde. Regno
burgundionoꝵ theudericus potitus. regnum
austrasioꝵ theudebertuis suscepit regendũ. Ih eude¬
ricus quia int̾ terminos regni si bectũ colum¬
banũ haberet gratulabat᷑. Ad quẽ sepissime¬
cu ueniret coepit uir dĩ eũ increpare. cur con¬
cubinarum adulteriis misceret᷑: et non potius
legitimi coniugii solamine frueret᷑ ut regalis
ꝓles. ea honorabili regina ꝓderet & ñ potius
ex lupanarib uideret᷑ emergi. Cumq iam ad

Expanded text:
regnabat, ad eum saepe veniret, et orationum ejus regnabat, ad eum saepe veniret, et orationum ejus suffragium omni cum humilitate deposceret. Sigebertus illam publicam, quae in suburbano Atrebatensis urbis sita est, Hilperici germani sui dolo, qui apud Tornacum oppidum tunc erat, quem Sigebertus berto, Hildebertus filius ejus regni sceptra suscepit, annuente matre Brunechilde. Mortuo deinde Hildeberto intra adolescentiae annos, regnaverunt filii Hildeberti duo Theodebertus et Theodericus cum avia Brunechilde. Regno Burgundionum Theodericus potitus est, et regnum Austrasiorum Theodebertus suscepit regendum. Theodericus ergo quia in termino regni sui B. Columbanum haberet, gratulabatur. Ad quem cum saepissime veniret, coepit vir Dei eum increpare cur concubinarum adulteriis misceretur, et legitimi coniugii solamina frueretur, ut regalis prolis ex honorabilem reginam prodiret et non potius ex lupanaribus videretur emergi. Cumque iam ad
Abbreviated transcription (Latin):
Retantationis solue obstacula. ut michi iã pateant
celestia regna. Tunc mente columba perculsus.
signo tacto omnes ad eẽ imperauit. scĩ sod alis
amissionẽ gaudio temperauit. corpus xxp̃i ab¬
eunti de hac uita uiaticum p̃buit. Hȩe post
extrema oscula functionis cantus impleuit.
Erat enim ex eodẽ genere. quo et beatus colum¬
hanus unoq comitatu & nomine eochibernia
ꝓcesserat. Cui sic bestiȩ ac uolueres uiri dei¬
parerent imperio. nam chalnoaldum iugduno
deatis pontifice qui eis et minister & discipłs
fuit. cognouimus referente. qui se testabatur
sepe uidisse cũ in heremo uł ieunio uł oratione
uacans deambular et. sepe solitum feras bestias
acaues accersire. quȩ adimperiũ enis statim
ueniebant. Quas manu blandiens attrectabat.
Ferusculã quã uulgo homines squiriũ uecant.
ingredientẽ ac edc euntẽ sepe uidisse supra¬
dictus uir testabatur.
tantũ ut theuderieus rex qui eo regnabat in

Expanded text:
Retentationis solve obstacula, ut mihi iam pateant Retentationis solve obstacula, ut mihi iam pateant caelestia regna'. Tum metu Columba perculsus, signo tacto, omnes adesse imperavit, sancti sodalis amissione gaudia temperavit; corpus Christi abeunti de hac vita viaticum praebet hac post extrema oscula functionis cantus implevit. Erat enim ex eodem genere quo et beatus Columbanus unoque comeatu et nomen ex Hibernia processerat. Cui sic bestiae ac volucres parerent imperio. Nam Chamnoaldo Lugduno Clavato pontifice, qui ejus et minister et discipulus fuit, cognovimus referente, qui se testabatur saepe vidisse, cum in eremo vel jejunio vel orationi vacans deambularet, saepe solitum feras, bestias ac aves accersire, quae ad imperium ejus statim veniebant, quas manu blandiens attrectabaFerusculam, quam vulgo homines squirium  l' écuingredientem ac exeuntem saepe vidisse supradictus vir testabatur. 31. tantum ut Theodericus rex qui eo in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
accidit ut unus efratrib nomine et ipse columba¬
nus febre correptus atq in extremis positus. feli¬
cẽ postulabat exitum. Cumq iam ultimo habitu
carere uellet. fidus decelesti mnimere qđ longo
famulatiu quesierat. Uidi adse uirũ fulua luce
amictum accedere. sibiq dicere. Nonte modo
acorpore ducere possum. quia orationib et
lacrimis patris tui columbani p̃pedior. Cumq
hec columbanus audisset merens ac si asomno
euigilasset. suum ministrũ theudeigisilũ euius
ꝑge et patre communẽ columbanum ad me ue¬
nire compelle. Concito ille gradu uenit ac beatũ
columbanũ in eccła positum flentem repperit.
Postulat ut adegrotũ festinus accedat. uenit ergo
ꝑniciter. et quid uellet interrogauit. At ille causã
obiecit. Cur me inquit tuis orationib in hacerum¬
nosa uita detines: Nam assunt qui me ducere
uolunt. si tius fletib et p̃cib non prepediantur.

Expanded text:
accidit ut unus e fratribus nomine et ipse Columbaaccidit ut unus e fratribus nomine et ipse Columbanus febre correptus, atque in extremis positus, felicem praesto abatur exitum. Cumque jam ultimo halitu carere vellet, fidus de coelesti munere quod longo famulatu quaesierat, vidit ad se virum fulva luce amictum accedere, sibique dicere: Non te modo a corpore ducere possum, quia orationibus et lacrymis Patris tui Columbani praepedior. Cumque haec Columbanus audisset, moerens ac si e somno evigilasset, suum ministrum Theudegesilum cujus sperge, Patrem communem Columbanum ad me venire compelle. Concito ille gradu venit, ac B. Columbanum in ecclesia positum flentem reperit, postulat ut ad aegrotum festinus accedat. Venit ergo perniciter, et quid vellet interrogavit. At ille causam objicit: Cur me, inquit, tuis orationibnosa vita detenis? Nam adsunt, qui me ducere volunt, si tuis fletibus et precibus non praepediantur.
Abbreviated transcription (Latin):
repƿeritq fr̃s sexaginta sarculo terrã exco¬
lere. et semini futuro confectis glebis arua
parare. Cumq uidisset magno labore glebas
scindere ait. Sit uobis ofratres adnõ collata
refectio. Quo audito minister ait. Pater mi:
non sunt nobis amplius quam duo panes et pau¬
lulũ ceruisȩ. Ille uade inquit et defer huc.
Concito ille gradu ꝑrexit duos panes. & parũ
ceruise detulit. Intuens incelos columba ait.
Xpẽ illũ unica spes orbis. tu hos panes et hunc
potum mulaplica. qui de quinq panib quinq
saciasti milia in heremo. Mira res. saciati sunt
om̃s. potuq hausto. ꝓut uoluntas cuiq fuit.¬
Dupla minister fragnimi spolia recollegit potq̃
duplicauit mensuram. Sicq intelleceit plus me¬
reri fidẽ digna diini muneris luera quã des¬
peranonem quę solet deminuere etiã collecta.
Ium quodã tempore.
in eodem cenobio luxnuio uir dei commoraret᷑.

Expanded text:
repperitque fratres sexaginta sarculo terram excorepperitque fratres sexaginta sarculo terram excolere et semini futuro confectam glebis arvam parare. Cumque vidisset magno labore glebas scindere, ait: 'Sit vobis, o fratres, a Domino conlata refectio'. Quo audito, minister ait: Tater mi, non sunt nobis amplius quam duo panes et paulolum cervisae'. Ille: 'Vade', inquit, 'et defer hic'. Concito ille gradu perrexit duosque panes et parum cervisae detulit. Intuens caelos, Columba ait: 'Christe Iesu, unica spes orbis, tu hos panes et hunc potum multiplica, qui de quinque panibus quinque satiasti milia in heremo'. Mira fides! Satiati sunt omnes, potuque austu, prout voluntas cuiqdupla minister fragminum spolia revexit, potusque duplicavit mensuram; sicque intellexit plus mereri fidem digna divini muneris lucra, quam desperationem, quae solet diminuere etiam collata. 29. Cum quodam tempore in eodem coenobio Luxovio vir Dei commoraretur,
Abbreviated transcription (Latin):
quinq panib hominum quinq milia satiauit.
Manente deniq nocte illa ibi uumioco uiri dei
fide & oratione horreum repletum ẽ. Maneq
consurgens uiuniocus uixta horreũ transiens.
in opinato horreũ apertũ cernit. clauigerũq
simul ante ostiũ asstantẽ. sciscitatus quis hoc
direxcerit. aut quȩ plaustroꝵ congeries. hȩc
frumenta deuexerint. Cui horrei custos ait.
N onita ẽ ut putas. Nã cerne si uestigia plaustroꝵ
uł iumentoꝵ telluri impressa pareant. N eqͦqͣm
enim claues ame hac nocte discesserunt. Sed
obserrato horrei ostio. diuino solamine frum̃to
repletum ẽ horreum. Coepit deindustria
ille intentis oculis terrã respicere. et cleferentiũ
uestigium diligenti examinatione cognoscere
Cumq nichil hoꝵ simile quid repperisset ait.
Fotens ẽ dñs seruis sius parare mensas in deserto.
Praiecto exm temporis inter uallo. uenit beat
columbanus isdẽ columba. ad fontanas cȩnobiũ.

Expanded text:
quinque panibus hominum quinque milia satiavit'. quinque panibus hominum quinque milia satiavit'. Manente denique nocte illa ibi Winioco, viri Dei fide et oratione horreum repletum est. Maneque consurgens Winiocus , iuxta horreum transiens, inoppinato horreum apertum cernit clavigerumque simul ante ostium adstantem. Sciscitatus, quis hoc direxerit, aut quae plaustrorum congeries haec frumenta devexerint; cui horrei custos ait: 'Non ita est, ut putas, nam cerne, si vestigia plaustrorum vel iumentorum telluri inpressa pareant? Nequaquam enim clavis a me hac nocte discesserunt; sed, obserato horrei osteo, divino solamine frumento repletum est horreum'. Coepit de industria ille, intentis oculis, terram respicere et deferentium vestigium diligenti examinatione cognoscere. Cumque nihil horum simile quid repperisset, ait: 'Potens est Dominus servis suis parare mensam in deserto'. Traiecto exin temporis intervallo venit beaColumbanus, isdem Columba, ad Fontanas caenubium
Abbreviated transcription (Latin):
re audere. Diuq expectantes alonge si uel fera
uel auis audaci conatu. ꝓhibitȩ escȩ urgeretur
p̃dã capere. Conspiciunt adolorẽ cadaueris add¬
uentare.et ꝓcul asstantes. ac si mortiferũ aliqͥd
ac letale deuiare. et celeri fuga emutere. Mo¬
ransq. alia uice penes lucxoinũ coenobiũ columba.
uumiocus prbt cuiꝰ supiꝰ fecimus mentionẽ ad eũ
uent. Dequebatq̃ iumocus columbe uestigia
quocumq iret. Ueneruntq ad horreum qͦ
frumenta condebantur. Aspicit uiuiniocus par¬
uiq ƿendens copia ex iguitatem ait se non
habere panis habundantiam. quo tanta mul¬
titudo alatur. cur suo segnitia torpeat. que¬
rendi frumenta increpat. Cui beatꝰ columba
respondit. Si recte conditori. suo deseruiant
plebes. numquã ꝑ eua esuriem scient. St enim
p̃conantis uox psalmigrafi concelebrat. Non
uidi iustum derelictum nec semen. eius querens
panẽ. Per facile farre horreum replet qui de

Expanded text:
re audere, diuque expectantes a longe, si vel fera re audere, diuque expectantes a longe, si vel fera vel avis audaci conatu prohibitae escae urgueretur praedam capere, conspiciunt ad odorem cadaveris adventare, et procul adstantes, acsi mortiferum aliquid ac letale deviare et celeri fuga omittere. Moransque alia vice penes Luxovium coenobium Columba, uius superius fecimus mentionem, ad eum venit, sequebaturque Winiocus Columbae vestigia, quocumque iret, veneruntque ad horreum, quo frumenta condebantur. Aspicit Winiocus, parvique pendens copiae exiguitatem, ait, se non habere panis habundantiam, quo tanta multitudo alatur, quurque segnitia torpeat quaerendi frumenta, increpat. Cui beatus Columba respondit: 'Si rite conditori suae deserviant plebis, numquam per aeva esuriem sciant; sic enim preconantis vox psalmigraphi concelebrat: Non vidi iustum derelictum nec semen eins, quaerens panem. Perfacile farre horreum replet, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit ut iroꝵq culpas ablueret. Quod illi si
casu ueniente uel dño ꝑmutente fuisset patratum.
ambo suis noxis euenisse asseruissent.
Eodemq intempore actũ ẽ. ut ꝑgens ad saltus
uliburna fruticũ. solitudinis amator. que ꝓpe
fredemundiacas calmen erat. uir dĩ ambular et.
repperit cadauer cerui. quẽ lupoꝵ feritas per¬
emerat. ursũ deuorare uelle. Cuiꝰ iã sanguinẽ
lambens cum eciguã carnis partẽ uorauisset. ad
eũ uir dĩ accessit. in crepans ne corium qđ ad usus
calciamentoꝵ necessariũ erat lederet. Tunc bestia
oblita ferocitatem mitis eẽ coepit. et contra naturã
absq murmure blandiens atq colla submitens.
cadauer reliquit. Quod uir dĩ ad fratres redi¬
ens. indicauit ineum locũ ut irent. et ecerui cada
uere auellerent. L beuntes gͦ fr̃s reppererunt
undiq rapatiũ alitũ. ꝓcul multitudinẽ ab esse:
nec ad cadauer supra uiri dĩ inter dictũ accede¬

Expanded text:
occurrit, ut utrorumque culpas ablueret, quas illi se occurrit, ut utrorumque culpas ablueret, quas illi se casu eveniente et Domino permittente fuisset patratum, ambo suis noxis evenisse asseruissent. 27. Eodemque tempore actum est ut per densa saltus viburna fruticum, solitudiFredemungiacas calmen erat, vir Dei ambularet, repperitque cadaver cervi, quem luporum feritas peremerat, ursum devorare velle, cuius iam sanguinem lambens exiguam carnis partem voravisset. Ad quem vir Dei accessit, increpans, ne corium, quod ad usus calciamentorum necessarium erat, lederet. Tunc bestia, oblita ferocitate, mitis esse coepit, et contra naturam absque murmore blandiens atque colla submittens, cadaver reliquid. Quod vir Dei ad fratres rediens indicavit, in eo loco ut irent et e cervi cadaver corium avellerint. Abeuntes ergo fratres, repperiunt undique rapacium alitum procul multitudinem abesse nec cadaver supra viri Dei interdictum accede
Abbreviated transcription (Latin):
erat apponit. P ractoq serraculo meatĩ intiprũ
currere sinit. Quẽ subito beati columbani imꝑio.
unus efrib uocauit. At ille obȩdientiȩ igne ardens.
oblitus meatum obserrare. perniei cursu adbea¬
tum ꝓgit uirũ. Serraculũ quẽ duciclũ uocant
manu deferens. Postquã sibi uir dĩ quȩ uoluerat
imperata deꝓimpsit. recordatus neglegentiȩ. celer
ad cellarium reddut. Coniciens nichil in uase
de ceruisa decurrebat remansisse. Intuitꝰ supra
tiprũ ceruisã creuisse. & nec minimã stillã foris
cecidisse. ut crederes in longnudine tiprũ gemi¬
natũ eẽ. ut qualis & quanta rotunditas in fra
tiprũ inerat corona. qualis in altum creuisset
urna. Quantũ imꝑantis mernũ. qnanta obȩdi¬
entia obsequentis. ut sic utriusq tristiciã dñs
uoluisset auertere. nesi fratrũ substantiã. et im¬
perantis & obȩdientis ardor diminuisset. ambo se
licitis alimentis abdicassent. Sicq aequus arbiter

Expanded text:
erat apponit: tractoque serraculo meatum in tybrum currere sinit. Quem subito Patris imperio alius e fratribus vocavit. At ille obedientiae igne ardens, oblitus meatum obserare, pernici cursu ad beatum pergit virum, serraculum quod duciculum vocant, manu deferens. Postquam sibi vir Dei quae voluerat imperata deprompsit, recordatus negligentiae, celer ad cellarium rediit, conjiciens nihil in vase de quo cervisia decurrebat remansisse. Intuitusque supra tybrum cervisiam crevisse, et nec minimam stillam foris cecidisse, ut crederes in longitudinem tybrum geminatum esse, ut qualis et quanta rotunditas infra tybrum inerat coronae, talis in altum crevisset urna. Quantum fuit imperantis meritum! quanta obedientia subsequentis! ut sic utriusque tristitiam Dominus voluisset avertere; ne si fratrum substantiam et imperantis et obedientis ardor diminuisset, ambo se a licitis alimentis abdicassent. Sicque aequus Arbiter
Abbreviated transcription (Latin):
honori. Sedes itaq turonica octauo decimo die
postquã eufronium amiserat. gregoriũ suscert
Turonensib aut̃ nouo pastori trium phaltĩ
entib hoc p̃dictus poeta panabẏricũ carmen
ꝓducit. Plaudite felices ppłi noua uota tenentis.
psulis aduentꝰ pes ecce uenit. Hoc puer exertꝰ celebre
hoccurua senectus. hoc cõmune bonũ p̃dicet om̃i
homo. & cet̾a qͥb hunc & aturonensibꝰ desideratũ et
aeccłe qͦs nouit᷑ construxit. uł quarũ saera tecta re¬
taurauit insinuant. et libri inliude scõꝵ uł in exposi¬
tione scaꝵ scripturaꝵ editi. quã pͥmũ demonstrant
Catrẽ nãq ecclam quã dominꝰ martnꝰ constrnar

Expanded text:
honorat. Sedes itaque Turonica octavo decimo die honorat. Sedes itaque Turonica octavo decimo die postquam Eufronium amiserat, Gregorium suscepit. Turonensibus vero novo pastori triumphanter exsilientibus hoc praedictus poeta panegyricum carmen procudit : Plaudite felices populi, nova vota tenentes, Praesulis adventu spes gregis ecce venit. Hoc puer exertus celebret, hoc curva senectus, Hoc commune bonum praedicet omnis homo. Et caetera quibus hunc a Turonensibus celebratum, et ecclesiae quas noviter construxit, vel quarum sartatecta restauravit, insinuant, et libri in laudem sanctorum vel in expositione sanctarum Scripturarum editi quamprimum demonstrant. Matrem namque ecclesiam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
mernis. tũ queq nobilitate pollentẽ. sapientia
ꝑ̃cipiũ. generositate primũ. principib notun
ac ꝓsua ꝓ bitate reuerendum. omnib officus he¬
bilẽ p̃dicabant. Legano ad regẽ dirign᷑ cũ qͥdẽ
dõ dispensante gregorius corã reperit᷑. De hac
gͥ causa causa conuentus. quanta humilitate¬
potuit se ex cusare temꝑtauit. uł quib modis sub¬
ducere nisus ẽ. Sed quia uelle dĩ ẽ. hunc cet̃a
flectunt᷑. hunc re& auetoritate coegit. hunc
brunihildis regina ꝑ urguet. Sed qm̃ discreta
humilitas obedientiã ñ recusat. tandẽ aliquando
assensus ẽ. Quẽ ut credo ne qualibet oceasione
dilatus ꝓfugeret. statim egidius remensis archi¬
ep̃s ordinauit. ut fortunatus poeta scribens ait.
Martino ꝓpriũ mittit iulianus alumnũ. & frĩ p̃ her
qđ sibi dulce fuit. Quẽ patris egidii dño manus
amet. Hinc sigibtus ouans faue etbrum hil dis

Expanded text:
meritis, tum quoque nobilitate pollentem, sapientia meritis, tum quoque nobilitate pollentem, sapientia praecipuum, generositate primum, principibus notum, ac pro sua probitate reverendum, omnibusque officiis habilem. Legatio ad regem dirigitur, cum quidem Domino dispensante Gregorius coram reperitur. De hac igitur causa conventus, quanta humilitate se excusare tentavit, quibus modis se subducere nisus est? Sed qua velle Domini est, huc caetera flectuntur. Hunc rex auctoritate cogit, hunc Brunichildis regina perurget. Sed quoniam discreta humilitas obedientiam non recusat, tandem aliquando assensus est. Quem, ut credo, ne qualibet occasione dilatus profugeret, statim Egidius Remensis archiepiscopus ordinavit, ut Fortunatus poeta scribens, ait : Martino proprium mittit Julianus alumnum, Et fratri praebet quod sibi dulce fuit. Quem patris Egidii Domino manus amet. Huic Sigibertus ovans favet, et Brunichildis