comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sapiebat. Aspectabant autẽ mi¬
rantes ad inuicem. & ubi uacuũ¬
hic tempꝰ ad loquendũ receꝑunt:
conficebantur alterutrũ quia ui¬
derent᷑ sibinũqm meliꝰ uinũ bibis¬
se: sicut unꝰ exeis postea in nr̃o
monasterio quod est ad hostium
Wiri fluminis non paruo temꝑe
demoratꝰ: ibidemq nunc placida
qͥete sepultus: sua michi reuelati¬
one testatus est.
uobꝰ igit᷑ annis in regimine
episcopali transactis. sciens ĩ
pondꝰ curȩ pastoralis. atq ad di¬
lectum heremiticȩ conuersatio¬
nis agonẽ quancociꝰ remeare cu¬
rauit. Quatinꝰ molita sibi sollici¬
cudinis mundanȩ spineta lib̾ior
priscae compunctionis flamina
consumeret. Quo tempore sepiꝰ
ad uisitantes se fr̃s de mansione
sua egredi: eosq p̃sens solebat
adloqͥ. libet autẽ referre qͦddã
tunc ab eo factum miraculum:
quo clarius elucescat quantũ
uiris sc̃is obtemꝑandũ sit etiam
in his quȩ neglegentiꝰ imꝑare ui¬

Expanded text:
sapiebat. Aspectabant autem misapiebat. Aspectabant autem mirantes ad invicem, et ubi vacuum tempus ad loquendum receperunt, confitebantur alterutrum, quia viderentur sibi nunquam melius vinum bibisse, sicut unus ex ipsis postea in nostro monasterio, quod est ad ostium Wiri fluminis, non parvo tempore demoratus, ibidemque nunc placida quiete sepultus, sua mihi relatione testatus est.uobus igitur annis in regimine episcopali transactis, sciens in pondus curae pastoralis, atque ad dilectum eremiticae conversationis agonem quantocius remeare curavit, quatenus inolita sibi sollicitudinis mundanae spineta liberior priscae compunctionis flamma consumeret. Quo tempore saepius ad visitantes se fratres de mansione sua egredi, eosque praesens solebat alloqui. Libet autem referre quoddam tunc ab eo factum miraculum, quo clarius elucescat quantum viris sanctis obtemperandum sit, etiam in his quae negligentius imperare vi
Abbreviated transcription (Latin):
locis. uenit ad monasteriũ uirgi¬
num: quod non longe ab ostio
tini fluminis situm supͣ dociumꝰ.
ubi adreligiosa & adscłm quoq
nobilissima famula xp̃i uerca ab¬
batissa magnifice susceptus: po¬
stqm᷑ de meridiana qͥete surrexe¬
runt. sicire se dicens. ut biberet
rogauit. Querebam qͥd bib̾e uel¬
let: rogantes ut uinum siue cer¬
uisam afferre liceret. aquã inqͥt
date mͥ. Qui haustam de fonte a¬
quã obculerunt ei. At ille data
benedictione ubi paululũ gusta¬
uit. dedit astanti prbo suo. qui
reddit ministro. Et minister accep¬
to poculo. licet inqͥt mͥ bibere de
potu. deqͦ bibit ep̃s : Respondit.
ẜtiam. Quare non liceat: Erat
autẽ & ille prb̃t eiꝰdem monast̾ii.
Bibit gͦ & uisa ẽ ei quasi insaporẽ
uni aqua conuersa. tantiq sibi
cestem uolens adhib̾e miraculi
frẽm qui ꝓxime astabat. porrexit
ei poculum. Qcũ & ipse biberet.
eiꝰ quoq palato ꝓ aqua uinum

Expanded text:
locis, venit ad monasterium virgilocis, venit ad monasterium virginum, quod non longe ab ostio Tini fluminis, situm supra docuimus, ubi a religiosa, et ad saeculum quoque nobilissima famula Christi Verca abbatissa magnifice susceptus, postquam de meridiana quiete surrexerunt, sitire se dicens, ut biberet rogavit. Quaerebant quid bibere vellet, rogantes ut vinum sive cervisiam afferri liceret. « Aquam, inquit, date mihi. » Qui haustam de fonte aquam obtulerunt ei. At ille, data benedictione, ubi paululum gustavit, dedit astanti presbytero suo, qui reddidit ministro. Et minister, accepto poculo: « Licet, inquit, mihi bibere de potu de quo bibit episcopus? » Respondit: « Etiam, quare non licet? » Erat autem et ille presbyter ejusdem monasterii. Bibit ergo, et visa est ei aqua quasi in saporem vini conversa; tantique sibi testem volens adhibere miraculi fratrem qui proxime astabat, porrexit ei poculum. Qui cum et ipse biberet, ejus quoque palato pro aqua vinum
Abbreviated transcription (Latin):
branti. nom̃ eiꝰ indicabis. hȩ
audiens illa confestim misit
ad maius suũ monasteriũ.
uid̾e qui nuꝑ rapcus eẽt ecor¬
pore. At nuntiꝰ om̃s ibidi: sal¬
uos incolumesq reꝑiens: pꝰꝙͣ
mane facto reu̾ti ad dominã
cȩꝓit: obuos habuit eos qͥ cor¬
pꝰ desuncti frr̃is sepeliendũ in
carro deferrent. Int̾rogansq
quid ẽẽt: didicit qͥa quidã de
pastorib bone actionis uir.
in cautiꝰ inarborẽ ascendens.
deciderat deorsum. & contrico
corpore ipsa hora spm exhala¬
uit. qua hunc uir dñi ad cęle¬
stia ductũ uidebat. Qddũ redi¬
ens abbatisse referret: statim
illa ingressa ad ep̃m iam tunc
dedicantẽ ȩccłiam. stupore fe¬
tumq nunciat᷑a: p̃cor inqͥt do¬
mine mi ep̃e. memineris ad miꝰ¬
sas hadualdi mei. hoc enĩ uiro
erat nomen. quia eri cadendo de
arbore defunctus est. Tunc liqͥ
tum animȩ raptum uidere. & qͥd
sibi infuto᷑ ab aliis indicandum
esset potuit p̃uidere.

Expanded text:
branti nomen ejus indicabis. Haec branti nomen ejus indicabis. Haec audiens illa, confestim misit ad majus suum monasterium, videre qui nuper raptus esset e corpore. » At nuntius omnes ibidem salvos incolumesque reperiens, postquam mane facto reverti ad Dominam coepit, obvios habuit eos qui corpus defuncti fratris sepeliendum in carro deferrent. Interrogansque qui esset, didicit quia quidam de pastoribus bonae actionis vir, incautius in arborem ascendens deciderat deorsum, et contrito corpore ipsa hora spiritum exhalavit, qua hunc vir Domini ad coelestia ductum videbat. Quod dum rediens abbatissae referret, statim illa ingressa ad episcopum jam tunc dedicantem ecclesiam, stupore fetumque nuntiatura: « Precor, inquit, Domine mi episcope, memineris ad missas Hadwaldi mei, hoc enim viro erat nomen, qui heri cadendo de arbore defunctus est. » Tunc liqtum animae raptum videre, et quid sibi in futuro ab aliis indicandum esset potuit praevidere
Abbreviated transcription (Latin):
suo menbris corporis. mutaco
colore faciei. & quasi attonitis
contͣ morẽ oculis: cultellus qͦ
quẽ tenebat decidit inmensã.
Quoddũ prb̃t eiꝰ qui astabat &
ministrabat aspisceret: inclina¬
cus ad abbatissã. dixit silentio.
Incerroga ep̃m qͥd uiderit modo.
scio enim qͥa non sane causa ma¬
nꝰ eius cremefacta cultellũ de
conuersa ad eum: obseero inqͥt
dñe mi ep̃e dicas qͥd uiderie.
mͦ: neq enĩ frustra lassaca cua
dextera. culcellum quẽ cenebat
amisit. Qui dissimulare conatꝰ
uidisse sealiquid secreti iocose
respondit. Non tota die man¬
ducare ualebam. lam aliquan¬
do quiescẽ debui. Illa autẽ di¬
ligentiꝰ. aduirante ac flagitã¬
te ut exponeret uisionẽ: ui¬
di inqͥt animã cuiꝰdã scĩ ma¬
nib angłicis ad regni cęlestis
gaudia ferri. Rursus illa. de
quo inqͥt loco assũpta est: Res¬
pondit. De tuo monastĩo. Adie¬
cit nom̃ inqͥrere. Et ille. Tu mͥ
inqͥt die crastino missas cele¬

Expanded text:
suo membris corporis, mutato suo membris corporis, mutato colore faciei, et quasi attonitis contra morem oculis, cultellus quoque quem tenebat decidit in mensam. Quod dum presbyter ejus qui astabat et ministrabat aspiceret, inclinatus ad abbatissam dixit silentio: « Interroga episcopum quid viderit modo; scio enim quia non sine causa manus ejus tremefacta cultellum desconversa ad eum: « Obsecro, inquit, domine mi episcope, dicas quid videris modo, neque enim frustra lassata tua dextera cultellum quem tenebat amisit. » Qui dissimulare conatus vidisse se quidpiam secreti, jocose respondit: « Num tota die manducare valebam? jam aliquando quiescere debui. » Illa autem diligentius adjurante ac flagitante ut exponeret visionem: « Vidi, inquit, animam cujusdam sancti manibus angelicis ad regni coelestis gaudia ferri. » Rursus illa: « De quo, inquit, loco adsumpta est? » Respondit: « De tuo monasterio. » Adjecit nomen inquirere. Et ille: « Tu mihi, inquit, die crastino, missas cele
Abbreviated transcription (Latin):
creuisset animo deposita cura
pastoralis officii solitariam re¬
dire ad uitam. quatinꝰ excussa
sollicitudine ext̃na. inter lib̾a
orationum & psalmodiȩ studia.
diem mortis uel pociꝰ uitȩ cęle¬
stis prestolaret᷑ ingressum: uo¬
luit pͥmus non solum sua cir¬
ciuta parrochia: s & aliis cͥca
fidelium mansionib uisitatis.
cunctos necessario exhortatio¬
nis uerbo confirmare. ac sic ip¬
se desicłate solitudinis gaudio
refoueri. Quod dum ageret: ro¬
gatus ã nobilissima & scĩssima
uirgine xp̃i celflela abbatissa.
cuiꝰ suꝑuus memoriã feci: ue¬
nit ad possessionem monasterii
ipsiꝰ. quatinꝰ ibidẽ & ipsam ui¬
dere atq alioqͥ : & ȩccłiam de¬
dicare deberet. Nam & ipsa pos¬
sessio. non pauco famulors .xͥ.
examine pollebat. Ubi dum
hora refectionis ad m̃sam cum¬
sedissent: subito cychbertus
auersas acarnalib epulis men¬
tem. ad spũalia contemplanda
sustulit. Unde lassatis ab officio

Expanded text:
crevisset animo deposita cura crevisset animo deposita cura pastoralis officii solitariam redire ad vitam, quatenus excussa sollicitudine externa, inter libera orationum et psalmodiae studia diem mortis, vel potius vitae coelestis praestolaretur ingressum, voluit prius non solum sua circuita Parochia, sed et aliis circa fidelium mansionibus visitatis, cunctos necessario exhortationis verbo confirmare, ac sic ipse desideratae solitudinis gaudio refoveri. Quod dum ageret, rogatus a nobilissima et sanctissima virgine Christi Aelfleda abbatissa, cujus superius memoriam feci, venit ad possessionem monasterii ipsius, quatenus ibidem et ipsam videre atque alloqui, et ecclesiam dedicare deberet. Nam et ipsa possessio non pauco famulorum Christi examine pollebat. Ubi dum hora refectionis ad mensam consedissent, subito Cudberctus aversam a carnalibus epulis mentem ad spiritalia contemplanda sustulit. Unde, lassatis ab officio
Abbreviated transcription (Latin):
ministeriũ uerbi & necessarig
consolationis opem ferre nõ
desiit. Adueniens autem inuĩ¬
culum quendam ibidemq ho¬
minibꝰ qͦs inuenerat auxilio ex.¬
hortationis adhibito: dixit ad
piam his in locis cui nr̃a uisita¬
tione & alloc utione opꝰ sit: an
cunctis qui male habebant
Qui circum respiciens omĩa. ui¬
dic mulierem eminꝰ stancẽ. quȩ
extincco paulo ante filio fre̾m
eiꝰ iam morti ꝓrimũ cenebat
inmanib lacͥmisq faciem ri¬
gantib p̃ceritã parit᷑ & p̃sentẽ
testabatur erunnã. Quã cũ in¬
ro dei ostenderet. nil moratus
ille accessit ad eam: & benedi¬
cens dedit osculum puero. Di¬
xitq ad matrẽ. Nec metuas nec
mesta sis. sanabit᷑ enim & uiue
infans. neq ullus ultra dedo¬
mo cuahac mortalitatis peste
deficiet. Cuiꝰ ꝓpheciȩ. ueritati
ipsa cũ filio mat̾ mulco ex iũ
cempore uiuens testimonium
dabat.
Nterea uum prescius uiemisyi
obitus uir dñi cutbertꝰ iam de¬

Expanded text:
ministerium verbi et necessariae ministerium verbi et necessariae consolationis opem ferre non desiit. Adveniens autem in viculum quemdam, ibidemque omnibus quos invenerat auxilio exhortationis adhibito, dixit ad piam his in locis cui nostra visitatione et allocutione opus sit, an cunctis qui male habebant » Qui circumspiciens omnia, vidit mulierem eminus stantem, quae, exstincto paulo ante filio, fratrem ejus jam morti proximum tenebat in manibus, lacrymisque faciem rigantibus praeteritam pariter et praesentem testabatur aerumnam. Quam cum viro Dei ostenderet, nil moratus ille accessit ad eam, et benedicens dedit osculum puero, dixitque ad matrem: « Ne timeas, nec moesta sis; sanabitur enim et vivet infans, neque ullus ultra de domo tua hac mortalitatis peste deficiet. » Cujus prophetiae veritati ipsa cum filio mater multo exinde tempore vivens testimonium dabat.Interea dum praescius vicini sui obitus vir domini Cudberctus jam de
Abbreviated transcription (Latin):
endam benedictionẽ ad se hũc
asferri ꝑmitteret. Quẽ cũ ad se
ꝑductum acerrime uexatum
conspiceret: iussit omnes sece¬
dere longiꝰ. & ad solita orationĩ
arma confugiens: data bene¬
dictione pepulit pestem. qmͣ
sollicita medicoꝵ manꝰ pigm̃¬
corum compositione nequiue¬
rat. Deniq eadem hora surgeis.
& accepto cibo confortatus: red¬
dita dõ gr̃arũ actione regressus
ẽ adeas quȩ se portauerant fe¬
minas. Sicq factum est ut quȩ
eum illo cristes languidum ad¬
uererant: cũ eis in de gauden¬
tibus. & ipse sospes ac lȩtabun¬
dus domum rediret.
obem cecueore rest¬
lentia subito exorca. illis
inpartibꝰ grauissima nece incu¬
buit: ita ut in magnis quondã
refertisq habitatore uillis ac
possessionib. uix paruȩ rarȩq
reliquie: & incerdum nulle re¬
siderent. Unde sc̃issimus pater
cutb̾tus diligentissime suã lu¬
strans parrochiam: cisoẽ par¬
uissimis quȩ suꝑfuere reliqͥis.

Expanded text:
endam benedictionem ad se hunc endam benedictionem ad se hunc afferri permitteret. Quem cum ad se perductum acerrime vexatum conspiceret, jussit omnes secedere longius. Et ad solita orationis arma confugiens, data benedictione pepulit pestem, quam sollicita medicorum manus pigmentorum compositione nequiverat. Denique eadem hora surgens et accepto cibo confortatus, reddita Deo gratiarum actione, regressus est ad eas quae se portaverant feminas. Sicque factum est ut quae eum illo tristes languidum advexerant, cum eis inde gaudentibus et ipse sospes ac laetabundus domum rediret.Eodem tempore pestilentia subito exorta illis in partibus gravissima nece incubuit, ita ut in magnis quondam refertisque habitatoribus villis ac possessionibus, vix parvae raraeque reliquiae et interdum nullae residerent. Unde sanctissimus Pater Cudberctus diligentissime suam lustrans parochiam, eisdem parvissimis quae superfuere reliquiis
Abbreviated transcription (Latin):
attigit: fugit dolor interaneoꝵ
om̃is: fugit exterioꝵ tabitudo
membroꝵ. Nec mora expeditũ
a languore uirum salus subse-¬
cuta confirmauit: atq ad lau¬
dandam famuli. xp̃i sc̃ĩtatem.
ad admirandã fidei ñ fictȩ
uirtutem: merito &e ipsum &
om̃s qui celeritatẽ tam in opina¬
tȩ sanationis uidere uel audiere¬
minici pastor sua lustrando circu¬
iret ouilia: deuenit in montana
& agrestia loca: ubi multi erant
de circumpositis late uillulis. qͥb
manus erat imponenda. Nec ta¬
men in montib ȩccła uł locus in¬
ueniri potuit aptus: qui pontifi¬
cem cum suo comitatu susciꝑet.
Tetend̾unt gͦ ei tentoria in uia:
et cesis de uicina silua ramuscłiᷤ.
sibi quiq tab̃nacła ad manen-¬
dum qualia potuere fixerunt.
Ubi dum confluentib ad se tur
mulieres ferentes in grabbato
iuiuenem longe egritridinis a¬
cerbitate tabefactum. ponence̾¬
q inexitu siluȩ. miserunt ad epis¬
copum. rogantes ut ad accipi¬

Expanded text:
attigit, fugit dolor interaneorum attigit, fugit dolor interaneorum omnis, fugit exteriorum tabitudo membrorum. Nec mora expeditum a languore virum salus subsecuta confirmavit, atque ad laudandam famuli Christi sanctitatem, et admirandam fidei non fictae virtutem, merito et ipsum et omnes qui celeritatem tam inopinatae sanationis videre vel audiereminici pastor sua lustrando circuiret ovilia, devenit in montana et agrestia loca, ubi multi erant de circumpositis late villulis congregati, quibus manus erat imponenda. Nec tamen in montibus ecclesia vel locus inveniri potuit aptus qui pontificem cum suo comitatu susciperet. Tetenderunt ergo ei tentoria in via, et caesis de vicina silva ramusculis, sibi quique tabernacula ad manendum qualia potuere fixerunt. Ubi dum confluentibus ad se turmulieres ferentes in grabbato juvenem, longae aegritudinis acerbitate tabefactum, ponentesque in exitu silvae, miserunt ad episcopum, rogantes ut ad accipi
Abbreviated transcription (Latin):
cognouimꝰ. Meminimꝰ supͣdicti
hildmeri p̃fecti: cuiꝰ uxorem uir
dĩ ab immundo spũ lib̾auerit.
Idem gͦ p̃fectus postea decidit in
infirmitatẽ grauissimã: ad eo ut
crescente ꝑ dies molestia. sternere¬
tur in lectum ⁊ et uideret᷑ iam iã¬
q ẽẽ morit᷑us. Ad erant multi a¬
micoꝵ: qui ad consolandũ ue¬
nerant languentẽ. Cumq lec¬
to iacentis assiderent: repente
unus eoꝵ intulit: qr secum ha¬
beret panem quem sibi nuꝑ uir
dñi cudb̃tus benedictionis grã¬
gustu possit. sitam̃ fidei nĩȩ tar¬
ditas non obsistit: medelam re-¬
ciꝑe salutis. Erant aut̃ laici õs:
s religiosi. Com̾si gͥ ad inuicem
confitebant᷑ singłi: qr absq ul-¬
la dubietate credent ꝑ eiusdem
benedicti panis communionẽ
eum posse sanari: implentesq
aqua calicem immiserunt pau¬
xillulũ panis illiꝰ. & dełunt ei
bib̾e. Cuiꝰ statim ut uiscera gu¬
stus ille aquȩ ꝑpanem scĩficatꝰ

Expanded text:
cognovimus. Meminimus supra cognovimus. Meminimus supra Hildmeri praefecti, cujus uxorem vir Dei ab immundo spiritu liberaverit. Idem autem praefectus postea decidit in infirmitatem gravissimam, adeo ut crescente per dies molestia sterneretur in lectum, et videretur jam jamque esse moriturus. Aderant multi amicorum, qui ad consolandum venerant languentem. Cumque lecto jacentis assiderent, repente unus eorum intulit, quia secum haberet panem quem sibi nuper vir Domini Cudberctus benedictionis gratgustu possit, si tamen fidei nostrae tarditas non obsistit, medelam recipere salutis. » Erant autem laici omnes, sed religiosi. Conversi igitur ad invicem confitebantur singuli quia absque ulla dubietate crederent per ejusdem benedicti panis communionem eum posse sanari. Implentesque aqua calicem, immiserunt pauxillulum panis illius, et dederunt ei bibere. Cujus statim ut viscera gustus ille aquae per panem sanctificatus
Abbreviated transcription (Latin):
ethilwald. tunc minister uiri
dei. nunc aũt abbas cenobii
mailrosensis. Dum enĩ more
suo ꝑtransiret uniu̾sos docen¬
do: deuenit in uicum quendã
in quo erant feminȩ scĩmoni¬
ales ñ multȩ. Quib timore
barbarici exercitus a monas¬
terio suo ꝓfugis: ibidem manẽ¬
di sedem uir dñi paulo ante
donauerat. Quarũ una quȩ
erat cognata p̃fati sac̾dotiꝰᷤ tchil¬
Waldi: grauissimo tenebat᷑ lan¬
guore depressa. ꝑ integrũ nanq
annum intolerabili capitis et
totiꝰ lateris alteriꝰ dolore uexata:
funditꝰ a medicis erat desꝑata.
Indicantib aũt de illa uiro dĩ.
et ꝓ sanatione eiꝰ obsecrantibus
his qui uenerant cum eo: mise¬
ratus ille miseram unxit oleo
benedicto. Quȩ ab illa mox ho-¬
ra meliorari incipiens : post di¬
espaucos plena sospitate conua
ec silentio p̃tereun: ¶luit.¬
dum arbitramur miracłm: qd̾
eiꝰdem uiri uenerabił uirtute.
quamuis ipso absente patratũ

Expanded text:
Aedilvald tunc minister viri Aedilvald tunc minister viri Dei, nunc autem abbas coenobii Mailrosensis. Dum enim more suo pertransiret universos docendo, devenit in vicum quemdam, in quo erant feminae sanctimoniales non multae, quibus timore barbarici exercitus a monasterio suo profugis, ibidem manendi sedem vir Domini paulo ante donaverat. Quarum una, quae erat cognata praefati sacerdotis Aedilvaldi, gravissimo tenebatur languore depressa; per integrum namque annum intolerabili capitis, et totius lateris alterius dolore vexata, funditus a medicis erat desperata. Indicantibus autem de illa viro Dei, et pro sanatione ejus obsecrantibus his qui venerant cum eo, miseratus ille miseram unxit oleo benedicto. Quae ab illa mox hora meliorari incipiens, post dies paucos plena sospitate convaec silentio praetereundum arbitramur miraculum quod ejusdem viri venerabilis virtute, quamvis ipso absente, patratum
Abbreviated transcription (Latin):
lima iacebat. asꝑsit illam & le¬
ctulum eiꝰ: s & os illiꝰ aꝑiens. gu¬
stum salutiferi haustus immisit.
Res mira ⁊ uehem̃ter stupenda:
mox ut eam aqua benedicta ẽ¬
tigit languentem. & qͥd erga eã
gereretur prorsus ignorantem:
ita plenam & mentis ⁊ corporiᷤ
sanitatem recepit : ut confestim
resipiscens benedic̾et dñm. gr̃a¬
q referret ei qui tales tantosq
hospites ad se uisitandã curan¬
damq destinare dignatus sit.
Nec mora exsurgens: ipsis suȩ
sanitatis ministͥs ministeriũ sa¬
na prebet. Pulchroq spectaculo
ipsa pͥma de tota tanti uiri fa¬
milia ep̃o potum refectionis ob¬
tulit. Que ꝑ ipsiꝰ benedictionẽ
pocłm mortis euasit: secuta ex¬
emplum socrus apłi petri: que
curata a febrib ꝑ dñm. continu
surgens ministrabat illi ac dis
mile sanitatis miracłm a uene¬
rabili antistite cudb̾to factum.
multi qui p̃sentes fuere testati
sunt: e quib ẽ religiosus prb̃r

Expanded text:
lima jacebat, aspersit ipsam et lelima jacebat, aspersit ipsam et lectulum ejus: sed et os illius aperiens gustum salutiferi haustus immisit. Res mira et vehementer stupenda! mox ut eam aqua benedicta contigit languentem, et quid erga eam gereretur prorsus ignorantem, ita plenam et mentis et corporis sanitatem recepit, ut confestim resipiscens benediceret Dominum, gratiasque referret ei qui tales tantosque hospites ad se visitandam curandamque destinare dignatus est. Nec mora exsurgens, ipsis suae sanitatis ministris ministerium sana praebuit, pulchroque spectaculo ipsa prima de tota tanti viri familia episcopo potum refectionis obtulit, quae per ipsius benedictionem poculum mortis evasit: secuta exemplum socrus apostoli Petri, quae curata a febribus per Dominum, continuo surgens ministrabat illi et dismile sanitatis miraculum a venerabile antistite Cudbercto factum, multi qui praesentes fuere testati sunt: e quibus est religiosus presbyter
Abbreviated transcription (Latin):
uadam aut̃ die dum parro¬
chiam suam circuiens monita
salutis om̃ib. ruris. casis. & ui¬
culis largiretur ⁊ nec etiã nuper
baptizatis ad accipiendam sp̃c
uenit ad uillulam cuiꝰdam comi¬
tis. cuiꝰ uxor male habens quasi
morti ꝓxima iacebat. Cui iam
uenienti occurrens ipse comes.
flexis genib grãs egit dño de ad¬
uentu illiꝰ : et introducens eum
benigno recepit hospitio. Cũq
lotis more hospitalitatis mani¬
b ac pedib resedisset antistes:
cepit referre illi uir de languore
conuigis desꝑatȩ: obsecrans ut
ad asꝑgendam eam. aquam bene¬
diceret. Credo inquit quia mox
aut sanitati deo donante restitu¬
atur: aut si moritura est. ꝑpetuã
de morte transeat ad uitam: ci¬
tiꝰq moriendo compendium tam
miserabilis ac diutinȩ uexatioĩs
accipiat. Annuit dep̃canti uir dĩ:
et allatam benedicens aquam de¬
dit prb̃o. p̃cipiens ut suꝑ langui¬
dam asꝑgeret. Qui introgressus
cubicłm in quo illa exanimi simil¬

Expanded text:
uadam autem die dum parochiam suam circuiens, monita salutis omnibus ruribus, casis et vinculis largiretur, nec non etiam nuper baptizatis ad accipiendam Spirivenit ad villulam cujusdam comitis, cujus uxor male habens quasi morti proxima jacebat. Cui jam venienti occurrens ipse comes, flexis genibus gratias egit Domino de adventu illius, et introducens eum benigno recepit hospitio. Cumque lotis more hospitalitatis manibus ac pedibus resedisset antistes, coepit referre illi vir de languore conjugis desperatae, obsecrans ut ad aspergendam eam aquam benediceret. « Credo, inquit, quia mox aut sanitati Deo donante restituatur, aut si moritura est, perpetuam de morte transeat ad vitam, citiusque moriendo compendium tam miserabilis ac diutinae vexationis accipiat. » Adnuit deprecanti vir Dei, et allatam benedicens aquam dedit presbytero, praecipiens ut super languidam aspergeret. Qui introgressus cubiculum in quo illa exanimi simil
Abbreviated transcription (Latin):
& constantem ꝑspiciens esse ꝑ¬
fectionẽ. Et quaus omib his
artib magnifice pollẽret: eiꝰ
tam̃ multitudinis quȩ musi¬
cam instruit. eam uidelicet quȩ
instrum̃tis agitat᷑. speciali qͣdã
affectione scientiam uindicabat.
sicut dauid psalt̾ium sumens. ci¬
charam ꝑcuciens. modisicans or.¬
tarius. Qui dormitis inqͥt inlectiᷤᷤ
eburneis & lasciuitis instratis ue¬
stris. Qui comedetis agnum degre¬
ge. ⁊ uitulos demedio armenti.
Qui canitis ad uocẽ psalterii. Siẽ
dauix. d putauerunt se uasa can¬
tici ita habere. bibentes inphi¬
alis: innũ. Nec eo ista cõmemo¬
ramꝰ. quo his opus esse al ꝑfectionẽ
tendenti arbitrem᷑: s ut multiplices
dei grãs inuiuene comm̃demꝰ. Da
omĩb scłarib studiis p̃ferebat sci¬
entiã pietatis. quȩ ineuangłicis i
apłicis continetir litt̃s. dũ sua sẽ¬
ꝑ ingenia scõꝵ patrũ auctoritat

Expanded text:
et constantem perspiciens esse pet constantem perspiciens esse perfectionem; et quamvis omnibus his artibus magnifice polleret, ejus tamen multitudinis quae musicam instruit, eam videlicet quae instrumentis agitatur, speciali quadam affectione scientiam vindicabat, sicut David psalterium sumens, citharam percutiens, modificans ortarius: Qui dormitis, inquit, in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris, qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti, qui canitis ad vocem psalterii sicut David, putaverunt se vasa cantici habere bibentes in phialis vinum. Nec eo ista commemoramus, quo his opus esse ad perfectionem tendenti arbitremur, sed ut multiplices Dei gratias in juvene commendemus. Nam omnibus saecularibus studiis praeferebat scientiam pietatis, quae in evangelicis et apostolicis continetur litteris, dum sua semper ingenia sanctorum Patrum a
Abbreviated transcription (Latin):
ius exercitio et uitioꝵ importu¬
nitates euitabat. ⁊ irtutũ aug¬
menta nutriebat. Et qm̃ studiũ
paruam habet efficaciam. ubi
naturale ingenium non sugge¬
rit intelligentiã: auctore deo sic
utraq prȩditus erat. ut ⁊ facili¬
tate ingenii quãlibet remacu¬
tissime intelligeret. & occupatio¬
ne studii quodcũq nr celle¬
ctum fuisset firmissr etir me
retineret. Exquo bre ui fa¬
ctum est: ut ntq p̃ceptoribus
suis imꝑitior. & condiscipłoꝵ
ꝑitissimis multo esset ꝑitior.
Thylosofoꝵ scientias quas earũ
rerum quȩ sunt & quȩ aliter
esse ñ possunt. cognitionẽ ue¬
ritatis uetustas esse disfinit. ut
sunt magnitudines. & carum
aliȩ manentes motuq carentes.
aliȩ uero que mobili semꝑ rati¬
one uertuntur nec ullis cẽpori¬
bus ad qͥescunt. multitudines
quoq ⁊ earũ nichilominꝰ aliȩ
ꝑse. aliȩ inrelatione positȩ: ho¬
rum inquã scientias diligenti
excoluit ratione. magnã inhis

Expanded text:
jus exercitio et vitiorum importujus exercitio et vitiorum importunitates evitabat et virtutum augmenta nutriebat. Et quoniam studium parvam habet efficaciam ubi naturale ingenium non suggerit intelligentiam: auctore Deo sic utraque praeditus erat, ut et facilitate ingenii quamlibet rem acutissime intelligeret, et occupatione studii quodcunque intellectum fuisset firmissime retineret. Ex quo brevi factum est, ut neque praeceptoribus suis imperitior, et condiscipulorum peritissimis multo esset ipse peritior. Philosophorum scientias, quas earum rerum quae sunt, et quae aliter esse non possunt, cognitionem veritatis vetustas esse diffinit; ut sunt magnitudines, et earum aliae manentes motuque carentes, aliae vero quae mobili semper ratione vertuntur, nec ullis temporibus acquiescunt, multitudines quoque, et earum nihilominus aliae per se, aliae in relatione positae. Horum, inquam, scientias diligenti excoluit ratione, magnam in his
Abbreviated transcription (Latin):
ret cuperet. Ipse uero quanto ex¬
cellentiora audiebat: tanto dese
cum eum parentes sui sacros or¬
dines rogarent susciꝑe. ut qͥ sue¬
rat apͥmẽua ȩtate dño electuis: ꝑ
huiꝰmodi grãm eidem conuinctus
adhereret. Quorũ ille uoluntati
humiliter parens: minores gradꝰ
& habitu suscepit. & uitȩ hone¬
state seruauit. Tum uero quod
illi ȩtati non paruo ornamento ÷:
certabat om̃s officio suꝑare. grã
⁊ affabilitate om̃s ante ire. Ser¬
uare pudiciciam. sugere lasciui¬
ani. Appetitor honestatis. turpitu¬
dinis execrator. Maioꝵ natu col¬
loquiis adeẽ. iuiuenum ludicra
declinare. Ciboꝵ abstinens. somno
temꝑans. incessu grauis. neq faci¬
le moueri loco. neq abrupte lo¬
qui. Magnȩ fidentiȩ adincipi¬
endum bonũ. constantiȩ ad ꝑfici¬
endum. Principiũ bene agendi
dm̃ semꝑ habere. finem uͦ eidẽ cõ¬
mendare. Morib quoq bonis ac¬
cessit studium sacrȩ lectionis. cu¬

Expanded text:
re cuperet. Ipse vero quanto exre cuperet. Ipse vero quanto excellentiora audiebat, tanto de se cum eum parentes sui sacros ordines rogarent suscipere, ut qui fuerat a primaeva aetate Domino electus, per hujusmodi gratiam eidem conjunctus adhaereret. Quorum ille voluntati humiliter parens minores gradus et habitu suscepit et vitae honestate servavit. Tum vero quod illi aetati non parvo ornamento est, certabat omnes officio superare, gratia et affabilitate omnes anteire, servare pudicitiam, fugere lasciviam; appetitor honesti, turpitudinis exsecrator, majorum natu colloquiis adesse, juvenum ludicra declinare; ciborum abstinens, somno temperans, incessu gravis; neque facile moveri loco, neque abrupte loqui; magnae fidentiae ad incipiendum bonum, constantiae ad perficiendum; principium bene agendi Deum semper habere, finem vero eidem commendare. Moribus quoque bonis accessit studium sacrae lectionis, cu
Abbreviated transcription (Latin):
rant claro ⁊ ꝓbato sermone te¬
stificantur. Cȩtera uͦ qm̃ ⁊ illos
& puerum latuerunt: sola dei
potentia mirabilit̾ patrata fu¬
isse claruerunt. Magno gͥ timo¬
re concussi om̃s qui audierunt:
cogitabant qͥdnã esset qͦd pue¬
ro contigisset. dicentes ad alte¬
rutrum. Quid sibi uult puer
iste. cui tot ⁊tam scã prȩconia
attestant᷑. qui ante beatus qmͣ
natus. ante uirtus ꝓdidit gło¬
sum. quã ȩtas ꝓbaret adultũ:
Singulari hunc gr̃a p̃dicum u¬
demus. quẽ angłs egrotum sana¬
uit. diabolus sanatum contremu¬
it. eccłia signata excepit. Et denuo
orantes: augeat inqͥunt d̃s meri¬
tum pueri ad głam sui. At ille
regentis se. xp̃i sp̃u repletus: au¬
res qͥdem corꝑis asiuis laudibꝰ aũ¬
tebat. s in secreto pectusculi dm̃be¬
nedicebat. Ab ͣ itaq die intanta ad¬
miratione habitus est: ut plurima
illum utriusq sexis multitudo
quãuis eumadhuc delicatũ uide¬

Expanded text:
rant, claro et probato sermone terant, claro et probato sermone testificantur: caetera vero, quoniam illos et puerum latuerunt, solius Dei potentia mirabiliter patrata fuisse claruerunt. Magno igitur timore concussi omnes qui audierunt, cogitabant quidnam esset quod puero contigisset, dicentes ad alterutrum: Quid sibi vult puer iste, cui tot et tam sancta praeconia attestantur? qui ante beatus quam natus, ante virtus prodidit gloriosum quam aetas probaret adultum. Singulari hunc gratia praeditum videmus, quem angelus aegrotum sanavit, diabolus sanatum contremuit, Ecclesia signata excepit. Et denuo orantes: Augeat, inquiunt, Deus meritum pueri ad gloriam sui. At ille regentis se Christi spiritu repletus, aures quidem corporis a suis laudibus avertebat, sed in secreto pectusculi Deum benedicebat. Ab illo itaque die in tanta admiratione habitus est, ut plurima illum utriusque sexus multitudo, quamvis adhuc delicatum, vide
Abbreviated transcription (Latin):
lus. nͥ in illo qui cum sit deus suꝑ
om̃ia benedictus in scła: paruu¬
lus de uirgine natus est nobis.
filius a patre datus est nobis:
Dunstanus gͥ ad portam templi
ueniens. s eandem repagulis ob¬
seratam inueniens: scalam ciu
inniti solebant qui suꝑiora tem¬
pli sarciebant. ignorant̃ et qͣsi
ꝑ excessum mentis ascendit.
Inde ad alteram tecti partẽ qua
nullus descensus ꝓgrediens:
angłicis manibus ad solum de¬
ponitur. & minteriora templi
non patentib claustris inducit᷑.
Orta autẽ luce dum ꝑuicinas bo¬
mos questio de puero facta fuissi:
reꝑtus intemplo cum iis qui no¬
cturnas custodias agebant. le¬
ni sopore offusus. Rgoatus ut
tam mirabilis euentus modum
exponeret: ñ esse hoc insua col¬
scientia respondit. & ignoranti¬
um mentes maiori ambiguo de.¬
duxit. Sed iĩ quos explorandi
grã puerum secutos fuisse prȩ¬
diximꝰ. de omĩb quȩ usq ad su¬
prema templi fastigia contige¬

Expanded text:
lus, nisi in illo qui cum sit Deus super lus, nisi in illo qui cum sit Deus super omnia benedictus in saecula, parvulus de Virgine natus est nobis, Filius a Patre datus est nobis. Dunstanus igitur ad portam templi veniens, sed eamdem repagulis obseratam inveniens, scalam cui inniti solebant, qui superiora templi sarciebant, ignoranter et quasi per excessum mentis ascendit. Inde ad alteram tecti partem, qua nullus erat descensus, progrediens, angelicis manibus ad solum deponitur, et in interiora templi non patentibus claustris inducitur. Orta autem luce, dum per vicinas domos quaestio de puero facta fuisset, repertus est in templo cum his qui nocturnas custodias agebant leni sopore offusus. Rogatus ut tam mirabilis eventus modum exponeret, non esse hoc in sua conscientia respondit, et ignorantium mentes majori ambiguo deduxit. Sed hi quos explorandi gratia puerum secutos fuisse praediximus, de omnibus quae usque ad suprema templi fastigia contige
Abbreviated transcription (Latin):
Stupefacti de magnitudine fac¬
ti qͥ in domo erant. qui egrotan¬
tis illiꝰ curam gerebant. lento
pede p̃euntis uestigia terunt.
finem rei curiosa agilitate ex plo¬
rantes. Hecdum itineris medi¬
um confecerat: cũ malignꝰ sp̃s
siue eiꝰ saluti inuidens. seu futu¬
ram religionem suspectã habeis.
latrantium canũ multitudine
stipatus occurrit. uiamq eun¬
ti inc̃cludere contendit. Excla¬
mat itaq puer.xp̃m pauore
cont̾rituis. s ductoris sui prȩsidio¬
uallatus uirgam arripit. quã
infaciem obsistentis simulachri
uibrans: ipsum cum omni co¬
mitatu infugam compellit. O
scm̃ & terribile xp̃i nom̃ sapien¬
tib absconditum. paruulis reue¬
latum. Ecce dracho quẽ initiũ
sigmenti sui finxit deus ad illudẽ¬
dum ei: non solum ab angłis dei
illuditur. uerum etiam ãpuero
pauulo suꝑatur. uere detracta
est ad inferos suꝑbia eiꝰ. inꝓfun¬
dum laci concidit cadauer illius.
Sed inquo ista nr̃ potuit pariui¬

Expanded text:
Stupefacti de magnitudine facStupefacti de magnitudine facti qui domo erant, qui aegrotantis illius curam gerebant, lento pede pereuntis vestigia terunt, finem rei curiosa agilitate explorantes. Necdum itineris medium confecerat, cum malignus spiritus sive ejus saluti invidens, seu futuram religionem suspectam habens, latrantium canum multitudine stipatus occurrit, viamque eunti intercludere contendit. Exclamat itaque puer Christum pavore conterritus, sed ductoris sui praesidiovallatus, virgam arripit, quam in faciem obsistentis simulacri vibrans, ipsum cum omni comitatu in fugam compellit. O sanctum et terribile Christi nomen, sapientibus absconditum, parvulis revelatum! ecce draco quem initium figmenti sui finxit Deus ad illudendum ei, non solum ab angelis Dei illuditur, verum etiam a puero parvulo superatur. Vere detracta est ad inferos superbia ejus, in profundum laci concidit cadaver illius. Sed in quo ista noster potuit parvu
Abbreviated transcription (Latin):
nus adusum loci ubertas exhi¬
beret: eoꝵ qͦs docebant lib̾alit¬
int̃ alios unus. inmo prȩ aliis
solus. U̾bi paulo diligentius qmͣ
imbecilla ȩtas ferre posset lititra¬
st stabio intentus. accerrimo in
tenello corpore languore fatigatur.
adco ut ꝑ aliquot dies nec quid age¬
ret. nec quid ab aliis ageretur ipse¬
intenderet. Flebat autẽ scolaticoꝵ
coȩtanea turba. flebat tota domꝰ
familia. ipsi doctores recordantes
modestiam pueri. ingeniũ. nobi¬
liatem. educationem. Cũq iam
inlimine mors ad esse putaret᷑.
nichilq aliud quã suncris obse¬
quium meditaret᷑: ecce intem¬
pesta noctȩ cȩlestis illum medi¬
cini itis quã ei ꝑ angłicũ mi¬
nisteriũ exhibuit. Ac nequa sa¬
salutis innecteretur mora. ubi
diuina ꝓuenerat medicina: con¬
festim de lectulo surgens doloris.
ad templũ deo gr̃as accurus mo¬
derata uelocitate currit. habens
illum initinere ductorem: quẽ
inegritudine habuit saluatorẽ.

Expanded text:
nus ad usum loci ubertas exhinus ad usum loci ubertas exhiberet, eorum quos docebant liberalitainter alios unus, imo prae aliis solus, ubi paulo diligentius quam imbecilla aetas ferre posset, litterarum studio intentus acerrimo in tenello corpore languore fatigatur, adeo ut per aliquot dies nec quid ageret, nec quid ab aliis ageretur intenderet. Flebat autem scholasticorum coaetanea turba, flebat tota domus, familia ipsa, doctores recordantes modestiam pueri, ingenium, nobilitatem, educationem. Cumque, jam in limine mors adesse putaretur, nihilque aliud quam funeris obsequium meditaretur, ecce intempesta nocte coelestis illum medicina revisit, quam ei per angelicum ministerium Christus exhibuit. At, ne qua salutis innecteretur mora, ubi divina provenerat medicina, confestim de lectulo surgens doloris, ad templum Deo gratias acturus moderata velocitate currit, habens illum in itinere ductorem, quem in aegritudine habuit salvatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
gere uitam: is modo solus. modo
paucos cĩdem ꝓpositi comitatus.
parrios fines egredicbatur. & qͣ
opportimitas niuendi licca
dabat: illic alicigina uit̃ age¬
bat. Hic quoq mos cũ plerosq
tunc uehementer ad huc manet
hibernos. quia quod aliis bona
uoluntas in consuetudinẽ: hec
illis consuetudo uertit innafam.
Quoꝵ multi atq illustres uitidi¬
uinis ac secularibꝰ litc̃is noblit̃
eruditi. dum relicta hiberitia in
terrã angloꝵ ꝑegrinat᷑i utnissent.
locũq habitationis sue ltoni¬
⁊ quod maxime affectabant ꝑe¬
grim patricii religiosa uenerati¬
one głosus. qui olim euangłitan¬
do regnum dei illue ꝑueniens. iu¬
ta. doctrina. signis et mirabilibus
multiplicit claruisse. ⁊ post oĩa
hec ibidem in dño quieuisse ꝑbi¬
betur. cum gͦ hi tales uiri talibꝰ
decausis glestoniam uenissent. nec
tam̃ sibi quicqͥd necessariũ erat sus¬
ficientissime in loco repꝑissent:
suscipiunt filios nobiliũ lib̾alibꝰ
studiis imbuendos. ut quo mi¬

Expanded text:
 modo paucis ejusdem propositi comitatus patrios fines egrediebatur, et qua opportunitas vivendi licentiam dabat, illic alienigena vitam agebat. Hicque mos cum plerosque, tum vehementer adhuc manet Hibernos; quia quod aliis bona voluntas in consuetudinem, hoc illis consuetudo vertit in naturam, quorum multi atque illustres viri divinis ac saecularibus litteris nobiliter eruditi, dum, relicta Hibernia, in terram Anglorum peregrinaturi venissent, locumque habitationis suae Glestoniet quod maxime affectabant peregrini Patricii religiosa veneratione gloriosus, qui olim evangelizando regnum Dei illuc perveniens, vita, doctrina, signis et mirabilibus multipliciter claruisse, et post omnia haec ibidem in Domino quievisse perhibetur. Cum ergo hi tales viri talibus de causis Glestoniam venissent, nec tamen quidquid sibi necessarium erat, sufficientissime in loco reperissent, suscipiunt filios nobilium liberalibus studiis imbuendos, ut quod mi
Abbreviated transcription (Latin):
nitate parentibus. s a religuo¬
nem quȩ xp̃ianos docet longe
maioribus. Tanita siqͥdem uir¬
tucis ratione unentes anti
colebant. tot piis oꝑibꝰ laborã¬
tes insudaban: tt communt̃
mortalib uium ingressi. an¬
gelicis spiritibꝰ meretentur as.¬
sociari. sicut eidem silio suo pꝰ¬
modum diuina reuchtione
innotuit. Quod non alienum
est diuinitatis consilio factũ
comeere. ut uidelicet tantus
infaus tales parentes haberet.
qui cum ipsi bene uinerent.
tum bene uiuendi smniã nas¬
cituro exse filio tradire pessẽt.
Magnum quippe deus ulum
futurũ prȩuidebat. quẽ ibi
dulcedinis sue benedictiombꝰ
prȩuenerat. ubi om̃s filii adam
natiue maledictionis sententiã
excipiunt. si non ꝑassi
afilio dei humanihal
deus illum suturum pixuide¬
bat. cui tantũ muneris donatũ
est. ut ante mundo signis igno¬
tesceret. quã hunc uimundi ħꝰ
lucem mater fudisset. atq ut
cȩtera dilucide & ordinate ꝓce¬

Expanded text:
nitate parentibus, sed ad religionitate parentibus, sed ad religionem quae Christianos decet longe majoribus. Tanta siquidem virtutis ratione viventes animum colebant, tot piis operibus laborantes insudabant, ut communem mortalibus viam ingressi, angelicis spiritibus mererentur associari, sicut eidem filio suo postmodum divina revelatione innotuit. Quod non alienum est divinitatis consilio factum conjicere, ut videlicet tantus infans tales parentes haberet, qui cum ipsi bene viverent, tum bene vivendi formam nascituro ex se filio tradere possent. Magnum quippe Deus illum futurum praevidebat, quem ibi dulcedinis suae benedictionibus praevenerat, ubi omnes filii Adam nativae maledictionis sententiam excipiunt, si non per assumptam a Filio Dei humani habDeus illum futurum praevidebat, cui tantum muneris donatum est, ut ante mundo signis innotesceret, quam hunc in mundi hujus lucem mater fudisset. Atque ut caetera dilucide et ordinate proce
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ me seatienti eiꝰ menta i¬
luere. Ses non fut consilutm
qͥd uel malios me iuciente. nal
mme ipsira me senuente hoc
inlibello dicere. malio uͦ qui
de signis ar sepe lehrũ nꝰ ꝑpttͣ¬
tis scribetur. aicere consilutm
furit. Hunc autẽ pͥmorddia in¬
tiuitatis tiis cessum gtitis
maugniento gr̃ẽ celestis. cõ¬
nutationem mortalis scłi ꝓ
iumortalitate ȩterni scłi. quã
utrissime cobor absoluere.
omissis om̃ibꝰ ui que ita fuere
mirabilia. ut inficlib uide¬
ant᷑ incredibilia. Ac me qͥdem
his enarrancłis imparẽ scio. si
ineius nomine inquẽ ipse fide¬
liter credidit. & cui ipse fidele
oꝑis ministerium exhibuit i¬
sta aggredi temptabo. Explieit
angloꝵ rege athelsta¬
no. anno quidẽ imꝑii
euis primõ. aduentus uͦ angloꝵ
mbricanniam quadringente¬
simo nonagesimo septimo. cũ
idem tex hostilꝰ entũquiq sub¬
actis pare & conurtia regnum
tueretim: nauis est puer dei
oyiistanus saxonitis angliȩ
partib. magnis quidẽ ꝓscuidig¬

Expanded text:
entiente ejus merita valuere. Sed non fuit consilium quid vel in alios me vidente, vel in meipsum me sentiente hoc in libello dicere; in alio vero qui de signis ad sepulcrum ejus perpetratis scribetur, dicere consilium fuit. Nunc autem primordia nativitatis ejus, processum aetatis cum augmento gratiae coelestis, commutationem mortalis saeculi pro immortalitate aeterni saeculi quam verissime conabor absolvere, omissis omnibus his quae ita fuere mirabilia, ut infidelibus videantur incredibilia. Ac me quidem his enarrandis imparem scio, sed in ejus nomine in quem ipse fideliter credidit, et cui ipse fidele operis ministerium exhibuit, ista aggredi tentabo. INCIPIT Anglorum rege Ethelestano, anno quidem imperii ejus primo, adventus vero Anglorum in Britanniam quadringentesimo nonagesimo septimo, cum idem rex, hostibus circumquaque subactis, pace et concordia regnum tueretur, natus est puer Dei Dunstanus Wessaxonicis Angliae partibus, magnis quidem pro saeculi dig
Abbreviated transcription (Latin):
cũ diuideret uideoꝵ ꝑtrib singu¬
las incolatus. Nonerit tribui le¬
u sors inter fr̃s suos dicit dñs. qͥa
dñs deus pars illors est. Unde pe¬
trus ostendens se portionem in dõ
habere non inscło: argentumin¬
quit i aurum non habeo. s quod
habeo hoc tibi do. In nomine iħu
natareni surge & ambula. Hoc est.
Aurum ñ est portiomea. argencũ
non est portio mea. portio mea
xp̃s est. Hoc nom̃ mirnificum. hoc
nomen michi fructuosum est. Ta¬
lis gͦ portionis fructum tiruncu¬
lus xp̃i intimore scõ assecutus:
assidua ministratione dño seruie¬
bat. ꝓficiens cotidie tam inscien¬
cia pietatis. quã inuirtute scĩta¬
tis. Ca tempestate glestonia regali¬
bus stipendiis ad dicta. monasti¬
cȩ religionis penitus erat. ignara.
Nondum enĩ manglia cominu¬
nis uitȩ ratio colebatur. non usꝰ
deserendi ꝓpͥas uolũtates homi¬
nibꝰ affectabatur. Abbatis nom̃

Expanded text:
cum divideret Judaeorum per tribus singucum divideret Judaeorum per tribus singulas incolatus. Non erit tribui Levi sors inter fratres suos, dicit Dominus, quia Dominus Deus pars illorum est. Unde Petrus ostendens se portionem in Deo habere, non in saeculo: Argentum, inquit, et aurum non habeo, sed quod habeo hoc tibi do: In nomine Jesus Nazareni surge et ambula. Hoc est: Aurum non est portio mea; argentum non est portio mea: portio mea Christus est. Hoc nomen munificum, hoc nomen mihi est fructuosum. Talis ergo portionis fructum tirunculus Christi in timore sancto assecutus, assidua ministratione Domino serviebat, proficiens quotidie tam in scientia pietatis quam in virtute sanctitatis. 6. Ea tempestate Glestonia regalibus stipendiis addicta monasticae religionis penitus erat ignara. Nondum enim in Anglia communis vitae ratio colebatur, non usus deserendi proprias voluntates hominibus affe
Abbreviated transcription (Latin):
sortitim. dunstanꝰ quod petre sir¬
mitatem sonat parentum suoꝵ
annotatione uocitatus. Deinde c̃
teneros annos infanciȩ sequens
ttas exclusisset. & linguã maper¬
tos sonos iam formare cepisset: ad
templum nascentie illiꝰ miracło
quondã insigne cum oblationilꝰ
hostiarum defertim. immo ipse
hostia ruia. scã. deo placens ossit¬
tur. Ibi illis mnoratione ꝑnoctan¬
tibus. apparuit uir ethereos ha¬
bens uultus. locum dixit ñ mul¬
to post tempore sublimandum.
puerũ ibidẽ deo relinquendum.
& beatum illum ꝑ scła prȩdicãdũ.
Tum mensoris funiculit ꝑ lm
atriĩ extendens: sic inqͥt qcica¬
b̾itur. locꝰ iste ad pręparanda cor¬
hunc puerum dño cretlit᷑i fint.
Qua illi reuelatione uehem̃ter
giuisi: iimensas omĩpotenti
dio laudes ꝑsoluunt. cõmendã¬
tes puerũ intemplo ut essec le¬
nis dño. & portio illiꝰ dñs existe¬
ret. quẽadmodũ moysi dictũ est.

Expanded text:
sortitur Dunstanus, quod petrae firsortitur Dunstanus, quod petrae firmitatem sonat, parentum suorum adnotatione vocitatus. Deinde dum teneros annos infantiae sequens aetas exclusisset, et in apertos sonos linguam jam formare coepisset, ad templum nascentiae illius miraculo quondam insigne cum oblationibus hostiarum defertur, imo ipse hostia viva, sancta Deo, placens, offertur. Ibi illis in oratione pernoctantibus apparuit vir aethereos habens vultus, et locum dixit non multo post tempore sublimandum, puerum ibidem Deo relinquendum, et beatum illum per saecula praedicandum. Tum mensoris funiculum per plana atrii extendens: Sic, inquit, aedificabitur locus iste ad praeparanda corhunc puerum Deo credituri sunt. Qua illi revelatione vehementer gavisi, immensas omnipotenti Deo laudes persolvunt, commendantes puerum in templo, ut esset Levis Domino, et portio illius Dominus existeret, quemadmodum Moysi dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nebatin. Exultabat nanq prȩ¬
sentem se dei grãm uidisse. s mi¬
rabatur hanc sibi ꝑ feminam ꝓ¬
uenisse. Huc itaq ab omĩb ꝑre¬
ctum & hanclumeñ onubus
porrectum. Habemꝰ nonim de
noua elisabech ioħem. habems
nr̃i teplpis ierciniã. quoꝵ alterũ
del. alterran dei archangło in
matris utero scĩficatum afseruit.
Atq ut excillentiorẽ grãm adu̾¬
tas: qua die filiꝰ dei a matre uirgi¬
ne intemplo est prȩsentatus. en
ntmirum puer dei ininatris u¬
tero ad templum est depor
lumen ad reuelationem geu¬
& głam isrł sca simeon grulia
ꝓclamabat. limien nichilomintis
interra angloꝵ exortum. xp̃s qui
uerum lumen ẽ lumine declataba
aduenit: mulier genuit silium
quantitate quidẽ corporis parmi¬
lum. s ea qua prȩuentus suerat
grã dei immensiĩ. Inde statim scdꝵ
generationis honore potitus: su¬
turam fidei illiꝰ solid itatẽ iam cu¬
ne diuinitus p̃siguratã in nomine

Expanded text:
nebatur. Exsultabat namque praenebatur. Exsultabat namque praesentem se Dei gratiam vidisse, sed mirabatur hanc sibi per feminam provenisse. Huc itaque ab omnibus perrectum, et hinc lumen omnibus porrectum. Habemus ergo novum de nova Elizabeth Joannem; habemus nostri temporis Jeremiam, quorum alterum Deus, alterum archangelus Dei in matris utero sanctificatum asseruit. Atque ut excellentiorem gratiam advertas, qua die Filius Dei a matre Virgine in templo est praesentatus, ea nimirum puer Dei in matris tero ad templum est deportatus. Lumen ad revelationem ges Simeon exsultando proclamabat: lumen nihilominus in terra Anglorum exortum Christus, qui verum lumen est, lumine declarabatadvenit, mulier genuit filium quantitate quidem corporis parvulum, sed ea quae praeventus fuerat gratia Dei immensum. Inde statim secundae generationis honore potitus, futuram fidei illius soliditatem jam tunc divinitus praefiguratam in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
gmis marie illuxit sulus.
Cũq uiciꝰ umdiq pepulus ad
euisum eidem megini ingl¬
nia dicatam conslueret ut diud¬
cionis suȩ ministeriũ incant
sollennitate regi regims cp̃o ꝑ
soluent: contigit pairem pueri
herstanum eũ demuge sua lꝰ¬
nedrida aduenisse. accensis
lamꝑadisꝰ sacris massatũ sollen¬
nis ierfuisse. Iamq pluri¬
mam diurm seruitii partẽ eleruꝰ
absoluerat. iam quẽadmedum
pucrum iħm intemplũ parentes
induccrent recitari eeꝑat: cum re¬
penie nustestas dñi intemplo appa¬
ri quȩ omĩa omniũ luminaria
beuuxit. totamq domũ cenebro
suligine obigcit. Hinc gelid̾ om¬
ilm iuenbra pauor ꝑserpit. ri¬
gͥnt comȩ. genua colliduntim.
Siubant quippe sensu herentes.
qubcm re ea quȩ apparuit
maiestas intenderet: ex templo
lux emissa intemplo resplendu¬
it. & eum quẽ puerꝑa manii ce¬
nehat cereum accendit. Si aute
populus de amisso lumine mi¬
ratus est: nunc maiori admira¬
tione simul et exultatione deti¬

Expanded text:
ginis Mariae illuxit festivus. Cumque vicinus undique populus ad ecclesiam eidem Virgini in Glestoniam dicatam conflueret ut devotionis suae ministerium in tanta solemnitate Regi regum Christo persolveret, contigit patrem pueri Herstanum cum conjuge sua Kynedrida advenisse, accensisque lampadibus sacris missarum solemniis interfuisse. Jamque plurimam diurni servitii partem clerus absolverat, jam quemadmodum puerum Jesum in templum parentes inducerent recitari coeperat, cum repente majestas Domini in templo apparuit, quae omnia omnium luminaria exstinxit totamque domum tenebrosa caligine obtexit. Hinc gelidus omnium membra pavor perserpit, rigent comae, genua colliduntur. Stabant quippe sensu haerentes,quid hac in re ea quae apparuit majestas intenderet, extemplo lux coelitus emissa in templo resplenduit, et eum quem puerpera manu tenebat cereum accendit. Si ante populus de amisso lumine miratus est, nunc majori admiratione simul et exsultatione deti