comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spatiił in porticib: łinatrus ł indomib: ł in artis ud eccłt̃im adiacentib ꝑtinenta
lud interiora tẽplip̃cib: custodiri utr costimoris necessitas nc̃stringat cireaalton
mantre & looa ueneratione digna polluere. sanesiqͥ ad lo ca scã c̃fugeriNT armas
secũ portauerił mor deponađ ns ecseestimet̃ T magisarmnoꝵ p̃sldioꝗ locoꝵ scõ ua
neratione defend Qđ si deponere arma noluerił & sacerdotił clericis ñ crediderĩ
scia searmactor uinb: e&xt tundos : sil x trahere delo cisscĩs ꝗ lib& reũ quacũ q ra¬
neqͥstẽt auerit. nouerit secapitali supplitiocẽdã nandũ. EXPLAICIT. LAUES¬

Expanded text:
spatii vel in porticibus, vel in areis ad ecclesiam adjacentibus pertinet, velut interiora templi praecipimus custodiri, ut reos timoris necessitas non constringat circa altaria manere et loca veneratione digna polluere. Sane si qui ad loca sancta confugerint, arma si qua secum portaverint, mox deponant, nec se existiment magis armorum praesidio quam saneratione defendi. Quod si deponere arma noluerint et sacerdoti vel clericis non crediderint, sciant se armatorum viribus extrahendos. Si vero extrahere de locis sanctis quemlibet reum quacumque ratione quis tentaverit, noverit se capitali supplicio esse damnandum. 432 Mart.
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq agratq: mancipia qͥb: cũq ꝑsonis defiscinr̃ iuredonant᷑ apudes
qb donatas̃ sinesuspitione aliq̃uo liꝰi ꝑmanere C̃triordinatores domonds
nicarũ penaꝓposita si c̃ora p̃ceptionẽ fecere cognoscunt OELO CATIO RIS

Expanded text:
uicumque agri atque mancipia quibuscumque personis de fisci nostri iure donantur, aput eos quibus donata sunt sine suspicione aliqua volumus permanere: contra ordinatores domorum dominicarum poena proposita, si contra praeceptionem facere cognoscuntur. 319
Abbreviated transcription (Latin):
iminserendum: ut muliercumadalias nuptics uene rit si defilus quos q mos¬
monio priorisusce perat masculus moriatur eoccis uut matreinetds¬
res cuitter tesororemsuꝑs ttem dimit tatecfratrem nondimita
qui matrempossite. cludere : Tuncbene ficio legis mater cus
ib uelsilicie qualisorte succedct. Si uerosiliamoriat̃e umatreme.

Expanded text:
inserendum, ut mulieri, cum ad alias nubtias venerit, si de filiis, quos ex matrimonio priore susceperat, masculus moriatur, eo casu, ut matrem et sorores aut certe sororem superstitem dimittat et fratrem non dimittat, qui matrem possit excludere, tunc beneficio legis mater cum filiabus vel filia aequali sorte succedat. Si vero filia moriatur et matrem
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝑ mnstru ñtũ efficit ut baculur. codex tabuli usus que int instructa
utim̃. ut baculo innitere. in codice legere in tabula ludere. sed&ipsefructꝰ
agrorũ ex quo utimur usus uocatur hatr̃ illatria. Vtsus fructur eni uocat qui asolo
usu hab& urei fruct᷑ manente iure aput aliũ. Vsucapio ÷ ad eptio dñup ẽtinuatione

Expanded text:
 instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur. Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adeptio dominii per continuatione
Abbreviated transcription (Latin):
annum contes tatȩ fuisse probantur: In tracennium sine adiectione
quin quennii modis omnibur consumantur. Si petitor ciduersarium¬
nem quum proposuit debeat expetereille quem conpulit sumptus¬
uel dedomo fuerit pulsatus sine fide iussione: cauecet secdfuturum
sutis in his locis in quibus uudientiu est: non minoris debiti ipsius
possessionis hubere probatur. Siquis dominus duorum fuerit᷑¬

Expanded text:
ant, contestatae fuisse probantur, intra tricennium sine adiectione quinquennii modis omnibus consumantur. De petitoribusnem, quam proposuit, debeat expedire, ille, quem conpulit ad au de agro vel domo fuerit pulsatus, sine fideiussione alicuius caveat satus in his locis, in quibus audientia est, non minores debiti ipsius possessiones habere probatur. Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
as uero actiones quueper petuae fuerunt &ad triennium reuoca¬
tesunt: placuit adnecti. Idest hereditatis petitio Situmen ab aucto¬
re cui conpetebut fuerit incouta finulis actio: Homicidii fura tut t¬
legestȩ. defugitiuis decuriclibus uel decollegiatis reuocandis. en p¬
ti. uenditi loctiti & conducti. Negotiatorum nostrorum mandutiꝓsocio

Expanded text:
ae vero actiones perpetuae fuerunt et ad tricennium revocatae sunt placuit adnecti, id est hereditatis petitio, si tamen ab auctore, cui conpetebat, fuerit inchoata finalis actio, homicidii, furti, tutelae gestae, de fugitivis, de curialibus vel de collegiatis revocandis, empti venditi, locati et conducti, negotiorum gestorum, mandati, pro
Abbreviated transcription (Latin):
uo auerintr puniantur Tam ingenui quemser uamissqune i
etate bonorum suorum: perpetua nocctur unisanu: dSieleric̃¬
etete bonorum sucguone uericali: perhenni exili õ deputẽt᷑
Siudex hocper seoui aut hȩc implere distulerit faculiatibus & bonore
priueur: Fiqui cumque hoc scedus accusare uoluerit licentiu tribuatur

Expanded text:
violaverint, puniantur tam ingenui quam servi. Si maior etate honorum suorum perpetua notetur infamia. Si clericus, depositus omni honore clericali perenni exilio deputetur. Si iudex hoc persequi aut implere distulerit, facultatibus et honore privetur. Et quicumque hoc scelus accusare voluerit, licentia tribuatur
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ se obtinereput auerit: & amis sionebonorũ. &exilii relegan¬
one senouerit eẽdãnandũ nec matrimoniũ qđ talit̃q sierit habiu¬
rũ necfilios taliordinatione & ambitione susceptos legitirnos ap

Expanded text:
averit, et amissione bonorum et exilii relegatione se noverit esse damnandum nec matrimonium, quod taliter quaesierit, habiturum, nec filios tali ordine et ambitione susceptos legitimos ap
Abbreviated transcription (Latin):
us usure nomine quã mediȩtatẽ legitti mecentesimȩ ad ebitori¬
bus suis accipiant. necam plius ut caueant aut se cautione con¬
stringant . qui commodatam suscipiunt pecuniam forte co¬
gantur. Namsi amplius ab eis fuerit requisitum : sciant se
senato res hoc quod commodauerint perdituros

Expanded text:
us usurae nomine quam medietatem legitimae centesimae a debitoribus suis accipiant, nec amplius ut caveant aut se cautione constringant, qui commodatam suscipiunt pecuniam, forte cogantur. Nam si ab eis amplius fuerit requisitum, sciant se senatores hoc quod commodaverint perdituros
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq tutor siuecurator neglegentia administrationis suꝑ debitor
minorib cõꝓbat᷑ Nouerit facultatessuas ita obligata s. ut siñfttis fecerit
ratione deductabonasua aminorib locopignoris tenrant. ID AGS. ET

Expanded text:
uicumque tutor sive curator neglegentia administrationis suae debitor minoribus conprobatur, noverit facultates suas ita obligatas, ut, si non satisfecerit, ratione deducta bona sua a minoribus loco pigneris teneantur.
Abbreviated transcription (Latin):
to lucubrationũ tristipallore uexunius aut altor recepot sob¬
taitẽ ꝑfectȩ doctrinȩ qđ nequaquã ulterius sedula cmbiguias
tractetur. Si copia in mensa libroꝵ sicactionũ diuo sitas dis¬
ttisq catusarũ cinimis nr̃is occurrat sideniq: moles constuco¬
nũ diu aliũ quȩ uelut sub crcissa dimersȩ caligine obscurtutis d

Expanded text:
lucubrationum tristi pallore vix unus aut alter receperit soliditatem perfectae doctrinae Quod ne a quoquam ulterius sedula ambiguitate tractetur, si copia immensa librorum, si actionum diversitas difficultasque causarum animis nostris occurrat, si denique moles constitutionum divalium, quae velut sub crassa demersae caligine obscuritatis
Abbreviated transcription (Latin):
du orimine capitedi obiectione pulseuerit: nonprius eudicibus a udi¬
atur i uam sesimilem poent m qua nreo intendat conscripserił subi¬
turũ
Etsi seruos idienos accusandas a secrediderit. sesimili inscriptione cons¬
tringat futurum ut subplicia in nocentum seruorum cuit poenum cop¬
tisui uut facultatum umissione conpenset. Incriminal ibus causs¬
Anet inscriptonem nemo efficuitur crimi nosus ut spontanea prestino¬
nesreus peum non faciat nequeilli deccltero credatur. qui seci mino sũ
esse confessus est idecustodia reoruo
tere reus fugerit: abeo cui est traditus requiratur: quisieum non

Expanded text:
ulosa vel capitali obiectione pulsaverit, non prius a iudicibus audiatur, quam se similem poenam, quam reo intendit, conscripserit subiturum: et si servos alienos accusandos esse crediderit, se simili inscriptione constringat: futurum ut supplicia innocentum servorum aut poena capitis sui aut facultatum amissione conpenset. 385 Apr. 30. Ionem nemo efficitur criminosus. ne reus reum non faciat neque illi de altero credatur, qui se criminosum esse confessus est. DE EXHIBENDIS VEL cere reus fugerit, ab eo cui est traditus requiratur: qui si eum no
Abbreviated transcription (Latin):
conscriptu precedat. aut uindictã propositã siuera protuleri cuie
sub oliuum si fefellerit . Criminum discussio ibi cgitandicest ubi cinen
admissum est Num cdibi criminum reus prohubetur audiribene¬
grina autem iudiciac presentibus legibus coercemus. pisi inscriptione
cele brata reum quem quam non fieri: necadiudicium exhiberi. Eteũ¬
inpendere congruum poenam si quod intender it non probauerit noui¬

Expanded text:
coeperit arguere aut vindicta proposita sit, si vera detulerit, aut supplicium, si fefelleriadmissum est. Nam alibi criminum reus prohibetur audirigrina autem judicia praesentibus legibus coercemus. » Et Carcelebrata reum quemquam non fieri nec ad iudicium exhiberi, quinpendere congruam poenam, si quod intenderit non probaverit
Abbreviated transcription (Latin):
in dignatione resistentib Siquis aduersarium suum lta apud iudicẽ
crediderit accusandum ut segd serat uiolentiam peruilisse cdp¬
bationem rei eum conuenit cadtori Quodsi probare non potuerit
nquem dixerat eandem poenam susciput quam ille quem petut con¬
uictus potuis s& excipere. Si serui inscio domino uiolentiam commi¬
dominis uiolentiam ammiserint: Domini notatur infamia : etlo¬

Expanded text:
 INTERPRETATIO. Si quis adversarium suum ita apud judicem crediderit accusandum, ut se asserat violentiam pertulisse, ad probationem rei eum convenit attineri: quod si probare non potuerit, quem dixerat violentum, eamdem poenam suscipiat, quam ille, quem impetit , convictus potuisset excipere. De rdominis violentiae crimen admiserint, domini qui inlicit
Abbreviated transcription (Latin):
Adohis habeat. Sed quantũ aut quã diuhabeat lexnouella c̃stituit. Disbrahendiaĩt
autdonandiexhis nullã pat̾ubeat potestatẽ scinesi filiũ mortuam a tre cmancipauent de
bonis mat̃nis id deem ancipati filii portione ipsefilius su perius e mancipat muneris causa
urẽfilio impiacupiditateñ uscipiat autalus dere linquat᷑ stderetamfilios la&.
utid qđ parentib: ciusaem ancipationis obtulerint. siriucio & pi&aterecipiant:¬

Expanded text:
his habeat: sed quantum aut quamdiu habeat, lex Novella constituit: distrahendi tamen aut donandi ex his nullam pater habeat potestatem. Sane si filium, mortua matre, emancipaverit, de bonis maternis, id est, de emancipati filii portione ipse filius muneris caussa ut rem filiorum impia cupiditate suscipiat, aut aliis derelinquat: studere tamen filios decet, ut id, quod parentibus caussa emancipationis obtulerint, servitio et pietate recipiant
Abbreviated transcription (Latin):
Hat ix orimortua filioꝵbona ita possidebit ut & hisai : EOLIBRIE CC̃SS
ncuindere aliqͥdlicaat ñ ecdonare nec quo lib& alio ordinoaluenare Similit̃aq dẽ¬
in alia spsonas transfirre patriquo lib & hordineñ licen sc nesi qͥd& traneorũ doni¬
tione ł muntre filis in samilia positis facultatis accesserit ł aluparentes quãqͥsus
nominatis c̃tulerint id iotũ apatrib ad qͥrat᷑ ut faciendi& hoc qđ uoluerint h abtum

Expanded text:
 uxore mortua filiorum bona ita possidebit, ut ex his ei nec vendere aliquid liceat nec donare nec quolibet alio ordine alienare: similiter ein alias personas transferre patri quolibet ordine non licebit. Sane si quid extraneorum donatione vel munere filiis in familia positis facultates accesserit vel alii parentes, quam qui supra nominati sunt, contulerint, id totum patribus adquiratur, ut facien
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentb: plurimis eligat qͥpipso subscribat. & ipsãdonationẽgestor sollenitas & cor¬
poralis traditio subsequat᷑ It aut si mobibadom ant᷑p̃sentib plurimis tradant Si uero
ta sitam̃ sibidchis reb: usũ fructũ donator ñ reseruauerit Eestauͦdonationũ auta pudas

Expanded text:
praesentibus plurimis eligat, qui pro ipso subscribat: et hanc ipsam donationem gestorum solennitas et corpraesentibus plurimis eligat, qui pro ipso subscribat: et hanc ipsam donationem gestorum solennitas et corporalis traditio subsequatur, ita ut si mobilia donantur, praesentibus plurimis tradantur: si vedonata, si tamen sibi de his rebus usumfructum donator non reservaverit. Ges
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s donationes superius c̃p̃hensȩ si modũ x cesserint lege conscriptũ undepossint
crtaos onȩ dem modicadonatione ꝓ ponere. hoc ẽsi quartã sibi facultatis suedonator
aut directoor dinedon&. aut c̃ditionẽ c̃trabonorũ mores. hoc ẽcausã cuĩ lib& criminis
donator indonatione c̃scribat: Minorib: utro si quid fuerit ꝑdonationẽ a quocũq: oblatũ
siuec latũ tutores ułcuratores corũdebent studere. Neqͥd firmitatidonationis desit:
Qdͥsieorũ neglegentia donatio ad effectũ ꝑducta ñ fuerit: ad eorũdis pendiũ ꝑtineliit.
i aut quicqͥdminores dedonatione ꝑdiderint: Curatore s uł tutores illis dȩppria facul¬
taterestituant: in conscribendis aut̃ donationib: hicordoseruandus ẽ. ut donationom̃
publice ñpriuatĩ ł secr&e sed aut intabulis. uit in cartis aut hubicũq legat᷑ factado¬
natio. Quã tam̃ donationẽ silitteras nouitdonator ipsesubscribat: siuͦignorat.

Expanded text:
omnes donationes superius comprehensae si modum excesserint lege conscriptum, unde possunt certae personae de immodica donatione proponere, hoc est si quartam sibi facultatis suae donator ae repetitur, aut recto ordine donet, aut conditionem contra bonos mores, hoc est caussam cujuslibet criminis, donator in donatione conscribat. Minoribus vero si quid fuerit per donationem a quocunque oblatum sive collatum, tutores vel curatores eorum debent studere ne quid firmitati donationis desit. Quod si eorum negligentia donatio ad effectum perducta non fuerit, ad eorum dispendium pertinebit, ita ut quicquid minores de donatione perdiderint, curatores vel tutores illis de propria facultate restituant. In conscribendis autem donationibus hic ordo servandus est, ut donatio nomen publice, non privatim vel secrete, sed aut in tabulis aut in chartis aut ubicumque legatur facta donatio. Quam tamen donationem, si litteras novit, donator ipse subscribat: si vero ignorat,
Abbreviated transcription (Latin):
iquis filius donationematris fuerita liqͥd c̃ secutꝰ & eã postmodũ lestritꝓbatis
quȩ filio donauit ad scđas nupti as transierat : contradonationẽ ꝑquãcũ que occasi onẽ una
nullã habeat potestatẽ seruatis dereliquolegib q̃ subtitulo desecundis nuptus c̃tinent᷑ lu
Iiquis filio filiȩ ne potrex filio ł pnepoti x nepte emancipationistep̃raliqͥ đ TINOVI
Adon cuerit ĩ dnisi ꝓbatisiniudicio manifesti soffensarũ caus i sreuocare ñ poterit DE

Expanded text:
fuerit consecutus et eam postmodum laeserit, probatis ater haec quae filio donavit, ad secundas nuptias transierit, contra donationem per quamcumque occasionem veniendi nullam habeat potestatem, servatis de reliquo legibus, quae sub titulo de secundis nuptiis continentuquis filio filiae, nepoti ex filio vel pronepoti ex nepote emancipationis tempore aliquid donaverit, id nisi probatis in iudicio manifestis offensarum causis revocare non poterit. DE
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ relictũ fuerit obtinebit. SEN Plures quã septẽ ad testam̃¬
tũ adhibit ñ nocent. suꝑ flua enĩ factaꝓ deẽ uri tantũ nocereñ poss.¬
SIH. In aduersacorporis ualitudinem̃ te captus. eodẽ tẽ pr̃testam̃tũ fa¬
cerenon potest. Señ. Prodigus recepta uite sanitate ad bonos moresre¬
uersus & testamentũ facere potest & ad testam̃a sollẽpnia ad hiberipotest¬
SeΝ. Ex his qui ad testam̃tũ adhibentur. si qui sint qui latine nesciant
ł non intellegant si tam̃ sentiant cui : reint̃ sint ahibia ñ uitiant testa
m̃tũ SEConditionũ duo sunt genera. Autenĩ possibilis ẽ. aut in possi¬
bilis. Possibilis est quae ꝑrerũ naturã admito potest. In possibilis est
quaeñ potest : quarũ ex euentu altera ex pectatur. altera in possibilis sub¬

Expanded text:
 septem ad testamentum adhibiti non nocent. Superflua enim facta prodesse iuri tantum, nocere non possunt. In aduersa corporis ualetudine mente captus eodem tempore testamentum facere non potest. Prodigus recepta uitae sanitate ad bonos mores reuersus et testamentum facere potest et ad testamenti sollemnia adhiberi potest. Ex his, qui ad testamentum adhibentur, si qui sint qui Latine nesciant uel non intellegant, si tamen sentiant, cui rei intersint, adhibiti non uitiant testam Condicionum duo sunt genera: aut enim possibilis est, aut impossibilis: possibilis, quae per rerum naturam admitti potest, impossibilis, quae non potest: quarum ex euentu altera expectatur, altera impossibilis sub
Abbreviated transcription (Latin):
concubinã habere non potest. Concubinagiturabuxore solo delictosepa¬
Nos aut antecedit aut sequitur matrimoniũ & ideo ł antenuptias ł postnus¬
ti as daripotest sed antenuptias data ecirũ expectat aduentũ. Int̃p
aut post nuptias dari. SEN. Lege iulia deadulteriis cauetur. pedotal
p̃dium maritus inuita uxore alien& DEPACTIS INT̃ UIRETUXONẼ

Expanded text:
cubinam habere non potest. Concubina igitur ab uxore solo dilectu sepaos aut antecedit aut sequitur matrimonium, et ideo uel ante nuptias uel post nuptias dare potest: sed ante nuptias data earum expectat aduentum. Mutus ue sustineat. Lege Iulia de adulteriis cauetur, ne dotale praedium maritus inuita uxore alienet. De pactis inter uirum et uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
etur substitutus SE H Scriptis heres utstacim in possessione mittatur un
desiderat: hoc postannũ imp&rare non potest. SEIn cotestamento ho
scriptus qđ neq ut oportuit oblatũ nec pub licerecitatũ ÷ heres scriptur in possq¬
sionẽmita frustradesiderat. SCN In possessionec arũ rerũ quas mortis cẽpor
testator ñ possid&. heres scriptus prius quã iuro ordinario experiatur im plr

Expanded text:
 scriptus est. Scriptus heres ut statim in possessionem mittatur, iure desiderat. Hoc post annum impetrare non poterit. In eo testamento heres scriptus, quod neque ut oportuit oblatum nec publice recitatum est, in possessionem mitti frustra desiderat. In possessionem earum rerum, quas mortis tempore testator non possedit, heres scriptus, priusquam iure ordinario experiatur, impr
Abbreviated transcription (Latin):
Simulierseex uiro pregnantẽ neg& ꝑmittiturm arito uent̾em inspicere & uep¬
se dixerint hoc certissimũ iudicatur. S. ENT. Obstetrioẽq partũ alienũ ad tu
FIUI SUI IURIS EEFICIUNTUR XXUII.¬
Sater ab hostibus captus desin& haberefilios in potestate. postliminiũ uo¬
uersus tã filios quã om̃a siiuris in potestatẽ recipiat hacsinũꝗ ab hostibo¬
tussit. SENT. Singule mancipationes łhis dẽ łaliis cestib fieri poss ł eodẽ die i
intermis sotẽpr. SEN Emn ancipatio enĩ dieferiato fieripotest. SEHT A pudn
gstratus: municipales si habeant leges actionẽ emancipare & manumitti
SENT. Filius familias inuitus ȩ mancipare p̃potest. DEAD ULTERIS N¬
tiri non potest. DEACCUSATIGTPBUS TUTORṼ XXVVII¬
nimicitiȩ capitales quas quiscũq cũ patrȩdefunctorũ habuit. atutelis exdus
nepaterno in imico pupillus cõmittatur. Int ẜ Sicũ patreminorũ aliqus

Expanded text:
Si mulier se ex uiro praegnantem neget, permittitur marito uentrem inspicere et uentum filii sui iuris efficiuntur Pater ab hostibus captus desinit habere filios in potestate: postliminio reuersus tam filios quam omnia sui iuris in potestatem recipit, ac si numquam ab hostibus captus sit. Singulae mancipationes uel isdem uel aliis testibus fieri possunt, uel eodem die uel intermisso tempore. Emancipatio etiam die feriato fieri potest. Apud magistratus municipales, si habeant legis actionem, emancipari et manumitti potest. Filium familias inuitus emancipari non tiri non potest. De excusationibus tutorum Inimicitiae capitales, quas quis cum patre defuncto habuit, a tutelis excusant, ne paterno inimico pupillus committatur. Ad curam eius, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
quimilitauit de castren se pcculio tã de cõmuniqua deꝓprioiure
cestam̃ tũ facere potest. Castren seenĩ peculiũ est. qđ in castris adqͥ¬
ritur ł qđ ꝓficis centi admilitiã datur. SEÑ. Cecus testam̃tũ fa¬
cerepocest quia scire adhibitos potest testes & audire & testi monium
orib: perp̃torẽ bonis int̃dr̃ hoc modo quando tibi bona pat᷑na¬
quasi seruus facere non potest. Saneual& testam̃tũ id qđ ante captiuita¬
tẽ factũ ÷ si reuertatur iure postliminiũ autsi ibidẽ decidat beneficio
legis cornili ẽ. qualege &iã legittime tutele hereditatisq firmant᷑. Iñt.

Expanded text:
qui militauit, de castrensi peculio tam communi quam proprio iure testamentum facere potest. Castrense enim peculium est quod in castris adquiritur uel quod proficiscenti ad militiam datur. Caecus testamentum facere potest, quia accire potest adhibitos testes et audire sibi testimonium per praetorem bonis interdicitur hoc modo: QVANDO TIBI BONA PATERNAest, testamentum quasi seruus facere non potest. Sane ualet testamentum id quod ante captiuitatem factum est, si reuertatur, iure postliminii, aut si ibidem decedat, beneficio legis Corneliae, qua lege etiam legitimae tutelae hereditatesque firmantur. In
Abbreviated transcription (Latin):
tenebitur. Señt. Quimer & ricẽ libidinis causa rapuit & cȩlauit. eũ qq̃ furtiacti¬
ene peneriplacuit. Señ. Furt manifesti actio p̃ter quad ruplipȩnã ipsius rei ꝓse¬
utionẽ generis uindicationis & conditionis contin&. Iñt Furti necmanifesti
aduersus eũ qui obtulit triplici ÷ pȩna & ipsius reirep&itio Señ. His quirẽ furti
efficitur. Sep̃i Quaecũq: in caupona ł in meritono stabulo diuersorio ueperie¬
tint in exercitores eorũ furtiactio cõp&it SẼΙ Rempignerdatã debitor credi
or subtrahendo furtũ facit . quã si& ipse simł amiserit . suo nomine ꝑsequi potest¬
SẼ Paterł dominus decarequaefilio familias ł seruo subrepta ÷ furti a gere
otest int̃estenĩ ei deferre astionẽ quidepeculio c̃uenitur. INTE. Filio familias
ibi com̃ daui p: tea subripui. furti astio cõp&eretibi ñ poterit. reienĩ nrẽ furtũ fucere

Expanded text:
n potest. Qui meretricem libidinis causa rapuit et celauit, eum quoque furti actione teneri placuit. Furti manifesti actio praeter quadrupli poenam ipsius rei persecutionem genere uindicationis et condictionis continet. Furti conceptaduersus eum qui obtulit tripli est poena et ipsius rei repetitio. Furtiefficitur. Quaecumque in caupona uel in meritorio stabulo diuersorioue perierint, in exercitores eorum furti actio competit. Si res uendita ante traditori subtrahendo furtum facit: quam si et ipse similiter amiserit, suo nomine persequi potest. Pater uel dominus de ea re, quae filio familias uel seruo subrepta est, furti agere potest: interest enim ei deferri actionem, qui de peculio conuenitur. Si rem, quam tibi tibi commendaui, postea subripui, furti actio competere tibi non poterit: rei enim nostrae furtum facere
Abbreviated transcription (Latin):
ara lamorib: auxiliũ domino ñ tuler̃ puniantur SEN Serui qui initinore circũ
datũ a latronib: dominũ ꝑfugã deseruer̃ ad p̃hensos & torqueri & sũmosupplicio
d ficiplacuit SEÑ Habeatur de familia questio & siheres testatorũ ocoitlisse
dicatur nec interest extraneus anexliberir sit. SCp Omnib: qui contra olun¬
uerit conp̃hensũ SEñ Siue falsusiueruptũ si ueirritũ dicatures secestamentum
salua corũ disceptatione scriptur herer iure in possessionẽ mitadesidi¬
SEH Sunt̃ heredẽ institutũ & substitutũ controuersiasit: magis plagut
eũ in possessi onẽ reãu hereditariũ mitti qui primo loco conscriptus est : Int¬

Expanded text:
tis clamoribus auxilium dominotis clamoribus auxilium dominolatronibus dominum per fugam deseruerunt, apprehensos et torqueri et summo supplicio adfici placuit. Habebitur de familia quaestio et si heres testatorem occidisse dicatur: nec interest, extraneus an ex liberis sit. In summa fuerit cautum. Siue falsum siue ruptum siue irritum dicatur esse testamentum, salua eorum disceptatione scriptus heres iure in possessionem mitti desiderat. Si inter heredem institutum et substitutum controuersia sit, magis placet eum in possessionem rerum hereditariarum mitti, qui primo loco scriptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
& mors occisi suerit uindicata Sẽn. Occisus uid&ur nontantũ quiꝑuim aut per
cedem interfeccur : ł iugulatus p̃cipitatus sed & his quiueneno necatus dr̃ Hones¬
tati enĩ heredis conuenit . qualẽ cũq: mortẽ testatoris in ultã non pr&ermnittere¬
SEH. Domino occiso deea familia questio habenda ÷ que intratestũ fuerit łcerte
extra testũ cũ domino eotẽ prcũ occidebatur. Señ. Qui occisus dt̃ si const& eum
sibi quo quo modo manus intulisse defamiliaei : questio non ÷ habenda pisi forte
phibere potuit nec ꝓhibuit SEN Neronianosenatus consulto cauetur utoccisa
uxore &iã de fumilia uiri questio habeatur idq: iusta uxoris fumiliã obseru&ur
iuirdi catur occisus SEE Seruiqui sub eodẽ testofuerint ubi dominus ꝑhib&
occisus & torque antur & puniantur. Et sitestam̃to occisi manũ missidicantur. sed hii
torquentur quicũ occiso in ianere suer. SET̃ ISerui deꝓximo sicũ possint ferre audi¬

Expanded text:
 possessio postulari. Occisus uidetur non tantum qui per uim aut per caedem interfectus est, uelut iugulatus praecipitatus, sed et is qui ueneno necatus dicitur: honestati enim heredis conuenit qualemcumque mortem testatoris inultam non praetermittere. Domino occiso de ea familia quaestio habenda est, quae intra tectum fuerit, uel certe extra tectum cum domino eo tempore quo occidebatur. Qui occisus dicitur, si constet eum sibi quoquo modo manus intulisse, de familia eius quaestio non est habenda, nisi forte prohibere potuit nec prohibuit. Neroniano senatus consulto cauetur, ut occisa uxore etiam de familia uiri quaestio habeatur, idemque ius in uxoris familia obseruatur, si uir dicatur occisus. Serui, qui sub eodem tecto fuerunt, ubi dominus perhibetur occisus, et torquentur et puniuntur, etsi testamento occisi manumissi sint. Sed et hi torquentur, qui cum occiso in itinere fuerunt. Serui de proximo si, cum possent ferre, audi
Abbreviated transcription (Latin):
ter ÷ rẽperisse. SEÑ. Conceptilis agere potest. quirẽ concepit & inuenti
Oblatihis agere potest penes queres c̃cepta & inuenta ÷. Señ. Manifesti furi
actio & pecmanifesti & concepti &oblati heredi quidẽ cõp&its in hereditatẽ
dãpnũuedederit . pisuid ꝓsui quantitate dominꝰ sarcire posse sit paratus noxe dedi
deindemanumis sussit autalienatus. cũ ipsomanumissore łemptore agipotest

Expanded text:
em non perdidisse. Concepti is agere potest, qui rem concepit et inuenit. Oblati is agere potest, penes quem res concepta et inuenta est. Manifesti furti actio et nec manifesti et concepti et oblati heredi quidem competit, sed in heredem damnumue dederit, nisi id pro sui quantitate dominus sarcire sit paratus, noxae dedi aut alienatus, cum ipso manumisso uel emptore agi potest:
Abbreviated transcription (Latin):
tofide iussorł debitorẽ suũ tenere maluerit. fide iussor łheresei : a fideuissi¬
onis uinculo liberatur: Si uero ꝓcurator litis uictus fuerit. mandatoreius
ad solutionẽten&ur. DELOCATO ET CONDUETO .XU¬
Somo liber quistatũ suũ in potestate hab& & peiorareeũ & meliorẽ facere
pocest. atq: id eo operas suas diurnas norturnasq locat. Fundi deteriores
facti& culture p̃ exercitate & aedificiorũ non refostoꝵ culpa ꝑ arbitrio iudicis
domino a conductore sarciri potest DENUETLIS XX¬
ponsalia tã interpuberes quã interim puberes contrai posr. Forũ quun
potestate patrissunt sincuo luntateei : matrimonia iureñ contrahunt᷑
sed contracata ñ soluuntur. Contẽplationẽenĩ publiceuti litatis. priuatoꝵ
trũ matrimonia ñ legto mecopulantur. Sed si coniuncte fuerint non soluantur

Expanded text:
to fideiussore debitorem suum tenere maluerit, fideiussor vel heres eius a fideiussionis vinculo liberatur. Si vero procurator litis victus fuerit, mandator eius ad solutionem tenomo liber, qui statum suum in potestate habet, et peiorem eum et meliorem facere potest: atque ideo operas suas diurnas nocturnasque locat. Fundi deterioris facti et culturae non exercitatae et aedificiorum non refectorum culpa arbitrio iudicis domino a conductore sarciri potest. Dominus ponsalia tam inter puberes quam inter impuberes contrahi possunt. Eorum qui in potestate patris sunt sine uoluntate eius matrimonia iure non contrahuntur, sed contracta non soluuntur: contemplatio enim publicae utilitatis priuatorum i matrim
Abbreviated transcription (Latin):
simũest. omnib pastis stipulatio subicideb&. ut exstipulato aeoon asti
ossit.DEDONATIONIB INTERUIR ET UXORẼ VI¬
ortis causa donatio ẽ que in pendente m&umorus fit ut est ualiu¬
dinis peregrinationis nauigationis ł belli SEN Manumissionis
gratia int̃uirũ & uxorẽ donatio fauore libertatis recepta ÷. uelut cere
qđ nemo ex hocfiat locaplalior. Ideoq: seruũ manumittendi causam

Expanded text:
ium. Omnibus pactis stipulatio subici debet, ut ex stipulatu actio nasci possit. De donationibus inter uirum et uxorem rtis causa donatio est, quae impendentis metu mortis fit, ut ortu ualetdinis peregrinationis nauigationis uel belli. Manumissionis gratia inter uirum et uxorem donatio fauore libertatis recepta est, uel certe quod nemo ex hoc fiat locupletior: ideoque seruum manumittendi causa
Abbreviated transcription (Latin):
pensationis locus ñ.÷. sed res ipsa reddenda est. Debitor distractis fidu¬
cus a creditore desupsluo aduersus eũ abeat actionẽ. IntE. Si quis oe¬
amplius acceptũ suerit quãde bebatur. qđ plus acceptuest. restitui ius sũ est debitori.
bit r&ralatur. Debitor crediton uendere fiduciã non potest: sed aliis siuelit uen¬
derepoest itaut exp̃tio eiuisdẽ pecuniã offerit creditori. atq itarẽ mancipatã sibi
sub positã ꝑsonã creditor pignus suũ inuito debitore c̃parauerit emptio nonuid&ur
&ideo quandoq: s olui potest. Ex hocenĩ causa pigneris łsiducia fimrin pocest : Int̃ ẽ.

Expanded text:
pensationi locus non est, sed res ipsa reddenda est. Debitor distractis fiduciis a creditore de superfluo aduersus eum habet actionem. Si auteamplius acceptum fuerit quam quod debebatur, quod amplius acce tum est restituat debitori.biti minuit. Debitor creditori uendere fiduciam non potest: sed alii si uelit uendere potest, ita ut ex pretio eiusdem pecuniam offerat creditori, atque ita remancipatam sibi suppositam personam creditor pignus suum inuito debitore comparauerit, emptio non uidetur et ideo quandoque lui potest: ex hoc enim causa pignoris uel fiduciae finiri non potest. Si inter
Abbreviated transcription (Latin):
debitorẽ  creditorẽ conuenerit ut fiduciã sibiuendere ñ liceat p̃ soluente debi¬
tore creditor denuntiare ei sollẽ pniter potest & distrahere . Nec enĩ intalic̃¬
uentione fiduciae actio nasci potest. INTR. Si conueniat inter creditorẽ & de¬
Sicreditorrem fiduciedatã uni exheredib: ł extraneo legauerit aduersus
om̃s heredes actio fiducia conp&it᷑. INTP. Si creditorẽ fiduciȩ quã adebi¬

Expanded text:
ditorem et debitorem conuenerit, ut fiduciam sibi uendere non liceat, non soluente debitore creditor denuntiare ei sollemniter potest et distrahere: nec enim in tali conuentione fiduciae actio nasci potest. De lege commiSi creditor rem fiduciae datam uni ex heredibus uel extraneo legauerit, aduersus omnes heredes actio fiduciae competit. Si creditor rem fiduciariam fe
Abbreviated transcription (Latin):
tone ꝑfecta sieuincatur auctoritatis uenditor duplatenus obligatur.
induploei : qđ mentitus ÷ officio uidicis estimatione facta c̃uenitur. Redibitioui¬
no simancipu intrasex m̃ses fieri potest ꝓpt̃ latens uitiũ. SẼN. Siuenditor cutn
nisiemptor p̃tium statim ex soluat usurasei : prestare cogendus ÷. INT̃P. Mutꝰ
emere & uendere potest furio sus aut̃ neq: emereneq: uendere potest: SẼN¬
Seruus bonafide cõparatus si ex ueteriuitio fu: gerit. nontantũ pretiũ dñs
sed & ea que ꝑ fugã abstulit redderecog&ur. cũ ꝓbatioprioris fuge defecerit serui
responsione credendũ ÷ Inseenĩ in terrogari ñ ꝓdomino aut in domino uid&ur
in eo contrastu qui exbona fide descenđ. strum̃toꝵ obligatio sine caus a desideratur
Siquo quo modo uoluntas ł defide contractus possitostendi INEE. In contrastib:¬

Expanded text:
itione perfecta si euincatur, auctoritatis uenditor duplo tenus obligatur. duplo eius quod mentitus est officio iudicis aestimatione facta conuenitur. Redhibitio uitiosi mancipii intra sex menses fieri potest propter latens uitium. Si ut seruum quis nisi emptor pretium statim exsoluat, usuras eius praestare cogendus est. Mutus emere et uendere potest: furiosus autem neque uendere neque emere potest. Seruus bona fide comparatus si ex ueteri uitio fugerit, non tantum pretium dominus, sed et ea quae per fugam abstulit reddere cogitur. Cum probatio prioris fugae defecerit, serui responsioni credendum est: in se enim interrogari, non pro domino aut in dominum uidetur. In eo contractu, qui ex bona fide descendit, instrumentorum oblatio sine causa desideratur, si quo modo ueritas de fide contractus possit ostendi. Instr
Abbreviated transcription (Latin):
Conlago intribulationis obiestũ saluanaue fier. deb&. sicut cõmoli
sentimus ex actu ꝓposia institoris ita in cõmoda sentire debemis
Etideo in eum qui seruũ siuefiliũ siliamue familias siue ancillã preposi
nerotio ł mercib: exercendis eorũ nomine insolidũ conuenitur

Expanded text:
Collatio intributionis ob iactuCollatio intributionis ob iactusentimus ex actu praepositi institoris, ita et incommoda sentire debemus. Et ideo qui seruum siue filium filiamue familias siue ancillam praeposuit negotio uel mercibus exercendis, eorum nomine in solidum conuenitur
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis debeat alicui solidos .x. & illequi deb& dequacũq: ratione debeantur
in soluendũ ꝓtotis .x. solidos c̃uenit causã ꝑdit qui noluit debitũ conpensare.
umilis ratio ÷ & defrum̃to & dealiis specieb: młas. DEEXERCITORIB ELINS
ilius familias siuoluntate patris nauẽ exerceat. patrẽ TITORIBUS.
insolido abeaquȩ saluareceperat obligat. ADLEGE RODIAM
euande nauis gratia iactus cõmertiũ factũ ÷ omniũ intributiones arriat᷑
qđ oomnib datũ est. SENT. Nauẽ ł arborẽ ui tẽpestatis amissã uic¬
ores ad contributionẽ non tenentur uisi ipsis arborẽ salutis caus aeruentibus
utna uir salua sit. Iactunauis leuata si perierit. extractis aliorũ ꝓͥorig
natori siercis qq̃ ei : rationẽ haberi placuit que merces salua naueia¬
tauit. S ENT Leuande nauis gratia merces inscaffã trans iecte atqd
amisse in contributione earũ quae in naue salue faccer̃ reficiconuen
Naueaũt ꝑdita conseruatis cõmercib: scafferatio ñ habeatur: Intp¬

Expanded text:
Si quis debeat alicui solidos decem, et ille qui debet de quacunque ratione debeantur in solidum pro totis decem solidis convenit, causam perdat, qui noluit debitum conpensare. Similis ratio est de frumento vel de aliis speciebus. stitoribus Filius familias si uoluntate patris nauem exerceat, patrem in solidum ob ea quae salua receperit obligat. Ad legem Rhodiam Leuandae nauis gratia iactus cum mercium factus est, omnium intributione sarciatur, quod pro omnibus iactum est. Naue uel arbore ui tempestatis amissa uectores ad contributionem tenentur, nisi ipsis arborem salutis causa eruentibus nauis salua sit. Iactu nauis leuata si perierit, extractis aliorum per urinatores mercibus eius quoque rationem haberi placuit, qui merces salua naue iactauit. Leuandae nauis gratia merces in scapham transiectas atque ideo amissas intributione earum quae in naui saluae sunt refici conuenit: naue autem perdita conseruatae cum mercibus scaphae ratio non habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
hanc pecuniã darecreditor potest. SERT Usure quȩ centesimã excedum
perrorẽ solute rep&iposs̃. SEN. Si qui pignera debitoris citra aultorita
iudicantis đ duxerit uiolenti aecrim̃ admittit SENT. Pactũ nudũ dictͥ¬
Tutor inusuris ñ conuenitur sipecuniã pupillarẽ ideo non collocauit qđ idone
nomina non habebat cui: pecunie collocentur cui: rei contestatio apudp̃¬
Certo p̃dio remiussus distrahere siminoris uendiderit: mandati iudicio p̃tu
sũ mapoterit in tegran. uenditionẽ enĩ dissolui ñ placuit INE. Siquis cuiliba¬

Expanded text:
recipere potest. Vsurae, quae centesimam excedunt, per errorem solutae repeti possunt. Si quis pignora debitoris citra auctoritatem iudicantis abduxerit, uiolentiae crimen admittit. Si tutor constitutuTutor in usuras non conuenitur, si pecuniam pupillarem ideo non collocauit, quod idonea nomina non habebat, cui pecunia collecetur: cuius rei contestatio apud prui possum. Certo pretio rem iussus distrahere si minoris uendiderit, mandati iudicio pretii summa poterit integrari: uenditionem enim dissolui non placuit. Pro soci
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat. Qđ si debitor noluerit posttres ad monitiones soluto debito pignera
sua recipere creditor distrahendi pignera habeat liber ã potestatẽ. InT ꝓ¬

Expanded text:
cipiat, et debitor noluerit post tres admonitiones soluto debito pignora cipiat, et debitor noluerit post tres admonitiones soluto debito pignora sua recipere, creditor distrahendi pignoris habebit liberam potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid inrem cõmenlatã obmorbũ ł aliã rationẽ in pensũ ÷ ad omino recipipote
Si facto incendio ruina nausragio aut quo alio similqͥ ca su rescomodata a missa
si. ponte nebitur eononine hiscuires cõmodata : nisi forc cũ possit rẽcommodatã
siluã facere suã pretulit. INTE. Si seruũ ł equũ ł que cũq alia aliquis ab altero
adusutantũ modo seruiendi comodata susceperit. & ros ad pugnã ł ubi uitȩ pericu¬
lĩ incurrant duxerit ad redibitionẽ cõmodatarei merito adominor& in&ur¬
INTI. Si facto p̃tio rẽuendendã aliquis cuicũq: tradiderit & dũ abi¬
& dũ abeo
uendenda ꝓfertur. quacũq: occasione perierit ei perit quieã
dederat
phistrahendã C&erũsi re acceptã ñ rogunte domino sed ꝓmit¬
tente eo
quiaccipit dũ uelit uenundare ꝑ diderit. sibi reiꝑdite ingerit de trim̃tum
de positũ tenens terdebitorẽ conuenerit ut soluto debito pignera suare¬

Expanded text:
uidquid in rem commodatam ob morbum vel aliam rationem impensum est, a domino peti potest, si facto, incendio, ruina, naufragio aut quolibet simili casu res commodata amissa sit, non tenebitur eo nomine is cui commodata est, nisi forte cum possit rem commodatam salvam facere, suam praetulit. Si servum vel equum vel quaecunque alia aliquis ab altero ad usum tantum servienti commodata susceperit, et eos ad pugnam vel ubi vitae periculum incurrant duxerit, ad redditionem commodatae rei merito a domino retineturit. Si facto pretio rem vendendam aliquis cuicumque tradiderit, et dum ab eo vendenda profertur, quacumque occasione perierit, ei perit, qui eam dederat distrahendam. Ceterum si rem acceptam non rogante domino, sed promittente eo, qui accepit, dum vellet venundare perdiderit, sibi rei perditae ingerit detrimentum.depositum tenens ter debitorem convenerit, ut soluto debito pignora sua re
Abbreviated transcription (Latin):
npeatione hereditats eaueniunt quaedefunctus murtis cẽpr̃ reliquid: łe a
quep mortẽ antea di tã hereditatẽ ad quisita sunt. Pos sessorhereditatis
p̃sentia earũ rerũ quas dolo alienauit cũ usuris prestare cogendus est. Int̾e¬
DEUIA PUBLICA Qui uiã publicã ex arauit admunitio nẽei: solu
conpellitur. SIQUADRUPES DAPNŨ INTULERIT
Rialienũ anim alcuicũq dã pnũ intulerit aut alicui: fructur leserit d¬
minlei: autaestimationẽ dãpnireddat autipsũ animaltradat
transeuntis iterest. conligari p̃tor ꝓhib&. Etideo siue abipra siue ꝓpt̃ ea
ab alio alteri dãpnũ datũ sit ꝓmodo admissi extraordinẽ actio indominũ
lincustodẽ datur. maximesiexinde homoperierit. INT. ł erabestia

Expanded text:
petitione hereditatis ea ueniunt, quae defunctus mortis tempore reliquit, uel ea, quae post mortem ante aditam hereditatem ex ea quaesita sunt. Possessor hereditatis pretia earum rerum, quas dolo alienauit, cum usuris praestare cogendus est. Reogata est. Qui uiam publicam exarauit, ad munitionem eius solus compellitur. Si quadrupes damnum intuleritalienum animal cuicunque damnum intulerit aut alicujus fructus laeserit, dominus ejus aut aestimationem damni reddat, aut animal tradat. o iter est, colligari praetor prohibet: et ideo, siue ab ipsa siue propter eam ab alio alteri damnum datum sit, pro modo admissi extra ordinem actio in dominum uel custodem datur, maxime si ex eo homo perierit. Ei, qui inrita
Abbreviated transcription (Latin):
puniuntur. qui falsũ nesciens alligauit falsipena nonten&ur. Alla
Incaput domini patroniue. nec seriis nec libertus int̃rogaripotest. Alia¬
Pregnantes neq torqueri peq dãpnari pisip: aeditũ partũ possunt: Ala
Quides e confessus ÷ in aliũ torq ri non potest pealienã salutẽ in dubium
deducat: qui de sua desperauit DEIU DICATO .XIII.
Qui ex hibiturũ sealiquẽ iudicio cauerat. mortuo eo ꝓ quocauerit
apericulo cautionis liberatur. ALIA Filius familias ius supatris manu¬

Expanded text:
puniuntur. Qui falsum nesciens allegauit, falsi poena non tenetur. In caput domini patroniue nec seruus nec libertus interrogari potest. Praegnantes neque torqueri neque damnari nisi post editum partum possunt. Qui Qui de se confessus est, in alium torqueri non potest, ne alienam salutem in dubium deducat, qui de sua desperauit. Qui sine Qui exhibiturum se aliquem iudicio cauerat, mortuo eo pro quo cauerat periculo cautionis liberatur. Acta apud se habita, si partes con
Abbreviated transcription (Latin):
ũ młti si deiussores extiterint & iã si ad soluendũ quae ꝓmiser̃ ꝓbantur idont¬
& possint om̃s in soluendũ reoneri tam̃ restitutio debiti inteos diuidendano
utunus quisq: id qđ eũ ꝓportionesua c̃tingit ex soluat. DESEPULCHRISTILI¬
redditis sacrificiis : ꝑ noltẽinaliũ locũ trans ferri potest. Corpusinciunaũ
inferriñ lica nefunescentꝰ sac raciuitatis. Et qui contra eã fecerit e traordui
hereditate reddendũ ÷. Quc alienũ mortuũ sepelierit siinfunusei aliquid in¬
penderit recipere id habere de ła patre uela domino potest¬

Expanded text:
um multi fidejussores institerint, etiam si ad solvendum quae promiserunt probantur idonei, et possint omnes in solidum retineri, tamen restitutio debiti inter eos dividenda est, ut unusquisque id quod eum pro portione sua contigit, exsolvat. Credditis sacrificiis per noctem in alium locum transferri potest. Corpus in ciuitatem inferri non licet, ne funestentur sacra ciuitatis: et qui contra ea fecerit, extra ordinem lari potest. Qui alienum mortuum sepelierit, si in funus eius aliquid impenderit, recipere id ab herede uel a patre uel a domino potest
Abbreviated transcription (Latin):
centesimam excedunt pererrorem solute : rep&i possunt: Biqui
pignora debitoris citraauctorititem iudicantis abduxerit uolentiae
crimen admittit : Tutor inusurues non conuenitur sipecuniam pupil
larem ideo non collo cauit: quodidonea nomina non habebat cui pecunies
collocentur : Cuius rei contestitio: cpud presidem prouinciae deponen¬

Expanded text:
centesimam excedunt, per errorem solutae repeti possunt. Si quis pignora debitoris citra auctoritatem iudicantis abduxerit, uiolentiae crimen admittit. larem ideo non collocauit, quod idonea nomina non habebat, cui pecunia collecetur: cuius rei contestatio apud praesidem prouinciae deponen
Abbreviated transcription (Latin):
subire c̃tractudonandi atq testandi facultate sub mota si
necipsis feminis quastalit̃ sortitis aliquid c̃ferant Et si&iua
aliquid tẽporenuptiarũ sibidederantre uocet᷑ad fiscũ.
aut &iã filios habuerint p̃ꝑsuppositũ aut paliãꝑsonã autp
cõm̃daticiã donatioñ ad illos quicquam &eorũ facultatibus ꝑuer¬
at Sed ipsis mortuis ad legitimos heredes quoscũq grtiđ admittit ue
cndidic testan u adcertũ originis locũ ab intestcrto ipsi succedant: testandi&ia i

Expanded text:
subire contractum donandi atque testandi facultate submota: sed nec in ipsis feminis, quas taliter sortiti sunt, aliquid conferant, et si etiam aliquid tempore nubtiarum sibi dederint, revocetur ad fiscum: aut commenticiam donationem ad illos quidquam ex eorum facultate perveniat, sed ipsis mortuis ad legitimos heredes, quoscumque gradus admittit, usque ad certum originis locum ab intestato ipsi succedunt. Testandi
Abbreviated transcription (Latin):
&lũ eis tres uncias iđ quartã portionẽ dereb suis reseruauerit . dos qui
ẽtralegẽ papiã scđo maritodata ÷ nonualebit. INVP CONST AGEICES¬
i quis ciuis romanꝰ liberdds int̃cedenteculpa latinlibert᷑ fuerit effeo¬
tus si in eadẽ latinitate sinereparatione priorisstat᷑ ab hacluce disces¬
serit. facultatẽ illius patonus ł patronifilii ł nepotes quitam̃ ꝑuiri lem

Expanded text:
et non eis tres uncias, id est quartam portionem de rebus suis reservaverit, dos, quae contra legem Papiam secundo marito data est, non valebit. Hic de iSi quis civis Ramanus libertus, intercedente culpa, Latinus libertus fuerit effectus, si in eadem Latinitate, sine reparatione prioris status, ab hac luce discesserit, facultates illius patronus, vel patroni filii, vel nepotes, qui tamen per virilem
Abbreviated transcription (Latin):
au Siqͥ suͦ & amicis aut familia aut fortas senu trices puelle c̃ siliũ raptꝰde¬
deru auto portunitatẽ p̃buerĩ T rapiendiliq factũ plũbũ in ore& in faud
suscipiant u merito illa parscor porisc̃dudat dequa ortam̃ tasceleri s inn¬
Raptoric̃ uicto ippellari ñ liceat sad statũnt̃i pradis cussionisinitia audo
puniat᷑ odsi fortasseraptorcũparentib ꝓuellȩ paciseat᷑ &rapt̾raptori sultup
rentũ silentio fuerit pt̃missa si scruus istad& ulerit latinã ꝑcipiał lib̃tatẽ sila¬
nͥ fuerit quis fia tromanꝰ Parentes u qͥraptoriin ea parte c̃sens er̃exilio depit̃s¬

Expanded text:
uniantur. Si quis vero ex amicis aut familia aut fortasse nutrices puellae consilium raptus dederint, aut opportunitatem praebuerint rapiendi, liquefactum plumbum in ore et in faucibus suscipiant, ut merito illa pars corporis concludatur, de qua hortamenta sceleris minisRaptori convicto appellare non liceat, sed statim inter ipsa discussionis initia a judice puniatur. Quod si fortasse raptor cum parentibus puellae paciscatur, et raptus ultio parentum silentio fuerit praetermissa, si servus ista detulerit, latinam percipiat libertatem, si Latinus fuerit, civis fiat Romanus. Parentes vero, qui raptori in ea parte consenserint, exilio deput
Abbreviated transcription (Latin):
Ciquis sciens indomosua la tronẽ susceperit. aut. ROBAUDE ET SANT C̃S̃.¬
eũocculta reuoluerit aut eũ iudicitrã derefortas seneglexerit singenua & iulior
ꝑsonaẽ fustiget᷑ siuͦ melior dãno. ad arbitriũ iudicis feriat᷑ suꝰ actor augꝓcurator

Expanded text:
quis sciens in domo sua latronem susceperit aut eum occultare voluerit aut eum iudici tradere fortasse neglexerit, si ingenua et vilior persona est, fustigetur: si vero melior, damno ad arbitrium iudicis feriatur. Si vero actor aut procurator
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. mandatori: Consensu fiunt obligationes : exemptionibur
etuenditionibus. locationibus & conductionibus. societutibus
Furtorum genera sunt quat tuor munifesti. nec manifesti. concepti
ueltollere autdeloco mouere praesumit : furtum facit: Etsiquisrẽ
utendum acceperit: aut commendatam aputse habuerit. & eam
alter usus fuerit quam accepit: furu actione tenetur. Similiter et de¬

Expanded text:
est. Consensu fiunt obligationes in emptionibus et uenditionibus, locationibus conductFurtorum genera sunt quattuor, manifesti, nec manifesti, concepti uel tollit, aut de loco mouere praesumit, furtum facit. Et si quis rem utendam acceperit aut commendatam apud se habuerit, et ea aliter usus fuerit, quam accepit, furti actione tenetur. Praete