comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rito pueue uiratus scripsit uo¬
uusse pr̃em candem quantitatẽ
ĩdotem accixx ccum minorem
filiam quam maior accepisset
quero an cinrcem sñnam dotis
tatis minori filic p̾stare debeĩt
sendi cum cuius notio est esti¬
nuturũ ut exoem quantitatis
ex cõmuni precipua minori

Expanded text:
rito puellae iuratus scripsit voluisse patrem eandem quantitatem in dotem accipere etiam minorem filiam, quam maior accepisset. quaero, an eandem summam dotis m hereditatis minori filiae praestare debeant. respondit eum cuius notio est aestimaturum, ut eadem quantitas ex communi praecipua
Abbreviated transcription (Latin):
pplicium sumendum rescͥp¬
sit promroc siante decesẜit u¬
tiq test̾m eiꝰ ualebit. nisi in¬
mortem sibi conscunt. nam
corum qui mori magis qmͣ
oampnari malu̾int ob consciã¬
amcriminis testa irritacon¬
st̃ones faciunt kinciuitate
deccouit. ¶Quod si quis te¬
dio uite uł ualitiroinis ad¬
u̾se inpacienciaui iactionis
ut quidam philosophi sũt
ĩ ca causa sunt ut test̾a corm
ualcant quam distinctione
deuctimilitaris mori maui¬
ent irricum sit eius testm ꝙ
cognatus aut si non sunt cõ¬
gnati legiom ista sint uenoi¬
canoa. ¶Un aũt om̃s quorũ
cest̾a irrita dampnatione fic¬
ri diximus et si prouocau̾nt

Expanded text:
m rescripserit: proinde si ante decesserit, utique testamentum eius ualebit, nisi mortem sibi consciuit. nam eorum, qui mori magis quam damnari maluerint ob conscientiam criminis, testamenta irrita constitutiones faciunt, licet in ciuitate decedant: quod si quis taedio uitae uel ualetudinis aduersae inpatientia uel iactationis, ut quidam philosophi, in ea causa sunt, ut testamenta eorum ualeant. quam distinctionem delicti militaris mori maluit, irritum sit eius testamencognatis aut, si non si‹n›t, legioni ista sint uindicanda. Hi autem omnes, quorum testamenta irrita damnatione fieri diximus, si prouocauerint,
Abbreviated transcription (Latin):
em in possõm mitti oportet.
apparet itaz nisi manifesti sit
calumpniatrix mulier ocbe
cam occretum eligẽ et nisi cõ¬
munio iuste dubitari pot̾it an
ex co pregnans sit decreto ru¬
enda est. nc p̾irdicium ꝑtun
fiat. rocmq est et si status mu¬
lieri controu̾sia sit et gn̾alit
ex quibꝰ causis carboniam. bo
ex husoem ciusis. uenter sub¬

Expanded text:
em in possessionem mitti oportet. apparet itaque, nisi manifesta sit calumniatrix mulier, debere eam decretum eligere: et ubi omnino iuste dubitari poterit, an ex eo praegnas sit, decreto tuenda est, ne praeiudicium partui fiat. idemque est et si status mulieri controversia fiat. Et generaliter ex quibus causis Carbonianam boex hisdem causis ventri qu
Abbreviated transcription (Latin):
ħi quro qui bonorum possoe
accepit c̾tis psonis legata deb¬
cbit. de scripto autem querit᷑
¶ Plures putant cͥtis ꝑsonis et
cum prestare debc. quod puto
uius ec̃. nam et p̾tor hac rõne
cum tuetur qui ex lib̾is est
qui contra tibulas pct̾e potue¬
rint. ita autem tuerons ẽ in
Sr eraut ex maiore ꝑte quam
ounidia hr̃s institutus sit. oi¬
dicimus non exmaiore ꝑte
quam institutus sit tuendũ
ptem h̾re potest. cum nec.bo.
institutus sit. ¶ Ei qui dotem
non h nuuũ legitum ocbebr̃¬

Expanded text:
idem, qui bo‹no›rum possessionem acceperit, certis personis legata debebit, de scripto autem quaeritur. et complures putant certis personis et eum praestare debere, quod puto uerius esse: nam et praetor hac ratione eum tuetur, quod ex liberis est qui contra tabulas petere potuerunt.Ita autem tuendus est in si aut ex maiore parte quam dimidia heres institutus sit dicimus non ex maiore parte, quam institutus sit, tuendum partem habere potest, cum nec bonoinstitutus sit?Ei, quae dotem non habet, nullum legatum debeb
Abbreviated transcription (Latin):
urdam cum ita legisset ullã
meimita ut ego ip̃e possedi cũ
suplectili mã mensis mancipi¬
is que ibi deputabantur urbam
et rusticis uincis queq ĩ diem
mortis mec ibi crunt .ix. aure¬
is ce queretur cum die mortis

Expanded text:
uidam cum ita legasset: 'uillam meam ita ut ipse possedi cum suppellectile mensis mancipiis, quae ibi deputabuntur, urbanis et rusticis, uinis, quae in diem mortis meae ibi erunt, et decem aureis', et quaereretur, cum in diem mortis
Abbreviated transcription (Latin):
hut a ea om̃ia icgato ced̾e̾nt qͦ¬
niam quedam enum̾ass. sceuo¬
la. fendit sp̃alit̾ expressa que¬
q legato cedere. ¶pomum istͥ¬
ctam legauit cum oĩbus iffixis
queritur de instrum̃tis debito¬
rum an ea legitarius hre pot̃¬

Expanded text:
ent, quoniam quaedam enumerasset: Scaeuola respondit specialiter expressa, quae legato cederent. Domum instructam legauit cum omnibus adfixis: quaeritur de instrumentis debitorum, an ea legatarius habere pot
Abbreviated transcription (Latin):
collendi gr̃a in coõ furroo fuc¬
rint ca quor ĩstrum̾to fundi cõ¬
cũn sendit quamuis enim ca
mancipia testator demonstrass
que tunc ibi ẽent cum is lega¬
ret. tñ mninuendi legiti s angẽ¬
di causa mancipiorum quoq
fecit mentionem ceterum ĩstr̃o
fundi mancipia quor colendi
agri causa inducta contin̾i nõ
ambigitur. ¶Paus rendit uil¬
le instrum̃to in fructus reposi¬
tos n cquitium contim̾. supe:¬
lectilem aũt legato cede̾. ẜui

Expanded text:
colendi gratia in eodem fundo fuerint, ea quoque instrumento fundi contineri respondi: quamvis enim ea mancipia testator demonstrasset, quae tunc ibi essent cum legaret, tamen non minuendi legati, sed augendi causa mancipiorum quoque fecit mentionem. ceterum instrumento fundi mancipia quoque colendi agri causa inducta contineri non ambigitur. Paulus respondit villae instrumento neque fructus repositos neque equitium contineri, suppellectile autem legato
Abbreviated transcription (Latin):
mutuam pecumam pupu¬
u accepit. et ennt c̾tisq us¬
uras promisit quas et alii de¬
bitores pupilo dependunt.
qr et hic sibi non consump¬
sit nec quasi sua pecunia la
tent̾ abutitur et nisi hiis u¬
suris acontutore mutuum
er onctur alumde accepiss.
et multum refert palam ap¬
te qz debitorem se ut ex̃neu̾
et quenil facẽ pupio. in sb̃

Expanded text:
mutuam pecuniam pupilli accepit et cavit certasque usuras promisit, quas et alii debitores pupillo dependunt, quia hic sibi non consumpsit center abutitur et, nisi his usuris a contutore mutuum ei daretur, aliunde accepisset: et multum refert, palam aperteque debitorem se ut extraneum et quemlibet face
Abbreviated transcription (Latin):
ous sit sendi.si ĩ oomo c̃e solet
et quo tutiore loco ħretur ĩtim
uti possedi an ħ significet sicu¬
ti instructa in die mortis hu̾it

Expanded text:
us sit. respondit, si in domo esse soleret et quo tutiore loco haberetur, in'uti possedi' an hoc significet 'sicut instructa in diem mortis habuit
Abbreviated transcription (Latin):
Ipupilũ patriius conteoit
ex ħroatum ẽe. et se y̾roem¬
ẽe scriptum equum est aliur¬
tutorem pupillo dari recep¬
ta patriu excusatione uł si
nolit excusationem petere
remoto eo a tutclaita litem
de hrditate expedire. MLarc.

Expanded text:
pupillum patruus contendat exheredatum esse et se heredem scriptum, aequum est tutorem pupillo dari recepta patrui excusatione vel, si nolit excusationem petere, remoto eo a tutela ita litem de hereditate expedire. Marc
Abbreviated transcription (Latin):
bona finii substitutus iure ꝯ¬
muini capiet. posteam auter
etatem ex priuisio militum
pr̃is oumtaxat cum fructio
iuentis ĩħrditate. Qmp.¬
quis eum qm̃ testo suo leg¬
uit rursus a suostituto filu
degato adempto. nam et in
iegato et ihus testis nouis¬
sima scriptura erit spectada
¶Si suo testõ pfecto ila riuurs
hora p̃r filio test̃o fec̾it adi¬
bitis simis testibus nichom
stam̃tum ritum manebit᷑.
¶Lam et si sibi et fiuo pr testi¬
m̾tum feciss deinde sibi tm
utrumq supius rumpetur.
rit p̾r ut sibi ħrͣdem ĩstituat
si uiuo se filius decedat. põt
dici non rumpi supilis testi¬

Expanded text:
bona filio substitutus iure communi capiet, post eam autem aetatem ex priuilegio militum patris dumtaxat cum fructibus inuentis in hereditate. quis eum, quem testamento suo legauit, rursus a substituto filii legato adempto: nam et in legato in his testamentis nouissima scriptura erit spectandaSi suo testamento perfecto alia rursus hora pater filio testamentum fecerit adhibitis legitimis testibus, nihilo stamentum ratum manebit. nam et si sibi et filio pater testamentum fecisset, deinde sibi tantum, utrumque superius rumpetur. rit pater, ut sibi heredem instituat, si uiuo se filius decedat, potest dici non rumpi superius test
Abbreviated transcription (Latin):
gatũ pertine decessit et eũmdem
repudiauit stichum sciuis uen¬
dicabit. ¶ Si prfam. ab impu¬
bere filio ticio fundum legaũt ⁊

Expanded text:
gatum pertinere, decesserit et eundem repudiaverit, Stichum Seius vindicabit. Si pater familias ab impubere filio Titio fundum lega
Abbreviated transcription (Latin):
sit deinde dominus pamphi
postquam dics legiti cefrit
cum manumiss. Si quidem
ticius ẜuum uendiciuert.
extingiuitur pamphi legitũ
qr non ẽet ĩ srditate qui possit
acoptan siticius legitum a
se repudiass pampbilum op¬
tire posse legitum constat iz
cĩ manumissione pamphi¬
li duc ꝑsone constituentur
ticui et pamphili unius tñ rei
legitum itereas u̾tituret ti¬
cio uendicante optio exting¬
uitur. repirounte ꝑamp hiłꝰ
optare potest. ¶Dem.

Expanded text:
dominus Pamphili, postquam dies legati cesserit, eum manumississet: si quidem Titius servum vindicaverit, exstinguitur Pamphili legatum, quia non esset in hereditate qui possit optari. si vero Titius legatum a se repudiasset, Pamphilum optare posse legatum constat: licet enim manumissione Pamphili duae personae constituerentur Titii et Pamphili, unius tamen rei legatum inter eas vertitur et Titio vindicante optio exstinguitur, repudiante Pamphilus optare potest. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
Oient iudices ex causa almẽ¬
torum lib̾tos diurõe quociẽs
ples sunt ħrdes ne asinguns
hrdibr mutatim alimentai
petentes distinguantur qmͣ
elige̾ ꝑ quer alia. alimenta

Expanded text:
olent iudices ex causa alimentorum libertos diuidere, quotiens plures sunt heredes, ne a singulis heredibus minutatim alimenta petentes distringantur: quaeligere, per quem alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
R excepto argento ⁊ hns qͥi
m̃cis causa compata sunt ce¬
torum õĩum usũf. iegatari¬
um ħeresdem quesiuit cũ ĩ
saliniis quarum ususs. lega¬
tus erat sal inuentus sit et¬
non mimꝰ modus an adu¬
xorem ex causa froi cõmissiu
peto uxor uti ex usufruc. ꝙͥ
gentis ꝙ amplius fu̾it rõibꝰ
sirdis ẜrdum ue ueorum in

Expanded text:
 excepto argento et his, quae mercis causa comparata sunt, ceterorum omnium usum fructum legatariam habere. Idem quaesiit, cum in salinis, quarum usus fructus legatus esset, salis inventus sit non minimus modus, an ad uxorem ex causa fideicommissi upeto, uxor, uti ex usu fructu, ngentis, quod amplius fuerit, rationibus heredis heredumve meorum in
Abbreviated transcription (Latin):
ex hroati fcĩ alio expte hrde ĩ¬
stituto. ¶Si ꝑ ẜuum ex ala
ꝑte penti successioirunt obi¬
ciuntur pr̃ono lib̾ti filius he¬
res institutus si bona repuoua¬

Expanded text:
exheredati facti, alio ex parte herede instituto, si per seruum ex alia parte parenti successerint, obiciuntur patrono.Liberti filius heres institutus si bona repudia
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatis causa impõita petiti
uł ꝑtis bonorum possõm. ita ⁊
cum intestato occesẜit carum
rerũ clectio ei manet. HErm̃
tatur postea restituatur amissi
pronatus et pentente contͣ. tab
bonor possois ius recipitur qd
uis ẜuatur et si metallum pac̾¬
nus us lib̾tus oampnatus sic¬
restituatur. ¶ Excluoitur a
ccͣ.ta. bonorum possone pronꝰ
et si ex uncia hr̃s instituatur et
ro qd ocest ao supplenoam de¬
bitam peticione ꝑ ẜuum iudi¬
tio lib̾ti sine iuoitione et dila¬

Expanded text:
libertatis causa imposita petere uel partis bonorum possessionem, ita et cum intestato decesserit, earum rerum electio ei manet. 21 Hertetur et post restituatur, amissum patronatus et petendae contra tabulas bonorum possessionis ius recipitur: quod ius seruatur et si in metallum patronus uel libertus damnatus restituatur.Excluditur contra tabulas bonorum possessione patronus et si ex uncia heres instituatur et id, quod deest ad supplendam debitam portionem, per seruum iudicio liberti sine co
Abbreviated transcription (Latin):
Ractadatur an tale aliquro.
et ĩ paganorum test̾o ĩduge¬
dur eet. et ꝑlacet non sinc
distinctibne ħ fi. ¶ S si qui¬
demi uiuo testatore. et sciente
decessissent nichii nouistatusit¬
enoum c̃. sĩ autem ignorante
aut post mortem eiꝰ õimodo
subueniendum. L ip̃.

Expanded text:
ractabatur, an tale aliquid et in paganorum testamentis indulgendum esset: et placet non sine distinctione hoc fieri, sed, si quidem vivo testatore et sciente decessissent, nihil novi statuendum, si autem ignorante aut post mortem eius, omnimodo subveniendum. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
ditatis admittunt fructum
au̾t ad ditam̃tum non pcipi¬
ant. ¶Hrs cius qui bonorum
supfluum post mortem suã
restituc fu̾at rogatus pignori
res hrditarias datas siuc ĩ fra¬
urdem ro fcm̃ sit ub̾are nõ co¬
toris cum nollet adire ut sus¬
pectam coactus sit iussu pre¬
toris aout et restituit. Cum
emptorem pignoris non in¬
ueniret desid̾abat remitti si

Expanded text:
ditatis admittant, fructuum autem additamentum non recipiant. Heres eius, qui bonorum superfluum post mortem suam restituere fuerat rogatus, pignori res hereditarias datas, si non in fraudem id factum sit, liberare non cotoris: cum nollet adire ut suspectam, coactus iussu praetoris adit et restituit: cum emptorem pignoris non inueniret, desideraba
Abbreviated transcription (Latin):
Iaut cͥtum sit hrditatem
nec dum aditam fuisse nec
offerat cognitionẽ et dicat
die agamus dicendũ est ces¬
sare satisdationem cum pos¬
sit añ de frocicõmisso quam

Expanded text:
autem certum sit hereditatem necdum aditam fuisse, nec offerat cognitionem et dicat: die agamus", dicendum est cessare satisdationem, cum possit ante de fideicommisso quam
Abbreviated transcription (Latin):
Broitatem creditores tuos tali
cõmodo frairoare et ego nichi
turpiter faciam recipiendo cã
hroitatem qm̃ remota hac po¬
stusone mea creditores cõpel¬
l̾e ut adire non potunt s et si
filius suus hr̃s pr̃i rogatus sit
a pr̃c hrditatem michi restitũe
cum suorum fraircencorum
c̃ditorum consilium misset
tanquã suspectam ex decreto p̾¬
toris restitu̾it michi ius frau¬
datario int̾licto locus erit. qr
bonis pris cius uenditis me¬
hil ꝓprium creoitores cius ex
beant si postulent ut dimissis
bomi cius pris uenro̾e sibi per¬
mittintur. ¶Si conacionis
causa suspectam ẜroitatem

Expanded text:
itatem creditores tuos tali commodo fraudare, et ego nihil turpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditore‹s› compellere te ut adires non potuerint. Sed et filius su‹u›s heres patri rogatus sit a patre hereditatem mihi restituere, cum suorum creditorum fraudandorum consilium inisset, tamquam suspectam ex decreto praetoris restituerit mihi, uix fraudatorio interdicto locus erit, quia bonis patris eius uenditis nihil proprium creditores eius ex beant, si postulent, ut dimissis patris eius bona uendere sibi permitt‹a›tur. Si donationis causa suspectam hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
cipe possunt. cognoscit p̾tor et
opam oat ne ca res frairoi sit.Si
q̾rimus utrum mortis causa fc̃a
sit.an non sit.om̃n.n.moco reuo¬
cantur. siu̾o non sit dolo.m.fẽa
mortis causa fc̃am alienatio neo
Si .n. ꝓponas mortis c̃ã fc̃am alic¬
nacionẽ. non requirimus. utrũ.i
colo. m. fc̃a sit. an non sit. suffic̾
n.cocc mortis causa fãm. nec ĩme¬
rito mortis .n. causa conaciones
cõpantur legatis. non requirimꝰ¬
colo .m. fcmi sit. an non sit ita nec
mortis causa filio tonatum nõ
do non uroctur frauroasse pronũ

Expanded text:
cipere possunt: cognoscit praetor et operam dat, ne ea res ei fraudi sit. Si quaerimus, utrum mortis causa facta sit an non sit: omni enim modo reuocatur. si uero non sit dolo malo famortis causa factam alienationem. si enim proponas mortis causa factam alienationem, non requirimus, utrum dolo malo facta sit an non sit: sufficit enim docere mortis causa factam, nec immerito: mortis causa enim donationes comparantur legatis em sit an non sit, ita nec mortis causa filio donatum est, non do non uidetur fraudasse patronu
Abbreviated transcription (Latin):
Eosi muor ps signatorum fu̾it
iuenta poterit ip̃is inceruenien¬
tibus resignari test̾m ⁊ recitari.
bus abierit mitti debnt tabiue
testĩ ubi ẽesit ut agnoscit. nĩ
reuocari cum agnoscendi cau¬
sa honosum ẽ. quippe sepe esta
magna ciptione arebus nr̃is
reuocamur et sit iiqum damp.¬
nosum cuiq ẽẽ officium suuim
nec. ad rem ꝑtinet unus absit
an om̃s et si forte oĩbus absen¬
tibus causa aliqua appire tabu¬
us urgeat debr pro consul cura¬
re ut ĩteruementib optine op¬
pinionis uiris appuntur ⁊ pꝰ
descͥptum et regnoitum fc̃m
ab hrisocm quib interuenien¬
tibus apte sunt obsignentu
icienda sigilia sua. U Ip̃.
accñ siseorslim cas signatas te¬
stator reliquent p̾tor eas appri
nisi causa cogniti ñ paciatur.
nõie ĩpossõne sit.appiande sũt
secuide tabule ut sciatur curde¬
Imandata sit curatio. U lp̃.
ptum sit test̾m alterutro: pue ła¬
cto apte tabule sunt. ¶Si sui
natura tabule patefc̃e sunt ap¬
tur non eĩ queremus a quo ap¬

Expanded text:
si maior pars signatorum fuerit inventa, poterit ipsis intervenientibus resignari testamentum et recibus aberit, mitti debent tabulae testamenti ubi ipse sit, uti agnoscat: nam reuocari eum adgnoscendi causa onerosum est. quippe saepe cum magna captione a rebus nostris reuocamur et sit iniquum damnosum cuique esse officium suum. nec ad rem pertinet, unus absit an omnes. et si forte omnibus absentibus causa aliqua aperire tabulas urgueat, debet proconsul curare, ut interuenientibus optimae opinionis uiris aperiantur et post descriptum et recognitum factum ab isdem, quibus interuenientibus apertae sunt, obsignenturicienda sigilla sua. 8 Ulpiaattamen, si seorsum eas signatas testator reliquerit, praetor eas aperiri nisi causa cognita non patietur. nomine in possessione sit, aperiendae sunt secundae tabulae, ut sciatur, cui demandata sit curatio. 10 Ulpiptum sit testamentum, alterutro patefacto apertae tabulae sunt. Si sui natura tabulae patefactae sunt, aptur: non enim quaeremus, a quo ap
Abbreviated transcription (Latin):
meus pp̃ me filie mec nõĩe
quipp officium aui circa ne po¬
tem ex officio pr̃is erga filiũ
re deb. quio si fuius exhroa
tus est existimo nonoumab¬
suroc ͤ i exhroato filio roem p¬
se deferroi. auec. infauorabli
sĩua est. ut homo saltem hãt
ex paternis qui pp̃ illum est

Expanded text:
meus propter me filiae meae nomine quippe officium aui circa neptem ex officio patris erga filium re debet. quid si filius atus est? existimo non absurde etiam in exheredato filio idem posse defendi, nec infauorabilis sententia est, ut hoc saltem habeat ex paternis, quod propter ‹illum dat
Abbreviated transcription (Latin):
s cui pocius restitu̾at płimur
enim ĩterest utrum ĩ potestate
eiꝰ q̃m testator obligare cogitat
ficiat si uelit dare an post necce¬
sitatem dandi solius distribuẽ
diub̾um arbitriũ cõcedit. ¶ Q̃¬
disparib ptib scripti utrum utr̃
ptem suam ĩuiriles ꝑtes restico¬
ere singulis debeat an ꝓ portõi¬
b hrditarus ex quib hroes scri¬
pti sunt et placuit si testator iti
restitui iussiss ptem si aliquam
pecuniam dediss si qurocm eq̃
ptes iussi fu̾int dare. conueni¬
ens urõi ẽe cciam ex fid̾ia. cq̃s¬

Expanded text:
cui potius restituat: plurimum enim interest, utrum in potestate eius, quem testator obligari cogitat, faciat, si uelit dare, an post necessitatem dandi solius distribuendi liberum arbitrium concedat. Quaedisparibus partibus scripti sint, uuiriles partes restituere singulis debeat an pro portionibus hereditariis, ex quibus heredes scripti sint. et placuit, si testator ita restitui iussisset partem, si aliquam pecuniam dedissent, si quidem aequas partes iussi fuerint dare, conueniens uideri esse etiam ex fideicommis
Abbreviated transcription (Latin):
publius meinus uillam ue¬
tustate corruptam cogenois
et conẜuandis fructibus ñ¬
cessariam edificauit. quero.
an sumptus ptemꝰ portiõie

Expanded text:
Publius Maeuius uillam uetustate corruptam cogendis et conseruandis fructibus necessariam aedificauit: quaero, an sumptus partem pro portione
Abbreviated transcription (Latin):
tes quio In bonis emancio¬
ati. sufficiens collonẽ oiui¬
nenda. S et si forte in bomis
prnis emancipatus remictat
quantum ex colsone suus
hre debet. dicenoum est emã¬
cipatum sacis contulisse uroiꝰ
Idem ⁊ si nõm p̃rni cebitoris

Expanded text:
sit in bonis emancipati, sufficiens collatio est diuinenda. Sed et si tantum forte in bonis paternis emancipatus remittat, quantum ex collatione suus habere debet, dicendum est emancipatum satis contulisse uideri: idem et si nomen paterni debitor
Abbreviated transcription (Latin):
mutium pͥscritendo. ¶Con¬
stit cum qui ad augm̃tum da¬
cur ut puta ro bona m̃rna que
postea accesẜunt uł ao aliquid
aliud augr̃atum amistrire pri

Expanded text:
mutuam proscribendo.Constat eum, qui ad augmentum datur, ut puta ad bona materna quae postea accesserunt uel ad quid aliud augmentum, administrare
Abbreviated transcription (Latin):
coniuncta scriptura ei cau̾at sabi¬
ne et cyprogenie dari uolo cum
ad statutam etatem ꝑuer̾nt sin¬
noĩe ĩ annos singulos quo adui

Expanded text:
oniuncta scriptura ita cauerat: 'Sabinae et Cyprogeniae dari uolo, cum ad statutam aetatem peruenerint, sinnomine in annos singulos quoad ui
Abbreviated transcription (Latin):
et facit quioem totum uolũ¬
tis oefuncti. sam quro sen¬
ħ intelugenoum erit rerur
rtalicirum significatione caᷤ
contimi. quas ꝓpetuo ibi quis
ut poctuo ħret. ¶Ecterum¬

Expanded text:
et facit quidem totum uoluntas defuncti: nam quid senhoc intellegendum erit rerum Italicarum significatione eas contineri, quas perpetuo quis ut p
Abbreviated transcription (Latin):
res que scripte sunt. enunt
tũ ħr des ex equis ꝑtibus qr
que res ficit. ut si forte ĩ alus
ficultitibus plus sit ĩ ytali¬
cis forte quam ĩprounciau¬
br ĩ alis minus et cris auien
inutionem canocin fĩ quar¬

Expanded text:
res quae adscriptae sint, erunt tamen heredes ex aequis partibus, quia quae res facit, ut, si forte in aliis facultatibus plus sit in Italicis forte quam in provincialibus, in aliis minus et aeris alieni imminutionem eandem fieri qua
Abbreviated transcription (Latin):
micis defuncti. aut ex credito¬
rib ¶ Sr utiq is qui ydone¬
us uroebitur. aut de ysonis
corum questio moueatur uir
bonis cligitur. quod si nondũ
sit curator constitutus qr płm

Expanded text:
micis defuncti aut ex credi‹t›oribus, sed utique is, qui idoneus uidebitur: aut si de personis eorum quaestio moueatur, uir bonus eligitur. Quod si nondum sit curator constitutus
Abbreviated transcription (Latin):
fundi rõne qui dicitur illo tp̃r
fuisse p̾ciosior circa uentrem ã¬
cille nulla temporis ad missa di¬
stinctione nec ĩ m̾ito qr ꝑtus
nondum editus homini recte
fuisse dicitur. ¶Dem.

Expanded text:
fundi nomine, qui uidetur illo in tempore fuisse pretiosior.Circa uentrem ancillae nulla temporis admissa distinctio est nec immerito, quia partus nondum editus homo non recte fuisse dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
stichum et pamphilũ ẜuos ha¬
bebat testõ cos manumisit ⁊
uincuiq peculiũ suũ legauit
eius decede̾.⁊ ait̾ius accederẽ
legato. ¶Item queritur si ser¬
uõ lib̾tas data sit. si x. dedisset
ħ̾roi peculiumq ei legatum
ant de pecuuo decede̾. et c̃ ue

Expanded text:
Stichum et Pamphilum seruos habebat, testamento eos manumisit et unicuique peculium suum legauit.eius decedere et alterius accedere legato. Item quaeritur, si seruo libertas data sit, si decem dedisset heredi, peculiumque ei legatum ant
Abbreviated transcription (Latin):
alterum ei ẜrdem instituit.
sfiuio impubi insingulas caᷤ
alium atq alium ħrocm sb¬
stitue possumus uelutiuta¬
cerat. et om̃ib ẜroibus p̾ter
unum substitu̾at. inus ex i¬
lis cui uõ quis qmͣ substitutu
et ex cet̾is alter uuo pref. de

Expanded text:
alterum heredem ei substituit. Filio impuberi in singulas causas alium et alium heredem substituere possumus, veluti ut acerat et omnibus heredibus praeter unum substituerat: unus ille, cui non erat quisquam substitutus, et ex ceteris alte
Abbreviated transcription (Latin):
ri testantis uoluntas. sic ocirde
hoc accipiendũ est quemadmod̾
si sub condcõne liborũ emancip¬
andorũ ci fuiss legatũ uł ita re¬
lictum ut cos emanciparet cui

Expanded text:
ri testantium uoluntas: sic deinde hoc accipiendum, quemadmodum si sub condicione liberorum emancipandorum ei fuisset legatum uel ita relictum, ut eos emanciparet. cui
Abbreviated transcription (Latin):
co. et si ĩ aliena potestate sit. Ad
Broitatem admittitur. qui se n¬
nolle adire hrditatẽ mris oixi
an põt. mutata uolũtate adire
añquã consanguincus łagna¬
nemo filior uolz hroitatem sus¬
cipx. qr extensiua sunt. cũ u̾ba

Expanded text:
testate sit, ad hereditatem admittitur.Filius, qui se nolle adire hereditatem matris dixit, an potest mutata uoluntate adire, antequam consanguineus uel adgnanemo fi‹li›orum uolet hereditatem suscipere', quia extensiua sunt. et cum uerba
Abbreviated transcription (Latin):
ti c̃ẽnt. sr et nepos ex adoptiuo
filio natꝰ ex u̾̃bis senat: cõ. mr̃i
obstibit. ¶Si ex fiuo nepotem
exclusit auũ manumusorẽ qͥ
prim̃ ponitur. edcõ p̾toris ĩdu¬
cctur pat̾ oefuncti quo amisso
ocsinit senat cõ. locus ẽc et ru¬
rsus auus uocibr̃ itiq rectiꝰ est
auo r̃ suũ conẜuare. qui et ccͣ sẽ¬

Expanded text:
ti essent.Sed et nepos ex adoptiuo filio natus ex uerbis senatus consulti matri obstabit.Si ex filio nepotem excluserit auum manumissorem, qui patri anteponitur, edicto praetoris inducetur pater defuncti, quo admisso desinit senatus consulto locus esse et rursus auus uocabitur. itaque rectius est auo ius suum conseruare, qui et c
Abbreviated transcription (Latin):
s qui aliqua rõne ẜuus fcũs ẽ
manumissꝰ nulla ratio recipit
cognationem. Iem.
nepotes admitti qui nuigo q̃¬
siti ꝓponuntur. Dap̃.
gitt̃i hrois et si non extit̾it hr̃s
possõ defertur ut proximo ãt
cognato quamuis extit̾it hr̃s
non oefertur. ¶Fratris filius ꝓ
ꝑte hr̃s institutus cum pacruũ
surdum ẽe conterroẽt acq roco
test̾m fac̾e̾ non potuisse possõm
ut proximus cognatus accepe¬
rit ex die mortis temporis ħri
bitur tam comunctum sang̾
sororem septiciam oiu̾so pr̃e na¬
tam et p̾gnantem mr̃cm exalio
marito quero si m̃r hrditatem
repiroiau̾it dũ adhuc p̾gnans
est.posteaqz enixa fu̾it scempro¬
nium. an ⁊sempnia bonor. ti¬

Expanded text:
 qui aliqua ratione seruus factus est, manumissione nulla ratione recipit cognationem. 8 Idenepotes admitti, quod uulgo quaesiti proponuntur. 9 gitimi heredis, etsi non extiterit heres, possessio defertur: ut proximo autem cognato, quamuis extiterit heres, non defertur.Frat‹r›is filius pro parte heres institutus, cum patruum surdum esse contenderet atque ideo testamentum facere non potuisse, possessionem ut proximus cognatus accep‹i›t. ex die mortis temporis haberi batur tam coniunctum sanguisororem Septiciam diuerso patre natam et praegnatem matrem ex alio marito: quaero, si mater hereditatem repudiauerit, dum adhuc praegnas est, posteaque enixa fuerit Semproniam, an e
Abbreviated transcription (Latin):
eĩ facultas nõcie electois proprie
liblitatis oñficiũ est quideĩ est
quod de suouidet᷑ reliquisse qui
ꝗd̾ reliquid oĩno redd̾e debuit.¬
Itaq si cũ forte tres er famiua es¬
sent eius qui fid̃is. reliquid cod
ur dispan gͣdu satis erit uni reli¬
taticeti condõne defiaunt. ¶S
si uno erfamilia hrde instituto
ille fundus erneo relictus est ꝑ
nemo de familia h̾rdis has ertitis¬
set. uerum is qui ħrs rescriptus
est roc dou erre ptõis cet̾is fid̾iꝰ.¬

Expanded text:
enim facultas necessariae electionis propriae liberalitatis beneficium est: quid est enim, quod de suo uideatur reliquisse, qui quod relinquit omnimodo reddere debuit?Itaque si, cum forte tres ex familia essent eius, qui fideicommissum reliquit, eodem uel dispari gradu, satis erit uni relitati, ceteri condicione deficiunt.Sed si uno ex familia herede instituto ille fundus extraneo relictus est, pnemo de familia heredi heres exstitisset. uerum is, qui heres scriptus est, ratione doli exceptionis ceteris fidei
Abbreviated transcription (Latin):
dicilł. a pertis aboĩb ħ̾rdibꝰ eius
iegare s loqui sepius. ¶Fundo
logato siusus fr̾. auenus sit nͥlomi¬
nus petanons ẽ abbrde usus fr
eĩ ⁊si iniure nõ in ꝑte ꝯsistit eno¬
lumentũ tm̃ reiꝯtinet eĩ nee reuc¬

Expanded text:
dicillis apertis ab omnibus heredibus eiusddicillis apertis ab omnibus heredibus eiusdlegare, sed loqui saepius. Fundo legato si usus fructus alienus sit, nihilo minus petendus est ab herede: usus fructus enim etsi in iure, non in parte consistit, emolumentum tamen rei continet: enimve
Abbreviated transcription (Latin):
Optingereheq postea parte auie¬
nata ruocare. ictõm semel ertĩ¬
tam.¶ Sr si pars fundi simpliatr
non que menu fuit legetur ioisi¬
cõ pridr no pmũt alt̾am̃ accom
atq etiam kanceandemptem
aliquo mõ suam factam pot̾it ali¬
fundo dimpiniinis intaicctũ or
uisione corpͣoris optinents̃
idem sendetur cũdnobtestis ge¬
neraut homo legatur nã qui soi¬
uente. alt̾olegatani fcũs est q̃u¬
is postea sit auenatus ab alt̾oł
de idem solui nõ potit eadcm ratõ
stipusois est hominis eĩ legatur
oratois compenoio singulos ho¬
mines continet ut ab initõ noꝯ
sistit in hus que legataru fuerũt
ita frustra soluit cius dĩni post¬
ca legatarius estadeptus tam̃
desunt eẽ. ¶ In fundo legato si
ħrs sepcuent estimatõ referenda
ẽit ad totu p̾ciũ fudi quo potuit
añ sepituram estimari qre si fu̾it
solutus. actõm adhuc ertesto ꝓpt̾¬
iocũ. alienatũ durare rois e. ¶Eũ
qui ab imo erbrdib qui solus
tõm reilegate abstulit post ea co¬

Expanded text:
optingere, neque postea parte alienata reuocari actionem semel extinctam.Sed si pars fundi simpliciter, non quae Maeuii fuit, legetur, solutio prior non peremit alteram actionem, atque etiam hanc eandem partem aliquo modo suam factam poterit altfundo dominium iuris intellectu, non diuisione corporis optinent.Non idem respondetur, cum duobus testamentis generatim homo legatur: nam qui soluente altero legatarii factus est quamuis postea sit alienatus, ab altero herede idem solui non poterit: eademque ratio stipulationis est. hominis enim legatum orationis compendio singulos homines continet utque ab initio non consistit in his qui legatarii fuerunt, ita frustra soluitur cuius dominium postea legatarius adeptus est, desinit.In fundo legato si heres sepelierit, aestimatio referenda erit ad totum pretium fundi, quo potuit ante sepulturam aestimari: quare si fuerit solutus, actionem adhuc ex testamentis est. Eum, qui ab uno ex heredibus, qui solus tionem legatae rei abstulit, postea co
Abbreviated transcription (Latin):
legatum secũtur agetur. u̾bi g̃¬
tia si fundus pignoridatus uł
res mea legeturmͥ legatũ ꝓꝑter
istas causas nõualebit. ¶ Am¬
uniapib ħ̾rdib scriptis detcto
usufi̾. acgari proprietas pot qr
non utendo possunt usumfruc
qr postea qͣm electus est exalioi
tit ꝙ datur q̃i creditori relictu.
anꝙ̃ diupõt mutari uoluntas
electõ fuisse udetur creditorsiue
mutetur ex uentro test̾o ꝯpetit
petito. ¶ Si de faicidia querati

Expanded text:
legatum sequuntur, agetur, uerbi gratia si fundus pignori datus uel autem res mea legetur mihi, legatum propter istas causas non ualebit.A municipibus heredibus scriptis detracto usu fructu legari proprietas potest, quia non utendo possunt usum fructquod posteaquam electus est, ex aliotit quod datur, quasi creditori relictum, an, quamdiu potest mutari uoluntas,electio, fuisse uidetur creditor, siue mutetur, ex neutro testamento petitio competit.Si ‹de› Falcid
Abbreviated transcription (Latin):
Quadrige legatum equopostea
mortuo perire quidam credũt¬
ita si equs ille decesfit qui demos¬
trabat quadriga s si medio tp̃r
diminuta suppleatur adiegata¬
rium ꝑtinebit ticiostichus iega¬
tus post mortẽ ticu lib̾tatem acce¬
pit ⁊ legatum aditabrditate ⁊ l¬
bertas post mortẽ ticu cõpetit. Id̾¬

Expanded text:
Quadrigae legatum equo postea mortuo perire quidam ita credunt, si equus ille decessit qui demonstrabat quadrigam: sed si medio tempore deminuta suppleatur, ad legatarium pertinebit.Titio Stichus legatus post mortem Titii libertatem accepit: et legatum adita hereditate et libertas post mortem Titii competit. id
Abbreviated transcription (Latin):
ente condõne pars eadẽ erutroqi
egisse hroc ut eadem portõbis eid
debeatur s iu̾sile est de alt̾a ꝑte eỹ
cogitasse sane constitutõ pͥncipũ
qu̾a placuit eidem sepelegatum
corpus nõ honare b̾rdem adunu
test̾m ꝑtinet dẽbitor aũt nõ semꝑ
quod d iuire legat s ita si plus sit
pars fundi que meuiẽ ticio leg¬
ta est non melegant᷑ ꝓbatum est
ab unob̾rde soluta parte fundi qͥ

Expanded text:
ente condicione pars eadem ex utroqueegisse heredem, ut eadem portio bis eidem debeatur, sed uerisimile est de altera parte eum cogitasse. sane constitutio principis, qua placuit eidem saepe legatum corpus non onerare heredem, ad unum testamentum pertinet. debitor autem non semper quod debet iure legat, sed ita, si plus sit pars fundi, quae Maeuii est, ‹T›itio legata est: non ineleganter probatum est ab uno herede solu
Abbreviated transcription (Latin):
Sluptiune aũt ĩpense sunt
quas maritus ad uoluptatẽ
fecit et que spes erornantq̃z
utiles non quidem minuu̾t

Expanded text:
luptariae autem inpensae sunt, quas maritus ad uoluptatem fecit et quae species exornant. quarum utiles non quidem minuunt
Abbreviated transcription (Latin):
autem reu̾so filio diceroũ ẽ
ex hroatiom añ fcãm nocere¬
¶Si filum ĩ adoptiua famib¬
a constitutum p̃r naturalis

Expanded text:
autem reuerso filio dicendum est exheredationem ante factam nocere.Si filium in adoptiua familia constitutum pater naturalis
Abbreviated transcription (Latin):
ut pote re ip̃a mora subsccuta. s̃
et cum quis ita legass ħrs meus
tio ticio dato si non deõis semꝑ

Expanded text:
utpote re ipsa mora subsecuta. Sed et cum quis ita legasset: 'heres meus Titio dato: si non dederit, Sem
Abbreviated transcription (Latin):
ait.¶S si res alibisit ꝙ ubi petit
primu quide ꝯstat ibi cẽ p̾stan¬
dam ibi relicta ẽ ninalibi testat¬
or uoluit namsi alibi uoluiti
bi p̾standa ẽ ubi testator uoluit
ul ubi uisilie est eũ uoluisse et
itaiuł scribit tam in ꝓpͥis ꝙ̃ in
aliems legatis s si alibi relicta
est.alibi. auit abhrde tñsiata est
dolo malo eius nisi ubi p̃stet᷑ uͥ
petit᷑ hrs ꝯdampãbit᷑ dol sui no¬
minc. eet̾m si sine dolo malo ibi
p̾scet quo tͣnstulisset /s si io peti¬
t᷑ qd pond̾e nuo mesura ꝯtinetꝰ
siquid̾ certũ corpus legatũ ẽ ue¬
luti frum̃tum ⁊ enło horreo uel
umũ erapotheca illa ibi p̾stabit
ubi relictum est nisi alia m̃s fu¬
ent testatoris. Si u̾onõ fu̾it c̾ta
spẽs ibi erit p̾standum ubi peti¬
tur. ¶Itaq si stichus sit legatus

Expanded text:
are. sed si res alibi sit quam ubi petitur, primum quidem constat ibi esse praestandam, ubi relicta est, nisi alibi testator uoluit: nam si alibi uoluit, ibi praestanda est, ubi testator uoluit uel ubi uerisimile est eum uoluisse: et ita Iulianus scripsit tam in propriis quam in alienis legatis. sed si alibi relicta est, alibi autem ab herede translata est dolo malo eius: nisi ibi praestetur ubi petitur, heres condemnabitur doli sui nomine: ceterum si sine dolo, ibi si id petatur quod pondere numero mensura continetur, si quidem certum corpus legatum est, ueluti frumentum ex illo horreo uel uinum ex apotheca illa, ibi praestabitur ubi relictum est, nisi alia mens fuit testantis: sin uero non fuit certa species, ibi erit praestandum ubi petitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut si fu̾it app̾hñsus aut ipe
aut estimatõ prestet᷑. qd ⁊ infu¬
o abhostib cipto ꝯstat ¶S nsti¬
chus aut pamphilus legeturet
alt̾ erhus uł infuga sit ułapud
hostes dicendum erit p̾sẽtem
pr̃ari aut absentis estimatonẽ.

Expanded text:
t adprehensus, aut ipse aut aestimatio praestetur: quod et in seruo ab hostibus capto constat. Sed si Stichus aut Pamphilus legetur et alter ex his uel in fuga sit uel apud hostes, dicendum erit praesentem praestari aut absentis aestimationem:
Abbreviated transcription (Latin):
dño hre cũliceat sicuti obio ꝙ
obligatus est fũdus accede̾ pos
tõ dicta sut cid tnsferrelicebit
ad eum qui ul stichum uł honi¬
mem dare ꝓmisit.Np

Expanded text:
no liceat, sicuti ob id, quod obligatus est fundus, accidere possto dicta sunt, eadem transferre licebit ad eum, qui uel Stichum uel hominem dari promiserit.
Abbreviated transcription (Latin):
ram pr̃abit ip̃m uosi dedit en¬
stante ꝯditõne nullum sñtiet
dãpnũ.iam eĩ estimatõ post¬
ea nõ petit᷑ ab eohõis lib̾i. ¶Si
duos fundos hns testator alt̾iꝰ
mnͥ usum frũctu alt̾am ticiole¬
get aditũ mͥlegatarius nõ de¬
bebit s hrs coget᷑ redime adi¬
tũ et pr̃are. P Omp̃¬

Expanded text:
derit, exsistente condicione nullum sentiet damnum: iam enim aestimatio postea non petitur ab eo hominis liberi. Si duos fundos habens testator alterius mihi usum fructum, alterum Titio leget, aditum mihi legatarius non debebit: sed heres cogitur redimere aditum et praestare. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
 impnbi ub̃tas et hr̃oitas p
froĩcõmissum data sit et ĩsti¬
cutus adire nolu̾it scenatus
censuit eum si ĩpub̾is noĩe
deside̾tur adire cogendum uc
cñ pupillo pupilie ue tucor
ab eo cui ius dandi erit detur
qui tutelam recipiat quo ad
restituatur ẜrditas et rem sal¬

Expanded text:
 impuberi libertas et hereditas per fideicommissum data sit et institutus adire nolit, senatus censuit eum, si impuberis nomine desideretur, adire cogendum, ut tamen pupillo pupillae tutor ab eo, cui ius dandi erit, detur, qui tutelam retineat, quoad restituatur hereditas et rem sal
Abbreviated transcription (Latin):
lea duodecimum anniun in¬
pleuit tutor desiit c̃e qmtã
cum minorib innis desidan¬
tibus curatores dari soient si
curator pronus petatur fides
iquisitionis ꝑro uinculo ceor

Expanded text:
la duodecimum annum impleuerit, tutor desinit esse: quoniam tamen minoribus annorum desiderantibus curatores dari solent, si curator patronus petatur, fides inquisitionis pro uinculo ce
Abbreviated transcription (Latin):
pro ex̃nco ħri uolu̾it cum
qui. qd̾ in ip̃o fuit eciam liber¬
tate priuant pubem et ius
ex frdicõmissi manumittit ñ
est ci ablatum tutela u̾osine
iunculo cautionis non com¬
mittitur. Quid ergo si non
caucatur non dubieͦ tutela ñ
erit apud pronum. s si puel

Expanded text:
pro extraneo haberi uoluit eum, qui, quod in ipso fuit, etiam libertate priuauit impuberem: et ius sa fideicommissi manumittit, non est ei ablatum, tutela uero sine uinculo cautionis non committitur. quid ergo si non caueat? non dubie tutela non erit apud patronum.Sed si puel
Abbreviated transcription (Latin):
it et ita scripsit quisquis mͥ
hes erit froi cius cõmittouti
ornamenta mca om̃a aurũ¬
et argentum uestuñta quibꝰ
uasa sum ne ueneant et filic
mee reẜuentur. quesitũ est

Expanded text:
it et ita scripsit: 'quisquis mihi heres erit, fidei eius committo, uti ornamenta mea omnia aurum argentum uestimenta, quibus ego usa sum, ne ueneant et filiae meae reseruentur': quaesitum est
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuit cmancipatus auc cr̃¬
neus ħ̾rs insticutus sit quam
uentre mulier sint et inc̾to co
filius infamula retentus uita
decessit hrs fuisse intelligitur.
¶Emancipatus aut cx̃ncus no
quam si u̾s c̃ẽ p̾gnantẽ sciant.
¶Ergo si uentre pleno sic mu¬
succurrendum c̾. qr sui frate.
ci nascatur siue no nascitur pa¬
tri br̃s futurus c cademq ro
facit ut emancipato filio quor
subuenire deb qui alt̾utro ca
hrdicatẽ fietut qr ĩuitus ħrs
erstet detur abstinctidi sibi¬

Expanded text:
qui fuit emancipatus aut exter heres institutus sit, quamduentre mulier fuit et incerto eo filius in familia retentus uita decessit, heres fuisse intellegitur: emancipatus aut exter non quam si non esse praegnatem sciant. ergo si uentre pleno sit musuccurrendum est, quia, sive frater ei nascatur sive non nascatur, patri heres futurus est. eademque ratio facit, ut emancipato quoque subveniri debeat, qui alterutro cashereditatem, fiet ut, quia invitus heres existat, detur abstinendi
Abbreviated transcription (Latin):
s qd̃ diximꝰ ip̃o iure dotem
ipensis minui non ad singu¬
la corpora. si xounu̾sititẽ erit
refe̾rroum. ¶ Ad ẽo autem co¬
tis actionem continet dotis
pure pͥlegatio ut si uius cã
uxori .s. quibus licet casibus
soluit cessass iegatum s et si

Expanded text:
d diximus ipso iure dotem impensis minui, non ad singula corpora, sed ad universitatem erit referendum. Adeo autem dotis actionem continet dotis relegatio, ut, si vivus eam uxori scilicet quibus licet casibus solverit, cesset legatum. Sed et si
Abbreviated transcription (Latin):
res quare et silimus sit tutor
accusari pot̾it. qõ si pronus ad¬
huc rocm erit dicendũ oũm̃o
memniuri mꝰ prono pcendũ
¶Consequens ẽ ut uidemꝰ qui
possint suspectos postulare et sci
endum est quasi pubucam c̃ẽ
hanc acc̃om ħ est om̃ib patere
Quimĩmo eciã muueres adi¬
ut puta mat̾. nut̾x quo et aui¬
A possunt põt et soror. nair
diui seũi. et si qua ala mulier
fu̾it cuius p̾tor ꝑ pensim pie¬
tatem intellexit non sexus u̾e¬
cumdiam egredientis. S pic¬
tite pductam nõ contin̾c ĩui¬
riam pupillor aomittat cam
ad accusitionem. ¶Siquis
deplebeis obfcã actrociora in

Expanded text:
res. quare et si legitimus sit tutor, accusari poterit. quid si patronus? adhuc idem erit dicendum, modo ut meminerimus patrono parcendum. Consequens est, ut uideamus, qui pendum est, quasi publicam esse hanc actionem, hoc est omnibus patere. quin immo et mulieres adut puta mater. nutrix quoque et auia possunt. potest et soror, nam diui Seueri: et si qua alia mulier fuerit, cuius praetor perpensam pietatem intellexerit non sexus uerecundiam egredientis, sed pietate productam non continere iniuriam pupillorum, admittet eam ad accusationem. Si quis de plebeis ob facta atrociora in
Abbreviated transcription (Latin):
effice ut ei accepto feratur ꝙ si
mulier suum curatorem xo ur¬
płe id qd̃ supra uires primon
ciꝰ in dotem dare promisit nõ
querat curatorem quid̃ in hoc
qd̾ supfluum est ꝑ exceptĩoẽ
fcã fuerit dotis reliqum mari¬

Expanded text:
efficere, ut ei accepto feratur. quod si mulier suum curatorem adimplere id, quod supra uires patrimonii eius in dotem dare promisit, non queat, curatorem quidem in hoc, quod superfluum est, per exceptionem facta fuerit, dotis reliquum mari
Abbreviated transcription (Latin):
acc̾omooau̾it. nichominus
leb̾it ꝑ ptoris tuitionem ñ
ipo uire. ¶ Ait p̾tor. si ro igno
xunt actor dabo in integru
frestitutionem scienti noni

Expanded text:
accommodaverit, nihilo minus lebit per praetoris tuitionem, non ipso iure. Ait praetor: "si id actor ignoravit, dabo in integrum restitutionem". scienti non
Abbreviated transcription (Latin):
tucorem non nunquam adi
iunguntur ei curacores. Nar
ĩperator nr̃ cum pre suo rescͥp¬
cit cum duos quis lib̾cos fu¬
os tutores dediss unum rex
ytalitir alium rerum affrica

Expanded text:
tutorem, nonnumquam ei adiunguntur curatores: nam imperator noster cum patre rescripsit, cum duos quis libertos suos tutores dedisset, unum rerum Italicarum, alium rerum Africa
Abbreviated transcription (Latin):
umos hr̃des instituit. nr sb¬
stitutos dedit quib non ado¬
Iais ad supius testin se redire
testatus est. cetera que secũ¬
cuit nisi nominatĩ ea con¬
fumasset ad priorem uolun
filio ĩpubere hr̃de ĩstituco ei¬
qr substituiss ĩ aui potestate
manenti tutoresqz dedisset
dem sue miles qualemuel¬
iet substitionem fac̾e̾ potest
uerumpt̃n auenum ius mi

Expanded text:
umos heredes instituit neque substitutos dedit: quibus non editis ad superius testamentum se redire testatus est. cetera, quae secuncuit, nisi nominatim ea confirmasset ad priorem uoluntfilio impubere herede instituto eique substituisset in aui potestate manenti tutoresque dedisset, idem suae miles qualem vellet substitutionem facere potest, verum tamen alienum ius min
Abbreviated transcription (Latin):
cit.e.e. cum anti
celsus laboni saluten suo¬
de quo me consutis ant ual¬
de stulta est consultatio tua
pulus eĩ quam ridiculum
dubitare an aliquis iure

Expanded text:
ntius Celsus Labeoni suo sade quo me consul‹u›eris, aut ualide stulta est consultatio tua: plus enim quam ridiculum est dubitare, an aliquis iure
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem testantis fuiꝰ
alt̾o tanto amplius redit ꝙ̃
uror item neor alt̾o tanto ba¬
bebit amplius quam filia l
enim subtili uiris regulea
ueniebat ruptum testim fi

Expanded text:
uoluntatem testantis filius altero tanto amplius habebit quam uxor, item uxor altero tanto amplius quam filia: licet enim suptili iuris regulae conueniebat ruptum fi
Abbreviated transcription (Latin):
pocius qmͣ cuiq picłosam esse
as nz in cos nz hus dari qui fidci
suc ꝯmissum sicuti rogiti ẽẽnt re¬
restitutum fuiss quo magis in
reliqͥum cõfirmentur suppͥmei
oe functorũ uoluntatesssublata
est. hoc senatus consuico dubitatõ
corum qui adire hrditatem recu¬
sarent seu metu licium seu p̾ter¬
tu metus censuerũt. ¶Quãqmͣ
autem senatus subuentũ uol¬
uit hedib subuenit tam̃ et fidi¬
ꝯmissario. nam in eo qõ ħ̾rocs si
conueniantur exceptio u ci posf
hrdib subuentum c̃. in cou̾o qo̾
si agant h̾rdes repelluntur ꝑ ex¬
ceptionem quo agendi faculcis
froĩcõmissariis cõpetit. pr ocubo

Expanded text:
potius quam cuique periculosum esse eas neque in eos neque his dari, qui fidei suae commissum sic, uti rogati essent, rerestitutum fuisset, quo magis in reliquum confirmentur supremae defunctorum voluntates". Sublata est hoc senatus consulto dubitatio eorum, qui adire hereditatem recusare seu metu litium seu praetextu metus censuerunt. Quamquam autem senatus subventum voluit heredibus, subvenit tamen et fideicommissario: nam in eo, quod heredes, si conueniantur, exceptione uti possunt, heredibus subuentum est: in eo uero, quod, si agant heredes, repelluntur per exceptionem quodque agendi facultas fideicommissariis competit, procu
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem testacoris añ
aoitam hroititem. institui
occesserint contra ip̃os quor
relicta legata non eẽ p̾stanõ
& que a substitutis relicta

Expanded text:
oris ante aditam hereditatem instituti decesserint, contra ipsos quidem relicta legata non esse praestanda, sed quae a substitutis relicta
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ penes se hab. quesitum
est ã stichus reliqua que exad¬
tem̃ chudius nemo eĩ ex ẜuitu¬
tis actu post lib̾titem tenetur ⁊
consultat᷑o xdius debiti relata
fuit. retim ergo reliqua cum pe¬

Expanded text:
menta penes se habet': quaesitum est, an Stichus reliqua, quae ex adteneri. Claudius: nemo enim ex seruitutis actu post libertatem tenetur et consultatio ad ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Otibi homo ꝙ̃ pignori dedus lega¬
tus ab alio fuit. actõm er testora
bebis. adusus hrdem ut pignus
luatur. ¶Si testõ stichus. ibuno
hrde legatus fuit meuo ⁊ erdẽ codi¬
uttis estimatõmcosecutus fuiti
ip̃o uire uendicari ercodicillis non
pot qr testator semel legatum ad
psonameius attĩgunt in suspẽso
est n.amsi legatanus repulit. a se
legatũ nũꝙ̃ eius fuisse uidebitur
statuer ut ur hrdis uł legataru ser¬
uus sigula gessisse estimetur ¶ Si
fundus. ab oĩb hrdib legatus fu¬

Expanded text:
tibi homo, quem pignori dederas, legatus ab alio fuerit, actionem ex testamento habebis aduersus heredem, ut pignus luatur.Si testamento Stichus ab uno herede legatus fuerit Maeuio et eidem codilitis aestimationem consecutus fuerit, ipso iure uindicari ex codicillis non potest, quia testator semel legatum ad ium, quae personam eius attingunt, in suspenso est. nam si legatarius reppulerit a se legatum, numquam eius fuisse uidebitur:statuetur, ut uel heredis uel legatarii seruus singula gessisse existimetur.Si fundus ab omnibus heredibus legatus s
Abbreviated transcription (Latin):
modo tamquam uir bonus ac
oiligens pat̾ fa. rome morire¬
tur. uł in prouincia proficisca¬
tur. ceterum si uagari ptotũ
orbem t̾rarum uelit. non ẽẽ ĩ¬

Expanded text:
s tamquam uir bonus et diligens pater familias Romae moraretur uel in prouinciam proficiscatur: ceterum si uagari per orbem terrarum uelit, non esse in
Abbreviated transcription (Latin):
Umpatronus opas Garꝰ
stipulatus sit. tunc scilz com¬
mittitur stipło cõpoposcit n
libtus p̾stiterit. nec inc̾est ao¬
iccti sint ħ u̾ba cum poposcõ
an non sint aoiccta aluro est¬
tis rebus cum .n. oparum e¬
oitio nichil aluro quam sit¬
officui p̾statio. absurdum est¬
n. credere alio dic ocb̃i offici¬
um quam ꝙ is uellet cui p̾¬
misit pr̃ono opas se daturu
nec adiec̾it lib̾is q eius ita¬

Expanded text:
um patronus operas stipulatus sit, tunc scilicet committitur stipulatio, cum poposcerit nec libertus praestiterit. nec interest, adiecta sint haec uerba 'cum poposcero' an non sint adiecta: aliud eteris rebus. cum enim operarum editio nihil aliud sit quam officii praestatio, absurdum est credere alio die deberi officium, quam quo is uellet, cui prromiserit patrono operas se daturum neque adiecerit 'liberisque eius