comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocat ita ⁊ principalis
chispõ in iocum mris scue
nutõne nocat. ¶S nos
cum. adhuc tubitatõ i¬
aebat int̾agnatos cim¬
emoratos nẽpotes qͣitã¬
ꝑtem subr de functi agn¬

Expanded text:
lis dispositio in locum matris suae nutione vocat. Sed nos, cum adhuc dubitatio manebat inter adgnatos et memoratos nepotes, partem quartam defuncti
Abbreviated transcription (Latin):
prefite constitutõis trno¬
re pessunt coiigi. ¶Itẽ
uẽtustas ex mascrius ꝓ¬
genitos pius dingens
solos nepotes i neptes
qui cruiru sexu descen¬
tiunt. id suoꝵ nocabat su¬
ccõnem ⁊ iur agnator co

Expanded text:
praefatae constitutionis tenore possunt colligi. Item vetustas ex masculis progenitos plus diligens solos nepotes vel neptes, qui ex virili sexu descendunt, ad suorum vocabat susionem, et iuri adgnatorum
Abbreviated transcription (Latin):
anem ꝓiciatur. ut oĩum
ciem̃toꝵ usu muus carere
incipiat. ⁊ ei celũ suꝑstiti
tͥra mortuo auferat᷑. Si qui
aut̾alias cognatoẽ ⁊ affi¬
nitate ꝯũctas ꝑsõas neca¬
u̾it. penã legis cornelie de

Expanded text:
nem proiciatur, ut omni elementorum usu vivus carere incipiat et ei caelum superstiti, terra mortuo auferatur. si quis autem alias cognatione vel adfinitate coniunctas personas necaverit, poenam legis Corneliae de
Abbreviated transcription (Latin):
cendant subscriptoes aut̃
testatoris ⁊ testiũ exsatrar
constitutõnũ obscruatõ
adhilrantꝰ Signatula aut
ci nũs testium ex eclicto p¬
constitutone pp testiamẽ¬
toꝵ sinc̾itatem ut milla fr¬

Expanded text:
scriptiones autem testatoris et testium ex sacrarum constitutionum observatione adhibeantur, signacula autem et numerus testium ex edicto pconstitutione propter testamentorum sinceritatem, ut nulla fr
Abbreviated transcription (Latin):
uicticium c. Item furiosiqͥ
mente carent nec. adrem
ꝑtinet si impuberes post¬
ci pubes fu̾. auit furiosus
postea compos mentis ft̃s
fu̾it decesserit ¶ furiosi a
sipio temp̃e fet̾int testin¬
te co qd̃. Anͣ furorem fec̾int
testamento nalente. sam
neq testam̃ta recte fcim.
aliud nium nẽgociu recti

Expanded text:
udicium est; item furiosi, quia mente carent. nec ad rem pertinet, si impubes postea pubes factus aut furiosus postea compos mentis factus fuerit et decesserit. furiosi autem si per id tempus fecerint testamte eo quod ante furorem fecerint testamento valente: nam neque testamenta recte facta neque aliud ullum negotium rect
Abbreviated transcription (Latin):
ii tr̃ib suꝑstitib. adpen¬
tes cor mr̃e cõmuni ꝑti¬
nebitcx hor intring̾e pos¬
sum ꝙ in castris acqͥsicrit
miles qui impotestate pa¬
tris ẽ. n ip̃m pr̾em adim¬
tre posse. neq prĩs crecti¬
cores iduendere iialit
inquictare. ncq pr̃e mior¬

Expanded text:
tribus superstitibus, ad parentes eorum iure communi pertinebit. ex hoc intellegere possumus, quod in castris adquisierit miles qui in potestate patris est, neque ipsum patrem adimere posse neque patris creditores id vendere vel aliter inquietare neque, patre mor
Abbreviated transcription (Latin):
appeliant᷑ asicca ꝙͣ significat
ferrtun tultrum ¶ Cad legẽ
qui artibo odiosis tamne¬
nenis qͣm sussurris. magi¬
tis hoĩes occiderũt. uł ma¬
la mecdicam̃ta ꝑubute nẽ¬
tliterũt ¶aua deinde ler

Expanded text:
appellantur a sica, quod significat ferreum cultrum. eadem lege qui artibus odiosis, tam venenis quam susurris magicis homines occiderunt vel mala medicamenta publice vendiderunt. Alia deinde lex
Abbreviated transcription (Latin):
primis raindis martii
dare spondes ¶d ant̃ q.
incuem stipulamur. sta¬
tim quidẽ deletur. s peti
nõ põtest. ac nec co ꝗdẽ¬

Expanded text:
primis Calendis Martii dare spondes. Id autem quod in diem stipulamur, statim quidem debetur, sed peti non potest ac ne eo
Abbreviated transcription (Latin):
atq negugencie non te.¬
netin. Itaq securꝰ ẽ qui pa¬
rum diligent rem custo¬
qui neggngentiamico
remcuitoditͣ mtractid¬
it scuͣ facilitati idimpu¬
tare delrt ¶Crecitor qͦ
qui pignus accepit. re
accõne pignoraticia. s
qr pignus utriusq gr̾a
datur ⁊ debitoris quom¬
agis ei peccuĩa crederet᷑
ei crectitoris quo mag̾
ei intuto sit crectitum.
piatuit suffice̾ ꝙ. ad can
dem rem custotiendam
quo fortinto casu rem
trahitur ex int̾rogiuga
tone ⁊ responsionector
quid dari fĩ ue nobisbo
stipulamur. ex quaduc
ulatõ qm exstip̃niatusi
sit ĩncta. que hoc noĩc iñ
utit᷑ qr stipuium. apd̃ ue¬
tes firmũ appellabatur
forte astipite descendens.

Expanded text:
atque neglegentiae, non tenetur: itaque securus est qui parum diligenter custoqui neglegenti amico rem custodiendam tradidit, suae facilitati id imputare debet. Creditor quoque qui pignus accepit re oactione pigneraticia. sed quia pignus utriusque gratia datur, et debitoris, quo magis ei pecunia crederetur, et creditoris, quo magis ei in tuto sit creditum, placuit sufficere, quod ad eam rem custodiendam quo fortuito casu rem ttione et responsione, cum quid dari fierive nobis stipulamur. Ex quo dueulatio, quam ex stipulatu si incerta. Que hoc nomine inde utitur, quia stipulum apud veteres firmum dicebatur, forte a stipite descendens.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ peti potest qr totus is
ches arbitrio soluenus
tribui debet. neq enim
ctum c̃. eo cue inquẽ ꝓ¬
missumc̃ datum non
ee priusꝙͣ is p̾t̾cat. ¶ at
siita stipuleris .x. aũre¬
os annuos quo ad ui¬
uam dare spondes: pũ
re fca obligõ inteuligitꝰ
⁊ ipetuatũr. qr ad t̾em¬
pus deberi nõ potest. S
heres petendo pacti ex¬
ceptõne sub mobincbi¬
tur. ¶Sub concutõne
stipso fit. cum inaliq̃
casum cuiffertur obligõ
ut si aliquid fc̃m fu̾it
ui nõ fu̾it stipuso cõ¬
mitatur. ueluti siticĩ
consul fcus fr̃us fu̾it.i
dare spondes. siquis ĩ
stipuletur. si incapito¬
lium nõ ascentero da¬
re spondes: ꝑinde erit
ac si stipulatus eẽt cũ
morcret᷑ dari sibi. ¶er
conditõniali stipsone
tm̃ spẽs ẽ debitum iri
cam q ip̃am spem tñs¬
priusꝙͣ conctitõ ex istat
mors nobis contigit.

Expanded text:
est peti potest, quia totus ille dies arbitrio solventis tribui debet. neque enim certum est eo die in quem promissum est datum non esse, priusquam is praetereat. At si ita stipuleris ‘ decem aureos annuos quoad vivam dare spondes? ’, et pure facta obligatio intellegitur et perpetuatur, quia ad tempus deberi non potest. sed heres petendo pacti exceptione submovebitur. Sub condicione stipulatio fit, cum in aliquem casum differtur obligatio, ut, si aliquid factum fuerit aut non fuerit, stipulatio committatur, veluti ‘ si Titius consul factus fuerit, dare spondes? ’ si quis ita stipuletur ‘ si in Capitolium non ascendero, dare spondes? ’ perinde erit, ac si stipulatus esset cum morietur dari sibi. ex condicionali stipulatione tantum spes est debitum iri, eamque ipsam spem transpriusquam condicio existat, mors nobis contigerit.
Abbreviated transcription (Latin):
auquia de ponit᷑ reob¬
ligat᷑. iccone de positi qͥa
pit restituenda tenct᷑.
s is erco solo tenetur
si quid doło cõmiserit

Expanded text:
qua deponitur, re obligatur ex actione depositi quia perit restituenda tenetur. Sed is ex eo solo tenetur, si quid dolo commiserit.
Abbreviated transcription (Latin):
tñres ip̃a sot tem̃pe in¬
iectum quo ꝓmissor
utatur ad pectimiam
cartaginc dandam. et
ideo siquis ita rome sti¬
puietur. hodic cartagi¬
ne dare spondes: inuti¬
us crit stipulato cum
inpossibius sit rcmũ¬
sio. ¶Conctitones que
ad p̾teritum.ut ad p̾sc̃s
tempẽ referunt᷑ aut sta¬
tim infirmant obligõ¬
nem aũ omĩno nõ dif¬
fcrunt ueluti si ticĩ cõ¬
uiuit dare spondes: Nã
sicaita nõ sunt: nichil
uaiet stipuso. sin antem
ita sc seant. statim peti¬
nãturam c̾ta sunt non

Expanded text:
en re ipsa habet tempus iniectum, quo promissor utatur ad pecuniam Carthagine dandam. et ideo si quis ita Romae stipuletur ‘ hodie Carthagine dare spondes? ’ inutilis erit stipulatio, cum impossibilis sit repromissio. Condiciones, quae ad praeteritum vel ad praesens tempus referuntur, aut statim infirmant obligationem aut omnino non differunt: veluti ‘ si Titius convivit, dare spondes? ’ nam si ea ita non sunt, nihil valet stipulatio: sin autem ita se habent, statim naturam certa sunt non
Abbreviated transcription (Latin):
sed si q̃dã fi̾. quedã nõ fi una ead̾q
conceptõne stipulet᷑. clausula
erit hiꝰ mod̾ adicienda: si ãd̾us
ea fcm̃ erit: siue quid ita fcm̃

Expanded text:
sed si quaedam fieri, quaedam non fieri una eademque conceptione stipuletur, clausula erit huiusmodi adicienda: ‘ si adversus ea factum erit sive quid ita f
Abbreviated transcription (Latin):
misse heretem scripserit. il¬
bigrã tõtus as insemisse
crit. Neq enĩ id ex ꝑte tes¬
tatus i ex ꝑte intestatus
decedere potest nisi sit mi¬
les cio sola uoiuntas intes¬
tando spectatur. et exotrio
ctitatem liuid̾e s si plure̾¬
hrtes instituant᷑ ita demũ
Sinolit testator cos er eꝗs
ꝑtibo hxredes ẽẽ. satis enim
constat nullis ꝑtibo noĩa¬
tis cquis ex ꝑtib cos here¬
des cc̃. Partibante inqͥ¬
rumdam ꝑsonis exp̃ssis
siquis alius sñ ꝑte noĩat.

Expanded text:
ia heredem scripserit, totus as in semisse erit: neque enim idem ex parte testatus et ex parte intestatus decedere potest, nisi sit miles, cuius sola voluntas in testando spectatur. et e contraeditatem dividere. Si plures instituantur, ita demum si nolit testator eos ex aequis partibus heredes esse: satis enim constat, nullis partibus nominatis aequis ex partibus eos heredes esse. partibus autem in quorundam personis expressis, si quis al
Abbreviated transcription (Latin):
at̾am dimidiams ncc̃ in¬
test primꝰ an mectius an
nouissimꝰ sñ ꝑte script.
sit. ea enĩ ꝑs data intelli¬
gitur que nacat ¶Uidea¬
quisqͣm sñ ꝑte heres insti¬
stutus sit. quid iuris sit.
ueluti si tres ex qͣrtis ꝑti¬
bo heredes sunt scripti e
constat nacantẽ ꝑtemsi

Expanded text:
am dimidiam. nec interest, primus an medius an novissimus sine parte scriptus sit: ea enim pars data intellegitur quae vacat. Videaquisquam sine parte heres institutus sit, quid iuris sit? veluti si tres ex quartis partibus heredes scripti sunt. et constat, vacantem partem si
Abbreviated transcription (Latin):
si ñcqͣ ip̃c ixres erit. neq
alium hercdem fec̾itꝰm
co uo quem prẽm fami¬
uas ẽẽ. ar̃bitratur illud
significat si ħ̾rctitatem
sibi ei ne cuiꝰ iuri postta

Expanded text:
si neque ipse heres erit neque alium heredem effecerit: in eo vero quem patremfamilias esse arbitratur, illud significant: si hereditatem sibi eive cuius iuri postea
Abbreviated transcription (Latin):
potit mar̾ic dns sinõ fu̾it
cam uencticare.⁊ ad exibẽ¬
u̾so siquis inalieno solo
sua mat̾ia domũ eclificau̾¬
it uliꝰ fit domus cur so
iumẽ. s in hoc cãu mat̾ic
ciñs ꝓprictatẽ ei amitti
qr noluntate ci alienata
intelliͣgitur utiq si non
ignorabat se in alieno so
io ectificare ⁊ ideo lic dir¬
uta sit domus dominus¬
uencicare mat̾iam nõn
possit ¶ Certe ulud con¬
stat si in possõne constitu¬
to ecdificatore soli dnĩs pe¬
tat domũ suã cẽ nec solu¬
at pcium mat̾ie ⁊ merce

Expanded text:
 si non fuerit eam vindicare et ad exhibeverso si quis in alieno solo sua materia domum aedificaverit, illius fit domus, cuius et solum est. sed hoc casu materiae dominus proprietatem eius amittit, quia voluntate eius alienata intellegitur, utique si non ignorabat, in alieno solo se aedificare: et ideo, licet diruta sit domus, vindicare materiam non poterit. certe illud constat, si in possessione constituto aedificatore, soli dominus petat domum suam esse, nec solvat pretium materiae et merce
Abbreviated transcription (Latin):
nis contmet contempse¬
rat. inciũpium yeant. qui
talcm miuriam passi sũt
et posteas finitas. nõ. ałi
leitem suscipiant nisi õs
exrpensas utis añceꝑintnt

Expanded text:
nis continet, contempserat, in duplum habeant hi qui talem iniuriam passi sunt, et post eas finitas non aliter litem suscipiant, nisi omnes expensas litis antea
Abbreviated transcription (Latin):
antiquitꝰ cõpetẽ. donee sac̾
cõstitutõnes tã in remqͣm
in ꝑsõalibꝰ accõnib ctos fi¬
nes dederunt. cas qͦr que
ex ꝑsõa ꝓpͥa p̾toris iurisdi¬
ctõne pendent plerũq in¬

Expanded text:
antiquitus competere, donec sacrae constitutiones tam in rem quam personalibus actionibus certos fines dederunt: eas vero quae ex propria praetoris iurisdictione pendent, plerumque in
Abbreviated transcription (Latin):
qr iniquũerit. cõtra pactõ
nẽ dampnari. de fenctitur
ꝑexceptõm pacti ꝯuenti
Eq si debitor deferente cre¬
clitore iurau̾it nich se dare
oport̾et ad huc obligatus
de ꝑmrio queri defenclitꝰ
perceptonem niris uran¬

Expanded text:
 iniquum est, contra pactionem eum damnari, defenditur per exceptionem pacti conventi. Aeque si debitor deferente creditore iuraverit nihil se dare oportere, adhuc obligatus de periurio quaeri, defenditur per exceptionem iurisiuran
Abbreviated transcription (Latin):
stipsanti ticio ꝓmisisti qd̾
nõ tebueras ꝓmitte. palaẽ
iure crnli te obligatũce
accõ qua intendit᷑ dare te
oporte efficarẽ. s iniquin
c̃ te ꝯdempnari. ideoq dat᷑ tͥ
li aum̃ ft̃m cõposita adin¬
pugnandã accõi ͭ i temin¬
ris est si quis credenceitr

Expanded text:
anti Titio promisisti, quod non debueras promittere, palam est, iure civili te obligatum esse, et actio qua intenditur dare te oportere, efficax est: sed iniquum est te condemnari, ideoque datur tibi li aut in factum composita ad impugnandam actionem. Idem iuris est, si quis quasi credendi
Abbreviated transcription (Latin):
p̾temproumage̾ pot̾ant
cuintem̾e rem in uicdiciũ
dechucebant ⁊ consumebãt
qͣ rõne remamitebant.¬
ae constõm subiace cen¬
semo ꝙͣ sicratissim. iegisia¬
tordehiis quittmpe p̾lus
pecicrunt: ꝓtunt. ci ut su¬

Expanded text:
tempus olim agere poterant, cum temere rem in iudicium deducebant et consumebant, qua ratione rem amittebant.anae constitutioni subiacere censemus, quam sacratissimus legislator de his qui tempore plus petierunt
Abbreviated transcription (Latin):
accrescere. hoc qͣi inuictia p¬
constitutocm mederi nectͥm
cumeffr̃u ꝓcedente. cuiꝰ fa¬
nore. iantiquos irgisiato¬
res inuita: ⁊ ꝯtͣ cõmuñes re¬
gulas statuisse manifestũz.
⁊ co qui eam imposuit sue
ub̾antatis stabilitate gau¬
tenit. ⁊ socio indempnios¬

Expanded text:
adcrescere: hoc quasi invidiae pconstitutionem mederi necessacum effectu procedente cuius favore et antiquos legislatores multa et contra communes regulas statuisse manifestissimum est et eo qui eam imposuit suae liberalitatis stabilitate gaudente et socio indemni cons
Abbreviated transcription (Latin):
cias consentieñtibꝰ muli¬
crib ꝓcedat. nc serus mu¬
liebris fragilitas: in ꝓtu
ex pactõne qmuis cio care
nõ sit. auenare pot̾. s horfor¬
sitanideo uidetur fĩ: qr uo
iuntate debitoris inteisr
si peccuia nõ soluatur .s.
ne creitores suũ nis ꝑse¬
qui impedirent᷑. nec debi¬
tores teme suaꝵ rerũdm̃¬
ictus mod̾us impositus
possit ꝓ cedere cuis tenore
utriq ꝑti crectitoꝵ ⁊ debi¬
toꝵ sat̾habundeq ꝓuisir

Expanded text:
ue consentientibus mulieribus procedat, ne sexus muliebris fragilitas in perniex pactione, quamvis eius ea res non sit, alienare potest. sed hoc forsitan ideo videtur fieri, quod voluntate debitoris intellegsi pecunia non solvatur. sed ne creditores ius suum persequi impedirentur neque debitores temere suarum rerum domiertus modus impositus possit procedere, cuius tenore utrique parti creditorum et debitorum satis abundeque pr
Abbreviated transcription (Latin):
um ip̃is ex cẽ ctimictium
fisci ni ciuitatum ¶ꝑtra¬
clitõnem qͦ iure natmali
res nobis ad quirunt̾mͣl
cnitam conueniens ẽ na¬
turuicquitati qm uõtũ¬
tatem dñi uoientis rem
suam in alium tñsferrera
.iadño tractita alienatur
itaq stipcndiari a ͣ tribu

Expanded text:
um ipsius esse, dimidium fisci vel civitatis. Per traditionem quoque iure naturali res nobis adquiruntur: nihil enim tam conveniens est naturali aequitati, quam voluntatem domini, volentis rem suam in alium transferre, ret a domino tradita alienatur. itaque stipendiaria qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ fide fundum em̾̃it: ul ex
conatone alia ue qualz
iusta ca eque bona fide. ac¬
cepit natiiali rõne pla
si postea dñs suꝑuen̾it ⁊
funclũ ucnclicet: de fructi¬
bo ab co consumptis age
nõ põtest ¶ Eiu̾o quidẽ
sciens auienũ functum pꝰ¬
sederit nõ idem concessũ
est. Itaq cum fundo ⁊iͥ fr

Expanded text:
 bona fide fundum emerit vel ex donatione aliave qua iusta causa aeque bona fide acceperit: naturali ratione placsi postea dominus supervenerit et fundum vindicet, de fructibus ab eo consumptis agere non potest. ei vero qui sciens alienum fundum possederit non idem concessum est. itaque cum fun
Abbreviated transcription (Latin):
qi bonus prfamilias uti¬
uus adriamis nat᷑alena¬
cquitatem secutus ei con¬
cessit qui cos inuen̾it. Id̾
atuit. si quis in sacro aũ
religioso loco fortuito cãn
in uen̾it. at siquis nõ da¬

Expanded text:
asi bonus paterfamilias utivus Hadrianus, naturalem aequitatem secutus, ei concessit qui invenerit. idemque statuit, si quis in sacro aut in religioso loco fortuito casu invenerit. at si quis in
Abbreviated transcription (Latin):
Unde si adño tabiuc i magi¬
nem possidente is qui pinr¬
it cam petat nec soluat p̾¬
tium tabiue pot̾it pexcep¬
siis qui puirit possident cõ¬
seq̾ns cit ut utins ãctio co¬
mino tabule ad nsumcum
detur. quociusi nõ soniat
suit ilud enĩ palamẽ qd̃
sũ is qui pixit. surripuit
tibuias sũ aiius competit
dño tabilir furtiactio.

Expanded text:
unde si a domino tabulae, imaginem possidente, is qui pinxit eam petat, nec solvat pretium tabulae, poterit per excepsi is qui pinxit possideat, consequens est ut utilis actio domino tabulae adversus eum detur, quo casu, si non solvat suit. illud enim palam est, quod, sive is qui pinxit subripuit tabulas sive alius, competit domino tabularum furti
Abbreviated transcription (Latin):
si bone ficri possor fuit qui
ctificꝰ ss. Nam scienti a ne¬
num eẽ solum potest cuipa
obitiq. tem̃e edificaũit in
co solo Y inteingit alienũ
cẽ ¶Si ticius auenam piã¬
tum in suo solo posint ip̃i
criti et exiuiso sititius suã
piantim in meun solo po¬
su̾it: incun plantaerit si
i̾ utroq can ractices ege¬
rit añ qͣm. aũt ractices ege¬
rit: cius ꝑmanet curcifũ
at. adeo antem exeotempe
quo radices egit planta ꝓpͥ

Expanded text:
si bonae fidei possessor fuit qui aedificasset: nam scienti, alienum esse solum, potest culpa obici, quod temere aedificaverit in eo solo quod intellegeret alienum esse. 3 Si Titius alienam plantam in suo posuerit, ipsius erit: et ex diverso si Titius suam plantam in Maevii solo posuerit, Maevii planta erit, si modo utroque casu radices egerit, antequam autem radices egerit, eius permanet cuius et fuerat. adeo autem ex eo ex quo radices agit plan
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm cuis infundu radice
egiss. et idro ꝑꝑt confinium
arbor posita. si ci inuitini
functum racuces egerit. cõ
que sata sunt. soio cedere ĩ¬
teiiguntꝰ ¶ Ect̾m sicut is qͥ
in.alicno solo ciificaint si

Expanded text:
quam cuius in fundum radices egisset. et ideo prope confinium arbor posita si etiam in vicini fundum radices egerit, comm quoque, quae sata sunt, solo cedere intelleguntur. ceterum sicut is qui in alieno solo aedificaverit si
Abbreviated transcription (Latin):
si agat croclitor.⁊ crcipi¬
nocet ci erceptõ. conuenit
rox u̾ii manet. licet post¬
ci incontͣriũ pecc̃ati sunt
S qr iniquil ẽ crectitoren
exchudi. reppncatõ ei dab¬
itur ex postiore pecco ꝯue¬
to ¶rursus int̾ctum eue¬
nit si reppucatõ que pri
t̃acie iusta sit ũque neccx
tõne opus ẽ ad murant
catur. et si rursus ca pa
noccat: rursus alia alleg¬
atõne optis ẽ qua actorid¬

Expanded text:
si agat creditor et excipinocet ei exceptio; convenit hoc verum manet, licet postea in contrarium pacti sunt. sed quia iniquum est creditorem excludi, replicatio ei dabitur ex posteriore pacto convento. Rursus interdum evenit, ut replicatio, quae prima facie iusta sit, inique noceat. tione opus est adiuuandi catur. Et si rursus ea prinoceat, rursus adiectione opus est, qua actor a
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ si ciores ñ at qui possidet
sim actor nõ pot̾it suã eẽ ꝓb¬
are remanz suo loco possõ.
triusqria ꝯtra petitorem iucti¬
cari soiet. S int̾tlicto ꝗdem
uti p̾sidetis de fundi. uł ectiũ
ĩterdco deroꝵ mobiliũ possõe
q̃ꝵ ius ci potestas psimã int̾
se diffrãm a pd̃ uet̾es hebãt.
nam uti possidetis ĩtclicto
iis m̃cebat qͥ ĩterdc̃i tẽꝑx pos¬
sidebat: si m nec ui nec clam
nec p̾cario nactus fu̾at ab

Expanded text:
s res non sit qui possidet, si modo actor non potuerit suam esse probare, remanet suo loco possessitriusque iura, contra petitorem iudicari solet. 4a. Sed interdicto quidem uti possidetis de fundi vel aedium interdicto de rerum mobilium posseis et potestas plurimam inter se differentiam apud veteres habebat: nam uti possidetis interdicto is vincebat qui interdicti tempore possidebat, si modo nec vi nec clam nec precario nanctus fuerat ab
Abbreviated transcription (Latin):
gatoribo possit̾e qi utͣm pet̾e
tebeat Namq nisi añ ex plo¬
pot̾ petitoris accõ institui qr
⁊ ciuilis ei natural rõ facita
ali possideat ⁊ alia p̾sidente
petat. et qr longe comodiꝰ
ẽpossitt̃ pocius qͣm pett: ideo
plerũq ei fere semꝑ iñgens

Expanded text:
e et uter petere debeat. namque nisi ante explopotest petitoria actio institui, quia et civilis et naturalis ratio facit ut alius possideat, alius a possidente petat. et quia longe commodius est possidere potius quam petere, ideo plerumque et fere semper ingens
Abbreviated transcription (Latin):
obseruat᷑. Namutriusq in¬
t̾tlicti potestas. qͣntũ. ad pos¬
sõnem ꝑtinet exequata ẽ
ut ille uincat. ⁊ mre solii
in re mobili qui possõnem
ncc̃ ui nec lam nec p̾cario ab
adu̾salitis ꝯtestatõnis. tem¬
ꝑe detinet. ¶Possid̾eant̾ uide¬
tur quisq nõ solum sup̃e po¬
ssideat. s cisi cio noĩe aliquis¬

Expanded text:
triusque interdicti potestas, quantum ad possessionem pertinet, exaequata est, ut ille vincat et in re soli et in re mobili, qui possessionem nec vi nec clam nec precario ab adversario litis contestationis tempore detinet. Possidere autem videtur quisque non solum, si ipse possideat, sed et si eius nomine aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
ugitisunt. ac sicum ip̾is
Nea peccunia pet̾ctꝰ.Sane
quedam creepiõnes non
solent hus comondari.
Ecc̃ẽ eͦni debitor sibonis su¬
is desserit: ⁊ cum eo crectitor
exꝑitur de fr̃ditur pcxcep¬
tenem. si boms cesserit. s¬

Expanded text:
ligati essent, ac si et cum ipsis ea pecunia peteretur. sane quaedam exceptiones non solent his accommodari. ecce enim debitor si bonis suis cesserit et cum eo creditor experiatur, defenditur per exceptionem ‘ nisi bonis cesserit
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e sit in possõne neq ei no¬
di ui ccͣmm ui de iectus fu̾it
ui. ꝑq is qui deiecit cogitur
ei restitu̾e possõnẽ ncz isab
clam ul pͥcario possideat. S
ex satris constitutõibont p̾

Expanded text:
ipse sit in possessione neque eius nodi vel aedium vi deiectus fuerit: vi, per quod is qui deiecit cogitur ei restituere possessionem, licet is ab clam vel precario possidebat. sed ex sacris const
Abbreviated transcription (Latin):
pͥscriptis uͥbis accõ datur
¶ꝑterea sicut mgo quere¬
batur an ꝑmutatis reb
empcio ci uencito̾ cotrahi¬
tur. ita queri soiebat de lo¬
catõne ⁊ coguctõne si for¬
te rem alqͣm tibi utenda
sũ fruendam ꝯuis tedit
dam sũ fruendam accepit
⁊ placuit nõ locatõmei cõ¬
bouem heret q⁊uicinus er
unũ ⁊⁊ placuit int̾ eos ut
ꝑdenos cies inuice boues
comodarent. ut opus fi¬
cerent ⁊ siapud alt̾m bos
pĩcrit neq locati neq cõ¬
acti neq comodati com¬
petit accõ. qr nõ fuit gratu¬
itum cõmodatum. uerũ
p̾scriptis ubis agendum

Expanded text:
scriptis verbis actio datur. Praeterea sicut vulgo quaerebatur, an permutatis rebus emptio et venditio contrahitur: ita quaeri solebat de locatione et conductione, si forte rem aliquam tibi utendam sive fruendam quis dederit dam sive fruendam acceperit. et placuit, non esse locationem et conbovem haberet et vicinus eius unum, placuerit inter eos, ut per denos dies invicem boves commodarent, ut opus facerent, et apud alterum bos periit: neque locati vel conducti neque commodati competit actio, quia non fuit gratuitum commodatum, verum praescriptis verbis agendum
Abbreviated transcription (Latin):
turadiciq ita paulatim
adicitur ut intting̾e non
possis qnͣtum quoqͦ mo¬
mento tempis adiciatur
auqͣm extuo precno de tra¬
paiamẽ camtua manere
Pianc si longiore tempe fu¬
do itini hescrit arboresq
qͣs sccum trax̾it in cum fũ¬
dum ractices egerint exco
temꝑx uident᷑ uicini fundo
ad quĩsite eẽ. ¶In suͣia que
in mari nataẽq raro acci¬
clit occupantis fit: nulliꝰ
enĩ ee crectiturat insula q̃¬
accictit si q̃ mectiam ꝑtem
fluminis tencat: cõmuĩs

Expanded text:
tur adici, quod ita paulatim adicitur ut intellegere non possis, quantum quoquo momento temporis adiciatur. aliquam ex tuo praedio detrapalam est eam tuam permanere. plane si longiore tempore fundo vicini haeserit, arboresque quas secum traxerit in eum fundum radices egerint, ex eo tempore videntur vicini fundo adquisitae esse. Insula quae in mari nata est, quod raro accidit, occupantis fit: nullius enim esse creditur. at in flaccidit, si quidem mediam partem fluminis tenea
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ s ꝓfanum. iocus autem
in quo sacre edes etlificate
sunt q̃ diruto ectificio ad¬
Huc saeer manet ut  pap¬
inianꝰ scripsit. ¶Religio¬
sum iocͣum unusquisq sua
uoluntate facit. dum mo̾r¬
tuũ infert in locum suum
Incõmunẽ autẽ locum pu¬
rum iñuito socio in ferre
c̃ ꝓpric̃t᷑ariũ piac nisi con¬
sencieͣnͣte nsufructuario lo¬
cum relgiosum nõ fact̃.
In auenum iocum concetẽ¬
te dño ucet inferre. elic:¬

Expanded text:
 profanum. Locus autem in quo sacre edes edificate sunt, etiam dirupto edificio, adhuc sacer locus manet, ut Papianus scripsit. Religiosum locum unusquisque sua voluntate facit, dum mortuum infert in locum suum. In communem autem locum purum, invito socio inferre nest proprietarium placet, nisi consentiente usufructuario, locum religiosum non facere. In alienum locum concedente domino licet inferre et lic
Abbreviated transcription (Latin):
naturaui qd sicut diximus
appeuatur ius gentium.qͣr¬
c̃ itaq anctustiore iurc in¬
naturaic iusq. tum ipo gne
humano reꝵ natuara ꝓdiro¬
it. ¶ Ciuiua enimiura tũc
cepunt eẽ cum ciuitates cõ¬
cuei magratus crearie i lege̾¬

Expanded text:
naturali, quod, sicut diximus, appellatur ius gentium, quarest itaque a vetustiore iure innaturale ius, quod cum ipso genere humano rerum natura prodidit: civilia enim iura tunc coeperunt esse, cum et civitates condi et magistratus creari et leg
Abbreviated transcription (Latin):
q mũ cẽ inteiugitur donec
tua custodia corerecatur. cũ
uo cuascrit custodiamtu
se recepit tuũ es desinit .i
rursus occupantis fit. na¬
laipe inteiugitur. cum nl oe¬
cłos tuos effug̾it. nuita sit
in conspectu mo utͣnfficir

Expanded text:
 esse intellegitur, donec tua custodia coercetur: cum vero evaserit custodiam tuam se receperit, tuum esse desinit et rursus occupantis fit. nacipere intellegitur, cum vel oculos tuos effugerit vel ita sit i
Abbreviated transcription (Latin):
statim tua eẽ inteiligatur
quibꝰdam platuit statim
tuam ẽẽ ⁊ co usq tuamui¬
deri doncc cam ꝑsequaris
ꝙ. si de sicris cam ꝑsequi de¬
sinat tuam ẽs ci rursus fĩ
tuint tuam ẽe qͣm siccpis
s. poifiorcm sententiam
nos confirmamo qr mui¬
ta accĩdere solent ut cam ñ
fera c̃ itaq que in arboretu¬
ueo in cludant᷑ nõ magis
uicres que intua arbore ni¬
tium faciunt. idroq si aliũ
fauos qr si quos effec̾int
quiliz cxim̾e potest. pianc
mͦtegra re. si p̾ui̾dis ingre¬
cuentẽ in functum tuum
potes eum iure ꝓhitrre ut¬
non ingrectiatur. ¶ Exam̃
co usq tuin in teligitur
donee in conspectu tuo est.
Pauonũci columbaꝵ fc̾rĩ
natura c̃. nec adrem ꝑtin¬

Expanded text:
statim tua esse intellegatur. quibusdam placuit, statim tuam esse et eo usque tuam videri, donec eam persequaris; quodsi desieris persequi, desinere tuam esse et rurstaverunt tuam esse quam si ceperis. Sed posteriorem sententiam nos confirmamus, quia multa accidere solent ut eam non fera est. Itaque quae in arbore tuveo includantur, non magis lucres quae in tua arbore nidum fecerint; ideoque si alius quoque si quos effecerint, quilibet eximere potest. Plane integra re si provideris ingredientem in fundum tuum, potes eum jure prohibere ne ingrediatur. Examen o usque tuum intelligitur, donec in conspectu tuPauonum et columbarum fera natura est nec ad rem pertin
Abbreviated transcription (Latin):
q si anscres tui au gauinc
spectum tuũ effugint: quo¬
cumq in loco tñ fu̾int tui
iuciici. mnimo ea. mimalia
retin: furtum cõmitte in¬
tciugitur. ¶Item caque ex
hostib capimus iure gen¬
tium statimnra fiunt. ad¬
co quidem ut tub̃i homi¬
nes inseruitutem nrãm de¬
cuicant᷑ quitũ si euaserint
mãm potestatem. i. ad su¬
os reũsi fũnt. pristinum
statum rccĩp̃iunt ¶ Ittinla¬
naturali statim inuentor¬
is fiunt. ¶Ittm ca que cxa¬
nimanb comio tuo sub¬
iectis nata sunt codem iure

Expanded text:
 si anseres tui aut gallinae spectum tuum effugerint, quocumque tamen loco sint, tui lucrandi animo ea animalia retinet, furtum committere intellegitur. Item ea quae ex hostibus capimus iure gentium statim nostra fiunt: adeo quidem, ut et liberi homines in servitutem nostram deducantur, qui tamen, si evaserint nostram potestatem et ad suos reversi fuerint, pristinum statum recipiunt. Item lanaturali statim inventoris fiunt. Item ea quae ex animalibus dominio tuo subiectis nata sunt eodem iure
Abbreviated transcription (Latin):
ueniti muri⁊ porte quo¬
dammͦ diuini iuris sunt
udeo nullo in bonis. ¶Iteo
autem muros scoͣs dicimꝰ
qr pena capitis constituta
C̃incos qui anquid in iu¬
ros celinͣquerint ideo i le¬
gum cas ꝑtes quib pen-¬
as constitiumꝰ ad u̾sus cõ
qui ꝯtra leges fec̾int saͣncͤ¬
tõnes nocam. ¶Singnioꝵ
aũ hominũ multis modiᷤ¬

Expanded text:
veluti muri et portae, quodammodo divini iuris sunt et ideo nullius in bonis sunt. ideo autem muros sanctos dicimus, quia poena capitis constituta sit in eos qui aliquid in muros deliquerint. ideo et legum eas partes quibus poenas constituimus adversus eos qui contra leges fecerint sanctiones vocamus. Singulorum autem hominum multis modi
Abbreviated transcription (Latin):
negat. In hiis. animalibo q̃
ex consuetudine habire q
reire soient talis rẽgnia
comꝓbata ẽ ut eo usq tn¬
a ec̃ intelligantur donec

Expanded text:
negat. In his autem animalibus, que ex consuetudine abire et redire solent, talis regula probata est, ut eo usque tua esse intelligantur, donec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ si fortuito cãu et non
uoluntate dñoꝵ confuse
que eidem gn̾is sint: ⁊dẽ
iris ce p̃iatuit. ¶Quod¬
si frumentũ titui tuo frum̃¬
to mixtum fu̾it siquidem
ex uoluntate urã cõmune
erit. qr singula corꝑa .i. si
municata sunt. qd si cãu
id mixtum fu̾it ui titius
tate nõ uidẽ cõmune ẽe.
qr singula corꝑa insua clu¬
rant suba. s nec magis is¬
tis casib cõmue ẽ frũm¬
tum: qͣigrex cõmunis c̃e
intelligitur si peccora titũ
tuis pecorib mĩxͣta fu̾int
Ssi ab alt̾utro nr̃m id fru¬
incdicisꝯtinent᷑ ut isestim¬
et quale cuiq frumentũ
fuit ¶ Enminsu̾o solo ati¬

Expanded text:
et non voluntate dominoram confusae quae eiusdem generis sunt, idem iuris esse placuit. Quodsi frumentum Titii tuo frumento mixtum fuerit, si quidem ex voluntate vestra, commune erit, quia singula corpora, id est municata sunt. quodsi casu id mixtum fuerit, vel Titius tua, non videtur commune esse, quia singula corpora in sua substantia durant nec magis istis casibus commune fit frumentum quam grex communis esse intellegitur, si pecora Titii tuis pecoribus mixta fuerint: sed si ab alterutro vestrum id totuiudicis continetur, ut is aestimet, quale cuiusque frumentum fuerit. Cum in suo solo ali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ex confusione fit utri q
cõmune ẽ uclut si qui ui¬
na sua con fudint au ma¬
ssas argenti ul auri confi¬
sint c⁊ obid si ꝓpria spe̾s fca
sit ut forte ex uino ⁊ mel

Expanded text:
 ex confusione fit utriusque commune est, veluti si qui vina sua confuderint aut massas argenti vel auri conflsint et ob id propria species facta sit, forte ex vino et m
Abbreviated transcription (Latin):
ic p̾stauit /Sitñ alienam
pur̃purã quis interuit
suo uestimento nc p̾ciosi¬
or sit purpura. accessionis¬
sue uice cedit uestimento
i qui dñs fu̾at purpure
ad u̾sus cum qui subr̃ipu¬
it uot furti actõnem ci cõ¬
tltonem sũ ip̃e est quiues¬
timetum recit sũalius. Nĩ
eruncte res ucz non possit¬

Expanded text:
praestavit. Si tamen alienam purpuram quis intexuit suo vestimento, licet pretiosior est purpura, accessionis vice cedit vestimento: et qui dominus fuit purpurae, adversus eum qui subripuit habet furti actionem et condictionem, sive ipse est qui vestimentum fecit, sive alius. nam extinctae res
Abbreviated transcription (Latin):
dñm qui fec̾it. ut ecce uas
conflatum pot̾ ad rudem
uas ci oliuas ⁊ spĩcas reu̾¬
ti nõ pot̾ ac nec muisum
quidem ad uinũ ⁊ mei: re¬
soiui potest. ¶Quod siꝑ
timex sua mat̾ia ꝑtimer
auena: spc̃maliqm fecit
quisq ueluti ex suo nino
ci alieno melle muisum
aut crsuis:⁊ auenis men¬
cdicam̃tis emplastrum. aũ
collirium. aut ex sua. sali¬
ena iana uestimentũ fec̾it

Expanded text:
 placuit. ut ecce uas conflatum ad rudem uas et oliuas et spicas reuerti non potest, ac ne mulsum quidem ad vinum et mel resolvi potest. quodsi partim ex sua materia, partim ex aliena speciem aliquam fecerit quisque, velut ex suo vino et alieno melle mulsum aut ex suis et alienis medicamentis emplastrum aut collyrium aut ex sua et aliena lana vestimentum fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
ucluti si tr̃is filiõs. p̃cͦgͥ
natos ignorins quicẽ¬
nt. heretes instituerit.
ignoracia enĩ testanti

Expanded text:
luti si fratris filios peregri natos, ignorans qui essent, heredes instituerit: ignorantia enim testanti
Abbreviated transcription (Latin):
sius rebo de fraudẽntur.n¬
beneficium hoc contluda¬
tur nõ constitutonem sr̃
hoc ꝓmuigauimꝰ quacau¬
tumẽ ut res quidem m̃o
sentes uiginti annis usu¬
cip̃iant᷑.⁊ hiis modis nõ
raquenro impio gubna¬
tur domimarr. insta cã poᷤᷤ¬
sõnis p̾cedente: ad quirat᷑
S aliqͥn i si maxime qui ᷤ
bona fitt rem possederit ñ
tñ illi nsucapio ullotem¬
pe ꝓcectit ueluitisi quis ub̾¬
um poĩem. utrem sacram
ui religiosam ui seruum
fugitiũ possideat ¶ furti
ue qͣz res ⁊ q̃ ui possesse sũt
nec si p̾dicto longo tempe
bona fide põssesse sunt usu¬
capi possunt. Nam furtñi

Expanded text:
is rebus defraudentur nebeneficium hoc concludatur. et ideo constitutionem super hoc promulgavimus, qua cautum est, ut res quidem mobisentes viginti annis, usucapiantur, et his modis, non ro imperio gubernatur, dominium rerum iusta causa possessionis praecedente adquiratur. Sed aliquando etiamsi maxime quis bona fide rem possederit, non tamen illi usucapio ullo tempore procedit, veluti si quis liberum hominem vel rem sacram vel religiosam vel servum fugitivum possideat. Furtivae quoque res et quae vi possessae sunt, nec si praedicto longo tempore bona fide possessae fuerint, usucapi possunt: nam furtivar
Abbreviated transcription (Latin):
am ẽẽ bona fide accipĩenti
uenctid̾it ut donau̾it aũ
dotis nõĩc ded̾it is qui acce¬
ꝑit quin usucaꝑe possit:
dubium nõ ẽ. quippe cum¬
ca res infurti uicium non
cecid̾it. Cum utiq hrs qui
bona fide tamqͣm rem suã
alicnau̾it. furtum nõ ꝯmi¬
t̃tit. ꝯtem su s ad qm anci¬
um cẽ credens uencidit aũ
donau̾it: furtum nõ com¬
ittit. furtum c̃niͣ sn̾ affectu
furandi nõ com̃itit᷑ ¶ aus
qr modis accidere potest
ut quis sinc uicio furtirẽ
alienam ad alq̃m tnͣsferat
eiefficiat ut a possõre usuca
tis possõnem: pp̾ abscñtiã
aut neggligentiam dñi ui
qr sñ successore decesserit sñ
ui nãciscatur qui qͣmuis

Expanded text:
bona fide accipienti vendiderit aut donaverit aut dotis nomine dederit, quin is qui acceperit usucapere possit, dubium non est, quippe ea res in furti vitium non ceciderit, cum utique heres qui bona fide tamquam suam alienaverit furtum non committit. Item si is ad quem ancium esse credens uendiderit aut donauerit, furtum non committit; furtum enim sine affectu furandi non committitur. aliis quoque modis acciderut quis sine vitio furti rem alienam ad aliquem transferat et efficiat ut a possessore usucaptis possessionem propter absentiam aut neglegentiam domini, aut quia sine successore decesserit, sine vi nanciscatur. qu
Abbreviated transcription (Latin):
accepit: ii sucapieni us
ħt. Unde .⁊ inr̃ebo mobili¬
bo nõ facile ꝓcectit ut bo¬
ne fidei possõri usucapio
comp̃ctat. Namquisciens
alienam rem uentid̾itut
exalia cã tradid̾it furtum
ci comittit. ¶ S tnid aliqͥn

Expanded text:
acceperit, usucapiendi ius habeat. unde in rebus mobilibus non facile procedit ut bonae fidei possessori usucapio competat. nam qui alienam rem vendidit vel ex alia causa tradidit, furtum eius committit. Sed tamen id aliq
Abbreviated transcription (Latin):
noiatim stipulando. iũꝑ
tractitõnem accipiendo il¬
n son. adquirit. netuticũ ĩ
stipulatur ticiodũo meo
d̾are spondes s si munido¬
mini iussu seruns fu̾it sti¬
pulatus uic. a̾a dubitaba¬

Expanded text:
atim stipulando aut per traditionem accipiendo illi soli adquirit, veluti cum ita stipuletur: ‘ Titio domino meo dare spondes? ’ sed si unius domini iussu servus fuerit stipulatus, licet antea dubitaba
Abbreviated transcription (Latin):
amntebat. neq facile ĩ
integrum apretore resti¬
tuebatur. nisi minorcẽt
manis caĩs ca cõgnita suc¬
currebatur. Si lapsus n¬
uentente fu̾at. ita ⁊ inlẽ
sã succurri solitũs rie¬
rat Sane sitam magna
cã iustierroris ĩteruenie¬
bat. ut e cõnͣstantissim̃
quisq labi poss maio¬
ueluti siꝗs cocum lega¬
tum pecierit post dem ꝓ
lati frunt codicilli quib̾
aũ ꝑs legati ad empta
siti añ quibõ aliis legata
data sint. q̃ efficiebatut
pius petisse inc̾ctur peti¬
tor qm̃ dodrantẽ atqrĩo
lege falcidia legata mi
tuor modis petitur. re. tẽ¬

Expanded text:
admittebat, nec facile in integrum a praetore restituebatur, nisi minor eratin aliis causis causa cognita succurrebatur si lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna causa iusti erroris interveniebat ut etiam constantissimus quisque labi possveluti si quis totum legatum petierit, post deinde prolati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videretur petitor quam dodrantem, ad quem ideo lege Falcidia legata minem quattuor modis petitur: re, tem
Abbreviated transcription (Latin):
petat tiriam: plus pet̾e
inteingit᷑ qr electõnem
adu̾sariotouit: Cui sti¬
pulatõis uire lib̾m fuit
ommnꝰ pius pete̾ intel¬
ilgitur qr se pe accicit
utꝓmissori facilius sit
inusu fu̾ant. postea lex
ꝑe plus fu̾it petit̾: quid
statnioportet. zenoms¬

Expanded text:
petat: plus petere intellegitur, quia electionem adversario tollit, cui stipulationis iure liberum fuit ilo minus plus petere intellegitur, quia saepe accidit ut promissori facilius sit in usu fuerant. postea autem lex pore plus fuerit petitum, quid statui
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur qr utuitatẽ
hesi solueret adimit ei
fuiss. si illo loco solueret.
ntilitas plerumq mar
si petat .i. soco petat quo
ut sibi detur stipulatus
c̃ pñra accone recte agit.
Idq ei pretor monstiat

Expanded text:
intellegitur, quia utilitatem hesi solveret, adimit ei fuisset si illo loco solveret. tilitas plerumque in si petat, id est eo loco petat quo ut sibi detur stipulatus est, pura actione recte agit: idque etiam praetor monstrat
Abbreviated transcription (Latin):
u. dari sibi oport̾e inten¬
derit. aũ cum totus fun¬
dus ciꝰ eet ꝑtem dimidi¬
am suam ẽcpetierit. sñ ꝑ¬
iciuo agit. In reliquinci
nichilonimꝰ iudex ad u̾s¬
arium incod niditõ cõ¬
dempnat᷑. Ex consfitone
hiue memorie zenonis¬
¶ Si quis aliud ꝓ ano mtẽ¬
dit nich eum pictitari
piacet. S in eod inctito
cognitau̾itate errorem
suu coͬrrige̾ ei ꝑmut imꝰ
neuiti si quisqui uoĩem
stichum peteͥ debet crrotã
pecierit. ant si quis ex tes¬
tamto sibi dari oportere
etundit qd̃ ex stipulatu
debetur. ¶Sunt p̾tereaq̃¬
dam accones quibo nõ
solicdum qd̾ debetur no¬
quimur. s m̃ solidum

Expanded text:
 dari oportere intenderit, aut cum totus fundus eius esset, partem dimidiam suam esse petierit, sine periculo agit: in reliquum enim nihilo minus iudex adversarium in eodem indicio condemnat ex constitutione divae memoriae Zenonis. Si quis aliud pro alio intenderit, nihil eum periclitari placet, sed in eodem iudicio cognita veritate errorem suum corrigere ei permittimus, veluti, si is qui hominem Stichum petere deberet Erotem petierit, aut si quis ex testamento sibi dari oportere intenderit, quod ex stipulatu debetur. Sunt praeterea quaedam actiones, quibus non solidum quod debetur noquimur, sed modo soli
Abbreviated transcription (Latin):
u mau erceꝑtone compensatõi¬
ancebatur s nra cͦntituͣtõ cas cõ¬
pensatones que iurc. ap̃to nitũt᷑
lacins introduxit. ut. accones ipõ
ta sola dẽpͥositi accõne cui aliquid
comprniatonis noĩe opponi sat̾
impium eẽ crectim nie sub p̾ter¬
tu compensatõnis de positarũ reꝵ
quis cractone de frañdcͣtur. ¶Pre¬
terca qͣsdam accõnes arͣbitrarias
.i. ex arbitrio iuctitis pendentes
appellam in quibo nis arbͣitrio
iucticis iscum quo agitur. actori
satisfacrat. ucuiti rem restiͣmũati¬

Expanded text:
one compensatio inducebatur. sed nostra constitutio eas compensationes quae iure aperto nituntur latius introduxit, ut actiones ipso ta sola depositi actione, cui aliquid compensationis nomine opponi satis impium esse credidimus, ne sub praetextu compensationis depositarum rerum quis exactione defraudetur. 3 Praeterea quasdam actiones arbitrarias id est ex arbitrio iudicis pendentes appellamus, in quibus nisi iudicis is cum quo agitur actori satisfaciat, veluti rem restituat
Abbreviated transcription (Latin):
fit . ꝙ is qui ur̃os in potãte
b̾t si scad arrogandiu de¬
ce ad rogatoris subicit᷑ s
augustꝰ nõ añ tib̾ium. ad¬
optauit q̃mis geimane¬

Expanded text:
fit, quod is qui liberos in potestate habet, si se adrogandum deti adrogatoris subicitur, sAugustus non ante Tiberium adoptavit, quam is Germa
Abbreviated transcription (Latin):
qͦr potestatis pentis insus¬
penso eẽ. ¶ Dictumẽ autẽ p᷑¬
cum qui ab hostibo captirẽ
infines nrõs p̾ca ꝑuenit
post liminio reu̾scũ recte
clicim. Nam umina sicut
indomibo fincm quendã
faciunt sic es imꝑu finem

Expanded text:
e potestatis parentis in suspenso esse. dictum est autem poeum qui ab hostibus captus in fines nostros postea pervenit postliminio reversum recte dicimus. nam limina sicut in domibus finem quendam faciunt, sic et imperii finem
Abbreviated transcription (Latin):
aliq malefitiumininsu¬
lam ee portatur cuntatem
amittit. sequit᷑ ut quico
modo ernumo ciuiumro¬
manoꝵ tolit᷑ ꝑinde acsi
mortuo eo desmant uibu
potestate ey ẽe. pari rõne
cisiis quimpotate pentis
sit ĩinsulam deportatus fũ¬

Expanded text:
aliquod maleficium in insulam deportatur, civitatem amittit, sequitur ut, quia eo modo ex numero civium Romanorum tollitur, perinde acsi mortuo eo desinant liberi in potestate eius esse. pari ratione et si is qui in potestate parentis sit in insulam deportatus fu
Abbreviated transcription (Latin):
conueubant᷑. Et quidem
scrui q̃mad̾ma potestateli¬
bant᷑ exhus inteiuge̾ pos¬
sum. que descrius manu¬
mittendis supr exposum̃
Hii uo quimpotestate pa¬
reñtis sunt: mortuo co sui
uiris fiunt. s hocͣ cuistinctõ¬
nemrccipit. nam mortuo
pr̃e sane dmimꝰ fuius filia¬
ue: sui iuris efficiunt᷑. mor¬
tuo autt̃ auo: nõ om̃im ne¬
potes neptes ne suiniris
fiunt. S ita si post mortem
auimpotestatẽ prĩs suire¬
cisuri nõ sunt. itaq si mo
quo temꝑe. auius moritur
aui iam mortuus ẽ aut ex

Expanded text:
erantur. et quidem servi quemadmodum potestate liberantur, ex his intellegere possumus quae de servis manumittendis superius exposuimus. Hi vero qui in potestate parentis sunt mortuo eo sui iuris fiunt. sed hoc distinctionem recipit. nam mortuo patre sane omnimodo filii filiaeve sui iuris efficiuntur. mortuo vero avo non omnimodo nepotes neptesque sui iuris fiunt, sed ita si post mortem avi in potestatem patris sui recasuri non sunt: itaque si morquo tempore avus moritur aut iam mortuus est aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
an rescͣpto ¶Erã autẽ ꝓ¬
uĩdentia e⁊ hoc iinelius
ꝑ constitutõnc̾ reforman¬
it utfictõne pͥstina ex̃ plo¬
sa rẽctã uia apd̾ compe¬
tentes inttices ur magr̃a¬
tus parentes mntrente fi¬
nos suos ul filias ci nepo¬
inceps sua manu dimit¬
tant. s tunc exẽdĩcto p̾¬
toris in huiꝰ filii ul fine
nepotis. nil neptis bomis
qui quene que a parente
mañumissus ut manu¬
missa fu̾it ead uira p̾stã¬
tur parenti que tribuũtꝰ
prono in bonis nb̃ti e⁊ p̃p¬
ea si impubes sit filiusł
manuimissione tutelam
ei nãciscitur¶ Admonẽ¬
ctiautẽ sum lib̾um ẽc ar¬
bitrium ei qui filium᷑ ex
co nepotem ur neptem in
põtestate sxbit filiumqui¬
dem de potãte dimitte. ne¬
potem u̾o uł neptem reti¬
ne⁊ exdiu̾so filium qui¬
dem in pot̾ate retin̾e. Ne¬
potemuo uł neptem ma¬
numitte. cad ⁊ de ꝓnepo

Expanded text:
 rescripto. nostra autem providentia et hoc in melius per constitutionem reformavit, ut, fictione pristina explosa, recta via apud competentes iudices vel magistratus parentes intrent et filios suos vel filias vel nepoinceps sua manu dimitterent. et tunc ex edicto praetoris in huius filii vel filiae, nepotis vel neptis, bonis, qui vel quae a parente manumissus vel manumissa fuerit, eadem iura praestantur parenti quae tribuuntur patrono in bonis liberti: et praeterea si impubes sit filius vmanumissione tutelam eius nanciscitur. Admonendi autem sumus liberum esse arbitrium ei, qui filium et ex eo nepotem vel neptem in potestate habebit, filium quidem de potestate dimittere, nepotem vero vel neptem retinere: et ex diverso filium quidem in potestate retinere, nepotem vero vel neptem manumittere eadem et de pronepo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓtinus ad optone fc̃am
cipiat g̾manis. iugustine¬
pos c̃e ¶ apd̾ catonem b̃nse
pturefert. antiquitas s¬
ui si adno ad õptati sunt
exrorc ip̃o iure posse lib̾ari
Sonte ei nos eruchiti innra
cõnͣstitutõne:̃i cum suũ q̃

Expanded text:
ut protinus adoptione facta incipiat Germanicus Augusti nepos esse. Apud Catonem bene scriptum refert antiquitas, servi si a domino adoptati sint, ex hoc ipso posse liberari. unde et nos eruditi in nostra con
Abbreviated transcription (Latin):
an roñesta sit. expetiatq
si int̾ pubtatem pupilus
crcesserit restitutum se uo¬
na illis quisi ad optõ fc̃a
non cet ad successionem
ei ueñturi eẽnt. Item nõ
alit e mancipare eos potest
arrogator. nisi cã cõgͣnita
digniemancipatõne fuĩt
⁊ tunc bona sua cis reddat
¶Sci si decedens pr eum ex¬
ta cã emancipau̾it. iulrt᷑

Expanded text:
an honesta sit expediatque si intra pubertatem pupillus decesserit, restituturum se bona illis qui, si adoptio facta non esset, ad successionem eius venturi essent. item non alias emancipare eos potest adrogator, nisi causa cognita digni emancipatione fuerint et tunc sua bona eis reddat. sed et si decedens pater eum exta
Abbreviated transcription (Latin):
captisiit si reu̾si fu̾int. om¬
id circo reu̾sus.⁊ libos ħxb¬
it in potestate qr postumi¬
nium fingit cum qui cãp¬
tus ẽ semꝑ inciuitate fius¬
sc. Siu̾o ibi decesserit ex in¬
de ex quo captus ẽ p̾r filur

Expanded text:
capti sunt si reversi fuerint, omidcirco reversus et liberos habebit in potestate, quia postliminium fingit eum qui captus est semper in civitate fuisse: si vero ibi decesserit, exinde, ex quo captus est pater, filius