comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis nõmine legati amplius est quam indoie
principali conpensatio fiat usque ad eãdem
summam que con currit. uo tamtũ modo
quod ercedat insequenti summa. extestam̃¬
to consequatur. non est enim uensimilem.¬
 patrem dduplici prestatione. dotis filium euor¬
demq hrlem. honerare uoluisse preterea
cum putauerit efficaciter. licet non consen¬
tiente filiamstituisse xouersus generũs
dote accionem. ¶lutius ntns relicto
duobus sius filus hrdibus ouiersi sexus in¬
stituris adidit capi̾t gnale. ut legata ⁊ lib̾ta¬
tes ab ħrdibus sius prestẽntur s quadam tũ¬
rẽ parte testamenti a filio petut ut omne hon̾
legatorum inse sustiue̾nt. inhunc modũ
eaiꝰ quecumq inlegatis reliqui uł clanp̃¬
cepi ab aptiono filiomeo ⁊ hrde tan prestai¬
q iubco.d̾ind̾ subiceit. in preceptione relĩ¬
quenda filiesue hec uerba. paline filieme¬
e dulcisime. Siquid meuino dedi. conꝑa
ui abere iubea. cuius rei questioner fieri

Expanded text:
tis nomine legata amplius sit quam in dote principali, compensatio fiat usque ad eandem summam quae concurrit et id tantummodo, quod excedit in sequenti summa, ex testamento consequatur: non est enim uerisimile patrem duplici praestatione dotis filium eundemque heredem onerare uoluisse, praeterea cum putauerit se efficaciter licet non consentiente filia instituisse aduersus generum de dote actionem.Lucius Titius relictis duobus filiis suis heredibus diuersi sexus institutis addidit cap‹u›t generale, uti legata et libertates ab his heredibus suis praestarentur: quadam tamen parte testamenti a filio petit, ut omne onus legatorum in se sustineret, in hunc modum: 'ea quaecumque in legatis reliqui uel dari praecepi, ab Attiano filio meo et herede dari praestarique iubebo', deinde subiecit in praeceptione relinquenda filiae suae haec uerba: 'Paulinae filiae meae dulcissimae si quid me uiuo dedi comparaui, sibi habere iubeo: cuius rei quaestionem fieri
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł.s Si duobus ẜuis meis eadem
res legata est.⁊ alitrius s uinomine
Cad meeam ꝑtinere nolo. totum adm
icc̃ e ꝑtinebit quia partem alterius serui
ẜuum ac quiro ꝑ ind̾ ac suneo. ⁊altiꝰ¬
d .i. euio fundi parttinoimidiaor
sciopartem dunidiam lego. eundem
fundumtiuiolego. siseius dacessit
prs eius uinq acctesit. quia cumscpa ÷¬
ĩcto ratim ⁊ partes fundritotus legatus sit. hes¬
u ncẽ est ut ers que cesmr ꝓportione lega¬
db̾ti. cuiq corum. quibus sundus scꝯ¬
ati legatus est acrescat. ¶am̃c ħroc
ꝗ ꝑntiam ad seium dotisnomine ꝑue¬
nerit tamtam pectuniã seuis ħrsincil
tum ei dares. totados sine ratione ded¬
urtionis imnpensarum mulieri qebea t̃.
uxori dotem relegduit. hic enim taxati¬
onis loco hãbend̾ est. quicquid adiee
uidetur legare ꝙ miuditio dotis mulier
eit ut alurestituẽt. placuit solioũ caꝑe

Expanded text:
.Si duobus seruis meis eadem res legata est et alterius serui nomine ad me eam pertinere nolo, totum ad me pertinebit, quia partem alterius serui uum adquiro, perinde ac si meo etMaeuio fundi partem dimidiam, Seio partem dimidiam lego: eundem fundum Titio lego.' si Seius decesserit, pars eius utrique adcrescit, quia cum separatim et partes fundi et totus legatus sit, nero portione legati cuique eorum, quibus fundus separatim legatus est, adcrescat. A me herede ropter Titiam ad Seium dotis nomine pervenit, tantam pecuniam Seius heres meus  pervenisset, ut tantum ei dares", tota dos sine ratione deductionis impensarum mulieri debeatur. qui dotem uxori relegavit. haec enim taxationis loco habenda est "quidquid ad te videtur legare, quod in iudicio dotis mulier esset, ut alii restitueret, placuit solidum cape
Abbreviated transcription (Latin):
dote cõnpen sairor animo legatum eẽt
eaq dotem suam legatum ferrequ
am maluit. utrumr Inom̃s hroles an
in eum solum. aquolegatum est. accio
et dedote darrdebeat. queritur iuł me¬
um primum aquo legatum sit. Accionẽ
dandam.putat: nam cum aut suoiure
aut iuditiomariti contẽpta cẽ. debeat.
erum eẽ eum a quo ei maritus aliquid
̃p̃ dote legauerat. usq ad quantitatem
legan bonus eris alieni sustinere. reliquã
parte dõtis ab brcdibus cipranoa. Eadẽ
runt dicenda. siħrs instituta ꝓdote omi¬
serit ħrditatem ut in substitutum accio
detur ⁊ hocucrum est. S deleg̾atis i legi
falcidie ratione ualde dubitatur. uirum
is inquem solum dotis accio datur legata
integra exꝑsona suadebeat ꝑ indeacsiom̃
hrdes dotempr ĩ andotem totam inħre
alieno conputart. quimcum solum acci¬
ocius detur ꝙ sane magis rationẽ habere:
fuerit. si .c. ħrdi uł cu ilib⁊ alidedetit ub̃r¬
imum uidetureẽ legatum. Nam alias in¬

Expanded text:
dote compensandi animo legatum esset eaque dotem suam ferre quam legatum maluit, utrum in omnes heredes, an in eum solum, a quo legatum est, actio ei ‹de› dote dari debeat, quaeritur.Iulianus in eum primum, a quo legatum sit, actionem dandam putat: nam cum aut suo iure aut iudicio mariti contenta esse debeat, aequum esse eum, a quo ei maritus aliquid pro dote legauerat, usque ad quantitatem legati onus huius aeris alieni sustinere reliqua parte dotis ab heredibus ei praestanda.Eadem erunt dicenda, si heres instituta pro dote omiserit hereditatem, ut in substitutum actio detur: et hoc uerum est.Sed de legatis et legis Falcidiae ratione belle dubitatur, utrum is, in quem solum dotis actio detur, legata integra ex persona sua debeat, perinde ac si omnes heredes dotem praestarent, an dotem totam in aere alieno computare, quia in eum solum actio eius detur: quod sane magis rationem habere ufuerit, si centum heredi uel cuilibet alii dederit, uberrimum uidetur esse legatum: nam alias in
Abbreviated transcription (Latin):
toribus turi beat᷑. ood̾. R ut actiones cre.¬
cditorũ filius solus sustineat ussisse testato¬
rem nõ proponi. ¶ttia cum nubriga¬
io scior̾dit indotem predia. ⁊ quasdam a¬
lias res. postea decedens codicillis. ita cauit.¬
gaposeio. preterea aliamulta huic erdem ipa¬
Sunt. postmortem possit gaii seũ excaui¬
safio̾i commissi petitio filie. ⁊ ħrdititiȩ
competere ⁊ earum rerum nomine quas
non eauerba ponat. erquibus filiatestatri¬
cis fid̾icommissum agaioscio. post quam
prestiterit que testamento legata sunt. pe¬
õ .i. xui. Rꝑ legatis uxon queusus eius cau¬
sa paratasunt ⁊ cosẜuos ad eam non per¬
tinere qui non ꝓpr̃i ipsius. si coĩs usus cau

Expanded text:
s creditorum filius solus excipiat, iussisse testatorem non proponi.Titia cum nuberet Gaio Seio, dedit in dotem praedia et quasdam alias res, postea decedens codicillis ita cauit praeterea alia multa huic eidem masunt, possit post mortem Gaii Seii ex causa fideicommissi petitio filiae et heredi Titiae competere et earum rerum nomine, quas non ea uerba proponuntur, ex quibus filia testatricis fideicommissum a Gaio Seio, postquam praestiterit quae testamento legata sunt, peondit legatis uxori quae usus eius causa parata sunt, eo seruos ad eam non pertinere, qui non proprii ipsius, sed communis usus cau
Abbreviated transcription (Latin):
reoportet. senpniolego nec adiecit pre¬
sens in diemͣ non dubitarem quamtuor
aduerborum significationem attimiq̃¬
uin eapecuma conpreensa noneẽt euius
ostendisse eam quoq pecuniam legare

Expanded text:
re oportet, Sempronio lego' nec adiecit 'praere oportet, Sempronio lego' nec adiecit 'praesens in diemue', non dubitarem, quantum ad uerborum significationem attineret, quin ea pecunia comprehensa non esset, cuius te mihi uidetur ostendisse eam quoque pecuniam legare
Abbreviated transcription (Latin):
nia . U. d̾ent¶Suta legatum sit luti¬
us titius ħrs meus sticbo. U. aureosda¬
ostenoerit adimendi causa apubliole¬
gatum eẽt. relictũ quinos aureos abu
aurcosdo. an ͤ masculini generis ⁊ femin
liberis leginimiudeat namsuta scriptũ
ec̃t filus meis hostutores . do. R sum est ⁊̃ fi¬
liabus tutores datos cẽ: Quod non est excẽ¬
rioaccipiẽdum ut filiarũ nomine ⁊̃ ma¬
sculini continet᷑ur. exemploenuĩpessi¬
. mũ est femininouocabulo ⁊̃ mascłos ꝯ¬
tineri ¶ Si sub conditione uł erdiec̃¬
Q t anobis legatum sit. ante conditionẽ.
uł diem certum repudiare. non possũmꝰ.
nam pertinet aonos ante quam dies ue.¬
niͣt. ł conditiotristat᷑. ¶ Sipater filiesu¬
c testam̃to aureos tot hrdem dare iusẜ¬
it. uͭ eanupsissi. Si filia nuptasit. cum
testamentum sit. fiabsente patre ⁊ ingͦ¬
rante. nuchilominus legatum d̾betur.¬
Si enim hoc pater nonignorabaruidet᷑i
dealiis nuptiis sensisse. Grac̃ pnci
quicquio michilutium titium dare face¬

Expanded text:
ta legatum fuerit: 'Lucius Titius heres meus Tithaso quinque aureos daostenderit adimendi causa a Publio legatum esse relictum, quinos aureos ab uaureos do', an et masculini generis et feminini liberis legatum uideatur? nam si ita scriptum esset: 'filiis meis hosce tutores do', responsum est etiam filiabus tutores datos esse. quod non est ex contrario accipiendum, ut filiarum nomine etiam masculi contineantur: exemplo enim pessimum est feminino uocabulo etiam masculos contineri. Si sub condicione uel ex die certa nobis legatum sit, ante condicionem uel diem certum repudiare non possumus: nam nec pertinet ad nos, antequam dies ueniet uel condicio exsistat. Si pater filiae suae testamento aureos tot heredem dare iusserit, ubi ea nupsisset, si filia nupta sit, cum testamentum fit, sed absente patre et ignorante, nihilo minus legatum dsi enim hoc pater non ignorabat, uidetur de aliis nuptiis sensisse. 46 Proculus'quidquid mihi Lucium Titium dare face
Abbreviated transcription (Latin):
anuero partem hrclitariam ounitarat com p̾¬
ineat cum miitilit̾ asem ⁊ ip̃o quicquame cle¬
oruni que rabebat partem accoꝑe uouñt.
rosini tegrum p̃dium relictum eẽ uid̾at᷑
anpretium portion frĩ ⁊ cobrdi soluen¬
dum sit ut hoc ip̃o qũ asemr up̃o acciꝑe pre¬
cepit pretio illato in tegrum cum habeuolu
cuͥ item N. adsolutionem pretiifrocicõ¬
missarium minime conpelendum¬
¶ Iitiatitia intestatomoriens a filus sui¬
ꝑfioci conmissum alienoseruo donĩt
reliquid. postmortem eius filii toemꝰq¬
hrditatem matris. duuisunt. ⁊ domitna
Inqua diuisione dominus sui . dommiꝰ¬
sarii. quasitestis affuit. Quero anfidcic̃õ¬
missi persecutionem adquisitam s ꝑa
um eo quodinterfint diuisioni amist¬
ip̃o iuit. ad missum noneẽ. quor necrepu¬
auls moucur nisicuroenter apparuerit omiten¬
esis oifigxi commissi causa. hoc eum fecisse.¬
pnne. ¶Caius seuis cumdonum suam hr̃eri.
uiliinpretorio uron sue ᷤ trans sculis set. quas

Expanded text:
an uero partem hereditariam dumtaxat contineat, cum inutiliter a semet ipso quemque eorum quam habebat partem accipere uoluitro, si integrum praedium relictum esse uideatur, an pretium portionis fratri et coheredi soluendum sit, ut hoc ipso, quod a semet ipso accipere praecepit, pretio illato integrum habere it ad solutionem pretii fideicommissarium minime compellendum. Lucia Titia intestatper fideicommissum alieno seruo domum reliquit: post mortem filii ehereditatem matris, diuiserunt etiam domum, in qua diuisione dominus serui fideicommissarii quasi testis adfuit: quaero, an fideicommissi persecutionem adquisitam sibi per seruum eo, quod interfuit diuisioni, amisiipso iuummouetur, nisi euidenter apparuerit omittendi fideicommissi causa hoc eum fecisse.Gaius Seius cum domum suam haberet et in praetorio uxoris suae transtulisset, quas
Abbreviated transcription (Latin):
ãꝑ no reliquid qͦ test̾o sigͥficaũ u̾ba q̃ infra scripta¬
. ount. in primis slant hrdes mei nullam
abpecuniam eẽ penes uporem meani finec ali¬
exsi uo quic quam. iocoq nomine eaminquie¬
uatan nolo quero anea quenimo eo ĩ pretori¬
dibus possit aparte uxoris defuncu.orod.
defunctus trans tulit. precipue ad eam per¬
tinere uoluit nichilꝓponicuruoluntati
ipsius stanoũnonsit. necesse gͥ habet muli
⁊ hecremanere oportet. ¶Si caconditione
lberto fidei commissum relictunt est. nea
filiis euis recede t. ⁊ pertutorem factum ẽ
quominus ꝯditionem impleret iniquin
est cum cumsit inculꝑatus emolum̃to fid̾i¬
commissicarer ¶ Quiinuita filiadedo.

Expanded text:
plures reliquit. quo testamento significavit verba, quae infra scripta sunt: "in primis sciant heredes mei nullam pecuniam esse penes uxorem meam, sed nec aliud quicquam: ideoque hoc nomine eam inquietari nolo". quaero, an ea, quae vivo eo in praetoridibus possit a parte uxoris defuncti. Modedefunctus transtulit, praecipua ad eam pertinere voluit, nihil proponi, cur voluntate ipsius standum non sit. necesse igitur habet mulie et haec remanere oportet. Si ea condicione liberto fideicommissum relictum est, ne a filiis eius recederet, et per tutores factum est, quo minus condicionem impleret, iniquum est eum, cum sit inculpatus, emolumento fideicommissi carere. Qui invita filia de
Abbreviated transcription (Latin):
taria legatum repudiauerĩ magis place̾
uideo partem defecisse s ie̾hrde instĩ¬
bus nobis decapacitate uioendum est utrũ
brdis andefuncti persona anneutrius
spectarioebeat ⁊̃ post multas uarietates
placi. ut qui a nullus est.dominus incu¬
uis ꝑ sona decapacitate queri possit. sin̾ul¬
gloimpeclimento ad quiratur. legatum h¬
creditati. atq obid omnimodo adeũꝑti i¬
neat quicumq postea heres ertiterit. ẜ

Expanded text:
tari‹a› legatum repudiauero, magis placere uideo partem defecisse.Si eo herede instibus nobis de capacitate uidendum est, utrum heredis an defuncti persona an neutrius spectari debeat. et post multas uarietates placet, ut, quia nullus est dominus, in cuius persona de capacitate quaeri possit, sine ullo impedimento adquiratur legatum hereditati atque ob id omnimodo ad eum pertineat, quicumque postea heres exstiterit,
Abbreviated transcription (Latin):
so ꝓmittat. ille alteri sup̃e caꝑere non põt
quod magis est quiampesteriors quoꝙ
ĩꝑsona deãtiocon fertur.¬
aulus.l Sititius michi stichumatit
x. debeat i legauero. tibi stichun quem
d̾bi. placi etꝰ tingui legatum.
erdiuerso si aluix. aliusꝰtichus legatus fue¬
iudirit. creuentu solutionis legatum ualet:¬
elat E unnita legatum est quantampetuni¬
I ambrs meus atititio eregerit. tantam
i meuiodato sisisub conditione. legatumi
cersest. antrquam pecunia sit segatarus a.¬
ꝑti agere non põtest. Quod sistatim dies lega
ũ ti cecdit ut publius recteputat. legatari¬
otessus agrixepõt utacciones prestentus. ulo¬

Expanded text:
lteri, si ipse capere non poterit: quod magis est, quia in posterioris quoque persona donatio confertur.Si Titius mihi Stichum aut decem debeat et legauero tibi Stichum quem mihi debet, placet exstingui legatum diuersis alii decem, alii Stichus legatus fuerit, ex euentu solutionis legatum ualet. Cum ita legatum est: 'quantam pecuniam heres meus a Titio exegerit, tantam Maeuio dato', si sub condicione legatum est, antequam exacta pecunia sit, legatarius agere non potesti cedit, ut Publicius recte putat, legatarius agere potest, ut actiones praestentur.
Abbreviated transcription (Latin):
it tas cuminmisteriotu otot capita suo¬
rum tibi his codicilł legauero. nec lega¬
ut quero qurd his uerbis relicrũ uideatur
cum ut supra caunim est duobus ħrdib
institutis. defũctatestatrice et mancipi
a syclitaria duarum personarum. suisse
et cedicillis nichilrelictum sit de prestanois
mancipus snec possit. utilefid̃i commissũ
rutari. quod datum nonsit. cum legasse
sedixerit. nec. roiecit legati sps nec ab ħr¬
De utpr̃aretur mancipium penei̾t ĩnodeᷤ.¬

Expanded text:
ittas, cum in ministerio tuo tot capita servorum tibi his codicillis legavero", nec legavit. quaero, quid his verbis relictum videatur, cum, ut supra cautum est, duobus heredibus institutis defunctam testatricem et mancipia hereditaria duarum personarum fuisse, et codicillis nihil relictum sit de praestandis mancipiis nec possit utile fideicommissum putari, quod datum non sit, cum legasse se dixerit nec adiecerit legati speciem nec ab herede uti praestarentur mancipia petierit.Mode
Abbreviated transcription (Latin):
cxp̃sẜitͤ Aquibuo hrdibus legata pr̃ari
uelit. licz coditillos ao om̃s scrpserit
appar tam̃ea que cocli cilli s dedit. abh¬
isprestaudacẽ quos munere fungideb¬
ere testamiento suo ostrndit testator.
hidibus institutis meuia. ⁊ senpronio fi¬
lus suis. erequis partibus. petut amcuia¬

Expanded text:
expresserit, a quibus heredibus legata praestari uellet, licet codicillos ad omnes scripserit, apparet tamen ea quae codicillis dedit ab his praestanda esse, quos munere fungi debere testamento suo ostendit testator. heredibus institutis Maeuia et Sempronio filiis suis ex aequis partibus, petit a
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ .ł. Cumita legaturquicquidm
horteo incoerit. ⁊ iscin legatum est ex
reb nonlegaus ingnorante eoamiplia¬
dilegnti suigratiam horceum in tulerit
quod illatum est nonuidetur cẽ lega¬
tum. ¶Quod alegatano peritumerat
ut aliircstititi. silegatarius. deredat. hr̃
quoq cius io quodꝰ legatum est pr̃ared̾¬
bebit᷑. ¶ Spẽs nominatim legatesinõ
efeꝑiantur. nec dolo hrdisd̾ eẽpbentur
penereodem testamato nonpossuus.¬
¶Infrõa commsso quod familicre¬
ltiquitur hii adoctitionem aomiti
posfart qui nominati sunt. aut posteoᷤ

Expanded text:
. Cum ita legatur: "quidquid in horreo meo erit" et is cui legatum est ex rebus non legatis ignorante eo ampliandi legati sui gratia in horreum intulerit, quod illatum est non videtur esse legatum. Quod a legatario petitum erat, ut alii restitueret, si legatarius decedat, heres quoque eius id quod legatum est praestare debebit. Species nomirepperiantur nec dolo heredis deesse probentur, peti ex eodem testamento non possunt.In fideicommisso quod familiae relinquitur hi ad petitionem eius admitti possunt, qui nominati sunt, aut post
Abbreviated transcription (Latin):
cipienda que uenit in legãto. ¶ Segasũ.
solitus fuerat oistinguere sudiem᷑ fto̾i
i d comnussum relictum sit ueluti post¬
tꝯ̃ sũnos decem. intereẽ cuius causa tempus
iiclilatum sit: utrum nehrdis quocasu
rii. ut uti sun tempus pubertatis eiqui ĩ¬
& pubes sit fidi cominis sum relictu sit¬
sis tunc enim ifructus pr̃antos ⁊ aũ ce¬
dentis tem̃ponsꝰ hoc ita intelligenta

Expanded text:
da, quae uenit in legato.Pegasus solitus fuerat distinguere, si in diem fideicommissum relictum sit, ueluti post annos decem, interesse, cuius causa tempus dilatum sit, utrumne heredis, quo casu rii, ueluti si in tempus pubertatis ei qui impubes sit fideicommissum relictum sit, tunc enim fructus praestandos et antecedentis temporis. et haec ita intell
Abbreviated transcription (Latin):
elsus . ł. Hcredem menm itatib obliga¬
repossum. ut siquandoqͦ egonioriar. tu
s ẜuis sticus nonerit. dare eum tibi
capnas sit.
tem .l. Nusciu legatus sitsticus. aut
panphiliis. cumsticum. sibilegatum pu¬
g̃aret. un dicauerit. ampliusmutante
uendicationis iusnon habet. tam quã
sidapnatus ħrs abñ̾itrum dare sticũ
ꝯclerit cumignoraret sibiꝑmissumuł
panphilum dare nichil repetẽ posit:¬
sic accepi. quod senio comuni logatũ fit. si
alitreorum omittet altĩ non acrescere
nõenim coniunctm. set parte ĩcgͣita.
nam ambo siuendi carent cam quem quã
legati partẽ habinirum quam in suoha

Expanded text:
estorum.Heredem meum ita tibi obligare possum, ut si, quandoque ego moriar, tuus seruus Stichus non erit, dare eum tibi damnas sit. is, cui legatus sit Stichus aut Pamphilus, cum Stichum sibi legatum putaret, vindicaverit, amplius mutandae vindicationis ius non habet: tamquam si damnatus heres alterutrum dare Stichum dederit, cum ignoret sibi permissum vel Pamphilum dare, nihil repetere possitsic accepi, quod seruo communi legatum sit, si alter dominorum omitteret, alteri non adcrescere: non enim coniunctim, sed partes legatas: nam ambo si uindicarent, eam quemque legati partem habiturum, quam in seruo ha
Abbreviated transcription (Latin):
tib peterent. cum presenti dierelictum ꝑ¬
sit stõi commissam causacognita statuẽ¬
clum ex plorandumq an ialii sint ꝓctig¬
ario hrde instituto. alicu eñ suum lega¬
rd uerit./ non põt. ħ̾rs doli mali exceptioue
iuti silegatannius uendicare seruun ił¬

Expanded text:
tes petent, cum praesenti die relictum sit fideicommissum, causa cognita statuendum est explorandumque, an et alii sint petiario herede instituto alicui eum seruum legauit. non potest heres doli mali exceptione uti, si legatarius uindicare seruum
Abbreviated transcription (Latin):
edifitia distihere. quorum redlituss¬
portule relictes unt salua tam̃ causa lega¬
onti. ¶ ꝯm̃ib quib fidicominus sumre¬
lictuni est ad distractionẽ ⁊ sentientibur¬
atem suuo sua futuram. ¶Fructus exfundo pure lega
sogtatasius ̃ dea topostaditam hrditatem a legatariopit¬

Expanded text:
aedificia distrahere, quorum reditus sportulae sunt relictae, salva tamen causa legati. Omnibus quibus fideicommissum relictum est ad distractionem consentientibuperfuturam. Fructus ex fundo pure legao pure legato post aditam hereditatem a legatar
Abbreviated transcription (Latin):
ełsus .ł  Eiquis duobus hrdibus insti.¬
tutis. italegauerit. stichum aut .x. hrdeᷤ
dato non potest alter hrclͣm .U. alterp̃a d¬
gatum. relictumẽ. ħrs alteri dando ab
utroq lib̾atur. sin eutridat. uterq perĩ rb¬
d̾ petere poͣt. atq supsisoli legatum foretͥ
Namut stipulando duoreifieri possũt
crrogauerit cum ut ea restituat m̾cuio. me¬
uiusq fuerit mortuus. tinicomodo ced
nõ ħrclis. iusidum taxat uͭ ministrũ.
titium elegerit. Ioem est ⁊ siponas usum
fructum legatum. s ¶ tħrs dapnatus
est .x. unier libertis dare ⁊ nonconistitu¬
erit cui daret.ħrs omuĩbu̾s cadem .x. pre

Expanded text:
estorum Si quis duobus heredibus institutis ita legaverit: "Stichum aut decem heredes danto", non potest alter heredum quinque, alter parlegatum relictum est, heres alteri dando ab utroque libde petere potest atque si ipsi soli legatum foret: nam ut stipulando duo rei constitui possunt, et rogauerit, ut ea restituat Maeuio, Maeuiusque fuerit mortuus, Titii commodo cedit, non heredis, nisi dumtaxat ut ministrum Titium elegit. idem est et si ponas usum fructum legatum.Si heres damnatus esset decem uni ex libertis dare et non constituerit cui daret, heres omni
Abbreviated transcription (Latin):
anlus .ł: Sipecunia legata mnbonis se¬
legants nonsit. soluendo tamen hirdi¬
tatas sit᷑ pecuniam legatam dare con¬
pellitur. scue desuo siue eruendicione
ferum hrditarium suure uno uoluc¬
rit. Quod ita legatum est. ħrs cũ more¬
tur. lutiotitio dato .x. cumincerta die
legatum est. ad hrdes legatarii nõꝑti¬
ap̃.ł. Quiouos rros eiusdem pecuni¬
e habet titium atq meuiumita legaũ
qͣuod mͥ titius debet meiuo heres me¬
us dato quod meuius debet seio da¬
to. his uerbis honerat hrclamnancũ
acciones suas ħrs neuioprestitĩt. adu̾¬
sustitium ud̾bitur. meinus factocius
qliberatus es̃. ⁊ iocirco seio ħrs tenebitur.¬
t ¶ Siisquiunum reum habebat quoͥ ͤ¬
dis sibi deb ⁊ duob insolidum seꝑati
icgasfi. honerat᷑ hrs duob sati̾fac̃t
ꝑni accionencedendo alti pecumiã¬

Expanded text:
llium Si pecunia legata in bonis legantis non sit, solvendo tamen hereditas sit, heres pecuniam legatam dare compellitur sive de suo sive ex venditione rerum hereditariarum sive unde voluerit. Quod ita legatum est: "heres cum morietur Lucio Titio dato decem", cum incerta die legatum est, ad heredes legatarii non peautio.Qui duos reos eiusdem pecuniae habet Titium atque Maeuium, ita legauit: quod mihi Titius debet, maeuio heres meus dato. quod Maeuius debet, Seio dato'. his uerbis onerat heredem: nam cum actiones suas heres Maeuio praestiterit aduersus Titium, uidetur Maeuius facto eius liberatus esse et idcirco Seio heres tenebitur. Si is qui unum reum habebat quod is sibi deberet duobus in solidum separatim legasset, oneratur heres duobus satisfacere uni actione cedendo, alteri pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
commissis. spectatur ⁊ obtinut galli sen¬
tentia alienos alienos quoq postumoꝰ
contrasenatus consultum uxorem dure¬
acrito pumendisunt. quod imputarim¬
sulien non potest. queatutore decepta est.
cluti conditio pot. Quidenim inter est. si
ticius incaꝑitoliuro ascendit mͥ legetur
n ansiuoiuerit S cumita legatamsit pup¬
illo uł pripille arbitrio tutorum neq con¬
lltio inest. legato. neq mori cum placue¬
nt intestam̃tis legatum in alterus ar¬
bitrium collatum ꝓboniuiri arbitrio ac¬
iri. quodiniectum legato uł ut certam quã¬

Expanded text:
commissis, et optinuit Galli sententia alienos quoque postumos contra senatus consultum uxorem dumerito puniendi sunt: quod imputari non potest mulieri, quae a tutore decepta est. eluti condicio potest: quid enim interest, 'si Titius in Capitolium ascenderit' mihi legetur an 'si uoluerit'?Sed cum ita legatum sit pupillo siue pupillae 'arbitrio tutorum', neque condicto inest legato neque mora, cum placeat in testamentis legatum in alterius arbitrium collatum pro uiri boni arbitrio actrio, quod iniectum legato uelut certam qua
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis ẜuum ħrdis uł alienu̾m
legauerit. ⁊ is fugissi cautiones ĩ terpo¬
nende sunt d̾reducendo eo ⁊ siquidemui¬
uotestatore fugerit expensis legatarii ir¬
dutitur siꝑost mortem sumptibus hr¬
dis. ¶Sutalegetu. semynioclecem a¬
ut clare sino luerit hominem stichũdoØ
lego. hoc casuduo legata sunt. fuino con¬
temptus ẽẽ debebit. ¶Si quib legaue¬
rit exillodolio anphotas x.⁊ sinon .x. si pa¬
utiores inueniri possint non extinguit᷑
legatum. sihoctantum modo accdprat᷑
quodimuenitur ¶ Sunterduos dubite¬
tur. deeodem legato ciupotius dariopor¬
tet. ut puta sitino relictum est. touo eiꝰ¬
da nominus amicitestatons inueniãt

Expanded text:
Si quis seruum heredis uel alienum legauerit et is fugisset, cautiones interponendae sunt de reducendo eo: sed si quidem uiuo testatore fugerit, expensis legatarii reducitur, si post mortem sumptibus heredis. Si ita legetur: 'Sempronio decem aut, si noluerit, hominem Stichum lego', hoc casu duo legata sunt, sed uni contentus esse debet. Si quis legauerit ex illo dolio amphoras decem, etsi uciores inveniri possint, non exstinguitur legatum, sed hoc tantummodo accipit, quod invenitur. Si inter duos dubitetur de eodem legato, cui potius dari oportet, ut puta si Titio relictum est et duo eiusdem nominis amici testatoris veniant
Abbreviated transcription (Latin):
i fuit. ualet legatum. Nam̾si cũmo¬
reretur. ħrs ẜuus lib̾ẽe iussusẽe reete¬
⁊ sine libertate ab hrde legari posse
constitit qui asuꝑuacuum ẽ eilib̾¬
tatem dare. quam extestamento hrdie
caꝑturus non sit si itestatoris habet.
¶ Srichum aut panpbilumuitrũ hr̾ᷤ
incus uolet. tnodato. dimũtmn ueli¬
t dair eodie. quotestam̃tum meum
recitatum erit dicat. Si nondirerit ħr
panphilum ansticum dare malit per¬
inde obligarum cum cẽ prito xasistich
aut panphilum dare dampnatus eã¬
qͣ. utrm legatanus elegt᷑rit. sidicerit ĩestu¬
chum dare uelle sticho mortuo libari
gum siantediem legaticedentem alo¬

Expanded text:
t, ualet legatum: nam et si, cum moreretur heres, seruus liber esse iussus esset, recte sine libertate ei ab herede legari posse constitit, quia superuacuum sit ei libertatem dare, quam ex testamento heredis capturus non sit, sed ex testatoris habet. 'Stichum aut Pamphilum, utrum heres meus uolet, Titio dato, dum, utrum uelit dare, eo die, quo testamentum meum recitatum erit, dicat.' si non dixerit heres, Pamphilum an Stichum dare malit, perinde obligatum eum esse puto, ac si Stichum aut Pamphilum dare damnatus esset, utrum legatarius elegerit. si dixerit se Stichum dare uelle, Sticho mortuo liberari eum: si ante diem legati cedentem al
Abbreviated transcription (Latin):
d̃.ł. ᷤ. Sita legetur. ħrs dare damnas esto
sicapitolium non ascendent utac legatũ
est quãuis in potestare eius sit as cendere
sibi partem uelle. partemnonle u̾iꝰ est. ͭͣ¬
d̃.ł. Set duobus legatis relictis unum
quioẽ repudiar. alterum uero ample

Expanded text:
 ita legetur: 'heres dare damnas esto, si in Capitolium non ascenderit', utile legatum est, quamuis in potestate eius sit ascendere usibi partem uelle, partem nolle uerius est. .Sed duobus legatis relictis unum quidem repudiare, alterum uero ample
Abbreviated transcription (Latin):
¶aulus .t. Cluitatibus legari potest ⁊̃ quod
adhoi eremornatumq ciuitatis ꝑ̃tinet. ador¬
natum puta quodad instruendum forum¬
ũ s thearum stadium lega tum fuerit. ad honorõ
puta quod aomiͦnus edendum uenationẽ i¬
ł qd uł ludos senicos. ludos eircens es relictumꝰ¬
¶ħ fuerit. aut quod addiuisionem singlorum:
usciuium. uł culum relictum fuerit hoc ã¬
plius quod inalimenta infirme etatis pri¬
tta semorib uł pucris. puellisq relictum
fucrit ad hongrem ciuitatis pertinere. res p¬
onderur. ¶lutius titius ⁊gaius seius. p¬
u ublio meuiox. dare damnas sumpto gaui¬
e seius hr̾noneostitis. sanabinus atgtciũ¬
ius solum legatum debiturum. nanisciumꝑ
non scripto habendumẽe. hec sententia
Dyuera est. hoc est titius totax. daredebebit.
tio fundi quantum ħrelidare uissus est. se
gatanus non est cogendus. fid̃i commissum
uid̾tur capere qui tantum erogat  quãtũ
des relinqueret testamento ita cauerit ꝗi¬

Expanded text:
arum.Ciuitatibus legari potest etiam quod ad honorem ornatumque ciuitatis pertinet: ad ornatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum fuerit: ad honorem puta quod ad munus edendum uenationemue ludos scenicos ludos Circenses relictum fuerit aut quod ad diuisionem singulorum ciuium uel epulum relictum fuerit. hoc amplius quod in alimenta infirmae aetatis, puta senioribus uel pueris puellisque, relictum fuerit ad honorem ciuitatis pertinere respondetur. 'Lucius Titius et Gaius Seius Publio Maeuio decem dare damnas sunto': Gaius Seius heres non exstitit.Sabinus ait Titium solum legatum debiturum: nam Seium pro non scripto habendum esse. haec sententia uera est, hoc est Titius tota decem debebit.Et in pretio fundi, quantum heredi dare iussus est, non est legatarius cogendus fideicommissum estamento uidetur capere, qui tantum erogat, quantum des relinqueret, testamento ita cauit: 'qui
Abbreviated transcription (Latin):
perbonorum. post. filius habuit apatr᷑e
accepissi. ¶ Cum apostumo italegat᷑
sihrs erit. ⁊ non natopostumo substiui¬
ti adierint. legata eos debere existimãdũ
est. queille siuiueret quidebitus erat.

Expanded text:
habuit, a patre accepisset.Cum a postumo ita legetur 'si heres erit' et non nato postumo substituti adeant, legata eos debere existimandum est, quae ille, si uiueret, debiturus erat.
Abbreviated transcription (Latin):
eratius.i. Si hixs nõminatim enum̃ati
dare quiddlimpnatisunt ꝓpruis est. utun¬
les partes d̾b̾eant. quia ꝑsonarum enum̃a¬
tie hunc effectum habet utersequentermn
alegato pr̃ando. quod sinominatim̃ hrdi rͥ¬

Expanded text:
rum.Si heredes nominatim enumerati dare quid damnati sunt, propius est, ut uiriles partes debeant, quia personarum enumeratio hunc effectum habet, ut exaequentur in legato praestando, qui, si nominati non
Abbreviated transcription (Latin):
topo biħrs cui soluat. ut abeo deferdatur.⁊
ẽgacasine utriusq manifesta calũpnia uid̾ a¬
it nͣ tureipotius soluendum. cuiprimum
Flegatum est. ¶ Sicui certam paren
herelitatis legauero duius adrianus.
R sit. uineque pretia manumissorũ
neq funeris inpensa deduceretur.Q¬

Expanded text:
t heres cui soluat, ut ab eo defendatur: et, si neutrius manifesta calumnia uideatur, ei potius soluendum, cui primum legatum est.Si cui certam partem hereditatis legauero, diuus Hadrianus rescripsit, ut neque pretia manumissorum neque funeris impensa deduceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
s nus hab⁊.⁊ hoc repellitur non idemdi rͥ¬
ꝙ cendum est. pone cum cuid̾cem. ⁊ stichuᷤ
legatus est rogatum suum manumit¬
ĩe uere si falcidia locum hab⁊ exx. utriusci¬
re qͣ legati quarta deducetur ⁊ giturr pudi¬
ꝙ onis filegatarius expecunia. duasquar
damres sꝑni.quedam uendicari. quia
cnon plura set inium legatum est. Idem
dicemus peculio legato aut ueste aut ar ͬ.

Expanded text:
s onus habet, et hoc repellatur, non idem dicendum est: pone eum, cui decem et Stichus legatus est, rogatum servum manumittere: si Falcidia locum habet, ex decem utriusque legati quarta deducetur. igitur repudionis, sed legatarius ex pecunia duas quartaedam sperni, quaedam vindicari, quia non plura, sed unum legatum est. idemque dicemus peculio leg
Abbreviated transcription (Latin):
⁊petipos se nisi diuersum eum sensissepro
probare poisit eamenterestatore hrdem
institiusse frẽmsuum ut contemprus ui¬
stitutione fidi .c. abstine debẽ. ¶Intestõi
taseriptum est. gaio seio illud ⁊ illud h̾rs
sineullaiora ei redderes ipse. quero anta¬
citum fid̾icominissum sit. cum ꝑsonam
restator ciurestitiuueli. testam̃to non sig¬

Expanded text:
probprobare possit ea mente testatorem heredem instituisse fratrem suum, ut contentus institutione fideicommisso abstinere deberet.In testamento ita scriptum est: 'Gaio Seio illud et illud heresine ulla mora ei redderes ipse'. quaero, an tacitum fideicommissum sit, cum personam testator, cui restitui uellet, testamento non si
Abbreviated transcription (Latin):
iure militan cestari non possint. stm ho¬
stiulocode p̃hendãti. ⁊ illicidecedant quo¬
modouelint. ⁊ quo mõ possint testabũt.
Sine debos p̃ses quis sit ꝓuintie. siue le¬
gatus siuequis alius qui iure militarite¬
starinõ pot̾. It̃. nauarchos ⁊ trierarchosi
dassium uire militariposse testari nul¬
ladubitatio ẽ. Inclassib om̃s remiges
⁊ naute milites sunt. It̾. uigilos sunt mili
tos. ⁊ iure militarieos testariposse ntilla du¬
bitatio ẽ. Siquis militum ex alio numero
translatus sit.in alium quamuis ⁊ hinc ex
cmptus. ⁊ illo nondum ꝑuenit: tñ pot̾it
iure militari testari. est enĩ miles qmur¬

Expanded text:
 testari non possint, si in hosticolo deprehendantur et illic decedant, quomodo uelint et quomodo possint, testabuntur, siue praeses quis sit prouinciae siue legatus siue quis alius, qui iure militari testari non potest. Item nauarchos et trierarchos classium iure militari posse testari nulla dubitatio est. in classibus omnes remiges et nautae milites sunt. item uigiles milites sunt et iure militari eos testari posse nulla dubitatio est. Si quis militum ex alio numero translatus sit in alium, quamuis et hinc sit exemptus et illo nondum peruenerit, tamen poterit iure militari testari: est enim miles, q
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃ .i.. Patronorum querelas adu̾sus
libertos p̃sides audire.⁊ non translatuie
exequi debent. cum si ingratus lib̾tus sit.
nõ impune ferre eumoporteat: ¶S et si
quidem mofficiosus patrono patrone ueli¬
oportet. enimu̾o si contumeliam fecit aut
comuetum eis dixit. ⁊̃ mexilium temꝑa
aliquameis instruxit ł delatorẽ sub ordi¬
nauit.x ꝙͣ c̾am adu̾sus eos temptauit.

Expanded text:
is. Patronorum querellas aduersus libertos praesides audire et non translaticie exsequi debent, cum, si ingratus libertus sit, non impune ferre eum oporteat. sed si quidem inofficiosus patrono patronae lioportet. enimuero si contumeliam fecit aut conuicium eis dixit, etiam in exilium temporaliquam eis instruxit uel delatorem subornauit uel quam causam aduersus eos temptauit.
Abbreviated transcription (Latin):
uru pot̃. porro indefectũ alitiõis de
ademptiõe hedititis coitasse intelli¬
crit ⁊ nepotes excosubstituãtur. cũ ñ
sufficit sub qualibet ꝯditiõt filiũ he rb̾¬
dẽ institui. s ita demũ testam̃tũ ratũ
ẽ. si ꝯłitio fuit infilii potestate. ꝯsit̾e¬
mius. Nñquid int̾sit q̃ ꝯlitio fueritad¬
scͥpta. ut rũc moriẽte filio inpleri ñ

Expanded text:
potest: porro in defectu condicionis de ademptione heredita‹ti›s cogitasse intellerit et nepotes ex eo substituantur, cum non sufficit sub qualibet condicione filium heredem institui, sed ita demum testamentum ratum est, si condicio fuit in filii potestate, consideremus, numquid intersit, quae condicio fuerit adscripta, utrum quae moriente filio impleri
Abbreviated transcription (Latin):
tebitur defectus c̃tuitiõe ħes. quãuis ueꝵ
sit cõpellẽdum eũ manumitie.siuiueret.
idem ẽ.⁊ si ita hes institutus ẽẽt. Quis.
titiꝰ hẽs esto. ita ustĩc̃ manumittat. aut titio. e.
italego u̾stic̃ manumittat: Nã mõtuo sticho ne¬
modic submouẽd̾ es: Nlõ uidebit᷑ eñi defectus
xlitice. siparere ꝯlitioni ñ possit. In¬
plẽda ẽ enĩ uolutas sirõt. ¶de hoc uire
iurãdo remttẽdo ñẽ. Netefseadire p̃to¬
rem Semel erũ inꝑpetuũ ap̃tore remiᷤᷤ¬
sum ẽ. nec ꝑsingła remittẽdini. ⁊ id¬
circo ex quo dies legati cesserit. remiᷤᷤ¬
sum udetur. ⁊ iã ignorãte scͥptoħed̾.
ideoq in ħede legatarii recte ꝓbatur. ut
post diẽ lega  cedentẽ sicecesserit legata¬
rius. debcat ħes eius actiõe legatouti.
uti si abhostib patrẽ suũ ñ redemerit.

Expanded text:
debitur defectus condicione heres, quamvis verum debitur defectus condicione heres, quamvis verum sit compellendum eum manumittere, si viveret. idem est et si ita heres institutus esset quis: "Titius heres esto ita, ut Stichum manumittat" aut "Titio centum ita lego, ut Stichum manumittat". nam mortuo Sticho nemo dicet summovendum eum: non videtur enim defectus condicione, si parere condicioni non possit: implenda est eniiurando remittendo non est necesse adire praetorem: semel enim in perpetuum a praetore remissum est nec per singulos remittendum. et idcirco ex quo dies legati cesserit, remissum uidetur etiam ignorante scripto herede. ideoque in herede legatarii recte probatur, ut post diem legati cedentem si decesserit legatarius, debeat heres eius actione de legato uti, uti 'si ab hostibus patrem suum non redemerit
Abbreviated transcription (Latin):
quid fcũꝵ restiti .ꝙ. accep̃. oportebit ita
remiti caitioẽm siquis subuiris urandi
ꝯditioẽ ⁊ p̾t̾ea subaliasit institutus. huic ui¬
tincdũẽ ati renuitatur cõditio. Et magiᷤ
c̃ ut reniiti uiris iurandi c̃cutio debe¬
at. Licetalii ꝯditiq̃ parẽtlum habeat.
S si subiuris iurãdi cõclitioẽ sit insti¬
tutus. aut si decẽ dederit hoc ẽ alt̾na  ͫ ꝯ¬
clitiõe. ut aut pareat cõclitioĩ aut iuret
aliuuit quid uidẽclum. Num quid remit¬
ti ei ꝯditioñ debeat. quia põt alt̾i ꝯcliti¬
oni parento ẽẽ securus. s est ueri̾remit¬
tentam ꝯditione. Ne alia ratice cõditi¬
zo alia eum urgueat. Ad uisuirandumł¬
¶Quõtiens iurare iubetur taturum se
aliquid. uł facturũ. quod non inꝓbũ ẽ.
Actiões heditarias ñ alias habebit. quã
sicederit. uł fecerit id quod erat iussus
uirare. Mortuo aut̃ ł manumisso stiche
uiuo testatore. qui ita institutus ẽ su
rass se stichum manumissurum. ñ ui¬

Expanded text:
urum, restituturum quod accepit: oportebit itaque remitti cautionem. Si quis sub iurisiurandi condicione et praeterea sub alia sit institutus, huic videndum est an remittatur condicio: et magis est, ut remitti iurisiurandi condicio debeat, licet alii condicioni parendum habeat. Sed si sub iurisiurandi condicione sit institutus aut si decem milia dederit, hoc est alternata condicione, ut aut pareat condicioni aut iuret aliud quid, videndum, numquid remitti ei condicio non debet, quia potest alteri condicioni parendo etendam condicionem, ne alia ratione condicio alia eum urgueat ad iusiurandum.Quotiens heres iurare iubetur daturum se aliquid uel facturum: quod non improbum est, actiones hereditarias non alias habebit, quam si dederit uel fecerit id, quod erat iussus iurare.Mortuo autem uel manumisso Sticho vivo testatore qui ita heres institutus est, si iurasset se Stichum manumissurum, non vi
Abbreviated transcription (Latin):
simatrẽ aliut pupilli tutor. putat lab̾o ĩ d⁊ ⁊
tatib pupilli. Utrũq gͥ cõcurrere oporter
ut ⁊ mãt egeni sit. ⁊ filius in facultate põitꝰ¬
s simums nupnale mat̾ pupilli iisit
nõ eũ inpupillo inputatuꝵ. lab̾o scͥbit/ nec ꝑ qͣ¬

Expanded text:
si matrem aluit pupilli tutor, putat Labeo imputaretatibus pupilli: utrumque igitur concurrere oportet, ut et mater egena sit et filius in facultatibus positus.Sed si munus nuptiale matri pupilli miserit, non eum pupillo imputaturum Labeo scripsit: nec
Abbreviated transcription (Latin):
seui Recẽ sciũ fore R̾ss ⁊ sita. titiꝰ hesesto. im̃o
scuꝰ hesesto. itẽ erit erit dicẽuũ. ¶Quitã testam̃¬
toita h̾ecẽ istituit. titia filia mea hesesto. siquis
mͥ litoꝵ me uiuo. mortuo ue. nascet᷑. tt qui turi¬
lis sexus unꝰ. plures uenascet᷑. ex parte din̾adia. ⁊
quarta ꝗ femini sexus. una. pluces ne nare er. ex
rarte quarta mͥ ẜ̾es sit. pofiumꝰ einat̾ ẽꝯsuleba¬
rꝰ. qͥta exparte postumꝰ hes ẽẽt. resp̃õlit. eã hedita¬
tatẽ in septẽ partis distribuẽtã. exhis filiã quat¬
tuor. postumũ ties habituros. q filie tetͥas. po¬
stumo dodrans dat᷑ ẽ. ut qͣrta portice ãpliꝰ filia ꝗͥ
postumꝰ ferre d̾beat. Ito sipostumia qͦꝙ nata ẽẽt
uig̃ti unãpartes fieri. ut filia duod̾cĩ nouẽ filiꝰ
habeat. ¶ Inde stam̃to ita scͥptũẽ. lutiꝰ titiꝰ exduod
untiis. gĩattitꝰ ex parte una. meuius ex rãte

Expanded text:
 ita: 'Titius heres esto: immo Seius heres esto', idem erit dicendum. Quidam testamento ita heredes instituit: 'Titia filia mea heres esto: si quid mihi liberorum me uiuo mortuoue nascetur, tunc qui uirilis sexus unus pluresue nascentur, ex parte dimidia et quarta, qui feminini sexus una pluresue natae erunt, ex parte quarta mihi heres sit': postumus ei natus er, quota ex parte postumus heres esset. respondit eam hereditatem in septem partes distribuendam, ex his filiam quattuor, postumum tres habituros, quia filiae totus as, postumo dodrans datus est, ut quarta portione amplius filia quam postumus ferre debeat. ideo si postuma quoque nata esset, uiginti unam partes fieri, ut filia duodecim, nouem filius habeat. In testamento ita scriptum est: 'Lucius Titius ex duabus unciis, Gaius Attius ex pa
Abbreviated transcription (Latin):
istatorẽ fitẽ eiꝰ secutũ ẽe ꝓbaretur sitam̃ cũafilio fa¬
milias rogaretur amicus⁊ acditurũ se Reditate
recepiss. ⁊ pꝰtiturũ patͥ familias facto. Non ab:¬
surde cdicipossit maritati actione̾ futurã ⁊ eã
actionẽ parͥ inutilẽ fore. quia ñ s̃ t ͤ exbona fice
nec filio uulgarẽ cõpetiturã uerũ utilẽ sicitioa
placeret ei. Qui cũ filus familias ẽet. ⁊ xaliqͦ
ftce uississ ac pat familias factus soluiss¬

Expanded text:
statorem fidem eius secutum esse probaretur. si tamen, cum a filio familias rogaretur, amicus et aditurum se hereditatem recepisset et restituturum patri familias facto, non absurde dici possit mandati actionem futuram: et eam actionem patri inutilem fore, quia non sit ex bona fidenec filio vulgarem competituram, verum utilem, sicuti dare placeret ei, qui, cum filius familias esset, pro aliquo fideiussisset ac pater familias factus solviss
Abbreviated transcription (Latin):
quitꝰ suris eẽt ẜ hanc scͥpturã illã ĩtp̃tationẽ accipe
rosse. ut luciꝰ titiꝰ ciluas uncias habeãt. ceti aut̃ qͣsi
sinepartib ĩstituti. exreliqͦ textate hedes sint.
quẽ dextatẽ ita diuidi oportet. ut seiis ⁊ ĩ cũcẽ
ut traꝰ ⁊ meluꝰ altũ qͥncuncẽ habearit.

Expanded text:
t. respondit hanc scripturam illam interpretationem accipere posse, ut Lucius Titius duas uncias habeat, ceteri autem quasi sine partibus instituti ex reliquo dextante heredes sint: quem dextantem ita diuidi oportet, ut Seius quincuncem, Attius et Maeuius alterum quincuncem habeant.
Abbreviated transcription (Latin):
tituis cũ iã pͥmo restam̃to facto. inscco te are¬
stam̃to lib̾ũ ẜedẽq eẽ uissit. Suꝑius testa .ͣ¬
ñitũ titii ruptũ ẽ. ꝙr his suus ⁊ hes potest
eẽ. ⁊ ut sr̃ uis testam̃tũ rũpat᷑. duffic̃ ita r¬
posteriꝰ factũc̃e. ut aliqͦcã potueritexħe¬

Expanded text:
tius eum iam primo testamento facto in secundo testamento liberum heredemque esse iussit. superius testamentum Titii ruptum est, quia is seruus et heres potest esse et, ut superius testamentum rumpatur, sufficit ita posterius factu
Abbreviated transcription (Latin):
iphenꝰ. P at familias testam̃to duosħt¬
tes institũerat. eosmgraum̃tũ facere uis¬
serat incuieb certis. d̾ int̾ ita scͥpserat. ꝙ
eoꝵ ñ ita fecerit. om̃s exh̾edes sunto. Alt̃
hes feditatẽ p̃t̃ miserat. reliquus hes ꝯ
sulebat. cũ ip̃e monum̃tũ extruxiss.

Expanded text:
. Pater familias testamento duos heredes instituerat: eos monumentum facere iusserat in diebus certis: deinde ita scripserat: 'qui eorum non ita fecerit, omnes exheredes sunto': alter heres hereditatem praetermiserat, reliquus heres consulebat, cum ipse monumentum exstruxisset,
Abbreviated transcription (Latin):
in genuus ħes scͥptꝰ ad ierit ħeditatẽ cũ
eẽt cesaris ẜuus. nã diuisa heriditas
ẽ int̃cib̾iũ ⁊ eũ qͥ partheruo substitutus
llonios libos ħedes ẽe uisserat. alt̾o
ant aꝑtas tabulas testar̃ti mortuo. ñ
inelegat᷑ tfẽli poterit eũ ꝗ srͣ erit lib̾uati¬

Expanded text:
ereditatem, cum esset Caesaris seruus: nam diuisa hereditas est inter Tiberium et eum qui Parthenio substitutus llonios liberos heredesque esse iusser‹a›t. altero ante apertas tabulas testamenti mortuo non ineleganter defendi poterit eum
Abbreviated transcription (Latin):
stulare cuimantata e. Queni sit irꝓuinti
Hoc rescͥptũ ꝯseques erit. bicẽ. eũcui ap̃tõe in¬
andataẽ. iuris diccioposse desuspecto cogno¬
scere. Oftendimus ꝗ posst̃ desuspecto cogno¬
scere. nũc uideamis ꝗ suspecti fieripofsit.
ex quidẽ oms tutores possut. siue testam̃tanuĩ
sũt. siue nõsĩt.saltenus generis tutoris quare.

Expanded text:
ata est: cum enim sit in prouincia hoc rescriptum, consequens erit dicere et eum, cui a praetore mandata est iurisdictio, posse de suspecto cognoscere. Ostendimus, qui possunt de suspecto cognoscere: nunc uideamus, qui suspecti fieri possunt. et quidem omnes tutores possunt, siue testamentarii sint, siue non sint, sed alterius generis tutores
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidib eaꝑlanaũ aput legatũ ꝓcõsul suspee¬
tus postularipossit. dubiũ fuit. s imꝑator
antoninus csidiuoseuero briudemarco ꝓ¬
c̃osuli aftice rescͥpsit p̾ꝰse. quia mandata uniᷤᷤ¬
dicciõe offitiũ adeũ tot̃ iuris dicenditaansit
¶Ergo i siptor mandet uiris diccion simili¬

Expanded text:
 An autem apud legatum proconsulis suspectus postulari possit, dubium fuit: sed imperator Antoninus cum diuo Seuero Braduae Maurico proconsuli Africae rescripsit posse, quia mandata iurisdictione officium ad eum totum iuris dicundi transit. ergo et si praetor mandet iurisdiction
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ tͥnus adhucerit dicendũ idẽ dũ momemi¬
nerimis patrono pareendũ. Cõsequẽs ẽ in
c uid̾amus ꝯpossũt suspectos postulare ⁊ sci¬
d e endũ ẽ qͣi publicã eẽ. hãc accioem. hocẽ omĩ¬
ĩssb patere ꝙnimmo ⁊ mulieres admittumm¬
tꝰ s heesole que pietate neces situduus duc¬
de. adhocꝓcedũt ut puta mãt̃ mitrir quoq
taiuiaposst̃. põt ⁊ soror. hãtinsorore rescͥ¬
tũ extit. duuui seuen ⁊ squa aliamulier fu

Expanded text:
dem erit dicendum, modo ut meminerimus patrono parcendum. Consequens est, ut uideamus, qui possunt suspectos postulare: et sciendum est quasi publicam esse hanc actionem, hoc est omnibus patere. Quin immo et mulieres admittuntur, sed hae solae, quae pietate necessitudinis ductae ad hoc procedunt, ut puta mater. nutrix quoque et auia possunt. potest et soror, nam in sorore et rescriptum exstat diui Seueri: et si qua alia
Abbreviated transcription (Latin):
antianus  Quisquis michiħrs erit.
damnas estodare. fideiq cius comitto.
ait. ut p̃dia mancipia. uestem argentũ
quiahuerbum. quamtas nõadiniadũ¬
taꝵat pecumniam refent exdotis plegatio¬
ne ⁊ stipłatiõnibꝰ. emptehĩditatis apa¬
ret ⁊ summe apellatio similiter acci¬
ꝑrdeb̾et litithisargum̃tis querelatacent
oͣstenditur uolũtate p̃tenadefunctique
maxime infidei comissis ualet ei sentertie
sufragari. neq enim postẽapre facionem
adiecturum testatoremꝰ fuisse. res. corporã¬
les sidũ taxat pecuniã nuatam prestari
meuio irditatem restituere. ⁊ rursus titdͤn
cohr̃s eius rogatussit. partem suam aᷤ¬
ut partis partem restituere: anhanc quo¬
q partem quam a quo her̃de ex fideicom¬
isso relicto recepit. titius restituere meui¬
qͣdebeat. diuus aũs consultus rescrip:¬
sit: non debere restituere. qui ahr̃litatis
appellatione noq legata. neq fideicomiᷤ¬
Daulus. Ofsidius quidam institutafi

Expanded text:
 'Quisquis mihi heres erit, damnas esto dare fideique eius committo, ait, ut praedia mancipia uestem argentum, quia et hoc uerbum 'quantas' non adtaxat pecuniam referri ex dotis relegatione et stipulationibus emptae hereditatis apparet et 'summae' appellatio similiter accipi deberet, ut in his argumentis quae relata essent ostenditur. uoluntatem praeterea defuncti, quae maxime in fideicommissis ualeret, ei sententiae suffragari: neque enim post eam praefationem adiecturum testatorem fuisse res corporales, si dumtaxat pecuniam numeratam praestari Maeuio hereditatem restituere et rursus Titio coheres eius rogatus sit partem suam aut partis partem restituere, an hanc quoque partem, quam a coherede ex fideicommisso recipit, Titius restituere Maeuio debeat, diuus Antoninus consultus rescribit non debere restituere, quia hereditatis appellatione neque legata neque fideicommisrum. Hosidius quidam instituta filia
Abbreviated transcription (Latin):
hocpis reliquto. quĩ quis michibr̃serit
aoi Raculi mei. ⁊ orreipost obitum sac̃¬
⁊n uo templo erunt. denariax. dienun¬
dinai quas ibiposuiquero utrũ
sis hu dumtreat qui co tp̃e quolegabar᷑¬

Expanded text:
is reliquit: 'quisquis mihi heres naculi mei et horrei post obitum sacein illo templo erunt, denaria decem die nundinarum, quas ibi posui'. quaero, utrum his dumtaxat, qui eo tempore quo legabatu