comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Xenocrates crantor archesilas lacides
aristoteles theoprastus zenocleantes.
crysippus. antipat̃. carneades. paneci.
possidomiꝰ. innumerabiles alii qͥ scmel¬
sapiente enĩ hec om̃is oratio ẽ cui uire
id accidere ñ possit. nã iure exulantẽ
cõsolari ñ oportet. Postremo ad om̃is
casus facillima ratio ẽ eoꝵ qͥ ad uolu¬
ptatẽ ca referunt quȩ secunt᷑ inuita
ut quocũq hec loca suppeditet ibi be¬
ate queant uiuere. Itaq ad omẽm ra¬
tionẽ teucri uox accõmodari pot̃ pa¬
tria ẽ ubicũq ẽ bñ. Socrates quidẽ ẽ
rogaret᷑ cui aut̃ se ẽẽ diceret muida¬
nũ inqͥt. Totius enĩ mundi se incolã ⁊
ciuẽ arbitrabat᷑. Quid. T. albutꝰ ñne
animo exeqͥssimo athenis exul philo¬
sofabat᷑ cui tam̃ illud ipsũ ñ accidissoe
si in re .p. quiescens epicuri legib pa¬
ruisset. qͥ enĩ beatior epicurꝰ qͦd in pa¬
tria uiuebat quã qͦd athenis metrodorꝰ

Expanded text:
Xenocrates, Crantor, Arcesilas, Lacydes, Xenocrates, Crantor, Arcesilas, Lacydes, Aristoteles, Theophrastus, Zeno, Cleanthes, Chrysippus, Antipater, Carneades, Panaetitus, Possidonius? innumerabiles alii, qui ssapiente enim haec omnis oratio est, cui iure id accidere non possit; nam iure exulantem consolari non oportet. postremo ad omnis casus facillima ratio est eorum, qui ad voluptatem ea referunt quae secuntur in vita, ut, quocumque haec loco suppeditetur, ibi beate queant vivere. itaque ad omnem rationem Teucri vox accommodari potest: Pa/tria est, ubicumque e/st bene. Socrates quidem cum rogaretur, cuiatem se esse diceret, mundanum inquit; totius enim mundi se incolam et civem arbitrabatur. quid? T. Albucius nonne animo aequissimo Athenis exul philosophabatur? cui tamen illud ipsum non accidisset, si in re p. quiescens Epicuri legibus paruisset. qui enim beatior Epicurus, quod in patria vivebat, quam, quod Athenis, Metrodorus?
Abbreviated transcription (Latin):
popło: ñne omnẽ exuberantiã uirtu¬
tisoder̃. Quid aristides malo enĩ grecoꝵ
sus ẽ patria qͦd p̃ter modũ iustus eẽt:
Quantis gͥ molestiis uacant. qͥ nichil
om̃ino cũ popło contrahunt. Quid ẽ
dultiꝰ ocio litterato. his dico litteris
quib infinitatẽ rerũ atq nat᷑e & in
hoc ipso mundo cȩlũ t̾ras maria co¬
gnoscimꝰ. contẽpto gͥ honore contẽp¬
ta &̃ pecunia qͥd relinquit᷑ qͦd exti¬
mescendũ sit: Exiliũ credo qͦd in ma¬
ximis malis ducit᷑. id si ꝓpt̃ alienam
&e offensam popłi uoluntatẽ malũẽ
ante dictum ẽ. Sin abeẽ patria mi¬
ex quib admodũ pauci in patriã re¬
uertunt᷑. At multant᷑ bonis exules
qͥd tũ. parũ ne multa de toleranda
pauꝑtate dicunt᷑: Iam uͦ exiliũ si
rerũ nat᷑am ñ ignominiã nominis
querim̃ quantũ damina ppetua pe¬
grinatione differt inquaȩtates suas
philosophi nobilissimi consũpserunt.

Expanded text:
populo? nonne omnem exsuperantiam virtupopulo? nonne omnem exsuperantiam virtutis oderunt? quid? Aristides—malo enim Graecorsus est patria, quod praeter modum iustus esset? quantis igitur molestiis vacant, qui nihil omnino dulcius otio litterato? iis dico litteris, quibus infinitatem rerum atque naturae, et in hoc ipso mundo caelum, terras; maria cognoscimus. 3. Contempto igitur honore, contempta etiam pecunia, quid relinquitur, quod extimescendum sit, exilium credo: quod in maximis malis ducitur. Id si propter alienam, et offensam populi voluntatem malum est: ante dictum est. Sin abesse a patria miex quibus admodum pauci in patriam revertuntur. At multantur bonis exules. Quid tum? parumne multa de toleranda paupertate dicuntur? iam vero exilium, si rerum naturam, non ignominiam nominis quaerimus, quantum demum a perpetua peregrinatione differt? in qua aetates suas Philosophi nobilissimi consumpserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
S qm̃ mane ẽ cundẽ has quinq
dierũ disputationes memoria comp̃¬
hendamꝰ. E quidẽ me etiam conscri¬
pturũ arbitror. ubi enĩ melius uti
possimus hoc cuimodi otio adbru¬
tumq nr̃m hos libros alteros qͥnq
mittemꝰ. a quo ñ modo impulsi su¬
mus ad philosophicas seriptiones.
uerumetiam lacessiti inquo quan¬
tum cȩteris ꝓfuturi sumus non
facile dixerim. Nr̃is quidem acer¬
bissimis dolorib uarusq iundiq
cireum fusis molestiis alia nulla
potuit inueniri leuatio:¬

Expanded text:
m mane est eundum, has quinque dierum disputationes memoria comprehendamus. equidem me etiam conscripturum arbitror—ubi enim melius uti possumus hoc, cuicuimodi est, otio?—, ad Brutumque nostrum hos libros alteros quinque mittemus, a quo non modo inpulsi sumus ad philosophiae scriptiones, verum etiam lacessiti. in quo quantum ceteris profuturi simus, non facile dixerim, nostris quidem acerbissimis doloribus variisque et undique circumfusis molestiis alia nulla potuit inveniri levatio
Abbreviated transcription (Latin):
sum quidd̃a ⁊ inani uocis sono deco¬
ratum eẽ dicant & tam̃ semꝑ beatũ
censent ẽt̃ sapientẽ. Quid tandẽ a so¬
crate & platone ꝓfectis philosophis
faciendũ uides quoꝵ alii tantam p̃¬
stantiã in bonis annni ẽẽ dicunt ut
abhis corꝑis & externa obseruent. A
lu aut̃ hec ne bona quidẽ ducunt.
in animo reponunt om̃ia. Quorũ
controuersiã solebat tanquã hone¬
rarius arbit̃ uidicare carneades. Na
comoda uiderent᷑. Neq tam̃ ꝑipa¬
tetici plus tribuerent diuitiis bo¬
ne ualetudini cȩteris reb generis
ciusdem quã stoici cũ eare ñ uerbis
ponderarent᷑ causam eẽ desiderãdi
negabat. Quare hunc locũ cȩterarũ
disciplinarũ philosophi quẽamod
optinere possint ipsi uid̾int. michi
tam̃ gratum ẽ qđ de sapientiũ ꝑpe¬

Expanded text:
decoratum esse dicant,— si i tamen semper beatum censent esse sapientem, quid tandem a Socrate et Platone profectis philosophis faciendum videtur? quorum alii tantam praestantiam in bonis animi esse dicunt, ut ab is corporis et externa obruantur, alii autem haec ne bona quidem ducunt, in animo reponunt omnia. quorum controversiam solebat tamquam honorarius arbiter iudicare Carneades. namcommoda viderentur neque tamen Peripatetici plus tribuerent divitiis bonae valetudini ceteris rebus generis eiusdem quam Stoici, cum ea re, non verbis ponderarentur, causam esse dissidendi negabat. quare hunc locum ceterarum disciplinarum philosophi quem ad modum optinere possint, ipsi viderint; mihi tamen gratum e
Abbreviated transcription (Latin):
erat delectatũ. tũ is qͥ illa coxerat mi¬
nime mirũ condim̃ta enĩ deferunt.
Que tandẽ inqͥt ille labor in uenatu
sudor cursus abeurota fames sitis. his e¬
nĩ reb lacedemonioꝵ epule condiunt᷑.
Atq hoc ñ ex hominũ more solũ s etiã
delectant᷑ ut de lacedemoniis pauloan¬
te diximꝰ. Persarũ axenofonte uictus
exponit᷑ quos negat ad panem adhi¬
bere quicquam. pret̃ nasturciũ. Quã¬
quam si quedam etiam suauiora nat᷑a
desideret quãmulta ex t̾ra arborib q
gignunt᷑. Cum copia facili tum sua¬
uitate p̃stantia. Adde siccitatẽ que cõ¬
sequitur hanc continentiã in uictu.
Adde integritatẽ ualctudimis confer
sudantis ructantis refertos epulis ꝙ
opimos boues tũ intelliges qͥ uolup¬
tatem maxime sequant᷑ cos minime
consequi. iucunditatẽ qua uictꝰ eẽ in
desicdio ñ in satietate. Timotheũ cla¬
rũ hominẽ athenis & principẽ ciui¬

Expanded text:
erat, delectatum. tum is qui illa coxerat: mierat, delectatum. tum is qui illa coxerat: minime mirum; condimenta enim defuerunt. quae tandem? inquit ille. labor in venatu, sudor, cursus ad Eurotam, fames, sitis. his enim rebus Lacedaemoniorum epulae condiuntur. atque hoc non ex hominum more solum, sed etiam delectantur, ut de Lacedaemoniis paulo ante diximus. Persarum a Xenophonte victus exponitur, quos negat ad panem adhibere quicquam praeter nasturcium. quamquam, si quaedam etiam suaviora natura desideret, quam multa ex terra arboribusque gignuntur cum copia facili, tum suavitate praestanti! adde siccitatem, quae consequitur hanc continentiam in victu, adde integritatem valetudinis; confer sudantis ructantis refertos epulis tamquam opimos boves: tum intelleges, qui voluptatem maxime sequantur, eos minime consequi, iucunditatemque victus esse in desiderio, non in satietate. Timotheum, clarum hominem Athenis et principem civi
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝑpetuas & contextas uoluptates
in fapiente fore semꝑ cũ expectatio
sꝑatarũ uoluptatẽ ꝑceptarũ memo¬
ria ungeret᷑. Atq his similia ad uic¬
tum etiã tranfferunt᷑. Extenuat᷑q
magnificentia ⁊ sumptꝰ ȩpularũ qͦd
paruo cultu natura cõtenta sit. Et¬
enĩ quis hoc ñ uidet desidiis omĩa is¬
ta condiri: Darius in fuga cũ aquam
turbidã ⁊ cadauerib inqͥnatã bibissoe.
negauit umꝙ se bibisse uicundiꝰ. nun¬
quã uidelicet fitiens biberat. Nec esu¬
riens ptolomeus ederat. cui cũ ꝑagrã.¬
ti egiptũ comitib ñ consecutis cibariꝰ
in casa panis datus eẽt nichil uisum ẽ
illo pane iu̾cundi socratẽ ferunt cũ
usq ad uespum contentiꝰ ambularet
quesitũq ex eo quare id faceret respõ¬
disse quo meliꝰ cenaret opsonare am-¬
bulando famẽ. Quid uictum lacede¬
moniorũ inphylitiis ñne uidemus:
uͥ cũ tirannꝰ cenauisset dionisus. ne¬
gauisse uire illo ngro qͦd cenȩ q̃ capu

Expanded text:
ita perpetuas et contextas voluptates in sapiente fore semper, cum expectatio speratarum voluptatum cum perceptarum memoria iungeretur. Atque his similia ad victum etiam transferuntur, extenuaturque magnificentia et sumptus epularum, quod parvo cultu natura contenta sit. etenim quis hoc non videt, desideriis omnia ista condiri? Darius in fuga cum aquam turbidam et cadaveribus inquinatam bibisset, negavit umquam se bibisse iucundius. numquam videlicet sitiens biberat. nec esuriens Ptolomaeus ederat; cui cum peragranti Aegyptum comitibus non consecutis cibarius in casa panis datus esset, nihil visum est illo pane iucundius. Socraten ferunt, cum usque ad vesperum contentius ambularet quaesitumque esset ex eo, quare id faceret, respondisse se, quo melius cenaret, obsonare ambulando famem. quid? victum Lacedaemoniorum in philitiis nonne videmus? ubi cum tyrannus cenavisset Dionysius, negavit se iure illo nigro, quod cenae caput
Abbreviated transcription (Latin):
site quidem idmodice acsapienter sicut om¬
nia & ferre & laturum esse cesteͦ suo:
S edmihi cum de senetuite uellem aliquid scri

Expanded text:
si te quidem id modice ac sapienter, sicut omnia, et ferre et laturum esse certo scio. sed mihi, cum de senectute vellem aliquid scri
Abbreviated transcription (Latin):
Quae tandem inquit ille labor inuenatu.
sõdor cursus ab eurota famessitis e
hisenim rebus : lace dȩmoniorum aepulȩ
condiuntur:
Atque hoc non ex hominum more solum : sed
Ciuitates quaedam uniuersaemore doctae.¬
parsimonia delectantur : ut delacedaemo
quos negat ad panem adhibere quicquam:¬

Expanded text:
quae tandem? inquit ille. labor in venatu, quae tandem? inquit ille. labor in venatu, sudor, cursus ad Eurotam, fames, sitis. his enim rebus Lacedaemoniorum epulae condiuntur. atque hoc non ex hominum more solum, sed erunt amplius. civitates quaedam universae more doctaearsimonia delectantur, ut de Lacedaemogat ad panem adhibere quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
rum uoluptatum perceptarum memoria
iunger&ur:
Atque his similia ad uictum &iã transferunt᷑.
ex tenuaturque magnificentia & sumptus epu¬
larum: quod paruo cultu natura contenta sit :¬
tenim quis hocnon uid& desideriis omnia
ista condiri:
arius infuga cumaquam turbidam & cada¬
ueribus inquinatam bibiss&. negauitumquã
sebibisse iucundius : numquam uidelic&
sintiens biberat :¬
eccsuriens ptolomeus ederat. cuspera granti ae¬
grptum comitibus non consecutis cibaris. in
casa panis datus ess& pi hilui sum est illo pane
iucundius:
Socraten ferunt cumus que aduesperum con¬
tentius ambular&. quaesitumque ess& ex eo
quare id facer& : respondisse se. quo melius
cenar&. obsanare ambulando famem
quiduictum lace demoniorum inphilitiis
nonne uidemus. ubicum trrannus cȩnauis¬
s& dyonisius. negauitse iure illo nigro qđ
caene capuerat delectatum: tum is qui illa
coxerat.minime mirum condimentaenim
defuerunt

Expanded text:
rum voluptatum cum perceptarum memoria rum voluptatum cum perceptarum memoria iungeretur. Atque his similia ad victum etiam transferuntur, extenuaturque magnificentia et sumptus epularum, quod parvo cultu natura contenta sit. etenim quis hoc non videt, desideriis omnia ista condiri? Darius in fuga cum aquam turbidam et cadaveribus inquinatam bibisset, negavit umquam se bibisse iucundius. numquam videlicet sitiens biberat. nec esuriens Ptolomaeus ederat; cui cum peragranti Aegyptum comitibus non consecutis cibarius in casa panis datus esset, nihil visum est illo pane iucundius. Socraten ferunt, cum usque ad vesperum contentius ambularet quaesitumque esset ex eo, quare id faceret, respondisse se, quo melius cenaret, obsonare ambulando famem. quid? victum Lacedaemoniorum in philitiis nonne videmus? ubi cum tyrannus cenavisset Dionysius, negavit se iure illo nigro, quod cenae caput erat, delectatum. tum is qui illa coxerat: minime mirum; condimenta enim defuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aut ordine. sed forma a&ate. figura m&i¬
endas putant
Abhisque abstinere minime esse diffiale: si
aut ualitudo. autofficium. aut fama postul&
Omninoque genus hocuoluptatũ optabile
esse sinon obsit: prodesse Numquam
Totumque hoc deuoluptate sicille praccipit.
ut uoluptatem ipsam perse quia uoluptas
sit semper. optandam expeendã p̾ut&
eademque ratione dolorem obidip sum qui¬
a dolor sit semper esse fugiendum :
I taque hacusurum compensatione sapien¬
temi & uoluptatem fugiat. si ea maiorem
dolorem effectura sit : & dolorem suscipi¬
at. maiorem efficientem uoluptatem:
Omniaque idcunda quamꝗuam sensu cor¬
poris iudicentur: ad animum referritamen:
Quo circa corpus gaudere tamdiu dumprȩ¬
sentem sentir& uoluptatem : animum &
praesentem percipere pariter cumcorpo¬
re. & prospicere uenientem
Nec pra&eritam pra&er fluere sinere: ita
perp&uas & contextas uoluptates in sapi¬
ente fore semperc cum ex pectatio sperata¬

Expanded text:
aut ordine, sed forma aetate figura metiaut ordine, sed forma aetate figura metiendas putant, ab isque abstinere minime esse difficile, si aut valetudo aut officium aut fama postulet, omninoque genus hoc voluptatum optabile esse, si non obsit, prodesse numquam. Totumque hoc de voluptate sic ille praecipit, ut voluptatem ipsam per se, quia voluptas sit, semper optandam et expetendam putet, eademque ratione dolorem ob id ipsum, quia dolor sit, semper esse fugiendum; itaque hac usurum compensatione sapientem, ut et voluptatem fugiat, si ea maiorem dolorem effectura sit, et dolorem suscipiat maiorem efficientem voluptatem; omniaque iucunda, quamquam sensu corporis iudicentur, ad animum referri tamen. quocirca corpus gaudere tam diu, dum praesentem sentiret voluptatem, animum et praesentem percipere pariter cum corpore et prospicere venientem nec praeteritam praeterfluere sinere. ita perpetuas et contextas voluptates in sapiente fore semper, cum expectatio sperata
Abbreviated transcription (Latin):
sibi nihil deesse illinihil satisumquã fore
Se cius uoluptates noͣdesiderare : quibus num¬
quam satiari ille poss&:
Suas eum consequi nullo modo posse
Vides credo utepicurus cupiditatum genera
diuiserit: nonnimis fostasse subtiliter
utiliter tameN
Mastimesse naturales & necessarias. pastim
naturales & ñ necessarias: pastimneutrum
Necessarias satiari posse paenenihilo : diuĩ¬
tiasenim naturae esse parabiles:
Secundum autem genus cupiditatum nec ad
potiendum difficle esse cens&: necuero ad
carendum:
Testias quod essent plane in anes neque neces¬
sitatem modo sednenaturam quidem at¬
tingerent : funditus eicendas putauit :
Hoc loco multa adepicureis disputantur
Faeque uoluptates singillatim extenuantur.
quarum genera non contemnunt : quaerunt
tamen copiam :
Nam & obscenas uoluptates dequibus multa
abillis hab&ur oratio : facilis communis.
in medio sitas esse dicunt:
Casque sinaturirequrathon genere. audoco.

Expanded text:
sibi nihil deesse, illi nihil satis umquam fore; sibi nihil deesse, illi nihil satis umquam fore; se eius voluptates non desiderare, quibus numquam satiari ille posset, suas eum consequi nullo modo posse. Vides, credo, ut Epicurus cupiditatum genera diviserit, non nimis fortasse subtiliter, utiliter tamen: partim esse naturales et necessarias, partim naturales et non necessarias, partim neutrum; necessarias satiari posse paene nihilo; divitias enim naturae esse parabiles; secundum autem genus cupiditatum nec ad potiendum difficile esse censet nec vero ad carendum; tertias, quod essent plane inanes neque necessitatem modo, sed ne naturam quidem attingerent, funditus eiciendas putavit. hoc loco multa ab Epicureis disputantur, eaeque voluptates singillatim extenuantur, quarum genera non contemnunt, non quaerunt tamen copiam. nam et obscenas voluptates, de quibus multa ab illis habetur oratio, facilis communis in medio sitas esse dicunt, easque si natura requirat, non genere aut loco
Abbreviated transcription (Latin):
niam ducere. nostratesphilos ophi facere
non potuerunt :
Illius epistala festur his uerbis:
Inaharsis hannoni salutem:
Mihi amictui est : scythicum tegimen:
Caluamentum solorum callum cubile terra
palpamentum fames. lacte caseo. carne
uescor : quare ut ad qui&um melic& ue¬
nias. munera autemista quibuses delec
Omnes fere philosophi omnium discipli¬
narum nisiquo s aretaratione natura
uitio sid& orsiss& eodem hoc animo esse
tiq ferr&ur quã multa non desidero inquit:
Abduxit legatos ad cȩnam in achademiam.¬
tẽporibus illis athenis praesestim maxuma :
Cum postridie rogarenteum cunumera
lo apparatu
accepit : neaspernari regis liberalitatem
Atuero diogenes liberius ut tynicus :
Alexandro roganti ut dicer& siquidopus e&
Nuncquidem paululum inquit a sole offece¬
cerat: uidelic& a pricanti:
Ethic quidem disputa resolebat quanto re¬
gempersarum uita fostunaque superar&

Expanded text:
niam ducere, nostrates philosophi facere niam ducere, nostrates philosophi facere non poterunt? illius epistula fertur his verbis: Anacharsis Hannoni salutem. Mihi amictui est Scythicum tegimen, calciamentum solorum callum, cubile terra, pulpamentum fames, lacte caseo carne vescor. quare ut ad quietum me licet venias. munera autem ista, quibus es delecibus dona. omnes fere philosophi omnium disciplinarum, nisi quos a recta ratione natura vitiosa detorsisset, eodem hoc animo esse tique ferretur, quam multa non desidero! inquit.abduxit legatos ad cenam in Academiamtemporibus illis, Athenis praesertim, maxuma, llo apparatu. cum postridie rogarent eum, cui numeralo apparatu.accepit, ne aspernari regis liberalitatem videretur. at vero Diogenes liberius, ut Cynicus, Alexandro roganti, ut diceret, si quid opus esset, nunc quidem paululum inquit a sole. offecerat videlicet apricanti. et hic quidem disputare solebat, quanto regem Persarum vita fortunaque superaret;
Abbreviated transcription (Latin):
& recordatione confutat. nec haec sicagit
utextempore quasi effuttire uideatur
Demoste enim istasentit utdissoluto animante
sensum extinctum put&. quod autem sensu care¬
at nihiladnos idiudic& pestinere
tem dolore cesta hab& quae sequatur. quorũ
magnitudinem breuitate consolatur: lon¬
ginquitatem laenitate :
quitandem isti grandiloqui contrahaec duo
quae maxime angunt melius sehabent quã
epicu rus anad c&era quaemalaputant᷑ ñ
&epicurũ s. & reliqui philosophi satisparati uiden
quis non paupestatem extime sut:
Ueque tamen quisquam philosophorum. hic
uero ipse quam paruo est contentus. nemo de
tenui uictu plura dixit :
Etenim quaeres pecuniȩ cupiditatem ad ferunt
ut amori utambitioni. ut cotidianis sumptib
copiae supp&ant :
Cum procul ab his omnibus rebus absit curpe¬
cuniam magnoperȩ desider& uel potius cur
cur& omnino
An scyhes anacharsis potuit pronihilo pecu¬

Expanded text:
et recordatione confutat? nec haec sic agit, et recordatione confutat? nec haec sic agit, ut ex tempore quasi effuttire videatur. de morte enim ita sentit, ut dissoluto animante sensum extinctum putet, quod autem sensu careat, nihil ad nos id iudicet pertinere. item in dolore certa habet quae sequatur, cuius magnitudinem brevitate consolatur, longinquitatem levitate. qui tandem isti grandiloqui contra haec duo, quae maxime angunt, melius se habent quam Epicurus? An ad cetera, quae mala putantur, non et Epicurus et reliqui philosophi satis parati videntur? quis non paupertatem extimescit? neque tamen quisquam philosophorum. hic vero ipse quam parvo est contentus! nemo de tenui victu plura dixit. etenim, quae res pecuniae cupiditatem adferunt, ut amori, ut ambitioni, ut cotidianis sumptibus copiae suppetant, cum procul ab his omnibus rebus absit, cur pecuniam magnopere desideret vel potius cur curet omnino? an Scythes Anacharsis potuit pro nihilo pecu
Abbreviated transcription (Latin):
napropendent beata recte dicipotest
Sequeurigitur honorum ratione uel ad sup¬
plicium beata uita uistutem cumque ea descen¬
d& intaurum aristotele xenocrate spcusi ppo
polemone auctoribus
Nec tam minimis blandimentis corrupta de¬
ser& eadem calliphontis erit diodorisque
sententia
Quorum uterque honestatem sic complet¬
titur utomnia quae sine ea sintlonge &¬
rero ponenda censeat
sunt qui desestum illum carnea deum cu¬
rent defendere
Nemo est enim qui eorum bonorum animũ
put& esse iudicem. eumque condoce faci¬
at utea quaebona malaue uideantur pos¬
sit contemnere.
Nam quod tibi epicurus uid&ur. eademerit
hieronrmi & carnea dis causa & hercule
omnium reliquorum
quisenim parum est contra mostem aut dolo¬
rem paratus. ordinamur ab eo siplac&
quam mollem quem uoluptarium dicimus
Quid is tibi mostemne uid&ur andolorẽ
timere qui eum diem quomoritur beatũ
appellat maxumisque doloribus affectus
eos ipsos inuentorum suorum memoria

Expanded text:
na propendent, beata recte dici potest. na propendent, beata recte dici potest. sequetur igitur horum ratione vel ad supplicium beata vita virtutem cumque ea descendet in taurum Aristotele Xenocrate Speusippo Polemone auctoribus nec eam minis blandimentisve corrupta deseret. Eadem Calliphontis erit Diodorique sententia, quorum uterque honestatem sic complectitur, ut omnia, quae sine ea sint, longe ro ponenda censeat.sunt qui desertum illum Carneadeum finem curent defendere; nemo est enim eorum quin bonorum animum putet esse iudicem eumque condocefaciat, ut ea, quae bona malave videantur, possit contemnere. nam quae tibi Epicuri videtur, eadem erit Hieronymi et Carneadis causa et hercule omnium reliquorum. quis enim parum est contra mortem aut dolorem paratus? Ordiamur ab eo, si placet, quem mollem, quem voluptarium dicimus. quid? is tibi mortemne videtur aut dolorem timere, qui eum diem, quo moritur, beatum appellat maxumisque doloribus adfectus eos ipsos inventorum suorum memoria
Abbreviated transcription (Latin):
que aliorum euanuerunt
Hi quid possint optinere uideamus
Omississtoicis quorum satis uideor defendisse
sententiã & peripat&icorum quidem qui¬
demexplicata causa est pra&er tchcophrastũ
& si quiillum secuti imbecilius horrent do¬
lorem & reformidant
R eliquis quidem lic& facere id quod fere faci¬
unt ut grauitatem. dignitatem que uistu¬
tis exaggerent
quam cum ad caelum extulerint quod face¬
redoquentes. homines copiose solent re¬
liqua ex conlatione facileest conterere
atque contemnere
Necenim lic& his qui laudem cum dolore
peendam esse dicant negare eos essebea¬
tos qui illam adepti sunt
Quam quam enim sint in quibusdamm alis.
tamen hoc nomenbeati longe & late pat&
Namiquaestuosa mercatura fructuosa ra¬
tio dicitur. nonsi altera semper omni
damno. altera omnis tempestatis:
Calamitate semper uacat. sed simulto maio¬
re expastae exstat in utraque felicitas. sic
uita non solum siundique refest abonis est:
sed simulto maiore & grauiore ex pastebo¬

Expanded text:
que aliorum evanuerunt. que aliorum evanuerunt. hi quid possint optinere, videamus omissis Stoicis, quorum satis videor defendisse sententiam. Et Peripateticorum quidem explicata causa est praeter Theophrastum et si qui illum secuti imbecillius horrent dolorem et reformidant; reliquis quidem licet facere id quod fere faciunt, ut gravitatem dignitatemque virtutis exaggerent. quam cum ad caelum extulerunt, quod facere eloquentes homines copiose solent, reliqua ex conlatione facile est conterere atque contemnere. nec enim licet is, qui laudem cum dolore petendam esse dicant, negare eos esse beatos, qui illam adepti sunt. quamquam enim sint in quibusdam malis, tamen hoc nomen beati longe et late patet. nam ut quaestuosa mercatura, fructuosa aratio dicitur, non si altera semper omni damno, altera omni tempestatis calamitate semper vacat, sed si multo maiore ex parte exstat in utraque felicitas, sic vita non solum si undique referta bonis est, sed si multo maiore et graviore ex parte bo
Abbreviated transcription (Latin):
Sienimstoic finis bonorum recte possiuerunt
confecta res est. necesse est semper beatumesse
sapientem. sed quaeramus unam quamque
reliquorum sentiam si fieri potest
Vt hoc praeclarum quasi decr&um beatae ui¬
tae possit omnium sententiis & discipli¬
nis conuenire
Sunt autem haec definibus ut opinor recentȩ
defensȩque sententiae primum simplices
quattuor
Nihilbonum nisihonestum utstoia
Nihilbonum nisi uoluptatem ut epicurus
Nihil bonum nisinaturae primis bonis aut
omnibus autmaxumis frui ut carneades
contra stoicos disserebat
Haecigitur simplicia illa mixta triagenera bo¬
norum maxuma animi secunda corporis exter¬
natestia ut peripat&ici nec multo u&eres atha¬
demici secus.
Voluptatem cum honestate dinomachus
& callipho copulauit.
Indolentiam autem honestati peripat&icus
diodorus adiunxit.
Hae sunt sententiae quae stabilitafis aliquid
habeant
Nam aristonis prrroni. ferilli. nonnullorum¬

Expanded text:
si enim Stoici finis bonorum recte posiverunt, si enim Stoici finis bonorum recte posiverunt, confecta res est: necesse est semper bea- tum esse sapientem—, sed quaeramus unam quamque reliquorum sententiam, si fieri potest, ut hoc praeclarum quasi decretum beatae vitae possit omnium sententiis et disciplinis convenire. Sunt autem haec de finibus, ut opinor, retentae defensaeque sententiae: primum simplices quattuor, nihil bonum nisi honestum, ut Stoici, nihil bonum nisi voluptatem, ut Epicurus,nihil bonum nisi naturae primis bonis aut omnibus aut maxumis frui, ut Carneades contra Stoicos disserebat. haec igitur simplicia, illa mixta: tria genera bonorum, maxuma animi, secunda corporis, externa tertia, ut Peripatetici nec multo veteres Academici secus; voluptatem cum honestate Dinomachus et Callipho copulavit, indolentiam autem honestati Peripateticus Diodorus adiunxit. haec sunt sententiae, quae stabilitatis aliquid habeant; nam Aristonis Pyrrhonis Erilli non nullorum
Abbreviated transcription (Latin):
illius cestȩ disciplinȩ libas que ex omnibus
quo d cumque temaxime specie ueritatis mou&s¬
quod paulo ante peripat&ucos u&erem quae acha¬
demiam hostari uidebare ut sine reractatione
libere dicerent auderent sapientis esse semper
beatissimos
duclim audire quemadmodum his putes
consentane um esse id dicere
hultaenim ate contraistam sententiam dicta
sunt & stoicorum ratione condusa
u tamur igitur libestate qua nobis solis inphi¬
lo sophia lic& uti quorum oratio nihilipsa iu¬
dicat sed hab&ur i nomnis pastis utabaliis pos-¬
sit ip̃sapersese nullius autoritate adiuncta
iudicari
Et quoniamuideris hocuelle ut quaecum que
dissentientium philosophorum sententia sit
definibus
Tamen uistus satis habeat aduitam beatam
praesidii quod quidem carneadem disputare
solitum accepimus
Sed is ut contra stoicos quosstudio sissime sem¬
perrefellebat & contraquorum disaplinã
ingeniumcius ex asserat. nos illud quidem
cum pace agemus¬

Expanded text:
ullius certae disciplinae libasque ex omnibus, ullius certae disciplinae libasque ex omnibus, quodcumque te maxime specie veritatis movet,—quod paulo ante Peripateticos veteremque Academiam hortari videbare, ut sine retractatione libere dicere auderent sapientis esse semper beatissimos, id velim audire, quem ad modum his putes consentaneum esse id dicere. multa enim a te contra istam sententiam dicta sunt et Stoicorum ratione conclusa. Utamur igitur libertate, qua nobis solis in philosophia licet uti, quorum oratio nihil ipsa iudicat, sed habetur in omnis partis, ut ab aliis possit ipsa per sese nullius auctoritate adiuncta iudicari. Et quoniam videris hoc velle, ut, quaecumque dissentientium philosophorum sententia sit de finibus, tamen virtus satis habeat ad vitam beatam praesidii, quod quidem Carneadem disputare solitum accepimus; sed is ut contra Stoicos, quos studiosissime semper refellebat et contra quorum disciplinam ingenium eius exarserat; nos illud quidem cum pace agemus—
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatumque ducentur
Sapientis est enim proprium nihil quod pe¬
niterepossit facere nihil inuitum splen¬
dide grauiter constanter honeste om̃a
nihil ita exspetare quasi cesto futurum
nihil cumacciderit admirari ut opinatũ
acnouum accidisse uideatur
Omnia ad suum arbitrium referre suisstare
iudiciis quoquid sit beatius mihi ceste in
mentem uenire non potest
Stoicorum quidem facilis condusio est.
quicum finem bonorum esse senserint
congruere naturae cum que ea conueni¬
enter uiuere. cum idsit in sapiente situm
non officio solum. uerum &iam potestate
sequatur necesse est ut cuius in potestate
summum bonum in eiusdem uitabeata sit
Itafit semper uitabeata sapientis
habes quȩ fostissime debeatauita dicputẽ
& quomodo nuncest nisi quidtumelius at¬
tuleris &iam uerissime
Melius equidem ad ferre nihil possum
Sedate imp&rarim iubenter ut nisi molestũ
sit quoniam tenulla uincula impediunt

Expanded text:
cruciatumque ducentur. cruciatumque ducentur. sapientis est enim proprium nihil quod paenitere possit facere, nihil invitum, splendide constanter graviter honeste omnia, nihil ita expectare quasi certo futurum, nihil, cum acciderit, admirari, ut inopinatum ac novum accidisse videatur, omnia ad suum arbitrium referre, suis stare iudiciis. quo quid sit beatius, mihi certe in mentem venire non potest. Stoicorum quidem facilis conclusio est; qui cum finem bonorum esse senserint congruere naturae cumque ea convenienter vivere, cum id sit in sapientis situm non officio solum, verum etiam potestate, sequatur necesse est, ut, cuius in potestate summum bonum, in eiusdem vita beata sit. ita fit semper vita beata sapientis. Habes, quae fortissime de beata vita dici putem et, quo modo nunc est, nisi quid tu melius attuleris, etiam verissime. Melius equidem adferre nihil possum, sed a te impetrarim lubenter, ut, nisi molestum sit, quoniam te nulla vincula impediunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiuagos atque siluestris cursus lustratio¬
nes que patiuntur
N on prosuo pastu ita propugnant utuulne¬
ra excipiant nullos imp&us nullos ic¬
tus reformident:
Omittoquȩ perferant. quaeque patiantur
ambitiosi honoris causa laudis
Studiosi gloriae. gratia amore incensi cu¬
piditatis plana uita exemplorum est.
sed adhibeat oratio modum & redeat
illuc. unde deflexit. dabit inquam se in
tormenta uita beata
Ueciustitiam temperantiam in primisque
fostitudinem magnitudinem animi pati¬
entia prosecuta cum tostoris os uiderit
consist& uistutibus que omnibus sineullo
animi terrore ad cruciatum profectis resist&
extrafores ut ante dixi limenq carceris
Quidenim ea foedius quid de formius sola
relicta comitatu pulcherrumo segregata
quod tamen fieri nullo pacto potest necenim
uistutes sine beatauita cohȩrere possunt
Nec illa sine uistutibus
Itaque cam tergiuersarin onsinenti secũ que
rapient adquemcumque ipse dolorem

Expanded text:
tivagos atque silvestris cursus lustratiotivagos atque silvestris cursus lustrationesque patiuntur? non pro suo partu ita propugnant, ut vulnera excipiant, nullos impetus nullos ictus reformident? omitto, quae perferant quaeque patiantur ambitiosi honoris causa, laudis studiosi gloriae gratia, amore incensi cupiditatis. plena vita exemplorum est. Sed adhibeat oratio modum et redeat illuc, unde deflexit. dabit, inquam, se in tormenta vita beata nec iustitiam temperantiam in primisque fortitudinem, magnitudinem animi, patientiam prosecuta, cum tortoris os viderit, consistet virtutibusque omnibus sine ullo animi terrore ad cruciatum profectis resistet extra fores, ut ante dixi, limenque carceris. quid enim ea foedius, quid deformius sola relicta, a comitatu pulcherrimo segregata? quod tamen fieri nullo pacto potest; nec enim virtutes sine beata vita cohaerere possunt nec illa sine virtutibus. itaque eam tergiversari non sinent secumque rapient, ad quemcumque ipsae dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
Huic beata sapientis & constantis uiri uita
caed& quam turpe odu boni
Pueri spastiatȩ non ingemescunt uerbe¬
rum dolore laniati adulescentium grae¬
ges lace dȩmone uidimus
Ipsuncredibili contione cestantis pugnis
calcibus unguibus. morsu denique cum
Quaebarbaria india. uastior. autagres
faterentur
Mulieres uero in india cum est cuius ea¬
rum uir mostuus incestamen iudicium¬
que ueniunt quamplurumum ille
Plures enim singulis solent esse nuptȩ.¬
Numquam naturam mos uincer&
Estenim ea semper inuicta sed nosum¬
bris delitiis otio languore desidia. ani
Opinionibus maloq more delenitũ mollium:¬
mum infecimus
inbutae mentes prauitatis erroribus
quamuis carnifici nam prius subierint.
quam ibim. aut aspidem. aut faelem. aut
canem. aut corcodillum uiolent quorum
&iam sun prudentes quippiam̃ fecerint pͥoe¬
nam nullam recusent
De hominibus loquor
Quid bestiȩ non frigus non famem non mon¬

Expanded text:
huic beata sapientis et constantis viri vita huic beata sapientis et constantis viri vita cedet? quam turpe, o dii boni! pueri Spartiatae non ingemescunt verberum dolore laniati. adulescentium greges Lacedaemone vidimus ipsi incredibili contentione certantis pugnis calcibus unguibus morsu denique, cum terentur. quae barbaria India vastior aut agrefaterentur.ur. mulieres vero in India, cum est cuius ear mortuus, in certamen iudiciumque veniunt, quam plurumum ille dilexerit— plures enim singulis solent esse nuptumquam naturam mos vinceret; est enim ea semper invicta; sed nos umbris deliciis otio languore desidia animum infecimus, opinionibus maloque more delenitum mollimum infecimus,inbutae mentes pravitatis erroribus quamvis carnificinam prius subierint quam ibim aut aspidem aut faelem aut canem aut corcodillum violent, quorum etiamsi inprudentes quippiam fecerint, poenam nullam recusent. de hominibus loquor; quid? bestiae non frigus, non famem, non mon
Abbreviated transcription (Latin):
tem cui dicere hoc sisibi constare uell&¬
non licer&
Quidnam faciendum est his quinihil expe¬
tendum nihilinbonis ducendum quod ho¬
nestate careat existumant ͥbacio
me quidem auctorefate &iam peripat&ici
u& eresque achademici balbuttire ali¬
quando desinant
A pesteque & clara uoce audeant dicere be¬
atam uitam inphalaridis taurũ decensurã
Sint enim tria genera bonorũ utiam alaqueis
stoicorum quibus usum me pluribus quam
Vt ea quiadeptussit . cur eum beatum modo¬
& non beatissimum &iam dixerim
Dolorem uero sapiens extimesc& isenim
huic maxime sententiae repugnat
Nam contra mostem nostram atque nostro¬
rum contraque aegritudinem & reliquas
animi perturbationes satis esse uidemur
superiorum dierum disputationibus ar¬
mati & parati dolor esse uid&ur a cerru¬
mus uistuti aduersarius.
s ardentis faces intentat. is fostitudinem
magnitudinem animi. patientiam se de¬
bilitaturum minatur
Huicigitur succumb& uistus

Expanded text:
tem, cui dicere hoc, si sibi constare veltem, cui dicere hoc, si sibi constare velnon liceret, quidnam faciendum est is qui nihil expetendum, nihil in bonis ducendum, quod honestate careat, existumant? Me quidem auctore etiam Peripatetici veteresque Academici balbuttire aliquando desinant aperteque et clara voce audeant dicere beatam vitam in Phalaridis taurum descensuram. sint enim tria genera bonorum, ut iam a laqueis Stoicorum, quibus usum me pluribus quam t, ea qui adeptus sit, cur eum beatum modo non beatissimum etiam dixerim? Dolorem vero sapiens extimescet? is enim huic maxime sententiae repugnat. nam contra mortem nostram atque nostrorum contraque aegritudinem et reliquas animi perturbationes satis esse videmur superiorum dierum disputationibus armati et parati; dolor esse videtur acerrumus virtutis adversarius; is ardentis faces intentat, is fortitudinem, magnitudinem animi, patientiam se debilitaturum minatur. huic igitur succumbet virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
Haec nostra honesta turpia in rideat. dicat¬
quenos inuocibus occupatos in anissonos
fundere. neque quicquam adnospestine¬
re nisi quod autleue. aut asperum in cor¬
pore sentiatur
Huicergo ut dixi nonmultum differentia
iudicio ferarum obliuiscilicebit sui
Et tum fostunam contemnere cumsit om¬
ne & bonum eius & malum in potestate
fostunae tum dicere sebeatum insum mo
cruciatu atque tormentis cum constitue¬
rit . non modo summummalum esse do¬
lorem. sed &iam solum
Necuero illa sibi remedia comparauit
adtollerandum dolorem
patiendi praecepta fostitudinis duritiã
uirilem
Seduna sedicit recordatione adquiescere
pr&eritarum uoluptatium
Vtsiquis aestuans cumuim calorisi facile
patiatur recordari uelit esse aliquando
in arpinati nostro gelidis fluminibus cir¬
cum fusum fuisse
Non enim uideo quomodo sedare possint
mala praesentia pr&eritȩ uoluptates¬
Sedcum is dicat semperbeatum esse sapien¬

Expanded text:
haec nostra honesta turpia inrideat dicathaec nostra honesta turpia inrideat dicatque nos in vocibus occupatos inanis sonos fundere, neque quicquam ad nos pertinere nisi quod aut leve aut asperum in corpore sentiatur: huic ergo, ut dixi, non multum differenti a iudicio ferarum oblivisci licebit sui et tum fortunam contemnere, cum sit omne et bonum eius et malum in potestate fortunae, tum dicere se beatum in summo cruciatu atque tormentis, cum constituerit non modo summum malum esse dolorem, sed etiam solum? nec vero illa sibi remedia comparavit ad tolerandum dolorem,patiendi, praecepta fortitudinis, duritiam virilem, sed una se dicit recordatione adquiescere praeteritarum voluptatium, ut si quis aestuans, cum vim caloris non facile patiatur, recordari velit sese aliquando in Arpinati nostro gelidis fluminibus circumfusum fuisse. non enim video, quo modo sedare possint mala praesentia praeteritae voluptates—sed cum is dicat semper beatum esse sapien
Abbreviated transcription (Latin):
Nihil insuam domum in de deriu&
Reliquis utatur.
Tot tam uariisque uistitibus adiunge
fructum amicitiarum. inquodoctisposi¬
tumest.
Cum consiliumomi fuatae consentiens
& pȩne conspirans. tum summaiucundi¬
tas ecotidiano cultu atque uicturus
Quidhaec tandem uita desiderat quosit beatior
Cuirei refesta et ot tantisque gaudiis fostu¬
naipsa cedat necesse est
Q uod sigaudere talibus bonis animudest
uistutibus beatum est omnesque sapientes
his gaudus perfruuntur. omnis eos bea¬
tos esse confiteri necesse est. &iami ein
crutiatu atque tormentis
Antume inuiola putabas aut in rosadicere
A nepicuro quiatantum modo induit per¬
sonam philosophi & sibiipse hocnom̃
inscripsit dicere licebit quod quidem
ut hab& seres. me tamen plaudente dic̃
Nullum sapienti esse tempus &iam siurat᷑
torqueatur. sec&ur quinpossit exclamare
Quam pronihilo puto.
Cum prae sestim omne malum dolore de¬
finiat. bonum uoluptate

Expanded text:
nihil in suam domum inde derivet, nihil in suam domum inde derivet, reliquis utatur tot tam variisque virtutibus? adiunge fructum amicitiarum, in quo doctis positum est cum consilium omnis vitae consentiens et paene conspirans, tum summa iucunditas e cotidiano cultu atque victu. Quid haec tandem vita desiderat, quo sit beatior? cui refertae tot tantisque gaudiis Fortuna ipsa cedat necesse est. quodsi gaudere talibus bonis animi, id est virtutibus, beatum est omnesque sapientes is gaudiis perfruuntur, omnis eos beatos esse confiteri necesse est. Etiamne in cruciatu atque tormentis? An tu me in viola putabas aut in rosa dicere? an Epicuro, qui tantum modo induit personam philosophi et sibi ipse hoc nomen inscripsit, dicere licebit, quod quidem, ut habet se res, me tamen plaudente dicit, nullum sapienti esse tempus, etiamsi uratur torqueatur secetur, quin possit exclamare: quam pro nihilo puto! cum praesertim omne malum dolore definiat bonum voluptate,
Abbreviated transcription (Latin):
omnis pastis orasque arcumspiciens quanta
rursus animi tranquillitate humana &cite¬
riora considerat
Hincilla cognitio uistutis existit efflorescunt
genera. pastesque uistutum inuenitur quid
sit quod natura spect& extremum in bonis
quid inmalis ultumum
Quore ferenda sint officia quae degendȩ ada¬
tis ratio diligenda
quibus &talibus rebus exquisitis hocuelmaxi¬
me effictur quod hac disputatione agim:
Vtuistus adbeate uiuendum sit seipsa c̃tenta
Sequitur testia quaeper omnis pastis sa¬
pientiaemanat & funditur quaerem
definiuit genera dispestit. sequentia
adiungit perfecta condudit uera
& falsa diiudicat disserendi ratio & sci¬
entia ex qua cum summa utilitas exis¬
tit adresponderandas. tum maxume
ingenua delectatio & dignasapientia
sed haec otu
Transeat idem iste sapiens ad rempubli¬
cam tuendam. quideo possit esse prȩstan¬
tius. cum contineri prudentia utilitatẽ
ciuium cernat iustitia.

Expanded text:
omnis partis orasque circumspiciens quanta omnis partis orasque circumspiciens quanta rursus animi tranquillitate humana et citeriora considerat! hinc illa cognitio virtutis existit, efflorescunt genera partesque virtutum, invenitur, quid sit quod natura spectet extremum in bonis, quid in malis ultumum, quo referenda sint officia, quae degendae aetatis ratio deligenda. quibus et talibus rebus exquisitis hoc vel maxime efficitur, quod hac disputatione agimus, ut virtus ad beate vivendum sit se ipsa contenta. Sequitur tertia, quae per omnis partis sapientiae manat et funditur, quae rem definit, genera dispertit, sequentia adiungit, perfecta concludit, vera et falsa diiudicat, disserendi ratio et scientia. ex qua cum summa utilitas existit ad res ponderandas, tum maxume ingenua delectatio et digna sapientia. Sed haec otii. transeat idem iste sapiens ad rem publicam tuendam. quid eo possit esse praestantius, cum †contineri prudentia utilitatem civium cernat, iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
Et tamquam seminum unde essentom̃ a osta
generata concr&a quaequecuiusq generis. ł in¬
animi. łanimantis. ł muti. ł loquentes origo
Quaeuita. quae interitus. quaeque exalio in
aliud uicissitudo atque mutatio
Vnde terra & quibus librata ponderibus quib
cauernis maria sustineant diallie¬
In qua omnnia delata grauitate medium mun¬
dilocum semper expectant
q uiestidem infimus inrutundo
Haec tractandianimo & noctes & dies cogitanti
existit illa deo delphis praecepta cognitio
ut ipsa semens agnoscat coniunctamque cũ
diuina mente sesentiat ex quo insatiabili
gaudio compleatur
psa enim cogitatio de ui & natura deorum
studium incedit illius a &ernitatis imitandi
Neqque se in breuitate uitȩ conlocata putat
umrerum causas alias exaliis aptas & ne¬
cessitate nexas uid&
Quibus ab a&erno tempore fluentibus in ae¬
ternum ratiotam̃ mensque moderatur
Haec ille intuens atque suspiciens uel potius

Expanded text:
et tamquam seminum, unde essent omnia orta et tamquam seminum, unde essent omnia orta generata concreta, quaeque cuiusque generis vel inanimi vel animantis vel muti vel loquentis origo, quae vita, qui interitus quaeque ex alio in aliud vicissitudo atque mutatio, unde terra et quibus librata ponderibus, quibus cavernis maria sustineantur, qua omnia delata gravitate medium mundi locum semper expetant, qui est idem infimus in rutundo. haec tractanti animo et noctes et dies cogitanti existit illa a deo Delphis praecepta cognitio, ut ipsa se mens agnoscat coniunctamque cum divina mente se sentiat, ex quo insatiabili gaudio compleatur. ipsa enim cogitatio de vi et natura deorum studium incendit illius aeternitatem imitandi, neque se in brevitate vitae conlocatam putat, cum rerum causas alias ex aliis aptas et necessitate nexas videt, quibus ab aeterno tempore fluentibus in aeternum ratio tamen mensque moderatur. Haec ille intuens atque suspiciens vel potius
Abbreviated transcription (Latin):
Primum ingenio eximio sit necesse est. tardis
enimmentibus uistus non facile comitatur
Deindeadinuestigandam ueritatem studio
incitato ex quo triplex ille animi feus exis¬
t&zunus in cognitione rerum positus. &in ex
Alter in discriptione exp&endarum fugien
Testius in iudicando nequid cuique reisit con¬
sequens quidrepugnans. in quo in est omnis
cum subtilitas disserenditum uerita siudicandi
Quotandemigitur gaudio ad ficinecesse ess&
sapientis animum cum his habitantem
pernoctantem que curis . ut cum totius mun¬
di motus conuersionesque perspexerit
Sideraque uiderit innum erabilia caelo
in haerentia. cum eius ipsius motu congrue¬
re cestis infixa sedibus septemalia suos
quaeque tenere cursus
Multum interse. aut altitudine. authumili¬
Quorum uagimotus ratatamen& cesta sui
cursus spatia definiant¬
Horumnimirum aspectus impulit illos ue¬
teres & ad monuit ut plura quaererent
Inde est indagationata in itiorum

Expanded text:
primum ingenio eximio sit necesse est; tardis primum ingenio eximio sit necesse est; tardis enim mentibus virtus non facile comitatur; deinde ad investigandam veritatem studio incitato. ex quo triplex ille animi fetus existet, unus in cognitione rerum positus et in explicatione naturae, alter in discriptione expetendarum fugiendertius in iudicando, quid cuique rei sit consequens quid repugnans, in quo inest omnis cum subtilitas disserendi, tum veritas iudicandi. quo tandem igitur gaudio adfici necesse est sapientis animum cum his habitantem pernoctantemque curis! ut, cum totius mundi motus conversionesque perspexerit sideraque viderit innumerabilia caelo inhaerentia cum eius ipsius motu congruere certis infixa sedibus, septem alia suos quaeque tenere cursus multum inter se aut altitudine aut humiliquorum vagi motus rata tamen et certa sui cursus spatia definiant—horum nimirum aspectus impulit illos veteres et admonuit, ut plura quaererent; inde est indagatio nata initiorum
Abbreviated transcription (Latin):
Alterius incaede & iniuriis cum & diurno
Age conferdemocritum pythagoram anaxa¬
goram quae regna quaso pes studii seorũ
& delectationibus antepones
Etenim quae pars optum a est in homine
measitum esse necesse est illud quodquȩ¬
ris optumum
Quid est autem in homine sagaci acbon amen¬
te melius eius bono fruendum est igitur si
beatiesse uolumus
Bonum autem mentis est uistus
Ergo hac beatam uitam contineri necesse
est hinc omnia quae pulchra. honesta
praeclara sunt ut supra dixi
Sed dicendum idem illud paulo uberius ui¬
d&ur plena gaudiorum sunt
Experp&ius autem plenisque gaudiis cum
perspicuum sit uitambeatam existere se¬
quitur ut ea existat ex honestate
Sedneuerbis solum attingamus eaque uo¬
lumus ostendere proponenda quaedam
quasi mouentia sunt quaenos magis ad cog¬
nitionem intellegentiam que conuestant
Sumatur enimnobis quidam praestans uir.
optumis astibus isque. animo parum per
& cogitatione fingatur.

Expanded text:
alterius in caede et iniuriis cum et diurno alterius in caede et iniuriis cum et diurno age confer Democritum Pythagoram, Anaxagoram: quae regna, quas opes studiis eorum et delectationibus antepones? Etenim, quae pars optuma est in homine, in ea situm esse necesse est illud, quod quaeris, optumum. quid est autem in homine sagaci ac bona mente melius? eius bono fruendum est igitur, si beati esse volumus; bonum autem mentis est virtus; ergo hac beatam vitam contineri necesse est. hinc omnia, quae pulchra honesta praeclara sunt, ut supra dixi, sed dicendum idem illud paulo uberius videtur, plena gaudiorum sunt. ex perpetuis autem plenisque gaudiis cum perspicuum sit vitam beatam existere, sequitur ut ea existat ex honestate. Sed ne verbis solum attingamus ea quae volumus ostendere, proponenda quaedam quasi moventia sunt, quae nos magis ad cognitionem intellegentiamque convertant. sumatur enim nobis quidam praestans vir optumis artibus, isque animo parumper et cogitatione fingatur.