comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cur. Neq cenim maliguita¬
ti scruorum indulgendu
est. ut liceat eis comini iussi¬
one contempta sua libidine
crium tnͣsferre ꝙ neq feren¬
dum ẽ ut seruus impius do¬
mino quidem qui iussit mi¬
nime obediendum existima¬
u̾it. alii autem qui forsitan
ignorat mescit. repentinũ
adducit solacium. ¶ Qd.ii.
sepe ap̾ antiqͦs dicebatur ius¬
sionem domininõ eẽ ab simi¬
lem nominacõni cune debet
obtinere. cum seruus iussus
abimo ex cominis stipilacõ¬
nem ulcele. ⁊ sine nomine
stipulatus ẽ. cunc ⁊ eniniso¬
li ei ad quirit qui iussit. Sin
autẽ exp̾ssit aliu dominũ
soli ei necesse ẽ ad quisicõnẽ
delebrari. multo enim am
rilem᷑ uissionem.

Expanded text:
ur. Neque enim malignitati servorum indulgendum est, ut liceat eis domini iussione contempta sua libidine crum transferre: quod neque ferendum est, si servus impius domino quidem qui iussit minime oboediendum existimaverit, alii autem, qui forsitan ignorat et nescit, repentinum adducit solacium Quod enim saepe apud antiquos dicebatur iussionem domini non esse absimilem nominationi, tunc debet obtinere, cum servus iussus ab uno ex dominis stipulationem facere sine nomine stipulatus est: tunc etenim soli ei adquirit qui iussit: sin autem expresserit alium dominum, soli illi necesse est adquisitionem celebrari: multo etenim arilem iussionem.
Abbreviated transcription (Latin):
ante creditumtibimuis ꝑ¬
scͥpca tempora tͥnsactasunt᷑
post depoĩtam solicitudinem
qua decin̾is integram accusã
bis. ne effrenatanũa ad decer¬
rendam adisariamsc̃e acc̾a¬

Expanded text:
ante creditum tibi munus praescripta tempora transacta sunt, post depositam sollicitudinem qua detineris integram accusandbis, ne effrenata licentia ad terrendam adversariam
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Obcominissa adulte¬
na acq accusandasuyores cer¬
ta cempora q̃ utiłr computa¬
risolent p̾sc̾ta sunt. si gͥper
occupacões publicas accusacõ¬
neminstituere nõ potiusti. nͨ¬

Expanded text:
. Ob commissa adulteria atque accusandas uxores certa tempora, quae utiliter computari solent, praescripta sunt. Si igitur per occupationes publicas accusationem instituere non potuisti n
Abbreviated transcription (Latin):
matoris ip̃is p̾senciampos¬
tulassẽ nõ putamns confecto
cubiis umtis reuocandum.
quiciam q̃ pudorenisiumm ali¬
luntatẽ loges ulciscimtur.

Expanded text:
atoris ipsius praesentiam postulasse, non putavimus confecto cubiis limitis revocandum. quitiam, quae pudorem suum aliluntatem leges ulciscuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
co celibatu cum aliamma¬
tremfamilias in ꝓuuciare¬
liquiss solicitauit adnupci¬
as. cͥmen ĩ strupria quo ture¬
mota es qd̃ uxorem ce ẽẽ cre¬
debas. ab accusatore legitimo
soslempnit̾ inferretur. cer¬
de res tuas ommes qͣs abeo ĩt̾¬
ceptas mm̾i. sumlacõe deplo¬
ras restituit᷑ omnn accõnis ĩ¬
stancia impetrabis. a rectore
ꝓuincie. nam ea quidem. q̃ se
tibiut sponse daturum ꝓini¬
sit quomodo repet̾e cum ef¬
fectupotes aͣi sponsa: Id ñ potes

Expanded text:
o Caelibatu, cum aliam matrem familias in provincia reliquisset, sollicitavit ad nuptias, crimen etiam stupri, a quo tu remota es, quod uxorem te esse credebas, ab accusatore legitimo sollemniter inferetur. Certe res tuas omnes, quas ab eo interceptas matrimonii simulatione deploras, restitui tibi omni exactionis instantia impetrabis a rectore provinciae: nam ea quidem, quae se tibi ut sponsae daturum promisit, quomodo repetere cum effectu potes quasi sponsa? Accepta
Abbreviated transcription (Latin):
sociatomimo uxoremlicito
iure dux̾it obq intentate
accusacõms ⁊ potentis patro¬
nemiinstituit aucim ⁊ ar¬
gentum dedit ad recipiendũ
idalciscendam ꝙ tmpis lueͥ
enpiditatemadire p̾sidem
pot̃. quiexaminatis parcium
allegacõnib ⁊ inquisita fide
ĩni. siquidemid ab eoquiumo¬
cens ÷ obulati cͥminis cim̾orẽ
datum cẽ cognou̾it q̃madmo¬
dumsm̃am formare debeat.
ex ententib mris placitis in¬
structur. ꝯmu̾o constiterit
corcuptim̾imii. uelud m̾ce¬
demad captandamimpumi¬
tatem solutam ẽẽ pocimiamr
emom ⁊̃ adu̾sus senatus cẽ¬
sulti censurancum fioissimo

Expanded text:
monium uxorem licito iure duxerit obque intentatae accusationis ac potentis patronem instituerat aurum et argentum dedit, ad recipiendum id ulciscendamque turpis lucri cupiditatem adire praesidem potest, qui examinatis partium adlegationibus et inquisita fide veri, si quid ab eo qui innocens est ob illati criminis timorem datum esse cognoverit, quemadmodum sententiam formare debeat, evidentibus iuris placitis instruetur. Sin vero constiterit corrupti matrimonii velut mercedem ad captandam impunitatem solutam esse, eum, qui etiam adversus senatus consulti censuram cum foedissimo
Abbreviated transcription (Latin):
dem. Et si libidinempera¬
de cupiditatis ex actormmilec¬
cõne exarsisse cecognitum ÷
tamencum ancillam comp¬
hendisse ⁊ nonliberam stups¬
se decectum sit ex hunismodi
siña gͣnatampocins opinio¬
nemtuam qminfanna af¬
flictam eẽ manifestim ÷¬
pͣhensum adult̾ium pene̾se
hũisse uideatur. ⁊ de statusuo
ita orto qõnis dirimendusui¬
decur ut in pͦrmns quidem de
statu alexandri q̃ratur. itaut
sicumlibumeẽ adhĩta audi¬

Expanded text:
. Etsi libidine intemperatae cupiditatis ex actorum lectione exarsisse te cognitum est, tamen cum ancillam comprehendisse et non liberam stuprasse detectum sit, ex huiusmodi sententia gravatam potius opinionem tuam quam infamia adflictam esse manifestum prehensum adulterium penes se habuisse videatur, et de statu suo ita ordo quaestionis dirimendus videtur, ut in primis quidem de statu Alexandri quaeratur, ita ut, si eum liberum esse adhibita audi
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Scatutis gen̾alibriussi¬
mus ut umisi iudices quib
reddendi iuris in ꝓuinciis per¬
misimuis faculcatem cognitis

Expanded text:
 Statutis generalibus jussimus, ut universi judices, quibus reddendi juris in provinciis permisimus facultatem, cognitis
Abbreviated transcription (Latin):
legia q̃ contempmamelieis¬
dulta sunt catholice tanis i¬
cantumilegis obseruatom.¬
rib ꝓdẽe oportet hereticos ͦ¬
nõ solimihis pͥuilegiis alie¬
ñib constringi ⁊ subici.

Expanded text:
legia, quae contemplatidulta sunt, catholicae tantum legis observatoribus prodesse oportet. haereticos non solum his privilegiis alieneribus constringi et subici.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec sufficiat p̾cib obla¬
tis. speciale quoddauil per
adnotacõem ꝓmeruisse res¬
gassenͥ allegato sacrorescͥpto.
aut inindicõ postulacone de¬
poĩta. fu̾it subsecuta per
exccutoremcomnencõ ñõsexꝰ
fragilitate nõ absencia. non
mlicia contrahanc legeni de¬
fendenda. s pupillari etate
duntaxtat qͣmuis subtutoriꝰ
defensione consistat. huic ex¬
imanda sanctiomi. Namcũ
adeosannos ꝓuenint qui ad
solicitudinem ꝓtinent cura¬
toris necessario simiłrei. ut
alus annorum tͥginta inter¬
uallaseruanda sunt hec aut̃
accõnes annis cͥginta conti

Expanded text:
nec sufficiat precibus oblis speciale quoddam, licet per adnotationem, promeruisse resgasse, nisi adlegato sacro rescripto aut in iudicio postulatione deposita fuerit subsecuta per exsecutorem conventio. Non sexus fragilitate, non absentia, non militia contra hanc legem defendenda, sed pupillari aetate dumtaxat, quamvis sub tutoris defensione consistit, huic eximenda sanctioni. nam cum ad eos annos pervenerit, qui ad sollicitudinem pertinent curatoris, necessario eis similiter ut aliis annorum triginta intervalla servanda sunt. Hae autem actiones annis trigint
Abbreviated transcription (Latin):
nore pͥsidimu inperpetinmi
defenͣde dec̾nimus. o incqͥd
hanc inperpetim ualiitu¬
ranilegens ancdimus ut si
quis contractus si qua accõ
quecum nõ eẽt exp̾ssim se¬
pedictis cemporalib scͥpcio¬
nib concepta quorumdam
cam̃uł fortuita uł excogita¬
ta int̾p̾cacõne sepe dictarũ
re posse indeatur. huic salu
q:. iuis pͥuatum. uł publicũ.
inq̃cumq causa. in qͣcium

Expanded text:
tenore praesidium in perpetuum deferre decernimus. Quidquid hanc in perpetuum valituram legem sancimus, ut, si quis contractus, si qua actio, quae, cum non esset expressim saepe dictis temporalibus praescriptionibus concepta, quorundam tamen vel fortuita vel excogitata interpretatione saepe dictarum re posse videatur, huic salubque ius privatum vel publicum in quacumque causa in quacum
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃r. Male agitur cum domi¬
nis pͥdiorum. sitanta pͥcario
possitentio progatnia defer¬
tur ut cospostauadragita
annoruis pacia quanret rõ¬
ne decursa. in quietare nõ lice¬
at.ciulex constantiniana
iubeat abhis possõmb inicnĩ
nõ requiri quisͥ pocius qͣm al¬
deri possederimt eos autempos¬
sessores nõ conuenit appella¬
res retinendoius sͥ ꝓpuetatis
usurpet. necogantur domini
aut amittere qd̾ locam̾̃t aut
conductores utiles ꝯͥ fortass¬
isexelud̾e. aut amnis omnib
suꝑ dominno suo publice pro¬
cestari.

Expanded text:
pu. Male agitur cum dominis praediorum, si tanta precario possidentibus praerogativa defertur, ut eos post quadraginta annorum spatia qualibet ratione decursa inquietare non liceat, cum lex Constantiniana iubeat ab his possessionis initium non requiri, qui sibi potius quam alteri possederunt, eos autem possessores non convenit appellares tenendo ius sibi proprietatis usurpet, ne cogantur domini aut amittere quod locaverunt aut conductores utiles sibi fortassis excludere aut annis omnibus super dominio suo publice protestari.
Abbreviated transcription (Latin):
inincempus cnsmissimisit.
nidex examinatis allegacõib
cuisqd̃rei qualitas dictau̾it
sequetur. nõ ignarus si inius¬
cractudatimi secundum

Expanded text:
empus transmissum sit, iudex examinatis adlegationibus tuis quod rei qualitas dictaverit sequetur, non ignarus, si iniusontractu datum est, secundu
Abbreviated transcription (Latin):
legata quatenus modꝰ legis
falcidie p̾stitutꝰ patitur pos¬
se peti c̾cissimi iuris ẽ.¬
corum forte solidorum hñs
sub̾am iussĩt heredem nõ alr
adire hr̃ditatem nͥ prius tͤ¬
centos octua giuta solidos cͥ¬
dam ꝑsoluat. uł aliam qnͣ¬
citatem q̃ diminuere falci¬
dem si adient legitime falci¬
die bñficõ sustantatimi re¬
pleri quidemꝰ ad falcidiam
deẽ ⁊ pͥu̾eto dãco uł rẽtento
siũ una donacõ ẽ q̃ celebri
dispoĩta fu̾nt. siũ in mustas
diuidat᷑ ꝑsonas p̾fate legis
in mutilatum hr̃e bñfici¬
um. Sic eiim cum mortis
causa donacõ ꝓcedat. ⁊ hec
modum legis falcidie exce¬
dat. heres post adicionem re¬
petit cam pocuniam q̃ ultra
modum faicidie corporalit̾
quidem data ẽ. lege au̾tẽ in
pr̃ĩmonio cestacoris ꝑman¬
sit. Quare mp̾senti cãu et
uiuentib ⁊ morientib pro
prouidemꝰ. et corum ultima
elogia consu̾antes ⁊ commno¬
dum hr̃ditarium nõ miiemi¬
entes:
redem qui plenam fidem

Expanded text:
legata, quatenus modus lege Falcidia praestitutus patitur, posse petere certissimi iuris etorum forte solidorum habens substantiam iusserit heredem non aliter adire hereditatem, nisi prius trecentos octuaginta solidos cuidam persolvat vel aliam quantitatem, quae diminuere Falcidem, si adierit, legis Falcidiae beneficio sustentatum repleri quidem quod ad Falcidiam deest, et prius eo dato vel retento sive una datio est, quae celebrari disposita fuerit, sive in multas dividitur personas praefatae legis immutilatum habere beneficium. Si enim, cum mortis causa donatio procedat et haec modum legis Falcidiae excedat, heres post aditionem repetit eam pecuniam, quae ultra modum Falcidiae corporaliter quidem data est, lege autem in patrimonio testatoris permansit, quare non in praesenti casu et viventibus et morientibus providemus, et eorum ultima elogia conservantes et commodum hereditarium non minuentes? redem, qui plenam fidem
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Siquis semoscredite¬
tuxerint.
indices cognoscant in pub¬
licis cͥminib nõ oportere em̃¬
dicatis suffragͣns ab aliis iu¬
cõnb apublicis ꝑ sonisdes¬
tiandis cred̾e. s rern̾itatẽ
requrcere.

Expanded text:
. Si quis servos credidetrinxerit.iudices cognoscant in publicis criminibus non oportere emendicatis suffragiis tionibus a publicis personis destinandis credere, sed rei veritatem requirere.
Abbreviated transcription (Latin):
none cͥminis consorcium ꝑ¬
suꝑioris optansant mĩnici¬
supplicõ imp̃a supremorum
suorimisorte sociandumaũ¬
er᷑ꝑe seposse confidens. aut
studio ant primlegio nomi¬
nati. cumueceris iuris ancto¬
ritas de seconfessos. nec inter¬
rõgariquidem de aniorumꝯ¬

Expanded text:
ione criminis consortiuerioris optans, aut inisupplicio in ipsa supremorum suorum sorte socianse posse confidens aut studio aut privilegio nomiti, cum veteris iuris auctritas de se confessos ne interrogari quidem de aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad disponentas res suascom¬
ponendosq mestos penates
spacium coramlceiidice aũ
⁊̃ magr̃atib sufficientiudi¬
erum nõ mimuis tamẽ crĩgͣm
ap̃enmqm ad exibendum imꝰ¬
sus ÷ copĩa ioicandi. orm
postea qm adiudicem uen̾it
adhibita aduocacõneius de¬
bebit explorare ãsitum. ac cã¬
diupan̾ cum accusatore for¬
cimaretin̾i donec repent cog¬
incõcelebrata discͥmen.

Expanded text:
ad disponendas res suas componendosque maestos penates spatium coram loci iudice aut etiam magistratibus sufficientium dierum, non minus tamen triginta aput eum qui ad exhibendum missus est copia nundinandi. Qui posteaquam ad iudicem venerit, adhibita advocatione ius debebit explorare quaesitum ac tamdiu pari cum accusatore fortuna retineri, donec reppererit cognitio celebrata discrimen.
Abbreviated transcription (Latin):
lanum mat̾num sub condi¬
tuam iustituisse ꝓponas feĩs
si antili filio nupsiss nõ.
prius cãdem h̾redeni exist̾e
qmͣ condicõni paru̾it. aut
antilli filio recusãte. matͥ¬
monium impeditum fu̾it.
mp̃r. e Condicõm sub qua
cestam̃to mr̃is cͦue heres insti¬
cuta es: sinõ paruisti substi¬
cutõ locum ht̃. nec enim ui¬
deri potest sub sp̃e curpiũ
iuptiarum uiduitatem cͥ
indurisso cum ce fiuo sororiᷤ
sue consobriuo cuo ꝓbabiu
consilio m̾m̾io. iingere uo¬
lu̾it. uec excra ordinano aux¬
ilio inͣdĩges. cumex hiis q̃li¬
bello complexa es declararet᷑
nõ ꝑ eum stetisse quo miuꝰ
sup̃me uoluntati matris
tue cestatricis satis fieret.

Expanded text:
avum maternum ea condiredem instituisse proponas, si Anthylli filio nupsisset, non prius eam heredem existere, quam condicioni paruerit aut Anthylli filio recusante matrimonium impeditum fuerit, . Condicioni, sub qua testamento matris tuae heres instituta es, si non paruisti, substitutio locum habet. nec enim videri potest sub specie turpium nuptiarum viduitatem tibi indixisse, cum te filio sororis suae consobrino tuo probabili consilio matrimonio iungere voluerit. Nec extraordinario auxilio indiges, cum ex his quae libello complexa es declaretur non per eum stetisse, quominus supremae voluntati matris tuae testatricis satisfieret.
Abbreviated transcription (Latin):
publice relictos qui ꝓprios
sines habebant nõ ideo ex fi¬
dei commisso minus deberi.
qd̃ cestator siues eorum. et
tertaminis corum formam
qmͣ celebrari singuł aunis uo¬
iuit alia scͥptura declaratu¬
rum ꝓmisit. postea morte pͥ¬
uentus nõ fec̃it. ¶ Sin aũ
condicõnes qͣsdam in quauiꝰ
ꝑte cestam̃ti posuit. tuc
uideri ab inicõ condiconalẽ
c̃ẽ institucõem ⁊ sic omnia
compleri tamqm si testator
ip̃as institutõnes eisdem con¬
dicõnib copulass que infra

Expanded text:
publicae relictos, qui proprios fines habebant, non ideo ex fideicommisso minus deberi, quod testator fines eorum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis voluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeventus non fecit. Sin autem condiciones quasdam in quavis parte testamenti posuit, tum videri ab initio condicionalem esse institutionem et sic omnia compleri, tamquam si testator ipsas institutiones eisdem condicionibus copulasset, quae infra
Abbreviated transcription (Latin):
ingau̾it nulla lib̾orum coꝵ.
mentõne facta ⁊ hic intelligi
euauesc̾e substitutõem. lib̾is
cami ercludentib ⁊ intelligiec¬
cu optimo hiisqui ad substi¬
tucõcm uocantur obsistente
⁊ nõ cõcetente ad eos eamꝑtẽ¬

Expanded text:
iugaverit nulla liberorum eorum iugaverit nulla liberorum eorum mentione facta, et hic intellegi evanescere substitutionem, liberis eam excludentibus et intellectu optimo his qui ad substitutionem vocantur obsistente et non concedente ad eos eam
Abbreviated transcription (Latin):
angustias liberos ciꝰ oumipeͫ¬
ue fructu pat̾no de fraudari:
mam namiq impiam obstru¬
entes. ut nequis ⁊ aliud deui¬
au̾it huiusmodi facunus sãc¬
cionem. ⁊ hanc legem inper¬
petinm ualituram: induci¬
mus. tam prĩb qm ubͥis gra¬
cam. quo exemplo ⁊̃ aliis ꝑso¬
nis l extnͣce sunit de qnib huiꝰ¬
modi aliquid scͥptum fu̾it me¬
demnir. ¶ Euͣm autẽ iuuemi¬
muis excessi ingemi papina¬
nimmi in huiusmodi cãu iniqͦ
pĩ filio suo substit̾uit nulla
lib̾orum ex hiis ꝓcreandoꝵ
adiectõne addita ex optimo
inceuectu disposuisse: enaneᷤᷤ¬
tere substitutõnem siis qui
efficiatur: ⁊ lueros sinulit ⁊
intelligendum nõ cẽ insimi¬
le prẽm si de denepotib cogi¬
taret talem fecisse substitu¬
cõnem. ¶humanitatis in¬
tuitu hoc ⁊ lacius. ⁊ pg̃nus
int̾p̃tandum. cẽ credidimus.
⁊ siciis naturales hat silios
⁊ parcem eiꝰ reliquerit uł dede¬
rit usq admodum qñinos staͣ¬
cuimus ⁊ subsatucõni eos sub¬

Expanded text:
angustias liberos eius omni paene fructu paterno defraudari? viam itaque impiam obstruentes, ut ne quis et alius deviaverit, huiusmodi facimus sanctionem et hanc legem in perpetuum valituram inducimus tam patribus quam liberis gratam: quo exemplo etiam aliis personis, licet extraneae sunt, de quibus huiusmodi aliquod scriptum fuerit, medemur. Cum autem invenimus excelsi ingenii Papinianum in huiusmodi casu, in quo pater filio suo substituit nulla liberorum ex his procreandorum adiectione habita, ex optimo intellectu disposuisse evanescere substitutionem, si is qui efficiatur et liberos sustulerit, intellegentem non esse verisimile patrem, si de nepotibus cogitaverit, talem fecisse substitutionem: humanitatis intuitu hoc et latius et pinguius interpretandum esse credidimus. Et si quis naturales habuerit filios et partem eis reliquerit vel dederit usque ad modum, quem nos statuimus, et substitutioni eos sub
Abbreviated transcription (Latin):
condicõcm uid̾i eẽ comple¬
cam. Ꝙ n legatis ⁊ infidei¬
commissis ⁊ lib̾tatib optinẽ¬
gam cẽ censems. ne dui
nimia utimur cͥca hunismo
sensus subtilitate iudicia tes¬
tantium de fraudentur.
esto secundum condic̃oues in¬
fra scͥptas. sicundem nichil ẽ
adiectum neq aliqua condi¬
cõ cestam̃to poita ẽ suꝑuacu¬
am cẽ condicõcnum pollici¬
tacoer sauctimus. ⁊ testam̃¬
tum puram hre intͣcitoem.
⁊ argmiñto utimur: q papi¬
ni aniis respondit: incosrei

Expanded text:
videri esse completam. Quod et in legatis et in fideicommissis et in libertatibus obtinendum esse censemus, ne, dum nimia utimur circa huiusmodi sensus subtilitate, iudicia testantium defraudentur. esto secundum condiciones infra scriptas", si quidem nihil est adiectum neque aliqua condicio in testamento posita est, supervacuam esse condicionum pollicitationem sancimus et testamentum puram habere institutionem. Et argumento utimur, quod Papinianus respondit vicos rei
Abbreviated transcription (Latin):
rat autem ⁊ si condico huius¬
modi admitteretur. p̾ferre
lucro concordiam maritaleur
enim uͥo cum bom mores h
obseruari uetent sine ullo dãp¬
no coniundnẽ retin̾e potinsti.
redigͥ ad maritum sciens h̾rdi¬
catem mũs ĩ si redicris recen¬
curani quippe qm retuieres iz
ꝓrsus ab eo non recessisses.

Expanded text:
rat autem, etsi condicio huiusmodi admitteretur, praeferre lucro concordiam maritalem. enimvero cum boni mores haec observari vetent, sine ullo damno coniunctionem retinere potuisti. Redi igitur ad maritum sciens hereditatem matris, etiamsi redieris, retenturam, quippe quam retineres, licet prorsus ab eo non recessisses.
Abbreviated transcription (Latin):
lami ciͦs ad marsurumi sabi¬
num scͥpsit cał spẽs relata
ẽ hauc aꝑtius expedue nob̾
ĩtum faciens ita iusticuit.
sempnius plocii hr̃s̃ esto.
Net̾es quidem existimabãt
errorem nominis cẽ. ⁊ sic in¬
stitucõem ualere. quasi tes¬
cator plocius uonuuaretur
⁊ sempniuu sͥ scͥpsiss here¬
dem. si huiꝰmodi snñam exis¬
siorem cẽ existim auimꝰ. neq
enim sic homo suppinus uini¬
mo magis stultus iuuenit¬
sͦut suum nomẽ ignoret. S
si quidem ip̃e cestator plocio
cuidam hr̃s exͣtitit: muanifes¬
tissimum cẽ sͥ semprouiũ
heredem iustituisse. ut per
mediam ip̃ius ꝑsouam plo¬
cii hr̃s efficiatur. ⁊ hoc argu¬
mñtamiur ex antiqͣ regula cĩ
uoluit heredem herepisces¬
cuam ẽẽ ⁊ in anem. huius¬
modi institucõem uisi prĩ
timandumẽ eum dixisse si
nõ plocius hr̃s sͥ fu̾it tuue
semprouius in locum ꝑdem¬
q plocii ex substitutõne uo¬
can. ut ita ex cõnseqũtia u̾bo¬
rum plocius quidem iustitu¬

Expanded text:
assurium Sabinum scripsit, talis species relata est, hanc apertius expedire nobis mentum faciens ita instituit: "Sempronius Plotii heres esto". veteres quidem existimabant errorem nominis esse et sic institutionem valere, quasi testator Plotius nominaretur et Sempronium sibi scripsisset heredem. Sed huiusmodi sententiam crassiorem esse existimamus: neque enim sic homo supinus, immo magis stultus invenitur, ut suum nomen ignoret. sed si quidem ipse testator Plotio cuidam heres extitit, manifestissimum esse sibi Sempronium heredem instituisse, ut per mediam ipsius personam Plotii heres efficiatur: et hoc argumentamur ex antiqua regula, quae voluit heredem heredis tescuam esse et inanem huiusmodi institutionem, nisi prius timandum est eum dixisse, si non Plotius heres sibi fuerit, tunc Sempronium in locum partemve Plotii ex substitutione vocari, ut ita ex consequentia verborum Plotius quidem institu
Abbreviated transcription (Latin):
cestat᷑ nonͣuidet᷑. Cum autem
tnͣsmare ⁊ longe te agentem
issẽt. nec exheredatum ce alie¬
gas. siuincum locum nõ redis¬
ses manifestum ẽ multis casi¬
b nõ noluntaris s forguitis e¬
uenire potuisse ut eaii nuple
nõ possis ⁊ ideo adire nõ ꝓhi̾be¬
ris hereditatem.

Expanded text:
estatus non videtur. Cum autem trans mare et longe te agentem isses, nec exheredatum te adleges, si in eum locum non redisses, manifestum est multis casibus non voluntariis sed fortuitis evenire potuisse, ut eam implere non posses: et ideo adire non prohiberis hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
cias dona cõnis citulo conferre¬
porcõ ultima uoliuitate dere¬
licta urdata fu̾it aut conataiͣ
cam̃ ut quarca pars que eisdem
liberis debetur ex legib nullo mo¬
cominnatur. uisi ex his causis
q̃ inofficiosi excludunt q̃rela ᷤ
qͣm obseruacõnem in ꝑsonis
auie. nepotum ur neptumm.

Expanded text:
tias donationis titulo conferretias donationis titulo conferreportio ultima voluntate derelicta vel data fuerit aut donata, ita tamen, ut quarta pars, quae isdem liberis debetur ex legibus, nullo modo minuatur nisi ex his causis, quae de inofficioso excludunt querellas. Quam observationem in personis avi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑerpetuum ualitura sanctim̃
si ex priore matrimonio procͥa¬
tus liberis pater materue ad se¬
cunta aił tͥcia aut ulterius repe¬
titi m̾m̾ii uota migrau̾it non
sit ei licitum nouerce seu uitͥ¬
co.cestam̃to uł sine scͥptura. seu
codicilł hereditatis ueiure. si¬
ue legati uł sidei cominissi ti¬
culo plus de relinquere. nec dotis
aut aute nuptias donacõnis
nomine seu mortis causa hĩta
donatõne conferre. n̾inter ui¬
uos conscribendis conacõnib
que ⁊ si constante mu̾o ciui¬
li iure interdẽe sint. morte
donatoris ex certis causis con¬
sirmari solent qm filio uł si¬
lie simus uł una extiterit. ꝙ
si plures liberi su̾int singnilis
eqͣs parces hñtib minime plꝰ¬
ꝑuen̾it ad eorum liceat uitri¬
cum nou̾cam ue tnsferri.
sin u̾o nõ ex equis porcõuib
ad eos liberos memorate tnsie¬
rint facuitates. tunc qͦr nõ li¬
ceat plus eorum nou̾ce ur ui¬
tͥco testatorem relinquere uł
donare seu dotis uł ante nup¬

Expanded text:
etuum valitura sancimus, si ex priore matrimonio procreatis liberis pater vel mater ad secunda vel tertia aut ulterius repetiti matrimonii vota migraverit, non sit ei licitum novercae seu vitrico testamento vel sine scriptura seu codicillis, hereditatisve iure sive legati vel fideicommissi titulo plus relinquere, nec dotis aut ante nuptias donationis nomine seu mortis causa habita donatione conferre nec inter vivos conscribendis donationibus quae etsi constante matrimonio civili iure interdictae sint, morte tamen donatoris ex certis causis confirmari solent, quam filio vel filiae, si unus vel una extiterit. Quod si plures liberi fuerint, singulis aequas partes habentibus minime plpervenerit, ad eorum liceat vitricum novercamve transferri. Sin vero non aequis portionibus ad eosdem liberos memoratae transierint facultates, tunc quoque non liceat plus eorum novercae vel vitrico testantem relinquere vel donare seu dotis vel ante nup
Abbreviated transcription (Latin):
paterna uł mat̾na linea ue¬
nientib custodiri censemus.
¶Sinu̾o plusqͣm statutum
ẽ aliquid nou̾ce uł uitrico re¬
lictumuł donatum aut datũ
fu̾it id qd̾ plus relictum uel
datum su̾it aut donatum tã
camqͣm nõ scͥptum neq dere¬
lictum uł conatum fu̾it aut
dacum ad liberorum ꝑsonas de¬
ferri ⁊ inter eas diuidi iubemꝰ.
omnicͥcumscͥptõne si qua per
niodo su̾it excogitata cessante.
¶hi s uiud adiungiius ut
minier in his cãib in quib ã¬
res a marito ad se deuolutas se¬
cundum priorum legum sta¬
tuta liberis comiminib ut pat̾¬
uas seruare compellitur hoc
ẽ ubi morte mariti iu̾m̾io dis¬
soluto ad alias nuptias uenit.
immobilium u̾o rerum ⁊ mã¬
cipiorum annonarum quo
ciuilium usum fructum dum¬
taxat uite sue temporib potia¬
timalienatõne corumpenitꝰ
interdcã. inmobilium uͦrerum
iusti p̾cii estimatõne hĩta per
eos quos utͣque pars elegͥit ar¬
bitros iudicaturos interpoĩto sa¬

Expanded text:
erna vel materna linea venientibus, custodiri censemus. sin vero plus quam statutum est aliquid novercae vel vitrico relictum vel donatum aut datum fuerit, id quod plus relictum vel donatum aut datum fuerit, tamquam non scriptum neque derelictum vel donatum aut datum ad liberorum personas deferri et inter eas dividi iubemus: omni circumscriptione, si qua per modo fuerit excogitata, cessante. His illud adiungimus, ut mulier in his casibus, in quibus anres a marito ad se devolutas secundum priorum legum statuta liberis communibus ut paternas servare compellitur hoc est ubi morte mariti matrimonio dissoluto ad alias nuptias venerit, immobilium rerum et mancipiorum annonarumque civilium usu fructu dumtaxat vitae suae temporibus potiatur, alienatione earum penitus interdicta: Mobilium vero rerum, iustis pretiis aestimatione habita per eos, quos utraque pars elegerit, arbitros iudicaturos interposito sa
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r.⁊ Iuquib caĩb pater
doteuimr̃ ante imptias conatõ¬
nemar alias res ad se exalt̾a
ꝑte deuolutas filiis utriusq sexꝰ
seruare p̾ceptisunt si q̃ni ex si¬
liis uł filiab ande patris uł ma¬
tͥsobitum mori cõtig̾it. siue ante
secundas nuptias sine postea si¬
lio uł filia uł nepte aut nepote
uł plurib patre suo adhuc uino
ur mr̃e suꝑstite derelictis portõ¬
nem q̃ cefuncto filio uł fiue debe

Expanded text:
pp. In quibus casibus pater dotem, mater ante nuptias donationem vel alias res ad se ex altera parte devolutas filiis utriusque sexus servare praecepti sunt, si quem ex filiis vel filiabus ante patris vel matris obitum mori contigerit sive ante secundas nuptias sive postea, filio vel filia vel nepte aut nepote vel pluribus patre suo adhuc vivo vel matre superstite derelictis, portionem, quae defuncto filio vel filiae debe
Abbreviated transcription (Latin):
liumuł p̾cio quo caxate sunt.
usurarum nomine centesime
ꝑtemc̾ciam. amnis quibus¬
cumq temporib prare non
differant. ita cam̃ ut in eadem
sideiussione hoc qͦ cauetur.
ꝙ a filiis filiabq ⁊ ex his pro¬
genitis liberis si autem eandẽ
irẽm onnes eos obedire conti¬
git ommes res p̾dc̃e mobues se¬
cundum legin moderatõem
mr̃i ut ad eam lucrum redeat
luctuosum restituͤaitur. erit
itaq licitum utrilib parti q̃ fi¬
deiussionem p̾bu̾it si sibi com¬
modum eẽ ꝑspex̾it his reb mo¬
bilib uti frui. cas demq dare
mutuo. uł obligare uł uend̾e
ut his ex maxime ub̾i ad quirẽ¬
tes possunt inat̾no affectui sine
suo incomodo deseruire. ¶Sĩ
autẽ utraq parce p̾dc̃ãm fide¬
iussionem dissimul au̾it aut
forte offerre nequ̾it heelem
demante impcias donacõne
uł reb auis ad eam ex mariti
substancia deuolutis ex eodie
quo heetenres ad eam ꝑuene¬
rint uberis obligatisut si quis
post craditas mir̾i uł cecentas ab

Expanded text:
lium vel pretio, quo taxatae sunt, usurarum nomine centesimae partem tertiam annuis quibusque temporibus praestare non differant, ita ut in eadem fideiussione hoc quoque caveatur, quod a filiis filiabusque et ex his genitis liberis, si ante eandem matrem omnes eos obire contigerit, omnes res praedictae mobiles secundum legum moderationem matri, ut ad eandem lucrum redeat luctuosum, restituentur. Erit itaque licitum utrilibet parti, quae fideiussionem praebuerit, si sibi commodum esse perspexerit, his rebus mobilibus uti frui easdemque dare mutuo vel obligare vel vendere, ut ex his maxime liberi adquirentes possint materno adfectui sine suo incommodo servire. Sin autem utraque pars praedictam fideiussionem dissimulaverit aut forte offerre nequiverit, eaedem dem ante nuptias donatione vel rebus aliis ad eam ex mariti substantia devolutis ex eo die, quo eaedem res ad eam pervenerint, liberis obligatis, ut, si quis post traditas matri vel detentas ab
Abbreviated transcription (Latin):
his cem liberis geniti .s. sine du¬
bio p̾ponendis. ¶ Sinu̾olbero¬
rum suorum affectõne seruata
pr̃ mat̾ue ad alias imptias mi¬
bonis uxoris ad setnͣseunt neq
nuilier ex reb que ex substanci¬
a mariti ad se ꝑuenerunt pro
suo arbitrio utiuł eas uendere
aut quocumq iure uł modo a
lienare ułpignoris iure seu y¬
pothece. si uolu̾int obligare ut¬
pote domini carum ꝓhibebunt᷑.
extantes autẽ p̾dẽas res sinõ f̾u̾ĩt
alienate siue consumpte uel
subpoĩte licebit uberis uendi

Expanded text:
niti sunt, sine dubio praeponendis. Sin vero liberorum suorum adfectione servata pater materve ad alias nuptias mibonis uxoris ad se transeunt, neque mulier rebus, quae ex substantia mariti ad se pervenerint, pro suo arbitrio uti vel eas vendere aut quocumque iure vel modo eas alienare vel pignoris iure sive hypothecae si voluerint obligare, utpote domini earum, prohibebuntur. Extantes autem praedictas res, si non fuerint alienatae sive consumptae vel su
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Hii quosinundacõ i¬
li fluminis reddidit diciores
pp̃ res quaspossident. cribu¬
dorum p̾stacõem agnoscant.
⁊ omsuum deplorant pr̃ĩmo¬
fensi. locorum ĩ possõne contẽ¬
ti. ꝓ agitandi census examĩe
respondeant denocioni.

Expanded text:
. Hi, quos inundatio nili fluminis reddidit ditiores, pro terris quas possident tributorum praestationem agnoscant. Et qui suum deplorant patrimofensi, locorum etiam possessione contenti, pro agitandi census examine respondeant devotioni
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ałr tantu modo audem ꝑ¬
sonales accõnes uł ypothecas
conͣcmentẽ inchilominuis uide¬
ri ius suumi omne eum inindi¬
cium deduxisse. ⁊ ẽẽ interrup¬
ca cemporum curicula cum
conͣ desides homines ⁊ sui iuris
contemptores odiose excepcõ¬
nee poĩde sinit.
fluminis naturalẽ
cursumopere manu
facto alio nouliceat a¬
uercͥe. tamẽ ripamsuam
adu̾sus rapidi amnis impe

Expanded text:
 tantummodo autem personales actiones vel hypothecarias continentem, nihilo minus videri ius suum omne eum in iudicium deduxisse et esse interrupta temporum curricula, cum contra desides homines et sui iuris contemptores odiosae exceptiones oppositae sunt. fluminis naturalem cursum opere manu facto alio non liceat avertere, tamen ripam suam adversus rapidi amnis impe
Abbreviated transcription (Latin):
paterna ur in cuis potate er¬
ant constituti fuerant liberati.
orns emm incusare eospot¬
at. sihoc nonfecerint. or ⁊ si
maliant mimime adimpłe
lege obiurgãte ualebant.

Expanded text:
paterna vel eius in cuius potestate erant constituti fuerint liberati. Quis enim incusare eos poterit, si hoc non fecerint, quod et si maluerint, minime adimplere lege obviante valebant
Abbreviated transcription (Latin):
Pem.. Commissorie uendi¬
cõnis legem ex̾cere nõ pocest
qui post p̾stituͣm p̾ci soluẽ¬
di diem nõ uendicacõem rei
eligere s usurarum p̾cii peti¬
cõnem sequi maluit.
pactus es ut is cui uendidisti
possonem pͥ cii trardiꝰ ex solu¬
ti tͥ usuras pensitaret nõ min̾i¬
co existimas etiam eas tͥ adito
can cebere. Nansi innicõ cõ¬
cractꝰ es nõ ꝑactus. si ceꝑis ex¬
piri ex mora dum caxat usu¬
ras cam ab ip̃o debitore qͣm ab
co quim oninem cãm empti
suam fidem astringat de uire
postulabis.
cuum cerce rei contemplacõ¬
ue int̾ uos hĩta exigno pͥcio
in alium cͣnstulisse comine¬
mores. pot̾it ea res tͥ nõ esse
frandi. quͣdo nõ impleta pro¬
missi fide dominii tui ius i
suam cãm reu̾ti conueniat.
ndco aditꝰ competens udex
fundum cuius mentõen fil¬
cis restituitͥ cum fructib suis
sine ulla ludificacõne sua auc¬
doritate ꝑficiet. ⁊ pͥcipue cum
diu̾sa pais receptis nũims su¬
is nulla passa possit ind̾uni¬
ria̾m.

Expanded text:
. Commissoriae venditionis legem exercere non potest, qui post praestitutum pretii solvendi diem non vindicationem rei eligere, sed usurarum pretii petitionem sequi maluit. pactus es, ut is cui vendidisti possessionem pretii tardius exsoluti tibi usuras pensitaret, non immerito existimas etiam eas tibi adito tari debere. nam si initio contractus non es pactus, si coeperis experiri, ex mora dumtaxat usuras tam ab ipso debitore quam ab eo, qui in omnem causam empti suam fidem adstrinxit, de iure postulabis.tuum certae rei contemplatione inter vos habita exiguo pretio in alium transtulisse commemoras, poterit ea res tibi non esse fraudi, quando non impleta promissi fide dominii tui ius in suam causam reverti conveniat. et ideo aditus competens iudex fundum cuius mentionem facis restitui tibi cum fructibus suis sine ulla ludificatione sua auctoritate perficiet, praecipue cum diversa pars receptis nummis suis nullam passa videri possit iniuriam.
Abbreviated transcription (Latin):
dicati debitores sunt ꝯ enatoͥr¬
stituti cum sua causa nem¬
res suas alieuare. pocint
gͦ curator cuus fundum
sium cum suo onere obli¬
gars fisco nr̃o naur ⁊ pͥuato
potuisset. De pactis m¬
fuiss exsolutum emp¬
trix arras ꝑderet. ⁊ domi¬
unumad ce ꝑtineret fides
contractus seruanda est.
des tui ea lege uendiderint
ut siue ip̃i siue heredes eoꝵ ẽp¬
cͥta cempora obtulissent resti¬
tueretur. te q parato satissa¬
cͥe ꝯdictõni dõe heres empto¬
ris nõ pareret ut contractus
fides seruetur. actõ pͥscͥptis
u̾bisuł exuendito tͥ dabitur.
hĩta rõne eoruui q̃ post obla¬
tam ex pacto qnͣtitatem ex
co fundo ad adu̾sarium ꝑue¬
nerint.

Expanded text:
dicati debitores sunt constituti, cum sua causa res suas alienare. potuit ergo curator tuus fundum suum cum suo onere obligare fisco nostro: nam et privato potuisset. D. non. fuisset exsolutum, emptrix arras perderet et dominium ad te pertineret, fides contractus servanda est. tes tui ea lege vendiderunt, ut, sive ipsi sive heredes eorum empcerta tempora obtulissent, restitueretur, teque parato satisfacere condicioni dictae heres emptoris non paret, ut contractus fides servetur, actio praescriptis verbis vel ex vendito tibi dabitur, habita ratione eorum, quae post oblatam ex pacto quantitatem ex eo fundo ad adversarium pervenerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Siquis ica paciscat᷑
contractu. ut nouo  domino
nullo modo liceat in loco uen¬
dico uł alio modo gͥ concesso
monum̃tum exstruere uł ali¬
o modo humauo iuri eumex¬
im̾e. Sancimꝰ licet hoc apͥ ue¬
teres dubitabatur cale pactũ
ex nr̃a lege cẽ fouendum et
ninintilatum ꝑmanere. fõr¬
sitanenim multum enis intͥ¬
erat nec ei uicinus nõ solum
q̃ui nollet agregetur. s ⁊ pro
quo specialit̾ int̾dẽm ẽ. Eum
enimuẽditor uł alt̾ alienator
nõ alia lege suum ius cͣnͣsfer¬
re passus ẽ uisi cali fretus con¬
uencõne. quomodo ferendũ
ẽ aliqͣm captõem ex uaria pa¬
tieum interpretacõne: Si ẜ¬
cipia sub ceminciacõne
manus iinciende lib̾tatẽ
ab emptore uł qui successit
ni locum eius antẽqm fides
rumpatur accipere possunt.
quetam̃ sisco post manumis¬
sionemuendicantur. ⁊ iper¬
petuani seruitutem cadem le¬
ge ueniunt cum nihis ciuita¬
tib conuersantur. quas contͣ
facultas nõ denegatur atqrid̾o

Expanded text:
p. Si quis ita paciscatur contractu, ut novo domino nullo modo liceat in loco vendito vel alio modo sibi concesso monumentum extruere vel alio modo humani iuris eum eximere, sancimus, licet hoc apud veteres dubitabatur, tale pactum ex nostra lege esse fovendum et immutilatum permanere. Forsitan enim multum eius intererat, ne ei vicinus non solum quem nollet adgregetur, sed et pro quo specialiter interdictum est. cum etenim venditor vel aliter alienator non alia lege suum ius transferre passus est nisi tali fretus conventione, quomodo ferendum est aliquam captionem ex varia pati eum interpretatione? D. cipia sub denuntiatione manus iniciendae libertatem ab emptore, vel qui successit in locum eius, antequam fides rumpatur, accipere possunt. Quae tamen fisco post manumissionem vindicantur et in perpetuam servitutem eadem lege veneunt, cum in his civitatibus conversantur, quas contrafacultas non denegatur atque ideo
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Cum proponas ce pͥdi¬
um coniuncto dominio cum
patruo tuo comparasse. in poᷤ¬
cum. uris rõ efficit ut comiui¬
um fundi ad utrimiq ꝑtine¬
at. ¶ Saueauia p̾cium a te
solo mum̾iatum ẽ. ⁊ sollempni¬
b penlitaco nib cessande socio
satisfactum ẽ e dicis. uidicõ so¬
cictatis id ꝙ eo uomine pͥstari
oportuerat consequeris.
cractib fides exuberet conue¬
miat q equicatis rõnb etiam
compeudia equalit̾ inter so¬
cios diuidi p̾ses ꝓuincie si pa¬
tremtuum saliuarum soci¬
ctatem parcicipasse ⁊ nõ recep¬
ta comiminis compendii por¬
cone reb humanis excmpͣt
cẽ reꝑierit comodum socie¬
catis ꝙ deb̾i iuxͣ fidem u̾icon¬
stit̾it restituitͥ pͥcipietꝰ.

Expanded text:
. Cum proponas te praedium coniuncto dominio cum patruo tuo comparasse in postum, iuris ratio efficit, ut dominium fundi ad utrumque pertineat. Sane quia pretium a te solo numeratum et sollemnibus pensitationibus cessante socio satisfactum esse dicis, iudicio societatis id quod eo nomine praestari oportuerit consequeris ontractibus fides exuberet conveniatque aequitatis rationibus etiam compendia aequaliter inter socios dividi, praeses provinciae, si patrem tuum salinarum societatem participasse et non recepta communis compendii portione rebus humanis exemptum esse reppererit, commodum societatis, quod deberi iuxta fidem veri constiterit, restitui tibi praecipiet.
Abbreviated transcription (Latin):
auastasianis cemporib imꝑ¬
tiri ex quib ctiamlex data ẽ.
qͣm homines astute lac̾andã
tere. infuturis post pͥsentem
legem casib hoc obsuan cen¬
semus. ⁊ omne ꝙ contra legẽ¬
caib auastasianam excogita¬
cumẽ. hoc inpost̾um nro per¬
fruatur remedio. Si ẜuꝯ¬

Expanded text:
anastasianis temporibus impertiri, ex quibus etiam lex lata est, quam homines astute lacerandamtere, in futuris post praesentem legem casibus haec observari censemus, ut omne, quod contra legem anastasianam excogitatum est, hoc in posterum nostro perfruatur remedio. IU
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑsona serui qmahoc
liber mandare non potest
acto camoptima racõne qr
nõ id agitur ut ex ip̃o man¬
dato s ꝓp̃ mandatum ex alio
contractu nascacuractõ do¬
mino q̃ri placuit obligatõ¬
nem. Si itaq domino ignorã¬
te eri te mandasti. ac te
numinos subministrande
peculares soluti suntiemp
de ancila ⁊empti de p̾cio ꝯ¬
seq̃ndo tam contranas accões
ei excere concedi placuit. sa¬
ne milliꝰ arbitrio relictumẽ.
utrumne mancipium an
p̾cium consequiuelit. cum
ex pcculio ꝙ eius fu̾it solucõ
celebrata obligacõnis uincu¬
lo empcorem liberare nõ po¬

Expanded text:
ersona servi  quia hoc liber mandare non potestactio, tamen optima ratione, quia non id agitur, ut ex ipso mandato, sed propter mandatum ex alio contractu nascatur actio, domino quaeri placuit obligationem. Si itaque domino ignorante emi te mandasti ac te nummos subministrante peculiares soluti sunt, empde ancilla et empti de pretio consequendo tam contrarias actiones ei exercere concedi placuit Sane in illius arbitrio relictum est, utrumne mancipium an pretium consequi velit, cum ex peculio quod eius fuit solutio celebrata obligationis vinculo emptorem liberare non po
Abbreviated transcription (Latin):
demi. Namdiu societas du¬
rat. qmͣ diu consensus parti¬
um integer ꝑseuerat. ꝓinde
siiam tͥ ꝓsocõnata ẽ actõ eã
inferre ap̾ eum cuius suꝑ ea
re nocõ ẽ. nõ ꝓhiberis.¬

Expanded text:
. Tamdiu societas durat, quamdiu consensus partium integer perseverat. Proinde si iam tibi pro socio nata est actio, eam inferre apud eum, cuius super ea re notio est, non prohiberis
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. ꝯ Uecisione nr̃a qͣm
facimus sauctiences eum qͥ
a domino suo sine lib̾cate he¬
res instituitur ideri institu¬
turlib̾tatem accepisse in pro¬
pria firiuitate durante. Siquiᷤ
seruum suum ꝑure quidem
heredem instituit. ub̾tatem a
sub condicõne ei donauit. Si cͥ¬
dem condicõtał sit q̃ inpot̾ate
serui posita ẽ ille autẽ eam ne¬
glex̾it miuime q compleu̾it
⁊ ub̾tate eum ⁊ hcreditate sua
culpa iuinime defraudari. Sĩ
autẽ casuał ẽ condicõ ⁊ex for¬
cune isidiis de fecerit cuue¬

Expanded text:
. Decisione nostra, quam fecimus sancientes eum, qui a domino suo sine libertate heres instituitur, videri libertatem accepisse, in propria firmitate durante, si quis servum suum pure quidem heredem instituit, libertatem autem sub condicione ei donavit, si quidem condta est: ille autem eam neglexerit minimeque compleverit, et libertate eum et hereditate sua culpa defraudari. sin autem casualis est condicio et ex fortunae insidiis defecerit, tu
Abbreviated transcription (Latin):
del obseruando ut silegat̃
uł fidei cominissum en sm̃
ub̾tate relinquatur mane¬
aut inserintute. nõ tam̃ ita
impuberes existant ut lib̾¬
alitatem destatoris seruilẽ
laborem cebita renum̾iatõe
defraudare conentur ⁊ nou
derelctum l adhuc seruis
iustitutis donent. ¶ or ͤui¬
ris nrĩ diffucõ etiam ad
auam spc̃m dubitatam be¬
ingne extendatur. ¶ Siqͥs
ctennũ in principalitestam̃¬
co seruumm suum euidam le¬
gau̾it: in pupulari autẽ sub¬
stitutõne enudem surmi si¬

Expanded text:
legatum vel fideicommissum eis sine libertate relinquatur, maneant in servitute. Non tamen ita impii heredes existant, ut liberalitatem testatoris servilis laboris debita remuneratione defraudare conentur et non derelictum, licet adhuc servis constitutis, donent. Quae iuris nostri definitio etiam ad aliam speciem dubitatam benigne extendatur. si quis etenim in principali testamento servum suum cuidam legaverit, in pupillari autem substitut
Abbreviated transcription (Latin):
gata ẽ. s in aliuu ⁊ mali¬
ui gradum. No itaq eã¬
dem alteccatõnem ceciden¬
cib mirabile uisumẽ. ⁊ si
quis putet ex huismodi scͣ¬
pulositate impediri testatoris
unitati reclam are qd̃ si ħ
dus ẽ. Sit itaq ⁊ uiuo pupil¬
loliber quia cestator hoc uo¬
luit: ⁊ mortuo pupillo ue¬
cessarius heres quia ⁊ hoc
destator uoluit.

Expanded text:
 sed in alium et alium gradum. Nobis itaque eandem altercationem decidentibus mirabile visum est, si quis putet ex huiusmodi scrupulositate impediri testatoris luntati reclamare: qui si hoc dus est. sit itaque et vivo pupillo liber, quia testator hoc voluit, et mortuo pupillo necessarius heres, quia et hoc testator voluit.
Abbreviated transcription (Latin):
inpr. ⁊ ¶un quidam sũ
pupillu̾m heredem institu¬
it ⁊ seruo u̾bis directis liber¬
catem renquit. ⁊ in secundo
graduinquo pupillarem
substitutõem faciebat: ĩp̃m
seriim siue lib̾tate ꝓupil¬
lo suo subititiut. qrebatur
int̾ prudentes. si ex huius¬
modi substitutõne heres
neccͣius pupillo existat.
causa enim alc̾cacõnis ex
uet̾e regula orta ẽ. quia
omnib placuerat hunc
serium necessarium here¬
dem comino fĩcum in cadẽ
gradu ⁊ hereditas ⁊ libertas
relinquelutur. In p̾senti
autẽ nõ inimim cam lib̾¬

Expanded text:
pp. Cum quidam suum pupillum heredem instituit et servo directis verbis libertatem reliquit et in secundo gradu, in quo pupillarem substitutionem faciebat, ipsum servum sine libertate pupillo suo substituit, quaerebatur inter prudentes, si ex huiusmodi substitutione heres necessarius pupillo existat. Causa etenim altercationis ex vetere regula orta est, quia omnibus placuerat hunc servum necessarium heredem domino fieri, cui in eodem gradu et hereditas et libertas relinquebatur, in praesenti autem non in
Abbreviated transcription (Latin):
ti sub applłatõne uborum
heredes scͥpti essetis ea scͥpt᷑a
benigna incerpͥ̾tatõne ꝓ inde
hñda ẽ ac si ub̾i ⁊ heredes in¬
stituti fuissetis ꝙ in legato io¬
cum nõ ht̃.¬
cuam contub̾nio suo conuyẽ¬
it ac posteaui hĩedem iustitu¬
it ueq comium ex huius¬
modi fcõ cibi auferri pot᷑uit
⁊ ut eiᷤ aditione iu̾su cuo ꝑ¬

Expanded text:
ti sub appellatione libertorum heredes scripti essetis, ea scriptura benigna interpretatione perinde habenda est, ac si liberi et heredes instituti fuissetis. quod in legato locum non hatuam contubernio suo coniunxit ac post heredem instituit, neque dominium ex huiusmodi facto tibi auferri potuit et, ut eius aditione iussu tuo
Abbreviated transcription (Latin):
ius guisq excͥcute ad sub¬
pucata dubitacone sicuisi
heredeui scͥpsi̾t cicius ꝯuua
eum̃ filus suis. ⁊ semꝑnius.
heredes mͥ siuito. ⁊ inp̾sente
⁊ euim in sp̃e querebatur se
is sus. indimidiam uocat.
semꝓuium in ałtam dimdi¬
aman ommes inuirilem por

Expanded text:
usquisque ex triente ad sublicata dubitatione, si quis ita heredem scripserit: "Titius una cum filiis suis et Sempronius heredes mihi sunto". et in praesente etenim specie quaerebatur secfiliis in dimidiam vocat et Sempronium in aliam dimidiam, an omnes in virilem po
Abbreviated transcription (Latin):
huinsmodi substitõ quiasĩ
lib̾tate inseruum ꝓpriuni fac¬
ta ẽ. melius itaq nob̾ indet᷑.
legatano eum nõ statim ad¬
quiri sauctire s expectant̾
quidem pupillomortuo locͦ
fu̾it substitucõni ⁊ liber et
heres efficiatur. ¶Sin autẽ
substitõ minime locum hũit
forsitan pupilloiam ĩpub̾ta¬
te ꝑuemente cunc allegatarii
dominium tͣnseat. oruemad¬
modu enim ueteres sicum
lib̾tate substitõ fuiss hoc in¬
ducebant qiuatenus in suspẽ¬
so fiat uib̾tas nec statim lib̾i
inceiligantur ita ⁊ ex nr̃a int̾¬
p̾tatõne ⁊ sine adiectõne ub¬

Expanded text:
substitutio, quia sine libertate in servum proprium facta est. Melius itaque nobis videtur legatario eum non statim adquiri sancire, sed expectandum quidem pupillo mortuo locus fuerit substitutioni, et liber et heres efficiatur: sin autem substitutio minime locum habuerit, forsitan pupillo iam in pubertatem perveniente, tunc ad legatarii dominium transeat. Quemadmodum enim veteres, si cum libertate substitutio fuisset, hoc inducebant quatenus in suspenso fiat libertas et statuliber intellegatur, ita et ex nostra interpretatione et sine adiectione
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃r. Cumcreditor.
ꝑignus uendit nõ pot̾ i¬
derilitigioserei empcõcon¬
crahi ⁊ si debͦitor interdicat ne
uendicõꝓficiatur.

Expanded text:
. Cum creditor pignus vendit, non potest videri litigiosae rei emptio contrahi, etsi debitor interdicat, ne venditio perficiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
smautemignoians reniliti¬
giõsamemerit. uł ꝑ aliamspe¬
cieͤmcontractꝰ eam acceꝑit. tũc
inita rei alienacõne fc̃apͥcium
cum alia c̾cia ꝑte recͤipiat. Ins¬
cum ÷ etenimpp̃dolosamnien¬
cemriabsconditammachinacõ¬
nem. cumnõ emptorimauuteᷤ¬
cau̾it reminiudicium deduc¬
disposuimus eumpuniri scali
indelpena nõ solumin alis cõ

Expanded text:
Sin autem ignorans rem litiSin autem ignorans rem litigiosam emerit vel per aliam speciem contractus eam acceperit, tunc irrita rei alienatione facta pretium cum alia tertia parte recipiat. iustum est etenim propter dolosam mentem et absconditam machinationem, cum non emptori manifestaverit rem in iudicium deducdisposuimus, eum puniri. Tali videlicet poena non solum in al