comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e. quadra dimetiatur locatione. licet ergo a rifeis montibus usq hispa¬
niarum t̃minos in leuo habens occeanum mare. in dextro uero passim nu¬
ga alpium ꝓpͥa excedat longitudine mensurã rationis quadriforme. Cuiuᷤ
etiam inferius finitimum. ac ꝑinde ulissimum cornu gallie nuncupatur.
Est enim illuis metropolis ciuitas redonum. In habitatur quoq dutius a
gente brittonum. quorum sole diuitie. primitus fuere lib̾tas fisci publici &
lactis copia. Qui ommꝓrsus urbanitate uacui. sint q illis mores inculti. ac le¬
uis ira. & stulta garrulitas. Horum scilicet britonum aliquando princeps
extitit. quidam conanus nomine. qui etiam accepta in matrimonio fulconis
andegauorum comitis sorore. ac demum insolentior cet̾is sue gentis princi¬
pibus. cepit existere. Nam more regio imposito sibi diademate in sin an¬
guli popello. plurimam in consulte. exercuit tyrannide. P ostmodum uͦ int̃.

Expanded text:
e quadra dimetiatur locatione. Licet ergo a Riphaeis montibus usque Hispae quadra dimetiatur locatione. Licet ergo a Riphaeis montibus usque Hispaniarum terminos, in laevo habens Oceanum mare, in dextro vero passim juga Alpium, propria excedat longitudine mensuram rationis quadriformae. Cujus etiam inferius finitimum ac perinde vilissimum cornu Galliae nuncupatur. Est enim illius metropolis civitas Rhedonum. Inhabitatur quoque diutius a gente Brittonum, quorum solae divitiae primitus fuere libertas fisci publici et lactis copia. Qui omni prorsus urbanitate vacui, suntque illis mores inculti ac levis ira et stulta garrulitas. Horum scilicet Brittonum aliquando princeps exstitit quidam, Conanus nomine, qui etiam, accepta in matrimonio Fulconis Andegavorum comitis sorore, ac demum insolentior caeteris suae gentis principibus coepit existere. Nam more regio imposito sibi diademate, in sui anguli popello plurimam inconsulte exercuit tyrannidem. Postmodum vero inter
Abbreviated transcription (Latin):
cardi rotomagorum dileis eiusq sororis ꝑsuasionib ꝓdei amore omni ꝓrg¬
deposita feritate. mitis effectus in pace deguit. Insuꝑ & scotorum regem a¬
micitie gr̃a diligens illiusq filium de sacro baptismatis fonte excepit. Cepit
gͦ ex illofieri ut si qua hostilis necessitas rotomagorum duci incumb̾et. a trans¬
marinis insulis in sui auxilium ex̾citum sum̃et copiosum. Sicq diutiꝰ gens nor¬
mannorum scilicet ac p̃dictarum populi insularum tuti pace fidissima. ut
ipsi potius formidine sue potentie plerosq ext̾arum ꝓuintiarum terrerent
populos. quam ipsi ab alus trerentur. Nec mirum quippe qm̃ a quibus bono¬
rum extirpatrix deitim ore expulsa fũat discordiam eisdem pace p̃uia xp̃ino¬
partib intestinorum bellorum deseuit tumultus. Narrant siquidẽ
pleriq disputantes de mundani orbispositione. qd situs regionis galli¬

Expanded text:
cardi Rothomagorum ducis, ejusque sororis persuasionibus, pro Dei amore omni procardi Rothomagorum ducis, ejusque sororis persuasionibus, pro Dei amore omni prodeposita feritate, mitis effectus, in pace degit. Insuper et Scotorum regem amicitiae gratia diligens, illiusque filium de sacro baptismatis fonte excepit. Coepit ergo ex illo fieri ut, si qua hostilis necessitas Rothomagorum duci incumberet, a transmarinis insulis in suum auxilium exercitum sumeret copiosum. Sicque diutius gens Nortmannorum scilicet ac praedictarum populi insularum tuti pace fidissima, ut ipsi potius formidine suae potentiae plerosque exterarum provinciarum terrerent populos, quam ipsi ab aliis terrerentur. Nec mirum quippe quoniam a quibus bonorum exstirpatrix Dei timore expulsa fuerat discordia, in eisdem pace praevia Christi nopartibus intestinorum bellorum desaevit tumultus. Narrant siquidem plerique disputantes de mundani orbis positione, quod situs regionis Gallia
Abbreviated transcription (Latin):
do in regno scilicet illorum qui danimarches cognominant᷑. qui etiam uxo¬
tem duxerat sororem ricardi rotomagorum ducis inuasit regnum iullius rerui¬
delicet canuic occioentalium anglorum. Quietiam post crebra bellorum molimi¬
na ac patrie depopulationes pactum cum ricardo stabiuiens. eusq germanam
adalridi uidelicet uxorem in matrimonium oucens. utriusq regni tenuit mo¬
narchiam. P ost hec quoq isdem camic cum płimo exercitu egressus ut subuu¬
garet sibigentem scotorum. quorum uidelicet rex meiculo uocabatur. uiri¬
b & armis ualidus. & quod potissimum erar fide atq oꝑe xp̃ianssimus. ut
autem cognouit qm̃ canuc audacter uiuis quereret inuadere regnũ. cong̃¬
gans omnem sue gentis ex̾citũs potenter ei ne ualeret restitit. Ac dni muitũ¬
q talib ꝓcaciter canue inseruiens uirgiis ad postremum tam̃ p̃dictiri¬

Expanded text:
do, in regno scilicet illorum qui Danimarches cognominantur, qui etiam duxedo, in regno scilicet illorum qui Danimarches cognominantur, qui etiam duxerat uxorem sororem Ricardi Rothomagorum ducis, invasit regnum illius rex videlicet Canuc occidentalium Anglorum, qui etiam, post crebra bellorum molimina ac patriae depopulationes, pactum cum Ricardo stabiliens, ejusque germanam Adalradi videlicet uxorem in matrimonium ducens, utriusque regni tenuit monarchiam. Post haec quoque idem Canuc cum plurimo exercitu egressus, ut subjugaret sibi gentem Scotorum, quorum videlicet rex Melculo vocabatur, viribus et armis validus, et, quod potissimum erat, fide atque opere Christianissimus. Ut autem cognovit quoniam Canuc audacter illius quaereret invadere regnum, congregans omnem suae gentis exercitum, potenter ei, ne valeret, restitit. Ac diu multumque talibus procaciter Canuc inserviens jurgiis, ad postremum tantum praedicti Ri
Abbreviated transcription (Latin):
caritate suscepti plurimis diebus ibidem cõmanentes de multisque ad ue¬
ramꝑtinent salutem diligenter instructi. postmotũq ad natiuum reu̾tẽ¬
tes solum. uniu̾sa que comꝑerant patrie redditi narrauerunt. Pret̾ca uso
ut dicere cepimus occeani portento exorsus ẽ bellicus tumultus in uniu̾sa
occidentali orbis plaga uidelicet tam in regionib galliarum quam in trãs¬
marinis occeani isulis angłoꝵ uidelicet atq brittonũ nec ñ & scotorum. Siqͥ¬
dem̃ ut plumq solet contingere ꝓpter delicta infimi popłi uersi in dissensio¬
nem uiorum reges ac ceteri principes. statimq exardescentes insubiecce ple¬
bis depoyulationem scilicet usq dum ꝑducuntur adsumet sanguinis effusio¬
nem. Quod uidelicet tamdiu patratum ẽ in p̃dictis insulis. quousq umis regũ.
earumoem ui solus potiretur regiminis cet̾arum. deniq mortuo rege adalra¬

Expanded text:
charitate suscepti pluribus diebus ibidem commanentes, de multis quae ad vecharitate suscepti pluribus diebus ibidem commanentes, de multis quae ad veram pertinent diligenter salutem instructi, postmodum et ad nativum revertentes solum, universa quae compererant patriae redditi narraverunt. Praeterea viso, ut dicere coepimus, Oceani portento, exorsus est bellicus tumultus in universa occidentali orbis plaga, videlicet tam in regionibus Galliarum quam in transmarinis Oceani insulis, Anglorum videlicet atque Brittonum nec non et Scotorum. Siquidem, ut plerumque solet contingere, propter delicta infimi populi versi in dissensionem illorum reges ac caeteri principes, statimque exardescentes in subjectae plebis depopulationem scilicet, usque dum perducuntur ad suimet sanguinis effusionem. Quod videlicet tandiu patratum est in praedictis insulis, quousque unus regum earumdem vi solus potiretur regiminis caeterarum. Denique mortuo rege Adalra
Abbreviated transcription (Latin):
mus gr̃as. qui sua nobis in his marinis fluctib ꝓuidentia ỹpauit uehiculũ
non egens humano remigio. Quibus auiro dei socii auditis. mentis stupo¬
re abacti. diuint ꝓtinus sese ꝓuoentie cõmitentes. acuiri sci iuitentes
prudentie ceꝑunt securiores euentum pstolari rei fortuite.huius modiergo
ꝑ spacia plurimorum dierum. usi euectione. semꝑ tamen semet conspiciebãt
ad solis ortum tende. Tandem uero ꝑuentum ẽ ad insulam cet̾arum speciosis¬
simam. atq omn amenitate gratiosissimam. Illius quoq arborum habitud
atq auium dissimilitudinem. gerit unu̾sorum. E gressus quoq uir sc̃s acce¬
dens ad eam repperit etiam ibi monachorum uel potius anacoritarum collec¬
tas miras ac multiplices. quorum sui licet uita & conu̾satio uniu̾sorum mor¬
talium studus sanctior ac nobilior enitebat. a quib etiam magna cum

Expanded text:
mus gratias, qui sua nobis in his marinis fluctibus providentia praeparavit vehiculum mus gratias, qui sua nobis in his marinis fluctibus providentia praeparavit vehiculum non egens humano remigio. » Quibus a viro Dei socii auditis, mentis stupore adacti, divinae protinus sese providentiae committentes, ac viri sancti innitentes prudentiae, coeperunt securiores eventum praestolari rei fortuitae. Hujusmodi ergo per spatia plurimorum dierum nisi evectione, semper tamen semet conspiciebant ad solis ortum tendere. Tandem vero perventum est ad insulam caeterarum speciosissimam atque omni amoenitate gratiosissimam. Illius quoque arborum habitudo atque avium dissimilitudinem gerit universorum. Egressus quoque vir saecularis accedens ad eam, reperit etiam ibi monachorum vel potius anachoretarum collectas miras ac multiplices, quorum scilicet vita et conversatio universorum mortalium studiis sanctior atque nobilior enitebat. A quibus etiam magna cum
Abbreviated transcription (Latin):
timam insulam. ad quam etiam diu̾tens cum omnib qui secum erant suꝑue¬
nientem dumtaxat exacturus noctem. Cumq ibi uentum fuisset exeuntes de
scafis conscendentesq turgentem belue dorsum. unius tatũmͦ ibidẽ noctis hos
picio potituri. Cumq post breuem cenam cet̾ifratres fessi moulsissent menbra
quieti. solus uir domim bendanus ꝑuigil custos oñici ouilis. ac magis assiduus
quam frequens psalmicen. explorabat cautius ui uentorum & siderum cursꝰ.
Qui dum hocattentius ꝑ noctis conticinium ageret. repente intellexit qm̃ il
luo ꝓmũctorium ad qd̾ scilicet hospitaturi diu̾terant. ad orientalem ilios eue¬
heret plagam. Luce quoq alterius dei reddita sollertissimus uir conuocans
collegas urdelicet suos qui aderant. blande exortans ac consolans eos inquiẽs:
uniu̾sorum conditori &. gub̾natori deo fr̃s benignissimi indefessas refera¬

Expanded text:
timam insulam, ad quam etiam divertens cum omnibus qui secum erant, supervetimam insulam, ad quam etiam divertens cum omnibus qui secum erant, supervenientem duntaxat exacturus noctem. Cumque ibi ventum fuisset, exeuntes de scaphis, conscendentesque turgentem belluae dorsum, unius tantummodo ibidem hospitio noctis potituri. Cumque post brevem coenam caeteri fratres fessa indulsissent membra quieti, solus vir Domini Bendanus pervigil custos Dominici ovilis, ac magis assiduus quam frequens psalmicen, explorabat cautius vim ventorum et siderum cursus. Qui dum hoc attentius per noctis conticinium ageret, repente intellexit quoniam illud promontorium, ad quod scilicet hospitaturi diverterant, ad orientalem illos eveheret plagam. Luce quoque alterius dici reddita, solertissimus vir convocans collegas videlicet suos, qui aderant, blande exhortans ac consolans eos, inquiens: « Universorum conditori et gubernatori Deo, fratres benignissimi, indefessas refera
Abbreviated transcription (Latin):
millȩsimo mulesimo uisa ẽ cetus mire magnitudinis descendisse per
mare. in loco qui bernouallis nuncuyatur.Egrediens scilicet aseptemtrio¬
nali plaga in occidentalem. apparuit quoq mense nouembrio mane pͥma
Cdiei aurora. ad instar insule ac transeundo ꝑdurans usq in horam diei t̃ciam.
maximum etiam stuporem admirationẽq se cernentib contulit. S &. ne ali¬
cui forte sit dubium quod narratur. quamuis amultisuisum fuit. tamen
huic simile monstrum apłisq inuenitur descriptum. deniq legitur in
gestis egregu bendani confessoris orientalium uidelicet anglorum qm̃ isdẽ
uirdei scilicet bendanus cum pluribus monachis ꝑmarinas infulas ꝑ aliqd̃
temporis spacium heremiticam transegisset uitam. hancuł huicsimilẽ quon¬
dam obuiam haberet beluam. Nam cum remigando quasq in mari constitu¬
tas circumiret insulas. suꝑueniente noctis crepusculo cernens ꝓcul uelut mari¬

Expanded text:
millesimo, visa est cetus mirae magnitudinis descendisse per millesimo, visa est cetus mirae magnitudinis descendisse per mare, in loco qui Bernovallis nuncupatur. Egrediens scilicet a septentrionali plaga in occidentalem. Apparuit quoque mense Novembri mane prima diei aurora, ad instar insulae, ac transeundo perdurans usque in horam diei tertiam, maximum etiam stuporem admirationemque se cernentibus contulit. Sed et ne alicui forte sit dubium quod narratur, quamvis a multis visum fuit, tamen huic simile monstrum a plerisque invenitur descriptum. Denique legitur in gestis egregii confessoris Bendani, orientalium videlicet Anglorum, quoniam idem vir Dei scilicet Bendanus cum pluribus monachis per marinas insulas per aliquod temporis spatium eremiticam transegisset vitam, hanc vel huic similem quondam obviam haberet belluam. Nam cum remigando quasque in mari constitutas circumiret insulas, superveniente noctis crepusculo, cernens procul velut mari
Abbreviated transcription (Latin):
litterarum. plũrimum stũdus eruditum. Cumq se cognonisset iam aliquantu¬
lum uiribus defici. congregatis in aureliana urbe regra. quibq francorum
Aebuo gondionum regni primoribus eundem robertum filium udelicet fur̃
asno scuicet tereiodetimo. ante mille simum in carnati sauatoris adhric se fu¬
ꝑstite irguem constitiuit. P ost aliquot uero annos. istem etiam rex hugo in pa¬
et iegno disposito feliciter obut. Eratnamq rob̾tus rextunc uiuenis. ut dirim
pruoensaty ctuditus. dulciscp eloquio acpictare insignis s diuia puidentẽ
clementia huiusmodi uirum. ad catholice plebis regimen. omnium dñs illop̃¬
cipue in tempore dignatus ẽ destinare. Nam diebus regni ipsius elementorum etiã
signis p̾euntibus. non modice clades incubuere xp̃i eccłe. quib nisi isdem rex sa¬
pienter deo se uniante restitisset. seiuendo multiplicit̃ in longinquũ ꝓcessissent.

Expanded text:
litterarum studiis plurimum eruditum. Cumque se cognovisset jam aliquantulitterarum studiis plurimum eruditum. Cumque se cognovisset jam aliquantulum viribus defici, congregatis in Aureliana urbe regia quibusque Francorum ac Burgundionum regni primoribus, eumdem Robertum, filium videlicet suum, anno scilicet tertio decimo ante millesimum incarnati Salvatoris, adhuc se superstite, regem constituit. Post aliquot vero annos idem etiam rex Hugo in pace, regno deposito, feliciter obiit. Erat namque Robertus rex tunc juvenis, ut diximus, prudens atque eruditus, dulcisque eloquio ac pietate insignis. Sed, divina providente clementia, hujusmodi virum ad Catholicae plebis regimen omnium Dominus illo praecipue in tempore dignatus est destinare. Nam diebus regni ipsius, elementorum etiam signis praeeuntibus, non modicae clades, incubuere Christi Ecclesiae: quibus nisi idem rex sapienter, Deo se juvante, restitisset, saeviendo multipliciter in longinquum processissent.
Abbreviated transcription (Latin):
digessisse meminimus. Nunc quoq restat. ut quemadmodum ab hinc francoꝵ
sit regnum dispositum. referamus. Mortuis gͥ lothario ac lutouico regibus totis
francie regni dispositio incubuit hugoni parsicensis duci filio uidelicet illuis mag¬
ni hugonis supra memorati. cuius etiam frater erat. nobilissimus burgunoie dux
benricus. Quisimul cum totius regni primatib conuenientes. p̃dictum hugonẽ
in regem ungifecerunt. Erant gͦ ut iam cõmemorauimus affinitate consangui¬
nitatis regibus saxonum uniti. apͥmo scilicet ottone qui natuse ex hugonis ma¬
gnisorore. Sus ceptogͥ hugoregimine regni francorum. non multo post pleros
suorum quos etiam prus in uniu̾sis habuerat subditos. ꝑsensit contumaces
Tamen ut erat corꝑe &. mente uiuidus. cunctos sibi rebellantes paulatim cõpes¬
cuit. habebat enim filium admodum prudentem nomine rob̾tum. artiũetrã

Expanded text:
digessisse meminimus. Nunc quoque restat, ut quemadmodum abhinc Francorum digessisse meminimus. Nunc quoque restat, ut quemadmodum abhinc Francorum sit regnum dispositum referamus. Mortuis igitur Lothario ac Ludovico regibus, totius Franciae regni dispositio incubuit Hugoni Parisiensis ducis filio, videlicet illius Magni Hugonis supra memorati, cujus etiam frater erat nobilissimus Burgundiae dux Henricus. Qui simul cum totius regni primatibus convenienter praedictum Hugonem in regem ungi fecerunt. Erant ergo, ut jam commemoravimus, affinitate consanguinitatis regibus Saxonum uniti, a primo scilicet Ottone, qui natus est ex Hugonis Magni sorore. Suscepto igitur Hugo regimine regni Francorum, non multo post plerosque suorum, quos etiam prius in universis habuerat subditos, persensit contumaces. Tamen, ut erat corpore et mente vividus, cunctos sibi rebellantes paulatim compescuit. Habebat enim filium admodum prudentem, nomine Robertum, artium etiam
Abbreviated transcription (Latin):
icut quispiam gͥ ꝑagrans quamlibet uastissimam orbis mũ¬
dani plagam. seuspaciosum remigando equor penetrans sepuis
altitudimi montium. aut ꝓceritati arborum scilicet respectans
dirigit aciem oculorum: ut uidelicet illorum alonge reꝑta ag¬
nitione. absq errore quo disposuerat ualeat ꝑuenire. Ita quoq erganos fore
contingit. qui utiq dum cupimus p̃terita ostendere futuris. obtutus nr̃i ser¬
monis pariter & animi frequent̃ in relatione porrigimus magnatorum uiroꝵ
ꝑsonis quib uidelicet fiat ipsarelatio clarior. & appareat certior.Ig̾ finito
ut diximus. tam regnandi quam imꝑandi apud italiam &e gallias magno¬
rum regum genere. iudelicet ludoiici necnon & caroli. ac sui generis cet̾oꝵ
regum. ꝓtinus mimitus consanguinitatis uiros utriusq regni contigit deue¬
nire monarchiam. Nam qualit primus ac secundus. nec non & t̃cuis otto
sint potiti romanorum imꝑio. scilicet usq ad henrici imꝑium suꝑius nos iam

Expanded text:
icut quispiam igitur peragrans quamlibet vastissimam orbis mundani plagam, seu spatiosum remigando aequor penetrans, saepius altitudini montium aut proceritati arborum scilicet respectans, dirigit aciem oculorum, ut videlicet illorum a longe reperta agnitione, absque errore quo disposuerat valeat pervenire. Ita quoque erga nos fore contingit, qui utique, dum cupimus praeterita ostendere futuris, obtutus nostri sermonis pariterque animi frequenter in relatione porrigimus magnatorum virorum personis, quibus videlicet fiat ipsa relatio clarior, et appareat certior. Igitur finito, ut diximus, tam regnandi quam imperandi apud Italiam et Gallias, magnorum regum genere, videlicet Ludovici, nec non et Caroli, ac sui generis caeterorum Regum, protinus in unius consanguinatis viros utriusque regni contigit devenire monarchiam. Nam qualiter primus et secundus nec non et tertius Otto sint potiti Romanorum imperio, scilicet usque ad Henrici imperium, superius nos jam
Abbreviated transcription (Latin):
ori bͥncipi cessit. ⁊ fortmi duci manꝰ d dit. Cuiꝰ fama nullis seculis. nullisq
silebit᷑ etatib. S uictor hac tumphatos iustinauꝰ imꝑator⁊ consul belesariꝰ.
uuandalici. affrican. geticiq dicunt᷑. Hȩc qͥligis scito me maiorũ scͥpta
sequutũ: ⁊ ex eoꝵ latissimos pratos. paucos flores legisse. Unde inqͥrenti
ꝓ captu ingenioli mei. coronã contexã. Nec me qͥs infauorẽ gentis p̃di¬
clȩ. qͣsi ex ip̃a trahentẽ originẽ. alia aliqͥ addisse eredat. qͣm quȩ legi ⁊ cõ

Expanded text:
ori principi cessit, et fortiori duci manus dedit: cujus fama nullis saeculis, nullis silebitur aetatibus. Sic victor ac triumphator Justinianus imperator et consul Belisarius, Wandalici, Africani, Geticique dicuntur. Haec qui legis, scito me veterum secutum scripta, ex eorum spatiosis pratis paucos flores collegisse, unde inquirenti pro captu ingenii mei coronam contexerem. Nec me quis in favorem gentis praedictae, quasi ex ipsa trahentem originem, aliqua ad
Abbreviated transcription (Latin):
caput scuppa. aruernis. uellates lemouicx ⁊ pictauis comesp
uetiꝰ dux aqͥtania extiaiti bic suo germano abbatiã sc̃hularii
acsci marentii cũ ñ nullis aliis possessionib: inpicta uensi solo
p̃buie : fuit idem eblusbonꝰ pastor ecct .x. edificauitq: castellũ lae¬
mouica xte castellũ scihilarii ⁊ canonicosibi disposuit. iquta
infestanone nortmannoꝵ idemlo c amonachoꝵ prisca habitati¬
unci desciuerat. restaurauit monasteriũ scĩmarentii ⁊ castellũ
in cireuituꝑfec. restauraũ ⁊ monas ceriũ sii michaelis adheremũ

Expanded text:
Caput-stupae Arvernis, Vallatis, Lemovicae et Pictavis como abbatiam sancti Hilarii ac sancti Maxencii cum nonnullis al is possessionibus in Pictavensi solo praebuit. Fuit idem Eblus bonus pastor ecclesiae, aedificavitque castellum Lemovicae sedis, castellum sancti Hilarii, et canonicos ibi disposuit, quia infestatione Normannorum idem locus a monachorum prisca habitatione desciverat. Restauravit monasterium sancti Maxentii, et castellum in circuitu perfecit. Restauravit et mo
Abbreviated transcription (Latin):
cognomine sectoris ferri. cũ capsa aurei quã ipsecũ gẽmis consirui im¬
ꝑ auerat. ubi c̃culit lubeliaco uillã ⁊ morcessauit plaga ⁊ipse post
annũ defunetꝰ Uͦ Rł apr̃ iurta patr̃ tumulatꝰ ÷ : pꝰcuiꝰ mortẽ seđo anno

Expanded text:
cognomento Sectoris-ferri, cum capsa aurea, quam ipse cum gemmis construi imcognomento Sectoris-ferri, cum capsa aurea, quam ipse cum gemmis construi imperaverat, ubi contulit Lubeliaco villam; et mox cessavit plaga; et ipse post annum defunctus 6 Kal. April. juxta patrem tumulatus est. Post cujus mortem secundo anno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥmocus : NLost mortẽ si qͥdẽ uulgrini filius ciꝰ aldiumꝰ xx.
annis uix̃ hic muros ciuitatis egolismerestirare coepit: quo
cepore gunbaldo pontisicatũ agente . repecentes nort maoni cꝑ¬
bras irruꝑtiones ꝓp̃ictaubi t̃minos exercebant: unde factũ ÷ ut
monachi sci carrosi p̃ciosũ lignũ crucis adcustodiendũ egolis me
deferuunt cũ diuersi s̃ ornam̃tis etcł ã : et cessante iofestatione nort¬
mannica. aldunꝰ inciuit lte sia retinere tẽptaui om̃ib: dicb
supͣdiccũ scm̃ lignũ nolens rendere cõmendatũ qund ꝑ annos
septẽ Pangot corporis nultatus : ipso. ⁊ in ppło eiꝰ ita fames uo¬
hementissima grassata : ut qđ hactenus in cõptũ fuit deuulgo unus al¬
terũ ad deuorandũ exqͥreret. ⁊ multi alios serro ꝑim̃ tes carnib: more liupoꝵ
humanis uescerentur. Quib: actꝰ alduinꝰ netessitaal: uno antt mortẽ
suã anno. remisit carro so p̃ciosũ lignũ ꝓmanus filu sui uuillel mi

Expanded text:
em Vulgrimni filius ejus Alduinus 30 annos vixit. Hic muros civitatis Engolismae restaurare cepit. Quo tempore Gunbaldo pontificatum agente, repetentes Normanni crebras irruptiones per Pictavorum terminos exercebant. Unde factum est, ut monachi sancti Carrofi pretiosum lignum crucis ad custodiendum Engolismae deferrent cum diversis ornamentis ecclesiae. Et cessante infestatione Normannica, Alduinus in civitate sua retinere temptavit omnibus diebus supradictum sanctum lignum, nolens reddere commendatuseptem langore corporis multatus est ipse, et in populo ejus ita fames vehementissima grassata est, ut, quod actenus incompertum fuit, de vulgo unus alterum ad devorandum exquireret, et multi alios ferro perimentes, carnibus more luporum humanis vescerentur. Quibus actus Alduinus necessitatibus, uno ante mortem suam anno remisit Carrofo pretiosum lignum per manus filii sui Willelmi
Abbreviated transcription (Latin):
re iusit ⁊ firmauet᷑ manib: ꝓpͥis quor nominahat s̃: bn arđ comes.
arnalđ filius bnardi. od olricꝰ uicecorie sindomatuuiecomes

Expanded text:
re jussit, et firmaverunt manibus propriis quorum nomina haec sunt: Bernardus comes, Arnaldus filius Bernardi, Odolricus vicecomes, Adhemarus vicecomes,
Abbreviated transcription (Latin):
qui in frate bapica s egartnt copruxit elegani cratona in nerẽ sanda resumedianisa
Tuns dõsꝰ uiulle lmꝰ ꝑ testam̃tũ ẽcessit ad eundẽ bocũ beatiep arcii hoedo¬
nũ : eccłam scĩhilarii in petragori cositã in uicariapiliacense:
huacta uc. i eccłam scae cugenia sitã in scõnieo inuicaria pednacense. Cur¬
tẽ fradore uillã. ⁊ uillã dairaco: uilli aluiniaco. uillã romanore

Expanded text:
ilicae beati Eparchii construxit elegans oratorium in nomine sanctae Resurrectionis. Tunc domnus Willelmus per testamentum concessit ad eundem locum beati Eparchii donum, ecclesiam sancti Hilarii im Petragorico sitam in vicaria Piliacense, cclesiam sanctae Eugeniae sitam in Santonico in vicaria Pedriacense, curtem Fr
Abbreviated transcription (Latin):
deba ioaria partĩ desrancia . regressus stanciã c̃serto plio rocbtũ
in t̃fecit regnũq recupans ugoni filio rocbtiducatũ ꝑmis it regn¬
dũ R arolo migrante ludo uicꝰ peo regnauit: quo tẽpore nibe¬
forus impr̃ basiliũ ⁊ constantinũ paruulos educans constanti no¬
poli sarracenoꝵ regnũ inuasit ⁊ antio chiã aliasq: fortissimasci¬
uitates expugnans xp̃ĩ anis grecis restituit : quẽ imꝑ atrirmat̃basi¬
deret. gladio eũ necare iussit: qđ factũ diulatuit donec suspceti
perer̃ : tunc ademarus comes pictauens is de funecꝰ : ⁊ pictauis iux¬
tabasilic ã sc̃i hilaru .iiͦi. noñ a pr̃ spulcꝰ Guillelmꝰ quoq durarues¬

Expanded text:
de Bajoaria partim de Frantia, regressus Frantiam, conserto praelio Rotbertum interfecit, regnumque recuperans , Hugoni filio Rotberti ducatum permisit regendum. Carolo migrante, Ludovicus pro eo regnavit. Quo tempore Niceforus imperator Basilium et Constantinum parvulos educans Constantinopoli, Sarracenorum regnum invasit, et Antiochiam aliasque fortissimas civitates expugnans, christianis Grecis restituit. Quem imperatris, mater Basideret, gladio eum necare jussit. Quod factum diu latuit, donec suspecti s reppererunt . 23. Tunc Ademarus comes Pictavensis defunctus est , et Pictavis juxta basilicam sancti Hilarii 4. Non. Aprilis sepultus. Willelmus quoque dux Arve
Abbreviated transcription (Latin):
eis ab tulor multa
hac iẽpora orĩ gaud comes irgeldensis pꝰcopiosostriũ phos demauris is ar¬
racenis. p̃lio inito ultimo nnumerabilẽ stigẽ sarracenoꝵ ꝓficiens dũ iuictor
regieditus. aliũ ex ercitũ mauroꝵ offendit sugientẽ quẽ cũ paucis sioꝵ lassis¬

Expanded text:
eis abstulere multaeis abstulere multahaec tempora Ermengaudus comes Irgeldensis post copiosos triumphos de Mauris et Sarracenis praelio inito ultimo, innumerabilem stragem Sarracenorum perficiens, dum victor regreditur, alium exercitum Maurorum offendit
Abbreviated transcription (Latin):
nimis ex as pauer̃ etbas liꝰ impr̃ su ꝑ eos nimis irritatꝰ uoto se obligauit
dõ monacũ fieri si grecis eos subdent : ⁊ ꝑ annos xu cũ hoste suꝑ os
eoꝵ optinuit ⁊ fortissimas ciuitaces i castella c̃ fregit agitosũ p̃sidia
c̃tra eas ubiq ordinauit. ppłmq bulgaroꝵ maximaex parte in gre¬
ciã captiuauit : ⁊ si c̃ uoto ꝓmiserat habitũ monasticũ greca figura
subindutꝰ in reliquũ ÷. om̃i uitesua tẽpore a concubitu ⁊carnib:
abstinens ñimperiali scemate extrinsecꝰ circũ dabatur: Deinde hi¬
beriã repugi antẽ ꝑannosseptẽ ita ed omuit. ut om̃a adimptũ illste e¬
mulcitudo eoꝵcũ duceradulso armati romã. uinde coniuente papa
benedicto appuliã aggressi cuncta diuastant: c̃tra quos ex eroitũ
basilius intendit. ⁊ c̃ gressi one bis & t̃facta uictores noremanni
meri ducli constantino polĩ usq: ad ex iũ uite in carcerib: tribu¬
niã ꝓsẽeti. innumeros sarracenoꝵ deleuer̃ ⁊ ciuitates ⁊ castolla ab

Expanded text:
valde exasperaverunt, et Basilius imperator super eos nimis irritatus, voto se obligavit Deo, monachum fieri, si Grecis eos subderet. Et per annos 15 cum hoste super eos eorum obtinuit, et fortissimas civitates et castella confregit, Grecorumque praesidia contra eas ubique ordinavit, populumque Bulgarorum maxima ex parte captivavit. Et sicut voto promiserat, habitum monasticum Greca figura subterindutus in reliquum est omni vitae suae tempore, a voluptate et carnibus abstinens, et imperiali scemate extrinsecus circumdabatur. Deinde Hiberiam repugnantem per annos septem ita edomuit, ut omnia ad nutum ejus fmultitudo eorum cum duce Rodulfo armati Romam, et inde conivente papa Benedicto Appuliam aggressi, cuncta devastant . Contra quos exercitum Basilius intendit, et congressione bis et ter facta, victores Normanni meri ducti Constantinopolim, usque ad exitum vitae in carceribus tribuniam profecti, innumeros Sarracenorum deleverunt, et civitates vel castella ab
Abbreviated transcription (Latin):
elias. aidebt̃. boso: his cẽporib signa in ariris sccanace. ula. numiã
pluuã. nimia pestes i grauissimae fsames defectiones multa solis ⁊ lu¬
na apparuer. & uine cͫ la fluuius ꝓ tres noets aruit lemouuica ꝑ¬
duomilia : tunc iudei occidentales eplas miser̃ in oriente accusantes
ap̃i a nos. mandantes erercitus occidentaliũ suꝑsarra cenosorientales
cõmotos eẽ Tunc nab uchodonosor babiloniae id ÷ ad miratꝰ c̃citat in iti¬

Expanded text:
t. 46. His temporibus signa in astris, siccitates noxiae, nimiae pluviae, nimiae pestes, et gravissimae fames, defectiones multae solis et lunae apparuerunt, et Vinzenna fluvius per tres noctes aruit Lemovicaus. Nam Judei occidentales epistolas miserunt in Orientem, accusantes christianos, mandantes exercitus Occidentalium super Sarracenos orientales commotos esse. Tunc Nabuchodonosor Babiloniae, quem vocant Admiratum,
Abbreviated transcription (Latin):
marimuim rerum principium apparens homine uestitus inmundo sexta
dumtarat etate p̾sentis secli. atq ut putatur quodsitfinis in septima huiꝰ
muntane molis diu̾sorum laborum. Ut ab illo ꝓcuidubio unde cepit quic¬
quido eẽ habuit exordium in eodem competentissimum ꝓp̾e quietis inuenia

Expanded text:
maximum rerum principium apparens homine vestitus in mundo. Sexta maximum rerum principium apparens homine vestitus in mundo. Sexta duntaxat aetate praesentis saeculi, atque ut putatur, quod sit finis in septima hujus mundanae molis diversorum laborum, ut ab illo procul dubio, unde coepit quidquid esse habuit exordium, in eodem competentissimum propriae quietis inveniat
Abbreviated transcription (Latin):
sum ebem terre in crementonisi ppi auctoris bonitatis ꝓuidentia iniscdie re¬
duxisset ad sinum. totum penitus. idem genus bumanum in su erroeis atq
cecitatis pcipitium iam olim inreuocabiliter fuisset dimersum. Iccirco ab ex&r¬
duo fui diuina boni conditoris dispensatione plata sunt ei ꝓoigiosa rerum
mira cł̃a ac portentuosa elementorum signa. necnon & sagacissimors uirq
tam spem quam formidolositate inculcatura diunitus oracła.: Ac uelut is¬
dem conditor ꝑ sex dierum int̾ualla. cuncta mundane rerum machine ꝓfe¬
rendo ꝑficiens oꝑa. huq editis requieuit die septimasuroelicet. ita ꝑ sexmm¬
lia annorum spacia oꝑatus ẽ ꝓ eruditione hominum ehibendo ulis freqͣn¬
tia signanter ostenta. Scilicet ut non p̃t̾itis secłis quod quã dimissum ẽ ua¬
cans abhis tempus signis miracłorum et̾num deum p̃dicantib aisq q̃ illud

Expanded text:
ersum orbem terrae incremento, nisi proprii auctoris bonitatis providentia misericordiae reersum orbem terrae incremento, nisi proprii auctoris bonitatis providentia misericordiae reduxisset ad sinum, totum penitus idem genus humanum in sui erroris atque caecitatis praecipitium jam olim irrevocabiliter fuisset demersum. Idcirco ab exordio sui, divina boni Conditoris dispensatione, prolata sunt ei prodigiosa rerum miracula, ac portentosa elementorum signa, nec non et sagacissimorum virorum, tam spem quam formidolositatem inculcatura, divinitus oracula. Ac velut idem Conditor per sex dierum intervalla cuncta mundanae rerum machinae proferendo perficiens opera, hisque editis requievit, die septima videlicet; ita per sex millia annorum spatia operatus est, pro eruditione hominum exhibendo illis frequentia signanter ostenta. Scilicet ut non, praeteritis saeculis, quodquam dimissum est vacans ab his signis tempus miraculorum, aeternum Deum praedicantibus, usquequo illud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ incrementa tempum sese om̃ipotentem solum bonum atꝙ ueracẽ. tamꝑ
opa pietatis quam ꝑuttionem umdicte iuste retributionis. Pon emm prin¬
cipilis bonitas aliquando uacat apietatis oꝑe. quin immo semꝑ aggregat
plerosꝙ ex massa filiorum ade p̃uaricatoris in sinum fiui seie deitatis. dũ¬
ꝙ io cotidie in mundo agitur. quio aliud quam omipotentis bonitas etiã
ĩmobilter mobuis. &. mobilit ĩmodilis oꝑatimonstratur: Atq iccirco quan¬
to p̾sentis seculi t̃minus iminet ꝓpus. tantoista fieri quȩ oicuntur comige¬
ra frequentius. Suspicientum cttam quomoto raulatim ab ipso huma¬
nigeneris exorcio ipsius auctaris sit manifestata cognitio. Rimus g ho¬
minuntadã enã cũ omni suo genere deum conditorem suum p̾dicat.
dum ꝓtratigressionis pcept illuis cula prinatus ꝑadiii gaudiis mul¬
tatus q exilio sese miserum clamat lugendo. Si accepto diffusiusꝑunũ¬

Expanded text:
per incrementa temporum sese omnipotentem solum bonum atque veracem, tam per per incrementa temporum sese omnipotentem solum bonum atque veracem, tam per opera pietatis quam per ultionem vindictae justae retributionis. Non enim principalis bonitas aliquando vacat a pietatis opere, quin imo semper aggregat plerosque ex massa filiorum praevaricatoris in sinum filii suae Deitatis. Dumque id quotidie in mundo agitur, quid aliud quam Omnipotentis bonitas, etiam immobiliter mobilis et mobiliter immobilis, operari monstratur? Atque idcirco quanto praesentis saeculi terminus imminet propius, tanto ista fieri, quae dicuntur, contigerit frequentius. Suspiciendum etiam quomodo paulatim ab ipso humani generis exordio ipsius auctoris sit manifestata cognitio. Primus igitur hominum Adam etiam cum omni suo genere Deum conditorem suum praedicat, dum per transgressionis praecepti illius culpam privatus paradisi gaudiis, multatusque exsilio, sese miserum clamat lugendo. Sed accepto diffusius per univ
Abbreviated transcription (Latin):
orientalem atq meridianam penetrauerit. acularum popłos diutuis in ꝓp̾i erto¬
ris feritate irretitos siuerit. Sed ne boniconditoris ꝓuide dispensationi contu¬
meliosa a quoquam inferatur in hac parte calumpnia cautus nichilominus pro¬
spiciendus ẽ sacer scripturarum canon. In quo uidelicet canone. omnis ꝓculdubio
forma inuenitur exp̾ssa mundani scli. ut scilicet ipsuis auctoris bonitas. parit̃ &
iusficia ꝓbabilit̾ demonstrentur. uidelicet in bisqui sfaliufunt. &. inhisqui ꝑt¬
unt. N amsicut pͥmus hominum pat̾ ꝓpͥ̾e salutis arbiter. a totius boni auetore
primitus fuerat constitutus. ita ab codem redemptore. imiuisis ꝓ captu sponta¬
nea generalit oblata ẽ salus. S tamen occulta illius dispensatio. cui semꝑ ꝙ
simui totum quicquid ẽẽ habet p̃stofuit. ac cuini defuit ostendit spaciatĩ

Expanded text:
orientalem atque meridianam penetraverit, ac illarum populos cautius in proprii erroorientalem atque meridianam penetraverit, ac illarum populos cautius in proprii erroris feritate irretitos sciverit. Sed ne boni Conditoris proinde dispensationi contumeliosa a quoquam inferatur in hac parte calumnia, cautius nihilominus prospiciendus est sacer Scriptuarum canon. In quo videlicet canone omnis procul dubio forma invenitur expressa mundani saeculi: ut scilicet ipsius auctoris bonitas pariterque justitia probabiliter demonstrentur, videlicet in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt. Nam sicut primus hominum pater propriae salutis arbiter a totius boni auctore primitus fuerat constitutus, ita ab eodem Redemptore universis pro captu spontanea generaliter oblata est salus. Sed tamen occulta illius dispensatio, cui semper et simul totum, quidquid esset habet, praesto fuit, ac cui nihil defuit, ostendit spaciatim
Abbreviated transcription (Latin):
es. S licet huius sacri breuiter. meminerimus portenti. nr̃e tamen idẽ ea¬
tholice manet in uiolabile subsidium fidei qm̃ in omni loco & gente absq exce¬
tione quicumq sacro regeneratus fonte credens omnipotentem patrem eiusq fi¬
lium iħm xp̃m pariter. & in sp̃m scm̃. unum solum & uerum deum. si quid boni
egerit. exfide deo acceptum fore atq omnem qui sic ꝑmanserit ꝑhenni uita bea¬
te iuiuere. hoc quippe solideo nosse competit. cur humanum genus maius seu mi¬
nus ꝓpͥe salutis capax efficitur. in diuersis partib orbis. S iccirco ista retulimus.
qm̃usq in fines p̾dictarum orbis binarum partium uidelicet septemtrionalis &
occidentalis xp̃i dñi deueniens euuangłium. optimum in illarum popłis locaũ
sacre stoei funtamentum. Cum urtelicet ediuerso minus reliquas duas scilica

Expanded text:
es. Sed licet hujus sacri breviter meminerimus portenti, nostrae tamen, id est caes. Sed licet hujus sacri breviter meminerimus portenti, nostrae tamen, id est catholicae, manet inviolabile subsidium fidei, quoniam in omni loco et gente absque exceptione, quicunque sacro regeneratus fonte, credens omnipotentem Patrem ejusque Filium Jesum Christum pariter, et in Spiritum sanctum, unum solumque verum Deum, si quid boni egerit ex fide, Deo acceptum fore, atque omnem qui sic permanserit, perenni vita beate vivere. Hoc quippe soli Deo nosse competit, cur humanum genus majus seu minus propriae salutis capax efficitur in diversis partibus orbis. Sed idcirco ista retulimus quoniam usque in fines praedictarum orbis binarum partium, videlicet septentrionalis et occidentalis, Christi Domini deveniens Evangelium illarusacrae fidei fundamentum; cum videlicet e diverso minus reliquas duas, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
etiam tunc temporis habebatur religiosissimum cet̾orum. cui &x. alia dona plu¬
rima contulerat ornamtorum. S ꝙ. ĩ lud nimirum etiam ꝑpendendum qm̃
cum ista que retulimus. uidelicet de conuersionib ꝑfidarum ad fidem xp̃i
gentium altrinsecus in aquilonarib atq occidentalibus orbis partib ꝑsepe
fieri contigerit. nus. am talia in orientalib atq meridianis enifdem orbispla¬
gis contingit audiri. Cuius deniq ueracissimus p̃sagu index fuit constitutio
llla crucis dominice. dum in ea saluator penderet in lococaluarie. Nam cum re¬
tro illius u̾ticem suspensi tum fuisset crudus ninuum popłis oriens tunc etiam
in eius ocłorum conspectu lumine fidei repleturus constitit occtdens. Sicquoq oĩ¬
potentem ipsius dexteram. ad miscdie opus extensam sacri uerbi fide mitis sus¬
cepit. septentrio eiusq leuam gentib barbarorum tumultuosus sortitur meridi¬

Expanded text:
etiam tunc temporis habebatur religiosissimum caeterorum, cui et alia dona pluetiam tunc temporis habebatur religiosissimum caeterorum, cui et alia dona plurima contulerat ornamentorum. Sed et illud nimirum etiam perpendendum quoniam, cum ista quae retulimus, videlicet de conversionibus perfidarum ad fidem Christi gentium, extrinsecus in aquilonaribus atque occidentalibus orbis partibus persaepe fieri contigerit, nusquam talia in orientalibus atque meridianis ejusdem orbis plagis contingit audiri. Cujus denique veracissimus praesagii index fuit constitutio illa crucis Dominicae, dum in ea Salvator penderet in loco Calvariae. Nam cum retro illius verticem suspensi tum fuisset, crudus nimium populis oriens, tunc etiam in ejus oculorum conspectu lumine fidei repleturus constitit Occidens. Sic quoque omnipotentem ipsius dexteram ad misericordiae opus extensam, sacri verbi fide mitis suscepit septentrio, ejusque laevam gentibus barbarorum tumultuosis sortitur meridi
Abbreviated transcription (Latin):
uerillo. In ipsoetiam diu̾sarum gemmarum decoramine. uidelicet imꝑu
culien plimarum uirtutum specieb exornari oporte. Cumq post modum p̃dic¬
tus papa impatori uidelicet henrico hinius reigr̃a romam uenienti obiuam cum
marima utrorumq sacrorum odinum mulititudine ꝓcessisset ex more. eiq huiꝰ¬
modi insigue scuicet impu in conspectu totius romane plebis tradidisset. suscip¬
en suiendo huariter. circumspectoq eo ut erat uir sagacissimus dirit. Optimepat
inquiens ad papam istut facere decreuisti. nr̃e portendando innuens monarchie
qualiter sese mot̾ari deb̾at cautius ꝑdocuisti. deinde manu gerens illud auri
pomum subiunxit. Nullis inquit melius hoc p̃sens donum possidere ac cerne
congrut. quam illis qui pompis mundi calcatis. crucem expeditius secuntur
saluatoris. Quiꝓtinus misit uiud ad cluniacense monastium galliarum. qd̃

Expanded text:
vexillo. In ipso etiam diversarum gemmarum decoramine, videlicet imperii vexillo. In ipso etiam diversarum gemmarum decoramine, videlicet imperii culmen plurimarum virtutum speciebus exornari oportere. Cumque postmodum praedictus papa imperatori, videlicet Henrico hujus rei gratia Romam venienti, obviam cum maxima virorum et sacrorum ordinum multitudine processisset ex more, eique hujusmodi insigne scilicet imperii in conspectu totius Romanae plebis tradidisset: suscipiens illud hilariter, circumspectoque eo, ut erat vir sagacissimus, dixit: « Optime pater, inquiens ad papam, istud facere decrevisti nostrae portendendo innuens monarchiae, qualiter sese moderari debuerat, cautius perdocuisti. » Deinde manu gerens illud auri pomum, subjunxit: « Nullis, inquit, melius hoc praesens donum possidere ac cernere congruit quam illis qui, pompis mundi calcatis, crucem expeditius sequuntur Salvatoris. » Qui protinus misit illud ad Cluniacense monasterium Galliarum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ubnqr drarum quiubet trarni sese pcacit impelientes sepissime sunt imnpato¬
res cirati. atq cominus aptirei publice quo constat cos titannide quampi¬
ttans a uetoritate. ꝓseissuse. Anno gͥ dominice incarnationis septingen¬
tesimo deciomo licet insigne illud imꝑiale diu̾sis speciebus prius figuratũ
fuisset. uenerabili tamen papa benedicto sedis apostolice fieri iussum ẽ io¬
modum intellectuali specie idem insigne. P recepit fabricari quasi aureum
pomum. atq circumidari ꝑ quadrum p̃ciosissimis quibq gemmis ac desuꝑ
auream crucem inseri. Erat autẽ instar speciei huius muntane molis. que
uidelicet in quadam rotunditate circum sistere ꝑhibetur. ut dumsiquitẽ
illud respiceret princeps terreni imꝑn. foret ci documentum non aliter debere
impare uel militare in mundo. quam ut dignus hab̾etur uinifice crucis tuer

Expanded text:
ubique terrarum quilibet tyranni, sese procaciter impellentes, saepissime sint imperatoubique terrarum quilibet tyranni, sese procaciter impellentes, saepissime sint imperatores creati, atque eo minus apti Reipublicae, quo constat eos tyrannide quam pietatis auctoritate processisse. Anno igitur Dominicae incarnationis septingentesimo decimo, licet insigne illud imperiale diversis speciebus prius figuratum fuisset, a venerabili tamen papa Benedicto sedis apostolicae fieri jussum est admodum intellectuali specie idem insigne. Praecepit fabricari quasi aureum pomum, atque circumdari per quadrum pretiosissimis quibusque gemmis, ac desuper auream crucem inseri. Erat autem instar speciei hujus mundanae molis, quae videlicet in quadam rotunditate circumsistere perhibetur, ut dum siquidem illud respiceret princeps terreni imperii, foret ei documentum, non aliter debere imperare vel militare in mundo quam ut dignus haberetur vivificae crucis tueri
Abbreviated transcription (Latin):
 regnum ꝑ fontem sacri baptismatis circumquaq tirannos sibi subiu¬
gare. Ipsa deniq hungrorum gens post tot patrata flagitia. post tot fla¬
guila gentib illata. cum suo rege ad catholicam fidem conusa. que priꝰ
consueuerat erudeliter rapere auena: libens imꝑtitur ꝓ xp̃o ꝓpria. a qͥ
bus etiam iam dudum diripiendo captiuabantur. undecunq inmiser¬
rana mancipia distrabendi qui reppiebantur xp̃iani ab eisdem quoq fõ¬
nentur. nunc ceufrs ł lib̾i. Illud nichilominus nimium condecens. ac pho¬
nestum uidetur. atꝙ ad pacistutelam optimum decretum scilicet. ut ne qͥs¬
anam audact̃ romanu impii sceptrum s̃proꝑus gestare pͥnceps appetat. seu
lmnpator prciaut cẽ ualeat. nisi quem papa sedis romane morum ꝓbitate de¬
lagi rit aptuim rei publice. eiꝙ comiserit in signe imꝑiale. Cum uidelicet oũ

Expanded text:
istique regnum per fontem sacri baptismatis circumquaque tyrannos sibi subjuistique regnum per fontem sacri baptismatis circumquaque tyrannos sibi subjugare. Ipsa denique Hungarorum gens, post tot patrata flagitia, post tot flagella gentibus illata, cum suo rege ad catholicam fidem conversa, quae prius consueverat crudeliter rapere aliena, libens impertitur pro Christo propria; a quibus etiam jamdudum diripiendo captivabantur, undecunque in miserrima mancipia distrahendi, qui reperiebantur Christiani; ab eisdem quoque foventur nunc ceu fratres vel liberi. Illud nihilominus nimium condecens ac perhonestum videtur, atque ad pacis tutelam optimum decretum, scilicet ut ne quisquam audacter Romani imperii sceptrum praeproperus gestare princeps appetat, seu imperator dici aut esse valeat, nisi quem papa sedis Romanae morum probitate delegerit aptum reipublicae, eique commiserit insigne imperiale. Cum videlicet olim
Abbreviated transcription (Latin):
re donis uuabat ĩmensis. Pretea in successib p̃dictorum temporum exigentib
culpis peccantium hominum. orta ẽ discordia duorum regũ francorum uide¬
licet ac saxonum. que scuicet duitius exardescens. occulto dei iudicio rursus i¬
ribue flagellum ingruit popłis galliarum. deniq hungroꝵ princeps cum
omni ipsius gentis muitari exercitu huiusdiscordie mali occasione fines gal¬
liarum irrumpens. semel ac bis om̃em miserabiliter depopulans regionem u¬
trumq etiam genus hominum captans cum rebus humanis abducens. nemi¬
ne obstante diripuit. Que deniq clades tamdiu deseuit. quousq deoꝓpiciante
utriusq regni principes francorum uidelicet ac saxonum unus fidei ac consã¬
giunitatis uincło necterentur. Euacuato siquidem pͥorum regum genere
sedatise urgiis. cant orbis nouorum regum pace subamica reflorescere. xͥ

Expanded text:
re donis juvabat immensis. Praeterea in successibus praedictorum temporum, exigentibus re donis juvabat immensis. Praeterea in successibus praedictorum temporum, exigentibus culpis peccantium hominum, orta est discordia duorum regum, Francorum videlicet ac Saxonum. Quae scilicet, diutius exardescens, occulto Dei judicio rursus terribile flagellum ingruit populis Galliarum. Denique Hungarorum princeps cum omni ipsius gentis militari exercitu, hujus discordiae mali occasione, fines Galliarum irrumpens, semel ac bis omnem miserabiliter depopulans regionem, utrumque etiam genus hominum captans, tum rebus humanis abducens, nemine obstante, diripuit. Quae denique clades tandiu desaevit, quousque Deo propitiante utriusque regni principes, Francorum videlicet ac Saxonum, unius fidei ac consanguinitatis vinculo necterentur. Evacuato siquidem priorum regum genere, sedatisque jurgiis, coepit orbis novorum regum pace sub amica reflorescere, Chr
Abbreviated transcription (Latin):
dicti duces. ultra ceteros uiguerint militie armis. tum ꝑmnde p̃ceteris gr̃a
cõmunis pacis ac uirtute liberalitatis. Nam omnis ꝓuincia que ulorum
ditioni subici contingebat. ac si unius consanguinitatis domus łfamilia
iniuolate fidei concors degebat. Nempe furi acp̃doni apud illos cõꝑabat᷑.
M
nundandum mentiens subtrahebat alteri. E genorum quoq & pauꝑum
omniumq ꝑegrinorum. tamquam patres filiorum. curam gebant assiduam.
dona etiam amplissima sacris eccłiis pene in toto orbe mittebant. ita ut etram
ab oriente scuicet monte denominatissimo sina. ꝑ singulos annos monachi ro¬
tomagum uenientes. qui a p̃dictis principibus plurima redeuntes auri &. ar¬
genti suis deferrent exenia. hierosolimam uero ad sepulchrum saluatoris cen¬
tum auri libras secundus misit ricardus ac quosq cupientes illuc deuote ꝑagra¬

Expanded text:
dicti duces ultra caeteros viguerint militiae armis, tum perinde prae caeteris gratia dicti duces ultra caeteros viguerint militiae armis, tum perinde prae caeteris gratia communis pacis ac virtute liberalitatis. Nam omnis provincia quae illorum ditioni subjici contigerat, ac si unius consanguinitatis domus vel familia, inviolatae fidei concors degebat. Nempe furi ac praedoni apud illos comparabatur m quidpiam venundandum mentiens, subtrahebat alteri. Egenorum quoque et pauperum omniumque peregrinorum, tanquam parentes filiorum, curam gerebant assiduam. Dona etiam amplissima sacris Ecclesiis pene in toto orbe mittebant, ita ut etiam ab oriente, scilicet monte denominatissimo Sina, per singulos annos monachi Rothomagum venientes, qui a praedictis principibus plurima redeuntes auri et argenti suis deferrent xenia. Hierosolymam vero ad sepulcrum Salvatoris centum auri libras secundus misit Richardus, ac quosque cupientes illuc devote peragra