comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quarto creatus consules pastiti prouincias etruriadeci samniciũ fabio euenit. ꝓfectꝰ
ad nuceriã falat nãcũ pace petentis qđ uti eaccũdar& noluissent as ꝑnatus ẽ oppugnando ad
deditionẽ subegit cũ sc̃nitib: aciedimi catũ haud magnocestam ine hostesuicti. neq: ei:
pugnemoria tradita for& nimarsi eo primũ ꝓliocũ romanis bellassent secutim arsorũ
defectionẽ pelignietndẽ fortunã habuer̃ decioqq̃ alteri c̃suli scđ ab elli fortunaerat turqui¬
sium castela aliquot uico ep̃ quȩdã ex his diruit nec eceptaculo hostib eent circũ ferendoq
passimbello tantũ t̃rorẽ siufec̃ ut nom̃ om̃e &rus cũ foedus ab cõspeter& acde eo quidem
nihilim pecratũ indutiae annuȩdate stipendiũ exercitu romana abhosteineũ annũ pensu

Expanded text:
quartum creatus. consules partiti prouincias; Etruria Decio, Samnium Fabio euenit. profectus quartum creatus. consules partiti prouincias; Etruria Decio, Samnium Fabio euenit. profectus ad Nuceriam Alfaternam, cum pacem petentes, quod uti ea cum daretur noluissent, aspernatus esset, oppugnando ad deditionem subegit. cum Samnitibus acie dimicatum. haud magno certamine hostes uicti; neque eius pugnae memoria tradita foret, ni Marsi eo primum proelio cum Romanis bellassent. secuti Marsorum defectionem Paeligni eandem fortunam habuerunt. Decio quoque, alteri consuli, secunda belli fortuna erat. Tarquisium castella aliquot ui cepit; quaedam ex his diruit ne receptaculo hostibus essent; circumferendoque passim bello tantum terrorem sui fecit ut nomen omne Etruscum foedus ab consule peteret. ac de eo quidem nihil impetratum; indutiae annuae datae. stipendium exercitu Romano ab hoste in eum annum pensum
Abbreviated transcription (Latin):
ornandum diuiderentur indenatũ initiũ diciũ dicit᷑ foriornandi ab aedib: cũtensȩ dice¬
c̃pellar̃ eodẽ annocũ reliquis etruis corũ ad ꝑusiamꝙ et ipsa induciarũ fidẽ ruperat fabuis
cõs nec dubia nec difficili uicto riadimicat ipsũ oppidũ nã ad moeniauictor accessit cepisse
nilegatidedente surbe exissent p̃sidio ꝑusice in posito legationib: aecruriȩ amiciti ampe¬
tentib p̃seromã ad senatũ missis cõs p̃stantiore etiã quã dictator uictoriae triũ phansurbẽ
ẽ inuectus quin etiã deuictorũ samniciẽ decꝰ magna expaste a dlegatos p̃deciũ etm̃ ualeriũ
ẽ uersũ cospopulus ꝓximis comitis ingenticonsensu cõs alterũ alterũ p̃torẽ declaraut ꝓximis comtis
fabio obȩgregie ꝑ domitãe truriã continuatur consulatꝰ decius collegadatꝰiuaderius p̃tor

Expanded text:
ornandum diuiderentur. inde natum initium dicitur fori ornandi ab aedilibus cum tensae duceornandum diuiderentur. inde natum initium dicitur fori ornandi ab aedilibus cum tensae ducecompellarunt. eodem anno cum reliquiis Etruscorum ad Perusiam, quae et ipsa indutiarum fidem ruperat, Fabius consul nec dubia nec difficili uictoria dimicat. ipsum oppidum—nam ad moenia uictor accessit—cepisset, ni legati dedentes urbem exissent. praesidio Perusiae imposito, legationibus Etruriae amicitiam petentibus prae se Romam ad senatum missis consul praestantiore etiam quam dictator uictoria triumphans urbem est inuectus; quin etiam deuictorum Samnitium decus magna ex parte ad legatos, P. Decium et M. Ualerium , est uersum, quos populos proximis comitiis ingenti consensu consulem alterum, alterum praetorem declarauit. Fabio ob egregie perdomitam Etruriam continuatur consulatus; Decio collega datur. Ualerius praetor
Abbreviated transcription (Latin):
mrahia ẽcutuat milites ⁊ ieopeditũ uistutiequites: aut legatorum studia ducibi cedunt .m
uederius &dextro p̃decius ab leuo cornum ambo c̃ sulares adequites in cornib: positos eue¬
untur adortatiq: eos ut pastem secũ capesserent decoris intrans uersala terachostium in¬
curr̃ his nouus additꝰ terrorcũ expaste utraq circũ uassiss& aciẽ . & ad terrorem hostiũ
legiones romane redinte gratodamore intulissentgladiũ tũ fuga absanitibi coepta
iã strage hominũ armorũqi insignium camplrepleri acprimo pauidos samnites
castrasua accepere deindene e quidẽ retenta captis direptis q̃ ante noctẽ iniectus
ignis dictator ex sc̃ triũ phauit cuius triũ pholonge maximã speciẽ captiua arma
p̃bueretantũ magnificentiȩ uisu in his ut aurata scuta dominis argentacriorũ adforũ

Expanded text:
trahet?' concitat milites; nec peditum uirtuti equites aut legatorum studia ducibus cedunt. trahet?' concitat milites; nec peditum uirtuti equites aut legatorum studia ducibus cedunt. Ualerius a dextro, P. Decius ab laeuo cornu, ambo consulares, ad equites in cornibus positos euehuntur adhortatique eos, ut partem secum capesserent decoris, in transuersa latera hostium incurrunt. is nouus additus terror cum ex parte utraque circumuasisset aciem et ad terrorem hostium legiones Romanae redintegrato clamore intulissent gradum, tum fuga ab Samnitibus coepta. iam strage hominum armorumque insignium campi repleri; ac primo pauidos Samnites castra sua accepere, deinde ne ea quidem retenta; captis direptisque ante noctem iniectus ignis. dictator ex senatus consulto triumphauit, cuius triumpho longe maximam speciem captiua arma praebuere. tantum magnificentiae uisum in his, ut aurata scuta dominis argentariarum ad forum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat datiq aducib ercnt horridũmilitẽ eẽ debere ñ celatũ auro & argento sed ferro
& enimis freta qui ppeilla p̃dacuerius quũ rmaẽ enitemici anterẽ deformia int̃ sunguu¬
nõ etuulnertt uirtutẽ eẽmilitus decuse tomnia illa uictoriãs equi editem hostẽ quãius
pauperis uictoris p̃mium e ẽ hiscur soruocib: in stinc tosmilites in p̃liũduc̃ dextroipse
nus int̃dictatorẽ et mag̃equitum abutraeprte uictoria incipir& prior forteunius cõmouit
postẽ leuod extrũ cornu sacratosinores sãnitiũ milices eosq candid aueste & patrib can¬
doraium s in signis eos seor comaotictore unius dicttanscumintulissent signa turbaut
ondines & haud dubicce inpulit aciẽ quo dubi sensitditator ableuo neccornuuictoria incipis
inquit & dextrũcornudictatoris aciesalienã pugnã seq̃tur ñ pastẽ m axima uictoria

Expanded text:
fuerat doctique a ducibus erant horridum militem esse debere, non caelatum auro et argento sed ferro fuerat doctique a ducibus erant horridum militem esse debere, non caelatum auro et argento sed ferro et animis fretum: quippe illa praedam uerius quam arma esse, nitentia ante rem, deformia inter sanguinem et uolnera. uirtutem esse militis decus: et omnia illa uictoriam sequi et ditem hostem quamuis pauperis uictoris praemium esse. his Cursor uocibus instinctos milites in proelium ducit. dextro ipse nius inter dictatorem et magistrum equitum ab utra parte uictoria inciperet. prior forte Iunius commouit hostem, laeuo dextrum cornu, sacratos more Samnitium milites eoque candida ueste et paribus candore armis insignes; eos se Orco mactare Iunius dictitans, cum intulisset signa, turbauit ordines et haud dubie impulit aciem. quod ubi sensit dictator, 'ab laeuone cornu uictoria incipiet' inquit 'et dextrum cornu, dictatoris acies, alienam pugnam sequetur, non partem maximam uictoriae
Abbreviated transcription (Latin):
& a uertimanipuli quidã etut semel deder ãt terga etiã certiorẽ capessere fugã. Ille primũ
diesfortuna uetere abundantes etruscorũ fregit opescae suminacie quod roboris fuit castra
eorũ in petucaptae dire ptaqiparis ubunde periculo glorieq: euentubellũ in samnitib: erat qͥ pt̃
ceteros bellicpparaatus utacies sua fulger& nouis armorũ insignib: fecer̃ duo exercitu
erant scutt alterius ccuro alterius crgento celauer̃ formaerat scutisumũ latius quã peci
atq: umeriteguntur fastidio e quadia cdonum cura eacciemobilitttis causaspongia pector
tegumentũ & sinistrum crus createctum geleccecristate quae speciẽm a gnitudincorporũ ad¬
derent tuniceauratis militibus uersi colores argentatis lintea ecandidȩ his dextram
cornudatũ illun finistroconsistunt notusiã romanis apparatus in signium arinorũ

Expanded text:
et auerti manipuli quidam; et, ut semel dedere hi terga, etiam <ceteri> certiorem capessere fugam. ille primum et auerti manipuli quidam; et, ut semel dedere hi terga, etiam <ceteri> certiorem capessere fugam. ille primum dies fortuna uetere abundantes Etruscorum fregit opes; caesum in acie quod roboris fuit: castra eo impetu capta direptaque. pari subinde periculo gloriaeque euentu bellum in Samnitibus erat, qui, praeter ceteros belli apparatus, ut acies sua fulgeret nouis armorum insignibus fecerunt. duo exercitus erant; scuta alterius auro, alterius argento caelauerunt; forma erat scuti: summum latius, qua pectus atque umeri teguntur, fastigio aequali; ad imum cuneatior mobilitatis causa. spongia pectori tegumentum et sinistrum crus ocrea tectum. galeae cristatae, quae speciem magnitudini corporum adderent. tunicae auratis militibus uersicolores, argentatis linteae candidae. his dextrum cornu datum: illi in sinistro consistunt. notus iam Romanis apparatus insignium armorum
Abbreviated transcription (Latin):
simulanimis dimicar̃ tantoq irurũ certamine gestares ẽ ut abneutra parte emissa tela :
Gladus pugnaco ep̃& acerrime cõmisa ipsocertumine qđ aliquã diuanceps fuit¬
aliquã diuanceps fuit
accensa ẽ ut ñ cũ etruscis totiens iuctis sedcum aliqua nouagente uideretur dimicatio e ẽ :¬
ihilabulla pastemouetur fuge cadunt ante signani & nenudentur ꝓpugnatorib: signa
fit ex secunda prima acies cbultimis deinde subsidus ci& urmiles : adeoq adultimũ laboris
acpericuliuentũ ẽ ut equites r̃ omissis equis ad ꝓximos pedites ꝑarma ꝑcorpora eua serint : ea
uelut noua interfessos exorta acies turbauit signaetruscorumSecuta deinde impetũ eorũ
utcumq ad fecta erat cetera multitudo tandẽ ꝑrũ pit ordines ostium tũc uinciꝑtinacia coepta

Expanded text:
simul animis dimicarunt; tantoque irarum certamine gesta res est ut ab neutra parte emissa sint tela. simul animis dimicarunt; tantoque irarum certamine gesta res est ut ab neutra parte emissa sint tela. gladiis pugna coepit et acerrime commissa ipso certamine, quod aliquamdiu anceps fuit, accensa est, ut non cum Etruscis totiens uictis sed cum aliqua noua gente uideretur dimicatio esse. nihil ab ulla parte mouetur fugae; cadunt antesignani et, ne nudentur propugnatoribus signa, fit ex secunda prima acies. ab ultimis deinde subsidiis cietur miles; adeoque ad ultimum laboris ac periculi uentum est ut equites Romani omissis equis ad primos ordines peditum per arma, per corpora euaserint. ea uelut noua inter fessos exorta acies turbauit signa Etruscorum; secuta deinde impetum eorum, utcumque adfecta erat, cetera multitudo tandem perrumpit ordines hostium. tunc uinci pertinacia coepta
Abbreviated transcription (Latin):
ducb: in signis dadibicapte urb & ccudine pacis qđ utroq anno ei dẽcuriȩ fuerat principiũ
macerlinius tertia etiã cladeq̃ ad oremeram accepto ẽ ab ominandã eũ cariã fiũ dictator
posterodie auspicius repetitis ꝑtulit lege inde ꝓfectussculegionib: adterrorẽ traductisiluã
ciminiã exercitꝰ nuꝑ scriptadlangulã ꝑuenit acceptisq a martio cõs ueteribi militibus
in aciẽ copiaes edux nechostes detractire iusi pugnam inis tructes deinde cormatosq cũ ab
neutris pliũ inciper& nox opp̃rsit Quietialiquam diu nec suis diffidentes iurib: nec hostem sꝑnentes
statiua in ꝓpinquo habuereNam &cũ ũ brorũ exercitu aciedepugnatũ ẽ fusi tam̃ magis quã caesi
etruscilege sacrata coacto exercitu cũ uiriurũ legis set quantis nũquã alias ante simul copuis

Expanded text:
duabus insignis cladibus, captae urbis et Caudinae pacis, quod utroque anno eiusdem curiae fuerat principium. duabus insignis cladibus, captae urbis et Caudinae pacis, quod utroque anno eiusdem curiae fuerat principium. Macer Licinius tertia etiam clade, quae ad Cremeram accepta est, abominandam eam curiam facit. dictator postero die auspiciis repetitis pertulit legem; et profectus cum legionibus ad terrorem traducti siluam Ciminiam exercitus nuper scriptis ad Longulam peruenit acceptisque a Marcio consule ueteribus militibus in aciem copias eduxit. nec hostes detractare uisi pugnam. instructos deinde armatosque, cum ab neutris proelium inciperet, nox oppressit. quieti aliquamdiu nec quis diffidentes uiribus nec hostem spernentes, statiua in propinquo habuere. †nam et cum Umbrorum exercitu acie depugnatum est; fusi tamen magis quam caesi lege sacrata coacto exercitu, cum uir uirum legisset, quantis nunquam alias ante simul copiis
Abbreviated transcription (Latin):
etiã aucta ficma ut sol& ingenstror patres inuasit dictatorẽq diciplacebat. Nec quincursorpapirus
dicer& in quotũ sũma reibellice ponebatur dubiũ ciuquã erat sed nec ĩsãniũ nuntiũ ꝑferriom̃b:
infestistuto posse nec iuuere martiũ cossatis fidebant Alt̃ cõs fabius infestus priuatũ papirio
erat q̃ neira obst ar& bono publico legatis ex cosulariũ numero mittendos ad eũ senatꝰ censuit
quisuaquoq: eũ ñ publica solum a uctoritate mouerent ut memoriãsimultatũ patriȩ
mandato Cõs demissis int̃rac ocula stacitꝰ ab incertis quid nã aucturꝰ e&̃ legatis reces sit nocte
Agerent obstinatũ silentiũ obtinuit acsineres ponso aom̃tione ftactis uilegatos dimisitatap¬
parer& in signẽ dolor ẽ ingenti c̃primicnimopa pirius diuniũ bubulcũ mag̃equitũ dixit
atq: eilegẽ curiatũ deimperio ferenti criste omdiẽ diffidit qđ ficucia curia fuit principiũ

Expanded text:
etiam aucta fama, ut solet, ingens terror patres inuasit dictatoremque dici placebat; nec, quin Cursor Papirius diceretur, in quo tum summa rei bellicae ponebatur, dubium cuiquam erat. sed nec in Samnium nuntium perferri omnibus infestis tuto posse nec uiuere Marcium consulem satis fidebant. alter consul Fabius infestus priuatim Papirio erat; quae ne ira obstaret bono publico, legatos ex consularium numero mittendos ad eum senatus censuit, qui sua quoque eum, non publica solum auctoritate mouerent ut memoriam simultatium patriamandatis, consul demissis in terram oculis tacitus ab incertis quidnam acturus esset legatis recessit; nocte agerent, obstinatum silentium obtinuit ac sine responso ac mentione facti sui legatos dimisit, ut appareret insignem dolorem ingenti comprimi animo. Papirius C. Iunium Bubulcum magistrum equitum dixit; atque ei legem curiatam de imperio ferenti triste omen diem diffidit, quod Faucia curia fuit principium,
Abbreviated transcription (Latin):
ferendam concurrit.Sed ut aduestibulum regiae uen¬
tum est. uident regem ipsum adhuc aggerentem faces
Omissa igitur quã portauerant aqua igni aridam materiẽ
in incendium iacere ceperunt.Hunc exitum habuit
regia totius orientis:unde tot gentes antea iura petebãt
patria tot regum:unicus quondam gretiae terror: mol¬
ita.X. nauium classem: & exercitus: quibus europa in

Expanded text:
ferendam concurrit. Sed ut ad vestibulum regiae ventum est, vident regem ipsum adhuc aggerentem faces. Omissa igitur, quam portaverant, aqua ipsi aridam materiem in incendium iacere coeperunt. Hunc exitum habuit regia totius Orientis, unde tot gentes antea iura petebant, patria tot regum, unicus quondam Graeciae terror, molita mille navium classem et exercitus, quibus Europa in
Abbreviated transcription (Latin):
uendum esset sub eo qui modum hominis excederet.haec
sunt etiam pridem animi alienati a me. & inuidentis glorie
mee inditia: quae equidem milites quãdiu licuit in animo
meo pressi. Uidebar enim mihi partem uiscerum meorṽ
abrumpere: si in quos tam magna contuleram:uiliores mi¬
hi facerem. Sed iam non uerba punienda sunt.Linque
temeritas preuenit gladios: at hos simihi creditis philotas

Expanded text:
vendum esset sub eo, qui modum hominis excederet. Haec vendum esset sub eo, qui modum hominis excederet. Haec sunt et iam pridem animi alienati a me et invidentis gloriae meae indicia. Quae equidem, milites, quamdiu licuit, in animo meo pressi. Videbar enim mihi partem viscerum meorum abrumpere, si, in quos tam magna contuleram viliores mihi facerem. Sed iam non verba punienda sunt: linguae temeritas pervenit ad gladios. Hos, si mihi creditis, Philotas
Abbreviated transcription (Latin):
uestri curam aqite. deinde uestroꝵ: sic enim quae destina¬
uimus efficiemus. adiecitq sic esse scriptam: ut siue ad
filios peruenisset: a consciis posset intelliqi: siue intercep¬
ta si esset: falleret ignaros. At enim dymnus cum caete¬
ros participes sceleris nominaret:phylotam non nomi¬
nauit: hoc quidem illius non innocentiae: sed potentiae in¬
ditium est. qđ sic abhis timetur: etiam aquibus prodi
potest: ut dum de se fateantur: illum tamen celent.
C ȩterum phylotam ipsius indicat uitam: Hic amynte
qui mihi consobrinus fuit:ei qui & in macedonia capiti
meo impias comparau̾at insidias:sotium se & conscium
adiunocit: hic attaleo quo grauiorem inimicum non ha¬
bui: sororem suam in matrimonium dedit: hic cum scrip¬
sissem ei proiure tam familiaris usus atq amicitiae: qua¬
lis sors eclita esset iouis hanmonis oraculo.substinuit re¬
scribere mihi: sequidem gratulari: qđ in numerũ deoꝵ
receptus essem. Caeterum miserenͣdi eorum quib ui

Expanded text:
estri curam agite, deinde vestrorum: sic enim, quae destinavimus, efficiemus.” Adiecitque rex sic esse scriptam, ut, sive ad filios pervenisset, a consciis posset intellegi, sive intercepta esset, falleret ignaros. “At enim Dymnus, cum ceteros participes sceleris indicaret, Philotan non nominavit! Hoc quidem illius non innocentiae, sed potentiae indicium est, quod sic ab iis timetur etiam, a quibus prodi potest, ut, cum de se fateantur, ilium tamen celent. Ceterum Philotan ipsius indicat vita. Hic Amyntae, qui mihi consobrinus fuit et in Macedonia capiti meo impias conparavit insidias, socium se et conscium adiunxit. Hic Attalo, quo graviorem inimicum non habui, sororem suam in matrimonium dedit. Hic, cum scripsissem ei pro iure tam familiaris usus atque amicitiae, qualis sors edita esset Iovis Hammonis oraculo, sustinuit rescribere, mihi se quidem gratulari, quod in numerum deorum receptus essem, ceterum misereri eorum, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
egritudo corporis urgebat. Quippe darium quinto die ĩ
cyliciam fore nuntiabatur: uinctum ergo se tradi. tantam
uictoriam eripi sibi ex manibus: obscuraq & ignobili mor¬
te. in tabernaculo extinqui se querebatur. admissisq ami¬
cis pariter atq medicis. In quo me inquit articulo rerṽ
mearum fortuna deprehendit cernitis:strepitum hosti¬
lium armoꝵ ex audire mihi uideor. & qui ultro intuli
bellum: iam prouocor. Darius ergo cum tam superbas li¬
tteras scriber&: fortunam meam in consilio habuit: sed ne¬
quicquam si mihi arbitrio meo curari lic&: lenta remecdia
& seones medicos: non expetunt tempora mea: uel mori
strenue quã tarde conualescere mihi melius est: proĩde
siquid opis:siquid artis inmedicis est sciant me nõtam
mortis: quã belli remedium querere. Ingentem omnibus
incusserat curam: tam praeceps temeritas eius. ergo ꝓse
quisque praecari cepere: ne festinatione periculum au¬
geret: secd inꝰ potestate medentium: In experta remedia:

Expanded text:
egritudo corpus urgebat: quippe Darius quinto die in Clicicia fore nuntiabatur. 12. Vinctum ergo se tradi, et tantam victoriam eripi sibi e manibus, obscuraque et ignobili morte in tabernaculo exstingui se querebatur. 13. Admissisque amicis pariter ac medicis, In quo me, inquit, articulo rerum mearum fortuna deprehenderit, cernitis. Strepitum hostilium armorum exaudire mihi videor et, qui ultro intuli bellum, iam provocor. Dareus ergo cum tam superbas litteras scriberet, fortunam meam in consilio habuit, sed nequiquam, si mihi arbitrio meo curari licet. Lenta remedia et segnes medicos non expectant tempora mea: vel mori strenue quam tarde convalescere mihi melius est. Proinde, si quid opis, si quid artis in medicis est, sciant me non tam mortis quam belli remedium quaerere.” Ingentem omnibus incusserat curam tam praeceps temeritas eius. Ergo pro se quisque precari coepere, ne festinatione periculum augeret, sed esset in potestate medentium: inexperta remedia
Abbreviated transcription (Latin):
Sera pinitentia deinde subiit regem: ac uera dixisse
confissus sepeliri eum iussit.Timocles erat mentonis
filiuss. impiger iuuenis. cui praeceptum est arege: ut
omies peregrinos milites: in quis plurimum habebat
speiafarnabaro acciperet: opera eorum usus in bello⁊
psi farnabato tradidit imperium quod mennoni de

Expanded text:
Sera deinde paenitentia subiit regem, аc vera dixisse confessus sepeliri eum iussit. Thymondas erat, Mentoris filius, inpiger iuvenis: cui praeceptum est a rege, ut omnes peregrinos milites, in quis plurimum habebat spei, a Pharnabazo acciperet, opera eorum usurus in bello. Ipsi Pharnabazo tradit imperium, quod antea Me
Abbreviated transcription (Latin):
liti uestem excipere regalem. Hi currum regis anribãt
quo ipse eminens uehebatur: utrunq: currus latus de¬
orum de simulacra ex auro argentoq ex pressa decora¬
bant. Distinquebant interuenientes gemmȩ iugum: ex
quo eminebant duo aurea simulacra: cubitalia: quorũ
alterum in alterutrum belli: Inter hec auream aquilam
plumas extendenti similem sacrauerant.Cultus regis
inter omnia luxuria notabatur: purpureae tunice me¬
dium album intextum erat: pallam auro distinctam
aurei accipitres: uelut rostris interse concurrerent a¬
dornabant: & zona aurea muliebriter cinctus acinacẽ
tabant. dextra leuaq regem: cͣc. ferme nobilissimi
propinquoꝵ comitabantur: hor agmen claudebatur
xxx. peditum: quos equi regis .cccc. sequebantuꝑ
Interuallo deinde unius stadũ: matrem darii sisingabĩ
currus uehebat: & in alio erat coniũx. turba feminaꝵ
reginas comitantium: equis ueftabatur.xu. deinde
quas armanaxas appellabant sequebantur.In his erãt

Expanded text:
liti vestem excipere regalem. Hi currum regis anteibant, quo ipse eminens vehebatur. Utrumque currus latus deorum simulacra ex auro argentoque expressa decorabant: distinguebant internitentes gemmae iugum, ex quo eminebant duo aurea simulacra cubitalia avorum, alterum Nini, alterum Beli. Inter haec aquilam auream pennas extendenti similem sacraverant. Cultus regis inter omnia luxuria notabatur: purpureae tunicae medium album intextum erat, pallam auro distinctam aurei accipitres, velut rostris inter se concurrerent, adornabant, ex zona aurea muliebriter cinctus acinacem tabant. Dextra laevaque regem ducenti ferme nobilissimi propinquorum comitabantur. Horum agmen claudebatur triginta milibus peditum, quos equi regis CCCC sequebantur. Intervallo deinde unius stadii matrem Darei, Sisigam- bim, currus vehebat, et in alio erat coniunx. Turba feminarum reginas comitantium equis vectabatur. Quindecim deinde, quas armamaxas appellabant, sequebantur: in his erant
Abbreviated transcription (Latin):
prius aditus ei patebat consistit: operiens aliquem exprima
cohorte amicoꝵ. quo introduceretur adregem. Forte cete¬
ris dimissis unus phylotas pamenionis filius. incertũ quã
obcausam substiterat inregia: huic cebalinus ore confuso:
magnae perturbationis notas prae se ferens: aperit quae ex
fratre conceperat: & sine dilatione nuntiari iubet regi.
Phylotas laudato eo protinus intrat ad alexandrũ. multoq
inuicem de aliis rebus sermone consumpto: nihil eoꝵ quae
excebalino cognouerat nuntiat. Sub uesperam eum ꝓde¬
untem inuestibulo regie excipit iuuenis. an mandatũ exe¬
cutus foret requirens: Ille non uacasse sermoni suo regẽ
causatus discessit. Postero die cebalinus uenienti in regiam

Expanded text:
pius aditus ei patebat — consistit opperiens aliquem ex prima pius aditus ei patebat — consistit opperiens aliquem ex prima cohorte amicorum, a quo introduceretur ad regem. Forte ceteris dimissis unus Philotas, Parmenionis filius — incertum quam ob causam — substiterat in regia: huic Cebalinas ore confuso magnae perturbationis notas prae se ferens aperit, quae ex fratre conpererat, et sine dilatione nuntiari regi iubet. Philotas conlaudato eo protinus intrat ad Alexandrum multoque invicem de aliis rebus sermone consumpto nihil eorum, quae ex Cebalino cognoverat, nuntiat. Sub vesperam eum prodeuntem in vestibulo regiae excipit iuvenis, an mandatum executus foret, requirens. Ille non vacasse sermoni suo regem causatus discessit. Postero die Cebalinus venienti in regiam
Abbreviated transcription (Latin):
do suo admouens iugulo: supplex idem & infestus expre¬
sit:ut tandem: non solum silentiũ: sed etiam operar
polliceretur: Nanq abunde constantis animi & dignus ꝗ
&pudicus esset. nihil ex pristina uoluntate mutauera¬
sed se captum dimni amore:simulabat nihil recusare: Sisci¬
tari inde pergit cum quibus tante rei societatem in iss&.
lurimum referre: quales uiri tam memorabili operi: ad¬
noturi manus essent. Ille & amore & scelere male sanus
simul gratias agit: simul gratulatur: qđ fortissimis iuuenũ
non dubitasset se iungere demetrio corporis custodi pe¬
naculo nicanori. Adicit his apocbetum. ioceum: dyoxenũ¬
archopolim: amintam. Ahhoc sermone. dimissus nico¬
macus ad fratrem:cebalino erat nomen:quae acceperat de¬
fert: Placet ipsum substinere in tabernaculo: ne si regiam in
trasset: non assuetus adire regem coniuirati proditos se esse re¬
sciscenit: Ipse cebalinus ante uestibim reqi&. neq enim pro¬

Expanded text:
do suo admovens iugulo, supplex idem et infestus, expredo suo admovens iugulo, supplex idem et infestus, expressit tandem, ut non solum silentium, sed etiam operam polliceretur. Namque abunde constantis animi et dignus, qui pudicus esset, nihil ex pristina voluntate mutaverat, sed captum Dymni amore simulabat nihil recusare. Sciscitari inde pergit, cum quibus tantae rei societatem inisset: plurimum referre, quales viri tam memorabili operi admoturi manus essent. Ille et amore et scelere male sanus simul gratias agit, simul gratulatur, quod fortissimis iuvenum non dubitasset se adiungere, Demetrio, corporis custodi, Peucolao, Nicanori: adicit his Aphobetum, Iolaum, TheoxenuArchepolim, Amyntam. Ab hoc sermone dimissus Nicomochus ad fratrem — Cebalino erat nomen — quae acceperat, defert. Placet ipsum subsistere in tabernaculo, ne, si regiam 3о intrasset non adsuetus adire regem, coniurati proditos se esse resciscerent. Ipse Cebalinus ante vestibulum regiae — neque enim pro
Abbreviated transcription (Latin):
reqi insidias comparatas. sequi eius consilii fortibus ui¬
ris & illustribus esse participem: Quibus iuuenis auditis
se uero fidem in parricidio dedisse constanter abnuit
nec ulla religione ut scelus tegat posse constringi. Dimn
& amore & metu amens:dexteram exoleti complexuso
lacrimans: cepit orare:primum ut particeps consilii ope¬
risq fieret. Si id substinere non posset: Attamen ne prode¬
ret se: cuius ipsum beniuolentiae prater alia: hoc quoq: ha¬
beret fortissimũ pignus qđ caput ia suum permi sisset fi¬
dei. adhuc in expertae. Adultimum aduersari scelus
seuerantem:metu mortis terr&: ab illo capite coniurat
pulcerrimũ facinus incoaturos. alias deinde effemina¬
tum: & muliebriter timitlum: alias proditorem amato¬
ris appellans: nunc ingentia promittens. interdumq re¬
gnum. quoq uersabat animũ: tanto facinore procul ab¬
horrentem:Strictum deinde gladium: modo illiꝰ. mo¬

Expanded text:
regi insidias conparatas seque eius consilii fortibus viregi insidias conparatas seque eius consilii fortibus viris et inlustribus esse participem. Quibus iuvenis auditis se vero fidem in parricidio dedisse constanter abnuit nec ulla religione, ut scelus tegat, posse constringi. Dymnus et amore et metu amens dexteram exoleti conplexus et lacrimans orare primum, ut particeps consilii operisque fieret: si id sustinere non posset, attamen ne proderet se, cuius erga ipsum benivolentiae praeter alia hoc quoque haberet fortissimum pignus, quod caput suum permisisset fidei adhuc inexpertae. Ad ultimum aversari scelus perseverantem mortis metu terret: ab illo capite coniuratos pulcherrimum facinus incohaturos. Alias deinde effeminatum et muliebriter timidum, alias proditorem amatoris appellans, nunc ingenua promittens, interdumque regnum quoque, versabat animum tanto facinore procul abhorrentem. Strictum deinde gladium modo illius, mo
Abbreviated transcription (Latin):
supplicibus semet dedentibus parceret:Rex data uenia'
non obsidionem modo soluit: sed omnia sua incolis reddi¬
dit. Ab hac urbe digresso supplementum nouoꝵ militum
duxerat: Iĩ. ex hillirico antipater miserat: thessali eꝗtes
les aduenerat.ccc. equites gentis eiusdem sequebantur: hac
manu adiecta: drancas bellicosa natio est.Satrapas erat
barzaneses: sceleris in regem suum particeps besso. Is sup¬
pliciorum quaȩ meruerat᷑: metu profugit in indiam: Iam
cui nicomaco erat nomen amore flagrabat. obsequio sibi
uni dediti corporis unctus: is quod exuultu eto quͦq per¬
spici poterat:similis attonito:remotis arbitris cum iuuene
secessit in templum:arcana se & silenda afferre praefatuᷤ
suspensumq expectatione.permutuã caritatem & pigno¬
ra utriusq animi rogat: affirmãt ut iure iurando qua
conmisisset silentio esse tecturum: Et ille ratus nihil qđ
etiam cum periurio detegendum for& indicaturũ.: prae¬
sentes deos adiura.Tum dimnus aperit intertiũ diem

Expanded text:
supplicibus semet dedentibus parceret. Rex data venia non obsidionem modo solvit, sed omnia sua incolis reddidit. Ab hac urbe digresso supplementum novorum militum duxerat, III milia ex Illyrico Antipater miserat, Thessali equites les, advenerant, CCC equites gentis eiusdem sequebantur. Hаc manu adiecta adit Dran- gas: bellicosa natio est. Satrapes erat Barzaentes, sceleris in regem suum particeps Besso: is suppliciorum, quae meruerat, metu profugit in Indiam. Iam cui Nicomacho erat nomen, amore flagrabat obsequio uni sibi dediti corporis vinctus. Is, quod ex vultu quoque perspici poterat, similis attonito remotis arbitris cum iuvene secessit in templum arcana se et silenda adferre praefatus suspensumque expectatione per mutuam caritatem et pignora utriusque animi rogat, ut adfirmet iureiurando, quae commisisset, silentio esse tecturum. Et ille ratus nihil, quod etiam cum periurio detegendum foret, indicaturum per praesentes deos iurat. Tum Dymnus aperit in tertium diem
Abbreviated transcription (Latin):
ac nobilissimi ducis mennonis coniux & filius: uixq
ulla domus purpurati expers fuit:tante cladis. lacede¬
monii & atheniensis sonetatis fide non uiolata persas
secun: aristogitanes: & tropides & leuchates inter atheni¬
enses. genere famaq longe clarissimi: lacedemonii pas¬
sipus & onomastorides cum amaio: & callicratide: hi
quoq domi nobiles. summa signata pecunia fuit talentoꝵ
terea .xxx hominum: cum septem milibus iumentor ũ
dorso onera portantiũ capta sunt. Ceterum tante fortu¬
nae proditorem: sepulture celeriter debita pena perse¬
cuta esti. Namq unus ex consciis eius credo regis ui¬
cem gerentibus: etiam in illa sorte reueritus. interfef¬
ti proditoris caput ad darium tulit.oportunum solla¬
tium prodito: ouippe & ultus inimicum erat: & nõ¬
dum in omnium animis memoriam maiestatis sue
ex oluisse cernebat.

Expanded text:
ac nobilissimi ducis Memnonis coniunx et filius, vixque ac nobilissimi ducis Memnonis coniunx et filius, vixque ulla domus purpurati afuit tantae cladi. Lacedaemonii et Athenienses societatis fide violata Persas secuti: Aristogiton et Dropides et Iphicrates, inter Athenienses genere famaque longe clarissimi, Lacedaemonii Pasippus et Onomastorides cum Onomante et Callicratide, hi quoque domi nobiles. Summa pecuniae signatae fuit talentum terea XXX milia hominum cum vn milibus iumentorum dorso onera portantium capta sunt. Ceterum tantae fortunae proditorem dei ultores celeriter debita poena persecuti sunt. Namque unus e consciis eius, credo, regis vicem etiam in ilia sorte reveritus, interfecti proditoris caput ad Dareum tulit, opportunum solacium prodito: quippe et ultus inimicum erat, et nondum in omnium animis memoriam maiestatis suae exolevisse cernebat.
Abbreviated transcription (Latin):
litum preparata: ille cultus tot nobilium uiroꝵ. tot i¬
strium feminarum: aureauasa: aurei freni: tabernacula
regali magnificentia ornata: uehicula quoq a suis desti¬
tuta: ingentis opulentie plena: facies etiam predantibus
tristis: siquare auaritia moueatur. Quippe tot annorṽ
incredibili & fidem excedente fortuna cumulata: tuc̃
alia stirpibus lacerata alia in caenum demersa eruebant᷑
non sufficiebant predantium manus predae: iamq etiã
ad eos qui primi fugerant uentum erat: femine pleras
paruos trahentẽ liberos ibant: inter quas fuerunt uir¬
gines occhi: qui ante darium regnauerat: filiae olim
quidem ex fastigio paterno rerum mutatione detrac¬
te: sed tum sortem earum crudelius aggrauante na-¬
purpuratoꝵ filius. cui illioneo fuit nomen: pharnabazi
quoq cui summum imperium maritime hore rex de¬
derat: uxor cum filio excepta est. Mentoris filiae tres:

Expanded text:
litum praeparata, ille cultus tot nobilium virorum, tot inlulitum praeparata, ille cultus tot nobilium virorum, tot inlustrium feminarum, aurea vasa, aurei freni, tabernacula regali magnificentia ornata, vehicula quoque a suis destituta ingentis opulentiae plena, facies etiam praedantibus tristis, si qua res avaritiam moraretur. Quippe tot annorum incredibili et fidem excedente fortuna cumulata tunc alia stirpibus lacerata, alia in caenum demersa cernebantur: non sufficiebant praedantium manus praedae. Iamque etiam ad eos, qui primi fugerant, ventum erat: feminae pleraeque parvos trahentes liberos ibant. Inter quas tres fuere virgines, Ochi, qui ante Dareum regnaverat, filiae, olim quidem ex fastigio paterno rerum mutatione detractae, sed tum sortem earum crudelius adgravante purpuratorum, filiusque: Hystanes fuit nomen. Pharnabazi quoque, cui summum imperium maritimae orae rex dederat, uxor cum filio excepta est, Mentoris filiae tres
Abbreviated transcription (Latin):
es foret: hosti parabat gratiorem omni pecunia pretlã
nobiles uirorum: praetorum darii coniuges liberoso:
praeter hos graecarum urbium legatos: quos darius ue¬
lut in arce tutissima: in proditoris reliquerat manib.
gangabas perse uocant:humeris onera portantes: Hi
uem effuderat. & humus rigebat gelu: tum astrictas
uestes quas cum pecunia portabant auro & purpura
insignes induunt:nullo prohibere auso:cum fortuna
regis etiam humillimis in ipsum licentiam facer&. prae¬
buere ergo parmenioni non spernendi agminis spetiẽ.
qui intentiore cura suos: quasi adiustum praelium pau¬
cis adhortatus equis calcaria iubet subdere & acri impe¬
tu in hostem euehi: At illi qui sub oneribus erant õmis
sis per metum capessunt fugam: armati quoq qui eos
prosequebantur: eodem metu arma iactare: ac nota di¬
uersoria petere ceperunt: praefectus & ipse quasi conter¬
ritus. simulans cuncta pauore compleuerat: Iacebant to¬
tis campis opes regie: Illa pecunia stipendio ingenti mi¬

Expanded text:
ere hosti parabat gratiorem omni pecunia praedam, nobiles viros, praetorum Darei coniuges liberosque, praeter hos Graecarum urbium legatos, quos Dareus, velut in arce tutissima, in proditoris reliquerat manibus. Gaugabas Persae vocant humeris onera portantes: ii em effuderat, et humus rigebat gelu tum adstricta —, vestes, quas cum pecunia portabant, auro et purpura insignes induunt nullo prohibere auso, cum fortuna regis etiam humillimis in ipsum licentiam faceret. Praebuere ergo Parmenioni non spernendi agminis speciem: qui intentiore cura suos quasi ad iustum proelium paucis adhortatus equis calcaria iubet subdere et acri impetu in hostem evehi. At illi, qui sub oneribus erant, omissis his per metum capessunt fugam: armati quoque, qui eos prosequebantur, eodem metu arma iactare ac nota deverticula petere coeperunt. Praefectus, quasi esset ipse conterritus, simulans cuncta pavore conpleverat. Iacebant totis campis opes regiae, illa pecunia stipendio ingenti mi
Abbreviated transcription (Latin):
silium suppetebat: aut uox. Cum artabazus uetussimusꝰ
amicorum: quem hospitem fuisse philippi saepe diximuᷤ
Nos uero inquit praetiosissimam uestem induti: armisq quã¬
to maximo cultu possumus adornati regem in aciem se¬
quimur:ea quidem mente ut uictoriam speremus. mor¬
tem non retusemus. Assensu excepere caeteri hanc uocẽ
Sed nabarzanes qui in eodem consilio erat cum besso: in¬
auditi antea facinoris. sotietate inita regem suum per
milites quibus ambo praeerant: comprehendere & uincire
decreuerant: ea mente: ut si alexander. ipsos insecutus fo¬
ret. tradito rege uiuo inirent gratiam uictoris. magni ꝓ¬
fecto cepisse darium extimaturi.Sin autem effugere po¬
tuissent: interfecto dario regnum ipsi occuparent. bellũo
renouarent.Hoc parricidium cum diu uolutassent. na¬
barzanes aditum nephariae spei praeparans. Scio me in¬
quit sententiam esse dicturum. prima spetie haud quanꝗͣ
auribus tuis gratam: sed medici quoq grauiores morbos

Expanded text:
silium suppetebat aut vox, cum Artabazus, vetustissimus amicorum, quem hospitem fuisse Philippi supra diximus: “Nos vero,” inquit, “pretiosissimam vestem induti armisque, quanto maximo cultu possumus, adornati regem in aciem sequemur, ea quidem mente, ut victoriam speremus, mortem non recusemus.” Adsensu excepere ceteri hanc vocem, sed Nabarzanes, qui in eodem consilio erat, cum Besso inauditi antea facinoris societate inita regem suum per milites, quibus ambo praeerant, conprehendere et vincire decreverant, ea mente, ut, si Alexander ipsos insecutus foret, tradito rege vivo inirent gratiam victoris, magni profecto cepisse Dareum aestimaturi, sin autem eum effugere potuissent, interfecto Dareo regnum ipsi occuparent bellumque renovarent. Hoc parricidium cum diu volutassent, Nabarzanes aditum nefariae spei praeparans: “Scio me,” inquit, “sententiam esse dicturum prima specie haudquaquam auribus tuis gratam: sed medici quoque graviores morbos
Abbreviated transcription (Latin):
xit. quo ex equo lapso proximum ac de in plures eodẽ
telo confodit inuasere.turbatos amici quoq: nec persae
mnultuariȩ manusiniere.certamen: tandem barbari
cum obscura luce: fuga tutior uideretur: quã pugna dis¬
persis agminibus abiere.Rex extraordinario pericu¬
lo defunctus:incolumes suos reduxit incastra. Creci¬
dere persarum quorum numerum uictores finire po¬
tuerunt.Xl. macedonum:qua.ccc. desiderati sunt.
C aeterum hanc uictoriam rex maiori ex parte uirtuti
qua fortune suae debuit: animo non ut antea loco ui¬
tit: nam & aciem peritissime instruocit: & promptissi¬
me ipse pugnauit: & magno consilio iacturam sarcina¬
rum: impedimentoꝵq contẽpsit. cum in ipsa acie
summae rei: uideret esse discrimen: dubioq: adhuc pu¬
gne euentu. pro uictore se gessit:perculsos deun de ho¬
stium fudit.fugientes: qđ in illo ardore animi uix credi
posset: prudentius quã auidius persetutus est. Nam si

Expanded text:
xit: quo ex equo lapso proximum ac dein plures eodem xit: quo ex equo lapso proximum ac dein plures eodem telo confodit. Invasere turbatos amici quoque. Nec Persae s vehementius iniere certamen. Tandem barbari, cum obscura luce tutior fuga videretur esse quam pugna, dispersis agminibus abiere. Rex extraordinario periculo defunctus incolumis suos reduxit in castra. Cecidere Persarum, quorum numerum victores finire potuerunt, milia XL, Macedonum minus quam CCC desiderati sunt. Ceterum hanc victoriam rex maiore ex parte virtuti quam fortunae suae debuit: animo, non, ut antea, loco vicit. Nam et aciem peritissime instruxit et promptissime ipse pugnavit et magno consilio iacturam sarcinarum inpedimentorumque contempsit, cum in ipsa acie summae rei videret esse discrimen, dubioque adhuc pugnae eventu pro victore se gessit. Perculsos deinde hostis ut fudit, fugientes, quod in illo ardore animi vix credi potest, prudentius quam avidius persecutas est. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
manus fatigatas. tantoq cur su corpora exhausta: &
praeceps in noctem diei tempus causatus est:re uera de
leuo cornu qđ adhuc in acie stare credebat: sollicitus
reuerti ad ferendam opem suis statuit. lamq signa con¬
uerterat: cum equites ã parinenione missi: illius quoque
partis uictoriam nuntiant. Sed nullũ eo die maius pe¬
riculum acidit: quãndũ copias reducit in castra: pau¬
ci eum et in compositi sequebantur. ouantes uictoria.
quippe omnes hostes.aut in fuga effusos: aut in acie cre
debant. cecidisse: cum repente ex aduerso apparuit ag¬
men equitum: qui primo inhibuere cursum: deinde ma¬
cedonum paucitate conspecta: turmas in obuios concita¬¬
uerunt. ante signa rex ibat: dissimulato magis peri¬
culo quã spreto.Nec defuit ei perpetua in dubiis rebus¬
felicitas: nanq praefectum equitatus: auidum certami-¬
nis: & obid ipsum in cautius inse ruentem hasta transfi¬

Expanded text:
manus fatigatas tantoque cursu corpora exhausta et manus fatigatas tantoque cursu corpora exhausta et praeceps in noctem diei tempus causatus est, re vera de laevo cornu, quod adhuc in acie stare credebat, sollicitus reverti ad ferendam opem suis statuit. Iamque signa converterat, cum equites a Parmenione missi illius quoque partis victoriam nuntiant. Sed nullum hoc die maius periculum adiit quam, dum copias reducit in castra. Pauci eum et inconpositi sequebantur ovantes victoria — quippe omnes hostes aut in fugam effusos aut in acie cecidisse credebant — : cum repente ex adverso apparuit agmen equitum, qui primo inhibuere cursum, deinde Macedonum paucitate conspecta turmas in obvios concitaverunt. Ante signa rex ibat dissimulato magis periculo quam spreto. Nec demit ei perpetua in dubiis rebusfelicitas. Namque praefectum equitatus avidum certaminis et ob id ipsum incautius in se ruentem hasta transfi
Abbreviated transcription (Latin):
uulneribus excitabantuvR: quidam occupatis proxi¬
mis riuis deuerterant longius:ut quicquid occulti hu¬
moris usqͣ manaret. exciperent. nec ulla adeo auia et
sicca lacuna erat ut uestigantium sitim falleret:e pro¬
ximis uero itineris una ululatus senum feminarumq
exaudiebantur barbaro ritu: darium adhuc regem
clamantium. Alexander ut supradictum est: in hi¬
bito suorum impetu: ad lycum amnem peruenerat:
ubi ingens multitudo fugientium onerauerat pontem
& pleriq cum hostis urgeret. in flumen se praecipitaue¬
runt. grauesq armis ac praelio & fuga defatigati:gur¬
gitibus hauriebantur. lamq non pons modo fugienteᷤᷤ
sed ne amnis quidem capiebat agmina sua. pͣroindȩ fu¬
ge: subindecũ mulantis. quippe ubi intrauit animos
pauor.id solum menuunt: qđ primum formidare ce¬
perunt: Alexander instantibus suis:ne impune abe¬¬
untem hostem permuteret sequi:hebentia esse tela et

Expanded text:
vulneribus excitabantur. Quidam occupatis proxivulneribus excitabantur. Quidam occupatis proximis rivis deverterant longius, ut, quidquid occulti humoris usquam manaret, exciperent, nec ulla adeo avia et sicca lacuna erat, ut vestigantium sitim falleret. E proximis vero itineri vicis ululatus senum feminarumque exaudiebantur barbaro ritu Dareum adhuc regem clamantium. Alexander, ut supra dictum est, inhibito suorum impetu ad Lycum amnem pervenerat, ubi ingens multitudo fugientium oneraverat pontem, et plerique, cum hostis urgeret, in flumen se praecipitaverant gravesque armis et proelio ac fuga defetigati gurgitibus hauriebantur. Iamque non pons modo fugientes, sed ne amnis quidem capiebat agmina sua inprovide subinde cumulantis: quippe ubi intravit animos pavor, id solum metuunt, quod primum formidare coeperunt. Alexander instantibus suis, ne inpune abeuntem hostem intermitteret sequi, hebetia esse tela et
Abbreviated transcription (Latin):
auferre fugientibus. Ipse ingens spatium fuga emen¬
sus: media fere nocte:arbela peruenit. O tot ludi¬
bria fortune ducum agminum cedem multiplicem
de uictorum fugam clades nunc singuloꝵ: nunc uni¬
uersorum: aut animo assequi queat:aut oratione com¬
plecti. prope modum seculi res: in unum illum diem
pro fortuna cumulauit. Alii qua breuissimum pateat
iter: Alii diuersos saltus: & ignotos sequentibus calles
petebant: eques pedesq confusi:sine duce armatis in¬
hermes. integris debiles inplicabantur.Deinde mise¬
ricordia in metum uersa: qui sequi non poterant inter
mutuos gemitus deserebantur. Sitis praecipue fatigatoᷤ
& saucios exurebat: passimq omnibus riuis prostraue¬
rant corpora: praeter fluentem aquam hyanti ore cap¬
tantes:quam dum auide turbidam hausissent tendebã¬
tur extemplo precordia premente limo: resolutisq et
torpentibus membris:cum superuenisset hostis: nouis

Expanded text:
auferre fugientibus. Ipse ingens spatium fuga emenauferre fugientibus. Ipse ingens spatium fuga emensus media fere nocte Arbela pervenit. Quis tot ludibria fortunae, ducum, agminum caedem multiplicem, devictorum fugam, clades nunc singulorum, nunc universorum, aut animo adsequi queat aut oratione conplecti? Propemodum saeculi res in unum illum diem, pro! fortuna cumulavit. Alii, qua brevissimum patebat iter, alii devios saltus et ignotas sequentibus calles petebant. Eques pedesque confusi sine duce, armatis inermes, integris debiles inplicabantur. Deinde misericordia in metum versa, qui sequi non poterant, inter mutuos gemitus deserebantur. Sitis praecipue fatigatos et saucios perurebat, passimque omnibus rivis prostraverant corpora praeterfluentem aquam hianti ore captantes. Quam cum avide turbidam hausissent, tendebantur extemplo praecordia premente limo resolutisque et torpentibus membris, cum supervenisset hostis, no vis
Abbreviated transcription (Latin):
pauore perterritos:nimirum nobis quoq: regis fortuna
uincit: omnia persarum caede strata sunt. Quid cessati:
curne fugientibus quidem pares estis: Uera dicere ui¬
debatur: & spes languentes quoq erexerat: subditis cal¬
caribus proruere inhostem: & illi iam non sensim: sed ci¬
tato gradu recedebant: nec quicquam fugae: nisi qđ nõ¬
dum terga uerterant deerat: Parmenio tamen ignarus
quaenam in dextro cornu fortuna regis esset. repressit su¬
os. Mareus dato pugnae spatio: non recto itinere sed
maiore: & obid tutiore circuitu tygrim superat: & babilo¬
niam cum reliquis uicti exercitus intrat. Darius pau¬
cis fuge comitibus ad lycum amnem contenderat: quo
traiecto dubitauit an solueret pontem: quippe hostẽ iam
affore nuntiabatur:sed tot milia suorum quae non dũ
ad amnem peruenerant ponte reciso uidebat hostis
predam fore: abeuntem cum intactum sineret pontẽ
dixisse constat: Malle se sequentibus iter dare quã

Expanded text:
pavore perterritos? Nimirum nobis quoque regis nostri fortuna pavore perterritos? Nimirum nobis quoque regis nostri fortuna vicit. Omnia Persarum caede strata sunt. Quid cessatis? an ne fugientibus quidem pares estis?” Vera dicere videbatur, et spes languentis quoque erexerat: subditis calcaribus prorupere in hostem. Et illi iam non sensim, sed citato gradu recedebant, nec quicquam fugae, nisi quod nondum terga verterant, deerat. Parmenio tamen ignarus, quaenam in dextro cornu fortuna regis esset, repressit suos. Mazaeus dato pugnae spatio non recto itinere, sed maiore et ob id tutiore circuitu Tigrin superat et Babylona cum reliquiis devicti exercitus intrat. Darcis fugae comitibus ad Lycum amnem contenderat : quo traiecto dubitavit, an solveret pontem. Quippe hostem iam adfore nuntiabatur. Sed tot milia suorum, quae nondum ad amnem pervenerant, ponte rescisso videbat hostis praedam fore. Abeuntem, cum intactum sineret pontem, dixisse constat malle se sequentibus iter dare quam
Abbreviated transcription (Latin):
fortuna utriusq partis res gerebatur. Mazeus cum o¬
mni suorum equitatu uehementer inuectus: urgue¬
bat macetdonum alas: lamq habundans multitudi¬
ne acies circum uehi ceperat:Tum parmenio equites
nuntiare iubet alexandro: in quo discrimine ipsi essẽt
nisi mature subueniretur: non posse sisti fugã: lam i¬
ultum uie precesserat rex iminens fugientium tergas
cum a parmenione tristis nuntius uenit: refrenare e¬
quos iussi qui uehebantur: agmenq constitit frendẽte
alexandro eripi sibi uictoriam de manibus:& darium
facilius fugere: quã se sequi: Interum ad mazeum supe¬
rati regis fama peruenerat:Itaq quanquam ualidior
erat: tamen fortuna partium territus: perculsus: lãqui¬
dius instabat: Parmenio ignorabat quidem causam sua
sponte pugnae remisse:sed occasionem uincendi strenue est usus¬
est thessalos equites ad se uocari iubet. Haec inquit uidetiꝰ
istos qui ferociter modo instabant: pedem referre subito

Expanded text:
fortuna utriusque partis res gerebatur. Mazaeus cum ofortuna utriusque partis res gerebatur. Mazaeus cum omni suorum equitatu vehementer invectus urguebat Macedonum alas. Iamque abundans multitudine aciem circumvehi coeperat, cum Parmenio equites nuntiare iubet Alexandro, in quo discrimine ipsi essent: ni mature subveniretur, non posse sisti fugam. Iam multum viae praeceperat rex inminens fugientium tergis, cum a Parmenione tristis nuntius venit. Refrenare equos iussi, qui vehebantur, agmenque constitit frendente Alexandro, eripi sibi victoriam e manibus et Dareum felicius fugere quam se sequi. Interim ad Mazaeum superati regis fama pervenerat: itaque, quamquam validior erat, tamen fortuna partium territus perculsis languidius instabat. Parmenio ignorabat quidem causam sua sponte pugnae remissae, sed occasione vincendi strenue est usus. Thessalos equites ad se vocari iubet: “Ecquid videtis,” inquit, “istos, qui ferociter modo instabant, pedem referre subito