comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pannoniaꝰ irigũ gentis auarorũ principẽ. longis
retro tẽporib qui etũ. cuuli bello fatigatus int̾ se
principib in ꝓuisis expoliauit. Caganus. & iugoro in¬
testina clade inter empti sunt. Thesaurũ priscorũ regũ
multa scłorũ ꝓlixitate collectũ idẽ dux karolo ad
aquis palatiũ misit. Quo accepto ꝑacta largitori omniũ
bonorũ gr̃arũ accione. magnã partẽ in de romã ad
limina apłorũ misit. ꝑ engilbertũ abbatẽ. Porro
reliquã partẽ obtimatib suis. clericis siue laicis.
ceterisꝙ fidelib suis largitus est. ꝑidẽ tẽpus thudun
scđm ꝓmissionẽ suã cũ magna parte auarũ ad regẽ
uenit. & se cũ popło suo & patria regi tradidit.
Et ipse & popłs eiꝰ baptizatus ẽ. & munerib susceptis
redierunt ad ꝓpria. Codẽ tẽpores cũ exercitu saxo¬
mã ingressus ẽ. & pipinus rex in pannonia cũ exer¬
citu in trount. Uent aut̃ legatio pippim regis ad pa¬

Expanded text:
Pannonia Iringum gentis Avarorum principem longis retro temporibus quietum, civili bello fatigatis inter se principibus, inprovise expoliavit. Caganus et Iuguro intestina clade interempti sunt; thesaurum priscorum regum multa seculorum prolixitate collectum idem dux Carolo ad Aquis palatium misit. Quo accepto peracta largitori omnium bonorum gratiarum actione magnam partem inde Romam ad limina appotolorum misit per Angelbertum abbatem. Porro reliquam partem optimatibus, clericis sive laicis, ceterisque fidelibus suis largitus est. Per idem tempus Thudun secundum promissionem suam cum magna parte Avarorum ad regem venit et se cum populo suo et patria regi tradidit; et ipse et populus eius baptizatus est, et muneribus susceptis redierunt ad propria. Eodem tempore rex cum exercitu Saxoniam ingressus est, et Pippinus rex in Pannoniam cum exercitu introivit. Venit autem legatio Pippini regis ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
Et post laudes more antiquorũ principũ adoratus est.¬
& ablato patricii nomine imperator augustus appellat᷑ ẽ
P ost paucos aut̃ dies iussit eos qͥ anno superiore pontificẽ
deposuerant ex hiberi. & habita deeis questionẽ sc đm
legẽ romanã. ut maiestatis rei capitali sententia damp¬
natisunt. Pro quib tamen papa pio affectu. aput impe¬
ratorẽ in tercessit. Nã & uita & menbroꝵ integritas
eis concessa est. Ceterũ ꝓfacinoris magnitudine eailio
deputati sunt. Huius factionis fuere principes paschalis
numiculator. & cãpulus sacellarius. & multi alii
nobiles romani. Qui om̃s eadẽ sententia dãpnatisunt.
Ordinatis itaꝙ romanȩ urbis. totiusq italiȩ ñ tantũ
publicis sed etiam ȩcclesiasticis & priuatis reb & ne¬
gociis. missoꝙ iterũ suꝑ beneuentanos cũ pippino
filio hostilẽ expeditionẽ. ipse post pauca. uii kł

Expanded text:
Et post laudes more antiquorum principum adoratus est et ablato patricii nomine imperator et augustus est appellatus. Post paucos autem dies iussit eos, qui anno superiori pontificem deposuerant, exhiberi; et habita de eis questione secundum legem Romanam ut maiestatis rei capitali sententia dampnati sunt. Pro quibus tamen papa pio affectu apud imperatorem intercessit: nam vita et membrorum integritas eis concessa est, ceterum pro facinoris magnitudine exilio deportati sunt. Huius factionis fuere principes Paschalis nomenculator et Campulus sacellarius et multi alii nobiles Romani, qui omnes eadem sententia dampnati sunt. Ordinatis itaque Romanae urbis totiusque Italiae non tantum publicis, sed etiam ecclesiasticis et privatis rebus et negotiis missoque iterum super Beneventanos cum Pippino filio hostilem expeditionem ipse post pascha IV. K
Abbreviated transcription (Latin):
repleti. moa infugam conuersisunt. et in
tanta amentia deuenerẽ istrictis gladus
mutuis se armis confõderent. Quanto ueris
illiplus pauore ꝑterriti fugerunt. tinto ma¬
gis xpi ani confortati omnipotentẽ drũ
lau dabant. qui saluos facit sperantes inse.
Ix p̃dicto igitur locu cu̾tanta confusione
discedentes uenerunt ad aliua castrum.
qđ apellatur desi igiburgh ubi uoluerunt
simuliter facere. sed dõ auxiliante fran¬
cisq tis uiriliter replgnatib nsihil p̃ualuerunt.
Opidani uero ꝑ sectisunt eosusꝙ ad flumen quilip¬
pͥa dr̃. et multos ex eis interfeo erunt. Itaꝙ rex
ibitenuit. et concilio saluto. mox sax onũ fines
penetrautt. et uelut ingens tempestas omnia
prosternit. munitiones inrũpit. Saxones per¬
terrin ad locũ ubi lippͥa oritur uenerunt. ibi

Expanded text:
repleti mox in fugam conversi sunt et in repleti mox in fugam conversi sunt et in tanta amentia devenerunt, ut strictis gladiis mutuis se armis confoderent. Quanto vero illi plus pavore perterriti fugerunt, tanto magis christiani confortati omnipotentem Deum laudabant, qui salvos facit sperantes in se. Ex predicto igitur loco cum tanta confusione discedentes venerunt ad aliud castrum, quod appellatur Desuburgh; ubi voluerunt similiter facere, sed Deo auxiliante Francisque eis viriliter repugnantibus nihil prevaluerunt. Opidani vero persecuti sunt eos usque ad flumen, quod Lippa dicitur, et multos ex eis interfecerunt. Itaque rex ibi tenuit, et, concilio soluto, mox Saxonum fines penetravit, et velut ingens tempestas omnia prosternit, munitiones irrumpit; Saxones perterriti ad locum ubi Lippa oritur venerunt, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
natis rebus derelictisq custodib ex francis in ciui¬
tatibus quȩ aduersus eũ senserant. in franciam
cũ prosperitate reuersus est. Interea saxones
cognita absentia regis. more solito ruptis sacra¬
mentis in unum conglobati heresburgh castrũ ad¬
grediuntur. fraudulenter francis suadent ut de
castro ex eant. & cũ pace in patriã ꝑgant: Sed cum
illi fallacibus monitis minime assensũ pͣberent. ma¬
chanas pͣparant. municionem obsidione cingunt.
& sũmis uirib certant. sed nihil ꝓficiunt Quadã
itaq die cũ iterũ rediuiuo certamine bellũ pa¬
rassent. aparuit gła dĩ manifeste supͣ domũ eccłae
quȩ erat infra ipsũ castrã. uidentib mult̾is tã
xp̃i anis quam paganis. Nam duo scuta a¬
parurrunt supͣ p̃fata basilica sangunto
colore flammantia. et uelut inp̃lio quib¬
dam motib agitantia. Itaꝙ pagani hoc
signũ aspicientes. timore ei formidino

Expanded text:
natis rebus derelictisque custodibus ex Francis in civinatis rebus derelictisque custodibus ex Francis in civitatibus, quae adversus eum senserant, in Franciam cum prosperitate reversus est. Interea Saxones cognita absentia regis more solito ruptis sacramentis in unum conglobati Heresburgh castrum adgrediuntur,fraudulenter Francis suadent, ut de castro exeant et cum pace in patriam pergant. Sed cum illi fallacibus monitis minime assensum preberent, machinas preparant. munitionem obsidione cingunt et summis viribus certant, sed nihil proficiunt. Quadam itaque die cum iterum redivivo certamine bellum parassent, apparuit gloria Dei manifeste supra domum ecclesiae, quae erat infra ipsum castrum, videntibus multis tam christianis quam paganis. Nam duo scuta apparuerunt supra prefatam basilicam sanguineo colore flammantia et velut in prelio quibusdam motibus agitantia. Itaque pagani hoc signum aspicientes timore et formidine
Abbreviated transcription (Latin):
lit᷑ eo reuertente uenerunt angrarii in paga qui
dr̃ bueki unacũ branone duce eo. & fecerunt sic̃
orientales saxones fecerant. Interea cũ francis qͥ
suꝑ fluuiũ uiusarã remanserant saxones pugnam
cõmiserunt. et dõ largiente franci uittoria potiti
sunt. & plures ex saxonib interfecti sunt: Haec
audiens rex. iterũ suꝑ saxones cũ exercͣu irruens
multam stragem fecit. & predã copiosã coepit
suꝑ uuest faluos. et coacti obdes dederunt Obsi¬
dibus itaq receptis & p̃da multa capta. rex in
fraciã est reuersus. Ubi ei nunciatũ est qd rotgau¬
dus lango bardus postponens fidem et sacramenta
aduersus eũ rebellare disponeret. statim illis
in partib: iter arripuit. & celebrauit natł dñi in
uilla quȩ dr̃ sclezistat in elisatio. CAB.F
in gressus. foro iuldnorum partes petut. rotgau¬
dumłrebellem captum decollare iussit. Ad taruisi¬
um ciuitatem uenit. ibiq pasca celebrauit. et ordi¬

Expanded text:
liter eo revertente venerunt Angrarii in pago, qui liter eo revertente venerunt Angrarii in pago, qui dicitur Bucki, una cum Brunone duce eorum et fecerunt, sicut orientales Saxones fecerant. Interea cum Francis, qui super fluvium Wisaram remanserant, Saxones pugnam commiserunt; et Deo largiente Franci victoria potiti sunt et plures ex Saxonibus interfecti sunt. Haec audiens rex, iterum super Saxones cum exercitu irruens multam stragem fecit et predam copiosam cępit super Westfaluos; et coacti obsides dederunt. Obsidibus itaque receptis et preda multa capta rex in Franciam reversus. Ubi ei nuntiatum es t, quod Rotgaudus Langobardus postponens fidem et sacramenta adversus eum rebellare disponeret: statim illis in partibus iter arripuit et celebravit natalem Domini in villa, quae dicitur Sclezistat in Elisatio. Anno dingressus Foroiulanorum partes petivit, Rotgaudum rebellem captum decollare iussit, ad Tarvisium civitatem venit ibique pasch a celebravit; et ordi
Abbreviated transcription (Latin):
misit quat tuorscaras insaxoniam. Tres pug¬
nam cum saxonib uuerunt. & dõ auriliꝰ¬
ante uictores exititerunt. Laurtauero
scario non habuit pugnam. sed capta magna
p̃da reuersisunt infrantiam. Et celebrauit
rer natalem dñi incarisiaco. etphacasimi¬
liter¬
N ꝑo dominioe in carnationis declatr u.
Rer habuit synodũ inuilla qui dicutir
duria etinde in saxoniam ꝑ gens sigiburgb
castrum ooepit. beres burgo reȩdificauit.
suꝑ uuisaram fluuium uenit. in loco qui
dicitur brunis bergh ubi occurrerunt ei saxones
urlentes ripam supradicti fluminis defendere:
Auxiliante dño et francis decertintib fugatis
saxonib. franci ambas ripas occlepauerunt. & mul¬
ti saxones occisi sunt: Tunc rex diuidens exerci¬
tum sũpsit secũ partẽ. ꝑrexitq usq ad obacrũ
fluuium: Ubi om̃s orientales saxones uenientes
cũ hassinon duce eorũ dederunt obsides iuxta
qđ placuit regi. et iurauerunt sacramenta: Simi¬

Expanded text:
misit quatuor scaras in Saxoniam: tres pugmisit quatuor scaras in Saxoniam: tres pugnam cum Saxonibus inierunt et Deo auxiliante victores extiterunt, quarta vero scara non habuit pugnam, sed capta magna preda reversi sunt in Franciam. Et celebravit rex natalem Domini in Carisiaco et pasch a similiternno dominicae incarnationis DCCLXXV. rex habuit sinodum in villa, quae dicitur Duria, et inde Saxoniam pergens Sigiburgh castrum cępit, Heresburgh reaedificavit. Super Wisaram fluvium venit in loco, qui dicitur Brunisbergh, ubi occurrerunt ei Saxones volentes ripam supradicti fluminis defendere: auxiliante Domino et Francis decertantibus, fugatis Saxonibus Franci ambas ripas occupaverunt et multi Saxones occisi sunt Tunc rex dividens exercitum sumpsit secum partem perrexitque usque ad Obaccrum fluvium, ubi omnes orientales Saxones venientes cum Hassinon duce eorum dederunt obsides, iuxta quod placuit regi, et iuraverunt sacramenta. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegrbant. &ꝓpterea non potuerunt nẽꝙ
interius ignem acoendere. listerea nu¬
tu diincͦ maiestatis pauore ꝑternti.
infugam conuersisunt nemune ꝑ sequente.
Inuentus aut est postea unus ex eis dem
saxonib mortuus iuxta ipsaᵈ basilicam̃
flex is g̾iubus ad dinis supra pedes. ha¬
brus ignem etligna inmanibus & uelut
ore flaret ipsam basili cã crematũrus.
Dũ hic aguntur. carolus aroma iruersus
pa piã uenit. ipsamꝙ ciuitatẽ armis corpit
insuper desiderium regem cum uxgre sua
et filia &omnenthes arrum palatii. Ibi ꝙ ueni¬
entes omnes lango bardi decunetis ciuitatib
italie. eius sebu subdiderunt dominationi:
Ad algisus uero silius desidenii rogis fuga
lapsus. mare introuitt & constantino polun
ꝑrerit. Carolus subiugata italia & ordinata.
custo diam fran corum in papia dimittens. cũ
magnotriumpho in frantiam reuersus est.
Et cũ uenisset in locũ quidicitur hengilin hiem.

Expanded text:
protegebant: et propterea non potuerunt nequeprotegebant: et propterea non potuerunt neque interius neque exterius ignem accendere. Interea nutu divinae maiestatis pavore perterriti in fugam conversi sunt, nemine persequente. Inventus autem est postea unus ex eisdem Saxonibus mortuus iuxta ipsam basilicam, flexis genibus adclinis supra pedes, habens ignem et ligna in manibus et velut ore flaret ipsam basilicam crematurus. Dum haec aguntur, Carolus a Roma reversus Papiam venit ipsam que civitatem armis cępit, in super Desiderium regem cum uxore sua et filia omnemque thesaurum palatii; ibique venientes omnes Langobardi de cunctis civitatibus Italiae eius se subdiderunt dominationi. Adalgisus vero filius Desiderii regis fuga lapsus mare introiit et Constantinopolim perrexit. Carolus subiugata Italia et ordinata custodiam Francorum in Papia dimittens cum magno triumpho in Franciam reversus est; et cum venisset in locum, qui dicitur Hengilinheim,
Abbreviated transcription (Latin):
N eo dominice incarnationis doclarr aum.
Rea dũ iillis in partib ꝓ huius cemodi
nrgo cio morã faceret. sarones occasione
ac cepta postpositis sacramentis infinib fran¬
corũ inprtũ fecerunt. et usꝙ ad castrũ qđ
nominatur buria burgh uenerunt. Quo¬
rum aduentũ incolȩloci ꝑsentirntos in
iam dicta munitione se receptrunt.
gitur ou p̃fata gensse uirns corpisset
forinsocus uillarum edificia conorema¬
it. uenerunt adquã dam basilicam in
loco qui dicit᷑ fric dis lar qua soģ̃ me¬
morie buni facius martyr conse orauit.
at ꝙ ꝑ prophetit spm p̃dixit qđ num¬
quami incendio cremarctur. Coe perunt
aut᷑ p᷑fati saxones omni intentione cer¬
tare aduersus candem basilica qut ad mo¬
dũ eam ꝑ qđ librt ingnenium ignecit¬
mare potuissent. Et dum heo agerent.
aparu erunt quib dã onstianis quitrant
in castello similiter quib dam paganis
qui in eo dem rrant ex ercitui duo uiuones
in albis uestibus. qui ipsam basilicã abigne

Expanded text:
nicae incarnationis DCCLXXIIII. rex dum in illis partibus pro huiuscemodi negotio moram faceret, Saxones occasione accepta, postpositis sacramentis, in finibus Francorum impetum fecerunt et usque ad castrum, quod nominatur Buriaburgh, venerunt; quorum adventum incolae loci presentientes in iam dicta munitione se receperunt. Igitur cum prefata gens seviens coepisset forinsecus villarum aedificia concremare, venerunt ad quandam basilicam in loco, quiP dicitur Fricdislar, quam sanctae memoriae Bonifacius martyr consecravit, atque per prophetiae spiritum predixit, quod numquam incendio cremaretur. Cęperunt autem prefati Saxones omni intentione certare adversus eandem basilicam, quemadmodum eam per quodlibet ingenium igne cremare potuissent. Et dum haec agerent, apparuerunt quibusdam christianis, qui erant in castello, similiter quibusdam paganis, qui in eodem erant exercitu, duo iuvenes in albis vestimentis, qui ipsam basilicam ab igne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ montana. Hoc sentiens desiderius. statim
clusas reliquitaEt̾ qua citius potuit papiã
ingressus est. Rer aũt cũ omnib ausiliante
dño et intercedente beato petro sine lesione
italiã ingressus est. Et cũ adpapiam ꝑuenis¬
set. desi deriũs intrinsctus latitantt᷑ obso¬
dit ibi ꝙ in sua castra oelebrauit natalem

Expanded text:
per montana. Hoc sentiens Desiderius statim per montana. Hoc sentiens Desiderius statim clusas reliquit et, quam citius potuit, Papiam ingressus est. Rex autem cum omnibus auxiliante Domino et intercedente beato Petro sine lesione Italiam ingressus est et, cum ad Papiam pervenisset, Desiderium intrinsecus latitantem obsedit; ibique in sua castra celebravit natalem
Abbreviated transcription (Latin):
neo dominice incar nationis doo latrini
Rer ꝑrexit adhitrmandũ intheo donis
uilla ubicum adit missus adriani papar
nomine prtrus. inuitans eion una cum
francis. ut ꝓdĩ amore seu ꝓustitia soĩ petri
ad quirenda. suꝑ desiderium et lango bar¬
dos ueniret. Uenit p̃factus legatos ꝑmare
us q massiliã indepterram usꝙ adrrgẽ
Etideo ꝑ mare uenit. quia uiȩ clausę suer
alan gobardis romanis Tuncrea sideles
consuluit. utrum petitionib apłi oi assen su
p̃beret. Omnib hoc conlaudantib. illis
inpartibus ꝓfectus est. Geneuã ꝙ oiuitate᷑
ueniens synodumtonuit. etibi exercitum
diuisit induas partes. Ipse cũ una partr
ꝑ monit᷑ cinisiũ ꝑreacit. et misit berna¬
dũ auunculum suũ cũ reliqua parte
ꝑ montẽ iouis. Conuinx erunt aũt se ut ꝙ
excreitus. addusas. Qđ cũ cognouisset
desiderius. regi et franois cũ armatis oocurrit.
Tunc rex castra posuit adesas dem olusas.
et misit occulte unam scarã deeletis uiris.

Expanded text:
nno dominicae incarnationis DCCLXXIII. rex perrexit ad hiemandum in Theodonis villa, ubi eum adiit missus Adriani papae, nomine Petrus, invitans eum una cum Francis, ut pro Dei amore seu pro iusticia sancti Petri adquirenda super Desiderium et Langobardos veniret. Venit prefatus legatus per mare usque Massiliam, inde per terram usque ad regem; et ideo per mare venit, quia viae clausae fuerunt a Langobardis Romanis. Tunc rex fideles consuluit, utrum petitionibus apostolici assensum preberet: omnibus hoc conlaudantibus, illis in partibus profectus est Genevamque civitatem veniens sinodum tenuit et ibi exercitum divisit in duas partes. Ipse cum una parte per montem Cinisium perrexit et misit Bernardum avunculum suum cum reliqua parte per montem Iovis; coniunxerunt autem se uterque exercitus ad clusas. Quod cum cognovisset Desiderius, regi et Francis cum armatis occurrit. Tunc rex castra posuit ad easdem clusas et misit occulte unam scaram de electis viris
Abbreviated transcription (Latin):
ut om̃s muarentur. ac ꝑ hot significatũ ẽ qđ sordes
hereticę prauitatis drpulse essent.
Et grorgius quidem patri archa constantinopolitanꝰ
cor rectus est : ceteruiero insua defensione. ꝑ seueran¬
tes. mnathematisunt. ultione percussi.
Recta autẽ fides et uera hȩc est. ut in dño nr̃o
iħu xp̃o. sicut dur sunt nature. hoc est dĩ
et hominis. sietiam due credantur ẽẽ uolũtates.
siur operationes.¬
is temporibus solis eclypsis facta est. u noñ
maĩ. mox que subsecuta est grauissima pestis
tribus mensibus uił. augusto et septebri.
Punc uisibiliter multis apparuit. quia bonus
iussuboni angeli. malus angelus qui uidebatur
urnabulũ manu frerre. quotiens deuenabulo
ostiũ cuuis cũque domus ꝑcussisset tot deea¬
dẽ domo sequenti die homines interirent

Expanded text:
ut omnes mirarentur, et per hoc significatum est, quod sordes ut omnes mirarentur, et per hoc significatum est, quod sordes haereticae pravitatis depulsae essent. Et Georgius quidem patriarcha Constantinopolitanus correctus est, ceteri vero in sua defensione perseverantes, anathematis sunt ultione percussi. Recta autem fides et vera haec est, ut in Dominoc est dei et hominis, sic etiam duae credantur esse voluntates sive operationes.is temporibus solis eclypsis facta est V. Non. Mai. moxque subsecuta est gravissima pestis tribus mensibus Iulio, Augusto et Septembri. Tunc visibiliter multis apparuit, quia bonus iussu boni angeli malus angelus, qui videbatur venabulum manu ferre, quoties de venabulo hostium cuiuscumque domus percussisset, tot de eadem domo sequenti die homines interirent
Abbreviated transcription (Latin):
reuersus. itinere terreno ꝑ rexit ciuitatẽ regĩa
Ingressusꝙ siciliã. habitauit insira cusa.
Man sit aũt insicilia .ui. annos. Ubi post plu¬
rimas & mauditas drp̃ dationes. ir balnro
asus extinctus est. Post huus mortẽ merecus
insicilia regnũ arripuit. sed absq orientalis
falsi imperatoris deportatu est. CAΡi TULŨ¬
ȩe audiens genssara cenorũ: qui&iã alexan dña
rt egyptũ ꝑuaserat. subito cũmultis nauib
uenientes siciliã inuadunt. siracusas ingre¬
dienitur multã stragẽ faciunt populorum.
Aui ferentes quoq p̃dã nimiam & omnem
illũ quem constantinus. a roma abstulerat
hornatũ. inaere et diuersis speciebus
alexandriã reuersisunt.
filius constantini superioris augusti regn̾uit
annis xuii. Donus para apłicam sedemtenet. Q
nurberegia. Inter quos tiam fuerunt. lrgati
scãe romane arccłae. missi ab agathone papa
iohannes diaconus et dohannes portuensis ep̃s.
Ca horatante araneaeũ telȩ inmedio populi ceciderunt.

Expanded text:
reversus itinere terreno perrexit civitatem Regium ingressusque Siciliam habitavit in Siracusa. Mansit autem in Sicilia VI annos; ubi post plurimas et inauditas depredationes in balneo a suis extinctus est. Post huius mortem Mezecius in Sicilia regnum arripuit, sed absque orientalis falsi imperatoris deportatum est. Haec audiens gens Sarracenorum, quae iam Alexandriam et Egyptum pervaserat, subito cum multis navibus venientes Siciliam invadunt, Siracusas ingrediuntur multamque stragem faciunt populorum, auferentes quoque predam nimiam et omnem illum, quem Constantinus a Roma abstulerat, ornatum in aere et diversis speciebus, ad Alexandriam reversi sunt.filius Constantini superioris augusti, regnavit annos 17. Donus papa apostolicam sedem tenet. Qin urbe regia, inter quos etisanctae Romanae Ecclesiae, missi ab Agathone papa, Joannes Diaconus, et Joannes Portuensis episcoEa hora tantae aranearum telae in medio populi ceciderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
defenderet . qui prȩdas illic exercebant. Qui iuxta
consuetudinẽ suam de hispania egressi. primo sardi¬
niã appulsisunt. ibiꝙ cũ sardis pręlio commisso et
multis suorũ amissis. nã tria milia ibi cecidisse ꝑhi¬
bentur. in corsicã recto cursu uenerunt. Ibi iterũ
in quodã portu eiusde̾ insule cũ classe cui burchar¬
dus p̃erat p̃lio decertauerunt. uictiq ac fugatist̃.
amissis xiii nauibus. & plurimis suorũ interfectis.

Expanded text:
defenderet, qui predas illic exercebant. Qui iuxta defenderet, qui predas illic exercebant. Qui iuxta consuetudinem suam de Hispania egressi primo Sardiniam appulsi sunt ibique cum Sardis prelio commisso et multis suorum amissis – nam tria milia ibi cecidisse perhibentur, – in Corsicam recto cursu venerunt; ibi iterum in quodam portu eiusdem insulae cum classe, cui Burchardus preerat, prelio decertarunt victique ac fugati sunt, amissis tredecim navibus et plurimis suorum interfectis.
Abbreviated transcription (Latin):
mechanica mirifice compositũ. in quo xii horarũ cursus.
ad clepsi drã uertebatur. cũ totidẽ aereis pilulis qui ad
completionẽ horarũ decidebant. & casu suo subiectũ
sibi cimbalũ resonare faciebat. ad ditis in eodẽ horo¬
logio eiusdẽ numeri equitib. qui ꝑxii fenestras com¬
¶pletis
horis exibant. & in cursu egressionis suȩ totidẽ fenestras
quȩ prius erant aꝑte claudebant. nec non & alia multa
erant in p̃fato horologio. Fuerunt interea inter p̃dicta
munera duo candelabra ex auri calco mire magnitudi¬
nis & ꝓceritatis. Quȩ om̃ia aquis reposita sunt.
Imperator legatũ & monachos ꝑ aliquot tempus secũ
retinens. post modũ eos initaliã direxit. atꝙ ibi tẽpus
nauigationis exspectare iussit. Codẽ anno burchardũ
comitẽ qui stabuli sui quod corrupte constabulũ ap¬
pellamus cũ classe misit in corsicã ut eã a mauris

Expanded text:
mechanica mirifice compositum, in quo XII horarum cursus mechanica mirifice compositum, in quo XII horarum cursus ad clepsidram vertebatur, cum totidem aereis pilulis, qui ad completionem horarum decidebant et casu suo subiectum sibi cimbalum resonare faciebant, additis in eodem horologio eiusdem numeri equitibus, qui per XII fenestras completis horis exibant et in cursu egressionis suae totidem fenestras, quae prius erant apertae, claudebant; nec non et alia multa erant in prefato horologio. Fuerunt etiam inter predicta munera duo candelabra ex auricalco mirae magnitudinis et proceritatis, quae omnia Aquis reposita sunt. Imperator legatum et monachos per aliquod tempus secum retinens postmodum eos in Italiam direxit atque ibi tempus navigationis expectare iussit. Eodem anno Burchardum comitem stabuli sui, quod corrupte constabulum appellamus, cum classe misit in Corsicam, ut eam a Mauris
Abbreviated transcription (Latin):
mense iuii leł marẽ eclipsis lunȩ facta ẽ. & in eadẽ nocte
a paruerunt acies in cȩlo mirȩ magnitudinis. morante
solȩ in xi parte pisciũ. & luna inxi parte uirginis.
Iterũ xi kł septb̃r eclipsis lunȩ facta ẽ hora noctis tertia
sole posito in .Uͣ. parte uirginis. & luna in.uͫ. piscium.
Ratbertus missus imperatoris qui de oriente reuertebat᷑
defunctus ẽ. & legatus regis ꝑsarũ nomine ab della cum
monachis de ierłm qui legatione thomȩ patriarchȩ fun¬
gebantur quorũ nomina fuere georgius & felix. Geor¬
gius abba erat demonte oliueti. Et erat natione ger ma¬
nus & aparentib engilbaldus uocatus est. Per uenerunt¬
itaq aquis ad imperatorẽ munera ferentes. quȩ prȩ¬
dictus rex cesari miserat. scilicet papilionẽ & tentoria
atrii uario colore respersa mirȩ magnitudinis & pul¬
chritudinis. Erant enĩ omĩa byssina tã tentoria quã
& funes eorũ diuersis tincta coloribus. Fuerunt etiã munera p̃fatiregis

Expanded text:
mense IIII. Kal. Martii eclipsis lunae facta est, et in eadem nocte apparuerunt acies in cęlo mirae magnitudinis, sole morante in XI. parte Piscium et luna in XI. parte Virginis. Iterum XI. Kal. Septembr. eclipsis lunae facta est hora noctis tertia, sole posito in Vta parte Virginis et luna in Vta Piscium. Ratbertus missus imperatoris, qui de oriente revertebatur, defunctus est, et legatus regis Persarum nomine Abdella cum monachis de Ierusalem, qui legatione Thomae patriarchae fungebantur; quorum nomina fuere Georgius et Felix. Georgius abba erat de monte Oliveti et erat natione Germanus et a parentibitaque Aquis ad imperatorem munera ferentes, quae prctus rex caesari miserat, scilicet papilionem et tentoria atrii, vario colore respersa, mirae magnitudinis et pulchritudinis. Erant enim omnia byssina, tam tentoria quam et funes eorum diversis tincta coloribus. Fuerunt etiam munera praefati regis
Abbreviated transcription (Latin):
Cuirtgny neptricũ atꝙ burgundiȩ. dandũ
postsuũ discessũ detrominauitꝰ. Post hȩc idẽ
dagobtus moritur. et inbasilica scĩ diot̾sisii
pace Atcł arũ. rtp̃cipue deuotus inditandis
scõrũ cersobis. Qui quã uis om̃a locascã ex¬
coluisset. tamens p̃ceteris monasteria scõrũ.
diorsisii. Martinsi. Atꝙ aaaurtni ex coluit.
et om̃i aecłastica dignitate nsobilitauit. Rrgnũ
eius. sicut ipse uiuens diuiserat filii eius tenuerunt.
ga maior domus cũ nantil da regina irgnũ ludo¬
uuici Administrat.¬
iRCa hȩc tempora. cũ in castro cassino uasta
solitu do existiteret. uenientes decel manicorũ.
uł aurelianensiũ regiont franci. uenerabilis
patris benidicti eius qi germanȩ scolastice con¬
pora auferunt. et in suã patriã absportant.
Corpus sci benedicti. int territorio aurilianen¬
friis monasterio qđ uocatur flonacus sepultũ ist.
Porro scãe scolasticȩ iN patrib cetsomanensium.
religiosorũ druotione conditũ.

Expanded text:
dandum post suum discessum denominavit. Post haec idem Dagobertus moritur et in basilica sancti Dionisii pace ecclesiarum et precipue devotus in ditandis sanctorum coenobiis. Qui quamvis omnia loca sancta excoluisset, tamen pre ceteris monasteria sanctorum Dionisii, Martini atque Mauricii excoluit et omni ecclesiastica dignitate nobilitavit. Regnum eius, sicut ipse vivens diviserat, filii eius tenuerunt. Ega maior domus cum Nantilda regina regnum Ludowici administrat.empora, cum in castro Cassino vasta svel Aurelianensium regione Franci, venerabilis patris Benedicti ejusque germanae Scolasticae corpora auferunt, et in suam patriam absportant. Corpus sancti Benedicti in territorio Aurelianensi, in monasterio quod vocatur Floriacus, sepultum est. Porro sanctae Scolasticae in partibus Cenomanensium religiosorum devotione conditum.
Abbreviated transcription (Latin):
cuni chbtii iegem rebellat eũ que deregno expellit.
Sedresũptis uirib cunichb̃tus. p̃sa tũ tiranũ in pre¬
lio interficit.
AGob̃tus rex mettis ueniens. cũ consilio ponti¬
ficũ. et ꝓcerũ filiũ fuũ sigibtũ in regno austriȩ
sub limat. rũq chuc nibto ep̃o coloniensis aecłȩ

Expanded text:
Cunichbertum regem rebellat eumque de regno expellit. Cunichbertum regem rebellat eumque de regno expellit. Sed resumptis viribus Cunichbertus prefatum tyrannum in prelio interficit. agobertus rex Mettis veniens cum consilio pontificum et procerum filium suum Sigibertum in regno Austriae sublimat eu
Abbreviated transcription (Latin):
dus obtinuit. Missoriũ gothis contradicentibus
nontrans misit. set ducenta milia solidos ꝓmissorio
regi dagob̾ta persoluit. Qđ argentũ rex sco dionisio
dedit. Hediltrudis rtgina etuirgo. Apud lan¬
ens sa iacenorũ exaegypto. in africã cũ nimiã
multitudine ꝑgens ob̾sessã cartagint̃ cępit
minor filius constantini regnauit annis .x.
Iohannes conon etferguis romanã rrgunt aecłam
Kilianus ep̃s uinr rigburgensis. Arnual eiuis.
discipulus clarescunt. Iustinianus africã a
saraceiss abstulit. et cũ eisdem pacẽ terramariq fecit
Hic sergium pontifice quia inerrore illius synodi
quã constantiꝰpolĩ ficerat. fauere et subscribere
noluit. misso racharia ꝓto spatario suo constan¬
tinopolim deportari uissit. Sedmilitbus
reƿii gnantib iussa principis ꝑficert uois po¬
OAlGISUS tirannus duxtri dentinȩ ciuitatis
adnitentib. Aldone et grausone brisianis
cib et aliismultis ex langolar dis. contra¬

Expanded text:
dus obtinuit. Missorium Gothis contradicentibus, dus obtinuit. Missorium Gothis contradicentibus, non transmisit, sed ducenta milia solidos pro missorio regi Dagoberto persolvit; quod argentum rex sancto Dionysio dedit. Edildrudis regina et virgo apud Anens Sarracenorum ex Aegypto in Africam cum nimia multitudine pergens, obsessam Carthaginem coepit,minor, filius Constantini regnavit annos 10. Joannes, Conon et Sergius Romanam regunt ecclesiam, Kylianus, episcopus Wirziburgensis, Arnnal ejus discipulus clarescit. Justinianus Africam a Sarracenis abstulit, et cum eisdem pacem terra marique fecit. Hic Sergium pontificem, quia in errorem illius synodi quam Constantinopolim fecerat, favere et subscribere noluit, misso Zacharia protospatario suo Constantinopolim deportari jussit; sed militibus repugnantibus, jussa principis perficere non podalgisus tyrannus, dux Tridentinae civitatis, adnitentibus Aldone et Grausone Brixianis civibus, et aliis multis ex Lango
Abbreviated transcription (Latin):
Agathone papa decedente. leo uinior locũ eiꝰ optinuit
Post hunc benedictus ordinatur. Pagob̃tus rex
cũ scdauis conflixit eosque suprrauit Quiltuno
p̃erat dux nomines amo. Uuas cones etiã
rebellantes. ferro conpescuit. huni rtuulgares
intersep̃lia conserunt. himi uulgares superant
Qui deuicti. et depannonia ex pulsi isoũe milia
cũ uxorib etliberif. regẽ dagobtũ ex petunt.
trrrã admanets dũ irquirunt. Quos rex ad
hiemandũ in baiõria recipere precepit
Dis ꝑ sosque ꝑdomos om̃s unanocte cũ mulirrib
edibtris interficerefecit. Circa hre tẽpora defunto
sisebodo iege ins paniae sisenandus. qui dam
ex ꝓ cerib dagobtũ regr̃ expetut. ut ei ausiliũ
ferret. quatinus regnum bispaniȩ obtintrepostet.
Incuuis beneficu reconpensatione. missoriũ aureũ.
regidare promittit. pensanti Auri pondera quin¬
quagita. Rex exertitũ misit. cũ abundantio et

Expanded text:
Agathone papa decedente, Leo junior locum ejus obtinuit. Agathone papa decedente, Leo junior locum ejus obtinuit. Post hunc Benedictus ordinatur. Dagobertus rex cum Sclavis conflixit eosque superavit, quibus praeerat tunc dux nomine Samo. Vascones etiam rebellantes ferro compescuit. Huni et Vulgares inter se praelia conserunt, Huni Vulgares superant, qui devicti et de Pannonia expulsi, novem milia cum uxoribus et liberis regem Dagobertum expetunt, terram ad manendum requirunt. Quos rex ad hiemandum Bajoariam recipere praecepit, dispersosque per domos omnes una nocte cum mulieribus et liberis interficere fecit. Circa haec tempora defuncto Sisebodo rege Hispaniae, Sisenandus quidam ex proceribus Dagobertum regem expetiit, ut ei auxilium ferret, quatinus regnum Hispaniae obtinere posset; in hujus beneficii recompensatione missorium aureum regi dare promittit, pensantem auri pondera quinquaginta. Rex exercitum misit cum Abundantio et
Abbreviated transcription (Latin):
pelleret Siqui dem insiderũ signis cognouerat.
qđ a circũ cissis gentibus diuino nuturius imperi¬
um esset uastandũ. Etrex quidẽ hoc sũmo ꝑegit
stu dio. sed imperatori i son deuideis. sed desarra¬
cenis circũcisis fuerat demonstratũ
ost hec herib̃tus moritur. relinquens
filiũ paruulũ nsomine helpricũ quictiã paulo
post mortrur. Regnũ qđ tenuerat. ad dago btũ
Rimaldus rex langobardorũ. cũ dagob̃to
pacis frirmissime. foedus iit Qđ cũ ꝓsugus
brrtarius cognouisset. metuens grimal dum
egressus agallia adbrittaniã insulã ꝓperare
i terea gmaldus moritur. Cũ que iam bertaruis
naut̃ ingressus aliquantũ ꝑpelagus nauigasset.
uox alittore auditaest. Reuertatur bertarues
mpatri a suã. qui atertius dies est hodie. qđ
grimaldus rex mortuus est. Quistatim reuer¬
sus. reg nũ langobardorũ obtinuit atque
cunichb̃ti filiũsuum consortẽ regni facit.

Expanded text:
pelleret, siquidem in siderum signis cognoverat, pelleret, siquidem in siderum signis cognoverat, quod a circumcisis gentibus divino nutu eius imperium esset vastandum. Et rex quidem hoc summo peregit studio, sed imperatori non de Iudeis, sed de Sarracenis circumcisis fuerat demonstratum. Post haec Heribertus moritur relinquens filium parvulum nomine Helpricum, qui etiam paulo post moritur. Regnum, quod tenuerat, ad Dagobertum rimaldus rex Langobardorum cum Dagoberto pacis firmissimae foedus iniit. Quod cum profugus Bertarius cognovisset, metuens Grimaldum, egressus a Gallia ad Brittanniam insulam properare Interea Grimaldus moritur, cumque jam Bertarius navim ingressus, aliquantum per pelagus navigasset, vox a litore audita est: Revertatur Bertarius in patriam suam, quia tertius dies est hodie quod Grimaldus rex mortuus est. Qui statim reversus regnum Langobardorum obtinuit, atque Cunibertum filium suum consortem regni facit.
Abbreviated transcription (Latin):
De& idem tempus dagobertus rex brunul fum
auunculũ herib̾ti fratrissui ꝓpter infidelitatẽ
suã infici uissit. qr ub amalgario. et arnebto
ducib et uuillibado patricio int̃ fectus est.
ost discessum igitur brati arnulfi.
adhuc consilio pippini maioris domus et chu¬
nichbti pontificis urbis coloniae dagob̾tus utens¬
ab ipsis fortiter ad monitus ꝓsperitatis etinstitie
amorẽ conplexus uni uersarũ sibi gentiũ subditarũ
fauorib extollebatur. H abuit filiũ ex quadam
ret eũ que catiruminũ faceret. finita oratione.
cũ nemeresrespondisset ameis: apeͤruit dñs hospue ri.
qui non amplius quã .xl. dies habebat. et cunctis
audientib respondit amen. Uocatus. est idem
puer sigib̵tus Arnulfus ep̃s et romaricus abba
clari habentur.¬
o anno legati regis dagob̾ti seruatus et pat̃ nus.
a constantinopoli regressi suđ. Petut que
imperator dagobtũ ut om̃s uideos regnisui. scđm
fidẽ catholicã baptizare p̃ciperet au̾deregno ex¬

Expanded text:
er idem tempus Dagobertus rex Brunulfum avunculum Heriberti fratris sui propter infidelitatem suam interfici iussit; qui ab Amalgario et Arneberto ducibus et Willibado patricio interfectus est. Post discessum igitur beati Arnulfi adhuc consilio Pippini maioris domus et Cunichberti pontificis urbis Coloniae Dagobab ipsis fortiter admonitus, prosperitatis et justitiae amore complexus, universarum sibi gentium subditarum favoribus extollebatur. Habuit filium ex quadam ret eumque caticumenum faceret, finita oratione cum nemo respondisset Amen, aperuit Dominus os pueri, qui non amplius quam quadraginta dies habebat, et cunctis audientibus respondit Amen. Vocatus est idem puer Sigibertus. Arnulfus episcopus et Romaricus abba clari habenturo anno legati regis Dagoberti Servatus et Paternus a Constantinopoli regressi sunt, petiitque imperator Dagobertum, ut omnes Iudeos regni sui secundum fidem catholicam baptizare preciperet aut de regno ex
Abbreviated transcription (Latin):
principum etgesta declarat. istenihi lominiis quo
tempore. quo in loco uelquid suhuno quoꝙ principe
actũ sit. sum matim demonstret. Trium phos quoꝙ
sc& martirum it confessorum. quibus in locis uel
sub quibus regib conmam gloriȩ ꝑceperunt.
Nominatim aperiat. Igitur ubi istefinitur ille con¬
sequenter inicium scapiat. et ubi ille incipit.
istesinem sortiatur
EXPLICIT LIBER PRIAUS
NCIPIT LIBER SE EYNDUS. DE SESTIS
REGUM FRAN EORUM
Carloman nus filius pippini maior
domus etbellicosissimus dux
francoꝵ. defuntus est.
nno domini ce incarnationis
Decx lu. Carlomannus
rt pippinus filii eius.
duxerunt exercitũ con¬
tra hunullum ducem
aquitanorum. et cepe¬
runt castrũ quod uocatur lucas erineodem itine¬
re diuiserunt regnũ francorum interse in loco
quidicitur. uetus pitauis. Post hec carlomannus.¬

Expanded text:
principum et gesta declarat, iste nihilominus, quo principum et gesta declarat, iste nihilominus, quo tempore, quo in loco vel quid sub unoquoque principe actum sit, summatim demonstret, triumphos quoque sanctorum martyrum et confessorum, quibus in locis vel sub quibus regibus coronam gloriae perceperunt, nominatim aperiat. Igitur ubi iste finitur, ille consequenter initium capiat et, ubi ille incipit, iste finem sortiatur. EXPLICIT LIBER PRIMUS. INCIPIT LIBER DE GESTIS REGUM FRANCORUMCarolus filius Pippini, maior domus et bellicosissimus dux Francorum, defunctus est. Anno dominicae incarnationis DCCXLII. Carlomannus et Pippinus filii eius duxerunt exercitum contra Hunoldum ducem Aquitanorum et ceperunt castrum, quod vocatur Lucas, et in eodem itinere diviserunt regnum Francorum inter se in loco, qui dicitur Vetus Pictavis; posthaec Carlomannus
Abbreviated transcription (Latin):
Mienses uiui Dies qͥn
Goregorius Seditanñ.¬
aaenses uiu siesar
acharias Seditanñ ꝙ¬
Menses ui dies giuui
NTergo ut arbitraniur
sum mahorum a temporib
btati petri apłi usque ad rachariam papam. qui
principio regni pippini romanam gubnabat arcłam.
auenses uuu Dies xxui
to claudi i anno petrus apłs romam uenit. etipse
iam annus inpontificatu eius conputatur. colliguĩ
istsi dec xl uii duꝑ crescunt itaque anni
pontificũ annos principum romanorum xx¬
uiiii anñ. Quid horũ potus itaque sequendũ fit.
prudens lector uideat. Illuditameis procerto scimꝰ.
qđnec augustorum ne cantiftitũ. Numerus anno¬
um annodominice incarnationis dec xliͦ carodus
princeps moritur. et pippinus suscepit pricipatũ
Corest aũt fieri utuitio scriptoris numerus depratus
set annorum.
AEC idcirco ab ipso incarnationis dominicę
anno exordium capientes usꝙ huc ꝑduximꝰ
ut quia sequens libellus anr̃a paruitate. aeditus
ꝑ euis dem in carnationes dominicȩ annos tempora

Expanded text:
menses VIIII, dies XI, Gregorius sedit annmenses VIII, dies charias sedit annomenses III, dies XIIII. Fit ergo, ut arbitramur, summa horum a temporibus beati Petri apostoli usque ad Zachariam papam, qui principio regni Pippini Romanam gubernabat ecclesiam, menses VIII, dies XXVI. to Claudii anno Petrus apostolus Romam venit et ipse iam annus in pontificatu eius computatur, colliguntur anni DCCXLVII; supercrescunt itaque anni pontificum annos principum Romanorum XXVIIII annis. Quid horum potius sequendum sit, prudens lector videat. Illud tamen pro certo scimus, quod nec augustorum nec antistitum numerus annoum anno dominicae incarnationis DCCXLI. Carolus princeps moritur et Pippinus suscepit principatum. Potest autem fieri, ut vitio scriptoris numerus depravatus sit annorum. ec idcirco ab ipso incarnationis Domini anno exordium capientes usque huc perduximus, ut, quia sequens libellus a nostra parvitate editus per eiusdem incarnationis dominicae annos tempora
Abbreviated transcription (Latin):
non ualens ar ripuit pilũ unde panis inolera
fr̃mmitendꝰ conterebat᷑ & eũ omĩ annisu ꝑ¬
cus sit dicens. Nectibi dĩ par cat serue nequam
neccar lomannꝰ indulgeat. Fratres hoc audito
felle commotisunt. qđ homo ali enlgena
& ꝓ miscđia receptꝰ talia facere p̃sumpsiss&
tinꝰ itaq custo die mancipat᷑: ut die sequenti¬
talis p̃ sumptio acrius uindicaret.
ncrastinũ ꝓductus decustodia. in medio conuentu
sistitur: Pertunctatus uirmanus extendere in

Expanded text:
non valens arripuit pilum, unde panis in holera non valens arripuit pilum, unde panis in holera fratrum mittendus conterebatur, et eum omni annisu percussit dicens: 'Nec tibi Deus parcat, serve nequam, nec Carlomannus indulgeat.' Fratres hoc audito felle commoti sunt, quod homo alienigena et pro misericordia receptus talia facere presumpsisset. Protinus itaque custodiae mancipattalis praesumptio acrius vindicaretur. In crastinum productus de custodia in medio conventu sistitur; percunctatus cur manus extendere in
Abbreviated transcription (Latin):
ti a. sociatus est congregationi unacũ collega
postemensum anni circulum ꝓfessus stabilitatem
conuersationẽ morũ. oboedientiam scđm regulam
sc̃i benedecti. Cepit aũt inreprehensibiliter inter
fr̃s conuersari. om̃ibus uirtutibus pollens. Accidit
aut ut uixta qđ mos est ad quoquinȩ officium
eb domadarius deputaretur. Quđ cum libenter
rit. cocus uino exestiuans eialapam dedit dicens.
tate fratrib deseruire opõrtet. Cui illenilmotus
placido uultu respondit. Indulgeat tibi dñs frater
et carlomannus. Neque eñi cuiquam nomensuũ
ꝓdiderat. Ne exuocabulo agnoceretur. Rursus
cum in quib dam cibariis administran dis errasset.
iterum a coco percussus est. Cui radem quȩ supra
inpre catus ẽ. Et cũ tertio a coco crudeliter
ce deret᷑: indignatꝰ ille comes indiuiduus
suȩ peregrinationis qđ tantꝰ uir atã uili
ꝑsona tã contume liose afficeret᷑. Iã ferre

Expanded text:
tia sociatus est congregationi una cum collega tia sociatus est congregationi una cum collega post emensum anni circulum, professus stabilitatem, conversionem morum et obedientiam secundum regulam sancti Benedicti. Cępit autem inreprehensibiliter inter fratres conversari, omnibus virtutibus pollens. Accidit autem, ut, iuxta quod mos est, ad quoquinae officium ebdomadarius deputaretur; quod cum libenterret, cocus vino exaestuans ei alapam dedit dicens: 'Ita te fratribus deservire oportet?' Cui ille nil motus placido vultu respondit: 'Indulgeat tibi Dominus, frater, et Carlomannus'. Neque enim cuiquam nomen suum prodiderat, ne ex vocabulo agnosceretur. Rursus cum in quibusdam cibariis administrandis errasset, iterum a coco percussus est, cui eadem, quae supra, imprecatus est. Et cum tertio a coco crudeliter cederetur, indignatus ille comes individuus suae peregrinationis, quod tantus vir a tam vili persona tam contumeliose afficeretur, iam ferre
Abbreviated transcription (Latin):
eo noctu om̃ib insciis aufugit. et adcassi nũ mont̃e
usꝙ peruenit. Nihil secũ portans ex om̃ibus bonis
quȩ corporierant necessaria. nudus xp̃inse cutus.
quiũ patris monasterii ex petiit. In cuius pre¬
sentia cum uenisset mox interram corruit. se homi¬
cidam eẽ se reum omnium criminũ ꝓtestans. mise¬
ricordiam exposcit. poenitente ȩ locum ex quirit
ater cũ hominem peregrinũ eẽ cognouisset. inter¬
rogat cuius patriȩ augentis ẽet. Atille con¬
fessus est sefrancũ ẽẽ. et ex frantia ꝓtali scelere mi¬
grasse. exilium libenter ferreparatum. tantũ patri¬
am celestem non amitteret. Spiritalis pater eiuis
precib annuens. precepit rum  incella nouitioꝵ
recipi unacũ suo collega: ibiq ꝓbari scđm quod
regula iubet. Ettanto artius. quanto barbarȩ
et inno te gentis homoerat. implens illud apłi cũ.
Probate sp̃s siexdõ sunt. Itaq ꝓbatus inomnipatien¬

Expanded text:
eo noctu omnibus insciis aufugit et ad Cassinum montem eo noctu omnibus insciis aufugit et ad Cassinum montem usque pervenit; nihil secum portans ex omnibus bonis, quae corpori erant necessaria, nudus Christum secutuquium patris monasterii expetiit; in cuius presentia cum venisset, mox in terram corruit, se homicidam esse, se reum omnium criminum protestans misericordiam exposcit, poenitentiae locum exquirit. Pater, cum hominem peregrinum esse cognovisset, interrogat, cuius patriae aut gentis esset; at ille confessus est, se Francum esse et ex Francia pro talia scelera migrasse, exilium libenter ferre paratum, tantum ut patriam caelestem non amitteret. Spiritualis pater eius precibus annuens precepit eum in cella novitiorum recipi una cum suo collega ibique probari, secundum quod regula iubet, et tanto artius, quanto barbarae et ignotae gentis homo erat, implens illud apostolicum: Probate spiritus, si ex Deo sunt. Itaque probatus in omni patien
Abbreviated transcription (Latin):
ut germanũ suum ad locũ destinatũ honorifice
cũ munerib. et debita munificentia ꝓsequeret᷑.
ns iso dominice in carnationis. dccxlui.
Carlomannus rom̃a perrexit. ibique seroton¬
dit. et insareptae monte monasterium aedificauit
in honore scĩ siluestri. ibiꝙ aliqđ tempus moram
faciens. ex inde ad sc̃m benedictũ intassinũ usꝙ
peruenit. et ibi monachus effectus est.
Fertur aũt dehoc sc̃õuiro exemplum memorabile.
Cũ adhuc romȩ positus in monasterio qđ sibi ardificaue¬
rat. ab omnibus propter regĩa Nobilitatẽ et qđ
maius est ꝓpter contenptũ regniterreni et głam
presentis scłi: ueneraretur. et laudibus extolle¬
retur. timens uirdõ plenus fauorem laudis hui¬
manȩ quitanta ꝓxp̃o reliquerat. fugam magis
arripere disposuit quamuanȩ głę sub iacere.
Et hoctantũ modo unofido socio confessus quem
ab infantia. in omnibus fidelem ꝓbauerat cũ

Expanded text:
ut germanum suum ad locum destinatum honorifice ut germanum suum ad locum destinatum honorifice cum muneribus et debita munificentia prosequeretur. Anno dominicae incarnationis DCCXLVI. Carlomannus Romam perrexit, ibique se totondit et in Sarepte monte monasterium aedificavit in honore sancti Silvestri. Ibique aliquod tempus moram faciens exinde ad sanctum Benedictum in Cassinum usque pervenit, et ibi monachus effectus est. Fertur autem de hoc sancto viro exemplum memorabile. Cum adhuc Romae positus in monasterio, quod sibi aedificaverat, ab omnibus propter regiam nobilitatem et, quod maius est, propter contemptum regni terreni et gloriam presentis seculi veneraretur et laudibus extolleretur, timens vir Deo plenus favorem laudis humanae, qui tanta pro Christo reliquerat, fugam magis arripere disposuit, quam vanae gloriae subiacere. Et hoc tantummodo uno fido socio confessus, quem ab infantia in omnibus fidelem probaverat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Eodem anno alamanniam cum exercitu uastauit.
is tto minice in carnationis. dee xlua.
Carlomannus erpippinus contra odilonem durẽ
baioariarum duxerunt exercitũ et mierunt pugnã.
et iuctores effecti. carlomannus absꝙ fratre in
saroniam ꝑ rexit. et cepit castrũ quod dicitur
hoc seo burch ꝑ placitum etpacis conditionẽ. et theo¬
dericũ saronem obsidem accepit. qui sacramentis
datis: in patriam dimissus estredire sed post ha¬
bito sacramento fefellit.
is iso dominice incarnationis. decxliui. Iterũ
carlomannus et pippinus saxoniam cũ exercitu
ingressus. et rursus captus est supradictus theo dericꝰ.
is iso dominice incarnationis. deexlu. Carloman¬
nus confessus est suo germano pippino quod m̃te
dis posuisset scłm relinquere erꝓamoredĩ regnum
terrenũ deserere ut infutura uita centuplicatam
reciperet possessionem. et ui hoc anno nullam
fecerunt expeditionẽ. sed p̃parauerunt seut̃q
carlomannus aditer qđ derreuerat. et pippinꝰ

Expanded text:
anno Alamanniam cum exercitu vastavit. Anno dominicae incarnationis DCCXLIII. Carlomannus et Pippinus contra Odilonem ducem Baioariorum duxerunt exercitum et inierunt pugnam et victores effecti. Carlomannus absque fratre in Saxoniam perrexit et cępit castrum, quod dicitur Hocseoburch, per placitum et pacis conditionem et Theodericum Saxonem obsidem accepit; qui sacramentis datis in patriam dimissus est redire, sed posthabito sacramento fefellit. Anno dominicae incarnationis DCCXLIIII. iterum Carlomannus et Pippinus Saxoniam cum exercitu ingressi sunt, et rursum captus est supradictus Theodericus. Anno dominicae incarnationis DCCXLV. Carlomannus confessus est suo germano Pippino, quod mente disposuisset seculum relinquere et pro amore Dei regnum terrenum deserere, ut in futura vita centuplicatam reciperet possessionem. Et in hoc anno nullam fecerunt expeditionem, sed preparaverunt se uterque, Carlomannus ad iter, quod decreverat, et Pippinus,
Abbreviated transcription (French):
Sedit Anñ x menses u sies x
Zepherinus
Sedit anñ uiu menses ui oies x
Calistus
Sedit anñ ui aenses ui dies x
Urbanus
sedit anñ iuii Menses x dies xui
Pontianus
Antheros
Fabianus
Cornelius
Lucius
Stephanus¬
D. ionisius
Felix
Futicbianus
Gaiis
Marcellinus
Mar cellus
Mel ciades
Sil uester
Marcus
Hulius
Li brrius
Felix
Damasus
Siricuis.
A nasta suis
Innocenti

Expanded text:
sedit annos X, menses II, dies X, sedit annos X, menses II, dies X, Zepherinus sedit annos VIII, menses VI, dies X, Calistus sedit annos VI, menses II, dies X, Urbanus sedit annos IIII, menses X, dies XIPontianus, Antherus, Fabianus, Cornelius, Lucius, StephanusDionysius, Felix, Euthicianus, Gaius, Marcellinus, Marcellus, Melchiades, Sylvester, Marcus, Julius, Liberius, Felix, Damasus, Siricius, Anastasius, Innocenti