comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sa istitutitutiõis mutata sb¬
stitiui possẽ igitiu si hes tici
scriptus sit. et si ħrs non sit.
roem ħrs c̃e uissus sit substi¬
tutio nullius mom̾ti sit. s
si substitatto condictione qͥs
scriptus sit pure autem sub¬
stitutus est. cuisa mutatur
qm̃ potest ex institutione de¬
ficecondictio et substitutio
i locum aferre s si extite¬
rint condictiones oue pure
sunt. et iõ mulius mom̃ti
crit substitucio. contra si pu¬
re quis istituatur. ocuroe so
condictione sibi substituat᷑
nichil faciat substr tutio ꝯ¬
oconalis. nec mutata ĩtelli¬
gitur. quippe cum et si extite¬
rit condictio duc purc sũt
sistitutiones. secumdum

Expanded text:
sa institutionis mutata substitui posse. igitur si Titius heres scriptus sit et, si heres non sit, idem heres iussus sit, substitutio nullius momenti erit. sed si sub condicione quis heres scriptus sit, pure autem substitutus est, causa immutatur, quoniam potest ex institutione defici condicio et substitutio aliquid adferre: sed si exstiterit condicio, duae purae sunt et ideo nullius momenti erit substitutio. contra si pure quis instituatur, deinde sub condicione sibi substituatur, nihil facit substitutio condicionalis nec mutata intellegatur, quippe cum et si exstiterit condicio, duae purae sunt institutiones. secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dem erit dõ. et si is qui filium
ncpotem h̾ebat nepoti lib̾tũ assi¬
gnau̾it aomittetur nepos ad le¬
gitt̃um hroitatem lic sit alt̾ius
p̾roni filius et ħ contingit ĩptu¬
iuita. ceterum si ille non ẽẽt ni¬
cħ ei prodẽc̃t assignatio adminu¬
enoum ius alt̾ius proni filii. poᷤ¬
se autem et nepoti assignari cer¬
tum est et p̾ferri filio nepotem
possic qi ouos hãt ĩ potestite er¬
uł senatus consulti uronce ĩ q̃
sp̃e complaceat eciã ci qui ĩ pote¬
tate recasurus est assignari qua¬
re non admittimus cum utrũ¬
q cc̃ in potestate negare nõ pos

Expanded text:
Idem erit dicendum et si is, qui filium et nepotem habebat, nepoti libertum adsignauerit: admittetur nepos ad legitimam hereditatem, licet sit alterius patroni filius, et hoc contingit patrui uita: ceterum si ille non esset, nihil ei prodesset adsignatio ad deminuendum ius alterius patroni filii. Posse autem et nepoti adsignari certum est et praeferri filio nepotem possit, quasi duos habeat in potestate, ius senatus consulti inducere. in qua specie cum placeat etiam ei, qui in potestate‹m› recasurus est, adsignari quare non admittimus, cum utrumque esse in potestate negare non pos
Abbreviated transcription (Latin):
te statulib quin dño dari debeat
non est dubium. contra qui do¬
mino debet dare non ĩplet goco¬
nem dando ẜuo eius nisi dñs cõ

Expanded text:
te statuliber quin domino dare debeat, non est dubium. Contra qui domino debet dare, non implet condicionem dando seruo eius, nisi si do
Abbreviated transcription (Latin):
od̃. falcidia cum uti posse. ¶ Rẽc¬
te ergo mecianus ait mulcum
interẽe utrum totam restitui
hrditatem sibi fro̾ĩcõmissarius
tem si sola ꝑs transferatur ĩre¬
srouo falcroie eric locͦum si totas
ħrditas transiata sit. cessat hui
legis bñficium. ¶Si ẜuo duo¬
rum rogitus quis sit restituere
ħrditatem et alter coge̾ uelit sus¬
pectam dicentẽ alter restitu̾c sibi
recuset. ħ eris dicerõ. qõ in ou¬
ob quor alter suscipe uouuit he¬
reditatem alter non. ¶Si pr̃
filio quem in potestate habet ro¬
getur restitũc hr̃dicatem an fi¬
lius pr̃em sum si suspͤtam dica
hrditatem cog̾e possit et non est
dubium pr̃em afilio ꝑ p̾torem
cogi posse. ¶ S et si ro froicõmis¬
sum ad castrense peculium spec¬
tarum est. et filiusfam̃. is fuit qͥ
munus milicie sustinebat alio
uc officio quo p̾erat multo mag̃
oitenro enit posse eum postulare
ut prsuus cogatur adire et res¬
tituc hroitatem quamius cõt

Expanded text:
dum Falcidia eum uti posse. recte igitur Maecianus ait multum interesse, utrum totam restitui hereditatem sibi fideicommissarius m si sola pars transfertur, in residuo Falcidiae erit locus: si tota hereditas translata sit, cessat huius legis beneficium. Si servo duorum rogatus quis sit restituere hereditatem et alter cogere velit suspectam dicentem, alter restituere sibi recuset, hoc erit dicendum, quod in duobus, quorum alter suscipere voluit hereditatem, alter non. Si pater filio, quem in potestate habet, rogetur restituere hereditatem, an filius patrem suum, si suspectam dicat hereditatem, cogere possit? et non est dubium patrem a filio per praetorem cogi posse. Sed et si id fideicommissum ad castrense peculium spectaturum est et filius familias is fuit, qui munus militiae sustinebat aliove quo officio praeerat, multo magis dicendum erit posse eum postulare, ut pater suus cogatur adire et restituere hereditatem, quamvis cont
Abbreviated transcription (Latin):
raliter relicto ueluti hõis gaiuis
cassius scribit id ec̃ obsuant
ne optimus uł pessimus accipi¬
at᷑. que siña rescriptis imp̃r.i
nrĩ ⁊ diui seueri uiuatur qui
R̾psuit hoĩem legato actorem

Expanded text:
raliter relicto, ueluti hominis, Gaius Cassius scribit id esse obseruandum, ne optimus uel pessimus acci piatur: quae sententia rescripto imperatoris nostri et diui Seueri iuuatur, qui rescripserunt homine legato actorem
Abbreviated transcription (Latin):
lo captum est. sr in firoes ce¬
teros qr successores nor da¬
bitur. q penalis est. ¶ Hec ac¬
tio cunc compctit cum tute¬
le actio est u est finita demũ
tutcla. Paui. u

Expanded text:
lo captum est: sed in heredem ceterosque successores non dabitur, quia poenalis est. Haec actio tunc competit, cum et tutelae actio est, hoc est finita demum tutela. Paulu
Abbreviated transcription (Latin):
uenientẽ non prohib. s que.
circumcribendi alicuius cau¬
sa clamet ꝑq̃ dam machina¬
tionem ĩpossõm ĩtroducit. si
et pris et filie fc̾m arguetur
i alterum ꝙ̃ uelit actio reddc̃¬

Expanded text:
uenientem non prohibet, sed quae circumscribendi alicuius causa clam et per quandam machinationem in possessionem introducat. Si et patris et filiae factum arguetur, in alterum que
Abbreviated transcription (Latin):
potestate ea fu̾it s. si donlo ip̃or
alius ĩ possõm fu̾it xomissus
acc̃om qui ĩ tm̃ pollicetur ĩ eoᷤ
quantum ĩterfuit eius qui ex¬
pitur. ¶Necc̃io p̾tor adiccit ir̃
qui ꝑ dolum uenit ĩpossõnẽ
cogatur discedẽ coget a cum dis
cende non pretoria potestate us
manu mistrorum si melius et
ciuilius faciet si cum pint̾dict᷑¬
uti possioetis ad ius ordinariũ

Expanded text:
 si dolo ipsorum alius in possessionem fuerit admissus, actionemque in tantum pollicetur in eos, quanti interfuerit eius qui experitur. Necessario praetor adiecit, ut, qui per dolum uenit in possessionem, cogatur decedere: coget autem eum decedere non praetoria potestate uel manu ministrorum, sed melius et ciuilius faciet, si eum per interdictum ad ius ordina
Abbreviated transcription (Latin):
onon nũquam diem ẽdite pe¬
cume expectandam si forte pe
cunas credrõit pupilli noĩe
quarum exigenorum dies
nondum uenit. sanc ad pecr¬
nus actinet. ¶Ita oemum ue¬
rum est si potuit et debuit ẽ

Expanded text:
onnumquam diem creditae pecuniae exspectandam, si forte tutor pecunias crediderit pupilli nomine, quarum exigendarum dies nondum uenit. sane quod ad pecunias attinet, ita demum uerum est, si potuit et debuit
Abbreviated transcription (Latin):
cium ĩusus suos conu̾cerunt
Sinsuras exactas tutor uscu¬
rator usib suis retinunt carũ
usuras agnosce̾ cos oportet.si¬
ne enim ꝓui rest. utrum sorcẽ
pupillarema usuras ĩusus
suos conuert̾int. ¶yecume que
marcha fuit eciam ħrdes cura¬
toris tamoi usuras prabu̾t
quamdiu non int̾pellauintũ
loco defuncti curator constitu¬
atur. ¶Si tutor pro cõcutore
condempnetur.au ecum in
usuras condempnarrous sit
queritur et placet ut multis

Expanded text:
ium in suos usus converterunt. Si usuras exactas tutor vel curator usibus suis retinuerint, earum usuras agnoscere eos oportet: sane enim parvi refert, utrum sortem pupillarem an usuras in usus suos conuerterint. Pecuniae, quae in arca fuit, etiam heredes curatoris tamdiu usuras praestabunt, quamdiu non interpellauerint, ut loco defuncti curator constituatur. Si tutor pro contutore condemnetur, an etiam in usuras condemnandus sit, quaeritur. et placet, ut multis
Abbreviated transcription (Latin):
l.xii. quest̾. ait eciam ĩusuras
cum condempnandũ. sisus¬
pectum face̾ sup sed̾it et quid̃
oemum cas usuras cogendũ
pͥstare quas eciam suc ãmini¬
stractionis cogitursciendur
est tutorem et post officium
finitum usuras debere ĩ diem
quo tutclam restituit. ¶De.¬

Expanded text:
iam in usuras eum condemnandum, si suspectum facere supersedit, et quidem eas demum usuras cogendum praestare, quas etiam suae administrationis cogitur. Sciendum est tutorem et post officium finitum usuras debere in diem, quo tutelam restituit.
Abbreviated transcription (Latin):
contra uoluntatem testatricis re
at quam ad pum ꝑuenire ł ase¬
pticia us ab ħrdib pocuiss ⁊ uer¬
ba quidem uidẽtur representare
fideicom. s non est uerisimile ut i¬
matiius noliuit testatrix aosb̃¬
stitutos to tranfferre nec quicq̃¬
mutat quod septicia ã oecesẜit
nam et si puer uiu̾et non prius
septicie h̾rdes conueniri quam
septicia possunt conueniri. Pał.
tere non poterat legau̾it ita ut
cum legatarius manumitte̾t. et¬
sialegato non repellatur non ẽt
contra legem nichil fucurumsit
to non ee eum repellcirõ. magis
qũim legatarium aliq cõmodũ
cesto ĩ hoc suo quam hrocm hr̃e
suoluisset. LSem
explicitur tñ ex testõ uil sola ꝙͣ
titas que in codicillos legata est.
nam et apird uetes legata talia

Expanded text:
contra voluntatem testatricis repat, quam ad puerum pervenire vel a Septicia vel ab heredibus potuisset. et verba quidem videntur repraesentare fideicommissum, sed non est verisimile, ut maturius voluerit testatrix ad substitutos id tranmutat, quod Septicia ante decessit: nam etsi puer uiueret, non prius Septiciae heredes quam Septicia possent conueniri. 37 Pattere non poterat, legauerit ita, ut eum legatarius manumitteret, etsi a legato non repellatur, non est contra legem nihil sit futurum. to non esse eum repellendum, quoniam magis legatarium aliquid commodum testator in hoc seruo quam heredem habere uoluisset. 38 Idem explicetur, tamen ex testamento ualet solaque quantitas in codicillo delata est. nam et apud ueteres legata talia
Abbreviated transcription (Latin):
gatur qui rei capitalis damp¬
nati sunt. n mintegrum re¬
stituti sunt. ¶ Rei autem ca¬
pitalis dampnatus intelli¬
gitur is cui mors pena aut
aqua et ignis inceroictio sic
cum aute̾m in relegationẽ

Expanded text:
gatur, qui rei capitalis damnati sunt neque in integrum restituti sunt. rei autem capitalis damnatus intellegitur is, cui poena mors aut aquae et ignis interdictio sit. cum autem in r
Abbreviated transcription (Latin):
c. legatorum nominc erogasi
hĩturus sit hr̃s qͣrtam ꝑtem nͨ
cessarie est ut nichominus qͣr¬
ta ps legatis detrabatur ex diu̾¬
so.si ex .c. septuaginta .u.lega.¬
uerit et ante aditam ħroitaterr
intantum decreint bona ĩcen¬
dus forte aut naufragio auc m¬
morte ẜuoy ut non plus quam
septuaginta ł eciam minus re¬
ln quitur solida legata deb̾etur.
stituto testõ nichil tonsequatur
cum ħroem ĩportione legatorũ
pacisci. ¶Magna dubitatio fuit
oc hiis quorum conditio mor¬
tis tp̃r perroct. hiis .i. an qd suo
condcone debctur ĩstipulatoris
bonis ãnum̃ctur ⁊ ꝓmissoris do
nis detrahatur. s ħ iure utimur
ut qñti ea res obłonis uenire p
sit ĩtantum stipulatoris ẽ acce
põt ut duoꝵ alterum fiat aut ita

Expanded text:
 legatorum nomine erogatis habiturus sit heres quartam partem, sed necesse est, ut nihilo minus quarta pars legatis detrahatur. et ex diverso, si ex centum septuaginta quinque legaverit et ante aditam hereditatem in tantum decreverint bona, incendiis forte aut naufragiis aut morte servorum, ut non plus quam septuaginta quinque vel etiam minus relinquatur, solida legata debentur. stituto testamento nihil consequantur, cum herede in portionem legatorum pacisci. Magna dubitatio fuit de his, quorum condicio mortis tempore pendet, id est an quod sub condicione debetur in stipulatoris bonis adnumeretur et promissoris bonis detrahatur. sed hoc iure utimur, ut, quanti ea spes obligationis uenire psit, tantum stipulatoris quidem bpotest, ut duorum alterum fiat, aut ita
Abbreviated transcription (Latin):
rii resticuantur qñto plus cõse¬
cuti sunt s et si legita que damp¬
re quedam sub conoc̃one reucta
efficiant ut cristente coroitõne
lex fucroia locum ht pure legita
cum cautione reoduntur quo eiu
magis ĩusu est solui quroem pu̾e
legati pinoe ac si milia ala sub cõ¬
ocõne legita fuissent. cauc autem

Expanded text:
rii restituant, quanto plus consecuti sint. Sed et si legata quaedam pure, quaedam sub condicione relicta efficiant, ut exsistente condicione lex Falcidia locum habeat, pure legata cum cautione redduntur. quo casu magis in usu est solui quidem pure legata perinde ac si nulla alia sub condicione legata fuissent, cauere autem
Abbreviated transcription (Latin):
intra ãnum manumisisset lib̃m eũ
effecturũ si aũt ħ nõ fecisset totũ ad
ticium ꝑtine ¶ Qui fundũ errepto
cdificio legat applłatoe edificu. aut sr̃¬
ficiemti significataut solum quo
cui edificiũ suppõitum est. ¶Si de
sola superficie erceꝑit nchominus
iuire legatitotus fũdus uendicabi¬
tur s eroe pcõne doli opoita osequet᷑¬
b̾rs idut sibihĩtare muilla liceat
in quaierit. Ut iter quor.actum¬

Expanded text:
intra annum manumississet, liberum eum effecturum: sin autem hoc non fecisset, totum ad Titium pertinere.Qui fundum excepto aedificio legat, appellatione aedificii aut superficiem significa‹t› aut solum quoque, cui aedificium superpositum est. si de sola superficie exceperit, nihilo minus iure legati totus fundus uindicabitur, sed exceptione doli mali posita consequetheres id, ut sibi habitare in uilla liceat: in quo inerit, ut iter quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
legata essent. q̃re ⁊ si pure filio sõ
concditoe. isb̃stituto legatu fu̾it
pinde oĩa seruabunt᷑ ac ni ã filio
legatũ fuisset cot aũt si a filio sb̃
olitõne a sõstituto pure legatu
fũit ⁊ pupillus pendente condoe
decessit er sb̾stitutõne solalegat
ualebit. ¶ Hus u̾bis lucio ⁊ ticio
corue cui fundũ dolego utiliter
legatur. et siutriq uirint. ut̾q al¬

Expanded text:
ta essent. quare et si pure a filio, sub condicione a substituto legatum fuerit, perinde omnia seruabuntur ac si tantum a filio legatum fuisset: contra autem si a filio sub condicione, a substituto pure legatum fuerit et pupillus pendente condicione decesserit, ex substitutione sola legatum ualebit.His uerbis 'Lucio et Titio eorumue cui fundum do lego' utiliter legatur et, si utrique uixerint, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bebit. Non secus  ac si duor fsidoꝵdo
minus. alt̾m legau̾it itaut ait̾i ser¬
iret. s inclinendũ est testatore
de solo cogitasse sñ quo edificium
stare no pot. ¶Silibertus pr̃onũ
er.uii.uncus hrdem scripsent. alios
eroeteris et ita legauit quisquis
alius mͥ ex supcriptis cũprõno
mͥ hr̃s erit sucillum ⁊ulum ticio
lego quos eristimo sigulos uicenc¬

Expanded text:
ecus ac si duorum fundorum dominus alterum legauerit ita, ut alteri seruiret. sed inclinandum est testatorem etiam de solo cogitasse, sine quo aedificium stare non potest.Si libertus patronum ex septunce heredem scripserit, alios ex ceteris et ita legauerit: 'quisquis mihi alius ex supra scriptis cum patrono meo heres erit, seruos illum et illum Titio lego, quos aest
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. NOn quoy mocosi
legataru res facta fu̾it die cedẽ¬
te obligato legati ertinguitur
S ita si eo mõ fuit eius quo a.¬
uelli nõ possit ponamus rem̾
que m legata sit accipere me per
traditõnem dielegaticedenteab
cohrede. a quo cadem sb̾ coclitone
alu legata fuit nepe agam ertes¬
tamentoqr is status c̃ ciusuti
eristante coclitõne discessurum
sit a me dinu s.am̃ ⁊ͣ si erstipu¬
latoc mͥstichus debeatu. et is cũ
sõ cõditõne. alii legatus eet fact
eius qui rei publice causa abera
remusu aquisierm et ea anq̃m
euinceret᷑ in legata sit demoe po¬
fundi redemi defcto usu fructup
ost ca uenditor capite minutus
est qusufructus. ad me ꝑtinere
cepit. ¶Sier testõ egero uidertan¬
ti littem estimarc debebit qͥntũ

Expanded text:
m.Non quocumque modo si legatarii res facta fuerit die cedente, obligatio legati exstinguitur, sed ita, si eo modo fuerit eius, quo auelli non possit. ponamus rem, quae mihi pure legata sit, accipere me per traditionem die legati cedente ab eo herede, a quo eadem sub condicione alii legata fuerit: nempe agam ex testamento, quia is status est eius, ut existente condicione discessurum sit a me dominium. nam et si ex stipulatione mihi Stichus debeatur et is, cum sub condicione alii legatus esset, faeius, qui rei publicae causa aberat, rem usu adquisierim et ea antequam evinceretur mihi legata sitfundi redemi detracto usu fructu: postea uenditor capite minutus est et usus fructus ad me pertinere coepit. si ex testamento egero, iudex tanti
Abbreviated transcription (Latin):
accepta ea fecisset fudũ uendi¬
care pot. ¶Siticius cuistichus
legatus fu̾at añꝙ̃ sciret ad sele¬
gatũ pertine decessit et cumndem
sciolegauit. ⁊hrs ticinegatũ nõ
repudiauit stichum seius uen¬
dicabit. ¶Si prfam. ab impu¬
bere filio ticio fundtum legauit ⁊
a substituto eud eidem ticio et py¬
pillus pr̃ihrs ertitit. suie uendi¬
cauit ticius legatũ siuc repiroi

Expanded text:
accepta ei fecisset, fundum uindicare potest.Si Titius, cui Stichus legatus fuerat, antequam sciret ad se legatum pertinere, decesserit et eundem Seio legauerit et heres Titii legatum non repudiauerit, Stichum Seius uindicabit.Si pater familias ab impubere filio Titio fundum legauerit et a substituto eundem eidem Titio et pupillus patri heres exstiterit: siue uindicauerit
Abbreviated transcription (Latin):
 quis uinum legau̾it om̃e
continetur ꝙ ex iuinea natũ
uinum ꝑmansit.s si mulsũ
sit fc̃m uini. appiłone non cõ¬
tico uł ordeo uł ex panc cõfici¬
tur non continebitur. siłimͦ
nec cuum nec ceruisia cõ¬
tineuitur nec roroma q est cõ¬
ditum nec hoc puto nisi. alia
mens cestatoris fuit omelli
planc .i. dulcissimum uinur
continebitur ⁊ passĩm nisi cẽ¬
continebitur crdoncum sq̃
alia sunt q̃ non ex uinea fuit
uini applsone non contine¬
buntur.Item accetum uini
applłone non contine butur
ħomu ita oemũ uini nõie ñ
continentur si modo uinin
nũo a testatore non sunt hita
alioquin sab. scribit õia uini
applłone contun queuini nu¬

Expanded text:
e continetur, quod ex uinea natum uinum permansit. sed si mul‹s›um sit factum, uini appellatione non contico uel ex hordeo uel ex pane conficitur, non continebitur: simili modo nec camum nec ceruesia continebitur nec hydromeli. quid conditum? nec hoc puto, nisi alia mens testantis fuit. oenomeli plane id est dulcissimum uinum continebitur: et passum, nisi contracontinebitur. cydoneum et si qua alia sunt, quae non ex uinea fiunt, uini appellatione non continebuntur. item acetum uini appellatione non continebitur. haec omnia ita demum uini nomine non continentur, si modo uini numero a testatore non sunt habita: alioquin Sabinus scribit omnia uini appellatione contineri, quae uini nu
Abbreviated transcription (Latin):
lib̃is habebit emancipati ⁊ oi¬
midiam ꝓtem hrditatis. ecuã
dimidiam nepotes ouo ut q̃¬
drantes ferant. s sit preterca¬
ferant alicuius filius. eueni

Expanded text:
liberis: habebit emancipatus dimidiam partem hereditatis et aliam dimidiam duo nepotes, ut quadrantes ferant. sed si sit praeterea alius filius, eueni
Abbreviated transcription (Latin):
ptus reb sibi datis aut supple¬
ta qͣrti ex lege falcroia ħroitatẽ
restituat hiis qui priore testõ
missi u̾ba quib ut ualet prius
test̾m exp̾ssum est. dubitari ñ
oportet. et hec intelugenõ esti
si non aliud sp̃aliter ccͣrium ĩ se¬

Expanded text:
ntus rebus sibi datis, aut suppleta quarta ex lege Falcidia, hereditatem restituat his, qui priore testamento mmissaria uerba, quibus ut ualeret prius testamentum expressum est, dubitari non oportet.' et hoc ita intellegendum est, si non aliquid specialiter contrarium in
Abbreviated transcription (Latin):
turum. hita rone legis falci¬
die l enim ex uncia fu̾it ĩpu¬
bes institutus tm̃. qr accessit
augebit Iegati a substituto
relicta. ¶Omib autem libe¬
ris p̾rari legata p̾tor uoluit.
nam si oedit bonor possom
non yutit legatorum cos p¬
sccucionem hre constituere
igitur apiro se debet utriur
contra tabulas bonorũ possõ¬
nem petat an u̾o legatum
psequatur. Si clegent. cẽ ta¬
bulas. non hebit legitum
si legatum elegit cõiuxe uti¬
mur ne petat. ¶Si quis con¬

Expanded text:
turum habita ratione legis Falcidiae: licet enim ex uncia fuerit impubes institutus, tamen quod accessit, augebit legata a sub stituto relicta. Omnibus autem liberis praestari legata praetor uoluit enam si dedit bonorum possessionem, non putat legatorum eos persecutionem habere. constituere igitur apud se debet, utrum contra tabulas bonorum possessionem petat an uero legatum persequatur: si elegerit contra tabulas, non habebit legatum: si legatum elegerit, eo iure utimur, ne petat bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
libtas aueno ẜuo ĩutiliter
illi obsuantur ut sic cũ cis
testi factio sine ip̃i hroes ĩsti¬
tuantur siuc ip̃i qui ĩ potesta¬
te corum. et ro duobus tere¬
poribus ĩspicitur testĩ facti
ut constit̾it. institutio et mo¬
rtis testatoris.ut effectum
ħat. hoc amplius et cum. ao¬
ibit hrditatem c̃ẽ d cum co
testi factio. siue pure siue sp̃
condictõne ħrs institutus
sit. Nam ius hrdis comaxic
tempore ĩspiciendũ est. quo
adquirit hrditatem. Medio
mortem testatoris. uł cõdco

Expanded text:
iliter illa obseruantur: ut sit cum eis testamenti factio, siue ips‹i› heredes instituantur siue hi qui in potestate eorum sunt, et id duobus temporibus inspicitur, testamenti facti, ut constiterit institutio, et mortis testhabeat. hoc amplius et cum adit hereditatem esse debet cum eo testamenti factio, sive pure sive sub condicione heres institutus sit: nam ius heredis eo vel maxime tempore inspiciendum est quo adquirit hereditatem. medio mortem testatoris vel cond
Abbreviated transcription (Latin):
pater mat̾ sobrinus sobrina.
nc diffinitur penti suo sobri¬
nus ut trebicius ait. rõm q i
nom̃is hanc reodroit ꝙ ultico
grutionum gradus sobrino

Expanded text:
pater mater sobrinus sobrina: ne definitur parentis sui sobrinus, ut Trebatius ait, rationemque nominis hanc reddit, quod ultimi cognationum gradus sobrino
Abbreviated transcription (Latin):
hec trictani p̃r mater p̃sonas
us filia. abaui ab auic ue. pru¬
us auucłs amiti. mrtera. pro
auia. pruus magnus auun
cłs.amitta magna mrteri ain¬

Expanded text:
e tritauiae pater mater: personas us filia, abaui abauiaeue patruus auunculus amita matertera, proaui proauiae patruus magnus auunculus magnus amita magna mater
Abbreviated transcription (Latin):
gi cum ĩuicem satisdare aut
nio ticio cauere. et hoc uire u¬
tuur to cnuim et marcellus
ait. quid ergo et si legatũ sub
condcõne sic relictum et fioci¬
cõmissum n fiocicõmissi sa¬
tisoctur equissimum enit fice¬
icõmissariũ nomine legati sa¬
tis accipe. ab hrde si ei legitarius
non caueatur scilicet ut et s ip¬
se legatarius ħ caueat quod si
iam satis accepit legitarius ab

Expanded text:
gi eum inuicem satisdare aut ronium Titio cauere: et hoc iure utimur, id enim et Marcellus ait. Quid ergo, si et legatum sub condicione sit relictum et fideicommissum, neque fideicommissi satisdetur? aequissimum erit fideicommissarium nomine legati satis accipere ab herede, si ei legatarius non caueat, scilicet ut et ipse legatario caueat. quod si iam accepit legatarius ab
Abbreviated transcription (Latin):
ret euni mortuum eẽusus
c̾et ẜrditati se alligasset R. nͥ
se hrõ eẽ non astringi ita cau̾i
debr ne qua uire plus̾ sua

Expanded text:
ret eum mortuum esse, usus esset, hereditati se alligasset. respose heredem esse, non adstringi. itaque cauere debet, ne qua in re plus sua
Abbreviated transcription (Latin):
Iocõne institutus fiusses hrs
et omittente ptem suam ticõ
cui substicutus eras ex substi¬
tutionc adisses deinde condc̃o
uire sextantis extitiss quero a
a dire nec̃ce hius ne sexransi
tuus ĩcereat .R̾. nichil ĩterest
utrum ex substitutione prius
adierit an exprima ĩstitutione
cum ab utriq ciusa una adito
sufficiat. sextans itaq qui sub
conocõne datus michi est xo
mesolum ptinct. ¶Item situ
sextantis ex quo institutus
ces ħrs omiseris aditionem
ñ quid dubitas quin ex sub
adeumdo ħrs e̾e possi/ ĩpotes¬
tate mea sit quam ꝑtem hrdi¬
titis ad mitt̾e uelim aut uen

Expanded text:
dicione institutus fuisses heres et omittente partem suam Titio, cui substitutus eras, ex substitutione adisses, deinde condicio iure sextantis exstitisset, quaero, an adire necesse habueris, ne sextans tuus intereat. respondit: nihil interest, utrum ex substitutione prius adieri‹m› an ex prima institutione, cum ab utraque causa una aditio sufficiat: sextans itaque, qui sub condicione datus mihi est, ad me solum pertinet. Item si tu sextantis, ex quo institutus esses heres, omiseris aditionem, numquid dubitas, quin ex subsadeundo heres esse possim, in potestate mea sit, quam partem hereditatis aut amittere uelim aut uind
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ¶ Qui ponaf. ẜuit si quasi
iussu dñi roierit nonͣ õbugi¬
bitur. ¶ Similis est hiue statu¬
lb̾ qui iussus ab ħ̾r de adire ħ¬
ditatem post condcom ubtatis
existentem cum ħ ignoraret.
aout. ¶De co qui hrs est ĩstitu¬
tus ab auo dubitat an uotis
ei ex testo dni optigit cum nes

Expanded text:
ta. Qui bona fide seruit si quasi iussu domini adierit, non obligabitur. Similis est huic statuliber, qui iussus ab herede adire hereditatem post condicionem libertatis existentem, cum hoc ignoraret, adiit. De eo, qui heres institutus ab aliquo dubitat, an libertas ei ex testamento domini
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ ẽ q̃ si coacuent uinũ legati
cede̾ sud uinimĩo testator huit.
plane in mortis tp̃r collocatu
hũc ẜmonẽ.s. uestẽ que meaerit
sine dubiꝰ ꝓ ꝯitõne accipiẽdur
puto s ⁊ stichũquimeus ent

Expanded text:
etiam quod coa‹c›uerit uinum legato cedere, si id uini numero testator habuisset. plane in mortis tempore collatum hunc sermonem 'uestem, quae mea erit' sine dubio pro condicione accipiendum puto: sed et 'Stichum qui meus erit'
Abbreviated transcription (Latin):
legatus: ocinde testator uiuo cm̃
manumisit ad filium lib̾cus q̃ias
signatus ꝑtinet. ħ ita est siue ex

Expanded text:
legatus, deinde uiuus testator eum manumiserit, ad filium libertus quasi adsignatus pertinet. hoc ita est, siue ex
Abbreviated transcription (Latin):
natura esset ꝑfurorem ciꝰ ac¬
cecliss. tu quid putas pomp̃
puto cum um dic̃e S et qͣre
cimnctatus es sisoluendo nõ
sit cutor cuius dampnum

Expanded text:
natura esset, per furorem eius accidisset. tu quid putas? Pomponius: puto eum vere dicere. sed quare cunctatus es, si solvendo non sit tutor, cuius damnum
Abbreviated transcription (Latin):
cta uioeamus ĩ quro lab̾o ne ro
flin sit qr nicħ int̾sit utrũ ita
scribatur quas pecumas cuiq

Expanded text:
cta. uideamus, inquit Labeo, ne id falsum sit, quia nihil intersit, utrum ita scribatur: 'quas pecunias cuiq
Abbreviated transcription (Latin):
restitũe cogitur nisi curoentiᷤ¬
simis probatĩob fu̾it ab ħroc
aprobatum cõtempłone sui
seruum ẽẽ h̾roem institutum
Rpto oiui anconi significitur
ut si quis accepta aticio pecina
que quartam ħrditatis contin
rogitus sit ei restitu̾e ħroitatẽ¬

Expanded text:
restituere cogitur, nisi euidentissimis probationibus fuerit ab herede adprobatum contemplatione sui seruum esse heredem institutum. Rescripto diui Antonini significatur, ut, si quis accepta a Titio pecunia, quae quartam hereditatis continet, rogatus sit ei restituere hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
suspectam sibi hrditatem ẽei
oicit.sin ẜ difficultatem n
curpitudĩem ullam h̃t con¬
ditio nec impedim̃tum aliqd̃
iubendus est parere condcõ¬
ni in et adire et ita restituere.

Expanded text:
i hereditatem esse dicit, si neque difficultatem neque turpitudinem ullam habet condicio nec impendium aliquid, iubendus est parere condicioni et adire et ita restituere
Abbreviated transcription (Latin):
illi modum ẜuorum estima¬
re dr qui ci̾acum futurist̃.¬
¶Ron est andiendus cutor cõ
dicit. lo cessire pupillarem pe¬
cumam qd ydonci nõia non
tis et frocicomissis attenoe

Expanded text:
li modum seruorum aestimare debet, qui circa eum futuri sunt.Non est audiendus tutor, cum dicat ideo cessasse pupillarem pecuniam, quod idonea nomina non tis et fideicommissis attende
Abbreviated transcription (Latin):
cape potest. ¶ Nec tutorem ei
qui in aliena ẽ potestate mile
oare potest. ¶Si miles exhr¬
dau̾ic filium /uł sciens cum
filium suũ c̃e silencio p̾tiit
an legatum ab substituco es
dare possit. que dixi non po

Expanded text:
cripsit. Nec tutorem ei, qui in aliena est potestate, miles dare potest. Si miles exheredaverit filium vel sciens eum filium suum esse silentio praeterierit, an legatum a substituto eius da
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ta ab inuito pr̃ono oiuorcio
lex uilia ee manitanois oroib̃
retinet istm ĩ mr̃imõĩo oume¬
ĩt̾ lex ulia. oe aoultus mũ cer¬
to modo diuorcium fcmn sit ꝓ
infecto hecur. & ue

Expanded text:
ta ab inuito patrono diuortit: lex Iulia de maritandis ordinibus retinet istam in matrimonio, dum eitem Iulia de adulteriis, nisi certo modo diuortium factum sit, pro infecto habet. DE UE
Abbreviated transcription (Latin):
uet n reisue distrałxtur uel
ne mancipia distrahantur ul
ne uestẽs ul ne domus us ne
auc res piciulo subiecte tñ lice¬
at eis contempn̾e hanc prĩs
uoluntatem. ex quo ĩnotu¬
it cutori se tutorem c̾e scrre d
comueniri. nam et si cirea tes¬

Expanded text:
uid rei suae distraheretur uel ne mancipia distrahantur uel ne uestis uel ne domus uel ne aliae res periculo subiectae, liceat eis contemnere hanc patris uoluntatem. Ex quo innotuit tutor‹i› se tutorem esse, scire debet conueniri: nam etsi citra tes
Abbreviated transcription (Latin):
umi abinitio appiande sint tabłe
pͥtoris id officium ẽlit cogit sige¬
giͣtores conuenire et siguia sua
te cognosce̾. Paulus

Expanded text:
um ab initio aperiendae sint tabulae, praetoris id officium est, ut cogat signatores conuenire et sigilla sua recognoscere 5 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
buie edicto contineantur. ¶Si
plua sint testa que.Sib̃r exhibi
oeside̾t uniu̾sorum ei facultas fa¬
cienda ẽ. Si dubitetur utrũ iuat
an decesẜit is cuius quis aut. ad
ciusam testĩ ptinet inspici descri
et sigiliet q̃uid alurd ex tabuł¬
uelit spectire ĩspectare. Inspectio
tabulaꝵ et lectiom eit iurducat
¶Diem aũt et consulem tabular
non patitur p̾cor inspici uł descri¬
tio materiam falso fabricando in¬
strũc pot̾. ¶Utrum aũt icontinẽ¬
desidanti tempus dabit ad exhi¬
bitionem et magis est ut dari de¬
beat ẜm locorum augustias pro¬
lixicites. Si quis non negaris. ap̃
se tabulas c̾e non patitur. inspici
uel describi om̃imodo adh̾uc com¬
pelletur. si tñ neget penes se tabu
las dicendum est. ad int̾dictum re
micti quod ẽ de tabuł cxibendis

Expanded text:
bulae edicto continentur. Si plura sint testamenta, quae quis exhiberi desideret, uniuersorum ei facultas facienda est. Si dubitetur, utrum uiuat an decesserit is, cuius quis quod ad causam testamenti pertinet inspici describet sigilla et quid aliud ex tabulis uelit spectare. Inspectio tabularum etiam lectionem earum indicat. Diem autem et consulem tabularum non patitur praetor describi uel inspiue etiam inspectio materiam falso fabricando instruere potest. Utrum autem in continendesideranti tempus dabit ad exhibitionem? et magis est, ut dari debeat secundum locorum angustias seu prolixitates. Si quis non negans apud se tabulas esse non patiatur inspici et describi, omnimodo ad hoc compelletur: si tamen neget penes se tabulas esse, dicendum est ad interdictum rem mitti quod est de tabulis exhibendis
Abbreviated transcription (Latin):
q sibi acquire̾t eius emolu¬
mentũ prĩ acquire̾tur. et ion
mirũ est in ħ parens exem
igitur edicto psone manu¬
missor sic in eo qr pr̃e auo¬
ue p̃rno proauo ne prni. aue
pr̃e. nepos ab auo manumis¬
diem suum obeat solus ao¬
mittatur auus ao cius suc¬
cessionem ex interpretatiõe

Expanded text:
 sibi adquireret, eius emolumentum patri quaereret. et ideo itum est in hoc, ut parens exempigitur edicto personae manumissorum sic: "in eo, qui a patre avove paterno proavove paterni avi patre". Nepos ab avo manumisdiem suum obeat, solus admittetur avus ad eius successionem ex interpretatione
Abbreviated transcription (French):
ꝯstittitit. ¶ Propoĩtũ est non
hentem ubos nec cognator ino
iscrimine un te ꝯstitutũ ꝓifir¬
mitate accersitis amicis gaio
seio ꝯtribunau dixisse ꝙuellet
ei reunque̾ p̾oia que nõiasset
eaq dicta intestatõnẽgaii
seiũ redegisse q̃ ip̃o testatore int̾¬
rogato.an eadirisset ⁊ senso eiꝰ
taui alaueta insrto. quesitũ est
an p̾oiaque destinata eẽnt eycã¬

Expanded text:
constituit. Propositum est non habentem liberos nec cognatos in discrimine vitae constitutum per infirmitatem arcessitis amicis Gaio Seio contubernali dixisse, quod vellet ei relinquere praedia quae nominasset, eaque dicta in testationem Gaium Seium redegisse etiam ipso testatore interrogato, an ea dixisset, et responso eius tali μάλιστα inserto: quaesitum est, an praedia, quae destinata essent, ex ca
Abbreviated transcription (Latin):
nalegau̾at ⁊ adiecit s̾ u̾ba sipi¬
q ces here posside uoio ealegr et
ꝯdone ne quis eoꝵ ꝑtem suami
uendẽ donare aliud equidtac̾
am ueut qd̾ ñ aduius eã quid fao¬
tũ ent tunc eas portõnes poium¬
ne cũ tab̾na ad rẽ.p. tuscul morũ
diderũt ꝑtes su as duob coub̾tis¬

Expanded text:
na legauerat et adiecerat haec uerba: 'sibique eos habere possidere uolo ea lege et condicione, ne quis eorum partem suam uendere donareue aliudue quid facere alii uelit: quod si aduersus ea quid factum erit, tunc eas portiones praediumue cum taberna ad rem publicam Tusculanorum diderunt partes s
Abbreviated transcription (Latin):
petouti ea duo millasolidor red¬
dis coiegio cinusdã tẽpuquesi¬
tũ est cũidem couegiũ postea dis¬
souitũ sit utrũ legatũ ad yatro¬
nũ ꝑtineat. inuo. apud hrdem

Expanded text:
peto, uti ea duo milia solidorum reddas collegio cuiusdam templi'. quaesitum est, cum id collegium postea dissolutum sit, utrum legatum ad Petronium pertineat an uero apud heredem
Abbreviated transcription (Latin):
ne loco continentur sondi s¬
tat urocamus ne ħ ita u̾m
sit: si aut noĩatim ħ ẜuitus
ĩpositast. aũt ita est iegitur
datum tab̾nam meim utu
cunc est do lego. ¶Parceu¬

Expanded text:
ernae loco contineretur. respondit stat: videamus, ne hoc ita verum sit, si aut nominatim haec servitus imposita est aut ita legatum datum est: "tabernam meam uti nunc est do lego". Marce
Abbreviated transcription (Latin):
petẽ possit. ¶Ouero an si cicua
pr̃onei filio iactat ticiũ pr̾em
suũ priusqmͣ morerctur łras
ad se feciise quib adicet ꝑ liber¬
tos suos maleficus appetitum
cas qr ir̃as secutus post mortẽ
pr̃is lib̾tos accusarc an aliquid
cis ꝓdee possit ħ accusatõ. paul

Expanded text:
petere possit. Quaero, an, si Titia patroni filia iactat Titium patrem suum, priusquam moreretur, litteras ad se fecisse, quibus adiceret per libertos suos maleficiis appetitum easque litteras se secutam post mortem patris libertos accusare, an aliquid ei prodesse possit haec excusatio. Paul
Abbreviated transcription (Latin):
pruus magnus est fr̃ aui q
auus. ¶tem frẽs cum duo¬
bus modis intelliguntur
q̃tuor ꝑsonas ħ nõm amp¬
lectitur. ut sit aui pr̃mił m̃r

Expanded text:
magnus est frater aui: qui auus, item frater cum duobus modis intelleguntur, quattuor personas hoc nomen amplectitur, ut sit aui pater
Abbreviated transcription (Latin):
qui aũt michi pruus mag¬
nus est. is pr̃i inco ł m̃ri mee
p̃ruus est. amicta magna est
aui soror auus aũt. Item so¬
ror aut supraoiximꝰ dup¬
licit̾ intelliguntur ⁊ iõ quo
que pris mei sm̃ris mee am¬
itta est michi erit amitta n¬
magna. hic auũculus mag¬
huic nomini cadem rõne sb̃¬

Expanded text:
qui autem mihi patruus magnus est, is patri meo uel matri meae patruus est. amita magna est aui soror: auus autem, item soror, ut supra diximus, dupliciter intelleguntur et ideo hic quoque quae patris mei vel matris meae amita est, mihi erit amita magna. avunculus maghuic nomini eadem ratione sub
Abbreviated transcription (Latin):
¶Secunco graou  ouodecim p¬
sone continentur hec. auus hoc
est pr̃is et miris pr. ¶ Item aua
siliter tam pr̃na quam m̃rna. fr̃¬
aut pucrũq .i. ex utroq parente
codem s hic num non auget.qr
nichil oiffert hic ab co qui ciro
nos ht et rõo euenire solz in hus
qui diu̾sis pentibus nari sunt
ut qui meo frĩ fr̃ sic meus cog¬
natus non sit põcme fr̃em hr̃e
bere. alium ex erdem mr̃e illi in¬
ter se fr̃es sunt michi alter cog¬
natus non est. hei sorori siłiter
munantur ut fr̃. nepos quoq
dupłr intelligitur ex filia uł
filia natus tocm est et nepote.
¶Cercio gradu ꝑsone contine

Expanded text:
Secundo gradu duodecim personae continentur hae. auus, hoc est patris et matris pater. item auia, similiter tam paterna quam materna. frutrumque, id est utroque parente eodem. sed hic numerum non auget, quod nihil differt hic ab eo, qui eundernos habet: et ideo euenire solet in his, qui diuersis parentibus nati sunt, ut qui meo fratri frater sit meus cognatus non sit. pone me fratrem habere bere ex eadem matre: illi inter se fratres sunt, mihi alter cognatus non est. soror similiter numeratur ut frater. nepos quoque dupliciter intellegitur ex filio uel filia natus. idem est et in nepte. Tertio gradu personae contine
Abbreviated transcription (Latin):
crunt mittere. ¶ Amica est
p̃ris soror sic̃ supͣ accipicnor¬
est. ¶Matertera est miris so¬
ror siłr ut supͣ. ¶Uliro notã¬
oum est non quemadmo¬
dum pr̃is m̃nsq fres et so¬
rores pr̃ne amitte auuncłi
nircere dicuntur. ita fr̃is so¬
rorisq: filios filias nõm est
sp̃ale cognatiõis hr̾e. srita de¬
monstraci fr̃is sororis qr fili¬
os. filias ꝙ quid̃ et in alus
accrõc ex postĩorib appebit.¬
Pronepos quo et neptis q̃¬
n. ex nepote ex filio aut ex
nepote ex filia descendunt
ant ce nepte er fiuo aut er
nepte ex filia ꝓpagantur.
¶Quarto graou̾ psone cõti¬
itellectus et in octo ꝑsõas
porrigitur. ¶Est .n. pani pa¬
terni aut mrm pr. quas sin¬
glis ouplici mouo intelligẽ¬
dos oiximus aut ꝓanie p̾r

Expanded text:
est patris soror sicut supra accipiendi. matertera est matris soror similiter ut supra. illud notan‹d›um est non, quemadmodum patris matrisque fratres et sorores patrui amitae, auunculi materterae dicuntur, ita fratris sororisque filios filias nomen speciale cognationis habere, sed ita demonstrari fratris sororisque filios filias: quod quidem et in aliis accidere ex postpronepos quoque et proneptis quenim ex nepote ex filio aut ex nepote ex filia descendunt, aut ex nepte ex filio aut ex nepte ex filia propagantur. Quarto gradu personae contiintellectus in octo personas porrigitur: est enim proavi paterni aut materni pater, quos singulos duplici modo intellegendos diximus, aut pr
Abbreviated transcription (Latin):
sic pr̃i tuo peꝑit.te. aut auia
pr̃na cia nupsit pr̃i meo pepe¬
rit me. ego tibi pruus sum
ut tu michi rocin enenit si
mulier altera alt̾ius filio nup¬
sit. nam qui ex hiis maclis na¬
ti fũmc iuicem pri sũt que fe¬
te.⁊tem macłi feminis siliter
pr̃ui feminc uł amitte. ¶Si.
luir et mulier ille filiam cius¬
õ duxit illi filio er nuipsit
qui ex pre xcolescentes natie¬
runt ex mre puelle natos frĩ
filios illi cos p̾ruos etamicti
applłabunt. ¶Anũculus ẽ
m̾ris fr cioem significitone

Expanded text:
sit patri tuo, peperit te, aut auia paterna tua nupsit patri meo, pepe‹ri›t me: ego tibi patruus sum et tu mihi. id euenit, si mulieres altera altserit: nam qui ex his masculi nati fuerint, invicem patrui sunt, quae feitem masculi feminis similiter patrui, feminae illis amitae. si vir et mulier ille filiam eius duxerit, illa filio eius nupserit: qui ex patre adulescentis nati erunt, ex matre puellae natos fratris filios, illi eos patruos et amitas appellabunt. avunculus est matris frater eadem sig
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩcõmissum pete̾tur ac si fũ¬
dum qui tibi aci ticio legatus
cẽt. restitũc rogatus fuisses. so¬
q et si suspectam menii hroi¬
tatem dix̃is cogi te non opor¬
tet eam adire. q si menius te
rogau̾it et suam hrditatẽ. etti¬
ciam resticu̾e. tuqz sponte adi¬
cris ħroitatem. ut̾is legis falci¬
die cõmodo et ꝑtem qͣrtam me

Expanded text:
fideicommissum petetur, ac si fundum, qui tibi a T‹i›tio legatus esset, restituere rogatus fuisses: ideoque et si suspectam Maeuii hereditatem dixeris, cogi te non oportet eam adire.Quod si Maeuius te rogauerit et suam hereditatem et Titianam restituere tuque sponte adieris hereditatem, uteris legis Falcidiae
Abbreviated transcription (Latin):
si quro illiro concroit testat¬
tor onegibuntur accones
siu̾o alius in uito testatore
non denegibuntur. ¶Et
si hroitatis portio adcmyta
est. uł tota sroitas si forte sit
non quasi adempta qm̃ hr¬
ditas semir data aduni fici¬
ie non potesps quasi non
dati. ¶ Siquis codicillos
testõ cõfirmauit et codicil¬
delcuit itiut ixpareat. an de¬
bertur et pomp̃. scribit codi¬
cuios ocletos non nuere.

Expanded text:
si quidem illud concidit testator, denegabuntur actiones, si uero alius inuito testatore, non denegabuntur. Et hereditatis portio adempta uel tota hereditas, si forte sit non quasi adempta, quoniam hereditas semel data adimi facile non potest, sed quasi nec data. Si quis codicillos in testamento confirmauit et codicildeleuit ita ut appareat, an debeatur? et Pomponius scribit codicillos deletos non ualere.
Abbreviated transcription (Latin):
lis animmi est. et potest ecim de¬
ucta ignorare mat̾ sitis q est
cam petisse talem qui ex inqͥsi¬
tione u pretorem adita idoc¬
ns apparint et io nec iudiciũ
cuis sufficit ao cuigendos tu

Expanded text:
lis animi est et potest etiam delicta ignorare mater, satisque est eam petisse talem, qui inquisitione per praetorem habita idoneus apparuit. et ideo nec iudicium eius sufficit ad eligendos t
Abbreviated transcription (French):
tucela admisit non ne magis.
repelli et reici a tuteia quam so¬
lus aninistrareꝰ dẽbcit. nect
non dantes teme repelluntur
qr płimum bñ probati et idõci
atq honesti tutores ecum si sac̃

Expanded text:
tutela admisit? nonne magis repelli et reici a tutela, quam solus administrare debeat? nec satis non dantes temere repelluntur, quia plerumque bene probati et idonei atqu‹e› honesti tutores, etiamsi sa
Abbreviated transcription (Latin):
uei parens tutor sit alicui
ex libis an pretor adeumõ
sit. si obligare uelit etͣ mag
est. ut debcat. pronior tñ p̃
serit uende̾ illi obligauerĩt
uelcc᷑. inualeat ꝙ actum est
in earefert. opimo cum qui

Expanded text:
uel parens tutor sit alicui ex liberis, an praetor adeundus sit, si obligare uelit? ‹et› magis est ut debeat: pronior tamen serit uendere, illi obligauerint uel contra, an ualeat quod actum est? et mea fert opinio eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uelleum non ꝑtinent me¬
lius igitur est ut ciusmõi
utilitatem p̾sertim post leg¬
em uellciam qui ⁊ multos
casus rumpendi abstunt ĩ¬
tͥpretatio admittctur. ¶Ins¬
Ttituens nepotem qui sibi pͦ
mortem suus nasc̾etur rec¬
te instituisse urocatur qui¬
brcumq casibr nepos post i.¬
mortem natus suus ħrs cẽt
si gn̾aliter quicquid sibi libe¬
rorum natum crit post mor¬
tem aut quicumq natus fu¬
cris sit institutus si suus mͥs¬
cctur. ¶ si eius qui filiũ uãt
et nepotem ex co instituat
nurus p̾gnans ab hostibus
capta sit ibiq co uiuo pariat
mox ille post mortem prĩs
atq aui redeat utrũ hic c̾auis
ad legem uellciam respĩcrit
an adius antiquũ aptano᷑
sit. possit q uł ex iurc antiqͦ
us ex uelleia ĩstititus non
rumyoc. quos querendur

Expanded text:
Uelleam non pertinet. m‹e›lius ergo est, ut in eiusmodi utilitate praesertim post legem Uelleam, quae et multos casus rumpendi abstulit, interpretatio admitt‹a›tur, ut instituens nepotem, qui sibi post mortem suus nasceretur, recte instituisse uideatur, quibuscumque casibus nepos post mortem natus suus esset si generaliter, 'quidquid sibi liberorum natum erit post mortem' aut 'quicumque natus fuerit' sit institutus, si suus nasceretur. Si eius, qui filium habeat et nepotem ex eo instituat, nurus praegnas ab hostibus capta sit ibique uiuo pariat, mox ille post mortem patris atque aui redeat, utrum hic casus ad legem Uelleam respiciat an ad ius antiquum aptandus sit, possitque uel ex iure antiquo uel ex Uellea institutus non rumpere? quod quaerendu
Abbreviated transcription (Latin):
et non tunc cum consumptꝰ
estis cum sñiam passus ẽñ
penc suus efficitur nisi for¬
te miles fu̾it exmilitari de¬
licto dampnatus. nam huic
pmitritur testariut diius.
rorianus rescripsit et creco.
iurc muitari testabitiusaipa
rõne igitur dampnato ei te¬
stari pmittitur nonquid ⁊ si¬

Expanded text:
et non tunc cum consumptus est, sed cum sententiam passus est: nam poenae seruus efficitur: nisi forte miles fuit ex militari delicto damnatus, nam huic permitti solet testari, ut diuus Hadrianus rescripsit, et credo iure militari testabitur. qua ratione igitur damnato ei testari permittitur, numquid et, si
Abbreviated transcription (Latin):
suspectam dicat uł cogi possit
sine sponte adit ex trebciuano
tnͣscant actiones. ¶Inoe queri¬
tur si quis ħroitatem rogatus
sit restitu̾e deducto ere alieno
uł ceouctis legatis an suspec¬
tam dicens cogi possit adire ⁊
restitu̾e ħroitatem. qr us ip̃a
magis ro ꝙ suꝑ est ex hr̃oitatẽ
qm̃ ip̃am ħroitatem restitu̾e
sit rogatus et sunt qui putãt
ut mecianus iutilem ẽe hanc
oeouctionem nec eĩ posse ue iu¬
re ocduci qnͣtitatem non ma¬
gis qm̃ si funoum quis deo¬
ucto ere alienous deducris le¬
gatis restitu̾e sit rogatus. n cĩ
recipit fundus eris alieni uł
legati minutionem. S⁊ iul ex¬
istimare referc trebelliano scã¬
tus consulto locum ec̃. et ne¬

Expanded text:
suspectam dicat, cogi possit, sive sponte adit, ex Trebelliano transeant actiones. Inde quaeritur, si quis hereditatem rogatus sit restituere deducto aere alieno vel deductis legatis, an suspectam dicens cogi possit adire et restituere hereditatem, quia vi ipsa magis id, quod superest ex hereditate, quam ipsam hereditatem restituere sit rogatus. et sunt qui putent, ut Maecianus, inutilem esse hanc deductionem: nec enim posse ex iure deduci quantitatem, non magis quam si fundum quis deducto aere alieno vel deductis legatis restituere sit rogatus: neque enim recipit fundus aeris alieni vel legati minutionem. sed Iulianum existimare refert Trebelliano senatus consulto locum e
Abbreviated transcription (Latin):
nũc ita int̾pretandum est. si
quid ex̾ tuteram nc̃ciam ĩ res
dotales impensum. sit ronõ
in ea causa sit. Qun tueri res do¬
tales uir suo sumptu debet.a¬
loqum tam cibari dotalibus
mancipus donata et que ius
modica eficiorum docalium
refectio et agroꝵ queq cultu¬
ri.dotem minu̾ct om̃ia. Cĩ hec
in sp̃e ncc̃iarum impensarum
sunt. S ip̃e res ita pr̃are intelli¬
guntur.ut non tam ĩpensas
in ca quam deducto co ꝑcepis
nem ex dote deouci debeant
non tam facie ĩ uniu̾sum dif¬
finiri quam ꝑ singuia ex ge¬
nere et magnitudine ipendi¬
sorum estimari possunt. ¶dẽ.¬

Expanded text:
pretandum est, ut, si quid extra tutelam necessariam in res dotales impensum est, ‹id› in ea causa sit: nam tueri res dotales uir suo sumptu debet. alioquin tam cibaria dotalibus mancipiis data et quaeuis modica aedificiorum dotalium refectio et agrorum quoque cultura dotem minuent: omnia enim haec in specie necessariarum inpensarum sunt. sed ipsae res ita praestare intelleguntur, ut non tam inpendas in eas, quam deducto eo minus enem ex dote deduci debeant, non tam facile in uniuersum definiri, quam per singula ex genere et magnitudine inpendiorum aestimari possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑ p̾torem. ita eciam ip̃e ꝑtem
consequi debet. diu̾sum c̃ si fuci¬
dia ĩcerueniat et minuat legat᷑
nam hus cũb nichil repet̾etur
item scuroitur ius dandi et si is
cui legatũ ẽ non põt ꝑtem hr̃oi¬
tatis sibi relictam totam cape. nã
ĩuus est ꝑtem cum p̾stire debere
ptem illos qui auferunt ab eo
go plus relictum est quam ale¬
tis si unus rogatus sit tibi hrdita¬
tem restitũe tuticius c̾tam sum¬
am dare bñficio legis fucroie in
stituendo hr̃s utitur quanto mi

Expanded text:
tur per praetorem, ita etiam ipse partem consequi debet.Diuersum est, si Falcidia interueniat et minuat legatum: nam his casibus nihil repetetur, Item scinditur ius dandi, si is cui legatum est non potest partem he reditatis sibi relictam totam capere: nam uerius est partem eum praestare debere, partem illos, qui auferunt ab eo, quod plus relictum est, quam a leibus si unus rogatus sit tibi hereditatem restituere, tu Titio certam summam dare, et beneficio legis Falcidiae in restituendo heres utatur, qu