comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ parit̾ tribuat. ⁊uigorẽ. Tranquil¬
linus r̾dit. Et in hoc error est infinitꝰ.
Nam si hodie ꝑseruũ suũ quispiã cliẽ¬
tib suis tribuat qd rogatur. infinita
stultitia est sineglectus ille qui p̾sti¬
tit seriuis ꝑ quẽ p̃stit̾re honoretur. Et
ut aliqͣm huius dicti eõꝑationẽ ex hi¬
beam: nũiquid eum naues romanis
alimñta deferunt. nauib potuis quã
regib gr̃e referuntur. Si ergo nõ na
ascribunt. qͣntomagis soli deo agende
sunt gr̃e. euius nutu ⁊ hec oĩb usious
nr̃is elem̃ta deseruunt. ⁊ sol ip̃e coti¬
dre terra mariq partt̃. ⁊ claudidur in

Expanded text:
nem pariter tribuat et vigorem. Tranquilnem pariter tribuat et vigorem. Tranquillinus respondit: Et in hoc error est infinitus. Nam si hodie per servum suum quispiam clientibus suis tribuat quod rogatur, infinita stultitia est, si neglectus ille qui praestitit, servus per quem praestiterit honoretur. Et ut aliquam hujus dicti comparationem exhibeam; numquid cum naves Romanis alimenta deferunt, navibus potiusquam regibus gratiae referuntur? Si ergo non navascribunt, quanto magis soli Deo agendae sunt gratiae, cujus nutu et haec omnibus usibus nostris elementa deserviunt, et sol ipse quotidie terrae mari
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemare deos. ⁊ a cultura eorum
recedere: ex eo diu̾sis cladib romanus or¬
bis opͥpmitur. Tranquillinus rdit. Nõ
ẽ uerum. Nam si recenseas decadas sulo
luui digestas: illie inuenies ioui thura
ponentes una die.xx. tria milia roma¬
i ex̾citus iiuenes cecidisse. Sed ⁊ ilid
non es ĩmemor qd̃ uenientes galli eciã
capitolium occupauerunt:⁊ omnẽ rom¬
anam manũ sius ludibriis subiugarũt:
guinis romanus orbis est passus. ante¬
qͣm unum colerent hoĩes deum. Nunc
uerd ex quo inuisibił ⁊ uerus deus cep̾
a credentib coli. aucta pace exultat ro
bitur quicquid a creatore p̾statur. Pre¬
fectus dixit. Si ille colendus est qͥ hũa¬
nis cõmodis p̃stat effectũ: nulłs nisi
sol hebitur deus qui aspectu suo terre
uscera uegetat. ut semina recta suscep¬
ta parturiat ⁊genuine sobolis grana
inculmo restituat. atq unu̾isis salu¬
tis nr̃e utilitatib ⁊ lum. ⁊ restauratio¬

Expanded text:
blasphemare deos, et a cultura eorum blasphemare deos, et a cultura eorum recedere, ex eo diversis cladibus Romanus orbis opprimitur. Tranquillinus respondit: Non est verum. Nam si recenseas decadas stylo Livii digestas, illic invenies Jovi thura ponentes, una die viginti tria millia Romani exercitus juvenes cecidisse. Sed et illud non es immemor, quod Senonenses Galli etiam Capitolium occupaverunt et omnem Romanam manum suis ludibriis subjugarunt. guinis Romanus orbis passus est, antequam unum colerent homines Deum. Nunc vero ex quo invisibilis et verus Deus coepit a credentibus coli, aucta pace exsultat Rombitur, quidquid a Creatore praestatur. 43. Praefectus dixit: Si ille colendus est, qui humanis commodis aliquid praestat, nullus nisi sol habebitur deus, qui aspectu suo terrae viscera vegetat, ut semina suscepta parturiat, et genuinae sobolis grana in culmo restituat, atque universis salutis nostrae utilitatibus, et lumen et restauratio
Abbreviated transcription (Latin):
tur ĩ codicib publicis. ⁊ quã male
sĩt nati. ⁊ qͣm iniquos. ⁊ crudeles ⁊
sceleratos parentes habuerũt.⁊ ꝙͣ
inque ⁊ dolose. ⁊ fraudulent̾ uixe¬
rint.⁊ qͣm miserabilit̾ mortui sĩt
mederet. deus in celis ñi erat. Aut
ereta insula h̾ebat regẽ: et celi nõ
h̾ebant deum. Ualde erat qui putat
iouẽ filiũ eius imperare fluminib:
homuntionẽ in quo malicia.⁊ libido
regnabat. Quẽ nõ ꝑ secutus est qui
patri non peꝑcit: Aut qͣm sortẽ nõ
exertuit: qui suã gͥmanã accep̃ ux¬
orẽ: In foro. in pladeis. in domib. atq ĩ¬
omni loco cotidie legitur sordidissima ui¬
no. qd̃ ⁊ soror diunx fuit gloriata: ⁊ rapti
ganimedis honor turpissimns atq ĩces¬
tissimus ab ip̃is aquib colitur ioius nõ
negatur. Nõ ergo erras uir sublimissi¬
me qui tales colis quales romane iubẽt
leges ꝓ sui ft̃i qualitate dampnare.⁊ re¬
licto deo om̃ipotẽte qui incelis regnat.

Expanded text:
tur in codicibus publicis, et quam male tur in codicibus publicis, et quam male sint nati, et quam iniquos et crudeles et sceleratos parentes habuerint; et quam inique et dolose et fraudulenter vixerint; et quam miserabiliter mortui sint. rum carnes comederet, Deus in coelis non erat, aut Creta insula habebat regem, et coeli Deum non habebant? Valde errat qui putat Jovem filium ejus, imperare fulminibus, homuncionem in quo malitia et libido regnabat. Quem non persecutus est, qui patri non pepercit? Aut quam sordem non exercuit, qui suam germanam accepit uxorem? In foro, in plateis, in domibomni loco quotidie legimus, quia sordidissima Juno quod et soror et conjux fuerit gloriatur: et rapti Ganymedis honor turpissimus atque incestissimus ab ipsis, a quibus Jovis colitur, non negatur. Non ergo erras, vir sublimissime, qui tales colis, quales Romanae jubent leges pro sui facti qualitate damnari, et relicto Deo omnipotente qui in coelis regnat,
Abbreviated transcription (Latin):
lance pensare: agnoscere pot̾is hoc
xp̃ianum uocabulũ magne ẽẽ uirtu¬
tis. prefectus dixit. Insanis drã quil¬
line. Tranquillinus dixit. Insaniã
passus sum. ⁊ anime ⁊corporis recepi
deo ad hoc inducias sceleratis filiis tu¬
is dedisse cognoscor: ut nõ solum tu
illos ab errore nõ tolleres. s illi de su¬
is errorib irretirent. Tranquillinus
dixit. ꝑ gloriã ur̃am nom̃ ĩpm erroris
discutite. ⁊ uidete q̃ opera erroris no¬
mine nuncupentur. p refectus dr̃c.
Tu dic: que oꝑa nom̃ erroris acciprãt.
Tranquillinus dixte. Primus error
est uã uite relinquere: et ꝑ mã mor¬
tis gratant̾ incedere. Prefectus dix.
Et que est uia mortis. Tranquilunꝰ
dixit. Non tibi uidetur uia mortis ẽe
mortiis hõib deitatis nom̃ impon̾e.
⁊ figuras eoꝵ ꝑ ligna ⁊ lapides ado¬
rare: p̾refectus dixit. Ergo nõ sũt
dii quos eolimus: Tranquillmus
dixit. In tantũ non sunt dii ut lega¬

Expanded text:
lance pensare, agnoscere poteritis hoc lance pensare, agnoscere poteritis hoc Christianum vocabulum magnae esse virtutis. Praefectus dixit: Insanis, Tranquilline. Tranquillinus respondit: Insaniam passus sum, et animae et corporis; sed deo, ad hoc inducias sceleratis filiis tuis dedisse cognoscor, ut non solum tu illos ab errore non tolleres, sed illi te suis erroribus irretirent. Tranquillinus dixit: Per gloriam vestram, nomen ipsum erroris discutite, et videte quae opera erroris nomine nuncupentur. Praefectus dixit: Tu dic quae opera erroris nomen accipiant. Tranquillinus dixit: Primus error est viam vitae relinquere, et per viam mortis gratanter incedere. Praefectus dixit: Et quae est via mortis? Tranquillinus dixit: Non tibi videtur via mortis esse, mortuis hominibus Deitatis nomen imponere, et figuras eorum per ligna et lapides adorare? 41. Praefectus dixit: Ergo non sunt dii quos colimus? Tranquillinus dixit: Intantum non sunt dii ut lega
Abbreviated transcription (Latin):
expletis. chromatiꝰ urbis ro¬
me p̾fectus ad se tranquillinũ
uatre. martelliani.⁊ marci uenire iu¬
bet. Quẽ cum de suorum ꝑ quireret
arbitrio filiorum: tranquillinus re¬
dit. Ad referendas beneficii ur̃i gr̃as:
nulłs mei oris sufficit sermo. Nisi eĩ
currẽtes sentẽtias frena ur̃i modera¬
minis tenuissent. ⁊ ego filios amisissẽ.
⁊ me patrẽ filii ñ haberent. Cõgratu¬
lantur michi omnes quos tenet pat̾¬
nus affectus:. ⁊ pungit caritatis stim¬
ulus. Eciam ur̃a credo ꝙ michi con¬
¶audeat celsitudo. qͣndo morituris.
uita collata est. anxiis leticia reddi¬
ta. sollititis securitas restituta. Tũc
p̃fectus estimans filios euis suasuel¬
le ydoł mnelinare ceruices: ait. ueni¬
ente die debrda. numinib a filiis thu¬
ra reddantur: ꝑ que ⁊ tu filus ꝑseue¬
res incolumis. ⁊ tibi filii ꝯdonentur.
Audiens hec tranquillimis dixit. Il¬
luscrissime uroꝵ examinis nr̃i librã
si uelitis erga me. ⁊ filios meos equa

Expanded text:
 Chromatius urbis Romae praefectus ad se Tranquillinum patrem Marcelliani et Marci venire jubet. Quem cum de suorum perquireret arbitrio filiorum, Tranquillinus respondit: Ad referendas beneficiis vestris gratias nullus mihi oris sufficit sermo. Nisi enim currentes sententias vestri frena moderaminis tenuissent, et ego filios amisissem, et me patrem filii non haberent. Congratulantur mihi omnes, quos tenet paternus affectus, et pungit charitatis stimulus; etiam vestra, credo, quod mihi congaudeat celsitudo, quando morituris vita collata, et anxiis laetitia reddita, sollicitis securitas restituta. 39. Tunc praefectus aestimans filios ejus suas velle idolis inclinare cervices, ait: Venienti ergo die debita numinibus a filiis tuis thura reddantur: per quae et tu filiis perseveres incolumis, et tibi filii condonentur. Audiens haec Tranquillinus dixit: Illustrissime virorum, examinis vestri libram si velitis erga me et filios meos aequa
Abbreviated transcription (Latin):
bat. missa ꝑ eos qui astabant saluta¬
tione ditauit. Michi u̾o maurẽ: ex¬
cusa inquit sc̃o illi fieri ñ potuisse qd̃
uolurt. Magna ⁊ admiranda soller¬
dia. int̾ graues illa mortis angustias
ꝓuidisse. ne cuius tristiciã non quã¬
Tum in se erat absterg̾et. ne quid cer

Expanded text:
uit, missa per eos qui astabant salutauit, missa per eos qui astabant salutatione ditavit. Mihi vero in aurem, Excusa, inquit, sancto illi fieri non potuisse quod voluit. Magna et admiranda solertia, inter graves illas mortis angustias providisse, ne cujus tristitiam non, quantum in se erat, abstergeret: ne quid cer
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscent. hoc itaq agite. hãc uo¬
bis honoratus nr̃ hereditatẽ reli¬
quit. Supͥmo alitu suo: ad h̾edi¬
tatẽ uos regni celestis inuitat. Nlłs
nimio mundi huius amore tenea¬
tur. Optimũi est: ut uoluptade fas¬
sitate cariturũ. Nemo opib difflu
corru̾pat. Scelus est p̾cium salutis
ĩ mat̾iam ꝑditionis assumere: ⁊ illo
capi quẽ quam quo redimi si potest.
plus int̾ea uultu. plus otulis: emicã¬
te incelum sensu. monebat. Impar
quidẽ est ignoto sermoni suo s̾mo
referentis. S ñ minus imparia sp̃u
sc̃o uerba erant monentis. Tali itaq
exhortatione. ⁊ insolito quodã nutu
oratione ꝓ fusa. inusidatum qd̃ dam
munus benedictionis impendit. De
ficiẽte m̃broꝵ minist̾io: noua sẽper
m̃tis gr̃a pullulabat. Ordinatis uti¬
q omnib. neq enim mulda in acti¬
b suis minus plena restabant. cum
omnes caros suos m̃te ꝑcurreret qͣn¬
tos noĩatim ꝓferre lassicudo ñ ueta¬

Expanded text:
cognoscent. Hoc itaque agite: hanc vocognoscent. Hoc itaque agite: hanc vobis Honoratus vester haereditatem relinquit: supremo halitu suo ad haereditatem vos regni coelestis invitat: Nullus nimium mundi hujus amore teneatur. Optimum est ut voluntate fassitate cariturum. Nemo opibus difflucorrumpat. Scelus est pretium salutis in materiam perditionis assumere, et illo capi quemquam, quo redimi potest. Plus interea vultu, plus oculis, plus emicante in coelum sensu monebat. Impar est quidem ignito sermoni suo sermo referentis; sed non minus imparia spiritui suo verba erant monentis. Tali itaque exhortatione et insolito quodam motu oratione profusa, inusitatum quoddam munus benedictionis impendit. 33. Deficiente membrorum ministerio, nova semper mentis gratia pullulabat. Ordinatis itaque omnibus neque enim multa in actibus suis minus plena restabant, cum omnes charos suos mente percurreret, quantos nominatim proferre lassitudo non vet
Abbreviated transcription (Latin):
ocpo debemus gr̃as. qui mortis resur¬
rectione ꝓprie. mortẽ nr̃am spe resur¬
rectionis animauit. et̾nam iutam
afferens. discussit et̾ne mortis hor¬
rorẽ. Sic ergo uitã agite neuite extͤ¬
ma timeatis. ⁊ hoc quod mortẽ appel¬
lamus. qͣi cõmigrationẽ expectetis.
Mors penanon est: si ñ ad supplicia
declucit. Dura quidẽ est carnis ani¬
meq diuiso. s multo durius in ge¬
henne flammis erit carnis anime¬
q ꝯsortiũ nisi in omni uita genero¬
sitatẽ suã sp̃e recognoscẽs. bellũ cor¬
porii corporalib iuciis certamen ĩ¬
dixerit. ⁊ felici discretus acarnis col¬
liuuone diuortio. et̾ne pati impol¬
lutã seruet utramq substantiam
illic feliciter copulandã. ubi exul¬
tabunt in gloria sc̃i. ⁊ letabuntur in
cubilib suis. hoc est incorporib tan¬
quam in receptacłis sus: cum ea
que hic iusticie dedicau̾int membͣ
socialia. tanqͣm ꝯsueta hospicia re¬

Expanded text:
gnas Christo debemus gratias, qui morte et resurgnas Christo debemus gratias, qui morte et resurrectione propria mortem nostram spe resurrectionis animavit, aeternam vitam offerens, discusso aeternae mortis horrore. Sic ergo vitam agite, ne vitae extrema timeatis; et hoc quod mortem appellamus, quasi commigrationem exspectate. Mors poena non est, si non ad supplicia deducit. Dura quidem est carnis animaeque divulsio; sed multo durius in gehennae flammis erit carnis animaeque consortium; nisi in omni vita generositatem suam spiritus recognoscens, bellum corpori, et corporalibus vitiis certamen indixerit, et felici discretus a carnis colluvione divortio, aeternae paci impollutam servet utramque substantiam, illic feliciter copulandam, ubi exultabunt sancti in gloria et laetabuntur in cubilibus suis, hoc est in corporibus tamquam in receptaculis suis; cum ea quae justitiae dedicaverant membra socialia, tamquam consueta hospitia re
Abbreviated transcription (Latin):
ergo inclita singultib ut cumq pot̾am
u̾bis ip̃ius uerba subnecterẽ. quod iam
nõ desticutionẽ meam dolorẽ quippe qͥ
michi orationũ suar patrocinia num¬
qͣm defutura confidere̾. quin ⁊ post trã¬
situm ualidiora p̾sumerẽ: ĩmo uno me
doloꝵ suoꝵ uulnere.⁊ difficiliũ int̾ ex¬
sc̃orum plurimi in supremis suis acer¬
bissime ꝑtulerunt. Et cõmemoratus
aliquot adrecit qd̾ credo alicubi legerat
Magni in quit uiri multa patiuntur.
exẽplum.
onfluentib aut ad se potestatib¬
ꝑfecto ⁊ p̾fectoriis uiris. quam
frequentia sub mortali iam frigore
mandata deꝓmisit: ab ip̃o exitri suo
sumens acerrimũ exhortationis ex¬
ordium. Et dignũ plane erat. ut qui
uite sẽꝑ exẽpla p̾buerat. ⁊̃ mortẽ sua̾
mexẽplum ad uocaret. Uidetis inqͥt:
quam fragile ħitemus hospiciũ. Qͦ¬
ubet uiuendo ascendimus:. illĩc mor¬
de decrahimur. Ab hac necessitatene

Expanded text:
ego impedita singultibus utcumque poteram ego impedita singultibus utcumque poteram verbis ipsius verba subnecterem, quod jam non destitutionem meam dolerem, quippe qui mihi orationum suarum patrocinia numquam defutura confiderem, quin et post transitum suum validiora praesumerem, uno me dolorum suorum vulnere et difficilium inter exsanctorum plurimi in supremis suis acerbissima pertulerunt? Et commemoratis aliquot, adjecit, quod credo alicubi legerat: Magni, inquit, viri multa patiuntur, et exemplum. 32. Confluentibus autem ad se potestatibupraefecto et praefectoriis viris, quam ferventia sub mortali jam frigore mandata deprompsit, ab ipso exitu suo sumens acerrimum exhortationis exordium. Et dignum plane erat ut qui vitae semper exempla praebuerat, etiam mortem suam in exemplum advocaret. Videtis, inquit, quam fragile habitemus hospitium. Quolibet vivendo ascenderimus, illinc morte detrahemur. Ab hac necessitate ne
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis iugorẽ. incredibile est qͣm indegõ
usq in extrema seruau̾it. Ac primum
sẽꝑ uberrime suos consolatus est. ac ni¬
chil magis timuit qͣm ne diutina nos¬
desꝑatione conficeret intelligens pene
facilius ferri extrema qm dubia. Ab¬
stersit sẽꝑ sermone ꝯdito ciresi astan¬
tium lacrimas. qͣs tam̃ quo magis ab¬
stersit irrigauit. Gauiorẽ suo dolore
nr̃m cõputauit. Nõ facile quisqͣm tam
forti pectore ĩter quelibet asꝑa ⁊ din do¬
lerata: nec optauit aliquando mortẽ
nec expauit. Nam quẽ uiuere iter quã
lbet grauia in xp̃i seruitute ñ pinguit
ad nouam uitam ꝑ cõmunẽ illam no¬
ueutte ianuam transire ñ timuit. Pre¬
meditata enim illi ultima hominum
necessitas. nõ repentina aduenerat.
riuos laborans: quid inquit fles ine¬
uitabilẽ humani gen̾is necessitatẽ: I¬
paratũ ergo te muenire transitus ms
debuit: cũ me ñ inuen̾it ĩꝑatum. Cũq

Expanded text:
mentis vigorem incredibile est quam integrum mentis vigorem incredibile est quam integrum usque in extrema servaverit. Ac primum semper uberrime consolatus est suos, ac nihil magis timuit quam ne diutina desperatione conficerentur; intelligens pene facilius ferri extrema quam dubia. Abstersit semper sermone condito circumstantium lacrymas, quas tamen quo magis abstersit irritavit. Inde graviorem suo dolore nostrum computabat. Non facile quisquam tam forti pectore inter quaelibet aspera et dura toleratu, nec optavit aliquando mortem nec expavit. Nam is quelibet gravia in Christi servitute non piguit, ad novam vitam per communem illam novae vitae januam transire non timuit. Praemeditata enim illi ultima hominum necessitas, non repentina advenerat. fletuum laborarem: Quid, inquit, fles? inevitabilem humani generis necessitatem? Imparatum ergo te invenire meus transitus debuit, cum me non invenerit imparatum? Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ uenerat. ultimũ dolorib
iam reluctantib epyphanioꝵ diebĩ
eccłia sermone̾ habuit. nesciens un¬
quam conflictante cum infirmitatib
fide. dolori magis corporis qͣm sp̃e fer̃¬
nore ad quiescere. Seruiuit desideriiᷤ
ur̃is: supra suas iuires. Nõ illu̾ siqui¬
dem alia extrinsecus suꝑ ueniens eg̾¬
tudo. nõ subitus febrium estus absor¬
buit: s diu dilata infirmitas. nimio
dudum ꝓpositi iugore ꝯtracta. ⁊ ad huc
remissioni parum acquiescẽdo ingra¬
uescens. octauo eum uł nono die Sol¬
lẽpnitatis p̾dicte paulatĩ extenuando
confecit. uix quatriduo tam̃ nobis
suam in officiis caritate debitis p̾sen¬
tiam denegauit. timens utiq ne suos
uicinia dransitus sui ꝯtristaret. Nulli
unqͣm granis int̾ granissimas egritu¬
dines q fuit: nulli ut assolet. ullum
infirmitaus sue horrorẽ intulit. Et si¬
quidẽ hoc ordine illud sc̃i sp̃c receptacu¬
lum ꝯquieurt. Cet̾um impollute illiꝰ

Expanded text:
consuetudinem venerat? Ultimum, doloribus consuetudinem venerat? Ultimum, doloribus jam reluctantibus, Epiphaniorum die in ecclesia sermonem habuit: nesciens umquam colluctante cum infirmitatibus fide, dolori magis corporis quam spiritus fervori acquiescere, servivit desideriis vestris supra suas vires. Non illum siquidem aliqua extrinsecus superveniens aegritudo, non subitus febrium aestus absorbuit; sed diu dilata infirmitas, nimio dudum propositi rigore contracta, et adhuc remissioni parum acquiescendo ingravescens, octavo eum vel nono die a solemnitate praedicta, paulatim attenuando confecit. Vix quatriduo tamen nobis suam in officiis charitatis deditis praesentiam denegavit, timens utique ne suos vicinia transitus sui contristaret. Nulli umquam gravis inter gravissimas aegritudines fuit. Nulli, ut assolet, ullum infirmitates suae horrorem intulerunt. Et quidem hoc ordine illud sancti Spiritus habitaculum conquievit. 30. Caeterum impollutae illius
Abbreviated transcription (Latin):
conestere. Tanqͣm probatus israhelis
agitator:. ꝓbenouerat ñ facile quicꝙͣ
discordantib imꝑari. Scudebat p̾t̾ea
amore potius regere qͣm terrore dsĩa¬
riite uoluntaria magis qͣm coacta e¬
correctio. Hinc quoq subditis adice¬
ret ornatu. ne ad officiũ suũ compul¬
si putarẽtur. Confestim itaq exelusa
caritati locum p̾buit. floruit gͥ sub
ipso xp̃i ecelesia: sicut monaffium
ante floruerat. Creuit gracuis: decre
putauit. Pudumꝰ defuncas ches aurns¬
suos misit: it̾umq qui obtulant oblati¬
onum suarũ refrig̾ia senserunt. Hoc so¬
lum qd̃ minist̾io sufficiens erat reser¬
uauit. S si exegiss usus: nec minist̾io
ut reor peperciss. Alieni tẽporis uota.
dispensationẽ suã fecit. Operari eciam¬
ĩter extrema ñ destitit. Multos in lecto
suo u̾bi dispensatione distauit. S ꝙͣ¬
diu illum lectulus tenuit. eui suꝑare
⁊ uicinas morti lassitudines iam in⁊

Expanded text:
connectere. Tamquam probatus Israelis connectere. Tamquam probatus Israelis agitator, probe noverat non facile quidquam discordantibus imperari. Studebat praeterea amore potius regere quam terrore dominari: ut voluntaria magis quam coacta correctio hunc quoque subditis adjiceret ornatum, ne ad officium suum compulsi viderentur. Confestim itaque exclusa ter, charitati locum praebuit. Floruit igitur sub ipso Christi Ecclesia, sicuti monasterium ante floruerat. Crevit gratiis, decrevputavit; dudum defunctis thesaurossuos misit: iterumque, qui obtulerant, oblationum suarum refrigeria senserunt. Hoc solum quod ministerio suo sufficiens erat reservavit. Sed si exegisset usus, nec ministerio, ut reor, pepercisset. Alieni temporis vota dispensationem suam fecit. CAPUT VIinter extrema non destitit. Multos in lectulo suo verbi dispensatione ditavit. Sed quamdiu illum lectus tenuit, cui superare etiam vicinas morti lassitudines jam in
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uisus est. Cui nõ loco om̃i affectu
disciplinã ꝓpriauit: Quem ñ cum
ip̃ius qui corrigebatur uoluptate
correxit. Quando letitia illiꝰ quicqͣm
lascuue redolens: Quando tristicia
ñ salubris: Quando gemitus.nisi de
peccati alieni merore descendens:Qͥs
enim non altiorẽ inuenit. qͣm prius
uiderat. Sẽꝑ in sũm itate uirtutũ po¬
situs:semꝑ quo erescere poss ĩuenit
Iam uero sub exhortatione ip̃uis. qͥs
anxius ñ dolorẽ suũ sp̾uit: Oes feris
morib ñ in saniã suam execratus ẽ:
Quis arrogans ñ plusquã om̃es suꝑ¬
biam ip̃e suam ab hoĩatus est: Qͥs las¬
ciuus luxuria non detestatus: Et qͥd
Nullã pene gr̃ãm ñ inse tam plenam
habuit: ut ip̃am speciałr excolere ⁊
possidere tanquã unicam putaretur.
Innullo uite ordine ñ ita uguit. ut ip.
ei cura concordie fuit.⁊p̾cipuus labor
frat̃nitatis.calentib adhuc de sum̃do
ep̃o studus dissidentes. mutuo amore

Expanded text:
sibi visus est? Cui non loco omnium affectsibi visus est? Cui non loco omnium affectdisciplinam propinavit? Quem non cum ipsius gaudio, qui corrigebatur, correxit? Quando laetitia illius quidquam lasciviae redolens? Quando tristitia non salubris? Quando gemitus, nisi de peccati alieni moerore descendens? Quis eum non auctiorem invenit quam prius viderat? Semper in summitate virtutum positus, semper quo crescere posset invenit. 27. Jam vero sub exhortatione ipsius, quis anxius non dolorem suum sprevit? Quis feris moribus non insaniam suam exsecratus est? Quis arrogans non plusquam omnes superbiam ipse suam abominatus est? Quis lascivus luxuriam non detestatus est? Et quid Nullam pene gratiam non in se tam plenam habuit, ut ipsam specialiter excolere et possidere tamquam unicam putaretur. In nullo vitae ordine non ita viguit, ut ipsiei cura concordiae fuit, et praecipuus labor fraternitatem calentibus adhuc de assumendo episcopo studiis dissidentem mutuo amore
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit: ut orbatis his quib ado¬
mino apud heremũ indultus erat.
uobis nasceretur. Ille utiq qui cunc¬
ta dispensat. ille qui eum ⁊ patrie
sue quam diu ꝯgruum uidebat ĩdul¬
sit.⁊ ꝑ maria. ⁊ ꝑ terras ad utilitatẽ
uidentium hanc tantã circumegie ĩ
quid plus deillo in hiis quid minus
dixero. uidistis enĩ dilectissimi illam
sollicitudinis ingilantiã. illud disci¬
pline studiũ. illas pietatis lacrimas
illam iugem ac ꝑpetuam mentis sere¬
nitatẽ euius testimoniũ uultus im¬
mutabilis erat. Audistis quoq os il¬
lud ꝯ gruens uide in quo erat conscĩa
purificati pectoris. sermoiis lucu¬
lentia. uidistis illam latitudinem
caritatis: que tanta in illo fuit. ut
ñ in merito de illo sc̃s idem cuius ꝓxi¬
mam sententiã posui dixerit. quod
si arbitrio suo karitas ip̃a expͥmen¬
da ẽẽt inuultũ. honorati potissimum
pingi debere ultu uidetur. Qinis ita¬
q illum umquam sufficient uidisse

Expanded text:
suscitavit, ut orbatis his quibus a Dosuscitavit, ut orbatis his quibus a Domino apud eremum indultus erat, vobis nasceretur? Ille utique qui cuncta dispensat; ille qui eum et patriae suae, quamdiu congruum videbat, indulsit, et per maria et per terras ad utilitatem videntium hanc tantam cultoris sui gquid plus de illo in his, quid minus dixero. Vidistis enim, dilectissimi, illam sollicitudinis vigilantiam, illud disciplinae studium, illas pietatis lacrymas, illam jugem ac perpetuam mentis serenitatem, cujus testimonium vultus immutabilis erat. Audistis quoque os illud congruens vitae, in quo erat consentanea puritas pectoris, sermonis luculentia. Vidistis illam latitudinem charitatis, quae tanta in illo fuit, ut non immerito de illo sanctus idem, cujus proximam sententiam protuli, dixerit: quod si arbitrio suo charitas ipsa exprimenda esset, in vultum Honorati potissimum pingi debere videretur. Quis itaque illum umquam sufficienter vidisse
Abbreviated transcription (Latin):
issent: quantũ ille studebat infundere.
preꝑass me ꝓfecto uobis ⁊ desiderio
ur̃o dignum dediss. ⁊ successorẽ Si¬
ui ydoneum nesciens erudiss. Iã u̾o
iecerat ⁊ lene illud xpͥi tugum in qͣa¬
tum michi lenius blandim̃tis suis
fecerat. Q tiens mementẽ suam. quo¬
diens animam. quociens linguã suam
noĩabat. Quam impatiens absentie.
quam sẽꝑ indignissimi conspectus
mei cupidus erat. Quid de hiis om̃ib
dicam nisi illud ꝓpħicum quod dñs
ei recribuit pro me:¬
stcerea ego dilectissimi strictim ꝯtin¬
gens potuis cuncta qͣm referens: de sol¬
lertissimo pastore ur̃o ea que aliis po¬
tius quam uobis erant nota replica¬
ii. Sacerdotũ quippe suũ in ecclesia
hac nomine auctum uidimus: sc̃i¬
monia u̾o ⁊ actib iam ꝑrius sũmũ.
S unde illud queso. ꝙ tam longinqͦ
tam ignotus expetitur: Quis illã
absentis nec prius uisi gr̃am ur̃is
pectorib affixit: Os illud desid̾iũ

Expanded text:
issent, quantum ille studuit infundere! issent, quantum ille studuit infundere! Praeparasset me profecto vobis, et desiderio vestro dignum dedisset; et successorem sibi idoneum nesciens erudisset. Jam verjecerat, et leve illud Christi jugum quantum mihi levius blandimentis suis fecerat! Quoties me mentem suam, quoties animam, quoties linguam suam nominabat! Quam impatiens absentiae, quam semper indignissimi conspectus mei cupidus erat! Quid de his omnibus dicam, nisi illud propheticum, quod Dominus ei retribuit pro meterea, dilectissimi, strictim contingens potius cuncta quam referens, de solertissimo pastore vestro ea quae aliis potius quam vobis erant nota replicavi. Sacerdotium quippe suum in Ecclesia hac nomine auctum vidimus; sanctimonia vero et actibus jam prius summum. Sed unde illud, quaeso, quod tam e longinquo tam ignotus expetatur? Quis illam absentis nec prius visi gratiam vestris pectoribus affixit? Quis illud desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
pia supplicatione ꝑ motus: ⁊ iniecis¬
ti michi uincula amoris tui. Quib
si tenear: nũquam peccati uincula
reualescent. Occurro itaq sb̾dit qui sr̃b
abscerã: ⁊ omni ꝯtradictione deposi¬
da. nouus p̾cator accedo. Sic sec sancti
oratio fugituos suos reducit. sic ꝯtu¬
maces subiugat: sic expugnat rebel¬
les.Iam quib ille tunc lacrimis ari¬
ditatẽ meã irrorauit: qͣm pio fletu
mequoq traxit inlacrimas. Talime
humilitate.⁊ blandim̃to:tanquam
si ipse a me exciꝑ etur excepit. Abla¬
ta est ilico causa remorandi. Tune pͥ¬
mum illam ẽẽ patͥam qua A sugiẽ¬
dam ẽẽ dudum crediderat: agnonit.
educit me secum: p̃dam suã. Gaudet
tumphat: exultat. Heremo meiã dam̃
exemplo suo secreti cupidũ: festinat
includere. Alie pͥmũ lacte:⁊ postinod̾
cybo. Potat eciam ꝓfluuio illo qui
in se erat celestis fontis sapĩe. Atq u¬
tinam tantũ angustie sp̃c mei recep¬

Expanded text:
pia supplicatione permotus, et injecispia supplicatione permotus, et injecisti mihi vincula amoris tui, quibus si tenear, numquam peccati vincula revalescent. Occurro itaque subditus, qui superbus abscesseram, et omni contradictione deposita novus precator accedo. Sic, sic sancti oratio fugitivos suos reducit, sic contumaces subjugat, sic expugnat rebelles. 24 . Jam quibus ille tunc lacrymis ariditatem meam irroravit, quam pio fletu me quoque traxit in lacrymas! Tali me humilitate et blandimento, tamquam si ipse a me exiperetur, excepit. Ablata est illico causa remorandi. Tunc primum illam patriam, quam fugiendam dudum crediderat, agnovit. Educit me secum, suam praedam; gaudet, triumphat, exsultat. Eremo me jam tamen exemplo suo secreti cupidum festinat includere. Alit primum lacte, et postmodum cibo. Potat etiam profluo illo, qui in se erat, coelestis fonte sapientiae. Atque utinam tantum angustiae spiritus mei recep
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ interdũ meam saeram̃to obstrin¬
genti: ꝓphico ut ita dicam sp̃u ante
de mea osculis amplexib q cerda¬
uit. Ad pͥsens tam̃ ubi ille ab iit in¬
ei pessima uctoria. S agitandum
meillinc. ⁊ edomandum dextera dei
suscepit. Illi enim me oratione tra¬
diderat. Qui tunc incorde meo fluc¬
tus que dẽpestas diu̾sarum .⁊ int̃
se cõpungnantiũ uoluptatũ excita¬
te sunt. Ootiens sibi in animo m̃o uł¬
le ⁊ nolle successit. Et quid plura :
Absente illo: partes in me suas xp̃c
exequitur. ⁊ post triduum oronibus
suis ꝑ miserationẽ dei mei mea cõtu¬
matia subiugatur. fugauerat enim
sompnũ cogitatio.⁊inuitante me pio
dño. dotus eminus cum uoluptatib
suis mundus astabat. Quid expeten¬
dum quid relinq̃ndũ suad̾etur: ani¬
mus mecum meus tanqͣm collatis a¬
pud amicłi tractatib uentilabat. Gra¬
cias tibi ih̃u bone gr̃as. qui dirupis
quineula mea famulitui honoratii

Expanded text:
nem interdum meam sacramento obstrinnem interdum meam sacramento obstringenti, prophetico, ut ita dicam, spiritu ante te mea osculis amplexibusque certavit! ad praesens tamen, ut ille ait, vici pessima victoria. Exagitandum me illinc et edomandum dextera Dei suscepit; illi enim me oratione tradiderat. Qui tunc in corde meo fluctus! Quae tempestates diversarum et inter se compugnantium voluntatum excitatae sunt! Quotiens sibi in animo meo velle et nolle successit! Et quid plura? Absente illo partes in me suas Christus exsequitur: post biduum orationibus suis per miserationem Dei mea contumacia subjugatur. Fugaverat enim somnum cogitatio, et invitante me pio Domino, totus eminus cum voluptatibus suis mundus astabat. Quid expetendum, quid relinquendum suaderetur, animus mecum meus, tamquam collatis apud amicum tractatibus, ventilabat. Gratias tibi, Jesu bone, gratias, qui dirupisti vincula mea, famuli tui Honorati
Abbreviated transcription (Latin):
Nterea ego dum multimodã eius ĩ
omnes grãm memoro. in me infini¬
tam euram p̾t̾mitto: cum ip̃nis utiq
michi cura nõ minus in xp̃o salutis
accułit. quam amorint̾ eos ornaiti
⁊ amoris reliquit. Mei emm gr̃a. ꝙ
ad meritũ suum ⁊ iudicium meum
ꝑtinet. patriã quam fastidierat ñ de¬
dignatur accedere. nec refugit labo¬
rem tantitinis. suis p̾cipue mubas
⁊am dudum infirmitatib grauem:
meq illic iam in ilł annis nimis a¬
micum scło. ⁊ ꝯtumacẽ deo. ut seduc¬
tor ⁊uerax ad amorẽ xp̃i blanda ma¬
nutẽptat. Longum est intromitt̾e
illam in exhortationib ingemi sui
iuolentiã. in quib eum ante ꝓposis
acerrimos sibimet ip̃i ad conu̾isio¬
nẽ stimulos admou̾e potuiss. hau¬
stis diu sapientie fontib multi plici¬
ter diffundebatur. S cum parum ĩ
aures meas pietatis illius u̾ba des¬
cenderent: ad solita orationis p̾sidia
luctanti michi. ⁊ ꝑ scłarẽ illam in¬
mis ꝑiculosã ꝯsuetudinẽ obstinatõ¬

Expanded text:
nterea ego dum multam ejus in omnes gratiam memoro, in me infinitam curam praetermitto: cum ipsius utique mihi cura non minus in Christo salutis attulerit, quam amor inter vos ornamenti et amoris reliquit. Mei enim gratia, quod ad meritum suum et judicium meum pertinet, patriam quam fastidierat non dedignatur accedere; nec refugit laborem tam longi itineris, suis praecipue multis jamdudum infirmitatibus gravem; meque illic jam in illis annis nimis amicum saeculo et contumacem Deo, ut seductor et verax ad amorem Christi blanda manu tentat. Longum est intromittere illam in exhortationibus ingenii sui violentiam, in quibus cum jam ante propositum acerrimos sibimetipsi ad conversionem stimulos admovere potuisset, haustis diu sapientiae fontibus multipliciter diffundebatur. Sed cum parum in aures meas pietatis illius verba descenderent, ad solita orationis praesidiluctanti mihi, et per saecularem illam nimis periculosam consuetudinem obstinatio
Abbreviated transcription (Latin):
hostis callidus tarda ad mortẽ suppli¬
eia conquirens: animas cupiebat
ingulare ñ corpora. Et ut ipse qui
ab eo passus est cypͥanus ait: uolen¬
to mori ñ ꝑmicebat orcidi. Cuius
ĩcreciulitas notior fiat: duo memorie
nmasq uictorẽ. iussit melle ꝑungi
⁊⁊ sub ardentissimo sole religatis post
dergum manib reponi scilicedut mꝰ¬
carum aculeis cederet qui ignitas sar¬
sertoꝵ nexib irretitsi relinqui. Quo
cum secedentib cunctis meretrix speci¬
osa ueniss. cepit delicatis string̾e col
in lrbidinẽ concitato. se uictrix impu
tas. Tandẽ celitus inspiratus p̃cisam
mordicus linguam inosculantis se fa¬
cie expuit. ac silibidinis sensum succe¬
dentis doloris magnitudo occupaute.

Expanded text:
hostis callidus tarda ad mortem supplicia conquirens animas cupiebat jugulare, non corpora. Et ut ipse, qui ab ipso passus est, Cyprianus ait: Volentibus mori, non permittebatur occidi. Cujus ut crudelitas notior fiat, duo memoriaeminasque victorem, jussit melle perungi, et sub ardentissimo sole, religatis manibus post tergum reponi, scilicet ut muscarum aculeis cederet, qui ignitas sarsertorum nexibus irretitum relinqui. Quo cum, recedentibus cunctis, meretrix speciosa venisset, coepit delicatis stringere colin libidinem concitato, se victrix impudtas. Tandem coelitus inspiratus, praecisam mordicus linguam in osculantis se faciem exspuit; ac sic libidinis sensum succedens doloris magnitudo supe
Abbreviated transcription (Latin):
ue maxime illa etas. dulce ac familia¬
re habere solet. Et ꝑficiebat suꝑͣ omẽs
coetaneos suos: inea quidẽ litt̾atura q̃
illi cõpedebat etati. Nam in disciplina
morum ꝓfectuq uirtutũ eciam suꝑ
omnes docẽtes se inbreui enituit: nõ
tam matre qͣm unctione magistra.
Nac sollicitante. haut segniter ĩ dini¬
nis excebatur pede secretum. anticipa¬
re uigilias. meditari in lege refici par¬
re puras manus in omni loco. ubi ta¬
mensecrete idposs. Iam tunc siqui¬
dem cantius fuit declinare iuirus uirꝰ¬
dutũ manem gloriam.

Expanded text:
 maxime illa aetas dulce ac familiare habere solet. Et proficiebat supra omnes coaetaneos suos in ea quidem litteratura, quae illi competebat aetati. Nam in disciplina morum profectuque virtutum, etiam super omnes docentes se in brevi enituit, non tam matre tamen, quam unctione magistra. Hac sollicitante, haud segniter et in divinis exercebatur, petere secretum, anticipare vigilias, meditari in lege, refici parre puras manus in omni loco ad coelum, ubi tamen secrete id posset. Jam tunc siquidem cautus fuit declinare virus virtutum, inanem gloriam.
Abbreviated transcription (Latin):
cationis uocem. statim ut seie habet ad
pͥsens usq relationis fama. ip̃a tellus
erũpens sursum excreuit. atq fideli
famulo xͥ in medio residentiũ episopoꝵ
sessum nec humiliorẽ p̾buit. Qͦd u ni¬
u̾sis maxime ⁊ catholicis stupẽtib. deũ¬
q pro sc̃i merito collandantib: attollit̃
clamor apłicum morte p̾uentũ repẽ¬
tino defecisse int̾itu. Quid plura: Ele¬
tus conuentusq turbatur. ciuitas õis¬
q ppĩs hoc attonitus fl̃o miratur. Sy¬
nodus disiungitur: ep̃i omnescum
reu̾entia ⁊ laudib beatissimi uiri do¬
mini hylarii ad ꝓpria erroris capite ꝯ¬
trito reuerturtur.

Expanded text:
cationis vocem statim, ut sese habet ad cationis vocem statim, ut sese habet ad presens usque relationis fama, ipsa tellus erumpens sursum excrevit, atque fideli famulo Christi in medio residentium episcoporum sessum nec humiliorem prebuit. Quod universis et maxime catholicis stupentibus Dominumque pro sancti merito laudantibus, attollitur clamor, apostolicum morte preventum repentino defecisse interitu. Quid plura? Clerus conventusque turbatur, civitas omnisque populus hoc attonitus facto miratur. Synodus disiungitur, episcopi omnes cum reverentia et laudibus beatissimi viri Hylarii ad propria, erroris capite contrito, revertuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tens ait. Nõ sum in quit hylarius gal¬
lus: s de gallia. Nam gente aquitam¬
cus. pontificali uero dignitate p̾mi¬
nebat gast. Ac si diceret ei. Non sum
natione gallus. s de gallia p̾sul. Et
papa animi potius stomachatione ꝑ¬
motus hec infit. Et si tu hylarius de
gallia: ego leo romane sedis apłicus
⁊udex. Tunc hylarius eius ꝑtina¬
cem intelligens controu̾sia. respõdit
s ñ de tribu iuda. Et si iudicans resides.
nõ tam̃ in sede maiestatis. Mox ille cũ
indignatione spreta sede ĩmo sedis dig¬
nitate surrexit. multũq p̾sagum an¬
tistitẽ minans exiuit dicens: uide quia
reu̾tens te ab hiis tumidis smocinatio¬
nib mitigatũ ⁊humiliatũ restituã.
Eo si inquid hylarius ñ redieris: Od
aut̃ eilocus digne sessionis denegatꝰ
fuerat: nõ a deo uir dei moleste tulit.
Terra tam̃ se insidere parans. dixisse
supplex illud psalmiste fertur. Domi¬
n est terra ⁊ plenitudo eius. Ad qͣm p̾di¬

Expanded text:
tens, dixit: 'Non sum', inquit, 'Hylarius Galtens, dixit: 'Non sum', inquit, 'Hylarius Gallus, sed de Gallia'. Nam gente Aquitanicus, pontificali vero dignitate preminebat Gallis. Acsi diceret ei: Non sum natura Gallus, sed de Gallia presul. Et papa animi potius stomachatione permotus hec infit: 'Et si tu Hylarius de Gallia, ego sum Leo Romane sedis apostolicus et iudex'. Tunc Hylarius eius pertinacem intelligens controversiam, respondit tu Leo, sed non de tribu Iuda; et si iudicans resides, sed non in sede maiestatis'. Mox ille cum indignatione, spreta sedę, immo sedis dignitate, surrexit, multumque presago antistiti minans, exivit dicens: 'Vide, quia revertens te ab his tumidis sermocinationibus mitigatum humilitati restituam'. 'Et si', inquit Hylarius, 'non redieris'? Quod autem ei locus digne sessionis denegatus fuerat, non adeo vir Dei molestę tulit, sed terre se insidere parans, dixisse fertur supplex illud psalmistae: Domini est terra et plenitudo eius. Ad quam predi
Abbreviated transcription (Latin):
Arriana namq heresi ꝑ orbẽ furente.
ac desipienta fidei salute langnebant
in tantum ut ipsetunt apłice sedis pa¬
pa leo ip̃uis lepre cõmaculatione res¬
ꝑsus. ueri dogiatis ⁊ ipse p̾uaricator.
ut ex antiquitatis relatu memorat᷑
existeret. Cũq omnes fere ep̃i eius lit¬
teris cõmoniti romã suꝑ hus trastat᷑i
uenissent. uenit ⁊ dñs hylarius quã¬
iuis tardius armis tam̃ uniu̾ sał fider
munitus. Quod cum a nuntiante dic¬
tum suiss ad est hylarius pictauẽsis
mo magis catholico indignatus man¬
daute synodo ne ullus ei eꝑiscopoꝵas
surgeret. aut locum ei sessionis ãmi¬
eret. presentatus siquidẽ uir dei cõci¬
lio honore pontificatus papã p̾ueni¬
ens. ip̃i cunctisq residentib uerbũ
salutationis digna reuerentia inferẽs:
auete dixit. Ci ille quasi quẽ igno¬
raret insuitans: dalib ꝑedisle feturꝰ.
Tu ergo hylariꝰ gallus es: Ille u̾o ad
id qd̾ erat fatendum sermonẽ conuer¬

Expanded text:
Arriana namque heresi per orbem furente, ac desipienter a fidei salute languebant, in tantum ut ipse tunc apostolicae sedis papa Leo ipsius lepre commaculatione respersus, veri dogmatis et ipse prevaricator, ut ex antiquitate relatus memoratur, existeret. Cumque omnes fere episcopi eius litteris commoniti Romam super his tractaturi venissent, venit et dominus Hylarius, quamvis tardius, armis universaliter munitus. Quod cum a nunciante dictum fuisset: 'Adest Hylarius Pictavensis nienti, immo magis catholico, indignatus, mandavit synodo, ne ullus ei coepiscoporum assurgeret aut locum sessionis annueret. Presentatus siquidem vir Dei concilio, honore pontificatus papam preveniens, ipsique et cunctis residentibus verba salutationis digna reverentia inferens: 'Avete', inquit. Cui ille, quasi quem ignoraret, insultans, talibus respondisse fertur: Tu ergo Hylarius Gallus es'? Ille vero ad id quod erat fatendum sermonem conver
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus de genouefa. quid ageretĩ
serebat eam inferiorẽ qͣm opinebatur¬
ens sc̃s pontifer: in ciuitatẽ ing̾ssus.
ad hospiciũ genouefe usq ꝑuenit..
Quam cum tanta humilitate salitea¬
uit: ut omnes iuarẽtur. Et or̃one fc̃a.
ostendit hiis quib despectui ħ̾ebatur. ĩ

Expanded text:
sollicitus de Genovefa, quid agerit, sserebant eam inferiorem sibens sanctus Germanus, in civitate ingressus, ad hospicium Genovefe usque pervenit. Quam cum tanta humilitate salutavit, ut omnes mirarentur, et oratione facta, ostendit his quibus dispectui abebatur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊i olei unctione a uexatione demonũ
Dost perhendie cum sc̃i martini int̾¬
ess uigiliis. in angulo basilice orans
ac benedicens. ac laudans deum. ⁊ in
media incognita stare caterua: unus
ex psallentib arreftus a dẏabolo.⁊ lam¬

Expanded text:
 a vexatione demonum Post perendie, cum sancti Martini interesset vigilia, et in angulo basilice orans ac benedicens et laudans Dominum, in media incognita staret caterva, unus ex psallentibus areptus a demone, lan
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃c neqͣm ꝑ oculum se ꝓgrediminita¬
retur: imꝑante genoueta feda relinq̃nꝰ
uestigia aluxu uentris egestus est. nec
morã dicto cicius eiecto demone: ꝑso¬
gestantẽ. Quã cum ad se uocass: int̾¬
rogat quid ferret. At illa in quit ãꝑul¬
lam ad liquam̃ qd̃ michi nuper a nego¬
tiatorib uenundatũ ẽ. Porro genoue¬
fa ꝯspicata generis human hostem ĩ
ampulle ore residere: cõminans ĩ suf¬
flauit in eam. Statĩq pars de ore ipiꝰ
ampulle fracta cecidit. Tum demum
signata ampulla. abire puellã iussit

Expanded text:
nequam per oculum se progredi minaretur, imperante Genuvefa, foeda relinquens vestigia, fluxu ventris eiectus est. Nec mora, dicto citius, eiecto demone, persogestantem. Quem cum ad se vocasset, interrogat, quid ferret. Ad ille inquid: 'Ampullam Apuliquam, quod mihi paulo ante a negotiatoribus venundatum est'. Porro Genuvefa conspicata generis humani adversarium in ampulle ore sedentem, comminans insufflavit in eum, statimque pars de ore ipsius ampulle fregit ac cecidit. Tunc enim demum, signata creatura, abire hominem iussit
Abbreviated transcription (Latin):
aut peterti tribuit miracłoꝵ suffragra.
que uolẽte dũo usq ĩ hodiernũ diem
eum ⁊ oꝑatus est. ⁊ locutus. sicut illi dig¬
num ẽ cuncta proferre. Det michi pi¬
uis ueniam quia multa p̾t̾ii qui uix pau¬
ca conscripsi. Ita b̃ĩtissimi hylarii de p̃¬

Expanded text:
aut petenti tribuit miraculorum suffragia: aut petenti tribuit miraculorum suffragia: quae volente domino usque in hodiernum diem eum et operatus est et locutus, sicut illi dignum est, cuncta proferre. Det mihi pius veniam, quia multa praeterii qui vix pauca conscripsi. 54 Ita beatissimus Hilarius de pr
Abbreviated transcription (Latin):
uerba uerbis ualeat exeqͣre. qualiter
ille indiuise trinitatis libros stilo tum̃¬
de ꝯtexint. aut scͥpta dauitiei carminis
sermone coturnato ꝑ singula resera
uitꝰ quam suit indisertione ꝓuidus
intractatu ꝓfundus. ꝑ litt̾aturã eloq̃ns
ꝑ uirtutẽ mirabił incõplexionib mł¬
tiplex. in resolutione subtił. astutus
uxta ꝓph̾am. ĩmo prudens uixta domi¬
ni uocem ut serpens. columbe siplicis
gr̃am ñ amittens conditi sal ingenii.
sons loq̃ridi thesaurus scĩe. lux doct᷑¬
ne. defensor ecclesie hostium ꝓpuignator
Cuius dicta quilegerit. ñ credẽt dic̾e.
s tonare. Hec fuit ultra homines saꝑe.¬
eum tam caute de religione eenserer
S qui uule eum agnoscere: enus exilia
memoret. merita respiciat. uolumĩa
relegat. dicta ꝑpendat. signa cotidia¬
na ꝑcenseat. Qui dum siuꝑstes suit in
scło: aut scͥpsit eccłiastice fidei docum̃ta.
aut pugnando calcauit heretica cͥmmna

Expanded text:
verba verbis valeat exaequare? Qualiter verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae trinitatis libros stilo tumente contexuit, aut scripturam Davitici carminis sermone coturnato per singula reseravit? 51 Quam fuit in dissertione providus, in tractatu profundus, per litteraturam eloquens, per virtutem mirabilis, in complexionibus multiplex, in resoljuxta prophetam, imo prudens, juxta Domini vocem ut serpens , columbae simplicis gratiam non amittens. Ipse conditi sal ingenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, lux doctrinae, defensor Ecclesiae, hostium oppugnator. Cujus dicta qui legerit, non credet dicere, sed tonare. Hoc fuit ultra hominem sapere, tam caute de religione censere. 15. Sed qui vult ipsum cognoscere, ejus exsilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta na percenseat. Qui dum superstis fuit in eculo aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina,
Abbreviated transcription (Latin):
sidero: plus fuit qͣm resuscitari sic mo¬
ri. Certa enim salus est:. ñ ꝯtamina¬
ri pectatis. Quanti cuꝑent reb eum
uita traditis talem transitũ cõꝑare. si
mercatorẽ forsitan inuenirent. Oed dis
tat int̾ uiuicati infantis. ⁊ filie mortifi¬
cate myst̾ium. nisi qd̃ illum resuscita¬
uit ad baptismũ. hanc destinauit ad
regnum. et qd̃ ad huc in illo spes pec¬
eandi restabat. hec ĩmaculata finierat.
Quod cum uidiss mater apre beate:
a pontifice postulat. ut ⁊ ipsa si m̾eret᷑
erepta de mundi crimine cum filia p̾¬
sentaretur ad regnũ. Cuuus uota cõsi¬
derans : assidua orone.⁊ ip̃am aute se tͣn¬
misit ad gloriã. Quis estimaturus est
talẽ uirũ. ita dilexisse dñm coningis
⁊ filie uiuendi affectu ꝯtẽpto: Tamẽ
in hoc magis illas amasse cognoseitur:
cum ꝑ ip̃m lumini ꝑpetuo transferun¬
tur. Quis uero habundantiã eius rigã¬
tis ingenii ꝯtẽdat euoluere. aut eius

Expanded text:
side| ro . plus fuit quam resuscitare . sic moside| ro . plus fuit quam resuscitare . sic mori certa enim salus| est non contaminare peccatis quanti . cupirent rebus| cum uita . tradetis talem transitum conparare . si| mercatorem forsitan inuenirent . sed quid distat in| ter uiuifecati . infantis et filiae mortifecate miste| rio illum resuscitauit ad baptismum. Hunc trans| misit ad regnum . nisi quod adhuc in illo spes recandi restabat, haec immaculata finierat. 49 Quod cum vidisset mater beatae Abrae a pontifice postulat, ut et ipsa si mereretur erepta de mundi crimine cum filia praesentaretur ad regnum. Cuius vota considerans assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad gloriam. 50 Quis aestimaturus est, talem virum ita dilexisse dominum coniugis et filiae affectu contempto? Tarnen in hoc magis illas amasse cognoscitur, cum per ipsum lumini perpetuo transferuntur. Quis vero abundantiam rigantis ingenii contendat evolvere, aut eius
Abbreviated transcription (Latin):
cuid quoq nobis ẽ dam
singulare miraeim pro gloria colla¬
toris. ad memoriã ppłi reuocandum.
Nam cum a cadurcis uenissent duo
homines lepre macułꝰ inmutati. spẽ
sue salutis in sc̃i hylarii intercessiõe
fundantes ꝑsistebant. ⁊ de puluere qͥ
ab eius sepulchro abstergebatur
sua cum aqua lauantes capita ⁊ m̃¬
bra reliqͣ ꝑungẽtes et tam diu sibi
talẽ euram fideliter impenderunt.
donec insirmitatis ip̃nis ulcerosa ua¬
rietas de corpore qd̃ captiuauerat
captira migraret: ut decepta sius
solatiis colorẽ quem inuaserat ĩui¬
olatum relinqueret. ⁊ quam secum
acculerad turpitudinis speciẽ nõ
teneret. post uero innumerabilia
uulnera membris omnib instau¬
rata est cutis una. uultus ille duit᷑¬
quał fuerat ꝑ infirmitatẽ ꝑ fidelis¬
simum namq lauachrũ pulu̾is. pit¬
tauis purificus ulł inuentus est ior
sepłture. O fun̾is glorta que melior h̃e¬
tur quam uita. quia qd̃ derre subripu¬
it in celum transmisit. Uere ut ego cõ¬

Expanded text:
ud quoque nobis est tam singulare miraculum, pro gloria collatoris, ad memoriam populi revocandum. Nam cum a Cadurcis venissent duo homines leprae maculis immutati, spem suae salutis in sancti Hilarii intercessione fundantes persistebant, et de pulvere qui ab ejus sepulcro abstergebatur sua cum aqua lavantes capita, et membra reliqua perungentes, tam diu sibi talem curam fideliter impenderunt, donec infirmitatis ipsius ulcerosa varietas de corpore quod captivaverat captiva migraret, ut decepta suis solatiis colorem quem invaserat inviolatum relinqueret, et quam secum attulerat, turpitudinis speciem non teneret. Post innumerabilia itaque vulnera, membris omnibus, instaurata est cutis una; vultus ille diuturqualis fuerat per infirmitatem. Per fidelissimum namque lavacrum pulveris, Pictavis purificus illis inventus est Jorsepulturae o funeris| gloria quae melior habetur . quam uita . quia quod ter| rae subricuit . in caelo transmisit . uere ut et ego con
Abbreviated transcription (Latin):
in inani tantum fauore uoluerũt cõsis¬
tere nos aut̃ oporteat illum in beatorũ
intercessione planctare. quib hic uerba
si soluimus illic gaudia cõꝑamus. Idc̾co
reddet illi mobił lingua p̾conium: a
quo pͥus pectora hunc concepunt affectũ
Nam bonis enis aꝑte credemur inuide¬
ri:. si que de illo cognouimus silentio ui¬
deamurabscondi. Merito itaq eum¬

Expanded text:
unt consistere, nos autem oporteat illum in beatorum virorum intercessione plantare, quibus hic verba si solvimus, illic gaudia comparamus? 2. Idcirco reddat illi mobilis lingua praeconium, a quo prius pectora hunc conceperunt affectum. Nam bonis ejus aperte credetur invideri, si quae de illo cognovimus, silentio videantur