comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
As A inhuĩmodi causis ubi ꝑgraues dissensionĩ scissu¬
rad ñ huiꝰ aut illi hominis piculum sẽs p pil ouis frages
icnt: dectahendum est aliqͥd scueritati ut maioribus
malis sinandis. caritas sincera subueniat. Habeant ergo
isti de p̃terito detestabili ore sic petius h abcuti ⁊ emoi¬
daiue timore marum dolorẽ. & ueniant io cidĩam
ipi ueram idest matrem catholicam: Sint in illis eleaei
A sacram̃ta si pscos homines dentur. Itaq cum ab eis
queritus. qͥ sunt sci Erubescunt dicere nos sui. quia¬
si etiam illi ñ erubescant hoc dicero hii quo s sidii quti
mostꝰ erubescunt. Itaq isti cogunt cosqͥ accipiunt sacra¬
menta spem suã in homine ponere cuiꝰ cor ñ posiuit
udere. Et maledict᷑ omis qͥ spem sua ponit in honune
lusti qͥd respondent si alicui coꝵ dicat iuls que haptine
quomꝰ me iubes p̃fumere: Naumsi dantis & accipientis
meritum sit. dantis di & accipientis conscientie incȩ

Expanded text:
 huius modi causis, ubi per graues dissensionum scissuras non huius aut illius hominis est periculum, sed populorum -strages iacent, detrahendum est aliquid seueritati. ut maioribus malis sanandis caritas sincera snbueniat. Histi de praeterito detestabili errore, sicut Petrus habuit de mendaci timore, amarum dolorem, et veniant ad Ecclesiam Christi veram, hoc est matrem Catholicam: sint in illa clerici,a sacramenta, si per sanctos homines dentur. Itaque cum ab eis quaeritur, qui sint sancti, erubescunt dicere, Nos sumus; quin etiam si illi non erubescant hoc dicere, hi qui audiunt pro ipsis erubescunt. Itaque isti cogunt eos qui accipiunt sacramenta, spem suam in homine ponere, cujus cor videre non possunt. Et maledictus omnis qui spem suam ponit in hominespondent, si alicui illorum dicat ille quem baptizant: Quomodo me jubes praesumere? Nam si et dantis et accipientis est meritum, sit dantis Dei, et accipientis conscientiae meae:
Abbreviated transcription (Latin):
seruitꝰ. Quero gͦ quis pecc& grauiꝰ. qui nesciens inhe-¬
resim incurrit. anqͥsciens ab auaritia. id est ab ido
peccata scientium peccatis ignorantiȩ p̃ponuntur.
auarꝰ cum scientia uincit inscelere. Sed ne forte
hoc faciat in heresi sceleris ipsiꝰ magnitudo. qđ facit
in auaritia scientis admissio. hereticꝰ nesciens auaro
scienti coequet᷑. quaquã ñ hoc uideat᷑ ostendere testi¬
monium qđ ipse ex apło posuit. Quid eni in hereti¬
cis nisi blasphemias detestamur. Uolens autẽ demon¬
strare. ad facilitatem uenie ignorantie ꝑtinere pec¬
cata posuit ex apło ubi ait. Qui priꝰ fui blaspheniꝰ
& ꝑsecutor. & iniuriosus. sed micãm consecutꝰ sũ.
qr ignorans feci. Sedsi possunt ut dixi ambo eqͣlit᷑
latria. & eadem sententia iudicentur ille qͥ xp̃m̃
querendo in uerisimilem sermone falsitatis incur¬
rit. & ille qͥ sciens xpõ resistit loquenti ꝑ apłm.¬

Expanded text:
et. Quaero ergo quis peccet gravius, an qui nesciens in haeresim incurrerit, an qui sciens ab avaritia, id est ab idolegulam, qua peccata scientium peccatis ignorantium praeponuntur, avarus cum scientia vincit in scelere. Sed ne forte hoc fiat, facit in haeresi sceleris ipsius magnitudo, quod facit in avaritia scientiscienti coaequetur, quamquam non hoc uideatur ostendere testimonium , quod ipse ex apostolo posuit. quid enim in haereticis nisi blasphemias detestamur? uolens autem demonstrare ad facilitatem ueniae ignorantium pertinere peccata, posuit ex apostolo ubi ait: qui prius fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci. sed si possunt, ut dixi, ambo peccatalolatria, et eadem sententia iudicentur ille qui Christum quaerendo in uerisimilem sermonem falsitatis incurrit et ille qui sciens Christo resistit loquenti p
Abbreviated transcription (Latin):
Ec quisquã sibi audeat de sacerdotali honore blan¬
diri. qui potuerit execrandi sensus impietate conunci.
Neq sibi catholica lib̾tas infidelium iugum patiatur
imponi. Extra donum enĩ diuinȩ grẽ. & extra sacra¬
m̃tum habendi sunt salutis humane qͥ euangłio con

Expanded text:
ec quisquam sibi audeat de sacerdotali honore blandiri qui potuerit in exsecrandi sensus impietate convinci. neque sibi catholica libertas infidelium jugum patiatur imponi. Extra enim donum divinae gratiae et extra sacramentum habendi sunt salutis humanae, qui, negantes
Abbreviated transcription (Latin):
ii qui plenis fatisfactionibꝰ mala gesta condẽpnañ.
&ꝰ accusare magisse eligunt qu̾a tueri. pacis & cõ¬
munionis nre unitate letentur. ita ut digno priꝰ
anathemate quȩ contrafidem catholica st̃ p̃cepta
limpuentur. alit̃ enim in ȩccłia dĩ quȩ corpꝰ xp̃ĩ est. nec
rtae sunt sacerdocia nec uera sacrificia. nisi ii nrẽ ꝓpri¬
etatem naturȩ. uer nos pontifex reconcili&:. Uerus imi¬

Expanded text:
i qui plenis satisfactionibus male gesta condemnant, et accusare magis se eligunt quam tueri, pacis et communionis nostrae unitate laetentur; ita ut digno prius anathemate quae contra fidem catholicam sunt recepta damnentur. Aliter enim in Ecclesia Dei, quae corrata sunt sacerdotia, nec vera sunt sacrificia, nisi in nostrae proprietate naturae verus nos pontifex 80 reconciliet, verus imm
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s: &paulo post. Pides in primis eccłie querenda
mandatur. in qua si xp̃c habitator sit. haut dubie sit
legenda.: E i uͦ popłs ꝑfidus. aut p̃ceptor hereticꝰ. deform&
habitaculum: uitonda hereticorũ cõmunio. fugienda
sinagogi censetur: excutiendus pedum pulus. ne fatis¬
centibꝰ ꝑfidiȩ sterilis siccitatibꝰ. tanquã humi arido are¬
nosoq: mentis tuȩ uestigium polluat᷑. Nam sic̃ corpo¬
randa alleuare atq abolere uestigiis. iuxta qđ scriptũ
est: Iuis infimat᷑ & ego ñ infirmor. Ita si qua est ȩcelia
que fidem respuat. nec apłicȩ p̾dicationis fundam̃ta
possideat. ne quã labem ꝑfidiȩ possit asꝑgere dese¬
renda est. Qđ apłs quoq euident̃ asseruit dicens. He¬
reticum hominẽ post primam & scđam correctio¬
nem deuita: IEX.UII. SINODO UNIUSALI HASITA
facta irrita maneat. scđm regulam quȩ dicit.
Si quis ep̃c scłaribꝰ potestatibꝰ usus. eccłiam ꝑ ipsas¬

Expanded text:
s emeruit. fides igitur mpiimis ecclesiae quaerenda mandatur, in qua si Christus, habitaturus sit, haut dubie sit legenda. sin uero populus perfidus aut praeceptor haereticus deformet habitaculum, uitanda haereticorum conmunio, fugienda synagoga censetur. excutiendus pedum puluis, ne fatiscentibus perfidiae sterilis siccitatibus tamquam humi arido harenosoque mentis tuae uestigium polluatur. nam sicut corporanda adleuare atque abolere uestigiis iuxta quod scriptum est: quis infirmatur et non ego infirmor? ita si qua est ecclesia, quae fidem respuat nec apostolicae praedicationis fundamenta possideat, ne quam labem perfidiae possit aspergere, deserenda est. quod apostolus quoque euidenter adseruit dicens: haereticum hominem post unam correptionefacta irrita manet, secundum regulam quę dicit: “Si quis episcopus secularibus potestatibus usus ęcc
Abbreviated transcription (Latin):
Danimȩ ꝑiculum ꝑtin&. si quisquã de his qui a nob̾
in hereticorum atq scismaticoꝵ sectam delapsus est.
resipiscens in cõmunione catholica sine ꝓfessione le¬
gitimȩ satisfactionis habeatur. Saluberrimũ enim
& sp̃ualis medicine utilitate plenissimũ est. ut siue
pb̃ri siue diaconi siue subdiaconi. aut cuiꝰlib& ordinis
clerier qͥ se correctos uideri uolunt. atq ad catholicã
fidem quã iam priciem amiserant. rursirin reuerti¬
ambiunt. priꝰ errores suos & ipsos auctores erroris dã¬
pnatos a se sine ambi guitate fateant᷑. & sensibꝰ prauis
etium ꝑemptis: nulla sꝑanda suꝑsit occasio. nec ullum
menbrum taliũ possit societate uiolari. cũ ꝑomi a illis
ꝓfessio ꝓoria ceꝑit obuiare. Circa qͦs etiã illam canonũ
constitutionem p̾cipimꝰ custodiri. ut in magno habeañ
beneficio. si adempta sibi om̃ispe ꝓmotionis in quo
inueniunt᷑ ordine stabilitate maneant ꝑpetua:

Expanded text:
animae periculum pertinere, si quisquam de his, qui a nobis in haereticorum atque schismaticorum sectam delapsis, et sresipiscens, in communione catholica sine professione legitimae satisfactionis habeatur. Saluberrimum enim, et spiritualis medicinae utilitate plenissimum est, ut sive presbyteri, sive diaconi, aut cujuslibet ordinis clerici, qui se correctos videri volunt, atque ad catholicam fidem, jampridem admiserant, rursum reambiunt, prius errores suos, et ipsos auctores erroris damnari a se sine ambignitate fateantur, ut sensibus pravis etiam peremptis nulla sperandi supersit occasio, nec ullum membrum talium possit societate violari, cum per omnia illis professio propria coeperit obviare. Circa quos etiam illam canonum constitutionem 103 praecipimus custodiri, ut in magno habeant beneficio, si, adempta sibi omni spe promotionis, in quo inveniuntur ordine stabilitate pe
Abbreviated transcription (Latin):
QAAAfaritate cõmoneo ut sũma hec i¬
gllantia ꝑscrutari. ac sũmo quȩ scripsimus
seruare studio debeatis. ne rectam fidem quã ge¬
rits alioꝵ dubiam consortio faciatis. Nam qui
ñ corrigit reseranda committit:

Expanded text:
a charitate commoneo ut summa hoc vigilantia perscrutari, et summo quae scripsimus servare studio debeatis, ne rectam fidem quam geritis dubiam aliorum consortio faciatis. Nam qui non corrigit resecanda, committit.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat impleuit. ut quisqͥsse achore & dathan & abse¬
ron ñseparasset penas statim ꝓ impia cõmunione per¬
soluer&:. Quo exemplo ostenditur & ꝓbat᷑ obnoxios om̃s
culpe & pene futuros. qui sescismaticis contra p̃positos
& sacer doces impia in religiositate miseuerunt.¬

Expanded text:
fuerat implevit: ut quisque se a Chore et Dathan et Abiron non separasset, poenas statim pro impia communione persolveret. Quo exemplo ostenditur et probatur obnoxios omnes culpae et poenae futuros qui se scismaticis contra praepositos et sacerdotes irreligiosa temeritate miscuerint
Abbreviated transcription (Latin):
O itaq baptisma hereticoꝵ acceptamꝰ quando
post eosñ baptizamꝰ. seo qđ xp̃i esse cognoscimꝰ
etiam in aliis hominibꝰ. siue aꝑte foris. siue intꝰ occulte
separatis illis in eare in qua deui abant correctis debita
ueneratione suscipimꝰ. Sic̃ autem urgeri uideo. cum
m̾ dicitur. gͦ heretieꝰ dimittit peccata. Sic & ero urgeo
cum dico. Ergo qui cȩlestia mandata ñ seruat. auarꝰ
raptor. Fenerator. Inuidus: solis uerbis scło. ñ factis
renuncians dimittit peccata: Et paulo post. Cum¬

Expanded text:
 itaque baptisma haereticorum acceptamus, quando post eos non baptizamus, sed quod Christi esse cognoscimus etiam in malis hominibus siue aperte foris siue intus occulte separatis, illis in ea re in qua deuiabant correctis debita ueneratione suscipimus. sicut autem urgeri uideor cum mihi dicitur: \'ergo haereticus dimittit peccata?\', sic et ego urgeo cum dico: \'ergo qui caelestia mandata non seruat, auarus raptor faenerator inuidus, uerbis saeculo, non factis renuntians dimittit peccata?\' si per u
Abbreviated transcription (Latin):
facit. qr teta om̃s. tota singulos parit. Hamsi xpĩani bap¬
tismi sacram̃tum. qͣndo unum attr ipsũ est: etiam apuã
hereticos ualet. & sufficit ad consecrationẽ. quanuis ad
uitȩ et̾ne participationem ñ sufficiat. Que consecratio
re. um qͥdem potiꝰ facit hereticum. extra dñi gregem.
habentem dñicum caracterem. corrigendũ tam̃ ã mo¬
net fana doctrina. ñ iterum similit̃ consecrandum:
Quanto potiꝰ in catholica eccłia. etiam ꝑstipulȩ mi¬
nisterium frum̃ta purganda portant᷑. ut ad masse
societatem mediante area ꝑducantur.¬

Expanded text:
facit, quia tota omnes, tota singulos parit. nam si Christiani bapfacit, quia tota omnes, tota singulos parit. nam si Christiani baptismi. sacramentum, quando unum atque id ipsum est, etiam apud haereticos ualet et sufficit ad consecrationem, quamuis ad uitae aeternae participationem non sufficiat, quae consecratio reum quidem facit haereticum extra domini gregem habentem dominicum characterem, corrigendum tamen admonet sana doctrina, non iterum similiter consecrandum, quanto potius in catholica ecclesia etiam per stipulae ministerium frumenta purganda portantur, ut ad massae societatem mediante area perducantur
Abbreviated transcription (Latin):
ut grã spũali ad uitam regenerent᷑ eternam. Sed qđ̾
eos putant hoc remedio. temporalem retinere uel re¬
cipere sanitatem. Non enim ꝓpt̾ea illi ñ regenerantur.
quia ñ ab istis hac intentione offerunt᷑ Celebrantur
consecrari paiuilus ñ potest. Spc autem ille sc̃s qui ha¬
bitat in sc̃is ex quibꝰ una illa columba deargentata cari¬
tatis igne conflatur. agit qđ agit. etiam ꝑ seruitutem.
aliquando ñ solum simplicit ignorantium. uerũ et am
dampnabilit̃ indignoꝵ. Offerunt᷑ quippe pariuili ad
ꝑcipiendam spu aleni gram ñ tam ab eis quor gestant᷑
manibꝰ quanus & ab ipsis si ipsi boni fideles sunc. quã
ab uniuersa societate scoꝵ atq fidelium. Ab om̃ibus
namq offer:⁊ rite incelligunt᷑ quibꝰ plac&̃ qđ offerunt᷑.
& quoꝵ scã atq incliuidua caritate ad cõmunicationẽ
scĩ spc̃ adiuuant᷑. Tota hoc gͦ mat̾ ȩccłia quȩ inscis est

Expanded text:
ut gratia spirituali ad vitam regenerentur aeternam, sed quod ut gratia spirituali ad vitam regenerentur aeternam, sed quod eos putant hoc remedio temporalem retinere vel recipere sanitatem. Non enim propterea illi non regenerantur, quia non ab istis hac intentione offeruntur. Celebrantur consecrari paruulus non potest. spiritus autem ille sanctus, qui habitat in sanctis, ex quibus una illa columba deargentata caritatis igne conflatur; agit, quod agit, etiam per seruitutem aliquando non solum simpliciter ignorantium uerum etiam damnabiliter indignorum. offeruntur quippe paruuli ad percipiendam spiritalem gratiam non tam ab eis, quorum gestantur manibus, quamuis et ab ipsis, si et ipsi boni fideles sunt, quam ab uniuersa societate sanctorum atque fidelium. ab omnibus namque offerri recte intelleguntur, quibus placet, quod offeruntur, et quorum sancta atque indiuidua caritate ad communicationem sancti spiritus adiuuantur. tota hoc ergo mater ecclesia, quae in sanctis est.
Abbreviated transcription (Latin):
utrum parentes baptitatis paruulis suis
noerant cum eos demonioꝵ sacrificiis sanare eo¬
nantur & siñ noceint: quomꝰ eis ꝓsit umbapta¬
rantur parentum fides. quoꝵ eis ñ potest obeste
pfidia. Ubi respondes canton illiꝰ sctama hoc et¬
baptismi salutaris esse uirtutẽ in scã compage corporis
ap̃i. ut semel generatꝰ ꝑ alioꝵ carnalem uoluptatem.
cum semel regeneratꝰ fuerit. ꝑ alioꝵ spũalem uolun¬
tatem. dein ceps ñ possit uinculo aliene iniqͥtatis
adstringi. cui nulla sua uoluntate consentit. Et infra.
Ut autem possit regenerari ꝑ officium uoluntatis alie¬
ne. cum offert᷑ consecrandꝰ. facit hoc unꝰ xp̃c̃ ex qͦ rege¬
neratur oblatꝰ. Nonenim scriptũ est. Hisi qͥs renatus
fuerit ex parentum uoluntate aut ex offerentium
uel ministrantium fide: sed nisi qͥs renatꝰ fuerit ex aqͣ¬
& sp̃i sco. Et infra. Hec illud te moueat qd̃ quidam
ñ ea fide adbaptismum ꝑcipiendũ paruulos ferunt

Expanded text:
utrum parentes baptizatis paruulis suis noceant, cum eos daemoniorum sacrificiis sanare conantur, et, si non nocent, quo modo eis prosit, cum baptizantur, parentum fides, quorum eis non potest obesse perfidia. ubi respondeo tantam illius sacramenti, hoc esbaptismi salutaris esse uirtutem in sancta compage corporis Christi, ut semel generatus per aliorum carnalem uoluptatem, cum semel regeneratus fuerit per aliorum spiritalem uoluntatem, deinceps non possit uinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua uoluntate consentit. et anima Ut autem possit regenerari per officium uoluntatis alienae, cum offertur consecrandus, facit hoc unus spiritus, ex quo regeneratur oblatus. non enim scriptum est: <Nisi quis renatus fuerit ex parentum uoluntate\' aut \'ex offerentium uel ministrantium fide sed: Nisi quis renatus fuerit ex aq ipsa morietur. 5. Nec illud te moveat, quod quidam non ea fide ad Baptismum percipiendum parvulos ferunt,
Abbreviated transcription (Latin):
confiteri. Scismaticos etiam & oos qui seorsum a cõmu-¬
nicantibꝰ nob ep̃is collectas faciunt. Deinde uͦ & si qͥdã
ab eccłia suꝑ causis quibꝰdam rep̃hensi sunt & piecti
aut excomunicati siue ex clero siue ex laicaliordine:

Expanded text:
confiteri, scismaticos etiam et eos, qui seorsum a commuconfiteri, scismaticos etiam et eos, qui seorsum a communicantibus nobis episcopis collectas faciunt, deinde vero et siquidem ab aecclesia super causis quibusdam reprehensi sunt et proiecti aut excommunicati sive ex clero sive ex laicali ordine.
Abbreviated transcription (Latin):
sis opinionem offenderit. & ob hanc causã excõ¬
municatꝰ fuerit. nullꝰ ep̃c eũ in cõmunionẽ recipiat.
nisi priꝰ in cõmuni concilio porrecto fidi suȩ libello
satisfaciat omibꝰ. & ita liberam suã purgationem.
Hoc idem & de fidelibꝰ laicis sit decretum. siin aliqua
heresis opinione fuerint nominati. Si ep̃c in concilio
lationem. uł matutinũ aut uesꝑtinũ sacrificium. qͣsi
in officio suo agere sic̃ priꝰ ñ liceat ei nec in aliqͦ conci¬
lio spem reconciliationis habere. nec ultra recolligi.
sed & eos qͥ ei cõmunicauerint. om̃s ab eccłia respui
ma uiie eos. qui sciebant eum esse deiectum. Si aute
ꝑmanserit turbans & concitans eccłiam ꝑforasticam
potestatem oporg&d eũ sic̃ seditionarium ab om̃i plebe
quidem hereticis ñ liceat accusationes contra ortodo
treticos autẽ dicimꝰ tam eos qui olim ab eccłia pro¬
Niecti sunt. quã qui pꝰ a nob̾ anathematizatisunt.
Pret hos autẽ & eos. qui fidẽ quidemsanam simulats

Expanded text:
pinionem offenderit, et ob hanc causam fuerit excommunicatus, nullus episcopus eum in communionem recipiat. nisi prius in communi concilio porrecto fidei suae libello satisfaciat omnibus, et ita liberam suam teneat purgationem. Hoc idem et de fidelibus laicis sit decretum, si in aliqua haeresis opinione fuerint nominati. V. Pars. Gratian. lationem vel matutinum aut vespertinum sacrificium quasi in officio suo agere sicut prius, non liceat ei nec in alio concilio spem reconciliationis habere nec ultra recolligi; sed etiam eos qui ei communicaverint omnes ab Ecclesia respui, maxime eos qui sciebant eum esse dejectum. Si autem permanserit turbans et concitans Ecclesiam per forasticam potestatem, oportet eum sicut seditionarium ab omni plebe quidem haereticis non liceat accusationeereticos autem dicimiecti sunt, quam qui post a nobis anathematizati sunt, preter hos autem et eos, qui fidem quidem sanam simulant
Abbreviated transcription (Latin):
quã nescientemꝰ Uellem m aliqͥs dicer&. Si qͥs in here¬
sim ineurrit. nesciens qͣntum malũ sit. & aliꝰ ab auaritia
ñrecedat. sciens qͣntum malui sit. qͥs coꝵ sit peior: Pos¬
ritia quȩ est idoloꝵ seruit᷑. Et ipse ciprianꝰ eandem
sententiam ñ alit̾ intellex̃. & sic̃dixiscribens ad anto¬
nium ait. Nec sibi in hoc noui heretici blandiantur.
qd se dicant ydolatris n cõmunicare. qͣn sint apud
illos & adulteri. & fraudatores qͥ teneantur idola-
trie crimine. Hec enĩ scitote intelligentes qr omnis
fornicator. aut inmundus. aut fraudator. qđ est ido¬
lorum seruitꝰ. ñ hab& hereditatem in regno xp̃i &
dĩ. Et iterum. M ortificate itaq menbra urã quȩ
suꝑ terrã sunt. Fornicationẽ. in munditia. & concu¬

Expanded text:
uellem mihi aliquis diceret, si quis in haeresem incurrat nesciens quantum malum sit, et alius ab auaritia non recedat sciens quantum malum sit, quis eorum sit peior. posritia quae est idolorum seruitus et ipse Cyprianus eandem sententiam non aliter intellexit, sicut dixinibus. Nec sibi in hoc noui haeretici blandiantur quod se dicant idololatris non communicare, quando sint apud illos et adulteri et fraudatores qui tatriae crimine. « Hoc enim scitote intelligentes, quia omnis fornicator, aut immundus, aut fraudator, quod est idololatra, non habet haereditatem in regno Christi et Dei » : et iterum, « Morin terra sunt, fornicationem, immunditiam,
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ sum. Et infra. Quid gͦ ꝓdest homini ułsana
fides. uł sanum fortasse fidi sacram̃tum. ubi letali
uulnere scismatis p̃repta est sanitas caritatis ꝑ cuiꝰ
soliꝰ p̃reptionem omĩa illa integra trahuntur ad
Nter heresim & scisma hoc esse arbitram᷑. qđ heresis
ꝑuersum dogma habeat. scisma post ep̃alem dis¬
cessionem ab eccłia separ&. Qd quidẽ in principio
aliqua ex parte intelligi potest. Ceterum nullum
scisma ñsibi aliquã confingit heresim. ut recte ab
eccłia recessisse uideatur.

Expanded text:
netur, adueniet. quid ergo prodest homini uel sana fides uel sanum fortasse solum fidei sacramentum, ubi letali uulnere schismatis peremta est sanitas caritatis, per cuius solius peremtionem etiam illa integra trahuntur ad nter heresim et scisma hoc esse arbitramur, quod heresis perversum dogma habeat, scisma post episcopalem discesaliqua ex parte intelligi potest; ceterum nullum schisma non aliquam sibi confingit haeresim, ut recte ab ecclesia recessisse videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uio dicis fr̃ uncenti: Nempe intueris hunc
tantum uirũ eẏprianũ pacificum ep̃m. & for¬
tissimum marꝙyrem. nicħ uehem̃tiꝰ satagisse qua ne
unitatis uinculum rumꝑet᷑. Uides eum parturientẽ.
ñ solum ut paruuli in xp̃o concepti nascant᷑. uerũ
etiam ne iam nati de sinu matris excussi moriant᷑.¬

Expanded text:
 dicis, frater Vincenti? nempe intueris hunc tantum uirum, pacificum episcopum et fortissimum martyrem nihil uehementius sategisse quam ne unitatis uinculum rumperetur. uides eum parturientem, non solum ut paruuli in Christo concepti nascantur, uerum etiam ne iam nati de sinu matris excussi moriant
Abbreviated transcription (Latin):
inscismate baptitari. etiam si postea uenire ad catho¬
licam cogitat. quia certꝰ est ibi ꝓdesse sacram̃tum.
qđ alibi accipi quidẽ potest. ꝓdesse autẽ ñ potest.
ꝓculdubio ꝑuersus & iniquus est. & tanco ꝑniciosi
quanto scientiꝰ. Et infra. Illi uͦ qui ꝑ ignorantiam
ibi haptizantur. arbitrantes ipsam esse eccłiam xp̃i
in istoꝵ quidẽ comꝑatione minꝰ peccant. sacrile¬
gio tam̃ scismatis uulnerant᷑. ñ ideo ñ grauit̃ qͥa alis
grauiꝰ. Cum enĩ dictũ est quibꝰdam tolerabiliꝰ erit so¬
domis in die iudicii quã uoħ̃. ñ idõ dictũ est quia
occultum. aliquando & incertũ. Et infra.Itaq qͦs
litatis. sed grauiꝰ feriunt uulnere scismatis. Idolatras
enum in popło di gladiꝰ int̾emit. scismaticos autem

Expanded text:
in scismate baptizari, etiam si postea venire ad cathoin scismate baptizari, etiam si postea venire ad catholicam cogitat, quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod alibi accipi quidem potest, prodesse autem non potest, procul dubio perversus et iniquus est et tanto pernitiosius quanto scientius. Et infra: Illi vero, qui per ignorantiam ibi baptizantur, arbitrantes ipsam esse aecclesiam Christi, in istorum quidem comparatione minus peccant, sacrilegio tamen scismatis vulnerantur, non ideo non graviter, quia alii gravius. Cum enim dictum est quibusdam: 'Tolerabilius erit Sodomis in die iuditii quam vobis', non ideo dictum est, quia occultum aliquando et incertum. Et infra: Itaque ill infidelitatis, sed gravius feriunt vulnere scismatis. Idolatras enim in populo Dei gladius interemit, scismaticos autem
Abbreviated transcription (Latin):
aut sola ꝓfeislone sidĩ ad sinuĩ matris eccłiȩ reuo¬
iquem forte coegerit extrema necessitas. ubi
catholicum ꝑ quem accipiat ñ inuenerit. & u
animo pace catholica custodita ꝑ aliquem extra uni¬
tatem catholicam positũ acceꝑit qđ erat in ipsa
catholica unitate accepturꝰ. si statim etiã de hac uita
inigrauerit. ñ eum nisi catholicum deputamꝰ. Si
autem fuerit a corpotali moite liberatꝰ. cumse ca¬
tholice conggationi etiam p̾sentia corporali red¬
dicerit. unde numquã corde discesserat. ñ solum
ñ imꝓbamꝰ qđ fecit si etiam securissime uerissimeq
laudamꝰ qͥa p̾sentem dm̃ credidit cordi suo ubi
unitatem seruabat. & sine scĩ baptismi sacram̃to qł
ubicũq inuenit. ñ hominũ sed dĩ cognouit. noluit
ea hac uita migrare. Si quis autẽ cum possit in ipsa
catholica acciꝑe ꝑ aliquã m̃tis ꝑuersitatem. elegit

Expanded text:
aut sola professione fidei, ad sinum matris aeclesiae revoaut sola professione fidei, ad sinum matris aeclesiae revoquem forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non inuenerit et in animo pace catholica custodita per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholicae unitate accepturus, si statim etiam de hac uita emigrauerit, non eum nisi catholicum deputamus. si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum se catholicae congregationi etiam praesentia corporali reddiderit unde numquam corde discesserat, non solum non inprobamus quod fecit, sed etiam securissime uerissimeque laudamus, quia praesentem deum credidit cordi suo ubi unitatem seruabat et sine sancti baptismi sacramento, quod ubicumque inuenit non hominum sed dei esse cognouit, noluit ex hac uita emigrare. si quis autem, cum possit in ipsa ca
Abbreviated transcription (Latin):
atq etiam consid̾antes inuenio ñ tantũ passionẽ pro
nomine xp̃i id qđ ex baptismo deerat posse supplere:
sed etiã fidem conuersionemq cordis si forte ad cele¬
brandum baptismi mẏsterium in angustiis temporũ
succurri ñ potest. Neq enĩ latro ille ꝓ nomine xp̃i
crucifixꝰ est. sed ꝑmeritis facinoꝵ suoꝵ. nec qͥa credidit
passus est. sed dum patiebat᷑ credidit. Quantũ itaq ua-¬
leat etiam sine uisibili baptismi sacram̃to. qđ ut apłs.¬
tum est. Sed tunc implet᷑ inuisibilit̾ cum ministeriũ
baptismi ñ contemptꝰ religionis sed articulus necessitatis
nisi p̃dictis forrassis officiis longiꝰ constitutis
necessitas extrema compellat. Qđ & laicis xp̃ĩanis fa¬
cere plerumq conceditur: EGREGORIUS AD
institutione didicimꝰ. ut qualib& apud heresi
in trinitatis nomine baptitentur. cum ad scãm eccłiã
redeunt. Aut unctione erismatis. aut impositione manꝰ.¬

Expanded text:
adque etiam considerans inuenio non tantum passionem adque etiam considerans inuenio non tantum passionem nomine Christi id quod ex baptismo deerat posse supplere, sed etiam fidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. Neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, sed pro meritis facinorum suorum: nec quia credidit passus est, sed dum pateretur credidit. Quantum itaque valeat etiam sine visibili baptismi sacramento quod ait Apostum est. Sed tunc impletur invisibiliter, cum ministerium baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis nisi praedictis fortassis officiis longius constitutis necessitas extrema compellat, quod et laicis Christianis facere plerumque conceditur. XCVI. Dinstitutione didicimus, ut quilibet apud heresim in Trinitatis nomine baptizantur, cum ad sanctam aeclesiam redeunt, aut unctione chrismatis, aut impositione manu
Abbreviated transcription (Latin):
fiat. manifestum est illum qͥ foris est esse peiorẽ. Itaq
in hoc sola falsa opinio. in illo autẽ etiam ipsa diuisio
corrigenda est. sed in Neutro ipsoꝵ sacram̃ti ueritas
repetenta. Qdsi quisq idem sentiat. qđ illi. & esse heresi
nouerit. ab unitate catholica separatam. ubi hoc do¬
cetur & qiscitur. sed alicuiꝰ scłaris emolum̃ti causa.
in catholica unitate bapti ⁊ ari uoluerit. uł in ea
baptizatꝰ. ꝓpt̃ hoc inde exire noluerit. ñ solũ seꝑatꝰ
habendus est. uerũ etiam tanto sceleratior. qͣnto magis
heresis errori & diuisioni unitatis fallaciam simula-¬
tionis adiungit. Quã obrem cuiꝰq hominis prauitas
qͣnto ꝑiculosior est & tortuosior. tanto instantiꝰ & oꝑo¬
sane uicem aliqͣndo implere passione. De latrone illo
cui ñ baptizato dictum est. Hodie mecum eris in paradiso.¬
ñ leue docum̃tum idẽ beatꝰ eyprianꝰ assumit. Qdetiã

Expanded text:
fiat, manifestum est illum qui foris est esse peiorem. itaque fiat, manifestum est illum qui foris est esse peiorem. itaque in hoc sola falsa \'opinio, in illo autem etiam ipsa diuisio corrigenda est, sed in neutro ipsorum sacramenti ueritas repetenda. quodsi quisquam idem sentiat quod illi et esse haeresem nouerit ab unitate catholica separatam ubi hoc docetur et discitur, sed alicuius saecularis emolumenti causa in catholica unitate baptizari uoluerit uel in ea baptizatus propter hoc inde exire noluerit, non solum separatus habendus est, uerum etiam tanto sceleratius, quanto magis errori haeresis et diuisioni unitatis fallaciam simulationis adiungit. quamobrem cuiusque hominis prauitas quanto periculosior est et tortuosior, tanto instantius et operosane uicem aliquando implere passionem de latrone illo, cui non baptizato dictum est: hodie mecum eris in paradiso, non leue documentum idem beatus Cyprianus adsumit. quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
& di. Cur in illo baptismo euangłica uerba imꝑꝓbant᷑.
in isto autẽ apꝓbantui. cum ab illiꝰ columbę menbris
utq inueniatur alienꝰ. An quia ille foris aꝑtꝰ litiga¬
tor est. ne intromittat᷑. iste uͦ intꝰ callidꝰ assensator. ne
peior fuerit Nicholaus ut exterior. quã simon adhuc
in terior. qr ille hereticꝰ iste magꝰ. Qđsi ipsa diuisio.
qr uiolate caritatis certissimum indiciũ est. grauius
habetur malũ. concedo ita esse. Sed multi amissa lca¬
tate. sed asuis cõmodis nolunt recedere. Unde dictu est.
in laude caritatis. ñ querit quȩ sua sunt. Et infra. Con¬
sentire de xp̃o qđ fotinꝰ opinatꝰ est & in eiꝰ heresi bapti¬
tari. contra eccłiȩ catholicȩ cõmunionẽ. Alium uero
hoc idem sentire. sed in catholica baptizari. existiman¬
tem ipsam esse catholicam fidẽ. Istũ ñdum herecicũ
dico. nisi manifestata sibi doctrina catholicȩ fidei resi¬
stere maluerit. & illd qđ tenebat elegerit. Qđ antequã

Expanded text:
Baptismus et evangelica verba improbantur, in isto autem approbantur; cum ab illis columbae membris uterque inveniatur alienus? An quia ille foris apertus litigator est, ne intromittatur; iste vero intus callidus assentator, ne peior fuerit Nicolaus iam exterior quam Simon adhuc interior, quia ille haereticus, iste magus. quodsi ipsa diuisio, quia uiolatae caritatis certissimum indicium est, grauius habetur malum, concedo ita esse. sed multi amissa catate, sed a suis commodis nolunt recedere. unde dictum est in laude caritatis: non quaerit quae sua sunt. Nunc ergo quare de Christo quod Fotinus opinatus est et in eius haeresi baptizari extra ecclesiae catholicae communionem, alium uero hoc idem sentire sed in catholica baptizari, existimantem ipsam esse catholicam fidem. istum nondum haereticum dico, nisi manifestata sibi doctrina catholicae fidei resistere maluerit et illud quod tenebat elegerit. quod antequam
Abbreviated transcription (Latin):
quis hoc uiolare temptauerit antistitũ. uł qui non
remouerit eũ quẽ ex eis administeriũ clericale
R̃ t lex est ecełiȩ uenientibꝰ. ab heriticis qͥ tñ illic bap¬
tizati sunt ꝑ manꝰ impositionem laicam tantũ
tribuere cõmunionem. nec ex his aliquẽ ad clericatus
honorem uł exiguum subrogare: FIEONIS PAPAE

Expanded text:
quis haec violaverit antistitum; vel qui non quis haec violaverit antistitum; vel qui non removerit eum, quem ex his ad ministerium clericale rae lex est aecclesiae venientibus ab hereticis, qui tamen illic baptizati sunt, per manus impositionem laicam tantum tribuere communionem, nec ex his aliquem in clericatus honorem vel exiguum subrogare. At ve
Abbreviated transcription (Latin):
condempnari. nec umquã uł orationẽ mereri. nec reciꝑe
eum posse honorem. Si enu ꝑmanserit turbas faciens.
& seditiones ecclie. ꝑ extraneam potestatẽ oportet¬
os quidẽ iuxta seriem relationis urẽ consuetu
his qui ea dondeistis io ep̃atum pueniunt. qs puchi
deferat: modis om̃ibꝰ prohibem. Sufficiat autẽ illis com-¬
misse sibi plebis tantũmodo curam gerere. ñ autem
etiam illos antistites qͦs eatholica fides in eccłie sinu
dñicȩ p̃uenite. scientes qđ districtꝰ iudex ad exami¬
nandum deducturꝰ est cuncta quȩ gerimꝰ & unũquẽq
nrm̃ ñ ex p̃rogatiua sublimioris gradꝰ. sed ex oꝑum
UI in qualih& etate alibi quã in eccłia catholica
aut baptizati aut rebaptizatisunt: ad eccłiasticã
militiam ꝓrsus ñ ꝑmittant᷑ accedere. Qiuibꝰsatis deb&
esse qđ in catholicoꝵ numero sunt recepti. qͥa de suo¬
ordine & cõmunione iudebitur ferre iudiciũ. quis¬

Expanded text:
damnari nec unquam vel orationem mereri, nec recipere damnari nec unquam vel orationem mereri, nec recipere eum posse honorem. Si enim permanserit turbas faciens et seditiones ecclesiae, per extraneam potestatem tos quidem juxta seriem relationis nostrae consuehis qui ex Donatistis ad episcopatum perveniunt, quos provehi um eumdem deferat, modis omnibus prohibemus. Sufficiat autem illis commissae sibi plebis tantummodo curam gerere, non autem etiam illos antistites quos catholica fides in Ecclesiae sidominicae praevenite, scientes quod districtus judex ad examinandum deducturus est cuncta quae gerimus, et unumquemque nostrum non ex praerogativa sublimioris gradus, sed ex operum ui in qualibet aetate alibi quam in Ecclesia catholica, aut baptizati, aut rebaptizati sunt, ad ecclesiasticam militiam prorsus permittantur accedere. Quibus satis esse debet, quod in catholicoordine et communione videbitur ferre judicium, quis
Abbreviated transcription (Latin):
Errant huiꝰ modi fabulatores. ñ ꝑsequit᷑ nisiqui ad
malum cogit. Qui uͦ malum uł factum iam punit. uł
ꝓhib& ne fiat. ñ ꝑsequit᷑ iste. sed diligit. Namsi ut illi
putant nemo nec repͥmendiis amalo. nec recrahen¬
dus ad bonum est. humanas ac diuinas leges necesse
est euacuari. quȩ & malis penam. & bonis p̃mia iusticia
suadente constituunt. Malum autẽ scisma esse & ꝑ
exteras etiam potestates. huimodi homines opprimi
debere. & canonicȩ scripturȩ auctoritas. & pat̾narum
est sedibꝰ. inscisina eum esse ñ dubium est. & contra uni¬
uersalem eccłiam altare conat᷑ erigere. Sed qͥd de ta¬
libus insertꝰ calcedonensi sinodo canon statuat. głia
urã consider &. ubi pꝰ alia sic dicit. Qui a cõmunione
se suspendit ȩccłiȩ. & collectam facit. & altare statuit.
& noluit uocanti ep̃o consentire. & noluit eidẽ ad qͥ¬
escere. neq obedire. & priꝰ & scđo uocanti. hunc omĩno

Expanded text:
Errant huiusmodi rumoris fabulatores; non persequitur, nisi qui ad Errant huiusmodi rumoris fabulatores; non persequitur, nisi qui ad malum cogit; qui vero malum vel iam factum punit vel prohibet, ne fiat, non persequitur iste, sed diligit. Nam si, ut illi putant, nemo nec reprimendus a malo nec retrahendus ad bonum est, humanas ac divinas leges necesse est evacuari, quae et malis poenam et bonis praemia, iusticia suadente, constituunt. Malum autem scisma esse et per exteras etiam potestates huiusmodi obprimi debere, et canonicae scripturae auctoritas et paternarum est sedibus, in schismate eum esse non dubium est, et contra universalem Ecclesiam altare conatur erigere. § 1. Sed quid de talibus insertus Chalcedonensi synodo canon statuat, gloria vestra consideret, ubi post alia sic dicit: Qui a communione  suspendit et collectas fecit et altare constituit et noluit vocanti episcopo consentire, et noluit eidem acquiescere neque consentire et prius ac secundo vocanti: hunc omnino
Abbreviated transcription (Latin):
RRIANOS pretẽa ceterosq eiꝰ modi pestes. qui a
xorum laicos conuersos ad dnin sub imagine
ministerii cuiꝰpiam ssciꝑe dignitate. Iuibꝰ solũ
bere ex illo baptismate illis quȩ ministeriis arbitra¬
mur. qm̃ cum acatholica fide eoꝵ auctores descis¬
cerent. ꝑfectionem sp̃c quã acceꝑant amiserunt.
nec dare eiꝰ plenitudinem possunt. quȩ maxime
in ordinationibꝰ oꝑatur. quam ꝑ impietatis sue
ꝑfidiam potiꝰ quã fidem dixerim ꝑdiderunt. Iui
fieri potest. ut eoꝵ ꝓphanos sacerdotes dignos xp̃i
duce regim᷑. Neq enim diuisum esse xp̃m potit quisqũã
sine apłi reꝓbatione confingere. Unam ut sepe dictũ
est. quȩ xp̃i corpꝰ est. esse constat eccłiam. in duo uel plura
diuidi ñ potest. Simul enĩ ab ea quisqs discesserit: esse¬
Ot uos hominum uaniloqͥa recardent. dicentium
quia ꝑsecutionem ȩccłia faciat. dum uł ea que
committunt᷑ reprimit. uł animarũ salutem requirit.

Expanded text:
rrianos, inquit, ceterasque huiusmodi pestes, quia eorum laicos conversos ad Dominum sub imagine ministerii cuiuspiam suscipere dignitate. Quibus solum bere ex illo baptismate illisque ministeriis arbitramur, quoniam, cum a catholica fide eorum auctores desciscerent, perfectionem spiritus, quam acceperant, amiserunt. Nec dare eis plenitudinem possunt, quae maxime in ordinationibus operatur, quam per impietatis suae perfidiam pocius quam fidem, dixerim, perdiderunt. Qui fieri potest, ut eorum profanos sacerdotes dignos Christi duce dirigimur, nec enim divisum Christum esse poterit quisquam sine apostoli reprobatione confingere. Unam, ut sepe dictum est, quae Christi corpus est, esse constat ecclesiam, quae in duo vel in plura dividi non potest. Simul enim cum ab eo quisquam discesserit, essepapa: Non vos hominum vaniloquia retardent dicentium, quia persecutionem ecclesia faciat, dum vel ea quae committuntur reprimit vel animarum salutem requirit.
Abbreviated transcription (Latin):
cos baptirati sunt. qͥ in scẽ trinitatis confeslione
baptizant. & ueniunt ad nos recipiant᷑ quidem
quasi baptirati ne scẽ trinitatis inuocatio & confes¬
cenetur. & si consentiunt credere uel ad quies¬
hebetes qͥ doctrmam ñ capiant responoeant o
ilbis quieos offerunt iurta morem bapti eand&i ta¬

Expanded text:
cos baptizati sunt, qui in sanctae Trinitatis confessione baptizant, et veniunt ad nos: recipiantur quidem, quasi baptizati, ne sanctae Trinitatis invocatio vel confeseneatur. Et sicut sentiunt credere, vel acquieshebetes, qui doctrinam non capiant: respondeant pro illis, qui illos offerunt juxta morem baptizandi
Abbreviated transcription (Latin):
eposuos correptꝰ aut et cõmunicatꝰ tumore ul suꝑbia in
disciplinamq crediderit agendũ. ñ exeat impuiitꝰ.
catusi uił correptꝰ fuerit. debet utiq apud uicino sepos
conqueri ut ab ipsis ciꝰ causa possit audiri ac ꝑ ipsos
suo epo recenciliari. Qđ nisi fecerit. seo supbia qđ ibsit
in flatͦ. secer nendũ se ab ep̃ĩ sui cõmunione duxent.
asseparatim cũ aiquibꝰ scisma faciens. sacrificiũ deo
obtulerit locc amisso a nathema habet . Et sique¬

Expanded text:
po suo correptus aut excommunicatus, tumore vel superbia infdisciplinamque crediderit agendum, non exeat impunitus. rreptus fuerit, debet utique apud vicinos episcopos conqueri, ut ab ipsis ejus causa possit audiri, ac per ipsos suo episcopo reconcilari: quod nisi fecerit, sed superbia, quod absit, inflatus secernendum se ab episcopi sui communione duxerit ac separatim cum aliquibus schisma faciens sacrificium Deo obtulerit, loco amisso anathema habeatu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ inuestituras ȩccłarum contra stituta scõꝵ patrum
alaicis ꝑsonis in multis partibꝰ cognoiumꝰ fieri & ereo plu
culcatur. decernimꝰ. ut nullꝰ clicoꝵ inuestiturã ep̃atꝰ uł abba¬
ciȩ uł eccłȩ de manu imꝑatoris uł regis. uł alicuiꝰ laice ꝑso
ne iuri uł femine suscipiat. Quisi p̃sumpserit recognoscat.
inuestiturã illam apłica auctoritate irritã esse. & se usq
ras uł aliqͣ officia eccłastica uendidit. uł alit̃ quã statuta
scõꝵ patrum p̃cipiunt ordinauerit: ab officio sufpendatur.
Dignũ enĩ est. ut sic̃ gratis ep̃atum accepit: ita m̃bra eiꝰdem
ep̃atꝰ gratis clistribuait: IDE ORDINA TIONISꝰ INIUS TIS .IIII.¬

Expanded text:
m investituras ecclesiarum contra statuta sanctorum Patrum a laicis personis in multis partibus cognovimus fieri, et ex eo plurculcatur, decernimus, ut nullus clericorum investituram episcopatus, vel abbatiae, vel ecclesiae de manu imperatoris, vel regis, velnae, viri vel feminae, suscipiat. Quod si praesumpserit, recognoscat investituram illam apostolica auctoritate irritam esse, et se usquvel aliqua officia aecclesiastica vendiderit, vel aliter quam statuta sanctorum Patrum praecipiunt ordinaverit, ab officio suspendatur: dignum est enim, ut sicut gratis episcopatum accepit, ita membra ejusdem episcopatus gratis distribuant. IV. Ordinationes quae i
Abbreviated transcription (Latin):
sensu cleri & ppłi scđm canonie ui sanctiones fi. ant. & abhis ad qͦs
talit̾ ordinant᷑. ñ ꝑ ostium id est ꝑ xp̃mintrant. sed ut ipsa
alias penitentias dicimꝰ. quȩ ñ scđ̾m auctoritatẽ scõꝵ patruĩ
ꝓ qualitate criminũ imponunt᷑. Idõq qͥcũq miles uł ne¬
gociator. uł alicui officio deditꝰ qđ sine peccato exerceri nor
possit. culpis grauioribꝰ irretitꝰ ad penitem: ã uenerit. uł qͥ
hona alteriꝰ iniuste detinet. uł qͥ odiũ in corde gerit. recog

Expanded text:
his ad quos taliter ordinantur, non per ostium, id est per Christum, intrant, sed, ut ipsa alsas poenitentias dicimus, quae non secundum auctoritatem sanctorum Patrum pro qualitate criminum imponuntur. Ideoque quicumque miles, vel negotiator, vel alicui officio deditus quod sine peccato exerceri non possit, culpis gravioribus irretitus ad poenitentiam venerit, id est qui bona alterius injuste detinet, vel qui odium in corde
Abbreviated transcription (Latin):
derelinquat. uł officiũ deserat. & odiũ excorde dimittat. bona
quȩ iniuste abstulit restituat. ne tam̃ desꝑet interĩ qͥeqͥd
boni facere pot̾it. hortam᷑ ut faciat. Ut om̃ps ds̃ cor illi il¬
lustret ad penitentiam .: IDEOECIAIIS. UI.

Expanded text:
derelinquat, vel officium deserat, et odium ex corde dimittat, bonaque quae injuste abstulit restituat. Ne tamen desperet; interim quidquid boni facere poterit hortamur ut faciat, ut omnipotens Deus cor illius illustret ad poenitentiam. VI. Decimas,
Abbreviated transcription (Latin):
& ius ad uolutabra sua: ita erit & peccatori qͥ redit ad pes¬
catum priꝰ confessum. Qua ꝓptꝰ sci is uer: qͥa dũ in ipso
peccato fueris penitentia ciꝰdem peccati ii.ħ ualebit.
di ab ꝯlo subministrarte susqueqͥ in e sdios seinuuat s
aut solem. aut stellaruĩ cursũ nouã lunã. aut defectum
lunę. aut tiuis clamoribꝰ. aut auxilio splendorẽ eiꝰ restau¬
rare ualeres. Aut illa elem̃ta tͥ posse succurrere crederes.¬
aut tu illis posses. aut nouã lunã reser uasti ꝓdomo fa¬
cienda aut coniugussociandis. siseciti .ii. annos. ꝓ legi¬
timas fras penitẽ: Ie scriptũ eit. Omẽ qđ cũq facitis in ũbo
disti seniorem tuũ uł in conulio fusti ut occiderecur.
uł uxorẽ tuã. partẽ corporis tui. Duo consilia ꝓponimꝰ
tͥ. elige ex his duobꝰ qđ tͥ cariꝰ sit. stud unũ est. Relinque

Expanded text:
et sues ad volutabra sua, » ita erit et peccatori qui redit ad peccatum prius confessum. Quapropter scias vere, dum in ipso peccato fueris, poenitentia ejusdem peccati nihil valet. diabolo subministrante, usque in hos dies semper patres es, id est lunam aut solem, aut stellarum cursum, novam lunam, aut defectum lunae, ut tuis clamoribus aut auxilio splendorem ejus restaurare valeres, aut illa elementa tibi succurrere aut tu illis posses, aut novam lunam observasti pro domo facienda aut conjugiis sociandis? Si fecisti, duos annos per legitimas ferias poeniteas, quia scriptum est: « Omne quodcunque facitis in verbo disti seniorem tuum, vel in concilio fuisti ut occideretur, vel uxorem tuam, partem corporis tui? duo consilia proponimus tibi; elige horum duorum quod tibi charius sit. Istud unum est: Relinque
Abbreviated transcription (Latin):
tis diebꝰ .ii. Uxorem ne ducas concuhinã ne habeas. adul¬
in conuentu fideliũ ñ agas In conuiuiis letantiũ ne se¬
deas. In eccła seg̃gatꝰ ab aliis xp̃ianis pꝰ ostiũ humiliter
stes. Inqͣdientiũ & eꝯdientiũ orationibꝰ simplicit᷑ te com¬
mñdes. Cõmunione sacricorporis & sangurnis dñi cunc¬
tis diebꝰ uitȩ tue indignũ te existimes. In uitimo aut̃ c̃mi¬
no uite tus sub iuatico si obser uab̾is consiliĩ ut accipias
sionibꝰ cũ aliqͥs masculis clicis sue laicis consangurieis
siue extraneis bibere uł comedere. Sed siqͥdem id agendũ est. iti
auditorio agat᷑. & cũ nullo masculo eis colloqͥum habere liceat.
nastio constitute habeant studiũ in legendo. & incantando.
& horas canonicas sollempnit᷑ celebrent. & om̃s cxceptis qͥs
infirmitas tenet in dormitorio dormiant. & om̃ibꝰ diebꝰad¬

Expanded text:
tis diebus. Uxorem ne ducas, concubinam non habeas, adulin conventu fidelium non agas; in conviviis laetantium nunquam sedeas, in ecclesia segregatus ab aliis Christianis post ostium humiliter stes, ingredientium et egredientium orationibus suppliciter te commendes, communione sacri corporis et sanguinis Domini cunctis diebus vitae tuae indignum te existimus: in ultimo termino vitae tuae pro viatico, si observaveris consilium, ut accipias sionibus cum aliquibus masculis, clericis sive laicis consanguineis sive extraneis bibere sive comedere: sed si quando id agendum est, in auditorio agatur, et cum nullo masculo eis colloquium habere liceat, nasterio constitutae habeant studium in legendo et in cantando, et horas canonicas solemniter pariter celebrent, et omnes, exceptis quas infirmitas tenet, in dormitorio dormiant, et omnibus dieb
Abbreviated transcription (Latin):
blicis castitatẽ debes custodire. Si autẽ ñ custodisti .xxͥ. dies
testimoniares & affirmares hoc uerũ esse qđ falsũ sciebas.
& hoc fecisti ꝓpt̾ amorem alicuiꝰ siue ꝑ p̃cͣium. siue ꝓpt̾
timorem. si fecisti ita debes penitere. sic̃ adult̾iũ .&. ho¬
inicidia sponte cõmissa. dño dicente. De corde enĩ exeuis
homicidia adultia. furta. falsa testimonia. A idõ deb&
similit̾ penitere. & ex cõmunicare falsꝰ testis sic̃ adult̃.

Expanded text:
blicis, castitatem debes custodire. Si autem non custodisti, XL dies intestimoniares et affirmares hoc verum esse quod falsum erat, et hoc fecisti propter amorem alicujus, sive per praemium, sive propter timorem? Si fecisti, ita debes poenitere sicut adulterium, et homicidia sponte commissa, Domino dicente: « De corde enim exeunt homicidia, adulteria, furta, falsa testimonia. » Et ideo debet similiter poenitere et excommu
Abbreviated transcription (Latin):
onis habitu plantatꝰ ad ambiendossacros ordines ir¬
repserit. Ordinate gͦ ad or dines ascendendĩ est.Nam
casum appetit. qͥ ad suma loci fastigia postpositis
int̾ alia sacri ordinis instituta. discipłm manꝰ ñ essẽ
quã ut exoriat᷑ a sũmitate pͥncipiũ. & antequã este
incipiat discipłi sit iagister: Qsqͥs ꝙ sacerdotium
ñ ad elationis põpã. sed ad utilitatẽ adipisci desidat.
priꝰ iures suas cũ eo qͦ est subiturꝰ honore metiatur
ut & impar abstineat: & ad id cũ metu etiã qͥ se suf¬
ficere existimat accedat: Ibi ⁊ADIAIRT.

Expanded text:
onis habitu plantatus, ad ambiendos honores sacros ironis habitu plantatus, ad ambiendos honores sacros irrepserit. Ordinate ergo ad ordines ascendendum est. Nam casum appetit qui ad summa loci fastigia, postpositis inter alia sacri ordinis instituta discipulum, manum non esse quam ut exoriatur a summitate principium, et antequam esse incipiat discipulus, sit magister? Quisquis igitur sacerdotium non ad elationis pompam, sed ad utilitatem adipisci desiderat, prius vires suas cum eo quod est subiturus onere metiatur, ut et impar abstineat, et ad id cum metu etiam qui se sufficere existimat accedat. « Ab r
Abbreviated transcription (Latin):
oc ad nosꝑuenisse ñ dissimili dignũ detestatione cõple¬
epis consorant᷑. & fiunt repente ex laicis sac̃dotes. atq in¬
uerecunde religiosi ꝓpositi ducatũ arripiunt. qͥ nec. eẽ.¬
locũ magisterii ñ formidant: Quade re necesse est ut qͣn
uis inculpati qͥsq sit meriti. ante tam̃ ꝑ distincta ec¬
qđ doceat: informet᷑ qđ teneat. ut pꝰea ñ debeat errare:
qͥ eligitur uiã errantibꝰ demonstrare. Diugͦ religiosa
meditatione ꝓbet᷑ ut placeat. & sic lucerna suꝑ cande¬
labrum posita luceat. ut aduisa uentoꝵ uis irruens
conceptã eruditionis flãmã ñ extinguat. sed augeat.
Nam cũ scriptũ sit ut priꝰ qͥs ꝓbet᷑. & sic ministret mul¬
to ampliꝰ ante ꝓbandꝰ est. qͥ ppłi int̾cessor assumit᷑. ne
fiant causa ruinȩ ppłi sacerdotes mali: scrło toni.¬
lc̃ neophitꝰ dicebatur qͥ initio scẽ fidĩ erat eruditione
plantatꝰ sic mͦ neo phitꝰ habendꝰ est. qͥ repente in religi¬

Expanded text:
oc ad nos pervenisse non dissimili dignum detestatione complescopis tonsurantur, et fiunt repente ex laicis sacerdotes, atque inverecunde religiosi locum magisterii non formidant, qua de re necesse est, ut si quamvis inculpati quisqtur, discat quod doceat, informetur quod teneat; ut postea non debeat errare, qui eligitur viam errantibus demonstrare. Diu ergo religiosa meditatione poliatur ut placeat, et sic lucerna super candelabrum posita luceat, ut adversa ventorum vis irruens conceptam eruditionis flammam non exstinguat, sed augeat. Nam cum scriptum sit: Ut prius quis probetur, et sic ministret, multo amplius ante probandus est, qui populi intercessor assumitur, ne fiant causa ruinae populi sacerdotes mali. Nulla ic neophytus dicebatur, qui initio in sanctae fidei erat eruditione plantatus, sic modo neophytus habendus est, qui repente in religi